comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ibi eñi uocabuntur filii dĩ. Et itera.
Postula ame & dabo tibi gentes here¬
ditatem tuã. Et gentes quȩ non
ex quisierunt te. adte current.
Sidon aut̃ & ipsa asitu uel qualita¬
te loci dicitur. eo quod ibi multi.¬
tudo piscrum capiatur. Nam
fenices. sidon pisces appellant.
Ibi etiam prętiosissimi uitricopia.
repperiti traditur. Interpͣtatur
autẽ in nr̃a lingua sidon. inutilis
uenata Dignificat & ipsa genus
humanum. quod ante incarnation:
dni adiabolo inutiliter uenabatur
Sicut enim uenator cũ rapacissimis
canibus bestiam persequitur cius
carnes cupiens lacerare : sic diabo¬
lus ante incarnationem eiꝰ genus
humanum persequebatur. ut
animũ ipsius ad interitum moras
pertraheret. Sed dt̃is fuies sidonis
appropinquauit. ut genus humanui
de inutili uenatione diaboli ad
utilem pertraheret. per cos scilic&
uenatores. dequibus ꝑ propħamdicit᷑
Mittam piscatores mros: & piscabun¬
tur eos: uenatores & irenabuntur
de om̃i monte. & de om̃i colle.

Expanded text:
tur filii Dei. » Et iterum: « Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . » Et gentes quae non exquisierunt te, ad te current. Sidon autem et ipsa a situ vel qualitate loci dicitur, eo quod ibi multitudo piscium capiatur. Nam Phoenices sidon pisces appellant. Ibi etiam pretiosissimi vitri copia reperiri traditur. Interpretatur autem in nostra lingua inutilis venatio. Significat et ipsa genus humanum quod ante incarnationem Domini a diabolo inutiliter venabatur. Sicut enim venator cum rapacissimis canibus bestiam persequitur, ejus carnes cupiens lacerare: sic diabolus ante incarnationem ejus genus humanum persequebatur, ut animam ipsius ad interitum mortis pertraheret. Sed Dominus fines Sidonis appropinquavit, ut genus humanum de inutili venatione diaboli ad utilem pertraheret, per eos scilicet venatores, de quibus per Prophetam dicitur: « Mittam piscatores meos, et piscabuntur eos: venatores, et venabuntur de omni monte et de omni colle .
Abbreviated transcription (Latin):
drebantur. Quorum animos ad mi-¬
sericordiam cõmotos: cuuangelista
manifestat cum fubiunxit. Et ac-¬
cedentes discipuli : rogabant eum.
Rogauerunt tunc discipuli ꝓmu
liere chananitide. postea uero pto
ȩccłã ex gentibus uocata. qui non
tantu usq ad mortem se tradidert᷑.
sed & iam orationibus eam dño cõ¬
mendauerunt: sicut paulus apłs
quosdam discipulos relinquens dicebat.
cere. Dimitte peccata: & dona
urrtutes. Quia clamat post nos.
Multer post apostolos clamauit:
quia ȩccłã non solum eorũ doctrinã
diligit. sed &iam actiones imitanir.
Post apłos auten clamate est. illora

Expanded text:
diebantur. Quorum animos ad midiebantur. Quorum animos ad misericordiam commotos evangelista manifestat, cum subjunxit: « Et accedentes discipuli rogabant eum. » Rogaverunt eum tunc discipuli pro muliere Chanaritide, postea vero pro Ecclesia ex gentibus vocata, qui non solum usque ad mortem se tradiderunt, sed etiam orationibus eam Domino commendaverunt sicut Paulus apostolus quosdam discipulos relinquens, dicebat: cere Dimitte peccata, et dona virtutes. « Quia clamat post nos. » Mulier post apostolos clamavit, quia Ecclesia non solum eorum doctrinam diligit, sed etiam actiones imitatur. Post apostolos autem c
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͦs ñ possunt sermonibus cor¬¬
tigere. saltem orationibus possint
ruuare. uelut facrebat apls qui
quorumdam discrpulorum lapsũ
suum reputans dicebat. Quis
infirmatur & ego non infirmot
Et iterum. Filioli. quos iterum
paiturio donec formetur xpͥs
in uobis. Qui non respondit ei
uerbum. Non est hoc ex suꝑcilio
scribarum & phariseorum. quod
dñs mulieri clamanti non respon-¬
dit. sed uarias obcausas ei primum
respondere distulit: cui postmodu
non solum responsum dedit. sed
&iam hoc quod petebat benigire
tribuit. Primo. ut constantia mu¬
litris probaretur. utrum in prȩce
ꝑ seurraret an non. Scđõ. ut occasi¬
orrem non crecdendi iudȩis auferr&.
ne forte dicerent xp̃s nobis ꝓmissus
est: & iste gentes doc&. gentes curat.
& idoꝰ nolumus credere in ipsum.
Tertio. ut animos discipulorũ ad mi¬
sericordiã prouocaret. Sed absit ut
absq miscđĩa cos fuisse credamus.
qui cum auctore misericordiȩ̨ gra-¬

Expanded text:
ut quos non possunt sermonibus corrut quos non possunt sermonibus corrigere, saltem orationibus possint juvare, velut faciebat Apostolus qui quorumdam discipulorum lapsum, suum reputans, dicebat: « Quis infirmatur, et ego non infirmor ? » Et iterum: « Filioli, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis . » « Qui non respondit ei verbum. » Non est hoc ex supercilio Scribarum et Pharisaeorum, quod Dominus mulieri clamanti non respondit, sed varias ob causas ei primum respondere distulit, cui postmodum non solum responsum dedit, sed etiam hoc quod petebat benigne tribuit. Primo, ut constantia mulieris probaretur, utrum in prece perseveraret, an non; secundo, ut occasionem non credendi Judaeis auferret, ne forte dicerent: Christus nobis promissus est, et iste gentes docet, gentes curat, et ideo nolumus credere in ipsum; tertio, ut animos discipulorum ad misericordiam provocaret. Sed absit ut absque misericordia eos fuisse credamus, qui cum auctore misericordiae gra
Abbreviated transcription (Latin):
carnem. Eit propħa. Elcce dres
ueniunt dicit dñs. & suscitabo
dauid germen iustũ. & regnabit
rex & saprens erit. Cum enim
mater ꝓfilia. dnm supplicauit diceaᷤ.
filia mea adȩmonio irexatur: mani.¬
festauit quia illi qui prius exgen-¬
tibus crediderunt: pro liberatione
corum qui adhuc in errore detine.¬
bantur. preces ad dnm̃ fuderant.
Sicut enim superius diximus. mater
ȩccłãm significauit: filia quoq ciꝰ
unam quamq peccatricẽ p̃figurauit
animam. Que mabe ademonio
uexatur: quando in integro corpore
uitus & criminibus subiac&. qualia
sunt ad ulterium. homicidium.
fuitũ. rapina. sacribegium. & his
similia. Rogauit ergo mater pro
filia: quia ęccłã pro incorreptione
eoram qui peccatis uitiisq subiaceis
sollicite inuigilat. aliqͣndo suadendo.
aliqͥndo exortando. aliqͥtido ea acrius
increpando. aliquando orationis opr̾ in.¬
pendendo. Nec solum magistri sibi
subiectis correctionem in peudere
debent: sed & iam oratiorrem.

Expanded text:
 Et propheta: « Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et suscitabo David germen justum, et regnabit rex et sapiens erit . » Cum enim mater pro filia Dominum supplicavit, dicens: « Filia mea a daemonio vexatur, » manifestavit quia illi qui prius ex gentibus crediderunt, pro liberatione eorum, qui adhuc in errore detinebantur, preces ad Dominum fuderunt. Sicut enim superius diximus, mater Ecclesiam significavit, filia quoque ejus unamquamque peccatricem praefiguravit animam. Quae male a daemonio vexatur, quando in integro corpore vitiis et criminibus subjacet, qualia sunt adulterium, furtum, homicidium, rapina, sacrilegium et his similia. Rogavit ergo mater pro filia, quia Ecclesia, pro correctione eorum qui peccatis et vitiis subjacent, sollicite invigilat, aliquando suadendo, aliquando exhortando, aliquando eam acrius increpando, aliquando orationis opem impendendo. Nec solum magistri sibi subjectis correctionem impendere debent, sed etiam orationem,
Abbreviated transcription (Latin):
uaricationem primi hominis in
sorte dĩ fuit: sed tunc de eius sorte
discessit. quando primus peccauit.
Dñs aut̃ fines tyri appropinquauit.
quando pro redemptiorre generis
humani inmundum uenit. quati¬
nus ipsum genus humanũ de sorte
diaboli ad sortem suam teuocaret:.
impleta prophetia quae dicit.
U ocabo non pbebrm meã plebrꝰ intã.
et non miscdĩam consecutã

Expanded text:
varicationem primi hominis in varicationem primi hominis in sorte Dei fuit, sed tunc de ejus sorte discessit, quando primus homo peccavit. Dominus autem fines Tyri appropinquavit, quando pro redemptione generis humani in mundum venit, quatenus ipsum genus humanum, de sorte diaboli ad sortem suam revocaret, impleta prophetia quae ait : « Vocabo non plebem meam, plebem meam: et non misericordiam consecutam,
Abbreviated transcription (Latin):
qualiter dñs conflictum
cum pharifeis & scribis
habuit. & illis non credentibrs.
sed insuper & blasphemantibus
egressus inde sccessit in partes
tyri & sidonis. Tyrus autem &
sidon ciuitates fuere gentilium.
quȩ populo iudeorum sorte datȩ
sunt: sed ab eis minime possesse.
quia habitatores earum minime
erediderant. In corde eni maris
sitę. non facibe ab hostibus capi¬
untur. In hac fuit hiram rex po¬
tentissimus. qui salomani ligna
& lapides ad domum dñi aedifican-¬
dam prębuit. Contra quam ero-¬
chiel propħa multa loquutus est
dictns. eam sitam esse in corde maris
diuitiis locupletem. sed uitiis plenã.
& ad eius destructiore᷑ nabuchodono¬
sor regem uenturũ. Dicitur aut¬
asitu uel qualitate loci. eo quod
tẏria id est prȩtiosissima purpura
repperiatur. Inueniuntur quoq
ibi pisces quos conquilia uocant.
qui ferro incisi guttas sanguineas
texitur. Interpretatur autꝰ tyrus
in nr̃a lingua sors dñi. significanis
genus humanum: quod ante prȩ¬

Expanded text:
qualiter Dominus conflictum cum Pharisaeis et Scribis habuit, et illis non credentibus, sed insuper blasphemantibus, egressus inde, secessit in partes Tyri et Sidonis. Tyrus autem et Sidon civitates fuere gentilium, quae populo Judaeorum sorte datae sunt, sed ab eis minime possessae, quia habitatores earum minime crediderant. In corde enim maris sitae, non facile ab hostibus capiuntur. In hac fuit Hiram rex potentissimus, qui Salomonis ligna et lapides ad domum Domini aedificandam praebuit , contra quam Ezechiel propheta multa locutus est , dicens eam sitam esse in corde maris, divitiis locupletem, sed vitiis plenam, et ad ejus destructionem Nabuchodonosor regem situ vel qualitate loci, eo quod Tyria, id est pretiosissima purpura ibi reperiatur. Inveniuntur quoque ibi pisces, quos conchylia vocant, qui ferro incisi, guttas sanguineas texitur. Interpretatur autem Tyrus in nostra lingua sors Dei, significat genus humanum, quod ante prae
Abbreviated transcription (Latin):
fititerum. Multer cum parit
tristitiam habet : quia uenit hora
eiͦ. Hacc aut̃ mulier tot coudie
spiritualiter filios parit. qͦđ fideles
regenerat. Notandum autꝰ quod
mulier primum afinibus suis
egressa post dnm clamasse dicitur.
quia nisi ȩccłã prius pristinos trro¬
res anathematizasset: ad notitiam:
di puenire non poss&. Ordo nãq
necessarius exposcit: ut prius uitus
& criminibus abrenuntiet: qui
untutes accipere desiderat. Ut
psalmista. Quis est homo qͥ uult
uitam diligere. & uidere dies
bonos: Prohibeat linguam suam
amalo & labia eius ne loquantur
dolum. Declinet aut̃ anialo et
ficiat bonum: inquirat pacem &
sequatur eã. Sed quid clamat
audiamus. Miserere mei dñe
fili dauid. Inquibus uerbis bre¬
uiter quidem. sed pleniter ca¬
tbolicam fidem comprehendit.
am sic dm̃ credidit ut hominem
urrum hominem: cũ adiunxit fili
dauid. Filrum dauid uocauit. quia
de stẏrpe dauid saluator nr̃ carnẽ
assumpsit: dicente apło. Qui¬

Expanded text:
 Mulier cum parit tristitiam habet, quia venit hora ejus . » Haec autem mulier tot quotidie spiritualiter filios parit, quot fidelesritus sancti regenerat. Notandum autem quod mulier primum a finibus suis egressa, post Dominum clamasse dicitur, quia nisi Ecclesia prius pristinos errores anathematizasset, ad notitiam Dei pervenire non posset. Ordo namque necessarius exposcit, ut prius vitiis et criminibus abrenuntiet, qui virtutes accipere desiderat, ut Psalmista: « Quis est homo qui vult vitam diligere et videre dies bonos? prohibeat linguam suam a malo, et labia ejus ne loquantur dolum. Declinet autem a malo, et faciat bonum: inquirat pacem, et sequatur eam . » Sed quid clamat audiamus: « Miserere mei, Domine, Fili David. » In quibus verbis, breviter quidem, sed pleniter, Catholicam fidem comprehendit. Nam sic Deum credidit ut hominem » Verum hominem, cum adjunxit: « Fili David. » Filium David vocat, quia de stirpe David Salvator noster carnem assumpsit, dicente Apo
Abbreviated transcription (Latin):
non deficient. Tuxta hominis quip
naturam proficrebat sa prentia. no
quidem ipse sapientior exteꝰ pore
existendo: quia prima conerptionis
hora sp̃u saprentiat plenus ꝑma¬
nebat. sed candem qua pbenus eri
saprentia cȩteris extempore pau¬
latim demonstrando. Iuxta homini
naturam proficiebat aetate: quia
deinfantia ad putritiam. depueru
ad iuuentutẽ. consueto hominibu
crescendi ordine peruenit. Iuxa
hominis naturam proficrebat gra
non ipse ꝑaccessum temporis acci¬
piendo quod non habebat: sed pan.¬
dendo donum grãe quod habebat.
Et bene cum dictum ess& quia ĩs
proficrebat sapientia artate & gra
adiunctum est aprid dm̃ & homints
quia quantũ proficiente attate
hommaibus sapientiȩ & gr̾aȩ quas
sibi inerant dona patefaciebat.
tantum eos ad laudem dĩ patris
semper excitate curabat. ꝑagcus
tpse quod cȩteris agendũ prectpti
Luceat lux ura coram hominibus.
ut uideant opera ur̃a bona: et

Expanded text:
non deficient. Juxta hominis quippe non deficient. Juxta hominis quippe naturam proficiebat sapientia, non quidem ipse sapientior ex tempore existendo, qui a prima conceptionis hora spiritu sapientiae plenus permanebat, sed eamdem qua plenus erat sapientiam caeteris ex tempore paulatim demonstrando. Juxta hominis naturam proficiebat aetate, quia de infantia ad pueritiam, de pueritia ad juventutem, consueto hominibus crescendi ordine pervenit. Juxta hominis naturam proficiebat gratia, non ipse per accessum temporis accipiendo quod non habebat, sed pandendo donum gratiae quod habebat. Et bene cum dictum esset quia Jesus proficiebat sapientia, aetate et gratia, adjunctum est, apud Deum et homines; quia quantum proficiente aetate hominibus sapientiae et gratiae quae sibi inerant dona patefaciebat, tantum eos ad laudem Dei patris semper excitare curabat, peragens ipse quod caeteris agendum praecepit: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et
Abbreviated transcription (Latin):
toris nr̃i fixo in corde conseruando.
horum meditatione diurna & noc¬
turna inportunos in anrum nocen¬¬
tiumq cogitationum repellamus
incurscis. horum crebra conlatione
& nos & proximos nr̃os a fabulis
superuacuis & mabe dulcoratis de¬
tractionum conloquiis castigare:
atq ad diuinę frequentia laudis
accendere curemus. Si tñi fte̾s
lem̃i. in futuri beatitudine scłi
habitare in domo dñi ac ꝑpetuo
illũ laudare desideramus: oportee
nimrrum & in hoc scło quid in
futuro quȩramus. sollicite pręmons¬
tremus frequentando uidelic&
eccłae limina: & non solum in ea
laudes dñi canendo. sed & in om̃i
loco dominationis eius. ea quae ad
laudem głamq conditoris nrͣi pr¬
ficrant urerbis pariter & factis
ostendendo. Eet ih̃c inquit profici¬
ebat saprentia actate & gr̃a. apud
dm̃ & homitres. Naturam uerae
humanitatis indicat in qua pr¬
fictre ad tempus uoluit: qui indi¬
uinitate idem ipse est.: & anni cius

Expanded text:
toris nostri fixo in corde conservando, toris nostri fixo in corde conservando, horum meditatione diurna et nocturna importunos inanium nocentiumque cogitationum repellamus incursus: horum crebra collatione et nos et proximos nostros a fabulis supervacuis et male dulcoratis detractionum colloquiis castigare atque ad divinae frequentiam laudis accendere curemus. Si enim, fratres charissimi, in futuri beatitudine saeculi habitare in domo Domini, ac perpetuo illum laudare desideramus, oportet nimirum et in hoc saeculo, quod in futuro quaeramus, sollicite praemonstremus, frequentando videlicet Ecclesiae limina, et non solum in ea laudes Domini canendo, sed et in omni loco dominationis ejus ea quae ad laudem gloriamque conditoris nostri proficiant verbis pariter ac factis ostendendo. Et Jesus, inquit, proficiebat scientia, aetate et gratia apud Deum et homines. Natura verae humanitatis indicat, in qua proficere ad tempus voluit, qui in divinitate idem est, et anni ejus
Abbreviated transcription (Latin):
disetre potutrunt. oꝑando exercent
peccatu. ẽ. illi. Et sicut dñs ipse
testatur: om̃i cui multũ datũ est.
multum queritur ab eo. Ne nos
ergo screntia inflet. fed caritas
potius ardific&. Sequamur ex-¬
emplum apparentis in homine
filii dĩ : qui eis quos se ad sublimia
discenda sequi necdum ualere
conspexit ferpsum benigna humi¬
litate subiecit: cuius exemplo
imbutos eorũ animos cȩlesti gr̃a
dignos. cȩlestis archani tedderet
esse capaces. Et mater inquit
eius conseruabat oniia uerba hee.
c̃fereiis in corde suo. Om̃ia quae
de dño treladño dicta sure acta
coguourrat mater uirgo diligen¬
tius in corde retinebat. sollicite
cuncta memorie commendabat:
ut cũ dño tempus predicandae
siue scribendę incarnationis eius
adueniret. sufficienter uniuersa
pro ut essent gesta poss& explicare
quȩrentibus. Imitemur & nos fres
iti piam dñi matrem. Ipsi quoq
om̃ia uerba & facta dni ac salua¬

Expanded text:
discere potuerunt operando exercent,discere potuerunt operando exercent,peccatum est illi. Et sicut Dominus ipse testatur: Omni cum multum datum est, multum requiritur ab eo . Ne nos ergo scientia inflet, sed charitas potius aedificet: sequamur exemplum apparentis in homine Filii Dei, qui eis quos se ad sublimia discenda sequi necdum valere conspexit, seipsum benigna humilitate subjecit, cujus exemplo imbutos eorum animos coelesti gratia dignos coelestis arcani redderet esse capaces. Et mater, inquit, ejus conservabat omnia verba haec conferens in corde suo. Omnia quae de Domino vel a Domino dicta sive acta cognoverat mater Virgo, diligentius in corde retinebat, sollicite cuncta memoriae commendabat, ut cum demum tempus praedicandae sive scribendae incarnationis ejus adveniret, sufficienter universa, prout essent gesta, posset explicare quaerentibus. Imitemur et nos, fratres mei, piam Domini matrem, ipsi quoque omnia verba et facta Domini ac Salva
Abbreviated transcription (Latin):
dere nossent. descendit ipse cum
ipsis ad inferiorã conuersationis
eorũ: cȩpitq mantre in his quae
illorũ erant: & erat eis pia dispen¬
satione subrectus : donee ꝓficrente
humilitatis magisterio. quantum
om̃ibus cteatutis esset pręferendus
agnoscerent. Quid pro his nostra
agat suꝑbia. obseeto paucis adten.¬
damus. Eerte cum ca quȩ non
acternaliter nouimus. sed iuuan.¬
te dño extempore didicimus ar-¬
chana scripturarũ. simpliciores
quosq fratres loquentib nobis
intelligere non posse sentimus.
statim extolli consueuinus : eisq
despectis. de nr̃a nos quasi singulari
ac ꝑ plurima eruditiore iactamus:
quasi non sint per plures &aia nobis
multo doctiores. Et qui adoctorib
nolumus despici. ipsi indoctiores
nobis despicere. immo & iam in¬
ridtre gaudemuis: neq reminisei
curamus. quia non eis qui uel
mysteria fidei. uel sui pręcepta
conditoris. tantũ meditando per.¬
cipiunt. sed his potius qui eaquę

Expanded text:
dere nossent, descendit ipse cum dere nossent, descendit ipse cum ipsis ad inferiora conversationis eorum, coepitque manere in his quae illorum erant: et erat eis pia dispensatione subjectus, donec proficiente humilitatis magisterio, quantum omnibus creaturis esset praeferendus agnoscerent. Quid pro his nostra agat superbia obsecro paucis attendamus. Certe cum ea, quae non aeternaliter novimus, sed juvante Domino ex tempore didicimus, arcana Scripturarum, simpliciores quosque fratres loquentibus nobis intelligere non posse sentimus, statim extolli consuescimus, eisque despectis de nostra nos quasi singulari ac perplurima eruditione jactamus, quasi non sint perplures etiam nobis multo doctiores; et qui a doctioribus nolumus despici, ipsi indoctiores nobis despicere, imo etiam irridere gaudemus: neque reminisci curamus, quia non eis qui vel mysteria fidei, vel sui praecepta conditoris tantum meditando percipiunt, sed his potius qui ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
hanc eos paulatim ad agnitionem
diuinitatis institueret. Qũ en̾i
dixiss&. quid est quod nie quȩrebatis.
an nescrebatis quia in his quȩ patris
mei sunt oport& me. eẽ. & ipsi
non intellexerunt uerbrim quod
locutus est ad illos. sicut euuange¬
lista consequenter insinuat. des-¬
cendit cum cis & uenit nataroh.
& erat subditus illis. Dicebat
ergo atchanum suae diuinae uir¬¬
tutis. parentibus humanȩ suae
fragilitatis: matri suȩ scilic& uere
suae carnis. & castissimo tutori
castitatis illius qui per id temporis
necdum prolata luce euuangelica
ab om̃ib pęne qui eos nosse pote.¬
rant carnali coniunctiore uir
cius. & carnali amministratione
pater aestimabatur. simul & uo¬
cabatur ipsius dni saluatoris.
Dicebat in quam his: quia in his
quae patris mei sunt opoitet me
esse. Qui cum arcem tanti mys¬¬
ttru ascendtre intelligendo non
possent. neq aliter cum in his
quae uere patris eiꝰ essent manere
dtcernerent. nisi ut comprehen¬

Expanded text:
hanc eos paulatim ad agnitionem hanc eos paulatim ad agnitionem divinitatis institueret. Cum enim dixisset, Quid est quod me quaerebatis? an nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse? et ipsi non intellexerunt verbum quod locutus est ad illos, sicut evangelista consequenter insinuat: Descendit cum eis, et venit Nazareth, et erat subditus illis. Dicebat ergo arcanum suae divinae virtutis parentibus humanae suae fragilitatis, matri suae scilicet verae suae carnis, et castissimo tutori castitatis illius, qui per id temporis, nec dum prola a luce Evangelica, ab omnibus pene qui eos nosse poterant, carnali conjunctione vir ejus, carnali administratione pater aestimabatur simul et vocabatur ipsius Domini Salvatoris. Dicebat, inquam, his, Quia in iis quae Patris mei sunt, oportet me esse. Qui cum arcem tanti mysterii ascendere intelligendo non possent, neque aliter eum in iis quae vere patris ejus essent manere decernerent, nisi ut comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
apud uos manebit. & in uobi
crit. quia uidelic& ciusdẽ scas
trinitatis cuius una atq indiuisibilis
natura diuinitatis est. mansio in
cordibus electorum dispar esse non
potest. Etgo quod dñs in templo se.¬
dtus dicit. in his quae patris iei
sunt oportet ne esse: declaratio. ẽ.
consempiternȩ dõ patri potestatis
& głae. Quod aut̃ rediens natatob
erat subditus parentibus. humanȩ .ẽ.
ueritatis indicium: simulq humi¬¬
litatis exemplum. In ea namq na¬¬
tura subditas crat hominib in qua
minor est patri. Unde ipse dicit.
Uado ad patrem. quia pater maior
me. ẽ inqua &iam minoratus est
paulominus ab angelis. In illa aut̃
inqua ipse & pater unum sunt.
in qua non extemp̃ore uadit ad
patrem. sed semꝑ in ipso.ẽ. oninia
ꝑ ipsum facta sunt: & ipse .ẽ. ante
om̃s. C uius multum est miranda
magnȩ dispensatio pretatis: qui
dum parentes suos mysterium
diuinae suae maiestatis nec dum
capete uidiss&. exhibuit eis humanȩ
subiectioneni hrimilitatis: ut per

Expanded text:
 in vobis erit . Quia videlicet ejusdem sanctae Trinitatis, cujus una atque indivisibilis natura divinitatis est, mansio in cordibus electorum dispar esse non potest. Ergo quod Dominus in templo sedens dicit, In his quae Patris mei sunt oportet me esse, declaratio est consempiternae Deo Patri potestatis et gloriae. Quod autem rediens Nazareth erat subditus parentibus, humanae est veritatis indicium, simulque humilitatis exemplum. In ea namque natura subditus erat hominibus, in qua minor est Patre. Unde et ipse dicit: Vado ad Patrem, quia Pater major me est: in qua etiam minoratus est paulo minus ab angelis . In illa autem in qua ipse et Pater unum sunt, in qua non ex tempore vadit ad Patrem, sed semper in ipso est, omnia per ipsum facta sunt, et ipse est ante omnes. Cujus multum est miranda magnae dispensatio pietatis, qui dum parentes suos mysterium divinae suae majestatis necdum capere vidisset, exhibuit eis humanae subjectionem humilitatis, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. in quantum ipsi cius sa.¬
puentiam grãmq poturre cognos.¬
cere: sed &iam apud dm̃ inquan.¬
tum ad cius laudem głamq sapi.¬
entiam ac gram quam in eo cogno-¬
ut̾re retulerunt: cuius brneficris
& muncribus aeternis. sit laus &
gr̾arum actio. in om̃ia scła scłorũ.

Expanded text:
s sapientiam gratiamque potuere cognoscere, sed etiam apud Deum, in quantum ad ejus laudem gloriamque, sapientiam ac gratiam, quam in eo cognovere, retulerunt: cujus beneficiis ac muneribus aeternis sit laus et gratiarum actio in omnia saecula saeculorum.
Abbreviated transcription (Latin):
gistros humiliter audiebat: ad con¬
probandum quia ds̃ erat. eisdem
loquentibus sublut ter responde¬
bat. Quod matri quȩrenti ac
dicenti. fili quid fecisti nobis sic.
ecce pater tuus & ego dobentes
quȩ rebamus te. respondit. & qui
est quod me quȩrebatis. rresciebatis
quia in his quae patris mei sunt
oport& me. ẽe : diuinę marestati
indicium fuit de qua alibi dien
Oniia quȩcumq habet pater. it
sunt: Atq ideo rectissime templꝰ
non mintis ad se quã ad patrem
ꝑtinere testatur. In uentusqur
intemplo dicit. quia in his quat
patris mei sunt oportet me ese
quia nimitũ quorũ una est mus¬
tas & gła. horum &iam una sedis
ac domus est. Nec solum matenas
dĩ domus. quȩ ad ad orandũ cun
temporaliter fueri sol& : sed & u
domus intellectualis quae adlu
Deniq idem filius qui de se ac pis
dilectori iuo promittit. utiis
ad tum & mansionem facitmus
rogabo patrem & aliũ paracha

Expanded text:
gistros humiliter audiebat, et ad comgistros humiliter audiebat, et ad comprobandum quia Deus erat eisdem loquentibus sublimiter respondebat. Quod matri quaerenti ac dicenti: Fili, quid fecisti nobis sic? ecce pater tuus et ego dolentes quaerebamus te. Respondit: Et quid est quod me quaerebatis? An nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse? Divinae majestatis indicium fuit, de qua alibi dicit: Omnia quaecunque habet Pater, mea sunt; atque ideo rectissime templum non minus ad se quam ad Patrem pertinere testatur. Inventus quippe in templo dicit quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse: quia nimirum quorum una est majestas et gloria, horum etiam una sedes ac domus est; nec solum materialis Dei domus, quae ad adorandum eum temporaliter fieri solet, sed etiam domus intellectualis quae ad laDenique idem Dei Filius, qui de se ac Patre dilectori suo promittit: Veniemus ad eum, et mansionem apud eum ro
Abbreviated transcription (Latin):
si nos mansio diuinȩ delectat ui¬
sionis: memores semꝑ illius p̾cepti.
Audi fili mi disciplinam patris tui:
& ne dimittas legem matris tuae.
ut addatur gr̃a capiti tuo & tor¬
ques collo tuo. Per auditũ quippe
disciplinae paternȩ ac ꝓ obseruantia
maternę begis gratia capiti nr̃o et
collo torques additur: quia quanto
quis diuinis intentus fuerit auscul¬
tare prȩcrptis: quanto ea quae
didicerit in unitate matris ȩxłȩ̃
diligentius obseruate studurrit:
tanto & nunc dignius ad honorẽ
prȩdicandi & infuturo sublimius
ascendet ad bratitudint̃ cũ xꝑ̃o
sure fine regnandi. Uerũ nequis
autumit dñm saluatorẽ ob inpe¬
ritiȩ necessitatẽ adisse audisseq
& interrogasse magistros: iuideamꝰ
quid sequitur. Stupebant autem
om̃s qui cum audiebant suꝑ prudtu¬
tia & responsis eius: & uidentes mi¬
rati sunt. Qui enim idem uerus
homo & uerus erat ds: ad ostenden¬
dum quia homo erat. homines mi¬

Expanded text:
si nos mansio divinae delectat visi nos mansio divinae delectat visionis, memores semper illius praecepti: Audi, fili mi, disciplinam patris tui, et ne dimittas legem matris tuae, ut addatur gratia capiti tuo, et torques collo tuo . Per auditum quippe disciplinae paternae ac pro observantia maternae legis gratia capiti nostro, et collo torques additur: quia quanto quis divinis intentus fuerit auscultare praeceptis, quanto ea quae didicerit in unitate matris Ecclesiae diligentius observare studuerit, tanto et nunc dignius ad honorem praedicandi, et in futuro sublimius ascendet ad beatitudinem cum Christo sine fine regnandi. Verum ne quis autumet Dominum Salvatorem ob imperitiae necessitatem adiisse audisseque et interrogasse magistros, videamus quid sequitur: Stupebant autem omnes qui eum audiebant super prudentia et responsis ejus, et videntes mirati sunt. Qui enim idem verus homo et verus erat Deus, ad ostendendum quia homo erat, homines ma
Abbreviated transcription (Latin):
plum. Dĩ quippe uirtus & dĩsa¬
pientia aeternaq diuinitas loquit᷑.
Ego sapientia habito in consilio: et
eruditis inter sum cogitationibus.
Meum est consilium & atquitas:
mea prudentia: mea ẽ. fortitudo.
Per me reges regnant: & conditores
legum iusta decernunt. Beatus
homo qui audit me: qui uigilat
ad fores meas cotidic: & obseruat ad
postes ostu mei. Ipsa homine in¬¬
duta ad audiendos homines adue-¬
nire dignata est: ut nimiru homi-¬
nibus quamuis summo ingenio
pręditis. necessariam discendi uerbi
formam prȩrogaret: ne siqui disci¬¬
puli ueritatis fitri refugerent:
magistri efficerentur erroris. Et
bene qui iuurnis erat doctrinae
subiturus officium. putrulus ad huc
seniores audit & interrogat: ut ii.¬
delic& eorũ prouida dispensatione
compescat audaciam : qui non solum
indocti. sed &iam impubes ad do-¬
cendum ꝓrumpere magis quã ad
discendum uolunt submitti. Se-¬
quamur iter cius humanitatis.

Expanded text:
plum. Dei quippe virtus, Dei saplum. Dei quippe virtus, Dei sapientia aeterna quae divinitus loquitur: Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Meum est consilium et aequitas, mea est prudentia, mea est fortitudo, per me reges regnant, et conditores legum justa decernunt. Beatus homo qui audit me, et qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . Ipsa homine induta ad audiendos homines advenire dignata est, ut nimirum hominibus, quamvis summo ingenio praeditis, necessariam discendi verbi formam praerogaret: ne si qui discipuli veritatis fieri refugerent, magistri efficerentur erroris. Et bene qui juvenis erat doctrinae subiturus officium, puerulus adhuc seniores audit et interrogat, ut videlicet eorum provida dispensatione compescat audaciam, qui non solum indocti, sed etiam impubes ad docendum prorumpere magis, quam ad discendum volunt submitti. Sequamur iter ejus humanitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
mitum est humilitatis indicium.
Hominis naͣq ẽ. ad offerenda dõ
sacrificiorum spiritalium uota con-¬
currere: & auctorem suũ orationib
lacrimisq sibi conciliate profusis:
Fecit ergo dñs inter homines homo
natus : quod faciendum hominib
ꝑ angelos imprrauerat ds̃. Seruauit
ipse legem quam dedit: ut nobisqui
puri homines sumus. seruandum
ꝑ om̃ia quicquid ds̃ iubee ostender&
Sequamur iter humane conuersa-¬
tionis eius. si deitatis głam delecta¬
mur intueri: si optamus habrtare
in domo eius aeterna in cȩlis om̃ib
diebus uitȩ nr̃ȩ: si iuuat uidere
uoliuitatẽ dñi & protegi atemplo
sco eius. Et ne ulla in aeternũ
malorum aura pulsemur: nemi-¬
nerimus pręsentis a eccłae doniũ
irecessariis pręcum mundarum
frequentare muntribus. Quod
ipse duodennis intemplo sedit
in medio doctorum audiens et in-¬
terrogans illos. humanȩ̨ est humi.¬
litatis indicium: immo &iam exi¬
mium discendȩ humilitatis exem¬

Expanded text:
mirum est humilitatis indicium. mirum est humilitatis indicium. Hominis est namque ad offerenda Deo sacrificiorum spiritualium vota concurrere, et auctorem suum orationibus lacrymisque sibi conciliare profusis. Fecit ergo Dominus inter homines homo natus quod faciendum hominibus per angelos imperaverat Deus. Servavit ipse legem quam dedit, ut nobis qui puri homines sumus, servandum per omnia quidquid Deus jubet, ostenderet. Sequamur igitur iter humanae conversationis ejus, si divinitatis gloriam delectamur intueri, si optamus habitare in domo ejus aeterna, in coelis omnibus diebus vitae nostrae, si juvat videre voluptatem Domini, et protegi a templo sancto ejus . Et ne ulla in aeternum malorum aura pulsemur, meminerimus praesentis Ecclesiae domum necessariis precum mundarum frequentare muneribus. Quod ipse duodenis in templo sedit in medio doctorum audiens et interrogans illos, humanae est humilitatis indicium, imo etiam eximium discendae humilitatis exem
Abbreviated transcription (Latin):
diligetur a patre mto : & ego diligã
eu: & manifestabo ei intrpsum.
Meipsum inquit manifestabo: idest
non qualem me om̃s conspietre. qua¬¬
lem &iam infideles uidere posfunt
& crucifigere: sed qualem indecore
suo regem sȩcuilorũ soli uidere
possunt oculi mundi scõrum. t̾abem
me ad rependendam uicẽ dibectio¬
nis his qui me diligunt ostendani.
gtur speremus nos ut diximus per
humanitatis eius sactamenta ad ui¬
dendam diuinitatis specrem posse
conscendere: si tanen cadem sacta¬
menta digno iustitiȩ & scitatis et
urntatis honore. ut accipimtis
alibata serutintis: si humanae
conirersationis cius exempla: si
dostrinae quã ꝑhominẽ nobiꝰ
ministrauit. humiliter dicta
sequamur. Nam qui humilitatis
cius uestigia sequi dedignatur :
qua tenitritate sperat sc ad intuen¬
da claritatis eius posse gaudia pe-
netrare: Quod aut̃ dñs ꝑ omnes
annos cum parentibus in p̾ascha
hierosolymam uenit : humanȩ ni¬

Expanded text:
diligetur a Patre meo, et ego diligam diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Meipsum, inquit, manifestabo, id est, non qualem me omnes conspicere, qualem etiam infideles videre possunt et crucifigere, sed qualem in decore suo regem saeculorum soli videre possunt oculi mundi sanctorum, talem me ad rependendam vicem dilectionis his qui me diligunt, ostendam. Igitur speremus nos, ut diximus, per humanitatis ejus sacramenta ad videndam divinitatis speciem posse conscendere, si tamen eadem sacramenta digno justitiae et sanctitatis et veritatis honore, ut accepimus, illibata servemus, si humanae conversationis ejus exempla, si doctrinae, quam per hominem nobis ministravit, humiliter dicta sequamur. Nam qui humilitatis ejus vestigia sequi dedignatur, qua temeritate sperat se ad intuenda claritatis ejus gaudia posse penetrare? Quod ergo Dominus per omnes annos cum parentibus in Pascha Hierosolymam venit humanae ni
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i redemptoris. qua nr̃ȩ partias
humanitatis dignatus est fitri.
comnirmorat acternitatẽ diuia
matestatis. in qua patri mansita
manet semꝑ acqualis: ut uidelia
incarnationis cius humilitate
memoriam reuocata. & ipsi contra
omium uulnera peccatorũ mredica¬
mentum uerȩ humilitatis curemus
extitere. pio semꝑ animo recolentes.
quantum nos pro diuino amore. qͥntũ
pro nr̃a salute oporteat humiliari.
qui terra sumus & cinis. si tantum
summa illa potestas pro nobis humi-¬
liari non respuit: ut ad suscipienda
nĩȩ fragilitatis infirma descenderet.
Item audita. credita est & confessa
diuinitas dñi saluatoris: qua patri
& spũi scõ consubstantialis semper
& coarternus ꝑseutret. Optremus
nos ꝑhumanitatis eius sacranenta.
quibus imbuti sumus. usq ad contẽ¬
plandam diumnitatis cius dem głam
posse ꝑtingere : quam ipse ad contẽ¬
pitate pollicetur dicens. Qui hab&
mandata mea & seruat ea: ille est
qui diligit me. Qui aut̃ diligit me

Expanded text:
 qua nostrae particeps humanitatis dignatus est fieri: commemorat aeternitatem divinae majestatis, in qua Patri mansit ac manet semper aequalis; ut videlicet incarnationis ejus humilitate ad memoriam revocata, et ipsi contra omnium vulnera peccatorum medicamentum verae humilitatis curemus exercere, pio semper animo recolentes quantum nos pro divino amore, quantum pro nostra salute oporteat humiliari, qui terra sumus et cinis, si tantum summa illa potestas pro nobis humiliari non respuit ut ad suscipienda nostrae fragilitatis infirma descenderet. Item audita, credita et confessa divinitate Domini Salvatoris, qua Patri et Spiritui sancto consubstantialis semper et coaeternus perseverat, speremus nos per humanitatis ejus sacramenta quibus imbuti sumus, usque ad contemplandam divinitatis ejusdem gloriam posse pertingere, quam ipse pietate pollicetur, dicens: Qui habet mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me: qui autem diligit me,
Abbreviated transcription (Latin):
splendor appareat. nec possit nisi
xp̃rani. Hoc est illud uerũ lum.
quod omẽm hominẽ iustificat &
inlustrat: hoc est quod eruit de
potestate tenebrarũ. & tranfferet
in tegni filii di. Hoc est quod per
notritatem uitę desideria animi
prouehit. & concupiscentias carnuis
extinguit. Hoc est quod pascha dñi
inarimis sinceritatis & ueritatis
legitime cȩlebratur dum ferrato
atira de ipso dño inebriatur & pas-¬
citur. Non en̾i aliud agit partici¬
patio corporis & sanguinis xp̃i. quã
ut in id quod suminius transeamus.
& in quo commortui & conseprilti
& conresuscitati sumus ipsum per
oniia & sp̃u & carne gestemus. di¬
certe apło. Mortui eui estis. &
uita uͣra abscondita est cum xp̾o¬

Expanded text:
splendor appareat, nec possit nisi splendor appareat, nec possit nisi Christiani. Hoc est illud verum lumen, quod omnem hominem justificat et illustrat. Hoc est quod eruit de potestate tenebrarum, et transfert in regnum Filii Dei . Hoc est quod per novitatem vitae desideria animae provehit, et concupiscentias carnis exstinguit. Hoc est quo Pascha Domini in azymis sinceritatis et veritatis legitime celebratur : dum fermento atura de ipso Domino inebriatur et pascitur. Non enim aliud agit participatio corporis et sanguinis Christi, quam ut in id quod sumimus transeamus: et in quo commortui, et consepulti, et conresuscitati sumus, ipsum per omnia et spiritu et carne gestemus, dicente Apostolo: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum
Abbreviated transcription (Latin):
tamq intiguis pascrus alit. ut in¬
numerȩ oues dilectionis pingue¬
dine toboratȩ. sicut bonus pastor
dignatus est pto ouibus suis ani-¬
mam sua̾ poriere. ita & ipsi non
dubitent pro nomine pastoris
occubere. Ipse est cui non solum
gloriosa mattẏrã fortitudo. sed
&iam om̃tum renascentrũ fides. in
ipsa tegeneratione compatitur.
Dum enim tenuntiatur diabolo
& creditur dõ. dum in nouitate
auetustate tranfitur. du terreni
hominis imago deponit᷑. & celestis
forma suscipit᷑. ꝗdã spec ies mortis. & qͣdã
similitudo resurrectionis inter¬
suscrpiens. non ⁊dem sit post laua¬
chrũ qui ante baptisnium fuit.
sed corpus regenierati fiat caro crul
mi. dextetȩ est excelsi qui operat᷑
om̃ia in om̃ibus. ut singulis fide.¬
libus perbonȩ conuersationis
qualitatem. ipsum piorã operum
intelligamus auctorem. gr̾as agen
ris matũ donis. ita uniuersum
ȩccłae corpus exornat. ut ꝑ multos
unius luminis radios idem ubiq

Expanded text:
tamque irriguis pascuis alit, ut intamque irriguis pascuis alit, ut innumerae oves dilectionis pinguedine roboratae, sicut bonus pastor dignatus est pro ovibus suis animam suam ponere , ita et ipsae non dubitent pro nomine pastoris occumbere. Ipse est cui non solum gloriosa martyrum fortitudo, sed etiam omnium renascentium fides in ipsa regeneratione compatitur. Dum enim renuntiatur diabolo, et creditur Deo, dum in novitatem a vetustate transitur, dum terreni hominis imago deponitur, et coelestis forma suscipitur, quaedam species mortis et quaedam similitudo resurrectionis intersuscipiens non idem sit post lavacrum qui ante baptismum fuit, sed corpus regenerati fiat caro Crucimi, dextrae est Excelsi , qui operatur omnia in omnibus : 247 ut in singulis fidelibus per bonae conversationis qualitatem ipsum piorum operum intelligamus auctorem; gratias agerismatum donis ita universum Ecclesiae corpus exornat, ut per multos unius luminis radios idem ubique
Abbreviated transcription (Latin):
prȩsentiũ operã uirtute sentimus
Ipse est qui de sp̃u scõ ex matre editus
tirrgine. incontaminatam eccłam
suam eadem sprratione fecundat.
ut ꝑ baptismatis partum innume.¬
rabilis filiorã dĩ multitudo gigna
De quib dicitur. Qui non ex sanqul¬
nibus neq ex uoluntate uiri neꝙ
e tiolunttate carnis. sed ex dõ nati
suet Ipse est in quo semen abrabã
potius mundi adoptione benedicit᷑.
est patriatcha gentiũ pater. dũ
ꝑ missionis filii fide. non carne nas¬
duntur. Ipst est qui nullius gentis
ꝯ ceptionem faciens. de om̃i natione
quȩ est sub celo. unu scãrũ ouium
qfficit gregem. & cotidie implet
quod prorni serat dicens: habro &
ailias oues quae non funt ex hoc
ouili. & illas oport& mi adducere
& uocẽ meã audient. & erit unus
grex & imus pastor. Quamuis cn̾i
brato prtro principaliter dicat
pasce otres meas: ab uno tanten dño
ipsa om̃rum regitur citra pastora.
Ft uenrentes ad petram tam lȩtis.

Expanded text:
praesentium operum virtute sentimus. praesentium operum virtute sentimus. Ipse est qui de Spiritu sancto ex matre editus Virgine incontaminatam Ecclesiam suam eadem inspiratione fecundat, ut per baptismatis partum innumerabilis filiorum Dei multitudo gignatur, de quibus dicitur: Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt . Ipse est in quo semen Abrahae totius mundi adoptione benedicitur; et fit patriarcha gentium pater , dum promissionis filii fide, non carne nascuntur. Ipse est qui nullius gentis exceptionem faciens, de omni natione quae sub coelo est unum sanctarum ovium efficit gregem, et quotidie implet quod promiserat, dicens: Habeo et alias oves, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient; et erit unus grex et unus pastor . Quamvis enim beato Petro principaliter dicat, Pasce oves meas , ab uno tamen Domino ipsa omnium regitur cura pastorum, et venientes ad petram tam laetis
Abbreviated transcription (Latin):
diceretur. non remaledicebat. Cai
pateretur. non cominabatur. Tra¬¬
debat autem se iudicanti in iustę:
qui peccata nr̃a ipse pertulit in
etgo nemo est credentrã dilectissimi
cui dotia neganda sint gtae. ta nen
est qui non sit xpͣianȩ debitor disa¬
plinȩ: quia & remota est mystice leqs
asptritas. uoluntatiȩ tamen obseita¬
tiae creuit utilitas. dicente euuan
sabbati obseruantia prȩcefferunt
loqurita. & ipse est finis legis. non
euacuando significationes ipsius sed
impbendo. Qui licoe ⁊dem sit auctor
ueterũ qui nouorũ. figuratarũ tamen
ꝓmissioriu sacram̃ta mutauit. quia
promissa perfecit. Et denuntiat¬
ombus cessationem imposuit. qm de¬
nuntiatus aducuit. In prȩceptis ut
moralibus nulla prioris testamenti
decreta reprobata. sed euuangelico
magisterio multa sunt aucta ut per.¬
fectiora & lucidiora effent dantia
salutem. quã promittentia saluatorẽ.
liationem inundi & fecit & docuit.
non in historia tantũ prȩteritarum
actionum nouimus. sed &iam in

Expanded text:
maledicebat; cum pateretur, non comminabatur: tradebat autem judicanti se injuste. Qui peccata nostra ipse pertulit in P. V. Sicut ergo nemo est credentium, dilectissimi, cui dona neganda sint gratiae, ita nemo est qui non sit Christianae debitor disciplinae: quia etsi remota est mysticae legis asperitas, voluntariae tamen observantiae crevit utilitas, dicente evangesabbati observantia praecesserunt, locuta. Et ipse est finis legis , non evacuando significationes ipsius, sed implendo. Qui licet idem sit auctor veterum qui novorum, figuratarum tamen promissionum sacramenta mutavit, quia promissa perfecit: et denuntiationibus cessationem imposuit, quoniam denuntiatus advenit. In praeceptis autem moralibus nulla prioris Testamenti decreta reprobata, sed evangelico magisterio multa 246 sunt aucta: ut perfectiora et lucidiora essent dantia salutem quam promittentia Salvatorem. liationem mundi et fecit, et docuit, non in historia tantum praeteritarum actionum novimus, sed etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
forma esse dignatus est : Om̃s en̾i
infermitates nr̃as quae utuunt de
peccato. absq peccati cõmunione sus¬
cepit. ut famis acsitis. somni & lassi¬
tudinis. meroris ac fletus affectionib
non careret. dolotesq sȩuissimos usq
ad mortis extrema pateretur. quia
nemo poss& laqueos mortalitatis ab¬¬
solui. nisi ille in quo solo iu nocens
erat natura om̃ium sineret se initer¬
fici manibuis impiorũ. Unde sal¬¬
uator nrͣ filius di uniuersis in se
credentibus. &. sacramentũ condidit
& exemplum: ut unum ad prg̨hen¬
derent tenascendo. alteru sequerent᷑
imitando. Hoc eni docae bratus
petrus apłs dicens. Ap̃c passus est¬

Expanded text:
forma esse dignatus est ? Omnes enim forma esse dignatus est ? Omnes enim infirmitates nostras, quae veniunt de peccato, absque peccati communione suscepit, ut famis et sitis, somni et lassitudinis, moeroris ac fletus affectionibus non careret, doloresque saevissimos usque ad mortis extrema pateretur: quia nemo posset laqueis mortalitatis absolvi, nisi ille, in quo solo innocens erat natura omnium, sineret se interfici manibus impiorum. Unde Salvator noster Dei Filius universis in se credentibus, et sacramentum condidit, et exemplum: ut unum apprehenderent renascendo, alterum sequerentur imitando. Hoc enim docet beatus Petrus apostolus dicens: Christus
Abbreviated transcription (Latin):
est ergo dubrum dilectissimi natitrã
humanam in tanta conexionem
a filio aĩ esse susccptam. ut non solũ
in illo homine qui est primogenitos
totius creature. sed &iam in omib
scis suis unus idemq sit xp̃s: & sicut
amembris caput. ita acapite diuidi
membra tion possint. Quamuts
enim non istius uttȩ sit scđ ȩternę.
ut sit ds̃ om̃ia in om̃ibus. tamen
& iam modo templi sui quod est.
ȩcclesia. in diuisus habitator est:
scđm quod ipse ꝓmisit diceus.
Etcce ego uobiscum sum om̃ib diebus.
usq ad consũmationẽ scłi. Quibus
apłs consonans ait. Ipse est caput
cotporis ȩccłs. qui est principium
primogenitus ex mortuis. ut sit in
om̃ibris ipse primatum teneus. qͥa
in ipso complacuit ome̾m plenitu¬¬
dinem habitare. & ꝑ eu̾ teconciliari
om̃ia in tpso. His aute & pluribus
aliis testimonus. quid insinuatur
cordib nrr̃is. nisi ut ꝑom̃ia ad cius¬
imaginem renoueinur. qui ꝑma¬
nens in forma dĩ. carnis peccati

Expanded text:
est dubium, dilectissimi, naturam humanam in tantam connexionem a Filio Dei esse susceptam, ut non solum in illo homine qui est primogenitus totius creaturae , sed etiam in omnibus sanctis suis unus idemque sit Christus; et sicut a membris caput, ita a capite membra dividi non possint. Quamvis enim non istius vitae sit, sed aeternae, ut sit Deus omnia in omnibus ; tamen etiam modo templi sui, quod est Ecclesia , indivisus habitator est, secundum quod ipse promisit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Quibus Apostolus consonans ait: Ipse est caput corporis Ecclesiae, qui est principium, primogenitus ex mortuis: ut sit in omnibus ipse primatum tenens, quia in ipso complacuit omnem plenitudinem habitare, et per eum reconciliari omnia in ippluribus testimoniis quid insinuatur cordibus nostris, nisi ut per omnia ad imaginem ejus renovemur, qui permanens in forma Dei, carnis peccati
Abbreviated transcription (Latin):
tori ereatura ess& unita. nihil ad
sumpto druru. nihił ad sument de¬
ess& humanũ. Hoc consiliũ i ustitiȩ
& miscđĩȩ dĩ: lic& in prȩteritis sȩculis
quibusdam utlamiibus fuerit obrim¬
bratum. non tanten tta obtectum est.
ut scorã qui ab initio usq ad aduen-¬
tum dñi laudabiles extiterunt in¬
tellectu negaretur. cum & ꝓpbeticis
uerbis & terũ gestarũ significationibus.
salus quȩ in xp̃o erat uentura pro-¬
missa sit: quã non solum qui prȩdi¬
cabant adepti sunt. sed &iam om̃es
qui predicantibus crediderant. Vna
en̾i fides iustificat unitersorũ tẽporũ
scõs. & ad eandem spem fidelium per-
factum. uel patres nrͣi adoraue̾re
faciendum. Nec inter iudȩos atq
gentiles ulla distinctio est. Si quidẽ
sicut ait apłs. crrerimcisio nihil est.
& prȩputium nihil est: sed obseruatio
mandatorũ dĩ. Quȩ sicum fidei m¬
tegritate scruetur. ueros abrahac
filios. id est perfectos faciunt xpianos:

Expanded text:
tori creatura esset unita, nihil 244 tori creatura esset unita, nihil 244 assumpto divinum, nihil assumenti deesset humanum. CAP. Iitiae Dei, licet in praeteritis saeculis quibusdam velaminibus fuerit obumbratum, non tamen ita obtectum est ut sanctorum, qui ab initio usque ad adventum Domini laudabiles exstiterunt, intellectui negaretur: cum et propheticis verbis, et rerum gestarum significationibus, salus quae in Christo erat ventura, promissa sit: quam non solum qui praedicabant adepti sunt, sed omnes etiam qui praedicantibus crediderunt. Una enim fides justificat universorum temporum sanctos, et ad eamdem spem fidelium pertifactum, vel patres nostri adoravere faciendum. Nec inter Judaeos atque gentiles ulla distinctio est. Siquidem, sicut ait Apostolus, circumcisio nihil est, et praeputium nihil est, sed observatio mandatorum Dei ; quae si cum integritate fidei serventur, veros Abrahae filios, id est perfectos faciunt Christianos,