comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ in fornace probauit illos. &
quasi holocausti hostiã accepit illos
atq uictorias audiuimꝰ. e̾is nimirũ
hc̃ diẽ tanto credimꝰ scĩficatũ: qͥnto
in semet ipsis ut scĩ ficarent᷑. laborare
ꝑ torm̃ta ñ cessauere: Ui.¬
ꝑĩ uͦ sacerdotib atq doctorib
siue confessorib huiꝰ diei festiuitatẽ non
ignotã eẽ credimus: qͥ corda fideliũ spalit
quasi imbrib irrigant celestib: uit felicit᷑
ꝓferre ĩmarcescibilẽ bonoꝵ oꝑ ũ possint
fructũ: Qui talenta sibi credita ñ solũ
reddere. uerũ etiã cũ usura sine frau
tebant᷑: Quoꝵ mens lucidissima. ma-¬
niꝰ uͦ plenȩ sunt munditia⁊ eo qd in
mensa altaris. sacro scã xp̃i corporis
& sanguinis misteria celebrantes:
in sui cordis penetralib hostiã iuuã
dõq placentẽ. id est semet ipsos sine
macula atq admixtione praui oꝑis.
offerre non desistebant: Et licet ꝑsecu¬
toꝵ non sensissent gladiũ: tam̃ ꝑ uitȩ

Expanded text:
 in fornace probavit illos, et quasi holocausta hostiam accepit illos. atque victorias audivimus, eis nimirum hunc diem tantum credimus sanctificatum, quantum in semetipsis ut sanctificaretur laborare per tormenta non cessavere; Christi vero sacerdotibus atque doctoribus, sive confessoribus, hujus festivitatem diei non ignotam esse credimus, qui corda fidelium spiritaliter quasi imbribus irrigant coelestibus, ut feliciter proferre immarcescibilem bonorum operum possint fructum, qui talenta sibi credita non solum reddere, verum etiam cum usura sine fraudtebantur. Quorum mens lucidissima, manus vero plenae sunt munditia, eo quod in mensa altaris sacrosancta Christi corporis et sanguinis mysteria celebrantes, et in sui cordis penetralibus hostiam vivam Deoque placentem, id est, semetipsos sine macula atque admistione pravi operis offerre non desistant; et licet persecutorum non sensissent gladium, tamen per vitae
Abbreviated transcription (Latin):
erunt in melotis: in pellib caprinis.
Egentes. angustiati. afflicti. qͥb dignꝰ
ñ erat mundꝰ. Et cetera Et beatꝰ papa
gregorius in expositione cuiꝰdã eugłi.
de istiꝰ modi bellatorib querimo¬
niã faciendo: eoce inqͥt electi dĩ
carnẽ domant. spm̃ roborant: de¬
monib imꝑant: uirtutib chorꝰcant:¬

Expanded text:
erunt in melotis, in pellibus caprinis, egentes, angustiati, afflicti, quibus dignus non erat mundus, et caetera. Et beatus papa Gregorius, in expositione cujusdam Evangelii, de istiusmodi bellatoribus querimoniam faciendo: « Ecce, inquit, electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant,
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ genera: xp̃i passionẽ ñ lassescen¬
tib p̃cordioꝵ mentib imitabant᷑
Alii ferro ꝑempti: alii flãmis exusti:
Alii flagellis uerberati: alii uectib
ꝑforati Alii cruciati patibulo: alii
pelagi periculo ĩmersi Alii iuui de¬
coriati. alii uinculis mancipati:
Alii lingius priuati: alii lapidibus
obriti. Alii frigore afflicti: ali fame
cruciati Alii truncatis manibꝰ suie
pͥncipũ. mͦ coronant᷑ & accipiunt
palmas laboꝵ: quia fundati erant
suꝑ firmã petrã. id est xp̃m: De talib
& huiꝰ modi. apłs mente cõpunctꝰ.
ingemiscens ait: Scĩ ludibria & uer¬
bera exꝑti. insuꝑ & iuncula & car¬
ceres: lapidati st̃. secti st̃. tẽptari st̃¬

Expanded text:
genera Christi passionem non lacessantibus praecordiorum mentibus imitabantur. Alii ferro perempti, alii flammis exusti, alii flagris verberati, alii vectibus perforati, alii cruciati patibulo, alii pelagi periculo subjecti, alii vivi decoriati, alii vinculis mancipati, alii linguis privati, alii lapidibus obruti, alii frigore afflicti, alii fame cruciati; alii vero, truncatis manibus, sive principum, modo coronantur et accipiunt palmas laborum, qui fundati erant supra firmam petram, id est, Christum. De talibus et hujusmodi Apostolus, mente compunctus, ingemiscens ait: Sancti ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres. Lapidati sunt, secti sunt, tentati s
Abbreviated transcription (Latin):
manis p̾stitit mentibꝰ Dñs tecũ
inqͥt: Mira res Et iã erat cũ uir¬
gine. qui ad uirginẽ mittebat
angłm suũ: et precessit nuntiũ
suũ ds̃: sed a dõ non recessit: Non
teneri potuit locis. qui om̃ibꝰ ha¬
betur in locis. & totus ubiq est:
sine quo nichil totũ Ergo uerbũ
patris ñquã a patre discedens.
homo ꝓprie fieri dignatus ẽ. se¬
creto suo misterio. qd ipse nouit
Qui qm̃ totũ suscepit qd̾ ẽ homi¬
nis. homo totus est: et totũ ac¬
cipiens qd̾ dĩ est: om̃ino aliud
quã ds̃ qui natus ẽ ex maria. eẽ
non potuit: Scit enĩ ds̃ om̃ia . &
potest: Propt̾ea qͥa ita ẽ. sciuit se
ac potuit in utero uirginis. sine
sui corruptione miscereat yinire:
ab angło grã salutat᷑: & p̾dicat᷑¬
scĩ sp̃s ymbre. suꝑfsa est om̃is
creatura: Et idõ satis eã deuotis¬
sime primũ angłs ueneratur:
& salutat: Miratur itaq &. ipse:
qualis aut quanta sit quã salutat:

Expanded text:
manis praestitit mentibus. Dominus tecum, inquit. Mira res. Et jam erat cum virgine qui ad virginem mittebat angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit. Nec teneri potuit locis, qui omnibus habetur in locis, et totus ubique est, sine quo nihil totum. Ergo Verbum Patris nunquam a Patre discedens, homo pro nobis fieri dignatus est, secreto suo mysterio, quod ipse novit: qui quoniam totum suscepit quod est hominis, homo totus est: et totum retinens quod Dei est, omnino aliud quam Deus qui natus est ex Maria esse non potuit. Scit enim Deus omnia et potest. Propterea quia ita est, scivit se ac potuit in utero Virginis sine sui corruptione miscere atque unirab Angelo salutatur, et praedicatusancti Spiritus imbre superfusa est omnis creatura. Et ideo satis eam devotissime primum angelus veneratur et salutat. Miratur itaque et ipse qualis aut quanta sit quam salutat
Abbreviated transcription (Latin):
uit de sacrificio altaris beati laurentii mar¬
tiris Et posita mensa prius quã cibũ su¬
meret. uenert᷑ milites & tenuert̃ eũ: & ꝑ¬
xp̃ianus. Quo audito detius furore arrep¬
tus nussit cũ lapidib os eius contundi
Et exspoliauit cũ ueste. qͣ indueba¬
tur in habitu xp̃iano: & dixit ei. Sa¬

Expanded text:
it de sacrificio altaris beati Laurentii martiris. Et possita mensa priusquam cibum sumeret, venerunt milites et tenuerunt eum et pchristianus. » Decius furore arreptus jussit ut cum lapidibus os ejus contunderetur. Et expoliavit eum veste, qua induebatur habitu
Abbreviated transcription (Latin):
tentia. quẽ admodũ sit amor in
animã suã ut ꝑeat: odiũ ne pe¬
reat: Si male amaueris: tẽ odisti:
Si bene oderis: tunc amasti: feli¬
ces qui oderunt custodiendo. ne
ꝑdant amando: Sed uide ne tͥ
surrepat. ut te ipsum uelis tͥteri¬
mere: sic intelligendo qd̵ debes
odisse in hoc mundo animã fu

Expanded text:
tentia, quemadmodum sit hominis amor in animam suam ut pereat; odium, ne pereat. Si male amaveris, tunc odisti; si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tu
Abbreviated transcription (Latin):
um tuũ a me quasi dõ diceret:
inuenire. ita & ipse non patiaris
longe fieri miscđias tuas a me
ꝑiamus gͦ cur ista p̾misimꝰ. &
urõs animos qui pie de dõ sen¬
titis & creditis. de inuentione scõꝵ
corpoꝵ ad leticiã inuttemꝰ: In dieb¬
igitur nuꝑ transacte quadragesi¬
iunantiũ & orantiũ me faceret
esse participẽ. in oratione me po¬
sito ita me somnꝰ oppressit. ut nec
iuigilans aꝑte nec dormiens inte¬
gre. uiderem aꝑtis oculis mecũ duos
iuuenes ephebos uestib candidissi¬
mis. id est colobio & pallio indu¬
tos. caliculis caltiatos. manib ex¬
tensis orantes. Nullã qͥdẽ graue¬
dine̾ patiens. loqui cũ eis non po¬
terã: S quia ut dixi pars in me
somni incumbebat. qui me ad
eoꝵ int̾rogationẽ uerba ꝓferre
non sinebat : plane aut̃ me iuigi¬
lante. uisio eoꝵ ab ocłis meis elap
demonũ esset abscederet. si uero
Ad impetrandũ uero quȩ põsce̾¬
bam a dño: augm̃taui ieiuni¬

Expanded text:
m tuam a me . Quasi diceret Deo: invenire, ita et ipse non patiaris longe fieri misericordias tuas a me. Aperiamus ergo cur ista praemisimus, et vestros animos qui pie de Domino sentitis et creditis, de inventione sanctorum corporum ad laetitiam invitemus. 2. In diebus itaque transactae nuper quadragesijunantium et orantium me faceret esse participem, in oratione positum ita me somnus oppressit, ut nec vigilans aperte, nec dormiens integre, viderem apertis oculis mecum duos juvenes ephebos vestibus candidissimis, id est, colobio et pallio indutos, caligulis calceatos, manibus extensis orantes. Nullam quidem gravedinem patiens, loqui cum eis non poteram: sed quia, ut dixi, pars in me somni incumbebat, quae me ad eorum interrogationem verbum proferre non sineret. Plene autem evigilanti visio eorum ab oculis meis elapsdaemonum esset, abscederet: si vero Ad impetrandum vero quae poscebam a Domino augmentavi jejuni
Abbreviated transcription (Latin):
in dño et̾nã salutem:
In diuinis uoluminibꝰ
reus subscribit᷑. qui ñ
sfuduerit dare gratis: qd ipse gra
cũ noluerit tradere om̃ib qd̃ ipse
non celandũ accepit: Unde & sal¬
Iusticiã tuã non abscondi in cor¬
de meo: ueritatẽ tuã & salutare

Expanded text:
in Domino aeternam salutem. 1. In divinis voluminibus reus subscribitur, qui non studuerit dare gratis, quod ipse gratcum noluerit tradere omnibus, quod ipse non celandum acceperit. Unde PsalJustitiam tuam non abscondi in corde meo: veri
Abbreviated transcription (Latin):
suniuerso mundo notissimũ.
qd̾ beatissimoꝵ petri & pauli
natalis sit hodie: nec aliquã
partẽ orbis latere potuit tanta deuotio
Siquidẽ cũ de his dicat dauid ꝓpħa.
in omnẽ t̾rã exiuit sonꝰ eoꝵ &. in fines
orbis t̾rȩ uerba eoꝵ: in omnẽ tẽrrã
mira petri uirtꝰ est: & in fines orbis¬
t̃rȩ epistolȩ pauli penetrarunt. I.¬
uis enĩ non audiuit qd̾ prĩmus
beatus apłs petrus. sedenti ad spe¬
suȩ olim uentre iam debili. pedũ
restituerit firmitatẽ: ut qd̾ natura
minꝰ contulerat. apłica grã repara¬
ret: Cũ enĩ claud̃ ille stipẽ rogans.
aliquid pecuniȩ se ab apłis crederet
accepturũ : ait illi apłs petrꝰ Argen¬
gitas. quȩ petenti argentũ qͥdẽ ñ

Expanded text:
universo mundo notissimum, quod beatissimorum Petri et Pauli Natalis est hodie, nec aliquam partem orbis latere potest tanta devotio: siquidem cum de his dicat David propheta, In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum ; in omnem terram miraterrae Epistolae Pauli penetrarunt. Quis enim non audivit quod primum beatus Petrus apostolus sedenti ad porsuae olim jam debili pedum restituerit firmitatem, ut quod natura minus contulerat, apostolica gratia repararet? Cum enim claudus ille stipem rogans, aliquid pecuniae se ab apostolis crederet recepturum, ait illi apostolus Petrus: Argengitas, quae petenti argentum quidem n
Abbreviated transcription (Latin):
Iauilare o enĩ crucẽ & post dnm
ire ẽ: uel carnis abstinentiã. uel cõpassio¬
nẽ ꝓximoᷤ studio ȩt̾nȩ intentionis exhi¬
bere Nã qͥsqͥs hec ꝓ tẽporali uitentione
exhibet. crucẽ qͥdẽ bauilat: s post dnm¬
ire recusat: Qa uͦ sublunia p̃cepta data
st̃: ꝓtinꝰ cõparatio edificandȩ sublmitatiᷤ

Expanded text:
ulare etenim crucem et post Dominum ire, est vel carnis abstinentiam, vel compassionem proximo studio aeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. Quia vero sublimia praecepta data sunt, protinus comparatio aedific
Abbreviated transcription (Latin):
noci porostꝰ uos qͥ ad maginẽ facti
estis ereatoris. ñ debetis treri ab his qͥ
occidunt corpꝰ: qr qͥ irrationabilia
gubernat: rationabilia curare ñ de¬
sinit: Dipondiꝰ quo qͥnq passeres uene¬
unt id ẽ uendunt᷑. genꝰ ẽ ponderis
leuissimi: ex duob assib cõpositi:¬

Expanded text:
t, vos qui ad imaginem facti estis Creatoris, non debetis terreri ab iis qui occidunt corpus, quia qui irrationabilia gubernat, rationabilia curare non desinit. Dipondius quo quinque passeres veneunt, id est, venduntur, genus est ponderis levissimi ex duobus assibus compositi
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc quoq utt̃ cetera: in suis uolu¬
minib scripta eẽ dimittens: Ego sũ
sermo di. ego sum spetiosus: ego sũ¬
pariclitꝰ. ego om̃ipotens: ego omĩa
aut̃ antixp̃i multi suit: Ego reor
nomine xp̃i ea docere. que cont̾ria
xp̃o sint. Nec mirũ si aliqͦs ab his
uideamꝰ seduciꝰ cũ dñs dixerit: et
multos seducent.Xl.¬
ueituri aut̃ estis p̃lia & opirions
prelioꝵ. uidete ne turbemini: Oportet
enĩ hec fieri: s ñdũ est finis: Cũ gͥ hec fie

Expanded text:
er  Al. et caetera in suis voluminibus scripta dimittens: Ego sum sermo Dei, ego sum speciosus, ego paracletus, ego omnipotens, ego omnia autem Antichristi multi sunt . Ego reor nomine Christi ea docere, quae contraria sunt Christo. Nec mirum si aliquos ab his videamus seduci, cum Dominus dixerit: Et multos seducent. Audituri enim estis praelia, et opiniones praeliorum: videte ne turbemini. Oportet enim haec
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ei uoce dñica dicit᷑: fuge
serue hone &. si lelis. qr suꝑ pauca fiusti
fidelis: supͣ multa te constituã: intra in
gaudiũ dñi tui. Pauca quippe st̃ bona
om̃ia p̃sentis uitȩ. qͥlibet multa eẽ uide¬
ant᷑: cõparatione retributioniᷤᷤ et̾nȩ:
S tunc fidelis seruus sup̃ multa consti¬

Expanded text:
ge serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam, intra in gaudium domini tui. Pauca quippe bona sunt omnia praesentis vitae, quamlibet multa esse videantur, comparatione retributionis aeternae. Sed tunc fidelis servus super multa consti
Abbreviated transcription (Latin):
ne t̾reamini ab his qͥ occiatꝰ corpꝰ. &
posthȩc ñ habent amplius qͥd faciarit:
Si ꝑsecutores scõꝵ occisis corporibꝰ ñ
ħabent ampliꝰ qͥd cont᷑ illos agant. gͦ suꝑ¬
uacua fu̾riunt insania: qͥ mortua mar¬
tyrũ m̃bia feris auibq discerpenda
ꝓiciunt. uel in auras extenuari. uel
in undas dissolui: uel ꝑ flãmas inci¬
nerẽ faciunt redigi: cũ nequaquã
onĩipotentiȩ dĩ qͥn ea resuscitando ii¬
uificet. obsistere possint: Limete eũ. qͥ¬
postꝗͣ occiderĩt: habet potestatẽ mit¬
tere in gehennã. Quia duo st̃ gene¬
ra ꝑsecutorum: unũ palã seiuentiũ.
alterũ ficte fraudulent᷑q blandien¬
tuĩ: contͣ utrũq nos munire atq
instruiere uolens saluator. & supͣ ab
hypochrisi phariseoꝵ attendere. &
hic carificũ cedẽ p̾cepit ñ tunere.
quia uidelicet post mortẽ nec horum
crudelitas. nec illoꝵ ualeat simulatio du¬
rare: dño potiꝰ qui semꝑ uideat placen¬

Expanded text:
e terreamini ab his qui occidunt corpus, et post haec non habent amplius quid faciant. Si persecutores sanctorum occisis corporibus non habent amplius quod contra illos agant, ergo supervacua furiunt insania, qui mortua martyrum membra feris avibusque discerpenda projiciunt, vel in auras extenuari, vel in undas solvi, vel per flammas in cinerem faciunt redigi, cum nequaquam omnipotentiae Dei quin ea resuscitando vivificet obsistere possint. Ostendam postquam occiderit, habet potestatem mittere in gehennam. Quia duo sunt genera persecutorum, unum palam saevientium, alterum ficte fraudulenterque blandientium: contra utrumque nos munire atque instituere volens Salvator, et supra ab hypocrisi Pharisaeorum attendere, et hic a carnificum caede praecipit non timere, quia videlicet post mortem nec horum crudelitas, nec illorum valeat simulatio durare. Domino potius qui semper videat placen
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ sermo serpit ut cancer. & fames
audiendi u̾bi dĩ .&. cõmotio uniu̾se
t̃rȩ. &. a uera fide separatio. in hereti¬
cis magis intelligi: qͥ cont̾ se inuicẽ
dimicantes. ȩccłiȩ uictoriã faciunt:
inicia st̃ doloꝵ. meliꝰ transert᷑ par¬
turitionũ: ut quasi conceptꝰ qͥdã ad

Expanded text:
quorum sermo serpit ut cancer , et fames audiendi verbum Dei, et commotio universae terrae, et a vera fide separatio, in haereticis magis intelligi, qui contra se invicem dimicantes, Ecclesiae victoriam faciunt. initia sunt dolorum, melius transfertur, parturi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia eiꝰ . &. caput eiꝰ nubes tetige¬
rit : qͣłi st̃quilinũ in fine ꝑdet᷑: In fine
inqͥt ꝑdetur: qͥ in pͥncipio florẽre
uidebat᷑ Est gͦ sensus: Attendite ne
emulemini simulatores qr ueniet
o eoꝵ reuelet᷑ hypochrisĩs:.
erũ qd sequit᷑. qm̃ quȩ in tenebris
in aure locuti estis in cubilibꝰ. pre¬
dicabit᷑ ui tectis: ñ solũ in futuro
qͥndo cuncta cordiũ abscondita ꝑfe¬
rent᷑ ad lucẽ : s &. in p̃senti tẽpore:
potest congruent᷑ accipi: Qm̃ qͣ in te¬

Expanded text:
ejus, et caput ejus nubes tetigerit, quasi sterquilinium in fine perdetur . In fine, inquit, perdetur, qui in principio florere videbatur. Est ergo sensus: Attendite ne aemulemini simulatores, quia veniet et eorum reveletur hypocrisis. Verum quod sequiin aure locuti estis in cubiculis praedicabitur in tectis: non solum in futuro, et quando cuncta cordium abscondita proferentur ad lucem, sed in praesenti tempore potest congruenter accipi, quon
Abbreviated transcription (Latin):
actib publice p̃dicant᷑: Sane qd ait.
p̃dicabit᷑ in tectis: iuxta morẽ pa-¬
tectis residẽre. Non enĩ tecta nr̃o
more culminib sublimata. s plano
scẽmate faciunt equalia Unde lex
p̃cepit. ut qͥ nouã domũ ȩdificaret.
murũ tecti poneret in gyro mne funderȩtur
ibi sanguis innoxiꝰ. labente aliqͦ: &. inp̾ceps
ruente. Et in tẽpli constructione legiꝰ
Texit qͥs domiũ laquearib cedriris: & edi¬
ficauit tabulatũ suꝑ omnẽ domũ qͥnq¬

Expanded text:
ibus publice praedicantur. Sane quod ait, Praedicabitur in tectis, juxta morem protectis residere; non enim tecta nostro more culminibus sublimata, sed plano schemate faciunt aequalia. Unde lex praecepit ut qui novam domum aedificaret, murum tecti poneret in gyro , ne funderetur ibi sanguis innoxius, labente aliquo, et in praeceps ruente. Et in templi constructione legimus: Texit quoque domum laquearibus cedrinis, et aedificavit tabulatum su
Abbreviated transcription (Latin):
& seruituti subicitis: qͥ in fame & siti
habetis ubertate ꝑfrui: Beati qͥ nc̃
fletis: qr ridebitis: Non temporali¬
ũ dampna cõmodoꝵ. s uirtutũ de-¬
trim̃ta spiritaliũ qui flent: et̾na
beatitudine consolabunt᷑ Ubi non
nrã solũ: s & ꝓximi iubemͣ cõmisa
deflere Quẽ si ut nos diligimꝰ. conse¬
quent̃ illiꝰ & ꝓfectu nos gratulari. &
defectu necesse ẽ tribulari:. Nec solũ
tribulariꝰ uerũetiã ad lacͥmas usq suecen¬
di: Sic samuel & dauid peccatũ saulis
& int̾itũ lugent:: sic peccatricẽ dñs
sororibꝰ. lazarũ quẽ diuina erat maies¬
tate resuscitaturꝰ. humana priꝰ mise¬
ratione deflebat: mistice significans
cos qͥ peccati morte sopiunt᷑: ut reui¬
uscere queant. a ꝓximis eẽ plangen

Expanded text:
et servituti subjicitis , qui in fame et siti habetis ubertate perfrui. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. Non temporalium damna commodorum, sed virtutum detrimenta spiritalium qui flent, aeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Quem si ut nos diligimus, consequenter illius et profectu nos gratulari, et defectu necesse est tribulari; nec solum tribulari, verum ad lacrymas usque succendi. Sic enim Samuel et David, peccatum Saulis et interitum lugent. Sic peccatricem Dominsororibus, Lazarum quem divina erat majestate resuscitaturus, humana prius miseratione deflebat. Mystice significans eos qui peccati morte sopiuntur, ut reviviscere queat a proximis esse plangen
Abbreviated transcription (Latin):
ponere in dũo dõ spẽ meã:
lid qͥn. ñ nulli miserruna conditi¬
one pauꝑtatis & hic scłi gaudiis
ob inopiã rerũ: & ibi regno dĩ ob me¬
ritoꝵ nequitiã carent: Beati qͥ nc̃
debeant matheus exponit. uidelicet
iusticiã: aꝑtissime nos instͭ uens.
ñꝙͣ nos satis uistos estimare deberẽ:
s cotidianũ iusticiȩ sẽꝑ amare. imo
ardere ꝓfectũ: Quiꝰ ꝑfectã saturitatẽ
ñ in hoc scło. s in futiuo posse ꝓuenure:
suꝑnoꝵ desiderio psalmista flagrans

Expanded text:
ponere in Domino Deo spem meam. Alioquin nonnulli miserrima conditione paupertatis, et hic saeculi gaudiis ob inopiam rerum, et ibi regno Dei ob meritorum nequitiam carent. Beati qui nundebeant, Matthaeus exponit, videlicet justitiam, apertissime nos instituens nunquam nos satis justos aestimare debere, sed quotidianum justitiae semper amare, imo ardere profectum. Cujus perfectam saturitatem non in hoc saeculo, sed in futuro posse provenire supernorum desiderio P
Abbreviated transcription (Latin):
mariã. lucas euuangłista illi testi¬
moniũ ferret: qd ñ conuenissent:
Hoc ipsa maria fatet᷑: cũ dicit¬
uirũ non cognosco: Sed &s ipse
lucas uirginẽ declarauit dicens:
Et nom̃ uirginis maria Et pro¬
pheta manifestauit qͥ ait: Ecce
uirgo ui utero concipiet: Et ioseph
designauit: qui qm̃ pregnantẽ
uidebat. quã non cognouerat: di¬
mittere gestiebat. Et dñĩ ꝙse in
cruce positus manifestauit cũ
diceret matri. mulier ecce filiꝰ
tuus. Deinde discipło dieit: Fece
mat᷑ tua Etiã uterq testatꝰ est
discipłs & mater: quia ex illa hora
suscepit eam discipłs in suam:¬

Expanded text:
Mariam, Lucas illic euangelista testiMariam, Lucas illic euangelista testimonium ferret quod non conuenissent, hic ipsa Maria fateretur, cum dicituirum non cognoui? sed et ipse sanctus Lucas uirginem declarauit dicens: et nomen uirginis Maria, et propheta edocuit, qui ait: ecce uirgo in utero accipiet, et Ioseph designauit, qui quoniam praegnatem uidebat quam non cognouerat dimittere gestiebat, et dominus ipse in cruce positus manifestauit, cum dicit matri: mulier, ecce filius tuus, deinde discipulo: ecce mater tua. etiam uterque testatus est, discipulus et mater, quia ex illa hora suscepit eam discipulus in sua
Abbreviated transcription (Latin):
ut uinceret. fefellit diabolũ cũ
temptaretur: eũ rogaret᷑. cũ dĩ
filiꝰ diceretur. ut nusꝙ̃. diuini¬
tatẽ ꝓpriã fateretur. sed tamen
magis fefellit principem scłi:
iabolus enim .X.¬
& si aliquando dubitauit cũ
diceret: si filius dĩ es: mitte te de¬
orsum. tam̃ sero cognouit & disces¬
sit ab eo: Cognouerunt & demo¬
nes: qui dicebant: Nouimꝰ qͥs sis:
tħc filius dĩ: Quid uenisti aute tẽ¬
pus torquere nos: Et ideo uenisse
cognouerunt. quia p̃cognitũ ha¬
bebant esse uenturum. Principes
aut̃ scłi non cognouisse. qͦ maiore
possumꝰ quã apłice sententiȩ ꝓba¬
re documento: Si enĩ cognouissent.
numꝗͣ dnñi maiestatis crucifixis¬
sent: Demonũ enĩ malitia. facile
etiã occulta dep̾hendit: At uͦ qui
scłarib uanitatib occupant᷑: scire
diuna non possunt: Bene autẽ
sibi diuiserunt enuangłistȩ. ut
sc̃s matheus ioseph ab angło mo¬
neri induceret: ne dimitteret

Expanded text:
ut uinceret, fefellit diabolum, cum ut uinceret, fefellit diabolum, cum temtaretur, cum rogaretur, cum dei filius diceretur, ut nusquam diuinitatem propriam fateretur. sed tamen magis fefellit principem saeculi; iabolus enim etsi aliquando dubitauit, cum diceret: si filius dei es, mitte te deorsum, tamen uel sero cognouit et discessit ab eo. cognouerunt et daemones, qui dicebant: \'nouimus qui sis, Iesus, filius dei. quid uenisti ante tempus torquere nos?\' et ideo uenisse cognouerunt, quia praecognitum habebant esse uenturum. principes autem saeculi non cognouisse, quo maiore possumus quam apostolicae sententiae probare documento: si enim cognouissent, numquam dominum maiestatis crucifixissent? daemonum enim malitia facile etiam occulta deprehendit, at uero qui saecularibus uanitatibus occupantur scire diuina non possunt. Bene autem sibi diuiserunt euangelistae, ut sanctus Matthaeus Ioseph ab angelo moneri induceret ne dimitteret
Abbreviated transcription (Latin):
mouetur: Uidere ᷤ. enĩ culpã obum¬
brare uoluisse mendatio. innupta
pregnans Causã aut̾ mertiendi
indesponsata habuit: desponsata
non habuit. cum conuigii p̃miũ.
gr̃a nuptiarũ. partꝰ sit feminarũ:
Ion mediocris. x.¬
quoq causa est: ut uirginitas
mariȩ. falleret principẽ mundi:
Qui cum desponsatã uiro cerner&:
partũ non potuit habere suspec¬
tum: Fallendi aut̃ principis mun¬
di fuisse consiliũ: ipsius dñi uer¬
ba declarant: cũ apłi iubent᷑ ta¬
cere de xp̃o. cum sanati ꝓhibent᷑
głari de remedio: cum demones
p̾cipiunt᷑ silere de dĩ filio: fallen¬
di ut dixi principis mundi fuisse
consiliũ. etiã apłs declarauit
dicens: Sed loquim᷑ dĩ sapientiã
in misterio absconditã: quã ne¬
mo principũ istius scłi cognouit:
Si enĩ cognouissent. nũ ꝙͣ dnm
maiestatis crucifixissent: hoc ẽ
numꝙͣ me redini diũ morte fe¬
cissent: fefellit gͦ ꝓ nob̾. fefellit

Expanded text:
mouetur? uideretur enim culpam obummouetur? uideretur enim culpam obumbrare uoluisse mendacio innupta praegnas. causam autem mentiendi indesponsata habuit, desponsata non habuit, cum coniugii praemium et gratia nuptiarum partus sit feminarum. non mediocris quoque causa est, ut uirginitas Mariae falleret principem mundi, qui cum desponsatam uiro cerneret, partum non potuit habere suspectum. fallendi autem principis mundi fuisse consilium ipsius domini uerba declarant, cum apostoli iubentur tacere de Christo, cum sanati prohibentur gloriari de remedio, cum daemones praecipiuntur silere de dei filio. fallendi, ut dixi, principis mundi fuisse consilium etiam apostolus declarauit dicens: sed loquimur dei sapientiam in mysterio absconditam, quam nemo principium istius saeculi cognouit. si enim cognouissent, numquam dominum maiestatis crucifixissent, hoc est: numquam me redimi domini morte fecissent. fefellit ergo pro nobis, fefellit
Abbreviated transcription (Latin):
ferre:¬
iluit aut̃ dñs aliqͦs de suo
ortu: quã dematris pudore
dubitare Sciebat enĩ teneram
uirginis esse uerecundiã: & lubri¬
cam famã pudoris: Nec putauit
ortus sui fidẽ : matris inuiriis as¬
struendã: Seruat᷑ itaq sc̃e marię
sicut pudore integra. ita in uiola¬
bilis opinione uirginitas: Oportet
enĩ scõs. & ab his testimoniũ ha¬
bere qui foris sunt: Nec decuit si¬
nistra uirginib opinione uiuen¬
tib uelamen excusationis relinqͥ.
qd infamata mat᷑ quoq dñi uide¬
retur Quid aut̃ iudeis: Qd hero¬
di posset ascribi: si natũ ex adulte
dũ aut̃ ipse diceret. non ueni sol¬
uere legem sed adimplere: si ui¬
deretur cepisse a legis inuiria:
cũ partꝰ innuptȩ: lege dãpnet᷑:¬
Quinetiã locupletior testis pudoris ma¬
ritus adhibetur. qui posset & dolere
unuriam: & uindicare obprobriũ.
si non agnosceret sacramentũ: Qͥa
quod etiam fides marię uerbis ma¬
ior assciscitur. & mendatii eausa ie¬

Expanded text:
ferrealuit autem dominus aliquos de suo ortu quam de matris pudore dubitare — sciebat enim teneram esse uirginis uerecundiam et lubricam famam pudoris — nec putauit ortus sui fidem matris iniuriis adstruendam. seruatur itaque sanctae Mariae sicut pudore integra ita inuiolabilis opinione uirginitas; oportet enim sanctos et ab his testimonium habere qui foris sunt, nec decuit sinistra uirginibus opinione uiuentibus uelamen excusationis relinqui, quod infamata mater quoque domini uideretur. quid autem Iudaeis, quid Herodi posset adscribi, si natum uiderenturum autem ipse diceret: non ueni legem soluere, sed inplere, si uideretur coepisse a legis iniuria, cum partus innuptae lege damnetuquin etiam locupletior testis pudoris maritus adhibetur, qui posset et dolere iniuriam et uindicare obprobrium, si non agnosceret sacramentum. quid quod etiam fides Mariae uerbis maior adsciscitur et mendacii causa re
Abbreviated transcription (Latin):
licet retributionis finibꝰ: etiã
in hoc mundo martyrũ głam de¬
monstremꝰ: Que hodie regio. quȩ
men extenditur: non gaudet ce¬
lebrare uincentii diaconi: Quis
autꝰ hodie datiani uel nomen
audisset. nisi uincentu passionẽ
legisset: Qd̃ uero tanta cura ser¬
uauit dñs martyris corpꝰ. quid
aliud demonstrauit. nisi se gu¬
bernasse uiuentẽ. quẽ ñ reliqͥt.
exanimẽ : Uicit gͦ datianũ uiuens
uincentius: uicit & mortuus ui¬
uens tormenta calcauit: mortuus
maria transnatauit: Sed ipse int̃
undas gubernauit cad auer extinẽ¬
tum: qui int̾ ungulas animum
donauit inuictũ: Non flexit flã¬
ma tortoris cor eius. non mersit
aqua maris corpus eiꝰ: Sed in his¬
& huiꝰmodi om̃ib nichil est aliud.
uisi p̃tiosa semꝑ in conspectu dñi
mors scõꝵ euis: cui est honor et

Expanded text:
urae retributionis finibus etiam in hoc mundo martyrum gloriam demonstremus, quae hodie regio, quae men extenditur, natalem non gaudet celebrare Uincentii, quis autem hodie Datiani uel nomen audisset, nisi in Uincentii passione legisset? quod uero tanta cura seruauit dominus martyris corpus, quid aliud demonstrauit, nisi se gubernasse uiuentem, quem non dereliquit exanimem? uicit ergo Datianum uiuens Uincentius, uincit et mortuus. uiuens tormenta calcauit, mortuus maria transnatauit. sed ipse inter undas gubernauit cadauer extinctum, qui inter ungulas animum deo donauit inuictum. non flexit flamma tortoris cor eius, non mersit aqua maris corpus eius, sed in his omnibus nihil est aliud nisi quod pretiosa est in conspectu domini mors s
Abbreviated transcription (Latin):
quã ꝑfectissimũ laicũ i ut¬
cuiꝰ imitatores ipsi esse deside¬
rant sacerdotes Cui non aliud
tione timere: & cum timore
diligere: Ciius sequaces currunt
ad głam: diuertentes ad penã
Credenti succedunt p̃mia: recu¬
santi tormenta: Qui tam̃ nunc
illos de pioreligionis oꝑe cõmo¬
nens. nunc alios de confessione
inestimabilis sc̃ę trinitatis infor¬
mans: nunc reliquos ꝓmissione
regni cȩlestis inuitans. non cessa¬
bat in plebe uerba ueritate fidei
redundantia seminare. II

Expanded text:
quam perfectissimum laicum, cuius imitatores ipsi esse desiderant sacerdotes, cui non fuit tione timere et cum timore diligere, quem sequentes currunt ad gloriam divertentes ad poenam, credenti succedunt praemia recusanti tormenta! 11 Qui tamen nunc illos de pio religionis opere commonens, nunc alios de confessione inaestimabilis sanctae trinitatis informans, nunc reliquos promissione regni caelestis invitans, non cessabat in plebe verba veritatis fructu fidei redundantia seminare.
Abbreviated transcription (Latin):
um uͦ. mira uicturꝰ sũ. uidimꝰ
uenenũ ex om̃i parte reuoca¬
tũ: ad martini digitũ cucurrisse:
Deinde ꝑ illud ulceris foram̃ exigu¬
uia. ita uirꝰ stillasse cũ sanguine.⁊
ut solet ex uberib caprarũ aut
ouir̃ pastoꝵmanu p̾ssis: longa linea
copiosi lactis effluere: Pꝰuer surrexte
incolumis Nos ob. bppefacti tantȩ
rei miraculo: id qđ ipsa cogebat ue¬
ritas fatebam᷑: N ett sub celo. qui
martinũ posset imitari: EUGLM.

Expanded text:
 — mira dicturus sum — uidimus uenenum ex omni parte prouocatum ad Martini digitum cucurrisse: dein per illud ulceris foramen exiguum ita uirus stipasse cum sanguine, ut solet ex uberibus caprarum aut ouium pastorum manu pressis longa linea copiosi lactis effluere. puer surrexit incolumis. nos obstupefacti tantae rei miraculo, id quod ipsa cogebat ueritas, fatebamur non esse sub caelo, qui Martinum possit imitari.
Abbreviated transcription (Latin):
gitur post excessũ beati martini tu¬
ronice ciuitatis ep̃i. sũmi & ĩ ũpara¬
bilis uiri. de cuiꝰ uirtutib magna
apud nos uolumina retinent᷑. ss̃ bric¬
tuis ad ep̃atũ succedit At uͦ hic brictiꝰ
cũ eẽt pͥmenȩ etatis iuuenis. scõ mar¬

Expanded text:
gitur post excessum beati Martini Turonicae civitatis episcopi, summi et inconparabilis viri, de cuius virtutibus magna apud nos volumina retinentur, Brictius ad episcopatum succedit. At vero hic Brictius, cum esset primaevae aetatis iuvenis, s
Abbreviated transcription (Latin):
plena. quȩ dedit cęlis głam: t̾ris
dm̃. pacemq refudit: fidẽ genti¬
bus. finẽuuiciis: uitȩ ordinem:.
morib disciplinã: Et bene an¬
gelus ad uirginẽ mittit᷑: quia
semꝑ est angłis cognata uirgi¬
nitas: Profecto incarne p̃ter carnẽ
uiuere. non t̾rena uita ẽ: sed oles¬
tis Unde in carne angłicã uitã
adquirere: maiꝰ est meritũ quã
habere Esse enĩ angłm felicitatis
est: esse uero uirginẽ uirtutis
dũ hoc obtinere uirib nititur
cum grã: qd̾ habet angłs ex na¬
tura: Utrũq tam̃ & ẽẽ uirginẽ
uel angłm: diuini muneris est
officiũ. non humanũ: Aue inqͥt.
grã plena Et bene plena qͥa
ceteris ꝑ partes p̾statur : marię
uͦ simul se tota infudit ⁊ lenitu¬
do grẽ: Hoc quippe ẽ: qd dauid
canit Descendet sicut pluuia
in uellus Uellꝰ itaq cũ sit de
corpore. nescit corporis passionẽ.
sic & uirginitas cũ sit in carne: utia

Expanded text:
am, terris Dominum, pacemque refudit, fidem gentibus, finem vitiis, vitae ordinem, moribus disciplinam. Et bene angelus ad Virginem Mariam mittitur: quia semper angelis cognata virginitas. Profecto in carne, praeter carnem vivere, non terrena vita est, sed coelestis: Unde in carne angelicam vitam acquirere, majus est meritum, quam habere. Esse enim angelum, felicitatis est: esse vero virginem, virtutis: dum hoc obtinere viribus virgo nititur cum gratia, quod habet angelus ex natura. Utrumque tamen et esse virginem et angelum, divini muneris est officium, non humani: Ave, inquit, gratia plena ; et bene plena, quia caeteris per partes praestatur: Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit: Descendet sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passionem. Sic et vi
Abbreviated transcription (Latin):
oc enĩ habet textus eiuigłioe
lectionis. qd quid ã fecerit nup¬
tias filio suo: & intrauerit ut iu¬
deret simul recũbentes: & uidens
ibi hominẽ non uestitũ ueste nup¬
tiali. dixit ad eũ: Amice. qͦmͦ huc in¬
trasti. non habens uestẽ nuptialẽ:

Expanded text:
c enim habet textus evangelicae lectionis, quod quidam fecerit nuptias filio suo, et intraverit ut videret simul recumbentes; et videns ibi hominem non habentem vestem nuptialem, dixit ad eum, Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptia
Abbreviated transcription (Latin):
Imbo gͥ clauces a dño ꝑceperunt.
scientie iste: ille potentiȩ. Diuitias
immortalitatis ille dispensat. scien¬
tiȩ thesauros. iste largitur: Sunt eñ
scientiȩ thesauri. sicut scriptũ est:
in quo sunt om̃s thesauri. sapientiȩ
& scientiȩ absconditi Ergo beatus
petrꝰ & paulus eminent int̾ alios
cui p̃ponat᷑. incertũ est: Pitto enĩ
illos equales eẽ meritis. qui: eqͣles
sunt passione. Et simili eos fidei
deuotione uixisse: qͦs simul uide¬
mus ad martyrii głam perue¬
nisse.
Ion enĩ sine causa factũ pute¬
mꝰ. qd una die uno in loco
uniꝰ tȩranni tolerauere sententiã¬
Una die passi sunt: ut ad xp̃m
parit̾ peruenirent: uno in loco:
ne alteri roma deesset: sub uno
ꝑsequutore: ut ęqualis crudelitas
utrũq constringeret: .li.
quutor decretus est ꝓ uirtute:
Et in qͦ tandẽ loco martyrium
ꝑtulerunt: ꝑtulerunt in urbe
roma. quȩ pͥncipatũ & caput
obtinet nationũ. Scilicet ut ubi
quiesceret sc̃ĩtatis Et ubi gentili¬

Expanded text:
Ambo igitur claves a Domino perceperunt, scientiae iste, ille potentiae; divitias immortalitatis ille dispensat, scientiae thesauros iste largitur; sunt enim scientiae thesauri, sicut scriptum est, In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Ergo beati Petrus et Paulus eminent inter univecui praeponatur incertum est. Puto enim illos aequales esse meritis, quia aequales sunt passione; et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii gloriam pervenisse; non enim sine causa factum putemus, quod una die, uno in loco, unius tUna die passi sunt, ut ad Christum pariter pervenirent; uno in loco, ne alteri Roma deesset; sub uno persecutore, ut aequalis crudelitas utrumque constringeret. Dies cutor decretus est pro virtute. Et in quo tandem loco iidem martyrium pertulerunt? In urbe Roma, quae principatum et caput obtiquiesceret sanctitatis, et ubi gentili
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt gaudiũ tͥ & exultatio. & multi
in natiuitate eiꝰ gaudebunt: Erit
enĩ magnꝰ corã dño. Iure gͥ utriꝰq
tanꝙͣ. in filu dĩ om̃ipotentis. tanꝙͣ.
in solis iusticiȩ natiuitate: om̃i
popło gaudiũ euuangłizat᷑ In huiꝰ
aut̃ tanꝗͣ. in p̃cursoris dñi. in serui

Expanded text:
exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure igitur utriusque tanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecurso
Abbreviated transcription (Latin):
tis regionẽ ꝓpria illustrauerit
passione: occidentis plagã ne qͥd
minꝰ esset uici suȩ. apłoꝵ sanguine
illuminare dignatꝰ est: Et licet illi
passio nobis sufficiat ad salutem.
tulit ad exemplũ:
Nodierna gͥ die beati apłi san¬
Iguinẽ ꝓfuderunt: Sed uidea¬
mꝰ causã. cur ista ꝑpessi sunt: Sci¬
licet quod int̾ cetera mirabilia:
etiã mag ũ illũ symonẽ. oratio¬
nib siuis de aeris uacuo p̃cipitio
ruina ꝓstrauerint: Cũ enĩ symon
se xp̃m diceret. et tanqͣ filiũ ad
patrẽ adsereret uolando se posse
conscendere: atq eleuatꝰ subito ma¬
gicis artib uolare cepisset. tunc
petrus fixis genib precatus ẽ dnm.
& p̾catio scã uicit magicã leui

Expanded text:
tis regionem propria illustraverit passione, Occidentis plagam, ne quid minus esset, vice sui apostolorum sanguine illuminare dignatus est, et licet illius passio nobis sufficiat ad salutem, tulit ad exemplum. Hodierna igitur die beati apostoli sanguinem profuderunt. Sed videamus causam quare ista perpessi sunt; scilicet, quod inter caetera mirabilia etiam magum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina prostraverunt. Cum idem Simon se Christum diceret, et tanquam filium ad patrem assereret volando se posse conscendere, atque elatus subito magicis artibus volare coepisset; tunc Petrus fixis genibus precatus est Dominum, et precatione sancta vicit magicam levi
Abbreviated transcription (Latin):
quadã in saluatore fidei uirture
p̃cellere: qd̾ quidẽ ex ipsiꝰ dñi ui
dicio possumꝰ apꝓbare: Nã petro
sicut bono dispensatori: claues
regni cȩlestis dedit. paulo tanꝗͥ
idoneo doctori magisteriũ ȩccle¬
siasticȩ institutionis iniuinxit.
scilicet ut qͦs iste erudierit ad
salutẽ: ille suscipiat ad quietẽ.
ut quoꝵ corda paulus patefe ce¬
rit doctrina uerboꝵ: eoꝵ anima¬
bus petrꝰ aꝑiat regna cęloꝵ .Il¬

Expanded text:
uadam in Salvatore fidei virtute praecellere. Quod quidem ex ipsius Domini judicio possumus approbare. Nam Petro, sicut bono dispensatori, clavem regni coelestis dedit; Paulo, tanquam idoneo doctori, magisterium ecclesiasticae institutionis injunxit: scilicet ut quos iste erudierit ad salutem, ille suscipiat ad quietem; ut quorum corda Paulus patefecerit doctrina verborum, eorum animabus Petrus aperiat regna coelorum. C
Abbreviated transcription (Latin):
& laudabilis nimis: & magnitudi¬
nis eiꝰ ñ est finis Iste peccatoꝵ con¬
sortia declinans. ab om̃i qd̾ in ebri
peccatores conuersatꝰ. peccati om̃is
immunit: ꝑmansit: Hic adhuc ex

Expanded text:
 laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non erit finis . Iste, peccatorum consortia declinans, ab omni quod inebriapeccatores conversatus peccati omnis immunis permansit. Hic adhuc ex
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sedẽ sibi uteri uirginalis. in qͦ
carnẽ susciperet. ipse consecrauit
orbẽ nationib ad fidẽ & caritatẽ¬
suã interiꝰ illustrando: conuertere
non desistit: Hic in spũ & uirtute
helyx p̾cessit ante illũ. ut plebẽ
eiꝰ aqua baptizans. ad suscipiendũ
eũ ubi appareret: doceret ẽẽ ꝑfec¬
tã Huic successit ille in spũ &
uirtute dĩ patris. ut plebẽ suã
spũ scõ & igne baptitans. ad ui¬
dendã faciem patris sui donaret

Expanded text:
Spiritus sedem sibi uteri virginalis in quo carnem susciperet, ipse consecravit. orbem nationibus ad suam fidem et charitatem interius illustrando convertere non desistit. Hic in spiritu et virtute Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successit ille in spiritu et virtute Dei Patris, ut plebem suam Spiritu sancto et igni baptizans ad videndam faciem Patris sui donaret
Abbreviated transcription (Latin):
sublimitate refulget : qͥa ninrũ
dece bat. ut ille quo maior int̃
natos mulierũ nemo surrexit:
maiori pre ceteris scĩs in ipso mox
ortu. uirtutũ iubare claresceret:
Senes ac diu infecundi parentes
dono nobilissimȩ ꝓlis exultant.
ipsi patri quẽ incredulitas mutũ
reddiderat: ad salutandũ nouȩ
p̃conẽ grẽ. os & lingua reseratur
Nec solũ facultas benedicendi dm̃¬
restituit᷑. sed de eo etiã ꝓpħandi
uirtꝰ auget᷑:
Excitati fama facti om̃s uicini
admiratione ac metu ꝑ cellun¬
tur: om̃iũ qui audiere circũ quaq
ad aduentũ noui ꝓpħȩ corda p̃pa¬
rant᷑: Unde merito scã ꝑ orbẽ eccłia
quȩ tot beatoꝵ martyrũ iuctori¬

Expanded text:
: quia nimirum decebat ut ille quo major inter natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Excitati fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde merito sancta per orbem Ecclesia, quae tot beatorum
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ desideria t̾rena Unde & nc̃ dicit᷑:
Quid enĩ ꝑficit homo silucret᷑ to¬
tũ mundũ. se aut̃ ꝑdat. & detrim̃¬
tũ sui faciat: Cũ ꝑsecutio ab adu̾sa¬
rus deest. ualde uigilantiꝰ cor custo¬
diendũ ẽ: nã pacis tempore qr licet
iuuere. libet etiã ambire: Quȩ ꝓfecto
auaritia bene cõpescit᷑: si ipse statꝰ ãbi¬
entis. sollicite consideret᷑: Nã cur ins¬
tet ad colligendũ: qͥndo stare ñ porest
ipse qͥ cosligit: sursũ gͦ siuĩ qͥsq con¬
sideret: a cognoscit sibi posse sufficere pas¬
ua ꝗ̃ : abet: S fortasse metuit: ne
III. huiꝰ uttę itinere sũptꝰ desit: lon¬
ga nrã desideria. inciepat uita bieuis
In cassũ multa portant᷑: cũ iuxta

Expanded text:
ena. Unde et nunc dicitur: Quid enim prodest homini, si lucretur totum mundum, se autem perdat, et detrimentum sui faciat? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore quia licet vivere, libet etiam ambire. Quae profecto avaritia bene compescitur, si ipse status ambientis sollicite consideretur. Nam cur instet ad colligendum, quando stare non potest ipse qui colligit? Cursum ergo suum quisque consideret et cognoscet sibi sufficere parva, quae habet. Sed fortasse metuit, ne in huius vitę itinere sumptus desit. Longa nostra desideria increpat via brevis, in cassum multa portantur, cum iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
uenientib dñs p̃cepit. ut renuntiemꝰ
luctãm̃ contra malignos sp̃s sumimꝰ.
Nichil aut̃ maligni sp̃s. in hoc mundo
ꝓpriũ possident: Nudi gͦ. cũ nudo luc̃¬
tari debemiꝰ. Nam si uestitꝰ qͥsq cum nudo
luctat᷑: citiꝰ ad t̾rã deicit᷑ͥ qr habet
unde teneat᷑:

Expanded text:
venientibus Dominus praecepit ut renuntiemusluctamen contra malignos spiritus sumimus. Nihil autem maligni spiritus in hoc mundo proprium possident. Nudi ergo cum nudis luctari debemus. Nam si vestitus quisquam cum nudo luctatur, citius ad terram dejicitur, quia habet unde teneat
Abbreviated transcription (Latin):
i querit᷑ quid significet mons:
bene intelligit᷑ significare
maiora p̾cepta iusticiȩ. quia mi¬
nora erant. quȩ iudeis data sunt:
famulos suos. scd̃m ordinatissimã
distributionẽ tempoꝵ. dedit
minora p̾cepta popło: quẽ ti¬
more adhuc alligari oportebat.
& ꝑ filiũ suũ maiora popło: quẽ
caritate iã liberari conuenerat:¬

Expanded text:
i quaeritur quid significet mons, bene intelligitur significare majora praecepta justitiae, quia minora erant, quae Judaeis data sunt. famulos suos, secundum ordinatissimam distributionem temporum dedit minora praecepta populo, quem timore adhuc alligari oportebat, et per filium suum majora populo, quem charitate jam liberari convenerat
Abbreviated transcription (Latin):
ci sermonis. saxũ dicunt: Quo in
loco. ita uastis rupib rodani flu¬
minis cursus artatur nut cõmean¬
di facultate subtracta: constratis
pontib. uiam fieri itineris necessi¬
tas imꝑaret: Undiq tam̃ ĩminen¬
tib saxis. paruus qͥdẽ sed amenus.¬
& irriguus fontib cãpus includit᷑.:
ubi fessi milites legionis tebeȩ: post
laborẽ tanti itineris resederant:¬

Expanded text:
ce sermone saxum dicunt quo| in ce sermone saxum dicunt quo| in loco ita uastis rupibus rhodani fluminis cursus| ardatur . ut cum eandem facultate subtracta constra| tis pontibus uiam fieri iteneris necessitas imperaret.| Vndique tamen inminentibus saxis . paruus quidem sed “a”| oenus inrigiis fontibus campus includitur ubi fessi mili| tes legionis tebeae post laborem tanti iteneres resederunt
Abbreviated transcription (Latin):
mianꝰ cesar usu quidẽ militie bel¬
lis aptꝰ. sed idoloꝵ precipuus cul¬
imꝑialẽ nimia crudelitate pol¬
luerat. Igit᷑ in galliã properans:
ad alpiũ penuinarũ aditũ uenit̃:
Transmeantib iter alpiũ: post ar¬
duã & borridã uiã. subito eq̃lis
loci campestris occurrit grata planities.
Quo in loco oppidũ factũ est: qd octo¬
dorũ nomen accepit: Cirea qd̾. irri¬
ni fluminis ualidus cursus offert᷑¬
ranscensis gͥ alpibus.li.
maximianꝰ cesar octodoꝵ uenit:
Ibiq sacrificaturꝰ idolis. conuenire
exercitũ iussit. atroci ꝓposita iussio¬
ne᷑ ut ꝑ aras demonib consecratas
iurarent: coequalib sibi animiscon¬
tra bagaudarũ turbas ẽẽ pugnan¬
dũ : xp̃ianos uͦ uelut inimicos diis
nis preteriens octodorense opidũ.
ad locũ cui agaunũ nom̃ est cele¬
riter proꝑauit: ut octo miliũ spa¬
tio ab octodoro separata. necessita¬
tem cõmittendi sacrilegii p̃teriru
Agaunũ accolȩ int̾pretatione galli¬

Expanded text:
mianus imperator . usu quidem miliciae bellis| aptus . sed idolorum specialis culiam nimia crudelitate| polluerat. In galliam properans ad alpium pennina| rum aditum uenit. Transmeantibus iter alpium .| post arduam et orredam uiam. Subite +qualis loci .| campestres occurret grata planities . quo in loco| oppidum factum est quod octodori nomen accipet| circa quod aut inrini flumines cursus offertranscensis igitur alpibus.| Maximianos caesar octodorum uenit ibique sacri| ficaturus idolis suis conuenire exercitum iussit.| Atroci proposita iussione . ut per aras demonibus| consecratas iurarent aequalibus sibi animis| contra bacaudarum turbas esse pugnandum chris| tianosque uelut inimicos diis nis praeteriens octodorum oppidum . ad locum cui| acauno nomen est celeriter properauit. Vt duodicem| milium spacio ab octodoro seperata necessitatem com| mettendi sacrilegie praeteriret. Acaunum accolae| interpraetacione galli
Abbreviated transcription (Latin):
sit nobis uirilis animꝰ: fides inui¬
olata ꝑmaneat: Iam cerno ante
tribinal xp̃i stantes eos: qͦs neci
paulo ante satelles regiꝰ deputa¬
uit : Illa uera gła est: quȩ ȩt̾ni¬
tatẽ beatã. uitȩ huiꝰ breuitate¬

Expanded text:
sit no| bis uirilis animus . fides inuisit no| bis uirilis animus . fides inuiolata permaneat. Iam| cerno ante tribunal christi stantes eos quos neci . paulo| ante satellis regius depotauit illa uero gloria est . quae| aeternitatem beatam uitae huius breuitate
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝙ̃ diuino oꝑi mortalib dex¬
tris obstitisset: qͥn immo cepti oꝑis
fidẽ. ꝑhenni religione complere:
Hactenus exempla sacris inserta
codicib legebaniꝰ: iam nunc ꝑ nos¬
met ipsos. quos seqͥ debeamꝰ inspi¬
cimus:
oce uallatus sum cõmilitonum
meoꝵ corporib: quos de latere
m̃co funestꝰ satelles abstraxit: Asper¬
nis reliquias uestib meis porto: &
dubito eoꝵ sequi necẽ: quoꝵ gra¬
tulans adnuror exemplũ. Non
iubeat: qui sorte mͥ mortalitatis
equalis est: Si habere aliqͥd uiriũ
imꝑatoria p̃cepta potiussent: cura
beatissimoꝵ triũ pueroꝵ corpora.
regis ꝑsarũ ualusset imperiũ:
Sacram̃ta olim dedisse uos meraini:
qd contemptu lucis istiꝰ & desperati¬
one uitȩ: defensare rẽ publicã de¬
beremus. Iam tunc ꝓmisi mei cor¬
poris uilitatẽ: & spopondi hanc
Quid xp̃o spondente faciendum
est. si hoc potiumꝰ militię deuotio¬
ne ꝓmittereꝰ Qum immo fortis¬
simi cõmilitones. olim deuotas

Expanded text:
 deui| no opere mortalibus dexteris obuiaret . quin immo .| caepti operis fidem perennem religionem conplete| hactenus . exempla sacris inserta codicibus legebamus| Iam nunc per nosmet ipsos quos sequi deberemus as| peximus. ce uallatus sum commilitonum| meorum corporibus quos de latere meo funestus satel| les eripuit. Aspernis reliquies uestibus meis porto. Et dubito eorum sequi| necem quorum gratulans ammiror exemplum .| etiubeat qui sorte| mihi mortalitates equales est. Si habere aliquid| uirium imperatorea praecepta potuissent circa| beatissimorum puerorum corpora reges persarum ualusacramenta olim dedisse| nos menime quod contemtu lucis istius et disperacione| uitae defensare rem puplicam deberemus . iam tunc| promisi mei corporis uilitatem et spopondi hanc christo . spondente facien| dum est . si hoc potuemus miliciae deuocione promit| tere. Quin immo fortissimi commilitonis . olim deuot\a/s|