comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
descripti sunt quodã loco scripturarũ. Prȩcordia ͣ¬
fatui. sic̃ rota carri. Quid ẽ. prȩcordia fatui fic̃
rota carri foenũ portat et murmurat : Non
enĩ potest rota carri quiescere amurmure. Sio ñ
erant illis om̃a cõmunia. Designatist᷑. descripti st᷑
qͥ ꝑtinent adbarbã. qͥ ꝑtinent adorã uestim̃ti. qui
numerent᷑ int̾ montession. & si st̃ ibi alii murmu¬

Expanded text:
descripti sunt quodam loco Scripturarum: «Praecordia descripti sunt quodam loco Scripturarum: «Praecordia fatui sicut rota carri» . Quid est, «Praecordia fatui sicut rota carri?» Fenum portat, et murmurat: non enim potest rota carri quiescere a murmure. Sic suerant illis omnia communia» . Designati sunt, descripti sunt, qui pertineant ad barbam, qui pertineant ad oram vestimenti, qui numerentur inter montes
Abbreviated transcription (Latin):
fiteriꝰ audire potestis : nisi ille intonuerit. Nec ꝑ¬
manore poteritis : nisi eius sagina nonde sit uobis.
Ipsa enĩ sagina descendit suꝑ montes sion. lam
montes sion. magni insion. Quid . ẽ. sion: eccła.⁊̃
& qͥibist̃ montes magni : quos significat montes.
hos significat barba: hos significat ora uestim̃ti
Barba. non intelligit᷑ nisi in ꝑfectis. Nongͦ habitanT ñ¬
in unũ. nisi in quib ꝑfecta fuerit caritas xp̃i. Nã
in quib non . ẽ. ꝑfecta caritas xp̃i. etcũ inunosunt.
odiosi sunt : molestist̃᷑ : turbulentist᷑. anxietate sua
turbant ceteros. etquęrunt qiđ dealus dicant:
quomodo miunctura in qͥetũ ium̃tũ non solũ non ñ
trahit. sed et frangit calcib qđ iuncta ẽ. Si autẽ
habet rorẽ hermon qͥ descendit suꝑ montession
qͥctus ẽ. placatus. humilis. tolerans. ꝓmurmure
precẽ fundens. Nã oñis murmuratores. magnifice

Expanded text:
fiteri audere poteritis, nisi ille intonuerit; nec pfiteri audere poteritis, nisi ille intonuerit; nec permanere poteritis, nisi ejus sagina non desit vobis: ipsa enim sagina descendit super montes Sion. 12. Jam «montes Sion,» magni in Sion. Quid est Sion? Ecclesia. Et qui ibi sunt montes? Magni. Quos significant montes, hos significat barba, hos significat ora vestimenti. Barba non intelligitur nisi in perfectis. Non ergo habitant in unum, nisi in quibus perfecta fuerit charitas Christi. Nam in quibus non est perfecta charitas Christi, et cum in uno sint, odiosi sunt, molesti sunt, turbulenti sunt, anxietate sua turbant caeteros, et quaerunt quid de illis dicant; quomodo in junctura inquietum jumentum non solum non trahit, sed et frangit calcibus quod junctum est. Si autem habet rorem Hermon, «qui descendit super montes Sion,» quietus, placatus, humilis, tolerans, pro murmure precem fundit. Nam murmuratores omnes magnifice
Abbreviated transcription (Latin):
nouerunt. Hermon. int̾pretari dicit᷑ lum̃ ex al¬
tatũ. A xp̃o ergo ros. Nam nullũ lum̃ exaltatũ.
nisi xp̃c. Quomodo exaltatũ. ẽ: primo incruce.
postea moaelo. Exaltatꝰ incruce cũ humiliarot᷑.
sedhumiliatio illius nom potuit nisi alta. eẽ. homi¬
nis dispensatiommusq fiebat: quȩ significa¬
batur in iohanne : dĩ dispensatio in dño nr̃o iħu
xp̃o crescebat: Quod etnatalib eorũ ostenditur
Nam ille natus .ẽ. sic̃ tradidit eccła octauo łł¬
.ẽ. oc tauo kł ianuarias quando iã dios inoipiunt
crescere. Audi ipsũ iohannẽ confitentẽ: Illum
oportet crescere. me aut̃ minui. Et passiones tp¬
sorũ hoc indicant: Dñs in oruce exaltatus . ẽ. ille
cȩso capite diminutus Ergo lum̃ ex altatũ xp̃o
Inde .ẽ. ros hermon Sed qͥcumq uultis habitare :¬
inunũ. soptate rorẽ istũ. conpliumini inde. Alio¬
qum. non poteritis tenere qđ ꝓfitemini: Nec pro¬

Expanded text:
noverunt. Hermon interpretari dicitur, Lumen exalnoverunt. Hermon interpretari dicitur, Lumen exaltatum. A Christo enim ros: nam nullum lumen exaltatum, nisi Christus. Quomodo exaltatum est? Primo in cruce; postea in coelo. Exaltatus in cruce, cum humiliaretur; sed humiliatio illius non potuit nisi alta esse. Hominis dispensatio minus minusque fiebat, quae significabatur in Joanne; Dei dispensatio in Domino nostro Jesu Christo crescebat: quod et natalibus eorum ostenditur. Nam ille natus est, sicut tradit Ecclesia, octavo caoctavo calendas junuarias, quando jam dies incipiunt crescere. Audi ipsum Joannem confitentem: «Illum oportet crescere, me autem minui» . Et passiones ipsorum hoc indicant. Dominus in cruce exaltatus est; ille caeso capite deminutus. Ergo lumen exaltatum, Christus: inde est ros Hermon. Sed quicumque vultis habitare in unum, optate rorem istum, compluimini inde. Alioquin non poteritis tenere quod profitemini, nec pro
Abbreviated transcription (Latin):
pluit : autnc̃ quic quid genuerit arescit. nisi pluuia¬
n desuꝑ descendat. Dicit quodã loco inpsalmo. Plu¬
uiã uoluntariã segregans ds hereditati suȩ. Quare
dix̃ uoluntariã : quia non meritis nr̃is. sed illius
uoluntate. Quid enĩ boni meruimꝰ peccatores: qiđ
boni meruimꝰ iniqui : ex adã : adã : Et suꝑ adam:
de damnato : & addit male uiuendo suꝑ adam.¬
s Quidergo boni meruit adã. et tam̃ misericors
amauit. et sponsus dilex. Non pulchrã sed ut fa¬
ceret pulchrã. Ergo grãm dĩ dix̃ torẽ hermon.
Sedhermon quid sit nosse debetis. Mons ẽ. qͥdẽ
longe disumctus ab hrł m id ẽ asion. Itaq mirũ ẽ
qđ sic ait sic̃ ros hermon quidescendit suꝑ montẽ
sion. cũ mons hermon longe sit distinctus abhrłm.
nam trans ior danẽ . eẽ. dicitur. Ergo aliquid int̃¬
p̃tatione hermon quaeramus : Nom̃ enĩ hebreũ
est et habemꝰ int̾pretationẽ. ab eis qui illã linguã

Expanded text:
pluit, aut non quidquid genuerit arescit, nisi pluviapluit, aut non quidquid genuerit arescit, nisi pluvia desuper descendat. Dicit quodam loco in psalmo: «Pluviam voluntariam segregabis, Deus, haereditati tuae» . Quare dixit «voluntariam?» Quia non meritis nostris, sed illius voluntate. Quid enim boni meruimus peccatores? quid boni meruimus iniqui? Ex Adam Adam, et super Adam mde damnato, et addidit male vivendo super Adam. Quid enim boni meruit Adam? Et tamen misericors amavit, et sponsus dilexit, non pulchram, sed ut faceret pulchram. Ergo gratiam Dei dixit rorem Hermon. 11. Sed Hermon quid sit, nosse debetis. Mons est quidam longe disjunctus ab Jerusalem, id est a Sion. Itaque mirum est quod sic ait, «Sicut ros Hermon, qui descendit super montes Sion;» cum mons Hermon longe sit disjunctus ab Jerusalem: nam trans Jordanem esse dicitur. Ergo aliquid interpretatione Hermon quaeramus. Non enim hebraeum est, et habemus interpretationem ab eis qui illam linguam
Abbreviated transcription (Latin):
tatura erat ȩccła fr̃s habitantes inunũ : an inora
ꝑfectionẽ intelligimꝰ. quia in ora ꝑficit᷑ uestim̃tum.
Etilli ꝑfecti. qͥnorunt habitare munũ . Illi ꝑfecti.
qͥlegẽ implent: Quomꝰ aut̃ implet᷑ lex xp̃i ab eis
quihabitabant fr̃s in unũ: Audi apłm. Inuicẽ onera
nr̃a portate. & sic implebitis legẽ xp̃i. haec . ẽ. ora
uestim̃ti. Quomͦ fr̃s mei intelligimꝰ quã orã dicat.
quo potuit descendere unguentũ: non puto quod
orã uestim̃ti in laterib uoluit intelligi. Sunt enĩ
oraẽ in lateribus: Sed ab arba descendere unguentũ
ad orã potuit quł incapite .ẽ.: ubi aperit᷑ capiti Tales
sunt quihabitant in unũ: Ut quomͦ ꝑ istas oras in¬
trat caput hominis ut uestiat se. sic ꝑ concordiã fra¬
qͥ descendit suꝑ montẽ sion: hoc uoluit intelligi
fr̃s mei grãm dĩ. eẽ. qđ fr̃s habitant inunũ. Non
ex suis uirib: ñ ex suis meritis : sod ex illius dono.
sed exillius gra. sic̃ tos decȩlo. Noneni terra sibi

Expanded text:
bitantes in unum? an in ora perfectionem intelligimus, quia in ora vestimentum perficitur; et illi perfecti, qui norunt habitare in unum? Illi perfecti qui legem implent. Quomodo autem impletur lex Christi ab eis qui habitant fratres in unum? Audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi» . Haec est ora vestimenti. Quomodo, fratres mei, intelligimus, quam oram dicat, quo potuit descendere unguentum? Non puto quod oram vestimenti in lateribus voluit intelligi. Sunt enim orae in lateribus. Sed a barba descendere unguentum ad oram potuit, quae in capite est, ubi aperitur capitium. Tales sunt qui habitant in unum: ut quomodo per oras istas intrat caput hominis, ut vestiat se; sic per concordiam fraqui descendit super montes» «Sion.» Hoc voluit intelligi, fratres mei, gratiam Dei esse quod fratres habitant in unum; non ex suis viribus, non ex suis meritis, sed ex illius dono, sed ex illius gratia, sicut ros de coelo. Non enim terra sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Unde continuo subiungit. Declinantes aut̃
in trangylationes. adducet dñs cũ operantib
in iustitiam. Id .ẽ. quorũ facta imitatisunt.
quia eorũ presentes laetitias amauerunt.
et futura supplicia non crediderunt. Qui
ergo recti sunt corde et non declinant : qiđ
habebunt : iam ueniamus ad ipsã heredita¬
tẽ fr̃s. Quia filii sumus quid possidebimꝰ &
quae .ẽ. hereditas: quȩ patria nr̃a .& quid
uocatur . Pax. Perhano uos salutamus
hanc uobis ad nuntiamus. Hanc suscipiunt
montes ut colles it stitiã. ipsa . ẽ. xp̃c. Ipse
est enim pax nr̃a qui fecit utraq unum.
et mediũ parietẽ maceriae soluit. Quia
filii. hereditatẽ habebimus: Et quid uocabitar
ipsa hereditas. nisi pax Uidete. quia exheredat
sunt : qui non amant pacẽ. Non autẽ amant pae
quidiuidunt unitatẽ. Pax possessio piorũ pos¬
sessio heredũ. Et qui sunt heredes filii. Audi

Expanded text:
Unde continuo subjungit: «Declinantes autem Unde continuo subjungit: «Declinantes autem in strangulationem abducet» «Dominus cum operantibus injustitiam:» id est, quorum facta imitati sunt; quia eorum praesentes laetitias amaverunt, et futura supplicia non crediderunt. Qui ergo recti sunt corde, et non declinant, quid habebunt? Jam veniamus ad ipsam haereditatem, fratres, quia filii sumus. Quid possidebimus? quae est haereditas? quae patria nostra? quid vocatur? Pax. Per hanc vos salutamus, hanc vobis annuntiamus, hanc suscipiunt montes, et colles justitiam . Ipsa est Christus: «Ipse enim est pax nostra, qui fecit utraque unum, et medium parietem maceriae solvit» . Quia filii sumus, haereditatem habebimus. Et quid vocabitur ipsa haereditas, nisi pax? Et videte quia exhaeredati sunt qui non amant pacem: non autem amant pacem, qui dividunt unitatem. Pax possessio piorum est, possessio haeredum. Et qui sunt haeredes? Filii. Audite
Abbreviated transcription (Latin):
derelinquet uirgã peccatorũ suꝑ sortem
Dequibus paulo ante dixi qui uolimtatem
dĩ sequuntur. non uoluntatẽ sua sequi dñi
uolunt: Faciunt illũ precedentẽ et se se¬
quentes. non autẽ se precedentes & illũ sequen¬
tem. Et in omnibus eum bonũ inueniunt:
siue emendantẽ site consolantẽ. siue exercen¬
tem. siue coronantẽ. siue purgantẽ. si ue
inluminantẽ . Sicut apostolus ait. Scimus
qm̃ diligentibus dm̃. omnia cooperant᷑ inbo¬
nũ. &ideo sequitur. Benefac dñe bonis a
rectis corde. Sicut autẽ declinat amalo et
facit bonũ rectus corde: quia non zelat in
peccatoribus. pacẽ peccatorũ intuens: sic
praui cordius qui scandalizatus inuiis dñi. de¬
clinat adõ et facit malũ. & in aescatus dulce¬
dine seculi. et ea in laqueatus & captus. ama.¬
ras poenas luit. Declinanti enim adõ cuius
discrplinã ferre noluit: fit illi per iudictũ
dĩ uerus laqueus. falsa malorũ felicitas.

Expanded text:
derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem de quibus paulo ante dixi, qui voluntatem Dei sequuntur, non voluntatem suam. Sed qui sequi Deum volunt, faciunt illum praecedentem, et se sequentes; non autem se praecedentes, et illum sequentem: et in omnibus eum bonum inveniunt, sive emendantem, sive consolantem, sive exercentem, sive coronantem, sive purgantem, sive illuminantem, sicut Apostolus ait, «Scimus quoniam diligentibus Deum, omnia cooperantur in bonum» . Et ideo sequitur, «Benefac, Domine, bonis, et rectis corde.» 10. Sicut autem declinat a malo, et facit bonum rectus corde , quia non zelat in peccatoribus, pacem peccatorum intuens ; sic pravi cordis, qui scandalizatur in viis Domini, declinat a Deo, et facit malum, et inescatur dulcedine saeculi, et ea illaqueatus et captus amaras poenas luit. Declinanti autem a Deo, cujus disciplinam ferre noluit, fit illi per judicium Dei verus laqueus falsa malorum felicitas.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc o ut non extendant iusti in mniquitatem
manus suas. Ut ad tempus ferant iusti iniquos
dominantes. & intelligant non. eẽ. hoc sẽptnũ.
omnis potentatus. et omnis potestas. ut sit dñs
omnia in omnibus. Ad hoc se seruantes. et hoc
corde contemnplantes adhu̾c infide retinente ᷤ
& ut uideant perdurantes. non extendunt
manus suas in iniquitatẽ. Nam siuid eant.
quu semꝑ ẽ. uirga peccatorũ suꝑ sortẽ iustoꝵ
cogitant apud se et dicunt. Quid mihi ꝓdest
quia iustussũ : semꝑ mibi dominabit᷑ iniqutis.
et semꝑ seruus ero: Faciã ergo et ego miqui¬
Itatẽ. quia nihil prodest tenere iusticiam
Ne autẽ hoc dicat. insinuatur illi fides. quia
ad tempus potest eẽ. uirga peccatorũ suꝑ
sortẽ iustorũ. Non eam relinquet dñs sup
sortẽ iustorũ. ut non extendant iusti mini¬
quitatẽ manus suas. et ferant iniquitatem.
non faciant. Melius. ẽ. onĩ in iustitiã ferre
quam facere. Unde non semꝑ erit: quia non

Expanded text:
hoc? «Ut non extendant justi ad iniquitatem hoc? «Ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas:» ut ad tempus ferant justi iniquos dominantes, et intelligant non esse hoc sempiternum, omnis potentatus, et omnis potestas, ut sit Deus omnia in omnibus . Ad hoc se servantes, et hoc corde contemplantes, et adhuc in fide retinentes, et ut videant perdurantes, «non» extendunt «manus suas in iniquitatem.» Nam si videant quia semper est virga peccatorum super sortem justorum, cogitant apud se, et dicunt: Quid mihi prodest quia justus sum? Semper mihi dominabitur iniquus, et semper servus ero? Faciam ergo et ego iniquitatem; quia nihil prodest tenere justitiam. Ne autem hoc dicat, insinuatur illi fides, quia ad tempus potest esse virga peccatorum super sortem justorum: «non» eam «relinquet Dominus super sortem justorum, ut non extendant justi in iniquitatem manon faciant. Melius est enim injustitiam ferre quam facere. Unde non semper erit? «Quia non
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ non relinquet dñs uirga peccatorũ suꝑ
sortẽ iustorũ. Sentitur ad tempus uirga pec¬
catorũ suꝑ sortẽ iustorũ. sed nonibi relinquet᷑:
non erit in act̾nũ. Ueniet tempus. quando unus
agnoscatur dñs. Ueniet tempus. quando xp̃c
inclaritate sua apparens. congreget ante se
om̃s gentes. et diuidat eos sicut diuidit pastor
hedos ab ouibus. Oues ponat ad dextrã hedos
ad sinistrã. Et uidebis ibi multos seruos int̾
oues: multos dominos inter edos. Etrurscs
multos dominos inter oues: multos seruos int̃
hedos. Non enim quia sic consolati sumus ser¬
uos: omnes serui boni sunt. aut quia sic reprȩ¬
hendimus suꝑbiam dominorũ: omnes domini.
mali sunt. S̾unt boni fideles dñi. et sunt mali.¬
Et sunt boni fideles serui. et sunt mali. Sed
quandiu serui boni seruiunt malis dominis.
ferant adtempus. quia non derelinquet dñs
uirgã peccatorũ suꝑ sortẽ iustorũ. Quare

Expanded text:
«Quoniam non derelinquet Dominus virgam peccatorum super «Quoniam non derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem justorum.» Sentitur ad tempus virga peccatorum super sortem justorum; sed non ibi relinquitur, non erit in aeternum. Veniet tempus, quando unus agnoscatur Deus; veniet tempus, quando Christus in claritate sua apparens congreget ante se omnes gentes, et dividat eas, sicut dividit pastor haedos ab ovibus: oves ponet ad dexteram; haedos ad sinistram . Et videbis ibi multos servos inter oves, et multos dominos inter haedos; et rursus multos dominos inter oves, multos servos inter haedos. Non enim quia sic consolati sumus servos, omnes servi boni sunt; aut quia sic repressimus superbiam dominorum, omnes domini mali sunt. Sunt boni fideles domini, et sunt mali: sunt boni fideles servi, et sunt mali. Sed quamdiu servi boni serviunt malis dominis, ferant ad tempus: «Quia non derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem justorum.» Quare
Abbreviated transcription (Latin):
meliores seruiunt agrotis. quantomagis non
debet dedignari homo exxamino et extota
bona uoluntate cumdilectione seruire dño
et malo o Ecce seruit melior de teriori. sed
ad tempus. Quod autẽ dixi de dño et seruo. ñ¬
hoc intelligite de potestatibus et regibus. de
omnibus culminibus huius saeculi. Aliquando
enm potestates bone sunt. timent dm̃: aliquan¬
do nontiment din. lulianus extitit infidelis
imperator. Nonne extitit apostata iniquus
idolatra milites xp̃iani sertuerunt impera¬
tori infideli. Ubi uemebatur ad causam xp̃i.
non agnoscebant nisi illũ qui incaelo erore
diom a& uolebat ut iqolacolerent ut purificarent: preponebant
contra illam gentẽ. statĩ obtemperabant.
Distinguebant dnm aeternũ a domino tem
porali. & tamen subditi erant propt̾ dnm
acternũ etiam domino temporali. Sed nũ qiđ̃
sic erit semꝑ. ut iniqui imperent iustis  Non
sic erit. Uidete enim. quid dicit iste psalmus.

Expanded text:
meliores serviunt aegrotis; quanto magis non meliores serviunt aegrotis; quanto magis non debet dedignari homo, ex toto animo, et ex tota bona voluntate, cum tota dilectione servire domino etiam malo? Ecce servit melior deteriori, sed ad tempus. Quod autem dixi de domino et servo, hoc intelligite de potestatibus et regibus, de omnibus culminibus hujus saeculi. Aliquando  potestates bonae sunt, timent Dominum, aliquando non timent Dominum. Iulianus extitit iimperator, nonne exstitit apostata, iniquus idololatra? Milites Christiani servierunt imperatori infideli. Ubi veniebatur ad causam Christi non agnoscebant, nisi illum qui in coelo erat. Quando volebat ut idola colerent, ut thurificarent, praeponebantcontra illam gentem, statim obtemperabant. Distporali; et tamen subditi erant propter dominum aeternum, etiam domino temporali. 8. Sed numquid sic erit semper, ut iniqui imperent justis? Non sic erit. Videte enim quid dicat iste psalmus:
Abbreviated transcription (Latin):
diuites xp̃o. qui illis componit domũ: ut si fuit
ibi seruus infidelis. conuertat illũ. et non ei
dicat dimitte dñm tuũ. iam cognouisti eum
qui uerus .ẽ dñs. Ille forte impius .ẽ. & iniquus
tuiam fidelis et iustus. In dignũ est: ut iustus
set fidelis seruiat iniquo et infideli. Non hoc
ei dixit. sed magisserui. Et ut corroboraret
seruũ. hoc dicit. Ex emplo meo serui. prior
seruiui iniquis. Dñs enim tanta inpassione
sustinens: aquib sustinuit. nisi dñs aseruis:
& a quibus. nisi amalis seruis: Nam si fuissent
boni serui. honorarent dñm suũ. Sed quia
mali serui erant. inuriauerunt. Ille quid
contra. reddidit: dilectionẽ pro odio. Ait enĩ.
Pater ignosce illis. quia nesciunt quid faciunt.
Sidñs caeli et terrȩ perquẽ facta sunt omnia
seruiuit in dignis. rogauit proseuientibus et
furontibus: & tamquã medicũ se exhibuit
ad ueniens: nam et medici & arte et sanitate

Expanded text:
divites Christo, qui illis componit domum! ut si fuit divites Christo, qui illis componit domum! ut si fuit ibi servus infidelis, convertat illum Christus, et non ei dicat, Dimitte dominum tuum; jam cognovisti eum qui verus est dominus: ille forte impius est et iniquus, tu jam fidelis et justus; indignum est ut justus et fidelis serviat iniquo et infideli. Non hoc ei dixit, sed magis, Servi: et ut corroboraret; servum, hoc dixit, Exemplo meo servi; prior servivi iniquis. Dominus enim tanta in passione sustinens, a quibus sustinuit, nisi dominus a servis? et a quibus, nisi a malis servis? Nam si fuissent boni servi, honorarent dominum. Sed quia mali servi erant, injuriaverunt. Ille quid contra? Reddidit dilectionem pro odio: ait enim, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Si Dominus coeli et terrae, per quem facta sunt omnia, servivit indignis, rogavit pro saevientibus et furentibus, et tanquam medicum se exhibuit adveniens nam et medici et arte et sanitate
Abbreviated transcription (Latin):
amelioribus. Sed exempli gratia. unam rem dico
Hlinc cognoscite grandus omniũ potestatum
Prima et cotidiana potestas hominis in hominẽ:
ani est : inseruũ. Prope om̃s domus. habent
huius modi potestatẽ. Sunt dñi. sunt et serui.
Diuersa sunt nomina sed homines et homines.
paria sunt nomina. & quid dicit apostolus
seruos dominis suis subditos. eẽ serui ab audite
dominis ur̃is secundũ carnẽ : quia . ẽ. dñs scđm
sp̃m. Ille ẽ uerus dñs et aet̾nus isteͥ autẽ tempora¬
les scđm tempus. Tu cum ambulas inuia: cũ uiuis
Cum enim xp̃o iubente seruis homini. non illi
seruis sed illi qui iussit. E.thoc ait. O baedite
dominis ur̃is secundũ carnẽ. cumtimore et tre¬
more imsimplicitate cordis. non adoculũ ser¬
uientes quasi hominibus placentes. sed quasi ser
ui xp̃i facientes uoluntatẽ dĩ ex animo cum
bona uoluntate. Ecce non fecit deseruis libe¬
ros. sed malis serius bonos seruos. Quantũ debeol

Expanded text:
a melioribus. Sed exempli gratia unam rem dico; a melioribus. Sed exempli gratia unam rem dico; hinc conjicite gradus omnium potestatum. Prima et quotidiana potestas hominis in hominem domini est in servum. Prope omnes domus habent hujusmodi potestatem. Sunt domini, sunt et servi; diversa sunt nomina: sed homines et homines paria sunt nomina. Et quid dicit Apostolus, docens servos dominis suis subditos esse? «Servi, obaudite dominis vestris secundm. Ille est verus dominus et aeternus; isti autem temporales secundum tempus. Tu cum ambulas in via, cum vivisCum enim Christo jubente servis homini, non illi servis, sed illi qui jussit. Et hoc ait: «Obaudite dominis vestris secundum carnem, cum timore et tremore, in simplicitate cordis; non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed quasi servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate» . Ecce non fecit de servis liberos, sed de malis servis bonos servos. Quantum debent
Abbreviated transcription (Latin):
caelũ et terram. quia ds incrementũ dedit. Ergo
montes incircuitu eius. Sed quomodo montes in
et dñs in crrcuitu plebis suae : constringit dñs
plebẽ suam inunũ uinculũ caritatis et pacis. ut
qui confidunt in dño sicut mons syon non commo¬
ueantur in acternũ: et hoc ẽ. ex hoc etusq in sȩ¬
culũ. Qm̃ non derelinquit uirgã peccatorum
suꝑ sortẽ iustorũ : ut non extendant iusti mini¬
quitatẽ manus suas. Modo quidẽ insti aliquan¬
tũ laborant. et modo aliquando iniusti dominan¬
tur iustis. Quibus modis: aliquando in iusti per¬
ueniunt adhonores saeculi. Cumꝑuenerint et
facti fuerint uel iudices uel reges: quia hoc facit
đs propt̃ disciplinã plebis suae: propt̃ discipli¬
nam populi sui non potest fieri. nisi ut exhi¬
beatur illis honor. debetus potestati. Ordinauit
enim sic ds ecclesiã suam. ut omnis potestas or¬
dinata in saeculo habeat honorẽ. et aliquando

Expanded text:
coelum et terram; quia «Deus incrementum dedit» . Ergo coelum et terram; quia «Deus incrementum dedit» . Ergo «montes in circuitu ejus.» Sed quomodo «montes inet Dominus circuitu plebis suae,» constringit Dominus plebem suam in unum vinculum charitatis et pacis, ut qui confidunt in Domino sicut mons Sion, non commoveantur in aeternum: et hoc est, «ex hoc et usque in saeculsuper sortem justorum, ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas.» Modo quidem justi aliquantum laborant, et modo aliquando injusti dominantur justis. Quibus mobis? Aliquando injusti perveniunt ad honores saeculi: cum pervenerint et facti fuerint vel judices, vel reges, quia hoc facit Deus propter disciplinam plebis suae, propter disciplinam populi sui; non potest fieri nisi ut exhibeatur illis honor debitus potestati. Ordinavit enim sic Deus Ecclesiam suam, ut omnis potestas ordinata in saeculo habeat honorem, et aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
qui periustitiã suam montes. eẽ. uoluerunt sicut
iudaei quidã uel pharisei principes eorũ. sic
reprehenduntur. Ignorantes enim dĩ iustitiam
et suam uolentes constituere: iustitiae dĩ non sunt
subiecti. Qui autẽ subiecti sunt. sic sunt alti
ut humiles sint. Et quia magni sunt. montes
dicuntur. Quia uero subiecti sunt dõ. ualles st̃
Et quia habent capacitatẽ pietatis. susciptunt
abundantiam pacis. et mnundatione transmittunt
ad colles. Modo tamen tu uide quos montes ames
Siuis amari abonis montibus. noli spem ponere
nec in bonis montibus. Nam qualis mons erat pau¬
lus: quando inuenitur talis: de magnitudie lo¬
facile inueniri: & tamen timebat: ne passer ills
in illo poneret spem. Etquidait: Numqui d pro
uobis crucifixus .ẽ. & Sed leuate oculos in montes
unde auxiliũ ueniat uobis: Quia ego plantaui.
apollorigauit. Sed auxiliũ ur̃m adño qui fecit

Expanded text:
qui per justitiam suam montes esse voluerunt, sicut qui per justitiam suam montes esse voluerunt, sicut Judaei quidam vel Pharisaei principes eorum, sic reprehenduntur: «Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti» . Qui autem subjecti sunt, sic sunt alti, ut humiles sint. Et quia magni sunt, montes dicuntur; quia vero subjecti sunt Deo, valles sunt: et quia habent capacitatem pietatis, suscipiunt abundantiam pacis et inundationem transmittunt ad colles. Modo tamen tu vide quos montes ames. Si vis amari a bonis montibus, noli spem ponere nec in bonis montibus. Nam qualis mons erat Paulus? quando invenitur talis? Tantae facile inveniri? Et tamen timebat ne passer ille in illo poneret spem: Et quid ait? «Numquid Paulus pro vobis crucifixus est» ? Sed levate oculos in montes, unde auxilium veniat vobis; quia, «Ego plantavi, Apollo rigavit:» sed auxilium vestrum a Domino, qui fecit
Abbreviated transcription (Latin):
responde. Indño confido. quomodo dicitis aninȩ
meae. trans migra inmontes sicut passer  Bonũ
est enim tibi. ut in illos montes leues oculos:
unde tibi auxiliũ ad ño sit. ut euadas sicut passer
demuscipula uenantiũ. non traus migres inmon¬
tes. Passer enim instabilis res est. etto mouetur
cito uolat. hinc & inde. Sed tu confide in dño. et
eris sicut monssyon. non commoueberes in aet̾nũ
et non trans migrabis in montes sicut passer.
Numquid ibi sic nominauit montes ut dum
diceret : sed montes tales ama. in quibus dñs est
Tunc autẽ te amant ipsi montes. si nonillis spẽ
posueris. Uidete fr̃s. quales sunt montes dĩ.
Nam inde sic nominati sunt alio loco. lustitia
tua sicut montes dĩ. Non iustitia ipsorũ. sedus¬
titia tua. Audi talem montẽ apłm. Ut inuenar
millo inquit non habens meam iusticiã. quae
exlege .ẽ. sed eam quȩ ẽ. perfidẽ xp̃i. Illi autẽ

Expanded text:
responde: «In Domino confido; quomodo dicitis animae responde: «In Domino confido; quomodo dicitis animae meae, Transmigra in montes sicut passer» ? Bonum est enim tibi ut in illos montes leves oculos unde tibi auxilium a Domino sit, ut evadas sicut passer de muscipula venantium, non transmigres in montes. Passer enim instabilis res est; cito movetur, cito volat hinc et inde. Sed tu confide in Domino, et eris sicut mons Sion; non commoveberis in aeternum, et non transmigrabis in montes sicut passer. Numquid ibi sic nominavit montes, ut de Domino diceret? 6. Sed montes tales ama, in quibus Dominus est. Tunc autem te amant ipsi montes, si non in illis spem posueris. Videte, fratres, quales sunt montes Dei. Nam inde sic nominati sunt in alio loco: «Justitia tua sicut montes Dei» . Non justitia ipsorum, sed «justitia tua.» Audi talem montem Apostolum: «Ut inveniar in illo,» inquit, «non habens justitiam meam quae ex lege est, sed eam quae est per fidem Christi» . Illi autem
Abbreviated transcription (Latin):
malas. Non enim putetis fr̃s. quia potuerunt
fieri hereses: peraliquas paruas animas. Non
fecerunt hereses: nisi magni homines. Sed quan¬
tum magni tantũ mali montes. Non enim
montes erant tales. qui susctperent pacẽ aut col
adiabolo patre suo. Montes ergo erant. Ad
tales montes. caue nefugias uenturi sunt enim
homines : et dicturi tibi. Magnus ille uir. et
magenis ille homo qualis fuit ille donatus.
Qualis ẽ maximianꝰ. Et nescis futinus qualis
fuit. et ille arrius qualis fuit . om̃s istos monas
nominaui. sed naufragosoᷤ Uidetis quia lucet
de illis aliqua flamma sermonis. et aliquis deipsis
ignis accenditur Sinauigatis in ligno et noctem
patimini id est calicẽ huius uitae non uos fallant
nec dirigatis illuc nauẽ: Ibi sunt saxa. ubi nau¬
fragia magna fiunt. Cum ergo tibi laudati fu¬
erint isti montes. & coeperit tibi suaderi ut uenus
ad ipsos montes. quasi ad auxiliũ. et ibi requiescas:

Expanded text:
malas. Non enim putetis, fratres, quia potuerunt malas. Non enim putetis, fratres, quia potuerunt fieri haereses per aliquas parvas animas. Non fecerunt haereses, nisi magni homines: sed quantum magni, tantum mali montes. Non enim montes erant tales qui susciperent pacem, ut colla diabolo patre suo. Montes ergo erant ad tales montes cave ne fugias. Venturi enim sunt homines, et dicturi tibi: Magnus ille vir, et magnus ille homo. Qualis fuit ille Donatus! qualis est Maximianus ! et nescio quis Photinus, qualis fuit! et ille Arius qualis fuit! Omnes istos montes nominavi, sed naufragosos. Videtis quia lucet de illis aliqua flamma sermonis, et aliquis de ipsis ignis accenditur. Si navigatis in ligno, et noctem patimini, id est, caliginem hujus vitae; non vos fallant, nec dirigatis illuc navim: ibi sunt saxa, ibi naufragia magna fiunt. Cum ergo tibi laudati fuerint isti montes, et coeperit tibi suaderi ut venias ad ipsos montes, quasi ad auxilium, et ibi requiescas;
Abbreviated transcription (Latin):
ineos in montes: unde ueniet auxiliũ mihi.
Et ne ibi remaneas: auxiliũ ineũ inquit ad ño
qui fecit caelũ et terrã. Rursus susctpiant
montes pacem populo tuo Cumdixit suscipi¬
ent: ostendit aliũ. eẽ. fontẽ pacis. unde alli
susoipiunt: rursus amontibus inlummã : Sed
ut dixit in luminas tu ad mirabilit̃ amontib
aetnis: Item hoc loco cum dixisset montes in
circuitu eius : ne tu rursus remaneres inmonti¬
bus statim sub iunxit. et dñs incircuitu plebis
suae. ut tua spes non sit in montibus. sed in illo
qui inluminat montes. Cum enim ille habitat
in montibus id est in sc̃is ipse .ẽ. in circuitu ple¬
bis suae. et ipse murauit plebẽ suã munim̃tao
sp̃uali. nemoueatur in aeternũ At uero deillis
montibus malis quando loquitur scriptura: non
eis addit dñm. Tales montes iam sȩpae diximꝰ
uobis significant magnas quasdã animas. sea

Expanded text:
meos in montes, unde veniet auxilium mihi:» meos in montes, unde veniet auxilium mihi:» et ne ibi remaneas, «Auxilium meum,» inquit, «a Domino, qui fecit coelum et terram.» Rursus, «Suscipiant montes pacem populo tuo:» cum dixit, «Suscipiant,» ostendit alium esse fontem pacis unde illi suscipiunt. Rursus, «A montibus illuminans:» sed, «Tu,» dixit; «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis.» Item hoc loco cum dixisset, «Montes in circuitu ejus;» ne tu rursum remaneres in montibu, statim subjunxit, «Et Dominus in circuitu plebis suae:» ut tua spes non sit in montibus, sed in illo qui illuminat montes. Cum enim ille habitat in montibus, id est in sanctis, ipse est in circuitu plebis suae; et ipse muravit plebem suam munimento spirituali, ne moveatur in aeternum. At vero de illis montibus malis quando loquitur Scriptura, non eis addit Dominum. Tales montes, jam saepe diximus vobis, significant magnas quasdam animas, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cipio erat uerbũ. et uerbũ erat apud dm̃ et dserat
uerbũ uidebat et p̃dicaiuit nobis ut crederemꝰ
Et monte suscipiente pacẽ susceperunt colles
iustitiam. Quia de ipsis montibus quidait ÷ non
dixit ase habent pacẽ. uel instituunt pacẽ uel
generant pacẽ. sed suscipiunt pacẽ. Unde sus¬
cipiunt pacẽ : dñs est. Sic ergo leua oculos
tuos ad montes propt̾ pacẽ. ut auxiliũ tuum
adño sit qui fecit caclũ & terram. Rursus illos
in luminant montes sed inluminans tu amontib
aeternis. Permontes istos quos aet̃nos eẽ uolu¬
isti: praedicans euangeliũ : tuinluminas nonmon¬
tes. Tales ergo montes. in circuitu hierusalẽ.
Et ut noueritis quales sint montes incirtuitu
eius: ubi cominemorauit montes bonosseriptu¬
ra.: ualde raro et difficile. aut forte numquã:
et nonstatĩ ibi nominat dm̃: aut simul signi¬
ficat. nespes remaneat in montibus. Ecce uide¬
te quam multa commemoraui. Leua oculos

Expanded text:
cipio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum» : videbat, praedicavit nobis ut crederemus. Et per montes suscipientes pacem, susceperunt colles justitiam: quia de ipsis montibus quid ait? Non dixit, A se habent pacem, vel, instituunt pacem, vel, generant pacem; sed, suscipiunt pacem. Unde suscipiunt pacem, Dominus est. Sic ergo leva oculos tuos ad montes propter pacem, ut auxilium tuum sit a Domino, qui fecit coelum et terram. Rursus illos  . Non dixit, Illuminant montes; sed, «Illuminans tu a montibus aeternis:» per montes istos quos aeternos esse voluisti, praedicans Evangelium, «tu illuminans», non montes. Tales ergo «montes in circuitu» Jerusalem. 5. Et ut noveritis quales sint montes in circuitu ejus; ubi commemoravit montes bonos Scriptura, valde raro et difficile, aut forte nunquam non et statim ibi nominat Dominum, aut simul significat, ne spes remaneat in montibus. Ecce videte quam multa commemoravi. «Levavi oculos
Abbreviated transcription (Latin):
ait non sponte : sed propt̾ eũ qui fubiecit inspe.
Omnẽ creaturam dixit in hominibus. etiam
nuͦndũ credentibus. sed tamen credituris. inge¬
mescere. creaturã in laboribus. Numquid nam
in his tantũ qui nondũ crediderunt: lam uero
inhis qui crediderunt. nongemit nec parturit
creatura. Nonsolũ autẽ inquit. sed et nos ipsi
primitias fp̃s habentes. id est qui iam sp̃u dõ ser¬
uimus. qui iammente dõ credimus. et in ipsa fide¬
iusuĩ primitias quascam dedimus. ut primitias nr̃as
sequamur Ergo et nos ipsi innobis metipsis in¬

Expanded text:
ait, «non sponte, sed propter eum qui subjecit in spe.» ait, «non sponte, sed propter eum qui subjecit in spe.» Omnem creaturam dixit in hominibus etiam non credentibus, sed tamen credituris, ingemiscere creaturam in laboribus. Numquidnam in his tantum gemit, qui nondum crediderunt? jam vero in his qui crediderunt non gemit, nec parturit creatura? «Non solum autem,» inquit, «sed et nos ipsi primitias spiritus habentes,» id est, qui jam spiritu Deo servimus, qui jam mente Deo credidimus, et in ipsa fide primitias quasdam dedimus, ut primitias nostras sequamur: ergo «et nos ipsi in nobismetipsis in
Abbreviated transcription (Latin):
tamen illi ciuitati. quantũ nos oportet desiderare.
quo nos ipse precessit. et ẽunde numquã recessit:
Non enim dñs sic uenit adnos. ut desereret an¬¬
gelos. Et illis mansit. & ad nos uenit. Illis mansit
in maiestate. ad nos uenit in carne. Eramus autẽ
ubi si redemptor nr̃ dicitur ille: captiui teneba¬
mur. Ubi ergo tenebamur: ut ille ueniret &¬
redimeret captiuos. U̾bi tenebamur: forte apud
barbaros. Peiores barbaris: diabolus & angeli eiꝰ.
Ipsi antea tenebant genus humanii. Ab his redemit
nos. qui non aurũ nec argentũ sed sanguinẽ suum
pronobis dedit. Quomodo autẽ homo uenerat
in captiuitatẽ : paulũ apłm interrogemus. Et enĩ
ipse precipue gemit inista captiuitate. suspirans
aet̾nȩ hierusalẽ. & docuit nos gemere exipso sp̃u
quo et ille impletus gemebat. Hoc enim ait.
Omnis creatura congemiscit. & dolet usq nuno
& iterũ. Uanitati enim. creatura subieeta est.

Expanded text:
amen illi civitati; quantum nos oportet desiderare, amen illi civitati; quantum nos oportet desiderare, quo nos ipse praecessit, et unde nunquam recessit? Non enim Dominus sic venit ad nos, ut desereret Angelos: et illis mansit, et ad nos venit; illis mansit in majestate, ad nos venit in carne. Eramus autem ubi? Si redemptor noster ille dicitur captivi tenebamur. Ubi ergo tenebamur, ut ille veniret redimere captivos? ubi tenebamur? Forte apud barbaros? Pejor est barbaris diabolus et angeli ejus. Ipsi antea tenebant genus humanum: ab eis redemit nos, qui non aurum neque argentum, sed sanguinem suum pro nobis dedit. 2. Quomodo autem homo venerat in captivitatem, Paulum apostolum interrogemus. Etenim ipse praecipue gemit in ista captivitate, suspirans aeternae Jerusalem; et docuit nos gemere ex ipso Spiritu quo et ille impletus gemebat. Hoc enim ait: «Omnis creatura congemiscit et dolet usque nunc.» Et iterum: «Vanitati enim creatura subjecta est,»
Abbreviated transcription (Latin):
qui inter illos psalmos. ẽ. quorũ fitulus
canticũ graduũ. Est autẽ sicut nostis uox ascen¬
dentiũ. Quo nisi ad illã supernã hierusalem
matrẽ omniũ nr̃m quae .ẽ. incaelis: Quae suꝑna:
ipsa et aeterna. Haec autẽ quae in terra fuit.
umbram habebat illius: Itaq ista cecidit : illa
permanet. Hsc̃ impleuit tempus predicationis
illa tłnet acternitatẽ reparationis nrãe.
Ab illa peregrinamur in hac uita. ad cius reditũ
suspiramus. tam diu miseri et laborantes. donec
adillam redeamus. Necciues nr̃i angeli dimisert̃
nos inperegrinatione. sed ad nuntiauerunt nobis
ipsũ regem uenturũ adnos. & uenit adnos. et
contemptus ẽ internos a nobis. et postea nobiscũ. fuit¬
et docuit nos contemni : quia contemptus ẽ. Docuit
tolerare. quia tolerauit. Docuit pati. quia pas¬
sus ẽ & promisit resurrecturos. quia resurret᷑
inseipso ostendens quid sperare debeamus. Siergo
resurrexisset. et ascendisset incaelũ. suspirabant tunc¬

Expanded text:
qui inter illos psalmos est, quorum est titulus, «Canticum graduum.» Est autem, sicut nostis, vox ascendentium: quo, nisi ad illam supernam Jerusalem, matrem omnium nostrum, quae est in coelis ? Quae superna est, ipsa et aeterna: haec autem quae in terra fuit, umbram habebat illius. Itaque ista cecidit, illa permanet: haec implevit tempus praedicationis, illa tenet aeternitatem nostrae reparationis. Ab illa peregrinamur in hac vita, ad ejus reditum suspiramus: tamdiu miseri et laborantes, donec ad illam redeamus. Nec cives nostri Angeli dimiserunt nos in peregrinatione, sed annuntiaverunt nobis ipsum Regem venturum ad nos. Et venit ad nos, et contemptus est inter nos a nobis, et postea nobiscum: et docuit nos contemni, quia contemptus est; docuit tolerare, quia toleravit; docuit pati, quia passus est; et promisit resurrecturos, quia resurrexit, in seipso ostendens quid sperare debeamus. Si ergo, resurrexisset et ascendisset in coelum, suspirabant t
Abbreviated transcription (Latin):
interpretatur uisio pacis. Qui non mouebuntur
in aeternũ : qui habitantꝰ hierusalẽ. Non com¬
mouebuntur in aeternũ quihabitant uisionem
pacis et pax super isrł. Ergo istł qui uidens
dm̃ est. uidens pacem. ẽ : et ipse isrł . ẽ. ethie¬
rusalem: Quia populus ille dĩ. ipsa ẽ. ciuitas
dĩ. Siergo uidens pacẽ hoc est uidens dm̃ me¬
rito et ds ipse ᷤpax. Ergo quia xp̃c filius dĩ
pax.ẽ.: ideo uenit colligere suos. et se cernere
abiniquis. Quibus iniquis: qui oderunt hierł
qui oderunt pacẽ. qui uolunt conscindere un¬
tatẽ. qui non credunt paci. qui falsam pacem
pronuntiant inpopulo. & non illã habent. Quib
pax uobiscũ : quos separant a pace orbis terrarũ
& quibus dicitur cũ sp̃u tuo. si in sp̃u eorũ esset
pax : nonne unitatẽ diligerent. & relinquerent
dissensionẽ falsũ ergo pronuntiant : et falsum
Audiunt. Nos uerũ pronuntiemꝰ & uerũ auduanꝰ
Simus isrł. & amplectamur pacẽ : Quia hierł

Expanded text:
movebuntur in aeternum? Qui inhabitant Jerusalem.» Non commovebuntur ergo in aeternum, qui inhabitant visionem pacis. Et «pax super Israel.» Ergo Israel qui videns Deum est, videns pacem est: et ipse Israel est et Jerusalem; quia populus ille Dei, ipsa est civitas Dei. Si ergo videns pacem, hoc est videns Deum; merito et Deus ipse est pax. Ergo quia Christus Filius Dei pax est, ideo venit colligere suos, et secernere ab iniquis. A quibus iniquis? Qui oderunt Jerusalem, qui oderunt pacem, qui volunt conscindere unitatem, qui non credunt paci, qui falsam pacem pronuntiant in populo, et non illam habent. Quibus 'pax vobiscum, quos separant a pace orbis terrarum et quibus dicuntur 'et cum spiritu tuo'. Si in spiritu eorum pax, nonne unitatem diligerent, et relinquerent dissensionem? Falsum ergo pronuntiantes, falsum audiunt. Nos verum pronuntiemus, et verum audiamus. Simus Israel, et amplectamur pacem; qu
Abbreviated transcription (Latin):
extinguitur. Non frustra ergo additũ est. suꝑ
matrem suã. Ab lactari enim om̃s possunt crescen¬
do. Quicrescit et sic ablactatur. bonũ illi est.
Quiautẽ adhuc suꝑ matrẽ suã est: pernitiosum.
Ergo cauendũ fr̃s et timendũ . ẽ. nequis ante tempꝰ
ablactetur. Nam om̃is grandis puer. separatur
alacte. Sed nequis tunc a lacte separetur. quando
adhuc suꝑ matrẽ suam est. Cum autẽ portatur
manibus matris : qui portatus . ẽ. utero : portatur
enim utero. ut nasceretur : portatur manibus
uterescat. lacte opus habet. adhuc suꝑ matrẽ
suam est. Nonergo uelit tunc exaltari animã
suã. cum forte minus idonous. ẽ ad capiendũ cibũ.
sedimpleat p̃ceptũ humilitatis Habet ubise ex¬
erceat. Credat inxp̃m. ut possit intelligere xp̃m.
Uidere uerbũ non potest: capere non potest
aequalitatẽ uerbi cumpatre : aequalitatẽ sp̃s¬
sc̃i cũ patre et uerbo. nondũ potest uidere. Credat

Expanded text:
exstinguitur. Non frustra ergo additum est, «super exstinguitur. Non frustra ergo additum est, «super matrem suam.» Ablactari enim omnes possunt crescendo. Qui crescit, et sic ablactatur, bonum est illi; qui autem adhuc super matrem suam est, perniciosum. Ergo cavendum, fratres, et timendum est ne quis ante tempus ablactetur. Nam omnis grandis puer separatur a lacte. Sed ne quis tunc a lacte separetur, quando adhuc super matrem suam est. Cum autem portatur manibus matris, qui portatus est utero portatus est enim utero, ut nasceretur; portatur manibus, ut crescat, lacte opus habet; adhuc super matrem suam est. Non ergo velit tunc exaltare animam suam, cum forte minus idoneus est ad capiendum cibum, sed impleat praecepta humilitatis. Habet ubi se exerceat: credat in Christum, ut possit intelligere Christum. Videre Verbum non potest, capere non potest aequalitatem Verbi cum Patre, aequalitatem Spirsancti cum Patre et Verbo nondum potest videre; credat
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe non .ẽ. exaltitũ cor meũ. neq in altũ elatist᷑
oculi mei. neq ingressussũ in magnis. neq inmi¬
rabilibus suꝑ me. Ecce quia malitia pariilus fui.
sed quia sensu non fui paruulłs. si non hum iliter
sentiebã sed exaltaui animã meã. retribuatur
mihi quod retribuitur paruulo qui ablactatur
amatre utiam panẽ sit idoneus manducare.
Ethaec ergo fr̃s sententia non displicet. quia
non .ẽ. contra fidẽ. Mouet me tamen. quia non
tantũ dictũ quemadmodũ qui ablatus. ẽ. alacte
sic retributio mnanima meã. sed additũ quẽ ad modũ
qui ablatus ẽ. a lacte suꝑ matrẽ suã. sic retributio
manima mea. Hic mihi nescio quid tale occurit.
ut uideam quia maledictum .ẽ. Ablactatur enĩ
non in fans. sediam grandiusculus. Qui autẽ in¬
firmus. ẽ. prima infantia quae uera infantia est.
suꝑ matrẽ suam . ẽ. Si forte fuerit alacte ablatus.

Expanded text:
«Domine, non est exaltatum cor meum, neque in altum elati sunt «Domine, non est exaltatum cor meum, neque in altum elati sunt oculi mei; neque ingressus sum in magnis, neque in mirabilibus super me.» Ecce quia malitia parvulus fui. Sed quia sensu non fui parvulus; «Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam;» retribuatur mihi quod retribuitur parvulo qui ablactatur a matre, ut jam panem sim idoneus manducare. 13. Et haec ergo, fratres, sententia non displicet, quia non est contra fidem. Movet me tamen, quia non tantum dictum est, «Quemadmodum qui ablatus est a lacte, sic retributio in animam meam;» sed additum est, «Quemadmodum qui ablatus est a lacte super matrem suam, sic retributio in animam meam.» Hic mihi nescio quid tale occurrit, ut videam quia maledictum est. Ablactatur enim non infans, sed jam grandiusculus: qui autem infirmus est prima infantia, quae vera infantia est, super matrem suam est; si forte fuerit a lacte ablatus,
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ factȩ sunt mihi lacrimȩ mee panęs die ac
nocte. dũ dicitur mihi cotidie ubiest dstuus.
Ut autẽ inueniret dm̃ siũ. quidegit: hȩc
meditatussũ inquit et effudi suꝑme animã meã
Ut inueniret dm̃ effudit superse animã fuam
superbim. altus esto propt̃ sapientiã. Audieui¬
dontẽ sententiã dehac re Nolite pueri effici
mentibus sed malicia infantes estote. ut mentib:
perfecti sitis. Certe explicatum . ẽ. fr̃s mei ubi nos
uoluit ds eẽ. humiles. ubi altos. Humiles propt̃
cauendã suꝑbiam. altos propt̃ capiendã sapientiã.
lactare ut nutriaris. Sic nutrire. et crescas: Sic
cresce ut panẽ manduces. Cum enim coeperis pa-¬
nẽ manducare. ab lactaberis. idest iam non tibi
opus erit lacte sed solido cibo. Et hoc uidetur
dixisse. Si non humiliter sentiebã. sed eoaltaui
animã meã. Id ẽ. si non mente. sed malitia paruu¬
lus fui. Quod significans. dixi superiora uerba.

Expanded text:
dixit? «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac dixit? «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus?» Ut autem inveniret Deum suum, quid egit? «Haec meditatus sum,» inquit, «et effudi super me animam meam» . Ut inveniret Deum, effudit super se animam suam. superbiam; altus esto, propter sapientiam. Audi evidentem sententiam de hac re: «Nolite pueri effici mentibus; sed malitia infantes estote, ut mentibus perfecti sitis» . Certe explicatum est, fratres mei, ubi nos Deus voluit esse humiles, ubi altos: humiles, propter cavendam superbiam; altos, propter capiendam sapientiam. Lactare, ut nutriaris; sic nutrire, ut crescas; sic cresce, ut panem manduces. Cum enim coeperis panem manducare, ablactaberis, id est, jam tibi non opus erit lac, sed solidus cibus. Et hoc videtur dixisse: «Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam;» id est, si non mente, sed malitia parvulus fui. Quod significans, dixit superiora verba:
Abbreviated transcription (Latin):
locorũ : quomodo ꝑ inter ualla loca altiora sunt.
Nam sitalis altitudo querenda. ẽ : uincunt nos aueᷤ
addm̃. Ergo intus ds altus .ẽ. et sp̃ualiter altus.
Nec peruenit anima ut contingat eum. nisi transi¬
erit se. Nam quicquid dedõ sentis secundũ corpꝰ.
multũ erras. Maltũ infans es. sisentis dedõ etiam
scđm animã humanã quod ds aut obliuiscatur.
aut ita sapiat ut desipiat. aut faciat aliquid et
poeniteat eũ. Omnia enĩ ista posita sunt inscrip¬
tura. ut nobis lactantibus commendaretur ds. ñ
ut propriae de illo sic audiamus. ita et intelligamꝰ.
quasi paeniteat dm̃. et modo aliquid dicat quod
non nouerat : et intelligat quod non intelligebat.
et remmiscatur quod oblitus erat. Talia enĩ animȩ
sunt nondi. Nisi ergo transierit et modũ animȩ
suae: non uidebit quia ds̃. ẽ. quod .ẽ. qui dix̃. egosũ
quisũ. Itaq ille cui dicebatur ubi .ẽ. dstuus.: quid

Expanded text:
locorum, quomodo per intervalla loca altiora sunt. locorum, quomodo per intervalla loca altiora sunt. Nam si talis altitudo quaerenda est, vincunt nos aves ad Deum. Ergo intus Deus altus est, et spiritualiter altus; nec pervenit anima ut contingat eum, nisi transierit se. Nam quidquid de Deo sentis secundum corpus, multum erras. Multum infans es, si sentis de Deo etiam secundum animam humanam, quod Deus aut obliviscatur, aut ita sapiat ut desipiat, aut faciat aliquid et poeniteat eum: omnia enim ista posita sunt in Scripturis, ut nobis lactentibus commendaretur Deus; non ut proprie de illo sic audiamus ista, et intelligamus quasi poeniteat Deum, et modo discat aliquid quod non noverat, et intelligat quod non intelligebat, et reminiscatur quod oblitus erat. Talia enim animae sunt, non Dei. Nisi ergo transierit et modum animae suae, non videbit quia Deus est quod est; qui dixit, «Ego sum qui sum» . Itaque ille cui dicebatur, «Ubi est Deus tuus,» quid