comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti eiꝰ. Quantũ se abiecit. Et ideo
multũ eleuatꝰ ẽ: qm̃ qui se humili¬
at exaltabit᷑. Vnde debet uidere
sc̃itas ur̃a: qr si ioħs sic se humili¬
auit ut diceret. ñ sũ dignꝰ corrigiã
soluere: quomͦ habent humiliari qͥ
dicunt᷑ nos baptizamꝰ. nos qđ damꝰ¬
ñ ego s ille: illi dicunt nos. Non est
dignꝰ ioħs soluere corrigiã calciam̃¬
ti eiꝰ. Qd̃ si dignũ se diceret: quam
humilis ẽẽt. Si dignũ se diceret: &¬
sic diceret ille uenit post me qui
ante me factus ẽ. cuiꝰ tantũmͦ cor¬
rigiã calciam̃ti dignꝰ sũ soluere: mul¬
tũ se humiliasset. Quando aũ nec ad
& ex seruo amicus fieri meruit. Hec
in bethania facta sunt trans iordanẽ:
ubi erat iohannes baptizans.
ltera die uidit ioħs iħm uenien¬
tẽ ad se: & ait . Ecce agnꝰ di: ecce
qui tollit peccata mundi. Nemo si¬
bi arroget & dicat: qr ipse auferet
peccata mundi.Iã attendite contͣ
quos suꝑbos intendebat digitos iohs.

Expanded text:
t ideo multum elevatus est; quoniam qui se humiliat, exaltabitur . Unde debet videre Sanctitas vestra, quia si Joannes sic se humiliavit, ut diceret, Non sum ego dignus corrigiam solvere; quomodo habent humiliari, qui dicunt: Nos baptizamus, nos quod damNon ego, sed ille: illi dicunt, Nos. Non est dignus Joannes solvere corrigiam calceamenti ejus: quod si dignum se diceret, quam humilis esset? Et si dignum se diceret, sic diceret, Ille venit post me, qui ante me factus est, cujus tantummodo corrigiam calceamenti dignus sum solvere; multum se humiliasset. Quando autem nec aet ex servo amicus fieri meruit. 10. Haec in Bethania facta sunt trans Jordanem, ubi erat Joannes baptizans. Altera die vidit Joannes Jesum venientem ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Nemo sibi arroget, et dicat quia ipse auferat peccatum mundi. Jam intendite, contra quos superbos intendebat digitum Joannes.
Abbreviated transcription (Latin):
scõ: Fr̃s. si ista quęstio hodie soluat᷑.
grauabit uos. Non dubito. quia iã
multa dicta sunt. Sciatis aũ esse
tałe istã quęstionẽ: ut hec sola peri¬
mat partẽ donati. Ad hoc dixi ca-¬
ritati urẽ. ut intentos uos facerẽ
similit᷑ ut soleo. Simul ut oretis
ꝓ nobis & ꝓ uob̾: ut & nob̾ det dñs
digna loqui: & uos digna caꝑe me¬
reamini. Interĩ hodie dignamini
differre. S hoc breuit᷑ dico interĩ
donec soluat᷑ Int̾rogate pacifice. si¬
ne rixa. sine contentione. sine al¬
tercationib sine inimicitiis: & uo¬
biscũ quęrite. & alios int̾rogate.
soluturus eã. Sed siue soluat᷑ siue
ñ soluat᷑: putate me ꝓposuisse qđ
me mouet. Moueor eni multũ. Dicit
ioħs. Ego a te debeo baptrzari tãꝗͣ
x põ cognito. Si enĩ ñ nouerat eũ
a quo uolebat baptizari: temere
dicebat: Ego a te debeo baptizari.
Nouerat gͦ eũ. Si nouerat eum:
quid est gͦ qđ dicit non nouerã

Expanded text:
 Fratres, ista quaestio si hodie solvatur, gravat vos, non dubito, quia jam multa dicta sunt. Sciatis autem talem istam quaestionem esse, ut haec sola perimat partem Donati. Ad hoc dixi Charitati vestrae, ut intentos vos facerem, similiter ut soleo; simul ut oretis pro nobis et vobis, ut et nobis det Dominus digna loqui, et vos digna capere mereamini. Interim hodie dignamini differre. Sed hoc breviter dico interim, donec solvatur: interrogate pacifice, sine rixa, sine contentione, sine altercationibus, sine inimicitiis; et vobiscum quaerite, et alios interrogate, soluturus eam. Sed sive solvatur sive non solvatur, putate me proposuisse quod me movet: moveor enim multum. Dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari; tanquam Christo cognito. Si enim non noverat eum a quo volebat baptizari, temere dicebat, Ego a te debeo baptizari. Noverat ergo eum. Si noverat eum, quid est ergo quod dicit, Non noveram
Abbreviated transcription (Latin):
ris spm descendentẽ sic columbã¬
tizat in spuͣ scoͣ: Quid dicturi
sunt. quia ñ scimus quando uene-¬
rit columba: ne forte ibi lateant le¬
gant᷑ alii eugłistę qui planius illud
dixerunt: & inueniemꝰ aꝑtissime tc̃
descendisse colũbã: cũ dñs ab aqua
ascendit. Suꝑ baptizatũ enĩ aꝑti st̃
cęli: & uidit spͣm descendentẽ. Si iaͣ¬
baptizatũ cognouit: uenienti ad bap¬
tismũ quomͦ dicit. ego ate debeo
baptizari: Hanc uobiscũ interu
ruminate: hanc uob̃cũ conferte. hanc
uob̾cũ tractate. Prestet dñs ds nrͣ:
ut ante quã a me audiatis alicui
ur̃m priori eã reuelet. Tam̃ frẽs
hoc sciatis: quia ꝑ istius questionis
solutionẽ. uocẽ pars donati de bap-¬
tismi grã ubi nebulas obtendunt
imꝑitis. & retia tendunt auib uo¬
lantib: si frontẽ habeant. omnino
nͣ habebunt: omnino eoꝵ ora clau¬

Expanded text:
eum, sicut columbatizat in Spiritu sancto? Quid dicturi sumus? Quia non scimus quando venerit columba? Ne forte ibi lateant, legantur alii evangelistae, qui planius illud dixerunt: et invenimus apertissime tunc descendisse columbam, cum Dominus ab aqua ascendit. Super baptizatum enim aperti sunt coeli, et vidit Spiritum descendentem baptizatum cognovit, venienti ad baptisma quomodo dicit, Ego a te debeo baptizari? Hanc vobiscum interim ruminate, hanc vobiscum conferte, hanc vobiscum tractate. Praestet Dominus Deus noster ut antequam a me audiatis, alicui vestrum priori eam revelet. Tamen, fratres, hoc sciatis, quia per istius quaestionis solutionem, vocem pars Donati de Baptismi gratia, ubi nebulas obtendunt imperitis, et retia tendunt avibus volantibus, si frontem habeant, omnino non habebunt: omnino eorum ora clau
Abbreviated transcription (Latin):
mantis in deserto. Qͥd clamanti: Dirigi¬
te uiã dñi: rectas facite semitas di nr̃i.
Non uob̾ uidet᷑ p̾co ẽe: dic̾e. exite. facite uiã:
repellit pͣco: ad iudicẽ uocat ioħs:
Immo uocat ioħs ad humilẽ: ne
uidex sentiat᷑ excelsus. Ego uox
clamantis in deserto: dirigite uiã
dnõ. sic̃ dixit ysaias ꝓpħa. Non di¬
xit ego sũ ioħis: ego sũ helias: ego sũ

Expanded text:
to. Quid clamantis? Dirigite viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri. Non vobis videtur praeconis esse dicere, Exite, facite viam? repellit praeco, ad judicem vocat Joannes. Imo vocat Joannes ad humilem, ne judex sentiatur excelsus. Ego vox clamantis in deserto, dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta. Non dixit, Ego sum Joanne
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ quã ille. qͥ iã baptiratꝰ ẽ: dedigne¬
tur uenire ad baptismũ dicens. Hoc
sũ accepturus qđ habet ille & ille:
Et ꝓponat sibi eos quos contẽpnit. Et
quasi sordeat illi hoc accipe qđ ac¬
ceꝑunt inferiores: qr iã uidet᷑ ipse
sibi melior: & tam̃ omĩa peccata supͣ
illũ sunt:  nͥ uenerit ad salutare
baptisma ubi peccata soluunt᷑: cũ
omi excellentia sua nͣ potest intͣre
in regnũ cȩloꝵ. Sed ut illã excellen¬
tiã inuitaret dñs ad baptisinum
suũ ut peccata illi dimitterent᷑. ue

Expanded text:
s quam ille qui jam baptizatus est, dedignes quam ille qui jam baptizatus est, dedignetur venire ad Baptismum, dicens, Hoc sum accepturus quod habet ille et ille; et proponat sibi illos quos contemnit, et quasi sordeat illi hoc accipere quod acceperunt inferiores, quia jam videtur ipse sibi melior: et tamen omnia peccata super illum sunt, et nisi venerit ad salutarem Baptismum, ubi peccata solvuntur, cum omni excellentia sua non potest intrare in regnum coelorum. Sed ut illam excellentiam invitaret. Dominus ad baptismum suum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Opus erat dñõ nasci: opꝰ erat dño cruci-¬
sigi: opus erat dño mori: opus erat
dnõ sepeliri. Si gͦ tantã suscepit ꝓ
nob̃ humilitatem:. baptismũ ñ erat
accepturus: Et quid ꝓfuit qr sus¬
cepit baptismũ serui: ut tu nͣ de¬
dignareris susciꝑe baptismũ dñi.
Intendat caritas ur̃ã. futuri erant
cumini. fit enĩ aliquando. ut uideas
catecuminũ abstinentẽ ab omi con¬
cubitu: uale facientẽ scło: renuntiantẽ
omĩb quȩ possidebat: distribuentẽ
pauꝑibꝰ. E cathecuminꝰ ẽ ĩstructus. etiã
forte doctrina salutari: supra multos
fideles. Timͣdũ . ẽ. huic: ne dicat apud
semetipsũ De baptismo scõ. qͦ peccata
dimittunt᷑: quid plus accepturus sũ:
Ecce ego melior sũ illo fideli. & illo fide¬
li: Cogitans fideles. aut coniugatos.
aut forte idiotas. aut habentes ce
possidentes res suas. quas ipse distͥbu¬
it iã pauꝑib: & meliorẽ se arbitranꝰ¬

Expanded text:
Opus erat Domino nasci? opus erat Domino crucifOpus erat Domino nasci? opus erat Domino crucifigi? opus erat Domino mori? opus erat Domino sepeliri? Si ergo tantam suscepit pro nobis humilitatem, baptismum non erat suscepturus? Et quid profuit quia suscepit baptismum servi? Ut tu non dedignareris suscipere baptismum Domini. Intendat Charitas vestra. Futuri erant chumeni. Fit enim aliquando ut videas catechumenum abstinentem ab omni concubitu, valefacientem saeculo, renuntiantem omnibus quae possidebat, distribuentem pauperibus; et catechumenus est, instructus etiam forte doctrina salutari supra multos fideles. Timendum est huic ne dicat apud semetipsum de Baptismate sancto quo peccata dimittuntur: Quid plus accepturus sum? Ecce ego melior sum illo fideli et illo fideli: cogitans fideles aut conjugatos, aut forte idiotas, aut habentes et possidentes res suas, quas ipse distribuit jam pauperibus, et meliorem se esse arbitran
Abbreviated transcription (Latin):
& manentẽ suꝑ eũ: hic ẽ qͥ bapti-¬
zat in spũ scõ. Et ego uidiꝰ & testi¬
tendat modicũ caritas urã. Ioħs
quando didicit xpm: missus est
enĩ ut baptizaret in aqua Quesi¬
tũ ẽ quare: ut manifestaret᷑ isrłi
dixit. Quid ꝓfuit baptismꝰ ioħis fr̃s
mei: Si ꝓfuit aliquid ce mͦ maneret:
& baptizarent᷑ homines baptismo
ioh̃is: & sic uenirent ad baptismũ
xp̃i. Sed qͥd ait: Ut manifestaret᷑
isrłi. id est ipsi isrłi ppło isrł ut ma¬
nifestaret᷑ xp̃c: uenit baptizare in
aqͣ. Accepit mysteriũ baptismi ioħs
in aqua pęnitentiȩ parare uiã dño:
ñ existens ddñs. At ubi cognitꝰ ẽ dñs.
suꝑfluo eruia parabatur qi cognos¬
centib ser ipse factus ẽ uia. Itaq nͣ
durauit diu baptismꝰ ioħis. S qͦmͦ
demonstratꝰ ẽ dñs humilis: ult idõ
acciꝑet baptismũ iołis: in qͦ baptiza¬
ret᷑ ipse dñs & opus erat dño bapti¬
zari᷑ Et ego int̾rogans. cito respondeo.

Expanded text:
super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto: et ego vidi, et testitendat modicum Charitas vestra: Joannes quando didicit Christum? Missus est enim ut baptizaret in aqua. Quaesitum est quare? Ut manifestaretur Israeli, dixit. Quid profuit baptismus Joannis? Fratres mei, si profuit aliquid, et modo maneret, et baptizarentur homines baptismo Joannis; et sic venirent ad baptismum Christi. Sed quid ait? Ut manifestaretur Israeli: id est, ipsi Israel, populo Israel ut manifestaretur Christus, venit baptizare in aqua. Accepit ministerium baptismatis Joannes, in aqua poenitentiae parare viam Domino, non existens Dominus: at ubi cognitus est Dominus, superfluo ei via parabatur; quia cognoscentibus se ipse factus est via: itaque non duravit diu baptismus Joannis. Sed quomodo demonstratus est Dominus? Humilis; ut ideo acciperet baptisma Joannes, in quo baptizaretur ipse Dominus. 13. Et opus erat Domino baptizari? Et ego interrogans cito respondeo:
Abbreviated transcription (Latin):
solutionẽ dñs det. Iam̃ illud
dico: si uidistis quęstionẽ. ñ est
parũ. Ecce positus est ioħs ante
oculos uros: stans ad fluuium
ioħs baptista. Ecce uenit dñs ad¬
huc baptizandus: ñdũ baptizatꝰ.
Audi uocẽ ioħis. Tu ad me uenis:
ego a te debeo baptizari. Ecce
iã cognoscit dñm. a quo uult
baptizari. Daptizatus dñs ascendit
ab aqua: a pͣti sunt cęli descendit

Expanded text:
nus det. Tamen illud dico, si vidistis quaestionem, non est parum. Ecce positus est Joannes ante oculos vestros, stans ad fluvium Joannes Baptista; ecce venit Dominus adhuc baptizandus, nondum baptizatus: audi vocem Joannis, Tu ad me venis? ego a te debeo baptizari; ecce jam cognoscit Dominum, a quo vult baptizari. Baptizatus Dominus ascendit ab aqua, aperiuntur coeli, des
Abbreviated transcription (Latin):
ex aliqua parte cõparari xp̃o:
cuius se ioħs dixit indignum
soluere corrigiã calciamentr Si
gͦ ille xp̃c tante excellentiȩ ho-¬
mo ds̃. solus baptizaret᷑ baptismo
ioħis: quid dicturi erant homines.
quale baptismũ habuit ioħs: Dag¬
nũ baptismũ habuit: in effabile fa
serui: ñ dedignarent᷑ alii serui
uiũ uenit xp̃c. ego a te debeo
baptizari: Hoc est scio qui sis.
Si gͦ iã nouerat: certe trͣ cogno¬
uit. quando uidit colũbã des¬
cendentẽ. Oanifestũ est. qi colũ¬
ba ñ descendit suꝑ dñm: nͥ post¬

Expanded text:
ex aliqua parte comparari Christo, ex aliqua parte comparari Christo, cujus se Joannes dixit indignum solvere corrigiam calceamenti? Si ergo ille Christus tantae excellentiae homo Deus, solus baptizaretur baptismo Joannis, quid dicturi erant homines? Qualem baptismum habuit Joannes? Magnum baptismum servi, non dedignarentur alii servi vium Christus: Ego a te debeo baptizari? hoc est, Scio qui sis. Si ergo jam noverat, certe tunc cognovit quando vidit columbam descendentem. Manifestum est quia columba non descendit su
Abbreviated transcription (Latin):
tisinũ a bono seruo: qui passionem
suscepit a seruis malis: Intendite
gͦ baptirato dño. Si ꝓpterea baptita¬
uit ioħs ut in eiꝰ baptismo dñs os-¬
tenderet humilitatẽ: nemo alius
baptizaret᷑ baptismo ioħis. Multi
aũ baptizati sunt baptisino ioħis.
Baptizatꝰ ẽ dñs baptismo ioħis: & ces¬
sauit baptisiũ ioħis. Inde iã missus
ẽ in carcerẽ ioħs: Deinceps nemo
baptizatꝰ inuenit᷑ illo baptisinate.
Si gͦ ꝓpt̾ea uenit & ioħs baptizans.
ut dñi nob̃ humilitas demonstrare¬
tur: ut qr ille suscepit a seruo. nos
non dedignaremur susciꝑe a dño:
lum dñm ioħs baptizaret: non
deessent qui putarent sanctius
fuisse baptismũ ioħis quã xp̃i:
quasi baptismo ioħis solus xp̃c me¬
ruisset baptizari: baptismo autẽ
xp̃i genus humanũ. Intendat
caritas ur̃a. Baptismo xp̃i bapti¬
tati sumꝰ. ñ tantũ nos. sed & uni¬
uersus orbis t̾rarũ: & baptizat᷑
usq in finẽ. Quis nr̃m potest

Expanded text:
tismum a bono servo, qui passionem tismum a bono servo, qui passionem suscepit a servis malis? Intendite ergo. Baptizato Domino, si propterea baptizavit Joannes, ut in ejus baptismo Dominus ostenderet humilitatem, nemo alius baptizaretur baptismo Joannis? Multi autem baptizati sunt baptismo Joannis; baptizatus est Dominus baptismo Joannis, et cessavit baptismum Joannis: inde jam missus est in carcerem Joannes; deinceps nemo baptizatus invenitur illo baptismate. Si ergo propterea venit et Joannes baptizans, ut Domini humilitas nobis demonstraretur, ut quia ille suscepit a servo, nos non dedignaremur suscipere a Domilum Dominum Joannex baptizaret, non deessent qui putarent sanctius fuisse baptisma Joannis quam Christi: quasi baptismate Joannis solus Christus meruisset baptizari, baptismate autem Christi genus humanum. Intendat Charitas vestra. Baptismate Christi baptizati sumus, non tantum nos, sed et universus orbis terrarum, et baptizatur usque in finem. Quis nostrum potest
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd in illo lauaret᷑: suscepit a seruo
baptismũ: & tãquã allocutꝰ ẽ filiũ
suꝑbientẽ & extollentẽ se ac dedig¬
nantẽ forte acciꝑe cũ idiotis. undẽ
ei salus possit uenire: & quasi dicenᷤ.
Quantũ te extendis. qͣntũ extollis:
Quanta ẽ excellentia tua: quanta ẽ¬
grã tua. Maior potest ẽẽ quã mea:
Si ego uem ad seruu̾: tu delignaris
uenire ad dñm: Si ego suscẽpi bap¬
tismũ serui: tu dedignaris a domino
baptizari: Nã ut noueritis fr̃s mei.
qr ñ ex necessitate aliciuꝰ uinculi
peccati. dñs ueniebat ad ipsũ ioħem:
sic̃ dicunt alii eugłistę. cũ ad illũ
ueniret baptitandus dñs. ait ipse
iohs lu ad me uenis: Ego ate de¬
beo baptizari. Et quid ei respondit:
Sine mͦ. ut impleat᷑ omnis iusticia.
Quid ẽ. impleat᷑ om̃is iusticia: Mori
ueni ꝓ hominib. Baptizari ñ habeo
ꝓ hominib Quid est impleat᷑ om̃is
iusticia: Impleat᷑ omnis humilitas.
Quid gͦ: Non erat suscepturus bap¬

Expanded text:
in illo lavaretur, suscepit a servo baptismum; et tanquam allocutus est filium superbientem et extollentem se, ac dedignantem forte accipere cum idiotis unde ei possit salus venire, et quasi dicens: Quantum te extendis? quantum extollis? quanta est excellentia tua? quanta gratia tua? major potest esse quam mea? si ego veni ad servum, tu dedignaris venire ad Dominum? si ego suscepi baptismum servi, tu dedignaris a Domino baptizari? 14. Nam ut noveritis, fratres mei, quia non ex necessitate alicujus vinculi peccati Dominus veniebat ad ipsum Joannem; sicut dicunt alii evangelistae, cum ad illum veniret baptizandus Dominus, ait ipse Joannes: Tu ad me venis? ego a te debeo baptizari. Et quid ei ipse respondit? Sine modo; impleatur omnis justitia . Quid est, impleatur omnis justitia? Mori veni pro hominibus, baptizari non habeo pro hominibus? Quid est, impleatur omnis justitia? Impleatur omnis humilitas. Quid ergo? non erat suscepturus bap
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu adueniens xp̃c iudicaret:
ñ adhuc in pͥmo iudicaret᷑. lãquã
dicens. uenturus ẽ & helias. ñ sũ
inquit helias. Sed obseruate humi¬
lem. ante quẽ uenit ioħs: ne senti¬
atis excelsum ante quẽ uenturus
est helias. Nã & dñs ita cõpleuit:
Ipse ẽ ioħs baptista: qͥ uenturus ẽ.
I psa p̃siguratione uenit iste: qua
ꝓpͥetate uenturus ẽ helias. lunc
helias ꝑ ꝓpͥetatẽ helias erit: nẽ ꝑ
est. Ambo pͣcones sibi dedert̃ simili¬
tudines suas: & tenuerunt ꝓpͥetates
suas Unꝰ aũ dñs uidex: siue illo
pͣcone p̃cedente. siue illo. Et int̾

Expanded text:
s judicaret, non adhuc in primo judicaretur. Tanquam dicens, Venturus est et Elias; Non sum, inquit, Elias. Sed observate humilem, ante quem venit Joannes, ne sentiatis excelsum ante quem venturus est Elias. Nam et Dominus ita complevit: Ipse est Joannes Baptista qui venturus est. Ipsa praefiguratione venit iste, qua proprietate venturus est Elias. Tunc Elias per proprietatem Elias erit, nunc pest. Ambo praecones sibi dederunt similitudines suas, et tenuerunt proprietates suas: unus autem Dominus judex, sive illo praecone praecedente
Abbreviated transcription (Latin):
baptizare: quasi in qua ꝑsona:
Quęrimus utrũ tu sis xp̃c: tu di¬
cis te ñ eẽ. Quȩrunꝰ ne forte pͣcus¬
sor illius sis: qi nouimꝰ ante aduen
te eẽ. Querimꝰ ne forte aliquis
multũ p̃ueniens p̃co es. id ẽ ꝓpħa:
& accepisti hanc potestatẽ. Nec pro¬
Maior erat quã ꝓpħa. Dñs de illo ta¬
le testimoniũ dedit. Quid existis
uento agitat᷑ã: Utiq ñ uento agi¬
Sed quid existis uidere: Hominẽ mol¬
lib uestitũ: Uestiebat᷑ enĩ ioħs asꝑis:
id ẽ tunica facta de pilis cameli . fcce
qͥ mollib uestiunt᷑: in domib regũ

Expanded text:
baptizare, quasi, In qua persona? Quaerimus utrum tu sis Christus; tu dicis te non esse: quaerimus ne forte praecursor illius sis, quia novimus ante Christi te esse: quaerimus ne forte aliquis multum praeveniens praeco es, id est propheta, et accepisti hanc potestatem; nec promajor erat quam propheta. Dominus de illo tale testimonium dedit: Quid existis vento agitari. Utique, Non vento agiSed quid existis videre? Hominem mollibus vestitum? Vestiebatur enim Joannes asperis, id est, tunica facta de pilis cameli. Ecce qui mollibus vestiuntur, in domibus regum
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽ helias: iste aũ ut dixi ꝓpͥe. nͣ
sum ego helias. Si sigurã p̃cursioi̾s
aduertas: ioħs ipse ẽ helias. Quod
enĩ ille ad pͥmũ aduentũ: hoc ille
ad scdm erit. Si ꝓpͥetatẽ ꝑsonȩ in¬
gͦ ad p̃sigurationẽ recte ipse est
helias: ioħs aũ recte ad ꝓpͥetatem.
ñ sum helias. Nec ioħ̃s falsũ nec dñs
falsum: Nec prȩco falsum. nec uidex
falsum: s si intelligas. Quis aũ ĩtel¬
ligit: Qui imitatus fuerit humili¬
tatẽ p̃conis: & cognouerit celsitudi¬
nẽ iudicis. Nicħ enĩ humilius. ipso
pͣcone. fr̃s mei. nullũ tantũ meri¬
tũ ioħ̃s habuit. quã de ista humili¬
tate: qd cũ posset fallere homines.

Expanded text:
es: iste autem, ut dixi, proprie, Non sum ego Elias. Si figuram praecursionis advertas, Joannes ipse est Elias: quod enim ille ad primum adventum, hoc ille ad secundum erit. Si proprietatem personae inergo ad praefigurationem recte, Ipse est Elias: Joannes autem recte ad proprietatem, Non sum Elias. Nec Joannes falsum, nec Dominus falsum: nec praeco falsum, nec Judex falsum; sed si intelligas. Quis autem intelliget? Qui imitatus fuerit humilitatem praeconis, et cognoverit celsitudinem judicis. Nihil enim humilius ipso praecone. Fratres mei, nullum tantum meritum Joannes habuit quam de ista humilitate, quod cum posset fal
Abbreviated transcription (Latin):
quȩda de se: respondert̃ illi dicipłi.
Quomͦ gͦ dicunt scribȩ id ẽ periti legi:
qr heliã oportet pͥmũ uenire: Et ait
dñs. Helias ĩa uenit: & fecer̃t ei que uoluer̃t.
Et siuultis scire: ipse ẽ ioħs baptista. Dñs iħcaͦ¬

Expanded text:
et de se, responderunt illi discipuli: Quomodo ergo dicunt Scribae, id est periti Legis, quia Eliam oportet primum venire? Et ait Dominus: Elias jam venit, et fecerunt ei quae voluerunt; et si vultis scire, ipse est Joannes Baptista . Domi
Abbreviated transcription (Latin):
fessus est xp̃m se ñ ẽẽ: sic uerũ confessus ẽ.
nec heliã se eẽ. Quomͦ gͦ comparabimus
dicta p̃conis cũ dictis iudicis: Absit ut
preco mentiatur. Hoc en i loqͥt᷑ qͦd audit¬
a iudice. Quare gͦ ille. non sũ helia:
& dñs. ipse est helias: Quia in eo dñs
aduentũ suũ: & hoc dicere. qr in spũ
pͥmũ aduentũ: hoc erit helias ad se¬
cundũ aduentũ. Quomͦ duo aduen¬
tus iudicis: sic duo pͣcones. Iudex qͥ¬
dem ipse: p̃cones aũ duo. ñ duo aũ iudi-¬
cẽ iudicandũ: Misit ante se primũ
pͣconẽ: uocauit illũ heliã: qr hoc e¬
rit in scđo aduentu helias: qđ in
quã uerũ dicã. Quando conceptꝰ ẽ
illo homine impleto ꝓpħauit: & erit
inquit p̾cursor altissimi: in sp̃u &
uirtute heliȩ. Non gͦ helias: s in
sp̃u & uirtute heliȩ. Quid ẽ gͦ in

Expanded text:
fessus est Christum se non esse, sic verum confessus est nec Eliam se esse. Quomodo ergo comparabimus dicta praeconis cum dictis judicis? Absit ut praeco mentiatur: hoc enim loquita judice. Quare ergo ille, Non sum Elias: et Dominus, Ipse est Elias? Quia in eo Dominadventum suum, et hoc dicere, quia in spiritu primum adventum, hoc erit Elias ad secundum adventum. Quomodo duo adventus judicis, sic duo praecones. Judex quidem ipse, praecones autem duo: non duo judire judicandum. Misit ante se primum praeconem, vocavit illum Eliam; quia hoc erit in secundo adventu Elias, quod in quam verum dicam. Quando conceillo homine implendum prophetavit: Et erit, inquit, praecursor Altissimi, in spiritu et virtute Eliae . Non ergo Elias, sed in spiritu et virtute Eliae. Quid est, in
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑ quos ceciderit lapis ille con¬
teret eos. Primo supra humiłe ceci¬
dert̃: excelsus super illos uenturus
est. Sed ut eos excelsus uenturus
conterat: pͥmo eos humilis quassa¬
uit. offendert̃ in eũ: & quassati st̃:
Non contriti. s quassati: Ueniet excelsur:
& conteret eos. Sed ignoscendũ est
uideis: qr offendert in lapide qui nͣ
creuerat. Quales st̃ illi qui in ipsũ
montẽ offendert̃: Iã de quib dicã
cognoscitis: Qui negant ȩccłiã toto
orbe difsusam: ñ in humilẽ lapicdẽ
s in ipsum montẽ offendunt: quod
factus ẽ ille lapis cũ cresceret. Cȩci
iudei. ñ uidert̃ humiłẽ lapide: quan¬
ta cęcitas ẽ ñ uidere montẽ: Ergo ui¬
derunt humiłe: & ñ cognouerunt:
Demonstrabat᷑ illis ꝑ lucernã. Nã pͥmo
ille quo maior nemo surrexerat in
natis mulierũ: dixit. Non sũ ego xp̃c.
Dictũq ẽ illi. Nũqͥd tu es helias: Respon¬

Expanded text:
quos ceciderit lapis ille, conteret eos . Primo super humilem ceciderunt; excelsus super illos venturus est: sed ut eos venturus excelsus conterat, primo eos humilis quassavit. Offenderunt in eum, et quassati sunt; non contriti, sed quassati: veniet excelsus, et conteret eos. Sed ignoscendum est Judaeis, quia offenderunt in lapidem qui nondum creverat. Quales sunt illi qui in ipsum montem offenderunt? Jam de quibus dicam cognoscitis. Qui negant Ecclesiam toto orbe diffusam, non in humilem lapidem, sed in ipsum montem offendunt: quod factus est ille lapis dum cresceret. Caeci Judaei non viderunt humilem lapidem: quanta caecitas est non videre montem? 5. Ergo viderunt humilem, et non cognoverunt. Demonstrabatur illis per lucernam. Nam primo ille, quo major nemo surrexerat in natis mulierum, dixit, Non sum ego Christus. Dictumque illi est, Numquid tu es Elias? Respon
Abbreviated transcription (Latin):
sit credi eẽ. Ergo hoc eͣ testimoniũ
ioħis. quando misert iudei ab hie¬
rusolimis sacerdotes & leuitas ad
eũ: ut int̾rogarent eũ tuquis es.
Non aũ mitterent. nͥ mouerent᷑ excel¬
lentia autoritatis eiꝰ. qr ausus est
baptizare. Et confessus est: & ñ ne¬
gauit. Quid confessus est: Et con¬
rogauert eũ. Quid gͦ: Helias es tu:
Nouerant enĩ: qr p̾cessurus erat he¬
lias. xp̃m. Non enĩ alicui incogni¬
tũ erat nom̃ xpi apud iudõs Istũ
non putauerunt esse xp̃m: ñ omĩno
xp̃m. ñ ẽẽ uenturũ. cũ sperant uen¬
turũ sic offendert̃ in pͣsentẽ: offen¬
dert̃ tãquã inhumiłẽ lapidẽ. Lapis
enĩ ille adhuc paruus erat̾iã qͥdẽ
p̃cisus de monte. p̃cisus sine manibꝰ sic̃
dicit danihel ꝓpħa. uidisse se lapidẽ
pͣcisum de monte sine manib Sed
quid sequit᷑: Et creuit inquit lapis
ille: & factus ẽ mons magnꝰ. & ĩple¬
uit uniuersam faciẽ t̾rȩ. Uideat gͦ¬

Expanded text:
nium Joannis, quando miserunt Judaei ab Jerosolymis sacerdotes et Levitas ad eum, ut interrogarent eum, Tu quis es? Non autem mitterent, nisi moverentur excellentia auctoritatis ejus, quia ausus est baptizare. Et confessus est, et non negavit. Quid confessus est? Et conrrogaverunt eum, Quid ergo? Elias es tu? Noverant enim quia praecessurus erat Elias Christum. Non enim alicui incognitum erat nomen Christi apud Judaeos. Istum non putaverunt esse Christum: non omninoCum sperarent venturum, sic offenderunt in praesentem, offenderunt tanquam in humilem lapidem. Lapis enim ille adhuc parvus erat, jam quidem praecisus de monte sine manibus: sicut dicit Daniel propheta, vidisse se lapidem praecisum de monte sine manibus. Sed quid sequitur? Et crevit, inquit, lapis ille, et factus est mons magnus, et implevit universam faciem terrae . Videat er
Abbreviated transcription (Latin):
nũ iudoꝵ ñ impleuerãt uniuersam
faciẽ t̃rȩ. Inde p̾cisus ẽ ille lapis: qr
inde natꝰ est in p̾̃sentia dñs. Et qͣre
ille p̃cisus sine manib ante ocłos
udoꝵ: s humilis erat. Non ĩmerito:
qr ñdũ creuerat lapis ille. & ĩpleue¬

Expanded text:
erat universam faciem terrae. Inde praecisus est ille lapis, quia inde natus est in praesentia Dominus. Et quare ille praecisus sine manibus, ante oculos Judaeorum: sed humilis erat. Non immerito; quia nondum creverat lapis ille,
Abbreviated transcription (Latin):
bet totã paleã de area quȩ mͦ tritu¬
rat᷑: & ignis incendere qđ tẽpestas
sibi uolunt hȩc eugłia. quid sibi uo¬
lunt uoces apłicȩ. quid cantica psal¬
moꝵ: quid eloquia ꝓpħarũ: In his
uindicet. ñ tacet ut ñ moneat. Ueniet
aũ pͣclarus in uindicta. & apparebit
omnib: & qui in eũ ñ credunt.
Modo uͦ qr & p̃sens occultus erat: opor¬
tebat ut contẽpneret᷑. Nisi enĩ con¬
tẽpneret᷑: ñ crucifigeret᷑. Si ñ cruci¬
sigeret᷑: ñ funderet sanguinẽ quo
p̾cio nos redemit. Ut aũ daret ꝓ
sigeret᷑. contẽptus ẽ Ut contẽpnere¬
tur: humilis apparuit. Tam̃ quia
quasi in nocte apparuit in corpo¬
re mortali: lucernã sibi accendit
unde uideret᷑. Ipsa lucerna ioħs
erat: de quo iã multa audistis:

Expanded text:
bet totam paleam de area, quae modo tritubet totam paleam de area, quae modo trituratur; et ignis incendere quod tempestas sibi volunt haec Evangelia? quid sibi volunt voces apostolicae, quid cantica Psalmorum, quid eloquia Prophetarum? In hisvindicet: non tacet, ut non moneat. Veniet autem praeclarus in vindictam, et apparebit omnibus, et qui in eum non credunt. Modo vero quia et praesens occultus erat, oportebat ut contemneretur. Nisi enim contemneretur, non crucifigeretur: si non crucifigeretur, non funderet sanguinem, quo pretio nos redemit. Ut autem daret figeretur, contemptus est; ut contemneretur, humilis apparuit. 3. Tamen quia quasi in nocte apparuit in corpore mortali, lucernam sibi accendit unde videretur. Ipsa lucerna Joannes erat , de quo jam multa audivistis:
Abbreviated transcription (Latin):
re. Sic̃ enĩ ignorabat᷑ xp̃c ab his qui
ꝓpħis ñ crediderant antequã ueniret:
sic ab eis ignorabatur & p̃sens. Uenerat
enĩ humilit᷑ pͥmo & occultus: tanto
occultior quanto humilior. Populi
aũ spernentes ꝑ suꝑbiã suã humilita¬
tẽ dĩ crucifixert̃ saluatorẽ suũ: & fe¬
cert̃ dãpnatorẽ suũ. Sed qͥ pͥmo ue¬
nit occultus. quia uenit humilis: nũ¬
quid deinceps ñ est uenturus mani¬
festus. qr excelsus: Audistis mͦ psalmũ:
Siluit cuͣ iudicaret᷑: ñ silebit cũ cȩꝑit
iudicare. Non diceret᷑ manifestus ue¬
niet: nͥ pͥmo uenisset occultus. Nec
diceret᷑ ñ silebit: nͥ qr pͥmo siluit. Quo¬
mͦ siluit: Int̾roga ysaiã. Sic̃ ouis ad
occisionẽ ductus ẽ: & sic̃ agnꝰ corã eo
qui se tonderet suit sine uoce. sic nͣ
aꝑuit os suũ. Ueniet aũ manifestus:
& ñ silebit. Quomͦ manifestus: Ignis
ante illũ p̃ibit: & in circuitu eiꝰ tem¬
pestas ualida. lẽpestas illa tollere ha¬

Expanded text:
re. Sicut enim ignorabatur Christus ab his qui Prophetis non crediderunt antequam veniret, sic ab eis ignorabatur et praesens. Venerat enim humiliter primo et occultus; tanto occultior, quanto humilior: populi autem spernentes per superbiam suam humilitatem Dei, crucifixerunt Salvatorem suum, et fecerunt damnatorem suum. 2. Sed qui primo venit occultus, quia venit humilis, numquid deinceps non est venturus manifestus, quia excelsus? Audistis modo PsalmumSiluit ut judicaretur, non silebit cum coeperit judicare. Non diceretur, manifestus veniet, nisi primo venisset occultus; nec diceretur, non silebit, nisi quia primo siluit. Quomodo siluit? Interroga Isaiam: Sicut ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram eo qui se tonderet, fuit sine voce, sic non aperuit os suum . Veniet autem manifestus, et non silebit. Quomodo manifestus? ignis ante eum praeibit, et in circuitu ejus tempestas valida . Tempestas illa tollere ha
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ baptizas: Ecce agnꝰ dĩ: ecce qͥ tollit
peccatũ mundi. Hic ẽ de qͦ dixi. Post me
uenit uir qͥ ante me factꝰ ẽ: qͥa pͥor me
erat. Post meuenit: qr posteriꝰ natꝰ ẽ. Ante
me factꝰ ẽ: qr p̾latus ẽ mͥ. Prior me erat:
qr in pͥncipio erat u̾bũ: & u̾bũ erat apd̾

Expanded text:
i, ecce qui tollit peccatum mundi: hic est de quo dixi, Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit, quia posterius natus est: ante me factus est, quia praelatus est mihi: prior me erat, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud
Abbreviated transcription (Latin):
epissime audiuit
me nostis. quoniã
ioħ̃s baptista qͣnto
p̃clarior erat in
Enatis mulierum. & quanto humilior
ad cognoscendũ dñm: tanto meruit
suũ honorẽ quȩrens. s iudicis sui:
quẽ tãquã prȩco p̃ibat. Itaq ꝓpħis¬

Expanded text:
epissime audivit me nostis, quoniam Joannes Baptista quanto praeclarior erat in natis mulierum, et quanto humilior ad cognoscendum Dominum, tanto meruit suum honorem quaerens, sed judicis sui, quem tanquam praeco praeibat. Itaque P
Abbreviated transcription (Latin):
misit me. filiꝰ unicus dicit. ñ quęro
uoluntatẽ meã: & hoĩes uolunt fa¬
cere uoluntatẽ suã: Ille tm̃ se hu¬
miliat qͥ ȩqualis ẽ patͥ: & tm̃ se ex¬
tollit qui in imo iacet: & nͥ mauꝰ
uoluntatẽ patris: uoluntatẽ xp̃i: uolun¬

Expanded text:
misit me. Filius unicus dicit, Non quaero misit me. Filius unicus dicit, Non quaero voluntatem meam; et homines volunt facere voluntatem suam! Ille tantum se humiliat qui aequalis est Patri; et tantum se extollit qui in imo jacet, et nisi eivoluntatem Patris, voluntatem Filii, volun
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c fr̃s: Queramꝰ. rogo uos. Audit
xp̃c a patre. Quomͦ illi dicit pat̃:
U tiq si dicit illi: uerba ad illũ facit.
Om̃is enĩ qui aliquid alicui dicit:
uerbo dicit. Quomͦ pat̾ filio dicit:
qñ filiꝰ uerbũ patͥs ẽ: Quicquid nob̃
pat̃ dicit: uerbo suo dicit. Uerbũ
patͥs: filiꝰ ẽ. Ipsi uerbo. qͦ alio uerbo
dicit: unꝰ ẽ ds: unũ uerbũ habet:
in uno u̾bo oĩa contin&. Qͥd ẽ gͦ sic̃ audio
ita iudico : Sic̃ sũde patre: ita iudico. Er¬
go iudiciũ meũ iustũ est. Nã si nichil
les nichil facis ex te. quomodo pauloante
dixisti: sic & filiꝰ quoᷤᷤ uult iuuificat:
Modo dicis: ex me facio nicħ. S qͥd
cõmendat filiꝰ. nͥ qr de patre ẽ: Qͥd
ẽ. de patre ẽ: Non ẽ de se. Si de se
filiꝰ ẽẽt. ñ ẽẽt filiꝰ. De patre ẽ. Pater
ut sit: ñ ẽ de filio: filiꝰ ut sit: de
patre ẽ. Equalis ẽ patͥ: s tñ iste de
illo: ñ ille de isto. Quia ñ quero uo¬
luntatẽ meã: s uoluntatẽ eiꝰ qui

Expanded text:
res, quaeramus, rogovos. Audit Christus a Patre? Quomodo illi dicit Pater? Utique si dicit illi, verba ad illum facit: omnis enim qui aliquid alicui dicit, verbo dicit. Quomodo Pater Filio dicit, quando Filius Verbum Patris est? Quidquid nobis Pater dicit, Verbo suo dicit: Verbum Patris Filius est, ipsi Verbo quo alio verbo dicit? Unus est Deus, unum Verbum habet, in uno Verbo omnia continet. Quid est ergo, Sicut audio, ita judico? Sicut de Patre sum, ita judico. Ergo judicium meum justum est. Nam si nihil les; si nihil facis ex te, quomodo paulo ante dixisti, Sic et Filius quos vult vivificat? Modo dicis, Ex me facio nihil. Sed quid commendat Filius, nisi quia de Patre est? Qui est de Patre, non est de se. Si de se Filius esset, non esset Filius: de Patre est. Pater ut sit non est de Filio, Filius ut sit de Patre est. Aequalis Patri; sed tamen iste de illo, non ille de isto. 15. Quia non quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui
Abbreviated transcription (Latin):
rigit hesitantes: confiriat dubitan¬
tes. Audi quid sequit᷑: qi ñ habes
un tͥ facias caliginẽ mortis. Si credi¬
disti: totũ crede. Quid totũ inquis
credo: Audi qđ dicit. Nolite mirari
hoc: qr dedit potestatẽ filio iudicii
faciendi. in fine. dico ait. Quomͦ in
fine: Nolite mirari hoc: qr uenit
hora. Hic ñ dix̃: &e nc̃ ẽ. In illa re¬
surrõne fidei quid dix̃: Ueniet hora:
&e nẽ ẽ In ista resurrõne quã cõm̃¬
dat futurã corpoꝵ mortuoꝵ: uenice
hora dix̃. Non dix̃ nc̃ ẽ: qr in fine

Expanded text:
rigit haesitantes, confirmat dubitanrigit haesitantes, confirmat dubitantes. Audi quid sequitur, quia non habes unde tibi facias caliginem mortis. Si credidisti, totum crede. Quid totum, inquis, credo? Audi quid dicit: Nolite mirari hoc, quia dedit potestatem Filio faciendi judicii. In fine dico, ait. Quomodo in fine? Nolite mirari hoc; quia venit hora. Hic non dixit, et nunc est. In illa resurrectione fidei quid dixit? Venit hora, et nunc est. In ista resurrectione quam commendat futuram corporum mortuorum, Venit hora, di
Abbreviated transcription (Latin):
transit de morte ad uitã: & in iudi¬
ciũ ñ ueniet. Uenit hora ce nc̃ ẽ: qui
audit uocẽ filii dĩ. uiuit. Mortuus
erat: audiuit: ecce resurget. Quid ẽ
qđ ar põstea resurrectio futura : Par¬
ce tͥ: noli p̃cipitare sententiã: ne per¬
gas post ilła. Est quidẽ ista resur¬
rectio. quȩ fit nc̃. Mortui erant
infideles: mortui erant iniqd. iuiuut̃
iusti. transeunt a morte infidelitatis.
ad uitã fidei. S noli inde credere.
cõmemoratam resurrectionẽ istã.
quȩ fit ꝑ fidẽ. sle quis putaret istã
soła ẽẽ: & incideret in ilła despera¬
tionẽ & errorẽ hominũ. qui ꝑuerte¬
bant alioꝵ sensus dicentes. resurre¬
aionẽ ĩa factam ẽẽ: de quib dicit
do enĩ qi talia uerba illis dicebat:
ecce dñs. ubi ait. et qui credit in me.
transiit a morte ad uitam: ĩã facta ẽ re-¬
surrectio in hõib fidelib qͥ fuerant
infideles. Quomͦ altera dr resurrõ:¬
G rãs dño dõ nr̃o: fulcit nutantes. di¬

Expanded text:
morte ad vitam et in judicium non veniet; venit hora, et nunc est, ut qui audit vocem Filii Dei, vivat; mortuus erat, audivit, ecce resurgit: quid est quod dicitur postea resurrectio futura? Parce tibi, noli praecipitare sententiam, ne pergas post illam. Est quidem ista resurrectio quae fit nunc: mortui erant infideles, mortui erant iniqui; justi, transeunt a morte infidelitatis ad vitam fidei: sed noli inde credere ncommendatam resurrectionem istam quae fit per fidem, ne quis putaret istam solam esse, et incideret in illam desperationem et errorem hominum, qui pervertebant aliorum sensus, dicentes resurrectionem jam factam esse, de quibus dicit do enim quia talia verba illis dicebant: Ecce Dominus ubi ait, Et qui credit in me, transiit a morte ad vitam; jam facta est resurrectio in hominibus fidelibus qui fuerant infideles: quomodo altera dicitur resurr Deo nostro; fulcit nutantes, di
Abbreviated transcription (Latin):
qł dicebat: qr mͦ fit. q nos . xp̃c hortat᷑.
Neniet hora. Quȩ hora᷑: Et nẽ ẽ: qͣn mor¬
tui audiant uocẽ filii di. & qͥ audie¬
rint. uiuent. Iam de his mortuis locu¬
ti sumꝰ. Quid putamꝰ fr̃s mei: In ista
turba que me audit: nulline st̃ ut
mortui. Qui enĩ credunt. & scđ̾m ue¬
rã fidẽ agunt: uiuent. & mortu ñ st̃.
Qui aũ uł ñ credunt. uel sic̃ demones
credunt trementes. & male uiuenteᷤ :
filiũ di confitentes. & caritatẽ ñ ha¬
bentes: mortui potiꝰ deputandi sunt.
Et tñ agit᷑ adhuc hora ista. Non enim
hora de qua locutꝰ ẽ dñs: una erit
de duodecĩ horis uniꝰ diei. Ex qͦ locu¬
tus ẽ usq ad hoc tẽpus. & usq ad fi

Expanded text:
. Venit hora. Quae hora? Et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. Jam de his mortuis locuti sumus. Quid putamus, fratres mei? in ista turba quae me audit, nulline sunt mortui? Qui enim credunt et secundum veram fidem agunt, vivunt et mortui non sunt: qui autem vel non credunt, vel sicut daemones credunt, trementes et male viventes, Filium Dei confitentes et charitatem non habentes, mortui potius deputandi sunt. Et tamen agitur adhuc hora ista. Non enim hora de qua locutus est Dominus, una erit hora de duodecim horis unius diei. Ex quo locutus est usque ad hoc tempus, et usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ transit qui credit: & hoc est
transire de morte ad uitã: transire
ab infidelitate ad fidẽ: ab iniusticia
ad uitã: gͦ ego credidi. ñ sũ moriturꝰ:
scias te mortẽ quã debes supplicio
adam ꝑsoluiturũ. Accepit cnĩ ille.
in qͦ tc̃ om̃s fuimꝰ. morte moriẽris. nec
potest euacuari diuina sententia.
Sed cũ ꝑsolueris mortẽ ueteris hõĩs:
suscipieris in uitã ȩt̾nã noui hõis. ce
transitũ facies a morte in uitã. Modo
interĩ. fac transitũ uitȩ. Quȩ ẽ uita
tua: fides. Iustus ex fide uiuit. Infide¬
les. quid: Mortui st̃. Int̾ tales mortu¬
os erat ille corpore: de qͦ dicit dñs.
Dimitte mortuos. sepelire mortuos suos.
Ergo & in hac uita st̃ mortui. sc̃ uiui:
& qͥuasi om̃s uiuunt. Qui st̃ mortui:
der̃t. Quid dr mortuis ab apło: Surge
qui dormis. S somnũ inquit dix: ñ
mortẽ. Audi sequentia. Surge qͥ dor¬
mis: & exsiuge a mortius. Et quasi
diceret. qͦ ibo: Illuminabit te xp̃c. Iã

Expanded text:
quomodo transit qui credit; et hoc esse transire de morte ad vitam, transire ab infidelitate ad fidem, ab injustitia ad vitam; ergo ego credidi, non sum moriturus: scias te mortem quam debes supplicio Adam, persoluturum: accepit enim ille, in quo tunc omnes fuimus, Morte morieris ; nec potest evacuari divina sententia. Sed cum persolveris mortem veteris hominis, suscipieris in vitam aeternam novi hominis, et transitum facies a morte ad vitam. Modo interim fac transitum vitae. Quae est vita tua? Fides: Justus ex fide vivit . Infideles quid? Mortui sunt. Inter tales mortuos erat ille corpore, de quo dicit Dominus: Dimitte mortuos, sepeliant mortuos suos . Ergo et in hac vita sunt mortui, sunt vivi, et quasi omnes vivunt. Qui derunt. Quid dicitur mortuis ab Apostolo? Surge, qui dormis. Sed somnum, inquit, dixit, non mortem. Audi sequentia: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis. Et quasi diceret, Quo ibo? Et illuminabit te Christus . Jam
Abbreviated transcription (Latin):
ma hora ẽ. Gͦ nc̃ ẽ. qui uiuit. uiuat:
qui mortuus erat. uiuat. Audiat uo¬
cẽ filii di. qͥ mortuus iacebat: surgat
Sepultꝰ erat: lapis suꝑpositꝰ erat. Uox
saluatoris irrupit duritiã lapidis. &
cor tuũ ita durũ ẽ. ut ñdũ illa uox
diuina te rũpat: Surge in corde.
in sepulchꝰ iacebas: & tãquã saxo ma¬
lȩ consuetudinis gͣuabaris. Surge
credidit surrex̃: qui confitet᷑ ꝓcessit

Expanded text:
hora est . Ergo nunc est. Qui vivit, vivat: qui mortuus erat, vivat; audiat vocem Filii Dei qui mortuus jacebat, surgat,sepultus erat, lapis superpositus erat, vox Salvatoris irrupit duritiam lapidis: et cor tuum ita durum est, ut nondum illa vox divina te rumpat! Surge in corde tin sepulcro jacebas, et tanquam saxo malae consuetudinis gravabaris. Surge,credidit, surrexit; qui confitetur, processit
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. Quomͦ dedit ut ẽẽt̾. sic dedit
ut uita eẽt: & sic dedit. ut in semet¬
ipso uita ẽẽt. Quid ẽ in semetipso uita
ẽẽt: Non aliunde uita indigẽret. s
ipse ẽẽt plenitudo uite. uñi credentes
alii uiuerent dũ uiuerent. Dedit ergo
illi uitam habere in semet ipso. Dedit
tanquã cui: Tanquã uerbo suo: tanquã
ei qui in principio erat uerbum: & uer¬
bum erat apud dm. Deinde qͥa ho factꝰ:
quid illi dedit: Et potestatẽ dedit
ei iudiciũ facere: q̃m filiꝰ hõis ẽ. Scd̾m
qđ filiꝰ di ẽ. sic̃ habet pat̾ uitã in

Expanded text:
dedit. Quomodo dedit ut esset, sic dedit dedit. Quomodo dedit ut esset, sic dedit ut vita esset, et sic dedit ut in semetipso vita esset. Quid est, in semetipso vita esset? Non aliunde vita indigeret, sed ipse esset plenitudo vitae, unde credentes alii viverent dum viverent. Dedit ergo illi habere vitam in semetipso: dedit tanquam cui? Tanquam Verbo suo, tanquam ei qui in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum. 11. Deinde quia homo factus, quid illi dedit? Et potestatem dedit ei judicium facere, quoniam filius hominis est. Secundum quod Filius Dei est, sicut habet Pater vitam i
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qui se abscondat a calore eiꝰ: Tu
aũ in peccato tuo frigidus eras. con¬
uerteris. ut feruescas: si recesseris. fri¬
gesces: In peccato tuo tenebrosus eras:
conuerteris. ut illumineris: si auerte¬
ris te. obscuraberis. Pinde qi in te tene¬
bre eras: cũ illuminaberis ñ eris lum̃:
quãuis sis in lumure. Ait enĩ apłs.
Fuistiᷤ aũ aliqñ tenebrȩ: nc̃ aũ lux in
dño. Cũ autẽ dixisset nc̃ autẽ lux. addidit
in dño. In te gͣ tenebrȩ: in dño lux.
Quare: Quia paticipatione lucis illius.
lux es. Si aũ a luce qua illuminaris
recesseris: ad tenebras tuas redis. Non
habet pat̾ uitã in semetipso. sic dedit
& filio habere uitã in semetipso: ut¬
ñ participatiõe uiuat. s incõmutabi¬
lit̾ uiuat: & oĩno ipse uita sit. Sic
dedit & filio habere uitã. Sic̃ habet.
sic dedit. Qͥd int̾est qͥa ille dedit. iste
sine luce. cũ ipse sit sapientia patͥs:
ceret᷑. genuit filiũ. Generando enim

Expanded text:
est qui se abscondat a calore ejus ? Tu est qui se abscondat a calore ejus ? Tu autem in peccato tuo frigidus eras, converteris ut fervescas: si recesseris, frigescis. In peccato tuo tenebrosus eras, converteris ut illumineris: si averteris te, obscuraberis. Proinde quia in te tenebrae eras, cum illuminaberis, non eris lumen, quamvis sis in lumine. Ait enim Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . Cum dixisset, nunc autem lux: addidit, in Domino. In te ergo tenebrae, lux in Domino. Lux quare? Quia participatione lucis illius lux es. Si autem a luce qua illuminaris recesseris, ad tenebras tuas redis. Non habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio habere e vivat, sed incommutabiliter vivat; et omnino ipse vita sit. Sic dedit et Filio habere vitam. Sicut habet, sic dedit. Quid interest? Quia ille dedit, iste do fuisse sine luce, cum ipse sit Sapientia Patris,ceretur, genuit filium: generando enim
Abbreviated transcription (Latin):
homo aũ. mͦ male: mͦ bñ. Qui male ui¬
uebat. in uita sua erat: qui bñ uiuit.
ad uitã xp̃i transiit. Particeps factꝰ
uitȩ. ñ eras qũa accepisti: & eras qui
acciꝑes. filiꝰ aũ dĩ . ñ qͣsi pͥmo fuit sine
uita: & acẽpit uitam. Si enim sic ilła
acciꝑet: ñ eã haberet in semetipso. Qd
ẽ enĩ in semetipso: Ut ipsa uita. ipse
ẽẽt. Adhuc aliud planiꝰ fortasse dicã
Lucernã quisq accendit: & exempli
grã. lucerna illa quantũ ꝑtinet ad
fłamuła quȩ ibi lucet. ignis ille ht̃
lucẽ in semetipso. Oculi aũ tui qui
lucerna absente iacebant & nicħ ui-¬
debant. iã & ipsi habent lucẽ: s ñ in
semetipsis. Ainde si se a lucerna auẽr¬
terint tenebrant᷑: si se conuerterint.
illuminant᷑. At uͦ ille ignis. quã diu
ẽ lucet. Si uolueris ibi lucẽ tollere:
simul & ipsũ extinguis. Nã sine luce.
ñ potest remanere. S lux rpc inex
semꝑ lucens. semꝑ feruens. Nã si ñ fer¬
ueret: nũqͥd diceret᷑ in psalmo. nec

Expanded text:
homo autem, modo male, modo bene. Qui male vivebat, in vita sua erat: qui bene vivit, ad vitam Christi transiit. Particeps factus vitae, non eras quod accepisti, et eras qui acciperes: Filius autem Dei non quasi primo fuit sine vita, et accepit vitam. Si enim sic illam acciperet, non eam haberet in semetipso. Quid est enim, in semetipso? Ut ipsa vita ipse esset. 10. Adhuc aliud planius fortasse dicam. Lucernam quisque accendit: exempli gratia, lucerna illa quantum pertinet ad flammulam quae ibi lucet, ignis ille habet lucem in semetipso; oculi autem tui qui lucerna absente jacebant et nihil videbant, jam et ipsi habent lucem, sed non in semetipsis. Proinde si se a lucerna averterint, tenebrantur; si se converterint, illuminantur. At vero ille ignis quamdiu est, lucet: si volueris illi lucem tollere, simul et ipsum exstinguis; nam sine luce non potest semper lucens, semper fervens: nam si non ferveret, numquid diceretur in Psalmo, Nec
Abbreviated transcription (Latin):
ti ur̃ẽ: qr in iudicio hõ uidebit᷑. ds aũ
ñ uidebit᷑ s post iudiciũ uidebit᷑ ds̃.
ab his qui uicerunt in iudicio. Ab im
ueniet. sic̃ ascendit: ido supra diperat.
pat̃ ñ iudicat quẽquã. s om̃e iudici¬
um dedit filio. Hoc etiam isto loco
repetit: cũ dicit. Et potestatẽ dedit
ei iudiciũ facere : q̃m filiꝰ hõis est.
Tamquã diceres tu. Potestatẽ dedit ei
iudicii faciendi. Quare: Quando ñ
habuit istã potestatẽ uidiciũ facien¬
dr Quando in pͥncipio erat uerbũ.
& uerbũ erat apud dm. &. ds erat
habebat potestatẽ iudiciũ faciendi:
Sed scłm hoc dico. potestatẽ dedit
ei uidiciũ faciendi: q̃m filiꝰ hoĩs est
Scđ̾m hoc. accepit potestatẽ iudican¬
ẽ: semꝑ habuit hanc potestatẽ. Acce¬
pit: qui crucifixus ẽ. Qui fuit ĩ mor¬
te: ẽ in uita. Uerbũ dĩ. nũquã in
morte: semꝑ in uita. Iam gͦ de resur

Expanded text:
in judicio homo videbitur, Deus autem non videbitur: sed post judicium videbitur Deus ab his qui vicerint in judicio; ab impveniet sicut ascendit, ideo supra dixerat: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio Hoc etiam in isto loco repetit, cum dicit, Et potestatem dedit ei judicium faciendi, quoniam filius hominis est. Tanquam diceres tu, Potestatem dedit ei judicium faciendi, quare? Quando non habuit istam potestatem judicium faciendi? Quando in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat habebat potestatem judicium faciendi? Sed secundum hoc dico, Potestatem dedit ei judicium faciendi, quia filius hominis est: secundum hoc accepit potestatem judicanest, semper habuit hanc potestatem. Accepit qui crucifixus est. Qui fuit in morte, est in vita: Verbum Dei nunquam in morte, semper in vita. 12. Jam er
Abbreviated transcription (Latin):
ipsõ. rursũ cũ de te loquereris. dixisti:
sic dedit filio hab̾e uitã in semetipso. Sic̃ ht̃:
sic dedit hr̃e. ubi ht: In semetipso. Ubi dedit
habere: In semet ipso. Paulus ubi habet:
Non in semetipso: s in xp̃o. Tu fideliᷤ
ubi habes: Non in temetipso. s ĩ xp̃o.
U ideamꝰ si hoc dicit apłs. Uiuo aũ¬

Expanded text:
ipso: rursus, cum de te loquereris, dixisti, ipso: rursus, cum de te loquereris, dixisti, sic et Filio dedit habere vitam in semetipso. Sicut habet, sic dedit habere. Ubi habet? In semetipso. Ubi dedit habere? In semetipso. Paulus ubi habet? Non in semetipso, sed in Christo. Tu fidelis ubi habes? Non in temetipso, sed in Christo. Videamus si hoc dicit Apostolu