comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bilem si cogitemus unt perdiem : Num¬
quid luna urit pernoctem: sed quid est
ustio scandalum Audi a postolum di¬
centem : Quis infirmatur &ego non in
te : Neq luna pernoctẽ : quare
QUIA DÑS CUSIODICIIE ABOMNIMALO
Abscandalis in sole. abscandalis inluna :
abomnimalo tecustodiat qui est
tegumentumtuum suꝑmanũ dexterice
tuae:qui non dormit neq dormitabit:
Et ad quamrem : quia intemptationib su¬
mus: oñscustodi&te ab omnimalo custo di¬
at animã tuã dñs. &iam ipsã animam:

Expanded text:
bilem si cogitemus, urit per diem: numbilem si cogitemus, urit per diem: numquid luna urit per noctem? Sed quid est ustio? Scandalum. Audi Apostolum dicentem, «Quis infirmatur, et ego non te, neque luna per noctem.» Quare? Quia «Dominus custodiet» «te ab omni malo.» A scandalis in sole, a scandalis in luna, ab omni malo te custodiet, qui est tegumentum tuum super manum dexterae tuae, qui non dormit, neque dormitabit. Et ad quam rem? Quia in tentationibus sumus: «Dominus custodiet te ab omni malo. Custodiat animam tuam Dominus:» etiam ipsam anim
Abbreviated transcription (Latin):
ille sol non factus. sed genitus. perquẽ
facta sunt omnia : ubi est intellegentia
in commutabilis ueritatis: Deipso
dicunt impii: Et sol non ortus
est nobis: Quisquis in ipsa sapien¬
tia non erat : Non uritur asole : Quis¬
quis in ecclesia & in carnedñĩ & in his
quae pronobis temporaliter gesta
sunt non erat : Nonuritur aluna:
Omnis autem homo quam uis iam
Dñs tegumentum tuum supermanũ
dexteraetuae : Ideo enim cun dixis s&
dñs tegumentum tuum superm anum
dexteraetuae. quasiquaesiss& ille. &
dixiss&iam Ecce est manus dexterae
meae iam elegi credere in xp̃m. Acce¬
pi potestatem interfilios dĩ esse
Quid est quod d s̃ tegumentum meum
ẽ adhuc supra. Id ẽ suꝑ manũ dexterae
Adhocigitur tegumentuum est. super
manum dexterore tuae: ut nonte urret
solperdiem. Neq luna pernoctem:
Nam hinc intellegite fr̃s quia figurate
dictum ẽ : Et enim reuera solem uisi¬

Expanded text:
ille sol, non factus, sed genitus, per quem ille sol, non factus, sed genitus, per quem facta sunt omnia, ubi est intelligentia incommutabilis veritatis: de ipso dicunt impii, «Et sol non ortus est nobis». Quisquis in ipsa sapientia non errat, non uritur a sole. Quisquis in Ecclesia, et in carne Domini, et in his quae pro nobis temporaliter gesta sunt, non errat, non uritur a luna. Omnis autem homo quamvis jam c«Dominus tegumentum tuum super manum dexterae tuae». Ideo enim cum dixisset, «Dominus tegumentum tuum super manum dexterae tuae;» quasi quaesisset ille et dixisset, Jam ecce est manus dexterae meae, jam elegi credere in Christum, accepi potestatem inter filios Dei esse, quid est quod Deus tegumentum meum est adhuc supra, id est, «super manum dexterae» r noctem.» Ad hoc igitur tegumentum tuum est super manum dexterae tuae, ut non te urat sol per diem, neque luna per noctem. Nam hinc intelligite, fratres, quia figurate dictum est. Etenim revera, solem visi
Abbreviated transcription (Latin):
& caro xp̃i. & crucifixio xp̃i: quia ip¬
sum estlac. quod sufficit paruulis:
Et ideo non relinquuntur in nocte
paruuli. quialuc& & luna &iam
in nocte : Id est percarnem xp̃i
precedicatur ecclesia: quia ipsa ca
roxp̃i caput ecclesiae est: Quis¬
quis ibi non scandalizatur : Inipsa
ecclesia & carnexp̃i. aluna nonuri¬
tur : Quisquis scandalizatus non
fuerit inueritate illa in com mu¬
tabili & in contaminabili: Non in¬
muscae & pecorx: sed in illo sole de
quo dicunt impii infine: Quid no¬
bis profuit superbia: & diuitiarum
iactatio. quid contulit nobis.
traensierunt omnia tam quam
umbra : Et cumista dixissent. ergo
inquiunt. esstcuimus auia ueritatis.
&iufcitiae lumen non luxit nobis: &
sol non est ostus nobis : Num quid
non iste sol omnib: impiis oritur. illo
instituente dequo dictum ẽ. qui facit
solem suum oriri superbonos & malos:
Ergo alium solem fecit ds̃. qui oritur
superbonos & malos. istum quem ui¬
dent & boni & mali : Alius ẽ. autem

Expanded text:
 Christi, et crucifixio Christi; quia ipsum est lac quod sufficit parvulis. Et ideo non relinquuntur in nocte parvuli, quia lucet et luna etiam in nocte; id est, per carnem Christi praedicatur Ecclesia, quia ipsa caro Christi caput Ecclesiae est. Quisquis ibi non scandalizatur, in ipsa Ecclesia et carne Christri, a luna non uritur. Quisquis scandalizatus non fuerit in veritate illa incommutabili et incontaminabili, a muscae et pecora; sed illo sole de quo dicunt impii in fine, «Quid nobis profuit superbia? et divitiarum jactatio quid contulit nobis? Transierunt omnia tanquam umbra.» Et cum ista dixissent: «Ergo,» inquiunt, «erravimus a via veritatis et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Numquid non iste sol omnibus impiis oritur, illo instituente de quo dictum est: «Qui facit solem suum oriri super bonos et malos» ? Ergo alium solem fecit Deus, qui oritur super bonos et malos, istum quem vident et boni et mali; alius est autem
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere in aeternum : Nam . eẽ. hic
longeuum quid est: nisiusq ad se¬
nectutem peruenire : &si longa
uideturaetas. cum peruenerit con¬
uincitur breuis: quia finitur
Et multimale dicentes parentib
senescunt in hactera : Multiautẽ
obsequentes parentibus. cito eun
addñm : Num quidergo implet᷑
ut longeuus sit secundũ hancuitã
sed longeuum proae ternitate illa
positum .ẽ : Longauita .ẽ. index¬
tenreius: At uero diuitiae
& gloria . id ẽ. sufficientia uitae
huius ea quae bona existimantur
ab hominibus sinistrir ẽ. : Nescio
quisuenit. & uult tibiper cutere
dexteram : id .ẽ. tollere tibi fidem:
tuaccepisti a la pamindextera:
prebesinistram. Id est ut illud
tollat quod tem ponrle est : & non
ciaretur indico
a tr̃poraliter
ꝓeretus : signo¬
rũ tẽporaliũmi
insterio pande

Expanded text:
vivere in aeternum? Nam hic esse vivere in aeternum? Nam hic esse longaevum quid est, nisi ad senectutem pervenire? Etsi longa videtur aetas, cum pervenerit, brevis convincitur; quia finitur. Et multi maledicentes parentibus, senescunt in hac terra; multi autem obsequentes parentibus, cito eunt ad Dominum. Numquid ergo impletur, ut longaevus sit secundum hanc vitam? Sed longaevum pro aeternitate illa positum est. Longaevitas est in dextera ejus; at vero divitiae et gloria, id est sufficientia vitae hujus, ea quae bona existimantur ab hominibus, sinistra est. Nescio quis venit, et vult tibi percutere dexteram, id est, tollere tibi fidem tuam: tu accepisti alapam in dexteram, praebe sinistram , id est, ut illud tollat quod temporale est, et noniaretur indicio, et temporaliter procreatus, signorum temporalium ministerio pande
Abbreviated transcription (Latin):
quiuo cat addextenm : Ergosi ẽ
sinistra. sit sinistrax : sed sub capite
st: Supnrilla sit caputtuũ. Id ẽ. supra
illam sit fidestua ubihabitat xp̃s:
Nolitem ponelia p̃ponere fidei
tuae & nonerit sinistrac supercaput
tuum: sed omnia tẽporalia subde
fideituae : & fidemtuam prrepone
omnib: temponelibus. &erit sinis¬
tra subcapitetuo Et rectedexte¬
nreius conplecte turte : Audihoc. III.¬
ipsum ex poniin prouerbus . quid
est sinistripsa : quid .ẽ. dexterx:
Cumde sapientia dicer& . Tongita¬
do inquit dierum & anniuitae in
dexten eius .: Insinistra autemeius
dierum̃ae ternitas. ẽ. : Hoc enim
propriomodo dicit scriptur lon¬
gum quodae ternum ẽ. Nuquidd¬
qđ finẽ habet: breue est : alio loco
Longitud ine in quit dierũ replebo
eu &num quid alit̃ promagno dice¬
r&ur. honon patremtuum. &
matremtua : ut longeuussis supt¬
Nisidequa dicit Spesmea estu:
postiomea intera uiuentium :
Ibiesse longeuum. Quid ẽ. nisubi

Expanded text:
qui vocat ad dexteram. Ergo si est sinistra, sit sinistra; sed sub capite sit: supra illam sit caput tuum, id est, supra illam sit fides tua, ubi habitat Christus. Noli temporalia praeponere fidei tuae; et non erit sinistra super caput tuum: sed omnia temporalia subde fidei tuae, et fidem tuam praepone omnibus temporalibus; et erit sinistra sub capite tuo, et recte dextera ejus complectetur te. 10. Audi hoc ipsum exponi in Proverbiis, quid est sinistra ipsa, quid est dextera: cum de Sapientia diceret, «Longitudo,» inquit, «dierum et anni vitae in dextera ejus; in sinistra autem ejusdierum, aeternitas est. Hoc enim proprio modo dicit Scriptura longum, quod aeternum est: nam quidquid finem habet, breve est. Alio loco: «Longitudine,» inquit, «dierum replebo eum.» . Et numquid aliter pro magno diceretur, «Honora patrem tuum et matrem tuam, ut longaevus sis supnisi de qua dicit: «Spes mea es tu, portio mea in terra viventium» ? Ibi esse longaevum quid est, nisi ibi
Abbreviated transcription (Latin):
nem. In ponens dextrarm ad pro¬
tectionem: Sinistrax inquit eius sub
capite meo: ds̃illamdat: ideo
sinistrix eius: quia omnia ista
temporrlia. ds̃dat : Quam uani
sunt. quamimpii. qui abidolisãdȩ¬
monibus istapetunt : Quam mult
a daemonibus istapetunt . & non
illa habent: &rursus qui illa
non petunt a daemonibus. habent
ea sed nona dae monibus istadantur
Item multi petunt adõ. & non haber
Nouit ille dispensare sinistram.¬

Expanded text:
nem, imponens dexteram ad pronem, imponens dexteram ad protectionem? «Sinistra,» inquit, «ejus sub capite meo.» Deus illam dat: ideo sinistra ejus, quia omnia ista temporalia Deus dat. Quam vani sunt, quam impii, qui ab idolis, a daemonibus ista petunt! Quam multi a daemonibus ista petunt, et non illa habent? et rursus, qui illa non petunt a daemonibus, habent ea; sed non a daemonibus ista dantur. Item multi petunt a Deo, et non habent. Novit enim ille dispensare sinistram
Abbreviated transcription (Latin):
mamentum felicitatis: Nam felici¬
tas eius ut raq germana ds̃ erat :
Istiautem de quibus dicit dauid.
quia õseorum locutum est uani¬
tatem . & dextenreorum dextera
iniquitatis: Non hinc eos repre¬
hendit. Quiahis omnibus ab un¬
dabant : sed quia os eorũ locutũ
estuanitatem : Quidenim sequit᷑ :
cumenu merasset copiaseorũ ait
Beatum dixerunt populũ. cuihȩc
sunt : Haec .ẽ. uanitas quod locu¬
tum est õseorum. quodbeatum
dixerunt populum cuihaec sunt
Tuquid dicis: quinosti quidest
sinistrac. & quidest dexterao : sequi¬
mus & dexteraem: Audi hoc con¬
firmatum incanticis canticorũ:
Sinistriaceius inquit subcapite meo:
Sponsadicit desponso. dexp̃oeode¬
sia. Inamplexupietatis & caritatis
Quidaite sinistrr eius subcapite
meo. &d extenreius conplecte¬
turme: Quidauteme Quia sur¬
sum enrt dextero. deor sum sinistrao.
& sic conplectebatur.sponsus sponsã
subponens sinistram ad consolatio¬

Expanded text:
mamentum felicitatis. Nam felicimamentum felicitatis. Nam felicitas ejus vera atque germana Deus erat. Isti autem de quibus dicit David quia «os» eorum «locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis;» non hinc eos reprehendit, quia his omnibus abundabant, sed quia «os» eorum «locutum est vanitatem.» Quid enim sequitur? Cum enumerasset copias eorum, ait: «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Haec est vanitas quam locutum est os eorum, quod «beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Tu quid dicis, qui nosti quid est sinistra, et quid est dextera? Sequimus et dexteram. Audi hoc confirmatum in Canticis canticorum: «Sinistra ejus,» inquit, «sub capite meo.» Sponsa dicit de sponso, de Christo Ecclesia in amplexu pietatis et charitatis. Quid ait? «Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me» . Quid autem, quia sursum erat dextera, deorsum sinistra, et sic complectebatur sponsus sponsam, supponens sinistram ad consolatio
Abbreviated transcription (Latin):
sicut habuitiab: Sediob prosinis¬
trax illam habebat : Non prodex¬
tena : Nam dexterum non habebat :¬
nisiapud dm̃ perpetuam & sempiter¬
namfelicitatrm: Ideo concessa. ẽ:
percutienda sinistra: & sufficit ei
dextera : Quomodo percussa est
sinistrree temptationibus diaboli
Abstulit subito diabolus. per¬
missus quidemadõ: Vt iustus
probar&ur. Impius punir&ur:
Abstulitomnia: sed iobquinouerat
sinistrrm sinis tramesse. & dextera
nonnisi dexteram : Quomodo setenu¬
it addextenrm & ex ultauit in dño
Consolatus ẽ. damna quianonẽ
passus damnum:e interiorib
diuitiis. dõplenum corhabebat :¬
Ons inquit dedit. dñs abstu¬
lit: sicut dño placuit ita factum
est: sit nomendm̃ benedictũ:
Haecerat dexterx ipsius. ipse dñs:
ipseuita aeterna: Illa lucis
possessio. fonsuitae. lumen in
lumine. Inaebriabunturabu¬
bestate domustuae. Ipsa enet dex¬
tenx: sinistra uero enat. proad¬
iutorio consolationis. Non ad fir¬

Expanded text:
sicut habuit Job: sed Job pro sinissicut habuit Job: sed Job pro sinistra illam habebat, non pro dextera; nam dexteram non habebat nisi apud Deum perpetuam et sempiternam felicitatem. Ideo concessa est percutienda sinistra, et suffecit ei dextera. Quomodo percussa est sinistra? Tentationibus diaboli. Abstulit subito diabolus; permissus quidem a Deo, ut justus probaretur, impius puniretur; abstulit omnia: sed Job qui noverat sinistram sinistram esse, et dexteram nonnisi dexteram, quomodo se tenuit ad dexteram? Exsultavit in Domino, consolatus est damna, quia non est passus damnum de interioribus divitiis; Deo plenum cor habebat. «Dominus,» inquit, «dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Haec erat dextera ipsius, ipse Dominus, ipsa vita aeterna, illa lucis possessio, fons vitae, lumen in lumine. «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae:» ipsa erat dextera. Sinistra vero erat pro adjutorio consolationis, non ad fir
Abbreviated transcription (Latin):
Etuenim sinistram dextenem sibi
fecerunt: Quisintisti exponit
consequenter : Omnis homo qui
felicitatem non putatesse hominis
solumnisiinistis temponelibus
facultatibus & deliciis & a fluentia
& copiamundihiuus : iste .ẽ. stultus
at̃ que peruersus: quisinistrrm fa¬
cit sibi dextenrm: Tales illierant
de quibus dicit psalmus : Nonquia
adõ non acceperunt etiam quae
tempora literpossidebant : sed quia
ipsam solam putabant esse bratam
uitam & nihilaliud requirebant:
Audite enim: quid de illis consequin¬
ter dicit : Quorum õs locutum . ẽ.
uanitatem& dexten eorũ dexte¬
iriniquitatis : & sequitur. Quo¬
rum filii eerum uel ut nouellȩ con¬
stabilitae. filia e eorum ornatae
sicut similitudo templi: Cellaria.
eorũ plena eructuantia ex hoc in
hoc : Oueseorum fecundae. multi¬
plicantes in exitibus suis. boueseo¬
rũcursseNon ẽ ruina sepis. Nec¬
exitus : Ne queclamor inplateis eorũ¬
descripsit: Possettamen istam
felicitatem . & aliquis iustus habere :

Expanded text:
et veram sinistram dexteram sibi fecerant: qui sint isti exponit consequenter. Omnis homo qui felicitatem non putat esse hominis, nisi solum in istis temporalibus facultatibus et deliciis, et affluentia et copia mundi hujus, iste est stultus atque perversus, qui sinistram sibi facit dexteram: tales illi erant de quibus dicit psalmus; non quia a Deo non acceperant etiam quae temporaliter possidebant, sed quia ipsam solam putabant esse beatam vitam, et nihil aliud requirebant. Audite enim quid de illis consequenter dicit: «Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis.» Et sequitur: «Quorum filii estabilitae. filiae eorum ornatae sicut similitudo templi; cellaria eorum plena, eructuantia ex hoc in hoc; oues eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis; boues eorum crassi. non est ruina maceriae necexitus neque clamor in plateiseorudescripsit. Posset tamen istam felicitatem et aliquis justus habere,
Abbreviated transcription (Latin):
si passionem: Sed non .ẽ. : Adiligenti¬
oribus & doctoribus inuentum . ẽ.
quia pascha hebra eum uerbumest :¬
& noninter pr&atur passionem.
sedtansitum: Perpassionemenim
traen siit dñs amoste. aduitam: & fe¬
cit nobis uiam credentibus inresus¬
rectionem eius ut transeamus & nos
demosteadiitam : Nor magnum
est credere : quia mostuus. ẽ. xp̃s
Hoc & pagani. &iuda ei & omne siniqͥ
credunt : hocomnescredunt. quia
mostuus est : Fides xp̃ianorum :
resurrectiox p̃iest : Hoc promagno
habemus quia credimus resurrexisse:
Ergotune se uoluituidericũtnensin¬

Expanded text:
si Passionem, sed non est. A diligentisi Passionem, sed non est. A diligentioribus et a doctioribus inventum est quia Pascha hebraeum verbum est; et non interpretantur passionem, sed transitum. Per passionem enim transiit Dominus a morte ad vitam; et fecit nobis viam credentibus in resurrectionem ejus, ut transeamus et nos de morte ad vitam. Non magnum est credere quia mortuus est Christus: hoc et Pagani, et Judaei, et omnes iniqui credunt. Hoc omnes credunt, quia mortuus est: fides Christianorum, resurrectio Christi est; hoc pro magno habemus, quia credimus eum resurrexisse. Ergo tunc se voluit videri, cum transi
Abbreviated transcription (Latin):
& nonmouebitur pestuus : Dstium¬
quamest dormiens : Seduis habere
custodẽ non dormientẽ : dm̃ elige cus¬
todem : Nedes ad mouendum pedem
meum dicistu : Beneoptime : sed &
ille dicittibi: Neque dormit& qui
custodite : Tu foste conuersurus te
enes ad homines custodes & dicturus
quẽ suminuenturus ñ dormientẽ quis
homonon dormitauit : quẽ inuenio
quoibo quor euestar: ille tibiostendit :
ECCEÑDORMITAT NEQ:OB¬
DORMIUT QUICUSTODITISRL
speciem : Sipers peciem nondũ potes:
perfidem uide: Sieius faciem uidere
non potes quõ ibis pecies. posterioro
eius uide : Hoc dictum ẽ morsi ad ño:
Nom potes uidere faciẽme am posteri¬
onrmea uidebis cumt ransiero : Expec¬
tas foste ut transeat: lam traensiit
Tuuide posteriorripsius ubitraensint:
Audio hannem : Cumuenis set inquit
honcut transir& demundo ad patrẽ :¬
Pascha autem traensitus interp̃tatur :
Nam uerbum est hebnreum
Et putant homines grecum. eẽ. qua¬

Expanded text:
 non movebitur pes tuus. Deus nunquam est dormiens: si vis habere custodem non dormientem, Deum elige custodem. «Ne des ad movendum pedem meum,» dicis tu; bene, optime: sed et ille dicit tibi, «Neque dormitet qui custodit te.» Tu forte conversurus te eras ad homines custodes, et dicturus: Quem sum inventurus non dormientem? quis homo non dormitabit? quem invenio? quo ibo? quo revertar? Iste tibi ostendit: «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» speciem. Si per speciem nondum potes, per fidem vide. Si faciem ejus videre non potes, quoniam ibi species; posteriora ejus vide. Hoc dictum est Moysi a Domino: «Non potes videre faciem meam, posteriora mea videbis, cum transiero» . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad PatrePascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum: et putant homines graecum esse, qua
Abbreviated transcription (Latin):
dextenrituam. Cur hocdicer&.
Nisi aliquid hicoccultum quopul¬
sando peruemremus absconder& :
dicer& enimaut dñs custodiette
&mhiladder& : Aut sidextenrm
addere uoluit Dñscustoditte suꝑ¬
manum dextenrm tuã Aut ceste
quia addidit manum. hoc dicer&:
Dñscustodiecte supermanũ dexte¬
nrmtuam : Non suꝑmanũ dexterȩ
tuae: Quod dñsipse suggere¬
re dignatur promam uobis
& inuobis habitat sine dubio facit
uos ad probare. uerum esse quod
dico: Nam quiddicturi sumus.
Ignonrtis Sed cum dixerimus
no n abipsis nobis uobis ostende mus

Expanded text:
dexteram tuam? Cur hoc diceret, dexteram tuam? Cur hoc diceret, nisi aliquid hic occultum, quo pulsando perveniremus, absconderet? Diceret enim, aut, «Dominus custodiet te,» et nihil adderet; aut, si dexteram addere voluit, Dominus custodiet te super dexteram tuam; aut certe, quia addidit «manum,» hoc diceret, Dominus custodiet te super manum dexteram tuam, non, «super manum dexterae tuae.» Quod Dominus ipse suggerere dignatur, promam vobis; qui et in vobis habitat, sine dubio facit vos approbare verum esse quod dico. Nam quid dicturi sumus ignoratis; sed cum dixerimus, non ab ipsis nobis vobis ostendemus
Abbreviated transcription (Latin):
Adhuc foste quaeris carnali sen su
quis e qui ñ dormitauit neq: obdor¬
mietũ &cumquaeris int̃homines.
falleris : Num quaminuenturus
es : Noliergoprresumere dequo quã
homine : Omnis homo dormit. .II.¬
& dormitauit : Quando dormitat :
cum postatrarnem infirmitatis:
Quando dormiet cũfueritmostuis:
Noliergoprae sumere dehomine :
potest dormitare mostalis : Dormit
moriens noliquae interhomines :
dormitat neq: dormiet : Audiquid
onergo homodormitans& dormi¬
ensed dñ scustoditte : Quomodo tecus
um suꝑmanũ dexteraetuȩ : Videtͥ
enim mihi habere sensum occultũ :
quare non dixerit dñscustoditte ab¬
solute & simplicit᷑ sed ad didit : Supe
manũ dexterȩtuae : Quidenim
dextenrm nrcem dscustodit: &si
nistraem nostram. Non custodit &
Nonne ipse nos totos fecit e Nonne
quifecit dextenrmipsefecit &sinis¬
traome postremo si placuit dici de
dexter solã : quaredixit superma¬
num dexterȩtuae : & noniam super

Expanded text:
Adhuc forte quaeris carnali sensu, Quis est, qui «non dormitabit, neque obdormiet?» Et cum quaeris inter homines, falleris; nunquam inventurus es. Noli ergo praesumere de quoquam homine: omnis homo dormit, et dormitabit. Quando dormitat? Cum portat carnem infirmitatis. Quando dormiet? Cum fuerit mortuus. Noli ergo praesumere de homine. Potest dormitare mortalis: dormit moriens. Noli quaerere inter homines. dormitat, neque dormiet? Audi quid et» «te.» Non ergo homo dormitans et dormiens, sed Dominus custodit te. Quomodo te cusum super manum dexterae tuae.» Videtur enim mihi habere sensum occultum, quare non dixerit, «Dominus custodiet te,» absolute et simpliciter; sed addidit, «super manum dexterae tuae.» Quid enim? dexteram nostram Deus custodit, et sinistram non custodit? Nonne ipse nos totos fecit? nonne qui fecit nobis dexteram, ipse fecit et sinistram? Postremo si placuit dici de dextera sola, quare dixit, «super manum dexterae tuae,» et non jam, super
Abbreviated transcription (Latin):
dextrax: & quae sit sinistrar : Simul
intelle głtis. &utramque pastem
dm̃ fecisse & dexterem & sinistram:
Ettamen non debet scire sinistra. quod
faciat dextrar: Sinistra Nñr dicitur
quicquid temporr liter habemus
Dextenx Nr̃a dicitur. quicquid nobis
aeternum & in commutabile dñs
pollicetur : Si autemille quidabit:
aeternam uitã. Ip se& deistis tempo¬
relib: consalatur praesentem uita :
ipsefecit : Dextram & sinistñ. I dicui
de quibusdam psalmus apud dauid:
Quorumos locutum est uanitatẽ.
ucat rrmm & dexter eorum dextera
iniquitatis : Inuenit ergo quosdam
quos reprehendit quidextenrm
uenem prosinistro habebant

Expanded text:
dextera, et quae sit sinistra: simul dextera, et quae sit sinistra: simul intelligetis et utramque partem Deum fecisse, et dexteram et sinistram; et tamen non debet scire sinistra quid faciat dextera. Sinistra nostra dicitur, quidquid temporaliter habemus: dextera nostra dicitur, quidquid nobis aeternum et incommutabile Dominus pollicetur. Si autem ille qui dabit aeternam vitam, ipse et de istis temporalibus consolatur praesentem vitam, ipse fecit dexteram et sinistram. Dicit de quibusdam psalmus apud David: «Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis.» Invenit ergo quosdam quos reprehendit, qui dexteram veram pro sinistra habebant
Abbreviated transcription (Latin):
uerum. eẽ. quod dicimus : seduos
ipsi agnoscetis uerum. ẽẽ. quod
dicimus : Vnde autem agnos¬
cetis niside monstrante illo qui
in uobis habitat. Quantum de illo
numero estis quorum uox est. Ne
des ad mouendum pedemnostrum:
Et quibus dicitur nequedormit&
qui custoditte: O postet enim
ut xp̃s non dormiat in uobis. & mor¬
do intelle getur uerum. eẽ. quod
dicimus : Quomodo inquies. quia
uigilatxp̃s : Etsi foste dormiebat
fidestua. &id eo inista quȩstione
fluctuabas quasinauis illa quae
tempestatem patiebatur ubixp̃s
dormiebat: Excita xp̃m : & seda.¬
buntur tempestates : Fidem
ergo unt̃m interrogo carissimi.
quõ filuestis ecdesiae. &inecclesia
profecistis & in ecclesia proficitis
quinondum profitistis Et ineccle¬
sia proficiendiestis quiiamproficitis
Interrogo uos quid soletis intelli gero
quod dictum .ẽ. in euangelio: Nesci¬
at sinis tratua quid faciat dexteratua
Hoc enim intellecto inuenietis quȩ sit

Expanded text:
erum esse quod dicimus, sed vos ipsi agnoscetis verum esse quod dicimus. Unde autem agnoscetis, nisi demonstrante illo qui in vobis habitat, in quantum de illo numero estis, quorum vox est, «Ne des ad movendum pedem meum;» et quibus dicitur, «Neque dormitet qui custodit te?» Oportet enim ut Christus non dormiat in vobis, et modo intelligetis verum esse quod dicimus. Quomodo inquies? Quia vigilat Christus. Et si forte dormiebat fides tua, et ideo in ista quaestione fluctuabas, quasi navis illa quae tempestatem patiebatur, ubi Christus dormiebat; excita Christum, et sedabuntur tempestates . 8. Fidem ergo vestram interrogo, charissimi: quoniam filii estis Ecclesiae, et in Ecclesia profecistis, et in Ecclesia proficietis qui nondum profecistis, et in Ecclesia proficiendi estis qui jam profecistis , interrogo vos quid soletis intelligere quod dictum est in Evangelio, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua» . Hoc enim intellecto invenietis quae sit
Abbreviated transcription (Latin):
resefficerisisrł : Factus autem
is rochel cum fueris. Non dormitauit
neque obdormiet quicustoditte :
quiaiamisrłes : Et audistiinpsalmo
Ecce non dormitauit neq: obdormi¬
et quicustodit isrł : p̃senim ipse dor¬
miuiti sedresurrexit : Quid enim
At ipse in psalmo: egodormiui &
somnum coepi : Num quidremansit
in somnoe &surrexiinquit: Quõ
dñs suscepit me : Siergo iam sur

Expanded text:
res, efficeris Israel. Factus autem res, efficeris Israel. Factus autem Israel cum fueris, non dormitabit, neque dormiet, qui custodit te; quia jam Israel es, et audisti in Psalmo, «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Christus enim ipse dormivit, sed resurrexit. Quid enim ait ipse in psalmo? «Ego dormivi, et somnum cepi.» Numquid remansit in somno? «Exsurrexi,» inquit, «quoniam Dominus suscipiet me
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ cum resurrexis set : Tunc inse
uoluit credicumtransir&: Quia
traditus ẽ. propter delicta nma :
& resurrexit propt̃ iustificationẽ
Nnem : Et ipsamfidem in resur¬
rectionex p̃ii maxime cõmendauit
apostolus : Ait entim : Sicredideris
incordetuo quiads̃ eum suscitauit
Amostuis saluuseris : Non dixit
sicredideris quia mostuus ẽ. xp̃s
dideris incordetuo quiads̃ illum
suscitauit amostuis. saluuseris
Hoccredere hoc eẽ isrł Hoc
.ẽ. uideredm̃ : Quã uis adhuc pos¬
terion eius: tamencũ credideris
Inposterion peruemes aduisionẽ
faciei : Quid .ẽ. hoocum credide.¬
risinid quod posterius prote fac¬
tus ẽ xp̃s cũ crediderisimd quod
posterius suscepit xp̃s : Namin
primo facieseius quae este In
principioeret uerbum : & uerbũ
Posteriora eius quae sunt : & uerbũ
caro factum .ẽ. & habitauit in nobis
Cumergo credis in hoc quod prote
factum ẽ. uerbum & resurrexit
in carne. Necud etuacarne despenx¬

Expanded text:
hoc est, cum resurrexisset. Tunc in se voluit credi, cum transiret; quia traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Et ipsam fidem in resurrectionem Christi maxime commendavit Apostolus: ait enim, «Si credideris in corde tuo quia Deus eum suscitavit a mortuis, salvus eris» . Non dixit, Si credideris quia mortuus est Chrisdideris in corde tuo quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris.» Hoc credere, hoc est esse Israel, hoc est videre Deum: quamvis adhuc posteriora ejus, tamen cum credideris in posteriora, pervenies ad visionem faciei. Quid est hoc? Cum credideris in id quod posterius pro te factus est Christus; cum credideris in id quod posterius suscepit Christus. Nam in principio facies ejus quae est? «In principio erat Verbum, et Verbum Posteriora ejus quae sunt? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Cum ergo credis in hoc quod pro te factum est Verbum, et resurrexit in carne, ne tu de tua carne despera
Abbreviated transcription (Latin):
Ntendat carita suno: quasiuna senten¬
tia facta ẽ. exduab uocibus: Homo
dixit ascendens & cantans canticũ gra¬
duũ. Nedes ad mouendũ pedem meũ
Et dstam quã dicer&. Nedesad mouen¬
dum pedemmeum. dicismihi. adde
ille : Num quid inpotestatemea ẽ. ut
non dormitet quicus todit mes uolo
ut ñ dormiat neq: dormitet: Ergo il¬
lũ tibielige quiñ dormneq dormitauit

Expanded text:
ntendat Charitas vestra. Quasi una sententia facta est ex duabus vocibus. Homo dixit ascendens et cantans Canticum graduum, «Ne des ad movendum pedum meum:» et Deus tanquam diceret, «Ne des ad movendum pedem meum,» dicis mihi; adde,ille: Numquid in potestate mea est ut non dormitet qui custodit me? Volo ut non dormiat, neque dormitet. Ergo illum tibi elige, qui non dormiet, neque dormitabit
Abbreviated transcription (Latin):
eruesatib ⁊ mirabilib confessionũ tumphis
irradiant. Quis ista catholicoꝵ dubite. &
Nm antiquã c̃suaudinẽ singulan cautelam¬
xntꝰ ignorant ⁊ ab ĩ fidelibꝰ. aut diets suꝑ¬
fua: aic minꝰ apta qͥn rei ordo fuerte seripta

Expanded text:
ruciatibus et mirabilibus confessionum triumphis irradiant, quis ista catholicorum dubitet, et secundum antiquam consuetudinem singulari cautelapenitus ignorantur, ab infidelibus aut dictis superflua, aut mimis apta, quam rei ordo fuerit, scripta
Abbreviated transcription (Latin):
ecͣta Genesis liber .i.
Exodiis liber i.
Le uiticus liber i.¬
Seutero nomii lib̾ i.
Lesunaue liber .i.
Tudicum liber .i.
P Sal morum liber i.
Salooioms liberi

Expanded text:
est: Genesis liber unus, Exodi liber unus, Levitici liber Deuteronomii liber unus, Jesu Nave liber unus, Judicum liber unusPsalmorum CL liber unus, Salomonis libri
Abbreviated transcription (Latin):
aegrotat: quando incarcere est.
Quando forte incatena: quando foste
latrones patitur: quando ab aliquib:
in probis ei aliquae molestiae in rogan¬
tur. sentit uapularese: Magnus sen¬
susest uidere : quiauapulat. & quando
illibeneest: Nonenim ait scriptura
in iob: temptationibus abundat uita
humana sedait: Num quid nontemp¬
tatio est uitahumana superterram:
totam ipsamuitam temptationem dix¬
it Omnis ergo uitatua supertentẽ:
plagaetuae sunt: Plange quam diu
uiuis interac: siue feliciter uiuas. siue
in aliqua tribulatione constitutus sis.
clama : Ad te leuaui oculos meos: qui
habitas in caelo: Ad manus dñi qui te
ius sit caedi: cuidicis in alio psalmo¬
Propter iniquitatem erudisti homi¬
nem: & tabescere fecifq sicut araneã
ITanimam meam: Clama ad manus
caedentis. & dic: MISCRERE NR̃I
DNE. MISERERE NUSTRIS
onsunt istae uoces uapulantis:
misererenri dne miserere nostri:¬

Expanded text:
aegrotat, quando in carcere est, aegrotat, quando in carcere est, quando forte in catena, quando forte latrones patitur? Quando ab aliquibus improbis ei aliquae molestiae irrogantur, sentit vapulare se. Magnus sensus est, videre quia vapulat et quando illi bene est. Non enim ait Scriptura in Job, Tentationibus abundat vita humana; sed ait, «Numquid non tentatio est vita humana super terram» ? Totam ipsam vitam tentationem dixit. Omnis ergo vita tua super terram, plagae tuae sunt. Plange quamdiu vivis in terra: sive feliciter vivas, sive in aliqua tribulatione constitutus sis, clama, «Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo.» Ad manus Domini, qui te jussit caedi, cui dicis in alio psalmoPropter iniquitatem erudisti hominem; et tabescere fecisti sicut araneam animam meam;» clama ad manus caedentis, et dic, «Miserere nostri, Domine, miserere nostri.» Nonne sunt istae voces vapulantis: «Miserere nostri, Domine, miserere nostri
Abbreviated transcription (Latin):
& multi sic obdurauerunt: ut nec pla¬
gas suas sentiant : Qui uero exipso gene¬
re filii facti sunt : receperunt sensum
doloris.: sentiunt se uapulare : & noue¬
runt quis iussit. ut uapulent. & leuaue¬
runt oculos ad eum quihabitat incaelo:
Et sic sunt oculieorum inmanus domi¬
nisui: quo adusq misereatur: sicut
oculi seruorum inmanus dominorũ
suorum : & sicut oculi ancillae in ma¬
nus dominaesuae: Uides felices ali¬
quos in isto scło ridentes. lactantes se
non uapulant. Immopeius uapulant
hoc ipso grauius caeduntur: quo sen¬
sũ iamperdiderunt: Euigilent &
uapulent. sentiant qui a uapulant.
sciant quia uapulant & doleant quia
uapulant: Qnm̃ qui apponit scientiam
apponit dolorem. hoc scriptura dixit :
Ideo dñs in euangelio. Beatilugentes
qnm ipsi consolabuntur: Audiamus
uocem hominis quiuapulat : & sint is¬
tae uniuscuiusq nr̃m uoces. Et
quando nobis bene estͥ Nam quis
non intellegat uapularese. quando

Expanded text:
et multi sic obduruerunt, ut nec plaet multi sic obduruerunt, ut nec plagas suas sentiant. Qui vero ex ipso genere filii facti sunt, receperunt sensum doloris: sentiunt se vapulare, et noverunt quis jussit ut vapulent; et levaverunt oculos suos ad eum qui habitat in coelo; et sic sunt oculi eorum in manus Domini sui, quoadusque misereatur, sicut oculi servorum in manus dominorum suorum, et sicut oculi ancillae in manus dominae suae. Vides felices aliquos in isto saeculo ridentes, jactantes se; non vapulant: imo pejus vapulant; hoc ipso gravius caeduntur, quo sensum jam perdiderunt. Evigilent, et vapulent; sentiant quia vapulant, sciant quia vapulant, et doleant quia vapulant. Quoniam «qui apponit scientiam, apponit dolorem:» hoc Scriptura dixit . Ideo Dominus in Evangelio: «Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur» . 7. Audiemus vocem hominis qui vapulat, et sint istae uniuscujusque nostrum voces et quando nobis bene est. Nam quis non intelligat vapulare se quando
Abbreviated transcription (Latin):
Proiniquitate erudifti hominem: &
tabescere fecisti sicut a faneam ani¬
mammeam : Adtendite frs: quamta. I.¬
bida est aranea. ut leui tactu conquas¬
setur & moriatur:: &ne quasi carnẽ
solam infirmitate mostalitatis puta¬
remus nos habere tabidam: Non
dixit tabescere fecistime. Ne secundũ
carnem intellegeremus: sed ait : Ta¬
bescere fecisti sicut araneã animam me¬
am: Nihil enim infirmius anima nrac.
posita in mediis temptationibus scł:
in mediis gemitibus & pasturitionib
molestiarum: Nihil ea firmius donec
haereat soliditati caelesti: & sit intem¬
plumdĩ. undeiam noncadat : quia
primo ut uenir& ad hanc infirmitatem.
& tabi ficationem sicut aranea infir¬
ma facta ẽ : & de para diso ex pulsa est:¬
Tunc iussus ẽ seruus caedi: Frs mei. ui¬
dete ex quo uapulamus in omnibus. qui
abinitio generis humani Natisunt in
omnibus qui nunc sunt in omnibus
qui postea nascentur : Adam uapulat
Vapulat adam. Id est genus humanum:

Expanded text:
«Pro iniquitate erudisti hominem; et «Pro iniquitate erudisti hominem; et tabescere fecisti sicut araneam animam meam» . Attendite, fratres, quam tabida est aranea, ut levi tactu conquassetur et moriatur. Et ne quasi carnem solam infirmitate mortalitatis putaremus nos habere tabidam, non dixit, Tabescere me fecisti; ne secundum carneam intelligeremus: sed ait, «Tabescere fecisti sicut araneam animam meam.» Nihil enim infirmius anima nostra posita in mediis tentationibus saeculi, in mediis gemitibus et parturitionibus molestiarum; nihil ea infirmius donec haereat soliditati coelesti, et sit in templo Dei, unde jam non cadat: quia primo ut veniret ad hanc infirmitatem et tabificationem, sicut aranea infirma facta est, et de paradiso expulsa estTunc jussus est servus caedi. Fratres mei, videte ex quo vapulamus. In omnibus qui ab initio generis humani nati sunt, in omnibus qui nunc sunt, in omnibus qui postea nascentur, Adam vapulat. Vapulat Adam, id est, genus humanum;
Abbreviated transcription (Latin):
rum: & sicut oculi ancillae in manus
dominaesuae. Sic oculi nr̃i ad dnm¬
dm̃ nrm: quo ad usq: misereatur nri:
Dixit & quare sicut serui oculos habentes
in manus domini sui : & sicut ancillae
oculos habent inmanus dominaesuae:
usq inquit misereatur nr̃i : quales
ergo uoluit seruos intellegi fr̃s: qui ocu¬
los habent inmanus dominorum suo¬
rum: & quales ancillas : quae oculos
habent in manus dominaesuae. quo¬
adusq: misereatur domina eorum:
Qui sunt isti serui &ancillae qui sic
habent oculos inmanus dominorum
suorum: Nisi qui iubentur caedi
oculi seruorum in manus dominorum
suorum : & sicut oculi ancillae in ma¬
nus dominaesuae : Ergo & illi & illae.
quousq: misereatur uel dñs: uel domi¬
na: Facergo aliquem dominum ius¬
sisse seruum caedi: Uapulat seruus:
sentit plagarum dolores: ad tendit
ad manus dominisui: quousq dicat
parce : Manum enimipsam: potesta¬
tem dicit: Ergo quid dicimus frsius
plaga nra ẽ : Audiuocem psalmi

Expanded text:
rum, et sicut oculi ancillae in manus rum, et sicut oculi ancillae in manus dominae suae: sic oculi n quoadusque misereatur nostri.» 6. Dixit et quare, sicut servi oculos habent in manus domini sui, et sicut ancillae oculos habent in manus dominae suae; usque,» inquit, «misereatur nostri.» Quales ergo voluit servos intelligi, fratres, qui oculos habent in manus dominorum suorum; et quales ancillas, quae oculos habent in manus dominae suae, quoadusque misereatur domina earum? Qui sunt isti servi et ancillae, qui sic habent oculos in manus dominorum suorum, nisi qui jubentur caedi?oculi servorum in manus dominorum suorum, et sicut oculi ancillae in manus dominae suae.» Ergo et illi et illae, quoadusque misereatur vel dominus vel domina. Fac ergo aliquem dominum jussisse servum caedi: vapulat servus, sentit plagarum dolores; attendit ad manus domini sui, quoadusque dicat, Parce. Manum enim, ipsam potestatem dicit. Ergo quid dicimus, fratres? plaga nostra est. Audi vocem psalmi:
Abbreviated transcription (Latin):
filius : Si autem filius & haeres per
dm̃ Populo dicebat. fidelibus dicebat
Iam ergo in nomined nĩ redempti
sanguine ipsius. loti lauacro ipsius :
filii sumus: filius sumus : quia sic mul¬
tisumus: ut in illo unussimus: quid
sibi ergo uult : quod adhuc tamquã
seruiloquimur. Numquid tantum
meritum habere possumus inecclesia:
quamuis iam filii facti exseruis: quan¬
tum habuit ipse apostolus paulus:
& tamen quid dicit in epistola :¬
Paulus seruus xp̃iihũ: siille se ad¬
huc dicit seruum perquem nobis
Teuangelium procedicatum est: quan¬
tomagis nos debemus agnoscere
conditionem nram : ut maior sit
in nobis gratia ipsius : primo enim
seruos fecit quos redemit: sanguis
enim ille proseruis pretium est:
prosponsa pignus. ẽ: Agnoscentes
itaq: conditionem nram: & siiam
filii pergratiam : serui tamen propter
creaturam quia uniuers a creatura
dõ seruit. Dicamus sicut oculi ser¬
uorum in manus dominorum suo¬

Expanded text:
filius; si autem filius, et haeres per filius; si autem filius, et haeres per Deum» . Populo dicebat, fidelibus dicebat. Jam ergo in nomine Domini redempti sanguine ipsius, loti lavacro ipsius, filii sumus, filius sumus; quia sic multi sumus, ut in illo unus simus. Quid ergo sibi vult, quod adhuc tanquam servi loquimur? Numquid tantum meritum habere possumus in Ecclesia, quamvis jam filii facti ex servis, quantum habuit ipse apostolus Paulus? Et tamen quid dicit in Epistola? «Paulus servus Christi Jesu» . Si ille se adhuc dicit servum, per quem nobis Evangelium praedicatum est; quanto magis nos debemus agnoscere conditionem nostram, ut major sit in nobis gratia ipsius? Primo enim servos fecit, quos redemit. Sanguis enim ille pro servis pretium est, pro sponsa pignus est. Agnoscentes itaque conditionem nostram, etsi jam filii per gratiam, servi tamen propter creaturam, quia universa creatura Deo servit, dicamus: «Sicut oculi servorum in manus dominorum suo
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur aliquando uirgini. iam dispon¬
satae & nondum nuptae : &iustedici¬
tur: noli amare : Cum facta fueris¬
uxor : tuncama : Rectedicitur . qui a
prceproperum. & prce posterum desi¬
derium .ẽ: Et non castum a mare eũ:
cui nescit annubat Potest enim fieri:
ut alius spons& : & alius ducat uxorem:
quia uero nullus ẽ alius. qui xp̃o proce¬
ponatur. Secura amat ista : & antequã
illuugatur am&. & delonginquo suspi¬
r& & delonginqua peregrinatione so¬
lus ducet : quia solus talem airom dedit :
quis enim potest sic ducere : ut moria¬
tur pro ea quam uult ducere : sienim
mori pro ea uoluerit. Non erit qui ducat
Securus autem ille prosponsa mostuus
est: quam resurgens erat ducturus :
Verum tamen fr̃s: IN terim simus quo¬
modo serui& ancilla: Dictum est quid̃
non uos dicam seruos. sed amicos:
Sed forte solis discipulis dixit dñs: Au¬
dite apostolum paulum dicentem:
Itaq: iam inquit non est seruus: sed

Expanded text:
dicitur aliquando virgini jam despondicitur aliquando virgini jam desponsatae, et nondum nuptae: et juste dicitur, Noli amare; cum facta fuerisuxor, tunc ama: recte dicitur, quia praeproperum et praeposterum desiderium est, et non castum, amare eum cui nescit an nubat. Potest enim fieri ut alius sponset, et alius ducat uxorem. Quia vero nullus alius est qui Christo praeponatur, secura amet ista: et antequam illi jungatur, amet, et de longinquo suspiret et de longinqua peregrinatione. Solus ducet, quia solus talem arrham dedit. Quis enim potest sic ducere, ut moriatur pro ea quam vult ducere? Si enim mori pro ea voluerit, non erit qui ducat. Securus autem ille pro sponsa mortuus est, quam resurgens erat ducturus. Verumtamen, fratres, interim simus quomodo servi et ancilla. Dictum est quidem «Non vos dicam servos, sed amicos,» : sed forte solis discipulis dixit Dominus? Audite apostolum Paulum dicentem: «Itaque jam,» inquit, «non est servus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
lunt istae similitudines rerum: Ad ten¬
dat aliquantum caritas ura : Nonmirũ
si seruisumus: & ille dominus.ẽ.: Sed mi¬
rumsi ancilla sumus. & ille domina. est :
Sed neq: hoc mirum : quia ancilla sumus:
Ecdesia enimsumus : Nec illud mirum
quia & ipse domina ẽ. uistus & sapientia
di: Audiergo apostolum dicentem: Nos
autem procedicamus xp̃m crucifixum
iudaeis quidem scandalum: gentibus
autem stultitiam: Ipsis uero uocatis
pulus. & sit ancilla ecclesia : xpm̃ dĩ uir¬
tem &di sapientiam. leua oculo stuos
in manus dominaetuae : quia & seruus
& ancilla es Seruus: quia populus es:
Ancilla : quia ecclesia es: Ipsa autem
ancilla: magnam dignitatem inuenit
apud dm̃ : Vxor facta ẽ. sed donecueni¬
at ad amplexus illos spiritales: ubi secu¬
re perfruatur eum quem dilexit : & cui
suspirauit: in ista diuturna peregrinati¬
one sponsa ẽ & accepit antemmagnam:
sanguinem sponsi cui secura suspirat:
nec illidicitur. Noliamare : quomodo

Expanded text:
lunt istae similitudines rerum? Attenlunt istae similitudines rerum? Attendat aliquantum Charitas vestra. Non mirum si servi sumus, et ille dominus est; sed mirum si ancilla sumus, et iSed neque hoc mirum, quia ancillae sumus, cclesia enim sumus: nec illud mirum, quia et ipse domina est: quia virtus et sapientia Dei est. Audi ergo Apostolum dicentem: Nos t, praedicamus Christum crucifixum, Iudaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam, ipsis uero uocatis pulus, et sit ancilla Ecclesia; «Christum Dei virtem et Dei sapientiam, leva oculos tuos in manus dominae tuae: quia et servus et ancilla es; servus, quia populus es; ancilla, quia Ecclesia es. Ipsa autem ancilla magnam dignitatem invenit apud Deum: uxor facta est. Sed donec veniat ad amplexus illos spirituales, ubi secure perfruatur eo quem dilexit, et cui suspiravit in ista diuturna peregrinatione, sponsa est: et accepit arrham magnam, sanguinem sponsi, cui secura suspirat. Nec illi dicitur, Noli amare; quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
nationes. hierusalem illa caelestis.
unde peregrinando ingemescimus.
& quam desiderando oremus: Ibi
habitat᷑ ds̃. illuc leuabit istefidem illuc
ascendit affectu desiderando. & ipsum
desiderium facit animam desud are
sordes peccatorum & mundari ab omni
labe : ut fiat & ipsa caelum. quia leua.¬
uit oculos ad eum qui habitat incaelo:
Nam sicaelum istum corporeum quod
oculis uidemus intellexerimus esse
habitationem dĩ. transitura .e. habita¬
tio dĩ. qui a caelum & terix transient
Deinde antequam faceret ds̃ caelum &
terram ubi habitabat : sed dicit aliquis
& antequam faceret ds̃ scõs. ubi habita¬
bat in se habitabat ds̃. apud se habitabat.
ECCESIEUT OCULI SERUORŨ
IN MANUS DOM INORŨSUO¬
Rum: ETSICUT OCULI ANCIL¬
LAEIN MANUS DOMDINUSUAE
SICOCULANRI ADONMDA NM:¬
QUOADUSQ MISERGATUR NIU:
t serui sumus & ancilla sumus
Elle & dñs ẽ & domina est : Autquid
sibi uolunt ista uerba: & quid sibiuo¬

Expanded text:
nationes, Jerusalem illa coelestis nationes, Jerusalem illa coelestis unde peregrinando ingemiscimus, et quam desiderando oramus: ibi habitat Deus. Illuc levavit iste fidem, illuc ascendit affectu, desiderando: et ipsum desiderium facit animam desudare sordes peccatorum, et mundari ab omni labe, ut fiat et ipsa coelum; quia levavit oculos ad eum qui habitat in coelo. Nam si coelum istud corporeum quod oculis videmus, intellexerimus esse habitationem Dei; transitura est habitatio Dei, quia coelum et terra transient . Deinde antequam faceret Deus coelum et terram, ubi habitabat? Sed dicit aliquis: Et antequam faceret Deus sanctos, ubi habitabat? In se habitabat Deus, apud se habitaba«Ecce sicut oculi servorum in sanctis: tu habitas in domo; si subtrarum, et sicut oculi ancillae in manus dominae suae; sic oculquoadusque misereatur nostri.» Et servi sumus, et ancilla sumus: ille et dominus est, et domina est. Aut quid sibi volunt ista verba? et quid sibi vo
Abbreviated transcription (Latin):
taliter caelum intellegere debemus:
STascensus in affectu. cadum in iustitia:
quid est ergo caelumdi: omnes scae ani¬
mae: omnes iustae animae : Nam & a¬
postoli quam uis interra essent carne.
caclum erant : quia in illis sedens. per
totum mundum ambulabat: ergo
habitat in caelo: Quomodo quomodo
dicit in alio psalmo: Tu autem in scõ
habitas laus israhel: Quihabitat incae¬
lo. habitat in scõ: scõ quid Nisi templo
suo Templum enim dĩ scm est: quod
estis uos : Sed omnes adhuc infirmi: &
secundum fidem ambulantes: secundũ
fidem: sunt templum dĩ: Erunt ali¬
quando & secundum speciem templũ
dĩ. quamdiu sunt templum secundum
fidem: quam diu inipsis xp̃s perfidem
habitat. sicut dicit apostolus. habita
rexpmperfidem in cordibus uris:
Sunt autem iam caeli. inquibus iam¬
perspẽciem habitat ds̃. Uidentes eũ
facie ad faciem omnes scĩ angeli omnes
scãe uistutes. potestates. sedes. domi¬

Expanded text:
tualiter coelum intelligere debemus; tualiter coelum intelligere debemus; si ascensus in affectu, coelum in justitia. Quod est ergo coelum Dei? Omnes sanctae animae, omnes justae animae. Nam et Apostoli quamvis in terra essent carne, coelum erant; quia in illis Dominus sedens, per totum mundum ambulabat. Ergo habitat in coelo. Quomodo? Quomodo dicit in alio psalmo, «Tu autem in sancto habitas, laus Israel» . Qui habitat in coelo. habitat in sancto: «sancto» quid, nisi templo suo? «Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos» . Sed omnes adhuc infirmi et secundum fidem ambulantes , secundum fidem sunt templum Dei, erunt aliquando et secundum speciem templum Dei. Quamdiu sunt templum secundum fidem? Quamdiu in ipsis Christus per fidem habitat; sicut dicit Apostolus: «Habitare Christum per fidem in cordibus vestris» . Sunt autem jam coeli in quibus per speciem jam habitat Deus, videntes eum facie ad faciem; omnes sancti Angeli, omnes sanctae Virtutes, Potestates, Sedes, Domi
Abbreviated transcription (Latin):
uolumus ut non a nobis auertat faciem ds.
sic uolumus ut auestat faciem apeccatis
nr̃is Nam utrumq illic cantatur in
psalmis: Neauestas faciem tuam
ame: Vox est psalmi. uox est ergo
nit̃e: Et ille qui dicit. Nt auestas fa¬
ciem tuam ame. Luide quiddicat alio
loco: Aueste faciem tuam a peccatis me¬
is : Siuis ut auestat faciem suam apecca¬
tis tuis. tuipse aueste faciemtuam: &
apeccatis tuis. Noli auestere: Sienim
non ab eis auesteris faciem tuam: tu ip¬
se irasceris peccatis tuis: Si autem tu
non a uestis faciem tuam apeccatistuis.
tuagnoscis. & ille lgnoscit: At uero
ac teleua oculos adillum & dic. ad ce
leuaui oculos meos. quihabitas incaelo:
Caelum fr̃s mei si corporaliter intel¬
lexerimus. hoc quod uidemus oculis
corporeis: uere sic erracuuimus. ut non
putemus nos illuc ascendere. Nisi scalis
positis. aut aliquibus machinamentis:
Si autem spiritaliter ascendimus. spiri¬

Expanded text:
olumus ut non a nobis avertat faciem Deus, olumus ut non a nobis avertat faciem Deus, sic volumus ut avertat faciem a peccatis nostris: nam utrumque illi cantatur in Psalmis. «Ne avertas faciem tuam a me» ; vox est psalmi, vox est ergo nostra: et ille qui dicit, «Ne avertas faciem tuam a me;» vide quid dicat alio loco: «Averte faciem tuam a peccatis meis» . Si vis ut avertat faciem suam a peccatis tuis, tu ipse a te averte faciem tuam, et a peccatis tuis noli avertere. Si enim non ab eis averteris faciem tuam, tu ipse irasceris peccatis tuis: si autem tu non avertis faciem tuam a peccatis tuis, tu agnoscis, et ille ignoscit. 4. At vero a te leva oculos ad illum, et dic, «Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo.» Coelum, fratres mei, si corporaliter intellexerimus hoc quod videmus oculis corporeis, vere sic errabimus, ut non putemus nos illuc ascendere, nisi scalis positis, aut aliquibus machinamentis: si autem spiritualiter ascendimus, spiri