comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
angobar dioliuam
parcme ent ut iuoleo
liquam debiues a sicut
Iocundieraet & uultus
& animi ut remuacuũ
adprrdũ deulit
abonentesq: lango¬
bardos la&o aiultus
salutauit : Vt reni

Expanded text:
angobardi olivam praemerent, ut in oleum liquari debuisset, sicut iocundis erat et vultus et animi, utrem vacuum ad praelum detulit laborantesque Langobardos laeto vultu salutavit, utrem
Abbreviated transcription (Latin):
non haberent
Qquod uirdi audiens
eos uerbis consolaba¬
tur foris promitten¬
do quod deert sed
ipsegneuiter anexia¬
batur intus exhibe¬
recibum non ualens:
quem promittebat
Cum uero huc illucq
ancxius ꝑger& de¬
uenit adclibanum
inquo uicinae mulie¬
res pridie coxenent
uatus as pexit. nefor¬
quentib remansiss& :
Cum sepente panẽ
miremagnitudinis
atq: insoliti candoris
sed deferre a słfi¬
cib noluit : nes ostas¬
sealienus ess&: &
culpã uelut expi&a¬
Peruicinas itaque
hunc mulieres dexulit:
eumq: omnib: osten¬
dit: Ac necui earũ
semans iss& inquisiuit:

Expanded text:
non haberent. non haberent. Quod vir Dei audiens, eos verbis consolabatur foris, promittendo quod deerat; sed ipse graviter anxiabatur intus, exhibere cibum non valens quem promittebat. Cum vero huc illucque anxius pergeret, devenit ad clibanum, in quo vicinae mulieres pridie panes vatus aspexit, ne forquentibus remansisset. Tunc repente panem mirae magnitudinis, atque insoliti candoris sed deferre artificibus noluit, ne fortasse alienus esset, et culpam velut ex pietaPer vicinas itaque hunc mulieres detulit, eumque omnibus ostendit, ac ne cui earum remansisset inquisivit.
Abbreviated transcription (Latin):
di adimplendum
utrẽ sibi insist cre
uiderent: uehe men¬
ceraccensi÷ inaiorib
hũc uerborum
contumelis decesta¬
ricoe perunt.:
Vir autẽ diuidens
quod expracelo olcũ
nullo modo exir.
aqua sibi dasi periit
Quam cunctis uidentib
benedixit:atq in proce¬
lo suis manib lacta¬
uit Exqua prod¬
nus benedictione
tanta uhestas olei
crupit: ut langobar¬
di qui prius diuincas¬
sumlal. orauerant
Nonsolum suauascu¬
la omnia sedutre¬
quoquequem uirdi
d&ulerat inplerent.
& gractias aerent :
quia us qui oleum
p&ereuererat : be¬
nedicen dedit
quod postulabat
Alio quoq: tempore
uehe mens ubiq
fames incubuenat:
& beatilaurentii
mastrris ecclesia a
langobardis fuerat
incensa :
quam uir dĩ restaurare
fices acplures sub¬
ministraentes operx¬
rios adhibuit. quib
necesseerat ut cõti¬
dianio suniptus labo¬
suntib: si ne dilatio¬
ne praceberentur
Sed exigente eius de
famis nec ess ĩtate
Coepere laborentes
instanter uictum
quacrer: qui a uires
adlaborem ꝑ in opiã

Expanded text:
mplendum utrem sibi insistere viderent, vehementer accensi, majoribus hunc verborum contumeliis detestari coeperunt. Vir autem Dei videns quod ex prelo oleum nullo modo exiret, aquam sibi dari petiit, quam cunctis videntibus benedixit, atque in prelum suis manibus jactavit. Ex qua protinus benedictione tanta ubertas olei erupit, ut Langobardi, qui prius diu incassum laboraverant, non solum sua vascula omnia, sed utrequoque quem vir Dei detulerat implerent, et gratias agerent, quia is qui oleum petere venerat, benedicendo dedit quod postulabat. Alio quoque tempore vehemens ubique famis incubuerat, et beati Laurentii martyris ecclesia a Langobardis fuerat incensa. Quam vir Dei restaurare multos, ac plures subministrantes operarios adhibuit, quibus necesse erat ut quotidiani sumptus laborantibus sine dilatione praeberentur. Sed exigente ejusdem 361 famis necessitatecoeperuntque laborantes instanter victum quaerere, quia vires ad laborem per inopiam
Abbreviated transcription (Latin):
Nt ehos quoque¬
dies fere quadat¬
ginta : uidistiapud
me eum cuius supe
rus memoriã feci:
proiuntia annis
singulisaienir con

Expanded text:
nte dies quoque fere quadraginta vidisti apud me eum cuius superius memoriam feci, provincia annis singulis venire con
Abbreviated transcription (Latin):
Eiquard biuiss& sicut
Ideuudieret & uultus
& aninu atremuacuũ
ad prrdũ deculit.
labonentesq lango¬
bardos la&o uiultu
salutauit : Utrem
protulit: & iubendo
potus quã p&endo
cum sibi impleridixit.:
Sed entiles uiri quia
tot oiam die frustroc
laborauerant: atq
ab oliuis esst oleu
torquendo non po

Expanded text:
sicut iocundis erat et vultus et animi, utrem vacuum ad praelum detulit laborantesque Langobardos laeto vultu salutavit, utrem protulit et iubendo potius quam petendo eum sibi impleri dixit. Sed gentiles viri, quia toto iam die frustra laboraverant atque ab olivis exigere oleum torquend
Abbreviated transcription (Latin):
corporeo sintcru¬
ciandi: quidmirũ
sianimae & ante¬
quam recipiant
Corpora. PossiNT
corporea sentire
Tormenta

Expanded text:
corporeo sint igne cruciandi, quid mirum si animae, et antequam recipiant corpora, possint corporea sentire tormenta
Abbreviated transcription (Latin):
horoe uindĩ abagri
opere Iam cum frẽt¬
crib: reuestebatur :
quem mox ut orbatus
rusticus aspexit.÷
clamare egpit :
r edde filium meum.
redde filium meum. ⁊¬
Vir autẽ dĩ in hac
QUADAMDIE: CŨ
Afr&trib: ad agri
opere fuerat
regressus:
Qui daiiuero rus¬
ticus de funcq
filii corpus
respondit: mostuus
ẽ: ueni. resuscita eum:
Quod mox ut dĩfamulus
audiuit: ualdecon¬
tristatus ẽ dicens
Recedite fr&tres : rece¬
dite haec nostree non
sunt : sed sc̃orum a pos¬
tolorum sunt : quid
nobis oneroe uultis in¬
ponere: quae non pos¬
sumus postare.
At ille quemnimi co¬
gebat dolor : in sua
pecitione perstecit:
Iurcens: quod non rece¬
deret nisi eius filiũ
resuscitar&: Quem
mox famulus inquisi¬
uitdicens Ubi estꝰ
Cuirespondit: Ecce

Expanded text:
hora vir Dei ab agri hora vir Dei ab agri opere jam cum fratribus revertebatur. Quem mox ut orbatus rusticus aspexit, clamare coepit: Redde filium meum, redde filium meum. Vir autem Dei in hacQuodam die cum fratribus ad agri opera fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus respondit: Mortuus est, veni, resuscita eum. Quod ut mox Dei famulus audivit, valde contristatus est, dicens: Recedite, fratres, recedite; haec nostra non sunt, sed sanctorum apostolorum. Quid nobis onera vultis imponere, quae non possumus portare? At ille, quem nimius cogebat dolor, in sua petitione perstitit, jurans quod non recederet, nisi ejus filium resuscitaret. Quem mox Dei famulus inquisivit, dicens: Ubi est? Cui ille respondit: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
quemads ereductũ
ut atantae crudeli¬
tatis insania quies¬
ceredeberet ad mo¬
nuit.: Qui frec cusre¬
cedens: Nil ulteri¬
us pecere arustico
prresumpsit:
Quemuir dñi Nontan¬
gendo sedrespicien¬
do soluerat Ecce
epeere quod dixi.
quiahii qui omnipo¬
tentidõ familiari¬
us seruiunt aliquan
mire facere etiam
expocestate possunt::
Qui enimferocitatẽ
gothi terribilem sedens
resptit : lor uero
Nodosq: ligatunre:
quae innocent ir brec¬
chia adstrinxeroent
oculos dissoluit :
ipsamiraculi celerita¬
te indicat : quia expo¬
testate acceperat
habere quod fecit:
Rursum quoq: quale
quantumq: miree cu¬
lum orendo ualuit
obtenere subiungã¬
INulnis ferens:
orbitatis luctules¬
tuans : ad monastes¬
rium uenit. benedic¬
tum patrem quaesi¬
uit: Cuicum dictũ
eẽt. quia isdempater
cumftrib: inagro
morferecur: protinis
ante monas teriila¬
nuam corpus extinc¬
tifilii proiecit: &
dolore. orbatus: ad
inueniendum uene¬
rbilem patrem sese
dediti: Cadem uero

Expanded text:
Quem ad se reductum, Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverat. Ecce est, Petre, quod dixi: quia hi qui omnipotenti Deo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, lora vero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque quale quantumque miraculum orando voluit obtinere, subjungain ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii januam corpus exstincti filii projecit, et dolore turbatus, ad inveniendum venerabilem Patrem sese dedit. Eadem vero
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce isterẽ de quodixe
nam: benedictus pa¬
cer: quendumferuido
spũ cum peruersae
mentis insania fuir¬
sec intuitus: eoterro¬
re quoconsueuer&et.
acturum se existimans:
magnis coepit uocib
damare dicens::
Surge surge: etres
istius rusticiredde
quas accepisti: AD
cuius uocem uir dĩ
protenus oculosleua¬
uit alectione. Eum¬
ꝙ intuitus. moxetiã
rusticum quiligatus
tenebatur adtendit:
Adcuius brachia dum
oculos deflexissat
miromodotantase
celeritate coeperuNt
inligata bra chiis lont
de soluere: ut dissol¬
ui tam concite Nul¬
la hominum festina¬
tione potuissent:
Cum q: is qui ligatus
Uuenerat. coepisset
subito adstare solu¬
tus: ad tantae potes¬
tatis uimtreme fac¬
cus galla: ad ternã
corruit: Et ceruicẽ
crudelitatis rigidae
ad eius uestigia incli¬
nans: orationib se
illius conmendauit:
Vir autem sẽs alectio¬
ne minimȩ surrexit :
sed uocatis fratrib
eum introrsus tulit :
ut benedictionẽ ac¬
ciperet prececepit :

Expanded text:
Ecce iste est de quo dixeram Ecce iste est de quo dixeram tibi Benedictus Pater. Quem dum fervido spiritu cum perversae mentis insania fuisset intuitus, eo terrore quo consueverat, acturum se existimans, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Surge, surge, et res istius rustici redde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, miro modo tanta se celeritate coeperunt illigata brachiis lora devolvere, ut dissolvi tam concite nulla hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius commendavit. Vir autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet, praecepit.
Abbreviated transcription (Latin):
temporibus. contr&
Catholicae ecclesiae
relegiosos uiros. ardo¬
reinmanissimae cru¬
delitatis ex arsit : Ita
ut quis quis eiclericus
monachus ue ante fa¬
ciem uenisset ab eius ma¬
nib: uiuus nullo modo
exiret: Quadam uero
die auaritiae suae. estu
succensus in recpinam
rerum inhians: Dum
quendam rusticum
tormentis crudelib
adfligeret: eũuque
per supplicia diuer¬
salaniaret uictus
poenis rusticus sese
res suas benedicto di
famulo conmendas-¬
se professus ẽ : ut
dum hoc ator quente
creditur. sus pensa
inter imcrudelitate
aduitam honxe repa¬
rentur: Tunc isdẽ
galla cessauit rusticũ
tormentis adfligere.
sed eius brachia loris
fostib ad stringens.
ante equum suum
coepit inpellere: ut
quis eer benedictus
qui eius ressus ceperat.
de monstrarat: que
ligatis brachiis rusti¬
cus antecedens: duxit
adscĩ uiri monasteriũ.
eumq: ante ingres sũ
cellae. solum sedentẽ
repperit & legentẽ .
Cidem aut emssubs e¬
quenti & saeuienti
gallae : rusticus dixit:

Expanded text:
temporibus, contra temporibus, contra catholicae Ecclesiae religiosos viros ardore immanissimae crudelitatis exarsit; ita ut quisquis ei clericus monachusve ante fciem venisset, ab ejus manibus vivus nullo modo exiret. Quadam vero die avaritiae suae aestu succensus, in rapinam rerum inhians, dum quemdam rusticum tormentis crudelibus affligeret, eumque per supplicia diversa laniaret, victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavit rusticum tormentis affligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Benedictus qui ejus res susceperat demonstraret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium, eumque ante ingressum cellae solum sedentem reperit et legentem. Eidem autem subsequenti et saevienti Zallae rusticus dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
ut minde queq aliquan¬
do expreece faciant.
aliquando expotes¬
tate : Cumenimiohan¬
nesdicat: quod quod
autemreceperunꝗ eũ.
dedit eis potestatem
filios dĩfieri: quod¬
si filii dĩ expotestate
sunt: Quidmirum
sisigna facere expo¬
testate ualeant.
Quia enim utroq: mo¬
domireccula exhibe¬
ant: testat ur pecrus.
qui tabitham mostu¬
am orendo suscita¬
uit : Ananiam ue¬
ro ees affirtm men¬
tientes. mostiincre¬
pando tradȩdit
Neq enim orai se in
eorum extinetione
legitur : sed solum¬
modo culpam quã
increpasse.: Cons¬
tat ergo quia aliquan
do haec expotestate :
aliquando uero ex hi¬
bent expostulatio¬
ne : Dum &istis ui¬
tam increpando abs¬
tulit: & illired didit
orando Nam duo
quoque fidelis dĩ¬
famulibenedicti
facta nuncreplico:
inquibus apertae cla¬
reat: Aliud hunc
accepta diuinitus
expotestate: aliud
exorttione potuisse :¬
Ioshorum quidã
galla nomine. perfi¬
diae fuit arrianae:
qui totilae regis eorũ

Expanded text:
ut mira quaeque aliquanut mira quaeque aliquando ex prealiquando ex potestate. Cum enim Joannes dicat: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Qui filii Dei ex potestate sunt, quid mirum si signa facere ex potestate valeant? Quia enim utroque modo miracula exhibeant testatur Petrus, qui Tabitham mortuam orando suscitavit, Ananiam vero et Saphiram mentientes morti increpando tradidit. Neque enim orasse in eorum exstinctione legitur, sed solummodo culpam quam increpasse. Constat ergo quia aliqudo haec ex potestate, aliquando vero exhibent ex postulatione, dum et istis vitam increpando abstulit, et illi reddidit orando. Nam duo quoque fidelis famuli Dei Benedicti facta nunc replico, in quibus aperte clareat, aliud hunc accepta divinitus ex potestate, aliud ex oratione potuisseothorum quidam Zalla nomine perfidiae fuit Arianae, qui Totilae regis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
oratorium quod in ip¬
samontis celsitudine
situm ẽ pergeret : eian¬
tiquus hostis in
me dicispecie obiuiã
factus ẽ. cornu& tri¬
pidicam ferens:: quẽ
cumrequisis sec dicens.
ubiuadis. ille respon¬
diti: Ecce ad fr&tres
uado potionem eisdare::
Itaq perrexit uener&¬
bilis benedictus adorfe¬
tionem : qua conpleca :¬
concitus rediie: ma¬
lignus uero sp̃s. unũ
seniorem monachũ
inuenit a quam hau¬
rientẽ : In quostatim
Ingrersus ẽ.: Eum qr
interet proiecit &
uchementissi me uexa¬
uit.: Quemcum uir
dĩ ab oratione redi¬
ens: tam crudeliter
uexar ł conspiceret
eisolum modo alapã
dedit. et malignum
ab eospm̃ protdnus
excussit : Itaut ad eũ
redire ulterius ũ aude¬
ret. Pl
Tellemn uossesihat
tanta mira cula uistũ¬
te semper orationis
inpetnebat : analiquan¬
do&iam solo uolunta¬
tis exhibebatnutu:
GREGORILS
Cui deuotacnente
Adõ ad haerent: cũ¬
uero rerum necessitae
exposcit exhibere sig¬
nam odo utroq solent :

Expanded text:
oratorium, quod in iporatorium, quod in ipsa mantis celsitudine situm est, pergeret, ei antiquus hostis in mulomedici specie obviam factus est, cornu et tripedicam ferens. Quem cum requisisset, dicens: Quo vadis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potionem eis dare. Itaque perrexit venerabilis Pater Benedictus ad orationem; qua completa concitus rediit. Malignus vero spiritus unum seniorem monachum invenit aquam haurientem, in quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crudeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et malignum ab eo spiritum protinus excussit, ita ut ad eum redire ulterius non auderet. Petr. Velim nosse, si haec tanta miracula virtute semper orationis impetrabat, an aliquando etiam solo voluntatis exhibebat nutu. Gregor. Qui devota mente Deo adhaerent, cum rerum necessitas exposcit, exhibere signa modo utroque solent,
Abbreviated transcription (Latin):
Ic onplecasese cũ
isdem fr&trib in ora¬
tionem dedit: Ineo au¬
tem loco ubilcum fr&c¬
trib oraebat. uacuũ
erat aboleo dollũ
& coopestũ s: Cumq
sc̃s uir oratione ꝑsis¬
teret: Coepit operi¬
mentum eiusdem deles
oleo excrescente sub¬
leuare : quoc ommo¬
to atq: subleuato : oleũ
quod exereuerat oñt
dolei traensiens. paui¬
mentum loci in quoin¬
cubuerocͣ tin undabat:
Quod cum benedictus
dĩ famulus aspexit:
procinus orationem
conpleuit: atq: in pa¬
uimentum oleum de¬
fluere cessauit.
Tunc diffidentem INob¬
oedientemq: fnitrem
latius admonuit ut
fidem habereidis cera
& humilitatem:: Isdẽ
uero frecter. salubriter
correptus erubuit.
quia uenerabilis pater
uir tutem omnipoten¬
tis dñi quam ad moni¬
tione intimauerit.
miretculis ostendebat:
Nec enit iamuit quisquã
de eius promifsionib
dubitare porset : qui
inuno eodemq: momen¬
to prouitreo uasepae¬
ne uacuo: plenum oleo
doltum red didiss ce
uadam die duco
adbeati iohannis

Expanded text:
completa, sese cum completa, sese cum eisdem fratribus in orationem dedit. In eo autem loco ubi cum fratribus orabat, vacuum erat ab oleo dolium et coopertum. Cumque sanctus vir in oratione persisteret, coepit operimentum ejusdem dolii oleo excrescente sublevari. Quo commoto atque sublevato, oleum quod excreverat, ora dolii transiens, pavimentum loci in quo incubuerat inundabat. Quod Benedictus Dei famulus ut aspexit, protinus orationem complevit, atque in pavimentum oleum defluere cessavit. Tunc diffidentem inobedientemque fratrem latius admonuit, ut fidem habere disceret et humilitatem. Idem vero frater salubriter correptus erubuit: quia venerabilis Pater virtutem omnipotentis Dei, quam admonitione intimaverat, miraculis ostendebat; nec erat jam ut quisquam de ejus promissionibus dubitare posset, qui in uno eodemque momento pro vitreo vase pene vacuo plenum oleo dolium reddidisseuadam die dum ad beati Joannis
Abbreviated transcription (Latin):
sit pecentidari: Mo¬
nachus uero quicella¬
rium tenebat: audi¬
uit quidem iubentis
uerba : sed implere
distulit.: Cum que post
paululum si id quod
iusserat datum eẽt
Inquireret : respon¬
dit monachius seimi¬
nime dedisse : quia
suillud ei tribuen& :
omnino nihil fratri¬
bus remaneret :
Tunc irettus : aliis p̃ce¬
pit : ut hoc ipsum uas
ui treum in quoparũ
olei remansisse uide¬
batur : perfenest rłmi
proiecerent: Nein
cella aliquid per
in oboedientiam re¬
maneret : factumq
ẽ: subfenestra au¬
temeadem ingens
prcecipitium pate¬
bat saxorum molib:
as paersum, Proiec¬
tumitaq uitreum:
uenidinsaxis sed
sic mansit in colome:
acsi proiectum mi¬
nime fuisseti
It aut neque frangi:
Neq: oleum effundi
potuis set: Quod
uir dñi pnxecepit le¬
uari : atq: ut erat
integrum. petenti
tribui : Tunc collec¬
tis fratrib: In oboe¬
dien temimonachũ
de infidelitate sua
& superbia corm
omnibus increpauit.
guo etiole orepleto
UA INCREPATIONE

Expanded text:
sit petenti dari. Mosit petenti dari. Monachus vero qui cellarium tenebat audivit quidem jubentis verba, sed implere distulit. Cumque post paululum si id quod jusserat datum esset inquireret, respondit monachus se minime dedisse; quia si illud ei tribueret, omnino nihil fratribus remaneret. Tunc iratus, aliis praecepit ut hoc ipsum vas vitreum in quo parum olei remansisse videbatur, per fenestram projicerent, ne in cella aliquid per inobedientiam remaneret. Factumque est. Sub fenestra autem eadem ingens praecipitium patebat saxorum molibus asperum. Projectum itaque vas vitreum venit in saxis, sed sic mansit incolume ac si projectum minime fuisset: ita ut neque frangi, neque oleum effundi potuisset. Quod vir Domini praecepit levari, atque, ut erat integrum, petenti tribuit. Tunc collectis fratribus, inobedientem monachum de infidelitate sua et superbia coram omnibus increpavit.cuo, oleo repleto. Qua increpatione
Abbreviated transcription (Latin):
deam : quae eius disci¬
pulis in librihuius ex¬
ordio pnpedictis refe¬
rentibus agnoui:
quidã uirgroruissima
aduersarũ suil aemu¬
latione laborebat :
Cuius adhocusque
odium prorupit. ut
ed hescienti in poto
uenenũ daret quiquã¬
uis uitã aufferre
non ualuit : cutista¬
men colorem imuta¬
uit. Itaut diffus a in
corpore eius uariẽtas.
recur: sed ad dĩ homi¬
nem deductus : salu¬
tem pristinamcitius
recepiti: Nam mox
ut eum contigit: om¬
nemcutis illius ua¬
riecatem fugauit .::¬
o quoq tempore
quo alimentorum lu¬
opia campaniam
gra uiter adfligebat:
Vir dĩdiuersis indigen¬
tib: monas teris sui
cuncta tribuerat. ut
paene nihil incellario
Nisi parum quid olei
Inuitreo uase remane¬
ret: Tunc quidam sub¬
diaconus agapitus
Nomine aduenit : mag¬
nopere postulans. ut
sibi aliquantulum olei
dare debuis sec: Vir
autem dñi qui cuncta
decreuerat intem&
tribuere ut incaelo
omniareseruarat
Hoc ipsum parum quod
remans erat olei ius¬

Expanded text:
deam, quae ejus discideam, quae ejus discipulis in libri hujus exordio praedictis referentibus agnovi. Quidam vir gravissima adversarii sui aemulatione laborabat, cujus ad hoc usque odium prorupit, ut ei nescienti in potu venenum daret. Quod quamvis vitam auferre non valuit, cutis tamen colorem mutavit, ita ut diffusa in corpore ejus varietas retur. Sed ad Dei hominem deductus salutem pristinam citius recepit: nam mox ut eum contigit, omnem cutis illius varietatem fugavit.o quoque tempore quo alimentorum inopia Campaniam graviter affligebat, vir Dei diversis indigentibus monasterii sui cuncta tribuerat, ut pene nihil in cellario nisi parum quid olei in vitreo vase remaneret. Tunc quidam subdiaconus Agapitus nomine advenit, magnopere postulans ut sibi aliquantulum olei dari debuisset. Vir autem Domini, qui cuncta decreverat in terra tribuere, ut in coelo omnia reservaret, hoc ipsum parum quod remanserat olei, jus
Abbreviated transcription (Latin):
equeilluotaceã:
quodeius discipulus
peregrinus nomine
nar rtre consueuerat:
quia diequadam fidelis
uir quadamine cessita¬
te debiti conpulsus.
unum sibi forereme¬
dium credidit: si ad
dĩuirum pergeret : e
quarieum lurguer de¬
bitinecessitas indica¬
rat: Venititaq ad
monasterium : omni¬
potentis dĩ famulum
repperits quialacredi¬
torisuo produodee ĩ
solidis ꝓreuiter adeli¬
gencturuintimauit
Cuiue neraebilis pater:
ne qua quani sehabere
duodecim solidos re&¬
pondit: sed tamen
eius in opiã blandalo¬
cutione consolatus
ait: Vade & post ludu¬
um reuestere : quia
de esthodie quodstibi
debeam dare: In ipso
.autembiduo: mor e suo
inorectione fuit occu¬
patus : Cum die testio
is qui ner essitate debi¬
ti ad fligebatur rediit :
super arcamuero mo¬
nas terii quae erat
frumento plena subi¬
to tredecims olidi sunt
inuenti: quos uir dĩ
deferriiursit : et ad¬
flicto pecitori tribuit
dicens : Vt duo decim
eddem&: & unuminex¬
pensis propriir habe¬
r& sediad ea nuncre¬

Expanded text:
eque illud taceam quod ejus discipulus Peregrinus nomine narrare consueverat: quia die quadam fidelis vir quidam necessitate debiti compulsus, unum sibi fore remedium credidit, si ad Dei virum pergeret, et quae eum urgeret debiti necessitas, indicaret. Venit itaque ad monasterium, omnipotentis Dei famulum reperit, et quia a creditore suo pro duodecim solidis graviter affligeretur, intimavit. Cui venerabilis Pater nequaquam se habere duodecim solidos respondit, sed tamen ejus inopiam blanda locutione consolatus, ait: Vade, et post biduum revertere, quia deest hodie quod tibi debeam dare. In ipso autem biduo more suo in oratione fuit occupatus. Cumque die tertio is qui necessitate debiti affligebatur, rediret, super arcam monasterii, quae erat frumento plena, subito tredecim solidi sunt inventi. Quos vir Dei deferri jussit, et afflicto petitori tribui, dicens, ut duodecim redderet, et unum in expensis propriis haberet. Sed ad ea nunc re
Abbreviated transcription (Latin):
e dnequehoqsilex¬
dum puto: quod in¬
lustriuiro aptonio.
narrente cognoui:
quia iebat patrirsui
puerum morbo elefañ¬
tino fuisse correptũ:
Italit iampilis caden¬
tibus cutis intumes¬
ceret: atq increscen¬
tem saniea occulta¬
re non possat quiad
uirum dĩ ab eodem
patre eius mis sus. ẽ.
& saluti pristinae
sub omni cderitate
restitus cest

Expanded text:
 neque hoc silendum puto, quod illustri viro Antonio narrante cognovi, qui aiebat patris sui puerum morbo elephantino fuisse correptum, ita ut jam pilis cadentibus cutis intumesceret, atque increscentem saniem occultare non posset. Qui ad virum Dei ab eodem patre ejus missus est et saluti pristinae sub omni celeritate restitut
Abbreviated transcription (Latin):
gatione: Nam poena
subsequens in notuit
quia prcecedens illa
susceptio sine culpa
non fuit: Sunt nãq
non nulli qui id circo
bona facere student :
ut gractiã alienae ope¬
nactionis obnubilent :
uec pascuntur bono.
quod faciunt: sed lau¬
deboni quacaderos
premunt: Quadere
existimo hunc uirum
qui malignum sp̃m
in hospitalitate susce¬
pit: ostentationt po¬
tius intendisse quã
operi: ut meliora quã
ep̃s fecisse uidereur
quatenus ipse susce peret
eumquem uir dñi foltu¬
natus expulus&¬
operis probat: quod
hunc deductus inter¬
cessionis eius opem:
Namcum uir dĩ
onetione facta: eiusocu
lis signum crucis inpri

Expanded text:
gatione; nam poena gatione; nam poena subsequens innotuit, quia praecedens illa susceptio sine culpa non fuit. Sunt namque nonnulli, qui idcirco bona facere student, ut gratiam alienae operationis obnubilent; nec pascuntur bono quod faciunt, sed laude boni qua caeteros premunt. Qua de re existimo hunc virum qui malignum spiritum in hospitalitatem suscepit, ostentationi potius intendisse quam operi, ut meliora quam episcopus fecisse videretur; quatenus ipse susciperet eum, quem vir Domini Fortunatus expulissoperis probabat, quod hunc deductus intercessionis ejus opem Nam cum vir Dei oratione facta oculis ejus signum
Abbreviated transcription (Latin):
& inciuitate eius non
inuenio ⁊ Tunc quidã
in hospitio. cum uxore
sua & paruolo filio
ad prunas sedebat:
Quiuocem eius audiens:
& quid ei ep̃s fecerit rȩ¬
quirens: hunc inuita¬
uit hospicio: sedere
secum iuxta prunas
fecit. Cumq: uicissim
aliqua confabularen¬
tur : par uolum eius
filium isdem maligͥnus
sp̃s inuasit : atq: in eis¬
dem prunis proiecit:
Ibiq: moxeius animam
excussit: Qui orbatus
miser: uel quem ipset.
occidendi ausum in eius
hospitio antiquus hostis
acciper&: Qui hunc
peregrinum aestimans.
ad sehospitalitatis grec¬
tia uocass&¬
Multa p&re uidentur
bona sed non sunt :
quia bono animo non fiutł
Vnde & in euangelio ueri¬
tas dicit: sioculus tuus
nequam fuerit : totũ
corpustuũ tenebrosũ
erit : quia cum peruer¬
sa ẽ intentio quae proce¬
cedit: prauum .ẽ. omne
opus quod sequitur
tur: Egonamq hunc
uirum quidumquasi hos¬
pitalitatem exhiber&
orbatus .e. non pi&a¬
tis opere delectatum
aestimo: sed ep̃idero¬

Expanded text:
et in civitate ejus non et in civitate ejus non invenio. Tunc quidam in hospitio cum uxore sua et parvulo filio ad prunas sedebat, qui vocem ejus audiens, et quid episcopus ei fecerit requirens, hunc invitavit hospitio, sedere secum juxta prunas fecit. Cumque vicissim aliqua confabularentur, parvulum ejus filium idem malignus spiritus invasit, atque in easdem prunas projecit, ibique mox ejus animam excussit. Qui orbatus miser, vel quem ipse suoccidendi ausum in ejus hospitio antiquus hostis acciperet, qui hunc peregrinum aestimans, ad se hospitalitatis gratia vocasseMulta, Petre, videntur bona, sed non sunt, quia bono animo non fiunt. Unde et in Evangelio Veritas dicit: Si oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit . Quia cum perversa est intentio quae praecedit, pravum est omne opus quod sequitur, tur. Ego namque hunc virum, qui dum quasi hospitalitatem exhiberet orbatus est, non pietatis opere delectatum aestimo, sed episcopi dero
Abbreviated transcription (Latin):
tentis dĩ iudicio dum ꝑ
pellitur: In eã subito
legio intrecuit: Coepit
iex hocilla t ot morib
agitare : Tot uocibus
clamorib que ꝑstrepe¬
re : quõdspiritibus tene¬
batur : Tunc inito con¬
silio parentes eius. suae
perfidi ae culpã faten
runt. Qua ill&e suscepta
multis se dieb ac noctib
in ontionem dedit
Tantoq ad nisuprocecib:
incubuit: quanto & in
uno corpore contrase
adsistere legionis aciẽ
inuenit: Cum non post
multos dies itasanam
atq: incoloꝰ memreddidit
acsi in eaius propriũ
diabolus num quã habuis
s& Alio quoq tem¬
pore idem uero omni¬
potentis dĩ famulus. ex
obsesso quodam homine
in mundum sp̃m excussit :
quimalignus sp̃s . Cum
uesperescente lamdie:
secr&am ab hominibus
horaem cerner& : Pere¬
grinum quempiã esse se
simulans : Circũire
coepit ciuitat is plateas
& clamare: Ouirũ
eccequid fecit: peregri¬
num hominem dehospi¬
tio suo expulit: quaero
ubi requiesceredebeã:

Expanded text:
tentis Dei judicio, dum arte tentis Dei judicio, dum arte pellitur, in eam subito legio intravit. Coepit ex hoc illa tot motibus agitari, tot vocibus clamoribusque perstrepere, quot spiritibus tenebatur. Tunc inito consilio parentes ejus suae perfidiae culpam fatentuerunt. Qua ille suscepta, multis se diebus ac noctibus in orationem dedit; tantoque annisu precibus incubuit, quanto et in uno corpore contra se assistere legionis aciem invenit. Cum non post multos dies ita sanam atque incolumen reddidit, ac si in ea jus proprium diabolus nunquam habuisset. 196 Alio quoque tempore idem vir omnipotentis Dei famulus ex obsesso quodam homine immundum spiritum excussit. Qui malignus spiritus cum vesperascente jam die secretam ab hominibus horam cerneret, peregrinum quempiam esse se simulans, circuire coepit civitatis plateas et clamare: O virum ecce quid fecit? peregrinum hominem de hospitio suo expulit. Quaero ubi requiescere debeam,
Abbreviated transcription (Latin):
sabastiani mastrris
on&torium sunt ingres¬
sae : Eadem procedic¬
tae matronae norũ
uexare coepit : Eiusdẽ
uero ora torii prrb̃t
dum hanc uehementir¬
sime uexari conspicen&.
exaltart protinusi su¬
donem tu lit eã quen
cooperuit: sed hunc
repente simul diabo¬
lus inuasit : Et quia
ultr&e uires uoluit quic¬
quã prce sumere : Con¬
pulsus ẽ. cognoscere in
sua uexatione quidess&:
Hi uer oquia denaent puel¬
lam inmanibus exonte¬
tario sublatã : addomũ
propriã deportauerun
Cumque hanc antiquus
hostis. uexatione continua
uehementer ad terer& :
propinqui sui eamcarna¬
liter amantes : atque
amando persequentes :
ad obtinendum salutis
remedium : maleficis
trecdiderunt: ut eius ani¬
mam funditus extingue¬
rent : Cuius carns. magi¬
cis astib: ad tempus pro¬
desse conarentur.
Ductaitaq ẽ. ad fluuiũ
atq: in aquã mers&  ibi¬
q: diutinis incantationib:
agere malefici molie¬
bantur : ut isqui eam
inuaserat diabolus exi¬
r& Sedmiro omnipo¬

Expanded text:
Sebastiani martyris Sebastiani martyris oratorium ingressae sunt, eamdem praedictae matronae nurum pulo vexare coepit. Ejusdem vero oratorii presbyter dum eam vehementissime vexari conspiceret, ex altari protinus sindonem tulit, eamque operuit; sed hunc simul repente diabolus invasit. Et quia ultra vires voluit quidquam praesumere, compulsus est cognoscere in sua vexatione quid esset. Hi vero qui aderant, puellam in manibus ex oratorio sublatam ad domum propriam deportaverunt. Cumque hanc antiquus hostis vexatione continua vehementer attereret, propinqui sui eam carnaliter amantes, et amando persequentes, ad obtinendum salutis remedium maleficis tradiderunt; ut ejus animam funditus exstinguerent, cujus carni magicis artibus ad tempus prodesse conarentur. Ducta est itaque ad fluvium, atque in aquam mersa; ibique diutius incantationibus agere malefici moliebantur, ut is qui eam invaserat diabolus exiret. Sed miro omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
grctia pollebat. It aut
mnonnumquam ab ob¬
sessis corporiblegio¬
nes daemonum pellep&
& continuȩ onttionis
studio intentus. obiec¬
tas contracse eorum
multitudines supena
Quiante non longune
tempusi inhacurbe
de fune tul est¬
Cuius ego quoque hoc
didicir elatione quod
narro : quia saepeges¬
tis illiususu familia¬
ritatis inter erat :
Eiusq post memoriam
adinstructionem nr̃am :¬
quasi faui dulcedinẽ in
ore cgnebat: Matro¬
naquaedam nobilis:
intra breuestempus
quo filiũ eius accepertt :
Cumeadem socrunsua
addedicationem orato¬
rii beatis &bastiani
mastrris fuerat in ui¬
tata : Noc te uero eadẽ
qua subsequentedie
ad dedicationem pnre¬
dicti orrtorii fueret
proces suna : uoluptate
carnis deuicta : a uiro
suo sese abstinere non
potuit ⁊ Cumq mane
facto conscientiam
tacarnis delectatio
Processionem uero
impenen& uirecundia
Plus erubescens uultũ
hominum : quã dĩ iudi¬
cium m& uens Cum
socrusua ad dedicandũ
oratoriũ processit.
Mox ueror eliquia ebeat

Expanded text:
gratia pollebat, ita ut nonnunquam ab obsessis corporibus legiones daemonum pelleret, et continuae orationis studio intentus, objectas contra se eorum multitudines superarqui ante non longum tempus in hac urbe defunctus esCujus ego quoque hoc didici relatione quod narro, quia saepe gestis illius ausu familiaritatis intererat, ejusque post memoriam ad instructionem nostram quasi favi dulcedinem in ore retinebat. Matrona quaedam nobilis iintra breve tempus quo filium ejus acceperat, cum eadem socru sua ad dedicationem oratorii beati Sebastiani martyris fuerat invitata. Nocte vero eadem qua subsequente die ad dedicationem praedicti oratorii fuerat processura, voluptate carnis devicta, a viro suo sese abstinere non potuit; cumque mane facto conscientiam carnis delectatio, processionem vero imperaret verecundia, plus erubescens vultum hominum, quam Dei judicium metuens, cum socru sua ad dedicationem oratorii processit. Mox vero ut reliquiae beati
Abbreviated transcription (Latin):
ta illic eos nouit &
non iacere corpore :¬
& tamen non de eẽ ab
exauditione:
Vndcipsa quoq ueri¬
tas ut fidem̃ discipu¬
lis augcret dixit :
Sinon abiero : partd¬
tus non ueniee ad uos.:
Cum enim con stee quia
para clitus sp̃r expa
tre semper proce¬
dat eefilio: Curse
filius recessurum
dicit ut ille ueniat.
quia filionum quã
recedit sed quia
discipuli inearne dñm
cernentes. corporeis
dere sitiebant :
Recte eis dicitur Nisi
ego abiero : para li¬
tus non uenies:
Aqsi a perte diceratur:
sicorpus non subtrt¬
ho qui sitamor sp̃s:
non ostendõ:
Et nisime desieritis¬
cernere: num quam
me discetis spirita¬
litetamare.
PETRUS PLACEI
quod dicisl.
liquantucolad
Nalocutione cessan¬
dum ẽ: ut siad aliorũ
mine cula enarran¬
datendimus: loque in¬
diuires inter imper
silentium reparemus .

Expanded text:
to illic eos novit et to illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim constet quia Paracletus Spiritus a Patre semper procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis dere sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritcernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. liquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires interim per silentium reparemus.
Abbreviated transcription (Latin):
deuenit. ibiq nesciens
ingressamansit
ita sanato sensul egres¬
sa ẽ: acsieamnum¬
quã insania capitis
nulla tenuisset :
Quae omni uitae suae
tempore in eadem
quam acceperat
salute permansit.
PETRIIS Quid¬
nam essedici mus
quod plerumq: in ip¬
sis quoque patroci¬
niis mastyrum sic eẽ
sentimus: ut non tan¬
ta persuacorpora
quanta beneficiaꝑ
reliquias ostendant :
Aeq illic maiorõ signa
faciant: ubiminime
per semecips os iacent.
GREGORIUS
IBI IN SUIS CORPO¬
rib s cĩ mastrres
lacent: Dubium
peere non ẽ. quod
multa ualeant signa
monstrere: sicut
& faciunt: & punt
mente quaerentib
Innumere mirae cula
ostendunt: Sed quia
ab infirmis potest
mentib: dubitarꝗͥ.
utrumne ad exaudi¬
endum ibi procesen¬
tessint: ubi constat
quia insuis corpori¬
bus non sint.
Ibieos necesse ẽ malo¬
ra signa ostendere :
ubi deeorum pricesen¬
ua potest mens in¬
firma dubitare .
Quorum uero mens
ẽ tanto magi shabet
fidei meritum : quan¬

Expanded text:
devenit, ibique nesciens devenit, ibique nesciens ingressa mansit. ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit. Petr. Quidnam esse dicimus, quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per corpora sua, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa faciunt, ubi minime per semetipsos jacent? Gregor. Ubi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa demonstrare, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmia potest mentibus dubitari, utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens t, tanto magis habet fidei meritum, quan
Abbreviated transcription (Latin):
lampadib: uiarecto
orientis tramite: ab
ciun cella in caelum
usq: tendebatur
Cui ueneraendo habitu
uir dẽ super clarus
adsistens. cuius es s&
uia quan cernerent.
inquisiuit : Illiaut ẽ
scͥ nescire professi
suntii Quib: ips eaiti
haeqͥẽ uia quadilectis
dño caelum bene dic¬
tus ascendit: Tunc
itaq sc̃iuiri obitum
sicut prace sentes dis¬
cipuli uiderunt:
ita absentes exsigno
quod eis prace dictum
fuerat : agnouerunt
Sepultus uero est in
ore tario beatibap¬
quod destructa arst
apollonis ipse cons¬
truxit .: Quiet in eo
specu in quo prius
sublatus habitauit
Nunc usq sł pecenti¬
um fides exigat : mi¬
rexculis coruscat:
NUpeRNAMque est
resgesta quam narro :
Qquia quaed ammulier
mente capta dum sen¬
sum funditus perdidis¬
see : permontes et ual¬
les siluas & campos.
diemoctuq uagabatur
Ibitantum modo quies¬
cebat ubi hanc quies¬
cere lassitudo coegis¬
secy quadam uerodie
dumuaģanimium
er ntre : ad beatiuiri
benedicti patris specũ

Expanded text:
lampadibus via recto lampadibus via recto orientis tramite ab ejus cella in coelum usque tendebatur. Cui venerando habitu vir desuper clarus assistens, cujus esset via quam cernerent, inquisivit. Illi autem se nescire professi sunt. Quibus ipse ait: Haec est via qua dilectus Domino coelum Benedictus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joanquod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculis coruscat. Nuper namque est res gesta quam narro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum
Abbreviated transcription (Latin):
TODEIN UEROANNO
quo dehacuita crat
exiturus: quibdam
discipulis secum con¬
uersantib: : quib: dã
longe manentib sc̃ĩs¬
simi suiobitus de¬
nuntiauit diem
Pracesentib: indicens:
ut audita persilenti¬
umtegerent: absen¬
tib indicans : quod
uel quale signum fie¬
ret : quando anima
decorpore exiret:
Aite sextum uero sui
exitus diem a peri¬
ri sibi sepulturae m
iubee. Quimoxcor¬
reptus febribacri
coepit ardõre fati¬
gari: Cumque per
dies singulos languor
ingrauesceret : sex¬
todie portarise in
oretorium adisci¬
pulis fecit: Ibi que
exitum suum domi¬
nicicorporis et san¬
guinis perceptione
monuit : atque in¬
ter discipulorum
manus in hccilla
membre sustentans :
crectis incaelum ma¬
nib stetit: Et ulti¬
mum spm inter uerba
ortionis efflauit:
quascilicet die duob
de eo fratribus uni
incella commoranti:
alteri autem longius
positor euelatio uni¬
us atq in dissimilis
uisionis apparuit.:
Videruntinam que quia
strata palliis atque
inumeris corrus ca

Expanded text:
odem vero anno quo de hac vita erat exiturus, quibusdam discipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris corusca
Abbreviated transcription (Latin):
tura. quam lib& etenĩ
parum deluce creato¬
rissas pexerit. breue
cifit omne quod crea¬
tumẽ : quid ips aluce
uisionis intiniȩmentis
laxatursinus
Cantum q: expanditur
indõ iut superior
exsistat mundo:
fid uero ipsa uidentis
anima : &iam superi
semecipsam
Cumq indĩ luminerapi¬
tur: superse in inte¬
riorib: ampliatur:
Et ut dumss ubse consꝰ¬
picit exaltata Conp̾¬
hendit quambreuesit
quod con procehendere
humiliata non pote¬
nat Uir ergo qui in¬
tueri globum igneũ
angelos quoq: ad caelũ
red eunt es uidebat :
haec proculdubio cer¬
nere non nisi indilumi¬
ne poterat
Quiditaq mirum simun¬
dum antesec ollectũ
uidit: qui subleuatus
inmentis lumine extr&
imundum fuit
quod autem collectus
mundus ante eius
oculos dicitur : Non
caelum & terra con¬
tracta. ẽ : sed uiden¬
tis animus dilatatur:
qui indõ raptus uideri
sine dieficultate potu¬
it: omne quod imfra
dm̃ ẽ In illa ergolu¬
cequae exterioribus
oculis fulsit: lux in¬

Expanded text:
tura. Quamlibet etenim tura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae exterioribus oculis fulsit, lux in
Abbreviated transcription (Latin):
to tantiuiri clamore
turbatus ascendit.
res pexit pastemq Iã
lucis exiguã uidit :
Quitantum hoc obstu¬
piscenteͥ mirae culum:
uir dĩ per ordinem
quae fuerãt gestanar¬
ruit : Stat imque
in casinum castrura:
relegioso uiro theo¬
probo mandauit: ut
ad capuanam urbem
subeadem noctertrans¬
mitteret: & quid de
germano epo agerctur :¬
agnoscere: & indicar&
actumq ẽ : e reueren¬
tissimum uirum ger¬
manum ep̃m: is qui
missus fuerat: Iam
defunctum repperit::
Et requirens subtiliter
agnouit eodem mo¬
mento fuisse illius
obitum : quo uir dñieius
cognouit ascensum:
Mixapes
ualde & uehementer
stupenda: sed hoc quod
dictum ẽ. quia ante ocu¬
los ipsius quasi subuno
r&edio solis collectus
omnis mundus adduc¬
tus ẽ : sicut num quam
expertus sum: itanec
conicere scio quod nã¬
que quo ordine fieri
potest: ut mundusom¬
nis ab homine uno uide¬
ixucnst enepetre
quod loquor : quia ani¬
mae uidenticreatorẽ
angusta ẽ omnis crea¬

Expanded text:
to tanti viri clamore to tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis crea
Abbreviated transcription (Latin):
gius erait habitacu¬
lum in quo utriq: i
discipuli quies cebanđt
Cumq uir dñi bened ic¬
tib: fratrib instans
uigiliis Nocturnae
orationis tempora
preteuenis s& : ad
fenes tram stans et
omnipotentem dñm
depricecans: subito
intempesta noctis
horet respiciens:
uidit̃fus amlucem
de supet cunctas noc¬
tͥs tenebrtes exfugar¬
se. tantoq splendo¬
re clarescere: ut
diem uinceree lux
illa : quac in teritene¬
braes rediarset:
tes in hac specula¬
tione secuta ẽ
quia sicut postips einar¬
recuit: Omnis etiã
mundus uelud sub
uno solis redio collec¬
tus: ante oculos eius
adductus est :
quiuenen&bilis pater :
dum intaentã oculorũ
aciẽ in hoc splendore
corus caelucis infige¬
ree : uidit germani
capuani ep̃i animam :¬
inspena ignea ab ange¬
lis incaelum ferri:
Tunctantis ibi testem
uolens adhibere mi¬
ncculi: seruandum
diaconum Itera tobis
terq: eius nomineicũ
clamorisu magnitu¬
dine uocauit.:
Cumq ille fuiss ee in soli¬

Expanded text:
gius erat habitacugius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cumque vir Dei Benedictibus adhuc fratribus, instans vigiliis, nocturnae orationis tempora praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. e in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insoli
Abbreviated transcription (Latin):
eciam protiinus misit:
uit eius corpus admo¬
nasterium defferreist
atq: insepulchro quod
sibi sipse par&uen&t
ponerent: quo facto
contigit sut quorum
mens unasemper in
dõfuerat: Eorum
quoq: corpora. Nec
sepulture sepanerit :¬
Lio quoque ⁊ẽꝑore.
Aseruandus dia conis
atq abbas eius monas¬
terii quod incampa¬
nioc paitab aliberio
quendam patricus¬
fuenoetcons tructũ:
Ad eum uis itationis
gratia exmore con¬
uenerat : Eius quip¬
pemonas teriũ fre¬
quentabat : Vt quia
isdem quoque uir.
doctrina gractiae
caelestis influebat
Dulcias ibi inuicem
uitae uerba troens¬
funderent: Et suauẽ
cibum caclestin patria :
quia adhucperfecte
gaudendo non pote¬
nant. saltim sus pi¬
rando gustarent
Cum uerohora iam qui¬
ctis exigeret: Incuius
turris superioribus
s e uenerãbilis benẽ¬
dictus in eius quoq
inferiorib: seseruan¬
dusdiaconus collo¬
cauit. quo uidelicor
in loco inferiora
superiobus. peruius
continu ab at ascen¬
sus: Ante eandẽ
ueroturrem lar¬

Expanded text:
etiam protinus misit, ut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit, ut quorum mens una semper in Domino fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura separaretlio quoque tempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricfuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim lar