comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pb̃ris parroechialibus. cũ conuene¬
rint. ut se in ebriari non audeant.
t nullus pb̃roꝵ. quando ad anniuer¬
sariũ diẽ xxx. aut .uii. ł .iii. alicuius
defuncti. aut quacũq uocatione ad
scoꝵ ł ipsius animȩ bibere. aut alios ad
bibendũ cogere. ł se aliena pͣcatione in.¬
gurgitare : nec plausus & risus inc̃ditos.
& fabulas in anes ibi referre. aut cantare
p̾sumat. ł turpia ioca. ł urso. ł tornatri¬
cib ante se facere ꝑmittat: nec laruas
dȩmonũ quas uulgo talamascas dicunt.
ibi ante se ferri c̃sentiat. qr hoc diabo¬
licũ ẽ : & a sacris canonib prohibitũ.
pbri ad aliqđ conuiuiũ: decanꝰ aut aliqͥs
prior illoꝵ. uersũ ante mensã incipiat:
& cibũ benedicat. & tc̃ scđ̾m ordinẽ se¬
deant : alter alteri honorẽ p̾bentes. &
ꝑ uices cibũ & potũ benedicant: & aliqͥs
de illoꝵ clericis aliꝗd de sca scriptura
legat. Et post refectionẽ. similit̾ scm̃

Expanded text:
ris parochialibus cum conveneris parochialibus cum convenerint ut se inebriare non audeant. Ut nullus presbyterorum, quando ad anniversarium diem, XXX aut VII vel III, alicujus defuncti, aut quacumque vocatione ad sanctorum vel ipsius animae bibere, aut alios ad bibendum cogere, vel se aliena precatione ingurgitare, nec plausus et risus inconditos, et fabulas inanes ibi referre, aut cantare praesumat, vel turpia joca, vel urso, vel tornatricibus ante se facere permittat, nec larvas daemonum, quas vulgo Talamascas dicunt, ibi ante se ferri consentiat: quia hoc diabolicum est, et a sacris canonibus prohibitum. ri ad aliquod convivium, decanus aut aliquis prior illorum, versum ante mensam incipiat, et cibum benedicat, et tunc secundum ordinem sedeant, alter alteri honorem praebentes, et per vices cibum et potum benedicant, et aliquis de illorum clericis aliquid de sancta Scriptura legat. Et post refectionem similiter sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
scripsimꝰ. adicientes & illud: qđ nobis
ꝓpt̾ imꝓbitatẽ monachoꝵ quorundã. re¬
ligionis ur̃ȩ uerbo mandastis ꝑ uicarios
nr̃os. & hoc specialit̾ statuentes : ut p̃ter
dĩ sacerdotes nullus audeat p̃dicare.
seu monachus. siue ille laicus qͥ cuiꝰlib&
scientiȩ nomine glorietur Ut parroe
chiarii clerici. ab ep̃is suis canones
t parroechiaru clȩrici discant.
apontificib suis necessaria sibi statuta
canonũ legenda ꝑcipiant: ne rei ipsi ł
popłi. quȩ ꝑsalutẽ eoꝵ decreta st̃: ex¬
cusent se post modũ ignorasse. Qd nulli
sacerdotũ canones liceat ignorare.
elestinꝰ uniuersis ep̃is ꝑ apuliã & cala¬
briã c̃stitutis. Nulli sacerdoti suos liceat
canones ignorare. nec qͥcquã facere quod
patrũ possit regulis obuiare. Quȩ enĩ
a nob̾ res digna seruabit᷑. si decretaliũ
norma c̃stitutoꝵ. ꝓaliquoꝵ libitu li¬
centia popłis ꝑmissa frangatur: De¬

Expanded text:
scripsimus: adjicientes et illud quod nobis scripsimus: adjicientes et illud quod nobis propter improbitatem monachorum quorumdam religionis vestrae verbo mandasti, per vicarios nostros et specialiter statuentes, ut praeter Domini sacerdotes, nullus audeat praedicare, seu monachus sive ille sit laicus cujuslibet scienti0. - Ut clerici ab episcopis suis canonest parochiarii clerici a pontificibus suis necessaria sibi statuta canonum legenda percipiant, ne rei ipsi vel populi quae per salutem eorum decreta sunt, excusent se postmodum ignorasse. CAP. sacerdoti canones liceat ignorare. XX. Coelestinus universis episcopis per Apuleiam et Calabriam constitutis. Nulli sacerdotum suos liceat canones ignorare, nec quidquam facere, quod Patrum possit regulis obviare. Quae enim a nobis res digna servabitur, si decretalium norma constitutorum pro aliquorum libitu, licentia populis permissa, frangatur?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsingulos annos ep̃o suo rationẽ ministe¬
ri sui reddat. tã de fide catholica. quã
de baptismo. atq de omni ordine mini
Sẏmbolum fidẽ discere constringat.
discere sẽꝑ ammoneant sacerdotes popłm
xp̃ianũ. Uolumꝰq ut disciplinã c̃dignã
habeant. qͥ hȩc discere neglegunt : siue
in ieuinio. siue in alia castigatione. Pro
pterea dignũ ẽ ut filios suos donent
ad scolã siue ad monasteria. siue foras pb̃ris:
ut fidẽ catholicã recte discant. & oratio¬
nẽ dñicã : ut domi alios edocere ualeant:
Qui aut̃ alit̾ ñ potuerit : ł in sua lingua
Quando pb̃ri aut diaconi ꝑ parroechias¬
ͦ constituunt᷑: oportet eos ꝓfessionẽ ep̃o
suo facere. ut caste & pure uiuant subdi
timore : ut dũ eos talis ꝓfessio alligat. uitȩ
sc̃ȩ disciplinã retineant: De monachis
concilio illicita c̃tra uenerandos nicenos
canones pͣsũptione tẽptata sunt: ad frẽm

Expanded text:
singulos annos episcopo suo rationem ministesingulos annos episcopo suo rationem ministerii sui reddat, tam de fide catholica, quam de baptismo atque omni ordine minis fidem discere constringat. discere semper admoneant sacerdotes populum Christianum: volumusque ut disciplinam condignam habeant, qui haec discere negligunt, sive in jejunio, sive in alia castigatione. Prpterea dignum est ut filios suos donent ad scholam, sive ad monasteria, sive foras presbyteris, ut fidem catholicam recte discant, et Orationem dominicam, ut domi alios edocere valeant. Qui vero aliter non potuerit, vel in sua lingua Quando presbyteri aut diaconi per parochias constituuntur, oportet eos professionem episcopo suo facere, ut caste et pure vivant sub Dei timore, ut, dum eos talis professio alligat, vitae sanctae disciplinam retineant. CAP. oncilio illicita contra venerandos Nicaenos canones praesumptione tentata sunt, ad fratre
Abbreviated transcription (Latin):
ł qͥlib& eccłȩ deputatꝰ clericꝰ. si intra ciui¬
tatẽ fuerit: ł in loco in qͦ ȩccła ẽ. aut inbe
castello. aut inuico. aut in uilla: si ad
ȩccłam ad sacrificiũ cottidianũ ñ uene¬
rit. clȩricꝰ ñ habeat᷑: si castigatus nor
Clericꝰ qͥ intra muros ciuitatis manet. & ea
die matutinis. ẏmnis sine egritudine defue.¬
rit: septẽ dies a cõmunione habeat᷑ extraneus:¬
Qđ om̃s sacerdotes dñi oporteat doceri
ut cęteros instruant. & sibi ꝓficiant.
oceri gͦ om̃s oportet. qͥ dñi sacerdotio fun¬
gunt᷑: & ut cȩceros instruant. & sibi ꝓfici¬
ant. Scriptũ ẽ enĩ. qͥ docti fuerint sulge¬
bunt quasi splendor firmam̃ti. & qͥ ad ius¬
titiã erudiunt multos: quasi stellȩ in ꝑpe
tuas ȩt̃nitates. Et alibi. Popłs aut̃ sciens
dm̃ suũ: obtinebit & faciet. & docti in
popło docebunt multos. Ipsa aut̃ ueritas
ꝑ se infert. & dicit. Beatꝰ ẽ: qͥ ñ suerit
scandalizatꝰ in me. Ille ꝓculdubio scanda

Expanded text:
ibet Ecclesiae deputatus clericus, si intra civitatem fuerit, vel in loco in quo ecclesia est, aut in castello, aut in vico, vel in villa, si ad ecclesiam ad sacrificium quotidianum non venerit, clericus non habeatur, si castigatus non Clericus qui intra muros civitatis manet, et ea die matutinis hymnis sine aegritudine defuerit, septem dies a communione habeatur extraneuses Domini oportet doceri, ut caeteros instruant, et sibi proficiant. Doceri ergo omnes oportet qui Domini sacerdotio funguntur, ut et caeteros instruant et sibi proficiant. Scriptum est enim: Qui docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti: et qui ad justitiam erudiunt mtuas aeternitates ; et alibi: Populus autem sciens Dominum suum obtinebit et faciet, et docti in populo docebunt multos . Ipsa enim Veritas per se infert, et dicit: Beatus est qui non fuerit scandalizatus in me . Ille procul dubio scandal
Abbreviated transcription (Latin):
sariã collationẽ. ñ quasi ad plenam
refectionẽ sed quasi ad prandiũ ibi
ad tabulas resideant : ne ꝑtalia in¬
honesta c̃uiuia se inuicẽ grauent.
qͥa indecens ẽ & onerosũ. Sȩpe etiã
tarde ad ȩccłam redeuntes. mauis
lucrũ ibi faciant. Nã de huiꝰ modi
ẽuentu : paulus corinthios rep̃hen-¬
dit. qͥ in c̃uenient̾ cęnã dominicam
manducare c̃ueniebant. Sic & qui
ad cȩnã dñicã id est ad collationẽ
uerbi sub occasione c̃ueniunt. & ex
rep̾hensibiles corã dõ & hominibus
habent᷑. Et ideo ꝑactis omnib: qui
uoluerit panẽ cũ caritate in domo
fr̃is sui simul cũ fr̃ib frangat. & sin
guli singulos biberesfaciant: maxi¬
me ut ultra tertiã uicẽ poculũ non
on oportet clȩricos ł laicos religio¬
sos. ante sacrã horã diei tertiã in ire
c̃uiuia: neq aliquando clȩricos nisi
hymno dicto ȩdere panẽ. & pꝰ cibũ
phanoꝵ quoq atq peregrinorum
habeat pb̃r. hosq ad prandiũ suum

Expanded text:
sariam collationem, non quasi ad plenam refectionem, se quas ad prandium ibi ad tabulas resideant, ne per talia inhonesta convivia se invicem gravent, quia indecens est et onerosum. Saepe etiam tarde ad ecclesiam redeuntes majus dlucrum ibi faciant. Nam de hujusmodi conventu Paulus Corinthios reprehendit, qui inconvenienter coenam Dominicam manducare conveniebant . Sic et quid ad coenam Dominicam, id est ad collationem verbi sub occasione conveniunt, et exreprehensibiles coram Deo et hominibus habentur. Et ideo peractis omnibus, qui voluerit, panem cum charitate in domo fguli singulos bibere faciant, maxime ut ultra tertiam vicem poculum non ineant convivia. Non oportet clericos vel laicos religiosos ante sacram horam diei tertiam inire convivia, neque aliquando clericos nisi hymno dicto edere panem, et post cibum phanorum quoque atque peregrinorum habeat presbyter, hosque ad prandium suum
Abbreviated transcription (Latin):
Iui cũ seniorib suis de aliis ꝓuincus iN¬
S aliã ꝓuinciã ueniunt : sine formata mi¬
nistrare ñ ꝑmittant᷑. quã & si ad tulerint.
& ministrare idonei inuenti fuerint: in¬
struant᷑ quã religiose atq studiose sacrũ
ministeriũ ꝑagant. & in qͥb: locis illud
agere debeant.: De eodem.
eruenit ad scãm synodũ. qđ qͥdã qͥ in
clero uident᷑ electi: ꝓpt̃ lucra turpia
c̃ductores alienarũ possessionũ fiant.
& scłaria negotia sub cura sua suscipiant.
dĩ qͥdẽ ministeriũ paruipendentes. scła¬
riũ uere discurrentes domos: & ꝓpter
auaritiã patrimonioꝵ sollicitudinem
nachũ. aut possessiones c̃ducere : aut
negotiis scłarib se miscere. p̃ter ȩccłas¬
ticarũ rerũ sollicitudinẽ Ut nullus¬

Expanded text:
ue cum senioribus suis de aliis provinciis in aliam provinciam veniunt, sine formata ministrare non permittantur; quam et si attulerint, et ministrare idonei inventi fuerint, instruantur quam religiose atque studiose sacrum ministerium peragant, et in quibus locis illud agere debeant non deb.ervenit ad sanctam synodum quod quidam qui in clero videntur electi, propter lucra turpia conductores alienarum possessionum fiant, et saecularia negotia sub cura sua suscipiant, Dei quidem ministerium parvipendentes, saecularium vero discurrentes domos, et propter avaritiam patrimoniorum sollicitudinem nachum aut possessiones conducere, aut negotiis saecularibus se miscere, praeter ecclesiasticarum rerum sollicitudinem.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ placitũ canonice c̃stitutũ decreuerit.
popłmq sibi creditũ illo inuitauerit.
atq comes eadẽ die sciens placitũ ab ep̃o
c̃dictũ. ł nesciens placitũ cũ popło suum
c̃ dixerit: ⁊b anno illuc uenire p̃ceperit:
placitũ comitis om̃s pꝰ ponant. ⁊ comes
scientes se ñ illic seditiosa c̃tentione de¬
certare. s ꝓfide catholica inuigilare. ñ
cumulũ pecuniarũ. ẜ lucrũ congregare
animarũ. Unde in eadẽ beati clementis
ut dõ. Et in epła alexandri p̃p successori
euaristi. Siqͥs aut̃ legationẽ ur̃am ĩpedit.
ñ unius. s multoꝵ ꝓfectũ auercit. Et
sic̃ multis nocet : ita amultis c̃ arguendꝰ.
Et qr dĩ causã ĩpedit. ⁊ statũ eccłȩ ẽtur.¬
bat: ideo aliminib eiꝰ arceat᷑. Qua ꝓpt̃
nullꝰ comes. nullꝰq udex. nullꝰ omnino
inclęricatu. ł scłari habitu c̃stitutꝰ. lega¬
tionẽ ep̃oꝵ ĩpediat. ł c̃turbare p̾sumat.
Ut aut̃ unanimitas ⁊ c̃cordia sit int̾ ep̃os

Expanded text:
 placitum canonice constitutum decreverit, populumque sibi commissum illo invitaverit, atque comes eadem die sciens placitum ab episcopo condictum, vel nesciens placitum cum populo suo condixerit, et banno illuc venire praeceperit, placitum comitis omnes postponant, et comes scientes se non illic seditiosa contentione decertare, sed pro fide catholica invigilare, non cumulum pecuniarum sed lucrum congregare animarum. Unde in eadem beati Clementis essoris Evaristi: « Si quis autem legationem vestram impedit, non unius, sed multorum profectum avertit. Et sicut multis nocet, ita a multis est arguendus; et quia Dei causam impedit, et statum Ecclesiae conturbat, ideo a liminibus ejus arceatur. » Quapropter nullus comes, nullusque judex, nullus omnino in clericatu vel saeculari habitu constitutus, legationem episcoporum impediat, vel conturbare praesumat. Ut autem unanimitas et concordia sit inter episcopos
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipis nr̃i habitũ ẽ : de huiꝰ modi re
fuerit ꝓmulgata sententia. tam̃ plac&
iterata iuxta qđ c̃uenit custodire.
Itaq regis uita constante. nullus sibi
aliqͦ oꝑe ł deliberatione. seu cuiꝰcũq
dignitatis laicꝰ. seu gradu episcopatus.
prȩs biterii. aut diaconii c̃secratꝰ. cȩ¬
teriq clȩricatꝰ officiis deditꝰ. futurũ
regẽ ꝓuideat: ẽtra uiuentis regis uti¬
litatẽ. ⁊ ꝓculdubio uoluntatẽ blandi¬
m̃to ł suasione ꝑ eandẽ sp̃e aut alios
inse trahat. aut ipse in aliũ acqͥescat.
Iniquũ enĩ ⁊ ualde execrabile a xp̃ia¬
nis deb& haberi. futuri tẽporis illicitiᷤᷤ
ꝓspicere: ⁊uitȩ suȩ ignaros uentura
disponere. Qđ siqͥsquã iã talia iniqͣ
deliberatione cũ qͦcũq ẽ meditatus:
hoc sibi nouerit ee sacerdotali mode¬
ratione c̃cessũ. ut si uenialit̾ poscit :
hoc sine mora p̾sentis pͥncipis aurib
studeat publicare. Si aut̃ obtincat.
⁊ deliberationis suȩ machinam̃ta no.¬

Expanded text:
principis nostri habitum est, de hujusmodi re fuerit promulgata sententia, tamen placet iterata, juxta quod convenit, custodire. Itaque regis vita constante, nullus sibi aliquo opere, vel deliberatione, seu cujuscunque dignitatis laicus, seu gradu episcopatus, presbterique clericatus officiis deditus, futurum regem provideat, contra viventis regis utilitatem, et procul dubio voluntatem, blandimento, vel suasione per eamdem spem, aut alios in se trahat, aut ipse in alium acquiescat. Iniquum enim et valde execrabile a Christianis debet haberi, futuri temporis illicitis prospicere, et vitae suae ignaros ventura disponere. Quod si quisquam jam talia iniqua deliberatione eum quocunque est medilatus, hoc sibi moverit esse sacerdotali moderatione concessum, ut si venialiter poscit, hoc sine mora praesentis principis auribus studeat publicare. Si autem obtineat et deliberationis suae machinamenta, no
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mere : s c̃ discernendo c̃sulere. ut
uere sit utile hoc potestatis insigne.
idonũ dĩ ꝓtuitione utant᷑ mẽbroꝵ
xp̃i. Membra enĩ xp̃i : fideles sunt
popłi. qͦs dũ ea potestate quã accipi¬
unt optime regunt: bonã utiq ui¬
cissitudinẽ dõ largitori restituunt.
Bonꝰ rex facilius ad iustitiã a delicto
regredit᷑ : quã de iustitia ad delictũ
transfert᷑: At noueris hoc e̾e casum.
illuc ꝓpositũ: In ꝓposito eiꝰ e̾e deb&
nũquã egredi aueritate. Qđsi casu
titubare c̃tigerit: mox resurgere::

Expanded text:
premere, sed condescendendo consulere; ut premere, sed condescendendo consulere; ut vere sit utile hoc potestatis insigne, et donum Dei pro tuitione utantur membrorum Christi. Membra enim Christi, fideles sunt populi: quos dum ea potestate quam accipiunt, optime regunt, bonam utique vicissitudinem Deo largitori restituunt. Bonus rex facilius ad justitiam a delicto regreditur, quam de justitia ad delictum transfertur: Ut noveris hoc esse casum, illud propositum. In proposito ejus esse debet, nunquam egredi a veritate: quod si casu titubare contigerit, mox resurgere.
Abbreviated transcription (Latin):
honoris celsitudine claret : tantosemet.¬
ipso m̃tẽ humiliet. pͣponenssibi exẽplũ
humilitatis dauid. qͥde suis meritis ñtu.¬
muit. s humilit̃ sese deiciens dix̃. Uilis
incedã: ⁊ uilis apparebo ante dm̃ qͥ elegit
me. Qui recte utit᷑ regni potestate: for¬
mã iustitiȩ factis magis quã uerbis insti¬
tu&. Iste nulla ꝓsꝑitate erigit᷑. nulla
adũsitate turbat᷑. Non innitit᷑ ꝓprus
uirib. nec a dño recedet cor eiꝰ. Regni
fastigiũ: humili pͣsidet animo. Non eũ
delectat iniqͥtas. ñ inflamat cupiditas.
Sine defraudatione alicuiꝰ. ex paupere
diuites facit: ⁊ qđ iuxta potestatem a
popłis extorquere poterat. sȩpe miscđiȩ
clem̃tia donat. Dedit ds̃ pͥncipib p̾su¬
latũ ꝓ regimine popłoꝵ. ⁊ illis eos p̾ee
uoluit: cũ qͥb una ÷ eis nascendi mori¬
endiq c̃dicio. E desse gͦ deb& populis
pͥncipatꝰ. ñ nocere. nec dominando

Expanded text:
honoris celsitudine claret, tanto semethonoris celsitudine claret, tanto semetipso mentem humiliet proponens sibi exemplum humilitatis David, qui de suis meritis non tumuit, sed humiliter sese dejiciens, dixit: Vilis incedam, et vilis apparebo ante Deum, qui elegit me. Qui recte utitur regni potestate, formam justitiae, factis magis, quam verbis instituet. Iste nulla prosperitate erigitur, nulla adversitate turbatur. Non innititur propriis viribus, nec a Domino recedet cor ejus. Regni fastigium, humili praesidet animo. Non eum delectat iniquitas, non inflammat cupiditas: sine defraudatione alicujus ex paupere divites facit, et quod juxta potestatem a populis extorquere poterat, saepe misericordiae clementia donat. Dedit Deus principibus praesulatum pro regimine populorum: et illis eos praeesse voluit, cum quibus una est eis nascendi, moriendique conditio. Prodesse ergo debet populis principatus, non nocere, nec dominando
Abbreviated transcription (Latin):
piciant. s opꝰ qđ secũ ad inferos depor¬
tant intendant. Sigͦ carebunt huiꝰ tẽpo¬
risgła : illa agant quȩ pꝰfinẽ sine fine
possideant. dũ apłs dicat. ñ ẽ potestas
dicer&. ñ me ꝓpitio. etiã si me irato.
Snde inferius ꝑ eundẽ ꝓpħam dicit.
Dabo inqͥt tͥ regẽ infurore meo. Quo
manifestius eluc& bonã malãq potes¬
tatẽ a dõ ordinari: s bonã ꝓpicius. małã
iratꝰ. Reges qͣndo boni st̃: muneris c̾e dĩ.
qͣndo uͦ mali. sceleris e̾e popłi. Scd̾m
meritũ enĩ plebiũ: disponit᷑ uita rectoꝵ.
Testante iob. Qui regnare fecit ypocritã
ꝓpt̾ peccata popłi. Irascente enĩdõ. talẽ
rectorẽ popłi suscipiunt: qͣlẽ ꝓpeccato
merent᷑. Nonnũquã ꝓmalicia plebis. etiã
reges mutant᷑: & qͥ ante uidebantur e̾e
boni. accepto regno fiunt iniqui: De¬
ui recte utit᷑ regni potestate: eaðre:¬
ita se p̾stare oĩb deb& ut qͣntomagis

Expanded text:
piciant, sed opus quod secum ad inferos deporpiciant, sed opus quod secum ad inferos deportant, intendant. Si ergo carebunt hujus temporis gloria, illa agant, quae post finem sine fine possideant. Dum Apostolus dicat: Non est potestas, diceret: Non me propitio, etiam, sed me irato. Unde inferius per eundem Prophetam dicit: Dabo, inquit, tibi regem in furore meo. Quo manifestius elucet, bonam, malamque potestatem a Deo ordinari; sed bonam propitio, malam irato. 11. Reges quando boni sunt, muneris est Dei, quando vero mali, sceleris est populi. Secundum enim meritum plebium disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare facit hypocritam propter peccata populi . Irascente enim Deo, talem rectorem populi suscipiunt, qualem pro peccato merentur. Nonnunquam pro malitia plebium etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt iniqui. ui recte utitur regni potestate, ita se praestare omnibus debet, ut quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ ad ȩt̃nã transieat głam. Qui uͦ pͣue
regnũ exercent: pꝰ uestẽ fulgentẽ ilumi.¬
na lapilloꝵ nudi ⁊ miseri ad inferna tor¬
quendi descendunt. Reges arecte age.¬
ndo uocati st̃. Ideoq recte faciendo regiᷤᷤ
nom̃ tenet᷑ peccando: amittit᷑. Nam &
uiros scõs ꝓinde reges uocari in sacris elo¬
qͥis eo qđ recte agant. sensqͦ ꝓpͥos bene
regant: ⁊ motu his resistentes sibi ratio¬
nabili discretione cõponant. Recte igit᷑
illi reges uocant᷑: qͥ tã semetipsos quam
subiectos bene regendo modificare no¬
uerunt. Quidã ipsũ nom̃ regiminis: ad
inmanitatẽ transuertunt crudelitatis.
Dũq ad culm̃ potestatis uenerint: in a¬
postasiã statĩ labunt᷑. tantoq se tumore
cordis extollunt: ut cunctos subditos in
sui cõparatione despiciant. eosq qͥb p̾e̾e̾
mundi reges se cȩteris sublimiores sen¬¬
tiant: mortales tam̃ se e̾e cognoscant.
Nec regni głam qͥ in scło sublimant᷑ as¬

Expanded text:
hujus, ad aeternam transmeat gloriam. Qui vero prave regnum exercent, post vestem fulgentem, et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt reges a recte agendo vocati sunt, ideoque rect faciendo regis nomen tenetur, peccando amittitur. Nam et viros sanctos proinde reges vocari in sacris eloquiis, eo quod recte agant, sensusque proprios bene regant, et motus his resistentes sibi rationabili discretione componant. Recte igitur illi reges vocantur, qui tam semetipsos, quam subjectos bene regendo modificare noverunt. Quidam ipsum nomen regiminis, ad immanitatem transvertunt crudelitatis: dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam statim labuntur, tantoque se tumore mentis extollunt, ut cunctos subditos in sui comparatione despiciant, eosque quibus praeesse mundi reges se caeteris sublimiores sentiunt, mortales tamen se esse cognoscant: nec regni gloriam, qui in seculo sublimantur, as
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cȩteris emolum̃tis. ut uota de functi
ĩpleantur: Ut laici quãuis religiosi.
aliqͥd disponendi umquã attribuat᷑ facultaᷤ
ꝓcupiditatis ĩpulsu egentiũ substantiã
rapiunt : irrita habeant᷑ quȩ obtinent.
la cõmunione ȩccłȩ cuiꝰ facultatẽ auferre

Expanded text:
et caeteris emolumentis, ut vota defuncti et caeteris emolumentis, ut vota defuncti impleantur. aliquid disponendi unquam attribuatur facultascupiditatis impulsu egentium substantiam rapiunt, irrita habeantur quae obtinent, et a communione Ecclesiae, cujus facultatem auferre
Abbreviated transcription (Latin):
coloni. inqͥlini. ⁊ cȩtera huiꝰcemodi
nomina : oportet ut qͥcũq eis p̾lati
sunt: clȩrici siue laici. clem̃t᷑ erga
eos agant: ⁊ misericordit᷑ eos tractent :
siue in exigendis ab eis operib. siue
ĩ accipiendis tributis. ⁊ qͥbidã debitis:
sciantq eos fr̃s suos e̾e̾. ⁊ unũ habere
patrẽ dm̃ cui sic clamant: pat̾ ñr qͥ es
in cęlis. Unã matrẽ scãm ȩccłam: quȩ eoᷤ
intemerato sacri fontis uterogignit. Di¬
sciplina gͥ eis misericordissima. ⁊gub̾na.¬
tio oportuna adhibenda ẽ. Disciplinȩ
indisciplinatȩ uiuendo : auctorẽ suũ
offendunt. gub̾nationes in cottidianis
uitȩ cõmeatib pͣlatͥoꝵ ad miniculo de¬
p̃ianum licafide tribulatione ᷤᷤ pa
cis reb ⁊ xp̃iana religione tribulati¬
ones patit᷑: õi honore a sacerdotib ho¬
norandũ. etiã ⁊ ꝑdiaconũ uictus ei mi¬
ihȩredes iussa testatoris ñ adĩpleue¬¬
rint : ab ep̃o loci illius. õis resquȩ hisre.¬

Expanded text:
ini, et caetera hujusmodi nomina. oportet ut quicunque eis praelati sunt, clerici sive laici, clementer erga eos agant, et misericorditer eos tractent, sive in exigendis ab eis operibus, sive in accipiendis tributis, et quibusdam debitis; sciantque eos fratres suos esse, et unum habere Patrem Deum, cui sic clamant: Pater noster, qui es in coelis , unam matrem sanctam Ecclesiam, quae eos intemerato sacri fontis utero gignit. Disciplina igitur eis misericordissima, et gubernatio opportuna adhibenda est. Disciplinae indisciplinate vivendo auctorem suum offendunt, gubernationes in quotidianis vitae commeatibus praelatorum adminisculo dei pro catholica fide tribulationes pacis rebus, et Christiana religione tribulationes patitur, omni honore a sacerdotibus honorandum, etiam et per diaconum victus ei miSi heredes iussa testatoris non impleverint, ab episcopo loci illius omnis res, quae his re
Abbreviated transcription (Latin):
tq hoc priuilegiũ beato clauigero
Petro sua uice solũ modo commisit.
qđ eius iuste p̾rogatiuũ suȩ cessit
sedi. futuris hę̧reditandũ atq tenen¬
dũ tẽporibus. qm̃ & int̃beatissimos
apłos fuit quȩdã discretio potestatis.
Et licde cunctoꝵ par electio foret:
beato tam̃ Petro concessũ ẽ ut alus
p̃mineret. & eoꝵ quȩ ad quȩrelam
uenirent causas. & interrogationes
prudenter disponeret. Qđ dĩ ordi¬
natione taliter ordinatũ ee credimꝰ.
ne om̃s posteri eoꝵ cuncta sibi uen¬
sedem confluerent. ut inde suscipiant
finẽ iudicioꝵ: unde acceperunt ini¬
tiũ institutionum. ne quandoq
a suo discreparent capite ..

Expanded text:
tque hoc privilegium beato clavigero Petro, sua vice solummodo commisit, quod ejus juste praerogativum successit sedi, futuris haereditandum, atque tenendum temporibus, quomodo et inter beatissimos apostolos fuit quaedam discretio potestatis. Et licet cunctorum par electio foret, beato tamen Petro concessum est ut aliis praeemineret, et eorum quae ad querelam venirent causas, et interrogationes prudenter disponeret. Quod Dei ordinatione taliter ordinatum esse credimus, ne omnes posteri eorum cuncta sibi vensedem confluerent, ut inde suscipiant finem judiciorum unde acceperunt initium institutionum, ne quandoque a suo discreparent capite.
Abbreviated transcription (Latin):
e illo qui de aliqua heresi infamatur.
qđ in sacro conuentu formulã istius
libelli recitare debeat.
PETRO. SACERDOTALIS CEPIT ORDO
quia ipsi primo pontificatꝰ in ȩccła

Expanded text:
e illo qui de aliqua haeresi infamatur, quod in sacro conventu formulam istius libelli recitare debeat. Petro sacerdotalis cepit ordo, quia ipsi primo pontificatus in ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
extus liber continet de homicidus
sponte & ñ sponte cõmissis. & de par¬
ricidis. & de fratricidus. & de illis
qui uxores legitimas & seniores suos
int̾ficiunt. & de occisione ȩccłasti¬
corũ. & de obseruatione. & de poe¬
nitentia singulorum.
eptimus liber continet de incesta
copulatione consanguinitatis. & in
quo geniculo fideles & c̃iungi &se¬
parari debeant. & de reuocatione.¬

Expanded text:
Sextus liber continet de homicidiis Sextus liber continet de homicidiis sponte, et non sponte commissis, et de parricidiis, et de fratricidiis, et de illis qui uxores legitimas et seniores suos interficiunt, et de occisione ecclesiasticorum, et de observatione, et de poenitentia singulorum. Septimus liber continet de incesta copulatione consanguinitatis, et in quo geniculo fideles et conjungi et separari debeant: et de revocatione,
Abbreviated transcription (Latin):
rimus liber continet de potestate
& primatu apłicȩ sedis patriarcharũ
cȩctrorũq primatuũ metropolitano¬
rum. & de sẏnodo cȩlebranda. & uo¬
catione ad synodũ. De accusatis &
accusatoribus. & testibus. De ex poli¬
atis iniuste. De iudicib ac de omni
honore cõpetenti. ac dignitate. & di¬
uerso negotio & ministerio ep̃oram
dignitate & diuersa institutione ac
nutrim̃to ł qualitate uitȩ &diuerso
negotio & ministerio pbrorũ & dia¬
conoꝵ seu reliquoꝵ ordinũ ȩccłasticoꝵ
ertius liber continet de diuinarũ
domorũ institutione & cultu. & ho¬
nore. De decimis & oblationib et
iustitus singulorũ. & qui libri in sa¬
cro cataloͬgo recipiant᷑. qui uero apo¬
crophi & quando apponendi sint:
uartus liber continet sacramentum
baptismatis. & ministeriũ baptiz an¬
dorũ & baptizatorũ. & consignan¬
dorum. & consignatorum.
uintus liber continet de sacram̃to
corporis & sanguinis dñi. & de per¬
ceptione & obseruatione eorum:

Expanded text:
rimus liber continet de potestate et primatu apostolicae sedis, patriarcharum, caeterorumque primatuum metropolitanorum, et de synodo celebranda, et vocatione ad synodum. De accusatis, et accusatoribus, et testibus. De exspoliatis injuste. De judicibus, ac de omni honore competenti, ac dignitate, et diverso negotio et ministerio episcopordignitate, et diversa institutione, ac nutrimento, vel qualitate vitae, et diverso negotio, et ministerio presbyterorum et diaconorum, seu reliquorum ordinum ecclesiasticorum. Tertius liber continet de divinarum domorum institutione, et cultu, et honore. De decimis et oblationibus et justitiis singulorum, et qui libri in sacro catalogo recipiantur, qui vero apocryphi, et quando apponendi sint. Quartus liber continet sacramentum baptismatis, et ministerium baptizandorum et baptizatorum, et consignandorum et consignatorum. Quintus liber continet de sacramento corporis et sanguinis Domini, et de perceptione et observatione eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
& harũ portitor ut laxaret᷑ ĩportunꝰ
extitit: unde multa debui. pauca
nergumini baptizati. de purgati
one suacurantes: si se sollicitudini
clericoꝵ tradunt. monitisq obtẽ¬
ꝑant : omnimodis cõmunicent. sa¬
cram̃ti ipsius uirtute ł muniendi ab
incursu dȩmonis qͦ infestantur. uel
purgandi. quor iã ostendit᷑ uitȩ pur

Expanded text:
et harum portitor ut laxaretur importunus et harum portitor ut laxaretur importunus exstitit, unde multa debui, pauca energumenis baone sua curantes, si se sollicitudini clericorum tradunt, monitisque obtemperans, omnimodis communicent, sacramenti ipsius virtute, vel muniendi ab incursu daemonis, quo infestantur, vel purgandi quorum jam ostenditur vita pur
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ eisdẽ ep̃is c̃firm̃t᷑. Vnde nobis
uisũ ẽ eandẽ c̃firmationẽ sic̃ nec bap¬
tismũ iterari minime debere. qr bis
ł amplius baptizatos aut c̃firmatos.
ñ scło s soli dõ sub habitu regulari. ł
clericali religiosissime famulari de¬
Iui bis ignorantes baptirati sunt :¬
nisi magna aliqͣ necessitas cogat. Qui
aut̃ ñ ignari iterũ baptizati st̃. qͣsi
trib annis similiter pęniteant De¬

Expanded text:
ab eisdem episcopis confirmentur. Unde nobis visum est eamdem confirmationem, sicut nec baptismum, iterari minime debere, quia bis vel amplius baptizatos aut confirmatos, non saeculo, sed soli Deo sub habitu regulari, vel clericali, religiosissime famulari deui bis ignoranter baptizati sunossunt, nisi magna aliqua necessitas cogat. Qui autem non ignari iterum baptizati sunt, quasi tribus annis similiter poeniteant.
Abbreviated transcription (Latin):
ad quẽ lib&e pbroꝵ baptismi gr̃a detur
cuiꝰ lib& parroechia allatꝰ fuerit: eibap¬
tismi sacram̃tũ nullo mͦ deneget᷑. Siqͥs
hoc munꝰ petenti c̃cedere detrectaue¬
rit. & ille paruulus absq baptismatis
gr̃a mortuus fuerit: nouerit se illeqͥ
eũ ñ baptizauit ꝓ eiꝰ anima rationẽ

Expanded text:
ad quemlibet presbyterum baptismi gratia de cujuslibet parochia allatus fuerit, ei baptismi sacramentum nullo modo negetur. Si quis hoc munus petenti concedere detrectaverit, et ille parvulus absque baptismatis gratia mortuus fuerit, noverit se ille qui eum non baptizavit, pro ejus anima rationem
Abbreviated transcription (Latin):
catecuminis: in qͣntũ ł necessitas ex.¬
egerit. ł oportunitas ꝑmiserit: debap
Cũ rebaptizatis. fideles religiosi nec
in cibo participent. De pb̃ro. qͥ recte¬
habuerit baptisma denuo baptiza¬
uerit. aut si pollutũ ab ĩpus & non
recte baptizatũ ñbaptiz auerit : de.¬
ponat᷑. tãq. deridens crucẽ & mortẽ
dñi: nec sacerdotes ueros a falsis sa¬
cerdotib iure discernens : De in or¬

Expanded text:
catechumenis in quantum vel necessitas exegerit, vel opportunitas permiserit, de bapCum rebaptizatis fideles religiosi nec in cibo participent. CAP. LVI.-- De prehabuerit baptisma denuo baptizaverit, aut si pollutum ab impiis, et non recte baptizatum non baptizaverit, deponatur, tanquam deridens crucem et mortem Domini, nec sacerdotes veros a falsis sacerdotibus jure discernens. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
baptizare nolucrit. ł ꝓintentione
itineris. ł de aliqͣ excusatione. & sic sine
sulendos. qͥ ad iterandũ baptismũ ł
metu coacti. ł errore traducti st̃: & nc̃
se ẽtra catholicȩ fidei sacram̃tũ egisse
cognoscunt: ea ẽ custodienda modera
tio. qua in sociecatẽ nr̃am ñ nisi ꝑ pęni¬
tentiȩ remediũ. & ꝑ ĩpositionẽ ep̃alis
manꝰ : cõmunionis recipiant unitatẽ.
Tẽpore aut̃ pęnitudinis. habita mode¬
ratione tuo c̃stituenda iudicio: ꝓut
c̃uersoꝵ animos inspexeris c̾e deuo¬
tos. parit̾q etiã habentes ętatis senilis
intuitũ: & ꝑiculoꝵ quoꝵq aut egri¬
tudinũ respicientes necessitates. Inqͥb
siqͥs ita grauit̃ urgeat᷑. ut dũ ad huc¬

Expanded text:
baptizare noluerit, vel pro intentione baptizare noluerit, vel pro intentione itineris, vel de aliqua excusatione, et sic sine sulendos, qui ad iterandum baptismum vel metu coacti, vel errore traducti sunt, et nunc se contra catholicae fidei sacramentum egisse cognoscunt, ea est custodienda modertio, qua in societatem nostram non nisi per poenitentiae remedium, et per impositionem episcopalis manus, communionis recTempora autem poenitudinis habita moderatione tuo constituenda judicio, prout conversorum animos inspexeris esse devotos, pariterque etiam habentes aetatis senilis intuitum, et periculorum quorumque aut aegritudinum respicientes necessitates. In quibus si quis ita graviter urgeat
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ placuit de infantib qͦtiens baptira¬
ñ inueniunt᷑ certissimi testes qͥ eosͦ
baptiratos e̾e sine dubitatione testent᷑.
neq ipsi sunt ꝑ ętatẽ de traditis sibi
sacram̃tis idonei respondere: absq
ullo scrupulo c̾e eos baptizandos. ne
ista trepidatio eos faciat sacram̃tor
purgatione pͥuari. Hlinc eñĩ legati mau-¬
rorũ fr̃s nr̃os c̃suluer̃: qr multos tales
discriminis sit. animas innocentiũ ꝑ
coꝵ neglegentiã a regno dĩ excludi.
Si enĩ gaudiũ ẽ in cęlo suꝑuno pecca¬
tore pęnitentiã agente. ꝗͥd putas qͣnta
ira & indignatio suꝑ illũ erit. qͥ ꝑ suã
neglegentiã ianuas paradysi innocen¬
tib claudit: & ideo pbri sũma dili¬
gentia caueant. ne animas ꝓqͥb san-¬
guis xp̃i effusus ẽ: ꝑ suã incuriã a cȩ¬
lesti beatitudine separent. ẜ si quod
absit euenerit : graui pęnitentiȩ luctu
dieb uitȩ suȩ se submittat. ꝑ cuiꝰ eue
inuentꝰ fuerit. cõm̃datũ sibi infirmũ

Expanded text:
tem placuit de infantibus quoties non inveniuntur certissimi testes qui eos baptizatos esse sine dubitatione testentur, neque ipsi sunt per aetatem de traditis sibi sacramentis idonei respondere, absque ullo scrupulo eos esse baptizandos, ne ista trepidatio eos faciat sacramentorum purgatione privari. Hinc enim legati Maurorum fratres nostros consuluerunt, quia multos tales discriminis sit animas innocentium per eorum negligentiam a regno Dei excludi. Si enim gaudium est in coelo super uno peccatore poenitentiam agente, quid putas, quanta ira et indignatio super illum erit qui per suam negligentiam januas paradisi innocentibus clausit? Et ideo presbyteri summa diligentia caveant ne animas, pro quibus sanguis Christi effusus est, per suam incuriam a coelesti beatitudine separent. Sed si, quod absit, evenerit, gravi poenitentiae luctu diebus vitae suae se submittat per cuinventus fuerit, commendatum sibi infirmum
Abbreviated transcription (Latin):
Fon nocent mala p̾terita. prȩsentia:
siñ placent p̾sentia : p̃cipue simultis
qͣnto tp̃r hospitib humanitatẽ dene
gauerat. ⁊ mandata eugłica iuxta pos¬
sibilitatẽ suã ñ adĩpleuerat. nec pedes
lauabat. nec ȩlemosinã fecerat : tanto
tp̃r plenit̾ in pane ⁊aqͣsi ñ cm̃det pęñ¬
Ut clerici suꝑflua pauperib erogent:
perib. Sin aut̃ : pꝰpęniteat tp̃r qͦ ui¬
uat. in c̃tradictione inpęnitentia re.¬

Expanded text:
on nocent mala praeterita, si non placeant praesentia, praecipue si multis quanto tempore hospitibus humanitatem denegaverat, et mandata evangelica juxta possibilitatem suam non adimpleverat, nec pedes lavabat, nec eleemosynam fecerat, tanto tempore pleniter in pane et aqua, si non emendet, poenUt clerici superflua pauperibus erogent.peribus. Sin autem, post poeniteat tempore quo vivat, in contritione, et in poenitentia re
Abbreviated transcription (Latin):
nius .u. annꝰ pęnit̃. Siqͥs ꝑmiserit her¬
ticũ missã suã cęlebrare in ȩccła catho¬
lica ⁊ nescit : Xl. dies pęnit̃. Si ꝓreue¬
rentia eiꝰ : annũ integrũ pęnit̃. Si ꝓdãp¬
natione ȩccłȩ catholicȩ: ⁊ c̃suctudine
romanoꝵ: ꝓiciat᷑ ab ȩccła sic̃ hereticus.
nisi habeat pęnitentiã. Si habuerit .x.

Expanded text:
it, X annis peniteat. Si quis permiserit hereticum missam suam celebrare in aecclesia catholica et nescit, XL dies peniteat, si pro reverentia eius, annum integrum peniteat; si pro dampnatione aecclesiae catholicae, ex consuetudine Romanorum proiciatur ab aecclesia sicut hereticus, nisi habeat penitentiam; si habuerit, X
Abbreviated transcription (Latin):
Si porci łgallinȩ sanguinẽ hominis
comedunt. mox occidant᷑ ⁊ intralia
ꝓiciant᷑. ⁊ cȩtͣ caro manducet᷑. Si autẽ
tardat᷑ occisio : ñ comedant᷑. Si aut̃ cada¬
uera lacerauerint mortuoꝵ: macerent᷑.
⁊ pꝰanni circulũ comedant᷑. Si aut̃ porci
occiderint hominẽ : statĩ int̾ficiantur.
mundã uel morticinã comedunt:
pęniteat. Si enĩ necessitate famis c̃tingit:
manu tactũ comederu. łsicaniᷤᷤ aut aliqd
animal inmundum cibum tetigerit:
łsicanis. ł pilax. aut cattꝰ. musue. aut
animal ĩmundũ sanguinẽ hominiᷤᷤ edit.
ñ nocet. Et qͥ ꝓ necessitate famis mandu.¬
cat animal qđ in mundũ uidet᷑: ł auẽ.
ł bestiã. misericordit̃ pęniteat De illis¬

Expanded text:
Si porci uel gallinae sanguinem hominis comedunt, mox occidantur et intralia proiiciantur, et caetera caro manducetur. Si autem tardatur occisio, non comedantur. Si autem cadauera lacerauerint mortuorum, macerentur et post anni circulum comedantur. Si autem porci occiderint hominem, statim interficiantur mundam vel morticinam comedunt. poeniteat. Si enim necessitate famis contingit, manu tactum comederint, vel si canis, aut aliquod animal immundum cibum tetigerit. vel si canis vel pilax, aut catus, musve aut animal immundum sanguinem hominis edit, non nocet. Et qui pro necessitate famis manducat animal quod immundum videtur, vel avem, vel bestiam, misericorditer poeniteat.
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ qͥ sanguinẽ aut semen biberint:
ui sanguinẽ aut sem̃ biberit sciens ꝓ
natio hominis. Siuͦ piscando tactꝰ fuerit.¬
⁊ ipso die inuentꝰ fuerit: qͥ ñ hȩsitat man¬
ducet. qͥ aut̃ dubitat. non manducet¬
.x. annos pęnit̃. ⁊ int̾ audientes sit: &
ad sacros ordines ñ adducat᷑. Si bene

Expanded text:
illis qui sanguinem, aut semen biberint Qui sanguinem, aut semen biberit, sciens pvenatio hominis: si vero piscando tactus fuerit, et ipso die inventus fuerit, qui non haesitat, manducet, qui autem dubitat, non manducetdecem annos poeniteat, et inter audientes sit, et ad sacros ordines non adducatur. Si bene
Abbreviated transcription (Latin):
tula auctoritatiua habean ad fuceur
ꝑ quȩ cognoscere ualeat ł p̃dicare
subditis: ut caueant ab insidus diaboli
xeniũ. ł qđ cũq emolum̃tũ tẽporale:
ĩmo detrim̃tũ spiritalt a qͦcũq publice
peccante ł incestuoso accipiat: ut ep̃o ł
ministris eiꝰ peccatũ illius reticcat. nec
ꝓrespectucuiꝰq ꝑsonȩ aut c̃sanguini.¬
tatis ł familiaritatis. alienis cõmunicanᷤᷤ
nec aqͦquã penitente aut gr̃a. aut fa.¬
uore. aut munꝰ susciꝑe p̾sumat. aut
minꝰ digne penitentẽ ad rec̃ciliationẽ
adducat. ⁊ ei testimoniũ rec̃ciliationis
ferat. ł qͦcũq liuore aliũ quẽlibet dig¬
nius pęnitentẽ a rec̃ciliatione remoue.¬
at: qr hoc simoniacũ ⁊ dõ ⁊ hominib
Qui ꝑ rixã ictu mẽbrorum fecerint:
pęnit᷑. Siñ habuerit unde reddat: annũ
unũ pęnit᷑. Si laicꝰ ꝑdolũ sanguinem
effuderit: reddat illi tantũ qͣntũ no¬
cuit. Isi ñ habet unde reddat: soluat

Expanded text:
tula auctoritativa habeant ad succurer quae cognoscere valeat, vel praedicare subditis, ut caveant ab insidiis diaboli.xenium, vel quodcunque emolumentum temporale, imo detrimentum spiritale, a quocunque publice peccante vel incestuoso accipiat, ut nobis vel ministris nostris peccatum illius reticeat: nec pro respectu cujusque personae, aut consanguinitatis, vel familiaritatis, alienis peccatis nec a quoquam poenitente aut gratiam, aut favorem aut munus suscipere praesumat, aut minus digne poenitentem ad reconciliationem adducat, et ei testimonium reconciliationis ferat, vel quocunque livore alium quemlibet dignius poenitentem a reconciliatione removeat, quia hoc Simoniacum, et Deo et bominibus qui truncationes membrorum fecerint. poeniteat. Si non habuerit unde reddat, unum annum poeniteat. Si laicus per dolum sanguinem effuderit, reddat illi tantum quantum nocuit, et si non habet unde reddat, solvat
Abbreviated transcription (Latin):
Qui comedit scabiẽ aut uermiculos qͥ
peduclȩ dicunt᷑. ł urinã bibit. siue ster¬
cora comedit: si infantessint ł pueri
uapulent. si in uirili ȩtate .uii. diespȩ¬
niteant. ⁊utriq cũ ĩpositione manꝰ ep̃i
dilacerata. ł laquȩ iᷤᷤ strangulata comedun
rant᷑. ñ st̃ comedenda : nec ceruu nec ca.¬
p̃us si mortui inuenti fuerint. nisiforte
ab homine adhuc uiua occidant᷑ pͥus:
s porcis ⁊ canib dent᷑. Aues uͦ ⁊ anima.¬
lia cętera si in retib strangulant᷑. ñ st̃
comedenda : nec si opp̃sserit accipiter.
a sanguine. ⁊ suffocato. ⁊ idolatria:
pes. si De apib. si hominẽ occideriꝵ¬

Expanded text:
Qui comedit scabiem aut vermiculos qui pediculi dicuntur, vel urinam bibit, sive stercora comedit, si infantes sunt vel pueri, vapulent; si in virili aetate, septem dies poeniteant, et utrique cum impositione manus episcopi sdilacerata, vel laqueis strangulata comeduntrantur, non sunt comedenda, nec cervus nec capreus, si mortui inventi fuerint, nisi forte ab homine adhuc viva occidantur prius, sed porcis et canibus dentur. Aves vero, et animalia caetera, si in retibus strangulantur, non sunt comedenda, nec si oppresserit accipiter, a sanguine suffocato, et idololatria . CAP. 98. - De apibus si hominem occideri
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ad feriendũ hominc̃ surrexerit
uolens eũ occidere : iii. ebdomadaᷤᷤ pęñ.
Si clęricꝰ fuerit: ui. m̃ses. Qđ ⁊ si uulnera¬
uerit : dies .xl. Si clȩricꝰ clęricũ: annũ
totũ. s ⁊ pecuniã ꝓ mͦ uulneris cui in.¬

Expanded text:
Qui ad feriendum hominem surrexerit, volens eum occidere, II septimanas poeniteat. Si clericus fuit, VII menses. Quod et si vulneraverit, dies XL. Si clericus, annum totum. Sed et pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃nas animȩ cogitationes intellegat:¬
diabolũ ñ uidere certissimũ ẽ. motiuas
corporis ab illo ⁊ affectationũ indicus
colligi exꝑim̃to didicimꝰ. secreta autẽ
cordis solꝰ ille nouit ad quẽ dr. Iu solus
nosti corda filioꝵ hominũ: De ead̾ re:
on om̃s malȩ cogitationes uĩȩ. semꝑ
diaboli instinctu excitant᷑: ẜ aliqͦtienᷤ
ex nr̃i arbitrui motu emergunt᷑. Bonȩ
alioᷤ inculpa sua defendere nituntur:¬
eossanguinis ñ defendat ȩccła. ne ef
tentia coniugatis ex consensu detur¬
det᷑. Pȩnitentiã c̃uigatis. ñ nͥ exc̃sensu

Expanded text:
nternas animae cogitationes diabolum non videre certissimum est, motivas corporis ab illo et affectationum indiciis colligi experimento didicimus: secreta autem cordis solus ille novit ad quem dicitur: Tu solus nostion omnes malae cogitationes nostrae semper diaboli instinctu excitantur, sed aliquoties ex nostri arbitrii motu emergunt; bonae alios in culpa sua defendere nituntur. Reos sanguinis non defendat Ecclesia: ne efftentia conjugatis ex consensu deturCIII. Poenitentiam conjugatis nonnisi ex consensu
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ante susceptũ clericatꝰ officium.
ingenuitatis dignitate potiat᷑. Reuera
uerũ dicit. Et ideo qđ infirmari ł ui.¬
sunt: uerũ etiã hi qͦs qͥsq ꝓ remedio
animȩ suȩ emancipari uult. Quia sic
scriptũ quippe ẽ in pacto francorum:¬

Expanded text:
nisi ante susceptum clericatus officium, nisi ante susceptum clericatus officium, ingenuitatis dignitate potiatur. Re vera verum dicit. Et ideo quod infirmari vel visunt, verumetiam hi quos quisque pro remedio animae suae emancipari vult: quia sic scriptum quippe est in pacto Francorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa manu impressis c̃tinere. Nam sine
hoꝵ astipulatione: pagina auctoritati
testiũ nudata. ꝓnichilo deputetur.
Oportet etiã ut locũ. diem. annũ. &
pͥncipẽ. & indictiones. in fine. ł in mar¬
gine annotatas habeat inhunc modũ.
thedra supra dictȩ ciuitatis ep̃o. ilł. uel
in monasterio. ilł. indictione. ilł. in dĩ
nomine felicit̾ am̃. Ait enĩ romana
auctoritas. quȩ cũq legessine die &
c̃sule fuerint prolatȩ: non ualeant.
laici. ut sciant qđ nullatenꝰ alio loco
manu mittere ꝓprios possunt seruos.
qͦs dominicis castris aggregari decre¬
uerunt: nisi in sacro sc̃a ȩccła ordine
supra notato. Quomodo enĩ clerici
extra eccłam lib̾tatẽ c̃sequi possunt.
qͥ a lege mundana extranei sunt: &
quib: int̃dicit᷑. ne ad scłare udicium
ꝓcedant. qͦmodo scłari iudicio a iugo
seruitutis ab soluunt᷑: Sed fortasse
dicit aliqͥs. Clericꝰ fieri ñ ꝑmittitur.

Expanded text:
propria manu impressis continere. Nam sine propria manu impressis continere. Nam sine horum astipulatione, pagina auctoritate testium nudata pro nihilo deputatur. Oportet etiam ut locum, diem, annum, et principem, et indictiones in fine vel in margine adnotatas habeant in hunc modum: thedra supradictae civitatis episcopo illo, vel in monasterio illo, indictione illa, in Dei nomine feliciter, Amen. Ait enim Romana auctoritas: Quaecunque leges sine die et consule fuerint prolatae, non valeant. di sunt praeterealaici, ut sciant quod nullatenus alio loco manumittere proprios possunt servos, quos Dominicis castris aggregari decreverunt, nisi in sacrosancta Ecclesia ordine supra notato. Quomodo enim clerici extra Ecclesiam libertatem consequi possunt, qui a lege mundana extranei sunt? Et quibus interdicitur ne ad saeculare judicium procedant, quomodo saeculari judicio a jugo servitutis absolvuntur? Sed fortasse dicit aliquis: Clericus fieri non permittitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tis testam̃tũ statuo: ita ut ab hodierno
dic & tẽpore. bene ingenuus. atq ab
omni seruitutis uinculo securꝰ ꝑmancat
tãquã si ab ingenius fuisset parentibus
cũq uolens canonice elegerit: itaut
deinceps nec nob̾ neq successorib nr̃is.
ullũ debeat noxiȩ c̃ditionis seruitium.
sed omnib dieb uitȩ suȩ: subcerta ple¬
nissimaq ingenuitate sic̃ alii qͥ eiusdẽ
sunt ingenuitatis. ꝑ hunc manu missio¬
nis atq ingenuitatis titulũ: bene semꝑ
ingenuus. atq securꝰ existat. Suũ uero
peculiare qđ hab&. aut qđ abhinc asseqͥ
poterit: faciat inde scđ̾m canonicã auc¬
łoritatẽ libere quicꝗd uoluerit. Q ut
hȩc ingenuitatis pagina. in uiolabilem
obtineat firmitatẽ: manu ꝓpria illam
Iebent aut̃ suꝑscriptȩ ingenuitatis kar¬
tȩ. ñ solũ nom̃ illius qͥhas ficrirogat: sed
etiã nomina sacerdotũ. & nobiliũ laicoꝵ
qͥ ibi fuerint. in ordine digesta cũ signis

Expanded text:
tis testamentum statuo, ita ut ab hodierno tis testamentum statuo, ita ut ab hodierno die et tempore bene ingenuus, atque ab omni servitutis vinculo securus permaneat, tanquam si ab ingenuis fuisset parentibus cunque volens canonice elegerit, ita ut deinceps nec nobis neque successoribus nostris ullum debeat noxiae conditionis servitium, sed omnibus diebus vitae suae sub certa plenissimaque ingenuitate, sicut alii qui ejusdem sunt ingenuitatis, per hunc manumissionis atque ingenuitatis titulum, bene semper ingenuus atque securus existat. Suum vero peculiare quod habet, aut quod abhinc assequi poterit, faciat inde secundum canonicam auctoritatem libere quidquid voluerit. Et ut haec ingenuitatis pagina inviolabilem obtineat firmitatem, manu propria illam Debent autem suprascriptae ingenuitatis chartae non solum nomen illius qui has fieri rogat, sed etiam nomina sacerdotum et nobilium laicorum qui ibi fuerint, in ordine digesta, cum signis
Abbreviated transcription (Latin):
Dehis qͥ lib̾tatẽ a dominis suis ita ꝑcipi¬
unt ut nullũ sibi obseqͥũ recentent.
Quicũq lib̾tatẽ a dominis suis ita ꝑcipi¬
unt. ut nullũ sibimet in eis obsequiũ
patronꝰ retentet: isti sisine crimine
capitali st̃: ad clericatꝰ ordinẽ liberi
suscipiant᷑. qͥa directa manu missione
absoluti c̾e noscunt᷑. Qui uͦ retento
obseqͥo manu missist̃: ꝓ eo qđ adhuc
patroni seruitute tenentur obnoxii.
nullatenꝰ st̃ ad ȩccłasticũ ordinẽ pro¬
mouendi. ne quando uoluerint eoꝵ
domini : fiant ex clericisserui De
uctoritas ȩccłastica patent᷑ beant.
ammonet. insuꝑ & maiestas regia ca¬
nonicȩ religioni assensũ p̾b& ut quẽ¬
cũq ad sacros ordines ex familia ꝓ¬
pria ꝓmouere ȩccła quȩq delegerit.
in p̾sentia sacerdotũ canonicoꝵ. simul
& nobiliũ laicorũ: eius cui subiectus
lib̾tatis testam̃to sollẽpnit̃ roboretur
Idcirco Ego Burghardus dõ annuente
biliũ uiroꝵ in p̃sentia. ꝑ hoc auctorita¬

Expanded text:
De his qui libertatem a dominis suis ita percipiunt, ut nullum sibi obsequium retentent. Quicunque libertatem a dominis suis ita percipiunt, ut nullum sibimet in eis obsequium patronus retentet, isti, si sine crimine capitali sunt, ad clericatus ordinem liberi suscipiantur: quia directa manumissione absoluti esse noscuntur. Qui vero retento obsequio manumissi sunt, pro eo quod adhuc patroni servituti tenentur obnoxii, nullatenus sunt ad ecclesiasticum ordinem promovendi, ne, quando voluerint eorum domini, fiant ex clericis servi. CAAuctoritas ecclesiastica patenter ammonet, insuper et maiestas regia canonice religioni adsensum prebet, ut quemcumque ad sacros ordines ex familia propria promovere ecclesia quaeque elegerit, in praesentia sacerdotum canonicorum simul et nobilium laicorum eius, cui subiectus libertatis testamento solemniter roboretur. Idcirco ego Burchardus, Deo annuentebilium virorum in praesentia, per hoc auctorita