comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quos gula urget frenat inopia hiis nichil est gra-¬
cius ꝙͣ aliena cura et impenso freuo illo absolui
quodqz per se nequeunt per alios adipisci qui hoc
eis prestant clari apud illos dum id faciant et fa-¬
mosi sunt finge desmere simul desment clari esse
Tandem ut ego quoq iam desmam hec summna est
Conuiuarum condicio delicata est et querula lon¬
geq difficilis et de parasitis breuem accipere glãm¬
ris rodent alias rident arridebunt plaudent ma¬
nibus laudabunt uirum optimum liberalem deniq
patrem patrie dicent Nichil ad ultimum grate adu-¬
lationis omiserint de qua satyricus loquens adu-¬
lanti gentem prudentissimam et commodam alias¬
cõmedam asseruit nacionem et reliqua puerisq
notissima Sin aliquando cessaueris siquidem spon-¬
te auarum sordidum miserum diffamabunt Sin
mopia homunculum non malum certe sed stolidũ
et ineptum teq tuamq domum fugient ut sco-¬

Expanded text:
quos gula urget, frenat inopia: his nichil est graquos gula urget, frenat inopia: his nichil est gratius quam aliena cura et impensa freno illo absolvi quodque per se nequeunt per alios adipisci. Qui hoc eis prestant, clari apud illos, dum id faciant, et famosi sunt. Finge desinere, simul desinent clari esse. Tandem, ut ego quoque iam desinam, hec summa est: convivarum conditio delicata est et querula longeque difficilis. De parasitis brevem acciperis, rodent, arridebunt, plaudent manibus, laudabunt virum optimum, liberalem, denique patrie patrem dicent, nichil ad ultimum Graie adulationis omiserint, de qua satyricus loquens adulandi gentem prudentissimam et comedam nationem asseruit, et reliqua pueris quoque notissima. Sin aliquando cessaveris, si quidem sponte, avarum, sordidum, miserum diffamabunt; sin inopia, homunculum non malum certe sed stolidum et ineptum, teque tuamque domum fugient ut sco
Abbreviated transcription (Latin):
Et uidete ne ad turpia nominis spłendore rapiamĩ¬
conmessationes potationes epulationes uisterationes
sollicitudiniõ seruus es Gaud̃. Conuiuiis glo-¬
riam quero Ratio. Mos est uidetur ibi querere
ubi quod queris non est Gaud̾. Spero gloriam cõ¬
uiuiis Ratio. Falsa est gloria uerus error Alexan¬
drum macedonem conuiuiis indulsisse usq ad fu-¬
nestam ebrietatem legimius Lucium uero usq ad
profliuum amentis impense flebilemq imperii
iacturam Quere alios duos quem michi sanum
principem quem sobrium Regem hiis intentum
dabis ¶lam philozophos ac poetas egregios mẽorare
necessarium est multoq minus sanctos uiros et
omnino homines omnes grande aliquid pium aĩo
agitante Quibus omnibus haud dubie tota ea
res infamis et inuisa est Gaud̾. Gloria michi
apud uulgus et multorum gracia conuiuiis parta¬
est Racio. Dilissime mercis ingens precium cocũ
fieri ut gule complaceas aliene Credo autem sunt

Expanded text:
et videte ne ad turpia nominum splendore rapiamiet videte ne ad turpia nominum splendore rapiamicomestiones, potationes, epulationes, viscerationes. sollicitudinis servus es. Conviviis gloriam quero. Mos est vester querere ibi, ubi quod queritis non est. Spero gloriam conviviis. Falsa est gloria, verus error. Alexandrum Macedonem conviviis indulsisse usque ad funestam ebrietatem legimus, Lucium Verum usque ad profluvium amentis impense flebilemque imperii iacturam. Quero alios duos: quem michi sanum principem, quem sobrium regem his intentum dabis? Nam philosophos ac poetas egregios memorare necessarium non est multoque minus sanctos viros et omnino omnes grande aliquid piumve animo agitantes, quibus omnibus haud dubie tota ea res infamis et invisa est. Gloria michi apud vulgus et multorum gratia ex conviviis est. Vilissime mercis ingens pretium, coquum fieri ut gule complaceas aliene. Credo autem, sunt
Abbreviated transcription (Latin):
secundus et quis tercius ingratum stomachũ cibus
premat quis uini fumus cerebro graciores nebulas
effundit Gaud̃. Conuiuiis delector Ratio. Si
sic accipiant ut uerbum sonat et ut senserunt ma-¬
iores uestri nominis huius auctores non modo nõ
ayguam sed laudabo Dulce est enim et laudabile¬
alias optabile et honestum amicis comuuere Sed
commessationem conuuium appellatis turpissimeq
Rei pulcherrimum nomen imponitis Quasi uero
non possit cum amicis aliter uiui ꝙͣ edendo et bi-¬
bendo et non melius cogitando et loquendo Cum
et docto homini et erudito ut ait cicero ip̃e uiuere
sit cogitare Et nichil profecto sit dulcius noto ac
fido colloquio amicorum Noli ergo rem fedam
pulchro uelo tegere translucet enim et ꝙ quiuiũ
Dicitur comimessacio esse et noscitur ludite pociꝰ
apostolum paulum clara uoce uos a malis inter ce¬
tera a commessatiomibus et ebrietatib dehortantẽ

Expanded text:
secundus et quis tertius ingratum stomachum cibus secundus et quis tertius ingratum stomachum cibus premat, quis vini fumus cerebro gratiores nebulas effundat! Conviviis delector. Si sic accipiatur ut verbum sonat et ut senserunt maiores nostri nominis huius auctores, non modo non arguam sed laudabo. Dulce est enim et optabile et honestum amicis convivere; sed comessationem convivium appellatis turpissimeque rei pulcherrimum nomen imponitis, quasi vero non possit cum amicis vivi aliter quam comedendo et bibendo, et non melius cogitando et loquendo, cum et docto homine et erudito, ut ait Cicero ipse, vivere sit cogitare et nil profecto sit dulcius noto ac fido colloquio amicorum. Nolite ergo rem fedam pulchro velo tegere; translucet enim et quod convivium dicitur comessatio esse cognoscitur. Audite potius apostolum Paulum clara voce a malis vos, inter cetera a comessationibus et ebrietatibus, dehortantem
Abbreviated transcription (Latin):
Bene ais cycero et uere nam et ita fieri debet et
a plurimis contra fit Sed ut ad rem redeam Si
querelis ac fastidio conuiuarum uis carere con
uiniis interfuere quod arguant quo grauentur
qui hocipm̃ ayguit ꝙ conuiuio non intersit non
iaui ille conuiua est sed impudentissimus para/¬
situs cuius lingua non plus estimanda est ꝙ gu-
la que non modo non metuenda est sed optanda
quis melior plorante gula tales aliquid apud co/¬
mites describuntur letiq risum excitant Quid
uisi coram auditiq queant facere hec deuiq sũma
est conuiualem censuram non conuiuando euase¬
ris parasiticos morsus et rabies ridendo et con-¬
tempnendo fugaueris non est alia ad quietẽ uita¬
Gaud̃. Conuiuiis uaco Ratio. Pulchrum tibi
studium elegisti Quid huic gustui conueniat stu-¬
dio h quid illi quibus aut compestenda fames fer-¬
culis aut irritanda salsamentis En preclaram
utileniq philoz ophie partem Quis pͥmius quis

Expanded text:
Bene nunc ais, Cicero, et vere; nam et ita fieri debet et Bene nunc ais, Cicero, et vere; nam et ita fieri debet et a plurimis contra fit. Sed ut ad rem redeam, si querelis ac fastidio convivarum vis carere, convivio interfuere quod arguant, quod graventur; qui hoc ipsum arguit, quod convivio non intersit, non iam ille conviva est, sed impudentissimus parasitus, cuius lingua non pluris extimanda quam gula est: que non modo non metuenda est, sed optanda quis melior plorante gula? Tales aliqui apud comicos describuntur letique risum excitant: quid visi coram auditique queant facere? Hec denique summa est: convivalem censuram non convivando evaseris, parasiticos morsus ac rabiem ridendo et contemnendo fugaveris; non est alia ad quietem via. Conviviis vaco. Pulchrum tibi studium elegisti: quid huic gustui conveniat, quid illi, quibus aut compescenda fames ferculis aut irritanda salsamentis. En preclaram utilemque philosophie partem! quis primus, quis
Abbreviated transcription (Latin):
per hauc ebrietatem et hanc crapulam Uera
enim caritas demum essent si ieiini et sicci que
in uestram perniciem effunditis in usus pauperũ
uerteretis tunc caritatem non improprie iurare¬
tis ¶unc ad uestra conuinia fastidiosi diuites
coguntur famelici pauperes excluduntur uobis
scilicet estimantibus gloriosum claris hospitib
habundare nec deest preter uulgus fontem oĩs
erroris auctor insignis Est enim ut michi uidet᷑¬
et ait cycerõ decorumualde patere domos illustriũ¬
hominum hospitibus illustribus plane uir egregie
qui referre uicem ualeant sed egentibus clausam
esse qua in re haud indigne forsitan notatum A
lactancio cyceronem nouimius qui profecto illud
melius alibi sed eodem libro Hoc maxime inquit
officium est ut quisque maxime opis indigeat ita
ei potissimuui opitulor ꝙ contra fit a plerisq A
quo enim pluru alias plurimum sperant eciã
si ille hiis non eget tanien si potissimum inseruiũt

Expanded text:
per hanc ebrietatem et hanc crapulam”. Vera per hanc ebrietatem et hanc crapulam”. Vera enim caritas demum esset, si ieiuni et sicci que in vestram perniciem effunditis in usum pauperum verteretis; tunc caritatem non improprie iuraretis. Nunc ad vestra convivia fastidiosi divites coguntur, famelici pauperes excluduntur, vobis scilicet extimantibus gloriosum claris hospitibus abundare. Nec deest preter vulgus, fontem omnis erroris, auctor insignis: “Est enim, ut michi videbitur” ait Cicero “valde decorum patere domos hominum illustrium hospitibus illustribus”: plane, vir egregie, qui referre vicem valeant, sed egentibus clausas esse. Qua in re haud indigne forsitan notatum a Lactantio Ciceronem novimus, qui profecto illud melius alibi sed eodem libro: “hoc maxime” inquit “officium est, ut quisque maxime opis indigeat, ita ei potissimum opitulari. Quod contra fit a plerisque; a quo enim plurimum sperant, etiam si ille his non eget, tamen ei potissimum inserviunt”.
Abbreviated transcription (Latin):
hic contunax hic clamore offendit hic silencio Ille
illotis uasis aquam tepidam hic uinum molle por-¬
rexit Hiis querelis non tam aule ꝙͣ uici resouant
et platee Nec immerito Nam quid attinet iocun-¬
dius domui sue pransuros precibus fatigare Aut
quorsum et sumptus nnuitilis et superuacuus la¬
bor atq unum in atrium turba conueniens nisi
ut te uicinie alias uicinis ostentes et quasi de con-¬
uiuiis tuis pedester agas uoluptariũ triumphum
Sic tubis symbala concrepant utq appareant
pompe omnia tribui caritati nichil Finge postri-¬
die unum aliquem conuiuarum tantulo egere
quanti sua coustitit parapsis mĩquid id conuiuii
domino impetrabit Nempe non id illi prestitum
sed sibi que queuis ita esse non sit dubium Solẽt
tamen utiq ad mensam ebrii deierant affirmãtq
aliquid percussis simul epulis hiis ferme uerbis
uti Per hanc inquiunt quam similiter facimꝰ
caritatem quibus rite respondeatur ymino uero

Expanded text:
hic contumax, hic clamore offendit, hic silentio, ille hic contumax, hic clamore offendit, hic silentio, ille illotis vasis aquam tepidam, hic vinum molle porrexit. His querelis non tam aule quam vie sonant et platee, nec immerito: nam quid attinet iucundius domi sue pransuros precibus fatigare? Aut quorsum et sumptus inutilis et supervacuus labor atque unum in atrium turba conveniens, nisi ut te vicinie ostentes et quasi de conviviis tuis pedester agas voluptarium triumphum? Sic tubis cymbala concrepant utque appareat pompe omnia tribui, caritati nichil, finge postridie unum aliquem convivarum tantulo egere quanti sua constitit paropsis: nunquam id a convivii domino impetrabit; nempe non id illi prestitum, sed sibi. Que quamvis ita esse non sit dubium, solent tamen, ubi ad mensam ebrii deierant affirmantque aliquid, percussis epulis his ferme verbis uti: “per hanc, inquiunt, quam simul facimus caritatem”. Quibus rite respondeatur: “immo vero
Abbreviated transcription (Latin):
Onuiuiis glorior Ratio. Lautꝯ uictꝰ
uoluptatis conuiuia sunt furoris Quid
eniu inisi pompaticus furor est multos
diuites a negociis honestioribus fortassis abstractos
honorifico tedio unum in locum cogere et multos
uentres ac uacuos melius mansuros ac suo gͣuis
implendos arbitrio exquisitis et nociuis cibis in-¬
farcire ubi et uni morem gesseris plato multis
tedio fueris atq fastidio Raro enim inter ꝯuiuas
Dres michi conuiuie prope dissentire uidentur
poscentes uario multum diuersa palato Quid
dem quid non dem Quid des flacce seu quid fa-¬
cias iisi penitus nichil des Et hanc curã illis
linquas quibus nulla alcior cura est Agant quid
libet qui agere uil aliud sciunt Nai si tres dis¬
cordant quid centum facient aut mille Uix
sine tacitis saltem abeunt lamentis hoc male
sapuit illud male oluit hoc preferendum fuit
Illud gelidum Illud intempestinum hoc mesto ob-¬
latum hoc illt irato uultu Crudum illud hoc lace¬
rum Ille famulus segnis hic preceps hic surdescit

Expanded text:
onviviis glorior. Lautus victus voluptatis, convivia sunt furoris. Quid enim nisi pompaticus furor est, multos divites, a negotiis honestioribus fortassis abstractos, honorifico tedio unum in locum cogere et multos ventres aut vacuos melius mansuros aut suo gratius implendos arbitrio exquisitis et nocivis cibis infarcire, ubi ut uni morem gesseris palato, multis tedio fueris atque fastidio? Raro enim inter convivaTres michi convive prope dissentire videntur, poscentes vario multum diversa palato. Quid dem? quid non dem? Quid des, Flacce? Sed quid facias, nisi ut penitus nichil des et hanc curam illis linquas, quibus nulla cura altior est? Agant quid libet qui agere nil aliud sciunt. Nam si tres discordant, quid centum facient aut mille? Vix sine tacitis saltem abeunt lamentis: hoc male sapuit, illud male oluit, hoc prefervidum fuit, illud gelidum, illud intempestivum, hoc mesto oblatum, hoc irato vultu, crudum illud, hoc lacerum; ille famulus segnis, hic preceps, hic surdaster,
Abbreviated transcription (Latin):
abuit itaq effectum eorum pia petitio ⁊ libent̾ obtiuuerũt
quod deuote rogauerunt. Tunc ergo ergo placuit omnib in
uno spiritu sancto accepto consilio simul cum regio impio
ut nullus pretio dato ad sacerdotale officium admitt̾etur. neq eos ut
lupi qui rapaces munera dando mectando ceusebant dona spiritus scĩ
sed hos pocins qui essent boni testimoni uir ⁊irrep̾hensibilis uite ad
officiũ pontificatus elig̾e̾nt Ri̾m. Ruitilabat qua

Expanded text:
abuit itaque effectum eorum pia petitio, et libenter obtinuerunt quod devote rogaverunt. Tunc ergo placuit omnibus uno in Spiritu sancto accepto consilio simul cum regis imperio, ut nullus pretio dato ad sacerdotale officium admitteretur, neque eos qui ut lupi rapaces munera dando, mercanda censebant dona Spiritus sancti, sed hos potius qui essent boni testimonii viri et irreprehensibilis vitae, ad officium pontificatus eligerent. CAPUT II.
Abbreviated transcription (Latin):
directis diuinitus detineri net us¬
qͣi proisus gradum posse mo-¬
uere. Quem protinus tirtũnal¬
lantes ip̃ui sonitum ad se delatũ
uel quid illic ageret ꝑcunctantur
Tunt pa misen furata m inesuũ
se eisdem ablatis sileuter uoluisse
aufugere. sed nullatenus potius¬
se extra liuntem basilice pedem
proferre. Sit ergo furtum cũ pu¬
core restituens uemaniq facino¬
ris sui toto corde deposcens ex lo¬
co mouen potuit. ⁊ abeiscem ii¬
⁊ auxilium a se poscenti apꝑuit.
uodan uo tempe uir qui

Expanded text:
direptis divinitus detineri, nec usdireptis divinitus detineri, nec usquam prorsus gradum posse movere. Quem protinus circumvallantes, ipsum sonitum ad se delatum, vel quid illic ageret percunctantur; tunc vero miser furata in medium st se eisdem ablatis silenter voluisse aufugere, sed nullatenus potuisse extra limitem basilicae pedem proferre. Sic ergo furtum cum pudore restituens, veniamque facinoris sui toto corde deposcens, et ex loco moveri potuit; et ab eisdem miimis anxio et auxilium a se poscenti apparuit. Quodam vero tempore vir qui
Abbreviated transcription (Latin):
lam ad uesꝑam sole cum
cleriti consuetas explessẽt
preces uesꝑtinas contigit ingruẽ¬
te negligentia ut omnes egrederẽ¬
tur basilica cunctisqz in diu̾sa ot¬
cupatis nullus ad horam excusto¬
dib suꝑ essent introrsum. Cum
subito uir quidam conscientia
saucius cuꝑiditate accerisus cap¬
tato ut fur amico uesame sue set¬
to uelocit᷑ accurrit ad sepulchrũ
⁊impellente nephanda cupidita¬
te sollicite huc illucq cirtunspiti¬
ens cum nullum adesse terueret
non timnt miser expendentiis
aureis que il lit pro ornatu sepl¬
chu in nuniere sependebant que¬
dam claucule presumere. Sz cum
unam ex tatheis aurers in qua
dependete uidebatur id quod raꝑe
uolebat uiolenter ad se trattani.
rupisset tautus mox ad trahẽtis
inpulsum sontus urosilunt ut
custodes longe foris positi som¬
tu ad se prolato magnũ quendã
fragorem iecclia tredẽnt exortu
Tince ⁊ confestim ueloci cursu ad
ecclĩam ꝓperantes inueniunt fu¬
rem in ipso basilice lumne cum

Expanded text:
am ad vesperam sole, cum clerici consuetas explessent preces vespertinas, contigit ingruente negligentia ut omnes egrederentur basilica, cunctisque in diversa occupatis, nullus ad horam ex custodibus superesset introrsum; cum subito vir quidam conscientia saucius, cupiditate accensus, captato ut fur amico vesaniae suae secreto, velociter accurrit ad sepulcrum, et impellente nefanda cupiditate sollicite huc illucque circumspiciens, cum nullum adesse cerneret, non timuit miser ex pendentiis aureis, quae illic pro ornatu sepulcri innumerae dependebant, quaedam clancule praesumere: sed cum unam ex catenis aureis, in qua dependere videbatur id quod rapere volebat, violenter ad se tractam rupisset, tantus mox ad trahentis impulsum sonitus prosilivit, ut custodes longe foris positi, sonitu ad se perlato, magnum quemdam fragorem in ecclesia crederent exortum, unde et confestim veloci cursu ad ecclesiam properantes, inveniunt furem in ipso basilicae limine cum
Abbreviated transcription (Latin):
tem de alio ꝑiurante mortuos
ehomie iubioso sanato
enuiliere a pustula sanata
bi uir btus cuidã nius auxio
⁊ auxilium a se poscenti apꝑuit
Demonacho apustula sanato
De miraclo reliq̾aꝵ turoĩs onso¬

Expanded text:
tem de alio periurante mortuo. 60. De homine rabioso sanato. 61. De muliere a pustula sanata. Ubi vir beatus cuidam nimis anxio et auxilio a se poscenti apparuit. 67. De monacho a pustula sanato. 68. De miraculo reliquiarum Turonis os
Abbreviated transcription (Latin):
eduobz cecis ⁊ puella sanata
emiraculo incetindillo ostenso
epuero contracto sauato
efemĩa nuta ⁊ ceca sanata ta
e alia puella similit muta saua
e clade parisius et uocatione
auree abiltisse
eportento ganfreco p̃ostenso
e puero ebromi filio sanato

Expanded text:
e caecis et puella sanata. 50. De miraculo in cecindillo ostenso. 51. De puero contracto sanato. 52. De femina muta et caeca sanata. 53. De alia puella similiter muta sanata. 54. De clade Parisius et vocatione Aureae abbatissae. 55. De portento Garifredo praeostenso. 56. De puerulo Ebroini filio sanato
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ut et eis proteriam illico et eligii menita demum
cominus declararet. mox ut terram sarculo scabare cepit
manubrium fossorii manibus eius in hesit. Sicq mi
facto tantus timor adoleuit in populo ut nullus denceps qua¬
uis probabilis uite preter elignim huius modi negotium aude¬

Expanded text:
ed ut et ejus proterviam illico et Eligii merita demum Dominus declararet, mox ut terram sarculo scabere coepitmanubrium fossorii manibus eius inhaesit, sicque mifacto tantus timor adolevit in populo, ut nullus deinceps quamvis probabilis vitae praeter Eligium huiusmodi negotium aude
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur eligus ꝓpelemone¬
tas galliariu᷑ urbe que ab
occeano britanico fere du-¬
centorum nulium spatio
se ungitur in uilla catha¬
lacense. que apredicta ur¬
be sex tirriter milib a sep¬
temtrionalem plagani uergit ori¬
undus fuit. Est itaq p̾fata tiuitã
ꝑtib sita armoritaiis in ulteriori
gallia. primaqz aquitania que
ad plagam respicit occitentalem
Cui coutigua est aboriente ꝓuin¬
cia ludimensis galliaq delgieta
Habet etiam ab euro ⁊ meridie pro¬
uinciani narboneusem. a cirtio at
atubitur occeano. Porro ab occa¬
su habet hyspamas. In hat ergo
regione ꝑutib ingenius atq ex
longa prosapia xꝑiams eligius
natus atq alitus est. Cuuis pr̃
encherius. mater uo terrigia uo¬
citata est. Ip̃e autem diuina gr̃a
presciente congruium sibi ac ue-¬
luti speculum mentis sue Eligiꝰ
nomen accepit. Ergo cum ꝓꝑosi¬
tum sit de hiis que gessit ymoq
natus est sicut gesta constant nar¬
ure. tam̃ id quod prius qͣm nas-¬

Expanded text:
gitur Eligius Lemovecas Galliarum urbae, quae ab oceano Brittanico fere ducentorum milium spatio seiungitur, in villa Catalacinse, quae a praedicta urbe sex circiter milibus ad septemtrionalem plagam vergit, oriundus fuit. Est itaque praefata civitas partibus sita Armoricanis in ulteriore Gallia primaque Aquitania, quae ad plagam respicit occidentalem. Cui contigua est ab oriente provintia Lugdonensis Galliaque Belgica; habet etiam ab euro et meridie provintiam Narbonensem; a cirtio autem ambitur oceanum, porro ab occasu habet Hispanias. In hac ergo regione parentibus ingenuis atque ex longa prosapia christianis Eligius natus atque alitus est; cuius pater Eucherius, mater vero Terrigia vocitata est. Ipse autem, divina gratia praesciente, congruum sibi ac veluti speculum mentis suae Eligius nomen accepit. Ergo dum propositum sit de his quae gessit, immoqrare dignatus est, sicut gesta constant, narrare, tamen id quod, priusquam nas
Abbreviated transcription (Latin):
Olet etemii ꝑtiax teruo¬
sitas ppłorum ut aliqua
sibi obiecta cruuina sat¬
mentis cxpiari coutendat. Quide
factum est ut uir quidam facilio̾e
quodam adinisso cum arcius ob
id pungeretur fallaci audacia per¬
uentus ad sepulchrum bt̃i eligii
id se iutando spondet ydoneuin r̃õ¬
dere. Cumqz illuc adductus male
sibi conscuis inramentum exples¬
set. confestim iustissime diuina ul¬
cione ꝑcussus crepuit illico uent̾
eius. Et diffusa mox in trani uis¬
sera eius sic miserabilis ille adt̾¬
rorem multorum indignã uitam
digna morte fumiuit
ri qui agrum basilice nuasit.

Expanded text:
olet etenim pertinax cervicositas populorum, ut aliqua sibi objecta crimina sacramentis expiari contendat: unde factum est ut vir quidam, facinore quodam admisso, cum arctius ob id perurgeretur, fallaci audacia praeventus ad sepulcrum beati Eligii id se jurando spondet idoneum reddere. Cumque illuc adductus male sibi conscius juramentum explesset, confestim justissime divina ultione percussus, crepuit illico venter ejus, et diffusa mox in terram viscera ejus; sic miserabilis ille ad terrorem multorum indignam vitam digna morte finivit.ri qui agrum basilicae invasit.
Abbreviated transcription (Latin):
e miraculis uiii ubi uas uacu¬
um post repletum reꝑitur
Depotentatu uerbi et de demoii¬
acis liberatis
¶bi in basilica quadam cursum

Expanded text:
e miraculo vini, ubi vas vacuum post repletum reperituDe potentatu verbi et de daemoniacis liberatis. 21. Ubi in basilica quadam cursum
Abbreviated transcription (Latin):
Lio rursus interp̃tatiu
cum parisius lota or̃o¬
num circuiret. uemẽs
ante basilisam sancti ꝯfessoris
uocib inclamare. Ad quem ac¬
cedens cum ualde misertus ei
uellet manus inponere humi¬
litatis pristine recordatus ꝑtinꝰ
se abeo subtraxit. alteri pocius
qͣn sibi fauoris gloriam uolẽs
tribuere. Precepit tamen mimis¬
lixe orauit. monuitq claud ũ
irreuocabilit in fide ꝑsistere. us¬
q eum dñs sanari uibet. Net
mora post hot cepit clandus
uotiferari. totoq corꝑe cont̾mis¬
cere. Cumqz omnes procul astã¬
tes adspectaculum concurrent
confestim clandus resolutis ner¬
norum unculis liber a panim̃¬
to surrexit. ⁊ ita incolumis abes¬
clesia processit. Fuerat enim an¬
inis nouem clandiracionis ĩ pe¬
dimento astrictus. Tunt eligius
exintimo corde xꝑo grãs referens
iter ceptum letus iam peregit

Expanded text:
lio rursus in tempore cum Parisiis loca orationum circuiret, veniens ante basilicam sancti Germani covocibus inclamare: ad quem accedens cum valde misertus ei vellet manus imponere, humilitatis pristinae recordatus, protinus se ab eo subtraxit, alteri potius quam sibi favoris gloriam volens tribuere: praecepit tamen minislixe oravit, monuitque claudum irrevocabiliter in fide persistere usquequo eum Dominus sanari juberet: nec mora, post haec coepit claudus vociferari, totoque corpore contremiscere; cumque omnes procul astantes ad spectaculum concurrerent, confestim claudus resolutis nervorum vinculis liber a pavimento surrexit, et ita incolumis ab ecclesia processit: fuerat enim annis novem claudicationis impedimento astrictus. Tunc Eligius ex intimo corde Christo gratias referens, iter coeptum laetus jam peregit
Abbreviated transcription (Latin):
Dia igitur ꝑ alternans temput
uices discurrens oumia pene iam
ad finem ⁊ felicem ens transitum
ꝑduxit stilum. sufficiat interm
huc usq seriem uite eius descrip¬
sisse. Iam enim ot spero ⁊ si sen¬
su rustico prolixum ꝑduximus¬
sermonem. qͣmqͣm meritis eius
digna preconia nullatenus nar¬
rare suffecerimus Nunc ergo ⁊¬
dignum puto ad audiencius edi¬
ficacionem quo ordine exhac uita¬
bi obitum suũ dudum predixit

Expanded text:
ia per alternas temporum vices discurrens oratio paene iam ad finem et felicem eius transitum perduxit stilum, sufficiat interim huc usque seriem vitae eius discripsisse. Iam enim, ut spero, etsi sensu rustico prolixum sermonem, quanquam meritis ejus digna praeconia nullatenus narrare suffecerimus, nunc ergo dignum puto ob audientium aedificationem quo ordine ex hac I. Obitum suum dudum praedixit
Abbreviated transcription (Latin):
tulare docuerunt presidium con¬
fessoris. Cumqz diu ibidem excu-¬
baret muta mater mimiuin an¬
xia ita alloquitur in aurem filie
Ob setra in quiens istuit filia quo¬
usqr a saucto miseratio adueniat.
regrediar. Hiis dictis cum cepisset
mulier ostio proximare uidit sub¬
ito puella portentum quoddam ꝑ
tecindillum ad se defluere. Et mini¬
um exhoc coust̾uata confestĩ dis¬
ruptis lingie uinculis emisit uo¬
cem ⁊ait. Ecre tu mater uadis et
me hit solam reluquis. Quo u̾bo
mater eius audito uelocit̾ ad eam
irdiens cepit flere pre gandio. De¬
inde auidius adhuc compellans
filiant utpote que minium deside¬
raret sermonem abea ꝑcipe ĩ om¬
nib que sciscitata est planum at¬
sponsum. Suꝑ quo omnes qui
aderant mirati sunt obtantaz ui¬
delicet uelocitatem sauitatis istius
Et uidentes puellam loqui mag¬
inficabant potenciam xꝑ̃i ⁊ mita
confessoris eligii. Inter cet̾a uo ne¬
qz illud puto silendum quod tem¬
ꝑe mortalitatis ꝑisius didici gestũ

Expanded text:
tulare docuerunt praesidium confessoris. Cumque diu ibidem excubaret muta, mater nimium anxia ita alloquitur in aurem filiae: Observa, inquiens, istic, filia, quousque a sancto miseratio adveniat; regrediar. His dictis, cum coepisset mulier ostio proximare, videt subito puella portentum quoddam per cecindillum ad se deflueret, et nimium ex hoc consternata, confestim disruptis linguae vinculis emisit vocem, et ait: Ecce tu mater vadis, et me hic solam relinquis. Quo verbo mater ejus audito, velociter ad eam rediens coepit flere prae gaudio; deinde avidius adhuc compellans filiam, ut pote quae nimium desideraret sermonem ab ea percipere, in omnibus quae sciscitata est planum ataccepit. Super quo omnes qui aderant mirati sunt, ob tantam videlicet velocitatem sanitatis istius, et videntes puellam loqui, magnificabant potentiam Christi, et merita confessoris Eligii: Inter caetera vero neque illud puto silendum quod tempore mortalitatis Parisius didici gestum.
Abbreviated transcription (Latin):
Omnio uere sancto til¬
mie apłico sublimato
michiqz modis omnib
ueneralibiter preferendo domino
⁊ patu dacom papa rodobertus pe¬
cior. Decreueram quidem gratifice
iussiomn uestre uenerabilis pat ob¬
temꝑare. insi impicie mee pruden¬
tia uestra in dictandi studio tanto¬
oꝑe obiuasset. Tecum itaqz uolu¬
men quouita sancti continetur e¬
lign a summis ad pma usq soler¬
cii ut inferas tura qui dem ꝑtiurẽs
nichil omiuno quod adice emen¬
dareq deberem usqͣm potui repire
sed magis pocius quod admira¬
rer ycuerant preferrem ⁊ predita¬
rem. Et uere fateor pixisse michͥ
illic uideris sanctitatis cue mitu¬
q btissum antistitis eligii integ̾¬
rimami formani ita ut inchil ꝓr¬
sus defuerit ex cunctis sancti untu¬
tib qd̃ non potentatu u̾borum ꝑ
singula inuestigañs uentilats
celsoq in sublimem facto sustule¬
tis. Unde cquidẽ ammo iam inico
ex eius yb̾cate refoto exemplaria
eciam intergerrum uolumums

Expanded text:
omino vere sancto, culmine apostolico sublimato, mihique modis omnibus venerabiliter praeferendo, domino et Patri Dadoni papae, Rodobertus peccator. Decreveram quidem gratificae jussioni vestrae, venerabilis Pater, obtemperare, nisi imperitiae meae prudentia vestra in dictandi studio tantopere obviasset. Totum itaque volumen, quo Vita sancti continetur Eligii, a summis ad ima usque solerti, ut jusseras, cura quidem percurrens, nihil omnino quod adjicere emendareque deberem usquam potui reperire, sed magis potius quod admirarer, venerarer, praeferrem et praedicarem. Et, ut vere fatear, pinxisse mihi illic videris sanctitatis tuae, imoque beatissimi antistitis Eligii, integerrimam formam, ita ut nihil prorsus defuerit ex cunctis sancti virtutibus, quod non potentatu verborum per singula investigaveris, ventilaveris, celsoque in sublime faro sustuleris. Unde equidem animo jam meo ex ejus ubertate refoto, exemplari etiam integerrimi voluminis
Abbreviated transcription (Latin):
Rofectus igitur eligins de¬
ueuit in uillam quandã
que uocatur ampucins
que sita est suꝑ ripam flumi¬
ns rodaui. et ꝑtinet ad predium
etehenberti illustrssimi uiri. Erat
autem ibi femina quedam infes¬
in loco eligius oroiis gracia basi¬
lisam ingressus cum oracione ex¬
pleta regrederetur. occurrens ei mu-¬
lier cepit nomen eius crebrius at¬
q in solentius inclamare. Tunc
eligius respiciens eam misertus
clitum sꝑitum ut ipsius uirtute
fugatus discedas abhox uasculo
quod possides captiuiun. Et con¬
festim ad eius uerbum collisit
spiritus mnulierem in terram. et
facta est uelud mortua. Siq uii
tuaximam paciens demon ⁊ sang¬
winem ꝑ os mulieris ex interius
uiscerib egereus confusus ab ea
ea exiit. ⁊ aufugit a facie hominiꝰ
dei. Tunc sauctus eligius iussit al¬
leuari mulierem. ⁊ benedicens a¬
quam cum oleo dedit ei inpotu.
Et cum gustasset refocillata est aĩ¬
ma eius. et sana facta est ex illã.
Ubi tognitam in spiritu

Expanded text:
rofectus igitur Eligius devenit in villam quandam, quae vocatur Ampucius, quae sita est super ripam fluminis Rodani et pertinet ad praedium Erchenberti inlustrissimi viri. Erat autem ibi femina quaedam infesin loco Eligius orationis gratia basilicam ingressus, cum, oratione expleta, regrederetur, occurrens ei mulier, coepit nomen eius crebrius atque insolentius inclamitare. Tunc Eligius respiciens eam, misertusiritum paraclytum, ut ipsius virtute fugatus discedas ab hoc vasculo quem obsides captivum'. Et confestim ad eius verbum conlisit spiritus mulierem in terfacta est velut mortua; sicque vim maximam patiens daemon, et sanguinem per os mulieris ex internis visceribus egerens, confusus exivit ab ea, et aufugit a facie hominis Dei. Tunc sanctus Eligius jussit allevari mulierem, et benedicens aquam cum oleo dedit ei in potu, et cum gustasset, refocillata est anima ejus, et sana facta est ex ea horaUT XII. Ut cognitam in spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
cula. id eciam a domino concessun erat. ut sanctoꝵ martirũ
corꝑa que ꝑ tot secula abdita ppłis actenus habebantur eo
quo ĩ loco cetaus humata tegentur prorsus ignorabatur. Ex eo ergo
tempe quo eligius pontifex consecratus ⁊ eccłie pastor est datus ab
eo nõn nulla iuenta populis sunt declarata. Tu autem do Re¬

Expanded text:
cula id etiam a Domino concessum erat, ut sanctorum martyruora, quae per tot saecula abdita populis actenus habebantur, eoquo in loco certius humata tegerentur, prorsus ignorabatur. Ex eo ergo tempore, quo Eligius pontifex consecratus ecclesiae pastor est datus, ab eo nonnulla inventa populis sunt declarata; ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ulte ⁊ alie ibidem iuben¬
te comino eius meritis
oꝑantur untutes inter
quas etiam ⁊ cecindillus exindã¬
te ubertim oleo suꝑfunditur. Ex
quo santti liquore multi illit ꝑ¬
ucti adin̾sis sanantur a cõmo¬
dis. ⁊ benedicitur ibi iugiter no¬
men domuni saluatoris. Het
onmia quidem in compendio
geriunitur. Sed ⁊ alius tuchilo¬
muius eius lectum qd̃ situm ẽ
in monast̾ii si predio loto nuin-¬
cupante meturiado uirtutes siłr
declarantur ⁊ duise saintates ef¬
ficiuntur. Que omĩa cxordine o-¬
nerosum ducimus u̾bis ꝓseqii
Et idcirco ea hiis paucissimis sil¬
labis complexi sumus. qr mag

Expanded text:
ultae et aliae ibidem, iubente Domino, eius meritis operantur virtutes, inter quas etiam et cecindillus, exundante ubertim oleo, superfunditur, ex quo sancto liquore multi illic peruncti a diversis sanantur incommodis et benedicentur ibi iugiter nomen Domini salvatoris. Haec omnia quidem in Conpendio geruntur. Sed et aliud nihilominus eius lectum, quod situm est in monasterii sui praedio, loco nuncupante Victuriaco , virtutes similiter declarantur et diveficiuntur: quae omnia ex ordine onerosum ducimus verbis prosequi, et idcirco ea his paucissimis syllabis complexi sumus, quia ma
Abbreviated transcription (Latin):
n de ouiues quos eadem hora uigilare contigerat quiqz rei
causam ignorabant maginim quoddam datum celitus
signum estimabant. Erat enim transacta media nox. et
sacrum inuentum corpus eligius cum gaudio lacrimabili exoscu¬
latur. ac deprofunda tellure eleuato reliquias sibi undecuniq con¬
cupunt segregauit. Dentes eriam pro languentiuĩ mecela ex maxil¬
la suncta abstulite
atq ex radice den¬
tis gutta sangriꝰ

Expanded text:
nde omnes quos eadem hora vigilare contigerat, quique rei causam ignorabant, magnum quoddam datum coelitussignum aestimabant. Erat enim transacta media nox et nsacrum inventum corpus Eligius cum gaudio lacrimabili exosculatur, ac de profunda tellure elevato, reliquias sibi undecumque concupivit segregavit, dentes etiam pro languentium medella ex maxilla sancta abstulit, atque in radice dentis gutta sangui
Abbreviated transcription (Latin):
gis adire necessitas certa compelle¬
ret. ubi ab eligio honorifice suscep¬
tus est. Contigerat enm ibi ut tũc
adesset ⁊ inter dulcia colloquia ho¬
neste ualde ac iocabiliter increpa¬
tus demum post transactam pe¬
ticionem ad ꝓpria est regressus
Ubi ortum locharii regis olyin pre¬
Dixit et alia q̃ͣm plura. Capitłi
unt ⁊ alia multa que fa

Expanded text:
gis adire necessitas certa compellegis adire necessitas certa compelleret, ubi ab Eligio honorifice susceptus est. Contigerat enim ut ibi tunc adesset, et inter dulcia colloquia honeste valde et jocabiliter increpatus, demum post transactam petitionem ad propria est regressus. CAPUT XXXI. Ortum Lotharii regis olim praedixit, et alia plura. Sunt et alia multa quae fa
Abbreviated transcription (Latin):
monast̾ium suum in ter¬
ritorio lemouentino uisi¬
tassel. atq inde rediens bituritas
deuenisset. uoluit uid̾e quendam
qͣui illiit morabatur iniclusum.
nomine ebrigisilum cuius bona
fania ab omnnb tunt biturite ur¬
bis hominib celebrabatur. Qui
uicelicet inclusus indiscrete insti¬
tucionis sue tigorem seruans nec
faciem quidem suam eligio tunt
prebuit uidendam. sed solum mo
ꝑfenestram ⁊ ip̃o in fecto int̾ clau¬
sam situt cet̾is consueuat elignĩ
reddidit. Cui eliguis post aliqu¬
tulam collotutionem cum uidẽt
eum non quieniss ultimo uale¬
faciens ait. Hit te frater uid̾e non
potui modo uidebo proculdubro
cito in aula regis clipiatu. At ille
tum id minqͣm fore protestaretur
eyaiquit eligius eya probabis
hoc in die illa cum te illut corain
populis ⁊ principib uisurꝰ sum
inpalam. Uerum post breue tꝑs
sequitur effectus eius sermonem
Nan talis quedam extitit causa
ut eundem inclusum cellule sue
claustris patefactis pallacim ie¬

Expanded text:
monasterium suum in territorio Lemovicino visitasset, atque inde rediens Bituricas devenisset, voluit videre quemdam qui illic morabatur inclusum, nomine Ebrigisilum; cujus bona fama ab omnibus tunc Bituricae urbis hominibus celebrabatur: qui, videlicet, inclusus indiscrete suae institutionis rigorem servans, nec faciem quidem suam Eligio tunc praebuit videndam, sed solummodo per fenestram, et ipsam infecto vitro clausam, sicut caeteris consueverat, elogium reddidit: cui Eligius post aliquantulam collocutionem, cum videre eum non quivisset, ultimo valefaciens ait: Hic te, frater, videre non potui modo, videbo procul dubio cito in aula regis, Clipiaco; at ille cum id nunquam fore protestaretur: Eia, inquit, Eligius, eia, probabis hoc in die illa, cum te illuc coram populis et principibus visurus sum in palam. Verum post breve tempus sequitur effectus ejus sermonem; nam talis quaedam exstitit causa, ut eumdem inclusum cellulae suae claustris patefactis palatium re
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Uides eum cum ianuam ĩgre¬
teretur monasterii. deiecto inter-¬
ram ultu depressis lumimibus¬
solo caꝑite humi mclinato. toto
etiam subtili corꝑe cum magna
granitate int fratres icede singu¬
lis qz monachis se pene terre pro¬
steruere atq abomnib deuotis
sime benedicciones haurire. Qui¬
brip̃e copiosam tribuens elemo¬
sinam uilissimam panis tortaz
abcis ingrediens pro benediccõe
sibimet uendicabat. Quam uti¬
qz pro magno munere amplet¬
tens diebz singulis quousq du¬
rare in corrupta potuisset eulogi¬
as ex ea ueluti sacram cõmumo
pedestri labore adloca saucta.
pperaret et de cura egenorum

Expanded text:
ret? Videres eum, cum ianuam ingreret? Videres eum, cum ianuam ingrederetur monasterii, deiecto in terram vultu, depressis lumisolo capite humi inclinato, toto etiam subtili corpore cum magna gravitate inter fratres incedere, singulisque monachis se pene terrae prosternere, atque ab omnibus devoti sime benedictiones haurire, quibus ipse copiosam tribuens eleemosynam, vilissimam panis tortam ab eis egrediens pro benedictione sibimet vindicabat, quam utique pro magno munere amplectens, diebus singulis quousque durare incorrupta potuisset, eulogias ex ea veluti sacram communiopedestri labore ad loca sancta properavit; et de cura egenorum
Abbreviated transcription (Latin):
quent monachi religio¬
si quiqz confluerent nec
sic nmiꝵ eorum saciabatur allo¬
quio. sed aliquando etiam mimis
sancte conu̾sacioinis estuans desi¬
derio. ip̃e quoq ꝓperabat ad ceuo¬
bia maximeq lussedium quod
erat eo temꝑe tunctis eminentiꝰ
atq districcius. Neq enim tam
trebra erant adhuc in galliis
monastĩa ⁊ sic ubiubiessent nõ
sub regulan quidem disciplina s
erant prorsus in malicia fermẽti
ueteris secularia pret lussedm
ergo qd̃ solum ut dictum est dis¬
triccionem regule solerter tenebat
solempmiacense monasterium. ĩ
ꝑtib occidius. Huius religioins
exstitit caput ex quo multi demũ
sumpseririt ⁊ mitium ⁊ exempl
adeo ut munt quoq ꝑpitia diuim¬
tate in numera ꝑominen franci¬
am ⁊ galliam habeantur sub re-¬
gular disciplina alina utriusq
sexus cenobia. Itaqz ut dicere se¬
ꝑam quis ualeat enarrare tin
quanta eligius deuocione qnta¬
q humilitate predcm monaste¬
rium adiens nter fratres incede¬

Expanded text:
um monachi religiosi quique confluerent, nec sic nimirum eorum satiabatur alloquio, sed aliquando etiam nimis sanctae conversationis aestuans desiderio, ipse quoque properabat ad coenobia, maximeque Luxovium, quod erat eo tempore cunctis eminentius atque districtius; neque enim tam crebra erant adhuc in Gallis monasteria, et sicubi essent, non sub regulari quidem disciplina, sed erant prorsus in malitia fermenti veteris saecularia. Praeter Luxovium ergo, quod solum, ut dictum est, districtionem regulae solerter tenebat, Solemniacense monasterium in partibus occiduis hujus religionis exstitit caput, ex quo demum multi sumpserunt et initium et exemplum, adeo ut nunc quoque propitia divinitate innumera per omnem Franciam et Galliam habeantur sub regulari disciplina alma utriusque sexus coenobia. Itaque, ut dicere coeperam, quis valeat enarrare, cum quanta Eligius devotione quantaque humilitate praedictum monasterium adiens inter fratres incede
Abbreviated transcription (Latin):
siter cet̾a autem infinita.
bonorum suoꝵ oꝑa eciam
hoc aput regem õbtinirẽat
ut omnia humana corpora
que uel regis seueritate uel

Expanded text:
ter cetera autem infinita bonorum suorum opera etiam hoc apud regem obtinuerat, ut omnia humana corpora quae vel regis severitate vel
Abbreviated transcription (Latin):
Ost hoc similunodo gͣn¬
dilabore atqz instancia
inuenit in territorio me¬
denacitense uico sacilimo sciũ
maitirem ꝑiatonem. Cui simili¬
ter clauos prolixos in corpe abla¬
tos ppłis in argum̃itum monstra¬
it. Corpus demq sicut mrem
decuit eleganter exposuit. atq.
mansoleum urbane desuꝑ fabri¬
sauit. Suessionis quoq ciuita¬
te sanctos maitires ⁊ germanos
trispinum ⁊ crispimanũ ex qua¬
dam cripta prolatos nurifice cõ¬
posuit eorumq memoriam in¬
signi ornaniento decorauit. Nec¬
non ⁊ beluatus municipio bea¬
tum mrͣem lucianum collegam
quondam sc̃m quĩtinum in uen-¬
tum similit̾ fabricauit atq com¬
posuit. Sed et alias qm multas
memoriis scõrum impendit dili¬
gentias qui nunt non sufficit nar
bore a put barbaros desudauit-

Expanded text:
ost haec simili modo grandi labore atque instantia invenit in territorio Medenantense, vico Sacilinio, sanctum martyrem Piatonem, cui similiter clavos prolixos ex corpore ablatos populis in argumentum monstravit. Corpus denique, sicut martyrem decuit, eleganter composuit; atque mausoleum urbane desuper fabricavit. Suessionis quoque civitate, sanctos martyres et germanos Crispinum et Crispinianum ex quadam crypta prolatos mirifice composuit, eorumque memoriam insigni ornamento decoravit. Necnon et Belvacus municipio, beatum martyrem Lucianum, collegam quondam sancti Quintini inventum similiter fabricavit atque composuit: sed et alias quam multas memoriis sanctorum impendit diligentias, quae nunc non sufficit narrbore apud barbaros desudavit
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoqz tempore quidã¬
exfamiliarib eius einer¬
sindus nomine pessima
la borabat egritudine. Demqz di¬
ra atq intollerabili ꝑtussus ficta
⁊ morte ianuamqz inminente ec
am aflatu spiranimis arcebatur
Erat autem tunt eligiis iter quod¬
dam carꝑe dispositus. Tunt subito
postulat eger motu potius qͣm uer¬
bo ut seseherus priusq̃m spiritum
exaltait dignaretur uisitae. Ad ꝙ̃
cum eligius iutrasset cepit eum du¬
ris ubis increpare. ꝙ scilicet corde ce¬
cato penitentiam miniie ꝑ negli¬
gentiis sius gesserit. Et tinu ille m-¬
ns anxius pene iam exhat uita pẽ¬
seret at prou̾bis lacrimis solummͦ
cum diro gemitu satis faceret mise̾i¬
cordia motus est. Pius enim erat
eligius cura subiectos suos posut¬
q suꝑeum quem manu gestabat
bacterimi. ⁊ precepit ei ut sine morã
in nomine ihu xꝑi sanus exurget.
setumq illico in itinere disposito
ꝑgeret. Confestim ergo ad eius u-¬
uum omni a se dolore celen uelotit᷑¬

Expanded text:
lio quoque tempore quidaex familiaribus ejus, Ermesindus nomine, pessima laborabat aegritudine; denique dira atque intolerabili percussus ficta, et morte jamjamque imminente, et jam a flatu spiraminis arcebatur. Erat autem tunc Eligius iter quoddam carpere dispositus; tum subito postulat aeger, motu potius quam verbo, ut sese herus priusquam spiritum exhalaret, dignaretur visitare: ad quem cum Eligius intrasset, coepit eum duris verbis increpare, quod scilicet corde caecato poenitentiam minime pro negligentiis suis gesserit. Et cum ille nimis anxius pene jam ex hac vita penderet, ac pro verbis lacrymis solummodo cum diro gemitu satisfaceret, misericordia motus est, pius enim erat Eligius circa subjectos suos, posuitque super eum quem manu gestabat bacterium, et praecepit ei ut sine mora in nomine Jesu Christi sanus exsurgeret, secumque illico in itinere disposito pergeret. Confestim ergo ad ejus verbum omni a se dolore celeri velocita
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. huc usq eligius. Sednos
minime diffidere conuenit. quin
u̾ba eius conseqͣntur effc̃m preser¬
tim cum hec iam aliqua exparte
completa ceramus. Cetera uero
que nou duin impleta sunt ⁊ cõ-¬
sideracio p̃cedencium impleri eꝑ
ximo non dubitanius. Nam se¬
cundum eius sententiam et rex
lodoneus nnfra paucum spatiuz
hoc est antiripaus trgnita dies
in pace obiit. Et eius demum re¬
licta regina tum ꝑiuilis pancis
aunus regnum obtiuens post¬
modum iure regio exempta fili

Expanded text:
bitur'. Huc usque Eligius. Sed nos bitur'. Huc usque Eligius. Sed nos minime diffidere convenit, quin verba eius consequantur effectum, praesertim cum haec iam aliqua ex parte completa cernamus. Cetera vero quae nondum impleta sunt ex consideratione praecedentium impleri e proximo non dubitamus. Nam secundum eius sententiam et rex Hlodoveus infra paucum tempus, hoc est anticipans triginta dies, in pace obiit, et eius demum relicta regina cum parvulis paucis annis regnum obtinens, postmodum iure regio exempta, fili
Abbreviated transcription (Latin):
una eaꝵ obscurata atq subtracta
una tĩnmodo remansit in pala
que sola recto traiite solis cursũ
iitans magno demũ fulgore ru¬
tilabat. Qnͣtoq amuplius ad ocet¬
dentem laborabat tanto uberius
claritas eius late ꝓpagabatur. At
ybi adultimũ occidui lotum ꝑue¬
int. tanitam claritatem suaꝵ lam¬
padaꝵ profudit. ut potissimaz sol
claritatem suꝑare uidetur. Hic est
itaqz ordo uisioms. Post mortem
lodouer regis. nam absq dubio ti¬
to defungetur aliqͣnto temꝑe obtĩe¬
bit hoc francoꝵ regnũ relicta eus
regina tum trib ꝑiuilis. Postqͣm
uero ⁊ ip̃a reguo fu̾it exempta t̾b
filiis in regno relictis unus demũ
ex ip̃is cadet. Et post hoc haut lon¬
go spacio ex duob quoq regno u¬
nus priuałir. tercius nõ solus mo-¬
narchiam a deptus dilatabitur.
suꝑ omnes affines suos atz mag¬
inficab̾i ⁊ obtinebit solidicioe sua
tria hec regna. ⁊ sit uisio hec ꝯsuma¬

Expanded text:
una earum obscurata atque subtracta, una earum obscurata atque subtracta, una tantummodo remansit in palam, quae sola recto tramite solis cursum imitans, magno demum fulgore rutilabat, quantoque amplius ad occidentem declinabat, tanto uberius claritas eius late propagabatur. At ubi ad ultimum occidui locum pervenit, tantam claritatem suarum lampadarum profudit, ut potissimam solis claritatem superare videretur. Hic est itaque ordo visionis. Post mortem Hlodovei regis – nam absque dubio cito defungetur – aliquanto tempore obtinebit hoc Francorum regnum relicta eius regina cum tribus parvulis. Postquam vero et ipsa regno fuerit exempta, tribus filiis in regno relictis, unus demum ex ipsis cadet; et post hoc haud longo spatio ex duobus quoque regno unus privabitur, tertius vero solus monarchiam regni indeptus dilatabitur super omnes adfines suos atque magnificabitur et obtinebit sub ditione sua tria haec regna. Et sic visio haec consumma
Abbreviated transcription (Latin):
nutt adhuc filios duos. S cum
tres lam procreati essent ꝑinili et
rexat regina pacifice gratiqz con¬
siscent talen relacionem de eis in
diebz illis eligius predixit. Aspici¬
ebam inquit in uisione nocturua
ceu solem cura t̾ciam diei horain
pperautem slareq p̾lucentem sb̃¬
ito nusqͣu compariuuisse. Cumq
adhuc in forme prodigium soler¬
ter intenderem conspexi illico ⁊ ecce
quasi media ob orta luna tribus
circumquaq uallata stellis eo te¬
ner trauite uisebatur. quo solrec¬
rens cottidie u̾titur. Itaq tum et
hoc portentum actonitus expecta¬
rem moxint᷑ imrantis obtutum
stellis ꝑmanentib luia fortuitu
exempta est. Post het uõcũ emxiꝰ
tres illas ꝯsiderarem stellas adho¬
ram pene midianam accedere at
uicissim sius radiis sese reꝑcutere
caq eximior extrib uidebatur exĩ¬
puisu sublata. duas tm̃ reliquit
in ꝓpatulo. Demq cum simł due
ille conitari uidentur dicto ticius

Expanded text:
nuit adhuc filios duos. Sed cum nuit adhuc filios duos. Sed cum tres iam procreati essent parvuli et rex ac regina pacifice grateque consisterent, talem relationem de eis in diebus illis Eligius praedixit: 'Aspiciebam', inquit, 'in visione nocturna ceu solem circa tertiam diei horam properantem clareque praelucentem subito nusquam conparuisse. Cumque adhuc informe prodigium sollerter intenderem, conspexi ilico, et ecce! quasi media oborta luna, tres circumquaque vallata stellas, eo teneri tramite visebatur, quo sol recurrens cottidie vertitur. Itaque cum et hoc portentum attonitus expectarem, mox inter mirantis obtutum, stellis permanentibus, luna fortuitu exempta est. Post haec vero cum enixius tres illas considerarem stellas ad horam paene meridianam accedere ac vicissim suis radiis sese repercutere, ea quae eximior ex tribus videbatur ex inprovisu sublata, duas tantum liquit in propatulo. Deinde cum simul duae illae comitare viderentur, dicto citius