comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do quomodo dictũ est in ꝓhibitione quidẽ. sed
tamen expressũ. Si autẽ mordetis & comeditis in¬
uicẽ. ob ꝓbria ne ab inuicẽ consumamini. Quid est
mordetis & comeditis inuicẽ: Litigatis inuicem.
detrahitis inuicẽ. obꝓbria obicitis inuicẽ. Atten¬
dite ergo nunc his morsibus. consumi diabolum
Quis non iratus seruo suo &iam paganus dicait illi
satanas: Uide diabolũ datũ in aescã. Hoc dicit
ap̃ianus. hoc dicit iudeus. hoc dicit paganus. Ipsũ
adorat. & de ipso maledicit. Uideamus ergo reli¬
qua fr̃s. obsecro intendite. Cũ pagana: uoluptate
audiunt᷑: quia audita &iam in orbe terrarũ cog¬
noscunt᷑. Hȩc quando dicebant᷑ non fuerunt. quia
tunc ꝓmittebant᷑ non reddebant᷑: Nunc uͦ quia
uoluptate afficim᷑ cũ ea predicta legimꝰ in libro quȩ
cõpleri uidemus in mundo: Uideamus qͥđ fece¬
rit quẽ iam intelligit asaph. quod operatus est

Expanded text:
do. Quomodo dictum est, in prohibitione quidem, sed do. Quomodo dictum est, in prohibitione quidem, sed tamen expressum: Si autem mordetis et comeditis invicem; videte ne ab invicem consumamini . Quid est, mordetis et comeditis invicem? Litigatis cum invicem, detrahitis invicem, opprobria objicitis invicem. Attendite ergo nunc his morsibus consumi diabolum. Quis non iratus servo suo, etiam paganus, dicat illi: Satanas? Vide diabolum datum in escam. Hoc dicit Christianus, hoc dicit Judaeus, hoc dicit Paganus; ipsum adorat, et de ipso maledicit. 17. vers. 15. Videamus ergo reliqua. Fratres, obsecro, intendite: cum magna voluptate audiuntur, quia audita etiam in orbe terrarum cognoscuntur. Haec quando dicebantur, non fuerunt; quia tunc promittebantur, non reddebantur: nunc vero qua voluptate afficimur, cum ea quae praedicta legimus in libro, compleri videmus in mundo! Videamus quid fecerit, quem jam intelligit Asaph, quod operatus est
Abbreviated transcription (Latin):
illo enĩ populo apostoli. ex illo prima aecclesia.
Et dictũ erat petro de gentibus. macta & man¬
duca. Quid est macta & manduca: Occide qͦđ
sunt: & fac qͦđ es. Ac micta & manduca ac com¬
minue & bibe. Utrũq tamen in eodẽ sacram̃to.
Quia oportebat utiq & sine dubitatione oporte¬
bat ut corpus quod erat diaboli. credendo transi¬
r& in corpus xp̃i. Sic diabolus consumit᷑. amissis
mẽbris suis. Hoc figuratũ est & inserpente moysi.
Nam fecerunt magi similit̾. ꝓiectisq uirgis suis
exhibuer̃ dracones. Sed diaco moysi. om̃iũ illorũ
magorũ uirgas absorbuit. Intelligat᷑ ergo & ͥ mo¬
do corpus diaboli hoc fit deuorat᷑ agentibus quȩ
credider̃. factus est esca populis ȩthiopibus. Illud
quoq intelligi potest: dedisti eũ ȩscĩ populis ȩthi¬
opibus: quia nunc eũ om̃s mordent. Quid est
mordent: Reprehendendo. culpando. accusan¬

Expanded text:
illo enim populo Apostoli; ex illo prima Ecclesia. illo enim populo Apostoli; ex illo prima Ecclesia. Et dictum erat Petro de Gentibus: Macta et manduca . Quid est, Macta et manduca? Occide quod sunt, et fac quod es. Hac, Macta et manduca; hac, Comminue et bibe: utrumque tamen in eodem sacramento; quia oportebat utique, et sine dubitatione oportebat, ut corpus quod erat diaboli, credendo transiret in corpus Christi. Sic diabolus consumitur amissis membris suis. Hoc figuratum est et in serpente Moysi. Nam fecerunt magi similiter, projectisque virgis suis exhibuerunt dracones; sed draco Moysi omnium illorum magorum virgas absorbuit . Intelligatur ergo et modo corpus diaboli: hoc fit; devoratur a Gentibus quae crediderunt, factus est esca populis Aethiopibus. Illud quoque intelligi potest, dedisti eum escam populis Aethiopibus: quia nunc eum omnes mordent. Quid est mordent? Reprehendendo, culpando, accusan
Abbreviated transcription (Latin):
lus ille. quẽ adorauit populus in fidelis. apostata.
quȩ rens deos ȩgyptiorũ : dimittens eũ qui libe¬
rauit de seruitute ȩgyptiorũ: unde agitatum
est illud iagnũ sacramentũ: Cũ enĩ sic irasceret᷑
moyses colentibus & ad orantib idolũ: & zelo dĩ
in flimmatus uindicar& tẽporaliter. & amorte
sempit̃na deuitanda terrer&: tamen ipsũ ca¬
put uituli in ignẽ misit & exterminauit. cõ¬
minuit. in aqu̾ã aspersit. & dedit bibere pło.
sic factũ est magnũ sacramentũ. Oira ꝓphetici
& animus non turbatus. sed inluminitus quid
egit: Mitte in ignẽ. ut forma ipsa prius con
consumat᷑. Mitte in aquã . da populo bibere
Quid est hoc nisi quia adoratores diaboli cor¬
pus ipsius facti erant. qui modo agnoscentes
xp̃m fiunt corpus xp̃i. ut eis dicat᷑. uos autẽ
estis corpus ap̃i & mẽbra ͤ Corpus diaboli consu¬
mendũ erat. & ab ifrahelitis consumendũ. Ex

Expanded text:
lus ille quem adoravit populus infidelis, apostata, lus ille quem adoravit populus infidelis, apostata, quaerens deos Aegyptiorum, dimittens eum qui liberavit de servitute Aegyptiorum; unde agitatum est illud magnum sacramentum. Cum enim sic irasceretur Moyses colentibus et adorantibus idolum, et zelo Dei inflammatus vindicaret temporaliter, ut a morte sempiterna devitanda terreret; tamen ipsum caput vituli in ignem misit et exterminavit, comminuit, in aquam sparsit, et dedit populo bibere : sic factum est magnum sacramentum. O ira prophetica, et animus non turbatus, sed illuminatus! Quid egit? Mitte in ignem, ut prius confconsumatur; mitte in aquam, da populo bibere. Quid est hoc, nisi quia adoratores diaboli corpus ipsius facti erant? Quomodo agnoscentes Christum, fiunt corpus Christi, ut eis dicatur: Vos autem estis corpus Christi et membra . Corpus diaboli consumendum erat, et hoc ab Israelitis consumendum. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est initiũ peccati. tãquã caput serpentis
Initiũ om̃is petcati suꝑbia. Confractũ est ergo
caput draconis. confracti est suꝑbia diabolica
& quid de illo fecit qui operatus est salutem in
medio terrȩ: Dedisti cũ in aescã populis aethi¬
opibus. Quid est hoc: Quomodo intelligo płos
aethiopes : Quomodo insi per om̃s gentes:
& bene per nigros. Aethiopes enĩ nigri sunt
Ipsi uocant᷑ ad fidẽ qui nigri fuerunt: ipsi
prorsus. ut dicat᷑ eis. fuistis enĩ aliquando te¬
nebrȩ : nunc autẽ lux in dño. Ipsi prorsus uo¬
cant̾ nigri sed ne remaneant ngri De hisenĩ
fit aeccła cui dicit᷑. quę est ista quȩ ascendit deal¬
bata. Quid enĩ de nigra factũ est. nisi qͦđ dictũ
est nigra sũs& speciosa: Q quomodo acceper̃¬
isti in ȩscã draconẽ istũ: Puto quia magisoepõr
acceper̃ in aescã. Sed xp̃m quo se consũmarent.
diabolũ quẽ consumerent. Nam inde & uitu¬

Expanded text:
Quod est initium peccati, tanquam caput serpentis? Quod est initium peccati, tanquam caput serpentis? Initium omnis peccati superbia . Confractum est ergo caput draconis; confracta est superbia diabolica. Et quid de illo fecit, qui operatus est salutem in medio terrae? Dedisti eum in escam populis Aethiopibus. Quid est hoc? Quomodo intelligo populos Aethiopes? Quomodo, nisi per hos, omnes Gentes? Et bene per nigros; Aethiopes enim nigri sunt. Ipsi vocantur ad fidem, qui nigri fuerunt; ipsi prorsus, ut dicatur eis: Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . Ipsi prorsus vocantur nigri; sed ne remaneant nigri: de his enim fit Ecclesia, cui dicitur, Quae est ista quae ascendit dealbata ? Quid enim de nigra factum est, nisi quod dictum est: Nigra sum, et speciosa ? Et quomodo acceperisti in escam draconem istum? Puto quia magis Christum acceperunt in escam: sed Christum quo se consummarent; diabolum quem consumerent. Nam inde et vitu
Abbreviated transcription (Latin):
undiq circũluebant. E ecce confirmasti in
uirtute tua mare & remansit terra. sitiens im¬
brẽ tuũ. Tu confirmasti in uirtute tua mare.
Contriuisti capita draconũ in aqui. Draconum
capita demoniorũ suꝑbias. a quib gentes pos¬
sidebant contriuisti suꝑ aqũa. quia eos quos possi
capita draconũ : Illi eiũ dracones habent princi¬
pem suum. & ipse primus est magnus draco. Et
de illo quid fecit qui operatus est salutẽ in medio
terrȩ : Audi. Tu confregisti caput draconis.
Cuius draconis: Intelligimus diacones. om̃a
dȩmonia sub diabolo militantia. Qũe gͦ singula¬
rẽ draconẽ cuius caput confractũ est. nisi ipsum
diabolũ intelligere debemus : Quid de illo fecit:
Tu confregisti caput draconis. Illud est initiũ nͣ¬
peccati caput illud est quod accepit maledictũ.
ut semen ȩue obseruar& caput serpentis. Am¬
monita est enĩ aecła iutiũ peccati deuitare.

Expanded text:
undique circumluebant: ecce confirmasti in undique circumluebant: ecce confirmasti in virtute tua mare, et remansit terra sitiens imbrem tuum. Tu confirmasti in virtute tua mare: contrivisti capita draconum in aqua. Draconum capita, daemoniorum superbias, a quibus Gentes possidebantur, contrivisti super aquam; quia eos quos possidcapita draconum? Illi enim dracones habent principem suum, et ipse primus est magnus draco. Et de illo quid fecit qui operatus est salutem in medio terrae? Audi: Tu confregisti caput draconis. Cujus draconis? Intelligimus dracones omnia daemonia sub diabolo militantia: quem ergo singularem draconem cujus caput confractum est, nisi ipsum diabolum intelligere debemus? Quid de illo fecit? Tu confregisti caput draconis. Illud est initium peccati. Caput illud est quod accepit maledictum, ut semen Evae observaret caput serpentis . Admonita est enim Ecclesia initium peccati devitare.
Abbreviated transcription (Latin):
in medio terrȩ. & ego adhuc clamo quasi desertꝰ.
Ille operatus salurẽ in medio terrȩ. & ego re¬
mansi terra. Intellexit asaph. bene quia intel¬
lectus asaph. Quare enĩ ista aut qualẽ salutem
operatus est xp̃c. nisi ut discerent homines aet̾na
desiderare. non semꝑ tẽporalibus in herere : Ds̃
autẽ rex nr̃ ante scła. operatus est salutẽ in medio
terrȩ : dũ nos clamamus usquequo dñe ex probra¬
bit in imicus in finẽ: Usque quo irritat aduer¬
sarius : Vsquequo manũ tuã auertis asinu tuo :
lam uigilant gentes. & nos stertimus: & tãquã
nos as̃ deseruerit in somnis deliramus. Operatꝰ est
te ad intellectũ. Dic nobis qualẽ salutẽ operatus
est ds̃ in medio terrę: Cũ illa terrena ur̃a salus
euersa est quid fecit: Quid promisit: Tu con¬
firmasti in uirtute tua mare: Tãquã gentem
udȩorũ. uelut aridã afluctib separatã. Mare
in a maritudine sua gentes erant. terrãq illam

Expanded text:
in medio terrae; et ego adhuc clamo quasi desertus. in medio terrae; et ego adhuc clamo quasi desertus. Ille operatur salutem in medio terrae; et ego remansi terra. Intellexit Asaph bene, quia Intellectus Asaph. Quare enim ista, aut qualem salutem operatus est Christus; nisi ut discerent homines aeterna desiderare, non semper temporalibus inhaerere? Deus autem rex noster ante saecula, operatus est salutem in medio terrae. Dum nos clamamus, Usquequo, Domine, exprobrabit inimicus in finem? usquequo irritat adversarius? usquequo manum tuam avertis a sinu tuo? rmimus. Jam vigilant Gentes; et nos stertimus, et tanquam nos Deus deseruerit, in somnis deliramus. Operatus estte ad intellectum; dic nobis qualem salutem operatus est Deus in medio terrae. Cum illa terrena vestra salus eversa est, quid fecit? quid promisit? Tu confirmasti in virtute tua mare. Tanquam gente Judaeorum velut arida a fluctibus separata, mare in amaritudine sua Gentes erant, terramque illam
Abbreviated transcription (Latin):
remaneat: Reuoca cam redeat ad colorẽ : agnos¬
cat saluatorẽ. Vtquid auerris manũ tuã. & deaterã
tuã. de medio sinu tuo in finẽ: Hȩc clamat cecus
non intelligens. & hoc ds̃ facit quod facit. Quare enĩ
Ergo iam asaph agnosce quod precessit. ut uel sequa¬
ris si precedere non potiusti. Non enĩ frustra uenit
xp̃e : aut frustra occisus est xp̃e. aut frustra granũ
cecidit in terrã. nisi ut multiplicit̾ surger&. Exal¬
tatus est serpens in heremo: ut ꝑcussum aueneno
sanar&. Attende quod factũ est. Noli putare
intellectus asaph. & quid ait: Dĩ autẽ rex nr̃
ante sła. operatus est salutem in medio terrȩ.
Hac nos clamamus. iam non est propheta: & nos
non cognosc& adhuc. Hȩc autẽ ds̃ nr̃. rex nr̃ qui
quia ipse est in principio uerbũ. ꝑ quod facta sunt
scła. operatus est salutẽ in medio tertȩ. Ds̃ ergo
rex nr̃ ante scła. quid fecit: Operatus est salutẽ

Expanded text:
remaneat? Revoca eam; redeat ad colorem, agnosremaneat? Revoca eam; redeat ad colorem, agnoscat salvatorem. Utquid avertis manum tuam et dexteram tuam de medio sinu tuo in finem? Haec clamat caecus, non intelligens; et hoc Deus facit quod facit. Quare enim vus fieret . Ergo jam Asaph agnosce quod praecessit, ut vel sequaris, si praecedere non potuisti. Non enim frustra venit Christus, aut frustra occisus est Christus; aut frustra granum cecidit in terram, nisi ut multipliciter surgeret . Exaltatus est serpens in eremo, ut percussum a veneno sanaret . Attende quod factum est: noli putare Intellectus Asaph. Et quid ait? Deus autem rex noster ante saecula, operatus est salutem in medio terrae. Hac nos clamamus, Jam non est propheta; et nos non cognoscet adhuc: hac autem Deus noster, rex noster, Verbum, per quod facta sunt saecula; operatus est salutem in medio terrae. Deus ergo rex noster ante saecula, quid fecit? Operatus est salutem
Abbreviated transcription (Latin):
lrritat aduersarius nom̃ tuũ infinẽ. Ad hoc
itritat aduersarius nom̃ tuũ in finẽ ut iratꝰ
corripias. corripiens cognoscas in finẽ. Aut certe
in finẽ. usq ad finẽ. Vsq ad quẽ finẽ : Quousq.
cognoscas quousq dames. quorisq app̃hensa cauda
& dexterã tuã. de medio sinu tuo in finem o
lterũ aliud signũ qđ datũ est moysi. Quomͦ
enĩ superius de uirga signũ ita & de dextera
Cũ enĩ illud factũ es s& de uirga: dedit ds̃
alterũ signũ. Mitte inquit manũ tuã in
sinũ tira. Et misit ꝓduc eã. Et ꝓduxit. &
inuenta est alba. id est inmunda. Albor
enĩ in cute. lepra est non candor. Ipsa enĩ
hereditas dĩ. idẽ populus eius foras ab eo
missus est in mundus factꝰ est. Sed quid illi ait
Reuoci eã in sinũ tuũ. Reuociuit. & reuersi est
ad colorẽ suũ. Quando hoc facis ait asaphiste quo¬
usq dexterã tuã alienas asinu tuo: ut foris inmundi

Expanded text:
Irritat adversarius nomen tuum in finem. Ad hoc Irritat adversarius nomen tuum in finem. Ad hoc irritat adversarius nomen tuum in finem, ut iratus corripias, corripiens cognoscas in finem; aut certe in finem, usque ad finem. Usque ad quem finem? Quousque cognoscas, quousque clames, quousque apprehensa cauda et dexteram tuam de medio sinu tuo in finem? Iterum aliud signum quod datum est Moysi. Quomodo enim superius de virga signum, ita et de dextera. Cum enim illud factum esset de virga, dedit Deus alterum signum: Mitte, inquit, manum tuam in sinum tuum, et misit: Produc eam, et produxit; et inventa est alba, id est immunda. Albor enim in cute, lepra est, non candor . Ipsa enim haereditas Dei, id est, populus ejus foras ab eo missus, immundus factus est. Sed quid illi ait? Revoca eam in sinum tuum: revocavit, et reversa est ad colorem suum . Quando hoc facis, ait Asaph iste? Quousque dexteram tuam alienas a sinu tuo, ut foris immunda
Abbreviated transcription (Latin):
uenturũ esse manifestũ est. sed iani de suꝑ ueni&
Addte uenerat o isrł: quassatus es quia offendisti
in iacentẽ. ne conteraris obserua de suꝑ uenientẽ.
lta enĩ p̃dictũ est ꝑꝓphetã. Quisquis offenderit in
lapidẽ illũ conquassabit᷑. & suꝑ quẽ uenerit
conter& eũ. Conquassat paruus. conter& magnꝰ.
lã signa tua ñ uides. iã ñ est ꝓpheta & dicis.
Et nos non agnoscit adhuc. quia uos non agnos¬
citis adhuc. lã ñ est ꝓpheta & nos non agnosc&¬
adhuc Vsq quo ds̃ ereꝓbrabat inimicꝰ : Clamat
quasi derelictus. quasi desertꝰ. Clamat tãquã¬
eger: qui medicũ cędere quã curare maliusti:
Non te agnoscit adhuc. Vide quid fecerit. qui
te ñ agnoscit adhuc. Et enĩ quib non est nunci¬
atũ de eo uidebunt: & qui non audierunt in telli¬
gent: & tuadhuc clamas iã non est ꝓpheta. &
nos ũ cognosc& adhuc : ubi est intellectꝰ tuus.c

Expanded text:
venturum esse manifestum est; sed jam desuper veniet. venturum esse manifestum est; sed jam desuper veniet. Ante te erat, o Israel! quassatus es, quia offendisti in jacentem; ne conteraris, observa desuper venientem. Ita enim praedictum est per prophetam: Quisquis offenderit in lapidem illum, conquassabitur; et super quem venerit, conteret eum . Conquassat parvus; conteret magnus. Jam signa tua non vides, jam non est propheta; et dicis, Et nos non agnoscet adhuc: quia vos non agnoscitis adhuc. Jam non est propheta, et nos non agnosc Usquequo, Deus, exprobrabit inimicus? Clama quasi derelictus, quasi desertus; clama tanquam aeger qui medicum caedere quam curari maluisti: non te agnoscit adhuc. Vide quid fecerit, qui te non agnoscit adhuc. Etenim quibus non est annuntiatum de eo, videbunt; et qui non audierunt, intelligent : et tu adhuc clamas, Jam non est propheta et nos non cognoscet adhuc. Ubi est intellectus tuus?
Abbreviated transcription (Latin):
Diũ exꝑsona huius int̃positũ est. ex ꝑsona
asaph. Non enĩ illi seuientes dnm̃ appellarent.
cuius tempłu euertebant. Tenite cõprimamus om̃s
sollẽpnitates dni aterra. Quid asaph. quid intelle ctꝰ
asaphin his: Quid non proficit᷑.: uel disciplina data:
mentis prauitas non corrigit᷑ : Cuersa sunt om̃a.
quȩ primo erant. Nusquã sacerdos nusquã altare
iudȩorũ: nusquã uictimi nusquã cẽpłu Ergo ni¬
bil aliud agnoscendũ est. quod huic decedenti
successit. Aut uero hoc promissũ sigaũ auferre¬
tur: nisi ueniss& quod promictebat᷑: Uideamus
ergo hic modo intellectũ asaph uideamꝰ si ꝓficit
ex tribulatione attende quid dicat. Signa nr̃a
non uidimus. iam non est propheta: & nos non cog¬
nosc& adhuc. Ecce istundei quise dicunt non ag¬
nosci adhuc. id est in captiuitate adhuc esse. non¬
dũ se liberari: ex spectint adhuc apm̃. Uenturus
est xep̃c. sed ueni& ut iudea. Primo uocator:
postea discretor. Ueni& qui iam uenit. & eũ

Expanded text:
ersona hujus interpositum est, ex persona Asaph: non enim illi saevientes Dominum appellarent, cujus templum evertebant. Venite, comprimamus omnes solemnitates Domini a terra. Quid Asaph? quid intellectus Asaph in his? quid? Non proficit, vel disciplina data? mentis pravitas non corrigitur? Eversa sunt omnia quae primo erant: nusquam sacerdos, nusquam altare Judaeorum, nusquam victima, nusquam templum. Ergo nihil aliud agnoscendum est quod huic decedenti successit? aut vero hoc promissivum signum auferretur, nisi venisset quod promittebatur? Videamus ergo hic modo intellectum Asaph; videamus si proficit ex tribulatione. Attende quid dicat: Signa nostra non vidimus, jam non est propheta, et nos non cognoscet adhuc. Ecce isti Judaei qui se dicunt non agnosci adhuc, id est, in captivitate adhuc se esse, nondum se liberari, exspectant adhuc Christum. Venturus est Christus; sed veniet ut judex: primo vocator, postea discretor. Veniet, quia venit, et eum
Abbreviated transcription (Latin):
ante oculos prouintias latissimas. qua tua regna
diffundas. Tertã quã portas rege. Audi apłm
regentẽ terrã. Nonsic pugillor quasi aerẽ uerbe¬
rans. sed castigo corpus meũ & in seruitutẽ redi¬
go. ne forte alus predicans. ipse reprobus efficiar
Ergo fr̃s mei estote in cutuitu eius. ut ꝑ quetũq
uobis ueritis sonuerit: non illã imputetis illi per
quẽ sonat. sed le medio sit om̃ibus quia aequalit̾
ad est om̃ibus. Et estote humiles. ne uobis & uos
ipsi usurpetis. siquid forte boni illius intellexe
est. ut in circuitu eius simus & huiniles simus:
atq ita ꝑpendentes spm̃ nr̃m: offeremꝰ munera
terribili suꝑ om̃s reges terrȩ. idest suꝑ om̃is
regentes carnẽ suã. sed subiectos creatori suo

Expanded text:
ante oculos provincias latissimas, qua tua regna diffundas; terram quam portas rege. Audi Apostolum regentem terram: Non sic pugillor, quasi aerem verberans; sed castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus efficiar . Ergo, fratres mei, estote in circuitu ejus, ut per quemcumque vobis veritas sonuerit, non illam imputetis illi per quem sonat; sed de medio sit omnibus, quia aequaliter adest omnibus. Et estote humiles, ne vobis et vos ipsi usurpetis, si quid forte boni illius intellexerest, ut in circuitu ejus simus, et humiles simus. Atque ita perdentes spiritum nostrum, offeremus munera terribili super omnes reges terrae, id est super omnes reg
Abbreviated transcription (Latin):
illos. effunderet᷑ inde om̃is spũalis intellectus.
Calix uero in manu dñi: idest in potestate dni.
Uini meri. id est legis sincere. Penus est mix¬
to: idest cũ fece corporaliũ sacrainentorum:
& quia hunc humiliat suꝑbũ iudeũ. & hunc
exaltat confitentẽ gentilẽ. inclinauit ex hoc
in hoc. idest aiudiuco populo in gentilẽ popu¬
lũ. Quid inclinauit : Legem eliquatus est
inde sp̃ualis intellectus. Uerũtamen fea eius
non est exinanita. quia om̃a sacram̃ta carnalia
apud iudeos remanserunt. Bibent om̃s pecca¬
tores terre. Qui bibent: Om̃s peccatores t̾rȩ
Qui peccatores terrȩ : Iudei erant quidẽ pecca¬
tores: sed suꝑb gentiles erant peccatores : sed
humiles. Om̃s peccatores bibent. Sed uide qui
fecem: qui uinũ. Et eiuĩ illi bibendo fecẽ euanu¬
erunt. isti bibendo uinũ iustificati sunt: Au¬
deam dicere & inebriatos. & non timebo. atq

Expanded text:
illos, et effunderetur inde omnis spiritualis intellectus. illos, et effunderetur inde omnis spiritualis intellectus. Calix vero in manu Domini, id est in potestate Domini; vini meri, id est Legis sincerae; plenus est mixto, id est cum faece corporalium sacramentorum. Et quia hunc humiliat, superbum Judaeum, et hunc exaltat, confitentem Gentilem, inclinavit ex hoc in hunc, id est a Judaico populo in Gentilem populum. Quid inclinavit? Legem: eliquatus est inde spiritualis intellectus; Verumtamen faex ejus non est exinanita, quia omnia sacramenta carnalia apud Judaeos remanserunt. Bibent omnes peccatores terrae. Qui bibent? Omnes peccatores terrae. Qui peccatores terrae? Judaei erant quidem peccatores, sed superbi; Gentiles autem erant peccatores, sed humiles: Omnes peccatores bibent; sed vide qui faecem, qui vinum. Etenim illi bibendo faecem, evanuerunt; isti bibendo vinum, justificati sunt: audeam dicere et inebriatos, et non timebo; atque
Abbreviated transcription (Latin):
uini meri plenus mixto. uidetur mili esse leo
quȩ data est iudeis. & om̃is illa scriptura ueteris
quod dicitur testamenti. Ibi sunt pondera omni¬
um sententiarũ. Nam ibi nouum testamentũ¬
sacramentorũ. Circũ cisio carnis inagni sacram̃ti¬
intelligit᷑ regnũ cęlorũ. Sacrificiũ uictimarũ
& pecorũ magnũ bab& sacramentũ. sed in om̃ib
illis generibus sacrificiorũ: intelligit᷑ unũ illud
sacrificiũ & unica uictima in cruce dñi. Pro quib
om̃ib sacrificus unũ nos babemus. quia & illa
figurabant hȩc. idest hȩc illis figurabantur.
Accepit populus ille legẽ: accepit mandata
iusta & bona. Quid tam iustũ quã non occides.
non mechaberis. non furaberis. non falsũ testi
moniũ dices. honora patr̃e & matr̾e. non con¬
cupisces rem praximi tui. non concupisces uxo¬
rem praximi tui. unũ dm̃ adorabis & illi soli
seruies : Om̃ĩa ista ad unũ ꝑtinent. Illa uero
carnalia quasi resederunt. ut remanerent apud

Expanded text:
ni meri plenus mixto videtur mihi esse Lex quae data est Judaeis, et omnis illa Scriptura Veteris quod dicitur Testamenti, ibi sunt pondera omnium sententiarum. Nam ibi Novum Testamentusacramentorum. Circumcisio carnis inttelligitur regnum coelorum. Sacrificium victimarum et pecorum magnum habet sacramentum: sed in omnibus illis generibus sacrificiorum intelligitur unum illud sacrificium, et unica victima in cruce Domini: pro quibus omnibus sacrificiis unum nos habemus, quod illa figurabant, et haec ex illis figurabantur. Accepit populus ille legem, accepit mandata justa et bona. Quid tam justum, quam Non occides, non moechaberis, non furaberis, monium dices. Honora patrem et matrem, Non concupisces rem proximi tui, Non concupisces uxorem proximi tui, Unum Deum adorabis, et ipsi soli servies ? Omnia ista ad vinum pertinent. Illa vero carnalia quasi resederunt, ut remanerent apud
Abbreviated transcription (Latin):
Prima cogitatio confessionẽ hab&. & reces¬
sionẽ auetere uita. Sed si oblitus fueris.
a quib peccatis liberatus sis: non ages grãs
liberatori. & non celebras sollep̃nia dõ tuo.
Ecce prima cogitatio confitens sauli apłi iã
pauli: qui primo saulus fuit: quando audiuit
in xp̃ianos. & uell& ut ubicũq inuentos
adducer& necandos : audiuit uocẽ decelo
Saule. saule quid ine ꝑsequeris: Ee cir¬
cũ fulsus lumine. facta sibi cecitate in oculis
ut intus uider&: gͣmifit prima cogitatio¬
nẽ obedientię Cũ audir& ego sum iħc
nazarenus quẽ tu ꝑsequeris : dnẽ ait qiđ¬

Expanded text:
Prima cogitatio confessionem habet, et recesPrima cogitatio confessionem habet, et recessionem a vetere vita: sed si oblitus fueris a quibus peccatis liberatus sis, non agis gratias liberatori, et non celebras solemnia Deo tuo. Ecce prima cogitatio confitens Sauli apostoli, jam Pauli, qui primo Saulus fuit: quando audivit istianos, et vellet ut ubicumque inventos adduceret necandos, audivit vocem de coelo, Saule, Saule, quid me persequeris? et circumfulsus lumine, facta sibi caecitate in oculis, ut intus videret, emisit primam cogitationem obedientiae; cum audiret, Ego sum Jesus Nazarenus, quem tu pe
Abbreviated transcription (Latin):
confessi sunt : ut saluos facer& om̃s mites
terrȩ. Qm̃ cogitatio hominis confitebit᷑
tibi. & reliquię cogititionis sollẽpnia celebra¬
bunt tibi. Prima cogitatio posteriores. re¬
liquiȩ cogitationis. Quȩ est cogitatio pri¬
ma unde incipimus bona illa cogitatio un¬
de incipis confiteri: Confessio. adiungit
nos xp̃o. lam uero confessio ipsa idest
prima cogitatio. facit in nobis reliquias
cogitationis. & ipse reliquiȩ cogitationis
sollẽpnia celebrabunt tibi. Cogitatio ho¬
minis confitebit᷑ tibi. reliquie cogitatio¬
nis sollẽpnia celebrabunt tibi. Quȩ est
cogitatio quȩ confitebit᷑: Quȩ dãpnat
uitã priorẽ. Cui displic& quod erat: ut
sit quȩ non erat: ipsa est prima cogitatio.
Sed quia sic debes recedere apeccatis p̾ri¬
mã cogitationẽ confessus esdõ. ut noi tibi
recedat de memoria quia peccator fuisti.
Per hoc quod peccator fuisti: sollempnia
celebras dõ. Adhuc intelligendum est.

Expanded text:
confessi sunt. Ut salvos faceret omnes mitesconfessi sunt. Ut salvos faceret omnes mitesm cogitatio hominis confitebitur tibi, et reliquiae cogitationis solemnia celebrabunt tibi. Prima, cogitatio; posteriores, reliquiae cogitationis. Quae est cogitatio prima? Unde incipimus: bona illa cogitatio, unde incipies confiteri. Confessio adjungit nos Christo. Jam vero confessio ipsa, id est prima cogitatio, facit in nobis reliquias cogitationis; et ipsae reliquiae cogitationis solemnia celebrabunt tibi. Cogitatio hominis confitebitur tibi, et reliquiae cogitationis solemnia celebrabunt tibi. Quae est cogitatio quae confitebitur? Quae damnat vitam priorem, cui displicet quod erat, ut sit quod non erat, ipsa est prima cogitatio. Sed quia sic debes recedere a peccatis, prima cogitatione confessus Deo, ut non tibi recedat de memoria quia peccator fuisti, per hoc quod peccator fuisti, solemnia celebras Deo. Adhuc intelligendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
entibus : Sed ab ira & increpatione eius dor¬
miunt. Hoc forte dicturus est & non ascen¬
deriunt equũ & tunc ipsi equos suos accu¬
sabunt. Audi illos accusantes equos suos
in quibus dormierunt. Ergo errauimus
inquit scriptura a uia ueritatis. & iusticiȩ
lumen non luxit nobis. & sol nou ortus est
nobis. Quid nobis profuit suꝑbia & diuiti
arũ iactantia quid contulit nobis: Tran¬
sicrunt om̃a tãquã umbra. Ergo uigilasti
aliquando. Sed inelius equũ non ascende¬
res. ut tunc non dormitares quando uigila¬
re debiusti. & audire uocẽ ap̃i. & illumina¬
r& te xp̃s. Tu terribilis es & quiꝰ resista¬
tibi tunc ab ira tua: Quid enĩ erit tunc:
modo loquit᷑ : timere hab& in finẽ & qui¬
escere. Melius modo quiescera. ut infi¬
Quando : Cũ exurger& in iudicio dñs
ut saluos facer& om̃s mites terrȩ. Qui sunt
mites terre. Qui frementes equos non as¬
cenderunt. sed in humilitate sua peccata

Expanded text:
ibus? Sed ab ira et increpatione ejus doribus? Sed ab ira et increpatione ejus dormiunt. Hoc forte dicturus est, Et non ascenderem equum: et tunc ipsi equos suos accusabunt. Audi illos accusantes equos suos in quibus dormierunt: Ergo erravimus, inquit Scriptura, a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est narum jactantia quid contulit nobis? Transierunt omnia tanquam umbra . Ergo vigilasti aliquando. Sed melius equum non ascenderes, ut tunc non dormitares, quando vigilare debuisti; et audires vocem Christi, et illuminaret te Christus. Tu terribilis es; et quis resistet ibi tunc ab ira tua? Quid enim erit tunc? modo loquitur, timere habet in fine et quiescere. Melius modo quiesceret, ut in fiQuando? Cum esxurgeret in judicium Deus, ut salvos faceret omnes mites corde. Qui sunt mites corde? Qui frementes equos non ascenderunt, sed in humilitate sua peccata
Abbreviated transcription (Latin):
quent᷑ iniquitatẽ: Quando autẽ nomoͥres¬
tat᷑: Quando in se conuertent dicentes qͥb
modo nos rodunt. quib nos discrepunt. ir¬
ridendo xp̃ianos & reprehendendo uitam
scõrũ: Tunc se in se conuertent: cũ illis
eueni& quod dicit᷑ in libro sapientiȩ. Di¬
cent int̾ se penitentiã agentes. & prȩ an¬
gustia sp̃s gementes. Cñ uiderint głam
scorũ. tunc dicent. Hi sunt quos aliquan¬
do habuimꝰ uirisũ. Oqui mnultũ dormitis:
certe iam uigilatis. & in ur̃is manibus nihil
inuenistis. Uidetis quomodo plenas habe¬
bant manus gła dĩ. quos tãquã pauperes in¬
risistis. Dicite ergo tunc uobis quando ñ
uerbo nec cogitatione. Apparebit enĩ uob
manifestus. quẽ irridendũ putastis. cũ uob̾
uenturus nuntiaret᷑. Ꝙ quid dicent:
Ergo errauimꝰ auia ueritatis. & iusticiȩ lu¬
men non luxit nobis. & sol non ortus est
nobis. Quomodo iusticiȩ sol oriret᷑ dormi

Expanded text:
quentur iniquitatem ? Quando autem nemo resquentur iniquitatem ? Quando autem nemo restat? quando in se convertent dentes quibus modo nos rodunt, quibus nos discerpunt irridendo Christianos, et reprehendendo vitam sanctorum? Tunc se in se convertent, cum illis eveniet quod dicitcent inter se, poenitentiam agentes, et per angustiam spiritus gementes: cum viderint gloriam sanctorum, tunc dicent, Hi sunt quos aliquando habuimus in risum. O qui multum dormistis! certe jam evigilatis, et in vestris manibus nihil invenitis. Videtis quomodo plenas habeant manus gloria Dei, quos tanquam pauperes irrisistis. Dicite ergo tunc vobis, quando non lingua, nec verbo, nec cogitatione: apparebit enim vobis manifestus, quem irridendum putastis, cum vobis venturus nuntiaretur. Et quid dicent? Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis. Quomodo just
Abbreviated transcription (Latin):
cruce. Ipsam crucẽ suã in qua irrisus est. im
fixit infrontib regũ. & adhuc dormit᷑:: Mag¬
na ira dĩ fr̃s Melius nos audimus eũ qui dicit.
surge qui dormis. exurge amortuis & in lumi¬
nabit te xp̃c. Sed qui illũ audiunt: Qui
non ascendunt equos. Qui sunt qui non ascen¬
dunt equos : Qui non se uctint & extollunt.
unt. & iratũ non sentiunt. Sed ut dormirent
iratus est: modo quod dormientes. ñ. sentiunt.
in finẽ sentiunt. Apparebit eiũ iudex uiuo¬
rũ & mortuorũ. & qui resisto tibi tuncab
ira tua: Modo enĩ loquunt᷑ quod uolunt. &
disputant contra dm̃ & dicunt. Qui sunt
xp̃iani. aut quis est xp̃c: aut quales inepti
qui dicunt quod non uident. & amittunt
delitias quas uident. & setunt᷑ fidẽ rerũ quȩ
oculis ipsorũ non exhibent᷑ : Dormitis &
balatis. loquimini aduersus diñ. quantum
potestis. Vsque quo peccatores dñe. usq quo
peccatores gloriabunt᷑ : Respondent & lo¬

Expanded text:
cruce, ipsam crucem suam in qua irrisus est jam cruce, ipsam crucem suam in qua irrisus est jam fixit in frontibus regum; et adhuc dormitur! Magna ira Dei, fratres! Melius nos audivimus eum qui dicit: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus . Sed qui illum audiunt? Qui non ascendunt equos. Qui sunt qui non ascendunt equos? Qui non se jactant et extollunt, unt, et iratum non sentiunt; sed ut dormirent iratus est. Modo quod dormientes non sentiunt, in fine sentient: apparebit enim judex vivorum et mortuorum; et quis resistet tibi tunc ab ira tua? Modo enim loquuntur quod volunt, et disputant contra Deum, et dicunt: Qui sunt Christiani? aut quis est Christus? aut quales inepti qui credunt quod non vident, et dimittunt delicias quas vident, et sequuntur fidem rerum quae oculis ipsorum non exhibentur? Dormitis, et balatis; loquimini adversus Deum quantum potestis. Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur? respondent, et lo
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis contra dm̃ erigere. & putare se in
aliquo bonore esse: Quia diueses: ascendisti
in crepat ds̃ & dorinis: Magna ira uicrepantis.
magna ira. Attendat caritas ur̃a. rem tremen¬
dam. Increpatiostrepitũ hab&. strepitus ea¬
pergisci sol& facere hominines. Tantũ pondus
est increpantis dĩ ut dicer&: Ab increpatione
tua ds̃ iacob dormitauer̃ om̃s qui ascenderunt
equos. Ecce quo somno dormitauit ille pharao
qui afcendebat equos: Non etũ uigilauit in
corde. quia de increpatione durũ cor habebat
Duritia etũ cordis. obdormitio est. Rogo
uos fr̃s mei. uidete quomodo dormiunt. qui
sonante euangelio. & amen & alleluia ꝑ totũ
orbẽ terrarũ. adhuc uitã ueterẽ nolunt dãprare.
& in nouã euigilare. Erat scriptura dĩ in iudea:
modo ꝑ totũ orbẽ cantat᷑. In una illa gente dice¬
bat᷑: as unus qui fecit om̃a: est ad orandus & colen¬
dus. modo ibi tacet᷑ ap̃s. Resurrexit. irrisus est in

Expanded text:
potestatis contra Deum erigere, et putare se in potestatis contra Deum erigere, et putare se in aliquo honore esse. Quia dives es, ascendisti; increpat Deus, et dormis. Magna ira increpantis, magna ira! attendat Charitas Vestra rem tremendam. Increpatio strepitum habet; strepitus expergisci solet facere homines. Tantum pondus est increpantis Dei, ut diceret: Ab increpatione tua Deus Jacob, dormitaverunt omnes qui ascenderunt equos. Ecce quo somno dormitavit ille Pharao qui ascendebat equos : non enim vigilavit in corde, quia de increpatione durum cor habebat. Duritia enim cordis, obdormitio est. Rogo vos, fratres mei, videte quomodo dormiunt, qui sonante Evangelio, et Amen, et Alleluia per totum orbem terrarum, adhuc vitam veterem nolunt damnare, et in novam evigilare. Erat Scriptura Dei in Judaea; modo per totum orbem cantatur: in illa una gente dicebatur Deus unus qui fecit omnia, esse adorandus et colendus; modo ubi tacetur: Christus resurrexit? irrisus in
Abbreviated transcription (Latin):
manibus suis. Dormiunt in cupiditatibus
suis. delectat illos. Transit somnus iste :
transit uita ista. & nihil inuenet̃ in manib
suis. quia nihil posuer̾ in manu xp̃i. Uis
aliquid inuenire in manib tuis postea:
noli contẽpnere modo manũ pauperis. &
respice manis iuanes. si uis habere manus
plenas. Dixit enĩ dñs. esuriui & dedistis
inihi manducare. sitii & dedistis mͥ potũ
hospes fui & adduxstis me. & cetera. Ee
illi. Quando te uidimus esurientẽ. sicien¬
tẽ. aut hospitẽ : Et ille dic& illis Quando
uni ea minimis meis fecistis. nubi fecistis.
Esurire in pauperib uoluit. qui diues in cęlo est.
Ꝙ tu dubitas homo dare homiui. cũ scias te xp̃o
dare quod das. aquo accepisti quiquid das. Sed
illi qui dormier̃ somnũ suũ. & nibil inuener̃
om̃s uiri diuitiarũ in manib suis: Ab increpa¬
derunt equos: qui humiles esse noluerunt.
Non in equis sedere peccatũ est : sed ceruicẽ

Expanded text:
manibus suis. Dormierunt in cupiditatibus manibus suis. Dormierunt in cupiditatibus suis; delectat illos, transit somnus iste, transit vita ista, et nihil inveniunt in manibus suis, quia nihil posuerunt in manu Christi. Vis aliquid invenire in manibus tuis postea? Noli contemnere modo manum pauperis; et respice manus inanes, si vis habere manus plenas. Dixit enim Dominus: Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi potum; hospes fui, et adduxistis me, et caetera. Et illi: Quando te vidimus esurientem, sitientem, aut hospitem? Et ille dicit illis: Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Esurire in pauperibus voluit, qui dives in coelo est; et tu dubitas homo dare homini, cum scias te Christo dare quod das, a quo accepisti quidquid das! Sed illi dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis. 10. vederunt equos? Qui humiles esse noluerunt. Non in equis sedere peccatum est; sed cervicem
Abbreviated transcription (Latin):
aureo & in plumis altius instructis: qũa¬
diu dormit bene dormit: euigilans
inuenit se in duro: in quo illũ somnꝰ
tenuerat. Tales sunt & isti. Uenerunt in
hanc uitã. & per cupiditates tẽporales quafi
obdorinier̃ inic. & exceperunt illos diuitiȩ
& uanȩ pompe uolatice & transierunt. non
intellexerunt quantũ inde boni poss& fieri
Nam si nossent aliã uitã. illic sibi thesauri¬
zarent. quod hic erat periturũ. Sicut za¬
cheus uidit illud maior publicinorũ quan¬
do suscepit dnm iħm hospitio & ait: dimi¬
diũ rerũ mearũ do pauperibus. & si cui ali¬
quid fraudaui. reddo quadrupłu. Nlon erat
iste in uanitate somniantiũ. sed in fide ugi¬
lantiũ. Ideo dñs quia medicus intrauerat
ait. Hodie salus domui huic facta est: qm̃
quia nos imitaudo fidẽ filii abrahȩ sumus.
iudei autẽ qui de carne suꝑbiunt. ã fide
de generauer̃. Ergo dormierunt sominũ
suũ uiri diuitiarũ. & nibil inuenert̃ in

Expanded text:
aureo, et in plumis altius exstructis: quamaureo, et in plumis altius exstructis: quamdiu dormit, bene dormit; evigilans invenit se in duro, in quo illum somnus tenuerat. Tales sunt et isti: venerunt in hanc vitam, et per cupiditates temporales quasi obdormierunt hic; et exceperunt illos divitiae et vanae pompae volaticae, et transierunt: non intellexerunt quantum inde boni posset fieri. Nam si nossent aliam vitam, illic sibi thesaurizarent quod hic erat periturum: sicut Zacchaeus vidit illud bonum major publicanorum, quando suscepit Dominum Jesum hospitio, et ait, Dimidium rerum mearum do pauperibus, et si cui aliquid fraudavi, quadruplum reddo. Non erat iste in vanitate somniantium, sed in fide vigilantium. Ideo Dominus, quia medicus intraverat ait, Hodie salus domui huic facta est, quonquia nos imitando fidem, filii Abrahae sumus; Judaei autem qui de carne superbiunt, a fide degeneraverunt. Ergo dormierunt somnum suum viri divitiarum, et nihil invenerunt in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ꝑ montes. insipientes autẽ corde con¬
Cũ euangłm predicat᷑. Ee quȩ est uita
aeterna : Ꝙ quis est qui resurreocit a mor¬
tuis: Admirati sunt atheuienses loquen¬
te paulo apło de refurrectione mortuorũ. &
putauer̃ eũ nescio quis fabulas dicere. Sed qͥa
dicebat esse aliã uitã quĩ nec oculus uidit. nec
auris audiuit. nec in cor hominis ascendit: gͦ
insipientes corde turbati sunt. Sed quid eis
contigit: Dormier̃ somnũ suũ. & nihil
inuener̃ om̃s uiri diuitiarũ in manibiis suis
Amauer̃ presentia. & dormier̾ in ipsis pre¬
sentibus. Et sic illis facta sunt ipsa presentia
delitiosa: quomodo qui uid& ꝑ somniũ inue¬
nisse se thesauros. Tamdiu diues est. quadiu
euigil&. Somniũ illũ diuitẽ fecit: eiugi¬
latio pauperẽ fecit. Tenuit illũ somnus
fortasse in terra dormientẽ. & in duro ia¬
centẽ. pauperẽ & fortẽ mendicũ. In som¬
nis uidit se iacere in lecto eburneo uel

Expanded text:
 illuminatos montes. Insipientes autem con illuminatos montes. Insipientes autem conCum Evangelium praedicatur. Et quid est vita aeterna? et quis est qui resurrexit a mortuis? Admirati sunt Athenienses, loquente Paulo apostolo de resurrectione mortuorum, et putaverunt eum nescio quas fabulas dicere . Sed quia dicebat esse aliam vitam, quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , ergo insipientes corde turbati sunt. Sed quid eis contigit? Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis. Amaverunt praesentia, et dormierunt in ipsis praesentibus; et sic illis facta sunt ipsa praesentia deliciosa: quomodo qui videt per somnium invenisse se thesauros, tamdiu dives est, quamdiu non evigilet. Somnium illum divitem fecit; evigilatio pauperem facit. Tenuit illum somnus fortasse in terra dormientem, et in duro jacentem, pauperem et forte mendicum; in somnis vidit se jacere in lecto eburneo vel
Abbreviated transcription (Latin):
do recessit populus ab orbe terrarũ: & secu¬
tus est nom̃ ipsorũ. Gauisi sunt. elati suct.
& deiecti sunt. Humiliarent᷑ & exaltarent᷑.
quomodo humiliatus est apłs dicens. Nũqiđ
paulus pro uobis crucifixus est: & alio loco
Ego plantaui. apollo rigauit. sed ds̃ in cre¬
mentũ dedit. Ergo neq qui plantat est
aliquid neq qui rigat. sed qui incrementũ
dat ds̃. Tales montes in se humiles sunt: in
dõ excelsi sunt. Qui autẽ in se ipsis excelsi
sunt: adõ humiliant᷑. qm̃ qui se ecaltat
humiliabit᷑. & qui se humiliat exaltabit᷑
ldeo tales qui suꝑbis suas attendunt: in ama¬
ricant hominib pacificis in aecła . Illi uolunt
coagulare pacẽ. illi int̾ se miscent dissensio¬
nẽ. E quid de illis dicit alius psalmꝰ: Qui
amaricant. ñ. exaltent᷑ in sem& ipsis. Illu¬
insipientes corde. Predicata est ueritas. dicta
est act̾na uita. dicta est alia uita. quȩ .ñ. est¬

Expanded text:
do recessit populus ab orbe terrarum, et secudo recessit populus ab orbe terrarum, et secutus est nomen ipsorum, gavisi sunt; elati sunt, et dejecti sunt. Humiliarentur, et exaltarentur, quomodo humiliatus est Apostolus, dicens: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? et alio loco: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit. Ergo neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Tales montes in se humiles sunt, in Deo excelsi sunt; qui autem in seipsis excelsi sunt, a Deo humiliantur: Quoniam qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur . Ideo tales qui superbias suas attendunt, inamaricant hominibus pacificis in Ecclesia. Illi volunt coagulare pacem; isti inter se miscent dissensionem. Et quid de illis dicit alius psalmus? Qui amaricant, non exaltentur in semetipsis . Illuunt omnes insipientes corde. Praedicata est veritas, dicta est aeterna vita; dicta est esse alia vita quae
Abbreviated transcription (Latin):
hos plangit apłs & dicit eis. Diuisus est ap̃o:
& se elegit quẽ apud ipsos contẽpner&. Nũqid̾
paulus pro uobis crucifixus est aut in nomine
pauli baptiriti estis: Uide bonũ montem
quȩrentẽ głim non sibi. sed aquo montes in lu¬
minant᷑. Nolebat de se presumi: sed de illo
de quo & ipse presũpserat. Quisquis ergo ita
se cõmendare uoluerit populis. ut si forte
contigerit ei aliquis tumultus. frangat post
se populũ. & diuidat aeccłam catholicĩ ꝓpter
se: non est de illis montib quos illuminat
altissimus. Sed quis est iste contenebratus
ase. non illuminatus adnõ: Unde autem
ꝓbant̾ isti montes: Si forte contiũgerit
aliquis tumultus aduersus montes in aeccła.
aut populares sediciones carualiũ: aut per
aliquas falsas suspitiones honunũ: bonꝰ
mons repellit ase om̃s. qui ꝓpt̾ ipsũ
uolunt ab unitate recedere. Sic enm ipse
manebit in unitate . si ꝓpt̃ ipsũ non diuisa
fuerit unitas ipsa. Illi autẽ diuisi sunt. quan¬

Expanded text:
Hos plangit Apostolus, et dicit eis: Divisus est Christus? et se elegit quem apud ipsos contemneret: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Vide bonum montem quaerentem gloriam, non sibi, sed a quo montes illuminantur: nolebat de se praesumi, sed de illo de quo et ipse praesumpserat. Quisquis ergo ita se commendare voluerit populis, ut si forte contigerit ei aliquis tumultus, frangat post se populos, et dividat Ecclesiam catholicam propter se, non est de illis montibus quos illuminat Altissimus. Sed quis est iste? Contenebratus a se, non illuminatus a Domino. Unde autem probantur isti montes? Si forte contigerit aliquis tumultus adversus montes in Ecclesia; aut per populares seditiones carnalium, aut per aliquas falsas suspiciones hominum; bonus mons repellit a se omnes qui propter ipsum volunt ab unitate recedere. Sic enim ipse manebit in unitate, si propter ipsum non divisa fuerit ipsa unitas. Illi autem divisi sunt: quan
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ principũ. Quando quidẽ dicit᷑ ei in alio
loco. auferes sp̃m eorũ & deficient. & in pulue¬
rẽ suũ conuertentur : Emitteᷤ spm̃ tuũ &
creabunt᷑: & renouabis faciem terrae Ilescio

Expanded text:
spiritum principum; quandoquidem dicitur ei in alio spiritum principum; quandoquidem dicitur ei in alio loco: Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertentur. Emittes Spiritum tuum, et creabuntur, et innovab
Abbreviated transcription (Latin):
conant᷑. Non offerunt hi mutera. quia om̃s qui
in circuitu eius sunt: offerent munera terribili.
Offerent munera terribili Timeant ergo om̃s
qui in circuitu eius sunt. Ideo etũ tunebunt:¬
& timebunt. & cũ tremore laudabunt. quia ideo
cũ feceris tibi eũ quasi propriũ & um non com¬
munẽ: ex tolleris in suꝑbiam. cũ scripbũ sit. serui¬
te dño in timore & exultate ei cum tremore s
Ergo offerunt munera qui in circuitu eiꝰ sunt.
Ipsi enĩ bunuliati sunt. qui cõmunẽ norunt. c̃ẽ.
ribili. & ei qui aufert sp̃s principũ. Sp̃s etum
principũ suꝑbi sp̃s sunt. Ili ergo non sunt sp̃s
eius. qui & si aliquid nouerunt: suũ uolunt õẽ.
non publicũ. Sed ille qui cõmendat se tãquã
ȩqualẽ om̃ibus : qui se in medio ponit ut om̃s
capiant quantũ posfunt : quicquid possunt: non
de cuiusquã hominus sed de dĩ: & ideo de suo. qͥa
ipsi facti sunt eius: ergo illi oñis bumiles s int
A quo perdider ssuum: Ab illo qui aufert

Expanded text:
ferent hi munera; quia Omnes qui in circuitu ejus sunt, offerent munera terribili. Offerentur munera terribili: timeant ergo omnes qui in circuitu ejus sunt. Ideo enim timebunt, et cum tremore laudabunt, quia ideo cum feceris tibi eum quasi proprium, et jam non communem, extolleris in superbiam; cum scriptum sit: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . Ergo offerent munera qui in circuitu ejus sunt: ipsi enim humiles sunt, qui communem norunt esse ribili, et ei qui aufert spiritum principum. Spiritus enim principum, superbi sunt spiritus. Illi ergo non sunt spiritus ejus; quia et si aliquid noverunt, suum volunt esse, non publicum: sed ille qui commendat se tanquam aequalem omnibus, qui se in medio ponit, ut omnes capiant quantum possunt, quidquid possunt; non de cujusquam hominis, sed de Dei, et ideo de suo, quia ipsi facti sunt ejus. Ergo illi omnes humiles sint nA quo perdiderunt spiritum suum? Ab illo qui aufert
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ in terra. Per similitudinẽ autẽ ipsa t̾ra mare est
Quare : Quia gentesom̃s maris nomine nuncu¬
pant᷑. qđ uita humana amarẽ est. & ꝓcellis ac tẽ¬
pestatib subdita. lã illud si ad tendas. qͦđ homi¬
nes se tãquã pisces deuorant cũ maior minorẽ
absorb&. Hoc est ergo hoc mare: illuc
quia ipse ses un mari. & merito &iam super
a quas maris ambulauit. In mari est uiatua.
idest in gentib predicat᷑ xp̃s tuus. In alio
quippe psalmo ita dicit᷑: Ds misereat᷑ nr̃i
& benedicat nos. in lumin& uultũ suũ super
nos. Ut cognos camus in terra uiam tuam
Ubi in terra: In om̃ibus gentib salutare tuũ.
Hoc est in mari est uia tua. & semitȩ tuae
in aquis multis. hoc est in populis multis. Et
uestigia non cognoscent᷑. Nescio quos tetigit.
& mirũ nisi & ipsos iudȩos. Ecce iam si propa¬
lata est gentibus miscđia xp̃i. ut in mari sit
uia tua & semitȩ tuȩ in aquis multis: & uesti¬

Expanded text:
 in terra. Per similitudinem autem ipsa terra est.  in terra. Per similitudinem autem ipsa terra est. Quare? Quia gentes omnes maris nomine nuncupantur, quod vita humana amara est, et procellis ac tempestatibus subdita. Jam illud si attendas, quod homines se tanquam pisces devorant, cum major minorem absorbet: est ergo hoc mare; illuc quia ipse Sanctus in mari, et merito etiam super aquas maris ambulavit . In mari est via tua: id est in Gentibus praedicatur Christus tuus. In alio quippe psalmo ita dicitur: Deus misereatur nostri, et benedicat nos; illuminet vultum suum super nos, ut cognoscamus in terra viam tuam. Ubi in terra? In omnibus gentibus salutare tuum : hoc est, In mari est via tua. Et semitae tuae in aquis multis: hoc est, in populis multis. Et vestigia tua non cognoscentur. Nescio quos tetigit, et mirum nisi et ipsos Judaeos. Ecce jam sic propalata est Gentibus misericordia Christi, ut in mari sit via tua, et semitae tuae in aquis multis; et vesti