comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N conuigali quippe iuinculo
si pudicicia conseruat᷑: damp
muneris amplioris expetit᷑: quȩ
ex petita ⁊ electa ⁊ uoto deuoto
oblata. iã ñ solũ capessere nuptias
s etiã si ñ nubat᷑ nubere uelle dãp.¬
nabile est. Nã ut hoc demonstra¬
ret apłs ñ ait cũ in delicus egerint
inxeꝑo nubunt. s nubere uolunt.
habentes in qͥt dampnationẽ qm̃
pͥmã fidẽ irritã fecert̃. ⁊ si ñ nuben¬
do tantũ uolendo. ñ q ipsȩ nup¬
tiȩ uelut malũ dampnandȩ uidi¬
cant᷑ sed dampnat᷑ ꝓpositi fraus:
dampnat᷑ fracta uoti fides. dãp¬
nat᷑ ñ susceptio a bono inferiore.
sed riuna ex bono suꝑiore. Postre¬
mo dampnant᷑ tales ñ qr conui-¬
galem fidẽ posterius inuenerunt.
sed qr continentiȩ pͥmã fidẽ irrita᷑
fecert. Qđ ut breuit᷑ insinuaret
apł̃s. noluit eas dicere habere
dampnationẽ. qr post amplioris
sc̃ĩtatis ꝓpositũ nubunt. ñ qr non
dampnantur: sed ne in eis ipsȩ
nuptiȩ dampnari putarent᷑. S cũ

Expanded text:
n conjugali quippe vinculo si pudicitia conservatur, damnmuneris amplioris expetitur; qua expetita et electa et voti debito oblata, jam non solum capessere nuptias, sed etiamsi non nubatur, nubere velle damnabile est. Nam ut hoc demonstraret Apostolus, non ait, Cum in deliciis egerint isto, nubunt, sed, nubere uolunt habentes. inquit, damnationem, quoniam primam fidem inritam fecerunt etsi non nubendo, tantum uolendo: non quia ipsae nuptiae uel talium damnandae indicantur, sed damnatur propositi fraus, damnatur fracta uoti fides, damnatur non susceptio a bono inferiore, sed ruina ex bono superiore; postremo damnantur tales, non quia coniugalem fidem posterius inierunt, sed quia continentiae primam fidem inritafecerunt. Quod ut breviter insinuaret Apostolus, noluit eas dicere habere damnationem, quae post amplioris sanctitatis propositum nubunt non quia non damnantur, sed ne in eis ipsae nuptiae damnari putarentur: sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
uoueat. illud attendat ut qđ uo¬
uerit reddat. Unusqͥsq de eo qđ
uouet do. si respicit retrorsũ ma¬
lũ ẽ. Nescio quȩ castimonialis.
nubere uoluit. Quid uoluit:
Qđ ⁊ uirgo quęlibet. Qͥd uoluit:
Qđ ⁊ mat̾ ipsius. Aliqͥd mali uoluit:
Mali plane. Quare: Quia ĩã uo¬
uerat dño dõ suo. Quid enĩ dixͣ
de talib paulus apłs. cũ dicat: ui¬
duas adolescentulas nubere si uelint:
Sedtam̃ ait quodã loco. Beatior aut̃
erit. si sic ꝑmanserit scđm meum
consiliũ. Ostendit beatiorẽ si sic ꝑ¬
manserit. ñ tamͣ dampnandã si
nubere uoluerit. Quid aute ait
de quibusdã. quȩ uouer̃t̃ ⁊ ñ red¬
diderunt. Habentes inqͥt damp¬
nationẽ q pͥmã fidem irritã fe-¬
cerunt. Quid ẽ pͥmã fidẽ irritã

Expanded text:
eat: illud attendat, ut quod voverit reddat. Unusquisque Deo quod vovet, si respicit retrorsum, malum est. Nescio quae castimonialis nubere voluit: quid voluit? Quod et virgo quaelibet. Quid voluit? Quod et mater ipsius. Aliquid mali voluit? Mali plane. Quare? Quia jam voverat Domino Deo suo. Quid enim dixit de talibus apostolus Paulus? Cum dicat viduas adolescentulas nubere si velint , sed tamen ait quodam loco: Beatior autem erit, si sic permanserit secundum meum consilium . Ostendit beatiorem, si sic permanserit; non tamen damnandam, si nubere voluerit. Quid autem ait de quibusdam quae voverunt, et non reddiderunt? Habentes, inquit, damnationem, quia primam fidem irritam feceru
Abbreviated transcription (Latin):
met᷑. & unus relinquetur. Nolo gͥ¬
matres familias ẽẽ. Nuptiarum
etiã eis quȩ coritinentiȩ bonũ ca¬
piunt tanꝗͣ ad obsequelã legis im¬
ponit. Deniq cur hoc dixerit pan¬
dit: cũ ad iungit ⁊ dicit. Nullã oc¬
casionẽ dare aduersario: male dic-¬
ti gr̃a. Iã enĩ quȩdã conu̾se sunt
retro post sathanan: ut his uerb̾
eius intelligamꝰ eas quas nubere
uoluit melius potiusse continere
quã nubere : sed melius nubere
quã retro ire post sathanan: ideͣ
ab excellenti illo uirginalis uel
uidualis castitatis ꝓposito inposte.¬
riora respiciendo cadere. ⁊ interure.¬
tret illis ut ñ grauet᷑ eccłia di. ut
his quȩ uerȩ uiduȩ sunt sufficiat.

Expanded text:
metur, et unus relinquetur. 14. metur, et unus relinquetur. 14. atres, finiaetiam eis, quae continentiae bonum capiunt, tanquam ad obsequelam legis imponit. Denique cur hoc dixerit, pandit, cum adjungit et dicit, Nullam occasionem dare aduersario maledicti gratia; iam enim quaedam conuersae sunt retro post satanan, ut his uerbis eius intellegamus eas, quas nubere uoluit, melius potuisse continere quam nubere, sed melius nubere quam retro ire post satanan, id est ab excellenti illo uirginalis uel uidualis castitatis proposito in posteriora respiciendo cadere et intertret illis, ut non grauetur ecclesia, ut his quae uere uiduae sunt sufficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
fallat fr̃es. si ñ uultis falli ⁊ uultis
amare fr̃es: scitote omne ꝓfessionẽ
in ȩccłia habere fictos. Non dixi om¬
nẽ hominẽ esse fictũ: sed omnẽ ꝓfes¬
sionẽ habere fictas ꝑsonas. Sunt. xp̃i¬
ani mali: sed sunt ⁊ boni. Quasi
plures malos uides qr paleȩ sunt:
nec te ad grana ꝑuenire ꝑmittunt.
Sunt ibi ⁊ grana: accede tempta excu¬
t: adhibe oris iudiciũ. Inuenis sc̃i¬
moniales indisciplinatas. ñ quid
ido sc̃imoniũ reprehendendũ est:
Multȩ ñ stant in domib suis: circu.¬
eunt domos alienas. curiose agen¬
tes. loquentes quȩ ñ oportet: suꝑbȩ.
linguate. ebriose. Sed si uirgines st̃.
qͥd ꝓdest caro integra m̃te corruptaͦ
Mlelius ẽ humile coniugiũ. quã suꝑ¬
ba uirginitas. Si enĩ nuberet. non
haberet nom̃ unde extolleret᷑. &¬
haberet frenũ qͦ regeret᷑. S: ñ qͥd ꝓpt᷑
uirgines malas dampnaturi sumꝰ
laudabiles etiã illas imꝓbandas
laudare cogem᷑: Undiq unꝰ assu¬

Expanded text:
fallat, fratres: si non vultis falli, et vultis amare fratres, scitote omnem professionem in Ecclesia habere fictos. Non dixi omnem hominem esse fictum, sed omnem professionem habere fictas personas: sunt christiani mali, sed sunt et boni. Quasi plures malos vides, quia palea sunt, et te ad grana pervenire non permittunt: sunt ibi et grana, accede, tenta, excute adhibe oris judicium. Invenis sanctimoniales indisciplinatas; numquid ideo sanctimonium reprehendendum est? Multae non stant in domibus suis, circumeunt domos alienas, curiose agentes, loquentes quae non oportet, superbae, linguatae , ebriosae: etsi virgines sunt, quid prodest integra caro, mente corrupta? Melius est humile conjugium, quam superba virginitas. Si enim nuberet, non haberet nomen unde extolleretur, et haberet frenum quo regeretur. Sed numquid propter virgines malas, damnaturi sumus laudabiles, etiam illas improbandas laudare cogemur? Undique unus assu
Abbreviated transcription (Latin):
centis. Ex hac doctrina sana didi¬
cerat apłs paulus qđ docebat: qͣndo
dicebat. Siqͥs autẽ suis ⁊ maxime
domesticis. ñ ꝓuidet: fidẽ negat.
⁊ ẽ infideli deterior. Quid autẽ
cuiq tã domesticũ quã parentes
filiis: aut parentib filii: Huius
itaq saluberrimi p̃cepti. ipse ma¬
gister scoꝵ de se ipso conftituehs
txemplũ: quando ñ ut famulȩ ds quã
creauerat ⁊ regebat. sed ut matri ho
de qua creatus fuerat ⁊ quã relinque¬
bat. alterũ ꝓ se quodãmͦ filiũ ꝓuidebat.
Siqd sane pecuniȩ restua famili¬
aris habet: cuius te implicari negotio
nec oportet nec decet: reuera tribu¬
endũ ẽ matri ⁊ domesticis. tuis. Hoꝵ sexepl
quippe indigentia si pauꝑib ut fis ad uilianã¬
ꝑfectus institusti distribuere talia de sc̃¬
tua: pͥmũ apd̃ te locũ optinere debet. diutati

Expanded text:
centis. Ex hac sana doctrina didicentis. Ex hac sana doctrina didicerat Paulus apostolus quod docebat, quando dicebat: Si quis autem suis, et maxime domesticis non providet, fidem negavit, et est infideli deterior . Quid autem tam cuique domesticum quam parentes filiis, aut parentibus filii? Hujus itaque saluberrimi praecepti ipse magister sanctorum de seipso constituebat exemplum, quando non ut famulae Deus quam creaverat et regebat, sed ut matri homo de qua creatus fuerat et quam relinquebat, alterum pro se quodammodo filium providebat.id sane pecuniae res tua familiaris habet, cuius te implicari negotio nec oportet nec decet, re uera tribuendum est matri et domesticis tuis. horum quippe indigentia, si pauperibus, ut sis perfectus, instituisti distribuere talia tua. primum apud te locum obtin
Abbreviated transcription (Latin):
deterior. Uxia duo p̃cipua p̃cep¬
ta hoc ẽ dilectionem dĩ ⁊ dilectio¬
nẽ ꝓorimi docet magister d̃s. in
quib tria inuenit ħo quȩ diliga
dm̃. se ipsũ. ⁊ ꝓrimũ: atq ille in se
diligendo ñ errat qͥ dm̃ diligit. fon¬
sequens ẽ ut etiã ꝓximo ad diligen¬
dũ d̾m consulat. quẽ iubet᷑ sic̃ sepsi
diligere Sic uxori. sic filiis. sic dome¬
sticis. sic ceteris quib potuerit hom¬
nibus. & ad hoc sibi a ꝓccimo si fort
indiget consuli uelit. Ac ꝑ hoc ent
pacatus quantũ in ipso ẽ omĩ homi¬
ni. pace hominũ id÷ ordinata con¬
cordia cuius hic ordo ẽ. Primũ it
nulli noceat. deinde ut etiã ꝓsit
cui potuerit. Primitus gͦ in est
suoꝵ cura. Ad eos quippe habet.
portimiorẽ faciliorẽq ad itũ consi¬
lendi: uel naturȩ ordine uel ipsus
cis non prouidet: fidem negat.
bonus. ut a filiis piis impendatur
cura parentib: tanquã lignũ illid
ubi erant fixa mẽbra morientis.
etiã cathedra fuerit magistri do¬

Expanded text:
ero quia duo praecipua praecepta, hoc est dilectionem Dei et dilectionem proximi, docet magister Deus, in quibus tria inuenit homo quae diligat, Deum, se ipsum et proximum, adque ille in se diligendo non errat, qui Deum diligit: consequens est, ut etiam proximo ad diligendum Deum consulat, quem iubetur sicut se ipsum diligere sic uxori, sic filiis, sic domesticis, sic ceteris quibus potuerit hominibus, et ad hoc sibi a proximo, si forte indiget, consuli uelit; ac per hoc erit pacatus, quantum in ipso est, omni homini pace hominum, id est ordinata concordia, cuius hic ordo est, primum ut nulli noceat, deinde ut etiam prosit cui potuerit. Primitus ergo inest ei suorum cura; ad eos quippe habet opportuniorem facilioremque aditum consulendi, uel naturae ordine uel ipsiuscis non prouidet, fidem denegat bonus, ut a filiis piis impendatur cura parentibus: tanquam lignum illud ubi erant fixa membra morientis, etiam cathedra fuerit magistri do
Abbreviated transcription (Latin):
qñ si scõꝵ pedes lauit. OIdicimus fr̃s
humilitatẽ ab excelso: faciamꝰ inuicẽ
humiles. qđ humilit̾ fecit excelsus.
Magua ẽ comm̃datio humilitatis. &
faciunt hoc sibi inuicẽ fres. etiã oꝑe
ipso usibili: cũ se inuicẽ hospitio

Expanded text:
ns pedes tuos. Didicimus, fratres, humilitatem ab Excelso; faciamus invicem humiles, quod humiliter fecit Excelsus. Magna est haec commendatio humilitatis: et faciunt sibi hoc invicem fratres, etiam opere ipso visibili, cum se invi
Abbreviated transcription (Latin):
ro sunt quib dr in ymno beatoꝵ
triũ uiroꝵ: benedicite sc̃i ⁊ humiles
corde dum. Alulto ẽ autẽ melius &
sine controuersia uerius ut etiã ma¬
fr̃is inclinat᷑ corpꝰ. etiã in corde ip¬
so uel excitat᷑. uelsi iã mnerat con¬
firmat᷑ ipsius humilitatis affectus.

Expanded text:
eatorum trium virorum: Benedicite, sancti et humiles corde, Dominum . Multo autem melius, et sine controversia verius, ut etiam mafratris inclinatur corpus, etiam in corde ipso vel excitatur, vel si jam inerat, confirmatur ipsius humilitatis affectus.
Abbreviated transcription (Latin):
spͣitale: Tunc ĩa caro nichil concu¬
piscet adu̾sus sp̃m. quando ⁊ ipsa sp̾i¬
ulla corporal alim̃ti indigentia in
etnũ uiuificanda subdetur. Hȩc gͥ
duo quȩ nẽ inuicẽ aduersant᷑ in nob
qm̃ in utroq nos sumꝰ: ut concordent
oremꝰ ⁊ agamus. Non enĩ alterum
eoꝵ putare debemꝰ iniicũ: sed ui¬
ciũ quo caro concupiscit aduersus
sp̃m. Qđ sanatũ. nec ipsũ erit &
substantia utraq salua erit: & inter
utraq nulla pugna erit. Ueris¬

Expanded text:
spiritale. tunc iam caro nihil concuspiritale. tunc iam caro nihil concupiscet aduersus spiritum, quando et ipsa spiriulla corporalis alimenti indigentia in aeternum uiuificanda subdetur. haec igitur duo, quae nunc inuicem aduersantur in nobis, quoniam in utroque nos sumus, ut concordent oremus et agamus. non enim alterum eorum putare debemus inimicum, sed uitium, quo caro concupiscit aduersus spiritum: quod sanatum nec ipsum erit et substantia utraque salua erit et in utraque nulla pugna erit. audi
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatissimã pac̾e. ubi firmissima
stabilitate potiorib inferiora sub¬
dant᷑ igne diuini amoris accendim.
Sed si qd̾ absit illiuis tanti boni
spes nulla cẽt: malle debiumꝰ in
huius conflictatiõis molestia remanere.
quã uiciis in nos d̃nationẽ nͣ eis resis¬
dit intelligat quomͦ clamare debeat.
Ego dixi dñe miserere mei: sana ani¬
mã meã qr peccaui tͥ. Non eñĩ sanati¬
one indiguisset nisi peccando se ip¬
sã uiciasset. sed ut aduersus eã caro
sua concupisceret: idem ipsa sibim&
ipsi ex ea parte qua in carne infirma.
ta ẽ repugnaret. Caro enĩ nͥ ꝑ animã
nichil concupiscit: sed concupiscere
caro aduersus sp̃m dicit᷑. quando
anima carnali concupiscentia sp̃us
reluctat᷑. Totũ hoc nos sumꝰ & caro
ipsa quȩ discedente anima moritur.
nr̃a pars infima. ẽ. Non fugienda
dimittit᷑. s recipienda deponit᷑ nec
recepta ulterius relinquet᷑. Seminat᷑
autẽ corpꝰ animale: surget corpus

Expanded text:
ordinatissimam pacem, ubi firmissima ordinatissimam pacem, ubi firmissima stabilitate potioribus inferiora subdantur, igne divini amoris succendimur: sed si, quod absit, illius tanta boni spes nulla esset, malle debuimus in hujus conflictionis molestia remanere, quam vitiis in nos dominationem, non eis resisdit intellegat, quomodo clamare debeat: ego dixi, domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi non enim sanatione indiguisset, nisi peccando se ipsa uitiasset, sed ut aduersus eam caro sua concupisceret, id est ipsa sibimet ipsi ex ea pta est repugnaret. Caro enim nihil nisi per animam concupiscit; sed concupiscere caro aduersus spiritum dicitur, quando anima carnali concupiscentia spiritui reluctatur. totum hoc nos sumus. et caro ipsa, quae discedente anima moritur, nostra pars infirma est, non fugienda dimittitur, sed recipienda reponitur nec recepta ulterius relinquetur. seminatur autem corpus animale, resurget corpus
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sant᷑. ut ñ ea q̃ uultis illa faciatiᷤ.
Quid autẽ facere uolumꝰ cũ ꝑfici uo¬
lumꝰ fine sũmmi boni nͥ ut caro ad¬
uersus sp̃m ñ concupiscat: nec sit
in nob̾ hoc uiciũ contͣ qđ sp̃c con¬
cupiscat: Qđ̃ in hac uita quãuis
uelimꝰ. qm̃ facere ñ ualemus: id saltẽ
in adiutorio di faciamꝰ. ne carni con¬
cupiscenti adu̾sus sp̃m. sp̃u subcũ¬
bente cedamus. & ad ꝑpetrandum
peccatũ nr̃a consensioe ꝑtrahamyꝵ¬
Ioc autẽ bellũ mĩquã ullũ eẽt.
si natura humana ꝑ liber arbitrũ
in rectitudine in qua facta ẽ ꝑsti¬
tisset. Nunc uͦ quȩ pacẽ felix cũ do
habere noluit: secũ pugnat infe¬
lix. Et cũ sit hoc malũ miserabile
melius ẽ tam̃ quã pͥora uitȩ hiuuss.
quã sine ulla conflictiõe d̾antur.
Meluis ẽ in ꝗͣ bellũ cũ spe pacis et̾¬
nȩ: quã sine ulla lib̾ationis cogita¬
tione captiuitas. Cupimꝰ qͥdẽ etiã¬
hoc bello carere: & ad capessendam

Expanded text:
aduersantur, ut non ea quae uultis faciatis. Quid autem facere uolumus, cum perfici uolumus fine summi boni, nisi ut caro aduersus spiritum non concupiscat, nec sit in nobis hoc uitium, contra quod spiritus concupiscat? Quod in hac uita, quamuis uelimus, quoniam facere non ualemus, id saltem in adiutorio Dei facimus, ne carni concupiscenti aduersus spiritum spiritu succumbente cedamus et ad perpetrandum peccatum nostra consensione pertrahamoc autem bellum numquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine, in qua facta est, perstitisset. Nunc uero, quae pacem felix cum Deo habere noluit, secum pugnat infelix, et cum sit hoc malum miserabile, melius est tamen quam priora uitae huius. cum sine ulla conflictione dominantur. Melius est, inquam, bellum cum spe pacis aeternae, quam sine ulla liberationis cogitatione captivitas. Cupimus quidem etiam bello carere, et ad capessendam
Abbreviated transcription (Latin):
płs. Si enĩ scd̾m carnẽ uixeritis. mo¬
riemini. Si autẽ sp̃u facta carnis mor¬
tificaueritis: uiuetis. In his uerbis iã
extollebat se homo: quasi sp̃u suo fac¬
ta carnis possit mortificare. Expone

Expanded text:
em vixeritis, moriemini: si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. In his verbis jam extollebat se homo, quasi spiritu suo facta carnis possit mortificare. Si se
Abbreviated transcription (Latin):
resistat᷑ repugnet᷑. Non eni ñ ha¬
bes. unde pugnes. Ds tuus ẽ in te
sp̃c bonꝰ datus ẽ tibi: & tam̃ per¬
mittit᷑ ipsa caro concupiscere ad¬
uersus sp̃m suggestionib pͣuis ⁊
delectationib genuinis. Fi̾at qdđ
ait apłs. Non regnet peccatũ in
ur̃o mortali corpore. Non dix̃ ñ
sit. Iã est ibi: qd̾ ido pec̃cm uocat᷑
qr merito peccati contigit. Non
enĩ in paradyso caro concupisce¬
bat aou̾sus sp̃m: aut erat ibi ista
pugna ubi pax erat sola. S facta
transgressione postea quã homo
noluit seruire dõ ⁊ donatus ẽ sibi : nec
sic donatus sibi ut possit saltẽ possidẽ
se s ab eo possessus a qͦ deceptus. cepͥt
caro concupiscere aduersus spiritum.
Et hoc in bonis. concupiscit adu̾sus sp̃m
Nã in malis ñ habet contͣ quẽ concit¬
piscere. Ibi enĩ concupiscit aduersus

Expanded text:
gnetur. Non enim non habes unde pugnes. Deus tuus est in te, Spiritus bonus datus est tibi. Et tamen permittitur ipsa caro concupiscere adversus spiritum, suggestionibus pravis et delectationibus genuinis. Fiat quod ait Apostolus, Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Non dixit, non sit. Jam est ibi. Quod ideo peccatum vocatur, quia merito peccati contigit. Non enim in paradiso caro concupiscebat adversus spiritum, aut erat ibi ista pugna, ubi pax erat sola: sed facta transgressione, posteaquam homo noluit servire Deo, et donatus est sibi; nec sic donatus sibi, ut possit saltem possidere se; sed ab eo possessus, a quo deceptus; coepit caro concupiscere adversus spiritum. Et hoc in bonis concupiscit adversus spiritum: nam in malis non habet contra quem concupiscere. Ibi enim concupiscit adversus
Abbreviated transcription (Latin):
Sl autẽ sp̾u facta carnis mortificaue¬
Audi qđ sequit᷑. ⁊ intellige. Sublata
ẽ questio. sequentib uerbis. Cũ enĩ
dixisset si autẽ sp̃u facta carnis mor¬
tificaueritis uiuetis: continuo addi¬
dit. Quotqͣt eñĩ sp̃u d̾i agunt᷑ hifi¬

Expanded text:
le, facta carnis mortificaAudi quod sequitur, et intellige. Sublata est quaestio sequentibus verbis. Cum enim dixisset, Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis; continuo addidit, Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi fi
Abbreviated transcription (Latin):
quale bellũ ꝓposuit: qualem pugnã
qualẽ rixã. intus intra te ipsũ. Caro
concupiscit adu̾sus sp̃m. Si ñ con¬
cupiscit ⁊ sp̃c adu̾sus carnẽ: facis
adulteriũ. Si autẽ cõncupiscit sp̃c

Expanded text:
quale bellum proposuit, qualem pugnam, qualem rixam, intus, intra te ipsum. Caro concupiscit adversus spiritum. Si non concupiscit et spiritus adversus carnem, fac adulterium. Si
Abbreviated transcription (Latin):
fateor qr delectat. Si sp̃c concupiscit
adu̾sus carnẽ.: delectat ⁊ castitas.
Ergo uincat sp̃c carnẽ. aut certe
ñ uincat᷑ a carne. Adulteriũ tene¬
bras quęrit: castitas lucẽ desiderat.
Quom᷑ uis in notescere: sic uiue.¬

Expanded text:
 concupiscit adversus carnem: delectat et castitas. Ergo vincat spiritus carnem: aut certe non vincatur a carne. Adulterium tenebras quaerit, castitas lucem desiderat. Quomodo vis innotescere, sic vive
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentias carnis ne ꝑfeceritis
Ipsũ nob luctam̃ ꝓposuit. In hoc pͥlio uer¬
sam si d̾o militamꝰ. Quio gͦ sequitur
Caro eñi concupiscit aduersus sp̃m.¬
& sp̃c adu̾sus carne. Hec enĩ sibi in¬
uncẽ a duersant᷑: ut nͣ ea quȩ uultis
faciatis. Hoc siñ intelligatur: ꝑicu¬
losissime audit᷑ Ideo sollicitꝰ ne ma¬
le homines intelligendo ꝑeant: sus¬
cepi hȩc uerba apłi adiuuante dño¬
hoc gͦ qđ dixi: ꝑiculose audit᷑ siñ
intelligat᷑ Multis concupiscentus
carnalib ⁊ dampnabilib uicti cõ¬
mutunt quȩq̃ facinora atq flagi¬
tia: & inmundiciis tã pessimis uo¬
lutamt᷑. quȩ turpe ẽst etiã dicere
& dicunt sibi ista uerba apostoli.
Uide qͥd dix apłs: ut ñ ea quȩ uul¬
tis illa faciatis. Nolo facere: cogor.
compellor iuncor. facio quȩ nolo:

Expanded text:
Concupiscentias carnis ne perfeceritis. Ipsam nobis luctam proposuit. In hoc praelio versamur, si Deo militamus. Quid ergo sequitur? Caro enim concupiscit adversus sp adversus carnem. Haec enim invicem adversantur; ut non ea quae vultis, faciatis. Hoc si non intelligatur, periculosissime auditur. Ideo sollicitus ne male homines intelligendo pereant, suscepi haec verba Apostoli, adjuvante Dolose auditur, si non intelligatur? Multi concupiscentiis carnalibus et damnabilibus victi, committunt quaeque facinora atque flagitia, et immunditiis tam pessimis volutantur, quae turpe est etiam dicere; et dicunt sibi ista verba Apostoli. Vide quid dixit Apostolus, Ut non ea quae vultis, illa faciatis. Nolo facere, cogor, compellor, vincor, facio quae nolo,
Abbreviated transcription (Latin):
edi ad cor tuũ. In corpore tuo in¬
Queniebas alibi ocłos. alibi aures. s¬
scd̃m iohi. In corde tuo ñqͥd hoc inuenis: An in
corde ñ habes aures: De quib gͦ dñs
dicebat: qui habet aures audiendi au¬
diat: An in corde ñ habes ocłos: unde
dic̃ apłs illuminatos ocłos cordis ur̃iꝰ
Redi ad cor uide ibi qͥd sentias forte
de do. qr ibi ẽ ymago dĩ. In interiore
homine habitat xp̃c: in interiore
homine renouaris ad imaginẽ dĩ.
In imagine sua cognosce auctorẽ eiꝰ.
Uide quẽ ad modũ om̃s corporis sensus
cordi intro ñcient qđ senserint foris.
Uide quã multos ministros habeat
unus interior imꝑator: & qͥd apd̃se
etiã sine his ministris agat. Reñci¬
ant ocłi cordi. alba ⁊ nigra. Ren̾ci¬
ant aures eidẽ cordi: canora ⁊ dissona.
Reñciant nares eidẽ cordi: odora
⁊ putentia. Reñciat gustus eidem
cordi: amara ⁊ dulcia. Reñciat
tactus eidẽ coras: lenia ⁊ asꝑa. Reñ

Expanded text:
edi ad cor tuum. In corpore tuo inveniebas alibi oculos, alibi aures: in corde tuo numquid hoc invenis? An in corde tuo non habes aures? De quibus ergo Dominus dicebat, Qui habet aures audiendi, audiat ? An in corde non habes oculos? Unde dicit Apostolus, Illuminatos oculos cordis vestri . Redi ad cor; vide ibi quid sentias forte de Deo, quia ibi est imago Dei. In interiore homine habitat Christus , in interiore homine renovaris ad imaginem Dei, in imagine sua cognosce auctorem ejus. Vide quemadmodum omnes corporis sensus cordi intro nuntient quid senserint foris: vide quam multos ministros habeat unus interior imperator, et quid apud se etiam sine his ministris agat. Renuntiant oculi cordi alba et nigra; renuntiant aures eidem cordi canora et dissona; renuntiant nares eidem cordi odora et putentia; renuntiant gustus eidem cordi amara et dulcia; renuntiat tactus eidem cordi lenia et aspera: ren
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos: corripiamus. castigemiꝰ. ex.
cõmunicemus. cũ dilectione a nob̃
ñ inqͥt ut inimicũ eũ existimetis.
s corripite ut fre̾m. ut erubescat.
.A quo indix̃ separationẽ. non pcidit
correptionẽ aliquando tenemꝰ nos
etiã a fr̃ib nr̃is: & ñ cũ eis conuiua¬
mur ut corrigant᷑. Cũ extraneis
potius conuuiam᷑. cũ paganis. quã
cũ his qͥ nobiscũ erant si uiderimꝰ

Expanded text:
inimicos, corripiamus, castigemus, et excommunicemus cum dilectione, a nobiNon, inquit, ut inimicum eum existimetis, sed corripite ut fratrem ut erubescat: a quo indixit separationem, non praecidit correptionem aliquam tenemus nos etiam a fratribus nostris, et non cum eis convivamur, ut corrigantur. Cum extraneis potius convivamur, et cum paganis, quam cum his qui nobiscum erant, e
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ habens maculã aut rugã. Non
uis habere maculã: fac qd̾ scriptũ ẽ
Lauamini: mundi estote. auferte
neqͥcias de cordib ur̃is. Non uis
habere rugã. extendere in cruce̾.
Non enĩ tantũ opusẽ ut laueris. sed
etiã ut extendaris: ut sissine ma¬
cula aut ruga. Per lauachrũ enĩ
auferunt᷑ peccata: ꝑ extensionẽ fit

Expanded text:
n habens maculam aut rugam. Non vis habere maculam? Fac quod scriptum est; Lavamini, mundi estote, auferte nequitias de cordibus vestris . Non vis habere rugam? Extendere in crucem. Non enim tantum opus est ut laveris, sed etiam ut extendaris, ut sis sine macula aut ruga. Per lavacrum enim auferuntur peccata: per extensionem fit
Abbreviated transcription (Latin):
rit. uirgo concipiens uirgo pariens.
uirgo moriens. tam̃ fabro⁊ despon. Exser¬
sata erat: omnẽ tẏpũ carnalis no mone d¬
bilitatis extinxit. Natus etiã in ciui uerbis¬
tate bethleem. quȩ inter om̃s iudeȩ apłi
ciuitates ita erat exigua ut hodieq
uilla appellet᷑  noluit quẽ quã de
cuius quã terrenȩ ciuitatis sublimi¬
tatȩ głiari. Pauꝑ etiã factus ẽ cuuis
sunt omĩa ⁊ ꝑ quẽ creata stͣ omĩa.
ne qͥsquã cũ in eũ crederet. de t̃re¬
nis diuitiis auderet extolli. Nolu¬
it rex ab hominib fieri: ꝙr humili¬
tatis ostendebat uiã miseris. quos
ab eo suꝑbia separauerat: quãuis
sempiternũ eius regnũ untuersa
creatura testet᷑. Esuruiit qͥ omnes
pascit: sitiuit ꝑ quẽ creat᷑ om̃is potꝰ
& qui sp̃italit᷑ panis ẽ esurientiũ.
fonsq sitientiũ. Ab itinere tͣrestri
fatigatus ẽ: qui se ipsũ nob uiã
fecit᷑ in cęlũ. Uelut obinutuit &¬
obsurduit corã conuiciantibus.

Expanded text:
rit, virgo concipiens, virgo pariens, virgo moriens, tamen fabro desponsata erat, omnem typhum carnalis nobilitatis exstinxit. Natus etiam in civitate Bethlehem, quae inter omnes Judaeae civitates ita erat exigua, ut hodieque villa appelletur, noluit quemquam de cujusquam terrenae civitatis sublimitate gloriari. Pauper etiam factus est, cujus sunt omnia, et per quem creata sunt omnia; ne quisquam cum in eum crederet, de terrenis divitiis auderet extolli. Noluit rex ab hominibus fieri; quia humilitatis ostendebat viam miseris, quos ab eo superbia separaverat: quamvis sempiternum ejus regnum universa creatura testetur. Esurivit, qui omnes pascit; sitivit, per quem creatur omnis potus, et qui spiritualiter panis est esurientium fonsque sitientium: ab itinere terrestri fatigatus est, qui se ipsum nobis viam fecit in coelum: velut obmutuit et obsurduit coram conviciantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia directi st̃ pedes. qi iã supra petrã p̃s. lii¬
ambulabant. Quid enĩ ait: Unũ
autẽ. quȩ retro oblitus. Quȩ rerro:
Lacũ miseriȩ. Quid ẽ retro: Limus
luti: concupiscentia carnalis: tene.¬
bre iniqͥtatũ. Quȩ retro oblitus: in
ea quȩ ante sunt extentus. Nou se
diceret extentũ: si iã ꝑuenisset. Ex¬
tendit᷑ enĩ animus desiderio concu¬
pitȩ lȩticiȩ: ñ consecutȩ. In ea quȩ
ante sunt inqͥt extentus. sequor ad
ad palmã suꝑne uocatioĩs: q iã pe¬
des eius in uia directi erant: iã uiã
bonã ambulabant. habebat unde
gr̃as ageret: habebat qđ peteret
gras agens. de acceptis. petens debita.
De quib acceptis.: De indulgentia.
peccatoꝵ: de illuminatione fidei:
de robore spei: de flãma karitatis.
Unde autẽ adhuc dm̃ debitorẽ tenebat.
De cetero inqͥt suꝑeͣ mͥ corona iusticiȩ.
Adhuc gͦ aliqͥd mͥ debet᷑  corona uis
ticiȩ: quã reddet mͥ dñs in illa die
tustus uidex. Primo benignꝰ pater

Expanded text:
Quia directi sunt pedes, quia jam supra petram ambulat. Quid enim ait? Unum autem quae retro oblitus. Quae retro? Lacus miseriae. Quid est, retro? Limus luti, concupiscentiae carnales, tenebrae iniquitatum. Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus. Non se diceret extentum, si jam pervenisset. Extenditur enim animus desiderio rei concupitae, non laetitia consecutae. In ea quae ante sunt, inquit, extentus, sequor ad ad palmam supernae vocationis, quia jam pedes ejus in petra directi erant, jam viam bonam ambulabat: habeat unde gratias ageret, habebat quod peteret, gratias agens de acceptis, petens debita. De quibus acceptis? De indulgentia peccatorum, de illuminatione fidei, de robore spei, de flamma charitatis. Unde autem adhuc Dominum debitorem tenebat? De caetero, inquit, superest mihi corona justitiae. Adhuc ergo mihi aliquid debtitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . Primo benignus pater,
Abbreviated transcription (Latin):
ota uita xp̃ͣiani boni: sanctũ desi¬
deruĩ eͣ. Qd̃ autẽ desid̾as ñdũ
uides : sed desiderando. capax effi¬
ceris: ut cũ uenerit qđ desidas imple¬
aris. Sicut enĩ si uelles implere
aliquẽ sinũ ⁊ nosti quã magnũ ẽ
qđ dabit᷑ꝰ extendis sinũ uel sacci uł
utris uel alicuius rei: nosti quantũ
missurus es. ⁊ uides qr angustus est
sinus. extendendo facis capaciorem:
Sic ds differendo extendit desideriũ
desidando extendit animũ: exten¬
dendo facit capacẽ. Desideremꝰ gͦ
ñ arbitror app̃hendisse. Quid gͣ agis in
hac uita: si ñdũ app̃hendisti: Unũ autͣ:
quȩ retro oblitus in ea quȩ ante sunt
extentus: scđ̾m intentionẽ sequor ad
palmã suꝑnȩ uocationis. Fxtentũ se

Expanded text:
ota vita christiani boni, sanctum desiderium est. Quod autem desideras, nondum vides; sed desiderando capax efficeris, ut cum venerit quod videas, implearis. Sicuti enim si velis implere aliquem sinum, et nosti quam magnum est quod dabitur, extendis sinum vel sacci vel utris vel alicujus rei: nosti quantum missurus es, et vides quia angustus est sinus; extendendo facis capaciorem: sic Deus differendo extendit desiderium, desiderando extendit animum, extendendo facit capacem. Desideremus ernon arbitror apprehendisse. Quid ergo agis in hac vita, si nondum apprehendisti? Unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam supe
Abbreviated transcription (Latin):
species quȩ rapit omnẽ animã racio¬
nalem desiderio sui. tanto ardentiorẽ
quanto mundiorẽ. & tanto mundiorẽ
quanto ad spitalia resurgente̾ : tanto
autẽ ad spiritalia resurgentem. qnͣto
rimus eũ sicuti ẽ iã transiet ꝑegrina¬
tio nrͣa. postea uͦ gaudebimus gaudio
angłoꝵ. Nȩc enĩ uia qͥd est: Uia fides
ẽ Propter fidẽ tuã: factusẽ deformis

Expanded text:
species quae rapit omnem animam rationalem desiderio sui, tanto ardentiorem, quanto mundiorem; et tanto mundiorem, quanto ad spiritalia resurgentem; tanto autem ad spiritalia resurgentem, quanto rimus eum sicuti est, jam transiet peregrinatio nostra: postea vero gaudebimus gaudio Angelorum. Haec enim via, quid est? Fides est. Propter fidem tuam factus est deformis
Abbreviated transcription (Latin):
bat speciem neq decorẽ: sed uultus
eius abiectus. ⁊ deformis compositio eiꝰ
hoc ẽ uultus eius despectus ⁊ deformis
positio eius: homo in plaga positus.
& sciens ferre uifirmitates: Deformi¬
tas xp̃i te format. Ille eñi si deformis
esse noluisset: tu formã quã ꝑdidisti
ñ recepisses. Pendebat gͦ in cruce defor¬
mis: sed deformitas illuis pulchritu¬
do nr̃a erat. In hac gͦ uita. deformẽ

Expanded text:
us ejus abjectus, et deformis positio ejus, hoc est virtus ejus: despectus et deformis positio ejus, homo in plaga positus, et sciens ferre infirmitates . Deformitas Christi te format. Ille enim si deformis esse noluisset, tu formam quam perdidisti non recepisses. Pendebat ergo in cruce deformis: sed deformitas illius pulchritudo nostra erat. In hac ergo vita deforme
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o crucifixo. U bi humilitas. ibi
maiestas. Ubi infi infirmitas: ibi
potestas. Ubi mors: ibi uita. Si uis
ꝗo illa ꝑuenire. noli ista contẽpnere.
Ia non c̃ magnũ in xp̃i sapientia
głari: magnũ e̾ in cruce xp̃i głari.
nde tͥ insultat impius: inde głiet᷑
pius. Unde insultat suꝑb inde
głict᷑ xp̃ianiis. Noli crubescere de
ctuce xp̃i. Ideo in fronte. tanquã
in sede pudoris. signũ istud accepi¬
s. Recole frontem tuã: ne lingua
signũ noui testam̃ti. fignũ in libe¬
sa fronte. Ibi enĩ occultatio eͣ: hic
reuelatio. Illud ẽ sub uelamine.
hoc in facie. Quandiu enĩ legitur
moyses: uelam̃ suꝑ cor eoꝵ positũ ẽ.
Quare: Quia ñ transier̃t ad xp̃m.
Cũ em̃ transicris ad xp̃m auferet᷑¬
om̃e uelam̃: ut qͥ habebas in occul¬
D circũcisionẽ: infronte portes
crucẽ. Nos autẽ reuelata facie głiã
dñi speculantes: in eandẽ inquit¬
maginẽ tranfformam᷑ de głia in

Expanded text:
o crucifixo. Ubi humilitas, ibi majestas; ubi infirmitas, ibi potestas; ubi mors, ibi vita. Si vis ad illa pervenire, noli ista contemnere. non est magnum in Christi sapientia gloriari: magnum est in cruce Christi gloriari: unde tibi insultat impius, inde glorietur pius; unde insultat superbus, inde glorietur christianus. Noli erusbescere de cruce Christi: ideo in fronte tanquam in sede pudoris signum ipsum accepisti. Recole frontem tuam, ne linguam signum novi Testamenti crux in libera fronte. Ibi enim occultatio est, hic revelatio: illud est sub velamine, hoc in facie. Quamdiu enim legitur Moyses, velamen super cor eorum positum est. Quare? Quia non transierunt ad Christum. Cum enim transieris ad Christum, auferetur velamen: ut qui habebas in occulto circumcisionem, in fronte portes crucem. Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem, inquit, transformamur, de gloria i
Abbreviated transcription (Latin):
signũ noui testam̃ti. signũ in libe¬
ra fronte. Ibi eñi occultatio eͣ: hic
reuelatio. Illud ẽ sub uelamine.
hoc in facie. Quandiui enĩ legitur
moyses: uelam̃ suꝑ cor eoꝵ positũ eͣ
Quare: Quia ñ transier̃t ad xp̃m.
Cũ enĩ transieris ad xp̃m auferet᷑¬
om̃e uelam̃: ut qͥ habebas in occul¬
to circũcisionẽ: infronte portes
erucẽ. Nos autẽ reuelata facie głiã
dñi speculantes: in eandẽ inquit¬

Expanded text:
signum novi Testamenti crux in libesignum novi Testamenti crux in libera fronte. Ibi enim occultatio est, hic revelatio: illud est sub velamine, hoc in facie. Quamdiu enim legitur Moyses, velamen super cor eorum positum est. Quare? Quia non transierunt ad Christum. Cum enim transieris ad Christum, auferetur velamen: ut qui habebas in occulto circumcisionem, in fronte portes crucem. Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imagin
Abbreviated transcription (Latin):
Ichi autẽ absit głiari: nͥ in cru¬
ce dñi nr̃i iħu xp̃i. Poterat
diceret. Sed dixit in cruce. Ubi
mundi philosophus erubuit: ibi
thesaurũ apłs repperit. Non
contempnendo uile inuoluchrũ:
ꝑuenit ad p̾ciosũ inuolutũ. Absit¬
mͥ inqͥt głiari : nisi in cruce dni
nr̃i iħu xp̃i. Bonã sarcinã sustuli¬
sti: ibi totũ ẽ qđ quȩ sisti: & quid
ibi magnũ lateret ostendisti. Qua
do. Quando tͥ crucifigeretur
mundus. nisi ꝓ te crucifigeretur
ꝑ quẽ factus est mundus: Ergo
qui głiat᷑ in dño gliet᷑. Quo dño.¬
xp̃o crucifixo. U bi humilitas. ibi
maiestas. Ubi infi infirmitas: ibi
potestas. Ubi mors: ibi uita. Si uis
ad illa ꝑuenire. noli ista contẽpnere.
Nã non ẽ magnũ in xp̃i sapientia
głari: magnũ ẽ in cruce xp̃i głari
Unde tͥ insultat impius: inde głiet᷑
pius. Unde insultat suꝑb inde
cruce xp̃i. Ideo in fronte. tanquã
in sede pudoris. signũ istud accepi¬
sti. Recole frontem tua ne linguã

Expanded text:
i, inquit, absit gloriari, nisi in cruce Domini Jesu Christi. Poterat diceret: sed dixit, in cruce. Ubi mundi philosophus erubuit, ibi thesaurum Apostolus reperit: non contemnendo vile involucrum, pervenit ad pretiosum involutum. Absit, inqristi. Bonam sarcinam sustulisti, ibi totum est quod quaesisti; et quid ibi magnum lateret, ostendisti. Qualdo . Quando tibi crucifigeretur mundus, nisi pro te crucifigeretur per quem factus est mundus? Ergo qui gloriatur, in Domino glorietur. Quo Doisto crucifixo. Ubi humilitas, ibi majestas; ubi infirmitas, ibi potestas; ubi mors, ibi vita. Si vis ad illa pervenire, noli ista contemnere.Nam non est magnum in Christi sapientia gloriari: magnum est in cruce Christi gloriari: unde tibi insultat impius, inde glorietur pius; unde insultat superbus, icruce Christi: ideo in fronte tanquam in sede pudoris signum ipsum accepisti. Recole frontem tuam, ne linguam
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ dicit apłs. & quicũq
hanc regulã sequunt᷑ pax suꝑ
illos ⁊ miscdia: & suꝑ israhel dĩ
Istũ autẽ isrł scimꝰ esse carnalem:
se ipsos carnales eẽ conuincunt.

Expanded text:
quicumque hanc regulam sequuntur, pax super illos et misericordia, et super Israel Dei : istum autem Israel scimus esse carnalem, se ipsos carnales esse convincunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim qui circũcidunt᷑ lege cus¬
stodiunt : sed uolunt uos circũcidi.
ut in ur̃a carne głient᷑. Tu qͥd apłe:
Transfer signũ ad fronte. Michi aut̃
rabã. Uenit testam̃tũ nouũ. reue¬
latũ ẽ qđ occultabat᷑. Qui sede¬
bant in umbra mortis: lux orta ẽ
eis. Reuelatũ est qđ occultabat᷑.
qđ latebat in aꝑto ẽ. Uenit ipsa
petra: om̃s nos sp̃u circũcidit. ꝙ&
suȩ humilitatis signũ in redẽptoꝵ
fronte defixit. Gloriem᷑ gͦ ⁊ nos¬
mundo crucifigim᷑. De qua
cruce ut nͣ erubesceremꝰ: eam in
ipsa fronte hoc eͣ in pudoris do¬

Expanded text:
ui circumcisi sunt, ii legem custodiunt; sed volunt vos circumcidi, ut in vestra carne glorientur . Tu quid, Apostole? Transfer signum ad frontem. Mihi autemrabam. Venit Testamentum novum, revelatum est quod occultabatur. Qui sedebant in umbra mortis, lumen ortum est eis . Revelatum est eis quod occultabatur: quod latebat, in aperto est. Venit ipsa Petra, omnes nos spiritu circumcidit, et suae humilitatis signum in redemptorum fronte defixit. 7. Gloriatio mundo crucifigamur . De qua cruce ut non erubesceremus, eam in ipsa fronte, hoc est, in pudoris do
Abbreviated transcription (Latin):
bigat: In de cultellus petrinus.
Petra autẽ erat xp̃c. Inde octauus
dies crreũcifiõis.: dñcus resurrectioĩs.
Ideo apłs inde transiens inde ueniens.
transiens scilicet ad xpͣm ut auferat᷑ Sentc ps̃¬
uelam: nouit unde głiet᷑. Alichi aut̃ xXii.¬
inqͥt absit głiari. nͥ in cruce dñi nr̃i

Expanded text:
bigat? Inde cultellus petrinus: Petra autem erat Christus . Inde octavus dies circumcisionis, et dominicus resurrectionis. Ideo Apostolus inde transiens, inde veniens, transiens scilicet ad Christum, ut auferatur velamen, novit unde glorietur. Mihi autem absit gloriari, n
Abbreviated transcription (Latin):
postulet᷑ ab illo ciu dat᷑. ideo dicen.¬
qr data ẽ nob̾ ñ petentib nobis
Apł̃s enĩ aꝑtissime dicit. Pax fribus
lo ẽ ⁊ fides. ẜ ropt̃ qđ ab illo cã ñ
solũ angeri habentib: uerũ etiã
non habentibus poscimus daRi.

Expanded text:
eo dicenquia data est nobis, non petentibus nobis. Apostolus enim apertissime dicit: Pax fratriblo est et fides, propter quod ab illo eam non solum augeri habentibus, verum etiam non habentibus poscimus dari.
Abbreviated transcription (Latin):
nubere ꝓhibetis. Concũbit᷑ enum
etiã causa libidinũ. Nubit᷑ autẽ
minori. bonũ amplius p̃ponendo. euugłi
& ꝓhibentes nubere concubitũ ꝓ scd. ioheo¬
pagatioĩs qͥ solus ꝓpriȩ nuptialis
est. uehem̃tius accusando: multũ
inter esse int̾ abstinentes a cybis.
ꝓpt̃̾ sacratã significationẽ uel ꝓpt᷑
corporis castigationẽ: & abstinen¬
tes a cibis qͦs d̾s creauit. dicendo
qđ eos d̾s n ereauit. sroinde illa

Expanded text:
nubere prohibetis. concumbitur enim nubere prohibetis. concumbitur enim etiam causa libidinum, nubitur autem minori bonum amplius praeponendo, et prohibentes nubere concubitum propagationis, qui solus proprie nuptialis est, uehementius accusando; multum interesse inter abstinentes a cibis propter sacramenti significationem uel propter corporis castigationem et abstinentes a cibis, quos deus creauit, dicendo, quod eos deus non creauit. proinde illa
Abbreviated transcription (Latin):
nichil abiciendũ qđ cũ gr̾arũ
actione ꝑcipit᷑. Scĩficat᷑ eñi ꝑ
uerbũ di ⁊ orationẽ. Hec sunt
quȩ negatis. hoc animo. hac
uoluntate. hac opinione ab es¬
cis huiusmodi temperantes:
qđ ñ significatione.s natira male
& inmunde sint. Qua in re creato.¬
rẽ earũ sine dubio blasphematis. ¶Itẽ ex eisd der¬
nioꝵ. Nolite gͦ mirari: hoc de uob̾
si ad uirginitatẽ sic ħortaremini.
quẽadinodũ hortat᷑ apłica doctri¬
na: qui dat nuptũ bene facit. ⁊ qͥ
ñ dat nuptũ melius facit. ut bonũ
eẽ nuptias diceretis s meliorẽ uir¬
ginitatẽ. sicut facit eccłia quȩ ue¬
ñciaret dicens. ꝓhibentes nubere.
Ille enĩ ꝓhibet qui hoc malũ esse
dicit ñ qͥ huic bono aliud melus
ante ponit. Deniq uos eũ pͣcipue
concubitũ p̾cipue detestamini
qͥ solus honestus ⁊ contugalis est.
& quẽ matrimoniales qͦq tabule
p̃segerunt liberor. ꝓcreandoꝵ cau¬
sa: unde uere nͣ tã concu̾bere quã

Expanded text:
hil abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per uerbum dei et orationem. haec sunt, quae negatis; hoc animo. hac uoluntate, hac opinione ab escis huiusmodi temperatis, quod non significatione, sed natura malae et inmundae sint. qua in re creatorem earum sine dubio blasphematis; hoc est, quod perorum. nolite ergo mirari hoc de uobis . Iterum si ad uirginitatem sic adhortaremini, quemadmodum hortatur apostolica doctrina — qui dat nuptum, bene facit, et qui non dat nuptum, melius facit — ut bonum esse nuptias diceretis, sed meliorem uirginitatem, sicut facit ecclesia, quae uenuntiaret dicens: prohibentes nubere. ille enim prohibet, qui hoc malum esse dicit, non qui huic bono aliud melius anteponit. denique uos eum praecipue concubitum detestamini, qui solus honestus et coniugalis est et quem matrimoniales quoque tabulae prae se gerunt, liberorum procreandorum causa: unde uere non tam concumbere quam
Abbreviated transcription (Latin):
Snistra inqͥt eius sub capite
meo. Non enĩ me deserit ⁊ in
tp̃ralib necessariis. sed tamͣ ipsa
sinistra sub capite erit. Non capi¬
ti p̃ponet᷑ sederit sub capite.
Et dextera eius amplectetur me:
pollicens uitã eternã. Ita em̃ si¬
nistra sub capite. dextera suꝑ cap̃t
implet᷑ qđ scriptũ ẽ. Promissione¬
habens uitȩ p̃sentis ⁊ future. Quid
inpͣsenti: Sinistra sub capite. Q
in futuro: Dextera eius complec¬
tet᷑ me. Tempori necessaria q̃ritis
quęrite pͥmũ regnũ d̃ĩ id ÷ dexter̃
& hec om̃ia apponent᷑ uob̾. Habe¬
tis ⁊ hic inqͥt diuitias ⁊ głiã: & in
futuro uitã eternã. Et sinistra
continebo infirmitatẽ ur̃ãm: &
dextera coronabo ꝑfectionẽ ur̃am.
An forte apłi relinquentes omnia
sua. aut pauꝑib qđ habebant
distribuentes : Sine diuitiis in he
scło remansert & ubi ẽ illa pro¬
missio sinistrȩ: accipient in hoc
scło septies tantũ:: Multiplicat¬
onẽ ꝓmisit. & reuera qͥd desit

Expanded text:
nistra ejus sub capite meo. Non me deserit et in temporalibus necessariis, sed tamen ipsa sinistra sub capite erit, non capiti praeponetur, sed erit sub capite. Et dextera ejus amplectitur me, pollicens vitam aeternam. Ita enim sinistra sub capite, dextera super caput, impletur quod sic dictum est, promissionehabens vitae praesentis et futurae.» Quid in praesenti? «Sinistra sub capite.» Quid in futuro? «Dextera ejus complectetur me.» Tempori necessaria quaeritis? «Quaerite primum regnum Dei,» id est, dexteram; «et haec omnia apponentur vobis» . Habebitis hic, inulo vitam aeternam: et sinistra continebo infirmitatem vestram, et dextera coronabo perfectionem vestram. An forte Apostoli relinquentes omnia sua, aut pauperibus quod habebant distribuentes, sine divitiis in hoc saeculo remanserunt? Et ubi est illa promissio sinistrae: «Accipiet in hoc saeculo septies tantum»? Multiplicationem promisit. Et revera, quid desit
Abbreviated transcription (Latin):
ato intuendȩ uacandũ ẽ ueritati. faustuo¬
Si autẽ imponit᷑ suscipienda ẽ ꝓpt̃
caritatis nec essitatẽ: sed nec sic om̃i
mͦ ueritatis delectatio deserenda eͣ.
ne subtrahat᷑ ipsa suauitas. & op¬
prinat ista necessitas. Et manife¬

Expanded text:
uendae vacandum est veritati: si autem imponitur, suscipienda est propter charitatis necessitatem: sed nec sic omni modo veritatis delectatio deserenda est, ne subtrahatur illa suavitas, et opprimat ista necessitas. CA
Abbreviated transcription (Latin):
on sic eẽ qͥsq debet ociosus. ut
in eodẽ ocio utilitate ñ cogitet ꝓpei¬
Inil: nec sic actuosus. ut contemplati¬
Eonẽ nͣ requirat di. In ocio ñ mers
uacatio delectare debet: sed aut
amandus ẽ honor in hac uita siue
potentia. qm omĩa uana sub sole
sed opus ipsũ qđ ꝑ eundẽ honore
uel potentiã fit. si recte. atq utilĩ
fit: id ÷ ut ualeat acd eã salutẽ si¬

Expanded text:
 sic quisque debet esse otiosus, ut in eodem otio utilitatem non cogitet proximi; nec sic actuosus, ut contemplationem non requirat Dei. In otio non iners vacatio delectare debet; sed aut amandus est honor in hac vita, sive potentia; quoniam omnia vana sub sole: sed opus ipsum, quod per eumdem honorem vel potentiam fit, si recte atque utiliter fit, id est, ut valeat ad eam salutem s
Abbreviated transcription (Latin):
dixͣ apłs ꝓhibentes nubere ⁊ di
centes qd̾ malũ e̾e̾nt nuptiȩ ⁊ qđ
diabolus eas fecisset. cũ idem dñs
dicat in eũngłio int̾rogatꝰ urĩ
liceat homini dimittere uxorẽ suã
ex qualibet causa: ñ licere excepta
causa fornicatiõis. In qua responsiõe
si meministis. hoc ait. Qđ d̃s con¬
uinx̃. hõ non separet. Et qui bene
eruditi sunt fide catholica. nouerͣt.
qd̾ ds fecerit nuptias: & sicut con¬
iunctio a dõ: ita diuortiũ adiabo¬
lo sit. S ꝓpterea in causa fornicati¬
onis licet uxorẽ dimittere: qr ipsa
ee uxormnoluit quȩ fidẽ con uigalẽ
marito ñ seruauit. Nec ille que uir¬
qinitatẽ do uouent quãquã am.¬
pliorẽ gradũ honoris ⁊ sc̃itatis in
ercłia teneant: sine nuptiis sunt
Nã ⁊ ipsȩ ꝑtinent ad nuptias eũ
tota eccłia: in quib nuptis spon¬
inuitatus uenit᷑ ad nuptias. ut
conugalis castitas firmaret᷑. &
ostenderet᷑ sacram̃tũ nuptiarum:
qr ⁊ illarñ nuptiarũ sponsus ꝑso¬

Expanded text:
 prohibentes nubere , et dicentes quod malum essent nuptiae, et quod diabolus eas fecisset: cum idem Dominus dicat in Evangelio, interrogatus utrum liceat homini dimittere uxorem suam ex qualibet causa, non licere excepta causa fornicationis. In qua responsione, si meministis, hoc ait: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Et qui bene eruditi sunt in fide catholica, noverunt quod Deus fecerit nuptias, et sicut conjunctio a Deo, ita divortium a diabolo sit. Sed propterea in causa fornicationis licet uxorem dimittere, quia ipsa esse uxor prior noluit, quae fidem conjugalem marito non servavit. Nec illae quae virginitatem Deo vovent, quanquam ampliorem gradum honoris et sanctitatis in Ecclesia teneant, sine nuptiis sunt: nam et ipsae pertinent ad nuptias cum tota Ecclesia, in quibus nuptiis sponinvitatus venit ad nuptias, ut conjugalis castitas firmaretur, et ostenderetur sacramentum nuptiarum: quia et illarum nuptiarum sponsus perso
Abbreviated transcription (Latin):
msinũ illa erat docente te magistro inti¬
nm mo in scola pectoris: Semq etiã¬
mauirũ suũ ĩa in extrema uita tpͣra¬
rs iis. li euis lucrata ẽ tͥ: nec in eo iã fide¬
li planxit qđ in ndũ fideli tolera¬
uerat. Erat etiã serua seruoꝵ tuoꝵ.
Quisqͥs eoꝵ nouerat eã. multũ in
ea laudabat ⁊ honorabat ⁊ dili¬
gebat te: qr sentiebat pͣsentiam
tuã in corde eiꝰ : sc̃ȩ conuersatio¬
nis fructib testib Fuerat enim
unius uxor: mutuã uicẽ paren¬
tib reddiderat: domũ suam pie
tractauerat: in oꝑib bonis testi¬
moniũ habebat. Nutrierat filios.to¬
cies eos parturiens.: qͦcies a te deuia¬
re cernebat. Postremo nob̾ dne
seruis tuis qui ante dormitionem
eius in te etiã consociati uiuebamꝰ.
ꝑcepta gr̃a baptismi tui. ita curã
gessit ac si om̃s genuisset: ita sers ex lib̾:¬
uiuit quasi ab om̃ib genita fu ꝓbam de

Expanded text:
s illa erat, docente te magistro intimo in schola pectoris. 22. Denique etiam virum suum jam in extrema vita temporali ejus lucrata est tibi, nec in eo jam fideli planxit quod in nondum fideli toleraverat. Erat etiam serva servorum tuorum. Quisquis eorum noverat eam, multum in ea laudabat et honorabat et diligebat te; quia sentiebat praesentiam tuam in corde ejus, sanctae conversationis fructibus testibus. Fuerat enim unius viri uxor, mutuam vicem parentibus reddiderat, domum suam pie tractaverat, in operibus bonis testimonium habebat. Nutrierat filios, toties eos parturiens, quoties abs te deviare cernebat. Postremo nobis, Doservis tuis, qui ante dormitionem ejus in te jam consociati vivebamus percepta gratia Baptismi tui, ita curam gessit, quasi omnes genuisset, ita servivit quasi ab omnibus genita fuisse