comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aut̃ diligitme diligetur a patre
meo: & ego diligam eum. & manifes¬
tabo ei meipsum: Me ipsum inquit
manifestabo: id est nonqualem me
om̃s conspicere : qualem etiam
infideles uidere possunt & crucifi¬
gere : sed qualẽ indecore suo regem
sacculorum soli uidere possunt oculi
mundi scõrum. talem me adrep̃enden¬
dam uicem dilectionis his quime di¬
ligunt ostendam: Igitur speremus nos
ut diximus per humanitatis eius sacra¬
menta aduidendam diuinitatis speci¬
em posse conscendere: si tamen eadẽ
sacramenta digno iustitiae & sc̃ita¬
tis & ueritatis honore. U taccepimꝰ
in libata seru emus: si humanae con¬
uersationis cius exempla. si doctrinȩ
quamper hominẽ nobis ministrauit.
humiliter dicta sequamur Nam qui
humilitatis eius uestigia sequi de dig¬
natur: qua temeritate sperat sẽ ad
intuenda claritatis eius posse
gaudia penetrare. Quod ergo dñs
ꝑom̃s annos cum parentibus in pascha
hiero solymã uenit: humanȩ nimirũ
est humilitatis indicium: hominis

Expanded text:
 diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Meipsum, inquit, manifestabo, id est, non qualem me omnes conspicere, qualem etiam infideles videre possunt et crucifigere, sed qualem in decore suo regem saeculorum soli videre possunt oculi mundi sanctorum, talem me ad rependendam vicem dilectionis his qui me diligunt, ostendam. Igitur speremus nos, ut diximus, per humanitatis ejus sacramenta ad videndam divinitatis speciem posse conscendere, si tamen eadem sacramenta digno justitiae et sanctitatis et veritatis honore, ut accepimus, illibata servemus, si humanae conversationis ejus exempla, si doctrinae, quam per hominem nobis ministravit, humiliter dicta sequamur. Nam qui humilitatis ejus vestigia sequi dedignatur, qua temeritate sperat se ad intuenda claritatis ejus gaudia posse penetrare? Quod ergo Dominus per omnes annos cum parentibus in Pascha Hierosolymam venit humanae nimirum est humilitatis indicium. Hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Rãi scĩ cuuangelii lectio
recitata: neque opus est
ut inea quid &ponendo loquamur.
Describit namque infantiã pueritiã¬
q nr̃ĩ redemptoris. qua nrãe parti¬
ceps humanitatis dignatus est fieri.
commemorat aeternitatẽ diuinae
maiestatis. inqua patri mansit ac ma¬
net semper aequalis. Utuidelicet
incarnationis cius humilitate adme¬¬
moriã reuocata : & ipsi contra om̃iũ
uulnera peccatorum medicamentũ
uera humilitatis curemus &ercere :
pio semꝑ animo recolentes: quantum
nos prodiuio amore. quantum pro
nra salute oporteat humiliari. qui
terra sumus &cinis. sitantũ summa
illa potestas pronobis humiliari non
respuit: ut adsuscipienda nr̃ae fragi¬
litatis infirma descender&. Itẽ audita.
credita est & confessa diuinitas dñi
saluatoris. quia patri & spũi scõ con¬
substantialis semper &co ae ternus
ꝑseuer&: Speremus nos perhumanita¬
tis eius sacramenta. quibus imbuti
sumus. usque ad contem plandã diui¬
nitatis ciusdem głam posse ꝑtingere.

Expanded text:
ancti Evangelii lectio recitata, neque opus est ut in ea quid exponendo loquamur. Describit namque infantiam pueritiamque nostri Redemptoris, qua nostrae particeps humanitatis dignatus est fieri: commemorat aeternitatem divinae majestatis, in qua Patri mansit ac manet semper aequalis; ut videlicet incarnationis ejus humilitate ad memoriam revocata, et ipsi contra omnium vulnera peccatorum medicamentum verae humilitatis curemus exercere, pio semper animo recolentes quantum nos pro divino amore, quantum pro nostra salute oporteat humiliari, qui terra sumus et cinis, si tantum summa illa potestas pro nobis humiliari non respuit ut ad suscipienda nostrae fragilitatis infirma descenderet. Item audita, credita et confessa divinitate Domini Salvatoris, qua Patri et Spiritui sancto consubstantialis semper et coaeternus perseverat, speremus nos per humanitatis ejus sacramenta quibus imbuti sumus, usque ad contemplandam divinitatis ejusdem gloriam posse pertingere,
Abbreviated transcription (Latin):
ruptionis & uet: ac deinceps inregnũ
caelestis hierłm. bonorũ uictimis ope¬
rum dño commendata transferetur
Quod aut̃ symeon & anna prouectę
uidelic& aetatis uir & femina deuotis
confessionum officiis dñm quẽ corpo¬
re paruũ uident. sed magnũ diuini¬
tat̾e intellegunt &xcipiunt Illam
ꝓfecto popłi iudacorũ synagogam
figurate denuntiant: quac longa
ncarnationis cius expectatione fati¬
xpiarum ulnis actionũ. & fidei non
fictȩ uocibus & altareac magnificare
studuit: acclamans illi & dicenf Diri
die Sed & hoc dicendũ. quia meri.¬
to uterque sexus ei gratulabundus
occurrerit : qui utriusque redemp¬
tor apparebat Magno sane metu
frsmei audienda sunt uerba quibus
idem symeon dedño prophetans: ma¬
trẽ eius alloquitur. Ecce positus est
hic inruinã & resurrectionẽ multoꝵ
in israhel: & insignũ cui contra dicet᷑

Expanded text:
ruptionis exuet, ac deinceps in regnum ruptionis exuet, ac deinceps in regnum coelestis Hierusalem bonorum victimis operum Domino commendata transferetur. Quod autem Simeon et Anna, provectae videlicet aetatis vir et femina, devotis confessionum officiis Dominum, quem corpore parvum vident, sed magnum divinitate intelligunt, excipiunt, illam profecto populi Judaeorum synagogam figurate denuntiant, quae longa incarnationis ejus exspectatione fatiet piarum ulnis actionum, et fidei non fictae vocibus exaltare ac magnificare studuit, acclamans illi et dicens: Dirdie . Sed et hoc dicendum quia merito uterque sexus ei gratulabundus occurrerit, qui utriusque redemptor apparebat. Magno sane metu, fratres mei, audienda sunt verba quibus idem Simeon de Domino prophetans matrem ejus alloquitur: Ecce positus est hic in ruinam et resurrectionem multorum in Israel, et in signum c
Abbreviated transcription (Latin):
tas orationũ lacrimas: illa publicos
eccłae conuentus insinuat. Bene aũt
puer iħs primo circumciditur. acsie
interpositis dieb hicrosolymam cum
hostia defertur : quia & ipse iam iuue¬
nis prius omnẽ carnis corruptionem
moriendo acresurgendo calcauit.
ac deinde interpositis dieb cũ ipsa car¬
ne iammortali quã pro nr̃a salute
hostiã dõ fecerat: ad gaudia suꝑnae
ciuitatis ascendit: Etunus quisq nr̃m
prius aqua baptismi apeccatis om̃ib
quasi uera circumcisione purgatur.
ac sic proficiente grã nouȩ lucis ad
altare scm̃. salutari hostia dominici¬
corporis & sanguinis consecrandus in¬
greditur. Nam & ipsa singulariter
simplex & casta nr̃i saluatoris humani¬
tas quae oblata est patri pronobis
non incongrue ꝑ immolationẽ colũbȩ
siue turturis. potest figuraliter &xpri¬
mi Sed & om̃is infine mundi ecclȩsia
primo cõmuni resurrectione. cunctã
terraenȩ labem mortalitatis & cor¬

Expanded text:
tas orationum lacrymas, illa publicos tas orationum lacrymas, illa publicos Ecclesiae conventus insinuat. Bene autem puer Jesus primo circumciditur, ac sic interpositis diebus Hierosolymam cum hostia defertur, quia et ipse jam juvenis prius omnem carnis corruptionem moriendo ac resurgendo calcavit; ac deinde interpositis diebus cum ipsa carne jam immortali, quam pro nostra salute hostiam Deo fecerat, ad gaudia supernae civitatis ascendit. Et unusquisque nostrum prius aqua baptismi a peccatis omnibus, quasi vera circumcisione purgatur, ac sic proficiente gratia novae lucis, ad altare scorporis et sanguinis consecrandus ingreditur. Nam et ipsa singulariter simplex et casta nostri Salvatoris humanitas, quae oblata est Deo Patri pro nobis, non incongrue per immolationem columbae sive turturis potest figuraliter exprimi. Sed et omnis in fine mundi Ecclesia primo communi resurrectione cunctam terrenae labem mortalitatis et cor
Abbreviated transcription (Latin):
inpudicitiae peste castã se custo¬
dit & inmunem. Oculos hab& co¬
lumbarum. quae nulli nocere de¬
siderans. etiam inimicos simplici
amore contuetur: Sed utraque
auis memorata. quia gemitum ꝓ
cantu edere solet. scorum in hoc
scło designat ploratũ. dequo dñs
memorat dicens: Amen amer
dico uobis quia plorabitis & fle¬
bitisuos mundus autẽ gaudebit.
uos aut̃ contristabimini: sed tristi¬
tia ur̃a uertetur ingaudium.
Etrursus. Beati lugentes: qnm̃
turtur & columba dño offerun¬
tur inhostiam : quia nimirum
simplex & pudica fidelium con¬
uersatio: Cratum est illi sacrifi¬
cium iustitiae. Quia quilaborat
ingemitu suo. qui la crimisstratũ
suum singulas pernoctes abluit. accep¬
tissimam prorsus dõ uictimã mactat
Cumuero utraque auis ista propter
consuctudin ẽ gemendi prȩsentes scõꝵ
luctus & desideria superna designet
hoctamen differunt: quod tur tur
soliuagus. columba aũt gregatim
gemere consucuit Et obid iste secre¬

Expanded text:
impudicitiae peste castam se custoimpudicitiae peste castam se custodit et immunem; oculos habet columbarum, quae, nulli nocere desiderans, etiam iamore contuetur. Sed utraque avis memorata, quia gemitum pro cantu edere solet, sanctorum in hoc saeculo designat ploratum, de quo Dominus memorat, dicens: Amen, amen, dico vobis, quia plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit: vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium . Et rursus: Beati lugentes Al., turtur et columba Domino offeruntur in hostiam: quia simplex et pudica fidelium conversatio gratum est illi sacrificium justitiae; quia qui laborat in gemitu suo, qui lacrymis suis stratum suum singulas per noctes abluit, acceptissimam prorsus Deo victimam mactat. Cum vero utraque avis ita propter consuetudinem gemendi praesentes sanctorum luctus et desideria superna designet, hoc tamen differunt quod turtur solivagus, columba autem gregatim gemero consuevit; et ob id ista secre
Abbreviated transcription (Latin):
columbȩ pullos offerr& Ergo dñs
nrae perom̃a memor salutis: non
solum homo ficri cumds̃. eẽt. sedeti¬
am cum diues esset pauper ficri
dignatus est pronobis ut nos sua
paupertate simul & humanitate
diuiti arum & diuinitatis suae
donar&. cẽ. participes Sedlib&
paulisper intueri. cur hae maxi¬
mȩ uolucres in hostiam dño iube¬
rentur offerri: Nam & abraham
patriarcha tanto ante legem tẽpore
has in holocaustum dñi legitur ob¬
tulisse : & inplerisq legis cęrimo¬
niis quimundandus. eẽt. perhas iu¬
bebatur mundari Colũba ergo sim¬
plicitatẽ. turtur indicat castita¬
tem: quia & columba simplicita¬
tis. & castitatis amator est turtur.
ita utsi coniugem casu perdiderit.¬
non aliam ultra quaerere curet
Unde in laudib eccłae loquitur
dñs. Pulchrȩ sunt genae tuae. sicut
turturis. Etiterum. Ecce tupul¬
chraes amica mea. ecce tupulchra.
oculi tui columbarũ: Cenasquip¬
pe ut turturis habet: quae ab om̃i

Expanded text:
columbae pullos offerret. Ergo Dominus columbae pullos offerret. Ergo Dominus nostrae per omnia memor salutis, non solum homo fieri cum Deus esset, sed etiam cum dives esset, pauper fieri dignatus est pro nobis, ut nos sua paupertate simul et humanitate, divitiarum et divinitatis suae donaret esse participes. Sed libet paulisper intueri cur hae maxime volucres in hostiam Domini juberentur offerri; nam et Abraham patriarcha tanto ante legem tempore, has in holocaustum Domini legitur obtulisse, et in plerisque legis caeremoniis, qui mundandus esset, per has jubebatur mundari. Coluplicitatem, turtur indicat castitatem; quia et columba simplicitatis, et castitatis amator est turtur, ita ut si connon alium ultra quaerere curet. Unde et in laudibus Ecclesiae loquitur Dominus: Pulchrae sunt genae tuae sicut turturis; et iterum: Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra es, oculi tui columbarum ; genas quippe ut turturis habet anima quae ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
patet profecto quia illã quaesine
uirili susceptione seminis uirgo
peperit una cumfilio quinatus ẽ.
ei. neque inmundam describat.
neque ꝑhostias salutares doceat
eẽ. mundandam: sedsi cut dñs ac
saluator nr̃ qui diuinitatis legem
dedit apparens in homine ficri uo¬
luit sublege: ut eos qui sub lege erant
redimer&. ut adoptionẽ filiorum
reciperemus Ita etiam beata gene¬
trix illius quae singulari priuilegio
supra legem fuit: pro ostendendo
tamen humilitatis exemplo. lega¬
libus subdi non refugit institutis.
iuxta illud uiri sapientis. Quanto
magnus es. humiliate in om̃ibus
E tut dar& in quit hostiam scđm
quod dictum est in lege dni. par
tur turum aut duospullos colũ ba¬
rum: hostia hacc: paupcrum erat
ꝥraecepit quippe dñs in lege: ut qui
possint agnum ꝓfilio uelfilia. simul
& tur turẽ siue columbam offerren
qui uero non sufficer& ad offerendũ
agnum duosiam turtures uel duos

Expanded text:
patet profecto quia illam quae sine patet profecto quia illam quae sine virilis susceptione seminis virgo peperit, una cum Filio qui natus est ei, neque immundam describat, neque per hostias salutares doceat esse mundandam. Sed sicut Dominus ac Salvator noster, qui divinitatis legem dedit, apparens in homine, fieri voluit sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus; ita etiam beata genitrix illius, quae singulari privilegio supra legem fuit, pro ostendendo tamen humilitatis exemplo, legalibus subdi non refugit institutis: juxta illud viri sapientis: Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus . Et ut darent, inquit, hostiam secundum quod dictum est in lege Domini, Par turturum, aut duos pullos columbarum. Hostia haec pauperum erat. Praecepit quippe Dominus in lege ut qui posset, agnum pro filio vel filia, simul et turturem sive columbam offerret; qui vero non sufficeret ad offerendum agnum, duos jam turtures, vel duos
Abbreviated transcription (Latin):
aptas& Deinde etiam alios triginta
tres dies ab ingressu templi ac uiri
thoro abstiner&: donec quad ragesi¬
monatiuitatis die. filium cũ hostus
ad templũ dñi deferr& Primogeni¬
tum aut om̃e masculini sexus sc̃m
dño uocari. atque ideo munda quȩ¬
que offerri dõ inmunda aũt mundis
redimi Si aũt feminam peperisset᷑
mulier : inmunda fieri iussa est quat¬
tuor decim dieb. & sex aginta & sex
dieb aliis atempli in gressu suspendi.
donecoctogesimo natiuitatis die quȩ
dies purgationis eius uocabatur.: illo
se suamque sobolem hostiis scĩficatu¬
ra uenir&. ac sic demum adthorum
uiri libera redire deber&. Intueam᷑
proposuimus & ui debimus aꝑtisime
quã beatissima dĩ genetrix &perpetua
uirgo maria simul cũ filio quẽ genuit
abomĩ futrit legis subicctione liber¬
rima. Cum enĩ dicatlex mulierẽ
quae suscepto semine peperis set in¬
mundam decerni. & per longa tẽ¬
pora simul cum prole. quã genuiss&
oblatis uictimis debere mundari.

Expanded text:
aptaret: deinde etiam alios triginta tres dies ab ingressu templi ac viri toro abstineret, donec quadragesimo nativitatis die filium cum hostiis ad templum Domini deferret: primogenitum autem omnis masculini sexus sanctum Domino vocari, atque ideo munda quaeque offerri Deo, immunda autem mundis redimi. Si autem feminam peperisset mulier, immunda fieri jussa est quatuordecim diebus, et sexaginta sex aliis diebus a templi ingressu suspendi, donec octogesimo nativitatis die, quae dies purgationis ejus vocabatur, illa se suamque sobolem hostiis sanctificatura veniret, ac sic demum ad torum viri libera redire deberet. Intueamuproposuimus, et videbimus apertissime quam beatissima Dei genitrix, et perpetua virgo Maria, simul cum Filio quem genuit, ab omni fuerit legis subjectione liberrima. Cum enim dicat lex, mulierem quae suscepto semine peperisset, immundam decerni, et per longa tempora simul cum prole quam genuisset oblatis victimis debere mundari,
Abbreviated transcription (Latin):
tur adsupplicium: postmodũ flere
a marissime incipit. quia differtur
a regno. quod est de altero turturȩ
siue pullo columbino holocaustũ
facere. Holocaustũ namque: totũ
incensum dicitur. Etholocaustum
se ipse dñõ facit. quispretis om̃ib
terrenis. solo supernȩ beatitud inis
desiderio aestuare. solam hanc ꝑluctũ
ac lacrimas quaerere dulce hab&
Contemplatur & enim mens quisint
illi angelorũ chori. quae ipsa societas
beatorũ spirituum. quae maiestas
aeternae uisionis dĩ: & amplius plas¬
git quia abonis per ennibus de est
quãflebat prius cummala acterna
metuebat. U tramque aũt nostrae
conpunctionis hostiã gratanter acei
lugentib atque afflictis clem̃ter
errata dimittit. & pro in gressu uitȩ
caelestis tota mentis intentione fer¬
uentes aeternae suae uisionis luce

Expanded text:
tur ad supplicium, postmodum flere tur ad supplicium, postmodum flere amarissime incipit, quia differtur a regno, quod est de altero turture sive pullo columbino holocaustum facere: holocaustum namque totum incensum dicitur. Et holocaustum se ipse Domino facit qui, spretis omnibus terrenis, solo supernae beatitudinis desiderio aestuare, solam hanc per luctum ac lacrymas quaerere dulce habet. Contemplatur etenim mens, qui sint illi angelorum chori, quae ipsa socibeatorum spirituum, quae majestas aeternae visionis Dei, et amplius plangit quia a bonis perennibus deest, quam flebat prius, cum mala aeterna metuebat. Utramque autem nostrae compunctionis hostiam gratanter acciplugentibus atque afflictis clementer errata dimittit, et pro ingressu vitae coelestis tota mentis intentione ferventes aeterna suae visionis luce
Abbreviated transcription (Latin):
Sane qnm castas. simplices. & gemebun¬
das aues dño offerri consueuisse cog¬
nouimus. quibus nra sobrietas simpli¬
citas & conpunctionis cordis aucto¬
ri nr̃o semper offerenda signatur:
opor tet intucri diligentius. quia
non frustra duo turtures. aut duo
pulli columbae. & unus ex his propet¬
cato. alter inholocaustũ offerri debe¬
re praecipitur. Duosunt nãque
genera conpunctionis. quibus sem&¬
ipsos dño fideles inara cordis immo¬
lant: Quianimirum sicut expatrũ
dictis accipimus : dm̃ sitiens anima
prius timore conpungitur. post ea
amore Frius enimsese in lacrimis
adficit: quia dummalorũ suorũ
recolit. prohis perpeti supplicia
acterna pertimescit: quod est unũ
turturẽ . siue pullum columbae pro
peccato offerre: At dum longa mȩro¬
ris anxietate fuerit formido consup¬
ta : quaedam iam depraesumptione
ueniȩ securitas nascitur . & in amorẽ
caelestium gaudiorũ animus inflam¬
matur. Etqui prius flebat neducere¬

Expanded text:
Sane quoniam castas, simplices et gemebunSane quoniam castas, simplices et gemebundas aves Domino offerri consuevisse cognovimus, quibus nostra sobrietas, simplicitas et compunctio cordis auctori nostro semper offerenda signat  Al., signatur, oportet intueri diligentius: quia non frustra duo turtures, aut duo pulli columbae, et unus ex his pro peccato, alter in holocaustum offerri debere praecipitur. Duo sunt namque genera compunctionis, quibus semetipsos Domino fideles in ara cordis immolant: quia nimirum, sicut ex Patrum dictis accepimus, Deum sitiens anima prius timore compungitur, postea amore. Prius enim sese in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti supplicia aeterna pertimescit, quod est unum turturem sive pullum columbae pro peccatis offerre; at dum longa moeroris anxietate fuerit formido consumpta, quaedam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, et in amorem coelestium gaudiorum animus inflammatur. Et qui prius flebat ne ducere
Abbreviated transcription (Latin):
symeonis. apparente in carne dño
reuelataesunt exmultis cordibus
cogitationes Non haec aũt dispariũ
rcuclatio cogitationum tunc solũ
apud nos credenda est actitari . Et
nunc enim dñõ apparente reuelant᷑
& multis cordib cogitationes : cum
lecto uel praedicato uerbo salutis.
alii audientium libenter auscultant
gaudentes perficere actu quae audi¬
tu didicerint Alii fastidientes quȩ
audiunt: non haec agendo patrare.
sed his potius insultando nituntur
contra ire Vnde oportet fr̃s. ut quo¬
tiens uerbum doctrinȩ caclestis ali
pati senserimus: imitemur tristitiã
cordis eorum qui passum incarne dĩ
uerbum. digno dolore conpassionis
tenebant. Q uotiens uero idem uerbũ
mauditorum fidelium mente. ꝑ diletꝰ¬
tionem resurgere atque ad głam con¬
ditoris nr̃i ꝑbona opera ꝓficere uide¬
rimus. gaudeamus cum eis. qui xpm
resurrexisse amortuis. atque ad celos
ascendere uotis aspxere felicibus.

Expanded text:
Simeonis apparente in carne Domino, Simeonis apparente in carne Domino, revelatae sunt ex multis cordibus cogitationes. Non haec autem disparium revelatio cogitationum tunc solum apud nos credenda est actitari. Et nunc enim Domino apparente revelantur ex multis cordibus cogitationes, cum lecto vel praedicato verbo salutis, alii audientium libenter auscultant, gaudentes perficere actu quae auditu didicerint; alii, fastidientes quae audiunt, non haec agendo patrare, sed his potius insultando nituntur contraire. Unde oportet, fratres, ut quoties verbum doctrinae coelestis aliqris auditoribus pati senserimus, imitemur tristitiam cordis eorum qui passim in carne Dei verbum digno dolore compassionis tenebant: quoties vero idem verbum in auditorum fidelium mente per dilectionem resurgere, atque ad gloriam conditoris nostri per bona opera proficere viderimus, gaudeamus cum eis qui Christum resurrexisse a mortuis atque ad coelos ascendere votis aspexere felicibus.
Abbreviated transcription (Latin):
appellat effectum dnĩcȩ passionis
& mortis incruce : qui mariae animã
pertransiuit. quia nonsine acerbo
dolore potuit crucifixum morientẽ¬
que uidere: quẽ lic& resurrecturũ
amorte quasi dm̃ nulla tenus ambie¬
mori pauida dolebat. Utreuelent᷑
exmultis cordib cogitationes Ante
in carnationem dominicã uelatae
erant cogitationes multorũ: nec
late patebat quis aeternorũ amore
flagrar&. quis caelestib bonis tẽpora¬
lia mente praeferr& Sed nato caeli
rege interra. confestim pius quisq
gaudebat: herodes aut̃ turbatus c̃
& om̃is hierosolyma cumillo. Prȩdican¬
te & miracula faciente : om̃s turbȩ
& timebant & glorificabant dm̃ isrł.
pharisaci aut̃ & scribȩ. dicta acfacta
cius salutaria rabido ore carpebant
Passo incruce. impii lactitia stulta:
pi tristitia iusta replebantur. Sed
resurgente amortuis & ascendente
incaclum. horum lactitia merore.
illorum est męstitia gaudio mutata
penni. Sicque iuxta ꝓphetiã beati

Expanded text:
Al., effectum Dominicae passionis et mortis in cruce, qui Mariae animam pertransivit: quia non sine acerbo dolore potuit crucifixum morientemque videre, quem licet resurrecturum a morte quasi Deum nullatenus ambigemori pavida dolebat. Ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Ante incarnationem Dominicam velatae erant cogitationes multorum, nec late patebat quis aeternorum amore flagraret, quis coelestibus bonis temporalia mente praeferret: sed nato coeli rege in terra confestim pius quisque gaudebat, Herodes autem turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo. Praedicante et miracula faciente, omnes turbae et timebant, et glorificabant Deum Israel: Pharisaei autem et Scribae dicta ac facta ejus salutaria rabido ore carpebant. Passo in cruce impii laetitia stulta, pii tristitia justa replebantur; sed resurgente a mortuis, et ascendente in coelum horum laetitia moerore, illorum est moestitia gaudio mutata perenni: sicque juxta prophetiam beati
Abbreviated transcription (Latin):
qui credit in me. etiamsi mortuus fu¬
erit uiuet: E tomis quiuunt & credit
inme: non morietur inaeternũ: Sed
non minus terribiliter sonat quod p̃¬
mittitur : ecce positus. ẽ. hic in rui¬
nam Infelix namque satis est: qui
agnita resurrectionis gła deterius
cadit: qui uisa luce ueritatis grauio¬
rib peccatorum nebulis obeaecatur
Vnde curandum nobissum mopere. ẽ.
utrecta quae cognouimus. operañdo
semꝑ exercere memincrimus: nede
nobis dicatur illud apłi p&ri: Quia
melior erat eis uiam ueritatis non
agnoscere: quam post agnitionem
retrorsum conuerti. abeo qd traditũ:
illis. hoc est scõ mandato. Et insignũ
inquit cui contradicetur. Signum
dominicae crucis multi sȩpe iudȩoꝵ
&terius. multi contradixere gentiliũ.
multi quod est grauius falsi fr̃shoc
interius professionis suꝑficiȩ secunt᷑.¬

Expanded text:
dit in me, etiam si mortuus fuerit, vivet: et omnis qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum . Sed non minus terribiliter sonat quod praemittitur, Ecce positus est hic in ruinam. Infelix namque satis est, qui agnita resurrectionis gloria deterius cadit, qui visa luce veritatis gravioribus peccatorum nebulis obcaecatur. Unde curandum nobis summopere est ut recta quae cognovimus, operando semper exercere meminerimus, ne de nobis dicatur illud apostoli Petri: Quia melius erat eis viam veritatis non agnoscere, quam post agnitionem retrorsum converti ab eo quod traditum est illis sancto mandato. Et in signum, inquit, cui contradicetur. Signo Dominicae crucis multi saepe Judaeorum exterius, multi contradixere gentilium; multi, quod est gravius, falsi fratres hoc interius professionis superficie sequunt
Abbreviated transcription (Latin):
OLTẼ PAITATẼ NODIS
hodiernȩ caclebritatis quã quadrage¬
simo dominicae natiuitatis die dębi¬
as ueneramur officiis maxime eiꝰdẽ
dñi saluatoris nr̃i simul & intemeratȩ
gnetricis cius humilitate dedicata
facra cuuangelii lectio designat.
aponens eos quilegi nihil debeant
implendisse legalib peromã subdi¬
disse decretis: Sicut enim modo cũ¬

Expanded text:
olemnitatem nobis hodiernae celebritatis, quam quadragesimo dominicae nativitatis die debitis veneramur officiis, maxime ejusdem Domini Salvatoris nostri, simul et intemeratae genitricis ejus humilitate dedicatum sacra Evangelii lectio designat, exponens eos qui legi nihil debuerant, implendis se legalibus per omnia subdidisse decretis. Sicut enim modo cu
Abbreviated transcription (Latin):
inbuti sumus. in om̃ibus głam eiꝰ aclaudẽ
non solum uerbo. sed etiam factis prȩdi¬
care : Neque umquã obliuisci qđ ideo
ds̃ homonatus est. ut nos adimaginem
& similitudinem suȩ diuinitatis renascendo
nr̃orum ablutionem scelerum om̃ium
fluenta fecundar& aquarum Ideo tẽp¬
tatus in heremo: ut uincendo tẽptatore
nobis quoque uincendi peritiã uirtutt̃q
tribuer& Ideo mortuus. ut mortis
destruer& impẽrium : Ideo resurroit
& ascendit incaelum: ut nobis resurgendi
amortuis atque incaelestib ꝑpetuo
regnandi. spem exemplumque praeber&
Pro quibus singulis reuersi ad intuitum
pissimȩ dispensationis eius glorificemꝰ
& laudemus ipsum dm̃ ac dñm nr̃m iħm¬

Expanded text:
imbuti sumus, in omnibus gloriam ejus ac laudem imbuti sumus, in omnibus gloriam ejus ac laudem non solum verbo, sed etiam factis praedicare; neque unquam oblivisci quod ideo Deus homo natus est, ut nos ad imaginem et similitudinem suae divinitatis renascendo qua, ut ad nostrorum ablutionem scelerum omnium fluenta fecundaret aquarum; ideo tentatus in eremo, ut vincendo tentatorem nobis quoque vincendi peritiam virtutemque tribueret; ideo mortuus, ut mortis destrueret imperium; ideo resurrexit et ascendit in coelum, ut nobis resurgendi a mortuis, atque in coelestibus perpetuo regnandi spem exemplumque praeberet. Pro quibus singulis reversi ad intuitum piissimae dispensationis ejus, glorificemus et laudemus ipsum Deum ac Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
tis apparuisse pastoribus in loco quia
conuentu pecorum antiquitus turris
gregis uocabatur. & est uno miliario
adorientem bethleem. ubietiam nunc
tria pastorum illorũ monumenta
in eccła monstratur. Nouerat tunc
uenisse in carne dnm. cuiuna & xt̃na . ẽ.
cũ patre potestas. qui regnũ daret
eccłie filiac scilic& caclestis hicrłm
Conferebat ergo maria ea quȩ fienda
legerat. cum his quaciam facta cognouit
Non haec tamen ore ꝓmens: sed clauso xx¬
seruans incorde Et reuersi sunt pasto.¬
res glorificantes & laudantesdm̃: in om̃i¬
bus quae audierant & uiderant sicut
dictum est ad illos. Discamus & nos
dignatus est. adagendassemper bene¬
ficiis eius grãs reuerti: Sienĩ illi sola
adhuc natiuitate cius cognita. reuersi
sunt glorificantes & laudantes dm̃
in om̃ibus quae audierant & uiderant.
quanto magis oportetnos qui totam
in carnationis illius seriem ex ordine
cognouimus. qui sacramentis illius

Expanded text:
tis, apparuisse pastoribus in loco, qui a tis, apparuisse pastoribus in loco, qui a conventu pecorum antiquitus turris gregis vocabatur, et est uno milliario ad orientem Bethleem, ubi etiam nunc tria pastorum illorum monumenta in ecclesia monstrantur. Noverat tunc venisse in carne Dominum, cui una et aeterna est cum Patre potestas, qui regnum daret Ecclesiae, filiae scilicet coelestis Hierusalem. Conferebat ergo Maria ea quae fienda legerat, cum his quae jam facta cognovit: non haec tamen ore promens, sed clauso servans in corde suo. Et reversi sunt pastores, glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, sicut dictum est ad illos. Discamus et nosdignatus est, ad agendas semper beneficiis ejus gratias reverti. Si enim illi, sola adhuc nativitate ejus cognita, reversi sunt glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, quanto magis oportet nos, qui totam incarnationis illius seriem ex ordine cognovimus, qui sacramentis illius
Abbreviated transcription (Latin):
&x temihi egredietur quisit dominator
inisrł Etegressus eius abinitio adiebus
peperisse dominatorem isrł: qui aeter¬
nus expatreds̃. ante scła natus est Uide¬
batse uirginem concepisse & peperisse
filium. & uocasse nomen eius ihm̃
Legerat in proph& is Ecce uirgo con¬
cipiet & pariet filium: & uocabitur
nomen eius emmanu hel. Legerat
Boscognouit possessorem suum: & asinus
prȩsẽpe dñi sui Uidebat dñmpositum
inprȩsepe. quobos & asinus solet nutri¬
endus aduenire: Meminerat sibi dictũ
& uirtus altissimi obum brabit tibi
Ideoque & quod nascetur &x te scm̃.
uocabitur filius dĩ Legerat modum
natiuitatis eius. nonnisi angelo reue¬
lante potuisse cognosci. dicente esaia
Cenerationẽ cius quis enarrabit.
Legerat Et tu turris gregis nebulosa
filiȩ syon.: usque ad teuenient. & ue¬
niet potestas prima regnum filiae
hicrusalem: Audiebat angelicas
uirtutes quae sunt filiȩ suꝑnȩ ciuita¬

Expanded text:
ex te mihi egredietur, qui sit princeps ex te mihi egredietur, qui sit princeps in Israhel, et egressus eius ab initio, a diebus peperisse dominatorem Israel, qui aeternus ex Patre Deus ante saecula natus est; videbat se virginem concepisse et peperisse Filium, et vocasse nomen ejus Jesum. Legerat in prophetis: Ecce virgo concipiet, et pariet Filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Legerat: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui. Videbat Dominum positum in praesepi, quo bos et asinus solent nutriendi advenire. Meminerat sibi dictum t virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Legerat modum nativitatis ejus, non nisi angelo revelante, potuisse cognosci, dicente Isaia: Generationem autem ejus quis enarrabit ? Legerat: Et tu, turris gregis nebulosa, filia Sion, usque ad te veniet, et veniet potestas prima, regnum filiae Jerusalem . Audiebat angelicas virtutes, quae sunt filiae supernae civita
Abbreviated transcription (Latin):
noctis custodit supra illã: sibonorum
actuum cogitationum que mundarum.
sibi ad gregans multitudinem. haec iusto
moderamine gubernare caelestib scrip¬
turarum pascuis nutrire. & ꝑuigili soler¬
tia contra inmundorũ spirituum insidias
seruare contendit. Maria aut̃ conserua¬
bat om̃a uerba haec: conferens incorde
suo Maria uirginalis pudicitiae iura
custodiens : secreta xp̃i quaenouerat
nemini diuulgare uolebat. sedipsum hȩc
quando uell& & quomodo uellet diuul¬
gare reuerenter &xpectabat Ipsa aut̃
cadem secreta ore tacito. uigili tamen
corde sedula scrutabatur: & hoc ẽ. qđ ait
conferens incorde suo Conferebat quippe
ea quae acta uidebat. hisquae agenda
legerat Uidebat namque se destirpe
dauidortam innazar&h: despũ scõfiliũ
dĩ concepisse Legerat in propheta
Exiet uirga deradice iesse: & nazareus
deradice cius ascendet. Etrequiescet
super eum sp̃s dñĩ Legerat. Et tu bech¬

Expanded text:
noctis custodit super illum, si bonorum noctis custodit super illum, si bonorum actuum cogitationumque mundarum sibi aggregans multitudinem, haec justo moderamine gubernare coelestibus Scripturarum pascuis nutrire, et pervigili solertia contra immundorum spirituum insidias servare contendit. Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Maria virginalis pudicitiae jura custodiens, secreta Christi quae noverat nemini divulgare volebat, sed ipsum haec quando vellet, et quomodo vellet divulgare, reverenter exspectabat. Ipsa autem eadem secreta ore tacito, vigili tamen corde sedula scrutabatur. Et hoc est quod ait, Conferens in corde suo. Conferebat quippe ea quae acta videbat his quae agenda legerat. Videbat namque se de stirpe David ortam in Nazareth de Spiritu sancto Filium Dei concepisse. Legerat in propheta: Egredietur virga de radice Jesse, et Nazareus de radice ejus ascendet, et requiescet super eum Spiritus Domini . Legerat et: Tu, Beth
Abbreviated transcription (Latin):
Etom̃s qui audierunt mirati sunt : &
dehis quaedicta erant apastorib adip¬
sos Non celauere silentio pastores.
archana quaediumitus agnouerant :
sed quib cumque potuere dicebant:
Quia & spiritales eccłae pastores
in hoc maxime sunt ordinati. ut uerbiꝰ
dĩ mysteria praedicent. & mira quae
inscripturis didicerint miranda suis
auditoribus ostendant. Nonsolũ pastores.
epi. prȩsbiteri. & diacones: uel etiam
rectores monasteriorũ sunt intellegendi.
sed & om̃s fideles quiuel paruulȩ suae
domus custodiam gerunt pastores
recte uocantur : in quantũ eidem suȩ
domui sollicita uigilantia praesunt.
Etquicumq ur̃m saltim uni. aut duob
frĩbus cotidiano regimine prȩ est. pasto¬
ris eiusdem debet officium implere:
quia inquantũ sufficit pascere hos
uerbi dapibus iubetur. Immo unus¬
quisque urm fr̃s. quictiã priuatus
uiuere creditur: pastoris officium ten&
& spiritalẽ pascit gregem. Uigiliasq

Expanded text:
Et omnes qui audierunt, mirati sunt, et Et omnes qui audierunt, mirati sunt, et de his quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. Non celavere silentio pastores arcana quae divinitus agnoverant, sed quibuscunque potuere dicebant; quia et spirituales Ecclesiae pastores in hoc maxime sunt ordinati, ut Verbi Dei mysteria praedicent, et mira quae in Scripturis didicerint miranda suis auditoribus ostendant. Non solum autem pastores, episcopi, presbyteri et diacones, vel etiam rectores monasteriorum sunt intelligendi, sed et omnes fideles, qui vel parvulae suae domus custodiam gerunt, pastores recte vocantur, in quantum eidem suae domui sollicita vigilantia praesunt. Et quicunque vestrum saltem uni aut duobus fratribus quotidiano regimine praeest, pastoris ejusdem debet officium implere. Quia in quantum sufficit, pascere hos verbi dapibus jubetur: imo unusquisque vestrum, fratres, qui etiam privatus vivere creditur, pastoris officium tenet, et spiritualem pascit gregem, vigiliasque
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionis uisu conprehendere ualeamꝰ
Haec & enim sola acuera estbeatorum
non solũ hominum sed angelorum uita:
faciem ꝑpuo sui cernere creatoris.
quam desiderabat ardenter psalmista
qui dicebat. Sitiuit animamea addm̃
uiuum. quando ueniã & parebo
ante faciem dnĩ Euius solius uisione
non aut ulla terrenarũ rerũ affluen¬
ta desiderium suum satiari posse signa¬
ut cumait Satiabor dũmanifesta¬
biturgła tua. Uerum quia nonotiosi
ac desides sed uirtutum operib insu¬
dantes: diuma contemplatione sunt
digni sollicite prȩmisit Ego autem
cimiustitia apparebo in conspecꝰtu
tuo Nidentes ergo pastores cognouer̃
deuerbo. quod dictum eratillis dexp̃o
Quia uisio dĩ. cognitio cius est: & hȩc efe
sola beata hominis uita. ipso dicente
actestante quinos patri commendans.
dicit interalia: haec ẽ. autẽiuita
aeterna : ut cognoscant te esse uerum
& unum dm̃. & quẽ misisti ihm̃ xp̃m¬

Expanded text:
cognitionis visu comprehendere valeamus. cognitionis visu comprehendere valeamus. Haec etenim sola ac vera est beatorum non solum hominum, sed et angelorum vita, faciem perpetuo sui cernere Creatoris, quam desiderabat ardenter Psalmista, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Cujus solius visione non autem ulla terrenarum rerum affluentia desiderium suum satiari posse signavit, cum ait: Satiabor dum manifestabitur gloria tua Verum, quia non otiosi ac desides, sed qui virtutum operibus insudant, divina contemplatione sunt digni, sollicite praemisit: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo. Videntes ergo pastores cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de Christo, quia visio Dei cognitio ejus est, et haec est sola beata hominis vita, homine ipso dicente ac testante, qui nos Patri commendans dicit inter alia: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te esse verum et unum Deum, et quem misisti
Abbreviated transcription (Latin):
temcum eis dem ministris digna serui¬
tutissuae mercede remuneratis Festi¬
nemus uidere illum indiuina patris
ac sua maiestate fulgentem. Festine¬
mus inquam Nam tanta bcaticudo¬
non cum desidia actorpore quaerenda
sed ala criter sunt xp̃i sequenda uestigia
Namipse cursum nr̃m data manu iuuare
desiderat : delectaturque anobis audire
Traheme postte : curre mus inodore
unguentorum tuorũ. Citius ergo uir¬
tutũ gressibus sequamur.: ut mereamur
consequi Nemo tard& conuerti ad dñm
nemo differat dedie indiem. Ipsũ ꝑom̃a
& ante om̃a prȩcantes : ut gressus nr̃os
dirigat scđm eloquium suum. & non
dominetur nr̃i om̃is iniustitia: Uidentes
aut̃ cognouerunt de uerbo quoddictũ
erat illis depuero hoc E enos fr̃s dilectis¬
simi quaedicta sunt nobis desaluatore
nr̃o dõ uero & homine. in terim pia
fide ꝑcipere plena dilectione festinemꝰ
amplecti: ut haec infuturo ꝑfecte

Expanded text:
tem cum ejusdem ministris digna servitem cum ejusdem ministris digna servitutis suae mercede remuneratis; festinemus videre illum in divina Patris ac sua majestate fulgentem. Festinemus, inquam, nam non est tanta beatitudo cum desidia ac torpore quaerenda, sed alacriter sunt Christi sequenda vestigia. Nam ipse cursum nostrum data manu juvare desiderat, delectaturque audire a nobis: Trahe nos post te, curremus in odorem unguentorum tuorum. Citius ergo virtutum gressibus sequamur, ut mereamur consequi. Nemo tardet converti ad Dominum, nemo differat de die in diem, ipsum per omnia et ante omnia precantes, ut gressus nostros dirigat secundum eloquium suum, et non dominetur nostri omnis injustitia. Videntes autem cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Et nos, fratres dilectisimi, quae dicta sunt nobis de Salvatore nostro Deo vero et homine, interim pia fide percipere, et plena dilectione festinemus amplecti, ut haec in futuro perfectae
Abbreviated transcription (Latin):
in patris solio mereamur uidere regnantẽ
Etuid eamus inquit hoc uerbũ quod fac¬
tumest Quã recta & pura fidei scãe
confessio In principio erituerbum
& uerbum erat apud dm̃ : &dserat uerbũ
hoc uerbum natum expatre non factũ ẽ.
quia creatura ds̃ non est: Inquanatiui¬
tate diuina uideri ab hominib nonpo¬
tuit : sed ut uideri possit uerbũ caro
factum est & habitauit in nobis
Uideamus ergo in quiunt hocuerbũ
quod factum est: quia antequã fact
esso hocuidere nequiuimus. Quod
fecit dñs: & ostendit nobis Quod incar¬
narifecit dñs: & ꝑ hoc uisibile nobis &hi¬
buit: Etuenerunt festinantes. & inuene¬
runt mariam & ioseph & infantẽ positũ
in praesepio: Uenerunt pastores festinan¬
tes. & inuenerunt dm̃ hominẽ natum
simul & eiusdem natiuitatis ministros
Festinemus & nos fratres mei. non passib
pedum : sed bonorũ ꝓfectib operum.
uidere eandem glorificatã humanita¬

Expanded text:
in Patris solio mereamur videre regnantem. in Patris solio mereamur videre regnantem. Et videamus, inquiunt, hoc verbum quod factum est. Quam recta et pura fidei sanctae confessio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum! Hoc verbum natum ex Patre, non factum est, quia creatura Deus non est. In qua nativitate divina videri ab hominibus non potuit; sed ut videri posset, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Videamus ergo, inquiunt, hoc Verbum quod factum est, quia antequam factum esset, hoc videre nequivimus. Quod fecit Dominus et ostendit nobis, quod incarnari fecit Dominus, et per hoc visibile nobis exhibuit. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Venerunt pastores festinantes, et invenerunt Deum hominem natum, simul et ejusdem nativitatis ministros. Festinemus et nos, fratres mei, non passibus pedum, sed bonorum profectibus operum videre eamdem glorificatam humanita
Abbreviated transcription (Latin):
fecit dñs & ostendit nobis Etuencrunt
festinantes: & inuenerunt mariam
& ioseph & infantẽ positũ in prȩsepio
Pastores quidemilli felicigaudio festina¬
runt uidere quod audierant: & quia
ardenti amore quaesierunt continuo
saluatorem quem quaesierant inuenire
meruerunt: Sed intellectualium pasto¬
res gregum. immo cuncti fideles quia
mentis industria xpm̃ quaerere debe¬
ant : dictis pariter sius ostenderunt¬
& factis. Transeamus in quiuntusque
b& hleem : &uid eamus hoc uerbum qđ
hem̃i cogitando usque bethleem ciuitatẽ
dauid: & recolamus amando. atque cius
Transeamus abiectis concupicentiis car¬
nalibus. toto mentis desiderio usque
b& hleem supernã id est domũ panis
uiui non manu factam. sed aeternam
in caelif E trecolamus amando: quia
uerbum caro factum est. Illuic carne
ascendit : ibi indextera dĩpatris sed&
Illo cum tota uir tutum instantia
sequamur : & sollicita cordis accorpo¬
ris castigatione ꝓcuremus : ut quem
illi in prae sepio uidere uagientem nos

Expanded text:
et ostendit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti amore quaesierunt, continuo Salvatorem quem quaesierunt invenire meruerunt. Sed et intellectualium pastores gregum, imo cuncti fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. Transeamus, inquiunt, usque Bethleem, et videamus hoc verbum quod res charissimi, cogitando usque Bethleem civitatem David, et recolamus amando quod Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instantia sequamur, et sollicita cordis et corporis castigatione procuremus, ut quem illi in praesepio videre vagientem, nos
Abbreviated transcription (Latin):
cula temptationũ indicat: aquibus se
suos que subiectos. om̃s quiꝑ fecte uigilant
custodire non desistunt. Et bene nato
dnõ pastores supra gregem uigilant:
Ille & enĩ natus est: quidicit. Ego sum
pastor bonus. Bonus pastor: animã iuã
dat ꝓouibus suis Sed & tempus inmine¬
bat̃ : quo idem pastor summe bonus
missis in mundum pastorib ouessuas
quȩ longe lateque disperse errabant: ad
semꝑ uirentia caelestis uitae pascua reuo¬
cara: Quorum sum mo pastori prȩcepit
Si diligisme: pasce oues meas. Quod
aperiens ait: confirma fratres tuos
St factum est ut discesse runt abeis angłi
incaclũ: pastores loquebant᷑ adinuncẽ¬

Expanded text:
cula tentationum indicat, a quibus se cula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo pastori praecepit: Si diligis me, pasce oves meas . Quod apertius aperiens, ait: Confirma fratres tuos . Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvicem
Abbreviated transcription (Latin):
ATO INBE INLEEO
dño saluatore. sicut sacra
euuangelii testatur historia.
cum luce apparuit Exortũ que
mundo solem iusti tiae. non solũ cȩlestis
uoce sermonis: uerum etiã claritate
diuinȩ lucis astruxit: Nusquã enim
in tota ueteris instrumenti serie reppe¬
rimus angłosquitã sedulo apparuere
patribus cumluce apparuisse ꝓS edhoc
priuilegium recte hodierno tempori
seruatum est. quando &xertũ est intene¬
bris lumen rectis corde misericors & mise¬
ratordñs Uerimne parua unius angłi
uideretur auctoritas. Post quã unus
sacramentum noue natiuitatis edocuit:
statim multitudo caelestiũ agminum
quae głam dõ caner&. pacẽq simul om̃ib
predicaret ad fuit: Aperte demonstrans.
quia ꝑhanc natiuitate homines ad pacẽ
unius fidei spei & dilectionis atque
adgłam diuinȩ laudationis essent conuer¬
tendi: Significant aut̃ mysticȩ pastores
isti gregum doctores quosque acrectores
fidelium animarum: Nox cuius uigilias
custodiebant super gregem suum. peri¬

Expanded text:
ato in Bethleem Domino Salvatore, sicut sacra Evangelii testatur historia, cum luce apparuit, exortumque mundo Solem justitiae non solum coelestis voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, misericors et justus Dominus. Verum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autem mystice pastores isti gregum doctores quosque ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus vigilias custodiebant super gregem suum, peri
Abbreviated transcription (Latin):
& seraphin. cumuiderent dñm sabaoth
influuio ab homine baptizari. Ut
autẽ iohannis ad testatio etiam cȩlesti
testimonio confirmetur. Uidit spm
sc̃m corporali speciȩ quasi colum bam
descendentẽ & manentẽ super iħm
Audit & patrẽ dicentẽ hic ẽ. filiusms
dilectus in quo bene complacui
Aduertite dilectis simi fratres. quanta
pate facta sit grã. quã subtili sacra¬
mento trinitas se hodie homini reue¬
lauit. Pater enim auditur in uoce.
filius manifestatur inhomine. sps sc̃s
dinoscitur incolũba: Quã mirifico
corporis sui uel transitugłae suae:
omnẽ ad momentũ creaturã scĩficat.
uiuificat & in lustrat: Aquas enim
consecrat. dumbaptizatur. ter ram
scĩficat. dum sepelitur. Mor tuos
suscitat: dum resurgit. Caelestia
glorificat dum ascendit ad caelum.
& sedet addex teram patris.

Expanded text:
et Seraphim, cum viderent Dominum sabaoth et Seraphim, cum viderent Dominum sabaoth in fluvio ab homine baptizari? Ut autem Joannis attestatio etiam coelesti testimonio confirmetur, videt Spiritum sanctum corporali specie, quasi columbam descendentem, et manentem super Jesum: audit et Patrem dicentem, Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Advertite, dilectissimi fratres, quanta risti patefacta sit gratia, quam subtili Sacramento Trinitas se hodie homini revelavit. Pater enim auditur in voce, Filius manifestatur in homine, Spiritus sanctus dignoscitur in columba. Quam mirifico corporis sui, vel transitu gloriae suae omnem ad momentum creaturam sanctificat, vivificat et illustrat? Aquas enim consecrat, dum baptizatur; terram sanctificat, dum sepelitur; mortuos suscitat, dum resurgit; coelestia glorificat, dum ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris.