comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uolante quem lex gemina ces pidum
uolantium transtulerunt in hebrec
rentem et hebraice uocatur. sc̃ef
rur sum in eoloco ubinor inter p̃tãti
sumur portantes super hu meroriu¬
mentorum ꝓiumentis omnes similiter
transtulerunt. NuAore idestpullos
as norum terram autem tribulationis
alan gusticce latis si mam heremi signi¬
ficatues titatem : perqueam reliquiae
hierusalem cum iohannam filio carte
& sili cebus regis sedechice : sublatis
omnibus quece habere poterent
Ad cegrptum trans fugerunt : Lee¬
nam quoq & catulum leonis inerusalẽ
intellege dicente belaam innumeris :
ece populus udeena consurget & quesi
leo erigetur non accubabit donec deuor&
pracedam & occisorum sangui nom bibat
inhie techiel quo que scriptum est ad su¬
me platietum superprincipemis ł &di¬
ces quaere mater tuco leaena interleones
cubbit in medio leunculorum enutri¬
uit catulossuos : ac neputaremus uere
scripturam scam deccena & leo ne dice¬
ro. contra naturam rerum loquitur

Expanded text:
volante, quem LXX genimina aspidum volantium transtulerunt, in Hebrairentem, et Hebraice vocatur SARAPH  . Rursum in eo loco ubi nos interpretati sumus, portantes super humeros jumentorum, pro jumentis omnes similiter transtulerunt πώλους, id est pullos asinorum. Terra autem tribulationis et angustiae, latissimam eremi significat vastitatem, per quam reliquiae Jerusalem cum Johannan filio Careae et filiabus regis Sedechiae, sublatis omnibus quae habere poterant, ad Aegyptum 405 transfugerunt. Leaenam-quoque et catulum leonis, Jerusalem intellige, dicente Balaam in Numeris: Ecce populus ut leaena consurget, et quasi leo erigetur: Non accubabit, donec devoret praedam, et occisorum sanguinem bibat . In Ezechiele quoque scriptum est: Assume planctum super principem Israel, et dices: Quare mater tua leaena inter leones cubavit, in medio leunculorum enutrivit catulos suos ? Ac ne putaremus vere Scripturam sanctam de leaena et leone dicere, contra naturam rerum loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
decei terminos relinquentes codoce¬
gr ptite nebrees confũgerunt
referri cedspiritalice ne quitiace
incadestibus & rectores tenebrarum
istarum qui uniuersas diuitices
& pristinas opes ac grpti desiderio
perdiderunt. hoc ille dixerit :
Nosiuxtec tropologiaem. utique
ncedum proposuimus disseramus:
dicimus omnes quic recctore
deserto scccculi erroribus sedede¬
rantesse que drupedes in deserto
istias scłi: A quo frustra sperentauxi¬
lium. cumuerum di auxilium dereli¬
querunt Interra tribulationis
& cengusticce lecceriao & leo excis
ui pora & regulus uolans portantes
superhumeris umentorum
diui tices suces : & super gebbum ca me¬
lorum thesaurossuos ad populum
quieis prodesse non poterit: Aegyp¬
tus frustra & uaene auxilicobitur: Ux
tnerbulatione &cngustio leo &cata¬
dus leonis. Inde aspidos & gonimina aspi¬
dumuolantium: qui ferebant super
asinos. & camelos diuicices suces
codgentemq: ei mnon proderit cegrpti

Expanded text:
daeae terminos relinquentes, ad Aedaeae terminos relinquentes, ad Aegypti tenebras confugerunt, referri ad spiritualia nequitiae in coelestibus; et rectores tenebrarum istarum, qui universas divitias et pristinas opes Aegypti desiderio perdiderunt. Hoc ille dixerit. Nos juxta tropologiam, ut quae necdum proposuimus, disseramus, dicimus omnes qui Creatore deserto, saeculi erroribus se dederunt, esse quadrupedes in deserto istius saeculi, a quo frustra sperent auxilium, cum verum Dei auxilium dereliquerint. In terra tribulationis et angustiae leaena et leo: ex eis vipera et regulus volans: portantes super humeros jumentorum divitias suas; et super gibbum camelorum thesauros suos ad populum qui eis prodesse non poterit: Aegyptus frustra et vane auxiliabitur. LXX: In tribulatione et angustia leo et catulus leonis: inde aspides et genimina aspidum volantium: qui ferebant super asinos et camelos divitias suas ad gentem, quae eis non proderit: Aegyptii
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uenerit quece. lix transtule runt
quec drupedes indeserto:
significat ccuitem tribum iudeco
quoce inccustrali parte sitec
heremo confinis ẽ: et eos qui
hiere micce uccticinium
respuentes. captachierusoli¬
mac. Noluerunt heebitare
in iudcceo sed ꝑ deserium cedcce¬
gyptios confugerunt. & recte
ceppellantur. iumenta austri
siue quac dru pedes in deserto
quiceres puerunt notitiacmdĩ
& contempto eius imperio
Ad oce gypti si muloccra fugerunt
spem babentes in phcerao:
cui qui innisus fuerit quͥa si
si incumbat hacrundini
quece fracta manum uulne¬
r& innitentis: deistius.¬
modilumentis & filii
÷ core loquebantur in pscolmo:
homo cum in honore ess&¬
⁊ non intellexit. conpecra¬
tus est. lumentis insipi¬
÷ entibus. & similis factus est
illis quod que sequitur
hacccuia illorums candeclum ipsis
recte superprae senti capitulo intellegi
potest quoduic deserti illis suerit
inruinam: legisse menqui iumenteo
austri & que drupedes in deserto uiiu¬

Expanded text:
it, quae LXX transtulerunt, quadrupedes in deserto. Significat autem tribum Juda, quae in australi parte sita, eremo confinis est; et eos qui Jeremiae vaticinium respuentes, capta Jerosolyma, noluerunt habitare in Judaea; sed per desertum ad Aegyptios confugerunt. Et recte appellantur jumenta Austri, sive quadrupedes in deserto, 404 quia respuerunt notitiam Dei, et contempto ejus imperio, ad Aegypti simulacra fugerunt, spem habentes in Pharaone, cui qui innixus fuerit, quasi si incumbat arundini, quae fracta manum vulneret innitentis. De istiusmodi jumentis et filii Chore loquebantur in psalmo: Homo cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Quodque sequitur: Haec via eorum scandalum ipsis, recte super praesenti capitulo intelligi potest, quod via deserti illis fuerit in ruinam. Legisse me novi, jumenta Austri et quadrupedes in deserto, qui Ju
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ isrł. Ecccego mittam & cd
÷sumam Nabuchodonosor¬
÷ Regem babrlonis senuum me¬
um & ponamtoronumeius
super lapides istos quos cebscon¬
disti. & stitu& solium suum super
eos. Ueniens que percutiet
terram cegrpti quos inmortem
In mortem & quos incaptiuit a tẽ¬
÷ incccptiuitactem & quos inglecdio
inglccdio & succendet ignem
inde lubris deorum ccegypti¬
÷ & conburet ecem & captiuos duc&
illos & ccmitietur terra
ccegẏpti sicut amititur¬
÷ pcestor pcellio suo¬
÷ Re gredietur. Inde in pecce

Expanded text:
Deus Israel: Ecce ego mittam, et Deus Israel: Ecce ego mittam, et assumam Nabuchodonosor regem Babylonis servum meum: et ponam thronum ejus super lapides istos, quos abscondi, et statuet solium suum super eos. Veniensque percutiet terram Aegypti: Quos in mortem, in mortem: Et quos in captivitatem, in captivitatem; Et quos in gladium, in gladium. Et succedet ignem in delubris deorum Aegypti, et comburet ea, et captivos ducet illos: Et amicietur terra Aegypti, sicut amicitur pastor pallio suo: et egredietur inde in pace
Abbreviated transcription (Latin):
posuit prauum consiliumliom
demonstrar&: & hoc fecettu
runt peccatae pristina. utau¬
gerent peccatum contemntiu¬
onis suꝑbiece quidisdenditis
inquit inccegrptum & or̃ meum Non in¬
terro gastis. Non quo non inter¬
rogauerint sed quo consibum
prophetae. Audire nolu¬
etint. Sperantes.
auxilum infortitudine pharao
& habentes fiduciam in pro¬
tectione si ueumbra ccegrpti
profortitudine ꝓharcco
quece in hoclo cobis ponitur
Inhebraico scriptum habet
mecor. hoc adnotauimus
ut quod indani helis. extrema
legimus uisione deum macorim
Non ut porphilius somniat
intellegamus Pharcco
autem apud ccegyptios
Nomenest regice potestatis
& unus quisque speciali
appellatur uocabulo ut phec
& ccgustos proprus regum.
uocabulis. prece ponamus
erit inquid uobis fortitudo¬
÷ phec raconis. in confusio pem
Inignominicm Scribit
idem hieremias. quod intaf¬
nis urbe acegypti. In fodes¬
& lac pides in portadomus
phecrcco & dixerit uiris iudei
Haec dicit dñs ds̃ exercituum

Expanded text:
posuit, ut pravum consilium demonstraret, et hoc fecerunt, ut peccata pristina augerent peccato contentionis et superbiae. Qui descenditis, inquit, in Aegyptum, et os meum non interrogastis. Non quod non interrogaverint, sed quod consilium Prophetae 402 audire noluerint, sperantes auxilium in fortitudine Pharaonis, et habentes fiduciam in protectione, sive umbra Aegypti. Pro fortitudine Pharaonis, quae in hoc loco bis ponitur, in Hebraico scriptum habet MAOZ  . Hoc annotavimus, ut quod in Danielis extrema legimus visione Deum MAOZIM  , non ut Porphyrius somniat,intelligamus. Pharao autem apud Aegyptios nomen est regiae potestatis; et unusquisque speciali appellatur vocabulo, ut Pharet Augustos propriis regum vocabulis praeponamus. Et erit, inquit, vobis fortitudo Pharaonis in confusionem, in ignominiam. » Scribit ideam Jeremias quod in Thanis urbe Aegypti infoderit lapides, in porta domus Pharao et dixerit viris Judaeis. Haec dicit Dominus exercituum
Abbreviated transcription (Latin):
hebraicum cedmirationem
magnaem populo iudaeorum
stupendum que
miraculum facturum esse
sedicit ut perdat eorum
sccpientiam quinon recepe¬
runt dĩuirtutem: dĩque
sccpi enticem & intellectum
prudentium abscondat &cel&
nes cilic& eum repperiant quae
in littera continetur. De hoc
loco apõs paulus scribens
ad corinthios. posuittestimoniũ
Perdam sapienti cm¬
÷ sapientium. & intellectum
prudentium reprobabo.
Aliis uerbis e undem
sensum edisserens. Non quo
d̃ lnimicus sit sapien¬
ticcecuius pacter est & per
quemomnis est in hominibus
sccpientia. sed cum ceddita¬
mento posuit. ut in hebra¬
ico est. sapientium populi
& prudentium illius id est populs
iudaeorum : & reuera
grande miraculum dĩ
fecit inpopulo post ceduen¬
tum dñi sceluatoris. ut uno
cetque eodem tempore
tem plum que corrueret &
tolleretur. Impleto illo
quod supra dictum est¬
÷ Eccedominator dñs sceba oth¬
÷ aufer&abhierusalem & dȩui
÷ deccuclidum & ualidam omnẽ¬

Expanded text:
Hebraicum, admirationem Hebraicum, admirationem magnam populo Judaeorum stupendumque miraculum facturum esse se dicit; ut perdat eorum sapientiam qui non receperunt Dei virtutem Deique sapientiam, et intellectum prudentium abscondat et celet: ne scilicet eum reperiant qui in littera continetur. De hoc loco Apostolus Paulus scribens ad Corinthios posuit testimonium: Perdam sapientiam sapientium, et intellectum prudentium reprobabo : aliis verbis eumdem sensum edisserens: non quod Deus sit inimicus sapientiae cujus pater est, et per quem omnis est in hominibus sapientia; sed cum additamento posuit, ut in Hebraico est, sapientium populi et 395 prudentiuJudaeorum. Et revera grande miraculum Deus fecit in populo post adventum Domini Salvatoris, ut uno atque eodem tempore templumque corrueret ettolleretur impleto illo quod supra dictum est: Ecce dominator Dominus sabaoth auferet ab Jerusalem et a Juda validum et validam, omne
Abbreviated transcription (Latin):
quaet aut populus iudaeorũ ore
& labiis suis dõ quiccunius dĩ
cultum habere segloriatus
& respuere idola sed
coreius. lon gecst abeo
qui a non recipit dnm
cipit filium non recipit
patrem simul quedis ccc¬
mus quomodo celiquis
aed propinquit dõ
uellongefiat ab eo qui&
perhiere micm
loquitur dñs
aed propin quans ego
& non delonge dicit dñr
autem dõ mente. Noncor¬
pore sicut & demoy se legimus.
ceddm̃ c&eri ecutem non ad pro¬
pinquabant. orabat enim
debact ad eum insensu & sp̃u
Hii autem de quib: scribitur
qđ tollantur cebutero & erudian¬
tur cpuero usque codsenec
ad propinquant dõ quiatra¬
ditiones pharisa eorum
scribarumque suscipiunt
quace eos longefaciunt:
cedõ & sunt sepul chra dealbata
quece foris uidentur ẽẽ pul¬
chra: intus autem plenc
sunt ossibus mortuorum :
quiele gerunt
puerunt popter ecc
ccuditurum es sese
comminatur. iuxtc. lx
ut ne quec quccm
nios eo fercns ferat
sed in toto orbe
dis pergat. i Iiyeta

Expanded text:
quat autem populus Juquat autem populus Juet labiis suis Deo; quia unius Dei cultum habere se gloriatur et respuere idola; sed cor ejus longe est ab eo, quia non recipit Domicipit Filium, non recipit Patrem. Simulque discamus quomodo aliquis appropinquet Deo, vel longe fiat ab eo. Qui et per Jeremiam loquitur: Deus appropinquans ego, et non de longe dicit Dominus autem Deo mente, non corpore; sicut et de Moyse legimus: Deum: caeteri autem non appropinquabant . Orabat enim debat ad eum sensu et spiritu. Hi autem de quibus scribitur quod tollantur ab utero, et erudiantur a puero usque ad senectappropinquant Deo, quia traditiones Pharisaeorum Scribarumque suscipiunt, quae eos longe faciunt a Deo, et sunt sepulcra dealbata, quae foris videntur esse pulchra, intus autem plena sunt ossibus mortuorum: qui elegerunt puerunt : Propterea additurum se esse comminatur, juxta LXX, ut nequaquam nios eos transferat, sed in toto orbe dispergat. Juxta
Abbreviated transcription (Latin):
memcen decto hominumo
÷ &ideo ecceego ceddemd
ut cedmiratioent faciamrt ut¬
populo huic miraculo tibu¬
grandi & stupendo :
÷peribit enim
÷scpientia a sapientibus
eius & intellectus
predentium illius ut t b¬
terea ecceadiciam ut trans ferã
populum istumtrans ferãe ni illos
& perdain sepienticm sapien¬
tium & intellectum
prudentium Abscondem.
Hoctestimonio ab ususdel
estdñs contraphcriscceos
mattheidicensquacre
÷& uos prcceteritis maniup¬
÷traditiones ues trasi: ir¬
& iterum Y pocritaebene
proph&cuit de uobis
iscoi as dicens populas
istelabiis mehonoret
corautem eius longeest
ame : frustra
autem. colunt me
docentes doctrincs prece¬
ceptae hominum
Inquo notare debemus
illud quod plerum que
ad monuimus. euangelistecs
&ccp̃os non uerbum interprae¬
tactus esse de uerbo Nec lxx
interpraetum. auctoritatem
secutos quorum editio illo
iam tempore legebatur
sed quasi hebreor & instruc¬
tos lege cebsque dacmnosen suũ
suis usos eẽ sermonib: ad ꝓpin¬

Expanded text:
me mandato hominum, me mandato hominum, Ideo ecce ego addam ut admirationem faciam populo huic miraculo grandi et stupendo: peribit enim sapientia a sapientibus ejus, et intellectus prudentium illius terea ecce adjiciam ut transferam populum istum: transferam enim illos, et perdam sapientiam sapientium, et intellectum prudentium abscondam. Hoc testimonio abusus est Dominus contra Pharisaeos Matthaei, dicens: Quare et vos praeteritis mantraditiones vestras . Et iterum: Hypocritae, bene prophetavit de vobis Isaias, dicens: Populus iste labiis me honorat, cor autem ejus longe est a me. Frustra autem colunt me docentes doctrinas et praecepta hominum . In quo notare debemus illud quod plerumque admonuimus, Evangelistas et Apostolos, non verbum interpretatos esse de verbo; nec LXX Interpretum auctoritatem secutos, quorum editio illo jam tempore legebatur; sed quasi Hebraeos et instructos in Lege, absque damno sensuum suis usos esse sermonibus. Appropin
Abbreviated transcription (Latin):
& soluere signa cula ei cũque
nullus fuiss& inuentus quiccpe riset
signaculaflens sesedicit & ditan
tum adsemeruis se sermonem
noliflere ecceuicitleo de cribuiuda
ra dix dauid ut cpericet librum
ut multiputant pscd morũ dauid
sedomnium scripturarum quoce
tereccunus liber &eppellectur.
De quo et erechieb mistico sermo¬
ne testactur quod scriptum
fuerit intus & foris insensu
& inlittera. De quo et scel¬
ucctor loquitur inpsedmis
in capite libri scriptum est
sed in omni scripturee scãe
quece cinur liber appellectur mcegis¬
tris igitur iudeceorum usque ad
precesentem diem neq: untibus
legere &ccperire signeccula &
misteria pandere scripturarum:
si dederis eum librum in docto
populoi quia suis p̃ceptoribus de¬
uorantur. fectebuntur nescire
selitterar. & idcircolegere non
posse Atq: ed uobus meclis multo
leuius est legis imperitiã confiteri
quamiactare prudentiam
& non possescire quod tti¬
dicituri: & dixit dñs pro eo
quodecd propinquat

Expanded text:
et solvere signacula ejus ? Cumque et solvere signacula ejus ? Cumque nullus fuisset inventus qui aperiret signacula, flesse se dicit; et Dei tandem ad se meruisse sermonem: Noli flere: ecce vicit leo de tribu Juda radix David, ut aperiat librum;ut multi putant, psalmorum David, sed omnium Scripturarum, quae unus liber appellantur. De quo Ezechiel mystico sermone testatur , quod scriptus fuerit intus et foris; in sensu et in littera. De quo et Salvator loquitur in psalmis: In capitulo libri scriptum est sed in omni Scriptura sancta, quae unus liber appellatur. Magistris igitur Judaeorum usque in praesentem diem nequeuntibus legere et aperire signacula, et mysteria pandere Scripturarum, si dederis eum librum indocto populo, qui a suis praeceptoribus devoratur, fatebuntur nescire se litteras, et idcirco legere non posse. Atque e duobus malis multo levius est legis imperitiam confiteri, quam jactare prudentiam; et non posse scire quod dicitur. . Et dixit Dominus: Pro eo quod appropinquat
Abbreviated transcription (Latin):
quisunt prophe tec ꝑ quos di¬
scientiam ui debatis siue urõs
oculos claud& i& proph&ccrum
qui sunt principes uestri. lexenĩ
& proph&cce usq adio hocnnẽ
baptistam ut uobis nonuidentib
illiuideant : De quibus inferi¬
orsermotestactur : & ccudient indie
illo surdi uerbet bbri. & oculi
caccorum uidebunt & exultoc¬
bunt. Iniudicium enim
uenit dñs ut uidentes iudccei
non uideant & qui caecierent
populus scilic& nectionum
uidecent & dnm̃ contem¬
plentur. Vnde signifi¬
canter  Nondixit quod
omnium proph&arum signae¬
tecsit cunctis legentibus: sed
uobis inquid erit signacta
quibus nunc loquor quibus
haec futura praenuntio.
si ueoculos principum ur̃m
claud& in ꝑp&uum eritq ait
uobis omnis scriptura
utuos qui logitis litterces
uos aestimatis et diebus ac noc¬
tibus uolumina scripturccrũ
indefessoore meditamini N
intellegatis quod legitis. sicut
incpocalipsi iohannis scribitꝰ:
quis ẽ dignus cc̃perire librum

Expanded text:
qui sunt prophetae, per quos qui sunt prophetae, per quos scientiam Dei videbatis. Sive vestros oculos claudet et prophetarum, qui sunt principes vestri. Lex enim et prophetae usque ad Joannem Baptistam : ut vobis non videntibus, illi videant, de quibus inferior sermo testatur: Et audient in die illo surdi verba libri, et oculi caecorum videbunt et exsultabunt. In judicium enim venit Dominus, ut videntes Judae non videant; et qui caeci erant, populus scilicet nationum, videant et Dominum contemplentur . Unde significanter non dixit, quod visio omnium prophetarum signata sit cunctis legentibus; sed vobis, inquit, erit signata quibus nunc loquor, quibus haec futura praenuntio: sive oculos principum vestrclaudet in perpetuum. Eritque, ait, vobis omnis Scriptura ut vos qui Legis litteras, vos existimatis, et diebus ac noctibus volumina Scripturarum indefesso ore meditamini, non intelligatis quod legitis, sicut in Apocalypsi Joannis scribitur: Quis est dignus aperire librum,
Abbreviated transcription (Latin):
missum c̃dõ scripture comie¬
morcet quando de costae lecte¬
ris eius mulier effecta ẽ
bect innacui: omnis autem
prophetia post sub uersionẽ
hierus celem & templi.
idest arihel contrascribas
et phacriscceos est qui hec¬
bentes clauem
scientiȩ necipsi intro eunt.
nec uolentes colios
introire permittunt :
et prace cipitur eis
ut stupore. At que
mire culo. Immo lux tes¬
Lax dissolutione totius
corporis. & mentis excessu
INebreientur
Atq moueantur & fluctu¬
ent ucccillantes non uino
nec sicera. sed ipũ
soporis siue con punctionis
dñi. ut intellegentes
meclum suum a gant
aliquando pec enitenticc i
dicantq cum prophete:
Ver sectus sum
in infirmitate. dum con¬
fringitur spince
scito te ergo õscribe
& phcrisccel quiestis
principes iudaceorum.
quod red dect uobis dñs
uicis situdinem uestram
Vos enim ccudientes dnm̃
intelle gere noluistis. &
clac usistis oculos uestros
Necum uideretis. &cu res
r&is. Ideo uille daudet
oculos uestros.

Expanded text:
missum a Deo Scriptura commemissum a Deo Scriptura commemorat , quando de costa lateris ejus mulier effecta estbat in navi . Omnis autem prophetia post subversionem Jerusalem et templi, id est, Ariel contra scribas et pharisaeos est, qui habentes clavem scientiae, nec ipsi introeunt, nec volentes alios introire permittunt. Et praecipitur eis, ut stupore atque miraculo, immo juxta Sepinta dissolutione totius corporis et mentis excessu inebrientur, atque moveantur et fluctuent: vacillantes non vino nec sicera, sed spiritu soporis, sive compunctionis Domini, ut intelligentes malum suum, agant aliquando poenitentiam, dicantque cum propheta: Versatus sum in infirmitate, dum configitur mihi spina . Scitote ergo, o scribae et pharisaei, qui estis principes Judaeorum, quod reddat vobis Dominus vicissitudinem vestram. Vos enim audientes Dominum intelligere noluistis, et clausistis oculos vestros, ne eum videretis, et aures retis. Ideo et ille claudet oculos vestros,
Abbreviated transcription (Latin):
cuelo os suum sed scribaentur
interru. loquantur que
de terru: et siunt quusi
puluis excussis rotu
Om nes que diuicius impi¬
arum puncto et momento
temporis comparentur.
Quando uisi tu uerit eos in
sua malestute. Descendens
in turbinis tempestute
et igne supplicii. Et intelle¬
xerunt omnes diuitius suas
Pompamque sermonum
et argumentorum strophas
frustru comedentis et bi¬
bentis somnio comparuri
qui milituuerunt contru
hierusalem uisionem pacis.
siue aduersum arihel
contra montem si on. super
quem eclesi ueciuitus
si tu latere non potest
Obs tupiscite et udmi¬
rumini. fluctuate. etua
cillatae: IN ebriumini
et Niori a uino. Moue¬
⁊ mini et non ebrietute.
qm̃ mis cu it uo bis
d  et
⁊ uobis uisio omnium sicut uerbe¬
÷ libri signaeti. quem cum dede
rint scienti litteras. dic&ur¬
que ei. lege. & res pondebit nescio:
Enem theo docio mentis excessum
somnum interpraetatus. ẽ.
qui hebracice dicitur
Thaer dema quem & in cedam

Expanded text:
coelum os suum, sed scribantur coelum os suum, sed scribantur in terra, loquanturque de terra, et fiant quasi pulvis excussus rota: omnesque divitiae impiorum puncto et momento temporis comparentur, quando visitaverit eos in sua majestate, descendens in turbine et tempestate et igne supplicii; et intellexerint omnes divitias suas, pompamque sermonum et argumentorum strophas, frustra comedentis et bibentis somnio comparari: qui militaverunt contra Jerusalem, visionem pacis: sive adversum Ariel, contra montem Sion, super quem Ecclesiae civitas sita latere non potest. Obstupescite et admiramini: cillate, inebriamini et non a vino, movemini et non ebrietate. Quoniam miscuit vobis det  vobis visio omnium sicut ba signata. Quem cum dederis homini nescienti litteras, et dixeris ei, Lege, respondebit tibi, nem: Theodotio, mentis excessum: somnum interpretatus est; qui Hebraice dicitur THARDEMA  , quem in Adam
Abbreviated transcription (Latin):
medere qui non egrediun¬
tur ecclesiam dñi usque in
aernum. C&eru inqui¬
bus uidentur discrepare
manifestu sunt Et exhis
quue ex posuimus fucilis
eorum interpruetutio est
scio me legisse arihel inter¬
prueture lux mea dĩ quod
longe aliter ẽ. hicenim pri¬
ma syllabu per ulepħ
et res scribit᷑ lux autem
quue hebruicedr̃ õti Inten
Xl.eph et pes Mediam ha¬
b& litterum uxũ quae in prę¬
senti nomine non habetur
omniuq: quaenunc dicunt᷑
contra arihel referunt
adher&icos quidoctrinã
suam dĩ aestimant lucem
et expugnandi sint. A uero
dauid. omnes sollemnitutes
eorum auferende. et guu¬
dium pruesens futura tris¬
titia commutandum. quib:
praecipiat dr̃ ut agunt paeni¬
tentiam. Ne incipiant come¬
dere cum moubitis et simi¬
ler esse gentilium ipse eũ
ex pugnauit arihel etom¬
nem uirtutem eorum atque
diuitias suo circumdabit ex¬
ercitu. Turribq: hocẽ magis¬
tris ecclesiue humiliubit
interrum sermones eorum
ut nequuquam ponunt in

Expanded text:
medere qui non ingrediunmedere qui non ingrediuntur Ecclesiam Domini usque in aeternum. Caetera in quibus videntur discrepare, manifesta sunt: et ex his quae exposuimus, facilis eorum interpretatio est. Scio me legisse Ariel interpretari, lux mea Dei, quod longe aliter est. Hic enim prima syllaba per ALEPH et RES scribitur: lux autem quae Hebraice dicitur OR, inter ALEPH et RES mediam habet litteram VAU, quae in praesenti nomine non habetur. Omniaque quae nunc dicuntur contra Ariel, referunt ad haereticos, qui doctrinam suam Dei aestimant lucem, et expugnandi sunt a vero David: omnesque solemnitates eorum auferendae, et gaudium praesens futura tristitia commutandum: quibus praecipiat Deus ut agant poenitentiam, ne incipiant comedere cum Moabitis, et similes esse gentilium. Ipse enim expugnabit Ariel, et omnem virtutem eorum atque divitias suo circumdabit exercitu. Turribusque, hoc est, magistris Ecclesiae humiliabit in terra sermones eorum, ut nequaquam ponant in
Abbreviated transcription (Latin):
quent in eo loco ubinos posu¬
imus omnes quimilituuer̃
et obsederunt et praeualue¬
runt aduersum eum Rex.
transtulerunt et omnes qui
milituuerunt contrahieru¬
salem. quod inhebraico nĩ
hab&ur. In principio quoq
hulus cupituli ubinos dixi¬
mus additus ẽ annus ad an¬
num siue sub tractus illi in¬
terpru& uti sunt congregu¬
te fructus uei genimina an¬
nũ suꝑ annum. manducute
comed&is enim cum moab.
Et ẽ. sensus antequã annus
dñi acceptubilis pruedicu¬
tionis eiur adueniat:
Immo duo anni dequibus
incuntico abacue luxtuhe¬
bruicum legimus in medi.¬
o duorum temporum cog¬
nos ceris: seminate uobis in
lacrimis : ut metutis inguu¬
dio. scriptum ẽ. in euange¬
lio secundum lohannem.
pestria pasca dñm uenisse
in hierusulem : quue duos
annos efficiunt: Quod aut̃
sequitur comedetis enim
cũmoab: inhebrico non
hab&ur. de quo possumus
dicere. quod nisi fructur sibi
paenitentiae congreguue¬
rint. incipiunt cum his co¬

Expanded text:
quent. In eo loco ubi nos posuquent. In eo loco ubi nos posuimus, omnes qui militaverunt et obsederunt et praevaluerunt adversus eam, LXX transtulerunt, et omnes qui militaverunt contra Jerusalem, quod in Hebraico non habetur. In principio quoque hujus capituli ubi nos diximus: Additus est annus ad annum, sive subtractus, illi interpretati sunt: congregate fructus, vel genimina, annum super annum: manducate, comedetis enim cum Moab. Et est sensus, antequam annus Domini acceptabilis praedicationis ejus adveniat, immo duo anni, de quibus in Cantico Habacuc juxta Hebraicum legimus: In medio duorum temporum cognosceris , seminate vobis in lacrymis, ut metatis in gaudio . Scriptum est in Evangelio secundum Joannem, per tria Pascha Dominum venisse in Jerusalem, quae duos annos efficiunt . Quod autem sequitur: Comedetis enim cum Moab, in Hebraico non habetur. De quo possumus dicere, quod nisi fructus sibi poenitentiae congregaverint, incipiant cum his co
Abbreviated transcription (Latin):
rut Et fuuillue qui contru
eos milituuerunt sed mul¬
ex equutur. et hocerit repen¬
te confestim ut in media
pace subita sub nerone bel¬
la consurgunt. Et dñs ex¬
ercituum uisitet hicrusalem
intronitruo et inconsumma¬
tione terrue et inturbine
tempestatis. Et inflãma ig¬
nis deuoruntis: perquod
templum significat conbu¬
rendum. Romani autem
qui superutis iuducis. Et sub¬
uersa hierusulem subtito
et ues pasiano deuusis quon¬
capitolio suaeq uirtutis et
potentium nominum ñ irue
dĩ putuuerunt esse quod se¬
cerut. quasi in somno et noc¬
turna uisione. omner diuiti¬
as possidebunt: Et quomodo
qui esurit dormiens. Insom¬
nis se uesciputut : Et quisi¬
tit arentibus siti fuucibus.
fluminubibit: Cumq eiu¬
gilauerit ardentior sitissit:
quae cassa potione delusa ẽ.s
sic multitudo uniuersarum
gentium quaeromune sub¬
dite potestute dimicuueriã
contra montemsr on habe¬
bunt quasi inumbra et nu¬
be et somni nocte diuitias
quas maturo interitorelin¬

Expanded text:
rat et favillae, qui contra eos militaverunt; sed mulexaequatur. Et hoc erit repente confestim, ut in media pace, subita sub Nerone bella consurgant, et Dominus exercituum visitet Jerusalem 390 in tonitru, et in commotione terrae, et in turbine tempestatis, et in flamma ignis devorantis, per quod templum significat comburendum. Romani autem qui, superatis Judaeis et subversa Jerusalem sub Tito et Vespasiano, de vasis quonCapitolio; suaeque virtutis et potentiae numinum, non irae Dei putaverunt esse quod fecerant, quasi in somnio et in nocturna visione omnes divitias possidebunt. Et quomodo qui esurit dormiens in somnis se vesci putat, et qui sitit, arentibus siti faucibus flumina bibit, cumque evigilaverit ardentior sitis fit, quae cassa potione delusa est: sic multitudo universarum gentium, quae Romanae subditae potestati dimicaverunt contra montem Sion, habebunt quasi in umbra, et nube, et somnio noctis divitias, quas maturo interitu derelin
Abbreviated transcription (Latin):
÷ & intraueritis utibi hecbi¬
tetis gladius quẽ uos formidactis¬
⁊ ibi conpres hend&cos & scemȩs
÷ proqua estis solliciti adherebit
uobis incegrpto
&ibi moriemin : Rerponde¬
runt que uiri su perbidicentes u¬
÷Nonmisit te dñs dẽ nosterrup
dicens N ingredi&e mini
Incce gyptum ut habitetis¬
÷Neeriep incitatte uto¬
÷ Aduer sumnos duitradatios
in mcenibuschaldeorumibi
Uit inter siciat nor&erans ducit
facicet in bacbylonem. Dentq
÷omnes principes populi
reliquiis congregatis muli eri¬
bus & pceruulis & filicebus regis¬
: Non audientes uocem dñi
÷In gressisunt aegyptum Ad sũp¬
tis secum hierimia & becruch
hieremias insignum captiui¬
tatis futurace propheta ret.
Contra in oboedientem populum.
eaquȩ libro illius continentur
quodigitur postea futurũ erat.
Anteannos multos prace¬
dicitur & desertores & prae¬
appellantur. Qui deserto
consilodĩ . quod accipercent
secuti sunt Uoluntatemiha¬
& ordititelem iron spũ dt̃i

Expanded text:
, et intraveritis ut ibi habi, et intraveritis ut ibi habitetis; gladius quem vos formidatis, ibi compre pro qua estis solliciti adhaerebit vobis in Aegypto, et ibi moriemini. » Responderuntque viri superbi dicentes n misit te Dominus Deus noster, dicens: Ne ingrediamini Aegyptum ut habitetisNeriae incitat te adversum nos, ut tradat nos in manibus Chaldaeorum, ut interficiat nos et transduci faciat in Babylonem . Denique omnes princireliquiis congregatis, cum mulieribus parvulis et filiabus regis, non audientes vocem Domini ingressi sunt Aegyptum, assumptis secum Jeremia et Baruch, Jeremias in signum captivitatis futura prophetaret contra inobedientem populum, ea quae in libro illius contineQuod igitur postea futurum erat, ante annos multos praedicitur, et desertores et praeappellantur qui deserto consilio Dei, quod acceperant secuti sunt voluntatem, et orditi telam, non p
Abbreviated transcription (Latin):
tis precepositus est regu generis:
his qui iniud ecea remanserunt:
godolices filius aicham quo ꝑ do¬
lum. Cum chaldeis sotus.
inter fecto omnes principes
bellatorum & iohannam
filius carice: &te tonics
filius osicce & reliquus uulgus
Apceruo usquead
magnum accesserunt. Adhie¬
rimicom prophetam
& dixerunt ei Caedetoratio
nostra in conspectutuo &ora
pronobis ceddnm dm̃tuum¬
÷ pro uniuersis reliquiis istis¬
÷ quac erelicti sumus pauci
De pluribus sicut oculitui
÷Nos intuentur. &ced nunti& nobis
gcmus & uerbum quod facia¬
mus Cum quebieremices post
Edecĩdies exsermone dñi respon¬
÷ si quiescentes manseritis interra.
hacc ccedificabo uos & non distruam
plantabo & non euelleem.
÷ qnm̃ placatus sum super mcelo¬
÷ quod feciuobis. Nolite timere
a facioregis bcbylonis quemuos¬
÷ pauidiformidatis
Et postme dicum si autem dixeritis
non habitabimus interra ista¬
÷ & posueritis faciem uestram¬
÷ ut in grediamini ccegrptum¬

Expanded text:
tis, praepositus est regii generis tis, praepositus est regii generis his qui in Judaea remanserant, Godolias filius Ahicam, quo per dolum cum Chaldaeis sociis interfecto, omnes principes bellatorum, et Johannan 401 filius Chareae, et Jechonias filius Osiae; et reliquum vulgus a parvo usque ad magnum, accesserunt ad Jeremiam Prophetam, et dixerunt ei: Cadat oratio nostra in conspectu tuo, et ora pro nobis ad Dominum Deum tuum pro universis reliquiis istis. Quia relicti sumus pauci de pluribus, sicut oculi tui nos intuentur; et annuntiet nobis gamus, et verbum quod faciamus . Cumque Jeremias post decem dies ex sermone Domini respon: Si quiescentes manseritis in terra hac, aedificabo vos et non destruam, plantabo et non evellam, quoniam placatus sum super malo quod feci vobis. Nolite timere a facie regis Babylonis, quem vos pavidi formidatis . Et post modicum: Si autem dixeritis, non habitabimus in terra ista; et posueritis faciem vestram, ut ingrediamini Aegyptum
Abbreviated transcription (Latin):
a nes peruenerunt
omnes confusisunt superpo¬
pulum qui eis prodes señ pote¬
Uccefilii praceuaricatores.
dicit dñs fecistis consilium &
non perme & pacctum non per
spmmeum ut aedderetis peccata
peccatis. quiitis ut descenda¬
tis inccegrptum & menon
interro gastis. ut accipiatis
auxilium cepharao & prote¬
gamini cebecegrptus.
erit uobis proteetio phaeree¬
onis in confusionem & his qui
confidunt inccegrpto¬
in obprobrium: sunt enim
Intecnis principes Nuntii pessi¬
mifrus tralaborabunt ad popu¬
lum quieis non ꝓderit adauxi¬
÷licndum neque inutilitatem
sed inconfasionem & obprobriũ
Post prophetiem contraari¬
hel & cetera quaeus que
adhũclocum praeteritus ser¬
modis seruit Nunc alterius
uacticinationis exordicm est
qui postcentum quinquaginta
annos qui fuer̃ interlsaiam & hie¬
remiã probetur esiẽ conpletee
precedicitenim illecm historico m
quam in hie remicce uolumine
legimus queendo subuersachiesu¬
scelem &ominibus inbecbilone
opibus principibus que trans la¬

Expanded text:
Anes pervenerunt. Omnes confusi sunt super populo qui eis prodesse non potelii praevaricatores, dicit Dominus. Fecistis consilium, et non per me; et pactum, non per spiritum meum: ut adderetis peccata peccatis: qui itis ut descendatis in Aegyptum; et me non interrogastis, ut accipiatis auxilium a Pharaone, et protegamini ab Aegyptiis. Erit vobis protectio Pharaonis in confusionem; et his, qui confidunt in Aegypto, opprobrium. Sunt enim in Tani principes, nuntii pessimi. Frustra laborabunt ad populum, qui eis non proderit ad auxiliandum: neque in utilitatem, sed in confusionem et opprobrium. Post prophetiam contra Ariel, et caetera quae usque ad hunc locum praeteritus sermo disseruit: nunc alterius vaticinationis exordium est, quae post centum quinquaginta annos, qui fuerunt inter Isaiam et Jeremiam probatur esse completa. Praedicit enim illam historiam, quam in Jeremiae volumine legimus , quando subversa Jerusalem et omnibus in Babylone opibus principibusque transla
Abbreviated transcription (Latin):
tetur libcenus Inchermel
&chermel insceltum
÷reputabitur & ccudient
indie illec surdiuerba libri.
& de tenebris & caligine oculi
ccce corum uidebunt
& ceddent mites in dño lacdi¬
ticm & pauperes homines
:in sco isrechel exultabunt
Qnm̃ defecit qui praeuale beot
consum moctus est inlusor
& suc cisi funt omnos quiuigilce¬
bcent super iniquitectem
qu p ecccore feo cieberit¬
÷ homines in uerbo & cerguentem
inporta subplantabcent
& declinccuerunt frustra aiufto
respondeant iudaei &amici sim¬
plicis teentum bistorior e
qui fructus Non quoerunt
incerbore sed folicotantum
umbram que uerborum
quaecito ec rescit et deperit.
quo modo in ceduentum dñi
sal uatoris Ciua temporibus
isccice us que aedis penscctionem
carnis cedsumptae. proconparati¬
one aeternitatis breue & modicũ
temporis spectium est
Libanus monspoenicis
uersus sit at quae trans latus
in montem carmelium
qui hebrocice chermel.
dicitur. & est in confinio
nicis tolemacidi inminens ÷

Expanded text:
tetur Libanus in Charmel: tetur Libanus in Charmel: et Charmel in saltum reputabitur? Et audient in die illa surdi verba libri; et de tenecaecorum videbunt et addent mites in Domino laetitiam et pauperes homines in Sancto Israhel exultabunt quoniam defecit qui praevalebat consummatus est inlusor et succisi sunt omnes qui vigilabant super iniquitatem qui peccare faciebant homines in verbo et arguentein porta supplantabant; et declinaverunt frustra a justo. Respondeant Judaei et amici simplicis tantum historiae, qui fructus non quaerunt in arbore, sed folia 397 tantum umbramque verborum, quae cito arescit et deperit, quomodo in adventu Domini Salvatoris quia a temporibus Isaiae usque ad dispensationem carnis assumptae, pro comparatione aeternitatis breve et modicum temporis spatium est Libanus mons Phoenicis versus sit atque translatus in montem Carmelum? qui Hebraice CHERMEL   dicitur; et in confinio nicis Ptolemaidi imminens:
Abbreviated transcription (Latin):
simile nisi dñs cediuuerit scientiã
in uanum laborat. qui seputat ẽẽ
sapientem Nisidñs omnicustodi¬
a seruco uerit. Cornr̃m inuanum
ui gilcet quiputat illud
sua diligentia. posse seruari
Peruer secest inquid.
huec uestra cogitatio.
ut factorem put&is Nescire
quod fecit & crectorem igno¬
rare crecturum suam.
qua sisilutum. & opus dicat
figulo & factori suo
non me fecisti
uel non bene fecisti. Nec intelle¬
gis facturcmtuam.
hoctestimonio clus uerbis
Ubi de dĩ profundec scientico
disputat & hominum
uult calum nam confutare
Ohomo tuquis es. qui contra.¬
respondeas dõ Num quid
dicit figmentum fictorisuo.
qui re mefecisti: An non bab&
potestatem figulus de codelutu
Aliuduces sccere in honorem
Aliud in contu melice
IN quibus cunetis illa semper
obseruanda est regula
Euangelistẽs & cepõs aebsque
dacmno sensuum interpraeta¬
tos ingrecum exhebrȩo ut sibiuis u
fuerit non ne cedħue
In modico & inbreui conuer¬

Expanded text:
simile: Nisi Dominus adjuverit scientiam, simile: Nisi Dominus adjuverit scientiam, in vanum laborat qui se putat esse sapientem. Nisi Dominus omni custodia servaverit cor nostrum, in vanum vigilat qui putat illud sua diligentia posse servari. Perversa est, inquit, haec vestra cogitatio, ut factorem putetis nescire quod fecit, et Creatorem ignorare creaturam suam, quasi si lutum et opus dicat figulo et factori suo, non me fecisti, vel non me bene fecisti, nec intelligis facturam tuam. Hoc testimonio aliis verbis ubi de Dei profunda scientia disputat, et hominum vult calumniam confutare: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum fictori suo, quare me fecisti sic? An non habet potestatem figulus de eodem luto aliud vas facere in honorem, aliud in contumeliam . In quibus cunctis illa semper observanda est regula: Evangelistas et Apostolos absque damno sensuum interpretatos in Graecum ex Hebraeo, ut sibi visum fuerit. Nonne adhuc in modico et in brevi conver
Abbreviated transcription (Latin):
reputaobitur qui idcr co
crbitrantur dm̃ sue nescire
consiliee quico inte nebris sunt
quod nullus eos intellegat. Non
tenebrae non obscurabuntur
ate & nox sicut dies in lumincebitꝰ
& sicut tenebrace eius ita & luxeuis
Hocergoredecepti Adam
&euac. Audientes sonitum
pedum decmbu litis in paera¬
disum di Abs conde¬
runt sesub arbore in quaerat
scientiaboni & mali :
cainquo que dicens sie icis me
odie efacietua. absconder
similistultitico dõ
ał bitratus est ignorare
&peramos deimpiis
& peccatoribus dicitur si abscon¬
derent se eboccilis meis in pra¬
fundum maris ibiman dicbo
draconi & mordebit eos
Vnde quaemius ediquis sa piens
st a feruentioris ingenii¬
pII
si non habuerit di sapientiam atque
doctrinam Dicamus deeo
Nisi dñs ae dificauerit domum
inuanum labor e uerunt quiace difi¬
cantecem: Asi dñs custodierit
ciuitatem Inuanum uigila uit
qui custo diteam. Cuinos faciamus

Expanded text:
reputabitur . Qui idcirco reputabitur . Qui idcirco arbitrantur Deum sua nescire consilia, quia in tenebris sunt quod nullus eos intelligat; non Deum dicitur: Tenebrae non obscurabuntur a te: et nox sicut dies illuminabitur . Et: Sicut tenebrae ejus, ita et lux ejus . Hoc errore decepti Adam et Eva, audientes sonitum pedum deambulantis in paradiso 396 Dei, absconderunt se sub arbore, in qua erat scientia boni et mali; ac Cain quoque dicens: Si ejicis me hodie a facie tua, abscondar , simili stultitia Deum arbitratus est ignorare. Et per Amos de impiis et peccatoribus dicitur: Si absconderint se ab oculis meis in profundo maris: ibi mandabo draconi, e mordebit eos . Unde quamvis aliquis sapiens sit et ferventioris ingenii, si non habuerit Dei sapientiam atque doctrinam, dicamus de eo: Nis Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverum qui aedificant eam. Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilabit qui custodit eam . Cui nos faciamus
Abbreviated transcription (Latin):
÷ profundiestis corde ut ccdño¬
÷ cebs condectis consilium quorum
sunt intenebris opera & di¬
cunt quis uidet nos : & quis¬
÷ nouit nos peruersa est haec¬
Q uestra cogitatio quasi si lutum
:contra figulum cogitet.
& dicat opus factori suo nonne¬
÷ fecistime ̃ & figmentum
dicat fictorisuo non intellegis lxx¬
Uequi profundum consilium faci¬
unt &erunt intenebriso peraeorũ
& dicunt quis ud& nos & quis sci&
nos: & qucenos facimus
Non neut lutum figuli
reputa bimini : num quid dicit
factura factorisuo non sapienter
fecistime. Aut fignentum sictori
suo Nontume fecisti
aduersus eosdem dequib: supra
dixerat. perdam sapienticom
scopientium. & intelle¬
gentiam prudentium
reprobeebo siueut prophetio
nunc sor modĩ dirigitur.
quisc pientes sunt insem& ipsis
& in coris pectusuo prudentes
De quibus rectissime illud
intellegi potest.
Defecerunt scrutantes scruti¬
nic Cum scriptumsit dedĩ
sacpientico sienim quis perfectus
fuerit infilur hominum
absq tucc sapientice. Innihili

Expanded text:
 profundi estis corde, ut a Domino abscondatis consilium: quorum sunt in tenebris opera, et dicunt: Quis videt nos, et quis novit nos? Perversa est haec vestra cogitatio: quasi si lutum contra figulum cogitet, et dicat opus factori suo: Non fecisti me: et figmentum dicat fictori suo: Non intelligisVae qui profundum consilium faciunt, et erunt in tenebris opera eorum, et dicunt: Quis videt nos? quis sciet nos, et quae nos facimus? nonne ut lutum figuli reputabimini? Numquid dicet factura factori suo, non sapienter me fecisti, aut figmentum fictori suo, non tu me fecisti? Adversum eosdem de quibus supra dixerasapientium, et intelligentiam prudentium reprobabo, sive ut propheta Dei sermo dirigitur, qui sapientes sunt in semetipsis, et in conspectu suo prudentes. De quibus rectissime illud intelligi potest: Defecerunt scrutantes scrutinio ; cum scriptum sit de Dei sapientia: Si enim quis perfectus fuerit in filiis hominum absque tua sapientia, in nihil
Abbreviated transcription (Latin):
diatur cloquium eius et sit
quusi phitͥonis deterra uox
illius. Et dehumo instur
pusserum musit& ut per
huec uerba signific& mago¬
perquum animas euocare
dicuntur. et tenues umbra¬
rum. Immo duemonum au¬
dire uoces: Denique pro
phitone aquila magum
inter pru&utus ẽ. qui he¬
braice dicitur chẽs. pro
quo lxx deterru loquen¬
tes trunstulerunt. Quib:
uerbis indicatur ruinam
templi usq ad consum mu¬
tionem. permunsuru mun¬
di: quod conlupsum incine¬
ris nequuquam ultra susci¬
t&ur: tuntus uutem oari¬
hel teromanę potentiue
uullubit exercitus. ut in¬
numerabili pulueri compa

Expanded text:
diatur eloquium ejus; et sit diatur eloquium ejus; et sit quasi pythonis de terra vox illius, et de humo instar passerum mussitet, ut per haec verba significet magoper quam animas evocare dicuntur, et tenues umbrarum, immo daemonum, audire voces. Denique pro pythone, Aquila magum interpretatus est, qui Hebraice dicitur CHEB  , pro quo LXX de terra loquentes, transtulerunt. Quibus verbis indicatur ruinam templi usque ad consummationem permansuram mundi, quod collapsum in cineres, nequaquam ultra suscitetur. Tantus autem, o Ariel, te Romanae potentiae vallabit exercitus, et innumerabili pulveri compa
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitus perit. dicitq se
dñs circum uullere arihel.
babrlonio exercitu. et fore¬
te eum tristem atq meren¬
tem quando ab eis dirutu
fuerit. Rursũq subhie¬
su filio iosedech. sacerdote
magno. et zorobubd filio
salathiel. ezruq: et neemia
quando prophetuuerunt
aggeus et tuchurius. fore
eam quusi arihel. quod ha¬
beat. Antiqui templi simili¬
tudinem. sed magnificenti¬
am ornatumq non habeat:
Secundo quoq dñs commina¬
tur quod circumdat ari¬
helem spheru. et luciat con¬
tru eum aggerem. et mu¬
ni mentu ponuet ad obsidi¬
onem eius. et compleutur
illud quod ipse plangens
hierusulem loquitur ine¬
uangelio siscires et ea quae¬
uenient dies supertẽ et
circum dubunt te inimici
tui uullo. etobsidebunt.
et interrum humiliube¬
ris. ethieru sulemerit
conculcuta anationibus
us que ad consum mationẽ
temporis gentium: Alus
enim uerbis eudem pro¬
phetu nuncdicit quod
humiliutu de terru
loquutur. et humo uu¬

Expanded text:
festivitas periit. Dicitque se festivitas periit. Dicitque se Dominus circumvallare Ariel Babylonio exercitu, et fore eam tristem atque moerentem, quando ab eis diruta fuerit. Rursumque sub Jesu filio Josedec sacerdote magno, et Zorobabel filio Salathiel, Esdraque et Neemia, quando prophetaverunt Aggaeus et Zacharias, fore eam quasi Ariel, quod habeat antiqui templi similitudinem, sed magnificentiam ornamentumque non habeat. Secundo quoque Dominus comminatur, quod circumdet Arielem sphaera, et jaciat contra eam aggerem, et munimenta ponat in obsidionem ejus, et compleatur illud quod ipse plangens Jerusalem loquitur in Evangelionient dies super te, et circumdabunt tibi inimici tui vallo, et obsidebunt te, et in terram humiliaberis . Et Jerusalem erit conculcata a nationibus usque ad consummationem temporis gentium. Aliis enim verbis eadem propheta nunc dicit, quod humiliata de terra loquatur, et de humo au
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis seon prociuitate canidih
scribitur idẽ uillue. quũ
nos ut truns litionem aqui¬
l& ex primumus ad uerbũ
ciuitatulum possumus dicere
Igitur arihel. idẽ leodĩ:
quondum fortissima uocat᷑
hierus alem siue ut aliiar¬
bi trantur Templum&ul
taredĩ. quoderat inhieru¬
salem. Quodq sequitur
quam expugnauit duuid.
proquo interpra&utus ẽ.
sim muchus custrum du¬
uid: theodotio circum¬
uallatio dauid in hebreo
legitur. hana: quoderu¬
ditissimus hebreorum hu¬
bitu culum signisicuri expo¬
suit: Si igitur legerimis
quum ex pugnuuit dauid.
ad illud tempus reserumus
quando coepit duuid sron
repugnantibus cuecis et clau¬
dis et primus ioab doma¬
tum excelsa conscendit:
sinautem iuxtu simmachũ
et theodotionem. hoc senti¬
endum quod dauid eum ins¬
tiuru uerdt atq munierit
additus ẽ annus ad annum
siue subtructus. ut interp̃¬
tutus ẽ aquila. Et solemni¬
tutes euolutuesunt: sub uer¬
so enim templo etiudaicure¬
legione sublata : Omnis eoꝵ

Expanded text:
h scribitur, id est, villa: quam nos ut translationem Aquilae exprimamus ad verbum, civitatulam possumus dicere. Igitur Ariel, id est, leo Dei, quondam fortissima vocatur Jerusalem: sive ut alii arbitrantur, templum et altare Dei quod erat in Jerusalem. Quodque sequitur: Quam expugnavit David, pro quo interpretatus est Symmachus, castrum David, et Theodotio, circumvallatio David, in Hebraeo legitur HANA  , quod eruditissimus Hebraeorum, habitaculum significare voluit. Si igitur legerimus: quam expugnavit David, ad illud tempus referamus, quando cepit David arcem Sion, repugnantibus caecis et claudis, et primus Joab domatum excelsa conscendit . Si autem juxta Symmachum et Theodotionem, hoc sentiendum, quod David eam instauraverit atque munierit, additus est annus ad annum, sive subtractus, ut interpretatus est Aquila; et solemnitates evolutae sunt. Subverso enim templo, et Judaica religione sublata, omnis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ro eo quod nos inter prae¬
tutisumus. Uue In ebru¬
ico scriptum ẽ. õi. quod
apud eos interdum uoca¬
tiuo cusudicitur ut non
plungut arihel. sed uoc&
lic& in pruesenti locopro
plunctu accipiendum sit
Arihel quoq int̃p̃tat᷑
leo dĩ Etpro ciuitutt
quum aquila interp̃tatus
est ΠΟΝΧΝΗΜ. hoc ẽ opi¬
dum siue uiculum inhe¬
breo legunt CARIaT ħ qđ
propri e uillam significut
et linguu sira dicitur
caritha. unde et uilla
siluarum appellatur. CNRIA¬

Expanded text:
ro eo quod nos interpretati sumus, Vae, in Hebraeo scriptum est OI  , quod apud eos interdum vocativo casu dicitur, ut non plangat Ariel, sed vocet; licet in praesenti loco pro planctu accipiendum sit. Ariel quoque interpretatur leo Dei; et pro civitate quam Aquila interpretatus est, πολίχνην, hoc est, oppidulum, sive viculum, in Hebraeo legunt CARIATH  , quod proprie villam significat, et lingua Syra dicitur Cartha, unde et villa silvarum appellatur