comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dimidii cubiti. ita fabrefacta ut luter desuꝑ
posset imponi. Luterũ qͥppe mensura uniꝰ erat
cubiti ⁊ dimidii. qͥa nimirũ ea fide infonte.
uitȩ lauamur. ut ꝑ oꝑa iusticiȩ ad uitã intrare
ualeam. ꝗͣ uis sine peccato dũ hic uiuimꝰ ẽẽ
nequeamꝰ. Ipsam uͦ uitȩ cȩlestis dulcedinem
gustare ex parte ac diligere in hac interĩ uita.
ꝑfectam autẽ uidere nulla ratione ualemus.
R ota qͦq uno ac dimidio cubito mensurat᷑. quia
scͥptura lectionis eugłicȩ qualit̾ hi qͥ ꝑfecti ẽẽ
uelint uiuere debeant ostendit. sꝑemq nobis¬
et̃ne retributionis inp̾senti demonstrat. Ipsam
uͦ retͥbutionis illiꝰ qualitatẽ infuturo nob̃ pan¬
dendam simul & donandam ẽẽ ꝓmittit. Bases
etiam ipse unũ habebant cubitũ ac semissem
amplitudinis in sũmitate sui ubi luteres recipe¬
rent. qͥa ipsi doctores sũmi ac ministri lauachri

Expanded text:
et dimidii cubiti, ita fabrefacta, ut luter desuper et dimidii cubiti, ita fabrefacta, ut luter desuper posset imponi. » Luterum quippe mensura unius erat cubiti et dimidii, quia nimirum ea fide in fonte vitae lavamur, ut per opera justitiae ad vitam intrare valeamus: quamvis sine peccato dum hic vivimus esse nequeamus. Ipsam vero vitae coelestis dulcedinem gustare ex parte, ac diligere in hac interim vita, perfecte autem videre nulla ratione valemus. Rota quoque uno ac dimidio cubito mensuratur quia Scriptura lectionis evangelicae, qualiter hi qui perfecti esse velint vivere debeant, ostendit, spemqernae retributionis in praesenti demonstrat, ipsam vero retributionis illius qualitatem in futuro nobis pandendam simul et donandam esse promittit. Bases etiam ipsae unum habebant cubitum ac semissem amplitudinis in summitate sui, ubi luteres reciperent, quia ipsi doctores summi ac ministri lavacri
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. una fides. unũ baptisma. unꝰ d̃s & pater
om̃ium. E ipsum os in capitis erat sũmita¬
te. ut ad cȩlestia nob̃ regna ꝑ baptisina iter
ẽẽ patefactũ doceret. Ip̃se uͦ luter in amplitu¬
dine cubitũ hab& unũ & dimidiũ. ꝑ oꝑis nima¬
rum ꝑfectionẽ & imtium ꝯtẽplations. Inte¬
ger & enĩ cubitꝰ in lutere. ꝑfectionẽ bonȩ desig¬
nat actionis .qͣ. absos ulla dubietate. habebat
seruũ meũ iob. qd̃ ñ sit ei similis suꝑ t̾ram. ho¬
mo simplex ⁊ rectꝰ ac timens dm̃. ⁊ recedens a
malo Et uͦ alt̃ cubitꝰ diuinȩ uisionis. qui ex
parte ñnulla etiam in hac adhuc uita retentiᷤ
fidelib donari ꝯsueuit. ut idem iob deuicto ad¬
uersario cũ dño loquens ait: auditu auris au¬
ris audiuite. nunc autẽ oculꝰ m̃s uidet te.
S cͥptum nãq est in seq̃ntib: una rota habebat
altitudinis cubitũ ⁊ semis. Et paulo post: in
sũmitate basis erat quȩdam rotunditas umiꝰ

Expanded text:
nus, una fides, unum baptisma, unus Deus et pater omnium . » Et ipsum os in capitis erat summitate, ut ad coelestia nobis regna, per baptisma iter esse patefactum doceret. Ipse vero luter in amplitudine cubitum habet unum et dimidium: per operis nimirum perfectionem et initium contemplationis. Integer enim cubitus in lutere perfectionem bonae designat actionis, quam absque ulla dubietate haservum meum Job, quod non sit ei similis super terram, homo simplex, et rectus ac timens Deum, et recedens a malo ? » Est vero alter cubitus divinae visionis, qui ex parte nonnulla etiam in hac adhuc vita retentis fidelibus donari consuevit, ut idem Job, devicto adversario, cum Domino loquens ait: « Auditu auris audivi te, nunc autem oculus meus videt te . » Scriptum est namque in sequentibus: « Una rota haIn summitate autem basis, erat quaedam rotunditas unius
Abbreviated transcription (Latin):
stultoꝵ quȩ ipse cũ fuisset sapientissimꝰ eronea
fecerat. qͣsi sapient̃ ac recte facta relinqueret.
Meminit supͣ ⁊ huiꝰ loci sc̃ptura dicens: tc̃ ȩdifi¬
cauit salomon chamos ydolũ moab in monte
q̃ ẽ contͣ ierłm. & moloch ẏdolum filioꝵ amon.
Nec uideri contrariũ debet qd̃ ibi mons in quo
positꝰ. ut ad ipsam ꝑtinere & ipsã qͦq sordibus
que ieo congregabant᷑ attaminare uideretur

Expanded text:
stultorum, quae ipse, cum fuisset sapientissimus, erronee stultorum, quae ipse, cum fuisset sapientissimus, erronee fecerat, quasi sapienter, ac recte facta reliquisset. Meminit supra, et hujus loci Scriptura dicens: Tunc aedificavit Salomon fanum Chamos idolo Moab in monte, qui est contra Hierusalem, et Moloch idolum filiorum Ammon. Nec videri debet contrarium, quod ibi mons, in quo positus, ut ad ipsam pertinere, et ipsam quoque sordibus, quae in eo congerebantur, attingere videretur
Abbreviated transcription (Latin):
lum sydonioꝵ & chamos offensionis moab. &
melchom abhominationis filioꝵ amon pollu¬
it rex ⁊ ꝯtriuit statuas. luce clariꝰ ẽ qd̃ excelsa
nominare solet scͥptura loca in collib posita
relicto altari qd̃ erat intẽplo hostias offerebañ.
Unde sepiꝰ in hoc libro de regib qͥ minꝰ ꝑfec̃¬
te usti fuere dicit᷑: ueruntam̃ excelsa non
abstulit. Montẽ autẽ offensionis montẽ ydoli
dicit. qͥa mimirũ ꝯsuetudinis ẽ scͥpturarum
offensionẽ ydol nuncupare. qͥa uł in illis of¬
fendit᷑ ds. uł offensionẽ ⁊ ruinã suis afferunt
cultoribꝰ. sicut in hacipsa sententia subsequent̃
intimat᷑ dũ dicit᷑. quȩ edificauerat salomon
rex isrł. astaroth ydolũ sidouioꝵ. & chamos of¬
fensionis ioab. & melchom ab hominations fi¬
admisso ydolatriȩ scelere nunꝗͣ ꝑfecte pęnitu¬
it. Nam si fructꝰ pęnitentiȩ dignos faceret. sa¬
tager& ante omĩa ut ydola que ȩdificauerat
de ciuitate sc̃a tollerentur. & ñ inscandalum

Expanded text:
 Sidoniorum, et Chamos offensioni Moab, et Melchom abominationi filiorum Ammon polluit rex, et contrivit statuas. » Luce clarius est quod excelsa nominare solet Scriptura, loca in collibus posita relicto altari quod erat in templo, hostias offerebant. Unde saepius in hoc libro de regibus qui minus perfecte justi fuere dicitur, verum tamen excelsa non abstulit. Montem autem offensionis montem idoli dicit, quia nimirum consuetudinis est Scripturarum offensionem idola nuncupare, quia vel in illis offenditur Deus, vel offensionem et ruinam suis afferunt cultoribus. Sicut in hac ipsa sententia subsequenter intimatur, dum dicitur: « Quae aedificaverat Salomon rex Israel, Astaroth idolo Sidoniorum, et Chamos offensioni Moab: et Moloch abominationi fiadmisso idololatriae scelere nunquam perfecte poenituit. Nam si fructus poenitentiae dignos faceret, satageret ante omnia, ut idola, quae aedificaverat, de civitate sancta tollerentur, et non in scandalum
Abbreviated transcription (Latin):
& miraculũ diunitꝰ factũ dr̃ mutarunt in ar¬
gumentũ erroris. humana stulticia cõmentatũ:
Quos imitati ipsi iudei sateͣgerunt in aliqͦ genti¬
liũ stultissimis minꝰ stulti apparere. Qd̾ pau

Expanded text:
et miraculum divinitus factum, commutarunt in aret miraculum divinitus factum, commutarunt in argumentum erroris humana stultitia commendatum; quos imitati ipsi Judaei satagerunt ne in aliquo gentilium stultissimis minus parerent stu
Abbreviated transcription (Latin):
is tẽpli diũ. Sic enĩ solent gentiles pingere
uł facere simulachrũ solis. ut puerũ inberbem
in curru ponentes. eqͦs eidẽ qͣsi cursu cęlũ petenti
subiungant. Cui ꝓpt̾ea pueri aptant imaginẽ. quia
sol uelut cotiche nouo ortu natꝰ. nullũ ꝑ scła seniõ
incidat. Ut autẽ eidem currꝰ & eqͦs tribuant. de
igneis ẽ raptꝰ ad cęlũ. Iołis ꝯstantinopolitanꝰ ep̃c
ȩstimat. Quia enĩ grece helios dicit᷑ sol. sicut &
seduliꝰ cũ de heliȩ ascensu caneret ostendit dicens.
quã bene fulminei p̾lucens semita cȩli conuenit
heliȩ meritoq & nomine fulgens. hac ope dignꝰ
erat nã si sermonis achiui una ꝑ accentũ mu¬
tet᷑ litt̾a sol est. audientes greci ab isrłitis quos
helias curru igneo & equis sit igneis ad cȩlestia
tͣnslatꝰ. uł certe hocipsũ int̃ alia depictum in
pariete uidentes credidert̃ uicinia decepti
nominis. solis hinc tnsitũ ꝑ celos ẽẽ designatũ.

Expanded text:
is templi Domini. Sic enim solent gentiles pingere is templi Domini. Sic enim solent gentiles pingere el facere simulacrum Solis, ut puerum imberbem in curru ponentes, equos eidem, quasi curru coelum petentes subjugent. Cui propterea pueri aptant imaginem, quia sol velut quotidie novo ortu natus nullum per saecula senium incidit. Ut autem eidem currus et equos tribuant, de igneis est raptus ad coelum, Joannes Constantinopolitanus episcopus aestimat: quia enim Graece helios dicitur sol, sicut etiam Sedulius cum de Eliae ascensu caneret, ostendit dicens: Quam bene fulminei praelucens semita coeli, Convenit Eliae, meritoque et nomine fulgens! Hac ope dignus erat: nam si sermonis hujus una per accentum mutaretur littera, sol est; audientes Graeci ab Israelitis, quos Elias curru igneo et equis sit igneis ad coelestia translatus, vel certe hoc ipsum inter alia depictum in pariete videntes, crediderunt vicinia decepti nominis, solis hic transitum per coelos esse designatum;
Abbreviated transcription (Latin):
rata ẽ eñ abheri thofec a rege p̃parata. ꝓfun¬
da & dilatata. Pulchrȩ ait & dilatata. quia
thofeo dicit᷑ latitudo. Nutr im̾ta inqͥt eius
ignis. & ligna multa. flatꝰ dñi sicut torrens
sulphuris succendens eam. Contaminauit
autẽ iosias thofec. uł ossa mortuoꝵ ibi. sic̃ in
sequentib de aliis ydoloꝵ locis fecisse legitur.
ut alia quelibet immunda disꝑgens. qͣtinꝰ ab¬
hominationi potiꝰ quã delectationi aptꝰ om̃ib
qͥ aspicerent locꝰ apparer&. Qd̾ sequit᷑ de eodem¬
rege iosia. abstulit qͦq equos qͦs dederant reges
iuda soli in introitu tẽpli dñi. ⁊ paulopꝰ. currꝰ
autẽ solis cõbussit igni. ostendit om̃i gentium
ydolatrarũ suꝑstitioni iudeos eo tẽpore fuisse
mancipatos. ita ut inuenerationẽ solis quẽ more
gentiliũ dm eẽ credebant. simulachro erꝰ qd̃
fecerant currꝰ eqͦsq subdiderint. & hoc in atri¬

Expanded text:
rata est enim ab heri Tophet a rege praeparata, profunrata est enim ab heri Tophet a rege praeparata, profunda, et dilatata. Pulchre ait Et dilatata, quia Tophet dicitur latitudo. Nutrimenta, inquit, ejus ignis, et ligna multa; flatus Domini sicut torrens sulphuris, succendens eam. Contaminavit autem Josias Tophet, vel ossa mortuorum ibi, sicut in sequentibus de aliis idolorum locis fecisse legitur, vel alia quaelibet immunda dispergens, quatenus abominationi potius quam delectationi aptus omnibus qui aspicerent locus appareret. 28. Abstulit quorege Josia: Abstulit quoque equos, quos dederant reges Juda Soli, in introitu templi Domini. Et paulo post: Currus autem Solis combussit igni, ostendit omnium gentium idololatriae et superstitioni Judaeos eo tempore fuisse mancipatos, ita ut in venerationem Solis, quem more Gentilium Deum esse credebant, simulacro ejus, quod fecerant, currus, equosque subdiderint, et hoc in atri
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥdem filiĩ ennon significat. uallis autẽ en non
hebraicȩ dicit᷑ gehennon. Cuiꝰ nomine in nouo
testam̃to penã inferoꝵ gehennã cognominamꝰ.
qͥa nimirũ sicut in ꝯualle ennon qͥ ydolis ser¬
uiert in ea ꝓpħis attestantib piert̃. ita peccato¬
res ex his q̃ peccauerint ȩt̾na danatione puni
ac dixisse. egredere ad ualłe filii ennon quȩ ẽ
iuxta introitũ portȩ fictilis. paulopꝰ dicit. &
ñ uocabit᷑ locꝰ iste amplis tofech. & uallis filĩ
ennon. s uallis occisionis. & dissipabo ꝯsiliũ
iude ⁊ ierłm in loco isto. ⁊ subuertã eos gladio.
Y saias qͦꝙ manifestissime thofec infernũ appel¬
lat. Qui cum in ꝑpetuũ diaboli interitũ sub
nõie assur describer& dicens. a uoce enĩ dñi
pauebit assur. uirga ꝑcussus. & erit tnsitꝰ uir¬
ge fundatꝰ quã reqͥescere faciet dñs suꝑeum.
statĩ qͦm & ubi eẽt ꝑiturꝰ subdidit dicens: p̃pa¬

Expanded text:
siquidem filium Ennon significat. Vallis autem Ennon siquidem filium Ennon significat. Vallis autem Ennon hebraice dicitur Gebenn, cujus nomine in novo testamento poena inferorum gehenna cognominatur: quia nimirum, sicut in convalle Ennon, qui idolis servierunt, in ea, prophetis attestantibus, perierunt, ita peccatores ex his, quae peccaverunt, aeterna damnatione puniuac dixisse: Egredere ad vallem filii Ennon, quae est juxta introitum portae fictilis, paulo post dicit: Et non vocabitur locus iste amplius Topheth, et vallis filii Ennon, sed vallis occisionis: et dissJudae et Hierusalem in loco isto, et subvertam eos gladio. » Isaias quoque manifestissime Thophet infernum appellat. Qui cum perpetuum diaboli interitum, sub nomine Assur, describeret, dicens : « A voce enim Domini pavebit Assur virga percussus, et erit transitus virgae fundatus, quam requies et ubi esset periturus, subdidit dicens: Praepa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe int̾pretat᷑ scd̃ã. Qd̾ gͦ dicitur ꝓphetissa ha-¬
dicitur de iosia rege. contaminauit qͦq thofech
qđ est in conualle filii en non ut nemo ꝯsecraret
filiũ suũ aut filiam ꝑ ignẽ moloch. frequens est
in scͥpturis hoꝵ mentio locoꝵ maxime in libro
regũ & ieremia ꝓpħa. Est autẽ uallis ennon si¬
ue filii ennon iuxta murũ ierłm contͣ orientẽ.
in q̃ nemꝰ pulcherrimũ sẏolę fontib irrigat᷑.¬
erat locus in eacdẽ ꝯualle iuxta piscinã fullo¬
nis cuis meminit scͥptura. ⁊ iuxta agrũ achel¬
demac qͥ usq hodie monstratur ad australem
plagã montis syon. Solebant autẽ in thafec
qͥa locꝰ erat amenissimꝰ unde hodieq orto p̃be
delicias. posita ara sacrificare demonib nefan¬
doq suos igne ꝯsecrare liberos siue holocaustũ
est: ipse est qͥ adoleuit incensũ in ualle beneu¬
non. & lustrauit filios suos iuigne. Benennon

Expanded text:
quippe interpretatur secunda. Quod ergo dicitur prophetissa haquippe interpretatur secunda. Quod ergo dicitur prophetissa hadicitur de Josia rege: « Contaminavit quoque Tophet, quod est in convalle filii Ennon, ut nemo consecraret filium suum aut filiam per ignem Moloch , » frequens est in Scripturis horum mentio locorum, maxime in libro Regum et Jeremia propheta. Est autem vallis Ennon, sive filii Ennon juxta murum Jerusalem contra Orientem, in qua nemus pulcherrimum Siloe fontibus irrigatat locus in eadem convalle juxta Piscinam fullonis, cujus meminit Scriptura, et juxta agrum Acheldemach, qui usque hodie monstratur ad australem plagam montis Sion. Solebant autem in Topheth, quia locus erat amoenissimus, hodieque hortorum praebet delicias, posita ara sacrificare daemonibus, nefandoque igne suos consecrare liberos, sive holocaustum ge scriptum est: Ipse est, qui adolevit incensum in valle Benennon, et lustravit filios suos in igne Benennon:
Abbreviated transcription (Latin):
ost hunc regnauit siliꝰ eiꝰ ãmon
ydolatra. Post quẽ iosias filiꝰ eiꝰ rex iustissi¬
mus regnauit. qͥ omnẽ spurcitiã ydoloꝵ ꝙͣ patreᷤᷤ
sui fabricauert̃ emundauit. & se in dĩ cultu
strenue exercuit. Et merito. qͥa longe ante hoc
de illo p̃dictũ est ꝑ ꝓpħam. Int̃pretatur autẽ
iosias. cuiꝰ est sacrificiũ dño. uł salꝰ dñi. uel
fortitudo dñi. Qd̾ aut̃ sequit᷑ de eodẽ rege. qđ
audito libro legis dñi quẽ helchias sacerdos
inuenit in domo dñi scidisset uestimenta sua.
& misisset helchiã sacerdotẽ & cȩt̾os qͥ subseq̃n-¬
ter annumerant᷑ ad oldan ꝓpheten uxorẽ sellũ
ꝗͣ habitabat in ierłm in scd̃a. qͥd significet illud qͦd
dicit᷑ in sed̾a in libro paralipomenon declarat᷑ uͥ scͥp¬
tũ ẽ de p̃fato rege ezechia. Edificauit aͦq agens in¬
loci & sophonias dicens: uox clamoris a porta
piscium. & ululatꝰ ã scła. Pro qͦ uetꝰ editio qͣsi
ꝓpͥum nom̃ loci tnͣstulit in masenam. Alase na

Expanded text:
ost hunc regnavit filius ejus Ammon idololatra. Post quem Josias, filius ejus, rex justissimus regnavit, qui omnem spurcitiam idolorum, quam patres sui fabricaverunt, emundavit; et se in Dei cultu strenue exercuit. Et merito. Quia longe ante hoc de illo praedictum est per prophetam. Interpretatur autem Josias, cujus est sacrificium Domino, vel salus Domini, vel fortaudito libro legis Domini, quem Helchias sacerdos invenit in domo Domini, scidisset vestimenta sua, et misisset Helchiam sacerdotem et caeteros qui subsequenter annumerantur, ad Oldam prophetam uxorem Sellum, quae habitabat in Hierusalem in secunda. Quid significet illud quod dicitur, « in secunda, » in libro Paralipomenon declaratur, ubi scriptum est de praefato rege Ezechia : « Aedificavit quoque agens inloci et Sophonias, dicens: « Vox clamoris a porta piscium, et ululatus a secunda . » Pro quo vetus editio quasi proprium nomen loco transtulit in Maseva. Maseva
Abbreviated transcription (Latin):
annoꝵ erat manasses cũ regnare cepisset. & qͥu¬
quaginta qͥnq annis regnauit ui ierłm. & ceta.
Iost mortẽ qͦq exechiȩ uarrat scͥptura manassen
filiũ eiꝰ regnasse in ierłm. Qui cũ adẏdola colen¬
da & abhominationes faciendas se ꝯu̾teret. re¬
linquens dm patrũ suoꝵ ⁊ bona exempla quȩ
ingenitore suo erechia conspexerat. Locutꝰ est
dñs ad eũ & ad ppłm eiꝰ. & attendere noluert̃.
Iecirco suꝑinduxit eis pͥncipes exercitꝰ regis assy¬
rioꝵ. cȩꝑuntq inanassen. & iunctũ catenis at
cõpedib duxerunt in babylonẽ. Qui postquã
coangustatꝰ ẽ. orauit dñm d̃m suũ. & egit peniten¬
tiam ualde corã cdo patrũ suoꝵ. dep̃catusq ẽ

Expanded text:
episset, et quinquaginta quinque annis regnavit in Jerusalem, » etc. Post mortem quoque Ezechiae narrat Scriptura Manassen filium ejus regnasse in Jerusalem. Qui cum ad idola colenda et abominationes faciendas se converteret, relinquens Deum patrum suorum, et bona exempla, quae in genitore suo Ezechia conspexerat, locutus est Dominus ad eum et ad populum ejus, et attendere noluerunt. « Idcirco superinduxit eis principes exercitus regis Assyriorum, ceperuntque Manassen, et vinctum catenis atque compedibus duxerunt in Babylonem. Qui postquam coangustatus est, oravit Dominum Deum suum, et poenitentiam egit valde coram Deo patr
Abbreviated transcription (Latin):
Legimꝰ & in iezechiel. de magdolo usq syenem.
Porro ieremias iudeos qͥ secũ fugerant baby lo¬
nioꝵ impetũ declinantes in hac urbe egypti ha¬
eitasse refert. Alerra. qđ int̾pretat᷑ amaritudo. Est
aut̃ locꝰ in qͦ amaras aquas iactu ligni moyses in
didem r̾tit saꝑorem. De numeris & deutro
dit ira dĩ suꝑ eos. Macheloth. castra filioꝵ isrł
in solitudine. Masuruth. cast̃ filioꝵ isrł in soli
gam medab. Alisor. ciuitas og regis basan.

Expanded text:
Legimus et in Ezechiel de Magdolo usque Syenen. Legimus et in Ezechiel de Magdolo usque Syenen. Porro Jeremias Judaeos, qui secum fugerant, Babyloniorum impetum declinantes, in hac urbe Aegypti habitasse refert. Merra, quod interpretatur amaritudo. 243 Est autem locus, in quo amaras aquas jactu ligni Moses in dulcem vertit saporem. DE NUMERIS ET DEUTERdit ira Dei super illos. Maceloth, castra filiorum Israel in solitudine. Masuruth, castra filiorum Israel gam Medabus. Misor, civitas Og regis Basan.
Abbreviated transcription (Latin):
esse. regio indiȩ. inꝗͣ habitauer̃t filii iet¬
tan. filii eber. Mambre. hȩc ẽ ebron. iuxta
quã sepultꝰ ẽ abrahã. Madian. urbs ab uno filioꝵ
abrahan ex cȩthura sic uocata. Est aut̃ trans
arabiã admeridiem indeserto sarrascenoꝵ con¬
tra orientẽ maris rubri. unde uocant᷑ madia¬
nei. ⁊ madianea regio. Legimꝰ & filias obad soceri
Moỹsi filias madian. s hȩc alia ciuitas ẽ omoni¬
nos eiꝰ uixta arnonem erareopolim. cuiꝰ nc̃ ruinȩ¬
tantũmͦ demonstrant᷑. Moab. ab uno filioꝵ loth.
qͥ uocabat᷑ moab urbs arabiȩ q̃ nc̃ areopolis dr̃
sic uocata ẽ. cuiꝯ y supͣ meminimꝰ. Appellat᷑ autẽ
moab ex noĩe urbis & regio. Porro. ipsa ciuitas
qͣsi ꝓpriũ uocabulũ possidet. Rabathinoab. idi
grandis moab. Mafraca. ciuitas regni edom cir¬
ca gebalenen. Mabsar. usq ad p̾sentẽ diem uicꝰ
grandis in regione gebalena appellat᷑ mabsara.
egypto ꝑuenerunt ante ꝙͣ tnsirent mare rubrõ.

Expanded text:
esse, regio Indiae, in qua habitaverunt filii Jectan, filii Heber. Mambre, haec est Chebron, juxta quam sepultus est Abraham Abraham ex Chetthura sic vocata. Est autem trans Arabiam ad meridiem in deserto Saracenorum contra orientem maris Rubri: unde vocantur Madianaei, et Madianaea regio. Legimus et filias Jobab soceri Mosis, filias Madian. Sed haec alia civitas est ὁμώνυμος ejus, juxta Arnonem etantummodo demonstrantur. Moab, ab uno filiorum Lot, qui vocabatur Moab, urbs Arabiae, quae nunc Areopolis dicitur, sic vocata est: cujus et supra meminimus. Appellatur autem Moab ex nomine urbis et regio. Porro ipsa civitas, quasi proprium vocabulum possidet. Rabbath Moab id est grandis Moab. Masseca, civitas regni Edom, circa Gebalenen. Mabsar, usque ad praesentem diem vicus grandis in regione Gebalena, appellatur Mabsara aAegypto, pervenerunt, antequam transirent mare Rubrum.
Abbreviated transcription (Latin):
Machanarath. t̾minꝯ urbis ammã. q̃ & phila¬
delphia đr. Madbares. quã nos uocamꝰ heremũ.
hanc hebrei madbarim nominant. Misaida.

Expanded text:
rath, terminus urbis Amman, quae et Philadelphia dicitur. Madobares, quam nos vocamus eremum, hanc Hebraei Madrarim nominant. Misaida,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ quȩ dicit᷑ effrem. Domꝰ gͦ ochoꝵiȩ sy¬
nagoga ẽ iudeoꝵ. quȩ legalib p̾ceptis qͣsi can¬
cellis cȩuaculi undiq circu̾data erat. Sed sicut
ochorias ꝑ cancellos quib tueri debuit ruens
egritudinẽ nimiam incurrit. ita ppłs ud̾oꝵ
legis eustodiam excedens in languorẽ desꝑabilẽ
peccatoꝵ cecidit. Ubi qͥa diuina p̾sidia dereli¬
quit. salutis remedia inuenire ñ meruit. Con¬
fugit enĩ sicut rex impiꝰ fecit ad falsoꝵ doꝵ
p̃sidia. a quib magis lesus quã adiutꝰ ẽ. Et
id̾o ꝓpħico ore corripit᷑. & de eiꝰ morte uici

Expanded text:
civitatem quae dicitur Ephraim. Domus ergo Ochoziae Synagoga est Judaeorum, quae legalibus praeceptis quasi cancellis coenaculi, undique circumdata erat. Sed sicut Ochozias qui per cancellos quibus tueri debuerit ruens, aegritudinem nimiam incurrit, ita et populus Judaeorum, legis custodiam excedens, in languorem desperabilem peccatorum cecidit. Ubi quia divina praesidia dereliquit, salutis remedia invenire non meruit. Confugit enim, sicut rex impius fecit, ad falsorum deorum praesidia, a quibus magis laesus quam adjutus est. Et ideo de prophetico ore corripitur, et de ejus vici
Abbreviated transcription (Latin):
ñc. & sic ꝑcussit aqͣs & diuisȩ sunt. ita ȩccłia
nͥ ꝑ inuocationẽ nominis dñi uirtutes ullas
facere ñ potest. qͥa ipse dixit: sine me nichil
potestis facere. Nichil enĩ est humanũ studiũ.

Expanded text:
nunc? » et sic percussit aquas, et divisae sunt, ita Ecclesia, nunc? » et sic percussit aquas, et divisae sunt, ita Ecclesia, nisi per invocationem nominis Domini, virtutes ullas facere non potest, quia, sicut ipse dixit, « Sine me nihil potestis facere . » Nihil est enim humanum studium,
Abbreviated transcription (Latin):
credat fidelit̃ passionẽ. resur rectionẽ. & ascen¬
sionẽ er ad patrẽ. petitionis suȩ fructũ ũ capice.
Q d̾ subsequens ratio designat. Nelias enĩ secum
comitante heliseo. ad ripam iordanis ueniens
tulit palliũ suũ & in uoluit illud. & ꝑ cussit
aquas. quȩ diuisȩ sunt in utrãq partẽ. & tͣnsie¬
runt ambo ꝑ siccũ. Cũq helias raptꝰ eẽt. heliseꝰ
leuauit palliũ heliȩ qd̃ ceciderat ei. reuersꝰq
stetit suꝑ ripam iordanis & pallio heliȩ quod
U bi est d̾s heliȩ etiam nc̃ ꝑcussit aquas & di¬
uisȩ sunt huc atq illuc. & tnsiuit heliseꝰ. Qurid
significat palliũ heliȩ nͥ incarnationẽ dñĩ. per
seus post tnͣsitũ heliȩ retinuit. qͥa fid̾e incar¬
nationis xp̃i ȩccłia post ascensionẽ eiꝰ ad celos
reseruauit. ꝑ ꝙͣ p̃sentis uitȩ fluctꝰ tnͣsire sa¬
tagit. S sicut heliseꝰ ꝑcutiens pallio fluuiũ.
aqͣs ñ diuisit anteꝗͣ. dixit. ubi ẽ d̾s heliȩ etiã

Expanded text:
 passionem, resurrectionem et ascensionem ejus ad Patrem, petitionis suae fructum non capiet, quod subsequens ratio designat. « Elias enim secum comitante Elisaeo ad ripam Jordanis veniens, tulit pallium suum et involvit illud, et percussit aquas quae divisae sunt in utramque partem, et transierunt ambolevavit pallium Helie: quod ceciderat ei. Reversusque stetit super ripam Jordanis: et pallio Helie quod Ubi est Deus Helie etiam nunc? Percussitque aquas: et divise sunt huc atque illuc: et transiit Heliseus. Vidsignificat. Pallium Eliae incarnationem Domini, per seus post transitum Eliae retinuit, quia fidem incarnationis Christi Ecclesia post ascensionem ejus ad coelos reservavit, per quam praesentis vitae fluctus transire satagit. Sed sicut Eliseus percutiens pallio fluvium, aquas non divisit antequam dixit: « Ubi est Deus Eliae etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sũmi tͣnsire ceruła ponti incidunt in saxa.
inimo offendunt inmontẽ. & ñ inueniunt por¬
tum s potiꝰ planctũ. Id̾oq nobis caute deducere
puppim. lenit̃ qͦ currat tuta mare ꝑ altũ. qͦ portꝰ
accipiat ipsam de gurgite tandẽ. & sedere ualeat
fixa in littore gaudens. ut saltẽ cõmercia. uł par¬
uulis congesta possit conferre doctoꝵ. E licet su¬
ꝑiores libri mysteria xp̃i & ȩccłiȩ pandant. ue¬
rum iste p̃ om̃ib passionẽ. immo ascensionẽ de¬
monstrat saluatoris. Unde isti libri regnoꝵ non
immerito p̃figurauerunt libros q̃ttuor eugłioꝵ.
ubi euident̃ qd in figura in eisclem gestum est
in ueritate sunt expleta. Iecirco uolo stilũ illuc
uertere ouans. abdita diutiꝰ ne maneant mys-¬
plura. & in modũ libelli cupio dño fauente con¬
cluclere nr̃m opꝰ. compendioso uidelicet ac bre¬
ui sermone. ne uidear libelli stromatũ excedere
modum. Ait enim sacra hẏstoria.

Expanded text:
Spiritus summi transire caerula ponti, incidant in saxa, Spiritus summi transire caerula ponti, incidant in saxa, imo offendant in montem, et non inveniant portum, sed potius planctum: ideoque est nobis caute deducere puppim, leniter quo currat tuta mare per altum quo portus accipiat, ipsam de gurgite tandem, et sedere valeat, fixa in littore gaudens, ut saltem commercia vel parvulis congesta, possit conferre doctorum, et licet superioris libri mysteria Christi et Ecclesiae pandunt, verum iste prae omnibus passionem, imo ascensionem demonstrat Salvatoris. Unde isti libri Regnorum non immerito praefiguraverunt libros quatuor Evangeliorum, ubi evidenter quod in figura in eisdem gestum est, in veritate sunt expleta. Idcirco volo stylum illuc revertere ovans, abdita diutius ne maneant mysplura, et in modum libelli cupio, Domino favente, concludere nostrum opus, compendioso videlicet ac brevi sermone, ne videar libelli stromatum excedere modum. Ait sacra historia.
Abbreviated transcription (Latin):
ANDEM
aliquando dño co¬
oꝑante quartum
quodammͦ naui¬
gando appulimus
librũ. quo ualeat
qͣndoq requiẽ nr̃a
habere mana. quȩ
ducit oblique re¬
mos ꝑ equora quȩq
doctoꝵ. Uastum enĩ cito transiuimꝰ mare. ꝓsꝑan¬
tib rephiroꝵ flabris suꝑioris libelli & dño fa¬
uente qͦdammͦ ut qͥdam ait. carmina sy renarum
surda tnsnauigauimꝰ aure. nautas immo nau¬
cleros scilicet gnaros maris secuti. qͥ afflante sp̃u
scõ pelagꝰ hui itineris crebro tͣnsiere freta. S r̃a
oculis dum consideramꝰ qͣlit̃ undosũ gnauit᷑ ꝑ
freta nauigando comp̾ssimꝰ equor. fit certiꝰ illud
qd̃ adhuc restat tranare ad litꝰ. S quanꝙ̃ paruũ n¬
uideat᷑ spaciũ qd̵ debeamꝰ carꝑe maris. uerͥũ est
nobis necessarium ut aqͥlone discedente. lenit̃
flabris aspiret ꝓsꝑantib auster. qͥ suspensa ue¬
la impellit ut ꝓsꝑetur nauis. Nam a solet fieri
ut dum in caute cupiunt ñ nulli absq flatu

Expanded text:
andem aliquando, Domino cooperante, quartum quodammodo navigando appulimus librum, quo valeat quandoque requiem nostra habere manus, quae ducit oblique remos, per aequora quaeque doctorum. Vastum enim ceu transivimus mare, prosperantibus zephyrorum flabris superioris libelli, et Domino flante quodammodo ut quidam ait, carmina syrenarum surda transnavigavimus aure, nautas imo naucleros, scilicet gnaros maris, qui, afflante Spiritu sancto, pelagus hujus itineris crebro transiere freti. Sed jam oculis, consideramus, qualiter undosum gnaviter per freta navigando compressimus aequor. Fit certius illud quod adhuc restat transnare ad littus. Sed quanquam parvum videatur spatium, quod debeamus carpere maris, verum est nobis necessarium, ut aquilone descendente leniter flabris aspiret prosperantibus auster, qui suspensa vela impellit, ut prosperetur navis. Nam assolet fieri, ut dum incaute cupiunt nonnulli absque flatu
Abbreviated transcription (Latin):
care fecit isrł. Seruiuit qͦq baal & adorauit eum.
& irritauit dũm dm isrł iuxta omĩa q̃ fecerat
pater eiꝰ. S ñ diu ꝓspere egit. qͥa ꝑ cancellos cȩna¬
culi sui qd̾ habebat in samaria cecidit. & egrota¬
uit. Misitq nuntios ad beeleebub dm accharon.
ut consulerent eum uirũ uiuere posset de hac
infirmitate. Cuicũ helias nuntiis suis obuians
de morte uicina respondisset. misit ad eũ quin¬
qͣgenariũ p̾ncipem cum militib sibi subiectis.
ut eũ adducerent. S his igne cȩlesti consũptis.
iterũ misit aliũ qͥnquagenariũ qͥ similit̾ eum
cat. qͥ peccatis & uiciis dediti ueritatẽ a se re¬
pellebant immo ꝑsequebant᷑. Unde legitur in

Expanded text:
it quoque Baal, et adoravit eum, et irritavit Dominum Deum Israel juxta omnia quae fecerat pater ejus. Sed non diu prospere egit, quia per cancellos coenaculi sui, quod habebat in Samaria, cecidit, et aegrotavit; misitque nuntios ad Beelzebub, deum Accaron, ut consulerent eum utrum vivere posset de hac infirmitate. Cui cum Elias, nuntiis suis obvians, de morte vicina respondisset, misit ad eum quinquagenarium principem cum militibus sibi subjectis, ut eum adducerent. Sed his igne coelesti consumptis, iterum misit alium quinquagenarium, qui similiter cum cat, qui peccatis et vitiis dediti, veritatem a se repellebant, imo persequebantur. Unde legitur in
Abbreviated transcription (Latin):
distulit suꝑauit. eamq resurgendo ꝯsũꝑsit.
& resurrectionis suȩ głam ascendendo decla-¬
rauit. Notandũ qͦq ẽ qd̾ helias legit᷑ in curru
ascendisse. ut uidelicet aꝑte monstraretur.
qͥa homo purꝰ adiutorio egebat alieno. ꝑ an¬
głos qͥppe illa facta & ostensa st̃ adiumenta.
qͥa nec ad cȩlum qͥden aeriũ ꝑ se ascendere

Expanded text:
ndo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam, ascendendo declaravit. Notandum quoque est quod Elias in curru ascendisse legitur, ut videlicet aperte monstraretur, quia homo purus adjutorio egebat alieno. Per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se
Abbreviated transcription (Latin):
& ecce tͥbulatio & tenebrȩ. dissolutio & angustia.
& caligo p̃sequens. & ñ poterit auolare. de
angustia sua. Mittit rex impiꝰ duos qͥnqua¬
genarios cum subditis sͥ militib ut exhibe¬
ant heliam. qͥ diuino igne consumpti sunt.
terciꝰ autẽ miss saluatur. Quinqͣgenariꝰ nãq
numerꝰ ꝯfessio pęnitentiȩ ẽ. quo declarat᷑ remis

Expanded text:
 ecce tribulatio et tenebrae, dissolutio, et angustia, et caligo persequens, et non poterit avolare de angustia sua . » Mittit rex impios duos quinquagenarios, cum subditis sibi militibus, ut exhibeant Eliam, qui divino igne consumpti sunt. Tertius autem missus salvatur. Quinquagenarius namque numerus confessio poenitentiae est, quo declaratur remis
Abbreviated transcription (Latin):
& sub eo ꝑ increm̃ta tẽꝑoꝵ uirtꝰ castitatis exere¬
sceret. In ipsa qͦq eoꝵ tͣnsiatione qͥ ascensionem
dnĩcam ut uidelic& famuli designauerunt. ⁊ in
se ipso qui ad cȩlũ ascendit dñs ostendit. Nam
enoch qͥdem uxorẽ & filios habuit. helias nͦ ne
uxorem neq filios legit᷑ habuisse. Pensate ergo
patent̃ ostenditur. Tran̾latꝰ naniq ẽ enoch. per
coitũ genitꝰ. ⁊ ꝑ coitũ generans. Raptꝰ est helias.
ꝑ coitum genitꝰ s ñ etiam ꝑ coitũ generans. As¬
magister helias locũ postulancdi ei offerret.
duplicẽ sp̃m heliȩ postulauerit. cũ dñs dicat
in eugłio. ñ est discipłs suꝑ magistrũ. ꝑfectus¬
autẽ omĩs erit si sit sicut magist̃ eiꝰ. Cuiꝰ peti¬
tionis mẏsteriũ si ꝯsideretur. ñ in portuna sed
necessaria postulatio ẽẽ decerit᷑. Pixit oͦ
helias ad heliseũ. Postula qd̾ uis ut faciam tibi.
ante ꝗͣ tollar a te. Dixitq heliseꝰ. Obsecrotẽ ut¬

Expanded text:
et sub eo per incrementa temporum virtus castitatis excresceret, in ipsa quoque eorum translatione qui ascensionem dominicam, ut videlicet famuli, designaverunt, et in se ipso, qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit; Elias vero neque uxorem, neque filios legitur habuisse. Pensate ergo patenter ostenditur; translatus namque est Enoch per coitum genitus, et per coitum generans. Raptus est Elias per coitum genitus, sed non jam per coitum generans. Asmagister Elias locum postulandi ei offerret, duplicem spiritum Eliae postulaverit, cum Dominus dicat in Evangelio, « Non est discipulus super magistrum autem omnis erit, si sit sicut magister ejus . » Cujus petitionis mysterium si consideretur, non importuna, sed necessaria postulatio esse decernitur. « Dixit ergo Elias ad Eliseum: Postula quod vis ut faciam tibi ante
Abbreviated transcription (Latin):
ad heliam thesbiten dicens. Surge ascende in
occursum nuntioꝵ regis samariȩ & dices ad eos.
Nunqͥd ũ est d̾s in isrł ut eatis ad ꝯsulendũ beelre¬
hub dm accͥaron & Quãobrem hȩc dicit dñs. De
lectulo suꝑ que ascendisti ñ descendes. s morte

Expanded text:
ad Heliam Thesbiten surge ascende in occursum nuntiorum regis Samariae et dicNunquid non est Deus in Israel, ut eatis ad consulendum Beelzebub deum Accaron? Quam ob rem haec dicit Dominus: De lectulo super quem ascendisti, non descendes, sed morte
Abbreviated transcription (Latin):
actum est autẽ cũ leuare uellet dñs heliã
ꝑ turbinẽ in celũ. ibat helias & heliseꝰ degal¬
galis. Dixitq helias ad heliseum. Sede hic. qͦa
dñs misit me usq in bethel. Cui ait heliseus.
Uiuit dñs & uiuit anima tua. qͥa ũ derelinquã te.
& reł. Quid est qd̃ helias ad celũ raptꝰ dici¬
tur ⁊ Nunqõnã eũ adhuc in hac carne corrup¬
tibili positũ. ad illiꝰ sũmȩ quietis sinũ ante
resurrectionẽ ascensionẽq dñi credimꝰ eẽ ꝑdu¬
ctums S aliud est celũ aerium. aliud ethereũ.
Cȩlum qͥppe aeriũ: t̾rȩ est ꝓximũ. Unde et
aues cęli dicimꝰ. qͥa eas uolitare in aere ui¬
demꝰ. In cęlũ itaq aerium helias sublatꝰ est.
ut in secretam qͣndam regionẽ t̾rȩ repente
duceret᷑. ubi in magna iam carnis & sp̃c qͥete
uiueret qͦ usq ad finẽ mundi redeat ⁊ mor

Expanded text:
evare vellet Dominus Eliam per turbinem in coelum, ibat Elias et Eliseus de Galgala. Dixitque Elias ad Eliseum: Sede hic, quia Dominus misit me usque in Bethel. Cui ait Eliseus: Vivit Dominus, et vivit anima tua; quia non derelinquam te, et. Quid est quod Helias ad coelum raptus esse dicitur? Nunquid nam eum adhuc in hac carne corruptibili positum, ad illius summae quietis sinum, ante resurrectionem, ascensionemque Domini, credimus esse perductum? Sed aliud est coelum Coelum quippe aerium terrae est proximum: Unde et « aves coeli » dicimus, quia eas volitare in aere videmus. In coelum itaque aerium Elias sublevatus est ut in secretam quamdam terrae regionem repente duceretur, ubi magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad fin
Abbreviated transcription (Latin):
fectũ nec pͥncipẽ pęnitentię. dicunt ad eum:
qͥnqͣginta annos nondũ habes & abrahã nosti
In futuro diuino igne incenduntur. & extin¬
guntur. Terciꝰ autẽ quing̃genariꝰ quia con¬
uersꝰ ad fide tͥnitatis pententiȩ sacram̃ta

Expanded text:
fectum nec principem poenitentiae, dicunt ad eum: « Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham nosti? » In futuro divino igne incenduntur et exstinguuntur. Tertius autem quinquagenarius, quia conversus ad fidem Trinitatis, poenitentiae sac
Abbreviated transcription (Latin):
Samuhele. Questio magna hic orit᷑ :̃ cumin
precetdentib legatur: & ñ uidit samuhel sau¬
lem usq indiem mortis suȩ :̃ a&e hic ꝓphetasse co¬
ram samuhele dicatur. Quã questionem: duob
modis hebrei soluunt. Aut ñ uidit eũ. qͥa qͣndo
iunctꝰ est saul cuneo ꝓpħarũ abscondit se sa¬
muhel ne uideret᷑ ab eo: aut ñ uidit indutũ ha¬
bitu regio qͦ indutus erat. Ideoq dictum est. ñ
uidit eũ usq indiem mortis suȩ: subaulitur.
indutũ habitu regio. Expoliasse uͦ se ñ om̃ib
uestimentis: s regalib tantũ intelligendus est.
Itẽ queritur: quomͦ & illi qͥ missi essent ad tenẽ¬
dum hominem . & ad necem ducendum. tales
dĩ spu effici digni meruerunt i & saul ipse qͥ
miserat ueniens. & ipse sanguinẽ innocentẽ
ẽ mirũ hominẽ reꝓbum ad momentũ tnͣsito¬
ria ꝓphetasse: dũ etiam multi simmiles ꝓphetiȩ
donũ legant᷑ habuisse: sicut balaam ille reꝓ¬
bus quẽ ñ tacet scͥptura iudicio diuino esse

Expanded text:
as? » Quaestio magna hic oritur, cum in praecedentibus legatur: Et non vidit Samuel Saulem, usque in diem mortis suae, et hic prophetasse coram Samuele dicatur. Quam quaestionem duobus modis Hebraei solvunt: Aut non vidit eum, quia quando junctus est Saul cuneo prophetarum, abscondit se Samuel ne videretur ab eo: aut non vidit indutus habitu regio, quo indutus erat, ideoque dictum est: Non vidit eum usque in diem mortis suae, subauditur, indutus habitu regio. Exspoliasse vero se non omnibus vestimentis, sed regalibus tantum intelligendum est. Idem quaeritur quomodo et illi qui missi essent ad tenendum hominem et ad necem ducendum, tales Dei Spiritu effici digni meruerunt. Et Saul ipse qui miserat, veniens et ipse sanguinem innocentem est mirum hominem reprobum ad momenta transitoria prophetasse, dum etiam multi similes prophetiae donum legantur habuisse: sicut Balaam ille reprobus, quem non tacet Scriptura judicio divino esse
Abbreviated transcription (Latin):
dum dauid missi sunt. qͥd aliud significabant.
nͥ qͦscdam hereticos qui aliquid bom de mu¬
nere sp̃c sc̃i habent sicut testamenta legis &¬
eugłii. sicut baptismi sacramentũ. s xp̃m in
catholicam ueniunt. ñ est in eis ullomͦ uiolan¬
dum. aut qͣsi ñ habeant tradendũ: s tamen
bamꝰ qd̃ illos accepisse credimꝰ: s oportet eos cog¬
noscere unitate & societatẽ in uincłõ caritatis:
tanto indigniores effecti. p̾mio uitȩ ȩternȩ: qͣn¬
to illis donis non bene usi sunt. quȩ in hac uita
gestare ꝑsonam: qui dũ aduersari cupiunt
xp̃o. habent in ore sacramenta legis & ꝓpħarum
de scͥpturis disputent: sicut illi cum ꝓpħis ua¬
p̃sigurauit. nͥ scribas & phariseos iudeoꝵ:̃ qui
sacramenta legis & ꝓpb̃arum quȩ de xp̃o sus
ꝓnuntiata. ad testimoniũ eiꝰ in ore portantes
cum ȩccłiasticis uiris de scͥpturis scĩs dispu¬
tant:  Qd̃ aut̃ saul se spolians nudꝰ uatieinas
se dicitur. hoc p̃fi gurasse non est ambiguum:

Expanded text:
dum David missi sunt, quid aliud significabant, nisi quosdam haereticos, qui aliquid boni de munere Spiritus sancti habent, sicut testamenta legis Evangelii, sicut baptismi sacramentum. Qui cum ad tholicam veniunt, non est in eis ullo modo violandum, aut quasi non habeant tradendum: sed tamenimprobamus quod illos accepisse credimus. Sed oportet eos cognoscere unitatem et societatem vinculo charitatis, tanto indigniores effecti praemio vitae aeternae, quanto illis donis non bene usi sunt quae in hac vita, gestat personam; qui dum adversari cupiunt Christo, habent in ore sacramenta legis et prophetarum: de Scripturis disputant, sicut illi cum prophetis vapraefiguravit, nisi Scribas et Pharisaeos Judaeorum, qui sacramenta legis et prophetarum, quae de Christo sunt pronuntiata, ad testimonium ejus in ore portantes, cum ecclesiasticis viris de Scripturis sanctis disputant? Quod autem Saul se spolians, nudus vaticinatus esse dicitur, hoc praefigurasse non est ambiguum,
Abbreviated transcription (Latin):
itaq uelle xp̃m int̾ficere. nom̃ resurrectio¬
nis eiꝰ extinguere: ut m̃datiũ ȩugłio p̃ferre¬
tur. S sicut illud ñ ualuit saul ut int̾ficer&
clauid: sic nec potuit regnũ iudeoꝵ efficere.
ut memoriam. xp̃i deleret. Isti autẽ qui de
uirtute saul. idest de regno iudeoꝵ in xp̃o p̾su¬
mere uoluerunt. offenderunt in lapidẽ offen¬
sionis tanquã instatuam: & hedus eis uisus est
agnꝰ: quia inquo peccatũ ñ inuenerunt qͣsi
peccatorẽ ꝑsecuti sunt. untiatũ est sauli
a dicentibꝰ. Ecce dauid in naioth in rama.
Maioth locꝰ est in rama: ubi sedit dauid. Rama
uͦ intribu beniamm ciuitas est saulis: in sexto
miliario ab helia ad septẽtrionalem plagã con¬
tra bethel. Alia est autẽ intribu aser. Naioth
int̾pretatur pulchritudo: & rama excelsum.
Bene cͦ conueniunt hec nomina locoꝵ. reb in his
expletis: qͥa ꝓpħarum dicta & celsitudinem

Expanded text:
itaque velle Christum interficere, nomen resurrectioitaque velle Christum interficere, nomen resurrectionis ejus exstinguere, ut mendacium Evangelio praeferretur. Sed sicut illud non valuit Saul, ut interficeret David, sic nec hoc potuit regnum Judaeorum efficere, ut memoriam Christi deleret. Isti autem qui de virtute Saul, id est de regno Judaeorum in Christo praesumere voluerunt, offenderunt in lapidem offensionis, tanquam in statuam, et haedus eis visus est agnus: quia in quem peccatum non invenerunt quasi peccatorem persecuti sunt. « Nuntiatum est Sauli a dicentibus: Ecce David in Naioth in Rama. » Naioth locus est in Rama; ubi sedit David. Rama vero in tribu Benjamin civitas est Saulis, in sexto milliario, ab Helia ad septentrionalem plagam contra Bethel. Alia est autem in tribu Aser. Naioth interpretatur pulchritudo, et Rama excelsum. Bene ergo conveniunt haec nomina locorum, rebus in his expletis, qui prophetarum dicta et celsitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ittit saul custodes ad domũ dauid. ut cus¬
todirent eũ: & int̾ficeretur. Auscessit au¬
tem dauid nocte & fugit: atq saluatus est. Cũq
uenissent nuntii saul. inuenerunt stãtuam
in lecto dauid positã: & pellem pilosam capra¬
rum ad caput enꝰ. Audiamꝰ gͦ quid hoc si¬
gnificet. qđ miserit saul ad custodiendam do¬
mũ dauid: ut eũ int̾ficerent. Foc ñ ad crucem
dñi:. s tamen ad passionem eiꝰ ꝑtinet. Crucifi¬
xus enĩ xp̃c. & mortuus & sepultus est. Erat oͦ
illa sepultura tanꝙͣ domꝰ: ad quã custodiendã
misit regnũ iudeoꝵ. qͣndo custodes adhibuit
sepulchro xp̃i. Quomͦ custodita est domꝰ si dõ
in sepultura xp̃c. s incruce sit interfectus:
Refertur sͦ ad corpus xp̃i: quia interficere xp̃m
erat. tollere nom̃ xp̃i. Neq enĩ crederetur in
xp̃m. simendatiũ p̃ualer& custodũ: qͥ corrup¬
ti sunt ut dicerent. quia nob̾ dormientib ue
nerunt discipłi eiꝰ. & abstulerunt eũ. Hoc ẽ¬

Expanded text:
ittit Saul custodes ad domum David, ut custodirent eum, et interficeretur; abscessit autem David nocte, et fugit, atque salvatus est; cumque venissent nuntii Saul, invenerunt statuam in lecto David positam, et pellem pilosam caprarum ad caput ejus. Audiamus ergo quid hoc significet, quod miserit Saul ad custodiendam domum David, ut eum interficeret. Hoc non ad crucem Domini, sed tamen ad passionem ejus pertinet; crucifixus enim Christus, et mortuus, et sepultus est. Erat illa sepultura tanquam domus, ad quam custodiendam, misit regnum Judaeorum, quando custodes adhibuit sepulcro Christi. Quomodo custodita est domus, si Dain sepultura Christus, sed in cruce sit interfectus? Refertur ergo hoc ad corpus Christi: quia interficere Christum, erat tollere nomen Christi. Neque enim crederetur in Christum, si mendacium praevaleret custodum, qui corrupti sunt ut dicerent: quia « dormientibus nobis, venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum . » Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutionẽ declinans quoꝵ typũ saultenuit.
ad apłos tnͣsiit. Quib int̾pretatio nominis abi¬
melech congruit: qͣs dñs rex regum fr̃s uocare
dignatus est dicens. ite nuntiate fr̃ib meis:
cũ quib & desideratũ cibum sũpsit: desiderio
enĩ desiderauit pascha manducare. Dauid
ad abime lech solus uenit: & xp̃c in passione
sua solꝰ relictus est. Qd̾ autẽ ait dauid. illo &
illo in loco concdixi pueris meis: hoc indicabat
ait: postꝗͣ resurrexero. p̾cedam uos in galileã.
Daud ab abimelech qͥnq panes quesiuit. s unũ
accepit: qͥa qͥnq libris moysaicȩ legis unitas
xp̃c dnĩs diaboli arma abstulit. fortis enĩ spo¬
lia ipse diripuit. Dauid ꝑuiam pollutã se ue
ꝑtͣnsiit. Qd̃ aut̃ ait. s & ipsa hodie scificabit᷑
uasa erant. a contagione uideoꝵ fide purgan
te sanctificarentur.

Expanded text:
secutionem declinans, quorum typum Saul tenuit, ad apostolos transiens, quibus interpretatio nominis Achimelech congruit, quos Dominus, Rex regum, fratres vocare dignatus est, dicens: « Ite, nuntiate fratribus meis , » cum quibus et desideratum cibum sumpsit: « Desiderio enim desideravi hoc pascha manducare . » David ad Achimelech solus venit, et Christus in passione sua solus relictus est. Quod autem ait David: « Illum et illum in locum condixi pueris meis, » hoc indicabaait: « Postquam resurrexero, praecedam vos in Galilaeam. » David ad Achimelech quinque panes quaesivit, sed unum accepit: quia in quinque libris Mosaicae legis unitas t Christus Dominus diaboli arma abstulit: « Fortis enim spolia ipse diripuit . » David per viam pollutam se venpertransivit. Quod autem ait: « Sed et ipsa hodie sanctificabitur , qui Domini vasa erant, a contagione Judaeorum, fide purgante, corda sanctificarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
uente patre qͣsi sũmi sacerdotis faceret. S
hoc qd̃ ait suꝑio. uia hȩc polluta est. s scĩfi¬
cabitur inuasis: ita ñ nulli edisserunt. Men¬
tiendo enĩ iter polluitur. dũ a rege missum
me fingo. & hoc necessitate mortis: s scificabi¬
tur millis. quoꝵ causa etiam fugio: qͥa illoꝵ
ñ solũ mei ꝑiculi causa mentiar. Nam ipsi
huiꝯ rei causa saluabunt᷑. Hactenꝰ hẏstoriã:
nunc spuałe intelligentiã tangamꝰ. Dauuid fu¬
giens saul. ad abimelech sacerdotẽ qui int̾pre

Expanded text:
vente patre, quasi summi sacerdotis faceret. Sed vente patre, quasi summi sacerdotis faceret. Sed hoc quod ait superius: Via haec polluta est, sed sanctificabitur in vasis, ita nonnulli edisserunt. Mentiendo enim iter polluitur, dum a rege missum me fingo, et hoc necessitate mortis, sed sanctificabitur in illis, quorum causa etiam fugio, quia illorum non solum mei periculi causa mentior: nam ipsi hujus rei causa salvabuntur. Hactenus historiam nunc spiritalem intelligentiam tangamus: David fugiens Saul ad Achimelec
Abbreviated transcription (Latin):
xesuriit ipse & qui cum eo erant: quomodo
introiit in domũ dñi sub abiathar pͥncipe sa¬
cerdotũ. & panes ꝓpositione̾s manducauit. qͦs
ñ licebat manducare nͥ sacerdotib & dedit eis
qui cũ eo erant S requirendũ est. quid est
quod hic abimelech sacerdos legitur a quo dd̾
nat. Qd enĩ dñs abiathar principem sacerdo¬
tum ꝓ abimelech appellat: nichil habet disso¬
nantiȩ. Ambo & enĩ fuerunt illic. cũ ueniens
dauid panes petiit. & accepit: abimelech uideli¬
cet pͥnceps sacerdotum. & abiathar filiꝰ eiꝰ.
Occiso autẽ abimelech a saule. eũ uiris domꝰ
suȩ generis sacerdotalis octoginta qͥnq. fugit
abiathar ad dauid. & comes factus es ⁊ totiꝰ
exilii eiꝰ: postea regnante eo sũmi sacerdocii
& ipse gradum accepit. ac toto tempore reg¬
ni illiꝰ inpontificatu ꝑseuerans. multo ma¬
ioris excellentiȩ quan pater suus effectꝰ est:
idoq dignus fuit cuis memoriã dñs etiã ui¬

Expanded text:
et esuriit ipse et qui cum eo erant, quomodo et esuriit ipse et qui cum eo erant, quomodo introiit domum Domini sub Abiathar principe sacerdotum et panes propositionis manducavit, quos non licebat manducare nisi sacerdotibus, et dedit eis qui cum eo erant? » Sed requirendum quid est quod hic Achimelech sacerdos legitur, a quo David nat? Quod enim Dominus Abiathar principem sacerdotum pro Achimelech appellat, nihil habet dissonantiae: Ambo etenim fuerunt illic, cum veniens David panes petiit et accepit, Achimelech videlicet princeps sacerdotum et Abiathar filius ejus. Occiso autem Achimelech a Saule cum viris domus suae generis sacerdotalis octoginta quinque, fugit Abiathar ad David; et comes factus totius exsilii ejus. Postea regnante eo, summi sacerdotii et ipse gradum accepit, ac toto tempore regni illius in pontificatu perseverans, multo majoris excellentiae quam pater suus effectus est. Ideoque dignus fuit cujus memoriam Dominus, etiam vi