comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfuit᷑. Diligebat aut̃ iħo marcham. & sorceẽ eiꝰ
mariã & lararũ. Tristiũ consolator. languentium
saluator. & mortuoꝵ suscitator. laratũ diligebat.
ꝑ quẽ peccõr significat᷑. qi ñuenit uocare uistos. sed
peccatores. Ut gͦ audiuit qi infirmabat᷑. tc̃¬

Expanded text:
fuit. Diligebat autem Jesus Martham, et sororem ejus Mariam et Lazarum. Tristium consolator, languentium salvator, et mortuorum suscitator, Lazarum diligebat, per quem peccator significatur, quia non venit vocare justos, sed peccatores . Ut ergo audi
Abbreviated transcription (Latin):
facio & si mͥ ñ uultis credẽ. oꝑibꝰ credite. ut
cognoscatis & credatis. quia i me ẽ pat̾ et ego
in patre. Si ñ uultis crecłe uerb̾ & in nocentiȩ
uitȩ fidem adhibete oꝑibus: ut merito ficłi cm¬
pluis cognoscendo oꝑa: ueniatis ad sidẽ ditatis
Pat ẽ infilio. ut insapientia ex se nata. & sͥ pari
qua ñ minus se nouit quam ẽ. filius ẽ inpa¬
tre. ut sapientia cłi indo. ñ participatiõe s
uerebant gͦ eũ app̃hendere. & exiuit

Expanded text:
facio, et si mihi non vultis credere, operibus credite, ut cognoscatis et credatis, quia in me est Pater, et ego in Patre. Si non vultis credere verbis et innocentiae vitae, fidem adhibete operibus, ut merito fidei amplius cognoscendo opera, veniatis ad fidem Deitatis. Pater est in Filio, ut in sapientia ex se nata et sibi pari, qua non minus se novit quam est. Filius est in Patre, ut sapientia Dei in Deo, non participatione, sed uaerebant ergo eum apprehendere,
Abbreviated transcription (Latin):
forte qi xp̃m purũ hominẽ credunt uentũ
s p̃omnib regnaturũ. sidiceret se xꝑm. qͣi
contͣ augustum se regem faceret. potestati pu¬
niendum trad̾e uellent. S dñs sic temꝑat re¬
sponsum. ut nec illi sit locus calumpnie. & fi¬
delibus ꝓpt̃ qͦs hec referunt᷑ manifeste appareat.
quod ipse sit xp̃c. ñ homo tantũ. ut illi putant
&e non creditis. & oꝑa que ego facio innomine patͥs
mei. ħ testimonium ꝑhibent deme. S uos ñ cre¬
d itis mͥ. quia ñ estis gx onib meis. Loquor uob̾ ut
ũbũ di & ꝓboquid sim ꝑoꝑa que facio in nomine
pat̾s mei .i. confitendo eũ. cuius głam ñ aliam

Expanded text:
Forte quia Christum purum hominem credunt venturum, sed prae omnibus regnaturum; si diceret se Christum, quasi contra Augustum se regem faceret, potestati puniendum tradere vellent. Sed Dominus sic temperat responsum, ut nec illis sit locum calumniae, et fidelibus propter quos haec referuntur, manifeste appareat quod ipse sit Christus, non homo tantum, ut illi putant, cio in nomine Patris mei, haec testimonium perhibent de me. Sed vos non creditis mihi, quia non estis ex ovibus meis. Loquor vobis ut Verbum Dei, et probo quid sim per opera quae facio in nomine Patris mei, id est confitendo eum, cujus gloriam non aliam
Abbreviated transcription (Latin):
inȩt̾nũ. Subaudis sic̃ uos ꝑibitis. qui ñ estis ex ouibꝰ
meis. Pat̃ m̃s qđ dedit mͥ mauis omib ẽ. & nemo
pot᷑ raꝑe de manu pat̾s mei. hoc pat̃ dedit mauis
omnib nt illi eẽt unigenit᷑ filius gignendo dedit.
Sic bt̃ sapientiam filus. sic hc̃ uitam. ut ipse sit sa¬
pientia faciens sapientes. uita faciens uiuentes.
dor eiꝰ qͦd mauis ẽ omĩb Utrũ una manꝰ ẽ patris
&e filis. an forte ipse filius manꝰ ẽ pat̾s: Si manũ
intelligamꝰ potestatem una ẽ pat̾s & filii potestas
omĩa. Nam solent hoĩes dice manus suas eẽ alios
hoũs. ꝑ qͦs facunt quod uolunt. Opꝰ cẽ qͦd fit ꝑ
manũs hominis. manꝰ hoĩs d̾r ut illud. agnoscit
quisq manũ suã. cñ id qͦd scͥpsit agnoscit. Cã gͦ
manꝰ qłi ñ uno mͦ possit uitelligi. hoc loco manum
pat̾s & filii. intelligimus potestatẽ utriusq ne
si hic filiũ manum patris accipiamus. incipiat
carnał cogitatio &ẽ ipsiꝰ filii quet̾ẽ filiũ. quẽ simi¬

Expanded text:
itis, qui non estis ex ovibus meis. Pater meus quod dedit mihi, majus omnibus est, et nemo poterit rapere de manu Patris mei. Hoc Pater dedit Filio majus omnibus, ut illi esset unigenitus Filius. Gignendo dedit. Sic habet sapientiam Filius, sic habet vitam, ut ipse sit sapientia faciens sapientes, vita faciens viventes, uod est majus omnibus. Utrum una manus est Patris et Filii An forte ipse Filius manus est Patris! Si manum intelligamus potestatem, una est Patris et Filii potestas, omnia. Nam solent homines dicere manus suas esse alios homines, per quos faciunt quod volunt. Opus etiam quod fit per manum hominis, manus hominis dicitur ut illud: Agnoscit quique manum suam, cum id quod scripsit agnoscit. Cum ergo manus Dei non uno modo possit intelligi, hoc loco manum Patris et Filii intelligimus potestatem utriusque, ne si hic Filium manum Patris accipiamus, incipiat etiam carnalis cogitatio ipsius Filii quaerere Filium, quem simi
Abbreviated transcription (Latin):
quia iob̾s quidẽ signum fec̃ nullũ. dĩa
autem quecumq dix̃ ioħs de hoc uera erant.
& multi credidert̃ meum. Ioħs non illumina¬
uit cecos. ñ suscitauit mortuos. & quicqͥd di¬
cebat huic cestimonium ꝑhibebat. Lucer¬
na fuit diei. ꝑ lucernam ueniamus ad diem.

Expanded text:
em signum fecit nullum. Omnia autem quaecunque dixit Joannes de hoc, vera erant, et multi crediderunt in eum. Joannes non illuminavit caecos, non suscitavit mortuos, et quidquid dicebat, huic testimonium perhibebat. Lucerna fuit diei, per lucernam veniamus ad diem.
Abbreviated transcription (Latin):
lito. Lex & ꝓpħe usq ad iobm. hic aut̃ gn̾alit̃ ds
appellauit om̃s scripturas legẽ. illas. Tribꝰ modis
adoptione: participes ditatis. de quibꝰ in psalmo
dr dii estis. Opinione demones uł idola. Su llos
dix̃ dõs ad quoꝰ di sermo factus ẽ. &. ñ poc̾ solui scͥp¬
tura. quẽ pat scĩficauit & misit inmundũ. uos

Expanded text:
e usque ad Joannem . Hic autem generaliter Deus appellavit omnes illas Scripturas, legem. Tribus modis nipotens; adoptione, participes Deitatis, de quibus in psalmo dicitur: Dii estis; opinione, daemones vel idola. Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei factus est, et non potest solvi Scriptura,
Abbreviated transcription (Latin):
fugit. qr mercennarius ẽ & ñ diligit in
ouib xp̃m. s lac & lanã. Peccantẽ ñ lib̾e
audet arguere. excõmminicandũ ñ au¬
det ex cõinunicare. ne ꝑdat ꝯmoditatẽ
humane amicitiȩ. & ne incurrat mole¬
stiam humanatum inumcitiarum. fugit gͦ
qr tacet. tacet qr timet fuga animi timor ẽ
ne ꝑdat qd̾ cliligit. Coepore stat sp̃u fugit.
Quod ille non faciebat qui dicebat. Et si corꝑe

Expanded text:
fugit, quia mercenarius est et non diligit in ovibus Christum, sed lac et lanam: peccantem non libere audet arguere, excommunicandum non audet excommunicare, ne perdat commoditatem humanae amicitiae, et ne incurrat molestiam humanarum amicitiarum. Fugit ergo quia tacet, tacet quia timet; fuga animi timor est, ne perdat quem diligit. Corpore stat: spiritu fugit. Quod ille non faciebat qui dicebat: « Et si corpore
Abbreviated transcription (Latin):
fugit. qr mercennarits ẽ & ñ diligit in
ouib ap̃m. s lac & lanã. Peccantẽ ñ lib̾e
audet arguere. excõmunicandũ ñ au¬
det ex cõmunicare. ne ꝑdat ꝯmoditatẽ
humane amicitie. & ne incurrat mole¬
stiam humanarum inimicitiarum. fugit gͦ
qr cacet. tacet qr cimet fuga animi timor ẽ
ne ꝑdat qd̾ diligit. Corpore stat sp̃i fugitꝰ.
Quod ille non faciebat qui dicebat. Et si corꝑe
absens sum. sꝑu uobiscum sum. Pastores gͥ ñ¬

Expanded text:
et non diligit in ovibus Christum, sed lac et lanam. Peccantem non libere audet arguere, excommunicandum non audet excommunicare, ne perdat commoditatem humanae amicitiae, et ne incurrat molestiam humanarum inimicitiarum. Fugit ergo, quia tacet; tacet, quia timet. Fuga, animi timor est, ne perdat quae diligit. Corpore stat, spiritu fugit. Quod ille non faciebat qui dicebat: Etsi corpore absens sum, spiritu sum vobiscum . Pastores
Abbreviated transcription (Latin):
pigri erant. Et ambulabat iħc intemplo in por¬
ticu salomonis. Ioest uͥ salomonsolebat stare
adorandũ. Porticus quibus tẽplum cingebat᷑.
solent significare nomine templi. Circũdede¬
runt gͦ eum uidei. & dixerunt ei. Quousqs
animã nr̃am tollis: Si tu es xꝑc. dic nob̾ pasa
slon uĩtatem desid̾ant . s. calũpniã p̃paranit.

Expanded text:
pigri erant. Et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis. Id est, ubi Salomon solebat stare ad adorandum. Porticus quibus templum cingebatur, solent significare nomine templi. Circumdederunt ergo eum Judaei, et dixerunt ei: Quousque animam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis palam. Non veritatem desiderant, sed calumniam pr
Abbreviated transcription (Latin):
quod eo facile colligit᷑. qr hyeme facta referunt᷑.
Prima dedicatio a salomone tꝑr autũpni. me¬
dia a zorobabel & iħi sac̃dote. tẽꝑre ueris. ulti¬
ma a iuda machabeo tꝑt hyemis facta ẽ. qñ spe¬
tialit̃ constitutũ ẽ. ut ead̃e dedicatio ꝑ om̃s annos

Expanded text:
quod eo facile colligitur, qua hieme facta referuntur. Prima dedicatio a Salomone tempore autumni; media a Zorobabel et Jesu sacerdote, tempore veris; ultima a Juda Machabaeo, tempore hiemis facta est: quando specialiter constitutum est, ut eadem dedicatio per omnes an
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo scd̾m p̃sentiã dĩ uidentis qͥ st̃ eiꝰ. multȩ oues
st̃ foris. & multi lupi intꝰ. Multi nãq blasphe¬
mant xꝑm credit᷑i ineũ. qͥ st̃ oues foris. s adhuc
alienã uocẽ secunt᷑. Itẽ multiintꝰ laudant
blasphematuri. s tam̃ qͣmdiu recte sapiunt uo
qͣ oues ũ audunt alienos. & inqͣ ñ oues ñ audi¬
tiẽ hic saluus erit. Hanc uocẽ ñ negligit ꝓpꝰ. ñ
audit alienꝰ. Nam qͥ p̃destinatꝰ ẽ & p̃scit᷑ aduitã
licet ad tẽpꝰ erret. tandẽ redit & ꝑseuerat E go
sũ ostiũ. ꝑme siqͥs intͦierit saluabit᷑. & ingre¬
diet᷑ & regrediet᷑. & pascuamueniet. Exercet¬

Expanded text:
» Ergo secundum praescientiam Dei videntis qui sunt ejus, multae oves » Ergo secundum praescientiam Dei videntis qui sunt ejus, multae oves sunt foris, et multi lupi intus. Multi namque blasphemant Christum, credituri in eum, qui sunt oves foris; sed adhuc alienam vocem sequuntur. Item multi intus laudant blasphematuri, sed tamen quandiu recte sapiunt, voqua oves non audiunt alienos, et in qua non oves non audinem, hic salvus erit . Hanc vocem non negligit proprius, non audit alienus. Nam qui praedestinatus est et praescitus ad vitam, licet ad tempus erret, tandem redit et perseverat. Ego sum ostium; per me si quis introierit, salvabitur; et ingredietur et egredietur,
Abbreviated transcription (Latin):
ad partem maximã ut ibi. Om̃s declinauerunt
simul inutiles facti st̃. Similit̃ hic. Om̃s qͥuen̾u̾nt
añ me fures fueit & lat̾nes. & paulus ad corichios.
dĩb inqͥt oĩa fact᷑ sũ. ut om̃s lucfacerc̃ Et ad phisip¬
penses. Os enĩ q̃ sua sc̃ q̃rt̃. ñ ea que st̃ xꝑi iħu. Ita
dũ qi ñ om̃s qͥ audier̃t uocẽ pastoris. oues fuer̃t ut
iudas. Sub ouina pelle audiens uocẽ pastorẽ. lupꝰ
erat pastori insidians. Aliqͥ uͦ eoꝵ qͥ xꝑmcrucifixer̃t.¬
ñ audiebant & oues erant. Oc qͥbꝰ dñs ait. Cũ exal¬
tau̾itis filiũ hõis. tc̃ cognoscetis qi ego sũ. hoc aliqͥs
ita soluit. Qñ ñ audiebant adhuc erant lupi. s
qñ facti st̃ oues audier̃t̃. Ut cũq pot̾ dici. s ꝑ iere¬
chiełe dñs obuirgando pastores dic̃ deouibus.
Si errabat qñ ouis erat ꝓculdubio ñ pastoris s fu¬
ris.  latͦnis uocẽ audiebat. S dñs dic̃. Qͦcq̾t uene¬
it̃ p̃t̃ me fures st̃. & latrones. s ñ audiert̃ eosoues.

Expanded text:
ad partem maximam, ut ibi: omnes declinauerunt, simul inutiles facti sunt, et alibi: omnes, qui uenerunt ante me, fures fuerunt et latrones, et Paulus ad Corinthios: omnibus, inquit, omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, et ad Philippest quia non omnes qui audierunt vocem pastoris, oves fuerunt, ut Judas, sub ovina pelle audiens pastorem, lupus erat, pastori insidians. Aliqui vero eorum qui Chrnus ait: « Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . » Hoc aliquis ita solvit: « Quando non audiebant, adhuc erant lupi; sed quando facti sunt oves, audierunt. Utcunque potest dici, sed per Ezechielem Dominus objurgando pastores dicit de omnibuSi errabat quando ovis erat, procul dubio non pastoris, sed furis et latronis vocem audiebat. Sed Dominus ait: « Quotqunes, sed non audierunt eos oves.
Abbreviated transcription (Latin):
pharisei ex his uͥb ꝯmoti. & qͥuident ceci fiant.
se uide putant. s exꝑim̃to pene cecos se ẽẽ senti¬
ant. Et ħ ẽ uidiciũ .i. discretio q̃ discernit causã
credentũ a suꝑb. Iudiciũ erĩ dãpnatiõis ñ mͣ s
infine fiet. Uñ d̃ns alibi. Ego ñ uidico q̃ꝙͣ.
Et audiert̃ ex phariseis. qͥ cũ ipso erant & dixx¬
rt̃ ei. slũ qͥd & nos ceci sumꝰ ͤ dix̃ eis iħc. Si ceci

Expanded text:
iant, se videre putant, sed experimento poenae, caecos se esse sentient. Et hoc est judicium, id est discretio, quae discernit causam credentium a superbis. Judicium enim damnationis non modo, sed in fine fiet. Unde Dominus alibi: Ego non judico quemquam . Et audierunt ex Pharisaeis qui cum ipso erant, et dixerunt ei: Nunquid et nos caeci su
Abbreviated transcription (Latin):
eis: dixi uob̃ iã & audistis. qͥd itm̃ uultis audire:
Nũqͥd & uos uultis discipłi eiꝰ fieri: hoc qͣi sto¬
machans & qͣi exceco udens. iã ñ: ferẽs cecos
respondit. Maledixert ei & dixert̃. Tu discipłs
Suꝑiꝰ dixerant hunc scimꝰ uñ sit. hic dic̃t se
nescire. S nescire nos dicimꝰ q̃ abicimꝰ. Itaq¬

Expanded text:
is: Dixi vobis jam, et audistis; quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri? Hoc quasi stomachans et quasi ex caeco videns, jam non ferens caecos, respondit. Maledixerunt ei et dixerunt: Tu discipulus erius dixerant: Hunc scimus: unde hinc dicunt se nescire, sed nescire nos dicimus quae abjicimus. I
Abbreviated transcription (Latin):
sunt dici ͦ Siqͥs ambłauĩt indie ñ offendit. quia
lucẽ huius mundi ueoet. Si aut̃ ambłaĩt in no¬
cte offenoit. qi lux ñ ẽ meo. Dubitationc̃ & infi¬
delicatẽ illoꝵ redarguit. Uolebant ei dare consib¬
um ne moreret᷑: qͥuen̾at mori. Uñ alibi petͦ dicen
ti dñe ꝓpiciꝰ estotͥ ait. Redi pꝰ me sathana ñ enĩ
sapis que d̃i sunt. Ego sum dies. uos estis hore.
Nqͥd hore consiliũ dare debent dici᷑ Si uidas ibi

Expanded text:
in die, non offendit, quia lucem hujus mundi videt. Si autem ambulaverit in nocte, offendit; quia lux non est in eo. Dubitationem et infidelitatem illorum redarguit. Volebant ei dare consilium, ne moreretur, qui venerat mori. Unde alibi Petro dicen propitius esto tibi, ait: Redi post me, Satana, non enim sapis quae Dei sunt . Ego sum dies, vos estis horae. Nunquid horae consilium dare debent diei? Si Judas ibi
Abbreviated transcription (Latin):
hũdi Respondit ille & dix̃. Qͥs ẽ dñe: ut
credã ineũ Hi u̾b ostencait ad hue in¬
uuctꝰ seiam dudũ cor ad credendũ paratũ habu¬
use. s inq̃ credẽ qͥebeat ignorasse. Et dix̃ ei iħc.
Et uidisti cũ & qͥ loqͥt᷑ cccũ ipsc ẽ. At ille ait sre¬
do dñe. & ꝓcidens adorauit eũ. Iã dñs lauat in

Expanded text:
 Respondit ille et dixit: Quis est, Domine, ut credam in eum? His verbis ostendit adhuc inunctus, se jam dudum cor ad credendum paratum habuisse, sed in quem credere debeat ignorasse. Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum, ipse est. At ille ait: Credo, Domine. Et procidens, adoravit e
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant. Nonne hic ẽ qͥ sedebat & mndicabat᷑
ciꝰ. Ille uͦ dicebat ꝙ ego sũ. Qdã s̃i recognos¬
cebant eũ. ꝙ aꝑti ocłi uultũ mutauerant
s ille aꝑte fatet᷑ bñficiũ ne incurrat in¬
gratitudinis dãpnũ: Dicebant gͦ ei.¬

Expanded text:
t; ejus. Ille vero dicebat, quia ego sum. Quidam non recognoscebant eum, quia aperti oculi vultum mutaverant; sed ille aperte fatetur beneficium, ne incurrat ingratitudinis damnum. Dicebant ergo ei
Abbreviated transcription (Latin):
rp̃i q̃ sine strepitu & clamore u̾boꝵ letiit̃ fluit.
Uñ ysaias. Aquȩ syloe que uadunt cũ silentio
rũ. Nescit enĩ quẽ p̃dicat. S illi qͥ carnaliter
sabbatũ obseruabant. nec uidentes erant nec
mnuncti. Adduẽt eũ ad phariseos qͥ cecꝰ fue¬
rat. Erat aut̃ sabbatũ qñ lutũ fec̃ iħc. & aꝑuit
ocłos eus. It̾m gͦ int̾rogabatt eũ pharisei qͦmͦ

Expanded text:
e sine strepitu et clamore verborum leniter fluit. Unde Isaias: Aquae Siloae quae vadunt cum silentio rum. Nescit enim quem praedicat. Sed illi qui carnaliter Sabbatum observabant, nec videntes erant, nec inuncti. Adducunt eum ad Pharisaeos qui caecus fuerat. Erat autem Sabbatum quando lutum fecit Jesus, et aperuit oculos ejus. It
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. lauari inpiscina ẽ baptirari in
rpo. Cathecuminꝰ grece intp̃tat᷑ instructꝰ
latine. Ad hoc sane paulatĩ rudes instru¬
unt᷑ infide ut candẽ pͥene illuminati. sac¬
mitis participent cũ caritate. Uñ Paulus.

Expanded text:
fieri; lavari in piscina, est baptizari in Christo. Catechumenus Graece, interpretatur instructus Latine. Ad hoc sane paulatim rudes instruuntur in fide, ut tandem plene illuminati, sacramentis participent cum charitate. Unde Paulus:
Abbreviated transcription (Latin):
annis edificatum ẽ demplũ. sig̃at q ꝑ totũ hoc
tẽpꝰ. quod septẽ dieb uoluit᷑ structura eccłie
crescit. Dedicatio octaui anni. sig̃cat festiuitatẽ
cȩlestis patrie. Et quia octaua die resurrexit dñs
bñ octonarius numerus. festa nr̃e resurrectionis
sigc̃at. Qd̃ templũ ab hostib incetisum rursum
construit᷑. uarios insinuat cuent᷑ eccłiȩ. quȩ nc̃
p̃init᷑. nc̃ lib̾atur. nunc antiqui hostis ꝑiclitat᷑
insidiis. nc̃ ꝑ penitentiam recipit. qͦs ꝑdidisse
uidebat᷑. Quod templũ sedo quadraginta sex an

Expanded text:
annis aedificatum est templum, significat quia per totum hoc annis aedificatum est templum, significat quia per totum hoc tempus quod septem diebus volvitur, structura Ecclesiae crescit. Dedicatio octavi anni, significat festivitatem coelestis patriae; et quia octava die resurrexit Dominus, bene octonarius numerus festa nostrae resurrectionis significat. Quod templum ab hostibus incensum, rursum construitur; varios insinuat eventus Ecclesiae, quae nunc premitur, nunc liberatur, nunc antiqui hostis periclitatur insidiis, nunc per poenitentiam recepit quos perdidisse videbatur. Quod templum secundo quadr
Abbreviated transcription (Latin):
soedib ydoloꝵ ꝓfanauit. auferens inde & ꝯfringeis
altare dñi aureũ. & m̃sã ꝓpositiõis. & candelabrũ et
cet̾᷑a aurea. & statuit intemplo iouu si mulachrũ.
& multos ꝓcustodia legis trucidauit. int̃ qͦs mat
illa septẽ filioꝵ coronam martirii. cũ sobole meruit.
S uidas machabeiis de genere sac̃clotali armacor¬
ripiens aduersꝰ duces anthio chi expulit eos de
uidea & templũ emundans noua altaria & orna¬
m̃ta faciens. dedicauit ea cum templo. quinta die
m̃sis noni qui ap̃nos december appellat᷑. & quemn
ꝯstat eẽ inhẏeme. & statuit omnib annis diem
enchenioꝵ .i. innouationis & dedicationis templi
Que ꝓfecto ut docet apłs. infigura nr̃i facta st̃. iõq¬
sꝑualit̃ discutienta. Salomon cuiꝰ nominis uit̃¬
p̃tatio ẽ pacificus. redemptorẽ nr̃m significat.
de quo ysayas ait. Multiplicabit᷑ eus imꝑũ
nũsis credentib quasi de uiuis lapidib congre¬
gat inunam compagẽ ficd̃i & caritatis. Qoͦ septem

Expanded text:
ferens inde et confringens altare Domini aureum, et mensam propositionis, et candelabrum et caetera aurea, et statuit in templo Jovis simulacrum, et multos pro custodia legis trucidavit, inter quos mater illa septem filiorum, coronam martyrii cum sobole meruit. Sed Judas Machabaeus de genere sacerdotali, arma corripiens adversus duces Antiochi, expulit eos de Judaea , et templum emundans, nova altaria et nova ornamenta faciens, dedicavit ea cum templo quinta die mensis noni, qui apud nos December appellatur, et quem constat esse in hieme, et statuit omnibus annis diem encaeniorum, id est invocationis et dedicationis templi. Quae profecto, ut docet Apostolus, in figura nostri facta sunt ualiter discutienda. Salomon, cujus nominis interpretatio est pacificus, Redemptorem nostrum significat. De quo Isaias ait: Multiplicabitur ejus impeniversis credentibus quasi de vivis lapidibus congregat in unam compagem fidei et charitatis. Quod septem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓiustis. ut nos offerret do. mortificatos qͥdem
carne uiuificatos autẽ spũ. Ignis ẽ feruor exue
dilectionis incȩlesti pat̾a qua & insua beatitudi¬
ne. & insui conditoris cͥaritate ciues celi ardere
lȩtant᷑. hi nc quedam agmina uocant᷑ seraphiti.
.i. ardentes uł incendentes. Completa gͦ dedicati¬
one. ignis hostias deuorat. qi expleto tꝑr nr̃e re¬
surrectionis. flagrantia ueri amoris qͦ nc̃ angłicȩ
uirtutes inflaminant᷑. fidelum m̃tes uisa speciȩ
sui redemptoris absorbebit. Notandũ &̃ quod sa¬
lomon dimisit popłos festiuitate facta dedicati¬
oms. qui bñdicentes regi ꝓfecti sunt. intab̾nacła
sua. letantes. Dimittet enĩ dñs ꝑacta resurrsstiõe
ȩlectos inȩt̃na tab̾nacła. non eos ult̾ius a sua p̃sen¬
tia remouens. s a discrimine uidicii quod in aere
futurũ apło docente nouimus. ad inhabitatio¬
nẽ celestis pat̾e muittens. ut ꝓsuis meritis quisq
sedem regni ꝑcipiat. huic ẽ illud. Multȩ man¬

Expanded text:
ficatos quidem carne, vivificatos autem spiritu . Ignis est fervor eximiae dilectionis in coelesti patria, qua et in sua beatitudine, et in sui Conditoris claritate cujus cives coeli ardere laetantur. Hinc quaedam agmina vocantur seraphin, id est ardentes vel incendentes. Completa ergo dedicatione, ignis hostias devorat; quia expleto tempore nostrae resurrectionis, flagrantia veri amoris quo nunc angelicae virtutes inflammantur, fidelium mentes visa specie sui Conditoris, absorbebit. Notandum etiam quod Salomon dimisit populos, festivitate facta dedicationis, qui benedicentes regi, profecti sunt in tabernacula sua laetantes. Dimittet enim Dominus peracta resurrectione electos in aeterna tabernacula, non eos ulterius a sua praesentia removens, sed a discrimine judicii, quod in aere futurum, Apostolo docente novimus, ad inhabitationem coelestis patriae immittens, ut pro suis meritis quisque sedem regni percipiat . Hinc est illud: Multae man
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ante eas uadit & oues illũ secint᷑. q sciunt
uocẽ eiꝰ. Oues uocat noĩatĩ qͥ ait discipłis suis. gau¬
dete qi noĩa ur̃a scͥpta st̃ incelo. Uñ alibi. Nlouit
dñs qͥ st̃ eiꝰ. Ebucit eas hinc adutã et̃nã. emutit
eas absoluendo a uincłis peccõꝵ. & p̃cedit eas sur¬
gens amortuis. alit̃. Educ̃ oues de teneb̾s adluẽ
doctͥne. & ante eas sic emissas qͣi de egypto uadit.
uelut incolũpna nub & ignis. exẽplo indicans q̃d
docuit. Oues illũ sequut᷑ qc̃q ierit. ꝑseu̾ando
usq infinẽ. Nec enĩ bñ uiu̾e dicendi st̃ qͥfinẽ¬

Expanded text:
rit, ante eas vadit, et oves illum sequuntur, quia sciunt vocem ejus. Oves vocat nominatim, qui ait discipulis suis: Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo . Unde alibi: Novit Dominus qui sunt ejus . Educit eas hinc ad vitam aeternam, emittit eas, absolvendo a vinculis peccatorum, et praecedit eas, surgens a mortuis. Aliter: Educit oves de tenebris ad lucem doctrinae, et ante eas sic emissas quasi de Aegypto, vadit velut in columna nubis et ignis, exemplo indicans quod docuit. Oves illum sequuntur quocunque ierit, perseverando usque in finem. Nec enim bene vivere dicendi s
Abbreviated transcription (Latin):
mundosũ lux sũ mundi. Dies ẽ ille qͥ dic̃. Ego
sũ lux mundi. Si gͦ dies ẽ ꝙͣ diu dñs in mundo
ẽ. erit nox qñ in mundo ũerit cũ ipse dicat dis¬
cipłis. maiora hoꝵ facietis: Nũqͥd in nocte oꝑa¬
bat᷑ secrꝰ in umbra sua sanante infirmos qͦd
ꝓicite eũ intenebras ext̾iores. Tc̃ nemo poderit
oꝑari. Ergo opem᷑ dũ adhuc dies ẽ. Hic enĩ
adhuc ẽ. ille qͥ dix̃. Ecce ego uob̾cũ sũ usq in
ꝯsũmationẽ scłi. ampliꝰ. Donec dies ẽ .i. cdum

Expanded text:
 dicit: Ego sum lux mundi . Si ergo dies est quandiu Dominus in mundo est, erit nox quando in mundo non erit, cum ipse dicat discipulis: Majora horum facietis . Nunquid in nocte operabatur Petrus, in umbra sua sanante infirmos , quprojicite eum in tenebras exteriores . Tunc nemo poterit operari. Ergo operemur dum adhuc dies est. Hic enim adhuc est ille qui dixit: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem
Abbreviated transcription (Latin):
eand̃e mercedẽ recipient. Lex aut̃ uelut in¬
ferioris mole saxũ tarda & gͣuis ap̃ solos
iud̃os iaceret. nͥ uolubilitas eugłii canqͣm
suꝑioris mole suꝑposita fuisset. Hoc enĩ
lex oꝑabat᷑ sine. eugłio. qͥo uno sgxo fieri
pot̃. Confringẽ pot̾at s̃ ꝓdesse. sic̃ ait apłs. Lex¬

Expanded text:
eamdem mercedem recipient. Lex autem velut inferioris molae saxum tarda et gravis apud solos Judaeos jaceret, nisi volubilitas Evangelii tanquam superioris molae superposita fuisset. Hoc enim lex operabatur sine Evangelio, quod uno saxo fieri potest. Confringere poterat, non prodesse, sicut ait Apostol
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ familias si sciret uigilaret illa hora. q̃ sͥ
te patrefamilias fur domũ ꝑfodit. qr dũ a sin
custodia sꝑc dormit. inꝓuisa mors carnis
habitacłm irrũpit. & animã ad suppliciũ
trahit. Furi aut̃ resist̾et si animo ugilaret
qr ei penidendo occurreret. ne impenitens
ꝑiret. Uet̾es codices hñt ꝑfodiri ñ ꝑfodi: ut
qͥdã corrigt̃.L Pix aut̃ ei petrus.
hostis mala suggestio sub intret. ne nos dñs
s fantasias udet. cũ eiugilat. nicħ ht̃ de
his que uiderat. Sic st̃ qͦs mundi amor rapit

Expanded text:
paterfamilias, si sciret, vigilaret illa hora quae site patrefamilias, fur domum perfodit; quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors carnis habitaculum irrumpit, et animam ad supplicium trahit. Furi autem resisteret, si animo vigilaret; quia ei poenitendo occurreret, ne impoenitens periret. Veteres codices habent perfodiri, non perfodi, ut quidam corrigunt. L. Ait autem ei Petrus: hostis mala suggestio subintret, ne nos Dominus sed phantasias videt, cum evigilat nihil habet de his quae viderat. Sic sunt quos mundi amor rapit
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsdã cauernulas p̃ceptoꝵ ad int̾iora transiit¬
tit. ut ibi hinc inde duoꝵ destam̃toꝵ saluta¬
rib mandatis gentiliatis asꝑitate mollita.
cogitatioĩb medullã mundi cordis elicit.
simulitudinẽ arbitror ezeohielẽ ꝑstruxeisse.
Molentes appellat eos qͥ in plebib ꝯstituti.
regunt᷑ a doctorib scłaria agentes. Es e fe¬
minarũ noĩe sigc̃auit. qi consiliis ꝑitoꝵ re¬
Ex se qͣi farinã ꝓicurt. qr inqͥeto corde mimi¬
tissimas cogitationes gignunt. Oc qͥbꝰ illa
da cȩlestia dispensau̾it. & illa relinq̃t᷑ q̃ con¬
uigiis ob illecebras carnis. seru̾erit. t̾rena uͦ
si qua eccłie uł pauꝑib obtulerit. iõ faciet.
ut qͣi seruiens dno ambliꝰ babundet᷑. Quo
in lecto uno. unꝰ assumet᷑. & alt̃ relinq̃t᷑. ꝑ du¬
os inlecto sigc̃at illos qͥ oqũ &qͥetẽ diligt̃.¬

Expanded text:
quasdam cavernulas praeceptorum ad interiora transmittit: ut ibi hinc inde duorum Testamentorum salutaribus mandatis gentilitatis asperitate mollita, cogitationibus medullam mundi cordis elicit, similitudinem arbitror Ezechielem perstrinxisseDA. Aliter: Molentes appellat eos, qui in plebibus constituti, reguntur a doctoribus saecularia agentes. Quos et feminarum nomine significavit, quia consiliis peritorum reEx se quasi farinam projiciunt, quia in quieto corde minutissimas cogitationes gignunt. De quibus illa da coelestia dispensaverit, et illa relinquetur, quae conjugiis ob illecebras carnis servierit; terrena vero, si qua Ecclesiae vel pauperibus obtulerit, ideo faciet, ut quasi serviens Domino amplius abundet. Duo in lecto uno, unus assumetur, et alter relinquetur. Per duos in
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o inaera. qͥsi uł humanȩ laudis amore
uł alia qͣlibet uicioꝵ corritptiõe. statũ mo¬
nasticȩ uide. quo imbutꝰ ẽ neglexerit.
relinquet᷑. Uñ ihieremias descͥbens lapsum
aĩe ociose. sub iudee spiecie ait. Uidunt eam
hostes. & derisert̃ sabbata eiꝰ. Nec puto alia.
gn̾a eẽ hominũ qͥb constat ȩccłia: ꝗͣ isto tria
habentia binas differentias ꝓp̃t assũptionẽ
& relictionẽ. Uñ & icrechiel ꝓpħa tres uiros
signati st̃. Nam noe archam in undis rex̃.
atq iõ figurã rectoꝵ tenuit. Daniel &̃. in au¬
la regia abstinentiȩ deditꝰ fuit. & id circo ui¬
tã continentiũ signauit. Iob uͦ in conuigio do¬

Expanded text:
 humanae laudis amore, vel alia qualibet vitiorum corruptione statum monasticae vitae quo imbutus est, neglexerit, relinquetur. Unde Jeremias, describens lapsum animae otiosae sub Judaeae specie, ait: Viderunt eam hostes, et deriserunt Sabbata ejus . Nec puto alia esse genera hominum, quibus constat Ecclesia, quam ista tria habentia binas differentias, propter assumptionem et relictionem. Unde et Ezechiel propheta tres viros signati sunt. Nam Noe arcam in undis rexit , atque ideo figuram rectorum tenuit. Daniel etiam in aula regia abstinentiae deditus fuit, et idcirco vitam continentium significavit. Job vero in conjugio
Abbreviated transcription (Latin):
linquendi. unũdix̃ alt̾m sub intelligendum
reliqͥd. De reꝓb̃ em̃ tacuit. qͥ cũ diabolo dãpnan¬
di sunt. Aquile & uult᷑es tͣnsmarina dicunt᷑
multitudo credentiũ festinabit ad lum̃ totiꝰ
muitoi. qñ ueniet cũ intelligibilib nubibus
filiꝰ hoĩs: & uidebit eũ oĩs ocłs: uł ꝑ corpus
qͦd significantiꝰ dice̾t᷑ cadauer eo qͦd morte cadat.
passionẽ xꝑi intellige. Aqͥle gͥ st̃ electi qͥ euis
passionẽ humnilit̃ imitando. tanꝗͣ de carne eiꝰ
saciant᷑. quoꝵ ꝑ resurrectionẽ renouabit᷑ ui

Expanded text:
linquendi, unum dixit, alterum subintelligendum reliquit. De reprobis enim tacuit, qui cum diabolo damnandi sunt. Aquilae et vultures transmarina dicunturmultitudo credentium festinabit ad lumen totius mundi, quando veniet cum intelligibilibus nubibus Filius hominis, et videbit eum omnis oculus? Vel per corpus quod significantius dicitur cadaver, eo quod morte cadat, passionem Christi intellige. Aquilae igitur sunt electi, qui passionem ejus humiliter imitando, tanquam de carne ejus satiantur, quorum per resurrectionem renovabitur ut
Abbreviated transcription (Latin):
antea enĩ dictũ erat. inuiã gentiũ ne abieri¬
tis. Cũ discipłos ad p̃dicandñ uĩtas mitit. gͣna
seminis inmundo sꝑargit. Et pauca mittit in
semine ut multarim messiũ fruges recipiat
ex nr̃a fide. .M. ccelu

Expanded text:
Antea enim dictum erat: « In viam gentium ne abieritis . » Cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, grana seminis in mundo spargit, et pauca mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Sequ
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ sine sꝑu mortuum ẽ. ita &̃ fides sine
oꝑib mortua ẽ. Quanta aut̃ merces pie con¬
seruatioĩs. quale pignꝰ futt beatitudinis & in
p̃senti sideles maneat. sub sequent̃ insinuat
norat eam diem in q̃ se scit futarũ iudicẽ cũ¬

Expanded text:
corpus sine spiritu mortuum est, ita etiam fides sine operibus mortua est . Quanta autem merces piae conversationis, quale pignus futurae beatitudinis, etiam in praesenti fideles maneat, subsequenter insinuat, norat eam diem, in qua se scit futurum judicem cu
Abbreviated transcription (Latin):
tatio ꝗͣ ñ plantauit pat̾ m̃s celestis: eradicabr̾
Pharisei quoꝵ religio ẽ in disc̾nendiᷤᷤ cib scan¬
dalizati sunt .i. offensi sunt. dios fi Scalos
en̾ĩ seu scandalu̾. noᷤ offendicłoriũ tͣnsi uel
ruuin̾a.⁊ impactionẽ pedis. siue scrapu¬
lũ. ut qͥdã uolunt possumꝰ dic̾e̾. Plantationẽ
dic̃ ħ doctrinas & mandata hominũ. qͣ a dõñ
Einite illos. ceti sunt duces cecoꝵ. Cecꝰ au̾t
si ceco ducatu p̾stet. ambo in foueã cadt̃
hoc ẽ siinsipiens insipientẽ doceat. ambo mͥgũ¬
tur in peccatoꝵ ꝓfunditatẽ. Sinite illos subau¬
dis arbitrio suo: quia irreuocabiles st̃. Unde
paulꝰ. heticũ hominẽ pꝰ pͥmã ⁊ sccłam correpti

Expanded text:
t Pater meus coelestis, eradicabitur, Pharisaei quorum religio est in discernendis cibis, scandalizati sunt, id est offensi sunt. Scandalon enim seu scandalum, nos offendiculum vel ruinam et impactionem pedis sive scrupulum, ut quidam volunt, possumus dicere. Plantationem dicit hic doctrinas et mandata hominum, quae a Deo non Sinite illsi caeco ducatum praestet, ambo in foveam cadunt. Hoc est, si insipiens insipientem doceat, ambo merguntur in peccatorum profunditatem. Sinite illos, subaudis arbitrio suo, quia irrevocabiles sunt. Unde Paulus: Haereticum hominem post primam et secundam correcti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis. & sepulchri custodia. atq obsignatio te¬
stimoniũ ẽ stulticiȩ & infidelitatis. cum pꝰ
p̃cepto dm̃ conspexissent de sepulebro mortuũ
eẽt. ꝓpħe testimoniũ ẽ dicentis. Hio habitabit
in excelsa spelunca petre fortissims̃. Statimq¬
CLXXIII. pꝰ duos u̾sculos seqͥt. regẽ cũ gła uidebitis.

Expanded text:
poris, et sepulcri custodia, atque obsignatio, testimonium est stultitiae et infidelitatis, cum prius praecepto Domini conspexissent de sepulcro mortuum sesset, prophetae testimonium est dicentis: Hic habitavit in excelsa spelunca petrae fortissimae . Statimque post duos versiculos sequitur: Regem cum gloria videbitis
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Alandatũ erat ap̃ iuideos. ut sabbati
su. usq ad soł occasum. seruaret᷑. Quod & mu¬
lieres fecert̃. que uisa scpult᷑a dnĩ emert̃ a¬
romata in parasceue ante solis occasũ. uł in
sabb̃o pꝰ occasũ solis. & p̃ꝑauer̃t ea ut mane¶
corpus dm̃ ungerent. Recordantes gͦ fideles.
sepultã dñi qi aromata parant. si ad oꝑa u̾tu¬
tum qͥb xꝑc sẽ delectat᷑ conu̾tant. Et sabbato
quidẽ silent uent᷑i pꝰ sabbatũ cũ munerib ad
dnm̃ qi finita p̃paratione p̃sentis uitȩ in requie
gaudent expectare diẽ resurrectionis & tunc
xꝑo offerre sꝑuales actiones qͣi aromata re¬
dolentes. Sexta die factꝰ ẽ hõ. sabb̃o qͥeuit ds.
Id̾o sexta die iħc ꝓhoĩe morit᷑. uñ & dix̃ consũ¬
matũ ẽ .i. sexta die opꝰ ꝓredemptione mun
di expletũ ẽ. & in sabbato reqͥeuit insepulchꝰ.
Ita & nos in hac sexta ȩtate ꝓdño pati debemꝰ
& inseptima que ẽ mortuoꝵ in secreta pace qͥ¬

Expanded text:
 Mandatum erat apud Judaeos, ut Sabbati su usque ad solis occasum servaretur. Quod et mulieres fecerunt: quae, visa sepultura Domini, emerunt aromata in Parasceve ante solis occasum, vel in Sabbato post occasum solis, et praeparaverunt ea, ut mane corpus Domini ungerent. Recordantes ergo fideles sepulturam Domini, quasi aromata parant, si ad opera virtutum quibus Christus delectatur, se convertant. Et Sabbato quidem silent venturi post Sabbatum cum mulieribus ad Dominum, quia finita praeparatione praesentis vitae, in requie gaudent exspectare diem resurrectionis, et tunc Christo offerre spiritales actiones quasi aromata redolentes. Sexta die factus est homo, Sabbato quievit Deus . Ideo sexta die Jesus pro homine moritur. Unde et dixit: « Consummatum est . di expletum est, et in Sabbato requievit in sepulcro. Ita et nos in hac sexta aetate pro Domino pati debemus, et in septima, quae est mortuorum, in secreta pace qu
Abbreviated transcription (Latin):
mansuete tolerando que ꝓrimꝰ ex infirmita¬
te intulerit. hic ea uindicta non ꝓhibetur
que ad correctionẽ ualet. s huic uindicte̾ ñ
ẽ idoneus. nͥ quiodium dilectione suꝑat.
N enim odit pat̾ silium. castigando. Quiꝑe¬
tit ate da ei. & uolenti mutuari a te ne au̾¬
taris. Duo geneta benesicii cõplectitur. uł
cum beniuole damꝰ. uł cũ reddituro ꝯmoda¬
mꝰ. Om̃i aũt petenti te tͥbue inquit lucas.
cia. ne eũ inanẽ dimittas. Itaq ñ solũ de ele¬
mosinis hoc intelligendũ ẽ. quia etiã diui¬
tes ñ semꝑ dare possert. s de petuma que
numꝗͣ deficit .i. de sapientia btͣ ntomagiᷤ re¬
tines. quantoplus eã ꝓ dõ petentib distri¬
buis. Guolenti mutuari a te sapientiã ut
alios doceat ne au̾taris. quia quod alios do¬
utanda ẽẽ arbitͥa cum dampni uoluntate.
ut ꝑ spẽ futuroꝵ bonoꝵ scłarẽ suppellectilẽ
ꝯtẽpnentes. inanẽ gentiũ cupiditatẽ arguamꝰ.

Expanded text:
mansuete tolerando quae proximus ex infirmitamansuete tolerando quae proximus ex infirmitate intulerit. Hic ea vindicta non prohibetur, quae ad correctionem valet, sed huic vindictae non est idoneus, nisi qui odium dilectione superat. Non enim odit pater filium castigando. Qui petit a te, da ei; et volenti mutuari a te ne aera beneficii complectitur, vel cum benevole damus, vel cum reddituro commodamus. Omni autem petenti te tribue, inquit Lucas .tia, ne eum inanem dimittas. taque non solum de eleemosynis hoc intelligendum est, quia etiam divites non semper dare possent; sed de pecunia quae nunquam deficit, id est, de sapientia, quam tanto magis retines, quanto plus eam pro Deo petentibus distribuis. Ergo volenti mutuari a te sapientiam ut alios doceat, ne avertaris, quia quod alios dovitanda esse arbitria cum damni voluntate, ut per spem futurorum bonorum, saecularem supellectilem contemnentes, inanem gentium cupiditatem arguamus.
Abbreviated transcription (Latin):
dm ẽ dextera. nobilitas autẽ scłaris sinistra.
tẽpni scdm honores scłi. E illi qͥ uult tecũ
iudicio ꝯtendere: & tunicam tuã tollere. remit¬
te ei et palliũ. ẜ tunicam & uestim̃tũ. accipe
om̃ia que temꝑalit̾ possidemꝰ. Si enim de ne¬
cessariis hoc unꝑatũ ẽ. qͣntomagis de suꝑflu¬
ise Magna questio ẽ. utrum de seruis accipi¬
modatiꝰ ad d̾m colendũ regantur. ꝙͣ. a cupi¬
enti auferre. uescio utrũ quisꝙ̃ audeat dic̃e
eos debere contẽpni ut uestimentũ. In greco
ẽ pallium. lucas uͦ ponit uestim̃tũ.m xxxxx
t quic̃q te angariau̾it
mille passus. nade cum illo ce ali duo.
sum p̃be alt̾canti non tã pedibꝰ ꝙͣ animo cõ¬
passionis affectu ꝑatus multoplus sẽiure quã
p̃ceꝑit. ꝑ mille passꝰ. qm̃ it sabb̃i sunt. in quo
seruilia oꝑa ꝓhibcutur. licitũ opꝰ intelligimꝰ.
qd̃ & millenariꝰ designat. qͥ ꝑfectionẽ signifi¬
cat. Ictuto dicit mille. & duo milia. ut ñ solũ

Expanded text:
um Deum, est dextera; nobilitas autem saecularis sinistra. temni secundum honores saeculi. Et illi qui vult tecum judicio contendere, et tunicam tuam tollere, remitte et pallium. Per tunicam et vestimentum, accipe omnia quae temporaliter possidemus. Si enim de necessariis hoc imperatum est, quanto magis de superfluis? Magna quaestio est utrum hoc etiamodatius ad Deum colendum regantur, quam a cupienti auferre: nescio utrum quisquam audeat dicere eos debere contemni ut vestimentum. In Graeco est pallium. Lucas vero ponit vestimentum. M. 39X Et quicunque te angariaverit mille passus, vade cum illo et alia duo. sum praebe angarianti, non tam pedibus, quam animo compassionis affectu paratus multo plus servire quam praeceperit. Per mille passus, quoniam iter Sabbati sunt, in quo servilia opera prohibentur, licitum opus intelligimus: quod et millenarius designat, qui perfectionem significat. Idcirco dicit mille et duo millia, ut non solum
Abbreviated transcription (Latin):
tantibꝰ. uł freneticis. si salꝰ illoꝵ id exigat.
multa patiant᷑. donec infirmitas tͣnseat.
ub Qͥd tam mirũ. ꝙͣ ꝑcutienti maxillam p̾bere:
Nonne omis indignantis impeiꝰ frangitur
ira sedlatur. e ꝑ patientiã ille iniutat᷑ ad pe¬

Expanded text:
tantibus et phreneticis, si salus illorum hoc exigat, multa patiantur, donec infirmitas transeat. Quid tam mirum quam percutienti maxillam praebere? Imo omnis indignantis impetus frangitur, ira sedatur; et per patientiam ille invitatur ad poe
Abbreviated transcription (Latin):
inoie quorundam philosophoꝵ. uł phisica .i.
nat᷑ali philosophia. uł logica .i. rationali. uel echy¬
uno :iem o attr optimo. & naturã nob eẽ qͣ
facti ad eius imaginẽ sumus. & doctrinam
qͣ eũ nosq noui̾mus. & gr̃am qua illi coheren¬
do beati sumꝰ. Siuegͦ platonici. siue quic̃q alii
o cognito reppererunt. uͥ ẽẽt & causa con¬
stituende uniu̾sitatis. & lux ꝑcipiende u̾i¬
tatis. & fons uiuide felicitatis. cũ de do ista
sentiunt nob̃cũ sertunt. Ambie ĩ epła ad
cum in agnitione. xp̃i om̃em salutẽ e sapien¬
tiam habeamꝰ.

Expanded text:
more quorumdam philosophorum vel physica, id est more quorumdam philosophorum vel physica, id est naturali; philosophia, vel logica, id est rationali; vel euno uero Deo adque optimo et naturam nobis esse, qua facti ad eius imaginem sumus, et doctrinam, qua eum nosque nouerimus, et gratiam, qua illi cohdo beati sumus. Sive ergo Platonici, sive quicunque alii, Deo cognito, repererunt ubi esset et causa constituendae universitatis, et lux percipiendae veritatis, et fons vividae felicitatis, cum de Deo ista sentiunt, nobiscum sentiunt. Ambrosius in cum in agnitione Christi omnem salutem et sapientiam habeam
Abbreviated transcription (Latin):
gant occultare non possunt. Idẽ in octauo
de cuitate di. Fortassis qui platonẽ philoso¬
phis gentiũ p̃latum acutiꝰ intellexisse lau
dantur. aliquid tale de eo sentiunt: ut in
illo inueniatur &e causa subsistendi. & ratio
intelligendi. & ordo uiuendi: quoꝵ unũ ad
naturalẽ. alt̾m ad rationalẽ. terciũ ad mo¬
ralẽ partem intelligitur ꝑtinere. Si enĩ hõ
ira cieatus ẽ ut ꝑid quod in eo p̃cellit at¬
nulla doctrina instruit. nullus usus erpe¬
dit. ipse queratur u nobis secura sunt oĩa
ipse cernatur: uͥ nob̾ certa sunt om̃ia apse di¬
ligatur. ubi nob̾ recta sunt om̃ia. Bene gͦ dix̃
plato. dĩ huius unitatorem. cognitorem. ama¬
torẽ eẽ sapientẽ cuiꝰ partitione beattis sit. be¬
ne dix̃ sumum bonum eẽ dm un̾ uult ẽẽ phi¬
losophum amatorem di. ut qͣm philosophia
ad beatam uitam tendit ferucns. o sit beatus.
E sciendum ẽ quod licet xp̃iani non utant᷑

Expanded text:
gant, occultare non possunt. Idem in octavo gant, occultare non possunt. Idem in octavo de civitate Dei. Fortassis qui Platonem philosophis gentium praelatum acutius intellexisse ldantur, aliquid tale de Deo sentiunt, ut in illo inueniatur et causa subsistendi et ratio intellegendi et ordo uiuendi; quorum trium unum ad naturalem, alterum ad rationalem, tertium ad moralem partem intellegitur pertinere. Si enim homo ita creatus est, ut per id, quod in eo pnulla doctrina instruit, nullius usus expedit, ipse quaeratur, ubi nobis secura sunt omnia: ipse cernatur, ubi nobis certa sunt omnia; ipse diligatur, ubi nobis recta sunt omnia. Bene ergo dixit Plato: Dei hujus imitatorem, cognitorem, amatorem esse sapientem, cujus participatione beatus fit. Benedixit, summum bonum esse Deum, unde vult esse philosophum amatorem Dei, ut, quoniam philosophia ad beatam vitam tendit, fruens Deo, sit beatus. Et sciendum est quod, licet Christiani non utantur
Abbreviated transcription (Latin):
uinitatis colende. & uitt regende huma nȩᷤ
pectorib infundit
mbrosii. & boetii diusionos de philoso sh¬
phia uicissim se includunt. Aloralis em̃ sbi
phylosophia continet tres species practice.
rationalis id est inspectiua. intellectibilẽ &
intelligibilem. Naturał uͦ eade ẽ. que et
physiologia. Augustinꝰ in epła ad uolusianũ.
dcre hic physica ẽ q̃m om̃s om̃ium naturaꝵ
cause in d̾o creatore sunt. hic ethica qͣm utta bona
et honesta ñ aliũde format᷑ ꝙ cũ ea qͥ diligenda
st̃ quẽ admodũ diligenda st̃ diligunt᷑. hoc ẽ d̾s
& ꝑximꝰ. hic logica qm̃ ueritas lum̃q animȩ
rationalis. ñ nͥ ds ẽ. Hic etiam laudabilis
rei publice salus. Neq emm conditur & cu¬
stoditur optima ciuitas ñ fundam̃to & uin¬
cło fidi. firmeq ꝯcordie. cum bonũ cõmune
diligitur. qd̾ sũmũ ac uerissimũ ds ẽ. atq
in illo inuicem sincerissime se hõies diligt̃.
cũ ꝓpt̾ illũ se diligunt. cui quo animo dili¬

Expanded text:
initatis colendae et vitae regendae humanis pectoribus infundit. Ambrosii et Boetii divisiones de philosophia, vicissim se includunt. Moralis enim philosophia continet tres species practices, rationalem, id est inspectivam, intellectibilem et intelligibilem. Naturalis vero eadem est, quae et physiologia. Augustinus in Epistola ad Volusianum: « dere. Hic physica est, quoniam omnes omnium naturarum causae in Deo creatore sunt. Hic ethica, quoniam vita bona et honesta non aliunde formatur, quam cum ea quae diligenda sunt, quemadmodum diligenda sunt, diliguntur, hoc est, Deus et proximus. Hic logica, quoniam veritas lumenque animae rationalis, nonnisi Deus est. Hic etiam laudabilis reipublicae salus. Neque enim conditur et custoditur optima civitas, nisi fundamento et vinculo fidei firmaeque concordiae, cum bonum commune diligitur, quod summum ac verissimum Deus est, atque in illo invicem sincerissime se homines diligunt, cum propter illum se diligunt, cui quo animo dili
Abbreviated transcription (Latin):
itelligat.
estat nunc de disciplus philosop hie
disserere. Origenes suꝑ canticr̃. canticoꝵ.
entrales inquit discipline tres sunt mo¬
rał naturał. inspectiua. Loicã. id ẽ ra¬
tionalẽ. alii quartam dixert̃. non alii. s ꝑ
totum corpꝰ trium supͣdictaꝵ eẽ insertã. nec
ab ipsis seꝑari posse. ħ ut mͥ uidetur greci
sũpserunt a salomone. & ipse salomon a
spu scõ. Salomongͦ uolens has tres discipli¬
nas distinguere trib eas libellis edidit. in
ꝓu̾biis moralẽ. in eccłiaste naturalẽ. in hoc
nis distinguitur & in qua p̃cipue erudiri
ꝯuenit pueros. qr qͥ in his eruditur neces¬
sario rationabilit̾ ꝑ ea que didicit. seipsũ
gub̾nat. & uarias dicendi species in diuiniᷤ
eloquiis cognoscit. tropos uidelicet. &s figura¬
tas locutiones. ħ triplex philosophie forma
p̃sigurata fuit in tribus patriarchis in abͣ¬
ham moialis ꝑ obedientiam quã habuit
in ysaac naturalis. fodiendo puteos. & rimã¬

Expanded text:
telligat. Restat nunc de disciplinis philosophiae disserere. Origenes super Canticum canticorum: « Generales, inquit, disciplinae tres sunt: Moralis, naturalis, inspectiva. Logicam, id est, rationalem, alii quartam dixerunt, alii non: sed per totum corpus trium supradictarum esse insertam, nec ab eis separari posse. Haec, ut mihi videtur, Graeci sumpserunt a Salomone, et ipse Salomon a Spiritu sancto. Salomon ergo volens has tres disciplinas distinguere, tribus eas libellis edidit: In Proverbiis moralem, in Ecclesiaste naturalem, in hoc nis distinguitur, et in qua principue erudiri convenit pueros, quia, qui in his eruditur, necessario rationabiliter per ea quae didicit, seipsum gubernat, et varias dicendi species in divinis eloquiis cognoscit, tropos videlicet et figuratas locutiones. Haec triplex philosophiae forma, praesignata fuit in tribus patriarchis: In Abraham moralis, per obedientiam quam habuit ; in Isaac naturalis, fodiendo puteos et riman
Abbreviated transcription (Latin):
pacis amicã. Scd̾m litt̾am in paruo itin̾e suꝑ utrũq
animal ñ indet᷑ sedisse dñs. s mag̃ ꝯpecit ut pullo
uiꝰ sit ad sẽendũ. asima ducta lib̾a. Mystice aũt
missis ad eos. Cagͦ lascuiris ⁊ indomitꝰ gentił ppłs cdidit
exẽplo fideliũ. de synagoga q̃ iugũ legiᷤᷤ traxerat bñ refert᷑

Expanded text:
Secundum litteram in parvo itinere super utrumque animal non videtur sedisse Dominus, sed magis competit ut pullo usus sit ad sedendum, asina ducta libera. Mystice autemmissis ad eos. Quia ergo lascivus et indomitus gentilis populus credidit exemplo fidelium de Synagoga, quae jugum legis traxerat, bene refertur
Abbreviated transcription (Latin):
patiunt᷑. ꝓpt̾ iniqͥtates suas. hii om̃s qui uł ficte bona.
uł aꝑte mala faciunt in eccłia. agnoscant q d̃ns fecrisli¬
gellũ de resticłis peccatoꝵ suoꝵ. & ammonet eos ut mu¬
tent se. ⁊ ñ sint negociatores. ne tandẽ audiãt. Ligate ilł
nis habitũ sacroꝵ ordinũ locũ ꝑtipiunt. religionis officiũ
i m̃tiũ t̾rene negociationis ꝯu̾tunt. In tẽplo uendt̃ qͥ

Expanded text:
patiuntur propter iniquitates suas, hi omnes qui vel ficte bona vel aperte mala faciunt in Ecclesia, agnoscant quia Dominus fecit flagellum de resticulis peccatorum suorum, et admonet eos ut mutent se, et non sint negotiatores, ne tandem audiant: Ligate illinis habitu sacrorum ordinum locum percipiunt, religionis officium in commercium terrenae negotiationis convertunt. In templo vendunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ potacrt ñ eẽ sub potestate diaboli. de qͣ nͥ sobꝰ d̾s ne¬
ino pot̾ cos eriꝑe. Popło qͥdt̃ nationũ ꝑfidie uincłis irreti¬
to. nemo unꝗͣ hõiũ sedit .i. nullꝰ doctor. frenũ correctiõis
ꝯtulit qͣ uł linguã a malo cohib̾e. uł in uiã uite cog̾et᷑
re: Sed̾et nãq illihõ .i. ad utilitatẽ eiꝰ reqͥescͥet docendo. si qͥs
tationabił eiꝰ stultitiã depͥm̃do corrig̾et. uĩiñ inmm̾ito duo
discipłi duo ordines p̃dicatoꝵ intelligunt᷑. udis uideł.⁊ gẽ¬

Expanded text:
 sub potestate diaboli, de qua nisi solus Deus nemo potest eripere. Populo quidem nationum perfidiae vinculis irretito nemo unquam hominum sedit, id est nullus doctor frenum correctionis contulit, quo vel linguam a malo cohibere vel in viam vitae cogeretur ire. Sederet namque ille homo id est ad utilitatem ejus requiesceret docendo, si quis rationabilius ejus stultitiam reprimendo corrigeret. Unde non immerito duo discipuli, duo ordines praedicatorum intelliguntur, Judaeis videlice