comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rii euis uani gradditue: qui uestigia eiurs satq aturutuse¬
titur: qui id qͣuod christus / et dõcuit et fecit inutatiur.
Scđm quod petrus ꝙ hortatur / et monet diceno. Christus
passus e pro nobis: eelinquens Uobis exemplumuipset¬
num uestigia cius. Meminisse debemus qͥuo uotabulo plebs
suam christus appellat: quo titulo gregem suum muncupet
Ques nominat et innocentia christiana equetur. Agnos uocat
et agnorum naturam simplicem: simplicitas mentis ĩmitet
Quid si sub Uestitu ouiũ lupus lactitat: Quid gregem
qui christianũ se esse mentitur infamat. Cheisti nomẽ ĩdue
et non ꝑ uiam christi pergere: quid aliuo ꝙͣ peeuaricatio
est diuim nominis : ꝙ desertio itineris salutaris: Quãdo
ipse doceat et dicat eum ad uitam uenire: qui mandata erꝰ¬
seruauerit. et eum esse sapientem. qui uerba eurs auderit
et fecerit Docto sim quoq eum maximum / ĩ regnũ celoꝵ

Expanded text:
rii eius uiam graditur, qui uestigia eius adque itinera serii eius uiam graditur, qui uestigia eius adque itinera sectatur, qui id quod Christus et docuit et fecit imitatur secundum quod Petrus quoque hortatur et monet dicens: Christus passus est pro uobis relinquens uobis exemplum, ut sequamini uestigia eius. Meminisse debemus quo uocabulo plebem suam Christus appellet, quo titulo gregem suum nuncupet. oues nominat, ut innocentia christiana ouibus aequetur: agnos uocat, ut agnorum naturam simplicem simplicitas mentis imitetur. quid sub uestitu ouium lupus latitat, quid gregem Christi qui christianum se mentitur infamat? Christi nomen induere et non per Christi uiam pergere quid aliud quam praeuaricatio est diuini nominis, quam desertio itineris salutaris ? quando ipse doceat et dicat eum ad uitam uenire qui mandata seruauerit et eum esse sapientem qui uerba eius audierit et fecerit, doctorem quoque eum maximum in regno caelorum
Abbreviated transcription (Latin):
lux et dieo christus ẽ. Qiud in seli tenebras ruis: Quid te
nubilo liuoris ĩuoluis: Quid muidie cecitate: omne pacis et
caritatis lumen extingius: Quid ad dyabolum cui renun¬
ciaueris iterũ redio: Quid caym siłis existis: homicidii
namq facinore constringi eũ quisq zelauerit: et odio huũt
fratrem suũ. Declacat. Iohannes apłus in epła sua dicens. E
fr̃em suum odis homicida est: et scitis quia om̃is homicida
non habet uitam eternam ĩ se manentem. Et iterũ qui di¬
cit se in luce esse. et fratrem suum odit: ĩ tenebris est usq
adhuc. et ĩ tenebris ambulat. et nescit quo eat qũi tene
bee extecanerũs loculos eius. Qui odit inquit frem sunm
cus precipitatur recedeus .s. a thristi lumine monentus et
dicentis ego sum lux mũdi : qui me sequutus fuerit ncu
ambulabit in tenebris. sed hubebit lumen uite. Sequitur
autem christum: qui preceptis eius insistit: qui per magiste¬

Expanded text:
lux et dies Christus est. Quid in zeli tenebras ruis, quid te lux et dies Christus est. Quid in zeli tenebras ruis, quid te nubilo liuoris inuoluis, quid inuidiae caecitate omne pacis et caritatis lumen extinguis, quid ad diabolum cui renuntiaueras redis, quid Cain similis existis? homicidii namque facinore constringi eum quisque zelauerit et odio habuerit fratrem suum declarat Iohannes apostolus in epistula sua dicens: qui fratrem suum odit homicida est: non habet in se vitam manentem . Et iterum: Qui dicit se in luce esse, et fratrem suum odit, in tenebris est usque adhuc, et in tenebris ambulat, et non scibrae excaecaverunt oculos ejus . Qui odit, inquit, fratrem suum,  poenam, recedens scilicet a Christi lumine monentis et dicentis: ego sum lumen mundi. qui me secutus fuerit non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen uitae. sequitur autem Christum qui praeceptis eius insistit, qui per magiste
Abbreviated transcription (Latin):
lationem. responso suo om̃eni causam. et materiã mordacis
ĩuidię eruit et abstidit. Discipulo trhisti zelare non licet: non
licet inuidere. Exaltationis non potest esse apud nos contẽtio.
De humilitate ad sũma crestimus. Didicimus unde placramus.
Demq et apłus paulus instruens et monens. Ut qui illu¬
minati christi lumine. tenebras nocturnş conuersationis
euasimus. ĩ factis atq ĩ operibus luminis ambulemus scͥbit
et dicit. Nox transunt dies autem appropinquauit. Abiici¬
amus ergo opera tenebraꝵ. et mouamur arma lucis: tanꝗͣ
in die dedenter ambulemus. non ĩ comessationib/ et ebrieta¬
tibus. Non ĩ concupiscentiis: et ĩpudicitiis: Nõ ĩ tertamĩb
et zelo. Si retesserint de pectore tuo tenebre. Si nox inde di¬
stussa est. Si caligo detersa Si luminauio sensus tuos sple¬
dor dici Si homo lucio esse cepisti: que sunt christi sequere: qr

Expanded text:
lationem responso suo, omnem causam et materiam mordacis lationem responso suo, omnem causam et materiam mordacis inuidiae eruit et abscidit. discipulo Christi zelare non licet, non licet inuidere. exaltationis aput nos non potest esse contentio. de humilitate ad summa crescimus, didicimus unde placeamus. denique et apostolus Paulus instruens et monens, ut qui inluminati Christi lumine tenebras nocturnae conuersationis euasimus in factis adque in operibus luminis ambulemus, scribit et dicit: nox transiuit, dies autem adpropinquauit. abiciamus ergo opera tenebrarum et induamus arma lucis. tamquam in die decenter ambulemus, non in comisationibus et ebrietatibus, non in concupiscentiis et impudicitiis, non in certaminibus et zelo. si recesserunt de pectore tuo tenebrae, si nox inde discussa est, si caligo detersa est, si luminauit sensus tuos splendor diei, si homo lucis esse coepisti, quae sunt Christi gere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tebram. ceco dolore clauserũt. Qincũq es inuidus et ma¬
lignus inderis. ꝙͣ sis eis. quos odisti insidiosus: ꝑnitiosus
infestus: nullius magis ꝙͣ tue salutis ĩiitus es. Quisq
ille quem zelo persequeris: subterfugere: et intare te poteit.
tute non potes fugere. Ubicũq fueris. adnersarius tuus:
tecum est. Hostis semꝑ in pectore tuo est. Perinties intus ĩ¬
dusa est. In eluctabili catenaꝵ nexii ligatus. et uittus es.
Redo dominãte captiuus es. Nec solatia tibi ulla subueniũt.
seuerans malum est hominẽ ꝑsequi ad dei gr̃am ꝑtinẽte.
Calamitas sine remedio est / odisse felicem. Et idtirto fres
dilettissimi. huic periculo consulens dñs: ne quis zelo fr̃is
ĩ laqueum zabuli incurreret. Quom discipuli eũ interroga¬
rent/. quis eoꝵ maior esset. Qui fuerit inquit mimmꝰ
⁊ om̃ibus uobis. hic ecit magnus. Amputauit omnẽ enu¬

Expanded text:
tebram caeco dolore cluserunt. quicumque es inuidus et matebram caeco dolore cluserunt. quicumque es inuidus et malignus , uideris quam sis eis quos odisti insidiosus, perniciosus, infestus. nullius magis quam tuae salutis inimicus es. quisque ille est quem zelo persequeris subterfugere et uitare te poterit. tu te non potes fugere. ubicumque fueris, aduersarius tuus tecum est, hostis semper in pectore est, pernicies intus inclusa est, ineluctabili catenarum nexu ligatus et uinctus es, zelo dominante captiuus es, nec solacia tibi ulla subueniunt. perseuerans malum est hominem persequi ad Dei gratiam pertinentem, calamitas sine remedio est odisse felicem. Et idcirco, fratres dilectissimi, huic periculo consulens Dominus ne quis zelo fratris in laqueum mortis incurreret, cum eum discipuli interrogarent quis inter illos maior esset, qui fuerit, inquit, minimus in omnibus uobis hic erit magnus. amputauit omnem aemu
Abbreviated transcription (Latin):
iuolentiam prompte. et si gladio interim uacue: odio tamẽ
furiate mentis armate. et idtirco sp̃us sanctus dicit ĩ psalmis
oli zelare bene ambulantem ĩ uia sua. et iteꝵ. ohseruabit pec¬
cator iustũ. et stridebit ĩ eum dentibus suis. Deus aũt ueride¬
bit cum quonia prouidet: quia uemet dies eius. Hoc beatus
apostolus panlus designat. et denotat dicens Uenenũ aspidũ
sub labiis cocum. et os eoꝵ maledicto et amaritudĩẽ plenum.
Uelotes ad effudendũ sangiuĩem pedes coꝵ. Tribulatio et cala¬
mitas ĩ uiis eoꝵ ⁊ quia uiam pacis nõ agnouerũt. nec ẽ timor
dei ante oculos coꝵ. Multo malũ leuius et peritulum minus
est. quom niembra gladio uulnerantur: facilior cura ubi ꝑ
spitua est. et tito ad sanitatem medella subueniente ꝑducitur
quodd uidetur. Zeli uulnera obtrusa sunt. et otculta nec re¬
medium cure medentis admittũt. quę se itra conscientię la¬

Expanded text:
violentiam prompta, etiamsi a gladio interim vacua, odio tamen violentiam prompta, etiamsi a gladio interim vacua, odio tamen furiatae mentis armata. Et idcirco Spiritus sanctus dicit in Psalmis: Noli zelare bene ambulantem in via sua. Et iterum: Observabit peccator justum, et stridebit ad eum dentibus suis. Deus autem irridebit eum, quoniam providet quia veniet dies ejus . Hos beatus apostolus Paulus designat et denotat dicens: Venenum aspidum sub labiis eorum et os eorum maledicto et amaritudine plenum est. ueloces ad effundendum sanguinem pedes eorum, contritio et calamitas in uiis eorum, qui uiam pacis non agnouerunt, nec est. timor Dei ante oculos eorum. Multo malum leuius et periculum minus est cum membra gladio uulnerantur. facilis cura est ubi plaga perspicua est, et cito ad sanitatem medella subueniente perducitur quod uidetur. zeli uulnera abstrusa sunt et occulta, nec remedium curae medentis admittunt quae se intra conscientiae la
Abbreviated transcription (Latin):
tiatibus lacerent qui cordis secreta maliuolentie uirgulis pul¬
sent. Non cibus talibus letus nõ potest potus esse iocundus
uspiratur semꝑ. et ingrimiscitur. et doletur. dumq ab inuidis
nunꝙͣ liuor exponitur: diebus ac noctib pectus obsessu sic̃
intermissione lamatur. Mala cetera habent terminũ. et qd cũq
delinquitur: delicti consumatione finitur. In.idultero cessat fã¬
cinus. perpetrato stupro In latrone conquiescit scelus homi
cidio admisso. et predonis rapacitate statuit: possessa predi.
⁊ falsario modũ ponit impleta fallatia. Telus termmnu non
habet. ꝑmanens iugiter malum et sine fine pectatum. Qtoq
ille cui ĩuidetur suitessu meliore profecerit: tauto inuidus
ĩ maius incendium liuoris ignibus inacdescit. Hinc Uultus
muiax: tortus aspectus: pallor ĩ fatie. ĩ labiis tremor. Stridor
indentibus: Uerba rabida: effrenata conuitia: manus ad cedis

Expanded text:
ciatibus lacerent, qui cordis secreta maliuolentiae ungulis pulciatibus lacerent, qui cordis secreta maliuolentiae ungulis pulsent. non cibus talibus laetus, non potus potest esse iocundus. suspiratur semper et ingemescitur et doletur, dumque ab inuidis numquam liuor exponitur, diebus ac noctibus pectus obsessum sine intermissione laniatur. mala cetera habent terminum et quodcumque delinquitur delicti consummatione finitur. in adultero cessat facinus pecidio admisso, et praedoni rapacitatem statuit praeda possessa, et falsario modum ponit impleta fallacia. Zelus terminum non habet, permanens jugiter malum et sine fine peccatum; quantoque ille cui 258 invidetur successu meliore profecerit, tanto invidus in majus incendium livoris ignibus inardescit. VIII. Hinc vultus minax, torvus aspectus, pallor in facie, in labiis tremor, stridor in dentibus, verba rabida, effraenata convicia, manus ad caedis
Abbreviated transcription (Latin):
regere qui factus est̃ potestatis aliene Hinç dominite paci
Uinculum rumpitur. Caritas fraterna molatur. Hint adul.¬
teratur ueritas. Unitas scinditur. Ad hereses atq scismata
prosilitur: dum obtrectatur sacerdotibus dum episcopis ĩ¬
indetur dum quis aut queritur. cur nos sit potius ordiãtũ
auit dedignatur. Alteꝵ preferee prepositum. hiuc recalcitrat. huic
rebellat. De zelo suꝑbus. De emulatione puersus. Ammositate et
luiore nõ honiinis: sed honoris ĩimitus. Qualis uero ẽ anime
tinca que cogitationũ tabes pectoris ꝙͣta rubigo zlare ĩ altero
uel uirtutem euis uel felicitatem idest odisse in eo uel merita
propria. uł beneficia diuina. in malũ propͥum bona aliena con¬
uertere. Illusteiũ prosperitate torqueri. Alioꝵ głam facere penã
suani uelut quosdam pectori suo ad mouere carmficer Cogita¬
tiombus suis insensib adhibere tortores qui se in testinis ccu¬

Expanded text:
regere qui factus est potestatis alienae. hinc dominicae pacis regere qui factus est potestatis alienae. hinc dominicae pacis uinculum rumpitur, hinc caritas fraterna uiolatur, hinc adulteratur ueritas, unitas scinditur, ad haereses adque ad schismata prosilitur, dum obtrectatur sacerdotibus, dum episcopis inuidetur, dum quis aut queritur non se potius ordinatum aut dedignatur alterum ferre praepositum. hinc recalcitrat, hinc rebellat de zelo superbus, de aemulatione peruersus, animositate et liuore non hominis sed honoris inimicus. Qualis uero est animae tinea, quae cogitationum tabes, pectoris quanta rubigo zelare in altero uel uirtutem eius uel felicitatem id est odisse in eo uel merita propria uel beneficia diuina, in malum proprium bona aliena conuertere, inlustrium prosperitate torqueri, aliorum gloriam facere suam poenam, uelut quosdam pectori suo admouere carnifices, cogitationibus et sensibus suis adhibere tortores qui se intestinis cru
Abbreviated transcription (Latin):
ficiat ad nostram salutem. Imprudentiũ pęna. prudentius cõ¬
ferat sanitatem. Non est aũt ꝙ aliquis existimet malũ istad
Una spetie contineri. Aut breuib terminis. et angusto fine cõ¬
cludi Late patet zeli multiplex / et fecunda ꝑnines. Radix
est . n. maloꝵ om̃ium. fons dadium. Seminariu delictorũ
lateria culpaꝵ. Inde odium surgit. Anmositas Inde ꝓcedit
Auaritiã zelus inflammnat: dum quis suo nõ potest esse
contentus Uidens alterũ dictioren. Ambitionem zelus ex¬
titat. dum ternit quis aliũ in honorib auctiorem zelo
excetante sensus nostros atq inditionem suam mentis ar¬
chana redigente dei timor spernitur: magisteriũ christi
negligitur. Iuditii dies nõ prouidetur. Inflatur superbia:
Execerbatur seuitia. Persidia preuaricatur. Impatientia ꝯcutit.
furit discordia. Ira feruestit. nec se iam potest cohibere ił

Expanded text:
ficiat ad nostram salutem, inprudentium poena prouidentibus conficiat ad nostram salutem, inprudentium poena prouidentibus conferat sanitatem. non est autem quod aliquis existimet malum istud una specie contineri aut breuibu terminis et angusto fine concludi. late patet zeli multiplex et fecunda pernicies. radix est malorum omnium, fons cladium, seminarium delictorum, materia culparum. inde odium surgit, animositas inde procedit. auaritiam zelus inflammat, dum quis suo non potest esse contentus uidens alterum ditiorem. ambitionem zelus excitat, dum cernit quis alium in honoribus auctiorem. zelo excaecante sensus nostros adque in ditionem suam mentis arcana redigente Dei timor spernitur, magisterium Christi neglegitur, iudicii dies non prouidetur. inflat superbia, exacerbat saeuitia, perfidia praeuaricatur, inpatientia concutit, furit discordia, ira feruescit, nec se iam potest cohibere uel
Abbreviated transcription (Latin):
exposuit. in mitdiam. maliuolus animus erupit. Saul quoq
rex ut dauid odisset. ut ꝑsecutionib sepe repetitis: ĩnocentem mi¬
sericordem mentis lenitate pauentem. necare cuperet. quid
alud ꝙͣ zeli stimulus prouotauit. Quia golia interfecto et
ope ac dignatione diiuna tanto hoste deleto populus admitãs
inlaudes dauid p̃dicationis suffcagio prosilii Saul simultat
atq infẽstationis furias/ de liuore concepit. Et ne longum fa¬
ciam singulos recurrendo. Pereuntis simul populi attenda¬
mus interitum Iudei nõne perierũt. dũ chxisto mallunt ĩ¬
uidere ꝙͣ credere. Obtrectantes magnalib que ille faciebat
zelo excecanti decepti sunt. Nec ad diuina nostenda. cordis
oculos aperire potuerunt. Quȩ̨ nunc considerantes frẽs
dilectissimi. contra tantam ÷ mali pernicie. Uigilanter et
fortiter dicata deo pectora nr̃a mumamus. Alioꝵ mors ꝓ¬

Expanded text:
exposuit, in inuidiam maliuolus animus erupit. Saul quoque exposuit, in inuidiam maliuolus animus erupit. Saul quoque rex ut Dauid odisset, ut persecutionibus saepe repetitis innocentem, misericordem, miti lenitate patientem necare cuperet, quid aliud quam zeli stimulus prouocauit? quia Goliath interfecto et ope ac dignatione diuina tanto hoste deleto populus admirans in laudes Dauid praedicationis suffragio prosiliit, Saul simultatis adque insectationis furias de liuore concepit. et ne longum faciam singulos recensendo, pereuntis semel populi adtendamus interitum. Iudaei nonne inde perierunt, dum Christo malunt inuidere quam credere? obtrectantes magnalibus quae ille faciebat zelo excaecante decepti sunt nec ad diuina noscenda cordis oculos aperire potuerunt. Quae nunc considerantes, fratres dilectissimi, contra tantam mali perniciem uigilanter et fortiter dicata Deo pectora muniamus. aliorum mors pro
Abbreviated transcription (Latin):
inuidia trassatur in terris dum liuore peritucus magistro perdi¬
tionis obsequitur. dum duabolum qui zelat imitatur. Sicut sepͥtũ
est. Inuidia autem dyaboli mors ĩtrouut in orbem terrarũ. Imi¬
tantur ergo illum qui sunt ex ꝑte eius. hinc deniq noue fra¬
termtatis prima odia: hinc parricidia nephanda cxperunt: dũ
abel iustum Caym Selat iniustus. Dum bonum malus. inuidia.
liuore persequitur. Tantũ ualuit ad consumationẽ facinoris
emulationis furor: ut nec taritas frĩs. nec sceleris ĩmanitas:
nec timor dei. nec pena delicti cogitaretur. Iniuste oppressus
est. qui iusticiam pͥmus oñderat. Odia perpessus est. qͥ odisse
non nouerat. Occisus ẽ impie qui mori non repugnabat. Et
ꝙ exau fratri suo iacob mimitus extitit. zelus fuit. Nam quia
ille benedictionem patris acceꝑat. hic in odium persecutionis
facibus liuoris exarsit. Et ꝙ ioseph fratres sui uendiderunt

Expanded text:
inuidia grassatur in terris, dum liuore periturus magistro perdiinuidia grassatur in terris, dum liuore periturus magistro perditionis obsequitur, dum diabolum qui zelat imitatur, sicut scriptum est: inuidia autem diaboli mors introiuit in orbem terrarum. imitantur ergo illum qui sunt ex parte eius. Hinc denique nouae fraternitatis prima odia, hinc parricidia nefanda coeperunt, dum Abel iustum Cain zelat iniustus, dum bonum malus inuidia et liuore persequitur. tantum ualuit ad consummationem facinoris aemulationis furor, ut nec caritas fratris nec sceleris immanitas nec timor Dei nec poena delicti cogitaretur. iniuste oppressus est qui iustitiam primus ostenderat, odia perpessus est qui odisse non nouerat, occisus est impie qui moriens non repugnabat. et quod Esau fratri suo Iacob inimicus extitit zelus fuit: nam quia ille benedictionem patris acceperat, hic in odium persecutionis facibus liuoris exarsit. et quod Ioseph fratres sui uendiderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uod ut colligere plenius et manifestius ꝓspicere possimus ad tapo
eius. atq originem returramus. Uideamus unde relus. et quãdo
aut quomodo ceperit. Facilus.n. a nobis malũ tam pnitiosu
uitabitur. Si eiusdem mali et origo et magnitudo noscatur
Hiic diabolus inter mitia statin mundi et periit pͥmus et per¬
didit. Ille angelica maiegestate subnixus. Ille deo acceptus et
carus. postꝙͣ iominem ad imaginem dei factũ conspexit: in ze¬
lum maliuolo liuore prorupit. Non prius alteꝵ dentiens ĩsan¬
ctu zeli: ꝙͣ ip̃e zelo ante deiectus. Captuuis añ ꝙͣ capiens. per¬
ditus ante ꝙͣ perdens dum stimulante liuore. honum gratiã
date ĩmortaluatis eripit. Ipse quoq id quod prius fuerat a¬
misit. Quale malũ est fratres dilectissimi quo angelus ce¬
cidit. Quo circũueniri. et subuerti alta illa et precdaca su¬
blimitas potuit: Quo deceptus est ĩp̃e. qui decipit: Exinde

Expanded text:
quod ut colligere plenius et manifestius perspicere possimus, ad caput quod ut colligere plenius et manifestius perspicere possimus, ad caput eius adque ad originem recurramus. uideamus unde zelus et quando et quomodo coeperit. facilius enim a nobis malum tam perniciosum uitabitur, si eiusdem mali et origo et magnitudo noscatur. Hinc diabolus inter initia statim mundi et perit primus et perdidit. ille angelica maiestate subnixus, ille Deo acceptus et carus postquam hominem ad imaginem Dei factum conspexit, in zelum maliuolo liuore prorupit, non prius alterum deiciens instinctu zeli quam ipse zelo ante deiectus, captiuus ante quam capiens, perditus ante quam perdens, dum stimulante liuore homini gratiam datae immortalitatis eripit, ipse quoque id quod prius fuerat amisit. quale malum est, fratres dilectissimi, quo angelus cecidit, quo circumueniri et subuerti alta illa et praeclara sublimitas potuit, quo deceptus est ipse qui decepit. exinde
Abbreviated transcription (Latin):
inquictus semꝑ. et semper infẽstus. In pace subdolus. In perse¬
cutione uiolentus. Quã obrem fratres dilectissimi. contra om̃es
dyaboli uel fallaces insidias uł aꝑtas minas stare debet ĩstructꝰ¬
uel armatus animus: tam paratus semꝑ ad repuguandũ ꝙͣ est
ad impugnanolum semꝑ paratus ĩimicus. Et quoniã freq̃ntiota
sunt tela cius. que letanter obrepunt: magisq occulta. et clãde¬
stina iaculatio quo minus ꝑspicitur hoc et grauius: et ccebrius
⁊̃ uulnera nostra crassatur. Ad hec quoq intelligenda. et depellẽ¬
da ugilemus ex quibus est zeli et liuoris malu. Quiod si qͥs
penitus inspitiat ĩueniet nihil magis christiano cauendũ mhħ
cautius prouidendum. Ꝙ ne quis iuidia et liuore capiatur:
ne quis fallentis ĩmici cȩcis laquers impliditus dũ se zelo
feater ĩ fratris odia conuertitur: gladio suo nescius ip̃e pimatue.

Expanded text:
inquietus semper et semper infestus, in pace subdolus, in perseinquietus semper et semper infestus, in pace subdolus, in persecutione uiolentus. Quamobrem, fratres dilectissimi, contra omnes diaboli uel fallaces insidias uel apertas minas stare debet instructus animus et armatus, tam paratus semper ad repugnandum quam est ad inpugnandum semper paratus inimicus. et quoniam frequentiora sunt tela eius quae latenter obrepunt magisque occulta et clandestina iaculatio quo minus perspicitur hoc et grauius et crebrius in uulnera nostra grassatur, ad haec quoque intellegenda et depellenda uigilemus. ex quibus est zeli et liuoris malum. quod si qui penitus inspiciat, inueniet nihil magis christiano cauendum, nihil cautius prouidendum, quam ne quis inuidia et liuore capiatur, ne quis fallentis inimici caecis laqueis implicatus, dum zelo frater in fratris odia conuertitur, gladio suo nescius ipse perimatur.
Abbreviated transcription (Latin):
net et docet dic̾ens. Sobrii estote et iugilate quia aduersarius
uester dyabolus tanꝙͣ leo rugiens. aliquid deuorare querens
ciecuit. Circuit ille nos singłos. et tanq hostis cdausos obsidẽs
muros explorat et temptat/ an sit pars aliqua membroꝵ/ minꝰ
stabilis et minus fida cuius additus ad interiora penetretur. Offert
oculis formas illicitas. et faciles uoluptates ut iosus desteuat
castitatem. Aures per canora musica temptat. et somni dulcio¬
ris auditi soluat et moliat christiani uigorẽ linguam ad cõui¬
tium prouocat/ manũ in miuriis lacessentib. ad petulantiã cedis
instigat. ut fraudatorẽ faciat. lucra opponit ĩiusta: ut anima
pecuma capiat. Ingerit pernitiosa compendia honores terrenos
promttit ut celestes adimat. Ostentat falsa. ut uera surripiat.
Et quom latenter non potest fallere: excerte et aperte minatur
terrorem turbide psecutionis intentans: ad debellandos ẜuos dei

Expanded text:
net et docet dicens: sobrii estote, uigilate, quia aduersarius net et docet dicens: sobrii estote, uigilate, quia aduersarius uester diabolus tamquam leo rugiens aliquid deuorare quaerens circuit. Circuit ille nos singulos et tamquam hostis clausos obsidens muros explorat et temptat an sit pars aliqua membrorum minus stabilis et minus fida, cuius aditu ad interiora penetretur. offert oculis formas inlices et faciles uoluptates, ut uisu destruat castitatem. aures per canora musica temptat, ut soni dulcioris auditu soluat et molliat christianum uigorem. linguam conuicio prouocat, manum iniuriis lacessentibus ad petulantiam caedis instigat. ut fraudatorem faciat lucra opponit iniusta: ut animam pecunia capiat ingerit perniciosa conpendia: honores terrenos promittit ut caelestes adimat: ostentat falsa ut uera subripiat, et cum latenter non potest fallere, exerte adque aperte minatur, terrorem turbidae persecutionis intentans, ad debellandos seruos Dei
Abbreviated transcription (Latin):
quod bonũ uideas. et inuidere melio¬
ribus. Leue apud quosdam. et mo¬
dicam crimen uidetut fratres dilectissimi. Dumq
existimatur leue esse et modicu. nõ timetut: dñ
non timetur contemnitur. et dum contemnitur nõ facile uitat᷑.
et fit ceca et occulta pernities que dũ minus perspicitut. ut
caueri a prouidentib possit. improuidas mentes lactenter astłi¬
git. Porro asit dominus prudenter nos iussit. et cauta sollici¬
tudine uigilare peecipit ne aduersarius ugilans semꝑ ip̃e et
semper msidians. ubi ĩpectus obrepserit de sintillis ꝯflet
incendia. de parlus maxia exageret. et dum remissis. et
incautis lemore aura et flatu moliore blanditur. procellis ac tur¬
binibus &citatis ruinas fidei. et salutis ac uite naufr̃agia moliat:
Ucubandum est itaq fratres dilectissimi. atq omnibus uiribus
elaborandum. ut ũinito seuienti et iacula sua ĩ om̃es corporis ꝑtes
quibus percuti uulnerati possumus diligent solliaita et plena

Expanded text:
quod bonum uideas et inuidere melioribus leue aput quosdam et modicum crimen uidetur, fratres dilectissimi, dumque existimatur leue esse et modicum non timetur, dum non timetur contemnitur, dum contemnitur non facile uitatur, et fit caeca et occulta pernicies quae dum minus perspicitur ut caueri a prouidentibus possit, inprouidas mentes latenter adfligit. porro autem Dominus prudentes esse nos iussit et cauta sollicitudine uigilare praecepit, ne aduersarius uigilans semper ipse et semper insidians ubi in pectus obrepsit de scintillis conflet incendia, de paruis maxima exaggeret et dum remissis et incautis leniore aura et flatu molliore blanditur, procellis ac turbinibus excitatis ruinas fidei et salutis ac uitae naufragia moliatur. excubandum est itaque, fratres dilectissimi, adque omnibus uiribus elaborandum, ut inimico saeuienti et iacula sua in omnes corporis partes quibus percuti et uulnerari possumus dirigenti sollicita et plena
Abbreviated transcription (Latin):
nobis dimiserit dominus et scriptũ sit. diliges proxinum
tuũ tanꝙͣ te. Si autẽ morddetis et incusatis ĩuicem: uderte
ne consumamini ab iucem Conuitiis etiam maledictis: queso
uos abstinete. quia neq maledici regnũ dei consequũtur. Et
lingua que christum confessa est incolumis et pura: cũ suo
honore seruandu est. Nam qui pacifica et bona et iusta scđ
preceptũ christi loquitur christum quotidie confitetur. Scło
renũtiauimus quom baptizati sumus. Sed nũc uere renũtia
mus qñ temptati et probati adeo nostra omĩa relinquentes de¬
um sequuti sulnus. et fide ac timore eius stamus et uiuimꝰ.¬
orroboremus nos et hortationibus et precib mutuis magis ac
magio proficiamus in dño: ut quom pro sua misericordia pa¬
cem fecerit. quam se facturũ repromittit. noui et pene mutati
ad ecdesiam reuertamur. et excipiant nos suie fr̃es nostri siue

Expanded text:
nobis dimiserit Dominus et scriptam sit: diliges proximum nobis dimiserit Dominus et scriptam sit: diliges proximum tuum tamquam te. si autem mordetis et incusatis inuicem, uidete ne consumamini ab inuicem. conuiciis etiam et maledictis quaeso nos abstinete: quia neque maledici regnum Dei consequentur et lingua quae Christum confessa est incolumis et pura cam suo honore seruanda est. nam qui pacifica et bona et iusta secundum praeceptum Christi loquitur Christum cottidie confitetur. saeculo renuntiaueramus cum baptizati sumus: sed nunc uero renuntiamus saeculo quando temptati et probati a Deo nostra omnia relinquentes Dominum secuti suCorroboremus nos exhortationibus mutuis, et magis ac magis proficiamus in Domino, ut, cum, pro sua misericordia, pacem fecerit, quam se facturum repromittit, novi et pene mutati ad Ecclesiam revertamur, et excipiant nos, sive fratres nostri, sive
Abbreviated transcription (Latin):
feditate sputorum. Et quisꝙͣ per ipsum nunc: atq in ip̃o uiuẽs
extollere se audet et suꝑbire ĩmenior et factoꝵ que illic gessit:
et mandatorum. que nobis uel ip̃e uel ꝓlipꝑstole suos tradidit.
⁊ si non est maior dño suo seruus. Qili bdmtnũ equũtur hu¬
miles et quieti et taciturni uestigia eius imitentur. Ꝙto
quisq inferior fuerit: sublimis fiat dicente domino. Qui mi¬
nimus fuerit in uobis. hic erit magnus. Quid deinde illud:
Euobis execrandũ debet uideri. quod cũ sũmo animi nostri
gemitu et dolore cognouimus: non deesse qui dei templa
et post confessionem: sanctificata et illustrata. plus menibra
turpi et infami contubitu suo maculent: Cubilia sua cum
desit. hoc ipsum grande rimen ẽ. ꝙ illorim cum scandalo
in aliorum riunas exempla nascantur. Contentiones quoq et
enulationes inter uos nullas esse oportet quom patem suam

Expanded text:
foeditate sputorum. et quisquam per ipsum nunc adque in ipso uiuens foeditate sputorum. et quisquam per ipsum nunc adque in ipso uiuens extollere se audet et superbire, inmemor et factorum quae ille gessit et mandatorum quae nobis uel per se uel per apostolos suos tradidit? quod si non est maior domino suo seruus, qui Dominum secuntur humiles et quieti et taciturni uestigia eius imitentur, quando quisque inferior fuerit sublimior fiat dicente Domino: qui minimus fuerit in uobis, hic erit magnus. Quid deinde illud, quam uobis exsecrandum debet uideri, quod cum summo animi nostri gemitu et dolore cognouimus, non deesse qui Dei templa et post confessionem sanctificata et inlustrata plus membra turpi et infami concubitu suo maculent, cubilia cum rum desit, hoc ipsum grande crimen est, quod illorum cum scandalo in aliorum ruinas exempla nascantur. contentiones quoque et aemulationes inter nos nullas esse oportet, cum pacem suam
Abbreviated transcription (Latin):
honore melior facta teanquillis. et bonis moribus gloriã sua
custodit et seruat. Sed quosdam audio infitere uumerũ uestrũ
et laudem precipui nominis praua sua conuersatione desteuere
Quos et uos ip̃i: ut pote amatores et conseeuatores laudis
obiurgure. et comprimere et emendare debetis. Cum quanto.n
nominis uestri pudore delinquitur quando alius aliquis te¬
mulentus et lascuuens demoratur. alius ĩ eadem patria unde
extorris factus est regreditur ut deprehensus non iam quasi
christianus. sed quasi nocens pereat Inflaci aliquos ĩ tumore
audio quoni scciptum sit Noli altum sapere: Sed timo. Si .n.
dominus naturalibus ramis nõ pepertit: ne forte nec tibi parcat.
ominus noster sicut ouis ad uctimã ductus est: et sicut agnꝰ
coram tondente: se sine uoci sic nõ apuit os suum. Non sum
inquit contumax neq contradicens. Dorsum meũ posui ad
flagella. et maxillas meas ad palmas. Faciem meã non auerti: a

Expanded text:
honore melior facta tranquillis et bonis moribus gloriam suam honore melior facta tranquillis et bonis moribus gloriam suam custodit et seruat. Sed quosdam audio inficere numerum uestram et laudem praecipui nominis praua sua conuersatione destruere, quos etiam uos ipsi ut pote amatores et conseruatores laudis uestri obiurgare et conprimere et emendare debetis. cum quanto enim nominis uestri pudore delinquitur, quando aliquis temulentus et lasciuiens demoratur, alius in eam patriam unde extorris factus est regreditur, ut deprehensus non iam quasi christianus sed quasi nocens pereat? inflari aliquos et tumere audio, cum scriptum sit: noli altum sapere, sed time. si enim Dominus naturalibus ramis non pepercit, ne forte nec tibi parcat. Dominus noster sicut ouis ad uictimam adductus est et sicut agnus coram tondente sine uoce sic non aperuit os suum. non sum, inquit, contumax, neque contradico. dorsum meum posui ad flagella et maxillas meas ad palmas. faciem autem meam non auerti a
Abbreviated transcription (Latin):
confessores opportet Qui exemꝑlũ facti estis ceteris fratribus
ad quorũ mopes omiilm iuca es actusi ebeat prouocati Na
sicut iudei a deo Aliem sunt/ spreptes quol nonlen ddei blastema¬
tur in gentibus. ita contra: deo cari sunt. ꝑ quoꝵ disciplina
nomen dei laudabili testimonio preditatur: sicut scriptum est
dño premonente/ et dicente. Luceat lumen uestrũ corã hõi¬
bus: ut uideant opera uestra bona et glorificent pr̃em ur̃m
qui celis est. Et paulus apostolus dicit. Lucete sicut lumina¬
ria in mundo. Et petrus similiter hoctatur. Sicut hospites
inquit/ iet peregrini abstmete uos a carnalibus desideriis.
que militant aduersus animam conuersationẽ habentes inter
gentes bonam. ut dum detractant de uobio quasi de maligo
bona opera uestra aspicientes magnificent dominũ. Q quidẽ
maxima pars uestrũ: cum eo guudio curat: ut confessionis ip̃i

Expanded text:
confessores oportet, qui exemplum facti estis ceteris fratribus, confessores oportet, qui exemplum facti estis ceteris fratribus, ad quorum mores omnium uita et actus debeat prouocari. nam sicut Iudaei a Deo alienati sunt, propter quos nomen Dei blasphematur in gentibus, ita contra Deo cari sunt, per quorum disciplinam nomen Domini laudabili testimonio praedicatur, sicut scriptum est Domino praemonente et dicente: luceat lumen uestrum coram hominibus, ut uideant bona opera uestra et clarificent patrem uestrum qui in caelis est. et Paulus Apostolus dicit: lucete sicut luminaria in mundo. et Petrus similiter hortatur, sicut hospites, inquit, et peregrini abstinete uos a carnalibus desideriis, quae militant aduersus animam, conuersationem habentes inter gentiles bonam, ut dum retractant de uobis quasi de malignis, bona opera uestra aspicientes magnificent Dominum. quod quidem maxima pars uestrum cum meo gaudio curat et confessionis ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
menta quoq ueniatur. Consumetur ĩ uobis ꝙ iam rudimen¬
tio felicib esse cepistis Parum est adipisti aliquid potuisse
plus est quod adeptum est posse seruare. Sic et fides ip̃a. et
natiuitas salutaeis non accepta sed custodita uiuificat. Hȩx
statim consequutio: sed consumatio hoĩem deo seruat. Qñs in
cuangolio suo docuit dicens. Eite sanus factus es iam noli
pettare: nequid tibi deterius fiat. Salonion deniq et Saul
et ix̧teri młti ꝙͣ dui ĩ uiis domini ambulauerũt. datam sͥ grãm
tenere potuerũt. Recedente ab his dominica disciplina recessit
et gratia. Perseuerandũ nobis est ĩ acto et in angusto itinẽ
laudis et gloriȩ/. Et quom quies et humilitas et bonorum
moꝵ tranquillitas cheistianis omnibus congruat secundũ dei
uotem: qui neminẽ alium recipit nisi humilẽ et quietũ: et
tenentes sermones suos. Iunc magis hoc obseruare et ĩplere¬

Expanded text:
menta quoque ueniatur et consummetur in uobis quod iam rudimenmenta quoque ueniatur et consummetur in uobis quod iam rudimentis felicibus esse coepistis. parum est adipisci aliquid potuisse. plus est quod adeptus es posse seruare, sicut et fides ipsa et natiuitas salutaris non accepta sed custodita uiuificat. nec statim consecutio, sed consummatio hominem Deo seruat. Dominus hoc magisterio suo docuit dicens: ecce sanus factus es, iam noli peccare, ne quid tibi detet caeteri multi, quamdiu in viis Domini ambulaverunt, datam sibi gratiam tenere potuerunt. Recedente ab iis disciplina Dominica, recessit et gratia. III. Perseverandum nobis est in arcto et in angusto itinere laudis et gloriae; et cum quies et humilitas et bonorum morum tranquillitas Christianis omnibus congruat, secundum Domini vocem, qui neminem alium respicit nisi humilem et quietum et trementem sermones suos , tum magis hoc observare et i
Abbreviated transcription (Latin):
fortissimi litteras miseram quibus fidei. et uirtutis
ur̃e. uerbis exultantibus gratuler. Et nũc non aliud imprimis
uox nostra complectitur ꝙ̃ ut leto animo frequenter ac semꝑ
gloriam uestri nomĩs predicenius. Quid .n. uel mauis ĩuotis
meis potest ẽẽ uel melius. ꝙͣ quom uideo confessionis uestre
honore illuminatũ gregem christi. Nam quom gaudere. ⁊̃
hoc om̃es frẽs oportet tũc in gaudio cõmuni małor ẽ ep̃i¬
proportio. Ecdesie eĩ gloria prepositi gloria est. Quantũ do¬
lenus ex illis quos tempestas ũmica prostrauit tantũ letamue
ex uobis. quos dyabolus superate non potuit. Hortaniut tam̃
per cõmunem fidem. per pectoris uestri ueram circa nos et
simplicem caritatem ut qui aduersaciũ prima hac cõgressiõe
uicistis. gloriam uestram forti et ꝑseueranti uirtute teneatis
dhuc ĩ seculo sumus adhuc in acie constituti de uita uostra qͦ¬
tidie dimitamos. Danda opera est ut post hec mitia aad ĩcce¬

Expanded text:
fortissimi, litteras miseram quibus fidei et uirtuti uestrae uerbis exultantibus gratularer, et nunc non aliud in primis uox nostra conplectitur quam ut laeto animo frequenter ac semper gloriam uestri nominis praedicemus. quid enim uel maius in uotis meis potest esse uel melius quam cum uideo confessionis uestrae honore inluminatum gregem Christi? nam cum gaudere in hoc omnes fratres oportet, tunc in gaudio communi maior est episcopi portio. ecclosiae enim gloria praepositi gloria est. quantum dolemus ex illis quos tempestas inimica prostrauit, tantum laetamur ex uobis quos diabolus superare non potuit. Hortamur tamen per communem fidem, per pectoris nostri ueram circa uos et simplicem caritatem, ut qui aduersarium prima hac congressione uicistis gloriam uestram forti et perseueranti uirtute teneatis. adhuc in saeculo sumus, adhuc in acie constituti, de uita nostra cottidie dimicamus. danda opera est, ut post haec initia ad incre
Abbreviated transcription (Latin):
rit. quod semel cessit. Hec tibi beenibus pro nostra mediocci¬
tate rescripsimus frater tarissime: neminu pscribentes: aut p̃iu
bitrii sui liberam potestatem Hos ꝙ̃tum in nobis est. propter
hereticos. cum collegis et coepiscopis nostris non contendimue.
cum quibus diuinã concordiam et dominicam pacem tenemꝰ.
axime cum et apostolus dicat. Siquis autem putauerit con¬
tentiosus esse. nos talem consuetudinem non habemus. neq
ecclesia dei Seruatur a nobis patienter. et leniter caritas ã.
collegii honor. Untulum fidei Concordia sucerdotii. Propt̾
hoc etiam. Libellum nunc de bono patientię ꝙͣtum ualuit
nostra mediocritas. permittente domino et inspirante conscri¬
psimus quen ad te pro multa dilectione transmisimus. Opto
te fratir tarissime semꝑ bene Ualere. Cyprianus. Quinto

Expanded text:
rit quod semel cessit. Haec tibi brenibus pro nostra mediocririt quod semel cessit. Haec tibi brenibus pro nostra mediocritate rescripsimus, frater carissime, nemini praescribentes aut praeiubitrii sui liberam potestatem. nos, quantum in nobis est, propter haereticos cum collegis et coepiscopis nostris non contendimus, cam quibus diuinam concordiam et dominicam pacem tenemus, maxime cum et apostolus dicat: si quis autem putauerit contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus neque ecclesia Dei. seruatur a nobis patienter et leniter caritas animi, collegii honor, uinculum fidei, concordia sacerdotii propter hoc etiam libellum nunc de bono patientiae quantum ualuit nostra mediocritas permittente Domino et inspirante conscripsimus, quem ad te pro mutua dilectione transmisimus. opto te, frater carissime, semper bene ualere.
Abbreviated transcription (Latin):
ior inter prophetas habitus. Ille diuna gratia adhuc in utero itis
impletus. Ille helre sp̃ũ. et uictute subnixus: qui non aduersario
dñi. sed precursor. ac predicator fuit: qui dominũ nõ tm̃ uerbis
prenuntiauit. sed et oculis ostendit. qui ip̃m christum: ꝑ quer
baptizantur ceteri. baptizauit. Quod si idtrico heretics uis ba¬
ptisini obtinere potuit. quia prior baptizauit. non possidentis
erit iam baptisia. sed occupantis. Et cum separari a se. et di¬
uidi omnino non possint baptisina. et etdesia qui occupare ba¬
ptisia prior potuit. et ecclesiam paciter occupauit. Et incipis
tu illi hereticus Uideri. qui preuentus posterior esse cepisti. Qui
cedendo: ac manus dando ius quod atteperas reliquisti. Quam
ꝑ ericulosum est sit autem ĩ diuinis rebus: ut quis cedat uire
suo. et potestate scriptura sancta dedarat. Cum in genesi exau
primatus suos. inde perdidit nec repetere id postmodũ potue¬

Expanded text:
ior inter prophetas habitus, ille diuina gratia adhuc in utero matris ior inter prophetas habitus, ille diuina gratia adhuc in utero matris inpletus, ille Heliae spiritu et uirtute subnixus, qui non aduersarius Domini sed praecursor ac praedicator fuit, qui Dominum non tantum uerbis praenuntiauit sed et oculis ostendit, qui ipsum Christum per quem baptizantur ceteri baptizauit. quod si idcirco haereticus ius baptismi obtinere potuit, quia prior baptizauit, non possidentis erit iam baptisma sed occupantis: et cum separari a se et diuidi omnino non possint baptisma et ecclesia, qui occupare baptisma prior potuit et ecclesiam pariter occupauit, et incipis tu illi haereticus uideri qui praeuentus posterior esse coepisti, qui cedendo ac manus dando ius quod acceperas reliquisti. quam periculosum sit autem in diuinis rebus ut quis cedat iure suo et potestate scriptura sancta declarat, cum in Genesi Esau primatus suos inde perdiderit nec recipere id postmodum potue
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis adiguntur. Nam si uiderint iuditio. ac siña nostra
id decerni et statui. ut baptisma iustu et legitimũ compu¬
tetur. quo illi baptizantur. procutabunt se ecclesiam quoq.
et coetere ecclesię munera iuste et legitime possidere. Nec
erit cansa ueniendi ad nos: qñ habentes baptisma habere
Uideantur. et coetera. Potro autẽ quom cognostant baptis¬
ma nullũ foris esse. nec remissam pũtoꝵ extra eitlesiã dari
se omĩo non posse ad ueram diuinę gratie polliatationẽ
nisi pͥus uenerint ad ecł̃ię ueritatem nec recusabunt ba¬
ptizari apud uos heretici. legitimo et uero etclesie bapti¬
smo. quando ex nobis didiscerũt. Baptizatos quoq a pau¬
lo eos qui iam baptismo Iohis baptizati fussent sicut le¬
gimus ĩ actis apłoꝵ. Et nũc apud quosdam de nr̃is he
ptizandi rebaptizare post hostes dei netas ducitur. Cum
baptiz amus ĩueniamuo. quos ioannes baptgauerit. Ille Iohannes ma¬

Expanded text:
ritatis adiguntur: nam si viderint judicio ac sententia nostra ritatis adiguntur: nam si viderint judicio ac sententia nostra id decerni et statui ut baptisma justum et legitimum computetur quo illic baptizantur, putabunt se Ecclesiam quoque et caetera Ecclesiae munera juste et legitime possidere; nec erit causa veniendi ad nos, quando, habentes baptisma, habere videantur et caetera. Porro autem, cum cognoscunt baptisma nullum foris esse nec remissam peccatorum extra Ecclesiam dari se omnino non posse ad veram divinae gratiae pollicitationem nisi prius venerint ad Ecclesiae veritatem: nec recusabunt baptizari apud nos haeretici legitimo et vero Ecclesiae baptismo, quando ex nobis didicerint baptizatos quoqlo eos qui iam baptismo Iohannis baptizati fuissent, sicut legimus in actis apostolorum. Et nunc apud quosdam de nostris hptizandi baptizare post hostes Dei nefas ducitur, cum baptizatos inueniamus quos Iohannes baptizauerat, ille Iohannes ma
Abbreviated transcription (Latin):
sed correctos a nobia ac reformatos. ad regnũ celoꝵ disciplinis
coelestibus eruaier. ded dicet aliquis. Quid ergo fiet de his q
in preteritun de heresi ad eglesiam uenientes siue haptisma
admissi sunt. Potena est dñs misericordia sua indulgentiã
dare. et eos qui ad ecclesiam simplicr̃ admissi ut eccł̃ia dormie¬
rũt. ab eclesię sue muneribus non separare. Non tamen qr
aliqñ erratum est: ideo semꝑ errandum ẽ. tum magis sapiẽ¬
tibus et deum timentibus congruat patefacte / et perspec te
ueritati libentet atq inconctanter obsequi. ꝙͣ ꝑtinaciter atq
obitinate contra fratres: et contra sacerdotes heretics relu¬
ctari. Nec quisꝙͣ existimet hereticos. eo ꝙ illis baptisma op¬
pontur: qĩ setundi baptisim uotabulo standelizatos: Ut ad
ecclesiam Ueniant retardare: immo uero hoc ip̃o magis ad
netessitatem ueniendi: testimonio ostense sibi: et probate ue¬

Expanded text:
sed correctos a nobis ac reformatos ad regnum coelorum disciplinis sed correctos a nobis ac reformatos ad regnum coelorum disciplinis coelestibus erudire. XXIII. Sed dicit aliquis: Quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad Ecclesiam venientes sine Baptismo admissi sunt? Potens est Dominus misericordia sua indulgentiam dare et eos qui ad Ecclesiam simpliciter admissi, in Ecclesia dormierunt, ab Ecclesiae suae muneribus non separare. Non tamen quia aliquando erratum est, ideo semper errandum est, cum magis sapientibus et Deum timentibus congruat patefactae et perspectae veritati libenter atque incunctanter obsequi quam pertinaciter atque obstinate contra fratres et consacerdotes pro haereticis reluctari. XXIV. Nec quisquam existimet haereticos, eo quod illis baptisma opponitur, quasi secundi baptismi vocabulo scandalizatos ut ad Ecclesiam veniant retardari. Immo vero hoc ipso magis ad necessitatem veniendi testimonio ostensae sibi et probatae ve
Abbreviated transcription (Latin):
amittat. ex eo ꝙ aqua prius nõ sit renatus. Sciunt igitur
eiusmodi hoĩes iuffrugatores. et fautores hereticoꝵ tͤathe¬
cuminos illos. pͥmo integram sidem. et ecclesie ueritatem
tenere. et ad debellandũ dyabolũ. de diuinis castris cuĩ pleã
et sincera dei pr̃is/ et christi/ et spũs sancti cognilione pro¬
tedere. Deide nec pruiari baplismi saccamento ut pote qui
baptizantur gloriosissino et maximo sanguĩs baptismo.
de quo et dñs uicebat habere se aliud bapusma baptizari.
angiuẽ autem suo baptizatos et passione: sanctificat deus
cimsumari. et diuinę pollicitationis gram consequi delarat
in euangelio idem dñs qñ ad latronem ĩ ip̃a passione credẽ¬
tem/ et confitentem loquitur et quod secum futurus sit i
puradiso pollicetur. Quapp. qui fidei et Ueritati presumus.
eos qui ad fidem et ueritatem Ueniũt et agentes poenitẽna
remitti sibi pectata depostunt decipere nõ debemus. et fallere.

Expanded text:
amittat, eo quod ex aqua prius non sit renatus. sciant igitur amittat, eo quod ex aqua prius non sit renatus. sciant igitur eiusmodi homines suffragatores et fautores haereticorum catecuminos illos primo integram fidem et ecclesiae ueritatem tenere et ad debellandum diabolum de diuinis castris cum plena et sincera Dei patris et Christi et spiritus sancti cognitione procedere, deinde nec priuari baptismi sacramento, utpote qui baptizentur gloriosissimo et maximo sanguinis baptismo, de quo et Dominus dicebat habere se aliud baptisma baptizari. sanguconsummari et divinae pollicitationis gratiam consequi declarat in Evangelio idem Dominus, quando ad latronem in ipsa passione credentem et confitentem loquitur et quod secum futurus sit in paradiso pollicetur. Quapropter qui fidei et veritati praesumus, eos qui ad fidem et veritatem veniunt, et agentes poenitentiam remitti sibi peccata deposcunt, decipere non debemus et fallere,
Abbreviated transcription (Latin):
spelunca adultrriq contagio tinctus: non nñ pccta antiqua
non exposuerit. sed adhue potius noua de maiora cumula¬
uerit. Quare baptisma nobis et hereticis comimune cõ non
potest. cũ quibus nec pater deus: nec filius christus. nec scũs
spũs nec fides. uec ecclesia ip̃a cõmunis est. Et iõ baptizaĩ
eos oportet qui de heresi ad ecłiam uUeniũt ut qui legitimo
et uero atq unico sancte ecclesie baptismo. ad regnum dei
regeneratione diuina preparantur satramento utroq nastã¬
tue quia scciptũ est. Nisi quis natus suerit ex aqua et spũ.
non potest mtroire in regnum dei Quo in loco quidã quasi
cuatuare possit humana argumientatione predicationis euã¬
gelice Ueritatem. Cathecuminos nobis oppouit. Siquis ex his
ante ꝙͣ in eclesia baptiz atur. In confessione nomiiis apprehẽ¬
sus fuerit. et ottisus. an spem salutis et premiũ confessioĩs

Expanded text:
spelunca adulterae aquae contagione tinctus, non tantum peccata antiqua spelunca adulterae aquae contagione tinctus, non tantum peccata antiqua non exposuerit, sed adhuc potius nova et majora cumulaverit? Quare Baptisma nobis et haereticis commune esse non potest, cum quibus nec Pater Deus, nec Filius Christus, nec Spitus sanctus, nec fides, nec Ecclesia ipsa communis est. Et ideo baptizari eos oportet qui de haeresi ad Ecclesiam veniunt; ut qui legitimo et vero atque unico sanctae Ecclesiae Baptismo ad regnum Dei regeneratione divina praeparantur, sacramento utroque nascantur, quia scriptum est: nisi quis natus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum Dei. Quo in loco quidam, quasi euacuare possint humana argumentatione praedicationis euangelicae ueritatem, catecuminos nobis opponunt, si quis ex his antequam in ecclesia baptizetur in confessione nominis adprehensus fuerit et occisus, an spem salutis et praemium confessionis