comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum doloremq depreciat modicũ quid contẽ¬
ptibilem pronũciando magnũ uero nõ diu¬
iugia quia multa incomoda adimixta sunt
nupcus et quõ duuicie et houores et corporũ
fanitates ⁊ cotera q̃ indrũcia noĩamꝰ nec
bona nec mala sunt sed uelud in mediculo
poĩta uersa nel euentu nel bona uel mala si¬
unt ¶ta et upores sitas in bonorũ malorũq
confimo graue aũt est uiro sapienti uenire
as dubiũ utrũ bona uel mala ducturus sit

Expanded text:
tum doloremque depreciat, modicum quidem contemptibilem pronunciando, magnum uero non diua sunt nuptiis. Et quomodo divitiae et honores et corporum sanitates, et caetera quae indifferentia nominamus, nec bona nec mala sunt; sed velut in meditullio posita, 318 usu et eventu vel bona, vel mala fiunt: ita et uxores sitas in bonorum malorumque confinio. Grave autem esse viro sapienti venire in dubium, utrum bonam, an malam ducturus sit
Abbreviated transcription (Latin):
ditꝰ ꝙ non usia cultoribus dei umõt trãfferti
polasset diam ⁊ therpũpus cũ hostor it
nas aribebat eas uoluisset interserere uͥ
sis in amenciam per dies ⁊c. ¶ hertectꝰ
et penitontes sanati sunt ⁊ sugessit regi
cum lege dei qui ad eam cransfrrenda suffi¬
cerent quod ut ipetuaret manera cũ eplit᷑
mittenta consuit adeuit ergo ioi aristent. S¬

Expanded text:
ri potuisset. Nam et Theopompus cum historiis, quas scribebat, eam voluisset interserere, versus est in amentiam per dies triginta. Theotecus et poenitentes sanati sunt. Et suggessit regi  dirigeret, cum lege Dei, qui ad eam transferendam sufficerent. Quod ut impetraret, munera cum epistolis mittenda censuit. Aderat
Abbreviated transcription (Latin):
in domo propria aĩo et oclis in teriã defixis
foymas destribens in pulnere militi qui prec̾a¬
di gratia doniũ eius iorapenit scoito giauio
super capat eius q̾snã eẽt int̾roganti r̃e ppt̃¬
miniam cupiditatem mestigandi quos q̃ ebcit
nom̃ suũ indicare non potuit S protrarto ma¬
ac puĩde quasi negligens ĩperii uictor gladno
obtrũtatus sangiiẽ sus artꝭ sue limam̃ta tõ¬

Expanded text:
is dum animo et oculis in terra defixis formas describeret, militi, qui predandi gratia domum eius irruperat, strictoque super caput gladio, quisnam esset interroganti, pnimiam cupiditatem inuestigandi quod requirebat nomen suum indicare non potuit, sed protecto mabare', ac perinde quasi neglegens imperii uictoris obtruncatus sanguine suo artis suae liniamenta con
Abbreviated transcription (Latin):
ratas ficus in conspectu poĩtus a sello cõsumente
puorul ut illũ abigeret nch̾anit q̃ cumiam cõe¬
stis omĩgus superueĩsset qm̃ in quit tam trerdus
fuisti nũt mnui a sello ac prociuꝰ ũrbanitute dei c̃¬
bro auelitu cathinorũ persequitus semle guit᷑

Expanded text:
asello consumente puerum ut illum abigeret inclamauit. qui cum iam comestis omnibus superuenisset, 'quoniam' inquit 'tam tardus fuisti, da nunc merum asello'. ac protinus urbanitatem dicti crebro anhelitu cachinnorum prosecutus, senile guttur
Abbreviated transcription (Latin):
in quo querit an uir sapiens ducat uxorẽ et ami
diffimisset si pulcra eẽt si moriginata si hõe scis
parentibus nata sup̃a sana ac dines sapienti¬
aliĩ mue mat̾mõul intulit hͨ autẽ raro in nuptus
aurum gcemme sũptus aualle suꝑlex uana letice
et exedia de aurata ¶ genide per cotas noctet gar¬
uilas questiones ¶ Illa eñi ornatior procedit in
publicum hec honoratur ab omibus. Ego ĩ cõnẽtu
feĩarum mustella deprecior ¶ Cur aspicielas
bicinam quid cam aucilla leq̃baris/ Te fors ue¬
sodalem ¶allterns amoremꝰ suũ cbnĩ fuspicat᷑¬
Si dectissimus precoptor in qual urbium
fertur nec uxorem relinquere nec cũ sarcĩa
ante displiceat ꝙ̃ ducaitus Si totam domuẽ¬

Expanded text:
in quo quaerit an uir sapiens ducat uxorem? Et cum definisset si pulchra esset, si bene morata, si honestis parentibus, si ipse sanus et diues, sic sapientium, statim intulit: Haec autem raro in nuptiisaurum, gemmae, sumptus, ancillae, supellex varia, leet exedra deaurata; deinde per totas noctes garrule conquestiones scilicet. Illa ornatior procedit in publicum, hec honoratur ab omnibus; ego in conventu feminarum misella despicior: cur aspiciebas vicinam? quid cum ancillula loquebaris? de foro vesodalem, alterSi doctissimus praeceptor in qualibet urbium fuerit, nec uxorem relinquere, nec cum sarcina ante displiceat quam ducatur. Attende
Abbreviated transcription (Latin):
Epycurius uoluptatis a sertor quos ualde¬
nurans est om̃s libros suos replenit oleribꝰ
et ponus ubil q cibis dicens ẽẽ utend quia
carnes et exquesite epule iugenti cura et
sollicitudme msera p̾parate maiorẽ penã
hẽant in ĩq̃rendo ꝙ uoluptates mabutẽdo
Corpora eiũ nr̃a cibo tm̃ ⁊ potu indigere ubi
aqua et paris sunt ⁊ cetera silĩa ibi natẽ sat¬
factum ẽẽ quo quidꝙͣ supersuerit non ad uite nccitatẽ
spectare Ios ad uicium uoluptatis ¶ Preterea eos
catnes non querere. Sapientie quoz nos operam aue
que labore minis et cira medigent Seneca quo
sta ues est leta paupertas illactro non est leta pau¬

Expanded text:
Epicurus voluptatis assertor, omnes libros suos replevit oleribus et pomis et vilibus cibis dicens esse vivendum, quia carnes et exquisite epule ingenti cura et miseria preparate maiorem penam habent in inquirendo quam voluptatem in abutendo. Corpora etiam nostra cibo tantum et potu indigere atque adeo ubi aqua et panis sunt et his similia, ibi nature satisfactum. Quicquid supra fuerit, non ad vite necessitatem spectare, sed ad vitium voluptatis. Preterea eos nes non querere, sapientie quoque operam dare que labore nimio et cursta res est leta paupertas. Illa vero non est pau
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ei ¶Ei dñ hrtum corporis tmi aiditati ã cui ra¬
iõm ẽẽ uoluissent orbis te non susapeiet altera
manu orientem ontĩgentem et altera occidentẽ
quis tu ignoras aibores diu crescere et unalpra
extirpari stultus est qui fructus earũ expectat
in ip̃is ranus quos comprehen leuis decidut
deo quãdoi mĩmarũ auiũ pabulũ fuit nchiltã
firmũ est cui periculiõ non sit ab malido deĩq
si dens es tribn̾e mortalibus beneficia debet

Expanded text:
dro: Si dii habitum corporis tui aviditati animi tui parem esse voluissent, orbis te non caperet: altera manu orientem, altera contingeres occidentem. Quid extirpari? Stultus est, qui fructus earum spectat, in ipsis ramis quos comprehenderis decidas. Leo quandoque minimarum avium pabulum fuit. Nihil tam firmum est, cui periculum non sit ab invalido. Denique si deus es, tribuere mortalibus beneficia debes,
Abbreviated transcription (Latin):
iec ¶ Hic cum aduersus rem publicã lace demo¬
morũ ortam sedicionem de nocte comperisse le¬
ges ligurci continuo abregauit q̃ de medũrmnat᷑
suꝑpliciũ suũ uetebat compiehens añt ⁊ inĩfectꝭ
untibus e nestigio easd restituit sił utrñ pro¬
iudens ne salutaris aĩaduersio nel nũsta e et
eneliure ipediretur pe heresistrato medico¬

Expanded text:
ilaus cum adversus rempublicam Lacedaemoniorum ortam seditionem de nocte comperisset, leges Lycurgi continuo abrogavit, quae de indemnatis supplicium sumi vetabant. Comprehensis autem et interfectis sontibus, evestigio easdem restituit, simul utrumque providens, ne salutaris animadversio vel injusta esset, vel jure impediretur. H
Abbreviated transcription (Latin):
ne uicitur penetrantem et ascendente asyt
om̃iũ ot tanta uocis sonoritate et leticia ca¬
nente̾ ut totum multeregorlenꝰ Sequenti
die aristen ab achadenna paruũ filiũ plõne̾
socrati obtulit lrĩs et moribus imbnr̃d quo

Expanded text:
ne dicitur, penetrantem et transcendentem aspectus omnium, et tanta vocis sonoritate et laetitia canentem, ut totum mulceret orbem. Sequenti die, Aristides ab academia parvulum filium Platonem Socrati obtulit, litteris et moribus imbuendum. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
nos et ħ thoros ouis dyogenes lutatꝭ pedibue
conculcaret ut iosset uacare phĩe elcgit acha¬
doĩam uillam ab athenis procul non desertan¬
selum sed rescibentem ut cura ⁊ assiduitate
morlorũ libidĩs impotus fraugeretur discipuli¬
ꝙ su iullam aliam seutirent coluptate̾ insi

Expanded text:
 et torum eius Diogenes lutatis pedibus conculcaret, ut posset uacare philosophiae elegit Academiam uillam ab urbe procul, non solum desertam sed pestilentem, ut cura et assiduitate morborum, libidinis impetus frangerentur discipulique sui nullam aliam sentirent uoluptatem, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
mores fedebant Cũq corqueret᷑ in dolio uolubi¬
lem se hr̃e donnũ iocabatur et se cum cp̃ibus ĩ¬
nuutantẽ fugore eiũ os dolii uercebat in m̃idiẽ
estate ad septẽtrorionem ⁊ ubuũ sol se inclia̾ret
aro tẽpore in usum potandi calicem ligneũ hñs¬

Expanded text:
mque se contorqueret in dolio uolubilem habere domum iocabatur et se cum temporibus immutantem. Frigore enim os dolii uertebat in meridiem, aestate ad septentrionem; et ubicunque sol se inclinaveradam vero tempore, cum in usum potandi calicem ligneum
Abbreviated transcription (Latin):
Instũ ẽ quod sit in upore palam non pudẽt illud
facere nec etiam in uicr aut in platea quãlz
uõiugalem concupistencam deuitare ¶ uicit
tiĩ pudor nãlis oppĩonem huiꝰ erroris nãr
se ꝓhibent hoc aliqñ gliand fecisse dyogene
ita putantem sectam suam fuisse futuram
s in hoim mẽoria iusignior eius ip̃udenoafi
dalnnt pndorut erubesterent hoĩes hoĩbus
ꝙ̃ ercor ut hoĩes canibus ẽẽ silẽs affectarẽt¬
uerueciã clanã fermit ¶⁊ remo ciĩ eorũ aud
hoc facere ꝙ si aliqui ausi essent ut non dicam
ictibus lapidanciũ certe conspuenciũ salius
obruerentur pudet enĩ huiꝰ libidĩs huanã
sme dubitacione naturam ¶ Quod tẽpore¬

Expanded text:
ustum est quod fit in uxore, palam non pudeat id agere nec in uico aut platea qualibet coniugalem concubitum deuitare. Vicit tamen pudor naturalis opinionem huius erroris. Nam etsi perhibent, hoc aliquando gloriabundum fecisse Diogenem, ita putantem sectam suam nobiliorem futuram, si in hominum memoria insignior eius inpudentia fualuit pudor, ut erubescerent homines hominibus, quam error, ut homines canibus esse similes adfectarentuerum etiam clauam ferunt; nemo tamen eorum audet hoc facere, quod si aliqui ausi essent, ut non dicam ictibus lapidantium, certe conspuentium saliuis obruerentur. Pudet igitur huius libidinis humanam sine ulla dubitatione naturam, et mer
Abbreviated transcription (Latin):
salutem perueĩat ad quam complete peruerre nõ
potest sic nos opportet aĩarum m̃arum saluti auc̾a¬
re salutem et lomtatem bonrtati adiũgere licet
neqam ꝰ ugent᷑ et sapientis aĩe atriugere statũ¬
¶ Id olim consueuerũt he̾ri medici preciiiencũ
loco et uice co lm infirmi eorum non pͥnaritando in¬
ctus aplaudit et infirm orum obleciam̃t᷑ asunes
curate non intitur ymo blandiendo nocere ¶lmꝰ¬

Expanded text:
salutem perveniat ad quam complete pervenire non potest, sic nos oportet animarum nostrarum saluti agregare salutem, et bonitatem bonitati adiungere, licet nequeamus ingentis et sapientis anime attingere statu Olim consueverant haberi medici principantium loco, et vice subiectorum infirmi, eorum non prevaricando mctus applaudit et, infirmorum oblectamentis assentiens, curare non nititur, immo, blandiendo, nocere
Abbreviated transcription (Latin):
eius mniẽor s quia in cõyaracr̃e onuũ studioꝵ
aliquanco se superiorum ẽẽ confiorbat qua¬
ꝓter insonancie c̾nnõ carit quia ibi uolumi¬
nũ non uinaginũ ẽtaĩ ix̾cebunt᷑ de tare
A

Expanded text:
eius inmemor, sed quod in conparatione communium studiorum aliquanto se superiorem esse confideret. quapropter insolentiae crimine caruit, quia ibi uoluminum, non imaginum certamina exercebantur. Ne A
Abbreviated transcription (Latin):
estiare maiores nrõs aymis̃ reni publicã ex
parna magnam fecisse¶Si ita e ẽt multo pul¬
cherrimã nos hẽ ronui quippe scciorũ atq cuiĩ
preterea armorũ atq oquoriõ poeta copia nos
ꝙͣ illis est Ez alia fuere que illos magnos fec̾e
¶pro hũs nos hẽmus luxuriam acq auariciã
pullice egetantẽ p̾natim̃ opulenciã landaꝰ
diicias Seq̃mur inhciam uter bonos ⁊ males
dist̾men millũ omia uirtutis p̾miã ambicio

Expanded text:
existimare maiores nostros armis rem publicam ex parva magnam fecisse! Si ita esset, multo pulcherrimam eam haberemus. Nam quippe sociorum atque civium preterea armorum et equorum maior copia nobis, quam illis est. Sed alia fuere, que illos magnos feceruPro hiis nos habemus luxuriam, avariciam, publice egestatem, privatam opulenciam, laudamus divicias, sequimur inerciam, inter bonos et malos discrimen nullum, omnia virtutis premia ambicio
Abbreviated transcription (Latin):
dacias S hec multas delet hr̃e canciones
uidenu est eũ pͥmũ ne obsit quod daitur
multi cupidi splendoris et glie que ab alus ca¬
prĩt quos alus largiũtur et sic alus notent ut
in alios lileuiles existant ¶⁊ros aũt illo liba¬
et tand pro dignitute tribuat᷑ siu quod ẽ fũda¬
mentũ iusticie nichil eiũ libeulle ẽ quos nõ
sit instum Srectandi sunt eciã mores oms¬

Expanded text:
cautiones. Videndum est enim primum, ne obsit vel illi multi cupidi splendoris et glorie, qui aliis eripiunt, quod aliis largiantur et sic aliis nocent, ut in alios liberales existant. Nos autem ea liberaet tandem ut pro dignitate cuique tribuatur, quod est fundamentum iustitie. Nihil enim liberale est, quod non sit i
Abbreviated transcription (Latin):
res reficiantur non oppͥmantur ¶ Anaritias¬
mł quid sibi uelet non intelligo quid eiũ ab¬
surdius õe pocest ꝙͣ quenuꝰ rostat᷑ uie eo ã¬
plius uiatici querere I fuistra sperat adole¬
scens nel promittit se dii uicturũ ¶ Quid¬

Expanded text:
res reficiantur, non opprimantur. Avaritia senilis quid sibi velit non intelligo. Quid enim absurdius esse potest, quam quo minus restat vie, eo amplius viatici querere? Frustra sperat adolescens vivere vel promictit se diu victurum;
Abbreviated transcription (Latin):
contĩgit a dolescentibus aduersance et repu¬
gnante natura riõ gramꝰ Sembut uero ue¬
uit tãꝙͣ sponte nulla ui adhibita ⁊ io lenis
Sicut ecgo ponia ex arboribus si cruda sint
ui euellũtur simaturata intacta deadunt
Sic uis acolescentibus uitam aufert seĩsꝰ
ĩperare ¶Quid est libercas potestas uiuedi
ut uelis, Quis aũt uiuit ut uult qui rõe ui¬
uit qui gaudet officio qui nec legibꝰ ꝓpt̾ metũ
paret sedeas sequitur et colit qui nichil dicit
farit nel cogitat insi libere et libenter Soli gͦ
sapienti cõneĩt ut nchil faciat ũitus nchil
dolens nchil coactus Cũ ẜnitus obediencia fr¬
acti aĩ atq abiecti et arbitrio suo carent᷑ Cans
ẽe serurs ¶ ⁊rũꝙͣ ille liber est cui mulier ĩꝑat¬
cii leges ip̃oĩt prestrbit iulet uetat quod er
uidetur n ͨ iꝑ̃anti ille aliquid negure pocest ul
audet recusare ego istum nõ mõ seruũ s ecicon
nequissimũ seruũ apelland prito licet ãplissiã

Expanded text:
contingit adolescentibus, adversante et repugnante natura: et ideo gravis: senibus vero venit tamquam sponte, nulla vi adhibita et ideo levis. Sicut ergo poma ex arboribus si cruda sunt vi avelluntur, si matura et cocta decidunt: sic vis adolescentibus vitam aufert, senibus ervus. Quid est libertas? Potestas vivendi ut velis. Quis autem vivit ut vult? Qui recte vivit. Qui gaudet officio? Qui nec legibus quidem pro metum paret, sed eas sequitur et colit, qui nihil facit vel dicit vel cogitat, nisi libenter ac libere. Soli igitur sapienti convenit, ut nihil faciat invitus, nihil dolens, nihil coactus. Cum servitus sit obedientia fracti animi atque abiecti et arbitrio suo carentis, quis esse servos? Numquid ille libercui leges imponit, prescribit, iubet, vetat quod ei videtur, nec illi imperanti aliquid negare potest vel audet recusare. Ego istum non modo servum, sed etiam nequissimum servum appellandum puto, licet amplissima
Abbreviated transcription (Latin):
abeis quidquid uelimiis perfecte quid sapiẽ
ca sanctiat᷑ ut neq rogeniꝰ res turpes neq
rogari facianns Turpis enĩ excusacõhec est
et mĩme acciꝑĩeda siqus contra rem publicã
aĩa cansa se fecisse fateatur ¶pcꝙiend igr̃¬

Expanded text:
erfecte quidem sapientie tia sanciatur, ut neque rogemus res turpes, neque rogati faciamus. Turpis enim exusatio hec est et minime accipienda. Si quis contra rempublicam amici causa se fecisse fateatur. Hec ig
Abbreviated transcription (Latin):
ictus ⁊ ad faciendos sunt plirati ita amiꝙ et
mens uiri ẜrudentis aduersus uiii ⁊ pe culatiã.
ĩuriarum om̃in loco atq tc̃pore prospiciens
aciem flectens consilia contatoes is contra for¬
tune uerba atq isidiat imicorỹ ꝙͣ bruchia et
mams protendene neqͥna nrie adusa ⁊ rey¬

Expanded text:
ictus cauti et ad faciendos sunt periti, ita animus et mens viri prudentis adversus vim et petulantias iniuriarum omnium, in loco atque tempore prospiciens, nusquam aciem flectens, consilia cogitationesque contra fortune verbera atque insidias inimicorum, quasi brachia et manus protendens, ne qua
Abbreviated transcription (Latin):
suit beneficia qued officia et qued mĩsceria
¶ Tenefici e quod aliemisz dat aliens aũt
est qui potuit reprehesiont sine cessaie Offi¬
cum est filii uxoris ⁊ cecerrum persorutoni
nichil ebrũ que prestat iputat suori

Expanded text:
 beneficia esse, quaedam officia, quaedam ministeria ; beneficium esse, quod alienus det alienus est, qui potuit sine reprehensione cessare ; officium esse filii, uxoris, earum personarum, nihil eorum, quae praestat, imputet superi
Abbreviated transcription (Latin):
nor cure ẽ qualis res publica post mortẽ meã
futura sit ꝙͣ qualis sit hodie hec igitur p̾ma lex¬
aĩcicie sanciatur ut ab aĩcis honesta petannis
et cũcorum causa honesta faciamus cconsiliũ
non libere dare gandeamꝰ plrĩmũq in aĩticia

Expanded text:
nori curae est qualis respublica post mortem meam futura sit quam qualis sit hodieamicitie sanciatur, ut ab amicis honesta petamus et amicorum causa honesta faciamus. Consilium vero libere dare gaudeamus, plurimumque in amicitia,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt legum silẽs sunit q̃ ad piuend nõ ira¬
condia sed eq̃tate duciẽtuu ¶R ux̃uria cũ¬
smia est ¶ Cania ẽ iusticie uis ut nec illl
qui malificio aut scelere pastutur sine ulla eiꝰ
particula uinere possint nani ⁊ pn̾ceps lat ͦ¬
nũ insi equaliter predam disparciatur aut ĩ¬
cerficietur a socũs aut relinquetur ¶ Male se.¬
putare se ualere si prexĩ m̃bri ualitudĩem det̃¬
uisset debilitari ⁊ int̾ire cotũ corpus ncc̃e ẽẽt
sit uiuisquisi nr̃in si a se rapiat comoda alioꝵ
detrahat an possit emolut suu gr̃ãm societas

Expanded text:
sunt, legum similes sint, que ad puniendum, non iracundia, sed equitate ducuntur. Valeriuonit. Tanta est iustitie vis, ut nec illi qui maleficio et scelere pascuntur, sine ulla eius particula vivere possint. Nam et princeps latronum nisi equaliter predam dispertiat, aut interficietur a sociis aut relinquetur. Ciceposset se valere, si proximi membri valetudinem detraxisset, debilitari et interire totum corpus necesse esset, sic unusquisque nostrum, si ad se rapiat commoda aliorum detrahatque cui possit, emolumenti sui gratia, societas
Abbreviated transcription (Latin):
silẽs faĩlitate cõm̃ca funt ⁊ uchil enĩ am¬
abilius est nec consplãnciꝰ ꝙͣ morũ sili̾tudo
bonorũ in quibus eiũ ead studia hec ꝯ uol¬
ũtates in hũs fit ut alter altero delectet᷑
nt se nõ ⁊ sic unus fiat ex pluribus ¶uchil¬
landabilns nichil magno claro q uito di¬
guius placabilitate ⁊ clemẽcia que tamẽ
ita probanda est ut adhileatur rei publi¬
ce tanta serentas sme qua ãtas non pt̃¬

Expanded text:
similes, familiaritate coniuncti sunt. Nihil enim amabilius est, nec copulatius, quam morum similitudo bonorum. In quibus enim eadem studia, eedem voluntates sunt; in his fit, ut altero eque delectetur ut seipso; et sic unus fiat ex pluribus. Cilaudabilius, nihil magno et preclaro viro dignius placabilitate et clementia, que tamen ita probanda est, ut adhibeatur reipublice causa severitatis, sine qua civitas
Abbreviated transcription (Latin):
honorari ẽ ut appareant
apiu̾s. qr reuentia taliũ
ñ ẽ debitũ testimoniũ sa¬
pientie ⁊ uͥtutis. q̃r si ho¬
nor ẽ bonũ ordinatũ ad

Expanded text:
honorari, est, ut appareant a Pueris, quia reverentia talium non est debitum testimonium Sapientiae, et virtutis quare si honor est bonum ord
Abbreviated transcription (Latin):
uentes uita politi¬
sa credunt felicitatẽ po¬
nẽdã ẽẽ in honorib eoꝙ
ut płimũ ciues maxĩe
honorari desid̾ant. Sũt
ãt in honorib tͥa attendd̾a
ꝑ q̃ triplici uia uenari poᷤᷤ¬
sumꝰ felicitatẽ in eis nõ¬

Expanded text:
ventes vita politica credunt felicitatem ponendam esse in honoribus, eo quod ut plurimum Cives maxime honorari desiderant. Sunt autem in honoribus tria attendenda, per quae triplici via venari possumus, felicitatem in eis po
Abbreviated transcription (Latin):
ius nãle dietat fures ⁊ iñ¬
leficos ẽẽ puniẽdos ħ pre¬
supponens ius posituium
ꝓcedit liltius deteriuiiãs
qͣ pena sĩt talia punieda.
¶Hoc uiso ꝙͣtũ ad p̾sens
spectat duplicẽ drĩam as¬
sigre possumꝰ ĩt̾ ius nͣle ⁊
posituiũ. Pͣ ÷ qr iꝰ nͣle pͥ faci

Expanded text:
ius naturale dictat fures et maleficos ese puniendos, hoc praesupponens ius positivum procedit ulterius, determinans qua poena sint talia punienda. Hoc viso quantum ad praesens spectat duplicem differentiam assignare possumus inter ius naturale, et positivum. P
Abbreviated transcription (Latin):
nũ Natale ẽ gͣ talra puui¬
re. S ea puuire sicł sic ẽ po¬
situũ ⁊ ad placitũ Io ap̃ õs
uolentes ciuiłr uint̾e ma¬
leficia puniunt᷑. S ñ apd̃
õs ead̾ maleficia corrigũ¬
tur eisd̾ penis. uͥ gͦ t̾mina¬
t᷑ uis nale iͥ incip̃ oriri ius

Expanded text:
alia punire. Sed ea punire sic, vel sic, est positivum et ad placitum. Ideo apud omnes volentes civiliter vivere maleficia puniuntur, sed non apud omnes eadem maleficia corriguntur eisdem poenis. Ubi ergo terminatur ius naturale, ibi incipit oriri ius
Abbreviated transcription (Latin):
fecimus de iure sũ de iꝰto
face possuꝰ de ip̃a lege. Ut
gͥ ħ oĩa melius patefiãt
⁊ uthas diu̾sitaces adꝯ
cordiã reducamꝰ. ¶Sci¬

Expanded text:
fecimus de iure sive de iusto, facere possumus de ipsa lege. Ut ergo haec omnia melius patefiant, et ut has diversitates ad concordiam reducamus sci
Abbreviated transcription (Latin):
rᵈ sumnit᷑ ex siłitudĩe ꝙͣ hab
ars guderuadot̃s domꝰ ad
artes alias. Nã possõnes
st̃ q̃dã organa artis gub̾
na artis fabril̾. Null̃a ãt

Expanded text:
 sumitur ex similitudine quam habet ars gubernationis domus ad artes alias. nam possessiones sunt quaedam organa artis guberna artis fabrilis: nulla autem
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃m .n. cor hoĩs uide̾ ñ poᷤ¬
ĩ diu̾sis officiis ꝯmissis fi¬
dełr segessit fideł ẽ iudicã¬
dꝰ. Prudenͣ u̾o cognosci ht̃
ꝑ ea q̃ dixinꝰ ĩ pͣ libro ut
si as sit memor ꝓuidꝰ cau¬
diximꝰ prudẽs ẽ reputan

Expanded text:
ipsum enim cor hominis videre non posin diversis officiis commissis fideliter se gessit, fidelis est iudicandus. Prudentia vero cognosci habet per ea quae diximus in primo libro: ut si aliquis sit memor, providus, caudiximus, prudens est reputan
Abbreviated transcription (Latin):
dũrsa. Rõ ã hꝰ hr̃i pͣ ex hiiͦ
ymagniari ꝙ sic̃ se ht mag¬
na ciuitas̃ ad ꝓuã. Sic se
ht magna domus ad par¬
uã. In magna .ii. ciita¬
st̃ ꝯgreganda officia ⁊ p̾u
ficia ⁊ pͥncipat᷑ tãtã curam

Expanded text:
 ex iis imaginari quod sicut se habet magna civitas parvam, sic se habet magna domus ad parvam. In magna enim civitangreganda officia, vel fic
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ĩ in domib recũ ⁊
pͥncipũ nuĩstͥs offi¬
cia dispen santͣ ut aliqͥ p̾¬
sint msis. Aliqͥ multitu¬
dini eqꝵ. Aliqͥ u̾o aliis re¬
b ꝓut reqͥrit modꝰ dome¬
stĩcus qꝰ ad p̾sens specta
tria st̃ attendd̾a. Uidel
ordo nũ stnͣdi facultas

Expanded text:
 in domibus regum et principum ministris officia dispendantur, ut aliqui praesint mensis, aliqui multitudini equorum, aliqui vero aliis rebus prout requirit modus domesticus: quantum ad praesens spectat, tria sunt attendenda, videlicet ordo ministrandi, facilitas
Abbreviated transcription (Latin):
stud suscepimꝰ gr̃a eru di.¬
ditionis pͥncipũ cũ nũꝙͣ
qͥs plene erudrat᷑ nͥ sit be¬
niuolus. docił ⁊ attentus.
postꝙͣ in p᷑ capło reddidimꝰ
regiam maiestatẽ beniuo

Expanded text:
stud suscepimus gratia eruditionis principum: cum nunquam quis plene erudiatur, nisi sit benivolus, docilis, et attentus: postquam in primo capitulo reddidimus regiam maiestatem benivo
Abbreviated transcription (Latin):
pis: E incedẽ p̾ncipali
amant. S hiis qͥ ex a¬
more nũstrant si ꝑ diu¬
turnitatẽ tpris ꝯstet
ip̃os ẽẽ bñuolos fideles
⁊prudentes potunt eis¬
aꝑire secreta mag̾ ⁊ m
nus ꝓut de eoꝵ fidelita¬
te ⁊ prudenͣ ꝑsone p̾nci¬
pał plus ꝯstabit. Qͣlr
alut ꝓͥ laborib st̃ bñficia

Expanded text:
edem principaliter amant. Sed iis, qui ex amore ministrant, si per diuturnitatem temporis constet ipsos esse benivolos, fideles, et prudentes, poterunt aperire secreta magis, et minus, prout de eorum fidelitate, et prudentia, personae principis plus constabit. Qualiter autem pro laboribus
Abbreviated transcription (Latin):
stos legales. Sic decz m̃i¬
stros dñoꝵ ut ẜuent decẽ¬
tiã curie ⁊ honoris statũ
curiales ẽẽ. Qre si scimus
officia ꝯmittant᷑. Scdo ut
ad officia ꝯnussa debite so¬
licitent᷑. ¶Tcio ut sciat

Expanded text:
stos legales, sic decet ministros dominorum ut servent decentiam curiae et honoris statum curiales esse quare si scimus officia committantur. Secundo, ut ad officia commissa debite solicitentur. Tertio, ut sciat
Abbreviated transcription (Latin):
aritas eẽtͥ laudabilis ĩ
laudanda ĩ rege. Oĩno
.ni. dee reges ⁊ pͥncipes
minus se exhib̾e ꝙͣ ce
ad ostentationẽ. N ne
regia dignitas ꝯtẽpna¬
tur. ¶Oftenso qͣliter st¬
nũstris officia ꝯmitten¬
dai ⁊ quoniodo st̃ crͣ eos
sollicitandi ⁊ qͣłr ẽ cũ ip

Expanded text:
aritas esset laudabilis in laudabilis in rege: omnino enim decet reges et principes minus se exhibere quam ad ostentationem, sed ne regia dignitas contemnatur. Ostenso qualiter ministris sunt officia committenda, et quomodo sunt erga eos solici
Abbreviated transcription (Latin):
officiis sollicitandi. ꝑ
se .ii. ipõs hr̃e curã ⁊ sol¬
licitudinẽ de nuĩstris ñ
decz maguos dũos nec
reges ⁊ pͥncipes. Nã ut

Expanded text:
officiis solicitandi. Per se enim ipsos habere curam et solicitudinem de ministris, non decet magnos dominos, nec reges et principes. nam ut
Abbreviated transcription (Latin):
philosop hant᷑. Reges gͦ
⁊ pͥncipes quos decz esse
magnaĩos dec oꝑari
pauda ⁊ magna ut decz
ipõs sollicitari ccͣ ea q̃ di¬
recte spectant ad bonũ
patebit . Sollicitari u̾o
uelle se de quib cũq mi¬
nutiis intromitt̾e ulla¬
tenus decz ipõs. ¶Hoc ui¬
so Restat ostend̾e t̾ciũ.
iudel qualiter cũ ip̃is si

Expanded text:
philosophantur. reges ergo et principes quos decet esse magnanimos decet operari pauca et magna, ut decet ipsos solicitari circa ea quae directe spectant ad bonum patebit. Solicitari vero velle se de quibuscumque inimicis intromittere, nullatenus decet ipsos. Hos viso restat ostendere tertium. videlicet qualiter cum ipsis si
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ aliq᷑ mͣ ẽ ex hr̃tis ma¬
nifestũ. Nã si nũst̾ ꝯsti¬
tuendꝰ ĩ aliqꝰ officio ł ĩ a¬
ne defraudet.⁊ prudeus
ne defrandet᷑ ꝙͣto plus
ꝯstat de eiꝰ fidelitate ⁊ p̾¬
denͣ tanto st̃ ei maiora
officia ꝯruittenda. Nlls a
ad plenũ pͭ exꝑiri de beĩ¬
uolentia ⁊ fidelitate al¬
tius nͥ ꝑ diuturuitatẽ

Expanded text:
tis manifestum. nam si minister constituendus in aliquo officio vel in ane defraudet, prudens ne defraudetur: quanto plus constat de eius fidelitate et prudentia, tanto sunt ei maiora officia committenda. nullus autem ad plenum potest experiri de benivolentia et fidelitate alterius nisi per diuturnitatem
Abbreviated transcription (Latin):
demantes delectatoẽs nutͥ¬
m̾tales ut sobetas ⁊ ab¬
stiũtia ⁊ due refrenãtes
delectatoẽs ueneas. ut ca¬
stitas ⁊ bonestas sũ pudi¬
fuit quõ possumꝰ nos ip̃os
face̾ tẽꝑatos. qr ħ maxĩe¬

Expanded text:
derantes delectationes nutrimentales, ut sobrietas, et abstinentia. et duae refraenantes delectationes venereas, ut castitas, et honestas sive pudifuit, quomodo possumus nosipos facere temperatos: q
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑientiã ł pp̃ ignorantiã
ut cognoscãt qͣlr ppłs suꝰ
fortis ẽ ⁊ quõ possunt cũ
adu̾sariis bellare. Ip̃i tñ
debent ẽẽ fortes fortitudĩe
uͥtuosa ut ñ exponant gẽ
hẽant iustã bella ⁊ nͥ uide¬
ant magnũ bonũ prĩe ł
facere temperatos.
ticĩa pͥncipaliores st̃ uͥtu¬
tib moralib. qr prudeñ ẽ
ĩ ĩtellc̃u. iustiͣ ĩ uolũtate.
Uirtutes u̾o morales ft̃ ĩ
appetitu sensitiuo: ut ĩ ir¬
rascibili ⁊ ꝯcupiscibili Ap¬
petitꝰ ⁊ sensituus defic̃ a
noliuuitate ⁊ ĩtelłcu. Ideo
prudencia ⁊ iusti st̃ uͥtu¬
des pͥncipaliores. Est ã pͥ
siones u̾o ł obsistunt rõi.
retrrih̾e a bono rõnis st̃
timores belli. ⁊ ꝑicula
mortis cͣc q̃ ẽ fortitudo.
sic̃ ⁊̃ int̾ cetera allicien¬
tia nos ad ĩ ꝙ rõ uetat

Expanded text:
erientiam, vel propter ignorantiam ut cognoscant qualiter populus suus fortis est, et quomodo possunt cum adversariis bellare: ipsi tamen debent esse fortes fortitudine virtuosa, ut non exponant suam habeant iusta bella, et nisi videant magnum bonum patriae vel facere temperatos. stitia principaliores sunt virtutibus moralibus; quia Prudentia est in inteVirtutes vero morales sunt in appetitu sensitivo, ut in irascibili, et concupiscibili. Appetitus autem sensitivus deficit a voluntate, et intellectu. Ideo Prudentia et Iustitia sunt virtutes principaliores. Est autem siones enim vel obsistunt rationretrahere a bono rationis, sunt timores belli, et pericula mortis, circa quae est Fortitudo. Sic etiam inter caetera allicentia nos ad id quod rat
Abbreviated transcription (Latin):
niꝰ abstientes Abstinenͣ
gͦ ⁊ sob̾etas deẜuiunt ĩ repri¬
mendo delectatões nutͥinẽ¬
tales. E castitas ⁊ pbdicicia
delect ⁊tiones refrenãt
sos gestus. incitantes ad
cus. ¶Hiis iusis de leui
p qũo nos ipos face̾ pos¬
fortitudo .n. ẽ maggredi¬
endo t̾ribilia. S tẽꝑanͣ ẽ
ĩ retrabhendo se ab hiis
q̃ st̃ delectabilia. Sic̃ gͤ for¬
titudo mag̃ ꝯuenit c̃um
audetia.⁊ si uolumꝰ eẽ
fortes debemꝰ magis ẽẽ au¬
daces ꝙͣ tunidi. Sic temꝑã¬
tia plus ꝯueuit cũ insen¬
sibilitate. Si gͦ nosipõs ue¬

Expanded text:
mus abstinentes. Abstinentia ergo, et sobrietas deserviunt in reprimendo delectationes nutrimentales. Sed castitas, et pudicitia delectationes refraenantsos gestus incitantes ad cus. His visis de levi patet, quomodo nosipsos facere posFortitudo enim est in aggrediendo terribilia: sed Temperantia in retrahendo se ab his, quae sunt delectabilia. Sicut ergo Fortitudo magis convenit cum audacia; et si volumus esse fortes, debemus magis esse audaces, quam timidi: sic Temperantia plus convenit cum insensibilitate. Si ergo volu
Abbreviated transcription (Latin):
nes ñ gaudent odorib le¬
poꝵ: s cibatione. Si a gau¬
dent odore eoꝵ. hoc ẽ qr cre¬
dunt se cibari exillis. ⁊ leo
ũ gaudet uoce boiis nec ui¬

Expanded text:
n gaudent odoribus leporum, sed cibatione. Si autem gaudent odore eorum, hoc est, quia credunt se cibari ex illis. Ideo non gaudet voce bovis, nec vi
Abbreviated transcription (Latin):
Fortitudo gͥ ⁊ tẽꝑancia
int̾ pͥncipales urtutes
ꝯputari dẽbent. Est ar
fortitudo pͥncipalior tẽ¬
pantia. qr fortitudo ma¬
gis ordinatur ad bonũ
cõe ut ad tuitionẽ reg¬
iii.⁊ ad defensionẽ prre.
tẽpanͣ u̾o mag̃ ordinat᷑
ad bonũ ꝓpͥum ut ad mo¬

Expanded text:
Fortitudo ergo et Temperantia inter principales virtutes computari debent. Est sutem Fortitudo principalior Temperantia, quia Fortitudo magis ordinatur ad bonum commune, ut ad tuitionem regni, et ad defensionem patriae. Temperantia vero magis ordinatur ad bonum proprium, ut ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Ido in h sensibilib ardẽ¬
ciuis ⁊ feruentius delecta¬
sensibilia gustus ⁊ tact
dinant᷑ ad ꝯẜuationẽ in¬
dinidui. S delectabilia t¬
tactus ut matrunonia or¬
druantur ad ꝯseruationẽ
spẽi. Ndeo forte natura tã¬
taui delecͣtͣionem posuit ĩ
delectatiorub gustus et
tactus ne periret in diui¬
duum ⁊ ut saluaret᷑ spẽs.
Qr̃ si uirtus ẽ ccͣ bonuun.
las aquib ẽ difficilt absti¬

Expanded text:
ta. ideo in huiusmodi sensibilibus arditius, et ferventius delectasensibilia gustus, et tacdinantur ad conservationem individui: sed delectabilia tactus, ut matrimonia, ordinantur ad conservationem speciei. Ideo forte natura tantam delectationem posuit in delectationibus gustus, et tactus, ne periret individuum, et ut salvaret species. Quare si virtus est circa bonum et las, a quibus est difficilius absti
Abbreviated transcription (Latin):
pħs ait ecthorẽ statuisse
ꝙ si qͥs troianoꝵ sñ bello
eẽt sufficiens fugare ca¬
nes. Ad hauc fortitudĩe
iuducunt ppłm duces ex¬
citus statuentes. penã fu¬
gientib faciendo foueas
ne possit ex̾citus fugere.
titudĩe. Nã cũ nauigiis
cũ toto suo excitu tnͣsfre¬
caret ne aͥs de suo excitu
hr̃et matiam fugiendiõs

Expanded text:
s ait Hectorem statuisse, quod si quis Troianorum sine bello esset sufficiens fugare canes. Ad hanc Fortitudinem inducunt populum Duces exercitus, statuentes poenam fugientibus, faciendo foveas, ne possit exercitus fugere, titudinem. Nam, cum navigiis, et cum toto suo exercitu transfretaret, ne aliquis de suo exercito haberent materiam fugi
Abbreviated transcription (Latin):
lis ⁊ q̃ ñ. Milites uo uellor
exꝑti ofidentes de sua ex¬
pientia ⁊ cognoscentes
belloꝵ ꝑicula aggrediũ¬
tur aliqͣ t̾ribilia ut iudi¬
cũ adeo inualescit bellũ:
ꝙ excedit eoꝵ exꝑientiã
fortitudo dr̃ furiosa. Nã
aliqui pp̃ furorẽ ⁊ passio¬
uẽ in qua existunt alũ
aggrediunt᷑ pugnã ita
ut iudicentur fortes. Non
tñ ꝓprie tales fortes exist̃t
ex furore quis pugnã agg¬
diat᷑ inueniens resistenti¬
am pugnã ñ sustin qr qui
fit intrepidꝰ ꝓpter furorem
tñsquillato furore incipit
timere ⁊ ñ sustin bellũ. S
arripit fugã ¶Qͥnta for¬
titudo ẽ ꝯsuetudinał aliqͥ¬

Expanded text:
ites vero bellorum experti, confidentes de sua experientia, et cognoscentes bellorum pericula, aggrediuntur aliqua terribilia, ut iudicum adeo invalescit bellum, quod excedat eorum experientiam, Fortitudo dicitur furiosa. Nam aliqui propter furorem, et passionem in qua existunt, aliquando aggrediutur pugnam, ita ut iudicetur fortes: non tamen proprie tales fortes existuntex furore quis pugnam aggrediatur, inveniens resistentiam, pugnam non sustinet; quia qui sit intrepidus propter furorem, tranquillato furore, incipit timere, et non sustinet bellum, sed arripit fugam. Quinta Fortitudo est consuetudinali
Abbreviated transcription (Latin):
landi. Tales gͦ fortes eẽ
uident᷑. qr aggreduuitur
pugnã. sperantes de iuc¬
torra ⁊ ñ credentes Ad ma¬
li pati. Non tñ u̾e fortes st̃.
qr si inueniant resistẽcã
fortitudo dr eẽ lestialis
ut cũ aͥs ignorans forci¬
dudinẽ adu̾sarii bellat.
ut puta si hĩtantes ĩ sep¬
teintrione sunt fortes
debiles ⁊tunidi aggredi¬
entes puguant cũm sep¬
temtrionib credendo e
eos eẽ mũdionales hũt
fortitudiuem bestialem.
Sunt .ni. tales qiͣ bestie
in sen sate aggredientes
bellũ ñ cogͥscẽntes adu̾sa¬

Expanded text:
landi. Tales ergo fortes esse videntur, quia aggrediuntur pugnam, sperantes de victoria, et non credentes aliquid mali pati: non tamen vere fortes sunt, quia si inveniant resistentiamfortitudo dicitur esse bestialis, ut cum aliquis ignorans fortitudinem adversarii, bellatur. utputa si habitantes in septentrione sunt fortes, debiles, et timidi, aggredientes pugnam cum septentrionalibus, credentes eos esse meridionales, habent Fortitudinem bestialem. Sunt enim tales quasi bestiae insensatae aggredientes bellum, non cognoscentes adversa
Abbreviated transcription (Latin):
di ẽ fortioris. sustii̾e
biliores. s sustinens sic̃
liores pp̃ ꝙ difficiluis est
sustin̾e pugnã ꝙͣ aggͤdi
pugnantes. ¶Scdo ħ ẽ
difficilius qr agg̃diens y¬
magmat᷑ malũ ut futm.
& sustinens h malũ p̾o
culis ⁊ p̾sens. difficiliꝰ ẽ ã¬

Expanded text:
 est fortioris: sustinerebiliores. sed sustinens, siculiores. propter quod difficilius est sustinere pugnam, quam aggredi pugnantes. Secundo est difficilius, quia aggrediens imaginatur malum ut futurum: sed sustinens habet malum prae oculis,
Abbreviated transcription (Latin):
ait. ꝙ fortitudo ẽ ccͣ tĩores¬
Magcis tũ ẽ ccͣ tunores re¬
as moderando eas. ⁊ sub¬
dit fortitudiuẽ ẽẽ ĩsufti¬
nendo tristia. ¶Declarat̃¬
stat ꝯ ͤ declarand̾ qũo possu¬
mus fat̾e nos ip̃os fortes.
natur duab maliciis. qͣꝵ
una suꝑhũndat ⁊ alt̾a de¬
fic̃. ut largitas opponitꝰ
inex̃pendendo ⁊ auaritie
q̃ defic̃. ⁊ forti ͦ oppõ auda

Expanded text:
udo est circa timoresmagis tamen est circa timores reas moderando ipsas et subdit Fortitudinem esse in sustinendo tristia. Declaratstat ergo declarandum, quomodo possumus facere nos ipsos fortes. natur duabus malitiis, quarum una superabundat, et altera deficit: ut largitas opponitur in expendendo: et avaritiae, quae deficit. et Fortitudo qua
Abbreviated transcription (Latin):
tualiter atting̾e mediũ
iuter audatiam ⁊ timorẽ
decliuand ẽ id uudatiam
q̃ minus repugnat fortitu¬
uosip̃os face fortes. ¶ De¬
cipio capłi ꝓponẽbantur.
Ostensum ẽ enĩ qͥd ẽ fortiᵈͦ¬

Expanded text:
tualiter attingere medium inter audaciam, et timorem: declinandum est ad audaciam, quae minus repugnat Fortitunos ipsos facere fortes. Decipio capituli proponebantur. Ostensum est enim, quid est Forti
Abbreviated transcription (Latin):
id̃ ph̃s recitat diomedes ħ
modo fortis erat. Dicebat
.n. ꝙ si ñ strenue bellaret
ecthor laudãs se ĩ troia¬
nis drẽt dyomedẽ ab eo
deuictũ eẽ. Recte ã ħ for¬
ues ⁊ uotos quis maxĩe
fugit obp̃bria ⁊ q̃rit ho¬
nores. Midemꝰ .n. aliqͦs cũ
sunt in ignotis ꝑtib cõ¬
mitt̾e aliqua turpia q̃ in¬
t̾ conciues ⁊ notos nulla¬
tenus attẽptarent. Scd̾a

Expanded text:
phus recitat Diomedes, hoc modo fortis erat. Dicebat enim quod si non strenue bellaret, Hector laudans se in Troianis diceret Diomedem ab eo devictum esse. Recte autem haec Foret notos quis maxime fugit opprobria, et quaerit honores. Videmus enim aliquos, quum sunt in ignotis partibus, committere aliqua turpia, quae inter cives et notos nullatenus attentarent. Secunda
Abbreviated transcription (Latin):
litaris. Qrͣta furiosa. Qͥn¬
ta ꝯsuetudĩał. Sexta besti¬
ał. seꝑtĩa ẽ fortitudo u̾tu
agg̃dit᷑ ad t̾ribile. Nñ a
nẽ fortissimni uident᷑ esse
apud illas gs̃ apd̾ quac
timidi inhonorati siĩt.
fortis erat qͥ cunens incre¬
patõos polyrnadis ago¬
diebat᷑ t̾ribilia. Dicebat
erãt ex ꝑte adu̾sa pͥ sͥ in¬

Expanded text:
litaris. Quarta, furiosa. Quinta, consuetudinalis. Sexta, bestialis. Et septima, est Fortitudo virtuoaggreditur aliquod terribile. unde anem fortissimi videntur esse apud illas gentes , apud quas timidi inhonorati sunt, ffortis erat, qui timens increpationes Polydamantis, aggrediebatur terribilia. Dicebat erat ex parte adversa, pri
Abbreviated transcription (Latin):
¶ S ic gͦ agend̾ ẽ ĩ impu¬
gnatõe ꝑ cuiucłos cũ ad
nuuntõem optiũdam su¬
fficit sola muroꝵ ruina.
ris exñtib sub fossis et
sub punctatis ñdũ appo¬
ẽ ad maĩores numitõnes
⁊ ad maiora menia castri
ł ciuutatis obsesse ⁊ ꝑ siłes

Expanded text:
. Sic ergo agendum est in impugnatione per cuniculos, cum ad munitonem obtinendam sufficit sola murorum ruina. ris existentibus subfossis et subpunctatis, nondum appoest ad maiores munitiones et ad maiora moenia castri, vel civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
uias sbterraneas deuñ¬
cunt᷑ mnunitões. Debent .n.
obsidentes pͥuatun ĩ aliqͥ
si uid̾e possuit u̾ incipiãt
do uias subt̾raueas sic̃ fa¬
ciunt fodientes argentũ
⁊ inueuientes uenas me¬
talloꝵ debent ꝑ uias illas
faciendo eas ꝓfiuidiores
ꝙͣ sint fosse nuitoĩs
deuincende ꝑgere uscs
ad muros muurtoĩs p̾¬

Expanded text:
as subterraneas denincuntur munitiones. Debet enim obsidentes privatim in aliquo si videre possint ubi incipiant do vias subterraneas sicut faciunt fodientes argentum et invenientes venas metallorum, debent per vias illas, faciendo eas profundiores, quam sint fossae munitionis devincendae, pergere usque ad muros munitionis p
Abbreviated transcription (Latin):
tauerint si uideruit ob¬
sidentes ꝙ ꝑ solũ casu
iuroꝵ possint inunitõ¬
nem obtin̾e statim d̃ ap
pori̾e iguem ĩlignis su
sessi. ut facilius deuinca¬
tur opidũ. ¶Est ã attẽ¬
t̾ranee sꝑ st̃ muniende
tabuł ⁊ aliis artificiis
ne cadat t̾ra. ⁊ suffocet
ab obsessis ⁊ rursus cũ
ignis apponitur ad lignͣ
sustinentia murũ appõ¬

Expanded text:
iderint obsidentes quod per solum casum murorum possint munitionem obtinere, statim debent aponere ignem in lignis sussessi, ut facilius devincatur oppidum. Est etiam attenterraneae semper sunt muniendae tabulis et aliis artificiis, ne cadat terra et suffocet ab obsessis. Et rursus cum ignis apponitur ad ipsa ligna sustinentia murum, appo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsi repente ꝓrumpuit ĩ
ip̃os. ⁊ succendunt tẽtoria.
destruunt obsidentiũ ma¬
chinas ⁊ alũ multo ex ob¬
sidentib ꝑeuut. Qrͣe obsi¬
deutes ut tuti ꝑmaneãt
longe a nuitõe obses¬
sa saltẽ ꝑ ictũ teli ł ia¬
culi debent castra meta¬
ri ⁊ ceͣ se fac̾e fossas ⁊ fi¬
g̾e ibi ligna ⁊ ꝯstrue̾ pro¬
pugnacula. Ut si opidan
eos repente uellent inuad̾e
resistentiã inuenirent.
obsidentes ne ab opidanis
molestent᷑. Restat oũde
qͣt modis ĩpugnare d ob¬
sessos. Est ã unꝰ modꝰ uu¬
puguandi coĩs ⁊ publicus.
ꝑides enussos manib ł¬
laꝵ. ñ młtũ .n. industres
ĩpugna si obsessi faciant
se ad muros ⁊ ad ꝓpugnͣcła
statun ĩpugnant eos cũ
balistis ⁊ arcub iaciũt
ꝯͣ ipõs lapides cũ manib
ł cũ fuudis apponint sca¬
las ad iniuos istisi possĩt
ascende sut pares islis p̾¬
ter tñ hos modõs ĩpugna¬
tionis aꝑtos ẽ dare tripli¬
cẽ impũguatoĩs modũ.

Expanded text:
si repente prorumpunt in ipsos, et succedunt tentoria, destivunt obsidentium machinas, et aliquando multi ex obsidentibus perdunt. Quare obsidentes ut tuti permaneant, longe a munitione obsessa saltem per ictum teli vel iaculi debent castrametari, et circa se facere fossas, et figere ibi ligna, et construere propugnacula: ut si oppidani eos repente vellent invadere resistentiam invenirent. obsidentes, ne ab oppidanis molestentur: restat ostendere quot modis impugnare debent obsessos. Est autem unus modus impugnandi communis et publicus, pides emissos maniblarum. Multum enim industres in pugna, si obsessi faciunt se ad muros et ad propugnacula, statim impugnant eos cum ballistis et arcubus: faciunt contra ipsos lapides cum manibus vel cum fundis; apponunt scalas ad muros, ut si possint ascendere ad partes illas. Praeter tamen hos modos impugnationis apertos, est dare triplicem impugnationis modum
Abbreviated transcription (Latin):
dentes negligentes
fu̾nt ⁊ ñ diligent̾ se mu¬
uiant ab ob sessis moles¬
tari pot̾unt. Nã cũ ꝯtĩ¬
gat obsessiones ꝑ mul¬
possibile obsidentes sꝑ eq̃¬
obsidentes sõpno. cibo. l

Expanded text:
dentes negligentes fuerint, et non diligenter se muniant, ab obsessis molestari poterunt. Nam cum contingat obsessiones per mulpossibile obsidentes sexistentes
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ ẽ uas subt̾raneas ut
ꝑ eas possit hr̃i ingressus
ad ciutatẽ ⁊ castrũ. que
oĩa latent fĩ post̾ abs eo
ꝙ sentiat᷑ ab obsessis. Lic
nͥ sñ difficultate ⁊ diutiu¬
i debito mancipari. Hi
t̾raneas fiat ingressꝰ ad
castrũ ł ad ciuitãtẽ ⁊ ꝑ a
dicum fc̃m ex muris cadẽ¬
tib reliqͥ obsidentes ĩgre¬
diant᷑ castrũ ł ciuitatẽ
obsessam. ⁊ sic pot̾unt ob¬
tuie illã. Cap̃.xuiii. Q¬

Expanded text:
 vias subterraneas, ut per eas possit haberi ingressus ad civitatem et castrum: quae omnia latenter fieri possunt absque eo quod sentiantur ab obsessis: licet tamen sine difficultate et diuturfini debito mancipari. Histerraneas fiat ingressus ad castrum, vel ad civitatem: et per aditum factum ex muris cadentibus reliqui obsidentres ingrediatur castrum, vel civitatem obsessam: et sic poterunt obtinere illam.
Abbreviated transcription (Latin):
lia qũ hĩta reputant᷑ ma¬
iora ꝙͣ sint multi carentes
corͣlib bonis adeo affectãt
ea ⁊ credunt ip̃a ẽẽ tante ex¬
cellentie ut si hr̃ent illa re
sint sani felicitatẽ poruuit
in sanitate ⁊ m̃dici ĩ dĩcii
Turpes uͦ in płcritudĩe. Debi¬
les ĩ robore. ꝙ ꝙ ñ sit felici¬

Expanded text:
ia non habita reputantur maiora quam sint, multi carentes corporalibus bonis, adeo affectant ea, et credunt ipsa esse tantae excellentiae, ut si haberent illa, resint sani, felicitatem ponunt in sanitate, et mendici in divitiis, turpes in pulchritudine, debiles in robore. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
dmaui̾t ad fortitudinẽ
on ad iusticiã ⁊ tempe¬
rantiam tp̃e pacis in quo
opus ẽ iusticia ⁊ tẽpancia
uesciet uiui̾e. S fiẽt uicio¬
sus ⁊ incurret nocum̃tũ.
ponentes felicitatẽ ĩ ciui¬
li poͣ ait tͣpe ẽẽ cũ bellamꝰ
ꝑticipare bonis. Cũ u̾o
uacamꝰ ⁊ sumꝰ inpace fie¬
ri uiciosos. Qr si in ꝯͥẽs¬

Expanded text:
it ad fortitudinem, non ad iustitiam, et temperantiam, tempore pacis, in quo opus est iustitia, et temperantia, nesciet vivere, sed fiet vitiosus, et incurret nocumentum ponentes felicitatem in civili potentia, ait, turpe esse, cum bellamus, participare bonis,cum vero vacamus et sumus in pace, fieri vitiosus. Quare si in
Abbreviated transcription (Latin):
qr defacili st̃ mutabilia.
lib ut subo. Nam sanitaᷤᷤ
ẽ in humorib. pulc̾tudo ẽ¬
m̃bris. Robur in ossib ⁊
de elegendis. Sanitas est
debita equatio humoꝵ. pł
critudo debita ꝯm̃suratio
m̃broꝵ. Robur debita ꝓpo¬
mores m̃bra n̾ui ⁊ ossa sĩt
corͣlia. ẜanitas płcritudo

Expanded text:
 de facili mutabilia. alibus, ut subiecto: nam sanitas est in humoribus, pulchritudo in membris, robur in ossibus, et De eligendis sanitas est debitlchritudo est debita commensuratio membrorum. Robur debita propoomores, membra, nervi, et ossa sint corporalia, sanitas, pulchritudo,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aiẽ. Nona .n. coͣrlia qnͣto
sideraut᷑ prius .n. ꝙͣ talia bo¬
na p̾gustentur creduntͣ ẽẽ
maiora ꝙͣ sint. Eis ã adep
tenent. Nam eis adeptis in¬
ueniunt᷑ maiora ꝙͣ cred̾en¬
t᷑. Ideo ignorantes dulce
dãtes se scĩis ⁊ uͥtutib. S ꝑ̃¬

Expanded text:
ae. Bona enim corporalia quanto siderantur: prius enim, quam talia bona praegustentur, creduntur esse maiora, quam sint: eis autem adepttenent: nam eis adeptis, inveniuntur maiora, quam crederentur. Ideo ignorantes dulceddantes se scientiis et virtutibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eẽ salubrẽ. Sic .n. ymagĩa¬
ri debemꝰ ꝙ sic̃ aqͣ currẽs sa¬
nior ẽ ꝙͣ stans eo ꝙ aq̃ stan¬
tes ut płimũ ĩcrassecat᷑ et
putrescunt. Sic aer reclu¬
sus ĩuallib eo ꝙ ñ hẽat li¬
ficit᷑ ñ salubris. Est gͦ ꝓpt̾
salub̾tatẽ eeris ꝯsiderãd̾

Expanded text:
non esse salubrem. Sic enim imaginari debemus, quod sicut aqua currens sanior est quam stans, eo quod aquae stantes ut plurimum ingrossantur et putrescunt: sic aer reclusus in vallibus, eo quod non habeat liefficitur non slaubris. est ergo propter salubrit
Abbreviated transcription (Latin):
alicubi edificare noliuriꝰ
si ꝯtingat ccͣ regione illã
toꝵ corꝑa. si eis sit color sa¬
uꝰ ⁊ płcher. si sit ip̃is fina
sincͥitas capitis. Si hẽant
acutũ uisũ ⁊ purũ auditũ
iudicat᷑ benignitas aeri.¬

Expanded text:
alicubi aedificare volumus, si contingat circa regionem illam torum corpora, si eis sit color sanus et pulcher, sit ipsis firma sinceritas capitis, si habeant acutum visum, et purum auditum, indicatur bonitas aeri
Abbreviated transcription (Latin):
capło de magficentia mͣxĩe
glosos ⁊nobiles decz ẽẽ ingͣ¬
iuficos. Reges gͦ ⁊ pͥncipes
tissime decet eẽ magnificos.
Alii .n. mod̾atas possõnes

Expanded text:
o de Magnificentia, maxime gloriosos et nobiles decet esse magnificos: reges ergo et principes, tissime decet esse magnificos. alii enim moderatas possessiones
Abbreviated transcription (Latin):
ur ẽẽ. ꝙ ꝑs exponat se ꝓ to¬
to. Uidemꝰ n qd̃ qr ꝑiclita¬
at. Reges.n. si bñ regant
totali totałr se exponunt.
¶Qrͣto magna ẽ m̾ces re¬

Expanded text:
ur, quod pars exponat se pro toto. videmus quod quia periclitareat. reges ergo si bene regant totali, totaliter se exponunt. Quarto magna est merces Re
Abbreviated transcription (Latin):
nes gͦ cũ sint liberales ⁊ cũ
sit aĩosi ⁊ bone spei ñ hũt
uñ retrahant᷑ qͥn sĩt mag¬
nanuri. ¶Poss ã ad hõc¬
sp̃ał rõ assignari. Na̾ cũ i
ut aer sr̃ferunt᷑ frigidis

Expanded text:
cum sint animosi et bonae spei, non habent unde retrahantur quin sint magnanimi. Posset etiam ad hocspecialis ratio assignari. Nam cum iuet aer, superferuntur frigidis
Abbreviated transcription (Latin):
ãlia. Rursus decz ẽẽ eos ingͣ¬
nauimos q ut dicebat᷑ ĩ
qͣdai capłõ de magnãĩtate
m̃xĩe maguãitas ꝯpetit
dua tend̾e. Dic ⁊̃ iogruũ ẽ
eos eẽ maligni moris. ut
ñ de qͥb lib heant opĩoriem
nicila. Nã si acta subditoꝵ
sꝑ int̾pretarent᷑ ĩ malã ꝑtẽ.
Contingͥet eo ẽẽ tyrãnos
⁊ ẽẽ uastator es gentiũ. sͤ
⁊̃ dec eos eẽ miseratiuos.

Expanded text:
Rursus decet eos esse magnanimos: quia ut dicebatur in quodam capitulo de magnanimitate maxime magnanimitas competit dua tendere. Sic etiam congruum est eos non esse maligni moris, ut non de quibuslibet habeant opinionem malam. Nam si acta subditorum semper interpretarentur in malam partem, contingeret eos esse tyrannos, et esse vastatores gentium. Sic etiam decet eos esse miserativos.