comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possorib multo an ꝑspectũ deni¬
cẽois solite an̾subitis calirm¬
is tua sblimitas fatiat ĩpnt.ana
ut ⁊ ꝓmntialib sbẽndi dispendi
mnecitas ant̾itur a officuis in gẽ¬
di dampnalieentia denegetũ.

Expanded text:
sessoribus multo ante prospectum devotionis solitae, non subitis calumniis, tua sublimitas faciat imputari, ut et provincialibus subeundi dispendii necessitas auferatur et officiis ingerendi damna licentia denegetur.
Abbreviated transcription (Latin):
cucoptimũ est custodin tn luc̃¬
tiue fa caltates ex bois amaliñ
cupletes fructuipnnisionis simi
iudicum numatiorñ ui ci alin
mutiland. am ẽe ẽdid̾it ĩt̾mina¬

Expanded text:
c optimum est custodiri, cum lucrativae facultates ex bonis curialium cupletes fructu provisionis similiudicum numerariorum vel curialium mutilandam esse crediderit, intermina
Abbreviated transcription (Latin):
domaiorem ⁊ instam liber¬
tatem ꝯsequebantur ⁊ fie¬
bant cmes rõm. miodomi¬
nore alatimee legemilian¬
orbana fiebant moto ĩfior
rib ĩdisnetudinem abiit

Expanded text:
do maiorem et iustam libertatem consequebantur et fiebant cives Romani, modo minorem et Latini ex lege Iunia Norbana fiebant, modo inferiorem ribus in desuetudinem abiit,
Abbreviated transcription (Latin):
pntarnẽ bnse hre tpatalege
ad simplititate cãm eatnii¬
pone ⁊ nũcinchoante ani
chilpscrutante horũ que pͥ
orib nupcris filus serũadi
simpliciquadam ⁊ meliori

Expanded text:
bene se habere temperata lege ad simplicitatem causam transponere ex nunc incohante et nihil perscrutante horum quae proribus nuptiis filiis servandis, simplici quadam et meliori
Abbreviated transcription (Latin):
is quoc̾ modo solutis abh
iam soluta sunt quid̾ sũmo¬
rte sũ quolalio modo ad¬
huc aut pedente eo quomi
nus grstites sit nanisiam¬
bodefunctisunt hoc h̾rdib¬

Expanded text:
is quocumque modo solutis ab hiam soluta sunt quidem sive morte sive quolibet alio modo, adhuc autem pendente eo quod unus superstes sit. Nam si ambo defuncti sunt, hoc heredibu
Abbreviated transcription (Latin):
nmulier annupciale dõat¬
ionẽ s repente canprocetĩ¬
tẽ aut dotis autan mmpcial
doacõnis ꝓprietatis lucrñ
tnsfigentes mauente cogẽ¬
doͣ tñ eo quiusũlucratur᷑ fi¬
lios ex eo mim̃io ⁊ ałe ⁊ ali¬

Expanded text:
mulier antenuptialem donationem, sed repente casu procedente aut dotis aut antenuptialis donationis proprietatis lucrum transigentes manente, cogendo tamen eo qui usum lucretur flios ex matrimonio et ale
Abbreviated transcription (Latin):
orstmẽet cum cotp̃r quote¬
st am̃tum signaretur õiũ
ꝯsensubictestis liuorũ loco
fucrat. nequis ꝙ ẽẽt qui ei
mo ples testes alieno ne¬

Expanded text:
set, cum eo tempore quo testamentum signaretur omnium consensu hic testis liberorum loco fuerit, nec quisquam esset qui ei mo plures testes alieno ne
Abbreviated transcription (Latin):
iꝓymaginariam qm̃ida
uendom̃ agebatur quin te¬
stib qlibripende amilibs i
romanis pub̃ib p̾sentibꝰ
et eo qui familie emptoro
dicebatur. ¶S illa quidẽ
prioraduogena testõrũ

Expanded text:
imaginariam quandam venditionem agebatur, quinque testibus et libripende, civibus Romanis puberibus, praesentibus et eo qui familiae emptor dicebatur. sed illa quidem priora duo genera testamentorum
Abbreviated transcription (Latin):
tus n sudam funosus n¬
quos leges iubent ĩprobos
testium ad uibi. ¶ Sr cũ a¬
liquis extestib testam̃ti qd
fatiendi tp̃r lib̾ ẽ estimaba.
posteaño seruus appuit
cadiius adrians eatho

Expanded text:
us neque furiosus nquem leges iubent improbum testium adhiberi. Sed cum aliquis ex testibus testamenti quidem faciendi tempore liber existimabatur, postea vero servus apparuit, tam divus Hadrienus Cato
Abbreviated transcription (Latin):
ciiile refe̾bant᷑¶ poste an
ero ex hecro pretoris alia i
dacoib cepit in una ꝯsoña¬
iuncciꝯscicutum est ut un¬
modo exicebat septemtes¬
t ib adbibitis. a⁊ sbscript̃o¬
ne cestiumor exconst̃onibꝰ¬

Expanded text:
civile referebantur. postea vero ex edicto praetoris alia fodationibus coepit in unam consonaniungi, constitutum est, ut unmodo exigebat, septem testibus adhibitis et subscriptione testium, quod ex consti
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ahus qui ꝯunctieip pott̃¬
atefuerant.xedebant testio
me wntidebe eos suadeb̾at.
sũ ẽ mlegis nccͣitatem t̾ñst̾e¬
rentes aomutacom pristine
familieemp toris mito nec
Irdiqui ymaginenuctust¬
issimam famiueemptoris
testimoma prarcator nec¬

Expanded text:
t his qui coniuncti ei per potestatem fuerant concedebant testimome abuti debere eos suadebant: sum est in legis necessitatem transferentes, ad imitationem pristini familiae emptoris merito nec heredi, qui imaginem vetustissimi familiae emptoris testimonia praestare
Abbreviated transcription (Latin):
necñ et reiprmate nr̃e militie uel
cctat̃e profligendam quis fi̾nt ce¬
stinatus sciat intra annimetas de¬
be collctis rdcimis at ꝓprmm nidi¬
cemitiearc. er suam efficatiami
ostende. et quid eis instantia ex¬
actum fĩnt quid re ĩ debitis hẽtu ir
rpenes quos rescdĩt. ułcinis culpi
ant causameadem pronintia fint
delictum. ¶ ed sicracto spat̃o ĩm
qus regionis insc̃b p̾dator insit¬
ians dẽpbensus fũt remonii. tne
ib solutus cingulo militie abiti

Expanded text:
nec non et rei privatae nostrae vel cessitatem profligandam quis fuerit destinatus, sciat intra anni metas debere collectis ratiociniis ad proprium iudicem remeare eique suam efficaciam ostendere, quid eius instantia exactum fuerit quidve in debitis habeatur vel penes quos resederit vel cuius culpa aut causa in eadem provincia fuerit derelictum. Quod si exacto spatio anni eius regionis visceribus praedator insidens deprehensus fuerit remorari, tunc absolutus cingulo militia abicie
Abbreviated transcription (Latin):
palatims er anctor acce¬
det ant illustrrum mrorñappitor
nagaretur. bicmilitans t̾ror int̾¬
ret formidinem hẽ eat̾ lege. sc̃im̃
ut om̃s memor ati intent̾i sint at¬
ꝓintie rectores et enm eo agant
illo. ⁊sistente disponente. et̃ agr

Expanded text:
palatinus exactor accederet aut inlustrium virorum apparitor vagaretur vel militaris terror inferret formidinem, hac lege sancimus, ut omnis memoratis intentio ad provinciae rectorem sit, cum eo agant, illo insistente disponente adque
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ectorum indicum officia: tñ ne
ulliiͥgnorantie relmqu.atur occ̃o:
nẽẽe est ꝑsacras probatorias mis¬
itie socian notitiam insacnis apiti¬
b sb̾dentum ẽe cesimus. subhac
igitur obseruato ne omnes qui sñ
unt. quitũ ut dẽm est. ñ possunt pro
nira notiti.a demonstrat. adipisci
gis formã onnuentia ułnegłia qͣ¬
dam ant collude temptan̾iñt: ñtã¬
cum. amission embonorum õim s¬

Expanded text:
dicum officia, tamen ne ullius ignorantiae relinquatur occasio, necesse est per sacras probatorias militiae sociari, notitiam in sacris apicibus subdendam esse censuimus. Sub hac igitur observatione omnes, qui sive unt, qui tamen, ut dictum est, non possunt pro nexa notitia demonstrat, adipisci gis formam conventia vel neglegentia quadam colludere temptaverint, non tantum amissione bonorum om
Abbreviated transcription (Latin):
enẽ apparitores obcupam ueli
negłi am fu̾int indicato distncti
ad milam militi am aspirandiba¬
beant faciitatẽ nec et rescriptoi
biis nullus aditus reretur: quox

Expanded text:
e apparitores ob culpam vel neglegentiam fuerint iudicato discincti, ad nullam militiam adspirandi habeant facultatem nec ex rescribto his ullus aditus reseretur, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ĩfre cocetur. ¶ Ad intores ño offor
palatinorum ac numani comitu
illustrium iurorumsũ actuam lis¬
ram aunfisciiunb solnant: nisi
it ituta tũint custodici. as pa

Expanded text:
inferre cogetur, adiutores vero officiorum palatinorum ac numerarii comitum illustrium virorum sive actuarii libram fisci viribus solvant, nisi statuta fuerint custo
Abbreviated transcription (Latin):
rotatm apsoe̾ publicis utilitati¬
u ercusan posse ib̾ tc̃tam. nec su
celeste o pferatur oracłm ñi adn¬
nid̾tissime legis regulas obpu¬
gnait debebit qm̃⁊ ĩn omib ca¬
nsĩs p̃cipinius obr̾uan ut gn̾al¬

Expanded text:
rogativa personae publicis utilitatibus excusari posse subtractam. Nec si caeleste contra proferatur oraculum, sive adnprovidentissimae legis regulas obpugnare debebit. Quod etiam in omnibus causis cupimus observari, ut general
Abbreviated transcription (Latin):
ad hñe pẽsionẽ obligare plac
qͣntũ hebant emolimĩtũ eu pecu¬
a crigintis nulła h̾nt pesio nem
aut extructo euius ẽ arona dif¬
nicilis⁊ molito ant cxcus suptũ¬
osum aut ubi ẽplem̃t libale mi¬
sticutũ u̾it. atõm quis sña orna¬
into urbis adiccit nolunins o¬
munit̃cc̃tĩa q̃ postea alita ẽ ĩp¬
bam licita extimatois. eecipẽre
netust a pociris leci sp̃es ipensioi¬

Expanded text:
 placet, quantum habebant emolumentum, cum pecuet exiguitas nullam habuit pensionem aut extructio, cuius est ardua difficilisque molitio, aut decus sumptuosum, aut, ut est plerumque liberale institutum, habitationem quis suam ornamento urbis adiecit, nolumus munificentiam quae postea addita est improbam licitationem aestimationis excipere: sed vetusta po
Abbreviated transcription (Latin):
matiam lignori at. tabulat⁊
ecceptor ñ iurorñ p̾rimonia no
p̾beantur ¶Carbones quorm
sicum q̃m moneta sollempniter
is capitał at temonis ncc̃itis
nullamandet᷑. Qegatis atza

Expanded text:
materiam lignorum atque tabulata exceptorum virorum patrimonia non praebeant: carbonis quoque nisi eum, quem moneta sollemniter is, capituli atque temonis necessitas nulla mandetur: legatis atque
Abbreviated transcription (Latin):
pẽsionis cum sũma de g̾e p̃cu¬
pimus disciplina de qu̾orum
no minib nĩ temere ñsati fũint
ad sb̾limitatem tuam ie tri pes
ordinanos indices o portebi
nt in eos scĩnssime undicentꝰ¬
spes annonarias cunĩtat̾tes
q̃ debitas at integram opĩo¬

Expanded text:
pensiones, cum summa degere praecipimus disciplina: de quorum nominibus, si temere versati fuerint, ad sublimitatem tuam referri per ordinarios iudices oportebit, ut in eos severissime vindicetspecies annonarias, cursitationes etiam debitas atque integram opi
Abbreviated transcription (Latin):
nes me publice ⁊ pontium stra¬
intipum dedicata int̾ sordida
munera mim emus igituradĩ¬
struetoes repat̾oes : itin eram p̾o¬
cium. nuullum genus hõimi nł¬
lus ⁊ dignitatĩs ac neñ atõia

Expanded text:
viae publicae et pontium straincipum dedicatam inter sordida munera numeremus. Igitur ad instructiones reparationesque itinerum pontiumque nullum genus hominum nulliusque dignitatis ac venerationis
Abbreviated transcription (Latin):
põitis eccis sb̾limis ta¬
e magnificentie mim
mi matimir moneantur. uti
sciant singulas aunlibẽ. enm
crpprus fãcultatib fnanda a
pr̃osmgulis equis łeqͣb sine
emoge̾nianis sñ palmatis. an¬
ñ cos sponte obtulennt in bir

Expanded text:
positis edictis sublimis magnificentiae tuae minimi maximique moneantur, ut sciant singulas auri libras ex propriis facultatibus eruendas pro singulis equis vel equabus sive Hermogenianis sive Palmatis, nisi eos sponte obtulerint: in his
Abbreviated transcription (Latin):
intͣitiariũ die at ps ut aut
soliis qui applłone usus ẽ
occrirrerit et suamp̾sẽtiã m¬
amfestai̾t inditifuturoi
at eus ꝯ siliarius aut̃ qui
lites intromictunt auider
fi s et post ħ examĩari appl¬

Expanded text:
indutiarum die aut pars utraque aut solus qui appellatione usus est occurrerit et suam praesentiam manifestaverit iudici futuro aut eius consiliariis aut qui lites intromittunt, et si fieri, sed et post haec examinari app
Abbreviated transcription (Latin):
itaut adñsus eos quos sibi ob¬
norios assuerant legib ⁊ĩm¬
ditus expiendi c̃e cogno I¬
At̃ caitulas ꝯfiscatibreis qui¬
damasseũ acur.innentus qmin¬
ommnaꝯtinebat debitorumse

Expanded text:
ita ut adversus eos, quos sibi obnoxios adseverant, legibus et iudiciis experiendum esse cogno chartulas confiscati brevis quidam adseveratur inventus, qui nomina continebat debitorum se
Abbreviated transcription (Latin):
ad uocatõms manus unus qs¬
nissione co hẽint b̾ninanitate
reiect.a: mllus adredibitonde
hus quorumn omina s scripta
milib caib obsnand̃ ẽecẽsemꝰ.¬

Expanded text:
anu unusquisiussione cohiberi, ut brevis vanitate reiecta nullus ad redhibitionem de his, quorum nomina conscripta milibus causis observandum esse censem
Abbreviated transcription (Latin):
ut cuus rcipcium eñ bona
fide ẽet.atdieta semelfiscus ace¬
epit qus ꝯtroñ̾si.am referat. ¶a¬
onsolumergo emptoreabead
statox. s̃n ceabaliaquid̾ q̃ demi¬

Expanded text:
ut, cuius rei pretium, cum bona fide esset addicta, semel fiscus acceperit, eius controversiam referat. Non solum ergo emptorem ab eadem statione, sed ne ab alia quidem
Abbreviated transcription (Latin):
adminimaportoreiptin¬
cantut uninsa aprocura¬
reliquñ dominis peim rẽsticu¬
aturemptor emigicur pͥdioru
dequib libellum̃ dedisti ip̃sim̃¬

Expanded text:
minima portio rei pertineat, ut universa a procurareliquum dominis partium restituatur. Emptorem igitur praediorum, de quibus libellum dedisti, ap
Abbreviated transcription (Latin):
siquidem colonimore solito
eas depentebant ip̃imancãt
inpristina ⁊ snctiidmne.mullo
p̾midõ dominis gen̾ando &
q̃ qui escentib cõlonis ⁊ nõ
ꝯͣdicentib ad publicum tub¬

Expanded text:
uidem coloni more solito eas dependant, ipsi maneant in pristina consuetudine, nullo praeiudicio dominis generando, qui et quiescentibus colonis et non contradicentibus ad publicum tr
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnstrilisse dicas ⁊ & sambrit de¬
nuatũ ẽ. ñ renocabr ⁊ sollẽpne ẽ¬
camims ipectaculum post resti¬
tuant murorum tabrica urẽ ne¬
ẽi ⁊ cutele cimitatĩs instructe mu

Expanded text:
nstulisse dicas, et quod salubriter derivatum est non revocabitur et sollemne certaminis spectaculum post restitutam murorum fabricam iuxta veenim et tutelae civitatis instructae
Abbreviated transcription (Latin):
cu ceinte collata adrenonada
sũ restaurandapublica meni¬
a dispensata pspitiat ĩdefens
au̾o curapspitientes. ne quis
adñsts cõmoda cutitatumi
quiequid molinpossit̃ꝯ mõi

Expanded text:
etii exinde collecta ad renovanda sive restauranda publica moenia dispensata proficiat. Indefessa vero cura prospicientes, ne quis adversus commoda civitatum quicquam moliri possit i
Abbreviated transcription (Latin):
bum nobis uidctur. domino p̃¬
Indicari colonorumabsentia
qui inrurenati et postea ab sen
gnatos agriculturam pageb̾at
ri mancat if dominoius in o¬
cussum et donee cins łantiqui¬
ꝯitmnant ip̃e inde ãturibirese i

Expanded text:
erbum nobis videtur domino praeiudicari colonorum absentia eorum, qui in rure nati et postea absentegnatos agriculturam peragebanri. Maneat itaque domino ius inconcussum, et donec eius vel antiquiremanet, ipse videatur ibi resedi
Abbreviated transcription (Latin):
publicas fũctõnes et cam de¬
pone d̃nm accipe q̃ tenus ipe e
amꝑsoluens publicas accip¬
iat sec̾̃itates reliqua qntitate
q in recelitus puits ꝓman in
tuto collocind.a. et litis t̾min¬
nin ecpectantes. nullo p̾indõ¬
blicarum fimec̃onũ solutõe
gͣnando r̃ omnca ĩ inspenso
minus t̾re.s stitutus ẽ ⁊ ad e̾
publicarũ fũctonii secitas d

Expanded text:
ufficiat functiones, et eam disponere dominum accipere, quatenus ipse eam persolvens publicas accipiat securitates: reliqua quantitate, quae in reditus puros remanet, in tuto collocanda et litis terminum expectante: Nullo praeiudiblicarum functionum solutione generando: sed omni causa in suspenso minus terrae constitutus est et ad quem publicarum functionum securitas d
Abbreviated transcription (Latin):
norib legib canta sunt ꝑi
talipgenie q̃ er mulicrib aa¬
ns ꝑgenita sit insno statu rel¬
in qũ i. ⁊ sic ascriptitia ples i¬
crt.ili copulatoe procreata.
siquis autemus ex sucͥ ascrip¬
titi.a. uł ab ancilla ⁊ aserptiti
ꝯfunt editus mñs suc ne̾tr̃t se¬
q̃tur. atalis sic ꝯtonis. qͦł gẽi¬

Expanded text:
oribus legibus cauta sunt pro tali progenie, quae ex mulieribus adris progenita sit, in suo statu relinqui, et sit adscripticia proles ex tali copulatione procreata. Si quis autem vel ex servo et adscripticia, vel ancilla et adscripticio fuerit editus, matris suae ventrem sequatur
Abbreviated transcription (Latin):
ctib ł.a que publice compe¬
tens extinendumułcandũ
put au̾it ꝯñtendum desus
facultatib candem sũma
aqͥductus titulo repensare
cogatur. ¶Sepatus ño are¬
cipiat gło sissimorum ꝯsil¬
um ubꝰ alitatem ułexalus ti¬
tus. ad.iq̃s publicas ꝑtinen

Expanded text:
ctibus vel aquae publicae competens extruendum vel curandum putaverit convertendum, de suis facultatibus eandem summam aquaeductus titulo repensare cogatur. Separatus vero arccipiat gloriosissimorum consulum liberalitate vel ex aliis tit
Abbreviated transcription (Latin):
et c̃ẽ uniusos ad ministt̃oreo
qui rescnptum ꝑsubrepẽoer
clititum suscipe moliunt ꝓp¬
onenda. ¶Appitorib nicho
minus cormns iuirorũ clar¬
issimorum ꝓnincie modat¬
orum. animad ñsionib pro
igore tuiculmins sb̃in ga

Expanded text:
et contra universos administratores qui rescriptum per subreptionem elicitum suscipere moliuntur proponenda, apparitoribus nihilo minus eorundem virorum clarissimorum provinciae moderatorum animadversionibus pro vigor
Abbreviated transcription (Latin):
io cinitatis. s̃ q̃ posẜ o ñca est.
pccuũani donean̾sit. in metr¬
opolitana ecea remaneant ẽ
om̃i cantela ⁊ post plenissĩ ã
diffimito mułdominis dent᷑
reolomis restituantur. ¶S in

Expanded text:
io civitatis, sub qua possessio sita est, pecuniarum idonea non sit, in metropolitana ecclesia, ut remaneant cum omni cautela et post plenissimam definitionem vel dominis dentur vel colonis restituantur. Sin
Abbreviated transcription (Latin):
En ones pres a domice Larpr
qui s̃ms filiab a. antilł pcẽcadi
nẽcitatemim ponũt nec inre fra¬
i dominuncetanticriminis pat¬
imur lib̾tate gaude ig̾italipla¬
er eos ĩdignãtõne sbdua nepo¬
eis it a possit adquin s antili. fil

Expanded text:
enones patres et dominos, qui suis filiabus vel ancillis peccandi necessitatem imponunt, nec iure frui dominii nec tanti criminis patimur libertate gaudere. Igitur tali placet eos indignatione subduci, ne poeis ita po
Abbreviated transcription (Latin):
qm tñidirtint clandestinis ĩ¬
aq̃ ductib cam restitũe ope¬
llatur ¶ hoc q̃ pcipimus ne ĩ
postum a quolibr mrẽ cos d
aq̃ductus plantan qͣles or¬

Expanded text:
it vel clandestinis inaquaeductibus eam restituere compellatur. Hoc etiam praecipimus, ne in posterum a quolibet iuxta eosdem aquaeductus plantari quales
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ab hus de peditur p̃stit̾int.
& omnes readicrs. sũ nlla p¬
Indicetur eis restitinintur. ⁊ t̾¬
tił ficenissor ꝑtne̾num acci¬
piatur eor imꝑleto itim reno¬
uctur coloniũs in medio n łł
s mo s redelitib adominis ĩ¬

Expanded text:
 ab his dependitur praestiterint, quod omnes reditus sine ulla piudicetur, eis restituent, et talis fideiussor per triennium accipiatur eoque impleto iterum renovetur, coloni in medio nullo modo super reditibus a dominis i
Abbreviated transcription (Latin):
i qua mpublicis portitib nli
hiis oruitatum locis ĩ quib no¬
stre solent ymagines ꝯ secͣti pi¬
ctura pantominũm ueste hnmi
lingosis sĩgnib agitatorem.
anuise aufferat.x st̃rione illico
repellaturnziam post hac licet

Expanded text:
i qua in publicis porticibus vel in his civitatum locis, in quibus nostrae solent imagines consecrari, pictura pantomimum veste humili et rugosis sinibus agitatorem aut vilem offerat histrionem, ilico revellatur neque umquam posthac liceat
Abbreviated transcription (Latin):
quornlõrdes in colũmia retin¬
non as usuras sis quibxñq
utile sit retiñe ydoneos debito¬
res aip̃is ꝯmodum cumnlũ de¬
biti minimenutrin. ¶Et qrne
riis alienatis circũ scribi cunt¬
ates placunit. si quis debitor
reipublice ainitatis quispiam

Expanded text:
quorum haeredes incolumia retinnnuas usuras suis quibusque utile sit, retinere idoneos debitores et ipsi commodum, cumulum debiti minime nutriri. § 1. Et quia ribus alienatis circumscribi civitates, placuit, si qui debitor rei publicae civitatis quidpiam
Abbreviated transcription (Latin):
ficrin potit college ꝯueniuntur
nos tn qui b̾rdes inins ercura¬
torib ertitistis dampiimsie
post morte̾ eins dolo nsculpa
collegirum accessit ho ñarinẽ¬

Expanded text:
sfieri non potuerit, collegae conveniuntur. Vos tamen, qui heredes unius ex curatoribus extitistis, damnum si quod post mortem eius dolo vel culpa collegarum accessit, onerari
Abbreviated transcription (Latin):
sitis sacro sc̃is senptis sigulatĩ
unũ qm eorum qui ꝯuenint.
inbenius sñam qm putent u¬
tiłe priesne designareut itade¬
mudecti recitatõne ĩp̃nitialii
indo intugni ente emptor ⁊ ꝑe¬
tent̾e possit hre cau telam. ¶¬

Expanded text:
sitis sacrosanctis scripturis singillatim unumquemque eorum qui convenerint iubemus sententiam quam putent utilem patriae suae designare, ut ita demum decreti recitatione in provinciali iudicio interveniente emptor competentem possit habere cautelam. H
Abbreviated transcription (Latin):
tas appellant. structo: es .i. edis¬
icatores sculptor es ligni mra¬
rii de anratores albinĩ quoꝵ ẽ¬
arii.fusores signam. brachani.
tabric inpebẽtami at. lib̾tores

Expanded text:
θήκτας appellant structores id est aedificatores sculptores ligni musarii deauratores albini quos Grarii fusores signarii fabri bracarii aquae libratores
Abbreviated transcription (Latin):
qui q̃nimuentos ductus a me¬
dos docibili libator ondunt in
Par studium docendi .at. discen¬
di nr̃o smone ⁊ pellimus itͣ in¬
munitatib gandeant. ⁊ snsçip¬
iant. duecto qui doẽe suffitiũc¬

Expanded text:
um inventos ductus et modos docili libratione ostendunt, in par studium docendi adque discendi nostro sermone perpellimus. Itaque inmunitatibus gaudeant et suscipiant docendos qui docere sufficiu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.ut. andeant cos lite pulsarca
quib ip̃os ut pote a dm̃s una
cũpossonib distrabiposse nõ¬
dubin ẽ. ¶Qm deceto licenti
submonemus ne quis audea
sunc. et qusde̾ õi a sna ee cogn¬
oseant. cũ cisepissime dectũm
sit. nequid depeculio suo çin g̃
colonorum ignorante dño p̃¬
dii aut nende̾ aut alio modo
le arelic̾et. qmad modũ s̃ cu¬

Expanded text:
eos audeant lite pulsare, a quibus ipsos utpote a dominis una cum possessionibus distrahi posse dubium non est. Quam de cetero licentiam submovemus, ne quis audeat sunt, eiusdem omnia sua esse cognoscant. Cum enim saepissime decretum sit, ne quid de peculio suo cuiquam colonorum ignorante domino praedii aut vendere aut alio modo alienare liceret, quemadmodum c
Abbreviated transcription (Latin):
os ⁊ adicum int̾eludimus. eti
norẽ negamus erceptis srera¬
ctonib in quib regro princip¬
es facultatem eis sr ħ int̾pellã¬
dip̾bucrũs. itamn ermimuim ac¬
cuiatõr q̃ publicac̃. ñ adimitur

Expanded text:
os et aditum intercludimus et vocem negamus exceptis superexactionibus, in quibus retro principes facultatem eis super hoc interpellandi praebuerunt, ita in criminum accusatione quae publica est non adimitur
Abbreviated transcription (Latin):
Undi reipublice ab hiis qu
ñec titulo adnetõis eos deti¬
nent quirmeliores caltu pa¬
trocin ante reddid̾int nec i¬
nr̃arũ quid sanetonum si fo¬
ite quis piapsubrepc̃om me¬

Expanded text:
undi rei publicae ab his, qui nec titulo conductionis eos detinent quique meliores cultu patrocinante reddiderunt, ne nostrarum quidem sanctionum si forte quispiam per subreptionem me
Abbreviated transcription (Latin):
dendum ẽ largitas printip¬
alis.rem diuin̾e domns suc
imp̃r.siuclic dõabit. ci qui e¬
ampossidet ire ꝓpetuo. siuc
ip̃c iam mnent sine auus l¬
nirc tituli successit. intetur. i¬
enim sua otendere pensionẽ
si dentem inre ꝑpetuo d̾nm cñ
uult uocari. ¶s ane siquis
ñ ppetro iure s ad tempꝰ loc¬
ata ab illustriuiro comitire¬
rum prinatarum possom nr̃
principalis largitas si noin¬
qd̾ ad diffinitum tp̃c alt̾ alõ
forte odurit. ¶Sinoptalip̾
dio abalto odctore offera
adiecit optulit maneat pe¬
nes cum tp̃al. illa adnct̃o. nĩ

Expanded text:
udenda est largitas principalis, rem divinae domus suae imperator, si velit, donabit ei, qui eam possidet iure perpetuo, sive ipse iam meruit sive cuiuslibet tituli iure successit. videtur enim suam concedere pensionem, sidentem iure perpetuo dominum vult vocari. Sane si quis non perpetuo iure, sed ad tempus locatam ab illustri viro comite rerum privatarum possessioneprincipali largitati, si voluquod ad definitum tempus alter fodio ab altero conductore offeratadiecit obtulerit, maneat penes eum temporalis illa conductio. Si
Abbreviated transcription (Latin):
legum ordinc qmb similit̃.
om̃ne hominũ genus tenet
uł excipiant. łĩnferant accõ¬
nes. nec aliorum litigatorum
negoco inc̾cedant. nẽc sm̃ am
indicantium. aut illicito pa¬
trocimi sin fomite uras t̃bẽt
nulline ereentõnis suc turbul¬
cntium ministinm andeat co¬
modarc ñ prinatis se negocu
ñ publicis inmisceãt nẽc qui¬
escentem domñ diło illa solli¬
titet. ne eo in consulte ꝑtina¬
tie seropeniteat. ¶Eramor.n.
pc̃.i ꝯstituenda ẽ.inbos. qui nr̃i¬

Expanded text:
legum ordine, quibus similiter omne hominum genus tenetur, vel excipiant vel inferant actiones: nec aliorum litigatorum negotio intercedant nec sententiam iudicantium aut illicito patrocinii sui fomite iura conturbent, nullive exsecutionis suae turbulentum ministerium audeant commodare: non privatis se negotiis, non publicis misceant: nec quiescentem domum delatio ulla sollicitet, ne eos inconsultae pertinaciae sero paeniteat. Gravior enim poena constituenda e
Abbreviated transcription (Latin):
orum indicum o ffitir
nic ñ ip̃is rectorib pro¬
mntiarum actores sñ adncto¬
res domicos nemendi lnĩam
damus ita tñ nt r̃onalib prin¬
ate rei ad ecigenda fiscali. ide

Expanded text:
orum iudicum officiis nec non ipsis rectoribus provinciarum actores seu conductores dominicos conveniendi licentiam damus, ita tamen, ut rationalibus privatae rei ad exigenda fiscalia de
Abbreviated transcription (Latin):
iacent nr̃e serenitatis ĩ¬
pio. lex.am.niorib ꝯstituta co¬
ionos quodam et̾ntatis inre
decincat. itant ilł. ñ liceat. erhũ
locis quorñfnicta relenantuir
abscende nec ea desertre q̃ seł
colenda suscepunt.nz id palcit¬

Expanded text:
iacent nostrae serenitatis imperio, lex a maioribus constituta colonos quodam aeternitatis iure detineat, ita ut illis non liceat ex his locis quorum fructu relevantur abscedere nec ea deserere quae semel colenda susceperunt, neque id Pal
Abbreviated transcription (Latin):
ius omnino colonorĩ suo mre
uelud nagus ant lib̾ cculteti
itadno funditeneatur. ut ini
pena snscipictis ñ possit absec¬
mino reucrandi eius pena tu

Expanded text:
lus omnino colonorum suo iure velut vagus ac liber exsultet, ita domino fundi teneatur, ut sine poena suscipientis non possit abscemino revocandi eius plena
Abbreviated transcription (Latin):
plecte quibꝰ inbemus siq̃
adeo inssio tał. ad ueniti
mora ad predem iirumag¬
nific̾ q̾storem referre. antcii
illo quiłͣ mgit destinare. ut
arios iura nr̃a ꝯstitiut theo

Expanded text:
plectetur. Quibus iubemus, si qua ad eos iussio talis advenerit, mox ad praedictum virum magnificum quaestorem referre, aut cum illo qui haec ingerit destinare, ut arios iura nostra constituunt, Theo
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ałe nommñatiy pothecam
cat̾ res aliis fint geditorib
primlegiauniciuz c̃ditoru
sernarideciumis. ex quo ia
claret quod gencinles ypothe¬
cas multo m̾agis litigio siro¬
cabulonolimĩns ꝯtineri s
carum accõnes secund net̾m
leg̃ ꝯstitura exammariet in

Expanded text:
specialem nominatim hypothecam eadem res aliis fuerit creditoribus privilegia unicuique creditorum servari decernimus. Ex quo iam claret, quod generales hypothecas multo magis litigiosi vocabulo nolumus contineri, sed earum actiones secundum veterum legum constituta examinari et vim
Abbreviated transcription (Latin):
ñ̾imus. ⁊ ħ aditiend eẽ per¬
speximus ut silite dereliti¬
giosa pendte pulsatũ ꝯtig¬
at eis hoc agere qnẽ heerẽ
litigiose psuccessiones ad

Expanded text:
imus. Et hoc adiciendum esse perspeximus, ut si lite de re litigiosa pendente pulsatum contigat eis hoc agere. Quando enim res litigiosae per successionem ad
Abbreviated transcription (Latin):
taint uris ptitipenfieri ue
aliꝙ̾ forte negligençiã sen
prodicom hrdis possit obie¬
eie. ¶Ab hoc ant̾ utigiosi
noçabillo xpothecas sẽpari
res mobiles nelimobiles
aut semoue̾tos noĩatifũit
ypothece suppõite liceat qd̾
debitorieas quet qnuolne¬

Expanded text:
e aliquam forte neglegentiam seu proditionem heredi possit obicere. Ab hoc autem litigiosi vocabulo hypothecas separarires mobiles vel inmobiles aut se moventes nominatim fuerint hypothecae suppositae, liceat quidem debitori eas cui et quando volue
Abbreviated transcription (Latin):
solumeis ꝓmissũ e̾ ut eum
ꝑfideiconimissum testator
obliget Aln brditatem eio
ueltõtam uelpropte restit¬
uere.& is quale sit suolo¬

Expanded text:
solum permissum est, ut eum per fideicommissum testator obliget, alii hereditatem eius vel totam vel pro parte restituere: quod ius quale sit, suo lo
Abbreviated transcription (Latin):
hrditatũ. ¶Si a quis for
mido dolostis ĩsit uttime¬
ret ne filius eitis pupillus
accepit post obitum que
periculo ĩsidiarũ sb̾icetur.

Expanded text:
hereditatum. Sin autem quis ita formidolosus sit, ut timeret, ne filius eius pupillus accepit, post obitum eius periculo insidiarum subiceretur:
Abbreviated transcription (Latin):
nocantur et ille uel illi os ĩ
altam dimidiam. necint᷑¬
ẽ primus. an medius ano¬
uissimus sñpte urs script̃
Sit caai ps data intelligit᷑
quid iuris sit ueluti sitrec
exquartis ꝑtib hrdes scp¬
tisunt. ⁊ ꝯstat nacantẽ pa¬
te singulis tacite pro u̾rdi¬
tariapte accedẽ ⁊ꝑinde he

Expanded text:
vocantur, et ille vel illi omnes in alteram dimidiam. nec interest, primus an medius an novissimus sine parte scriptus sit: ea enim pars data intellegiturquid iuris sit? veluti si tres ex quartis partibus heredes scripti sunt. et constat, vacantem partem singulis tacite pro hereditaria parte acce
Abbreviated transcription (Latin):
tib b̾rdes scriptisunt. ꝓiñ
tipost quinqunuũ cẽ mori
arnel ex kalendis illis at
usz ad kalendas illas ure
esto diem ad iectũpro s̾ u

Expanded text:
tibus heredes scripti sint, perinde ti ‘ post quinquennium quam moriar ’ vel ‘ ex kalendis illis ’ aut ‘ usque ad kalendas illas heres esto ’: diemque adiectum pro su
Abbreviated transcription (Latin):
debitũ mittatim exanẽ. nec ei lu¬
defcntat. ed sibi aliud neg̃m ul
auã nẽcitatẽ post iniunctam ce̾
cansetur cũ husd̃ lic̃am auffam.
ĩead̾ pintia otinuare eraec̃om¬

Expanded text:
debitum mittatur examen nec ei lidefendat, quod sibi aliud negotium vel aliam necessitatem post iniunctam esse causetur, cum isdem licentiam auferamus in eadem provincia iterare exac
Abbreviated transcription (Latin):
nt cu cui ex indo tui culminis qu¬
tẽt.itoru aut ip̃orĩ nissũ qui pro
tp̃r amplissime tue sedis admi.¬
łtoes suscipĩt ex acc̃o publicat
pecĩmar̃ mngat᷑. minimer prins li

Expanded text:
t eum, cui ex iudicio tui culminis qutractatorum vel ipsorum iussu, qui pro tempore amplissimae tuae sedis administrationem suscipiunt, exactio publicarum pecuniarum iniungatur, minime prius
Abbreviated transcription (Latin):
res finito eo deponiit tute¬
lam desimuint. autem ẽẽ tuto¬
res qui uelremonentur a
tutel a obid orsuspectinsi
sunt. nelexiustac̾a se se exrc̃¬
ant ⁊ honuis adimnistñde
tutele deponunt.ẜmea q̃ĩ¬

Expanded text:
res, finito eo, deponunt tutelam. Desinunt autem esse tutores, qui vel removentur a tutela ob id quod suspecti visi sunt, vel ex iusta causa sese excusant et onus administrandae tutelae deponunt
Abbreviated transcription (Latin):
int legictinus eorum
nam si parẽs filium uł
fili. amnepotẽ uł nepte
uł deĩceps impubes ma¬
numiserit simamnan¬
ciscitimr eorum tutelar
quo defũcto si lib̾iuił
sexus existãt fiduciani
tutores filiorum suorũ
tuo libĩ quo eius limi
fic̾etur nec infr̾um pott̃a¬
te recid̾et dor nec̃ĩtutela
lib̾tus aut̾ sisernus m̃a¬
sissi uti eodem nut apõ¬

Expanded text:
it, legitimus eorum nam si parens filium vel filiam, nepotem vel neptem, et deinceps, impuberes manumiserit, legitimam nanciscitur eorum tutelam: quo defuncto, si liberi virilis sexus extant, fiduciarii tutores filiorum suorum tuo, liberi quoque eius legitimi ficeretur nec in fratrum potestatem recideret ideoque nec in tutelam, libertus autem si servus mansisset, utique eodem iure ap
Abbreviated transcription (Latin):
tor sb̾odoe ant exdiec̃to
datus fuerat qm diuo¬
do̾aut dies pendebat.
Exhiisdlegib. alius
cutor daripotat. ⁊ tem
sipure datus fucrat qr¬
existat tam din exbiis¬
demlegib tutor pet̾eto¬
peniret. aut b̃rs exist̾et
Ab hostib quor tutore
capto exhiis legib tu¬
torperebatim qui desi¬
nebat ẽetutor siis qui
captus erat incuuta t̾e
reuersus fuat namren¬
sus recipiebat cutela iẽ
posclimminii. s ex hiisd

Expanded text:
tor sub condicione aut die certo datus fuerat, quamdiu condicio aut dies pendebat, ex iisdem legibus tutor dari poterat. item si pure datus fuerat, quexistebat, tamdiu ex iisdem legibus tutor peteveniret aut heres existeret. Ab hostibus quoque tutore capto ex his legibus tutor petebatur, qui desinebat esse tutor, si is qui captus erat in civitatem reversus fuerat: nam reversus recipiebat tutelam iure postliminii. Sed ex his
Abbreviated transcription (Latin):
mortis snspicomfit cii qui
itadõat. ut si quis huanito
ei attigiss ret is qui acce
ordecesserit is ciu dõatumẽ¬
ad exc̃plum legatorũreda¬
ctesunt pomnria nam cu
prncentib ambiguũ fu̾at
utrum dõacois añiegatũ
star ẽa optise oport̾et᷑ ⁊uin¬

Expanded text:
mortis fit suspicionem, cum quis ita donat, ut, si quid humanitus ei contigisset, haberet is qui accepor decesserit is cui donatum sad exemplum legatorum redactae sunt per omnia. nam cum prudentibus ambiguum fuerat, utrum donationis an legati instar eam obtine
Abbreviated transcription (Latin):
sus fructus sit itadatur leg̃¬
tanio ut qusfiat alegatariꝰ
satis det hroitanta peccuma
restituenda simoriatur aut
capite minuatur. ¶Cetegᷤ¬
ut erus fiant. s extimatis
rit simoriatur aut capite
nuun aturtant apeccũia res¬
tituatur qnͣtiprecu s fucrũt
estimate ergosenatus non
fecit quidem carumr usum
ususfructus morte usumuc¬
tuarii et duab capitis dun¬
media ⁊ ñntendo ꝑinodu¬

Expanded text:
us legatus sit, ita datur legatario ut eius fiat, et legatarius satisdat heredi de tanta pecunia restituenda, si morietur aut capite minuetur. ceteut eius fiant: sed aestimatis si morietur aut capite minuetur, tanta pecunia restituatur quanti eae fuerint aestimatae. ergo senatus non fecit quidem earum rerum usus fructus morte fructuarii et duabus capitis demedia, et non utendo per modu
Abbreviated transcription (Latin):
inutiles propretates sẽper
abscendente usufructupla¬
cuit c̾tis mõis extingui usũ
t̾ructum ⁊ ad proprietatẽ reũ¬
ci. ¶Costituitur.ant̃ usus

Expanded text:
inutiles essent proprietates semper abscedente usu fructu, placuit, certis modis extingui usum fructum et ad proprietatem reverti. Constituitur autem usus
Abbreviated transcription (Latin):
etatis aproaliis postulare
ccessit. cur ñ q̃sui idiciist¬
abilitas itaeos aduinare
c̾daturat ⁊ adlib̾tatedan¬
damserius sius possint per

Expanded text:
etati et pro aliis postulare concessit, cur non etiam sui iudicii stabilitas ita eos adiuvare credatur, ut et ad libertates dandas servis suis possint per
Abbreviated transcription (Latin):
tatem cumutroq modoi
fraudantunc̾ditores .i. ex¬
consilio manimuitentis.
fectura sunt cditorib.
Eatem lege elrescencia
dommnominorianms.x

Expanded text:
modo fraudantur creditores, id econsilio manumittentis et fectura sunt creditoribus. Eadem lege Aelia Sentia domino minori annis
Abbreviated transcription (Latin):
ergoctus modꝰ mamintit¬
tendiminoribxx.annis
dominis ꝑlege eliescençia
qui tii. annos etatis expl
q relin quere possit tñsi ad¬

Expanded text:
ertus modus manumittendi minoribus XX annorum dominis per legem Aeliam Sentiam qui XIIII annos aetatis expleque relinquere possit, tamen, si ad
Abbreviated transcription (Latin):
ead̾ lege elyescencia promi¬
sum ẽ ⁊ recte.n.alde ei pspi¬
satis factunis eẽteditori¬
UAnt hec eo ñ facictec
ditores res brditarias sui

Expanded text:
eadem lege Aelia Sentia provisum est, et recte: valde enim prospisatisfacturus esset creditoribus, aut, hoc eo non faciente, creditores res hereditarias servi
Abbreviated transcription (Latin):
Estanra tõmi menium pub¬
ucorũ.c̾ci.am portõm eius ca¬
Os qui an etõr prima fundor
snr primoniar sũ templorũ
posẜores effc̃isunt. uł fu̾nt fir¬
mũ dm̃num tenere dec̾nmns
nec ultirs uacill mirs cini

Expanded text:
estaurationi moenium publicorum tertiam portionem eius caos, qui auctione prima fundorum iuris patrimonialis sive templorum possessores effecti sunt vel fuerint, firmum dominium tenere decernimus, ne ulterius vacillet uni
Abbreviated transcription (Latin):
nim bt̾ricorio aparmene ci¬
intitis ꝯstitutis. ex nuꝑ lap¬
sat̾tia inditoe cñ ip̃a restitiñ.
qmsicut ex quo sancto mar¬
ciam dine memorie die la¬
cui gestii ẽ infirmari. ⁊& ere¬

Expanded text:
rum sub territorio Apamenae civitatis constitutis, ex nuper lapsa tertia indictione cum ipsa restitui, quam si quid, ex quo sanctio Marciani divae memoriae lacium gestum est, infirmari e
Abbreviated transcription (Latin):
et nomi census pinditus in hẽ
c̃i sub monendis.nr enim aut
p̾eatõ colorata. añ incubato
dintum.a aut non ella ꝑfessio
ꝓprictatis nr̃e primlm abolere

Expanded text:
et novi census praeiudicio in hac causa submovendis. Neque enim aut precatio colorata aut incubatio diuturna aut novella professio proprietatis nostrae privilegium abolere
Abbreviated transcription (Latin):
aut postea machinatũ ẽ ꝯ̃ cre¬
ditores h̾ip̃o introdncit me¬
ditacõma ledihõies exdato
anob̾ ĩdotib primłio nuillo
uolumus modossi u̾o ñfint

Expanded text:
autem postea machinatum est, contra creditores hoc ipso introducit meditationem, et laedi homines ex dato a nobis dotibus privilegio nullo volumus modo. Si vero non
Abbreviated transcription (Latin):
rutinuelit satis accipere
asatisdare. ¶Edsineo¬
eorumsatis offeratsi qdẽ
ascriptum fu̾it atestatore
quis eorũ gataile gẽre

Expanded text:
rum velit satis accipere an satis dare. quoeorum satis offerat si quidem adscriptum fuerit a testatore, quis gerat, ille gere
Abbreviated transcription (Latin):
erit posteartutor łcurator
decessent extiugrutir cog¬
ncõsuspecti. ¶ Siquis tũ¬
torcopiam suino fatiat ut
aliintapupillorum dec̃¬
nanti cauetiu. epistola
diuorum sem̃ ⁊ antoniii

Expanded text:
erit posteaque tutor vel curator decesserit, extinguitur cognitio suspecti. Si quis tutor copiam sui non faciat, ut alimenta pupillo decernantur, cavetur epistula divorum Severi et Antonini
Abbreviated transcription (Latin):
precore nel apresite ydone¬
us ñsit adad ministrac̾o
ne tñ frandulent negõa
administret. colei cura¬
toradiungi ¶Inlocum
tutorum qui nĩppetnum
S ad tempratutela exca¬
tunsolent curatores dari
d situtor adũsaualitu¬
dine uł ilia ncc̃itate mi¬
peditur: Quominus ne¬
gociapupilli. ⁊dministr̃e
possit apupillus ul abeᷤ
uel infans sit ꝙ̾ uelit au¬
ctorẽpiculo ipins tutor¬
is pretor uł qui promine¬
iepreerit decreto institu¬

Expanded text:
praetore vel a praeside idoneus non sit ad administrationem nec tamen frandulenter negotia administrat, solet ei curator adiungi. item in locum tutorum qui non in perpetuum sed ad tempus a tutela excusantur solent curatores dari. Quodsi tutor adversa valetudine vel alia necessitate impeditur, quo minus negotia pupilli administrare possit, et pupillus vel absit vel infans sit, quem velit actorem periculo ipsius praetor, vel qui provinciae praeerit, decreto constitu
Abbreviated transcription (Latin):
tdies .lꝯtinuos exquoco¬
es excusare se debent cuior
centesimu̾lapit̾ Bitant
abeo loco nbi tutores da¬
tisuunt. ¶ Suio ultͣ cente¬

Expanded text:
ta continuos, ex quo co excusare se debent cuiuscentesimum lapidem sunt ab eo loco ubi tutores dati sunt: si vero ultra cente
Abbreviated transcription (Latin):
¶Iam quid spatiũ ħ bnt
adnonas tucclas nocati
h̾t excsare se nẽo p̃tansi
forte deomnib bonisa
dehrditate ꝯtronsia sit cũ¬

Expanded text:
nam hoc spatium habent ad novas tutelas vocati.habet, excusare se nemo potest: nisi forte de omnibus bonis vel hereditate controversia sit
Abbreviated transcription (Latin):
sacone opr fiat inqua ost¬
itutõe cauetiur utnecpri¬
pillus ad liman tutela
uocet᷑ nec adultus ẽ erat ĩ¬
cuule eos quialieo. autili
omrebsius administñd¬
is egẽ noscrntiur ⁊ sb̾alus
reguntiur aliorum tutelã
łcuram sbireadem inmili¬
teobsernandumẽ ut nec
lead mictatur. ¶t rome
gͣmatitirethores amediti
⁊ quimn p̾riasna rd ex̃cent
dequib dam ñ probaint.a¬

Expanded text:
tione opus fiat. qua constitutione cavetur, ut nec pupillus ad legitimam tutelam vocetur nec adultus: cum erat incivile, eos qui alieno auxilio in rebus suis administrandis egere noscuntur et sub aliis reguntur, aliorum tutelam vel curam subire. Idem et in milite observandum est, ut nec admittatur. Item Romae grammatici rhetores et medici et qui in pde quibusdam non proba
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ dare t̾nimutum cu
curam su scipe ñ cogendu
diuiserierus ⁊ añtonius
unt maritum uxorisue
cͣatorẽ datũ excusare se pͥ¬
se.l se inmisceat. ¶ Siqͥs
& falsis allegonib excu¬
sacom tutele mernerit. et¬

Expanded text:
torem dare, tamen invitum eum curam suscipere non cogendum, divi Severus et Antoninus unt maritum uxori suae curatorem datum excusare se posse, licet se immisceat. Si quis autem falsis allegationibus excusationem tutelae meruit,
Abbreviated transcription (Latin):
pletum curatores accipiu¬
nt quil pube̾s fint ad hu
tũbuius etatis sunt ut
negociasua tuerinpossũt
Dantur autem curator¬
es abhusḋ magratiba
quib atutores. s curar¬

Expanded text:
pletum curatores accipiunt; qui licet puberes sint, adhuc tamen huius aetatis sunt, ut negotia sua tueri non possint. Dantur autem curatores ab isdem magistratibus, a quibus et tutores. sed curat
Abbreviated transcription (Latin):
tõnius repserunt. ¶ Sũ¬
pectus ẽ aut̾ cutor qui no
ex fide tutelamgita solu¬
endo ẽ ut iulianus quoq
piat gere tutelantutorp
se eumqͣĩ suspectum remo

Expanded text:
toninus rescripserunt. Suspectus est autem, et qui non ex fide tutelam gerit, licet solvendo est, ut Iulianus quoque piat gerere tutelam tutor, posse eum quasi suspectum remov
Abbreviated transcription (Latin):
cielcisunt. ¶Srn extes¬
tam̃to lerĩquincõe duo
erint pt̃ unus offr̃e sat̾ de
inde inpunitate pupillix
sat offens pre ponaturei
⁊ipe solus administret.

Expanded text:
si ex testamento vel inquisitione duo erint, potest unus offerre satis de indemnitate pupilli vs offerens praeponatur ipse solus administret.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt id ẽut pete cditori aliq:¬
liccat si acat ẽditor et er̃cipi¬
at debitõr ut itademũ ⁊ dep¬
netͣ si ñ ꝯnen̾it ne eam pecca¬
nam cditorpetit. nocet e

Expanded text:
sunt, id est ut petere creditori liceat: si agat creditor et excipiat debitor, ut ita demum condemnetur, si non convenerit, ne eam pecuniam creditor petat, nocet e
Abbreviated transcription (Latin):
cessio in loxis degentis o ffitufne¬
rnt imptita. ¶Eausanim ⁊̃ pro¬
nos nolumus cẽꝯnentos ne ign¬
orante printipe ullam postulãto¬
ne introcducant nene ib imuis pͣ¬

Expanded text:
cessio in locis degentis officii fuerit impertita. Causarum etiam patronos volumus esse conventos, ne ignorante principe ullam postulationem introducant, neve sub unius p
Abbreviated transcription (Latin):
offitiał ꝯmitis thxsanrorum sem¬
el tephensus eñ sor qͣncẽr pacto.⁊
aut repetat militiam snam. añ alĩa
sĩbi requirat pambitũ dignitatẽł
se se tñsferat. ad.iliam qm̃ cũ mi¬

Expanded text:
officialis comitis thesaurorum semel deprehensus eversor quocumque pacto aut repetat militiam suam aut aliam sibi requirat per ambitum dignitatem vel sese transferat ad aliam quamcum
Abbreviated transcription (Latin):
toẽs p̾fc̃orii cuta eos solos inite st̃
future qui fuannt bonestat̾e. erg̃
eos u̾o qui in hon este et ꝯ̃ decus se¬
culi us hon orẽ militic ñ sabuntur
ñ solũ code̾pnato mansura ẽ. ne

Expanded text:
torum praetorio circa eos solos irritae sunt futurae, qui servaverint honestatem. Erga eos vero, qui inhoneste et contra decus saeculi vel honorem militiae versabuntur, non solum condemnatio mansura est, ve
Abbreviated transcription (Latin):
aũcte distingnendi agente
in reb milli e̾ximendĩ pateat
copia. nampbata scolanee a¬
nim a dñsionẽ u̾eriindicis et
nullã d time otumeliã ntilit

Expanded text:
ate discingendi agentem in rebus, nulli eximendi pateat copia: nam probata schola et animadversionem vereri iudicis et nullam debet timere contumeliam vilit
Abbreviated transcription (Latin):
nib sportulañ nõie p̾bẽ opelli.a
appitiorib nicananis seup̃sida¬
lis niditii. ñ mũ c̾ciapte solidi ta¬
cos fidenssores quos locornm de¬
fensor estimañit dare. ¶Ita nide

Expanded text:
nomine praebere compelli, apparitoribus vicarianis seu praesidalis iudicii non nisi tertia parte solidi taeos fideiussores quos locorum defensor existimaverit dare, ita
Abbreviated transcription (Latin):
erint induob alus scrimisi
dumredacta sit qͣntitas p̃sti
natũ alios ꝑ se quos eleg̾int
sbrogandos adnitores pet̾e
qui postĩores erũt cet̾is. ¶Il¬

Expanded text:
erint in duobus aliis scriniis, dum redacta sit quantitas pristina, tamen alios pro se quos elegerint subrogandos adiutores petere, qui posteriores erunt cet
Abbreviated transcription (Latin):
Sentes in reb inams ageñdis ⁊
cnecto nib publiti cnsus ĩ spitiẽ¬
dis nr̃orum memores p̃ceptorum
publice.⁊or solos ageñtes ĩreb ĩb̃
geñ e iussĩmus obseqninm ad hi¬
bẽ. et nõ ab alio penitus offõ. ¶Hi
i ño ꝑingili diligentia ꝓindeb̾t¬
ĩ obsequiũ nc̃camiminec p̃ualeat
ꝯtumaci .i. ułdignitas ergo numñ¬

Expanded text:
entes in rebus in curiis agendis et evectionibus publici cursus inspiciendis nostrorum memores praeceptorum publicae: ideoque solos agentes in rebus in hoc genere iussimus obsequium adhibere, et non ab alio penitus officio. Hi vero pervigili diligentia providebin obsequium necessarium, nec praevaleat contumacia vel dignitas. Ergo nummu
Abbreviated transcription (Latin):
riait sñ scriptis ꝯueniendi sũt
nom eius p̾cipientis ore desi¬
gnatum c̃e sufficiat. sin autẽ
ĩcriptis in qrmoma unns ad¬
intorium. aut płes forte trriẽ¬

Expanded text:
i sine scriptis conveniendi sint, nomen eius praecipientis ore designatum esse sufficiat: sin autem scriptis in querimoniam unus adiutorum aut plures forte feren
Abbreviated transcription (Latin):
dimus qͣm̃ prima quidẽ ad su¬
pplicatom eorũdem ad intori¬
um emissanumorũ corñ quii
erant illo tp̃re quo p̃ces nob̾
obtalint.n aliqm eximinet¬

Expanded text:
dedimus. Quarum prima quidem ad supplicationem eorundem adiutorum emissa numero eorum, qui erant illo tempore, quo preces nobis obtulerunt, neque aliquem eximi ne
Abbreviated transcription (Latin):
corn studio pensitentur q̃ cano¬
nis instituti forma oplectitur ẜ
nra clementia dec̾nit defent is
delegoe sollempnit̾ sancciente
nł ep̃istolis pcedentib ẜ siqd
urgẽ forsitan cepit itm ad cea¬

Expanded text:
torum studio pensitentur, quae canonis instituti forma complectitur vel nostra clementia decernit inferenda vel delegatione sollemniter sanciente vel epistulis praecedentibus. Sed si quid urguere forsitan coep
Abbreviated transcription (Latin):
quor antiqnitas quid bnfati¬
ens disposuit. ñc aut̃ studio i¬
achinantur nt̃ im̃ legum eleñ¬
umpmanm uetustate name
uolente ꝯnetonis fatit libellũ
suscipientẽ dieb cquedecẽ deli

Expanded text:
que antiquitas quidem bene faciens disposuit, nunc autem studio machinantur, nostrarum legum clemeumniarum. Vetustate namque volente conventionis libellum suscipientem diebus aeque decem deli
Abbreviated transcription (Latin):
le deuitaci añ sogo tp̃r ostituta
maxieptiscales oec̃ces cis acce¬
dentia. adalienatones nẽcitater
sacris ꝑdurenint domos Mob¬
ilienimn existente suba suffitiẽ
tepiclitab anturinnonussima

Expanded text:
 enim, aut longo tempore constituta, maxime per fiscales occasiones eis accidentia ad alienationis necessitatem sacras perduxerunt domos. Mobili enim non exstante substantia sufficiente periclitabantur in novissimam
Abbreviated transcription (Latin):
erpellert subr atator. et cogidupli¬
aministrare cos qui fatiuñt talcm
erpensam dare ⁊ mbrogacis ⁊ den¬
no remcait uoientib ⁊illos quid̃
ssum priorũstatutisunt: eis dare e

Expanded text:
expellere subrogatos, et cogi duplicia ministrare eos qui faciunt talem expensam, dare et subrogatis et denuo remeare volentibus, sed illos quidem ssum pri
Abbreviated transcription (Latin):
buenab ilib domibꝰ ppriumio¬
burh̾ntib ucetia sit scũsimis ecc¬
lestis ꝯuen̾abilib domib.ad in¬
ad priua tampsonam ertendiõi¬
no possit. ¶ Tnaigiturb̾itudo q̃ i¬

Expanded text:
ium robur habentibus licentia sit sanctissimis ecclesiis et venerabilibus domibus adinad privatam personam extendi omnino possit. Tua igitur beatitudo qu