comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aeccłam suam lauacro aquȩ in uerbo.
ut unc eam sibi exhibeat ñ habentẽ
maculam aut rugam. aut aliquid
eiusmodi. totam scilicor pulchrã ato
ꝑfectam. quando absorbebitur mors in
iuctoria. Nunc ergo inquantũ iugo
in nobis quod ex dõ nati sumus. ex fide
uiuentes iusti sumus. Inquantũ autẽ
reliquias mortalitatis ex adam trahimꝰ
sine peccato non sumꝰ. Et illud enĩ
irerum ẽ. qui natus ẽ. ex dõ ñ peccat.
& illud uerum ẽ. si dixirimꝰ quia peo¬
catum non habrinus nos ipsos decepi.¬
xp̃s & iustus ẽ. & iustificans. nos autẽ
iustificati gratis per gram̃ ipsius.
Non autẽ uistificat. nisi corpus suũ
quod ẽ. arccła. & ideo si corpus xp̃i
tollit spolia impioꝵ & corpore xp̃i
thesaurizantur diuitiȩ impioꝵ. non
cdebent impii foris remanere ut calũp¬
nientur. sed intra potius ut iustificent᷑.
Onde & illud quod de dre iuditii scrip¬
tum est. tunc stabunt iusti in magna

Expanded text:
ecclesiam suam lauacro aquae in uerbo, ecclesiam suam lauacro aquae in uerbo, ut tunc eam sibi exhibeat non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi, totam scilicet pulchram atque perfectam, quando absorbebitur mors in uictoriam. nunc ergo, in quantum uiget in nobis, quod ex deo nati sumus ex fide uiuentes, iusti sumus: in quantum autem reliquias mortalitatis ex Adam trahimus, sine peccato non sumus. et illud enim uerum est: Qui natus est ex deo, non peccat. et illud uerum est: Si d.ixerimus, quia peccatum non hab iustus est et iustificans. nos autem iustificati gratis per gratiam ipsius. non autem iustificat nisi corpus suum. quod est ecclesia, et ideo, si corpus Christi tollit spolia impiorum et corpori Christi thesaurizantur diuitiae impiorum, non debent impii foris remanere, ut calnmnientur. sed intrare potius, ut iustificentur. Unde et illud, quod de die iudicii scriptum est: Tunc stabunt iusti in magna
Abbreviated transcription (Latin):
Contempnant & apłm iohannem
clamantẽ in epistola sua. Si dixerimꝰ
quia peccatũ non habemus. nos ipsos
sed ucimus & ueritas innobis non est
Si autẽ confessi fuerimus peccata
nr̃a. fidelis est & iustus qui dimittat
nobis peccata. & mundo nos ab omni
iniquitate. Propter hanc spe dicit
uniuersa aeccła dimitie nobis debrta
nr̃a. ut ñ suꝑbientes sed confitentes
mundoe ab omni iniquitate. atq
ita sibi exhibrat dñs xp̃s in illa dre glo¬
riosam aeccłam non habentẽ maculam
aut tugãm aut aliqruid eiusmodi. quã
modo mundat lauaero aquȩ in uerbo.
quia nrq aliquid remanet inbaptismo
sed aut intus detur. aut siiam forisdatꝰ.
non foriscum illo remaneatur. & quio¬
quid abris qui post acceptũ baptismnum
hic uiuunt humana infirmitate con.¬
trahitur. quarũq culparũ ꝓpt̃ ipsimi
lauachrũ dimituitur. Neqͦ enĩ aliqͥđ
ꝓchest non baptizato dicere. dimitie
nobis debita nr̃a. Ita modo mundat

Expanded text:
contemnant et apostolum Iohannem contemnant et apostolum Iohannem clamantem in epistula sua: Si dixerimus! quia peccatum non habemus. nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. si autem confessi fnostra, fidelis est et iustus, qui dimittat nobis peccata et mundet nos ab omni iniquitate. propter hanc spem dicit uniuersa ecclesia: Dimitte nobis debita nostra, ut non "sed confitentes mundet ab omni iniquitate atque ita sibi exhibeat dominus Christus in illa die gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quam modo mundat lauacro aquae in uerbo. quia neque aliquid remanet in baptismo, sed aut intus detur aut. si iam foris datus est, non foris cum illo remaneatur —. et, quicquid ab eis, qui post acceptum baptismum hic uiuunt. humana infirmitate contrahitur quarumque culparum, propter ipsum lauacrum dimittitur. neque enim aliquid prodest non baptizato dicere: Dimitte nobis debita nostra. Ita modo mundat
Abbreviated transcription (Latin):
a seipso sibi datam cum dicatur ei. quid
enim habes quod non accepisti. Aut
sine prccato se esse iactare audeat in
hac uita. sicut ipsi in nr̃a conlatione
dixerunt. in ea se rẽ. arccła quȩ iam ñ
hab&e maculam aut rugam. aut aliqͥd
eiusmodi. nescrentes hoc in eis modo
cõpleri qui irel post baptismũ continuo
uel di missis debias qux̧ dimittenda in
oratione poscinitur. de hoc ex xunt
corpore. in tota uero aeccła tc futurũ.
ut sit omnino non habrus. maculam
& rugam aut aliquid erusmodi. qnͣdo
dictum erit. ubi ẽ mors uictoria tua.
ubi ẽ. mors acubeus tuus:Aculbeus em̃i
moris. ẽ. peccatũ. In har autẽ uita
ubi corpus quod corrũpitur ad grauat
animã. si aeccła eoꝵ iam talis ẽ: non
ergo dicant dã quod dñs orare nos
docuit. dimittere nobis debita nr̃a.
C um enĩ inbaptismo cuncta dimissa
sunt. ut quid hoc poscit aeccła. si iam
& iam in hac uita non haboe maculã
aut rugam. aut aliquid eiusmodi:

Expanded text:
a se ipso sibi datam, cum dicatur ei: Quid a se ipso sibi datam, cum dicatur ei: Quid enim habes, quod non accepisti? aut sine peccato se esse iactare audeat in hac uita, sicut ipsi in nostra conlatione dixerunt in ea se esse ecclesia, quae iam non habet maculam aut rugam aut aliquid eius modi, nescientes hoc in eis modo compleri, qui uel post baptismum continuo uel dimissis debitis, quae dimittenda in oratione poscuntur, de hoc exeunt corpore, in tota uero ecclesia tunc futurum. ut sit omnino non habens maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quando dicendum erit: Ubi est, mors, uictoria tua? ubi est. mors, aculeus tuus? aculeus enim mortis est peccatum. In hac autem uita, ubi corpus, quod corrumpitur. adgrauat animam, si ecclesia eorum iam talis est. non ergo dicant deo, quod dominus orare nos docuit: Dimitte nobis debita nostra. cum enim in baptismo cuncta dimissa sint. ut quid hoc poscit ecclesia. si iam etiam in hac uita non habet maculam aut rugam aut aliquid eius modi?
Abbreviated transcription (Latin):
tunc uidebimus non esse querendũ.
qui habeant res hereticoꝵ. sed qui st̃
insocietate iustoꝵ. Scimus quidem
illos tantam sibi arrogare iustinam.
ut eam se iactent non solum habere
sed & iam aliis hominib dare. ase quip¬
pe dicunt iustificari eum quẽ bapti¬
zauerint. ubi nihil eis restat. nisi dice.¬
re illi qui baptizatur abeis ut inbaptira.¬
ren suum credat. Cur enim non
faciat quando apostolus dicit. oredenti
ineum qui iustificat impium. deputat᷑
fides eius adiustiuam: In ipsum ergo
credat si eum ipse iustificat ut deputet᷑
fides eius adiustitiam. sed puto qđ oriã
ipsi seipsos horrent. si tanren ista irel
cogitare dignantur. iustus enĩ & iustisicans
non est nisi ds. Potest autẽ & de istis
dici ouod dixit apłs de iudȩis. quia
uolentes constituere: ⁊ustitiȩ dĩ ñ sunt
subrecti. Absit dutẽ ut quisquam
nr̃m ita se iustum dicat. ut aut suã
iustitiam uelit constituere. id ẽ. quasi

Expanded text:
tunc uidebimus non esse quaerendum, tunc uidebimus non esse quaerendum, qui habeant res haereticorum, sed qui sint in societate iustorum. scimus quidem illos tantam sibi adrogare iustitiam, ut eam se iactent non solum habere sed etiam aliis hominibus dare. a se quippe dicunt iustificari eum, quem baptizauerint. ubi nihil eis restat nisi dicere illi, qui baptizatur ab eis, ut in baptizatorem suum credat. cur enim non faciat, quando apostolus dicit: Credenti in eum, qui iustificat impium, deputatur fides eius ad iustitiam? in ipsum ergo credat, si eum ipse iustifides ejus ad justitiam. Sed puto quod etiam ipsi seipsos horreant, si tamen ista vel cogitare dignantur. Justus enim et justificans non est, nisi Deus. Potest autem et de istis dici quod dicit Apostolus de Judaeis, quia uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. Absit autem, ut quisquam nostrum ita se iustum dicat, ut aut suam iustitiam uelit constituere, id est quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ quodã modo gerimus. non ꝓprie.¬
tatẽ nobis usupatione damnabili uindi¬
camus. Quicquid ergo nomine aeccłi.¬
rũ partis donati possidebatur. xp̃iani
aeccłarũ nobiscũ pauperes qui eisdem
possessi unculis alebantur. ipsi potius
foris positi desinant concupiscere aliena.
sed intrent inunitatis societatẽ ut parit᷑
gubernemus. non illa tantũ quȩ dicunt
sua uerũ &iã quȩ dicunt & nr̃a. Serip.
autẽ dĩ. sub illo capite inuno eiꝰ corpore
omnia cõmunia.Amemus quod can.¬
tamus. ecce quã bonum & quã iocun¬
dũ habitare fratres iniũ: ut sic expe¬
riantur & sciant quã ueraciter ad eos
clanioe mater catholica quod scribit
beatus apłs ad corinthios. non quero
quȩ sunt ur̃a sed uos. Siautẽ conside.¬
remus quod scriptũ est in libro sapien.¬
tiȩ. Ideo iusti tulert̃ spolia impiorum.
Item quod legitur in ꝓuerbis: thesauri¬
zantur autẽ iustis diuitiȩ impiorum.

Expanded text:
tionem quodam modo gerimus. non proprietionem quodam modo gerimus. non proprietatem nobis usurpatione damnabili uindicamus. Quicquid ergo nomine ecclesiarum partis Donati possidebatur, Christiani ecclesiarum, nobiscum pauperes, qui eisdem possessiunculis alebantur, ipsi potius foris positi desinant concupiscere aliena, sed intrent in unitatis societatem, ut pariter gubernemus non illa tantum, quae dicunt sua. uerum etiam, quae dicuntur et nostra. scriptum autem dei. sub illo capite in uno eius corpore omnia communia communia ia. amemus quod cantamus: Ecce quam bonum et quam iucundum habitare fratres in unum, ut sic experiantur et sciant, quam ueraciter ad eos clamet mater catholica, quod scribit beatus apostolus ad Corinthios: Non quaero, quae sunt uestra, sed uos. Si autem consideremus, quod scriptum est in libro sapientiae: Ideo iusti tulerunt spolia impiorum, item quod legitur in prouerbiis: Thesaurizantur autem iustis diuitiae impiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
utinam catholiei fiant & non solũ quȩ
dieunt sua. sed & iam nr̃a inpace nob̾eũ
& caritate possideant. Vsq adeo autẽ
calũpniandi cupiditate cęcantur. ut ñ
attendant quã sint inter se contraria
quȩ loquuntur. Ipsi certe dicunt. & in¬
uidiosissime sibi conqueri uidentur.
quod eos in urãm cõmunionẽ uioben¬
tum legũ imperio cohartamus. Hoc
utiq nullo modo facrremus. si reseoꝵ
possidere uellemus. Quis auarus quȩ¬
rit conpossessorẽ : Quis dominandi
cupiditate in flãmatus. uel fastu domi.¬
nationis elatus desiderat habere con-¬
sortẽ : Ipsos certe attendant quondã
suos iam nr̃os sotios & fraterna nobis
dilectione coniunctos. quẽ ad modũ
sua teneant non solum que habebant.
sed &iam nr̃a quȩ non habebant. Quȩ
tanten si pauperum conpauperes sumꝰ.
& nr̃a sunt & illoꝵ. Si autẽ priuatĩ
quȩ nobis sufficiant possidemus. non
sunt illa nr̃a sed pauperũ. quoꝵ ꝑcura¬

Expanded text:
utinam catholici fiant, et non solum quae utinam catholici fiant, et non solum quae dicunt sua, sed etiam nostra, in pace nobiscum et charitate possideant! Usque adeo autem calumniandi cupiditate caecantur, ut non attendant quam sint inter se contraria quae loquuntur. Ipsi certe dicunt, et invidiosissime sibi conqueri videntquod eos in nostram communionem niolento legum imperio coartamus. hoc utique nullo modo faceremus, si res eorum possidere uellemus. quis auarus quaerit conpossessorem? quis dominandi cupiditate inflammatus uel fastu dominationis elatus desiderat habere consortem? ipsos certe adtendant quondam suos iam nostros socios et fraterna nobis dilectione coniunctos, quem ad modum sua teneant non solum, quae habebant. sed etiam nostra, quae non habebant, quae tamen, si pauperum conpauperes sumus. et nostra sunt et illorum; si autem priuatim, quae nobis sufficiant, possidemus, non sunt illa nostra sed pauperum, quorum procura
Abbreviated transcription (Latin):
& uno liberato similitudnt̃ istam
ꝓposui. Quid ergo sentientdũ est
dequibdam paucis ꝑditis. & innume.¬
rabili multitudine populoꝵ liberatoꝵ:
Non enim irel tot sunt illi homines
qui sua uoluntate pereunt. quot libe.¬
rantur ꝑ istas beges ab illa pestifera
aet̾naq ꝑnitrȩ. sundi pagi. uici. castella.
mimicipia ciuitates. Si autẽ diligenti.¬
us rex dequa loquimur cogitemus.
puto quod si plurimi essent indomo
ruitura. & inde saltim unus liberari
possos. atq id cum facere conaremur.
alii seipsos prȩcipitio necarent. dolorem
deecteris nrm̃ de unius saltim salute
consolamur. non tamen ne seipsos alu
ꝑderent perire unurersos nullo liberato
ꝑ muteremur. Quid igitur de operae
& pena aeterna uitanda hominib debemꝰ
inpendere iudicandum ẽ. si ꝓ salute ista
non solum tẽporali sed & ĩa breui ad ipsũ
tempus exiguum liberanda. sic nos homi.
quod res eoꝵ concupiscamus & auferamꝰ.

Expanded text:
et uno liberato similitudinem istam et uno liberato similitudinem istam proposui. quid ergo sentiendum est de quibusdam paucis perditis et innumerabili multitudine populorum liberatorum? non enim uel tot sunt illi homines, qui sua uoluntate pereunt, quot liberantur per istas leges ab illa pestifera aeternaque pernicie fundi. pagi, uici, castella, municipia, ciuitates. Si autem diligentius rem, de qua loquimnr, cogitemus, puto. quod, si plurimi essent in domo ruitura et inde saltem unus liberari posset atque, id cum facealii seipsos praecipitio necarent, dolorem de caeteris nostrum, de unius saltem salute consolaremur; non tamen, ne seipsos alii perderent, perire universos nullo liberato permitteremus. Quid igitur de opere met poena aeterna vitanda, hominibus debemus impendere, judicandum est; si pro salute ista non solum temporali, sed etiam brevi, ad ipsum tempus exiguum liberanda, sic nos hominiquod res eorum concupiscamus et auferamus;
Abbreviated transcription (Latin):
Isti inet̾nũ ꝑdenli & sempiternis ignib
cruciandi relinquerentur. S ienim
duo aliqui inuna domo habitarent.
quã certissime sciremus esse ruituram.
nobisq id p̃nuntiantib nollent credere.
atos in ea manere ꝑsisterent. si eos inde
possemus eruere uel iuitos. quibus
imminentẽ illam ruinã postea mons¬
traremus. ut redire ulterius sub eius
prriculũ non auderent. puto nisi facere¬
mus. non inmerito crucbeles iudicare.¬
mur. Porro siunus illoꝵ nobis dicer&
quando intraueritis eruere nos meip.¬
sum continuo trueidabo.Alter aut̃
nec exrre quidẽ inde iec erui uelloe.
sed nrq necare se auder&. quid elige.¬
gerimus utrũ amibos ruine obprim̃dos
relinquere auuno saltim ꝑ misericordẽ
nrãm operã. liberato. alterũ ñ culpa
nr̃a sed sua potius interire : Nemo est
tam infelix qui non quid fieri intalib
causis oporteat facillime iudic&. Et
deduob hominib uno scilicoe ꝑdito

Expanded text:
isti in aeternum perdendi et sempiternis ignibus isti in aeternum perdendi et sempiternis ignibus cruciandi relinquerentur. Si enim duo aliqui in una domo habitarent, quam certissime sciremus esse ruituram, nobisque id praenuntiantibus nollent credere atque in ea manere persistant, si eos inde possemus eruere uel inuitos, quibus imminentem illam ruinam postea monstraremus, ut redire ulterius sub eius periculum non auderent, puto, nisi faceremus, non inmerito crudeles iudicaremur. porro si unus illorum nobis diceret: Quando intraueritis eruere nos, me ipsum continuo trucidabo\\ alter autem nec exire quidem inde nec erui uellet sed neque necare se auderet. quid eligeremus? utrum ambos ruinae opprimendos relinquere, an uno saltem per misericordem nostram operam liberato alterum non culpa nostra sed sua potius interire? nemo est tam infelix, qui non, quid fieri in talibus causis oporteat, facillime iudicet. et de duobus hominibus uno scilicet perdito
Abbreviated transcription (Latin):
materni cordis benita. & sanat tantoꝵ
liberatione populoꝵ: Quoꝵ si uidea
inxp̃i pace lȩtiuas frequentias alaqi.¬
tates. & adhẏmnos audiendos & ea.¬
irendos. & ad uerbũ dĩ ꝑciprendum
celebres hilaresq comrentus. multo.¬
rumq uiris cũ dolore magno recorda.¬
tionem preteriti erroris. & cũ gaudio
considerationẽ cognite ueritatis. & cũ
indignatione & detestatione menda.¬
cium magistroꝵ quod modo cognoscan
de nr̃is sacramentis quã falsa iactaue.¬
rint. multoꝵ &um inreis confessioneᷤᷤ
quod olim uellent esse catholici. nre
inter homines tanti furoris auderent.
horum ergo populoꝵ congregationis
per plurimas africȩ regionis ab illa ꝑ.¬
ditioire liberatoꝵ si sub imo conspectu ui.¬
deres. tunc diceres nimiȩ fuisse crude¬
litats. si dum timeretur ne homines
desperati & istoꝵ innumerabili multi.¬
tudini. nulla estimatione conparandi.
suis & uoluntariis ignib cremarentur.

Expanded text:
materni cordis lenit et sanat tantorum materni cordis lenit et sanat tantorum liberatione populorum. quorum si uideas in Christi pace laetitias, frequentias. alacritates et ad hymnos audiendos et canendos et ad uerbum dei percipiendum celebres hilaresque conuentus multorumque in eis cum dolore magno recordationem praeteriti erroris et cum gaudio considerationem cognitae ueritatis et cum indignatione et detestatione mendacium magistrorum, quod modo cognoscant, de nostris sacramentis quam falsa iactauerint, multorum etiam in eis confessiones, quod olim uellent esse catholici nec inter homines tanti furoris auderent, horum ergo populorum congregationes per plurimas Africae regiones ab illa perditione liberatorum si sub uno conspectu uideres, tunc diceres nimiae fuisse crudelitatis, si, dum timeretur, ne homines desperati et istorum innumerabili multitudini nulla aestimatione comparandi suis et uoluntariis ignibus cremarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
reuocare errantes. & ꝑditos inuenire.
Illi autem quod & alibi aliquando
non solum aliquẽ illoꝵ perire. uerũ
& iam aliquid ꝑdere: Sed si aliter
non meruit habere pacẽ domus
dauid nisi abysalon filius eiꝰ inbello
quod contra patrẽ gerebat fuissor extie¬
tus quauis magna cura mandaurrit¬
suis. ut eum quantũ possent uiuum
saluumq feruarent. & essor. eui peniten¬
ti paternus affectus ignoscer&&. ouia
ei resistit. nisi ꝑditũ flere & sui reg.
ni pace adouisita suam mestitiam
bellantib aduersus eam quid aliud
quã filiis suis. quia utiq ex ipsa mag.¬
na arbore quȩ ramoꝵ suoꝵ porrecto¬
nr᷑ toto orbe diffunditur. Tste inafru¬
ca ramusculus fractus ẽ. cũ eos caria¬
te parturiat. ut redeant ad radicem
sinx qua uer̃a uitam habere ñ posst̃.
si aliquoꝵ ꝑditione tam multos cete.¬
ros colligitꝰ. presertim ouia isti non
sicut abysalon casu bellico sed sponta¬
neo magis in teritu pereunt. dolorem

Expanded text:
reuocare errantes et perditos inuenire. reuocare errantes et perditos inuenire. Illi autem, quod et alibi aliquando non solum aliquem illorum perire uerum etiam aliquid perdere? sed si aliter non meruit habere pacem domus Dauid, nisi Absalon filius eius in bello, quod contra patrem gerebat, fuisset extinctus, quamuis magna cura mandausuis, ut eum quantum possent vivum salvumque servarent, et esset cui poenitenti paternus affectus ignosceret, quid ei restitit nisi perditum flere, et sui pace regni acquisita suam moestitiam bellantibus aduersus eam quid aliud quam filiis suis, quia utique ex ipsa magna arbore, quae ramorum suorum porrectione toto orbe diffunditur, iste in Africa ramusculus fractus est, cum eos caritate parturiat, ut redeant ad radicem, sine qua ueram uitam habere non possunt, si aliquorum perditione tam multos ceteros colligit, praesertim quia isti non sicut Absalon casu bellico sed spontaneo magis interitu pereunt, dolorem
Abbreviated transcription (Latin):
Taceo crudelissimas cędes & domoꝵ
dep̃dationes ꝑ nocturnas aggressiones.
& incendia non solum priuatorum
habitaculoꝵ. uerum &iam aeccłarũ
nicos mitterent. Sed nos huiusmodi
afflictos malis. consequens consolatꝰ
est fructus. Nam ubicumq aꝑditis
ista commissa sunt. ibi ferirentius
atq ꝑfectius unitas xp̃iana profecit.¬
& uberius laudatur dñs qui donare
dignatus ẽ. ut serui enis passionibus
suis lucrarentur fratres suos. & oires
eius mortifero errore disꝑsas in pacẽ
salutis arterne suo sanguine congre.¬
garent. Potens est dñs̃ & misericors
quẽ condre rogamus. ut & ĩa ceteris
dox pęnitentiam. & resipiscant de dia.¬
boli laqireis aquo captiui tenentur
scđm ipsius uoluntatẽ qui ñ quert̃
nisi unde nobis calũpnientur & retribu.¬
ant mala ꝓ bonis. quia neo intelligere
nourrunt qire cirta eos animũ dilec.¬
tionẽq seruemus. & quomodo eos
ez echihelem ꝓpħam pastorib dedit.

Expanded text:
taceo crudelissimas caedes et domorum taceo crudelissimas caedes et domorum depraedationes per nocturnas adgressiones et incendia non solum priuatorum habitaculorum uerum etiam ecclesiarum; nicos mitterent Sed nos huius modi afflictos malis consequens consolatus est fructus. nam ubicumque a perditis ista commissa sunt, ibi feruentius atque perfectius unitas Christiana profecit et uberius laudatur dominus, qui donare dignatus est, ut serui eius passionibus suis lucrarentur fratres suos et oues eius mortifero errore dispersas in pacem salutis aeternae suo sanguine congregarent. potens est dominus et misericors. quem cotidie rogamus, ut etiam ceteris det paenitentiam et resipiscant de diaboli laqueis, a quo captiui tenen tur secundum ipsius uoluntatem, qui non quaerunt. nisi unde nobis calumnientur et retribuant mala pro bonis, quia nec intellegere nouerunt, quem circa eos animum dilectionemque seruemus et quo modo eos Ezechielem prophetam pastoribus dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ: Remanserunt turbe durȩ. & in
illa peste infelici animositate sistentes.
Ex his quoq plurimi simulando
cõmunicauerunt. alii paucitate latur.¬
runt. Sed illi qui simulabant. paula.¬
tm assuescendo & p̃dicationẽ ueritatis
audrendo: maxinrȩ post consulatione
& disputationẽ quȩ inter nos & ep̃os
eoꝵ apud karthaginẽ fuit. ex magna
parte correcti sunt. In quib dam uero
locis ubi pertinacior & inpacatior prȩ.¬
ualuit multitudo. eui resistere non
poterant pauciores quoꝵ erat nrelior
de cõmunione sententia aut turbar
auctoritati paucoꝵ potentioꝵ subdite
in malam partẽ obtemperart᷑. aliqnͣto
diutius laboratũ ẽ. Exhis sunt in
quib adhuc laboratur. in quo labore
multa catholici & maximȩ episcopi
& clerici horrenda & dura ꝑpessi st̃
quȩ cõmemorare longũ ẽ. quando
quorundam & oculi extincti sunt.
& cuiusclam xp̃i manus & lingua
prȩcisa ẽ. non nulli &eiam trucidati st̃.

Expanded text:
ret, remanserunt turbae durae et in ret, remanserunt turbae durae et in illa peste infelici animositate sistentes. ex his quoque plurimi simulando communicauerunt, alii paucitate latuerunt. sed illi, qui simulabant, paulatim adsuescendo et praedicationem ueritatis audiendo maxime post conlationem et disputationem, quae inter nos et episcopos eorum apud Carthaginem fuit, ex magna parte correcti sunt. in quibusdam uero locis, ubi pertinacior et inpacatior praeualuit multitudo, cui resistere non poterant pauciores, quorum erat melior de communione sententia, aut turbae auctoritati paucorum potentiorum subditae in malam partem obtemperarunt, aliquanto diutius laboratum est. ex his sunt, in quibus adhuc laboratur, in quo labore multa catholici et maxime episcopi et clerici horrenda et dura perpessi sunt, quae commemorare longum est, quando quorundam et oculi extincti sunt et cuiusdam episcopi manus et lingua praecisa est, nonnulli etiam trucidati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
licentiam. & errandi ac persequendi
relinquere. Iam uero cum ipse beges
uenissent inafricam. prȩcipuȩ illi qui
quȩrebant occasionẽ. aut seuitiam fu.¬
rentium mrenuebant. aut suos uere¬
cundabantur offendere & ad aeccłam
continuo transiert̃ multi & iã qui
sola illic aparentib tradita consurtu.¬
dine terrebantur. Qualem uero causã
ipsa heresis haberet. nũquã antea cogi¬
tauerant. nũqua querere & conside.¬
rare uoluerant. Mox ubi cȩperunt
aduertere. & nihil inea dignũ inue.¬
nire. propter quod tanta damna
parerentur. sine ulla difficultate ca.¬
tholiei facti sunt. Docuit enĩ eos
sollicitudo. quos neglegentes securitaᷤ
fecerat. Istoꝵ auit̾ omniũ p̾cedentiũ
auctoritatẽ & ꝑsuasionẽ fecua funt
multi. qui minus idonei erant per
seipsos intelligere quid distarte inter
donatistarũ errorẽ & catholicã uerita.¬
tem. Ita cum magna agmina populoꝵ
uera mater insignum gaudens recipe.¬

Expanded text:
licentiam et errandi ac pereundi licentiam et errandi ac pereundi relinquere. 1 lam uero cum ipsae leges uenissent in Africam, praecipue illi. qui quaerebant occasionem aut saeuitiam furentium metuebant aut suos uerecundabantur offendere, ad ecclesiam continuo transierunt. multi etiam. qui sola illic a parentibus tradita consuetudine tenebantur, qualem uero causam ipsa haeresis haberet numquam antea cogitauerant, numquam quaerere et considerare uoluerant, mox. ubi coeperunt aduertere et nihil in ea dignum inuenire, propter quod tanta damna paterentur. sine ulla difficultate catholici facti sunt; docuit enim eos sollicitudo, quos neglegentes securitas fecerat. istorum autem omnium praecedentium auctoritatem et persuasionem secuti sunt multi, qui minus idonei erant per se ipsos intellegere, quid distaret inter Donatistarum errorem et catholicam ueritatem. Ita cum magna agmina populorum uera mater in sinum gaudens recipe
Abbreviated transcription (Latin):
& apostolus paulus uitȩ sue transitorrȩ
consubebat se di aeccłx dĩ. quando contra
illos qui eum occidere conspirauerant.
consilium illoꝵ tribuno ut proderetur
effecit. Onde factũ ẽ. ut eũ ad locum
quo fuerat ꝑducendus. deducer& mibes
armatus. ne illoꝵ pateretur insidias.
Romanas &e iã beges in plorare minime
dubitauit. ciur̃ romanũ se ẽẽ. ꝓclamans.
quos tunc affligi uerberib ñ licebat.
Itemq ne iudris eũ interinere cuprentib
traderetur. cȩsaris poposcit auxilium.
Romani quidẽ principis sed non xp̃iani.
Ubi satis ostendit quid facere postea
deberent xp̃i dispensatores. quando
imprratores xp̃ianos periclitante ȩccłi
repperirent. hinc ergo factuni ẽ. ut
imperator religiosus & pius. perlatis
in innocentiam suam talib causis. mal¬
lo puissimis legib illius impretatis erro
catholicam terendo & cohercendo redige.¬
re. quã seuiendi tantũ modo auferre

Expanded text:
et apostolus Paulus t suae transitoriae et apostolus Paulus t suae transitoriae consulebat sed ecclesiae dei. quando contra illos, qui eum occidere conspirauerant, consilium illorum tribuno ut proderetur, effecit; unde factum est. ut eum ad locum, quo fuerat perducendus, deduceret miles armatus, ne illorum pateretur insidias. Romanas etiam leges inplorare minime dubitauit cinem Romanum se esse proclamans. quos tunc affligi uerberibus non licebat. itemque, ne Iudaeis eum interimere cupientibus traderetur, Caesaris poposcit auxilium, Romani quidem principis sed non Christiani. ubi satis ostendit, quid facere postea deberent Christi dispensatores, quando imperatores Christianos periclitante ecclesia reperirent. hinc ergo factum est, ut imperator religiosus et pius perlatis in notitiam suam talibus causis mallet piissimis legibus illius impietatis errorcatholicam terrendo et cohercendo redigere quam saeuiendi tantum modo auferre
Abbreviated transcription (Latin):
multatis fugatisq catholicis. quos ingen.¬
ti multuudine superabant. & facibe
seuiendo terrebant. Inde inquan.¬
dim turrem lruatũ iam defecisse arbi.¬
trantes. cum ille adhuc uiuer&. abiece¬
runt. sed quodam molli aggere exceptꝰ
& aquibusclam nocte transrintibus
per lucernam conspectus agnitus atq
collectus. & religiosam domũ apporta¬
ts. adhibita magna cura post multos
dies ab illa desperatione recreatꝰ esset.
oceisum tamen eum fama ceberi dona.¬
tistarum &iam in transmari nuntia uerat.
Quo postea quã uenit & inta eiꝰ inopi.¬
nansfima apparuit. cicatrib suis tam
multis tam ingentib tam recentibis ñ
frustra fama mortuum se nuntiauisse
monstrauit.Auxilium ergo petiuit
ab imprratore xpĩano. non tam sui ulcis.¬
cendi causa quã tuendȩ aeccłȩ sibi eredi¬
tȩ. Quod si prȩtermifisso non eius
fuissoe laudanda pacientia. sed nregbe.¬
gentia merito culpanda. Neq enim

Expanded text:
mulcatis fugatisque catholic-is. quos ingenmulcatis fugatisque catholic-is. quos ingenti multitudine superabant et facile saeuiendo terrebant. inde in quandam turrem leuatum iam defecisse arbitrantes. cam ille adhuc uiueret, abiecerunt. sed quodam molli aggere exceptus et a quibusdam nocte transeuntibus per lucernam conspectus, agnitus atque collectus et ad religiosam domum adportatus adhibita magna cura post multos dies ab illa desperatione recreatus est. sed occisum tamen eum fama scelere Donatistarum etiam trans mare nuntiauerat: quo posteaquam uenit et uita eius inopinatissima apparuit, cicatricibus suis tam multis, tam ingentibus, tam recentibus non frustra ._-famam mortuum se nuntiasse monstrauit. Auxilium ergo petioit ab imperatore Christiano non tam sui ulciscendi causa quam tuendae ecclesiae sibi creditae. quod si praetermisisset, non eius fuisset laudanda patientia sed neglegentia merito culpanda. neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
capitali ꝓprer seruandam & iam circa
indignos mansurtudinẽ xp̃ianã. sed
pecuniariis damnis propositis & in ep̃os
uel ministros eoꝵ exilio constitutos.
Supradictũ quippe episcopũ uagaren.¬
sem. qm̃ apud ordinariũ iudicẽ dicta
inter partes sententia obtinuerat basi¬
licam. quã illi catholica essor inuasert̃
stantẽ ad altare inrientes horrendo im¬
petu & furore crucheli fustib & huiusce
Smodi telis. lignis deniq eiusdẽ altaris
effracti immaniter ciciderunt. pugione
&iam ꝑcusserunt inigguine. quo uul¬
nere sanguis effluens eum ex animũ
redder&. nisi ei aduitã maior eorum
seuitia profuissoe. Nam cun grauit
sauciarum ꝑ terram insuꝑ traherent.
exundanti uenȩ puluis obstrusus sangul.¬
nem abstinuit. cuius effusione ibat
in mortẽ. Deinde cum abeis tandem
relictum nr̃i cum psalmis auferre tẽpta.¬
fent. illa tra ardentiore succensi. eum
deportantium manib abstubert᷑ male

Expanded text:
capitali propter seruandam etiam circa capitali propter seruandam etiam circa indignos mansuetudinem Christianam sed pecuniariis damnis propositis et in episcopos uel ministros eorum exilio constituto. Supra dictum quippe episcopum Bagaiensem, quoniam apud ordinarium iudicem dicta inter partes sententia obtinuerat basilicam, quam illi, cum catholica esset, inuaserunt, stantem ad altare inruentes horrendo impetu et furore crudeli fustibus et cuiusce modi telis, lignis denique eiusdem altaris effractis immaniter ceciderunt; pugione etiam percusserunt in inguine, quo uulnere sanguis effluens eum exanimem redderet, nisi ei ad uitam maior eorum saeuitia profuisset. nam cum grauiter sauciatum per terram insuper traherent, exundanti uenae puluis obstrusus sanguinem abstinuit, cuius effusione ibat in mortem. deinde cum ab eis tandem relictum nostri cum psalmis auferre temptarent, illi ira ardentiore succensi eum de portantium manibus abstulerunt male
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ homines catholicam cogerentur.
obtinuimus tamen ut illud potius qđ
dixi ab imprratorib peteretur. decretũ
est inconcilio nr̃o legati ad comitatum
missi sunt. Sed dĩ maior miscđia
qui sciret harum legum terror & que¬
dam medicinalis molestia. quã multoꝵ
essoe prauis uel frigidis animis necessi¬
ria. & illi duritiȩ quȩ uerbis emendari
non potest sed tamen aliquantula
seurritate disciplinȩ potest. id egit ut
legati nr̃i quod susceperant obtinere
non possent. Iam enĩ nos pręuenerant
ex aliis locis quȩdam episcopoꝵ querelȩ
grauissimȩ. qui mala fuerant abipsis
multa ꝑpessi & asuis sedib exturbati.
prȩcipue horrenda & in eredibilis cȩdes.
sis effecit. ut nr̃a begatio iam quid
agerte non haberor. Iam enĩ bex furrat
promulgata. ut tantȩ inmanitatis here¬
sis donatistarum cui crudelius parci
uidebatur quã ipsa seurebat. ñ tantũ
uiolenta esse sed omnino esse non
sineretur inpune. non tamen supplicio

Expanded text:
nem homines catholicam cogerentur, nem homines catholicam cogerentur, obtinuimus tamen. ut illud potius, quod dixi, ab imperatoribus peteretur. decretum est in concilio nostro, legati ad comitatum missi sunt. Sed dei maior misericordia, qui sciret harum legum terror et quaedam medicinalis molestia quam multorum esset prauis uel frigidis animis necessaria et illi duritiae, quae uerbis emendari non potest, sed tamen aliquantula seueritate disciplinae potest, id egit, ut legati nostri, quod susceperant, obtinere non possent. iam enim nos praeuenerant ex aliis locis quaedam episcoporum querelae grauissimae, qui mala fuerant ab ipsis multa perpessi et a suis sedibus exturbati; praecipue horrenda et incredibilis caedes sis effecit, ut nostra legatio iam, quid ageret, non haberet. iam enim lex fuerat promulgata, ut tantae immanitatis haeresis Donatistarum, cui crudelius parci uidebatur, quam ipsa saeuiebat, non tantum uiolenta esse, sed omnino esse non sineretur impune non tamen supplicio
Abbreviated transcription (Latin):
auri multarenir expressus indonatistas.
qui se negabant hereticos ita confirma.¬
rent. ut non om̃s ea multa ferirentur.
sed inquoꝵ regionib aliquas uiolen.¬
tias aclericis uel cirtũ cellionib uel popłis
eoꝵ aeccła catholica pateretur. ut scili¬
coe post protestationẽ catholicoꝵ qui
fuissent ista ppessi: Iam cura ordinũ
ad ꝑsoliendam multã ep̃i siir ministri
ceteri teneremur. Ita enĩ existimaba.¬
mus eis territis & nihil tabe facere
audentib posse liberi doceri &e teneri
catholicam urritatẽ. ut ad ram coge.¬
retur nemo sed eam qui uellet sine
formidine sequeretur. nefalsos & si¬
mulatores catholicos haberemus.
Et quamus fratrib aliud uideretur
iam aetate grauiorib uel multarum
ciuitatũ & locoꝵ exempla currentib
ubi firmã &e uerã catholicã uidebamꝰ.
quȩ tanen ibi talib beneficiis dei
constituta ess& atq firmata. dum
ꝑ prioꝵ imperatoꝵ leges ad comunio.¬

Expanded text:
auri multaretur, expressius in Donatistas, auri multaretur, expressius in Donatistas, qui se negabant haereticos, ita confirmarent, ut non omnes ea multa ferirentur. sed in quorum regionibus aliquas uiolentias a clericis uel Circumcellionibus uel populis eorum ecclesia catholica pateretur. ut scilicet post protestationem catholicorum, qui fuissent ista perpessi, iam cura ordinum ad persoluendam multam episcopi sine ministri ceteri tenerentur. ita enim existimabamus eis territis et nihil tale facere audentibus posse libere doceri et teneri catholicam ueritatem, ut ad eam cogeretur nemo. sed eam, qui uellet, sine formidine sequeretur, ne falsos et simulatores catholicos haberemus. et quamuis aliis fratribus aliud uideretur iam aetate grauioribus uel multarum ciuitatum et locorum exempla curantibus, ubi firmam et ueram catholicam uidebamus, quae tamen ibi talibus beneficiis dei constituta esset atque firmata, dum per priorum imperatorum leges ad communio
Abbreviated transcription (Latin):
Conuiuiũ dñi unitas ẽ. corporis
xp̃i. non solũ insacramento altaris.
sed &iam inuinculo pacis. De ipsis
possumus uerissime dicere. quod ne.¬
minẽ cogant ad bonũ. quoscumq
enĩ cogunt. non cogunt nisi ad malũ.
Oerũtam̃ ante quã iste leges quibus
ad conuiuiũ scm̃ coguntur intrare
ina frica mitterentur. non nullis fra.¬
trib uidebantur. in quib & ego eram.
Quamuis donatistarum rabres usque
quaq seuirre. non esse petendũ ab im¬
peratorib ut ipsam heresem iuberent
omnino non esse pęnam constituendo
eis qui in illa esse uoluissent. sed hoc
potius constituerent. ut eoꝵ furiosas
uiolentias non paterentur. qui ueritatẽ
catholicã irel p̾dicarent loquendo. uel
legere constuuendo. Quod eo modo
freri aliquatenus posse arbitrabamur.
si legẽ pussimȩ memoriȩ theodosii quã
gemeraliter in om̃s hereticos ꝓmulgauit.
ut quisquis eoꝵ episcopus urel cbericus
ubi lib& esset inuentus. decem libris

Expanded text:
conuiuium domini unitas est corporis conuiuium domini unitas est corporis Christi non solum in sacramento altaris sed etiam in uinculo pacis. de ipsis sane possumus uerissime dicere, quod neminem cogant ad bonum; quoscumque enim cogunt, non cogunt nisi ad malum. Verum tamen antequam istae leges, quibus ad conuiuium sanctum coguntur intrare, in Africam mitterentur, nonnullis fratribus uidebatur, in quibus et ego eram, quamuis Donatistarum rabies usque quaque saeuiret, non esse petendum ab imperatoribus, ut ipsam haeresem iuberent omnino non esse poenam constituendo eis, qui in illa esse uoluissent. sed hoc potius constituerent, ut eorum furiosas uiolentias non paterentur, qui ueritatem catholicam uel praedicarent loquendo uel legerent constituendo. quod eo modo fieri aliquatenus posse arbitrabamur, si legem piissimae memoriae Theodosii, quam gene raliter in omnes haereticos promulgauit, ut, quisquis eorum episcopus uel clericus ubi libet esset inuentus. decem libris
Abbreviated transcription (Latin):
imreneritis cogut intrare. In illis ergo
oui beniter primo adducti sunt cople.¬
ta est prior obedrentia. inistis autem
qui coguntur in obedientia cohercetur.
Nam quid ẽ. cogite intrare. cum
primo dictum essoe adducite. & respon¬
sum essoe factũ ẽ. quod iussisti & ađ¬
huc ẽ. locus. Si miraculoꝵ terrorib
cogendos uoluissoe intelligi: Magis
adeos qui prius uocati sunt diuina
miracrla multa facta funt. maxime
ad iudeos de quib dictum ẽ. iudȩi
signa petunt. In ipsis quoq gentib
talia temporib apostoloꝵ miracula
euangelium cõmendarunt. ut si talib
cogi iuberentur. priores ut dixi potiuᷤ
conuiur coacti esse merito crederent᷑.
Qua ꝓpter si potestatẽ quã ꝑreligionẽ
ac fidẽ regum tẽpore quo debuit
diuino munere accepit arccła. hi qͥ
inueniuntur inuiis & insepib. id est
inheresib & seismatib coguntur in.¬
trare. non quia coguntur reprehen.¬
dant. sed quo cogantur adtendant.

Expanded text:
inueneritis, cogite intrare. in illis ergo, inueneritis, cogite intrare. in illis ergo, qui leniter primo adducti sunt, completa est prior oboedientia, in istis autem, qui coguntur, inoboedientia cohercetur: nam quid est cogite intrare\', cum primo dictum esset \'adducite\' et responsum esset \'factum est. quod iussisti. et adhuc-est locus\'? si miraculorum terroribus cogendos uoluisset intellegi, magis ad eos. qui prius uocati sunt, diuina miracula multa facta sunt, maxime ad Iudaeos, de quibus dictum est: Iudaei signa petunt. in ipsis quoque gentibus talia temporibus apostolorum miracula euangelium commendarunt, ut, si talibus cogi iuberentur, priores, ut dixi, potius conuiuae coacti esse merito crederentur. quapropter si potestate, quam per religionem ac fidem regum tempore, quo debuit, diuino munere accepit ecclesia, hi, qui inueniuntur in uiis et in saepibus, id est in haeresibus et schismatibus, coguntur intrare, non, quia coguntur, reprehendant, sed, quo cogantur, adtendant.
Abbreviated transcription (Latin):
am. atq ille redeat admiliciam.
ille autẽ esse inmilitia inqua ñdũ
erat incipiat. in aliquo eoꝵ caracter
ille rescinditur. an non potius in
ambob agnoscitur. & honore debito
qm̃ ẽ. regius approbatur. Q uia ergo
non possunt malum esse ostendere
quo coguntur. nec adbonũ se cogi
oportere contendunt. Sed axp̃o
coactum ostendimus paulũ. imitat᷑
itaq aeccła iustis cogendis dnm suũ
quȩ prius ut nẽmine cogeroe expec.¬
tauit. ut de fide regum atq gentium
predicatio prophetica conpleretur.
&e iam hinc enim non absurde intelli.¬
ginir apostolica illa fententia. ubi
paulus beatus dicit. parati ulcisci omnẽ
in obedrentiam cum conpleta fuerit
prior obȩdientia ur̃a. Qude & ipse
dñs ad magnam cęnã suam prius con.¬
uiuas adduci iubo. postea cogi. Nam
cum ei serui respondissent. dñe factũ ẽ.
quod iussisti. & adhuc locus ẽ: exite
inquit inuias & sepes. & quoscumo

Expanded text:
am atque ille redeat ad militiam. am atque ille redeat ad militiam. ille autem esse in militia, in qua nondum erat, incipiat. in aliquo eorum character ille rescinditur. an non potius in ambobus agnoscitur et honore debito, quoniam est regius. adprobatur? quia ergo non possunt malum esse ostendere. quo coguntur, nec ad bonum se cogi oportere contendunt. sed a Christo coactum ostendimus Paulum; imitatur itaque ecclesia in istis cogendis dominum suum, quae prius; ut neminem cogeret, expectauit, ut de fide regum atque gentium praedicatio prophetica compleretur. Etiam hinc enim non absurde intellegitur apostolica illa sententia, ubi Paulus beatus dicit: Parati ulcisci omnem inoboedientiam. cum completa fuerit prior oboe- 25 dientia uestra. unde et ipse dominus ad magnam cenam suam prius conuiuas adduci iubet, postea cogi; nam cum e serui respondissent: Domine, factum est, quod iussisti. et adhuc locus est, Exite, inquit, in uias et saepes et, quoscumque
Abbreviated transcription (Latin):
Quamuis ox iam illos quos ñ cogerunt
sed tantũ modo seduxerunt. si ꝑterribiles
sed salubres leges ineius gremio reuo.¬
caretur. blandius pia mater amplec.¬
titur. & de illis multo amplius quam
dehis quos nũqua ꝑdiderat gratulat᷑.
An non ꝑtince addiligentiam pasto.¬
rabem. &iam illas oues quȩ non uio.¬
lenter ereptȩ sed blande leniterq seduc¬
tȩ agrege aberrauerint. & ab alienis
cȩperint possideri. inuentas ad ouile
dñi cum si resistere uoluerint flagel.¬
loꝵ terrorib uel &iam dolorib reuo.¬
care : Presertim qñi si apud fugia.¬
uos & prędones seruos fecunditate
multiplicentur. plus hab& uiris quod
inris dominieus caracter agnoscitur.
qui in eis quos suscipimus iec tam̃
baptizamus minime uiolatur. Sic
enim error corrigendus ẽ. ouis. ut
non inea corrũpanir signaculum
redẽptoris. N eo enĩ si ouis quam
regio caractere a signato deserto¬
resignetur. & accipiant indulgenti.¬

Expanded text:
quamuis etiam illos. quos non coegerunt, quamuis etiam illos. quos non coegerunt, sed tantum modo seduxerunt, si per terribiles sed salubres leges in eius gremium reuocentur, blandius pia mater amplectitur et de illis multo amplius quam de his. quos numquam perdiderat, gratulatur. an non pertinet ad diligentiam pastoralem etiam illas oues, quae non uiolenter ereptae sed blande leniterque seductae a grege aberrauerint et ab alienis coeperint possideri, inuentas ad ouile dominicum, si resistere uoluerint, flagellorum terroribus uel etiam doloribus reuocare, praesertim quoniam, si apud fugitiuos et praedones seruos fecunditate multiplicentur, plus habet iuris, quod in eis dominicus character agnoscitur, qui in eis, quos suscipimus nec tamen rebaptizamus, minime uiolatur? sic enim error corrigendus est ouis, ut non in ea -corrumpatur signaculum redemptoris. neque enim, si quisquam regio charactere a signato desertore signetur et accipiant indulgenti
Abbreviated transcription (Latin):
ac chesiderandum lumen cordis furg¬
re prius corporis ceciͣte percussit.
Si pena illa non essoe. non abra post¬
modum sanaretur. Eit quando
aꝑtis oculis nihil uidebat. si eos faluos
haberoe non ad impositionis manus
annaniȩ . & eoꝵ aperiretur optutus.
tanquã squamas quib clausi firerant.
inde cecidisse scriptura narrat. Obi ẽ.
quod isti clamare consirerunt. liberũ
est credere uel non credere cui uim
xp̃s intulit quẽ cogit: Ecce habent
apłm paulũ. agnoseant inro prius
cogentẽ xp̃m & postea docentẽ. prius
ferientẽ. & postea consubentẽ. Mirũ
est autẽ quomodo ille qui pena cor.¬
poris  ad euangelium coactus in¬
trauit. plus illis omnib qui solo ues¬
bo uocati sunt inruangłio laborauit.
& quẽ maior timor cõpulit ad cari.¬
taie eius ꝑfecta caritas foras mittit
timorẽ. E in ergo non cogerae
acrcła ꝑditos filios ut redirent. si per.¬
diti silii cogerunt alios ut perirent:

Expanded text:
ad desiderandum lumen cordis urgad desiderandum lumen cordis urgeret, prius corporis caecitate percussit. si poena illa non esset, non ab ea postmodum sanaretur et, quando apertis oculis nihil uidebat, si eos saluos haberet, non ad inpositionem manus Ananiae, ut eorum aperiretur obtutus, tamquam squamas, quibus clausus fuerat, inde cecidisse scriptura narraret. ubi est, quod isti clamare consuerunt: \'Liberum est credere uel non credere: cui uim Christus intulit? quem coegit\'? ecce habent apostolum Paulum: agnoscant in eo prius cogentem Christum et postea docentem, prius ferientem et postea consolantem. mirum est autem, quo modo ille, qui poena corporis ad euangelium coactus intrauit, plus illis omnibus, qui solo uerbo uocati sunt, in euangelio laborauit et, quem maior timor compulit ad caritatem, eius perfecta caritas foras mittit timorem. Cur ergo non cogeret ecclesia perditos filios, ut redirent, si perditi filii coegerunt alios, ut perirent?
Abbreviated transcription (Latin):
anima nrea addm̃ uiuũ. quando
urniam & apparebo ante factem dei.
& huic tali non solum tẽporaliũ pęna¬
rum uel imperialium legum. sed nree
gehennarũ timor ẽ. necessarius. Qui
tamen desiderabile bonũ ẽ. adherere
dõ. ut non solum ab illa felicitate alte¬
nari tãquã magnum supplicium
perhorreseat. uerũ & iam differre
moleste ferat. Sed tamen ante quam
dicant boni filii. concupiscentiã habr.¬
mus dissolui & esse cũ xp̃o. multi
prius tamquã mali ferui. & quodã.
modo in ꝓbi fugitiui ad dnm suum
temporalium flagelloꝵ uerbere reuo¬
cantur. Quis enĩ nos potest amplius
amare quã xp̃s: qui animã suã posun
ꝓ ouib suis : & tanren cum petrum
& alios a postolos solo irerbo uocassoe
paulum prius saulum aeccłȩ suȩ. posta
magnũ aedificarẽ. sed horrendũ antea
uastatorẽ. non sola uoce conpescuit.
uerum &iam potestate prostrauit. atq
ut in fidelitatis tenebris seuientem.

Expanded text:
anima mea ad deum uiuum; quando anima mea ad deum uiuum; quando ueniam et apparebo ante faciem dei? et huic tali non solum temporalium poenarum uel imperialium legum sed nec gehennarum timor est necessarius, cui tam desiderabile bonum est adhaerere deo, ut non solum ab illa felicitate alienari tamquam magnum supplicium perhorrescat, uerum etiam differri moleste ferat. sed tamen antequam dicant boni filii: Concupiscentiam habemus dissolui et esse cum Christo. multi prius tamquam mali serui et quodam modo inprobi fugitiui ad dominum suum temporalium flagellorum uerbere reuocantur. Quis enim nos potest amplius amare quam Christus, qui animam suam posuit pro ouibus suis? et tamen cum Petrum et alios apostolos solo uerbo uocasset. Paulum. prius Saulum. ecclesiae suae postea magnum aedificatorem sed horrendum antea uastatorem, non sola uoce compescuit. uerum etiam potestate prostrauit atque, ut infidelitatis tenebris saeuientem
Abbreviated transcription (Latin):
amor. ita plures sunt quos corrigit ti¬
mor. Nam ut de ipso auctoritate istis
respondeatur. apud illam &ĩã begunt.
tu nisi malo coactus. recte facere neses.
Porro autẽ scriptura diuina &e ꝑpt̾ illos
meliores dixit. timor non ẽ. incaritate.
sed ꝑfecta caritas foras mittit timorem:
& ꝑpter hos inferiores. qui plures sunt
ait. Uerbis non emendabitur feruus
durus. Srenim oe intellexerit. non
oboedice. Cum dixit eum uerbis non
emendari. non eum iussit deseri. sed
tacite ammonuit unde debat emen-¬
cdari. Alioquin non dicer&e uerbis
non emendabitur. sed tantũmodo di.¬
cerde non emendabitur. Alio quippe
loco dicit. non solum seruũ sed &iam
filium indisciplinatũ plagis esse coher¬
cendum. & magno fructu. Nam tu
quidẽ inquit ꝑcutis eum uirga.
animã uero eius liberabis amorte.
Et alibi dicit. Qui parcit baculo
suo. odit filium suum. Da eium
qui recta fide ueroq intelbectu.
totis animȩ suȩ uirib dicat. sitiuit

Expanded text:
amor, ita plures sunt, quos corrigit tiamor, ita plures sunt, quos corrigit timor. nam ut de ipso auctore istis respondeatur, apud illum etiam legunt: Tu nisi malo coactus recte facere nescis. porro autem scriptura diuina et propter illos meliores dixit: Timor non est in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem, et propter hos inferiores, qui plures sunt. ait: Verbis non emendabitur seruus durus: si enim et intellexerit, non oboediet. cum dixit eum uerbis non emendari, non eum iussit deseri. sed tacite admonuit- admonuit, unde debeat emendari; alioquin non diceret: Verbis non emendabitur, sed tantum modo diceret \'non emendabitur.\' alio quippe loco dicit non solum seruum sed etiam filium indisciplinatum plagis esse cohercendum et magno fructu: nam: Tu quidem, inquit, percutis eum uirga. animam uero eius liberabis a morte, et alibi dicit: Qui parcit baculo suo, odit filium suum. da enim. qui ri fide ueroque intellectu totis animae suae uiribus dicat: Sitiuit