comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noneͣ: dicamus & int̾rogemus cum. Sub¬
stantia ddĩ corruptibilis an incorruptibili̾e.
Elige quoduis. & exi qua uis: s non effũgies.
Si dixeris corruꝑtibilis: non appło s a tẽ ip¬
so lapidaberis. Si dixeris autẽ incorrupti¬
bilem dm: incorrruptibilis quomͦ tumuit
gentem tenebrarum: Quid factura erat
incorruptibili gens corruptionis: Qd restat:
nisi ut dicatur nescimus : S tam̃ si hoc
non dolo. s ignorantia dr. non remaneat
intenebris: ex uulpe fiat ouis. Credat in¬
insibi . incorruptibili ⁊ soli do ñ recenti⁊
soli abeo. qd̃ ẽ solus. non ab eo qͦd ẽ sol: ne
nos ipsi uulpi fugienti. aliam cau̾nam
aꝑuisse uideamur: quãꝗͣ. nec nom̃ soliᷤ
formidabimus. Est enim inscͥpturis nr̃sͤ
sol iusticie: & sanitas in pennis enus. Ab
estu solis hunis umbra appetitur. Sub
alis autẽ solis huius: ab estu fugitur.
Sanitas enim inpennis eius. Ipse ẽ sol:
de quo dicturi sunt impii. E rgo exraui¬

Expanded text:
non est, dicamus et interrogemus eum: Subnon est, dicamus et interrogemus eum: Substantia Dei corruptibilis est, an incorruptibilis? Elige quod vis, et exi qua vis, sed non effugies. Si dixeris, Corruptibilis; non a populo, sed a teipso lapidaberis: si autem dixeris incorruptibilem Deum; incorruptibilis quomodo timuit gentem tenebrarum? quid factura erat incorruptibili gens corruptionis? Quid restat nisi ut dicatur, «Nescimus?» Sed tamen si hoc non dolo, sed ignorantia dicitur, non remaneat in tenebris: ex vulpe fiat ovis, credat invisibili, incorruptibili soli Deo, non recenti; soli, ab eo quod est solus, non ab eo quod est sol, ne nos ipsi vulpi fugienti aliam cavernam aperuisse videamur. Quanquam nec nomen solis formidabimus. Est enim in Scripturis nostris: «Sol justitiae, et sanitas in pennis ejus» . Ab aestu solis hujus umbra appetitur: sub alas autem solis hujus ab aestu fugitur; sanitas enim in pennis ejus. Iste est sol de quo dicturi sunt impii: «Ergo erravi
Abbreviated transcription (Latin):
foramem captor uulpium recia posuit. Di¬
cite mͥ. de cęlo ẽ. an ex hominib: Sentiunt
illi eum ex utraq parte tetendisse ubi ca¬
peret: & aiunt apud se. Si dixerimus i
quiunt de celo: dicturus ẽ nob̃. Quare gͦ
non credidistis: Ille enim testimonium
xp̃o ꝑhibuit. Si dixerimus de t̾ra laꝑida¬
bͥat nos ppłs: quia ut ꝓpħam eum habess.
Sentientes gͦ hac atq hac eẽ unde capent᷑:
co uob̃. in qua potestate ista facio. Uos di¬
cius nos nescire. quod scitis: ego uob̃ ñ dico
quod queritis. Quia ex nulla parte exire
ausi estis: muris denebris remansistis. Ob¬
temꝑemus gͦ & nos siposs mus dicenti u̾bo
dr: capite nob̃ uulpes pusillas. ex tminanteᷤ
umeas. Uideamus si ce nos quas dã uul¬
peculas caꝑe possumus: ꝓponanius. ad
foram utrumq ÷ ut unde uulpis exire uo¬
luerit capiatur. Uerbi grͣa manicheo facien
tis dm recentẽ. & incorde suo ponenti qdͣ

Expanded text:
foramen captor vulpium retia posuit. Diforamen captor vulpium retia posuit. Dicite mihi, «de coelo est, an ex hominibus?» Sentiunt illi eum ex utraque parte tetendisse unde caperet; et aiunt apud se: «Si dixerimus,» in quiunt, «De coelo; dicturus est nobis, Quare ergo non credidistis?» ille enim testimonium Christo perhibuit. «Si dixerimus, De terra; lapidat nos populus, quia ut prophetam eum habent.» Sentientes ergo hac atque hac esse unde bis dico in qua potestate ista facio» . Vos dicitis vos nescire quod scitis; ego vobis non dico quod quaeritis: quia ex nulla parte exire ausi estis, in vestris tenebris remansistis. Obtemperemus ergo et nos, si possumus, dicenti verbo Dei «Capite nobis vulpes pusillas, exterminantes vineas:» videamus si et nos quasdam vulpeculas capere possumus; proponamus ad foramen utrumque, ut unde vulpes exire voluerit, capiatur. Verbi gratia, manichaeo facienti sibi deum recentem, et in corde suo ponenti quod
Abbreviated transcription (Latin):
posterior ẽ. Idõ ille quȩ retro oblitus. idẽ uͦm¬
tatem oblitus. in ea quȩ ante sunt idẽ in ue¬
ritate extentus: sequit᷑ ad palmam suꝑnȩ
uocationis dĩ in xp̃o iñu. Ergo in peius sͥ
isti consentiumt: quãuis dissentire ã se inui¬
cem uideantur. Ido santon caudas uulptu
colligauit. Uulpes insidiosos maximeq he¬
reticos significant: dolosos. fraudulentos:
cauernosis anfractib latentes & decipien¬
tes: odore etiam tetro putentes. Contra
ficantur incanticis canticorum. ubi dr. ca¬
pite nob uulpes pusillas. ext̾minantes iu¬
neas: latentes incau̾nis tortuosis. Capite
nob: cõuincite nob̃. Capis enim eum: quẽ
de falsitate conuincis. Contͣdicentib de¬
niq uulpetulis domino & dicentib. inqͣ
potestate ista facis: respondete m inquit¬
& uos unum sermonẽ. Baptismũ ioħis
unde ẽ de cȩlo anex hominibus: Uulpes
autẽ solent habere tales foueas: ut ex una

Expanded text:
posterior est: ideo ille quae retro oblitus, id est vaniposterior est: ideo ille quae retro oblitus, id est vanitatem oblitus, in ea quae ante sunt, id est in veritatem extentus, sequitur ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu . Ergo in pejus sibi isti consentiunt, quamvis dissentire a se invicem videantur. Ideo Samson caudas vulpium colligavit . Vulpes insidiosos, maximeque haereticos significant; dolosos, fraudulentos, cavernosis anfractibus latentes et decipientes, odore etiam tetro putentes. Contra ficantur in Canticis canticorum, ubi dicitur: «Capite nobis vulpes pusillas, exterminantes vineas, latentes in cavernis tortuosis» . «Capite nobis,» convincite nobis; capis enim eum quem de falsitate convincis. Contradicentibus denique vulpeculis Domino, et dicentibus, «In qua potestate ista facis? Respondete mihi, «unum sermonem: Baptismus Joannis unde est de coelo, an ex hominibus?» Vulpes autem solent habere tales foveas, ut ex una
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ talis łs nͣr: non ẽ talis portis tua ia¬
cob: s qui fecit cęlum &s t̾ram. ipse đs tuu̾:
qui non eget bonis. qui non timet a maliᷤ.
Multi gͦ heretici cum paganis alios &e alios
deos sͥ ipsi finxẽrunt ÷ alios & alios deos sͥ¬
ipsi fecerunt: et eos etiam si n intemplis.
tam᷑ quod d penus in suo corde. posuerunt:¬
& falsorum ridendorumq simulachroꝵ
templa ipsa facti sunt. Magnũ opus eͦ intꝰ
hec idola frangere: t locum d̾o uiuenti ñ
recenti mundare. Om̃s enim isti aliud
sentientes. alios atq alios deos sͥ facientes.
ipsamq fidem faisttate uariantes uidentͤ
dissentire : s omnes atͣrenis cogitationibꝰ
ñ recedunt: int̾renis cogitationib consen¬
tiunt sͥ. Opimo diu̾sa ẽ: ilnitas una ẽ. De
illis in alio psalmo dr: ipsi de unitate in
etate discordent: simili tam̃ uanitate col¬
ligantur. Et nostis quia uanitas recro ẽ

Expanded text:
Non est talis Deus noster, non est talis portio tua JaNon est talis Deus noster, non est talis portio tua Jacob: sed qui fecit coelum et terram, ipse est Deus tuus; qui non eget bonis, qui non timet a malis. 14. Multi ergo haeretici cum Paganis alios et alios deos sibi ipsi fecerunt, alios et alios deos sibi finxerunt; et eos etiamsi non in templis, tamen quod est pejus in suo corde posuerunt, et falsorum ridendorumque simulacrorum templa ipsi facti sunt. Magnum opus est, intus haec idola frangere; et locum Deo viventi, non recenti mundare. Omnes enim isti aliud atque aliud sentientes, alios atque alios deos sibi facientes, ipsamque fidem falsitate variantes, videntur dissentire; sed omnes a terrenis cogitationibus non recedunt, in terrenis cogitationibus consentiunt sibi: opinio diversa est, vanitas una est. De illis in alio psalmo dicitur, «Ipsi de vanitate in etate discordent, simili tamen vanitate colligantur. Et nostis quia vanitas retro est,
Abbreviated transcription (Latin):
erat apud dm: & d̾s erat u̾bum. Et ipse
Aut lapis: aut fantasma ẽ. Non e inqͥt lapiᷤ.
Eigo argenteum & aureum habeo. Merito
ipsa p̃ciosa uoluit numerare qui dix̃: ido¬
la gentiũ argentum & aurum. Magna ftͣ:
lucida sunt: s tam᷑ oculos habent. E non
uident. Recentes hii dii. Quid recentiꝰ dõ
ex officina: licet illos iam uetustos arane¬
arum casses contexerint: Quid sempit̾m
non sunt: recentes sunt. Hoc de paganis:
lles cio quis alius inuanitatẽ acciptens
filium dĩ dicens. q filium dĩ negans. Si eni
filius unicus ẽ hoc qd pat̾ ẽ: & hoc ẽ ex ecͣ¬
nitate. Tu autẽ nescio quid aliud cogitasti
incorde tuo: dm recentem posiusti: fecit
sͥ alius cdm pugnantẽ contra gentẽ tene¬
brarum: timentẽ ne inuadatur ⁊ satagen¬
tem ne corrumpatur. ex parte tamͣ corrup¬
tum ÷ ut possit totus ec̾ saluus: s nͣ totus
quia ex parte corruptus. Manichei ista di¬
cunt. faciunt sͥ o isti incorde recentẽ d̃m

Expanded text:
erat apud Deum, et Deus erat Verbum: et ipseerat apud Deum, et Deus erat Verbum: et ipseaut lapis, aut phantasma est. Non est, inquit, lapis: ego argenteum habeo et aureum. Merito ipsa pretiosa voluit nominare, qui dixit, «Idola Gentium argentum et aurum.» Magna suntlucida sunt: sed tamen oculos habent, et non vident . Recentes hi dii. Quid recentius deo ex officina? Licet illos jam vetustos aranearum casses contexerint; qui sempiterni non sunt, recentes sunt: hoc de Paganis. Nescio quis alius, in vanitatem accipiens Filium Dei dicens, et Filium Dei negans. Si enim Filius unicus est, hoc quod Pater est, et hoc est ex aeternitate: tu autem nescio quid aliud cogitasti in corde tuo; deum recentem posuisti. Fecit sibi alius deum pugnantem contra gentem tenebrarum, timentem ne invadatur, satagentem ne corrumpatur; ex parte tamen corruptum, ut posset esse totus salvus; sed non totus, quia ex parte corruptus. Manichaei ista dicunt; faciunt sibi et isti in corde recentem deum.
Abbreviated transcription (Latin):
corrumpebatur. Est enim titułs inpsalmo:
mticuliinscͥption̾e̾ necorru̾̃pas. Signũ erat: cui con¬
tͣliceret᷑. Uixerunt gͦ iudei. Noli fac̾e rex iudeoꝵ: s fac
quod ipse dixerit regem se esse iudeorũ. Nicta ẽ
contradictio: responsum ẽ quod scͥpsi scͥp¬
si. Exaudiui te mabscondito tempestatis:
ꝓbaui tẽ inaquã contradictionis. Hoc toto
abinitio psalmi usq ad hunc uersum de
oleo torcularis audiuimus: quod restat
magis dolendum ẽ et cauendum. Ad amur¬
cam enim torcularis ꝑtinet usq ad fine̾
fortasse non frustra. & intͬposito diapsal¬
mate. S etiam hoc audire utile ẽ: ut qui
iam se moleo uidet gaudeat: qui ꝑiclitat᷑
ne mamurcam currat uideat. Utrumq
audr: unum dilige. alterum intime. Au¬
di populus meus & loquat & testificabort
Non enim popło alieno: ñ enim ppło nͣ ꝑtinẽ¬
sempit᷑nus ds. Quid enim: Ante pͥncipiũ
& utiq inpͥncipio erat u̾bum: & uerbum

Expanded text:
corrumpebatur. Est enim titulus in psalmo: corrumpebatur. Est enim titulus in psalmo: «In tituli inscriptionem, ne corrumpas» . Signum erat cui contradiceretur: dixerunt enim Judaei, «Noli facere, Rex Judaeorum; sed fac quod ipse dixerit regem se esse Judaeorum.» Victa est contradictio; responsum est, «Quod scripsi, scripsi» . «Exaudivi te in abscondito tempestatis, probavi te in aqua contradictioniab initio Psalmi usque ad hunc versum, de oleo torcularis audivimus. Quod restat magis dolendum est et cavendum: ad amurcam enim torcularis pertinet usque ad finem; fortasse non frustra et interposito diapsalmate. Sed etiam hoc audire utile est, ut qui se jam in oleo videt, gaudeat; qui periclitatur ne in amurca currat, caveat. Utrumque audi: unum dilige, alterum time. «Audi, populus meus, et loquar, et testificabor tibi.» Non enim populo alieno, non enim populo non pertinensempiternus Deus. Quid enim ante principium? Et utique in principio erat Verbum, et Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
aduersꝰ xp̃m eius. Quando fremuert᷑ gen¬
tes ÷ tunc leo ille uiro forti samson uementi
ad ducendã de alienigenis urorẽ xp̃o scili¬
cet descendenti. ad habendã eccl̃am de gen-¬
tib. fremens ibat mobuiam. S quid egit :
Accepit. tenuit. fregit. dissipauit leonem:
factus ẽ inmanib eius quasi hȩdus capra¬
rum. Quid enim fieret ppłs fremens: nisi
languidus peccator: Occisa autẽ illa feri¬
tate. iam non sic fremit regia potestas: ñ¬
mus leges ꝓ ȩccł̃a: tanquã fauum inore
leonis. Quid gͦ iam metuã aquã contͣdicti¬
oms: quȩ ꝓpę iam tota siccata ẽ. Illa pene
ĩã. silet: si amurca non contradicat. Quan¬
tumlibet mali seuiant aliem: osi eos non
adiuuent mali nri. Exaudiui te in abscon¬
dito tempestatis: ꝓbaui apud aquã contͣ¬
dictionis. Recolitis quid de xp̃o dictum sit.
sic natum eum ecimultorũ ruinã. & multoꝵ
resurrectionẽ: ꝙ insignum cui contradice¬
tur Nouimus. uidemus : signum crucis

Expanded text:
Christum ejus . Quando fremuerunt gentes, tunc leo ille viro forti Samson venienti ad ducendam de alienigenis uxorem, Christo scilicet descendenti ad habendam Ecclesiam de Gentibus, fremens ibat in obviam. Sed quid egit? Accepit, tenuit, fregit, dissipavit leonem; factus est in manibus ejus velut haedus caprarum. Quid enim fieret populus fremens, nisi languidus peccator? Occisa autem illa feritate, jam non sic fremit regia potestas, mus leges pro Ecclesia, tanquam favum in ore leo nis . Quid ergo jam metuam aquam contradictionis, quae prope jam tota siccata est? Illa pene jam silet, si amurca non contradicat. Quantumlibet mali saeviant alieni, o si eos non adjuvent mali nostri! «Exaudivi te in abscondito tempestatis, probavi te in aqua contradictionis.» Recolitis quid de Christo dictum sit, sic natum eum esse in multorum ruinam, et multorum resurrectionem, et in signum cui contradicetur . Novimus, videmus: signum crucis
Abbreviated transcription (Latin):
& transcunt ꝑ mart rubrũ: si mina mũr¬
murant. Contradicunt conquerunt᷑: secdi¬
tionib conturbant᷑ ingrati ei quilibera¬
uit ã ꝑsequentib hostib: qui ducit ꝑ fir¬
cum ꝑberemũ cum cibo tam̃ & potur ct
lumine nocturno. & umnbratulo diurno.
tasunt foramina: currit amirca. Et dimmi¬
si eos non scłm salute p̾ceptorum meotũ:
s scđm affectiones cordis corũ donaui cos
ingemellãria abscondita dm: si tamͦ apo¬
thecas euuis ad amastis: mde t̃ qd horretis
Alii deseadunt cirtum alii amphiteatru:
alii causas inincis. alii theatra: alii illud.
alii islut alii pꝰtremo deos recentes suos.
Dicit enim fortasse iste istł E cet pecco: ma¬
nifestum ẽ: eo pͦ affectiones cordis mei. S
quid facio: Biabolus hoc facit: demones
hoc faciunt. Quid ẽ diabolus: Qui sunt
demones: Certe inimicitui. Istł si inuiis
meis ambulasset: in nichilum omnes ini¬
micos eius humiliassem: Ergo si plebs mea
audisset mẽ. Quare gͦ mea. si non audit

Expanded text:
 transeunt per mare Rubrum; sed in via murmurant, contradicunt, conqueruntur, seditionibus conturbantur, ingrati ei qui liberavit a persequentibus hostibus, qui ducit per siccum, per eremum, cum cibo tamen et potu, cum lumine nocturno et umbraculo diurno: ta sunt foramina, currit amurca. «Et dimisi eos,» non secundum salutem praeceptorum meorum; sed, «secundum affectiones cordis eorum:» donavi eos in gemellaria abscondita Domini, si tamen apothecas ejus adamastis, inde est quod horretis. Alii defendunt circum, alii amphitheatrum, alii casas in vicis, alii theatra, alii illud, alii illud; alii postremo deos recentes suos: Dicit enim fortasse iste Israel, Ecce pecco, manifestum est; eo post affectiones cordis mei: sed quid facio? Diabolus hoc facit, daemones hoc faciunt. Quid est diabolus? qui sunt daemones? Certe inimici tui. «Israel si in viis meis ambulasset; in nihilum omnes inimicos eorum humiliassem.» Ergo, «Si plebs mea, audisset me:» quare enim «mea,» si non audit
Abbreviated transcription (Latin):
& cythare intimasse caritati ur̃ȩ. Studio¬
si qui meminerunt recognoscant: qͥ uel
ñ audierunt uł ñ memmnerunt. discant.
Istoꝵ duoꝵ organoꝵ musicoꝵ psalt̾ii et
cytharȩ hec differentia eͣ: qͦd psaltium. lig¬
num illud concauum unde canõre cordt
redduntur insuꝑiore parte habet. Deor¬
sum feruintur cordez ut desuꝑ sonent
Incy thera uero hec eadem concauitas. lig¬
ni parte̾ inferiorem tenet : tanqͣ. illud
sit de cęlo boc detͣra. Celestis enm ẽ prȩ¬
dicatio uerbi di. S si expectamus cȩlestia.
ñ simus pigri ad oꝑanda tͣrena: quia ꝑsal¬
terium iocundũ s cum cythara. Hoc alio
modo dictum ẽ qd supͣ accipite psalmũ
& date tympanum. Hic ꝓ psalmo psalteri-¬
um: ꝓ tympano cythara posita c̃. Hoc ta¬
nite. Hoc ẽ darnis & fidentiꝰ pdicate. Net̾rca.¬
mini sicut ait ꝓpħa quodam loco: exclama.

Expanded text:
et citharae intimasse Charitati vestrae: studioet citharae intimasse Charitati vestrae: studiosi qui meminerunt, recognoscant; qui vel non audierunt, vel non meminerunt, discant. Istorum duorum organorum musicorum, et psalterii et citharae haec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum, unde canorae chordae redduntur, in superiore parte habet; deorsum feriuntur chordae, ut desuper sonent: in cithara vero haec eadem concavitas ligni partem inferiorem tenet; tanquam illud sit de coelo, hoc de terra. Coelestis enim est praedicatio verbi Dei; sed si exspectamus coelestia, non simus pigri ad operanda terrena; quia «psalterium jucundum,» sed «cum cithara.» Hoc alio modo dictum est quod supra, «Accipite psalmum, et date tympanum:» hic pro psalmo psalterium, pro tympano cithara posita est. Hoc tanite.» Hoc est, clarius et fidentius praedicate; ne terreamini: sicut ait propheta quodam loco, «Exclama,
Abbreviated transcription (Latin):
Et accipite: & date. Quid accipiter qͥd date:
Iccipite psalmũ: ꝙ date tympanũ. Dicit qͦ¬
damloco apłs paulus: reghendens & dolcis
quod nemo illi cõmunicau̾it in ratione da¬
nisi qͦd alio loco aꝑte exposuit si nos uob̃
num qͥ de corio fit: ad carne̾ ꝑtinet. Psal¬
mus gͣ sp̃ualis ẽt tympanum carnale. Er¬
go plebs dĩ congregatio dr. accipite psal¬
mum & date ty mꝑanũ. Iccipite sp̃ua¬
lia: & date carnalia. boc c̃ quod uos &e
ad illam mensã beati martyris exhortati
sumus: ut acccipientes sp̃ualia: daretis
carnalia. Hȩc enim quȩ extrir unt᷑ ad tẽpꝰ.
quid post iudiciũ di istas fabricas in ce¬
lum leuabimus ⁊ Sine his tam̃ hoc temꝑe
agere quȩ ad possidendũ cȩlum ꝑtinent
nͣ poterimus. Si gͦ ãuidi estis inspũalib
accipiendis: de uoti estote incar nalibus
erogandis. Accipite psalmũ: & date tyo¬
panum. Iccipitis uocẽ nrãm: date ma
Memini nõs aliqͣndo differentiã psalt̾ii

Expanded text:
ipite?» quid «date? Accipite psalmum, et date tympanum.» Dicit quodam loco apostolus Paulus, reprehendens et dolens, quod nemo illi communicaverit «in ratione danisi quod alio loco aperte exposuit: «Si nos vobnum quod de corio fit, ad carnem pertinet. Psalmus ergo spiritualis est, tympanum carnale. Ergo plebs Dei, congregatio Dei, «accipite psalmum, et date tympanum:» accipite spiritualia, et date carnalia. Hoc est quod vos et ad illam mensam beati Martyris exhortati sumus, ut accipientes spiritualia, daretis carnalia. Haec enim quae exstruuntur ad tempus,quid post judicium Dei istas fabricas in coelum levabimus? Sine his tamen hoc tempore agere quae ad possidendum coelum pertinent non poterimus. Si ergo avidi estis in spiritualibus accipiendis, devoti estote in carnalibus erogandis. «Accipite psalmum, et date tympanum:» accipite vocem nostram, reddite maMemini nos aliquando differentiam psalterii
Abbreviated transcription (Latin):
uimus: inmicinr᷑i ꝑsequentes nos. ĩ aqͣ
pierunt. Nonsimus ingrati dõ nr̃o: ñ
obliuiscamur dm mancntem. & fabrice.¬
mus innob̃ ̃m recentẽ. Qui eduxite de
t̾ra egipti. Loquitur ds̃. Di lata ostuum:
& implebo illud Angustias pateris in te
ꝓptͣ recentẽ đm constitutum incorde tuo:
conscientia tua fictum idolum: dilata
os tuum & confitendo. amando: & ad¬
non obaudiuit ppłs m̃s uocem meã: Hon
enim loqueret᷑ ista: nisi ppło suo. Scumeᷤ
enim quia quetumq lex dicit: bis qui
inlege sunt dicit Et non obaudunt po¬

Expanded text:
i persequentes nos in aqua perierunt. Non simus ingrati Deo nostro; non obliviscamur Deum manentem, et fabricemus in nobis deum recentem. «Qui eduxi te de terra Aegypti:» loquitur Deus. «Dilata os tuum, et adimplebo illud.» Angustias pateris in te propter deum recentem constitutum in corde tuo; conscientia tua fictum idolum: «dilata os tuum,» confitendo, amando; «et adnon obaudivit populus meus vocem meam.» Non enim loqueretur ista, nisi populo suo: scimus enim quia quaecumque Lex dicit, his qui in Lege sunt dicit . «Et non obaudivit po
Abbreviated transcription (Latin):
Siqua gͥ inxp̃o noua creatura. Qa ẽ tuba
canite inmitio mͣsis tubex Cum tota fidu¬
cia nouã uitã p̃dicate: strepitũ uite uet̾is
& iudicium do iacob Ubi p̃ceptum: ibi iu¬
dicium. Qui enim in lege peccauerunt : ꝑ
legem iudicabuntur. Et ipse p̃cepti dator

Expanded text:
in Christo nova creatura» . Quid est, «Tuba canite in initio mensis tubae»? Cum tota fiducia novam vitam praedicate; strepitum vitae veteriet judicium Deo Jacob.» Ubi praeceptum, ibi judicium. Qui enim in lege peccaverunt, per legem judicabuntur . Et ipse praecepti dator
Abbreviated transcription (Latin):
tumelia. Siquis autẽ mundauerit se ab
hiismodi. erit uas inhonorẽ: utile do:
adomne opus bonum paratum. Et idco
nec caudas uulpiim. nec facies uulpium¬
de ppło isto. Si me audieris inquit: ñ er te
inte ds recens. Mouet me: quod dixͣ in te
Non enim dixͤate. quasi simulachrũ form¬
secus adhibitum: s inte incorde tuo: in
nagine fantasmatis tui: indeceptionẽ
et roris tui: tecum portabis m tuum re¬
centem. remanens uetustus. Si gͦ me au¬
dicris: me inquid quia ego sum qui sũ:
non erit inte ds recens. Nec adorabis
dm alienum. Si enim inte non sit: non
adorabis dm alienum. Si tu non cogites
Quidnis adorare quol non ẽ: Ego em̃¬

Expanded text:
uis autem mundaverit se ab hujusmodi, erit vas in honorem, utile Domino, ad omne opus bonum paratum» ; et ideo nec caudas vulpium, nec faces vulpiumde populo isto: «Si me audieris,» inquit, «non erit in te deus recens.» Movet me, quod dixi, «in te:» non enim dixit, A te, quasi simulacrum forinsecus adhibitum; sed, «in te,» in corde tuo, in imagine phantasmatis tui, in deceptione erroris tui tecum portabis deum tuum recentem, remanens vetustus. «Si» ergo «me audieris; me,» inquit, quia ego sum qui sum ; «non erit in te deus recens, nec adorabis deum alienum.» Si enim in te non sit, «non adorabis deum alienum:» Si tu non cogites Quid vis adorare quod non est? «Ego e
Abbreviated transcription (Latin):
p᷑ ulus cui seruit maior: iubilate dõ ia¬
cob. Quicquid uerbis explicare ñ potestis:
non iło tam̃ ab exultatione cessetis. Qd̃
poteritis explicare clamate: qđ non po¬
testis iubilate. Etenim ex abundãtia
gaudioꝵ. cui uerba susficere ñ possunt:
innbilatione solet erumꝑe. Iubilait dõ ia

Expanded text:
i servit major . «Jubilate Deo Jacob.» Quidquid verbis explicare non poteritis, non ideo tamen ab exsultatione cessetis: quod poteritis explicare, clamate; quod non potestis, «jubilate.» Etenim ex abundantia gaudiorum, cui verba sufficere non possunt, in jubilationem solet erumpere: «Jubilate Deo Ja
Abbreviated transcription (Latin):
ex p̃putio ad ꝑacem xp̃ianã sibimet conexi.
menta. et posterior lapis angularis: Potͣ
ergo aliquis dicere quia magis xp̃c fuꝑ ꝓphe
Si illi sunt infundam̃to: ipse mangulo: S
cogitet qui hoc dicit: angulũ et infundam̃to
c̃ẽ Neq enim ibi ẽ angulus ubi uidetur ut
surgat in apicem. Afimdam̃to enim incrpit.
Namut noueritis quia et fundam̃tum xp̃c.
& pͥmum ⁊ maximũ⁊ fundam̃tum inquit

Expanded text:
ex praeputio, ad pacem christianam sibimet connexi in ex praeputio, ad pacem christianam sibimet connexi in menta et posterior lapis angularis. Potest ergo aliquis dicere quia magis Christus supersi illi sunt in fundamento, ipse in angulo. Sed cogitet qui hoc dicit, angulum et in fundamento esse. Neque enim ibi est tantum angulus ubi videtur, ut surgat in apicem: a fundamento enim incipit. Nam ut noveritis quia et fundamentum Christus et primum et maximum: «Fundamentum,» inquit
Abbreviated transcription (Latin):
ri uideamur. loquens ad gentes: et cõme.¬
morans ut redirent: et quasi construeren.¬
tur infabricam scãm Suꝑ ȩdificati inqͥt
suꝑ fundam̃tum apłorum et ꝓpħarum
cutus ibi ait: Ipso sunimo existente lapide
angulari xp̃o ntu Ne itaq putarent gc̃s
non se ꝑtinere ad syon: erat enim quedam
ciuitas syon t̾rena. que ꝑumbrã gestauit
inaginem cuuusdam syon. de qua modo
ptinere dicerent ad syon. quia non erant
de ppło iudeorum: hoc eis dixit: Igitur ia
non estis ꝑegrim et inquilim. s eftis ciuẽ
scõrum & domestici dĩ suꝑedificati super
fundan̾itum apłorum et ꝓpħarum: habers
constructionem tante ciuitatis: S om̃s ista
comꝑages tibi ntcitur: ubi incumbit. ut
nus quam cadat: Iꝑso inquit summo an
rãc: m illo quidem duo parictes compagi¬
nantur: Neq enim angulum faciunt. m̃si
duo parieres mumum de diuerso uemen.¬
tes: sicut populi duo ex circumcisione et

Expanded text:
ri videamur. Loquens ad Gentes, et commeri videamur. Loquens ad Gentes, et commemorans ut redirent, et quasi construerentur in fabricam sanctam, «Superaedificati,» inquit, «super fundamentum Apostolorum et Prophetarum.» cutus ibi ait, «Ipso summo existente lapide angulari Christo Jesu.» Ne itaque putarent Gentes non se pertinere ad Sion: erat enim quaedam civitas Sion terrena, quae per umbram gestavit imaginem cujusdam Sion de qua modo pertinere dicerentur ad Sion, quia non erant de populo Judaeorum, hoc eis dixit, «Igitur jam non estis peregrini et inquilini; sed estis cives sanctorum, et domestici Dei, superaedificati super fundamentum Apostolum et Prophetarum.» Habes constructionem tantae civitatis. Sed omnis ista compages ubi innititur, ubi incumbit, ut nusquam cadat? «Ipso,» inquit, «summo aistus Jesus, in illo quidem duo parietes compaginantur. Neque enim angulum faciunt, nisi duo parietes in unum de diverso venientes: sic et populi duo ex circumcisione et
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil de illa adhuc dixe¬
rat ꝑsalmus: hinc mei
quia fundam̃ta pͣsertim inmontib ci¬
uitatis alicinus sunt. Repletus gͦ sp̃u
etitatis huius uosens sccum: tamꝙͣ.
plura intus apud se medititus. eru
de illa niebil dixerat ÷ qui numqͣ. de
illa corde tacuerat: Quomͦ enim dicit᷑
eius ⁊ de qua nchildictum ẽ: S multa
ut dixi secum insilentio de illa cinitate
parturiens: clamans ad dm. erupit
etiam in aures hominũ: fundam̃ta eiꝰ
in montib scĩs: Et quasi omnes audi.¬
entes quererent incinus: uiligit inquit do¬
minus portas syon E cce cuius fundam̃ta
inmontib scis ⁊ cuiꝰdam ciuitates fyon. citiꝰ
dñs portas diligit: sicut consequent dicit:
Suꝑ omnia tab̃nacula iacob. S quid est
fundamenta eius in montibus sancti
Qui sunt montes sc̃i⁊ suꝑ quos fundata :
ista ciuitas: Alter quidam cuus plamius
ipsi sint montes: suꝑ quos fundam̃ta sunt
huius ciuitatis: cinus portas diligit dñs.
Ditat gͥ alius ciuis hoc aꝑte. ne nos susꝑica.¬

Expanded text:
Nihil de illa adhuc dixerat Psalmus; hinc inciquia fundamenta, praesertim in montibus, civitatis alicujus sunt. Repletus ergo Spicivitatis hujus volvens secum, tanquam plura intus apud se meditatus, erupde illa nihil dixerat, qui nunquam de illa corde tacuerat? Quomodo enim dicitur «ejus,» de qua nihil dictum est? Sed multa, ut dixi, secum in silentio de illa civitate parturiens, clamans ad Deum, erupit etiam in aures hominum: «Fundamenta ejus in montibus sanctis.» Et quasi homines audientes quaererent, Cujus? «Diligit,» inquitus portas Sion.» Ecce cujus fundamenta in montibus sanctis, cujusdam civitatis Sion, cujus Dominus portas diligit, sicut consequenter dicit, «super omnia tabernacula Jacob,» Sed quid est, «Fundamenta ejus in montibus sanctis?» qui sunt montes sancti super quos fundata est ista civitas? Alter quidam ipsi sint montes, super quos fundamenta sunt hujus civitatis, cujus portas diligit Dominus. Dicat ergo alius civis hoc aperte ne nos suspica
Abbreviated transcription (Latin):
Laudemus et modo dominũ quantũ pos.¬
sumus mixtis gemitib: quia laudando
cum desideramus eum⁊ et nondum tene.¬
mus: Cum tenuerimus subtrahetur oĩs
gemitus: et remanebit sola & pura ȩt̾na
laudatio. Conũsi ad dominũ d̾m patre̾¬
precantes toto animo singularem mansu¬
etudine̾ enis. ut preces nr̃as inb̃nplatito
suo exaudire dignetur ⁊ inmicum quoq
anr̃is actib et cogitationib sua uirtute
expellat ⁊ nob̃ multiplicet fidem. mentẽ
gub̾net ⁊ spͣuales cogitationes concedat.
et adbeatitudinẽ suam ꝑducat. ꝑ nĩm xp̃o

Expanded text:
Laudemus et modo Dominum, quantum posLaudemus et modo Dominum, quantum possumus, mixtis gemitibus; quia laudando eum desideramus eum, et nondum tenemus: cum tenuerimus, subtrahetur omnis gemitus, et remanebit sola et pura et aeterna laudatio. Conversi ad Dominum. IN Patias agamus; precantes toto animo singularem mansuetudinem ejus, ut preces nostras in beneplacito suo exaudire dignetur; inimicum quoque a nostris actibus et cogitationibus sua virtute expellat, nobis multiplicet fidem, mentem gubernet, spirituales cogitationes concedat, et ad beatitudinem suam perducat: per
Abbreviated transcription (Latin):
cimnamus. Magnum opus: xp̃iantum opus
ienimum. Noli cito laudare. Quere causami
negotium uentris agitur. non religionis. ¶łe
ieminant ÷ Ne uentrẽ p̃oc̃tupent uilia: & ñ
possint admittere p̃ciosa. E rgo negotium
gitturis. gerit in ieninio. Magna res. Utiq¬
acdanum quod contra uentrem et guttur
pugnat: aliquando illis militat: Itaq fr̃es
mei si putatis aliquid tale habituros nos in il¬
la patria. quo nos exhortatur tuba cȩlestis:
et ꝓpt̾ea uos apsentib abstinetis ut illic ta¬
lia copiosius recipiatis: sic estis sicut qui ie
se amaiore incontinentia. Nolite gͦ sit: ad
aliquid uos meffabile pͤparate: mundate
beati erimus: & hoc solum nob̾ sufficiat.
Et quide Non manducabimus: Immo man¬
ducabimus ⁊ et ipse erit cibus nr. qui et re.¬
ficiat: et non deficiat. Tanquã iocuudõrũ
ominum habitatio uite. Iam dictum est
unde iocundabimur. Beati qui habitant
indomo tua: inscła scłorum laudabunt de:

Expanded text:
junamus. Magnum opus, christianum opus junamus. Magnum opus, christianum opus jejunium. Noli cito laudare: quaere causam; negotium ventris agitur, non religionis. Quare jejunant? Ne ventrem praeoccupent vilia, et non possit admittere pretiosa. Ergo negotium gutturis gerit in jejunio. Magna res utique jejunium: contra ventrem et guttur pugnat; aliquando illis militat. Itaque, fratres mei, si putatis aliquid tale habituros nos in illa patria, ad quam nos exhortatur tuba coelestis, et propterea vos a praesentibus abstinetis, ut illic talia copiosius recipiatis; sic estis quomodo illi se majore incontinentia. Nolite ergo sic: ad aliquid vos ineffabile praeparate; mundate beati erimus, et hoc solum nobis sufficiet. Et quid? non manducabimus? Imo manducabimus; et ipse erit cibus noster, qui et reficiat, et non deficiat. «Tanquam jucundatorum omnium habitatio in te.» Jam dictum est unde jucundabimur: «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te.»
Abbreviated transcription (Latin):
nõuimiꝰ. Uideo hic multas iocunditates. Et
mułti gaudent in scło. aliihinc. alii inde.
it non ẽ quod illi gaudio comparent ⁊ sed
tanquã iocunditas erit Nam si dicam io.¬
cunditas: incipit occurrere tał iocunditas.
qualem solent habere inpoculis. inpͣndiis:
in auaricia. in honorib scłl. Excolluntur
enim homines. et leticia quadã insaniunt:
s non ẽ gaudere impiis dicit dñs. Est quedã
iocunditas. quã nec oculus uidit. nec auriᷤ
audiuit: nec incor hominis ascendit. Lanꝙͣ
iocundorum omnium habitatio in te: Ad ali¬
ud gaudium nos paremus : quia & hic tan¬
quam similẽ inuenimus. & non ẽ hoc: ne
quasi pareinus nos talib ibi ꝑ̾frui. qualib
hic gaudemus. Alioquin:. continentia nr̃a.
auaricia erit Sunt enimbomines qui inui.¬
tantur adcenam opĩmã. ubi multa & p̾ciosa
ponenda sunt: non prandent. Iam si queraᷤ
ab eis quare non prandeant: respondent.¬

Expanded text:
novimus. Video hic multas jucunditates, et novimus. Video hic multas jucunditates, et multi gaudent in saeculo, alii hinc, alii inde; et non est quod illi gaudio comparem, sed tanquam jucunditas erit. Nam si dicam, Jucunditas; incipit homini occurrere talis jucunditas, qualem solet habere in poculis, in prandiis, in avaritia, in honoribus saeculi. Extolluntur enim homines, et laetitia quadam insaniunt: sed «non est gaudere impiis,» dicit Dominus . Est quaedam jucunditas quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . «Tanquam jucundatorum omnium habitatio in te.» Ad aliud gaudium nos paremus; quia hic tanquam simile invenimus, et non est hoc: ne quasi paremus nos talibus ibi perfrui, qualibus hic gaudemus; alioquin continentia nostra avaritia erit. Sunt enim homines qui invitantur ad coenam opimam, ubi multa et pretiosa ponenda sunt; non prandent: jam si quaeras ab eis quare non prandeant, Je
Abbreviated transcription (Latin):
laudabunt te. Hoc unobeati. ocioso. negotioso.
hoc gͦ unum desideremus fr̃s: cum uenerimꝰ
ad hoc nos paremies gaudere adđm. lande̾re
dm. Oꝑa bona quȩ modo nos ꝑdueunt: non
ibi erunt. Uirimis et hesterno die quantũ
potimmus : ubi erunt oꝑa misciłie. ubi nulla
erit miseria e E gent̾e non inuemes: mudũ
non muemes: nemo tͥ octurret sitiens. Nulrꝰ
ꝑegrinus erit nullus egrotus quẽ uisites ⁊ mul¬
lus mortuus quẽ sepelias: nullus litigatoꝵ
int̾ quos componas. Quid facturus es an
forte ꝓpt᷑ necessitatẽ corꝑis nr̃i nouellabimis.
o arabumus. et negociabimur. et ꝑegrina¬
bimur: Magna ibi quies. Nam ibi omina:
oꝑa quȩ necessitas flãgitat subtrahentur.
Mortua necessitate: ꝑibunt oꝑa necessitatis.
Quid gͦ erite Quomodo potuit. dixͣ lingua.
humana. Tanquã iocundoꝵ ominum habi¬
tatio inte. Quid ẽ tanquã: Quare tanquã:
Quͥa talis ibi erit iocunditas: qualẽ hit non

Expanded text:
laudabunt te» . Hoc uno beati otioso negotio. laudabunt te» . Hoc uno beati otioso negotio. Hoc ergo unum desideremus, fratres, cum venerimus ad hoc; nos paremus gaudere ad Deum, laudare Deum. Opera bona quae modo nos perducunt, non ibi erunt. Diximus et hesterno die, quantum potuimus; non ibi erunt opera misericordiae, ubi nulla erit miseria: egentem non invenies, nudum non invenies, nemo tibi occurret sitiens, nullus peregrinus erit, nullus aegrotus quem visites, nullus mortuus quem sepelias, nullus litigatorum inter quos pacem componas. Quid facturus es? An forte propter necessitates corporis nostri novellabimus, et arabimus, et negotiabimur, et peregrinabimur? Magna ibi quies: nam ibi omnia opera, quae necessitas flagitat, subtrahentur; mortua necessitate, peribunt opera necessitatis. Quid ergo erit? Quomodo potuit, dixit lingua humana: «Tanquam jucundatorum omnium habitatio in te.» Quid est, «tanquam?» quare, «tanquam?» Quia talis ibi erit jucunditas, qualem hic non
Abbreviated transcription (Latin):
res: s non uenirent. nisi pcederent piscato¬
res. Magna hȩc. S ubi hȩc. isi iilla cuuta¬
te dĩz de qua głisissima dicta sunt: Ico coł
clausio: Tanquam iocundator ominum
babitatio in te. Tanquã iocindator habita¬
tio omnium iocundatoꝵ in hac quitate: in
ꝑegrinatione ista conterimur. habitatio
nr̃a: iocunditas sola erit. Periet labor et ge¬
mitus: transennt orationes ÷ succedunt lau¬
dationes. I bi ergo habitatio iocũdatoꝵ Hon
erit gemitus desidantium: s leticia ꝑfruen¬
ttum. Aderit enim. etii modo suspiramus.
ninles illierimus: qͣm uidebimꝰ eũ sicuti est:
Ibi totum negotium nr̃m non erit: insilauda.¬
re dm. & frui dõ. Et quid altud querentis.
ubi solus sufficit : ꝑ quem facta sunt omina s
Habitabimur & habitabimus. Subicient᷑
Habendo aurum. habendo argentumt nume¬
rosam familiã : mnuttiplicẽ pleme Undebeaue
B eati qͥ habitant indomo tua: in sccula scłor

Expanded text:
res; sed non venirent nisi praecederent piscatores; sed non venirent nisi praecederent piscatores. Magna haec; sed ubi haec, nisi in illa civitate Dei, de qua gloriosissima dicta sunt. 9. «verclausit? «Tanquam jucundatorum omnium habitatio in te.» Tanquam jucundatorum habitatio omnium jucundatorum in hac civitate. In peregrinatione ista conterimur: habitatio nostra, jucunditas sola erit. Peribit labor et gemitus; transeunt orationes, succedunt laudationes. Ibi ergo habitatio jucundatorum, non erit gemitus desiderantium, sed laetitia perfruentium. Aderit enim cui modo suspiramus; similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est : ibi totum negotium nostrum non erit, nisi laudare Deum, et frui Deo. Et quid aliud quaeremus, ubi solus sufficit, per quem facta sunt omnia? Habitabimur et habitabimus: subjicientuHabendo aurum, habendo argentum, numerosam familiam, multiplicem prolem? Unde beati? «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum
Abbreviated transcription (Latin):
uit eam altissimus. Dominus narrabit in
seriparris pplor. Set pͥncipu uor pͥncipũs
orum qui fuerunt mea. Prmcipes qui fat¬
ti sunt in ea: in ea facti sunt pͥncipes. Nam
antequa in ea ficrent pͥncipes. abiecta mun¬
di elegit ds: ut confunderet fortia. Nmquid
pͥnceps piscator: Numquid pͥnc eꝑ s publi¬
canus : Principes plane: s quia facti sunt
in ea. Quales isti pͥncipes uenerunt de baby¬
lone. pͥncipes credentes de sdo⁊ pͥncipes. uc.¬
nerunt ad urbem romã. quasi caput babylo¬
nis. Non ierunt ad templum imꝑatoris. sed
ad memoriam piscatoris. Vnde isti pͥncipes:
Insirma mundi elegit d̾s ut confundet fortia᷑
& ignobilia elegit ds. et ea quȩ non sunt. tã¬
quam ea quȩ sint: ut eaquȩ funt euaeuent᷑.
hoc facit qui erigit de t̾ra mopenr: et de ster¬
core exaitat pauꝑem. Ht qui erigit. Ut colio¬
cet eũcũ pͥncipib: cum pͥncipib ppłi sia. Mag¬
na res. magnum gaudium: magna lȩtitra.
Postea uenerunt in hanc cuutatem et orato¬

Expanded text:
tissimus. Dominus narrabit in Scriptura populorum et principum.» Quorum principum? Horum qui facti sunt in ea. Principes qui facti sunt in ea, in ea facti sunt principes: nam antequam in ea fierent principes, abjecta mundi elegit Deus, ut confunderet fortia. Numquid princeps piscator? numquid princeps publicanus? Principes plane; sed quia facti sunt in ea. Quales isti principes? Venerunt de Babylone principes, credentes de saeculo principes venerunt ad urbem Romam, quasi caput Babylonis; non ierunt ad templum Imperatoris, sed ad memoriam Piscatoris. Unde enim isti principes? Infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia: et ignobilia elegit Deus, et ea quae non sunt tanquam quae sunt, ut quae sunt evacuentur . Hoc facit qui erigit de terra inopem, et de stercore exaltat pauperem. Utquid erigit? Ut collocet eum cum principibus, cum principibus populi sui . Magna res, magnum gaudium, magna laetitia. Postea venerunt in hanc civitatem et orato
Abbreviated transcription (Latin):
nent Partes enim mundi quatcuor sunt:
õriens. occidens. ãquilo & meridies. Iste
quatcuor partes: assidue nominant᷑ inscͥs¬
rum electos suos. ab omnib gͦ istis qͣttuor
uentis uocatur eccła. Quomͦ uocature In¬
diq mntriicate uocatur. Non uocatur itsi¬

Expanded text:
nent. Partes enim mundi quatuor sunt, nent. Partes enim mundi quatuor sunt, Oriens, Occidens, Aquilo et Meridies. Istae quatuor partes assidue nominantur in Scriprum electos suos ; ab omnibus ergo istis quatuor ventis vocatur Ecclesia. Quomodo vocatur? Undique in Trinitate vocatur: non vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
turum dix̃ non homines tantume s &
angłos. Quos angłos ÷ nisi apostatas angło ᷤ:
Nescius inquit: quia angłos iudicabimus:
Responderet ergo turba. Quid te iactas iu¬
dicaturime Ubi sedebis : Duodecim sedes
dix dñs duodecim apłis: unus cecidit: in
locum ipsius scĩs mathias ordinatus ẽ: mi.¬
plctus ẽ duodenarius numerus sedium. Pri.¬
mo locum inuem ubi sedeas: et sic te mina¬
re nidicaturum. Duodecim ergo sedes qͥds
uelint uideamus. Sacram̃tum ẽ cinus dã
unit̾isitatis: quia ꝑ totum orbem t̾rarum
futura erat eccłia. unde uocatur hoc ꝑdifi¬
cium ad xp̃i compagem. Et ideo quia undiq
uenitur. ad iudicandum deci sedes sunt:
sicut quia undiq intratur in illam ciuitate᷑.
duodecim porte sunt: Non solum gͦ illi auo¬
decim & apłs paulus ÷ s quotquot indica.¬
turi sunt ppt̾ significationẽ unit̾sitatis ad
secdes duodeci ptinent : quẽadmodnͣ quot¬
quot intrabunt ad duodecim portas ꝑti¬

Expanded text:
turum dixit, non homines tantum, sed et turum dixit, non homines tantum, sed et angelos. Quos angelos, nisi apostatas angelos? «Nescitis,» inquit, «quia angelos judicabimus» ? Responderet ergo turba: Quid te jactas judicaturum? Ubi sedebis? Duodecim sedes dixit Dominus duodecim Apostolis; unus cecidit Judas, in locum ipsius Matthias ordinatus est, impletus est duodenarius numerus sedium : primo locum inveni ubi sedeas, et sic te minare judicaturum. Duodecim ergo sedes quid sibi velint, videamus. Sacramentum est cujusdam universitatis; quia per totum orbem terrarum futura erat Ecclesia, unde vocatur hoc aedificium ad Christi compagem: et ideo quia undique venitur ad judicandum, duodecim sedes sunt; sicut quia undique intratur in illam civitatem, duodecim portae sunt. Non solum ergo illi duodecim et apostolus Paulus, sed quotquot judicaturi sunt, propter significationem universitatis, ad sedes duodecim pertinent; quemadmodum quotquot intrabunt, ad duodecim portas perti
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ciues inhabitantes in fabrica. Illa
ciuitas: cib suis edificatur Iꝑsi ibi sunt
lapides : qui sunt ciues: Lapides emĩ unti
sunt. Et uos inquit tanquam lapides ii¬
ui edificamim in domũ sp̃ualem. Ad nos
directa uox ẽ ergo sequamur de ista cumn¬
tate: F undam̃ta eiꝰ mmnontib scis: diligit
dñs portaᷤᷤ fyon. Iam ido p̃loquutus sum:
ne pucetis alia ee̾ fundamenta alias por¬
tas. Quare sunt fundamenta apłi q ipħe.
Quia eorum auctoritas portat infirmta:¬
tem nrãm. Quare sunt porte: Quia ꝑ tp¬
sos intramus ad regnum dĩ. Predicant
enim. nobis. Et cum ꝑ ipsos intramus:
induodecim portis xp̃c. Et ideo auode¬
narius mimerus apłorum. Sacram̃tũ
magnum huius duodenarii. significatio¬
ẽ mimeri. Sedebitis inquit suꝑ duodeci
sedes: iudicantes duodecim trib israel
Si duodecim sellȩ ibi sunt. & nouẽ ubi se¬
deat tercius decimus paulus apłs: & nͥ
erit quomodo iudicet. Et iꝑse se iudica¬

Expanded text:
sunt cives inhabitantes in fabrica: illa sunt cives inhabitantes in fabrica: illa civitas civibus suis aedificatur, ipsi sunt lapides qui sunt cives; lapides enim vivi sunt. «Et vos,» inquit, «tanquam lapides vivi aedificamini in domum spiritualem» . Ad nos directa vox est. Ergo sequamur de ista civitate. 4. «Fundamenta ejus in montibus sanctis: diligit Dominus portas Sion.» Jam ideo praelocutus sum, ne putetis alia esse fundamenta, alias portas. Quare sunt fundamenta Apostoli et Prophetae? Quia eorum auctoritas portat infirmitatem nostram. Quare sunt portae? Quia per ipsos intramus ad regnum Dei: praedicant enim nobis. Et cum per ipsos intramus, in duodecim portis Christus: et ideo duodenarius numerus Apostolorum. Sacramentum magnum hujus duodenarii numeri. «Sedebitis,» inquit, «super duodecim» «sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Si duodecim sellae ibi sunt; non est ubi sedeat tertius decimus Paulus apostolus, et non erit quomodo judicet: et ipse se judica
Abbreviated transcription (Latin):
factunt inuum quoddam edificitm. Hoc
edificium modo clamat de cordib ur̃is. Hoc
agit artificiosa manus di cciam ꝑlinguam
nrãm : ut ad illius edificii fabricam conqua.¬
dcẽmim. Non enm frustra etiam archa¬
de lignis quadratis edificata ẽ. archa noꝵ:
quȩ inichilõminus figuram gestabat eccłe
Quid̃ enim quadrari: Atcendite similitu.¬
dinẽ quadrari lapidis: simił debet ẽẽ xp̃ia.¬
non cadit. Nam quadratum lapidem qua¬
cumq uerceris stat: Cãdere uisi sunt mar¬
tires: cum ꝑcuterentur. S quid dix̃ quedã
uox canticie Cum ceciderit iuistus non con¬
turbabitur: qm dñs confirmat manꝰ eius.
Sic ergo conquadramini. ad omnes temp¬
tationes paratr: quicquid impulerit non
uos eu̾tat. Stantem te inueniat omnis
casns. Erigeris ergo inhanc fabricam af.¬
fectu ꝑio. religione sincera: fide. spe. carita¬
te: & ipsum edificari ambulare ÷. Inistis
cuutatib alia ẽ fabrica edificiortim: alii

Expanded text:
faciunt vivum quoddam aedificium. Hoc faciunt vivum quoddam aedificium. Hoc aedificium modo clamat de cordibus vestris? hoc agit artificiosa manus Dei etiam per linguam nostram, ut ad illius aedificii fabricam conquadremini. Non enim frustra etiam de lignis quadratis aedificata est arca Noe , quae nihilominus figuram gestabat EccleQuid est enim quadrari? Attendite similitudinem quadrati lapidis: similis debet esse christianon cadit: nam quadratum lapidem quacumque verteris, stat. Cadere visi sunt Martyres, cum percuterentur; sed quid dixit quaedam vox Cantici? «Cum ceciderit justus non conturbabitur; quoniam Dominus confirmat manum ejus» . Sic ergo conquadramini, ad omnes tentationes parati; quidquid impulerit, non vos evertat. Stantem te inveniat omnis casus. Erigeris ergo in hanc fabricam affectu pio, religione sincera, fide, spe, charitate; et ipsum aedificari ambulare est. In istis civitatibus alia est fabrica aedificiorum, alii
Abbreviated transcription (Latin):
pastor qui intrat ꝑ ianuã: Ego sum pastor
bonus: Et quȩ ẽ ergo ianua. qua intras
tu pastorbone: Ego sum ianua. Quomͦ gͦ
tu omnia: Quomodo ꝑ te omnia: Uerbi
eius nultis accipere. qui in me xp̃c loquit᷑:
Tum scĩ eius et fideles eius intrant per
ianuam⁊ nonne xp̃c intrat ꝑ ianuame
Quomodo ꝓbamus : Qma ipsos scõs eni̾
ꝑsequebatur saulus. nondum paulus:
quando ei clamauit de cęlo. saule saule qͥd
me sequeris. Ergo fundam̃tum et lapis
angularis ipse ẽ: et ab imio surgens ⁊ si
tamen ab imo. Et enm orgo fundam̃ti
huius. summitatẽ tenet. Et quẽad modũ
fundam̃tum corꝑeȩ fabricȩ inimo ẽ: sic
fundam̃tum sp̃ualis fabricȩ in summo ẽ
Si ad t̾ram edificaremur: mimo nobis
ponendum erat fundam̃tum. Quia cȩlestiͥ
fabrica t: adcelos pcessit fundam̃tũ nr̃m
Ipse gͦ angularis lapis: montesq apłi.
ꝓpħȩ magni. portantes fabricam ciuitatis:

Expanded text:
pastor qui intrat per januam? «Ego sum pastor pastor qui intrat per januam? «Ego sum pastor bonus.» Et quae est ergo janua qua intras tu, pastor bone? «Ego sum janua.» Quomodo ergo tu omnia? Quomodo per me omnia. Verbi ejus vultis accipere, qui in me loquitur Christus» ? Cum sancti ejus et fideles ejus intrant per januam, nonne Christus intrat per januam? Quomodo probamus? Quia ipsos sanctos ejus persequebatur Saulus, nondum Paulus, quando ei clamavit de coelo: «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Ergo fundamentum et lapis angularis ipse est, ab imo surgens; si tamen ab imo. Etenim origo fundamenti hujus summitatem tenet: et quemadmodum fundamentum corporeae fabricae in imo est; sic fundamentum spiritualis fabricae in summo est. Si ad terram aedificaremur, in imo nobis ponendum erat fundamentum: quia coelestis fabrica est, ad coelos praecessit fundamentum nostrum. Ipse ergo angularis lapis, montesque Apostoli, Prophetae magni, portantes fabricam civitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
nichilẽ: Quomodo putamusĩnsi quemadinodu̾
aꝑte dicitur sc̃s scõrum ÷ sic figurate fun-
cogites: xp̃c pastor pasforum: Si fabricã
cogites: xp̃c fundamentũ fundam̃torum:
Inedificiis istis ñ potest ẽẽ idem lapis in
imo et in summo. Si fuerit mimo: in sũ¬
mo non erit: Si insummo fuerit: ĩimo
non erit Angustias enim omnia penȩ
corꝑa patiuntur: nec ubiq possunt eẽ
nec semꝑ. Diumitas autẽ quȩ ubiq p̃sto⁊:
undiq adeam pot̃ duci similitudo. Et
totum pot᷑ eẽ in similitudinib: quia incħ
horum ẽ inꝓprietatib. Hunquid xp̃c ia-
nua ẽ. quẽamodum uidemus ianuas
factas a fabro: Non titiq. Ettam dixit:
ego sum iamia Lut mnquid sic eͣ ꝑastor:
quomodo iudemus pastores istos p̃posi.¬
tos pecorume Et dixit. Ego sum postor:
Et uno loco ambas resdicit. In engłio dix̃:
quia pastor ꝑianuam intrat. Et idi dix̃
ego sum ꝑafforbonus: & ibi dixit ego sũ
ianua Pastor intrat ꝑianuã. Et quis ẽ

Expanded text:
nihil est? Quomodo putamus, nisi quemadmodum aperte dicitur sanctus sanctorum, sic figurate fundacogites, Christus pastor pastorum: si fabricam cogites, Christus fundamentum fundamentorum. In aedificiis istis non potest esse idem lapis in imo et in summo: si fuerit in imo, in summo non erit; si in summo fuerit, in imo non erit. Angustias enim omnia pene corpora patiuntur; nec ubique esse possunt, nec semper: Divinitas autem quae ubique praesto est, undique ad eam potest duci similitudo; et totum potest esse in similitudinibus, quia nihil horum est in proprietatibus. Numquid Christus janua est, quemadmodum videmus januas factas a fabro? Non utique: et tamen dixit, «Ego sum janua.» Aut numquid sic est pastor, quomodo videmus pastores istos praepositos pecorum? Ex dixit, «Ego sum pastor.» Et uno loco ambas res dixit. In Evangelio dixit quia pastor per januam intrat: et ibi dixit, «Ego sum pastor bonus;» et ibi dixit, «Ego sum janua» . Pastor intrat per januam: et quis est