comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uolens bibliotecȩ suae quam apud alexandriã ex om̃ium ueterũ grecorũ
iolum inibus construebat maiorẽ gloriã querere. petit etiam abhiero soli¬
mitis. ut hebreas eorũ. scripturas. in grecam linguã interp̃tatas acciperet:
tilli subiecti quippe erant macedonibus. electos & inscripturis sc̃is eruditissim¬
atque in utraq lingua peritissimos uiros septuaginta prȩsbiteros. miserunt ad ptol¬
meũ in quo tamen dĩ uoluntas & consilium gerebatur tum ille singulo uolens acci¬
pere documenta & uerens neforte ꝑ interprecationẽ occultarent: insertã diuinis
uoluminibus ueritatẽ : singulos ase inuicem separat. & eadem seorsum posi¬
tos interpretari iub&. eũque ordinẽ interpretandi insingulis quibusque uolu¬
minibus obseruari: quosq rursum se coram in unũ om̃s reuocari a& conferre
ad inuicẽ quȩ singuli interprecati sunt facit. & tunc ds̃ uere glorificatur.
& scriptura scã quod uere diuina esset agnoscitur omnes enĩ eadem: isdem¬

Expanded text:
volens bibliothecae suae, quam apud Alexandriam ex omnium Greacorum voluminibus construebat, majorem gloriam quaerere, petit etiam ab Hierosolymis ut eorum Hebraeas scripturas, in Graecam linguam interpretatas, acciperet. At illi, quippe subjecti erant Macedonibus, electos, et in Scripturis sanctis in utraque lingua peritissimos viros septuaginta presbyteros miserunt ad Ptolemaeum. In quo tamen voluntas Dei et consilium gerebatur. Tunc ille singulorum volens accipere documenta, et verens ne forte per interpretationem occultarent insertam divinis voluminibus veritatem, singulos a se invicem separat, et eadem scorsum positos interpretari jubet, eumdemque interpretandi ordinem in singulis voluminibus observare. Quos in unum cursum coram se revocare, et conferre ad invicem quae singuli interpretati fuerunt, jubet. Et nunc vere Deus glorificatur, et Scriptura sancta quod vere divina sit agnoscitur
Abbreviated transcription (Latin):
teri simulaeri quod me nelai gubernatoris ferebatur cap̾ut : desuꝑ positũ dilige
aptiuit: Ad sunt posthȩo chaldei : ĩtur in conflictũ : circa p̃driã ignis accenditur
lacrii prdb urde ganopus er aldeorum uietor ostenditur. Ande ipsũ uinopi simu¬

Expanded text:
teris simulachri, quod Menelai gubernatoris ferebatur, caput desuper positum diligenter teris simulachri, quod Menelai gubernatoris ferebatur, caput desuper positum diligenter aptavit. Adsunt post haec Chaldaei: itur in conflictum: circa hydriam ignis accenditur: Sacerdotis fraude Canopus Chaldaeorum victor ostenditur. Unde ipsum Canopi simu
Abbreviated transcription (Latin):
imuero canopi quis enumeret suꝑsticiosa flagitia : ubi pretexto sacerdotaliũ lit¬
terarũ ita& enĩ appellant antiquas egyptiorũ lit teras: magicȩ artis erat pene
ublica scola : quem locũ uelut fontem quendã atq originem demonũ: intantur
uenerabantur pagani ut multo ibimuor celebritas quam apud ale xandriã habe¬
etur: Sed de huius modi quoq: monstri errore cuius modioriginẽ tradant. Ab¬
surdũ nonerit paucis eaponere: Ferunt aliquando chaldeos ignem deum suum
reum ferentes : cumomniũ ꝓuintiarũ diis habuisse conflictum quoscilic& quii¬
ignem ꝓculdubio corrũperetur. ex quo fiebat ut ignis locis omnibus optineret: He
partib fic̾tiles undiq crebris & minutis ad modũ foraminibus patulȩ. quibus turbi¬
di aqua desudans defecatior acpurior redditur. Harũ ille unã cera foraminib
obturatis. desuꝑ ȩtiã uarus colorib pictã aqua repletã statuit ut dm̃ &s eacisũ ue¬

Expanded text:
ero Canopi quis enumeret superstitiosa flagitia? ubi praetextu sacerdotalium litterarum ita etenim appellant antiquas Aegyptiorum litteras magicae artis erat pene publica schola. Quem locum velut fontem quendam atque originem daemonum intantum venerabantur Pagani, ut multo ibi major celebritas, quam apud Alexandriam haberetur. Sed de hujus quoque monstri errore, cujusmodi originem tradant, absurdum non erit paucis exponere. Ferunt aliquando Chaldaeos Ignem Deum suum circumferentes, cum omnium provinciarum diis habuisse conflictum, quo scilicet qui viignem procul dubio corrumperetur. Ex quo fiebat, ut Ignis locis omnibus obtineret. Haec  in Aegypti partibus fictiles, undique crebris, et minutis admodum foraminibus patulae, quibus turbida aqua desudans, defaecatior ac purior redditur  Al. redderetur. Harum ille unam cera foraminibus obturatis, desuper etiam variis coloribus pictam, aqua repletam statuit ut Deum. Et excisum ve
Abbreviated transcription (Latin):
sed in eundẽ lapidẽ offensionis impegit: cuius cũ regnũ floreret ininitio &cuncta ei ex
ntentia cederent : scõs uiros qui ꝓpace regni eius dđo sũmo supplicabant ꝑsecutus est.
cũ quibus & ꝓsperitatẽ suã pariter fugauit & pacem:
fidei uirtute piȩtate prestantaibus: questio exorta est inafricȩ magis partibus: si oporterae
ereticos rebaptitari: Cũq id acy priano &cȩteris pene om̃ibus ꝑ africã sacerdotib opor¬
tere fieri decerneritur. cornelius & esteri om̃s ꝑ ialiam sacerdotes huius modi decre¬
tum. manente sacerdotali concordia refutarunt :¬
Statuentes anti quitus apatrib suꝑ hoc traditã reguiã debere seruari. quȩ continebat post
ab iectionẽ praui & confessionẽ recti dognatis. sola eos manꝰ inpositione purgandos IIII
copatus sedem lucius suscepit : Cui octo solis mensibus sacerdotio ad ministrato

Expanded text:
qui in eundem lapidem offensionis impegit. Cuius cum regnum floreret ab inicio et cuncta ei ex sentencia cederent, sanctos viros, qui pro pace regni eius Domino supplicabant, persecutus est, pro quibus et prosperitatem suam pariter fugavit et pacem. fide virtute praestantibus, quaestio exorta est in Africae majoris partibus, si oporteat haereticos rebaptizari. Cumque id a Cypriani et caeteris pene omnibus per Africam sacerdotibus oportere fieri detineretur, Cornelius et caeteri omnes per Italiam sacerdotes hujusmodi decretum manente sacerdotali concordia refutaveruntstatuentes antiquitus a patribus super hoc traditam regulam debere servari: quae continebat, post abjectionem pravi et confessionem recti dogmatis, sola eos manus impositione purgandos. Ibi Cornelio successisse, cui VIII solis mensibus sacerdocio functo et amministrato
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut neque incederẽ neque stare possit. cum his qui eum in sellula portabant
offertur: quorũ unus quidẽ statim negauit: alius uero nomine eunus. cũ iulia
sene : in dñi ihũ xp̃i confessione perdurat: quiq iubentur camelis in positi ꝑ omnẽ
laniari. usque quo finem uitae in ipsis uerberibus poneretIt : Sed uir qui dã¬
militaris cum ad sisteret. & quosdam uolentes etiam mortuis inludere cadauenr
tur iudici fortissimus miles iam dñi: & nusquã se inferior factus in confessione
ersistens capite propietate damnatur: alius quidam uir nomine machari
genere lybicus. cum multis uerbis aiudice ad negandum suaderetur : & eo ma¬
ore constantia fidem suã profiteretur : uiuus ad ultimum iubetur exuri:¬
Epymachus quoq. at que alexander. cum multo tempore. & in uinculis. et in cru¬
atibus carceris torti: etiam frequenter & diuersis supplicus confecti per¬
rassent. in fide : ignibus ad postremum consumi iubentur: sed & mulieres cũ¬

Expanded text:
esset, ut neque incedere neque stare posset, cum his qui eum in sellula portabant judici offertur. Quorum unus quidem statim negavit, alter nomine Eum Eunus cum Juliano sene in Domini confessione perdurat. Quique Ambo jubentur camelis impositi per totam laniari, usquequo finem ipsis verberibus sortiminibus praebuerunt, et quosdam volentes etiam mortuis illudere cadaveribertur judici fortissimus miles jam Domini, et nusquam se inferior factus, in confessione persistens, capite pro pietate damnatur. Passus VII Idus Decembrigente Libycus, cum multis verbis a judice ad negandum suaderetur, et eo majore constantia fidem suam profiteretur vivus ad ultimum jubetur exuriEpimachii et Alexandri: qui multo tempore, cum in vinculis et cruciatibus carceris torti, etiam frequenter et divisis suppliciis confecti, perdurassent in fide, ignibus postremo consumi jubentur. Eodem die,
Abbreviated transcription (Latin):
dicens : Ista igitur diumi martẏres qui cum xp̃o incelestibus sedent. et regni eius
participes sunt atque iudicui qui cum ipso de lapsis fratribus iudicant. isti in quã
ipsi susceperunt lapsos. & penitentiam conuersionemq. eorũ non respuerun ase¬
tes quod ds̃ noster cuius ipsi erant martyres. non uult omnino montẽ morien¬
tis. sed conuersionem eius & pęnitentiam querit: Si ergo isti receperunt quosdã
in ecclesia statuerunt: in oratione quoq eis & in cibo eomi munica uerũ nos
quid nos facere uultis fratres: quid nobis agen dum putatisio non ne seput sustt
eorum sententias & iudicium conuenit. atq erga eos quos nlli nisceatiss eo

Expanded text:
em: Isti igitur divini martyres, qui cum Christo in coelestibus sedent, et regni ejus participes atque judicii, qui cum ipso de lapsis fratribus judicant: isti, inquit, ipsi susceperunt lapsos ad poenitentiam, conversionemque eorum non respuerunt, scientes quod Deus noster, cujus ipsi erant martyres, non vult omnino mortem morientis, sed conversionem ejus et poenitentiam quaerit. Si ergo isti receperunt quosdam, et in Ecclesia statuerunt, in oratione quoque eis et in cibo communicaverunt, quid nos facere vultis, fratres? Quid nobis agendum putatis? Nonne sequi nos eorum sententias, et judicium convenit? Pariter etiam
Abbreviated transcription (Latin):
s est sileatio preterire : is namque cum rem cuiusdam poteatis sub meree¬
er sisteNs. rursum blanditus mulcebatur: Cum uero utrum que contemp¬
neret : pre acuta sude ualidissima trans uerberatus per media uiscera: neci
tibus oberrantes fame. siti. frigore. languore. latronibus bestus que con¬
ntesunt : qui omtes imitati electos dei prophetas gloria martyru coro¬
nati sunt : Denique & uenerandus senex. ceremon episcopus : hic erat urbis aegpp
quȩ dicitur nicopolis. cum ad arabicum montẽ. una cum grandeua coniugi

Expanded text:
s martyris. Is namque cum rem cujusdam potentis sub mercepersistens rursum blanditiis mulcebatur. Cum vero utrumque contemneret, praeacuta sude validissime transverberatus per media viscera neci t montibus apud Aegyptum oberrantes, fame, siti, frigore, languore, latronibus, bestiisque consumpti sunt; qui omnes imitati electos Dei prophetas, gloria martyrii coronati sunt. Inter quos et venerandus senex Chaeremon episcopus hic erat urbis Aegypti quae dicitur Nilopolis cum ad Arabicum montem una cum grandaeva conjuge
Abbreviated transcription (Latin):
etiaui si digne penitu illent: ex quo et princeps hereseos extitit noustianorũ
iui ab ecclesia separati superbo nomine sem&e ipsos catharos id est mundos appi¬
larunt. ob quam rem concilium sacerdotale celeberrimum in urbe roma congregatũ
st episcoporum quidem sexaginta ndmero. presbiterorum quoq totidẽ cũ diaconi¬
bus plurimis. preclara etiam per singulas quasque prouintias: De hac re magna de¬
liberatione habita decretis significatur. quid facto opus esse statuitur : ego nouatũ
quidem cũ eis qui eum mentis elatione tumidum sequerentur quique ad inhumanam
istam & nihil fraterne caritatis seruantẽ sententiã declinarunt. alienũ esse
ab ecclesia. eos uero qui lapsi incertamine fuerant. fraterna miseratione curandos.

Expanded text:
etiam si digne poenituissent. Ex quo et princeps haereseos exstitit Novatianorum, qui ab Ecclesia separati superbo nomine semetipsos catharos, id est mundos appellarunt. Ob quam rem concilium sacerdotale celeberrimum in urbe Roma congregatum est, episcoporum quidem sexaginta numero, presbyterorum quoque totidem, cum diaconibus plurimis. Praeterea etiam per singulas quasque provincias, de hac re magna deliberatione habita, decretis significatur quid facto opus esset. Statuitur ergo Novatum quidem, cum his qui eum mentis elatione tumidum sequerentur, quique ad inhumanam istam, et nihil fraternae charitatis servantem sententiam declinaverunt, alienum esse ab Ecclesia; eos vero qui lapsi in certamine fuerant, fraterna miseratione curandos,
Abbreviated transcription (Latin):
tantese⁊ emno hudã xp̃ianus aiudice tor queretur &e iam pene ad negandũ de clina¬
onabartum pebantur intia seme ipsos &e uultu oculis ac motibus uelut erigero
conabantur ilum qui in supplicus positus trepidabat: interdũ etiam manꝰ ꝓ
subleuarea apsans s reliqui corporis motibus & habitu diuerse inclinati tã quam
subleuoss lapsantis animos gestiebant : conuersi uero ad eos omnes & quib dese¬
gis lpmorsiu entured corũ motibus agnoscentes: prius pęne quã ineos uul¬
gus eli morbus insiliret ps imediũ pro rumpunt acse sexp̃ianos esst testantur

Expanded text:
tantes, cum quidam Christianus a judice torqueretur, et jam pene ad negandum declinaret, disrumpebantur intra semetipsos, et vultu, oculis ac nutibus velut erigere conabantur illum qui in suppliciis positus trepidabat. Interdum etiam manus protendere, ac totius reliqui corporis moribus et habitu diverse inclinati, tanquam sublevare lapsantis animum gestiebant. Conversi vero ad eos omnes, et quid de semetipsis profiterentur ex eorum motibus agnoscentes, priusquam in eos vulgus clamoribus insiliret, ipsi in medium prorumpunt, ac sese Christianos esse testantur
Abbreviated transcription (Latin):
umma contentione utebatur. & in mensis eam atque ex quisitis cruciatibus affilige¬
bat. eo maxime quod eius sententiam uincere cupiebat: quam laudabili uoce
decreuerat : nihil se prorsus eorum. quae sibi contra fas imperabantur acturam.
tatuti sui tenax: ad ultimũ capite punitur: secunda uero fuit uirgo mercuria¬
nomine: anus uenerabilis. & fecundissima in filios. sed quos non pretulit xp̃o dyonisia¬
erubescit a feminis: in auditis tormentorum generibus toleratis: finem omniũ.¬
alia amonaria. quȩ dum nimia utuntur constantia apud iudicem: et ille uin
agit: quem : cum in nullo sibi cedere uideret: fero cius eum cruciare contendit:¬

Expanded text:
umma contentione utebatur, et immensis eam atque exquisitis cruciatibus affligebat, et maxime, quod ejus sententiam vincere cupiebat, quia laudabili voce decreverat nihil se prorsus eorum quae sibi contra fas imperabatur, acturam; quae statuti sui tenax ad ultimum capite punitur. Secunda vero, Mercuria, anus venerabilis et fecundissima in filiis, sed quos non praetulit Chriset vinci a feminis, inauditis tormentorum generibus toleratis, finem omniualia Ammonaria, quarta; dum nimia utuntur constantia apud judicem, et ille vincagit. Quem cum in nullo sibi cedere videret, ferocius eum cruciare contendit
Abbreviated transcription (Latin):
storiam dignã memoria dicens. serapionẽ quendam fuisse apud alexandriã unũ
chis qui lapsi sunt: Eundemq sȩpe deprecatum ut susciperctur. nec tamen inpetr
set : oppressum deinde hunc esse egritudine ita ut triduo iam sine uoce prorsus
noctis tempore: infirmabatur presbit̃ uenire non potuit. tamen quia preceptũ
fuert ame ut lapsis in exitu nemo reconciliationis solatia denegaret: et maxime his
quos prius id rogasse constaret: parum eucharistiae puero qui ad se uerera¬
in grederetur domum : rursum serapion respiciens: redisti inquit fili  & lice
presbiter uenire non potuit: tu tamen imple quod tibi preceptũ est ut possim
discedere: Cum que esset completa sollempnitas: uelut catenis quibusdã uinculisq di¬
ruptis : letiorem iam spm reddidit: ex quo inquit constat certissime huius boni
auxilium : nullum deberi fraudari:¬

Expanded text:
historiam, dicens, Serapionem quemdam fuisse apud Alexandriam, unum ex his qui lapsi sunt, eumdemque sasse. Oppressum deinde hunc aegritudine, ita ut tres dies sine voce prorsus byterum puer, noctis tempore. Infirmabatur presbyter, venire non potuit: tamen, quia praeceptum fuerat ut lapsis in exitu nemo reconciliationis solatia denegaret, et maxime his quos prius id rogasse constat, parum Eucharistiae puero dedit. Regringrederetur domum, rursum Serapion: « Redisti, inquit, fili? Licet presbyter venire non potuit, tamen imple quod tibi imperatum est, ut possimrecedere. » Cumque accepisset eucharistiam, velut catenis quibusdam vinculisque diruptis, laetiorem jam spiritum reddidit. Ex quo constat hujus boni auxilio nullum debere fraudari
Abbreviated transcription (Latin):
superertt ad hac &e florebat ex apostol& discipulis policarpus smirneox ecclesiae episcopus.
aupapias sumliter apud hierapolim sacerdocium gerens sede& in nr̃a quoq tempora famae¬

Expanded text:
supererat adhuc et florebat ex apostolorum discipulis Policarpus Smirneorum aecclesiae episcopus, et Papias similiter apud Hierapolim sacerdotium gerens. Anni Adriani.  H. m
Abbreviated transcription (Latin):
iurisq decerni xp̃i anis statuit non debere committi ut pole quibus lex
poriua gladio uti uetuisset  Et proficiebat cotidie in huius cemodilegrbde e¬
cerneret: sed non erga athanasiũ fiete philosophr ȩ tenere imagiẽ potui¬
it Et enĩ cumurlut tẽtri serpentes decauernis terrȩ ebullientes ideuꝓees¬
sissent. magorũ philosopliorũ. aruspicũ augurũq manꝰ ꝑfana u omi puto besta

Expanded text:
jurisque dicendi Christianis statuit non debere committi, utpote quibus etiam lex jurisque dicendi Christianis statuit non debere committi, utpote quibus etiam lex propria gladio uti vetuisset. Et proficiebat quotidie in hujuscemodi legibus e Sed non erga Athanasium fictae philosophiae tenere imaginem potuit. Etenim cum, velut tetri serpentes de cavernis terrae ebullientes, ad eum processisset magorum, philosophorum, aruspicum, augurumque man
Abbreviated transcription (Latin):
placidus simulq eruditus. & ad ꝑsuadendũ comonodissimꝰ : remdiligentius & a ꝑ¬
tius ꝓcurabat: Qui ȩtiã libros defide nobiliter scriptos edidit. Quibus & hereti¬
corũ uersutias. & nostrorũ deceptiones & male credulã simplicitatẽ ita diligent᷑
ea posuit : ut & pͣsentes & longe positos quib ipse ꝑse disserere uiua uoce non pote¬
rat : ꝑfectissima instructione corrigeret Ita duo uiriisti uelut magnifica quȩdã
mundi lumina ibricũ italiã. galliasq suo splendore radiarunt ut om̃s ȩtiã de abscon¬
idorientẽ ꝑsas bello pulsaturus aduenit & p̃ullica quam prius oocultauerat¬
erga idolorũ cultũ ferri coepit insama : callidior ceteris ꝑsecutoraram uopuuq¬
patem quamsi atrocit᷑ pulsaset elisit: Studia auctoritatẽ gentilie rlacer
nit: militiȩ cingulũ nondari nisi immolantib iubet ꝓcurationẽ ꝓuaitarũ

Expanded text:
placidus, simulque eruditus, et ad persuadendum commodissimus, rem diligentius et applacidus, simulque eruditus, et ad persuadendum commodissimus, rem diligentius et aptius procurabat. Qui etiam libros de fide nobiliter scriptos edidit, quibus et haereticorum versutias, et nostrorum deceptiones, et male credulam simplicitatem ita diligenter exposuit, ut et praesentes, et longe positos, quibus ipse per se disserere viva voce non poterat, perfectissima instructione corrigeret. Ita duo isti viri, velut magnifica quaedam mundi lumina, Illyricum, Italiam, Galliasque suo splendore radiarunt, ut omnes etiam de abad Orientem Persas bello pulsaturus advenit, et publica quam prius occultaveraterga idolorum cultum ferri coepit insania, callidior caeteris persecutor, nopartem, quam si atrociter pulsasset, elisit. Studia auctorum Gentilium Christianonit. Militiae cingulum non dari, nisi immolantibus jubet. Procurationem provinciarum,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc multũq deliberans cũ exutraq parte concluderet᷑ : elegit ut legato suo recep¬
to. erga cȩteros sententiã disparẽ. sed sibi placitã custodiret: Ita regressus: ad sar¬
diniȩ partes siue quia citata morte p̃uentꝰ. tempꝰ sententiȩ mutande nonhabuit
Et eni temere corpta corrigi spitio solent. siue hoc animo immobilit. sederat parũ
firma. Uerũ excipso interim luciferi anorũ scismate qđ lico ꝑpaucos adhde uoluitur.
sũpsit exordiũ. Cusebius uero cir cumiens orientẽ atq italiã medici parit̃ & sacer¬
dotis fungebatur officio Singulas quasq eoclesias ab iurata infidelitatȩ. ad sanͥtatem
rectȩ fid̾ei reuocabat. maxĩme qđ hilariũ quẽ dudũ cumceteris ep̃is in exiliũ trusũ
esse memorauimus : regressũ iam & initalia positũ: hȩc ead ĩ ergainstaurandas eccle¬

Expanded text:
hoc multumque deliberans, cum ex utraque parte concluderetur, elegit, ut legato suo recephoc multumque deliberans, cum ex utraque parte concluderetur, elegit, ut legato suo recepto, erga caeteros sententiam disparem, sed sibi placitam custodiret. Ita regressus ad Sardiniae partes, sive quia cita morte praeventus, tempus sententiae mutandae non habuit etenim temere coepta corrigi spacio solent sive hoc animo immobiliter 258 sederat, parum firmaverim. Ex ipso interim Luciferianorum schisma, quod licet per paucos adhuc volvitur, sumsit exordium. Eusebius vero circumiens Orientem atque Italiam, medici pariter et sacerdotis fungebatur officio. Singulas quasque ecclesias, abjurata infidelitate, ad sanitatem rectae fidei revocabat, maxime quod Hilarium, quem dudum cum caeteris Episcopis in exilium trusum esse memoravimus, regressum jam, et in Italia positum, haec eadem erga instaurandas Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
nonse iunxerat ad priores catholicos. idest quicũ eusta̾tio epo uel eusebio fu¬
erant. ex quib etiã paulinꝰ erat : sed suũ principatũ suũq conuenticulũ tenuit
Hos ergo cũ inunũ reuocare uoluis set eusebius. nec tam̃ preuentꝰ alucifero po¬
tuisset : ab cessit. Tunc regressus meletius deeocilio quia cũ eo numerosior
populus erat. ecclesi as tenuit. & exeo ĩ ꝓpriã synodũ cumceteris orientali¬
bus epĩs habuit. nec tam̃ athanasio iunctꝰ est. Interim lucifer inuriã dolend
qđ epm̃ a seordinatũ apud antiochiam non recepisset eusebius: nec ipłe recipe¬
re cogitat alexandrini decreta concilii. sed constringet legati sui uinculo. qui
concilio ipsius auetoritate subscripserat Abicere nãq eũ non poterat qui auctorita¬
tem eiꝰ tenebat Si uero recepisset : omne suũ frustrandũ uidebat inceptũ. Diu de

Expanded text:
non junxerat se ad priores catholicos, id est, qui cum Eustathio, et Eusebio Episcopo funon junxerat se ad priores catholicos, id est, qui cum Eustathio, et Eusebio Episcopo fuerant ex quibus etiam Paulinus erat sed suum principatum, suumque conventiculum tenuit. Hos ergo cum in unum revocare voluisset Eusebius, nec tamen praeventus a Lucifero potuisset, abscessit. Tunc regressus Meletius de exilio, quia cum eo numerosior populus erat, Ecclesias tenuit: et ex eo jam propriam synodum cum caeteris Orientalibus Episcopis habuit, nec tamen Athanasio junctus est. Interim Lucifer injuriam dolens, quod Episcopum a se ordinatum apud Antiochiam non recepisset Eusebius, nec ipse recipere cogitat Alexandrini decreta concilii, sed constringebatur legati sui vinculo, qui in concilio ipsius auctoritate subscripserat. Abjicere namque eum non poterat, qui auctoritatem ejus tenebat. Si vero recepisset, omne suum frustrandum videbat inceptum. Diu ergo de
Abbreviated transcription (Latin):
constat designet: Subsistentia aut̃ unius cuiusq ꝑsone. hoc ipsũ qđextat & subsistit
ostendat. Ideoq ꝓpt̾ sabelli heresim tres esse substantias omfitendas. qđ quisi tres sub¬
sistentes ꝑsonas signisicare uideret᷑. nesuspitionẽ daremꝰ tamquã illius fidei sectatores.
quȩ trinitatẽ in nomib tantũ & non inreb ac subsistentiis constietur. Sed de in cir¬
natione dñĩ comp̃hensim est. quia corpus qđ susceperat dñs. neq. sine sensu neq si ne
paice perexit Sed eus ebius cũ re sedisset antiochiomia imienisset ibi alucifero com¬
utre parti communionẽ suã relaxans: quia degrediens inde promiserat se actu¬
rum in concilio utis eis ordinaretur ep̃s. a quosars neutra desciseret: Ille nãq
populus qui semel & bis uindudũ deȩccłapulsũ quasi ꝓfide recta fuerat secutꝰ.

Expanded text:
constat, designet: Subsistentia autem uniuscujusque personae, hoc ipsum quod extat et subsistit, constat, designet: Subsistentia autem uniuscujusque personae, hoc ipsum quod extat et subsistit, ostendat. Ideoque propter Sabelli haeresim tres esse subsistentias confitendas, qusistentes personas signare videretur, ne suspicionem daremus, tanquam illius fidei sectatores, qui Trinitatem in nominibus tantum, et non rebus ac subsistentiis confitentur. Sed de incarnatione Domini comprehensum est quia corpus quod susceperat Dominus, non sine sensu neque sine ione. 257 Sed Eusebius cum redisset Antiochiam, et invenisset ibi a Lucifero conutri parti communionem suam relaxans, quia digrediens inde promiserat se acturum in Concilio, ut is eis ordinaretur Episcopus, a quo pars neutra descisceret. Ille namque populus, qui Meletium dudum de Ecclesia pulsum, quasi pro fide recta fuerat secutus,
Abbreviated transcription (Latin):
us pat̃ne depopulator substantiȩ insem& ipsũ reuersis : non solũ suscipi meruit. sed
Per quã quid aliud quã sacerdorii declarantur insignia: nec ꝓbalis extitit apud
patrẽ senior filius quod inuidit recepto. nec tintum meriti habuit: non delin¬
quendo quantũ notȩ contraxit non indulgendo germano. Cũigit᷑ huius cemo
ad ꝓbasset:ex concilii decreto asterio eȩterisq qui cũ ipsis erant orientis inuin¬
gitur ꝓcuritio: Decidentis uero eusebio decernit᷑ Addit᷑ sine in illo concilu deere¬
to etiã despũscõ plenior disputatio ut eiusdẽ substantiȩ acdeitatis. cuius pat̃ ꝙ
substantiã & subsistentiã unũ uideri. & quia tres substantias non dicimus indõ. nec
tres subsistentias dicere debeamꝰ. Alii uero quib longe aliud substantia quã subsistentu
significari uidebatur. dicebant quia substantia ipsi rei alicuius naturã rationẽq qua

Expanded text:
us, paternae depopulator substantiae, in semetipsum reversus, non solum suscipi meruit, sed us, paternae depopulator substantiae, in semetipsum reversus, non solum suscipi meruit, sed per quam quid aliud quam sacerdotii declarantur insignia? nec probabilis extitit apud patrem senior filius, quod invidit recepto: nec tantum meriti habuit non delinquendo, quantum noxae contraxit non indulgendo germano. CAPUT XXIX. De approbasset, ex Concilii decreto, Asterio caeterisque qui cum ipso erant, Orientis injungitur procuratio, Occidentis vero Eusebio decernitur. Additur sane in illo Concilii decreto, etiam de Spiritu Sancto plenior disputatio, ut ejusdem substantiae ac deitatis, cujus Pater substantiam et subsistentiam unum videri: et quia tres subsistentias non dicimus in Deo, nec tres substantias dicere debeamus. Alii vero, quibus longe aliud substantia, quam subsistentia significare videbatur, dicebant, quia substantia ipsam rei alicujus naturam rationemque, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tigi one macolaset. Sed qui imitantes a postolũ quȩrebont nonqđ sibi utile esset. sed qđ
multis : uel qui imitarentur xpm̃ qui cumesset omnium uita : prosalute cunctorum.
humiliansse descendit admortem quoscilie& inueniret᷑ & in mortuis uita. dicebant
melius esse humiliari se paululũ ꝓpt̃ deiectos. & inclinari ꝓptͣ elisos. ut eos rurs
erigerent. nec sibi meiolis puritatis merito eelox regna defenderent: sed efse
gloriosiussi cumplurib illuc mererent᷑ intrare : Etideo rectũ sibi uideri. ut tan¬
tum ꝑfidiȩ auctorib amputitis. reliquis sacerdotib daret᷑ optio : si forte uellent
abiurato errore ꝑfidiȩ adfidẽ patrũ satutaq conuerti: Nec negare iditum rede¬
untibus : quinpotius deeorũ conuersione gudere quia & ille angelicus iunior fili¬

Expanded text:
tagione maculasset. Sed qui imitantes Apostolum quaerebant, non quod sibi utile esset, sed quod tagione maculasset. Sed qui imitantes Apostolum quaerebant, non quod sibi utile esset, sed quod pluribus, vel qui imitarentur Christum, qui cum esset omnium vita, pro salute cunctorum humilians se, descendit in mortem, quo scilicet inveniretur et in mortuis vita: dicebant melius esse, humiliari se paululum propter dejectos, et inclinari propter elisos, ut eos rursus erigerent, nec sibimet solis puritatis merito caelorum regna defenderent, sed esse gloriosius, si cum pluribus illuc mererentur intrare. Et ideo rectum sibi videri, ut tantum perfidiae auctoribus amputatis, reliquis sacerdotibus daretur optio, si forte velint Al. vellent, abjurato errore perfidiae, ad fidem patrum statutaque converti, nec negare aditum redeuntibus, quin potius de eorum conversione gaudere: quia et ille evangelicus junior fili
Abbreviated transcription (Latin):
alexindriam ꝑgerent : communiq tractu cumhis qui suꝑfuerant sacerdotib destatu
eccłȩ decernerent: p̃sentiã sui ab negans : legatum prose diaconũ suum mittit. atq
ipse intento inimo antiochiã ꝑgit. Ibiq dissidentib ad hue partib sedinunũ tam̃ reuo¬
ciri posse sperantibus. si sibi talis eligeretur ep̃s: erga quẽ non una plebs:. sedutraq gau¬
epm collociuit. Sed tam̃ inquẽ adqui escereplebs utraq non posiet. Pergit in terea euse
bius alex indriã. Ibiq confesiorũ concilio congregito. paucinumero. sed fide integra
o meritis multi. Nuo pacto posthereticorũ procellis & ꝑfidiȩ turbines tranquillitas
reuo curetur : ecđe ominicura & liberitionẽ disciunt: Aliis uidebatur sideicalore fer¬
uentib nullũ debere ultra in sacerdotiũ recipi. quise ut eũq heretioȩ communionis cõ¬

Expanded text:
Alexandriam pergerent, communique tractatu cum his qui superfuerant sacerdotibus, de statu Alexandriam pergerent, communique tractatu cum his qui superfuerant sacerdotibus, de statu Ecclesiae decernerent, praesentiam sui abnegans, legatum pro se diaconum suum mittit, atque ipse intento animo Antiochiam pergit: ibique dissidentibus adhuc partibus, sed in unum tamen revocari posse sperantibus, si sibi talis eligeretur Episcopus, erga quem non una plebs, sed utraque gauEpiscopum collocavit, sed tamen in quem adquiescere plebs utraque non posset. bius Alexandriam, ibique Confessorum concilio congregato, pauci numero, sed fide integri, et meritis multi, quo pacto post haereticorum procellas, et perfidiae turbines tranquillitas revocaretur Ecclesiae, omni cura et libratione discutiunt. Aliis videbatur fidei calore ferventibus, nullum debere ultra in sacerdotium recipi, qui se utcumque haereticae communionis con
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ sibi augusti sponte presum̃te armis ire obuiã parat. uicesimo & quarto post occa¬
sũ patris imperii suianno : in oppido cilicie mopso crenis diem functus est: Post quãe iu¬
lianꝰ pre sũptũ prius: dem ut legitimi romani regni solus obtin& principatũ. Isprimo
uelut arguens ꝑperam gesta constantii: epos iubet deexcilus relixari Post uero aduer¬
sum nrõs totinocendiar te consurgit. Interimqui suꝑsurrant epĩ: de exiliis relaxant᷑
Namliberius urbis romȩ ep̃s: constintio uiuente regressus est. Sedhoc utrũ quod ad¬
quieuerit uoluntati sue ad scribendũ : in ad populi romani gram̃ i quo proficiscens
suerat ex oratus indulserit : procerto comꝑtũ non habeo Lucifer aut̃ cum exoraret᷑
ab eusebio quia ut̃q in partib uicinis aegrpti fuerat religatꝰ. ut ad uidedũ athanasium

Expanded text:
tionem sibi Augusti sponte praesumenti, armis ire obviam parat, vicesimo et quarto post occationem sibi Augusti sponte praesumenti, armis ire obviam parat, vicesimo et quarto post occasum patris imperii sui anno, in 254 oppido Ciliciae Mopsocrenis diem defunctus est. CAPUT lianus, praesumtum prius, deinde ut legitimum, solus obtinuit principatum. Is primo velut arguens perperam gesta Constantii, Episcopos jubet de exiliis relaxari. Post vero adversum nostros tota nocendi arte consurgit. Interim qui superfuerant Episcopi, de exiliis relaxantur. Nam Liberius urbis Romae Episcopus, Constantio vivente, regressus est. Sed hoc utrum quod adquieverit voluntati suae ad subscribendum, an ad populi Romani gratiam, a quo proficiscens fuerat exoratus  Subint. Constantius, indulserit, pro certo compertum non habeo. Lucifer autem cum exoraretur ab Eusebio, quia uterque in partibus vicinis Aegypto fuerat relegatus, ut ad videndum Athanasium
Abbreviated transcription (Latin):
igones multasq picientiȩ coronis qui euisset in pace: seiseitatꝰ de suecessore pr¬
trum tribulationũ suarũ pir tepe̾ & sociũ delegit Sedlucus arrianȩ partis ep̃s.
continuo tamquã adouẽ aduolat lupꝰ. & petrus quidẽ nauẽ ꝓtinꝰ conscendens adur¬
Dem romã ꝓfugit. lucius uerotamquã miteria sibi crudelitatis sublata. seuiorergi
cetrros essiciehat᷑. Et ita ibat insanguinẽ : ut nec speciem quidẽ aliquã religionisser¬
uire uidere t᷑. Cuius primo ingressu. tanta &e turpia inuirgines &r continentes eccłȩ
resti sunt : quȩ nec in ꝑsecutionib gentiliũ memorant᷑. Inde post fugas ciuiũ & exili
irma conuertit Uastat Ireremũ: & bella quiescentib indĩeitꝰ triamilta sinul aut
eorimplius uiros ꝑtotã heremũ secreta & solitairia habiticione disꝑsos obpugna

Expanded text:
agones multasque patientiae coronas quievisset in pace, sciscitatus de successore, Peagones multasque patientiae coronas quievisset in pace, sciscitatus de successore, Petrum tribulationum suarum participem et socium delegit. Sed Lucius Arianae partis Episcopus, continuo tanquam 270 ad ovem advolat lupus. Et Petrus quidem navem protinus conscendens, ad urbem Romam profugit. Lucius vero tanquam materia sibi crudelitatis oblata, saevior erga caeteros efficiebatur. Et ita ibat in sanguinem, ut ne speciem quidem aliquam religionis servare videretur, cujus primo ingressu tanta et tam turpia in virgines et continentes Ecclesiae gesta sunt, quae nec in persecutionibus Gentilium memoarma convertit. Vastat eremum, et bella quiescentibus indicit. Tria millia simul, aut eo amplius, viros per totam eremum secreta 271 et solitaria habitatione
Abbreviated transcription (Latin):
inseeumdis subere: nec tam̃ incuute ut constanciuꝰ egerit. sed lapsu ꝓdrcessoris ad mo¬
nt horsicis & officiosissimis litteris. athanisiũ requirit: ab ipso formã sidei & eode¬
surrũ disponendarũ suscipit modũ. Sed hȩc taĩpia tĩ lȩti pracipia: mors inmatura cor¬
rupit : post octo & enĩ menses ortus sui. apudciliciã diem obit
sus seacompleuit in illo dns qđ ꝓmisit : plus ȩtiã quã centupla iuip̃senti scło restitueus
Sedulens fauendo hereticis: abiit inuiã patrũ suorũ. Nam& epos egit in exciliũ &
& ignib tradidit. multaq nefinda & crudelia in ꝑccła dĩ molitus est Sedhec omã. post
ithanasii obitũ. Nã illo suꝑstite urlut diuma quidã uirtute ꝓhibitus. cũ de baccha¬
retur ince teros. millũ nihil ausus est triste cominit tere:¬
gitur eatẽ pestate cũquadrigesimo de set innosacerdo en suiathanasius postmmultos

Expanded text:
in secundis habere. Nec tamen incaute, ut Constantius egerat, sed lapsu praedecessoris admoin secundis habere. Nec tamen incaute, ut Constantius egerat, sed lapsu praedecessoris admonitus, honorificis et officiosissimis litteris Athanasium requirit, et ab ipso formam fidei et Ecclesiarum disponendarum suscipit modum. Sed haec tam pia et tam laeta principia mors immatura corrupit. Post octo etenim menses ortus sui apud Ciliciam diem obitsus. Sed complevit in illo Dominus quod promisit, plus etiam quam centupla in praesenti seculo restituens Sed Valens favendo haereticis, abiit in viam patrum suorum. Nam et Episcopos egit in exilium, etet ignibus tradidit. Multaque nefanda et crudelia in Ecclesiam Dei molitus est. 269 Sed haec omnia post Athanasii obitum. Nam illo superstite, velut divina quadam virtute prohibitus, cum debaccharetur in caeteros, in illum nihil ausus est triste committeregitur ea tempestate, cum quadragesimo et sexto anno sacerdotii sui Athanasius, post multos
Abbreviated transcription (Latin):
Sost iuliani necẽ tandẽ eiuile nobis iouiniani repiratur imperũ lihãq sub imo eo¬
dẽq tempore imperator & confessor. & mile inliti eatitit depulsor erroris : Nim
cũ in procinetuesset . & exercitus urgeret barbairos & dotores nrĩ de summis ieb
consiliũ trabentes ut iouiniano calculũ dirent. cũq. ad p̃hensus ad suscipienda im¬
se : non se posse imperare eis quia essae.xpĩ anius Tum oiñs pari eadẽq uoce respondisse ꝑ¬
inbent᷑: & nos axp̃iani sumꝰ nec prius quã hanc uorẽ audiret : Id qescere ad imperium
hostib tenerent᷑. nec uadendi facitas ulla supeteret : subito missos ab arbaris ora¬
tores adesse uident. pacẽq deposcere. Exercitui quoq inedia consup̃to cibos eeteriq
necefsaria inmerti monus polliceri : omiq humanitate  nostroꝵ temeritato e¬
mendare : Sed ubi inuiginti & nouẽ annos pice composita adrominũ regressus est sol

Expanded text:
ost Juliani necem tandem civile nobis Jovi niani reparatur Imperium. Is namque sub uno eodemque tempore Imperator, et Confessor, et male illati extitit depulsor erroris. Nam cum in procinctu esset exercitus, et urgeret Barbarus, ductores nostri de summis rebus consilium trahentes, Joviniano calculum dederunt. Cumque apprehensus ad suscipienda Imse: Non se posse imperare eis, quia esset Christianus. Tum omnes pari eademque voce respondisse perhibentur: Et nos Christiani sumus: nec priusquam hanc vocem audiret, adquiescere ad Imperium hostibus tenerentur, nec evadendi facultas ulla suppeteret, subito emissos a Barbaris oratores adesse vident, pacemque deposcere: exercitui quoque inedia consumto, cibos caeteraque necessaria in mercimoniis polliceri, omnique humanitate nostrorum temeritatem emendare. Sed ubi in viginti et novem annos pace composita, ad Romanum regressus est solu
Abbreviated transcription (Latin):
quã rri publice intererat: Quiq uidens utilẽ uirũ annis maturũ intantis¬
qnicurs habere participem : & quia ut sermo diuinꝰ monet meli usd
tes s bnusi consortẽ ad seiscit theodosiũ : eiq orientis ꝓcuratione ꝑmissa. par¬
ssibi arfratri occiduas reseruauit: Uerũ is post quã multa religiose acfortrtt
gresssot amauno trrorno apud britanias exorto ꝑ andragiciũ ducem lugcdu¬
iusiorum mnagis proditione quã ui hostiũ peremptus est: u¬

Expanded text:
quam Reipublicae intererat. CAPUT quam Reipublicae intererat. CAPUT regni curis habere participem, et quia, ut sermo divinus monet: Melius duo, quam unus , consortem adsciscit Theodosium, eique Orientis procuratione permissa, partes sibi ac fratri Occiduas reservavit. Verum is postquam multa religiose ac fortiter gessit, a Maximo tyranno apud Britannias exorto, per Andragathium ducem, Lugduni, suorum magis proditione, quam vi hostium, peremptus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ii locũ conabatur inuadere : compulit ȩtiã absente fratre purpura indui:
probotunc prefecto.sideliter remgerente.
infudit. armisq urbes & agros uastare feralit̃ coepit Tunc uero uilens bel¬
la quȩ ecclesi is inferebat : in hoste cepta conuerti. seraq penitentia e pos& prbos
elaxari deexilus. acdemetallis resolui monachos iubet : ipse tam̃ ab hostib:¬
eneiii uerotus. in pͣdio quo ea bello trepidus confugerat. imprȩtatis sue penas igni
earustus de dit. aninis mimperio cũ fratre primo & postcũ friẽ filis quat tuor de¬
eimparit exaetis: &ue pugna initiũ mali romano imperio tune & deinceps suit
suscepit imperiũ. Ispretate & religione om̃s pene quiante fuerant pricats¬
superabat . usu armorũ strenuus uelax corpore & ingenio bonus ertt seo
quue nuli uo ultacione plus fere letus quã sufficiebat &x plus uerecumdus

Expanded text:
rii locum conabantur invadere, compulit, etiam  Al. et absente fratre, purpura indui, rii locum conabantur invadere, compulit, etiam  Al. et absente fratre, purpura indui, Probo tunc Praefecto fideliter rem gerente.infudit, armisque urbes et agros vastare feraliter coepit. Tum vero Valentis bella quae Ecclesiis inferebat, in hostem coepta converti, seraque poenitentia Episcoposelaxare exiliis, ac de metallis resolvi monachos jubet. Ipse tamen ab hostibcircumventus in praedio, quo ex bello trepidus confugerat, impietatis suae poenas igni exustus dedit, annis in Imperio cum fratre primo, et post cum filiis fratris, quatuordecim pariter exactis. Quae pugna initium mali Romano Imperio tunc et deinceps fuitsuscepit Imperium. Is pietate et religione omnes pene, qui ante fuerant princsuperabat. Usu armorum strenuus, velox corpore, et ingenio bonus erat, sed juvenili exultatione plus fere laetus, quam sufficiebat, et plus verecundus,
Abbreviated transcription (Latin):
baptitari hune ꝓtinꝰ clamant. Prat enĩ cathecuminus & sibi epm̃ dari nec alit̃
nũ populũ fore atq unã fidem nisi ambrosius sibi daretur sacerdos Obluctar¬
te illo &plurimũ resistente : ad imperatorẽ relatũ populi desideriũ omĩ matu¬
ritate iubetur impleri Dĩ enim ait esse. qđ discordantis populi fidem & animos
issidentes: conuersio subita iniũ consensũ. atq. iiunã sententiã reuocarit
Mlaxq dĩ grã consecutus. & mitiatꝰ sacris. & sacerdos effectus est. xII
terea cũ adbellũ sarmaticũ ualentianꝰ degalliȩ partib uenisset illiricũ. ib
uia dũ coepto bello. egritudine subita oppressus diemobut. relictis hȩredi¬
us in imperio filiis. gratiano augusto. ualentinianoq ad modũ paruulo. o
nondũ regus insignib initiato : quẽ tam̃ necessitas eo. qui tam quã uacuũ impe¬

Expanded text:
baptizari hunc 284 protinus clamant erat enim catechumenus et sibi Episcopum dari: nec aliter baptizari hunc 284 protinus clamant erat enim catechumenus et sibi Episcopum dari: nec aliter unum populum fore atque unam fidem, nisi Ambrosius sibi daretur sacerdos. Obluctante illo et plurimum resistente, ad Imperatorem relatum populi desiderium, omni maturitate jubetur impleri. Dei enim, ait, esse, quod discordantem populi fidem, et animos dissidentes conversio subita in unum consensum atque in unam sententiam revocaret. Moxque Dei gratiam consecutus, et initiatus sacris, et saterea cum ad bellum Sarmaticum Valentinianus de Galliae partibus venisset Illyricum, ibi vixdum coepto bello, aegritudine subita oppressus diem obiit, relictis haeredibus in Imperio filiis, Gratiano Augusto, Valentinianoque admodum parvulo, et nondum regiis insignibus initiato. Quem tamen necessitas eorum, qui tanquam vacuum impe
Abbreviated transcription (Latin):
ilterutrũ defendentib populis. utreplerent᷑ humano sanguine orationũ loc
Que res factione maximini prefecti seui hominis ad muidiã boni. & innocentis
uersa est sacer dotis. ita ut causa adclericorũ usq torm̃ta deducere tur Sed ad ser¬
uirtis populi diuersis studiis ferebant᷑ dissensio grauis & periculosa seditio : ur¬
bi ꝓpriȩ maturũ parabat exitiũ. si pars utraq cumdiuer sũ uellet: nequaquã qđ ꝓ
osuerat optineret Ambrosius tumc consularis eiusdẽ ꝓuintiȩ faces gerebat:
Is cũ ꝑniriem ciuitati uidẽret inpendere. ꝓloco atq offitio suo confestim eccłam
editionẽ populi mitigaturus ingreditur. Cũq in ibi multa seđm leges & publu
disciplinã ꝓquiete & tranquillitate ꝑorasset. pugnantis interse & dissidentis
opuli subito clamor &ruoac una consurgit : ambrosiũ episcopũ postulantes :

Expanded text:
alterutrum defendentibus populis, ut replerentur humano sanguine orationum loca. alterutrum defendentibus populis, ut replerentur humano sanguine orationum loca. Quae res factione Maximini Praefecti saevi hominis, ad invidiam boni et innocentis versa est sacerdotis, ita ut caussa ad Clericorum usque tormenta deduceretur. Sed asserpartis populi diversis studiis ferebantur. Dissensio gravis et periculosa seditio urbi propriae maturum parabat exitium, si pars utraque cum diversum vellet, nequaquam quod proposuerat, obtineret. Ambrosius tunc Consularis ejusdem provinciae fasces gerebat. Is cum perniciem civitati videret impendere, pro loco atque officio suo, confestim Ecclesiam, seditionem populi mitigaturus, ingreditur. Cumque inibi multa secundum leges et publicam disciplinam pro quiete et tranquillitate perorasset, pugnantis inter se et dissidentis populi subito clamor et vox una consurgit, Ambrosium Episcopum postulantes,
Abbreviated transcription (Latin):
pore inecclesiis declamabat. ex quib nos denasferme singulorũ oratiunculas tri¬
fudimus inlatinũ: Basilu p̃terea instituta monachorũ optantes sipotuerimus &
dĩ fauor adiuuerit eoꝵ plura transferre Euert̃ preterea fratres duo basilio. gre¬
gorius & petrus Quorũ alt̃ inuerbo doctrine. altͣ in operib fidei fratrẽ ita e& eq¬
bantur. ut ut̃q uelbasiliũ uelgregoriũ redderet Eactant etiã ipsius gregorii
iunioris aliqua opuscula luculenta . Sed dehissatis dictum. in occiduis uero partib
ualentinianus fide religionis inlesus. uetere romani imperii censura rem publi
latũ sibi nonferens ursius quidã eiusdẽ ꝑeclesiȩ diaconus: intantũ foris erupit
ut ꝑsuaso quodam satis imperito & agrestiepõ collecta turbulentorũ & seditiorũ
& traditione ꝑ uersis Quo ea facto tanta feditio immo uero tanta bella. eo ortast̃

Expanded text:
pore in Ecclesiis declamabant. Ex quibus nos denas ferme singulorum Oratiunculas transpore in Ecclesiis declamabant. Ex quibus nos denas ferme singulorum Oratiunculas transfudimus in Latinum. Basilii praeterea Instituta monachorum, optantes, si poterimus, et Dei favor adjuverit, eorum plura transferre. Fuerunt praeterea fratres duo Basilio, Gregorius et Petrus. Quorum alter in verbo doctrinae, alter in operibus fidei fratrem ita exaequabat, ut uterque vel Basilium, vel Gregorium redderet. Exstant etiam ipsius Gregorii junioris aliqua Opuscula luculenta. Sed de his satis dictum. In Occiduis vero partibus Valentinianus fide religionis illaesus, veteri Romani imperii censura rempublicalatum sibi non ferens Ursinus quidam ejusdem Ecclesiae diaconus intantum furoris erupit, ut persuaso quodam satis imperito et agresti Episcopo, collecta turbulentorum et seditiosoret traditione perversis. Quo ex facto tanta seditio, imo vero tanta bella coorta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
doctor multa quidem uerbis plura tam̃ doceret exemplis: Nec uiderent abeo
discipuli aliquid imperari : qđ non prius ipse fecisset Sedubi głam sub secuta
inuidia est: obnitiquidam et prescriptionib minꝰ sanis. uticepere ut ipło ad ꝓ¬
pria remeante : alius ordinaretur ep̃s Quod ille susurrari tantũ & subdente
sentiens ruminari: ipse ꝓfert. qđ dicere einullus audebat Absit inquit ut mei
causa aliqua simultas indĩ sacerdotib oriatur Si ꝓpt̃ meest istitẽpestas: tollite ꝙ
mit tite me inmare. & dłsinet a uobis quassatio: Tunc regresus in eccła sua: qđ suꝑ¬
fuit uite tẽpus eocegit Et qm̃ fessa iam simulȩtate & corpore inualidus erat. suc¬
cessore̾ sibielegit : quo eccłam gubernante debilitatis & senec tutis ocio fruere¬
tur Eoxtant quoq utriusq ingenii moni menta magnifica trieta tuũ quosex tẽ¬

Expanded text:
doctor multa 282 quidem verbis, plura tamen doceret exemplis: nec viderent ab eo doctor multa 282 quidem verbis, plura tamen doceret exemplis: nec viderent ab eo discipulis aliquid imperari, quod non prius ipse fecisset. Sed ubi gloriam subsecuta invidia est, obniti quidam, et proscriptionibus minus sanis uti coepere, ut ipso ad propria remeante, alius ordinaretur Episcopus. Quod ille susurrari tantum, et sub dente sentiens ruminari, ipse profert, quod dicere ei nullus audebat: Absit, inquit, ut mei caussa aliqua simultas in Dei sacerdotibus oriatur. Si propter me est ista tempestas, tollite me, et mittite me in mare, et desinet a vobis quassatio. Tum regressus, in Ecclesia sufuit vitae tempus exegit. Et quoniam jam fessa aetate, et corpore invalidus erat, successorem sibi ipse delegit, quo Ecclesiam gubernante, debilitatis et senectutis otio frueretur. Exstant quoque utriusque ingenii monimenta magnifica Tractatuum, quos ex tem
Abbreviated transcription (Latin):
mutares : Et illa quidẽ nocte uxor imprĩs uelut torrib tradita cruciatur: filius
uero qui eis erat unicus extinctus paternȩ impietatis. creditur exsoluisse suppli¬
eia. Ita ante lucem missi quirogarent bisiliũ ut p̃cib suis interrederet ꝓ eis. neetiã
ipsi quidem multo iustius similit̾ interirent Sic accidit ut cum om̃s catholicos
expulerit ualens: basilius usq aduitȩ eocitũ intemerato communionis saeram̃
to heccła ꝑduraret Gregorius uero apud natanton oppidũ in loco patris eps sub
rogatꝰ. hereticorũ turbinẽ fidelit̃ tulit  Reddita uero pace constantinopolim
adȩccłam docendã. uenire exoratus non abnuit Ubi breui tẽpore tantum ade¬
mendidũ populũ uetustis hereticorũ infectũ uenenis ꝓficit. ut tunc primum
apĩani sibi fieri uiderentur. & nouellã lucem ueritatis aspicere : cum religionis

Expanded text:
mutares. Et illa quidem nocte uxor imperatoris velut tortoribus tradita cruciatur: filius mutares. Et illa quidem nocte uxor imperatoris velut tortoribus tradita cruciatur: filius vero qui eis erat unicus, extinctus paternae impietatis creditur exsolvisse supplicia. Ita ante lucem missi, qui rogarent Basilium, ut precibus suis intercederet pro eis, ne etiam ipsi, et quidem multo justius similiter interirent. Sic accidit, ut cum omnes catholicos expulerit  Al. expelleret Valens, Basilius usque ad vitae exitum intemerato communionis sacramento in Ecclesia perduraret. Gregorius vero apud Nazianzon oppidum rogatus, haereticorum turbinem fideliter tulit. Reddita vero pace, Constantiad Ecclesiam docendam venire exoratus, non abnuit. Ubi brevi tempore tantum ad emendandum populum vetustis haereticorum infectum venenis proficit, ut tunc primum Christiani sibi fieri viderentur, et novellam lucem veritatis aspicere, cum religionis