comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et Symersitas ab uuo cognominata est pp̃ quos in uuitate colligitur oñ
dus̃ in euuãgelio ait Qui mecum non colligit spirgit cum aũt ecc̃a
eã una sit & iobanne septem scribuntur n ut bna eatholica septiforms
coltna spũ sc̃o designatur sieut et de dño nonimus dixisse salonionem
sapiã edificauit sibi domũ exeidit oelumpnas septem Que tamen sep¬
tem ũna eẽ nonambigitur dicente apło / eterã dei uiui que est colila
et fuma mentũ ueritatis / Inchoauit aũt ecciã a loco ũ uenit de eelo

Expanded text:
ndo. Hinc et universitas ab uno cognominata est, propter quod in unitate colligitur. Unde Dominus in Evangelio ait: Qui mecum non colligit, spargit . Cur autem, Ecclesia cum una sit, a Joanne septem scribuntur? nisi ut una Catholica septiformi plena Spiritu designetur: sicut et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem . Quae tamen septem una esse non ambigitur, dicente Apostolo: Ecclesia Dei vivi, quae est columna et firmamentum veritatis . Inchoavit autem Ecclesia a loco
Abbreviated transcription (Latin):
tudine ac tusticia negotus q sclaribus aifficai eniã et oꝑe oomugali effici¬
ccus sbam et coione gloriã condignaq pͥmia uictorie lande conquuere Itaq
si agonio mundialis intelligimus disciplinam ciuꝰ exemplo beatus apłe
nos uoluit enidire dicens. quãta cu stodia quid nos face̾ conueniat qua
puritute oportet custodue nrĩ arprie atii aiẽ castiratem quor noõe ẽ. eusto
diã cotidie sado scis agm carnibus uesci Qrd enĩ illi in corporis puricate
in ꝓpatulo houenis adrictẽ ne intrunsedus quidẽ cralescẽ incanta orgitadõne
puaauius et in quibus hũana cegidõne confundimur ne oeculta quidẽ coneup¬
scenda polluamur Quelicet possit homii p̾tire noticiã sc̃õrum tamẽ augtorum
ipõ usq omĩpetentis dei scienã quã nulla subterfugiumt sedeta nec latere
poreruut et in lut multũ dispar dorũe ac ꝑ hoc diligẽtiores nnos ẽẽ debere. qͥb¬

Expanded text:
itudine ac titudine ac tam, et coronae gloriam, condignaque praemia victoriae laude conquirere. Itaque si agonis mundialis intelligimus disciplinam, cujus exemplo beatus apostolus nos voluit erudire, docet quanta custodia quid nos conveniat facere: qua puritate oporteat custodire nostri corporis atque animae castitatem, quos necesse est quotidie sacrosanctis agni carnibus vesci. Quod enim illi in corporis puritate in propatulo horremus admittere, ne intrinsecus quidem concalescere in cauta cogitatione patiamur: et in quibus humana cogitatione confundimur, ne occulta quidem concupiscentia polluamur. Quae licet possit hominum praeterire notitiam, sanctorum tamen angelorum, ipsiusque omnipotentis Dei scientiam nulla subterfugiunt secreta, nec latere poterunt. Et in hoc multum dispar donum est, ac per hoc diligentiores nos esse debemus, q
Abbreviated transcription (Latin):
gOnũ gn̾a sunc hec. mimensitas iuriũ cue suo celeutas. sagutã¬
di ꝑitia fandi paciencia. Eithaiũ quoq uel tobias ineitandi gestus
demoribus quoq de forma decantandi modulacõne t̾iestrie quap
belli. et naualis p̾łii Ipetiendorumq suppliciorum c̾tamina Deagone auc̃ mũ¬
damo apłs sumpsit etemplum ad agonẽ spĩtulem didens onĩe aut̃ quim ago¬
ne contendit ab onuĩ seab stmet et illiquidẽ utorirptibilẽ aronã accipiat
nos aut̃ incoruptam icetera. dquibus omĩbus dibit inquinanius ut po¬
sit nobit spĩtulis agonie instruccõ comꝑadõne carualis adquin Ille et enĩ
aui in hoc agone iusibili fecdent legunne dec̃taie irtendi omib escis quae
desidn libido Iuggesserit. nõ habent facultatem s illis tm̃mͦ quas eorũdem ẽ¬
cummũ scacunt disciplina Et nõ solum int̾dicas escis et ebretate om̃i qr dra
nis execus iugiq meditacõne iuitus eorumpossit adciesdẽ et ita onĩ solłia¬

Expanded text:
mensitas virium, cursus celeritas, sagittandi peritia, standi patientia, ad citharam quoque tibias incedendi gestus, de moribus quoque, de forma, de cantandi modulatione, terrestris quoque belli, et navalis praelii, perpetiendorumque suppliciorum certamina. De agone autem mundano Apostolus sumpsit exemplum ad agonem spiritalem: dicens: Omnis autem, qui in agone contendit, ab omnibus se abstinet, et illi quidem, ut corruptibilit, inquiramus, ut possit nobis spiritalis agonis instructio comparatione carnalis acquiri. Illi etenim, qui in hoc agone visibili student legitime decertare, utendi omnibus escis, quas desiderii libido suggesserit, non habent facultatem: sed illis tantummodo, quas eorumdem certaminum statuit disciplina. et non solum interdictis escis et ebrietate omnique cranis exercitiis iugique meditatione uirtus eorum possit adcrescere. et ita omni sollic
Abbreviated transcription (Latin):
amonicinisecꝰ et ext̃nsecus hoc est in oraculo et in ip̃o templo
secus qr iex in pacifiens et angllos atq aiãs insdrlun in cet ꝑ
fecte ac plenarie dono dileccõis etnoꝵ a mortalud iuilitate sacru¬
uit/ Compluud̃dactũ qr aq̃ partib q̃ dirca sunt eo conueniũt
Tessella suut e quib domicilia sternũtur a desseris nonãta ad
que a fundamento consurgunt et suꝑ posite fabrice sustiuent pondq
passes aũt nomen petie. et fortissime frio ẜmone, Columpne pre

Expanded text:
ntrinsecus et extrinsecus in oraculo et in ipso templo secus, quia Rex noster pacificus et angelos atque animas justorum in coelis perfecte ac plenarie dono dilectionis aeternorum a mortalium vilitate secrevit. Compluvium dictum, quia aquae partes, quae circa sunt, eo conveniunt. Tessellae sunt, e quibus domicilia sternuntur, a tesseris nominata, id que a fundamento consurgunt et supraposite fabrice sustinent pondus, bases autem nomen est Petre fortissime Syro sermone. Capite
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ et gentes et circideisionem predicandom ecciam̃ introducas
stabant in porticu aute fores templi. et ingressum illius suo deco¬
re ac pulditudine ex uciaq parte mirabilit̃ ornabant. hoscũd
aut̃ tempłi dus̃ est. qi nemo uenit ad patoem n᷑ ꝑ ip̃m et sicut ali¬
bi dicit ego sum hostiũ ꝑ me siquis intioierit saluabiturii  di
ministri ẜ̾monis utuq pp̃o introitudregui oclestis õndũt Capita
et em̃ columpnorũ hoc est sup̾ma pars earum p̾cordia sunt fide¬
liũ doccorum quoꝵ deo deuotis oogitadõnib sicut copite mẽbrar ita
ipõrum oĩa et oꝑa dinguntur et ub̃a duo aut̃ capibella que

Expanded text:
autem, ut et gentes, et circumcisionem praedicando in Ecclesiam introducant. autem, ut et gentes, et circumcisionem praedicando in Ecclesiam introducant. Stabant in porticu ante fores templi, et ingressum illius suo de core ac pulchritudine ex utraque parte mirabiliter ornabant. Ostium autem templi Dominus est: « quia nemo venit ad Patrem, nisi per ipsum . » Et sicut alibi dicit: « Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur . » Quod cum ministri sermonis utrique populo introitum regni coelestis ostendunt. Capita etenim columnarum, hoc est, suprema pars earum praecordia sunt fidelium doctorum, quorum Deo devotis cogitationibus sicut capite membra, ita ipsorum omnia et opera dirigun
Abbreviated transcription (Latin):
collã caput / Epistilia sunt que suꝑ capitella eolunbaꝵ pond̃
et est grecũ idest suꝑ missa rbasses aut̃ imistiee possunt intee¬
ligi libri testamentoꝵ diuinorũ quibus inuititur omis docc̃¬
na scõium pdicatorum  Columpne enĩ sum apłi et doctores
euuagelii hos p̾figurauei ille due columpne quas legitur fecisse
huam in edificacõne templi dni sicut scriptũ estin libio regũ et
paraliponienõ ut estillud compleuit huam ome opus regis in
domodũi hoc est columpnas duas et epistilia et capita et q̃i q̃ dõ¬
reciacula que capita regerent suꝑ epistilia he st̃ colũpne deq̃b¬
deptias dederut mͬ. et barnade societatis ut nos in gentib ili ac
incircũcisione quibus ñs quasi ex ponẽ iudetur mist̾iũ oolump¬
narũ mat̾ialiũ et quid indel figurauerint et quare due suit
facte Aplĩs nõq et doccores sc̃i curicõs spĩtales significat̃ fortes
inuim̃ fide atq oꝑe et contemplacõne ad suꝑna ereptos. dne sũt

Expanded text:
quae super capitella columnarum ponuntur, et est graecum, id est, supermissa. Bases autem mystice possunt intelligi libri Testamentorum divinorum, quibus innititur omnis doctrina sanctorum praedicatorum. Columnae enim sunt Apostoli et doctores Evangelii. Hos praefiguraverunt illae duae columnae, quas legitur fecisse Hiram in aedificatione templi Domini, sicut scriptum est in libro Regum et Paralipomenon, ut est illud: Complevit Hiram omne opus regis in domo Dei, hoc est, columretiacula quae capita regerent super epistylia . Ecce de retdextras dederunt mihi et Barnabae societatis, ut nos in gentibus, illi autem in circumcisione. » Quibus verbis, quasi exponere videtur mysterium columnarum materialium; et quid videlicet figuraverint, et quare duae sint factae. Apostolus namque et doctores cunctis spiritales significant. Fortes nimirum fide atque opere et contemplatione ad superna electos. Duae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
biuchus quibus excerritantur Bibliotheca est locus ubi ueronũ¬
tur libri biblo erĩ grece liber theca repoĩtorium dicitur/ Cellariũ
muntur hoc est pioferũtur Pintuaria alnĩ in malã partẽ dicuntur
ut est illud ꝓuituaria corum plena eructancia ex hoc in illud ꝓmi

Expanded text:
brachiis quibus exercentur. Bibliotheca est locus, ubi reponunbrachiis quibus exercentur. Bibliotheca est locus, ubi reponuntur libri. Biblos enim graece liber, thece repositorium dicitur. Cellarium, muntur, hoc est, proferuntur. Promptuaria aliquando in malam partem accipiuntur, ut est illud: Promptuaria eorum plena, eructan
Abbreviated transcription (Latin):
rum u. libus sciptura mosaide legis domphensa est Quĩꝵ ecam scli
etates utauetens instrumenti soies complexa est Nonũ uõ testa¬
merit̃ non alia nobis aliqua p̾dicat quã que moyses p̾dicunda per
in capitels uarretas ẽ iuotutũ spĩtaliũ in scis de qua dño cantatur
in psaliis Ascicit regnia adextais tius in uestitu deaiato dicũan¬
itauarietate loc est in uestitu fulgide dileccõnis Circũ amuta ua¬
rietate diuõsorum carismatũ uel certe multiplex contextio catena¬
rum et recis expansio multifauas eleccorum ꝑsonas infinuat que
cum uers sco̾rum p̃dicatonim sidelit̾ auscultando ati obediendo
condebatur/ hoe enĩ olim in usu erat auio aigento q
nĩdũ signato et quoꝵ metalt ꝙ̃uis postea facta fuisset
pecuma. nomen tamen eiron ꝑmansit aber metallo unde peciuã
mioũ sumpsit Aimariũ locus est ñ quarlĩqͣ areud insoumeuta
hẽ uenoꝵ teloꝵ armamientaria celi dc̃o aut utraq abarnus idest

Expanded text:
ue libris Scriptura Mosaicae legis comprehensa est. Quinque etiam saeculi aetates tota Veteris Testamenti series complexa est. Novum vero Testamentum non alia nobis aliqua praedicat, quam quae Moyses praedicanda per in capitellis varietas est virtutum spiritalium in sanctis, de qua Domino cantatur in Psalmis: « Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate ; » hoc est in rietate diversorum charismatum. Vel certe multiplex contextio catenarum, et retis expansio, multifarias electorum personas insinuat: quae cum verbis sanctorum praedicatorum fideliter auscultando atque obcondebatur. Hoc enim olim in usu erat, auro argentoque nondum signato. Ex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen aerarii permansit ab eo metallo unde pecunia initium sumpsit. Armarium locus est, ubi quarumcunque artium instrumenta a coeli: dicta autem utraque ab armis, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
gentiles omemĩ intioitum uel exitum prebuerũt uñde lucanus ferrea
delligeri compescat limina iaui. Est aut̃ p̾mus domus ingressus¬
cet̾a intra ianuã hostia uocantur Genlilit̃ hostrum est ꝑ quod ab alia
dirtemur ingressu abostiando dictũ Alni auint hostiũ appellari qr ho¬
stem moratur ibi enĩ adiõsarus nes obieuuꝰ. hiuie et hostia cyberma.
qi hostib sunt opposita. fores et ualue claustra sunt ẜ sores dicuntur
que foras, ualue que intus reuolumicur et duplices complicabiles q
sunt s gnãlic̃ usus uocabula ista corrupit. Claustra abeoꝙ claucaan¬
tur dicta hostiũ significat cogitaͦnem meritis siue aditũ aordis ut in
carius ad contemplacõnem diuinam ut in euuigelio et ingredietur
et egdietur et pascua mueniet. et in psalio dñs eu seodiet introitud
luũ et exitũ tuũ exhoe nuc et usq in sdlm Ianua gͦ uel hostiũ

Expanded text:
gentiles omnem introitum vel exitum sacraverunt. Unde Lucanus: Ferrea gentiles omnem introitum vel exitum sacraverunt. Unde Lucanus: Ferrea belligeri compescat limina Jani. Est autem primus domus ingressuscaetera intra januam ostia vocantur generaliter. Ostium est, per quod ab aliquo arcemur ingressu, ab obstando dictum. Alii aiunt ostium appellari, quia hostem moratur: ibi enim adversariis nos objicimus. Hinc et ostia Tiberina, quia hostibus sunt opposita. Fores et valvae claustra sunt: sed fores dicuntur, quae foras: valvae, quae intus revolvuntur, et duplices complicabilesque sunt, sed generaliter usus vocabula ista corrupit. Claustra ab eo, quod claudantur, dicta. Ostium significat cogitationem mentis, sive aditum cordis, ut incarnis ad contemplationem divinam, ut in Evangelio: Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet . Et in Psalmo: Dominus custodiat introitum tuum et exitum tuum ex hoc nunc et usque in saeculum . Item ostium
Abbreviated transcription (Latin):
tem smones meos. poc̾ quaꝵ ꝑ uestibulum fides inteleigi ip̃a quippe est
ante gradus et portam qr prius ad fidem uenimꝰ et postmnodum ꝑ spĩ¬
talud donorum guidus celestis iite aditum intranus non enĩ iurtuͤ
prrus crediderit ip̃e postiurtucum guidib ad porte adicum ascendit
ut in psalterro a gradib eburneis ex quib te delectauerunt hĩs gͦ
urcutum gradibus recte credens. ad porte adicum ascendit porticus ꝙ
bransit sit magis quã ubi standum sit quasi porta. Et porticus eo ꝙ sit
aꝑtus . Portieus alñ signifieit aditum domius uñde scuiptum est in
lib̃io regum porticus erac aute templum .xx. cubitorum iuxͣmensurã
ciꝑe solebat quid apeiuis ꝙͣ illam eius partem que diuc̃e indarnacõis
bempora p̃cessit tipice denũciat in qua sunc patriarche et ꝓpħe qui
ne duõ testimoniũ siue iuuendo sine p̾dicando suie nascendo siue e¬
ciam moriendo prebuerũt Ianua a Iano quodam appellatur eu

Expanded text:
tem sermones meos? Potest quoque per vestibulum fides intelligi. Ipsa quippe est ante gradus et portam: quia prius ad fidem venimus, et postmodum per spiritualium donorum gradus coelestis vitae aditum intramus. Non enim virtutibus prius crediderit, ipse post virtutum gradibus ad portae aditum ascendit. : A gradibus eburneis, ex quibus te delectaverunt. His quoque virtutum gradibus recte credens ad portae aditum ascendit. Porticus quod transitus sit magis, quam ubi standum sit, quasi porta: et porticus, eo quod sit aperta. Porticus aliquando significat aditum domus. Unde scriptum est in libro Regum: Porticus erat ante templum viginti cubitorum juxta mensuram cipere solebat, quid apertius quam illam ejus partem, quae Dominicae incarnationis tempora praecessit, typice denuntiat? In qua sunt patriarchae et prophetae, qui o testimonium, sive vivendo, sive praedicando, sive nascendo, sive etiam moriendo praebuerunt. Janua a Jano quodam appellatur, cui
Abbreviated transcription (Latin):
die diũto prouenerit m alio die dnĩco pascha protrahũt Dieti Rnu
qr sepe duo ita cõm̃tti incedũt ut iniucem sem paschali solempntͭ ͤ
sequantur nam embolismus anuus semꝑ solus est / Omalisinꝰ
annus est qui xiii ͨᵃ menses lunares idẽ ccc.lxxx. nii dies hẽre mõstrã
ip̃e est ãnus moysi duunitus ieuelatus in quo ibentur hi
qui longius habitabant in sedomense pascha celebrare/ Embolisinꝰ
autem nomen grecum est̃ quod nutprecatuo latime suꝑ augriẽtum es

Expanded text:
die Dominico provenerit, in alium Dominicum pascha protrahunt. Graeci primi quia saepe duo ita coniuncti incedunt ut invicem se in paschali sollemnitate sequantur. Nam embolismus annus semper solus est. Embolismus annus est qui tredecim menses lunares, id est CCCLXXXIV dies habere monstratur. Ipse est annus sancto Moysi divinitus revelatus, in quo iubentur hi, qui longius habitabant, in secundo mense pascha celebrare. Embolismus autem nomen Graecum est, quod interpretatur Latine superaugmentum; eo
Abbreviated transcription (Latin):
uit aquĩta decima usq in xxina p̾mã hoc significat qr in teto tpĩe
scũ qui septenario dierum utimero agitur nũc tẽium tempus hoc sa
eramentũ apuit Pomum ẽĩ tempus est ante legem dedm̃ sub lege
Tertur̃ sub gracia libi iam mamifestatum est sacciamentũ prũs
paschat dies queritur ppt̃ ip̃m nũm septenariũ quo umu̾sitatis se¬
ginficacio sepe figuratur. qui eciã ip̃i ectle tubuitur it̃ instur uniu

Expanded text:
rit a quarta decima in vicesimam primam, hoc significat quia in toto tempore rit a quarta decima in vicesimam primam, hoc significat quia in toto tempore saeculi, quod septenario dierumcramentum aperuit. Primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia; ubi iam manifestatum est sacramentum prius paschalis dies quaeritur, propter ipsum numerum septenarium, quo universitatis significatio saepe figuratur; qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
lima usq in xxͦ pͥmã excenderunt ut dies dñicꝰ nõ omittẽtur
cha appellata est eo ꝙ tũc ppłs dei ex etpipto transierit bñde et in
mundo ad patiem Cuiꝰ nox ideo ꝑugil ducitur ꝓpt̾ aduentum regis ac
dei mĩ ut tempus resiurectõnis eius non inos dormientes sed iugilãtes
mueniat Cuiꝰ noctis duplex racio est sine qd in eadem uitã tulẽ recep ͭ
cum passus est siue ꝙ postra hora qua resurrexit ad iudicandũ uentur
est Eo aut̃ modo agimꝰ pascha ut nõ solum mortem et resuriectõ¬
nem xp̃i in memoria reuocemꝰ sed etiã cet̾a que cuca eũ adstant ad
sacramentoꝵ signi ficatõnem inspiciamus propt̾ imeiuĩ eiñ noue
uite et ppt̃ nouũ homiem̃ quẽ iubemur induere et exuere ueterem
expurgantes uetus feruentum ut simꝰ noua consꝑsio qm̃ pascha
nouorum in aniu mensibus celebratõni paschali mistice at tributꝰ
est Quod nõ t̾aie ebdomade die pascha celebratur idest qui dies occur¬

Expanded text:
imam primam extenderunt, ut dies Dominicus non omitteretur.cha appellata est: eo quod tunc populus Dei ex Aegypto transierit. Unde et in mundo ad patrem. Cujus nox ideo pervigil ducitur, propter adventum regis ac Dei nostri: ut tempus resurrectionis ejus non nos dormientes, sed vigilantes inveniat. Cujus noctis duplex ratio est: sive quod in eadem tunc vitam recepit, cum passus est: sive quod postea hora, qua resurrexit, ad judicandum venturus est. Eo autem modo agimus pascha, ut non solum mortem et resurrectionem Christi in memoriam revocemus, sed etiam caetera, quae circa eum attestantur ad sacramentorum signivitae et propter novum hominem, quem iubemur induere et exuere veterem, expurgantes vetus fermentum, ut simus nova consparsio, quoniam pascha i mensibus celebrationi paschali mystice attributus est. 15. Quod vero tertiae hebdomadae die Pascha celebratur, id est qui dies occur
Abbreviated transcription (Latin):
uel lua debat paschat solempnitas celebuor Iũma buludarn
nocauit / Eiclum aut̃ ilceaitum eoꝙ in orbe digestuesit et quasi
in aireulo dispoitum ordinem complet amnoꝵ sine uarietate et sin
ulla arte / bñde faccũ est ut eiuderq̃ macc̃e carmina simplce s
beat tractũ annoꝵ post ciua explectionẽ ad pͥmũ epordiũ recurdẽdũ
die occure̾t quẽ ritum sc̃i pr̃es inuicena synodo ꝓhibuert
stituẽtes nõ solum lunã paschalem et mensem inqruẽ sed eciã

Expanded text:
vel luna debeat paschalis solemnitas celebrari, summa brevitate notavit. Cyclum autem vocatum eo quod in orbe digestus sit, et quasi in circulo dispositum ordinem complet annorum sine varietate et sine ulla arte. Unde factum est, ut cuique materiae carmina, simplici beat tractuum annorum. Post cujus expletionem ad primum exordium revertendum. die occurreret: quem ritum sancti patres in Nicaena synodo prohibuerunt, constituentes non solum lunam paschal
Abbreviated transcription (Latin):
sibi cũctarum gencuẽ subutit hñ sunt eciam ques sub mi ͦ ꝵ aĩaliũ spẽ
uisio ꝓpħalis scubit idẽ hoĩs lebiis uituli et aquile. Nãq pͥmus ut
homo ordinem huãne natiuitatis designat sc̃is adistar rugientis leo
more aquile adsertans celum et t̾ram auidus tansuolat atq natiui¬
t sunt q homo xpt̃ in tenis tpãlit gessit᷑ Quartũ aiãl contempla᷑.i s
celestia inspieit et paulatim operũ plima diunitatis sacramẽta digessit
et lue pͥmus et ultimꝰ ea p̾dicauerũt que exore xp̃i aidierũt u e

Expanded text:
sibi cunctarum gentium subigit. Hi sunt etiam, quos sub quatuor animalium specie sibi cunctarum gentium subigit. Hi sunt etiam, quos sub quatuor animalium specie visio Prophetalis scribit, id est, hominis, leonis, vituli et aquilae. Namque primus, ut homo, ordinem humanae nativitatis designat. Secundus ad instar rugientis leonmore aquilae assectans coelum et terram avidus transvolat, atque nativiti sunt, quae homo Christus in terris temporaliter gessit. Quartum animal contemplationis acie coelestia inspicit, et paulatim operum plurima divinitatis Sacramenta digessit. Ex his primus et ultimus ea praedicaverunt, quae ex ore Christi audier
Abbreviated transcription (Latin):
et iesu et iosedech filio sac̾dotis siuoneenna nuros iħoł̃m teurplũ et
altare renonatũ ius quoq sac̃dotũ restitutum et sc̃e religionis cultũ
multisq oꝑibus gentiũ pncipũq ꝑsarũ munib adornatũ/ Macha¬
berrum libri licet nõ habeantur incanone hebreorum tamen ab eccĩa inc
diuinoꝵ uolummũ hisdorias admimerantur Porenotant aũt prelia
inter hebreorum duces gentes q ꝑsarum pugnãq sabbatorum et nobi¬
les machaber truemphos fedus quoq annciciarum cũ pplo romarioꝵ acta¬
q legacõnũ ¶tem prefacõnes noui testamenti enuãgelioꝵ p̾dica ͦ
ꝙpͣlus quadufaua sit una est tamen qr et uno erdemꝙ oie trimitatis ꝓ¬
cessit hec sunt em̃ quatuor flumina de uno paradisi fonte manancia
que quadrupliciter uno ore decurrũt ac ꝑtotum mũdum delestis p̃dies
cionis miniftrantes fluenta gracie ac fidei u̾boru infundũt. hec est

Expanded text:
et Jesu et Josedet Jesu et Josedtutum; et sanctae religionis cultum, multisque operibus gentium principumque Persarum muneribus adornatum. Machabaeorum libri licet non habeantur in canone Hebraeorum: tamen ab Ecclesia inter divinorum voluminum historias annumerantur. Praenotant autem praelia inter Hebraeorum duces, gentesque Persarum, pugnamque sabbatorum, et nobiles Machabaeorum triumphos, foedus quoque amicitiarum cum populo Romanorum atque legationum. Item praefas quadrifaria sit, una est tamen, 214 quia ex uno eodemque ore Divinitatis processit. Haec sunt enim quatuor flumina, de uno paradisi fonte manantia, quae quadruplministrantes fluenta gratiae ac fidei verbis infundunt. Haec est
Abbreviated transcription (Latin):
tuuitatie ppłi. Malachias qmi unt̾pretatur angelus dñi in p̃ncipis
uolis sur demõseuit odui iudeoꝵ in esau et dileccõnem iumoris ppli
in iacos in sequẽtib aũt uet̾es iudee uictimas iepbat/ et sacrifiaũ tñs¬
fan ad gentes In fine uõ aduẽtio diñ adnuĩciat eẽ Diem quoq iudi¬
mictendum Qnt̾ hec nõnuilla moralia et disciplinis congiuencia. ex¬
plicat in quib compit ppłm siue sac̾dotes despicientes nomẽ dei
atq eius sacramẽta pollutis oblacõnib et sacrificus molantes Po
monet eciam epõs doctos et sine macula eẽ debere ⁊ cetera sine ꝑsona
rimaccepcõne ppłos ueritatẽ instiuere discordes quoq arguit deci¬
mas et p̾mitras reddendas ppłis eccĩe p̾cipit obiurgat et eos qui cõ¬
ꝑfruũtur Proꝑhecauit autem nouissimus in babilone qñ aggeꝰ
e zacharias Esdius seribit ppłm dei expleto captiuicatis tpr̃e mi¬
pante cao uege perflium in ihelm̃ fuisse ueu̾sum ae sus dorobalie

Expanded text:
itatis populi. Malachias, qui interpretatur, Angelus Domini, in principio voluminis sui demonstrat odium Judaeorum in Esau et dilectionem junioris populi in Jacob. In sequentibus autem veteres Judaeae victimas reprobat, et sacrificium transferri ad Gentes, in fine vero adventum Domini annuntiat. Diem quoque judimittendum. Inter haec nonnulla moralia et disciplinis congruentia explicat, in quibus corripit populum sive sacerdotes despicientes nomen Dei, atque ejus Sacramenta pollutis oblationibus et sacrificiis violantes, qui monet etiam episcopos doctos et sine macula esse debere, etc., personarum sine acceptione populos veritatem instruere: discordes quoque arguit, decimas et primitias reddendas populis Ecclesiae praecipit: objurgat et eos qui conperfruuntur. Prophetavit autem novissimus in Babylone, quando Aggaeus et Zacharias. Esdras scribit populum Dei, expleto captivitatis tempore, imperante Cyro rege Persarum, in Jerusalem fuisse reversum, ac sub Zorobabel
Abbreviated transcription (French):
tum mẽtritis babilome et impcias agni et abuetũ iuditi et int̾i¬
tum antixpĩ et et̾uã piucõnem dr̃aloli et ultimã memorat
resuneccõem mortiorum/ celiq nouitatẽ et t̾re desc̾ooõem ihrłm

Expanded text:
tum meretricis Babyloniae, et nuptias agni, et adventum judicii, et interitum meretricis Babyloniae, et nuptias agni, et adventum judicii, et interitum Antichristi, et aeternam punitionem diaboli, et ultimam memorat resurrectionem mortuorum, coelique novitatem et terrae, descriptionem
Abbreviated transcription (Latin):
uir angl̃ tubis canunt sequente grandine et igne cũ sanginẽ
interium. Tercia quoq pais terre ibi igne̾ combulitur  tercia
pars maris sangns efficitur astraq ipa rutilancia teraam
fulgoris partem amiatũt Ibi de puter fumo locuste nastuntui
demoniorum accipientes ptãtem ledendi eo qui nõ sunt agn
couore signati Poterea comedit euuãelista librũ testamenti orie
p̾dicacõne suauissimũ ec oꝑis difficultate amarum metitur celeste
templuẽ destribit u̾ba px .iiii. semorum et archam testamenti ac
mulieiẽ amutã sole pugnãq michaet cũ drachone ruins q dua¬
ch̾ioms Conspicit p̾tea figurao autixpĩ habentẽ capita regm dii.¬
nouĩe speculatur q angłos gestantes pat̾as cerutq summlit int̾i¬
tum Bestie et beatitudinẽ eorum qui uestimenta sui corporis l
est abso carie ucluptate semauerũt/ Exsequitur deide et inti¬

Expanded text:
septem Angeli tubis canunt, sequente grandine et igne cum sanguine septem Angeli tubis canunt, sequente grandine et igne cum sanguine in terram: tertia quoque pars terrae ibi igne comburitur: tertia pars maris sanguis efficitur: astraque ipsa rutilantia tertiam fulgoris partem amittunt: ibi de putei fumo locustae producuntur daemoniorum, accipientes potestatem laedendi eos qui non sunt agni cruore signati. Praeterea comedit Evangelista librum testamenti, oris praedicatione suavissimum, et operis difficultate amarum: metitur coeleste templum: describitque verba 24 seniorum, et arcam testamenti, ac mulierem amictam sole, pugnamque Michaelis cum dracone, ruinam draconis. Conspicit praeterea figuram antinovum, speculaturque Angelos gestantes stateras, cernitque similiter interitum bestiae, et beatitudinem eorum qui vestimenta sui corporis, hoc est, absque carnis voluptate servaverunt: exsequitur deinde et interi
Abbreviated transcription (Latin):
rura pͥma officiã caritatis cõmendans tota in amorẽ dei et fratria
diletoõne uersatur. Secunda quoꝙ que eserte scribitur dilectõnis hor¬
tatui. seudiũ. denotat etiam sebutcores set ab heretieis admonet decei¬
ritatis et oꝑe mĩe Deinde denotat ppt̃ uiam euiusdam dotiopis et
demetrio testnmoniũ perhibet ueritatis Inde epca increpat blasphe¬
mantes in xp̃o et quostam impudicos sus exemplo impiorum quĩ per
superbiam et luxuriã sempit̾us ardribus traditi sinit proquib cd̃¬
mouet ectãm ut eos arguat et ad penitenciam cohortetur Sicauiẽ apło¬
um hustoria nascentis ectĩe fidem opueꝙ descubit cuiꝰ quidam sc¬
la quoq sedentis librũ septem sigillis signatũ in quo belli t
egestas mois clamor int̾fectoꝵ fins quoꝙ mũdi nocatur Sent
deinde duodena nilia seruorum dei qui signantur in froncib ibi

Expanded text:
rum prima officium charitatis commendans, tota in amore Dei et fraterna rum prima officium charitatis commendans, tota in amore Dei et fraterna dilectione versatur. Secunda quoque, quae Electae scribitur, dilectionis hortatur studium, denotat etiam seductores, et ab haereticis admonet decliritatis et opere misericordiae: deinde denotat proterviam cujusdam Diotrepis, et Demetrio testimonium perhibet veritatis. Judae Epistola increpat blasphemantes in Christo et quosdam impudicos sub exemplo impiorum, qui ob superbiam et luxuriam sempiternis ardoribus traditi sunt, pro quibus admonet Ecclesiam, ut eos arguat et ad poenitentiam cohortetur. Actuum apostolorum historia nascentis Ecclesiae fidem opusque describit, cujus quidem sca quoque sedentis librum septem sigillis signatum, in quo bellum et egestas, mors, clamor interfectorum, finis quoque mundi notatur. Scribit deinde duodena millia servorum Dei, qui signantur in frontibus: ibi
Abbreviated transcription (Latin):
primis romane ples fidem conlandant choruichios gemima doctima ca¬
sigat apus galathas per gram̃ fidei exeludit opera legre / Epheslas
magnificat in fide ꝙ acceperunt. iaudat cholosenses pro eo ꝙ feeterunt
bes inprma epła fide creuisse et inoꝑib in sedã ꝑsecudõnes tollersse
uitit̃ glcriatur. Inseruit ꝑtiinuotheũ et titũ eccãs philomonẽ ddenis¬
detto senio ouesimo iogat ad ultimũ hebreos qni inxx̃o ecediderunt
et postinodum ꝑseeucõnib iudaicis t̾nti a fide recesserũt confortat᷑
atq ad graciãm enuãttelii reuocat Petrus scrpsit duas epłas q̃
catholice nũeu pantur Seupsit aũt eas is qui ex cucũcisione credentes in
dispsione gencũ erant Quequidam quibusdam uidentur ec̃ plam¬
oree diuũdumen profundis plene suit senfibus ut ꝑ eas qui possũt
ꝑscuitari diuine sc̃ie sensum quasi ꝑ breue quoddam receptaculum
magna sebi tistia ceuelari contueantur Iacobus fiat dñi sepsit

Expanded text:
primis Romanae plebis fidem collaudat: Corinthios gemina doctrina castigat: apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis: Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt: laudat Colossenses: pro eo quod in fnses in prima epistola fide crevisse et operibus, in secunda persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. Instruit per Timotheum et Titum Ecclesias: Philemonem de emendato servo Onesimo rogat. Ad ultimum Hebraeos, qui in Christo crediderunt, et postmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserant, confortat atque ad gratiam Evangelii revocat. Petrus scripsit duas epistolas, quae Catholicae nuncupantur. Scripsit autem eas his qui ex circumcisione credentes in dispersione gentium erant: quae quidem quibusdam videntur esse planiores, dum tam profundis plenae sint sensibus, ut per eas, qui possint perscrutari divinae scientiae sensum quasi per breve quoddam receptaculum, magna sibi mysteria revelari contueantur. Jacobus frater Domini scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
auibie eocidiũ uallis syon subũsionẽ eciã tyri sure quaduupesũ ses̃
figuralit̃in iusione uide synagoga proicitur et ecciã dno copulatu
In runa babilome confusio tocius nũdi suꝑbia q arguitur et fiuis
monstrritur. inuastacione moas enoi. sciẽ sclaris in silenaũ luctũ ꝙ
nutatur. in eũsione egypti tocius miẽdi ꝓdolatue destraũtu templi

Expanded text:
abiae, excidium vallis Sion, subversionem etiam Tyri, sive quadrupedum. Sed figuraliter in visione Judae Synagoga projicitur, et Ecclesia Domino copulatur. In ruina Babyloniae confusio totius mundi superbiaque arguitur, et finis ejus monstratur. In vastitate Moab error scientiae saecularis in silentium luctumque mutatur. 45. In eversione Aegypti totius mundi idololatriae destruuntur, templique
Abbreviated transcription (Latin):
sence a latere regnin siue regnoꝵ ducta procedit perueniens ad illud usꝙ
tempus quo et regnor textue finitur Ios lido continet euisd sidiur el̃p
nar fumesta uel flagella Et concumelosa consola naũ dicta damenta
quaq cuis in quibus tocus mũdi de plouit misenã constlacõeq eerã dciad̃

Expanded text:
series a latere regum sive regnorum ducta, perveniens ad illud usque series a latere regum sive regnorum ducta, perveniens ad illud usque tempus, quo et regnorum textus finitur. Job liber continet ejusdem sancti viri damna funesta vel flagella, et contumeliosa consolantium dicta, lamenta quoque ejus in quibus totius mundi deplorat miseriam: consolationes etiam Dei ad
Abbreviated transcription (Latin):
scuxsit archam dñi a iuideis tansisse ad gentes hely quoq sãcerdceium
mistioe in sanuicle fuisse translatum in dauid sauli regis imperiũ ma
lachim uero reges iude et ifrl̃tice gentis gestaq torum per ordinem
transungratos ad ext̾iũ edoeet uenisse nabugodonosor ihłrm captũq du¬
xuisse p̾ncipem ac ppłm et subu̾tisse urbem et templũ Pauilipomienon
apud hebrros sub ũmꝰ libii uoliuẽ contiuetũr appeda̾tur q ab eis dia¬
beiarũ idẽ uerba dierum apud nos aũt ppt̃ prolixitatem sui in dũab
secisus est partibus / hec aũt liystouia orucõnum gn̾acõnum et temporũ
continens in qua scil nõ parua scãrum scripturarum eiudicio continetu
Nãq in hy storia uet̾is testamẽti in locis suis aut om̃is omissa sunt aut
fortasse nõ plene digesta in ista sumatim ac breuit expleto sunt cucꝰ qͣd

Expanded text:
scribit, arcam Domini a Judaeis transisse ad gentes, Heli quoque sacerdotium scribit, arcam Domini a Judaeis transisse ad gentes, Heli quoque sacerdotium in Samuel mystice fuisse translatum et in David Saulis regis imperium. 28. uod reges Iude et israelitice gentis, gestaque eorum per ordinem transmigratum: ad extremum edocet venisse Nabuchodonosor Jerusalem, captumque duxisse principem ac populum, et subvertisse urbem et templum Paralipomenon apud Hebraeos sub unius libri volumine continetur, appellaturque ab eis Dabrejamin, id est Verba dierum: apud nos autem propter prolixitatem sui in duabus decisus est partibus. Haec autem historia ordinem generationum et temporum continens, in qua scilicet non parva sanctarum Scripturarum eruditio continetur. Nam quae in historia Veteris Testamenti in locis suis aut omnino omissa sunt, aut fortasse non plene digesta, in ista summatim ac breviter expleta sunt. Cujus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
hebreorum iiii ͬ libis tũ̃ computãt legis idẽ genesim exodum / leuiti¬
cum numerũ deuterononiiem aũt repetioõem dorumdem et quasi qdaõ
gestarum continent istecdutem cim̃ quasi it̾ando continet In ihũ qͦq
libio filii israel duce ihũ iordanẽ transeunt ac circłõ eurũciduntur: sus
In libio iuditũ contiuentur pcc̃a et ẜuitutes israel exclamacõnes q ipłi et
imiẜaciones dei Liber Ruth eiusdem moabitidis tex hiscoriam de ciua
stup̃ familiã descendit aauid hũc hebrei Ribellũ ad iudicũ librũ subiũ¬
gũt qm̃ eo tpr̃e gesta cẽ memorantur que in eo scapta suit at contͣ
latini pro eo ꝙ genus regui daiuid rccexãt oitũ ex eadem nith moabitide
ad corpus libri regnorum ueracius eum pertinẽ contendũt Liber regũ
ꝙ ꝙͣ apud latinos ppt̃ prolixitatem sui in iiͦꝵ partib sit dẽfectus apud

Expanded text:
Hebraeorum quatuor libros tantum computant legis, id est Genesim, Exodum, LevitiHebraeorum quatuor libros tantum computant legis, id est Genesim, Exodum, Leviticum, Numerum, Deuteronomium autem repetitionem eorumdem, et quasi quoddam gestarum continent, iste autem omnium quasi iterando continet. In Jesu quoque libro filii Israel, duce Jesu, Jordanem transeunt, ac saeculo circumciduntur: subvIn libro Judicum continentur peccata et servitutes Israel, exclamationesque et miserationes Dei. Liber Ruth ejusdem Moabitidis texit historiam, de cujus stirpis familia descendit David. Hunc Hebraei libellum ad Judicum librum subjungunt, quoniam eo tempore gesta esse memorantur, quae in eo scripta sunt: at contra Latini pro eo, quod genus regium David retexit, ortum ex eadem Ruth Moabithide, ad corpus libri Regnorum veracius eum pertinere contendunt. Liber Regum quam apud Latinos propter prolixitatem sui 197 in quatuor partibus sit desectus, apud
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝙ cũ cunib phaucionẽ et glorie decantatõnem congiessumq hẽ¬
nui eibũ mare et fluenta induloedmnẽ uersa  mandata etiam deda¬
logi pugniam a malec et archã cestamenti dedicacõnem q taberna¬
euli et ablationem In leiutito aũt lex sacaficiorum hostiauĩ q du̾sitas
indumenta q pontificum et leuitauum mmist̾ia describuntur citorum
etiam et du̾sitas peccatorum piugacõesq uel host̾ie ordinaxitur In m̾u̾s
uoo eg̾sse de etppto trib eiudantur pl. quo et duarum ꝑ leremũ man¬
soonũ saciamenta signanitur In deutõnonuo autem que ẽ lex sela nar¬
rantur ea q̃ nẽ pharan et asseroth ⁊ usq ad cades barne fim̾e ppło dctã
a mopse mandata iuidel atq ꝓmissa maledict̃ones ptcorum ꝓmissio¬
nes beatitudinis ubi dauticum morses cauit ubi dicit benedictões filuis
israee ibiq lia reꝓmissionis respecta moritur atq sepelitur/ nõnulli

Expanded text:
sumque cum curribus Pharaonem, et gloriae decantationem; congressum emi, cibum mannae, et fluenta in dulcedinem versa, mandata etiam Decalogi, pugnam Amalech, et arcam testamenti, dedicationemque tabernaculi et oblationem. In Levitico autem lex sacrificiorum, historiarumque diversitas, indumentaque pontificum, et ministeria describuntur, ciborum etiam et diversitas peccatorum, purgationesqque et duarum per eremum mansionum sacramenta signantur. In Deuteronomio autem, quae est lex secunda, narrantur ea quae inter Pharan et Asseroth, et usque ad Cadesbarne fuerint populo dicta a Moyse mandata videlicet atque promissa, maledictiones peccatorum, promissiones, beatitudines: ubi canticum Moyses canit, ubi dicit benedictiones filiis Israel: ibique, terra repromissionis respecta, moritur atque sepelitur. Nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
rũ denũciat locũ etiã in quo xp̃s nasce̾tur demonstrat ꝓphauit
sub oria qñ et sophonias. NNaum qui int̾pretatur consolator summ¬
laci genciũ extermmanda deuũciat nec nõ et urbem sanguiud
ilułm post cuiꝰ it̾i̾tũ pedes ãmunciantie pacem idest aduẽtũ
saluatoris poclamat dibaeuit amplexans siue luitator fortis
in pͥncipis uolammus sui descubit Dpalolum aĩ memibrie ac
morib siue in fine ucio ꝓnũciat aduentũ passionemꝙ suluatorͤᷤ
Sophonias speculator mistiorum dei cerunt exptiuitatͤ ibr łm ur¬
bis a romanis futiuã ꝑ uodem clamoris a pocta pisciũ E ꝑ col¬
luẽ contrictõem idest montis ẜyon que est collis ibrłm nec alia¬

Expanded text:
rum denuntiat, locum etiam, in quo Christus nasceretur, demonstrat. Prophetavit sub Ozia, quando et Sophonias. Naum, qui interpretatur, consolator, simulacra gentium exterminanda denuntiat, nec non et urbem sanguinum Jerusalem: post cujus interitum pedes annuntiantis pacem, id est, adventum Salvatoris proclamat. Abacuc, amplexans, sive luctator fortis, in principio voluminis sui describit diabolum cum membris ac moribus suis: in fine vero pronuntiat adventum passionemque Salvatoris. Sophonias, speculator mysteriorum Dei, cernit captivitatem Jerusalem urbis a Romanis futuram, per vocem clamoris a porta piscium, et per collium contritionem, id est montis Sion, qui est collis Jerusal
Abbreviated transcription (Latin):
mia siue fubios in figua geneiã que uidã et iste disꝑgentes
grriui pondẽ dep̾sserũt Intuetur simł ex ibm̃ sordib cariue et mor¬
talitate uestitũ ꝑ figur̃ sacdotis quibus ablatis indutũ in mortali¬
delabri positas duorum teftamentorum typũ futurantes / dessiutq
idem duas iurgas fumeuli et decoris in trpo iudeorum et genaũ Aisoi¬
cit deide duas mulieres idẽ iudeoꝵ et genciũ plebes manib lauãte
ampħorõ idest dubolicam doctemã massam quoq plunibi qd est
pondiĩs pcc̃i grãuissimã siue liolumẽ uolans in quo pcta honñ et sup¬
pliaa ascubuntur uidet et quadirgas iii ᵘͫ uno p̃dica cõms euuatre¬
lice iugo ciurentes/ Post hec aspicit equos missos ad p̃dicacõniem mũ¬
di p̃mũ euffũ maram passione Sedm ingrũ scalore penitentie
Tereuẽ albium candore laptisi Ceruit quoq et tubas scõrum gesto

Expanded text:
nua sive fabros in figura gentium, quae Judam et Israel dispergentes gravi pondere depresserunt. Intuetur similiter et Jesum sordibus carnis et mortalitate vestitum per figuram sacerdotis: quibus ablatis, indutum immortalidelabri positas, duorum testamentorum typum figurantes. Assumit quoque idem duas virgas funiculi et decoris in typo Judaeorum et gentium. Aspicit deinde duas mulieres, id est, Judaeorum et gentium plebes in alias levantes amphoram, id est, diabolicam doctrinam. Massam quoque plumbi, quod est pondus peccati gravissimum, sive volumen volans, in quo peccata hominum et supplicia ascribuntur. Videt et quadrigas quatuor uno praedicationis Evangelicae jugo currentes. Post haec aspicit equos missos ad praedicationem mundi. Primum rufum martyrii passione. Secundum nigrum squalore poenitentiae. Tertium album can
Abbreviated transcription (Latin):
et uunõ eius magnã cũ lamentacõne deplorut Ad ultinũ arũdiem
speculatorib p̾cipit ne retioeant maliciã. Quatuor eaam ulcõnũ
penas ptrõrib p̾dicat. aiasq redire ad corpora sua ꝓphãt Ostend ͭ

Expanded text:
 Forte, magna cum lamentatione deplorat. Ad ultimum, arundinem  Forte, magna cum lamentatione deplorat. Ad ultimum, arundinem speculatoribus praecipit ne reticeant malitiam. Quatuor etiam ultionum poenas peccatoribus praedicat, animasque redire ad corpora sua prophetat. Ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
E pclarao contuecur mistia ceruit suuilitudine głoue dei et ii ͫ
aminalia in similitudine mi ͬ euuãgelioꝵ et rotas se ĩuioem cõtinẽtes
cii sursum eleari idest diuimeatis fulgore ratilantẽ Comedit quoꝵ
libiũ diuinelegis in quo scriptũ est lamentũ penitenciũ et carmen
iustorum et ue eorum qui post peccutum peritenciã nõ egerũt dehe
xp̃ formata mist̾ia descubuntus Capit etiã echic ꝓpħa somiũ sinist᷑¬
f lateris in cypum mortis pc̃cõrum qui ad leuã poĩti ecna suppliciã
sustinebunt ac demũ a sinistro in dextio doruine iubetur pp̃ spemeo¬
ium qui emendaom̃ne maũresuuectõnis glonõ obtinebũt Aspicit
int̾ea et duas uirgas sibmmiet copulantes in smuilitudinẽ eucũcisionis
et genciũ siue aquilam sub nabugodono sor uolantem xp̃ĩ figura
maguis alis et uoluca celeritate treuis mũdi imꝑium octupantem
plangit p̾te̾a sus spẽ principis tru beatitadinẽ drboli quã amisit

Expanded text:
et praeclara contuetur mysteria. 54. Cernit similitudinem gloriae Dei, et quatuor animalia in similitudinem evangeliorum, et rotas se invicem continentes cii, sursum electri, id est, divinitatis fulgore rutilantem. Comedit quoque librum divinae legis, in quo scriptum est lamentum poenitentium, et carmen justorum, et vae eorum qui post peccatum poenitentiam non egerunt. 55. Dehinc Christi formata, mysteria describuntur. Capit etiam et hic propheta somnum sinistri lateris in typum mortis peccatorum, qui ad laevam positi aeterna supplicia sustinebunt. Ac demum a sinistro in dextro dormire jubetur propter spem eorum qui pro emendatione morum resurrectionis gloriam obtinebunt. Aspicit in terra et duas virgas sibimet copulantes in similitudinem circumcisionis et gentium, sive aquilam sub Nabuchodonosor volantem, Christi figuram, magnis alis et volucri celeritate totius mundi imperium occupantem. Plangit praeterea sub specie principis Tyri beatitudinem diaboli, quam amisit,
Abbreviated transcription (Latin):
cr̃ ectiã fuerat habitus dic eĩ pp̃ nimã sẜus similitudiuẽ et eloqͦi
paulitatẽ salomonis titulo p̾notatur. Constat aũt qũe librũ sub
ihũ filio syrach editũ fuisse et int̾reliquos scõrum scriptiuarũ libros
pari habitũ uen̾titione Ysanas ppħã qui int̾pretatur salus diiĩ hic
postꝙ dealtari missus calculus labia eius purgauit ut diguus effie
cunem̃t tegences faciem et pedes sedentis in throuo dei idest occultã¬
tes ea sine qua ante scłm fuut̾ exoridia siue qua post trausacca hiuiꝰ
mũdi figuiata funt hic tamen post uisionẽ uide et ihrłm adu̾dsus¬

Expanded text:
clesia fuerat habitus. Hic enim propter nimiam sensus similitudinem et eloquii parilitatem Salomonis titulo praenotatur. Constat autem hunc librum sub Jesu filio Sirach editum fuisse, et inter reliquos sanctarum Scripturarum libros pari habitum veneratione. Isaias propheta, qui interpretatur salus Domini, postquam de altari missus calculus labia ejus purgavit, ut dignus efficegentes faciem et pedes sedentis in throno Dei, id est, occultantes ea, sive quae ante saeculi fuerunt exordia, sive quae post transactam hujus mundi figuram fut
Abbreviated transcription (Latin):
uisi sut Nimuen quoq genciũ signifieat spem̃ ionas u̾b inhe
leco iudeorum Nam ꝙadmodũ iniuuitaꝵ salus ad enuilacõnem
piouocauit ionam ita redempcio genaũ scandalum eptitit iudeorum
eadem plebs seꝑpans se a salute etciẽ doloie tabida cout᷑ xpm̃ idest o¬
r̃ientem eccie Augam suam mouiere intitur sedeus sub umibia legis
que umbra ferme are facta est qr aduemente xp̃o uet̾a transient̃
et ecte fatta sunt onr̃a noua ꝓoħauit aũt sus oria rege iuda qñ¬

Expanded text:
nificat speciem, Jonas vero in hoc loco Judaeorum. 69. Nam quemadmodum Ninivitarum salus ad aemulationem provocavit Jonam, ita redemptio gentium scandalum exstitit Judaeorum. eadem plebs separans se a salute Ecclesiae, dolore tabida, contra Christum, id est, Orientem Ecclesiae, linguam suam movere nititur, sedens sub umbra legis, quae umbra a verme arefacta est, quia, adveniente Christo, vetera transierunt, et ecce facta sunt omnia nova. Prophetavit autem sub Ozia rege
Abbreviated transcription (Latin):
Riber sapiẽ qui uocatur paranechon xp̾iaduentũ qui est sapiã dei pa¬
tus passionẽq eius aꝑta maiifestacõne deuũciãt Ecc̃asticus uero¬

Expanded text:
Liber Sapientiae, qui vocatur panarethon, Christi adventum, qui est sapientia Dei PaLiber Sapientiae, qui vocatur panarethon, Christi adventum, qui est sapientia Dei Patris, passionemq
Abbreviated transcription (Latin):
clesastes ueiũ naturã discuciens cuucta in mũdo caduca et uana cẽ
xephendit renĩq om̃i frrigilitate conspecto renũciari nũdo admonuit
Incanticieaũt eanticorum suꝑgressus iusibiliã atq condemplãs ea
que sunt celestia uel diuna sus specie sponsi et sponse xpĩ eccĩe que u¬
antatẽ declauit acꝙ aiam ad amorem celestiũ excitans ꝑuemiendum
ad consorciũ dei prouoeat Illud uo̾ nõ est omittendum quod adoitoribus
mĩe traditur apud hebreos hanc fuisse obẜuacõem nee ciuꝙͣ huẽ librũ
legẽ ꝓmict̾ent. nͥ nuo iam ꝑfecte sciẽ et roborate fider ne forte ꝑ mibe¬
eillitatem infancie et fidei imꝑioam nõ tam erudiret ognc̃o lubũ¬
cas mẽtes ꝙ̃ poeius ad omenpiscencias ooiꝑales comũteret Omẽ scꝑ¬
ciracione Ezechuel quoq principia in quibus de cherubm scriꝑsit
q finẽ euis in quo templi descriptio continetur et cantica canticerũ

Expanded text:
clesiastes rerum naturam discutiens, cuncta in mundo caduca et vana esse reprehendit, rerum omnium fragilitate conspecta renuntiari mundo admonuit. In Canticis autem canticorum supergressus visibilia, atque contemplans ea quae sunt coelestia vel divina sub specie sponsi et sponsae Christi Ecclesiaeque unitatem declarat, atque animam ad amorem coelestium excitans perveniendum ad consortium Dei provocat. Illud vero non est omittendum, quod a doctoribus nostris traditur, apud Hebraeos hanc fuisse observationem, ne cuiquam hunc librum legere permitterent, nisi viro jam perfectae scientiae et roboratae fidei: ne forte per imbecillitatem infantiae et fidei imperitiam non tam erudiret cognitio lubricas mentes, quam potius ad concupiscentias corporales converteret. Omnes scrcreatione, Ezechielisque principia, in quibus de cherubim scripsit: et finem ejus, in quo templi descriptio continetur, et Cantica canticorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphe funt qui ece diu̾so tempore scupserũt idest mzoyses dauid Salo
sine titus sunt tiudicõ uetanoꝵ talis est ut ciuꝰ auttoris prescaipeio p̾ces
ẜit ec̾ qui sine titulo sequutur ipiꝰ ẽẽ credantur. Est aut̃ hic liber alle¬
goricis ac tipicis facramentis signatus spõlit̾ autẽ quod natus qd pas
tamen quia apus hebreos omẽs psaliui ꝑmixti fuii̾t et mordinati Quos
quidam p̾mũ hesoras in ũnũ uoluiuẽ coegit et motdinem nũmq dispo¬
suit ac ꝑ occultum saciamenti mist̾iũ alus alios p̾culit ordine dũ post̾io¬
res iudeantur in tpĩe Nam scdm hostorie euesum tercius psalis Pͫ ͥ ͦ

Expanded text:
e sunt qui eos diverso tempore scripserunt, id est, Moyses, David, Salomsine titulis sunt, traditio veterum talis est, ut cujus auctoris pri, qui sine titulo sequuntur, ipsius esse credantur. Est autem hic liber allegoricis ac typicis sacramentis signatus: specialiter autem, quod natus, quod ptamen, quod apud Hebraeos omnes psalmi permixti fuerint et inordinati, quos quidem primus Esdras in unum volumen coegit, et in ordinem numerumque disposuit, ac per occultum sacramenti mysterium aliis alios praetulit ordine, dum posteriores videantur in tempore. Nam secundum historiae cu
Abbreviated transcription (Latin):
gentib porigit. accipit et lumbare subexemplo ppłi uideorum qꝙ
put̾factũ in desꝑacõne picit illud transflumna geneue ostendit ⁊¬
calicem aureũ labilonis. ꝑquẽ mebuatus est mũdus leciferuẽ ꝑ¬

Expanded text:
gentibus porrigit. Accipit et lumbare sub exemplo populi Judaeorum, gentibus porrigit. Accipit et lumbare sub exemplo populi Judaeorum, putrefactum in desperatione projicit illud trans flumina gentium: ostendit et calicem aureum Babylonis per quem inebriatus est mundus, letiferum i