comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
estis. ꝓpt̾ baptismũ quo abliti estis.s.
ait ꝓpter u̾bũ qd̃ locutꝰ sum uobis. nisi
quia & in aqua u̾bũ mundat: Dȩtrahe
u̾bum. & quid est aqua nisi aqua: Acte¬
dit u̾bũ ad elem̃tũ & fit sacram̃tũ. ctiã
ipsum tanqm uisibile u̾bũ. Nam & de
hoc utiq dixerat. qnͣdo pedes discipłoꝵ
lauit. Qui lotus est ñ indiget ut lauet
s est totus mundꝰ. Unde & ista tanta
uirtus aquȩ ut corpꝰ tangat & cor ablu¬
at. nisi faciente u̾bo. ñ quia dicitur s
quia creditur: Nam & in ipso u̾bo aliud
est sonus transiens. aliud uirtus unma¬
nens. Hoc est u̾bũ fidĩ qd̃ p̃dicamꝰ ait
apls. quia si confessꝰ fueris in ore tuo
quia dñs est uĩc. & credideris in corde
tuo quia ds illũ suscitauit a mortuis:
saluus cris. Corde creditur ad iusticiã:
ore autẽ confessio fit ad salutem. Unde
& in actib apłoꝵ legitur. fide mundais
corda eoꝵ. Et in epła sua beatus petrus:
sic & uos inquit baptisma saluos fecit.

Expanded text:
pter baptismum quo abluti estis; sed ait: Propter verbum, quod locutus sum vobis, nisi quia et in aqua verbum mundat. Detrahe verbum, et quid est aqua nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum, etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam de hoc utique dixerat, quando pedes discipulis lavit. Qui lotus est, non indiget ut lavet, sed est mundus totus. Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat, et cor abluat, nisi faciente verbo: non quia dicitur, sed quia creditur? Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud virtus immanens. Hoc est verbum fidei quod praedicamus, ait Apostolus, Quia si confessus fueris in ore tuo quoniam Dominus est Jesus, et credideris in corde tuo quia Deus illum suscitavit a morsalvus eris. Corde creditur ad justitiam, ne ore autem fit confessio ad salutem. Unde et in Actibus apostolorum legitur: Fide mundans corda eorum. Et in Epistola sua B. Petrus: Sic et vos, inquit, baptisma salvos faciet,
Abbreviated transcription (Latin):
credenti. Finis autẽ dicit᷑. ñ quia con¬
sumit. s quia ꝑficit. Nam & finttũ cibũ
dicimꝰ qui manducabatur. & finitam
tunicã quȩ texebatur. Iilud ad consump-¬
tionẽ. hoc ad ꝑfectionem. Quiã gͦ quo
tendamꝰ ñ habemus. cũ ad xp̃m ꝑuene-¬
rimꝰ. ipse cursus nr̃i finis dicitur. Ex
ad iusticiam om̃i credenti. Intentio
referimꝰ. Et cũ ad eũ ꝑuenerimꝰ. ultra
qd̃ queramꝰ ñ habebimus. Dicitur enĩ
finis qui consumit. & dicit᷑ finis qͥ ꝑficit.
Auter quippe intelligimꝰ cũ audimꝰ. fini¬
tus est cibus qui manducabat᷑. & aliter
intelligimꝰ cũ audimꝰ finita est uestis
quȩ texebatur. In utroq audimꝰ. finitũ
est. S cibꝰ ut iam ñ esset. uestis ut ꝑfecta
Per fectio nr̃a xp̃c est. in illo enim ꝑficim᷑.
quia ipsiꝰ capitis m̃bra sumꝰ. Et ditꝰ
Nitium est uetus testam̃tũ. finis nouum.
Timor enim p̃ualet in lege: & initium
sapientiȩ timor dñi. Finis autẽ legis

Expanded text:
nis autem dicitur, non quia consumit, sed quia perficit. Nam et finitum cibum dicimus qui manducabatur, et finitam tunicam quae texebatur: illud ad consumptionem, hoc ad perfectionem. Quia ergo ultra quo tendamus non habemus, cum ad Christum pervenerimus, ipse cursus nad justitiam omni credenti. Intentio referimus; et cum ad eum pervenerimus, ultra quod quaeramus non habebimus. Dicitur enim finis qui consumit, dicitur finis qui perficit. Aliter quippe intelligimus cum audimus, Finitus est cibus qui manducabatur; et aliter intelligimus cum audimus, Finita est vestis quae texebatur: in utroque audimus, Finitum est; sed cibus ut jam non esset, vestis ut perfecta perfectio nostra Christus. In illo enim perficimur, quia ipsius capest Vetus Testamentum, finis Novum. Timor enim praevalet in lege, et initium sapientiae timor Domini. Finis autem legis
Abbreviated transcription (Latin):
on enim laus fidłi xp̃ia psalit l¬
noi. est qͥua credunt mortuũ ⁊ pill
s qura creunt tsurncisse xp̃m. Na
mortuũ & paganꝰ credit. Hoc tͥ ꝓ cri¬
mine obicit. quia in mortuũ credidisti.
Quegͥ laus tua: Credere resurrexisse
xp̃m. & sperare te resurrecturũ esse per
xp̃m. Hec est laus fidĩ. Si enĩ credide¬
ris in corde tuo quia dñs est iũc. & confes¬
sus fueris in oretuo eũ ds suscitauit a
mortuis: saluus eris. Non ait si confessꝰ
fueris quia eũ ds̃ tradidit occidendũ: s
quia cum ds̃ suscitauit a mortuis. si con¬
fessus fueris. saluus eris. Corde enĩ cre¬
aitur ad iusticiam: ore autẽ confessio fit
aa salutẽ. Quare autẽ credimꝰ & mortu¬
um: Quia credere eum resurrexisse non
possumꝰ. nͥ priꝰ mortuũ fuisse credamꝰ.
Quis enĩ resurgit. nisi mortuus fuerit:
Quis exꝑgiscitur. nisi priꝰ dormierit: S
nũqͥd qui dormit. ñ adiciet ut resurgat:

Expanded text:
on enim laus fidei Christianorum est, quia credunt mortuum Christum; sed quia credunt resurrexisse Christum. Nam mortuum et paganus credit; et hoc tibi pro crimine objicit, quia in mortuum credidisti. Quae igitur laus tua? Credere resurrexisse Christum, et sperare te resurrecturum esse per Christum: haec est laus fidei. «Si enim credideris in corde tuo quia Dominus est Jesus, et confessus fueris ore tuo quia eum Deus suscitavit a mortuis, salvus eris.» Non ait, Si confessus fueris quia Deus eum tradidit occidendum; sed, «quia eum Deus suscitavit a mortuis si confessus fueris,» tunc «salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam; ore autem confessio fit ad salutem» . Quare autem credimus et mortuum? Quia credere eum resurrexisse non possumus, nisi prius mortuum fuisse credamus. Quis enim resurgit, nisi mortuus fuerit? quis expergiscitur, nisi prius dormierit? Sed «numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat»
Abbreviated transcription (Latin):
& resurrectionis imbuta: Qd̃ si fieri
potuit aut potest. hoc & ego dico qs ac
tuus est. Si enim hoc ille dixit de lege
quã accepit gens una uideoꝵ. qͣnto uistĩ
dicit᷑ de lege naturȩ quã accepit unusg¬
sum genꝰ humanũ: Si ꝑ naturã iss

Expanded text:
et resurrectionis imbuta? quod si fieri et resurrectionis imbuta? quod si fieri potuit aut potest, hoc et ego dico, quod de s gratis mortuus est. si enim hoc ille dixit de lege quam accepit gens una ludaeorum, quanto iustius dicitur de lege naturae. quam accepit uniuersum genus humanum: \'si per naturam ius
Abbreviated transcription (Latin):
latuit sanguinis xp̃i. Non enĩ iniustus
ds̃ qui iustos fraudet mercede iusticie. si
eis ñ est annuntiatũ sacram̃tũ diuinita-¬
tis & humanitatis xp̃i. qd̃ manifestatũ
est in carne. Quomͦ enim crederent qd̃
ñ audirent. aut quomͦ audirent sine p̃¬
dicante: Fides enĩ ex auditu. sicut scͥp¬
dico inquit. Nunqͥd ñ audierunt: In¬
omnẽ t̾ram exiuit sonꝰ eoꝵ: & in fines
orbis t̾rȩ u̾ba eoꝵ. S anteqm hoc inci¬
pet fieri. anteqm̃ deniq usq ad fines
totiꝰ orbis t̾re p̃dicatio ipsa ꝑueniat.
qm̃ ñ desunt adhuc ultimȩ gentes li¬
cet ut phibetur paucissimȩ quib hoc
ñdum fuerit p̾dicatum. qͥd faciat hu-¬
mana natura. uł quid fecit quȩ uł ante
ñ audierat hoc futurũ. uł adhuc ñ cõ¬
perit factum. nisi credendo in dm̃ qui fe¬
cit celũ & t̾ram. a quo & se factam natu¬
raliter sentit. & recte uiuendo eiꝰ imple¬
at uoluntatẽ. nulla fide passionis xp̃i

Expanded text:
latuit sanguinis Christi. non enim iniustus latuit sanguinis Christi. non enim iniustus deus. qui iustos fraudet mercede iustitiae, si eis non est annuntiatum sacramentum diuinitatis et humanitatis Christi, quod manifestatum est in carne. quomodo enim crederent quod non audierunt ? aut quomodo audirent sine praedicante? fidos enim ex auditu, sicut scripti. sed dico, inquit: numquid non audierunt? inomnem terramexiit sonus eorujn et in fines orbis terrae uerba eorum. sed antequam hoc inciperet fieri, antequam denique usque ad fines totius orbis terrae praedicatio ipsa perueniat — quoniam non desunt adhuc ultimae gentes, licet ut perhibetur paucissimae, quibus hoc nondum fuerit praedicatumquid faciat humana natura uel quid fecit, quae uel ante non audierat hoc futurum uel adhuc non comperit factum nisi credendo in deum, qui fecit caelum et terram, a quo et se factam naturaliter sentit et recte uiuendo eius inpleat uoluntatcm nulla fide passionis Christi
Abbreviated transcription (Latin):
legis xp̃c ad iusticiã om̃i credenti. Hanc
itaq iusticiã dĩñ ĩ p̃cepto legis quo timor
solam utiliter legis uelut pedagogi ti¬
mor ducit. constitutã esse qui intelligit:
ipse intelligit qͣre sit xp̃ianus. Nam si
ꝑ legẽ iusticia: gͦ xp̃c gratis mortuus est.
Si autẽ ñ gratis mortuus est. in illo solo
iustificatur impiꝰ. cui credenti in eum
qui iustificat impiũ. deputat᷑ fides eiꝰ¬
ad iusticiã. Om̃s enĩ peccauerunt & e¬
gent gła dĩ. iustificati gratis ꝑ sangui-¬
nem ipsiꝰ. quia ñ est opꝰ sanis medicus.
s egrotantib. Unde ñ uenit ille uoca-¬
re iustos. s peccatores. Ac ꝑ hoc natu¬
ra humani generis ex illiꝰ uniꝰ p̃uari-¬
catoris carne ꝓcreata. si potest sibi suffi-¬
cere ad implendam legem ꝑficiendamq
iusticiã. de p̃mio debet esse secura. hoc
est de uita et̾na. etiam si in aliqua gente.
aut in aliquo suꝑiore tempore fides eam

Expanded text:
legis Christus ad iustitiae omni credenti. hanc legis Christus ad iustitiae omni credenti. hanc itaque iustitiae dei non in praecepto legis, quo timor solam utiliter legis uelut paedagogi timor ducit. constitutam esse qui intellegit, ipse intellegit quare sit Christianus. nam si per legem iustitia, ergo Christus gratis mortuus est. si autem non gratis mortuus est, in illo solo iustificatur impius, cui credenti in cum qui iustificat impium deputatur fides ad iustiam.omnes enim peccauerunt et egent gfiant, quia non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus; unde non uenit ille uocare iustos, sed peccatores. Ac per hoc natura humani generis ex illius unius praeuaricatoris carne procreata, si potest sibi sufficere ad inplendam legem perficiendamque iustitiam, de praemio debet esse secura, hoc est de uita aeterna, etiamsi in aliqua gente aut aliquo superiore tempore fides eam
Abbreviated transcription (Latin):
icitur sp̃c helye qui est sp̃c dĩ. cuiꝰ
particeps factus helyas illa potuit.
Sic dicit᷑ & dĩ iusticia quȩ nr̃a est: s dona¬
ta adõ. De qua loquens apls. iudeos
arguens dicit. Ignorantes dĩ iusticiam
& suã uolentes constituere. id est tanqͣm
a se sibi partam. Contra quales dicit.
Quid enĩ habes qd̃ ñ accepisti: Ex libro¬
iusticiã & suã uolentes constituere. iusti¬
ciȩ dĩ ñ sunt subiecti. De uideis hoc
dixit. qui de se p̃sumentes grãm repelle
uͦ iusticiã dicit eos uolentes constituere:
quȩ iusticia est ex lege. ñ quia lex ab ip¬
sis est constituta. s in legẽ quȩ ex dõ est
suã iusticiã constituerant. qnͣdo eandẽ
legem suis uirib se implere. posse crede¬
bant. Ignorantes dĩ iusticiã ñ qua iusti¬
cia ds̃ iustus est: s quȩ iusticia est ho-¬
tes constituere: iusticiȩ di ñ sunt subiecti.
Quȩ sit autẽ iusticia dĩ de qua hic loqͥtur.
conseq̃nter aꝑit adiungens. Finis enim

Expanded text:
iritus Eliae qui est spiritus Dei, cujus particeps factus Elias illa potuit: sic dicitur et Dei justitia quae nostra est, sed donata a Deo. De qua loquens Apostolus, Judaeos arguens dicit: Ignorantes enim Dei justitiam et suam volentes constituere, id est, tanquam a se sibi paratam. Contra quales dicit: Quid enim habes quod non accepisti ? Ijustitiam et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . De Judaeis hoc dixit, qui de se praesumentes gratiam repellebavero justitiam dicit eos volentes constituere, quae justitia est ex lege non quia lex ab ipsis est constituta, sed in lege quae ex Deo est suam justitiam constituerant quando eamdem legem suis viribus se implere posse credebant. Ignorantes Dei justitiam non qua justitia Deus justus est, sed quae justitia est hotes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. quae sit autem iustitia dei de qua hic loquitur consequenter aperit adiungens: finis enim
Abbreviated transcription (Latin):
autem ñ est ex fide: s qui fecerit ea uiuet
in illis. Non ait qui fecerit eã inuet in
illa: ut intelligas legẽ hoc loco ꝓ ipsis
oꝑib positam. Qui autẽ uiuebant in his
oꝑib. timebant utĩq ne si ea ñ fecissen.
lapidationẽ. uł crucẽ. uł aliqͥd huiꝰ mo¬
di paterentur. Ergo qui fecerit ea inqͥt
uiuet in illis: id est habebit p̃miũ ne
ista morte puniatur. Non gͦ apud d̃m.
Cuiꝰ ex fide si quis in hac uita uixerit. cũ
hinc excesserit. tunc eum magis habebit
p̃sentissimũ p̃mium. Non ita ex fide ui¬
uit. quisqͥs p̃sentia quȩ uidentur uel.
cupit uł timet. quia fidesdĩ ad inuisibi¬
lia ꝑtinet quȩ post dabunt᷑. Nam est &¬
ista quędam in oꝑib legis iusticia. qnͣdo
sine suo p̃mio relicta ñ est. ut qui fecerit

Expanded text:
autem non est ex fide, sed qui fecerit ea, vivet in illis. Non ait, Qui fecerit eam, vivet in ea; ut intelligas Legem in hoc loco pro ipsis operibus positam. Qui autem vivebant in his operibus, timebant utique ne, si non ea fecissent, lapidationem, vel crucem, vel aliquid hujusmodi paterentur. Ergo qui fecerit ea, inquit, vivet in illis; id est, habebit praemium, ne ista morte puniatur. Non ergo apud Deum, cujus ex fide si quis in hac vita vixerit, cum hinc excesserit, tunc eum magis habebit praesentissimum praemium. Non itaque ex fide vivit, quisquis praesentia quae videntur, vel cupit, vel timet; quia fides Dei ad invisibilia pertinet, quae post dabuntur. Nam est ista quaedam in operibus Legis justitia quando sine suo praemio relicta non est, ut qui fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
no ñ iustificat᷑. nec illa seruat quȩ tem¬
porale habent p̃miũ. nec illa quȩ et̾nũ.
Qui autẽ in oꝑib legis iustificatur. non
apud dm̃ iustificatur. quia tẽporalem
in de expectat uisibilemq mercedem.
S tam̃ est etiam ista ut dixi quȩdam ut
sic dicam t̾rena carnalisq iusticia. Nam
& ipse apłs eam iusticiam uocat. cũ alibi

Expanded text:
no non justificatur, nec illa servat, quae temporale habent praemium, nec illa quae aeternum. Qui autem in operibus legis justificatur, non apud Deum justificatur, quia temporalem inde exspectat, visibilemque mercedem. Sed tamen est etiam ista, ut dixi, quaedam, ut sic dicam, terrena carnalisque justitia. Nam et ipse Apostolus eam justitiam vocat, cu
Abbreviated transcription (Latin):
bis esse paulꝰ apls xpm dicit. Ac ꝑhoc
qui esurit hunc panẽ esuriat iusticiam.
s iusticiã quȩ de celo descendit. iusticiã
quã dat ds̃. ñ quã sibi facit homo. Si
enĩ nullam sibi homo faceret iusticiam:
ñ diceret idẽ apls de iudeis. Ignorantes
dĩ iusticiã & suã uolentes constituer.
iusticiȩ di ñ sunt subiecti. Inde erant
isti. qui panẽ de cęlo descendentẽ non
intelligebant. quia sua iusticia satiuali.
iusticiam di ñ esuriebant. Quid est hos
iusticia ddĩ & iusticia hominis: Iusticia
dĩ hic dicit᷑ ñ qua iustus est ds. s qͣm dal
homini ds. ut iustus sit homo ꝑ am.
Que autẽ erat illoꝵ iusticia: Qua de sul
uirib p̃sumebant: & qͣsi impletores le¬
gis scipsos ex sua uirtute dicebant. Ne¬
mo autẽ implet legem. nisi quẽ adut¬
uer at gr̃a. idest panis qui de celo aesan¬
ait. Legis enim plenitudo. cõpendio

Expanded text:
istum Paulus apostolus dicit . Ac per hoc qui esurit hunc panem, esuriat justitiam; sed justitiam quae de coelo descendit, justitiam quam dat Deus, non quam sibi facit homo. Si enim nullam sibi homo faceret justitiam, non diceret idem apostolus de Judaeis, Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Inde erant isti qui panem de coelo descendentem non intelligebant, quia sua justitia saturati, justitiam Dei non esuriebant. Quid est hoc, justitia Dei et justitia hominis? Justitia Dei hic dicitur, non qua justus est Deus, sed quam dat homini Deus, ut justus sit homo per Deum. Quae autem erat illorum justitia? Qua de suis viribus praesumebant, et quasi impletores Legis seipsos ex sua virtute dicebant. Nemo autem implet Legem, nisi quem adjuverit gratia, id est panis qui de coelo descendit. Legis enim plenitudo, compendio
Abbreviated transcription (Latin):
Sigͣ ideo ñ scdm scientiam ⁊elũ dĩ habent
quia ignorant dĩ iusticiã & uolunt suã
constituere. quia ex seipsis se iustificant.
ideo grãm ñ cognouerunt. quia gratis
saluari noluerunt. Quis est qui saluatur
giatis: In quo ñ inuenit saluator qͥd coro-¬
net. s qͥd damnet. Non inuenit mertia-
bonoꝵ: si inucnit merita supplicioꝵ. Hoc
la dĩ. Quid est egent gła dĩ: Ut ipse li¬
beret. ñ tu. Quia tu te liberare ñ potes.
indiges liberatore. Einis enim legis xp̃c¬

Expanded text:
zelum Dei habent, quia ignorant Dei justitiam et volunt suam constituere, quasi ex seipsis justi fiant; ideo gratiam Dei non cognoverunt, quia gratis salvari noluerunt. Quis est qui salvatur gratis? In quo non invenit Salvator quod coronet, sed quod damnet; non invenit merita bonorum, sed invenit merita suppliciorum. la beret, non tu: quia tu te liberare non potes, indiges liberatore. Quid est quod
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã om̃i credenti. Et quid est fi
unum sunt. Ibi tͥ finis est: & alibi uia est.
Noli herere in uia: & ñ ꝑuenire ad finem.
Ad quicqͥd aliud ueneris. transi usq quo
ꝑuenias ad finem. Quis est finis: Mi¬
chi autem adherere dõ bonum est. Ad-¬
hesisti dõ. finisti uiam. ꝑmanebis in pa¬

Expanded text:
justitiam omni credenti . Et quid est, fius sanctus unum sunt. Ibi tibi finis est: alibi via est. Noli haerere in via, et non pervenire ad finem. Ad quidquid aliud veneris, transi usquequo pervenias ad finem. Quid est finis? Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Adhaesisti Deo, finisti viam; permanebis in pa
Abbreviated transcription (Latin):
attendat ille excelsus. & dicat tͥ: erubu¬
isti de humilitate mea. ñ eris in darita¬
te mea. Discedat gͦ mala uerecundia.
accedat salubris impudentia. si impul¬
dentia dicenda est. S tam̃ fr̃s extorsu mͣ
ut hoc dicerẽ: nec timerẽ. ꝓrsus. Nolo
enim erubescamꝰ de xp̃i nomine i su¬
tetur nobis quia credidimꝰ in crucifoũ
in occisum. Elane in occisum. S ae qll
sanguis nisi manaret. ꝙyrographuns
peccatoꝵ nr̃oꝵ adhuc maneret. Poos¬
sus in occisum credidi. S hoc muls &
clu est qd sumpsit ae mẽ. ñ unde stais̃¬

Expanded text:
attendat ille excelsus, et dicat tibi, Erubuattendat ille excelsus, et dicat tibi, Erubuisti de humilitate mea, non eris in claritate mea? Discedat ergo mala verecundia; accedat salubris impudentia, si impudentia dicenda est: sed tamen, fratres, extorsi mihi ut hoc dicerem, nec prorsus enim erubescamus de Christi nomine. Insultetur nobis quod credimus in crucifixum, in occisum. Plane in occisum; sed de quo nisi sanguis manaret, chirographum peccatorum nostrorum adhuc maneret. Prorsus in occisum credidi: sed hoc in illo occisum est quod sumpsit de me, non unde feci
Abbreviated transcription (Latin):
dubitat. ꝓferre qd̾ corde conceptum est :
Intus fidem ds̃ uidet: s parũ est. Ne con¬
fittaris humilem: timeᷤ suꝑbos. Et ci
p̃ponis suꝑbos: qui ꝓ te displicuit suꝑbis.
Humilem times confiteri xp̃m. magnũ u̾bũ
dĩ. uirtutẽ dĩ. sapientiã dĩ ñ erubescis
confiteri. natũ. crucificũ. mortuũ. eru¬
bescis confiteri. Altus. excelsus. equalis
te quomͦ sanaheris. qui de medicam̃to
tuo erubescis: Elige tempꝰ. nunc est
tempꝰ. Postea contẽptus ille. ueniet am¬
mirandꝰ. Iudicatus ille. ueniet iudica¬
turus. Occisus ille. ueniet excitaturus.
Exhonoratus ille. ueniet honoraturus.
Modo. & postea. Modo in fide res est. post¬
ea in manifestatione crit. Elige hoc
tẽpore. qm partẽ teneas in futuro. De
xp̃i nomine erubescis. habes erubesci.
erubesci cum uenerit in gla sua. reddi¬
turus qd̾ ꝓmisit boñis. qd̾ minatus est
malis. Ubi eris tu: Quid facies: Si te

Expanded text:
dubitat proferre quod corde conceptum est? dubitat proferre quod corde conceptum est? Intus fidem Deus videt: sed parum est. Ne confitearis humilem, times superbos; et ei praeponis superbos, qui pro te displicuit superbis. Humilem times confiteri Filium Dei. Magnum Verbum Dei, virtutem Dei, sapientiam Dei non erubescis confiteri: natum, crucifixum, mortuum erubescis confiteri. Altus, excelsus et aequalte, quomodo sanaberis, qui de medicamento tuo erubescis? Elige tempus. Nunc est tempus: postea contemptus ille veniet admirandus, judicatus ille veniet judicaturus, occisus ille veniet excitaturus, exhonoratus ille veniet honoraturus. Modo, et postea: modo in fide res est, postea in manifestatione erit. Elige hoc tempore quam partem teneas in futuro. De Christi nomine erubescis? Ex eo quod erubescis ere, cum venerit in gloria sua redditurus quod promisit bonis, quod minatus est malis. Ubi eris tu? Quid facies, si te
Abbreviated transcription (Latin):
credat. sicut heretici faciunt. cũ catho¬
licam ueritatẽ. ñ quidẽ credunt. s tam̃
loquunt᷑. ut nr̃i esse credantur. Loquun¬
tur gͦ ueritatẽ in ore suo. ñ in corde suo.
Propt̾ea distinguendi erant ab illo de qͦ
dictũ est: qui loquitur ueritatẽ in cor¬
de suo. Hanc autẽ ueritatẽ catholicus
sicut in corde loquit᷑ quia ita credit:
ita & in ore debet ut ita p̃dicet. contra
istam uͦ nec in corde nec in ore habeat
falsitatẽ. ut & corde credat ad iusticiã.
& ore confessionẽ faciat ad salutem.
Nam & in illo psalmo cum dictum esset
qui loquitur ueritatẽ in corde suo: mox
etiam additũ est. qui ñ egit dolum in
sio fit ad salutem. Multi cre¬
dunt corde. & crubescunt confiteri ore.
Sciatis fr̃s. ie iam neminẽ esse paganor
qui ñ apud seipsum miretur & sentiat
erubescunt. faciunt a se longe salutem.
quia ore confessio fit ad salutem. Quia
ꝓdest corde credidisse ad iusticiã: si os

Expanded text:
credat: sicut haeretici, maximeque credat: sicut haeretici, maximeque licam ueritatem non quidem credunt, sed tamen loquuntur, ut nostri esse credantur. loquuntur ergo ueritatem in ore suo, non in corde suo. propterea distinguendi erant ab illo, de quo dictum est: qui loquitur ueritatem in corde suo. hanc autem ueritatem catholicus sicut in corde loquitur, quia ita credit, ita et in ore debet, ut ita praedicet; contra istam uero nec in corde nec in ore habeat falsitatem, ut et corde credat ad iustitiam et ore confessionem faciat ad salutem. nam et in illo psalmo, cum dictum esset: qui loquitur ueritatem in corde suo, mox etiam hoc additum est: qui non egit dolum in sio fit ad salutem . Multi credunt corde, et erubescunt confiteri ore. Sciatis, fratres, prope jam neminem esse Paganorum, qui non apud se ipsum miretur, et sentiat erubescunt, faciunt a se longe salutem: quia ore confessio fit ad salutem. Quid prodest corde credidisse ad justitiam, si os
Abbreviated transcription (Latin):
credebant. corde tenuerunt: Et tam̃
ore ad salutẽ ñ confitendo ꝑierunt: nͥ
quia penitentia reuixerunt. Quis ita
uanescat ut existimet apłm petrũ hoc
habuisse in corde qd̃ in ore. qnͣdo xp̃m
negauit: Nempe in illa negatione intꝰ
ueritatẽ tenebat: & foris m̃daciũ ꝓfere¬
bat. Curgͦ lacrimis diluit qd̃ ore nega
uerat. si saluti sufficiebat qd̃ corde tene¬
bat: Cur loquens in corde suo ueritatẽ
tam amaro fletu puniuit m̃daciũ quod
ore deꝓmpsit: nisi quia magnã uidit
esse ꝑnitiem. qd̾ corde quidẽ credidit ad
iusticiam. s ore ñ confessꝰ est ad salutẽ:
Quappter illud qd̃ scriptũ est qui loquit᷑
ueritatẽ in corde suo. ñ sic accipiendũ est.
qͣsi retenta in corde ueritate. loquendũ
sit in ore mendaciũ. S ideo dictum est
quia fieri potest ut loquatur quisq ore
ueritatẽ quȩ nichil ei ꝓsit si eam in cor-¬
de ñ teneat. id est si qd̃ loquit᷑ ipse non

Expanded text:
credebant, corde tenuerunt; et tamen credebant, corde tenuerunt; et tamen ore ad salutem non confitendo perierunt, nisi qui per poenitentiam revixerunt? Quis ita evanescat, ut existimet apostolum Petrum hoc habuisse in corde quod in ore, quando Christum negavit? Nempe in illa negatione intus veritatem tenebat, et foris mendacium proferebat. Cur ergo lacrymis diluit querat, si saluti sufficiebat, quod corde credebat? cur loquens in corde suo ueritatem tam amaro fletu puniuit mendacium, quod ore depromsit, nisi quia magnam uidit esse perniciem, quod corde quidem credidit ad iustitiam, sed ore non confessus est ad salutem? Quapropter illud, quod scriptum est: qui loquitur ueritatem inquasi retenta in corde veritate, loquendum sit in ore mendacium. Sed ideo dictum est, quia fieri potest ut loquatur quisque ore veritatem, quae nihil ei prosit, si eam in corde non teneat, id est, si quod loquitur ipse non
Abbreviated transcription (Latin):
aliud dicis. loqueris. ñ confiteris.
ncipe quicũq Ex tract̾ psalmi . x .xx.
me audis uiuere. quomͦ xp̃ianꝰ. & uide
si ñ tibi obiciatur & a xpĩanis. s nomine
ñ uita. ñ morib. Nemo sentit. nisi qͥ
exꝑtus est. Ergo intende. intuere quod
audis. Uis uiuere ut xp̃ianus. uis seqͥ
uestigia dm̃i tui. obicitur tibi. Erubes¬
cis. & erubescendo dimittis. Uideris
tibi corde credidisse ad iusticiã. s ꝑdi¬
disti. ore confessio fit ad salutẽ. Si gͦ
uis ambulare uiã dĩ. etiã in conspectu
hominũ sꝑa indm̃. id est noli erubes-¬
cere de spe tua. Quomͦ uiuit in corde
tuo sic habitet in ore tuo. quia ñ sine
causa signũ suũ xp̃c in fronte nobis
sigi uoluit. tanqͣm in sede pudoris.
ne xp̃i obpbria xp̃ĩanus crubescat. Ex¬
esset corde creditur ad iusticiã. non¬
incassum est additũ. ore autẽ confessio
fit ad salutẽ. Nonne pene om̃s qui xp̃m
corã ꝑsecutorib negauerunt. qd̾ de illo

Expanded text:
aliud dicis, loqueris, non confiteris.aliud dicis, loqueris, non confiteris.corporis Domini est. Nam mortuam esse illam carnem in cruce passionis, etiam inimici ejus si non tibi objiciatur et a christianis, sed nomine, non vita, non moribus. Nemo sentit nisi qui expertus est. Ergo intende, intuere quod audis. Vis vivere ut christianus? vis sequi vestigia Domini tui? Objiciatur tibi, erubescis, et erubescendo dimittis. Viam perdidisti. Videris tibi corde credidisse ad justitiam, sed perdidisti; ore confessio fit ad salutem . Si ergo vis ambulare viam Domini, etiam in conspectu hominum spera in Deum, id est, noli erubescere de spe tua. Quomodo vivit in corde tuo, sic habitet in ore tuo: quia non sine causa signum suum Christus in fronte nobis figi voluit, tanquam in sede pudoris, ne Christi opprobria christianus erubescat. Hesset, Corde creditur ad justitiam; incassum est additum, ore confessio fit ad salutem ? Nonne pene omnes qui Christum coram persecutoribus negaverunt, quod de illo
Abbreviated transcription (Latin):
in ore tuo qͥa ds̃ illũ suscitauit a mortu-¬
is. saluus eris. Corde enim creditur ad
iusticiam. ore autẽ confessio fit ad salu-¬
tem. Parum est gͦ in corde habere xp̃m.
& nolle confiteri dũ timetur obꝓbrium.
s expbrantib respondendũ est u̾bum.
t autẽ hoc martyres possent. ꝓmissũ est
as & dictũ. Non enĩ uos estis qui loqui¬
ad iusticiã. ore autẽ confessio fit ad sa
lutem. Ex tract̾ engłii scdm loħ̾em. xxyͦi.
ꝯtrare quisqm eccłiam potest nolens.
accedere. ad altare potest nolens. acciꝑe.
sacram̃tũ potest nolens: credere ñ potest
nisi uolens. Si corpore crederetur. fieret
in nolentib. S non corpore creditur.
Apłm audi. Cordȩ creditur ad iusticiã.
Et quid sequitur: Ore autẽ consessio fit
ad salutem. De radice cordis surgit ista
confessio. Aliqndo audis confitentem.
& nescis credentem. S nec debes uocare
confitentẽ: quẽ iudicas ñ credentem.
Hoc est enĩ confiteri. dicere qd̃ habes in

Expanded text:
suscitavit a mortuis; salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit in salutem . Parum est ergo in corde habere Christum, et nolle confiteri dum timetur opprobrium: sed exprobrantibus respondendum est verbum. Ut autem hoc martyres possent, promissum est eis, et dictum, «Non enim vos estis qui loquicarnem, per ipsam fidem videre debemus, id est in solido fidei fundamento stantes, quod trare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim conf
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a fit cum donatur nobis. Ideo
quie dĩ iusticia dicitur. ne homo se pu¬
tt a scipso habere iusticiã. Sic enĩ dicit
apłs paulus. Credenti in eũ qui iustifi¬
cat impium. Quid est qui iustificat im¬
pium: Qui ex impio facit iustũ. Depu¬
tatur fides ciꝰ ad iusticiam. Iudei uͦ quia
suis uirib se putabant implere. posse
iusticiam. offenderunt in lapidẽ offen-¬

Expanded text:
ra fit, cum donatur nobis. Ideo autem Dei justitia dicitur, ne homo se putet a seipso habere justitiam. Sic enim dicit apostolus Paulus: Credenti in eum qui justificat impium quid est, qui justificat impium? qui ex impio facit justum deputatur fides ejus ad justitiam . Judaei vero quia suis viribus se putabant implere posse justitiam, offenderunt in lapidem offen
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ in se glatur confundetur. ñ enim sine
peccatis inuenitur. Ille utiq tantũ mͦ
ñ confundetur. qui in dño głatur.
illũ fide expectant: cũ uenerit gau¬
debunt. Qui sine fide sunt: cũ uencrtt
qd̾ nunc ñ uident erubescent. Et consu¬
sio illa ñ erit uniꝰ dici & transiet. quomͦ
solent confundi qui inueniunt᷑ in aliqͣ
culpa. & insultatur eis ab hominib Con¬
fusio illa traducet confusos ad sinistiam
ut audiant ite in ignẽ et̾num. qui para¬
tus est diabolo & angłis cius. Maneamꝰ
gͦ in ũbiseus. ne confundam᷑ cum uene¬

Expanded text:
qui in se gloriatur, confundetur, non enim sine peccatis invenietur. Ille autem tantummodo non confundetur, qui in Domino gloriatur. ide exspectant, cum venerit, gaudebunt. Qui sine fide sunt, cum venerit quod nunc non vident, erubescent. Et confusio illa non erit unius diei et transiet, quomodo solent confundi qui inveniuntur in aliqua culpa, et eis insultatur ab hominibus. Confusio illa traducet confusos ad sinistram, ut audiant, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Maneamus ergo in verbis ejus, ne confundamur cum vene
Abbreviated transcription (Latin):
rantes dĩ iusticiam. id est quã dat homi¬
ni ds̃ qui solus est iustus. atq iustificais.
& suam uolentes constituere. id est uelut
a se sibi partã. ñ ab illo imꝑtitam. iusti¬
ciȩ dĩ ñ sunt subiecti. utiq quia suꝑbi.
de suo putantes. ñ de dĩ posse placere

Expanded text:
rantes Dei iustitiam id est, quam dat homini Deus, qui solus est iustus adque iustificans et suam uolentes constituere id est uelut a se sibi partam, non ab illo inpertitam iustitiae Dei non sunt subiecti, utique quia superbi, de suo putantes, non de Dei, posse placere
Abbreviated transcription (Latin):
b fides sicut apłs dicit. iustificari ho¬
nẽ ꝑfidem sine oꝑib legis. Et st̃ opera
Qut uident᷑ bona sine fide xp̃i. & ñ sunt
ona quia ñ referunt᷑ ad cũ finem ex quo
sot bona. Finis cnĩ legis ap̃t. ad iustici¬
a om̃i credenti. Ideo nosurt discernere
Abore si dem.s. ipsam fidẽ arett esse ops.
nt enim fides quȩ ꝑdilectionẽ opatur

Expanded text:
 fides, sicut Apostolus dicit, justificari hominem per fidem sine operibus Legis : et sunt opera quae videntur bona, sine fide Christi; et non sunt bona, quia non referuntur ad eum finem ex quo sunt bona: Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Ideo noluit discernere ab opere fidem, sed ipsam fidem dixit esse opus. Ipsa est enim fides quae per dilectionem operatur
Abbreviated transcription (Latin):
rus a ppło iudeoꝵ: & quia humilis ne¬
nit. ñ est agnitus. Quia lapis paruus
erat offenderunt in illum: & fracti sus
Et creuit lapis. & factus est mons magn.
Et quid ait scͥptura: Quicũq offendent
in lapidem istũ: conquassabitur. Et

Expanded text:
rus a populo Judaeorum; et quia humilis venit, non est agnitus; quia lapis parvus erat, offenderunt in illum, et fracti sunt. Sed crevit lapis, et factus est mons magnus ; et quid ait Scriptura? Quicumque offenderit in lapidem istum, conquassabitur; et
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ quẽ uenerit lapis iste. conteret cum
conteri. Primo quia humilis offende¬
runt in illũ homines: quia excelsus uen¬
turus est ad iudiciũ. suꝑ quẽ uenerit
conteret eum. S illũ ñ conteret uentu¬
rus: quẽ ñ quassauit cũ uenit. Quim
humilem ñ offendit. ñ formidabit ex

Expanded text:
 quem venerit lapis iste, conteret eum conteri. Primo quia humilis venit, offenderunt in illum homines: quia excelsus venturus est ad judicium, super quem venerit, conteret eum. Sed illum non conteret venturus, quem non quassavit cum venit. Qui in humilem non offendit, non formidab
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ut credant: Non enĩ aliter conse¬
quunt᷑ salutem. Si gͦ fides orantiũ dei
puenit grãm. nunqͥd eoꝵ fides ꝓ quib
oratur ut credant dĩ p̃uenit grãm. qͣndo¬
quidẽ hoc ꝓ eis oratur. ut ñ credentib
dest fidẽ ñ habentib fides ipsa donetur:¬
ut aduera credenda moueatur ñ ibi
susfficit. nͥ ꝑ grãm dĩ opituletur. dicente
ipso dño. cum de ñ credentib loqueretur.
N emo uenit ad me: nisi fuerit ei datum a
patre. Propt̾ hoc & apls qͣmuis eis instan¬
ter ȩugłm p̃dicaret. parũ tam̃ esse crede¬
bat. nisi ꝓ illis etiã oraret ut crederent.
Ait enim. Fr̃s bona uoluntas quidẽ cordis
mei & dep̃catio ad dm̃ fit ꝓillis in salutẽ.¬

Expanded text:
nisi ut credant? Non enim aliter consequuntur salutem. Si ergo fides orantium Dei praevenit gratiam; numquid eorum fides, pro quibus oratur ut credant, Dei praevenit gratiam? Quandoquidem hoc pro eis oratur, ut non credentibus, id est fidem non habentibus, fides ipsa doneturut ad uera credenda moueatur, non sibi sufficit, nisi per gratiam deus opituletur, dicente ipso domino, cum de non credentibus loqueretur: Nemo uenit ad me. nisi ei datum Patre ; propter hoc et Apostolus, quamvis eis instanter Evangelium praedicaret, parum tamen esse credebat, nisi pro illis etiam oraret ut crederent: ait enim, Fratres, bona voluntas quidem cordis mei, et deprecatio ad Deum fit pro illis in salute
Abbreviated transcription (Latin):
nis: sursũ est ab homine. Etiã fr̃s sic dici
potest. quia si ascendit in cor ioħ̾is.si aliqͦ
modo potest dici. in tantũ ascendit in cor
ioh̾is. in q̃ntũ ipsȩ ioħes ñ erat homo. Qd
est ñ erat homo: In qnͣtum ceꝑat eẽ an¬
gls. quia om̃s sc̃i. angłi. quia annuntiato¬
res dĩ. Idõ carnalib & animalib ñ ualen-¬
tib ꝑcipe quȩ sunt dĩ. qͥd ait apls: Cũ
enim dicitis egosũ pauli. ego apollo. ñ ne
homines estis: Qͥdeos uolebat facere
quib exꝓbrabat quia homines eraꝵ:
Uultis nosse quid eos face.re uolebat
Audite in psalmis. Ego dixidii estis.
& filii excelsi om̃s. Ad hoc gͦA nos uo
cat ds̃: ne simus homines. S tunc in me-¬
nes agnoscamꝰ. id est ut ad illam cati¬
tudinẽ ab humilitate surgamꝰ ne cam
putemꝰ nos aliquid ẽẽ cum nichil sĩm.
ñ solum ñ accipiamꝰ qd̾ ñ sumꝰ s. dexm¬

Expanded text:
nis, sursum est ab homine. Etiam sic, fratres, dici nis, sursum est ab homine. Etiam sic, fratres, dici potest quia si ascendit in cor Joannis, si aliquo modo potest dici, in tantum ascendit in cor Joannis, in quantum ipse Joannes non erat homo. Quid est, Non erat homo? In quantum coeperat esse angelus: quia omnes sancti, angeli; quia annuntiatores Dei. Ideo carnalibus et animalibus non valentibus percipere quae sunt Dei, quid ait Apostolus? Cum enim dicitis, Ego sum Pauli, ego Apollo, nonne homines estis ? Quid eos volebat facere, quibus exprobrabat quia homines erant? Vultis nosse quid eos facere volebat? audite in Psalmis: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Ad hoc ergo vocat nos Deus, ne simus homines. Sed tunc in melesse agnoscamus, id est, ut ad illam celsitudinem ab humilitate surgamus: ne cum putamus nos aliquid esse, cum nihil simus, non solum non accipiamus quod non sumus, se
Abbreviated transcription (Latin):
lis & bonis. Et cũ diceret qd̾ oculus ñ ui¬
dit. nec auris audiuit. nec in cor hominis
ascendit: ñ desunt qui dicant. Putas
qͥd est: Ecce quid est qd̃ seruat ds solis bo¬
nis. quos tam̃ ipse fecerit bonos: Ecce
qd̃ est breuit̾ p̃cium nr̃m. definitũ est ꝑ
ꝓpħam. ero illoꝵ ds̃. & ipsi erunt mͥplebs.
Ero illoꝵ ds̃. p̃cium nobis seipsũ ꝓmisit.
Quere aliud si inueneris meliꝰ. Si dicerem
ꝓmisit aurũ: gauderes. Se ꝓmisit & tri-¬
stis es: Si diues dm ñ habet. quid habet:
Nolite aliqͥd a dõ querere. nisi dm̃. Gratis
illo desiderabitis. Nolite timere inopiã.
pacem nuntiandam ppłõ. contẽpla¬
tĩ sunt ipsam sapientiam qͣntũ potuit hu
ascendit. Si in cor hominis ñ ascendit:
quomͦ ascendit in cor ioħis: An ñ erat ho¬
mo ioh̾es: An forte nec in cor iohannis
ascendit. s ioħ̾is cor in illam ascendit:
Qd̾ enĩ ascendit in cor hominis: de imo est
ad hominẽ. Quo autẽ ascendit cor homi-¬

Expanded text:
nis. Et cum dicerem, Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, non desunt qui dicant, Putas quid est? Ecce quid est quod servat Deus solis bonis, quos tamen ipse fecerit bonos: ecce quid est. Breviter praemium nostrum definitum est per prophetam: Ero illorum Deus, et ipsi erunt mihi plebs . Ero illorum Deus: praemium nobis se ipsum promisit. Quaere aliud, si inveneris melius. Si dicerem, Promisit aurum; gauderes: se promisit, et tristis es? Si dives Deum non habet, quid habet? Nolite aliquid a Deo quaerere; nisi Deum. Gratis illo desiderate. Nolite timere inopiam: pacem nuntiandam populo, contemplati sunt ipsam Sapientiam, quantum humanis  ascendit . Si in cor hominis non ascendit, quomodo ascendit in cor Joannis? An non erat homo Joannes? An forte nec in cor Joannis ascendit, sed cor Joannis in illam ascendit? Quod enim ascendit in cor hominis, de imo est ad hominem: quo autem ascendit cor homi
Abbreviated transcription (Latin):
edit nobis naturã ut essemꝰ. mr̃m.
dedit animã ut uiueremꝰ. dedit m̃¬
tẽm ut intelligeremꝰ. dedit alim̃ta ut mor¬
talem uitã sustentaremꝰ. dedit lucem de
cęlo. dedit fontes de tr̃a. S hȩc omnia
cõmunia dona sunt bonoꝵ & maloꝵ.
Si hec dedit & malis. nichilne. ꝓpͥum ser¬
uat bonis: Seruat plane. Et quid ẽ qd̾
seruat bonis: Qd̾ oculus ñ uidit. nec au¬
ris audiuit. nec in cor hominis ascendit.
Od̾ enim in cor hominis ascendit. infra cor
hominis erat. Ideo in cor ascendit: qͥa supͣ
illud est cor quo ascendit. Qd̾ seruat bo¬
nis. cor illuc ascendit. Non qd̃ ascendit
in cortuũ. s quo ascendit cor tuũ hoc tͥ
seruat ds̃. Noli surdꝰ audire sursum cor.
Qd̃ gͥ oculus ñ uidit. nec auris audiuit.¬
Oculus ñ uidit qͥa ñ est color. auris ñ au¬
cendit. quia ñ est t̾rena cogitatio.
Sic intelligi te qd̾ oculus ñ uidit. nec
auris au  diuit. nec in cor hominis as¬
cendit quȩ pparauit ds diligentib se.¬

Expanded text:
edit nobis naturam, ut essemus: dedit animam, ut viveremus: dedit mentem, ut intelligeremus: dedit alimenta, ut mortalem vitam sustentaremus: dedit lucem de coelo, fontes de terra. Sed haec omnia communia dona sunt bonorum et malorum. Si haec dedit et malis, nihil ergo proprium servat bonis? Servat plane. Et quid est illud quod servat bonis? Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Quod enim in cor hominis ascendit, infra cor hominis erat: ideo in cor ascendit, quia supra illud est cor quo ascendit. Quod servat bonis, cor illuc ascendit. Non quod ascendit in cor tuum, sed quo ascendit cor tuum, hoc tibi servat Deus. Noli surdus audire, Sursum cor. Quod ergo oculus non vidit, nec auris audivitoculus non vidit, quia non est color; auris non aucendit, quia non est terrena cogitatio. Sic intelligite, Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit D
Abbreviated transcription (Latin):
titur & ñ uidetur. & erigitur fides qua
credimꝰ qd̾ ñ uidemꝰ. ut meream᷑ uidere
qd̾ credimus. Quicũq irridet hanc fidẽ
ut ideo putet ñ sibi ẽẽ credendũ quia ñ
uidet. qnͣdo uenerit qd̾ ñ credebat erubes¬
cet. confusus separatur. separatus dãnat᷑.
Qui autẽ crediderit. segregatur ad dexterã.
& stabit cũ magna fidutia & leticia inter
illos quib dicitur. uenite benedicti patris
mei ꝑcipite regnũ qd̃ uobis paratũ est ab¬

Expanded text:
titur, et non videtur: et erigitur fides qua credimus quod non videmus, ut mereamur videre quod credimus. Quicumque irridet hanc fidem, ut ideo putet non sibi esse credendum, quia non videt; quando venerit quod non credebat, erubescit; confusus separatur, separatus damnatur. Qui autem crediderit, segregatur ad dexteram, et stabit cum magna fiducia et laetitia inter illos quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei
Abbreviated transcription (Latin):
& si multos pedagogos haberent in xp̃o.
s ñ multos patres. quia eos in xp̃o uĩu
eugłm genuit. qmͣuis grãs agat qd̾ nemi¬
nẽ ipsoꝵ baptirzauerit. nisi crispũ & gaiũ.
& stephanȩ domũ. nichil cos ampliꝰ docu¬
it qm xp̃m crucifixum: qͥd si dicat aliqͥs.
nec resurrexisse. xp̃m eos audisse. qͣndo ꝑ
tradidi enĩ uobis in pͥmis. quia mortuus

Expanded text:
et si multos paedagogos haberent in Christo, et si multos paedagogos haberent in Christo, sed non multos patres, quia eos in Christo Ieeuangelium genuit, quamuis gratias agat, quod neminem ipsorum baptizauerit nisi Crispum et Gaium et Stephanae domum, nihil eos amplius docuit quam Christum crucifixum, quid? si dicat aliquis nec resurrexisse Christum eos audisse, quando ptradidi enim uobis in primis, quia Chris
Abbreviated transcription (Latin):
dicere quȩ sint credenda de xp̃o. s
etiam quȩ obseruanda ei qui accedit ad
cõpagem corꝑis xp̃i. immo uͦ cuncta di-¬
cere quȩ sunt credenda de xp̃o. ñ solum
cuiꝰ filiꝰ sit. unde scdm diuinitatẽ. un-¬
de scdm carnẽ genitus. quȩ ppessus & qͣre.
quȩ sit uirtus resurrectionis eiꝰ. qd̾ dont̃
qualia m̃bra. quib sit caput querat. in¬
stituat. diligat. liberet. atq ad ȩt̾nam
uitã honoremq ꝑducat. Hec cũ dicunt᷑.
aliqnͣdo breuiꝰ. aliqnͣdo constrictiꝰ. ali¬
qͣnͣdo latiꝰ & uberiꝰ xp̃c eugłiiatur. & tñ
ñ solũ qd̃ ad fidem. uerũ etiã qd̾ ad amo¬
res fideliũ ꝑtinet ñ p̃termitatur. hoc in¬
telligi potest etiã in eo qd̃ cõmemorant dix¬
isse apłm paulum. nichil me dixi scire in
Qd̾ illi putant ita dictum. tanqm nichil
aliud eis insinuatũ esset ut pͥmitus crede¬
rent. ac deinde baptizati quicqͥd ad uitã
moresq ꝑtinet discerent. Hoc inquiunt
apło satis suꝑq suffecit. qui eis dixit qd̾

Expanded text:
dicere, quae sunt credenda de Christo, sed etiam quae obseruanda ei, qui accedit ad conpagem corporis Christi, immo uero cuncta dicere, quae sunt credenda de Christo, non solum cuius sit filius, unde secundum diuinitatem, unde secundum carnem genitus, quae perpessus et quare, quae sit uirtus resurrectionis eius, quod donuqualia membra, quibus sit caput, quaerat, instituat, diligat, liberet atque ad aeternam uitam honoremque perducat. haec cum dicuntur, aliquando breuius atque constrictius, aliqn solum quod ad fidem, uerum etiam quod ad mores fidelium pertinet, non praetermittitur. Hoc intellegi potest etiam in eo, quod commemorant dixisse apostolum Paulum: nihil me dixi scire in fixum. quod illi putant ita dictum, tamquam nihil aliud eis insinuatum esset, ut primitus crederent ac deinde baptizati quidquid ad uitam moresque pertinet discerent. hoc, inquiunt, apostolo satis superque suffecit, qui eis dixit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
atq discatur xp̃c crucifixus. & ad eiuis
crucẽ nouerimꝰ ꝑtinere. qd̾ etiã nos in eiꝰ
corpore crucifigim̃ mundo. ubi intelligi¬
tur om̃is cohertitio malarũ concupiscen¬
tiarũ. ac ꝑ hoc fieri ñ potest. ut eis qui
cruce xp̃i informantur. ꝓfessa adulteria
ꝑmittantur. Nam & apls petrus de sacra-¬
m̃to ipsiꝰ crucis hoc ẽ passionis xp̃i ammo¬
net. ut qͥ ea consecrant᷑ peccare desistant.
ita loquens. Ap̃o gͦ passo ꝑ carnẽ. & uos
eadem cogitatione armamini. quia qui
mortuus est carne desinit peccare. ut iã
ñ hominũ desideriis. s uoluntate dm̃
dĩ reliquũ in carne uiuat. & cet̾a. quib
conseq̃ñter ostendit eũ ꝑtinere ad xp̃m

Expanded text:
tus crucifixus, et ad eius crucem nouerint pertinere, quod etiam nos in eius corpore crucifigimur mundo: ubi intellegitur omnis cohercitio malarum concupiscentiarum. ac per hoc fieri non potest, ut eis, qui cruce Christi formantur, professa adulteria permittantur. nam et apostolus Petrus de sacramento ipsius crucis, hoc est passionis Christi, admonet, ut qui ea consecrantur peccare desinant, ita loquens: Christo ergo passo in carne et uos eadem cogitatione armamini, quia qui mortuus est carne desinit peccare, ut iam non hominum desideriis, sed uoluntate domini dei reliquum in carne uiuat et cetera, quibus consequente
Abbreviated transcription (Latin):
isto tẽpore. neq de hoc mundo. neq
ii a felicitate qua excecantur homines
qui obliuscuntur dm̃. Hoc nosse pͥmitꝰ
& xp̃ĩano corde tenere debemꝰ. ñ ad p̃-¬
sentis tẽporis bona nos factos xp̃ianos:
dictum est. qd̾ oculus ñ uidit. nec auris
audiuit. nec in cor hominis ascendit. quȩ
p̃parauit ds̃ diligentib se. Ergo qͥa hoc.

Expanded text:
isto tempore, neque de hoc mundo est, neque in ea felicitate qua excaecantur homines qui obliviscuntur Deum. Hoc nosse primitus et christiano corde tenere debemus, non ad praesentis temporis bona nos factos esse chrisdictum est, Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus dilige
Abbreviated transcription (Latin):
nunqͣm dnm̃ głẽ crucifixissent. Ex for¬
ma em̃ serui crucifixus est: & tam̃ glonȩ
dñs crucifixus est. Talis enim erat illa
susceptio. quȩ dm̃ hominẽ faceret. &
hominẽ dm̃. Quid tam̃ ꝓpter quid. &
qͥd scđm quid dicatur: adiuuante dño
prudens & diligens & pius lector intelli¬
git. Nam ecce diximꝰ quia scd̃m id qd̃
recte dicit᷑ & ds crucifixus ñ ex uirtute di¬
unitatis. s ex infirmitate carnis. Ex¬

Expanded text:
num gloriae crucifixissent. ex forma enim serui crucifixus est, et tamen dominus gloriae crucifixus est; talis enim erat illa susceptio, quae deum hominem faceret et hominem deum. quid tamen propter quid et quid secundum quid dicatur, adiuuante domino prudens et diligens et pius lector intellegit. nam ecce diximus, quia secundum id quod recte dicitur et deus crucifixus, non ex uirtute diuinitatis, sed ex infirmitate carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixum ꝑtinere concedunt. scant
in xp̃o crecifixo multa homines discere.
ce maxime qd̾ uetus homo ñr simultru¬
cifixus est ut euacuetur corpꝰ peccati. &
ultra ñ seruiamꝰ peccato. Unde etiã dese
ipso dicit. Michi autẽ absit głari mam¬

Expanded text:
crucifixum pertinere contendunt, sciant in Christo crucifixo multa homines discere et maxime, quod uetus homo noster simul crucifixus est, ut euacuetur corpus peccati, et ultra non seruiamus peccato. unde etiam de se ipso dicit: mihi autem absit gloria
Abbreviated transcription (Latin):
nemo inquit ascendet in celũ. nisi qui
de celo descendit. filiꝰ hominis qui in celo
est. Si gͦ attendas distinctionẽ substanti¬
arũ. filiꝰ di de cęlo descendit. filiꝰ homi¬
nis crucifixus est: si unitatẽ ꝑsonȩ. &
filiꝰ hominis descendit de cęlo. & filiꝰ di
est crucifixus. Ipse enim est dñs gle de¬

Expanded text:
Nemo, inquit, ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo . Si ergo attendas distinctionem substantiarum, Filius Dei de coelo descendit, Filius hominis crucifixus est: si unitatem personae, et Filius hominis descendit de coelo, et Filius Dei est crucifixus. Ipse est enim D
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit numerus filioꝵ isrł sicut harena
maris: reliquiȩ saluȩ fient. Ad hoc enĩ
occisus est xp̃c a uideis. & traditus gentib
& ego israhelita sum: & ut plenitudo
gentiũ intraret. & sic om̃is isrł saluus
fieret. id est ex reliquiis isrł scd̾m carnẽ.

Expanded text:
fuerit numerus filiorum Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fient . Ad hoc enim occisus est Christus a Judaeis et traditus gentibus, et ego Israelita sum, et ut plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus f
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m spm̃ sunt isrł. Aut si & genti illi
israhelitȩ restat fidĩ plenitudo ex qua
erant reliquiȩ. in quib reliquiis tunc
& apłi salui facti sunt. hoc significatus
ea plenitudine liberationis isrł. qua ꝑ
moysen ex egypto liberati sunt. Si¬

Expanded text:
spiritum sunt Israel: aut si genti illius Israeliticae restat fidei plenitudo, ex qua erant reliquiae, in quibus reliquiis tunc et Apostoli salvi facti sunt, hoc significatur ea plenitudine liberationis Israel, qua per Moysen ex Aegypto liberati sunt. S
Abbreviated transcription (Latin):
elegi uos. Non est ut dicas ideo elestꝰ sum
quia iam credebam. Si enĩ credebas men.
iam elegeras cum. S audi. ñ uos me ele¬
gistis. Non est ut dicas. anteqm crederẽ
iam bona opabar: ideo electus sum. Qd
enim boni oꝑis ante fidem. cũ dicit apls
om̃e qd̾ ñ est ex fide peccatũ est: Quid
enĩ dicturi sumꝰ audiendo. ñ uos me ele¬
gistis. nisi quia mali eramꝰ & electi sum
ut boni ꝑ gr̃ãm nos eligentis essemus.

Expanded text:
legi vos. Non est ut dicas, Ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: Non vos me elegistis. Non est ut dicas, Antequam crederem, jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante fidem, cum dicat Apostolus, Omne quod non est ex fide, peccatum est ? Quid ergo dicturi sumus audiendo, Non vos me elegistis; nisi quia mali eramus et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus?