comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
debet reducere admemoriã. quã remunera¬
cionẽ adño exuide sit recepturꝰ. Fide reliqͥt
egyptũ. ñueritꝰ animositatẽ regis. inunsib¬
lemens tanꝗͣ presentẽ sustinuit. Legimꝰ
mexodo qr eũ moysi dic tũ eet a qͦd̾a he brȩ¬
o ꝯͥ faciebat in iuriã fr̃i. que moyses uoluit
in crepare: nunqͥd intͣficere me uis sicut in¬
t̃fecisti heri egypciũ. fugit moyse sinuer¬
bo isto. eoqͦd pharao audito hoc. quȩreret e
ũ int̾ficere.zed eũ manifestũ sit fugisse il
us timor̾ẽ. eũ in terius nullũ haberet me¬
tũ: idoq sic ei reputat᷑ qͦsi ñ timuisset. Id¬
cireo enĩ noluit ibi manere. ne causa iac
ac tẽptare dñm dm suũ: quod omnino dia
bolicũ ẽ Sc̃i .&. eñi quandiu habent qͥd fa¬
ciant dm tẽptare ñ debentꝰ s debenti¬
mitari dñm suũ. qͥ frequent᷑ locũ dedit
iudeis. audientes qͦd prȩcepit ipse dicens.
Cũ uos ꝑsecuti fuerint inciuitate una:
fugite in aliã. Fuga gͦ moysi tota exterior

Expanded text:
patitur aliquid, debet reducere ad memoriam quam remunerationem a Domino exinde sit recepturus. Fide reliquit, Aegyptum, non veritus animositatem regis: invisibilem enim tanquam praesentem sustinuit. Legimus in Exodo quia, cum Moysi dictum esset a quodam Hebraeo, qui faciebat injuriam fratri, quem Moyses voluit increpare: Nunquid interficere me vis, sicut interfecisti heri Aegyptium? fugit Moyses in verbo isto, eo quod Pharao, audito hoc, quaereret ut eum interficeret. Sed cum manifestum sit fugisse illus timorem, cum interius nullum haberet metum: ideoque sic ei reputatur, quasi non timuisset. Idcirco enim noluit ibi manere, ne causa jactac tentare Dominum Deum suum, quod omnino fieri non licet. Sancti enim quandiu habent quid faciant, Deum tentare non debent, sed debent imitari Dominum suum, qui frequenter locum dedit Judaeis, aCum vos persecuti fuerint in civitate una, fugite in aliam . Fuga ergo Moysi tota exterior
Abbreviated transcription (Latin):
cralebat:Sed ne posset qͥsqu̾a dicere qr ha¬
bebat alterũ filiũ exqͣ sꝑabait. ꝓinissionẽ
implendã. ꝓpterea ⁊fidens obtulit istum.
Quare gͦ tẽptauit illũ ds: Nunqͥdignora¬
S̾eleb at utiq .T. ẽptauit aũ eũr ñ ut ip̃se
cognosceret. s ut aliis demonstiaret .x. mia¬
nifestã eiꝰ fortitudinẽ faceret: sicut ipse o
rabola eũ accepit. Parabola grece uocabu¬
lo latine dr sim ilitudo siue figura. Acce¬
pit eũ in parabola de morte a deo qͥ du
ei. ne extendas manũ tuã suꝑ puerũ.
qr ariete occiso iste saluatꝰ est. Occisus ysa¬
ac quantũ ad uoluntatẽ prinet patris.
deinde donauit illũ di patriarehȩ in para¬

Expanded text:
credebat. Sed ne posset quisquam dicere quia hacredebat. Sed ne posset quisquam dicere quia habebat alium filium, ex quo sperabat repromissionem implendam, propterea confidens obtulit istum; Quare ergo tentavit illum Deus? Nunquid ignorasciebat utique, tentavit autem eum non ut ipse cognosceret, sed ut aliis demonstraret et manifestam ejus fortitudinem faceret, sicut ipse osrabola eum accepit. Parabola, Graeco vocabulo, Latine dicitur similitudo, sive figura. Accepit eum in parabola de morte a Deo, qui dixit ei: Ne extendas manum tuam super puerum: quia ariete occiso iste salvatus est. Occisus est Isaac, quantum ad voluntatem patris Deinde redonavit illum Deus patriarchae in para
Abbreviated transcription (Latin):
er opibꝰ eil laildat que seiebat etiã fide ꝑ¬
fectũ: qm̃ illis se ribebat qͥ fidem quide
uidebant᷑ habere s eande fide̾ bonis o¬
ꝑibꝰ uͥ exornabant. At uͦ beatꝰ paulus ꝗ
illis scribebat qͥ oꝑa bona legis indeban¬
tͣ habere s fidẽ ꝑfectã ñ habebant: iure
fid̾e abrahe acte neuis cõmemorat. quati¬
niꝰ ftudeant eũ inntari: uł certe ut osten¬
deret.q qͥ filii ab rahe uolunt ẽe̾. neces¬
se ẽ ut fide̾ x. oꝑa babeant. muerito unꝰ ex
fide. alter mehilommiꝰ laudauit eũero
ꝑibꝰ. Fide inqͥt optulit ab rahã ysade: eu
tẽptaret᷑. Lieet ñbaberet filiũ liberũ nͥ
ill ir a in illo ꝑcepisset. ꝓmissiones. quod
iterũ audiret dicenti sibs osser ysade fi
cabit᷑ tͥ semen: ũ hesitauit de. ꝓmissionibꝰ
credens qͦd amortuis posset illũ susentare
ds.. ex eo multitudine popłor. multipli¬
care. Qua ꝓpt iđo filiũ mor offerre uolu¬
it: qr a deo hune ꝯtinuo resuscitandũi ẽe¬

Expanded text:
fide perfectum, Quoniam illis scribebat qui fidem quidem videbantur habere, sed eamdem fidem bonis operibus non exornabant. At vero beatus Paulus, qui illis scribebat qui opera bona legis videbantur habere, sed fidem perfectam non habebant, jure fidem Abrahae attentius commemorat, quatenus studerent eum imitari; unde certe ut ostenderent quia qui filii Abrahae volunt esse, necesse est ut fidem et opera habeant, merito unus ex fide, alter nihilominus laudavit eum ex operibus. Fide, inquit, obtulit Abraham Isaac, cum tentaretur, licet non haberet filium liberum, nisi illum, et in illo percepisset promissiones, quod iterum audiret, dicente sibi Domicabitur tibi semen, non haesitavit de promissionibus, credens quod a mortuis posset illum suscitare Deus, et ex eo multitudinem populorum multiplicare. Quapropter ideo filium mox offerre voluit, quia a Deo hunc continuo resuscitandum
Abbreviated transcription (Latin):
erũ nͥ ꝑ fidem : Uidert in qͥt elegante in fan¬
tẽ Siqdẽ ab ortu nahiuitatif magna fuit illi
infusa gr̃a uenustatis: ñ natura hoc opante
qͥd natꝰ ẽ honestꝰ in fantul us s gr̃a diuino
dono Oui etiã barbarã sllã malã inulie se
egypciã filiꝗ̃ uidelicet pharaonis ad hoc ei¬
taui ut amarer eĩ: ut sumeres. ut nuri¬
ret fide moyses grandis factꝰ ne gauit se es
filiũ filie pharaonis in.ais eligens. IsligiCii
popłoder qua t̾eporalis peccati h.abere io¬
eñi in remuneracionẽ .⁊. amqͣ. si diceret
ad eoł qͥbꝰ hec seribebat. Nultus urm dimui¬
sit aulam regiã ampła a. clar̃i neq sales
thesauros. neq eũ possei filius regis ee¬
ꝯtẽpsit. s etiã ab negauit. Ce lo qͥppe pre¬
posito. noluit adminari esypcia regni pus¬
chrituduĩe: magis eligens cũ popło. lei. as¬
fligi. qua teporalis pecrati habere iocun¬
dicate. Peceatũ nãq de putaunt si manerer

Expanded text:
erum, nisi fide? Viderunt, inquit, elegantem infantem: siquidem ab ortu nativitatis magna fuit illi infusa gratia venustatis: non natura hoc operante, quod natus est honestus infantulus, sed gratiae divinae dono, qui etiam barbaram illam mulierem Aegyptiam, filiam videlicet Pharaonis, ad hoc excitavit, ut amaret eum, ut sumeret, et nutriret. Fide Moyses grandis factus, negavit se esse filium filiae Pharaonis: magis eligens affligi cum populo Dei, quam teenim in remunerationem. Tanquam si diceret ad eos quibus haec scribebat: Nullus nostrum dimisit aulam regalem amplam et claram, neque tales thesauros, neque cum posset filius regis etempsit, sed etiam abnegavit. Coelo quippe praeposito, noluit admirari Aegyptiaci regni pulchritudinem, magis eligens cum populo Dei affligi quam temporalis peccatoris habere jucunditatem. Peccatum namque deputavit, si ma
Abbreviated transcription (Latin):
m illis sp̃em suã ponerent: ideireo ñ eru¬
bescit omp̃s ds. uocari d̾s illor Sͦie enim
ipse dicit. Ego sum ds abrahã. ds ysade.
s. ds iacob ꝑ fidẽ uidelicet inteq me¬
ritũ Sicut eñi glorificat᷑ quando benig¬
noꝵ q. optimoꝵ. hominu ds uocat᷑. & co¬
lenciũ uirtute: sic econtrario ꝯfiuidit᷑
& erube seit in actis nefandoꝵ. si in uo¬
cat᷑ ab illis. Unde dicit ꝑ ꝓpħam. Per
uos nomen meũ blasphe mat᷑ intergen¬
tes. Illi au̾ ita erant clari uirtutibꝰ ita
ꝯfidencia pleni: ut ñ ꝯfunderet᷑. s poçi¬
us glorificaret᷑ eũ illo. uocaretur đs.
Biertur au generalit᷑. ds celi. &. ds tęrre

Expanded text:
in illis spem suam ponerent, idcirco non eruin illis spem suam ponerent, idcirco non erubescit omnipotens Deus vocari Deus illorum. Sic enim ipse dicit: Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob , per fidem videlicet vitaeque meritum. Sicut enim glorificatur quando benignorum et optimorum hominum Deus vocatur et colentium virtutem, sic econtrario confunditur et erubescit in actis nefandorum si invocatur ab illis. Unde dicit per prophetam: Per vos nomen meum blasphematur inter gentes . Illi autem ita erant clari virtutibus et confidentia pleni, ut non confunderetur, sed potius glorificaretur, cum illorum vocaretur Deus. Dicitur autem generaliter Deus
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ uider̃t .&. audire quȩ auditis. & ñ
audier̃t. Er metaphora nauiganeium
dirit. salutantes: qͥ alonge ꝓspicien¬
tes desid̾atas eiuit. ates. ante quã ingre¬
diant᷑ eas. salutacione preueniunt: e¬
asq sibi familiares efficiunt. Aspicie¬
bant infide istas. ꝓmissiones: salutalit
desiderio : &. confitebant᷑ sermone qͦd
ꝑegrini ee̾nt. Iuxta qͦd psal mista dieit
Om̃ ꝑ egrinꝰ sũ apud te: sicut om̃s patres
ciscendo dictꝰ est. Peragrare eñr ꝑ am¬
bulare dicimꝰ. Nã qͥ intabnacłis habi¬
tabant. qͥ sepulchra pęcumis e mebañ
certũ est qm̃ ꝑegrim erant. in tantũ¬
ut etiã ubi suos sepelirent. ñ habereñ
huiꝰ & hospite̾: nichilq cõmune habere
cũ regibꝰ huiꝰ secłi s remoueri ab eis siẽ
ꝑegrinũ. Iđ̾o ñ ꝯfundit᷑ id nͣ erubescit
ds. uocarids illoꝵ. parquit eni illis enui¬
tat̾e̾. Id̾o in qͥt qr illi deo credidert. mehil
q de tͣrenis sibi prę sumpsert. adhoc ut

Expanded text:
et non viderunt; et audire quae auditis et non audierunt. Ex metaphora navigantium dixit, salutantes, qui a longe prospicientes desideratas civitates, antequam ingrediantur, eas salutatione praeveniunt, easque sibi familiares efficiunt. Aspiciebant autem in fide istas promissiones, salutabant desiderio, confitebantur sermone, quod perigrini essent, juxta quod Psalmista dicit: Quoniam perigrinus sum apud te, sicut omnes patres ciscendo dictus est: peragrare enim, perambulare dicimus: nam in tabernaculis habitabant, qui sepulcra pecuniis emebant. Notum est qos sepelirent mortuos non haberent. hujus et hospitem, nihilque commune habere cum regibus hujus saeculi, removeri ab eis, sicut peregrinus. Ideo non confunditur. Id est non erubescit. Deus vocari Deus illorum. Paravit enim illis civitatem.que de terrenis sibi praesumpserunt, ad hoc ut
Abbreviated transcription (Latin):
g̃a adorauit. ꝓdeo. ritu gentiliũ qui ido¬
ia colebant. s in uirgã xꝑm. ciuꝰ regnũ
& potenciã prȩuidebat figurari milla.
Quantũ uͦ ad luterã ꝑtinet. fortassis scđm
sue tudiñe illius teporis adorauit uirgam
egypti: ea scilicet racione qua hester legi¬
t᷑ adorasse uirgã assueri. ẜide ioseph mori¬
ens de ꝓfechone filioꝵr isrł memoratꝰ est &¬
de ossib suis mandauit. De ꝓfectione filior
isrł locutꝰ est. credens omnia uera ẽẽ quȩ ꝓ¬
miserat patribꝰ eoꝵ: precipue qͦd dixerat ad
ab rahã. Scrto pręnoscens. qr ꝑegrinũ erit
semen tuũ interra aliena: maleq tractabut̃
annis quadringentis. Uerũtam̃ gente eui
seriuerint. iudicabo ego dicit dñis. & post¬
hȩc reuertent᷑ in terra patrũ suor:. Nequa
ꝙ gͦ de suis ossibꝰ mandaret ioseph nͥ plena
fide sꝑaret reditũ eoꝵ in tęrra reꝓmissio¬
nis. Dicit eñĩ eis Uisitans iusitabit uos añs
post multos des: efferte mea ossa hinc uo

Expanded text:
secundum ritum gentilium, qui idola colebant, sed in virga Christum, cujus regnum et potentiam praevidebat figurari in illa. Quantum vero ad litteram pertinet, fortassis secundum consuetudinem illius temporis adoravit virgam gni terrae Aegypti: ea scilicet ratione Esther legitur adorasse virgam Assueri. Fide Joseph moriens de profectione filiorde ossibus suis mandavit. De profectione filiorum Israel locutus est, credens omnia vera esse quae promiserat Deus patribus eorum, praecipue quod dixerat ad Abraham: Scito praenoscens quia peregrinum erit semen tuum in terra aliena, maleque tractabunt illud annis quadringentis; verumtamen gentem cui servierint judicabo ego, dicit Dominus, et posthaec revertentur in terram patrum suorum : nequaquam ergo de suis ossibus mandaret Joseph, nisi plena fide speraret reditum eorum in terram repromissionis. Dicit enim eis visitans: Visitabit vos Dominus post dies multos: efferte
Abbreviated transcription (Latin):
natus. occultatꝰ est mensibꝰ tribꝰ a parenti¬
bꝰ suis eo qͦd uidissent infantẽ elegantẽ: &
ñ timuer̾t regis edictũ. Non sua fide occul¬
tatꝰ ẽ moyses. ꝙ adhuc fieri ñ poterat s pa
rentũ suoꝵ. patris scilicet ac matris. qͥ fidẽ
habentes qͦd omps qͣs posset eũ lib̾are & cu¬
stodire. custo diert eũ tribꝰ mensibꝰ. De in¬
de uꝰ cũ ñ potuissent eũ celare. ꝓptͣ uagitꝰ
ipsius. posuert eũ infiscellã scirpeam: po¬
suertq eũ in carecto fluminis. Edictũ e
ñi huiꝰmodi regis erat: ut om̃s ꝓueri influ¬
mine iact arentur. Sed qͥd est qͦd dicit. ñ tunu¬
isse eos regis edictũ : Si ñ timuer̾t: quare
custodiert In hoc gͦ timuert qr ñ st̾ ausi
er̃t eũ sicq inmisert carecto fluminis ha¬

Expanded text:
 mensibus a parentibus, eo quod vidissent elegantem infantem, et non timuerunt regis edictum. Non sua fide occultus est Moyses, qui adhuc fari non poterat; sed fide parentum suorum, patris scilicet ac matris, qui fidem habentes quod omnipotens Deus posset eum liberare et custodire, servaverunt illum tribus mensibus; deinde vero cum non potuissent eum celare propter vagitum ipsius, posuerunt eum in fiscellam scirpeam, posueruntque eum in carectum fluminis. Edictum enim erat hujusmodi regis, ut omnes pueri in flumine jactarentur. Sed quid est, quod dicit, non timuisse eos regis edictum? Si non timuerunt, quare custodierunt? In hoc ergo timuerunt, quia non sunt ausi erunt eum, sicque immiserunt carecto fluminis, ha
Abbreviated transcription (Latin):
.i. lia. ubi & adam cũ eua sepultꝰ quiescebas.
for tassis uͦ quęrit aliqͥs. quȩ causa er titeri
ut om̃s illi sci patres intęrra reꝓmissionis
maluert sepeliri: quã in alio loco. Cui res¬
pondendũ ẽ. Non curã agendo sepulchror
desiderio ibi sepeliri optabant: quatinꝰ eo
resurgente. parit cũ eo resurgerent. Nos

Expanded text:
Adam cum Eva sepultus quiescebat. Fortassis vero quaerit aliquis, quae causa exstiterit ut omnes illi sancti patres in terra repromissionis maluerint sepeliri quam alio in loco. Cui respondendum est: non curam gerendo sepulcrorum rum, summo cum desiderio ibi consepeliri optabant, quatenus eo resurgente pariter cum eo resurgerent. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
qd designat᷑ ꝑ tai litterã. que suo nomi¬
iudeos similitudiñe erucis habebat. Lage¬
nȩ aũ quȩ st̃ uascła fictilia. significabant
corꝑa eorundẽ p̃dicatoꝵ infirma. de qͥbꝰ
idem egregius pͣdicator dieit. I abemꝰ thesau¬
rũ istũ in uasis fictilibꝰ S onꝰ tubarũ uocem
pͣdicator expͥmit. Fractis gͦ lagenis resplei¬
duit ignis. hostesq in fugã uersi stͥ madia¬
postqua sc̃i martyres ab hoc secło de ficiut̃.
crescunt ꝑ miracła Sicq uirtute miracłoꝵ¬
ꝯcussi hostes. in fugã uertunt᷑ scilicet aut
fidi se subdendo. aut etiã a torm̃tis cessando
uicti timore signoꝵ: Illud qͦq ñ uacat a
mysterio qd gedeone orante. uellus pͥmũ
madidũ fint & tota tęrra sicca. elius eñifi¬
gurã tenet iudaici popł tȩrra aũ ormiũ
genciũ. Iuregͥ uellus pͥmũ madidũ fuit t
ra manente sicca: qr quando iudaicꝰ popłs
rore suꝑne sapie neie fuit hume factꝰ ante
dñi aduentũ. oñs gentes rore sipiencie fu¬

Expanded text:
ignantur per Tau litteram, quae suo numJudaeos similitudinem crucis habebat. Lagenae autem, quae sunt vasa fictilia, significant corpora eorumdem praedicatorum infirma, de quibus idem egregius praedicator dicit: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus. Sonus tubarum vocepraedicatorum exprimit. Fractis ergo lagenis resplenduit ignis, hostesque in fugam versi sunt. Madiapostquam sancti martyres ab hoc saeculo deficiunt, crescunt miraculo; sicque virtute miraculorum concussi in fugam vertuntur: scilicet, aut fidei subdendo eos, aut etiam a tormentis cessando, victi timore signorum. Illud quoque non vacat a mysterio, quod Gedeone orante vellus primo madidum fuit, et tota terra sicca: seguram tenet populi Judaici, terra autem omnium gentium. Jure ergo vellus primo madidum fuit, terra autem manente sicca, quia quando Judaicus populus rore supernae sapientiae fuit humefactus ante ni adventum omnes gentes rore sapientiae fu
Abbreviated transcription (Latin):
de. Adepti st̃ reꝓmissiones de xꝑo: uł de pa¬
tria cȩlesti. Abraham eñi de xxo. ꝓmissionẽ
ña si sedẽ tuã. Eẜ cũ iure uirando. Semel
inqͥt uraui in sc̃o meo : si dauid menciar.
semen eius ineternũ manebit. Obturaue
lissocs iussu nabugodonosor caldaica ur¬
gente uesania. missi st in fornacẽ ignis arder¬
tis. qͥbꝰ nichil molestie intulit. Effugarut̃
aciem gladii. id÷ reppuler̃t fortitudiñe ho¬
snũ ase ualide pugnando: sicut iosue gede¬
Conualuert de infirmitate. ut iob. .. e¬
⁊ecbias q eñ egrotasset usq dd mortem
dño sib ꝓpicio. redditꝰ ẽ pͥstine sanitati: per
spaciũ quindeci annoꝵ. Possumꝰ .s. infirmita¬
tis nomine. malũ captiuitatis intelligere:
de qua lib̾ati st̃ dño uolente. cyro iubente:
esdra &. neemia. ꝓeurante. Fortes factist̾ in
bello. ut iħs naue successor moysi: sanson. qͥ
mandibula asini multos philistinoꝵ intͣfe¬

Expanded text:
dem. Adepti sunt repromissiones. De Christo, vel de padem. Adepti sunt repromissiones. De Christo, vel de patria coelesti. Abraham enim de Christo promissionem nam super sedem meam. Et cum jurejurando: Semel, inquit, juravi in sancto meo, si David mentiar, semen ejus in aeternum manebit. Obturaverlis socii, jussu Nabuchodonosor, Chaldaica urgente vesania, missi sunt in fornacem ignis ardentis quibus nihil molestiae intulit. Effugaverunt aciem gladii. Id est repulerunt fortitudinem hostium a se valide pugnando, sicut Josue, GedeConvaluerunt de infirmitate, ut Job et Ezechias, qui, cum aegrotasset usque ad mortem, Domino sibi propitio redditus est pristinae sanitati per spatium quindecim annorum . Possumus ex infirmitatis nomine malum captivitatis intelligere, de qua liberati sunt, Domino volente, Cyro jubente, Esdra et Nehemia procurante. Fortes facti sunt in bello, ut Jesus Nave successor Moysi, Samson qui mandibula asini multos Philistinorum interfe
Abbreviated transcription (Latin):
meus. ut ulenscar mne de mimicis meisazꝓ
aimissione duor luminũ. una ulcionẽ repe¬
tã. Gepte qr fid̾e habuit pugnando ꝯtra fi¬
lios ammon .& infilia sua offerendo. licet
in hoc stulte egisset. qͦd omnipotenti deo san¬
guĩe humamĩ fundens putauit placere uo¬
uit si qde. ut si ei dñs uictoriã daret de filus
ammon immolaret ei qͥcũq pͥmꝰ occurre¬
ret de domo sua: qͦd & nta fecit. Nã occurrit
filia sua ei: quã post deploratã uirginitatem
occidit zed potest queri qua de causa mole¬
uerit: cu oninii anno uirgines hebreoꝵ: plo¬
rent filiam ieptȩ. Que ista cognosert᷑ eẽ ra¬
cio ut dñ cernunt deplorari illã a filiab
suis nemo ad tanta stulticiã. tantĩiq piacu¬
lii audeat. ꝓsilire. ut deo sanguin̾e humanũ
teũ. &. intͣfecit cũ .eẜ qm deo credidit: mul¬
tas. ꝓmissiones de xꝑo ꝓmeruit. Samuhel
cꝓpħa &. sacerdos fide habuit ꝑfectã. qua un¬
rit dquid in rege aduerbũ dñi & occidendo

Expanded text:
ar me de inimicis meis: amissione duorum luminum unam recipiam ultionem. Jepthe fidem habuit, pugnando contra filios Ammon et in filiam suam offerendo, licet in hoc stulte egisset, quod omnipotentem Deum sanguinem humanum fundens putavit placare; vovit siquidem, ut si ei Dominus victoriam daret de filiis Ammon, immolaret ei quicunque primus occurreret ei de domo sua, quod ita et fecit, nam occurrit ei filia sua, quam post deploratam virginitatem occidit. Sed potest quaeri qua de causa mos inoleverit ut omni anno virgines Hebraeorum plorent filiam Jepthe: quae ista cognoscitur esse ratio, ut dum cernunt deplorari illam a filiabus suis, nemo ad tantam stultitiam tantumque piaculum audeat prosilire, ut Deo sanguinem thaeum, et interfecit eum . Et quoniam Deo credidit, multas promissiones de Christo promeruit. Samuel propheta et sacerdos fidem habuit perfectam, qua unxit David in regem ad verbum Domini, et occidendo
Abbreviated transcription (Latin):
moysen. inter eugłm a. leg̾e̾: inter celũ
sͥ monte̾ syna: inter asꝑsiones sanguinis
legalis .&. emundacionẽ sanguinis rꝑi.
¶ultũ eñi meliora st̃ ista: quã fuissent illa.
Ibi eñi umbra reqͥescebat: hic ueritas tenet᷑
& pandit᷑. Non accessistis inqͥt add traetabi¬
lẽ & accessibilẽ ign̾e̾. id ñ accessistis aqd u¬

Expanded text:
Moysen, inter legem et Evangelium, inter coelum Moysen, inter legem et Evangelium, inter coelum et montem Sina, inter aspersionem sanguinis legalis, et emundationem sanguinis Christi: multo enim meliora sunt ista, quam fuissent illa: ibi enim umbra requiescebat, hic veritas tenetur et panditur. Non enim accessistis ad tractabilem et accessibilem ignem, id
Abbreviated transcription (Latin):
eã. Quare ñ inuenit penitencie locũ. id
ueniã ꝑ penitenciã quã cũ lacrimis qͣsiuit
Quia ñ ita quesiuit: ut debuit. Lacrime eñi
il le indignaciõis pocius amissi honoris &.
rancoris fuer̾t ꝯtra frẽm: quã humilitatis
uereq pęnitenciȩ. Unde & dix̃ Uenient di¬
es luctꝰ patris mei. ut occidã iacob fre̾m
meũ. Qua ꝓptͣ quãꝗͣ eũ lacrimis inqͥsisset
eã. ⁊a ad illũ benedictionis locũ ñ potuit
ꝑ uenire. ut frat̃ suus. Ita eñi debuerit pe¬
nitere. sicut de petro legimꝰ qͦd cũ dñm ne¬
gasset. egressus foras fleiit amare. Ide mo
illi remissũ ẽ tam grande peccatũ ꝙ sicut
debuit. penitenciã egit. Non eñi accessistis
ad trac tabilẽ .s accessibilẽ igne̾ & turbi¬
c̃ẽ uerbor: Mosest illoꝵ qͥ cõꝑaciones fici¬
unt. ut alcerã part̾e de pͥmant atq extenu¬
ent ut res alterius partis emineat. Sic &. apli
sueciora qͦq & meliora: atq animitac ione
digna. Facit nẽ differeneiã inter rxmi &

Expanded text:
e non invenit poenitentiae locum, id est veniam per poenitentiam, quam cum lacrymis quaesivit? Quia non ita quaesivit ut debuit: lacrymae enim illae indignationis fuerunt potius amissi honoris et rancoris contra fratrem, quam humilitatis veraeque poenitentiae: unde et dixit: Venient dies meum. Quapropter quanquam cum lacrymis inquisisset eam, jam ad illum locum benedictionis non potuit pervenire, ut frater suus. Ita enim debuerat poenitere, sicut de Petro legimus, quod cum Dominum negasset, egressus foras flevit amarissime: idcirco illi remissum est tam grande peccatum, quoniam sicut debuit, poenitentiam egit. Non enim accessistis ad tractabilem et accessibilem ignem, et turbivocem verborum. Mos est illorum qui comparationem faciunt, ut alteram partem deprimant atque extenuent, ut res alterius partis emineat: sic et Apostsuetiora quoque, et meliora, atque admiratione digna: facit enim nunc differentiam inter Christum et
Abbreviated transcription (Latin):
dendo &. ꝯt̾eplando: qͥd &. theatrã dici po¬
test. ẜrat eñi locus in ciuitatibꝰ. ubi exeree¬
bantꝰ ioca regalia &. ubi decollabant᷑ rer
&̾ plerũq in uocentes ut erant sc̃i mar¬
tyres: ad quẽ confluebut om̃is popłs. adui¬
nꝰ. uos aũ prudentes in xpo. sicut uobis
uidet᷑: ꝙ sic uultis e̾e ꝓꝑiani. ut pru¬
denciã mundi ñ amntatis. &. magna uul¬
tis sentire de xpo. in firma de negantes
Uos nobiles. de nobilitate generis gł ante
Nos ignolules: ut uos putatis. Hec omniaꝑ
ceret. Nosprudentes. uos stulti. Nos for¬
res in fide. ꝙ aduersa biuꝰ mundi sustinemꝰ¬
ua ñ audetis sustinere. Nos nobiles de gene¬
re patriareharũ descendentes uos ignobi¬
les. id÷ sine nominis. lignitate. de genere gen¬
tiliũ ẏdola colenciũ. Usq in hanc hora: idest
usq ad p̃sens tepꝰ. esurimꝰ. Longã fam̃e inidi

Expanded text:
dendo, contemplando; quod et theatrum dici potest; erat enim locus in civitatibus, ubi exercebantur joca regalia, et ubi decollabantur rei et plerumque innocentes, ut erant sancti martyres, ad quem confluebat omnis populus ad vimus; vos autem prudentes in Chrito, sicut vobis videtur: quia sic vultis esse Christiani, ut prudentiam mundi non amittatis, et magna vultis sentire de Christo infirma denegantes. vos nobiles, de nobilitate generis gloriantes; nos ignobiles, ut vos putatis. Haec omnia asi diceret: Nos prudentes, vos stulti; nos fortes, qui adversa hujus mundi sustinemulia non audetis sustinere; nos nobiles de genere patriarcharum descendentes, vos ignobiles, id est sine nomine dignitatis, de genere gentilium idola colentium. Usque in hanc horam, id est usque a
Abbreviated transcription (Latin):
tis iudiciũ. ꝓferendo: qͦ adusq ueniat. do¬
minꝰ dd uidiciũ. qͥ& illuminabit. id ma
infestabit demudabit. reuelabit abseon¬
dita. sub audis oꝑa. tenebrarũ quȩ ad te¬
nebras ꝑ petuas ducunt hominẽ. Ui ab¬
condita oꝑa tenebrarũ dicit singłis e¬
Seđm qd beatꝰ augustinꝰ dicit. singłis elec¬
tis manifestabit oꝑa & cogitaciones om¬
uiui elect or: uec erit qͦd suis qͥsq aꝑiat
a micis .s. ab scondat alienis. ubi nullus
des cor meũ .a. nͣ uides eor tuũ. nor est.
Non eni scimꝰ mortales: corda in ortaliũ.
Lux aũ ꝑ quã manifestabunt᷑ ista oninia
ipse ds ẽ. qͥest uera lux. Uideamꝰ qͦd sub

Expanded text:
 judicium proferendo quoadusque veniat Dominus ad judicium: qui et illuminabit, id est manifestabit, denudabit, revelabit abscondita, subaudis opera, tenebrarum quae ad tenebras perpetuas ducunt hominem, vel abscondita opera tenebrarum dicit Secundum quod beatus Augustinus dicit, singulis electis manifestabit opera et cogitationes omnium electorum: nec erit quod suis non aperiat amicis, et abscondat alienis, ubi nullus des cor meum et non video cor tuum, nox est. Non enim scimus mortales corda mortalium; lux autem per quam manifestabuntur ista omnia ipse Deus est, qui est vera lux: videamus quid su
Abbreviated transcription (Latin):
hilipenses st̃ mace¬
dones ids greci. Urę¬
cia eñi: adiuersis regi¬
uꝰ. diuersa nomina sortita
est. Uocat᷑ eni macedonia. a macedone
rege: x. mathia. ab ematho. thessalia.
aihessalo. Generalit̾ om̃is terra gre¬
cor. gręcia uocat᷑. a greco rege: ut ser¬
uius dicit. Hii philippenses postquã de
ges  pͥncipes. Quare ñ seruaut mo¬
ro suũ ponendo nom̃ apłatꝰ sui inepła¬

Expanded text:
hilippenses sunt Macedones, id est Graeci. Graecia enim a diversis regibus diversa nomina sortita est. Vocatur enim Macedonia a Macedone rege, et Aemathia ab Aematho, et Thessalia a Thessalo: generaliter autem omnis terra Graecorum Graecia vocatur a Graeco rege, ut Servius dicit: Hi Philippenses postquam accges et principes. Quare non servavit morem suum, ponendo nomen apostolatus sui in Ep
Abbreviated transcription (Latin):
meritis urͣis. neq in poteneia pͥncipũ huiꝰ
secli ẜ in dño &. inpote neia uirtutis eius¬
confort.amini. In duite armatura dei. ut pos¬
sitis stare dduersus insidias diaboli. In hoc
nomine qͦd est armatura. coprebendunt᷑ om¬
niauasa bellica lorica uidelicet. galea seu¬
tũ. lancea tela ceteraq instrum̃ta armor:¬

Expanded text:
is, neque in potentia principum hujus saeculi, sed in Domino et in potentia virtutis ejusconfortamini. Induite vos armaturam Dei, ut possitis stare adversus insidias diaboli. In hoc nomine quod est armatura comprehenduntur omnia vasa bellica, lorica videlicet, galea, scutum, lancea, tela, caeteraque instrumenta armor
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi ꝓ amore nominis. xpi. qͥest ueritas.
Alit᷑. Iusticia &. enĩ bene loricę potest
cõparari: qr sic ut lorici pectꝰ mnunit. uen¬
trẽ stringit. femora ꝓtegit: ita iustici¬
a suꝑfluas cogitaciones quȩ in pecto¬
re uersari solent repellit: ingluiuem
uentris stringit. luxuriã qͦq cõprimit.
eẜ calciati pedes. subaudis. sint uobis.
in prȩparacione euangelii pacis. ꝙ es
sensus S ic uti ille qͥ calciatos habet pe¬
desserpentes sꝑnit a. spinas. omnẽq
ospitate uiȩ ꝓ nichilo ducit: itaq uos
diabolũ serpente antiquũ. spinas qͦq
dicacionẽ euangłii incedite. Aliter.
Per calciam̃ta quę ex mortuis animan¬
tibꝰ fiunt: de hemꝰ intelligere dic̾ta
.s. erempla sc̃oꝵ patrũ prȩcedenciũ
Calciatos gͦ pede s̃ habemꝰ. cũ dictis
ti. securi ad pͣdicandũ eugłm pacis ac¬

Expanded text:
tat. Aliteri justitia etenim loricae potest comparari, quia sicut lorica pectus munit, ventrem stringit, femora protegit, ita justitia superfluas cogitationes quae in pectore versari solent, repellit, ingluviem ventris stringit, luxuriam quoque comprimit. Et calceati pedes, subaudis sint vobis, in praeparationem Evangelii pacis; et est sensus: Sicut ille qui calceatos habet pedes, serpentes spernit, spinasque omnemque asperitatem vitae pro nihilo ducit, ita et vos diabolum serpentem antiquum, spinas quoque, dicationem Evangelii incedite. Aliter: per calceamenta quae ex mortuis animalibus fiunt, debemus intelligere dicta et exempla sanctorum patrum praecedentium. Calceatos ergo pedes habemus, cum dictis ti, securi ad praedicandum Evangelium pacis ac
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. qr ex libro damihelis illud accepit: ubi
legitur. pͥnceps grecor & pͥnceps ꝑsarũ. Ex
libro qͦq ihe rechielis: ubi draa pͥncipem
tyri.ẽ. u signacłm similitudinis in parady¬
so dei finsti .s. cetera que ibi dñr de hoc .&.
de pͥncipibꝰ aliarũ geneiũ. egẏpeioꝵ. ui¬
delicet. assirior. idumeor. Nã pͥncipes
illi. de mones intelligunt᷑: illis gentibꝰ pre¬
positi. Sicut eñi unꝰqͥsq fideliũ habet sibi
angelũ delegatũ ad eustodiã sui. ita q.
pagani habent malos. qͥ eis pͥncipant᷑ ꝑ¬
missione der C. sicut michael prepositꝰ
cor nͥ michael pͥnceps ur. ita habent .i.
ge ntes in infidelitate inauentes. malos
reges israhelitarũ significabant dnm¬
bigr̃ã. qualis fuit dauid qͥ int̃pretatur
manu fortis. siue desidabilis. aliiq quã¬
plurimi: & sicut popłs isrł significabat
popłm credenciũ qui st̃ ueri if rabelite
ita mali reges ꝙ. pͥncipes cũ sius gentib

Expanded text:
dum, quod ex libro Danielis illud accepit, ubi dum, quod ex libro Danielis illud accepit, ubi legitur: « Princeps Graecorum, et princeps Persarum . » Ex libro quoque Ezechielis, ubi dicitur ad principem Tyri: « Tu signaculum similitudinis in paradiso Dei fuisti , » et caetera quae ibi dicuntur de hoc et de principibus aliarum gentium Aegyptiorudelicet, Assyriorum, Idumaeorum. Nam principes illi, id est daemones, intelliguntur illis gentibus praepositi. Sicut enim unusquisque fidelium habet sibi angelum delegatum ad custodiam sui: ita et pagani habent malos qui eis principantur permissione Dei, et sicut Michael praepositus nisi Michael princeps vester ; ita habent et gentes in infidelitate manentes malos reges Israelitarum significabant Dombi gratia, qualis fuit David qui interpretatur manu fortis sive desiderabilis, aliique quamplurimi: et sicut populus Israel significabat populum credentium qui sunt veri Israelitae, ita mali reges et principes cum suis gentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
seuiunt: tunc facile suꝑare poterimꝰ om̃s
iIIinist ros illius. Uerbi gr̃a sic ut suꝑato
pͥncipe. exercitꝰ facile fugat᷑. Quod ꝓba¬
ripocest ex libro uidith: qͦ narrante disci¬
iiiꝰ qr oloferne pͥncipe milicię interempto.
multitudo exercituũ in fug̃a ꝯuersa est.
÷ auidȩ is ẽ facile suꝑata. S ed qͣrendũ ẽ
qmꝰ pugnare possimꝰ ꝯtra dȩ mones qͥsꝑs
st. uã om̃ibꝰ patet. itra sꝑm armis mate¬
motate .e. decertemꝰ eo mͦ qͦ legimꝰ iacob
luctatũ ẽe̾ eũ angelo. oraudo ieiunan¬
do. uigilando ceterisq: bonis oꝑibꝰ insi¬
ffendo: ut sic ut ille meruit ab angelo sc̃o
benedici cũ qͦ luctabatꝰ orando. ita&. nos
suꝑato diabolo. a dño benedici mereamꝰ.
Cecerũ quęri pocest. ubi accepit apłs. ui
demones .. malignos sps. pͥnc ipes & po¬
cestates ac rectores tenebrarũ harum
istis aliqͥndo tenelire: id÷ infideles dm
ignorantes.s. peccatores. ld qͦd dicen¬

Expanded text:
saeviunt, tunc facile superare poterimus omnes saeviunt, tunc facile superare poterimus omnes ministros illius; verbi gratia: Sicut, superato principe, exercitus facile fugatur. Quod probari potest ex libro Judith, quo narrante discimus, quia Holoferno principe militiae interempto, multitudo exercituum in fugam versa, et a Judaeis est facillime superata . Sed quaerendum est quomodo pugnare poss omnibus patet contra spiritum armis matemorata, et decertemus eo modo quo legimus luctatum esse Jacob cum angelo, orando, jejunando, vigilando, caeterisque bonis operibus insistendo, ut sicut ille meruit ab angelo sancto benedici, cum quo luctabatur orando, ita et nos, superato diabolo, a Domino benedici mereamur. Caeterum quaeri potest, ubi acceperit Apostolus, ut daemones et malignos spiritus principes et potestates ac rectores tenebrarum istis aliquando tenebrae , » id est, infideles Deum ignorantes et peccatores. Ad quod dicen
Abbreviated transcription (Latin):
s. potestites aduersus mundi rectores tene¬
brarũ harit ꝯtra spitalia ueqͥere incelestibꝰ.
Curu̾e s sanguie appellat misto loco apłs.
pleriiq suadente diabolo impugnamur.
oẜ dicit. qr ñ est nobis colluctacio aduer sus
illos solũñ s. adue rsus de mnoues qͥ pͥnc ipam
malis hominibꝰ. a. potestat̾e̾ exercenido sup
ilos regunt illos pocius ad malũ quã add
uonũ ipsiq appellant᷑ spitalia. subaudis.
demonia nequieie. hoc ẽ malicię. qͥ moran¬
tꝰ iuhioe aere. Celi deniq appellant᷑ der. in
seripturis sẽis: unde &. aues cȩli dñͣr. Qui
ut philo sopłn dixert & ut doctores ẽtiã¬
nr̃i opinant᷑. ita plenꝰ ẽ demonibꝰ .&. malig¬
nis sꝑitibꝰ sicuti radius solis minutissimis¬
pul uiscłis. Contra hos gͦ pugnandũ est no¬
inis pocius quã ꝯtra homines copstantes
nes machinant᷑: ab illis suggerit᷑ &t s su¬
pauerimꝰ illos qͥ st̾ pͥncipes malicie .&.
quor instinctu uicia carnis nr̃e ꝯtranos

Expanded text:
sus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae in coelestibus. Carnem et sanguinem appellat in isto loco Apostoplerumque, suadente diabolo, impugnantur, et dicit: Quia non est nobis colluctatio adversus illos solummodo, sed adversus daemones qui principantur malis hominibus, et potestatem exercent super illos, regunt illos potius ad malum quam ad bonum, ipsique appellantur spiritalia, subaudis daemonia. Nequitiae, hoc est malitiae, qui morantur in hoc aere. Coeli nomine appellatur aer in Scripturis sanctis, undut philosophi dixerunt, et doctores nostri opinantur, ita plenus est daemonibus et malignis spiritibus, sicuti radius solis minutissimis atomis. Contra hos ergo tam pugnandum est nobis, quam etiam contra homines constantes nes machinantur, ab illis suggeritur. Et si superaverimus illos qui sunt principes malitiae, et quorum instinctu vitia carnis nostrae contra nos
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s sensus nr̃os ne adiabolo hoste intiqͦ
possint uulnerari. eł. gladiũ sꝑs qͦd est uer¬
bũi dei: sub audis assumite. Gyladius sꝑs
sc̃i intelligit᷑ uerbũ dei. ut apłs .iit. ides
aũ gladius appellat᷑: ꝙ sicutigladio fu¬
gaut᷑ hostes. ita ꝑ cognicionẽ. diuinarum
scripturarũ possumꝰ fugare oiñs insidias
a. omnia machinam̃ta diaboli: appeten¬
do illa quę seriptura sacra docet. & uitan¬
do que ꝓhibet. es. ni solũ demones ꝑ eius
cognicionẽ is adiutoriũ dei possumꝰ supa¬
re. s etiã auctoritate illius hereticos con

Expanded text:
omnes sensus nostros, ne a diabolo hoste antiquo omnes sensus nostros, ne a diabolo hoste antiquo possint vulnerari. « Et gladium spiritus quod est verbum Dei, » subaudis assumite. Gladius sancti Spiritus intelligitur verbum Dei, ut Apostolus gladius appellatur, quia sicuti gladio fugantur hostes, ita per cognitionem divinarum Scripturarum possumus fugare omnes insidias et omnia machinamdo quae Scriptura sacra docet, et vitando quae prohibet. Et non solum daemones per ejus cognitionem et adjutorium possumus super
Abbreviated transcription (Latin):
a ertinguere. Quieqͥd missile ẽ. uł ia¬
cit᷑ tesũ potest appellari. ꝓprie tam̃
illua qͦd in longũ ꝓtenditur. ut lan¬
cea. na telon dieunt grȩci longii. Unde
mustela dr. mus iongus. Sicut gͦ scutũ
se tenentẽ ꝓtegit .&. tela repeuit: ita
fides homin̾e muniit .a. adiaboli iaełis ..
infestacionibꝰ defendit: illa tamͣ quȩ fue¬
rit bonis opibꝰ adornata. ẽ. ela aĩi diaboli
ignea appellat suggest ionẽ praua qua uos
incendit ad mala opa agenda .&. quę ex¬
tinguit᷑ ꝑ uirtutẽ fidi. ergaleani salutis
assumite. Galea in capite ponit᷑ omͣsq cor¬
pis sensus munit & ꝓtegit: unisũ uidelicet
in ocłis. auditũ in auribꝰ gustũ in ore. ol¬
factũ in narihꝰ tactii intoto capite. Quid
qͦ debeniꝰ intelligere ꝑ galeam: quȩ ut di¬
rimꝰ om̃s sensus corꝑis. ꝓtegit: Oñm iħm
xpm as ꝓtectione̾ illius Pex caput uͦ men¬
tẽ. qr sie ut capite regunt᷑ m̃ebra. ita cogi¬
duc iã ñ in nobismet ipsis a. ipse tuebitur

Expanded text:
tinguere. » Quidquid missile est et jacitur, telum potest appellari, proprie tamen illud quod in longum protenditur, ut lancea. Nam telon dicunt Graeci longum. Unde mustela dicitur mus longus. Sicut scutum se tenentem protegit, et tela repellit, ita fides hominem munit, et a diabolo jaculis et infestationibus defendit, illa tamen quae fuerit bonis operibus adornata. Tela autem dignea appellat suggestionem pravam, quae nos incendit ad mala opera agenda, et quae exstinguitur per virtutem fidei. Et galeam salutis assumite. Galea in capite ponitur, omnesque corporis sensus munit et protegit, visum videlicet in oculis; auditum in auribus, gustum in ore, olfactum in naribus, tactum in toto corpore. Quid debemus ergo intelligere per galeam, quae, ut diximus, omnes sensprotectionem illius. Per caput vero mentem, quia sicut capite reguntur membra, ita cogiduciam non in nosipsos, et ipse tuebitur
Abbreviated transcription (Latin):
nes insidiat᷑ ꝑ uicia carnis nĩȩ & incendia
malarũ de lectacionui insidiat᷑ ꝑ mninistros
suos ꝑ hereticos udelicet. &. falsos fr̃s aq
paganos zed ꝯtiałos oũis. debemꝰ nos uirilit᷑
pugnare. ne possimꝰ suꝑari Poterat aliqͥs
dicere. O apłe. qͦre p̃cipis nos onĩe arina¬
tura dei miduere: Adhęe ille subiunx it

Expanded text:
vitia carnis nostrae et incentiva malarum delectationum: insidiatur per ministros suos, per haereticos videlicet et falsos fratres, atque paganos: sed contra hos omnes debemus nos viriliter pugnare, ne possimus superari. Poterat aliquis dicere: O Paule, quare praecipis nos omnem armaturam Dei induere? Ad haec ill
Abbreviated transcription (Latin):
eit induite armaturã der tale ẽ de si dicelet
quas seitis in illo ee̾. in uobis assumite. Uer¬
bi gr̃a. Est ille iustꝰ. uerus. paciens castus.
iansuetꝰ Appellatꝰ ẽ agnꝰ & lȩo &. itulus
Induite uos iustic iã ueritat᷑ẽ. pacie neiam
caritate̾: castitatẽ. mansuetudiĩe. Estote a

Expanded text:
cit: Induite armaturam Dei, tale est ac si diceret: quas scitis in illo esse, in vobis assumite, verbi gratia: Et ille justus, verus, patiens, castus, mansuetus, appellatus est agnus, et leo, et vitulus: induit vos justitiam, veritatem, patientiam, charita
Abbreviated transcription (Latin):
cincti lumbos uros inuerit ice. Iũbos
sucenigimꝰ. eũ luxuriã iefrenamꝰ State in¬
qͥt infide. in bono oꝑe. .s. restringite lum¬
bos a luxuria. ubi maxime uiget. eẜ hoc
in ueritate facite: ñ in mendacio. neq
ꝑ hypocrisim. neq ut laude̾ hominũ ca¬

Expanded text:
cincti lumbos vestros in veritatem. Lumbos succingimus, cum luxuriam refrenamus. State, inquit, in fide, in bono opere, et restringite lumbos a luxuria, ubi maxime viget, et hoc in veritate facite, non in mendacio, neque per hypocrisim, neque ut laudem hominum ca
Abbreviated transcription (Latin):
inpotencia uirtutis eiꝰ Post specialia pre¬
cepta qͥbꝰ ammonuit apłs uiros &. mmulieres
patres &. filios. dños &. seruos. subiunxit
ista generalia: ñ solũ ad ephesios qͥb mit¬
tebat hanc epłam. s ad omne̾ sexum .&.
ad omñe condicionẽ .&. dixit. De cetero.
id÷ de inceps .. pret̾ illa quę suꝑius diximꝰ

Expanded text:
in potentia virtutis ejus. Post specialia praecepta quibus admonuit Apostolus viros et mulieres, patres et filios, dominos et servos, subjunxit illis ista generalia non solum ad Ephesios, quibus mittebat hanc Epistolam, sed ad omnem sexum et ad omnem conditionem et dixit: De caetero, id est deinceps, et praeter illa
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. hiabita &. qͥesce mecũ in plenitudine
miee maiestatis. Uictori ũ filio ꝓ tocius
mundi ꝑ incarnacionis suȩ dispensacionẽ
criũiphatori post resurrectionis głam. qͣ¬
qragesimo die. dicit ei. Laborasti in passiõe
laborasti inredẽpcione generis humani. qͥ¬
esce mecũ in gła. qͥ adusq ponã imicos
de signant: ubi ille tanꝗͣ. in uestigus firmis
uir tute omnipoteneie sue consistit. Pos¬
sumꝰ ÷ ꝑ pedes ñ icongrue mysteriũ

Expanded text:
nitudine meae majestatis: Victori autem Filio, et totius mundi per incarnationis suae dispensationem triumphatori, post resurrectionis gloriam quadragesimo die, dicit ei: Laborasti in passione, laborasti in redemptione generis humani, quiesce mecum in gloria, quoadusque ponam inimicos designant; ubi ille tanquam in vestigiis firmis virtute omnipotentiae suae consistit. Possumus et pedes non incongrue mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
e iudie is gͦ ꝑibit istud celũ aereir. unde
anhelitũ attrahimꝰ & remitimꝰ: ñ ut pę¬
nitꝰ desinat e̾ẽ a sua natura. s mnutabit᷑
ab nac specie in meliot̾e: &. ab hac densi¬
tate. in subtilitatẽ .s claritate̾ etheris
pauit aqua. diluuii. ita ut aleior ee̾t qͥnde¬
cim cubitis suꝑ onĩs miontes sub om̃i cę¬
lo .&. ut qdã dicunt. ꝑtingens usq ad cir¬
cłm lunę: tantũ spaciũ tenebit ignis indie
iudie is comitans dñi aduentũ. uixta qͦd
psulmista dic it. Igniis ante ipsũ p̾cedet. qͥ
c̃sumet omnia nubila. onnie̾q de isitat᷑e
ꝑ in nouacionẽ s. ꝑ manebunt in substan¬
ciaa ꝓpria es. om̃s ut uestim̃tũ uete rascen
Uestim̃tĩ hnc debemꝰ accipe corpꝰ humanũ
qͥd consumit᷑ longeuitate tpr̃is. ac dolore in¬
firmitatis. ac redigit᷑ in puluerẽ. Sic ut ergo
corpꝰ humanũ uete rescit qd̾e .&. inpulue¬
re redigit᷑. s in die iudicii ꝑ resurrectio¬

Expanded text:
ergo judicii peribit istud coelum acreum unde ergo judicii peribit istud coelum acreum unde anhelitum attrahimus et remittimus, non ut penitus desinat esse a sua natura, sed mutabitur ab hac specie in meliorem, et ab hac densitate in subtilitatem et claritatem aetheris.pavit aqua tempore diluvii, ita ut altior esset quindecim cubitis super omnes montes sub omni coelo, et ut quidam dicunt, pertingens usque ad circulum lunae: tantum spatium tenebit ignis in die judiicii, comitans Domini adventum: juxta quod Psalmista dicit: Ignis ante ipsum praecedet, quia consumet omnia nubila, omnemque densitatem per innovationem, et parmanebunt in substantia propria. Et omnes ut vestimentum veterascent. Vestimentum his debemus accipere corpus humanum, quod sumitur longaevitate temporis, et dolore infirmitatis, ac redigitur in pulverem: sicut ergo corpus humanum veterascit quidem et in pulverem redigitur, sed in die judici per resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
te gͥ uerbi des celi& tȩtra subsittunt
qr uirtute iussionis eł omnia facta st̃. & sine
ipso factũ est nichil:Sed cũ in pͥncipio gene¬
seos celũ dicat pͥmũ factũ. ac de inde t̾rã
sic dice ns in pͥncipio fecit ds cȩlui & teriã
questio orit᷑ qͦre psal mista pomit terram.
ac de inde celũ: qͣsi terra ante fuerit facta
quã cȩlii. Oue ita soluit᷑. Quod ille prȩpo¬
sut celũ terre. iste smposuit: idereo fac¬
tũ ẽ. ut ostenderetꝰ duo ẽẽ facta. Sed qͦd di
uina maiestas simul fecit: una uorsinl
uequit ꝓferre. Qua ꝓpt̾ necesse erat: unũ
ante alterũ dicere Ipsi ꝑibunt: tuaute
manebis. Positꝰ ẽ hic pluralis numerꝰ ꝓ sin¬
głari. sicut aliis multis in locis diuinȩ
scripture. Non eñi de firmamͣto hoc in¬
telligendũ ẽ ubi sẏdera ꝯtinent᷑ neq
de celo ethereo ꝑ qͦd cursus sept̃e planeta¬
rũ agunt᷑ s de isto celo aereo a qͣ & a¬
ues celi dñr pocius accipiendũ est. In di

Expanded text:
subsistunt; quia virtute jussionis ejus omnia facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Sed cum Moyses in principio Geneseos coelum dixit primum factum, ac deinde terram, sic dicens: In principio fecit Deus coelum et terram: quaestio oritur, quare Psalmista ponit terram, ac deinde coelum; quasi terra ante fuerit facta quam coelum: quae ita solvitur: Quod ille proposuit coelum terrae, iste supposuit, idcirco factum est, ut vina potestas simul fecit, humana vox simul nequivit proferre, quapropter necesse erat unum ante alterum dicere. Ipsi peribunt, tu autem permanebis. Positus est hic pluralis numerus pro singulari sicut multis aliis in locis divinae Scripturae. Non enim de firmamento hoc intelligendum est, ubi sidera continentur, neque de coelo ae hereo, per quod cursus septem planetarum aguntur, sed de isto coelo aereo, a quo et aves coeli dicuntur, potius accipiendum est: in die
Abbreviated transcription (Latin):
atura: sicit illi ds pat᷑. ꝓmisit dicens.
Postuia a me & dabo tibi gnͣs heredita¬
tẽ tuã & possessionẽ tuã terminos tęrre
Q. ipse filius resurgens a mortius: sic loqͥ¬
tur ex ꝑ sona humanitatis. Data en inqͥ¬
ens mͥ omnis potestas: in cęlo .&. interra.
Non gͦ dindimꝰ ꝑsonas. s distinguimꝰ na¬
turas. Unde animaduertendũ e̾ sollerti
humanitatis loqui: ñc uͦ de substaneia dei¬
tatis. Nã qͦd dixit constitutũ illũ ee̾ adeo
patie. heredem omnũ ereaturarii: ad hu¬
manitat᷑e illius retulit. Uolens aũ discre¬
cionẽ facere inter dunnitatis eiꝰ natura
& humanitatis. & ostendere qͥd ꝓpris pii¬
neret ad unã quãq natur̃a: subintulit di¬
cens. Perque̾ fecit .s secła. Secła dñr a se¬
quendo: eoqͦd seqͥnt᷑ insemet redeundo ae
reuertendo. Hic aũ ꝑ secła debemꝰ intelli¬
gere omina que facta st̃ in tpĩe. Ut gͦ os¬
tenderet apłs eundẽ nouissimis qrebus

Expanded text:
sit, dicens: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae. Et ipse Filius resurgens a mortuis sic loquitur, ex persona humanitatis: Data est inquiens mihi omnis potestas in coelo et in terra. Non ergo dividamus personas, sed distinguamus naturas. Unde animadvertendum est solerterhumanitatis loqui, nunc vero de substantia deitatis: nam quod dixit constitutum illum esse a Deo Patre haeredem omnium creaturarum, ad humanitatem illius retulit: volens autem discretionem facere inter divinitatis ejus naturam, et humanitatis, et ostendere quid proprie pertineret ad unamquamque naturam, subintulit dicens: Per quem fecit et saecula. Saecula dicuntur a sequendo, eo quod sequuntur, in semet redeundo ac revertendo: Hic autem per saecula debemus intelligere omnia quae facta sunt in tempore. Ut ergo ostenderet Apostolus eumdem novissi
Abbreviated transcription (Latin):
uartic ipes: In ueteri qdẽ test ainto fui¬
tt patriarchȩ participes rꝑi in hac une¬
tione: qr cũ ñ essent oleo uisibil uncti
s. dono sꝑs sc̃i repleti appellantͣ rui idt¬
uncti iixta qͦd inpsalmo legit᷑ dicenie
lech i. lił eeteros reges palestinor: Nlo¬
lite tangere xꝑos meos. Fuert qͦq reges sa¬
cerdotes &s. ꝓpħe participes illius qr illis
unctũ ꝙ famuhel &. dauid: sulomonqͦq
unct est ingion .s. icerdotes ungebant᷑ sic̃
uncł est.iaron a moyse dicente sibi dño
Unges aaron & filios esꝰ michi in sacerdotes
iuire ꝑpetuo. Propħȩ mehilominꝰ unge¬
bant᷑ sieut unctꝰ eͣ heliseus ab helya. ecui

Expanded text:
participes? In Veteri quidem Testamento fuerunt patriarchae participes Christi in hac unctione, quia cum non essent oleo visibili uncti, sed dono Spiritus sancti repleti, appellabantur ne: juxta quod in psalmo legitur, dicente lech et ad caeteros reges Palaestinorum: Nolite tangere christos meos. Fuerunt quoque reges sacerdotes et prophetae participes illius, quia illiunctum, et Samuel, et David: Salomom quoque unctus est in Gihon. Sacerdotes ungebantur, sicut unctus est Aaron a Moyse, dicente sibi Domino; Unges Aaron et filios ejus mihi in sacerdotes jure perpetuo. Prophetae nihilominus ungebantur, sicut unctus est Eli
Abbreviated transcription (Latin):
secłi manebit. qr iudiciũ nouissimũ qͦd
dabit electis dicens eis uenite ꝑcipite
ne eternũ: ȩt̾na discrecione stabit in¬
ter utrosq eo testante in eugłio & di¬
cente. T unc ibunt hi in suppliciũ eter¬
nũ: iusti aũ in uitã e terña. Ouod sequit
inrga eqͥtatis. iurga regni tui: ꝑ uirgaͣ¬
illius & uidiei: siue potestas regni iusta
Que uirga regni regit iustos in iustie ia
&. ꝑcutit impios uste a. recte: sine ali¬
qua ꝑsonarũ accepeione. cunctos gu¬
bernans & uidicans. Dulexisti iustic ian
.s. odist iniqͥtatẽ. Ita uirga recta est: ut
diligat᷑ iustieia .&. odio ħasbeat᷑ iniqͥtas¬

Expanded text:
saeculi manebit, quia judicium novissimum, quod dabit electis, dicens: Venite, nem aeternum: aeterna discretione stabit inter utrosque, testante Evangelio et dicente: Tunc ibunt hi in supplicium aeternum; justi autem in vitam aeternam. Quodque sequitur: Virga aequitatis, virga regni tui. illius, sive potestas regni justa: quae virga regit justos justitia, et percutit impios juste et recte, sine aliqua personarum acceptione cunctos gubernans et judicans. Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem. Ista virga recta facit, et ut diligat
Abbreviated transcription (Latin):
i substanciã det pꝗͣtris & filii oftendit. ut
quas ꝑsonas aꝑiret ingła &. splendore
Per splendorẽ quippe: unitatẽ declarauit
sona dei patris ex pressit.: insplendore
.iiI ꝑ sonã filir eł. sic ẽ filius splendor de
splendore: sicut lur de lice đs de deo.
lumen de tumine: pͥncipiũ de pͥncipi¬
oSequit᷑ &. figura substancie eiꝰ. Quan¬
ũ ad homines ꝑtinet: aliuid est figura.
iliud substancia: Qiuia dũ pingit᷑ imago

Expanded text:
 substantiam deitatis Patris et Filii ostendit: ut duas personas aperiret in gloria et splendore. Per splendorem quippe unitatem declaravit , personam Dei Patris expressit; in splendore autem, per onam Filii; et sic est Filius splendor de splendore, sicut lux de luce, Deus de Deo, lumen de lumine, principium de principio. Sequitur: Et figura substantiae ejus. Quantum ad homines pertinet, aliud est figura, aliud substantia: quia