comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
digesta ẽ : nichul oportoe monachum diffiunure. ne p̃uari¬
cator inueniatur. aut ꝑtinax. Q ubi illud ꝓsalmiste
post ponimus eloquiũ. uraui. & statui eustodire nidicia
uusticie tue: Quid est em̃ aluid iurare. & statuere.
os ñ deprincipalib mandatis. rescindenda.¬
sine quib ñ potest nr̃a salus om̃ino subastere. iste aeeer¬
nimus: sed dehis quȩ sine piculo status nrio uill. edareate
possumus ut tenere. ut puta de intemiser regore. seiuuile
douum sue olei ꝑpetua abstnentia. deprogessi cellule¬
penitus cohibendo. delec tionis. scu meditationis incessabili
iugitate: quȩ sine iactura ꝓcessionis. acaꝓpositi nr̃i. Exceraeri
cum libuerit possunt. & cum necesse fuerit. Irep̃heusibilĩ
p̃termtiti. Cȩterum suꝑ obseruantia illoꝵ principalau. man¬
datoꝵ constantissime diffiniendũ ẽ. ac ꝓhis etiam mors. s
necesse fuent. ñ uitanda. ꝓqͥb immobilit̾ ẽ. dicendũ. iuraui
&e statui. Qđ fieri deb& ꝓ custodia caritatis. ꝙꝓqua spernenda

Expanded text:
 nihil oportet monachum definire, ne aut praevaricator inveniatur aut pertinax. Et ubi illud Psalmistae postponimus eloquium, Juravi et statui custodire judicia justitiae tuae ? Quid est enim aliud jurare et statuere, n de principalibus mandatis, sine quibus non potest nostra salus omnino subsistere, ista decernimus, sed de his quae sine periculo status nostri uel relaxare possumus uel tenere: ut puta de inremisso rigore ieiunii, de uini siue olei perpetua abstinentia, de progressu cellulpenitus cohibendo, de lectionis seu meditationis incessabili iugitate, quae sine iactura professionis ac propositi nostri et exerceri cum libuerit possunt et cum necesse fuerit inreprehensibiliter praetermitti. ceterum super obseruantia lllorum principalium mandatorum constantissime definiendum est ac pro his etiam mors, si necesse fuerit, non uitanda, pro quibus inmobiliter est dicendum: iuraui et statui. quod fieri debet pro custodia caritatis, pro qua spernenda
Abbreviated transcription (Latin):
cõminationẽ ex necessitate ꝓpositam. clem̃ti miseratione
mollire. Quod ne specialit̃ niniitis crederet᷑ dñs p̃stitisẜe
etiã generalit᷑ erga om̃s. eadẽ se facturũ. ꝑ hieremiã pet¬

Expanded text:
comminationem ex necessitate propositam, clementi miseratione comminationem ex necessitate propositam, clementi miseratione mollire. Quod ne solis specialiter Ninivitis crederetur Dominus praestitisse, etiam generaliter erga omnes eadem se esse facturum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ dauid seruum meum. Quid euidentuis hoc testimonio.
quo miscdĩȩ acpietatis intuttu. mauult dñs suum cassare
sermonẽ. & ad p̃stitutȩ mortis terminos. quindecun annos
uitam p̾cantis ex tendere : qua ꝑ immobilitatẽ decreti sui
in exorabilis in ueniri : Similiter etiam loquitur aduiniuita
censura iusticia. Ad huc triduũ. & niniue subuitet᷑. Maxq
penitentia eoꝵ. ieuinĩ isq mollitus : tam minax & abrupta
subuersionẽ ciuitatis. ad hoc eis dñm asserat conminatum
em̃dari. aliqua etiam districtiora quã facturi sunt. si opus
fuerit. conminentur. Sin uͦ dicerit. dm̃ seueram illã senten¬
tiam suã. penitentie eoꝵ consideratione reuocasse. sođm
illud qđ ꝑ iezechielẽ ait. si dicero impio. morte morieris.
& egerit penitentiã apeocato suo. feceritq uidiciũ & uis
ticiam uita uiu& & ñ morietur : his docemur exemplis. ñ
debere nos obstinate in nr̃is diffinitionib ꝑ durare. sed

Expanded text:
pter Dauid serum meum. quid euidentius hoc testimonio, quo misericordiae ac pietatis intuitu mauult dominus suam cassare sermonem et a praestituto mortis termino quindecim annis uitam precantis extendere quam per inmobilitatem decreti sui inexorabilis inueniri ? similiter etiam loquitur ad Nineuitas censura diuina: adhuc triduum et Nineue subuertetur, moxque paenitentia eorum ieiuniisque mollitur tam minax et abrupta subuersionem ciuitatis ad hoc eis dominum adserat conminatum, ui indigent emendari aliqua etiam districtiora quam facturi sunt, si opus fuerit, conminentur. sin nero dixerit deum seueram illam sententiam suam paenitentiae eorum consideratione reuocasse secundum illud quod per Ezechielem ait: si dixero inpio: morte morieris: et egerit paenitentiam a peccato suotitiam, vita vivet, et non morietur ; quibus docemur exemplis, non debere nos obstinate in nostris definitionibus perdurare, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ siẽ quidã inquiens ur̃oꝵ poetarũ dix̃: ipsius enim
& genus sumus. Cum itaq suis eos quȩ refugere
ñ possent testimoniis. fuissei aggressus: ita de falsis uera con¬
firmans. subdidit dicens. Genus ergo cũ siuus. di. ñ debenius
estimare. auro aut argento. aut lapidib sciłlture. artis. ot
ñ esca coruithĩos potans. ininfirinitate & timore & tremore
multo. apud eos fuisse se dicit Om̃ia omib factus est: ut¬

Expanded text:
Et sicut quidam, inquiens, vestrorum poetarum dixerunt: Ipsius enim Et sicut quidam, inquiens, vestrorum poetarum dixerunt: Ipsius enim et genus sumus . Cum itaque suis eos, quae refutare non possent, testimoniis fuisset aggressus, ita de falsis vera confirmans subdidit, dicens: Genus ergo cum simus Dei, non debemus aestimare auro vel argento aut lapidibus sculpturae artis et non esca Corinthios potans, in infirmitate et timore et tremore multo apud eos fuisse se dicit . Omnia autem
Abbreviated transcription (Latin):
illam paulisꝑ districtionem sententie suȩ calcans. qua dixerat
ego enĩ perlegẽ legi mortuus sum. ut dõ uiuam : caput ra¬
dere. purificari scđm legem. atq intemplo moysateo ritu
uota offerre. cõpellitur. Queris etiam ubi. ꝓsalute eorum.
qui legem dñi pęnitus ignorabant. tamꝗͣ si & ipse sine
lege esset. effec tus sit. Lege in atheniensi urbe. ubi gentiliũ
uigebat impietas: quo usus sit p̾dicationis exordio. Prȩte¬
riens inquit. uidi simulachra ut̃a: & arã in qua erat scripti
ignoto dõ. Cumq de eoꝵ suꝑstitione. sermonẽ fuissoe orditꝰ.
tamꝙͣ si & ipse absq lege ess&e. sub occasione ꝓfani illius
tituli. fidem xp̃i intulit dicens. Qd ergo ignorantes
uos colitis : hoc ego annuntio uobis. Q post pauca. uelut
siduune legis ẽẽt penitus ignarus: gentilis poetȩ ũsum
potius quã moysi. aut xp̃i maluitꝰ pferre sententiã.

Expanded text:
illam paulisper districtionem sententiae suae calcans, qua dixerat, illam paulisper districtionem sententiae suae calcans, qua dixerat, Ego enim per legem legi mortuus sum, ut Deo vivam , caput radere, purificari secundum legem, atque in templo Mosaico ritu vota offerre compellitur. Quaeris etiam ubi pro salute eorum qui legem Domini penitus iglege esset effectus sit ? lege, in Atheniensi urbe, ubi gentilium uigebat inpietas, quo usus sit praedicationis exordio: praeteriens, inquit, uidi simulacra uestra et aram in qua scriptum erat: ignoto deo. cumque de eorum superstitione fuisset ordtanquam et ipse sine lege esset, sub occasione profani illius tituli fidem Christi intulit, dicens: Quod ignorantes vos colitis, hoc ego annuntio vobis. Et post pauca, velut si divinae legis penitus esset ignarus, gentilis poetae versum potius quam Moysi aut Christi maluit proferre sententiam:
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ circumeisione. imaginẽ quodãmͦ uidaioȩ suꝑsticionis
assumpsit. Ꝙ rursus. ubi factus ⁊ eis qui sublege erant. taquã
sublege esser: Nempe ibi ubi iacob om̃sq seniores ȩcdẽ for¬
midantes ne ineum illa irrueret. iudeoꝵ credentiũ. immo
xp̃ianoꝵ uidai zantiũ multitudo. quȩ ita fidẽ xp̃i susceperat.
ut ad huc ritus cerimoniarum legalium teneret: discrimini eiꝰ
hoc consilio. ac ꝑsuasione succurrerunt dicentes. Nides frater
quot milia sunt inuideis qui crediderunt : & bi om̃s emula¬
tores legis sunt: audierunt aut̃e dete. quia discessionẽ doceã
amoyse. eoꝵ qui ꝑgentes sunt uideoꝵ: dicens ñ debere eos cir¬
cuncidere filios suos. & infra. Hoc ergo facies. qđ ł dicemu
Sunt nobis uiri quattuor. uotum habentes suꝑse : his assumptiꝰ.
sc̃ifica te cum illis. & impende te in illis. ut radant capita. et
& ipse custodiens legem. Q ita ꝓilloꝵ qui sublege erant salute

Expanded text:
tamen circumcisione imaginem quodammodo Iudaicae superstitionis adsumpsit. et rursus ubi factus est eis qui sub lege erant tamquam sub lege esset? nempe ibi, ubi Iacobus omnesqmidantes ne in eum illa irrueret Judaeorum credentium, immo Christianorum judaizantium, multitudo, quae ita fidem Christi receperat ut adhuc ritu caeremoniarum legalium teneretur, discrimini ejus hoc consilio ac persuasione succurrerunt, dicentes: Vides, frater, quot millia sint in Judaeis qui crediderunt, et hi omnes aemulatores legis sunt. Audierunt autem de te quia discessionem doceas a Moyse eorum qui per gentes sunt Judaeorum, dicens non debere eos circumcidere filios suos . Et infra: Hoc ergo fac quod tibi dicimus. Sunt nobis viri quatuor votum habentes super se. His assumptis, sanctifica te cum illis, et impende in illis ut radant capita, et et ipse custodiens legem . Et ita pro illorum qui sub lege erant salute,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ꝑueniens. deposuerit ea. quȩ erant paruuli: nũ qd ua¬
rietatem incurrusse m̃datũ & ñ potus ꝑfectionis plenitu¬
dinem. consecutus esse credendus ẽ: Si rudim̃ta ueteris tes
summam quauglicos ineanisferimtur: nec tam̃ exhoc. immutatio aut
uiustas pͣteritȩ sanc tionis. interuenisse credenda ẽ: sed ad¬
pmpletio &s cumulus sublimioꝵ & oxlestiũ p̃ceptoꝵ nec saci
ꝑ mulgsionis illius estimanda ÷. abolitio. sed ascensus. nec
uarietas.ses ꝓfec tus. Unde & dñs nr. Nolite inqͥt estiunare
qd̃ ueni solueres legẽ aut ꝓphetas: ñ ueni soluere. sed ad implere.

Expanded text:
Christi perveniens , deposuerit ea quae erant parvuli, numquid vaChristi perveniens , deposuerit ea quae erant parvuli, numquid varietatem incurrisse mendacii, et non potius perfectionis plenitudins evangelicae transferuntur, nec tamen ex hoc immutatio aut diversitas praeteritae sanctionis intervenisse credenda est, sed adimpletio et cumulus sublimiorum et coelestium praeceptorum; nec sacrae promulgationis illius aestimanda est abolitio, sed ascensus; nec varietas, sed profectus. Unde et Dominus noster, Nolite, inquit, aestimare quod veni solvere legem aut
Abbreviated transcription (Latin):
agimus: ut dõ cor mundũ ex̾ibere possimꝰ. cuiꝰ consuminatio.
si in his locis facilior uidicat᷑ : nichil uobis oberit. extortę in¬
mutatio pactionis dũ mͦ principalis illius ꝑfectio puritatis.
ꝓqua sponsio ura ꝓcesserat. sodđm dñi uoluntatẽ maturi ad¬
quiratur. Non enim ex hac immutatione. ullũ potest iudicari
m̃datium : sed inconsulte disfinitionis. prudens salutarisq corrꝙp¬
tio. Q ut etiã defisicis. qd nodũ ꝓpositȩ questionis absoluat.
aliqͥd inferamus: natura ipsa in nobis. oꝑa sua deconsilio diuirȩ
maiestatis immutat. Nam abinfantia inpueritiã. depuericia
inuuentam. deuiuenta insenectutis ulteriora transferumͦ: atq
tatus a primordioꝵ tenerrinis institutis. cum ꝑ diu̾sas ꝓuectꝰ
etates. ad robustiorẽ de una quaq ꝓfecerit. atq ex inde ad cant¬
tiem sensuum. ac uirũ ꝑfectũ. & m̃suram ȩxatis plenitudinis

Expanded text:
agimus, ut Deo cor mundum exhibere possimus; cujus consummatio agimus, ut Deo cor mundum exhibere possimus; cujus consummatio si in his locis facilior judicatur, nihil vobis oberit extortae mutatio pactionis, dummodo principalis illius perfectio puritatis, pro qua sponsio vestra processerat, secundum Domini voluntatem maturius acquiratur. Non enim ex hac immutatione ullum potest judicari mendacium, sed inconsultae definitionis prudens salutarisque correctio. Et ut etiam de physicis, quod nodum propositae quaestionis absolvat, aliquid inferamus, natura ipsa in nobis opera sua de consilio divinae majestatis immutat. Nam ab infantia in pueritiam, de pueritia in juventutem, de juventute in senectutis ulteriora transferimur; atqutatus a primordiorum tenerrimis institutis, cum per diversas provectus aetates ad robustiorem de unaquaque profecerit, atque exinde ad canitiem sensuum ac virum perfectum et mensuram aetatis plenitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
db credistis. ullo eã posse oradmne cop̃hendi. q ne. ssle uenpicide
pleurote indicio. ad sublunitatẽ eius concendi nͣpose respictã
Non ergo pͥuidicat. qͥoqͥa dicrepans abilra dusposit i ous
uisuen fuerit accidie: si moddo mula principalas. aldes
ꝓposti quusitas. sub sequiatur. Neq em̃i opitieis cuꝰ qua deset¬
to s. demotatio seriam̃ti aut segnitior anquit Maibris
uos copenciosioris. ac aisectionis electio. Ita igt̃ & inhas
parte. em̃datio dispositionis imꝓuidẽ: ñ sp̃ualis uoti est iudicanda
transgressio. Quicqͥd enͣi pcaritate dĩ. & pietatis amore ꝑ ficitur.
quȩ ꝓmissionem hab&e uitȩ. quȩ ñc ẽ. & futurȩ. tam & si duris
aiq adu̾sis uideatur principĩis inchoare. non solũ nulla rep̃ber¬
sione : sed etiã laude dignissimũ ÷. E idcirco nichil pͣuidicat.
refragatio sponsionis incaute: si quolib& genere scopos tantũ.
id est ꝓposita. pietatis destinatio teneatur. Omĩa nãq obhoc

Expanded text:
dum credidistis illo eam posse ordine comprehendi, quo nunc, superveniente pleniore judicio, ad sublimitatem ejus conscendi non posse respicitis. Non ergo praejudicat quidquid discrepans ab illa dispositione visum fuerit accidisse, si modo nulla principalis illius propositi diversitas subsequatur. Neque enim opificii cujusquam desertio est demutatio ferramenti, aut segnitiem arguit viatoris viae compendiosioris ac directioris electio. Ita igitur et in hac parte emendatio dispositionis improvidae non spiritalis voti est judicanda transgressio. Quidquid enim pro charitate Dei et pietatis amore perficitur, quae promissionem habet vitae quae nunc est et futurae , tametsi duris atque adversis videatur principiis inchoari, non solum nulla reprehensione, sed etiam laude dignissimum est. Et idcirco nihil praejudicat refragatio sponsionis incautae, si quolibet genere scopus tantum, id est, proposita pietatis destinatio teneatur. Omnia namque ob hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mͦ iniquus infrẽm patriarcha pͣdictus. sed etiã circuuentor
inpatrem & sacrilegus extitisser: si habens aliam uiam qua adbe¬
nedictionis illius grãm ꝑuenir&. hanc quȩ fr̃i damnosa essoc a
natia. expetere maluiss&. Uidens igitur apud diũ. nͣ ꝓcessũ
opis: sed destinationẽ intis in quiri. His itaq p̃structis. ut ad
ꝓpositã questionẽ. obqu̾a uniũsa hȩc p̾misa sunt reuertauiur.
respondeas mͥ pͥmitus uelim. cuiꝰ rei causa. uos illius sponsionis
Mima ut diximus extitit causa. qua nostros mestificare
seniores ac p̃ceptis eoꝵ obsistere uerebamur. Seda: qua si qͥd
ꝑfectum atq magnisicum. uł ussu uł audit. ꝑoepissennus
a uobis. cũ reu̾si adcȩnobium fuissemus. exercere nos posse¬
icut p̃fati sumus: destinatio m̃tis. uł temurerat. honisaiem

Expanded text:
non modo iniquus in fratrem patriarcha praedictus, sed etiam circumuentor non modo iniquus in fratrem patriarcha praedictus, sed etiam circumuentor in patrem et sacrilegus extitisset, si habens aliam uiam qua ad benedictionis illius gratiam perueniret hanc quae fratri damnosa esset ac noxia expetere maluisset. uidetis igitur apud deum non processum operis, sed destinationem mentis inquiri. his itaque praestructis ut ad propositam quaestionem ob quam haec uniuersa praemissa sunt reuertamur, respondeatis mihi primitus uelim, cuius rei causa uos illius sponsionis ima ut diximus extitit causa, qua nostros maestificare seniores ac praeceptis eorum obsistere uerebamur, secunda, qua, si quid perfectum atque magnificum uel uisu uel auditu percepissemus a uobis, cum reuersi adicut
Abbreviated transcription (Latin):
dictionis hereditate ditatus ÷. Nec inmerito : qr & iste bene¬
dic tiorẽ primogenito destinatã. ñ expͣsentis lucri auaritia.
sed exfide sc̃ificationis ꝑpetuȩ. concupiuit. & ille ñ humanȩ
salutis obtentu. sed filargiriȩ crimine. morti tradidit. omiui
redẽptorẽ. A idcuco utriq eoꝵ fructꝰ oꝑationis suȩ sođm
destinationẽ m̃tis. ac ꝓpositum uoluntatis asscriptus ẽ: quia
nec ille fraudem. nec iste salutẽ statuit oꝑari. Illud enͣi pro
retributione mercedis iustȩ. unicuiq recõpensat᷑. qd̾ principa¬
liter m̃te conceperit. ñ qd̾ ex inde. uł bene uł male contra
uotũ oꝑantis emerserit. ldõq iustissimus uidex. excusabilẽ
ummo laudabisẽ. talis iñdatũ censuit p̃sumptorẽ: q sine
co adbenedic tionẽ primitiuoꝵ ñ poterat ꝑuenire. Nec debuit
incrim̃ uocari. qđ desiderio benedictionis exortũ est. Alioquin

Expanded text:
dictionis haereditate ditatus est . Nec immerito, quia et iste benedictionis haereditate ditatus est . Nec immerito, quia et iste benedictionem primogenito destinatam non ex praesentis lucri avaritia, sed ex fide sanctificationis perpetuae concupivit; et ille non humanae salutis obtentu, sed philargyriae crimine morti tradidit omnium Redemptorem. Et idcirco utrique eorum fructus operationis suae, secundum destinationem mentis ac propositum uoluntatis adscriptus est, qua nec ille fraudem nec iste salutem statuit operari. illud enim pro retributione mercedis iuste unicuique repensatur quod principaliter mente conceperit, non quod exinde uel bene uel male contra uotum operantis emerserit. ideoque iustissimus iudex excusabilem, immo laudabilem talis mendacii censuit praesumptorem, quia sine eo ad benedictionem primitiuorum non poterat peruenire, nec debuit in crimen uocari quod desiderio benedictionis exortum est. alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
posito. ñ illã quȩ subsecuta ẽ. utilitatẽ. sed qͥddã contrariũ uolui
oꝑari: nec huic nocuit rep̃hensibilit᷑ inchoasse. qͥ ñ ꝓcontentu
dĩ. nec delinquendi ꝓposito. sed necessarii. & sc̃ĩ fuis intuitu.
uituperabilis initii sustinuit nefessitatẽ. Q ut hȩc sc̃arum¬
malignis auctorib ñ ꝑfuerint nec bonis mala gesta nocu
qu̾a dñicȩ passionis salutare remediũ: Q tam̃ ñ solum non
ꝓfuit: uerũ etiam intantum illi obfuit traditori. cuiꝰ ministe¬
fructus illi. est opis recopensandus: sed sođm id qd̃ facere uoluit.
uł qdđ effecturũ ẽẽ se credidit. & rursum qͥd crininosius dolo atq
m̃datio. etiam in extianeum nedicerim ingermanũ. patr̃e ue
cõmisso: Ꝙ tam̃ ñ solum nullã ꝓhis damnationẽ. aut rep̾hen¬
sionẽ. iacob patriarcha contrarit: uerũ etiam ꝑpetua bene

Expanded text:
posito, non illam quae subsecuta est utilitatem, sed quiddam contrarium voluit posito, non illam quae subsecuta est utilitatem, sed quiddam contrarium voluit operari; nec huic nocuit reprehensibiliter inchoasse, qui non pro contemptu Dei, nec delinquendi proposito, sed necessarii et sancti finis intuitu, vituperabilis initii sustinuit necessitatem. CAPUT XII. Qumalignis auctoribus non profuerint, nec bonis mala gesta nocuequam Dominicae passionis salutare remedium? Et tamen non solum non profuit, verum etiam in tantum illi obfuit traditori cujus ministefructus illi est sui operis repensandus, sed secundum id quod facere voluit, vel quod effecturum se esse credidit. Et rursus, quid criminosius dolo atque mendacio, etiam in extraneum, ne dixerim in germanum patremve commisso? Et tamen non solum nullam pro his damnationem aut reprehensionem Jacob patriarch
Abbreviated transcription (Latin):
remus edificari ur̃i iugitate consortii. Sieni cenobium
nr̃m fuerimus reũsi. non solum nos abhoc tã sublimi
ꝓposito relapsuros. s etiam ꝓmediocritate conũsationis
illius. multis certũ est dispendiis quatiendos. Uerũ. illud
nos euanglicum mandatum. uehem̃ter absterra. Sit
sermo ũr. est est. non. non. Qd̃ autẽ his habundantius ẽ:
amalo. ÷. Credimus eñĩ transmigrationẽ tanti pͣcepti.
nulla cõpensari posse iusticia: nec inextremis recte oedere.
qd̾ malo initio semel fuerit inchoatum. Responsio quod
opantis est intuenda: nec statim quis. quid egerit. sed quo
uoto egerit inquirendũ. ita ut ñ mullos: ꝓhusᷤ fac tis. de qͥb
postea orta sunt bona repiamus fuisse dannatos: & econtrario
quosdam. ꝑ rep̾hensibiles actus. ad summã ꝑuenisse iusticiam.
o nec illi utilis rerum exitus ꝓfuit. qui pessimo ingressus pro¬

Expanded text:
remus aedificari uestri iugitate consortii. si enim ad coenobium remus aedificari uestri iugitate consortii. si enim ad coenobium nostrum fuerimus reuersi, non solum nos ab hoc tam sublimi proposito relapsuros, sed etiam pro mediocritate conuersationis illius multis certum est dispendiis quatiendos. uerum illud nos euangelicum mandatum uehementer absterret: sit sermo uester est est, non non: quod autem his abundan tius est, a malo est. credimusnulla posse compensari justitia, nec in extremis recte cedere, quod malo initio semel fuerit inchoatum. CAPUT XI. Responsio, quodoperantis est intuenda, nec statim quis quid egerit, sed quo voto egerit inquirendum, ita ut nonnullos pro his factis de quibus postea orta sunt reperiamus fuisse damnatos, et econtrario quosdam per reprehensibiles actus ad summam pervenisse justitiam. Et nec illi utilis rerum exitus profuit, qui pessimo regressus pro
Abbreviated transcription (Latin):
astitit interemptor : uanoq timore ꝑuiriĩ. dampnationi. seme¬
ipsum. atq suppliciis ꝑpetus mortis inmersit. Primũ et¬
enim: optima statuere. Qd̃ & si aliter cesserit: sequens est.
in melius ea quȩ sunt statuta mutare. ordinationibq nr̃is
iam iacentib ut ita dixerim. manum. dextramq porrigere:
ubi principia consiliĩ ñ approbant᷑. Prudentia ẽ. ut utilia
addita ꝓuisione reparentur. Si claudicat ad prima statuta
aspositio: adhibeat᷑ ad sođa. correctio. In om̃ib ergo rebus
considerandus est finis: & scd̾m cum. ꝓpositi nr̃i dirigendꝰ est
cur sus. Qũẽ si suꝑueniente salubriori consilio. addeteriorẽ
partẽ uergere uiderimus: rectus ÷. incongrua constitutione
submota admelior̃e transire sententiam. qua statutis per¬
tinaciter inherendo. peccatis grauiorib obligari¬
nr̃m qd̾ a nobis ꝓsp̃ualis cõmodi utilitate susceptũẽ: opta¬

Expanded text:
exstitit interemptor, vanoque timore perjurii, damnationi semeexstitit interemptor, vanoque timore perjurii, damnationi semetipsum atque suppliciis perpetuae mortis immersit . Primum etenim est optima statuere: quod et si aliter cesserit, sequens est in melius ea quae sunt statuta mutare, ordinationibusque nostris jam jacentibus, ut ita dixerim, manum dexteramque porrigere. Ubi principia consilii non approbantur, prudentia est, ut utili addita provisione reparentur. Si claudicat ad prima statuta dispositio, adhibeatur ad secunda correctio. In omnibus ergo rebus considerandus est finis, et secundum eum propositi nostri dirigendus est cursus; quem si, superveniente salubriore consilio, ad deteriorem partem vergere viderimus, rectius est, incongrua constitsubmota ad meliorem transire sententiam quam statutis! pertinaciter inhaerendo peccatis grauioribus obligariquod a nobis pro spiritalis conmodi utilitate susceptum est, opta
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i apłi petri. & uidȩ traditoris exempla testantur. Ille eñi
quia discessit abinconsultȩ diffinitionis sententia. qua dire¬
rat. ñ mͥ lauabis pedes inȩternũ: unmortale xp̃i. om̃iumq
nis sui obstinatione mansissor. Hic uͦ ꝑtinatiã suȩ retinens
sponsionis. ꝑ petua morte dampnat᷑: qua fuiss&e ꝓculdubio
liberatus. si diffinitionis suȩ maluisso destitutor. potius
qu̾ã pertinax inueniri. Qđd̃ in illis quoꝙ duob aliĩs qui in
euangłio adoperationẽ uinee destinantur. euidentissime
ꝑ docemur: quoꝵ unus patris obstitit imꝑio. alius prona
responsione consentit. Sed nec illi ꝓfuit. huimilis obsequen¬
daq responsio. qi. p̃ceptum patris. ope detrec tauit implete
nec illi obfuit. restagatio uissionis. eoqd̃ statuti sermoniꝰ
obstinatione mutata. scopon patris. opis exsecutione com¬
pleuit : & id qd̾ rep̃hensibiliter statuerat. difficitione. cor¬
fidẽ inconsulte retinens saciam̃ti. cruentissimus p̾cursoris dñi

Expanded text:
stoli Petri et Judae traditoris exempla testantur. Ille enim quia discessit ab inconsultae definitionis sententia qua dixerat, Non mihi lavabis pedes in aeternum , immortale Christi omniumque nis sui obstinatione mansisset. Hic vero pertinaciam suae retinens sponsionis, perpetua morte damnatur, qua fuisset proculdubio liberatus, si definitionis suae maluisset destitutor potius quam pertinax inveniri. Quod in illis quoque duobus filiis qui in Evangelio ad operationem vineae destinantur, evidentissime perdocemur, quorum unus patris restitit imperio, alius prona responsione consensit . Sed nec illi profuit humilis obsequendaque responsio, quia praeceptum patris opere detrectavit implere, nec illi obfuit refragatio jussionis, eo quod statui sermonis obstinatione mutata, scopon patris, operis exsecutione complevit; et id quod reprehensibiliter statuerat, definitione corfidem inconsulte retinens sacramenti, cruentissimus Praecursoris Domini
Abbreviated transcription (Latin):
recordationem. ii Quidmͥ ad hoc
ufum sit. uii Int̾rogatio abbatis io.¬
seph. nr̃aq responsio. unde anxiaras
e mersissa. U E xpositio abbatis ger¬
mani. cur. uł in egẏpto resiðe mallemꝰ.
uł. retͣherem᷑ ad syriam. ui nt̃roga¬
tio abbatis ioseph. an in egrpto maior.
ꝓfectus quã in sẏriam conferetur.¬
UII Responsio de differentia institutionũ ueri

Expanded text:
datione. Quid mihi ad hoc uisum sit. Interrogatio abbatis Ioseph nostraque responsio, unde anxietas emersisset. Expositio abbatis Germani, cur uel in Aegypto residere mallemus uel retraheremur ad Syriam. Interrogatio abbatis Ioseph, an in Aegypto maior profectus nobis quam in Syria conferretar. Responsio de differentia institutionum utr
Abbreviated transcription (Latin):
boni ꝓuentus malignis auctoribꝰ nõ
profuerint. nec bonis mala gesta
q̃ causa nob̃ ex egerit. uł sacram̃tum.
senis. qd̾ sins cul pa actionis orgo
remitter᷑. dũ ii bom studii capiat᷑ essto¬
tus
nterrogatio an absq peccato sit qd̃ infirmis nr̃a conscientia occasionẽ
ingerit mentiendi. xui¬
esponsio qđ ñ ꝓpt infirmoꝵ. scandalum scripturarũ ueritas sit imitanda.
Id̾ uenerabilit̾ utiliter mendatia sc̃i tamquam elleboro usifunt. X UII¬
ibiectio qd̾ illi tantũ impune mendatio usisunt qui sublege uererunt.xuiii¬
esponsio co qđ licentia menditu quę inueteri qͥdẽ indulta ẽ. testimomio xuiiii
probabuliter uemabiliter amiltis fuerit usurpata. x¬
Autile & ueniabile plerũq m̃datiũ mor ia ueritatẽ etiã apłi eẽ censuerunt
In introgantib occultã continentiã sine m̃datio oporteat propalari. xxi¬

Expanded text:
boni proventus malignis auctoribus non profuerint, nec bonis mala gesta quae causa nobis exegerit sacramentum. senis, quod sine culpa actionis ordo mutetur, dummodo boni studii capiatur effectus. Interrogatio, an absque peccato sit quod infirmis nostra scientia occasionem ingerit mentiendi. Responsio, quod non propter infirmorum scandalum scripturarum ueritas sit mutanda. Quod utiliter mendacio sancti tamquam elleboro usi sint. Obiectio, eo quod illi tantum inpune mendacio usi sint qui sub lege uixerunt. Responsio, eo quod licentia mendacii, quae ne in ueteri quidem indulta est testamento, probabiliter a multis fuerit usurpata. Quod utile plerumque mendacium et noxiam ueritatem etiam apostoli esse censuerint. An interrogantib
Abbreviated transcription (Latin):
mantium coattant. eumq purificari scđm obseruantiã
legis. caput radere. uota offerre cõpellunt: p̃sens illud
dispendium. qd ex hac hy poeriss gignebatur. nichil ẽẽ
reputantes. sed contemplantes pocius luera. que eratu
ex illius duitina p̾dicatione parienda. Non eni tantuma
aplo paulo lucrũ. ex hac enis fuissee aistric tio ne oolatũ
quantũ celeri eius exitio. uniũsis gentib. detrimentum
Quod sine dubio umiu̾sȩ tunc euenisse ecele: nuss ellum
hec utilis ac salubris hypochrisis. p̃dicationi ȩuangłie
reseruassor. Tunc eñi necessario ac uenerabiliter quis ad̃¬
quiescit mendatiĩ decrim̃to: quando maiuis ut auaimꝰ
imine. deueritatis confessione aispendium. & utiludi
que nobis deueritate confertur: copensare illa que gene¬
ranta sunt ciampna ñpualor. Qa tẽperantũ. etu alius
ũbis. idem beatus apso. ubiq se semꝑ tenuise testatui.

Expanded text:
rmantium cohortantur eumque purificari secundum obseruantiam rmantium cohortantur eumque purificari secundum obseruantiam legis, caput radere, uota offerre conpellunt, praesens illud dispendium quod ex hac hypocrisi gignebatur nihili reputantes, sed contemplantes potius lucra quae erant ei illius diutina praedicatione parienda. non enim tantum apostolo Panlo lucrum ex hac eius fuerat districtione conlatum, quantum celeri eius exitio uniuersis gentibus detrimentum. quod sine dubio uniuersae tunc euenisset ecclesiae, nisi illum haec utilis ac salubris hypocrisis praedicationi euangelicae reseruasset. tunc enim necessario ac ueniabiliter adquiescitur mendacii detrimento, quando maius ut diximus inminet de ueritatis confessione dispendium et utilitas quae nobis de ueritate confertur conpensare illa quae generanda sunt damna non praeualet. quod temperamentum etiam aliis uerbis idem beatus apostolus ubique se semper tenuisse testatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt querunus. & id qđ nobis utile est. ꝑtinaciter uolumꝰ
retentare: etiam in huiusmodi necessitatib loqui nos ne¬
cesse e ueritatem. & reos fieri mortis alienȩ. Si uͦ ea quȩ
aliis salutaria sunt. nr̃is utilitatib p̃ponentes. aplico satis¬
fecerunus imꝑio: sine dubio subeunda nobis ẽ necessitas
m̃tiendi & idcirco nec integra caritatis uscera possidere.
terunus. nisi his quȩ districtioni nr̃ȩ. ꝑfectioniq conueni¬
unt. paululũ relaxatis. condescendere utilitatib aliorum.
pno maluerimus affectu & ita cum apło infirmis effici¬
amur infirmi. ut luerari possimus infirmos etiã apłi ẽe cei¬
Quod utile ⁊i ueniabile plerũq m̃datiũ noxiã ueritati¬
uibus eruditus exemplis. beatus qͦq apłs lacob. om̃sq
ilus eccłe primitiuȩ p̃cipui. principẽ apłoꝵ paulum
adsimulationis figm̃ta descendere. ꝓ imbecillitate infu¬

Expanded text:
sunt quaerimus et id quod nobis utile est pertinaciter uolumus sunt quaerimus et id quod nobis utile est pertinaciter uolumus retentare, etiam in huiusmodi necessitatibus loqui nos necesse est ueritatem et reos fieri mortis alienae: si uero ea quae aliis salutaria sunt nostris utilitatibus praeponentes apostolico satisfecerimus imperio, sine dubio subeunda eat nobis necessitas mentiendi. et idciroo nec integra caritatis uiscera possidere aerere poterimus, nisi his quae districtioni nostrae perfectionique conveniunt, paululum relaxatis, condescendere utilitatibus aliorum prono maluerimus affectu, et ita cum Apostolo infirmis efficiamur infirmi, ut lucrari possimus infirmos . CAPUT XX. Quod veniabile plerumque mendacium et noxiam veritatuibus eruditus exemplis beatus quoque apostolus Iacobus omnesque illius ecclesiae primitiuae praecipui principes apostolum Paulum ad simulationis figmenta descendere pro inbecillitate infi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ nuti. dissipatũ ẽ consilium achitophel: ut inducer&
dñs suꝑ absalon. malũ: Nec eñi rep̾hendi poterat. i
Q̾ recto pposito acpio uiditio ꝓ ustis partib gerebat.
acꝓ illius cuius pietas dõ placebat. salute atq uic toria
religiosa fuerat simulatione conceptum. Quid etiã
de illius feminȩ ꝓnuntiabimus facto. quȩ suscipienꝰ
illos. qui ad regẽ dauid. ap̃dicto chusi fuerant desti
nati. abscondit inputeo: & expandens uelam̃ supei
os eius. cũ tipsanas se torrere simulass&. transierunt inqͥt
gustata paululum aqua atq hoc figm̃to. ab insequentiũ
manib liberauit: Qua ꝓpt̾ respondete queso mͥ. qͥd
latitantes oodere ꝑempturis: Ꝙ ubi illud aplĩ nemo
qđ suum ÷ querat. sed qͦd alterius. & caritas ñ querit quȩ
sua sunt. sed quȩ alioꝵ. ac de ipso. ñ quero inquit qđ mͥ
utile est. sed qđ multis. ut salui fiant: Si enim ea quȩ nr̃a

Expanded text:
autem nutu dissipatum est consilium Achautem nutu dissipatum est consilium AchDominus super Absalon malum ? Nec enim reprehendi poterat id quod recto proposito ac pio judicio pro justis partibus gerebatur, ac pro illius cujus pietas Deo placebat salute atque victoria religiosa fuerat simulatione conceptum. Quid etiam de illius feminae pronuntiabimus facto, quae suscipiens illos, qui ad regem David a praedicto Chusi fuerant dnati abscondit in puteo et expandens uelamen super os eius, cum ptisanas se torrere simulasset, transierunt, inquit, gustata paululum aqua, atque hoc eos figmento ab insequentium manibus liberauit? quapropter respondete quaeso mihi, quid latitantes prodere perempturis? et ubi illud apostoli: nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius, et: caritas non quaerit quae sua sunt, sed ea quae aliorum, ac de se ipso: non quaero, inquit, quod mihi utile est sed quod multis, ut salui fiant ? si enim ea quae nostra
Abbreviated transcription (Latin):
Et idcirco dispensationes has. quas uł obuoluntatem dĩ. uł
obp̃figurationẽ sp̃ualium sacram̃toꝵ. uł ob quoru̾dã salutẽ
scõs uiros in ueteri testam̃to leguus ex secutos: intantũ
nos quoq cũ necessitas oo artauerit. ñ possumus abdicare.
ut ne ipsos quidẽ apłos. ubi consideratio alicuius utilitatiᷤ
exłgerit: abeis declinasse cernamus. Quȩ paulisꝑ interĩ
differentes. digestis primitus quȩ adhuc deucteri testam̃to.
ꝓferre disponimus: post hȩc congruentuis infersmus
ut facilius apbetur. uiros scõs & iustos. tam in nouo quã
in ueteri testam̃to in his economiis sibi ꝑ om̃ia concordasse.
Quid enim de illa chusi ad absalon ꝓsalute regis dauid.
pia simulatione dicimus. quȩ cũ tota fallentis. & cirtũ¬
uenientis ꝓmat᷑ affectu. & utilitatẽ consulentis inpugne.
scripiure diuinȩ testimonio cõꝓbatur. ita dicentis. dñi

Expanded text:
Et idcirco dispensationes has quas vel ob voluntatem Dei, vel Et idcirco dispensationes has quas vel ob voluntatem Dei, vel ob praefigurationem spiritalium sacramentorum uel ob quorundam salutem sanctos uiros in ueteri testamento legimus exsecutos, in tantum nos quoque, cum necessitas coartauerit, non possumus abdicare, ut ne ipsos quidem apostolos, ubi consideratio alicuius utilitatis exegit, ab eis declinasse cernamus. quae paulisper interim differentes digestis primitus quae adhuc de ueteri testamento proferre disponimus post haec congruentius inferemus, ut facilius adprobetur uiros iustos et sanctos tam in nouo quam in ueteri testamento in his oeconomiis sibi per omnia concordasse. quid enim de illa Chusi ad Absalom pro salute regis Dauid pia simulatione dicemus, quae cum tota fallentis et circnmaenientis promatur affectu et utilitatem consulentis inpugnet, scripturae diuinae testimonio conprobatur ita dicentis: domini
Abbreviated transcription (Latin):
narent. ac suaue olentes continentie fructus in ȩcđa gui¬
nerentur. Mendatia uͦ. etiã tunc fuisse dampnata: tociꝰ
ueteris instrum̃ti textus. euident̃ ostendit dicens. Perdes
om̃s qui loquuntur m̃datiũ. & iterum. Suauis ÷ homini
panis m̃datũ. & postea replebitur os eiuis calculo. A̾ ipse
legis lator. Mendatiũ inquit fugies. Sed tunc demum
sd uemabiliter diximus usurpatum: cũ ei necessitas alioͣ
seu dispensatio salutaris. ad iuncta ẽ. ob quia ñ debuert¬
condempnari. quale est illud. qđ cõmemorastis de dauid rege :
cũ fugiens insectationẽ saulis in iustã. ad ab uinelech sacerdotẽ.
ñpposito cuiusqu̾a lucri. nec studio ledendi quẽpiam sed ut
tantũmodo semet ipsum. ab impussima eius insectatione
saluarot. m̃dacib utitur ũbis. quippe qui manus suas. inimi
regis sanguine : & qͥdem adõ totiens sibi traditi. contaminari

Expanded text:
narent ac suaveolentes continentiae fructus in Ecclesia gignarent ac suaveolentes continentiae fructus in Ecclesia gignerentur. Mendacia vero etiam tunc fuisse damnata, totius veteris Instrumenti textus evidenter ostendit, dicens: Perdes omnes qui loquuntur mendacium . Et iterum: Suavis est homini panis mendacii, et postea replebitur os ejus calculo . Et ipse legislator, Mendacium, inquit, fugies . Sed tunc demum id veniabiliter diximus usurpatum cum ei necessitas aliqua seu dispensatio salutaris adjuncta est, ob quam non debuercondemnari; quale est illud quod commemorastis de David rege , cum fugiens insectationem Saulis injustam ad Achimelech sacerdotem, non proposito cujusquam lucri, nec studio laedendi quempiam, sed ut tantummodo semetipsum ab impiissima ejus insectatione salvaret, mendacibus utitur verbis, quippe qui manus suas inimici regis sanguine et quidem a Deo sibi toties traditi, contaminare
Abbreviated transcription (Latin):
crilegio hoꝵ quicqu̾a ñpossit admitu. quẽ admodũ nec m̃¬
datium uillũ qͦlib&e pio colore contectum. ñ dicã ꝓbabiliter
sed nec ueniabiliter. a quoquã credimus usurpari. dicente dño
sit sermo u̾r. est. est. non. non. qd̃ autẽ his habundantius est.
Iteri quidẽ indulta ẽ testam̃to ꝓbabilit̾ ac ueniabilis¬
xorum quidẽ concubinarũq multarũ. antiqua illa
libeitas: ustante iã tẽpoꝵ fine. & multiplicationis humanȩ
generatione. ex pleta. ñ inmerito. uelut minus iã necessaria
ꝑ euangłicam ꝑ fec tionẽ debuit amputari. Namq usq ad
aduentũ xp̃i. oportuit benedictionẽ primordialis illius
uigere sententiȩ. qua dic tũ . crescite & multiplicanuni.
& replete terrã. Ꝙ ideirco iustissimũ fuit. ut ex illa radice
fecunditatis bumanȩ. quȩ insinagoga. ꝓ dispensatione
tẽpis. utiliter uiguit. angłioe uirginitatis flosculi germi¬

Expanded text:
crilegio horum quidquam non possit admitti. Quemadmodum nec mecrilegio horum quidquam non possit admitti. Quemadmodum nec mendacium ullum, quamlibet pio colore contectum, non dicam probabiliter, sed nec veniabiliter a quoquam credimus usurpari, dicente Domino: Sit sermo vester, est est, non non; quod autem his abundantius est, teri quidem indulta est Testamento, veniabiliorum quidem concubinarumque multarum antiqua illa libertas instante iam temporum fine et multiplicatione humanae generationis expleta non inmerito uelut minus iam necessaria per euangelicam perfectionem debuit amputari nam usque ad aduentum Christi oportuit benedictionem primordialis illius uigere sententiae qua dictum est: crescite et multiplicamini, et replete terram. et idcirco iustissimum fecunditatis humanae, quae in synagoga pro dispensatione temporis utiliter viguit, angelicae virginitatis flosculi germi
Abbreviated transcription (Latin):
cerdoti. atq dicenti. quare tu solus & nullus est tecum
ita respondit rexx inquit p̃cepit mͥ sermonẽ. & docit. nemo
sciat rẽ ꝓpt᷑ quã missus es. nã & pueros condioci inillũ &
in illum locum. & iterum. si habes inquit hic ad manum
bastam aut gladiũ. qr gladiũ meum. & arma mea. non
tuli mͥ mecũ. sermo eniꝰ regis urgebat. uł illud. cũpduei
ad achis rege geth. insanũ se. furiosumq simulauit
ac mutauit ossuum corã eis. & collabebatur inmanus
eoꝵ. a inpingebat in hostium porte. deluebantꝙ salius
euis inbarbam : cũ etiã sc̃i uiri. uroꝵ concubinarumq
gregib licito fruerentur nec ullum eis imputaretur exbac
parte peccatum. insuꝑ etiam in imicoꝵ sanguinẽ ꝓpria manu
frequent᷑ effunderent: idq ñ solum ñrep̾hensibile uerũ etiã
laudabile crederetur: Quȩ ita nͣc ȩuangłio choruscante. ui¬
demus om̃imodis interdicta: ut sine ingenti crimine. ac sa¬

Expanded text:
cerdoti atque dicenti: Quare tu solus, et nullus est tecum? cerdoti atque dicenti: Quare tu solus, et nullus est tecum? ita respondit: Rex, inquit, praecepit mihi sermonem, et dixit: Nemo sciat rem propter quam missus es: nam et pueris condixi in illum, et in illum locum . Et iterum: Si habes hic ad manum hastam aut gladium, quia gladium meum et arma mea non tuli mecum ; sermo enim regis urgebat. Vel illud: Cum perductus ad Achis regem Geth, insanum se furiosumque simulavit, ac mutavit os suum coram eis, et collabebatur in manus eorum et impingebat in ostium portae, defluebantque salivae ejus in barbam: cum etiam uxorum concubinarumque gregibus licito fruerentur, nec ullum eis imputaretur ex hac parte peccatum; insuper etiam inimicorum sanguinem propria manu frequenter effunderent, idque non solum non reprehensibile, verum etiam laudabile crederetur. Quae ita nunc, Evangelio coruscante, videmus omnimodis interdicta, ut sine ingenti crimine ac sa
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum ꝑpetuȩ mortis incurrere. Ad que finẽ. etiã iacob
patriarcba respitiens: hispidã frat᷑ni corpis speciem. ob uo¬
lutione pellium. simulare ñ timuit. & instiganti ad hoc
m̃datiũ matri. laudabilit̃ adqͥeuit. Uidebat enĩ sibi. ex
hoc. maiora lucra benedictionis atq iusticie. qu̾ã desim¬
plicitatis obseruantia. conferenda. Non eni dubitabat. men¬
datĩ huius maculam. mundatione pat̾nȩ benedictionis.
ptinus abluendã : & uelut nubiculã quandã. flatu sp̃s scĩ
uelociter absumendam. atq uberiora sibi. ꝑhanc asfeclantiã
simulationẽ: quã ꝑ illã ingenitã ueritatẽ. meritoꝵ. p̃mia
inueteri testam̃to. licentus usurpatas: ac ñ numquam Germanꝰ.¬
uiros scõs. ueniabilit̾ suisse m̃ititos. cũ niulta maiora eis.
ꝓtempoꝵ rudim̃tis. licuisse uideamus. Cur enĩ uurũ sit.
qd̾ beatus dauid fugiens saułe ꝑcontanti ab imelee sa¬

Expanded text:
peccatum perpetuae mortis incurrere. Ad quem finem etiam Jacob peccatum perpetuae mortis incurrere. Ad quem finem etiam Jacob patriarcha respiciens, hispidam fraterni corporis speciem obvolutione pellium simulare non timuit, et instiganti ad hoc mendacium matri laudabiliter acquievit. Videbat enim ex hoc majora sibi lucra benedictionis atque justitiae quam per simplicitatis observantiam conferenda; non enim dubitabat mendacii hujus maculam inundatione paternae benedictionis protinus abluendam, et velut nubeculam quamdam flatu Spiritus sancti velociter absumendam, atque uberiora sibi per hanc affectaticiam simulationem quam per illam ingenitam veritatem, meritorum praemia i Testamento, licentius usurpatas, ac nonnumquam viros sanctos veniabiliter fuisse mentitos, cum multo majora eis pro temporum rudimentis licuisse videamus. Cur enim mirum sit, quod beatus David fugiens Saulem, percontanti Achimelech sa
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ integra & inꝑturbata corꝑis sanitate sumatur: statun ad p̃¬
ocupanda uitalia uis ꝑnitiosa ꝑtendit. Qd̃ deraab iericontina
& de iacob patriarcha euident᷑ ostensum ẽ: equib nec illa mortẽ¬
alias quã hoc remedio. potuisser euadere. nec iste adbenedic¬
tionẽ primogenitoꝵ ꝑuenire. Non enim ds̃ ũboꝵ tantum.
ac tuu̾q nr̃oꝵ discussor ẽ. & uidex: sed etiã. ꝓpositi aodestina¬
tionis inspector÷. Qui siqͥd causa salutis ȩternȩ ac diuinȩ
contemplationis intuitu. abuno qͦq uł factũ uiderit uel
ꝓmissum: tam & si hominib durum. atq iniquũ ẽẽ uidetur.
ille tam̃ intimã cordis inspitiens pietatem: ñ ũboꝵ sonũ sed
uotu diuidicat uoluntatis. quia finis oꝑis. & affec tus conside¬
randus est ꝑpetrantis. quo potuerunt quidã. ut suꝑͣ dic tum ẽ.
etiam ꝑmendatium iustificari. & alii ꝑueritatis assertionem.

Expanded text:
uero integra et inperturbata corporis sanitate sumatur, statim ad pruero integra et inperturbata corporis sanitate sumatur, statim ad praeoccupanda uitalia uis perniciosa pertendit. quod de Raab Hierichuntina et de Iacob patriarcha euidenter ostensum est, e quibalias quam hoc remedio potuisset evadere, nec iste ad benedictionem primogeniti pervenire. Non enim Deus verborum tantum actuumque nostrorum discussor et judex, sed etiam propositi ac destinationis inspector est. Qui si aliquid causa salutis aeternae ac divinae contemplationis intuitu ab unoquoque vel factum viderit vel promissum, tametsi hominibus durum atque iniquum esse videatur, ille tamen intimam cordis inspiciens pietatem, non verborum sonum, sed votum dijudicat voluntatis, quia finis operis et affectus considerandus est perpetrantis, quo potuerunt quidam, ut supra dictum est, etiam per mendacium justificari, et alii per veritatis assertionem
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura cõmemorat. ꝓtali m̃datio. qͦ exploratores maluit
occultare. quã ꝓdere: admisceri popłi dĩ. ȩterna benedictione¬
ꝓmeruit. Quȩ si ueritatem loqui. aut saluti cuiuĩ. consulere
& inpatriarcharum adnumerata cathalogo. ꝑsuccessionẽ ꝓlis.
edere meruiss& om̃iũ saluatorẽ. Deniq dalila. quȩ utilitati
ciuium consulens. Exploratã ꝓdidit ueritatẽ: ꝑpetue ꝑditioniᷤᷤ
uicissitudinẽ consecuta. solam criminis sui cunctis memoriam
dereliquit. Quando ergo graue aliqd̃ immin& deueritatis
confessionẽ discrim̃ : tunc m̃datioꝵ sunt recipienda ꝑfugia
ua tamen ut reatu humilis conscientiȩ. salubrit᷑ mordeamur.
Ibi autẽ nulla conditio suminȩ necessitatis in cumbit. omni
cautione m̃datiũ uelut mortiferũ deuitandũ ÷: queadmodum
deellebori diximus potu. qd̃ salubre ẽ. quidẽ. si tune demum
sumatur. cũ ineuitabilis atq mortifera. immino egritudo. Sin

Expanded text:
scriptura conmemoret, pro solo mendacio, quo exploratores maluit. scriptura conmemoret, pro solo mendacio, quo exploratores maluit. occultare quam promeruit. Quae si veritatem loqui, aut saluti civium consulere met in patriarcharum annumerata catalogo, per successionem suae prolis edere meruisset omnium Salvatorem. Denique Dalila , quae utilitati civium consulens, exploratam prodidit veritatem, perpetuae perditionis vicissitudinem consecuta, solam criminis sui cunctis memoriam dereliquit. Quando igitur grave aliquod imminet de veritatis confessione discrimen, tunc mendaciorum sunt recipienda perfugia, ita tamen ut reatu humilis conscientiae salubriter mordeamur. ubi autem nulla conditio summae necessitatis incumbit, omni cautione mendacium neLut mortiferum deuitandum est: quemadmodum de ellebori diximus potu, quod salubre est quidem si tunc demum sumatur cum ineuitabilis atque mortifera inminet aegritudo, sin
Abbreviated transcription (Latin):
abdicare: ne dũ infirmitati eoꝵ. condescendere nos debere. credim
non solum. m̃datũ. uerum etiam sacrilegii crimine polluanur:
sed quẽadmodũ diximus. oportae nos ea. & sod̃m historiam
confiteri. & quẽ ad modum pie gesta sunt explanare. Cȩcerũ
his qui praui. ꝓpostai sunt. ñ ex hoc m̃tiendi aditus obstruet᷑:
si earum rerum. quas uł platuri sumus. uł ꝓtulimꝰ ueritatẽ.
aut penitus abnegare. aut extenuare allegoricis intptationib
laboremus. Quid eñi illis. horum testimonioꝵ nocebit aucto¬
ritas. quib etiam sola corruptio uoluntatis susficit: Quod
ueniabilit᷑ ⁊ utilit̾ mendatio scĩ tãquã elleboro usi sunt.
taq taliter dem̃datio sciendum. atq ita eo utendũ ẽ: quasi
natura ei uisit ellebori. qđ si imminente exiciali morbo. sũp¬
tum fuerit. fit salubre: cȩterum absq summni discriminis ne
cuius ñ solum nulla uirtutũ. sed etiam inpuditicie monim̃ta

Expanded text:
abdicare, ne dum infirmitati eorum condescendere debere nos credimus, abdicare, ne dum infirmitati eorum condescendere debere nos credimus, non solum mendacii, verum etiam sacrilegii crimine polluamur; sed, quemadmodum diximus, oportet nos ea, et secundum historiam confiteri, et quemadmodum pie gesta sunt explanare. Caeterum his qui pravi propositi sunt, non ex hoc mentiendi aditus obstruetur, si earum rerum quas vel prolaturi sumus, vel protulimus, veritatem, aut penitus abnegare, aut extenuare allegoricis interpretationibus laboremus. Quid enim illis horum testimoniorum nocebit auctoritas, quibus etiam sola corruptio voluntatis sufficit? CAPUT XVII. Quod venialiter mendacio sancti tamquam elleboro usi sint. taque taliter de mendacio sentiendum, atque ita eo utendum est, quasi natura ei insit ellebori; Quod si imminente exitiali morbo sumptum fuerit, fit salubre, caeterum absque summi discriminis neccuius cum non solum nulla uirtutum, sed etiam inpudicitiae monumenta
Abbreviated transcription (Latin):
rationabiliter prudent᷑q digesti sunt: haud difficile. sponsi¬
onis nr̃e scrupulus a nobis potuiss& extrudi: nisi illud nos
uehem̃tissime deterrer&. qđ infirmiorib qͥb q intromitti
fortasse. ꝑ hȩc uidetur exempla. occasio m̃tiendi. si ullo mͦ pacti
fidẽ. dissolui posse cognouerunt. qͥope cũ tantis hoc ipsũ. & t̃a
minacib int̃dicatur eloqͥis ꝓpheta dicente. Perdes om̃s qͥloquit᷑
Iccasiones. causeq ꝑditionũ. his qui ꝑituri sunt. immo qui ꝑire
desiderant: de e̾c̃ ñpossunt. Neq em̃i abicienda. sunt testimonia
scripturarum. ac desuo corꝑe penitus abradenda: dequib uel
hereticoꝵ prauitas animatur. uł uideoꝵ infidelitas obduratur.
uł tumor sapientiȩ gentim offenditur. sed utiq & pie credend.
& immobiliter st̃ tenenda: & scđm ueritatis regulã p̃dicanda.
Et idcuco ñ debenus. alienȩ infidelitatis obtentu. oul hoalias. id:
dispensationes sc̃oꝵ atq ꝓphetarum. quas scriptura cõmemorat

Expanded text:
rationabiliter prudenterque digesti sunt, haud difficile sponsionis nostrae scrupulus a nobis potuisset extrudi, nisi illud nos vehementissime deterreret, quod infirmioribus quibusque intromitti fortasse per haec videtur exempla occasio mentiendi, si ullo modo pacti fidem dissolvi posse cognoverint; quippe cum tantis hoc ipsum et tam minacibus interdicatur eloquiis, Propheta dicente, Perdes omnes qui loquuOccasiones causaeque perditionum his qui perituri sunt, immo qui perire desiderant, deesse non possunt. Neque enim abjicienda sunt testimonia Scripturarum, ac de suo corphaereticorum prauitas animatur uel Iudaeorum infidelitas obduratur uel tumor sapientiae gentilis offenditur, sed utique et pie credenda et inmobiliter sunt tenenda et secundum ueritatis regulam praedicanda. et idcirco non debemus alienae inhdelitatis obtentu οἰκονομίας id est dispensationes propheta