comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
des filioꝵ & filiatũ syon : & sanguinẽ enun¬
dabit de medio eoꝵ sp̃u iudicii. & sp̃u cõbu¬
stionis. Sordes. & sanguinẽ. Sordes sp̃u iudi¬
cii: sanguinẽ sp̃u cõbustionis. Sic peccasti.
& peccatoꝵ sorde pollutꝰ es: lauabit dñs
sordes filioꝵ & filiarũ syon: & sanguinem¬

Expanded text:
des filiorum Sion in sanguine. Emundabit 868 de medio eorum spiritu judicii, et spiritu combustionis sordes et sanguinem . Sordes spiritu judicii, sanguinem spiritu combustionis. Si peccasti, et peccatorum sorde pollutus es, lavabit Dominus sordes filio
Abbreviated transcription (Latin):
arbieͣndũ ẽ. qͥa aĩa peccatx intro conata sit pur-¬
gare macłas suas. & assumens poamã delictoꝵ
ad eã loqͥtur sermo diuinꝰ. si abluta fueris ni¬
tro. & multiplicaueris tͥ poamã. macłata es in¬
conspectu meo in iniqͥtatib tuis dic̃ dñs. an id
qđ ẽ ueriꝰ estimandũ ẽ: qͥa ut sacͣ uolumina om̃i
uirtute st̃ plena. ita & di sermo om̃i uirtute
sit plenꝰ. & habeat istiusmodi fortitudinẽ que
possit purgare uicia. & sordib defricatis ad
candorẽ pͥstinũ reuocare : Niuens quippe diẽ¬
acutũ: & reliqua. Ex qͥb docei᷑ ꝓ passionib
anime remedii habere sermonẽ. ẽẽ in coni¬
trũ. ẽẽ poam qͥb sordes abluant᷑. Neq uͦ
om̃e peccatũ nitro sermonis & poama pot᷑
emundari. S st̃ aliqua delicta que ñ indi
me tactũ abluta discedant. sic̃ nc̃ dr. Si ab¬
luta fueris intro. & multiplicaueris tͥ poam:

Expanded text:
arbitrandum est, quia anima peccatrix nitro conata sit purarbitrandum est, quia anima peccatrix nitro conata sit purgare maculas suas, et assumens poam, quae orituad eam loquitur sermo divinus: Si abluta fueris nitro, et multiplicaveris tAn id quidem verius existimandum est, quia ut sacra volumina omni virtute sunt plena, ita et Dei sermo omni virtute sit plenus, et habeat istiusmodi fortitudinem, quae possit purgare vitia, et, sordibus defricatis, ad colorem pristinum revocare? Vivus est quippe iqua. Ex quibus diximus pro passionibus animae remedia habere sermonem, esse in eo nitrum, esse poam, quibus sordes abluantur. Neque vero omne peccatum nitro sermonis et poa potest emundari, sed sunt aliqua delicta, quae non inpoam tantum abluta discedant. Sic nunc dicitur: Si ablueris te nitro, et multiplicaveris tibi poam,
Abbreviated transcription (Latin):
imago que d̃i ẽ imagine diaboli. quã po¬
stea nobis induximꝰ ob peccatũ. Unde de¬
bemꝰ magnoꝑe curare. ut qͦmͦ delinquen¬
tes portauimꝰ imaginẽ t̾cestris. ita ad peni¬
tentiã conu̾si portemꝰ imaginẽ celestis. ad quã
& uniu̾̃sa pͥmũ condita creat᷑a ẽ: ob cuiꝰ in
malũ conu̾sionẽ nc̃ peccantes sermo cotri¬
piens ait. Quomͦ conu̾sa es in amaritudinẽ in¬
tis aliena: Ego aũ plantaui te uitẽ fructiferã
uniu̾sã uetã. Et ante diximꝰ. & nc̃ ut eadẽ ple¬
niꝰ intelligatis repetimꝰ. qͥa ds bonã plantauit
uineã hõis anirã. s ipsa uicio fuo adu̾sũ condi¬
toris depͣuata sit uoluntatẽ. Ego aũ plantaui
te uitẽ fructiferã. uniu̾sã ueram. Non ex par¬
te uerã. & m̃dacẽ ex parte plantain : s uniũsã
uerã. Quomͦ contra plantationẽ meã conu̾sa
es in amaritudinẽ. & facta es uitis aliena:
Post hec seqͥtur. Si abluta fueris intro & mul

Expanded text:
imago quae Dei est, imagine Zabuli, quam poimago quae Dei est, imagine Zabuli, quam postea nobis induimus ob peccatum. Unde debemus magnopere laborare, ut quomodo delinquentes portavimus imaginem terrestris: ita ad poenitentiam conversi portemus imaginem coelestis, ad quam et universa primum condita creatura est, ob cujus in malum conversionem nunc peccantes sermo corripiens ait: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena? Ego autem plantavi eam fructiferam, universam veram. Et ante diximus, et nunc eadem plenius ut intelligatis, repetimus, quia Deus bonam plantavit hominis animam, sed ipsa vitio suo adversus conditoris depravata sit voluntatem. Ego autem plantavi te vitem fructiferam, universam veram: non ex parte veram et mendacem ex parte plantavi, sed universam veram. Quomodo contra plantationem meam conversa es in amaritudinem, et facta es vitis aliena? Post haec sequitur: Si abluta fueris nitro, et mu
Abbreviated transcription (Latin):
eus mortẽ ñ fec̃. neq delectat᷑ in ꝑ¬
ditione uiuoꝵ. Creauit enĩ ut eẽnt
bĩa. & salutares fec̃ gen̾ationes
mundi: nec ẽ in eis uenenũ mor¬
tis. neq inferni regnũ suꝑ t̾ram.
Deinde paululũ ult᷑ ꝓcedens. repꝑio unde sit
mors. Inuidia autẽ diaboli mors intͣruit in cobẽ
s nosmet ipsi maliciã atq peccata. ꝓpͥa nobis attͣ¬
ximꝰ uoluntate. Unde & in p̾senti lectione ꝑ ꝓpħã¬
nc̃ querit᷑ ds. & qͦdã mͦ dubiꝰ inqͥrit. qͦmͦ in qͥb dã
aĩa sit amata quã dulcẽ ipse condiderat: & ait.
Quomͦ conu̾isa es in amaritudinẽ iitis aliena. Qd̃
dic̃ tale ẽ. Ego feci pedes. qͥb ingredetet᷑ mortale
genꝰ. qua causa factũ ẽ. ut claudicent plurum:
Ego feci oĩa m̃bra ualida atq integͣ. quomͦ indeo
in multis debilia atq mutilata: Itaq ñ solũ
pͥmi hominis aĩa s & uniu̾soꝵ ad imaginẽ
& similitudinẽ dĩ facta ẽ : & antiqͥor ẽ hec

Expanded text:
tem non fecit, neque delectatur in perditione viventium. Creavit enim ut essent omnia, et salutares generationes mundi, nec est in eis venenum mortis, neque inferni regnum super terram . Deinde paulum ultra procedens reperio unde sit mors: Invidia autem diaboli mors intravit in orbem sed nosmetipsi malitiam atque peccata propria in nobis attraximus voluntate. Unde et in praesenti lectione pin quibusdam amara sit anima, quam dulcem ipse condiderat, et ait: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena? Quod dicit tale est, Ego feci pedes, quibus ingrederetur mortale genus; qua causa factum est ut claudicent plurimi? Ego feci omnia membra valida, atque integra; quomodo video in multis debilia atque inutilia? Itaque non solum primi hominis anima, sed et universorum ad imaginem et similitudinem Dei facta est , 866 et antiquior est haec
Abbreviated transcription (Latin):
nobis residere uideamꝰ. scͥpturas diligentissime
lectitantes. teponamꝰ eas in cordib nr̃is. & iuxta
earũ uiuere p̃cepta ttam᷑: ut ante excessionis
diẽ si fieri potest a peccatoꝵ sordib emundati.

Expanded text:
nobis residere videamus, Scripturas diligenter simul nobis residere videamus, Scripturas diligenter simul recitantes, reponamus eas in cordibus nostris, et juxta earum vivere praecepta nitamur, ut ante excessionis diem, si fieri potest, peccatorum sordibus emundati
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa eundẽ in sp̃u scõ atq igne baptitet. s qͦ
sc̃s baptiretur sp̃u sc̃o: & is qͥ post fidẽ & mi¬
steriũ di rursũ ad scelera conu̾sꝰ ẽ : cruciatu
purget᷑ incendii. Beatꝰ qͥ lauactũ accipit
sp̃c sc̃i. & ignis lauacro ñ indiget. Miserabi¬
lis aut̃ & om̃i fletu dignꝰ. qͥ post lauacrũ sp̃c
baptiandꝰ ẽ igne. Uttũq siqͥdẽ habet baptis¬
ma iħs. Exit nãq uirga de radice iesse: & sios
de radice ascendit. Uirga pecatorib. fios ustis
Sic deus & ignis consumens & lum̃ in scͥpt᷑is dr.
Ignis peccatorib. lum̃ scis. Et beatꝰ qͥ habet pat¬
tẽ in resurrectione pͥma. Siqͥs seruauerit laua¬
chrũ sp̃c scĩ: iste tesurrectionis pͥme parti cõmu
nicat. Siqͥs uͦ in scła reserrectione seruat᷑. iste pec¬
cator ẽ: qͥ ignis indiget baptismo. qͥ cõbustione
purgat᷑. ut qͥcqͥd habuerit lignoꝵ. feni. stipule
ignis consumat. Quã ob rẽ cũ talia post mortẽ

Expanded text:
o atque igne baptizet; sed quo sanctus baptizetur Spiritu sancto, et is qui post fidem et magisterium Dei rursum ad scelera conversus est, cruciatu purgetur incendii. Beatus qui lavacrum accepit Spiritus sancti, et ignis lavacro non indiget. Miserabilis autem et omni fletu dignus, qui post lavacrum Spiritus baptizandus est igni. Utrumque siquidem habet baptisma Jesus: Exiit namque virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendit ; virga peccatoribus flos justis. Sic Deus et ignis consumens, et lumen in Scripturis dicitur , ignis peccatoribus, lumen sanctis: et: Beatus qui habet partem in resurrectione prima. Si quis servaverit lavacrum nicat. Si quis vero in secunda resurrectione servatur, iste peccator est, qui ignis indiget baptismo, qui combustione purgatur, ut quidquid habuerit lignorum, feni, et stipulae, ignis consumat. Quamobrem cum talia post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ autẽ facie ad faciẽ. Qui tam̃ merebuntur
conu̾sationẽ habebunt in celis. Si gͦ ꝑ conse¬
quentiã rerum & ꝓmissionũ fidem transfer¬
ri nos de t̾ris opottet ad celũ. puto qđ in
ritoꝵ sorte unũquẽq in illa uł illa celi par¬
te & habitatione constituat. S sic̃ multa ẽ
differentia in t̾ris uerbi gr̃a habitare in locis
fecundis ac copiosis ac bonis omnib abundan-¬
tib uͥ & aeris tẽꝑies & eruditio hominũ acli¬
beralia instituta ñ desunt. & longe aliud ẽ
habitare aut in locis infecundis & rerũ penu¬
ria. in calidis aut estu torridis aut frigore
geluq torpentib. uł certe uͥ nulle leges. ẜ. im¬
manis & fera barbaria ẽ. uͥ bella semꝑ & nun¬
quã qͥes. & hec ñ sine occulta quadã di dispensa¬
tione & iudicui eiꝰ iustitia unicuiq decernuntur
ita & in illis locis erit aliquid tale. ut in nul¬
lo prorsus manis habeatur in t̾ris umbra cele¬
stiũ. Erit gͦ ut diximꝰ & ibi aliqua ciuitas

Expanded text:
tunc autem facie ad faciem, qui tamen merebuntur, conversationem habebunt in coelis. Si ergo per consequentiam rerum et promissionum foedere transferri nos de terris oportet ad coelum, puto quod in l in illa coeli parte et habitatione constituat. Sed sicut multa est differentia in terris, verbi gratia, habitare in locis fecundis et copiosis ac bonis omnibus abundantibus, ubi et aeris temperies et eruditio hominum ac liberalia instituta non desunt; et longe aliud est habitare aut in locis infecundis et rerum penuria squalidis, aut aestu torridis, aut frigore geluque torpentibus, vel certe ubi nullae leges, sed immanis et fera barbaries, ubi bella semper et nunquam requies. Et haec non sine occulta quadam Dei dispensatione, et judicii ejus justitia unicuique decernuntur: et ita in illis locis erit aliquid tale, et in nullo prorsus inanis habeatur in terris umbra coelestium. Erit ergo, ut diximus, et ibi aliqua civitas
Abbreviated transcription (Latin):
ter adimitimꝰ. decernitur nobis credo & p̾pa¬
rat᷑ ex p̃cepto di aliqͥs locus uͥ ad certũ tempꝰ
habitare debeamꝰ. Siqͥ ñ uoluntaria peccata
cõmisimꝰ. si tam̃ mundi inueniam᷑ & alieni ab
his peccatis que uoluntate cõmissa st̃. & ob hoc
secernunt᷑ quedã ciuitates ad refugiũ. udetur¬

Expanded text:
nobis, credo, et praeparatur ex praecepto Dei aliquis locus, ubi ad certum tempus habitare debeamus, si qui non voluntaria peccata commisimus, si tamen mundi inveniamur ab his peccatis quae voluntate commissa sunt. Et ob hoc secernuntur quaedam civitates refugii. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
referunt᷑. adumbratio quedã sit future sor
que hic adumbrantur pͥuilegia sacerdotũ. qͥb
uicina queq urbib loca & ip̃sis menib iuncta
segregari mandant᷑ a filiis isrł. ibi credo & ci

Expanded text:
referuntur, adumbratio quaedam sint futurae sortreferuntur, adumbratio quaedam sint futurae sortquae hic adumbrantur, privilegia sacerdotum, quibus vicina quaeque urbibus loca et ipsis moenibus juncta, segregari mandantur a filiis Israel. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ iħm cuiꝰ ille iħc naue ferebat imaginem
collocandus ẽ. quandoq & hereditatẽ sortis di¬
stributionũ. id ẽ meritoꝵ contẽplation̾e capturꝰ.
Si gͦ nc̃ dñs dicit in distributione t̾re. uerbi gr̃a
t̾minos trib illiꝰ ẽẽ istos. & alteriꝰ alios. ne for¬
te qm̃ diuersa st̃ merita eoꝵ qͥ hereditatẽ con¬
secut᷑i st̃ regni celoꝵ iccirco etiã in histribub
obseruanter dirimi iubetur ista distinctio t̃¬
minoꝵ. ut sciamꝰ has ẽẽ meritoꝵ differentias.¬
uicerit. ut ꝓ fide quidẽ sua mereat᷑ haberi int̾
filios istł. ꝓ negligentia uͦ uite gestorũq desidia
in tribu ruben & gad. aut dimidia tribu ma¬
nasse debeat reputari. & ñ intra iordanem
s extra eũ sortẽ hereditatis acciꝑe. alius qui se
em̃datione unte & conuersatione ꝓpositi talem
reddiderit. ut scđm quas solus d̾s nouit rati¬
ones. aut in tribu iuda. aut etiã in tribu ben¬
iamin. in qua ipsa ierłm & tẽplũ d̃i atq alta¬

Expanded text:
erum, cujus ille Jesus Nave ferebat imaginem, collocandus est, quando et haereditatem sortis distributione, id est meritorum contemplatione, est capturus. Si ergo nunc Dominus dicit in distributione terrae, verbi gratia, terminos tribus illius esse istos, et alterius alios, ne forte quoniam diversa erant merita eorum qui haereditatem consecuti sunt regni coelorum. Idcirco in his tribubus observantes, dirimi jubetur ista distinctio terminorum, ut sciamus esse has meritorum differentiasvixerit, ut pro fide quidem sua mereatur haberi inter filios Israel, pro negligentia vero vitae gestorum desidia, in tribu Ruben aut Gad, aut dimidia tribu Manasse debeat reputari, et non intra Jordanem, sed extra eum sortem haereditatis accipere. Alius vero qui se emendatione vitae et conversione propositi talem reddiderit, ut secundum quas solus Deus novit rationes, aut in tribu Juda, aut in tribu Benjamin, in qua ipsa Jerusalem et templum Dei atque alta
Abbreviated transcription (Latin):
sare diuina dignatione ñ in untio s in fine
erit quedam uisio & distributio talis que ñ
solũ ꝓ meritis eoꝵ qͥ dispensantur. s & ꝓ nouis¬
simi adã in qͦ om̃s inuificandi dicuntur contem¬
platione pensauda st̃. S qͥs nr̃m talis ẽ. ut ad
huiꝰmodi distributionẽ. & ad illã celestis here¬
tatis sortẽ. uenire mereaf᷑: Qs ita beatꝰ erit tiꝰ
sors in ierłm uemiet. ut sit ibi uͥ tẽplũ dĩ ẽ. im¬
mo ut ipse sit di templũ: Quis ita beatꝰ est ut
ibi dies festos agat. ubi altare diumũ ꝑpetuis
ignib lucet: Qs ita beatꝰ ẽ. qͥ sacͥficiũ suũ & in¬
censũ suauitatis supra illũ ignim ponat de qͦ
dicebat saluator. ignẽ ueni mittere in t̾rã:¬
Quis ita beatus ẽ. qͥ ibi semꝑ agat pascha in loco
quẽ elegit dñs suis. ibi pentecostes diẽ gerat.
& festiuitates reppitiationis.&. tab̾nacłoꝵ sol¬
lemnitatẽ ñ iã ꝑ umbram. s ꝑ ipsam sp̃em re

Expanded text:
in fine erit quaedam divisio et distributio talis, quae non solum pro meritis quae dispensantur, sed et pro novissimi Adam, in quo omnes vivificandi dicuntur, contemplatione pensanda sit. Sed quis nostrum talis est, ut ab hujusmodi distributione ad illam coelestis haereditatis sortem venire mereatur? Quis ita beatus erit, cujus sors Jerusalem veniet, ut sit ibi ubi templum Dei est, imo et ipse sit Dei templum? Quis ita beatus est, ut ibi dies festos agat ubi altare divinum perpetuis ignibus adoletur? Quis ita beatus est qui sacrificium suum et incensum suavitatis supra illum ignem ponat de quo dicebat Salvator, Ignem veni mittere? Quis ita beatus est, qui ibi semper agat Pascha, in loco quem elegerit Dominus suus; ibi Pentecostes diem gerat, et festivitatem repropitiationis, et tabernaculorum solemnitatem, non jam per umbram, sed ip
Abbreviated transcription (Latin):
quinq ciuitates potestatẽ habens. nec cuidi¬
cat intra in gaudiũ dñi tui. s cui dicat. se¬
dete & uos mecũ suꝑ duodecim thronos. iu¬
dicantes & uos .xii. trib isrł. & de quib
dicat. pat̃ uolo ut uͥ sũ ego & isti sint metũ

Expanded text:
decem civitates potestatem habens ; nec cui dicat: Intra in gaudium domini tui ; sed cui dicat: Sedete et vos mecum super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel , et de quibus dicat: Pater, vol
Abbreviated transcription (Latin):
uolo & istos babere adñationẽ. ut & ego sim dñs
añantiũ : Bcati qͥ ad hanc ꝑuenerint beatitu¬
dinis sũmã. beati qui ad ista conscenderint fa
numetati apud dm̃. immo ipsi sunt quoꝵ
etiã capilli capitis numerati st̃ ꝑ iħm xp̃m¬

Expanded text:
abere dominationem, ut et ego sum Dominus dominantium. Beati qui ad hanc pervenient beatitudinem summam. Beati qui ad ista conscenderint fasnumerati apud Deum: imo ipsi sunt quorum etiam capilli capitis numerati sunt p
Abbreviated transcription (Latin):
hec lectio quã habemꝰ in manib umbiã ha¬
bet futuroꝵ bonoꝵ. consequens uidetur & ne¬
cessariũ oĩa que quasi de reb t̾renis descͥbunt᷑
in lege umbrã ẽc bonoꝵ celestiũ om̃iũq heredi¬
tas t̾re illiꝰ que in iudea t̾ra scã & t̾ra bona ap¬
pellatur unago sit bonoꝵ celestiũ. quoꝵ hec¬
ut diximꝰ que in t̾ris bona memorantur. um¬

Expanded text:
locutio quam habemus in manibus, umbram habet futurorum bonorum. Consequens videtur et necessarium, omnia quae quasi de rebus terrenis describuntur in lege, umbras esse bonorum coelestium; omnisque haereditas terrae illius, quae in Judaea terra sancta et terra bona appellatur, imago sit bonorum coelestium, quorum haec diximus quae in terris bona memorantur um
Abbreviated transcription (Latin):
b̾etur. Nr̃ ib̾c dñs ms̃ dux & rector ppłi huiꝰ
qͦmͦ exaltat᷑ in conspectii omnis generis filioꝵ isrł
uideamus. Ego arbitror qͥa ipse sẽꝑ apud patrẽ
exaltatꝰ ẽ & excelsus. s hoc opus ẽ ut in conspectu
nr̃o exaltet illũ deus. Exaltatus ẽ autẽ in con¬
spectu meo cũ mͥ sublumitas & celsitudo diui¬
nntatis eiꝰ aꝑit᷑. Qndo gͦ mͥ excelsa diuinitaᷤ reuela
ta est tunc ꝓfecto cũ iordane tͣnsirẽ. & uaruis sa¬
cram̃toꝵ munim̃tis fut᷑a armarer ad p̃lia. Et
lege ẽ. timet moysen. Cũ uͦ ad euangłium ex lege
transierit. mutata obseruantia mutat᷑ & timor.
sic̃ apłs dicit. Ego autẽ ꝑ legẽ legi mortuus sũ

Expanded text:
us, Dominus meus, dux et rector populi hujus, quomodo exaltatur in conspectu omnis generis filiorum Israel videamus: ego arbitror quod ipse semper apud Patrem exaltatus est et excelsus, sed hoc opus est ut in conspectu nostro exaltet illum Deus Pater. Exaltatur autem in conspectu meo, cum mihi sublimitas et celsitudo divinitatis ejus aperitur. ta sunt? Tunc profecto cum Jordanem transirem, variis sacramentis futura arma tenerem ad praelia. « Elege est, timet Moysen; cum vero ad Evangelium ex lege transierit, mutata observantia mutatur et timor, sicut Apostolus dicit: « Ego autem per legem, legi mortuus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsire. Unde & ego arbitror qͥa nobis qͦq uem¬
entib ad baptisiũ salutarẽ. & suscipientib sa¬
cram̃ta u̾bi ddi ñ ocio. se nec segnit̾ gerendũ ẽ. s
festinandũ & ꝑurgendũ usq qͣ oĩa tnsramꝰ. Tran¬
sire enĩ oĩa. implere oĩa ẽ que mandant᷑. Fẽstine
beati pauꝑes sp̃u. ut deposita om̃i arrogantia
& xͥ humilitate suscepta. ꝑuenire ad reꝓinis¬
sam beatitudinẽ meream᷑. S & cũ hoc imple¬
ucrimꝰ. ñ nobis standũ ẽ neq cessandũ. s tͣn¬
seundũ ẽ & cetera que sequuntur. ut esuria¬
mus iustitiã & sitiamꝰ. Transeundũ nobis est
& quod sequit᷑. ut in hoc mundo doleam. Cito
etiã reliqua tͣnseunda st̃. ut mansueti efficia

Expanded text:
arbitror quia nobis quoque venientibus ad baptismum salutare, et suscipientibus sacramenta verbi Dei, non otiose nec segniter res gerenda est, sed festinandum est et perurgendum usquequo omnia transeamus. Transire enim omnia, implere est omnia quae mandantur. Festinemus Beati pauperes spiritu ; » ut deposita omni arrogantia, et Christi humilitate suscepta, pervenire ad promissam beatitudinem mereamur; sed cum hoc impleverimus, non nobis standum est, neque cessandum, sed transeunda sunt et caetera quae sequuntur, ut esuriamus et sitiamus justitiam. Transeundum nobis est et quod sequitur, ut in hoc mundo lugeamus: cito etiam rel
Abbreviated transcription (Latin):
age. quid cessas: Exeamus ad bellũ. ut oppugnet᷑
a nobis ciuitas pͥma huiꝰ mundi. malicie & pecca¬
ti suꝑba mena destruant᷑. Circũspicis forte quo
ł itinere ꝓgrediendũ sit qͥ campus certamuus
expetendus. Nouũ tͥ fortasse uidebitur qd di¬
iturꝰ sum. s tam̃ uerũ est. Preter temetipsum
subruenda ẽ. Hostis tuus. de corde tuo ꝓcedit.

Expanded text:
llum, ut expugnetur a nobis civitas prima hujus mundi, et malitiae, et peccati superba moenia destruantur. Circumspicis fortasse quo tibi itinere progrediendum sit, qui campus certaminis expetendus novum tibi fortasse videbitur, quod dicturus sum, sed tamen verum est, praeter temetipsum subruenda est, hostis tuus de tuo corde procedit.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ablata nobis sunt opꝓbria egipti. & purgata
sunt uicia peccatoꝵ. Nemo gͦ si integre conuer¬
sus ẽ. si ex toto corde penituit. si fidelit iouda¬
nis fiuenta digressus ẽ. si scc̾a ꝑ euangłm cir¬
cũcisione purgatus ẽ. preteritoꝵ metuat opꝓ¬
bria delictoꝵ. Audis quia hodie abstuli opꝓ

Expanded text:
nem ablata a nobis sunt opprobria Aegypti, et purgata sunt vitia peccatorum. Nemo ergo, si integre conversus est, si ex corde penitus fideliter Jordanis fluenta digressus est, si secunda per Evangelium circumcisione purgatus est, praeteritorum metuat opprobia delictorum. Audis qui
Abbreviated transcription (Latin):
gerit᷑ obseruare auguria reqͥre stellaꝵ curs. & euentꝰ
ex his futoꝵ rimari. seruare sõnia. cet̾sq huꝰmodi supsti¬
cionibꝰ implicari. Idolatrie nãq mat̃ ẽ egiptꝰ. ex
qua certu ẽ huimodi opꝓbria pullulare. Que
si tͣnsito iã iorclane susceꝑis. & istis rursus laque¬
is illigaris. tecũ sine dubio opꝓbria egipti tra

Expanded text:
rere stellarum cursus, et eventus ex iis futurorum rimari, servare somnia ceterisque hujusmodi superstitionibus implicari. Idololatriae namque mater est Aegyptus, ex qua certum est hujusmodi opprobria pullulare, quae, si transito jam Jordane susceperis, et his te rursus laqueis illigaveris, tecum sine dubio opprobria Aegypti tra
Abbreviated transcription (Latin):
lis exercitus hostiũ tuoꝵ aduersũ te de
tuo corde ꝓcedit: Isti nobis pͥma strage fun¬
dendi st̃. isti pͥma acie ꝓsternendi. Hoꝵ si sub¬
ruere menia. ipsosq ad int̾nitionẽ cedere po¬
terimus. ita ut ñ relinquamꝰ ex eis qui renun¬
tiet uł respiret. si iã nullus ex his ꝓrsus in
nr̃is cogitationib redunuus eruperit. tẽ nobis
ꝑ iħm dabit᷑ illa reqͥes. ut unꝰqͥsq reqͥescat sub
uite sua. & sub ficu sua. cũ iã ñ sit qͥ ext̾reat fi¬
lios isrł. Ueruntam̃ transeunt iordanẽ quadra¬

Expanded text:
lis exercitus hostium tuorum adversum te de tuo corde procedit? Isti nobis prima strage confodiendi sunt, isti prima acie prosternendi sunt. Horum si subruerimus moenia, ipsos quoque ad internecionem caedere poterimus; ita ut non relinquamus qui renuntiet vel respiret. Si jam nullus ex his prorsus in nostris cogitationibus redivivus eruperit, tunc nobis per Jesum dabitur illa requies, ut unusquisque requiescat sub vite sua, et sub ficu sua, cum jam non sit qui exterreat filios Israel. Verumtamen transeunt Jordanem quadra
Abbreviated transcription (Latin):
e bis quidẽ qͥ mare rubrũ tran¬
sierunt apłs dixit. quia om̃s in
moyse baptirati sunt in nube
& in mari. de his uͦ qͥ ioulanẽ
in iorclane. ita ut ea que in iordane gesta referun¬
t᷑. formã teneant sacͣm̃ti qd̃ ꝑ babtismũ celebra¬
t᷑. Illud uͦ qđ scͥptũ est & festinauit ppłs & tͥn

Expanded text:
e his quidem qui mare Rubrum transierunt et Apostolus dixit, « quia omnes in Moyse baptizati sunt, et in nube, et in mari . » De his vero qui Jordanem sunt in Jordane; ita ut ea quae in Jordane gesta referuntur, formam teneant sacramenti quod per baptismum celebratur. Illud vero quod scriptum est: « Et festinavit p
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ milicie huiꝰ & cingłi sacram̃tũ. Si enĩ ueti¬
tas ẽ cingłm nr̃m quo ad xͥ militiã cingim᷑. si
quando falsũ loqͥm. & m̃daciũ de ore nr̃o ꝓce¬
dit. discingim᷑ a milicia .xͥ. & baltheo ueritatis
exsoluim᷑. Sumꝰ gͦ si in ueritate. xͥ cincti. si uͦ in
falsitate discincti. S nos iitem᷑ potius istos
in conspectu dm̃. & semꝑ simꝰ in ueritate succin¬

Expanded text:
rimus militiae hujus et cinguli sacramentum. Si enim veririmus militiae hujus et cinguli sacramentum. Si enim veritas est cingulum nostrum quo Christi militia cingimur, si quando falsum loquimur et mendacium de ore nostro procedit, discingimur a militia Christi, et balteo charitatis exsolvimur. Simus ergo in veritate cincti, ne simus in falsitate discincti; sed nos imitemur potius istos in conspectu Domini, et semper simus in veritate succin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutionis pondus uirtute patientie tͣnseamꝰ.
Cũq hec singła que ad uirtutis głam spectant
ñ segnit̾ nec remisse. s cũ om̃i instantia et
celeritate conquirimꝰ hoc mͥ uidetur ẽẽ cũ
festinatione tͣnsire iordanẽ. Cũ uͦ transieri¬
mus & optinere potuerimꝰ que optinete de¬
bemꝰ. rursũ nobis diligentie ie cautele fuccedit cura
ne forte negligentius incedentes. in ꝓuso aliquo
Paulominus effusi sunt gressus mei. Nec remissi¬
uiroꝵ accincti uł expediti tͣnsierunt ad pugnam
in confpectu dñi. ad expugnandã iericho cnnta¬
tẽ: Requitamꝰ gͦ qui isti ft̃ quos sc̃ptura dicit
accinctos uł expedicos. Ego ex memetipso p̃su¬
mens. aliqͥd ꝓnuntiare ñ audeo. Apłi mage litis
doceam᷑ in talib. Qui st̃ isti accincti. paulo expo¬
nente discamꝰ. Audi qͥd dicit. Estote gͦ aceincti lũ¬
bos ur̃os in ueritate. Uides gͦ qͥa paulus accinctos
nouit eos. qui p̃cincti st̃ cingło ueritatis. Igitur

Expanded text:
tionum pondus virtute patientiae transeamus. Cumque haec singula quae ad virtutis gloriam spectant, non segniter, nec remisse, sed cum omni instantia et celeritate conquirimus, hoc mihi videtur esse cum festinatione transire Jordanem. Cum vero transierimus et obtinere potuerimus quae obtinere debemus, rursum nobis diligentiae et cautelae cura succedit; ne forte negligentius incedentes, improviso aliquo « Paulo minus effusi sunt gressus mei . virorum accincti et expediti transierunt ad pugnam in conspectu Domini ad expugnandam Jericho civitatem? Requiramus qui isti sunt quos Scriptura dicit accinctos vel expeditos. Ego ex memetipso praesumere aliquid et pronuntiare non audeo. Apostoli magis litteris doceamur in talibus. Qui sunt isti accincti Paulo exponente discamus. Audi ipse quid dicit: « Estote ergo accincti lumbos vestros in veritate . » Vides ergo quia Paulus accinctus novit eos qui praecincti sunt cingulo veritatis. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ciatione quadã tribuũ & connexione. castroꝵ
positio. & metationis ordo descͥbitur: ꝑtinet si¬
ne dubio ad aliquẽ resurrectionis mortuoꝵ
statũ: qd tres ad orientẽ collocate dicunt᷑ trib.
& tres ad occidentẽ : tres etiã ad mare. & tres
ultime m ad aqͥlonẽ. qͥ durus dr uentꝰ. Seo¬
& qđ trib iuda que regalis ẽ ad orientẽ sta
in quatuor partes trinꝰ iste numetꝰ ordinat᷑. Que
quãuis positionũ suarũ diu̾sas habeant qͣlitates ÷
om̃s tam̃ intͣ trintatis numerũ continent᷑: &
qd ꝑ totas has quatuor partes in unũ niime¬
censentur. om̃s qͥ ex quatuor orbis partib ue¬
nientes. inuocant nom̃ dñi ÷ recũbentes cum
abraham. ysaac & iacob in regno cdi. Hec a nobis
generalit̾ indicata sint: uolentib totius sacri
huiꝰ uoluminis continentiã mysticã brruit̃ cõ¬
p̃hendere: ut ex his intelligentie spualis occasi¬
one suscepta. unꝰqͥsq ei in reliqͥs similẽ aut etiã

Expanded text:
ciatione quadam tribuum et connexione castrorum, positio et metationis ordo scribitur, pertinet sine dubio ad aliquem in resurrectione mortuorum statum. Quod tres ad orientem collocatae dicuntur tribus, et tres ad occidentem, tres etiam ad mare, et tres ultimae ad aqet quod tribus Juda, quae regalis est, ad orientem statin quatuor partes trinus iste numerus ordinatur Quae quamvis dispositionum suarum diversas habeant qualitates, omnes tamen intra trquod per totas has quatuor partes in unum numesancti censentur omnes qui, ex quatuor partibus orbis venientes, invocant nomen Domini, recumbentes cum Abraham, Isaac et Jacob in regno Dei . Hgeneraliter indicata sunt, volentibus totius sacri hujus voluminis continentiam mysticam breviter comprehendere, ut ex his intelligentiae spiritalis occasione suscepta, unusquisque et in reliquis similem, aut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
de resurgentib. Unusquisq autẽ in suo ordine
Hinc gͦ actidet in resurrectione. ut unusqͥsq
aut in tribu ruben sp̃ualib indiciis asscͥba¬
tur: ob hoc ꝓfecto. qđ aliqͥd in morib aut¬
in actib aut uita. ipsi ruben simile & con¬
sanguineũ habuit. Aliꝰ autẽ in tribu syme¬
on. fortassis ꝓ obedientia: aliꝰ autẽ in tribu
leui. credo quia beue p̃fuit sacerdotio. uł
qͥ bene ministrans gradũ sͥ bonũ adqͥsiuit:

Expanded text:
de resurgentibus: Unusquisque in suo ordine . Tunc autem accedit in resurrectione unusquisque, ut in tribu Ruben spiritalibus indiciis ascribatur; ob hoc profecto quod aliquid in moribus, aut actibus, aut vita, ipsi Ruben simile et consanguineum habuit. Alius autem in tribus Simeon, fortassis pro obedientia; alius in tribu Levi, credo qui bene praefuit sacerdotio, vel qui bene ministra
Abbreviated transcription (Latin):
purificationũ ritus docet᷑. Sc̃ificationũ leges &
de tuo duplicit̾ & tripliciter Uide quanta tͥ
transeunda st̃. qͣnta toleranda÷ qͦt ꝓfectib. qͦt
tẽptationib. qͦt p̾liis pugnandũ ẽ tͥ & uincen¬
dũ: ut possis ad diuinũ mimerũ ꝑtinere. ut¬
in cõpoto aliqͦ habearis apud dm̃t᷑ ut int̾ sc̃as tͥbꝰ
anuumerari meteatis. ut uisitari possis: & ꝑ
di sacerdotes aaron & moysen numeroꝵ. censi
ꝑagenda cuncta que sp̃c docet: ut possis ali¬
quando ad isrłiticũ numerũ ꝑuenire.
Ego adhuc ampliꝰ aliqͥd intueor in hoc nume¬
roꝵ libro mysterũ. Ratio enĩ tribuũ & distinctio
ordinũ. societas familiarũ atq ordinatio cuncta
castroꝵ. ingentiũ mͥ sacram̃toꝵ ꝓdit indicia:
apło nobis paulo sp̃ualis intelligentie semina
resꝑgente. & age iã qͥd om̃is hec numeroꝵ racio
qͥa ondinũ diu̾sitas. intellegentiȩ iysticȩ contine

Expanded text:
ctificationum leges et de tuo dupliciter et tripliciter. Vide quanta tibi transeunda sunt, quanta toleranda, quot profectionibus, quot tentationibus, quot praeliis pugnandum est tibi et vincendum, ut possis ad divinum numerum pertinere: ut computo aliquo habearis apud Deum, ut inter sanctas tribus annumerari dignus habearis, ut visitari possis, et per Dei sacerdotes Aaron et Moysen numerorum censiperagenda cuncta quae lex spiritus docet, ut possis aliquando ad Israeliticum numerum pertinere. Ergo adhuc amplius aliquid intueor in hoc Numerorum libro mysterii. Ratio enim tribuum et distinctio ordinum, societas familiarum atque ordinatio cuncta castrorum, ingentium mihi sacramentorum prodit indicia, olo nobis Paulo spiritalis intelligentiae semina respargente. Et age jam, quid omnis haec numerorum ratio, quid ordinum diversitas
Abbreviated transcription (Latin):
tus sp̃e sc̃i ad ꝓsteruendos alienigenas. Uir¬
tutes gͦ amme. & mulcitudinẽ sensuũ. qͥ de pͥn¬
tur: capillos capitiᷤᷤ appellauit. S in hec ꝑ ex¬
cessum quendã deuenimꝰ: nc̃ ad ꝓpositũ reuer¬
tam᷑. Et locutꝰ ẽ inqͥt dñs ad moysen in de¬
serto syna. illa scilicet oĩa. que suꝑiꝰ compen¬
diosa narratione cõprehendimus: u p̃cipitur
numerari a iunginti annis & supra. om̃is qui
ꝓcedit in uirtute isrł. Siqͥs gͦ ꝓcedit in uir¬
tute. ipse numeratur: & ñ qualicũq uirtute:
id ẽ ñ egiptioꝵ uirtute. neq in assirioꝵ. neq

Expanded text:
tus Spiritus sancti ad prosternendos alienigenas. Virtus Spiritus sancti ad prosternendos alienigenas. Virtutes ergo animi et multitudinem sensuum, qui de prinoducebantur, capillos capitis appellavit. Sed in haec per excessum quemdam devenimus; nunc ad propositum revertamur. Et locutus est, inquit, Dominus ad Moysen in deserto Sinai. Illa scilicet omnia quae superius compendiosa narratione comprehendimus, ubi praecipitur numerari a viginti annis et supra, omnis qui procedit in virtute Israel. Si quis ergo procedit in virtute, ipse numeratur: et non in qualicunque virtute, id est, non Aegyptiorum virtute, neque in Assyriorum, neque
Abbreviated transcription (Latin):
dignꝰ diuinis numeris computabor. Donec
autẽ in est alicui nr̃m uł puerilis & lubricꝰ
sensus. uł feminea & soluta segnities. uł egip¬
cios gerimꝰ & barbaros mores: haberi apud
dm̃ in sc̃õ & consecrato numero ñ merem᷑. In¬
numeri enim apud salomonẽ dicuntur c̃ẽ qͥ
ꝑeunt: numerati autẽ om̃s qui saluant᷑. Et
uis tibi ostendam. qͥa scõꝵ. mimerꝰ habetur
apud dm̃: Audi quomͦ de astris quidem
celestib dicit ciauid. Qnumerat multitudi¬
nem stellarum: & oĩb eis nomina uocat.
Saluator uͦ ñ solũ discipłos suos electos subnu¬
mero statuit: uerum & capillos capitis eoꝵ
dicit ẽẽ numeratos. Ait enĩ. Uri audẽ & capil¬
li capitis numerati sunt. In qͦ utiq ñ illos
dicebat capillos cẽ numeratos. qͥ uł e ferro
atconderi & ꝓici solent. uł temporis etate de¬
fliiere ac ꝑire: s illi capitis capilli apud dm̃ mi¬
merati st̃. qui in natareis erant: qͥb inerat uir¬

Expanded text:
dignus divinis numeris computabor. Donec dignus divinis numeris computabor. Donec autem inest alicui vestrum vel pueris et lubricus sensus, vel feminea et resoluta segnities, vel Aegyptios gerimus et barbaros mores, haberi apud Deum in sancto et consecrato numero non meremur. Innumeri autem apud Salomonem dicuntur esse qui pereunt, numerati autem omnes qui salvantur. Et vis tibi ostendam quia sanctorum numerus habetur apud Deum? Audi quomodo de astris quidem coelestibus dicit David: Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocat . Salvator vero non solum discipulos suos electos sub numero statuit, verum et capillos capitis eorum dicit esse numeratos. Ait enim: Vestri autem capilli capitis numerati sunt . In quo utique non illos dicebat capillos esse numeratos, qui vel ferro attonderi et projici solent, vel temporis aetate defluere ac perire, sed illi capitis capilli apud Deum numerati sunt, qui in Nazaraeis erant, quibus inerat vir
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ꝓrsꝰ adducit᷑. Et quid uidetur: Possunt
hec uacua ẽẽ misteriis: S hec solũ ꝓcurasse
remus. qui tẽ in illo ppło numerati st̃. & qͥ
sine numero remanserint. Et qͥs dabit᷑ ex hoc
ꝓfectus his. qui sacris uoluminib gestiunt
eruditi: Qd enĩ ꝓdest ista didicisse: Aut qͥd
anime confertur ad salutẽ:si sciat qđ aliqͣ¬
pars ppł̃i numerata ẽ in deserto. pars uͦ m
numerata derelicta est: Si uͦ sequentes pau¬
li sententiã. legem sp̃ualem ẽẽ credamꝰ. & sp̃u¬
alit̾ que continet audiamꝰ: ingens ꝓfectus aĩe
in his que scͥpta st̃ apparebit. Docet enim
me p̾sens lectio. qđ si transcendero puerilis
etatis insipientiã. si desiero paruulus ẽẽ sensi¬
b & uir effectus deposuero que st̃ paruuli÷
si inquã effectus fuero niuenis. & talis iuue¬
nis qͥ uincã malignũ: aptꝰ uidebor his de qͥbs
scͥptũ ẽ. omnis qͥ procedit in uirtute isrł. &

Expanded text:
nulla prorsus adducitur. Sed quid videtur? Possunt nulla prorsus adducitur. Sed quid videtur? Possunt haec vacua esse mysteriis? sed hoc solum procurasse remus qui tunc in illo populo numerati sunt, et qui sine numero manserint. Et quis dabitur ex hoc profectus his qui sacris voluminibus gestiunt erudiri? Quid enim prodest ista didicisse, aut quid animae confertur ad salutem, si sciat quod pars aliqua populi numerata est in deserto, pars vero innumerata derelicta est? Si vero sequentes Pauli sententiam legem spiritalem esse credamus, et spiritaliter quae continet audiamus, ingens profectus animae in his quae scripta sunt apparebit. Docet enim praesens lectio quod si transcendero puerilis aetatis insipientiam, si desiero parvulus esse sensibus, et vir effectus deposuero quae sunt parvuli; si, inquam, effectus fuero juvenis, et talis juvenis qui vincam malignum, aptus videbor his de quibus scriptum est: Omnes qui procedent in virtute Israel, et
Abbreviated transcription (Latin):
tiuis. designant᷑. hii qui itͣ
numerũ di debeant com¬
p̃hendi. Huiꝰ autẽ rei eui¬
dens indiciũ continet li¬
ber hic. qͥ descͥbit᷑ nume¬
roꝵ.: in qͦ refertur qđ ex
p̾cepto di neq mulieres deducant᷑ ad numerum. fe¬
miueȩ sine dubio uifirmitatis obstacło. neq ser¬
uoꝵ quisquam ut pote uita moribq degeneres:
s ne egiptioꝵ quidẽ ullus ex his qͥ erant adini¬
cu numerant᷑. ꝓfecto ut alienigene & barbari:
s̃ soli numerantur iscłitȩ: & isti ñ om̃s. s aui¬
gniti itiis & supra. & nẽc sola etatis habetur
obseruatio: s querit᷑ si & aptũ belli robur osten¬
dat. Designantur eñ ꝑ u̾bum dei: ut numeretur
omnis qui procedit in uirtute. Non ergo sola
etas: s & uirtus in istłita requiritut. Puerilis
etas non numeratur. nec apta diuinis calculis
đr: nͥ forte pͥmogeniti sint. aut ex sacerdotali
uł leuitica stirpe descendant. Isti soli in pue¬
ris aducuntur ad numerũ: feminarũ uͦ

Expanded text:
tivis designantur hi qui intra numerum Dei debeant comprehendi. Hujus rei evidens indicium continet liber hic, qui inscribitur Numerorum, in quo refertur quod ex praecepto Domini neque mulieres deducantur ad numerum, femininae sine dubio infirmitatis obstaculo; neque servorum quisquam, ut puta vita moribusque degeneres; sed ne Aegyptiorum quidem ullus ex his qui erant admisti numeratur, profecto, ut alienigenae et barbari, sed soli numerantur Israelitae. Et isti non omnes, sed a viginti annis et supra. Et nec sola aetatis habetur observatio, sed quaeritur si et aptum bellis robur ostendat. Designatur etenim per verbum Dei ut numeretur omnis qui procedit in virtute. Non ergo sola aetas, sed virtus in Israelita requiritur. Puerilis aetas non numeratur, nec apta divinis calculis ducitur, nisi forte primogeniti sint, aut sacerdotali vel Levitica stirpe descendant: isti soli in pueris adducuntur in numerum. Feminarum vero
Abbreviated transcription (Latin):
diis p̃dicat᷑: s ñ est ista uittꝰ ifrłitica: & ideo
ñ ꝑtinet ad dm̃. Est & alia egiptioꝵ uirtꝰ in ca
quã dicunt secreta sapientiȩ: s hec ñ adiungi¬
ca numeratur. hoc ẽ illa uirtꝰ que a deo doce¬
tur: que ꝑ scͥpturas diuinas discitur. que ꝑ fi¬
dem euangłicã & apłicã tradit᷑. & ideo dicit.
illi soli numerent᷑: quri ꝓgrediunt᷑ in uirtute
isrł. S & illud consideremꝰ: qͥdẽ qd ñ statim
ut egressus ẽ ppłs de egipto nuimerat᷑. Ad huc
enĩ ꝑsequebat᷑ pharao. S nec cũ mare rubtũ¬
qͥdẽ transiciis uenit in desertũ: dr numetari.¬

Expanded text:
catur. Sed non est ista virtus Israelitica, et ideo non pertinet ad Deum. Est et Aegyptiorum virtus in ea quam dicunt secreta sapientia, sed haec non adjungirtus Israelitica numeratur, hoc est, illa virtus quae a Deo docetur, quae per Scripturas divinas discitur, quae per fidem evangelicam et apostolicam traditur. Et ideo dicit ut illi soli numerentur qui progrediuntur in virtute Israel. Sed illud consideremus quid est quod non statim ut egressus est populus de Aegypto numeratur, adhuc enim persequebatur Pharao, sed nec cum mare quidem transi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ymber suꝑ gram̃. & płuiria suꝑ fenũ. qͥa
nom̃ dñi inuocaui. Similit̃ & isaras ut nubes lo¬
quebat᷑. Audi celũ. & aurib ꝑcipe t̾ra. qͥa dñs ibocu¬
tus ẽ. & qͥa ipse nubes erat. & sciebat alias nubes
c̃õꝓpħantes sͥ. ideo uaticinans aiebat. Mandabo
nubib ne pluant suꝑ eã ymbrẽ. Si aũ iã didicimꝰ
qui sint nubes: uideamꝰ qͦmͦ ds educat nubes ab
extremo t̾re. Ait saluator. Qui uult in uobis eẽ pͥ¬
mus: sit omriũ nouissimꝰ. Setuauit hoc man¬
datũ paulus: & fuit nouisimꝰ in hoc mundo oi¬
cens. Puto enĩ ds nos apłos nouissimos ostendit.
quasi mortificatos. qͥa spectacłm facti sumꝰ in mun¬

Expanded text:
« ut imber super gramen, ut pruina super fenum, quia « ut imber super gramen, ut pruina super fenum, quia nomen Domini invocavi. » Similiter et Isaias ut nubes loquebatur: « Audi, coelum, et auribus percipe, terra, quia Dominus locutus est . » Et quia ipse nubes erat, et sciebat alias nubes conprophetantes sibi, ideo vaticinans aiebat: « Mandabo nubibus ne pluant super terram imbrem. » Si autem jam dicimus qui sint nubes, videamus quomodo Deus educat nubes ab extremo terrae. Ait Salvator: « Qui vult in vobis esse primus, sit omnium novissimus . » Servavit hoc mandatum Paulus, et fuit novissimus in hoc mundo, dicens: « Puto enim nos Deus apostolos novissimos ostendit, quasi mortificatos: quia spectaculum sumus in mun
Abbreviated transcription (Latin):
dabo nubib meis ne pluant suꝑ eam ymorẽ.
De his enĩ qͦex densato aere constare flitititr. si
ñ fuerit pluuia. ñ p̃cipit dñs ne pluant suꝑ¬
uincã aut quãcũq regionẽ ymbrẽ. s omnino
ñ appareant. ut in t̾cio regnoꝵ libro leginꝰ. qͣn¬
do in tẽpore siccitatis nubes nulla apparuit. &
postea iuxta ꝓpħiã helie fut᷑e pluiuie signũ
in uestigio hominis ostensũ ẽ: atq ita post nu¬
bem conglobatã imber descendit ad t̾ras. istis
uͦ quasi subsistentib nebulis iubetut pluiiã
continere. cũ indigna fuerit aĩa ymbre celesti.
& dr. Mandabo nubib meis ne pluant suꝑ eã im¬
brẽ. Itaq inꝰquisq sc̃oꝵ nuibes ẽ. Moyses mibes
erat. & quasi nubes loquebat᷑. Attende celũ &
loquar. & audiat t̾ra sermones ex ore meo. Expe¬
dixisset. expectẽt᷑ ut pluura u̾ba mea. & descen¬
dant ut ros eloquia mea. Quasi nubes dicebat

Expanded text:
dabo nubibus meis, ne pluant super eam, imbrem . dabo nubibus meis, ne pluant super eam, imbrem . De his enim quae ex densato aere constare dicuntur: si non fuerit pluvia, non praecipit Dominus ne pluant suue regionem imbrem, sed omnino non apparent, ut in tertio Regnorum libro legimus: quando in tempore siccitatis nubes nulla apparuit, et postea juxta prophetiam Eliae futurae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, atque ita post nubem conglobatam imber descendit in terras: istis vero quasi subsistentibus nebulis, jubetur pluviam continere cum indigna fuerit anima imbre coelesti, et dicitur: « mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem. » Itaque unusquisque sanctorum nubes est. Moyses nubes erat et quasi nubes loquebatur: « Attende, coelum, et loquar, et audiat terra sermones ex ore meo, exspedixisset, « exspectet ut pluviam verba mea, et descendant ut ros eloquia mea. » Quasi nubes dicebat:
Abbreviated transcription (Latin):
imus ꝑ peccatũ in orbe t̾rarũ. & dñs qui erigit elisos
eleuauit nos iacentes. In adã om̃s morimur. atq
ita corrint orbis t̾rarũ. & indiget erectione. ut in
xp̃o om̃s uiuificem᷑. Igit᷑ duplicẽ intellectũ de or¬
be tradidimꝰ. unũ quomͦ singłe anie aut habi¬
tate sint aut deserte. alterũ quomͦ unu̾sus orbis
parit̃ ceciderit. Et in sua prudentia extendit
celũ. Non fortuitu sapientia in celi extensione
assũpta ẽ. Inuenies & in ꝓuerbiis dictũ. Dñs sa¬
pientia fundauit t̾rã. p̾parauit aut̃ celos in¬
prudentia. Est gͦ aliqua prudentia di. quã nolo
ut extra xp̃m requitas. Oĩa qͥppe que di st̾. xp̃c
scitas & redẽptio. ipse ut ad presens ueniã. etiã
prudentia. S cũ unũ sit in subiacenti. ꝓ uarie¬
tate sensuũ diu̾sis uocabulis nuncupatur. Aliud
significat sapientia. altud iustitia. Quando enĩ
sapientia dr̃ disciplinis te diuiuarũ humana¬

Expanded text:
imus per peccatum in orbem terrarum, et Dominus qui erigit elisos imus per peccatum in orbem terrarum, et Dominus qui erigit elisos , elevavit nos jacentes. In Adam omnes morimur, atque ita corruit orbis terrarum, et indiget erectionis, ut in Christo omnes vivificemur. Igitur duplicem intellectum de orbe tradidimus: unum quomodo singulae animae aut habitatae sint aut desertae, alterum quomodo universus orbis pariter ceciderit. « Et in sua prudentia extendit coelum: » non fortuito sapientia in coeli extensione assumpta est; invenies et in Proverbiis, dictum: « Deus sapientia fundavit terram, praeparavit autem coelos prudentia . » Est ergo aliqua prudentia Dei, quam nolo ut extra Christum requiras. Omnia quippe quae Dei sunt, veniam, etiam prudentia. Sed cum unum sit in subjacenti, pro varietate sensuum diversis vocabulis nuncupatur. Aliud significat sapientia, aliud justitia: quando enim sapientia dicitur, disciplinis te divinarum humana
Abbreviated transcription (Latin):
pora & nubes. ꝓpt̾ea si uolumꝰ nubes fieri ad
quas ꝑuenit ueritas di. nouissimi omniũ fiamꝰ.
extremo t̾re. educat & me. Et fulgura in plu¬
uiã fecit. Anint nat᷑aliũ causarũ scrutatores.
qd fulgura ex nubiũ collisione generent᷑. in
motẽ filicũ durioꝵ. qͦs sͥ cũ cõploseris medius
ex his ignis elabatur. atq ita cũ fulgore parit̾
& tomtrua mugire. tontru scilicet sonitũ in¬
dicante concurs. & fulgore excussi luminis cla¬
ritatẽ. Si intellexisti exẽplũ. considera nc̃ nubes
fulgura micant. Ieremias & baruc nubes eras.¬
Si sermocinent᷑ inuicẽ. uidebis rutilare fulgura.
Dotes enĩ & tu ipse de scͥpturis scĩs in hunc mo¬
dũ nubiũ inuenire concursꝰ. ex quib ignis e¬
mittatur. Ut aũ & ad nouũ testam̃cũ uenia¬
mꝰ. paulus & siluanus due nubes in unum
re illuminant. Eulguta in pluiuiã fecit.
& edixit uentos de thesauris fuis. Ergone uen¬

Expanded text:
poret nebulas? Propterea si volumus nubes fieri, ad quas perveniat veritas Dei, novissimi omnium fiamus, extremo terrae, educat me. Et fulgura in pluviam fecit . Aiunt naturalium causarum scrutatores, quia fulgura ex nubium collisione generentur, in morem silicum duriorum, quos cum comploseris sibi, medius ex his elabitur ignis; atque ita cum fulgure pariter et tonitrua mugire; tonitruo scilicet sonitum indicante concussus, et fulgure 798 excussi luminis claritatem. Si intellexisti exemplum: considera nunc nubes m fulgura micant. Jeremias et Baruch nubes erant, sermocinentur invicem, et videbitis rutilare fulgura. Potes et tu ipse de Scripturis sanctis in hunc modum invenire concursus, ex quibus ignis emittatur. Ut autem ad novum Testamentum veniamus, Paulus et Silvanus duae nubes in unum re illuminant: Fulgura in pluviam fecit, et eduxit ventos de thesauris suis . Ergone hi ven
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ euacuauit seipsũ. ut euacuatione eius
mundus cõpletetur. Si aũ hoc qđ descendit in
mundũ euacuaiit se. euacuatio ipsa sapientia
dixissem fatuũ dĩ. qͦmͦ aucupes sermonũ meoꝵ.
& sẽꝑ dediti ad criminandũ. uenenatas in melin¬
guas uibrarent: Nc̃ uͦ paulus quasi sapiens. & po¬
testatẽ habens aplicã. ausus ẽ dicere. omnẽ sapi¬
entiã terrenã que in se. que in petro. que in ce¬
teris apłis erat. que in istũ mundũ descenderat
stultitiã ẽẽ dĩ. Ad cõparationẽ quippe illꝰ sa¬
pientie quã terrenꝰ ñ capit locꝰ. ad illã sapi¬
entiã que celestis ẽ : que mundi limitẽ exce¬
dit. hoc qd descendit ad homines fatuũ dĩ
ẽ. Uerũ idipsũ fatuũ di. sapientiꝰ ẽ hominib
Qb hominib: Non utiq stultis. sed sapientib
Dicas licet sapientes scłi istius. siue pͥncipes. siue
uates. istis sapientib scłi. hoc quod exposuimus
Et infatuauit di sapientia sapientiã mundi. Nã

Expanded text:
se ipsum, ut evacuatione ejus mundus compleretur. Si autem hoc quod descendit in mundum evacuavit se, evacuatio ipsa sapientia dixissem fatuum Dei, quomodo aucupes sermonum meorum, et semper dediti ad criminandum, venenatas in me linguas vibrarent? Nunc vero Paulus, quasi sapiens et potestatem habens apostolicam, ausus est dicere omnem sapientiam terrenam, quae in se, quae in Petro, quae in caeteris apostolis erat, quae in istum mundum descenderat stultitiam esse Dei, ad comparationem quippe illius sapientiae quam terrenus non capit locus: ad illam sapientiam quae coelestis est, quae mundi limitem excedit, hoc quod descendit ad homines fatuum Dei est: verum id ipsum fatuum Dei sapientius est hominibus. Quibus hominibus? Non utique stultis sed sapientibus, dicas licet sapientes saeculi istius sive principes, sive vates, istis sapientibus saeculi, hoc quod exposuimus.et infatuavit Deus sapientiam mundi. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ut possit capax eẽ sapientie di. Uerũ ut ac
ꝓpositũ reuertam᷑. diximꝰ de eo qđ prudentia
celũ factũ sit. & nc̃ affirmamꝰ eos qͥ celestẽ homi¬
nẽ portant ẽẽ celestes. Si eñ ad peccatorẽ dr.
t̾ra es & in t̾rã ibis: quare ñ dicat᷑ ad iustũ ciuꝰ
ẽ regnũ celoꝵ. celũ es & in celũ ibis: Aut si ꝓpt̾

Expanded text:
pax esse sapientiae Dei. Verum, ut ad propositum revertamur, diximus de eo, quod prudentia coelum factum sit: et nunc affirmamus eos, qui coelestem hominem portant, esse coelestes. Si enim ad peccatorem dicitur: Terra es, et in terram ibis: quare non dicatur ad justum, cujus est regnum coelorum: Coelu