comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
es. amane usq ad mane ꝙꝑͥ ea uͭ in mistiũ factã ÷ ut di es ꝯputent᷑ ⁊ uefea
in uesꝑam. ⁊ adiungat᷑ dies p̃cedenti nocti in cõputatione. t̃ uxta nat᷑alem
ordinẽ p̃cedens dies sequenti nocti adiungi debeat. q hõ aluce ꝑ pecẽm corruit
Uñ beda occidente fole luce paulatĩ. ⁊ pꝰ spatiũ diurne longitudĩs inferiores
partes subeunte: factũ ł uesꝑe. sic̃ nc̃ usitato cͣsu soł fieri solo. factũ ÷ aũ ma¬
ne tad̾ suꝑ t̾ras redeunte. ⁊ aliũ diẽ inchoante. ⁊ dies expletꝰ ÷ unus. iugin

Expanded text:
 ad mane. Postea vero in mysterio factum est ut dies computentur a vespera in vesperam, et adjungatur dies praecedenti nocti in computatione, cum juxta naturalem ordinem praecedens dies sequenti nocti adjungi debeat, quia homo a luce per peccatum corruit Unde Beda: Occidente luce, et paulatim post spatium diurnae longitudinis inferiores partes subeunte, factum est vespere, sicut nunc usitato cursu solis fieri solet. Factum est autem mane eadem super terram redeunte, et alium diem inchoante, et dies ex
Abbreviated transcription (Latin):
bonis. qub ñ ÷ pͥuatus. alioquun ñ poss fieri reꝑatio. Spoliatus
uͦ gͣtuitis. q̃ ꝑ grãm trat᷑alib addita fuerant. Hec sunt data op¬
nat᷑alia ex gr̃a sint. Ad gtĩalẽ qͥ ppe grãm dĩ ꝑtinent: sepe tñ hiuiꝰoĩ
fit distinctio. c̃ grẽ uocabulũ. ad spẽm ñ ad genus refert᷑. Corrupta
÷ gͦ lib̾tas arbitriĩ ꝑost pecõm: ⁊ ex parte ꝑdita. Uñ aug̃ in on

Expanded text:
bonis, quibus non est privatus, alioquin non posset fieri reparatio; spoliatus vero gratuitis, quae per gratiam naturalibus addita fuerant. Haec sunt data opnaturalia ex gratia sint. Ad generalem Dei quippe gratiam pertinent. Saepe tamen hujusmodi fit distinctio, cum gratiae vocabulum ad speciem, non ad genus refertur. Corrupta est ergo libertas arbitrii per peccatum, et ex parte perdita, unde Aug. in En
Abbreviated transcription (Latin):
te lib̾et᷑. Testam̃ta & uera. c̃ ñ su ppͥminꝰ. ⁊ falsa suppnumꝰ : ne hẽditates
hañt. qͥ nicħ boni agt̾. s hii potqꝰ qͥ indigentes adiuuant: Cur ñ fiant illa
ditant stup̃tores rapiũt diuitias uirbonus ut indigentib eas largiat᷑

Expanded text:
te liberetur? Testamenta etiam vera cur non supprimimus, et falsa supponimus, ne haereditates te liberetur? Testamenta etiam vera cur non supprimimus, et falsa supponimus, ne haereditates habeant qui nihil boni agunt, sed hi potius quilindigentes adjuvant? Cur non fiant illa undis meretricibus quas ditant stupratores, rapiat divitias vir bonus, ut indigentibus eas largiatur
Abbreviated transcription (Latin):
intentionẽ ⁊ causam uidicandos bonos uelmalos. p̃t̾ quosdã qͥ ita st̃ mali
ut ñqͣm possint eẽ boni. eẽ si bonã uid̾ant᷑ hab̾e causam. Int̾ ÷ inqͥt płimũ
qͣ causa. qͦ fine. qͣ intentione quid fiat. S ea q̃ ꝯstat eẽ peccã. nullo
done cause obtentu. nullo qͣi bonofine. nulla uelut bona intentione fa-¬
cienda st̃. Ea qͥppe oꝑa homũ isi causas habuerint bonas uel malas. nc̃ st̃
bona. nt̃ mala. q̃ ñ st̃ ꝑ se ip̃a peccã. sic̃ uictũ pbe pauꝑib bonũ ÷. sisit¬
causa miẽ c̃ recta fide. ⁊ ꝯcubitꝰ conuigalis. qñ fit causa gn̾andi. si ea fi¬
de fiat. ut gignant᷑ꝰ regnandi. Hec rursus mala sunt. si malas hant
causas. uelut si iactantie eausa pascit᷑ pauꝑ. aut lasciuie causa c̃uxo¬
centes ledant᷑. s potiꝰ saluent᷑ : Duo enĩ bona st̃ hic. ut inops alat᷑. ⁊ inuo-¬
cens ñ puntat᷑. Aig quis dicat adult̾iũ eẽ faciend̾ ut ꝑ illã ẽ qͣ sit hõ demor¬

Expanded text:
s bonos vel malos, praeter quosdam, qui ita sunt mali, ut nunquam possint esse boni etiamsi bonam videantur habere causam. Interest, inquit, plurimum qua causa, quo fine, qua intentione quid fiat. Sed ea quae constat esse peccata, nullo bonae causae obtentu, nullo quasi bono fine, nulla velut bona intentione facienda sunt. Et quippe opera hominum, si causas habuerint bonas vel malas, nunc sunt bona, nunc mala, quae non sunt per seipsa peccata: sicut victum praebere pauperibus bonum escum recta fide: et concubitus conjugalis quando fit causa generandi, si ea fide fiat, ut gignantur regenerandi. Haec rursus mala sunt, si malas habeant causas: velut si jactantiae causa pascitur paucentes laedantur, sed potius salventur? Duo enim bona hic sunt: ut inops alatur, et innocens non puniatur. Aut quis dicat adulterium esse faciendum, ut per illam cum qua fit, homo de mor
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ aug̃.in xͦuͦ. libro de tͥnitate: ait. Sic̃ filio p̾stat eẽntiã. sñ initio tp̃is
sũ mutabilitate nat᷑e de pat᷑ gn̾atio. ita spiii sc̃o p̃stat eẽntiã. sñ ullo initio
tpĩs. sñ ulla mut abilitate nat᷑e. de utͦq ꝓ cessio.
qd̾ filiꝰ. non tm̃ sit silius natiuitate .s ꝙ̃. qeus uel eẽntia. ⁊ spc̃ sc̃s ꝓcessione.

Expanded text:
rin., cap. 26, ait: Sicut Filio praestat essentiam sine initio temporis, sine mutabilitate naturae, de Patre generatio, ita Spiritui sancto praestat essentiam sine ullo initio temporis, sine ulla mutabilitate naturae, de utroque processio. quod Filius non t
Abbreviated transcription (Latin):
duo decĩ legiones angłoꝵ: Ex qͥb u̾bis patent̾ innuit᷑. qo q flius
pot̾at rogare qd̾ ñ rogabat. & pat̃ exhib̾e qd̾ ñ exhibebat. Utrũq gͥ
multa pot̾ fac̾ẽ. q̃ nec iuilt. nee facit Potuit enĩ face̾ ut duodeci legi¬
ones angłoꝵ pugnarent cont᷑ illos. qͥ xp̃m ceꝑunt. Itẽ in eo. sur
apud qͣsdã ñ facte st̃ uirtutes. q̃ si facte fuissent. egussent illi hoĩes¬
ui eẽ siuellent. tt̃ inclausissima sapĩe luce uidebit᷑. qd̾ nc̃ pioꝵ fides
efficacissima sit uoluntas dĩ q̃ multa possit ⁊ ñ uelit. ni chil aũ qd̾¬

Expanded text:
lius poterat rogare quod non rogabat, et Pater exhibere quod non exhibebat. Uterque ergo multa potest facere quae non vult, nec facit; potuit enim facere ut duodecim legiones angelorum pugnarent contra illos qui Christum ceperunt. Item in eodem: Cur apud quosdam non factae suefficacissima sit uoluntas Dei, quam multa possit et non uelit, nihil au
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵdã opinio qͥ
r̃sumunt ostendẽ. qͦm deus uͥ qisit ꝑ eẽntiã. potentiã. p̃sentiã.

Expanded text:
Quorumdam opinio, qui praesumunt ostendere quomodo Deus ubique sit per essentiam, potentiam, praesentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
uel eẽ. nͥ eo uolente. qͦmͦ eñ eo inuito ⁊ nolente possoe ab aliqͦ in alũ
se ÷ fierisi uoluerit. Si uult fieri mala : aut ñ fieri. Si uult ñ fieri
ñ fiunt. fiunt aũ. uult gͥ fieri. Itẽ bonũ ÷.mala eẽ uelfieri. Alio¬
qͥnsũme bonus ñ ꝑmut̾ae ea fieri. Uñ auẽ. in encheridion.
ꝙͣ uis ea inqͥt q̃ mala st̃ in ꝙͣ tũ malast̃ ũ st̃ bona. tñ ut ñ solũ bo¬

Expanded text:
vel esse nisi eo volente. Quomodo enim invito eo et nolente posset ab aliquo malum se est fieri si voluerit. Sed vult mala fieri aut non fieri. Si vult non fieri, non fiunt: fiunt autem, vult ergo fieri. Item bonum est mala esse vel fieri, alioquin summe bonus non permitteret ea fieri. Unde August. in Ench., cap. 96: Quamvis ea, inquit, quae mala sunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad eo d̾s ontĩa cooꝑat᷑ in bonũ. ut si qͥ hoꝵ deuiant. ⁊ exorbitant.ꝙ̃.
hoc ip̃m eis faciat ꝓfice̾ in honũ qo humiliores redeũt. atq doctores ut
petrus. Illa &̃ mala. q̃ ab iniqͥs fideles pie ꝑfert̾. ut ait aug̃ in libro de tͥni¬
tate. Ip̃is utiq ꝓst̃. uel ad demenda peoc̃a. uel ad exerͣdã. ꝓbandãq iusticiã
Exp̃dictis
eoncludit ostendens ꝙ̃ eẽ bonũ steri mala multis modis

Expanded text:
 horum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum; quia humiliores redeunt, atque doctiores, ut Petrus. Illa etiam mala quae ab iniquis fideles pie perferunt, ut ait Aug., in lib. de Tries pie perferunt, vel ad demenda peccata, vel ad exercendam probandamque justitiam, praedictis concludit ostendens esse bonum fieri mala multis modis
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ ñ peniteat discuti oportee. an aliud obstinatio. aliud in penitentia
sit. in eo pecẽm. anid. s diu̾sis mͦis ꝯmissũ. Sed̾ni istos pecẽm illud dr᷑ in
remissibile eo qd̾ ñ qͣm dimittat᷑. Uñ aug̃ ꝙ̃. dic̃. qo hoc pece̾m solũ ueruã¬
meri ñ pot̾. Ileronimꝰ qd̾ ralit̾ petcans. dignie penit̾e̾ ñ pot̾. id̾o recte
ioħs dicit. iit non ꝓ eo oret quis. qo qui sic petcat orõnibis eccłe. ⁊ hiendĩ
fut᷑o iuuari ñ pot̾ hñs cor induratũ tãqͣm lapis sit̃ de diabolo legit᷑. quꝰ hac̃
uitã qui ualde mali st̃. in̾itis eccłe uinari ñ posst̃¬

Expanded text:
ut non poeniteat, discuti oportet an aliud sit obstinatio, aliud impoenitentia sit in eo peccatum, an idem, sed diversis modis commissum. Secundum istos peccatum illud dicitur irremissibile, eo quod nunquam dimittatur. Unde Aug. etiam dicit, quod hoc solum peccari non potest; et Hier. quod taliter peccans, digne poenitere non potest. Et ideo recte Joannes dicit: Ut non pro eo oret quis; quia qui sic peccat, orationibus Ecclesiae hic vel in futuro juvari non potest, habens cor induratum tanquam lapis, sicut de diabolo legitur. Post hanc vitam qui valde mali sunt meritis Ecclesiae juvari non poss
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ ex p̃dictis consequi uidet᷑ honunem
de nature sue ꝯditione qͦdã mͦ fuisse ĩmortalẽ.s ñ omĩo fieroe in morta¬
lis nͥ participato ligno uite.

Expanded text:
6. Quod ex praedictis consequi videtur hominem de naturae suae conditione quodammodo fuisse immortalem, sed non omnino fieret immortalis, nisi participato ligno vitae.
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̃ ã nemine potentiã accepit: filius aũ ã patre. Fatem᷑
⁊ nos filiũ accepisse potentiã ab illo de qͦ natꝰ ÷ͥ ꝑotens. patͥ uͦ po¬
tentiã nullus dedit : qr nullus eũ genuit. Gignendo enĩ: de
et qͣm genuit de sub̾a.
Questio augustini qͣ artat hereticum.

Expanded text:
Pater a nemine potentiam accepit, Filius autem a Patre. Fatemur et nos Filium accepisse potentiam ab illo, de quo natus est potens; Patri vero potentiam nullus dedit, quia nullus eum genuit. Gignendo enim dediei quem genuit de substantia. 4. Quaestio Augustini, qua arctat haereticum.
Abbreviated transcription (Latin):
mutabili uoliuntate. aliqͥd fac̾e putaret᷑. De aĩa mulieriꝰ q̃ ñ est ex aĩa
ris corpꝰ de uiri corꝑe tͣcluctũ fuit: ita putauert̃ aliqͥ ipĩus aĩam de uiri aĩa

Expanded text:
mutabili voluntate aliquid facere putaretur 8. De anima mulieris, quod non est ex anima mutabili voluntate aliquid facere putaretur 8. De anima mulieris, quod non est ex anima ris corpus de viri corpore traductum fuit, ita putaverunt aliqui ipsius animam de viri anima
Abbreviated transcription (Latin):
ponit. ⁊ta dicens. Ut mulierẽ fieri ita uecesse foret. ñ in reb cõditũ
s in dõ abscõditũ erat. Oĩs nat̾e c̃sus ht̃ nat᷑ales leges suꝑ hẽnat᷑alẽ c̃sũ
arida reponte floreat. fructũ gignat. ⁊ ĩ iuuentute sdł femina in senee¬
tute pariat. ut asiua loqͥt᷑ ⁊ hulmͦi. Dedit aũ nat᷑is. ut ex eis ꝙ̃ h fieri possent.
ñ ut in nat᷑ali motu hab̾erit. Habe gͦ in se absconditas qͥꝵ dã fut᷑oꝵ causas. qͣs¬
reb conditiᷤᷤ ñ inseruit¬
ñ oꝑe ꝑuidentie qͦ nat᷑e subsisturit. ut sint. s qͦ illas administrat. ut uolu¬
erit. qͣs ut uoluit condidit. Onĩuni gͦ q̃ ad grãm significandã. ñ nat᷑ali mo-¬
tu rer̃.s mirabilit̾ facta sunt. abscondite cause in dõ fuer̾t. Qͦr̃ unũ erat
qd̾ mulier facta ÷ de lat̾e iiri dormientis. Nonhabuit pͥma rer̃ cõditio. ut
femina sic fierm. s ut fieri poss. nec ꝯtͣ causas. qͣs d̃s uoluntarie instituit

Expanded text:
eod., c. 1: Ut mulierem ita fieri necesse foret, non in rebus conditum sed in Deo absconditum erat. Omnis creaturae cursus habet naturales leges: super hunc naturalem cursum arida repente floreat, et fructum gignat, et in juventute sterilis femina, in senectute pariat, ut asina loquatur, et hujusmodi. Dedit autem naturis, ut ex his etiam haec fieri possent, non ut in naturali motu habernseruitquo naturae subsistunt ut sint; sed quo illas administrat ut voluerit, quas ut voluit condidit . Omnium ergo quae ad gratiam significandam non naturali motu rerum, sed mirabiliter facta sunt, absconditae causae in Deo fuerunt; quorum unum erat, quod mulier facta est de latere viri dormientis. Non habuit prima rerum conditio ut femina sic fieret, sed ut fieri posset; ne contra causas quas Deus voluntarie instituit,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ sint libi arbitͥi ĩutͣmq partẽ flecti posst̃. Hic uidr᷑ dic̃ẽ qd omũis cãt᷑a ł lib̾o arbitͥo
flecti posst̃. gͦ & boni posst̃ fieri mali. ⁊ mali boni. Ad qd dm̃s. q boni ĩ tãta
gr̃ã confirmati st̃. ut neq̃ant fieri mala. ⁊ mali adeo ĩ malitia obdurati st̃¬
ut ñ ualeant fieri boni. ⁊ tñ utͥq hñt lib̾m arbitͥũ. qu n boni ñ aliqͣ cogente ne¬
cessitate. s ꝓpͥa acspontanea uolũtate ꝑ grãm qͥd̾ aduiti bonũ eligt̾. ⁊ maliĩ
respuũt. ⁊ malisimilit̾ spontanea uolũtate a grã destituti. bonũ uitant.

Expanded text:
int liberi arbitrii in utramque partem flecti possunt. Hic videtur dicere quod omnis creatura in libero arbitrio flecti possunt; ergo et boni possunt fieri mali, et mali boni. Ad quod dicimus quia boni tanta gratia confirmati sunt, ut nequeant fieri mali; et mali in malitia adgente necessitate, sed propria ac spontanea voluntate per gratiam quidem adjuti bonum eligunt, et malum respuunt, et mali similiter spontanea voluntate a gratia destituti, bonum vitant,
Abbreviated transcription (Latin):
Zestio. S q̃rit᷑ utrũ sic̃ drͣ elegisse quosdã ut boni fierent. ⁊ si deles
ita ꝙ̃ concedi debeat reꝓbasse quosd̾ã ut mali eẽnt: infideles. ⁊ obdu¬
rare ut peecent. qd nullatenꝰ concedi opport&. Resp̾o. Non enĩ
tepbatio ita ÷ causa mali. sic̃ p̃destinatio causa boni. neq obduratio
An ea q̃ semel
eit detifinel p̃seit sẽꝑ sciat ꝑ p̃sciat. ⁊ sẽꝑ scierit n p̃scierit.

Expanded text:
eritur utrum sicut dicitur elogisse quosdam ut boni fierent et fideles, ita etiam concedi debeat reprobasse quosdam ut mali essent et infideles, et obdurare ut peccent; quod nullatenus concedi oportet. Non enim reprobatio ita est causa mali, sicut praedestinatio est causa boni; neque obduratio An ea quae semel scit Deus vel praescit, semper sciat et praesciat, et semper scierit vel praescierit.
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. Multi uͦ de isto ꝓfundo q̃reutes redd̾e rõnẽ atq sed̾m con-¬
iecturas cordis sui inscrutabilem altitudinẽ iuditioꝵ dĩ cogitare conan¬
tes. ñĩ fabulas uanitatis abierunt dicentes. qu aĩe sursũ in celo peccãt
⁊ sodm pecc̃a sua ad corꝑa ꝓmĩtis dirigunt᷑. ⁊ dignis ł qͣi carcerib in¬
cludunt᷑. Iert̃ hũ tales post cogitationes suas. ⁊uolentes disputare
de dĩ ꝓfundo. u̾si st̾ in ꝓfinidũ dicentes aĩas in celo añ conu̾satas. ⁊ ibi
aliqͥd boni uel mali egisse. ⁊ ꝓ mitis ad corpora t̾rena detrusas ẽẽ. Hoc
aũ respuit catholica fides ꝑꝑ euidentẽ apłi sententiã. ꝗͣ ait. Gũ ñdũ¬

Expanded text:
. Multi vero de isto profundo quaerentes reddere rationem, atque secundum conjecturas cordis sui inscrutabilem altitudinem judiciorum Dei cogitare conantes, in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quod animae sursum in coelo peccant, et secundum peccata sua ad corpora pro meritis diriguntur, et dignis sibi quasi carceribus includuntur. Ierunt hi tales post cogitationes suas, et volentes disputare de Dei profundo, versi sunt in profundum; dicentes animas in coelo ante conversatas, et ibi aliquid boni vel mali egisse, et pro meritis ad corpora terrena detrusas esse. Hoc autem respuit catholica fides propter evidentem Apostoli sententiam qua ait,
Abbreviated transcription (Latin):
faciend̾ habilia ñ ad patiend̾. ⁊ angłis bonis qͥ ꝑstitert᷑ talia conseruatast̃
corꝑa. ut ĩ eis possint face̾ ⁊ ñ pati. q̃ tante st̃ tenuitatis ut ã mortalib ui¬
leri ũ ualeant. nͥ suꝑ uestita aliqͣ grossiori forma. qͣ assũpta uidũt᷑. depo¬
fitaq uidi desint. Angłis uͦ malis mutata st̃ in casu corꝑa in det̾iorem
qͣlitatẽ spisioris aeris.Sit̃ enĩ aloco digniori in inferiorẽ loc̃ .i. ĩ caligino¬
sũ aerẽ deiecti st̃. ira illa corꝑa tenua tͣnsformata sut ĩ det̾iora. ⁊ spisiora.¬

Expanded text:
 angelis bonis qui perstiterunt, talia sunt observata corpora, ut in eis possint facere, et non pati, quae tantae sunt tenuitatis, ut a mortalibus videri non valeant, nisi supervestita aliqua grossiori forma; qua assumpta videntur, depositaque videri desinunt. Angelis vero malis mutata sunt in casu corpora in deteriorem qualitatem spissioris aeris. Sicut enim a loco digniori in inferiorem locum, id est, caliginosum aerem, dejecti sunt, ita illi corpora tenuia mutata sunt et tra
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ humilitatẽ pecc̃i. seir& ꝙͣ falso de se p̃sũpserit. ⁊ qd̾ ñ bñ ht̃ se nat᷑a
se ã rẽ bona ⁊utili ꝓhibuisse. nͥ ineẽt eiꝰ m̃ti. amor ille ꝓpͥe potestatiᷤᷤ. ⁊ de sesu¬
ꝑba p̃sũptio. q̃ ꝑ tẽptationẽ fuerat conuincenda.aut ꝑim̃da. Deniq ñ cõtẽ¬
ta suasione serpentiᷤ. aspexit lignũ bonũ esu. decoꝵ aspectu. ñ credens se iñ
posse mori. forte putauit dni alicuiꝰ causa significationis illa dixisse. Id̾o ma̾-¬
ducauit. ⁊ dedit uiro suo. fortassis c̃ aliqͣsuasione qͣm scͥpt᷑a intelligen¬
dã reliquit. aut forte ñ fuit suad̾i necesse. c̃ eã mortuã ẽẽ illo oibo ñ uid̾q

Expanded text:
ut per humilitatem peccati sciret quam falso de se praesumpserit, et quod non bene se habet natura se a re bona et utili prohibuisset, nisi inesset ejus menti amor ille propriae potestatis, et de se superba praesumptio, quae per tentationem fuerat convincenda, aut perimenda. Denique non contenta suasione serpentis aspexit lignum bonum esu, decorum aspectu; nec credens se inde posse mori, forte putavit Deum alicujus causa significationis illa dixisse; ideo manducavit, et dedit viro suo fortassis cum aliqua suasione, quam Scriptura intelligendam reliquit. Vel forte non fuit suaderi necesse, cum ea
Abbreviated transcription (Latin):
deoq inhis contrariis que mala ⁊ bona uocant᷑. illa dialeticoꝵ regula
deficit. quã dicunt nulli rei luo simul in ẽẽ contraria. Nullus eñi po-¬
tus aut cibus simul dulcis ẽ & amarꝰ. Nullum simul uͥ albũ ibi & nigrũ.
& hoc in multis ac pene in om̃ib reꝑit᷑ contrariis. ut inuna re sim ul
ẽẽ non possint. Cum aut̾e bona ⁊ mala nullus ambigat ẽe contraria :
ñ solũ simul ẽẽ possunt. s mala omĩno sine bonis. Q nͥ inbonis ee̾ non
possunt. Ꝙ hec duo contria ita simulsunt. ut sibonu ñ eẽt in quo malũ
eẽt prorsus. neo malũ ẽe potuiss.
uia nꝰ modo uͥ cõs. s unde orit᷑ corrupcio nͣ hab̾et. nͥ eẽt qd̾ corruꝑet᷑.
qmͦ nichil est aliud corrupcio. quã boni ex exterminatio. Exbonis gͥ mala
ortasũt. ⁊ nͥ in bonis ñsũt. nec fuit prorsus unde oriret᷑ ulla mali nat᷑a.
nͥ ex angeli ⁊ homu̾s nat᷑a bona: unde pͥmitꝰ ortaest mala uoluntas.¬

Expanded text:
deoque in his contrariis quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt, nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim potus aut cibus simul dulcis est, et amarus. Nullum simul corpus ubi album, ibi et nigrum; et hoc in multis ac pene in omnibus reperitur contrariis, ut in una re simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non possunt. Et haec duo contraria ita simul sunt, ut si bonum non esset in quo esset malum, prorsus nec malum esse potuisset: quia non modom nihil est aliud corruptio quam boni exterminatio. Ex bonis ergo mala orta sunt, et nisi in bonis non sunt; nec fuit prorsus unde oritur ulla mali natura, nisi ex angeli et hominis natura bona, unde primitus orta est voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
sidẽ in tegre ꝯtinente: de ꝓ cessioe sp̃s loqñs. solũ patrẽ ꝯniemorat
dicens. sp̃s qͥ a patre ꝓceditꝰ. ⁊ &̃ idõ q in pͥncipalib concilis. eł
apd̾ eos celebrata sunt. ⁊ta sinbola eoꝵ. subiunctis anathemati¬
l sancita st̃: ut nulli de tͥnitati fice aliud docẽ. uł aliud p̃dicare
qͣm ibi ꝯtinet᷑ liceat. In qͥb qͥd siubolis c̃ sp̃s ꝯmemoret᷑ ꝓced̾e a pat̾¬
̃ a filio. qͥc̃q inquiunt. a filio eũ ꝓcedẽ addunt a nathema ĩcurrũt.
UnNnos arguunt anathematis reos. Addunt oẽ ad assertionẽ sue opini¬
onis. M in testimoniũ nr̃e dãpnationis desinbolo fidi qd̵ scł̃m tͣditio¬

Expanded text:
solum Patrem commemorat dicens: Spiritus qui a Patre procedit. Et etiam ideo quia in principalibus conciliis, quae apud eos celebrata sunt, ita symbola eorum subjunctis anathematibus sancita sunt, ut nulli de Trinitatis fide aliud docere vel aliter praedicare quam ibi continetur, liceat. In quibus quidem symbolis cum Sp a Filio, quicumque, inquiunt a Filio eum procedere addunt, anathema incurrunt; unde et nos arguunt anathematis reos. Addunt etiam ad assertionem suae opinionis et in testimonium nostrae damnationis, de Symbolo fidei, quod, secundum t
Abbreviated transcription (Latin):
Pecoarꝙ enĩ si illo ligno ñ ut̾et᷑. qo p̃ceptũ erat ei ut comedoret de oĩ ligno
paradisi.tͥ de ligno scĩe boni ⁊ mali. Si c̃ gͦ peccauit comedendo qd erat
ꝓhibitũ ita ẽ peccar&e. si ñ comed̾ee. qd erat uissũ. Si non eẽt p̃ceptum
ut de ligno illo ed̾et ⁊ aliis. s ñ illo ut̾et᷑. anposs& nonmori.

Expanded text:
Peccaret enim si illo ligno non uteretur, quia praeceptum erat ei ut comederet de omni ligno paradisi, nisi de ligno scientiae boni et mali. Sicut ergo peccavit comedendo quod erat prohibitum, ita etiam peccaret si non commederet quod erat jussum. 3. Si non foret praeceptum ut de illo
Abbreviated transcription (Latin):
sibili recognoscimꝰ. Insecessibiles aũ ip̃ãs ypostases. ⁊ ĩ distabiles ĩui¬
cẽ. ⁊ unitas qͥd incõfusibilit̾. tres enĩ st̃. ⁊ si unite. diuisas tñ in¬
distant̾. Et enĩ singła ꝑfecta ÷ ẏpostasis.i ꝓpͥã ꝓpͥetatẽ scił existen¬
a pat̾nali ypostasi. Ecce hic hi distinctas tres illas ꝓpͥetates q̃ supͣ
diuisis signite st̃ modis.

Expanded text:
sibili recognoscimus. Insecessibiles autem ipsas hypostases et indistabiles invicem et unitas quidem inconfusibiliter; tres enim sunt etsi unitae; divisas autem indistanter. Etenia paternali hypostasi. Ecce hic habes distinctas tres illas proprietates, quae supra diversis significatae sunt modis.
Abbreviated transcription (Latin):
ausa ⁊ origo pͥma pecc̃ĩ extitit res bona. q añ pͥmum pecc̃n ñ erat ali¬
quid malũ im̃ oriret᷑. Cũ enĩ originẽ ⁊ eausam habuerit. aut ex bono
aut ex malo habuit. d malũ añ ñ erat. Ex bono gͥ ortũ ÷. Prius
si pot̾ respond̾at. Manifestũ ÷ ex uoluntate mala. tãqͣm ex arbore ma¬
lafieri onuĩa oꝑa mala. tãqͣm frustꝰ malos s ipãm malã uolũtatẽ im̃ dicit
exortã. nͥ exbono. Si enĩ ex angło. qͥd ⁊ angłs nͥ opꝰ bonũ dĩ:. Immo¬
na⁊ laudanda nat᷑a : Ergo ex dono orit᷑ malũ. nec fuit uñoriri posset
nͥ exbono. Dico gͦ qo uolunntatẽ malã nullũ malũ p̃cessit. s ex bonooti¬
gind̃ texint halbuit. Hic aꝑte docct᷑ pͥmã edusa ⁊ originẽ mali bonã

Expanded text:
t, quia ante primum peccatum non erat aliquid mali unde oriretur. Cum enim originem et causam habuit, aut ex bono, aut ex malo habuit. Sed malum ante non erat; ex bono ergo ortum est. Prsi potest, respondeat. Manifestum est ex voluntate mala, tanquam ex arbore mala, fieri omnia opera mala, tanquam fructus malos; sed ipsam malam voluntatem unde dicit exortam, nisi ex bono? Si enim ex angelo, quid est angelus, nisi bonum opus , et bona et laudanda natura? Ergo ex bono oritur malum, nec fuit unde oriri posset nisi ex bono. Dico ergo quia voluntatem malam nullum malum praecessit, sed ex bono originem habuit. Hic aperte dicit
Abbreviated transcription (Latin):
n ip̃m cred̾e. nic ħ ÷ aluio qͣm d̃ assent̾ione m̃tis cogitare. Hic uidr᷑ insi¬
miare. qd cogitatio bona p̃cedat finẽ. ⁊ ita bona uoluntas p̃ueniat
fidẽ. ñ p̃ueniat᷑ qd̾ p̃dictis adu̾sari uidr.¬

Expanded text:
et ipsum credere nihil est aliud, quam cum assensione mentis cogitare. Hic videtur insinuare quod cogitatio bona praecedat fidem, et ita bona voluntas praeveniat fidem, non praeveniatur; quod praedictis adversari vid
Abbreviated transcription (Latin):
maiꝰ aliqͥd q̃rit. qͣm ÷ uoluttas dĩ. Hichil aũ maiꝰ inueniri pot̾. Compescat segͦ
ctoritatib aꝑte insinuat᷑. qd̾ uoluntatiꝰ dĩ. causa nulla ÷.⁊ id̾o q̃renda ñ ÷.¬

Expanded text:
majus aliquid quaerit quam est voluntas Dei. Nihil autem majus inveniri potest. Compescat se igctoritatibus aperte insinuatur quod voluntatis Dei causa nulla est, et ideo quaerenda non es
Abbreviated transcription (Latin):
pio lectori breuit̃ tͣdo. qd̾ sentio. ut scił rõe similitudĩs consid̾ata
ex causi dicendi dic toꝵ intellign̾tiã assumat. s catholicã.
dignũ excollentia in effabilis tͥmtatis tdidisse dic̃ ad alia t̾nsit᷑ us.

Expanded text:
pio lectori breviter trado quod sentio, ut si ratione similitudinis considerata ex causis dicendi dictorum intelligentiam assumat, sed catholicam. dignum excellentiae ineffabilis Trinitatis se tradidiss
Abbreviated transcription (Latin):
imitant᷑ peccã patrũ : ñ q patres peccaũnt. Non itaq corrigit dis ĩ ꝓpħa
qd añ dix̾at in lege.s qͦmͦ intelligend̾ sit aꝑit. Uñ yillos qͥ p̃ue intel¬
ligebant arguit. qͥ dicebant. patres comed̾unt ⁊ cet̾a. Q¬
Qͣre dix̾it int̾ei¬
ã ⁊ qͣrtã gn̾ationẽ & quare patres tantum ꝯmemorauit.

Expanded text:
corrigit Deus in propheta quod ante dixerat in lege, sed quomodo intelligendum sit aperit. Unde et illos qui prave intelligebant arguit, qui dicebant: Patres comederunt, etc. 11. Tuare dixerit in tertiam et quartam generationem, et quare patres tantum commemoravit.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis si militudo in eis insinuet᷑ ĩpressa. Uñ dionisius tres ordines augłoꝵ
Qͥd appellat᷑ ordo ⁊

Expanded text:
tatis similitudo in eis insinuetur impressa; unde Dionysius tres ordines angelor2. Quid appelletur ordo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Idõq dilignt̃ distinguat lector. uͥ deuoluntate dĩ scͥpta ꝯme¬
morat. iuixta qͣm admod̾ accipi opporteat. utrũ ꝓbñplacito di. ati palt¬
qͦ signoꝵ eiꝰ. Magna ÷ enĩ ad nibenda discretio in cognitione diuine
uoluntatiᷤ. qu ii bñ placitũ di ÷ uoluntas eꝰ. ⁊ signũ bñplaciti eius
Et consonat rer̃ effectib bñ placicũ ip̃iꝰ. ⁊ ip̃iꝰ effectꝰ rer̾. abillo ñ
ũt. ⁊ ꝓhib&: q̃ ñ cauent. ⁊ consulit q̃ ñ ĩplent.

Expanded text:
Ideoque diligenter distinguat lector ubi de voluntate Dei Scriptura commemorat, juxta quem modum accipi oporteat, utrum pro beneplacito Dei an pro aliquo signorum ejus. Magna enim est adhibenda discretio in cognitione divinae voluntatis, quia et beneplacitum Dei est voluntas ejus, et signum beneplaciti ejus et consonat rerum effectibus beneplacitum ipsius, et ipsi effectus rerum ab illo non unt, et prohibet quae non cavent, et consulit quae non implent.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicta repenit ut alia addat
definitã assignationẽ ponens de grã ⁊ libo arbito cont ptide abds

Expanded text:
AEDICTA REPETIT UT ALIA ADDAT, DEFINITAM ASSIGNATIONEM PONENS DE GRATIA ET LIBERO ARBITRIO CONTRA PELA
Abbreviated transcription (Latin):
si potuit nulla p̃scire. At potuit nulla p̃scire. qr potuit nulla face̾.
Responsio qd̾ p̃scientia ⁊ dispositio. ⁊ p̃destinatio ⁊ relatiue

Expanded text:
si potuit nulla praescire: at potuit nulla praescire, quia potuit nulla facere. 3. Responsio, quod praescientia, et dispositio et praedestinatio quasi relative
Abbreviated transcription (Latin):
it. Illa uͦ ta in una ꝑmixtione cõsusa cͥẽq suspensa eo usq ĩ altũ porri¬
gebant᷑. qͦusq nẽ sũmitas corporee nat᷑e ꝑtingit. ⁊ sic̃ qͥb dã uidr᷑ ultͣ
ioc̃ firinam̃ti extendebat᷑ illa moles. q̃ ĩ inferiori parte spisior. atq
grossior erat. In suꝑiori uͦ. rarior ⁊ leuior. atq subtilior existebat
de qͣ rariori fub̾a putant qͥdã fuisse aqͣs q̃ suꝑfuisse dñr firinam̃tũ¬

Expanded text:
porrigebantur, quousque nunc summitas corporeae naturae pertingit. Et sicut quibusdam videtur, ultra locum firmamenti extendebatur illa moles, quae in inferiori parte spissior atque grossior erat, in superiori vero, rarior ac lenior atque subtilior existebat; de qua rariori substantia putant quidam fuisse aquas, quae super firmamentu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scitos eẽ ñ p̃̾ꝑatos. penã aũ eẽ p̃patã. Preparauit enĩ ds̾ ut ait augꝰ. in li¬
bro de bono ꝑseu̾antie in p̃sentia sua. qͥb uoluit bona sua. ⁊ qͥb c̃q donat
ꝓcul dubio se dorat᷑um eẽ p̃sciuit. Preꝑauit enĩ deus. ut ait fulgentius
ialis ignẽ et̾nũ. illis utͥq qͦs iuste p̃ꝑauit ad luenda supplicia. nec tã ĩꝑa-¬
uit ad facienda pecc̃a. Preꝑauit enĩ d̾s. qd̾ diuina eqͥtas redd̾ae : ñ qd̾ hu

Expanded text:
eparatam. Praeparavit enim Deus, ut ait Aug., in lib. de Bono perseverantiae, in praescientia sua, quibus voluit bona sua, et quibuscumque donat, procul dubio se donaturum esse praescivit. Praeparavit etiam Deus, ut ait Fulgentius, malis ignem aeternum; illis utique, quos juste praeparavit ad luenda supplicia, nec tamen praeparavit ad facienda peccata. Praeparavit enim Deus quod divina aequitas redderet, non quod huma
Abbreviated transcription (Latin):
Sigͦ in motu sensuali tm̃ pecoĩ illecebra teneat᷑. ueniale atq lenissimum
Siuͦ inferior pars raõnis consenserit. ita ut sola cogitationis delectatione. sñ uo¬
luntate ꝑficiendi teneat᷑. mulier sola man du cauit ñ uir. cuiꝰ actoritate
Siuͦ assit plena uoluntas ꝑ ficiendi. ut si assit facultas ad effectũ ꝑdu¬
dat᷑. uir qͦ manducat. qr suꝑior pars rõnis illecebre consentit. ⁊ tr̃
÷ dãpnabile ⁊ gͣue pecõm. In gustu mulie¬

Expanded text:
rgo in motu sensuali tantum peccati illecebra teneatur, veniale ac levissimum ionis consenserit, ita ut sola cogitationis delectatione sine voluntate perficiendi teneatur, mulier sola manducavit, non vir, cujus auctoritate adsit plena voluntas perficiendi, ut, si adsit facultas, ad effectum perducatur, vir quoque manducat, quia superior pars rationis illecebrae consensit, et tunc est damnabile et g
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ. ⁊ diffe̾ntẽ oognitionis. ⁊ intelligentie ium. Et sic̃ differens ui¬
gor. ⁊ subtilitas nat᷑e ĩ firmitatẽ ñ adducit. minor q cognitio sapĩe ignorãti¬
ã ñ ingerit. sic̃ libertas ĩferior nullã arbitͥo necessitatiꝰ uolũ tatẽ ĩponit.
Que cõmunia ⁊ equalia habuerunt angeli.
Et sic̃ ĩ p̃dictis angłi differebant. ita ⁊ q̃dã ꝯmunia. ⁊ eqͣlia habebant. qd̾ spc̃
erant. qd̾ indissolubiles. ⁊ ĩmortales erant. ꝯmune oĩb  eqͣle erat. In
subtilitate uͦ eẽtie. ⁊ intellign̾tia sap̃ie.⁊ lib̾tate uolũtatiꝰ. diffẽtes
erant. Has discrotiones intelligibiles. inusibiliũ nat᷑aꝵ ille soł ꝯp̃hen¬
d̾e potuit. ⁊ pond̾are. qͥ cuncta fecit ĩ pond̾e. num̾o. ⁊ m̾sura.

Expanded text:
entem cognitionis et intelligentiae vim. Et sicut differens vigor et subtilitas naturae infirmitatem non adducit, minorque cognitio sapientiae ignorantiam non ingerit, sic libertas inferior nullam arbitrio necessitatis voluntatem imponit. 3. Quae communia et aequalia habuerunt angeli. Et sicut in praedictis angeli differebant, ita et quaedam communia et aequalia habebant: quod spiritus erant, quod indissolubiles, et immortales erant, commune omnibus et aequale erat. In subtilitate vero essentiae, et intelligentia sapientiae, et libertate voluntatis differentes erant. Has distinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fe
Abbreviated transcription (Latin):
t intendas exhis atq p̃dictis aꝑit᷑. illa p̃dicam̃ta artis dialetice:
dei nat᷑e nuiime conuenite. qͣ nullis subiecta ÷ accidentib¬
Qd ẽ ñ ꝓpͥe s abusiue dicit᷑ sub̾antia:

Expanded text:
ter intendas, ex his atque praedictis aperitur, illa praedicamenta artis dialecticae Dei naturae minime convenire, quae nullis est subjecta accidentibDeus non proprie, sed abusive dicitur substantia
Abbreviated transcription (Latin):
m. Si qr qͦmͦ loqͥ potuert̃. uel loquentẽ in telligẽ qd̃ ñ didice-¬
loqui. ⁊ discẽ ab aliis si eẽnt

Expanded text:
 quomodo loqui potuerunt vel loquentem intelligere, qui non didiceloqui, et discere ab aliis si essent
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim tantum
turos: sicut nec duodecim
sole sunt tͥd isrł iudicancle.
alioquir. trib leui que ter¬
tia decim̃a est. iuiudicata
recedit. et paulus qui tertiꝰ
Suida p̃uaricante mathias
electus ẽ iudicandi sorte pͥ¬
n abit᷑. cum ipse dicat: nesci¬
tũ a angelos iudicabim᷑¬

Expanded text:
duodecim tantum turos, sicut nec duodecim solae sunt tribus Israel judicandae, alioqui tribus Levi, quae tertia decima est, injudicata recedet, et Paulus qui decimus Juda praevaricante Matthias electus est, judicandi sorte privabitur cum ipse dicat: Nescitis quia angelos judicabim
Abbreviated transcription (Latin):
m anal os facẽ neq arbor mala frue bonos facẽ. Nore arboris ñ nata ht¬
mane m̾tis s uoluntas intelligr᷑. Que si mala fuerit ñ bona s mtiala
opa facit. Di uͦ bona fuerit : bona ñ mala oꝑa facit.¬
oꝑa hoĩs ex affectu ⁊ fine sint bona. uel mala. Optiuo quor

Expanded text:
e, neque arbor mala fructus bonos facere. Nomine arboris non natura humanae mentis, sed voluntas intelligitur; quae si mala fuerit, non bona, sed mala opera facit; si vero bona fuerit, bona, non mala opera facit.era hominis ex affectu et fin
Abbreviated transcription (Latin):
illa u̾ba ex tali intellectu accipi posst̃. Is mͦ iratiloquens. de hoĩe suꝑbo ait.
Uidece ne forte mittat manũ suã ⁊ cẽt̾a. id ẽ. cauete uos angłi. ne comedat
de ligno uitte qͦ indignꝰ ẽ. De qͦ si ꝑstitisset comed̾et ⁊ uiueret in etͥnũ S
mͦ ꝓpt̾ inobedientiã indign᷑ ẽ comed̾e.⁊ sic̃ u̾bo dix̃. tia oꝑe exibuit. Emi¬
sit enĩ eũ d̾s de ꝑadiso uoluptatis: in locũ sibi ꝯgruũ. siẽ plerũq malus
cũ int̾ bonos ceꝑit uiu̾e. si ñ in meliꝰ mutari uoluerit. de bonoꝵ ꝯg̾ga-¬
tione pellit᷑. pond̾e̾ pͣue ꝯsuetudinis pressus
De flammeo gladio añ

Expanded text:
illa verba ex tali intellectu accipi possunt: Deus modo irati loquens, de homine superbo ait: Videte ne forte mittat manum suam, etc., id est: Cavete vos, angeli, ne comedat de ligno vitae, quo indignus est; de quo, si perstitisset, comederet, et viveret in aeternum, sed modo propter inobedientiam indignus est comedere. Et sicut verbo dixit, ita opere exhibuit. Emisit enim eum Deus de paradiso voluptatis in locum sibi congruum; sicut plerumque malus cum inter bonos vivere coeperit, si in melius mutari noluerit, de bonorum congregatione pellitur, pondere pravae consuetudinis pressus. 5. De flammeo gladio an
Abbreviated transcription (Latin):
t iõ qd aug̃ dic̃ opꝰ uͥtutis eẽ bonũ usũ nat̾aliũ potentiarũ. de usu ext̾i¬
ori accipiunt. Qd uͦ dic̃ bonũ usũ lib̃i arbitrii. uͥtutẽ eẽ. ⁊in magnis
num̃ari bonis. de usu int̾iori intelligt̃. ⁊ uirtutes nicha aliud eẽ. ꝗͣ bo¬
nos affectꝰ uł motꝰ m̃tis assert̃. qͦs d̾s in hõie fac̃. non homo qͥa licet᷑ illi
motꝰ sit̃ liberi arbitrii. non tam̃ eẽ queunt. nͥ dĩ ip̃m lib̾et ⁊ adiuuet
gr̃a sua oꝑante. ⁊ cooꝑante. Qũa dĩ gͣtutã uoluntatẽ accipũt. qͥa dc̃ ẽ

Expanded text:
t ideo quod Aug. dicit opus virtutis esse bonum usum naturalium potentiarum, de usu exteriori accipiunt; quod vero dicit bonum usum liberi arbitrii virtutem esse, et in magnis numerari bonis, de usu interiori intelligunt. Et virtutes nihil aliud esse quam bonos affectus vel motus mentis asserunt, quos Deus in homine facit, non homo: quia licet illi motus sint liberi arbitrii, non tamen esse queunt nisi Deus ipsum liberet et adjuvet gratia sua operante et cooperante, quam Dei gratuitam voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
ri. uñ omĩa bonamĩta incipiunt. s potiꝰ hec id̾o iadicta st̃. qu ñ ÷ fides.¬
nͥ in eo qͥuult cred̾e. cuiꝰ bonã uolũtatẽ fides p̃ienit. ñ tp̃r s causa ⁊ nat᷑a.
Uñ aug̃. supͣ congruent̃ dixit. qd̾ bona uoluntas in eis donis : q̃ ñ p̃cedit.
qͥstionẽ. scilicae quod cogitatio boni p̃cedit fidem.

Expanded text:
ri; unde omnia bona merita incipiunt. Sed potius haec ideo nam voluntatem fides praevenit non tempore, sed causa et natura. Unde Aug. supra congruenter dixit quod bona voluntas in eis donis est, quae non praquaestionem, scilicet quod cogitatio boni praecedit fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
petc̃m genitalib m̃bris ad ꝓcationẽ ĩꝑare potuisse sic̃ cet̾is. in qͦlib oꝑe . sñ uo¬
iuptatis purituri utiuit᷑. In credibile enĩ t̃ ẽ dm̃ talia fecisse illa corꝑa. ut si
ũ peccassent illis mñbris. si c̃ pedib ĩꝑarent. noc ẽ ardore seminarent. uel c̃do¬
lore pare̾nt. s pꝰ pecc̃m in otũ illũ meruert̃ quẽ nuptie ordinant. contiuen¬
tia cohiba. Infirmitas enĩ ꝓna in ruinã tͣpitudinis. excipit᷑ honostate nup¬
tiali. ⁊ qd̾ sanis ÷ officiũ. egͥtis ÷ in remediũ. Emissi qđ de ꝑadiso cõuienert᷑. yge

Expanded text:
is ad procreationem imperare potuisse, sicut caeteris in quolibet opere sine voluptatis pruritu utimur. Incredibile enim non est Deum talia fecisse illa corpora ut si non peccassent, illis membris sicut pedibus imperarent, nec cum ardore seminarent, vel cum dolore parerent: sed post peccatum motum illum meruerunt, quem nuptiae ordinant, continentia cohibet. Infirmitas enim prona in ruinam turpitudinis, excipitur honestate nuptiali: et quod sanis est officium, aegrotis est remedium. Emissi quidem de paradiso convenerunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
qͣncũ dest̾ sensuũ subtilitates. ⁊ corꝑm mobilitates. ĩ m̃bris t̾renis. ⁊ pigͥs
Uñ ⁊ qͣlib ẽi angłis uicinas causas ab elem̃tis cõtͣhere. qͣnto faciliꝰ cͥ. tanto mi¬
causar̃ cardine cõdere. ac ministrare creat᷑am. qd̾ facit soł creator dr̃.
aliud aũ ꝑ distbutis. ab illo uirib & facultatib aliqͣm oꝑationẽ forinsetꝰ
aom oue. ut ad̃. uel tẽ seõ uelsic. exeat qd̾ creat᷑. Iita qͥppe originalit᷑ lepͥ¬
morralit̾ in qͣdã texta elemĩtoꝵ cuncta ĩa cãta st̃ i accoptis opportutitatib

Expanded text:
t sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. Unde qualibuscumque angelis vicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto micausarum cardine condere ac ministrare creaturam, quod facit solus creator Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus ac facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic, exeat quod creatur. Ista quippe originaliter et primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ sic̃ de maiorib ⁊ de minorib qͥdã ꝑstit̾unt. ita de utͦq gͣdu qͥdã
corruert̾. Int̾ qͥs unꝰ fuit omib aliis cadentib excellentior. nec ĩt̃ stã¬
tes aliqͥs eo fuit dignior. sic̃ testimoniis auctoritatũ monstͣt᷑. Ait
enĩ iob. Ip̃e pͥncipiũ uiar̃ dĩ.⁊ in ezechiele legrͣ. Tu signacłm similitu¬
dĩs plenꝰ scientia. ⁊ ꝑfectione decorꝰ. In delitiis ꝑadisi fuisti. qd̃ gg ex-
cecidisti lucifer. qͥ mane oriebariᷤ. ⁊cet̾a. qͥñ unꝰ ordo. s nnꝰ sp̃s accipi

Expanded text:
m sicut de majoribus et minoribus quidam perstiterunt, ita de utroque gradu quidam corruerunt, inter quos unus fuit omnibus aliis cadentibus excellentior, nec inter stantes aliquis eo fuit dignior, sicut testimoniis auctoritatum monstratur. Ait enim Job, c. 40: Ipse principium viarum Dei. Et in Ezechiele legitur, c. 28: Tu signaculum simildinis plenus sciencia et perfectione decoris, in deliciis paradisi fuisti. Quod exponececidisti, Lucifer, qui mane oriebaris? etc.; qui non unus ordo, sed unus spi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dã enũ aliis meliorẽ. ac digniorẽ eẽntiã. ⁊ formã hñt. ⁊ alia aliis leuiora.
atq agiliora sitt. Ad hc̃ gͥ modũ credendũ ÷ illas sp̃uales uat᷑as cõueni-¬
entes sue puritati ⁊ excellentie. ⁊i eẽntia. ⁊ in forma. ⁊ ĩ facultate dif¬
fo̾ntias accepissi in exordio sue cõditionis. qͥb alii suꝑiores. aliĩ inferiores
di sapĩa cotstituerent᷑. aliis maiora. aliis minora. dona p̃stantis. ut

Expanded text:
dam enim aliis meliorem ac digniorem essentiam et formam habent, et alia aliis leviora atque agiliora sunt. Ad hunc ergo modum credendum est illas spirituales naturas convenientes suae puritati et excellentiae, et in essentia, et in forma, et in facultate differentias accepisse in exordio suae conditionis; quibus alii inferiores, alii superiores Dei sapientia constituerentur, aliis majora, aliis minora dona praestantis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ omĩno falsum ÷ pot̾ eqͥd̾ ñ fieri aliqͥd. ⁊ illud tũ p̃scitũ ÷ͥ fieri. Non
id̾õ ttĩ pot̾ fieri falli dĩ p̃scientia. ꝙ si illud nonfier&. nec a dõ p̃scitũ eẽt
fieri. s ad huc urgent q̾stionẽ dicentes. aut alit̾ pot̾ fieri. qͣm ds p̃souuit
aut ñ alit̾. Si ñ alit̾: gͦ necessario cuncta eueniunt. Si uͦ alit̾. pot̾ gͥ
dĩ p̃scientia. falli uel mutari.S pot̾ alit̾ fieri : qo pot̾ alit̾ fieri. qͣm fiat.¬

Expanded text:
m est. Potest equidem non fieri aliquid, et illud tamen praescitum est fieri, non ideo tamen potest falli Dei praescientia; quia si illud non fieret, nec a Deo praescitum esset fieri. Sed adhuc urgent quaestionem dicentes: Aut aliter potest fieri quam Deus praescivit, aut non aliter: si non aliter; ergo necessario cuncta eveniunt; si vero aliter, potest ergo Dei praescientia falli vel mutari. Sed potest aliter fieri, quia potest alit
Abbreviated transcription (Latin):
l . usti. uel ĩuisti cãti sint angłi. ⁊an aliqͣ mora fueriit. it̾ creationẽ
⁊ lapsũ. uel sñ mora in ip̃o cãtionis exordio cecid̾int.
Opinio qͦꝵdam
dicentiũ angłos ĩmalitiã cãtos.⁊ sñ omi mora ruisse.

Expanded text:
sti creati sint angeli; et an aliqua mora fuerit inter creationem et lapsum, vel sine mora in ipso creationis exordio ceciderint. 5. Opinio quorumdam dicentium angelos in malitia creatos, et sine omni mora ruisse.
Abbreviated transcription (Latin):
atq oĩum uisibiliũ uł inuisibiliũ c̾aturar̃. in pͥmordiosui
oftendit dicens. In pͥncipio cieauit ds celũ ꝯt̾rã. His ⁊ eni
ũ̾bis moyses sp̃c dĩ asflatꝰ. in uno pͥncipio. a dõ creatore mint¬
dũ factũ refert. elidens errorẽ quoꝵdã plura sñ pͥncipio fuisse pͥncipia
opinantiũ. Plato n̾aq tͥa initia estimauit. dm̃ scł ⁊e¬

Expanded text:
atque omnium visibilium vel invisibilium creaturarum in primordio sui ostendit, dicens, Gen. 1: In principio creavit Deus coelum et terram. His etenim verbis Moyses Spiritu Dei afflatus, in uno principio a Deo creatore mundum factum refert, elidens errorem quorumdam plura sine principio fuisse principia opinantium. Plato namque tria initia existimavit, Deum sc
Abbreviated transcription (Latin):
net ũqͣm scientiã aliqͣm amittit. uel uoliuitatr̃ mutat ꝙͣ habuit: ita
oĩ sẽꝑ pot̾. q̃ aliqñ potuit. nec ũꝙͣ aliqͣ potentia sua pͥuat᷑. Non t̃ gͦ pͥuatꝰ
potentia in carnandi. uel resurgendi lic& ñ possit mͦ in carnari. uel resur¬
gẽ. Sic̃ enĩ potiuit olim incarnari: ita ꝙ̃ pot̾ mͦ in carnatꝰ eẽ. in qͦ eiꝰd̾ rei
potentia monstͣtur. Ut enĩ olĩseiut se resurrestum. ⁊ m̾ scit se resurrex¬
isse. nec ÷ alia soiẽtia illud olĩ scuiisse. ⁊ ħmͦ scire. s ead̾ om̃io. ⁊ sic̃ uoluit
olĩ resurge̾.⁊ mͦ resurrexisse. in qͦuniꝰ rei uoluntas expͥmit᷑. it a potuit
tentia. Si enĩ poss mͦ nasci. ⁊ resurge̾. ñ eẽt id posse. Uerba enĩ diũsoꝵ¬
tem. diu̾sis plata tpĩb. ⁊ dic̃isis aduincta aouibiis eũd faciunt sensum.
ut mͦi loquentes dm̃s. iste. pot̾ lege hodie. eras aũ dicemꝰ: iste pot̾ legisse
seꝑ posse qeđͥd seiel potuit .i. hab̾e oninẽ illã potentiã qͣ semelh atuit

Expanded text:
it; ita omnia semper potest quae aliquando potuit, nec unquam aliqua potentia sua privatur. Non est ergo privatus potentia incarnandi vel resurgendi, licet non possit modo incarnari vel resurgere. Sicut enim potuit olim incarnari, ita et potest modo incarnatus esse; in quo ejusdem rei potentia monstratur. Ut enim olim scivit se resurrecturum, et modo scit se resurrexisse. Nec est alia scientia illud olim scivisse, et hoc modo scire, sed eadem omnino. Et sicut voluit olim resurgere, et modo resurrexisse, in quo unius rei voluntas exprimitur; ita potuit tentia. Si enim posset modo nasci et resurgere, non esset idem posse. Verba enim diversom diversis prolata temporibus, et diversis adjuncta adverbiis, eumdem faciunt sensum, ut modo loquentes dicimus: Iste potest legere hodie, cras autem dicemus: Iste potest legisse, semper posse quidquid semel potuit, id est, habere omnem illam potentiam quam semel habuit
Abbreviated transcription (Latin):
cꝰ adhibitiᷤ motib. ista cãnda dĩ uirtꝰ int̾iꝰ oꝑet᷑ ta ñ solũ malos. s n ec
S ꝓ subtilitate sui sensus ⁊ corꝑis.semina istar̃ rer̃ nob occultiora noue¬
rt̃. ⁊⁊ eas ꝑ cõgruas tẽꝑationes elem̃toꝵ latent̾ spargunt. Atq ita.
ꝙr gignendaꝵ rer̃. ⁊ accelerandoꝵ increm̃toꝵ p̃bent occasiones. S nec
boni hec: nͥ qͣntũ ds̃ uiboe. nec inali hec in uiste faciũt. nͥ qͣntũ iuste

Expanded text:
lum malos, sed nec ro subtilitate sui sensus corporis semina istarum rerum nobis occultiora noverunt, et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt, atque ita et gignendarum rerum et accelerandorum incrementorum praebent occasiones. Sed nec boni haec nisi quantum
Abbreviated transcription (Latin):
aduiuet᷑. Uñ alibi apłs ait. Non aũ ego: s grã dĩ mec̃. Non idõ dicit.
qr nil boni agebat.s ꝙr ichilboni agae si in illa ñ adiuuaret᷑. His
testimoniis aꝑte insinuat᷑. qr uoluntas homĩs gr̃a cłi p̃uenit᷑ atq
p̃patur. ut fiat bona. non ut fiat uoluntas. qo ⁊ añ grãn uoluntas
erat. s ñ erat bona. ⁊ recta uoluntas.
Qd sit uoluntas.

Expanded text:
 ego, sed gratia Dei mecum. Non ideo dicit, quia nihil boni agebat, sed quia nihil boni ageret, si illa non adjuvaret. His testimoniis aperte insinuatur, quia voluntas hominis gratia Dei praevenitur atque praeparatur ut fiat bona, non ut fiat voluntas; quia et ante gratiam voluntas erat, sed non erat bona et recta voluntas. 2. Quid sit voluntas.
Abbreviated transcription (Latin):
dit. nec apłos. nec alios eccłe̾ p̃latos dedisse. uel dare spĩ scm.¬
Qd̾ ñ possunt dare sp̃m scm̃ hie docet᷑.

Expanded text:
Aug. nec apostolos, nec alios Ecclesiae praelatos dedisse vel dare SpiritumQuod non possunt dare Spiritum sanctum hic docet.
Abbreviated transcription (Latin):
ata isit quas pollutas ht̃ manꝰ. ñ tale habuit pomũ. qͣle ego dedimim¬
dis manib. Ego enĩ dedi mitndũ
In aĩẽ ex catione tales sint:
qͣles st̃ ĩ donis nat᷑alibus.

Expanded text:
ata. Sicut quis pollutas habens manus, non tale habuit pomum quale ego dedi mundis manibus. Ego enim dedi mundum. 9. An animae ex creatione sint aequales in donis naturalibus
Abbreviated transcription (Latin):
ct̃ opportuit seiui dicauit. humanis ostendet᷑ aspectib. an angłi qͥiã erant.
ita mictebant᷑ ut ex ꝑͣ di loquẽnt᷑. assum̃tes corꝑalẽ spẽm de cãt᷑a corꝑea ĩ usũ
ministĩi sui. aut ip̃m corpꝰsuũ eui ñ subdunt᷑. s subditũ reg̾t mutantes
atq utentes inspẽs qͣs uellent accõmosatas atq aptas ac tionib sius. sccłmi attͥ¬
butã s a catore potentiã¬

Expanded text:
tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui aut ipsum corpus suum, cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species, quas vellent, accomodatas atque aptas accionibus suis secundum attributam sibi a creatore potencia
Abbreviated transcription (Latin):
excus abili. ⁊ in exeusabili. Est enĩ ignorantia. qͣ ex cus at peccantẽ. n tͥ ig¬
norantia talis. q̃ ñ excusat. Est ignorantia umcibilis. nignorantia ĩ uiti¬
cibilis. Excusatio omĩs extollitur : uͥ mandatũ ñ ignorat᷑. De tͥplici io¬
norantia ⁊ q̃ exeus ⁊ que non

Expanded text:
excusat, alia non. Est enim ignorantia quae excusat peccantem, et est ignorantia talis quae non excusat. Est autem ignorantia vincibilis, et ignorantia invincibilis. Excusatio omnis tollitur, ubi mandatum non ignoratur. 10. De triplici ignorantia, quae excusat, et quae non
Abbreviated transcription (Latin):
fut᷑os p̃uidens. c̾auit tñ ad scõꝵ utilitatẽ. illudũt᷑
eoꝵ tẽptatione ꝓfectꝰ. s ip̃ẽ cẽ drͣ initiũ qr p̃¬
cedit antiqͥtare.
⁊ pͥncipatu malitie. Hecaũ illusio fit angłis
malis. ⁊ hoĩb malis.
ꝑ angłos scõs. qp subdit eiᷤ angłos malos.
⁊ hoĩes malos. ut ñ qͣntũ
nitunt᷑. s qͣntũ sinunt᷑ possint. Ecce aꝑte
ostendit qͣlit̃ p̃dieta u̾ba

Expanded text:
 utilitatem, illuduntur eorum tentatione profectus. Sed ipse est initium, quia praecedit antiquitate et principatu malitiae. Haec autem illusio fit angelis malis, et hominibus malis, per angelos malos, quia subdit eis angelos malos et homines malos, ut non quantum nituntur, sed quantum sinuntur, possint nocere. Ecce aperte ostendit qualiter praedicta verba