comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ egressus ab urbe ẽ: At ille
ulico sollicitꝰ de genouefa qͥd
agereo. sed uulgus qͥ paratior
e add derogandũ bonis. potius
quã adim̾itandũ: asserebant
eã inferiorẽ sibi : Quã blasphe¬
mantes potus p̃dicabant quã
reprobarent Nlã sicut ñ iustifi¬
cat᷑ aliqͥs aliena laude. ita nec
ledit᷑ infamia: Quoꝵ garrulã
uocẽ despiciens sc̃s germanꝰ. in
ciuitatẽ ingressus. ad hospitiũ
genouesȩ usq ꝑuenit Quã cũ
tanta humilitate salutauit: ut
om̃s mirarent᷑. & oratione fa¬
cta. ostendit his quib despe¬
Etui habebat᷑ t̾ram madidã
de suis lacrimis irrigatã Et
residens exposuit eis uitȩ eiꝰ
exordiũ: quẽ ad modũ i nimp¬
todero palã cunctis edixerat.
Simulq cõmendans eã popu¬
lo. uia quã cȩperat gressũ di¬
rexit Exeunte sono attilam
hunorũ regẽ. sȩuitia superatũ
galliã ꝓuintia cȩpisse uastare
bona ac stipendia facultatum

Expanded text:
eius egressus ab urbe est. At ille eius egressus ab urbe est. At ille ilico sollicitus de Genovefa, quid agerit, sed vulgus, qui paratior est ad derogandum bonis, potius quam ad imitandum, adserebant eam inferiorem sibi, quam blasphmantes potius predicabant, quam reprobarent. Nam sicut non iustificabitur aliquis aliena laude, ita nec ledetur infamia. Quorum garrola voce dispiciens sanctus Germanus, in civitate ingressus, ad hospicium Genovefe usque pervenit. Quam cum tanta humilitate salutavit, ut omnes mirarentur, et oratione facta, ostendit his quibus dispectui abebatur terram madidam, de suis lacrimis inrigatam. Et resedens, disposuit eis vite eius exordium, quemadmodum Nimptodero palam cunctis edixerat, simulque conmendans eam populo, viam quam ceperat gressum direxit. 12. Exiente sono, Attela Chunorum regem sevitia superatum Gallia provintia coepisse vastare,bona ac stipendia facultatum
Abbreviated transcription (Latin):
sua sp̃uali. in parisius urbem
migrauit: Et ut uirtus dñi in
ret. tẽpus aliquod ita ẽ corpꝰ
eiꝰ obsessũ paralisi: ut laxatos
artus. Nulla compago adhe¬
rere suo crederetur loco De
qua infirmitate nimiũ affli¬
&a: triduo corpus eiꝰ iã exami¬
me solis paululũ genis ruben¬
tib custodiebat᷑. Quȩ cũ de¬
nuo corporalẽ fuiss& adepta
sanitatẽ: ꝓfitebat᷑ se in sp̃u ab
angło in requiẽ iustoꝵ & ad
suppliciũ impioꝵ deductam.
&ibi se uidisse parata diligen¬
tib dm̃ p̃mia : quȩ incredibi¬
lia apud infideles habentur
lurib nãq in hoc scło uiuen¬
tib secretã conscientiã mani¬
festissime declarabat. Quȩ ꝓpt̃
arrogantes silere satius est.¬
quã emulantib innotescere :
qui ingentẽ deuotionem ha¬
bent detrahendi Nã dũ boniꝰ
inuident: suã suꝑstitiosã in¬
dicant conscientiã: Adueniente
sc̃o germano parisius scd̾a ui¬
ce. in britaniã ꝓficiscente :
uni uersus populus in occursũ

Expanded text:
sua spiritalem, in Parisius urbem migravit. Et ut virtus Domini in iret, tempus aliquod ita est corpus eius obsessum paralisi, ut, laxatus artus, nulla conpago adherere suo crederetur loco. De qua infirmitate nimium afflicta, triduo corpus eius iam exanime, solis paululum genis rubentibus, custodiebatur. Que cum denuo corporalem fuisset adepta sanitatem, profitebatur se in spiritu ab angelo in requiem iustorum et subplicio impiorum deducta et ibi se vidisse parata diligentibus Deum premia, que incredibilia apud infideles habentur. 10. Pluribus namque in hoc saeculo viventibus secreta conscientia manifestissime declarabat, quid propter adrogantes silere satius quam emulantibus innotescere, qui ingentem devotionem habent detrahendi. Nam dum bonis invident, suam superstitiosam indicant conscientiam. 11. Adveniente sancto Germano Parisius, secunda vice in Brittania proficiscenti, universus populus in occursionem
Abbreviated transcription (Latin):
forma monstrat᷑: Paternas gͥ
regulas & decreta scĩssimis dif¬
finita conciliis ab om̃ibser¬
uanda mandamꝰ: In his uigi¬
lantiã tuã. in his curã frat̾nȩ
monita exhortationis osten¬
dimus: Hlis ea quanta dignũ
est reuerentia custoditis. nul¬
lũ relinquit culpe locũ sc̃e
obseruationis obstaculũ Ibi
fas nefasq prȩscriptũ ẽ. ibi ꝓ:¬
hibitũ ad quod nullus audeat
asspirare: ibi concessũ quod
debeat mens dõ placitũra p̃¬
sumere: Quotiens uniũsale
poscit religionis causa con¬
ciliũ. te cuncti fr̃s etocante
conueniant: Et si quos eorũ
specialis negotii pulsat in¬
tentio. uirgia inter eos ob¬
orta compesce discussa sa¬
era lege determinando cer¬
tamina: Quicquid aut̃ illic
ꝓ fide & ueritate constitutũ
uel ꝓuida dispensatione prę¬
tate fuerit confirmatũ. totũ
ad scientiã nr̃am instructa
legationis attestatione ꝑue¬
niat: Co fit: ut & nr̃ animuᷤ
officii caritate dati. & tuus

Expanded text:
forma monstratur. Paternas igitur regulas et decreta sanctissimis diffinita conciliis ab omnibus servanda mandamus. In his vigilantiam tuam, in his curam, fraternae, monita exortationis ostendimus. His ea quanta dignum est reverentia custoditis, nullum relinquit culpae locum sanctae observationis obstaculum. Ibi fas nefasque prescriptum est, ibi prohibitum, ad quod nullus audeat adspirare, ibi concessum, quid debeat mens Deo placitura presumere. Quotiens universale poscit religionis causa concilium, te cuncti fratres evocante conveniant; et si quos eorum spetialis negocii pulsat intentio, iurgia inter eos oborta compesce discussa sacra lege determinando certamina. Quicquid autem illic pro fide et veritate constitutum, vel provida dispensatione preatum, totum ad scientiam nostram instructa relationis attestatione perveniat. Eo fit, ut et noster animus officii caritate dati et tuus
Abbreviated transcription (Latin):
ducit dẽptationes: ut
excludat aduersarios:
Qui me existimant ini¬
micũ. congregati sunt
maligni in unum Sed
qui sli : In confusione :
Et quales nr̃ie In compo¬
sitiõne Ubi sunt illi:

Expanded text:
duxit tentationes, ut excludat adversarios, qui me existimant inimicum. Congregati sunt maligni in unum; sed quid illi in confusione, et quales nostri in compassione? ubi sunt illi
Abbreviated transcription (Latin):
cellulã: & cuncta loca tanto
ardore ac studio circiiuit:
ut nisi ad reliqua festinaret.
a primis non poss& ab duci:
Prostrataq ante crucẽ. quasi
pendentẽ dñm cerneret ad¬
orabat Ingressa sepulchrũ
resurrectionis: osculabatur
lapidẽ. quẽ ab ostio sepulchri
amouerat angelus. Et ipsũ
corporis locũ in quo dñs
lacuerat. quasi sitiens desi¬
deratas aquas fidei ore lam¬
bebat: Quid ibi lacrimarũ
quantũ gemitũ qͥd doloris

Expanded text:
cellulam et cuncta loca tanto ardore ac studio circumiuit, ut, nisi ad reliqua festinaret, a primis non posset abduci, prostrataque ante crucem, quasi pendentem dominum cerneret, adorabat. ingressa sepulchrum resurrectionis osculabatur lapidem, quem ab ostio sepulchri amouerat angelus, et ipsum corporis locum, in quo dominus iacuerat, quasi sitiens desideratas aquas fide, ore lambebat. quid ibi lacrimarum, quantum gemitum doloris
Abbreviated transcription (Latin):
homines: Hunc si relicta
uanitate idoloꝵ dm̃ ex
toto corde credideris. &
purificari te ꝑmiseris fon¬
te baptismatis. & tua salute
& filii resurrectione gaude¬
bis: Tunc idem louinianus.
& uniuersus astans popu¬
lus scĩ aduoluunt᷑ pedibus:
& cunctis miscdiam flagi¬
tantib cũ lacrimis aiebat
Iouinianus: Magne serue

Expanded text:
Hunc tu si relicta vanitate idolorum Deum ex toto corde credideris, et purificari te permiseris fonte baptismatis, et tua salute et filii tui resurrectione gaudebis. Tunc idem Jovinianus, et universus adstans populus, sancti advolvuntur pedibus, et cunctis misericordiam flagitantibus, cum lacrymis aiebat Jovinianus: Magne serve
Abbreviated transcription (Latin):
equenti deinceps tempore:
ꝑeũ simile huic miraculo
ad laudẽ & głam nominis
sui xp̃c operari dignatus ẽ
Nam cũ idem uir beatissimuᷤ
ab urbe digrediens ut lu¬
crũ xp̃o de pereuntib face¬
ret diocesis suȩ partes uisita¬
ret: ecce defunctus effere¬
batur magna populi comi-¬
tante caterua: ad olescens
cuiusdã magnifici uiri fi
deponi defunctũ corpus:
Et manu silentio imperato.
clara uoce ad patrem ad¬
olescentis ait: Iouiniane
hominib factꝰ mortuos

Expanded text:
equenti deinceps tempore per eum simile huic miraculo ad laudem et gloriam nominis sui Christus operari dignatus est. Nam cum idem vir beatissimus ab urbe digrediens, ut lucrum Christo de pereuntibus faceret, dioecesis suae partes visitaret, ecce defunctus efferebatur, magna populi comitante caterva, adolescens cujusdam magnifici viri fildeponi defunctum corpus, et manu silentio imperato, clara voce ad patrem adolescentis ait: Joviniane, hominibus factus, mortuos
Abbreviated transcription (Latin):
meritis ualuit aliis quoq
xp̃o largiente adquirere.
si exegiss& oportunitas:
facilius poterat hȩc etiã
ipse promereri: Sed ne
his qui cũ iudȩis signa
uisibilia ad ostendendã
sc̃itatẽ expetunt satisfactio

Expanded text:
meritis valuit, aliis quoque Christo largiente acquirere, si exegisset opportunitas, facilius poterat haec etiam ipse promereri. Sed ne his qui cum Judaeis signa visibilia ad ostendendam sanctitatem expetunt, satisfactio
Abbreviated transcription (Latin):
qr & ualde onerosa: et qđ
mens uoluntarie ñ recipit :
congrue ñ disponit: Ecce
serenissimꝰ domnꝰ imperator.
fieri simiam leonẽ iussit:
Et quidem ꝓ iussione illius
uocari leo potest: fieri aut̃
non pocest Unde necesse est
ut om̃s culpas ac neglegen¬
tias meas ñ mͥ sed suę pietati

Expanded text:
 valde onerosa; et quod mens voluntarie non recepit, congrue non disponit. Ecce serenissimus Dominus imperator fieri simiam leonem jussit. Et quidem pro jussione illius vocari leo potest, fieri autem leo non potest. Unde necesse est ut omnes culpas ac negligentias meas non mihi, sed suae pietati
Abbreviated transcription (Latin):
declamaũ Reliqͣs uͦ eiusdẽ
numeri dictaũ quidẽ. sed
lassescente stomacho lan¬
guore c̃tinuo. aliis ꝓnuntiare¬
ꝑmisit: Quarũ exemplaria
Scđo seruo dĩ petenti man¬
dauit .LXXU. Cũq a suis
familiarib ut aliqua de
miraculis patrũ describer&
Gregoriꝰ enixius rogaretur :
Maximiano syracusano ep̃o
scripsit dic̃s: Fr̃s mei qͥ mecũ
familiarit̃ uiuunt. omni
modo me cõpellunt aliqͣ
de miraculis patrũ q̃ in
ttalia facta auduuimꝰ sub
breuitate describere Ad
quã rẽ solatio ur̃ȩ caritatiꝰ
uehem̃t̃ indigeo. ut quȩq
uob̾ inmemoriã redeunt :¬
atq cognouisse uos cͣtigit.
mͥ breuit̃ indicetis: De dõno
aut̃ nonnoso abbate. qͥiuxta lxxui.
dõnũ Anastasiũ de pento-¬
mis fuit. aliqͣ retulisse te
memini: ꝗ̃ obliuioni man¬

Expanded text:
declamavit, reliquas vero ejusdem numeri dictitavit quidem, sed lassescente stomacho, languore continuo aliis pronuntiapermisit : quarum exemplaria Secundo servo Dei petenti mandavit. 75. Cumque a suis familiaribus ut aliqua de miraculis patrum describeret Gregorius enixius rogaretur, Maximiano, Syracusano episcopo, scripsit, dicens: « Fratres mei, qui mecum familiariter vivunt, omni modo me compellunt aliqua de miraculis Patrum quae in Italia facta audivimus sub brevitate describere. Ad quam rem solatio vestrae charitatis vehementer indigeo, ut quae vobis in memoriam redeunt, quaeque cognovisse vos 172 contigit, mihi breviter indicetis. De domno autem Nonnoso abbate, qui juxta domnum Anastasium de Pentomis fuit, aliqua retulisse te memini quae oblivioni man
Abbreviated transcription (Latin):
liam prigris amatoris uel
aspicere aliũ: & illũ relin-¬
quere. cũ quo sũ uel de¬
generositas celsior. possibi¬
litas fortior. aspectus ꝓul¬
chrior. amor suauior & om̃i
gr̃a elegantior: a quo iãm
michi thalamꝰ collocat us
est: Cuius michi organa
modulatis uocibus ret¬
sonant:. cuius michi uir¬
gines iustissimis uocibia
cantant: Iam mel & bac
ex ore eius suscẽpi: iam am

Expanded text:
liam prioris amatoris vel aspicere alium et illum relinquere, cum quo sum charigenerositas celsior, possibilitas fortior, aspectus pulchrior, amor suavior, et omni gratia elegantior. A quo mihi jam thalamus collocatus est, cujus mihi organa modulatis vocibus resonant, cujus mihi virgines justissimis vocibus cantant. Jam mel et lac ex or
Abbreviated transcription (Latin):
sum: lam corpus eiꝰ corpori
meo sociatũ ẽ: & sangius eiꝰ
ornauit genas meas: Euius
Mater uirgo ẽ: cuius pater
fe̾minã nescit: cui angeli ser¬
uiunt : cuius pulchritudinẽ
sol & luna mirantur: Cuius
odore reuiuiscunt mortui :
cuius tactu confortantur
infirmi icuius opes nũquã
deficiunt: cuius diuitiae
non decrescunt: Ipsi soli ser-¬
uo fidẽ: ipsi me tota deuo¬
tione cõmitto. Quem cum
amauero: casta sum: Cum
tetigero. munda sum: Cũ
accepero. uirgo sũ: Nec de¬
erunt post nuptias filii : ubi
partus sine dolore succe¬
dit: & fȩcunditas cotidiãna
cumulatur Audiens hȩc¬
insanissimus iuuenis. amo.¬
re arripitur cȩco. & inter
angustias animi & corpo¬
iñ ris. anhelo cruciabatur
sp̃u. Inter hȩc lecto ꝓster¬
nitur: & ꝑ alta suspiria.
iamor a medicis aperitur:
Fiu nt nota patri. quae
fuerant inuenta a mediciꝰ:
& cadẽ paterna uoce que
fuerant iã dicta a filio ad
pecitionẽ uirginis reuoluunt᷑:
Abnegat Agnes beatissima:

Expanded text:
rpori meo sociatum est, et sanguis ejus ornavit genas meas. Cujus mater virgo est, cujus pater feminam nescit; cui angeli serviunt, cujus pulchritudinem sol et luna mirantur, cujus odore reviviscunt mortui, cujus tactu confortantur infirmi, cujus opes numquam deficiunt, cujusque divitiae numquam decrescunt. Ipsi soli servo fidem meam, ipsi me tota devotione committo. Quem cum amavero, casta sum: cum tetigero, munda sum: cum accepero, virgo sum. Nec deerunt post nuptias filii, ubi partus sine dolore succedit, et fecunditas quotidiana cumulatur. 3. Audiens insanissimus juvenis, amore carpitur caeco, et inter angustias animi et corporis anhelo cruciabatur spiritu. Inter haec lecto prosternitur, et per alta suspiria amor a medicis aperitur. Fiunt nota patri, quae fuerant inventa a medicis, et eadem paterna voce, quae fuerant jam dicta a filio, ad petitionem virginis revolvuntur. Abnegat Agnes beatissima,
Abbreviated transcription (Latin):
ens hȩc prȩfectus. lȩtus effi¬
citur. Et missa apparitione
cũ grandi strepitu. suis eam
tribunalib sisti precepit:
Et primũ quidem blandis eã
sermõnib secretius prouocat:
deinde terrõribus pulsat:
Sed xp̃i uirgo Nec blandim̃to
seducitur. Nec terrore concũ¬
titur: sed eodẽ uultu. eodẽq
animo ꝑseutrans : & terrentẽ
similit̃ sicut blandientem
animo deridebat Uidens
itaq Simpronius prȩfectus
tantã in puella constantiã
parentes eiꝰ alloquitur: Et
quia erant nobiles & uim
eis inferre non poterat: titu¬
lũ eis xp̃ianitatis opposuit:
Sequenti namq die. Agnem

Expanded text:
s praefectus laetus efficitur, et missa apparitione cum grandi strepitu, suis eam tribunalibus praecepit sisti. Et primo quidem blandis eam sermonibus secretius provocat, deinde terroribus pulsat. Sed virgo Christi nec blandimento seducitur, nec terrore concutitur: sed eodem vultu, eodem animo perseverans, et terrentem similiter sicut blandientem animo deridebat. Videns itaque Symphronius praefectus tantam in puella constantiam, parentes ejus alloquitur: et quia erant nobiles, et eis inferre non poterat, titulum eis christianitatis opposuit. Sequente autem die Agnem
Abbreviated transcription (Latin):
fierent: certatĩ precedentis
uestigia legunt: Uir uero
beatissimꝰ ad preces sequen¬
tiũ conuersus. eleuata ma¬
nu cunctos benedixit : &
om̃s qui inter eos aliquo
laborabant incõmodo. absq
alicuius more intͣuentionẽ
pristinȩ restituit sanitati:
cũ iam ꝓpinquaret uico
qui dicitur ruilliacus qui
positus ẽ suꝑ fluuiũ lȩdã.
obuios habuit nuntios
primarii eiusdẽ uici: ut
quantotius uenire digna¬
retur: quia unica filia erat.
quã inmundus inuadens
sp̃s atrociter uexabat Cum
ꝑuenisset ad uicũ. exhibuer̃
ei furentẽ puellã: & sacris
eiꝰ uestigiis ꝓuoluti. prȩca
prȩsentiã. ad primũ eiꝰ im¬
periũ uas quod iniusto iu

Expanded text:
fierent, certatim praecedentis vestigia legunt. Porro beatissimus ad preces sequentium conversus, elevata manu cunctos benedixit, et omnes, qui inter eos aliquo laborabant incommodo, absque alicujus morae interventione, pristinae restituit sanctitaticum jam propinquaret vico, qui vocatur Ruiliacus, qui positus est super fluvium Ledam obvios habuit nuntios primarii ejusdem vici, ut quantocius venire dignaretur, quia unica filia illi erat, quam immundus invadens ritus atrociter vexabat. Cum pervenisset ad vicum, exhibuerunt ei furentem puellam, et sacris ejus vestigiis provoluti, precabpraesentiam, ad primum ejus imperium, vas quod injusto ju
Abbreviated transcription (Latin):
certabat: sed ꝑuenientibus
apłicis nuntis licet magno.¬
pere tristaret᷑. redire ad
ꝓprii cõpulsus ẽ monasterii
Deniq cernens benedictus

Expanded text:
certabat; sed praevenientibus apostolicis nuntiis, licet magnopere tristaretur, redire tamen ad proprii compulsus est monasterii Denique cernens Benedictus
Abbreviated transcription (Latin):
& qđ ante conceptum mater
agnouerat. ante tẽpora iam
uidebat Studebat teneros
annos morũ maturitate:
uincere & beniuolentiam

Expanded text:
 ante conceptum mater agnoverat, ante tempora jam videbat. Studebat teneros annos morum maturitate vincere, et benevolentia
Abbreviated transcription (Latin):
ab anglorũ populis de¬
beat apłs appellari. qui
& si aliis non est apłs sed
tamen illis est. Nam signa¬
culũ apostolatus eiꝰ. ipsi
sunt in dño lam uero utrũ
aliquib uir iste tanti me¬
riti miraclilis claruerit.
superfluo quęritur quod
luce clarius constat: qđ
is qui uirtutũ signa suis

Expanded text:
ab Anglorum populis debeat apostolus appellari: quia etsi aliis non est apostolus, sed tamen illis est; nam signaculum apostolatus ejus ipsi sunt in Domino . 22. Jam vero utrum aliquibus vir iste tanti meriti miraculis claruerit, superfluo quaeritur, quod luce clarius constat quod is qui virtutum signa suis
Abbreviated transcription (Latin):
ad esse regi nuntiatur : eo
iubente corã deducit᷑. ut ei
res quȩ ꝓpalata fuerat ape¬
riatur : Ille gr̃as agens ꝓreb
ipsis se missum retegit. res
rege reddente recipit: &
eodẽ fauente p̃fato pontifici
herigario tutandas ad fide¬
litate scĩ REMIGII cõmit¬
baldo. Qui Ragembaldus
earundẽ rerũ colonos ualde
affligebat. ipsi uͦ ꝓ afflictiõ¬
ne sua sepe ad sc̃m ReMi¬
GIUN clamabant. remis
uenientes & ipsius patroni
sui patrocinia requirentes:¬
quodã sabbato eosdẽ colõnoᷤ
ad opus qͦddã ꝑagendũ con¬
gregatos haberet. p̃ciperecq
presbitero ne signa uesper¬
tinalia usq ꝓpe noctem
pulsaret operiq implendo
insisteret : ꝑcuteret᷑ ꝑcussore
inuiso Qui dũ requireret qͥs
eũ ꝑcussisset. om̃sq se uidisse
negarent: furiis exagitatus
sensũ amisit. grauiterq ue¬
xatus sp̃m exalauit:¬

Expanded text:
adesse, regi nuntiatur, eo jubente coram deducitur, et ei res quae propalata fuerat aperitur. Hic gratias agens, pro rebus ipsis se missum retegit, res, rege reddente, recipit, et eodem favente praefato pontifici Herigario tutandas ad fidelitatem S. Remigii commitrat. Qui Ragenbaldus earumdem rerum colonos valde affligebat. Ipsi vero pro afflictione sua saepe ad sanctum Remigium clamabant, Remis venientes, et ipsius patroni sui patrocinia requirentesquodam Sabbato eosdem colonos ad opus quoddam peragendum congregatos haberet, praeciperetque presbytero ne signa vespertinalia usque prope noctem pulsaret, operique implendo insisteret, percuteretur percussore inviso. Qui dum requireret quis eum percussisset, omnesque se vidisse negarent, furiis exagitatus, sensum amisit, graviterque vexatus, spiritum exhalavit
Abbreviated transcription (Latin):
limanda celesti luce mõ¬
strat᷑. et quia coet̾nus sit
indiuinitate patri filius
celesti eiusdẽ patris uoce pro-¬
batur quatinus aduemi¬
ente hora passionis mi¬
nus morientẽ dolerẽt.
quẽ post mortẽ mox glor¬
ficandum in homine ĩ
dunutate autẽ sẽꝑ a deo
patre glorifica tum me¬
minissert Ucrũ discipli
quasi carnales ad huc
dita dei uoce timẽtes ceci-
autẽ quasi pus per oĩa
magister uerbo simul
cos et tactu consolat et
crigit. E t descendentib
inquit illis de monte.
p̾cepit iesus diceus Ne¬
iiui dixeritis uisionẽ
donec filius hominis a
mortuis resurgat Sisio
nem ostense sue maiesta¬
tis ad tempꝰ taceri p̾cepit:
ne si palant uulgaretur
in populos aut disposies¬
tionẽ passionis illius
idem populi principib
repugnando impedirẽt.
et sic humanc salutis ef¬
fectus qui per sanguinẽ
cius crat futurꝰ retardare¬
tur: aut cecte hi qui ean¬
deui uisionẽ audientes cre

Expanded text:
limanda coelesti luce monstratur: et quia coaeternus sit in divinitate Patri Filius, coelesti ejusdem Patris voce probatur, quatenus adveniente hora passionis minus morientem dolerent, quem post mortem mox glorificandum in homine, in divinitate autem semper a Deo Patre glorificatum meminissent. Verum discipuli quasi carnales adhuc dita Dei voce, timentes in autem quasi pius per omnia magister, verbo simul eos et tactu consolatur et erigit. Et descendentibus, inquit, illis de monte, praecepit Jesus, dicens: Nemini dixeritis visionem, donec Filius hominis a mortuis resurgat. Visinem ostensae suae majestatis ad tempus taceri jussit, ne si palam vulgaretur in populos, aut dispensationem passionis illius idem populi principibus repugnando impedirent, et sic humanae salutis effectus, qui per sanguinem ejus erat venturus retardaretur: aut certe hi, qui eamdem visionem audientes cre
Abbreviated transcription (Latin):
ferox ꝑdere:quẽ mansueta¬
facta bestialis feritas. sata
occulendam martyris
lauidẽ non iã secretũ sed
ꝓfundũ elegit: credens sibi
ad delitiscendã eiꝰ głam.
non claustra fidem serua¬
tura. sed mãria: quasmon
idem elem̃ti dñs esset. per
quẽ dudũ ei carceris abdi¬
ta cęlesti fulgore radiata
micuissent: Datur nautis
mergendũ corpus in flu

Expanded text:
ferox perdere, quem mansuefacta bestialis feritas satageocculendam Martyris laudem non jam secretum, sed profundum elegit; credens sibi ad delitescendam ejus gloriam non claustra fidem servatura, sed maria: quasi non idem elementi Dominus esset, per quem dudum ei carceris abdita coelesti fulgore radiata micuissent. Datur nautis mergendum corpus in flu
Abbreviated transcription (Latin):
libet uitȩ atq actionis ex¬
istat quis: quis eoꝵ soliditatẽ
non tenet. etiãsi lapis ẽẽ cer¬
nit᷑ tam̃ extra ȩdificiũ iacet:
Quintũ qͦq conciliũ pariter
ueneror. in quo epła quae
ibȩ dicit᷑ erroris plena repro¬
bat᷑: & theodorus ꝑsonam
mediatoris dĩ & hominum.
in duab substantiis separanᷤ.
ad impietatis ꝑfidiã cecidisse
conuincit᷑ Scripta quoq
theodoreti. ꝑ quȩ beati Cy¬
rilli fides rep̃henditur :
ausu impudentiȩ prolata
refutantur Cunctas uero
quas p̃fata ueneranda con¬
cilia ꝑͥsonas respuunt. re¬
spuo: quas uenerant᷑ ample¬
ctor: qr ũ uniũsali sunt
consensu constituta. se &
ñ illa destruit. quisquis
p̃sumit aut soluere. quos
religant: aut ligare quos
soluunt: Quisquis gͦ aliud
sapit: anathema sit :¬

Expanded text:
libet vitae atque actionis norma existat, quisquis eorum soliditatem non tenet, etiam si lapis esse cernitur, tamen extra aedificium jacet. Quintum quoque concilium pariter veneror, in quo epistola quae Ibae dicitur, erroris plena, reprobatur, et Theodorus personam Mediatoris Dei et hominum in duobus subsistentiis separans, ad impietatis perfidiam cecidisse convincitur. Scripta 47 quoque Theodoriti, per quae beati Cyrilli fides reprehenditur, ausu dementiae prolata refutantur. Cunctas vero quas praefata veneranda concilia personas respuunt respuo; quas venerantur amplector. Quia dum universali sunt consensu constituta, se et non illa destruit, quisquis praesumit aut solvere quos religant, aut ligare quos solvunt. Quisquis ergo aliud sapit, anathema sit
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiũ stude: ut nullus
om̃ino p̾termittat᷑ dies. quo
ꝓ absolutione illiꝰ. salutaris.
hostia ñ mactet᷑ Qui ꝓtinuᷤ.
abscessit & paruit GREGORIO
autẽ alia curante. atq euo¬
lutos dies minime numerante :
isdẽ fr̃ qͥ defunctꝰ fuerat. no¬
cte qͣdã fr̃i suo copioso per
uisionẽ apparuit: Quẽ ille
cũ uidisset. inqͥsiuit dicens:
Quid est fr̃: Quomͦ es: Cui
respondit Nunc usq male
fui. sed iã modo bene sum:
qr hodie cõmunionẽ recepi.
tricesima oblatio fuerat
impleta : cũ & copiosus ne¬
sciret. qͥd ꝓ eo fr̃s auctore
GREGORIO Agerent: & fr̃s
ignorarent quid de eo copi¬
õsus uidisset: uno eodẽq
tẽpore dũ agnoscit ille
oblationẽ. idti audiunt
somniũ. tricesimũq diẽ co¬
gnoscunt: concordante
simul uisione & sacrificio. reᷤ
aꝑte claruit. qr fr̃ quẽ sub
animadũsionis sententia
GREGORIOS Mori ꝑmise¬

Expanded text:
sacrificium stude, ut nullus omnino praetermittatur dies quo pro absolutione illius salutaris hostia non mactetur. » Qui protinus abscessit, et dictis paruit. Gregorio autem curante, atque evolutos dies minime numerante, idem frater qui defunctus fuerat nocte quadam fratri suo Copioso per visionem apparuit. Quem ille cum vidisset, inquisivit, dicens: Quid est frater? Quomodo es? Cui ipse respondit: Nunc usque male fui, sed jam modo bene sum, quia hodie communionem recepi. o trigesima oblatio fuerat completa; cum et Copiosus nesciret quid pro eo fratres, auctore Gregorio, agerent, et fratres ignorarent quid de eo Copiosus vidisset, uno eodemque tempore dum agnoscit ille oblationem, illi audiunt somnium, trigesimumque diem cognoscunt; concordante simul visione et sacrificio, res aperte claruit, quia frater quem sub animadversione sententiae Gregorius mori
Abbreviated transcription (Latin):
lux uultꝰ eius in terra. quia
nimirũ in tanta grauitate
uultũ tenere consueuerat:
ut nũquã contẽptibili lȩti¬
tia resolueretur sed quotiens¬
cumq hilariorẽ se p̃sentib¬
exhiberet: certa semꝑ hoc
causa utilitatis eorũ faceret
ta & hic ses religiosa graui¬
tate discretus in omnibus :
Non uanitatis iactantia hoc
uel dissolutione agebat. sed
ut dĩ ostenderet᷑ collata sibi
gr̃a. & ad eius amorẽ ac fidẽ
qui mirabilis in scĩs suis ser.¬
uos suos multis modis con¬
solari & mirificare dignat᷑.

Expanded text:
ux vultus eius in terram, quia nimirum in tanta gravitate vultum tenere consueverat, ut numquam contemptibili letitia resolveretur, sed quotienscumque hilariorem se presentibexhiberet, certa semper hoc causa utilitatis eorum faceret. Ita et hic sanctus religiosa gravitate discretus in omnibus, non vanitatis iactantia hoc vel dissolutione agebat, sed ut Dei ostenderetur collata sibi gratia, et ad eius amorem ac fidem, qui mirabilis in sanctis suis servos suos multis modis consolari et mirificare dignat
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ indico. qr aserenissimis
re. & quousq ita dõ placue¬
rit: hic mecũ uiuere c̃cedat.
qͣtinꝰ dũ uos uidere meruero
ꝑegrinationis ur̃ȩ tediũ. de
etna patria inuicẽ loq̃ndo
releuemꝰ: Deniq studiosissimꝰ
pat̃ Gregorius tãdiu penes
Mauriciũ imꝑatorẽ sugges¬
sionib suis imminuit. donec
post multoꝵ annoꝵ curri¬
cula. magnꝰ Anastasius thro¬
no ꝓpͥo redderet᷑ Cui c̃gra¬
tulabundus rescribit dicer¬
Gła in excelsis dõ & int̃ra pax
hominib bone uoluntatis.
quia magnꝰ ille fluuuꝰ qͥ
quondã arentia antiochiȩ
Saxa reliq̃rat. ad ꝓprium
alueũ reuersus: subiectã &
iuxta positaᷤᷤ uales rigat. ut
unũ tricesimũ. aliud sexa¬
gesimũ. aliud uͦ centesimũ¬

Expanded text:
ssimis re, et quousque ita Deo placuerit, hic mecum vivere concedant, quatenus dum vos videre meruero, peregrinationis nostrae taedium, de aeterna patria invicem loquendo, relevemus. » Denique studiosissimus pater Gregorius tandiu penes Mauricium imperatorem suggestionibus suis imminuit, donec post multorum annorum curricula magnus Anastasius in throno proprio redderetur. Cui congratulabundus rescripsit, dicea in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis, quia magnus ille fluvius qui quondam arentia Antiochiae saxa reliquerat, ad proprium alveum reversus, subjectas et juxta positas valles rigat, ut unum trigesimum, aliud sexagesimum, aliud vero centesim
Abbreviated transcription (Latin):
adue̾rsis potestatib pre¬
grauatos. fortissimꝰ miles xp̃i
Gregorius uirilit̃ defende¬
bat: Iniusteq deiectos ñ solu
inter depositos ñ habebat.
uerũ etiã pristinis gradib
auctoritatis suȩ priuilegio
reformabat. Na Anastasiũ
antiochenũ patriarcham¬
qͥ qđ lohannẽ constantino¬
politanũ p̃sulẽ uoce libera
rephenderit. Imꝑatoris Iustini
iussu decrusus in exiliũ loħis
tificatꝰ tẽpora ꝑmanebat.
mox ut sũmũ sac̃dotiũ me¬
ruit. int̾ patriarchas eũ re¬
putans: scriptis talib anima¬
uit: Pretea inquit sicuti pa¬
triarchis aluis parib ur̃is

Expanded text:
tibus praegravatos fortissimus miles Christi Gregorius viriliter defendebat, injusteque dejectos non solum inter depositos non habebat, verum etiam pristinis gradibus auctoritatis suae privilegio reformabat. Nam Anastasium, Antiochenum patriarcham, qui Joannem Constantinopolitanum praesulem voce libera reprehendens, imperatoris Justini jussu detrusus in exilium, ab iptificatus tempora permanebat, mox ut summum sacerdotium meruit; inter patriarchas eum reputans, scriptis talibus animavit: « Praeterea, inquit, sicut patriarchis aliis paribus vestris,
Abbreviated transcription (Latin):
manent secus eccłam sc̃i luli¬
ani: Genebaudũ in ea reclusit.
& clerũ ac pdroechiȩ ipsius
populũ ꝑseptẽ annos ut &
ꝓpͥam paroechiã gubernauit.
& unã dñicã diẽ remi: alterã
apud laudunũ celebrauit:
In qua reclusione pęnitentiae
quantȩ c̃tritionis ac c̃tinentiȩ
isdẽ Genebaudus fuerit. diui¬
na miscđia demonstrauit:¬
III. S eptimo siquidẽ anno inuigi¬
lia cȩnȩ dñi cũ idem Gene̾¬
baudus in oratione ꝑnocta¬
ret. & seipsũ defleret. qm̃ is
qui adhoc ordinatꝰ fuerat ut
in illa die pęnitentes dño re¬
conciliaret. ipse suis criminib
exigentib nec inter penitenꝰ¬
tes in eccła merebat᷑ consiste¬
re: circa mediã noctẽ uenit
angłs dñi magna cũ luce ad
eũ in oratorium ubi pronus
iacebat: & ait ad eũ Genebau¬
de. ex auditȩ st̃ ꝓte orationes
patris tui Re. MIGII. suscepit
quoq dñs penitentiã tuã. &
dimissũ ẽ peccatũ tuũ: Surge

Expanded text:
manent secus aecclesiam sancti Iulimanent secus aecclesiam sancti Iuliani, Genebaudum in ea reclusit et clerum ac parrochiae ipsius populum per septem annos, ut et propriam parrochiam, gubernavit et unam dominicam diem Remi, alteram apud Laudunum celebravit. In qua reclusione penitentiae quantae contritionis ac continentiae isdem Genebaudus fuerit, divina misericordia demonstravit. Septimo siquidem anno in vigilia cene Domini, cum idem Genebaudus in oratione pernoctaret et se ipsum defleret, quoniam is qui ad hoc ordinatus fuerat, ut in illa die penitentes Domino reconciliaret, ipse, suis criminibus exigentibus, nec inter penitentes in aecclesia merebatur consistere, circa mediam noctem venit angelus Domini magna cum luce ad eum in oratorium, ubi pronus iacebat, et ait ad eum: ' Genebaude, exaudite sunt pro te orationes patris tui Remigii, suscepit quoque Dominus penitentiam tuam, et dimissum est peccatum tuum. Surge
Abbreviated transcription (Latin):
ullus enĩ suoꝵ magnitu¬
dine facinoꝵ ꝑt̾ritus de
impetranda uenia si dignũ
peniteatiȩ fructũ fecerit
deb& ullomͦ dubitare. qͣndo
etiã hierosolimitis qͥ filiũ dĩ
blasphemauert & crucifixert̃
indultũ ẽẽ constat. sic̃ sacra
scriptura demonstrat: Fide¬
lis est enĩ in uerb suis. qui
ꝓphetica nob uoce ꝓmisit
ndie illa erit fons patens
domꝰ dauid: in ablutionem
peccatoris & menstruatȩ
Domꝰ nãq dauid nob peccato¬
rib fons patens in ablutio¬
nẽ ẽ: qr iniqͥtatũ nr̃arũ sor¬
dib ꝑ dauid filiũ saluatorẽ
tentes & c̃fitentes lauamur
in sanguine suo & ut erat
doctissimꝰ ac orãtor eloquen¬
tissimꝰ. testimonia de lati¬
tudine sc̃ȩ scripturȩ. & exem:¬
pla pęnitentiũ in unũ col¬
ligens. ad animandũ eũ illi ꝓ¬
posuit. & exhortato poeniten¬
tiã indixit. factaq mansiun¬
cula cũ lecto in modũ sepul¬
chri & paruissimis fenestellu¬
lis ac oratorio quȩ hodieq

Expanded text:
ullus enim suorum magnitudine facinorum perterritus de impetranda venia. si dignum penitentiae fructum fecerit, debet ullo modo dubitare, quando etiam Hierosolimitis, qui filium Dei blasphemaverunt et crucifixerunt, indultum esse constat, sicut sacra scriptura demonstrat. Fidelis est enim in verbis suis, qui prophetica nobis voce promisit: In die illa erit fons patens domus David in ablutionem peccatoris et menstruatae. Domus namque David nobis peccatoribus fons patens in ablutionem est, quia iniquitatum nostrarum sordibus per David filium, salvatorem tentes et confitentes lavamur in sanguine suo. Et ut erat doctissimus ac orator eloquentissimus, testimonia de latitudine sanctae scripturae et exempla penitentium in unum colligens, ad animandum eum illi proposuit et exortato paenitentiam indixit. Factaque mansiuncula cum lecto in modum sepulchri et parvissimis fenestrellulis ac oratorio, quae hodieque
Abbreviated transcription (Latin):
prouincie prudenti cepit cractare
consilio quatinus esumdẽ apłica
faciens consecrari benedictone
faceret desiderio. Cu ut facultas
non deesset optata per agendi opor¬
tunitatem temporis optulit dig¬
nacio diuine dispensationis. De

Expanded text:
provinciae prudenti coepit tractare consilio quatenus eamdem apostolica faciens consecrari benedictioneoto satisfaceret desiderio, cui ut facultas non deesset optata peragendi, opportunitatem temporis obtulit dignatio divinae dispositionis. De
Abbreviated transcription (Latin):
& ego non infirmor ⁊ Quis scan¬
dalizat᷑ & ego non uror Et
rursus Gaudere cũ gaudentib
flere cũ flentibus. Nuic uiuere
xp̃c fuit. & mori lucrũ: Et quia
solo corpore in terris positꝰ spe
in cȩlestib degebat : profecto
hoc de se sibiq simillimis loque

Expanded text:
et ego non infirmor? Quis scanet ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Et rursus: Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus. Huic vivere Christus fuit et mori lucrum. Et quia solo corpore in terris positus, spe in caelestibus degebat, profecto hoc de se sibique simillimis loque
Abbreviated transcription (Latin):
earundẽ participes fecit: ꝓ ut
corde suo destinauit Erat
quippe ut canonica dogma¬
tizat insttuitio. internõrum
curã in exterioꝵ occupatione
non niinuens. exterioꝵ proui¬
dentiã in internorũ sollicitudine
non relinquens:. ne aut exteriori¬
bus deditus. ab intimis aliquian¬
do corrueret: aut solis interio¬
rib occupatus. quȩ foris debet it
pximis ñ impenderet: Agebat
quippe in om̃ib ut pote fidelis
dispensator & prudens que con¬
stiuit dominus supra familiã
suã. ut daret illis in tẽpore tri¬
tici mensurã: Procul namque
semꝑ ab illo fuit qđ apłs ait:
Qui suoꝵ & maximȩ domesticoꝵ
curã ñ habet. fidẽ negauit. & ẽ
infideli deterior: quin immo
cũ eodẽ ueracit̃ dicere ualuit.
instantia mea cotidiana solliu¬
tudo omniũ eccłarũ Qua ꝓpĩ
si quando aliquid discriminis
alicui ⁊nembroꝵ eccłȩ accĩde¬
rat: & hoc sibi non absurde po¬
terat coaptare Quis infirmat᷑

Expanded text:
earundem participes fecit, prout earundem participes fecit, prout corde suo destinavit. Erat quippe, ut canonica dogmatizat institutio, internorum curam in exteriorum occupatione non minuens, exteriorum providentiam in internorum sollicitudine non relinquens, ne aut, exterioribus deditus, ab intimis aliquando corrueret aut, solis interioribus occupatus, quae foris debebat proximis non inpenderet. Agebat quippe in omnibus utpote fidelis dispensator et prudens, quem constituit dominus supra familiam suam, ut daret illis in tempore tritici mensuram. Procul namque semper ab illo fuit, quod apostolus ait: Qui suorum et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit et est infideli deterior; quin immo cum eodem veraciter dicere valuit: Instantia mea cotidiana, sollicitudo omnium ecclesiarum. Quapropter, si quando aliquid discriminis alicui membrorum ecclesiae acciderat, et hoc sibi non absurde poterat coaptare: Quis infirmatur,
Abbreviated transcription (Latin):
stupenda. Uident᷑ more solito
cadere iuxta. & non fines earũ
attingere umquã pręsununt :
ne dicat᷑ transire. Fromde or̃s
hȩc diuinitus fieri uidentes. di¬
cere congruent̃ suꝑ his ualent.
qđ scriptura de t̾ra quondã ha¬
bitationis filioꝵ isrł refert :
quȩ cũ p̃mitcit pluit dñs gran¬
dirẽ suꝑ t̾rã egypti. paulopost
adnecti dicens Tantũ in terra
ge̾sen ubi erant filii isrł gran¬
do ñ cecidit Sed quia presens
miraculũ ut prememoratur
hic contiuue fit quotienscumq
hȩc uspiam ruit: magis p̃senti
tẽpore quã pretẽrito utendũ ẽ
ita: In hac t̾ra possessionis sc̃ĩ
rigoberti grando non cadit:
quamlib& in om̃i francorum
t̃ra cãdere uideat᷑ exmore:
Seniq uniuersas res istas nul¬
lo mundane cupiditatis im¬
petrauit obtentu: uerũ eccłȩ
in cunctis ꝓuirib consulens.
illã constituit heredẽ earum:
sicut partĩ fuit paulo superiuᷤᷤ
intimatũ Plures & enĩ ȩccłas

Expanded text:
stupenda: videntur more solito cadere iuxta, et non fines earum attingere umquam presumunt, ne dicatur transire. Proinde omnes, haec divinitus fieri videntes, dicere congruenter super his valent, quod Scriptura de terra quondam habitationis filiorum Israel refert; quae cum premittit: Pluit Dominus grandinem super terram Aegypti, paulo post adnectit, dicens: Tantum in terra Gessen, ubi erant filii Israel, grando non cecidit. Sed quia presens miraculum, ut prememoratur, hic continue fit, quotienscumque haec uspiam ruit, – magis presenti tempore quam preterito utendum est ita, – in hac terra possessionis sancti Rigoberti grando non cadit, quamlibet in omni Francorum terra cadere videatur ex more. 7. Denique universas res istas nullo mundanae cupiditatis inpetravit obtentu, verum, ecclesiae in cunctis pro viribus consulens, illam constituit heredem earum, sicut partim fuit paulo superius intimatum. Plures etenim ecclesias
Abbreviated transcription (Latin):
illũ habere conuiuiũ. & de¬
lectaret᷑ in hilaritate carorũ.:
descendebant ad eũ intrepidi
passeres. & in manu eiꝰ mensȩ
reliquias colligebant: Disce¬
debant alii saturi. accedeban
alii saturandi: Sic mansue¬
scebat feritas auiũ: in opera¬
tione uirtũtũ: Delectatio nã¬
q illius talis erat in hilari¬
tate carorũ. sicut de beato
iob legimꝰ: qm̃ non cadebat

Expanded text:
ius habere convivium, et delectaretur in hilaritate charorum, descendebant ad eum intrepidi passeres, et in manu ejus mensae reliquias colligebant. Discedebant alii saturi, accedebant alii saturandi. Sic mansuescebat feritas avium, in operatione virtutum. Delectatio namque illius talis erat in hilaritate charorum, sicut de beato Job legimus, quoniam non cadebat
Abbreviated transcription (Latin):
lensiũ pontificẽ exilio condẽ¬
pnaret : Nichil enĩ poterant
ante insuꝑabilẽ beati hilarii
facundia heretici de iuictoria
obtinere. nisi retrusus exilio
uere fidei cultor fuisset:
Qm̃ ut dictũ ẽ qͥsquis ꝑuersũ
uoluit cũ illo confligere qͣsi
mutus & clodus. nec uerba
poterat conferre : nec cur¬
rere sed qͣsi natans in pelago
ante fluctus eloquentie eiꝰ
mergebat᷑: Itaq in frigia asiȩ
regionẽ missus exilio. ad uir¬
tutis augm̃tũ gr̃as agit : quan¬
tũ ꝓ nomine xp̃i longius di-¬
Qui dũ ad locũ ꝑueniss& obta¬
bilẽ nob tacendũ non est.
qđ ei illic concessũ ẽ. Nã eo
tẽpore scõ sibi sp̃u releuante¬

Expanded text:
lensis pontifecis exilio condelensis pontifecis exilio condemnarent. Nihil enim| poterant ante insuperabilem . beati . hylarii . facundiam| Heretici uictoria obtinire . nisi retrusus exilio uere fidei| cultor fuisset quoniam ut dictum est quisquis peruersus uo| luit cum illo confligire quasi mutus et clodus nec uerba| poterat conferre. Nec currere . sed quasi na+ in pelago| ante fluctos eloquentiae eius mergebatur. Itaque in fri| gia . asiae regionem missus exilio ad uirtutis augmentum| gratias agit quantum pro nomine christi longius diqui dum illo cum peruenisset obtabilem . nobis tacendum| non est quid ei illic concessum est . nam et tempore s
Abbreviated transcription (Latin):
Nec erat fama eiꝰ contenta in
circũ iectas tantũ gallias il¬
lustrare. uerũ etiã in exterã
natiõnes & regiones impleuit
meritorũ gr̃a ꝑcurrente.
Sicq factũ est ut toto orbe
beati pontificis gła militaret
git᷑ sub constantio impatore
eusebio & ypatio consulibus.
cu heresis arriana uenenata
de radice dira contagia pul¬
lularet. Tunc uir beatissimꝰ
timorȩ nudus. fidei feruore
uestitꝰ: quasi signifer bellige¬
rator ꝑ medias acies in ter
hostiles fremitꝰ inter hereti¬
cas ꝓcellas. gladiũ uerbi in¬
gerebat xp̃i caritate securũ.
ichil de sua morte formidanꝰ.
illud solũ metuens. đ absit
pre iudicio religionis in late
ne uiueret: Aualente igitur
& ursatio qui praua creduli¬
tate eccłam dĩ ꝑturbare ꝑti¬
naciter insistebant. Impatori
ꝑsuasũ ẽ. ut uirũ eruditissunũ
de quo loquim᷑. & liberiũ pa¬
pã romanũ: & dionisiũ medio¬
lanensiũ. atq eusebiũ uercel¬

Expanded text:
nec erat| fama eius contenta in nec erat| fama eius contenta in circumiectas . tantum galleas inlus| trare . uerum etiam in exteras nationes et regiones impleuit| meritorum gratia percurrente . sicque factum est ut toto . orbe beati .| pontifecis gloria mulitarit. Igitur sub constantio imperatori . Euse| bio et ypatio consulibus . cum heresis arriana uenenata de ra| dicę dyra contagia . pullularet. Tunc uir beatissimus ti| more nudus . fidei feruore uestitus. Quasi signifer bellegera| tur . per medias acies inter hostilis fremitus inter hereticorum| procellas gladium uerbi ingerebat . christi caretate se cuius| nihil . de sua morte formidans. Illud solum metuens quod| absit praeiudicio relegionis inlato+ ne uiueret. A ualente| igitur et ursatio qui praua credulitate ecclesiam dei pertur| bare pertinaciter insistebant imperatori persuasum est . ut ui| rum eruditissimum de quo loquimur . et liberium papa| romanum . et dionisium . mediolanensium . Atque eusebium| uercel
Abbreviated transcription (Latin):
uir scissimꝰ. hostẽ catholicae
religionis ab horruit: ut non
dicam conuiuiũ sed neq salir¬
tatio fuerit cũ his. sed uitabat
eos dauitico suffultꝰ exemplo
ne cũ herecicis participando
fieret illi in scandalũ: Oꝑfe¬
Ctissimũ laicũ cuiũ imitat᷑orẽ
desiderabant ẽẽ sacerdotes. Cui
timore diligere quẽ sequaces
currunt ad głam diuertentiᷤ
adpena : Nun alios de confes.¬
sione in estimabilis sc̃ȩ trini¬
tatis informans. alios ad ꝓmis¬
sõnẽ regni cęlestis inuitans:
non cessabat implere uerba
ueritãtis. fructu fidei redun.¬
dantia seminare Igit᷑ cogni¬
to de scõ hilario. qm lucer¬
na accensa submodio arde¬
re ñ poterat. sed suꝑ candela¬
brũ posita sui luminis om̃ib
ꝑ patesceret: quippe necessa:¬
rius ut alienas etiã tenebrã
luce transfigeret: Concor¬
dante fauore popłi sacri al¬
taris sacerdos electus est:
Crescebat deniq in eo cotidie
opinio famulatrix uirtũtũ.

Expanded text:
uir| sanctissimus hostem catholicae uir| sanctissimus hostem catholicae relegionis abhorruit ut non dicam| conuiuium . sed neque salutatio fuerit. Cum his sed uitabat eos .| dauitico suffultus exemplo ne nos heriticis participando fi| erit illi in scandalum. O perfectissimum laicum . cuius imi| tatores desiderabant esse sacerdotis. Cui timore diligere .| quem sequaces currunt ad gloriam . diuertentes ad poenam| Nunc alios de confessione instimabilis sanctae trinetatis in| formans. Alios ad promissionem regni caelestis inuitans . non| cessabat implire uerba ueritatis . fructu fidei redundan| tia seminare. Igitur cognito de sancto hilario . quoniam lucerna ac| censa sub modio ardire non poterat . sed super candelabrum| posita sui luminis omnibus res patisceret . quippe necessarius| ut alienas etiam tenebras luce transfigerit . concordante| fauore populi . sacri altaris sacerdus electus est. Circabat| denique in eo cotidiae opinio famulatrix uirtutum .
Abbreviated transcription (Latin):
aqͥtaniȩ oriundus fuit: quȩ
Uab oceano britanico. octua¬
ginta ferme milib se iungit᷑
apud gallicãnas familias no¬
bilitatis lampade ñ obscuro.
immo magis p̃ceteris gratia
generositatis ornatus. Nitõre
pectoris aditu qͣsi lũcifer int̃
cȩtera astra refulgens ꝓcessit:
Cuiuꝰ a cunabulis tantȩ sapientiȩ
primitiua lactabat᷑ infantia ut
iã tunc palã possit in tellegi
xp̃m in sua causa ꝓoptinenda
uictoria militẽ ꝓpagari. Deniq
coniugẽ habens & filiã. ita ple¬
nitudinẽ amoris dñi animus
eiꝰ ex sequebat᷑. atq informandũ
uitȩ nitorẽ ꝓpositũ sc̃ę religi¬
onis imbueret. atq diuino nu¬
tu. sub laici habitu pontifiealẽ
gratiã iã possideret Ita se ipsũ
ꝓpria disciplina coercebat in¬
tonsuꝰ quasi futurã speciẽ indi¬
cans: ut in rep̃hensibili̾ intẽ¬
plo xp̃i p̃pararet᷑ sacerdos. Nã
qđ inter mortales ualde uiꝰ¬
det᷑ difficile. tã cautũ ẽẽ adeo

Expanded text:
aquitaniae oriundus fuit; quę ab ocęano britanico| octoginta ferme milibus seiungitur . aput gallicanas| familias . nobilitatis . lampade non obscuro . immo| magis . prę ceteris gratiam generositatis ornatus nitore| pectoris alito .| quasi lucifer inter cetera stra refulgens processit. ius a conabulis . tantae sapientiae primitiua lac| tabutur infantia ut iam tunc palam possit intellegi christum| in sua causa . pro optinenda uictoria militem propagare.| Denique coniugem hab et filiam . ita plenitudinem amo| ris domini animum eius exsequabatur atque informandum ui| tae nitorem . propositum sanctae religionis inbueret . atque| diuino nutu . sub laici habitu pontificalem gratiam iam| possiderit . ita se ipsum propria disciplina tohercebat| intunsus . quasi futura . speciem indicans . ut inrepraehensibilis| in templo christi praepartur sacerdos . nam quod inter morta| les ualde uidetur difficile est . tam cautum esse. Adeo
Abbreviated transcription (Latin):
defensorẽ eccłȩ constituit.
ceteros uͦ subdiaconos fecit:
Sed qr tutus nullus inueniri
poterat locus ad latebram

Expanded text:
defensorem Ecclesiae instituit, caeteros vero subdiaconos fecit. 69. Sed quia tutus nullus inveniro poterat locus ad latebram
Abbreviated transcription (Latin):
romanoꝵ sed langobardoꝵ
spate st̃: & gr̃a pęna: Ecce
nib pressus: & respirare ñ
ualeo Sed uos qͥ adhuc ua¬
letis mundi huius occupatio

Expanded text:
Romanorum, sed Langobardorum spathae sunt, et gratia poena. Ecce nibus pressus, et respirare non valeo. Sed vos, qui adhuc valetis, mundi hujus occupatio
Abbreviated transcription (Latin):
& qͣdragesimȩ tẽpꝰ ideo bapti¬
zandis iniungitur. ut tot di¬
eb ipsis discant renuntiaturoᷤᷤ
tissimus. dixit Pat̾ si tibi pro
renuntiandis negotiis tẽpus
flagitas. ego qͥ adhuc susceptu¬
rus erã negotia solius susce¬
ptionis uoluntati renuntio:
Et qͥ futurus erã aduocatus ad
agendas causas mortaliũ :
suscipiã xp̃ianitatẽ. ad agen¬
das actiones angelicas. cũ
unus eẽ cępero ex eorũ nu¬
mero qui ȩternã uitã acci¬
piunt. & efficiunt᷑ causidici
sc̃itatis: Tunc amplexatus ẽ
cũ beatus Sebastianꝰ. Quem
cũ baptizass& sc̃s Policarpũ.
ipse pat̾ acceptionis eiuuꝰ est
factus. Igit᷑ dũ pauci ad modũ
transacti fuissent dies. om̃ib
rite abrenuntiatis a chro¬
mãtio mundi negõtiis. susce¬
pit chromatius Sacri baptis¬
matis nouitatẽ. & cũ eodem
ex familia eiꝰ ꝓmiscui sexus
mille qͣdringente animȩ.
Quos om̃s prius manumissio¬
nis gr̃a. a seruitũtis nodo ex¬

Expanded text:
et quadragesimae tempus ideo baptiet quadragesimae tempus ideo baptizandis injungitur, ut tot diebus ipsi discant renuntiaturos snis sapientissimus dixit: Pater, si tibi pro renuntiandis negotiis tempus flagitas, ego qui adhuc suscepturus eram negotia fori, soli susceptionis voluntati renuntio: et qui futurus eram advocatus ad agendas causas mortalium, suscipiam Christianitatem, ad agendas actiones angelicas, cum unus esse coepero ex eorum numero, qui aeternam vitam accipiunt, et efficiuntur causidici sanctitatis. Tunc amplexatus est eum B. Sebastianus: quem cum baptizasset S. Polycarpus, ipse pater susceptionis ejus est factus. 63. Igitur dum pauci admodum transacti fuissent dies, omnibus rite abrenuntiatis a Chromatio mundi negotiis, suscepit Chromatius sacri baptismatis novitatem; et cum eodem ex familia ejus promiscui sexus mille quadringentae animae, quos omnes prius manumissionis gratia a servitutis nodo ex