comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laudis aspiciunt. remedium uere confessionis
amittunt. Etiam uincti dicuntur & non cla¬
mabunt: quia humanȩ laudis importum¬
tate suꝑati. scõs se miseri & cum in peccatis
moriuntur putant. Quibus bene ꝑ ꝓpħam
cor redirent: ꝑ ext̃iores attestationes se uerbis
non funderent. Nam qͥd unicinus nob̃ ẽ. corde nr̃o:
Quid uicinius nobis ẽ. eare. quȩ intra nos est :
Ec tam̃ cum ꝑprauas cogitationes spargitur: a
nobis cor nrm̃ longius euagatur. Longe gͦ ꝓpħa
p̃uaricatorem mittit. cum eum ad coi suum re¬
dire compellit: quia quo se exterius fudit. eo
ad se unde possit redire tux intienit. Atua
tiero simulatorum mens ꝓ eo quod abona et̃¬
naitatis intentione dituditur. cogitationum
multiplicium inundatione uastatur: recte
tur uiuere: cum de sc̃ĩtatis curarent latde¬
gaudere. S de tempestate subita eorum am-¬
ma montur: quȩ humanȩ laudis pessima
tranquillitate lȩtabatur. Plerumq subito

Expanded text:
laudis aspiciunt, remedium verae confessionis laudis aspiciunt, remedium verae confessionis amittunt. Etiam vincti ducuntur, et non clamant, quia, humanae laudis importunitate superati, sanctos se miseri et cum in peccatis moriuntur putant. Quibus bene per propcor redirent, per exterioris attestationis se verba non funderent. Nam quid vicinius nobis est corde nostro? quid vicinius nobis est ea re quae intra nos est? Et tamen cum per pravas cogitationes spargitur, a nobis cor nostrum longius evagatur. Longe ergo prophetas praevaricatorem mittit, cum eum ad cor suum redire compellit, quia quo se exterius fudit, eo ad se unde possit redire vix invenit. Quia vero simulatorum mens pro eo quod ab una aeternitatis intentione dividitur, cogitationum multiplicium inundatione vastatur, recte tur vivere, cum de sanctitatis curarent lagaudere. Sed tempestatesubita eorum anima moritur, quae humanae laudis pessima tranquillitate laetabatur. Plerumque subito
Abbreviated transcription (Latin):
dib dignas. intuentium oculis ostentant:
occulta cum eis iusticia agitur. ut quo intum¬
tur foras alios fallere: eo de se intus etiam
ipsi fallantur. Nam omnẽ circa se sollici.¬
te inuestigationis oculum ꝑdunt. Nitam
enim suam discutere & ꝑ scrutari dissimu¬
lant: sed tales se quales audiunt putant.
Scõsq se esse non quia ita uiuunt: sea qͥa
ita dicuntur existimant. Stibtili aut̃ di indicio.
seq ipsos intueri negligunt: quia fidem suci me¬
riti. in attestatione ponunt oris alieni. Cũ uero
subita ꝑ cussione feriuntur. iniquos se uel uera¬
citer fateri. uel sicut sunt dep̃hendere omino
non possunt: quia uidelic& scõs se humana
ꝓfessione crediderunt. Bene gͦ dicitur. neq
clamabunt. cum uincti fuerint. Sepe enim
uacui. tales se ante suꝑnum uidicem uenire
confidunt. quales se hominibus innotuisse
cognoscunt. seq ipsos miseri nec in tormen¬
ta dep̾hendunt: & dum testimonium false

Expanded text:
dibus dignas intuentium oculis ostentant, dibus dignas intuentium oculis ostentant, occulta cum eis justitia agitur, ut quo nituntur foris alios fallere, eo de se intus etiam ipsi fallantur. Nam omnem circa se sollicitae investigationis oculum perdunt. Vitam enim suam et discutere et perscrutari dissimulant, sed tales se quales audiunt putant, sanctosque se esse, non quia ita vivunt, sed quia ita dicuntur, existimant. Subtile autem Dei judicium, seque ipsos intueri negligunt, quia fidem sui meriti in attestatione ponunt oris alieni. Cum vero subita percussione feriuntur, iniquos se vel veraciter fateri, vel sicut sunt, deprehendere omnino non possunt, quia videlicet sanctos se humana professione crediderunt. Bene ergo dicitur: Neque clamabunt cum vincti fuerint. Spe enim vacua tales se ante supernum judicem venire confidunt, quales se hominibus innotuisse cognoscunt; seque ipsos miseri nec inter tormenta deprehendunt, et dum testimonium falsae
Abbreviated transcription (Latin):
se ad eterna stipplicia non ignorent: tales tam̃
cupiunt apud bumana iudicia remanere.
quales se studuerant semꝑ ostendere: Depre¬
hensi gͦ etiam flagello ꝑcussionis extreme:
quia confessionem puram uł afflicti exerere
negligunt: quasi uincti clamare contep̃nuił.
B ene gͦ dr. neq clamabunt cũ tuncti fuerint:¬
quamuis intelligi etiam alit̃ potest. Omnis
enim qui cum iniquus sit. dici sc̃s ab homi¬
nibus non ꝑtimescit: & si iniquũ se tacita co¬
gitatione rep̾bendit: tam̃ dum sepius scm̃¬
se audire cȩperit. hoc quod de se intrinsecꝰ
tenebat amittit. Cor quippe ert̃tus fundit:¬
& quia libent᷑ foras falsum de se testimoni-¬
um recipit: qualem se intus habeat non
requirit. Unde sit ut uacuȩ laudis fomen¬
ta. etiam cũ defuerint querat: & oblitus
quod ẽ. appetat uideri quod non est. Igitur
quiq tales sunt. dum iustos se ante humana
iudicia simulant. dum actiones suas lau-¬

Expanded text:
se ad aeterna supplicia non ignorent, tales tamen se ad aeterna supplicia non ignorent, tales tamen cupiunt apud humana judicia remanere, quales se studuerant semper ostendere. Deprehensi ergo etiam flagello percussionis extremae, quia confessionem puram vel afflicti exerere negligunt, quasi vincti clamare contemnunt. Bene ergo dicitur: Neque clamabunt cum vincti fuerintQuamvis intelligi etiam aliter potest. Omnis enim qui, cum iniquus sit, dici sanctus ab hominibus non pertimescit, etsi iniquum se tacita cogitatione reprehendit, tamen dum saepius sanctum audire se coeperit, hoc quod de se intrinsecus tenebat amittit. Cor quippe exterius fundit, et quia libenter foris falsum de se testimonium recipit, qualem se intus habeat non requirit. Unde fit ut vacuae laudis fomenta etiam cum defuerint quaerat, et oblitus quod est appetat videri quod non est. Vet. XXIX. Igitur qui tales sunt, dum justos se ante humana judicia simulant, dum actiones suas lau
Abbreviated transcription (Latin):
nis iniquus. qui cũ inquus sit sc̃s uideri ñ
appetit. in flagello ꝑcussionis dep̃bensus.
fateri quod iniquus sit non erubescit. Qui
uiero inqua agens. humana de se iudicia
sub specie sc̃itatis int̾cipit: etiam cum fla.¬
gello ꝑcutitur. iniquum se ꝓdere refugit: quia
sc̃s uideri consueuit. Si quando atit᷑ grauiter
coartatur. iniquũ se uix suꝑficietenus c̾ficetur:
quia interna sua detegere ueraci confessione
confunditur. Quasi liberi uero sumus: cum
nulla correptione castigamur. Quasi uincim᷑
aut̃: cum flagello ꝑ cussionis astringimtr. Hinc¬
ti gͥ tanto clamamus altius: quanto in ꝑcussi.¬
one positi. peccata nr̃a ueratius confitemur.
Apud atires qͥppe dĩ. uox ualida. detiota confes¬
sio est. Quia gͦ simulatores quosq etiam cum
ꝑ cussionis flagella corripiunt. ad confessio¬
nem simplicem non ꝑducuntur: cognosci
enim peccatores refugiunt. qr scĩ omnium
opinione ferebantur: quamuis eos ad extre¬
mum etiam flagella feriant. quamuis auci

Expanded text:
nis iniquus qui cum iniquus sit, sanctus videri non appetit, in flagelli percussione deprehensus, fateri quod iniquus sit non erubescit. Qui vero iniqua agens, humana de se judicia sub specie sanctitatis intercipit, etiam cum flagello percutitur, iniquum se prodere refugit, quia sanctus videri consuevit. Si quando autem graviter coarctatur, iniquum se vix superficie tenus confitetur, quia interna sua detegere veraci confessione confunditur. Quasi liberi vero sumus, cum nulla correptione castigamur; vincimur autem, cum flagello percussionis astringimur. Vincti igitur tanto 841 clamamus altius, quanto in percussione positi peccata nostra veracius confitemur. Apud aures quippe Dei vox valida devota confessio est. Quia ergo simulatores quosque, etiam cum percussionis flagella corripiunt, ad confessionem simplicem non perducunt cognosci enim peccatores refugiunt, quia sancti omnium opinione ferebantur, quamvis eos ad extremum jam flagella feriant, quamvis duci
Abbreviated transcription (Latin):
menbra cogitamus. Pensamus quod nati
in tenebris. atq a radiis intimȩ lucis alieni.
tanto nequius uiximus : quanto rebus cor¬
poralibus dediti. ab spĩtalibus longius de¬
gebamus. Qua consideratione ꝑmotum
cor ac male sibi consciũ trepidat: & tandȩ
illiuis quam audit patriȩ. ciuem se fieri
posse desꝑat. Unde hic quoq apte suibiun¬
gitur. Quo mens pauida ad fidutiam re-¬
ducatur. Nam de hac luce mox subdit᷑.¬

Expanded text:
membra cogitamus, pensamus quod, nati membra cogitamus, pensamus quod, nati in tenebris atque a radiis intimae lucis alieni, tanto nequius viximus quanto, rebus corporalibus dediti, a spiritualibus longius degebamus. Qua consideratione permotum cor ac male sibi conscium trepidat, et tantae illius quam audit patriae civem se fieri posse desperat. Unde hic quoque apte subjungitur, quo mens pavida ad fiduciam reducatur. Nam de hac luce mox subdit
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat. Vnde etiam ꝑ isaiam dr. Si fuerit
numerus filiorum isrł: quasi arena maris:
reliquie saluaȩ fient. Tunc quippe ad eos
lux reuercitur: cum ipsi ad confitendam re-
casum unũ nom̃. sed duas partes orationis
accipimus:÷ potest intelligi. quia in manib
lux absconditur: cum apud rectum iudicẽ
iniqui quiq in suis oꝑib cȩcantur. Cui
tam̃ p̾cipitur. ut rursus adueniat: qtua
dum peccatores se stus uirib faluari ñ posse
cognouerint. gr̃ȩ lum̃ accipiunt. & ꝓtecti.¬
onis intimȩ radiis illustrantur: ut maiori
ardoie postmodum cȩlestem patriam dili-¬
gant. quam prius in terrena delectatione
flagrabant. S cum de cȩlesti patria loqͥmͦ.
cui inesse mira claritate prȩdita angelorum
agmina audimꝰ. cui rerum omniũ conditor
prȩsidet. quam uisione sua reficiens replet.
cui uera hereditas lux est. & defectus eiꝰdẽ
luminis nullus est: ad nosm& ipsos men¬
tem reducimus: & quod terrena gestemꝰ

Expanded text:
veniat. Unde et per Isaiam dicitur: « Si fuerit veniat. Unde et per Isaiam dicitur: « Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient . Tunc quippe ad eos lux revertitur, cum ipsi ad confitendam Redecasum unum nomen, sed duas partes orationis accipimus; potest intelligi, quia in manibus lux absconditur, cum apud rectum judicem iniqui quique in suis operibus caecantur. Cui tamen praecipitur ut rursus adveniat, quia dum peccatores se suis viribus salvari non posse cognoverint, gratiae lumen accipiunt, et protectionis intimae radiis illustrantur, ut majore ardore postmodum coelestem patriam diligant, quam prius in terrena delectatione flagrabant. Sed haec cum de coelesti patria loquimur, cui inesse mira claritate praedita angelorum agmina audimus, cui rerum omnium conditor praesidet, quam visione sua reficiens replet, cui vera haereditas lux est et defectus ejusdem luminis nullus est, ad nosmetipsos mentem reducimus, et quod terrena gestemus
Abbreviated transcription (Latin):
rerum abundantium occupationib affligit:
eorumq ꝓsꝑitatibus aduersas quide sed uti¬
les tribulationes interserit: ut contristati ad
cor redeant: atq in ꝑituris reb quã maniter
occupentur agnoscant. Uñ hic quoq post¬
quam subtracta lux dicitur apte subiungi¬
mentib abscõditur. afflictis humiliatisq
reuelatur. Lux quippe aduenit. cũ afflicta
mens ipsas quas de perituris rebus tribula-¬
tionum tenebras tolerat agnoscit: quia nisi
aliquid ex lumine int̾no ꝑciꝑet: nec hoc ip¬
sum quia lum̃ ꝑdiderat uideret. Quod in-¬
telligi specialit᷑ etiam de iudeis potest: qui
iccirco redẽptori nrõ in carne uenienti contͣ¬
dicere ausi sunt : qr apud sem& ipsos im-¬
manes extiterunt. S his immanib lux
absconsa ẽ: quia suꝑbi lumͣ ueritatis dũ
ꝑ secuntur amiserunt. S quia in finem
mundi ad fidem recipiendi sunt: recte
subiungitur. Et p̾cepit ei ut rursus ad¬

Expanded text:
rerum abundantium occupationibus affligit, rerum abundantium occupationibus affligit, eorumque prosperitatibus adversas quidem, sed utiles tribulationes interserit, ut contristati ad cor redeant, atque in perituris rebus quam inaniter occupentur agnoscant. Unde hic quoque postquam subtracta lux dicitur, apte subjungimentibus absconditur, afflictis humiliatisque revelatur. Lux quippe advenit, cum afflicta mens ipsas quas de perituris rebus tribulationum tenebras tolerat, agnoscit, quia nisi aliquid ex lumine interno perciperet, ne hoc ipsum, quia lumen perdiderat, videret. Quod specialiter intelligi etiam de Judaeis potest, qui idcirco Redemptori nostro in carne venienti contradicere ausi sunt, quia apud semetipsos immanes exstiterunt. Sed his immanibus lux absconsa est, quia superbi lumen veritatis dum persequuntur, amiserunt. Sed quia in finem mundi ad fidem recipiendi sunt, recte subjungitur: Et praecepit ei ut rursus ad
Abbreviated transcription (Latin):
fideles. curis p̾sentib occupati. quasi ar-¬
menta extra iordanem pascunt: quia contͣ
fidem baptismatis. tota mente omniq de¬
siderio. rebus ꝑituris inseruiunt. Qui tam̃
ut diximus. cum fidi tẽp̾tatio oritur: defen¬
sionum armis accinguntur. h ostes fidi suꝑ¬
ando trucidant: & hereditatem terre reꝓ¬
missionis idest fructum fidi non amant:
ougnant.
ut tamen sua pig¬
nora extra illa deponant. Ca enim par
enim par¬
uulos foris habent: affectum in eius habita¬
tione non habent. Inde ad campestria re¬
deunt. qui ab altis cacuminib montium.
quasi ab spe cȩlestium dilabuntur. ut extͣ
repmissionis terram bruta animalia nutri¬
ant: quia ad pascendos uanis desideriis ir¬
rationabiles animi motus elaborant: qͥa
ȩternȩ lucis quanta sit claritas nescrunt. qr
transitoriis occupationib obcȩcant᷑: Edum
de t̾renis rebus suꝑbiunt. cȩlestis sibi lumi-
do hos unmanes suꝑna grã respicit. atq ipsis

Expanded text:
fideles, curis praesentibus occupati, quasi arfideles, curis praesentibus occupati, quasi armenta extra Jordanem pascunt, quia contra fidem baptismatis tota mente omnique desiderio rebus perituris inserviunt. Qui tamen ut, diximus, cum fidei tentatio oritur, defensionum armis accinguntur. Hostes fidei superando trucidant, et haereditatem terrae repromissionis, id est fructum fidei non amant; pugnant, ut tamen sua pignora extra illam deponant. Quia enim parvulos foris habent, affectum in ejus habitatione non habent. Unde ad campestria redeunt, quia ab altis cacuminibus montium quasi a spe coelestium dilabuntur, ut extra repromissionis terram bruta animalia nutriant, quia ad pascendos variis desideriis irrationabiles animi motus elaborant, quia aeternae lucis quanta sit claritas nesciunt qui transitoriis occupationibus obcaecantur; et dum de terrenis rebus superbiunt, coelestis sibi luminido hos immanes superna gratia respicit, atque ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
Precamurq si inuenimus grãm coram te:
lit des nob̾ famulis tius eom in possessionẽ.
ne facias transire iordanẽ. Qui gͥ iumenta
plurima possident. iordanem transire refu-¬
giunt: quia qͦs multa mundi implicamen¬
ta occupant. habitationẽ cȩlestis patriȩ
non requirunt. S ipsa eos quam specie
tenus tenent fides increpat. ne ocii delec¬
tatione torpescant: atq exemplo suo ali¬
os a labous tolerantia & studio longanimita¬
qui erubescunt nondefendere quod confiten-¬
tur: ꝓ eadem fide quã ꝓfessi sunt. ad certam̃
ꝓperant: eamq non sibi sed ꝓximis uindican.
Inde & ad moysen dicunt. Catilas ouium
fabricabimus. & stabula ium̃toꝵ. paruulisq
nr̃is urhes munitas: nos aut̃ ipsi armati.
& accincti ꝑgemus ad prelitm ante filios
isrł. Qui mox fortes ꝓaliis ueniunt. & reꝓ¬
missionis terram ab hostib liberant & re¬
linquunt: atq ad pascenda armenta extra
iordanem redeunt. Multi quippe quãuis

Expanded text:
am te, ut des nobis famulis tuis eam in possessionem, nec facias nos transire Jordanem . Qui igitur jumenta plurima possident, Jordanem transire refugiunt, quia quos multa mundi implicamenta occupant, habitationem coelestis patriae non requirunt. Sed ipsa eos quam specie tenus tenent, fides increpat, ne otii delectatione torpescant, atque exemplo suo alios a laboris tolerantia, et studio longanimitaquia erubescunt non defendere quod confitentur, pro eadem fide quam professi sunt, ad certamen properant, eamque non sibi, sed proximis vindicant. Unde et ad Moysen dicunt: Caulas ovium fabricabimus, et stabula jumentorum, parvulisque nostris urbes munitas; nos autem ipsi armati et accincti pergemus ad praelium ante filios Israel . Qui mox fortes pro aliis veniunt, et repromissionis terram ab hostibus liberant, et relinquunt; atque ad pascenda armenta extra Jordanem redeunt. Multi quippe quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
ea saltim specietenus continentur. hanc uer¬
bis. hanc laborib defendunt: & celestem
patriam uindicant. nec tam̃ amant. Quos
bene apud moysen. filii ruben. E gad. E di¬
midia tribus manasse exprimunt: qui mul¬
ta pecora & iumenta possidentes. dum extra
iordanem ea quȩ uiderant campestria con¬
cupiscunt. in reꝓmissionis terra heredita¬
tem habere noluerunt dicentes. Terram
quã ꝑ cussit dñs in conspectu filiorũ isrł.

Expanded text:
ea saltem specie tenus continentur, hanc verea saltem specie tenus continentur, hanc verbis, hanc laboribus defendunt, et coelestem patriam vindicant, nec tamen amant. Quos bene apud Moysen filii Ruben et Gad, et dimidia tribus Manasse exprimunt, quae multa pecora et jumenta possidentes, dum extra Jordanem ea quae viderant campestria concupiscunt, in repromissionis terra haereditatem habere noluere, dicentes: Terra quam percussit Dominus in conspectu f
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientes & prudentes indelicet suꝑbien¬
tes uocans. Qui enim non subiunrit. reue¬
lasti ea stultis. sed paruulis: tumorẽ se dam¬
uasse in notuit. non acumen. Uñ & alias dr.
Custodiens partiulos dñs. Atq ut ostendat᷑.
hec eadem paruitas quid nocatur: adiungit᷑.
Humiliatus sum & liberatut me. Quia gͦ
sunt multi in eccła qui partiuli esse despici¬
unt. etiam humilitatis loco immanes apud
se eẽ minime desistunt. Hos plerumq iu¬
deas honorib extolli: uoluptatib ꝑ frui:
rerum multiplicitate dilatari. Hñ sepe nil
p̾cipue nisi preȩsse cęt̾is appetunt: amultis
timeri gratulantur. Recte uiuere negliginł:
E recte uitȩ famã habere concupiscunt.
Adulationes querunt: fauorib intumes¬
cunt. Et quia in rebus sibi copiose p̾sentib
prompti sunt: uentura gaudia non requi
runt. Cumq eos multiplex actio occupat:
etiam a sem&ẽipsis alienos demonstrat. Et ta¬
men si qua fidi tem̃ptatio exurgat. quia in

Expanded text:
sapientes et prudentes videlicet superbientes vocans. Qui enim non subjunxit: Revelasti ea stultis, sed parvulis, tumorem se damnasse innotuit, non acumen. Unde et alias dicitur: Custodiens parvulos Dominus . Atque ut ostendatur haec eadem parvitas quid vocatur, adjungitur: Humiliatus sum, et liberavit me . Quia ergo sunt multi in Ecclesia, qui 864 parvuli esse despiciunt, etiam in humilitatis loco immanes apud se esse minime desistunt. Hos plerumque videas honoribus extolli, voluptatibus perfrui, rerum multiplicitate dilatari. Hi saepe nil praecipue nisi praeesse caeteris appetunt, a multis timeri gratulantur; recte vivere negligunt, et rectae vitae famam habere concupiscunt; adulationes quaerunt, favoribus intumescunt. Et quia in rebus sibi copiose praesentibus prompti sunt, ventura gaudia non reqrunt. Cumque eos multiplex actio occupat, etiam a semetipsis alienos demonstrat. Et tamen si qua fidei tentatio exsurgat, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
dum esse incipiunt. festinant non ẽẽ: sed
sinis suꝑior ĩchoat. finiᷤᷤ tam̃ ĩ ferior ñ ꝯstringat:
& lie& eẽ. ĩc ipiant. eẽ inꝑpetũ ñ desistant. Ho¬
rum uero ȩt̾nitas iccirco sũmȩ est ęt̾nitati dis¬
similis: quia ȩt̾na esse cȩꝑunt. Cum ad extre¬
ma ꝓspicimus. horum finem qui omnino de¬
est non comp̃hendimus: eorum tam̃ initia
cernimus. cum mentem retro reuocamus.
Et cũ in eis infra supͣq animũ ducimꝰ: non
capimus omnino quousq sunt. sed uidemꝰ
ex quo. Ds̃ aut̃ quia quasi quidda in eo ꝑ etͣ¬
nitatem longũ est. quod nec initio oritur. nec
fine terminatur: nec ex quo in sem&. ipso
recipit. nec quousq dicatur gͦ. numerus
annoꝵ eitis mestimabilis. ꝑ hoc gͦ qđ annoꝵ
illiꝰ numerus qr. diutinũ eius esse ostenditur.
ꝑ hoc gͦ quod in estimabilis memoratur:
hoc ipsum esse infinitum & incomp̃hensi-¬
bile demonstratur. S qr humanis menti¬

Expanded text:
quia a non esse incipiunt, festinant non esse. 11. quia a non esse incipiunt, festinant non esse. 11. finis superior inchoat, finis tamen inferior non constringat; et licet esse incipiant, esse in perpetuum non desistant. Horum vero aeternitas idcirco summae est aeternitati dissimilis, quia aeterna esse coeperunt. Cum ad extrema prospicimus, horum finem, qui omnino deest, non comprehendimus; eorum tamen initia cernimus, cum mentem retro revocamus; et dum in eis infra supraque animum ducimus, non capimus omnino quousque sunt, sed videmus ex quo. Deus autem quia quasi quiddam in eo per aeternitatem longum est, quod nec initio oritur, nec fine terminatur, nec ex quo in semetipso recipit, nec quousque, dicatur ergo: Numerus annorum ejus inaestimabilis. Per hoc ergo quod annorum illius numerus dicitur, diutinum ejus esse ostenditur. Per hoc vero quod inaestimabilis memoratur, hoc ipsum esse infinitum et incomprehensibile demonstratur. Sed quia humanis menti
Abbreviated transcription (Latin):
etͣnitatis longitudinem. annos uocauit. Cum
enim breuitatẽ temporis dilatare uolumus:
mom̃ta ꝑ horas. hoias ꝑ dies. dies ꝑmenses. m̃-¬
ses aut̃ ꝑ annos extendimus. Quia gͦ amplũ
quiddam dicere uoluit. sed quid diceret la-¬
tius non inuenit: in do annos sine ȩstimatio¬
ne numeri multiplicauit. dicens numerus
annoꝵ eiꝰ inestimabilis: ut dum ea quȩ apud
se sunt ꝓlixa multiplicat: ȩt̾nitatis longitu¬
dinem. se metiri non posse. infirmitas huma¬
na cognoscat. Tende itaq oculum in ȩt̾nitatẽ.
ut uideas d̃m. uel quando ẽ. apͥncipio. uel quo¬
tisq: & nusquam finis suꝑior. quia esse non
incipit: nusquã finis inferior. quia esse non
desinit. Intra ipsũ omĩa coangustantur:
ipse uͦ circa omĩa. sine spacio ex tendit᷑: sine
loco dilatatur. Ecce cuncta que facta sunt. ea
ipsa circumscriptione qua creatitra sunt: supi¬
ore & inferiore sine cinguntur. Lege enĩ sua

Expanded text:
aeternitatis longitudinem annos vocavit. Cum aeternitatis longitudinem annos vocavit. Cum enim brevitatem temporis dilatare volumus, momenta per horas, horas per dies, dies per menses, menses autem per annos extendimus. Quia ergo amplum quiddam dicere voluit, sed quid diceret latius non invenit, in Deo annos sine aestimatione numeri multiplicavit, dicens: Numerus annorum ejus inaestimabilis, ut dum ea quae apud se sunt prolixa multiplicat, aeternitatis longitudinem se metiri non posse infirmitas humana cognoscat. Tende itaque oculum in aeternitatem, ut videas Deum, vel quando est a principio, vel quousque; et nusquam finis superior, quia esse non incipit; nusquam finis inferior, quia esse non desinit. Intra ipsum omnia coangustantur, ipse vero circa omnia sine spatio extenditur, sine loco dilatatur. Ecce cuncta quae facta sunt, ea ipsa circumscriptione qua creata sunt, superiori et inferiori fine cinguntur. Lege enim sua,
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat. ecce d̾s excelsus: nunc iterum dicit.
ecce ds magnus. Quid ẽ. quod de do loquens.
ecce dicit. & ecce repetit: nisi quod ecce dicimꝰ
de ea re quã inprȩsente monstramus. Et qr
as ubiq p̃sens est: cum de illo ecce dr. etiam
non uidentib adesse memoratur. Bene aut̃¬
eum uincere nram scientiam narrat. quẽ ui-¬
deri ab hominib dixerat: quia & sic ex ratio¬
ne conspicitur: ut magnitudo tam̃ illius.
nulla nri sensus subtilitate penetretur. Quic
qͥd namq de claritate eiꝰ magnitudinis scimꝰ.
infra ipsum est: & tanto ab eitis scientia longe
repellimur: quanto eius potentiam nos com-¬
p̃hendisse suspicamur. Nam quantumuis
in altum mens nraᷤ rapiatur: eius tamͣ magni¬
tudinis imm̃sitate transcenditur. Cuiꝰ tunc
aliquid quasi ex parte cognoscimus: quando
eum nos digne cognoscere non posse sentimꝰ.
Sequitur. Numerus annoꝵ eiꝰ in estimabilis.
Dicere uteumq et̾nitatem uoluit: & ipsam

Expanded text:
dixerat: Ecce Deus excelsus. Nunc iterum dicit: dixerat: Ecce Deus excelsus. Nunc iterum dicit: Ecce Deus magnus. Quid est, quod de Deo loquens, ecce dicit, et ecce repetit, nisi quod ecce dicimus de hac re quam in praesenti monstramus, et quia Deus ubique praesens est, cum dicitur de illo, ecce, etiam non videntibus adesse memoratur? Bene autem vincere eum nostram scientiam narrat, quem videri ab hominibus dixerat, quia etsi ex ratione conspicitur, magnitudo illius nulla nquid namque de claritate ejus magnitudinis scimus, infra ipsum est; et tanto ab ejus scientia longe repellimur, quanto ejus potentiam nos comprehendisse suspicamur. Nam quamvis in altum mens nostra rapiatur, ejus tamen magnitudinis immensitate transcenditur. Cujus tunc aliquid quasi ex parte cognoscimus, quando eum nos digne cognoscere non posse sentimus. Se- Dicere utcunque aeternitatem voluit, et ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
cuius diuinitatis claritatem non uident:
miro modo ab eius uisione quẽ conspicutł
dere est transcendentem omnia eł essentiam
ex ratione colligere: ualde mirandũ est qdđ
& ipsum cernimus. & esꝰ opus ignoramus. Du¬
bũ quippe de eius essentia non sumus: & tam̃
in enis iudiciis incerti remanemus. Patet nob̾
quod sũmũ ẽ: absconditur quod minimũ.
M inus quippe sunt eius oꝑa. quam ipse. Et
agentem cernimus. sed actione caligamus:
qr indelicet cur quid fiat in certũ est: sed quiᷤ
sit qui hec incerta faciat. incertum non ẽ. Di¬
catur gͣ. MNemento quod ignoras opus eius:
Ide quo cecinerunt irri. Omnes homines ui¬
dent eum. unusquisq intuetur ꝓcul: quia
eum cuius iudicia minime cõp̃hendimus.
esse ꝑrationem uidemus. Quem tam̃ adhuc
ꝓcul cernimus: qui ab eiꝰ fortitudine. nubilo
infirmitatis nr̃e separamur. Sequitur. Ecce¬
d̾s magnus : uincens scientiam nram. Suꝑtus

Expanded text:
cujus divinitatis claritatem non vident, cujus divinitatis claritatem non vident, miro modo ab ejus visione quem conspiciuntdere est transcendentem omnia ejus essentiam ex ratione colligere, valde mirandum est quod et ipsum cernimus, et ejus opus ignoramus. Dubii quippe de ejus essentia non sumus, et tamen in ejus judiciis incerti remanemus. Patet nobis quod summum est, absconditur quod minimum. Minus quippe sunt ejus opera quam ipse; et agentem cernimus, sed in actione caligamus: quia videlicet cur quid fiat incertum est, sed quis sit qui haec incerta faciat, incertum non est. Dicat ergo: Memento quod ignores opus ejus, de quo cecinerunt viri: Omnes homines vident eum, unusquisque intuetur procul, quia eum, cujus judicia minime comprehendimus, esse per rationem videmus; quem tamen adhuc procul cernimus, quia ab ejus fortitudine nubilo infirmitatis nDeus magnus vincens scientiam nostram. - Superius
Abbreviated transcription (Latin):
dere est: dominationẽ illiꝰ ratiocinando c̃spice¬
re. Cum uͦ dictum sit. om̃s homines uident
etim: recte subiungitur. unusquisq intuetur
ꝓcul. Procul quippe eum intueri ẽ: non iam il¬
lum ꝑ speciem cernere: sed adhuc ex sola ope¬
rum suoꝵ admiratione pensare. Procul illũ
hic &̃ electi conspiciunt: quia necdum clarita¬
tem illius per acumen intimȩ uisionis appre.¬
hendunt. Cui & si iam ꝑ amorẽ iuxta sunt:
adhuc tam̃ ab illo. t̾renȩ inhabitationis pon¬
dere disiunguntur. Et quãuis eis bene uiuen¬
do inhereant: a contemplationis eus specie. lon¬
ge se esse suspirant. Quẽ nimirum reꝓbi etiã
cum in uidicium uenientem uiderint ꝓcul in¬
tuentur : quia non eũ in diuinitatis forma.
sed in sola qua & comp̃hendi potuit huma¬
nitate conspiciunt: qr uidelicet eoꝵ oculos
reducta tunc ad memoriam suã malegesta
reuerberant. Et dum eiꝰ humanitatẽ uident.

Expanded text:
dere est, dominationem illius ratiocinando conspicedere est, dominationem illius ratiocinando conspicere. Cum vero dictum sit: Omnes homines vident eum, recte subjungitur: Unusquisque intuetur procul. Procul quippe eum intueri est non jam illum per speciem cernere, sed adhuc ex sola operum suorum admiratione pensare. Procul illum hic etiam electi conspiciunt, quia necdum claritatem illius per acumen intimae visionis apprehendunt. Cui etsi jam per amorem juxta sunt, adhuc tamen ab illo terrenae inhabitationis pondere disjunguntur; et quamvis ei bene vivendo inhaereant, a contemplationis ejus specie longe se esse suspirant. Quem nimirum reprobi etiam cum ad judicium venientem viderint, procul intuentur, quia non eum in divinitatis forma, sed in sola qua et comprehendi potuit humanitate conspiciunt, quia videlicet eorum oculos reducta tunc ad memoriam sua male gesta reverberant, et dum ejus humanitatem vident,
Abbreviated transcription (Latin):
de rapitur: & sepe infidelium. concesso fidi
sacramento renouatur. Sed fortasse aliquis dicat.
quod hunc ds acturũ praue etiam post baptis¬
ma nouerat: & iccirco eum ad haptismatis gra¬
tiam non ꝑducat. Quod si ita est: peccata quo¬
rundam. ꝓculdubio antequã sint ꝑpetrata pu¬
al: hȩc in aliis etiam non ꝑpetiata condẽpnat:
Occulta itaq sunt eius iudicia : & quanta obscu¬
ritate nequeunt conspici. tanta debent humi¬
litate uenerari. Dicatur gͦ. Mem̃to quod igno¬
ras opus eius: de quo cecinerunt uiri. Ac si
aꝑte diceret. De quo fortes quiq locuti sunt.
eius oꝑa tue mentis oculis absconduntur: qr
mensuram tuȩ noticiȩ. eo ipso quo humanita¬
te circuiscriberis transeunt. Sequitur. O m¬
nes homines uident eum: unusquisq intue¬
tur procul. Omnis homo eo ipso quo rationa¬
lis ẽ. conditus. deb& ex ratione colligere. eum
qui se condidit dm̃ esse. Quem nimirum ᷑ ui¬

Expanded text:
de rapitur, saepe infidelium concesso fidei de rapitur, saepe infidelium concesso fidei sacramento renovatur. Sed fortasse aliquis dicat quod hunc Deus acturum prave etiam post baptisma noverat, et idcirco eum ad baptismatis gratiam non perducat. Quod si ita est, peccata quorumdam proculdubio priusquam sint perpetrata purat, haec in aliis etiam non perpetrata condemnet? Occulta itaque sunt ejus judicia; et quanta obscuritate nequeunt conspici, tanta debent humilitate venerari. Dicat ergo: Memento quod ignores opus ejus, de quo cecinerunt viri. Ac si aperte diceret: De quo fortes quique locuti sunt, ejus opera tuae mentis oculis absconduntur, quia mensuram tuae notitiae eo ipso quo humanitate circumscriberis transeunt. Sequitur: nes homines vident eum, unusquisque intuetur procul. - Omnis homo eo ipso quo rationalis est conditus, debet ex ratione colligere eum qui se condidit Deum esse, quem nimirum jam vi
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. O uiri ad uos clamito. De dño gͥ uiri ca
eius ignoratur: qr nimirũ uidicia illiꝰ. ipsi etiã
qui hunc p̃dicant impenetrata uenerantur.
Et sciunt gͦ quẽ predicant. & tam̃ eiꝰ oꝑa igno¬
rant: quia cognoscunt ꝑ grãm. eum a quo
facti sunt : sed eius uidicia cõp̃ hendere neque¬
unt. quȩ ab illo etiam suꝑ ipsos fiunt. Quod
enim omp̃s d̾s ꝑspicue in sua actione ñ cerm¬
tur: psalmista testatur dicens. Qui posuit
tenebras latibulum suum. Et rursum. Iudi¬
cia tua abyssus multa. Atq iterum. Abissus
sicut pallium amictus eius. Unde bene &̃ ꝑ
salomonem dr. Sicut ignoras quȩ sit uia sp̃s.
& qua ratione compingantur ossa inuentre
pregnantis: sic nescis oꝑa di. qui fabricator
duo ad hanc lucẽ paruuli ueniunt: sed uni
datur. ut ad redemptionẽ ꝑbaptisma redeat:
alter ante subtrahitur. quã hunc regenerans
unda ꝑ fundat. Et sepe fidelium filiꝰ sine fi¬

Expanded text:
dicens: O viri, ad vos clamito . De Domino igitur viri candicens: O viri, ad vos clamito . De Domino igitur viri canejus ignoratur, quia nimirum judicia illius ipsi etiam qui hunc praedicant impenetrata venerantur. Et sciunt ergo quem praedicant, et tamen ejus opera ignorant, quia cognoscunt per gratiam eum a quo facti sunt, sed ejus judicia comprehendere nequeunt, quae ab illo etiam super ipsos fiunt. Quod enim omnipotens Deus perspicue in sua actione non cernitur, Psalmista testatur, dicens: Qui posuit tenebras latibulum suum . Et rursum: Judicia tua abyssus multa . Atque iterum: Abyssus sicut pallium amictus ejus . Unde bene etiam per Salomonem dicitur: Sicut ignoras quae sit via spiritus, et qua ratione compingantur ossa in ventre praegnantis, sic nescis opera Dei, qui fabricator duo ad hanc lucem parvuli veniunt, sed uni datur ut ad redemptionem per baptisma redeat, alter ante subtrahitur quam hunc regenerans unda perfundat. Et saepe fidelium filius sine fi
Abbreviated transcription (Latin):
& terrȩ. qui abscondisti hec asapientib & pru-¬
dentibus: & reuelasti ea paruulis. In quibus
nimirum iudiciis iudea repellitur: gentilitas
aggregatur. Quod uidelicet factum mirãri
possumus: sed ꝑscrutari nullatenus ualemꝰ.
Unde & bene nunc ab helui subditur. Quis¬
poterit scrutari uias eius: aut quis ei dicere.
oꝑatus es iniquitatemͦ Ac si dicat. Cuitis ꝑscru¬
tari actio non potest: quo pacto rep̃hendi po¬
test: Nemo enim bene udicat. quod ignorat.
Tanto gͦ debemus sub etus iudiciis silendo qui¬
escere: quanto & rationem iudicioꝵ illius nos
cernimus non tudere. Unde & bene nunc sub-
ditur. Memento quod ignoras optis eius : de¬
÷ quo cecinerunt uiri. In scriptura sacra aliqnͣ
uiri. angeli: aliqñ aut̃ ꝑ fectȩ uite homines
memorant᷑. Nã qr aliqñ uir angelus d̃r: da¬
nihel ꝓpħa testatur. qui ait. Fcce uir gabrihel.
Rursum quia uiroꝵ nomine. ꝑ fecte uite homi¬
nes expͥmuntur: in ꝓuerbiis sapientia loquit᷑

Expanded text:
ondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . In quibus nimirum judiciis Judaea repellitur, gentilitas aggregatur. Quod videlicet factum mirari possumus, sed perscrutari nullatenus valemus. Unde et bene nunc ab Eliu subditur: CAPOperatur iniquitatem? - Ac si dicatur: Cujus perscrutari actio non potest, quo pacto reprehendi potest? Nemo enim bene judicat quod ignorat. Tanto ergo debemus sub ejus judiciis silendo quiescere, quanto et rationem judiciorum illius nos cernimus non videre. Unde et bene subditur: VERS. 24. Memento quod ignores opus ejus, de quo cecinerunt viri. - In Scriptura sacra aliquando viri angeli, aliquando autem perfectae vitae homines memorantur. Nam quia aliquando vir angelus dicitur, Daniel propheta testatur, qui ait: « Ecce vir Gabriel . Rursum, quia virorum nomine perfectae vitae homines exprimuntur, in Proverbiis sapientia loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tendit nubes dñs: dũ ministris suis uiam p̃di¬
cationis aꝑiens. eos in mundi latitudinem
circunquaq diffundit. Beue aut̃ dictum est:
quasi tentoriũ suum. Tentoriũ quippe. in itĩ¬
nere pom sol&. Et cum p̃dicatores sci in mun¬
do mittuntur: iter do facuint. Unde & scrip¬
tum est. Foce mitto angłm meum ante faciem
tuam: qui p̃parabit uiam tuã. Et unde rur
sum ꝑ salmistam dr. It̃ facite ei: qui ascendit
suꝑ occasum. E rursum. Ds̃ dũ egre dereris
coram ppło tuo. dum transgredereris ꝑ deser¬
tum: terra mota est. Is̃ enim qui ꝑsem&e. ip¬
sum non localit᷑ ubiq est: ꝑ p̃dicatores suos
ꝑ eos agit : dum humanis cordib eorum se elo¬
quio infundit. Atq in hoc itinere tentorium
di sunt. hȩc eadem corda scoõꝵ: quib quasi in
uia quiescendo tegitur: dum ꝑ hec ad mentes
hominum ueniens agit que disposuit & non
ga tentorium uocatur: cũ cessasse a p̃dicatio¬

Expanded text:
tendit nubes Dominus, dum ministris suis viam praedicationis aperiens, eos in mundi latitudine circumquaque diffudit. Bene autem dictum est: Quasi tentorium suum. Tentorium quippe in itinere poni solet, et cum praedicatores sancti in mundum mittuntur, iter Domino faciunt. Unde scriptum est: « Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit viam tuam  Psalmistam dicitur: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Et rursum: Deus, cum egredereris coram populo tuo, dum transgredereris per desertum, terra mota est . Deus enim, qui per semetipsum non localiter ubique est, per praedicatores suos per eos agit, dum humanis cordibus eorum se eloquio infundit. Atque in hoc itinere tentoria Dei sunt haec eadem corda sanctorum, quibus quasi in via quiescendo tegitur, dum per haec ad mentes hominum veniens, agit quae disposuit, et non ga tentorium vocatur, cum cessasse a praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationib elongatur. Nam dũ mens po-¬
sita intemptatione consid̾at. quod auirtu¬
tis suȩ pristina soliditate repellitur. suꝑ duc-¬
tis meroribus quasi quib dam tenebris cȩca¬
tur: atq ab omni luce gaudii. eius oculus
clauditur. dum sollicita trepidat. ne hoc qđ
esse dudũ ceꝑat funditus amittat. Unde &
bene dr. quod in hac nocte ꝓ robustis. popłi
ascendant: quia uidelic& in hoc merore temp¬
tationis. ꝓ robustis motibus cogitationes indig.¬
nȩ & multiplices in corde ꝓsiliunt. Nam dũ¬
se in ꝑturbatione conspicit iam pene amisisse
quod fuerat: fluctus in se innumeros tumul¬
tusq coaceruat. Nodo tranquillitatem suã
quia ꝑdidit dolet: modo ne usq ad praua
oꝑa corruat ꝑtimescit. mͦ in quo eulmine
steterat meminit: mͦ in qͦ urcioꝵ ꝓfundo ꝑdelecta¬

Expanded text:
cogitationibus elongatur. Nam, dum mens pocogitationibus elongatur. Nam, dum mens posita in tentatione, considerat quod a virtutis suae pristina soliditate repellitur, superductis moribus, quasi quibusdam tenebris caecatur, atque ab omni luce gaudii ejus oculus clauditur, dum sollicita trepidat ne, hoc quod esse dudum coeperat, funditus amittat. Unde et bene dicitur quod in hac nocte pro robustis populi ascendunt, quia videlicet in hoc nemore tentationis pro robustis motibus cogitationes indignae et multiplices in corde se in perturbatione conspicit jam pene amisisse quod fuerat, fluctus in se innumeros tumultusque coacervat, modo tranquillitatem suam quia perdidit dolet; modo ne usque ad prava opera corruat pertimescit; modo in quo culmine steterat meminit; modo in quo vitiorum profundo pe
Abbreviated transcription (Latin):
ceretur. Omne quod intrinsecus de bona
actione intumueras reprime: & cordis motus
quos ex recto oꝑe robustos habueras depone:
quia iam in ipsa aduersitatis temptatione
considas. quo frustra prius de te magna elatꝰ
estimabas. Quȩ uidelicet magnitudo iccirco
absq tribulatione deponenda dicitur: quia
nimirum cũ ꝑ temptationẽ humilitas ꝓficit.
ꝓspera est ipsa aduersitas quȩ mentem ab ela-¬
tione custodit. S tam̃ sine magna tribulatio¬
ne ñ agitur: cũ tranquilla mens irruente tẽp¬
tatione quasi repentino hoste turbat᷑. Ipsa nãq
temptationis aduersitas dũ se menti inserit.
quasdam in illa tenebras gignit: eamq obs¬
curitate suȩ amaritudins turbat: quȩ apud
se dudũ uirtutum dulcedine irradiante cla-¬
ruerat. Uñ & apte subiungitur. Ne ꝓtrahaᷤ¬
pe ꝓtrabitur: cum suborta de temptatione
tristicia. consolatione concita non finitur.
Nox ꝓ trahitur: quia meroi animi confusis

Expanded text:
ceretur: Omne quo intrinsecus de bona ceretur: Omne quo intrinsecus de bona actione intumueras reprime, et cordis motus quos ex recto opere robustos habueras, depone, quia jam in ipsa adversitatis tentatione consideras, quam frustra prius de te magna elatus aestimabas. Quae videlicet magnitudo idcirco absque tribulatione deponenda dicitur, quia nimirum tentatione humilitas proficit. Prospera est ipsa adversitas, quae mentem ab elatione custodit, sed tamen sine magna tribulatione non agitur, cum tranquilla mens irruente tentatione quasi repentino hoste turbatur. Ipsa namque tentationis adversitas dum se menti inserit, quasdam in illa tenebras gignit, eamque obscuritate suae amaritudinis turbat, quae apud se dudum virtutum dulcedine irradiante claruerat. Unde et apte subjungitur: CApe protrahitur, cum suborta de tentatione tristitia consolatione concita non sinitur; nox protrahitur, quia moeror animi confusis
Abbreviated transcription (Latin):
que uirtutis sunt sentiunt. S magnitudinẽ
& robustos motus deponimus: qñ pulsante
uicio cogimur pensare quid sumus. Robus¬
tos motus deponimus: qñ non iam de uirtu¬
te attollimur. sed in culpa consentiendo. ob¬
rui de ipsa qua quatimur infirmitate formi¬
damus. Multum namq de se animus confidit:
quando sibi ad uotum uires suppetere conspi¬
cit. Iam sibi fiduciam scĩtatis arrogat: iam se
idoneum etiam ad cuncta uirtutũ culmina.
quȩ sola cogitatione conceꝑit. putat. S cum
hunc tep̾tatio subito oborta trans uerberat:
eas quȩ natȩ de uirtutibus fuerant elatas co¬
gitationes funditus turbat. Quasi securam
quippe urbem inopinatus hostis ingreditur.:
& repentino gladio suꝑboꝵ ciuium colla fe-¬
riuntur. Nichil gͦ tunc nisi continuus luctꝰ
agitur: dum capta urbs animia magnatorũ
suoꝵ gła cede int̾ueniente uacuatur. Uñ nc̃ dr.
Depone magnitudinẽ tuam absq tribulati

Expanded text:
quae virtutis sunt sentiunt. Sed magnitudinem quae virtutis sunt sentiunt. Sed magnitudinem et robustos motus deponimus, quando pulsante vitio cogimur pensare quid sumus. Robustos motus deponimus, quando jam non de virtute attollimur, sed in culpa consentiendo obrui de ipsa qua quatimur infirmitate formidamus. Multum namque de se animus confidit quando sibi ad votum vires suppetere conspicit. Jam sibi fiduciam sanctitatis arrogat, jam se idoneum etiam ad cuncta virtutum culmina quae sola cogitatione conceperit putat. Sed cum hunc tentatio subito oborta transverberat, eas quae natae de virtutibus fuerant, elatas cogitationes funditus turbat. Quasi securam quippe urbem inopinatus hostis ingreditur, et repentino gladio superborum civium colla feriuntur. Nihil ergo tunc nisi continuus luctus agitur, dum capta urbs animi a magnatum suorum gloria caede interveniente vacuatur. Unde nunc dicitur: Depone magnitudinem tuam absque tribula
Abbreviated transcription (Latin):
arce consistit. dum ab omni mutabilitatis spar¬
sione se colligit. dã quicqͥd in se suꝑflue obori¬
tur premit. ipsa suȩ rectitudinis gła tangitur.
& in tumorẽ ꝓpriȩ p̃sumptionis eleuatur. Qtu
enĩ magna agit. quãuis de se humilia sentiat:
scit tamen magna eẽ que agit. Nam si magua
ẽẽ nescit: ea ꝓculdubio minime custodit. Quȩ
dum custodire negligit: aut in eis minus ꝓfi¬
cit. aut ea fiinditus amittit. Num gͦ bonã
nr̃a oꝑa scite necesse ẽ. ut custodiamus. ex ipsa
eorum scientia elationis aditus panditur: & ad
oꝑantis cor culpe manus admittit᷑. qua uastan-¬
te rapiantur. Mira aut̃ dispensatione agitur.
ut conditor nr̃ sulleuatum ꝓsꝑis animũ. subita
concuti temptatione ꝑmittat. quatinus seme ip¬
sum in infirmitate tierius uideat: & ab eo quẽ
de turtutib sumpserat. iam seipso melioi elati¬
onis fastu descendat. Unde & bene nunc subdi-¬
ti quippe sunt motus cordis: cum nulla nisi

Expanded text:
arce consistit, dum ab omni mutabilitatis se spararce consistit, dum ab omni mutabilitatis se sparsione colligit, dum quidquid in se superflue oboritur premit; ipsa suae rectitudinis gloria tangitur, et in tumore propriae praesumptionis elevatur. Qui enim magna agit, quamvis de se humilia sentiat, scit tamen magna esse quae agit. Nam si magna esse nescit, ea procul dubio minime custodit. Quae dum custodire negligit, aut in eis minus proficit, aut ea funditus amittit. Dum ergo bona nostra opera scire necesse est ut custodiamus, ex ipsa eorum scientia elationis aditus panditur, et ad operantis cor culpae manus admittitur, qua vastante rapiantur. Mira autem dispensatione agitur, ut conditor noster sublevatum prosperis animum subita concuti tentatione permittat, quatenus semetipsum in infirmitate verius videat, et ab eo quem de virtutibus sumpserat, jam seipso melior elationis fastu descendat. Unde et bene nunc subditi quippe sunt motus cordis, cum nulla nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ligunt. se sollerter astringunt. In contemp¬
latione namq creatoris hoc accepturi sunt:
ut una semꝑ mentis stabilitate ꝑ fruantur.
Nulla eos tunc mutabilitas dissipat: quia
scilicet eoꝵ cogitatio sibim& ipsi semꝑ indissi¬
milis ꝑ seuerat. Hoc gͦ cũ labore nunc conan¬
tes imitantur: quod post in m nere gaudentes
accipiunt. Cui se ꝓpħa inmutabilitati. uirtu¬
te amoris astrinxerat. cum dicebat. Hnam
petii a d̾no hanc requiram: ut in habitẽ in
domo dñi. Huic paulus unicati intentionis
adbeserat dicens. Unũ aut̃ que retro oblitus.
corde humanitatis defluit. mox hoc distussio
seuera restringit: & cũ quasi puerilit̾ cogitatio
labitur. iuuenili mox cobertione refrenatur.
Unde fit ut sparsam mentem continue cõlli¬
gant: & in una quantum pͣualent cogitati¬
one componant. Quia gͥ status mentis cogita¬
tionum mutabilitate curuatur: recte ab he
lui dr. Nec multitudo locorum inclinet te. S¬

Expanded text:
ligunt se solerter astringunt. In contempligunt se solerter astringunt. In contemplatione namque creatoris hoc accepturi sunt, ut una semper mentis stabilitate perfruantur. 850 Nulla eos tunc mutabilitas dissipat, quia scilicet eorum cogitatio sibimetipsi semper indissimilis perseverat. Hoc ergo cum labore nunc conantes imitantur, quod post in munere gaudentes accipiunt. Cui se Propheta immutabilitati virtute amoris astrinxerat, cum dicebat: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini . Huic Paulus unitati intentione adhaeserat, dicens: Unum autem, quae retro sunt oblitus, uid in eorum corde humanitus diffluit, mox hoc discussio severa restringit; et cum quasi pueriliter cogitatio labitur, juvenili mox coercitione refrenatur. Unde fit ut sparsam mentem continuo colligant, et in una quantum praevalent cogitatione componant. Quia igitur status mentis cogitationum mutabilitate curvatur, recte ab Eliu dicitur: Nec multitudo locorum inclinet te.
Abbreviated transcription (Latin):
cum stare animus in sem& ipso nititur: asem&¬
ipso aliquo modo etiam nesciendo diriuiatur.
humana namq anuma. ab una quaq re cui
intenditur. fastidio impellente remouetur.
S dum inhiant᷑ quo cogitanda appetit. eo &¬
repente cogitata fastidit: docet quod aliun¬
de pendet. quȩ quolib& posita non reqͥescit.
Qa illum quippe suspensa ẽ: a quo formata.
It quia ad d̾m solum appetendum facta ẽ. om¬
ne aut̃ quod infra appetit minus ẽ: iure ei ñ
sufficit quod ds non ẽ. Amc ẽ. quod huc illucq
spargitur: & abunaquaq re ut diximus. fasti¬
dio impellente remouetur. Delectatione uideli¬
cet atuda querit quo pauset. Unum uero quẽ
sufficient̃ hab̾e poterat amisit. Unde nunc ꝑ
multa ducitur: ut quia qualitate rerum non
potest. saltim uarietate satietur. Sci acit uiri
cauta se obseruatione custodiunt: ne ab in-¬
tentione sua mutabilit dissoluantur. Et qͥa
idem eẽ appetunt: ad cogitationẽ qua dm di¬

Expanded text:
cum stare animus in semetipso nititur, a semecum stare animus in semetipso nititur, a semetipso aliquo modo etiam nesciendo derivatur. Humana namque anima ab unaquaque re cui intenditur fastidio impellente removetur. Sed dum inhianter cogitanda appetit, et repente cogitata fastidit, docet quod aliunde pendet, quae quolibet posita non requiescit. Ad illum quippe suspensa est a quo formata. Et quia ad Deum solum appetendum facta est, omne autem quod infra appetit minus est, jure ei non sufficit quod Deus non est. Hinc est quod huc illucque spargitur, et ab unaquaque re, ut diximus, fastidio impellente removetur. Delectationis videlicet avida, quaerit quo pauset, unum vero quem sufficienter habere poterat amisit. Unde nunc per multa ducitur, ut quia qualitate rerum non potest, saltem varietate satietur. Vet. XXXVIIcausa se observatione custodiunt, ne ab intentione sua mutabiliter dissolvantur, et quia idem esse appetunt, ad cogitationem qua Deum di
Abbreviated transcription (Latin):
le: ita locus ẽ. mentis. unaquȩq intentio co¬
gitationis. Quȩ dũ huc illucq impellit᷑. si
delectatione aliqͣ cogitationis sue libent᷑ oc¬
cupatur: uelut in quodam loco ponit᷑. ut
quiescat. Nam quoties uicti tedio a cogitati¬
one in cogitationem ducim᷑: quasi fessa men-¬
te de loco ad locum inigramꝰ. Tot itaq loca
culm̃ mentis inclinãt: quot suborte cogitati¬
ones unitatẽ bonȩ intentionis dissipant. Rec¬
ta & enĩ mens staret: si unicui debuerat cogi¬
tatio semꝑ inhȩreret. Recta mens staret: si
non se innumeris motib fluxa. in mutabili¬
tatem ꝓsterneret. S dum nunc ista ꝑtrac-¬
tat. nunc ad alia labitur. quasi ꝑ locorum
multitudinẽ ab statu sue rectitudinis incli¬
natur: & dum ꝑplura se tendit. ab una cui
adherere debuit intentione se deicit. Qui
tamen mutabilitatis usus ex pͥmȩ pͣuaricatio.¬
nis uicio. iam quasi in naturam uenit. Nam

Expanded text:
le, ita locus est mentis unaquaeque intentio cole, ita locus est mentis unaquaeque intentio cogitationis. Quae dum huc illucque impellitur, si delectatione aliqua cogitationis suae libenter occupatur, velut in quodam loco ponitur ut quiescat. Nam quoties victi taedio a cogitatione in cogitationem ducimur, quasi fessa mente de loco ad locum migramus. Tot itaque loca culmen mentis inclinant, quot subortae cogitationes unitatem bonae intentionis dissipant. Recta etenim mens staret, si uni cui debuerat cogitationi semper inhaereret. Recta mens staret, si non se innumeris motibus fluxa mutabilitate prosterneret. Sed dum nunc ista pertractat, nunc ad alia dilabitur, quasi per locorum multitudinem a statu suae rectitudinis inclinatur; et dum per plura se tendit, ab una, cui adhaerere debuit, intentione se dejicit. Qui tamen mutabilitatis usus ex primae praevaricationis vitio jam quasi in naturam venit. Nam