comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicitis quod adhuc quattuor menses sunt. et messi suenit:
eecedico uobis. leuate oculo sur̃os et uideteregiones : quia
diderunt in eum samaritanorum Propter uerbum mulieris
testimonium perhibentis. qui ad ixitmihiomnia quaecũq seci:
Cumuenissent ergo adillum samaritani rogauerunteum ut

Expanded text:
dicitis quia adhuc quattuor menses sunt et messis uenit? ecce dico uobis: adleuate oculos uestros et uidete regiones, quia diderunt in eum Samaritanorum, propter verbum mulieris testimonium perhibentis, Quia dixit mihi omnia quaecunque feci. Cum venissent autem ad illum Samaritani, rogaverunt eum ut
Abbreviated transcription (Latin):
bus diebus excitabo illud : Dixerunt ergo iudaei: Quadra¬
ginta et sex annis aedificatum est templum hoc. & tu
tribus diebus excitabis illud: Ille autem dicebat detẽ¬
plo corporissui. Cumergore surrexiss& amortuis. recor
dati sunt discipulieius quia hocdicebat: et crediderunt
scripturae et sermoni quemdixitiũs : Cum autẽ ess&
hiero solymis inpa schaindie festo : multicrediderunt
innomine eius. uidentes signa eius quae faciebat : Ip se
autemiñs Noncredebat sem& ĩpsumeis. eo quod ipse
noss& omnes : et quia opus einonerat ut quistestimoni¬
um perhiber& de homine : Ipse enim sciebat quides¬
set in homine : Erat ou n homo expharisaeis Nico de¬
mus nomine : princeps iudaeorum: Hicuenitadeum
nocte : et dixitei : Rabbi scimus quia ad õ uenistimagis¬
ter: Nemoenimpotest haec signa facere quaetufacis:
nisi fuerit d scumeo : Responditi nt̃s. et dixitei : Amen
a mendicotibi. Nisi quisnatus fuerit denuo Non potest ui

Expanded text:
bus diebus excitabo illud dixerunt ergo Iudaei quadrabus diebus excitabo illud dixerunt ergo Iudaei quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc et tu tribus diebus excitabis illud ille autem dicebat de templo corpdati sunt discipuli eius quia hoc dicebat et crediderunt scripturae et sermoni quem dixit Iesus cum autem esset Hierosolymis in pascha in die festo multi crediderunt in nomine eius videntes signa eius quae faciebat ipse autem Iesus non credebat semet ipsum eis eo quod ipse nosset omnes et quia opus ei non erat ut quis testimonium perhiberet de homine ipse enim sciebat quid esset in homine erat autem homo ex Pharisaeis Nicodemus nomine princeps Iudaeorum hic venit ad eum nocte et dixit ei rabbi scimus quia a Deo venisti magister nemo enim potest haec signa facere quae tu facis nisi fuerit Deus cum eo respondit Iesus et dixit ei amen amen dico tibi nisi quis natus fuerit denu
Abbreviated transcription (Latin):
uinum ponit : et cum inebriati fuerint: tunc id quod de¬
terius est. tu autem serua stibonum uinum usq: ad huc
hoc fecit initim signorumit̃s incanagalileae: et ma¬
nifestauit gloriam suam. et crediderunt in eum disci¬
pulieius
Post hoc descendit capharnaum ipse& matereius & fratres
eius & discipulieius : et ibimanseruntñ muitisdiebus:
St prope erat paschaiudaeorum : et ascendit hiero solymã ius
Et inuenit intemplo uendentes boues & oues & colũbas.
et nummulari ossedentes: Et cum feciss& quasi flagel¬
lum de funiculis: omnes eiecit detẽplo : Oues quo que
et boues & nummulariorum effuditaes : et mensas
subuertit: Ethisqui columba suendebant: dixit:
Aus istahinc &olite facere domum patris mei domum
negotiationis
Recor datiuero sunt discipulieius quia scriptume st. Zelus do¬
mustua ecomedit me:
Res ponderunt ergo iudaei eedixeruntei: quod signum
ostendis nobis quia haec facis
Respondititĩs et dixiteis : Soluite templum hoc : ethitri¬

Expanded text:
d deterius est tu servasti bonum vinum usque adhuc hoc fecit initium signorum Iesus in Cana Galilaeae et manifestavit gloriam suam et crediderunt in eum discipuli eius post hoc descendit Capharnaum ipse et mater eius et fratres eius et discipuli eius et ibi manserunt non multis diebus et prope erat pascha Iudaeorum et ascendit Hierosolyma Iesus et invenit in templo vendentes boves et oves et columbas et nummularios sedentes et cum fecisset quasi flagellum de funiculis omnes eiecit de templo oves quoque et boves et nummulariorum effudit aes et mensas subvertit et his qui columbas vendebant dixit auferte ista hinc nolite facere domum Patris mei domum negotiationis recordati vero sunt discipuli eius quia scriptum est zelus domus tuae comedit me responderunt ergo Iudaei et dixerunt ei quod signum ostendis nobis quia haec facis respondit Iesus et dixit eis solvite templum hoc et in tri
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est autem iudicium quia lux uenit inmundum: et dile¬
xerunt homines magistenebras quam lucem: Crantenim
eorum mala opera: Omnisenim quimala agit odilucem :¬
et nonuenitadlucem ut non arguantur operacius:
qui autem facitueritatem uenitad lucem : Vt manifes¬
tentur cius opera. quia in dõ sunt facta
osthaec uenitiũs et discipulieius iniuda eam terram : etil¬
lic demorabatur cumeis. et bapti zabatueũ itina

Expanded text:
hoc est autem iudicium quia lux venit in mundum et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem erant enim eorum mala opera omnis enim qui mala agit odit lucem et non venit ad lucem ut non arguantur opera eius qui autem facit veritatem venit ad lucem ut manifestentur eius opera quia in Deo sunt facta post haec venit Iesus et discipuli eius in iudaeam terram et illic demorabatur cum eis et baptizabat erat a
Abbreviated transcription (Latin):
Stquimissi fuerant erant ex pharisacis. Et interro gauerunt
cum: et dixeruntei: quidergobaptizas situnones xp̃s
ne que helias. neque propheta.
Qesponditeis iohannes dicens: Egobaptiroina qua: medius
autom ues trumitetit: qui muos nonscitis: Ipsee sequi
postmeuenturus est. qui ante mefactus est : cuius egonon
sumdignus ut soluam eius corrigiam calciamenti:

Expanded text:
fuerant erant ex Pharisaeis et interrogaverunt eum et dixerunt ei quid ergo baptizas si tu non es Christus neque Helias neque propheta respondit eis Iohannes dicens ego baptizo in aqua medius autem vestrum stetit quem vos non scitis ipse est qui post me venturus est qui ante me factus est cuius ego non sum dignus ut solvam eius corrig
Abbreviated transcription (Latin):
r& delumine : ut omnes crederent ꝑ illum: Nonerat illelux
sed ut testimoniumper hiber& delumine : Erat lux uera:
qua e inluminat omnem hominem uenientem. In mundum
inmundo erat. et mundusperipsum factu sest : et mundus
cum non cognouit : In propriauenit : et suicum non recepe

Expanded text:
ne ut omnes crederent per illum non erat ille lux sed ut testimonium perhiberet de lumine erat lux vera quae inluminat omnem hominem venientem in mundum in mundo erat et mundus per ipsum factus est et mundus eum non cognovit in propria venit et sui eum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uiuimus &x mouemus &sumus. Quia &siuna queq pars potest esse
in toto cuius pars est. ipsũ tam̃ totũ non est. nisi in illo a quo conditũ est Idem
alibi. Hoc inquit. Si secundũ corpus dicerae apłr. miã deisto corporeo mundo
possa in tellegi. Nã & in illo secundũ corpꝰ uiumꝰ & mouemur & sumus
Vnde secundũ mentẽ quȩ facta est ad eius imaginẽ deb& hoc accipi.
excellentiore quoclã eodẽq non in iu sibili sed intellegibili modo: Nam
quid non est in ipso dequo diuine scriptũ est qm̃ exipso& ꝑ ipsũ & inipsosunt om̃ia: Sicat¬

Expanded text:
enim vivimus, et movemur, et sumus. Quia et si unaquaeque pars potest esse enim vivimus, et movemur, et sumus. Quia et si unaquaeque pars potest esse in toto, cujus pars est, ipsum tamen totum non est, nisi in illo, a quo conditum est. » Idem beatus Augustinus alibi: « Hoc inquit si secundum corpus diceret Apostolus, etiam de isto corporeo mundo posset intelligi. Nam et in illo secundum corpus vivimus, et movemur et sumus. Unde secundum mentem quae facta est ad ejus imaginem, debet hoc accipi, excellentiore quodam, eodemque non visibili, sed intelligibili modo. Nam quid non est in ipso, de quo divine scriptum est, Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in i
Abbreviated transcription (Latin):
principus ꝑ fecta quȩ runt᷑ sed de inicus ad ea que ꝑfecta sunt ꝑuenit᷑. In ipsoeñĩ
uiuimus mouem᷑ & sumus Hic uersus qr difficilis intellectu ẽ beatiagustini
uerbis del& exponi. Ostendit inquit apłs dñi in his quȩ creauit indesinenter
operari. neq enĩ tã quã substancia eius sic in illo sumus quẽ ad modũ dictũ est quod
habeat uitã insem& ipso. sedutiq cũ aliud sumus qua ipse. non aliud in illosumus.
nisi qr id operat᷑ & hoc est opus eius quo contin& om̃ia. & qđ eius sapiencia
ꝑtendit afineusq ad finẽ fortiter &disponit om̃ĩa suauiter. Perquãdis possi¬
cionẽ in illo uiuimus & mouemur &sumus Vnde colligitur. quod si hocopus
suũ reb subtraxerit. nec uiuemus nec mouebimur necerimus: Et paulopost.
corporalisq creatura inseipsaman&. sed utiq in illo dequodictũ est. In illo

Expanded text:
principiis perfecta quaeruntur, sed de initiis ad ea quae perfecta sunt pervenitur. In ipso enim principiis perfecta quaeruntur, sed de initiis ad ea quae perfecta sunt pervenitur. In ipso enim vivimus, et movemur, et sumus. Hic versus, quia difficili intellectu est, beati Augustini verbis debet exponi. « Ostendit, inquit, Apostolus Deum in his, quae creavit, indesinenter operari. Neque enim tanquam substantia ejus sic in illo sumus, quemadmodum dictum est, quod habeat vitam in semetipso; sed utique cum aliud sumus quam ipse, non ob aliud in illo sumus, nisi quia id operatur. Et hoc est opus ejus quo continet omnia, et quod ejus sapientia pertendit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter. Per quam dispositionem in illo vivimus, et movemur, et sumus. Unde colligitur quod si hoc opus suum rebus subtraxerit, nec vivemus, nec movebimur, nec erimus. » Et paulo post:corporalisque creatura in seipsa manet, sed utique in illo de quo dictum est: In illo
Abbreviated transcription (Latin):
opinionẽ illã quȩ est deidolis aperta racione deuincat. quod tocius
mundi conditor & dñs tẽplis non possit includi saxeis. Quod omnis benefici largitor sangui¬
ne nonegeat uictimarũ qđ hominũ deniq: creatos & gubernator om̃iũ nonpossit
hominis manucreari. qđ postremũ ds̃ ad cuius homofactus est imagin̾e nondebeat
metallis estimarisimilis: erroris remediũ dorens essestudiũ penitendi Nã si a prim
destruere uoliuss& cerimonias idoloꝵ aures genciũ respuissent. Cũ ergo unũ dm̃
eũ hominẽ quãdm̃ nancupans Incipiensq ab illis quȩ gessit incorpore x ta diuina
describens. ut plus quã homo fuisse uideret᷑. uictã unius uirtute mortẽ mortuũ¬
q ab inferis resuscitatũ. Paulatim enĩ fides crescit. ut cũ supra hominẽ fu isse
uiderecur. ds̃ esse crederetur Quid enĩ interest quoquisq credat ordine: non in

Expanded text:
opinionem illam quae est de idolis, aperta ratione devincat, quod totius opinionem illam quae est de idolis, aperta ratione devincat, quod totius mundi conditor et Dominus templis non possit includi saxeis, quod omnis beneficii largitor sanguine non egeat victimarum, quod hominum denique creator et gubernator omnium non possit hominis manu creari, quod postremo Deus, ad cujus homo factus est imaginem, non debeat metallis existimari similis, erroris remedium docens esse studium poenitendi. Nam si primo destruere voluisset caeremonias idolorum, aures gentium respuissent. Cum ergo unum Deumeum hominem, quam Deum nuncupans, incipiensque ab illis quae gessit in corpore, et ea divina describens, ut plus quam homo fuisse videretur, victam unius F. illius virtute mortem, mortuumque ab inferis resuscitatum paulatim enim fides crescit, ut cum supra hominem fuisse videretur, Deus esse crederetur. Quid enim interest quo quisque credat ordine? Non in
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hoc nec tẽpore presenti necuirtute humana. sed gr̃adĩ ꝑ ihm̃ xp̃m in resur
iniudȩa ds̃. sed non receptus: ł gnotus achaia dr̃. quã usꝑmultaquȩsitud. Etide
quugnorat ignorabit᷑. quipͣuaricat᷑ dãnabit᷑. Neutri inmunes aculpa. sed
excusabiliores quifidẽ non obtulerexp̃o quẽ nesciebant. quã quimanus intulẽt
xp̃o quẽ sciebant: Dr̃ qui fecit mundũ & om̃ia que  ineo sunt. Hic celi & terrȩ
cũ sit dñs non inmaniufactis tẽplis habitat & cã. Ordo diligent̃ apostolic ȩ
dis pittacionis est intuendus. quaita apud gentiles tractatus seriem format
ut primo unũ dm̃ auctorẽ mundi om̃iũq essedoceat. in quouiuimus &
mouem̃ & sumꝰ. cuius & genus sumus: Ut non solũ ꝓpter muneralucis ouitȩ
lerũ &iã ꝑpter cognacionẽ quandã generis diligendũ ostendat. Deinde

Expanded text:
sed hoc nec tempore praesenti, nec virtute humana, sed gratia Dei per Jesum Christumsed hoc nec tempore praesenti, nec virtute humana, sed gratia Dei per Jesum ChristumAchaia Deus, quamvis per multa quaesitus. Et ideo qui ignorat ignorabitur, qui praevaricatur damnabitur. Neutri immunes a culpa, sed excusabiliores, qui fidem non obtulere Christo, quem nesciebant, quam qui manus intulere Christo, quem sciebant. Deus qui fecit mundum, et omnia quae in eo sunt, hic coeli et terrae cum sit Dominus, non in manufactis templis habitat, et caetera. Ordo diligenter apostolicae disputationis est intuendus, qua ita apud gentiles tractatus seriem format, ut primum unum Deum auctorem mundi omniumque esse doceat, in quo vivimus, et movemur, et sumus, cujus et genus sumus, ut non solum propter munera lucis et vitae, verum etiam propter cognationem quamdam generis diligendum ostendat, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ xp̃i passionẽ ac resurrectionẽ scripturis insertã negari non possint. hȩc tamen
credereuelint: Et ideo paulus non modo xp̃i misteria prȩdirabat. sed hec &iã
inxp̃o ihũ consũ mata docebat Et decolentib gentilibq multitudo magna.
id est & dehis quigentilẽritũ iudais momutauerant. & dehis quiomnino
gentiles ꝑmanserant multi ad xp̃m confluebant: Hiautẽ erant nobiliores
eoꝵ quisunt thesalonicae. Animinobilitatẽ dicit. qua uerbo audiendo in¬
scrutandoque institerunt Quidã autẽ epicurgi & stoiciphilosophi. disserebans
cũ eo. Epicurei prȩceptoris sui tarditatẽ secuti. felicitatẽ hominis in sola
corporis uoluptate. stoici uero insola animi uirtute posueruns Quunter
se quidẽ dissidentes : Apłm tamen unanimit᷑ inpugnant. eo qđ hominẽ
si cut exanima & corpore subsistere. Itamutroq doceret beatũ essedebere:

Expanded text:
ut cum Christi passionem ac resurrectionem Scripturis insertam negare non possint, haec tamen ut cum Christi passionem ac resurrectionem Scripturis insertam negare non possint, haec tamen credere velint. Et ideo Paulus, non modo Christi mysteria praedicabat, sed haec etiam in Christo Jesu consummata docebat. Et de colentibus, gentilibusque multitudo magna; id est et de iis, qui gentilem ritum Judaismo mutaverant, et de iis, qui omnino gentiles permanserant, multi ad Christum confluebant. Hi autem erant nobiliores eorum qui sunt Thessalonicae. Animae nobilitatem dicit, qua verbo audiendo scrutandoque instituerant. Quidam autem Epicurei et Stoici philosophi, disserebant cum eo. Epicurei praeceptoris sui tarditatem secuti, felicitatem hominis in sola corporis voluptate, Stoici vero in sola animi virtute posuerunt. Qui inter se quidem dissidentes, Apostolum tamen unanimiter impugnant, eo quod hominem sicut ex anima et corpore subsistere, ita in utroque doceret beatum esse debere;
Abbreviated transcription (Latin):
uerit: Aliter: Quicũq fideliũ omne gaudiũ existimat eũ intẽptacionib
uariis incident: Libenterq gloriatur in infirmitatib: suis ut in habego in eo
urtus axp̃i. Ftic ꝓfectocũ paulo & sila inter carceris tenebras imnizat. &
cũ psal mista dño decantat. Tues mihi refugiũ apressura que circũ dedit me:
exultaciomea Lauit plagas eorũ & baptiratus est ipse: Puldia rerũ uaras
quib plagas uulneris lauit. pereos ipseplagis eriminis amisit: Adaperiens
& insinuans qr xp̃m oportuit pati& resurgere amortuis & quia hic est
xe p̃sibis Utrũq pariter descripturis insinuabat. Iuia & xepm pati ac
resurgere oporter&e : & hȩc eadẽ passio acresurrectio ad nullũ alium
quã adihm̃ nazarenũ ꝑtiner&. Frant enĩquidã iudeq sicut & hodie sunt ita ꝑfidi

Expanded text:
verit. Aliter. Quicunque fidelium omne gaudium existimat, cum in tentationes verit. Aliter. Quicunque fidelium omne gaudium existimat, cum in tentationes varias inciderit , libenterque gloriatur in infirmitatibus suis, ut inhabitet in eo virtus Christi , hic profecto cum Paulo et Sila inter carceris tenebras hymnizat, et cum Psalmista Domino decantat: Tu es mihi refugium a pressura, quae circumdedit me, exsultatio mea Lavit plagas eorum, et baptizatus est ipse. Pulchra rerum varietas. Quibus plagas vulnerum lavit, per eos ipse plagas amisit. CAPUT XVII. Adaperiens et insinuans quia Christum oportuit pati et resurgere a mortuis, et quia hic est Christus Jesus. Utrumque Pater de Scripturis insinuabat, quia et Christum pati et resurgere oporteret, et haec eadem passio ac resurrectio ad nullum alium, quam ad Jesum Nazarenum pertineret. Erant enim quidam Judaeorum, sicut et hodie sunt, ita perfidi,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑuersa lic& mente ueratamen loquebat᷑: artesolũ modo nefaria priuare
curauit Quia enĩ indignũ erat ut uerbũ euangłi sp̃s inmundus ad nuntiar&
abscedere hunc & silere precepit qr de monia cũ tremore debent dnm̃ confiteri
non autẽ laudarecũ gaudio Et ad nunciant morẽ quẽ non lic& nobis sus cipere
neq facere cũ simus romani Defide ihũ xp̃idicunt. in cuius nomine phitonis
sp̃s exierat: lã enĩ decreuerant romani nequids̃ ess& acceptus. nisiasenatu
ꝓbatus: Media autẽ nocte paulus & silas adorantes dm̃ hrmnũ dicebant & cã
Deuociosimul apostolici pectoris & uirtus exmitur oracionis. cũ & illi hrmnos
in imo carcere cetinerint. & eoꝵ lausterrã cõmouerit carceris & fundamenta
concusserit: & aperuerit ostia atq ipsas postremo uinculatoꝵ catenas resol¬

Expanded text:
quae perversa licet mente, vera tamen loquebatur, arte solummodo nefaria privare quae perversa licet mente, vera tamen loquebatur, arte solummodo nefaria privare curavit. Quia enim indignum erat ut verbum Evangelii spiritus immundus annuntiaret, abscedere hunc et silere praecepit, quia daemonia cum tremore debent Dominum confiteri, non autem laudare cum gaudio. Et annuntiant morem, quem non licet nobis suscipere, neque facere, cum simus Romani. De fide Jesu Christi dicunt, in cujus nomine Pythonis spiritus exierat. Jam enim decreverant Romani ne quis Deus esset acceptus, nisi a senatu probatus. Media autem nocte Paulus et Silas adorantes Deum, hymnum dicebant, et caetera. Devotio simul apostolici pectoris, et virtus exprimitur orationis, cum et illi hymnos in imo carcere cecinerint, et eorum laus terram carceris commoverit, et fundamenta concusserit, et aperuerit ostia, atque ipsas postremo vinculatorum catenas resol
Abbreviated transcription (Latin):
agricolonia dictaest. Puellã quandã habentẽ spm̃ fitonẽ. Quod phitonica diui¬
nacio gerat artis in libro regũ inuenimus ubirogante saule phitonissa uel
anima samulielis uel peo pocius sp̃m̃ in mundũ euocauit ab inferis qđ magircȩ
phantasiae genus ab appolline plutiorepertũ. atq ab eius cognomine sic dicurt
esse uocatũ: Sed & hebreũ nomen congruit. qx phitona os abissĩ dicit᷑. Isti homined
seruidĩ excelsi sunt Non uoluntatis ista confessio est quã premiũ sequitur con¬
prȩsente suas ultra celare tenebras Peccatori autẽdicit ds̃. Quare tu enarras
iusticias meas. Necorrũ pamur amari melledoli siuera canit qui falsa ministrat.
ut aratorait. Prexipio tibilnnomineihũ xp̃i exire abea Barieum quifidei in¬
pugnator erat & artis infirmitate & oculoꝵ amissio necȩcauit. Hanc uero

Expanded text:
agri colonia dicta est. Puellam quamdam habentem spiritum pythonem. Quid pythonica diviagri colonia dicta est. Puellam quamdam habentem spiritum pythonem. Quid pythonica divinatio gerat artis, in libro Regum invenimus, ubi, rogante Saule, pythonissa vel animam Samuelis, vel pro ea potius spiritum immundum evocavit ab inferis. Quod magicae phantasiae genus ab Apolline Pythio repertum, atque ab ejus cognomine sic dicunt esse vocatum. Sed et Hebraeum nomen congruit, qui Pythona os abyssi dicunt. Isti homines servi Dei excelsi sunt. Non voluntatis ista confessio est, quam praemium sequitur conpraesente suas ultra celare tenebras. Peccatori autem dicit Deus: Quare tu enarras justitias meas? Ne corrumpamur amari Melle doli, si vera canat, qui falsa ministrat, ut Arator ait. Praecipio tibi in nomine Jesu Christi exire ab ea. Barjesum qui fidei impugnator erat, et artis infirmitate, et oculorum amissione caecavit. Hanc vero,
Abbreviated transcription (Latin):
ut uere a satana reperta nũquã ascis est ad tacta. U&atisunt abspũscõ loqui
uerbũ inasia: & e&̃. AUsq: transiens in macedoniã adiuuanos: Vere terribilis
dñs in consilus. su ꝑfilios hominũ: Iste semagistrũ ꝑom̃ia sequi ꝓmittit. nec per¬
muttit necꝑmit titur alter sequi iussus nec adpitris sepultura poitas accepit
inducias. inuitus acrepugnans ad tralit᷑ saulus Cornelio prerib xe lemo¬
sinis insistenti. uelut remuneracionis uice uia salitis ostenditur. Et quinouit
cordads̃. beneficu gr̃a doctorẽ ab asia remouit nes scm canib detur. error
cordis iniqui grauus de contẽpta predicacione iudicet᷑. Rursũq alia
curantes aposto los legatus macedo que angłm gentis illius credimus mnicas sibi
dominici pacis of ferriprecat᷑. Quȩ est prima parte macedoni & ciuitas colonia
Colonia est. que defectu indigena rũ noius cultorib ad implaur. Vnde oracultu

Expanded text:
ut vere a Satana reperta, nunquam a sanctis est attacta. Vetati sunt a Spiritu sancto loqui ut vere a Satana reperta, nunquam a sanctis est attacta. Vetati sunt a Spiritu sancto loqui verbum in Asia, etc., usque Transiens in Macedoniam, adjuva nos. Vere terribilis Dominus in consiliis super filios hominum. Iste se magistrum per omnia sequi promittit, nec permittitur; alter sequi jussus, nec ad patris sepulturam petitas accepit inducias. Invictus ac repugnans attrahitur Saulus. Cornelio precibus et eleemosynis insistenti, velut remunerationis vice via salutis ostenditur, et qui novit corda Deus, beneficii gratia Doctorem ab Asia removit, ne si sanctum canibus detur, error cordis iniqui gravius de contempta praedicatione judicetur. Rursumque alia curante apostolo, legatus Macedo, quem angelum gentis illius credimus, micas sibi dominici panis petit offerri. Quae est prima parte Macedoniae civitas, colonia. Colonia est, quae defectu indigenarum novis cultoribus adimpletur. Unde et a cultu
Abbreviated transcription (Latin):
uires corrũperent᷑ alioꝵ Facta est autẽ dissensio Nolihoc delictũ putare:
Non enĩ cõ moueri malũ est. sed inrationabilit̃ nulloq iusto flagitante negotio
cõmoueri Et barnabas quidẽ ad sũpto marco nauigar& ciprũ: ꝓpteramatũ
sibi fratrẽ & ad finitate coniunctũ : Leguntur enĩ fuisse consobrini barnabas
separatus a paulo patriã repetit insulã. & nihilominus euangelice pͣdicacionis
figuras legis euangłi ueritate lucente quippiã utilitatis credere allaturas setd
neꝑ occasionẽ genciũ uidȩi afiderecederent Quib: tamen umbrauaus paulatĩ
tollenda erat sicut & gentib morũ prauitas antiquoꝵ ut supra dictũ est: Istȩ
enĩ umbre legales quasi ad ño aliquando constitute. interdũ ab apłis sunt
illis tẽporib obdeclinandã iudȩo ꝑfidiã usurpatȩ. Centilis uero institucio

Expanded text:
vires corrumperentur aliorum. Facta est autem dissensio. Noli hoc delictum putare. vires corrumperentur aliorum. Facta est autem dissensio. Noli hoc delictum putare. Non enim commoveri malum est, sed irrationabiliter, nulloque justo flagitante negotio commoveri. Et Barnabas assumpto Marco navigaret Cyprum. Propter amatum sibi fratrem, et affinitate conjunctum leguntur enim fuisse consobrini Barnabas separatus a Paulo, patriam repetit insulam, et nihilominus Evangelicae praedicationis figuras legis, Evangelii veritate lucente, quidpiam utilitatis crederet allaturas, sed ne per occasionem gentium Judaei a fide recederent. Quibus tamen umbra vetus paulatim tollenda erat, sicut et gentibus morum pravitas antiquorum, ut supra dictum est. Istae enim umbrae legales, quasi a Domino aliquando constitutae, interdum ab Apostolis sunt illis temporibus ob declinandam Judaeorum perfidiam usurpatae. Gentilis vero institutio,
Abbreviated transcription (Latin):
Morses enĩ atẽporib antiquis. hab& insingulis ciuitatib qui eũ pͣdicent insina¬
gogis Id est & si pͣceptoꝵ nunc a cerbitate non grauent᷑ a nobis: ꝓcedente tamen
tẽporedũ frequentius ad lectionẽ legis ꝓphetarũq conuenerint. paulatim
uitȩ instituta & seruande inuicẽdilectionis iura suscipient Primitiuã enĩ
ad huc iuda izantẽ ecłam. hȩc sabbatis celebrasse cercũ est Uisũ est enĩ sp̃u
scõ & nobis id est placuit spũ sco qui arbiter suae potestatis existens ubi uult
spirat & ea quȩ uult loquit᷑. Placuit & nobis non nr̃a sola uoluncate: sed
dieb im pletũ est qđ apłsait. Cũ uenis se cephas antiochu ̃ infac emeireftiti.
Paulus autẽ rogabat non debere retipieũ: qm̃ in ipsa se a ciei fronte constituens
nimis tepidesteterat: Merito eũ paulus abierit. neillius quasi contagione

Expanded text:
Moses enim a temporibus antiquis habet in singulis civitatibus, qui eum praedicent in synaMoses enim a temporibus antiquis habet in singulis civitatibus, qui eum praedicent in synagogis; id est, et si praeceptorum nunc acerbitate non graventur a nobis, procedente tamen tempore, dum frequentius ad lectionem legis prophetarumque convenerint, paulatim vitae instituta et servandae invicem dilectionis jura suscipient. Primitivam enim adhuc Judaizantem Ecclesiam, haec Sabbatis celebrasse perceptum est. Visum est enim Spiritui sancto et nobis; id est, placuit Spiritui sancto, qui, arbiter suae potestatis existens, ubi vult spirat, et ea quae vult loquitur. Placuit et nobis; non nostra sola voluntate, sed d apostolus Paulus ait: Cum venisset Cephas Antiochiam, in faciem ei restiti . Paulus autem rogabat, non debere recipi eum. Quoniam in ipsa se aciei fronte constituens, nimis tepide steterat, merito cum Paulus abjecit, ne illius quasi contagione
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est qđ hec gr̃ã & antiquos iustos uiuere fecit ex fide. lustus enĩ exfideuiuit:
Et ideo sacramenta essepotuert ꝓtẽporũ diuersitate diuersa ad unitatẽ tamen
eiusdẽ fidei concordissime recurrentia: Posthȩc autẽ reuertar & eilificabo
tabernaculũdauid qd decidit & cõ Tabernaculũ dauid umbrãlegis significtt
quȩ tradicionib: pharisȩoꝵ corrupta & dilacerata. sed dnõ reuertente Id est in
carne apparente adõspiritaligrã erecta. ut non tantũ iudei sed & cunctȩ genciũ
naciones. nomen eius requirant Et suffocatis & sanguiie. id est a fundendo
sanguine uel manducando cũ sanguine Hȩc quide degentilitateuenientib
ꝓipsis fidei rudimentis & inueterata gentilitatis consuetudine concessa sunt.
Sed nepatarent᷑ eadẽ &iam ꝑfectiorib sufficere. uigilant̃ ad iunxit atq ait

Expanded text:
tum est. quod haec gratia etiam antiquos iustotum est. quod haec gratia etiam antiquos iustot, ideo sacramenta esse potuerunt pro temporum diversitate diversa, ad unitatem tamen ejusdem fidei concordissime recurrentia. Post haec revertar, et aedificabo tabernaculum David, quod decidit, et caetera. Tabernaculum David umbra legis significat, quae traditionibus Pharisaeorum corrupta et dilacerata, sed, Domino revertente, id est, in carne apparente, a Deo spiritali est gratia erecta, ut non tantum Judaei, sed et cunctae gentium nationes nomen ejus requirant. Et suffocatis et sanguine, id est, a fundendo sanguine, vel manducando cum sanguine. Haec quidem de gentili vita venientibus, pro ipsis fidei rudimentis, et inveterata gentilitatis consuetudine concessa sunt, sed ne putarentur eadem etiam perfectioribus sufficere, vigilanter adjunxit, atque ait:
Abbreviated transcription (Latin):
Scimus enĩparũ &x paulũ apłos annopost passionẽdñ tri: esimo ectauo id est
ultimoneronis passos fu isse martrrio. Etbeatũ parũ romȩ uiginti & quinq
annis episcopalẽ sedisse cathedrã: Uigintiquinq autẽ t& quat tuordeci. non
decimo post dni passionẽ annoquo eũ huerosolimis adloquit᷑ paulus¬
Dicentes qr oport& circũcidieos: Hocerrore deceptierant galathaȩ. ut circũcisi¬
onẽ & legis terimonias cũ gr̃abaptismi crederent esse miscendas Side purificand
corda eorũ Nonergo circũcisione carnis illos mundari opis est: quoꝵ. tanta fides
cordapurificat. ut &iam antebap tisma sp̃mscm̃ arcipere mereant᷑. Sedꝑ graciã¬
dñi ilũi. credimus saluari quẽ ad modũ & illi Siergo & illi idest patres portare
iugũ legis ueteris nonualentes. ꝑ graciã dñi ihũ saluos sefieri credidert̃: Manifes¬

Expanded text:
Scimus enim Petrum et Paulum apostolos anno post passionem Domini trigesimo octavo, id est, Scimus enim Petrum et Paulum apostolos anno post passionem Domini trigesimo octavo, id est, ultimo Neronis passos fuisse martyrium, et beatum Petrum Romae viginti quinque annis episcopalem sedisse cathedram. Viginti quinque autem et quatuordecim, non decimo post Domini passionem anno, quo eum Jerosolymis alloquitur PauluDicentes quia oportet circumcidere eos. Hoc errore decepti erant Galatae, ut circumcisionem et legis caeremonias cum gratia baptismi crederent esse miscendas. Fide purificans corda eorum. Non ergo circumcisione carnis illos mundare opus est, quorum tanta fides corda purificat, ut etiam ante baptisma Spiritum sanctum accipere mereantur. Sed per gratiadimus nos saluos fieri, quem ad modum et illi. si ergo et illi, id est patres portare iugum legis ueteris; non ualentes per gratiam domini Iesu salnos se fieri crediderunt, manifes
Abbreviated transcription (Latin):
prastaremortalib: Unde x mercuriũ quasi medio currentẽ. Ind est interaures linqud¬
que latini nuncupabant. grece autẽ hermenhoc est interp̃tẽ appellabant: Taurad
& coronas ante ianuas adferens: Tauros aduictimas. coronas uero ut uel faciem
tẽpli urxtaritũ genciũ ornar&. uel eis quasidus immolaturd̃s inponer& Conscissis
tunicis suis exilierunt in turbas &c&̃ Pauentes scindunt uestim̃ta. qđ deq cultu
honorarent᷑: Hoc facere consuetudinis iudeoꝵ est quocies aliquid blasfemũ &
quasi contradm̃ audierit Ferodes autẽ q nondedit honorẽ dõ sed ad quieuit
paulus &ebarnabas. & quidã alii ex aliis ad apostolos a presbiteros in hierusalẽ¬
&xcetera: Dehac ascensi onesua. paulus ipsescribit ad galathas De indepostanna
quat tuordecim ascendi huerosolimã cũbarnaba ad supto &cito. & contulicũ illis

Expanded text:
praestare mortalibus. Unde et Mercurium quasi medio currentem, id est, inter aures linguaspraestare mortalibus. Unde et Mercurium quasi medio currentem, id est, inter aures linguasque, Latini nuncupabant. Groeci autem Ἑρμῆν, hoc est, interpretem, appellabant. Tauros et coronas ante januas afferens. Tauros ad victimas, coronas vero, ut vel faciem templi juxta ritum gentium ornaret, vel eis quasi diis immolaturus imponeret. Conscissis tunicis suis exsilierunt in turbas, et caetera. Paventes scindunt vestimenta, quod deorum cultu honorarentur. Hoc enim facere consuetudinis Judaeorum est, quoties aliquid blasphemum, et quasi contra. Deum audierint. Herodes autem, quia non dedit honorem Deo, sed acquievit Paulus et Barnabas, et quidam alii ex aliis ad apostolos et presbyteros in Jerusalem, etc. De hac ascensione sua Paulus ipse scribit ad Galatas: Deinde post annos quatuordecim ascendi Jerosolymam, cum Barnaba, assumpto et Tito, et contuli cum illis
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ crederet᷑. Hic uero uideis obꝑfidiã expulsis & dã nacionis puluereresꝑsis
inter noua conuerse gentilitatis gaudia sanatur: Et uidens qr haber& fideut saliud
fier&. Et ille iudaico morepetuniã isteautẽ ex fidesalutẽquerit ab apłis : Dixt
magna uoce: Surgesuꝑ pedestuos rectus: ingreco exemplarilegit᷑. Dix̃ magnauoce.
tibidico in nomine dñ i nr̃i ihũxp̃i. surge suꝑpedes tuos rectus: Hec detrans lacione posu¬
mus. ne codicit uari&ate stupefactus. quid uerius sit ignores: Dusi miles facti
hominib: descendert̃ ad nos. Stultus errer gentiliũ quiomne qđ supra seuident
deos putant. Et uocabant barnaban iouem: Obhoc udelica qr prior eoꝵ esse
uideret᷑ louem nãq diuũ patrẽ atq hominũ regẽ esseputauert̃ : Paulũ uero
mercuriũ qm̃ ipseerat dux uerbi:. Quia mercuriũ credebant eloquiũ lingua que

Expanded text:
verbum crederetur, hic vero Judaeis ob perfidiam expulsis, et damnationis pulvere respersis, verbum crederetur, hic vero Judaeis ob perfidiam expulsis, et damnationis pulvere respersis, inter nova conversae gentilitatis gaudia sanatur. Et videns quia haberet fidem, ut salvus fieret. Et ille Judaico more pecuniam, iste autem ex fide salutem quaerit ab apostolis. Dixit magna voce: Surge super pedes tuos rectus. In Graeco exemplari legitur: Dixit magna voce: Tibi dico in nomine Domini Jesu Christi, surge super pedes tuos rectus. Haec de translatione posuimus, ne Codicum varietate stupefactus, quid verius sit ignores. Dii similos facti hominibus descenderunt ad nos. Stultus error gentilium, qui omne quod supra se vident deos putant. Et vocabant Barnabam Jovem; ob hoc, videlicet, quia prior eorum esse videretur. Jovem namque divum patrem, atque hominum regem putaverunt. Paulum vero Mercurium, quoniam ipse erat dux verbi; quia Mercurium credebant eloquium linguamque
Abbreviated transcription (Latin):
gaudio ditatos: Et ad ira condiã concitauert̃ animas genciũ aduersus fr̃s qđ in
greco sequit᷑ Dĩ autẽ patẽfecit. quidã latini codicesmin habent. &ibieuan
geli t antes erant. Sequit᷑ ingreco. Et cõ motaest om̃is multitudo indoctrinaeoꝵ
Paulus autẽ &barnabas morabant᷑ in listris Ethi quoq uersiculi inquibusdã
nr̃is codicib non habent᷑: Et quidã uir in listris infirmuspedib sedebat & caẽ
Sieut claudus illequẽ parus & iohannes ad port̾a tẽplicurant salutẽ pͥfigurat
iudeoꝵ: Ita & hiclica oniuseger populũ genciũ longe alegis tẽplique reli¬
gioneremotũ. sed pauli apłi predicacione collectũ : Dextras in quit dederunt muihi
& barnabȩ soci&atis. Ut nos in gentes. ipsiaut̾e incircũtisionẽ Sed & tẽpora
exposicioni conueniunt: Nã ille primis fidei tẽperib cũ nec dũ gentibus

Expanded text:
gaudio ditatos CAPUT XIV. Ad iracundiam concitaverunt animas gentium adversus fratres. Quod in gaudio ditatos CAPUT XIV. Ad iracundiam concitaverunt animas gentium adversus fratres. Quod in Graeco sequitur: Deus autem pacem fecit, quidam Codices Latini migelizantes, sequitur in Graeco: Et commota est omnis multitudo in doctrina eorum. Paulus autem et Barnabas morabantur in Lystris. Et hi quoque versiculi in quibusdam nostris Codicibus non habentur. Et quidam vir Lystris infirmus pedibus sedebat, etc. Sicut claudus ille quem Petrus et Joannes ad portam templi curarunt, salutem praefigurat Judaeorum, ita et hic Lycaonius aeger, populum gentium longe a legis templique religione remotum, sed Pauli apostoli praedicatione collectum. Dextras, inquit, dederunt mihi et Barnabae societatis, ut nos in gentes, ipsi autem in circumcisionem. Sed et tempora expositioni conveniunt. Nam ille primis fidei temporibus, cum necdum gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ricordias dauid fideles. Secutist̃ multi iudȩoꝵ & colentiũ ad uenarũ. Melius
legit᷑ colentiũ dm̃ sicut ingreco uidimꝰ Significat autẽ eos quinatura gentileꝰ
erant sed religione iuidȩi. quos grece ꝓselrtos nuncupabant: Sic enĩpͣcepit nobis
arbi trant᷑ apłi menbra seuidelic& illius eẽ recolentes. sicut &iã ipse ꝓpter eiusdẽ
corporis unionẽ dixit: Saulesaulequidie ꝑ sequeris: At illi excusso puluere pedũ
in eos. uenert̃ iconiũ : Pulius iuxta euangłi pͣceptũ excutit᷑ pedib intestimoniũ¬
laboris sui. qđ illoꝵ in gressi sunt ciuitatẽ. & p̃dicatio apostolica ad illosusq ꝑuȩ¬
nerit: Siue excutit᷑ puluis. ut nihil abeis accipiant. neadiuctũ quidẽ neces sariũ.
discipuli aut̃e ut intellegamꝰ uideis fidẽ ꝑsequentib discipulos econtrariospitali

Expanded text:
ricordias David fideles. Secuti sunt multi Judaeorum et colentium advenarum. Melius ricordias David fideles. Secuti sunt multi Judaeorum et colentium advenarum. Melius legitur: Et colentium Deum, sicut in Graeco vidimus. Significat autem eos qui natura gentiles erant, sed religione Judaei, quos Graece proselytos nuncupant. Sic enim praecepit nobis arbitrantur apostoli, membra se videlicet illius esse recolentes, sicut etiam ipse propter ejusdem corporis unionem dixit: Saule, Saule, quid me persequeris ? At illi excusso pulvere pedum in eos, venerunt Iconium. Pulvis juxta Evangelii praeceptum excutitur de pedibus inlaboris sui, quod ingressi sint civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive excutitur pulvis, ut nihil ab eis accipiant, ne ad victum quidem necessarium, Discipuli autem, ut intelligamus Judaeis fidem persequentibus, discipulos e contrario spiritali
Abbreviated transcription (Latin):
Nã sequens uersiculus deresurrectione manifestissime testat᷑. Cũ eni superius
de in carnacione. passione a cresurrectione illius ager&. uoluit utraq parit̃
datis depsalmotestimonus adstruere Quiergo inquit eternus es ante sçła
filius. nunc intẽporenatus apparebis: Quidã codices habent: Sicut
inpsal moprimo scriptũ ẽ. qđ ita exponitur. Primũ & secundũ psalmũ apud hebreos in¬
unũ psalmũ eẽ cõpositos. qui& ab eatitudine incipiat . & inbeatitudine desinat. Liua
dabo uobis scã đđ fidelia. Id est quȩcũq: dauidꝓmi si. eadẽ uobis certissime fidelis
sponsor implebo. xp̃m uidelic& de eius essestirpe nasciturũ: Sic enĩ esaias noui
testam̃ti misteria progans ait Et constituã uobis testamentũ aeternũscãdauid
fidelia: qđ in hebraica uerita te italegit᷑ Et feriã uobis cũ pactũ sẽpiternũ mise¬

Expanded text:
Nam sequens versiculus, de resurrectione manifestissime testatur. Cum enim superius Nam sequens versiculus, de resurrectione manifestissime testatur. Cum enim superius de incarnatione, passione, ac resurrectione illius ageret, voluit utraque pariter, datis de psalmo testimoniis astruere. Qui ergo, inquit, aeternus es, ante saecula Filius, nunc in tempore natus apparebis. Quidam Codices habent: Sicut in primo psalmo scriptum est. Quod ita exponitur, primum et secundum Psalmum mum compositos, qui et a beatitudine incipiat, et in beatitudinem desinat. Quia dabo vobis sancta David fidelia, id est, quaecunque David promisi, eadem vobis certissime fidelis sponsor implebo, Christum videlicet de ejus esse stirpe nasciturum. Sic enim Isaias Novi Testamenti mysteria praegustans, ait: Et constituam vobis testamentum aeternum sancta David fidelia . Quod in Hebraica veritate legitur: Et feriam vobiscum pactum sempiternum, mise
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eã. & inuenies annos quad ringentos quinquaginta. Et dedit illis saul an nos
quadraginta: Credoq liberregũ non aperte quot annis saul regnauerit exponit.
apłm uulgolo quentẽ hoc qđ fama crebrior haberet dicereuoluisse: Sed quȩrente
sollicitius ibidẽ. sicut & chronicoꝵ libri testant᷑ inuenimus. Samuhel & sa ul
annis quad raginta istaheli p̃fusse Factũ ẽ. autẽ inquit quadringentesimo
octogesimo anno egressionis filioꝵ isrł ex ȩgypto. coepit salomon edificare
quad ringenta: quoꝵ & iosephus testis est samuhel xx. & saul aliostoͬtidẽ
regimine transegert̃. Qm̃ hancds̃ ad impleuit filiis nr̃is resuscitans ihm̃¬
xp̃m sicut & inpsalmo. uͦ scriptũ est filius meus estu. egohodie genuite
Non est putandũ hoc exemplũ psalmi ad resur rectionẽ xp̃i cuius ꝓxime
meminit. sed ad ipsã eius incarnacionẽde qua supra locutus est pertinere :

Expanded text:
, et invenies annos quadringentos quinquaginta. Et dedit Deus illis Saul annis , et invenies annos quadringentos quinquaginta. Et dedit Deus illis Saul annis quadraginta. Credo, quia liber Regum non aperte quot annis Saul regnaverit exponit, Apostolum vulgo loquentem hoc quod fama crebrior haberet dicere voluisse. Sed quaerentes sollicitius ibidem, sicut et Chronicorum libri testantur, invenimus Samuel et Saul annis quadraginta Israeli praefuisse. Factum est enim, inquit, quadringentesimo octogesimo anno egressionis filiorum Israel ex Aegypto, coepit Salomon aedificare quadraginta, quorum ut Josephus testis est Samuel viginti, et Saul alios totidem in regimine transegerunt. Quoniam hanc Deus adimplevit filiis vestris, resuscitans Jesum, sicut et in psalmo secundo scriptum est: Filius meus es tu, ego hodie genui te. Non est putandum hoc exemplum psalmi ad resurrectionem Christi, cujus proxime meminit, sed ad ipsam ejus incarnationem, de qua supra locutus est, pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
carnis oculos quimentis oculos aliis auferre laborabat. VenerurT antiochiapsidie:
Duae antiochie ciitates suNt. Vna insiriacoele a seleucorege condita. que rella ante
uocabatur. cuidafnen fonteꝓximũ dicunt. eiusque illã aquis abundantissimis
ꝑfrui inquaprimo cognom inatist̃ discipulixp̃i ani. Altera autẽ antiochia dequa
nunc dictũ est: in ꝓunciapsidiae Sorte distribuit eis terr̃aeoꝵ: Quasi post quad¬
ringentos & quinquaginta annos dixerat ds̃ ad abraham. qr erit semeneius accola
interra aliena. annis quad ringentis . Et itẽ ait. Quia inisa ac uorabit᷑ tibi semeni:
Ab exortu ergo illius seminis usque ad exitu isrł exegipto. fuert̃ ut exodus scribit
anni quad ringenti quinq:: ftis ad de quad raginta annos indeserto. & quinque
interra chana an. Quib actis uidet᷑ terra qui euis se a proelus. & sors fuissemissa¬

Expanded text:
carnis oculos, qui mentis oculos aliis auferre laborabat. Venerunt Antiochiam Pisidiae. carnis oculos, qui mentis oculos aliis auferre laborabat. Venerunt Antiochiam Pisidiae. Duae Antiochiae civitates sunt: una in Syria coele, a Saleuco rege condita, quae Rebla ante vocabatur, cui Daphnen fontem proximum dicunt, ejusque illam aquis abundantissimis perfrui, in qua primum cognominati sunt discipuli Christiani; altera autem Antiochia, de qua nunc dictum est, in provincia Pisidiae. Sorte distribuit eis terram eorum, quasi post quadringentos et quinquaginta annos. Dixerat Deus ad Abraham, quia erit semen ejus accola in terra aliena annis quadringentis. Et iterum ait: Quia in Isaac vocabitur tibi semen. Ab exortu ergo seminis usque ad exitum Israel ex Aegypto, fuerunt ut Exodus scribit anni quadringenti quinque. His adde annos quadraginta in deserto, et quinque in terra Chanaan, quibus actis videtur terra quievisse a praeliis, et sors fuisse missa
Abbreviated transcription (Latin):
semel adnotandũ credidi ubicũq sinagogã iudȩoꝵ uideris. scito in riuitate
gesta quedicunt᷑. Cuinomen barie ũ. Corrupte legitur. barihũ cũbarieu. idẽ
maleficus. siue in malo legideb&. Credoq nomen ihũ isdẽlit teris sed nota
suꝑ posita seripbatur. Non enĩ conuenit hominẽ flagiciosũ es magũ filiũ
iesu idest saluatoris appellari. quẽ etontra riopaulus. filiũ diabolinuncu¬
pat. Saulus autẽ qui & paulus repletus sp̃uscõ: Asergio paulo ꝓconsule
eo qđ eũ xp̃i fidei subegerit. paulisortitus est nomen. Et sequencia libelli huiꝰ
depauli miraculis agunt: Oportuit enĩ ut ipse consũmacionẽ a postolicis
aftib dar&: quẽ diu contrastimulos recalcitrantẽ tdñs elegiss&: Ecce
manus dñi suꝑte & eris cȩcus Sciebat apłs suimemor exempli detene¬
bns oculo mentis posseresur gere lucẽ. Net enĩ merebat᷑ habere

Expanded text:
semel annotandum credidi: Ubicunque synagogam Judaeorum videris, scito in civitate semel annotandum credidi: Ubicunque synagogam Judaeorum videris, scito in civitate gesta, quae dicuntur. Cui nomen erat Barjeu. Corrupte legitur Barjesu, cum Barjeu, id est, maleficus, sive in malo, legi debeat. Credo quia nomen Jesu iisdem litteris, sed nota superposita, scribatur. Non enim convenit hominem flagitiosum et magum, filium Jesu, id est, Salvatoris appellari, quem e contrario Paulus filium diaboli nuncupat. Saulus autem, qui et Paulus, repletus Spiritu sancto. A Sergio Paulo proconsule, eo quod eum Christi fidei subegerit, Pauli sortitus est nomen. Et sequentia libelli hujus de Pauli miraculis agunt. Oportuit enim ut ipse consummationem apostolicis actibus daret, quem diu contra stimulos recalcitrantem Dominus elegisset. Ecce manus Domini super te, et eris caecus. Sciebat Apostolus sui memor exempli, de tenebris oculorum mentis posse resurgere ad lucem. Nec enim merebatur habere
Abbreviated transcription (Latin):
que pressa finib ess&. nde necipsa metropolis eoꝵ tirus. tantas hab& opes
deterra sua ut tocius orbis eẽposset emporiũ quantas desub uectione nauũ :
est autẽmaxime purpure concilioꝵq ferax. Confestim autẽ ꝑcussit eũ angl̃i diũ.
Consonanter &iam iosephus. Dũ impi&atẽ inquit inlicitȩ adolacionis non ex
horrer&. respiciens paulo post inminente atq insistente capitis uo uidit angłm
eũq sensit continuo exitiis uministrũ. quẽ prius nouerat ꝓuisorẽbo noꝵ Et¬
abripuit. Segrega temihibarnaban & saulũ in opus qđ ad sumpsieos. Videtur
saulus uxta ordinẽ hustorie tertiodetimo post dnĩ passionẽ anno a posto latũ cũ
barnaba pauliq accepisse uocabulũ. Quarto detimo autẽ anno. uxta condictũ
iacobicephae & iohannis ad genciũ magisteriũ fuisse ꝓfectũ. Nechistoria et¬

Expanded text:
que pressa finibus esset. Unde nec ipsa metropolis eorum Tyrus tantas habebat opes que pressa finibus esset. Unde nec ipsa metropolis eorum Tyrus tantas habebat opes de terra sua, ut totius orbis esse possit emporion, quantas de subnectione navium. Est autem maxime purpurae conchyliorumque ferax. Confestim autem percussit eum angelus Domini. Consonanter etiam Josephus: « Dum impietatem inquit illicitae adulatihorreret, respiciens paulo post imminentem et insistentem capiti suo vidit angelum, eumque sensit continuo exitii sui ministrum, quem prius noverat provisorem bonoII. Segregate mihi Barnabam et Saulum in opus, ad quod assumpsi eos. Videtur Saulus juxta ordinem historiae, tertio decimo post Domini passionem anno, apostolatum cum Barnaba Paulique accepisse vocabulum. Quarto decimo autem anno juxta condictum Jacobi, Cephae, et Joannis, ad gentium magisterium profectum est. Nec historia ec
Abbreviated transcription (Latin):
nunciauit. ut ubi abundauit percatũ suꝑ abundar& gr̃a. Illi uero dicebant
angelus eius ẽ Qđ unus quisq nostrũ habeat angelũ & in libro pastoris & in
multis scae scripturȩ locis inuenit᷑. Nã & dñs de paruulis. Angłi inquit eoꝵ
sẽꝑuident faciem patris mei: & iacob deseloquit᷑. Angelus quieruit me
decunctis malis & hic discipuli angłm apħ p&ri uenire credebant.
Descendensq auide a incesareã. Quã uis uixta sitũ locoꝵ cęsartã philippi
dicere uideatur. Eoquod hȩc sicut & thirus & sidon urbs sit fenicis. iosepho
tamen exponentediscimus: Fex ince sareã palestinȩ gesta. quȩ quondã
turtis stratinis dicta est & est in confiniofinicis & palestine in litoremaris
magnisita. Postulabant pacẽ. eo quod alerent᷑ regioneseoꝵ ab illo. Netessariã
habebant uiciniregis amiciciã eo qđ illoꝵ regio ualde angusta. & galilȩ & lamasci¬

Expanded text:
nuntiavit, ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gratia. Illi autem dicebant: nuntiavit, ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gratia. Illi autem dicebant: Angelus ejus est. Quod unusquisque nostrum habcripturae locis invenitur. Nam et Dominus de parvulis: Angeli, inquit, eorum semper vident faciem Patris mei . Et Jacob de se loquitur: Angelus qui eruit me de cunctis malis. Et hic discipuli angelum apostoli Petri venire credebant. Descendensque a Judea in Caesaream. Quamvis, juxta situm locorum, Caesaream Philippi dicere videatur, eo quod haec, sicut et Tyrus et Sidon, urbs sit Phoenicis, Josepho tamen exponente, discimus haec in Caesarea Palaestinae gesta, quae quondam Turris Stratonis dicta est, et est in confinio Phoenicis et Palaestinae, in littore maris Magni sita. Postulabant pacem, eo quod alerentur regiones eorum ab illo. Necessariam habebant vicini regis amicitiam, eo quod illorum regio valde angusta, et Galilaeae Damasci