comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bent solaq int̾ eos erat de gu̾ose mortis
uceleratione contentio.
erfecto itaq scelere: ut octodorũ
legio redeat iubetꝰ᷑. Tunc mauritiꝰ
primiceriꝰ. paululum a satellitib regiis
segregatꝰ. conuocat legionẽ: ⁊ hac oratio¬
ne sanctiores alloquitur. Gratulor uir¬
tuti ur̃e cõmilitones optimi. qd̃ amore
religionis nullã uobis cesaris p̃ceptum
attult formidinẽ. Gaudentib quodã
modo animis. tradi ad necẽ gliosã com¬
militones ur̃os udistis. Quib timui. ne
quis qͣm qd̃ armatis facile est specie de¬
feusionis beatissimis funerib manus
obuias afferre temptaret. Iam mnͥ adhu¬
ius rei interdictum xp̃i nr̃i parabatur
docens maiorem armis omnib xp̃iane
contidentie ẽẽ uirtutẽ. Hic dominꝰ nr̃¬
it ne quisqͣm diuino operi mortalib
dextris obuiaret. quinimmo cepti ope¬
ris fidem perhenni religione comple¬
t Hactenus exempla sacris inserta

Expanded text:
aebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| aebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| occupacione contencio perfecto scelere ut octodorum| legio redeat iubetur. Tunc . mauricius primicerius .| paululum a satellibus regiis segregatus conuocat| legionem et hac orationem sancti oris alloquitur.| Gratulor uirtute uestrae commilitones| optimi quod amore relegionis nullam uobis caesa| ris praecepta attullere formidinem . gaudentibus| quodam modo animis . tradi ad necem gloriosam| commilitonis uestros uidistis quam timui ne quis| quam quod armatis facile est . speciae defensionis| beatessimis funeribus manus obuias adferre temta| ret. Iam mihi ad huius rei interdictum . christi nostri| parabatur docens . maiorem armes omnibus . christiane| confidenciae esse uertutem . hic deus it ne quisquam deui| no opere mortalibus dexteris obuiaret . quin immo .| caepti operis fidem perennem religionem conplete| hactenus . exempla sacris inserta
Abbreviated transcription (Latin):
tali more religionẽ usq ad finẽ uite
ꝑhenuit̾ custodire: ad belloꝵ usum
paratam legionis eẽ uirtutẽ: ad com¬
mittenda uero sacrilegia sicut cesar
p̃cepit octodorum ñ redire. Reuersi ita¬
q satellites nuntiant ẽẽ obstinatos a
nimos legionis: nec uelle p̃ceptis impe¬
unc maxunianꝰ cesar. iracundie ni¬
mietate succensus: ad hanc uocẽ
peratoria p̃cepta. ⁊ sacrorũ meoꝵ ordi¬
nem sꝑnunt. Statuenda ẽẽt uindicta
publica. etiam si tantum maiestatem
regiam. contempnere uoluissent. Iun¬
gitur despectui meo celestis inuiriar
mecum parit̾ religio romana contemy¬
nitur. Sentiat contumax miles: meñ
ba festinet: decimum quẽq morti funes¬
ta sors p̃beat. Discant equalium nece aͥs
ultionẽ. Post hanc uocem apparitoris
iussio infausta discurrit: ad legionẽ uelo¬
citer ꝓperatur: crudelia p̃cepta reseran¬
t᷑ T̃ radiuitꝰ neci: quos ordo repperit
numerandi. Leti ꝑcussorib ceruices p̃¬

Expanded text:
tali more relegionem usque ad diem ui| tae tali more relegionem usque ad diem ui| tae perenniter costodire ad bellorum usum paratam| legionis esse uirtutem. Ad commitendi uero sacrilegia| sicut cesar praecipet octodorum non redire. Reuersus itaque| satellis nuntiat obstinatus esse animos legionis.| Nec uelle praeceptes impeunc| maximianos caesar iracundiae nimietate succensus| ad hanc uocemperatoria praecepta et sacrorum meorum ordinem| spernunt sanciendum erat uendecta publica eciam| si tantum maiestatem regiam contemnere uolues| sent. Iungitur dispectui meo celestes iniuria et mecum| paretur religeo romana contemnitur. Sencia contu| ax miles . me nba festinet . decimum quem que morti funesta| sors praebaeat. Discant equalium neces ques ulcio| nem. Post hanc uocem paritur iussio infausta por| rigitur Ad legionem uelociter properatur . crudilia| praecepta reserantur . traduntur neci quos ordo| repperit numerandi. Laeti percussoribus ceruices| pr
Abbreviated transcription (Latin):
nus cesar dum ad saccam̃ta superius
memorata cunctos in exercitu suo adeᷤᷤ¬
se cogeret. agnouit p̃tergressam ut
diximus legionẽ: ⁊ subito iracundie
furore repletꝰ. satellites mittit. ut legi¬
onẽ ad sacram̃torũ suorum sacrilegia
reuocarent. Erant in eadẽ legione pͥ¬
miceriꝰ mauritiꝰ. ⁊ signifer exuperiꝰ. et
candidꝰ senator:. qui ita cõmilitonib
suis p̃erant. ut amore potiꝰ diuinitati
quam t̾rore militari obedienda p̃cipe¬
rent uiri in reb belicis strenui ⁊ uir¬
tute nobiles: s fide in deo nobiliores:
Erga imperatorẽ fortitudine. erga
xp̃m deuotione certabant. Eunglici
tituebant.
Uesar. ira dictante mandasset. Dic¬
tum est ab biis quos cesar miserat
milites om̃s immolare hostias. libare¬
ꝯstias sacrificia ⁊ sacram̃ta fanatici
ordinis atcrectare ⁊iubere cesarẽ. ut le¬
responsum ob hoc se p̃tergressos ẽẽ
octodorum: quia iam fama ad eos sa¬
crificiorum ordinem detulisset: nefas
um uiuum colere. ⁊ traditam orien¬

Expanded text:
nos caesar. Dum ad sacramenta superius| memorata cunctos in exercito suo cogeret . agnouit| pratergressam ut diximus legionem subito iracundie| furorae conpletus satelletes mittet . ut legionem| ad sacramentorum suorum sacrilegia reuocarent| Erat in eadem legione primicirius mauricius . et signifer| exsuperius . et candidus senator . qui ita conmilitonibus| suis praeerant. Vt amore potius aequalitates quam| terrore militare obaedienda praeciperant, uiri in rebus bellicis strenui et uirtute nobiles, sed nobiliores fide; erga imperatorem fortitudine, erga Christum deuotione certabant. euangelictituebant. caesar ira dictante man| dasset. Dictum ab his est . quos caesar miserat . milites| omnes inmolasse hostias libasse sacrificia et sacra| menta fanatici ordinis praebuisse iubere caesaraem| ut leresponsum praetergressos +se ocdodorum .| quia dum fama ad eos sacrificiorum ordinem detullis| set faum uiuum colere| traditam orien
Abbreviated transcription (Latin):
lem redderent. At uero ubi ad scriben
nerunt. tacito leui uocabulo. math̃m
illum aperce nuncupau̾nt
orro ipse math̾s iuxta hoc qd̃ sc̃p¬
tum est iustꝰ prior accusator est
sui. uenit amicꝰ eiꝰ ⁊ inuestigauit eũ
uulgato nõmine se appellat: cum de
theleoneo uocatum narrat. Sed ⁊ in
blicanum cognominat: thomas inqͥt.
⁊ math̾s publicanꝰ : quatinꝰ maiorem.
ꝑ hoc publicanis ⁊ peccatorib adipis¬
cende salutis confidentiã prebeat. Qm
docendi formulam paulus quoq secutꝰ
ait. Quia xp̃c ih̾c uenit in hunc mun¬
dum peccatores saluos facere. quoꝵ pri¬
mus ego sum. S ideo miscd̃iam consecu

Expanded text:
lem redderent. At vero ubi ad describendlem redderent. At vero ubi ad describendnerunt, tacito Levi vocabulo, Matthaeum illum aperte nuncupaverunt. Porro ipse Matthaeus, juxta hoc quod scriptum est, justus prior accusator est sui, venit amicus ejus et investigavit eum, vulgato se nomine vocat, cum de telonio vocatum narrat. Sed et inblicanum cognominat. Thomas, inquit, et Matthaeus publicanus, quatenus majorem per hoc publicanis et peccatoribus adipiscendae salutis confidentiam praebeat. Quam docendi formulam Paulus quoque secutus, ait: Quia Christus Jesus venit in hunc mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego s
Abbreviated transcription (Latin):
quib ppłm suum egyptia seruitute de¬
p̃ssum. ut eriperet aspexit: dicens ad
moysen. Uidens uidi afflictionẽ ipłi
mei qui est in egypto: ⁊ gemitũ eorũ
audiui. ⁊ descendi liberare eos. Uidit
ergo hominẽ miseratꝰ ẽ eum: aui hu¬
manis tantũ scudiis deditũ necdũq
eungłico nomine dignus extiterat. ui¬
dit sedentẽ in theloneo ꝑtinaci indelicet
auimo temporalib lucris inhiantem.
li apte congruit: qui tantum suꝑne
gr̃e munus accepit.
ec p̃tereundũ. qd̃ idem math̃s no¬
mine erat binomius. Nam ⁊ leui
uocabatur: qd̃ etiam nom̃ eidem gr̃e
qua donatꝰ est testimoniũ ꝑhibet. Int̾¬
p̃tatur enim additꝰ uł assumptꝰ. sig¬
nificans quia assumptꝰ ẽ ꝑ electionẽ
a domino. ⁊ additus ad numerũ gradꝰ
apłici. Hoc autẽ illum nõie marcꝰ et
lucas in hac lectione magis appellare
uoluerunt: ne consortẽ operis euͣngłi¬
ci de prisca conu̾satione palam notabi¬

Expanded text:
quibus populum suum Aegyptia servitute dequibus populum suum Aegyptia servitute depressum, ut eriperet aspexit, dicens ad Moysen: Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum ejus audivi, et descendi liberare eum . Vidit ergo hominem et miseratus est eum qui, humanis tantum studiis deditus, necdum angelico nomine dignus exstiterat. Vidit sedentem in telonio, pertinaci, videlicet, animo temporalibus lucris inhiantem, li apte congruit qui tantum gratiae supernae munus accepit. Nec praetereundum est quod idem Matthaeus erat binomius, nam et Levi vocabatur, quod etiam nomen eidem gratiae, qua donatus est, testimonium perhibet. Interpretatur enim additus, sive assumptus, significans quia assumptus est per electionem a Domino, et additus ad numerum gradus apostolici. Hoc autem illum nomine Marcus et Lucas in hac electione magis appellare voluerunt, ne consortem operis evangelici de prisca conversatione palam notabi
Abbreviated transcription (Latin):
bilem magnitudinẽ commendans: Ait.
Ubi autem habundauit delictum: suꝑ¬
habundauit gr̃a: quia nimirũ qͣnto gra¬
uiorẽ dominus in electis suis peccatoꝵ
languorẽ curauit. tanto ampliorẽ cũc¬
de ex lectione eungłica audiuimꝰ. quia
sedentẽ in theloneo mathm ac tempora¬
ꝓficientib eiusdẽ gr̃e increm̃tis. de cõ¬
muni cliscipuloꝵ numero ad apłatꝰ gra¬
dum ꝓmouit. Nec solum p̃dicandi. ue¬
rum etiam scribendi euͣnglium illi mi¬
nisterium cõmisit. ut qui t̾restrium
tia superna fieri disposuit. ut nullum
lerum. a speranda uenia reuocaret.
eum hunc tantis mundi nexib abso¬
lutum. tam celestẽ factum conspice¬
ret: ut cõmunicato cum angłicis spi¬
ritib uocabulo eungłista nominare¬
ih̾c in theloneo math̾m nomine.
et ait illi. Sequere me. Uidit autẽ
ñ tam corporeo intuitu. qm in t̾ne
miserationis aspectib: quib ⁊ petrũ
negantẽ ut reatum suũ cognoscere ac
deflere posset. respicere dignatꝰ est:

Expanded text:
e magnitudinem commendans, ait: Ubi autem abundavit peccatum, superabundavit et gratia ; quia nimirum quanto graviorem Dominus in electis suis peccatorum languorem curavit, tanto ampliorem cuncet ex lectione evangelica audivimus quia sedentem in telonio Matthaeum, ac temporaproficientibus ejusdem gratiae incrementis, de communi discipulorum numero ad apostolatus gradum promovit, nec solum praedicandi, verum etiam scribendi Evangelium illi ministerium commisit, ut qui curam terrestrium  utique providentia superna fieri disposuit, ut nullum lerum, a speranda venia revocaret, cum hunc tantis mundi nexibus absolutum, tam coelestem factum conspiceret, ut, communicato cum angelicis spiritibus vocabulo, evangelista nominare in telonio, Matthaeum nomme. Vidit autem non tam corporei intuitus, quam internae miserationis aspectibus, quibus et Petrum negantem ut reatum suum cognoscere ac deflere posset, respicere dignatus est:
Abbreviated transcription (Latin):
uia ergo ipse uidex uenit. qui ad¬
uocatus existit: ipse p̃cem exau¬
dit qui fecit. Aut ergo ñ facientes di¬
cimꝰ dimitte nobis debita nr̃a. sicut⁊
nos dimittimꝰ debitorib nr̃is: et nos¬
metipsos hoc dicendo amplius ligamꝰ
aut fortasse hanc conditionẽ in oratio¬
composuit ñ recognoscit. atq apd̃ se
ꝓtinus dicit. Scio qd̾ monui: ñ est ip¬
sa oratio qͣm feci. Quid ergo nobis a¬
gendum est fr̃es: nisi ut uere carita¬
tis affectum imperidamꝰ fratrib: Nul¬
la in corde malicia maneat. Consid̾at
ut nr̃is impendat iniquitatib pietatẽ
suam. Mem̃tote qd̃ monem᷑: dimittite
et dimitcetur uobis. Eoce ⁊ debetur no¬
bis et debemus. Dimittamꝰ ergo qd̃ debe¬
tur nobis: ut dimittatꝰ qd debetͫ a no¬
bis. Sed ad hec mens renititꝰ ⁊ uult
implere qd̃ audit: ⁊ tam̃ reluctatꝰ Ad
marcyris tumbam consistimꝰ: qui ad
celeste regnum ex qua morte ꝑuenerit

Expanded text:
Quia ergo ipse iudex venit, qui adQuia ergo ipse iudex venit, qui advocatus existit, ipse precem exaudit, qui fecit. Aut ergo non facientes dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, et nosmetipsos hoc dicendo amplius ligamus, aut fortasse hanc condicionem in oratiocomposuit, non recognoscit atque apud se protinus dicit: Scio quid monui, non est ipsa oratio quam feci. Quid ergo nobis agendum est, fratres, nisi ut verae charitatis affectum impendamus fratribus? Nulla in corde malitia maneat. Consideret ut nostris impendat iniquitatibus pietatem suam. Mementote quod monemur: Dimittite, et dimittetur vobis . Ecce debetur nobis, et debemus. Dimittamus ergo quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Sed ad haec mens renititur, et vult implere quod audit, et tamen reluctatur. Ad martyris tumbam consistimus, qui ad coeleste regnum ex qua morte pervenerit
Abbreviated transcription (Latin):
piscitur: cum eiꝰ animꝰ in petitione nec
inmici odio fuscatur. S plerumq
reluctantẽ animũ uincimꝰ: ⁊ sic etiã
ꝓ mimicis oramus. Fundimꝰ ꝓ adu̾sari¬
is p̃cem: s utinam cor teneat amoremt
Nam sepe ⁊ orationem inimicis nr̃is ĩ¬
pendimus. s hanc ex p̃ceptione fundi¬
mus potiꝰ qͣm ex caritate. Nam et uitã
inimicoꝵ petimꝰ. ⁊ tamen ne exaudiam᷑
timemus. Sed quia int̾nꝰ uidex m̃tem
potiꝰ quam uerba considerat: ꝓ inimico
nichil postulat: qui ꝓ eo ex caritate ñ
orat. Sed ecce in nobis inimicus graui¬
ter deliquit: dampna intulit: inuanceᷤᷤ
lesit: amantes ꝑsecutꝰ est. Retinenda
hec ẽẽnt: si remittenda nobis delicta
ñ essent. Aduocatꝰ et enim nr̃ precem
nobis in causa nr̃a composuit: ⁊ ipse
eiusdẽ cause uidex est: qui aduocatus.
Preci autem quam composuit: conditio¬
nem inseruit dicens. Dimitte nobis de¬
bita nr̃a: sicut et nos dimittimꝰ debitori¬

Expanded text:
piscitur, cum ejus animus in petitione nec piscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Sed plerumque reluctantem animum vincimus, si etiam pro inimicis oramus. Effundit os pro adversariis precem, sed utinam cor teneat amorem. Nam saepe et orationem pro inimicis nostris impendimus, sed hanc ex praeceptione potius fundimus quam ex caritate. Nam et vitam inimicorum petimus et tamen, ne exaudiamur, timemus. Sed quia internus iudex mentem potius quam verba considerat, pro inimico nihil postulat, qui pro eo ex caritate non orat. Sed ecce nobis inimicus graviter deliquit, damna intulit, iuvantes laesit, amantes persecutus est. Retinenda haec essent, si remittenda nobis / delicta non essent. Advocatus etenim noster precem nobis in causa nostra composuit, et ipse eiusdem causae iudex est, qui advocatus. Preci autem, quam composuit, condicionem inseruit, dicens: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitori
Abbreviated transcription (Latin):
diuni deducuntur : Quorũ mira opti¬
nendi uirtꝰ ostenditur: dum nec ipsi
posse int̾cedere dicuntꝰ᷑ Ac si aꝑte dñs
dicat. Nec illos audio: quos ꝓpt̾ mag¬
num petitionis sue nu̾tum minime cõ¬
tempno. Quid ergo est qd̃ moyses et
samuhel cetis patrib in posculatione
p̃feruntur: nisi qd̾ duo hii tantũmo¬
do in cuncta testamenti ueteris serie
etiam ꝓ inimicis suis leguntꝰ exorassẽ
Unus a ppło lapidib impetitꝰ᷑: ⁊ tam̃
ꝓ lapidatorib suis dñm dep̃catꝰͫ. Alt̾
ex principatu deicitur: et tamen peti¬
tus ut exoraret fatetꝰ dicens. Absit a me
hoc peccatum in dño: qͦminus cessem
i moyses ⁊ samubel steterint corã
me: ñ est anima mea ad ppłm is¬
tum. Ac si aꝑte dicat. Nec illos modo
ꝓ amicis audio: quos magne uircutis
merito orare etiam ꝓ inimicis scio Uir¬
tus uere orationis: est celsitudo cari¬
tatis. Et tunc quisq qd̃ recte petit adi¬

Expanded text:
dium deducuntur, quorum mira obtidium deducuntur, quorum mira obtinendi virtus ostenditur, dum nec ipsi posse intercedere dicuntur? Ac si aperte Dominus dicat: Nec illos audio quos propter magnum petitionis suae meritum minime contemno. Quid ergo est quod Moyses et Samuel caeteris patribus in postulatione praeferuntur, nisi quod hi duo tantummodo in cuncta Testamenti Veteris serie etiam pro inimicis suis leguntur exorasse? Unus a populo lapidibus impetitur , et tamen pro lapidatore suo Dominum deprecatur; alter ex principatu dejicitur, et tamen petitus ut exoraret, fatetur dicens: Absit a me hoc peccatum in Domino, quo minus cessem  Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Ac si aperte dicat; Nec illos modo pro amicis audio, quos magnae virtutis merito orare etiam pro inimicis scio. Virtus ergo verae orationis est celsitudo charitatis. Et tunc quisque quod recte petit, adi
Abbreviated transcription (Latin):
Ied adhuc qd̃ est grauiꝰ. alius postu¬
uit adhuc qui maledicitꝰ. ⁊ tam̃ is qͥ
male dicit. iam de morte illius reus te¬
netur. Iubet autẽ d̾s̃ ut diligat᷑ inimi¬
cus: ⁊ tam̃ rogatꝰ᷑ d̃s. ut occidat inimi¬
cum. Quisquis itaq sic orat. in ipsis su¬
is p̃cib contra conditorẽ pugnat. un¬
de ⁊ sub uide specie dicitur. fiat oratioeiꝰ
in peccatum. Oratio quippe in peccatum
ẽ. illa petere q̃ ꝓhibet ipse qui petitur.
hinc ueritas dicit. Cum statis ad oran
dum: remittite siquid habetis in cordi¬
b ur̃is. Quam uirtutẽ remissionis aꝑ¬
tiꝰ ostendimus. si unum testimoniũ tes¬
tam̃ti ueteris ꝓferamꝰt
erce cum uidea conditoris sui ius¬
ticiã culpis exigentib offendisset.
ꝓpħam suũ ab oratione dominꝰ ꝓhibet
dicens. Non assumas laudẽ et orationẽ
ꝓ eis. Si moyses ⁊ samuhel. steterint
coram me: ñ est anuna mea ad ppł̾mis¬
tum. Quid ẽ qd̃ int̾missis relictis q tot
patrib. soli moyses ⁊ samuhel ad me¬

Expanded text:
ed adhuc quod est gravius, alius postu. Et vivet adhuc qui maledicitur, et tamen is qui maledicit jam de morte illius reus tenetur. Jubet autem Deus ut diligatur inimicus, et tamen rogatur Deus ut occidat inimicum. Quisquis itaque sic orat, in ipsis suis precibus contra conditorem pugnat. Unde et sub Judae specie dicitur: Fiat oratio ejus in peccatum . Oratio quippe in peccato est illa petere quae prohibet ipse qui petitur. Hinc Veritas dicit: Cum statis ad dum, remittite si quid habetis in cordibus vestris . Quam virtutem remissionis apertius ostendimus, si unum testimonium Testamenti Veteris proferamus. Certe cum Judaea conditoris sui justitiam culpis exigentibus offendisset, prophetam suum ab oratione Dominus prohibens, dicit: Non assumas laudem et orationem pro eis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Quid est quod intermissis relictisque tot patribus, soli Moyses et Samuel ad me
Abbreviated transcription (Latin):
onem thebeorum ex orientalib militib
dedit. Que legio: sex miia sexcentos. ac
seraginta sex uiros ualidos anrmis ⁊ in
structos armis antiquoꝵ romanoꝵ ha¬
ii igitur milites xp̃ĩane religionis
ritum orientali traditione suscepe¬
cre uircutẽ. armis omnib p̃ponebant.

Expanded text:
onem tebeam ex orientalibus militibus onem tebeam ex orientalibus militibus dedit . quę| legio sex milia sexcentos ac sexaginta+ uiros ualidos| animis . et instructus armis . antiquorum romanorum| haii . igitur milites christianae religi| onis ritum orientali tradicione suscipem . uertutem et armis omnibus praeponeban
Abbreviated transcription (Latin):
ih̾c omnẽ patientiã. ad exemplũ eoꝵ
qui credituri sunt illi in uitam et̾nã.
uidit ergo publicanum. Et quia mise¬
rando atq eligendo uidit. ait illi. Se¬
quere me. Sequere aũt dixit: imitare.
Sequere dixit: ñ tam incessu pedũ:
qm executione morum. Qui enĩ dicit
se in rp̃o manere: debet sicut ille am¬
bulauit ⁊ ipse ambiuiare. Qd̃ ẽ non
ambire t̾cena: non t̾rena lucra sectari.
fugere honores infimos: contemptum
mundi omnem ꝓ celesti gła libenter
amplecti: cunctis ꝓdesse amare inui¬
rias nulli inferre. ⁊ sibi illatas pati¬
ent̾ sufferre. sed et inferentib a deo
conditoris semꝑ glam querere. quot¬
qt ualet secum ad amorẽ suꝑnoꝵ eriͤ¬
gece. Hec et huuiscemodi gerere: xp̃i
qͦndam romane rei publice princepᷤ
tione ꝑspiceret: ad consortium imperii
uł laboris. olim sibi commilitonẽ her¬
culium. maximianũ cesarẽ fecit: eũ¬
q contra amandum ⁊ helianum qui
uit. Cui ad supplem̃tum exercitꝰ: legi¬

Expanded text:
 omnem patientiam, ad exemplum eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam . Vidit ergo Jesus publicanum, et quia miserando atque eligendo vidit, ait illi, Sequere me. Sequere autem dixit imitare. Sequere dixit non tam incessu pedum, quam executione morum. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare: quod est non ambire terrena, non caduca lucra sectari, fugere honores, contemptum mundi omnem pro coelesti gloria libenter amplecti, cunctis prodesse, amare, injurias nulli inferre, at sibi illatas patienter sufferre, sed et inferentibus a DomConditoris semper gloriam quaerere, quotquot valet secum ad amorem supernorum erigere. Haec est hujusmodi gerere, Christi quondam roman e rei publicę| princips. cione perspiceret. Ad| consorci“u”m imperii uel laboris olim sibi conmilitonem| herculium maximianum cesarem fecit . eumque| contra amandum et aelianum qui uit. Cui ad subplimentum exercitus| legi
Abbreviated transcription (Latin):
iumia crudelitate pouuerat. Igitur in¬
illiam ꝓperans: ad alpium penninaꝵ
aditum uenit. Transmeantib iter alpi¬
um: post arduam ⁊ horridam uiã. su¬
ito equalis loci campestris occurrit
grata planicies. Quo in loco oppidum
factum ẽ: qd octodorum nom̃ accepit.
Curca qd̃ irrigua fluminib prata. et
alpib maximianus cesar octo¬
dorum uenit: ibiq sacrificaturꝰ idoliˢ
conuenire excitũ: uffit atroci ꝓposita
uissione. ut ꝑ aras demonib consec᷑¬
tas iurarent equalib sibi animis
contra bagaudarũ turbas eẽ pugnã¬
dum: xp̃ianos uero uelut inimicos
oms p̃teriens octodorense oppidũ. ad lo¬
cum cui agaunum nom̃ est celerit̾ ꝓpe¬
rauit: ut octo miliũ spacio ab octodoro
separata necessitatẽ cõmittendi sacrile¬
gii p̃teriret. Agaunum accole int̾preta¬
tione gallici sermonis. saxũ dicunt. Qͦ
in loco ita uastis rupib rodani flumi¬
nis cursus artatur: ut cõmeandi fa¬
cultate subtracta. constra tis pontib

Expanded text:
nimia crudelitate| polluerat. In galliam properans ad alpium pennina| rum aditum uenit. Transmeantibus iter alpium .| post arduam et orredam uiam. Subite +qualis loci .| campestres occurret grata planities . quo in loco| oppidum factum est quod octodori nomen accipet| circa quod aut inrigua fluminibus prata. Aut alpibus.| Maximianos caesar octodorum uenit ibique sacri| ficaturus idolis suis conuenire exercitum iussit.| Atroci proposita iussione . ut per aras demonibus| consecratas iurarent aequalibus sibi animis| contra bacaudarum turbas esse pugnandum chris| tianosque uelut inimicos onis praeteriens octodorum oppidum . ad locum cui| acauno nomen est celeriter properauit. Vt duodicem| milium spacio ab octodoro seperata necessitatem com| mettendi sacrilegie praeteriret. Acaunum accolae| interpraetacione gallice sermone saxum dicunt quo| in loco ita uastis rupibus rhodani fluminis cursus| ardatur . ut cum eandem facultate subtracta constra| tis pontibus
Abbreviated transcription (Latin):
etiam contra apłos dictum intelligi po¬
test: qui int̾cogando quis maior es¬
set in regno celorum uidebantͦ int le
de dignitate contendere. ⁊ si in hoc uicio
ꝑmansissent. poterant eos qͦs ad fidẽ
uocauerant ꝑ suum scandalũ ꝑdeo
dum aplos uiderent int se de honore
pugnare. Qd̃ autẽ dixit. expedit ei ut
snspendotur mola asmaria ĩ couo eiꝰ
secundum ritum prouintie loquitͫ: qͦ
maiorum criminum ista apud uetereᷤ
uideos pena fuerat. ut in ꝓfundum
ligato saxo demergerent᷑. Expedit aũt
ei: quia multo meliꝰ est ꝓ culpa breuẽ
recipere penam: qmͣ et̾nis seruari cru¬
ciatib. Non enim iudicabit dũs bis ĩ¬

Expanded text:
etiam contra apostolos dictum intelligi poetiam contra apostolos dictum intelligi potest, qui interrogando, quis major esset in regno coelorum, videbantur inter se de dignitate contendere, et si in hoc vitio permansissent, poterant eos quos ad fidem vocabant, per suum scandalum perdere, dum apostolos viderent inter se de honore pugnare. Quod autem dixit: Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, secundum ritum provinciae loquitur, quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerentur. Expedit autem ei, quia multo melius est pro culpa brevem recipere poenam, quam aeternis servari cruciatibus. Non enim vindicabit
Abbreviated transcription (Latin):
humiliauerit se sicut paruuiꝰ iste:
uulus iste cuius uobis exemplũ tribuo
ñ ꝑseuerat in iracundia ñ lesus memi¬
nit: ñ uidens pulchrã mulierẽ. delec¬
tatur. ñ aliud cogitat. ⁊ aliud loquit᷑
sic et uos nisi talem habueritis in nocẽ
me fuerit ⁊ se in exemplum mei humili¬
intrabit in regnum celoꝵ. Et qui susce¬
perit unum paruulũ talem in nomine
meo: me suscipit. Qui talis fuerit ut
xp̃i imitetꝰ humilitatẽ ⁊ innocentiã.
in eo xp̃c suscipitꝰ. Et prudent̾. ne cum
delatum fuerit aplis. se putent hono¬
ratos: adiecit non illos suo m̾ito sed
magistri honore suscipiendos. Lect . xi.¬
ui autem scandalizauerit unum
de pusillis istis. Nota qd̾ qua scan
dalizatur paruulus est. Maiores enĩ.
scandala ñ recipiunt. Expedit ei ut
suspendatur mola asinaria in colloei
⁊ demergatꝰ in ꝓtundum maris. Quã¬
quã hec generalis possit ẽẽ sententia
aduersum om̃s qui aliquẽ scandalitãt.
tamen iuxta consequentiã sermonis

Expanded text:
arvulus iste, vulus, cujus vobis exemplum tribuo, non perseverat in iracundia, non laesus meminit, non videns pulchram mulierem delectatur, non aliud cogitat, et aliud loquitur; sic et vos nisi talem habueritis innocentifuerit me, et se in exemplum mei humiliintrabit in regnum coelorum . Et qui susceperit unum parvulum talem in nomine meo, me suscipit. Qui talis fuerit, ut Christi imitetur humilitatem et innocentiam, in eo Christus suscipitur. Et prudenter, ne cum delatum fuerit apostolis, se putent honoratos, adjecit, non illos sui  Al. suo merito, sed magistri honore suscipiendos. Qui autem scandalizaverit unum de pusillis istis qui in dalizatur, parvulus est: majores enim scandala non recipiunt. Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris. Quamquam haec generalis possit esse sententia adversus omnes qui aliquem scandalizant, tamen juxta consequentiam sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes: Quomodo potest hic dare su
am carnem ad manducandum:.
on enu hunc panem le .iiii.¬
intelligebant: et auclientes. car¬
nem exhorrescebant: Non enun cor
pus xp̃i. idcirco scandaliz abantur

Expanded text:
potest hic nobis dare carnem suam ad manducandum? » Non enim hunc panem intelligebant, audientes carnem exhorrescebant; non enim erant membra Christi, idcirco scandalizabantur
Abbreviated transcription (Latin):
cruentũ. atq uniu̾sa corporis lamatũ¬
parte laniatũ cum exanimis in t̾ra ꝓ
cubuisset inuenimꝰ. Statĩq eũ asello
suo imposiumꝰ: ac locum cedis illiꝰ exe¬
crantes raptim abire ꝓperauimꝰ
Aterea illi regressi ad redã suã
furore saciato. agi quo ire ceperant
ium̃ta p̃cipiunt. Que cum omĩa solo
fixa ac si enea riguissent: tollentib
altiꝰ uocem magistris. flagris hinc
ato inde resonantib. nichil penitus
mouebantꝰ. Consurgunt deinde om̃s

Expanded text:
cruentum adque uniuersa corporis cruentum adque uniuersa corporis parte laniatum, cum exanimis in terram procubuisset, inuenimus: statimque eum asello suo inposuimus ac locum caedis illius exsecrantes raptim abire properauimus. interea illi regressi ad raedam suam furore satiato, agi quo ire coeperant, iumenta praecipiunt. quae cum omnia solo fixa ac si aenea signa riguissent, adtollentibus altius uocem magistris, flagris hinc adque inde resonantibus, nihil penitus mouebantur. consurgunt deinde om
Abbreviated transcription (Latin):
onseq̃nti itidẽ tempore iter cũ eo
dum dioceles uisitat. agebamꝰ No¬
bis nescio qua necessitate remorantib.
aliantulum ille ꝓcesserat. Interĩ ꝑ ag¬
gerẽ publicum plena militantib ui¬
ris fiscalis reda ueniebat. S ubi mar¬
tinum in ueste hispida. nigro ⁊ pendu¬
io pallio circũtectũ contigua de latere
iumenta uiderunt: paululũ in partem
alteram pauefacta cesserunt. Serr̃ funi¬
b implicatis ꝓtentos illos quib ut se¬
pe udistis. misera ula animalia conglo¬
buantur: ordines miscuerunt. Dũ q egͤ
expediuntꝰ: moram fecere ꝓperantibus.
ua ꝑmoti inuiria. miectio¬
litantes. p̃cipitatis in t̾ram salti¬
b se dederunt. deĩ martinũ flagris ec
fustib urgere ceperunt: cum quidẽ ille
mutꝰ et incredibili patientia p̃bens ter¬
ga cedentib maiorẽ insaniã infelicib
cõmouerer. magis exhoc furentes qd̾
ille qͣsi ñ sentiens uerbera illata con¬
dempueret. Nos ilico consecuti fede

Expanded text:
onsequenti itidem tempore iter cum eo, dum dioeceses uisitat, agebamus. nobis nescio qua necessitate remorantibus aliquantulum ille processerat. interim per aggerem publicum plena militantibus uiris fiscalis raeda ueniebat. sed ubi Martinum in ueste hispida nigro et pendulo pallio circumtectum contigua de latere iumenta uiderunt, paululum in partem alteram pauefacta cesserunt. dein funibus inplicatis protentos illos, quibus, ut saepe uidistis, misera ipsa animalia conglobantur, ordines miscuerunt: dumque aegre expediuntur, moram fecere properantibus. qua permoti iniuria militantes praecipitatis in terram saltibus se dederunt. dehinc Martinum flagris ac fustibus urguere coeperunt, cum quidem ille mutus et incredibili patientia praebens terga caedentibus maiorem insaniam infelicibus commoueret, magis ex hoc furentes, quod ille quasi non sentiens uerbera inlata contemneret. nos ilico consecuti foede
Abbreviated transcription (Latin):
redire disposuit. Ueniens autẽ ad ui¬
laudiatꝰ: sexto ab urbe miliario man¬
sionẽ accepit. Arm̃tius uero febre cor¬
cipit᷑. Media autẽ nocte. sp̃m exala¬
latum ẽ. Qui ait suis. Surgite uelo¬
ci. ut ad tumulandũ fratrẽ nr̃m turo¬
nicum pontificem occurramꝰ. Cũq illi
uenientes. portam ciuitatis ingrederẽ¬
tur: ecce istum ꝑ aliam porta cuuta¬
tis mortuũ efferebant. Quo sepulto:¬
sanctꝰ brictiꝰ in cathedrã suã regressꝰ
est: septem postea felicit̾ uiuens an¬
nos. Cui post quadragesimũ septimũ
epis copatꝰ annum defuncto: sc̃s eusto¬
chius successit. uir magnifice sanctita

Expanded text:
redire disponit; et veniens ad viLaudiacum, sexto ab urbe miliario, mansionem accepit. Armentius vero febre corripitur, media autem nocte spiritum exalalatum ecius, ut ad tumulandum fratrem nostrum Turonicum pontificem occurramus. Cumque illi venientes portam civitatis ingrederentur, ecce istum per aliam portam mortuum efferebant. Quo sepulto, Briccius in cathedram suam regressus est, septem postea feliciter vivens annos. Cui post quadragesimum septimum episcopatus annum defuncto sanctus Eustochius successit, magnificae sanctita
Abbreviated transcription (Latin):
cio dei ꝑcussus: obiit ꝑegrinus. Turoni¬
ci eiꝰ obitum audientes. ⁊ in sua mali¬
cia ꝑdurantes: arm̃tium. ĩ eiꝰ loco con¬
stituunt. At brictius ep̃ẽ romam ueni¬
ens: cuncta q̃ ꝑtulerat. pare refert. Q

Expanded text:
cio Dei percussus, obiit peregrinus. Turonicio Dei percussus, obiit peregrinus. Turonici ejus obitum audientes et in sua malitia perdurantes, Armentium in eius loco constituunt. At Brictius episcopus Romam veniens, cuncta quae pertulerat papae refert. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchrum prunis: uestim̃tũ inustũ
apparuit. Illis quoq sic eum ꝓsequẽ
tib. sicut istud inquit uestim̃tũ ab hii
ignib uidecis illesum. ita corpꝰ meu̾ a
tactu mulieris scitote impollutũ. Lect¬
llis uero ñ credentib. s contͣdicen iͣ.¬
tib sc̃s brictiꝰ trahitur. calumpniatur
eicitꝰ ut sermo sc̃i martini adimplere¬
tur. noueris te in episcopatu multa ad¬
uersa passurum. Quo eiecto: iustini¬
auum in ep̃atu constituunt. Deniq
brictius rome urbis papam expetiit.
flens et eiulans. atq dicens. Merito
hec patior: quia peccaui in sc̃m̃ dei:
⁊ eum delirũ et amentẽ uocaui: cuiꝰ
uidens uirtutes ñ credidi. Post cuiꝰ
abscessũ: auint turonici sacerdoti suo
Uade post eum. ⁊ exere negotiũ
tuũ: quia si eum ꝓsecutꝰ ñ fueris:
ad nr̃m omniũ contemptũ humilia¬
beris. Iustianꝰ uero egressus a turonl.
uercellis italie cuutatẽ agg ressꝰ. uidi¬

Expanded text:
sepulcrum prunis, vestimentum ejus inustum sepulcrum prunis, vestimentum ejus inustum apparuit. Illo quoqte: 'Sicut istud vestimentum ab his ignibus videtis inlesum, ita et corpus meum a tactu muliebris coiti est inpollutum', illis vero non credentibus, sed contradicentibus, trahitur, calumniatur, eicitur, ut sermo sancti adimpleretur: 'Noveris, te in episcopatu multa adversa passurum'. Huncanum in episcopatu constituunt. Denique Briccius Romanae urbis papam expetiit. flens et ejulans, atque dicens: Merito haec patior, quia peccavi in sanctum Dei, et eum delirum et amentem saepe vocavi; cujus videns virtutes, non credidi. Post cujus abscessum, aiunt Turonici sacerdoti suo: Vade post eum, et exerce negotium tuum, quia si eum prosecutus non fueris, ad nostrum omnium contemptum humiliaberis. Justinianus vero egressus a Turonis, Vercellas Italiae civitatem aggressus, judi
Abbreviated transcription (Latin):
copum referunt. uolentes eũ imanimi¬
ter lapidare. Niebant enim. Dui piecaᷤᷤ
sci tuam celauit luxuriã: nec nos diutiꝰ¬
ds̃ sinec manus tuas indignas osculan¬
do pollui. Illo quoq e contrario uiriliter
hiec negante: afferte iiquit infantẽ ad
me. Cumq oblatꝰ fuisset infans. trigin
ta ab ortu dies habens: ait ad eũ brictiꝰ
mpotentis ut si ego te generaui. coram
cunctis edicas. Et ille infans dixit sc̃o
Dopulis autẽ rogantib Lectõ uͭ¬
ut quis eẽt pater interrogaret: ait
ad me ꝑtinuit sollicitꝰ fui. Uobis si ali¬
quid suppetit. ꝑ uos rescite. Tunc illi
magicis hoc artib factum asseueran¬
tes. insurgunt contra illum ĩ una cõ¬
spiratione: trahentesq sc̃m brictium
ep̃m. dicebant. Non diutiꝰ nobis faiso
pastoris noĩe dñaberis.
endum adhuc ppło primas arden¬
tes in birro suo posuit. ⁊ ad se stringẽs
usq ad sepulchrũ b̾i martini. una cũ
ppłorum turbis uadit: ꝓiectisq ante

Expanded text:
copum referunt, volentes eum unanimicopum referunt, volentes eum unanimiter lapidare. Aiebant enim: 'Diu pietas sancti tuam celavit luxoriam, nec nos Deus diutius sinit manus tuas indignas osculando pollui'. Illo quoque e contrario viriliter haec negante: 'Adferte', inquid, 'infantem ad me'. Cumque oblatus fuisset infans, triginta dies ab ortu habens, ait ad eum episcopui omnipotentis, ut, si ego te generavi, coram cunctis edicas'. Et ille: 'Non es', Populis autem rogantibus, ut quis esset pater interrogaret, ait ad me pertinuit, sollicitus fui; vobis si aliquid suppetit, per vos quaerite'. Tunc illi magicis haec artibus factum adseverantes, insurgunt contra eum in una conspiratione, et trahentes eum, dieum dicebant: Non diutius nobis falso pastoris nomine dominaberis. endum adhuc populo, prunas ardentes in byrrum suum posuit: et ad se stringens, usque ad sepulcrum beati Martini una cum populorum turbis accedit: projectisque ante
Abbreviated transcription (Latin):
delirum illum queris. ꝓspice eminꝰ: ecce
celum solito sicut amens respicit. Cumq
pauper occursu reddito qd̾ petierat im¬
petrasset brictionẽ diaconẽ uix beatꝰ
alloquitꝰͫ. En ego bricci delirꝰ tͥ uideor
Cũq ille confusꝰ hec audiens. denega¬
ret se dixisse: ait uir sc̃s. Nonne aureᷤ
mee ad os tuum erant: cum hec emi¬
nus loq̃baris: Amen dico tͥ quia obti¬
in ep̃atu multa aduersa passurũ.
Urictiꝰ hec audiens: irridebat ii¬
Pcum dicens. Nonne uerum dixi. is¬
tum delira uerba ꝓferre: Sed et p̾sbi¬
terii honore p̃ditus: sepius beatum ui¬
rum marcinũ conuiciis lacessiuit. Adep¬
tꝰ ergo consentientib ciuib. pontificatꝰ
officium: orationi uacabat. Qͥ qͣmquã
eẽt suꝑbus et uanus. castꝰ tam̃ habeba¬
mulier ad quam cubicularii eiꝰ uestim̃¬
ta deferebant ad abluendũ. q̃ sub specie
religionis erat ueste mutata: concepit. ⁊
peperit. Q dere surrexit omuis ppł̾s tu¬
ronorum in irã. ⁊ totum crim̃ suꝑ epis¬

Expanded text:
delirum illum quaeris, prospice eminus: ecce coelum solito sicut amens respicit. Cumque pauper ille, occursu reddito, quod petierat impetrasset, Briccium diaconum vir beatus alloquitur: En ego, Bricci, delirus tibi videor? Cumque ille confusus haec audiens, dixisse se denegaret, ait vir sanctus: Nonne aures meae ad os tuum erant, cum haec eminus loquebaris? Amen dico tibi, quia obtiin episcopatu multa adversa passurum. Briccius haec audiens irridebat, dicens: Nonne verum dixi, istum delira verba proferre? Sed et presbyterii honore praeditus, saepius beatum virum conviciis lacessivit. Adeptus ergo, consentientibus civibus, pontificatus officium, orationi vacabat. Quia quanquam esset superbus et vanus, castus tamen habebamulier, ad quam cubicularii eius vestimenta deferebant ad abluendum, quae sub specie religionis erat veste mutata, concepit et peperit. Qua de re surrexit omnis populus Toronorum in ira, et totum crimen super epis
Abbreviated transcription (Latin):
t factum est in tricesiecunda¬
mo anno in qͣrto. in quinta m̃sis.
cum essem in medio captiuorũ iuxta flu¬
uium chobar: aperti sunt celi. ⁊ uidi ui¬
siones dei. In quinta mensis. ipse est
anuus quintꝰ transmigrationis regis io

Expanded text:
t factum est in tricesimo anno, in quarto, in quinta mensis, cum essem in medio captivorum juxta fluvium Chobar, aperti sunt coeli, et vidi visiones Dei. In quinta mensis, ipse est annus quintus transmigrationis regis
Abbreviated transcription (Latin):
mundꝰ ẽ particeps: et unius fidei pie¬
tas exigit. ut quicquid ꝓ salute unu̾¬
sorum gestum recolitur: cõmunibus
ubiq gaudiis celebretur. Uerumpta¬
men hodierna festiuitas p̃ter illam
reuerentiã. quam toto terraꝵ orbe ꝓ¬
meruit. speciali ⁊ ꝓpria nr̃e urbis ex¬
ultatione ueneranda ẽ: ut ubi p̃cipuo¬
rum apłorum glorificatꝰ ẽ exitꝰ: ibi
quȩ eras magistra erroris: facta es dis¬
cipula ueritatis. Isti sunt sc̃ĩ patres tui
ueriq pastores. qui te regnis celestibus
inserendam multo meliꝰ: multoq felicuiᷤ.
condiderunt: quã illi quorum pͥma stu¬
dio menium tuorum fundam̃ta locata
sunt. Ex quib is qui tibi nom̃ dedit:
frat̾na te cede fedauit. Lectio. iiiͣ¬
sti sunt qui te ad hanc glam ꝓuexerũt.
ut gens sancta. ppłs electꝰ. ciuitus sacer¬
docalis ⁊ regia ꝑ sacram beati petri se¬
dem caput orbis effecta. latius p̃sidereᷤ
religione diuina: quam dommnatione t¬

Expanded text:
mundus est particeps, et unius fidei piemundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi praecipuorum apostolorum glorificatus est exitus, ibi quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo melius multoque felicius condiderunt, quam illi quorum studio prima moenium tuorum fundamenta locata sunt: ex quibus is qui tibi nomen dedit fraterna te caede foedavit. Isti sunt qui te ad hanc gloriam provexerunt, 322 ut gens sancta, populus electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effecta, latius praesideres religione divina quam dominatione t
Abbreviated transcription (Latin):
exiciabilem in semetipsum padefacit in¬
gressum. Hii mores et uita huimodi.
ampla itinera. ⁊ largissimas uias. barba¬
ris nationib in exicium cõmunis salutiᷤ
aperiunt. Hii niores. plebem dei inimici
gentib iugo misere captiuitatis addy¬
cunt. Hii mores armatos dissipant po¬
pulos: et munitas diriuint ciuitates.
Quicauid potentie. quic quid uiriũ
qd̾ nichil fusa ad dm̃ supplicatione ꝓfici¬
mus: quia incessabilit̾ impiis. prauisq
desideriis inherentes. uiam dño nr̃o se¬
cundum ꝓphica monita ñ p̃paramꝰ. ꝓpter
qd̃ reu̾tentes ad beatissimi p̃cepta ioh̃is
paremus uiam domino. rectas faciamꝰ
semitas dei nr̃i: quatutꝰ uidens in nobiᷤ
dominus itiuera bone uoluntatis. oui¬
culas suas multis iam ꝑiculis fessas
benignissimus pastor inquirat: ut sic̃
de baptiste dominici hodie natiuitate
gaudemus: ita de dei nr̃i reconciliatio¬
ne letemur. cui ẽ honor ⁊ gła. In¬
sollempuitatum dilectissimi totꝰ

Expanded text:
suo exitiabilem in semetipsum patefacit insuo exitiabilem in semetipsum patefacit ingressum. Hi mores, et vita hujusmodi ampla itinera, et largissimas vias barbaris nationibus in exsilium communis salutis aperiunt. Hi mores plebem Dei inimicis gentibus jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt civitates. Quidquid potentiae, quidquid virium quod nihil fusa ad Deum supplicatione poscimus; quia incessabiliter impiis, pravisque desideriis inhaerentes, viam Domino nostro secundum prophetica monita non praeparamus. Propter quod revertentes ad beatissimi praecepta Joannis, paremus Domino viam, rectas faciamus semitas Dei nostri; quatenus videns in nobis interea Dominus itinera bonae voluntatis, oviculas suas, multis jam periculis fessas, benignissimus pastor inquirat: ut, sicut de Baptistae dominici hodie nativitate gaudemus, ita de Dei nostri reconciliatione laetemur: cui honor et glorisolemnitatum, dilectissimi, totus
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ enim parare uiam
dño. nisi aduentanti de celo iudici
purgato a uiciis peccatore. simplicis cor¬
dis habitaculum s̃parare. Quid ẽ rectã
facite semitas dei: nisi ut tales actuum
tuorum tibi munias uias. qͣs ꝑambula¬
re ꝓpiciꝰ ueniens ad te dñs delectetur
Ille uiam domino suo parat : qui luxu¬
riantis carnis respuens uoluptates. to¬
to mentis sue sp̃u suspensus ad d̾m. ui¬
gore se castitatis accingit
ꝓtimã parat uiam dño: qui cogi¬
tationes suas auaricie facib estu¬
antes. serene conscientie tranquillitate
compescit. Uiam dño parat: qui ydolo¬
rum uana atq omnium suꝑstitionum
figmenta conculcans unum dei uiui cul¬
tum et fidem ueritatis inquirit. Quicũ¬
Q uero uoluptuosis scli puus languet
illecebris. cupiditatib auaricie feruentiͤ
insarat. in fraterna odia feralis inui¬
die facib mardescit. atq ad contum eli¬
ani dei omnipotentis ꝑ anfractas demo¬
num semitas erinticus uiator incedit.

Expanded text:
uid est enim, parate viam uid est enim, parate viam Domino, nisi adventanti de coelo judici, purgato a vitiis pectore, simplicis cordis habitaculum praeparare? Quid est, rectas facite semitas Dei, nisi ut tales actuum tuorum tibi munias vias; quas perambulare propitius veniens ad te Dominus delectetur? Ille viam Domino suo parat, qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate compescit. Viam Domino parat, qui idolorum vana, atque omnium superstitionum figmonta conculcans, unum Dei vivi cultum, et fidem veritatis inquirit. Quicunque vero voluptuosis saeculi hujus languet illecebris, cupiditatibus avaritiae ferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super anfractas daemonum semitas erraticus viator 210 incedit:
Abbreviated transcription (Latin):
ditu. Ea amabut aũt in deserco ubi p̃¬
dicationẽ eiꝰ nec insolens turba ꝑstre¬
peret nec infidelis rideret auditor. s
hii tantum audire possint. qui pdican¬
tem uerbum salutis. cura tantũ diuius
cultꝰ expeterent: ⁊ aduercerent eum ue¬
ra annuntiare de xp̃o: qui ꝑ assertio¬
nẽ iusticie ut illicitas herodis nupti¬
as increparet. nec regẽ timuisset offen¬
dere nec sqͣiorẽ carceris declmasset
tyrannico gladio refugisset occidi.
udiamus adhuc paululum: qͥdad
nuntiꝰ p̃dicabat. Parate inquit uiam do¬
mini: rectas facite semitas dei nr̃i. Ue¬
re dignus beatꝰ ioh̾es. cuiꝰ ꝓphetica eẽt
natiuitas: qui et illis de parentib qͦrũ
ẽẽt desperata posteritas dei mun̾e nas¬
ceretur. Nam tanta auctoritate. tantoq
docentdi pondere in uocẽ sc̃e p̃dicationis
erupit: ut et instantẽ dñi nuntiaret
aduentum et in semitas rectas male
uiuentium dirigeret pͣuitatẽ. Die. iiii.¬

Expanded text:
ditum. Clamat autem in deserto, ubi prditum. Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infidelis rideret auditor, sed hi tantum audire possunt, qui praedicantem verbum salutis, cura tantum divini cultus expeterent, et adverterent eum vera enuntiare de Christo, qui per assertionem justitiae, ut illicitas Herodis nuptias increparet, nec regem timuisset offendere, nec squalorem carceris declinasset, nec tyrannico gladio refugisset occidi. Audiamus adhuc paululum, fratrenuntius praedicabat: Parate, inquit, viam Domino, rectas facite semitas Dei nostri. Vere dignus beatus Joannes, cujus prophetica esset nativitas, qui et illis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceretur. Nam tanta auctoritate, tantoque docendi pondere in vocem sanctae praedicationis 209 erupit, et instantem Domini nuntiaret adventum, et in semitas rectas male viventium dirigeret pravitatem. Q
Abbreviated transcription (Latin):
de se ñ crediderat nasciturum: nec dubita¬
ret ultra celitꝰ illum. uł ꝓmissũ fuisse.
ul natum: cuius causa ⁊ amisisse se pro¬
uid hac fratres religione głosiꝰ. quid
hac insignius fide. in qua sterilis
et in secreto mat̾norum uiscerũ parmuili
totius mundi gaudia futura p̃ludunt:
Nec enim poterat ueteri sub lege ordinẽ
suum mortalis seruare natura: qͣndo ꝑ
noue diuinitatis grãm. nouum saluti
omnium mysterium parabatꝰ. Hic ergo
ẽ ioh̾es: de quo ꝓphauit ysaias dicens.
uox clamantis in deserco parate uiam
domini. rectas facide semitas dei nr̃i
Uox inquit clamantis. Qm bñ uox
dicitur: qui uenientẽ de celestib in
carne hominis unigenitum dei ple¬
no letus ore clamabat. Recte uox di¬
citur: cuius indonante p̃conio sacra¬
mentum redemptionis humane surda
dudũ cepit audire mortalitas. iͦ.¬
t enim ueneraudꝰ buptista muto
patri aꝑuit linguam. ita aures
hominum salutaris gr̃e in nouauit au¬

Expanded text:
de se non crediderat nasciturum. Nec dubitade se non crediderat nasciturum. Nec dubitaret ultra coelitus illum vel promissum fuisse, vel natum, cujus causa, et amisisse prouid hac, fratres, religione gloriosius? Quid hac insignius fide? in qua sterilis et in secreto maternorum viscerum parvuli totius mundi gaudia futura praeludunt; nec enim poterat veteri sub lege ordinem suum mortalis servare naturam, quando per novam Divinitatis gratiam, novum saluti omnium mysterium parabatur. Hic ergo est Joannes, de quo prophetavit Isaias dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Vox, inquit, clamantis; quam bene vox dicitur, qui venientem de coelestibus in carne hominis Unigenitum Dei pleno laetus ore clamabat. Recte vox dicitur, cujus intonante praeconio sacramentum redemptionis humanae, surda dudum coepit audire mortalitas. Ut enim venerandus Baptista muto patri aperuit linguam, ita aures hominum salutaris gratiae innovavit au
Abbreviated transcription (Latin):
cis exordia mestis concrepare uagitib: so¬
lus baptista domini ultͣ legẽ nascenti¬
um. natiuitatẽ suam leticie exultatio¬
ne p̃uenit. Et qm decuit fres. ut de ma¬
tre sterili nasceretꝰ. qui fecunditatẽ uir¬
ginis reuelabat: quatinus mirbilẽ par¬
tum mirabilit̾ natꝰ ostenderet. Lect . iͭ.¬
llud etiã quam scupendum. quãq mag¬
nificum:. qd zacharias sacerdos pat̾ futu¬
rus ꝓph̾e quia hocipsum qđ gerebatur
angło loquenti ñ credidit. usꝰ loquentiˢ
amisit: donec ꝓmissione completu natus
noui homiruis p̃co pat̾ne lingue uincula
relaxaret. Os enim qd̃ angls clauserat:
ꝓmissus ab angło silius reserauit. Lectio¬
am cum de nuncupatione par tercia¬
uuli cognatorum iicinorumq hesi¬
taret arbitrium: ꝓpriecatẽ ueri nomi¬
nis eius quã anglo dictante didicerat
tatem p̃ceptione celesti tacitꝰ expectabat
nati uocabulum loqueret᷑. et agnosceret
anxius senex ꝑ eum se sibi redditum quẽ

Expanded text:
cis exordia moestis concrepare vagitibus; socis exordia moestis concrepare vagitibus; solus Baptista Domini ultra legem nascentium nativitatem suam laetitiae exsultatione praevenit. Et quam decuit, fratres, ut de matre sterili nasceretur, qui fecunditatem virginis revelabat; quatenus mirabilem partum mirabiliter natus ostenderet. Illud etiam quam stupendum, quamque magnificum, quod Zacharias sacerdos, pater futurus prophetae; quia hoc ipsum, quod gerebatur, angelo loquenti non credidit, usum loquentis amisit, donec, promissione completa, natus novi hominis praeco paternae linguae vincula relaxaret. Os enim quod angelus clauserat, promissus ab angelo filius reseravit. Nam cum de nuncupatione parvuli cognatorum, vicinorumque haesitaret arbitrium, proprietatem veri nominis ejus, quam angelo dictante didicerat,tatem praeceptione coelesti tacitus exspectabat, nati vocabulum loqueretur, et agnosceret anxius senex, per eum se sibi redditum, quem