comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
er sc̃a quatuor ani¬
malia quȩ iedechie¬
li ꝓpħȩ ostenduntur
in uisione. sc̃i qua¬
tuor eũigłiste ma¬
thens udelicet et
Marcus. lucas. & io¬
hannes. figurant᷑: et sub euu̾angelistar̾
ꝑsonis. om̃s simul ꝑfecti significantur.
Nȩc inmerito ꝑ euugelistas quatuor ꝑ¬
fectoꝵ om̃ium numerus exprimitur q
om̃s qui in ȩccłia modo ꝑfecti sunt. ꝑ¬
fectionis suȩ rectitudinem ꝑ eor enuan¬
gelium didicerunt. Sc̃a itaq quatuor
ammalia. ꝑ quȩ quatuor euuangeliste
significantur: subtili narratione descͥ¬
bunt᷑. a iezechiẽle cũ dicitur. Quatuor
facies uni: & quatuor pennȩ uni. Quit
ꝑ faciem nͥ noticia: et qd ꝑ pennam. nͥ¬
liolatus exprimitur : ꝑ faciem quippe
unusqͥsq cognoscitur: ꝑ pennam uͦ in
altũ auium corpora subleuantur. faci¬
es itaq ꝑtinet ad fidem: penna ad con¬
templationẽ. ꝑ fidem nãq ab om̃ipoten¬
te dõ cognoscimur: sicut ipse de suis
ouibus dicit. Ego sum pastor bonus: et

Expanded text:
animalia, quae Ezechieli prophetae ostenduntur in visione, sancti quatuor evangelistae, Matthaeus videlicet, Marcus, Lucas et Joannes figurantur: et sub evangelistarum personis omnes simul perfecti significantur. Nec immerito per evangelistas quatuor perfectorum omnium numerus exprimitur: quia omnes, qui in Ecclesia modo perfecti sunt, perfectionis suae rectitudinem per eorum Evangelium didicerunt. Sancta itaque quatuor animalia, per quae quatuor Evangelistae significantur, subtili narratione describuntur ab Ezechiele, cum dicitur: Quatuor facies uni, et quatuor pennae uni. Quid per faciem nisi notitia, et quid per pennas, nisi volatus exprimitur? Per faciem quippe unusquisque agnoscitur, per pennam vero in altum avium corpora sublevantur. Facies itaque pertinet ad fidem, penna ad contemplationem. Per fidem namque ab omnipotenti Deo cognoscimur; sicut ipse de suis ovibus dicit: Ego sum Pastor bonus, et
Abbreviated transcription (Latin):
portemus et imaginẽ eius qͥ de cȩlo des¬
cendit. Sc̃s et enim qͥsq in tantũ ad simi¬
litudinẽ huius hominis ducitur in quan¬
tũ uitam sui redemptoris imitatur. Iam
ab eius mandatis et operib discordare.
qͥd est aliud. quã a similitudine longe
nis surgere festinabat ꝓpħa. cũ diceret.
In mandatis tuis me erercebo: & conside.¬
rabo uias tuas. Qui eñĩ tacitus in mente
uias dñi. considerat. & sese in mandatis illius
exercere festinat : qͥd aliud in semetipso nͥ ima¬
ginẽ noui hominis reformat: Qõ quia in
sc̃or cordib incessanter agitur: recte de scis
aminalib dr quod in eis ẽ similitudo homi¬
nis: quia qd sc̃a. quod mira sunt. hoc in eis
de specie similitudinis ẽ: idest de uirtute

Expanded text:
temus et imaginem ejus qui de coelo descendit . » Sanctus enim quisque in tantum ad similitudinem hujus hominis ducitur, in quantum vitam sui redemptoris imitatur. Nam ab ejus mandatis atque operibus discordare, quid est aliud quam a similitudine longe nis surgere festinabat Propheta, cum diceret: In mandatis tuis exercebor, et considerabo vias tuas . Qui e considerat, et sese in mandatis illius exercere festinat, qginem novi hominis reformat? Quod quia in sanctorum cordibus incessanter agitur, recte de sanctis animalibus dicitur quod in eis est similitudo hominis, quia quod sancta, quod mira sunt, hoc in eis de specie similitudinis est, id est de virtute
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ et filios. et fratres. et sorores. adhuc aũ ⁊
animã suã: non potest meus esse discipulus. Quo
in loco uidelicet dum ꝓpinquorũ odio. anime
quoq nr̃e odium subinfertur. patent̃ ostenditur
qr sic propinquos sic̃ nosinet ipsos odio habere
precipimur: ut hos ad eterna rapientes. eor̃q
carnalem grãm cũ prepedit postponentes. disca¬
mus tẽperata eos discretionis arte. ⁊ conuenien¬
ter diligere. ⁊ salubriter odio habere: quatinus
sic sciat ꝑ amorẽ odiũ surgere. ut ualeamꝰ eos

Expanded text:
uxorem, et filios, et fratres, et sorores, adhuc autem et uxorem, et filios, et fratres, et sorores, adhuc autem et animam suam, non potest meus esse discipulus . Quo in loco videlicet, dum propinquorum odio animae quoque nostrae odium subinfertur, patenter ostenditur quia sic propinquos, sicut nosmetipsos odio habere praecipimur, ut hos ad aeterna rapientes, eorumque carnalem gratiam cum praepedit postponentes, discamus temperata eos discretionis arte et convenienter diligere, et salubriter odio habere, quatenus sic sciat per amorem odium surgere, ut valeamus eos
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ iurgiis uacare: libertatẽ intime quietis re¬
linquere: ⁊ mundi in se studia iã dudũ destruc
gitacionis ligat. Qui uero districto studio sponsio¬
nis eterne secunt᷑ premiũ. sicut semet ipsos ꝓ diuino
amore despiciũt: sic cũcta quib se senciũt prepe¬
diri post ponũt. Et cum prodeo necesse ẽ. ut quib
ualent cũctis inseruiant: pro deo priuata obse¬
quia etiam ꝓpinquis negant. Hinc ẽ enĩ qđ qͥdã
cum diceret ꝑmitte mͥ prius ire ⁊ sepelire patrẽ
meũ: ueritatis ore ꝓtinus audiuit. Sine ut mor¬
tui sepeliant mortuos suos: tuaũ uade adnũcia
regnũ dei. Qua in re notandũ ẽ: qr electus disci¬
pulus dum a parentis sepultura cõpescitur: hoc
deuotũ quẽq ex hibere patri mortuo ex affectu
carnali ꝓpter dñm non licet: quod ꝓpter dñm etiã
exteris debet. Hinc rursũ ueritas dicit. Si quis
uenit ad me ⁊ non odit patrẽ suũ ⁊ matrẽ. et

Expanded text:
rerum jurgiis vacare, libertatem intimae quietis rererum jurgiis vacare, libertatem intimae quietis relinquere, et mundi studia in se jam dudum destructgnationis ligat. Qui vero districto studio sponsionis a ternae sequuntur praemium, sicut semetipsos pro divino amore despiciunt, sic cuncta quibus se sentiunt praepediri postponunt, et cum pro Deo necesse est ut quibus valent cunctis inserviant, pro Deo privata obsequia etiam propinquis negant. Hinc est enim quod quidam cum diceret: Permitte mihi prius ire, et sepelire patrem meum , Veritatis ore protinus audivit: Sine ut mortui sepeliant mortuos suos: tu autem vade, annuntia regnum Dei. Qua in re notandum est quia electus discipulus dum a parentis sepultura compescitur, hoc devotum quemque exhibere patri mortuo ex affectu carnali propter Dominum non licet, quod propter Dominum etiam exteris debet. Hinc rursum Veritas dicit: Si quis venit ad me, et non odit patrem suum, et matrem, et
Abbreviated transcription (Latin):
tere. propria non denere. laudes mũdi despicere.
et pro deo obprobria amare: głam mũdi fuge¬
re. despectũ sequi. adulantes despicere: despiciẽtes
honorare. mala nocenciũ ex corde dimittere : ⁊ er¬
ga eos dilectionis grãm ĩmobilẽ in corde retinere:
Dictutus itaq dñs huius anguste porte introi¬
tum. p̃misit contendite: qr nisi mentis contẽcio
feruescat. unda mundi ñ uincit᷑. per quã anima
semꝑ ad ima reuocat᷑. Mens enĩ mutabilitatis sue
pondere ad aliud semꝑ impellit quã est: ⁊ nisi
in statu suo arta custodie disciplina teneat᷑. semꝑ
in deteriora dilabit᷑. Quia et enĩ semꝑ stantem
deseruit: statũ quẽ habere põterat amisit: Li.
i quis uenit ad me: et non odit patrem
tis uite desideria ñ habere. mũdũ ⁊ opere ⁊ pro¬
fessione reliquisse: sed tam̃ pro in ordinatis af¬
fectib propinquor̃ p̃toria irrũpere. t̾renarũ

Expanded text:
tere, propria non tenere, laudes mundi despicere, tere, propria non tenere, laudes mundi despicere, et pro Deo opprobria amare, gloriam fugere, despectum sequi, adulantes despicere, despicientes honorare, mala nocentium ex corde dimittere, et erga eos dilectionis gratiam immobilem in corde retDicturus itaque Dominus hujus angustae portae introitum, praemisit: Contendite, quia nisi mentis contentio fuerit, unda mundi non vincitur, per quam anima semper ad ima revocatur. Mens enim mutabilitatis suae pondere ad aliud semper impellitur quam est, et nisi in statu suo arcta custodiae disciplina teneatur, semper in deteriora delabitur; quia etiam semper stantem deseruit, statum quem habere poterat amisit. i quis venit ad metis vitae desideria non habere, mundum et opere et professione reliquisse; sed tamen pro inordinatis affectibus propinquorum praetoria irrumpere, terrenarum
Abbreviated transcription (Latin):
deceptionis contulit: et ab hoc cotidie mortis expe¬
tere debitũ non desistit. qui in paradiso pecuniam
homini peccanti ꝯmodauit: sed iniquitate crescente
hanc cotidie cũ usuris exigit. Eractor diabolus
est: qui male suadendo spem contulit ĩmortalita¬
tis. sed decipiendo tributũ exigit mortis: qui su
adendo intulit culpã: seuiendo exigit penam.
Exactor ergo peccatorẽ mittet in carcerẽ : qr ꝑ
malignũ sp̃m in inferno retruditur. quousq di¬
es iudicii ueniat: ex quo iam in ignib inferni
per angustã portam. Mens humana cũ
ad meliora nititur: quasi contra fluminis ictũ
conatur. Cum uero ab intencione ascendendi resol¬
uitur : sine labore ad ima ducitur. Quia enĩ in
ascensu labor est. in descensu ocium: intraturos
ꝑ angustã portã dñs admonet dicẽs. Contendite
intrare per angustã portã. Que est aũ angusta
mundi concupiscencia nil habere: aliena ñ appẽ¬

Expanded text:
deceptionis contulit, et adhuc quotidie mortis expedeceptionis contulit, et adhuc quotidie mortis expetere debitum non desistit, qui in paradiso pecuniam homini peccanti commodavit, sed iniquitate crescente hanc quotidie cum usuris exigit. Exactor diabolus potest? Qui male suadendo spem contulit immortalitatis, sed deadendo intulit culpam, saeviendo exigit poenam. Exactor ergo peccatorem mittet in carcerem, quia per malignum spiritum in inferno detruditur quousque dies judicii veniat, ex quo jam in ignibus inferni per angustam portam . Mens humana cum ad meliora nititur, quasi contra fluminis ictum conatur. Cum vero ab intentione ascendendi resolvitur, sine labore ad ima ducitur. Quia enim in ascensu labor est, in descensu otium, intraturos per angustam portam Dominus admonet, dicens: Contendite intrare per angustam portam. Quae est autem angusmundi concupiscentia nihil habere, aliena non appe
Abbreviated transcription (Latin):
quilibet et puersi hoiẽs in hac uita dei pre¬
cẽpta contẽpnũt. illis in extremo uite inimicis tra¬
dentur: cum quib in et̃no iudicio dãpnacionis
ꝓpetue. societate colligabunt᷑: sicut scriptũ ẽ. Cũ
uadis cũ aduerfario tuo ad principẽ inuia. da ope¬
ram liberari ab illo: ne forte tradat te ad iudicem.
⁊ iudex tradat te exactori. et exactor tradat te in
carcerẽ. Aduersarius quippe nr̃ inuia ẽ sermo dei:
contrariꝰ nr̃is carnalib desideriis in p̃senti uita.
A quo ipse liberat᷑: qui p̃ceptis eius humilit̃ subdi¬
tur. Alioquin aduersarius iudici. ⁊ iudex tradet
exactori: qm̃ ex sermone dñi contẽpto. reus
peccator tenebit᷑ in examine iudicis. Quẽ iudex
eractori tradet. qm̃ hunc maligno spũi ad ulcio
nem tradi ꝑmittet: ut cõpulsã animã ipse de
corpore exigat ad penã. que ei sponte consensit
ad culpã. Eractor quippe intelligit᷑ ĩportunus
ille ꝑsuasor. qui humano generi semel nũmũ

Expanded text:
quilibet et perversi homines in hac vita Dei praecepta contemnunt, illis in extremo vitae inimicis tradentur, cum quibus in aeterno judicio damnationis perpetuae societate colligabuntur, sicut scriptum est: Cum vadis cum adversario tuo ad principem in via, da operam liberari ab illo, ne forte tradat te ad judicem: et judex tradat te exactori: et exactor mittat tandum. Adversarius quippe noster in via, est sermo Dei contrarius nostris carnalibus desideriis in praesenti vita. A quo ipse liberatur, qui praeceptis ejus humiliter subditur. Alioquin adversarius judici, et judex tradet exactori, quia ex sermone Domini contempto reus peccator tenebitur in examine judicis. Quem judex exactori tradet, qnem tradi permittet, ut compulsam animam ipse de corpore exigat ad poenam quae ei sponte consensit ad culpam. Exactor quippe intelligitur importunus ille persuasor qui humano generi semel nummum
Abbreviated transcription (Latin):
uero m̃tis malicia designatur. Per ignẽ sp̃c sc̃s
solet figurari: de quo in eugłio dñs dic̃. Ignẽ
uemi mittere in terrã: ⁊ quid uolo nisi ut ardeat:
Ignis quippe in terrã mittitur: cũ ꝑ ardorẽ sc̃i sp̃c
afflata terrena mens. a carnalib suis desideriis
concremat᷑. Cum enĩ carnalis mens sc̃m sp̃m acci¬
pit: amore sp̃uali succensa. inalũ plangit qd̾ fecit.
Et terra ardet. qñ accusante se consciencia. cor
peccatoris uritur: ⁊ in dolore penitencie cremat᷑.
De malo aũ igne dr̃. ⁊ nũc ignis adu̾sarios ꝯsu¬
mit: qr cor pessimũ ex sua malicia tabescit: xlix.

Expanded text:
mentis malitia designatur. Per ignem Spiritus sanctus solet figurari, de quo in Evangelio Dominus dicit: Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut accendatur? Ignis quippe in terram mittitur, cum per ardorem sancti Spiritus afflata terrena mens a carnalibus suis desideriis concrematur. Cum enim carnalis mens sanctum Spiritum accipit, amore spirituali succensa, malum plangit quod fecit. Et terra ardet, quando accusante se conscientia, cor peccatoris uritur, et in dolore poenitentiae crematur. De malo autem igne dicitur: Et nunc ignis adversarios consumi
Abbreviated transcription (Latin):
er eo qd̾ ipse ẽ. s ex his que circa eum sũt uene¬
ramur. Cũq ñ intuem qͥd ipse sit. s qͥd possit:
in acceptione ꝑsonarũ ñ ex ꝑsonis. sed ex reb adia¬
centib diicimur. Sicq fit. ut is quoq apud nos intꝰ
in despectione ueniat. qui foris honoratur: qr dum
pro his que erga illum sunt honorabilis habetur:
uitam hoĩum ex sola qualitate interrogat merito¬
rum: et sepe inde plus punit. unde hic maiora ad
ministeriũ cõntulit: ueritate attestante que ait.
Cui multũ ddatum ẽ: multũ queritur ab eo: xluiii.

Expanded text:
ex eo quod ipse est, sed ex his quae circa ipsum sunt veneramur. Cumque non intuemur quid ipse sit, sed quid possit in acceptione personarum, non ex personis, sed ex rebus adjacentibus ducimur. Sicque fit ut is quoque apud nos intus in despectionem veniat, qui foris honoratur, quia dum pro his quae circa illum sunt honorabilis habetur, tens Deus vitam hominum ex sola qualitate interrogat meritorum; et saepe inde plus punit, unde hic majora ad ministerium contulit, Veritate attestante, quae ait: Cui multum datum est, multum quaeretur ab eo .
Abbreviated transcription (Latin):
ur minister: et qui uoluerit inter uos primꝰ esse
erit ur seruus: sicut filius hominis ñ uenit mini¬
strari. s ministrare. Hine est qd̾ seruũ ex fuscepto
regimine elatũ: que post supplicia maneãt. indi¬
cit dicẽs. Quod si dixerit malus ille seruus in
corde suo. morã facit dñs meus uenire. ⁊ ceperit

Expanded text:
t qui voluerit inter vos primus esse, erit vester servus: sicut Filius hominis non venit ministrati, sed ministrare . Hinc est quod servum ex suscepto regimine elatum, quae post supplicia maneant, indicat, dicens: Quod si dixerit mallus ille servus in corde suo: Moram facit Dominus me
Abbreviated transcription (Latin):
et non facit digna. plagis uapulabit paucis: ser¬
uus sciens uoluntatẽ dñi sui. ⁊ non faciẽs. iuxta eã
uapulabit multis. nolũt scire qd̾ faciunt: ⁊ quasi
minus se uapulaturos existimãt. si quod optrari¬
debuer̃t. nesciant. S aliud ẽ nescisse: aliud scire
noluisse. Nescit nãq : qui apprehendere uult. ⁊ ñ
ualet. Q aũ ut nesciat. aurẽ a uoce ueritatis au̾¬
tit: iste ñ nesciens s contẽptor addicitur xluii.

Expanded text:
igna plagis, vapulabit paucis; et servus sciens voluntatem Domini sui, et non faciens juxta eam, vapulabit multis , nolunt scire quid faciant; et quasi minus se vapulaturos existimant, si nesciant quod operari debuerunt: sed aliud est nescisse, aliud scire noluisse. Nescit namque qui apprehendere vult, et non valet; qui autem ut nesciat aurem a voce veritatis avertit, iste non nesciens sed contemptor addicitur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
sum: qr ignorãs feci.
Nullus potest dicere
cognoscendũ dm̃. actio¬
nis sue se mercede pre¬
Suenisse: uel aliquod
digni oꝑis meritum.
quo ap̃m d̾i uirtutẽ
et dei sapientiam ꝑciperet: quasi p̃ciũ dedisse. Ad hoc
nãq p̃ciũ damus: ut eius uice rem quã appetimus
possidere debeamꝰ. Quid autẽ nos dedimꝰ: ut sapienci

Expanded text:
sum, quia ignorans feci . Nullus potest dicere ad cognoscendum Deum actionis suae se mercede praevenisse, vel aliquod digni operis meritum, quo Christum Dei virtutem et Dei sapientiam perciperet, quasi pretium dedisse. Ad hoc namque pretium damus, ut ejus vice rem quam appetimus possidere debeamus. Quid autem nos dedimus ut Sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur iterũ dicẽs. Grã dei sum id qd̾ sũ. Eac curus
nimirũ aspiracione grẽ. qi uirtutũ oꝑa ꝓtinus in
corde generant᷑ : ex libero quoq arbitrio subsequa¬
tur actio. cui post hanc uitã et̃na respondeat retri.¬
butio: ilico adiecit. ⁊ gr̃a eius in me uacua non fuit:¬

Expanded text:
quitur iterum, dicens: Gratia Dei sum id quod sum . Ex cujus nimirum aspiratione gratiae quia virtutum opera protinus in corde generantur, ut ex libero quoque arbitrio subsequatur actio, cui post hanc vitam aeterna respondeat retributio, illico adjecit: Et gratia ejus in me vacua non fuit
Abbreviated transcription (Latin):
Itur. S aliud homo per iusticiã meruit: aliud per
uemente xp̃o dei uirtute ⁊ dei sapĩa. impii ĩuenti
sumꝰ: quid boni oꝑis dedimꝰ. quo eũ acciꝑe mererem᷑ :
Nullũ suis meritis esẽ saluatũ paulus intellererat:
neminẽ dedisse aliquid boni operis. ut ad fidem ueni¬
ret cognouerat: qui dicebat. Quis prior dedit illic
et retribuetur ei: hinc iterũ scriptũ est. Grã salui
facti estis per fidem. et hoc non ex uobis: dei enĩ donũ¬

Expanded text:
tur. Sed aliud homo per justitiam meruit, aliud per irtute et Dei Sapientia impii inventi sumus, quid boni operis dedimus quo eum accipere mereremur? Nullum suis meritis esse salvatum Paulus intellexerat, neminem dedisse aliquid boni operis ut ad fidem veniret cognoverat qui dicebat: Quis prior dedit illi, et retribuetur ei . Hinc iterum scriptum est: Gratia salvi facti estis per fidem: et
Abbreviated transcription (Latin):
mulier que continencit studẽs. nequaquã filios gene¬
rat. salua ñ erit: s per generacionẽ filiorũ salua ẽẽ
dicitur: qr ꝑeffectũ bonor̃ oꝑum ꝑpetue saluti sociat᷑:

Expanded text:
mulier quae, continentiae studens, nequaquam filios genemulier quae, continentiae studens, nequaquam filios generat salva non erit, sed per generationem filiorum salvari dicitur, quia per effectum bonorum operum perpetuae saluti sociatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ulieres in habitu ornato. cũ uerecundia
et sobrietate ornẽt se: ñ in tortis crinib.
aut auro. aut margaritis. uel ueste p̃ciosa. Nemo
existimet in fluxu. atq studio p̃ciosarũ uestium
peccatũ deesse: q si hoc culpa non esset. nullomodo
iohem baptistã. dñs de uestim̃ti sui asperitate laudas¬
set. Si hoc culpa ñ esset: nequaquã paulus ꝑ epłam
feminas. a p̃ciosarũ uestiũ appetitu compeiteret dicẽs.
non in ueste p̃ciosa. Beatus quoq petrus apłs dicit.
Mulieres fubdite sint uiris suis: quarũ sit ñ ex tͥnse¬
cus capillatura. aut circũdacio auri. auit indum̃ti
uestim̃torũ culais. Pensate ergo que culpasit. hoc
uiros appetere: a quo curauit eccłe pastor. ⁊ egregiꝰ
doctor etiam feminas ꝓhibere: Ii Qd̃ filior̃ noĩe¬
aluabit᷑ autẽ mulier. per filiorũ generacio¬
nem. Nomine filiorũ in scriptura sacra. ali¬
quando oꝑa designant᷑: sicut de muliere paulus di¬
cit: q salua erit ꝑ filiorũ generacionẽ. Heq enim

Expanded text:
ulieres in habitu ornato, cum verecundia et sobrietate ornent se, non intortis crinibus, aut auro, aut margaritis, vel veste pretiosa . Nemo exipeccatum deesse, quia si hoc culpa nJoannem Baptistam Dominus de vestimenti sui asperitate laudasset. Si hoc culpa non esset, nequaquam Paulus per epistolam feminas a pretiosarum vestium appetitu compesceret, dicens: Non in veste pretiosa. Beatus quoque Petrus apostolus dicit: Mulieres subditae sint viris suis: quarum non sil extrinsecus capillatura, aut circumdatio auri, aut indumenti vestimentorum cultus . Pensate ergo quae culpa sit hoc viros appetere, a quo curavit Ecclesiae pastor et egregius doctor etiam feminas prohibere. CAP. IIIalvabitur autem mulier per filiorum generationem . Nomine filiorum in Scriptura sacra aliquando opera designantur, sicut de muliere Paulus dicit: Quia salva erit per filiorum generationem. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
qui preest que exempla subditis prebeat. sollerter
attendat: et tantis se sciat uiuere. quantis p̃esse:
ac uigilanter inspiciat. ne in eo qd̾ prelatus est.
intumescat: ne iura debite potestatis. ĩmoderatiꝰ
exigat: ne ius discipline mutet᷑ in rigorẽ suꝑbie:
inde magis intuenciũ corda ꝑuertat: ne dux ĩpie¬
tatis. per officiũ pietatis existat. Dux ẽ enĩ impiꝰ.
qui per tumorẽ a tramite ueritatis exorbitat:⁊
dum ipse in preceps ruit. ad abrupta sequentes
inuitat : qui per exempla tumoris. se sequenti¬
bus uiam ostendit erroris:III. Qd̃ ad nutũ¬

Expanded text:
qui praeest quae exqui praeest quae exattendat; et tantis se sciat vivere, quantis praeesse; ac vigilanter inspiciat ne in eo quod praelatus est intumescat; ne jura debitae potestatis immoderatius exigat; ne disciplinae jus mutetur in rigorem superbiae; inde magis intuentium corda pervertat, ne dux impietatis per officium existat. Dux est enim impius qui per tumorem a tramite veritatis exorbitat; et dum ipse in praeceps ruit, ad abrupta sequentes invitat qui per exempla tumoris se sequentibus viam ostendit erroris. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
honori esse ut xp̃i apłi: quasi culminis proprii
apłatus oblitus subiunxit. S facti sumꝰ paruuli:
in medio ur̃m. Paruulus in medio eor̃ factꝰ fuerat:
quia timebat. ne si inter discipulos honorẽ sue cel¬
situdinis uendicaret: exemplũ elacioĩs ostenderet.
Timebat nimirũ. ne dum ipse sibi potestatẽ pasto¬
ralis potencie quereret. grex subditor̃ ꝑ abrupta
sequeret᷑: et ad ĩpietatẽ sequentes duceret. qui pie¬
tatis officiũ suscepisset. Petrus etram apłs cũ diceret
parati semꝑ ad satiffactionẽ. om̃i poscenti uos raci¬
onem de ea que in uobis est spe: in ipsa doctrine
sciencia. docendi qualitatẽ asseruit esse seruandã
dicens. S cũ modestia et timore: ꝯscienciã haben¬
tes bonã. Hoc aũ qd̾ discipulo tito paulus ait.
p̃cipe hec. et doce cum om̃i imꝑio: ñ dñacionẽ
potencie. s auctoritatẽ suadet uite. Cũ imperio
Non ei igitur potestatẽ elate locutionis: sed bone
fiduciã insinuauit actionis. Necesse est ergo ut is

Expanded text:
rii apostolatus subjunxit: Sed facti sumus parvuli in medio vestrum. Parvulus in medio eorum factus fuerat, quia timebat ne si inter discipulos honorem suae celsitudinis vindicaret, exemplum elationis ostenderet. Timebat nimirum ne dum sibi potestatem pastoralis potentiae quaereret, grex subditus per abrupta sequeretur, et ad impietatem sequentes duceret qui pietatis officium suscepisset. Petrus etiam apostolus cum diceret: Parati semper ad satisfactionem omni poscenti vos rationem, de ea quae in vobis est spe ; in ipsa doctrinae scientia, docendi qualitatem asseruit esse servandam, dicens: Sed cum modestia et timore conscientiam habentes bonam. Hoc autem quod discipulo Tito Paulus ait: Praecipe haec, et doce cum omni imperio ; non dominationem potentiae, sed auctoritatem suadet vitae. Cum imperio Non igitur ei potestatem elatae locutionis, sed bonae fiduciam insinuavit actionis. Necesse est ergo ut is
Abbreviated transcription (Latin):
tarde crediderũt. Hinc paulus ait. Dies dñi sicut
fur in nocte: ita ueniet. Quia enĩ ad rapiendam
animã. ꝓpinquãs minime ꝯspicit᷑: furi ĩ nocte
ꝯparatur. Uñ bene discipłis futura cogitantib:
idem paulus dicit̃. Uos aũ fr̃s ñ estis in tenebris:
exitus. tãquã fur in nocte ꝯp̃hendit: qñ stulto¬
rum animas futura ñ p̃iidentes cicit. Canto gͥ¬
debet ab omnib quasi semper uenieus metui. qͣnto
etiam per diem dñi. dies iudicii potest intelligi:
qui sic subripit. ut preuideri ñ ualeat qñ uenit:¬

Expanded text:
tarde crediderunt. Hinc Paulus ait: Dies Domini, sicut tarde crediderunt. Hinc Paulus ait: Dies Domini, sicut fur in nocte, ita veniet. Quia enim ad rapiendam animam propinquans minime conspicitur, furi in nocte comparatur. Unde bene discipulis futura cogitantibus idemexitus tanquam fur in nocte comprehendit, quando stultorum animas futura non praevidentes ejicit. Unde debet ab omnibus quasi semper veniens metui, quanto etiam per diem Domini dies judicii potest intelligi, qui sic subrepit ut praevideri non valeat quando venit
Abbreviated transcription (Latin):
sue. inira arte ꝯponit: et illum quẽ iam resur¬
rexisse nõuerant. eis mortuũ insinuare ñ dubitat.
eos uero qui necdũ resurrexerãt. ut spem resur¬
rectionis insinuet: non mortuos. sed dormientes
uocat.: Non enim uerebatur dicere mortuum.
quẽ auditores iam resurrexisse cognouerãt: et
uerebatur dicere mortuos quos resurgere uix
credebãt. Quia uero carne mortuos. ad uitam
rursus euigilare non dubitat. eos dormientes põ¬
tius quã mortuos appellat: spem ꝓculdubio
resurronis insinuans : qr sicut cicius homo a sõ¬
no euigilat: ita concite ad conditoris nutum
a morte corporis surgat. Uii. De metu repen¬
Reprobi dum diu se uisibilib ĩmorari
credunt. spem inuisibiliũ derelinquũt: cumq
mens in presentib figitur. uita t̃minat᷑. Et re¬
pente ad inꝓuisa supplicia ꝑueniũt: que decepti
suis p̃sũptionib. aut nũquã se contingere. aut

Expanded text:
suae mira arte componit; et illum quem jam resursuae mira arte componit; et illum quem jam resurrexisse noverat eis mortuum insinuare non dubitat, eos vero qui necdum resurrexerant, ut spem resurrectionis insinuet, non mortuos, sed dormientes vocat? Non enim verebatur dicero mortuum quem auditores jam resurrexisse cognoverant, et verebatur dicere mortuos quos resurgere vix credebant. Quia vero carne mortuos ad vitam rursus evigilare non dubitat, eos dormientes potius quam mortuos appellat, spem proculdubio resurrectionis insinuans, quia sicut citius homo a somno evigilat, ita concite ad Conditoris nutum a morte corporis surgit. CAP. VII.-- Reprobi dum diu se visibilibus immorari credunt, spem invisibilium derelinquunt, cumque mens in praesentibus figitur, vita terminatur. Et repente ad improvisa supplicia perveniunt, quae decepti suis praesumptionibus, aut nunquam se contingere, aut
Abbreviated transcription (Latin):
olumus uos ignorare fr̃s: de dormienti¬
bus. In scriptura sacra. ꝑ sõnũ aliquando
nogligͥentie torpor exprimitur: sic̃ a beato
paulo dicitur.Hora est iã nos de sõno surgere. ⁊ rur¬
sus. euigilate iusti. et nolite peccare : aliqñ nomine
sõni uel dormicionis. mors carnis designatur: sic̃
idem paulus admonẽs dicit. Nolumus uos ignora¬
re fratres de dormientib : ut ñ contristemini. sic̃
et ceteri qui spem ñ habẽt. Si enim credimꝰ qd̾ iħe
mortuuis ẽ et resurreã: ita ⁊d̾s eos qui dormier̃t
per iħm adducet cũ eo. De morte quippe carnis
loquẽs. non hanc mortẽ s sõnũ uocare maluit.
et dormicionẽ: uehement̃ enim ab infirmis mo¬
ribus. nom̃ mortis ꝑtimescitur: sõni uͦ uocabulũ
non timet᷑. Quid est aũ qd̾ p̃dicator egregius
mortẽ dñi mortẽ uocat. mortẽ seruorũ dñi.
non mortẽ sed sõnũ nõminat: nisi qr infirma
corda audienciũ respiciẽs. medicam̃tũ p̃dicatioĩs

Expanded text:
olumus vos ignorare, fratres, de dormientibus . In Scriptura sacra per somnum aliquando negligentiae torpor exprimitur, sicut a beato Paulo dicitur: Hora est jam nos de somno surgere. Et rursus: Evigilate, justi, et nolite peccare . Aliquando nomine somni vel dormitionis, mors carnis designatur, sicut idem Paulus admonens, dicit: Nolumus vos ignorare, fratres, de dormientibus: ut non cot. Si enim credimus quod Jesus mortuus est, et resurrexit; ita et Deus eos qui dormierunt per Jesum, adducet cum eo . De morte quippe carnis loquens, non hanc mortem sed somnum vocare maluit, et dormitionem; vehementer enim ab infirmis mentibus nomen mortis pertimescitur, somni vero vocabulum non timetur. Quid est autem quod praedicator egregius mortem Domini mortem vocat, mortem servorum Domini non mortem sed somnum nominat, nisi quia infirma corda audientium respiciens, medicamentum praedicationis
Abbreviated transcription (Latin):
dotes discipulorũ uitam negligũt. et nullũ de ꝓfec¬
tibus eorũ fructũ ante dñm ferunt: quid aliud ꝗͣ
inglorii dici possunt: Quia ante districtũ iudicẽ.
nimir̃ głam tũe ñ inueniũt: qͣm mͦ in subditorũ
morib suorũ. p̃dicationis studio non requirũt:

Expanded text:
dotes discipulorum vitam negligunt, et nullum de profectibus eorum fructum ante Dominum ferunt, quid aliud quam inglorii dici possunt? Quia ante districtum Judicem nimirum gloriam tunc non inveniunt quam modo in subditorum suorum moribus praedicationis stu
Abbreviated transcription (Latin):
dom̃o sunt: et sic luceat lux uestra corã hoĩbus
ut uideant opera ur̃a bona. et glorificẽt patrem
ur̃m qui in celis est: Aliquando sc̃i uiri coram ho¬
minib cõpellunt᷑ bona facere. aut eadem homi¬
nibus sua facta narrare: sed ad eũ finem omĩa ri¬
ferentes. ut non ipsi eisdem oꝑibus. sed pater eor̃
qui in celis est debeat głificari. Dũ enĩ scã p̃dicãt¬
et ipsa p̃dicatio eorũ fortasse despicitur. quorũ
suorũ ualeant uitã mutare. Et facta sua referũt ut
ueneracioni sint: uenerari appetũt. ut reuerenter
audiantur. Scriptũ quippe est. cũ eleuarent᷑ anima¬
lia de t̾ra. eleuabant᷑ pariter et rote : qr indelicet cũ
auditorũ mentes predicantiũ uitã suscipiũt. neces
sario utiq etiam uim p̃dicationis admirant᷑. Hinc
est ergo quod p̃dicatores boni. et honorẽ ꝓpter elaci¬
onem fugiunt: ⁊ tamen honorari ꝓpter imitacionẽ
uolũt. Sic nimirũ paulus apłs discipulis loquens

Expanded text:
Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Aliquando sancti viri et coram hominibus compelluntur bona facere, aut eadem hominibus sua facta narrare; sed ad eum finem omnia referentes, ut non ipsi eisdem operibus, sed Pater eorum qui in coelis est debeat glorificari. Dum enim sancta praedicant, ipsi praedicatio eorum fortasse despicitur, quorum suorum valeant vitam mutare. Et facta sua referunt, ut venerationi sint; venerari appetunt, ut reverenter audiantur. Scriptum quippe est: Cum elevarentur animalia de terra, elevabantur pariter et rotae , quia videlicet cum auditorum mentes prsario utique etiam vim praedicationis admirantur. Hinc est ergo quod praedicatores boni et honorem propter elationem fugiunt, et tamen honorari propter imitationem volunt. Sic nimirum Paulus apostolus discipulis loquens,
Abbreviated transcription (Latin):
mense caritatis uiscera. Despicit qd̾ ipse patitur:
et curat ne quid praue ꝑsuasionis. discipłi ĩ corde¬
paciant᷑. In se contẽpnit uulnera corporis: ⁊ in
aliis uulnera medet᷑ cordis. Quasi ꝑcussus qͥdã
magnus medicus egrotat: ipse tolerat scissuras
uulneris: et aliis ꝑfert medicam̃ta sanitatis. Ha¬
bent quippe hoc iusti propriũ: ut in dolore po¬
siti. tribulacionis sue. curã non deserãt utilitatis

Expanded text:
mensae charitatis viscera; despicit quod ipse patitur, mensae charitatis viscera; despicit quod ipse patitur, et curat ne quid pravae patiantur. In se contemnit vulnera corporis, et in aliis vulnera medetur cordis. Quasi percussus quidam magnus medicus aegrotat, ipse tolerat scissuras vulneris, et alii profert medicamenta sanitatis. Habent quippe hoc justi proprium, ut in dolore positi tribulationis suae, curam non deserant utilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
emo moueat᷑ in tribulacionib istis: ipsi
enim scitis. qd̾ in hoc positi sumꝰ. Fideles
sancte ecclesie. hostis antiquus semꝑ suis actibus
impetit: eosq suis ꝑsecutionib affligit. Uñ pau¬
lus p̃dicator egregius. cũ ꝑsecutionũ mala tolera¬
ret. et sub ꝑfecutiõib aduersariorũ gẽmeret:
quia passionẽ suã non sibi. sed discipulis obesse
formidabat: tẽnerã eorũ mentẽ de suis afflictio¬
nibus consolans. et eis scribens dicebat. Nemo
moueatur in tribulacionib suis: ipsi enĩ scitis
quod in hoc positi sumꝰ. Ac si eis aꝑte dicat. Neqͣ¬
quam in hoc tẽpore uulnera nr̃a mirẽmini: qm̃
si eterna gaudia querimꝰ. huc ad hoc uenimus.
ut feriamur. Si ad bona eterna tendimꝰ: ñ mirũ
si tẽporalia mala sufferamꝰ. Hec autẽ bona sollici¬
te inspexerat: qñ illata equanumit̃ mala tolera
Aliorũ ergo casus inpropria passione metuebat:
tum agnoscerẽt. fideles se ꝓfiteri recusarẽt. O im¬

Expanded text:
in tribulationibus istis: ipsi enim scitis quod in hoc positi sumus . Fideles sanctae Ecclesiae hostis antiquus semper suis ictibus impetit, eosque suis percussionibus affligit. Unde Paulus praedicator egregius, cum percussionum mala toleraret, et sub persecutionibus adversariorum gemeret, quia passionem suam non sibi, sed discipulis obesse formidabat, teneram eorum mentem de suis afflictionibus consolans, et eis scribens, dicebat: Nemo moveatur in tribulationibus istis: ipsi enim scitis quod in hoc positi sumus. Ac si eis aperte dicat: Nequaquam in hoc tempore vulnera nostra miremini, quoniam si aeterna gaudia quaerimus, huc ad hoc venimus ut feriamur. Si ad bona aeterna tendimus, non mirum si temporalia sufferamus mala: haec autem bona sollicite inspexerat, quando illata aequanimiter mala tolerabAliorum ergo bus agnoscerent, fideles se profiteri recusarent. O im
Abbreviated transcription (Latin):
acti sumus paruuli: in medio ur̃m. ueri
doctores. humilitatẽ que magistra ẽ oĩũ.
materq uirtutũ. et loquendo dicere. ⁊ uiuendo
conantur ostendere: ut eam apud discipulos ueri¬
tatis. plus morib quã sermonib eloquant᷑. Uñ
paulus loquẽs thessalonicensib. cũ potestatis sue
celsitudinẽ dep̃ssisset dicens. nec querentes ab hoĩ¬

Expanded text:
acti sumus parvuli in medio vestrum . Veri doctores humilitatem, quae magistra est omnium materque virtutum, et loquendo dicere et vivendo conantur ostendere, ut ea apud discipulos Veritatis plus moribus quam sermonibus eloquatur. Unde Paulus loquens Thessalonicensibus, cum potestatis suae celsitudine
Abbreviated transcription (Latin):
nantis manu dei. ad ea que ñ appetũt ducunt᷑:
atq ab impulsu suo. iterũ gubernantis manu
retinent᷑ : diuinisq nutib subditi. nequeunt
explere qd̾ uolũt: et nisi quo uolũtas gubernan¬
tis eos durerit. ire nequaꝗͣ possũt: iiii. Qd̃ gła¬

Expanded text:
nantis manu Dei ad ea quae non appetunt ducuntur, nantis manu Dei ad ea quae non appetunt ducuntur, atque ab impulsu suo iterum gubernantis manu retinentur, divinisque nutibus subditi nequeunt explere quod volunt, et nisi quo voluntas gubernantis eos duxerit ire nequaquam possunt. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
oluimus uenire ad uos: s impediuit
nos sathanas. Sepe p̃dicatores sancti.
quosdam exhortari uolunt. sed nequeũt: sepe
declinare quosdam appetũt: sed tamen interne
instigacionis impulsu. exhortari eos ĩstantissi¬
me ꝯpellũtur. Certe cũ uestim̃ta sua paulus
excutiens. a corinthiis discedere uellet: audiuit.
Noli timere. sed loquere. et ne taceas: ꝓpter qd̃¬
et ego tecũ sum. et nemo apponetur tibi ut noce¬
at te: qm̃ multus est michi popłs in hac ciuita¬
te. Rursus cũ ad thessalonicenses ire uoluisset:
retentus est dicens. uoluimus uenire ad uos. ego
quidem paulus semel et iterũ: sed impediũ me
sathanas. Neq enim ꝑ semet ipsum satban. p̃pe¬
dire uias tanti apłi potuit: sed occulte dispensa¬
tionis usibus dũ aduersabat᷑. nesciens deseruie¬
bat : ut nimirũ paulus. dũ ad alios uellet acce¬
dere nec ualeret: eis a quib ñ poterat recedere.
alcius ꝓdesset. Sic ergo p̃dicatores sancti guber¬

Expanded text:
oluimus venire ad vos, sed impedivit nos Satanas . Saepe praedicatores sancti quosdam exhortari volunt, sed nequeunt; saepe declinare quosdam appetunt, sed tamen internae instigationis impulsu exhortari eos instantissime compelluntur. Certe cum vestimenta sua Paulus excutiens, a Corinthiis discedere vellet, audivit: Noli timere, sed loquere et ne taceas, propter quod ego tecum sum, et nemo apponetur tibi, ut noceat te; quoniam multus est mihi populus in hac civitate . Rursus cum ad Thessalonicenses ire voluisset, et retentus est, dicens: Voluimus venire ad vos, ego quidem Paulus, et semel et iterum, sed impedivit nos Satanas. Neque enim per semetipsum Satan praepedire vias tanti apostoli potuit, sed occultae dispensationis usibus dum adversabatur, nesciens deserviebat: ut nimirum Paulus, dum ad alios vellet accedere, nec valeret eis a quibus non poterat recedere aptius prodesset. Sic ergo praedicatores sancti guber
Abbreviated transcription (Latin):
quã ꝑ comͣplationis studia. ad multoꝵ ꝑui¬
tiem uacaret.Sunt eñi ñ nulli in quieti sp̃c.
qͥ dũ plus exquirunt contẽplando quã capi¬
unt. usq ad ꝑuersa doginata crũpunt: et
dũ ueritatis discipłi eẽ humiliter neglig̃ẽ.

Expanded text:
quam per contemplationis studia ad multorum perniquam per contemplationis studia ad multorum perniciem vacaret. Sunt enim ntus, dum plus exquirunt contemplando quam capiunt, usque ad perversa dogmata erumpunt. Et dum veritatis discipuli esse humiliter negligunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tus. uel uerbo ceteros destruit. uel exemplo:
melius p rofecto fuerat ut hunc ad mortẽ sub
exteriori habitu terrena acta constringerẽt.
quã sacra officia in culpa ceteris inutabilẽ
demonstrarent: quia nimirũ si solus caderet:
ut cũq hunc tolerabilior inferni pena cru¬
uid ꝑ molam asinariam: nͥ terrena
actio designatur: Quȩ dũ colla m̃¬
tis ꝑstulta desideria constringit:
hanc in laboris cnruitũ mittit. Qͥd uͦ ꝑ ma¬
re: nͥ presens scłm figuratur. Sunt itaq ñ¬
nulli qui dũ terrenas actiones deserunt. et
ad contemplationis studiũ humilitait post¬
posita. ultra uires intelligentiȩ surgunt: ñ
solũ se in errorẽ deiciunt: s infirmos quosq
a gremio unitatis diuidunt. Qui gͥ unũ de
minimis scandalizat. melius illi fuerat. liga¬
ta collo mola asinaria in mare. ꝓiei: quia ni¬
mirum ꝑuersȩ m̃ti ex peditius ẽẽ potuisset.
ut occupata mundo terrena negotia ageret.

Expanded text:
tus, vel verbo caeteros destruit vel exemplo, tus, vel verbo caeteros destruit vel exemplo, melius profecto fuerat ut hunc ad mortem sub exteriori habitu terrena acta constringerent, quam sacra officia in culpa caeteris imitabilem demonstrarent; quia nimirum si solus caderet, utcunque hunc tolerabilior inferni poena cruuid per molam asinariam nisi actio terrena signatur? Quae dum colla mentis per stulta desideria constringit, hanc in laboris circuitum mittit. Quid vero per mare nisi praesens saeculum figuratur? Sunt itaque nonnulli qui dum terrenas actiones deserunt, et ad contemplationis studium, humilitate postposita, ultra vires intelligentiae surgunt, non solum se in errorem dejiciunt, sed infirmos quosque a gremio unitatis dividunt. Qui igitur unum de minimis scandalizat, melius illi fuerat alligata collo mola asinaria in mare projici, quia nimirum perversae menti expedibilius esse potuisset, ut, occupata mundo, terrena negotia agere et,
Abbreviated transcription (Latin):
ret: quia possessore prauoqͥ ꝑ ĩmunda deside¬
ria se agitabat caret. Quẽ multi mortuũ di¬
cunt: quia qͥ spũaliter uiucre nesciunt. eum
qͥ carnalia bona ñ sequitur. extinctũ funditus
tis. Nemo amplius in ȩccłia nocet:
quã qui ꝑuerse agens. nom̃ uel ordi¬
nẽ scĩtatis habet. Delinquente nãq hunc re¬
darguere nullus presumit: et in exemplũ eul¬
pa uehem̃ter extenditur: quando ꝓ reuerentia
ordinis peccator honoratur. Indigni aut̃ẽ qͥq
tanti reatus pondera fugerent: si ueritatissen¬
tentiam sollicita cordis aure pensarent q̃ ait.
Qui scandalizauerit unũ de pusillis istis. qͥ
in me credunt: expedit ei ut suspendatur mo¬
la asmnaria in collo eius. et demergatur in pro¬
fundũ maris. ꝑmolam quippe asinariam.
scłaris uitȩ circuitus et labor exprimitur:
et per ꝓfundũ maris. extrema dampnatio
designatur. Qui gͦ ad sc̃itatis speciem deduc¬

Expanded text:
ret, quia possessore pravo qui per immunda desideret, quia possessore pravo qui per immunda desideria se agitabat caret. Quem multi mortuum dicunt, quia qui spiritualiter vivere nesciunt, eum qui carnalia bona non sequitur exstinctum funditus tis . Nemo amplius in Ecclesia nocet quam qui perversa agens, nomen vel ordinem sanctitatis habet. Delinquentem namque hunc redarguere nullus praesumit, et in exemplum culpa vehementer extenditur quando pro reverentia ordinis peccator honoratur. Indigni autem quique tanti reatus pondera fugerent, si Veritatis sententiam sollicita cordis aure pensarent, quae ait: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris. Per molam quippe asinariam saecularis vitae circuitus et labor exprimitur, et per profundum maris extrema damnatio designatur. Qui ergo ad sanctitatis speciem deduc
Abbreviated transcription (Latin):
cit: et cor deserens uehem̃tiorib cogitationũ
stimulis ꝑcutit. Tanto gͥ quisq debet untia
temptationis fugere: quanto finẽ eius intel¬
ligit cicius solui non posse. Superabile nãq ẽ
om̃e qd̾ hostis inicio suggerit: s iide sequit᷑.
Carnales homines illos quasi mortu¬
os deputant. quos nequaquã secum
uilere carnaliter pensant. qui scilicet ea non
habent. quȩ ipsi uel habent. uel solũm amant.
Qui enĩ ab huius mundi appetitu moritur:
a terrenis profecto m̃tibus om̃imͦ exrtinctus es¬
timatur. Qd bene nr̃i miraculũ redemptoris
signat. cũ ab iumundo sp̃u hominẽ liberat:
de quo scriptũ est. Clamans et multũ discer¬
pens. exut ab eo. et factus ẽ ueluti mortuus:
ita ut multi dicerent quia mortuus ẽ. Iħe au¬
tẽ tenens manũ eius eleuauit eũ et surrexit.
Uelud mortuus quippe ostenditur: qui a ma
sationis extinguit. & mundo mortuus appa¬

Expanded text:
cit; cor deserens, vehementioribus cogitationum cit; cor deserens, vehementioribus cogitationum stimulis percutit. Tanto igitur quisque debet initia tentationis fugere, quanto finem ejus intelligit citius solvi non posse. Superabile namque est omne quod hostis initio suggerit, sed inde sequitur Carnales homines illos quasi mortuos deputant quos nequaquam secum vivere carnaliter pensant, qui scilicet ea non habent quae ipsi habent vel solummodo amant. Qui enim ab hujus mundi appetitu moritur, a terrenis profecto mentibus omnimodo exstinctus aestimatur. Quod bene nostri miraculum Redemptoris signat, cum ab immundo spiritu hominem liberat, de quo scriptum est: Clamans et multum discerpens, exiit ab eo, et factus est sicut mortuus: ita ut multi dicerent, quia mortuus est. Jesus autem tenens manum ejus, elevavit eum, et surrexit. Velut mortuus quippe ostenditur qui a malisationis exstinguit, et mundo mortuus appa
Abbreviated transcription (Latin):
se captiua uoluntas introduxit. Cũq: a cor¬
de expellitur. acriores infigere stimulos.
iniquitatum. conatur: ut eos tẽptationum
fluctus. mens ab illo impugnata sentiat:
quos etiam possessa nesciebat. Qd bene in eũ¬
głio exprimitur: cũ exire de homine sp̃e uiũ
dus dũo iubente narratur. Nam cũ demonia¬
cus puer fuisset oblatus. scriptũ est. Cõminatus
ego tibi precipio exi ab eo: et amplius ne intro¬
eas in eũ. Et exclamans. et multũ discerpens eũ.
exut ab eo. Ecce ñ eum discerpserat cũ tenebat:
exiens discerpsit: quia nimirũ tunc peius ꝑ¬
cogitationes m̃tẽ dilaniat: cũ iam egressui diui¬
na uirtute cõpulsus appropinquat. Et quem
mutus possederat cũ clamoribus deserebat:
quia plerũq cũ possidet. minora tẽptam̃ta ir¬
rogat: cũ uͦ de corde pellitur. acriori infesta¬
tione ꝑturbat. Hostis itaq cor. hominis possi¬
dens. semꝑ in malicia ex posterioribus cres¬

Expanded text:
se captiva voluntas introduxit. Cumque a corse captiva voluntas introduxit. Cumque a corde expellitur, acriores infigere stimulos iniquitatum conatur, ut eos tentationum fluctus mens ab illo impugnata sentiat quos etiam possessa nesciebat. Quod bene in Evangelio exprimitur, cum exire de homine spiritus immundus Domino jubente narratur. Nam cum daemoniacus puer fuisset oblatus, scriptum est: Comminatus ego tibi praecipio, exi ab eo, et amplius ne introeas in eum. Et exclamans, et multum discerpens eum, exiit ab eo. Ecce non eum discerpserat cum tenebat, exiens discerpsit, quia nimirum tunc pejus cogitationes mentis dilaniat cum jam egressui divina virtute compulsus appropinquat, et quem mutus possederat cum clamoribus deserebat, quia plerumque cum possidet, minora tentamenta irrogat; cum vero de corde pellitur, acriori infestatione perturbat. Hostis itaque cor hominis possidens, semper in malitia ex posterioribus cres
Abbreviated transcription (Latin):
omminatus est iħc sp̃m inmundo.
Cũ antiquus hostis. aliquẽ tempta¬
Ire incipit. prius quasi consulens.
blanda et illicita animo suggerit: post ad
delectationẽ ꝑtrahit: ad extremum ꝑ con¬
sensionẽ possidens. uiolenta peccandi consuc¬
tudine. pene insolubiliter constringit. Hĩc
est qd̾ non nulli peccata longo usu ꝑpetrata.
in semetipsis ipsi reprehendunt. et hec ex u¬
dicio fugiunt: s. uitare opere:. nec decertan¬
tes possunt. Sciendum ẽ etiam qd plerũq eis
quos ceperit tunc grauiores culpas ingerit.
cũ presentis uitȩ termino illos ꝓpinquare cog¬
noscit. et quos ꝑuitia praua cepit. ad finẽ
deceriores reddit: ut cius temptam̃ta quo
citius cessatura sunt. ualentius compleant᷑.
Quia eñĩ suis penis eoꝵ satagit equare sup¬
pliciũ: in eis ardentius ante mortẽ nititur
om̃e exaggerare: peccatũ. Plerũq iam cor
male subditũ possidet. s tam̃ diuina illũ
gr̃a repellit: et miscdiȩ manus eicit. quẽ ad

Expanded text:
omminatus est Jesus spiritui immundo . Cum antiquus hostis aliquem tentare incipit, prius quasi consulens, blanda et illicita animo suggerit, post ad delectationem pertrahit, ad extremum per consensionem possidens, violenta peccandi consuetudine, poenae insolubiliter constringit. Hinc est quod nonnulli peccata longo tempore perpetrata in semetipsis ipsi reprehendunt, et haec ex judicio fugiunt; sed vitare opere nec decertantes possunt. Sciendum est etiam quod plerumque eis quos ceperit, tunc graviores culpas ingerit, cum praesentis vitae termino illos propinquare cognoscit; et quos per initia prava ceperit, ad finem deteriores reddit, ut ejus tentamenta quo citius cessatura sint, eo valentius compleantur. Quia enim suis poenis eorum satagit aequare supplicium, in eis ardentius ante mortem nititur omnia exaggerare peccata. Plerumque jam cor male subditum possidet, sed tamen divina illum gratia repellit, et misericordiae manus ejicit quem ad
Abbreviated transcription (Latin):
re quã oportet sapere: s. sapere ad sobrieta¬
tẽ. Qui gͥ sapienter loqui nititur. magnoꝑe
metuat. ne cius eloquio audientium uintas
confundatur: implens qd dicitur. Habete
sal in uobis: et pacẽ habete inter uos. xxxxix.

Expanded text:
re quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietare quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Qui igitur sapienter loqui nititur, magnopere metuat ne ejus eloquio audientium unitas confundatur, implens quod dicitur: Habete sal in vobis, et pacem habete iuter vos. CAP. XXXIX.
Abbreviated transcription (Latin):
abete sal in uobis: et pacẽ habete
inter uos. Sunt ñ nulli qui dũ plus
sapere. quã est necesse. student. a pro¬
ximor pace resiliunt: dũ eos uelut hebetes
stultosq contẽpnunt. Un de ꝑ semetipsã ue¬
ritas dicit. admonens. Habete sal in uobis:
et pacẽ habete inter uos. ꝑsal quippe desig¬
nantur uerba sapientię. Sal quippe sine pace.
ñ uirtutis ẽ donum: s. dãpnationis augm̃tũ.
Quo enĩ quisq melius sapit: eo deterius delin¬
quit. Et iccirco mexcusabiliter merebitur sup
tare peccatũ. Quis qͥs gͥ habere sal sapientiȩ
studet. atq laborat: curet necesse ẽ. quatinus
a pace concordiȩ nũquã recedat. Pretere a cũ
rector ad loquendũ se p̃parat: sub quanto cau¬
telȩ studio loquatur attendat: ne si in ordina¬
te ad loquendum rapitur: erroris uulnere:
audientiũ corda feriantur: et cũ forte sapiens
uideri desiderat. imnitatis compagẽ insipien¬
ter abscidat. Hinc paulus ait. Non plus sape¬

Expanded text:
abete sal in vobis: et pacem habete inter vos . Sunt nonnulli qui dum plus sapere quam est necesse student, a proximorum pace resiliunt, dum eos velut hebetes stultosque contemnunt. Unde per semetipsam Veritas admonet, dicens: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos. Per sal quippe designantur verba sapientiae. Sal quippe sine pace non virtutis est donum, sed damnationis augmentum. Quo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit, et idcirco inexcusabiliter multo majus sutare peccatum. Quisquis igitur habere sal sapientiae studet atque laborat, curet necesse est quatenus a pace concordiae nunquam recedat. Praeterea cum rector ad loquendum se praeparat, sub quanto cautelae studio eloquatur attendat, ne si inordinate ad loquendum rapitur, erroris vulnere audientium corda feriantur, et cum forte sapiens videri desiderat, unitatis compagem insipienter abscindat. Hinc Paulus ait: Non plus sape