comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat illo tempore uir bonis moribus Fanu:¬
arius nomine: qui cum Princeps praesidiali militas¬
ret officio exactos a prouincialibus solidos: ad
Sudicem deferebat. Io cum uisendi Gpiscoeum
causa ex itinere diuertisget: sacculum perdidit
quem ferbat. Nulloꝗ dẽ circumstantibus in:¬
tuente: casu is reperit qui uexari inimica infẽs.¬
tatione consueuerat. Tandemꝗ in se reuersus: dã.¬
num tiator agnouit. Emplet ques tibus ciuitatẽ
et a beatiseimo sacerdõte. non aliter quam si ipse
teadidiẜet pecuniam reguirebat. Quamille in Dai¬
nomine reformandam quasi uerus debitor repromisit
Ca tunc dies Sabbati fuit: qua per totam uebem sol¬
sicita indagatione percureit. Et cum nihil indicis
fuisset inuentum: postridũum is qui solidas requi¬
rebat. lachrimans genua Saccedotis amplectitur
contestans oppetiturum se suprema mortis occasu
nisi pecunia publica fiusset inuenta. Indicit Gpisco.¬
pus patientiam. pollicetur securitatem. Nec multo

Expanded text:
 illo tempore vir bonis moribus Ianuarius nomine; qui cum princeps praesidalis militaret officii, exactos a provincialibus solidos ad iudicem deferebat. Is cum visendi episcopum causa ex itinere divertisset, sacculum perdidit, quem ferebat, nulloque de circumstantibus intuente, casu is repperit, qui vexari inimica infestatione consueverat. Tandemque in se reversus, damnum viator agnovit; inplet questibus civitatem et a beatissimo sacerdote non aliter, quam si ipsi tradidisset, pecuniam requirebat. Quam ille in Deinomine reformandam quasi verus debitor repromisit. Ea tum dies sabbati fuit, qua per totam urbem sollicita indagatione percurrit. Et cum nihil indicii fuisset inventum, post pridie is qui solidos requirebat lacrimans genua sacerdotis amplectitur, contestans, adpetiturum se supremae mortis occasum, nisi pecunia publica fuisset inventa. Indicit episcopus patientiam, pollicetur securitatem nec multum
Abbreviated transcription (Latin):
ita eum alloquutus est dicens: Gaonecate filii hu¬
ius modi iaculis manus et arma ex humeris nos¬
tris reiicite. et sie domum Dei ingredimini. quonii¬
am hcre domus est orationis: non Martis statio pe.¬
tulantis. Ili uero haec audientes. dieto citiue quid¬
Beatus Amator uidens Iermanum ilus triserini
nihil oneris teueulenti portantem: pracepit ostiariiss
fores Ecelecite ut claue leis arcturent. Ipee uero¬
inuocato nomine Uomini cęsariem eius capiti
Satagere te sportet uenerabilio frater. quod in-¬
contaminatum atꝗ immaculatum custodias
tibi omnipotens Deus pas torale commisit of¬

Expanded text:
 eos allocutus est dicens: Exonerate, filii charissimi, jaculis manus, et arma ex humeris vestris rejicite, et sic domum Dei ingredimini, quoniam haec domus est orationis, non Martis statio petulantis; illi vero haec audientes viro Deisanctus Amator videns Germanum illustrissimum nihil oneris truculenti portantem, praecepit ostiariis fores ecclesiae repagulis arctare, ipse veroinvocato nomine Domini caesariem ejus capitis Satagere te oportet, venerabilis frater, quo incontaminatum atque immaculatum custodias  omnipotens Deus tibi pastorale commisit of
Abbreviated transcription (Latin):
ieum Pomino misi innotes cente congnoni equia
non cot alter qui regimen Sancte Eeclonae surigius
nior illustassimus Uermanus. sicut mizi Pominus
Deus meus reuelare dignatus est. pasco cituasnem
tuam ut licentiam tribuas mihi roganti. cumdem ber¬
mmanum tonsurare. Qni Prestctus. Gitet necosta:¬
us sibi illum legit. sicue tua beatitudo aeestatur
contea Dei praceprum uenire non possum. Tunc

Expanded text:
meum, Domino mihi innotescente, cognovi, et quia non est alter qui regimen sanctae Ecclesiae suscipiat, nisi illustrissimus Germanus sicut mihi Dominus Deus meus revelare dignatus est, posco celsitudinem tuam, ut licentiam tribuas mihi roganti eumdem Germanum tonsorari. Cui praefectus: Licet necessaus sibi illum elegit sicut tua beatitudo testatur contra Dei praeceptum venire non possum. Hac
Abbreviated transcription (Latin):
teritis forsitan tenebatur obnoxius: inciperet fencca.¬
tor ese uirtutum. Hospitalitatem peculiaei obser¬
uatione coluit. Omnibus enim sine ulla excesti¬
ona personae domum praebuit. et conuiuium iesus¬
nũs pastor ex yibuit̃. Pedes omnibus manibus su¬
o lauit: dẽminicae institutionis minister et cus.
tos. Stug uir Beatissimus quod col deficilsimum
inter feequentias populorum. solitudinis uitam et
Garemum in sacculi conuersatione seruauit. Qui
dũpsicem uitã ap̃o ad profectum religionis inoti¬
bito Scanna flumine monasterium collocauit: ut
ad fidem etholicam populi. et congregationibus mo¬
nachorum. et Ecclesiastica gratia raperentur: peat¬
sertim cum tali Pontifice uel magistro accedenti.¬
bus miracusis fides accensa ferueret. Et ut ad inci:¬
tamenta uirtutum crescentibus meritis ueniretur.
non presumptionis sed misericordĩat principium

Expanded text:
teritis forsitan tenebatur obnoxius, inciperet fenerateritis forsitan tenebatur obnoxius, inciperet fenerator esse virtutum. 5. Hospitalitatem peculiari observatione servavit; omnibus enim sine ulla exceptione personae domum praebuit et convivium ieiunus pastor exhibuit. Pedes omnibus manibus suis lavit, dominicae institutionis minister et custos. 6. Itaque vir beatissimus, quod est difficillimum, inter frequentias populorum solitudinis vitam et heremum in saeculi conversatione servavit. Qui duplicem viam Christo ad profectum religionis instisito Icauna flumine, monasterium conlocavit, ut ad fidem catholicam populi et congregationibus monachorum et ecclesiastica gratia raperentur, praesertim cum tali pontifice vel magistro, accedentibus miraculis, fides succensa ferveret. Et ut ad temptamenta virtutum, crescentibus meritis, veniretur, non praesumptionis, sed misericordiae principium
Abbreviated transcription (Latin):
continentes qui tamen quotidiana impreseione den¬
sati inconfecti soli dicritiam praeferebant. Stratum
omne. subiecto silicio et suępesito uno tantum sagu¬
lo fuit. Caput ab humeris per ceruicis: nulla sub¬
leuauit adiectio. Ita pronus prostrata per tecram
membea damnauerat. Noetibus nuñꝙ̃ uestitum
raro cingulum. raro calciamenta detraxit. Be.¬
dimitus loro semper. et capsula sanctarum reli.¬
quias continente. Iugis gemitus. oratio perseue.¬
rans. longum enim tempus. somnum capere in.¬
ter tormenta non poterat. Uicat quisꝗ quid sen:¬
serit. Iaeterum ał selute definio Beatum Germa¬
nũ inter tot ceuces longum traxilet martyrium
U quam prceclara Dei nostri uĩetus et pietas qui
Famidum suum in uia ueritatis fideliter gradies.¬
tem duplici remuneratione donauit ut et prateri
si qui fuerant de quo querentur errores. et celeriter
dẽfcata sanchitas prestaretur. Uuiꝗ peccatis pra¬

Expanded text:
tem marginis continentes; qui tamen, cotidiana inpressione dentem marginis continentes; qui tamen, cotidiana inpressione densati, inconfecti soll duritiam praeferebaut. Stratum omne subiecto cilicio et superposito uno tantum sagulo fuit; caput ab humeris per cervicis confinium nulla sublevavit adiectio. Ita pronus prostrata per terram membra damnaverat. Noctibus numquam vestitum, raro cingulum, raro calciamenta detraxit, redimitus loro semper et capsula sanctorum reliquias continente. Iugis gemitus, oratio perseverans; longum enim tempus somnum capere inter tormenta non poterat. Dicat quisque, quod senserit; ceterum absolute definio, beatum Germanum inter tot cruces longum traxisse martyrium. O quam praeclara Dei nostri virtus et pietas! qui famulum suum in via veritatis fideliter gradientem duplici remuneratione donavit, ut et praeteriti, si qui fuerant, decoquerentur errores et celeriter defecata sanctitas praestaretur, quique peccatis prae
Abbreviated transcription (Latin):
ti. non uinum non acetum. non deum non legumen
nunꝗͣ ue salem ad usum condendi saporis acceperit.
Pane die resurrectionis uel natiuitatis Dominica po¬
tiones sinqulae sumebantur. in quibus ita uini sapor
aquis nimiis diluebatur: ut aceti austeritas solet largis
permixtionibus temperari. In refectionibus primum
cinerem prolibauit. deinde panem hordeaceum sup¬
sit. quẽm tamen ipse excũseit et moluit. Et cum sie
cibus grauior iẽiuniis indicitur: nunꝗͣ nisi uespere.
interdum tamen in hebdõmada media plerum̃ꝯ die
septimo ponebatur. Indumentũ cuculla et tunica in.¬
discrẽtis fuere temporibus. Nam neꝗ hyeme accessit
adiectio neꝗ cestate leuamen acdmibum est. Quod
utrumꝗ tam diu usui fuit: nisi forte donatu est done
attritione nimia solueretur. cilicio semper inherente
interius. Spatium uero lectuli sui trabecula dolati¬
les ambiebant: iniectos cineres usꝗ ad marginem

Expanded text:
nti, non vinum, non acetum, non oleum, non legumen, nti, non vinum, non acetum, non oleum, non legumen, numquam vel salis ad usum condiendi saporis acceperit. Sane die resurrectionis vel nativitatis dominicae potiones singulae sumebantur, in quibus ita vini sapor aquis nimiis delebatur, ut aceti austeritas solet largis permixtionibus temperari. In refectionibus primum cinerem praelibavit, deinde panem ordeaceum sumpsit, quem tamen ipse excussit et moluit. Et cum hic cibus gravior ieiuniis iudicetur, numquam nisi vespere, interdum tamen in ebdomada media, plerumque die septimo ponebatur. 4. Indumentum cuculla et tunica indiscretis fuere temporibus. Nam neque hieme accessit adiectio, neque aestate levamen admissum est. Quod utrumque tam diu usui fuit, nisiforte donatum est, donec adtritione nimia solveretur, cilicio semper interius inhaerente. Spatium vero lectuli sui trabiculae dolatiles ambiebant, iniectos cineres usque ad summita
Abbreviated transcription (Latin):
um subito diuina procedit auctoritas: quo¬
niam consensus uniuersitatis exequitur
Uam clerici omnes cunctaꝗ nobilitas: plebs urba¬
na uel rustica in unam uenere sententiam: Ger¬
manum Upiscopum omnium una uox postulat:
Dessum ciuilẽ indicitur potestati: cuius subiectic
facilis fuit: cum etiam ab iis quas pro se parauerat
uinceretur. Duscepit sacerdotium. inuitus cogetus
addictus. sed repente mutatur ex omnibus. deseri¬
tur mundĩ militia. caelestis assumitur. Daculi
pompa calcatur. Sumilitas conuersationis eligitur
uxor in sororem mutatur eae coniuge. Substantia
dispensatur in pauperos paupertas ambitur. Fam uero es¬
narrari non potest. qua hostilitate uim sibi ipsi conciue.¬
pit. quas cruces. quaeue supplicia corporis sui persecutor
induerit. Breuiter iuxta ueri fidem: uniuersa per:¬
stringam. Ga ea uero die qua sacerdotii sumpsit
exoedium. usꝗ ad teeminum uitae tanta abstinentia
corporis animam suam pauit: ut nunꝗͣ panem frume¬

Expanded text:
um subito divina procedit auctoritas, quam consensus universitatis exsequitur. Nam clerici omnes cunctaque nobilitas, plebs urbana vel rustica in unam venere sententiam: Germanum episcopum omnium una vox postulat; bellum indicitur potestati, cuius subiectio facilis fuit, cum etiam ab his, quos pro se paraverat, vinceretur. Suscepit sacerdotium invitus, coactus, addictus; sed repente mutatur ex omnibus. Deseritur mundi militia, caelestis adsumitur; saeculi pompa calcatur, humilitas conversationis eligitur, uxor in sororem mutatur ex coniuge, substantia dispensatur in pauperes, paupertas ambitur. 3. Iam vero enarrari non potest, qua hostilitate vim sibi ipse consciverit, quas cruces quaeve supplicia corporis sui persecutor induerit. Breviter iuxta veri fidem universa perstringam. Ex ea die, qua sacerdotii sumpsit exordium, usque ad terminum vitae tanta obstinatione tabe corporis animam suam pavit, ut numquam panem frume
Abbreviated transcription (French):
ap̃s les dictatois. ec fu el siste an ap̃s er q̃ li roi enfi¬
reat chacie. ces tributis apelloit lem desfruso:s dor
ce q̃  anoiẽt le menu pueple a desfendre quat
sinator lor faisoiẽt torr: Questor estoiet lienq̃¬
reor des drois ⁊ des tors ⁊ ectoiẽt as oscil donet E¬
⁊ ilt estoiẽt cil ꝗ ordenoiẽt les gtuĩ ⁊ les chaces:
disoiẽt les cures qles ior q̃ lom teuo. ⁊ chacier ⁊ u
er. a asignoiẽt les lcus ou lom u̾uoit les geus fai¬
it. a fussoiẽt rapareilliet les comunes inases
deoit᷑: Patͥce estoiẽt cil qͣ alor pooir gardoiẽt le
nneblos Cyliarche estoiẽt conestable d̾chas
illies uĩt ap̃s li niõs temꝑcors: Iulurs Cesat fuli
pm ers ⁊ par ceste nomi ĩs fist apeller. Si corue lõ

Expanded text:
siste an apres ce que li roi  en furent chacié ces tribuns  apeloit len desfensors por ce  que il aidoient le menu pueple  a desfendre quant li senator lor  fesoient tort questor estoient li  enquereeur des droiz et des  torz et estoient as consels  doner edile estoient cil qui  ordenoient les et disoient les hores et les jors  que len devoit chacier ou  joer et assenoient les leus ou  len devoit les geus fere  et feisoient rapareillier les coumunes  mesons si idoit patrice estoient cil  qui a lor pooir gardoient  leet des muebles  cyliarche estoient conestable de mil illies vint  apres li nons de empereor  juilles xm fu li premiers  qui par tel non se fist apeler  si co
Abbreviated transcription (French):
ne sai quas. Mais ce d̾storna lor ciuroisõ q̃ pyso
fuenuores en eiꝰpaigne parie ꝯscil dou ĩcnat atot
le loa por amenuissier la forct Põpte ꝗ le haoit a
qui lors enscmt estoit ca espaĩgne. Cat quãt ur
bullis uenoit sor autre li porits̃ dou p̃ccuers a for¬

Expanded text:
rba lor conjuroison que piso  fu envoiez en espaigne par le  conseil del senat atote le loa por amenuisier la force  pompee que il haoit et qui lors  ensement estoit en espaigne car  quant uns bailliz venoit  sor autre li  del premier asf
Abbreviated transcription (French):
ntor nes porsa follie. I fu d mģillor renoriee ap̃s la
fin d̃ ses os Car mare terinꝰ li dona corone due
toire porce q̃ il forni biẽ iabesoĩgne ou illor enuo¬
le ⁊ pͥst par force mitilene. icelse is le dõt nos aiẽ
parle. Apres le mena ÷ eruili un conestable

Expanded text:
or de  sa folie il fu de meillor  renoumee apres vers la fin de ses  ostz car marcus thermus li  dona corone de victoire por ce  que il forni bien la besongne ou  il l ot envoié et prist par  force mitilene cel isle dont nos avons parlé   apres le mena servilius uns  conestables
Abbreviated transcription (French):
rille ueruem̃t ensi auit ceme lucce sylla le
dist. Cat cesar nama onqs les fynators ue il
ula auderraniet locistix̃t il eũ Capitoille
Ipni ier ost on cesat ala fuunt en latirit
dusc. encelle partie qui est apelles bittynia
ino esttire de nes por destruire mitilene.

Expanded text:
taille " vraiement  einsi avint con luces silla  dist car cesar n ama onques  les senators ne eus lui et  au derrien l ocistrent il  eu capitoille premier ostz ou cesar ala  furent en la terre de ayse  en cele partie qui est  apelee bythinia un  estoire de nes a destruire mitilene
Abbreviated transcription (French):
ꝯsele. publi apgigni ⁊ publi sella furẽt nome
esleu aꝯsoles enlan ap̃s. Muis il furẽt atãt ꝗlen
audiẽt done loiet auienat. porce ne porẽt ostie o¬
sole aĩ le futẽt luciꝰ costa ⁊ suti torq̃tus. Cateli¬
ne meis mes ꝗle cuidoit estit ne pot. cr il refu
atais dune hete q̃ il ncoit a un home quiliaua
silla ⁊ Cateune si traistrẽt a aut un Ioene home

Expanded text:
 publius silla  furent nomé et esleu a consele  a l an apres mes il furent  ateint que il en avoient doné  loier au senat por ce ne porent  estre consele ainz le  furent lucius cotta et lucius  torquatus catilina meismes qui  le cuidoit estre ne pot  car il refu atainz d une deite  que il noioit a un qui li  avoit silla
Abbreviated transcription (French):
ues leus ou catelline autot q̃chascũs feist rec
sopu. Cateline reniest arome qui gaitoit Ctit̃i¬
tres leus. ⁊ gardoit com̃t il portoit la uille attoi
comouoit les uns ⁊ les autres amal faut agartẽ
⁊ a ueillier chascunc nuit: un soit asẽbla porcĩ
lecta porle comãdemĩt Cateluie. eignors tror cĩ¬

Expanded text:
vers  leus ou catiline cuidoit que  chascuns feist mielz son  preu catiline remest a rome  qui gaitoit cicerocrez leus esgardoit coment  il porroit la vile ardoir  semonoit les uns et les  autres a mal faire a  a veillier chascune nuit   un soir assenbla porcius  lecca par le coumandement catiline
Abbreviated transcription (French):
Cycerõs auoit ꝓmis ⁊ done biaut uõs lifit luer
teste chose sauoir. fulia celle q̃ quĩt̾ turi muta¬
noit iala tot corem̃: ⁊ engorni le asole si q̃sc po¬
tes furẽt closes tote nuit. Ne nõ qmẽt inq̃s e¬
tret por nulle troison cil qui ocute leuniiẽ¬

Expanded text:
cerons avoit doné et promis biax  dons li fist lues ceste chose  savoir fulvia cele que  quintus curius meintenoit i ala  tot coiement et garni le  consele si que ses portes furent  fermes tote nuit ne n i  porent onques antrer por nule achoison  cil qui occirr
Abbreviated transcription (French):
t uputs ⁊ citreci fors de iome nil temandro¬
it par cõscillier le comũ. car il ne uoloit pas qua
suiopũs gredast al comũ. ne ꝗl fust enlaforce a
entor coi qui le gartoiẽt en tẽpost a coleem̃t q̃ li
qiure neser partcussent. lors fu Catelino en grãt

Expanded text:
t es  contrees fors de rome et il  remandroit por conseillier le coumun  car il ne voloit pas que  ses conpainz grevast au coumun ne  que il fust en la force et  entor soi  qui gardoient en repost et  couvertement que li conjuré ne s en perceussent   lors
Abbreviated transcription (French):
ent luture aiier łarchoses amoit ele nuer
q̃ honor ae chastate ne q̃ bone tenomoe. Ec estuit
sł apemes faites souẽt iuoit sa foi mẽtie. Pioie de¬
ses homecites cẽsentu. trebuchie enlutuit ai capo¬
urete Ele sauoit faurt us ꝗtimes. mouait gtai.

Expanded text:
ent luxure aviver  tex choses amoit ele mielz que  honor ne chastee ne que bone  renomee ele estoit st a paine fere  sovent avoit sa foi mentie noiees  detes homicides consentiz trebuchié  en luxure et en poverte  ele savoit fere et rime
Abbreviated transcription (French):
tai ues chies. le uos ensẽgnerai. Ne mes cue¬
rene mes cors ne uos dgrepita. Ie serai ꝗso¬
les ⁊ scignor moi auos. se uos ne uoles mier
estre carsos q̃ damoisel: Quant Careliue ot
ens porle cu qui estoiẽt entalẽte d̾mal faire.
lidistrẽt q̃l loier aurõs nos a q̃l honois se nos
uos maĩtenõs enceste besoigne uigoreusem̃t
lors lor com̃ca Careline aꝓmetre ꝗl seroiẽt sy¬
nator ⁊ porteroiet tables dor sicome lisynator
faisoiet ensenefiãte q̃ Romulus esc̾t les syna¬
tors entables dor qnt il furẽt pͥmes es leu. Et
ꝓnust Catealine qͣl seroiet maistre a comãdes

Expanded text:
ies fetes je vos  enseignerai ne mes cuers ne  mes cors ne vos deguerpira  ge ferai conseles seignors moi  et vos se vos ne volez  mielz estre garcon que damoisel "   quant catilina ot issi  parlé cil qui bien estoient  entalenté de mal fere li distrent  " quel loier avrons nos et  quele honor se nos  nos meintenons en ceste besoigne  viguereusement " lors lor conmenca  catilina a prometre que il  seroient senator et porteroient tables  d or si con li  senator fesoient en senefience que romulus escrist  les senators en tables d or  quant il furent primes esleu et  promist catilina que il  seroient mestre et comandeor
Abbreviated transcription (French):
se pͥtote la cite d̾rore. a dui cõsole auec aux.
Sus nos ꝗ deussons cstit auãt somes tenu por uil.
ne ñ ne nos apelle anulle hautece. Qui dussotũ
estre cremu ai redote. Hont la grace. le pooit. lotiõ
nla rictesee. Nos somes d̾grepi enꝑil. nos somos
sbote  iugieos somes en pourete. hyme plera
S utu Iusqua qnͣt sosfrerõs nos ce. tõc ne uaut

Expanded text:
dui consele avec  els mes qui deussienmes estre avant  soumes tenu vil ne nus  ne nos apele a nule hautece  qui deussiemes estre cremu et redouté  il ont la grace le pooir  l onor la richece nos  somes deguerpi en perilz nos somes  debouté et jugié nos somes en  poverte o home plein de vertu  jusqu a quant sosferrons nos  ce dont ne vaut
Abbreviated transcription (Latin):
ralit̃ ⁊ scdłm ꝓpͥã ordinis ꝯsequentiã. muttiplicẽ iucqualitats
spem̃ cunctis p̃posumꝰ pͥmãq eã spẽm ẽẽ monstrauimꝰ. Licet hoc.
nob̃ postioris oꝑis ordine clarescat. ħͥ ꝗꝙ ꝑstringentes id ꝙ ꝓposu¬
imꝰ planissime. breuitq doceamꝰ. Sit enĩ talis descriptio. in qͣ ponat᷑
in ordinẽ usꝙ ad denariũ num̃ ⁊tinui niũ ordonaturalis. Et scd̃o¬

Expanded text:
sequentiam multiplicem inaequalitatis speciem cunctis praeposuimus, primamque speciem esse monstravimus, licet hoc nobis posterioris operis ordine clarescat. Hic quoque perstringentes, id quod proposuimus planissime breviterque doceamus. Sit enim talis descriptio in qua ponatur in ordinem usque ad denarium numerum continui numeri ordo naturalis, et s
Abbreviated transcription (Latin):
q recdactis: ⁊ qͣdrati ⁊ parte alt̾a longiores ꝓͦ unt. Ita enĩ uidebimꝰ
istoꝵ quendã consensũ: ⁊ ad cȩtãs nũ partes ꝓcreandas amicitiam.
u ñ sine causa h in om̃ib rebꝰ ab nu̾i specie natura rerũ sũpsisse uide¬
atur. Sint gͥ duo u̾sus: tetͣgonoꝵ ab unitate omniũ. Et ãbinario
numero parte altera longiorum.

Expanded text:
 parte altera longiores prodeunt. Ita enim videbimus istorum quemdam consensum, et ad caeteras numeri partes procreandas amicitiam, ut non sine causa hoc in omnibus rebus ab numeri specie natura rerum sumpsisse videatur. Sint igitur duo versus tetragonorum ab unitate omnium, et a binario numero parte altera longiorum.
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ nulia rõĩs ꝓportione herent. Erunt gͦ numeros pͥma q̃ uingant ad
sub̾am quidẽ quȩ constent semꝑq ꝑmaneant. Neq enĩ ex ñ subsis¬
tentibus effici quicꝗͣ pot̃.⁊ sunt ipia dissimilia ⁊ potentia ꝯponendi.
hȩc aut̃ sunt ͤ quibꝰ nũs constat: paratq impar. Quȩ diuma quadã po¬
tentia cũ disparia sint. contrariaq exina cn genitura ꝓ auunt. ⁊ in

Expanded text:
cem nulla ratione proportionis haerent. Erunt ergo, numeros, prima quae conjungant, ad substantiam quidem quae constent, semperque permaneant. Neque enim ex non existentibus effici quidquam potest, et sunt ipsa dissimilia et potentia componendi. Haec autem sunt quibus numerus constat, par atque impar. Quae divina quadam potentia cum disparia sint contrariaque, tamen ex una genitura profluunt, et in
Abbreviated transcription (Latin):
usq in infinitũ ꝓgrediendũ ẽ. Notandũ ꝗꝙ: est. ꝙ tres comites
sunt: duces .iiii. Rursus .ui. comites: duces .uiii. Et in eodẽ ordine
cȩt̾i simili mͦ uocant᷑. Huces sesquittii: comites subsesquit̾cii. Et
in cunctis sccdm hc̃ modũ posita ꝯuenit seruare uocabula.

Expanded text:
usque in infinitum progrediendum est. Notandum quoque est quod 3 comites usque in infinitum progrediendum est. Notandum quoque est quod 3 comites sunt, duces 4. Rursus 6 comites, duces 8, et in eodem ordine caeteri simili modo vocantur duces sesquitertii, comites subsesquitertii, et in cunctis secundum hunc modum posita convenit servare vocabula.
Abbreviated transcription (Latin):
icendũ est uͦ si quis sccd̾am spem suꝑparcicularis niñ ꝯsiderare
desideret: id ÷ sesqͥt̃ciã quali rõe repiet. Ac definitio quid̃ huiꝰ
ꝯparationis talis ẽ. Nesquit̾euis ÷ qui minori ꝯparatꝰ ht̃ eũ semel
⁊ eiꝰ terciã partẽ. d̾: hi inueniunt᷑ si om̃ib a quat̃natio nũo ⁊tinu¬
atis qͣsruplis constitutis: a t̾nario nũo triplices ꝯparent᷑. erc̃q du¬
ces qͣdrupli. comites tripli. Bit enĩ in ordine ħmͦ numerꝰ naturał.
sub scd̃o scds. sub t̾cio t̃cius ⁊ eodẽ mͦ cuncti euisdẽ primi u̾sus tri¬
plices in ordinem digerantur.
U̾primũ pͥmo si ꝯpares. sesquit̾c̃u rõ continebit᷑. Iam si .iiii. trib
ꝯpares: habebunt in se qͣtuor totũ ternariũ. ⁊ eiꝰ t̃ciã partẽ id .i. Et
si sccdm scdo. id: octonario senariũ ꝯ pares: idẽ inuenies. Habebit. it
octonariꝰ senariũ cotũ: ⁊ eiꝰ t̃ciam partẽ id: .ii. Et ꝑ eandẽ seq̃ntiã

Expanded text:
Dicendum vero si quis secundam speciem superparticularis numeri considerare desideret, id est sesquitertiam, quali ratione reperiat. Ac definitio quidem hujus comparationis talis est. Sesquitertius est, qui minori comparatus, habet eum semel et ejus tertiam partem; sed hi inveniuntur si, omnibus a quaternario numero continuatim quadruplis constitutis, a ternario numero triplices comparentur, eruntque duces quadrupli, comites tripli. Sit enim in ordine hoc modo numerus natsub secundo secundus, sub tertio tertius, et eodem modo cuncti ejusdem primi versus tripli in ordinem dirigantur. Igitur primum primo si compares, sesquitertia ratio continebitur. Nam si 4 tribus compares, habebunt in se 4, totum ternarium et ejus tertiam partem, id est 1, et si secundum secundo, id est octonarium senario comparam partem, id est 2, et per eamdem sequentiam
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ. om̃s post binariũ nĩm naturalit̃ pares ħ mͦ. Ut pͥmꝰ pͥmo. scd̃s
scdo. t̃ciꝰ t̃cio cõparet᷑ ħ mͦ. ⁊ deinceps. Describant᷑ gͥ longissimi u̾sus
tripliciũ naturalis niu̾. atq dupliciũ. Et sit hoc modo.
Rimus gͥ u̾sus ꝯtinet num naturalẽ. scds eiꝰ triplicẽ. t̃cius uͦ du-¬
plicẽ. Atq ieo si t̃nariꝰ binario. ut si senariꝰ quat̃nario. uł noue¬
narius senario ꝯparetur: uł om̃s triplices suꝑiores. si duplicibꝰ nu¬
meris sequentib apponant᷑: hemiolia id: sesqualtã ꝓportio nascet᷑.

Expanded text:
 omnes post binarium naturaliter pares, hoc modo, ut primus primo, secundus secundo, tertius tertio comparetur, et deinceps. Describantur enim longissimi versus triplicium naturalis numeri atque duplicium, et sit hoc modo: rimus plicem, atque in eo si ternarius binario, vel si senarius quaternario, vel novenarius senario comparetur, vel omnes triplices superiores si duplicibus numeris consequentibus opponantur, hemiolia, id est sesquialtera proportio nascetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmaiores
partes efficiat. Porro aut̃ nulla erit alia d. sio. q̃ tot : nuimerĩ
minore diuidat qͣntitate. In duas enĩ partes. diuisione. nicħ miꝰ ẽ.
Cũ enĩ totũ quis fuerit trina diuisione partitus. spacii qͥd sũma
miuit᷑. s numerus diuisionis augetur Quod aut̃ dictũ ÷ sccãm duũ¬
uͦ. parit̃ paris nũi rem ꝓpͥetatẽq designat. Qd enĩ sub duabꝰ medie¬
tatib continet᷑. equale ÷ ei qͦd sub extremis ꝯficit᷑. ut quod ab una
medietate nascitur: eqͣle : uli ꝙ sub utrisq extremitatibꝰ tinetur.
Uescriptio aut̃ q̃ supposita ẽ. hmͦ facta est. Quantoscũq iordine.
st̃. pͥmo st̃ uersu dispositi. Rursus qͥ eosdẽ multiplicante quinario
nati sunt: scd̾o loco st̃ constituti. Post uͦ qͦs septenariꝰ cȩtõs multipli¬
cans ꝓcreauit: eosdẽ t̃cio ꝯscribimꝰ loco. atq idem in reliqͣ descriptio

Expanded text:
majores partes efficiat. Porro autem nulla erit alia divisio quae totum numerum minore dividat quantitate. In duas enim partes divisione, nihil minus est. Cum enim totum quis fuerit trina divisione partitus, spatii quidem summa minuitur, sed numerus divisionis augetur. Quod autem dictum est, pariter paris numeri rem proprietatemque designat. Quod enim sub duabus medietatibus continetur, aequale est ei quod sub extremis conficitur, vel quod ab una medietate nascitur, aequale est illi quod sub utrisque extremitatibus continetur. escriptio autem quae supposita est hoc modo facta est: quantoscunque in ordine p eo procreati sunt primo sunt versu dispositi. Rursus qui eodem multiplicante quinario nati sunt, secundo loco sunt constituti. Post vero quos septenarius caeteros multiplicans procreavit, eosdem tertio
Abbreviated transcription (Latin):
piens. usq ad pͥmũ: recitabam. Nec ad cõplectendũ can¬
cũ quȩ uellem uelox mͥ erat memoria. s etiã ad conti
iuuenilem qͦq anmũ dissoluit eo ꝑducta est: ut etiam¬
si possit aliqͥd p̾stare non postit ꝓmitcere. Dui ab illa

Expanded text:
piens usque ad primum recitabam. nec ad complectenda tanpiens usque ad primum recitabam. nec ad complectenda tantum quae uellem uelox mihi erat memoria, sed etiam ad continiuuenilem quoque animum dissoluit, eo perducta est, ut etiamsi potest aliquid praestare, non possit promittere: diu ab illa
Abbreviated transcription (Latin):
UIC IT IS REM MAGL¬
iu iocundam michi qm̃ facilem. Iube¬
tis enĩ qͥd de his declamãtorib sen¬
tiam qui in ȩtatẽ meã in cidert̃.
in dicare: & si q̃ memorie mee
non dũ elapsa sunc. abillis dic¬
in antiqͣ studia. melioresq ad annos respicere: & uobis
querentib qd tantȩ opinionis iuros audire non potu¬
eritis. detrahere temporũ in uriam S cũ multa iam
mͥ exine desideranda senectus fecerit. ocłoꝵ aciem re-¬
tuderit. auriũ sensũ hebetauerte. neruoꝵ firmitatẽ
fatigauerit: int̾ ea quȩ reculi. mnemoria est res ex om̃b
animi partib maxime delicata & fragilis: in qm̃ pͥ¬
mũ senectus lucurrit. hanc aliqñdo in me floruisse
ut ñ tant adusũ sufficeret. s in miraculũ usq ꝓdiice¬
ret: non nego: Ham & duo milia nominũ recitat᷑a quo
erant ordine dicta reddebam. & ahhis qui ad audiendũ
p̃ceptorem meũ conuenerant. singĩos uersus a sindis
datos. cũ plures qm ducenti efficerent᷑. ab ultiio mñci¬

Expanded text:
igitis rem magis iucundam mihi, quam fasilem. Iuberis enim. quid de his declamatoribus sentiam, qui in aetatem meam inciderunt, indicare, et si qua memoriae meae nondum elapsa sunt ab illis diin antiqua studia melioresque ad annos respicere et uobis querentibus quod tantae opinionis uiros audire non potueritis detrahere temporum iniuriam. sed cum multa iam mihi ex meis desideranda senectus fecerit, oculorum aciem rtuderit, aurium sensum hebetauerit, neruoram firmitatem fatigauerit, inter ea quae retinui memoria est res ex omnibus animi partibus maxime delicata et fragilis, in quam primam senectus incurrit. Hanc aliquando in me floruisse, ut non tantum ad usum sufficeret, sed in miraculum usque procederet, non nego: nam et duo milia nominum recitata quo erant ordine dicta reddebam et ab his qui ad audiendum praeceptorem mecum conuenerant singulos uersus a singulis datos, cum plures quam ducenti efficerentur, ab ultimo inci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓducit᷑. Si t̃ciũ t̃cio. sesquit̃cia ꝓportio ꝓcreatur. si quartũ qͣrco.
sesquiqͣrta. Et si quintũ quinto. sesquiquinta. Et hinc suꝑpar-¬
ticulariũ normã in quãuis longissimũ spatiũ ꝓgrediens. integrã
moffensamq repꝑies. taut in pͥma dupli ꝓportiõe unitatis soliꝰ
sit diffr̃ã.: Duo nãq ab uno sola semꝑ discrepant unitate. In sesqͣl
quattuor.⁊ deinces scdm suꝑ particulares formas numeroꝵ qͦd ad
differentias attinet: uno tantũ crescet adiectio numerum expli-¬
cans naturalem.
Sinu̾̃ scd̃m tetragonũ pͥmo parte altã longiori ⁊ pares. ⁊ t̃eũ seło.¬
⁊ quartũ t̃cio.⁊ quintũ quarto. easdẽ rursus ꝓportiones effici ꝑno¬
tabis. quas in suꝑiore forma descripsimꝰ.d: hic diffrẽ ab unitate
ñinchoant.s abinario numero mninfuntũ ꝑeosdẽ calculos ꝓg̃di¬
untur. Eritq secd̾s pͥmi duplus: t̃cuis sccd̃i sesqualt᷑. Quartus. t̃eu

Expanded text:
producitur. Si tertium tertio, sesquitertia proportio procreantur. Si quartum quarto, sesquiquarta, et si quintum quinto, sesquiquinta. Et hinc superparticularium normam in quodvis longissimum spatium progrediens integram inoffensamque reperies. Ita ut in prima dupli proportione unitatis solius sit differentia. Duo namque ab uno sola semper discrepant unitate. In sesquia4, et deinceps, secundum superparticulares formas numerorum, quod ad differentias attinet, uno tantum crescit adjecto numerum explicans naturalem. Sin vero secundum tetragonum, primo parte altera longiori compares, et te quartum tertio, et quintum quarto, easdem rursus proportiones effici pernotabis quas in superiore forma descripsimus. Sed hic differentiae ab unitate non inchoant, sed a binario numero in infinitum per eosdem calculos progrediuntur
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipue qui sese magnifaciunt estimant᷑. si liqͥuido constabit nec
ab hoc alud qͦd uberalius offerret inuentũ. nec ab illo unꝗͣ qͦd idcũ¬
duis beniuolentia cõplecteret᷑ acceptũ. Hec ipse considerans atcu:¬
lu ñ ignaua opũ pondera. quib adfacinus nict. instructius ẽ cũ

Expanded text:
 qui sese magnifaciunt, aestimantur, si liquido constabit, nec ab hoc aliud quod liberalius afferret inventum, nec ab illo unquam, quod jucundius benevolentia complecteretur acceptum. Haec ipse considerans, attuli non ignava opum pondera, quibus ad facinus nihil instructius est, cu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipue qui sese magnifaciunt. estimant᷑. si liqͥuido constabit nec
ab hoc aluid qͦd uberalius offerret inuentũ. nec ab illo unꝗͣ qͦd i cũ¬
qius beniuolentia cõplecteret᷑. acceptũ. Hec ipse considerans atcu¬
l ñ ignaua opũ pondera. quib adfacinus nici instructuis ẽ cũ¬
hñdi sitis incanduit ad meritũ nihal uiea sibi uictor aui

Expanded text:
 qui sese magnifaciunt, aestimantur, si liquido constabit, nec ab hoc aliud quod liberalius afferret inventum, nec ab illo unquam, quod jucundius benevolentia complecteretur acceptum. Haec ipse considerans, attuli non ignava opum pondera, quibus ad facinus nihil instructindi sitis incanduit. Ad meritum nihil vilius, cum
Abbreviated transcription (Latin):
admirabile ꝓfundissimũq in istoꝵ ordinib muenit᷑. ꝙ primꝰ
dux. primꝰq comes adse inuicẽ Niulla nũi int̾missione copulant᷑.
Nam pͥmi se nullo in medio posito tͣnseunt. sccli int̃ponunt unũ
Tercii. duos. quarti: tres. ⁊ deinceps una semꝑ minore qͣ ipsi st̾ int̃¬
missione succrescunt. Atq hoc ł in sesqualtis ł in sesquittiis. ł in
aliis suꝑparticłaris partibꝰ necẽẽ ÷ inueniri. Nãq ut quat̾nariꝰ
contͣ t̾nariũ ꝯ paret᷑. nullũ int̾iisimꝰ. Post .iii. enĩ mox .iiii. sc̃. Ut

Expanded text:
admirabile profundissimumque in istorum ordinibus invenitur, quod primus dux primusque comes ad se invicem nulla numeri intermissione copulantur. Nam primi se nullo in medio posito transeunt, secundi interponunt 1, tertii duos, quarti 3, et deinceps una semper minore quam ipsi sunt intermissione succrescunt. Atque hoc vel in sesquialteris, vel in sesquitertiis, vel in aliis superparticularis partibus necesse est inveniri. Namque ut quaternarius contra ternarium comparetur, nullum intermisimus, post 3 en
Abbreviated transcription (Latin):
quera quoi cucuo tocquẽ bat sꝑ icula coenu
Puiegea coeda firus si puificat ᷑ ano
Quõd bo iũ lus uolucres huuduit suspendaat
Causã est huc illus quod leuis ert lalab
el quod amor cursũ non sempee setat eude
niue abit et parnas post iedit indd mocas
. xeeat et pressis cõmulit orsa labellĩs
effudi tales ꝓrotinus oce souos
Quam uidi effixiã paretrã pestabat et arcũ
ffax enaus tn dextra. uol fuit ipsa sua
ed quomiã uetocũ fmpoce poemata uatũ.
Quos axo quid temoco cõmdiocasse pute.

Expanded text:
t spicula cornu, pungere corda ferus significatur amor. Quod levibus volucres humeris suspenderat alas, causa est huc illuc quod levis errat amans, vel quod amor cursum non semper servat eundem, nunc abit et parvas post redit inde moras”. Dixerat et pressis obmutuit orsa labellis. Effudi tales protinus ore sonos: “Quam vidi effigiem pharetram gestabat et arcum, fax tamen in dextra non fuit ulla sua. Sed quoniam veterum finxere poemata vatum, quos ego quid t
Abbreviated transcription (Latin):
dinpitus et nudas/ nullẽ siruace pudoco
Et endicuint s uuplex et in anfestub amano.
P iupitus et cocus quia non beud ceruit hmostã
nec scit quo uirtus quo fecat ecrocamans :¬
e quie que ꝑ eccer pntt sec ceta latece
Ciicta u oc in seso liuuina uersa uiden
Sie est oĩs ancans sie se sic oĩu nescis

Expanded text:
ngitur et nudus: nullum servare pudorem et meminit simplex et manifestus amans. Pingitur et cecus, quia non bene cernit honestum, nec scit quo virtus, quo ferat error amans, vel quia que peccet credit secreta latere cuncta nec in sese lumina versa videt. S
Abbreviated transcription (Latin):
lio Nesta candus transactis lempora redoit
Mel ꝑdiuons fragirco proclauiat mesta baalu
Comica lasciuo gandel sermond Chalia
Dulciloquis calanos. Sulerꝑe flalibꝰ ueger
Cerpsichore affectus, Chitaris moudt Imperal¬
uranisq poli motus serutat᷑ et astra

Expanded text:
LIO gesta canens, transactis tempora reddit. MELPOMENE tragico proclamat moesta boatu. Comica lascivo gaudet sermone THALIA. Dulciloquos calamos EUTERPE flatibus urget. TERPSICHORE affectus citharis movet impera. Vrania poli motus scrutatur et astra
Abbreviated transcription (Latin):
est Non mors inꝙͣ sed difficilis uite terminus ad
quem pauci tranquilla nauigatione perueniunt
Sed pene ommes iuidi flentes ac naufragi Tu per
mediam senectutem leue iter in finem prospero agens
uento e multis rerum fluctibus portum subis Sub-¬
ducenda iam fessa puppis in terram tibi et quocũq
te flexeris de fine cogitandum Idq utilius fuerit
ꝙͣ etatem bonam quod stulti solent et naturam
matrem optimam accusare.

Expanded text:
est; non mors, inquam, sed difficilis vie terminus, ad est; non mors, inquam, sed difficilis vie terminus, ad quem pauci tranquilla navigatione perveniunt, sed pene omnes nudi, flentes ac naufragi. Tu per mediam senectutem, leve iter in finem, prospero agens vento, e multis rerum fluctibus portum subis. Subducenda iam fessa puppis in terram tibi, et quocunque te flexeris, de fine cogitandum; idque utilius fuerit quam etatem bonam, quod stulti solent, et naturam matrem optimam accusare.
Abbreviated transcription (Latin):
mori Nemo tam senex qui non possit amiũ uiuere
si nil aliud ꝙͣ senectus incidat Dolor. Prorsus senui¬
o. ymmo maturuisti an hoc defles ꝙ pomia cũ
maturierint querantur si sensus illis ac sermo datus
esset nunquid pocius gratularentur se ad id peruenisse
ad quod nata erant Est et ceterarum rerum sic etas¬
quedam maturitas que senectus dicitur Quod ut
ita esse uideas et etas et mors inuenum acerba quidẽ
Et dicitur et acerba est acerbitati autem obiecta¬
est maturitas que cum in pomis ac frugibus bona
sit quid nisi in homine optima est Non ꝙ nesciam an-¬
teꝙͣ maturescant multa marcescent Ea uero non
etatis culpa sed peruersitas est nature Non quidem
onnium sed multorum qui ad bonum nati magno
nisu in aduersum tendunt Maturuisse ergo gau-¬
dere debes si quid in te succi nobilis fuit iam mes¬
soris tiu manum securius expectabis Non mors
illa ꝙͣ metius sed laboris finis ac principium uite

Expanded text:
mori, nemo tam senex qui non possit annum vivere, mori, nemo tam senex qui non possit annum vivere, si nil aliud quam senectus incidat. Prorsus senui. Inmo maturuisti. An hoc defles? An poma cum maturuerint querantur, si sensus illis ac sermo datus sit, et non potius gratulentur se ad id pervenisse, ad quod nata erant? Est, ut ceterarum rerum, sic etatis maturitas quedam, que senectus dicitur; quod ut ita esse videas, et etas et mors iuvenum acerba quidem, et dicitur et acerba est, acerbitati autem obiecta maturitas, que, cum in pomis ac frugibus bona sit, quid nisi in homine sit optima? non quod nesciam antequam maturescant multa marcescere: ea vero non etatis culpa, sed perversitas est nature, non quidem omnium, sed multorum, qui ad bonum nati, magno nisu in adversum tendunt. Maturuisse igitur debes si quid in te suci nobilis fuit. Iam messoris tui manum securus expecta: non mors, illa quam metuis, sed laborum finis ac principium vite
Abbreviated transcription (Latin):
ritur Dolor. Senui et repente fugit etas mea Rõ.
fforma ualitudo uelocitas uires/ Uestra fere omĩa
fugiunt uirtus manet nec cessura seno nec morti
Illi uni bono stabili ab initio insistendum erat Si
neglectum fuerit difficilius ad extremunu fateor sed
uirtutis studium nulla etas respuit ymino quo dif¬
ficilior eo clarior uirtus multi se nosse seipõs ac sa¬
pere uix tandem in senio cepere Serum quidem ac
intempestiuum numẽ Et si enm non iam uite
desmenti ac iustanti saltem morti utile Cui hercle
uni hore ut sine horrore mesticiaq transfigi posset
si non ultimum modo sed totum uite tempus im¬
penderetur Bene insi fallor impensum esset Nam
nec frustra nascitur qui bene moritur nec inuti-¬
liter uixit qui feliciter desiit Dolor. Senui iam
uicina mors est Ratio. Mors eque omnibus uicina
esse potest Et sepe ibi quoq uicinior est ubi uidet᷑.
absentior Nemo tam iuuenis qui non possit hodie

Expanded text:
ritur. Senui et repente fugit etas mea. ritur. Senui et repente fugit etas mea. Forma, valitudo, velocitas, vires, vestra fere omnia fugiunt; virtus manet nec cessura senio nec morti. Illi uno bono stabili ab initio insistendum erat; si neglectum fuit, difficilius ad extremum, fateor, sed virtutis studium nulla etas respuit, immo quo difficilior eo clarior virtus. Multi nosse seipsos ac sapere vix tandem in senio cepere, serum quidem at intempestivum minime: etsi enim non iam vite desinenti ac instanti, saltem morti utile; cui, hercle, uni hore ut sine horrore mestitiaque transigi posset, si non ultimum modo, sed totum vite tempus impenderetur, bene, nisi fallor, impensum esset; nam nec frustra nascitur qui bene moritur, nec inutiliter vixit, qui feliciter desiit. Senui, iam vicina mors est. Mors eque omnibus vicina esse potest, et sepe ibi quoque vicinior est, ubi videtur absentior. Nemo tam iuvenis qui non possit hodie
Abbreviated transcription (Latin):
Demu et res meas agere nequeo Ratio. Si quid
animo sit agendum tanto id a sene melius fieri con-¬
stat quanto experiencie illi plus est rerũq noticie
et passionum minus ac malis uinculis expedicior
amius ac res alias non agere senem decet sed
egisse cui corporeus labor onmis a tergo est Cui se¬
nunc eciam inheret nec auelli uult Ridiculum illudan-¬
tiquum renouat Romani senis qui iussus a principe
fori laboribus abstinere Quorum ferias imbecillis
hinc etas huic fortuna opulens merebantur sic
piluit ut se quasi mortuum fleret atq ab omni
familia fleri uellet Mirus senex qui quietem seu
spẽm mortis horreret cum nichil sem apcius qͣete
nichilq sit turpius sene laborioso ac sollicito Cuius
pita omiis tranquillitatis exemplar esse debet di-¬
dicisse potes a philozophis quid est illud ꝙͣq opta¬
bile senibus bonis uiuere uita et memorauit pacta
qua maxima tamen pars mortalium inexpleta mo-¬

Expanded text:
Senui et res meas agere nequeo. Si quid Senui et res meas agere nequeo. Si quid animo sit agendum, tanto id a sene melius fieri constat, quanto experientie illi plus est rerumque notitie et passionum minus ac malis vinculis expeditior animus. At res alias non agere senem decet, sed egisse, cui corporeus labor omnis a tergo est, cui snunc etiam inheret nec avelli vult, ridiculum illud antiquum renovat Romani senis, qui iussus a principe fori laboribus abstinere, quorum ferias imbecillis hinc etas, hinc fortuna opulens merebatur, sic indoluit, ut se quasi mortuum fleret atque ab omni familia fleri vellet. Mirus senex, qui quietem ceu speciem mortis horreret, cum nichil seni apertius quiete, nichilque sit turpius sene laborioso ac sollicito, cuius vita omnis tranquillitatis exemplar esse debet. Didicisse et potes a Philosophis, quid est illud quanque optabile senibus bonis vivere, vita ut memorant peracta, qua maxima tamen pars mortalium inexpleta mo
Abbreviated transcription (Latin):
tibus statim membris animos aliquando senescere
Neq semper in nobis prouerbium uerum sit posse
onum amuiuz multa corpora consimere uinite
sine murmure corpus simul atq animum ad extre-¬
mum ferri simul intrauerunt simul exeant Nec
altero ad metham properante alter retrorsum inti
uelit alterumq retrahere frustra tergiuersamini
Ire oportet nec redire licet nec subsistere idqz nobis
facilius debet esse inmortalitatem anum et corporis
instaurationem spectantibus ꝙͣ ceteris quibuscunq
quibus uel horun alterum defuit pel utrumq frist᷑.
subiistis excuturi Dolor Seniũ et uires corporis
immitesunt Ratio. Si autem sunt uires animi
bene est salubriter permutasti Maiora enim gesta
esse semper et geri posse animi uiribus ꝙ corporis Ne-¬
mo inisi anmi inops est qui nesciat dm uires eciã
annn ut sepe accidit per ignauiam decreuere fateor
Inutiliter uixisti Tuum crimen non etatis Dolor.

Expanded text:
tibus statim membris, animos aliquando senescere, tibus statim membris, animos aliquando senescere, neque semper in vobis proverbium verum sit: “Posse unum animum corpora multa consumere”; sinite, sine murmure, corpus simul atque animum ad extremum ferri: simul intravere, simul exeant; neque altero ad metam properante alter retrorsum niti velit alterumque retrahere. Frustra tergiversamini: ire oportet, nec redire licet, nec subsistere; idque vobis facilius debet esse, immortalitatem anime et corporis instaurationem expectantibus, quam ceteris quibuscunque, quibus vel horum alterum defuit vel utrunque. Frustrsubiistis excutitis. Senui et vires corporis imminute sunt. Si aucte vires animi, bene est: feliciter permutasti. Maiora enim gesta esse semper et geri posse, animi viribus quam corporis, nemo nisi animi inops est qui nesciat; sin vires etiam animi ut sepe accidit, per ignaviam decrevere, fateor inutiliter vixisti, tuum crimen, non etatis.
Abbreviated transcription (Latin):
nunc eciam amenciam impartireris Noli queso
michi compatere ꝙ sum seneꝵ sed michi ꝯpatere
ꝙ iuuenis fui O quantum sensuum tegit ista bre-
ius responsio quem capere nequit nisi quietis huiꝯ
bona probauerit et illius mala memimerit Bono
tem bono et uirtutum amico et passionum hosti
populis est haud du bie dies iuris alias unꝰ huius
quod accusas temporis ꝙͣ illius alterius animus¬
Ratio. Iam si perstas tibi quoq cum uulgo iure di¬
citur Non senuisse miserum sed uixisse Ita ut hec
sub uite finem tam inepte diceres parcite autem
iam lamentis querulum genus et uolentes ite
sub imperium nature nichil flendum quod illius
Immota lexstatuit. Quid naturale autem magis
homini nato ꝙͣ uiuentem senestere senem mori It
uos conditionis inimemores utrumq respuitis cum
uel alterum uel utrumq necessarium obenudũ sit
Ꝙ si uentrum nolebatis a tercio abstiuendũ erat
nascendum michi credite non fuit Patimni senescẽ-¬

Expanded text:
nunc etiam amentiam impreceris? noli queso nunc etiam amentiam impreceris? noli queso michi compati quod sim senex, sed compatere quod iuvenis fui. O quantum sensum tegit brevis ista responsio, quod metiri nequit, nisi qui etatis huius bona probaverit, et illius mala meminerit. Bono tem bono, et virtutum amico, et passionum hosti, pluris est haud dubie dies unus huius quod accusas temporis, quam illius alterius i. Iam si perstas, tibi quoque cum vulgo iure dicitur non senuisse miserum, sed vixisse, ita ut hec sub vite finem tam inepte diceres. Parcite autem iam lamentis, querulum genus, et volentes ite sub imperium nature: nichil flendum quod illius immota lex statuit. Quid naturale autem magis homini nato, quam viventem senescere, senem mori? at vos conditionis immemores utrunque respuitis, cum vel alterum vel utrunque necessario obeundum sit. Quod si neutrum volebatis, et tertio abstinendum erat: nascendum, michi credite, non fuit. Patimini, senescen
Abbreviated transcription (Latin):
sis Alioquin ut auribus illabantur sana consilia
in amnium non descendunt Dolor Tandem senui¬
Ratio Et quot ager et quot equor et quot bellũ
et quot alea decipit singula detrimenta dinu-¬
merentur. Tu unus in finem expergiscens Nunc
queri incipis dum iuxta est querelarum finis om̃i¬
Dolor. Senui Ratio. Stultum est senectutem co-
gitare cum uenit Nam profecto si penturam seu as-¬
sidue uementem prospexisses presentem ĩpertur-¬
batus aspiceres Dolor. Heu michi iam senex sum¬
Ratio. Hoc ne igitur defles durum ac difficile
gisse atqui comyco more plaudendum erat Dolor.
Senex sum Ratio. An oblitus es ut nuper tibi
perfanuliariter notus unus modernorum smãm
Rei huius ex tempore protulit non modernam
sed antiquis parem Amico enim dicenti Compatior
tibi nam ut uideo senestis Esses utinam qualis eras
quando te primuni noui Subito ille respondit pa-¬
rum ne ergo tibi amens uideor nisi ampliorẽ michi

Expanded text:
sis; alioquin, ut auribus illabantur, sana consilia sis; alioquin, ut auribus illabantur, sana consilia in animo non descendent. Tandem senui. Et quos ager, et quos equor, et quos bellum, et quos alea decipit, singula detrimenta dinumerant, tu unus in finem expergisceris, et tu queri incipis, dum iusta est querelarum finis omnium. Senui. Stultum est senectutem non cogitare nisi cum venerit, nam profecto si venturam, si assidue venientem prospexisses, presentem imperturbatus aspiceres. Heu michi iam senex sum. Hoc ne igitur defles, durum ac difficile gisse? atqui Comico more plaudendum erat. Senex sum. An oblitus es, ut nuper tibi perfamiliater notus unus modernorum sententiam rei huius ex tempore protulit, non modernam sed antiquis parem? amico enim dicenti: “Compatior tibi: nam, ut video, iam senescis; esses utinam qualis eras quando te primum novi!” subito ille respondit: “Parum ne tibi ergo amens videor, nisi ampliorem michi