comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inmanib ⁊ cõmedetis festinantes. ẽ enĩ
phase .i. transitus dñi. Renes ꝗdem
accingnere ẽ. castitatis ⁊ continẽ¬
tie cingulo. luxuriã refrenare.
cincti. Calciam̃ta uͦ inpedibus
se inhoc mundo ẽẽ cognoscũt. Et
tes. secure ⁊ sine timore. ut pote
bñ calciati. suꝑserpñtes calcant
⁊ scorpiones. Baculos aũt in ma¬
nib teneãt. ut se ab incurrentib
Sic gͥ pͣparet᷑. sic muniat᷑. sic ar¬
metur qui has carnes cõmedẽ
uenit. sito aũt ⁊ festinantes come¬
detis eas. ut cũ dñs uenĩt. iãple¬
ni ⁊ saturatisitis. ne tũc cͥđẽ inci
fide nãq suscipienda nulla mora
deb cẽ. Uigilate itaq ꝗa nescitis
diem neq horã. Postquã aut pͥmã
cena ⁊ agnũ illũ sigͥficatiuu salua

Expanded text:
tinanter. Est enim phase, id est transitus Domini . » Renes quidem accingere est castitatis et continentiae cingulo luxuriam refrenare. cincti . » Calceamenta vero in pedibus se in hoc mundo esse cognoscunt. Et tes, secure, et sine timore, utpote bene calceati super serpentes calcant et scorpiones. Baculos autem in manibus teneant, ut se ab incurrentibus Sic igitur praeparetur, sic muniatur, sic cremetur, qui has carnes comedere venit. Cito autem, et festinanter comedetis eas, ut cum Dominus veniet, jam pleni et saturi sitis, nec tunc credere incipfide autem suscipienda, nulla mora debet esse. « Vigilate itaque, quia nescitis diem, neque horam . » Postquam autem illam coenam, et agnum illum significat
Abbreviated transcription (Latin):
aZimos inttelligimꝰ. Et bñutrũq po¬
suit. ꝗa deparub hecarnes fiut̃. has
aut̃ cũ lactucis agͥstib cõmedũt qui
corde conpuncto ⁊ humiliato easfa¬
scipitũt. ⁊ crucis amaritudinẽ xͦ c̃o
patientes. incordis palato qͦdã mͦ
sentiũt. Non cõmedetis exeo crudũ
qͥ nec coctã aquas assã. tantũ igni.
agm ⁊ enĩ carnes siuel crude uł co

Expanded text:
azymos panes intelligimus, et bene utrumque posuit, quia de panibus hae carnes fiunt. Has autem cum lactucis agrestibus comedunt, qui corde compuncto et humiliato eas suscipiunt, et crucis amaritudinem Christo compatientes in cordis palato quodammodo sentiunt. « Non comedetis ex eo crudum quid, nec coctum aqua, sed assum tantum igni . » Agni enim c
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ioħm anse ad ciuitatẽ misit. ꝗ
ei hospitiũ ⁊ cenã prepararẽt. hȩc
aut̃ cęna finis est uet̾is ⁊ initiũ
noui testam̃ti. Uñ ⁊ saluari nr̃o
unã cenã induas cenas diuidere
⁊ aaron in egypto dicẽs. Msis iste
uobis principium menfiũ. primꝰ
erit inm̃sib anni. logmini aduni

Expanded text:
et Joannem ante se ad civitatem misit, qui ei hospitium et coenam praepararent. Haec autem coena finis est Veteris et initium Novi Testamenti. Unde et Salvatori nostro unam coenam in duas coenas dividere et Aaron in Aegypto, dicens: « Mensis iste vobis principium mensium, primus erit in mensib
Abbreviated transcription (Latin):
nocentẽ. scm̃ ⁊iustũ.⁊ sine om̃i conta¬
giõe pecc̃ dĩ filiũ ẽẽ cͤdim. agñu abs¬
q macula ⁊ immolam ⁊ sũmm᷑. Idõ¬
ꝙ quãnis agnꝰ ⁊ edus immolat᷑. solꝰ
tñ agnus appłomariducat᷑. Illud
enĩ sacͥficiũ inistosumit᷑. ꝗahoc in il¬
lud uerissime conn̾tit᷑. lũquã enim
illud cõmederet᷑ nͥħ inillud uertẽtur.¬

Expanded text:
tagione peccati Dei Filium esse credimus, agnum absque macula, et immolamus, et sumimus. Ideoque quamvis agnus et haedus immolatur, solus tamen agnus a populo manducatur; illud enim sacrificium in isto sumitur, quia hoc in illud verissime convertitur. Nunquam enim illud comederetur; nisi hoc in illud converter
Abbreviated transcription (Latin):
seruatur. ꝗa xͥpassio inuet̃i testam̃to
ꝑfiguras ⁊ enigmata significata. tan¬
dem innouo uacit̃ est ad impleta.
Ibi xp̃s monstrat᷑. hͥ immolat᷑. Ibisi¬
gnificat᷑. hic sacficat᷑. Ibidemq agni

Expanded text:
sti passio in Veteri Testamento per figuras et aenigmata significata, tandem in Novo veraciter est adimpleta. Ibi Christus monstratur; hic immolatur. Ibi significatur; hic sacrificatur. Ibi denique agni
Abbreviated transcription (Latin):
siñ dimiseris non dimit tet᷑ tͥ. Nonuis
dimit teͣ centũ denarios. ut mille ta
te expectant. ꝗte in carcerẽ trudat̃.
neq te iñ exire ꝑmittent. donec
uniu̾sũ debitũ soluas. Quanti ibimͦ s̃.¬
ꝗqm̃ in hoc scło dimittere noluert̃.
mͦ dolent. mͦ seipsos accusant. mͦ pe¬
nitent. s tał penitentia. sera inuttł.¬

Expanded text:
via: dimitte, et dimittetur tibi. Non vis dimittere centum denarios ut mille talte exspectant, qui te in carcerem trudant; neque inde exire permittent, donec universum debitum solvas. Heu! quot ibi m in hoc saeculo dimittere noluerunt, modo dolent, modo seipsos accusant, modo poenitet, sed talis poenitentia sera, inut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ẜuat ea: ip̃e ÷ ꝗdiligit me. has re-¬
liꝗas incordis sui altare ille posu
illa altaria inꝗb tales relige po
site sunt. bãta illa cora q̃ tales re¬
liquias susciꝑe meruerũt. Magne
sũt ite reliꝗe ⁊ multe nimis ⁊ mi¬
rum ualde. ꝗintantillo uasculo in¬
cludi possũt. S iam nc̃ cõmendem̾
dõ hȩc altaͬia nra. ip̃e possideat ⁊cu¬
stodiat corda nra ⁊ dignet᷑ habitare

Expanded text:
et servat ea ipse est qui diligit me . » Has reliquias in cordis sui altari illi posueilla altaria in quibus tales reliquiae sitae sunt; beata illa corda quae tales reliquias suscipere meruerunt. Magnae sunt istae reliquiae, et multae nimis et mirum valde, quae in tantillo vasculo includi possunt. Sed nunc jam commendamus Deo haec altaria nostra; ipse possideat et custodiat corda nostra, et dignetur habi
Abbreviated transcription (Latin):
bis eos. Puluẽ uͦ asꝑsisũt qui se pee¬
catores ẽẽ intelligut. hoc insuis
afflctiõib frequent̃. antiquos pa-¬
tres fecisse legimus. Tali puluẽ a¬
dñm meum cũsimpuliuis ⁊ cinis.
Tali ⁊ niniuite asꝑsi ueniam acci¬
ꝑe meruerut̃. Un ⁊ in ȩccłiis consu¬
etudo ĩ oleũ. ut ininitio quadrage¬
sime capita pulue̾ asꝑgam᷑. Et ui¬
de. quã ordinate ⁊ rationabilit᷑
omĩa fiant. ex terius aqua. interiꝰ
spũ dom̃ clĩ lauat᷑ ⁊ bapti l atur.
Ut ad impleat᷑ qͣ dñs ait. Nisi quis
renat᷑ fuit᷑ ex aqua ⁊ spũscõ. non

Expanded text:
 Pulvere vero aspersi sunt qui se peccatores esse intelligunt. Hoc suis in afflictionibus frequenter antiquos patres fecisse legimus. Tali pulvere aDominum meum, cum sim pulvis et cinis . » Tali et Ninivitae aspersi veniam accipere meruerunt. Unde et in Ecclesiis consuetudo inolevit, ut initio Quadragesimae capita pulvere aspergantur. Et vide quam ordinate et rationabiliter omnia fiant. Exterius aqua, interius spiritu domus Dei lavatur et baptizatur, ut adimpleatur, quod Dominus ait: « Nisi quis renatus fuerit ex aq
Abbreviated transcription (Latin):
oxͥ ane cor tuũ ÷ hoc itaq ungat᷑.
hoc scĩficet᷑. Hc scõrũ reliꝗȩ recondan¬
tur.hicfiat odor suauitatis. hic of¬
ferat᷑ dõ sacͥficium laudis. Oleum
Accedat itaq pontifex nr̃ ad alta¬
re cordis nri. pontifex ille magnus
misericordes sicut ⁊ pat̃ ur̃ miscri¬
cors ẽ. hoc oleo ip̃e qq̃ abundabat
Hoc ꝙͥ oleo non cord̾ altare tantũ:
s omĩa m̃bra nra uncta ẽẽ debẽt.
Manꝰ arida ñ aꝑit᷑ in opi. ⁊ ꝗa uncta

Expanded text:
ane, cor tuum est. Hoc ita ungatur, hoc sacrificetur, hic sanctorum reliquiae recondantur: hic odor fiat suavitatis, hic offeratur sacrificium laudis. Oleum Accedat itaque pontifex noster ad altare cordis nostri; pontifex ille magnus misericordes, sicut pater vester misericors est . » Hoc oleo ipse quoque abundabat,» Hoc igitur oleo non cordis altare tantum, sed omnia membra nostra uncta esse debent. Manus arida non aperitur inopi, et quia uncta
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ tim̃tis. ⁊ cdño seruientis. Si¬
cut enĩ ex młtis lapidib ordine
⁊ ratione cõpositis una domus
efficit᷑: ita ex multis hoĩb dilecti¬
onis ⁊ fr̃nitatis amore sotiatis.
una accła consti tuit᷑.
Quẽ admodũ enim dom
ista fundam̃tũ ht̃: lapides
parietes ht̃. portas ⁊ fenestras:

Expanded text:
m timentis et Domino servientis. Sicut enim ex multis lapidibus ordine et ratione compositis una domus efficitur, ita ex multis hominibus, dilectionis et fraternitatis amore societatis, una Ecclesia constituitur. Quemadmodum enim domus ista fundamentum habet, lapides et parietes habet; portas et fenestras, et
Abbreviated transcription (Latin):
tũ alfabetũ bis inpauim̾to seri¬
baptizatus ẽ utusq testam̃ti sci¬
entiam memoriȩ cõm̃dare debet:
Pauce ꝗ lit t̾e sũt. omĩs tam̃ scien¬
tiȩ plenitudo ineis continetur.
Scribant᷑ gͥ hȩ litte inpauim̃to pec¬
toris nr̃i. ꝑ quas dĩ uoluntatem
cognoscere ⁊ face̾ ualeamꝰ. Duodec̃i

Expanded text:
abetum bis in pavimento scribaptizatus est utriusque Testamenti scientiam memoriae commendare debet. Paucae quidem litterae sunt: omnis tamen scientiae plenitudo in eis continetur. Scribantur igitur hae litterae in pavimento pectoris nostri, per quas Dei voluntatem cognoscere, et facere valeamus. Duodec
Abbreviated transcription (Latin):
nos dilige. ⁊ pacẽ ⁊ con cordiã tene̾
debeam. ꝑfenestras uͦ epõs ⁊ docto¬
res omsq alios intellige̾ possum.
quoꝵ doctna ⁊ exxẽplis hȩc domũ
dñi illuminatur. Ad hoc enĩ fene¬
stre fiũt ⁊ hoc illaꝵ officiũ ⁊ uti
litas ẽ. ut luminis clãitatẽ p̾be¬
ant. ⁊ tenebraꝵ caliginẽ pellat.
dore mundũ illuminantes. Si
ꝗs aũt ꝑsingła currere uelit. nul¬
la pars intoto adificio repꝑitur.
q̃ suã non p̾sit hab̾e figurã. decon¬
structioe dom̾ hȩc nos dixisse suf¬
ficiat. nc̃ de eiꝰ dedicatioẽ uideamꝰ.
Uidistis hodie ꝗd ep̃s egerit. cum
adhãc aulã consecrandã accesserat.
prius añ oĩa letanias fecit. ⁊ ipmdm

Expanded text:
nos diligere et pacem et concordiam tenere nos diligere et pacem et concordiam tenere debeamus. Per fenestras vero episcopos et doctores omnesque alios intelligere possumus, quorum doctrina et exemplis haec domus Domini illuminatur. Ad hoc enim fenestrae fiunt, et hoc illarum officium, et haec utilitas est, ut luminis claritatem praebeant et tenebrarum caliginem pellant. dore mundum illuminantes. Si quis autem per singula currere velit, nulla pars in toto aedificio reperitur, quae suam non possit habere figuram. De constructione domus haec nos dixisse sufficiat: nunc de ejus dedicatione videamus. Vidistis hodie quid episcopus egerit, cum ad hanc aulam consecrandam accesserit. Primum ante omnia litanias fecit, et ipsum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑistas quas hic cernitis sig̾¬
ficant᷑. ht̃ aut̃ ⁊ colũnas. quales
petrus. ia cobus. ⁊ ioħs fuerunt.
tur. has autẽ colunas. ille due
colũne sigͥficabãt quȩ an̾fores tẽ¬
pli stabant. quaꝵ alta iachĩ alt̾a
bo or uocabat᷑. has aũt ⁊iste co¬
lĩme sigͥficat. qͣs hos parietes sustinc̃
uidetis. Per lapides autẽ quibus
parietes construunt᷑. omĩs hȩc ppłi
młtitudo sig̾ficatur. Et sicut illi. nͥ
uł calce uł ferro colligati fuerint.
facile ruunt ⁊ stare ñ p̾st̃: ita ⁊ isti
nͥ cãitatis. concordiȩ.⁊ pacis uinculo
iungant᷑. ⁊ uniant᷑. totũ aeccłasticũ
aecdificiũ subito destruit᷑. ⁊ iutius
stare nonualet. Un ⁊ int̾ om̃s miͣto
illi maledicunt᷑. ⁊ adõ odio habñt᷑.¬
ꝗ int̃ fr̃s discordiam seminãt. Sic᷑
enĩ solapar ⁊ concorcha hos lapi¬
des ligat : ita discordia sola eos di¬
sociat. Istigͦ parietes nos doceant.
isti lapides nos instruant. qualit

Expanded text:
per istas, quas hic cernitis, significantur. Habet autem et columnas, quales Petrus, Jacobus et Joannes fuerunt, tur. Has autem columnas illae duae columnae significabant, quae ante fores templi stabant, quarum altera Jachim, altera Booz vocabatur. Has et istae columnae significant, quas hos parietes sustinere videtis. Per lapides autem quibus parietes construuntur, omnis haec populi multitudo significatur. Et sicut illi, nisi vel calce vel ferro colligati fuerint, facile ruunt et stare non possunt; ita et isti, nisi charitatis concordia et pacis vinculo jungantur et uniantur, totum ecclesiasticum aedificium subito destruitur, et diutius stare non valet; unde et inter omnes merito illi maledicuntur, et a Deo odio habent inter fratres discordiam seminant. Sicut enim sola pax et concordia hos lapides ligat, ita sola discordia eos dissociat. Isti igitur parietes nos doceant; isti lapides nos instruant, qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
miscet᷑. q̃ utiq uͦnoĩe aqua sapientiȩ
q̃ sala sapientes facit.⁊ sine qua sapiẽs
nemofieri potest.Soli bapti Tati
sapientes sũt. ꝗa ip̃i soli amundi
uarietatib ⁊ adiabolicis astutiis
lib̾i sũt. Rib aut̃ uicib ab ep̃o cͥcũ¬
eunte parietes asꝑgunt᷑ aqua. ꝗa
ñ ÷ possibile ut tota domꝰ mergat᷑
inaquã. hȩc aut asꝑsio cũ fasciculo
ysopi fieri iubet᷑. ut ad impleat᷑¬

Expanded text:
entiae 484 sola sapientes facit, et sine qua nemo sapiens fieri potest. Soli baptizati sunt sapientes, quia ipsi soli a mundi vanitatibus et diabolicis astutiis liberi sunt. Tribus autem vicibus ab episcopo circumeunte parietes asperguntur aqua, quia non est possibile ut tota domus mergatur in aquam. Haec autem aspersio fasciculo hyssopi fieri videtur, ut adimpleat
Abbreviated transcription (Latin):
no inebriant᷑. ⁊ penitentiȩ pul¬
ue̾ asꝑgunt᷑. ⁊ ualde ꝗdẽ necesse ẽ
ut nouit᷑ bapti ⁊ati tali uino ine¬
brientur. ⁊ tali pulue asꝑgantur.
hoc uino apłi debriati linguis
oĩb loquebant᷑. Ad huiꝰ uimi ebr¬
etatẽ nos in uitãs dñs ait. Cõme¬
dite amici mei ⁊bibite.⁊ in ebri¬

Expanded text:
no inebriantur et poenitentiae pulvere asperguntur. Et valde quidem necesse est ut noviter baptizati tali vino inebrientur et tali pulvere aspergantur. Hoc vino apostoli inebriati linguis omnibus loquebantur. Ad hujus vini ebrietatem nos invitans Dominus, ait: « Comedite amici mei, et bibite et inebri
Abbreviated transcription (Latin):
tatioi̾b uariat᷑. hac aut̃ muta¬
bilitatẽ dñs ⁊ saluator nr̃ scđm
humanitatẽ susciꝑe dignat᷑ :
ut hoiẽm alatronib uulneratũ
sanaret. ⁊ murdũ amorte ꝑ pe¬
tua lib̾aret. Uñ ⁊ mito ꝑiericho
tiones incarne sua suscepit. Esu¬
riuit enĩ atq sitiuit.⁊ suꝑ pu¬
teũ fatigatus sedit. Et ecce uin
noĩe ⁊ acheus ꝗdigne satis ii¬
stificandus int̃pretat᷑. qm̃ adõ
uocatus ⁊ iustificat᷑ ẽ. hic aut
erat non solũ publicanꝰ uerũ ꝯ
publicanorum. princeps. Erat insu¬
ꝑ ⁊ diues quẽ difficile ẽ intrare in
regnũ cęloꝵ. difficile utiq ⁊ aput
hoĩes impossibile. S q̃ impossibilia
sut̃ apud hoĩes.: possibilia sũt apud
dm̃. Et quãuis tał eẽt. quȩrebat

Expanded text:
ibus variatur. Hanc autem mutabilitatem Dominus et Salvator noster secundum humanitatem suscipere dignatus est, ut hominem a latronibus vulneratum sanaret, et mundum a morte perpetua liberaret; unde et merito per Jericho em, nostras mutationes in carne sua suscepit. Esurivit enim atque sitivit, et super puteum fatigatus sedit. Et ecce vir nomine Zachaeus, qui digne satis justificandus interpretatur; quoniam a Deo vocatus et justificatus est. Hic autem erat non solum publicanus, verum et publicanorum princeps. Erat insuper et dives, quem difficile est intrare in regnum coelorum. Difficile utique, et apud homines impossibile. Sed quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum. Et qua
Abbreviated transcription (Latin):
liquẽ defraudam. reddo qua dru¬
plũ. hac enĩ una uoce õs ilico am̃¬
muratioẽ cessauerũt. tã subitam
publican penitentiã ⁊ conuersi¬
onẽ ammirantes. Et fortasse ne¬
mo ibi erat ꝗ hãc tantã ꝓfessionẽ
etiam coactus face̾ uoluisset. di-¬
ues enĩ erat ualde. quẽ ip̃ẽ euan¬
głista diuitẽ fuisse testatur. Et tñ
om̃ium bonorũ suoꝵ se pauperib

Expanded text:
liquem defraudavi, reddo quadruplum. Hac enim una voce omnes illico a murmuratione cessaverunt, tam subitam publicani poenitentiam et conversionem admirantes: et fortasse nemo ibi erat, qui hanc tantam professionem, etiam coactus, facere voluisset. Dives enim erat valde, quem ipse evangelista divitem fuisse testatur; et tamen omnium
Abbreviated transcription (Latin):
cataẽ. hoc aut̃ ⁊ filiis isrł p̃cipitur.
ut hedificẽt altare dño delapidib
in politis.⁊ qͦs ferrũ nontetigit. In po¬
liti lapides peccatores sũt. ꝗ nondũ fer
formati sut̃. Altare dĩ ȩccła ẽ quȩ ex
talib lapidib cotidie fabricat᷑. Ex
peregͥnis lignis ⁊ lapidib aliunde ad

Expanded text:
s Israel praecipitur, ut aedificent altare Domino de lapidibus impolitis, et quos ferrum non tetigit. Impoliti lapides peccatores sunt, qui nondum feformati sunt. Altare Dei Ecclesia est, quae ex talibus lapidibus quotidie fabricatur. Ex peregrinis ligni
Abbreviated transcription (Latin):
pħa corda ur̃a. Et moyses incir¬
cũ cisũ labiis se ẽẽ dicit. ⁊ b̃atus
stephanus incireũcisos auribus
⁊ corde iudeos rep̾hend̃. Arbores
qq̃ circũ cidi p̃cip̃ moyses. Tał aũ
circũcisio castitas ẽ. Uidet᷑ castus
abeo dici q stultitia careat. Stultus aũ
ꝗ destatusuo occultꝰ .i. fub latus sit.
ñcaret. casta dici non potest. Simmi¬
lit̃ aũt̃ ⁊ ocłs. ⁊ auris. cor etiã ipm̃
qn uana cogitat castũnon ÷ ꝗastul¬
titia ñ caret. Et idõ ꝗ non caret. ꝗade
statu suo sublatã ẽ. ⁊ innaturalibo¬
nitate conmanet. Illa itaq uͥgo q̃

Expanded text:
 cordis vestri. Et Moyses incircumcisum labiis se esse dicit, et beatus Stephanus, incircumcisos auribus, et corde Judaeos reprehendit. Arbores quoque circumcidi praecipit Moyses. Talis autem circumcisio castitas est. Videtur castus ab eo dici, qui stultitia careat; stultus autem, qui de statu suo tultus, id est sublatus sit. quia stultitia non caret, casta dici non potest. Similiter autem et oculus, et auris, cor etiam ipsum, quando vana cogitat, castum non est, quia stultitia non caret. Et ideo quidem non caret, quia de statu suo sublatum est, et in naturali bonitate non manet. Illa itaque virgo,
Abbreviated transcription (Latin):
relĩquat sGaudeo suꝑfortitudi.¬
ne ioseph ⁊ iudith quoꝵ alt ab
ip̃a lucuria beneri ñ potuit. ẜ
eius impias manus nudus eua¬
sit. altͣa uͦ ipsũ cnpidine uirilit̃
decollauit sDauid quẽ uxor uriȩ
cethei desede eburnea excussit.
postea cũ abisa sunamite inle¬
cid eburneo ꝗeuit ⁊ ꝗ cũ bersabee
incontinent̃ uix postea cũ abisa¬
castitatẽ ⁊ continentiã custodiũ.
hoc aut exeplũ omĩb sit ad imi¬
tationẽ om̃ib ad consolationẽ
ꝗb cũq desede eburnea cadẽ c̃¬
tingerit. Bñ aut̃ abisa. pat̃m̃s
suꝑfluus int̃p̃tat᷑. sunamitis
uͦ despecta fuerat. qnͣsuꝑflue a-¬
lienas uxores insectabat᷑. ꝗ tot uro¬
res ⁊ concubinas habebat. Iut ab
uxore. s qͣsi cũfilia cũ ea dormiebat.
Dicat gͥ abisa pãt ms suꝑfluus. sic
enĩ int̃p̃tatur nom̃ eiꝰ. castitatem
⁊ continentiam despex inbsabee.
inme aut eam dileã ⁊ cõplex ẽ.¬

Expanded text:
relinquat. Gaudeo super fortitudine Joseph et Judith, quorum alter ab ipsa luxuria tentari non potuit, sed ejus impias manus nudus evasit. Altera vero ipsam cupidinem viriliter decollavit. David, quem uxor Uriae Cethei de sede eburnea excussit, postea cum Abisag Sunamitide in lecto eburneo quievit, et qui cum Bersabea incontinenter vixit, postea cum Abisag continentiam custodivit. Hoc autem exemplum omnibus sit ad imitationem, omnibus sit ad consolationem, quibuscunque de sede eburnea cadere contigerit. Bene autem Abisag pater meus superfluus interpretatur. Sunamitis despecta fuerat. quoniam superflue alienas uxores insectabatur, qui tot uxores et concubinas habebat. Fuit auuxore, sed ut filia cum ea dormiebat. Dicat igitur Abisag pater meus superfluus, sic enim interpretatur nomen ejus, castitatem et continentiam despexit in Bersabea, in me autem eam dilexit, et complex
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ castitatẽ hab̾e debeant: maximȩ
tm̃ cłicos hãc uͥtutẽ tenere ⁊ ẜuare
oportet. uñ ⁊ dñs moysi pcipit ut aa¬
ron sacerdoti ⁊ filiis eius feminalia
faciat sine ꝗb ad altae̾ nũquã acce¬
dant neforte moriant᷑. Teminalia
aut̃ castitatẽ sigͥficant. ꝗa illam̾bra
inꝗb maximȩ luxuria dñat᷑ coer¬
cent ⁊ casta custodiunt. Illisacerdo¬
tes ⁊ cłici feminalia ñhñt. ꝗhȩc m̃bra

Expanded text:
et castitatem habere debeant, maxime tamen clericos hanc virtutem tenere et observare oportet. Unde et Dominus Moysi praecepit, ut Aaron sacerdoti, et filiis ejus feminalia faciat, sine quibus ad altare nunquam accederent, ne forte moriantur . Feminalia autem castitatem significant, quia illa membra, in quibus maxime luxuria dominatur, coercent, et casta custodiunt. Illi sacerdotes et clerici feminalia non ha
Abbreviated transcription (Latin):
amante. q̃ nec igne nec aliꝗͣ ui.
frangi uł domari possit. solo tm̃
sanguine hyrei calido soluatur.
hyrcus fetidissimũ aĩal ⁊ luxuri¬
osũ ẽ. Sanguis gͥ eius luxuria ẽ.
Ad amantes uͦ uirifortes intel¬
ligunt᷑. ꝗ quãuis cc̃ alia fortis¬
sim sint młtotiens tam̃ luxu¬
ria suꝑarit᷑. Quãfortis erat dd̃
ẽ: quã fortis ⁊ sapiens salomon¬
ꝗ quãnis insolio eburneo.⁊ int̃
leones securꝰ sedebat. aliqnͣ tñ
asolio seꝑat᷑. ⁊ int̃ mulieres in¬
lit̾ ÷ ut ceruicẽ miserabilit̾ idoł

Expanded text:
amante, quod nec igne, nec aliqua vi frangi, vel domari possit, solo tamen sanguine hirci calido solvatur. Hircus fetidissimum animal et luxuriosum est. Sanguis igitur ejus luxuria est. Per adamantem vero viri fortes intelliguntur, qui, quamvis circa alia fortissimi sint, multoties tamen luxuria superantur. Fortis erat Davius est. Fortis et sapiens Salomon in solio eburneo, et inter leones sedebat; aliquando tamen a solio separatus, et inter mulieres inlitus est, ut cervicem miserab
Abbreviated transcription (Latin):
castitatẽ custodias. aut ad altare
ñ accedas Ihinc ÷ q seruisalomoniꝰ
int̃cȩt̃a q̃ afferũt. ebur qq̃ ei affer¬
re leguntur.Seruisalomonis nos
aĩalia sũt elefantes. ⁊ non nͥ semel
dotes mei semel nubant Negitur
desalomone q solium sibi eburne
um feciͣt. cuiꝰ excellentiȩ nullũ
aliud potaͣt cõparari. Duo leones
erant ibi. unus adextris. ⁊ alt̃
asinistris. ntt̃ quaͦs medius ipse
sedebat. habebat aũt sex gͣdus.
suꝑ quos auͣ leunculi pofiti erãt.
sexhinc ⁊ sex mñ. Dic mͥ q̃bestia il¬
luc unquã accedẽ auderet. ubi
tot leones congregati erat. p̃sertĩ
cũ scriptũsit. leo fortissimꝰ bestiaꝵ
ad nullius timebit occursu qͣt st̃
uitia tot sũt bestiȩ quȩ salomoĩs
solio insichant᷑ Ego duos leones
duo testam̃ta intelligo. q̃su a for¬
titudine om̃s bestias int̃ficiunt.
quorũ doctna ⁊ consilio. om̃s iu¬
deos. gentiles. ⁊ ħeticos suꝑam.
hoc solium. ⁊ ad ipsum ꝗ in eosech¬

Expanded text:
castitatem custodias, aut ad altare non accedas. Hinc est quod servi Salomonis inter caetera, quae afferunt, ebur quoque ei afferre leguntur. Servi Salomonis nos animalia sunt elephantes, et non nisi semel  est, Sacerdotes mei semel nubant. Legitur de Salomone, qui solium eburneum sibi fecerit, cujus excellentiae nullum aliud comparari poterat. Duo leones erant ibi, unus a dextris et alter a sinistris; inter quos medius ipse sedebat. Habebat autem sex gradus, super quos duodecim leunculi positi erant, sex hinc, et sex inde. Dic mihi quae bestia illuc unquam accedere 504 auderet, ubi tot leones congregati erant, praesertim cum scriptum sit: « Leo fortissimus bestiarum ad nullos pavebit incursus . » Quot sunt vitia, tot bestiae, quae Salomonis solio insidiantur. Ego duos leones duo Testamenta intelligo, quae sua fortitudine omnes bestias interficiunt, quorum doctrina et consilio omnes Judaeos, gentiles et haereticos superamus. hoc solium, et ad eum, qui in eo se
Abbreviated transcription (Latin):
ad bãtitu dinẽ sine castitate. suffi-¬
cit aũt młtotiens castitas sine
quã uirginitas. Uirginitas inu¬¬
no m̃bro. castitas iomĩb m̾bri
⁊ cor dr̃ castũ. ita oculi. aures.⁊
manus. pedes. ⁊ cẽta m̃bra casta
Ubicũq circu cisio fit. ibi ⁊ casti¬

Expanded text:
ad beatitudinem sine castitate, sufficit autem multoties castitas sine quam virginitas. Virginitas in uno membro, castitas in omnibus membris et cor castum, ita oculi, aures, manus, pedes et caetera membra casta ubicunque circumcisio sit
Abbreviated transcription (Latin):
Eatus paulus doctor ⁊ magi¬
ster gentiũ. ꝗ non int̃ris. s in
scoł celestib didicit sapientiã.
cũ decastitate loq̃ret sic ait.
Quihñt uxoẽs tãnquã nonhntes sĩt.
⁊ ꝗsolutus ẽ abinore. ñducat uxorẽ.

Expanded text:
apostolus, doctor et magister gentium, qui non in terris, sed in scholis coelestibus didicit sapientiam, cum de castitate loquatur, sic ait: « Qui habent uxores, tanquam non habentes sint, et qui solutus est ab uxore non ducat uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi inpͣlio constituti. ecͣ carnis uo¬
luptatẽ. ⁊ luxuriȩ impetꝰ uirilĩt
dimicantes. continentiã castita¬
tẽq custo diut̃ Pistat autẽ inter
castitatẽ.⁊ uͥginitatẽ. ꝗa nec om̃s

Expanded text:
si in praelio constituit contra carnis voluptatem, et luxuriae impetus viriliter dimicantes, continentiam castitatemque custodiant. Distat autem inter castitatem et virginitatem, quia nec omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ras utusq testam̃ti. quȩ horũ triũ
patͥs uidelic . ⁊ filii. ⁊ spͣc sc̃ĩ. inspira¬
tione cõpoite sũt. ⁊ tũc intelliges
qualia qͣntaq incęlo desalute nr̃a
testimõia habeam᷑. Quod siplura
legẽ non uacat. illud unũ nob̾ intĩm
sufficiat. ꝗ credidit ⁊ bapti ⁊ at̾ fuit᷑
saluus erit. Qđ enĩ filius dicit. hoc

Expanded text:
i quae horum trium, Patris videlicet, et Filii, et Spiritus sancti, inspiratione compositae sunt; et tunc intelliges qualia quantaque in coelo de salute nostra testimonia habeamus. Quod si plura legere non vacat, illud nobis unum interim sufficiat: « Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit. » Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ ⁊ moyses incireũcisũ labiis
se eẽ dicit. lingue qͦ circũcisionẽ
necessai̾a eẽ sigͥficãs. hĩc ⁊ bãtus
stephanus quasi non bñ circum¬
cisas iudeos redarguẽs ait.Incir¬
cũcisi aurib ⁊ corde. uos semꝑ
⁊ oĩa suꝑflua ⁊ nociua ab om̃ĩb
m̃bris resecari ⁊ purgari debent.
Suꝑflua aut̃ ⁊ nociua. solapecc̃a
⁊ uitia fũt. hȩc ab om̃ib m̃bris
auferant᷑ ẜ bñ totus cͥcũcisus ẽ hõ.
Si oculi non uideant uanitatẽ.
Si aures non audierĩt detracti¬
ones. si lingua nonfuerit locuta
uerba otiosa atqm̃daciũ. circũ¬
cisa ẽ. hec ẽ ua circucisio.Sic oĩa
m̃bra cireũcidant᷑. hãc ccũcisionẽ
illa circũ cisio pat̾s nr̃i habraȩ sigͥ

Expanded text:
Unde et Moyses incircumcisum labiis se esse dicit ; linguae quoque circumcisionem necessariam esse significavit. Hinc et beatus Stephanus, quasi non bene circumcisos Judaeos redarguens, ait: « Incircumcisi auribus et corde, vos semper et omnia superflua et nociva ab omnibus membris resecari et purgari debent. Superflua autem et nociva sola peccata et vitia sunt. Haec ab omnibus membris auferantur, et bene totus circumcisus est homo. Si oculi non videant vanitatem; si aures non audierint detractiones; si lingua non fuerit locuta verba otiosa atque mendacium, circumcisa est. Haec est vera circumcisio, si omnia membra circumcidantur. Hanc circumcisionem il
Abbreviated transcription (Latin):
s inaqua ⁊ sanguine. Nonne audis
quã ⁊ sangͥnẽ uenit saluare ⁊ redim᷑e
mundũ : Et non in aqua solũ : quia i¬
possibile erat sine &sanguini s effusi¬
one. solo baptismate hoiẽm lib̾ari. s
in aqua ⁊ sanguine. ut sanguis adpͣ¬
tres sũt qui testimoniũ dãt int̾ra. sp̃s.

Expanded text:
audis, aquam et sanguinem venit salvare et redimere mundum? Et non in aqua solum, quia impossibile erat sine Christi sanguinis effusione solo baptismate hominem liberari, sed in aqua et sanguine, ut sanguis ad prtres su
Abbreviated transcription (Latin):
uos face. quorũ pͥmus egosũ. Res in¬
quit sũt int̾ra. ꝗ nob̾ dat testimoni
um. certos q nos faciũt desalute nr̃a.
spc̃ uidelic⁊. ⁊ aqua. exquib inbap¬
tismo regnaturi sumꝰ.⁊ sanguis filii
dĩ quo redẽpti sumus. Et debaptis¬
mo ꝗdẽ scriptum ÷ Qui credidit ⁊
baptizatus fuiͣt. saluus erit. Desan¬
guine uͦ: qui dileoͣc nos ⁊ lauit nos
enĩ tres meo unũ sũt. inqͦ uicissim
a se non differt̃. St̃ gͥ hȩc tria unũ.
quia unũ oꝑant᷑. Et tres sũt qui te¬
stimoniũ dant incęlo. Pãt. uerbum.

Expanded text:
inquit, sunt in terra, qui nobis testimonium dant, certosque nos faciunt de salute nostra, Spiritus videlicet et aqua, ex quibus in baptismo regenerati sumus, et sanguis Filii Dei, quo redempti sumus. Et de baptismo quidem scriptum est: « Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit . » De sanguine vero: « Qui dilexit nos, et lavit nos enim tres in eo unum sunt, in quo vicissim a se non differunt. Sunt igitur haec tria unum, quia unum operantur. Et tres sunt, qui testimonium dant in coelo: Pate
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ paries inimicitiaꝵ. demedio
sublatus ÷ ⁊ ex duob gregibus.
unũ ouile ⁊ unꝰ pastor factus ÷.
⁊ totũ ꝙ pͥus insigͥficatioe agebat᷑
seruat᷑. Quod aut̃ saluator nr̃bãc
ĩ carne sua cͥcũcisionẽ suscepit. hȩc
ualde rationabił causa fuit ꝗa
non uenit legẽ soluere s adimple¬
paulus dico uob̾. qm̃ si ccũcidami

Expanded text:
 paries inimicitiarum de medio sublatus est, et ex duobus gregibus unum ovile et unus pastor effectus est, et totum quod prius in significatione agebatur, servatur. Quoniam autem Salvator noster hanc in carne sua circumcisionem suscepit, haec valde rationabilis causa fuit; quia non venit legem solvere, sed adimplePaulus dico vobis, quod si circumcidami
Abbreviated transcription (Latin):
immolando dño: siue inignẽ mit¬
tant᷑ iubñte dño. Uocat᷑ aũt libanꝰ
trucidabant᷑. tuc ⁊ qͣsi uitulus im¬
molandꝰ cedri libani cõminuebant᷑.
ctus dĩ filius. sic ueni⁊.sic pugͣbit.
sic sua fortitudine cuncta ꝓsternet
⁊ ꝓstrauerũt. Dicit᷑ aũt de unicor¬
ne qd nullo ingenio capi uł teners
in uirginẽ ueniss ⁊ carnẽ de ea su¬
scepiss. Uocant᷑ aut̃ apłi ⁊ onagͥ¬
.l. asini filuestres. de ꝗb ip̃e dñs
ad beatũ iob loquit᷑ dicẽs. Quis¬
dimisit onagrũ lib̃m ⁊ uincula
eius ꝗ soluit: Cui dedi insolitudi¬
ne domũ ⁊ tabnacula int̾ra sal¬
suginis: Contẽpnit multitudinẽ
ciuitatis. elamorẽ ex actoris ñ
audit. Circũ spicit montes pascuȩ

Expanded text:
immolando Domino, sive in ignem mittantur jubente Domino. Vocatur autem Libanus trucidabantur, tunc etiam quasi vitulus immolandus, cedri Libani comminuebantur.ctus Dei Filius sic veniet, sic pugnabit, sic sua fortitudine omnia prosternet et prostraverunt. Dicitur autem de unicorne, quod nullo ingenio capi vel teneriin Virginem venisset et carnem de ea suscepisset, Vocantur et apostoli onagri, asini silvestres; de quibus ipse Dominus ad beatum Job loquitur, dicedimisit onagrum liberum, et vincula ejus qui solvit? Cui dedi in solitudine domum, et tabernacula ejus in terra salsuginis, contemnit multitudinem civitatis, clamorem exactoris non audit, circumspicit montes pascae
Abbreviated transcription (Latin):
tib habemꝰ. Dicat gͥ ipẽ nobis qͥ
crede debeam̾. ab ip̃o audiamus.
ip̃e nos doceat fidẽ nram. uide
atisumꝰ. ab ip̃o nos restaurari ⁊
scĩficari necesse fuit. Adixit ut
ꝗa non solus pat nos creaũ. addid
filiũ. ꝗa ⁊ ip̃ẽ creator ẽ. addidit

Expanded text:
tibus habemus. Dicat igitur ipse nobis quid credere debeamus, ab ipso audiamus, ipse nos doceat fidem nostram; viati sumus, ab ipso nos restaurari et sanctificari necesse fuit. Non dixit, uto, quia non solus Pater nos creavit; addidit Filium, quia et ipse creator est; addidit
Abbreviated transcription (Latin):
ti ⁊ ꝑ oĩa insani. ꝗ platonicis silo¬
gismis. ⁊ argum̃tis aristotelicis.
desũma ⁊ omĩpotenti trinitate. si
trinitatẽ disputare conant᷑. alit̃
tp̃ales. illa sola immutabił ÷ cet̃e
mutabiles. illa sola ccͣ non suscipit.
alie uͦ om̃s ccͣciorũ susceptibiles sũt.
Sic enĩ aristoͬles substantiã defini

Expanded text:
ti et per omnia insani, qui Platonicis syllogismis et argumentis Aristotelicis de summa et omnipotenti Trinitate diTrinitate disputare conantur. Alitetemporales. Illa sola immutabilis est; caeterae mutabiles; illa sola contraria non suscipit, aliae vero contrariorum susceptibiles sunt. Sic enim Aristoteles substantiam defi
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrat᷑. Sinicħ amplius
scripsiss moyses. moyses. solũ
sufficere potat ad fidei nr̃e as¬
sertionẽ. ut unũ dm̃ intribus
ꝑsoĩs colere debeamꝰ. Pulchre
gͥ ꝑ psalmistã dñs ait. holo ca¬
ustũ ꝓpecc̃o non postul asti. tẽ
dixi ecce uenio ut faciã uolũ¬
tatẽ tuã. Et quasi ab aliquo
int̃ro garet᷑ q eẽt ait. Incapite
libri scriptũ ÷ de me. qͥ tale ẽ.:
acsidiceret. Egosu illud pͥnci¬
piũ ꝙ incapite libͥ scriptũ ẽ.

Expanded text:
demonstratur. Si nihil amplius scripsisset Moyses, solum hoc, sufficere poterat ad fidei nostrae assertionem, ut unum Deum in tribus personis colere debeamus. Pulchre igitur per Psalmistam Dominus ait: « Holocaustum et pro peccato non postulasti; tunc dixi: Ecce venio, ut faciam voluntatem tuam . » Et quasi ab aliquo interrogaretur quis esset, ait: « In capite libri scriptum est de me . » Quod tale est ac si diceret: Ego sum illud principium, quod in capite libri scrip
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑. S  nob̾ u̾bũ uocãi debuit. ꝗ
do cibiles sum᷑. ꝗ ip̃iꝰ u̾bũ ⁊ do¬
ctrinã. audire. discere. ⁊ crede¬
paratisumꝰ. Ill̃ uͦ ecc debuit uo¬
cari principiũ. ꝗeũ pͥncipiũ ñ
eẽ credebat̃. ꝗeũ nouit cepisse.
an matrẽ ñ fuisse ⁊ dl annos¬

Expanded text:
catur. Sed nobis Verbum vocari debuit, qui docibiles sumus, qui ipsius verbum et doctrinam audire et discere parati sumus. Illis vero certe debuit vocari principium, qui eum principium esse non credebant, qui eum noviter coepisse, ante matrem non fuisse, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ms estu. loꝗtur ⁊ filius de patre
ubi ait. Dñs dixit adme filius
ms estu ego hodie genuite. Loꝗt̃
pat̃ defilio ubi ait . hic ÷ filius
ms̃ dilectus inqͦm bñ cõplacui
ip̃m audite. Loquit᷑⁊ filius de
patre ubi ait. pater ms̃ usq mͦ
oꝑatur ⁊ ego operor. Loquitur
sisti. Et ibi. uolopat᷑ ut ubi ego
aũt ⁊ filius despũscõ ubi ait.¬
ꝓced̾ ille testimoniũ ꝑhibebit
deme. longũ ÷ aut̃ sioĩa testi¬
monia hice uelim᷑. ubi filius

Expanded text:
s es tu . » Loquitur et Filius de Patre, ubi dicit: « Dominus dixit ad me: Filius meus es tu; ego hodie genui te . » Loquitur Pater de Filio, ubi ait: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite . » Loquitur et Filius de Patre, ubi ait: « Pater meus usque modo operatur, et ego operor . » Loquitur sisti . » Et ibi: « Volo, Pater, ut ubi sum autem Filius de Spiritu sancto, ubi ait ille testimonium perhibebit de me . » Longum est autem, si omnia testimonia colligere velimus, ubi Filius
Abbreviated transcription (Latin):
respiciamꝰ. Idõ enĩ sic ornata
sut̃. ut magnũ ibi sapientiȩ the̾¬
aurũ reconditũ intelligamus.
Tigris uͦ sagitta dr̃. qm̃ hic flu¬
uius quasisagitta uelocissim
ẽ. S ꝗͥ tante uelocitatis. ut e¬
currẽs. satis breui tpẽ mundũ
usq illiricũ nobił ille sagit
głii sagittas effundet. Mifit
enĩ dñs sagittas suas ⁊ dissipa¬

Expanded text:
respiciamus. Ideo enim sic ornata respiciamus. Ideo enim sic ornata sunt, ut magnum ibi sapientiae thesaurum reconditum intelligamus. Tigris vero sagitta dicitur, quia hic fluvius quasi sagitta velocissimus est. Sed quid tantae velocitatis, ut ecurrens, satis brevi tempore mundum usque Illiricum nobilis ille sagittgelii sagittas effunderet. « Misit » enim Dominus « sagittas suas, et dissipa
Abbreviated transcription (Latin):
anͣ iouẽ omĩpotentẽ laudabat.
mox ore mutato iouẽ ip̃m ñ dm̃
ẽẽ. s demoniũ affirmare. Uide¬
bis ⁊ illũ ꝗuanas poetarũ fabu¬
las. ludendo ⁊ insaniendo canta¬
re solebat. hymnos ⁊ psalmos¬
cũ fletib iubilare. hãc aũ oris
⁊ linguarũ mutatiõem fac̃ phi¬
so. ꝗa sermo euangłicus ⁊ ora mu¬
torũ soluit. ⁊ linguas infantiũ
dissertas facit. Quanta tu̾c oris
uix una lingua ut pote pauꝑes
⁊ rusticam loꝗ nouerãt mox di¬
uinitꝰ ⁊ inflãmati om̃ib linguiᷤ
Respice nũc ad pectꝰ pontificis.
⁊ in de ibi ratioale. Quere etiã
quare pontifices desacficiis pec.¬
tusculũ sͥ in partẽ suscipiant. Idõ
fortasse. ꝗa depontificis pectore
geon iste fluuiꝰ ꝗ pectꝰ dicit᷑ flu¬
ere debeat. Et re uera sẽꝑ depecto¬
xp̃ianus ⁊ dĩ ciuitas letificetur⁊
satietur. Cor enĩ inpectore ẽ. in
quo ẽ sedes ⁊ fõs totius sapientiȩ
atq scientiȩ. Deh fluuio bibebat

Expanded text:
potentem laudabat, mox, ore mutato, Jovem ipsum non Deum esse, sed daemonium affirmat. Videbis et illum, qui vanas poetarum fabulas ludendo, et insaniendo cantare solebat, hymnos et psalmos jubilare. Hanc autem oris et linguarum mutationem facit Phison, quia sermo evangelicus et ora mutorum solvit, et linguas infantium disertas facit. Quanta tunc oris oli, qui vix una lingua, utpote pauperes et rusticani, loqui noverant, mox divinitus inflammati omnibus linguis Respice nunc ad pectus pontificis, et vide ibi rationale. Quaere etiam quare pontifices de sacrificiis pectusculum in partem suscipiant; ideo fortasse, quia de pontificis pectore Gyon iste fluvius, qui pectus dicitur, fluere debeat. Et revera semper de pectoDomini civitas laetificetur et satietur. Cor enim in pectore est, in quo est sedes et fons totius sapientiae et scientiae. De hoc fluvio bibebat
Abbreviated transcription (Latin):
Mortui aut sũt multihoĩes de
flumina. om̃iũ hereticoꝵ philoso¬
phorũ. ⁊ poetarũ erronea scriptura
intelligit᷑. Quȩ q̃m duob noui ⁊ ue¬
teris testam̃ti fluminib non conue.¬
nit. non inmĩto tertia pars fluminis
uocat᷑. Iuge has aquas xp̃ianȩ. amaͬe
⁊ mortifere sũt. notasũt flumina.
nota sũt scarũ scripturaꝵ uolumina.

Expanded text:
ines de flumina omnium haereticorum, philosophorum et poctarum erronea scriptura intelligitur. Quae quoniam duobus Novi et Veteris Testamenti fluminibus non convenit, non immerito tertia pars fluminum vocatur. Fuge has aquas, Christiane; amarae et mortiferae sunt. Nota sunt flumina, nota sunt sanctarum Scripturarum volumina,
Abbreviated transcription (Latin):
laqq̃ tabnaculi oꝑe plumario
facta legunt᷑. ⁊ quattuor aĩalia
ine ⁊ echiele ⁊ apocalipsi plena
scribuntur. Et pͥmũ ꝗđ aĩal
simile ẽ hõi. scđ̾m autẽ simile
leoni. tertiũ uͦ simile uitulo.
quartũ ausimile ẽ aꝗle uolanti.
Similit̃ autẽ ⁊ ysaias. uidi in

Expanded text:
que tabernaculi opere plumario facta leguntur . Et quatuor animalia in Ezechiele, et Apocalypsi plena scribuntur. « Et primum quidem animal simile est homini, secundum simile leoni, tertium vero simile vitulo, quartum autem simile aquilae volanti . » Similiter autem et Isaias: « Vidi, in
Abbreviated transcription (Latin):
nãq sc̃s apatre filioq procedens:
pulchrũ opus sapient̃ factum
intelligat᷑. mĩto ꝑfiliũ ꝗsapi¬
entia dr factũ ꝑhibetur. qua̾uis
atota scã ⁊ indiuidua tͥnitate
factũ ẽẽ non dubitet᷑. Bñ autem
rio pãt intelligit᷑. ꝗ ꝑ principi

Expanded text:
namque Sanctus a Patre Filioque procedens upulchrum opus a sapientia factum intelligatur; merito per Filium, qui Sapientia dicitur, factum perhibetur, quamvis a tota sancta et individua Trinitate factum 528 esse non dubitetur. Bene autem rio Pater intelligitur, quia per principi
Abbreviated transcription (Latin):
psalmista cõprebendit. Quando eñĩ
scĩ apłi aliiq doctores in huiꝰ maris
ꝓfundissimũ pelag̾ ad p̾dicardũ
desendebant. facientes oꝑationẽ
in aqs multis .i. inppłis multis ꝑ
singulas indelic ciuitates. mor¬
tuos suscitantes. cȩcos illuminan¬
tes. Lepsos mundantes. ꝑaliticos
curantes. ⁊ alia mirabilia facientes.
tuc ip̃i uderũt oꝑa dñi. ⁊ mirabilia

Expanded text:
ehendit. Quando enim sancti Apostoli, aliique doctores in hujus maris profundissimum pelagus ad praedicandum descendebant facientes operationem in aquis multis, id est in populis multis, per singulas videlicet civitates, mortuos suscitantes, caecos illuminantes, leprosos mundantes, paralyticos curantes, et alia mirabilia facientes, tunc ipsi viderunt opera Domini, et mirabilia
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ. hĩc ⁊ dñs discipuł ait.
Non uos me elegistis. s ego elegiuo.
ut eatis ⁊ fructũ afferatis. ⁊ fructus ur̃
ager dĩ. inmͥea dĩ. ort᷑ dĩ. scã uideli-¬
cet aeccła tamfructifera ẽ. hoc facit
iste eufrates. cuiꝰflumine ꝑfundit᷑
⁊ irrigat᷑. hȩc sũt uͦiͬ flumina paradi¬
si de unofonte ꝓcedentia. ⁊ de uno.xͥ
pectore manantia. ꝗb tot᷑ irrigat᷑
mundus. Abhis aut̃ ⁊ młta alia flu¬
⁊ librorũ uolumina. ht̃ aũt ⁊ uetus
testam̃tũ suos fluuios. ꝗnͥ istis flumi¬
nib cõmixti fumñt simłq conuenit.
mortiferisũt. ⁊ insuaues sũt adbibñ¬
dũ. littã enĩ occidit: sp̃s aũt uim
ficat. Apłi u̾ba sũt. Si aũt simul ẽ¬
ueniant. omnẽ suꝑant potionem.
Sũt aut̃ ⁊ alia flumina ⁊ ip̃a mor¬
tifera. quoꝵ aq̃ ꝗa amare fũt. hoĩes
int̾ficiũt. Deꝗb in apolipsi ioħs¬

Expanded text:
nus discipulis ait: « Non vos me elegistis; sed ego elegi vos, ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester ager Dei, vinea Dei, hortus Dei, sancta videlicet Ecclesia tam fructifera est, hoc facit iste Euphrates, cujus flumine perfunditur et irrigatur. Haec sunt quatuor flumina paradisi de uno fonte procedentia, et de uno Christi pectore emanantia, quibus totus irrigatur mundus. Ab his autem et multa alia fluet librorum volumina. Habet enim et Vetus Testamentum suos fluvios, qui nisi istis fluminibus commisti fuerint, simulque convenerint, mortiferi sunt, et insuaves ad bibendum. « Littera enim occidficat ; Apostoli verba sunt. Si autem simul conveniant, omnem superant potionem. Sunt autem et alia flumina, et ipsa mortifera, quorum aquae, quia amarae sunt, homines interficiunt. De quibus in Apocalypsi Jo
Abbreviated transcription (Latin):
montib supͣ dictis. in cordibus
uidelic iniquoꝵ. Ibi delectant᷑.
ibi fuaur̃t̃ reꝗescũt. ibi theatra
faciũt. ⁊ palatia construunt illuc
socios introducũt. ut fiãt eoꝵ
nouissima peiora pͥorib. Misera
illa pectora. misere ille aĩȩ. quȩ
tã crudeliũ bestiarũ habitatio
factasut. Tales pisces habitant
in hoc mari. ubi reptilia quorũ
non ẽ nũs. ubi aĩa pusilla ⁊ magͣ.
ubiꝰ draco iste quẽ dñs formau ad
illuchñdũ ei. deꝗb usq mͦ locuti
sumꝰ. In magnũ gͥ ⁊ ꝓfundũ pelag̾
se ẽ. hinc ponũt retia ad pisces
capiendos. in gladios exte ad
pisces suasponte capiunt᷑ ⁊ retia
ingͣdiuntur. qui pꝰ eadẽ retia sem¬
dẽ ⁊ dissipare nitunt᷑. Tales pisces
fuerunt arrius. sabellius ⁊ ma¬
nicheus ⁊ multi alii ꝗ apłicam¬

Expanded text:
montibus supradictis, in cordibus videlicet iniquorum. Ibi dilectantur, ibi suaviter requiescunt, ibi theatra faciunt, et palatia construunt. Illuc socios introducunt, ut faciant novissima eorum pejora prioribus. Misera illa pecora, miserae illae animae quae tam crudelium bestiarum habitatio facte sunt. Tales pisces habitant in hoc mari, ubi reptilia, quorum non est numerus, ubi animalia pusilla et magna, ubi et draco iste, quem Dominus formavit ad illudendum ei; de quibus usque modo locuti sumus. In magnum et profundum pelagus se est. Hinc ponunt retia ad pisces capiendos; inde gladios extendunt ad quidam pisces sua sponte capiuntur, et retia ingrediuntur, qui postea eadem retia scindere et dissipare nituntur? Tales pisces fuere Arius, Sabellius, et Manichaei, et multi alii, qui a
Abbreviated transcription (Latin):
lu excussorũ. Bãtus uir qui i¬
pleuit desidium suũ ex ipsis: ñ
confunde. it᷑ cũ loquet᷑ inmicis
suis inporta. Uerba dĩ insagittas
munitiones resistere possũt. Uñ
⁊ discipuł dñs ait. Ego dabo uob̾
os ⁊ sapientiã. cui non potert̃
resistere ⁊ cẽ dice om̃s ad u̾sarii
Respice mundũ uniu̾sũ euan¬
głica p̾dicatione ab errore ad
fidẽ conu̾sũ. ⁊ tuc̃ intelliges
quã fertił fuiͣt eufrates. qͣntũ¬
q nob sua fertilitatẽ contube¬
rit. hãc aut̃ fertilitatẽ psalmi¬
sta ammirãs ait. Michi aut̃
nimis honorificati sũt amici¬

Expanded text:
vir, qui implevit desiderium suum ex ipsis: non confundetur, dum loquetur inimicis suis in porta . » Verba Dei in sagittas munitiones resistere possunt. Unde et discipulis Dominus ait: « Ego dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere et contradicere omnes adversarii Respice in mundum universum evangelica praedicatione ab errore ad fidem conversum, et tunc intelliges quam fertilis fuerit Euphrates, quantumque nobis sua fertilitate contulerit. Hanc autem fertilitatem Psalmista admirans ait: « Mihi autem nimis honorificati su
Abbreviated transcription (Latin):
uolant aliis capita pedesq tegũt.
ꝑ caput ⁊ pedes initiũ ⁊ finẽ intel¬
ligimꝰ. Uelãt gͥħ aĩalia cap᷑ suũ. ne
sũt. nequa quã nob̃ pande uolũt.
Uñ ⁊ ysaias dõs gñtiũ irridẽs ait.
dicite mͥ q̃ pͥma fuer̃. ⁊ ultima q̃ fu¬
tura sũt.⁊ dicã ꝗa dii estis uos. S ñ
potestis. ⁊ ĩo nicħ estis. Suꝑ fluum¬
gͥ ẽẽ uidet᷑. uł ea querere q̃ añ mudi
initiũ fuerũt̃. uł ea q̃ p̾finẽ futu¬
rasũt. Nã ⁊ siqueras: nemo ÷ ꝗtͥchicat.
Si posses acapite ⁊ apetlib aĩalium
istorũ alas amouere. tuc forre ⁊ pͥ
ma ultima scire potuisses. Solent
ꝑ abundanti intalib laborare scire
cupi entes. an pꝰmundi finẽ cȩlũ
uoluat᷑. sol luna ⁊ stellȩ solito more¬
cotidie circũ ferant᷑. an flumina
currãt fontes ꝓrũpãt. utrũ arbores

Expanded text:
volant, aliis capita pedesque tegunt. Per caput et pedes, initium et finem intelligimus. Velant igitur animalia caput suum, ne sunt nequaquam nobis pandere volunt. Unde Isaias deos gentium irridens, ait: « Dicite mihi, quae prima fuere, et ultima quae futura sunt, et dicam quod dii estis vos . » Sed non potestis; et ideo niea quaerere, quae ante mundi initium fuere, vel ea quae post finem futura sunt. Nam et si quaeras, nemo est qui tibi dicat. Si posses a capite et a pedibus animantium istorum alas amovere, tunc forte prima et ultima scire posses. Solent erabundanti, in talibus laborare, scire cupientes an post mundi finem coelum volvatur, sol, et luna, et stellae solito ruore circumferantur, an flumina c
Abbreviated transcription (Latin):
agnosco. ⁊ delictũ meũ corã me ẽ seꝑ.
Et ante ꝗdẽ oculos habemꝰ suua re¬
gia incedimus: fimala fugimꝰ ⁊ bo¬
na tenem. Uñ ⁊ salomon ait. Sapi¬
entis oculi ĩ capite eiꝰ stultꝰ intenebriᷤᷤ.
ambulat. Retro uͦ oculos hñt.
eorũ uitã ⁊ scãm conu̾sationem
imitari conantur . dicut ille ꝗ
dicebat. Cogitaui dies antiquoᷤᷤ
⁊ annos aecernos inm̃te hadui.
Retro enim oculos habebat. qͣn
dies antiquos cogitabat. ante¬
uͦ habebat oculos. qnͣ annos et̾noᷤ
inm̃te habebat. Si solũ istũ uersi¬
culum custodiamus. ⁊ ante ⁊ retro
oculis plenisum. Nec uacat amiste¬
rio qd aĩal pͥmũ hõis faciẽ habe de¬

Expanded text:
cognosco, et delictum meum contra me est semper . » Et ante quidem oculos habemus, si via regia incedimus, si mala fugimus, et bona tenemus. Unde et Salomon ait: « Sapientis oculi in capite ipsius: stultus in tenebris ambulat . » Retro vero oculos habent, eorum vitam et sanctam conversationem imitari conantur; sicut ille qui dicebat: « Cogitavi dies antiquos, et annos aeternos in mente habui . » Retro enim oculos habebat, quando dies antiquos cogitabat: ante vero oculos, quando annos aeternos in mente habebat. Si solum istum versiculum custodiamus, et ante et retro oculis pleni sumus. Nec vacat a mysterio, quod animal primum hominis faciem habere de
Abbreviated transcription (Latin):
intelligunt᷑ sineꝗb uolare non
p̾sumꝰ. Ipẽ nos ferũt. ip̃e nos ad cȩ¬
lestia eleuãt. habes humilitatem.
tot alas habes. Si habes carrtatẽ
habes quȩ tͥ ad uolaridũ sufficere

Expanded text:
intelliguntur, sine quibus volare non possumus. Ipsae nos ferant, ipsae ad coelestia elevent. Habes humilitatem, tot alas habes. Si habes charitatemhabes, quae tibi ad volandum sufficere
Abbreviated transcription (Latin):
nastrutioĩs simił ÷ penne accipi¬
tris ⁊ herodui. ꝗinter alias aues
tẽ aterris se eleuare nonualet. ht̃
gͥ alas s infirmas. ht̃ pennas. s de¬
biles Tales sũt hipocrite ⁊ heretici
ꝗ accipitres ⁊ herodii eẽ uidñt᷑. ẜ
strutiones sũt. neq hñt alas ꝗbus

Expanded text:
na struthionis absimilis est pennae accipitris et herodii, qui inter alias aves tem a terris se elevare non valet. Habet igitur alas, sed infirmas, habet pennas debiles. Tales sunt hypocritae, et haeretici, qui accipitres, et herodii esse videntur, sed struthiones sunt, neque habent alas, qu
Abbreviated transcription (Latin):
lic quȩ inmecho sũt̃. ꝗa de om̃ib
q̃ in hoo mundo fur̃t apͥncipio usq
ineis ẽ. lum̃ ⁊ claritas ÷ Quot u̾ba tot
oculi ineissũt. ꝗ cũq ea non credũt:
ceci ⁊ sine lumine sũt. Uñ ⁊ ꝗb dam
dñs ait. erratis nescientes scripturas
neq uirtitẽ ddĩ. Sũt gͥ oculi inscriptu¬
ris. intelligñtiȩ uidelic⁊ spũales. ꝗ¬
b uiriscĩ illuminati errare non posst̃.
hos aut̃ oculos pharisei nonhñtes.
ceci adño uocantur. ⁊ duces cȩcorũ.
Dictũ ÷ autẽ ꝗͥ ꝑ aĩaliũ alas. ⁊ ꝗͥ ꝑocu¬

Expanded text:
licet quae in medio sunt, quia de omnibus quae in hoc mundo fiunt a principio usque in eis est, lumen et claritas est. Quot verba, tot oculi in eis sunt. Quicunque ea non credunt, caeci et sine lumine sunt. Unde et quibusdam Dominus ait: « Erratis, nescientes Scripturas neque virtutem Dei . » Sunt igitur oculi in Scripturis intelligentiae videlicet spirituales, quibus viri sancti illuminati errare non possunt. Hos autem oculos Pharisaei non habentes, caeci a Domino vocantur, et duces caecorum. Dictum est aute