comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut dm̃ ⁊ ignẽ. sic̃ dicimꝰ filiũ ⁊ dđm
⁊ hominẽ: nec sic̃ dicimꝰ filiũ agnũ
dĩ. nͣ solũ ioħe baptista dicente ecce
agnꝰ di: sed etiã ioħe euũgłista uiden.¬
te agnũ occisũ in apocalipsi. Illa qͥp¬
pe uisio ꝓpħica ñ ẽ exhibita corporeis
ocłis ꝑformas corporeas .s. in sp̃u ꝑ sp̃u
ales imagines corpoꝵ: colũbã uͦ illã &
de igne disceptari potest utrũ oculis
an sp̃u uisus sit ꝓptͣ u̾ba sic posita.
Non enĩ ait uider̃t linguas diuisas
uelut ignẽ: sed uisȩ st̃ eis. Non enin
sub eadẽ significatioẽ solemꝰ dicere
uisũ ẽ mͥ: qua dicimꝰ uidi. Et in illis
qͥdẽ sp̃italib uisis imaginũ corpora.
liũ solet dici ⁊ uisũ ẽ mͥ ⁊ uidi: in is
questio quomͦ uisus sit: utrũ intꝰ
in sp̃u tanquã forisꝰ anuero foris
corã ocłis carnis: de illa uͦ colũba.
quȩ dicta ẽ corporali specie descen-¬
disse: nullus unquã dubitauit qͦd
ocłis uisa sit. Nec sic̃ dicimꝰ filiũ

Expanded text:
nem, sicut dicimus Filium et Deum et hominem: nec sicut dicimus Filium agnum Dei, non solum Joanne Baptista dicente, Ecce Agnus Dei ; sed etiam Joanne evangelista vidente Agnum occisum in Apocalypsi . Illa quippe visio prophetica non est exhibita oculis corporcis per formas corporeaales imagines corporum. Columbam vero illam et de igne disceptari potest, utrum oculis, an spiritu visus sit, propter verba sic posita. Non enim ait, Viderunt linguas divisas velut ignem; sed, Visae sunt eis. Non autem sub eadem significatione de igne disceptari potest, utrum oculis, an spiritu visus sit, propter verba sic posita. Non enim ait, Viderunt linguas divisas velut ignem; sed, Visae sunt eis. Non autem quaestio, quomodo visus sit; utrum intus in spiritu tanquam foris, an vere foris coram oculis carnis. De illa vero columba quae dicta est corporali specie descendisse, nullus unquam dubitavit quod oculis visa sit. Nec sicut dicimus Filium
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ aꝑte d̾r. inuenta ẽ in utero ha¬
bens de sp̃u scõ. Nã etiã si ita quȩramꝰ:
enodatius fortassis qđ dicimꝰ appare¬
bit. Quomͦ misit d̃s filiũ suũ: Iussit
ut ueniret. atq ille iubenti obtẽꝑans¬
uenit: an Rogauit. antantũm mo
nuit. S quod libet hoꝵ sit: uerbo utiq
factũ ẽ. Dĩ autẽ u̾bũ: ipse ẽ dĩ filius.
Quaꝓpt̾ cũ eũ pat̾ u̾bo misit. ã patre ⁊¬
u̾bo eiꝰ factũ ẽ ut mitteret᷑. Ergo a pa¬
tre ⁊ filio missus ẽ idem filiꝰ: qr uerbũ
patͥs ẽ ipse filiꝰ. Qͥs enĩ se tã sacrilega
induat opinione. ut putet tẽporale
uerbũ a patre factũ eẽ. ut eternꝰ filiꝰ
mitteret᷑: ⁊ in carne appareret ex tp̃re
S utiq in ipso di u̾bo qđ erat in pͥnci¬
pio apd̃ dm̃ ⁊ d̃s erat. in ipsa scilicet
sapientia di sine tp̃re erat: qͦ tp̃re illã
in carne apparere oporteret. Itaq cũ
sine ullo inicio tp̃ris in pͥncipio esset¬

Expanded text:
de quo aperte dicitur: inuenta est in utero habens de spiritu sancto. nam etiam, si ita quaeramus, enodatius fortassis quod dicimus apparebit: quomodo misit deus filium suum? iussit, ut ueniret, atque ille iubenti obtemperauit, an rogauit, an tantummodo admonuit? sed quodlibet horum sit, uerbo utique factum est; dei autem uerbum ipse est dei filius. quapropter dum eum pater uerbo misit, a patre eretur. Ergo a Patre et Filio missus est idem Filius, quia Verbum Patris est ipse Filius. Quis enim se tam sacrilega induat opinione, ut putet temporale Verbum a Patre factum esse, ut aeternus Filius mitteretur, et in carne appareret ex tempore? Sed utique in ipso Dei Verbo, quod erat in principio apud Deum et Deus erat, in ipsa scilicet sapientia Dei, sine tempore erat: quo tempore illam in carne apparere oporteret. Itaque cum sine ullo initio temporis, initio
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c intelligit᷑ de aduentu suo futu¬
Fortasse aliqͥs cogit. ut dicamꝰ etiã a se¬
ipso missũ ẽẽ filiũ: qr ille mariȩ
conceptꝰ ⁊ partꝰ oꝑatio tͥnitatisẽ: qua
creante omĩa creant᷑. E quomͦ ĩa in¬
qͥt patͣ eũ misit: Si ipse se misit᷑ Qui
pͥmũ respondeo quęrens ut dicat si
potest. quomͦ pat᷑ eum scificauit. si

Expanded text:
 intelligitur de adventu suo futuFortasse aliquis cogat ut dicamus etiam a seipso missum esse Filium, quia ille Mariae conceptus et partus operatio Trinitatis est: qua creante, omnia creantur. Et quomodo, inquit, Pater eum misit si ipse se misit? Cui primum respondeo quaerens ut dicat, si potest, quomodo Pater eum sanctificavit, si
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑeit. s ꝓ nob̾ om̃ib tͣdidit eum.
Alibi aut̃ de ipso saluatore ait. Qui
dilex̃ me: ⁊ tͣdidit se ipͣsũ pro me.
Credo respondebit si hec ꝓbe sapit:
qr una uoluntas ẽ patͥs ⁊ filii ⁊ inse¬
parabił oꝑatio. Sic gͦ intelligat illã
incarnatio ͥ ͤ ex uirgine natiuitatẽ in

Expanded text:
percit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. alibi autem de ipso saluatore ait: qui me dilexit et tradidit se ipsum pro me. credo, respondebit, si haec probe sapit, quia una uoluntas est patris et filii et inseparabilis operatio. sic ergo intellegat illam inca
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine meo: ⁊ spͣs sc̃s utroq minor
ẽ. q ⁊ patͣ eũ mittit sic̃ c̃omemoraui¬
mꝰ. ⁊ filiꝰcũ dic̃. si autẽ abiero mittã
eũ aduos. Qua in quęstione. pͥmum
quȩro: unde ⁊ qͦ missus sit filius.
Ego inqͥt a patre exii: ⁊ ueniinhunc
mundũ. Ergo a patre exire ⁊ uemi
in hoc mundo erat ⁊ mundus ꝑ eũ
factus ẽ: ⁊ mundꝰ eũ ñ cognouit
Deinde coniungit. In sua ꝓpͥa uenit.
Illuc utiq missus ẽ: qͦ uenit. At si in
hc̃ mundũ missus ẽ qi exiit a patre
⁊ ueniͭ in hc mundũ. ⁊ in hoc mun¬
do erat: illuc gͦ missus ẽ ubi erat.
Nã ⁊ illud qd̾ scriptũ ẽ in ꝓpħa dm̃
dicere celũ ⁊ t̾rã ego ĩpleo.⁊. de filio
dictũ ẽ. ipsũ enĩ ñnulli uolunt in
erat qͥ ait. celũ ⁊ terrã ego ĩpleo. Si
autẽ de patre dictũ ẽ. ubi eẽ potu¬
it sine uerbo suo:⁊ sine sapientia
sua: que ꝑtendit a fine usq ad fi¬
nẽ fortit᷑. ⁊ disponit omĩa suauiter:

Expanded text:
roque minor est, quia et pater eum mittit, sicut commemorauimus, et filius, cum dicit: si autem abiero, mittam eum ad uos." qua in quaestione primum quaero, unde et quo missus sit filius. ego, inquit, a patre exii et ueni in hunc mundum. ergo a patre exire et ueniin hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognouit? deinde coniungit: in sua propria uenit. illuc utique missus est, quo uenit; at si in hunc mundum missus est, quia exiit a patre et uenit in hunc mundum et in hoc mundo erat, illuc ergo missus est, ubi erat. nam et illud quod scriptum est in propheta deum dicere: caelum et terram ego impleo, si de filio dictum est — ipsum enim nonnulli uolunt interat, quia ait: caelum et terram ego impleo. si autem de patre dictum est, ubi esse potuit sine uerbo suo et sine sapientia sua, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter
Abbreviated transcription (Latin):
ed in his conuictad idU
Ise conuertunt ut dicant: maior
ẽ qͥ mittit. quã qͥ mittit᷑. ꝓinde ma¬
ior ẽ pat᷑ filio: q filiꝰ a patre se missũ
assidue cõmemorat: maior ẽ ⁊ sp̃u¬

Expanded text:
ed in his conuicti ad illud se conuertunt, ut dicant: "maior est qui mittit quam qui mittitur; proinde maior est pater filio, quia filius a patre se missum assidue commemorat; maior est et sp
Abbreviated transcription (Latin):
re. factũ sub lege ut eos qͥ sublege
erant redimeret. Alisit inqͥt filiũ
suĩ factũ ex muliere. Qͦ nomine
qͥs catholicus nesciat ñ eũ priuati¬
onẽ uirginitatis̃s: differentiã sexꝰ
hebreo loquendi more significare
uoluisse: Cũ itaq ait misit dsfi¬
liũ suũ factũ ex muliere factum¬
sub lege. satis ostendit eo ipso miᷤᷤ¬
sũ filiũ qͦ factꝰ ẽ ex muliere. Qđ gͦ
ex do natꝰ eͣ. in hoc mundo erat:
qđ autẽ de oaria natꝰ ẽ in hunc¬
mundũ missus aduenit. Pinde mit¬
ti a patre sine spͣu sc̃o ñ potuit: nͣ
solũ qr intelligit᷑ pat cũ eu̾ misit.
id÷ fecit ex feminã ñ utiq sine spͣu
suo fecisse. uer̃ etiã qđ manifestissime
atq aꝑtissime in eu̾głio dr uirgini
mariȩ querenti ab angło quomͦ fiet

Expanded text:
ege, ut eos qui sub lege erant redimeret. Misit, inquit, Filium suum factum ex muliere, quo nomine quis catholicus nesciat, non eum privationem virginitatis, sed differentiam sexus, Hebraeo loquendi more significare voluisse? Cum itaque ait, Misit Deus Filium suum, factum ex muliere, satis ostendit eo ipso missum Filium, quo factus est ex muliere. Quod ergo e deo natus est, in hoc mundo erat; quod autem de Maria natus est, in hunc missus aduenit. proinde mitti a patre sine spiritu sancto non potuit, non solum quia intellegitur pater, cum eum misit, id est fecit ex femina, non utique sine spiritu sancto fecisse, uerum etiam quod manifestissime atque apertissime in euangelio dicitur uirgini Mariae quaerenti ab angelo: quomodo fiet
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ thesauros habet ⁊ scientiȩ.
Na scribens apłs ad colosenses. uo.¬
caritate. ⁊ in om̃ib diuitiis plenitu¬
ẽ dinis intellectus. ad cognoscendum
auros istos. quantũ eoꝵ penetraue¬
rat. ⁊ in eis ad qnta ꝑuenerat: qͥs po¬
test nosse: Ego tam̃ scđm id qd̾ scͥp¬

Expanded text:
entiae thesauros habet et scientiae. Nam scribens Apostolus ad Colossenses: Vocharitate et in omnibus divitiis plenitudinis intellectus, ad cognoscendum auros istos, quantum eorum penetraverat, et in eis ad quanta pervenerat, quis potest nosse? Ego tamen secundum id quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ab uno tam̃ eodẽq xp̃o ñ recedi¬
mꝰ in qͦ st̃ om̃s thesauri sapientiȩ
⁊ scientiȩ absconditi. S nc̃ de scien¬
tia loqͥm. pꝰ de sapientia quantum
ipse donauerit locuturi. Nec ista
duo sic accipiamꝰ quasi ñ liceat di¬
cere uel istã sapientiã quȩ in reb
humanis est. uel illã scientiã quȩ in
diuinis. Loquendi enĩ latiore con¬
suetudine. utraq sapientia:. utraq
scientia dici potest nullomͦ tam̃
scriptũ ee̾t apd̃ apłm. alii datur
sermo sapientiȩ alii sermo scientiȩ:
nͥ ⁊ ꝓpͥe singulis nominibꝰ hȩc sin¬
gula uocarent᷑: de quoꝵ distincti

Expanded text:
ab uno tamen eodemque Christo non recedimus, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Sed nunc de scientia loquimur, post de sapientia, quantum ipse donaverit, locuturi. Nec ista duo sic accipiamus, quasi non liceat dicere, vel istam sapientiam quae in rebus humanis est, vel illam scientiam quae in divinis. Loquendi enim latiore consuetudine, utraque sapientia, utraque scientia dici potest. Nullo modo tamen scriptum esset apud Apostolum, Alii datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae; nisi et proprie singulis nominibus haec singula vocarentur, de q
Abbreviated transcription (Latin):
r̃t: ueritatẽ detinuert̃ sic̃ de illis
dictũ ẽ in iniqͥtate. Non potuert̃ enĩ
in his rerũ infimis constituti nisi
quȩrere aliqͣ media: ꝑ quȩ ad illa ͣ x¬
quȩ intellexerant sublimia ꝑue¬
nirent: atq ita in deceptores dȩmo¬
nes incidert̃. ꝑ qͦs factũ ẽ ut inmu¬
tarent głia. incorruptibilis dĩ in
similitudinẽ ymaginis hõmis. &¬

Expanded text:
unt, veritatem detinuerunt, sicut de illis dictum est, in iniquitate. Non potuerunt enim in his rerum infimis constituti, nisi quaerere aliqua media per quae ad illa quae intellexerant sublimia pervenirent: atque ita in deceptores daemones inciderunt, per quos factum est ut immutarent gloriam incorruptibilis Dei, in similitudinem imaginis co
Abbreviated transcription (Latin):
cũ om̃s fideles: & cũ lego uerbũ caro
factũ ẽ ⁊ habitauit in nob̾: in uer¬
bo intelligo uerũ dĩfiliũ. in carne
agnosco uerũ hoĩms filiũ. & utrũq
simul in unã ꝑsonã dĩ ⁊ hominis
in effabilis gr̃ȩ largitate coniunctũ.
eus: głiã quasi unigeniti apatre.
plenũ grȩ ⁊ ueritatis. Si gr̃am re-¬
feramꝰ ad scientiã. ueritatẽ ad sapi¬
entiã: puto nos ab illa duar̾ istarũ
rerũ distinctione. quã cõm̃dauimꝰ
ñ abhorere. In reb enĩ ꝑ tempꝰ ortis.
illa sũma gr̃a ẽ qđ homo in uni¬
tatẽ ꝑsonȩ comunctus ẽ dõ. in rebꝰ
uͦ et̃nis sũma ueritas recte tribuit᷑
dĩ uerbo. Qđ u idem ipse ẽ unige¬
nitꝰ a patre. plenꝰ grȩ ⁊ ueritatis: id
actũ ẽ ut idem ipse sit in reb ꝓ nob̃
tp̃ralit gestis: cui ꝑ eandẽ fidẽ mun-¬
dam᷑ ut eũ stabilit̾ contẽplem᷑ in rebꝰ¬

Expanded text:
Et cum lego, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis; in Verbo intelligo verum Dei Filium, in carne agnosco verum hominis filium, et utrumque simul in unam personam Dei et hominis ineffabili gratiae largitate conjunctum. ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Si gratiam referamus ad scientiam, veritatem ad sapientiam, puto nos ab illa duarum istarum rerum distinctione, quam commendavimus, non abhorrere. In rebus enim per tempus ortis, illa summa gratia est, quod homo in unitate personae conjunctus est Deo: in rebus vero aeternis summa veritas recte tribuitur Dei Verbo. Quod vero idem ipse est Unigenitus a Patre plenus gratiae et veritatis, id actum est ut idem ipse sit in rebus pro nobis temporaliter gestis, cui per eamdem fidem mundamur, ut eum stabiliter contemplemur in reb
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uim qua ipsũ corpꝰ ꝑunat᷑ intu.¬
lerit: demonstrauit sp̃s mediatoris.
quã nulla pęna peccati usq ad mor¬
tẽ carnis accesserit: qr ñ eã deseruit
inuitus. sed qr uoluit. quando uo¬
luit. quomͦ uoluit. quippe di uer¬
bo ad unitate cõmixtus. Hinc ait.
Potestate᷑ habeo ponendi animam
meã. & potestatẽ habeo iterũ sum¬
di eã. Nemo tollit eã. ame. s ego

Expanded text:
sibi vim, qua ipsum corpus perimatur, intusibi vim, qua ipsum corpus perimatur, intulerit: demonstravit spiritus Mediatoris, quam nulla poena peccati usque ad mortem carnis accesserit, quia non eam deseruit invitus, sed quia voluit, quando voluit, quomodo voluit. Quippe Dei Verbo ad unitatem commixtus hinc ait: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollit eam a me, sed eg
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝑ unũ hominẽ fieret resur¬
rectio mortuoꝵ. ꝙr magis uitabant
homĩnes qđ euitare ñ poterant
mortẽ carnis quã mortẽ sp̃s. id ÷ ma¬
gis penã quã meritũ penȩ. nã ñ pec¬
care aut ñ curat᷑. aut parũ curatur.
ñ mori autẽ quãuis ñ optineat᷑. ue¬
hem̃ter satagit᷑: uitȩ mediator os¬
tendens quã ñ sit mors tumda quȩ
ꝑ humanã conditionẽ ĩa euadi ñ
potest. s potius ĩpietas quȩ ꝑ fidem
caueri potest: occurrit nob̾ ad finẽ
qͦ uenimꝰ s: ñ qua uenimus. Nos eñi
ad morte ꝑ peccatũ uenimꝰ: ille per
iusticiã. Et id̾o cũ sit mors nr̃a pę¬
na peccati: mors illius facta ẽ hostia
mors autẽ corporis a sp̃u deseri: eaq
sit pęna in morte corporis. ut qr sp̃s
uolens deseruit d̾m. deserat corpꝰ
inuitus: ut cuͣ spͣs dm̃ deseruerit
qi uoluit. deserat corpꝰ etiã si nolue¬
rit: nec deserat cũ uoluerit. nͥ aliquã

Expanded text:
ita et per unum hominem fieret resurita et per unum hominem fieret resurrectio mortuorum , quia magis vitabant homines quod evitare non poterant, mortem carnis, quam mortem spiritus, id est, magis poenam quam meritum poenae nam non peccare, aut non curatur, aut parum curatur; non mori autem quamvis non obtineatur, vehementer satagitur; vitae Mediator ostendens, quam non sit mors timenda, quae per humanam conditionem jam evadi non potest, sed potius impietas, quae per fidem caveri potest, occurrit nobis ad finem quo venimus, sed non qua venimus. Nos enim ad mortem per peccatum venimus; ille, per justitiam: et ideo cum sit mors nostra poena peccati, mors illius facta est hostia mors autem corporis a spiritu deseri; eaque sit poena in morte corporis, ut spiritus quia volens deseruit Deum, deserat corpus invitus; ut cum spiritus Deum deseruerit quia voluit, deserat corpus etiamsi noluerit; nec deserat cum voluerit, nisi aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
mors: & ita in om̃s hoĩnes ꝑtransut.
in qͦ om̃s peccauert. Huius uiȩ medi.¬
ator fuit diabolus. ꝑsuasor peccati. &
p̃cipitator in morte. Nã ⁊ ipse ad ope¬
randã duplã morte nr̃am. simplam
attulit suã. ꝑ impietatẽ nãq mortu.
Tus in sp̃u. carne utiq mortuus ñ ẽ:
Nob̾ aut̾e ⁊ impietatẽ ꝑsuasit. & ꝓpt̃
hanc ut in mortẽ carnis uenire me.¬
rerem᷑ effecit. Unũ gͦ appetuumꝰ imni¬
qua suasione. alterũ nos secutũ ẽ iusta
dampnatione. Epterea qͥppe scriptũ ẽ.
Ds mortẽ nͣfecit: qi causa mortis ipse
butionẽ mors irrogata ẽ peccatori. sic̃
suppliciũ iudẽ irrogat reo causa tam
supplicii ñ ẽ iusticia udicis: sed me¬
ritũ criminis. Quo gͦ nos mediator
mortis transmisit ⁊ ipse ñ uenit. id ẽ
ad mortẽ carnis: ibi nob̾ d̃ns d̾s nͣr
medicinã em̃dationis inseruit. quã
ille ñ meruit: occulta ⁊ nimis archa¬
na oidinationȩ diuinȩ altȩq iusticiȩ.
It gͦ sic̃ ꝑ unũ hoine mors.

Expanded text:
mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Hujus viae mediator diabolus fuit, persuasor peccati, et praecipitator in mortem. Nam et ipse ad operandam duplam mortem nostram, simplam attulit suam. Per impietatem namque mortuus est in spiritu, carne utique mortuus non est: nobis autem et impietatem persuasit, et per hanc ut in mortem carnis venire mereremur effecit. Unum ergo appetivimus iniqua suasione, alterum nos secutum est justa damnatione: propterea quippe scriptum est, Deus mortem non fecit , quia causa mortis ipse ustissimam mors irrogata est peccatori. Sicut supplicium judex irrogat reo, causa tamen supplicii non est justitia judicis, sed meritum criminis. Quo ergo nos mediator mortis transmisit, et ipse non venit, id est, ad mortem carnis; ibi nobis Dominus Deus noster medicinam emendationis inseruit, quam ille non meruit, occulta et nimis arcana ordinatione divinae altaeque justitiae. Ut ergo sicut per unum hominem mors,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic in mortis consortio filiꝰ di nobis
fieri dignatꝰ ẽ amicus: qͦ ñ ꝑueni-¬
endo meliorem se nob̾ atq maior̃ẽ
putabat inimicus. Dicit enĩ redẽptor
bolus suꝑiore. in quantũ illi dñs in
passionib cessit: qr ⁊ de ipso intelle¬
ctũ eͣ. qđ in psalmis legit᷑. miniusti
cũ paulominꝰ ab angeł: ut ab iniqͦ
uelut exq iure aduersus nos agen¬
te. ipse occisus inuocens. eũ uire ȩqͥs¬
simo suꝑaret: atq ita captiuitatẽ
ꝓptͣ peccatũ facta captiuaret. nosq
liberaret a captiuitate ꝓpt̾ peccatũ
iusta. suo  sanguine iniuste fuso.
mortis cyro graphũ delens. ⁊ iustifi¬
cando redimens peccatores. Hinc etiã
diabolus adhuc suos illudit. quib
se ꝑ sua sacra uelut purgandis : po¬
tius ĩplicandis atq mergendis falsus
mediator opponit. qđ suꝑb̃ facillime
ꝑsuadet irridere. atq cont̾epnere
morte.xp̃i: a qua ipse quanto ẽ ali¬
enior. tanto ab eis credit᷑ sanctior at.¬

Expanded text:
Sic in mortis consortio Filius Dei nobis Sic in mortis consortio Filius Dei nobis fieri dignatus est amicus, quo non perveniendo meliorem se nobis atque majorem putabat inimicus. Dicit enim Redemptor bolus superiorem, in quantum illi Dominus in passionibus cessit; quia et de ipso intellectum est quod in Psalmo legitur, Minuisti eum paulo minus ab Angelis : ut ab iniquo velut aequo jure adinnocens eum jure aequissimo superaret, atque ita captivitatem propter peccatum factam captivaret , nosque liberaret a captivitate propter peccatum justa, suo justo sanguine injuste fuso mortis chirographum delens, et justificandos redimens peccatores. 18. Hinc etiam diabolus adhuc suos illudit, quibus se per sua sacra velut purgandis, et potius implicandis atque mergendis, falsus mediator opponit, quod superbis facillime persuadet irridere atque contemnere mortem Christi, a qua ipse quanto est alienior, tanto ab eis creditur sanctior atq
Abbreviated transcription (Latin):
tã reddidit: ut nob̾ debita ñ noceret
exutus ẽ carne: sed ipse se exuit. Nã
qͥ posset ñ mori si nollet. ꝓculdubio
qi uoluit mortuus ẽ. Et id̾o pͥncipa¬
tus ⁊ potestates expoliauit fiduti¬
aliter triumphans eas insemet ipso.
Morte quippe sua uno uerissimo sa¬
crificio ꝓ nob̾ oblato. quicqͥd erat
culparũ unde nos pͥncipatꝰ ⁊ potesta¬
tes ad luenda supplicia iure detine¬
bant. purgauit. ab oleuit. extinxit.
& sua resurrectione in nouã uitam
nos pͣdestinatos uocauit. uocatos¬
iustificauit: iustificatos głificauit.
Ita diabolus homine̾ quẽ ꝑ consen¬
sionẽ seductũ tanꝗͣ. uire integro
possidebat. ⁊ ipse nulla carnis &
egeno i infirmo tanto suꝑbior qͣn¬
to uelut ditior. ⁊ fortior. quasi panno¬
so ⁊ erumnoso dñabat᷑. in ipsa mor¬
te carnis amisit. Quo eñĩ cadentẽ
ñ secutus ĩpulit peccatorẽ: illuc des¬
cendentẽ ꝑsecutꝰ coͣpulit redẽptorẽ.

Expanded text:
tam reddidit, ut nobis debita non noceret. tam reddidit, ut nobis debita non noceret. exutus est carne, sed ipse se exuit. Nam qui posset non mori si nollet, procul dubio quia voluit mortuus est: et ideo principatus et potestates exemplavit, fiducialiter triumphans eas in semetipso . Morte sua quippe uno verissimo sacrificio pro nobis oblato, quidquid culparum erat unde nos principatus et potestates ad luenda supplicia jure detinebant, purgavit, abolevit, exstinxit; et sua resurrectione in novam vitam nos praedestinatos vocavit, justificavit, justificatos glorificavit . Ita diabolus hominem, quem per consensionem seductum, tanquam jure integro possidebat, et ipse nulla corruptioegeno et infirmo, tanto superbior, quanto velut ditior et fortior, quasi pannoso et aerumnoso dominabatur, in ipsa morte carnis amisit. Quo enim cadentem non secutus impulit peccatorem, illuc descendentem persecutus compulit Redemptorem.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ suã resuscitauit. uerus uite me¬
diator. illũ sp̃m mortuũ ⁊ mortis me¬
diatorẽ. ab spiritib in se credentium
foras misit: ut ñ regnaret intrinse¬
cus s forinsecus oppugnaret: fiec tñ
expugnaret. Cui se ipse qͦq temptan.¬
oũ p̃buit: ut ad superandas etiã tẽp¬
tationes eius. mediator eẽt. ñ solũ per
ad iutorui: uerũ etiã ꝑ exemplum.
At ille ꝑantus ubi ꝑ om̃s aditus ad in¬
teriora moliens irrepere. expulsus e:
post baptismũ in heremo c̃opleta
om̃i temptatioe illecebrosa. qͣ uiuũ
modo auidus mortis humanȩ. conu̾¬
tit se ad faciendã mortẽ quã potu¬
it. & ꝑmissus ẽ in illud qđ ex nob̾
mortale uiuus mediator acceꝑat:¬
& ubi potuit aliqͥd facere. ibi ex om̃i
parte deuictus ẽ: & unde accepit
ut uincula peccatoꝵ multoꝵ in
multis mortib ꝑ unius unã mortem
quã peccatũ nullũ pͣcesserat. solueren¬
tur: quã ꝓpterea oñs ꝓ nob̾ in debi-¬

Expanded text:
nem suam mortuam resuscitavit, verus vitae Menem suam mortuam resuscitavit, verus vitae Mediator, illum spiritu mortuum et mortis mediatorem a spiritibus in se credentium foras misit, ut non regnaret intrinsecus, sed forinsecus oppugnaret, nec tamen expugnaret. Cui se ipse quoque tentandum praebuit, ut ad superandas etiam tentationes ejus mediator esset, non solum per adjutorium, verum etiam per exemplum. At ille primitus ubi per omnes aditus ad interiora moliens irrepere, expulsus est, post baptisma in eremo completa omni tentatione illecebrosa , quia vivmodo avidus mortis humanae convertit se ad faciendam mortem quam potuit, et permissus est in illud quod ex nobis mortale vivus Mediator acceperat. Et ubi potuit aliquid facere, ibi ex omni parte devictus est; et unde accepit ut vincula peccatorum multorum in multis mortibus, per unius unam mortem quam peccatum nullum praecesserat, solverentur. Quam propterea Dominus pro nobis indebi
Abbreviated transcription (Latin):
maxime mirati sunt sicut euuan¬
geliũ loquit᷑. qui pͥsentes erant. cũ
post illã uocẽ in qua figurã nr̃i
peccati edidit. continuo tͣdidit spͣm
Longa enĩ morte cruciabant᷑ ligno
suspensi. Unde latronib ut iam
morerent᷑. ⁊ de ligno ante sabbatũ
deponerent᷑. crura confracta sunt.
ille autẽ ꝙr mortuus inuentus est.
miracło fuit. hoc etiã pylatũ legi¬
mꝰ fuisse miratũ: cũ ab illo sepeli¬
endũ corpꝰ dñi peteret᷑. Ille itaq
deceptor qͥ fuit homini mediator
ad mortẽ. falsoq se opponit ad uitã
nomine purgationis ꝑ sacra ⁊ sa¬
crificia sacrilega. quib suꝑbi se¬
ducunt᷑: qi nec participationẽ nr̃ȩ mor¬
tis habere potuit. nec resurrectionẽ
suiȩ: simplã qͥdẽ suã mortẽ ad duplã
nr̃am potuit afferre. simplã uͦ re-¬
surrectionẽ in qua ⁊ sacram̃tũ ẽet
renouatiois nrͣe. ⁊ eiꝰ quȩ in fine fu¬
tura eͣ euigilatiois exemplũ ñ utiq
potuit. Iile ꝓinde qͥ sp̃u uiuus car-¬

Expanded text:
sunt, sicut Evangelium loquitur, qui praesentes erant, cum post illam vocem, in qua figuram peccati nostri edidit, continuo tradidit spiritum. Longa enim morte cruciabantur ligno suspensi. Unde latronibus, ut jam morerentur, et de ligno ante sabbatum deponerentur, crura confracta sunt. Ille autem quia mortuus inventus est, miraculo fuit. Hoc etiam Pilatum legimus fuisse miratum, cum ab ipso sepeliendum corpus Domini peteretur . 17. Ille itaque deceptor, qui fuit homini mediator ad mortem, falsoque se opponit ad vitam nomine purgationis per sacra et sacrificia sacrilega, quibus superbi seducuntur, quia nec participationem mortis nostrae habere potuit, nec resurrectionem suae, simplam quidem suam mortem ad duplam nostram potuit afferre: simplam vero resurrectionem, in qua et sacramentum esset renovationis nostrae, et ejus quae in fine futura est evigilationis exemplum, non utique potuit. Ille proinde qui spiritu vivus car
Abbreviated transcription (Latin):
ad contemplandũ d̃m ⁊ inhe¬
rendũ dõ. uirtute ꝓpͥa posse purga.¬
ri: quos ipsa suꝑbia maxime macu¬
lat. Nullũ eñi uiciũ ẽ cui magis di¬
iuna lege resistat᷑. ⁊ in qͦ magis acci.¬
piat dnandi uis ille suꝑbissimꝰ spͣs
ad ina mediator. ad sũma int̾clu¬
sor:. nͥ occulte insidians alia uia de.¬
uitet᷑: aut ꝑ popłm deficientẽ qđ
interpͣtat᷑ amalech aꝑte sȩuiens. &
ad terrã ꝓmissionis repugnando
transitũ negans. ꝑ crucẽ dñi quȩ
moysi manib extentis ẽ p̃figurata.
suꝑet᷑. Hinc enĩ sibi purgationem
isti uirtute ꝓpͥa pollicent᷑.: qr ñnul¬
li eoꝵ potuert aciem m̃tis ultra
omnẽ creaturã transmittere: & lucẽ
incõmutabił ueritatis quantulacũ¬
q ex parte contingere: qđ xp̃ianos
multos ex fide interĩ sola uiuentes.
ñdũ potuisse derident. S qͥd pro¬
dest suꝑbienti ⁊ ob hoc erubescenti
lignũ conscende. de longinqͦ ꝓspice¬

Expanded text:
ad contemplandum deum et inhaead contemplandum deum et inhaerendum deo uirtute propria posse purgari; quos ipsa superbia maxime maculat. nullum enim uitium est, cui magis diuina lege resistitur et in quod magis accipiat dominandi ius ille superbissimus spiritus, ad ima mediator, ad summa interclusor, nisi occulte insidians alia uia deuitetur aut per populum deficientem, quod interpretatur Amalech, aperte saeuiens et ad terram repromissionis repugnando transitum negans per crucem domini, quae Moysi manibus extentis est praefigurata, superetur. hinc enim sibi purgationem isti uirtute propria pollicentur, quia nonnulli eorum potuerunt aciem mentis ultra omnem creaturam transmittere et lucem incommutabilis ueritatis quantulacumque ex parte contingere, quod christianos multos ex fide interim sola uiuentes nondum potuisse derident. sed quid prodest superbienti et ob hoc erubescenti lignum ascendere, de longinquo prospice
Abbreviated transcription (Latin):
scͣm ⁊ iustũ: nec nͥ ab eis accipiatur
qđ offert᷑ ꝓ quib offert᷑ atq id sine
uitio sit. ut ꝓ uiciosis mundandis
possit offerri. Foc certe om̃s cupi¬
unt. qͥ ꝓ se offerri sacrificiũ dõ uo¬
quã unicus filius d̃i. ñ qͥ opꝰ haberet
nec originalia nec ex humana uita
quȩ addunt᷑ : E qͥd tã congruent᷑
ab hominib sumeret᷑ qđ ꝓ eis offer¬
ret᷑: quã humana caro: Ee qͥd tã aptũ
huic ĩ molationi: quã caro mortalis:
Et qͥd tã mundũ ꝓ mundandis uitiis
mortaliũ: quã sine ulla contagione
carnalis concupiscentiȩ caro nata
in utero ⁊ ex utero uirginali: Et
qͥd tã grate offerri ⁊ suscipi posset
quã caro sacrificii nr̃i. corpꝰ effectum
rat᷑: idem ipse unꝰ uerusq mediator
ꝑ sacrificiũ pacis reconcilians nos dõ.
unũ cũ illo maneret cui offerebat:
unũ in se faceret ꝓ quib offerebat.
unꝰ ipse e̾ẽt qͥ offerebat ⁊ qđ offerebat.
Unt autẽ qͥdã qͥ se putant. XU¬

Expanded text:
stum et sanctum, nec nisi ab eis accipiatur quod offertur, pro quibus offertur, atque id sine vitio sit, ut pro vitiosis mundandis possit offerri. Hoc certe omnes cupiunt, qui pro se offerri sacrificium Deo voquam unicus Dei Filius, non qui opus haberet nec originalia, nec ex humana vita quae adduntur? Et quid tam congruenter ab omnibus sumeretur quod pro eis offerretur quam humana caro? Et quid tam aptum huic immolationi quam caro mortalis? Et quid tam mundum pro mundandis vitiis mortalium quam sine ulla contacarnalis concupiscentiae caro nata in utero et ex utero virginali? et quid tam grate offerri ac suscipi posset, quam caro sacrificii nostri corpus effectum ratur idem ipse unus verusque mediator per sacrificium pacis reconcilians nos Deo, unum cum illo maneret cui offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat, unus ipse esset qui offerebat et quod offerebat.unt autem qui se putant
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia diꝰ a fine suꝑiore qđ ẽ ini¬
ciũ spͣituał creaturȩ. usq ad finẽ infe¬
riore qđ eͥ mors corporis ꝑtendens for¬
tit᷑. ⁊ disponens om̃iasuauit᷑. Attin¬
git enĩ ubiq ꝓpt̾ suã munditia: ⁊ nĩ¬
chil inqͥnatũ in illã incurrit. A mor¬
te aute carnis alieno diabolo unde
nimiũ suꝑb incedit. mors alteruis
generis p̾parat᷑ in et̾no igne tartari:
quo ñ solũ cũ tͣrenis. s etiã cũ aeriis
istã mortẽ reddunt cũ hominib conꝙͣx¬
ditioni erumnosȩ nature. quȩ trahit᷑
a pmo peccato: ⁊ in illã cũ illo p̃ci

Expanded text:
i, a fine superiore, quod est initium spiritualis creaturae, usque ad finem inferiorem, quod est mors corporis, pertendens fortiter et disponens omnia suaviter . Attingit enim ubique propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit . A morte autem carnis alieno diabolo, unde nimium superbus incedit, mors alterius generis praeparatur in aeterno igne tartari, quo non solum cum terrenis, sed etiam cum aereis istam mortem reddunt cum hominibus conditioni aerumnosae naturae, quae trahitur a
Abbreviated transcription (Latin):
runt. qr eos in istã deiecit. qͦ ꝑ distan¬
tẽ naturã ipse ñcecidit. & qͦ ꝓptͣ eos
ꝑ ingentẽ miscłiã ille descendit.
Et tam̃ se demonib ẽẽ meliores ñ du¬
bitant crede. eosq maledictis om̃ib
insectari detestariq ñ cessant: qͦs
certe alienos ab huius mortis passiõe
nouer̃t ꝓpter quã xp̃m contẽpnunt.
dec sic uolunt considare. quã fieri
potuerit. ut inse manens nec ꝑseip.¬
sũ ex ulla parte mutabile uerbũ dĩ.
ꝑ inferioris tam̃ nature susceptionẽ
aliqͥd inferius pati posset. qͣimundꝰ
dȩmon qr tͣrenũ corpꝰ ñ habet. pati
ñ possit.. si cũ sint ipsi dȩmonib
meliores. tam̃ q carnẽ portant mori¬
sic posst̃. quẽ admodũ mori dȩmones¬
qͥ eã ñ portant ñ utiq possunt.
t eũ de mortib sacrificioꝵ suoꝵ
multũ p̃sumant. quȩ se falla¬
cib suꝑbisq spͣitib imolare ñ senti¬
unt: aut si etiã sentiunt. aliqͥd sibi ꝓ¬
desse arbitrant᷑ ꝑfidoꝵ ⁊ inuidoꝵ

Expanded text:
in istam dejecit, quo per distantem naturam ipse non cecidit, et quo propter eos per ingentem misericordiam ille descendit: et tamen se daemonibus esse meliores non dubitant credere, eosque maledictis omnibus insectari detestarique non cessant, quos certe alienos ab hujus mortis passione noverunt, propter quam Christum contemnunt. Nec sic volunt considerare, quam fieri potuerit ut in se manens, nec per se ipsum ex ulla parte mutabile Dei Verbum, per inferioris tamen naturae susceptionem aliquid inferius pati posset, quod immundus daemon, quia terrenum corpus non habet, pati non possit. Sic cum sunt ipsi daemonibus meliores, tamen quia carnem portant, morsic possqui non eam portant, non utique possunt. Et cum de mortibus sacrificiorum suorum multum praesumant, quae se fallacibus superbisque spiritibus immolare non sentiunt, aut si jam sentiunt, aliquid sibi prodesse arbitrantur perfidorum et invidorum
Abbreviated transcription (Latin):
equaquã gͥ ꝑ sacrilegas xiti¬
similitudines ⁊ ĩpias curio¬
sitates ⁊ magicas consecrationes a¬
nimȩ purgant᷑ ⁊ reconciliant᷑ do
q falsus mediator ñ traicit ad suꝑiora.
s potius obsidens intͣcludit uiã ꝑ af¬
fectus. qͦs tanto maligniores. quanto
suꝑbiores suȩ societatis inspirat: qͥ ñ
possunt ad euolandũ pennas nutri¬
re uirtutũ. s: potius ad demergendũ
pondera ex aggerare uitioꝵ. tanto
grauius amimȩ ruiturȩ. quanto sibi
uident᷑ erech sublimilis. ꝓinde sicut
magi fecer̃t diuinitꝰ moniti. qͦs ad hu¬
militatẽ dñi ad orandã stella ꝑduxit:
ita ⁊ nos ñ qua uenimꝰ s ꝑ aliã uiã in
patriã redire debemꝰ: quã rex humi¬
lis docuit. & quã rex suꝑb: humili
regi aduersarius obsidere ñ possit.
E nob̃ enĩ ut adoremꝰ humilẽ xp̃m.
cȩli cnarrauer̃t głiã di: cũ in omnem
terrã exiũ sonꝰ eoꝵ :⁊ infines orb̃ t̾rȩ u̾ba

Expanded text:
equaquam igitur per sacrilegas similitudines et impias curiositates et magicas consecrationes animae purgantur et reconciliantur deo, quia falsus mediator non traicit ad superiora, sed potius obsidens intercludit uiam per affectus, quos tanto maligniores quanto superbiores suae societati inspirat, qui non possunt ad euolandum pinnas nutrire uirtutum, sed potius ad demergendum pondera exaggerare vitiorum, tanto gravius anima ruitura, quanto sibi videtur evecta sublimius. Proinde, sicut Magi fecerunt divinitus moniti , quos ad humilitatem Domini adorandam stella perduxit; ita et nos, non qua venimus, sed per aliam viam in patriam redire debemus, quam rex humilis docuit, et quam rex superbus humili regi adversarius obsidere non possit. Et nobis enim, ut adoremus humilem Christum, coeli enarraverunt gloriam Dei, cum in in omnem terram e
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑ ut cogitant᷑. nec cogi.¬
tantur ut sunt: respondere inci¬
piamꝰ fidi nr̃ȩ ad uersariis inter
multa quȩ arriani adu̾sus catho¬
licã fidem solent disputare. hoc si¬
bi maxime callidissimũ machinam᷑¬
tũ p̃ponere uident᷑. cũ dicunt. Quic¬
qͥd de eo dr. ł intelligit᷑: non scđ̾m
accidens. sed scdm substantiã dicit᷑.

Expanded text:
dicuntur ut cogitantur, nec cogitantur ut sunt, respondere incipiamus fidei nostrae adversariis: inter multa quae Ariani adversus catholicam fidem solent disputare, hoc sibi maxime callidissimum machinamentum proponere videntur, cum dicunt: Quidquid de Deo dicitur vel intelligitur, non secundum acc
Abbreviated transcription (Latin):
scdm m̃te ꝑuenit disputatio: ⁊ in ea
quȩdã tͥnitas inuenit᷑. id: mens. ⁊ no.¬
ticia qua se nouit: ⁊ amor qͦ se notici.¬
ãq suã diligit: & hec tria eqͣlia int se.
⁊ unius ostenduntur esse essentiȩ.
aldecimo hoc idem diligentius subti
in memoria scilicet.:⁊ intelligentia. &
meminisset. ñ se intelligeret: ⁊ dilige¬
ret. quãuis ñ semꝑ se cogitaret: cum
aut̃ cogitaret ñ se a corporalib rebus
eadẽ cogitatiõe discerneret: dilata ẽ
de tͥnitate cuiꝰ hȩc ymago eͥ disputa.¬
tio: ut in ipsis etiã corporalib uisis
inueniret᷑ tͥnitas. & distinctius in ea
lectoris intentio exerceretur.

Expanded text:
 peruenit disputatio, et in ea quaedam trinitas inuenitur, id est mens et notitia, qua se nouit, et amor, quo se notitiamque suam diligit; et haec tria aequalia sunt inter se et unius ostenduntur esse essentiae. in decimo hoc idem diligentius subtilin memoria scilicet et intellegentia et meminisset, non se intellegeret et diligeret, quamuis non semper se cogitaret, cum autem cogitaret, non se a corporalibus rebus eadem cogitatione discerneret: dilata est de trinitate, cuius haec imago est, disputatio, ut in ipsis etiam corporalibus uisis inueniretur trinitas et distinctius in ea lectoris exerceretur
Abbreviated transcription (Latin):
dunt: ⁊ speciem ⁊ ordinẽ. Quicqͥd
enĩ hoꝵ ẽ: & unũ aliqͥd ẽ sic̃ sunt
naturȩ corpoꝵ ingeniaq animarũ.
& aliqua specie formatũ sic̃ sunt
figurȩ ł qualitates corpoꝵ ac doctri-¬
nȩ ł artes animaꝵ: & ordinẽ aliquẽ
petit aut tenet. sic̃ sunt pondera
uł collocatiõe corpoꝵ. ⁊ amores aut delecta¬

Expanded text:
ordinem. Quidquid enim horum est, et unum aliquid est, sicut sunt naturae corporum, et ingenia animarum; et aliqua specie formatur, sicut sunt figurae vel qualitates corporum, ac doctrinae vel artes animarum; et ordinem aliquem petit aut tenet, sicut sunt pondera vel collocationes corporum, atque amores aut delecta
Abbreviated transcription (Latin):
uidã cũ uellet breuissume
singularũ in tͥnitate ꝑsonarũ
insinuare ꝓpͥa: et̾nitas inqͥt in patre.
species in ymagine: usus in munere.
Et qr ñ mediocris auctoritatis intra¬
ctatione scripturarũ ⁊ assertione fid̃
uir existat. hylarius enĩ hoc inlibris
suis posuit. hoꝵ uerboꝵ id ÷ patris
& ymaginis ⁊ muneris. ȩt̾nitatis :
speciei ⁊ usus abditã scrutatꝰ intelli
gentiã quantũ ualeo: ñ eũ secutũ
arbitror in etͣnitatis uocabulo. nͥ qđ
pater ñ habet patrẽ de qͦsit: filius
autẽ de patre ẽ ut sit: atq ut illi co¬
ȩtnus cit. Imago enĩ si ꝑfecte ĩplet
illud cuius ẏmago ẽ. ipsa coȩquat᷑
einͣ illud imagini suȩ. In qua yma¬
gine speciem nominauit. credo ꝓptͣ
pulchritudinẽ. ubi iã ẽ tanta con-¬
gruentia ⁊ pͥma ȩqualitas ⁊ pͥma simi.¬
litudo: nulla in re dissidens ⁊⁊ nullo
mͦ in ȩqualis. ⁊ nulla ex parte dissi-¬
milis: sed ad identidẽ respondens ei

Expanded text:
uidam cum vellet brevissime singularum in Trinitate personarum insinuare propria, Aeternitas, inquit, in Patre, species in imagine, usus in munere. Et quia non mediocris auctoritatis in tractatione Scripturarum et assertione fidei vir exstitit, Hilarius enim hoc in libris suis posuit, horum verborum, id est patris et imaginis et muneris et aeternitatis et speciei et usus abditam scrutatus intelligentiam in quantum valeo, non eum secutum arbitror in aeternitatis vocabulo, nisi quod Pater non habet Patrem de quo sit: Filius autem de Patre est, ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim, si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae. In qua imagine speciem nominavit, credo, propter pulchritudinem, ubi jam est tanta congruentia, et prima aequalitas, et prima similitudo, nulla in re dissidens, et nullo modo inaequalis, et nulla parte dissimilis, sed identidem respondens ei
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinẽ mundi nr̃ obtutus:
intantũ extendimꝰ quaslibet corpoꝵ
moles cũ eas maximas cogitamus.
Et ratio qͥdẽ ꝑgit in ampliora: sed
phantasia ñ sequit᷑. Quippe cũ infi¬
nitatẽ qͦq numeri ratio reñciet: quã
nulla uisio corporalia cogitantis ap¬
p̃hendit. eadẽ ratio docetꝰ minutis¬
sima etiã corpuscula infinitȩ diui¬
di cũ tam̃ ad eas tenuitates ł minu¬
tias ꝑuentũ fuerit quas uisas me.¬
minimꝰ. exiliores minutioresq phan¬
tasias iã ñ possumꝰ intueri: quãuis
ratio ñ desinat ꝑseqͥ ac diuidere.
Ita nulla corporalia nͥ aut ea quȩ me¬
minimꝰ. aut ex his q̃ meminimꝰ cogitamꝰ:¬

Expanded text:
magnitudinem mundi noster obtutus, magnitudinem mundi noster obtutus, in tantum extendimus quaslibet corporum moles, cum eas maximas cogitamus. Et ratio quidem pergit in ampliora, sed phantasia non sequitur. Quippe cum infinitatem quoque numeri ratio renuntiet, quam nulla visio corporalia cogitantis apprehendit. Eadem ratio docet minutissima etiam corpuscula infinite dividi; cum tamen ad eas tenuitates vel minutias perventum fuerit, quas visas meminimus, exiliores minutioresque phantasias jam non possumus intueri, quamvis ratio non desinat persequi ac dividere. Ita nulla corporalia, nisi aut ea quae meminimus, aut ex iis quae meminimus, cogitam
Abbreviated transcription (Latin):
natura. ł ñ de memoria uidet᷑ exp̃ssũ.
cũ tale nichil nos sensisse meminimꝰ
Quis enĩ uidit eygnũ nigrũ: E. ꝓpte¬
rea. nemo meminit. Cogitare tam̃
qͥs ñ potest: Facile ẽ enĩ illã figurã
quã uidendo cognouimꝰ. nigro colo¬
re ꝑfundere: quenichilominꝰ in aliis¬
corporib uidimꝰ. Et qr utrũq sensimꝰ:
utrũq meminimꝰ. Nec auẽ quadru¬
pedẽ memini qr ñ uidi. sed phantasiẽ
talem facillime intueor: dũ alicui
formȩ uolatil qualẽ uidi. ad ungo
alios duos pedes quales itidem uidi.
Qua ꝓpt̾ dũ coniuncta cogitamꝰ quȩ
singillatĩ sensa meminimꝰ: uidem᷑ ñ
id qđ meminimꝰ cogitare: cũ id agamꝰ
moderante memoria. unde sumimꝰ
omĩa. quȩ multiplicit̾ ac uariȩ pro
nr̃a uoluntate componimꝰ. Nã neq
ipsas magnitudines corpoꝵ quas ñquã
uidimꝰ. sine ope memoriȩ cogitamus.
Quantũ enĩ spacii solet occupare ꝑ

Expanded text:
natura, vel non de memoria videtur expressum, natura, vel non de memoria videtur expressum, cum tale nihil nos sensisse meminimus? Quis enim vidit cycnum nigrum? et propterea nemo meminit: cogitare tamen quis non potest? Facile est enim illam figuram, quam videndo cognovimus, nigro colore perfundere, quecorporibus vidimus: et quia utrumque sensimus, utrumque meminimus. Nec avem quadrupedem memini, quia non vidi: sed phantasiam talem facillime intueor, dum alicui formae volatili qualem vidi, adjungo alios duos pedes quales itidem vidi . Quapropter, dum conjuncta cogitamus, quae singillatim sensa meminimus, videmur non id quod meminimus cogitare; cum id agamus moderante memoria, unde sumimus omnia quae multipliciter ac varie pro nostra voluntate componimus. Nam neque ipsas magnitudines corporum, quas nunquam vidimus, sine ope memoriae cogitamus. Quantum enim spatii solet occupare per
Abbreviated transcription (Latin):
duas in hoc genere tͥnitates cõmenda.¬
re uolui: unã cũ uisio sentientis for¬
mat᷑ ex corpore: aliã cũ uisio cogitan¬
tis format᷑ ex memoria. Mediã uero
nolui: qr ñ ibi solet uisio dici cũ me¬
moriȩ cõm̃dat᷑ forma quȩ fit in sen.¬
su cernentis. Ubiq tam̃ uoluntas ñ
apparet. nͥ copulatrix quasi parentis
⁊ ꝓlis: & ideo undecũq ꝓcedat. nec
parens nec ꝓles dici potest ¶At enĩ siñ
nͥ qđ meminimꝰ. tur plerũq falsa cogita.¬
mis: cũ ea quȩ sensimꝰ ñ utiq falso me¬
minerimꝰ: ñ q uoluntas illa quã conum¬
ctricẽ ac separatricẽ huius cemodi rerũ
iã quantũ potui demonstrare curaus.
formandã cogitantis aciem ꝑꝰs cͤondita
memoriȩ ducit ut libitũ ẽ: & ad cogi¬
tanda ea quȩ ñ meminimꝰ ex his quȩ
meminimꝰ aliud hinc aliud inde ut
sumat aͣpellit: quȩ in unã uisionẽ co¬
cat᷑ ꝙ uelñ ẽ foris in rerũ corporearũ

Expanded text:
duas in hoc genere trinitates volui commendaduas in hoc genere trinitates volui commendare: unam, cum visio sentientis formatur ex corpore; aliam, cum visio cogitantis formatur ex memoria. Mediam vero nolui, quia ibi non solet visio dici, cum memoriae commendatur forma, quae fit in sensu cernentis. Ubique tamen voluntas non apparet, nisi copulatrix quasi parentis et prolis. Et ideo undecumque procedat, nec parens nec proles dici potest. CAPUT X. 17. nisi quod meminimus; cur plerumque falsa cogitamus, cum ea quae sensimus non utique falso meminerimus: nisi quia voluntas illa quam conjunctricem ac separatricem hujuscemodi rerum jam quantum potui demonstrare curavi, formandam cogitantis aciem per abscondita memoriae ducit ut libitum est, et ad cogitanda ea quae non meminimus, ex eis quae meminimus, aliud hinc, aliud inde, ut sumat impellit; quae in unam visionem cocatur, quia vel non est foris in rerum corporearum
Abbreviated transcription (Latin):
N hac gͥ distributione cũ incipimꝰ
ab specie corporis ⁊ ꝑuenimꝰ usq
ad speciẽ quȩ fit in contuitu co fera¬
gitantis. quattuor species repperiun¬
t᷑ quasi gradatĩ natȩ altera ex altera.
Scda de pͥma: tercia de scda: quarta
de tercia. Ab speciȩ quippe corporis
qđ cernit᷑ exorit᷑ ea quȩ fit in sensu
Qua ꝓpt̾ uoluntas quasi parentẽ cũ
ꝓle ter copulat: Primo speciem cor.¬
poris cũ ea quã gignit in corporis sen¬
su: ⁊ ipsã rursus cũ ea quȩ ex illa¬
fit in memoria: atq istã qͦq t̾cio cũ
ea quȩ ex illa parit᷑ in cogitantis in¬
tuitu. S media copula quȩ scda est.
cũ sit uicinior ñ tã similis ẽ primȩ
quã t̾cia Nisiones enĩ duȩ sunt: una
sentientis: altera cogitantis. Ut autẽ
possit ẽẽ uisio cogitantis: ĩdeo fit in
memoria. de uisione sentientis simile
aliqͥd: qͦ se ita conuertat in cogitan¬
do acies animi: sic̃ se in cernendo
conuertit ad corpꝰ acies ocłoꝵ Propt̾ea

Expanded text:
n hac igitur distributione cum incipimus a specie corporis, et pervenimus usque ad speciem quae fit in contuitu cogitantis, quatuor species reperiunur quasi gradatim natae altera ex altera: secunda, de prima; tertia, de secunda; quarta, de tertia. A specie quippe corporis quod cernitur, exoritur ea quae fit in sensu Quapropter voluntas quasi parentem cum prole ter copulat: primo speciem corporis cum ea quam gignit in corporis sensu; et ipsam rursus cum ea quae fit ex illa in memoria; atque istam quoque tertio cum ea quae ex illa paritur in cogitantis intuitu. Sed media copula quae secunda est, cum sit vicinior, non tam similis est primae quam tertia. Visiones enim duae sunt; una, sentientis; altera, cogitantis: ut autem possit esse visio cogitantis, ideo fit in memoria de visione sentientis simile aliquid, quo se ita convertat in cogitando acies animi, sicut se in cernendo convertit ad corpus acies oculorum. Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
quippe nr̃a participatio uerbi
ẽ. illius scilicet uite qͣlux ẽ ho¬
minũ. huic autẽ participationi
prorsus in habiles ⁊ minꝰ idonei era¬
mus ꝓpt᷑ in munditiã peccator. Nlum¬
dandi gͦ eramꝰ. Porro inquoꝵ ⁊ su¬
ꝑboꝵ una mundatio ẽ sanguis
iusti:⁊ humilitas d̾i: ut ad conte̾¬
plandũ d̾m qđ natura ñ sumꝰ ꝑ
eũ mundarem᷑ factũ qđ natura
sumꝰ: ⁊ qđ peccato ñ sumꝰ. Ds enĩ
natura ñ sumꝰ hoĩnes natura sir¬
mus: iusti peccato nͥ sumꝰ. Ds̃ itaq
factus hõ iustus: int̾cessit do pro
hoĩne peccatore. Non enĩ congru¬
it peccator iusta: sed congruit
hoĩni homo. Adiungens ꝙͦ nob̾
similitudinẽ humanitatis sue.ꝙ. in¬
abstulit dissim ilitudinẽ iniqͥta¬
tis nr̃ȩ: ⁊ factꝰ particeps mortalita¬
tis nr̃e fecit participes diuinita.¬
tis suȩ. Alerito quippe mors pec¬
catoris ueniens ex damnationis
necessitate. soluta ẽ ꝑ mortẽ iusti.
uenientẽ ex miscđiȩ uoluntate:

Expanded text:
rbi est, illius scilicet vitae quae lux est hominum. Huic autem participationi prorsus inhabiles, et minus idonei eramus, propter immunditiam peccatorum. Mundandi ergo eramus. Porro iniquorum et superborum una mundatio est sanguis justi, et humilitas Dei: ut ad contemplandum Deum quod natura non sumus, per eum mundaremur factum quod natura sumus, et quod peccato non sumus. Deus enim natura non sumus: homines natura sumus, justi peccato non sumus. Deus itaque factus homo justus, intercessit Deo pro homine peccatore. Non enim congruit peccator justo, sed congruit homini homo. Adjungens ergo nobis similitudinem humanitatis suae, abstulit dissimilitudinem iniquitatis nostrae: et factus particeps mortalitatis nostrae, fecit nos participes divinitatis suae. Merito quippe mors peccatoris veniens ex damnationis necessitate, soluta est per mortem justi venientem ex misericordiae voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
extollat᷑. sed qͥ głiat᷑ in dño głietur.
Qui eñ uictus ẽ. hõ tantũ erat. &
idõ uictus ẽ qr suꝑbȩ dis eẽ cupiebat.
qͥ autẽ uicit. ⁊ hõ ⁊ dͣs erat: & ido¬
sicͣ uicit natꝰ ex uirgine. qr d̃s hu¬
milit᷑ ñ quomͦ alios scõs regebat
illũ hominẽ s gerebat. Fec tanta
di dona ⁊ siqͣ alia st̃ quȩ de hac re
nob̾ ⁊ quȩrere nc̃ ⁊ disserere lon¬
gũ ẽ: nisi y̾bũ carofieret nulla e̾e̾nt.

Expanded text:
extollatur; sed qui gloriatur, in Domino glorietur . extollatur; sed qui gloriatur, in Domino glorietur . Qui enim victus est, homo tantum erat; et ideo victus est, quia superbe deus esse cupiebat: qui autem vicit, et hosic vicit natus ex virgine, quia Deus humiliter, non quomodo alios sanctos, regebat illum hominem, sed gerebat. Haec tanta Dei dona, et si qua alia sunt, quae de hac re nobis et quaerere nunc et disserere longum est, nisi Verbum caro fieret, nulla essent.
Abbreviated transcription (Latin):
do resisteret uoluntati nc̃ autem
illã talẽ eẽ sentimꝰ: ut repugnans
legi mntis. etiã si nulla ẽ causa gene¬
randistimulos ingerat coeundi
ybi si ei cędit᷑ peccato satiet᷑: si ñ
cȩdit᷑ dissentiendo frenet᷑. Quȩ
duo aliena fuisse a paradẏ so ante
peccatũ: dubitare qͥs possit.: Nam
neq illa honestas faciebat aliqͥd in¬
decoꝵ: neq illa felicitas patiebatur
aliqͥd inpacatũ. Oportebat itaq
ut ista carnalis concupiscentia nul¬
la ibi e̾e̾t om̃ino quando concipi¬
ebat᷑ uirginis partꝰ: in qͦ nichil dig¬
nũ morte fuerat inuenturus. & eũ
tam̃ occifurus auctor mortis. auc.¬
toris uitȩ morte iuncendus. u̾ictor pͥmi
adam. ⁊ tenens genꝰ humanũ uictus a se¬
cundo adã. ⁊amittens genꝰ xpianũ: lib̾a¬
tũ ex humano genere ab humano cri-¬
mine. ꝑ cũ qͥñ erat incrimine. quauis eodẽ¬
e̾e̾t ex genere: ut deceptor ille ab eo
uinceret᷑ genere. qũ uicerat crimi.¬
ne. Et hoc ita gestũ ẽ. ut homo nͣ

Expanded text:
ret voluntati. Nunc autem illam talem esse sentimus, ut repugnans legi mentis, etiam si nulla est causa generandi, stimulos ingerat coeundi: ubi si ei ceditur, peccando satietur; si non ceditur, dissentiendo frenetur: quae duo aliena fuisse a paradiso ante peccatum, dubitare quis possit? Nam neque illa honestas faciebat aliquid indecorum, nec illa felicitas patiebatur aliquid impacatum. Oportebat itaque ut ista carnalis concupiscentia nulla ibi esset omnino, quando concipiebatur virginis partus, in quo nihil dignum morte fuerat inventurus, et eum tamen occisurus auctor mortis, auctoris vitae morte vincendus: victor primi Adam et tenens genus humanum, victus a secundo Adam et amittens genus christianum, liberatum ex humano genere ab humano crimine, per eum qui non erat in crimine, quamvis esset ex genere; ut deceptor ille ab eo vinceretur genere, quod vicerat crimine. Et hoc ita gestum est, ut homo non