comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dixe  fr̃i suo racha: reus
erit concilio Qui autem
dixerit fatue: reus erit
gehennȩ ignis Quid int̾¬
est inter reum iudicio &
reum concilio: & reũ ge¬
hennȩ ignis.Nam hoc
postremũ grauissimum
quosdã factos a leuioribꝰ
ad grauiora: donec ad ge¬
hennam ignis ueniretur:
Et ideo sicut leuius. ẽ. reum
esse iudicio. quã reũ esse
concilio: Ita leuius. eẽ. reũ
concilio. quã reũ gehennȩ
ignis oportet : leuiusq. eẽ
intelligat᷑ irasci sine causa
fr̃i quam dicere racha: &
rursũ leuius. eẽ. dicere
racha. quã dicere fatue:
Non enĩ reatus ipse haberet
gradus: Nisi gradatim
etiam peccata cõmemora¬
rent᷑ Unũ autẽ hic uerbũ
obscurũ positũ. ẽ: quia nec
grecũ nec latinũ. ẽ: rachã:
Cȩtera uero in sermone nr̃o
usitata sunt: Non nulli¬
autẽ de greco trahere uolu.¬
erunt interp̾tationẽ huius
uocis. putantes pannõsum
tam̃ cũ quęritur quid dicat᷑
grece pannõsus. non respon.¬
dent rachã: Deinde posse

Expanded text:
ri suo, Racha, reus erit concilio: qui autem dixerit, Fatue, reus erit gehennae ignis. Quid interest inter reum judicio, et reum concilio, et reum gehennae ignis? Nam hoc postremum gravissimum gradus factos a levioribus ad graviora, donec ad gehennam ignis veniretur. Et ideo si levius est reum esse judicio quam reum esse concilio; item levius est reum esse concilio, quam esse reum gehennae ignis; oportet levius esse intelligatur irasci sine causa fratri, quam dicere Racha, et rursus levius esse dicere Racha, quam dicere Fatue. Non enim reatus ipse haberet gradus, nisi gradatim etiam peccata commemorarentur. 23. Unum autem hic verbum obscurum positum est, quia nec graecum nec latinum est Racha: caetera vero in sermone nostro usitata sunt. Nonnulliautem de graeco trahere voluerunt interpretationem hujus vocis, putantes pannosum tamen cum quaeritur quid dicatur graece pannosus, non respondent Racha; deinde posset
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscit᷑ quod auidius
ametur Et idcirco non
habitȩ amari non possugł:
quia earũ sapor ignorat
Quis enĩ amare uaieat qͦd̾
ignorat: Proinde psalmis¬
ta nos ad mon& dicens
Sustate & uidete qm̃ suauiꝰ
est dñs Ac si aperte dicat:
Suauitatẽ eius non cognos¬
citis: si hanc minime gus¬
tatis Ded cibũ uitȩ ex
palato cordis tangite: ut
ꝓbantes eius dulcedinem
amare ualeatis: Has aut̃
homo delitias tunc amisit:
cũ in paradyso peccauit:
Extra exiit. cũ osa cibo ȩter¬
ne dulcedinis clausit
Unde nos quoq nati in huiꝰ
peregrinationis erumna :
huc fastidiosi iã uenimꝰ.
amplius fastidii nr̃i morbꝰ
ex aggerat : quanto magis
ab esu illius dulcedinis
animꝰ elongat: Et eo iam

Expanded text:
cognoscitur quod avidius ametur. Et idcirco non habitae amari non possunt, quia earum sapor ignoratur. Quis enim amare valeat quod ignorat? Proinde Psalmista nos admonet, dicens: Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Ac si aperte dicat: Suavitatem ejus non cognoscitis, si hanc minime gustatis. Sed cibum vitae ex palato cordis tangite, ut probantes ejus dulcedinem amare valeatis. Has autem homo delicias tunc amisit, cum in paradiso peccavit ; extra exiit, cum os a cibo aeternae dulcedinis clausit. Unde nos quoque nati in hujus peregrinationis aerumna, huc fastidiosi jam venimus,amplius fastidii nostri morbus exaggerat, quanto magis ab esu illius dulcedinis animus elongat; et eo jam
Abbreviated transcription (Latin):
tate patrem interpellat
ꝓ nobis. ostensis uulnerum
suoꝵ cicatricibus. quantum
ꝓhumana salute laboraue-¬
rit. ei ꝑpetuo de monstret:
Miroque. atq in effabili
nobis ordine. eum qui nil
umquam potest obliuisci.
qui semper misereri para.¬
tus est. absq indermissione
rũ particeps naturȩ. dolo¬
ris & passionis ipse dĩ filius
effectus sit : ꝓ quibꝰ ipse
confligens. mortis imperi¬
um moriendo prostrauert:¬
ertio. ut om̃s electi ꝑpetua
beatitudine suscepti. uiden.¬
tes in dõ ac dño suo signa
passionis. numquã illi gr̃as
agere desistant. ꝑ cuius mor¬
dem se uiuere cognoscun:
Sicq fieri ualeat. quod uo¬
ce totius eccłȩ cantat pro
tremũ. ut &iam reprobi
in iudicio signa eiusdem
passionis aspiciant. sicut
scriptũ est. Uidebunt in
quem trans fixerunt: Ne se
iustissime damnandos intel

Expanded text:
tate Patrem interpellat pro nobis, ostensis vulnerum suorum cicatricibus, quantum pro humana salute laboraverit, ei perpetuo demonstret, miroque et ineffabili nobis ordine eum qui nil unquam potest oblivisci, qui semper misereri paratus est, absque intermissione rum particeps naturae, doloris et passionis ipse Dei Filius effectus sit, pro quibus ipse confligens, mortis imperium moriendo prostravit. Tertio, ut omnes electi perpetua beatitudine suscepti, videntes in Deo ac Domino suo signa passionis, nunquam illi gratias agere desistant, per cujus mortem se vivere cognoscunt, sicque fieri valeat quod voce totius Ecclesiae cantat proptremum ut etiam reprobi in judicio signa ejusdem passionis aspiciant, sicut scriptum est: Videbunt in quem transfixerunt , ac se justissime damnandos intel
Abbreviated transcription (Latin):
aliis pręripuit spẽ certa
sulutem: Notandũq quod¬
& archisynagogi duodenis
sit filia: & mulier hȩc ab
annis duodecim sanguine

Expanded text:
aliis praeripuit spe certa salutem. Notandum est quod archisynagogi duodenis sit filia, et mulier haec ab annis duodecim sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
loco bouẽ posuit & asinũ:
qͥa siue sapientes quosq & hẽ-¬
betes. Siue ut supra dictũ
est. utrumq populũ eos
significare sentiamus. eum
uidelic& cuius ceruicẽ iu.¬
gum legis attriuit: Atq cũ
quẽ quilib& seductor reꝑ¬
perit. quasi brutũ animal
& nulla ratione renitens.
quo uoluit errore subtrax:
omnes. saluator adueniens
sathanae uinculis astrictos.
omnes in imo concupiscen¬
tiȩ puteo demersos. inuenit:
Non est enĩ distinctio Om̃s
enĩ peccauerunt. & egent
gła dĩ: iustificati gratis
ꝑ gr̃am ipsius: ꝑ redempti

Expanded text:
asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive ut supra dictum est, utrumque populum eos significare sentiamus, ut videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor repperit, quasi brutum animal et nulla ratione retinens, quo voluit errore subtraxit, omnes Salvator adveniens Satanae vinculis astrictos, omnes in imo concupiscentiae puteo demersos invenit. Non est enim distinctio. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei, justificati gratis per gratiam ipsius, per red
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ. loco deuotȩ huml¬
tatis ad orn& Ne forte hono-¬
ratior te sit inuitatus ab eo.
& ueniens is qui te & illum
uocauit. Dicat tibi. da hulc
locũ. Et tunc incipias cũ
rubõre. Nouissimũ locum
tenẽre: Honoratiori post
inuitato locũ dat ille.
Qui delonge suȩ conuersa-¬
tionis confidentia securior
factus. cita illoꝵ qui se in
xp̃o secuti sunt agilitate
prȩitur Et cum rubore
Nouissimũ locũ ten&: quan¬
do de aliis meliora cogno-¬
scens. quicquid de sua ope¬
ratione celsum sentiebat
humiliat: Dicens cũ ꝓpħa
Egens sum ego. & in laborib
a iuuentute mea: exaltatus
autẽ. humiliatus sũ & con¬
fusus Sed cum uocatus
fueris: Uade. recumbe iN
nouissimo loco Quanto
magnus es inquit: humilia
te in omnibus Et psal¬
mista gloriatur. Humiliat᷑
sum usquequaq. dñe uiui-¬
fica me scđm uerbũ tuũ.
Manifeste significans. ita se
adño posse uiuificari: Si
de suis ipse uirtutibꝰ humi-¬

Expanded text:
virtutum loco devotae humilvirtutum loco devotae humilitatis adornet. Ne forte honoratior te sit invitatus ab eo, ns is qui et illum vocavit, dicat tibi: Da huic locum, et tunc incipias cum rubore novissimum locum tenere. Honoratiori post invitato locum dat ille, qui, de longae suae conversationis confidentia securior factus, cita illorum qui se in Christo secuti sunt agilitate praeitur. Et cum rubore novissimum locum tenet, quando de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione celsum sentiebat, humiliat, dicens cum Propheta: Egens sum ego, et in laboribus a juventute mea, exaltatus autem humiliatus sum et confusus . Sed cum vocatus fueris, vade, recumbe in novissimo loco. Quanto magnus es, inquit, humilia te in omnibus . Et Psalmista gloriatur: Humiliatus sum usquequaque, Domine, vivifica me secundum verbum tuum . Manifeste significans ita se a Domino posse vivificari, si de suis ipse virtutibus humi
Abbreviated transcription (Latin):
modo primos accubitus
eligerent: dicens ad illos:
Cum inuitatus fueris ad
nuptias: Non discumbas in
primo loco Aperta quidem
ad litteram est hȩc admo.¬
nitio saluatoris: Docens hu.¬
militatẽ. Non solũ apud dm̃
Sed etiam apud homines
esse laudabilem : Sed qm̃
hanc euangelista. Non fru¬
stra parabolam uocat: bre.¬
uiter intuendũ ẽ. quĩd etiam
mystice signet: Nuptias
paret: equibus unum est:
Numquid possunt filii nup.¬
tiarũ. quamdiu sponsus cũ
illis .ẽ. ieiuinare Aliud:
Simile factũ.ẽ. regnũ cȩloꝵ
homini regi. Qui fecit nuptiã
filio suo: & misit seruos suos
uocare in uitatos ad nuptiã:
Has ergo Nuptias. quisquis
inuitatus adierit. Id est ex¬
clesiȩ se membris. fidei gr̃a
con iunxerit. Non discumbal
in primo loco: hoc est non
se de meritis gloriando.
quasi cęteris sublimior ex¬
tollat: Et quidem studeat
iuxta alterius loci parab&lia
ueste Nuptiali uestitus. hoc
est uirtutũ fulgõre corise
apparẽre : Sed ipsarũ habe

Expanded text:
odo primos accubitus eligerent, dicens ad illos: Cum invitatus fueris ad nuptias, non discumbas in primo loco. Aperta quidem ad litteram est haec admonitio Salvatoris, docens humilitatem, non solum apud Deum, sed etiam apud homines esse laudabilem, sed quoniam hanc evangelista non frustra parabolam vocat breviter intuendum quid etiam mystice signet. Nuptias paret. E quibus unum est: Nunquid possunt filii nuptiarum quandiu sponsus cum illis est, jejunare ? Aliud: Simile factum est regnum coelorum homini regi qui fecit nuptias filio suo, et misit servos suos vocare inviHas ergo nuptias quisquis invitatus adierit, id est, Ecclesiae se membris fidei gratia conjunxerit, non discumbat in primo loco, hoc est, non se de meritis gloriando, quasi caeteris sublimior extollat. Et quidem studeat juxta alterius loci parabolam veste nuptiali vestitus, hoc est virtutum fulgore coruscus apparere, sed ipsarum habitum
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis fidem se ipsũ
uiuũ discipulis prębuit:
uerba ex ortationis attu-¬
lit: uestigia passionis
non solũ intuenda. sed
& palpanda demonstra¬
uit: Sed infirma adhuc

Expanded text:
surrectionis fidem, se ipsum vivum discipulis praebuit, verba exhortationis attulit, vestigia passionis non solum intuenda, sed et palpanda demonstravit. Sed infirma adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ Uerũ mystice
septẽ fratres sine filiis de¬
functi: Reprobis quibusq
congruunt: qui per totam
huius scłi uitã. quȩ septẽ
dieb uoluitur. A bonis
operib steriles existunt:
Quib uiritim morte misera
prȩreptis: Ad ultimũ & ipsa
mundana conuersatio. quam
illi sine uitali opere trans¬
egerant. Quasi uxor infecun¬
da transibit: Et ait illis iħc: Filii
scłi huius nubunt: & tra¬
duntur ad nuptias Cum
dñs dicat. Nolite dare scm̃n
canibus. Neque mittatis

Expanded text:
eritatem. Verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam, quae septem diebus volvitur a bonis operibus steriles existunt: quibus viritim morte misera praereptis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio quam illi sine vitali opere transegerant quasi uxor infecunda transibit. Et ait illi Jesus. Filiis saeculi hujus nubunt et traduntur ad nuptias. Cum Dominus dicat, nolite dare sanctum canibus, neque mittatis
Abbreviated transcription (Latin):
Ed forte dicis. speciem sangiinuis
non uideo: sed habet similitudi¬
nem licut enim mortis sumilitudinem
assumpsisti. ita etiam similitudinẽ san
guns xp̃ibibis: ut nullus horror cruoris
sit. et precium tamen operetur redempcio¬
nis:. Didicisti quia corpus accipis xp̃r.¬
tur: Accipe que sunt uerba: Dicit saccrdos:
Fac nobis inquit hanc oblacionẽ ascip¬

Expanded text:
ed forte dicis: Speciem sanguinis non video. Sed habet similitudinem: sicut enim mortis similitudinem sumpsisti, ita etiam similitudinem 371 pretiosi sanguinis bibis; ut nullus horror cruoris sit, et pretium tamen operetur redemptionis. Didicisti ergo quia quod accipis,tur? Accipe, quae sunt verba. Dicit sacerdos: Fac nobis, inquit, hanc oblationem adscrip
Abbreviated transcription (Latin):
cipite siue corpus siue sangumem: Inde
uerba xp̃i sunt. Accipite et bibite ex hoc
onmes: hic est enum sangus meus. uide
audi dicentẽ. Accipite et comedite ex hoc
uerbi xp̃i. calix est uino et aqua plenus.¬
cat. Ubi autem uerba xp̃i opcrata fucrĩt.
ibi sanguis efficitur qui plebem redemit.

Expanded text:
 sive sanguinem. Inde verba sunt Christi: Accipite, bibite ex eo omnes; hic est enim sanguis meus. Vide audi dicentem. Accipite, et edite ex eo verba Christi calix est vino et aqua plenus: ubi autem verba Christi operata fuerint, ibi sanguis Christi efficitur, qui plebem redemit.
Abbreviated transcription (Latin):
surrexisse cognoscimus :¬
& quos puros fuisse homi¬
nes non dubitamus Si
igitur membra nr̃i redẽp¬
toris sumus: prȩ sumamus¬
In nobis. quod gestũ cons¬
tat incapide : Si multũ
nos abicimus: sperare de-
bra ultima. quod de mem¬
bris eius superiorib audi-¬
mus Ecce uero admemo¬
riam redit: quod crucifixo
dĩ filio. iudaei in sultantes
dicebant: Si rex israhel
est: descendat de cruce.
& credimus ei Qui si

Expanded text:
surrexisse cognoscimus, et quos puros fuisse homines non dubitamus. Si igitur membra nostri Redemptoris sumus, prin nobis quod gestum constat in capite. Si multum nos abjicimus, sperare in bra ultima quod de membris ejus superioribus audivimus. 7. Ecce vero ad memoriam redit quod crucifixo Dei Filio Judaei insultantes dicebant: Si rex Israel est, descendat de cruce, et credimus ei . Qui si
Abbreviated transcription (Latin):
sedẽret intenebris & um-¬
bra mortis: Sed & duo cȩci
erant iuxta uiã: Cȩcos
appellat. qui necdũ dicere
poterant. in lumine tuo
uidebimus lumen: Sȩcus
uiã. quia uidebantur qui¬
rabant: Quos pleriq p̾ha¬
risȩos intelligunt & sadu-¬
cȩos: Alii uero utrumq.
populũ & ueteris testam̃ti
& noui. quod alter scriptã
legẽ. alter naturalem se¬
quens. sine xp̃o cȩcꝰ erat:
Hi quia per se uidere non
poterant : audierunt prę̧¬
conia saluatoris. & confessi
sunt filiũ dauid Sin aut̃
uterq cȩcus refertur ad
populũ iudȩoꝵ. hoc quod
sequit᷑. Increpabat eos tur¬
ba. super ethiicis intelli¬
gendũ. quos apłs monet.
ne glorient᷑ & superbiant
contra radicem suã. Sed

Expanded text:
sederet in tenebris et umbra mortis. Sed et duo caeci erant juxta viam; caecos appellat, qui necdum dicere poterant in lumine tuo videbimus lumen. Secus viam quia videbantur quirabant: quos plerique Pharisaeos intelligunt et Sadducaeos, alii vero utrumque populum et Veteris Testamenti et Novi: quod alter scriptam legem, alter naturalem sequens sine Christo caecus erat. Hi quia per se videre non poterant, audierunt praeconia Salvatoris et confessi sunt filium David. Sin autem uterque caecus refertur ad populum Judaeorum: hoc quod sequitur, increpabat eos turba, super ethnicos intelligendum, quos Apostolus monet, ne glorientur et superbiant contra radicem suam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cunt Si aut̃ diladione
deficiunt : desideria non
fuerunt: Noc amore
arsit: quisquis ad ueri¬
tatẽ pertingere potuit:
Hinc namq dauid ait:
Sitiuit anima mea ad dm̃
uiuũ. quando ueniã &

Expanded text:
cunt. Si autem dilatione deficiunt, desideria non fuerunt. Hoc amore arsit, quisquis ad veritatem pertingere potuit. Hinc namque David ait: Sitivit anima mea 1547 ad Deum vivum, quando veniam
Abbreviated transcription (Latin):
dis omitte: Nullus miser
est : Nisi qui misereri no¬
luerit. Quia nec quisquã
misereri desiderans : pote¬
rit non habere quod tri¬
buat: Nullus petentẽ pau¬
perem poterit in anem re¬
linquere : Nisi qui ei noluerit
commodare: Non enĩ mise¬
ricordiȩ definita sunt pretia.
aut nisi quis multũ dedderit:
Acceptabile esse quod datur
non poterit. aut inopes
tantũ a quoquã exposcun:
quantum qui poscuntur
dare non possunt. aut ex
modico multũ : aut de ex¬
iguo plurimũ dare quis¬
piam cogitur. cũ libenter
ex modico modicũ attri

Expanded text:
dictis. « Nullus miser, inquis, nisi qui misereri noluerit, quia neque quisquam misereri desiderans, poterit non habere quod tribuat. Nullus petentem poterit inanem relinquere, nisi qui ei noluerit commodare: non enim misericordiae definita sunt pretia; aut nisi quis multum dederit, acceptabile esse, quod datur, non poterit: aut inopes tantum a quoquam exposcunt, quantum qui poscuntur, dare non possunt; aut ex modico multum, aut de exiguo plurimum dare quispiam cogitur, cum libenter ex modico modicum attri
Abbreviated transcription (Latin):
reri posse nec uelle. com¬
mendatũ fibi deputat: quod
per cruciatus. suũ ad heredẽ
trans mittat Nec de suo
miser ꝑmittitur tangere
quod pͥost se futuro cogit᷑
reseruare Qui sollicitius
seruat quã adquirit: mo¬
lestius custodit quã rapuit
Suspirat enĩ uigilans ad qui¬
rendo: suspirat dormiens
reseruando Nec uigiliae
laetȩ : Nec somnus securus.
Nec dies lactus. Nec nox
quieta est : Discurrit :
torquetur & gemit Et
quasi illi ꝓficiat quod ad¬
quirit : sic augere deside
atu relinquat. Ut quale
fuerit patrimonii pondus.
talis sollicitudinis habeatꝰ

Expanded text:
reri posse, nec velle . . . . Commendatum sibi deputat, quod per cruciatum suum ad haeredem transmittat, nec de suo miser permittitur tangere, quod post se futuro cogitur reservare: qui sollicitius servat quam acquirit, molestius custodit, quam rapuit; suspirat enim vigilans acquirendo, suspirat dormiens reservando. Huic nec vigiliae laetae, nec somnus securus, nec dies laeta, nec nox secura est; discurrit, torquetur, gemit, et quasi illi proficiat quod acquirit, sic augere desideratu relinquat, ut quale fuerit patrimonii pondus, talis sollicitudinis habeatur
Abbreviated transcription (Latin):
tissime fatentur Nam & edec¬
tus quilib&. quando ad fidẽ
imbuitur. filius est: quando
alios imbuit. mat̾ ẽ: Annon
materno erga paruulos an.¬
gebat᷑ affectu qui ait: filioli
mei quos iterũ parturio. do¬
nec formetur xp̃c in uobis
UIII. Portam ciuitatis. qua defunciꝰ
efferebatur : puto aliquẽ de
sensib esse corporeis: Qui
enĩ seminat inter fr̃s discor¬
dias. qui iniquitatẽ in excelsũ
loquitur : per oris portam ex.¬
trahitur mortuus: Qui uii.¬
derit mulierẽ ad conpiscendũ
eam : per oculoꝵ portã. suae
mortis indicia ꝓfert Qui
fabulis otiosis. obscenisue
carminibus. uel de tractionib
aurẽ libenter aperit. hanc
animȩ suȩ portã mortis effi.¬
cit: cęterosq qui non seruat
sensus. Mortis sibi ipse reseras
aditus Obsecro dñe iħu. cuii.¬
ctas meȩ ciuitatis portas. pos.¬
tas iustitiȩ facias: ut ingres.¬
sus in eas confitear Nomini
tuo: tuȩq maiestati cũ min¬
stris cęlestib eã crebrius in¬

Expanded text:
tissime fatentur. Nam et electus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est, quando alios imbuit, mater. An non materno erga parvulos agebat affectu, qui ait: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis? Portam civitatis qua defunctus efferebatur, puto aliquem de sensibus esse corporeis. Qui enim seminat inter fratres discordias, qui iniquitatem in excelsum loquitur, per oris portam extrahitur mortuus. Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam , per oculorum portam suae mortis indicia profert. Qui fabulis otiosis, obscenisve carminibus, vel detractionibus, aurem libenter aperit, hanc animae suae portam mortis efficit, caeterosque qui non servat sensus, mortis sibi ipse reddit aditus. Obsecro, Domine Jesu, cuncta meae civitatis portas justitiae facias, ut ingressus in eas confitear nomini tuo , tuaeque majestati, cum ministris coelestibus eam crebrius in
Abbreviated transcription (Latin):
dominus: Sed qui serui
mammone. Illi utiq ser¬
uit : qui rebus istis t̾rrenis
Merito suȩ peruersitatis
prȩpositus. princeps huius
seculi adño dicitur:
Ergo aut unũ odi&. & al UIII.¬
terũ dilig&. ut fieri deb&:
odiet scilic& diabolum.
Dilig& dm̃: Qut uni ad¬
herebit. & alterũ contẽn&:
Adherebit scilic& diabolo.
Cum quasi eius prȩnua

Expanded text:
dominus. Sed qui servit mammonae, illi utique servit, qui, rebus istis terrenis merito suae perversitatis praepositus, princeps hujus saeculi a Domino dicitur . Ergo aut unum odiet, aut alterum diliget, ut fieri debet: odiet, scilicet, diabolum, diliget Deum. Aut uni adhaerebit, et alterum contemnet: adhaerebit, scilicet, diabolo, cum quasi ejus pra
Abbreviated transcription (Latin):
orũ saluti Miserere nr̃i
fili dauid Increpantur
a turbis. & nichil ominus
non tacent. sed crebrius
id ipsum ingeminant: ut
desideriũ uerȩ lucis osten¬
dant: Stetit ihc. & uoca

Expanded text:
orum saluti. Miserere nostri, fili David. Increpantur a turbis et nihilominus non tacent, sed crebrius id ipsum ingeminant, ut desiderium verae lucis ostendant. Stetit Jesus, et voca
Abbreviated transcription (Latin):
tate lassamur. tunc ad
mentẽ dm̃ reducimus:
tunc placere incipit qui
displicebat. & is cuius nob
amara fuerant prȩcepta :¬
Repente dulcescit in me-¬
moria : Et peccatrix ani.¬
ma quȩ ad ultera conata
est esse. nec tamen aperto
opere potuit: decernit. ẽẽ.
fidelis coniunx: Qui ergo
huius mundi aduersitatibꝰ
fracti : ad dĩ amorẽ rede¬
unt. atq a pręsentis uitȩ
desideriis corriguntur.
quid isti fr̃s lem̃i. nisi cõ-¬
pellunt᷑ ut intrent Sed
ualde est tremenda sen-¬
tentia : quȩ ꝓtinus sub in¬
fertur : Intenta hanc cor¬
dis aure percipite : fr̃s &

Expanded text:
tate lassamur, tunc ad mentem Deum reducimus, tunc placere incipit qui displicebat; et is cujus nobis amara fuerant praecepta repente dulcescit in memoria; et peccatrix anima quae adultera conata est esse, nec tamen aperto opere potuit, decernit esse fidelis conjux. Qui ergo hujus mundi adversitatibus fracti ad Dei amorem redeunt, atque a praesentis vitae desideriis corriguntur, quid isti, fratres mei, nisi compelluntur ut intrent? 10. Sed valde est tremenda sententia quae protinus subinfertur. Intenta hanc cordis aure percipite, fr
Abbreviated transcription (Latin):
suã in regno Erant autẽ
fere uiri quinq milla:
Quia quinq sunt exter̃io¬
ris hominis sensus: quinq
milia uiri dñm secuti: de¬
signant eos qui inscłari
adhuc habitu positi: exteri¬
oribus quȩ possident bene
uti nouerant : Qui recte
quinq panibꝰ aluntur: qͥa
tales necesse ẽ legalibus
adhuc prȩceptis institui:
Nam qui mnundo ad integrũ
renuntiant : & quat tuor
sunt milia & septẽ panibꝰ
refecti. hoc ẽ & euangłica
refectione. sublimes: &
sp̃uali sunt gr̃a docti.
Cuius significandȩ distantie
causa mysticȩ reor in in¬
troitu quidem tabernacu.¬
li quinq columnas de au.¬
cipientes per legẽ castiglli.¬
tur ne peccent: perfecti
autẽ per gr̃am ut deuotiu
dõ uiuant ad monent᷑: Alt
autẽ ad discipłos suos Facite
illos discumbere ꝑconul.

Expanded text:
suam in regno. Erant autem fere viri quinque millia. Quia quinque sunt exterioris hominis sensus, quinque millia viri Dominum secuti designant eos, qui in saeculari adhuc habitu positi, exterioribus quae possident bene uti noverunt. Qui recte quinque panibus aluntur, quia tales necesse est legalibus adhuc praeceptis institui. Nam qui mundo ad integrum renuntiant, et quatuor sunt millia, et septem panibus refecti, hoc est, et evangelica refectione sublimes, et spiritali sunt gratia docti. Cujus significandae distantiae causa mystice reor in introitu quidem tabernaculi quinque columnas deaucet incipientes per legem castigantur, ne peccent, perfecti autem per gratiam, ut devotius Deo vivant, admonentur. Ait autem ad discipulos suos: Facite illos discumbere
Abbreviated transcription (Latin):
nasteriũ ingressus: ei pater
monasteru dixit: Prater
martyri. ubi est quẽ portabas
Cui ille respondit dicens: Ego
si scissem quis ess&̃e: pedegͦ
illius tenuissem: Tunc isdem

Expanded text:
nasterium ingressus, ei pater monasterii dixit: Frater Martyri, ubi est quem portabas? Cui ille respondit, dicens: Ego si scivissem quis esset, pedes illius tenuissem. Tunc idem
Abbreviated transcription (Latin):
per hȩc non corpora. sed ani¬
mae suscitantur: Hȩc itaq
uultis uos facitis Ex illis enĩ
ex terioribꝰ signis. Obtineri uita
ab hȩc operantibus non ualet:
Tam corporalia illa miracula:
ostendunt aliquando scĩtatem
non autẽ faciunt: Haec uero
spualia. quȩ agu̾ntur inm̃te :
uirtutẽ uitę non ostendunt.
sed faciunt Illa habere & mali
possunt: Istis autẽ perfrui. nisi
boni non possunt: Unde de
quibusdam ueritas dicit
Multi dicent mͥ in illa die. dñe¬
dñe. Nonne in nomine tuo

Expanded text:
per haec non corpora, sed aniper haec non corpora, sed animae suscitantur: haec itaquevultis vos facitis. Ex illis enim exterioribus signis obtineri vita ab haec operantibus non valet. Nam corporalia illa miracula ostendunt aliquando sanctitatem, non autem faciunt; haec vero spiritalia, quae aguntur in mente, virtutem vitae non ostendunt, sed faciunt. Illa habere et mali possunt, istis autem perfrui nisi boni non possunt. Unde de quibusdam Veritas dicit: Multi mihi dicent in die illa: Domine, Domine, nonne in nomine tuo
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am manũ credentibus impo¬
nunt. & habitare malignos spc̃
in eoꝵ mente contra dicunt
quid aliud faciunt. nisi dę monia
eiciunt: Et fideles quique
qui iam uitȩ̨ ueteris sȩcularia
uerba de relinquunt. sc̃ã aute᷑
mysteria insonant. conditoris
sui laudes & potentiã quantũ
prȩualent narrant. quid aliud
faciunt. Nisi nouis linguis
loquuntur: Qui dum bonis
suis exhortationibus. malitiã
de alienis cordibꝰ auferunt.
serpentes tollunt Et dũ pesti¬
feras suasiones audiunt. sed tam̃
ad operationẽ prauã minime
per trahuntur: Mortiferum
quidẽ .ẽ. quod bibunt. sed non
eis nocebit Qui quotiens ꝓxi¬
mos suos inbono opere infir¬
mari conspiciunt : dũ eis tota
uirtute concurrunt. & exẽplo
suȩ operationis illoꝵ uitã robo-¬
rant. quȩ in propria actione
titubabat. quid aliud faciunt.
Nisi super egros manus impo¬
nunt. ut bene habeant.
Quȩ nimirũ miracula tanto
maiora sunt: Quanto sp̃ualla
Ianto maiora sunt : Quanto

Expanded text:
am manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, conditoris sui laudes et potentiam, quantum praevalent, narrant, quid aliud faciunt, nisi novis linguis loquuntur? qui dum bonis suis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit. Qui quoties proximos suos in bono opere infirmari conspiciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant qui in propria actione titubant; quid aliud faciunt, nisi super aegros manus imponunt, ut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto majora sunt, quanto spiritalia; tanto majora sunt, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
signa: Quȩ possunt cũ reꝓbis
haberi communia. sed haec
quȩ modo diximꝰ: Caritatis
atq pi&atis miracula amate.
quȩ tanto securiora sunt: quan¬
to & occulta. Et de quibus
Apud dñm eo maior sit retri-¬
butio: Quo apud homines mi-¬
nor.ẽ. gła: SEQUITUR
Et dñs quidem iħc postquam
locutus. ẽ. eis: Assũptus est in
In ueteri testamento cognouimꝰ:
Quod heli̾as sit raptus incęlum
Sed aliud est cęlũ aeriũ: aliud
aethertũ Caelũ quippe aeriũ:

Expanded text:
signa quae possunt cum reprobis haberi communia; sed haec quae modo diximus charitatis atque pietatis miracula amate, quae tanto securiora sunt, quanto et occulta, et de quibus apud Dominum eo major sit retributio, quo apud homines minor est gloria. Sequitur: 5. Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est eis, assumptus est in nquit, Testamento cognovimus quod Elias sit raptus in coelum , sed aliud est coelum aereum, aliud aethereum. Coelum quippe aereum
Abbreviated transcription (Latin):
nes quibꝰ ȩternitas. ꝓmitu.¬
tur. dĩ reguntur imperior
Quantomagis uos pluris
estis illis. Idest carius uos
ualetis: Quia utiq rationa¬
bile animal. sicuti.ẽ. homo.
Sublimius ordinatũ est in
resũ natura. quã in ratio.¬
nabilia : sicuti sunt aues:¬
Tu.d. Quis autẽ ur̃m cogitando
potest adicere ad staturã
suã cubitũ unũ: Si ergo
neque quod minimũ est
potestis: quid de cȩteris sol¬
liciti estis: Idest cuius po¬
testate atq dominatu fac¬
tum est. ut ad hanc staturã
corpus ur̃m perduceret᷑:
eius ꝓuidentia etiã uestiri
potest Non autẽ ur̃a cura
factũ. ẽ: Ut ad hanc staturĩ
hoc intelligi potest. quod
si curetis & uelĩtis ad icer
unũ cubitũ huic stituras.
rion potestis Iili gͦ etiam
tegendi corporis curam re-¬
linquite: Cuius uidetis cu-¬
ra factũ esse. ut tantae

Expanded text:
nes, quibus aeternitas promittitur, Dei reguntur imperio! Quanto magis vos pluris estis illis! Id est, carius vos valetis. Quia utique rationale animal sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationalia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum cogitando potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Si ergo neque quod minimum est potestis, quid de caeteris solliciti estis? Id est, cujus potestate atque dominatu factum est, ut ad hanc staturam corpus vestrum perduceretur, ejus providentia etiam vestiri potest. Non autem vestra cura factum esse, ut ad hanc staturam hoc intelligi potest, quod si curetis et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse ut tantae
Abbreviated transcription (Latin):
bant quȩ gesta erant in
uia: & quomodo cognoue¬
runt eum in fractione
panis: Statimq ad nectit
quintam eius apparitionẽ:
de qua modo cum legere

Expanded text:
bant quae gesta erant in via, et quomodo cognoverunt eum in fractione panis. Statimque annectit quintam ejus apparitionem, de qua modo cum
Abbreviated transcription (Latin):
se & uiuere ꝓbaretur. con¬
puncti corde conuersi sunt.
Et tanti sanguinis tam im¬
pie atq iminaniter fusi in.¬
dulgentiam percȩperunt.
pso redempti sanguine quẽ
fuderunt Xp̃i enim sangui
sic in remissionẽ peccatorũ
omniũ fusus. ẽ. ut ipsum
etiam peccatũ possit delere
quo fusus. ẽ. Hoc ergo intul

Expanded text:
se et vivere probaretur, compuncti corde, conversi sunt, et tanti sanguinis tam impie atque immaniter fusi indulgeipso redempti sanguine quem fuderunt . Christi enim sanguis sic in remis ionem peccatorum omnium fusus est, ut ipsum etiam peccatum posset delere quo fusus est. Hoc ergo intu
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit. Quomodo ergo
quidam fecerunt uerita.¬
tem. & uenerunt ad lucẽ¬
Et hoc enĩ sequitur. Qui
autẽ facit ueritatẽ. uenit
ad lucẽ. ut manifestent᷑
opera eius quia inđo suN
facta: Quomodo quidam
honũ opus fecerunt ut
uenirent ad lucẽ. id est
ad xp̃m. & quomodo qui¬
dam dilexerunt tenebras
Si enĩ om̃s peccatores iN¬
uenit. & om̃s a peccato
sanat. & serpens ille in
quo figurata est mors dñi
eos sanat qui morsi fue¬
rant: Et ꝓpt̾ morsũ ser¬
pentis erectus .ẽ. serpens
id est mors dñi ꝓpter
mortales homines quos
inuenit in iustos: quomͦ
intellegetur hoc efi
iudiciũ qm lux uenit in

Expanded text:
invenit. Quomodo ergo quidam fecerunt veritatem, et venerunt ad lucem? Hoc enim sequitur: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quiafacta. » Quomodo ergo quidam bonum opus fecerunt, ut venirent ad lucem, id est ad Christum? Et quomodo quidam dilexerunt tenebras? Si enim omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat: et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant : et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos, quomodo intelligitur: « Hoc est judicium, quoniam lux venit in
Abbreviated transcription (Latin):
Non auditores legis iusti sunt
apud dm̃: sed factores legis
iustificabuntur: Quis quis
ergo uult audita intellige¬
reꝰ festinet ea quȩ iam
intelligere potuit. opere
implere: Eece dñs non . ẽ.
cognitus dum loqueretur:
& dignatus est cognosci dũ
pascitur:

Expanded text:
s justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Quisquis ergo vult audita intelligere, festinet ea quae jam intelligere potuit opere implere. Ecce Dominus non est cognitus dum loqueretur, et dignatus est cognosci dum pascitur
Abbreviated transcription (Latin):
Maiore ergo sollicitudine
pharisaei dñm custodierunt
mortuũ: quã uiuũ sunt per¬
secuti Siquidem causa illos

Expanded text:
Majore ergo sollicitudine Pharisaei Dominum custodierunt mortuum, quam vivum sunt persecuti; siquidem causa illos
Abbreviated transcription (Latin):
loquor: Si hȩc ex sacri elo
quii testimonio non affir¬
mo: Lex certe ueteris testa¬
menti: alienã uxorẽ concu¬
pisci ꝓhib&. A rege uero
fortia iuberi militibus. uel
desiderari aquã: Non penali¬
ter uetat Et cuncti noui¬
mus. quod dauid concupis¬
centiȩ mucrone transfixus:
alienã coniuigẽ & appetiuit
& abstulit. cuius culpam:
digna uerbera sunt secuta.
& malũ quod ꝑpetrauit :¬
ꝑ poenitentiȩ lamenta
correxit: Qui cũ longe
post contra hostiũ cuneos
sederet: Aquam bibere
de bethlehemitica cisterna
ex dȩsiderio uoluit. cuius
electi milites inter cater
uas aduersantium medias
erumpentes : Aquam quam
rex desiderauerat illes de¬
tulerunt: Sed uir flagellis
eruditus: semet ipsum ꝓtinus
cũ periculo militũ aquam
desiderasse reprȩhendit. eam̃

Expanded text:
loquor, si hloquor, si hquii testimoniis non affirmo. Lex certe Veteris Testamenti alienam uxorem concupisci prohibet , a rege vero fortia juberi militibus, vel desiderari aquam, non poenaliter vetat. Et cuncti novimus quod David, concupiscentiae mucrone transfixus, alienam conjugem et concupivit et abstulit . Cujus culpam digna verbera sunt secuta, et malum quod perpetravit per poenitentiae lamenta correxit. Qui cum longe post contra hostium cuneos sederet, aquam bibere de Bethlehemitica cisterna ex desiderio voluit . Cujus electi milvas adversantium medias erumpentes, aquam, quam rex desideraverat, inlęsi detulerunt. Sed vir flagellis eruditus semetipsum protinus cum periculo militum aquam desiderasse reprehendit eam
Abbreviated transcription (Latin):
Sed poenitentiam agere di¬
gne Non possumus : Nisi mo-¬
dũ quoq eiusdem pęniten¬
tiȩ cognoscamus: Poeniten¬
tiam quippe agere est. &¬
perpetrata mala plangere:
& plangenda non perpe¬
trare : Nam qui sic alia de¬
plorãt. ut tamen alia com¬
mittat : Adhuc poenitentiã
agere. aut ignorat aut dis¬
simulat: Quid enĩ ꝓdest
si peccata quis luxurie de¬
ritiȩ ȩstibus anhelet: Aut
quid ꝓdest si irȩ culpas iã
lugeat. & tamen adhuc in¬
uidiȩ facibus tabescat.
Sed minus est ualde quod
dicimus. ut qui peccata de¬
plorat : ploranda minime
committat. & qui plangit
uitiũ ꝑpetrare uitia timeat :
Nam cogitandũ summopere
est. ut qui se illicita memi¬
nit commisisse: a quibusdã
etiam licitis studeat abstinere.
quatinus ꝑ hoc conditori suo
satis ficiat. ut qui commisit
ꝓhibita: Sibimet ipsi abscidere
debeat etiam concessa. & se
reprehendat in minimis.
quẽ meminit in maximis
deliquisse: Nimia sunt quȩ

Expanded text:
sed poenitentiam digne agsed poenitentiam digne agere non possumus, nisi modum quoque ejusdem poenitentiae cognoscamus. Poenitentiam quippe vere agere est, peet plangenda non perpetrare. Nam qui sic alia deplorat, ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere aut ignorat aut dissimulat. Quid enim prodest si peccata quis luxuriae deadhuc aestibus anhelet? aut quid prodest si irae culpas jam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibus tabescat. Sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat, ploranda minime committat, et qui plangit vitium perpetrare vitia timeat. Nam cogitandum summopere est, ut qui se illicita meminit commisisse, a quibusdam etiam licitis studeat abstinere, quatenus per hoc Conditori suo satisfaciat, ut qui commisit prohibita, sibimetipsi abscindere debeat etiam concessa, et se reprehendat in mquem meminit in maximis deliquisse. Nimia sunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
Meminisse & enĩ debemus :¬
quia caro sumus: Iaceamus
interim de secretis cęli. sed
ante conditoris oculos.
manu poenitentiȩ tergamꝰ
maculas pulueris nr̃i:
Ecce ipsa diuina misericordia
pollicet᷑ dicens. Gaudium
erit in cęlo: suꝑ uno pecca¬
tore poenitentiã agente.
& tamen ꝑ ꝓphetam dñs
dicit: Quia quacumq die
iustus peccauerit: Omnes
iustitiȩ eius in obliuione
erunt coram me Pensemꝰ
si possumus : dispensationẽ
suꝑnȩ pietatis: Stantibus
si ceciderint : minatur pę¬
nam. lapsis uero ut sur¬
gere appetant: ꝓmittit
miscđiam Illos terret ne
pręsumant in bonis: istos
refouet Ne desperent in
malis Iustus es: lrã perti¬
mesce ne corruas. peccator
es: prȩsume de miscđia ut
surgas : Ecce autẽ iã lapsi
sumus: Stare nequaquam
uolu mus: in prauis nr̃is
dȩsideriis iacemus: Sed qui
nos rectos condidit: Ad huc
expectat. & prouocat ut
surgamus: Sinum sue pie¬
tatis aperit : Nosq ad se re
cipere ꝑ poenitentiã quęrit:

Expanded text:
Meminisse etenim debemus quia caro sumus. Taceamus interim de secretis coeli, sed ante conditoris oculos manu poenitentiae tergamus maculas pulveris nostri. Ecce ipsa divina misericordia pollicetur, dicens: Gaudium erit in coelo super uno peccatore poenitentiam agente; et tamen per prophetam Dominus dicit: Quia quacunque die justus peccaverit, omnes justitiae ejus in oblivione erunt coram me . Pensemus, si possumus, dispensationem supernae pietatis. Stansi ceciderint, minatur penam; lapsis vero, ut surgere appetant, promittit misericordiam. Illos terret, ne presumant in bonis; istos refovet, ne desperent in malis. Iustus es, iram pertimesce, ne corruas; peccator es, presume de misericordia, ut surgas. Ecce autem! iam lapsi sumus, stare nequaquam valuimus, in pravis nostris desideriis iacemus; sed qui nos rectos condidit adhuc expectat et provocat, ut surgamus: sinum suae pietacipere per poenitentiam quaerit;
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo suȩ uel uite pre¬
buere uel mortis Et
manducauerunt. & satura¬
ti sunt: Manducant de
panibꝰ dñi ac piscibus &
saturantur: Quia audientes
uerba dĩ & exempla intu¬
entes. Ad profectũ uitae
correctioris. ꝑ hȩc excitari
atq. ad surgere festinant :

Expanded text:
exemplo suae vel vitae praebuere vel mortis. Et manducaverunt, et saturati sunt. Manducant de panibus Domini ac piscibus, et saturantur qui audientes verba Dei et exempla intuentes, ad profectum vitae correctionis per haec excitari atque assurgere festinant
Abbreviated transcription (Latin):
in mundo necessitas ligat.
ut exom̃i parte exui a
mundo non possint: sie
debent ea quȩ mundi fc̃
tenẽre. ut tamen eis nesci.¬
ant ex mentis fractione
succumbere: Nȩc gͦ cogita¬
te. & cũ relinquere cunc̾

Expanded text:
in mundo necessitas ligat, ut ex omni parte exui a mundo non possint, sic debent ea quae mundi sunt tenere, ut tamen eis nesciant ex mentis fractione succumbere. Hoc ergo cogitate, et cum relinquere cunc
Abbreviated transcription (Latin):
prehendere principes sacer¬
dotũ & scribȩ timuerunt
populũ. atq. ideo quod ꝑse
Non poterant : p̃sidis manib
efficere tẽptabant. ut uelut
ipsi amorte eius uiderent᷑
immunes: Nuper enĩ sub
cȩsare augusto iudea subies¬
ta romanis quando in toto
orbe est celebrata descriptio.

Expanded text:
prehendere principes sacerdotum et scribae timuerunt populum, atque ideo quod per se non poterant praesidis manibus efficere tentabant, ut velut ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nuper enim sub Caesare Augusto Judaea subjecta Romanis, quando in toto orbe est celebrata descriptio
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ di uidicat agere
desistit: Nam dumꝰ cui-¬
lib& peruerse agenti
dicimus. conuertere. dm̃
sequere: mundũ relin-¬
que. ubi hunc Nisi ad dñi¬
cam cenam uocamus:
Sed cũ respondet. ora ꝓme
quia peccator sum. hoc
facere non possũ. quid
aliud agit. Nsi & rogat
& excusat: Dicens namq.
peccator sum: humilitatẽ
insinuat : Subiungens
autẽ conuerti non pos¬
sum : superbiam demons¬
trat: Rogando igitur ex¬
cusat. qui & humilitatẽ
super ducit in uoce : &
superbiam exercet it
actione: Alius aut̃ dixit :

Expanded text:
ea quae dijudicat agere desistit. Nam dum cuilibet perverse agenti dicimus Convertere, Deum sequere, mundum relinque, ubi hunc nisi ad Dominicam coenam vocamus? Sed cum respondet: Ora pro me, quia peccator sum, hoc facere non possum, quid aliud agit, nisi et rogat et excusat? Dicens namque: Peccator sum, humilitatem insinuat; subjungens autem: Converti non possum, superbiam demonstrat. Rogando ergo excusat, qui et humilitatem superinducit in voce, et superbiam exercet in actione. 5. Alius au
Abbreviated transcription (Latin):
nis accipiturꝰ Nam quã¬
uis honũ sit coniugium.
atq ad propagandã subolẽ
ꝓuidentia diuina constitu.¬
tum: Nonnulli tam̃ non
per hoc fecunditatẽ ꝓlis.
sed dȩsideria expetunt
uoluptatis: Et idcirco ꝑ
rem iustam: significare
potest non incongrue in
ȩterni conuiuii summus
pat̾ familias inuitat. sed
dum alius auaritiae: aliu̾
curiositati. alius uoluptati
carnis. ẽ. deditus: Nimirũ

Expanded text:
nis accipitur? Nam quamvis bonum sit conjugium, atque ad propagandam sobolem providentia divina constitutum, nonnulli tamen non per hoc fecunditatem prolis, sed desideria expetunt voluptatis, et idcirco per rem justam significari potest non incongrue res aeterni convivii summus paterfamilias invitat; sed dum alius avaritiae, alius curiositati, alius voluptati carnis est deditus, nimiru
Abbreviated transcription (Latin):
RACTUS LONGA
molestia stomachus:
diu me caritati ur̃e
delectionis euan¬
expositione prohi¬
buit: Uox namq ipsa
a̾ clamoris uirtute succũ¬
bit. & quia ã multis audiri
non ualeo: loqui fateor
inter multos erubesco
sed hanc in me uerecundiã
& ipse reprehendo Quid
enĩ Nũquid si multis
ꝓdesse nequeo. nec paucis
curabo: Et si ex messe
portare manipulos multõ
non possũ. numquidnam
debeo ad aream uacuus
redire Quãuis enim
quantos debeo ferre non
ualeo. certe uel paucos.
certe uel duos. certe uel
unũ feram. Nab& namq
ipsa infirmitatis intentio
mercedis suę certitudinẽ.

Expanded text:
ractus longa molestia stomachus diu me charitati vestrae de lectionis evanexpositione loqui prohibuit. Vox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudine
Abbreviated transcription (Latin):
qua poena multandus sit
qui aliena diripit: si in¬
ferni dampnatione ꝑcu-¬
titur. qui ꝓpria non lar¬
gitur : Nemo itaq securũ
se estimet dicens. ecce ali¬
ena non sapio: sed conces¬
sis licite rebus fruor. quia
diues iste non idcirco pu-¬
nĩtus est qm̃ aliena abs¬
tulit: sed quia acceptis
rebus semet ipsum male
dereliquit  Hoc quoq fuit
quod hunc inferno tradi¬
dit : quia in sua felicitate
timidus non fuit. quia
percepta dona ad usum
arrogantiae inflexit: quia
uiscera pietatis ignorauit.
quia percata sua redimere
etiam cũ sibi abundaret
pretiũ noluit Et sunt
non nulli qui cultum sub¬
tiliũ pretiosarũq uestium.
non putant. ẽẽ. peccatum:
Quod si uidelic& culpa non
ess&e: Nequaquã sermo dĩ

Expanded text:
qua poena multandus sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur qui propria non largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis licite rebus fruor, quia dives iste non idcirco punitus est quoniam aliena abstulit, sed quia acceptis rebus semetipsum male dereliquit. Hoc quoque fuit quod hunc inferno tradidit, quia in sua felicitate timidus non fuit, quia accepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere etiam cum sibi abundaret pretium noluit. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non putant esse peccatum. Quod si videlicet culpa non esset, nequaquam sermo D
Abbreviated transcription (Latin):
ad imaginẽ & similitudinẽ
dĩ : quam peccando corrupit:
Bonũ eͦ eius. ẽ. uerũ atque
ȩt̃nũ : si renascendo signet᷑:
Et non potuerunt uerbum
eius rep̃hendere corã plebe:
& mirati in responsis eius
tacuerunt: Qui credere
debuerant ad tantã sapien¬
tiam. mirati sunt quod cal.¬
liditas eoꝵ insidiandi non
inuenisset locũ : Dom̃c. xxii.

Expanded text:
ad imaginem et similitudinem ad imaginem et similitudinem Dei , quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum, si renascendo signetur. Et non potuerunt verbum ejus reprehendere coram plebe; et mirati in responsis ejus, tacuerunt. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt quod calliditas eorum insidiandi non invenisset locum. HOMILIA XX.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ sunt dõ Cęsarem non
putemꝰ diigustũ. sed tybe¬
rium significari priuignã
eius. qui in locũ suc cesserat
uitrici. sub quoꝰ passus est
dñs. Omnes autẽ reges
romani. a primo gaio cęsa¬
re qui imperiũ arripue¬
rat: Caesares appellati suñ:
Porro quod ait. Reddite
quȩ sunt cęsaris cȩsari:¬
id ẽ Nummũ. tributum. &
pecuniam. & quȩ sunt dĩ
dõ: Decimas. primitias. obla¬
tiones ac uictimas sentiamꝰ
luntatẽ: Aliter Reddite
quȩ cȩsdris sunt cȩsari: &
quȩ dĩ sunt dõ:. Quem ad¬
modũ cę̧sar a uobis exigit
impressionẽ imaginis suȩ :
Sic & ds. ut quẽ admodum
illi reddit᷑ Nummꝰ: Sic dõ
Anima lumine uultus eius
illustrata atq signata. Unde
psalmista Signatũ.c̃. inquit
in nobis lumen uultus tui
dñe : Hoc quippe lum̃ est
totum hominis & uerum
bonũ : quod Non oculis sed
mente conspicit᷑ Signatũ
autẽ dix̃ in nobis: tanquã
denarius signatur regis ima¬
gine. Homo enĩ factus est

Expanded text:
i sunt, Deo. Caesarem non putemus Augustum, sed Tiberium significari, privignum ejus, qui in loco successerat vitrici, sub quo et passus est Dominus. Omnes autem reges Romani a primo Caio Caesare, qui imperium arripuerat, Caesares appellati sunt. Porro quod ait: Reddite quae sunt Caesaris, Caesari, nummum, tributum et pecuniam, et quae sunt Dei, Deo, decimas, primitias, oblationes ac victimas sentiamusluntatem . Aliter: Reddite quae Caesaris sunt, Caesari; et quae Dei sunt, Deo. Quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quippe lumen est totum hominis, et verum bonum quod non oculis, sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur: Nam quia pro
sola inani gła uestimen-¬
tũ pretiosius quęritur.
Res ipsa testatur. quod
nemo uult ibi pretiosis
uestib indui: ubi ab aliis
non possit uideri: Quam
culpam: possumꝰ melius
etiam ex diuerso colligere.
quia si abiectio uilis in¬
dum̃ti uirtus non esset:
euangelista uigilanter de
iohanne non diceret.erat
indutus pilis camelorũ:
Sed notandũ nobis mag̾no¬
pere . ẽ. in ore ueritatis de
superbo diuite & humili
paupere : quantus sit ordo
narrationis Ecce enĩ di-¬
citur. Homo quidã erat
diues: et ꝓtinꝰ sub infert᷑.
& erat quidã mendĩcus no-¬
mine lazarus: Certe in
populo: plus solent no-¬
mina diuitũ quã pauperõ
sciri Quid est ergo quod
dñs de paupere & diuite
uerbũ faciens Nomen pau.¬
peris dicit. & nomen diui.¬
tis non dicit. Nisi quod ds̃

Expanded text:
ideatur. Nam quia pro sola inani gloria vestimentum pretiosius quaeritur res ipsa testatur, quod nemo vult ibi pretiosis vestibus indui, ubi ab aliis non possit videri. Quam culpam possumus melius etiam ex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Erat indutus pilis camelorum . Sed notandum nobis est magnopere, in ore Veritatis de superbo divite et humili paupere quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives; et protinus subinfertur; Et erat quidam mendicus nomine Lazarus. Certe in populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Quid est ergo quod Dominus, de paupere et divite verbum faciens, nomen pauperis dicit, et nomen divitis non dicit, nisi quod D