comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diabolicus actus est. quem in huiꝰ seculi
cursum malis instigationib exercere n᷑
desinit. Hanc uiam iuste in se negauit
esse qui petra ẽ. quia uestigium serpentis
antiqui in eiꝰ soliditate nullatenus ualu¬
it inueniri. Merito gͦ humana substan¬
tia in ęternam uiam peciit se deduci. iii
qua diaboli semita nͨ potuit inueniri.
Frequenter enuim dñs ap̃c petit a patre
quȩ ꝓpria sunt. ut unitas caritatis po¬
tentiȩ uel naturȩ int̾ eos possit agnoser
naturarum octauus nobis psalmꝰ
tinicuit. quib errantium ꝑfidia pre¬
sumpta retunditur. qui certe uel illo
circumcisionis curentur exemplo. ut
sicut iudei octauo die p᷑putia depone¬
bant. ita & isti octauo psalmo commo
niti. obstinationis suȩ suꝑflua derelin¬
quãt. Est enim de hac re sicut dictum
est. scd̃s. octauus. ingesimus. septuagesi¬
mus primus. octogesimus prinꝰ. centesi¬
mus septimꝰ. centesimꝰ nonus. & p᷑sens.

Expanded text:
diabolicus actus est, quem in hujus saeculi diabolicus actus est, quem in hujus saeculi cursu malis instigationibus exercere non desinit. Hanc viam juste in se negavit esse, qui petra est, quia vestigium serpentis antiqui in ejus soliditate nullatenus valuit inveniri. Merito ergo humana substantia in aeternam viam petiit se deduci, in qua diaboli semita non potuit inveniri. Frequenter enim Dominus Christus petit a Patre quae propria sunt, ut unitas charitatis, potentiae vel naturae inter eos possit agnosci.m duarum naturarum octavus nobis psalmus emicuit, quibus errantium perfidia praesumpta retunditur. Qui certe vel illo circumcisionis curentur exemplo, ut sicut Judaei octavo die praeputia deponebant, ita et isti octavo psalmo commoniti  ed., communiti, obstinationis suae superflua derelinquant. Est enim de hac re sicut dictum est secundus, octavus, vigesimus, septuagesimus primus, octogesimus primus, centesimus septimus, centesimus nonus et praesens
Abbreviated transcription (Latin):
est quasi oris repudium. Proba me
quitatis in me est. & deduc me in uiam
ȩternam. Istud nullus potest alter de se
dicere. nisi qui & illud ait. Ecce uenit
princeps mundi huius. & in me non
inueniet quicquam. Solus enum absq
peccato. eẽ. dinoscitur. qui etiam tulisse
peccata hominũ comꝓbatur. Proba. paci¬
entiam demonstrat. Eito: quia delinquere
in tanta rerum fluctuatione nesciii.
Interroga. ad inquisitionem ꝑtinet mi¬
nutissimam. quia nemo scienti interro¬
gatus potest negare quȩ gesta st̃ Seni¬
te quoq ad oꝑationes respiciunt. quas ille
iugiter cȩlesti sci̾tate transegit. Sequitur.
Et uide si uia iniquitatis in me ẽ. & deduc
me in uiam ȩternam. Considera. magist̃
bonus quemadinodum ꝑfectum ordine̾
docet. Prius se dixit ꝓbari. scirt. deinde
interrogari. ut quando inquitas ñ fius¬
set inuenta. ꝑduceretur in illam uiam
ubi regnat cum sp̃u sc̃o potestate mira¬
bili. & gła sempiterna. Un iniquitatis

Expanded text:
est, quasi oris repudium. Veest, quasi oris repudium. Vequitatis in me est; et deduc me in viam aeternam. Istud nullus potest alter de se dicere, nisi qui et illud ait: Ecce venit princeps mundi hujus, et in me non inveniet quidquam . Solus enim absque peccato esse dignoscitur qui etiam tulisse peccata hominum comprobatur. Proba patientiam demonstrat. Scito, quia delinquere in tanta rerum fluctuatione nescivi. Interroga ad inquisitionem pertinet minutissimam, quia nemo scienti interrogatus potest negare quae gesta sunt. Semitae quoque ad operationes respiciunt, quas ille jugiter coelesti sanctitate transegit. Sequitur: Et vide si via iniquitatis in me est, et deduc me in viam aeternam. Considera, magister bonus 473 quemadmodum perfectum ordinem docet. Prius se dixit probari, sciri, deinde interrogari, ut quando iniquitas non fuisset inventa, perduceretur in illam viam ubi regnat cum sancto Spiritu potestate mirabili et gloria sempiterna. Via iniquitatis
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est: Iabescere me fecit zelus do¬
mus tuȩ. Hoc uerbum. magni doloris
indicium est. Tabescere enum illos dici¬
mus. qui curis uigib affliguntur. &
pene usq ad interitum uite corpore
deficiente ꝑueniunt. Sequitur de sccło
uersu. Perfecto odio oderam illos. inimi¬
ei facti sunt mͥ. Perfectum odium est
homines diligere. & eoꝵ uicia semper
horrere. Nam in illa parte qua creatura
dĩ sunt. amandos. cẽ. ñ dubium ẽ. quia
tate horrendi sunt. in qua se fędis sceleri¬
b polluerunt. qmͣ tales placere ñ posst̃
nisi eis qui factis similib implicantur.
Et ut tibi diuinitatis suȩ ostenderet
unitatem. illos dicit sibi inimicos factos.
qui contrarii paternis iussionib extitert̾.
Et nota ꝑ quintam speciem diffinitio¬
ne aduerbium: diffinit quo odio inimi¬
cos oderat patris. ꝑfecto scilicet. quod nͣ
luiore humano. ñ inuidia carnali. s da
caritate generatur. Odium quippe dictũ

Expanded text:
dictum est: Tabescere me fecit zelus dodictum est: Tabescere me fecit zelus domus tuae . Hoc verbum magni doloris indicium est. Tabescere enim illos dicimus qui curis jugibus affliguntur, et pene usque ad interitum vitae corpore deficiente perveniunt. Sequitur de secundo versu: Perfecto odio oderam illos, et inimici facti sunt mihi. Perfectum odium est homines diligere et eorum vitia semper horrere. Nam in illa parte qua creatura Dei sunt, amandos esse non dubium est, quia tate horrendi sunt, in qua se foedis sceleribus polluerunt, quoniam tales placere non possunt, nisi eis qui factis similibus implicantur. Et ut tibi divinitatis suae ostenderet unitatem, illos dicit sibi inimicos factos, qui contrarii paternis jussionibus exstiterunt. Et nota quod per quintam speciem definitione ad verbum, definit quo odio inimicos oderat Patris, perfecto scilicet, quod non livore humano, non invidia carnali, sed Domini charitate generatur. Odium quippe dictum
Abbreviated transcription (Latin):
detrahimus. quare bonis eoꝵ nisib in¬
uidemus. Merito gͦ aduersarios nr̃os
iubemur diligere. quos nos nr̃o uitio
contigit offendere. Dĩ uͦ inimici qͣndo
obstinati sunt. competenti & religiosa
execratione dampnantur. qm̃ cum ab
ipso creati sunt. ipsiq debeant om̃e
quod uiuunt: suo tamen contumaces
redduntur auctori. Quaꝓpt᷑ iuste tales
horrendi sunt. qui tantoꝵ beneficiorũ
memores ñ fuerunt. Consiłanda ẽ etiã
distinctio facta uerboꝵ. Primo enĩ dixit
odientes te odio habui. Possunt enĩ in
maligno pectore prius oclia occulta uer¬
sari. s: iam ualidissimȩ nequiciȩ ẽ qui
ꝓfitetur inimicum. Significat enim
ꝑsecutores aꝑtos. & obstinatos. qui scos
dĩ scelerata p̾sumptione dilacerant. Et
merito se supra eos tabescere dicit sc̃ã pie¬
tas. qmͣ dum hic sustinentur diutius
ad correctionem. illi eccl̃iam dĩ temera¬
riis ausib insequuntur. sicut & alibi

Expanded text:
detrahimus, quare bonis eorum nisibus indetrahimus, quare bonis eorum nisibus invidemus. Merito ergo adversarios nostros jubemur diligere, quos nos nostro vitio contingit offendere. Dei vero inimici, quando obstinati sunt, competenti et religiosa exsecratione damnantur, quoniam cum ab ipso creati sint, ipsique debeant omne quod vivunt, suo tamen contumaces redduntur auctori; quapropter juste tales horrendi sunt, qui tantorum beneficiorum memores non fuerunt. Consideranda est etiam distinctio facta verborum. Primo enim dixit, odientes te odio habui. Possunt enim in maligno pectore prius odia occulta versari; sed jam validissimae nequitiae est, qui profitetur inimicum. Significat enim persecutores apertos et obstinatos, qui sanctos Dei scelerata praesumptione dilacerant. Et merito se supra eos tabescere dicit sancta pietas, quoniam dum hic sustinentur diutius ad correctionem, illi Ecclesiam Dei temerariis ausibus insequuntur; sicut et alibi
Abbreviated transcription (Latin):
septa ꝑuenerint. Et qm̃ nͨ merentur
om̃s ad fidem catholicam ꝑuenire. ilis
ꝑfidis ac duratis qui credere noluerunt
quod est in medio dicitur: Piri sanguimuꝰ
declinate ame. quia dicitis in cogitationb
Isti gͦ uiri sunt sanguinum. qui cimils
iuuunt. & quȩ sunt sanguinis paguis
Quib merito dicitur discedite. qui ln
nͨ desiderauerunt in eccłia repperires
quitur. Onia dicitis in cogitationilus
id est contra illa murmuratis. quȩ ue
caliginem confusionis emendas
onne odientes te odio habui. & no
suꝑ ininicos tuos tabescebaur istoꝰ
Perfecto odio oderam illos. & inimici facti
sunt mͥ. Non suꝑflue uidetur inquiri
cur inimicos nr̃os amare p᷑cipimur.
Diͦ autem odisse deuotum ẽ. qmͣ in utͥsq
magna distantia ẽ. Nr̃i quippe inimi¬
a interdum contra nos iusta indignati¬
one consurgunt. & irritantur. quare
illis officia debita nͨ prebemus. quare

Expanded text:
septa pervenerint. Et quoniam non merentur septa pervenerint. Et quoniam non merentur omnes ad fidem catholicam pervenire, illis perfidis ac duratis, qui credere noluerunt, quod est in medio dicitur: Viri sanguinum, declinate a me, quia dicitis in cogitationibus. Isti ergo viri sunt sanguinum, quia carnaliter vivunt, et quae sunt sanguinis peragunt; quibus merito dicitur, discedite, quia locum non desideraverunt in Ecclesia reperire. Sequitur: Quia dicitis in cogitationibus, id est, contra illa murmuratis quae vobicaliginem confusionis emendas. Vers. 20. Nonne odientes te odio habui, et super inimicos tuos tabescebam? Vers. 21. Perfecto odio oderam illos, et inimici facti sunt mihi. Non superflue videtur inquiri cur inimicos nostros amare praecipimur, Dei autem odisse devotum est: quoniam in utrisque magna distantia est. Nostri quippe inimici interdum contra nos justa indignatione consurgunt, et irritantur quare illis officia debita non praebemus, quare
Abbreviated transcription (Latin):
me. quia dicitis in cogitationib accipient
in uanitate ciuitates suas. In his duob
uersib primo loco dicamus hyꝑbaton
ut iuuante dño faciliꝰ eoꝵ expositionem
ꝑ partes explicare uideamur. Est enim
talis ordo uerborum. Si occidas ds pecea¬
tores. ante om̃ia nobis cauendum ẽ. ne
peccatorum. qui ad peccatores uenerat
sine dubitatione saluandos. sicut ipse in
ȩuugło dicit. Non ueni uocare iustos .s
peccatores. Quod si hoc spiritalit̾ inqui¬
ramus. cuncta nobis remouetur aduersi¬
tas. Dicit gͦ si occidas ds̃ peccatores. Occi
dit peccatorem cum moritur peccato.
ut uiuat dño. sicut ait apls. Mortuus
sum legi. ut uiuam xp̃o. Occiduntur gͥ
peccatores. quando a cogitationib malis
in bonum dispositum tranferuntur.
Quod dum eis beneficio conuersionis
emerserit. tunc in uano accipiunt pri¬
res ciuitates suas. id est uitiosissimas suꝑ¬
sticiones quȩ ꝑtinent ad babiloniam.
quando iam dĩ beneficio ad eccł̃iȩ catholi

Expanded text:
. Quia dicitis in cogitationibus: Accipient in vanitate civitates suas. In his duobus versibus, primo loco dicamus hyperbaton, ut juvante Domino facilius eorum expositionem per partes explicare valeamus. Est enim talis ordo verborum: Si occidas, Deus, peccatores. Ante omnia nobis cavendum est ne peccatorum, qui ad peccatores venerat sine dubitatione salvandos, sicut ipse in Evangelio dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Quod si hoc spiritualiter inquiramus, cuncta nobis removetur adversitas. Dicit ergo: Si occidas, Deus, peccatores. Occidit Deus peccatorem, cum moritur peccato, ut vivat Domino, sicut ait Apostolus: Mortuus sum legi, ut vivam Christo . Occiduntur ergo peccatores, quando a cogitationibus malis in bonum dispositum transferuntur. Quod dum eis beneficio conversionis emerserit, tunc in vano accipiunt priores civitates suas, id est vitiosissimas superstitiones, quae pertinent ad Babyloniam, quando jam Dei beneficio ad Ecclesiae catholicae
Abbreviated transcription (Latin):
erplanatio. cum dicit. Et nor illuminatio¬
mea in deliciis mcis. Qnomꝰ gͥ poterat a
tenebris conculcari. cui erat nox illumina¬
tio in deliciis sius. Nox significat
inferni claustrum. quod reuera illumina¬
uit. quando potestatem diaboli contriuit.
& hominem sua miseratione liberauit.
quem ad imaginem & similitudinem
suam plasinare dignatus est. In deliciis
autem meis paracdysum significat. unde
primum hominem peccata reppuilerunt.
s confessionis beneficio anime scõꝵ ad ciꝰ
amenitatem dño pr̃ante reuersȩ sunt.
Sic enim credenti latroni dictum ẽ. Ameri
dico tibi. hodie mecum eris in paradyso.¬

Expanded text:
explanatio, cum dicit: Et nox illuminatioexplanatio, cum dicit: Et nox illuminatio in deliciis meis. Quomodo poterat a tenebris conculcari, cui erat nox illuminatio in deliciis suis? Noctem significat inferni claustrum, quod revera illuminavit, quando potestatem diaboli contrivit, et hominem sua miseratione liberavit, quem ad imaginem et similitudinem suam plasmare dignatus est. In deliciis autem meis, paradisum significat, unde primum hominem peccata pepulerunt; sed confessionis beneficio animae sanctorum ad ejus amoenitatem Domino praestante reversae sunt. Sic enim credenti latroni dictum est: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
potens uerbum. quod assumptam & uni¬
tam sibi humanitatem in eterna scła con¬
tinebit. Et si minime conuenire uidet᷑
ut cum ipse sit dextera patris eiꝰ. se dicat
dextera disi contineri. hoc pocius dictũ
accipiendum ẽ a parte membroꝵ. quȩ
forma locutionis frequent̾ assumpta ẽ.
lllud tamen regularit̾ ẽ tenendum: ut
quod dubitat: humanitatis. quod psumit:
pars uersus istius sub ironia ꝓnuntian¬
da ẽ. Frequenter enim aliqua quasi sub
ambiguitate ꝓferimus. de quib dubitare
ñ possumus. sicut in alio psalmo ram
dictum est. Forsitan uiuos deglutissent
nos. & reliqͣ. Quomͦ enim tenebrȩ concul¬
eire poterant. qͥuȩ ius in tanta gła ñ habe¬
bant. Ipse enim dicit de se. Ego sum lux
huius mundi. S conculcauit ille potius
tenebras qui cecitatem primi hominis ad
tan tenebre conculcabunt ine. irrident᷑
illi qui de ipso poterant tumore alicuius
nebulas suspicari. Quiꝰ sensus sequitur

Expanded text:
potens Verbum, quod assumptam et unipotens Verbum, quod assumptam et unitam sibi humanitatem in aeterna saecula continebit. Et si minime convenire videtur, ut cum ipse sit dextera Patris, ejus se dicat dextera Domini contineri: hoc potius dictum accipiendum est a parte membrorum; quae forma locutionis frequenter assumpta est. Illud tamen regulariter est tenendum, ut quod dubitat, humanitas; quod praesumit, pars versus istius sub ironia pronuntianda est. Frequenter enim aliqua quasi sub ambiguitate proferimus, de quibus dubitare non possumus, sicut in alio psalmo jam dictum est: Forsitan vivos deglutissent nos , et reliqua. Quomodo enim tenebrae conculcare poterant, quae jus in tanta gloria non habebant? Ipse enim dicit de se: Ego sum iux hujus mundi . Sed conculcavit ille potius tenebras, qui caecitatem primi hominis ad tan tenebrae conculcabunt me, irridentur illi qui de ipso poterant timoris alicujus nebulas suspicari. Cujus sensus sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
ad rumpenda infernoꝵ clauistra descni¬
deret. & laboranti humano generi redq̃¬
tor piissimus subueniret. Subiungit enꝰ
ades. qm triduana celeritate surrexit.
Aadidit terciam partem. Si sumpsero pes¬
nas meas ante lucem. & habitauero in ex¬
tremo maris. etenim illue manus tua
deducet me. & tenebit me dextera tua
Quȩ figura dicitur ethimologia. id eꝰ cu¬
se reditio. R eddit enim. que madmod
dĩ p̾sentiam nͣ potiusset effugere. Pennꝰ
suas dicit diuinȩ maiestatis efficacisiꝰ
cderitatem: quȩ scm̃ corpꝰ ad suꝑnam uir¬
tutem deitatis eleuauit. S cum audis meas.
głam. ꝓpriȩ potestatis intellige. Has itaq
pennas suas cum sumpserit ante lucem.
id ẽ tempore resurrectionis. & habitaue¬
rit in postremo maris. hoc ẽ supra scłi
istius amplissimum finem. ibi manus
paterna deducet eum. Et ut ostenderet
coꝑdtionem. sequitur & tenebit me dex¬
tera tua. Dextera est siquidem patris om̃i¬

Expanded text:
ad rumpenda infernorum claustra descenad rumpenda infernorum claustra descenderet, et laboranti humano generi Redemptor piissimus subveniret. Subjungit etiam, ades, quoniam triduana celeritate surrexit. Addidit tertiam partem, Si sumpsero pennas meas ante lucem, et habitavero in postremo maris. Etenim illuc manus tua deducet me, et tenebit me dextera tua. Quae figura dicitur aetiologia, id est causae redditio; reddit enim causam quemadmodum Dei praesentiam non potuisset effugere. Pennas suas dicit divinae majestatis efficacissimam celeritatem, quae sanctum corpus ad superna virtute Deitatis elevavit. Sed cum audis meas, gloriam propriae potestatis intellige. Has itaque pennas suas cum sumpserit ante lucem, id est tempore resurrectionis, et habitaverit in postremo maris, hoc est supra saeculi istius amplissimum finem, ibi manus paterna deducet eum. Et ut ostenderet cooperationem, sequitur, et tenebit me dextera tua. Dextera est siquidem Patris omni
Abbreviated transcription (Latin):
mo maris.etenim illuc manus tua
deducet me. & tenebit me dextera tua:
hinc mͥ uidetur argumentum illud
esse dilemma. quod fit ex duab ꝓpositio
interrogat dicens: Bapthysmum iołns
unde erat. de cȩlo an ex hominibus.
Quicquid enim illi eligere uoluissent
contra illos nichilominus erat futurũ.
Sic etiam de bonis reb apłs facit. deside
reb contrariis humanitatis eiꝰ. quid elige¬
ret ambigebat. Nunc ad exponenda uer¬
ba ueniamus. qmͣ altitudine nimia st̃
ꝓfunda. Ait enim ꝑ id quod homo est.
Si ascendero in celum tu illic es: ubi erit
scilicet ad patris dexteram collocandus.
Nam ut intelligas dnm ubiq eẽ p̾sen¬
tem. audi iheremiam ꝓpħam: Ds appnsi¬
pinquans ego sum dicit dñs. & nͨ ẽ d̃s
a longinquo. Si absconderit se homo ini
absconso. ego ñ uidebo illum dicit añs
Numquid nͦ cęlum & terram ego implo
dicit dñs: Sequitur. Si descendero in i¬
fernum ades. Hoc quippe factum est
lege humanitatis. ut crucifixo corpore

Expanded text:
 Etenim illuc manus tua deducet me, et tenebit me dextera tua. Hic mihi videtur argumentum illud esse dilemma, quod fit ex duabus propositinterrogat, dicens: Baptismum Joannis unde erat, de coelo an ex hominibus ? Quidquid enim illi eligere voluissent, contra illos nihilominus erat futurum. Sic etiam de bonis rebus Apostolus facit: Desiderrebus contrariis humanitas ejus quid eligeret, ambigebat. Nunc ad exponenda verba veniamus, quoniam altitudine nimia sunt profunda. Ait enim per id quod homo est: Si ascendero in coelum, tu illic es, ubi erat scilicet ad Patris dexteram collocandus. Nam ut intelligas Dominum ubique esse praesentem, audi Jeremiam prophetam: Deus appropinquans ego sum, dicit Dominus, et non Deus a longinquo. Si absconderit se homo in absconso, ego non videbo illum, dicit Dominus? Nunquid non coelum et terram ego impleo, dicit Dominus ? Sequitur, si descendero in infernum, ades. Hoc quippe factum est lege humanitatis, ut crucifixo corpore
Abbreviated transcription (Latin):
& adhuc tecum sum. Hic occultis om̃ino
uerbis atq paucissimis aduentũ suum
designat. quando iudicaturus est mundũ.
Exsurrexi. tempus significat resurrectio¬
nis suȩ. Adhuc tecum sum. dum sedet
ad dexteram patris in occulto. dum adhuc
me homines uidere nͨ p᷑ualent. usq ad
illud scilicet tempus quando regnũ meu̾
euidentissime hominib innotescat. Ad¬
huc enim. futurum significat tempus.
nͨ quod ab ipso aliquando diuidendum ẽ.
s qm qui est mͦ nobis inuisibilis. om̃ib
postea gentib apparebit. Si occidas ds¬

Expanded text:
et adhuc sum tecum. Hic occultis omnino et adhuc sum tecum. Hic occultis omnino verbis atque paucissimis adventum suum secundum designat, quando judicaturus est mundum. Exsurrexi tempus significat resurrectionis suae. Adhuc tecum sum, dum sedet ad dexteram Patris quasi in occulto, dum adhuc me homines videre non praevalent, usque ad illud scilicet tempus quando regnum meum evidentissime hominibus innotescat. Adhuc enim futurum significat tempus, non quod ab ipso aliquando dividendus est, sed quoniam qui est modo nobis invisibilis, omnibus postea gentib
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ. Nimis. ualde significat. confortatꝰ
uͦ principatus apłoꝵ. episcopales cathe¬
dras dicit. quas in ęccłiis instituendis
opere fundauerunt. Ipsi enim prestante
dõ leguntur duces ȩccłiarum. arietes
gregum. & pͥncipes fidelium.eẽ. ppłoꝵ.
Inꝓmissionib abrahe. quas & dñs in
genesi fecit. legitur multiplicandum
semen eius sicut arenam maris. & sicut
stellas cęli. hic autem dicit suꝑ arenam
maris. ut ibi coequaretarenam facta
comparatio est. hic autem transcende¬
re uideatur. Arena enim maris significat
uideos. ꝓpt᷑ intellectum terrenum. & steri¬
litatem fidei. Arena enim ab ariditate
dicta est. Stellas autem celi ad ppłm res¬
picit. xp̃ianum. ꝓpt̾ claritatem scilicet
religionis. & splendorem fider. Dinume
lem. qui suꝑ illum iudaicum multo nu¬
merosior inuenitur. Necesse enim fuit.
ut uinceret unam gentem numerositaᷤᷤ
aggregata nationum. Addidit. Exsurreri

Expanded text:
eorum. Nimis valde significat. Confortatus eorum. Nimis valde significat. Confortatus vero principatus apostolorum episcopales cathedras dicit, quas in Ecclesiis instituendis, cationum opere fundaverunt. Ipsi enim, praestante Deo, leguntur duces Ecclesiarum, arietes gregum, et principes fidelium esse populorIn promissionibus Abrahae quas ei Dominus in Genesi fecit, legitur multiplicandum semen ejus sicut arenam maris, et sicut stellas coeli; hic autem dicit, et super arenam maris, ut ibi coaequare arenae factam comparationem, hic autem transcendere videatur. Arena enim maris significat Judaeos, propter intellectum terrenum et sterilitatem fidei. Arena enim ab ariditate dicta est. Stellas autem coeli ad populum respicit Christianum, propter claritatem scilicet religionis et splendorem fidei. Dinumerlem, qui super illum Judaicum multo numerosior invenitur. Necesse enim fuit ut vinceret unam gentem numerositas aggregata nationum. Addidit, exsurrexi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. s die firmandi sunt. Nam si dixis¬
set clarificandi sunt. poterat fortassis &
ad breue tempus intelligi. Nam cũ dicit
firmabuntur. ȩternitate beneficii testa¬
tur. eẽ. mansur  Subuuixit. & nemo
in eis. S subaudiendum infirmabitur.
quia iam omis fragilitas carnis explosa
discedet. & omis mortalitas consumpta
psalmi qui suꝑest introitur. honorem
scoꝵ. suum atq patris asserens. eẽ. p̾coni¬
um. Nam cum dicit mͥ: se designat. cum
dicit amici tui: patrem declarat. sicut
ipse in euugło ait. Omĩa mea patris st̃.
& om̃ia patris mea sunt. Amicos uͦ dru
pͥmum dictos legimus patriarchas. id ẽ
abrabam. moysen. & post apłis sius duĩs
saluator edixit.: lam nͦ dico uos seruos. s
amicos. Isti gͦ tales amici sunt patris.
quoꝵ honor ad dnm reuertitur saluato¬
rem. quia nemo scos eiꝰ ueneratur: nisi
qui xp̃o dño pura mente deuotus es
Aadidit. Nuis confortati sunt pͥncipatꝰ

Expanded text:
sunt, sed die firmandi sunt; nam si dixissunt, sed die firmandi sunt; nam si dixisset, clarificandi sunt, poterat fortassis et ad breve tempus intelligi. Nam cum dicit firmabuntur, aeternitatem beneficii testatur esse mansuram. Subjunxit, et nemo in eis; subaudiendum, infirmabitur, quia jam omnis fragilitas carnis explosa discedet, et omnis mortalitas consumpta psalmi qui superest introitur: honorem sanctorum suum atque Patris asserens esse praeconium. Nam cum dicit, mihi, se designat; cum dicit, amici tui, Patrem declarat, sicut ipse in Evangelio dicit: Omnia mea Patris sunt, et omnia Patris mea sunt . Amicos vero Domini primum dictos legimus patriarchas, id est Abraham, Moysem; et post, apostolis suis Dominus Salvator dixit: Jam non dico vos servos, sed amicos . Isti ergo tales amici sunt Patris, quorum honor ad Dominum revertitur Salvatorem: quia nemo sanctos ejus veneratur, nisi qui Christo Domino pura mente devotus est. Addidit, nimis confortati sunt principatus
Abbreviated transcription (Latin):
tristis est anina mea usq ad mortem
& his similia. ipsa & inꝑfectum suum
patrem uidisse testatur. Inꝑfectum siqui¬
dem eiꝰ ẽ quod adhuc eccłia usq ad finem
scłi congregatur. quod in illa resurrectione
beatis premia ꝓmissa daturus est. quod
erit omia in om̃ib. s deitas ista iam ui¬
dit que adhuc longis post temporibus
futura seruantur. Nam de beato paulo
istud dici sequentia declarant. Adiecit
enum: Et in libro tuo om̃s seribentur.
Utiq. quia ȩterna felicitate gaude¬
sacti bunt. nam sicut illud quod ini¬
uiin libro scribitur seriptura conti¬
nente seruatur: ita hoc multo firmius
fixum manet. quod memoria diuͦ conti¬
netur. Sequitur. Die firmabuntur. &
nemo in eis. Illi scilicet beati. de quib fecit
suꝑius mentionem. Die firmabuntur.
id ẽ de uero illo sole ꝑfecta luminis clari¬
tate complendi sunt. ut fiat illud quod
dictum est. Sicut stella ab stella differt

Expanded text:
Tristis est anima mea usque ad mortem Tristis est anima mea usque ad mortem , et his similia, ipsa et imperfectum suum Patrem vidisse testatur. Imperfectum siquidem ejus est, quod adhuc Ecclesia usque ad finem saeculi congregatur, quod in illa resurrectione beatis praemia promissa daturus est, quod erit omnia in omnibus . Sed Deitas ista jam vidit, quae adhuc longis post temporibus futura servantur. Nam de beato populo istud dici sequentia declarant. Adjecit enim, et in libro tuo omnes scribentur, utique qui aeterna felicitate gaudebunt. Nam sicut illud quod in libro scribitur, scriptura continente servatur, ita hoc multo firmius fixum manet, quod memoria Domini continetur. Sequitur, die firmabuntur, et nemo in eis; illi scilicet beati de quibus fecit superius mentionem, die firmabuntur, id est, de vero illo Sole perfecta luminis claritate complendi sunt, ut fiat illud quod dictum est: Sicut stella ab stella differt
Abbreviated transcription (Latin):
Ego autem dico in xp̃o & in eccłia. Unde
constat os dñi eccłiam hic debere intelligi.
& ut p̾dicto exemplo plenius aptemus
illa quȩ dicta sunt. ante aduentum dñi
occulta fuerunt quȩdam eccłiȩ sacram̃ta.
ut baptysina sacrum. ut corpꝰ & san.¬
guis dr̃ . & cetera. quȩ plenitudine ueni¬
ente claruerunt. Addidit. Et substantia
mea in inferiorib terre. Inferiora terrȩ
suerunt gentium culturȩ sordentes: qͤ
longe. a iudeoꝵ religione distabant:
s ipsis facta ẽ nota substantia diũ saluato¬
ris. quando in ipso intelligentes. diuinita¬
tem uerbi ꝑ apłicam doctrinam deuotis
mentib acceperunt. Nam licet essent
diuersȩ nationes. ꝑ suꝑsticiones suas infe¬
riora terrȩ. suꝑiores tamen reddite sunt
iudeis. xp̃ianȩ religionis salutares regulas
dies firmabuntur. & nemo in eis: Natura
illa hominis quȩ se in euugło ignorare
dixit finem huius mundi. & quȩ ait

Expanded text:
ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Unde ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Unde constat os Domini Ecclesiam hic debere intelligi. Et ut praedicto exemplo plenius aptemus illa quae dicta sunt, ante adventum Domini occulta fuerunt quaedam Ecclesiae sacramenta, ut baptismum sacrum, ut corpus et sanguis Domini, et caetera quae plenitudine veniente claruerunt. Addidit, et substantia mea in inferioribus terrae. Inferiora terrae fuerunt gentium culturae sordentes, quae longe tunc a Judaeorum religione distabant. Sed ipsis facta est nota substantia Domini Salvatoris, quando in ipso intelligentes divinitatem Verbi, per apostolicam doctrinam devotis mentibus acceperunt. Nam licet essent diversae nationes, per superstitiones suas inferiora terrae, superiores tamen redditae sunt Judaeis, Christianae religionis salutares regulas B., formabuntur, et nemo in eis. Natura illa hominis, quae se in Evangelio ignorare dixit finem hujus mundi, et quae ait:
Abbreviated transcription (Latin):
bat. quia sicut in ęuugło dicit. nemo
nouit patrem nisi filiꝰ. & cui uoluerit
filius reuelare. Et aliter. Iło nouerat
ninis oꝑam patris. quia sicut ipse dicat
ego in patre & pater in me. Non emmse
potest nosse. qui separatur extrinsecus
Istud enim nosse. inestimabile. singilin
atq incomprehensibile est. quando ms
alterutrum manere noscuntur.
est occultatum os meum ate quod fal
in occulto. & substantia mea in inferir
terrȩ. Os hic ñ ora significat. s illud qd
uenit ab ossib. Quod reuera in occulm
factum est. dum in interiorib corpsi
nr᷑i constat. eẽ. reconditum. Quis enis
ossã in homine uideat. dum & caro ill
nestiat. & suꝑducta cutis abscondat:
Quod si hoc magis spiritaliter uelimus
accipere. facilius nobis quȩ dicta sunt s¬
mantur. Postquam in conditione ri
eua de adȩ costa formata est. ayat ui
mysteriumꝰ aliquid ꝑtinere posse exponit
dicens: Hoc magnum est sacramentum.

Expanded text:
ebat: quia, sicut in Evangelio dicit: Nemo ebat: quia, sicut in Evangelio dicit: Nemo novit Patrem nisi liter, ideo noverat nimis operam Patris, quia, sicut ipse dicit: Ego in Patre, et Pater in me est ; non enim sic potest nosse, qui separatur extrinsecus. Istud enim nosse inaestimabile, singulare atque incomprehensibile est, quando in se alterutrum manere noscuntur.est occultatum os meum a te, quod fecisti in occulto; et substantia mea in inferioribus terrae. Os hic non ora significat, sed illud quod venit ab ossibus; quod revera in occulto factum est, dum in interioribus corporis nostri constat esse reconditum. Quis enim ossa in homine videat, dum et caro illa vestiat, et superducta cutis abscondat? Quod si hoc magis spiritualiter velimus accipere, facilius nobis quae dicta sunt intimantur. Postquam in conditione rerum Eva de Adae costa formata est, dixit vimysterium ad quid pertinere possit, exponit, dicens: Hoc magnum est sacramentum,
Abbreviated transcription (Latin):
nouit niis. Uenit ad tercium modum
ubi laudat patrem. qui in eum miracula
tanta monstrauit. Terribilit̾ enim miri¬
ficatus est pater. quando passionem dni xp̃i
tenebrȩ sunt secutȩ. terra contremuit.
saxa disrupta sunt. sepulchra patuerunt.
mortui resurrectione letati sunt. cum
ipse iterum in codem corpore sc̃a resurrs¬
tione conspectus est. dum ad discipulos
suos ianius clausis intrauit. dum cȩlos
sub hominum uisione conscendit. quȩ
licet ꝓpria deitate compleuerit. more suo
paternis hoc uirtutib applicauit. ut sic̃
sepe dictum est ec̃ę cooꝑationis patefactret
unitatem. Sequit᷑. Mira oꝑa tua. & animi
mea nouit nimis. Operam patris miram
nouerat. quia suꝑus dixit. nox illuminm¬
tio in deliciis eiꝰ erat. quia possederat re¬
nes ipsiꝰ. quia illum susceperat ex utero
matris suȩ. Necesse enim fuit ut illum
inirabilem cognosceret. quem tantoꝵ bene¬
ficioꝵ piissimum largitorem humanits
eiꝰ plena diuini luminis claritate cerm¬

Expanded text:
noscit nimis. Venit ad tertium modum, ubi laudat Patrem, qui in eum miracula tanta monstravit. Terribiliter enim mirificatus est Pater, quando passionem Domini Christi tenebrae sunt secutae, terra contremuit, saxa dirupta sunt, sepulcra patuerunt, mortui resurrectione laetati sunt, cum ipse iterum in eodem corpore sancta resurrectione conspectus est, dum ad discipulos suos januis clausis intravit, dum coelos sub hominum visione conscendit; quae licet propria deitate compleverit, more suo paternis hoc virtutibus applicavit, ut sicut saepe dictum est sanctae cooperationis patefaceret unitatem. Sequitur, mira opera tua, et anima mea novit nimis. Operam Patris miram noverat, quia sicut superius dixit nox illuminatio in deliciis ejus erat, quia possederat renes ipsius, quia illum susceperat ex utero matris suae; necesse enim fuit ut illum mirabilem cognosceret, quem tantorum beneficiorum pissimum largitorem humanitas ejus plena divini luminis claritate cern
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ueraciter aperiret. Eoce tu
dñe cognoiusti omĩa nouissima & antiqͣ.
tu formasti me & posiusti suꝑ me manũ
tuam. Intuere quam ueraciter superuis
dictum est. ñ est dolus in lingua mea.
ut hic duas naturas euidenter exprime¬
ret. Dicit enim patri. Ecce tu cognouis¬
li om̃ia nouissima. Quod ꝑtinet ad iii¬
carnationem ipsius. qu̾ȩ facta ẽ nouissi¬
mis temporib sicut legitur. agnus occisꝰ
ad uesꝑam. Et apłs. Hilioli nouissima
hora est. Subiunxit & antiqua. Hoc certe
ad deitatem ꝑtinere nͨ dubium ẽ. Unde
scriptum est. In principio erat uerbum
& uerbum erat apud dm̃. & d̾s erat uer¬
bum. & cetera: Antiqua enim dicit. id ẽ
eterna. quȩ nec initio nec fine claudunt᷑.
sicut in danihele legitur: Throni positi
sunt. & antiquus dierum sedit. & reliqͣ.
Et ut hec iterum humanis sensibus
euidentius intimaret. eadẽ mutata uer¬
boꝵ qualitate repetiit. Tu formasti me.
significat genuisti. Hoc enim uerbuim
dici solet & de deitate. sicut dicit apłs:

Expanded text:
Vers. 4. Ecce tu, Domine, cognovisti omnia novissima et antiqua; tu formasti me, et posuisti super me manum tuam. Intuere quam veraciter superius dictum est, non est dolus in lingua mea, ut hic duas naturas evidenter exprimeret. Dicit enim Patri: Ecce tu cognovisti omnia novissima: quod pertinet ad incarnationem ipsius, quae facta est novissimis temporibus, sicut legitur: Agnus occisus ad vesperam . Et apostolus: Filioli, novissima hora est . Subjunxit, et antiqua. Hoc certe ad deitatem pertinere non dubium est; unde scriptum est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , etc. Antiqua enim dicit, id est aeterna, quae nec initio nec fine clauduntur, sicut in Daniele legitur: Throni positi sunt, et Antiquus dierum sedit , etc. Et ut hoc iterum humanis sensibus evidentius intimaret, eadem mutata verborum qualitate repetiit. Tu formasti me significat genuisti. Hoc enim verbum dici solet et de deitate, sicut dicit Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
quod est certissimum studio pietatis mti¬
ligat. ne inde miserrimi corruamus.
unde spem salutis accepimus. Sequitur
semitam meã & directum meum inus¬
gasti. & om̃s iuas meas p̃itidisti. Scinis.
ꝑtinet ad cogitationes tacitas. directio
que ille om̃ia immaculata puritatt coll¬
pleuit. quem in utraq natura unum
cundemq ueraciter existentem fides e¬
holica confitetur. Nam quod dicit inues.¬
ligasti. iusticiam suȩ actionis ostendit. qm̃
quamius fuerit scrupulosissime ꝑquisitũ.
nichil in eo culpabile constat inuentum.
Tias meas pͣiudisti. In tantum preuisȩ st̃.
enim de mansuetudine ipsuis. Sicut oiuis
ad occisionem ductus est. & sicut agnus
coram tondente se. sic ñ aꝑuit os suum.
Adiecit. Qun nͨ est dolus in lingua mea.
utiq quia ueritas nͨ habet dolum. Ipse
enim ꝓfessus est: Ego sum uia. ueritas.
& uita: Non enim quicquam sub aliqua
falsitate locutus est. s sicut a patre accepir

Expanded text:
quod est certissimum studio pietatis intelquod est certissimum studio pietatis intelligat: ne inde miserrimi corruamus, unde spem salutis accepimus. Sequitur, semitam meam et directionem meam investigasti. Et omnes vias meas praevidisti. Semitae pertinent ad cogitationes tacitas, directio quae ille omnia immaculata puritate complevit, quem in utraque natura unum eumdemque veraciter existentem fides catholica confitetur. Nam quod dicit, investigasti, justitiam suae actionis ostendit: quoniam quamvis fuerit scrupulosissime perquisitum, nihil in eo culpabile constat inventum. Vias meas praevidisti. In tantum praevisae suntenim de mansuetudine ipsius: Sicut ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram tondente se, sic non aperuit os suum . Adjecit, quia non est dolus in lingua mea: utique, quia veritas non habet dolum; ipse enim professus est: Ego sum via, veritas et vita . Non enim quidquam sub aliqua falsitate locutus est, sed sicut a Patre accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
discipłis siuis ad mare tyberiadis. postquiꝰ
resurrexit a mortiuis: & crediderunt in
eum discipłi eiꝰ. Bene autem appellata ẽ
sessio mors diũ saluatoris. in qua nͨ pem
s requies fuit. Siue ut alii putant. sessio
ꝑtinet ad doctrinam. quam dñs celesti
sc̃itate p̾dicauit. sicut ipse quoq in ȩuĩ
est. quȩ latine dicitur ꝑmutatio. id est
cognitum me fecisti. quia diuinitati om̃i
meam & directionem meam inuestigi¬
& onĩs uias meas piudisti. quia ñ est dos
in lingua mea. In his duob uersib psi¬
entia scẽ diuinitatis ostenditur. Alongi
enim nͣ locum ꝓbatur significare sten
quia ñ solum facta nr̃a pͣuidet. uerum
etiam cogitationes nr̃as antequam nos
ipsi enistamus agnoscit. quod totum an¬
uenit. si ad incarnationem dñi comp¬
tenter aptetur. Adiuinitate enim sua
creator: a substantia corporali creatus eh
Nemo gͦ calumpnias ineptas moueat.

Expanded text:
discipulis suis ad mare Tiberiadis, postquam discipulis suis ad mare Tiberiadis, postquam resurrexit a mortuis; et crediderunt in eum discipuli ejus . Bene autem appellata est sessio mors Domini Salvatoris, in qua non poena, sed requies fuit. Sive ut alii putant sessio pertinet ad doctrinam quam Dominus coelesti sanctitate praedicavit, sicut ipse quoque in Evangest, quae Latine dicitur permutatio, id est cognitum me fecisti, quia Divinitati omnia meam et directionem meam investig omnes vias meas praevidisti, quia non est dolus in lingua mea. In his duobus versibus praescientia sanctae Divinitatis ostenditur: a longe enim non locum probatur significare, sed tempus, quia non solum facta nostra praevidet, verum etiam cogitationes nostras antequam nos ipsi existamus agnoscit. Quod totum convenit, si ad incarnationem Domini competenter aptetur. A divinitate enim sua, creator; a substantia corporali, creatus est. Nemo ergo calumnias ineptas moveat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tu cognousti sessionem meam &
resurrectionem meam. Dñe. cla¬
mat ad patrem ũc. xpe ab illa parte qua
seruuis est. Probauit autem. id est manifes¬
tam fecit humilitatem ipsius. quando a
iohanne baptizari uoluit. qui peccata non
habuit. Non enim peccator fuit. s peccata
pocius curanda suscepit. sicut ꝓpła dicit:
Peccata suscepit nr̃a. & infirmitates nr̃as
portauit. Cognouit eum id ẽ ostendit.
quando dixit: Hic est filius incus dilectus
in quo mͥ complacui. ipsum audite. scilicet
tus est. quando eum temptauit diabolus
in deserto. agnitus est: cum temptatione
recedente ministerium habuit angłoꝵ.
Accidit tercia. quani in eiugło ipsẽ testat᷑.
Probatus est enim tempore passionis qua
pietate sit pditus ut in cruce positꝰ pro
inimicis oraret. Cognitus. quando glam
mirandȩ resurrectionis ostendit. Iunc
quippe deitas ciꝰ etiam illis innotuit. qui¬
eam antea recedere dubitabant. Ait enim
euũglista. Hoc tercio manifestauit se mñe

Expanded text:
meam et resurrectionem meam. Domine, clamat ad Patrem Jesus Christus ab illa parte qua servus est. Probavit autem, id est manifestam fecit 469 humilitatem ipsius, quando a Joanne baptizari voluit, qui peccata non habuit. Non enim peccator fuit, sed peccata potius curanda suscepit, sicut propheta dicit: Peccata suscepit nostra, et infirmitates nostras portavit . Cognovit eum, id est ostendit, quando dixit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui: ipsum audite , scilicettus est, quando eum tentavit diabolus in deserto; agnitus est, cum tentatione recedente ministerium habuit angelorum. Accidit tertia, quam in Evangelio ipse testatur; probatus est enim tempore passionis, qua pietate sit praeditus, ut in cruce positus pro inimicis oraret; cognitus, quando gloriam mirandae resurrectionis ostendit. Tunc quippe deitas ejus etiam illis innotuit, quieam antea credere dubitabant; ait enim evangelista: Hoc tertio manifestavit se Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
enuinerationes mysticas a nulla creatura
diuinam falli posse presentiam. Nam
cum ubiq totus plenissime sit. quas
eum putat declinari. quo possit abscon¬
di Illic enim aliquis potest. cẽ. celatus
ubi psens nͨ fuerit ille qui fugitur.
Dicendo enim quo ibo. significat natura
humanitatis ñ se habere quo fugiat. cuͣ
sp̃s sc̃s ubiq sit totus. sicut salomon dic᷑:
Sp̃c dñi repleuit orbem terrarum. S:
hoc dictum ẽ ꝑ schema quod dicitur dia¬
ñ potest. nisi sola trinitas. Quaꝓpt᷑ cesset
irreligiosa presumptio. Nichil hic maiꝰ
minusue fingatur. ad illud remedium
salutare redeamus. pater & filius & sp̃s
unus est ds. Facies autem ꝑ tropologiã
ꝓ presentia ponitur. qmͣ sicut facies
nr̃a tantum uidet. ita substantia diuͦ
uisione ꝑspicabili atq menarrabili
cuncta cognoscit. omĩa complectitur.
onia penetrat. om̃ia contuet᷑.S¬

Expanded text:
enumerationes mysticas a nulla creatura enumerationes mysticas a nulla creatura divinam falli posse praesentiam. Nam cum ubique totus plenissime sit, qui eum putat declinari, quo possit abscondi? Illic enim aliquis potest esse celatus, ubi praesens non fuerit ille qui fugitur. Dicendo enim: Quo ibo? significat natura humanitatis non se habere quo fugiat, cum Spiritus sanctus ubique sit totus, sicut Salomon dicit: Spiritus Domini replevit orbem terrarum . Sed hoc dictum est per schema 470 quod dicitur dianon potest, nisi sola Trinitas. Quapropter cesset irreligiosa praesumptio, nihil hic majus minusve fingatur. Ad illud remedium salutare redeamus. Pater, et Filius, et Sunus est Deus. Facies autem per tropologiam pro praesentia ponitur: quoniam sicut facies nostra tantum videt, ita omnis substantia Domini visione perspicabili atque inenarrabili cuncta cognoscit, omnia complectitur, omnia penetrat, omnia contuet
Abbreviated transcription (Latin):
uit eum. Nichil ꝓficiet inimicus in eo.
& filius iniquitatis ñ apponit nocere er
Ecce quomͦ suꝑ eum manum suam
posuit pater. Mirabilis facta ẽ scien¬
tia tua ex me. confortata est nec potero
ad eam. Scientiam dicit patris. quȩ per
cum p̾dicata est ubiq terrarum. Hȩc
confortata est in pectorib humanis. de
qua prius incerta credulitate dubitabat᷑.
quem sensum & in ęuugło dicit. Pater
manifestaui nomen tuum hominib.
Ipsius cium reuelatione gestum est. ut
potuisset scę trinitatis unitas apparere
legis sacramenta narrata sunt. Et ut
conditionis humanȩ ueritas panderet᷑:
adiecit. Nec potero ad eam: quia natura
hominis quam est dignatus assumere:
duunȩ substantiȩ se nͣ poterat adequare:
sic enim & eiu̾igłica uoce declaratur:
Pater maior me est. Et iterum: Non
potest filius facere quicquam. nisi qd̃
uiderit patrem facientem. S hoc intel¬
ligat dementissimus arrianus. quian᷑
debuit aliter a carne dici. que etiam ex¬

Expanded text:
eum. Nihil proficiet inimicus in eo, et filius iniquitatis non apponet nocere ei . Ecce quomodo super eum manum suam posuit Pater. Vers. 5. Mirabilis facta est scientia tua ex me: confortata est, nec potero ad eam. Scientiam dicit Patris, quae per eum praedicata est ubique terrarum; haec confortata est in pectoribus humanis, de qua prius incerta credulitate dubitabatur. Quem sensum et in Evangelio dicit: Pater, manifestavi nomen tuum hominibus . Ipsius enim revelatione gestum est, ut potuisset sanctae Trinitatis unitas apparere legis sacramenta narrata sunt. Et ut conditionis humanae veritas panderetur, adjecit, nec potero ad eam: quia natura hominis quam est dignatus assumere, divinae substantiae se non poterat adaequare. Sic enim et evangelica voce declaratur: Pater major me est ; et iterum: Non potest Filius facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem . Sed hoc intelligat dementissimus Arianus, quia non debuit aliter a carne dici, quae etiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quidem de oratione. quantum
& mediocritas ingenii. & loci qualitas
postulauit. Siquis uͦ de hac re plenissi¬
mam cupit ubertatem facere. legat
facundissimum cassianum. qui in
nona & decima collationib. tanta & talia
de orationum generib disputauit. ut
euidenter ꝑ ipsum sp̃s sẽs locutus fuisse

Expanded text:
sunt quidem de oratione quantum sunt quidem de oratione quantum et mediocritas ingenii, et loci qualitas postulavit. Si quis vero de hac re plenissima cupit ubertate satiari, legat facundissimum Cassianum, qui in nona et decima collationibus, tanta et talia de orationum generibus disputavit, ut evidenter per ipsum Spiritus sanctus locutus fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
latius explicauit: salutarit᷑ nos aminonet
festinare sermo ꝓpħicus dicens. Uenite
adoremus & ꝓcidamꝰ coram dño. & plo¬
remus ante dm̃. Et ne omino fluctu¬
antes ac trepidi linqueremur. addidit
qui fecit nos. ut cum nos ab ipso creatos
cẽ. cognoscimus. factorem nr̃m fiducialit̾
exoremus. Iunc quod a nobis humilit̾
in diuina laude dicendum est. in ipsa
pene oratione sentitur cum adño cle¬
menter audimur. si nobis tamen expe-¬
diat obtinere quod petimꝰ. Nullus eniͣ
ingratꝰ asuꝑna donatione repellitur.
cui petere simplici ac deuota mente
conceditur. Iantum se cnum aliquis
impetrasse ueniam sentit. quantum
pias lacrimas fudisse cognoscit. Est
& aliud nr̃s ꝓuectionis indicium. ut
quanto quiᷤ se plus amare & timere cog¬
nouerit dm̃. tanto necesse ẽ ut illi diui¬
num ꝓpinquet auxilium. Sic beneficio
dñi om̃is diabolica fraus uincitur. sic
ipso miserante peccata suꝑantur. Dicta

Expanded text:
latius explicavit . Salutariter nos admonet latius explicavit . Salutariter nos admonet festinare sermo propheticus, dicens: Venite adoremus, et procidamus coram Domino; ploremus ante Deum . Et ne omnino fluctuantes ac trepidi linqueremur, addidit, qui fecit nos; ut cum nos ab ipso creatos esse cognoscimus, factorem nostrum fiducialiter exoremus. Tunc quod a nobis humiliter in divina laude dicendum est, in ipsa pene oratione sentitur, cum a Domino clementer audimur, si nobis tamen expediat obtinere quod petimus. Nullus enim ingratus a superna donatione repellitur, cui petere simplici ac devota mente conceditur. Tantum se enim aliquis impetrasse veniam sentit, quantum pias lacrymas fudisse cognoscit. Est et aliud nostrae provectionis indicium; ut quanto quis se plus amare et timere cognoverit Deum, tanto necesse est ut illi divinum propinquet auxilium. Sic beneficio Domini omnis diabolica fraus vincitur, sic ipso miserante peccata superantur. Dicta
Abbreviated transcription (Latin):
lem tantumq dum cum omi timore
uel dilectione debeniris accedere. & ita in
cum dirigere mentis intuitu᷑. quicquid
potest splendoris. caritatis. fulgoris. ma¬
iestatis miens humana concipere. Suꝑ
hec om̾ia cognoscas. eẽ. dm̃. qui om̃s creatu¬
ras suas incomparabili bonitate dispensat.
nec falsa p̾sumptione nobis aliquid im¬
maginemur. qm archana substantia dĩ
qua fecit om̃ia. sicut creaturarũ scientia
nͦ potest comp̾hendi. Nulla eium forma
in dõ. nulla circum scriptio ẽ: natura mnes¬
tunabilis. uirtꝰ incomp̾hensibilis. pietas
singularis. De quo numis congrue ꝓnun¬
tiatum est. Dsͣ potest dici quod ñ ẽ. non
potest comp̾hendi quod est. Ad hunc gͥ
om̃ipotentem. sine initio. sine fine. qui
uniuersas mundi partes omẽm creaturã
suam comineat atq replet. sic tamen ut
in seipso ubiq sit totus. malos ñ p̃sentia
s gr̃ȩ suę uirtute derelinquens. quod
pater angustinꝰ ad dirdainum scribens

Expanded text:
lem tantumque Dominum cum omni timore lem tantumque Dominum cum omni timore vel dilectione debemus accedere, et ita in eum dirigere mentis intuitum, ut quidquid potest splendoris, claritatis, fulgoris, majestatis, mens humana concipere, super haec omnia cognoscas esse Deum, qui omnes creaturas suas incomparabili bonitate dispensat. Nec falsa praesumptione nobis aliquid imaginemur: quoniam arcana substantia Dei quae fecit omnia, sicuti est, creaturarum scientia non potest comprehendi. Nulla enim forma in Deo, nulla circumscriptio est. Natura inaestimabilis, virtus incomprehensibilis, pietas singularis. De quo nimis congrue pronuntiatum est: Deus potest dici quod non est, non potest comprehendi quod est. Ad hunc igitur omnipotentem, sine initio, sine fine, qui universas mundi omnemque creaturam suam commeat atque replet, sic tamen ut in seipso ubique sit totus, malos non praesentia, sed gratiae suae virtute derelinquens: Quod Pater Augustinus ad Dardanum scribens,
Abbreviated transcription (Latin):
fece pollutum. Dicit enim isayas: Inmun¬
da ego labia habeo. & in medio ppłi inmun¬
da laibra habentis habito. Deinde orandũ
est uerbis. ñ que humana desideria subiiu¬
nistrant. s quȩ ipsa diuinitas ad remediu᷑
nr̃e paruitatis indulsit. Oratio uera. ipsa
er humili & mansucto. ex sincero debet corde
ꝓrecedere. peccata sua sine excusatione con¬
fitens: & inter amaras lacrimas de dulcis¬
sua dĩi miseratione confidens terrena
ñ expetat. s celestia concupiseat. Sit segre¬
gata desiderio corporco & tantũ iuncła
diuino. Sit tota deiq sp̃ualis. habens
solas lacrimas carnis. Namqiẽ oras
contemplatione mentis: quantũ fas est.
appete contueri. & agnoscis qualis ante
ipsum debeas ꝓstratus offerri. Ille enim
est sicut dicit apłs beatꝰ & solus potens.
rex regum. & dñs dñantium. qui solus
habet in mortalitatem. & lucem habitat
maccessibilem. quem nemo hominum
uidit. s nec uidere potest. Quappt᷑ ad ta¬

Expanded text:
faece pollutum. Dicit enim Isaias: Immunfaece pollutum. Dicit enim Isaias: Immunda ego labia habeo, et in medio populi immunda labia habentis habito . Deinde orandum est verbis, non quae humana desideria subministrant, sed quae ipsa Divinitas ad remedium nostrae pravitatis indulsit. Oratio vero ipsa ex humili, ex mansueto, ex sincero debet corde procedere: peccata sua sine excusatione confitens, et inter amaras lacrymas de dulcissima Domini miseratione confidens. Terrena non expetat, sed coelestia concupiscat: sit segregata desiderio corporeo, et tantum juncta divino; sit tota denique spiritualis, habens solas lacrymas carnis. Nam quem oras, contemplatione mentis quantum fas est appete contueri, et agnoscis qualis ante ipsum debeas prostratus offerri. Ille enim est, sicut dicit Apostolus, Beatus et solus potens, Rex regum, et Dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum vidit, sed nec videre potest . Quapropter ad ta