comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iusto illi. Tunc primũ intellexo
diabolis se per passiotem dñi pi
testate quam habebat in mundo
pritandim. & spolus quȩ apud
inferos & suꝑ cos habebat esse sp¬
liandum. & ideo satagere conatus
est: ut faltem per passionem uxonis
pilati dnm̃ amorte retraberet.
Multa eñi passa sum hodie ꝑtusũ
ꝓpter eũ. Notandum st quia
gentibus sepe somnia reuclantus
adõ non obcorã merita. sed ꝓseitn
tia futurorũ. uel & iam ꝑcautelam
aliorum sicut begimus nabuchodo¬
nosor distributionem om̃ium regno¬
rum terrȩ uidisse. & sicut legunts
pharaonem sominium uidisse. Q
iosephcrm prudtnter disstriusset
dñs constitatus est interra egypi
Principes autẽ sactidotum & senuot
populi persuastrunt populis pa
arent qui prinei pem seditionis
degerunt. & auctotẽ pacis id est
dũm morti addixerunt. At illi
dixtrunt. Parrabban. Batrabbas
qui interpretatur filius magistri

Expanded text:
justo illi. » Tunc primum intellexit justo illi. » Tunc primum intellexit diabolus per passionem Domini se potestate, quam habebat in mundo, privandum, et spoliis, quae apud inferos et super eos habebat, esse spoliandum: et ideo satagere conatus est, ut saltem per passionem uxoris Pilati Dominum a morte retraheret. « Multa enim passa sum hodie per visum propter eum. » Notandum est, quia gentilibus saepe somnia revelantur a Deo, non ob eorum merita, sed aut pro futurorum, vel etiam pro cautela aliorum, sicut legimus Nabuchodonosor distributionem omnium regnorum terrae vidisse : et sic legimus Pharaonem somnium vidisse, quod Joseph cum prudenter disseruisset, dominus constitutus est in terra Aegypti . « Principes autem sacerdotum et seniores populi persuaserunt populis, ute et pace carent, qui principem seditionis elegerunt, et auctorem pacis, id est Dominum morti tradiderunt. « At illi dixerunt: Barabbam. » Barabbas qui interpretatur filius magistri,
Abbreviated transcription (Latin):
accusatione eũ aditdicauit. Prin¬
cipibus in terrogantibus nrihil tes¬¬
pondit. quos sua responsione in-¬
dignos esse rudicabat. uel certe
ideo non respondit. ne si semetipsũ
digna responsione purgaroe. utili¬
tas passionis differretar. & genus
humanum sine passiore sua saluari
non poterat. Per diem autẽ sola¬
nem consueuerat prȩses unũ dint¬
tere ex uinctis quem uoluissent.
Memores eñi rudȩi liberationis suc
de argypto. hanc habebant consi¬
ctudinem. ut in die festo unum
uinctum amorte criperent. in
memoriam suae liberationis. qͥuo
de ȩgypto liberati sunt. Habbun
autem tunc uinctũ in signem. qui
dicebatur barrabbas. Darrabbis
autem propter seditiorte & homi¬
cidium sicut lucas testatur. con¬
clusus teurebatur in carcere
Sedente autẽ illo pro tribunali.
Tribunal est sedes iudicis. sicut
solium sedes regis. cathedra aute
sedes magistri. Misit ad illum
uxor eius dicens. Nihil tibi. &

Expanded text:
accusatione eum morti adjudicabat. Prinaccusatione eum morti adjudicabat. Principibus autem interrogantibus, nihil respondit, quos sua responsione indignos esse judicabat. Vel certe ideo non respondit, ne si semetipsum digna responsione purgaret, utilitas passionis differretur, et genus humanum sine passione sua salvari non poterat. « Per diem autem solemnem consueverat praeses unum dimittere ex vinctis quem voluissent. » Memoriam enim Judaei liberationis suae de Aegypto, hanc habebant consuetudinem, ut in die festo unum vinctum a morte eriperent, in memoriam suae liberationis, quando de Aegypto liberati sunt. « Habebant autem tunc unum vinctum insignem, qui dicebatur Barabbas. » Barabbas autem propter seditionem et homicidium sicut Lucas testatur conclusus tenebatur in carcere. « Sedente autem illo pro tribunali. » Tribunal est sedes judicis, sicut solium sedes regis, cathedra autem sedes magistri. « Misit ad eum uxor ejus dicens: Nihil tibi et
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicae untuersa quȩ sp̃s se̾s per
ora propharum loquutus est. & com¬
niunia sunt & propria singulorũ.
Quic quid en̾i dixit hieremias. repu¬¬
tandum est rachatie. & quod hrete¬
mias dixit & exteri prophę locriti
funt utiq fecerutit ⁊achariae. quia
ficut dixi unauersa quȩ sp̃s sõs per
ora propħarum locutus est & com¬
iuiria fuerunt om̃tum. & ꝓpria
singulorũ. Eit interrogauit cum
prȩses dictus. Tu es tex iudȩorum:
Dicit illi iħẽ. Tu dicis. subauditur
quia ego sum. Notandum est quia
hoc quod ei obiectum fuerat ascribis
& phariseis. hoc & iam pilatus inter¬
rogauit. utrum uidelica se regeri
rud gor̾ esse diceret sicut scribe &
pharisçi eum accusaueraunt. Sed
dñs suum ita temperauit resporsã.
ut utritatem diceret. & tam sermo
illtus calum piuȩ tion pateret. Et
cũ accusaretur a principibus sacer¬
dotum & senioribus. irihil respor¬
dit. Intuendum est quod dñͣs pilato
interroganti pauca respondit. idõ
quia non suo arbitrio sed popula

Expanded text:
s per ora prophetarum locutus est, et communia sunt omnium, et propria singulorum. Quidquid enim dixit Jeremias, reputandum est Zachariae, et quod Jeremias dixit, et caeteri prophetae locuti sunt, utique fuerunt Zachariae. Quia sicut dixi universa quae Spiritus sanctus per ora prophetarum locutus est, et communia fuerunt omnium, et propria singulorum. « Et interrogavit eum praeses, dicens: Tu es rex Judaeorum? Dicit illi Jesus: Tu dicis. » Subauditur, quia ego sum. Notandum est quia hoc quod ei objectum fuerat a scribis et Pharisaeis, hoc etiam Pilatus interrogat, utrum videlicet se regem Judaeorum esse diceret, sicut scribae et Pharisaei eum accusaverunita suum temperavit responsum, ut veritatem diceret, et tamen sermo illius calumniae non pateret. « Et cum accusaretur a principibus sacerdotum et senioribus, nihil respondit. » Intuendum est quod Dominus Pilato interroganti, pauca respondit: ideo, quia non suo arbitrio, sed populi
Abbreviated transcription (Latin):
cum dño patimur. septima autẽ
quae nunc est post dñi aduentu
in anima cum dũo requiescimꝰ. ex¬
ralem. ut receptis corporib simus
inmortabes in corpore. & incorrup¬¬
tibiles in mente. Dñe. recordati
fumus. quia seductor ille dixit
adhuc uruens: post tres dies resur.¬
gam. Eet noniie seductoris & furis
lic& nolentes. ueritatẽ loquunt᷑
tate ad falsitatem abono ad mialũ.
sed econtrario ab iniquitate ad
iustitiam. Futes autem apostoli
futrunt. quia fidem xp̃i quã iudȩi
respurrunt. aiudȩis auferre & ad
populos gentium transducere
studuerunt. Illi autẽ ab tuntes
munitrunt sepulch rũ. siguantes
lapidem cum custodibus. Nori
autem sufficit scribis & pharisȩis
ut dñm interficerent cruce. sed
&iam ad sepulcbrũ ipsius custodes
adhiburrunt. & quantũ in illis
fuit resurgenti inanus apposutit.
Sed quanto maiori diligentia sepril¬
chro oustodes adbibrierunt. tanto
nos certiores de fide illius reddi-¬
derunt.

Expanded text:
cum Domino patimur, septima autem, cum Domino patimur, septima autem, quae nunc est, post Domini adventum in anima cum Domino requiescimus, exralem, ut, receptis corporibus, simus immortales in corpore et incorruptibiles in mente. « Domine, recordati sumus quia seductor ille dixit adhuc vivens: Post tres dies resurgam. » Et nomine seductoris et furis, licet nolentes, veritatem loquuntur tate ad falsitatem, a bono ad malum: sed econtrario ab iniquitate ad justitiam. Fures autem apostoli fuerunt, quia fidem Christi, quam Judaei respuerunt, a Judaeis auferre, et ad populos gentium transducere studuerunt. « Illi autem abuentes, munierunt sepulcrum, signantes lapidem cum custodibus. » Non autem sufficit scribis et Pharisaeis ut Dominum interficerent cruce, sed etiam ad sepulcrum ipsius custodes adhibuerunt. Et quanto illis fuit, resurgenti manus opposuerunt. Sed quanto majori diligentia sepulcro custodes adhibuerunt, tanto nos certiores de fide illius reddiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
saxum magnũ ad hostium monu-¬
menti. & abrit. Diuina ꝓuidentia
actum est ut magnu̾ saxum ad uolue¬
retur ad hostium monumenti. ne
simodicum ad uolueretur ad ostiũ¬
rent scribȩ & pharisȩi. quod furto
mulirrum uel discipuilorũ sabbato
fuiss& corpus dni sumptũ. Etrat
autẽ ibi maria magdalenȩ. Et
artius amauerunt. &iam morien¬
tem usq ad funus subsecutȩ sunt.
Altera autem die quae est post
parasceutii. conuenerunt pͥricipes
sacerdotum & pharisȩi ad pilatum.
Altera autẽ. idest die sabbati.
Siquidem sexta feria dr̃is crucifixus
est. sabbato quieuit in fepulebro.
octauo qui est & primus resurrexit.
Et pulchro ordine. Quia en̾i homo
sexta die factus est. & ds septimo¬
die requieuit ab om̃ibus operibus
suis. pulchra ratione dñs sexta
feria genus humanũ sua passione
redemiit. sabbato in sepulchro qui¬
cuit. actauo diei resurrexit. quod
& iam pro nra salute constat esse
actũ. Diquidem ꝑ sex scłi ętates

Expanded text:
saxum magnum ad ostium monusaxum magnum ad ostium monumenti, et abiit. » Divina providentia actum est, ut magnum saxum advolverint ad ostium monumenti, ne si modicum advolveretur, rent scribae et Pharisaei, quod furto mulierum vel discipulorum sublatum fuisset corpus Jesu. « Erat autem ibi Maria Magdalene, » arctius amaverant, etiam morientem usque funus subsecutae sunt. « Altera autem die, quae est post parasceven, convenerunt principes sacerdotum et Pharisaei ad Pilatum. » Altera autem die, id est, die sabbati. Siquidem sexta feria Dominus crucifixus est, sabbato quievit in sepulcro, octavo, qui est primus, resurrexit. Et pulchro ordine, quia homo sexta die factus est, et Deus septimo requievit die ab omnibus operibus suis, pulchra ratione Dominus sexta feria genus humanum sua passione redemit, sabbato in sepulcro quievit, octavo die resurrexit. Quod etiam pro nostra salute constat esse actum. Siquidem per sex saeculi aetates
Abbreviated transcription (Latin):
indone in uoluit. qui sacramtum
illius pura mente suscipit. Eit
posuit in monumento suo nouo. qd̃
goiderat in petra. Berre inmonu.¬
mento nouo dñs ponitur & non
in uiteri. ne lic& aliis remantntib
bio resurgente alios surrexisse
sngerent. De monumento autem¬
erant qui illud uideruntd quod
su domus rotunda excisa de sub¬¬
icente rupe. & tantę altitudinis.
ut qui intus fuerit &xtensa manu
acumen illius tangere possit.
habes intioitu ab orientali parte. eui
lipis ille magnus appofitus est. In.
cuius aquilonali latere corpus dñi
iacuit. habrris septem uel octo pedũ
longitudinem. trrum palmorum
eminens acȩtero pauimento. Ecrat
autem rubri & candidi coloris huiꝰ¬
cemodi lapis. Quod personȩ salua.¬
toris aptissime contrenit. cui ȩccłã
in cantico amoris dicit. dilectus
m̃s candidus & rubicundus. Can¬¬
didus scilic& qui prccatũ ñ fecit.
rubieundus quia propriȩ passionis
qruore respersus est. Et aduolutt

Expanded text:
sindone involvit, qui sacramentum sindone involvit, qui sacramentum illius pura mente suscipit. « Et posuit in monumento suo novo quod exciderat in petra. » Bene in monumento novo Dominus ponitur, et non in veteri, ne scilicet aliis remanentibus, Domino resurgente, alios surrexisse fingant. De monumento ferunt, qui illud viderunt, quod sit domus rotunda, excisa de subjacente rupe: et tantae altitudinis, ut qui intus fuerit, extenta manu cacumen illius tangere possit. Habens introitum ab orientali parte, cui lapis ille magnus appositus est. In cujus aquilonari parte corpus Domini jacuit, habens septem vel octo pedum longitudinem trium palmarum eminens a caetero pavimento. Erat autem rubri et candidi coloris hujuscemodi lapis, quod personae Salvatoris aptissime convenit, cui Ecclesia in Cantico amoris dicit: « Dilectus meus candidus et rubicundus . » Candidus scilicet, quia peccatum non fecit: rubicundus, quia propriae passionis cruore respersus est. « Et advolvit
Abbreviated transcription (Latin):
ramathaim ciuitas uidelio& hedoi¬
non obiactantiam scriptoris. it
dñs diuitem discipulum habero
uideretur. sed ut osteridatur qui
aliter aprȩfecto corpris dnt non
poterat impetrare. nisi diuts et
Iunc eñi temporis nemini liceba
nisi potentem & diuitem ad pre¬
sidem introrre. Hiues & cnam
& non minus iustus dicitur. Si
eni diues non ess&: corpus dii
impetrate non potuiss&. Piaut
iustus non esset. nequaquã dignus
dnica sepultura fuisset. Iungitus
autẽ iustitia cum potentia. ut
impetraret corpus xpͣi. Eit ac.¬
cepto corpore ⁊ oseph. inuoluit
illud in sindore munda. Ex
emplo sepulturę dñi condempnat
anbitio diuitũ : qui neq intumilli
q̃dem posst catere diuitus. Eit &
hoc possunius simpliciter intell¬
gere. quod sicut corpus dñi lintto
priro inuolutum fuit in monuns
ita inysterium scĩ altaris nͥ licet
in pannis auto textis elebrasi
sed inmunda syndone. Per sigul¬
ficationem eñi ille ibm inmunda

Expanded text:
Ramathaim, civitas videlicet ElcaRamathaim, civitas videlicet Elcanon ob jactantiam scriptoris, ut Dominus divitem discipulum habere videretur, sed ut ostendatur, quia aliter a praefecto corpus Domini non poterat impetrare, nisi dives esset. Tunc enim temporis nemini licebat, nisi potenti et diviti ad praesidem intrare. Dives etenim, et non minus justus dicitur. Si enim dives non esset, corpus Domini impetrare non potuisset. Si autem justus non esset, nequaquam dignus Dominica sepultura fuisset. Jungitur autem justitia cum potentia, ut impetret corpus Christi. « Et accepto corpore Christi, Joseph involvit illud in sindone munda. » Ex simplici sepulttum, qui neque in tumulis quidem possunt carere divitiis. Et ex hoc possumus simpliciter intelligere, quod sicut corpus Domini linteo puro involutum fuit in monumento, ita mysterium sancti altaris non licet in pannis de auro textis celebrari, sed in munda sindone. Per significationem enim ille Jesum in munda
Abbreviated transcription (Latin):
temanserunt. Erant autem ibi
multeres multe alonge. quae
secutȩ erant iħm agalilta minis¬¬
trantes ci. Consuetudo erat apud
iudxos. uec reputabatur in culpa.
si mulreres religiose ministrarent
pręceptoribus suis de substantia
sura. Quod paulus apłs ire scan¬
dalum gentibus faceret. uitauit
dicendo. Num quid potestatem
non habemus circum ducendi so.¬
rores nr̃as: Hȩ ergo mulieres
quȩ uiuenti dño ministrauerant.
& iam ad passiotie̾ procedentem
sequebantur. ut qui uiuenti ser¬
uterant & iam mortuo obseque-¬
rentur. Inter quas erat maria
magdalens. Maria magdalena
ipsa est de qua dns septem amon
lena. amagdalo castalla
Et maria iacobi. Mater iudila
iacobi & ioseph. qui in euangelo
fuit dñi matertera. Cum sep
aute factum ess&. ueuit quidi
homo diues abarimathia nomis
iosepb: qui & ipse discipuluser
ihu. Hic accessit ad pilatum: & par
corpus iħu. Abarimathia. ipsi ꝗ

Expanded text:
remanserunt. « Erant autem ibi remanserunt. « Erant autem ibi mulieres multae a longe, quae secutae erant Jesum a Galilaea ministrantes ei. » Consuetudo erat apud Judaeos, nec reputabatur ad culpam, si mulieres religiosae ministrarent praeceptoribus suis de substantia sua. Quod Paulus apostolus, ne scandalum gentibus faceret, vitavit, dicendo: « Nunquid potestatem non habemus circumducendi sorores nostras ? » Hae ergo mulieres, quae viventi Domino ministraverant, etiam ad passionem procedentem sequebantur, ut cui viventi servierant, etiam mortuo obsequerentur. « Inter quas erat Maria Magdalene. » Maria Magdalene ipsa est, de qua Dominus septem daemonia dalene a Magdalo castello, « et Maria Jacobi. » Mater videlicet Jacobi et Joseph, qui in Evangelio fuit Domini matertera. « Cum sero autem factum esset, venit quidam homo dives ab Arimathia, nomine Joseph, qui et ipse discipulus erat Jesu. Hic accessit ad Pilatum, et petiit corpus Jesu. » Arimathia ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam cõmotienda. Et multa
corpora scõrum qui doriterant
surtexrrunt. Sicut lazarus susci¬
tatus est. ita & iam isti resuscitati
sunt. ut dño resurgente testimoniũ
tunc nemo illora scorũ surrexit
usq quo dñs resurgeret. ut rpse
esset primogenitus ex mortuis.
U enerunt in scam cruitate᷑. D cam
oiuitatem appellat hierłm. non qͦđ
tunc sca ess&. sed quia olim sca fut¬
rat propter cultum unius diꝰ no-¬
mine scilic& pristino ꝑmanente.
Et apparuerunt multis: non om̃ib
sed illis dum taxat qui digni fuero
eorũ uisione. Ce enturio autem
& qui cum ipso erant custodrentes
ih̃m. uiso terre motu & his quae
fiebant. timuerunt ualde dicentes.
Uete. di filius erat iste. Infide cen¬
turionis qui gentilis erat. fides
om̃ium gentiã designatur. C re¬
deute autem centurione. iudx̧i nͥ
solum non crediderunt. sed & iam¬
nec tunuert᷑ quia gentibus xp̃m
suscipientibus. iucdȩi in sua ꝑfidia

Expanded text:
tentiam commovenda. « Et multa tentiam commovenda. « Et multa corpora sanctorum, quae dormierant, surrexerunt. » Sicut Lazarus suscitatus est, ita et isti suscitati sunt, ut Domino resurgenti testimonia tunc nemo illorum sanctorum surrexit, usque quo Dominus resurgeret, ut ipse esset primogenitus ex mortuis. « Venerunt in sanctam civitatem. » Sanctam civitatem appellat Jerusalem, non quod tunc sancta esset, sed quia olim sancta fuisset propter cultum unius Dei, nomine scilicet pristino permanente. « Et apparuerunt multis. » Non omnibus, sed illis duntaxat qui digni fuerunt eorum visione. « Centurio autem, et qui cum ipso erant, custodientes Jesum, viso terraemotu, et his quae fiebant, timuerunt valde, dicentes: Vere Filius Dei erat iste. » In fide centurionis, qui gentilis erat, fides omnium gentium designatur. Credente autem centurione, Judaei non solum non crediderunt, sed etiam timuerunt: quia, gentibus Christum suscipientibus, Judaei in sua perfidia
Abbreviated transcription (Latin):
tere. nisi creator omin spirituum.
S p̃m aut̃ ꝓ aninia posuit. quia anima
utiq spiritalis natura est. sicut & u
psalno legimus. Auferes sp̃m eoꝵ
& deficient. Ett ecce uelum templi
sctsfum est in duas paites. a sum mo
usq deorsum. Duo erant trela
templi. unũ interius ante archã.
& aliud exterius ante altate.
a detur ergo beato hieronimo
illud exterius uelum scissum esse
ut paterent nobis sacramenta cao¬
lestia quae in ueteri testamento
tenebantur ꝯcctilta. Eit nori
solum irelum templi scissum est.
sed &ian uirtutes angelicarum
potestatum ibi auditę sunt dicen
tium. transeamus ab his fedibus
Et terra mota est. & petrȩ scissae.
sunt. Iuxta litteram commotio
terrȩ. & petrarũ scissio terrorem
creaturarum significat. non susti.¬
nentium mortem dñi sui. Ped si
altiorem intellegentiam ibi requi¬
ranius. per commotioriem terrȩ
& scissiontm petrarũ. significantur
terrenorũ corda hominu̾ ad pęni-¬

Expanded text:
tere nisi Creator omnium spirituum tere nisi Creator omnium spirituum Spiritum autem pro anima posuit, quia anima utique spiritualis natura est, sicut in Psalmo legimus: « Auferes spiritum eorum, et deficient . » « Et ecce velum templi scissum est in duas partes, a summo usque deorsum. » Duo erant vela templi, unum interius ante arcam, et aliud exterius ante altare. Videtur ergo beato Hieronymo illud exterius velum scissum esse, ut paterent nobis sacramenta coelestia, quae in Veteri Testamento tenebantur occulta. Et non solum velum templi scissum est, sed etiam virtutes angelicarum potestatum ibi auditae sunt. dicentium: Transcamus ab his locis, vel sedibus. « Et terra mota est, et petrae scissae sunt. » Juxta litteram commotio terrae et petrarum scissio, terrorem creaturarum significat, non sustinentium mortem Domini sui. Sed si altiorem intelligentiam ibi requiramus, per commotionem terrae et scissionem petrarum, significantur terrenorum corda hominum ad poeni
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse milites. qui non intellige¬
bant hebraicã proprietatem. Sed
siquis contentiosus exstiterit & dix¬
erit non aromanis sed potius aru¬
dͥpis dictum fuisse. non abhorret
afide qm more solito quicquid dñs
diceret ad infaniam de torquebant.
Et continuo cittrens unus excis ac¬
ceptam spongiam inpleuit acȩto.
& imposuit arundini & dabat ci
bibere. Quod crant hoc ei propi¬
nabant. quia iam auino degentraue¬¬
rant. id est abonis operibus patriar-¬
charũ & propharũ. Spongia cauer.¬
nosa. significat cor iudeorum ma-¬
litiosis fratidibus plenũ. Ysopus
autẽ humilis herba & pectus
purgans. humilitatem designat.¬
& ciicũ utnisse putauerunt. qni
uarus fratidibus cirundederunt.
Calamus autẽ cui imposita est spon-¬
gia. significat seripturan quȩ hoc
facto implebatur. Iħc aut̃ iteru
clamans uoce magna. emisit sp̃mi.
Diuinȩ potestatis: est iudictum spm
emisisse. Nemo en̾i potest sp̃m emit.¬

Expanded text:
dixisse milites, quia non intelligedixisse milites, quia non intelligebant Hebraicam proprietatem. Sed si quis contentiosus exstiterit, et dixerit non a Romanis, sed potius a Judaeis dictum fuisse, non aberrat a fide: quoniam more solito quidquid diceret Dominus, ad infamiam detorquebant. « Et continuo currens unus ex eis, acceptam spongiam implevit aceto, et imposuit arundini, et dabat ei bibere. » Quod erant, hoc ei propinabant, quia jam a vino degeneraverunt, id est a bonis operibus patriarcharum et prophetarum. Spongia cavernosa significat cor Judaeorum malitiosis fraudibus plenum. Hyssopus autem herba humilis et pectus purgans, humilitatem Chriet circumvenisse putaverunt, quam variis fraudibus circumdederunt. Calamus autem in quo posita est spongia, significat Scripturam quae hoc facto implebatur. « Jesus autem iterum clamans voce magna, emisit spiritum. » Divinae potestatis indicium, spiritum emisisse. Nemo enim potest spiritum emit
Abbreviated transcription (Latin):
non solum una hora sed & ia tribus
horis protelata est. id est ascxta hosa
usq ad horam nonam. E redendum
uero est quod sicut sol suꝑ tertas
obscuritatẽ passus. ẽ ita oeiã luna
stib terris radios lucis suȩ abstraxt
Impleta est hic prophetia iobelid d¬
centis. Sol contititetur in tenthai
a luna iti sangunei. S ubtraxit
autꝰ solradios suos. ut uł
moritutem dñm suũ in
quce non uideret. siue & iãm ut
iudei imistri iniquitatis lumine
illius non fruerentur. Et errca
horan nonam. clamauit ihẽ uoce
magna dictuis Heli. heli. lamatab.¬
taini: Sicrit sitire & lassari & dor¬
mire non est propriũ diuinitatis
sed humanitatis. ita & iam hȩc uox
& parte humanitatis processit. non
& parte diuinitatis. Nam sedm̃
diumitatem itumquã telinquitur
a patre. scdm̃ uero humanitate ad
tempus uisus est telinqui apatre:
quando permissus est cruci affigi.
Heliam tiocat iste. Hoc non
iudgos sed romanos intelleximus

Expanded text:
non solum una hora, sed etiam tribus non solum una hora, sed etiam tribus horis protelata est, id est a sexta hora usque ad nonam horam. Credendum vero est quod sicut sol super terras obscuritatem passus est, ita etiam luna sub terris radios lucis suae abstraxit. Impleta est hic prophetia Joelis dicentis: « Sol convertetur in tenebras, et luna in sanguinem . » Subtraxit autem radios suos, ne vel morientem Dominum suum in cruce videret: sive etiam, ut Judaei ministri iniquitatis lumine illius non fruerentur. « Et circa horam nonam clamavit Jesus voce magna, dicens: Eli, Eli, lamma sabachtani? » Sicut sitire, et lassari, et dormire non est proprium Divinitatis, sed humanitatis: ita etiam haec vox ex parte humanitatis processit, non ex parte Divinitatis. Nam secundum Divinitatem nunquam relinquitur a Patre, secundum vero humanitatem ad tempus visus est derelinqui a Patre, quando permissus est cruci affigi. Eliam vocat iste. » Hoc non Judaeos, sed Romanos intelleximus
Abbreviated transcription (Latin):
matrerat. sed uisa magnitudine s¬
norũ. obscirratione uidelic& sola
& comotionis terrȩ. & aꝑtione sepl¬
chrorũ. unus confestim penitenũ
egerit. alter uero in blaspͥemia por¬
seuerauerit. A sexta aut̃ hora teai¬
brȩ factȩ suiit surꝑ uniuersam tem̃
usq ad horã notiani. Pexta hori dis
crucifixus est: scđm tres euuangedliti
mat eũ esse crucifixũ. ad uoces iuat¬
ora debeinus respictte. quorũ uoci
tertia hora crucifixus est. Bent au
dñs sexta hora crucifixus legiur
qm cadem hora leginius primum
hominem in paradyso peccasse. &
dignũ erat ut ꝑ passionem filiidi
cadem hora redimtretirr. Quidi
aut̃ contraria ureritati scĩ euuanqdl
intellegentes. dicunt naturare sols
deliquium contigisse. quod non in
dendum est quod deliquium solis nũ.¬
quã nisi prima lima fieri potest.
C onstat aut̃ festiuitate paschali.
quando crucifixuis est dñs pleni lu¬
niũ fuisse. Ne aut̃ ista solis obscu¬
ritas repentine & subito firisse dict

Expanded text:
visa magnitudine signorum, obscuratione videlicet solis et commotione terrae, et apertione sepulcrorum, unus confestim poenitentiam egerit, alter vero in blasphemia perseverarit. « A sexta autem hora tenebrae factae sunt super universam terram, usque ad horam nonam. » Sexta hora Dominus crucifixesse crucifixum, ad voces Judaeorum debemus respicere, quorum vocibus tertia hora crucifixus est. Bene autem Dominus sexta hora crucifixus legitur, quoniam eadem hora legimus primum hominem in paradiso peccasse: et dignum erat ut per passionem Filii Dei eadem hora redimeretur. Quidam autem, contraria veritati sancti Evangelii intelligentes, dicunt naturale solis deliquium contigisse, quod non intrespondendum est, quod deliquium solis nunquam nisi prima luna fieri potest. Constat autem festivitate paschali, quando crucifixus est Dominus, plenilunium fuisse. Ne autem ista solis obscuritas repente et subita fuisse dicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
signat. quia om̃is unitas regiui.
in corpote sc̃ę eccłȩ consistit. Quȩ
uinitas non humano arbitria. sed
diuina dispensatione regitur. ꝑ
caritatem om̃i potentis dĩ de qua
paulits apłs dicit. Adhuc excel-¬
lentiorem uiam uobis demonstro.
ideo iure eadem tunica dtsuper
contexta perhibetur. Et impo¬
suerunt suꝑ caput cius carusam
ipsius scriptam. Causam uidelicoe
mortis capiti illits saper scripsert᷑.
hic est iħc rex iudȩorũ. Et scrip.¬
ferunt hoc hebraicis litteris. grecis.
& latinis. ut ioħ̃es cuuangelista
dicit. quia tunc tempotis hȩtres
linguȩ princrpatum tenebant
inter reliquas linguas. bebraica
ꝓpter iuidȩos gloriantes in lege.
greca aute propter gentilium
phylosophos. latina autem ꝓpter
quod ih̃e est tex iudȩorã. hoc est
om̃ium sc credentiũ & confitentiũ.
Tunc crucifixi sunt eũ eo duo latro

Expanded text:
signat, quia omnis unitas regni signat, quia omnis unitas regni in corpore sanctae Ecclesiae consistit. Quae unitas non humano arbitrio, sed divina dispensatione regitur, per charitatem Dei omnipotentis, de qua Paulus apostolus dicit: « Adhuc excellentiorem viam vobis demonstro . » Ideo jure eadem tunica desuper contexta perhibetur. « Et imposuerunt super caput ejus causam ipsius scriptam. » Causam videlicet mortis capiti illius superscripserunt: « Hic est rex Judaeorum. » Et scripserunt hoc Hebraicis litteris, Graecis et Latinis ut Joannes evangelista dicit , quia tunc temporis hae tres linguae principatum tenebant inter reliquas linguas. Hebraica propter Judaeos gloriantes in lege, Graeca autem propter gentilium philosophos, Latina autem propter quod Jesus est rex Judaeorum, hoc est, omnium in se credentium et se confitentium. « Tunc crucifixi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ habundauit gr̾a. Et dederunt
auinum bibere. cum felbe mixtum.
Impletum est hic quod ꝑ propham
dicitur. Et dederunt in escam int᷑a
fel: & in siti in ea potauerunt me
aceto. Quod erant hoc ei dederunt.
ipsi en̾i erant acȩtũ degenerantes
auino patriarcharũ & propħãrum.
Et nequaqu̾a aliud ei poterant dare:
nisi quod erant. Quod aut̃ dicitur
cum gustass& noluit bibere & non
gustauit scd non bibit: aperte
designatis quod passioriem & morte
ad tempus suscepit. sed inxternuꝰ
cadem morte teneri noluit. Post¬
quam autem crucifixerunt eum.
diuiserunt uestinenta eiꝰ sortem
mittentes. U estimenta qui dem
dñi ditustrunt. suꝑ tunica uero
quae inconsutilis erat & diuidere
non poterant sortem miserunt.
lestimenta & eñi dñi. signi ficant
dectos illius. Quadriꝑtita autẽ
uestis illius. & ecclam designat ꝑ
quadriꝑtitũ orbẽ druisa. Tunica
autem illius. in consutilis desuper
texta: unitatem ipsius ȩccłãe de¬

Expanded text:
superabundavit gratia . « Et dederunt ei bibere vinum cum felle mistum. » Impletum est hic quod per Prophetam dicitur: « Et dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaveverunt me aceto . » Quod erant, hoc ei dederunt. Ipsi enim erant acetum, degenerantes a vino patriarcharum et prophetarum, et nequaquam aliud ei poterant dare quam quod erant. Quod autem dicitur: « Et cum gustasset, noluit bibere. » Et non gustavit, sed non bibit, aperte designans quod passionem et mortem ad tempus suscepit, sed in aeternum eadem morte teneri noluit. « Postquam autem crucifixerunt eum, diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes. » Vestimenta quidem Domini diviserunt, super tunicam vero quae inconsutilis erat, et dividi non poterat, sortem miserunt. Vestimenta etenim Domini significant electos illius. Quadripartita enim vestis illius Ecclesiam designat per quadripartium orbem divisam. Tunica autem illius inconsutilis desuper texta, unitatem ipsius Ecclesiae de
Abbreviated transcription (Latin):
sultatiore de eruce descenderet.
ariam illorũ insultatioruibus cede&
uirtutem patientiȩ nobis not de¬
monstrara. Sed sustinuit dñspro.¬
bra. & irrisiones ꝑtulit. Plus en̾i
fecit. qui dteruer noluit uiuris
descendere. de sepulchro sur rexit
mortuus & non crediderunt ei.
Plus enͣi fuit de morte tesurgere:
quam de cruce uiuens descrndete.
Id ipsum aute & latrones qui crucil¬
fixierant cum eo. improperabant ci.
Hoc sine dochicos intellegendum e̾.
non eñi uterq latro dño insultauit.
sed sicut lucas distinctius loqitens
manifestat. uno in blasphenria
ꝑ seuerante. alter de cruce incre¬
pauit eũ dicens. Nuniquid & tu
non times dm̃. qui in cadem daqͥo¬
natione es Nos quidem digna
factis rccipimus. hic aut̃ qͥd fecit:
Et conuersus ad iħm. dixit. Me¬

Expanded text:
ruce descenderet, etiam illorum insultationibus cedens, virtutem patientiae nobis non monstraret. Sed sustinuit Dominus probra, et irrisiones pertulit. Plus enim fecit, qui de cruce noluit vivus descendere, de sepulcro surrexit mortuus, et non crediderunt ei. Plus enim fuit de morte resurgere, quam de cruce vivens descendere. « Idipsum autem et latrones, qui crucifixi erant cum eo, improperabant ei. » Hoc synecdochicos intelligendum est. Non enim uterque latro Domino insultavit, sed sicut Lucas distinctius loquens manifestat, uno in blasphemia perseverante, alter de cruce increpavit eum, dicens: « Nunquid et tu times Deum, quod in eadem damnatione es? Nos quidem digna factis recepimus, hic autem quid fecit? » Et conversus ad Jesum, dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
cum dño erucifixi sunt. significent
duo genera hominũ qui sub con¬
fessione nominis xp̃i. uel agore
marcyru uel artioris uitȩ instituta
subeunt. Illi enim qui solo intuita
remunrtatioitis suꝑnę talia assa¬
munt. latide. & mtrito dextro
latroni corquantur. Illi autẽ qui
qualib& alia cauisa uel agone̾ marꝙẏ¬
ru uel altioris uitę instituta duct.
sinistri latronis perfidia designant᷑
qui sub confessiorie nominis xpͣi.
sed non amore illius attioris uitȩ
instituta subeunt. Pretereuntes
aut̃. blasphemabant cũ. Prȩtere¬
untes dicuntur qui pręterierunt

Expanded text:
t duo genera hominum, qui sub confessione nominis Christi, vel agonem martyrii, vel arctioris vitae instituta subeunt. Illi enim qui solo intuitu remunerationis super se talia assumunt, laude et merito dextro latroni coaequantur. Illi autem qui qualibet alia causa, vel agonem martyrii, vel arctioris vitae instituta ducunt, sinistri latronis perfidia designantur, qui sub confessione nominis Christi, sed non amore illius arctioris vitae instituta subeunt. « Praetereuntes autem blasphemaverunt eum. » Praetereuntes dicuntur, quia praeterierunt
Abbreviated transcription (Latin):
solum prius peccatũ soluere non
potuit. sed & ian homicidrum
proditione dm̃ copulauit. Non
lic& mittere eos in corbanan. quia
prȩtium sanguinis est. Corbanan
hebraieȩ. latine interpretatur
dorrum. Quo nomine garophila¬
tium appellatur. locus scilio& ubi
thesaurus apopulo oblatus serua-¬
batur. Et impletum est hic quod
dñs impropetat scribis & phariscis
ante passioriẽ fuã dicens. Culicẽ
liquantes. & camelũ glutientes.
Si enim in corbananꝰ prȩtiũ sanguinis
mittere non licuit. mubtomagis ipsũ
sanguinem in nocentẽ effundere
non licuit. Eit consilio inito emeit
ex illis agrũ figuli. in sepulturam
peregrinorũ. Illi quidem alia m̃te¬
hoc fectrunt. tamen &tam hoc faci¬
entes nr̃ȩ saluti prouiderunt.
Ager namq dño interprȩtante.
hic mundus intellegitur. figulus
uero ip̃se dñs est qui finxit mundũ.
& mare & om̃ia quae in cis sunt.
De prȩtio ergo sanguinis xp̃i emptus
est ager. quia nos qui peregrini
cramus a testanrento dĩ. requrem

Expanded text:
ere non potuit, sed etiam homicidium proditioni Domini copulavit. « Non licet eos mittere in corbonam, quia pretium sanguinis est. » Corbona Hebraice, Latine interpretatur donum. Quo nomine gazophylacium appellatur, locus scilicet ubi thesaurus a populo oblatus servabatur. Et impletum est hic, quod Dominus improperat Scribis et Pharisaeis ante passionem suam, dicens: « Culicem excolantes, et camelum glutientes . » Si enim in corbonam pretium sanguinis mittere non licuit, multo magis ipsum sanguinem innocentem effundere non licuit. « Et consilio inito, emerunt ex illis agrum figuli in sepulturam peregrinorum. » Illi quidem hoc alia mente fecerunt, tamen etiam facientes nostrae saluti providerunt. Ager namque Domino interpretante, hic mundus intelligitur, figulus vero ipse Dominus est, qui finxit mare et mundum, et omnia quae in eis sunt. De pretio ergo sanguinis Christi emptus est ager, quia nos qui peregrini eramus a testamento Dei, requiem
Abbreviated transcription (Latin):
sicut iohannes clarius manifestat.
primum ad ductus est ad annam.
drinde ad cayphan qui principata
inter pontifices gerebat eo temport
Tertio adductus est ad pilatum. no.¬
urissue ad herodem. Ei t sicut luds
cuuangelista dicit. spreuit illum
he rodes cum om̃i extreitu suo &
indutum alba remisit illum ad
pilatum. Ad om̃s missus est ue
om̃s cum illtiderenit. & nemo i¬
munus essae apassiont xp̃i. Eit
unctum adduxerunt cũ & tradi¬
acrunt pontio pilato prȩsidi.
Consurtudo autem erat ut qur̃cũq
morti traderent. uinctũ illum
prȩsidi adducerent. Tunc uidtus
uidas qui cum tradidit quod damp¬
natus esset. pexutentia ductus. re¬
tulit triginta argenteos pͥncipib

Expanded text:
sicut Joannes clarius manifestat sicut Joannes clarius manifestat primum deductus est ad Annam, deinde ad Caipham, qui principatum inter pontifices gerebant eo tempore: tertio ductus est ad Pilatum, novissime ad Herodem. Et sicut Lucas evangelista dicit sprevit illum Herodes cum omni exercitu suo, et indutum veste alba, remisit illum ad Pilatum. Ad omnes missus est, ut omnes eum illuderent, et nemo immunis esset a passione Christi. « Et vinctum duxerunt cum, et tradiderunt Pontio Pilato praesidi. » Consuetudo autem erat, ut quemcunque morti traderent, vinctum illum praesidi adducerent. « Tunc videns Judas, qui eum tradidit, quod damnatus esset, poenitentia ductus, retulit trigint
Abbreviated transcription (Latin):
te bol& quod interpretatur
spica. cum non poterant exprimes
dicebant sebol&. Et recordatus
est petrus utrbi tb̃u quod dixtrat
priusquam gallus cantet ter me
negabis. Et egressus foras. flrun
amare. Sicut alius euuangelisa
petra dubitantẽ respexit. & in fide
confirmauit: quia peccatores & iam
quosq respicit. & corda illoru ad
penitentia conuertit. Et hoc no¬
tandum est. quia gallo canitante
petrus ad pynitentiam redit. quu
uidelica qui per neglegentiam
corporis delinquimus. per prȩdi.¬
cantium admonitiont᷑ ad pęniteu¬
tiam tedire debemus. Sepe cui
gallorum nomine. prędicatores
solent significari. Mane autem
facto concilium iiuerunt omnis
pruicipes sacrrdotũ & seniores poni
aduersus iħm: ut eũ morti tradermn
Notanda est sollicitudo iudȩoritn
qui tota nocte in malũ uigilaueti
ut effunderent sanguure in noctu¬
tem. & mane facto consiliũ inieit.
& tradiderunt ih̃m pilato. Eit
non solum pilato traditus est. sed

Expanded text:
cheboleth, quod interpretatur cheboleth, quod interpretatur spica, cum non poterant exprimere, dicebant seboleth. « Et recordatus est Petrus verbi Jesu, quod dixerat: Priusquam gallus cantet, ter me negabis. Et egressus foras, flevit amare. » Sicut alius evangelista Petrum dubitantem respexit, et in fide confirmabat: quia peccatores etiam quosque respicit, et corda illorum ad poenitentiam convertit. Et hoc notandum est quia gallo cantante Petrus ad poenitentiam redit, quia videlicet quando per negligentiam corporis delinquimus, per praedicatorum admonitionem ad poenitentiam redire debemus. Saepe enim gallorum nomine praedicatores solent significari. « Mane autem facto, consilium inierunt omnes principes sacerdotum et seniores populi adversus Jesum, ut eum morti traderent. » Notanda est sollicitudo Judaeorum, qui tota nocte in malum laboraverunt, ut effunderent sanguinem innocentem, et mane facto consilium inierunt, et tradiderunt Jesum Pilato. Et non solum Pilato traditus est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
similitudine. Sicut eñi mulier
primũ parentem ad peccatum
illusit. ita & iam mulier hostiatia
prtrũ ad urgandum compellebat.
Et iterũ negauit eum iutanento
quia non nouiss& homurem.
Excusant quidam petrũ aplłm qd̾
potius hominem. Quasi dicer&.
Dm̃ scio. hominem nescio. quasi
nimoris culpȩ sit homuieꝰ urgare
qtiam dm. cura constet eũ esse
ueruni dm̃ & hominem. S ed pe.
trum uolunt defendere. xp̾m
coguntur mendacii arguere
qui dixit. antequã gallus cant&
ter me negabis. Nam & lo quela
ttra manifestũ te facit. Una
quidem erat loquela & illorum
qui arguebant. & illius qui argu¬
ebatur: nec dissinrilis erat locutio
quia hebtȩi erant. Ped quia una¬
quiȩq prouincia uel ciuitas uer-¬
naculum loquutionis sonũ hab&.
quem non potest ui tare ideo dict᷑.
nam & lo quela tuia manifestum
te facit. Sicut legimus in libro
iudicum. quod ephratei transo¬
untes uada tordanis. cum coge-¬
rentur ab hostibus ut dicerent

Expanded text:
similitudine Sicut enim mulier similitudine Sicut enim mulier primum parentem ad peccatum allexit, ita etiam mulier ostiaria Petrum ad negandum compellebat. « Et iterum negavit eum cum juramento, quia non novi hominem. » Excusant quidam Petrum apostolum,potius hominem, quasi diceret: Deum scio, hominem nescio, quasi minoris culpae sit hominem negare quam Deum, cum constat esse verum Deum et hominem. Sed qui Petrum volunt defendere, Christum coguntur mendacii arguere, qui dixit: « Antequam gallus cantet, ter me negabis. » -- « Nam et loquela tua manifestum te facit. » Una quidem erat loquela et illorum qui arguebant, et illorum qui arguebantur, ut nec dissimilis erat locutio, quia omnes Hebraei erant. Sed quia unaquaeque provincia vel civitas vernaculum locutionis sonum habet, quem non potest vitare, ideo dicunt: « Nam et loquela tua manifestum te facit. » Sicut legimus in libro Judicum, quod Ephrataei transeuntes vada Jordanis, cum cogerentur ab hostibus ut dicerent
Abbreviated transcription (Latin):
D piritaliter scissio uestimtntorum
principis sacerdotũ. significabat
scindendam esse dignitatẽ sacer-¬
doti in populo tudxora. In excus¬
siorre sacerdotis de solio suo. signi.¬
ficabatur uacuam esse remansitrã
sedem pontificis in populo iudȩoꝵ.
At illi respondentes dixerunt.
Rcus est mortis. Impletum est
quod olim psalmista ex persona
dĩ dixerat. circum dederunt me
canes multi. Tunc exspuerunt
in facrem eius. & colaphis cum
citiderunt: ut impleretur quod
prȩdictum crat ꝑ prophetam.
Facrem meam non auerti. ab inere.¬
pantibus & conspuentibus in me.
Alii autẽ palmas in facrem ci de¬
atrunt dicentes. Prophetira nob̃
xp̃e. Quis est qui te ꝑcussit
sibi uult quod in dñi passione. non
uir sed femina petrũ ad negandã
compulit Diuinitus hoc actũ
est: ne uidelic& iste sexus in dñi
passiont uiderctur esse inmunis.
sed sic ut uterq sexus uideretur
peccasse in dñi passiont & congrua

Expanded text:
Spiritualiter, scissio vestimentorum Spiritualiter, scissio vestimentorum principis sacerdotum significabat scindendam esse dignitatem sacerdotii in populo Judaeorum. In excussione sacerdotis de solio suo, significabatur vacuam esse remansuram sedem pontificis in populo Judaeorum. « At illi respondentes, dixerunt: Reus est mortis. » Impletum est quod olim Psalmista ex persona Domini dixerat: « Circumdederunt me canes multi . » « Tunc exspuerunt in faciem ejus, et colaphis eum ceciderunt. » Ut impleretur quod praedictum erat per prophetam: « Faciem meam non averti ab increpantibus, et conspuentibus in me . » « Alii autem palmas in faciem ei dederunt, diceutes: Prophetiza nobis, Christe, quis est qui te percussit?sibi vult quod in Domini passione, non vir, sed femina Petrum ad negandum compulit? Divinitus hoc actum est, ne videlicet iste sexus in Domini passione videretur esse immunis, sed sic uterque sexus videretur peccasse in Domini passione, et congrua
Abbreviated transcription (Latin):
sententia condempnaroe. Uerup.¬
tamen dico uobis: a modo ui debitis
filium hominis sedentem adextris
uirtutis: & uententem in nubib
edi. Illis rudxis dicit quos post
suam resurrectionem credituros
bis. id est abhac hora siue tẽpore
meȩ passionis uidebitis id est in.¬
tellegitis & credetis filiũ homnus
sedentem in dextris urrcutis: et
uententem in nubibus ad udiciũ¬
uidelic&. Tunc princeps sacerdo¬
tum scidit uestimnenta sua dicetis.
Blasphemauit. Quid adhuc
egemus testibus: Ipse furor qui
cum superius de solio suo excus¬
serat. ipse & iam furor prouocat
illum ad uestimenta scindenda.
E rat aute̾ consurtudo in populo
tudȩorũ. ut quotiritscumq aliqͥd
durum uel blasphemiȩ contra
dñm audirent. uestimenta sua
scinderent: ut significatione
uestimentorũ dolorem cordis
ostenderent. Quod legimus
paulum & barnaban fecisse
in quadam cruitate. cũ populus
ers uell& immolare uictimas
& sacrificia quasi deos ad orantes.

Expanded text:
sententia condemnaret. « Verumsententia condemnaret. « Verumtamen dico vobis, amodo videbitis Filium hominis sedentem a dextris virtutis Dei, et venientem in nubibus coeli. » Illis Judaeis dicit, quos post suam resurrectionem credituros vobis, amodo, » id est ab hac hora sive tempore meae passionis, « videbitis, » id est intelligetis et credetis: « Filium hominis sedentem in dextris virtutis Dei, et venientem in nubibus cidelicet. « Tunc princeps sacerdotum scidit vestimenta sua, dicens - Blasphemavit. Quid adhuc egemus testibus? » Ipse furor, qui eum superius de solio suo excusserat, ipse etiam furor provocat eum ad vestimenta scindenda. Erat autem consuetudo in populo Judaeorum, ut quotiescunque aliquid durum vel blasphemiae contra Dominum audirent, vestimenta sua scinderent, ut ex scissione vestimentorum dolorem cordis ostenderent. Quod legimus Paulum et Barnabam fecisse in quadam civitate, cum populus eis vellet immolare victimas et sacrificia, quasi deos adorantes.
Abbreviated transcription (Latin):
uerba ꝑmutauerat. Quod enis
ille dixtrat de templo corpons
sui. hoc isti interprȩtati sunt de
templo materiali. quod erat in hie¬¬
fusalen. Sed in his uerbis. quandã
calũpniam instritunt contra dnm.
non ego. quia inlicitum est ut
nobis m&ipsis manus inferamus.
Illi dixerant. & post triduui reae¬
dificabo illud: ut de templo ma¬¬
teriali dicere uiderent. ille autꝰ
dixerat despiranti & animanti
corpore. & intriduo excitabo illud.
quasi dormuentem a somno. Et
surgens princeps sacerdotũ. ait illi.
Dihil tespondes ad ca quae isti ad-¬
utrsum te testificantur. Prouocat
princeps sacerdotum ad resporiden¬
dum falsis testibus. ut quem falsi
testes condempuare non poterant.
ex responsiorie sua eu arguerent.
Sed dñs pręuidens quia quicquid
dicer& ad calumpniam dicttet:
princrpi quidem sacerdotũ nulla
respondit : pilato uero parica.
Dicit illi pilatsis. Tu dixisti. Sub¬
auditur quia ego sum. Et pilato
principi sacerdotum hisdem uerbis
añs respondit. ut utrumq proptia

Expanded text:
verba permutaverant. Quod enim ille dixerat de templo corporis sui, hoc isti interpretati sunt de templo materiali, quod erat in Jerusalem. Sed in his verbis quamdam calumniam struunt contra Dominum. non ego: qui illicitum est, ut nobismetipsis manus inferamus. Illi dixerunt: « Et post triduum reaedificabo illud, » ut de templo materiali dicere videretur: ille autem dixerat de spiranti et animanti corpore: « Et in triduo excitabo illud, » quasi dormientem a somno. « Et surgens princeps sacerdotum, ait illi: Nihil respondes ad ea quae isti adversum te testificantur? » Provocat princeps sacerdotum ad respondendum falsis testibus, ut quem falsi testes damnare non poterant, ex responsione sua eum arguerent. Sed Dominus praevidens, quia quidquid diceret, ad calumniam diceret, principi quidem sacerdotum nulla respondit, Pilato vero pauca. « Dicit illi Jesus: Tu dixisti, » subauditur, quia ego sum. Et Pilato et principi sacerdotum iisdem verbis Dominus respondit, ut utrumque propria
Abbreviated transcription (Latin):
Peccaui. tradens sanguinem iustum.
Uidens iudas dnm morti adiudicatũ.
& se quoq morti arternę in ꝓximo
esse dampriandum propter quod
tradiderit dnm & magistrũ. peni¬
tentia ductus retulit triginta ar¬
genteos. quos acceperat a principib:
sacerdotum. quasi in eius potesta¬
tem esse ꝑsecutorum sententiam
ꝑmutare. Sed lic& mutauerit
uoluntatẽ suam. tunc nihil ei pro-¬
fuit. quia priorem exitu non mu-¬
tauit. Sed si iudas peccauit sicut
ipse dixit. peccaui tradens sangui-¬
emerunt. & discipulum ad tradi¬
tionem sanguinis magistri prouo.¬
probasti cum accrpisti. tu uideris
quid actitrus sis. Et ptorectis ar.¬
genteis in templo recessit: & abie&s
laqueo sc suspendit. Quaritiae
magnitu dinem. impietatis pondus
oxludit. Nihil profuit iudȩ qđ
qm culpam quam contraxtrat sol-¬
uere non potuit. Pic quicumq
ita in fre̾m suu̾ peecat. ut hoc qd̾
in eo offendit emendare ualtat
ai dimitti potest. qui aut̃ ita peocat
ut hoc quod peccauerit ñ ualeat

Expanded text:
eccavi, tradens sanguinem justum. » Videns Judas Dominum morti adjudicatum, et se quoque morti aeternae in proximo esse damnandum, propterea quod tradiderit Dominum et magistrum, poenitentia ductus, retulit triginta argenteos, quos acceperat a principibus sacerdotum: quasi in ejus potestate esset persecutorum sententiam permutare. Sed licet mutaverit voluntatem suam, tunc nihil profuit, quia priorem exitum non immutavit. Sed si Judas peccavit, sicut ipse dixit: « Peccavi, tradens sangui discipulum ad traditionem sanguinis magistri provoprobasti cum accepisti, tu videris quid acturus sis. « Et projectis argenteis in templo, recessit, et abiens laqueo se suspendit. » Avaritiae magnitudinem impietatis pondus excludit. Nihil profuit Judae quod e, quoniam culpam quam contraxerat, solvere non potuit. Sic quicunque in fratrem suum peccat, ut hoc quod in eo offendit, emendare valeat, ei dimitti potest: qui autem ita peccat, ut hoc quod peccaverit, non valeat
Abbreviated transcription (Latin):
At illi tenentes ib̃m. duxerunt
ad cayphan principem sacerdotu.
ubi seribȩ & pharifȩi contieneraq̃.
perpetuo ꝑmautr&. Instante ait
tempore dominicȩ passionis. di¬
tructa erat sacerdotalis dignitas
Adeo enim erat prȩuaricata. quicu
sacerdotiũ pecunia redimere potu¬
iss&r. sacerdos effictretur. Non em
seruabatur ibi iam fuccessio gentis
sed potius intuitus cupiditatis. Ii
ergo cayphas. ficrit iosephus narrat
redemerat sibi unius anni pontifiu¬
tum a romanis. Mrrum aute non
est si inrustus sacerdos. in iustam
sententiã de dño proferat. Petrus
aut̃ sequebatur alonge. usq in atrũ
principis sacerdotu. Diuina uena
sic altud dicunt ut tamen alrudiu¬
telbegendum significent. Iuxta
litteram petrus alonge eui seque.¬
batur. quia timebat ne pariter
cum illo teneretur. Allegorico
longe eũ sequebatur. quia uidelu
in proximo erat eu negaturus.
ingressus uto sedebat cũ ministae
ut finem uideret. U el amore dni
ingressus est post illum in atrium

Expanded text:
lli, tenentes Jesum, duxerunt ad Caipham principem sacerdotum, ubi scribae et Pharisaei convenerant. perpetuo permaneret. Instante autem tempore Dominicae passionis, destructa erat sacerdotalis dignitas. Adeo erat praevaricata, ut quicunque sacerdotium pecunia redimere posset, sacerdos efficeretur. Non enim servabatur ibi jam successio generis, sed potius intuitus cupiditatis. Iste ergo Caiphas sicut Josephus narrat redemerat sibi unius anni pontificatum a Romanis. Mirum autem non est si injustus sacerdos injustam sententiam de Domino proferat. « Petrus autem sequebatur a longe, usque in atrium principis sacerdotum. » Divina verba sic aliud dicunt, ut tamen aliud intelligendum significent. Juxta litteram, Petrus a longe eum sequebatur, quia timebat ne pariter cum illo teneretur. Allegorice, longe eum sequebatur, quia videlicet in proximo erat eum negaturus. « Et ingressus intro, sedebat cum ministris, ut finem videret. » Vel amore Domini ingressus est post illum in atrium