comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riente om̃e animal benedictiõe
cõplet᷑: s meliꝰ ut hoc animal
rationabiłe creaturã debeamꝰ
accipere : quã reuera constat pos¬
iustitiȩ: qñ ipsũ quoq nom̃ cog¬
noscimꝰ esse memoratũ. Uie dñi
sunt dispositiones atq uolunta¬
tes: quas si uere intelligimꝰ sẽꝑ
iustas esse sentimꝰ. Nã cũ nos uer¬
berat. eqͥtate facit: quia pecc̃is
digna restituit. Et ido dum nob̾
petimꝰ parci. pri eiꝰ iustitiã con¬
fiteam᷑: & sic ab ipso expetamꝰ
muera pietatis. Scm. & pium.
significat & pacientẽ & bonoꝵ
om̃ium largitorẽ: qm̃ qͥcqͥd ab
illo efficit᷑. uirtutũ laude cõplet᷑.
Uie ꝑtinẽt ad dispositiones: ope¬
disponere quod iubere. Prope

Expanded text:
riente, omne animal benedictione riente, omne animal benedictione completur. Sed melius, ut hoc animal rationabilem creaturam debeamus accipere, quam revera constat posjustitiae, quando ipsum quoque nomen cognoscimus esse memoratum. Viae Domini sunt dispositiones atque voluntates, quas, si vere intelligimus, semper justas esse sentimus. Nam cum nos verberat, aequitatem facit, quia peccatis digna restituit; et ideo dum nobis petimus parci, prius ejus justitiam confiteamur, et sic ab ipso exspectemus munere pietatis. Sanctus, et pium significat, et patientem, et bonorum omnium largitorem: quoniam quidquid ab illo efficitur, virtutum laude completur. Viae pertinent ad dispositiones. opedisponere quod jubere. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
oportuno. Aperis tu manũ tuã.
& imples omne animal benedic̃¬
tione. Ecce nonꝰ locꝰ intrat᷑: qͥ dr
a iustitia. Hic in his duobꝰ & alio
u̾su qͥ seqͥt᷑. latiꝰ explanat᷑: ut qͥ
dnm̃ misericordem audiunt.
iustũ qͦq uidicẽ contremiscant.
Iustitiȩ enĩ ipsiꝰ ẽ: ut qͥ in ipso spe¬
rare ñ desinunt. ab ipso satieta¬
tis munera consequant᷑. S ista
esca uniuscuiꝰq rei continentia
debet intelligi. Alia enĩ corꝑa¬
lit̃. alia sꝑitalit̾ expetunt. gu¬
bernari. S his omĩbꝰ una esca
ẽ. largitas dispensata creatoris.
Et ne crederes sẽꝑ dandũ esse
qͦd petit᷑. adiecit. In tẽpore opor¬
tuno. Multi enĩ petunt. sed feli¬
cit̾ differunt᷑. Qua ꝓpt̾ unũ hoc
assidue de p̃cemur: ut illa nob̾
dns ꝓpitiꝰ tribuat. q̃ expedire
cognoscit. Nos eñi sic̃ dic̃ apłs qͥt
oremꝰ sic̃ oportet nescimꝰ. Cognos¬
cimꝰ etiã in potestate ipsiꝰ omĩa
constituta. qñ ipso manũ ape¬

Expanded text:
PHE. Aperis tu manum tuam, et imples omne animal benedictione. Ecce nonus locus intratur, qui dicitur a justitia. Hic in his duobus et alio versu qui sequitur latius explanatur; ut qui Dominum misericordem audiunt, justum quoque judicem contremiscant. Justitiae enim ipsius est, ut qui in ipso sperare non desinunt, ab ipso satietatis munera consequantur. Sed ista esca uniuscujusque rei continentia debet intelligi. Alia enim corporaliter, alia spiritualiter expetunt gubernari; sed his omnibus una esca est largitas dispensata Creatoris. Et ne crederes semper dandum esse quod petitur, adjecit, in tempore opportuno. Multi enim petunt, sed feliciter differuntur. Quapropter unum hoc assidue deprecemur, ut illa nobis Dominus propitius tribuat, quae expedire cognoscit. Nos enim sicut dicit Apostoremus, sicut oportet, nescimus . Cognoscimus etiam in potestate ipsius omnia constituta, quando ipso manum ape
Abbreviated transcription (Latin):
cxliiii. posita esse loca ex quibꝰ
laus dñica formaret᷑ nc̃ eadem
cõmemoranda locis aptissimis.
estimamꝰ. Ait enĩ. Nͥ fecit clũ
⁊ t̃rã. mare & omĩa quȩ in eis st̃
Qͦd ab operibꝰ eiꝰ laudẽ ꝓdisse non

Expanded text:
 posita esse loca ex quibus laus dominica formaretur, nunc eadem commemoranda locis aptissimis aestimamus. Ait enim: Qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt; quod ab ope
Abbreviated transcription (Latin):
Beatꝰ cuiꝰ d̾s iacob aduitor. eiꝰ spes
ei in dño dõ ipsiꝰ. Explosis noxis
cogitationibꝰ. quibꝰ humanũ genꝰ
tanꝙͣ gͣuissimis morbis inficitur
nis mentibꝰ porrigit ᷑ bibendũ.
Non enĩ tantũ ꝓhibuit inutiles
prefũptiones : s etiã que fuerat
appetenda ꝓmonuit. Dic̃ enim
de ipsa cogitatioẽ. fieribeatũ qͥ
sperat in dñm. Iacob uero patri¬
archã ad eo sepe dixcimꝰ poni: qm̃
post illã angħ luctã. pͥmꝰ ipse ap¬
uocabulũ ad õs electos cõpetent̃
aptat᷑. Adiutor. enĩ ideo positũ ẽ.
ut nos ad bonos nisus. nominis ip¬
sius intelligentia concitaret. Illis
enĩ adiutor ẽ : qͥ ipso donante uir¬
tutũ gͣdus ascendere bonis inten¬
tionibꝰ enitunt᷑. Seqͥt᷑. Spes eiꝰ m
dño do ipsiꝰ. Ad superiorẽ senten¬
tiã ꝑtinet ista ꝓsecutio : quia beatꝰ
ẽ cuiꝰ spes eiꝰ cognoscit᷑ in dño do̾
suo. Dicendo eñ spes. pacientiã
p̃sentiũ significat. ⁊ desideria fu¬

Expanded text:
adjutor ejus, spes ejus in Domino Deo ipsius. Explosis noxiis cogitationibus, quibus humanum genus tanquam gravissimis morbis inficitur,nis mentibus porrigit ebibendum. Non enim tantum prohibuit inutiles praesumptiones, sed etiam quae fuerant appetenda praemonuit. Dicit enim de ipsa cogitatione fieri beatum, qui sperat in Dominum. Jacob vero patriarcham ideo saepe diximus poni, quoniam post illam angeli luctavocabulum ad omnes electos competenter aptatur. Adjutor enim ideo positum est, ut nos ad bonos nisus nominis ipsius intelligentia concitaret. Illis enim adjutor est, qui ipso donante virtutum gradus ascendere bonis intentionibus enituntur. Sequitur, spes ejus in Domino Deo ipsius, Ad superiorem sententiam pertinet ista prosecutio: quia Beatus est cujus spes esse cognoscitur in Domino Deo suo. Dicendo enim, spes, patientiam praesentium significat, et desideria fu
Abbreviated transcription (Latin):
timentiũ se facit & orationes
eoꝵ exaudiet ⁊ saluos faciet
eos. Et ħ quoq ꝓbant᷑ ad iusti¬
tiã dñi pertinẽ. Proximꝰ dicitur
propitiꝰ: iratꝰ uͦ longinquus. Nã
p̃sentia eiꝰ sẽꝑ & ubiq ẽ: sicut
dero in celũ tu illic es: si descen¬
dero in infernũ ad es. ⁊ cetera.
S qm̃ & illi inuocant. qͥ sua cu¬
piunt desideria uana cõpleri:
additũ ẽ in ueritate. quod om̃s
suꝑfluitates excluderet. quia
solus ueracit᷑ inuocat. qͥsqͥs ab
eo petit. q̃ ipse mag̃ postulan¬
da constituit. Reuera enĩ hoc ẽ
eraudire : cui ꝓbantur ꝓfutura
concech. Nã qͥuale ẽ nimietate
p̃cũ erigere : quod importunũ
petitorẽ peniteat accepisse: Sic̃
filiis isrł contig̃ qñ regẽ sibi
dari more gentiũ postularunt.¬
Custodit dñs om̃s diligentes
se. & om̃s peccatores disꝑdit.
Iã concludit᷑ in breuitate pars
illa iustitie qui utrũq ad dñi ꝑ
tinet equitatẽ. ut diligentes se
custodiat. & pecc̃ores ꝓ eoꝵ iniqͥ¬

Expanded text:
timentium se faciet, et orationes eorum exaudiet. et salvos faciet eos. Et haec quoque probantur ad justitiam Domini pertinere. Proximus dicitur propitius, iratus vero longinquus. Nam praesentia ejus semper et ubique est, sicutdero in coelum, tu illic es; si descendero in infernum, ades , etc. Sed quoniam et illi invocant, qui sua cupiunt desideria vana compleri, additum est, in veritate, quod omnes superfluitates excluderet: quia solus veraciter invocat, quisquis ab eo petit, quae ipse magis postulanda constituit. Revera enim hunc exaudit, cui probantur profutura concedi. Nam quale est nimietatem precum exigere, quod importunum petitorem poeniteat accepisse? sicut filiis Israel contigit, quando regem sibi dari more gentium postularuntCustodit Dominus omnes diligentes se, et omnes peccatores disperdet. Jam concluditur in brevitate pars illa justitiae, quia utrumque ad Domini pertinet aequitatem, ut diligentes se custodiat, et peccatores pro eorum iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
nator ȩt̃nꝰ : qͥ afflictos ꝓpt̾ nom̃
suũ uindicat. & miseret᷑ innoxiis
escas sꝑitales expetere: ne sicut
uid ei saturitatẽ solũ uentͥs delec̃¬
tem᷑ accipere. Dicit enĩ amosꝓpħa
Eoce introduco famẽ suꝑ terrã: ñ
famẽ panis neq sitĩ aquȩ: s fa¬
mem audiendi uerbũ dĩ. Subiec̃.
Dñs erig̃ elisos. Nec ħ qͦq dubiũ
ẽ. quin elisos erigat. Nã cũ diabolꝰ
elidat : dñs subleuat. In ipso gͦ
ponenda ẽ spes. qͥ ñ elidere. sed

Expanded text:
rnator aeternus, qui afflictos propter nomen suum vindicat, et miseretur innoxiis.escas spirituales expetere, ne sicut Judaei saturitatem solum ventris delectemur accipere. Dicit enim Amos propheta: Ecce introduco famem super terram; non famem panis, neque sitim aquae, sed famem audiendi verbum Dei . Subjecit, Dominus erigit elisos. Nec hoc quoque dubium est, quia elisos erigat: nam cum diabolus elidat, Dominus sublevat. In ipso ergo ponenda est spes, qui non elidere, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dubiũ ẽ. S respice qr misera¬
tiones conferendas dicit. supra
oꝑas dñi. Ipsũ enĩ coronat. quod
in nob̾ occulto iuditio gr̃a p̃ro¬
gante largit᷑ : illud dãpnat qͦt
diabolo machinante construit᷑.
Uis enĩ posita uerbor. soluit ab¬
solutissime questionẽ. Op̃a enĩ
dñi sẽꝑ eligunt᷑: nr̃a uel diabo¬
l smne dubitatione dãpnantur.

Expanded text:
n dubium est? Sed respice quia miserationes conferendas dicit supra operas Domini. Ipsum enim coronat, quod in nobis occulto judicio gratia praerogante largitur; illud damnat quod diabolo machinante construitur. Vis enim posita verborum solvit absolutissime quaestionem. Opera enim Domini semper eliguntur, nostra vel diaboli sine dubitatione damnantur.
Abbreviated transcription (Latin):
bro aĩẽ. qͥ inuariarũ op̃e t̃cius
decimꝰ continet᷑. a nob̾ latiꝰ uident᷑
exposita. Qua ꝓpt̃ animã suam
psalmista ortat᷑ laudare dñm:
ut explosis cogitationibꝰ suꝑuacu¬
is. in ipso tantũ negotio totis uiribꝰ
mur qͥd sibi uelit ista repetitio.
Priꝰ imperat anime sue laudare
dm̃: nc̃ ad quiescens. duplici se ꝓ¬
mittit ordine laudaturũ. Lau
nulla curarũ prȩssura conterit᷑.
Ido enĩ laudabo dix̃. ut futurũ
tẽpꝰ ostenderet: qñ angłis iustisq
hominibꝰ sors ista cõmunis ẽ. De
ista uͦ p̃senti uita psallã đr: quod
ad bonas operas sic̃ sepe diximus
manifestũ ẽ pertinere. Sic gͦ ac¬
cipiendũ ẽ: ut illic perpetue. hic
psallat᷑ assidue. Nã ⁊ ipsũ quãdiu
ero. istud scłm significat: qi futu¬
rũ erat. qñ hic esse ñ poterat. No¬
lite confidere in pͥncipibꝰ. neq
in filiis hominũ: in qͥbꝰ ñ ẽ salus.
Cȩlestis medicꝰ humana pectora
priꝰ mundat. pestiferis curisꝰ ut

Expanded text:
o Animae, qui in Variarum opere tertius decimus continetur, a nobis latius videntur exposita. Quapropter animam suam Psalmista hortatur laudare Dominum, ut explosis cogitationibus supervacuis, in ipso tantum negotio totis viribus mur quid sibi velit ista repetitio. Prius imperat animae suae laudare Dominum, nunc acquiescens duplici se promittit ordine laudaturum. Laudnulla curarum pressura conteritur. Ideo enim laudabo dixit, ut futurum tempus ostenderet, quando angelis justisque hominibus sors ista communis est. De ista vero praesenti vita psallam dicitur, quod ad bonas operas sicut saepe diximus manifestum est pertinere. Sic ergo accipiendum est, ut illic perpetue, hic psallatur assidue. Nam et ipsum quandiu ero istud saeculum significat, quia futurum erat, quando hic esse non poterat. lite confidere in principibus, neque in filiis hominum in quibus non est salus. Coelestis medicus humana pectora prius mundat pestiferis curis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus carnẽ & sanguinẽ: sed
adu̾sus pͥncipes ⁊ potestates tene¬
braꝵ harũ. filios hominũ significat sine
dubitatioẽ mortales: qͥ salutẽ
dare ñ possunt . qr debita morte
succumbunt. Solꝰ ẽ enĩ filiꝰ hoĩs.
idest scẽ uͥgiis. qͥ tͥbuit salutẽ.
qm̃ ipsũ constat humani generis
existere saluatorẽ. Exiet sp̃s eiꝰ

Expanded text:
adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates tenebrarum harum . Filios hominum significat sine dubitatione mortales, qui salutem dare non possunt, quia debita morte succumbunt. Solus est enim Filius hominis, id est sanctae Virginis, qui tribuat salutem, quoniam ipsum constat humani generis exis
Abbreviated transcription (Latin):
dnãtio tua in om̃i generatione
n ꝓgeniȩ. Uenit ad septimũ locũ.
qui trahit᷑ a magnitudine. Nam
si magnũ ẽ ad tẽpus imperare:
quanco magnificentiꝰ dnãtionis
terminũ ñ habere : Pͥrimũ enim
regnũ dñi de ꝑpetuitate laudaũ
postea de ipsiꝰ dñationis effectu.
St̃ enĩ regna humana s ñ et̾na:
sunt & alioꝵ cõparatione fortia.
s ñ duitiꝰ dñantia. Et ido per¬
petuitas ista cõmemorat᷑. ne reg¬
nũ tale putares. quale in mun¬
do forsitan esse cognoscis. fidelis
ruunt: & erig̃ om̃s elisos. Octauus
locus aperit᷑: qui dicit᷑ habundan¬
tia. Ipsa ẽ memoria habundan¬
tiȩ suauitatis tuȩ eructabunt.
quã suꝑiꝰ in ante facta scda parte
in paucis: s in omĩbꝰ uerbis suis:
qͦd reuera ipsi soli conuenit qui
dirit. Celũ & terra transibũt. u̾ba

Expanded text:
natio tua in omni generatione et progenie. Venit ad septimum locum, qui trahitur a magnitudine. Nam si magnum est ad tempus imperare, quanto magnificentius dominationis terminum non habere? Primum enim signum Domini de perpetuitate laudavit, postea de ipsius dominationis effectu. Sunt enim regna humana, sed non aeterna; sunt et aliorum comparatione fortia, sed non diutius dominantia; et ideo perpetuitas ista commemoratur, ne regnum tale putares, quale in mundo forsitan esse cognoscis. Vers. ruunt, et erigit omnes elisos. 489 Octavus locus aperitur, qui dicitur ab abundantia. Ipsa est: Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt, quam superius in antefata secunda parte in paucis, sed in omnibus verbis suis. Quod revera ipsi soli convenit qui dixit: Coelum et terra transibu
Abbreviated transcription (Latin):
rit alła. uideamꝰ adiectio
ista nominũ qͥd uelit intelligi.
Aggeus & racharias ꝓpħe fuert̃.
qui post transmigrationẽ babilo¬
niȩ sub dario rege longo post
tẽpore ꝓpħauerunt quã ista
sunt cantata. Reuersi enĩ in
hierłm patriã suã. cũ repara¬
ri tẽplũ uiderent. laudes dñi
magna exultatione ꝓfuderunt.
ad quã similitudine̾. & hic psal¬
mus integerrimi alfabeti lite¬
ris. quasi regulis aureis noscit᷑
esse contertus: quẽ post absolu¬
tionẽ peccatoꝵ. ꝑfectissima debe¬
at xp̃ianꝰ alacritate cantare.

Expanded text:
rit Alleluia, videamus adjectio ista nominum quid velit intelligi. Aggaeus et Zacharias prophetae fuerunt qui post transmigrationem Babyloniae sub Dario rege longo post tempore prophetaverunt quam ista sint cantata. Reversi enim in Jerusalem patriam suam, cum reparari templum viderent, laudes Domini magna exsultatione profuderunt. Ad quam similitudinem et hic psalmus integerrimi alphabeti litteris, quasi regulis aureis noscitur esse contextus; quem post absolutionem peccatorum perfectissima debeat Christianus alacritate cant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquare. multũ longe pec¬
catoꝵ p̃sentiã ab eodem esse
monstrauit: qm̃ illi nulla fi¬
unt ꝓxima. nisi q̃ purissima.
fuerint scĩtate purgata. Scłm
manã prudentiã uan̾itate
submergat: studiosiꝰ se pur¬
gans a uiciis. quanto iã frue¬
bat᷑ uicinitate uirtutis. Non
enĩ intellectũ mundanũ pe¬
tit. s intellectũ scđm eloqui¬
um dñi. qͥ ꝓficit sẽꝑ ad uitã.
cuiꝰ ẽ uera cognitiõ. ⁊ et̃na
sapientia. Est aũ & intellec̃¬
tus huiꝰ scłi ut quoꝵdã labor
infructuosus. inanisq dispu-¬
tatio. Scrutant᷑ enĩ cursus
astroꝵ uitã hominũ in potes¬
tate siderũ collocantes. Quod
si ãmitti liceat aut doceri.
ad creatoris potentiã ñ erit
recursus. ad quẽ om̃is sensꝰ
confugiens noscit᷑ eẽ ꝑfectꝰ.¬
Intret postulatio meã in con¬
spectu tuo dñe: scdm eloqͥũ
tuũ eripe me. Gradatĩ ascen¬
dit scã peticio. Nã qͥ ante
dixerat appropiet. nc̃ dicit
intret. Prius enĩ fuerat. ut

Expanded text:
pinquare, multum longe peccatorum praesentiam ab eodem esse monstravit: quoniam illi nulla fiunt proxima, nisi quae purissima fuerint sanctitate purgata. Sequimanam prudentiam vanitate submergat: studiosius se purgans a vitiis, quanto jam fruebatur vicinitate virtutis. Non enim intellectum mundanum petiit, sed intellectum secundum eloquium Dei, qui proficit semper ad vitam, cujus est vera cognitio et aeterna sapientia. Est autem et intellectus hujus saeculi, ut quorumdam labor infructuosus inanisque disputatio; scrutantur enim cursus astrorum, vitas hominum in potestate siderum collocantes. Quod si admitti liceat aut doceri, ad Creatoris potentiam non erit recursus, ad quem omnis sensus confugiens noscitur esse perfectIntret postulatio mea in conspectu tuo, Domine; secundum eloquium tuum eripe me. Gradatim ascendit sancta petitio. Nam qui ante dixerat, Appropiet, nunc dicit, Intret. Prius enim fuerat ut
Abbreviated transcription (Latin):
ficatur. ut ẽ illud. Eructua¬
uit cor meũ uerbũ bonũ .O.
illud. Eructuabo abscondita
a constitutioe munch.  ali¬
bi. Dies diei eructuat uerbũ.
mi sententiã lingua fami¬
latur. ut in cõmimni locutio¬
ne fieri solet. s ad suꝑnũ in¬
tellectũ diuini sensus sermo
disponit᷑. Seqͥt᷑. Cũ docueris
me iustificationes tuas. Ordo
uerboꝵ talis ẽ. Cũ docueris
me iustificationes tuas. eruc¬
tuabunt labia mea hẏmnũ.
Promittit enĩ gr̃am deuotio¬
nuis. cũ dñi dona susceperit.
quod argum̃ti genꝰ int̾ orato¬
res habetur eximiũ. Pronun.

Expanded text:
est illud: Eructavit cor meum verbum bonum ; et illud, Eructabo abscondita a constitutione mundi ; et alibi, Dies diei eructat verbum . mi sententiam lingua famulatur ut in communi locutione fieri solet, sed ad supernum intellectum divini sensus sermo disponitur. Sequitur, cum docueris me justificationes tuas. Ordo verborum talis est: Cum docueris me justificationes tuas, eructabunt labia mea hymnum. Promittit enim gratiam devotionis, cum Domini dona susceperit. Quod argumenti genus inter oratores habetur eximium. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu tuo. Q cũ supe¬
rius dixerit. scdm eloquiũ
tuũ da mͥ intellectũ: hic di¬
cit scłm eloquiũ tuũ eripe
me: ut ⁊ ibi superna uide¬
at q̃ desiderat. ⁊ hic a t̃renȩ
concupiscentiȩ labe purge¬
tur. E loquiũ si quidem dñi
prestat᷑. inucuiq. quia no¬
uit nos multiplici uirtute
saluare. sicut scriptũ ẽ. Qis
sperauit in dño & confusus ÷:¬
Eructuabunt labia mea ym¬
nũ. cũ docueris me iustifica¬
tiones tuas. Ructuare a rũ¬
pendo dictũ ẽ. quod digestio
quedã sthomachi claustra
disrũpens in auras etherias
oris strepitu ꝓferatur. Sed
quanto ille ꝓpħaꝵ deliciis
fuerat utiq sagmatꝰ. qͥ ym¬
nũ dñi iocunda exultatiõe
ructabat. Euaporatio siqͥdẽ
ista. de muis mentibꝰ uenit
Nã cũ intꝰ dñs sensũ in opẽ
saginauerit ꝓuenit ut ymnꝰ

Expanded text:
 superius dixerit, secundum eloquium tuum da mihi intellectum, hic dicitur, secundum eloquium tuum eripe me; ut et ibi superna videat quae desiderat, et hic a terrenae concupiscentiae labe purgetur. Eloquium siquidem Domini praestat utrumque, quia novit nos multiplici virtute salvare, sicut scriptum est: Quis speravit in Domino et confusus Eructabunt labia mea hymnum, cum docueris me justificationes tuas. Ructare a rumpendo dictum est, quod digestio quaedam stomachi nostri claustra dirumpens, in auras aethereas oris strepitu proferatur. Sed quanto ille prophetarum deliciis fuerat utique saginatus, qui hymnum Domini jucunda exsultatione ructabat? Evaporatio siquidem ista de imis mentibus venit. Nam cum intus Dominus sensum inopem saginaverit, provenit ut hymnus
Abbreviated transcription (Latin):
se tolerasse ꝓfessus ẽ. Alit̾ enĩ
euadere ñ potuit: nͥ conforta¬
tus ꝑ dĩ grãm oĩa tolerasset. In¬
tolerabilis gͦ aqua dicit᷑ qñ
nr̃a infirmitas cogitat᷑ Nam
peccoꝵ gurges. criminũ ꝙ
tẽpestas tolerari ñ potest: qñ
a defensiõe dñi segregatos in

Expanded text:
se tolerasse professus est. Aliter enim se tolerasse professus est. Aliter enim evadere non potuit, nisi confortatus per Dei gratiam omnia tolerasset. Intolerabilis ergo aqua dicitur, quando nostra infirmitas cogitatur. Nam peccatorum gurges criminumque tempestas tolerari non potest, quando a defensione Domini segregatos in
Abbreviated transcription (Latin):
tio mea ẽ: tc̃ forsitan ꝑissem
in humilitate mea. Tobias qͦq
ꝓpħa sic ait. Conuertimini pec¬
catores: & facite iustitiã corã
dño. Qͥs scit si uelit uos. & faci¬
et uobiscũ misccłiã. W alibi
scriptũ ẽ. W eleuate cũ fletu.
ocłos urõs ĩ cęlũ: forsitan mi¬
serebitur nr̃i dñs. & saluabit
nos. Uides tantis locis positũ
forsitan: lbi ñ erat ullatenus
ãbigendũ. Unde merito hanc
uerboꝵ titubantiã. s frd̃i mag¬
nã absolutãq constantiã. ꝓpͥu
scripture diuinȩ dicimꝰ. quod
usus mundanꝰ ĩ rebꝰ dubiis
atq incertis tantũ ponere con-¬
sueuit. Qua ꝓpt̃ aliquid huius¬
modi dictũ non ẽ defectꝰ robus¬
tissime fidi: s eraggeratio mag¬
na ꝑicħ. Nã cur dubitarẽt aꝗͣ.
intolerabiłe euasisse aĩas suas
cũ ipsi insuꝑioribꝰ ꝓfessi st̃. tor¬
rentẽ ꝑtransiuit aĩa nr̃a: Sub¬
iecit. aquã intole rabiłe. Ipso
mͦ aquã intolerabiłe dicit. quã

Expanded text:
tio mea est, tunc forsitan periissem in humilitate mea . Tobias quoque propheta sic ait: Convertimini, peccatores, et 438 facite justitiam coram Domino; quis scit si velit vos, et faciet vobiscum misericordiam ? Et alibi scriptum est: Et elevate cum fletu oculos vestros in coelum, forsitan miserebitur nostri Dominus, et salvabit vos . Vides tantis locis positum, forsitan, ubi non erat ullatenus ambigendum; unde non merito hanc verborum titubantiam, sed fidei magnam absolutamque constantiam proprium Scripturae divinae dicimus; quod usus mundanus in rebus dubiis atque incertis tantum ponere consuevit. Quapropter aliquid hujusmodi dictum, non est defectus robustissimae fidei, sed exaggeratio magna periculi. Nam cur dubitarent aquam intolerabilem evasisse animas suas, cum ipsi in superioribus professi sunt: Torrentem pertransivit anima nostra? Subjecit, aquam intolerabilem. Ipso modo aquam intolerabilem dicit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
qñ ad sc̃m meruit perueni¬
re martiriũ. Humilitas enĩ
⁊ necessitate subit᷑. ⁊ uolunta¬
te suscipitur. Illã sustinẽt cri¬
minũ rei: istã exercent pu
te. post dona : qͥ dñi meri¬
it impetrare clementiã. Pos¬
decidere : beneficiũ aĩi nułł
fideliũ obliuiscitur. in quo
uita prestat᷑. Qua ꝓpt̃ necesse
fuerat. illarũ iustificationũ
sẽꝑ esse memorẽ: a quibꝰ ui¬
tale munꝰ noscit᷑ accepisse. Iu¬
stificationes aũ sunt. sicut supꝰ¬
lã dictũ ẽ: ꝑ tẽꝑales causas.
intellectꝰ futurarũ significa¬
tionũ. qͦd occidebatur agnꝰ
inmacłatꝰ ĩ pascha: qͦd mare
rubrũ it̃ prebuit ad salutẽ
qͦd pͦpłs t̾ram reꝓmissionis ꝑ
Iħ̾u naue intͦmissus accepit
hec enĩ omĩa uenture ꝑfec¬
tioni constat indicia presti

Expanded text:
quando ad sanctum meruit perveniquando ad sanctum meruit pervenire martyrium, Humilitas enim et necessitate subitur, et voluntate suscipitur; illam sustinent criminum rei; istam exercent purte post dona, quae Domini meruit impetrare clementia. Posdecidere; beneficium autem nullus fidelium obliviscitur, in quo vita praestatur. Quapropter necesse fuerat illarum justificationum semper esse memorem, a quibus vitale munus noscitur accepisse. Justificationes autem sunt sicut jam supra dictum est per temporales causas intellectus futurarum significationum; quod occidebatur agnus immaculatus in Pascha; quod mare Rubrum iter praebuit ad salutem; quod populus terram repromissionis per Jesum Nave intromissus accepit. Haec enim omnia venturae perfectioni constat indicia praesti
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̃nam. Et ne quis de tanto
miracło crederet disputan
Potest aũ de infidelibus non¬
nulla questio oboriri. qͥ ñ iu¬
dent᷑ seriure dño. qñ ab eius
deuotione discreti st̃. S ⁊ ip¬
si seruiunt. cũ iudicant᷑. Non
enĩ lib̾ dimittitur : qͥ punien¬
dus ẽẽ monstͤat᷑. Siue omĩa
intellig̾e̾ debemꝰ. de qͥbꝰ loq̃¬
batur. qͥbꝰ dies ꝑpetuus erit:
qu infidelitatis tenebras nul
Nisi beneficia legalis medita¬
tionis habuiss ut penis ñ ce¬
deret. ⁊ constantiã fidi peri¬
culoꝵ despectiõe seruaret:
int̾ calamitates qͣs ꝑpessus ẽ
adserit se perire potuisse: ut
intelligamꝰ quantũ nob̾ pres¬
tet meditatio legis. q̃ potuit
a tã ingentibꝰ liberare ꝑicłi.
Meditatio qͥppe legis ẽ illa qͣ
precipit uel cogitare uelfacẽ.
ut interiore quasi consiliario
perare possit intre pid̾. In hu¬
militate uͦ sua. in afflictionibꝰ
dicit: qͣs pia intentiõe tolera¬
uit: a quibꝰ se gaudet ereptũ.

Expanded text:
ernum . Et ne quis de tanto miraculo crederet disputandPotest autem de infidelibus nonnulla quaestio oboriri, qui non videntur servire Domino, quando ab ejus devotione discreti sunt. Sed et ipsi serviunt cum judicantur; non enim liber dimittitur, qui puniendus esse monstratur. Sive, omnia, intelligere debemus de quibus loquebatur, quibus dies perpetuus erit; quia infidelitatis tenebras nullNisi beneficia legalis meditationis habuisset, ut poenis non cederet, et constantiam fidei periculorum despectione servaret, inter calamitates quas perpessus est, asserit seperire potuisse; ut intelligamus quantum nobis praestet meditatio legis, quae potuit a tam ingentibus liberare periculis. Meditatio quippe legis est illa quae praecepit vel cogitare, vel facere; ut interiore quasi consiliario perare possit intrepidus. In humilitate vero sua, in afflictionibus dicit, quas pia intentione toleravit: a quibus se gaudet ereptum,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ.⁊ necesse erat amore mag¬
no expeti. quẽ ante tot scła
ad salitẽ humani generis di¬
dicerat indicatũ. Uiuet ani
ipsũ loquit᷑ quẽ de sideraue¬
rat intueri: ꝓmittens aĩam
suã in ȩt̃nũ uiuere: ꝗͣ saluta¬
rit̃ nouerat credidisse. Lau¬
dabit te: cantico scilicet nouo.
quẽ ħo ille debet salutariter
innonatus. Iudicia uͦ illa dicit.
q̃ se infamulis suis dñs ꝓmisit
esse facturũ: id÷ uenitẽ bene¬
dicti patͥs mei ꝑcipite regnũ
qͦd uob̾ paratũ ẽ ab origine
mundi. Tc̃ enĩ ꝑfecte se cre-

Expanded text:
t necesse erat amore magno expeti, quem ante tot saecula ad salutem humani generis didicerat indicatum. Vers. 175.ipsum loquitur quem desideraverat intueri, promittens animam suam in aeternum vivere, quam salutariter noverat credidisse. Laudabit te, cantico scilicet novo, quod homo ille debet salutariter innovatus. Judicia vero illa dicit, quae se in famulis suis Dominus promisit esse facturum, id est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Tunc e
Abbreviated transcription (Latin):
candus. Erraui sic̃ ouis q̃ ꝑie¬
rat : require seruũ tuimi qr
mandata tua ñ sũ oblitꝰ. Licet
diuersas ꝑsonas psalmꝰ istȩ
contineat loquentes. mͦ fide¬
lissimos ueteris testam̃ti. mͦ
noue regenerationis electos
alios martyria sustinentes.

Expanded text:
. Erravi sicut ovis quae perierat: require servum tuum, quia mandata tua non sum oblitus. Licet diversas personas psalmus iste contineat loquentes, modo fidelissimos Veteris Testamenti, modo novae regenerationis electos, alios martyria sustinentes
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ purissimꝰ ⁊ pͥnceps om̃iũ syllo¬
gismoꝵ dedimꝰ ꝓut oportebat i¬
tiũ: nc̃ etiã opus nrm in ipso con¬
cludimꝰ. Uecet enĩ finẽ respondere
pͥncipio suo: qñ in luteris sacris
debent sibi omĩa conuenientia rep¬
periri. Hinc aũ categoricus sillogismꝰ
ẽ : nobis talit̾ colligendꝰ. Dnm lau¬
det. om̃is sp̃s. Quẽ debet laudare
illud reluctantẽ confitendo tra¬
hat. ad qͦd priꝰ aliqͥs adqͥescere
respuebat. Eoce de grãmatica. &
de ethimologiis. de schematibꝰ. de

Expanded text:
 purissimus et princeps omnium syllogismorum, dedimus prout oportebat initium: nunc etiam opus nostrum in ipso concludimus. Decet enim finem respondere principio suo, quando in litteris sacris debent sibi omnia convenientia reperiri. Hic autem categoricus syllogismus est nobis taliter colligendus: Dominum laudet omnis spiritus. Quem debet laudare illud reluctantem confitendo trahat, ad quod prius aliquis acquiescere respuebat. Ecce de grammatica et de etymologiis, de schematibus, de
Abbreviated transcription (Latin):
His gͥ decursis. totius musicȩ disci¬
plinȩ adsignata ꝑfectio ẽ. Flatꝰ m
tuba. pulsus in cythara. tinnitꝰ in cim¬
balis. uax in choro. Spirital armo¬
nia dulcissimꝰ ille concentꝰ: qͥ ñ au¬
ribꝰ carneis audit᷑. s contẽplatiõe
purissimȩ mentis aduertitur. Nã
cõmemoratio syllogismoꝵ. sicut
in pͥmo psalmo cȩpta ẽ parili nob̾

Expanded text:
gitur decursis totius musicae disciplinae assignata perfectio est. Flatus in tuba, pulsus in cithara, tinnitus in cymbalis, vox in choro, spirituali harmonia dulcissimus ille concentus, qui non auribus carneis auditur, sed contemplatione purissimae mentis advertitur. Nam commemoratio syllogismorum, sicut in primo psal
Abbreviated transcription (Latin):
spalmoꝵ. qua suauitatis gra ter¬
minet᷑. ⁊ quẽ admodũ respiciat.
ad pͥncipiũ suũ. Dicit enĩ ꝓpħa
receptis in illa hierłm. in scĩs
suis dnm debere laudare: scilico
quibꝰ ipse formã conuersationis
ostendit: de qͦ dictũ ẽ. Beatꝰ uir
qͥ ñ abiit in consilio impioꝵ. ⁊ cet᷑a
Ipsi st̃ enĩ scĩ qͥ eodem largiente
eiꝰ imitatores esse meruerunt.
S qualis ueneratio scĩs debeat᷑.
congruent exponit᷑. ut ñ ipsi s
dñs debeat de eoꝵ iustificatione
p̃dicari. Ille enĩ pͥmo loco glorifica¬
ri debet. qͥ p̃dicanda concedit. Iu¬
stis aũ habenda reuerentia ẽ : qr
diuina mimera ꝑceperunt. Seqͥt᷑.
laudate eũ in firmam̃to uirtutis
ei. firmitas uirtutis eiꝰ ẽ: quia exi¬
tium ꝓ om̃ium salute suscipiens
mortẽ. ipsã cũ auctore sue neqͥssimo
potentiȩ suȩ uͥtute superauit. in¬
ferni claustra disrupit. hesitantes
resurrectioe sanauit. ⁊ firmit cre¬
dentes usq ad cȩlori regna ꝑdix̃.¬

Expanded text:
almorum qua suavitatis gratia terminetur, et quemadmodum respiciat ad principium suum. Dicit enim propheta, receptis in illa Jerusalem sanctis suis, Dominum debere laudare; scilicet quibus ipse formam conversationis ostendit. De quo dictum est: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum , etc. Ipsi sunt enim sancti, qui eodem largiente ejus imitatores esse meruerunt. Sed qualis veneratio sanctis debeatur, congruenter exponitur, ut non ipsi, sed Dominus debeat de eorum justificatione praedicari. Ille enim primo loco glorificari debet, qui praedicanda concedit. Justis autem habenda reverentia est, quia divina munera perceperunt. Sequitur, laudate eum in firmamento virtutis ejus. Firmitas virtutis ejus est, quia exitium pro omnium salute suscipiens, mortem ipsam cum auctore nequissimo potentiae suae virtute superavit, inferni claustra dirupit, haesitantes resurrectione sanavit, et firmiter credentes usque ad coelorum regna
Abbreviated transcription (Latin):
eũ scđm multitudinẽ magnitudi¬
nis eiꝰ. Et quẽ admodũ debeat lau¬
dari usq ad finẽ psalmi. ꝑ misti¬
cas allusiones consequent̃ expo¬
nit. Potentatꝰ ipsiꝰ ẽ: sic̃ in octauo
psalmo dictũ ẽ. Omĩa subiecisti sub
pedibꝰ eiꝰ oues ⁊ boues uniuersa

Expanded text:
eum secundum multitudinem magnitudinis ejus. Et quemadmodum debeat laudari, usque ad finem psalmi per mysticas allusiones consequenter exponit. Potentatus ipsius est, sicut in octavo psalmo dictum est: Omnia subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves univers
Abbreviated transcription (Latin):
Isalmꝰ iste eleuatꝰ ad illã concor¬
dem scõꝵ omium unitatẽ. diuisio¬
nẽ habere ñ debuit: quia finẽ
totiꝰ op̃is ꝑdux̃ ad iurtutẽ insepa¬
rabilis tͥnitatis. Deinde umno sensu
omĩa ꝑcurrit.: ut nec ꝑsonã uide¬
retur mutare nec causã. Quod
schema dicit᷑. hyrmos qñ series ora¬
tionis tenorẽ suũ usq ad ultimũ
seruat. Breuis ẽ ut fastioiũ non ha¬
beret: musicis organis plenꝰ. ut
spiritalibꝰ talamis redderetur
nuptiali dulcedine cantaret᷑. Inten¬
tio uero eiꝰ ipse ẽ. ut dñs de scõꝵ
congregatione laudetur. qͥ eos ima¬
gini sue restituens. fragilitatẽ
fecit deponere. carnis ⁊ sanguinỹ.
Iã cõformes głȩ suȩ in illa beatitu¬
dine collocauit: ut bonoꝵ om̃ium
habundantia cõpleant᷑. De quibꝰ
dicit apłs. Qui benedixẽ nos inõĩ¬

Expanded text:
salmus iste levatus ad illam concordem sanctorum omnium unitatem, divisionem habere non debuit: quia finem totius operis perduxit ad virtutem inseparabilis Trinitatis. Deinde uno sensu omnia percurrit, ut nec personam videretur mutare nec causam. Quod schema dicitur hyrmos, quando series orationis tenorem suum usque ad ultimum servat. Brevis est, ut fastidium non haberet; musicis organis plenus, ut spiritualibus thalamis redderetur nuptiali dulcedine cantaretur. Intentio vero ejus ipsa est, ut Dominus de sanctorum congregatione laudetur, qui eos imagini suae restituens, fragilitatem fecit deponere carnis et sanguinis. Jam conformes gloriae suae in illa beatitudine collocavit, ut bonorum omnium abundantia compleantur; de quibus dicit Apostolus: Qui benedix
Abbreviated transcription (Latin):
sa  sillabe ad unã uocis concor¬
diam. ꝑducunt᷑. Cimbala gͦ nr̃a
sunt labia ꝑcussa ad sonũ uocis
distinctissime tẽperandũ: quȩ
tc̃ salutarit̃ sonãt: qñ in laudes
dñi deuotissime cõmouent᷑. Cim¬
bala qͦq bene tinnientia st̃ ex
ꝑmirtis metallis paruissime fi¬
ale cõpositȩ: uentricła sua in la¬
teribus habentes : q̃ artificiosa
modulatione collise. acutissimũ
sonũ delectabili consonatione res
telligi: aptissimo librũ fine con¬
clusit. Omĩs sp̃c laudet dñm. Non
utiq caro & sanguis. ñ mundi am¬
bitꝰ. ñ illecebra scłaris: s illud qͦd:

Expanded text:
sa et syllabae ad unam vocis concorsa et syllabae ad unam vocis concordiam perducuntur. Cymbala ergo nostra sunt labia percussa ad sonum vocis distinctissime temperata, quae tunc salutariter sonant, quando ad laudes Domini devotissime commoventur. Cymbala quoque bene tinnientia, sunt ex permixtis metallis parvissimae phialae compositae, ventricula sua in lateribus habentes, quae artificiosa modulatione collisae, acutissimum sonum delectabili consonatione restaliter volebat intelligi, aptissimo librum fine conclusit, omnis spiritus laudet Dominum. Non utique caro et sanguis, non mundi ambitus, non illecebra
Abbreviated transcription (Latin):
Organũ itaq ẽ. quasi turris que¬
dã diu̾sis fistulis fabricata. quibꝰ
flatꝰ folliũ uox copiosissima desti¬
nat᷑: ⁊ ut ea modulatio decora cõ¬
ponat. linguis qͥbꝰda ligneis. ab
interiori parte construit᷑: quas
disciplinabilit̾ magistoꝵ digiti
repͥmentes. grandisonã efficiunt
⁊ suauisimã cantilenã. Laudate
eũ in cymbalis bene sonantibus
laudate eũ in cymbalis benetin¬
nientibꝰ omĩs sp̃s laudet dnm.
Ut illa superiora ꝑ allusiones qͣsda
de scĩs dicta deberemꝰ accipere.
ad ipsũ quoq os hominis uenit.
Sed consideranda ẽ u̾boꝵ istoꝵ
facta discretio: ut cymbala bene
sonantia. labia nr̃a debeamꝰ ac¬
cipere. Que ñ inmerito int̃ mu¬
similitudo queda ẽ cymbaloꝵ. ⁊¬
ꝑ ea uoces humane armoniam
reddere suauissimã cõꝓbantur.
armonia ẽ enĩ diu̾sarũ rerum
in unã conuenientiã redacta co¬
pulatio: qͦd ⁊ in uoce humana
constat accidere: qñ ⁊ tẽpora ip¬

Expanded text:
Organum itaque est quasi turris quaeOrganum itaque est quasi turris quaedam diversis fistulis fabricata, quibus flatu 502 follium vox copiosissima destinatur; et ut eam modulatio decora componat, linguis quibusdam ligneis ab interiore parte construitur, quas disciplinabiliter magistrorum digiti reprimentes, grandisonam efficiunt et suavissimam cantilenam. Vers. 5. Laudate eum in cymbalis bene sonantibus, laudate eum in cymbalis bene tinnientibus: omnis spiritus laudet Dominum. Ut illa superiora per allusiones quasdam de sanctis dicta deberemus accipere, ad ipsum quoque os hominis venit. Sed consideranda est verborum istorum facta discretio, ut cymbala bene sonantia, labia nostra debeamus accipere; quae non immerito inter insimilitudo quper ea voces humanae harmoniam reddere suavissimam comprobantur; harmonia enim est diversarum rerum in unam convenientiam redacta copulatio. Quae et in voce humana constat accidere, quando et tempora ip
Abbreviated transcription (Latin):
Buccas enĩ quasdam sonoras ligni
gestat in capite: ub ab imo ueni¬
entes. cordarũ sonos in altũ rapit.
i gratissima quantũ dicit᷑ modu¬
latione respondet. Sythara eni
ligni quodã uentre inferiꝰ consti¬
tuto. a sũmo cordarũ filis uenientibꝰ
sonos recipit. atq in unã grãm io¬
cunditatis emittit. Que omĩa hu¬
sic̃ dictũ ẽ usq ad finẽ. ad hymnos
ꝑtinent nuptiales. Timpanũ est
quasi duobꝰ modis solis capitibꝰ
conuenientibꝰ supͣ eas tensi corii
sonora resultatio: quod music disc¬
plinabili mensura ꝑcutientes. gemi¬
nata resonatiõe modulant᷑. Eho¬
rus ẽ plurimarũ uocũ ad suaui¬
tatis modũ tẽperata collectio. Se¬
quit᷑. Laudate eũ in cordis. ⁊ orga¬
no. Qm̃ p̃t̃ psalmũ & citharam.
ut quidã dicunt alia inueniri
poterant. que cordarũ tensiõibꝰ
ꝑsonarent. generalit̃ cordas po¬
suit: ut omne ipsũ instrumentũ
musicũ dñi laudibꝰ deputaret.

Expanded text:
Buccas enim quasdam sonoras ligni Buccas enim quasdam sonoras ligni gestat in capite: ubi ab imo venientes, chordarum sonos in altum rapit, et gratissima, quantum dicitur, modulatione respondet. Cithara enim igni quodam ventre inferius constituto, a summo chordarum filis venientibus sonos recipit, atque in unam gratiam jucunditatis emittit. Quae omnia husicut dictum est usque ad finem ad hymnos pertinent nuptiales. Tympanum est quasi duobus modiis solis capitibus convenientibus supra eos tensi corii sonora resultatio, quod musici disciplinabili mensura percutientes, geminata resonatione modulantur. Chorus est plurimarum vocum ad suavitatis modum temperata collectio. Sequitur, laudate eum in chordis et organo. Quoniam praeter psalmum et citharam ut quidam dicunt alia inveniri poterant, quae chordarum tensionibus personarent, generaliter chordas posuit; ut omne ipsum instrumentum musicum Domini laudibus deputaret.
Abbreviated transcription (Latin):
quarto psalmo dictũ sit. magnꝰ
oñs ⁊ laudabilis nimis: ⁊ magnitu¬
dinis eiꝰ ñ est finis. S uide quibꝰ
dicitur. ⁊ dubietas nulla remane¬
bit. Utiq spiritalibꝰ : ⁊ de ipsa po¬
tius laudis opãtione ualentibuᷤ.
Nã cũ potentie dñi nulł sit finis.
scđm magnitudinẽ suã predicat᷑.¬
in sono tube: laudate eũ in psalte¬
rio ⁊ cithara. Hinc instrim̃ta mu¬
sica significabili mͦ ad aliqͥd ponun¬
tur in ordinẽ: ut tuba concrepet
ei. psalteriũ canat d̾o. ꝙ thara
cũ reliqͥs sponso. Ista enĩ ibi ñ esse
manifestum ẽ: s hec omĩa mysti¬
esse referenda. Tuba ẽ corneis par¬
tibꝰ adinatis. aut aliqͦ metallo ꝓ¬
ductꝰ tubulꝰ. a patulo circulo incho¬
ansri desinens in angusto forami¬
ne. Hȩc sp̃u retracto cõpleta ter¬
ribil ꝑsonatione dilatat᷑. quȩ aut
belloꝵ tẽporibꝰ suinit᷑. aut regiis
aduentibꝰ apparat᷑. pͥsalteriũ uero
ẽ. in modũ cytharȩ. conu̾sa positio.

Expanded text:
ctum sit: Magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non est finis ? Sed vide quibus dicitur, et dubietas nulla remanebit, utique spiritualibus, et de ipsa potius laudis operatione valentibus. Nam cum potentiae Domini nullus sit finis, secundum magnitudinem suam praedicatin sono tubae: laudate eum in psalterio et cithara . Haec instrumenta musica significabili modo ad aliquid ponuntur in ordinem: ut tuba concrepet regi: psalterium canat Deo: cithara cum reliquis sponso. Ista enim ibi non esse manifestum est: sed haec omesse referenda. Tuba est corneis partibus adunatis, aut aliquo metallo productus tubulus, a patulo circulo inchoans, et desinens in angusto foramine. Haec spiritu retracto completa, terribili personatione dilatatur, quae aut bellorum temporibus sumitur, aut regiis adventibus apparatur. Psalterium vero est in modum citharae conversa positio.
Abbreviated transcription (Latin):
tia susceperunt. Duobꝰ enĩ mo¬
dis animã dicimꝰ esse satiatã.
cũ escis corporalibꝰ ꝓ carnis in¬
firmitate reficit᷑. & cũ sꝑitali
iocunditate cõplet᷑. Sed hic

Expanded text:
ia susceperunt. Duobus enim modis dicimus animam esse satiatam, cum escis corporalibus pro carnis infirmitate reficitur, et cum spirituali jucunditate completur. Sed hic
Abbreviated transcription (Latin):
Et dedit eos in misericordias in
conspectu omĩum qͥ ceperant¬
eos. In miscdias dicit eos datos:
quia diuersa carismatũ mune¬
ra susceperunt. Alii enĩ ꝓphete alii
apłi. alii martyres. alii ꝯfessores
er ipso pͦpło dñi miseratione flo¬
ruerunt: ut eosdẽ postea mira¬
culoꝵ intuitu uenerarent᷑ gen¬
tes. qͦs ante uelut abiecta manci¬
pia possederunt. Siue magis ad
diabolũ uel ministros er referri
potest. ut corã eis redderent᷑ libe¬
ri: quor pͣuitate prius uidebant᷑
esse captiui. Unde apłs dicit. Prm¬
cipẽ potestatis aeris hur: qui
operat᷑ in filiis infidelitatis. & ali

Expanded text:
Et dedit eos in misericordias, in conspectu omnium qui eos ceperant. In misericordias dicit eos datos, quia diversa charismatum munera susceperunt. Alii enim prophetae, alii apostoli, alii martyres, alii confessores ex ipso populo Domini miseratione floruerunt, ut eosdem postea miraculorum intuitu venerarentur gentes, quos ante velut abjecta mancipia possederunt. Sive magis ad diabolum vel ministros ejus referri potest, ut coram eis redderentur liberi, quorum pravitate prius videbantur esse captivi. Unde Apostolus dicit: Principem potestatis aeris hujus, qui oper
Abbreviated transcription (Latin):
sub manibꝰ eor. Hoc qͦq tropica
locucione dictũ ẽ: quia ꝑturba¬
tio animȩ cadere ñ ꝓbat᷑ in dñm.
sed iundictȩ eiꝰ excitata poten¬
tia. humana consuetudinȩ ira
uocitat᷑. Sed qͥd fecit iratꝰ. Aduers
ab illis ẽ. qͦd maloꝵ om̃ium con¬
stat extremũ. Sic quando illud
qͦd continet subducit᷑ necesse ẽ
uidebant᷑ in idolis. Seqͥt᷑. & dña
dñatꝰ gentibꝰ uideat᷑ esse mole¬
stissim: addidit qͥ oderunt eos.
ut grauius esset cũ seriuret in¬
fenso. Nullis enĩ obsequiis talis
dñs placari potest. Nã qͥ sẽper
odit. sẽꝑ iratus ẽ. Deniq uide
qͦd seqͥtur. & tͥbulauerunt eos
inimici eoꝵ: & humiliat sunt
sub manibus eoꝵ. Talis gͦ uicissi¬
tudo recipit᷑. ut qͥ amanti dño
seruire noluerunt: odientibus
inimicis iusto iuditio ꝓbarent᷑

Expanded text:
que tropica locutione dictum est; quia perturbatio animi cadere non probatur in Dominum, sed vindictae ejus excitata potentia, humana consuetudine ira vocitatur. Sed quid fecit iratus? Aversus est ab illis, quod malorum omnium constat extremum. Sic quando illud quod continet subducitur, necesse evidebantur in idolis. Sequitur, et dodominatus gentilis videatur esse molestissimus, addidit, qui oderunt eos, ut gravius esset cum serviret infenso. Nullis enim obsequiis talis Dominus placari potest; nam qui semper odit, semper iratus est. Denique vide quid sequitur, et tribulaverunt eos inimici eorum, et humiliati sunt sub manibus eorum. Talis ergo vicissitudo recipitur, ut qui amanti Domino servire noluerunt, odientibus inimicis justo judicio probarentur
Abbreviated transcription (Latin):
sericordia diuinitatis exponit᷑.
Premisit beneficia: & humana
ñ cessauit iniqͥtas. Inculit uindic¬
tã. & afflictis iterũ dignata do¬
nare clem̃tiam: ut intelligamꝰ ip¬
sũ & bona p̃mittere. & flagellatis
denuo subuenire. Hoc enĩ inhis
fuerit israheliticꝰ ppłs cũ sepius
peccaret auditꝰ. nec usq ad per¬
dicionẽ debitã dñi miseratione
ꝑuenerit. Propt̃ testam̃tum sci¬
licet nouũ qͦd ẽ et̃nũ. ubi dñi¬
aduentꝰ eluxit: qͥ nulla successi¬
one mutabit᷑ Ipse enĩ ꝓmissus
ẽ abrahȩ: qr de en erat semi¬
ne nasciturus. Hoc erat abscon¬
ditũ in ꝓphetis: s euuangelii
tẽpore reuelatũ ẽ. Penituit aũt̃.
more humanitatis edicit᷑. Quȩ
dũ penitet: consueuit mutare
dispositũ. Apud dñm enĩ cuncta
certis modis ordinata discur¬
runt: nec aliqͥd nouũ cuntra p̃¬
scientiã ei uenit. dũ omĩa quȩ
sunt facienda cognoscit᷑ Talis
enĩ ille nob̾ efficit᷑ quales nos
sibi esse ꝓbauerit. Addidit. Sedm¬

Expanded text:
d., Domini exponitur. Praemisit beneficia, et humana non cessavit iniquitas; intulit vindictam, et afflictis iterum dignata est donare clementiam; ut intelligamus ipsum et bona praemittere, et flagellatis denuo subvenire. Hoc enim in his fuerit Israeliticus populus, cum saepius peccaret, auditus; nec usque ad perditionem debitam Domini miseratione pervenerit; propter Testamentum scilicet novum qadventus eluxit, qui nulla successione mutabitur. Ipse enim promissus est Abrahae, quia de ejus erat semine nasciturus; hoc erat absconditum in prophetis, sed Evangelii tempore revelatum est. Poenituit autem, more humanitatis edicitur, quae dum poenitet, consuevit mutare dispositum. Apud Dominum enim cuncta certis modis ordinata discurrunt; nec aliquid novum contra praescientiam ejus evenit, dum omnia quae sunt facienda coenim ille nobis efficitur, quales nos sibi esse probaverit. Est e
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerat in deserto pͦpłs he¬
brȩoꝵ. sic postquã t̾ras ꝓmissio¬
nis intrauit: oblitꝰ dñi mandatoꝵ
cũ illis se magis gentibꝰ uetita
sotietate coniunxit. qͣͥs ꝓpt̾ idoloꝵ
culturas eis fuerat delere p̃cep¬
tũ: addences malũ sceleribꝰ suis.
ut se eoꝵ qͦq suꝑstitio̾e pollue¬
magnũ p̃miũ dño largiente con¬
cessa. Miserrimi hominũ qͥ dĩ
munꝰ in peccata uerterunt: ut
qͦd ille donauerat ad grãm. exce¬
dentibꝰ fieret ad ruinã: sic mone¬
mur recte uti beneficiis diuina
largitate conlatis. ne magis inde
pereamꝰ. unde subleuat fuisse cog¬
noscim᷑. Scandalũ grecũ nom̃ est.
significans simstrum qͦd mentes
eoꝵ in leuã partẽ ꝑuersa inita

Expanded text:
erat in deserto populus Hebraeorum, sic postquam terras promissionis intravit, oblitus Domini mandatorum, cum illis se magis gentibus vetita societate conjunxit, quas propter idolorum culturas eis fuerat delere praeceptum: addentes malum sceleribus suis, ut se eorum quoque superstitione polluemagnum praemium, Domino largiente, concessa. Miserrimi hominum, qui Dei munus in peccata verterunt, ut quod ille donaverat ad gratiam, excedentibus fieret ad ruinam. Sic monemur recte uti beneficiis divina largitate concessis: ne magis inde pereamus, unde sublevati fuisse cognoscimur. Scandalum Graecum nomen est, significans sinistrum, quod mentes eo
Abbreviated transcription (Latin):
uexatꝰ ẽ moyses ꝓpt̾ eos quia ex¬
acerbauerunt sp̃m eius: & distin¬
xit in labiis suis. Uenit ad qͥntã
narrationẽ ubi illa refert᷑ of¬
fensio: quando post tot osten¬
sa miracła sub nefandis mur¬
murationibꝰ aqua petebat᷑ qͦ
sic noscit᷑ expetita. ut otradictio
deret᷑. Ibi enĩ moyses sicut in
libro legit᷑ numẽroꝵ. nuimia ui¬
daici popłi importunitate suc¬
census: diffident̾ excrepuit di¬
cens. Audice me rebelles et in¬
creduli. Num de petra hac uob̾
aquã poterimꝰ eicere. Quo ser¬
mone & ipse qͦq peccauit. qͥ iã
tantis miracłis ꝑacceptis ñ cre¬
didit dnm. quȩ fecit esse factu¬
rũ. Quod dictũ labiis suis apͥo¬
re constantia omnino distinxit
atq separauit: quando istud am-¬
bigue locutꝰ ẽ. dũ illa certissima
fide ꝓmisisset. Quod locutionis
genus scripturȩ diumȩ ꝓpͥum
esse dicam. quando hoc nec litte¬
re scłares nec cõmunis usus exer¬
cet. Hic aũt moysi scĩtate serua¬

Expanded text:
pter eos, quia exacerbaverunt spiritum ejus. Et distinxit in labiis suis. Venit ad quintam narrationem, ubi illa refertur offensio, quando post tot ostensa miracula sub nefandis murmurationibus aqua petebatur, quae sic noscitur expetita, ut contradictio ulatio. Ibi enim Moyses, sicut in libro legitur Numerorum , nimia Judaici populi importunitate succensus, diffidenter excrepuit dicens: Audite me, rebelles et increduli: num de petra hac vobis aquam poterimus ejicere? Quo sermone et ipse quoque peccavit, qui jam tantis miraculis praeacceptis non credidit Dominum quae fecit esse facturum. Quod dictum labiis suis a priore constantia omnino distinxit atque separavit, quando istud ambigue locutus est, dum illa certissima fide promisisset. Quod locutionis genus Scripturae divinae proprium esse dicimus, quando hoc nec litterae saeculares, nec communis usus exercet. Hic autem Moyses, sanctitate serva
Abbreviated transcription (Latin):
piget frequent̃ repetere quod
auctoritas ipsa cognoscit᷑ itera¬
re. Et quia dixerat filioꝵ filiarũq
sanguinẽ fusũ. ad huc crescit in¬
iudia. adhuc grandescit scelus:
quando illa monum̃ta carita¬
tis horrendis sculptilibꝰ sacrifi¬
cała memorant᷑. Interfectã gͥ ter¬
rã crudeles homines debemus
accipere : qͥ se magis miqua de¬
uotione trucidarunt. Int̾ficien¬
do enĩ filios suos: tã nefario sce¬
lere parentes potiꝰ uidebant᷑
extingui. Tropica enĩ locutione
positũ ẽ int̾fectã terrã dũ ter¬
reni homines. dicant᷑ malis acti¬
onibus interempti. Exposuit
enĩ quẽadmodũ int̾fectã dixe¬
rit terrã: cũ carnales & insipien¬
tes pessima fuerint actione de¬
mersi. Nã illi fornicati uident᷑ a
dño: qͥ se adulterinis suꝑsticioni¬

Expanded text:
piget frequenter repetere quod piget frequenter repetere quod auctoritas ipsa cognoscitur iterare. Et quia dixerat filiorum filiarumque sanguinem fusum, adhuc crescit invidia, adhuc grandescit scelus, quando illa monimenta charitatis horrendis sculptilibus sacrificata memorantur. Interfectam igitur terram crudeles homines debemus accipere, qui se magis iniqua devotione trucidarunt; interficiendo enim filios suos, tam nefario scelere parentes potius videbantur exstingui. Tropica enim locutione positum est interfectam terram, dum terreni homines dicantur malis actionibus interempti. Exposuit enim quemadmodum interfectam dixerit terram cum carnales et insipientes pessima fuerint actione demersi. Nam illi fornicati videntur in Domino, qui se adulterinis superstitioni