comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt montes dicunt᷑. Quia uero
subiecti sunt deo ualles sunt:
& qiia habent capacitatẽ pieta¬
tis. suscipiunt habundantiã pa¬
cis: & inundationẽ transmittũt
ad colles. Modo tamen tu uide
quos montes ames.Siuis amari
a bonis montib: noli spem pone¬
re nec in bonis montib Nã quis
mons erat paulus: quando in¬
quisquã potest facile inueniri:
Et tamen trmebat ne passer ille
in illo poneret spem. Ee quidait:
Nũquid paulus ꝓ uobis cruci¬
fixus est: Sed leuate oculos in
montes: unde auxiliũ ueniat
uobis. quia ego plantaui apollo
rigauit. sed auxiliũ ur̃m a dño
qui fecit cęlũ & t̾ram: quia d̃s in¬
crementũ dedit. Ergo montes
in circuitu eius. Sed quomͦ mon¬

Expanded text:
sunt, montes dicuntur; quia vero sunt, montes dicuntur; quia vero subjecti sunt Deo, valles sunt: et quia habent capacitatem pietatis, suscipiunt abundantiam pacis et inundationem transmittunt ad colles. Modo tamen tu vide quos montes ames. Si vis amari a bonis montibus, noli spem ponere nec in bonis montibus. Nam qualis mons erat Paulus? quando inm potest facile inveniri? Et tamen timebat ne passer ille in illo poneret spem: Et quid ait? «Numquid Paulus pro vobis crucifixus est» ? Sed levate oculos in montes, unde auxilium veniat vobis; quia, «Ego plantavi, Apollo rigavit:» sed auxilium vestrum a Domino, qui fecit coelum et terram; quia «Deus incrementum dedit» . Ergo «montes in circuitu ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
montes sicut passer. Passer enim
instabilis res est: cito mouetur.
cito uolat hinc inde. Sed tri con¬
fide in dño & eris sicut mons
syon non cõmoueberis meternũ:
& ñ transinigrabis in montes
sicut passer. Nũquid ibi sic no¬
minarut montes: ut de dño di¬
ceret: Sed montes tales ama:
in quib est dñs. Tunc autem
te amant ipsi montes:si non in
illis spem posueris. Uidete frẽs:
quales sunt montes dei. Nam
inde sic nominati sunt in alio
loco. Iusticia tua sicut montes d̾i:
ñ iusticia ipsoꝵ. sed rusticia tua.
Audi talem montẽ apłm. Ut
inueniar in loco inquit non ha¬
ge est: sed eam que est per fidẽ
xp̃i. Illi autẽ qui per iusticiam
suam montes esse uoluerunt.
sicut iudei quidã uel pharisei
principes eoꝵ: sic rep̃hendunt᷑.
Ignorantes enim dei iusticiam
&e suam uolentes constituere: iu¬
sticie dei ñ sunt subiecti. Qui
autẽ subiecti sunt: sic sunt alti
ut humiles sint. & quia magni

Expanded text:
montes. Passer enim montes. Passer enim instabilis res est; cito movetur, cito volat hinc et inde. Sed tu confide in Domino, et eris sicut mons Sion; non commoveberis in aeternum, et non transmigrabis in montes sicut passer. Numquid ibi sic nominavit montes, ut de Domino diceret? 6. Sed montes tales ama, in quibus Dominus est. Tunc autem te amant ipsi montes, si non in illis spem posueris. Videte, fratres, quales sunt montes Dei. Nam inde sic nominati sunt in alio loco: «Justitia tua sicut montes Dei» . Non justitia ipsorum, sed «justitia tua.» Audi talem montem Apostolum: «Ut inveniar in illo,» inquit, «non hage est, sed eam quae est per fidem Christi» . Illi autem qui per justitiam suam montes esse voluerunt, sicut Judaei quidam vel Pharisaei principes eorum, sic reprehenduntur: «Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti» . Qui autem subjecti sunt, sic sunt alti, ut humiles sint. Et quia magni
Abbreviated transcription (Latin):
ciam: sed illi descensionẽ susce¬
perunt a diabolo patre suo. Mon¬
tes ergo erant. Ad tales montes:
caue ne fugias. Uenturi enm
sunt homines: & dicturi tibi.
Magnus ille uir. & magnus ille
homo. qualis fuit ille donatus.
qualis est maximianus: & ne¬
nes istos montes nominaui: sed
naufragosos. Uidetis quia bucet
de illis aliqua flamina sermoniꝰ.
& aliquis de ipsis ignis accendit᷑.
Si naufragatis in ligno. & noctẽ
patimini. id est caliginẽ huius
uitȩ: non uos fallant. ne diriga¬
tis illuc nauim. Ibi sunt saxa:
ibi naufragia magna fiunt. Cũ
ergo tibi laudati fuerint isti mõ¬
tes & ceperit tibi suaderi ut ue¬
nias ad ipsos montes quasi ad
auxiliũ. ut ibi requiescas: respõ¬
de. In dño confido quomͦ dicitĩ
animȩ meȩ: transmigra in mõ¬
tem sicut passer: Bonũ est enĩ
ut in illos montes leries oculos
unde auxiliũ a dño sit. ut eua¬
das sicut passer de muscipula
uenantiũ: & ñ trans migres in

Expanded text:
perent justitiam; sed illi dissensionem susceperent justitiam; sed illi dissensionem susceperunt a diabolo patre suo. Montes ergo erant ad tales montes cave ne fugias. Venturi enim sunt homines, et dicturi tibi: Magnus ille vir, et magnus ille homo. Qualis fuit ille Donatus! qualis est Maximianus ! et nenes istos montes nominavi, sed naufragosos. Videtis quia lucet de illis aliqua flamma sermonis, et aliquis de ipsis ignis accenditur. Si navigatis in ligno, et noctem patimini, id est, caliginem hujus vitae; non vos fallant, nec dirigatis illuc navim: ibi sunt saxa, ibi naufragia magna fiunt. Cum ergo tibi laudati fuerint isti montes, et coeperit tibi suaderi ut venias ad ipsos montes, quasi ad auxilium, et ibi requiescas; responde: «In Domino confido; quomodo dicitis animae meae, Transmigra in montes sicut passer» ? Bonum est enim tibi ut in illos montes leves oculos unde tibi auxilium a Domino sit, ut evadas sicut passer de muscipula venantium, non transmigres in
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiant. ostendit aliũ esse fon¬
tem pacis unde illi suscipiunt.:
Rursus a montib illuminans. sed
tu dixit illuminans tu admira¬
bilis: a montib eternis. Idem hoc
loco cũ dixisset montes in circuitu
erus. ne tu tursũ remaneres in
montib statim subiunxit. Et
uñs in circitu plebis suȩ. ut
tua spes non sit in montib sed in
illo qui illuminat montes. Cum
enim ille habitat in montibus.
id est in scĩs. ipse est in circuitu
plebis suȩ: & ipse murauit ple¬
bem suam munim̃to spiritali:
ne moueatur in eternũ. At uero
de illis montib malis qͣndo loqui¬
tur scriptura: ñ eis addit dñm.
Tales montes iam sepe diximus
uobis: significant magnas quas¬
dam magnas animas: sed malas.
Non putetis fr̃es qrria potuerũt
fieri hereses per aliquas paruas
animas. Non fecerunt hereses:
nisi magmi homines. Sed quan¬
tũ magni: tantũ mali montes.
Non eni montes erant tales qui
susciperent pacem. ut coues usti.

Expanded text:
«Suscipiant,» ostendit alium esse fon«Suscipiant,» ostendit alium esse fontem pacis unde illi suscipiunt. Rursus, «A montibus illuminans:» sed, «Tu,» dixit; «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis.» Item hoc loco cum dixisset, «Montes in circuitu ejus;» ne tu rursum remaneres in montibu, statim subjunxit, «Et Dominus in circuitu plebis suae:» ut tua spes non sit in montibus, sed in illo qui illuminat montes. Cum enim ille habitat in montibus, id est in sanctis, ipse est in circuitu plebis suae; et ipse muravit plebem suam munimento spirituali, ne moveatur in aeternum. At vero de illis montibus malis quando loquitur Scriptura, non eis addit Dominum. Tales montes, jam saepe diximus vobis, significant magnas quasdam animas, sed malas. Non enim putetis, fratres, quia potuerunt fieri haereses per aliquas parvas animas. Non fecerunt haereses, nisi magni homines: sed quantum magni, tantum mali montes. Non enim montes erant tales qui susciperent pacem, ut colles susci
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis montib ait. Non dixit a se
habent pacem. uel instituunt pa¬
cem. uel generant pacem: sed su¬
scipiunt pacem. Unde suscipiũt
pacem: dñs est. Sic gͦ leua oculos
tuos ad montes ꝓpter pacem. ut
auxilrũ tuũ adño sit: qui fecit cȩ¬
lum & t̾ram. Rursus illos montes
cõmemorans sp̃c sc̃s: hoc ait. Illu¬
minans tu admirabilis: a monti¬
bus eternis. Per monteᷤᷤ istoᷤᷤ qͦs et̃no̾¬
esse uolusti p̃dicans ergłm: tu
illuminas non montes. Tales ergo
noueritis quales sint montes in
circuitu iherłm. ubi cõmemorauit
montes bonos scriptura. ualde ra¬
ro & difficile: aut forte nũqͣm ut
ñ statim ibi nominet dñm. aut si¬
mul significet: ne spes remaneat
in montib Ecce uidete quã mul¬
ta cõmemorairi. Leuaui oculos
meos in montes:unde ueniet au¬
xilrũ michi. Et ne ibi remaneas.
auxiliũ meũ inquit a dño: qui fe¬
cit celũ & t̾ram. Rursus suscipiãt
montes pacem popło tuo: cũ dixit

Expanded text:
ipsis montibus quid ait? Non dixit, A se ipsis montibus quid ait? Non dixit, A se habent pacem, vel, instituunt pacem, vel, generant pacem; sed, suscipiunt pacem. Unde suscipiunt pacem, Dominus est. Sic ergo leva oculos tuos ad montes propter pacem, ut auxilium tuum sit a Domino, qui fecit coelum et terram. Rursus illos montes commemorans Spiritus sanctus hoc ait: «Illuminans tu admirabiliter a montibus esse voluisti, praedicans Evangelium, «tu illuminans», non montes. Tales ergo . Et ut noveritis quales sint montes in circuitu ejus; ubi commemoravit montes bonos Scriptura, valde raro et difficile, aut forte nunquam non et statim ibi nominat Dominum, aut simul significat, ne spes remaneat in montibus. Ecce videte quam multa commemoravi. «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi:» et ne ibi remaneas, «Auxilium meum,» inquit, «a Domino, qui fecit coelum et terram.» Rursus, «Suscipiant montes pacem populo tuo:» cum dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
cantamris. leuaui oculos meos in
montes:unde ueniet auxilium
michi: quia de scripturis scis in
hac uita habenrus auxiliũ. Sed
quia ipsi montes ñ a se ꝓtegunt᷑.
nec a se ipsis nobis consulunt. nec
spes nr̃a debet esse in montib ne
maledicti simus qui spem in ho¬
mine ponimus: iam dixerat. Le¬
uaui oculos meos in montes: un¬
de ueniet auxiliũ michi. Auxili¬
tes de quib item ipse dixit. Su¬
scipiant montes pacem populo
tuo: & colles iusticiã. Montes
magni sunt: & colles minores
sunt. Montes gͦ uident: colles cre¬
dunt. Qui uident pacem susce¬
perunt: & attuler̃t ad eos qui cre¬
dunt. Qui enim credunt susci¬
piunt iusticiam: quia iustus ex
fide uiuit. Angłi uident. annũ¬
tiant qd̃ uident: & credimꝰ nos.
Ioħes ille in principio inquit erat
uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃:
& d̃s erat uerbũ. Uidebat: p̃dica¬
uit nobis ut crederemus. Et per
montes suscipientes pacem. susce¬
perunt colles iusticiam: quia de

Expanded text:
cantamus, «Levavi oculos meos in cantamus, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi;» quia de Scripturis sanctis in hac vita habemus auxilium. Sed quia ipsi montes non a se proteguntur, nec a seipsis nobis consulunt, nec spes nostra debet esse in montibus, ne maledicti simus qui spem in homine ponimus ; jam dixerat, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi; Auxilites de quibus item dicit: «Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam» . Montes magni sunt, et colles minores sunt. Montes ergo vident, colles credunt: qui vident, pacem susceperunt et attulerunt ad cos qui credunt. Qui enim credunt, suscipiunt justitiam; quia justus ex fide vivit . Angeli vident, annuntiant quod vident, et credimus nos. Joannes ille: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum» : videbat, praedicavit nobis ut crederemus. Et per montes suscipientes pacem, susceperunt colles justitiam: quia de
Abbreviated transcription (Latin):
runt montes. Num enim ñ no¬
uimus montes: Aut quid sunt
montes nisi tumores t̾rarũ: Alii
gͦ sunt montes amabiles. mon¬
tes excelsi p̃dicatores ueritatis. si¬
ue angeli. siue apłi. siue ꝓphetȩ.
ipsi sunt in circuitu iherłm. Am¬
biunt illam: & quasi murũ faci
unt illi. De his montib amabili¬
bus & delectabilib: assidue scrip¬
tura loquit᷑. Aduertite cũ audistĩ
uel legistis. Uurib locis inueni¬
tis montes delectabiles: quãqͣm¬
& nos possumus cõmemorare.
uerũtamen quantũ dñs sugge¬
rit delectat nos de his montib
multa dicere: & diuina testimo¬
nia de litteris sc̃is occurrerunt
nobis. Ipsi sunt montes qui illu¬
minantur a deo. & primitus illu¬
minant᷑: ut ab illis lumen descẽ¬
dat ad ualles. uel ad colles:quia
tantȩ sunt altitudines quanti
sunt. montes. Ipsi sunt ꝑ quos
nobis p̾rogatur scriptura. siue
in ꝓpħia. siue in apłis: siue in enͣ¬
gelio. Ipsi sunt montes de quib

Expanded text:
runt montes? Num enim non norunt montes? Num enim non novimus montes? aut quid sunt montes, nisi tumores terrarum? Alii sunt ergo montes amabiles, montes excelsi, praedicatores veritatis, sive Angeli, sive Apostoli, sive Prophetae. Ipsi sunt in circuitu Jerusalem; ambiunt illam, et quasi murum illi faciunt. De his montibus amabilibus et delectabilibus assidue Scriptura loquitur. Advertite cum auditis vel legitis; pluribus locis invenitis montes delectabiles, quam nos possumus commemorare. Verumtamen quantum Dominus suggerit, delectat nos de his montibus multa dicere; et divina testimonia de Litteris sanctis occurrerunt nobis. Ipsi sunt montes qui illuminantur a Deo: et primitus illuminantur, ut ab ipsis lumen descendat ad valles, vel ad colles; quia non tantae sunt altitudinis, quantae sunt montes. Ipsi sunt per quos nobis praerogatur Scriptura, sive in prophetia, sive in Apostolis, sive in Evangelio. Ipsi sunt montes de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm. nisi quia ẽ & alia iherłm
de qua multa soletis audire: Ip¬
sa est mater n̾ra cui suspiramus.
& gemimus. in ista peregrinatio¬
ne: ut ad illam redeamus. Erra¬
ueramus ab ea: & uiam ñ habe¬
bamus. Rex ipsiuus uenit. & uia
nobis factus est: ut ad illam re-¬
dire possimus. Ipsa est illa uibi
inter furistis. cui suspirabat ille
qui cantabat. Iherłm que edifica¬
tur ut ciuitas: cuiꝰ participatio eiꝰ
in idipsũ. Qui gͦ illic habitant
ñ mouebunt᷑ in eternũ: qui au¬
tem habitarunt in ista iherłm
moti sunt primo corde: postea
exilio. Quando moti sunt corde
& ceciderunt: tunc regem ipsius
suꝑnȩ iherłm crucifixerunt:
Iam spiritalit̾ foris erant: & ip¬
sũ regem foras excludebant. Eie¬
cerunt enĩ illũ extra ciuitatem
suam: &e foras crucifixerunt. Et
ipse eiecit illos extra ciuitatem
suam. id est eternam iherłm: ma¬
trem om̃iũ nr̃m. que est in celis.
Qualis est ista iherłm: Breuiter¬
esse in ea ciuitate quã circũdede¬

Expanded text:
 nisi quia est alia Jerusalem, de qua multa soletis audire? Ipsa est mater nostra, cui suspiramus et gemimus in ista peregrinatione, ut ad illam redeamus. Erraveramus ab ea, et viam non habebamus: Rex ipsius venit, et via nobis factus est, ut ad illam redire possimus. Ipsa est illa, ubi o qui interfuistis; cui suspirabat ille qui cantabat, «Jerusalem quae aedificatur ut civitas; cujus participatio ejus in idipsum» . Qui ergo ibi habitant «non movebuntur in aeternum.» Qui autem habitarunt in ista Jerusalem, moti sunt; primo corde, postea exsilio. Quando moti sunt corde et ceciderunt, tunc Regem ipsius supernae Jerusalem crucifixerunt. Jam spiritualiter foris erant, et ipsum Regem foras excludebant. Ejecerunt enim illum extra civitatem suam, et foris crucifixerunt . Et ipse ejecit illos extra civitatem suam, id est aeternam Jerusalem matrem omnium nostrum, quae est in coelis. 4. Qualis est ista Jerhabebimus civitatem quam circumdede
Abbreviated transcription (Latin):
cor rectũ ut p̃sumamus & confi¬
damus in dño. & ñ mouebunt᷑
pedes nr̃i: & fit in nobis ascen¬
dentib unde cepit iste psalmuꝰ.
Qui confidunt iu dño sic̃ mons
syon: ñ cõmouebunt᷑ in et̾̃num.
Qui sunt isti: Qui habitant
in eternũ: qui habitant in iherui¬
salem.Si hanc iherłm intellexe¬
rimus. om̃s qui illic inhabitabãt
bellis & euersione ipsius ciuita¬
tis exclusi sunt. Modo queris iu¬
deu̾ in ciuitate iherłm: & ñ in¬
uenis. Quomͦ gͦ non cõmoue

Expanded text:
cor rectum, ut praesumamus et conficor rectum, ut praesumamus et confidamus in Domino, et non movebuntur pedes nostri, et fit in nobis ascendentibus unde coepit iste psalmus, «Qui confidunt in Domino, sicut mons Sion, non commovebuntur» «in aeternuQui sunt isti? «Qui inhabitant in aeternum, qui inhabitant Jerusalem.» Si hanc Jerusalem intellexerimus, omnes qui illic inhabitabant, bellis et eversione ipsius civitatis exclusi sunt: modo quaeris Judaeum in civitate Jerusalem, et non invenis. Quare ergo «non move
Abbreviated transcription (Latin):
li uiuerent. Ut quid factus est
pauper: Ut quid uiuit : Rep̃¬
hendit dm̃ pauꝑ. Quanto meliꝰ
esset pauꝑ dei &e diues esset de d̾o.
hoc est sequeret᷑ uoluntatẽ dei. &
uideret pauꝑtatẽ suam. tempo¬
ralem esse & transiturã: diuitias
autẽ sibi spirituales ita uentu¬
ras ut nullo pacto possint p̾teri¬
re. & haberet in diuitiis fidem cor¬
ois: si ei ñ contingit aurũ habere
in arca: Quia si aurũ haberet in
arca. furem timeret: & aurũ de
arca etiam nolens perderet. fidẽ
autẽ de corde ñ perdet: si ipse il¬
lam ñ inde expulerit. Cito autẽ
responderi potest km̃ri. fecit d̾s¬
pauperẽ ut ꝓbet hominẽ. & fecit
d̃s diuitẽ: ut ꝓbet illũ de pauꝑe.
Et om̃ia que fecit d̃s: recte fecit.
Et si ñ possumus uidere consili¬
um ipsius. quare illũ sic fecit &
illũ sic: bonũ est nobis ut subda¬
mur sapientiȩ ipsius. & credamꝰ
quia bene fecit: & si nondũ noui¬
inus quare fecit. E habebimus

Expanded text:
li viverent. Utquid factus est li viverent. Utquid factus est pauper? utquid vivit? Reprehendit Deum pauperum. Quanto melius esset pauper Dei, et dives esset de Deo; hoc est, sequeretur voluntatem Dei, et videret paupertatem suam temporalem esse, et transituram, divitias autem sibi spirituales ita venturas, ut nullo pacto possent praeterire; et haberet in divitiis cordis fidem, si ei non contingit aurum habere in arca? Quia si aurum haberet in arca, furem timeret, et aurum de arca etiam nolens perderet; fidem autem de corde non perderet, si ipse illam inde non expelleret. Cito autem responderi potestpauperem, ut probet hominem; et fecit Deus divitem, ut probet illum de paupere. Et omnia quae fecit Deus, recte fecit. Et si non possumus videre consilium ipsius, quare illud sic fecit et illud sic; bonum est nobis ut subdamur sapientiae ipsius, et credamus quia bene fecit, et si nondum novimus quare fecit: et habebimus
Abbreviated transcription (Latin):
effusos gressus suos. lapsos ad rui¬
nam a deo. quia intuitus est. et
inspexit felicitatem peccatoꝵ. &
uidit eos habere pacem: se autẽ la¬
borem. Parrauit autẽ hoc cũ eua
sisset. cũ iam correcto corde dõ in¬
hesisset: narrauit p̃terita pericu¬
la sua. Ergo bonus d̾s isrł. Secl
quibus : Rectis corde. Qui sũt
recti corde: Qui ñ rep̃hendunt
dm̃. Qui sunt recti corde: Qui
uoluntatẽ suam ad uoluntatẽ
dei dirigunt: ñ uoluntatẽ dei
ad suam uoluntatẽ curuare co¬
nantur. Bene p̃ceptũ est: ut ho¬
mo dirigat cor suũ. Uis habere
rectũ cor: Tui fac qd̾ uult d̾s. No¬
li m̃ uelle facere qd̾ tu uis. Pra¬
uicordes sunt. id est qui rectũ cor
ñ habent. qui sedent & disputãt
quomͦ debuit facere d̃s. ñ laudan¬
do quod fecit: sed rep̃hendendo
corrigere uolunt. parũ est quia
corrigi ab eo nolunt & dic̃t. Non
debuit d̾s facere pauperes. sed soli
diuites esse debrierunt: & ipsi so¬

Expanded text:
effusos gressus, lapsu ad ruieffusos gressus, lapsu ad ruinam a Deo, quia intuitus est et inspexit felicitatem peccatorum, et vidit eos habere pacem, se autem laborem. Narravit autem hoc cum jam evasisset, cum jam correcto corde Deo inhaesisset, narravit praeterita pericula sua. Ergo, «Bonus Deus Israel:» sed quibus? «Rectis corde.» Qui sunt recti corde? Qui non reprehendunt Deum. Qui sunt recti corde? Qui voluntatem suam ad voluntatem Dei dirigunt; non voluntatem Dei ad voluntatem suam curvare conantur. Breve praeceptum est, ut homo dirigat cor suum. Vis habere rectum cor? Tu fac quod vult Deus; noli Deum velle facere quod vis tu. Pravicordes ergo sunt, id est, qui rectum cor non habent, qui sedent et disputant quomodo debuit facere Deus; non laudando quod fecit, sed reprehendendo. Corrigere illum volunt: parum est quia corrigi ab eo nolunt; et dicunt, Non debuit Deus facere pauperes, sed soli divites esse debuerunt; et ipsi so
Abbreviated transcription (Latin):
nus meas: Nũquid forte uanuꝰ
fui qui uolui iuste uiuere: & in¬
nocent̃ inter homines conuer¬
sari. qͣndo scio eos qui nolunt ser¬
uare innocentiã habere tantam
felicitatẽ: & insultare iustis per
iniquitates felices: Sed quis il¬
lud dixit tibi in psalmo: Cunis
necdũ erat rectũ cor. Sic enim ce¬
pit istepsalmus de quo modo
testimoniũ dedimus: ñ iste quẽ
considerandũ & tractandũ mo¬
do suscepimus. Sed ubi dictũ ẽ
quomͦ sciuit d̾s & si est scientia
in excelso: Ecce ipsi peccatores ab
undantes in scło: obtinuerunt
diuitias. Nũquid uane iustifica¬
ui cor meũ: & laui int̾ innocenteᷤ
manus meas: Ille gͦ psalmus
ubi uidetis quia periclitat᷑ ani¬
ma. ubi uidetis quia nutant pe¬
des: sic cepit. Quam bonus isrł
õs rectis corde. meiautẽ inquit
pene moti sunt pedes: paulomi¬
nus effusi sunt gressus mei. Qua¬
re: Quia zelaui in peccatoribus:
pacem peccatoꝵ intuens. Inde gͦ
dixit cõmotos pedes suos. & pene

Expanded text:
nus meas?» Numquid forte vanus fui, qui volui juste vivere, et innocenter inter homines conversari, quando scio eos qui nolunt servare innocentiam, habere tantam felicitatem, et insultare justis per iniquitatem felices? 2. Sed quis illud dixit ibi in psalmo? Cujus nondum erat rectum cor. Sic enim coepit iste psalmus de quo modo testimonium dedimus, non iste quem considerandum et tractandum modo suscepimus, sed ubi dictum est, «Quomodo scivit Deus, et si est scientia in Altissimo? Ecce ipsi peccatores et abundantes in saeculo obtinuerunt divitias. Numquid vane justificavi cor meum, et lavi in innocentibus manus meas?» ille ergo psalmus, ubi videtis quia periclitatur anima, ubi videtis quia nutant pedes, sic coepit: «Quam bonus Deus Israel rectis corde! Mei autem,» inquit, «pene commoti sunt pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei.» Quare? «Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens» . Inde ergo dixit commotos pedes suos et pene
Abbreviated transcription (Latin):
in hominẽ: dm̃ est in seruũ. Pro¬
pe om̃s domus habent huiꝰmodi
potestatem. Sunt dñi: sunt et
serui.Diuersa sunt nomina:sed
homines & homines paria
sunt nomina. Et quid di
cundũ tempus. Tu cũ ambulas
in uia. cũ uiuis in hac uita: non
uult te facere superbũ xp̃c. Con¬
tigit tibi ut xp̃ianus efficereris:
& haberes dñm hominẽ. Non ido
xp̃ianus effectus es: ut dedigne¬
ris seruire: Cũ enim xp̃o iubente
serius homini: ñ illi seruis. sed
illi qui uissit: & hoc ait. Obedite
udñis ur̃is scdm carnem. cũ timo¬
re & tremore in simplicitate cordiᷤ:
ñ ad oculũ seruientes quasi homi¬
nib placentes. sed quasi serui xp̃i:
facientes bonam uoluntatẽ dei
ex animo. cũ bona uoluntate: Ec¬
ce non fecit de seruis liberos: sed
de malis seruis bonos seruos. Quã¬
tum debent diuites xp̃o. qui illis
componit domũ. ut si fuit ibi
seruus infidelis. conuertat illum
xp̃c: & non ei dicat dimitte dñm

Expanded text:
in hominem domini est in servum. Proin hominem domini est in servum. Prope omnes domus habent hujusmodi potestatem. Sunt domini, sunt et servi; diversa sunt nomina: sed homines et homines paria sunt nomina. Et quid diccundum tempus. Tu cum ambulas in via, cum vivis in hac vita, non vult te facere superbum Christus. Contigit tibi ut christianus efficereris, et haberes dominum hominem: non ideo christianus effectus es, ut dedigneris servire. Cum enim Christo jubente servis homini, non illi servis, sed illi qui jussit. Et hoc ait: «Obm carnem, cum timore et tremore, in simplicitate cordis; non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed quasi servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate» . Ecce non fecit de servis liberos, sed de malis servis bonos servos. Quantum debent divites Christo, qui illis componit domum! ut si fuit ibi servus infidelis, convertat illum Christus, et non ei dicat, Dimitte dom
Abbreviated transcription (Latin):
& usq in scłm. Si gͦ montes in
circuitu erus. & dñs in circuitu
plebis suȩ:constringit dñs ple¬
bem suam in unũ urnculũ ca¬
ritatis & pacis. ut qui confidũt
in dño sicut mons syon. ñ com¬
moueant᷑ in eternũ: q̃m ñ dere¬
linquet uirgam peccatoꝵ super
sortem iustoꝵ: ut ñ extendant
iusti ad inquitatẽ manus suas.
Modo quidẽ iusti aliquantũ la¬
borant: & modo aliqͣndo inrusti
dominant᷑ iustis. Quib modis
aliqͣndo iniusti peruenunt ad
honores scłi. Cũ ꝑuenerint & fac̾¬
ti fuerint uel uidices uel reges.
quia hoc facit d̾s ꝓpter discipli¬
nam plebis suȩ. ꝓpter disciplinã
populi fui: non potest fieri nisi
ut exhibeatur illis honor debitus
potestati. Ordinauit enim d̾̃s sic
eccł̃iam suam: ut om̃is potestas
ordinata in scło habeat honorẽ.
& aliqͣndo a meliorib Sed exem¬
pli gr̃a unam rem dico: hinc coni¬
cite gradus om̃iũ potestatũ. Pri¬
ma & cotidiana potestas homimᷤ

Expanded text:
 usque in saeculum.» Si ergo «montes in circuitu ejus, et Dominus circuitu plebis suae,» constringit Dominus plebem suam in unum vinculum charitatis et pacis, ut qui confidunt in Domino sicut mons Sion, non commoveantur in aeternum: et hoc einus virgam peccatorum super sortem justorum, ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas.» Modo quidem justi aliquantum laborant, et modo aliquando injusti dominantur justis. Quibus mobis? Aliquando injusti perveniunt ad honores saeculi: cum pervenerint et facti fuerint vel judices, vel reges, quia hoc facit Deus propter disciplinam plebis suae, propter disciplinam populi sui; non potest fieri nisi ut exhibeatur illis honor debitus potestati. Ordinavit enim sic Deus Ecclesiam suam, ut omnis potestas ordinata in saeculo habeat honorem, et aliquando a melioribus. Sed exempli gratia unam rem dico; hinc conjicite gradus omnium potestatum. Prima et quotidiana potestas hominis
Abbreviated transcription (Latin):
gilando: dormitirus ẽ Nũ¬
quid quia doruit non deficit:
Bassatus est ieuinando: refectu¬
rus est.Si plus refecerit: inde
deficit. In nulla re potest ꝑse

Expanded text:
gilando, dormiturus est: numquid quia dormivit, non deficit? Lassatus est jujunando, refecturus est: si plus refecerit, inde deficit. In nulla re potest pe
Abbreviated transcription (Latin):
uit dñs facere cũ eis. Magnifi¬
cauit dñs facere nobiscũ: facti
sumus iocundati. Uidete frẽs
si modo syon ñ illud dicit int̃
gentes ꝑ totũ orbem terrarũ. Ui¬
dete si non ad eccłiam eurritur.
In toto orbe t̾rarũ pretiũ nr̃m
accipitur: amen respondet᷑. Di¬
cunt gͦ inter gentes iherosoli¬
mitam captiui. iherosolumita¬
ni redituri: peregrini suspiran¬
tes patriȩ suȩ. Quid dicunt:
Magnificauit dñs facere nobis¬
cũ: facti sumus iocundati. Num¬
quid ipsi secum fecerunt: Ipsi
male secũ fecerunt: quia sub pec¬
cato se uendiderunt. Redemp¬
toruenit. bene cũ illis fecit: et
magnificauit dñs facere cũ eis.
Dagirificauit dñs facere nobiscũ:
facti sumus iocundati. Conuerte

Expanded text:
vit Dominus facere cum eis. Magnifivit Dominus facere cum eis. Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Videte, fratres, si modo Sion non illud dicit inter Gentes, per totum orbem terrarum; videte si non ad Ecclesiam curritur. In toto orbe terrarum pretium nostrum accipitur; Amen respondetur. Dicunt ergo inter Gentes Jerosolymitani captivi, Jerosolymitani redituri, peregrini, suspirantes patriae suae. Quid dicunt? «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Numquid ipsi secum fecerunt? Ipsi male secum fecerunt, quia sub peccato se vendiderunt. Redemptor venit, et bene cum illis fecit: et «magnificavit Dominus facere cum eis. Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» 10. «ve
Abbreviated transcription (Latin):
entia. Silentiũ est: & clamat
pectus. Sed aurib cuius: Non
hominis sed dei. Securus gͦ esto:
ille audit qui miseretur. Et rur¬
sus quando nemo audit homi
nũ. mala si ꝓcedunt de ore tuo
noli esse securus: quia ille au¬
dit qui damnat. Susanna rudi¬
cabatur ab inquis iudicibꝰ: tace¬
bat & orabat Os eius ñ audieba¬
tur ab hominib: cor eius clama¬
bat ad dm̃. Nũquid quia uox eiꝰ
de ore corporis ñ ꝓcessit. ꝓpterea
exaudiri ñ meruit: Exaudita
est illa quando orauit: nemo
hominũ sciuit. Ergo fr̃es quid
habeamus in ore interiore cogi¬
tate: ibi uidete ne quid malei¬
catis intus: & nichil mali facia¬
tis foris. Non potest enim fieri
ab homine foris: nisi qd̃ dictũ
fuerit intus. Custodi os cordis
a malo: & innocens eris. Inno¬
cens erit lingua corporis tui. in¬
nocentes manus erunt. etiã pe¬
des innocentes erunt. oculi in
imperator iustus denuit cor. Tẽ
dicent inter gentes: magnifica¬

Expanded text:
entia. Silentium est, et clamat entia. Silentium est, et clamat pectus: sed auribus cujus? Non hominis, sed Dei. Securus ergo esto; ille audit qui miseretur. Et rursus quando nemo hominum audit mala, si procedunt de ore tuo, noli esse securus, quia ille audit qui damnat. Susanna non audiebatur ab injustis judicibus, tacebat et orabat. Os ejus non audiebatur ab hominibus, cor ejus clamabat ad Deum . Numquid quia vox ejus de ore corporis non processit, propterea exaudiri non meruit? Exaudita est illa; quando oravit, nemo hominum scivit. Ergo, fratres, quid habeamus in ore interiore, cogitate. Ibi videte ne quid mali dicatis intus, et nihil mali facitis foris: non potest enim fieri ab homine foris, nisi quod dictum fuerit intus. Custodi os cordis a malo, et innocens eris: innocens erit lingua corporis tui, innocentes manus erunt; etiam pedes innocentes erunt, oculi innimperator justus tenuit cor. 9. «Tunc dicent inter Gentes, Magnifica
Abbreviated transcription (Latin):
ore: & faciendo fit ĩmundus. Ñ
solũ non dicit. sed & p̃mit facinus
toto silentio. & usq adeo uocẽ suã
timet audiri: ut nec uestigia sua
uelit sonare. Nũquid gͦ qui ita
silet inundus est: Plus autẽ di¬
co frẽs mei. Ecce adhuc in stratu
suo iacet. Nondũ surrexit ut fur¬
tũ faciat: uigilat & expectat ut
homines dormiant. Iam deo
clamat.iam fur est.iam ĩmun¬
dus est:iam facinus de ore in¬
teriore ꝓcessit. Quando enim
uoluntas faciendi decernit᷑. De¬
creuisti facere: dixisti. fecisti. Si
furtũ non feceris foris. ille non¬
meruit perdere cui disponebas
auferre. & ille nichil perdidit:¬
& tu de furto damnaberis. De¬
sti in corde: sonuit de ore tuo
interiore homicidrũ. Adhuc ho
niris. Quid sis enim apud dm̃
apud homines. Certe gͦ nouimꝰ
& nosse debemus & tenere:quia
est os cordis & lingua cordis Ip¬
sũ os impletur gaudio. in ip̃so
ore intus oramus dm̃. quando
labia clausa sunt: & patet consci¬

Expanded text:
ore, et faciendo fit immundus. Non ore, et faciendo fit immundus. Non solum non dicit, sed et premit facinus toto silentio; et usque adeo vocem suam timet audiri, ut nec vestigia sua velit sonare: numquid ergo quia ita silet, mundus est? Plus autem dico, fratres mei. Ecce adhuc in stratu suo jacet, nondum surrexit ut furtum faciat; vigilat, et exspectat ut homines dormiant: jam Deo clamat, jam fur est, jam immundus est, jam facinus de ore interiore processit. Quando enim voluntas faciendi decernitur. Decrevisti facere; dixisti, fecisti. Si furtum non feceris foris; meruit perdere, cui disponebas auferre: et ille nihil perdidit, et tu de furto damnaberis. Desti in corde, sonuit de ore tuo interiore homicidium: adhuc vivit niris. Quid sis enim apud Deumapud homines. 8. Certe ergo novimus, et nosse debemus, et tenere quia est os cordis, est et lingua cordis. Ipsum os impletur gaudio: in ipso ore intus oramus Deum, quando labia clausa sunt, et patet consci
Abbreviated transcription (Latin):
ut intelligas ñ de ore corporis eũ
dixisse. sea de ore cordis. Ait enĩ.
De cordde exeunt cogitationes ma¬
le.fornicationes. homicidia. blas¬
phennie. Hec sunt que comqui¬
nant hominẽ Non lotis autẽ
manib manducare: ñ comqui¬
nat hominẽ. Illa gͦ fr̃es mei quo¬
modo exeunt de ore hominis:¬
nͥ quia exeunt de corde. sicut ip¬
se dñs dicit: Non enĩ quando
illa loqurmrur tunc nos macu¬
lant: ne quis dicat qͣndo loqui¬
mur de ore nr̃o exeunt. quia uer¬
bũ & uoces de ore ñr̃o exeunt: &
quando mala loqurmur ĩmun¬
diefficimur. Quid si aliquis
ñ loquatur & tantũ cogitet ma¬
la mundus est quia de ore ipsiꝰ
corporis nichil ꝓcessit: sed de ore
cordis: Iam d̾s audrurit. Ecce
fr̃es attendite que dico. Nomi¬
no furtũ. Modo nominaui fur¬
tum. Nũquid quia nominaui
furtũ: contaminauit me fur¬
tum: Ecce de ore meo exiit: &
ñ me fecit ĩmundũ. fur autẽ
surgit in nocte. & nichil dicit de¬

Expanded text:
ut intelligas non de ore corporis eum ut intelligas non de ore corporis eum dixisse, sed de ore cordis. Ait enim: «De corde enim exeunt cogitationes malae, fornicationes, homicidia, blasphemiae; haec sunt quae coinquinant hominem: non lotis autem manibus manducare, non coinquinat hominem» . Illa ergo, fratres mei, quomodo exeunt de ore, nisi quia «exeunt de corde,» sicut ipse Dominus dicit? Non enim quando illa loquimur, tunc nos maculant. Ne quis dicat: Quando loquimur, de ore nostro exeunt, quia verba et voces de ore nostro exeunt; et quando mala loquimur, immundi efficimur. Quid si aliquis non loquatur, et tantum cogitet mala, mundus est, quia de ore ipsius corporis nihil processit? Sed de ore cordis jam Deus audivit. Ecce, fratres mei, attendite quae dico. Nomino furtum: modo nominavi furtum; numquid quia nominavi furtum, contaminavit me furtum? Ecce de ore meo exiit, et non me fecit immundum. Fur autem surgit in nocte, et nihil dicit
Abbreviated transcription (Latin):
quia in spe gaudes: & gaudrũ tu
gaudio & in ipso ore qd̃ habemus
intus. & manducamus & bibimus:
sicut de isto ore ad refectionẽ cor¬
poris. sic de illo ore ad refectionẽ
cordis. Nam unde beati qui esu¬
riunt & sitiunt iusticiã qm̃ ipsi
saturabunt᷑: Si autẽ non facit
ĩmundũ nisi qd̃ exit de ore. & hoc
cũ audiuimus in eugłio ñ intelli¬
gimus. nisi os corporis: absurdũ
est & nimis stultũ. ut tune pu¬
cũ manducat: tunc autẽ putemꝰ
ĩmundũ si uomat. Ait enĩ dñs.
Non qd̾ intrat in os: sed qd̃ exit
comquinat. Quando gͦ mandu¬
cas ñ fis ĩmundus: & quando uo¬
mis efficeris ĩmundus: Quando
bibis ñ es ĩmundus: & qͣndo spu¬
is es ĩmundus: Quando spuis
de ore tuo exit aliquid: quando
bibis intrat aliquid. Quid uolu¬
it dicere dñs non qd̾ intrat in os
sed qd̃ exit inquinat: Secutus eo¬
dem loco scđm aliũ eugłistam di¬
xit que sunt que ꝓcedunt de ore:

Expanded text:
quia in spe gaudes, et acceptum equia in spe gaudes, et acceptum egaudio, vel in ipso ore quod habemus intus, et manducamus et bibimus: sicut de isto ore ad refectionem corporis, sic et de illo ore ad refectionem cordis. Nam inde, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . 7. Si autem non facit immundum nisi quod exit de ore, et hoc cum audimus in Evangelio, non intelligimus nisi os corporis; absurdum est et nimis stultum, ut tunc pucum manducat, tunc autem putemus immundum, si vomat. Ait enim Dominus: «Non quod intrat in os, sed quod exit, coinquinat.» Quando ergo manducas, non fis immundus; et quando vomis, efficeris immundus? Quando bibis, non es immundus; et quando spuis, immundus es? Quando spuis enim, de ore tuo exit aliquid; quando bibis, in os intrat aliquid. Quid voluit dicere Dominus, «Non quod intrat in os, sed quod exit, inquinat?» Secutus eodem loco secundum alium evangelistam dixit quae sunt quae procedunt de ore;
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmundis autẽ & infidelib nichil
est mundũ: sed polluta surnt eoꝵ
& mens & conscientia. Quid uo¬
luit intelligi: Mundo homini
& panis & porcina munda ẽ: im¬
mundo nec panis nec porcina. Im¬
mundis autẽ inquit & infidelibꝰ.
nichil est mundũ. Quare nichil
est mundũ: Sed polluta sunt in¬
quit eoꝵ & mens & conscientia.
Quia si interius qd̃ est ĩmundũ
ẽ: foris qd̃ est nichil mundũ esse
potest. Si gͦ illis quib interiora
ĩmunda sunt exteriora munda
esse ñ possunt: si uolueritis ut ex¬
teriora munda sint: interiora
mundate. Ibi est enĩ os qd̾ imple¬
tur tibi gaudio: & quando taces.
Quando taces enĩ &e gaudes: os tu¬
um clamat ad dñm. Sed uide un¬
de gaudeas. Si de scło gaudes: im¬
mundo gaudio uociferaris ad dm̃.
Si uero de redemptione gaudes:
quomͦ dixit psalmus iste. cũ con¬
uerterit dñs captiuitatẽ syon. fac¬
ti sumus sicut iocundati. Tunc
uero impletur os tuũ: & lingua
tua exultatione. Manifestũ est

Expanded text:
s autem et infidelibus, nihil est mundum; sed polluta sunt eorum et mens et conscientia» . Quid voluit intelligi? Mundo homini et panis et porcina munda est, immundo nec panis, nec porcina. «Immundis autem,» inquit, «et infidelibus nihil est mundum.» Quare nihil est mundum? «Sed polluta sunt,» inquit, «eorum et mens et conscientia:» quia si interius quod est, immundum est; foris quod est, nihil mundum esse potest. Si ergo illis quibus interiora immunda sunt, exteriora munda esse non possunt; si volueris ut exteriora munda sint, interiora mundato. Ibi est enim os quod implebitur tibi gaudio, et quando taces: quando enim taces et gaudes, os tuum clamat ad Deum. Sed vide unde gaudeas. Si de saeculo gaudes, immundo gaudio vociferaris ad Deum: si vero de redemptione gaudes, quomodo dixit psalmus iste, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus jucundati;» tunc ero gaudio os tuum, et lingua tua exsultatione: manifestum est
Abbreviated transcription (Latin):
runt ñ xp̃i. Qui autẽ predicat
in porta: xp̃i honorem querit ñ
suũ. Et ideo qui p̾dicat in porta
dicit. nolite in me p̃surmere: ñ
enim per me sed per portam in¬
trabitis. Illi autẽ qui uolunt ho¬
mines in se ipsos p̾sumere: no¬
lunt eos intrare per portã. Non
mirũ si clauditur contra illos por¬
ta: & ociose pulsent ut aperiat᷑.
Adestote gͦ anrmo fr̃es etiã ꝓpter

Expanded text:
runt, non Christi. Qui autem praedicat runt, non Christi. Qui autem praedicat in porta, Christi honorem quaerit, non suum; et ideo qui praedicat in porta, dicit: Nolite in me praesumere; non enim per me, sed per portam intrabitis. Illi autem qui volunt homines in seipsos praesumere, nolunt eos intrare per portam: non mirum si clauditur contra illos porta, et otiosi pulsant ut aperiatur. Adestote ergo animo, fratres, etiam propter
Abbreviated transcription (Latin):
in uanũ laborauerunt edifican¬
tes eam. & ne istam domũ audi¬
endo parũ aliquid putares. nisi
dñs inquit custodierit curitatẽ:
in uanũ laborant qͥ cristodiũt illã.
Illa ẽ gͦ domus: que est ciuitas.
Ipsa ergo habet ianuam tanquã
domus: & habet portam tanqͣm
ciuitas. Qui gͦ est ianua domus:
ipsa est porta ciuitatis. Ergo sixp̃c
porta ẽ ciuitatis: ille ñ erubescit
qui in xp̃o stat. & sic p̃dicat. Qui
autẽ contra xp̃m p̾dicat: claudi¬
tur contra illũ porta. Qui sunt
isti qui contra xp̃m p̾dicant:
Qui negant quia misse sunt sa¬
gittȩ de manu potentis: & ꝑue¬
nerunt usq ad fines terre. & ip
sa hereditas dñi. de qua dictũ ẽ.
Postula a me & dabo tibi gentes¬
hereditatem tuam: & possessionẽ
tuam t̾minos terrȩ. Predicatũ ẽ.
auditũ est. anteqͣm fieret: & iã
factũ nolunt agnoscere: Qui di¬
sputant gͦ contra xp̃m. extra por¬
tam sunt: quia suos honorẽ que¬

Expanded text:
in vanum laboraverunt aedificanin vanum laboraverunt aedificantes eam;» et ne istam domum audiendo parvum aliquid putares, «Nisi Dominus,» inquit, «custodierit civitatem, in vanum laboravit qui custodit eam.» Illa est ergo domus quae est civitas. Ipsa ergo habet januam tanquam domus, et habet portam tanquam civitas. Qui est ergo janua domus, ipse est porta civitatis. Ergo si Christus porta civitatis, ille non erubescit qui in Christo stat, et sic praedicat. Qui autem contra Christum praedicat, clauditur contra illum porta. Qui sunt illi qui contra Christum praedicant? Qui negant quia missae sunt sagittae de manu potentis, et pervenerunt usque in fines terrae; et ipsa est haereditas Domini, de qua dictum est, «Postula a metuam, et possessionem tuam terminos terrae» . Praedicatum est, auditum est, antequam fieret; et jam factum nolunt agnoscere Qui disputant ergo contra Christum, extra portat sunt; quia suos honores quae
Abbreviated transcription (Latin):
cit anima mea in atria dñi: i
ples desideriũ tuũ ex eis. ñ quia
iam illi possunt tale desideriũ
implere. sed tales imitando: ue¬
nis ad eũ qui implet desideriũ¬
s ipsoꝵ. Non confundetur cũ lo¬
S quetur inmicis suis in porta.
frẽs in porta loquamur: id est¬
ut oĩns nouerint quid loquam᷑.
Qui enim ñ uult loqui in por¬
ta. latere uult qd̃ loquit᷑: & for¬
te ideo uult latere quia malũ
est. Si confidit in porta loquat᷑.
sicut dicitur de sapientia: in por¬
tis autẽ ciuitatũ audent̃ dicit.
Quanto tempore iusticiam in¬
nocentes tenuerint: non eru
ta qua intramus ad illam ciui¬
tatem. Mentior: si ñ ipse dixit.
Ego sum ianua.Si ianua est: &
porta est. Ianua enim dicit᷑ do¬
mus. Ianua ciuitatis: porta est.
Porta domus: ianua est. Sed for¬
te ñ bene dicitur porta: si ñ bene
dicitur ciuitas. que dicta ẽ domꝰ.
Utrũq enim paulo ante dictũ
est. Nisi dñs edificauerit domũ:

Expanded text:
cit anima mea in atria Domini» : cit anima mea in atria Domini» : imples desiderium tuum ex eis; non quia jam illi possunt tale desiderium implere, sed tales imitando venis ad eum qui implevit desiderium ipsorum. 13. «Non confundetur, cum loquetur inimicis suis in porta.» Fratres, in porta loquamur, id est, omnes noverint quid loquamur. Qui enim non vult loqui in porta, latere vult quod loquitur; et forte ideo vult latere, quia malum est. Si fidit, in porta loquatur; sicut dicitur de Sapientia: «In portis autem civitatum audenter dicit» . Quanto tempore justitiam innocentes tenuerint, non erubta qua intramus ad illam civitatem. Mentior, si non ipse dixit, «Ego sum janua» . Si janua est, et porta est. Janua enim dicitur domus; janua civitatis porta est, porta domus janua est. Sed forte non bene dicitur porta, si non bene dicitur civitas quae dicta est domus. Utrumque enim paulo ante dictum est: «Nisi Dominus aedificaverit domum,
Abbreviated transcription (Latin):
potentis positi tanquã sagittȩ ꝑ¬
uenerunt usq in fines terrȩ: un¬
de dici habet in finem. Ecce here¬
ditas dñi. filii merces fructus uen¬
tris: quia ideo de finib terrȩ col¬
ligitur ista hereditas. quia sicut
nu potentis. Si potens ille: po¬
tenter excussit. Si potenter excus¬
sit: usq in fines terrȩ ꝑuenerũt¬
impleuit desideriũ suũ ex eis.
Eia fr̃es mei. quis replet deside¬
riũ sirũ ex eis: Qui ñ amat scłm.
Qui desiderio scłi plenus est: ñ
est quo intret qd̾ illi p̃dicauer̃t.
funde qd̃ portas. & capax fies ad
id qd̃ non habes. id est desideras
diuitias: ñ potes implere ex eis
desideriũ tuũ. Desideras honores
in terra. desideras ea que etiã u¬
mentis donauit ds: hoc ẽ uolup¬
tatem temporalẽ & salutem cor¬
poris & alia: ñ ex eis implebis de¬
sideriũ tuũ. Si autẽ sic desideras
quomͦ ceruus desiderat ad fonteᷤ
aquarũ. si dicis desiderat & defi¬

Expanded text:
potentis positi tanquam sagittae, ppotentis positi tanquam sagittae, pervenerunt usque in fines terrae. Unde dici habet in fine: «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quia ideo de finibus terrae colligitur ista haereditas: quia, «Sicunu potentis. Si potens ille, potenter excussit; si potenter excussit, usque in fines terrae perveneruntimplevit desiderium suum ex eis.» Eia, fratres mei, quis replet desiderium suum ex eis? Qui non amat saeculum. Qui desiderio saeculi plenus est, non est quo intret quod illi praedicaverunt. Funde quod portas, et capax fiere ad id quod non habes. Id est, desideras divitias; non potes implere ex eis desiderium tuum: desideras honores in terra, desideras ea quae etiam jumentis donavit Deus, hoc est voluptatem temporalem, et salutem corporis, et talia; non ex eis implebis desiderium tuum. Si autem sic desideras, quomodo cervus desiderat ad fontes aquarum ; si dicis, «Desiderat et defi
Abbreviated transcription (Latin):
bouem significat Nam asinus
in figura popłi dei. iumentũ d̾i
est. portans sessorem dñm ne er¬
ret in uia: & bosille de quo dicit
apłs. boui trituranti non infre
Om̃is gͦ qui p̾dicat uerbũ dei mo¬
net. obuirgat. terret. triturat are¬
am: & bouis implet officiũ. Ueni¬
ebat bos de gente iudeoꝵ: inde
enim p̃dicatores apłi. Ueniebat¬
& asinus de gente p̃putii: id est
agentib uenit enim ut porta¬
ret dñm. & ideo in asino sedit do¬
minꝰ qui nondũ portauerat ho¬
tus est: cognouit bos possessorẽ
suũ. & asinus p̃sepe dñi sui. Sed
nũquid ista exirent nisi saccus
excuteretur: nisi ꝓphetia inuolu¬
ta accedente diligentia discute¬
recur: Nũquid operta exirent
ad nos: Omĩa gͦ ista clausa erãt:
anteqͣm ueniret dñs. Uenit dñs
& excussit illa clausa. & manife¬
stata sunt: & excussi sunt ꝓphetȩ.
& generati sunt apłi. Quia gͦ ex¬
cussis ꝓpħis generati sunt apłi:
filii sunt excussoꝵ. Ipsi in manu

Expanded text:
hovem significat. Nam asinus hovem significat. Nam asinus in figura populi Dei, jumentum Dei est, portans sessorem Dominum ne erret in via: et bos ille de quo dicit Apostolus, «Bovi trituranti os non infrenOmnis ergo qui praedicat verbum Dei, monet, objurgat, terret; triturat aream, et bovis implet officium. Veniebat bos de gente Judaeorum; inde enim praedicatores Apostoli: veniebat et asinus de gente praeputii, id est a Gentibus. Venit enim ut portaret Dominum: et ideo in asino sedit Dominus, qui nunquam portaverat hotus est; «Cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui.» Sed numquid ista exirent, nisi saccus excuteretur? Nisi prophetia involuta, accedente diligentia discuteretur, numquid operta exirent ad nos? Omnia ergo ista clausa erant, antequam veniret Dominus. Venit Dominus et excussit illa clausa, et manifestata sunt; excussi sunt Prophetae, et generati sunt Apostoli. Quia ergo excussis Prophetis generati sunt, Apostoli filii sunt excussorum. Ipsi in manu
Abbreviated transcription (Latin):
forte absconditũ est. Aliter enĩ
dicimus excuti uestem ut excuti¬
ant inde puluerem. aliter dicimꝰ
excuti saccũ: ut illud qd̃ intus la¬
tebat exeat. Ergo intelligo frẽs
quantũ possũ filios excussoꝵ for¬
tasse iꝑsos apłos: dictos filios ꝓphe¬
tarũ.ꝓphetȩ enim clausa sacram̃¬
ta & operta continebant. excussi
& dixit. agnouit bos possessorem
suũ: & asinus p̃sepe dñi sui. isrł
autẽ meñ cognouit. Hoc michĩ
interim ad p̃sens occurrit. qd̾ de
ꝓpheta dixi: si aliud occurrisset
hoc dixissem. Hoc autẽ audiens
homo si asinũ & bouem & pecora &
umenta que uidet cogitauerit:
nescio quid intus tanquã inuolu¬
cro positũ forinsecus ꝑtractabit:
quid ibi sit nescit. Ffinus & bos
aliquid significant. Quid gͦ dici¬
tur homini iam ꝓnuntiare nolen¬
ti᷑ Expecta. clausũ est qd̃ tangis:
excute inuolutũ. ꝓpheta nescio
quid istis uelaminib nominũ te¬
xit: nescio quẽ asinũ. nescio quẽ

Expanded text:
forte absconditum est. Aliter enim forte absconditum est. Aliter enim dicimus excuti vestem, ut excutiant inde pulverem; et aliter dicimus excuti saccum, ut illud quod intus latebat, exeat. Ergo intelligo, fratres, quantum possum, filios excussorum fortasse ipsos Apostolos dictos, filios Prophetarum. Prophetae enim clausa sacramenta et operta continebant: excussi  dixit: «Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui; Israel autem me non cognovit» . Hoc mihi interim ad praesens occurrit, quod de propheta dicerem: si aliud occurrisset, hoc dixissem. Hoc autem audiens homo, si asinum et bovem, et pecora et jumenta quae videt, cogitaverit; nescio quid intus tanquam in involucro positum forinsecus pertractabit; quid ibi sit nescit. Asinus et bos aliquid significant. Quid ergo dicitur homini jam pronuntiare volenti? Exspecta; clausum est quod tangis, excute involucrum: Propheta nescio quid illis velaminibus nominum texit; et nescio quem asinum, nescio quem
Abbreviated transcription (Latin):
a se: Querit᷑ gͦ quos excusserint
apłi. Utiq se ipsos: a pec̾ib enm
sins puluerem excusserunt. Sed
ait aliquis. Non se excusserũt:
sed puluerem. Hoc plane calũ¬
mosũ dicitur. Duob enĩ modis
dicimus aliquid excuti. siue iud̃
qd̃ inde excutitur: siue illud un¬
de excutitur. Nam & excussus ẽ
puluis dicimus: & excussa ẽ ue¬
stis. Tenent aliqui & excutiunt
uestem: & exit inde puluis qui
inheserat. Quid dicis de pulue¬
re: Excussus est pulius. Quid
dicis de ueste: Excussa est uestis.
Si gͦ & quod in excutiendo exiliit.
& illud unde exiliit. qd̃ in hese¬
rat excussũ dicitur: & puluis ex¬
cussus est. & apłi excussi sunt. Qua
p̃termittere ñ debemus. Ideo e¬
nim forte obscurius positũ est:
& multos intellectus generat. &¬
ditiores discunt homines. quia
clausũ inuenerunt. qd̾ multis
modis aperiret᷑: quã si uno modo
aꝑtum inuenirent. Dicimꝰ etiã
excuti aliquid: ut exeat inde qd̾

Expanded text:
a se. Quaeritur ergo quos excusserint a se. Quaeritur ergo quos excusserint Apostoli? Utique seipsos: a pedibus enim suis pulverem excusserunt. Sed ait aliquis: Non se excusserunt, sed pulverem. Hoc plane calumniose dicitur. Duobus enim modis dicimus aliquid excuti; sive illud quod inde excutitur, sive illud unde excutitur. Nam et, Excussus est pulvis, dicimus; et, excussa est vestis. Tenent aliqui et excutiunt vestem, et exsilit inde pulvis qui inhaeserat. Quid dicis de pulvere? Excussus est pulvis. Quid dicis de veste? Excussa est vestis. Si ergo et quod inde excutiendo exsiliit, et illud unde exsiliit quod inhaeserat, excussum dicitur; et pulvis excussus est, et Apostoli excussi sunt. Quarpraetermittere non debemus. Ideo enim forte obscurius positum est, ut multos intellectus generet, et ditiores discedant homines, quia clausum invenerunt quod multis modis aperiretur, quam si uno modo apertum invenirent. Dicimus excuti etiam aliquid, ut exeat inde quod