comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iudit uinꝗͣ Et unde in notuit moy¬
si dss quia reuelauit seruo suo dñs:
Quis dñs: Ipse. rp̃c: qui p̃misit legẽ ꝑ
scruũ: ut ueniret ipse cũ grã ⁊ uerita¬
te Dm̃ enĩ nemo uidit uiquã: ꝙ unde
illi seruo. quantũ caꝑe posset apparuit:
s iuugenitꝰ inqͥt filiꝰ qui ẽ in sinu
patris ipse enarrauit: Quid ẽ in sinu
patris: m secreto patris S unigenitꝰ

Expanded text:
t Moysi Deus? Quia revelavit servo suo Dominus. Quis Dominus? Ipse Christus, qui praemisit Legem per servum, ut veniret ipse cum Gratia et veritate. Deum enim nemo vidit unquam. Et unde illi servo quantum capere posset apparuit? Sed unigenitus, inquit, Filius qui est in sinu Patris, ipse enarravit. Quid est, in sinu Patris? In secre
Abbreviated transcription (Latin):
in fronte. fideliũ signũ suũ: s crucẽ suã
Unde humiliatꝰ. inde głificatꝰ. Inde enĩ e¬
rexit humiles: cͦ humiliatꝰ ipse descẽdit
ꝑtinemꝰ ergo ad euangłiũ: ꝑtinemꝰ ad nouũ
testamentũ: Lex ꝑ moysen data ẽ : grã ⁊ ue

Expanded text:
in fronte fidelium signum suum, sed crucem suam. in fronte fidelium signum suum, sed crucem suam. Unde humiliatus, inde glorificatus: inde erexit humiles, quo humiliatus ipse descendit. Pertinemus ergo ad Evangelium, pertinemus ad Novum Testamentum. Lex per Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
tote gͦ intenti. ut qͣntũ ca̾pio donet ds. ⁊ qͣn¬
tũ capitis audiatis Relicũ enĩ erit: ut si
sem̃ qd̃ spargit᷑ in cordibꝰ ur̃is nõ abstulerĩt
aues. uec spinę p̃focauerĩt. nec estꝰ exisserit:
accedente pluuia orationũ cotidianarũ ⁊ co¬
gitationibꝰ bonis ur̃is quibꝰ hoc agit᷑ in corde.
qd̾ agit᷑ in agro rastris. ut gleb. & frangantut.
i scm̃ oꝑiatur ⁊ germinare possit: afferatis
fructũ. ad quẽ gaudeat ⁊ letet᷑ agricola: Si
aut̃ ꝓ semine bono ⁊ ꝓpluuia bona. nõ fruc¬
tũ s spinas attulerimꝰ. nec sem̃ aceusabit᷑.
nec pluuia erit in crimine: s spinis ig¬
nis debitꝰ p̃paratur Hoĩes simmꝰ qd̾ puto
ꝑtinentes: huiꝰ signũ in frõte gestamꝰ. de
quo nõ erubescimꝰ si ⁊ in corde gestemꝰ
Signũ eiꝰ ẽ: humilitas eiꝰ Stella eũ magi
cognouert̃: ⁊erat hoc signũ de dño datũ
cęleste atq p̃clarum : Noluit stellã esse

Expanded text:
tote ergo intenti, ut et quantum capio, donet Deus, et quantum capitis, audiatis. Reliquum enim erit, ut si semen quod spargitur in cordibus vestris, non abstulerint aves, nec spinae praefocaverint, nec aestus exusseriente pluvia cohortationum quotidianarum, et cogitationibus vestris bonis quibus hoc agitur in corde, quod agitur in agro rastris, ut gleba frangatur, et semen operiatur et germinare possit: ut afferatis fructum, ad quem gaudeat et laetetur agricola . Si autem pro semine bono et pro pluvia bona, non fructum, sed spinas attulerimus; nec semen accusabitur, nec pluvia erit in crimine, sed spinis ignis debitus praeparatur. 2. Homines sumus, quod puto pertinentes. Hujus signum in fronte gestamus: de quo non erubescimus, si et in corde gestemus. Signum ejus est humilitas ejus. Per stellam eum Magi cognoverunt ; et erat hoc signum de Domino datum, coeleste atque praeclarum: noluit stellam esse
Abbreviated transcription (Latin):
mat de ligatura: Uenit dñs. curat ama¬
ris aliquantũ ⁊ acribꝰ medicamentis:
Dicit enĩ egroto. fxr̃toꝰ dic̃. tolera: dic̃
nols̃ diligere mundũ. habeto patientiã.
curet te ignis continẽtiȩ ferrũ ꝑsecuti¬
onũtolerẽt uulnera tua E xpauescebas.
quãuis ligatꝰ liber ille ⁊ nõ ligatꝰ. bibit
qd̾ tibi dabat: Prior passꝰ ẽ: ut te conso¬
laret᷑ tamꝗͣ dicẽs qd̾ times pati ꝓte: pͥor
patior ꝓte: Hec ẽ. gr̃a:⁊ magna gr̾a Qius
illã digne collaudat : qͥe. humilitate. xp̃i¬

Expanded text:
mat de ligatura. Venit Dominus, curat amamat de ligatura. Venit Dominus, curat amaris aliquantum et acribus medicamentis: dicit enim aegroto, Ferto; dicit, Tolera; dicit, Noli diligere mundum, habeto patientiam, curet te ignis continentiae, ferrum persecutionum tolerent vulnera tua. Expavescebas quamvis ligatus: liber ille et non ligatus bibit quod tibi dabat; prior passus est ut te consolaretur, tanquam dicens, Quod times pati pro te, prior patior pro te. Haec est gratia, et magna gratia. Quis illam digne collaudat? 15. De humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ patris mei facio. surgite eamꝰ
hĩc Nõ enĩ habebat ille qͣte moreret᷑ : et
mortuus ẽ: tu habes quare: i mori dedigna¬
ris Dignare ȩquo aĩo pati ꝑ meritũ tuũ.
qd̃ ille pati dignatꝰ ẽ. ut te a sẽpiterna
morte liberaret: homo ⁊ homo: s ille nõ¬
nisi hom̃o. istẽ as̃ i homo Ile homo ꝑes¬
cati: iste iusticiȩ: Mortuus es in adã.
resurge in xp̃m Hã utrũq debet᷑ tͥ.
bes de adã s nõ te i ȩternũ tenebit
uindnt peccati: qr mortẽ tuã ȩter¬
nã occidit mors tẽporalis dm̃ tui lp
bat᷑: iubebat nõ sauabatꝰ. langorẽ osten¬
debat nõ auferebat. S illę p̃parabat
medico uenturo cũ gr̃a ⁊ ueritate. tam¬
quã ad aliquẽ quẽ curare uult medicꝰ
mittit pͥmo seruũ snũ. ut ligatũ illũ
ĩueniat Sanꝰ nõ erat: isanari nolebut:¬
⁊ ne sanaretur. sam̃ se ẽẽ iactabat: Mis¬
sa lex ẽ. ligauit eũ inuenit se reũ: iã cla¬

Expanded text:
oluntatem Paris mei facio, surgite, eamus hinc . Non habebat ille quare moreretur, et mortuus est: tu habes quare, et mori dedignaris? Dignare aequo animo pati per meritum tuum, quod ille pati dignatus est, ut te a sempiterna morte liberaret. Homo, et homo: sed ille, nonnisi homo; iste, Deus homo. Ille homo peccati, iste justitiae. Mortuus es in Adam, resurge in Christo: nam utrumque debetur tibi. bes de Adam. Sed non te in aeternum tenebit vinculum peccati; quia mortem tuam aeternam occidit mors temporalis Domini tui.batur; jubebat, non sanabat; languorem ostendebat, non auferebat: sed illi praeparabat medico venturo cum gratia et veritate; tanquam ad aliquem quem curare vult medicus, mittat primo servum suum, ut ligatum illum inveniat. Sanus non erat, sanari nolebat, et ne sanaretur, sanum se esse jactabat: missa Lex est, ligavit cum; invenit se reum, jam cla
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: nõ sibi aliqͥd ampliꝰ seruus adsiguet.
quã quod ꝑ illũ factũ ẽ electꝰ ad mag¬
nũ iinisteriũ: tamquã fidelis in do¬
mo stam̃ seruus agere scd̾m legẽ pot̾.
soluere a reatu legis nõ pot̃: Ler ergo¬

Expanded text:
id amplius servus assignet, quam quod per illum factum est. Electus ad magnum ministerium tanquam fidelis in domo, sed tamen servus, agere secundum legem potest, solvere a reatu legis non pote
Abbreviated transcription (Latin):
mertes reddita ẽ. nõ gr̃a donata Si aut̃ uere
debebatu: botIus fuif li:
Si aut̃ ut uerũ ẽ malꝰ fusti. credidisti aut̃
in eũ qui iustificat impiũ. qͥd ẽ iustificat
impiũ. Ex impio facit piũ: cogita quidt̃¬
ꝑ legem imminere debe̾at: iquid ꝑ gr̃am
consecutꝰ sis Consecutꝰ aut̃ istã grãm
fidei. eris uistꝰ ex fide. Iustꝰ enĩ ex fide
uiuit: ⁊ ꝓmereris dm̃ uiuendo ex fide: Eñ¬
nã: ⁊ illa gr̃a ẽ: Hã ꝓ quo merito accipis
uitã ęternã: ꝓ gr̃a Si enĩ fides grã ẽ. et
uita eterna quasi merces est fidei: uidet᷑
quidẽ ds̃ uitã ȩternã tamꝗͣ. debitã red¬
dere: Cui debitã: fideli: qr ꝓmeruit illam
tem grãm:⁊ postea debitũ expetentẽ: Cor¬
fessio grȩ quȩ ẽ in paulo: qui priꝰ fut
ricordiã inquit consequtꝰ sũ Indignũ
se dix̃ qui consequeretur: consecutũ tam̃ nõ

Expanded text:
merces reddita est, non gratia donata; si autem vere merces reddita est, non gratia donata; si autem vere debebatur, bonus fuisti: si autem, ut verum est, malus fuisti, credidisti autem in eum qui justificat impium Quid est, qui justificat impium? Ex impio facit pium; cogita quid per legem tibi imminere debebat, et quid per gratiam consecutus sis. Consecutus autem istam gratiam fidei, eris justus ex fide Justus enim ex fide vivit ; et promereberis Deum vivendo ex fide: rnam. Et illa gratia est. Nam pro quo merito accipis vitam aeternam? Pro gratia. Si enim fides gratia est, et vita aeterna quasi merces est fidei: videtur quidem Deus vitam aeternam tanquam debitam reddere Cui debitam? Fideli, quia promeruit illam tem gratiam, et postea debitum expetentem. Confessio gratiae quae est in Paulo? Qui prius fui ricordiam, inquit, consecutus sum . Indignum se dixit qu
Abbreviated transcription (Latin):
ambulantes: in gr̃a ambultmꝰ: Unde enĩ
meruimꝰ hoc: quibꝰ nr̃is p̃cedentibꝰ meri¬
tiss nõ se qͥsq coͣpalpeti redeat in conscientiã
suã. querat latebras cogitationũ suarũ:
redeat ad seriẽ factoꝵ suoꝵ. nõ attendat qͥd
sit si iã aliqͥd ẽ: s qͥd fuerit ut ee̾t aliqͥdꝰ et in¬
ueniet nõ se dignũ fuisse nisi supplicio
Si g̾ supplicio dignꝰ fuisti: iuenit ille qͥ non
peccata puniret. s peccata donaret: gr̃a tͥ
data ẽ. nõ merces reddita Unde uocat᷑ gr̃a :
quia gratis dat᷑: Nõ enĩ precedentibꝰ meri¬
tis emisti. qd̃ accepisti Hac̃ gͦ accepit gr̾am
primã peccator. ut eiꝰ peocata dimuterent᷑:
Qd meruit᷑. int̾roget iusticiã: inuenit pęnãs
Interroget miscd̾ia: inuenit gr̾am: S et
Et qui digni nõ eramꝰ quibꝰ peccata dimit¬
terent᷑. ex eo qr tantũ donũ indigni acce¬
pimꝰ gr̃a uocat᷑: Qͥd est gr̃a: gratis data:
Quid ẽ gr̃a : donata. nõ reddita: Si debe̾atur:

Expanded text:
in gratia ambulamus. Unde enim hoc meruimus? quibus nostris praecedentibus meritis? Non se quisque compalpet, redeat in conscientiam suam, quaerat latebras cogitationum suarum, redeat ad seriem factorum suorum: non attendat quid sit, si jam aliquid est; sed quid fuerit, ut esset aliquid; inveniet non se dignum fuisse nisi supplicio. Si ergo supplicio dignus fuisti, et venit ille qui non peccata puniret, sed peccata donaret; gratia tibi data est, non merces reddita. Unde vocatur gratia? Quia gratis datur. Non enim praecedentibus meritis emisti quod accepisti. Hanc ergo accepit gratiam primam peccator, ut ejus peccata dimitterentur. Quid meruit? Interroget justitiam; invenit poenam: interroget misericordiam; invenit gratiam. Sed et qui digni non eramus quibus peccata dimitterentur, ex eo quia tantum donum indigni accepimus, gratia vocatur. Quid est gratia? gratis data. Quid est gratis data? Donata, non reddita. Si debebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ẽ añ me factꝰ ẽ. Quare añ te factꝰ ẽ. cũ post te uene¬
rit: quia prior me erat Prior te o ioħs. Qͥd
magnũ si priorte: Bene. qr tu illi ꝑhibes
testimoniũ. Audiamꝰ ipsũ dicentẽ: ante a¬
brahã ego sũ S ⁊ abrahã in medio genere
humano moit᷑uus est: multi ante illũ. multi post
illũ dudi uocẽ patris ad filiũ Ante lucife¬
rũ genui te: Qui ante luciferũ genitꝰ ẽ:
om̃s ipse illuminat: Dictꝰ ẽ enĩ qͥdã lucifer:
qͥ cecidit: Erat enĩ angłł: i factꝰ ẽ. diabolus
Et dixit de illo scriptura: Lucifer qui mane
oriebatur cecidit:. Unde lucifersq illumina¬
tus lucebat: Unde aut̃ tenebros factꝰ: quia
in ueritate nõ sterit: Ergo ille ante lucife¬
rũ ante omnẽ illuminatũ: Si quidẽ ãn om̃ẽ illuminatũ sit necesse.
aqͦ illuminant᷑ om̃s qui illuminari possũt. Ideo

Expanded text:
est, ante me factus est. Quare ante te factus est, cum post te venerit? Quia prior me erat. Prior te, o Joannes? Quid magnum, si prior te? Bene, quia tu illi perhibes testimonium: audiamus ipsum dicentem, Et ante Abraham ego sum . Sed et Abraham in medio genere humano ortus est; multi ante illum, multi post illum: audi vocem Patris ad Filium, Ante luciferum genui te . Qui ante luciferum genitus est, omnes ipse illuminat. Dictus est enim quidam lucifer qui cecidit: erat enim angelus, et factus est diabolus; et dixit de illo Scriptura, Lucifer qui mane oriebatur, cecidit . Unde lucifer? Quia illuminatus lucebat. Unde autem tenebrosus factus? Quia in veritate non stetit . Ergo ille ante luciferum, ante omnem illuminatum: siquidem ante omnem illuminatum sit necesse est, a quo illuminantur omnes q
Abbreviated transcription (Latin):
agnabat ⁊ dicebãt. si filiꝰ dĩ ẽ descendat
de cruce. Ipse ẽ totꝰ medicꝰ nr̃. ipse plane
Quare gͦ nõ ostendit insultantibꝰ qr ipse
erat filiꝰ dĩrut si se ꝑmisit crucẽ leuari.
saltẽ cũ illi dicerẽt si filiꝰ dĩ es descend at
de cruce tũc descend̾et ⁊ ostend̾et eis uerũ
se ẽẽ filiũ dĩ. quẽ illi ausi st̃ irridere:
Noluit : Quare noluit: nũquid qr nõ po¬
tuit: potuit plane Qͥ d ẽ enĩ ampliꝰ. de cru¬
ce descendere an de sepulero resungere:
s ꝑtulit insultantes Nã crux nõ ad impotẽ¬
tiȩ documentũ: s ad exẽplũ patientiȩ suscep¬
ta ẽzIbi uulnera tua curauit: ubi sua diu
ꝑtulit:. Ibi a morte sempit̾na sanauit: uͥ
temporalit̾ mori dignatꝰ ẽ ⁊ mortuus ẽ.
An in illo mors mortua ẽ : qualis moes mor¬

Expanded text:
agitabant, et dicebant, Si filius Dei est, descendat agitabant, et dicebant, Si filius Dei est, descendat de cruce : ipse est totus medicus noster, ipse plane. Quare ergo non ostendit insultantibus, quia ipse erat Filius Dei: ut si se permisit in crucem levari, saltem cum illi dicerent, Si filius Dei est, descendat de cruce; tunc descenderet, et ostenderet eis verum se esse Filium Dei, quem illi ausi fuerant irridere? Noluit. Quare noluit? numquid quia non potuit? Potuit plane. Quid est enim amplius, de cruce descendere, an de sepulcro resurgere? Sed pertulit insultantes: nam crux non ad potentiae documentum, sed ad exemplum patientiae suscepta est. Ibi vulnera tua curavit, ubi sua diu pertulit: ibi te a morte sempiterna sanavit, ubi temporaliter mori dignatus est. Et mortuus est, an in illo mors mortua est? Qualis mors, quae mor
Abbreviated transcription (Latin):
meret. ut iã nõ simꝰ s sub gr̃a. Qͥs gͦ dedit
legẽ: Iue dedit legẽ. qui dedit ⁊ gr̃am: s legẽ
ꝑ seruũ misit: cũ grã ipse descendit: Et un¬
de facti erat hoĩes sub lege: nõ implẽdo legẽ :
Qui enĩ legẽ implet: nõ ÷ sub lege. s cũ lege:
Qui aut̃ sub lege ẽ: nõ subleuat᷑ s p̃mit᷑ le¬
ge: Om̃s itaq hoĩes sublege constitutos. reos
facit lex:⁊ ad hoc illis suꝑ caput ẽ. ut ostendat
peccata. nõ tollat. Lex ergo iubet: dator legis
sua temeraria ⁊ p̃cipiti p̃sũptione cecidert̃:
suis uiribꝰ implere nõ poterant legẽ  facti
rei sub lege. unplorauerũt liberatoris aux¬
iliũ: ⁊ reatꝰ legis fecit egritudinẽ suꝑbis
Egritudo suꝑboꝵ: facta ẽ. cõfessio humi¬
liũ: Iã confitent᷑ egroti: qr egrotãt: Ueni¬
at medicꝰ: i sanet egrotos Medicꝰ qͥs : dñs ñt¬
dicꝰ uulnerũ nr̃oꝵ: crucifixꝰ ille cui in¬
sultatũ ẽ. quo pendente ꝑsecutores captit

Expanded text:
 sub Gratia. Quis ergo dedit Legem? Ille dedit Legem, qui dedit et Gratiam: sed Legem per servum misit, cum Gratia ipse descendit. Et unde facti erant homines sub Lege? Non implendo Legem. Qui enim legem impiet, non est sub lege, sed cum lege: qui autem sub lege est, non sublevatur, sed premitur lege. Omnes itaque homines sub Lege constitutos, reos facit Lex; et ad hoc illis super caput est, ut ostendat peccata, non tollat. Lex ergo jubet, dator legis sua temeraria et praecipiti praesumptione ceciderunt;suis viribus implere non poterant legem, facti rei sub lege, imploraverunt liberatoris auxilium; et reatus legis fecit aegritudinem superbis. Aegritudo superborum, facta est confessio humilium: jam confitentur aegroti quia aegrotant; veniat medicus, et sanet aegrotos. 3. Medicus quis? Domindicus vulnerum nostrorum, crucifixus ille cui insultatum est, quo pendente persecutores caput
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ magno munere longum in corpore
donauerit sominũ: cum beatũ petrũ
ꝑ ingentẽ martirii głam ab houere
ipsius copꝑis soluerit. eiq concesserit
quod apłs paulus se concupiscere dix̃
&e seriptit. dissoltu ce esse cum xp̃o:¬

Expanded text:
pro magno munere longum in corpore pro magno munere longum in corpore donaverit somnum: cum beatum Petrum per ingentem martyrii gloriam, ab onere ipsius corporis solverit, eique concesserit quod apostolus Paulus se concupisse dixit, et scripsit, Dissolvi et esse cum
Abbreviated transcription (Latin):
Ut aut̃ isti putant qui hȩe u̾ba dnĩ sic in¬
telligunt. nõ defunctũ s defimeto suno¬
leni eubuisse. & cum mortiuis putare  pꝰ¬
tur sepultum fuisse dormientem. ⁊do¬
nec xp̃s ueniat sic manere. suamq uitã
scat᷑rigine pulueris indicare: qui pul¬
uis creditur ut ab imo ad suꝑficiem tu¬
inuli ascendat. flatii quiescentis impel¬
li: huic oꝑinioni suꝑuacaneũ existimo
reluctari uideririt enim qui locũ sei¬
unt. utrum hoc ibi faciat uel paciatur
tra quod dr̃ Quia ⁊ reuera ñ a leiubus
honinuibꝰ id audiumus: Int̾im ceclamus
opinion qͣm certis docum̃tis refellere
ñ ualemus.⁊ ne rursus aliud quod a nob̾
queratur exurgat: cur suꝑ humatum
mortuum. ipsa humꝰ quodanmͦ uiuere
ac spirare uideatur: S numquid hino
tanta ista soluitur questio: simagno
muaculo qualia pot̾ facere omnipotẽs.
tam du uiuum corpꝰ in sopore sub e̾ra ẽ.
donẽc̃ ueniat t̾minus scħ: Quin immo
sit amplior ⁊ difficilior: cur discipło

Expanded text:
ba Domini sic intelligunt, non defunctum, sed defuncto similem cubuisse; et cum mortuus putaretur, sepultum fuisse dormientem; et donec Christus veniat sic manere, suamque vitam scaturigine pulveris indicare: qui pulvis creditur, ut ab imo ad superficiem tumuli ascendat, flatu quiescentis impelli. Huic opinioni supervacaneum existimo reluctari. Viderint enim qui locum sciunt, utrum hoc ibi faciat vel patiatur terra quod dicitur; quia et revera non a levibus hominibus id audivimus. 3. Interim cedamus opinioni, quam certis documentis refellere non valemus, ne rursus aliud quod a nobis quaeratur exsurgat, Cur super humatum mortuum ipsa humus quodammodo vivere ac spirare videatur. Sed numquid hinc tanta ista solvitur quaestio, si magno miraculo, qualia potest facere Omnipotens, tamdiu vivum corpus in sopore sub terra est, donec veniat terminus saeculi? Quin imo fit amplior et difficilior, cur discipulo
Abbreviated transcription (Latin):
O parua ouesno est.
cur apło petro qno se ter.¬
cio manifestauit discipłis¬
siuis. dixerit dominus se¬
am quid ad te: huic questioni qͣntum
dominus ipse donauerit. siue ꝑtrac̾tã¬
dȩ siue soluendȩ: sermonem nouissi¬
mum oꝑis huius impendimus Cum¬

Expanded text:
 parva quaestio est, cur apostolo Petro, quando se tertio manifestavit discipulis, dixerit Dominus, Sere donec veniam; quid ad te? Huic quaestioni, quantum Dominus ipse donaverit, sive pertractandae, sive solvendae sermonem novissimum
Abbreviated transcription (Latin):
crat: s om̃is puteꝰ fons. nõ om̃is fõs pu¬
teꝰ uͥ enĩ aqua de t̾ra manat. ⁊ usui
p̃betur au ientibꝰ. fõs dicit᷑. S si in
ꝓmptu ⁊ suꝑficie sit. fõs tantũ dicit᷑:
si aut̃ inalto ⁊ in ꝓfundo sit: ita puteꝰ
uocat᷑. ut fontis nom̃ nõ amatat. Iħc¬

Expanded text:
fons puteus: Ubi enim aqua de terra manat, et usui praebetur haurientibus, fons dicitur: sed si in promptu et superficie sit, fons tantum dicitur; si autem in alto et profundo sit, ita puteus vocatur, ut fontis nomen non amittat.
Abbreviated transcription (Latin):
Quam late t̾ram occupauerat oleast̃. amara fil¬
ua mundꝰ hic fuit. s ꝓpt̾ humilitatem. ꝓpt̾ nõ
sum inquit dignꝰ. ut sub tectum meũ uitres
multi ab oriente ⁊ occidnte uenient: & puta
qe uenient. Quid de illis fiet : Si enim uenient.
iam p̃cisi st̃ de silua. Uͥ inserendi st̃ ne arescant:
& recumbent inquit cum habraam. & ẏsaae.
&e ia cob hn qͦ cominuio: Ne forte ñ muites ad sẽꝑ
uiuendum. s ad multum bibendum: recũbent
cum habraam. ⁊ ysaac. & iacob Ubi: lu regno
inquit caeloꝵ. & quid erit de illis qui uener̃ de
stirpe abrahe: Quid fiet de ranis quibꝰ arbor
plena erat. quid fiet :⁊ nͥ qe p̃cident᷑ ut isti uise¬
rantur: Doce q p̃cidentur filii aũ regni ibt̃
ĩ tenebras ext̾iores: habeat gͦ apudnos houorẽ
ꝓpħa: qui ñ habuit honorẽ ĩ patria sua: Nõ ha¬
buit honorẽ in pat̾a in qͣ conditꝰ ẽ: habeat ho¬
norem in patria qͣm condidit: In illa enun eon¬

Expanded text:
 Amara silva mundus hic fuit: sed propter humilitatem, propter Non sum dignus ut sub tectum meum intres, Multi ab oriente et occidente venient. Et puta quia venient: quid de illis fiet? Si enim venient, jam praecisi sunt de silva: ubi inserendi sunt, ne arescant? Et recumbent, inquit, cum Abraham, et Isaac, et Jacob. In quo convivio; ne forte non invites ad semper vivendum, sed ad multum bibendum? Recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob. Ubi? In regno, inquit, coelorum. Et quid erit de illis qui venerunt de stirpe Abrahae? quid fiet de ramis quibus arbor plena erat? Quid, nisi quia praecidentur, ut isti inserantur? Doce quia praecidentur: Filii autem regni ibunt in tenebras exteriores . 7. Habeat ergo apud nos honorem Propheta, quia non habuit honorem in patria sua. Non habuit honorem in patria, in qua conditus est; habeat honorem in patria quam condidit. In illa enim con
Abbreviated transcription (Latin):
angli mꝑ̧tent᷑ Messores inqͥt angli sut. Isa gͥ
nessis tul i cͣrescit int̾ ⁊ iz ania:⁊expectat pur.¬
gari infine. Illa uͦ messis iã matã erat. quo
prs missĩ st̃ discipłi. uͥ ꝓpħȩ laborauerãt. Seo
tam̃ fr̃s uidete quid dictũ sit. simul gau¬
deat ⁊ qui seminat ⁊ qͥ metet. Difparis tẽpo¬
ris labores habuert̃. s gaudio parit̾ ꝑfru¬
ent᷑ Mercedẽ simul accept̾i st̃ uitã eternã.
Ex ciuutate aũ illa multis credider  in eũ

Expanded text:
Angeli mittentur: Messores, inquit, Angeli sunt . Ista ergo messis crescit inter zizania, et exspectat purgari in fine. Illa vero messis jam matura erat, quo prius missi sunt discipuli, ubi Prophetae laboraverunt. Sed tamen, fratres, videte quid dictum sit: Simul gaudeat et qui seminat et qui metit. Dispares temporis labores habuerunt: sed gaudio pariter perfruentur, mercedem simul accepturi sunt vitam aeternam. 33. Ex civitate autem illa mul
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uider̃ oe credider̃. Predicti sumꝰ nos: &e qͦd
diis añ laudauit. & in nob implere dignatꝰ est
uider̃ qui erucifixer̃. palpauer̃. o sic pauci cre¬
credidimiis: fiat in nob̾. ꝑficiat᷑ in nob̾ beatitu¬
do qͣm ꝓnusit. ⁊ &e hic qr patriȩ ipsius p̾lati sumꝰ
&e ĩ futuro scło. q ꝓ ranis fractis inserti sumꝰ:
hos enĩ ramos se fracturũ esse monstrabat. &e
ininc oleastrum inserturũ. qñ comnotus
centurionis fide. qui ei dix̾at ñsum dignꝰ ut
sub tectu nieũ intres. s tantum die ũbo ⁊ sa¬
nabit᷑ puer m̃s. nau ⁊ ego homo sum sub po

Expanded text:
 nos; et quod Dominus ante laudavit, et in nobis implere dignatus est. Viderunt qui crucifixerunt, palpaverunt, et sic pauci crecredidimus. Fiat in nobis, perficiatur in nobis beatitudo quam promisit; et hic, quia patriae ipsius praelati sumus; et in futuro sHos enim ramos se fracturum esse monstrabat, et hunc oleastrum inserturum, quando commotus Centurionis fide, qui ei dixit, « Non sum dignus ut sub tectum meum intres; sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus: nam et ego ho
Abbreviated transcription (Latin):
pͥlocutꝰ ẽ elcens : Mlat̃ sẏon dicet hõ: Quidã¬
hõ mecdiator di ⁊ hominũ: homo mat syon dieit:
Quare mat̾ syon clicit: Quia in accepit carnẽ. inde
uirgo maria: de cuiꝰ ut̃o serui forma suscepta ẽ.
in qua dignatꝰ ẽ apparere humillimꝰ: Mat̾ siori
dieit homo: &x homo iste qui dic̃ mat̾ syon. factꝰ¬
cauit eã altusimꝰ. ñ humillimꝰ: hõ factus ẽ ĩ ea
humillimꝰ: qr ũbim caro factũ ẽ. & habita¬
uit in nob̾ Ipse fundauit eã altissimꝰ: qe ui
pͥncipio erat ũbum. & ũbũ erat apud clñi.⁊
dis̃ erat ũbum. Omĩa ꝑ ipsum facta st̃: Qͥa
uͦ condidit istam patriam: ic habeat honorẽ:
Reppulit illum patria in qͦ gu̾atꝰ ẽ: suscipiat eñ
patria quam regeuerauit: Exꝑliẽ sermo
p̾ħ erat dies festus iudeoꝵ et ascendit iħs ibero

Expanded text:
 dicens, Mater Sion, dicet homo. Quidamo, mediator Dei et hominum homo, Mater Sion dicit. Quare Mater Sion dicit? Quia inde accepit carnem, inde virgo Maria, de cujus utero servi forma suscepta est, in qua dignatus est apparere humillimus. Mater Sion dicit homo, et homo iste qui dicit Matdavit eam Altissimus , non humillimus. Homo factus est in ea humillimus; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis: ipse fundavit eam Altissimus; quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum; et Deus erat Verbum: omnia per ipsum facta sunt . Quia vero condidit istam patriam, hic habeat honorem. Repulit eum patria in qua generatus est; suscipiat eum patria quam regeneravit. TRACTATUS Post haec erat dies festus
Abbreviated transcription (Latin):
mirabant᷑. nõ malũ suspicabant᷑. Et ne¬
mo tam̃ dix̃ qͥd queris. aut qͥd loq̃ris cũ
ea. Reliqͥt gͦ mulier ydriã suã. Mulier
audito ego sũ qui loqͦr tec̃. ⁊ recepto incor
teret ⁊ eugłitare curreret:  ꝓiecit cupi¬
ditatẽ. ⁊pꝑauit ad nunciare ueritatẽ.
Discãt qui uolũt eugłitare: ꝓbiciant hy¬
driã ad puteũ. Recordamini qͥd suꝑtꝰ
dixerĩ de ydria:uas erat unde aqua
hauriebat᷑. Greco nomine appellat᷑ y¬
tamꝗͣ si aquariũ diceret᷑. Proiecit gͦ
ydriã quȩ nõ usui s honeri fuit. Aiui¬
da qͥppe desiderabat illa aqua satiari:
ut nũciaret xp̃m. Honere abiecto cu¬

Expanded text:
uspicabantur. Nemo tamen dixit: Quid quaeris aut quid loqueris cum ea? 30. Reliquit ergo hydriam suam mulier. Audito, Ego sum qui loquor tecum, et recepto in cor teret, et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et properavit annuntiare veritatem. Discant qui volunt evangelizare, projiciant hydriam ad puteum. Recordamini quid superius dixerim de hydria: vas erat unde aqua hauriebatur, graeco nomine appellatur hytanquam si aquarium diceretur. Projecit ergo hydriam, quae jam non usui, sed oneri fuit: avida quippe desiderabat aqua illa satiari. Ut nuntiaret Christum, onere abjecto, cu
Abbreviated transcription (Latin):
misteria. Nõ enĩ frustra fatigat᷑ iħc. non
enĩ frustra fatigat᷑ uirtꝰ dĩ. nõ eiũ fruft᷑
fatigat᷑ ꝑ quẽ fatigati recreant᷑: nõ enĩ
fruft᷑ fatigat᷑ quo descrente fangam̃. quo
p̃sente firmam. Fatigat᷑ tam̃ iłs ⁊ fati¬
gat᷑ ab itinere : isedet: i uixta puteũ se¬
det: ⁊i hora sexta fatigatꝰ seoet. Om̃ia ista
inniũt aliqͥd. indicare uolũt aliqͥ intẽ
tos faciut̃: ut pulsemꝰ hortant᷑. Ipse gͦ a¬
periat ⁊ nobis ⁊ uobis: qui dignatꝰ ẽ ita
bortari ut diceret pulsate ⁊ aꝑiet᷑ uobis.
Tibi fatigatꝰ ẽ ab itiuere iħs. Inuenimꝰ
fortẽ ⁊ ĩfirmũ iħm fort̾ẽ: qͥa in pͥncipio erat¬

Expanded text:
on enim frustra fatigatur Jesus; non enim frustra fatigatur Virtus Dei; non enim frustra fatigatur, per quem fatigati recreantur; non enim frustra fatigatur, quo deserente fatigamur, quo praesente firmamur. Fatigatur tamen Jesus; et fatigatur ab itinere, et sedet, et juxta puteum sedet, et hora sexta fatigatus sedet. Omnia ista innuunt aliquid, indicare volunt aliquid; intentos nos faciunt, ut pulsemus hortantur. Ipse ergo aperiat et nobis et vobis, qui dignatus est ita hortari ut diceret, Pulsate, et aperietur vobis . Tibi fatigatus est ab itinere Jesus. Invenimus fortem et infirmum Jesum: fort
Abbreviated transcription (Latin):
uideor mͥ congruentiꝰ intellige̾: qr si hono¬
rẽ in pat̾a sua. xp̃c nõ haberet nõ adcã
relicta samaria festinaret.S nͥ fallorum
mo qr uerũ ẽ.⁊ nõ fallor Meliꝰ enĩ ꝗͣ ego
uidit eugłista qͦd diceret Aleliꝰ me ueri¬
tatẽ uidebat. qͥ eã de pectore dñi bibebat.

Expanded text:
videor mihi congruentius intelligere, quia si honorem in patria sua Jesus non haberet, non ad eamdem relicta Samaria festinaret. Sed ni fallor, imo quia verum est, et non fallor, melius enim quam ego, vidit Evangelista quid diceret, melius me veritatem videbat, qui eam de pectore Domini bibeb
Abbreviated transcription (Latin):
Nã de se ipso. ait. Nõ ẽ ꝓpħa sine honore.
nisi ĩ patria sua. Itẽ de illo dictũ ẽ ad mo¬
ẏ sen. Propħam eis suscitabo de fr̃ĩbus eo¬
rũ similẽ tui. Similẽ scilicet ad formã
carnis nõ ad enunentiã maiestatis. Ergo
illã solet mouere. Cõtentio qͥppe fuerat int̾
samaritanos uudeos: qr iuidĩ in tẽplo a
salomone fabricato. adorabãt dm̃. sa¬
marctani longe inde positi nõ in eo ado¬
rabãt: Itleo uidfi meliores se eẽ iac¬
ẽẽ ꝑhibgis. qr tẽplũ habetis qd̾ nos non
habemꝰ. Hum qͥd patres nr̃i qͥ dõ placuer̃¬
in illo tẽplo adorauer̃t: Nõne in isto mõte
ad orauer̃ uͥ nos sumꝰ: Meliꝰ gͦ nos inqͥũt
in hoc monte. dñi rogamꝰ: uͥ patres nr̃i io¬
gauert̃. Contendelũt utriq ignati.̃q ui
rũ nõ habentes. illi ꝓ tẽplo. illi ꝓ mõte in¬

Expanded text:
nam de seipso ait: Non est propheta sine honore, nam de seipso ait: Non est propheta sine honore, nisi in patria sua ; item de illo dictum est ad Moysen: Proprum, similem tui . Similem scilicet ad formam carnis, non ad eminentiam majestatis. Ergo illam solebat movere. Contentio quippe fuerat inter Samaritanos et Judaeos, quia Judaei in templo a Salomone fabricato adorabant Dominum. Samaritani, longe inde positi, non in eo adorabant. Ex eo Judaei meliores esse laeesse perhibetis, quia templum habetis, quod nos non habemus? Nunquid patres nostri, qui Deo placuerunt, in templo adoraverunt? Nonne in isto monte adoraverunt, ubi nos sumus? Melius ergo nos inquiunt in hoc monte Deum rogamus, ubi patres nostri rogaverunt. Contendebant utrique ignari, quia, virum non habentes, illi
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor m̃ses sũt ⁊ messi s uenit: In opꝰ fer¬
uebat: ioꝑarios mitt̾e̾ difponebat. Uosqͣ¬
tuor m̃ses cõputatis ad messẽ. Ego uobis
aliã messẽ allũ ⁊ paratã ostendo. Ecce di
missurꝰ ẽ. In hoc enĩ ẽ uerbũ uerũ. qr aliꝰ
ẽ qui metit. aliꝰ qͥ seminat: ut ⁊qͥ seminat
simul gaudeat ⁊ qui metit. Ego misi uoᷤᷤ
metere. qd̾ uos nõ laborastis. Alii labora

Expanded text:
tuor menses sunt, et messis venit? In opus fervebat, et operarios mittere disponebat. Vos quatuor menses computatis ad messem, ego vobis aliam messem albam et paratam ostendo. Ecce dicmissurus est. In hoc enim est verbum verum, quia alius est qui metit, alius est qui seminat, ut qui seminat simul gaudeat, et qui metit. Ego vos misi metere quod vos non laborastis. Alii labora
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ fr̃s. qͥd nob̾ cõmendat ds̃tuc gali¬
enĩ sine causa dic̾ta sũt ꝓdigia.nͥ qr
aliquid portendũt. P rodigiũ enĩ
appellatũ ẽ qͣsi porrodigiũ. qd̾ porro dicat.
porro significet. & aliqͥd futurũ esse
portẽdat ¶uia gͦ aliqͥd illa omĩa ꝓortẽ¬
debat̃. aliqͥd illa omĩa p̾dicebãt. facia¬

Expanded text:
tres, quid nobis commendat Dominus? Tunc Galienim sine causa dicta sunt prodigia, nisi quia aliquid portendunt: prodigium enim appellatum est quasi porrodicium, quod porro dicat, porro significet, et aliquid futurum esse portendat: quia ergo aliquid illa omnia portendebant, aliquid illa omnia p
Abbreviated transcription (Latin):
infirmabat᷑. Senit adeu. ⁊ rogare cepit
ut descend̾et. ad illã ciuitatẽ uł domũ
⁊ sanaret. filiũ eiꝰ. Incipiebat enĩ inqͥt¬
mori. Qui rogabat nõ credebat᷑. Quid
a me expectas audire: Dnm̃ int̾roga.
qͥd de illo senserit. Rogatꝰ enĩ talia res¬
pondit. Hisi signa ⁊ ꝓdigia uideritis ñ¬
ĩ creditis Arguit hominẽ in fide tepidũ
aut frigidũ aut om̃ino nulliꝰ fidei s
tẽptare cupientẽ de sanitate filii sui.
ba enĩ rogãtis audimꝰ. cor disfidẽtis ñ iudi¬
mꝰ. S ille ꝓnũciauit: qui ⁊ uerba audi¬
uit ⁊ cor inspexit. Deniq upse eugłista
testimoniũ narrationis suȩ ostendit. qr
nondũ crediderat qͥ uenire ad domũ su¬
ã dnm̃ cupiebat. ad sanandũ filiũ esꝰ.
unuenit ea hora sanatũ. qua hora
dñs dix̾at. Uude filiꝰ tuus uiuit: credi¬
dit inqͥt ipse ⁊ domꝰ eiꝰ tota. Sigͦ ꝓpt̾ra¬

Expanded text:
ogare coepit ut descenderet, ad illam civitatem vel domum, et sanaret filium ejus; incipiebat enim mori. Qui rogabat, non credebat? Quid a me exspectas audire? Dominum interroga quid de illo senserit. Rogatus enim talia respondit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Arguit hominem in fide tepidum, aut frigidum, aut omnino nullius fidei: sed tentare cupientem de sanitate filii sui, ba enim rogantis audivimus, cor diffidentis non videmus: sed ille pronuntiavit, qui et verba audivit et cor inspexit. Denique et ipse Evangelista testimonio narrationis suae ostendit quia nondum crediderat, qui venire ad domum suam Dominum cupiebat, ad sanandum filium ejus. invenit ea hora sanatum, qua hora Dominus dixerat, Vade, filius tuus vivit; et credidit, inquit, ipse, et domus ejus tota. Si er
Abbreviated transcription (Latin):
ni sadmuatione. laudatione. Finde locũ
istũ eugłii cũ cõm̃datione cõmemoremꝰ. po¬
tiꝰ ꝗͣ cũ difficultate tractemꝰ. Abiit enĩ iħc
pꝰ biduũ qd̾ fecerat insamaria ugalileam:
u nutritꝰ erat. Sequtꝰ aũ eugłista ait. Ipse

Expanded text:
atione et laudatione. Proinde locum istum Evangelii cum commendatione commemoremus potius, quam cum difficultate tractemus. Abiit enim Jesus post biduum quod fecerat in Samaria in Galilaeam ubi nutritus erat. Secutus autem Evangelista ait: Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
cito:⁊ ad galileã ueniss uͥ nutritꝰ erat. qͣmͦ at¬
testat᷑ qr ꝓpħa in patria sua honorẽ nõ haliqes
re ingalileã unsamaria remansiss. In
tendat gͦ caritas ur̃a. insinuatũ nobis nõ
modicũ sacram̃tũ. suggerente dño ⁊
donãte qd̾ loqͣr: questionẽ ꝓpositã cogno

Expanded text:
eam venisset ubi nutritus erat; quomodo attestatur quia propheta in patria sua honorem non habet? re in Galilaeam, et in Samaria remansisset. 2. Intendat ergo Charitas vestra insinuatum nobis non modicum sacramentum, suggerente Domino et donante
Abbreviated transcription (Latin):
creditis: Ergo sita est. frangant᷑ fuꝑbi rami ut hu¬
milis inseratur oleaster: maneat tam̃ ractix illis
p̃cisis. istis receptis U̾ mane t radrx : In patri¬
ham ysaac &e iacob. patriarche seĩ &e uͥ isti : in
requie apud dm̃. in honore magno: ut ĩ habraȩ
sinum acliutꝰ ille pauꝑ pꝰcorꝑis eritũ leuaretur.
& in abrahȩ sinum de longmquo a suꝑbo chute

Expanded text:
creditis. Ergo si ita est, frangantur superbi rami, hucreditis. Ergo si ita est, frangantur superbi rami, humilis inseratur oleaster: maneat tamen radix, illis praecisis, istis receptis. Ubi manet radix? In Patriham, Isaac, et Jacob, patriarchae sancti. Et ubi isti? In requie apud Deum, in honore magno: ut in Abrahae sinum adjutus ille pauper post corporis exitum levaretur, et in Abrahae sinu de longinquo a su
Abbreviated transcription (Latin):
dem in ifrł: Quare ñ inuemi tantã fidẽ ĩ isrł
Quia ꝓpħa ĩ patͥa sua honorẽ ñ ht̃. Numqͥd nõ
⁊ illi centurioni pot̾at clic̃e dñs. qͦd dix̃ huie
regulo: uade puer tuus uiuit: Hidete di¬
stinctionem. Regulus iste cd̃m ad domũ su¬
am descencłe cupiebat: ille centurio ĩdignũ
se esse dicebat. Illi dicebat᷑ ego ueniã ⁊ cura¬
bo cum: huic dictũ ẽ. uade filius truis ui¬
uit. Illi p̃sentiam suã ꝓmittebat: hunc ũbo
sanabat: Iste tam̃ p̾sentiã eiꝰ extorq̾bat: ille
se p̾sentia eiꝰ indignum esse dicebat: Hic
cesfum ẽ elationi: illie concessũ ẽ humiliati¬
oui:. Tam qͣm huic dic̾et uade filius tuus ui¬
uit. noli nͥ tedium facere: nͥ signa ⁊ ꝓdi¬
gia uicł̾itis ñ creditis. sresentiã meã ius
in domo tua: possũ ⁊ ũbo iub̾e. noli tu
de signis tantum mͦ crede: Centurio ali¬
eigena credidit me posse u̾bo fice̾. & ante qͦͥni
facerem eredidit: uos nͥ signa ⁊ ꝓcligia uicłitis ñ

Expanded text:
m in Israel. » Quare non invenit tantam fidem in Israel? Quia propheta in patria sua honorem non habet. Numquid non et illi centurioni poterat dicere Dominus, quod dixit huic regulo, Vade, puer tuus vivit? Videte distinctionem: regulus iste Dominum ad domum suam descendere cupiebat; ille centurio indignum se esse dicebat. Illi dicebatur, Ego venio et curabo eum; huic dictum est, Vade, filius tuus vivit. Illi praesentiam promittebat; hunc verbo sanabat. Iste tamen praesentiam ejus extorquebat; ille se praesentia ejus indignum esse dicebat. Hic cessum est elationi; illic concessum est humilitati. Tanquam huic diceret, Vade, filius tuus vivit, noli mihi taedium facere. Nisi signa et prodigia videritis, non creditis: praesentiam meam vis in domo tua, possum et verbo jubere; noli tu de signis credere: centurio alienigena credidit me verbo posse facere, et antequem facerem credidit; vos, nisi signa et prodigia videritis, non
Abbreviated transcription (Latin):
labora ͥ erat. seminatũ erat. Et qd̾ semina¬
itriturã desiderabat. Quio gͦ erãt messo
seminatores. Nã si ipsi nõ seminatores. unde
ad illã mulierẽ ꝑuenerat scio qe messiaᷤᷤ
uenst. Iã ista mulier fructꝰ maturꝰ erat:i
erãt albȩ messes ⁊ falcẽ querebãt. Misi uos Quo.
metere qd̃ nõ seminastis. Alii laborautr̃.
⁊ uos in laboreᷤᷤ eoꝵ introistis. Qui labora¬
uert̃: ipse abrahã. ysaac: uacob. Legite
in illo frigore qͣndo seminabãt. Ergo iã ĩ
uidea messis parata erat. Merito ibi tãquã
mataͣ seges fuit. Quãdo tot milia homi¬
nũ p̃cia rerũ suarũ afferebãt.⁊ ad pedes apło¬
rũ ponẽtes. expeditis humeris. a sarcinis se
sũt pauca grana ⁊ semunauer̃ orbẽ terraꝵ:
⁊ surgit illa messis q̃ in fine scłi metẽdaest:¬

Expanded text:
 erat; et quod seminaet trituram desiderabat. Quo ergo erant messor enim seminatores. Nam si ipsi non seminatores, unde ad illam mulierem pervenerat, Scio quia Messias veniet? Jam ista mulier fructus maturus erat, et erant albae messes, et falcem quaerebant. Misi vos ergo: quo? Metere quod non seminastis: alii seminaverunt, et vos in labores eorum introistis. Qui laboraverunt? Ipse Abraham, Isaac, et Jacob. Legite in illo frigore quando seminabant? Ergo jam in Judaea messis parata erat. Merito ibi tanquam matura seges fuit, quando tot hominum millia pretia rerum suarum afferebant, et ad pedes Apostolorum ponentes, expeditis humeris a sarcinis saesunt pauca grana, et seminaverunt orbem terrarum, et surgit alia messis quae in fine saeculi metenda est
Abbreviated transcription (Latin):
de uidõꝵ turb iAttẽde iã gentẽ illã
disꝑsã toto orbe t̾rarũ: ⁊euulsa radi¬
cibꝰ siuslttẽ de ramos fractos. cõcisos.
disꝑsos. aridos. quibꝰ fractis. inseri me.
i nos respondeamꝰ: ꝓpħa in patria sua
honorẽ nõ habet. Deniq illi ambulan¬
cecos illuminantẽ. surdis aures a peri
nux inde pauci crediderũt. Popło dĩ
llud gͦ qͦd tc̃ factũ est: hoc qͦd nẽ agit᷑ porten¬
debat: Iudei fuert̃ uł st̃ similes galileis: nos
similes illis samaritanis: Eugłiũ audiuimꝰ.
dimus: Nulla signa uidimus: nulla exigi¬
mꝰ. Quãuis enĩ unꝰ de duodecĩ electis et
scĩs.tam̃ ifrłita fuit. de gente scilicet
dñi thomas ille qͥ in loca uulnerũ digito
istum regulium: huic dixit. nͥ signa ⁊ ꝓdigia
uiditis ñ ereditis: illi aũ dix̃ qr uidisti credidisti
ad galileos uenerat pꝰ samaritanos qͥ sermoni eiꝰ
crediłant: apud qͦs nulla miracula fecerat. qͦs
dicebat doniniꝰ thomȩ. ueni nutte manũ tuã.

Expanded text:
de Judaeorum turbas, attende jam gentem illam dispersam toto orbe terrarum, et evulsam radicibus suis; attende ramos fractos, concisos, dispersos, aridos, quibus fractis inseri meruEt nos respondeamus, Propheta in patria sua honorem non habet. Denique illi ambulancaecos illuminantem, surdis aures aperieniderunt, et vix inde pauci crediderunt. Populo Dei llud ergo quod factum est tunc, hoc quod nunc agitur portendebat. Judaei fuerunt vel sunt similes Galilaeis; nos similes illis Samaritanis. Evangelium audivimus, dimus; nulla signa vidimus, nulla exigimus. 4. Quamvis enim unus ex duodecim electis et sanctis, tamen Israelita fuit, de gente scilicet Domini, Thomas ille, qui in loca vulnerum digitos istum regulum. Huic dixit, Nisi signa et prodigia videritis non creditis: illi autem dixit, Quia vidisti, credidisti. Ad Galilaeos venerat, post Samaritanos qui sermoni ejus crediderant, apud quos nulla miracula fecerat, quos dicebat Dominus Thomae, Veni, mitte manum tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Uenit gͦ hora unc̃ est qͣnoo ueri ad¬
oratores adorabũt patrẽ in sp̃u ⁊ ueri¬
tate. Nos adoramus qd̾ scimꝰ: uos adora¬
tis qd̃ nescitis. qͥa sal ex iudcis ÷. Multũ
dedit uideis. s noli istos reꝓbos acciꝑe.
Parietẽ aut̃ illũ accipe cui adiunctꝰ ẽ
aliꝰ. ut paccati. in lapide angulari qd̾ ẽ
donec in angulo coniuingant᷑. Alieni¬
genȩ aut̃ hospites erãt ⁊ ꝑegrini a testa¬
m̃tis dĩ. Scd̾m hoc ergo dictũ ẽ: nos ad¬
oramus quod scimus: Exx ꝑsona quidẽ uideoꝵ
dictum est : sed nõ om̃iũ uideoꝵ : Non reꝓboꝵ uid̾oꝵ:¬

Expanded text:
tem. 26. Venit ergo hora, et nunc est, quando veri adtem. 26. Venit ergo hora, et nunc est, quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate. Nos adoramus quod scimus, vos adoratis quod nescitis; quoniam salus ex Judaeis est. Multum dedit Judaeis: sed noli istos reprobos accipere. Parietem illum accipe cui adjunctus est alius, ut pacati in lapide angulari, quod edonec in angulo conjungantur. Alienigenae autem hospites erant, et peregrini a testamentis Dei . Secundum hoc ergo dictum est, Nos adoramus quod scimus. Ex persona quidem Judaeorum dictum est, sed non omnium Judaeorum, non reprobo
Abbreviated transcription (Latin):
templũ. Sp̃c ẽ ds: ⁊eos qui adorãt eũ in
spũ iueritate oportet. adorare. Audiuimꝰ
i manifestũ ẽ forasieramiꝰ. int᷑ missi su¬
mꝰ. O si inuenirẽ dicebas montẽ aliquẽ
altũ. ⁊solitariũ. Credo enĩ qe in alto ẽ
ds̃. magis me exaudit ex alto: Quia in mõte esꝓpin¬
quũ dõ te pucas: ⁊ cito te exaudiri qͣsi de ꝓccimo
tat. s humilia respicit. ł pe dñs ẽ. Quibꝰ:
forte altis. nõ: s his qui obtriuerũt cor.
pinquat. humilia respicit. excelsa aut̃
alõge cognoscit: suꝑbos lõge uidet: illiᷤ
minꝰ ꝓpinquat qͦ sibi uident᷑ altiores.
Q uerebas gͥ mõtẽ. descende ut artingas.
tere. Ascensiones inqͥt in corde ipsiꝰ. Hoc
psalmꝰ dicit. in cõitalle plorationis. Con¬
ualis humilitatẽ habet. Ergo itꝰ age
totũs isi forte queris aliquẽ locũ altũ.
aliquẽ locũ scm̃:. iitꝰ exhibe. templum
tẽplo uis.  orare. inte ora. S priꝰ esto tẽ¬
plũ dĩ.qr ille in tẽplo suo exaudiet orã¬

Expanded text:
us; et eos qui adorant eum, in spiritu et veritate oportet adorare. 25. Audivimus, et manifestum est; foras ieramus, intro missi sumus. O si invenirem, dicebas, montem aliquem altum et solitarium! credo enim quia in alto est Deus, magis me exaudit ex alto. Quia in monte es, propinquum te Deo putas, et cito te exaudiri, quasi de proximo tat, sed humilia respicit. Prope est Dominus. Quibus? forte altis? His qui obtriverunt cor .bus propinquat: humilia respicit, excelsa autem a longe cognoscit ; superbos longe videt, eo illis minus propinquat, quo sibi videntur altiores. Quaerebas rere. Ascensiones, inquit, in corde ejus hoc Psalmus dicit, in convalle plorationis . Convallis humilitatem habet. Ergo intus age totum. Et si forte quaeris aliquem locum altum, aliquem locum sanctum, intus exhibe te templum templo vis orare? in te ora. Sed prius esto templum Dei, quia ille in templo suo exaudiet oran
Abbreviated transcription (Latin):
Crgo fr̃s inci animã habere u ntellectũ nõ ha¬
bere. hoc ẽ ĩi adħibere nec sod̾m eũ ͥᷝlere. bes¬
tialis ẽ uita. Est enĩ. nobis qͥddã bestiale qͦ
incarne uiuimꝰ s intellectu regendũ ẽ. Motꝰ¬
enĩ aĩe scd̾m carnẽ se mouẽtis: undelicias car¬
nales inmoderate diffluere cupiẽtis. Regit de¬
suꝑ intellectꝰ. Qui debet dici uir. qui regit
an qui regit᷑:: ł culdubio cũ ordinata uita ẽ:
intellectꝰ. animã regit. ad ipsã animã ꝑtinẽs.
Nõ enĩ aliqͥd aliud ͤ quã aĩa SS aliqͥd aĩe est

Expanded text:
Ergo, fratres mei, animam habere, et intellectum non habere, hoc est, non adhibere, nec secundum eum vivere, bestialis est vita. Est enim in nobis quiddam bestiale quo in carne vivimus, sed intellectu regendum est. Motanimae secundum carnem se moventis, et in delicias carnales immoderate diffluere cupientis, regit desuper intellectus. Qui debet dici vir? qui regit, an qui regitur? Procul dubio cum ordinata vita est, intellectus animam regit, ad ipsam animam pertinens. Non enim a
Abbreviated transcription (Latin):
erũt. Non reppulit enĩ ds̃ plebẽ suã quã
p̃sciuit. Audiuit hoc mulier ista et ad¬
cdidit. Iãdudũ ꝓpħam dix̾at᷑. uidit talia
dicere eũ cũ quo loquebat᷑. quȩ lã plꝰ es¬
set̃ ã ꝓpħa. et qͥd respond̾it uidete. Dic̃
ei mulier. S̾cio qr messias uenit. qui dr̃

Expanded text:
erunt . Non enim repulit Deus plebem suam quam praescivit . 27. Audivit hoc mulier ista, et addidit. Jamdudum prophetam dixerat; vidit talia dicere eum cum quo loquebatur, quae jam plus essent ad prophetam; et quid respondit, videte: Dicit ei mulier, Scio
Abbreviated transcription (Latin):
luptatẽ auriũ. nec ad ocłos. nec adͦlfatũ. nec
ad gustũ. nec ad tactũ ꝑtinẽt. Mente sola ca¬
punt᷑. intellectu solo hauriunt᷑. Ille intellec¬
tꝰ nõ tͥ adẽ quomͦ capis qd̾ dico: uoca uirũ
tuũ. p̃senta intellectũ tuũ. Quid ẽ enĩ aĩam
habere: Nõ ẽ magnũ. Nã ⁊ pccꝰ habet. Unde
tu melior: qe incellectũ habes qd̾ pecꝰ nõ habx.
Quid ẽ gͦ uoca uirũ tuũ: nõ me capis. nõ me
intelligis. De do no dĩ tͥ loquor Tu aut̃ car

Expanded text:
tinent, nec ad oculos, nec ad olfactum, nec ad gustum, nec ad tactum; mente sola capiuntur, intellectu solo hauriuntur: ille intellectus non tibi adest, quomodo capis quod dico? Voca virum tuum, praesenta intellectum tuum. Quid tibi est enim animam habere? Non est magnum, nam et pecus habet. Unde tu melior? Quia intellectum habes, quod pecus non habet. Quid est ergo, Voca virum tuum? Non me capis, non me intellig
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑: ⁊ qr ferebat sccũ mulier uascłm
unde aꝗͣ. hauriret: ẽo mirata ẽ qr iudeꝰ
petebat ab ea bibere. qd̾ nõ solebãt fa¬
cere uidĩ. Ille aut̃ qui bib̾e q̃rebat: fidẽ
ipsi mulieris siciebat. Deniq audi quis¬

Expanded text:
bantur. Et quia ferebat secum mulier vasculum unde aquam hauriret, eo mirata est, quia Judaeus petebat ab ea bibere, quod non solebant facere Judaei. Ille autem qui bibere quaerebat, fidem ipsius mulieris sitiebat. 12. Deniq
Abbreviated transcription (Latin):
uere saluator mũdi. ͣ hoc paululũ aĩad¬
uertendũ ẽ qr lectio terminata ẽ. Mulier
pͥma nunciauit.:⁊ ad mulieris testimoniũ
credider̃t samaritanis irogauert̃ eũ ut
apud eos maneret᷑:⁊ mãsit ibi biduo ⁊
plures credider̃t. Et cũ credidissẽt: dicebãt
mulieri. Nõ iã ꝓpt̾ uerbũ tuũ credimꝰ. s

Expanded text:
vere Salvator mundi. Et hoc paululum animadvertendum est, quia lectio terminata est. Mulier primum nuntiavit, et ad mulieris testimonimum crediderunt Samaritani, et rogaverunt eum ut apud eos maneret, et mansit ibi biduo, et plures crediderunt: et cum credidissent, dicebant mulieri, Non jam propter verbum tuum credimus,
Abbreviated transcription (Latin):
homini peccat᷑a sua: agnoscat hõ hu¬
militatẽ suã.⁊ ds facit miscd̾iam suã.
lllũ oportet crescere: me aut̃ minui. Hocꝰ
ẽ illũ oportet dare. me aut̃ acciꝑe. Illũ
oportet głificari: me aut̃ cõfiteri. Intel¬
ligat hõ gradũ suũ & cõfiteatur dõ: & au¬
dĩat apłm dicentẽ. homini suꝑbienti &
ȩlato extollere se uolenti. Quid enum
habes qd̾ nõ accepisti siaut̃ iaccepisti:
qͥd głaris qͣsi nõ acceperis: Intelligat
gͦ hõ qr accepit qui uolebat suũ dice¬
illi ut ds̃ in illo głificet᷑. Ipse inse mi

Expanded text:
humilitatem suam, et Deus faciat misericordiam suam. Illum oportet crescere, me autem minui: hoc est, illum oportet dare, me autem accipere; illum oportet glorificari, me autem confiteri. Intelligat homo gradum suum, et confiteatur Deo, et audiat Apostolum dicentem homini superbienti et elato, extollere se volenti: Quid enim habes quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Intelligat ergo homo quia accepit, qui volebat suum diceilli ut D
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ om̃s ⁊ in una scola coͣ discipłi sumꝰ. Hoc
ẽgosentio: ⁊ uidete sinõ aut uerũ ẽ. aut ꝓ¬
pinquat ueritati qd̾ sentio. Insamaria
biduũ fecit. ⁊ crediderũt in eũ samarita¬
qua ad putcũ iacob loquutꝰ erat mag¬
na misteria. Eo iuso samaritani ⁊ audi¬
to.crediderũt in cũ ꝓpt̾ uerb ũmulieriᷤ.
⁊ firmiꝰ credider̃t ꝓpter uerbũ eiꝰ: iplures
crediderẽ sic scriptũ ẽ. ibi facto biduo qͦ

Expanded text:
n una schola condiscipuli sumus. Hoc ergo sentio, et videte si non aut verum est, aut propinquat veritati quod sentio. In Samaria biduum fecit, et crediderunt in eum Samaritaqua ad puteum Jacob locutus erat magna mysteria: eo viso Samaritani et audito crediderunt in eum propter verbum mulieris, et firmius crediderunt propter verbum ejus, et plures crediderunt: sic s
Abbreviated transcription (Latin):
abim᷑ inquit. in bonis domꝰ tuȩ. De qua
gͦ aqua daturꝰ ẽ. nͥ de illa de ꝗͣ dictũ est.
apud te ẽ fõs uitȩ. Nã quomͦ sitiẽt qͥ me¬
briabunt᷑ ab ubertate domꝰ tuȩ : Bmte¬
bat gͦ saginã quandã: isacietatẽ sp̃c sc̃i:
⁊ illa nondũ intelligebat mñdũ ĩ telligens
quid respondebat: Dicit ad eũ mulier.
Dñe da mͥ hãc aꝗͣ. ut nõ sitiã neq ueniã
huc haurire. Ad laborẽ indigẽtia cogelut:
ilaborẽ infirmitas recusabat. Utinã audi¬
ret. Henite ad me om̃s qui laboratis ⁊ hone¬
rati estis. iego reficiã uos. Hoc enĩ ei dicebat

Expanded text:
, inquit, in bonis domus tuae . De qua ergo aqua daturus est, nisi de illa de qua dictum est, Apud te est fons vitae? Nam quomodo sitient qui inebriabuntur ab ubertate domus tuae ? bat ergo saginam quamdam et satietatem Spiritus sancti: et illa nondum intelligebat; et non intelligens, quid respondebat? Dicit ad eum mulier: Domine, da mihi hanc aquam, ut non sitiam, neque veniam huc haurire. Ad laborem indigentia cogebat, et laborem infirmitas recusabat. Utinam audiret, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam . Hoc enim ei dic