comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in hac uita gem̃itis uax ista conuenient̃ unttelligatur.
defecit in salutare tuum anuna mea. & in uerbum
titum sꝑaui: hoc ẽ in ꝓmissum. qd spes facit ut ꝑ
pacientiam expeccet᷑. qđ a credentibꝰ ũ uidet᷑. Etiam
hic grecus illuã uerbum habet. qđ qͥdam nr̃i inter¬
p̃tes suꝑ sꝑaui. transferre maluer̃: qͥa ꝓculdubio
plus futurum ẽ. quam dici potest. Defecer̃ inqͥt¬
oculi mei in eloquium tuum: dicentes. qͣndo cõ¬
solab̾is me. Ecce rursus in oculis s utiq int̾iorib.
laudabilis & felix ille defectus: ñ ueniens ex infir¬
mitate animi. s ex fortitudine desidsi in ꝓmissũ
dĩ: hoc etumait in eloquium tuum. Quomͦ aut̃
tales oculi dicunt. qͥndo consolab̾is me nͥ cũ talum
tentione & exultatione orat᷑. & gemit᷑. Lingua
enim loqui. ñ oculi solent: s oculorũ qͦdammͦ
uoxẽ. desidium orationis. Uerum in eo qđait. qͣn
consolab̾is me: tanꝗ̃ moras se ꝑpeti ostendit t̾i n

Expanded text:
in hac vita gementis vox convenienter intelligatur, «Defecit in salutare tuum anima mea, et in verbum tuum speravi:» hoc est in promissum; quae spes facit ut per patientiam exspectetur quod a credentibus non videtur . Etiam hic graecus illud verbum habet, quod quidam nostri interpretes «supersperavi» transferre maluerunt; quia procul dubio plus futurum est, quam dici potest. 2. oculi mei in eloquium tuum, dicentes, Quando consolaberis me?» Ecce rursus in oculis, sed utique interioribus, laudabilis et felix ille defectus, non veniens ex infirmitate animi, sed ex fortitudine desiderii in promissum Dei: hoc enim ait, «in eloquium tuum.» Quomodo autem tales oculi dicunt, «Quando consolaberis me?» nisi cum tali intentione et exspectatione oratur et gemitur? Lingua enim loqui, non oculi solent: sed oculorum quodammodo vox est desiderium orationis. Verum in eo quod ait, «Quando consolaberis me?» tanquam moras se perpeti ostendit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
iuxer̃. uiuunt. uicturi st̃ Desiderant. xp̃m: teste
scissimo sene symcone Qui cum eum infantẽ accepis¬
set in manus: dix̃. Nunc duittis dñe serutim tuũ.
scd̾m uerbum tuum in pace: qm̃ uider̃ ocłi mei sa¬
lutare tuum. Acceꝑat enini responsum diumũ:
isse credendum ẽ in om̃ibꝰ fuꝑiorum temporum scĩs.
Unde & ipse dñs discipłis ait. Multi ppħe & reges
uoluer᷑ uidere quȩ uos uidetis & ñ uider̃. & audireq̃
auditis e non audier̃: ut ipsorum etiam uox ħ loco
agnoscatur. defecit in salutare tuum anima mea.
Nec tunc gͦ quieuit ħ desid̾ium sc̃eum:  nec nunc

Expanded text:
vixerunt, vivunt, victuri sunt, desiderans Christum? Teste vixerunt, vivunt, victuri sunt, desiderans Christum? Teste sanctissimo sene Simeone, qui cum eum infantem accepisset in manus, dixit, «Nunc dimittis, Domine, servum tuum, secundum verbum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum.» Acceperat enim responsum divinum, isse credendum est in omnibus superiorum temporum sanctis. Unde et ipse Dominus discipulis ait, «Multi prophetae et reges voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt» : ut ipsorum etiam vox hoc loco agnoscatur, «Defecit in salutare tuum anima mea.» Nec tunc ergo quievit hoc desiderium sanctorum, nec nunc
Abbreviated transcription (Latin):
efecit ui salutare tuũ anima mea:
et in u̾bum tuũ sꝑaui. Non omĩs
Est etiam defectꝰ: laudabilis. uel¬
optabilis. Nam cum suit iut̾ se duo ista conttraria. ꝓfi¬
cere & deficere: usitatius ꝓfectꝰ in bono accipit᷑. de¬
fectꝰ in malo: quando ñ additur. uł subintelligit᷑
in qͥd ꝓficiatur. uł deficiat᷑. Cum uͦ additur: potest et
malum eẽ. ꝓficere: bonumq deficere. Aꝑte quippe diẽ¬
apł̃s: ꝓfanas autẽ uerborum nouitates eutta. Multũ
enum ꝓficient ad impietatem. Nit & de quibꝰdã: ꝑfi¬
cient in peius. Ita & defectus a bono in malum. ma¬
lus ẽ: amalo in bonũ: bonusẽ. Bono quippe defeccu
dictiunẽ: defiderat & deficit anima mea inatria dũi
Sic et hic nonait defecit a salutari tuo: s defecit in
s auidissime ac uehem̃tissume concupiti. d quis hoc
dicit. nͥ genus electum. regale sacerdottum. gens sc̃a.
popłi adquisitionis. aborigine gei̾s humani usq
adhuiꝰ scł̃i fuiem: uieis qui suo quisq tempoie hic

Expanded text:
lutare tuum anima mea, et in verbum tuum speravi.» Non omnis est etiam defectus laudabilis veloptabilis. Nam cum sint inter se duo ista contraria, proficere et deficere; usitatius profectus in bono accipitur, defectus in malo, quando non additur vel subintelligitur in quid proficiatur vel deficiatur: cum vero additur, potest et malum esse proficere, bonumque deficere. Aperte quippe diProfanas autem verborum novitates evita: multum enim proficient ad impietatem» : ait et de quibusdam, «Proficient in pejus» . Ita et defectus a bono in malum malus est, a malo in bonum bonus est. Bono quippe defectu dictum est, «Desiderat et deficit anima mea in atria Domini» . Sic et hic non ait, Defecit a salutari tuo; sed, «Defecit sed avidissime ac vehementissime concupiti. Sed quis hoc dicit nisi genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis , ab origine generis humani usque ad hujus saeculi finem, in eis qui suo quique tempore hic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qđ concupiscimꝰ aduersus carnem. ne uinca¬
mur in pugna nr̃a. ꝑ dominiqe orationis ef¬
feccum in qua dicimꝰ. dimitte nob̃ debita nr̃a:
ita donata nob regeneratione adiuta confes¬
sione. fusa p̃catione. fit cor nr̃m ĩmaculatũ.
ut ñ confundam᷑. Quia et ħ ad iustificatio¬
nes dĩ ꝑtinet: quando int̾ eiꝰ alia p̾cepta p̾ci

Expanded text:
per quod concupiscimus adversus carnem , ne vincamur in pugna nostra; per dominicae orationis effectum, in qua dicimus, «Dimitte nobis debita nostra» . Ita donata nobis regeneratione, adjuta conflictione, fusa precatione, fit cor nostrum immaculatum, ut non confundamur: quia et hoc ad justificationes Dei pertinet, quando inter ejus ali
Abbreviated transcription (Latin):
dex. Non solum autem mͥ: s et om̃ibꝰ qui dilig̃t
manifestationem eiꝰ. hoc itaq desidium de quo
nunc agimꝰ. de dilectione consurgit manifestatio¬
ras eius: de qua ttem dicit. Cum xp̃c apparuerit
habuer᷑. qͥ desiderarent incarnationis eius ad¬
uentum: ista uͦ tempora ex quo ascendit in celum. sc̃s
habent. qui desiderent eiꝰ manifestataonẽ. ad uiuos et

Expanded text:
dex; non solum autem mihi, sed et omnibus qui diligunt manifestationem ejus» . Hoc itaque desiderium de quo nunc agimus, de dilectione consurgit manifestationis ejus; de qua item dicit: «Cum Christus apparuerit habuere, qui desiderarent incarnationis Christi adventum. Ista vero tempora ex quo ascendit in coelum sanctos habent, qui desiderent ejus manifestationem ad vivos et
Abbreviated transcription (Latin):
in aliquam uiam malignam. carnali uolup¬
tate ł cupiditate fercet᷑: ut ei necesse eẽt. pedes
suos inde phibere. quasi illuc euntes motibꝰ suis:
qͦd nos facimꝰ. quando ea quȩ ille ñ habuit. ne
uias malignas teneant. desid̃ia nr̃a praua
choibemꝰ. Sic enim uerba dĩ possumꝰ custodire:
si pꝰ nr̃as malas concupiscentias ñ eamꝰ. ut ad
male concupita ꝑueniant: s eas potiꝰ adu̾fus
carnem sp̃u concupiscente frenemꝰ: ne uos rap
posuisti mͥ. Dixit quid tumuerit: ut ab omũ
uia maligna phiberet pedes suos. Quidt enim
a iuidictis tuis ñ declinaui: nͥ qđ alio loco dic̃.
a iudiciis autem tuis tumui⁊ ꝑseuerant eiss
credidi: quia tu legem posuisti mͥ. Tu interi¬
or intimus meis. tu intus in corde legem po¬
siusti mͥ sp̃u tuo. tanaer digito tuo: ut eã
ñ tanquam seruus sine amore metuerem:

Expanded text:
in aliquam malignam viam carnali in aliquam malignam viam carnali cupiditate ferretur, ut ei necesse esset pedes suos inde prohibere, quasi illuc euntes motibus suis: quod nos facimus, quando ea quae ille non habuit, ne vias malignas teneant, desideria nostra prava cohibemus. Sic enim verba Dei possumus custodire, si post nostras malas concupiscentias non eamus , ut ad mala concupita perveniant; sed eas potius adversus carnem spiritu concupiscente frenemus , ne nos raptposuisti mihi.» Dixit quid timuerit, ut ab omni via maligna prohiberet pedes suos. Quid est enim, «A judiciis tuis non declinavi;» nisi quod alio loco dicit, «A judiciis autem tuis timui?» Perseveranter eis credidi, «quia tu legem posuisti mihi.» Tu interior intimis meis, tu intus in corde legem posuisti mihi spiritu tuo, tanquam digito tuo; ut eam non tanquam servus sine amore metuerem,
Abbreviated transcription (Latin):
trem uadit & in secessum emittit᷑: Quȩ au¬
tẽ ꝓcedunt de ore decorde exeunt: & ea co¬
inquinant hominem. Adhuc & uos sine
intellectu estis. & suꝑ illos semores ñ intelligi¬
tis: S plane iam nunc audito tali magi¬
stro capiti nr̃o: potest unusquisq nr̃m di¬
cere. suꝑ seuioies intellexi. Nam etiam corꝑi
congruit: qđ secutus adiungͣit. Quia man¬
data tua exquisiui. Mlandata tua: ñ manda¬
ta hominum. Mandata tua ñ mandata se¬
nioꝵ: qui uolentes ẽẽ legis doctores. ñ intelli¬
gunt. neq quȩ locunt᷑. neq de quibꝰ affir¬
mant. Merita de mandatis dĩ quȩ sunt ex¬
quirenda ut suꝑ seniores intelligant᷑. resp̃¬
sum ẽ his qui eorum auctoritatẽ uertatip̃¬
ferebant: & dictum ẽ. Cur et uos transgredi¬
mnini mandatum dĩ. ut traditiones ur̃as sta
hibui pedes meos: ut custodiam uerba tua
Neq enim caput ^ nt̾m. ipse saluator corꝑis.

Expanded text:
trem vadit, et in secessum emittitur; quae autrem vadit, et in secessum emittitur; quae autem procedunt de ore, de corde exeunt, et ea coinquinant hominem» ? Adhuc et vos sine intellectu estis, et super illos seniores non intelligitis? Sed plane jam nunc audito tali magistro, capite nostro, potest unusquisque nostrum dicere, «Super seniores intellexi.» Nam etiam corpori congruit quod secutus adjunxit, «Quia mandata tua exquisivi. Mandata tua,» non mandata hominum: «mandata tua,» non mandata seniorum, qui volentes esse legis doctores, non intelligunt neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant . Merito de mandatis Dei, quae sunt exquirenda, ut super seniores illos intelligantur, responsum est iis qui eorum auctoritatem veritati praeferebant, et dictum est, «Cur et vos transgredimini mandatum Dei, ut traditiones vestras statrohibui pedes meos, ut custodiam verba tua.» Neque enim caput illud nostrum, ipse Salvator corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
res alos intelligerent. quorum traditio de lauandis ma¬
iubꝰ ferebatur: conuocatis ad se turbis. dixͣ eis. Audi¬
te &e itelligite. Tanquam diceret. Suꝑ semores il¬
los & uos intelligite: ut etiam de uob̃ illa ꝓpħia cla¬
reat eẽ p̃missa suꝑ serores intellexi: nec solum ca¬
piti. uerum etiam corꝑi: ac sic uniuerso xp̃o
aptata. conueniat. Non qͦd uitrat in os comqui¬
nat hominem: s qđ ꝓcedit exore. hoc comqui¬
nat hominem. hoc semores illi ñ intellige¬
bant: qui de lauandis manibꝰ sua uelut mag¬
na mandata tradider̃. Ipsa quoq irbra capi¬
tis hitiꝰ suꝑ seniores intelligitis: ñdum qd̾ ab
eo diccum ẽ. intellexerant. Deniq pꝰ pauca
respondens petrꝰ. dix̃ ei. E dissere nob̾ parabo¬
lam istam. Putabat adhuc ẽẽ parabolam: qͦd
dñs sine figuris fuerat elocutus. At ille dixͣ
Adhuc et uos sine uitellectu estis: Non tu¬
telligitis quia omne qđ inos intrat in uen¬

Expanded text:
res illos intelligerent, quorum traditio de lavandis mares illos intelligerent, quorum traditio de lavandis manibus ferebatur; convocatis ad se turbis dixit eis: «Audite, et intelligite.» Tanquam diceret: Super seniores illos et vos intelligite, ut etiam de vobis illa prophetia clareat esse praemissa, «Super seniores intellexi» nec solum capiti, verum etiam corpori, ac sic universo Christo aptata conveniat. «Non quod intrat in os, coinquinat hominem; sed quod procedit ex ore, hoc coinquinat hominem.» Hoc seniores illi non intelligebant, qui de lavandis manibus sua velut magna mandata tradiderant. Ipsa quoque membra capitis hujus super seniores intelligentis, nondum quod ab eo dictum est intellexerant. Denique post pauca respondens Petrus dixit ei: «Edissere nobis parabolam istum.» Putabat adhuc esse parabolam, quod Dominus sine figuris fuerat elocutus. At ille dixit: «Adhuc et vos sine intellectu estis? Non intelligitis quia omne quod in os intrat, in ven
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ eo mͦ repetitum uidet᷑. ut nob̾ hec legentib
illa ȩtas eiꝰ ueniret inm̃tem. que nob̃ unotuit ex
euangłio: qua ȩcate puerili int̃ etates maiorẽ: ħ
ẽ uuuor int̃ senuores sedebat. & suꝑ om̃s docen¬
tes se intelligebat. Solent enum iinior & semor
ad se inuicem dici. minor & maior: et si neuter eoꝵ
senili accessit. aut appinquauit etati: quanquã
si &e exp̃ssum nom̃ seuiorum in euangłio uelimꝰ
inquirere supͣ quos utellexit: inuenimꝰ. qͣndo ei
dixerũt scribȩ & pharisei. Quare discipłi tui transgredi¬
unt᷑ traditionem semorum: Non eium lauant
manꝰ suas: cum panem manducant. Ecce obiecta
ẽ ei transgcessio traditionis seniorum. d qui suꝑ
senuores intellexerat. quid eis responderit: au¬
diamꝰ. Quare in quit & uos transgredimim
mandatum dĩ. ꝓpter traditionem urãmͤ Deui¬
de paulopꝰ. ut ñ solum ipse qui ẽ caput corꝑis.
uerum etiam copꝰ ipsum. & m̃bra eꝰ suꝑ senio¬

Expanded text:
idetur, ut nobis haec legentibus illa aetas ejus veniret in mentem, quae nobis innotuit ex Evangelio, qua aetate puerili inter aetate majores, hoc est, junior inter seniores sedebat, et super omnes docentes se intelligebat. Solent enim junior et senior ad invicem dici minor et major, etsi neuter eorum senili accessit aut propinquavit aetati: quanquam si et expressum nomen seniorum in Evangelio velimus inquirere, supra quos intellexit, invenimus quando ei dixerunt Scribae et Pharisaei, «Quare discipuli tui transgrediuntur traditionem seniorum? Non enim lavant manus suas, cum panem manducant.» Ecce objecta est ei transgressio traditionis seniorum. Sed qui super seniores intellexit, quid eis responderit, audiamus: «Quare,» inquit, «et vos transgredimini mandatum Dei propter traditionem vestram?» Deinde paulo post, ut non solum ipse qui est caput corporis, verum etiam corpus ipsum et membra ejus super senio
Abbreviated transcription (Latin):
uenit᷑. ii cix̃. Utinam dirigant᷑ uiȩ meȩ: ad
custodiendas iustificationes tuas. Tunc ñ cõ¬
fundat: dum infpicio in omña maudata tua.
Quod ibi quia dix̃ utinam uno uerbo signifi¬
cauit optantis: hoc isto loco aꝑtiorib uerbis
exp̃ssit orantis dicendo. fiat cor meũ ĩmacu¬
latum: ut nec in illa nec insta sententia quȩ
utraq una ẽ inueniat᷑ audatia de libero ar-¬
bitio contra gr̃am confidentis. Qđ aut̃ ait ibi
tunc ñ confundar: hoc ait hic. ut ñ confundar.
fiat gͦ oor ineum ĩmaculatũ: m̃brorũ. & corꝑis¬

Expanded text:
ntur viae meae ad custodiendas justificationes tuas: tunc non confundar, cum inspicio in omnia mandata tua.» Quod ibi, quia dixit, «Utinam,» uno verbo significavit optantis; hoc isto loco apertioribus verbis expressit orantis, dicendo, «Fiat cor meum immaculatum:» ut nec in illa, nec in ista sententia, quae utraque una est, inveniatur audacia de libero arbitrio contra gratiam confidentis. Quod autem ait ibi, «Tunc non confundar;» hoc ait hic, «Ut non confundar.» Fit ergo cor immaculatum membrorum et cor
Abbreviated transcription (Latin):
sibi petiuit intellectũ dari adõ corꝑi suo
qđ ẽ eccła: ad dĩ mandata discenda cum i¬
pso enuim uita corꝑis eiꝰ. hocẽ popłi eiꝰ abscond̃ita ẽ
indõ: & ipse in eodem corpore suo indigentiam pati¬
t᷑. & poscit qđ m̃bris suis ẽ necessarum. Manus
tuȩ inqͥt fecer̃ me &e plasinauer̃ mne: da mͥ intelle

Expanded text:
sibi, petivit intellectum dari a Deo corpori suo quod est Ecclesia, ad Dei mandata discenda. Cum ipso enim vita corporis ejus, hoc est populi ejus, abscondita est in Deo , et ipse in eodem corpore suo indigentiam patitur, et poscit quod membris suis est necessarium. «Manus tuae,» inquit, «fecerunt me, et plasmaverunt me; da mihi int
Abbreviated transcription (Latin):
particeps mortalitatis nr̃e: ut & nos partici¬
pes diuinitatis ipsius fieremꝰ. Nos uniꝰ parti¬
cipes ad uitain: ad mortẽ uͦ particeps ille mul¬
torum. Ipse ẽ enim ad quẽ conuertunt᷑ cĩ¬
tes dm̃: & qͥ cognoscunt dĩ testimonia. De
illo ꝑ ꝓpħas tanto ante p̃dicta in eiꝰ p̃sentiara.¬
ꝑ taracula paulo ante monstrata. Fiat in qͥt
sui sc̃i scilicet popłi sui: & ĩmaculatũ fieri cor
suum p̾cat᷑. hoc ẽ cor m̃brorum suorũ. in ui¬
stificationibꝰ dĩ ñ in uiribꝰ eorũ. Poposcit er̃ ħ:

Expanded text:
particeps mortalitatis nostrae, ut et nos participarticeps mortalitatis nostrae, ut et nos participes divinitatis ipsius fieremus; nos unius participes ad vitam, ad mortem vero particeps ille multorum. Ipse est enim ad quem convertuntur timentes Deum, et qui cognoscunt Dei testimonia, de illo per Prophetas tanto ante praedicta, in ejus praesentia per miracula paulo ante monstrata. 7. «vers.» sui, sancti scilicet populi sui, et jam immaculatum fieri cor suum precatur, hoc est cor membrorum suorum; in justificationibus Dei, non in viribus eorum: poposcit enim
Abbreviated transcription (Latin):
rima recordatione cautauerit. ñ tacens qd̾ p̃ce¬
pit. nec tam̃ uiuens ut p̃cipit arbitret᷑ se fe¬
cisse qđ legit. Quialex tua meditatio mea ẽ.
Et hinc se adepturum existimet. qđ uerb̃ suꝑi¬
oribꝰ ꝓpt̃ hoc meritum postulauit uͥ diccũẽ.
ueniant suꝑ me miserationes tuȩ ut uiuã.
hec meditatio: amantis ÷ cogitatio. Et tanccun
amantis ut caritas ñ frigescat huius meditatio¬
nis suȩ: qͣntalibet abundantia constipet᷑ iniqͥ
meditatio legis dĩ: uł potius mneditatio lex dĩ.
cognoscunt testim onia tua. Inñ nullis codici¬
b inuenuꝰ. & grecis &e latinis: conuertant᷑
mnͥ Qd tantundẽ ualere existimo: qͣntũ si dica¬
tͣ ad me. S quisẽ iste qui ħ dicit: Non enĩ
qͥsquã hominum hoc dicere audebit: aut
si dicat. audiendus ẽ. Ninurũ gͦ ille ẽ. qui eti¬
am suꝑiꝰ int̾posuit ꝓprietatẽ uocis suȩ dicens
particeps ogo sum om̃tũ tuñtiũ te: qͥa factus es

Expanded text:
rima recordatione cantaverit, non tacens quod praerima recordatione cantaverit, non tacens quod praecipit, nec tamen vivens ut praecipit, arbitretur se fecisse quod legit, «Quia lex tua meditatio mea est;» et hinc se adepturum existimet, quod verbis superioribus propter hoc meritum postulavit, ubi dictum est, «Veniant super me miserationes tuae, et vivam.» Haec meditatio amantis est cogitatio, et tantum amantis, ut charitas non frigescat hujus meditationis suae, quantalibet abundantia constipetur iniqumeditatio legis Dei, vel potius meditatio lex Dei. cognoscunt testimonia tua.» In nonnullis codicibus invenimus et graecis et latinis, «Convertantur mihi;» quod tantumdem valere existimo, quantum si dicatur, «ad me.» Sed quis est iste qui hoc dicit? Non enim quisquam hominum hoc dicere audebit, aut si dicat, audiendus est. Nimirum ergo ille est qui etiam superius interposuit proprietatem vocis suae, dicens: «Particeps ego sum omnium timentium te.» Quia factus est
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. yeniant mͥ miserationes tuȩ ut uiuam.
Tunc enim uere uiuam: qͦndo nichil potero tune¬
re ne mouar. Ipsa enim & sine ullo a dditam̃to
ar̃ utta. nec intelligit᷑ nisi ȩt̃na & beata. tanquã
sola dicenda sit uita. in euꝰ comparatione ista q̃
ducimꝰ. mors potiꝰ sit appellanda quam uita.
Quale illud ⁊ in euangłio. Diuis uenue ad uitã:
serua mandata. Nũqͥd addidit et̾nam uł beatã:
Item de resurretione carnis cum loqueret᷑: qui
b eue fecer̃ inquit in resurreccionem uitȩ. Neq
hic ait ȩt̃nȩ: seu beate. Sic & hio: ueniant in¬
qͥt mͥ miserationes tuȩ. et uiuam. Neq hic ait
in et̃num uiuam uł beate uiuam: quasi ali¬
ud ñ fit uiuere quam sine ullo fine. & sine ul¬
la miseria uiuere. S hoc quo merito: Quia
lex inqͥt tua maditatio mea ẽ. Hȩc ineditatio
ꝓpt̃ eam posset ad illam uitam quispiam ꝑue¬
nire. Hoc dicendum putaui. ne quisquã cum
totã legem miemonȩ mandauerit. eamq treb̃¬

Expanded text:
iserationes tuae, et vivam.» Tunc enim vere vivam, quando nihil potero timere, ne moriar. Ipsa enim et sine ullo additamento dicitur vita, nec intelligitur nisi aeterna et beata, tanquam sola dicenda sit vita, in cujus comparatione ista quam ducimus, mors potius sit appellanda quam vita: quale illud est in Evangelio, «Si vis venire ad vitam, serva mandata» . Numquid addidit, aeternam, vel, beatam? Item de resurrectione carnis cum loqueretur, «Qui bene fecerunt,» inquit, «in resurrectionem vitae» : neque hic ait, aeternae, seu, beatae. Sic et hic, «Veniant,» inquit, «mihi miserationes tuae, et vivam:» neque hic ait, in aeternum vivam, vel, beatae vivam; quasi aliud non sit vivere, quam sine ullo fine et sine ulla miseria vivere. Sed hoc quo merito? «Quia lex,» inquit, «tua meditatio mea est.» Haec meditatio propter eam posset ad illam vitam quispiam pervenire. Hoc dicendum putavi, ne quisquam, cum totam legem memoriae mandaverit, eamque creber
Abbreviated transcription (Latin):
di s̃ in seruitutem generantis aucille fuisse. ñ libere.
quȩ ẽ mat̾ nr̃a: cui mater sion dicet ħ. & homo fa¬
ctus ẽ in ea. & ipse fundauit eam altissimꝰ: Ipse ẽ
enim & aput patrem altissimꝰ: e ꝓpt̃ nos uusta
matre factꝰ humillimꝰ. Qm̃ qui ãs erat suꝑ eam: ho¬
mo factus ẽ in ea. Hoc itaq fundaũto dñe. funda¬
sti t̃ram &e ꝑmanet: qͥa untali fundañto constabi¬
lita. ñ incdinabitur in scłm scłiͣ in eis utiq ꝑma¬
nens. quib ẽ uitam daturꝰ et̾nam. Quos aut̃ ancil¬
la peꝑit. aduetꝰ testam̃tum ꝑtinentes. in cuiꝰ ta¬
m̃ figuris latebat nouum: nichil aliud sapiendo.
quã ꝑmissa t̃cena ñ ꝑmanenti eruus enim ñ ma¬
net in domo in ȩt̃num: filius aut̃ ñ manet in ȩ¬

Expanded text:
di sunt in servitutem generantis ancillae fuisse, non liberae, di sunt in servitutem generantis ancillae fuisse, non liberae, quae est mater nostra ; cui, «Mater Sion, dicet homo; et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus» ? Ipse est enim et apud Patrem altissimus, et propter nos in ista matre factus humillimus; quoniam qui Deus erat super eam, «homo factus est in ea.» Hoc itaque fundamento, Domine, «fundasti terram, et permanet:» quia in tali fundamento constabilita, non inclinabitur in saeculum saeculi ; in eis utique permanens quibus es vitam daturus aeternam. Quos autem ancilla peperit, ad vetus testamentum pertinentes, in cujus tamen figuris latebat novum, nihil aliud sapiendo quam promissa terrena, non permanent. Servus enim non manet in domo in aeternum, filius autem manet in ae
Abbreviated transcription (Latin):
głis tiuis custodientibꝰ ȩt̃nam sine desertione
net consequent̃ adt̾ram̃. U nus enuim uersusẽ
eoum octo: qͥ ad̃ istam litceram ꝑtinent.. in¬
guilis quippe litteris hebreis subdunt᷑ octoni:
donec ꝑsalmi huiꝰ ꝓlixitas t̾minet᷑. In genera¬
tione & generatione ueritas tua: fundasti
fidelis m̃tis aspiciens: inea inuenit generationes
quȩ incelo ñ s. & ait. In generationem & generatioñe
ueritas tua: siue om̃s generationes ista repetitione
significans. a quibꝰ ũquam defuit ueritas dĩ in scĩs
eiꝰ. modo paucioribꝰ. mͦ plurioribꝰ. ut se temporum ua¬
rietas habuit. uł habebit: siue duas quasdam ge¬
nerationes intelligi uolens: unam scilicet et pphas:
etiam istis generationibꝰ ueritas desit: uelut aperi¬
ens causam. fundasti inqͥt t̃rã & ꝑmanet. eosqui m
t̾ra sunt. t̃ram nncupans. Fundam̃tũ aut̃ aliud
neio potest ponere preter id̃ qđ positum ẽ. qͦd ÷ xͦ¬
iħc. Neq enim & illiꝰ generationis ad legem ꝓpħasq

Expanded text:
gelis tuis custodientibus aeternam sine desertione net consequenter ad terram. Unus enim versus est eorum octo qui ad istam litteram pertinent. Singulis quippe litteris hebraeis subduntur octoni, donec psalmi hujus prolixitas terminetur. «In generationem et generationem veritas tua; fundasti tis aspiciens, invenit in ea generationes quae in coelo non sunt, et ait, «In generationem et generationem veritas tua:» sive omnes generationes ista repetitione significans, a quibus nunquam defuit veritas Dei in sanctis ejus, modo paucioribus, modo pluribus, ut se temporum varietas habuit vel habebit; sive duas quasdam generationes intelligi volens, unam scilicet ad Legem eetiam istis generationibus veritas desit, velut aperiens causam; «Fundasti,» inquit, «terram et permanet:» eos qui in terra sunt, terram nuncupans. Fundamentum autem aliud nemo potest ponere praeter id quod positum est, quod . Neque enim et illius generationis ad Legem Prophetasque
Abbreviated transcription (Latin):
nemo se nr̃m dicat quasi maiorẽ ẽẽ: uobis
erimꝰ maiores. si fuerimꝰ humiliores. Quicũq
seruus. Ergo exoriri facit in montib fenum:
& hbam seruttuti hominũ. Paulus quidem apłs mani¬
bꝰ siuis uiuens. ipsum fęnum montiũ acciꝑe no¬
luit : noluit indigere: s tam̃ montes dabant fe¬
num. Non quia ille uoluit acciꝑe. ꝓptẽa montes
dare ñ deberent: aut steriles remanerent. Debet᷑
pliuue fructꝰ ⁊ debet᷑ seruo cibus: sic̃ dñs ait. man¬
ducate quȩ ab ipsis st̃. Et ne putarent aliquid de
casione aliquid loqui uob̃: maxime quia loqͥ¬
mur talia nos ñ querentes auob̃. & ideo libereꝰ
dicimꝰ. S & si quiereremꝰ: fructum nr̃m quere¬

Expanded text:
Nemo se nostrum dicat quasi majorem vobis esse. Nemo se nostrum dicat quasi majorem vobis esse. Erimus majores, si fuerimus humiliores: «Quicumque servus» . Ergo «exoriri facit in montibus fenum herbam servituti hominum.» Paulus quidem apostolus manibus suis vivens, ipsum fenum montium noluit accipere; voluit indigere: sed tamen montes dabant fenum. Num quia ille noluit accipere, propterea montes dare non deberent, ut steriles remanerent? Debetur pluviae fructus, debetur servo cibus, sicut Dominus ait: «Manducate quae ab ipsis sunt.» Et ne putarent aliquid de casione aliquid loqui vobis, maxime quia loquimur, talia nos non quaerentes a vobis, et ideo liberius dicimus: sed etsi quaereremus, fructum vestrum quaere
Abbreviated transcription (Latin):
adiuitibꝰ: quid sunt. nͥ fenum: Carnalia enmi
st̃: & ad tempus apparentia.S ñ ind̾e aliquid.
carnale conquirit᷑. De reb uilibꝰ qͥd emas: atten¬
de. Apł̃s enum ait: ostend̃ens fenum eẽ illud.
Si nos uob̃ sp̃italia seminauimꝰ: magnũ ẽ. si ur̃t
carnalia metemus. Et audi: quia carnalia fe¬
num st̃. Ominis caro fęnum: & om̃is claritas
hominis ut flos feni. Ergo tristis abscessit.
Et ait dñs. Quam difficile diues intrat in regnũ
cȩlorum. Hoc gͦ magnum: quia exhoriri facit
in montibꝰ fȩnũ. Et quomͦ exhoriri facit in mõ¬
difficilia sunt. dõ facilia sunt: Ergo ille exoriri
facit in montibꝰ fȩnum: cui omĩa facilia sunt.
Nam nichil eẽt sterilius ditrissimis montibꝰ plu¬
it ille qui facit. exoriri in montibꝰ fenũ: & ħbã
seruititti hominũ. Cui seruituti: Ipsum pau¬
seminauimꝰ: magnum ẽ si ur̃a carnalia me¬
tam᷑ : seruum se dix̃. Seriumꝰ enim uob̃ fr̃s.

Expanded text:
a divitibus, quid sunt, nisi fenum? Carnalia enim a divitibus, quid sunt, nisi fenum? Carnalia enim sunt, et ad tempus apparentia: sed non inde aliquid carnale conquiritur. De rebus vilibus quid emas attende. Apostolus enim ait, ostendens fenum esse illud, «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus» ? Et audi quia carnalia fenum sunt. «Omnis caro fenum; et omnis claritas hominis ut flos feni» . Ergo ille tristis abscessit; et ait Dominus: «Quam difficile dives intrat in regnum coelorum!» Hoc ergo magnum, quia «exoriri facit in montibus fenum.» Et quomodo «exoriri facit in mondifficilia» «sunt, Deo facilia sunt» . Ergo ille «exoriri facit in montibus fenum,» cui omnia facilia sunt. Nam nihil esset sterilius durissimis montibus. Pluit ille «qui facit exoriri in montibus fenum, et herbam servituti hominum.» Cui «servituti?» Ipsum Pauseminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus?» servum se dixit. Servimus enim vobis, fratres.
Abbreviated transcription (Latin):
tate preditos hoc loco: moutes accipe. Et ñ est
mirum: quia duo minuta mifit nescio quȩ
iudua in galtophilatuim: Terra attulit fęnũ:
t̃ra humilis. & mons attulit. Tacheus ille
maior publicanorum. hoc enim erat mirabi¬
sis. quia mons attulit fentim. Quanto eñ ȩlati
sunt homines: tanto auari sunt. Et qͣntto in hoc
scło maiores: tanto plus amant durtias. Unde
ille tristis abscessit: qui consilium uitȩ etnȩ pete¬
bat adño & appellauit eum magistrum bonũ
dicens. quid faciam ut uitã ęt̃nam habeam: Et
ille. Serua mandata. Que: Et dixit. Mlandato
legis. Hȩc omĩa feci auuentute mea. Unũ tͥ in¬
quit deest. Uis ẽẽ ꝑfectus: Hade uende omĩa
quȩ hs̃ & da pauꝑibꝰ: & habebis thesaurũ in cȩ¬
lum. & ueni sequere. me. Quia dixit dñs. ecce
mous es. accipe pluuiam: da fenum. Quid̃ enim
daturus esꝰ Nonne fenum: Et enim omĩa ista
quȩ eccłe ad necessitates seruientium dõ dantur

Expanded text:
tate praeditos, hoc loco montes accipe. Et non est tate praeditos, hoc loco montes accipe. Et non est mirum quia duo minuta misit nescio quae vidua in gazophylacium ; terra attulit fenum, terra humilis: et mons attulit. Zacchaeus ille major publicanorum ; hoc enim erat mirabilius, quia mons attulit fenum. Quanto enim elati sunt homines, tanto avari sunt; et quanto in hoc saeculo majores, tanto plus amant divitias suas. Unde ille tristis abscessit, qui consilium vitae aeternae petebat a Domino, et appellavit eum magistrum bonum dicens: «Quid faciam ut vitam aeternam habeam?» Et ille: «Serva mandata. Quae?» Et dixit mandata legis. «Haec omnia feci a juventute mea. Unum,» inquit, «tibi deest. Vis esse perfectus? Vade, vende omniaes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me.» Quid dixit Dominus? Ecce mons es, accipe pluviam, et da fenum. Quid enim daturus es? nonne fenum? Etenim ista omnia quae Ecclesiae ad necessitates servientium Deo dantur
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlum nubibꝰ. Expauisti. quia ñ uides cęlum.
Cõplueris. fructificabis: & serenum iudebis.
Cooꝑit celum nubibꝰ: qui ꝑat tre pluiuiam:
forte hoc fecit dñs ds̃ nr̃. Nisi etmm haberemus
occasionem obscuritatis scripturarum: ista uob̾
ẽ. ad quam gaudetis exprimi uob̃ ꝑ linguam
nra̾m ñ posset: nͥ ds̃ nubibꝰ figurarum cęlum
sempturarum cooꝑiret. Adhoc gͦ ille cooꝑit
cȩlum nubibꝰ: ut paret t̾rȩ pluiuam. Ad̃huc
obscura ẽẽ uoluit dicia ꝓpħarum: ut habe¬
rent postea serui dĩ. qđ intptando influerent
suꝑ aures &e corda hominum excipientientiũ
de nubib dĩ sagenam lȩticie sp̃italis. Qui co-¬
oꝑit celum nubibꝰ: qui parat t̾rȩ pluiuiam.
Qui exoriri facit tn montibꝰ fenum: & ħbam
seruituti hominum. Ecce fructꝰ pluriiȩ. Qui ex¬
oriri inqͥt facit in montibꝰ fenum. Nunquid ñ
ꝙ int̃ra humilis: S qđ magnum ẽ in montibꝰ:
Montes dic̃ excelsos scłi. aliqua magna digni¬

Expanded text:
 vides coelum; cum pluerit, fructificabis, et serenum videbis. «Cooperit coelum nubibus, qui parat terrae pluviam:» forte hoc fecit Dominus Deus noster. Nisi enim haberemus occasionem obscuritatis Scripturarum, ista vobispluvia est ad quam gaudetis. Exprimi vobis per linguam nostram non posset, nisi Deus nubibus figurarum coelum Scripturarum cooperiret. Ad hoc ergo ille cooperit coelum nubibus, ut paret terrae pluviam. Ad hoc obscura esse voluit dicta Prophetarum, ut haberent postea servi Dei quod interpretando influerent super aures et corda hominum, excipientium de nubibus Dei saginam laetitiae spiritualis. «Qui cooperit coelum nubibus, qui parat terrae pluviam.» 16. «Qui exoriri facit in montibus fenum, et herbam servituti hominum.» Ecce fructus pluviae. «Qui exoriri,» inquit, «facit in montibus fenum.» Numquid non et in terra humili? Sed quod magnum est, «in montibus.» Montes dicit excelsos saeculi: aliqua magna digni
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s fubiecti st̃ uob̃: s gaudete quia nomi¬
eructauit ineffabiliter: nescio qua dicere ñ
ualebat. & cogitabat quo quomͦ ualebat.
Magnus dñs nr̃ & magna untus eius: & intel¬
ligentiȩ eius ñ ẽ numerꝰ. Ile ipse qui numerat
multitudinem stellarum. numerari ñ potest.
digne uel cogitet qͥd dictum ẽ & intelligentiȩ
ciꝰ ñ ẽ numerus: Atq utinam infundat se
nob. & uͥ nos defecmꝰ: quia ipse potens ẽ. Ipse
illustret mentes ur̃as: ut sciatis quid sit in¬

Expanded text:
s subjecti sunt; sed gaudete quia nomieructavit ineffabiliter: nescio quid dicere non valebat; et cogitare quomodo valebat? «Magnus Dominus noster, et magna virtus ejus, et intelligentiae ejus non est numerus.» Ille ipse qui numerat multitudinem stellarum, numerari non potest:digne vel cogitet quod dictum est, «Et intelligentiae ejus non est numerus?» Atque utinam infundat se vobis, et ubi nos deficimus, quia ipse potens est, ipse illustret mentes vestras, ut sciatis quid sit, «In
Abbreviated transcription (Latin):
quasi fructum lucis illuis. Totum aut̃ hoc qͦt¬
quot ꝑ t̾ram carnis taugit᷑: t̃ra ẽ deo. Habemiꝰ
enim unde uideamꝰ: unde audiamꝰ unde odore¬
mꝰ. unde gustemꝰ. uude tangamꝰ. Caro ista ꝑ
quinq nuntios quosdã qͦs appellamꝰ: sensus ꝑ¬
cipit. ñ nͥ corꝑalia. Intelligibilia uͦ & sp̃italia:
mente capiunt᷑. Quia gͦ illi obscutitate scriptu¬
rarum irriser̃: quȩ ꝓpterea clause erant. ut pul¬
santes exercerent᷑. ñ ut paruulis uegarent᷑. humi¬
liati sunt usq ad t̾ram: ut cogitare ampliꝰ nõ
ꝑ carnem. Caro enim ista t̃ra ẽ: et de t̾ra facta ẽ.
Quicquid ꝑ oculos capis: ad t̾̃ram ꝑtinet. Quic¬
qͥd ꝑ aures. qͥcquid ꝑ olfactum. qͥcqͥd ꝑ gustum.
qͥcquid ꝑtactum pdt̾ram ꝑtinet: qͥa ꝑt̾ram ꝑcipi¬

Expanded text:
quasi fructum lucis illius. Totum autem hoc quasi fructum lucis illius. Totum autem hoc quod per terram carnis tangitur, terra est Deo. Habemus enim unde videamus, unde audiamus, unde odoremus, unde gustemus, unde tangamus. Caro ista per quinque nuntios quosdam, quos appellamus sensus, percipit nonnisi corporalia: intelligibilia vero et spiritualia mente capiuntur. Quia ergo illi obscuritatem Scripturarum irriserunt, quae propterea clausae erant, ut pulsantes exercerentur, non ut parvulis negarentur, humiliati sunt usque ad terram, ut cogitare amplius nonam quid dico? Per carnem. Caro enim ista terra est, et de terra facta est. Quidquid per oculos capis, ad terram pertinet; quidquid per aures, quidquid per olfactum, quidquid per gustum, quidquid per tactum, ad terram
Abbreviated transcription (Latin):
etudine uoluit intelligi. Peccatores gͦ hoc loco.
inintitesis. & eos qui mansueti ñ sunt: intelligi¬
mꝰ. Quare humiliat usq ad t̾ram: Rep̃henat̃
intelligibilia: t̾rena sensuri sunt. Hoc fac ho¬
minibꝰ: qui uoluer̃ irridere legem antequã
nossent. Non enuim fuer̃ mansueti. Intelligat
lsaritas ur̃a. Exticit quȩdam ꝑd̃itissuna secta
matuicheorum: acceptas scripturas &e lectas irri¬
sit: rep̃hendere uoluit qđ ñ intelligebat. Et
exagitando & rep̃hendo ñ intellecta: multos
illa queauit. S humiliati sunt qui hoc facere
uoluer usq ad t̾ram. Non sunt ꝑmissi intelli¬
gere celestia: terrena sapuerunt. Quicqͥd audis
in fabulis ipsorũ. non nisi blasphemia ẽ: & q̃¬
dam figm̃ta imagirũ corporaliũ. Quando¬
istius inusibilis cogitationẽ uenerunt.. ul¬
tra tre non potuerunt. Et tales campos lucis
fecer̃ in regno dĩ: qualem uidebant hunc solẽ

Expanded text:
etudine voluit intelligi. Peccatores ergo hoc loco etudine voluit intelligi. Peccatores ergo hoc loco immites, et eos qui mansueti non sunt, intelligimus. Quare humiliat usque ad terram? Reprehendunt intelligibilia, terrena sensuri sunt. 13. Hoc fecit hominibus qui voluerunt irridere Legem, antequam nossent; non enim fuerunt mansueti. Intelligat Charitas vestra. Exstitit quaedam perditissima secta Manichaeorum; acceptas Scripturas et lectas irrisit: reprehendere voluit quod non intelligebat, et exagitando et reprehendendo non intellecta, multos illaqueavit. Sed humiliati sunt, qui hoc facere voluerunt, usque ad terram. Non sunt permissi intelligere coelestia, terrena sapuerunt. Quidquid audis in fabulis ipsorum, nonnisi blasphemia est, et quaedam figmenta imaginum corporalium: quandoistius visibilis cogitationem venerunt, ultra ire non potuerunt; et tales campos lucis fecerunt in regno Dei, qualem videbant hunc solem,
Abbreviated transcription (Latin):
ut pulsanti aꝑiret. pulsando exerceberis: exercita¬
tus latior efficeris. Latior factus capies q̃d dona-¬
t᷑. gͦ noli indignari qͦd clausum ẽ. Mitis gͦ: mã¬
suetus esto. Noli recalcitrare & dicere: melius
diceret᷑ si sic diceret᷑. Quando enm potes tu sic
dic̾e̾. aut iudicare. quomͦ dici expeddiat. sic dictũ
ẽ quom̃ dici debuit. Non corrigat eger medicam̃ta¬
sua. Nouit ea medicus modificare: ei crede qui te
turat. Idõ quid sequitur: Suscipiens mansuetos
dñs. Noli gͥ resistere adu̾sus clausa dĩ. mansuetꝰ
esto: ut suscipiat te.Si aut̃ resistis: audi qđ sequit᷑
hunulians autem peccatores: usq ad t̾ram. Mlul̃ta
geneta sunt peccatorum: humiliaus aut̃ pecca¬
tores usq ad t̃rani. Quos peccatores : nͥ contrarios
mansuetis.: Ex eo quippe qđ ait. suscipiens man¬
suctos dũs. humilians aut̃ peccatores usq ad trã:
speciem qͣndam peccatorum ex p̃dicta mansu¬

Expanded text:
ut pulsanti aperiret . Pulsando exerceberis; exercitaut pulsanti aperiret . Pulsando exerceberis; exercitatus, latior efficieris; latior factus, copies quod donatur. Ergo noli indignari quod clausum est; mitis esto, mansuetus esto. Noli recalcitrare adversus obscura, et dicere: Melius diceretur, si sic diceretur. Quando enim potes tu sic dicere aut judicare, quomodo dici expediat? Sic dictum est, quomodo dici debuit. Non corrigat aeger medicamsua; novit ea medicus modificare: ei crede, qui te curat. Ideo quid sequitur? «Suscipiens mansuetos Dominus.» Noli ergo resistere adversus clausa Dei; mansuetus esto, ut suscipiat te. Si autem resistis, audi quod sequitur: «Humilians autem peccatores usque ad terram.» Multa genera sunt peccatorum: «Humilians autem peccatores usque ad terram;» quos peccatores, nisi contrarios mansuetis? Ex eo quippe quod ait, «Suscipiens mansuetos Dominus, humilians autem peccatores usque ad terram;» speciem quamdam peccatorum ex praedicta mansu
Abbreviated transcription (Latin):
pes unius simplicis multi: Non gͦ eͣrigatis: qđ an¬
te dici ñ posse Puto: quia uidetis: s redite ad reme¬
dia saluatoris. conterite cor. confringat᷑ animi
ꝑtinatia: accuset᷑ in nialo. renascat᷑ in bono. Di¬
riget ipse alligabit fracturam. consolidabit sa¬
nitatẽ. & ñ er̃ iam impossibilia nob̃. quȩ mͦ in¬
possibilia sunt. Bonum ẽ erim qui ut confite
as face̾ in difficultate intelligendi: ostend̃it łͥ
cum cõsequent̃ dicit. Suscipiens mansuetos dñs.
Uerbi gr̃a. ñ itelligis. parum iuntelligis. ñ seque¬
ris. honora scripturam dĩ. honora u̾bũ dĩ. etiam
ñ aꝑtum. differ pietatem diligentia. Noli ꝓternus
cẽ accusare: aut obscuritatẽ. aut quasi ꝑu̾sitatẽ
scripture. ł uersum hic: nichil ẽ. Obscurũ autem
aliqͥd ẽ: ñ ut tͥ negetur. s ut exerceat accepturũ.
Ergo qͣndo obscurum ẽ: medicus illud facit ut
pulses. Uoluit ut exerceris inpulsando: uoluit

Expanded text:
pes unius simplicis multi? Non ergo exigatis quod appes unius simplicis multi? Non ergo exigatis quod apte dici non posse, puto quia videtis: sed redite ad remedium Salvatoris; conterite cor, confringatur animi cia, accusetur in malo, renascatur in bono. Diriget ipse, alligabit fracturam, consolidabit sanitatem; et non erunt jam impossibilia nobis, quae modo impossibilia sunt. Bonum est enim ut confiteaas facere in difficultate intelligendi, ostendit tibi, cum consequenter dicit: «Suscipiens mansuetos Dominus.» Verbi gratia, non intelligis, parum intelligis, non consequeris: honora Scripturam Dei, honora verbum Dei, etiam non apertum; differ pietate intelligentiam. Noli protervus esse accusare aut obscuritatem, aut quasi perversitatem Scripturae. Perversum hic nihil est; obscurum autem aliquid est, non ut tibi negetur, sed ut exerceat accepturum. Ergo quando obscurum est, medicus illud fecit, ut pulses: voluit, ut exercereris in pulsando; voluit,
Abbreviated transcription (Latin):
que edificat᷑ ut cuiitas: cuiꝰ participatio eius
in id̾ipsum. Inipsum quidait. nͥ qđ nuitari
ñ potest: Cetera quȩ creata sunt: alit̃ & alit̃
potest. Idipsum gͦ ille ẽ: qm dicũ ẽs ei. muitab̾
ea & mutab̾untur. tu autem idem es. R anni tui ñ
deficient. Igitur si ipse idem ipse. & mutari ex nul¬
la parte P otest participando eius diuinitatẽ. erimꝰ
& nos immnortales in uitam ȩtnam. Et hoc nob̃
pignus datum ẽ de filio dĩ. qđ iam dixi sc̃itati
urȩ: ut antequam efficeremur participes iminor¬
talitatis ipsius: fieret ipse prius particeps morta¬
litatis nr̃ȩ. Sic̃ aut̃ ille mortalis ñ de sua substan¬
tia s de nr̃a: sic nos immortales. non de ur̃a sub¬
stantia. s de ipsuis. Participes gͦ erimꝰ. Nemo dubi¬
tet: scriptura hoc dixit. Et cuĩ rei erimꝰ partici¬
pes. quasi partes sint aput dm̃. aut ꝑ partes di¬
uidat᷑ ds̃: Quis gͦ explicat. quomͦ sint partici¬

Expanded text:
quae aedificatur ut civitas, cujus participatio ejus quae aedificatur ut civitas, cujus participatio ejus in idipsum» . «In idipsum» quid ait, nisi quod mutari non potest? Caetera quae sunt creata, aliter et aliter se. Idipsum ergo ille est, quoniam dictum est ei: «Mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient» . Igitur si ipse idem ipse est, et mutari ex nulla parte potest; participando ejus divinitatem erimus et nos immortales in vitam aeternam. Et hoc nobis pignus datum est de Filio Dei, quod jam dixi Sanctitati vestrae, ut antequam efficeremur participes immortalitatis ipsius, fieret ipse prius particeps mortalitatis nostrae. Sicut autem ille mortalis, non de sua substantia, sed de nostra: sic nos immortales, non de nostra substantia, sed de ipsius. Participes ergo erimus: nemo dubitet, Scriptura hoc dixit. Et cujus rei participes erimus, quasi partes sint apud Deum, aut per partes dividatur Deus? Quis ergo explicat quomodo sint partici
Abbreviated transcription (Latin):
capilli capitis nr̃i numerati st̃: &e harena nu¬
merata ẽ. Quicquid gͦ finitũ mundus iste cõ¬
plectit᷑. etiam si homini: cͤam dõ. Parum dico
dõ: angłis numeratum ẽ. Intelligentie illitis:
ñ ẽ numerꝰ. Excedit om̃s numerarios: intel¬
ligentiȩ eiꝰ. Numerari a nob ñ potest: ipsũ nume¬
rũ quis numerat: Numero numerant᷑. quȩ c̃¬
q numerant᷑. Siꝰ qͥd numerat᷑ numero numerat᷑:
numeri ñ podest ẽẽ numerꝰ. Numeri nume¬
rus: nullo pacto potest. Quid̃ gͦ aput dm̃: Iñ
numero & ponde disposiusti. Aut qͥs ipsam
m̃suram. & ipsum numerũ. & ipsũ pondus.
li ds̃ om̃ia disposuit. aut numerare pot̃. aut
metiri. aut appende: Ergo intelligentiȩ eiꝰ ñ
ẽ numerꝰ. Contiͤscant humanȩ uoces: requies¬
cant humane cogitationes. Añ in comp̃hensibi¬
lia ñ se dendant quasi comphensuri: s tanꝗͣ
participaturi. Participes e erimꝰ: ñ boc qͦd
capimꝰ erimꝰ. nec totũ capiemꝰ. s participes erimꝰ.¬

Expanded text:
capitis nostri numerati sunt, et arena numerata est. Quidquid ergo infinitum mundus iste complectitur, etiamsi homini, non tamen Deo: parum dico, Deo; Angelis numeratum est. «Intelligentiae ejus non est numerus.» Excedit omnes numerarios intelligentia ejus, numerari a nobis non potest. Ipsum numerum quis numerat? Numero numerantur quaecumque numerantur. Si quidquid numeratur, numero numeratur; numeri non potest esse numerus, numerari numerus nullo pacto potest. Quid ergo est apud Deum, unde numero, et pondere disposuisti» ? Aut quis ipsam mensuram, et ipsum numerum, et ipsum pondus, ubi Deus omnia disposuit, aut numerare potest, aut metiri, aut appendere? Ergo, «Intelligentiae ejus non est numerus.» Conticescant humanae voces, requiescant humanae cogitationes: ad incomprehensibilia non se extendant quasi comprehensuri, sed tanquam participaturi; participes enim erimus. Non hoc quod capimus erimus, nec totum capiem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ habitare in tabuacłis peccatorum. Et enim
si alicui bono pio confitenti infirmitatẽ suã. pullo
corui uiuocanti dm̃. contingit forte in eccła. carere
honore temꝑali. ñ id extra eccłam. Non sibi facit
extra eccłam tabnacłm:. in qͦ ñ bene sentiat ds̃.
D quid dicit: Elegi abici in domo dĩ: magis
ꝗͣ habitare in tab̃nacłis peccatorũ. Nec in tabna

Expanded text:
quam habitare in tabernaculis peccatorum» . Etenim quam habitare in tabernaculis peccatorum» . Etenim si alicui bono, pio, confitenti infirmitatem suam, pullo corvi invocanti Deum, contingit forte in Ecclesia carere honore temporali; non it extra Ecclesiam, non sibi facit extra Ecclesiam tabernaculum, in quo non bene sentiat Deus: sed quid dicit? «Elegi abjici in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum. Nec in tab
Abbreviated transcription (Latin):
hominis accõmodat᷑: ut altior incedat. Et reuera
ẽ in eo cerux: indicatis qͣndam suꝑbiam. Non
se extollant homines in suis dignitatibꝰ: ñ se
sublimes putant honoribꝰ. Caueant: ne ȩquo
indomito p̃cipitent᷑. Uide enim quid dictũ ẽ
in alio psalmo. hii in cuitib & hii inȩquis:
nos autem in nomine dñi dĩ nr̃i magnificabimur.
Hoc ẽ illi in honorib temꝑalibꝰ: nos in nomine dñi
dĩ nt̃i magnificabuͣ. ꝓꝑterea illis quid accidit.
Uidete quid sequit᷑ illis. Obligati sunt pedes et cȩci¬
der̃: nos uͦ surreximꝰ & erecti sumꝰ. Non in potenta¬
tu equi uoluntatẽ habebunt: nec in tabnacłis
iuri bene sentient. In tab̃nacłis inquit uiri.
Est enun tabnacłm dũi: ipsa scã eccła toto orbe
diffusa. Heretici diuidentes se ab eccłe tab̃nacłis:
sibi tabnacła posuer̃. Non in ipsis tab̃naculis:
uiri bene sentiet ds̃: s pullum coruorũ attende
dicentem. Elegi abici i domo dĩ mer: magis

Expanded text:
hominis accommodatus, ut altior incedat. Et revera est in eo cervix, indicans quamdam superbiam. Non se extollant homines in suis dignitatibus, non se sublimes putent honoribus; caveant ne equo indomito praecipitentur. Vide enim quid dictum est in alio psalmo: «Hi in curribus, et hi in equis; nos autem in nomine Domini Dei nostri magnificabimur.» Hoc est, illi in honoribus temporalibus, nos in nomine Domini Dei nostri magnificabimur. Propterea illis quid accidit? Videte quid sequitur: «Illis obligati sunt pedes, et ceciderunt; nos vero surreximus, et erecti sumaculis viri bene sentiet. In tabernaculis,» inquit, «viri.» Est enim tabernaculum Domini, ipsa sancta Ecclesia toto orbe diffusa. Haeretici dividentes se ab Ecclesiae tabernaculis, sibi tabernacula posuerunt: non in ipsis tabernaculis viri bene sentiet Deus. Sed pullum corvorum attende dicentem: «Elegi abjici in domo Domini, magis
Abbreviated transcription (Latin):
rum: ñ intrabitis in regnũ celorũ. Et ille suꝑ
quẽ debet abundare iusticia tua: decimas dat.
Tu aut̃ nec millesmam das. Quomͣ suꝑabis:
cui ñ ȩquaris: Qui cooꝑit celum nubibꝰ. qui
parat terre pluuiam. qͥ ex oriri facit in mõ¬
ista: dic̃ grages dĩ. Don fraudat ds̃ gregẽ suuĩ
esca sua: ꝑ homines quorum seruituti ħbã facit
xoriri. Unde dic̃ apłs. Qui pascit gregem . & de lacte
gregis ñ ꝑcipit: Qui dat peccoribꝰ escam ipsorũ:
& pullis corriorum qui inuoiant cũ. boc forte pu¬
tabimꝰ: quia corui inuocant dm̃: ut det eis ȩs-¬
cam. Ne hoc cogitetis: mrationalem animã tuuo¬
sola rationalis. In figura accipite diccũ Ne pute¬
tis sic̃ impii quidam dicunt reuolui animas hu¬
manas ad peccora. ad canes. adporcos. ad coruos:
hoc a cordib ur̃is exdudite. & a fide ur̃a. Ani¬
ma humana facta ẽ ad imaginem dĩ: ñ dabit
imaginẽ suam cani & porco. Quid ÷ gͦ & pullis

Expanded text:
rum, non intrabitis in regnum coelorum» . Et ille super rum, non intrabitis in regnum coelorum» . Et ille super quem debet abundare justitia tua, decimas dat; tu autem nec millesimam das. Quomodo superabis eum cui non aequaris? «Qui cooperit coelum nubibus, qui parat terrae pluviam; qui exoriri facit in monista dicit, greges Dei. Non fraudat Deus gregem suum esca sua per homines, quorum servituti herbam facit exoriri. Unde dicit Apostolus: «Quis pascit gregem, et de lacte gregis non percipit» ? «Qui dat pecoribus escam ipsorum, et pullis corvorum qui invocant eum.» Hoc forte putabimus, quia corvi Deum invocant, ut det illis escam? Ne hoc cogitetis, irrationalem animam invosola rationalis. In figura accipite dictum, ne putetis, sicut impii quidam dicunt, revolvi animas humanas ad pecora, ad canes, ad porcos, ad corvos. Hoc a cordibus vestris excludite, et a fide vestra. Anima humana facta est ad imaginem Dei ; non dabit imaginem suam cani et porco. Quid est ergo, «Et pullis