comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut efficiamur filii dĩ. lã quidẽ sumꝰ. sed
ꝑ fidẽ quidẽ sumꝰ in spe. nondũ sumꝰ in re
Spe enĩ salui facti sumꝰ. sic dicit apostolus.
Spes autẽ quȩ uidet̾ non est spes. Quod
enĩ uid& quis quid sperat: Si autẽ quod
non uidem speramus: ꝑ patientiã exspecta¬
mus. Quid exspectamꝰ ꝑ patientiã. nisi ui¬
s̃ dere quod credimꝰ : Modo enĩ credimus:
qͥđ ñ. uidem᷑. ꝑmanendo in eo qͦd credentes
.ñ. uidemꝰ. merebim̃ uidere qͦđ credimꝰ Prop¬
terea iohannes in epistola sua quid ait :¬
Dilectissimi filii dĩ sumꝰ. & non dũ apparuit¬
ñ quid erimꝰ. Quis nõs exult&: Si subito
nescio cui peregrinanti & ignoranti genus
suũ. patienti aliquã ȩgestatẽ. & in erũna
& labore constituto diceret᷑. filius senatoris
es. pater tuus amplo patrimonio gaudet
in re urã reuocat te ad patrẽ tuũ. quali
gaudio exultar&. si hoc non fallax ꝓmissor¬

Expanded text:
ut efficiamur filii Dei. Jam quidem sumus, sed ut efficiamur filii Dei. Jam quidem sumus, sed per fidem: sumus quidem in spe, nondum sumus in re. «Spe enim salvi facti sumus,» sicut dicit Apostolus. «Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus,  enim «exspectamus per patientiam,» nisi videre quod credimus? Modo enim credimus quod non videmus: permanendo in eo quod credentes non videmus, merebimur videre quod credimus. Propterea Joannes in Epistola sua quid ait? «Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus.» Quis non exsultet, si subito nescio cui peregrinanti et ignoranti genus suum, patienti aliquam egestatem, et in aerumna et labore constituto diceretur: Filius senatoris es; pater tuus amplo patrimonio gaudet in re vestra; revoco te ad patrem tuum? quali gaudio exsultaret, si hoc non fallax promissor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfruit᷑. & letat᷑ in dño dõ suo. Erunt illi deli¬
tiȩ ipse qui fecit illũ. & delitias ipsas nemo
corrũpit. nemo int̾̃pellat. nemo aufert
Quis potens minabit᷑ auferre : Quis uicinus
malus. quis latro. quis insidiator tibi tollit
dm̃: Ꝙ potest tibi totũ quod possides corpo¬
re. non tibi tollit eũ quẽ possides corde.
Ipse est miscđa. quã utinã ds̃ ostendat nobis.
enĩ miscđꝗ tua. Dicamus illi & nos. da nob̃¬
xpm̃ tuũ. Dedit enĩ nobis xpm. sed hominẽ.
Qũẽ nobis dedit hominẽ. cũ ipsũ nobis da¬
turus est dm̃. Hominib enĩ hominẽ de¬
dit quia talẽ illũ dedit hominibus. qualis
poss& capi ab hominibus. Dm̃ enĩ xp̃m.
nullus hominũ capere poterat. Factus est
hominibus homo seruauit se dm̃duis. An
forte arroganter dixi : Reuera arrogant̃.
nisi ipse dixiss&. Ego dixi du estis. & filu
excelsi om̃s. Ad ipsã adoptionẽ renouam᷑.

Expanded text:
perfruitur, et laetatur in Domino Deo suo. Erunt illi deliperfruitur, et laetatur in Domino Deo suo. Erunt illi deliciae ipse qui fecit illum; et delicias ipsas nemo corrumpit, nemo interpellat, nemo aufert. Quis potens minabitur auferre? quis vicinus malus, quis latro, quis insidiator tibi tollit Deum? Et potest tibi tollere totum quod possides corpore, non tibi tollit eum quem possides corde. Ipsa est misericordia, quam utinam Deus ostendat nobis, enim misericordia tua. Dicamus illi et nos: Da nobstum tuum. Dedit enim nobis Christum, sed hominem: quem nobis dedit hominem, eum ipsum nobis daturus est Deum. Hominibus enim hominem dedit; quia talem illum dedit hominibus qualis posset capi ab hominibus: Deum enim Christum nullus hominum capere poterat. Factus est hominibus homo, servavit se Deum diis. An forte arroganter dixi? Revera arroganter, nisi ipse dixisset: «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes» . Ad ipsam adoptionem renovamur,
Abbreviated transcription (Latin):
non precedit hesternus dies. nec sequit᷑ crasti¬
nus. Iuid est ista lux: Ego sũ inquit lux
mundi. Qui tibi dicit ego sũ lux mundi. uo¬
 cat te ad se. Cũ uocat te. conuertate. Cũ
conuert&te. sanat te. Cũ sanauerit te. ui¬
debis conuersorẽ tuũ cui dicit᷑. & plebs tua
Hoc est quod cantauimꝰ. &iam hinc diximus.
felix est. cui ostendit ds̃ miscđam suã. Ipse
est qui suꝑbire non potest. cui ds̃ ostendit
miscdam suã. Ostendendo gͦ illi miscđam suã¬
ꝑsuad& illi qͥ quicqͥđ boni hab& ipse homo ñ.
hab& nisi ab illo qui om̃e bonũ nr̃m est. Q cũ
uiderit homo quicqͥđ boni hab&. non se habe¬
re ase. sed adõ suo. uid& qͥa totũ quod in illo
laudat᷑ de miscđa dĩ est . ñ de meritis ipsius
& uidendo ista .ñ. suꝑbit. ñ suꝑbiendo ñ. extolliũ
non se extollendo non cadit. ñ cadendostat.
stando inher&. inherendo man&. manendo

Expanded text:
non praecedit hesternus dies, nec sequitur, crastinon praecedit hesternus dies, nec sequitur, crastinus. Quid est ista lux? «Ego sum,» inquit, «lux mundi» . Qui tibi dicit, «Ego sum lux mundi,» vocat te ad se. Cum vocat te, convertit te; cum convertit te, sanat te; cum sanaverit te, videbis conversorem tuum, cui dicitur, «Et plebs tua Hoc est quod cantavimus, et jam hinc diximus. Felix est cui ostendit Deus misericordiam suam. Ipse est qui superbire non potest, cui Deus ostendit misericordiam suam. Ostendendo enim illi misericordiam suasuadet illi quia quidquid boni habet ipse homo, non habet nisi ab illo qui omne bonum nostrum est. Et cum viderit homo quidquid boni habet non se habere a se, sed a Deo suo; videt quia totum quod in illo laudatur, de misericordia Dei est, non de meritis ipsius: et videndo ista non superbit, non superbiendo non extollitur, non se extollendo non cadit, non cadendo stat, stando inhaeret, inhaerendo manet, manendo
Abbreviated transcription (Latin):
ad te. & tu uiuificabis nos. sed tu conuertens
uiuificabis nos ut non solũ uiuificatio nr̃a a
te sit. sed &iam ipsa conuersio. ut uiuificem᷑.
 Ds̃ tu conuertens uiuificabis nos. & plebs tua
lȩtabit᷑ inte. Malo suo letabit᷑ in se. bono
suo lȩtabit᷑ inte. Quando enĩ uoluit habere
gaudia de se. inuenit planctũ in se. Nunc
uero tͥotũ gaudiũ nrm̃ as̃ est. qui uult securus
gaudere in illo gaudeat. qui non potest peri¬
re. Quid enĩ fr̃s mei gaudere uultis in argen¬
to: Aut argentũ perit. auttu. Et ne mo
scit quid prius. Ueruntam̃ illud constat. qͥa
utrũq periturũ est Iuid prius. incertũ est
Nã nec homo hic potest manere sẽꝑ. nec ar¬
gentũ hic potest manere semꝑ. Sic aur um.
sic uestis. sic domus. sic pecunia. sic lata
prȩdia. sic postremo lux ista. Noli ergo
uelle gaudere in istis. sed gaude in illa luce.
quȩ non bab& occasũ. Gaude in illa luce quã

Expanded text:
ad te, et tu vivificabis nos: sed, «tu convertens ad te, et tu vivificabis nos: sed, «tu convertens vivificabis nos;» ut non solum vivificatio nostra a te sit, sed etiam ipsa conversio ut vivificemur. «Deus tu convertens vivificabis nos; et plebs tua laetabitur in te.» Malo suo laetabitur in se; bono suo laetabitur in te. Quando enim voluit habere gaudia de se, invenit planctum in se: nunc vero quia totum gaudium nostrum Deus est, qui vult securus gaudere, in illo gaudeat, qui non potest perire. Quid enim, fratres mei, gaudere vultis in argento? Aut argentum perit, aut tu; et nemo scit quid prius: verumtamen illud constat, quia utrumque periturum est; quid prius, incertum est. Nam nec homo hic potest manere semper, nec argentum hic potest manere semper; sic aurum, sic vestis, sic domus, sic pecunia, sic lata praedia, sic postremo lux ista. Noli ergo velle gaudere in istis: sed gaude in illa luce quae non habet occasum; gaude in illa luce quam
Abbreviated transcription (Latin):
one om̃is ipsa mortalitas absumeret᷑. & nouitas
totius hominis repararet᷑. sicut enĩ in adam
hoc uidens propheta ait. Non in acternũ iras¬
caris nobis. uel extendas irã tuã ageneratione
in generationẽ : Fuit prima generatio mor¬
talis de ira tua. erit & altera generatio in mor¬
talis de miscła tua. Quid ergo. hoc tibi Tu¬
prestitisti ohomo. ut quia conuersus es ad dm̃i.
mereris miscđam ipsius. Qui autẽ conuersi stͣ.
non sunt adepti miscđam. sed inuerunt iram.
Quid autẽ ut conuertereris posses. nisi uocare¬
ris: Nonne ille qui te uocauit auersũ. ipse
prestitit ut conuertereris : Noli tibi ergo
arrogare. nec ipsã conuersionẽ. quia nisi te
ille uocar& fugientẽ. non posses conuerti.
Propterea & ipsius conuersionis. beneficium
dõ tribuens propheta. hoc orat & dicit. Ds̃ tu
conuertens uiuificabis nos. Et non quasi ipsi
nos nra sponte. sine miscła tua conuertimur

Expanded text:
one omnis illa mortalitas absumeretur, et novitas one omnis illa mortalitas absumeretur, et novitas totius hominis repararetur; sicut enim in Adam hoc videns Propheta ait, «Non in aeternum irascaris nobis, vel extendas iram tuam a generatione» «in generationem.» Fuit prima generatio mortalis de ira tua; erit altera generatio immortalis de misericordia tua. praestitisti, o homo, ut quia conversus es ad Deum, merereris misericordiam ipsius; qui autem conversi non sunt, non sunt adepti misericordiam, sed invenerunt iram? Quid autem, ut convertereris, posses, nisi vocareris? Nonne ille qui te vocavit aversum, ipse praestitit ut convertereris? Noli tibi ergo arrogare nec ipsam conversionem; quia nisi te ille vocaret fugientem, non posses converti. Propterea et ipsius conversionis beneficium Deo tribuens Propheta, hoc orat, et dicit: «Deus, tu convertens vivificabis nos.» Et non quasi nos ipsi nostra sponte sine misericordia tua convertimur
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s quippe in illo fumꝰ. Ca enĩ peccata parentũ
non ꝑtinent ad filios: quȩ faciunt parentes iam
natis filuis. lam enĩ filii nati ad se pertinent.
& parentes ad se ꝑtinent. Itaq illi qui nati st̃.
si tenuerint uias parentũ suoꝵ malas. necesse. ẽ.
portent & merita ipsorũ. Si autẽ mutauerint
se. &.ñ. fuerint imitati parentes malos. incipi¬
unt habere meritũ suũ. non meritũ parentum
suoꝵ. Usq adeo autẽ. non tibi obest peccatum
patris tui. si te mutaueris. ut nec ipsi patri tuo¬
n obsit. si se mutauerit. Sed iam quod accepit ad
mortalitatẽ istã radix nr̃a duxit de adã. Quid
diͣxit: Istã fragilitatẽ carnis. hoc tormentũ
dolorũ. hanc domũ pauꝑtatis. hoc uinculum
mortis. & laqueos tẽptationũ. Portamus om̃a
ista in carne hac. & ira dĩ est ista. quia uindic
:ta est. Sed quia futurũ erat ut regeneraremͣ.
& credendo noui efficerem̃. atq in resurrecti¬

Expanded text:
omnes quippe in illo fuimus. Ea enim peccata parentum omnes quippe in illo fuimus. Ea enim peccata parentum non pertinent ad filios, quae faciunt parentes jam natis filiis: jam enim et parentes ad se pertinent. Itaque illi qui nati sunt, si tenuerint vias parentum suorum malas, necesse est portent et merita ipsorum. Si autem mutaverint se, et non fuerint imitati parentes malos, incipiunt habere meritum suum, non meritum parentum suorum. Usque adeo autem non tibi obest peccatum patris tui, si te mutaveris, ut nec ipsi patri tuo obsit, si se mutaverit. Sed jam quod accepit ad mortalitatem istam radix nostra, duxit de Adam. Quid duxit? Istam fragilitatem carnis, hoc tormentum dolorum, hanc domum paupertatis, hoc vinculum mortis, et laqueos tentationum: portamus omnia ista in carne hac; et ira Dei est ista, quia vindicta Dei est. Sed quia futurum erat ut regeneraremur, et credendo novi efficeremur, atque in resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ factũ esse quod dicebat: lam factũ hinc
ostendit. quia orat ut fiat. Conuerte nos ds̃
sanitatũ nr̃arũ. & auerte iracundiã tuã a nobis
Non iam dudũ dicebat auertisti captiuitatem
iacob operiusti oma peccata corũ sedasti omnẽ
irã tuã auersus es ab ira indignationis tuȩ: quo¬
modo hic & auerte iracundiã tuã a nobis: Res¬
pond& tibi ꝓpheta. Illa dico quasi facta. quia ui¬
deo futura. Iuia uero non dũ facta sunt: oro
ut ueniant. quȩ iam uidi. Auerte iracundiã
De ira enĩ dĩ mortales sumꝰ. & de ira dĩ in istater¬
ra in egestate & labore uultus nr̃i manducamꝰ
panẽ. Hoc enĩ audiuit᷑ quando peccauit. Et
adã ille om̃s nos cramꝰ. quia i adã om̃s moriunt᷑.¬
⁊̃ quod ille audiuit setutũ est & nos. Non enim
eramꝰ iam nos. sed eramꝰ in adã. Ideo quicquid
euenit ipsi adã. secutũ est & nos ut moreremur.

Expanded text:
autem factum esse quod dicebat jam factum, hinc autem factum esse quod dicebat jam factum, hinc ostendit, quia orat ut fiat: «Converte nos, Domine sanitatum nostrarum; et averte iracundiam tuam a nobis.» Non jamdudum dicebas, «Avertisti captivitatem Jacob; operuisti omnia peccata eorum: sedasti omnem iram tuam; aversus es ab ira indignationis tuae?» Quomodo hic, «Et averte iracundiam tuam a nobis?» Respondet tibi Propheta: Illa dico quasi facta, quia video futura; quia vero nondum facta sunt, oro ut veniant, quae jam vidi. «Averte iracundiam De ira Dei enim mortales sumus, et de ira Dei in ista terra in egestate et labore vultus nostri manducamus panem. Hoc enim audivit Adam, quando peccavit ; et Adam ille omnes nos eramus, quia in Adam omnes moriuntur: quod ille audivit, secutum est et nos. Non enim eramus jam nos, sed eramus in Adam: ideo quidquid evenit ipsi Adam, secutum est et nos, ut moreremur;
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ iacob Ad tendite captiuitatẽ iacob ad ten¬
dite quia hoc est auertisti captiuitatẽ nr̃am.
non liberando nos abarbaris. in quos non incurri¬
mus. sed liberando nos ab operib malis. apeccatis
nr̃is. per quae nobis satanas dominat᷑. Siquis
eñ liberatus fuerit apeccatis suis non habet
quia ista liberatio spũalis est. uidete quia intus
tenebat captiuũ. remissa iniquitate liberaris.
confitere ergo te esse in captiuitate. ut dignꝰ
sis liberari. Nã qui hostẽ suũ non intellexit.
quomodo inuocat liberatorẽ: O peruisti omĩa
peccata eorũ. Quid est operuisti: Ut non illa
uideres. Quid est non illa uideres: Ut non in
illos uindicares. Noluisti uidere peccata nr̃a. &
ideo nos uidisti quia ipsa uidere noluisti. Ope
sequit᷑ & dicit. Conuerte nos dñe sanitatum
nr̃arũ. Quo modo narrabat quasi factũ ess&:
Quomodo orat ut fiat. nisi quia uoluit ostendere.
preterita uerba se in prophetia dixisse. non dũ

Expanded text:
tem Jacob.» Attendite captivitatem Jacob, attendite quia hoc est, Avertisti captivitatem nostram: non liberando nos a Barbaris, in quos non incurrimus; sed liberando nos ab operibus malis, a peccatis nostris, per quae nobis satanas dominabatur. Si quis enim liberatus fuerit a peccatis suis, non habet quia ista liberatio spiritualis est, videte quia intus tenebat captivum, remissa iniquitate liberaris. Confitere ergo te esse in captivitate, ut dignus sis liberari: nam qui hostem suum non intellexit, quomodo invocat liberatorem? «Operuisti omnia peccata eorum.» Quid est, «operuisti?» Ut non illa videres. Quid est, ut non illa videres? Ut non in illa vindicares. Noluisti videre peccata nostra; et ideo non vidisti, quia ipsa videre noluisti: «Opesequitur, et dicit: «Converte nos, Domine» «sanitatum nostrarum.» Quod modo narrabat quasi factum esset, quomodo orat ut fiat; nisi quia voluit ostendere praeterita verba se in prophetia dixisse? Nondum
Abbreviated transcription (Latin):
ante eũ preibit. & pon& in uia gressus suos.
Iustitia illa est quȩ est in confessione peccatorũ.
ueritas enĩ ipsa est. lustus eiũ debesesse inte.
ut punias te. Ipsa est primi hominis iusticia.
ut punias te malũ & faciat te ds̃ bonũ. Quia
ergo ipsa est prima hominis iusticia ipsa fit
uia dõ ut ueniat ad te ds̃. Ibi illi fac uiã. in
confessione peccatorũ. Ideo & iohannes cum
baptitar& in aqua pęnitentiȩ. & uell& ad se
uenire pęnitentes de suis prioribus factis.
hoc dicebat. Parate uiã dño. rectas facite se¬
mitas eius. Placebas tibi in peccatis tuis o homo
displice tibi quod eras. ut possis esse qͦđ .ñ. eras.¬
Parate uiã dño. precedat ista iusticia. ut con¬
fitearis peccata. Ueni& ille & uisitabit te.
quia pon& in uia gressus suos. Est enĩ iã ut¬
ibi ponat gressus suos. est ubi ad te ueniat.
Ante autẽ quã confitereris peccata intercdu¬
seras ad te uiã dĩ. non erat qua ad te ueniss&.

Expanded text:
ante eum praeibit, et ponet in; via gressus suos.» Justitia illa est quae est in confessione peccatorum: veritas enim ipsa est. Justus enim debes esse in te, ut punias te: ipsa est prima hominis justitia, ut punias te malum, et faciat te Deus bonum. Quia ergo ipsa est prima hominis justitia, ipsa fit via Deo, ut veniat ad te Deus: ibi illi fac viam, in confessione peccatorum. Ideo et Joannes cum baptizaret in aqua poenitentiae, et vellet ad se venire poenitentes de suis prioribus factis, hoc dicebat: «Parate viam Domino, rectas facite semitas ejus» . Placebas tibi in peccatis tuis, o homo; displice«Parate viam Domino:» praecedat ista justitia, ut confitearis peccata: veniet ille et visitabit te, quia «ponet in via gressus suos;» est enim jam ubi ponat gressus suos, est ubi ad te veniat. Ante autem quam confitereris peccata, intercluseras ad te viam Dei; non erat qua ad te veniret.
Abbreviated transcription (Latin):
uersus restat. Peto sine tedio fit. quod dictu¬
russũ. Ad tendite rẽ necessariã fr̃s mei. ad¬
tendite. ꝑcipite . ferte uobiscũ & . ñ. sit in ane
semen dĩ in cordib urĩs. Ueritas inquit de
terra orta est. Confessio peccatorũ ab homi¬
ne & iusticia de cęlo prospexit. idest adño
dõ data est iustificatio confitenti. ut ipse
agnoscat impius pium se fieri non posse.
nisi ille fecerit cui confitet᷑. credendo in eũ
qui iustificat impiũ. Tua ergo peccata po¬
tes habere. fructũ bonũ non habebis. nisi
ille dederit cui conficeris. Ideo cũ dixiss&
ueritas de terra orta est & iusticia de cęlo
prospexit. tãquã diceret ei quid est quod

Expanded text:
t quod dicturus sum. Attendite rem necessariam, fratres mei; attendite, percipite, auferte vobiscum, et non sit inane semen Dei in cordibus vestris. «Veritas,» inquit, «de terra orta est,» confessio peccatorum ab homine; «et justitia de coelo prospexit,» id est, a Domino Deo data est justificatio confitenti, ut ipse agnoscat impius pium se fieri non posse, nisi ille fecerit cui confitetur, credendo in eum qui justificat impium . Tua ergo peccata potes habere; fructum bonum non habebis, nisi ille dederit cui confiteris. Ideo cum dixisset, «Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit;» tanquam diceretur ei, Quid est qu
Abbreviated transcription (Latin):
Ueritas de terra orta est. confessio ab homine.
Homo enĩ petcator. eras terra. qui quando
peccasti audisti. terra es & in terram ibis.
Oriat᷑ de t̾ra ueritas. ut respiciat de celo iusticia.
Quomꝰ ate orit᷑ ueritas cũ tu peccator sis. cũ tu
iniquus sis : Confitere peccata tua & oriet᷑¬
ueritas. Si enĩ cũ sis iniquus dicis te iustũ.
quomodo a te ueritas oriet᷑ : Si autẽ cum
sis iniquus dicis te iniquũ. ueritas de terra
orta est. Intende illũ publicanũ longe
peccatorũ ab homine facta est. Quid ergo
sequitur: Am̃ dico uobis quia descendit
iustificatus publicanus ille magis quã ille
phariseus. quia om̃is qui se exaltat humilia¬
bitur. Orta est ueritas de terra confessione

Expanded text:
«Veritas de terra orta est:» confessio ab homine. Homo enim peccator eras. O terra, qui quando peccasti, audisti, «Terra es, et in terram ibis» , oriatur de te veritas, ut respiciat de coelo justitia. Quomodo a te oritur veritas, cum tu peccator sis, cum tu iniquus sis? Confitere peccata tua, et orietuquomodo a te veritas oriretur? Si autem cum sis iniquus, dicis te iniquum; «veritas de terra orta est.» Intende illum Publicanum longe peccatorum ab homine facta est. Quid ergo sequitur? «Amen dico vobis, quia descendit justificatus Publicanus ille magis quam ille Pharisaeus: quia omnis qui se exaltat, humiliabi
Abbreviated transcription (Latin):
Unde autẽ moreret᷑. nisi a nobis acciper& ubi
moreret᷑: Id est nisi a nobis sumer& carnem¬
mortalẽ xp̃c mori non poss&. quia uerbũ non
morit᷑. diuinitas non morit᷑. uirtꝰ & sapientia
dĩ non morit᷑. Quomodo ergo offerra sa¬
crificiũ. uictimã salutarẽ.si non moreret᷑ :

Expanded text:
unde autem moreretur, nisi a nobis acciperet ubi unde autem moreretur, nisi a nobis acciperet ubi moreretur? Id est, nisi a nobis sumeret carnemmortalem, Christus mori non posset; quia Verbum non moritur, divinitas non moritur, Virtus et Sapientia Dei non moritur. Quomodo offerret sacrificium victimam salutarem, si non
Abbreviated transcription (Latin):
queris : Amica sum iusticiȩ. Quẽtũq inue¬
nero municum amicȩ nreȩ. non ad illum
accedo. Vis ergo uenire ad pacem: Fac iusti¬
ciam. Ideo psalmus alius dicit tibi. Declina
a malo & fac bonu hoc est amare iusticiam.
& cũ iam declinaueris amalo & feteris bonum.
quȩre pacẽ. & sequere eam. lam enĩ non diu
illã quęris quia & ipsa occurr& tibi. ut osculetͥ
ta est. filius de carne ꝓcessit. Quid est ueritas:
filius dĩ. Quid est terra: Caro. Interroga
unde natus est xp̃c. & uides quia ueritas de
terra orta est. Sed hȩc ueritas quȩ orta est
de terra. erat ante terrã. & ꝑ ipsã factũ est
çȩlũ & terra. Sed ut iusticia de cȩlo ꝓspicer&:
idest ut iustificarent᷑ homines diuina gratia.
ueritas nata est de maria uirgine. ut poss& ꝓ
illis iustificandis offerre sacrificiũ. Sacrificiũ
passionis. sacrificiũ crucis. & unde offerret
sacrificiũ pro petcatis nr̃is. nisi moreretur :

Expanded text:
quaeris? Amica sum justitiae, quemcumque invequaeris? Amica sum justitiae, quemcumque invenero inimicum amicae meae, non ad illum accedo. Vis ergo tiam. Ideo alius psalmus dicit tibi: Declina a malo, et fac bonum» hoc est amare justitiam; et cum jam declinaveris a malo, et feceris bonum, «quaere pacem, et persequere eam» . Jam enim non diu illam quaeres, quia et ipsa occurret tibi, ut osculeturta est:» Filius Dei de carne processit. Quid est veritas? Filius Dei. Quid est terra? Caro. Interroga unde natus est Christus, et vides quia «veritas de terra orta est.» Sed haec veritas quae orta est de terra, erat ante terram, et per ipsam factum est coelum et terra; sed ut justitia de coelo prospiceret, id est, ut justificarentur homines divina gratia, veritas nata est de Maria virgine; ut posset pro illis justificandis offerre sacrificium, sacrificium passionis, sacrificium crucis. Et unde offerret sacrificium pro peccatis nostris, nisi moreretur?
Abbreviated transcription (Latin):
se duo ista iusticia & pax. & osculant᷑ se. ut qui
fecerit iusticiam murniat pacem osculantẽ
iusticiam. Puȩ amicȩ sunt. tu forte unam uis
& alteram non facis. Nemo enĩ est. qui non uult
pacem. sed non om̃s uolunt operari iusticiam.
Interroga om̃s homines. Uultis om̃s pacẽ. Vno
ore tibi respond&. totum genus humanũ.
Opto cupio uolo amo. Ama & iusticiam quia
duȩ amicȩ sunt. iusticia & pax. ipse se oscu-¬
lantur. Si amicam pacis non amaueris. non
te amabit ipsa pax nec ueni& ad te. Quid
enim magnũ est desiderare pacem. cũ & iam
malus desiderat pacem. Bona enĩ res est
pax fed fac iusticiam. quia iusticia & pax
osculant᷑ non litigant: Tu quare litigascũ
iusticia: Ecce iusticia dicit tibi . ñ. furabe¬
ris & non audis Ne adulteres non uisaudi¬
re. Ne feceris alteri qđ tibi pati non uis.
Non dicas alteri. qđ & tibi dici non ius. inimi¬
cus es amicȩ meȩ. Dicit tibi pax. Quid me

Expanded text:
se duo ista, justitia et pax, et osculantur se; ut qui se duo ista, justitia et pax, et osculantur se; ut qui fecerit justitiam, inveniat pacem osculantem justitiam. Duae amicae sunt; tu forte unam vis, et alteram non facis: nemo est enim qui non vult pacem; sed non omnes volunt operari justitiam. Interroga omnes homines: Vis pacem? Uno ore tibi respondet totum genus humanum: Opto, cupio, volo, amo. Ama et justitiam; quia duae amicae sunt justitia et pax; ipsae se osculantur: si amicam pacis non amaveris, non te amabit ipsa pax, nec veniet ad te. Quid enim magnum est desiderare pacem? Quivis malus desiderat pacem. Bona enim res est pax. Sed fac justitiam; quia justitia et pax se osculantur, non litigant. Tu quare litigas cum justitia? Ecce justitia dicit tibi, Ne fureris; et non audis: Ne adulteres; non vis audire: Non facias alteri quod tu pati non vis, non dicas alteri quod et tibi dici non vis. Inimicus es amicae meae, dicit tibi pax; quid me
Abbreviated transcription (Latin):
semine abrahe. Ibi manifestatus est xp̃s. ibi
apparuit xp̃c. Inde enĩ uirgo maria quae
peperit. xp̃m. ibi ambulauit pedibus suis. ibi
mirabilia fecit. Postremo tantũ honorem illi
genti detulit. ut cũ eũ interpellar&e quędã
mulier chananea salutẽ quę̧rens filiȩ suȩ dixe¬
rit ei. non sũ missus nisiad ouesquę perierunt
domus isrł. Hoc ergo uidens propheta ait
Ueruntam̃ ꝓpe timentes eũ salutare ipsius.
tas occurrerunt sibi. Ueritas in terra nr̃a ex
ꝑsona iudȩorũ. miscđa in terra gentiũ. Ueri¬
tas enĩ ibierant eloquia dñi. Miscđa ubi:
In illis qui dimiserant dm̃ suũ. & conuerterant
se ad demonia. Nũquid & ipsos despexit:
Quomodo si dicerae. uoca & istos longe fugi¬¬
tuos qui multũ ame recesserunt. Uoca inueni ent
me querentẽ se quia ipsi nolebant querere me.
ut osculentur se iusticia et pax. Si eni non ama¬
ueris iusticiam. pacẽ non habebis. Amant enim

Expanded text:
semine Abrahae, ibi manifestatus est Christus, ibi semine Abrahae, ibi manifestatus est Christus, ibi apparuit Christus: inde enim virgo Maria, quae peperit Christum. Ibi ambulavit pedibus suis, ibi mirabilis fecit. Postremo tantum honorem illi genti detulit, ut cum eum interpellaret quaedam mulier Chananaea salutem quaerens filiae suae, dixerit ei: «Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel» . Hoc ergo videns Propheta, ait: «Verumtamen prope timentetas occurrerunt sibi.» Veritas in terra nostra ex persona Judaeorum, misericordia in terra Gentium. Veritas enim ubi? Ubi erant eloquia Dei. Misericordia ubi? In illis qui dimiserant Deum suum, et converterant se ad daemonia. Numquid et ipsos despexit? Quomodo si diceret: Voca et istos longe fugitivos, qui multum a me recesserunt; voca, inveniant me quaerentem se, quia ipsi nolebant quaerere me. ut osculentur se justitia et pax. Si enim non amaveris justitiam, pacem non habebis: amant enim
Abbreviated transcription (Latin):
longe crant. & eos qui prope erant sicut dixit apłs.
Et ueniens cuangelitauit pacẽ uobisqui eratis
longe & patẽ his qui prope. Quos dixit qͥ erant
prope : Iudeos. quia unũ dm̃ colebant. Luos
dixit qui erant longe: Gentes quȩ dimiserant
eũ a quo factȩ erant. & colebant illa quȩ ipse
fecerant Nonenĩ regionib longe est quisq
adõ sed affectibus. Amas dm̃ prope es. odisti
dm̃ longe es. Uno loco stans & prope es : &
longe es. Ergo fr̃s respexit iste propheta &
Et plebs ipsius non iudea solaerit sed de om̃ib
gentib colligit᷑. quia suꝑ scõs suos loquet᷑ pacẽ.
⁊ orbe terrarũ. Ueruntam̃ ꝓpe timentes cum.
salutare illius ut in habit& gła in terra nr̃a.
Idest in ea terra in qua natus erat propheta.
habit& gła maior. quia inde cępit predicari
prophetȩ inde primo tẽpłu. Ibi sacrifica¬
bat᷑ dõ. ibi patriarche. ipse &iam uenit de

Expanded text:
longe erant, et eos qui prope erant, sicut dicit Apostolus: longe erant, et eos qui prope erant, sicut dicit Apostolus: «Et veniens evangelizavit pacem vobis qui eratis longe, et pacem his qui prope» . Quos dixit qui erant prope? Judaeos, quia unum Deum colebant. Quos dixit qui erant longe? Gentes, quia dimiserant eum a quo facti erant, et colebant illa quae ipsi fecerant. Non enim regionibus longe est quisque a Deo, sed affectibus. Amas Deum, prope es; odisti Deum, longe es. Uno loco stans, et prope es, et longe es. Ergo, fratres, respexit ista Propheta: et plebs ipsius non Judaea sola erit, sed de omnibus gentibus colligetur; «quia super sanctos suos loquetur pacem, orbe terrarum. «Verumtamen prope timentes eum salutare ipsius, ut inhabitet gloria in terra nostra:» id est, in ea terra in qua natus erat Propheta, inhabitet gloria major; quia inde coepit pit praediProphetae, ibi primo templum, ibi sacrificabatur Deo, ibi Patriarchae, ibi ipse etiam venit de
Abbreviated transcription (Latin):
niũ molestiarũ non est nisi ds̃. Beati. qui
qui iam timebant eũ in gente iudeorũ. per
om̃s terras ubiq idola colebant᷑. dȩ monia
timebant᷑ non ds̃. In illa gente timebat᷑ ds̃¬
 Sed ꝓpt̾ quid timebat᷑ in ueteri testam̃to:
Timebat᷑ ne dar& illos in captiuitatẽ. ne tol¬
ler& illis terrã. ne grandine contunder&
ipsorũ uites. ne facer& steriles uxores
ipsorũ. ne auferrae ab eis filios eorũ. Haec enim
carnalia ꝓmissa dĩ. tenebant adhuc paruas ani¬
mas. & ꝓpt̃ hȩc timebat᷑ dz̃. Sed prope illiserat.
qui uel ꝓpt̃ hȩc ipsũ timebant. Terrã petebat
paganus adiabolo. terrã petebat iudeus adõ
Unũ erat quod petebant. sed non unus a quo pe¬
tebant. Petendo iste quod paganus petebat.
discernabat᷑ tam̃ apagano. quia ab illo ista pe¬
tebat. qui om̃a fecerat. & prope illis erat ds̃ quã
gentibus. Prope erat. tam̃ respexit & eos qui

Expanded text:
nium molestiarum, non est nisi Deus: beati «qui nium molestiarum, non est nisi Deus: beati «qui qui jam timebant eum in gente Judaeorum. Per omnes terras ubique idola colebantur; daemonia timebantur, non Deus: in illa gente timebatur Deus. Sed propter quid timebatur? In Veteri Testamento timebatur, ne daret illos in captivitatem, ne tolleret illis terram, ne grandine contunderet vites ipsorum, ne faceret steriles uxores eorum, ne auferret ab eis filios ipsorum. Haec enim carnalia promissa Dei tenebant adhuc parvas animas, et propter haec timebatur Deus: sed prope illis erat, qui vel propter haec ipsum timebant. Terram petebat Paganus a diabolo; terram petebat Judaeus a Deo: unum erat quod petebant; sed non unus a quo petebant. Petendo iste quod Paganus petebat, discernebatur tamen a Pagano, quia ab illo ista petebat, qui omnia fecerat. Et prope illis erat Deus, qui Gentibus longe erat; tamen respexit et eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
lus diuidens populũ dĩ. nullus fatigans aecde¬
siam in ministerio diaboli: Quanido ipse
princeps ipsorũ mittit᷑ in ignem aeternũ
& hi cũ illo quicũq illi consentiunt & recede¬
re ab eo nolunt. erit pax purgata infilus dĩ
om̃ib amantib se. uidentibus se plenos dõ.
Cũ erit ds̃ om̃a in om̃ibus. cõmune spectaculũ
enĩ est quod nobis modo dat. ipse nobiserit
pro om̃ib quȩ dat. Ipsa erit ꝑfecta: & plena
pax. Hanc loquit᷑ in plebẽ suã. hanc uolebat
audire ille quiait. Audiã quid loquetur
& suꝑ scõs suos. & suꝑ eos qui conuertunt
Scor ad ipsũ. Heia fr̃s. uultis ut ad uos ꝑti¬
neat ista pax quã loquit᷑ ds̃ : Conuertite
cor ad ipsũ. non ad me. aut ad illũ. aut ad
conuertere ad se corda hominũ. cadit cũ ipsis
Quid est melius ut cadas cũ illo ad quẽ conuer¬
teris. an ut stes cũ illo. cũ quo conuerteris:
Gaudiũ nrm. pax nr̃a. requies nr̃a. finis om¬

Expanded text:
lus dividens populum Dei, nullus fatigans Ecclelus dividens populum Dei, nullus fatigans Ecclesiam in ministerio diaboli; quando ipse princeps ipsorum mittitur in ignem aeternum, et hi cum illo quicumque illi consentiunt, et recedere ab eo nolunt? Erit ergo pax purgata in filiis Dei, omnibus amantibus se, videntibus se plenos Deo, cum erit Deus omnia in omnibus . Commune spectaculum quid enim est quod nobis modo dat, ipse nobis erit pro omnibus quae dat: ipsa erit perfecta et plena pax. Hanc loquitur in plebem suam; hanc volebat audire ille qui ait: «Audiam quid loquetur et super sanctos suos, et in eos qui convertunt cor ad ipsum.» Eia, fratres, vultis ut ad vos pertineat ista pax quam loquitur Deus? Convertite cor ad ipsum; non ad me, aut ad illum, aut ad erit convertere ad se corda hominum, cadit cum ipsis. Quid est melius, ut cadas cum illo ad quem converteris, an ut stes cum illo cum quo converteris? Gaudium nostrum, pax nostra, requies nostra, finis om
Abbreviated transcription (Latin):
uenit lassitudo ista. quã inuenimꝰ in om̃ibus
refectionib nr̃is. De morte est quia corpus
mortale portamꝰ. quod quidẽ mortuũ dicit apł.
& ante animȩ resolutionẽ. Corpus quidẽ inqͥt
mortuũ est. ꝓpt̾ peccatũ. Nã si ꝑseueraueris
ui eo quod reficis. &iam morieris. Per seuera in
multũ manducando. ipsa res te interfici&
Perseuera in multũ ieiunando. inde morieris
Sede semꝑ ut nolis surgere. morieris inde.
Ambula sẽꝑ ut nolis quiescere. morieris inde.
Uigila semꝑ ut nolis dormire. morieris inde.
Dormi semꝑ ut nolis uigilare. morieris inde.
Quando ergo ab sũpta fuerit mors in uictoriã.
non ert̃ ista. & erit pax plena acterna. erimus
in quadã ciuitate fr̃s. Quando de illa loquor
finire nolo. & maxime quando scandala cre¬
brescunt. Quis non desider& illã pacẽ. unde
amicus non exit. quo inimicus non intrat.
ubi nullus tẽptator est. nullus seditiosus. nul¬

Expanded text:
venit lassitudo ista, quam invenimus in omnibus venit lassitudo ista, quam invenimus in omnibus refectionibus nostris. De morte est, quia corpus mortale portamus; quod quidem mortuum dicit Apostolus et ante animae resolutionem: «Corpus quidem,» inquit, «mortuum est propter peccatum» . Nam si perseveraveris in eo quo te reficis, etiam morieris. Persevera in multum manducando; ipsa res te interficiet: persevera in multum jejunando; inde morieris: sede semper, ut nolis surgere; morieris inde: ambula semper, ut nolis quiescere; morieris inde: vigila semper, ut nolis dormire; morieris inde: dormi semper, ut nolis vigilare; morieris inde. Quando ergo absorpta fuerit mors in victoriam, non erunt ista; et erit pax plena et aeterna. Erimus in quadam civitate: fratres, quando de illa loquor, finire nolo, et maxime quando scandala crebrescunt. Quis non desideret illam civitatem, unde amicus non exit, quo inimicus non intrat, ubi nullus tentator est, nullus seditiosus, nul
Abbreviated transcription (Latin):
dicit tibi aliquis. respondes esurio. ponit ante
te cybũ. Ad refectionẽ posuerat. ꝑseuera in
eo quod posuit. Certe reficere te uolebas. hoc
age semꝑ. Hoc agendo in eo quod adhibueras
ad te  suptionẽ. ibi inuenis lassitudinẽ. Multũ
sedendo fatigatus eras. surgis. deambulando re¬
ficeris. ꝑ seuera in eo quo reficeris: Multum
de ambulando lassaberis. sedere iterũ quęris.
In ueni mihi aliquid unde te reficias ub ñ si
ꝑseueraueris. iterũ deficias. Qualis ergo est
ista pax quã hic babent homines tantis resis¬
tentib molestiis. cupiditatibus. indigentus.
lassitudinibus: Non est ista uera. non est
ꝑfecta pax. Quȩ erit ꝑfecta pax: Oportet
corruptibile hoc induere in corruptionẽ. &
mortale hoc induere in mortalitatẽ. tunc fi&
sermo qui scriptus est. Absorta est mors in
uictoriã. Ubi est mors aculeus tuus. ubi est
mors contentio tua: Ubi enĩ adhuc mors.
quomodo est plena pax: Qeñ de morte

Expanded text:
dicit tibi aliquis? respondes, Esurio. Ponit ante dicit tibi aliquis? respondes, Esurio. Ponit ante te cibum; ad refectionem posuerat: persevera in eo quod posuit; certe reficere te volebas, hoc age semper; hoc agendo, in eo quod adhibueras ad refectionem, ibi invenis lassitudinem. Multum sedendo fatigatus eras; surgis, deambulando reficeris: persevera in eo quo reficeris, multum deambulando lassaris; sedere iterum quaeris. Inveni mihi aliquid unde te reficias, ubi non, si perseveraveris, iterum deficias. Qualis ergo est ista pax, quam hic habent homines tantis resistentibus molestiis, cupiditatibus, indigentiis, lassitudinibus? Non est ista vera, non est perfecta pax. Quae erit perfecta pax? «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem: tunc fiet sermo quiculeus tuus? ubi est, mors, contentio tua» ? Ubi enim adhuc mortalitas, quomodo est plena pax? Etenim de morte
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ non uident: Luctant᷑ cũ concupiscentus
suis. quib ille suggerit peccata & non consen¬
tiendo quod suggerit. & si non uincunt tam̃
pugnant. Non dũ est ergo pax. ubi pugna est
Aut date mihi hominẽ qui nihil tẽptationis
patitur in carne sua. & possit mihi dicere quia
iam pax est. Nihil quidẽ tẽptationis forte pa¬
titur in inlicitis uoluptatibus. saltim sugges¬
tiones ipsas patit᷑. uł suggerit᷑ illi quod respuit.
uel delectat unde tontineat. Sed ecce iã nihil
delectat inlicitũ. uel contra famẽ & sitim. pug¬
nat cotidie. Quis enĩ iustus hinc alienus : Pug¬
nat ergo fanies & sitis. pugnat contra nos lassitu¬
do carnis. pugnat delectatio somni. pugnat op¬
pressio. Uigilare uolumus dormitamus. leiu¬
tigamur. Quęrimus sedere. si & hoc diu facimꝰ.
deficimus. Quicquid nobis ꝓuiderimꝰ ad refecti¬
onẽ. illic rursus inuenimus defectionẽ. Esuris

Expanded text:
quem non vident? Luctantur cum concupiscentiis quem non vident? Luctantur cum concupiscentiis suis, quibus ille suggerit peccata: et non consentiendo quod suggerit, etsi non vincuntur, tamen pugnant. Nondum est ergo pax, ubi pugna est. Aut date mihi hominem qui nihil tentationis patitur in carne sua, ut possit mihi dicere quia jam pax est. Nihil quidem tentationis forte patitur in illicitis voluptatibus, saltem suggestiones ipsas patitur: vel suggeritur illi quod respuit, vel delectat unde contineat. Sed ecce jam nihil delectat illicitum; vel contra famem et sitim pugnat quotidie: quis enim justus hinc alienus? Pugnat ergo fames et sitis, pugnat contra nos lassitudo carnis, pugnat delectatio somni, pugnat oppressio. Vigilare volumus; dormitamus: jejutigamur: quaerimus sedere; si et hoc diu facimus, deficimus. Quidquid nobis providerimus ad refectionem, illic rursus invenimus defectionem. Esuris,
Abbreviated transcription (Latin):
Audiam quid loquet᷑ in me dñs ds̃. Prophe¬
ta dixit. Loquebat᷑ in illo ds̃ intus. & mun¬
dus faciebat illi strepitũ foris. Cohibens gͦ se
aliquantõ abstrepitu mundi. & auertens
se ad se. & ase in illũ cuius uocẽ audiebat
interius: quasi obturans aurẽ contra tu-¬
multuantẽ uitȩ huius in quietudinẽ. &
contra animã corpore quod corrũpitur ad¬
grauatã. & sensũ terrena babitatione de pri¬
mentẽ. multa cogitantẽ. ait. Audiã quid
loquet᷑ in me dñs ds̃. Ee audiuit. quid :¬
Qm̃ loquet᷑ pacẽ in plebẽ suã. Uox gͦ xp̃i.
uox dĩ. pax est. ad pacẽ uocat. heia dicit.
Quicũq non dũ estis in pace. amate pacem
quid enĩ uobis melius de me inuenire potestis
est. ubi nulla contradictio. ubi nihil resistit.
nibil aduersũ est. Uidete si iam ibi sumus.
uidete si iam non est conflictus cum diabolo.
uidete si non om̃s scĩ & fideles cũ principe demo¬
niorũ luctant᷑. Ꝙ quomodo cũ illo luctant᷑.

Expanded text:
Audiam quid loquetur in me Dominus Deus.» Propheta dixit. Loquebatur in illo Deus intus, et mundus faciebat illi strepitum foris. Cohibens ergo aliquantum ab strepitu mundi, et avertens se ad se, et a se in illum cujus vocem audiebat interius; quasi obturans aurem contra tumultuantem vitae hujus inquietudinem, et contra animam corpore quod corrumpitur aggravatam, et sensum terrena inhabitatione deprimentem multa cogitantem , ait, «Audiam quid loquitur in me Dominus Deus:» et audivit, quid? «Quoniam loquetur pacem in plebem suam.» Vox ergo Christi, vox Dei pax est, ad pacem vocat. Eia, dicit, quicumque nondum estis in pace, amate pacem: quid enim vobis melius de me invenire potestis est? Ubi nulla est contradictio, ubi nihil resistit, nihil adversum est. Videte si jam ibi sumus; videte si jam non est conflictus cum diabolo, videte si non omnes sancti et fideles cum principe daemoniorum luctantur. Et quomodo cum illo luctantur,
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑. qm̃ hoc cantauit ipse psalmꝰ futurũ. auer¬
tisti captiuitatẽ iacob: Cui hoc dicit: Xp̃o.
Propt̃ infinẽ ꝓpt̾ filios chore. Ille enĩ. auertit
captiuitatẽ iacob Audi & ipsũ paulũ confiten¬
tẽ. Cũ dicer& se trahi captiuũ alege in mẽbris
suis repugnante legi mentis suȩ. exclamauit
sub illa captiuitate & ait. Infelix ego homo:
quis me liberabit de corpore mortis huius:
Quȩ siuit quis ess&. & statim illi occurrit grã¬

Expanded text:
bitur? Quoniam hoc cantavit ipse Psalmus futurum: «Averbitur? Quoniam hoc cantavit ipse Psalmus futurum: «Avertisti captivitatem Jacob.» Cui dixit? Christo, propter «In finem,» propter filios Core: ille enim avertit captivitatem Jacob. Audi et ipsum Paulum confitentem. Cum diceret se trahi captivum a lege in membris suis repugnante legi mentis suae, exclamavit sub illa captivitate, et ait: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» Quaesivit quis ess
Abbreviated transcription (Latin):
uitas. unde nos uolumꝰ liberari: Puto enĩ nemi¬
nẽ nrm̃ modo esse apud barbaros. nec aliqu̾agentẽ
irruisse armatã. & captiuos duxisse nos. sed mo¬
do ostendo quandã captiuitatẽ in qua gemimꝰ
& unde nos liberari cupimus. Paulus a postolus
procedat. ipse illã dicat. Sit ipse speculũ nr̃m.
ille loquat᷑ & nos ibi uideamus. Nemo est enĩ.
qui non hic se agnoscat. Ait ergo ille beatꝰ apb̃
Condelector enĩ legi dĩ. secundũ interiorem
hominẽ. Intus delectat me lex dĩ. Uideo autẽ
aliã legẽ in mẽbris meis. repugnantẽ lege̾ men¬
tis meȩ lam audistilegẽ. audispugnã: captiui¬
tatẽ . ñ. dũ audieras. Audi quȩ sequant᷑. repug¬
nantẽ inquit legi mentis meȩ. & captiuũ me
ducentẽ in lege peccati. quȩ est in mẽbris meis.
Agnouimꝰ captiuitatẽ. Quis nr̃m est qui nolit
se de ista captiuitate liberari: E unde libera¬

Expanded text:
vitas unde nos volumus liberari? puto enim nemivitas unde nos volumus liberari? puto enim neminem nostrum modo esse apud Barbaros, nec aliquam gentem irruisse armatam, et captivos duxisse nos. Sed modo ostendo quamdam captivitatem, in qua gemimus, et unde nos liberari cupimus. Paulus apostolus procedat, ipse illam dicat; sit ipse speculum nostrum, ille loquatur, et nos ibi videamus: nemo est enim qui non hic se agnoscat. Ait ergo ille beatus apostolus, «Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem;» intus delectat me lex Dei: «video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae.» Jam audisti legem, audisti pugnam; captivitatem nondum audieras, audi quae sequuntur: «Repugnantem,» inquit, «legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis.» Agnovimus captivitatem: quis nostrum est qui nolit se de ista captivitate liberari? Et unde libera
Abbreviated transcription (Latin):
in semen. Si filii ꝓmissionis in sem̃ deputant᷑.
offendendo dnm̃ iudei degenerauer̃: nos ꝓme¬
rendo dm̃. de genere abrahę facti sumꝰ non
ꝑtinentes ad carnẽ. sed ꝑtinentes ad fidem.
Imitati enĩ fidẽ. filii facti sumꝰ. illi autẽ dege¬
nerando afide. exheredari meruerunt. Nlam
ut noueritis quia ꝑdiderant illud quod nati
erant de abrahã: cũ se arroganter iactarent
& non de uita: & dicerent dño. nos patrem ha¬
bemus abrahã: ait illis dñs tãquã iam de generan¬
tibus: Si filii abrabe estis. facta abrahȩ facite.
Siergo illi ꝓpterea iam non filii. quia non facie¬
bant facta abrahe. nos propterea filii qͥa facimꝰ
facta abrahȩ. Quȩ sunt facta abrahȩ quȩ faci¬
mus: Credidit autẽ abrahã dõ. & deputatũ
est illi ad iusticiã. Ergo om̃s ad iacob ꝑtinemꝰ.
imitantes abtahȩ fidẽ qui credidit dõ. & de¬
putatũ est illi ad iusticiã. Quȩ est ergo illa capti¬

Expanded text:
«in semen» . Si filii promissionis in semen deputantur, «in semen» . Si filii promissionis in semen deputantur, offendendo Deum Judaei degeneraverunt; nos promerendo Deum, de genere Abrahae facti sumus, non pertinentes ad carnem, sed pertinentes ad fidem. Imitati enim fidem, filii facti sumus: illi autem degenerando a fide, exhaeredari meruerunt. Nam, ut noveritis quia perdiderunt illud, quod nati erant de Abraham, cum se arroganter jactarent et non de vita, et dicerent Domino, «Nos patrem habemus Abraham;» ait illis Dominus tanquam degenerantibus: «Si filii Abrahae estis, facta Abrahae facite» . Si ergo illi propterea jam non filii, quia non faciebant facta Abrahae; nos propterea filii, quia facimus facta Abrahae. Quae sunt facta Abrahae quae facimus? Credidit autem Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam . Ergo omnes ad Jacob pertinemus, imitantes Abrahae fidem, qui credidit Deo, et deputatum est illi ad justitiam. Quae est ergo illa capti
Abbreviated transcription (Latin):
prenuntiationẽ futurorũ. data est illi populo
terra quedã ꝓmissionis in quadã regione ubi
habitauit populus iudeorũ. ubi &iam heru¬
salẽ ciuitas est. cuius nomen om̃s audiuimus.
multas molestias patiebat᷑. E cũ peccabat in
dm̃ suũ. dabat᷑ in captiuitatẽ. non ad interitũ
sed ad disciplinã. non dãpnante patre. sed fla¬
gellante. Cũ possessa ess& liberabatur : &
aliquotiens captiuata est & liberata est illa
gens. & modo in captiuitate est. & hoc pro
petcato magno. quod dnm̃ suum cruafixit.
Quid igit᷑ scđ̾m istos accipimꝰ quod ait. auer¬
tis ti captiuitatẽ iacob: An forte intelligi¬
mͦ hic aliã captiuitatẽ. de qua om̃s nos uolumꝰ
liberari: Nlã om̃s ꝑtinemꝰ ad iacob. si ꝑtinemꝰ
ad semen abrahe. Hoc enĩ dicit ds̃. in isaac
uocabit᷑ tibi semen: idest nonhi qui filii car¬
nis h filii dĩ. sed filii ꝓmissionis deputantur

Expanded text:
praenuntiationem futurorum, data est illi populo praenuntiationem futurorum, data est illi populo terra quaedam promissionis, in quadam regione ubi habitavit populus Judaeorum; ubi est etiam Jerusalem civitas, cujus nomen omnes audivimus. multas molestias patiebatur: et cum peccabat in Deum suum, dabatur in captivitatem; non ad interitum, sed ad disciplinam; non damnante patre, sed flagellante. Et cum possessa esset, liberabatur, et aliquoties captivata est et liberata est illa gens: et modo in captivitate est, et hoc pro peccato magno, quod Dominum suum crucifixit. Quid igitur secundum istos accipimus, quod ait, «Avertisti captivitatem Jacob?» An forte intelligimus hic aliam captivitatem, de qua omnes nos volumus liberari? Nam omnes pertinemus ad Jacob, si pertinemus ad semen Abrahae. Hoc enim dicit Apostolus: «In Isaac vocabitur tibi semen; id est, non hi qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur»
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi uͦ considerauer̃ & conspexer̃ me. diuiser̃
sibi uestim̃ta mea & suꝑ uestẽ meã miser̃ sortẽ
Quis non legente lectore psalmũ. agnoscat
euangeliũ: E tam̃ cũ diceret᷑ in psalmo:
non dictũ est fossuri sunt manus meas& pe¬
des. sed foder̃ manus meas & pedes. Nec dic¬
tũ est dinumeraturi sunt ossa mea. sed dinu¬
merauer̃ ossa mea. Nec dictũ est diuisurist̃
uestim̃ta mea. sed diuiser̃ sibi uestim̃ta mea¬
Hec om̃a futura uidebat ꝓpheta. & tamquam
preterita indicabat. Sed & hic:
ENEDIXISTI DÑẼ TERRÃ TUAM:
Taquã iam fecerit: Auertisti cap¬
tiuitatẽ iacob Populus eius anti¬
quus ia cob populus isrł natus de
semine abrahȩ in reꝓmussione.
futurus aliquando heres dĩ. Erat
quidẽ ergo ille populus cui datũ est testamen¬
tũ uetus. sed in uetere testam̃to figurabatur.
testam̃tũ nouũ. Illa figura erat. hȩc expres¬
sio ueritatis. In illa autẽ figura scđm quandã

Expanded text:
ipsi vero consideraverunt et conspexerunt me, diviserunt sibi vestimenta mea et super vestem meam miserunt sortem» . Quis non, legente lectore Psalmum, agnoscat Evangelium? Et tamen cum diceretur in Psalmo, non dictum est, Fossuri sunt manus meas et pedes; sed, «foderunt manus meas et pedes:» nec dictum est, Dinumeraturi sunt ossa mea; sed, «dinumeraverunt ossa mea:» nec dictum est, Divisuri sunt vestimenta mea; sed, «diviserunt sibi vestimenta meaHaec omnia quae futura videbat Propheta, tanquam praeterita indicabat: sic et hic, «Benedixisti, Domine, terram tuam;» tanquam jam fecerit. 4. «Avertisti captivitatem Jacob.» Populus ejus antiquus Jacob, populus Israel, natus de semine Abrahae, in repromissione futurus aliquando haeres Dei. Erat quidem ergo ille populus, cui datum est Testamentum Vetus; sed in Vetere Testamento figurabatur Testamentum Novum: illa figura erat, haec expressio veritatis. In illa autem figura secundum quamdam