comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
escit aprauo ope .ẜ. cetera que lex docei
spitalit̾ intelligit .& adimplet. Quid gͦ di¬
cemꝰ: lex peccatũ est: Absit: ut lex que pec¬
cata ꝓhibet. eausa peccati nobis data sit.
Inder qͥd̾e eit peccatoꝵ .&. docet qͥdsit ap¬
lbilinere a cibis mortiferis .&. suco uenena¬
ieherbe: si ille comeđit aue bibit contra
p̾ceptũ mediei .&. mortiuis fuerit. Ñ ideir¬

Expanded text:
pravo opere, et caetera quae lex docet spiritualiter intelligit et adinoplet. Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit, ut lex quae peccata prohibet causa peccati nobis data sit. Judex quidem est peccatorum, et docet quid sit apabstinere a cibis mortiferis et a succo venenatae herbae, si ille comederit aut biberit contra praeceptum medici, et mortuus fuerit, non idcir
Abbreviated transcription (Latin):
nigeneris dãpͥnauit. seu diabolũ qͥ est aue¬
⁊ or peceati: ui iustieia quã lex pręfi¬
gurabat insdcrificiis suis. in agno scilicet
ariete. colũba .&. turturę: cõpleret᷑ in
carnalit uiuunt & carnalib de lecta¬
CIOnibꝰ friuintꝰ quę carnis st sapiunt
hocẽ carnalia .&. tẽporalia solũmͦ reqͥrt̃.
iĩ curantes de spitalibꝰ. Qui uͦ seđm¬

Expanded text:
generis humani, seu diabolum, qui est auctor peccati, ut justitia quam lex praefigurabat in sacrificiis suis, in agno scilicet, ariete, columba, et turture, compleretur in carnaliter vivunt, et carnalibus delectationibus fruuntur, quae carnis sunt sapiunt, hoc est carnalia et temporalia solummodo requirunt, non curantes de spiritalibus: qui ve
Abbreviated transcription (Latin):
accepta ꝑ mandatũ legis es mͦ qͦ supuis di¬
rimꝰ seduxit me & decepit dulcedine pecca¬
ti .&. ⁊cupiscencie ut eaimplere a qͥbꝰ lex ꝓ¬
hbet: & ꝑ illud mandatũ hoc ẽ ꝑ transgres¬
sionẽ mandati occidit me in anima Itaq lex

Expanded text:
pta per mandatum legis, eo modo quo superius diximus, seduxit me, et decepit me dulcedine peccati et concupiscentiae, ut ea implerem a quibus lex prohibet, et per illud mandatum, hoc est, per transgressionem mandati, occidit me in anima. Itaque lex
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ñs Uerbi gr̾̃a. ẽsiuit in nobis .s. regnas
supii .s. accipientes astu sc̃o humilitat᷑e. si¬
mnꝰ humiles: & sic mortificamꝰ iupbiã. uiuit
in nobis libido: accipientes a spusc̃o castita¬
tẽ. simꝰ casti .&. sic poterimꝰ mortificare libidi
tis in inta et̃na. Quicũq eñĩ spu dei agun

Expanded text:
regnat superbia, accipientes a sancto Spiritu humilitatem, simus humiles, et sic mortificabimus superbiam; vivit in nobis libido, accipientes a Spiritu sancto castitatem, simus casti, et sic poterimus mortificare libidintis in vita aeterna. Quicunque enim Spiritu Dei agun
Abbreviated transcription (Latin):
rcionabilitas mentis ẽ malũ. ꝓ malo ñ ral¬
dere.: amicos indm. inimmicos. ꝓpt̾ d̾m diligere.
orire ꝓ psequentibꝰ &. calup̾niantibꝰ. uxta
qͥd euangłiũ p̾cipit: cuncta te̾poralia & iͥn¬
sicoria spnere: gaudia patrie cȩlestis. toto
nisum̃tis appetere. Prudencia eñi mentis.&.
inp̾senti pace̾ habet. ñ reddendo malii.ꝓ ma¬
lo .&. infuturo uit̾a eternã meret᷑. Qm supi¬
encia carnis: inimica ẽ deo. Quod supius di¬
rit prudenciã carnis. mͦ appellat saplener¬
a carnis: Sapieneia eñi carnalis hominis.
.&. mundana. ẽ inrebꝰ caducis spem ponere
a. ea oꝑari que suf ius diximꝰ. Legi eni dei
id ÷ legi eugłii. quę dicit. malũ ꝓ malo ñ
reddas. ñ ẽ sulnecta sapieneia carnalis.
Quare: eluia ñ potest. eł qͦre ñ pot est
Quid ñ uult: timens amittere tẽporaliabo¬
na. Nũ eni malũ. ꝓ malo reddunt. odientes¬
inimicos diligere. Qui au in carne st̃. id qͥ¬
scđm carnalia desidia uiuunt .&. in spe car

Expanded text:
ationabilitas mentis: est malum pro malo non reddere; amicos in Deo et inimicos propter Deum diligere; orare pro persequentibus et calumniantibus, juxta quod Evangelium praecipit; cuncta temporalia ac transitoria spernere; gaudia patriae coelestis toto nisu mentis appetere. Prudentia enim mentis in praesenti pacem habet, non reddendo malum pro malo, et in futuro vitam aeternam meretur. Quoniam sapientia carnis inimica est Deo. Quod superius dixit prudentiam carnis, modo appellat sapientiam carnis. Sapientia autem carnalis hominis et mundana est in rebus caducis spem ponere, et ea operari quae superius diximus. Legi enim Dei, id est legi Evangelii, quae dicit: Malum pro malo non reddas, non est subjecta sapientia carnalis. Quare? quia non potest; et quare non potest? quia non vult, timens amittere bona temporalia. Dum enim malum pro malo reddunt, odientepraecipit diligi. Qui autem in carne sunt, id m carnalia desideria vivunt, et in spe carn
Abbreviated transcription (Latin):
dicturꝰ sũ. Scientibꝰ enĩ lege̾ loquor
qr lex in homine dñat᷑ qͦnto tpr̃e uiuit.
Cõparaeio ẽ in hoe loeo& in sequentib
alege humana. tendens ad lege̾ diuin̾a.
siue a lege moysi ad lege̾ eugłii. Gentibꝰ
udeisq loquebat᷑ apts. habitantibꝰ romȩ
ex qͥbꝰ iudeis leg̾e diuinã sciebant. Roma¬
in qͦq ab atheniensibꝰ leges sibi mutua¬
uerant: quoꝵ rex foro eus leges humanas
cõposuerat. Iaoq dix̃. scientibꝰ lege̾. de le¬
ge loquor quȩ hanc habet ꝯsueuetudi¬
uẽ. ut unicuiq homini dñet᷑. qͦnto ⁊pr̃e
ipse homo uiuit. Uerbi gr̃a. Romanꝰ qͥnto¬

Expanded text:
im legem loquor, quia lex in homine dominatur quanto tempore vivit. Comparatio est in hoc loco, et in sequentibus a lege humana tendens ad divinam legem, sive a lege Moysi ad legem Evangelii gentibus Judaeisque loquebatur Apostolus habitantibus Romae, ex quibus Judaei legem divinam sciebant, Romani quoque ab Atheniensibus leges sibi mutaverunt, quorum rex Phoroneus leges humanas composuerat, ideo dixit legem scientibus: De lege loquor, quae hanc habet consuetudinem, ut unicuique homini dominetur quanto tempore ipse homo vivit. Verbi gra
Abbreviated transcription (Latin):
rientim morte eĩ na. Quid÷ sułm carne̾ ui¬
uere: Carnalia opa exeicere: adulteriũ ui¬
aelicet homicidui furtũ &. cet̾a talia: Si au
caueritis: uiuietis uita et̃na. Uideamꝰ pͥmũ
quȩ sint oꝑauł facta carnis. ex aliis uer¬
bis apłi. eanifesta in qͥt st̃ oꝵacarnisꝰ que
si formcacis in pundicia luxuria .&. ceiera¬

Expanded text:
na. Quid est secundum carnem vivere? Carnalia opera exercere, adulterium videlicet, homicidium, furtum, et caetera talia. Si autcaveritis, vivetis vita aeterna. Videamus primum quae sint opera vel facta carnis, ex aliis verbis Apostoli: Manifesta autem sunt opera carnis; quae sunt forricatio, immunditia, luxuria et c
Abbreviated transcription (Latin):
eternas luant Electi cũ lib̾abunt᷑ indie u¬
dicii ab omnifece peccati & mortalitatis. atq
ucorrupeionis: q recipient corꝑa in moriali
a& incorruptibilia. Inanima qͦq in comuta¬
hilitatẽ. nec poter̃t ultraꝯcupiscere. aut ali¬
qͥd mali cogitate: s: in dei omnipotentis con¬
tẽplacione ert intenti.eł hoc ꝑ grãm dei
patris .&. adiutoriũ dñi iħu xꝑi ꝑ que om̃ia

Expanded text:
aeternas luant: electi autem liberabuntur in die judicii ab omni faece peccati, et mortalitatis, atque corruptionis, quia recipient corpora immortalia et incorruptibilia, in anima quoque incommutabilitatem, nec poterunt ultra concupiscere aut aliquid mali cogitare, sed in Dei omnipotentis contemplatione erunt intenti, et hoc per gratiam Dei Patris
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑ lege̾ cognoseebam᷑ ẽe̾ peceata q abant᷑
in membris nr̃is uicia .s. peccata. ut fructifi¬
carent morti: hoc ẽ ut morte eterna̾ nobis ad¬
qͥrerent. Sicut eñi qͥ seruit uirtutibꝰ frulifi¬
cat uitȩ et̾ne. q uitã eterna̾ sibi acqͥrit: sic qͥ
seruit uiciis. mort̾e̾ eterniã sibi aeqͥrit S̾tipen

Expanded text:
quae per legem cognoscebantur esse peccata, operabantur in membris nostris vitia et peccata, ut fructificarent morti, hoc est, ut mortem aeternam nobis acquirerent. Sicut enim qui servit virtutibus, fructificat vitae aeternae, quia vitam aeternam acquirit: ita qui servit vi
Abbreviated transcription (Latin):
insequentibꝰ uł etiã exisona euiusq
hominis peniteneiã agentis.s. ex toto
corde ad dñin ꝯuertentis. Lex moysi spi¬
talis ẽ q spitalia p̾cepia habei :ea do
mortalis sũ ahiie iđoq in carnalibꝰ de¬
sidiis .s. xupiscenenis sꝑem pouo. Uenun
cupiscencia carnali de lectai .&. aulce¬
ame peccati fruit᷑: diabolo q peceato se
uendit. eii sub ponitꝰ: Quadeni operoꝵ
ñ intelligo. Personã duor hominũ as¬
sumit in his uerlus apłs. interioris ui¬
delicei. id÷ mentis.is. ex terioris.
id÷ carnis. Quid oꝑabat᷑ apłs:¬

Expanded text:
in sequentibus: vel etiam ex persona cujuscunque hominis poenitentiam agentis, et ex toto corde ad Dominum convertentis. Lex enim Moysi spiritalis est, quia spiritu alia praecepta habet, ea docmortalis sum adhuc, ideoque in carnalibus desideriis et concupiscentiis spem ponocupiscentia carnali delectatur: et dulcedine peccati fruitur diabolo et peccato se vendit cui se supponit. Quod enim operor, non intelligo. Personam duorum hominum assumit in his verbis Apostolus, interioris videlicet, id est mentis, et exterioris, id est carnis. Quid operabatur Apos
Abbreviated transcription (Latin):
gere. siue morte̾ corꝑasẽ. atq teporalẽ. que
os. ipso ꝑmittente. Intrauit eni diabolus
in cor uide: ut trade̾t. xꝑmi. Ipse etiã suasit
iudeis .&. pilato: ut eũ crucifigerent. Quod
diobolus mors appellet᷑ qͥ mort̾e attulit
mundo: ostendie ioliamies inqͥens. eẜ no¬
m illi mors. Ouoꝗ eñi mortuus ẽ. sub au¬

Expanded text:
er, sive mortem corporalem atque temporalem, quae os ipso permittente. Intravit autem diabolus in cor Judae ut traderet Christum . Ipse etiam suasit Judaeis et Pilato, ut eum crucifigerent. Quod diabolus mors appellatur qui mortem attulit mundo, ostendit Joannes inquiens: Et nomen illi mors
Abbreviated transcription (Latin):
trnsgressionẽ mentis infirmitas: ut diffici
ler naturnis &. intellectꝰ incipiat uigere
in paruulis. aliisq hominibꝰ: licet pCuCi¬
int patte̾ uerberent matrẽ .x. maledicaN
cnt .&. uindicłã recipiunt: Simil it̃ anteqͣ.
lex moysidata eeͣt. erant quęda peceata
que ignoribant᷑ pecrata et que cõmissa ñ
tante grauitudinis erant: uł etiã n cogno¬
scebant᷑ ee peccata. iatebat qua pena die¬
naeent. Ego iũ iuuebã sine lege aliꝗͥndo.
Se ponit ꝓom̃ibꝰ eł est sensus liiqͥndo id
ẽ ante loge̾ cognoscerẽ uiuere mearbi¬
trabar recte: cũ pęne om̃ibꝰ uiciis deseri¬
uire sed eũ uenisset mandatũ iegis moy¬
si dicens. siqͥs hoc uł illua fecerit. mor¬
reuitiscere: qͦd ĩa tuxit Ex peccatũ qͥdẽ
in pͥmo homine uixit. ꝗͥscient᷑ pecea¬
uit. Et in caim. qͥdix̃. Maior est iniͥtas
med: quã ut ueniam merear.S infilus
nert ut ñ putarent eꝰ peccatũ qͥde
rai peccatũ. Ad ueniente aũ lege moysi

Expanded text:
transgressionem humanae mentis infirmitas, ut difficillex naturalis et intellectus incipiat vigere in parvulis, aliisque hominibus, licet percutiant patrem et matrem, et maledicant cant, et vindictam recipiunt. Similiter antequam lex Moysi data esset, erant quaedam peccata qutantae gravitudinis erant: vel etiam si cognoscebantur esse peccata, latebat qua poena digna essent. Ego autem vivebam sine lege aliquando. Se ponit pro omnibus, et est sensus: aliquando, id est, antequam legem cognoscerem vivere me arbitrabar recte, cum pene omnibus vitiis deservirem. Sed cum venisset mandatum legis Moysi dicens: Si quis hoc vel illud fecerit morreviviscere quod jam vixitidem homine vixit qui scienter peccavit; et in Cain qui dixit: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear ; sed in filiis rrorem ut non putarent esse peccatum quod erat peccatum. Adveniente autem lege Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis iugii immponere legis suꝑ ceruices fra¬
trũ qͦd neq nas. neq patrei nr̃i poriarę po¬
dabat Sieut enĩ medicus eͣ in ea parie in
firnꝰ in qua nĩ potes eęeo lumen raldere.
ausq infirmis sanuatẽ pͣbere: italex in
caparte erat infirma. in qua ñ poterat ho¬
iine mundare acriminalibꝰ peceatis. Sed
ss paĩ mutens filiũ siui ad saluandũ genꝰ
hum. inii. quȩ missio nehil est aliud auĩa ip¬
sius in carnacio: qͦd lex ñ poterat conferre.
contulit ipse. Quare aũ dic it insimilitu¬
dine carnis peccati. illũ missur cũ inueri¬
cate cre dendũ sit. ullũ uerũ corpus assũp¬
sisse ex carne & ossibꝰ: Torpꝰ nr̃m siue caro

Expanded text:
tatis Deum, imponere jugum legis super cervices fratrum quod neque nos, neque patres nostri portare pocabat Sicut enim medicus in ea parte est infirmus in qua non potest caeco lumen reddere, aliisque infirmis sanitatem praebere, ita lex in ea parte erat infirma, in qua non poterat hominem mundare a criminalibus peccatis, sed Deus Pater mittens Filium suum ad salvandum genus humanum, quae missio nihil aliud est quam illius incarnatio, quod lex non poterat conferre contulit ipse. Quare autem dicit: in similitudinem carnis peccati illum missum, cum in veritate credendum sit eum verum corpus assumpsisse ex carne et ossibus? Corpus n
Abbreviated transcription (Latin):
legi moysi. quę dicit. Siqͥs hoc uł illud fe¬
cerit: moriat᷑ . eł. est sensus. dnima uel
plebs quę sub uro. id÷ sub lege moysi con¬
sisti. uiuente uiro. id regnantibꝰ in illa
passionibꝰ delectacionũ .&. ineiss carnis. sub¬
iacet legis moyfi uindictȩ: quȩ data ẽ ini¬
piis & peccatoribꝰ Siaũ mortiuis fuerit uir
eiꝰ id÷ si mortua fuerint in anima peceata¬
.ẜ. uicia carnis soluta ẽ alege iuri: id÷ nͣ ẽ
iã subiecta legi mosaycę. ꝙ il habet qͦd ei
anima: qͥndo statim ut pulsat hominẽ ꝑ¬
ficit᷑ Morit᷑ aũ. qͥndo mens ñ obedit eius
suggestioni & delectac toni. Igit᷑ uiuente
uiro uocabit᷑ uxor adultera: si fuerit cum

Expanded text:
legi Moysi, quae dicit: Si quis hoc vel illud felegi Moysi, quae dicit: Si quis hoc vel illud feceplebs quae sub viro est, id est sub lege Moysi censistit, vivente viro, id est regnantibus in illa passionibus et delectationibus et vitiis carnis, subjacet legis Moysi vindictae quae data est impiis et peccatoribus. Si autem mortuus fuerit vir ejus, id est si mortua fuerint peccata in anima et vitia carnis, soluta est a lege viri, id est non est jam subjecta legi Mosaicae, quia nihil habet quod ei anima quando statim ut pulsat hominem perficit: moritur vero quando mens non obedit ejus suggestioni et delectationi. Igitur vivente viro vocabitur uxor adu
Abbreviated transcription (Latin):
ges humanas. ista ẽ ꝯsuetudo: ut iiuen¬
te uiro. sub eiꝰ pocestate sit mulier. Mor¬
tuo aũ uiro. soluisꝰ . potestate illius. &.
potest nubere eui uult. Uel alit᷑. Si dece¬
Pit gallus homo uxore romana genere.
blico. Mortuo aũ uito. reuertitus ad ꝓpri¬
a legẽ .t. deinceps ñ uiuet sub lerse iuiri
in hoc loco spitalit̾ ab apło introduei: & unta
muliere̾. Unꝰ au uir lex intelligit᷑ moysi: que
sic̃ uir suꝑ uxore. ita illa tenebai dĩini suꝑ
israhelitic̃a plebe. Alĩ uͦ uii. accipiꝰ peccatũ
ne uł fiitalit᷑ uñaquãq anima. uł generali¬
t̃ totã plebe̾ israhelitica uult intelligi qͦd
insequentibꝰ distincte singłis in locis mani¬
festabit᷑. Na cũ dicit apłs. quȩ sub uno ess
mulier. ꝑ uirũ uult intelligi lege moysi .i:
mulierẽ aũ specialit̾ quaͣlibet animã. uł ge¬
neralit̾ pleb̾e israbelitiẽa ut diximꝰ. quę
sub lege moysi ꝯsistebat. Quod uͦ subiun
quȩ quandiu uniunt in homine. alligatꝰ

Expanded text:
s humanas ista est consuetude, ut vivente viro, sub ejus potestate sit mulier? mortuo vero illo, solvitur a potestate illius, et potest cui vult nubere. Vel aliter: Si acceperit Gallicus homo uxorem Romanam genere, blico: mortuo autem viro, revertetur ad propriam legem, et deinceps non vivet sub lege viri: in hoc loco spiritualiter ab Apostolo introduci, et unam mulierem. Unus autem vir lex intelligitur Moysi, quae sicut vir super uxorem, ita illa tenebat Dominum super Israeliticam plebem: alter vero vir accipitur peccatum, aliter unamquamque animam, vel generaliter totam plebem Israeliticam vult intelligi, quod in sequentibus distincte singulis in locis manifestabitur. Nam cum dicit Apostolus: Quae sub viro est mulier, per virum vult intelligi legem Moysi, per mulierem autem specialiter quamlibet animam, vel generaliter plebem Israeliticam, ut diximus, quae sub lege Moysi consistebat. Quod vero subjuquae quandiu vivunt in homine, alligatus est
Abbreviated transcription (Latin):
Ssuetudo peccandi. In uenio gͥ mͥ uolenti
facere bonũ. ut ñ ꝯcupiscã: qm̃ mͥ malum
adiacet. suetudo uidelicet praua & ꝯcu¬
pisceneia peccati. Ordo uerbor. ẽ. Michi
uolenti facere bonũ: in uenio lege̾ bona
& utisẽ. Ae si diceret aliss uerbis. Quia de¬
lect acio carnis & suggestio diaboli. un¬
peltunt me ad malu: mͥ uolenti facere
bonũ. inuenio leg̾e moysi quȩ pͣcipit de¬
clinare mala .s. facere bona. Condelec¬
tor eñi legi dei seđm unteriorẽ hominẽ.
ia: scđ̾m racionabilitatẽ mentis. Lex di¬
eit Nonꝯc upisces. & ego condelector il¬
li qr nolo ꝯcupiscere: iđoq qͦd illã delect¬

Expanded text:
olenti facere bonum, ut non concupiscam quoniam mihi malum adjacet, consuetudo videlicet prava et concupiscentia peccati. Ordo verborum est: mihi volenti facere bonum, invenio legem bonam et utilem, ac si diceret aliis verbis: Quia delectatio carnis et suggestio diaboli impellunt me ad malum, volenti mihi facere bonum invenio legem Moysi quae praecipit declinare mala et facere bona. Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem, id est secundum rationabilitatem mentis. Lex dicit: Non concupisces, et ego condelector ilquia nolo concupiscere, ideoque quod illam delect
Abbreviated transcription (Latin):
Ammaem quę liuata ẽ apeccaus: ꝓpo deber
adherere. Itaq fr̃s mei & uos mortificati
estis legi: ꝑ corpus rpi Debuerat dicere
deos qͥbꝰ ista seribebat. maluit dicere. io¬
tificati estis legi. qr nͣ hab et qͦd pumat in
uobis. Si eiũ dixisset. inortua ẽ lex: ꝯtrista¬
rent᷑ &. scandaliraremꝰ eo qͦd diceret illani¬
ab olitã &. mortuã. Illi emĩ mortificati suns
legi: in qͥbꝰ nil habet qͦd pumat. Cũ dicit
ꝓcorpus xpi mortificati estis legi de quo
corpore loquit᷑ : Namco. pus rytest. quOd
assumpsit in utero uirginali. corpus ꝓpi ẽ
tota ecela fideliũ: corpus ꝓpi est quod co
corpore dixisse apłm: qͥd assumpsit inute¬
rouirginali. Per corpus g̃suũ rps nosli

Expanded text:
ta est a peccatis, Christo debet adhaerere. Itaque, fratres mei et vos mortificati estis legi per corpus Christi. Debuerat dicere, daeos, quibus ista scribebat, maluit dicere: Mortificati estis legi, quia non habet quod puniat in vobis. Si enim dixisset: Mortua est lex, contristarentur et scandalizaream. Illi enim mortificati sunt legi in quibus nihil habet quod puniat. Cum dicit: Per corpus Christi mortificati estis legi, de quo corpore loquitur? Nam corpus Christi est quod assumpsit in utero virginali: corpus Christi est tota Ecclesia fidelium: corpus Christi est, quod cocorpore dixisse Apostolum, quod assumpsit in utero virginali. Per corpus suum ergo Chri
Abbreviated transcription (Latin):
erat legi inqͦ infirmahaiꝰ ꝑcarue deus fi¬
liũ suũ mitens insimilitii dine carnis pecca¬
I. Impossibile erat legi ut iustisiearet ho
mine & mundaret a peccatis .. ut ianuam
patrie celestis apiret: qͥd gra eugłii ppas¬

Expanded text:
at legi, in quo infirmabatur per carnem: Deus filium suum mittens in similitudinem carnis peccati. Impossibile erat legi ut hominem justificaret, et mundaret a peccatis, et ut januam patriae coelestis aperiret, quod gratia Eva
Abbreviated transcription (Latin):
captiuantẽ me in lege peccati. id uel
captiuate uolentẽ inlege maleꝯ sue tudi¬
nis que ẽ in memibris meis. legẽ membroꝵ
appellat. onꝰ pondꝰq mortalitatis qi corpꝰ
nr̃m ad huc mortale. trahit nos cotidie
udcupisee neiã malã &.⁊ suetudinẽ pra¬
uã. Lex membior corpis ẽ ꝯcupiscere
sicut ler mae nt is ni ꝯcupiscere Alio modo.
seambeatũ gregoriũ. Aua lex quie en
in membris repugnans legimentis. in¬
celligit᷑ titillacis carnis. id÷ ꝓmocio dd¬

Expanded text:
captivantem me in lege peccati, id est, captivare volentem in lege malae consuetudinis, quae est in membris meis. Legem membrorum appellat onus pondusque mortalitatis, quia corpus nostrum adhuc mortale trahit nos quotidie ad concupiscentiam malam et consuetudinem pravam. Lex enim membrorum corporis est concupiscere, sicut lex mentis non concupiscere. Alio modo, secundum beatum Gregorium: Alia lex quae est in membris, repugnans legi mentis, intelligitur titillati
Abbreviated transcription (Latin):
luntate̾ implere quã diaboli. Uideamꝰ qmͦ
s. dicamꝰ pauea ex plurib Est qͥlibet latro.
&. quilibet alius iusticia ꝓpria uiuens. non
de rapina. Dũ laro eruciat᷑ gelu & frigore.
& su ꝑfluis meditacionibꝰ ꝑ dies &. noctes
torquet᷑ uoluens in animo. ex pertans in
agro qͦmͦ furtũ ꝑficiat: iustꝰ securꝰ epula¬
tur indie de laboribꝰ ꝓ priis .&. quiete
nocłis cũ securnate delecłai᷑ ꝙ. dormi¬
ente iusto sompno gratissimo. plerũq ille
qͥ gelu frigoris & in edia samis sorquetur.
acc iditur ab his qͥbꝰ uim inferre molieba¬
t. Similit qͥ adulteriũ ꝑpetrat. timet suꝑ¬
uenire maritũ &. int̾fici ab illo: timet eti¬
q̃ uicinos ꝓpt̾ famã uolant̾e. Econtia cas¬
tꝰi amator. ꝓpri conubii. eũ securitare

Expanded text:
luntatem adimplere, quam diaboli. Videamus quomodo et dicamus pauca ex pluribus. Est quilibet latro, et quilibet alius justitia propria vivens, non de rapina. Dum latro cruciatur gelu et frigore, et superfluis meditationibus per dies et noctes torquetur, volvens animo et exspectans in agro quomodo furtum perficiat, justus securus epulatur in die de laboribus suis, et quiete noctis cum securitate delectatur, et dormiente isto somno gratissimo, plerumque ille qui gelu frigoris et inedia famis torquetur, occiditur ab his quibus vim inferre moliebatur. Similiter qui adulterium perpetrat, timet supervenire maritum et interfici ab illo, timet etiam vicinos propter famam volantem. Econtra castus et amator proprii connubii cum securitate
Abbreviated transcription (Latin):
mensurã peceatiquȩ erat ante legẽ trans¬
condit pͣuaricacio mandati legis. eł. tale
ẽ ac si diceret. Ido diabolus seduxit homi¬
nẽ ꝑdul cedinẽ peceati. ut siai ꝑ trans¬
gressionẽ mandati supra modũ peccans
peccatũ id÷ detęrius & inaximu. uel in¬

Expanded text:
mensuram peccati quae erat ante legem, transcendit praevaricatio mandati legis. Et tale est ac si diceret: Ideo diabolus seduxit hominem per dulcedinem peccati, ut fiat per transgressionem mandati supra modum peccans peccatum, id est, deterius et maximum pe
Abbreviated transcription (Latin):
dicit iobarmes. ẽ peccatũ ad mortẽ. non
ꝓhoc dico ut qͥs roget. Stipendiũ dr̃ a
stipe pendenda. id: substaneia ponderan¬
da. Intiqͥtꝰ enĩ pocius ponde rabat᷑ pecu¬
nia: quã nume rabat᷑. Unde militibꝰ. pui
ta regis & gubernaciõe patrię militanti¬
Uꝰ stipendiũ hoc ẽ substaneia &. remune¬
racio ex publico erario tribuebat᷑. eħ sieͣ
illis remune raciõis cauła stipendiũ daba¬
t: ita mulitantibꝰ diabolo dabit᷑ mors etͣna

Expanded text:
dicit Joannes: Est peccatum ad mortem, non pro hoc dico ut quis roget . Stipendium dicitur a stipite pendenda, id est a substantia ponderanda. Antiquitus enim potius ponderabatur pecunia quam numerabatur. Unde militibus pro vita regis et libertate patriae militantibus stipendium, hoc est substantia et remuneratio ex publico aerario conferebatur: et sicut illis remunerationis causa stipendium dabatur, ita militantibus diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
Tenientes añ ad fide̾. erubescebant ae ue¬
recundabant᷑. ñ solũ in facto. s eciam
inre cordacione eor. Unde apis uolens
illos confirmare ne ad itareuerterent᷑
nebat. Dieite mͥ. Quẽ fructũ: dest quan
turpitudinilꝰ. in quarũ recoraaeione &.
memoria ne erubescitis᷑ .ꝙ. uerecunda¬
mini : Nã finis. id ẽsũmacio illor pecca¬
tor: mors etͣna ẽ. Quando homo in pee¬
catis criminalibꝰ morit᷑ .&. tͣminũ intȩ
facit. finis peecatoꝵ mors est illi: qr mor¬
tẽ etͣnã in de aecipit. De talibꝰ dieit ꝓphe¬
ia. Computruer̃t uimta instercore suo.
Iumenta appellant᷑ homines qͥ irracio¬
nabil it᷑ uiuunt: sine honestate Moꝵ &
conuersacionis. lumenta qͥspe inNerco¬

Expanded text:
Venientes autem ad fidem erubescebant ac verecundabantur, non solum facto, sed etiam in recordatione eorum, unde volens eos confirmare, ne ad illa reverterentur, aiebat: Dicite mihi quem fructum, id est quid retis, in quarum recordatione et memoria nunc erubescitis et verecundamini? Nam finis, id est consummatio illorum peccatorum, mors aeterna est. Quando homo in peccatis criminalibus moritur, et terminum vitae facit, finis peccatorum mors est illi: quia mortem aeternam inde accipit. De talibus dicit Propheta: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta appellantur homines qui irrationabiliter vivunt, sine honestate morum et conversationis. Jumenta quip
Abbreviated transcription (Latin):
sicut & illos qͥb̾ dicebat. Fiustis aliqͥndo tene¬
bre ñe aũ lux in dño. Obȩdistis aũ et eor de
in ea forma doctrinę. id÷ indoclrina xra
anitatis. in doctrina ęcełastica: in qua tra¬
assignati estis deo. Liberati aũ a peccato.
id÷ ab om̃ib uicus . & ab om̃ibꝰ peceatis in
baptismo: serui facti estis iusticiȩ. ⁊dest

Expanded text:
sicut et illos de quibus dicebat: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Obedistis autem ex corde in eam formam doctrinae in quam trastianitatis, in doctrina ecclesiastica, in qua assignati estis Deo. Liberati autem a peccato, id est ab omnibus vitiis et ab omnibus peccatis in baptismo; servi facti estis justi
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscenda mulietẽ si malũ odorẽ. idest
nalam famꝰa ex nobis dissundimꝰ .&. si delecla¬
m᷑ in odoribꝰ meretricũ. si apimꝰ os ad loquen¬
da blasphe miã ind̾m.. ꝓximũ: si ex tendimꝰ
manꝰ ad rapinã si tendimꝰ gressus pedũ adef¬
fundendũ sanguine̾. tunc mebra nr̃a exhibe¬

Expanded text:
odorem, id est malam famam ex nobis diffundimus: si delectamur in odoribus meretricum, si os aperimus ad loquendam blasphemiam in Deum vel proximum: si extendimus manus ad rapinam, si dirigimus gressus pedum ad effundendum sanguinem, tunc membra nostra exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
ad serittanda eloqͥa diuina . x ad pguꝑem
respiciendũ: aꝑiamꝰ os adenarranda magna¬
lia der eriendamꝰ manꝰ in elemosina diriga¬
mꝰ pedes ad pace̾. bonũ odorẽ de hisomnib
reddentes: tune mebra nr̃a arma omniũ
uirtutũ er̃t & militabunt deo. Quod autẽ
dicit tanꝗͣ. ex mortuis uiuentes: sensus est
Sicut illi qͥ dño resurgente surtęxer̃t. de doꝰ
dicit euangelista. multa corꝑa surterert

Expanded text:
ad scrutanda eloquia divina et ad pauperem respiciendum: aperiamus os ad enarranda magnalia Dei, extendamus manus ad eleemosynam, dirigamus pedes ad pacem, bonum odorem de his omnibus reddentes, tunc membra nostra arma omnium virtutum erunt, et militabunt Deo. Quod autem dicit tanquam ex mortuis viventes, sensus est: Sicut illi qui Domino resurgente surrexerunt, de quibus dicit Evangelista: Multa corpora sanct
Abbreviated transcription (Latin):
sticie Sicut qͥ seruit peccato .&. diabolo. eius
seruus ẽ cuiꝰ uoluntat̾e adimplet. sic qͥ ser¬
unt iusticię. seruus ẽ iusticie &. der. Qui eni
serint furto .is. adulterio. seruus ẽ ad ulte¬
iustieie laudabile ẽ. liberii u ẽẽ aiustiei¬
a.nĩ est laudabile. Ita seruu e̾e̾ peceatr. de¬
testandũ ẽ. liberũ aũ a peceato. laudan¬
dũ. Quẽ gͦ fructũ habuistis. sub audis. in

Expanded text:
stitia. Sicut qui servit peccato et diabolo, ejus servus est cujus voluntatem adimplet: sic qui servit justitiae servus est justitiae et Dei. Qui enim servit furto et adulterio, servus est furtjustitiae laudabile est, liberum vero esse a justitia non est laudabile: ita servum esse peccati detestandum est, liberum autem a peccato, laudandum. Quem ergo fructum habuistis tunc in
Abbreviated transcription (Latin):
remuneracionẽ .a. de remuneraciõe elee¬
łoꝵ dixit grãm der: Iđo. qr illi qͥmilitant. ꝓ¬
pͥam mercede̾ accipiunt. Quieqͥd aũ elee¬
ti habent. totũ agra dei accipiunt: Nue
fide̾. siue caritatẽ. siue aliqͦd bonu̾ opus
habeant. Et insuꝵ gr̃a ista fidi & bonoꝵ¬

Expanded text:
ione electorum dixit tertiam Dei? Ideo, quia illi qui militant, propriam mercedem accipiunt, quidquid autem electi habent, totum a gratia Dei accipiunt, sive fidem, sive charitatem, seu aliquod bonum opus habeant, et insuper pro gratia ista fidei et bono
Abbreviated transcription (Latin):
eł qͦmͦ regnat peccatũ in nr̃o mortali cor¬
pe: Si statim ut pulsauerit nos ꝯsentimꝰ
.s. obedimiꝰ delec taciomi eiꝰ: qr subiacemꝰ ei.
Sed neq exhibeatis id p̃paretis membra
ura arma iniqͥtatis peceato. Iniqͥtas ẽ qͥc¬

Expanded text:
 non regnat peccatum in nostro mortali corpore si statim ut pulsaverit nos consentimus, et obedimus delectationi ejus, quia subjaceamus ei? Sed neque exhibeatis, id est praeparetis, membra vestra arma iniquitatis peccato. Iniquitas est q
Abbreviated transcription (Latin):
rũ polluat se criminlibꝰ peccatis: qr ñ pote¬
ric iterũ istificati ꝑ baptismũ. Si aũ mor¬
tis peccato eo mͦ qͦ suꝑior sermo texuit. ere¬
dimiꝰ qr simul etiã uiuemꝰ cũ illo incȩlo.
post generalẽ refurrectionẽ. Serentes quod
xps resusgens a mortuis. id: a sepulęhro qͦo
illi uitra ñ dñabit᷑. Hoc laborat apłẜinhoc
loco. ut ostendat eralentibꝰ ꝙ si semel re¬
missionẽ peccator. ꝑceper̾t. ñ posst̾ iterũ

Expanded text:
n poterit iterum justificari per baptismum. Si autem mortis peccato, eo modo quo superior sermo texuit, credimus quia simul etiam vivemus cum Christo in coelo post generalem resurrectionem. Scientes quod tus resurgens a mortuis, id est a sepulcro, quod illi ultra non dominabitur. Hoc laborat Apostolus in hoc loco, ut ostendat credentibus, quia si semel remissionem peccatorum acceperint, non posse eos iterum
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑm S ensus iste ẽ. Si ꝓ delicto unius homi¬
nis ide qͦd ꝑ unũ hominẽ adam uenit mors
copis & anime etiã regnauit teporalũ add
tẽp inelectis: multo magis regnabunt illi
xpm ab undanciã. id÷ plenitudinẽ gricio
qua dimittunt peceata: s. pleniudine dona¬

Expanded text:
 sensus: Si pro delicto unius hominis Adae, quod per unum hominem Adam venit, mors corporis et animae regnavit temporaliter, et ad tempus in electis multo magis regnabunt illi tum abundantiam, id est plenitudinem gratiae, qua dimittunt
Abbreviated transcription (Latin):
mimꝰ qͥndo eiꝰ aurilio freti crimminalia
peceata ñ cõmictimiꝰ. e. si eõplantamur
in pͣsenti secło similitudini mortis eius.
tam corporalis quã spitalis. ut sicut ille
mortuus ẽ corporę .a. mortuus ẽ omnib

Expanded text:
is, quando ejus auxilio freti criminalia peccata non committimus, et sic complantamur in praesenti saeculo similitudini mortis ejus, tam corporalis quam spiritualis, ut sicut ille mortuus est corp
Abbreviated transcription (Latin):
mors. Absit. ut illud causa mͥ mnortis sii. N
eñi me occidit illud mandatũ legis qͦd p
se bonũ ẽ s ego me occidi & causa mec mor¬
tis fui trans grediendo illud Sed peccatum
ut appareat peccauũ p bonũ mandatũ le¬
gis opatũ est m mortẽ Peccatũ in hoc loco
intelligi᷑ diabolus scdm ambio sium sicui
s diabolus: in appareret peccatũ. ids ini¬
micꝰ humani generis ẽẽ. ꝑ transgtessionẽ
boni mandati opaiꝰ ẽ mͥ mort̾ẽ: qr ad mor¬
tẽ me trarit. Anĩ scđm beatũ augustinũ.
Peccatũ qͦd ame lege̾ latebat &. ignoraba¬
cͣ ee̾ peccatũ ut appareret qͥd ee̾t ꝑ trans¬
gressione̾ legis duxit me ad mortẽ: qr ma¬
iori pena dignꝰ fui. si peccaui posiqua lege
cognoui. ꝙ scient᷑ peccaui. Ut fiat supra
modũ peceams peceatũ ꝑ mandatũ legis
Erat ante datã lege̾ moẏsi magnũ pecea¬
tũ originale .& ac tuale. qͥd eognoscebatur
transgressio qͦq naturalis legis: s istua

Expanded text:
mors? Absit, ut illud sit mihi causa mortis. Non enim me occidit illud mandatum legis quod per se bonum est, sed ego me occidi, et causa meae mortis fui transgrediendo illud. Sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mandatum legis, operatum est mihi mortem. Peccatum in hoc loco intelligsed diabolus, ut appareret peccatum, id est, inimicus humani generis esse, per transgressionem boni mandati operatus est mihi mortem: quia ad mortem me traxit. Aliter secundum beatum Augustinum: Peccatum quod ante legem latebat, et ignorabatur esse peccatum, ut appareret quid esset, per transgressionem legis duxit me ad mortem: quia majori poena dignus fui, si peccavi postquam legem cognovi, quia scienter peccavi: ut fiat supra modum peccatis peccatum per mandatum legis. Erat ante datam legem Moysi magnum peccatum originale et actuale, quo cognoscebatur transgressio naturalis legis, sed istud
Abbreviated transcription (Latin):
uaturalẽ habet. neq cũ studio peceat.
Qui est forma futuri. Hoc duplici mͦ uii
telligi potest. Adam qͥ peccatũ attulit
mundo. exemplar siue forma ẽ futuri.¬
te. Alter accipit᷑ caput peceati alter ca¬
put iusticie:ꝙ. ꝙ sicut ada peceatũ at¬
tulit &. Mortẽ. ita rps iusticiã &. uitam.
Alit̃. Si dixerimꝰ quiest forma futuris.
ut qͥdã codices hobent: erit sensus. Ex¬
emplar est futuris. sub audit᷑ posteris
sius inpeccato: qr fieut ille peeeator .s.
mortalis exticit. ita om̃s posteri eiꝰ. pec¬
catores q. mortales uati st̃ .&̾. nascuntur
cotidie. transducto originali peccato
in posteros ut beatus augustinꝰ dicit. ñ ꝑ con¬

Expanded text:
 cum studio peccat. Qui est forma futuri. Hoc tripliciter potest intelligi: Adam qui peccatum attulit mundo, exemplar sive forma est futurite, aliter accipitur caput peccati, aliter caput justitiae: quia sicut Adam peccatum attulit et mortem, itAliter: Si sic dixerimus, qui est forma futuris, ut quidam codices habent, erit sensus: Exemplar est futuris posteris suis in peccato, quia sicut ille peccator et mortalis exstitit, ita omnes posteri ejus peccatores et mortales nati sunt et nascuntur quotidie, transducto originali peccato in posteros, ut beatus Augustinus dicit, per con
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ mortua ẽ a. deleta illaꝯuersacio. quȩ ue¬
nr̃m corpꝰ peccati ẽ qr nos trahit ad pecca¬
uã. Quod corpꝰ ñ ita pͣcipit apłs destrui.
ut ad nichilet᷑ s ut qͥescat ab officio pecia¬
ti ẽ. unc eñi qͦsi destruit᷑: dũ refrenatur &.
retrahit᷑ apeccato .a. mala uoluntate
qua desidat implere .a. qͥnde ñ ꝑmitit᷑
intelligere diabolũ qͥ est auetor peccati:

Expanded text:
eta illa conversatio, quae venostrum corpus peccati est, quia nos trahit ad peccavam. Quod corpus non ita praecipit Apostolus destrui ut annihiletur, sed ut quiescat ab opere peccati. Tunc enim quasi destruitur, dum refrenatur et retrahitur a peccato et mala voluntate, quam desiderat adimplere, nec permittitur ssumus intelligere diabolum, qui est auctor peccati,
Abbreviated transcription (Latin):
consepelim ei. Si aũ uiuimꝰ peccato: nequa¬
ꝗͣ. possumꝰ consep eliri illi. Consideremꝰ gͦ
qͦm̃ moriam᷑ peecato & consepeliamur &.
sternũ mortis sepulture &. resurrectionis
eiꝰ baptismati nr̃o: Tꝑs postquã mortiuis
ẽ incruce. de cruee positꝰ ẽ insepulehro.
de sepulchro t̾cia die resurręxit. Similuiͣ
&. nos uenientes ad fontẽ baptismatis dũ
sirenunciamꝰ diabolo & omnibꝰ pompis
rps mortuus ẽ incruce. Aꝑs depositꝰ est

Expanded text:
cato, nequaquam possumus consepeliri ei. Consideremus ergo quomodo moriamur peccato, et consepeliamur et sterium mortis, sepulturae et resurrectionis ejus baptismati nostro: Christus, postquam mortuus est in cruce, de cruce positus est in sepulcro: de sepulcro tertia die victor resurrexit. Similiter et nos venientes ad fontem baptismatis, dum abrenuntiamus diabolo et omnibus pompis Christus mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
piente. & uod genꝰ baptismatis: ica eccła
mͦ retinet. Q uartũ ẽ insangumis effu¬
sione qͦ baptizatꝰ ẽ ipse dñs omnesq scĩ
martẏres. De qͦ etiã dñs ait filiis ⁊ebedei.
Potestis bapticari baptis mate. quo ego
baptizari habeo: Iaest potestis effusionem
eo baptismate baptizatꝰ ẽ. decollatus ab
berode. S̾ ed& hoc qͦq notandũ ẽ. qr inbap¬
tismate tria si corpalia acq uisibilia: q. iri¬
ain corꝑalia. atq inuisibilia. e. riast̾ uifibi¬
lia: sacerdos uidelicet. & corpꝰ baptizandi
muino baptismꝰ consecret᷑. Cui respondet
mit᷑ in aqua: ut intelligat᷑ qͣsicut aqua
sordes corꝑis aut uestim̃ti abluit: ita illud
emundando abstergit. G onsepulti enim¬

Expanded text:
piente: quod genus baptismatis sancta Ecclesia modo retinet; quartum est in sanguinis effusione, quo baptizatus est ipse Dominus omnesque sancti martyres: de quo etiam Dominus ait filiis Zebedaei: Potestis baptizari baptismate quod ego baptizari habeo ? id est potestis effusionem eo baptismate baptizatus est, decollatus ab Herode. Sed et hoc quoque notandum est, quia in baptismate tria sunt corporalia atque visibilia, et tria incorporalia atque invisibilia. Tria sunt visibilia: sacerdos videlicet, corpus baptizandum in vino baptismus consecretur. Cui respondit fieri in aqua, ut intelligatur quod, sicut aqua sordes corporis, aut vestimenti abluit, ita illud emundando abstergit. » CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
catis qui ẽ eaput omniũ elec tor: omnes
electi qͥst̃ membra eiꝰ. cõmortui seͥ peccato
capiti suo xꝑo. Uerbi gr̃a.Sicut ablato &.
absciso capite cuilibet animantis. cõmo¬
riuntꝰ omnia niembra: ita mortuo xꝑo.
peccato: q ipse ꝓpeccatoribꝰ mortuus est.
& nr̃m peccatũ in sua morte occidit. Ab¬
t̃. In morte ipsius baptizati sumꝰ. ia est infi¬
de passionis & mortis eiꝰ: qr ꝑ fide̾ passiõis
ri.i&. baptismi gram abluimiꝰ a peccatis
ista enĩ duo ita ꝯiuncta st̃: ut neq passio
a ꝑi sine baptismo. neq baptismꝰ sine fi¬
de passionis xꝑi. nos possit saluare. Dica¬
ni it alit̃. In morte ipsius b. apcizati sumꝰ
ias adexemplũ a. figur̃a morcis eiꝰ. uc¬

Expanded text:
is, qui est caput omnium electorum, omnes electi qui sunt membra ejus, commortui sunt peccato capiti suo Christo, verbi gratia: Sicut ablato et absciso capite cujuslibet animantis, commoriuntur omnia membra, ita mortuo Chrispeccato, quia ipse pro peccatoribus mortuus est, et nostrum peccatum in sua morte occidit. Aliter: In morte ipsius baptizati sumus, id est in fide passionis et mortis ejus quia per fidem passionis Christi et baptismi gratiam abluimur a peccatis. Ista enim duo ita conjuncta sunt, ut neque passio Christi sine baptismo neque baptismus sine fide passionis Christi, nos possit salvare. Dicamus et aliter: In morte ipsius baptizati sumus, id est ad exemplum et figuram mortis ejus u
Abbreviated transcription (Latin):
habeat qͦd nobis dunntat .&. erescat nobis
dimittendo: sicut qͥdã carnaliũ dic unt: Ab¬
sit . i÷ ñ fiat illud: ut semꝑ in peccatis ma¬
neamꝰ.Noc aũ digna ꝯsidacione spenden¬
dũ en . qr idcirco ista contradieit apłs: ne
quis infideliũ dicere posset. qͦd asserit ipse
peccandũ ẽẽ. ut dei gr̃a abundaret. Qui
em̃ mortui sumꝰ peccato. tpr̾e baptismatis.
mͦ adhuc uiiemꝰ in illo. Ia si omnia
peccata nobis dimissa st̃ in baptismo q̃re
obedimꝰ uicus &. sugtestionibꝰ carnis: ĩlle¬
ũ mortuus ẽ peccato. qͥ ñ habet peccatum.
cui deletast̾ omnia peccata inbaptismo.
Econtra ille uiuit peccato. qͥ obedit delecta¬
cioni peccati : &. suggestiom ptaue uolun¬
tatis. Docet aũ apłs. ut postquã in baptis¬
miate accepimꝰ remissione̾ peccatoꝵ. absti¬

Expanded text:
habeat quod vobis dimittat, et crescat nobis dimittendo, sicut quidam carnalium dicunt, absit? Non fiat illud: ut semper in peccatis permanemus. Hoc autem digna consideratione perpendendum est, quia idcirco ista contra dicit Apostolus: ne aliquis infidelium dicere possit: quod asserat ipse peccandum esse, ut gratia Dei abundaret. Qui enim mortui sumus peccato, tempore baptismatis, quomodo adhuc vivemus in illo? id est si omnia peccata nobis dimissa sunt in baptismo, quare obedimus vitiis et suggestionibus carnis? Ille mortuus est peccato, qui non habet peccatum, cui deleta sunt omnia peccata in baptismo: e contra ille vivit peccato, qui obedit delectationibus peccati et suggestionibus pravae voluntatis. Docet autem Apostolus ut postquam in baptismate accepimus remissionem peccatorum, absti
Abbreviated transcription (Latin):
q̃mͦ mysterũ mortis .i. sc piatute &. tesuttecti¬
onis rꝑi adbaptisinũ nrm ꝑtincat .&. dicit.
Nunqd ignoratis o tomati myeriũ inor tis
iui sepul ture de resut rectionis: q̃mͦ ꝯueni¬
at mysterio baptisiatis: Ẽ erte non igno¬
ratis uIEgOΡITO SIuͦ ignotatis egO uObI

Expanded text:
 mysterium mortis, sepulturae et resurrectionis Christi ad baptismum nostrum pertineat, et dicit: Nunquid ignoratis, o Romani, mysterium mortis Christi, sepulturae ac resurrectionis, quomodo conveniat mysterio baptismatis? Certe, ut puto, ignoratis: et si ignoratis, ego vobis
Abbreviated transcription (Latin):
srat etiã in signũ ensdẽ uideis. ut qͦciens in
pͣlio cũ aliis sternebant᷑ a. nudi relinꝗ̃t. ant᷑:
ercireũcisionis sIgno notati. sepulturx tra¬
derent᷑. Signũ gͦ inqͥt decepit cire ũeisionis
d hniꝰmodi causas quas diximꝰ que cireũ¬

Expanded text:
rat etiam in signum eisdem Judaeis, ut quando in praeliis cum aliis sternebantur, et nudi relinquebantur, ex circumcisionis signo notari, sepulturae mandarentur. Signum ergo accepit circumcisionis ob hujusmodi causas ut dixim
Abbreviated transcription (Latin):
res essemꝰ. xꝑs. ꝓ nobis dig̾natꝰ ẽ morrꝰ multo
magis ĩa remissionẽ peccator. habentes in san
uentura ẽ reꝓbis. Licet aũ legamꝰ plerisq in
locis om̃ipotent̾ẽ d̾m irã habere. ñ debemꝰ pu¬
tare qͦd in eũ cadat ulla ꝑtͣbacio. qr ipse semꝑ

Expanded text:
ristus pro nobis dignatus est mori, multo magis jam remissionem peccatorum habentes in sangventura est reprobis. Licet autem legamus plerisque in locis omnipotentem Deum iram habere, non debemus putare quod in illum cadat ulla
Abbreviated transcription (Latin):
qr obeliens suit deo patri. in ñ solũ illudori¬
genale s etiã onnnia aclualia auferret.
Quod silectũ fuerit ꝑ unũ peccantẽ. ita e¬
rit intellige ndũ. e ñ sc ut ꝑ unũ pecantẽ
id÷ ꝑ adam uenit mors ita a. donũ grͣe ue

Expanded text:
 obediens fuit Deo Patri ut non solum originale, sed etiam omnia actualia auferret. Quid delictum fuerit per unum peccantem, ita erit intelligendum. Et non sicut per unum peccantem, id est per Adam, venit mors: ita et donum gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
monum̃to. siue sepultꝰ uidebat᷑ ñ uiuere
Sed qͥd feeit: Intrauit domũ fortis. iđ÷ des¬
cendit in infernĩi .s. abstulit diabolo illos
qͣs tenebat electos .&. poteftatẽ etiã quam
habebar in mundo illi abstutit: sieq qua¬
dragesimo die resurrectionis sue ascendeus
maiestatis Iia .&. uos erintim. are uos mor¬
tuos Se eeͥ peccato. tpr̃e haptismatis. unien¬

Expanded text:
 videbatur non vivere, sed quid fecit? Intravit in domum fortis, id est descendit in infernum, abstulit diabolo illos quos tenebat electos, et potestatem etiam quam habebat in hoc mundo illi abstulit, sicque quadragesimo die resurrectionis suae ascendens majestatis. Ita et vos existimate vos mortuos quidem esse peccato, tempore baptismatis, viven
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑi qͦ nobis remissio peceatoꝵ. uenit. quã
peceatũ adę. ꝑ qͦd uenit mors. E. plus pre¬
ualuit iusticia xpi iniustificando. quã
ma mortis ex adani: forma aũ uite uale¬
dit᷑ hominis ade delicto multrid elec¬
ti mortui st̃ tẽporalit᷑: multo magis gr̃a
dei qua nobis dimittunt᷑ peceata .ẜ do¬
inplures abundauit. Multi& plures:
dilelectos reserunt᷑. Nonest eopardeio
qͦd dicit plures qr plures st̃ reꝓbi qͥ dat¬
nabuntur. quã st̃ iusti ꝗ saluabuntur.
s absolute positũ ẽ. Iungat᷑ gͥ hoc modo.¬
Siꝓpt᷑ adę delictũ. ñ solũ reꝓbi &. nimiũ
peccatores s etiã electi mortui st̃ tẽpora¬
gis ab undauit & creuit gr̃a dei .&. donum
in electos. In hoc em̃ plus siue multo ma¬
gis ab undauit gr̃a id: remissio peceatoꝵ
in clectos plusquã peceatũ ꝙ ñsolũ il¬

Expanded text:
issio peccatorum venit, quam peccatum Adae, per quod venit mors. Et plus praevaluit justitia Christi in justificando, quam ma mortis ex Adam: forma autem vitae valenius hominis, Adae, delicto multi, id est electi, mortui sunt temporaliter, multo magis gratia Dei, qua nobis dimittuntur peccata, et doin plures abundavit. Multi et plures ad electos referuntur, nec est comparatio, quod dicit plures, quia plures sunt reprobi qui damnabuntur, quam sint justi qui salvabuntur, sed absolute positum est. Jungatur et hoc modon solum reprobi et nimium peccatores, sed etiam electi mortui sunt temporagis abundavit et crevit gratia Dei, et donum in electos, in hoc enim plus, sive multo magis abundavit gratia, id est remissio peccatorum in electos, quam peccatum:
Abbreviated transcription (Latin):
cia &. uita. In ipso qͦq om̃s peceaueri. ꝙr
in lũbis eius erant. sicut leui in lumbis
pairis. qͥndo decimatꝰ ẽ. eẜ congrue di¬
eit pͥmũ imirasse peceatũ ae deinde p
peccatũ sub intrasse morte̾: qr statim
ut peccauit mortalis effectꝰ ẽ. sicui ei
d̾s ante pͣdix erat. Inquacũq in quiens¬
die comedis ex eo: morte morieris:. Pec¬
cauit concupiscendo atq comedendo:
a. mor talis effectꝰ ẽ ꝑ eccando. Usq ad
legẽ eñi: peccatũ erat in mundo. Non
dieit usq ad tẽpꝰ qͦ data ẽ lex: s usq do̾
t̃minũ finiendę legis. Sic eni soliti sumꝰ
Usq ad tẽpꝰ id: usq ad fĩe legis .&. ini¬
enĩ gre̾: peccatũ originale .d. detuale
fuit in mundo. Per grãm au iħu xpi:¬

Expanded text:
io et vita. In ipso quoque omnes peccaverunt, qui in lumbis ejus erant, sicut Levi in lumbis erat patris, quando decimatus est . Et congrue dicit primum intrasse peccatum ac deinde per peccatum subintrasse mortem, quia statim ut peccavit, mortalis factus est, sicut ei Deus ante praedixerat: In quacunque die, inquiens, comederis ex eo, morte morieris. Peccavit concupiscendo atque comedendo, et mortalis factus est in peccando. Usque ad legem enim peccatum erat in mundo. Non dicit usque ad tempus, quo data est lex, sed usque ad terminum finiendae legis. Sic enim solliciti sumus Usque ad tempus, id est usque ad finem legis et initium gratiae, peccatum originale et actuale fuit in mundo. Per gratiam au
Abbreviated transcription (Latin):
itd &s uos si qͥndo uenit mala ꝯeupisceneia.
ẜ. e leclacio pͥua in flqͣmat uos. dil libidi¬
nẽ .s. exiͥa mala patranda. cogiate &. adme¬
moriã reducite ꝙ inbaptismate mortui
estis om̃ibꝰ peccatis. ubi accepistis remissio¬
ñẽ onmnũ peceator: is. talia cogitantes uiui¬
te deo. id: sapiencię. prudencie castitati.¬

Expanded text:
et vos, si quando venit mala concupiscentia, et delectatio prava inflammat vos ad libidinem et ad caetera mala patranda, cogitate et ad memoriam reducite, quia in baptismate mortui estis omnibus peccatis: ubi recepistis remissionem peccatorum, et talia cogitantes vivite Deo, id
Abbreviated transcription (Latin):
eũ de illo dr. qr nichil odit eor quę fe¬
eit: Seiendũ qr ñ naturã nram quã ip¬
sc fecit scãm &. bona. odio habebat: s ui¬
cia & peccata quę nobis ipsis attraximꝰ
Propt̃ ꝗͦd quada iusticia dei tradici sumꝰ
diabolo. quãdiu sub peccato fuimꝰ: sicut
legit᷑ Postquã eñĩ meruit homo audire
terra es .&. intęrrã ibis. hocẽ totꝰ t̾renꝰ
effect es .&. idc ireo morieris. dictũ est
diabolo inserpente. Terra comedes id÷
peccatore de uorabis. ablatis aũ uiens &
peccatis. ꝑ passionẽ filii eiꝰ. reconeiliati
sumꝰ in ia qͦd ante fumꝰ. Unde dieit. Si in

Expanded text:
cum de illo dicatur, quod nihil odit eorum quae fecit. Sciendum quod non naturam nostram, quam ipse fecit sanctam et bonam, odio habebat, sed vitia et peccata quae ipsi nobis attraximus. Quapropter quadam justitia Dei traditi sumus diabolo, quandiu sub peccato fuimus. Sicut legitur, postquam meruit homo audire: Terra es, et in terram ibis, hoc est totus terrenus effectus es et idcirco morieris. Dictum est et diabolo in serpente: Terram comedes, id est peccatores devorabis. Ablatis autem vitiis et peccatis, per passionem Filii ejus reconciliati sumus in id quod ante fuimus. Unde dicit
Abbreviated transcription (Latin):
sitate. dũ ꝓxꝑi nomine martẏriũ susti¬
nuert in ipso marty̨rio dimissa st̃ illis: qr
pemtenciã corpalẽ suscepert.Beatitudo¬
gͦ hec sub auditur de qua psalmista dicit.
pellant᷑ an etiã ad gentiles qͥ prepuc iũ
dicunt᷑: ĩua beatitudo qua peccata sine
oꝵ ibꝰ legis dimitunt᷑ gratis in biptis ma¬
te is. p pemtenciã atq martẏriui: tam dd u¬
deos ad fid̃ẽ uenientes. quã ad gentiles pti

Expanded text:
sti nomine martyrium sustinuerunt, in ipso martyrio dimissa sunt illis, quoniam poenitentiam corporalem susceperunt. Beatitudo ergo haec, de qua Psalmista dicit, pellatur, an etiam ad gentiles qui praeputium dicitur. Illa beatitudo qua peccata sine operibus legis dimittuntur gratis in baptismate, et per poenitentiam atque martyrium, tam ad Judaeos ad fidem venientes, qu
Abbreviated transcription (Latin):
obnoxi erant. Illi insimilitudine̾ p̃uarica¬
cionis ade peccant: qͥ scient̃ .&. uoluntari¬
c peccant. sicut ille eui ds dixit . Ex omni
ligno paradysi comede. de ligno aũ scien¬
cie boniꝙ. mali ne comedas .&. cet̾.i. Ille uͦ¬

Expanded text:
obnoxii. Illi in similitudinem praevaricationis Adae peccant, qui scienter et voluntarie peccant, sicut ille cui dixit Deus: Ex omni ligno paradisi comede, de ligno autem scientiae boni et mali ne comedas