comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa oblata e. qͥa creuit. ẜ ostremo nõstis
qͥa expalinat᷑ ẽ. consputꝰ e. spinis coro¬
natꝰ. ⁊ crucifixꝰ ẽ. mortuus ẽ. lancea ꝑ¬
cussus ẽ: Nostis quia hec oĩa passꝰ est.
magnꝰẽ. ⁊ laudabił nimis. Nolite con¬
tẽpn̾e paruũ: intelligite magũ. Paru
factꝰ ẽ. qͥa parui efatis. intelligat᷑ magnꝰ.
⁊ in illo magni eritis. Sictm̃ edificatur
domꝰ: sic crigunt᷑ moles. in ipsa domo.
Crescant lapides qͥ diciuit᷑ dificium.
crescite gͦ intelligite xp̃m magnũ. ꝓ paruus
magnus est: magnus nuiis. finiuit u̾ba.
nitudo illiꝰ ante dies: ultͣ dies. ⁊ sine die.
muns. Qd enĩ dictura ẽ lingua ipagua.
adlaudandũ dm dicendo ninis emific
uocẽ. ⁊ Idedit cogitaciom qđ sapiat tãꝙͣ
dicens. qđ sonare ñ possũ. tu cogita. et
cũ eo cogitauis parũ erit. Qđ̃ cogitacio
nulliꝰ explicat. ⁊ lingua alicuiꝰ ex plicat:
magnꝰ dñs ⁊ laudabił nunis.: Ipse lau¬

Expanded text:
s quia expalmatus est, consputus, spinis coronatus, crucifixus est, mortuus est, lancea percussus est; nostis quia haec omnia passus est: «Magnus» est «et laudabilis nimis.» Nolite contemnere parvum, intelligite magnum. Parvus factus est, quia parvi eratis; intelligatur magnus, et in illo magni eritis. Sic enim aedificatur domus, sic eriguntur moles in ipsa domo: crescunt lapides qui ducuntur ad aedificium. Crescite ergo, intelligite Christum magnum: et parvus magnus est, magnus nimis. Finivit verba:nitudo illius ante dies, ultra dies, sine die. mis.» Quid enim dictura est lingua parva ad laudandum magnum? Dicendo, «nimis,» emisit vocem, et dedit cogitationi quod sapiat: tanquam dicens, Quod sonare non possum, tu cogita; et cum cogitaveris, parum erit. Quod cogitatio nullius explicat, lingua alicujus explicat? «Magnus Dominus et laudabilis nimis.» Ipse lau
Abbreviated transcription (Latin):
ultabunt omĩa ligna siluarũ. Ligua silua¬
rũ: pagaui s̃. Quare gaudent: quia pcisi
st̃ oleastri.⁊ ⁊ inserti inoliua. Tunc exulta¬
bunt omĩa ligna siluarũ: quia p̾cise st̃
ings̃. arbores cedrine. ⁊cip̃ssine. ⁊ in putri¬
bilia ligua. tm̃nlata sunt adedificatio nem
dom̃. Ligna siluarũ eraut: s añꝗͣ uiae

Expanded text:
tabunt omnia ligna silvarum.» Ligna silvarum, Pagani sunt. Quare jam gaudent? Quia praecisi sunt de oleastro, et inserti in oliva . «Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum:» quia praecisae sunt ingentes arbores cedrinae et cyparissinae, et imputribilia ligna translata sunt ad aedificationem domus. Ligna silvarum erant, s
Abbreviated transcription (Latin):
ccossuos. a quatuor uentis. Ergo de toco
orbe t̾rarũ.⁊ qͥa ⁊ ipse adam aliꝗͣdo hoc
Ipse gͦ adã: coto orbe t̾rarũ sparsus ⁊ Inu¬
ifec̃ unũ qđ fractũ erat. Nouit illud facẽ
artifex ille. Nemo desꝑet. Multũ qͥdẽ est.
si qͥssit artifex cogitate. Ille refec̃: qui fec̃
ludicabit orbem t̾rarũ ineqͥtate. ⁊ popłos

Expanded text:
omnes a quatuor ventis: ergo de toto orbe terrarum. Quia et ipse Adam aliquando hoc Ipse ergo Adam toto orbe terrarum sparsus est. In uet fecit unum quod fractum erat. Novit illud facere artifex ille; nemo desperet: multum quidem est, sed qui sit artifex, cogitate. Ille refecit, qui fecit; «Judicabit orbem terrarum in aequitate,
Abbreviated transcription (Latin):
dũs regnauit aligno. ꝓ enĩ correx̃ orbẽ tre
qͥ ñ cõmouebit᷑. Que testuonia edificatio¬
nis domꝰ dĩ: Inconant nubes celorũ ꝑ to¬
tũ orbem t̾rarũ edificari doniũ dĩ: ⁊ cla¬
mant rane de paludib. nossoli sumꝰ xͥa¬
ni: que testimonia ꝓfero: psaltiũ ꝓfero
qđ surdꝰ cantas. Aꝑi aures tuas.⁊ cantas
ista. cantas mec̃: s ñ concordas iuecum.
Lingua tua sonat: qđ sonat mea. ⁊ cordis¬
sonat acorde meo. Honue tu cantas ista:
uide testimonia orb t̃rarũ: ꝯmoueat᷑
afatie cius unu̾isa t̃ra. Et tu dicis ñ cõmo¬
ueri: dicite innationibꝰ: dñs regnauit
aligno. Anforce hic obtiuebunt et dicent
se regnare aligno: quia fustib circellio¬
num regnant: de cruce xͥ regua: si alig¬
no regnaturꝰ es. Nam lignũ hoc truim

Expanded text:
navit a ligno. Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur.» Quae testimonia aedificationis domus Dei! Intonant nubes coelorum per totum orbem terrarum aedificari domum Dei; et clamant ranae de palude, Nos soli sumus christiani. Quae testimonia profero? Psalterii. Profero quod surdus cantas: aperi aures, tu cantas ista; cantas mecum, et non concordas mecum; lingna tua sonat quod sonat mea, et cor tuum dissonat a corde meo. Nonne tu cantas ista? Vide testimonia orbis terrarum: «Commoveatur a facie ejus universa terra:» et tu dicis non commoveri? «Dicite in nationibus, Dominus regnavit a ligno.» An forte hic obtinebunt, et dicent se regnare a ligno, quia fustibus Circumcellionum regnant? De cruce Christi regna, si a ligno regnaturus es. Nam lignum hoc tuum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ orbem tr̃arun. Gaudete qͥa intrastĩ
matͥa: gaudete qͥa edificamini incẽplũ
dĩ. Qui enĩ intrant ipsi edificantur.
ipsi s̃ domꝰ dĩ. Ille ẽ inhabitator: cui edi¬
nicat᷑ domꝰ toto orbe trarũ. ⁊ ⁊ hoc post
aptiuitatẽ. Tollite hostias ⁊ introite in
atria eiꝰ: adorate dñm inatrio scõ cius.
Incatholica eccł̃ia: hoc ẽ atriũ scm̃ eius.
Nemo dicat. ecce hic ẽ xpẽ: ecce illic. Ex¬
urgunt eĩ pseudo ꝓpħe: dic eis istud.
Lapis suꝑ lapidem ũ relinquet᷑: qͥ ñ des¬
truat᷑. Ad parietẽ deabbatũ uocatis:
matrio scõ adoro dniñ meũ. Cõmnoueat¬

Expanded text:
totum orbem terrarum. Gaudete, quia intrastis totum orbem terrarum. Gaudete, quia intrastis in atria; gaudete, quia aedificamini in templum Dei. Qui enim intrant, ipsi aedificantur, ipsi sunt domus Dei: ille est inhabitator, cui aedificatur domus toto orbe terrarum, et hoc post captivitatem. «Tollite hostias, et introite in atria ein catholica Ecclesia; hoc est atrium sanctum ejus. Nemo dicat, «Ecce hic est Christus, ecce illic. Exsurgent enim pseudoprophetae.» Dic cis istud, «Lapis super lapidem non relinquetur, qui non destruatur» : ad parietem dealbatum vocatis; in atrio sancto adoro D
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite spem in homine poue. Sibaptizat᷑
unusqͥsq ur̃m: dicat. Ille me baptirat: de
qͦ ainic̾ sponsi dic̃. Hic est qͥ baptiat. Sienĩ
hostias: ⁊ introite inatria eiꝰ. Tollite hosti¬
as. Quid allaturi estis. ⁊ ut introeatis ina¬
tria eiꝰ: iam enĩ creuit domꝰ: et facta sunt
atria. Qui affert̃ hostias: intrent matria.
lauros allaturi sumꝰ. ⁊ hutos. loues: absit.
Si uoluisses sacͥfitiũ dedissem utiq. Ille
nob hostiã cõm̃dabat: ꝗͣ offerre debeniꝰ.
Uidete nfilla sit hostia de qua iam dudũ
dix̃: confessio et pulcͥtudo inconspectu
intrare inacria eiꝰ: nolite uacue intrare. tolli¬
e hostias. Quas hostias nob̃cũ portaturi
aũ suꝑbꝰ es: mnanis intras. Nam unde suꝑ¬
bires. ⁊ nͥmnanis eẽs: Nam si plenꝰ eẽs: nou
inflareris. Quomͦ plenus eẽs: Si tecum
tolleres hostiam: ꝗ portares adatria dnĩ.
ami nec dui teneamꝰ: curramꝰ cetã. Uide¬
te crescentẽ domũ: uidete edifitiũ ꝑͣto

Expanded text:
Nolite spem in homine ponere. Si baptizatur unusquisque vestrum, dicat: Ille me baptizat, de quo amicus sponsi dixit, «Hic est qui baptizat» . Si enim hostias, et introite in atria ejus. Tollite hostias:» quid allaturi estis, ut introeatis in atria ejus? Jam enim crevit domus, et facta sunt atria; qui afferunt hostias, intrent in atria. Tauros allaturi sumus, hircos vel oves? Absit. «Si voluisses sacrificium, dedissem utique.» Ille nobis hostiam commendabat, quam offerre debemus. Videte ne illa sit hostia, de quo jamdudum dixit, «Confessio et pulchritudo in conspectu intrare in atria ejus, nolite vacuae intrare, «Tollite hostias.» Quas hostias nobiscum portaturiautem superbus es, inanis intras. Nam unde superbires, nisi inanis esses? Nam si plenus esses, non inflareris. Quomodo plenus esses? Si tecum tolleres hostiam, quam portares ad atria Domini. Jam ne diu teneamus, curramus caetera. Videte crescentem domum, videte aedificium ire per
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus dilige sc̃itatẽ. Cũ scĩficat᷑ fui̾s: eris et
magnificꝰ. Nam si p̃ postere pꝰ eẽ uoluis
magnificꝰ: ante cadis ꝗͣ surgas. Non enĩ
surgis: s excolłis. Meliꝰ surgis: si te ille
erigat qͥ ñ cadit. Desceudit enĩ adce ille
qͥ ñcadit: tu cecidas ille descendit. Porrȩx̃
tͥ manũ: ñ potes uirib tuis surgere.
Ampleccẽ manũ descendentis. ut erigaris

Expanded text:
 cum sanctificatus fueris, eris et magnificus. Nam si praepostere prius esse volueris magnificus, ante cadis quam surgas: non enim surgis, sed extolleris. Melius surgis, si te ille erigat qui non cadit. Descendit enim ad te ille qui non cadit: tu cecideras, ille descendit, porrexit tibi manum; non potes viribus tuis surgere, amplectere manum descendentis, ut erigaris
Abbreviated transcription (Latin):
er̃ peccõies: Confessio ⁊ pulctudo in cons¬
pectu eiꝰ. Conficent᷑ enĩ pecc̃a sua. ⁊ uomunt
mala. ⁊ que auide deuorauerant. ñ rede¬
unt aduomitũ suũ. ⁊ sic̃ canis in mundꝰ.
ierit confessio et pulcͥtudo. Amamus
pulcͥtudoiẽ: pͥus eligamꝰ confessionem.
ut sequat᷑ pulc̾tudo. It̾m existic qͥ amat
potentiam: amat ⁊ magnificentiã. uult
cẽ magnꝰ quomͦ angłis. Magnificentia
quedam ẽ inangłis tanta piotencia: ut¬

Expanded text:
 peccatores? «Confessio et pulchritudo in conspectu ejus.» Confitentur enim peccata sua, vomunt mala quae avide voraverant; non redeunt ad vomitum suum, sicut canis immundus : et erit confessio et pulchritudo. Amamus pulchritudinem; prius eligamus confessionem, ut sequatur pulchritudo. Iterum existit qui amat potentiam, amat et magnificentiam; vult esse magnus quomodo Angeli sunt. Magnificentia quaedam est in Angelis; et tanta potentia
Abbreviated transcription (Latin):
emerit.⁊ aut se tam magnos eẽ. ꝓqͥb soł illud sit
Inde quia redempti sumꝰ: pꝰ captiuitatem
tores silue sunt. ut extirpent siluã. lib̾ent
de captiuitate trã. ⁊ instruant edificent.
annũtiando magnitudiniẽ domꝰ dĩ. Un¬
de silua demonũ extirpat᷑. ⁊ nͥ p̃dicet᷑ ille

Expanded text:
emerit; aut se tam magnos esse, pro quibus solis illud sit emerit; aut se tam magnos esse, pro quibus solis illud sit Inde quia redempti sumus post captivitatetores silvae sunt: ut exstirpent silvam, liberent de captivitate terram, et struant, aedificent, annuntiando magnitudinem domus Domini. Unde silva daemonum exstirp
Abbreviated transcription (Latin):
ille siluosus ẽ. unde dictũ ẽ. besterno¬
die. inueuimꝰ eã incãpis filue. Domũn
ipsam querebat cũ dicẽt: inuenimꝰ eã
incampis silue. &unde siluosꝰ ẽ locꝰ ille:
simulac̃ colebant hoies. Non mirũ. qͥr
porcos pascebant. Fili euĩ erat ille qui
dimisit patrẽ. ⁊ omĩa sua c̃sũpsit in
metͥcib. uiuens ꝓdige. pascebat porco:
.i. colebant demoina. Et ipsa suꝑsticio¬
ne gentiliũ silua facta erat omis tra:
si ex tirpat ailũã qͥ edificat doniũ. ⁊ ꝓp¬
tẽa dictũ ẽ. cũ domꝰ edificaret̾ pꝰ captun¬
tate. Tenebant᷑ eiũ lioĩẽs captiui subdia¬
bolo ⁊ demonibꝰ seruiebant. s redẽpti sunt
acaptiuitate. Uendere se potuer: s redinẽ
ñ potuer̃t. Uenit redẽpcor ⁊dedit p̃tium.
fudit sanguinẽ suũ: emit orbẽ t̃rarum.
Queritis qͥd einerit. uidete qͥd deđit. ⁊ in¬
uenite qͥd einerit. Sanguis xͥ: p̃ciũ ẽ tanti.
ualde ingͣti st̃ p̃tiosuo. aut multi suꝑbis

Expanded text:
intrans in corda saevientium exclamavit, «Crucampis silvae». Domum enim ipsam quaerebat, cum diceret, «In campis silvae.» Et unde silvosus est locus ille? Simulacra colebant homines: non mirum quia porcos pascebant. Filius enim ille erat qui dimisit patrem, et omnia sua consumpsit in meretricibus, vivens prodige; pascebat porcos , id est, colebat daemonia: et ipsa superstitione Gentilium, silva facta erat omnis terra. Sed exstirpat silvam qui aedificat domum; et propterea dictum est, «Cum domus aedificaretur post captivitatem.» Tenebantur enim homines captivi sub diabolo, et daemonibus serviebant; sed redempti sunt a captivitate. Vendere se potuerunt, sed redimere non potuerunt. Venit Redemptor, et dedit pretium; fudit sanguinem suum, emit orbem terrarum. Quaeritis quid emerit? Videte quid dederit, et invenite quid emeritValde ingrati sunt pretio suo, aut multum superb
Abbreviated transcription (Latin):
subuuir̃. qũi dñ gentiũ demonia.¬
Non est magnũ ee: suꝑ demonia. E fi uolui̾s
eris: s si uullũ credidis. Itane ipsa ẽ magui¬
tudo laudis: magnꝰ dñs & laudabił nimis.
Uolens eiuĩ explicare ut poterat humana
liugua: ⁊ qͣuis magnꝰ sit tactor organi sp̃c
uat. s cogitaciones geuerat. Ex plicare gͦ
ꝑhanc lingam uolens. qͥd ait: magnꝰ dñs
qͥa suꝑat õs dõs gentiũ. Qui s̃ demonia:
Expecta: ⁊ audi qͥd seqͥt᷑. Dñs aũ celos fecit.¬

Expanded text:
ntium daemonia.Non est magnum, esse super daemonia: et tu; si volueris, eris; sed si in illum credideris. Itane ipsa est illa magnitudo laudis, «Magnus Dominus et laudabilis nimis?» Volens enim explicare, ut poterat humana lingua, et quamvis magnus sit tactor organi Spirinat, sed cogitationes generat: explicare ergo per hanc linguam volens, quid ait? «Magnus Dominus quia superat omnes deos Gentium, qui sunt daemonia? Exspecta, et audi quod seq
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ut possitis fustin̾e. Non ait: ñ uossi¬
nat teptari oĩno. Si enĩ recrisares temp¬
tacionẽ: recusares refectionẽ. Prgo refice¬
ris. E si reficeris: in manibꝰ artificis es. Ali
qͥd tollit. aliqͥd corrigit. ⁊ aliqͥd cõplanat.
aliqͥd mundat. qͥb̾dã ferram̃tis suis: ip¬
sa sunt scandala huiꝰ scłi. Tii tm̃ de ma¬
ui artificis noli cadere: nicħ temptacio¬
nis accedit. ultͣ uires tuas. Hoc ꝑmitic
ids̃ adutilitatẽ tuã: unde tu possis ꝓ¬
ficere. Demq ipsũ apłm: audi hoc con¬
tungente. s faciet cũ temptacione etiam
puentũ. ut possitis sustiuere. Ergo mare
forte metuendũ tͥ erat: noli time̾ qm̃ ip
sius ẽ mare. Et ip̃se fec̃ illud. Agentib̃ tues.¬

Expanded text:
tum, ut possitis sustinere» . Non ait, Non vos sinet tentari omnino. Si enim recusares tentationem, recusares refectionem. Ergo reficeris; et si reficeris, in manibus artificis es. Aliquid tibi tollit, aliquid corrigit, aliquid complanat, aliquid mundat: agit quibusdam ferramentis suis; ipsa sunt scandala hujus saeculi: tu tantum de manu artificis noli cadere. Nihil tentationis accedet ultra vires tuas. Hoc permittit Deus ad utilitatem tuam, unde tu possis proficere. Denique ipsum Apostolum audi hoc conjungentem: «Sed faciet cum tentatione etiam exitum ut possitis sustinere.» Ergo mare forte metuendum tibi erat? Noli timere: «Quoniam ipsius est mare, et ipse fecit illud.» A gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tia rerum suarum ante pedes apłorum
ponerent. ꝰ dđ diues unꝰ ñfecit: ꝗͣdo hoc ore
dni aucdiuit. ⁊ adño tristis abscebsit. Hoc
fecer̃ subito tot milia eorum hominum.
cius medicũ quesiert̃. Cum gͦ inde illi
rep̾ulit plebem suã. ꝗͣ p̃scit: Absit.
Nam ⁊ ego israelica sũ. exsemine abralie.
de tribu beniami. Nũ repulit ds̾
plebem suam: ꝗͣ p̃sciuit. Utiq si repel
lea iacct. Locũ quicqͥd uides: tudorum
paleam iami inde ex it massa: iã in liorixo
recondica ẽ. Ambas res uideamꝰ: auibas

Expanded text:
ia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponerent . Quod dives unus non fecit, quando ore Domini audivit, et a Domino tristis abscessit , hoc fecerunt subito tot millia eorum hominum, idius medicum quaesierunt. Cum ergo inde illi repulit plebem suam; quam praescivit? Absit: nam et ego Israelita sum, ex semine Abrahae, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit» . Utique si repelllea jacet . Totum quidquid vides Judaeorum paleam, jam inde exiit massa, jam in horreo recondita est. Ambas res videamus, ambas
Abbreviated transcription (Latin):
ait dñs. qͥ autẽ ꝑaliam partẽ ascendit:
ille fur ẽ ⁊ latro. Qͥ ꝑ ianuã intrat hu¬
mił est. qͥ ꝑ aliam partẽ ascendit. suꝑb̾ẽ.
Idõ illũ dix̃ intrare: illũ dix̃ ascendẽ.
S ille intͥrando recipit᷑. ille ascendendo
p̃cipitat᷑. Annũtiate ingentib głam eiꝰ.
Quid ẽ ingentibꝰ: forte g̃s noĩant᷑ ⁊ pauce.
⁊ adhuc ht̃ qđ dicat illa pars qͦ erex̃ pa¬
rietẽ dealbatum. Quare ñg̃s ĩ getulia.
numidia. mauricania.⁊ bilantium:
ꝓuuitia gs̃ sunt. Auferat sermonẽ:
y pocsi. parieti dealbato. sermo dĩ edifi¬
cans domũ. toco orbe t̃rarũ. Parũ ẽ qdđ
dix̃. anñtiate ing̃tibꝰ głam eiꝰ. ne aliqͣs¬

Expanded text:
inus; «qui autem per aliam partem ascendit, ille fur est et latro» . Qui per januam intrat, humilis est; qui per aliam partem ascendit, superbus est: ideo illum dixit intrare, illum ascendere. Sed ille Annuntiate in gentibus gloriam ejus.» Quid est, «in gentibus?» Forte gentes nominantur et paucae; et adhuc habet quod dicat illa pars quae erexit parietem dealbatum: Quare non gentes sunt Getulia, Numidia, Mauritania, Byzacium? Provinciae gentes sunt. Auferat sermonem hypocrisi parieti dealbato, sermo Dei, aedificans domum toto orbe terrarum. Parum est quod dixit, «Annuntiate» «in gentibus g
Abbreviated transcription (Latin):
aiitẽ adepte iam qđ sꝑabant. plactantib
sunt posite. Y bi gr̃a. Einere uult uillã.
p̃guans ẽ. Nondum euĩ factũ ẽ. Simet
uterus inspe: einit. peꝑit. adeo lactat
qͣs de scłi spe peꝑer̃t. Quid gͣ debet facẽ¬
xanꝰ: uti mundo: ñ deseruire mundo.
Qͥd est hoc ᷑ habentes: tamꝗͣ ñ habentes.
Sic dic̃. sic ortatur. qͦs ñ uult inuenire
adie illa tamꝗͣ ꝑ egͥnantes.⁊ mãmantes
sic eos hortat᷑. De cet̾o fr̃s tempꝰ breue ẽ.
reliquũ ẽ ut hi qͥhñt uxores tamꝗͣ non

Expanded text:
abant, pro lactantibus sunt positae. Verbi gratia: emere vult villam; praegnans est, nondum enim factum est, tumet uterus in spe: emit; peperit, adeo lactat quas de saeculi spe pepererunt. Quid ergo debet faceanus? Uti mundo, non servire mundo. Quid est hoc? Habentes tanquam non habentes. Sic dicit, sic hortatur quos non vult inveniri a die illa tanquam praegnantes et mammantes, sic eos hortatur: «De caetero, fratres, tempus breve est: reliquum est ut et hi qui habent uxores, tanquam non
Abbreviated transcription (Latin):
cupeinꝰ fatiem eiꝰ unconfessione. Confes¬
sio qͥdem: duobꝰ modis accipit᷑ inscͥptis.
Est confessio laudantis: est c̃fessio gem̃tiͦ.
Confesfio laudantis adhonorẽ ꝑtinec
ciꝰ qͥlaudat᷑: confessio gem̃tis adpeniam¬

Expanded text:
cupemus faciem ejus in confessione.» Confessio quidem duobus modis accipitur in Scripturis. Est confessio laudantis, est confessio gementis. Confessio laudantis, ad honorem pertinet ejus qui laudatur: confessio gementis, ad poeni
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qͥa nulliꝰ liugue duritia ẽ. que ñ illo
igne soluat᷑ : Neq enĩ ñ habemꝰ iam
multas g̃s barbaras cͣdidisse xpo: qͦ ñdũ
Quod adhuc clausũ est eis qui ferro plg
ligno pugnat. Epc̃ de cruce sua uic̃ reges
⁊ subiugatis ipsam crucẽ infronte fixit. et
głant᷑ de illa: qͥa ibi ẽ salus eoꝵ. Hoc agit᷑
sic crescit domꝰ sar edificat᷑. E ut nouitis
seqͣtia psalmi. audite. Uidete oꝑantes: ⁊
fabricantes domũ. Cantate duo canticum

Expanded text:
nisi quia nullius linguae duritia est quae non illo igne solvatur? Neque enim non habemus jam multas gentes Barbaras credidisse Christo: quo nondum quod adhuc clausum est eis qui ferro pugnligno pugnat? Christus. De cruce sua vicit reges, et subjugatis ipsam crucem in fronte fixit; et gloriantur de illa, quia ibi est salus eorum. Hoc agitur, sic crescit domus, sic aedificatur: et ut noveritis, sequentia Psalmi audite; videte operantes et fabricantes domum. «Cantate Domino canticum
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ spũ dicimꝰ.: illi cixert qͥfuer ante no
Non ẽ gͦ p̃cermittendũ. ⁊ dicendum ẽ
qͥa dono dĩ ddicendũ ẽ. Quidã de isto pa¬
riete de albato c̃ dicẽt: hoc ait. Quomͦ in
pariete ñ ꝯuincto. aliis pariecib. s sin¬
gularit̃ erecto.: si hostiũ fatias. quisqͥs
intrauit foris est. sic uulla parte que no¬
luit cantare cũ domo cantic̃ nouũ. ⁊ sed
partẽ uoluit struere. & hoc deabbatum
ñ solidatũ. Quid ualet qͥa ht ianuã:
si intrauis: foras inueniris. Quid enim

Expanded text:
lli dixerunt qui fuerumt ante nos. Non est ergo praetermittendum, sed dicendum est, quia dono Dei dictum est. Quidam de isto pariete dealbato cum diceret, hoc ait: «Quomodo in pariete non conjuncto aliis parietibus, sed singulariter erecto, si ostium facias, quisquis intraverit foris est; sic in illa parte quae noluit cantare cum domo canticum novum, sed parietem voluit struere, et hunc dealbatum, non solidatum quid valet quod habet januam? Si in
Abbreviated transcription (Latin):
cum admiratione aliqͥ audier̃. Inscribit᷑
ciũ ticulus psalmi: qͣdo domꝰ edificabat᷑
pꝰcaptiuitatẽ. Hoc titulo p̃dicto: ĩa in ip¬
so textu psalim ex pectabatis fortasse qͥ la¬
pides p̃cident᷑ de montibꝰ. ⁊ qͦ moles attra¬
cancat. E si aliud aliqͥd ñgͦ consonat psa¬
lmꝰ titulo suo: ⁊ aliud portat infronte. ⁊¬
alud inuoce. ĩmo nicħ aliud: s incellec¬
tores qͤrit. ⁊ Loqͥt᷑ enĩ de edificatione do¬
inꝰ: om̃s lapides ipsius domꝰ. intelligunt
qđ cantar̃. Adificat᷑ enĩ domꝰ dõ: ñ illo
loco uͥ edificaũ salomon. Adificaũ enim
tẽplũ. & de ipso tẽplo audistis mͦ qͦ dixic
mitarent᷑ discipłi. indicauer̃ dño admi¬
rationẽ & stuporẽ suũ. Et dñs illis. Am̃
dico uob̃: ñ relinquet᷑ hic lapis suꝑ la¬
pidẽ. qͥ ñ destruet᷑. Non tał edificat᷑ domꝰ.

Expanded text:
cum admiratione aliqui audierunt. Inscribitur enim titulus Psalmi: «Quando domus aedificabatur post captivitatem.» Hoc titulo praedicto, jam in ipso textu Psalmi exspectabatis fortasse qui lapides praeciderentur de montibus, quae moles attracantat: et si aliud aliquid, non ergo consonat Psalmus titulo suo, et aliud portat in fronte, aliud in voce? Imo nihil aliud, sed intellectores quaerit. Loquitur enim de aedificatione domus. Omnes lapides ipsius domus intelligant quod cantarunt. Aedificatur enim domus Deo, non illo loco ubi aedificavit Salomon. Aedificavit enim templum : et de ipso templo audistis modo quae dimirarentur discipuli, indicaverunt Domino admirationem et stuporem suum; et Dominus illis: «Amen dico vobis, non relinquetur hic lapis super lapidem, qui non d
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsũ c̃firnat minas suas. Nemo dicat
ẽ qđ minat᷑. Tam c̾tus eẽ debes de requie.
de felicitate. ⁊ de et̃nicate.⁊ de in mortalita¬
te.⁊ si feceris p̃cepta ipsius: ꝗͣ ctꝰ eẽ debes
de intĩtu. ⁊ de ardore iguis et̃mi. de dãp¬
natione cũ diabolo. ⁊ si c̃tẽpseris p̃cepta
batis nos intͣbimꝰ. ⁊ qr ⁊ si aliqͥ exramis
fractis̃ ꝓpt̃ dissimilitudiuẽ ⁊ infidelitatẽ.⁊
nos ppt̃ fidem. ⁊humilitatẽ iiserem᷑.¬

Expanded text:
metipsum confirmat minas suas. Nemo dicat est quod minatur. Tam certus esse debes de requie, de felicitate, de aeternitate, de immortalitate, si feceris praecepta ipsius, quam certus esse debes de interitu, de ardore ignis aeterni, de damnatione cum diabolo, si contempseris praecepta batis, nos intrabimus: quia etsi aliqui ex ramis fracti sunt propter dissimilitudinem et infidelitatem, nos propter fidem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ũcõmouebit᷑ Etu dicis usolũ motũ pꝰ
correptionẽ: s etiã diminutũ. Tu uerũ
dicis: iste m̃tit᷑. P seudo ꝓpħe clamances.
ecce hic ẽ xp̃c. ecce illi c: uerũ dicunt.
& ꝑꝑħa iste menticur: fr̃s contͣ istas
aꝑtisfimas uoces auditis in angulum
strepitũ: ille tradidit & ille tradidit.
Quid dicis: Yoces tue audiende sunt.
an uoces dĩ: & enĩ correx̃ orbẽ t̃re qͥ ñcõ¬
mouebit᷑. Ego tͥ orbẽ trarũ : ostendo
aedificatũ. Tolle hostiam: intͣ matria
diũ. Hostias ñ his̃. ⁊ ꝓptẽa nuis intrare:
Quidẽ hoc : si hostiam tͥ indicẽt ds̃.⁊
taurũ. hurtũ. arietẽ. ⁊ uuuentres qͦd df¬
ferres. Indix̃ tͥ humile cor. ⁊ñuis int̾re:
hoc enĩ inte ñ inuenis: qr suꝑia tumu¬
istis. Eenĩ correx̃ orbẽ t̃re qͥñ ꝯmouebit᷑¬

Expanded text:
 commovebitur;» et tu dicis non solum motum post correctionem, sed etiam diminutum. Tu verum dicis; iste mentitur? Pseudoprophetae clamantes, «Ecce hic est Christus, ecce illic,» verum dicunt; et propheta iste mentitur? Fratres, contra istas apertissimas voces auditis in angulis strepitum, Ille tradidit, et ille tradidit. Quid dicis? Voces tuae audiendae sunt, an voces Dei? «Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur.» Ego tibi orbem terrarum ostendo aedificatum; tolle hostiam, intra in atria Domini. Hostias non habes, propterea non vis intrare. Quid est hoc? Si hostiam tibi indiceret Deus taurum, hircum, arietem, invenires quod afferres: indixit tibi humile cor, et non vis intrare. Hoc enim in te non invenis, quia superbia tumuisti. «Etenim correxit orbe
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtomagis qͥ scdm nauurã s̃ iunserentur
sue oliue: ue qͣm cu ñ ꝑmanens in infi
delitate meruisti inseri moluia cũ rẽs
olcaster: sic isti correcu facili sue oliue na¬
turalit̃ inscrentur. Hoc de ill apłs. Pipo
ipsa est arbor. Si aliqͥ exramis fracti sunt:
ñ om̃s. sam si om̃s rami frange̾nt᷑: unde
petrꝰ.⁊ unde iosis.⁊ uude thomas. ⁊ unde
fructu oliuã testabat᷑: nonne isti om̃s iude:
Unde etiam qͥngenti illi fr̃s qͥb dñs pꝰresur
linguis. locuti s̃: tanta auiditate dĩ laudis
i sue acusationis com̃si s̃. ⁊ ut qͥ pͥmo sangͥ

Expanded text:
quanto magis qui secundum naturam sunt, inserentur quanto magis qui secundum naturam sunt, inserentur suae olivae» delitate, meruisti inseri in olivam, cum esses oleaster; sic isti correcti facilius suae olivae naturaliter inserantur: hoc de illis Apostolus. Ergo ipsa est arbor; etsi aliqui ex ramis fracti sunt, non omnes. Nam si omnes rami frangerentur, unde Petrus? unde Joannes? unde Thomas? unde fructu olivam testabatur? Nonne isti omnes inde? Unde etiam quingenti illi fratres quibus Dominus linguis locuti sunt, tanta aviditate Dei laudis et suae accusationis conversi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
anuũ hominũ. Oshñt ⁊ ñ hoquentur.
cłos uidentes faẽ. nec ineo tam̃ dõs nos
srẽ: quia udentes occłos nob fec̃. Nam fe¬
at hoc ⁊ peccoribꝰ. Sed idõ nos deos fecit:
qͥa intĩores occłos nr̃os illuminauit. Ergo
nis suꝑ onĩs dõs. Quia ñ repellet dñs
olebẽ sua. Laus illi. iubilatio illi: quia
olcbẽ suamñ repellet. Hic int̃p̃tari nob̃¬
aliqͥd ñ licet p̃scͥptum habemꝰ ab apło.
scđ̃m c̃nem ppagata de semine abrahe.
plebs iniqͣ p̃cessert̃ omĩa sacͣm̃ta saluato
mret. Erat gͦ ista plebs dĩ. adeam ppłie
nuissi. in illa nati qͥ missi. eis tͣita ⁊ cͤdita
doqͥa dĩ. Quid gͦ.⁊ totũ illud dampna¬
tum ẽ: absit. Arbor oliue ipsa ẽ dicta ab
apło: cepit eiũ ista arbor ab aptarhis.
S: fuert isti rami aridi: qͥa ninis alti ꝑ
suꝑbiam. Precisi gͦ ꝓpt̃ sterilitatẽ: inser¬
nus oleaster ꝓpt̃ humilitatem. Ucrump
tm. ⁊ cont̾ natura insertꝰ es inbonã oluia.

Expanded text:
um hominum: os habent, et non loquentur; oculos videntes fecit. Nec in eo tamen nos deos fecit, quia videntes oculos nobis fecit; nam fecit hoc et pecoribus: sed ideo nos deos fecit, quia interiores oculos nostros illuminavit. Ergo nus super omnes deos.» 7. «Quia non repellet Dominus plebem suam:» laus illi, jubilatio illi, Quam plebem non repellet? Hic nobis interpretari aliquid non licet: praescriptum habemus ab Apostolo, secundum carnem propagata de semine Abrahae; plebs in qua praecesserunt omnia sacramenta Salvatorem niret: erat ergo ista plebs Dei; ad eam Prophetae missi in illa nati qui missi; ei tradita et credita eloquia Dei. Quid ergo? totum illud damnatum est? Absit. Arbor olivae ipsa dicta est Apostolo, coepit enim ista arbor a Patriarchis: sed fuerunt ibi rami aridi, quia nimis alti per superbiam; praecisi ergo propter sterilitatem, insertus oleaster propter humilitatem. Verumtro, et contra naturam insertus es in bonam olivam;
Abbreviated transcription (Latin):
enarrant gł̃am dĩ. Iocundent᷑ celi qͥs
dĩs fecit: ex ultet tra quã cõpliunt celi. Celi
enĩ p̃dicatores: t̾ra auditores. Cõmoueatur
mare: ⁊ plenitudo eius. Quod mare: sełi.
Cõmotum ẽ mare: et pleuitudo maris. Omẽ
scłm concitatũ est adu̾sus eccł̃iam cũ dilata¬
ret᷑ et edificaret᷑ toto orbe t̾rarũ. De ipsa cõ¬
motione audistis in euangłio. Fradent uos
aduiditia: cõmotum ẽ mare. S qͦ modo
uinceret mare eũ qͥcelos fecit: Gaudebunt¬

Expanded text:
cundentur coeli, quos inus fecit: exsultet terra, quam compluunt coeli. Coeli enim praedicatores, terra auditores. «Commoveatur mare et plenitudo ejus.» Quod mare? Saeculum. Commotum est mare, et plenitudo maris: omne saeculum concitatum est adversus Ecclesiam, cum dilataretur et aedificaretur, toto orbe terrarum. De ipsa commotione audistis in Evangelio, «Tradent vos ad judicia» . Commotum est mare: sed quando vinceret mare eum qui coelos fecit?
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ipse fac̾e diguat᷑ ẽ grã sua. Has cuĩ
oues laudat ⁊ incanticis canticoꝵ ꝑfectus
qͥdã dicens.: tamꝗ̃ dentes eccl̃ie sc̃ẽ ponse
sue. Dentes tui sic̃ grex deconsarũ dẽsccu¬
Quales dences tiri: tanꝗͣ grex detonsarũ.
Iuare detonsarũ: qͥa sartuias scłi depo¬
sucr̃t. Nonne detouse erant oues ille de
quib paulo ante dicebam. qͣs p̃ceptũ dei
totonderat. dicentis. uade uende oimĩa tua
ida pauꝑib. ⁊ habeb̃ thesaurũ incęlũ.
⁊ ueni sequere me  Recert̃ hoc p̃ceptum.
deconsi uener̃t. E quia baptiati s: cre¬
dentes iuxpm̃. Quid ibi dic̃: ascendentiũ
de lauachro. id est ascendentiũ de mun¬
datione: ⁊õs geminos creant. Quos gemi¬
nos: duo illa p̃cepta: inquib tota lex pen¬
Oplebs mea: plebs dĩ. Alloqͥt᷑ plebẽ suã
ds̃. ⁊ ñ solũ illã plebẽ suã ꝗͣ ñ repellet: s ĩ
omẽm plebẽ fuã. Loqͥt᷑ enĩ in angulo utͥq

Expanded text:
as enim oves laudat et in Canticis canticorum, perfectos quosdam dicens tanquam dentes Ecclesiae sanctae sponsae suae: «Dentes tui sicut grex detonsarum ascendeQuales dentes tui? «Tanquam grex detonsarum.» Quare «detonsarum?» Quia sarcinas saeculi posuerunt. Nonne detonsae erant oves illae, de quibus paulo ante dicebam, quos praeceptum Dei totonderat, dicentis: «Vade, vende omnia tua, da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me» ? Fecerunt hoc praeceptum; detonsi venerunt. Et quia baptizati sunt credentes in Christum, quid ibi dicitur? «Ascendentium de lavacro;» id est, ascendentium de mundatione. «Et omnes geminos creant:» quos geminos? Duo illa praecepta, in quibus tota Lex penO plebs mea, plebs Dei! Alloquitur plebem suam Deus, non solum illam plebem suam quam non repellet, sed etiam omnem plebem suam. Loquitur enim in angulo utrique
Abbreviated transcription (Latin):
mutauit. ⁊ tamꝗͣ ñ ꝓpria reddidit.
ut ipsos ustelligamꝰ oues. qͥs ⁊ populi.
quia oues ad pascua ꝑtinent: si ait pp
pascue. Ergo popłs oues st̃. ⁊ qͥa dic̃ pͥo
fec̃ nos. recte dictũ ẽ oues manũ euus.
nullus lominũ sͥ fcc̃ noues. Emere pͥo¬
test. donari poss. inuenire pot̃: face̾¬

Expanded text:
mutavit, et tanquam non propria reddidit; ut ipsos intelligamus oves, qui sunt et populi. quia oves ad pascua pertinent: sed ait, «populus pascuae.» Ergo populus oves sunt, quia dicnos:» recte dictum est, «oves manuum ejus.» Nullus hominum sibi facit oves: emere potest, donari possunt, invenire pote
Abbreviated transcription (Latin):
demionia. ⁊ ibi tiñ mͦ remanẽt. laudatio do¬
mini. minis dixãt ꝗ̃ nos solemꝰ de xͦ cogi¬
int̃ sit int̃ ipsos celos. ullũ qui fec̃ celos.¬
fecit. Si celos fecit: etiã angłos fecit. Ipse
fec̃ angelos: ipse fec̃ apłos. Apłi cedebant

Expanded text:
daemonia,» et ibi tantummodo remaneret laudatio Domini, minus dixerat quam nos solemus de Christo cogiintersit intfecit.» Si coelos fecit, etiam Angelos fecit: ipse fecit Angelos, ipse fecit Apostolos. Apost
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ: ut eradicet illas suꝑsticiones. sub qͥb
captiuus popłs tenebat᷑: quẽ redimere
illi. Quare dixisti suꝑ om̃s dõs: sunt e¬
nĩ di: seqͥtur ⁊dic̃. Quia om̃s dui gen¬
tiũ demonia. Intendat caritas ur̃a.
Magnũ aliqͥd dicebat paulo aute magnꝰ
dabil iuimis. Nonne hoc dixer̃a. qr dumi¬
sic tͥ cogitare. ⁊ qd ñ poterat ipse u̾b ex¬
plicare. Explicans aute ipse ub qͥd mn ma¬

Expanded text:
ejus, ut eradicet illas superstitiones, sub quibus captivus populus tenebatur, quem redimere illi, Quare dixisti, «super omnes deos?» sunt enim dii? sequitur et dicit, «Quoniam omnes dii Gentium daemonia.» Intendat Charitas vestra. Magnum aliquid dicebat paulo ante, «Magndabilis nimis.» Nonne hoc dixeram, quia dimisit tibi cogitare quod non poterat ipse verbis explicare? Explicans autem ipse verbis, quid ma
Abbreviated transcription (Latin):
Non pot eẽ angulus: isi aduos nise copulauit
parietes. Adangulũ de diũso uenuuit: sed
inangulo sͥ non adu̾sant᷑. Ueuit exalia par¬
edificantes: hic fact̾ ẽ incaput anguli. Si gͦ
delonge uenientium: s ꝓpinqͥtatẽ in xp̃o.
coherentium. Ibi igitur ibi uideamꝰ: qũi
ñ repellet dñs plebẽ suam. Eoce unꝰ pari¬
es: inquo iam ut diximꝰ ñ repellet dñs
ries iomĩb gentib: in manu eiꝰ fines
t̃re. Ueuert̃ etiam om̃s gs̃: adlapidem
angularẽ. Ibi osculum pacis agnouert.
imiltum unũ qͥde duobꝰ fec̃ unũ: ñ quẽ¬
admodum heretici. qͥ de uno fecert̃ duos.

Expanded text:
Non potest esse angulus, nisi duos in se copulaverit parietes: ad angulum de diverso veniunt, sed in angulo sibi non adversantur. Venit ex una paraedificantes, hic factus est in caput anguli» . Si ede longe venientium, sed propinquitatem in Christo cohaerentium. Ibi agitur, ibi videamus, «Quoniam non repellet Dominus plebem suam.» Ecce unus paries, in quo jam, ut diximus, «non repulit Dominus ries in omnibus gentibus: «In manu ejus fines terrae.» Venerunt etiam omnes gentes ad lapidem angularem, ubi osculum pacis agnoverunt; in illum unum qui de duobus fecit unum: non quemadmodum haeretici, qui de uno fecerunt duo.
Abbreviated transcription (Latin):
etiã siuna cathena ligent᷑: multũ ase se¬
ꝑati siuit. Eigo disfimilitudine recedimꝰ
adõ: similitudine accectiiñ ad dm̃. Qua
similitudine: ad ꝗͣfacti sumꝰ. ꝗͣ ui nob̃
peccaudo corrumꝑamꝰ : ꝗͣ peccõꝵ reuussi¬
one recepim᷑. Que in nob renouat᷑ int̾

Expanded text:
etiamsi una catena ligentur, multum a se separati sunt. Ergo si dissimilitudine recedimus a Deo, similitudine accedimus ad Deum. Qua similitudine? Ad quam facti sumus, quam in nobis peccando corruperamus, quam peccatorum remissione recepimus, quae i
Abbreviated transcription (Latin):
ũ laudant dm̃i: conficent᷑ cũ accusant
se ⁊ nich diguiꝰ fac̃ linga. Here puto
qđ ipsa sint uota: de qͥbꝰ dic̃ in alio psal¬
mo. Reddã tͥ uota mea: qͤ distinxert̃ la¬
bia mea. Nicħ ista distinctione subli¬
nuꝰ. nicħ tam necessariũ: & adincelligẽ¬
dũ. ⁊ adfatientũ. Quomͦ gͦ distinguis
uota qͦ reddis dõ: ut illũ laudes. te accu¬
tat.
Nã si uellet ꝓmĩtis agere. ñ uueniret nͥ
qͦs cdampnaret. Ueuite gͦ diceus ut receda¬
ius iã apecc̃is nr̃is. ⁊ ⁊ ñ nob̃cũ deducat
ratiouẽ dep̃tĩtis. s tamꝗͣ tabule noue
fiant. uicensis om̃ib eyrogͣphis debitoꝵ
confessio penitentis ẽẽt: ñ dicẽt᷑ in euan¬
głio de ipso duõ. Iuilla hora. exultauit

Expanded text:
onfitentur, cum accusant se; et nihil dignius facit lingua. Vere puto quod ipsa sint vota, de quibus dicit in alio psalmo. «Reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea» . Nihil ista distinctione sublimius, nihil tam necessarium et ad intelligendum et ad faciendum Quomodo ergo distinguis vota quae reddis Deo? Ut illum laudes, te accutat. Nam si vellet pro meritis agere, non inveniret nisi quos damnaret. «Venite» ergo dixit, ut recedamus jam a peccatis nostris, et non nobiscum deducat rationem de praeteritis; sed tanquam tabulae novae fiant, incensis omnibus chirographis debitoruconfessio poenitentis esset, non diceretur in Evangelio de ipso Domino: «In illa hora exsultavit
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ur̃ iłic & ostende tẽptatorib suis.
qͥd q̃rat ds̃. ꝗͣdo eiuĩ de tribuco cesaris
querentes causa calumpnie c̃sulere ma¬
gistrũ uĩtatis uoluert̃. ⁊ consulendo tẽp¬
tare. utrũ liceret tribucũ cesari dari.
Qd ille ait: Qͥa me temptatis liypocͥte:
petit afferris nũmum: ⁊ allat̾ ẽ. Qiuꝰ ht̃¬

Expanded text:
s Christus ostendere tentatoribus suis quid quaerat Deus? Quando enim de tributo Caesaris, quaerentes causam calumniae, consulere magistrum veritatis voluerunt, et consulendo tentare utrum liceret tributum dari Caesari; quid ille ait? «Quid me tentatis, hypocritae?» Petiit afferri sibi nummum, et allatus est. «Cu
Abbreviated transcription (Latin):
que distinguenda est ab exultatione bona:
suffice̾t dicẽ uenice exultemꝰ. Sed breuiter
distuix̃. qͥd ẽ beue cxultare: dũo exultare.
Ergo exultacio mala ẽ. exultare scło: exul¬
tacio bona ẽ exultare dño. Rie debes dũo
exultare : siuis securꝰ mundo exultare.
Qͥo ẽ uenite: unde uocat ut uemant. cum
qͥbꝰ uult exultare dno. nͥ quia longe sunt
ut ueniendo ꝓpinquent. ꝓpinꝗͣdo accedãt
accedendo exultent: unde autẽ longe s̃
nũqͥd locis longe pot̃ hõ eẽ ab eo qđ uq ẽ
uis eẽ ab eo longe: quo ibis ut longe sis: nã
dolens de peccatis. et metuens trã dĩ. ⁊ et
uolens placare dm̃. ⁊ sic inalio psalmo loqͥt᷑
Quo ibo aspũ tuo. ⁊ et afatie tua qͦ fugiã:
si asceno incelũ: tu ibi es. Quid gͦ restat:
Qͥa si ascendit incelũ: ibi inuenit dm̃. Ut
longe fugiat adõ. quo iturꝰ est: uide qͥd di¬
cait. Si descendo infernũ ades. Si gͦ ascen¬
dendo incelũ ibi inuenit dĩ: desceuden¬

Expanded text:
quae distinguenda est ab exsultatione bona, sufficeret dicere, «Venite, exsultemus:» sed breviter distinxit. Quid est bene exsultare? Domino exsultare. Ergo exsultatio mala est, exsultare saeculo; exsultatio bona est, exsultare Domino. Pie debes Domino exsultare, si vis «Venite?» Unde vocat ut veniant, cum quibus vult exsultare Domino; nisi quia longe sunt ut veniendo propinquent, propinquando accedant, accedendo exsultent? Unde autem longe sunt? Numquid locis longe potest homo esse ab eo qui ubique est? Vis esse ab eo longe? Quo ibis, ut longe sis? Nam dolens de peccatis, et metuens iram Dei, et volens placare Deum, sic in alio psalmo loquitur: «Quo ibo ab spiritu tuo? et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es.» Quid ergo restat? Quia si ascenderit in coelum, ibi invenit Deum: ut longe fugiat a Deo, quo iturus est? Vide quid dicat: «Si descendero ad infernum, ades» . Si ergo ascendendo in coelum, ibi invenit Deum; descenden
Abbreviated transcription (Latin):
nolite t̃reri: ñ relinqͤt᷑ qͥ ñ destruet᷑. Lapi¬
des enĩ adfabricã nouã que edificat᷑ pꝰ
captiuitatẽ sic colligunt᷑. ⁊sic illos caritas
inunitatẽ ꝯstring̃: ut ñ sit lapis super
lapidẽ. s unꝰ lapis sint om̃s lapides. Ne
miremini. ⁊ hoc fec̃ nouũ canticũ: id est
hoc fec̃ innouatio caritatis. Ad ipsam stru
nos construtos cõpaginat dicens. suffẽn¬
tes inuidẽ indilectione. studentes serua¬
re unitatẽ spc̃ in uincło pacis. Y unitas

Expanded text:
relinquetur qui non destruetur.» Lapides enim ad fabricam novam, quae aedificatur post captivitatem, sic colliguntur, et sic illos charitas in unitate constringit, ut non sit lapis super lapidem, sed unus lapis sint omnes lapides. Ne miremini: hoc fecit canticum novum, id est, hoc fecit innovatio charitatis. Ad ipsam strucnos constrictos compaginat, dicens: «Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus, in vinculo pacis» . Ubi unitas
Abbreviated transcription (Latin):
nus duõ: iubilemꝰ dõ salutari nr̃o.
Quid est iubilare: gaudiũ u̾bo non
posse explicare: ⁊ tam̃ uoce testari qđ
hoc ẽ iubilare. Nam considet caritas
ina: qͥ tubilant incantilenis qͥbꝰq et
q̃si incertamine qͦdam leticie scłaris:
iudetis qͣsi int̃ cantica u̾b̃ exp̃ssam
rundantis leticiã. cui lingua dicen

Expanded text:
 «Jubilemus Deo, salutari nostro.» Quid est jubilare? Gaudium verbis non posse explicare, et tamen voce testari quod hoc est jubilare. Nam consideret Charitas Vestra qui jubilant in cantilenis quibusque, et quasi in certamine quodam laetitiae saecularis; et videtis quasi inter cantica verbis expressa exundantes
Abbreviated transcription (Latin):
mał morib pecedit᷑ adõ. Unus gͦ idẽq
homo corꝑe staus uno loco. ⁊amando
dĩ accedit addm̃: ⁊ amando iqͥtatem.
nere: affectꝰ nr̃i as. Pro ut qͥsq affectum
habuit. ꝓut qͥsq amorẽ habuit. ita ac¬
cetit ad dm̃. uel recectit adõ. Nonue ple¬
rũq dicimꝰ ꝗͣdo inueninꝰ aliqͣ dissimm¬
lia hoc longe ẽ abillo: qͣdo aliqͦs duos
longe ẽ abillo. Quid est longe est abllas
dissimiłe ẽ illi. Et uixta stant. ⁊ tam̃ issi
longe ẽ abillo. Duo uͦ iniqͥ pares uita

Expanded text:
 receditur a Deo. Unus ergo idemque homo corpore stans uno loco, et amando Deum accedit ad Deum, et amando iniquitatem rnere, affectus nostri sunt. Prout quisque affectum habuerit, prout quisque amorem habuerit, ita accedit vel recedit a Deo. Nonne plerumque dicimus, quando invenimus aliqua dissimilia: Hoc longe est ab illo? Quando aliquos duos longe est ab illo. Quid est, longe est ab illo? Dissimilis est illi. Et juxta stant, et tamen iste longe est ab illo. Duo vero iniqui pares vita
Abbreviated transcription (Latin):
amplꝰ desꝑabat᷑ egiotꝰ. Confit̾e itaq pec¬
cata tua. qͥmagis desꝑabas de te: ꝓpter
umqͥtates tuas. Tanto enĩ maior lans est
ignoscentis: qͣto maior exageratio est peccata
confitentis. Nongͦ pucemꝰ recessisse nos
alaude cantici: fi hanc confessionẽ hc
in telligimꝰ qͣ conficem᷑ peccã nr̃a. Et hoc
addlaudẽ cantici ꝑtinet. Quia c̃ peccata
ur̃a cognoscimꝰ: dĩ głam cõm̃damꝰ᷑. Pre¬
ueniamꝰ fatiẽ eiꝰ inconfessione: ⁊ inpsal¬
mis iubrlemꝰ ei. Iam diximiꝰ qͥd diximꝰ
iubilare: repetitũ est ut confirinet᷑¬
infatiendo. Ipsa repeticio: exortacio est.
Non etũ iam oblicisumꝰ. ut amnoneri nos
uelimiꝰ que dicta funt suꝑius ut iubileuiꝰ:
s plerumq affectu animi repetit᷑ u̾bui.
qđ notũ erat: ut in notescat. s ut ipsa repe¬
ticio fatiat confirmationẽ. Repetit᷑ enĩ.
acdintelligendũ affectũ dicentis. Inde ẽ eiũ¬

Expanded text:
plus desperabatur aegrotus. Confitere itaque peccata tua, quo magis desperabas de te propter iniquitates tuas. Tanto enim major laus est ignoscentis, quanto major exaggeratio est peccata confitentis. Non ergo putemus recessisse nos a laude cantici, si hanc confessionem hic intelligimus, qua confitemur peccata nostra: et hoc ad laudem cantici pertinet; quia cum peccatacommendamus. «Praeveniamus faciem ejus in confessione.» 5. «Et in psalmis jubilemus illi.» Jam diximus quid sit jubilare; repetitum est, ut confirmetfaciendo: ipsa repetitio exhortatio est. Non enim jam obliti sumus, ut jam moneri nos velimus, quae dicta sint superius, ut jubilemus: sed plerumque in affectu animi repetitur verbum quod notum erat, non ut innotescat, sed ut ipsa repetitio faciat confirmationem; repetitur enim ad intelligendum affectum dicentis. Inde est qu
Abbreviated transcription (Latin):
Estote gͦ sic̃ pat̃ ur̃ ꝑfecti: Cũ dic̃ estote
sic̃ ille ꝑfecti: adsimilitudinẽ nos in¬
uitat. Si g̃ ad similitudinẽ nos iuniuiai
constat quia dissimiles existendo recesse¬
ramꝰ adõ.⁊ et factieramꝰ louge ꝑdissimi¬
utudiuẽ. et efficunͣ ppe ꝑsimilitudiuẽ.
ut iã fiat in nob qđ scͥptũ est. Accedice ad

Expanded text:
dicit, «Estote sicut ille perfecti,» ad similitudinem nos invitat. Si ergo ad similitudinem nos invitat, constat quia dissimiles existendo recesseramus a Deo, et facti eramus longe per dissimilitudinem, et efficimur prope per similitudinem, ut jam fiat in nobis quod scriptum est, «Acced
Abbreviated transcription (Latin):
x eẽt. apł̃s israelita ex semine abraliã
de tribu beniamm. Adhibet aucem
ualde necessariũ testimoniũ dicens.
annescitis inhelia qͥd dic̃ scͥptura. ⁊¬
quẽadinodũ int̃pellat dm̃ adu̾sus ifrł¬
Dnẽ ꝓpħas tuos occidunt. ⁊ altĩa tua
subfodiuit. ⁊ & ego relictꝰ sum solus.
et quer̃t aĩam nieam. S qͥd illi dicit
responsum diuinũ: Reliqͥ mͥ septẽ
milia uiroꝵ: qͥ ñ curuauert genua

Expanded text:
tolus, Israelita ex semine Abraham, de tribu Benjamin. Adhibet autem valde necessarium testimonium, dicens: « An nescitis in Elia quid dicit Scriptura, quemadmodum interpellat Deum adversus Isretas tuos occiderunt, altaria tua everterunt, et ego relictus sum solus, et quaerunt animam meam. Sed quid illi dicit responsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua
Abbreviated transcription (Latin):
& fureret. in xͥanos. et uellet ut uͥcumq
inuentos adducẽt necandos. audiuit uo¬
cem de celo. Saule saule qͥd me ꝑseqͤris:
& cirtumfulsus lumine. ⁊ facta sibi cecita¬
te in occđis ut nitꝰ uideret. & misit pͥmam
cogitacionẽ zobedientie cũ audisset ego
sum iħc nałarenꝰ quẽ tu ꝑsequeris. Dñe¬

Expanded text:
 fureret in Christianos, et vellet ut ubicumque inventos adduceret necandos, audivit vocem de coelo, Saule, Saule, quid me persequeris? et circumfulsus lumine, facta sibi caecitate in oculis, ut intus videret, emisit primam cogitationem obedientiae; cum audiret, Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
suũ ẽẽ uolunt ñ publicũ. S ille qͥ
cõmendat se tamqͣ eqͣlẽ om̃ibꝰ. qͥ se
ui medio ponit. ut om̃s capiant qͣtũ
possunt. qͥcqͥd possunt. ñ de cuiꝰquã
hominis. s de dei. & ideo de suo qͥa
ipsi facti sunt eiꝰ. Ergo illi om̃s. humi
um: ab illo qͥ aufert spm̃ pͥncipum.
Quando qͥdem dicit᷑ ei malio loco.⁊
auferes sp̃m eoꝵ et defitient. et.in.p.¬

Expanded text:
unt esse, non publicum: sed ille qui commendat se tanquam aequalem omnibus, qui se in medio ponit, ut omnes capiant quantum possunt, quidquid possunt; non de cujusquam hominis, sed de Dei, et ideo de suo, quia ipsi facti sunt ejus. Ergo illi omnes humilum? Ab illo qui aufert spiritum principum; quandoquidem dicitur ei in alio loco: Auferes spiritum eorum, et deficient, et in p
Abbreviated transcription (Latin):
rat ego et pat unũ sumꝰ. admonuit pli¬
urtelligẽt: etiam ineo hab̃e fiuẽ. ⁊ qutia
ipse et pat̃ unũ st̃. Tamto inquid tem¬
ꝑe uobcum sum. et ñ cognouisti me
philipe qͥ uidet me : uidet et patreui.

Expanded text:
rat, Ego et Pater unum sumus , admonuit Phirat, Ego et Pater unum sumus , admonuit Phiintelligeret, etiam in eo habere finem, quia ipse et Pater unum sunt: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non vidistis me? Philippe, qui me videt, videt et Pa
Abbreviated transcription (Latin):
salori huiꝰ lim̃ ita inscͥbit᷑:
infinem ꝓidichur psalmꝰ
ipsi asap̃h. Infiñẽ qͥd sit:
nõstis. fuins enĩ legis xp̃e: adiusticiã oĩ
credenti. Idichim: int̃p̃tat᷑ tnͣsiliens eos.
asaphi: int̃p̃tat᷑ congregatio. Loqͥt᷑ hic gͦ
enda ut ad illũ finẽ ꝑtine̾ possimꝰ: ubi
ĩã qđ tnͣsiliamꝰ ñ habebimꝰ : psalmi textꝰ
ipse demonstrat. Et enĩ tam diu tͣnsibi¬
re debemꝰ qͥcqͥd nos inpedit: qͥcqͥd in¬
retit. ⁊ qͥqͥd uisco qͦddam inligat. ⁊ et
honere adgͣuat uolatũ nr̃m : donec ꝑ¬
ueniamꝰ adid qđ susfic̃. ⁊ ultͣ qđ nichil
ẽ infra qͦ st̃ oĩa. et ex quo st̃ oĩa. Latrẽ
quippe ipsum uolebat philipꝰ intueri.
trẽ : et suffic̃ nob̃. Tamꝗͣ tandui illi tnͣ¬
siliendum c̾ẽt qͥcqͥd aliud eẽt donec ꝑ¬
ueniret ad patrẽ. uͥ iam securꝰ assisteret
et qͥd ei ultͣ reqͥrendũ ec̃c ñ hr̃et. Hoc ẽ
tiũ sustic̃. Uetum ille qͥ uerissime đixe¬

Expanded text:
salmi hujus limen ita inscribitur: In finem, pro Idithun, Psalmus ipsi Asaph. In finem quid sit, nostis: Finis enim Legis Christus ad justitiam omni credenti . Idithun interpretatur Transiliens eos; Asaph interpretatur Congregatio. Loquitur hic eenda, ut ad illum finem pervenire possimus, ubi jam quod transiliamus non habebimus, Psalmi textus ipse demonstrat. Etenim tamdiu transilire debemus quidquid nos impedit, quidquid irretit, quidquid visco quodam illigat, et onere aggravat volatum nostrum, donec perveniamus ad id quod sufficit, ultra quod nihil est, infra quod sunt omnia, et ex quo sunt omnia. Patrem quippe ipsum volebat Philippus intueri, trem, et sufficit nobis; tanquam tamdiu illi transiliendum esset quidquid aliud esset, donec perveniret ad Patrem, ubi jam securus assisteret, et quid ei ultra requirendum esset non haberet: hoc est enim, Sufficit. Verum ille qui verissime dixe
Abbreviated transcription (Latin):
ens exo rex t̃re.ꝰ rege t̃ram: & eris rex
t̾̃re. Noli gͦ auiditate imꝑandi pone
tͥ ante occłos ꝓuintias latissimas. qua
tua regna diffundas. tr̃am ꝗͣ portas re¬
ge. dudi apł̃m regentẽ t̾ram. Non fic
pugno qͣfi aerẽ cedens. s castigo corpꝰ
mneum & inseruntutẽ eedigo. Ne forte a
putetis illi ꝑquẽ sonat. ⁊ s de me¬
dio sic oi̾̃ib. qi cq̃lit ad est onibꝰ.
Estote humiles: ne uos ip̃si. uobis usurpetis
siquid forte boni illiꝰ intellexitis. Quia et
nos quod melius intellext᷑mꝰ ur᷑m est: et
quod uos meliꝰ intellexitis nr̃m est. ut in
cutuitu euis simꝰ. ⁊ humiles sinꝰ. Ac ita

Expanded text:
es, ero rex terrae? Rege terram, et eris rex terrae. Noli ergo aviditate imperandi ponere tibi ante oculos provincias latissimas, qua tua regna diffundas; terram quam portas rege. Audi Apostolum regentem terram: Non sic pugillor, quasi aerem verberans; sed castigo corpus meum, et in servituteputetis illi per quem sonat; sed de medio sit omnibus, quia aequaliter adest omnibus. Et estote humiles, ne vobis et vos ipsi usurpetis, si quid forte boni illius intellexeritis: quia et nos quod melius intellexerimus, vestrum est, et quod vos melius intellexeritis, nostrum est, ut in circuitu ejus simus, et humi
Abbreviated transcription (Latin):
te coufessus fuis puluerẽ: ds̃ te de pul¬
uere fac̃ homiñe. Om̃s qͥ incircuitu eiꝰ
sunt offcñt inunera. Om̃s humiles
conficeut᷑ ei : & adorant eũ. ⁊ t̃ribili
offerent ntimera. Unde t̃ribili.
exultate cũ tremore. et ei qͥ aufert sp̃m

Expanded text:
fueris pulverem, Deus de pulvere facit hominem. Omnes qui in circuitu ejus sunt, offerunt munera: omnes humiles confitentur ei, et adorant eum. Terribili offerunt munera. Unde terribili? Exsultate cum tremore , et ei qui aufert spiritum