comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&ueracẽ magistrũ. diuinũ redemptorẽ.¬
me dm̃ cõm̃dantẽ nob̾ p̃ciũ nr̃m sangͥnẽ suum.
Locutꝰ ẽ nob̾ de corpore ⁊ sanguine
suo: cõm̃dans talẽ escã. ⁊ talem potum.
Nisi manducaueritis carnẽ meã ⁊ bibe¬
ritis sanguinẽ meũ. ñ habebitis uitã in
uobis. Et hoc dixit de uita: qͥs alius
qͣm ipsa uita: Erit aut̃ illi homini morᷤ
ñ uita: qͥmͣdacẽ putauerit uitã. Gͣ &
de corpore ⁊ sanguine suo: dedit nobiᷤ
salubrẽ refectionẽ. Manducent gͦ qͥ
manducant: ⁊ bibant qͥ bibunt. Csuriatĩ
&sitiant : uitã manducent. uitã bibant.
Illud manducare: refici ẽ. S sic reficeris. Ex serm̃¬
ut ñ deficiat ande reficeris. Illud bibere. d ĩfante¬
uitam. Habebis uitã: ⁊ integra ẽ uita: dsac̃m̃to

Expanded text:
inum redemptorem, commendantem nobis pretium nostrum: sanguinem suum. Locutus est nobis de corpore et sanguine suo, commendans talem aescam et talem potum: Nisi manducaveritis carnem meam et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis. / Et hoc dixit de vita quis alius quam ipsa vita? Erit autem illi homini mors non vita, qui mendacem putaverit vitam. Ergo et de corpore ac sanguine suo dedit nobis salubrem refectionem. Manducent ergo, qui manducant, et bibant, qui bibunt, esuriant et sitiant, vitam manducent, vitam bibant. Illud manducare, refici est, sed sic reficeris, ut non deficiat, unde reficeris. Illud bibere, quid evitam: Habebis vitam, et integra est vit
Abbreviated transcription (Latin):
ore suo: qn ait. Hac nocꝰte postulauit
sathanas uexare uos sic̃ tͥticum: ⁊ ego ro¬
gaui ꝓte petre ne deficiat fides tua.
Hanc sp̃e dedit¬
docuit: ubi
monuit ut dica¬
mꝰ. ne nos
inferas intẽptationẽ.
Q̾dãmͦ enim. ꝓmisit se daturũ suis
ꝑiclitantib : qd̾ diciuoluit laborantibꝰ¬

Expanded text:
 ait: «Hac nocte postulavit satanas vexare vos sicut triticum; et ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua» . Hanc spem deditdocuit, ubi monuit ut dicamus, «Ne nos inferas in tentationem» : quodammodo enim promisit se daturum suis periclitantibus, quod dici
Abbreviated transcription (Latin):
plerũq tam̃ uult nocere ⁊ ñ potest: qr
potestas ipsa sub potestate ẽ. Nam si tan¬
tũ posset nocere
diabolꝰ qͣntũ
remaneret.
esset interra:
Ipse ꝑ uasa sua impellit. qͣsi parietẽ in¬
clinatũ. S tantũ impellit: quantũ ac¬
cipit potestatẽ: Ut autẽ ñ cadat paries
mere ꝑmissũ aliqͥd face̾ tẽptatorẽ: habes
enĩ miscłissimũ saluatorẽ. Tantũ ã mittit᷑
ille tẽptare qͥntũ tͥ ꝓdest. ut exerceari.
ut ꝓberis: ut qͥ te nesciebas. a te ipso in¬
ueniaris. Nam uͥ ł unde. nͥ de hac di
potestate ⁊ miscdia securi ẽt̃ debemꝰ.
scdm illam apłicam sententiã : fideł ds¬

Expanded text:
plerumque tamen vult nocere, et non potest, quia potestas ista sub potestate est. Nam si tantum posset nocere diabolus quantum remaneret, esset in terra. Ipse per vasa sua impellit, quasi parietem inclinatum; sed tantum impellit quantum accipit potestatem. Ut autem non cadat paries,mere permissum aliquid facere tentatorem; habes enim misericordissimum Salvatorem. Tantum permittitur ille tentare quantum tibi prodest, ut exercearis, ut proberis; ut qui te nesciebas, a te ipso inveniaris. Nam ubi, vel unde, nisi de hac Dei potestate, et misericordia securi esse debemus, secundum illam apostolicam sententiam:
Abbreviated transcription (Latin):
s cũ temptationes ꝑiculose inqͣs inferri
tẽporalibꝰ aut adu̾sis oriantur. nemo fran¬
git᷑ adiisarũ molestia. qͥ ꝓsꝑarũ delecti¬
temptatio ẽ. Nimis autẽ amando senten¬
tiã suam. ł inuidendo melioribꝰ usq ad
p̃cidende cõmunionis ⁊ condendi scisma¬
tis ł heresis sacͥlegiũ ꝑuenire : diabolica

Expanded text:
Sed cum tentationes periculosae, in quas inferri, Sed cum tentationes periculosae, in quas inferri, temporalibus, aut adversis oriantur, nemo frangitur adversarum molestia, qui prosperarum delectatentatio est; nimis autem amando sententiam suam, vel invidendo melioribus usque ad praecidendae communionis, vel condendi schismatis, vel haeresis sacrilegium praevenire, diabolica
Abbreviated transcription (Latin):
temptationes ꝑ sathan. ñ potestate
eiꝰ s ꝑmissu domini: ob homines aut
ꝓ suis peccatis puniendos. aut ꝓ dei
iniscdia ꝓbandos ⁊ exercendos. Et int̃:
plurimũ in qͣlẽ qͥsq temptationẽ in¬
cidat. Non tnĩ intalẽ incidit iudas
qͥ uendidit dñm. in qͣlem incid̾ petrꝰ
cũ t̃̾ritꝰ dñm̃ negauit. St̾ etiã huma¬
nȩ temptationes credo cũ bono qͥsq
animo. scd̃m humanã tam̃ fragilitatẽ
in aliqͦ consilio labit᷑ aut irritatur in
frẽm studio corrigendi. paulo tam̃
ampliꝰ qͣm xp̃iana tnqͥllitas postulat:
de quib apłs dic̃. temptatio uos ñ appre¬
bendat. nͥ humana: cũ idẽ dicat. fideł ds
qͥ uos ñsinat temptari supra qͣm potestis
ferre: s faciet cũ temptatione etiã exitũ
ut possitis colerare. In qͣ sententia satis osten¬
dit. ñ id nob̾ orandum c̾e̾ ut ñ temptemur.
s ne intemptationẽ inducamur. Inducim᷑
em̃ si tales inciderint qͣs ferre ñ possumus.

Expanded text:
tentationes per Satanam, non potestate ejus, sed permissu Domini, ad homines aut pro suis peccatis puniendos, aut pro Dei misericordia probandos et exercendos. Et interest plurimum in qualem quisque tentationem incidat; non enim in talem incidit Judas qui vendidit Dominum, in qualem incidit Petrus cum territus Dominum negavit. Sunt etiam humanae tentationes, credo cum bono quisque animo, secundum humanam tamen fragilitatem, in aliquo consilio labitur, aut irritatur in fratrem studio corrigendi, paulo tamen amplius quam Christiana tranquillitas postulat; de quibus Apostolus dicit: Tentatio vos non apprehendat nisi humana, cum idem dicat: Fidelis Deus, qui vos non sinat teferre, sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis tolerare ; in qua sententia satis ostendit, non id nobis orandum esse ut non tentemur, sed ne in tentationem inducamur. Inducimur enim si tales inciderint, quas ferre non possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possunt. Deniq in eccła locuntur he¬
rentes ueritati ueritatem ꝑ qͣm facta st̃
omĩa: ueritatem u̾bũ carnẽ factum &
habitare in nobis: ueritatẽ xp̃m natum
de d̾o. unũ de uno. unigenitũ & coeternũ
ueritatẽ accepta forma serui. natũ ex uir¬
gine maria: passum. crucifixum: resur¬
gentẽ ascendentem: ubiq ueritatẽ. &
quã ꝑfecti capiant. & qͣm paruulus ca-¬
pere ñ potest. Ueritatem. & in pane &
in lacte. In pane magnoꝵ: in lacte par-¬
uuloꝵ. Ioem quippe panis ut lac fiat. ꝑ
carnc̃ traicitur. Qi autẽ huic ueritati con¬
tradicunt. & insua uanitate decepti de-¬
cipiunt. rane sunt tȩdium afferentes au-¬
ribus: ñ cibũ m̃tibus. Necessaria pur¬
gatio m̃tis nr̃e qͣ illud inesfabile in effa¬
bilit̾ uideri possit. qr ñdũ p̃diti fide nu¬
trimur: & ꝑ quedam tolerabiliora ut ad
illud capiendũ apti & habiles efficiamur
renatis. s ad huc carnalib & animalibris

Expanded text:
non possunt. denique in ecclesia locuntur haenon possunt. denique in ecclesia locuntur haerentes ueritati ueritatem, per quam facta sunt omnia, ueritatem uerbum carnem factum et habitare in nobis; ueritatem Christum natum de deo, unum de uno, unigenitum et coaeternum; ueritatem accepta forma serui natum ex uirgine Maria, passum, crucifixum, resurgentem, ascenquam perfecti capiunt et quam parvulus capere non potest; veritatem, et in pane et in lacte, in pane magnorum, in lacte parvulorum. Idem quippe panis ut lac fiat per carnem trajicitur. Qui autem huic veritati contradicunt, et in sua vanitate decepti decipiunt, ranae sunt taedium inferentes auribus, non cibum mentibus. gatio mentis nostrae, qua illud ineffabile ineffabiliter videri possit; qua nondum praediti, fide nutrimur, et per quaedam tolerabiliora, ut ad illud capiendum apti et habiles efficiamur, renatis, sed adhuc carnalibus et animalibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ide amatores ueritatis. ñ accipientes E xlib
inuanũ nom̃ dñi dĩ sui. loqͥ sapientiam d tͥnit̾¬
qd̾ saꝑe ñ possunt: ñ tam̃ recedere a
ueritate & ꝑgere inuanitatẽ. Qmuis
enĩ imꝑfecti non capiant. si quid paulo
excelsius disputatũ de uerbo di do a¬
pud dm̃ ꝑ qd̾ facta sunt omĩa. possint¬
q caꝑe qd int̾ eos loquit᷑ paulus tanꝗͣ.
crucifixũ: nͣ tam̃ illa ẽ ueritas. & ista uanitas.
Uanitas autẽ c̾e̾t si xp̃m mortẽ nͣ impleuisse
s finxisse diceremus: Si inphantasmate
s simulatũ de uulnerib emanasse: si
falsas eũ cicatͥces tanqͣm post falsa uulnera
demonstrasse. Cũ uͦ ista om̃ia uera dicimus
facta dicimꝰ. certa. ex pressa. impleta cre-¬
dimꝰ & p̃dicamus: qua uis de sublimi illius
& de incõmutabili ueritate nͣ loquamur.
ñ tam̃ imus inuanitatẽ. Qi autẽ illa om̃ia
in xp̃o falsa & simulata dicunt: rane sunt
clamantes inpalude. Strepitum uocis ha-¬
bere possunt: doctͥnam sapientie insinuare

Expanded text:
ide amatores ueritatis, non accipientes in uanum nomen domini dei sui, loqui sapientiam inted sapere non possunt, non tamen recedere a ueritate et pergere in uanitatem. quamuis enim imperfecti non capiant si quid paulo excelsius fuerit disputatum de uerbo dei, deo apud deum, per quod facta sunt omnia, possintque capere quod inter eos locrucifixum, non tamen illa est ueritas et ista est uanitas. uanitas autem esset, si Christum mortem non impleuisse, sed fised simulatum de vulneribus emanasse; si falsas eum cicatrices, tanquam post falsa vulnera, demonstrasse. Cum vero ista omnia vera dicimus, facta dicimdimus et praedicamus, quamuis de sublimi illius et de incommutabili ueritate non loquamur, non tamen imus in uanitatem. qui autem illa omnia in Christo falsa et simulata dicunt, ranae sunt clamantes in palude; strepitum uocis habere possunt, doctrinam sapientiae insinuare
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ccptũ obȩdient̃ audire. to ut qͥ glo¬
riat᷑ indño glorict᷑. similit̃ ut cȩtera
ũi donũ ẽ. Qed donũ qͥñ habet: non
dubito dicere. alia quecũq habet ina¬
qd utiq bene operantes merito possunt
psallere: caueant facere iusticiam suã
corã hominib ut uideant᷑ ab eis. Alio¬
quin mercedẽ ñ habebunt apd̃ patrem
qui ẽ incęlis. S luceant oꝑa eoꝵ coram
hominib ñ eofine ut uideantur ab eis.
s ut uideant bona oꝑa eoꝵ. & głificent¬

Expanded text:
edienter audire, id est, ut qui gloriatur, in Domino glorietur , similiter ut caetera, Dei donum est. Quod donum qui non habet, non dubito dicere, alia quaecumque habet, inaquod utique bene operantes merito possunt;psallere, caveant facere justitiam suam coram hominibus, ut videantur ab eis; alioquin mercedem non habebunt apud Patrem, qui in coelis est : sed luceant opera eorum coram hominibus, non eo fine ut ipsi videantur ab eis, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
Sub hac rerũ imaginc adã qui erat forma
futuri p̃buit nobis magntm indicium
saeramenti: immo ds in illo prebuit. Nã
&e dormiens meruit accipere uxorẽ: & de
dormiente futura erat eccła de latere eiꝰ
de latere scilicet dormientis. quia & de la¬
tere incruce pendentis lancea ꝑcusso sacra¬
menta eccłie ꝓfluxerunt. Sed quare hoc
dicere uolui fr̾s: qr infirmitas xp̃i nos
facit fortes.: Magna ibi imago precessit.
Potuit ds carnem detrahere homini uñ
faceret feminã: & magis uidet᷑ qͥsi con-¬
gruere potuisse. fiebat enĩ sexꝰ infirmior.:
& magis de carne infirmitas fieri debuit.
Ad ẽ osse. Oisa eñ incarne firmiora stͥ. Ert seri
Nor detuaxit carñe unde facit mulierẽ: de t̾bui
snoetonxit os. Et deticcto ossc formata÷ iurgi
mulier. & in locũ ossis caro adimpleta ẽ.
Poterat ꝓ osse. os facere. Poterat ad faci¬
endã mulierem. ñ costam s carnẽ detra¬
here. Qid gͥ signisicauit: Facta ẽ mulier

Expanded text:
Adam qui erat forma futuri , praebuit nobis magnum indicium sacramenti; imo Deus in illo praebuit. Nam et dormiens meruit accipere uxorem, et deristo in cruce dormiente futura erat Ecclesia de latere ejus, de latere scilicet dormientis; quia et de latere in cruce pendentis lancea percusso Sacramenta Ecclesiae profluxerunt. Sed quare hoc dicere volui, fratres? Quia infirmitas Christi nos facit fortes. Magna ibi imago praecessit. Potuit Deus carnem detrahere homini unde faceret feminam, et magis videtur quasi congruere potuisse. Fiebat enim sexus infirmior, et magis de carne infirmitas fieri debuit quam de osse: ossa enim in carne firmiora sunt. Non detraxit carnem unde faceret mulierem; sed detraxit os, et detracto osse formata est mulier, et in locum ossis caro adimpleta est. Poterat pro osse os reddere, poterat ad faciendam mulierem non costam, sed carnem detrahere. Quid igitur significavit? Facta est mulier
Abbreviated transcription (Latin):
neminem ip̃soꝵ baptirauerit nͥ crispũ ⁊ gasũ
&stephane domũ. nichil eosamplius docuit
qͣm xp̃m crucifixum: qͥd si dicat aliquis. nec¬
nec resurrexisse xp̃m eos audisse quando ꝑ
nͥ crũcifixũ docuerat: Siautẽ ñita intelligt̃
s hoc quoq ad xp̃m crucifixum ꝑtinere con¬
cedunt: sciant in xp̃o crucifixo multa hoĩes
discere: & maxime qd̾ uetꝰ homo nr̃ simui
crucifixꝰ ẽ. ut euacuet᷑ corpus peccati: & ittra
ñ seruiamꝰ peccatõ. Unde etiã deseipso dicit.

Expanded text:
neminem ipsorum baptizauerit nisi Crispum et Gaium neminem ipsorum baptizauerit nisi Crispum et Gaium et Stephanae domum, nihil eos amplius docuit quam Christum crucifixum, quid? si dicat aliquis nec resurrexisse Christum eos audisse, quando pnisi crucifixum docuerat? si autem non ita intellegunt, sed hoc quoque ad Christum crucifixum pertinere contendunt, sciant in Christo crucifixo multa homines discere et maxime, quod uetus homo noster simul crucifixus est, ut euacuetur corpus peccati, et ultra n
Abbreviated transcription (Latin):
& quare: quȩ sit uirtꝰ resurrecꝰtionis eius:
qd̾ donũ sꝓmiseric dederitq fidelib. ł etiã
qualia menbra quib sit caput. querat.
instituat. diligat. liberet. atq ado ȩt̾nã
uitã honorẽq ꝑducat. Hec cũ dicuntur.
aliquando breuius atq constrictius. aliq̃n
latius & uberius. xp̃c euuangelrzat᷑: & tam̃
ñ solũ qd̾ ad fidem. uerũ etiã qd̃ ad mores fi¬
delium ꝑtinet ñ p̃termittitur. Hoc intelligi
potest etiã in eo qd̾ cõmemorant dixisse apłm
paulũ. Ni. hil me dixi scire inuobis. nͥ iħm
ita dictũ. tanqͣm nichil aliud eis insinuatũ
ec̃t. nͥ ut pͥmitus crederent. ac deinde bapti¬
zati. quicqͥd aduitã moresq ꝑtinet discerent.
Hoc inquiunt apłosatis suꝑq suffecit: qͥ &. eis
dixit. qd̾ ⁊ simultos pedagogos haberent in
ꝑ euuangłium ipse genuisset. Sigͦ ille qͥ per
euuangłm genuit. quãuis grãs agat. quod

Expanded text:
et quare, quae sit uirtus resurrectionis eiet quare, quae sit uirtus resurrectionis eiomiserit dederitque fidelibus, sed etiam qualia membra, quibus sit caput, quaerat, instituat, diligat, liberet atque ad aeternam uitam honoremque perducat. haec cum dicuntur, aliquando breuius atque constrictius, aliquando ■ latius et uberius Christus euangelizatur; et tamen non solum quod ad fidem, uerum etiam quod ad mores fidelium pertinet, non praetermittitur. Hoc intellegi potest etiam in eo, quod commemorant dixisse apostolum Paulum: nihil me dixi scire in uobis, nisi Iita dictum, tamquam nihil aliud eis insinuatum esset, ut primitus crederent ac deinde baptizati quidquid ad uitam moresque pertinet discerent. hoc, inquiunt, apostolo satis superque suffecit, qui eis dixit, quod et si multos paedagogos haberent in per euangelium ipse genuisset. si ergo ille, qui per euangelium genuit, quamuis gratias agat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
potestis:U eq enĩ udicaui me inquit
dẽ xp̃i deitate ñ poterant. Qlb etiã paulo
post dicit. Nonpotui loqui uobis qͣsi spũa¬
libus: s quasi carnalibus. Hoc gͥ int̾ illos
nesciebat. qd̾ ꝑ illũ scire ñ poterant. Et hoc
solũ se scire dicebat: qd̾ eos ꝑillum scire
oportebat. Deniq sciebat inter ꝑfectos:
qd̾ int̃ paruulos nesciebat. Ibi quippe ait.
Sapientiã loquimur int̾ ꝑfectos. ẜo nã¬
q genere locutionis nescire dr̃ quisq
qd̾ occultat: qͦ dicitur fossa cȩca quȩ oc¬
culta ẽ. Neq eñĩ aliquo genere locunt᷑
scͥpture. qd̾ inconsuetudine humana ñ
mueniat᷑: quia utiq hominib locuntur.
Toc est eni euuangłizare xp̃m. non
tantũ dicere que sunt credenda de
xp̃o. s etiã que obseruanda ei qͥ accedit
ad compagẽ corporis xp̃i: immo uero
cuncta dicere quȩ sunt credenda d̃ xp̃o.
ñ solũ cuius sit filius. unde scđm diumi¬
tatẽ. unde scđm carnẽ genitus: que ꝑpessꝰ.

Expanded text:
Apostolus: Neque enim judicavi me, inquit,de Christi deitate non poterant. Quibus etiam paulo post dicit: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Hoc ergo inter illos nesciebat, quod per illum scire non poterant. Et hoc solum se scire dicebat, quod eos per illum scire oportebat. Denique sciebat inter perfectos, quod inter parvulos nesciebat: ibi quippe ait, Sapientiam loquimur inter perfectos . Eo namque genere locutionis nescire quisque dicitur quod occultat, quo dicitur fossa caeca quae occulta est. Neque enim aliquo genere loquuntur Scripturae, quod in consuetudine humana non inveniatur; quia utique hominibus loquuntur.hoc est enim euangelizare Christum, non tantum dicere, quae sunt credenda de Christo, sed etiam quae obseruanda ei, qui accedit ad conpagem corporis Christi, immo uero cuncta dicere, quae sunt credenda de Christo, non solum cuius sit filius, unde secundum diuinitatem, unde secundum carnem genitus, quae perpessus
Abbreviated transcription (Latin):
dictꝰ ẽ. ꝓbabo ipsa ueritate dicente.
quando int̃rogauit iudeos. Baptismꝰ
iohis unde ẽ: DDe celo an ex hominib :
Ergone tot baptismi dicerent᷑. qͦt ee̾nt
serui qͥ baptizabant accepta potestate
a dño: sibi tenuit dñs baptizandi po¬
testatem: seruis minstertum dedit.
Dic̃ se baptizare seruus. recte dicit
domũ: s tanqͣm minister. ldo si sit
malus. & contingat illi habere minis¬
teriũ. & si eũ homines ñ norunt. & d̾s
eũ nouit. ꝑmittit d̾s baptizari ꝑ eũ.
qr sibi tenuit potestatem: ut si ue bap¬

Expanded text:
ipsa Veritate dicente, quando interrogavit Judaeos, Baptisma Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus ? Ergo ne tot baptismata dicerentur, quot essent servi qui baptizarent accepta potestate a Domino; sibi tenuit Dominus baptizandi potestatem, servis ministerium dedit. Dicit se servus baptizare; recte dicit, domum : sed tanquam minister. Ideo si sit et malus, et contingat illi habere ministerium, et si eum homines non norunt, et Deus cum novit: permittit Deus baptizari per eum, qui sibi tenuit potestatem. 8. Hoc a
Abbreviated transcription (Latin):
crucifigimꝰ mundo: ubi intelligitur omnis
eoherticio malarũ concupiscentiarũ. Ae ꝑ
hoc sicri ñ potest. ut es qͥceuce xp̃i ĩoimant᷑
ꝓfessa adulteria ꝑmittant᷑. Nã & apłs petrꝰ
de sacram̃to ipsius crucis hoc ÷ passionis
xp̃i admonet: ut qͥ ea consecrant᷑ peccare
desistant: ita loquens. Xpoͣ gͥ passo in
carne. & uos eadẽ cogitatione armami¬
ni: quia qͥ mortuus ẽ carne desinit pec¬
care: ut iã ñ hominũ desideriis. s uolun¬
tate dñi cd̃i reliquũ in carne uiuat: &
cȩtera: quib consequent̃ ostendit eum

Expanded text:
omnis cohercitio malarum concupiscentiarum. ac per hoc fieri non potest, ut eis, qui cruce Christi formantur, professa adulteria permittantur. nam et apostolus Petrus de sacramento ipsius crucis, hoc est passionis Christi, admonet, ut qui ea consecrantur peccare desinant, ita loquens: Christo ergo passo in carne et uos eadem cogitatione armamini, quia qui mortuus est carne desinit peccare, ut iam non hominum desideriis, sed uoluntate domini dei reliquum in carne uiuat et cetera, quibus conse
Abbreviated transcription (Latin):
nobis sapientia ado. ⁊ iusficia & sc̃ĩficatio.
Quia temporalit̾ nos ad illũ conũtimur. io:
ex aliquo tempore. ut cũ illo maneamꝰ in
ȩternũ: &. ipsũ ex quoda tempore uerbum
caro factũ ẽ. & habitauit in nobis. ꝓpterea
gͥ cũ ꝓnuntiat᷑ inscͥpturis aut narratur
aliquid de sapientia. siue cdicente ipsa. siuic
cũ de illa q̃r. filius nobis potissimum infi¬
nsen inscipsa ꝓculdubio d̾s ẽ: atꝙ ĩcõmitabilit
uiut. Sic̃ autẽ cũ sit insepsa uita: etiã
nobis fit uita. cũ ciꝰ efficim ut cũq parti¬
cipes ita cũ in se ipsa sit iusticia. etiã nobis
fit iusticia. cũ ei coherendo iustȩ uuimus.
Et tanto magis minusue iusti sumus
quanto ili magis minusue coheremus
Unde scͥptũ : de unigenito filio di cũ sit
utiq patͥs sapientia atq iusticia & semꝑ
inse psasit. qd̾ factus sit nobis ado sapĩa.¬

Expanded text:
nobis sapientia a Deo, et justitia et sanctificatio, quia temporaliter nos ad illum convertimur, idque ex aliquo tempore, ut cum illo maneamus in aeternum, et ipse ex quodam tempore Verbum caro factum est, et habitavit in nobis cum pronuntiatur in Scripturis aut narratur aliquid de sapientia, sive dicente ipsa, sive cum de illa dicitur, Filius nobis potissimum insiin se ipsa, procul dubio deus est atque incommutabiliter uiuit. sicut autem, cum sit in se ipsa uita, etiam nobis fit uita, cum eius efficimur utcumque participes: ita, cum in se ipsa sit iustitia, etiam nobis fit iustitia, cum ei cohaerendo iuste uiuimus et tanto magis minusue iusti sumus, quanto illi magis minusue cohaeremus. unde scriptum est de unigenito filio dei, cum sit utique patris sapientia atque iustitia et semper in se ipsa sit, q
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ autẽ ñ gloriet᷑ caro corã ipso: nͥ de me¬
ritis suis. Quȩ quidẽ potuit habere. sed
ꝑdidit. Et ꝑ qd̾ habere potuit. ꝑ hoc per¬
didit. hoc ÷ ꝑ liberũ arbitͥum: ꝓpt̾ qd̾ ñ
restat liberandis. nͥ gra liberantis. Prgo.
ñ gloriet᷑ om̃is caro coram ipso. Non enim
gloriant᷑ intusti. quia ñ habent unde: nec
iusti. quia ex ipso habent unde: nec ha¬
bent głam suã nͥ ipsũ cuidicunt. gloria
mea as exaltans caput icũ. Ac ꝑ hoc ado
omem hominẽ ꝑtinet. qd̾ scͥptũ ẽ: ut ñ gloriet᷑
om̃is caro corã ipso. ad iustos autẽ illud. Qi
gliatur. in dño głiet᷑. Hoc enĩ apłs aꝑtissime
ostendit. Q apłs cũ dixisset. ut ñ glorietur
om̃is caro coram ipso: ne putarent᷑ scĩ sine
gła remansisse: mox addidit. Ex ipso autem

Expanded text:
Unde autem non glorietur caro coram ipso, nisi de meUnde autem non glorietur caro coram ipso, nisi de meritis suis? quae quidem potuit habere, sed perdidit; et per quod habere potuit, per hoc perdidit, hoc est, per liberum arbitrium: propter quod non restat liberandis nisi gratia liberantis. Ita ergo non gloriatur omnis caro coram ipso. Non enim gloriantur injusti, qui non habent unde; nec justi, quia ex ipso habent unde, nec habent gloriam suam nisi ipsum, cui dicunt, Gloria mea, et exaltans caput meum . Ac per hoc ad omnem hominem pertinet quod scriptum est, Ut non glorietur omniin Domino glorietur. Hoc enim Apostolus apertissime ostendit, qui cum dixisset, Ut non glorietur omnis caro coram ipso; ne putarent sancti sine gloria se remansisse, mox addidit, Ex ipso autem
Abbreviated transcription (Latin):
Elegit gͦ dñs & oratores. S illi suꝑbirent. nͥ
prius eligeret piscatores. Elegit diuites. Sed
dicerent merito diuitiarũ suarũ se electos
esse. nͥ primo elegiset pauperes. ẜ legit im¬
ꝑatores postea. S melius ÷ ut romã cũ ue¬
nerit imperator deposito diademate ploret
ad memoriã piscatoris: qͣm ut piscator plo¬
ret ad memoriã imꝑatoris. Infirma mundi
elegit d̾s: ut confundat fortia: Ignobilia Ex libri¬
mundi elegit qs & ea quȩ ñ sunt. tanqͣm qs tͥnita
idete quẽad medũ nobis abstulit głam.
ut daret głam. Abstulit nr̃am. ut daret
suam: Abstulit inanem: ut daret plenam.
Aostulit nutantẽ: ut daret solidam. Qanto
N on gͦ unte debes gloriari qd̾ ꝓhibet ut¬
ritas. s qd ait apłs hoc precepit ueritas. Ex li¬
Qͥ gloriatur. in domino glorietur.
Ilacut enĩ do qͦmaxime humanã suꝑbiã tiũ
presumptionis extingueret: ut ñ gloriet᷑ tͥn
om̃ĩs caro coram ipso. id: om̃is homo.

Expanded text:
et oratores; sed illi superbirent, si non prius eligeret piscatores: elegit divites; sed dicerent merito divitiarum suarum se electos esse, nisi primo elegisset pauperes: elegit imperatores postea; sed melius est ut Romam cum venerit imperator, deposito diademate, ploret ad memoriam piscatoris, quam ut piscator ploret ad memoriam imperatoris. Infirma enim mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et ignobilia mundi elegidete quemadmodum nobis abstulit gloriam, ut daret gloriam: abstulit nostram, ut daret suam; abstulit inanem, ut daret plenam; abstulit nutantem, ut daret solidam. QuantoNon ergo in te debes gloriari; prohibuit veritas: sed quod ait Apostolus, hoc praecepit veritas, Qui glorilacuit enim Deo, quo maxime humanae superbiam praesumptionis exstingueret, ut non glorietur omnis caro coram ipso, id est, omnis homo.
Abbreviated transcription (Latin):
nulla est: nͥ pristina dñi xp̃i natiuitate
nobilitaret᷑. E legit gͦ infirmos. pauꝑes.
indoctos. ñ qr reliquit firmos. diuites.
sapientes. nobiles.: s si ipsos primos eli¬
geret. merito diuitiarũ suarũ. merito
substantiarũ suarũ. merito natalium sibi Ex serm̃¬
eligi uiderentur. atq insati his rebus de uerbis¬
salutẽ humilitatis ñ reciꝑent: sine ꝗͣ eple bi pet

Expanded text:
nulla est, nisi pristina Domini Christi nativitate nulla est, nisi pristina Domini Christi nativitate nobilitaretur. Elegit ergo infirmos, pauperes, indoctos: non quia reliquit firmos, divites, sapientes, nobiles; sed si ipsos primos eligeret, merito divitiarum suarum, merito substantiarum, merito natalium sibi eligi viderentur, atque inflati de his rebus, salutem humilitatis non reciperent,
Abbreviated transcription (Latin):
erubescendũ putabant. nobisq ĩsultabant:
eã inpudoris arce constituant. Quare aut̃
primo ignobiles. paucos. imꝑitos. impołitõs ele¬
gerit dñs. cũ haberet ante ocłos suos turbam
magnã in comparatione quidẽ illoꝵ paupioꝵ
pauciores.s in genere suo multos. diuites. no¬
biles. doctos sapientes. qͦs postea etiã collegit.
exponit apłs sacramentũ.: Infirma huiꝰ mun¬
ei eiegit ds ut confundat forta: &e stusta huiꝰ
muni elegit ds ut confundat sapientes ..¬
expugnare suꝑbiã. Uenerat humilis us
nullomꝰ hic prius altos querere. qͥtã hu¬
milis uencrat. Primo quia elegit nasci
de illa femina. quȩ desponsata erat fabro.
Nonelegit g̃ amplos natales: ne in hac t̾ra Ex tie¬
nobilitas suꝑbiret. Nonelegit saltẽ nas eũgłii. s̃¬
ci in amplissima cuutate: s natꝰ : in beth lohem
cupat᷑: hodieqͣ in cole loci illius uillam
appellant. Tã parua. tam exigua. ꝓpe

Expanded text:
erubescendum putabant, nobisque insultabant, erubescendum putabant, nobisque insultabant, eam in pudoris arce constituant. Ex Sermone primo ignobiles, paucos imperitos et impolitos elegerit Dominus, cum haberet ante oculos suos turbam magnam, in comparatione quidem illorum pauperiorum pauciores, sed in genere suo multos divites, nobiles, doctos, sapientes, quos postea etiam collegit, exponit Apostolus sacramentum: Infirma hujus mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et stulta hujus mundi elegit Dexpugnare superbiam. Venerat humilis Deus: nullo modo hic prius altos quaereret, qui tam humilis venerat. Primo, quia elegit nasci de illa femina, quae desponsata erat fabro. Non elegit ergo amplos natales, ne in hac terra nobilitas superbiret. Non elegit saltem nasci in amplissima civitate, sed natus est in Bethlehem cupatur. Hodieque illam incolae loci illius villam appellant: tam parva, tam exigua, prope
Abbreviated transcription (Latin):
S post triduũ resurrexit & ascendit incȩlum.
& humanã qͣm susceꝑat carnẽ ad patris dex¬
teram collocauit. Osirabile ẽ fr̃s. ⁊ hoc qͥdem:
qd̾ credere impii nolunt. Osirabile ÷ hominẽ
resurrexisse incarne. & incelũ ascendisse cũ
carne: S multo mirabilius ẽ totũ mundũ rẽ
tã incredibilem credidisse. Qd incredibilius
d̾m talia fecisse: an mundũ credere potuisse:
Udsi & ipse modus consideret᷑ a nobis qͦ credidit
mundus. etiã ipse uere diuinus adu̾titur: & ualde
mirabilis inuenitur. Ineruditos liberalibꝰ discr¬
plinis. & om̃ino quantũ ad scłi doctrinas per¬
tinet impolitos. ñ peritos grãmatica. n armatos
dialectica. piscatores xp̃c cũ retib ficdi ad ma¬
re scli paucissimos misit. Qͥd dico pauicissimos
Duodecim misit. Et tam̃ ꝑ eos sic om̃i pisctũ
genere impleuit ȩccłas. ut plurimi etiã ex
ipsis sapientib scl̃i quib uidebat᷑ ignomini¬
osa erux xp̃i. ea infronte signent᷑: & de qua

Expanded text:
lum, et humanam quam susceperat carnem, ad Patris dexteram collocavit. Mirabile est, fratres, et hoc est quod credere impii nolunt; mirabile est hominem resurrexisse in carne, et in coelum ascendisse cum carne: sed multo est mirabilius, totum mundum rem tam incredibilem credidisse. Quid est incredibilius Deum talia fecisse, an mundum credere potuisse? Quid, si et ipse modus consideretur a nobis, quo credidit mundus? etiam ipse vere divinus advertitur, et valde mirabilis invenitur. Ineruditos liberalibus disciplinis, et omnino quantum ad saeculi doctrinas pertinet impolitos, non peritos grammatica, non armatos dialectica, piscatores Christus cum retibus fidei ad mare saeculi paucissimos misit. Quid dico paucissimos? Duodecim misit; et tamen per eos sic omni genere piscium implevit Ecclesias, ut plurimi etiam ex ipsis sapientibus saeculi, quibus videbatur ignominiosa crux Christi, ea in fronte signentur; et de qua
Abbreviated transcription (Latin):
fortassis td̃o se diceret dectũ. qͥa doctrma
oratorem piscatorẽ: s de piscatore lucratꝰ :
imꝑatorẽ. Magnus cipͥanus orator. s prior
petrꝰ piscator: ꝑ que postea crederet. non
tantũ orator. s etiã imꝑator. Nullus nobilis
pͥmo electꝰ ẽ. nullus doctꝰ. qr infirma mun¬
di elegit. ut confunderet fortia.
piscator fuit. Et mͦ magnã laudẽ habet
orator: si potuerit ab illo intelligi piscator.¬

Expanded text:
fortasse ideo se diceret electum, quia doctrina fortasse ideo se diceret electum, quia doctrina oratorem piscatorem; sed de piscatore lucratus est imperatorem. Magnus Cyprianus orator, sed prior Petrus piscator, per quem postea crederet non tantum orator, sed et imperator. Nullus nobilis primo electus est, nullus doctus; quia infirma mundi elegit Deus, ut confunderet fortia. piscator fuit: et modo magnam laudem habet orator, si potuerit ab illo intelligi piscator.
Abbreviated transcription (Latin):
ed forte diceret aliquis. Et supse humi¬
lit᷑ natꝰ ẽ: in discipłoꝵ nobilitate iacꝰtare
se uoluit. Non elegit reges aut senatores.
aut philosophos. aut oratores: immo
uͦ elegit plebeios. pauꝑes. indocto..
piscatores. Petrꝰ piscator: ciprianꝰ orator.
Nisi fideliter p̃cederet piscator: ñ humilit̃
sequeret᷑ orator. Nonde se quisqͣm desꝑet
abiectus. Teneat xp̃m: & spes eiꝰ falsa ñ
suã om̃ib intelligentib qͥa grã istiꝰ ẽ.
si merita eoꝵ. Et ne quelibet ꝑsona glo¬
riaret᷑ in carne: infirmos elegit. Nam
inde ñ ẽ electꝰ. etiã ipse nathandel
d emĩ tͥ uidet᷑ ut publicanũ intheloneo sedentẽ
eligeret matheum : si eligeret nathanahelẽ
cuiꝰ ꝑhibuit testimonium ipse dicens: ecce
uere israhelita in quo dolus ñ ẽ: Intelli¬
git᷑ gͦ iste nathanahel doctꝰ fuisse legem.
N onquia doctos ñ erat electurꝰ. s supsos
pͥmos elegiset doctrinȩ merito se electos
putarent: ita illoꝵ scientia laudaret᷑. & laus

Expanded text:
ed forsitan dicet aliquis: Etsi ipse humiliter natus est, in discipulorum nobilitate jactare se voluit. Non elegit reges, aut senatores, aut philosophos, aut oratores: imo vero elegit plebeios, pauperes, indoctos, piscatores. Petrus piscator, Cyprianus orator. Nisi fideliter praecederet piscator, non humiliter sequeretur orator. Non de se quisquam desperet abjectus: teneat Christum, et spes ejus falsa non suam omnibus intelligentibus quia gratia illius est, non merita eorum; et ne quaelibet persona gloriaretur in carne, infirmos elegit. Nam inde non est electus etiam ille Nathanael. Quid enim tibi videtur, ut publicanum in telonio sedentem eligeret Matthaeum , et non eligeret Nathanael cui perhibuit testimonium ipse Dominus, dicens: Ecce verus Israelita, in quo dolus non est? Intelligitur ergo Nathanael iste doctus fuisse in Lege. Non quia doctos non erat electurus: sed si ipsos primo elegisset, doctrinae suae merito se electos putarent; ita illorum scientia laudaretur, et laus
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ autẽ illa sapĩa uocabat᷑. erat autem
stulticia contẽpnentib dm̃. sic ista q̃ uocat᷑
stulticia. sapientia ẽ uincentib diabolum.
Nos immortalitate male usi sumꝰ ut more-¬
remur: xp̃c mortalitate bene uss ẽ ut ui¬
ueremus. Corrupto animo femine ingressꝰ
c̃ morbus: integro corpore femine ꝓcessit
salus. Ad eadẽ contraria ꝑtinet. qd etiã
exemplo uirtutũ ciꝰ uitia nr̃a curantur.
a uͦ sumlia quasi ligamenta menbris &
uusinerib nr̃is adhibita illa sunt. qd̃ per
feminã deceptos. ꝑ feminã natꝰ: homo ho¬
mines: mortalis mortales: mortuos morte
Tuscis imprudentiã meã. Qed enĩ tam
simile imprudentiȩ. qͣm cum haberet in
colaphizari spinis coronari: ligno affigi
Imprudentie simile ẽ: stultum uidetur.
S stultũ hoc. siꝑat om̃s sapientes. Stultũ
quidẽ ẽ. Sed ⁊ granũ quando cadit ĩterram
sinemo sciat consuetudinem agricolarum:

Expanded text:
admodum autem illa Sapientia vocabatur, erat autem admodum autem illa Sapientia vocabatur, erat autem stultitia contemnentibus Deum; sic ista quae vocatur stultitia, Sapientia est vincentibus diabolum. Nos immortalitate male usi sumus, ut moreremur; Christus mortalitate bene usus est, ut viveremus. Corrupto animo feminae ingressus est morbus; integro corpore feminae processit salus. Ad eadem contraria pertinet, quod etiam exemplo virtutum ejus vitia nostra curantur. Jamvero similia quasi ligamenta membris et vulneribus nostris adhibita, illa sunt, quod per feminam deceptos per feminam natus, homo homines, mortalis mortales, morte mortuos tu scisti imprudentiam meam. Quid enim tam simile imprudentiae, quam cum haberet in colaphizari, spinis coronari, ligno affigi? Imprudentiae simile est, et stultum videtur.sed stultum hoc superat omnes sapientes. Stultum quidem est: sed et granum quando cadit in terram, si nemo sciat consuetudinem agricolarum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad sanitatẽ: sic ista curatio peccatores sa¬
nandos reficiendosq suscepit. Et que¬
ad modũ medici᷑ asligant uulnera non
incomposite s apte id faciunt. ut uin¬
culi utilitatẽ quedã pulcͥtudo etiã con¬
sequatur: sic medicina sapientiȩ ꝑ ho¬
minis susceptionẽ nr̃is ẽ accõmodata
uulnerib: de quib dã contrariiscurans.
& de qͥbusdã similibus. Sic̃ etiã ille qui
medet᷑ uulneri corporis adhibet quedã
contraria. sic̃ frigidum calido ł humi¬
do siccum. ł qͥd aluto huiusmodi: ad hi¬
bet etiã quedã similia sic̃ linteolũ ł ro¬
tundo uulneri rotundũ. ł longũ oblon¬
go. ligaturãq ipsam ñ eandẽ menbris
om̃ib s similem simitib coaptat: sic
sapientia di hominẽ curans se ipsã exibuit
ad sanandum. Ipsa medicus: ipsa medicina
Quia gͦ ꝑ suꝑbiã homo lapsꝰ ẽ: humilitatẽ
adhibuit ad sanandũ. Serpentis sapientia
decepti sumus: distulticia liberamur. Quẽ¬

Expanded text:
ad sanitatem, sic ista curatio peccatores sanandos reficiendosque suscepit. Et quemadmodum medici cum alligant vulnera, non incomposite, sed apte id faciunt, ut vinculi utilitatem quaedam pulchritudo etiam consequatur: sic medicina Sapientiae per hominis susceptionem nostris est accommodata vulneribus; de quibusdam contrariis curans, et de quibusdam similibus. Sicut etiam ille qui medetur vulneri corporis, adhibet quaedam contraria, sicut frigidum calido, vel humidum sicco, vel si quid aliud hujusmodi; adhibet etiam quaedam similia, sicut linteolum vel rotundo vulneri rotundum, vel oblongum oblongo, ligaturamque ipsam non eamdem membris omnibus, sed similem similibus coaptat: sic sapientia Dei hominem curans, seipsam exhibuit ad sanandum, ipsa medicus, ipsa medicina. Quia ergo per superbiam homo lapsus est, humilitatem adhibuit ad sanandum. Serpentis sapientia decepti sumus, Dei stultitia liberamur. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ in illo ponunt sp̃e suã. Ppterea datum ẽ
qͦodã exemplum. cũ ipsos apłos sibi diuisert̃.
& inscismata iert̃: qͥ dicebant ego sũ pauli.
quẽ apd̃ ipsos contempneret. Nũqͥd paulꝰ
ꝓuobis crucifixꝰ ẽ. aut in nomine pauli
baptizati estis: Uide bonũ montẽ. q̃rentẽ
głam ñ sibi: s a qͦ montes illuminantur.
Nolebat de se p̃sumi: s de illo qͦ & ipse
p̃sumpserat. Qsqͥs gͦ ita se cõmendare
uoluerit popłis. ut si forte contigerit ei
aliquis tumultus frangat post se ppłos.
& diuidat eccl̃am catholicã ꝓptͣ se: ñ c̃
de illis montib qͦs illuminat altissimus.
S qͥs ẽ iste : Contenebratꝰ ase: ñ a dño
tismi sui potestateͣ dare alicui. ł aliqͥbꝰ
precipus seruis suis qͦs ĩa feciset amicos
suos. qualib ait. iã ñdica uos seruos
s amicos: ut quẽ admodũ ꝑuirgã florentẽ
demonstratꝰ ẽ aaron sacerdos: ita in eiꝰ

Expanded text:
qui non in illo ponunt spem suam. Propterea datum est qui non in illo ponunt spem suam. Propterea datum est quoddam exemplum, cum ipsos Apostolos sibi diviserunt, et in schismata ierunt qui dicebant: Ego sum Pauli, quem apud ipsos contemneret: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Vide bonum montem quaerentem gloriam, non sibi, sed a quo montes illuminantur: nolebat de se praesumi, sed de illo de quo et ipse praesumpserat. Quisquis ergo ita se commendare voluerit populis, ut si forte contigerit ei aliquis tumultus, frangat post se populos, et dividat Ecclesiam catholicam propter se, non est de illis montibus quos illuminat Altissimus. Sed quis est iste? Contenebratus a se, non tismi sui potestatem dare alicui uel aliquibus praecipuis seruis suis quos iam fecisset amicos suos, qualibus ait: iam non uos dicam seruos sed amicos, ut, quemadmodum per uirgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos, ita in eius
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ab ipsis montib illuminarent᷑ : fecert̃ sibi
partes de montib. Et ipsi montes concider̃t.¬
& ipsi confracti st̃. Hescio qͥ sibi fecer̃t dona¬
tũ. nescio qͥ sibi fecerunt maximianum:
nescio qͥ sibi fecert illũ ⁊ illum. Qare. Cũ¬
putant salutẽ suã in hominibus e̾ẽ ñ in deo.
Ohomo: uenit ad te lux ꝑmontes. s d̾̃s te
illuminat ñ mons. Illuminans tu inqͥt. Tu.
ñ montes. Illuminans amontib qͥdẽ eternis:
s tu illuminans. Gfr̃s ad hoc dictũ ẽ: ne qͥsꝗͣ¬
ẽ aliqͥo homo: qͣm diu illi heret. ã qͦ factꝰ ẽ ħo.
Nã recedens ab illo: nichil ÷ homo. Et cum
heret illi. tu sic accipe consiliũ ꝑ hominem:
ut illũ consideres qͥ illuminat. hominem.
Et enĩ & tu potes accedere ad islũ: qͥtͥ ꝑ ho¬
minẽ loquitur. Non enĩ fecit illũ accedere
ad se. & te repellit. Et qͥuere sic accessit ad
dm̃. ut in illo habitet ds: displicent illi om̃s

Expanded text:
quod ab ipsis montibus illuminarentur, fecerunt sibi quod ab ipsis montibus illuminarentur, fecerunt sibi partes de montibus; et ipsos montes conciderunt, et ipsi confracti sunt. Nescio qui sibi fecerunt Donatum, nescio qui sibi fecerunt Maximianum, nescio qui sibi fecerunt illum et illum. Quare computant salutem suam in hominibus esse, non in Deo? O homo, venit ad te lux per montes; sed Deus te illuminat, non montes. Illuminans tu, inquit: tu, non montes. Tu illuminans: a montibus quidem aeternis; sed, tu illuminans. est aliquid homo, quamdiu illi haeret a quo factus est homo. Nam recedens ab illo, nihil est homo, et cum haeret illis. Tu sic accipe consilium per hominem, ut illum consideres qui illuminat hominem. Etenim et tu potes accedere ad illum qui tibi per hominem loquitur; non enim fecit illum accedere ad se, et te repellit. Et qui vere sic accessit ad Deum, ut in illo habitet Deus, displicent illi omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ut istã corrigerent falsitatẽ. ab eo ipso au¬
diunt. Nũquid paulus ꝓuobis crucifixꝰ ÷.
aut in nomine pauli baptrzati estis: Gratł
illic etiã qͥ mortuos resurgert ñ credebatt:
& ineo utiq ñ uerã tenebant atq habebant
fidem. Ex eo tam̃ qd̾ uerũ. habebant
qmͣ credebant xp̃m resurrexisse in quo
fuerant baptizati: dat oꝑam apłs etiam
illud curare in qͦ eis sana fides ñ erat di¬
cens. Si mortui ñ resurgunt: neq xp̃c
etiã sanaret᷑. qͦ resurgere mortuos errore
admodum magnus ille miles xp̃i in
se curã paruuloꝵ iactari noluit. Nũ¬
quid paulus ꝓ uobis crucisixꝰ ẽ aut in
nomine pauli baptirati estis: Quid
paruulus iactare curã suam in dñm: & occurrit
nescio quis & dicit. Ego excipio. Responde¬
tu mirabilit̃ amontib eternis. Magnifice
cũ pondere dictum ẽ: ne putet aliquis qd
eũ montes illuminent. Multi enĩ putantes

Expanded text:
ut istam corrigerent falsitatem, ab eo ipso auut istam corrigerent falsitatem, ab eo ipso audiunt: numquid Paulus pro uobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estis? erant illic etiam, qui mortuet in eo utique non veram tenebant atque habebant fidem: ex eo tamen quod verum habebant, quoniam credebant Christum resurrexisse, in quo fuerant baptizati, dat operam Apostolus etiam illud curare, in quo eis fides sana non erat, dicens, Si mortui non resurgunt, neque Christus etiam sanaretur, quod resurgere mortuos errore admodum magnus ille miles Christi in se curam parvulorum jactari noluit: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis Quid eparvulus jactare curam suam in Dominum, et occurrit nescio quis, et dicit: Ego excipio. Tantu admirabiliter a montibus aeternis. Magnifice cum pondere dictum est, Tu; ne putet aliquis quod cum montes illuminent. Multi enim putantes
Abbreviated transcription (Latin):
sũ pauli. ego autẽ apollo. ego autem
ipsi tamen impia scismata faciebant.
H oc ipsoꝵ erat ꝓprium detestabile uitiũ
ueritatẽ: ininiquitate suoꝵ scismatum
detinebant. Hanc app̃hendens beatissimꝰ
paulus. ñ ꝑ illa uitia destructa etiam
istam destruit: s ꝑ hanc confirmatam
illa emendanda coniuncit. Nũqͥo paulꝰ
ꝓuobis inqͥd crucifixꝰ ẽ. aut innomine
pauli baptirati estis: Ut ꝑuerũ dĩ qd̾ te Ex tr̃e
bant. P rorso fieri potest ut aliqͥ uerũ lxxu.¬
habeant baptismũ. & ñ habeant ueram
fidem: sic̃ fieri potest ut uerũ habeant
euũgłium. qd̾ ñ recte intelligendo falsi
aliquid credant de dõ. Nñqͥd ꝓpter ipsam
fidi falsitatem. etiã euũgłium qd̾ uerum
apud eos inuenit᷑. detestandum. aut em̃¬
dandũ putabimus. Nec illos corinthios
arbitror qͦs in scismata dissiluisse redar-¬
guit. uerã fidẽ habuisse: in eo qd̃ dicebats
ego sũ pauli. Hoc enĩ falsũ erat̃. Uerũtam̃
baptismũ habebant: ex cuius ueritate

Expanded text:
sum Pauli, ego autem Apollo, ego autem ipsi tamen impia schishoc ipsorum erat proprium detestabile uitium.ueritatem in iniquitate suorum schismatum detinebant. hanc adprehendens beatissimus Paulus non per illa uitia destructa etiam istam destruit, sed per hanc confirmatam illa emendanda conuincit — numquid Paulus pro uobis, inquit, crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis? —, udes? prorsus fieri potest, ut aliqui uerum habeant baptismum et non habeant ueram fidem, sicut fieri potest, ut uerum habeant euangelium, quod non recte intellegendo falsi aliquid credant de deo: numquid propter ipsam fidei falsitatem etiam euangelium, quod uerum apud eos inuenitur, detestandum aut emendandum putabimus? nec illos Corinthios arbitror, quos in schismata dissiluisse redarguit, ueram fidem habuisse in eo quod dicebant: ego sum Pauli; hoc enim falsum erat. uerum tamen baptismum habebant, ex cuius ueritate
Abbreviated transcription (Latin):
S quia nos cũ ad illã uenimus sapient᷑ facimꝰ
ipsa cũ ad nosuenit ab hominib suꝑbis qͣsi
stulte fecisse putata ẽ. Et qm̃ nos cũ ad illã
uenimus conualescimꝰ: ipsa cũ ad nosuenit
quasi infirma existimata ẽ. S qd̾ stultũ ẽ
d̃i sapientius ÷ qͣm homines: & qd̾ insirmũ
ẽ di. fortius est qͣm homines. Cũ gͦ ipsa fit
patria: iuã se quoq nobis fec̃ ad patriã
Et cũ puro & sano interiori oculo ubiꝙ

Expanded text:
sed quia nos, cum ad illam sed quia nos, cum ad illam ipsa cum ad nos venit, ab hominibus superbis quasi stulte fecisse putata est. Et quoniam nos cum ad illam venimus, convalescimus, ipsa cum ad nos venit, quasi infirma existimata est. Sed quod stultum est Dei, sapientius est hominibus: et quod infirmum est Dei, fortius est, quam hominis. Cum ergo ipsa sit patria, viam se quoque nobis fecit ad patriam. Et cum sano et puro interio
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm distinxit apłs dicens. ipsisautẽ uocatis iu¬
deis & grecis predicare sc xp̃m dĩ uirtutem
& dĩ sapientiam. Sic enĩ ait. Ipsis autẽ uocatis.
ut illos ostenderet ñ uocatos: sciens ẽt̃ quandã¬
uocationẽ eoꝵ certã. qͥ scdm ꝓpositũ uocati sunt.
Qo sante p̃sciuit & p̃destinauit. conformes ima¬
ginis filii sui. Qũa uocationẽ significans ait.
Non ex oꝑib s: ex uocante dictũ ẽ: quia maior
seruiet minori. Nũ quid dixit. ñ exoꝑibus
s ex credente: Prors etiã hoc homini abstu¬
lit: ut totũ daret d̾o. Dix̃ gͦ s ex uocante: non
qͣcũq uocatione. s qͥuocatione fit credens.
Hanc intuebatur etiam cũ diceret. Sine pe¬
n nitentia sunt dona & uocatio dĩ Quia qd̾
qͥubiq presens ẽ locis mouet᷑. s bono studio
bonisq moribus. Qod ñ possemus: nisipsa
sapientia tante etiã nr̃ȩ infirmitati congru¬
ere dignaret᷑. & uiuendi nobis p̃beret exẽplũ.
ñ alit̾ qͣm in homine: qm̃ & nos hominessumꝰ.

Expanded text:
m distinxit Apostolus, dicens, ipsis vocatis Judaeis et Graecis praedicare se Christum Dei virtutem et Dei sapientiam. Sic enim ait, Ipsis autem vocatis ; ut illos ostenderet non vocatos: sciens esse quamdavocati sunt, quos ante praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui . Quam vocationem significans, ait: Non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori . Numquid dixit, Non ex operibus, sed ex credente? Prorsus etiam hoc abstulit homini, ut totum daret Deo. Dixit ergo, sed ex vocante: non quacumque vocatione, sed qua vocatione fit credens. 33. Hanc intuebatur etiam, cum diceret: Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei. Nam qui ubique praesens est locis mouemur, sed bono studio bonisque moribus. Quod non possemus, nisi ipsa sapientia tantae etiam nostrae infirmitati congruere dignaretur et uiuendi nobis praeberet exemplum non aliter quam in homine, quoniam et nos homines sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
patͥ. & spĩu scõ: ad illã redit᷑ absurditatẽ.
ut pat̃ ñ sit sapiens deseipso s de filio:
nec sapientia sapientiam genuerit:
s ea sapientia pat̃ dicat᷑ sapiens eẽ. qͣm
genuit. Ubi enĩ ñ ẽ intelligentia: nec
intelligit ipse sibi s filius intelligit patͥ.
ꝓfecto filius patrem sapientem facit.
Et si hoc÷ d̾o esse qd̾ sapere. & ea illi es
sentia ẽ quȩ sapientia: ñ filius a patre
qd̾ uerũ ẽ. s a filio potius pater habet
essentiam: qd̾ absurdissimum atq falfis¬
simũ est. Est gͦ d̃s pat̾ sapiens. ea que ipse
ẽsua sapientia. Et filius sapientia patris.
de sapientia qd̾ ẽ pater. deqͦ ẽ genitꝰ filius.
Qͦ circa consequent᷑ ẽ & intelligens pat̃:
eaq ipsa est sua intelligentia. sleq enim
eẽt sapiens qͥ ñ ce̾t intelligens. fĩlius aut̃
intelligentia patͥs. de intelligentia ge¬
nnitꝰ qd ẽ pater. Cocat eni os pre
p̃destinati unici fili sui: ñ ea uocatione qua

Expanded text:
o, ad illam reditur absurditatem, ut Pater non sit sapiens de seipso, sed de Filio: nec Sapientia Sapientiam genuerit, sed ea Sapientia Pater dicatur sapiens esse quam genuit. Ubi enim non est intelligentia, nec intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri, profecto Filius Patrem sapientem facit. Et si hoc est Deo esse quod sapere, et ea illi est essentia quae Sapientia, non Filius a Patre, quod verum est, sed a Filio potius Pater habet essentiam, quod absurdissimum atque falsissimum est . Est ergo Deus Pater sapiens, ea qua ipse sua est sapientia, et Filius sapientia Patris de sapientia quod est Pater, de quo genitus est Filius. Quocirca consequenter est et intelligens Pater ea qua ipse sua est intelligentia; neque enim esset sapiens qui non esset intelligens: Filius autem intelligentia Patris de intelligentia genitus quod est Pater. Hoc et de praedestinati unici Filii sui, non ea vocatione qua
Abbreviated transcription (Latin):
filioli : qr remittuntur uobis peccata ꝑ
nom̃ eiꝰ. Idõ filioli: quia remissis peccatis
nascimini. S ꝑ cuius nom̃ remittuntur
peccata: Nũqͥd augustini: G nec ꝑ nom̃
donati. Uidis qͥs augustinus aut qͥs donatꝰ.
Nec ꝑ nom̃ petͥ: nec ꝑ nom̃ pauli. Nam
diuidentib sibi eccłam. & partes facere de
unitate conantibus: parturiens paruulos
mat᷑ caritas in apło exponit uiscera sua.
Conscindit quodam᷑ uerbis ubera sua. ꝑlo¬
rat filios. qͦs uidet efferri. Reuocat ad
unũ nom̃ eos qͥ multa nomina sibi facere
uolebant. Repellit ab amore suo ut xp̃c
ametur: & dic̃. Nũqͥd paulus ꝓ uobis cru¬
cifixꝰ ẽ: aut in nomine pauli baptizati
estis: Qͥd dicit: Nolo mei sitis: ut mecũ¬

Expanded text:
filioli, quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus. Ideo filioli, quia dimissis peccatis nascimini. Sed per cujus nomen remittuntur peccata? Numquid per Augustini? Ergo nec per nomen Donati. Videris quis Augustinus, aut quis Donatus: nec per nomen Pauli, nec per nomen Petri. Nam dividentibus, sibi Ecclesiam, et partes facere de unitate conantibus parturiens parvulos mater charitas in Apostolo, exponit viscera sua, conscindit quodammodo verbis ubera sua, plorat filios quos videt efferri, revocat ad unum nomen eos qui multa nomina sibi facere volebant, repellit ab amore suo ut Christus ametur, et dicit: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis