comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
remensẽ ꝓpere petens. abb̃issã qͣndã
celibis uite tultricẽ. nõie susan¬
nam requirit. Sobrius adit sobri¬
am: pridicus pudicam. uirgo uir¬
ginem. Que sub tutela bĩremigii
puellari p̃erat ꝯgregatõmi. femi¬
na uirilis animi: iurago ꝓfundi
ꝯsilii. ꝯsiliatͥx altõris ingenii. Ad
cuiꝰ piisime matͥs in itissimos sinuᷤ.¬
sanctus se contulit theodericus. Solo
steriit᷑. ante pedes spiritalis matͥs: ei¬
ꝙ prodit archana soli deo cognita suicor¬
dis. Etũpentib lacͥmis gemituꝯtur¬
bat̾. singultu ꝯcutit᷑. atq salubre ⁊si¬
lium sͥ cum subsidio p̃cum subnixefer¬
ri p̃cat᷑. Adhunc ꝯpunctõnis merorem
deuotissimi uiuenis: cõmota sunt ius¬
cera beniguissime matͥs. flenti cõpati¬
t᷑. lugentem cõsolat᷑. merentẽ letificat.
⁊ut eum uoti compotẽ faciat: dnm
pietatis exornat: Cõmunis itaꝙ pat̾
uttiusq piissimus: abutroq simul

Expanded text:
Remensem proprie petens, abbatissam quamdam Remensem proprie petens, abbatissam quamdam coelibis vitae cultricem, nomine Susannam, requirit. Sobrius adit sobriam, pudicus pudicam, virgo virginem; quae sub tutela beati Remigii puellari praeerat congregationi, femina virilis animi, virago profundi consilii, consiliatrix altioris ingenii. Ad cujus piissimae matris sinus mitissimos sanctus se contulit Theodericus, solo sternitur ante pedes spiritalis matris, eique prodit arcana soli Deo cognita sui cordis; erumpentibus lacrymis gemitu conturbatur, singultu concutitur, atque salubre consilium sibi cum subsidio precum subnixe ferri precatur. Ad hunc compunctionis moerorem devotissimi juvenis commota sunt viscera benignissimae matris, flenti compatitur, lugentem consolatur, moerentem laetificat, et ut eum voti compotem faciat, Dominum pietatis exorat. Communis itaque pater utriusque piissimus, ab utroque simul
Abbreviated transcription (Latin):
uiuaret᷑ patronũ. quo doc̾etur ma¬
gistrũ. Beatissimũ uidelicet prẽm reli¬
gionis sue remigiũ. Cuiꝰ piissum p̃cep¬
toris irradiatꝰ exemplis. ardens de¬
sidĩo u̾tutũ. certatun crescebat ĩ ui¬
rũ ꝑfectũ. Copule nuptialis amor
amarescit: ⁊ castitatis dilectõ ĩdul¬
cescit. Desid̾ium desidĩo restinguit᷑:¬
⁊ ardor carnuis. adore sp̃s suꝑat᷑. ab¬
renunciat amator pudicicie mũdo:
fedus init cumdo. Bellũ ꝯtinẽtie
indicit᷑ hosti: singłari locus q̃rit᷑ cer¬
tamini. Alloquit̃ bs̃ theoderitꝰ spõ¬
sam. ⁊ ad sponsi celestis hortat᷑ amo¬
rẽ. ꝑpetuũq pro uirginitate polli¬
cetͣ honorẽ. Sed sponsa tabescens
amore carnał desidii: sꝑuit salu¬
taria mointa sponsi: ⁊ amaro aĩo
respondet dum se despectã uidet.
Cumꝙ dei seruuus cerneret. qd̾ eiꝰ
in aĩo sponse cohortatõ locũ nõ ha¬
beret dissentientẽ deserit. ⁊ urbẽ

Expanded text:
juvaretur patronum, quo doceretur majuvaretur patronum, quo doceretur magistrum, beatissimum videlicet patrem religionis suae Remigium. Cujus piissimi praeceptoris irradiatus exemplis, ardens desiderio virtutum, certatim crescebat in virum perfectum. Copulae nuptialis amor amarescit, et castitatis dilectio indulcescit, desiderium desiderio restringitur, et ardor carnis ardore spiritus superatur. Abrenuntiat amator pudicitiae mundo, foedus init cum Deo. Bellum continentiae indicitur hosti, singulari locus quaeritur certamini. Alloquitur beatus Theodericus sponsam, et ad sponsi coelestis hortatur amorem perpetuumque pro virginitate pollicetur honorem. Sed sponsa tabescens amore carnalis desiderii, spernit salutaria monita sponsi, et amaro animo respondet, dum se despectam videt. Cumque Dei servus cerneret quod ejus in animo sponsae cohortatio locum non haberet, dissentientem deserit, et urbem
Abbreviated transcription (Latin):
q uiatim psallendo regrediens. dũ
remensẽcum his campatuã ingre¬
xtitit his etiam bĩssimi remigii
temporib: bs̃ uir theodericꝰ. al¬
i magrĩ pius discipłs. Quẽ non
exalto uoluit adeo sangͥne gn̾ari:
qͥ sublimit̾ hunc ingen̾atione iusto¬
ꝵ decreuãt nobilitate. Ortus autẽ
pago remensi:uilla ut tradit᷑ ala¬
mannoꝵ corte: patre latrone: uelu¬
tirosa spinaꝵ procreator hortore.ad
declarandam uͦ castitatis eĩ mũdi¬
iactu. non alicuiꝰ in munditie pu¬
teus inqͥnam̃to: licet os eiꝰ ex tũc
de more pateat astruit᷑ infici. Is̃
itaꝙ theodericꝰ. ad annos usꝙ pu¬
b̾tatis laudabilit̾ educatꝰ: iuxta
morẽ ꝓpagationis humane. studio pa¬
rentũ coactus:sponsam cepit hr̃e no¬
minetenꝰ uxorem ceu non hĩturus. A¬
more siquidem celestium latent̾ inflã¬
matus: fieri studebat dei cultor occul¬
tus. huiꝰ igit᷑ angłici cultus. habuit
in ꝓximo quo sanaret᷑ medicũ. quo

Expanded text:
que viatim psallendo regrediens, dum que viatim psallendo regrediens, dum Remensem cum his campaniam ingreheoderico. Exstitit his etiam beatissimi Remigii temporibus beatus vir Theodericus, almi magistri pius discipulus, quem non ex alto voluit adeo sanguine generari, qui sublimiter hunc in generatione justorum decreverat nobilitare. Ortus autem pago Remensi, villa, ut traditur, Alamannorum Corte, patre latrone, veluti rosa spinarum procreatur horrore. Ad declarandam vero castitatis ejus mundijactu, non alicujus immunditiae puteus inquinamento, licet os ejus ex tunc de more pateat, astruitur infici. Beatus itaque Theodericus ad annos usque pubertatis laudabiliter educatus, juxta morem propagationis humanae, studio parentum coactus, sponsam coepit habere nomine tenus uxorem, ceu non habiturus. Amore siquidem coelestium latenter inflammatus, fieri studebat Dei cultor occultus. Hujus igitur angelici cultus habuit in proximo, quo sanaretur medicum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
declarat hab̾e titulũ tẽpli pigna¬
culo ĩnotatum. ¶ Hrergit᷑ nulũ
lateat: qͥd t̾ra retentat. Ne qͥs sicu¬
piat disc̾e cassus eat. Subtꝰ enĩti
ꝯsistunt monum̃ta petͥna. In qͥb
almoꝵ corꝑa ꝯdita st̃. Hic pat̾ ẽ ate¬
tolus natonataq sepultus. Expec¬
tantꝙ diem nũc dñi ꝓperã. Illius
certenatꝰ memorat᷑ elanus. Nlata
deinde sua dicit᷑ euftasia. Qui placue¬
n deo factis dictis ꝙ sup̃mo. Nũc pa¬
rit̾ quoꝵ menbra tenent loculũ. His
stripeit bis sena suis xenodochia re¬
b. Iure forens plebes diuitiis mo¬
pes Sic ꝓpriũ censum celũ transuex¬
serendo dedit. Hoc totum sub amore
sacri studioꝙ remigii. Obhoc p̃rutilũ
Detinet ip̃e polum.
turonẽsis refert. qd̃ quidã belgi
ce sd̾e ꝓuincie: in honore bĩ mrͣis hu¬
iꝰ basilicã studiose ⁊struxit. Cuiꝰ reli¬
quias post ꝑfectam fabricã: fidelit̾
expetens ac deuoce ꝑcepit. acceptis¬

Expanded text:
declaratur habere titulum templi pinnadeclaratur habere titulum templi pinnaculo innotatum: Hic igitur nullum lateat, quid terra retentat, Ne quis si cupiat discere, cassus eat. Subdus enim tria consistunt monumenta petrina, In quibus almorum corpora condita sunt. Hic pater est Attolus, nato, nataque sepultus, Exspectantque diem nunc Domini properam. Illius certe natus memoratur Elanus. Nata deinde sua dicitur Eufrasia. Qui placuere Deo, dictis factisque supremo, Nunc pariter, quorum membra tenent loculum. Is struxit bis sena suis xenodochia rebus, Jure fovens plebes, divitiis inopes. Sic proprium censum coelum transvexserendo dedit. Hoc totum sub amore sacri studioque Remigi, Ob quod praerutilum detinet ipse polum. Turonensishonore B. martyris hujus basilicam studiose construxit. Cujus reliquias post perfectam fabricam, fideliter expetens ac devote. percepit: acceptis
Abbreviated transcription (Latin):
ã delegat ꝯmunit̾ possidendã cũ in¬
nitore:addens eis alia q̃dam qͦ mã¬
cipia.Aderat dia hilaria diacona.
qͣm bñdicens idem pat̾ sc̃ĩssimꝰ: filiã
uocat. cui ancillã qͣndã deputat. ⁊u
tiũ pediturã. que sue iungebat᷑ ui¬
nee donat: partemq suã de talpusci¬
aco. pro obseqͥis. q̃ sͥ indesinent̾ ab
ea impensa testat᷑: ei tͣnssccibit. E¬
rat ⁊remigia.cui dat coclearia tria:
q̃ ip̃ius bĩssumm prĩs fu̾ant noĩe ti¬
tulata. delegans illi alia q̃dam qͦ
munuscula. S ⁊ laici clarissimi. nõ¬
nulli tenitebant uiri. quoꝵ pappo¬
lus. Culodius. Cusebius. Nusticoł
sutͦpius. Dauuens. pͥuatis bĩuiti
reb int̾fu̾nt: ⁊ ip̃iꝰ testam̃to sb̃scri¬
bentes nõia ꝓpͥa sb̃diderũt.
hituit etiã uir p̃clarus atrolus.
qͥ sicut ĩ eius epichaphio legit᷑
q cũ filio ⁊ filia. post altare in eccłia
bĩ uiliani mrͣis: hunc sepulcrũ

Expanded text:
am delegat communiter possidendam cum viam delegat communiter possidendam cum vinitore, addens eis alia quaedam quoque mancipia. Aderat Hilaria diacona, quam benedicens idem pater sanctissimus, filiam vocat: cui ancillam quamdam deputat, et vitium pedaturam, quae suae jungebatur vineae, donat, partemque suam de Talpusciaco pro obsequiis quae sibi indesinenter ab ea impensa testatur, ei transcribit. Erat et Remigia, cui dat cochlearia tria, quae ipsius beatissimi patris fuerant nomine titulata, delegans illi alia quaedam quoque munuscula. Sed et laici clarissimi nonnulli renitebant viri, quorum Pappolus, Eulodius, Eusebius, Rusticolus, Eutropius, et Dauveus pto subscribentes nomina propria subdiderunt. Enituit etiam vir praeclarus Attolus, qui, sicut in ejus epitaphio legitur, usque cum filio et filia post altare in ecclesia beati Juliani martyris, hunc sepulturae
Abbreviated transcription (Latin):
iire qd̃ ubi tenu̾at atq possederat.
Ambrosiũ qͦ pueꝵ cũ familiis qͥb¬
dam designans: ad ius illiꝰ dm̃umq
tͣnsmictit. Aderat ⁊ agathimerꝰ eq̃
nepos ip̃ius. cui familias qͣsdã dele¬
gans: uineam qͦ quã pat̾ idem be¬
atissimꝰ uindonisse posuerat. ⁊ suo
labore ꝯstituerat. sub ea ⁊ditõne do¬
nauit. ut om̃ib dieb festis ac dm̃¬
cis: ꝓ ꝯmemoratione sua sacris alta¬
rib offerret᷑ oblatio ⁊ lugdunẽsib̾
pb̃uis atos diaconib annua xui¬
nica paraient᷑. Archidiacom sui ur¬
si. se familigb ãsserens obseqͥtõ
usum: donat encasulã qͣndã sb̾tilẽ.
taliã plemorẽ. duo saga delicata. pe¬
ce qͦ qđ in lecto: ⁊ tunicã quã tp̃r tͣnsit̾
sui relinq̃ret meliorẽ. Erant ⁊ alii ꝓba¬
ti uiti tunc remis ex clero. tam pb̃ri
qͣm diacomi:quos mun̾e suo dignos
ostẽdit. quibq dona largitꝰ. ⁊ uine¬

Expanded text:
jure quod ibi tenuerat atque possederat. jure quod ibi tenuerat atque possederat. Ambrosium quoque puerum, cum familiis quibusdam designans, ad jus illius dominiumque transmittit. Aderat et Agathimerus, aeque nepos ipsius, cui familias quasdam delegans, vineam quoque quam pater idem beatissimus Vindonissae posuerat, et suo labore constituerat, sub ea conditione donavit, ut omnibus diebus festis ac Dominicis pro commemoratione sua sacris altaribus offerretur oblatio, et Laudunensibus presbyteris atque diaconibus annua convivia pararentur. Archidiaconi sui Ursi se familiaribus asserens obsequiis usum, donat ei casulam quamdam subtilem, et aliam pleniorem, duo saga delicata, ebat in lecto, et tunicam quam tempore transitus sui relinqueret meliorem. Erant et alii probati viri tunc Remis ex clero tam presbyteri quam diaconi, quos munere suo dignos ostendit, quibusque dona largitus, et vine
Abbreviated transcription (Latin):
Iuerint huiꝰ deniꝙ bratissim pris
Inr̃i temporib in hac urbe uiricla¬
rissimi deoq uͥtutib accepti: tam ex
clero qͣm ex ordine laicali. ut pote qͥ
tali tã uen̾ando: tamq scĩssimo famu¬
labant᷑ patri. Quoꝵ uidet᷑ exunius:
agricola nepos ip̃ius. ꝓb̃r uen̾anduᷤᷤ
⁊ eidem obsequiis: ut ip̃e testat᷑ a pu̾i¬
tia placidꝰ. qͣm domesticos eiꝰ exegit
intra parietes quẽ etiã cũ eccł̃ia ne¬
mẽsi. beatoq lupo ep̃o fr̃is sui filio: ⁊̃
om̃i sb̃stancia sua. p̃ter id qd specialit̾
unicuiq donau̾at. dari ue iusserat:
ħ̾edem ꝯstituit. ei qͦ mancipia nõ¬
nulla. cũ uineis peculiarit᷑ deputãs
tradidit: hoc illi fident̾ iniungens.
ut dieb festis. ⁊ om̃ib dñicis: sacͥs
altarib eiꝰ offeret᷑ oblatio. annuaq
Iꝯuiuia: nemensib pb̃ris ⁊ diaconi¬
b p̃berent᷑. Erat ⁊ alius nepos eius.
etiũs nõie: cui partẽ decesurmco. q̃
sͥ sorte diuisionis obuenãt: cũ om̃i

Expanded text:
uerunt hujus denique beatissimi patris nostri temporibus, in hac urbe viri clarissimi, Deoque virtutibus accepti, tam ex clero quam ex ordine laicali, utpote qui tali, tam venerando, tamque sanctissimo famulabantur patri. Quorum videtur eximius, Agricola nepos ipsius, presbyter venerandus, et eidem obsequiis, ut ipse testatur, a pueritia placitus, quam domesticos ejus exegit intra parietes: quem etiam cum Ecclesia Remensi, beatoque Lupo episcopo fratris sui filio, in omni substantia sua, unicuique donaverat, darive jusserat, haeredem constituit. Ei quoque mancipia nonnulla cum vineis peculiariter deputans tradidit, hoc illi fidenter injungens ut diebus festis et omnibus Dominicis, sacris altaribus ejus offerretur oblatio, annuaque convivia Remensibus presbyteris et diaconibus praeberentur. Erat et alius nepos ejus, Etius nomine, cui partem de Cesurnico, quae sibi sorte divisionis obvenerat, cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
herens ꝑt̾ram. se tm̃modo trahebat
ut poterat.ubi secus ut bem ueniẽs
iter ad scĩ basilicaminchoasset intẽ¬
dere. Diuina tactus potentia compa¬
gum duricia resoluta: cepit ad salu¬
tis extendi remedia. Quem sospita¬
te recepta: płib uidimus annis in¬
columem erectum gladientẽ: colla¬
taq sib ꝓsꝑitate gaudentẽ In eo uͦ
locou̾ hoc salutis accidit donum: po¬
sita demceps extat columba cruce p̃¬
fixa głificatõnis huiꝰ ꝯtinens moni¬
m̃ta. Sed ⁊ tam prius trebexrime:
quã postea clarissimis sepe mltipli¬
tib ꝙ mitatuł. eiꝰ sepulchri decorat᷑
eccłia: que neqͣ qͣm litu̾is habent᷑ cõ¬

Expanded text:
haerens, per terram se tantummodo trahebat, haerens, per terram se tantummodo trahebat, ut poterat, ubi secus urbem veniens, iter ad sanctam basilicam inchoasset intendere, divina tactus potentia, compagum duritia resoluta, coepit ad salutis extendi remedia. Quem sospitate recepta pluribus vidimus annis incolumem, erectum gradientem, collataque sibi prosperitate gaudentem. In eo vero loco ubi hoc salutis accidit donum, posita deinceps exstat columna cruce praefixa, glorificationis hujus continens monimenta. Sed et tam prius creberrime, quam postea, clarissimis saepe multiplicibusque miraculis ejus sepulcri decoratur ecclesia, quae nequaquam litteris habentur co
Abbreviated transcription (Latin):
bat remediũ. De hinc grãs hicagẽs:
ibidemq degere gratifica decernẽs.
⁊ p̃tib crebris insistens: debitas me¬
dicatori suo celebrat excubias ac
salutaris cotidie libaminis offert ob
p̃fata dei genitͥcis eccł̃ia. corpus
illud sacratissimũ bĩssimi patromi
nt̃i remigii dũ p̃memoratꝰ antistes
dñs folco. p̃sulatus fungit᷑ officio: sci¬
liq usq ad ep̃atum uen̾abilis heri¬
uei atchiep̃i. Qui cessante nordinã¬
noꝵ ꝑsecutione: ꝑsolamdei dem̃tiã
pace recuꝑata: munus idem suꝑnũ.
ꝓpria sepulture ip̃ius deferre decreuit
intrameniã. Qd̃dum conuocatis qͥ¬
bdam regni ꝓ cerib agere matura¬
ret: accumulare dñs eius ñ distulit
clarificatõnem. suoꝵ tepetentis os su¬
um sedẽ. Contigit enĩdum magna
ppłi ꝯfluentis stiparet᷑ cat̾ua. post¬
qͣm sũt urbem egressi: quidã daudꝰ.
⁊ auditate neruoꝵ poplitumꝙ ꝯtc¬
tus. abraham nõie qui scabellulis

Expanded text:
bat remedium. Dehinc gratias hic agens, bat remedium. Dehinc gratias hic agens, ibidemque degere gratifica decernens, et precibus crebris insistens, debitas medicatori suo celebrat excubias, ac salutaris quotidie libaminis offert oblraefata Dei Genitricis ecclesia corpus illud sacratissimum beatissimi patroni nostri Remigii dum praememoratus antistes domnus Fulco praesulatus fungitur officio, scilicet usque ad episcopatum venerabilis Herivei archiepiscopi, qui cessante Nortmannorum persecutione , per solam Dei clementiam pace recuperata, munus idem supernum propria sepulturae ipsius referre decrevit intra moenia. Quod dum convocatis quibusdam regni proceribus agere maturaret, accumulare Dominus ejus non distulit clarificationem, suorum repetentis ossium sedem. Contigit enim, dum magna populi confluentis stiparetur caterva, postquam sunt urbem egressi, quidam claudus et ariditate nervorum poplitumque contractus, Abraham nomine, qui scabellulis
Abbreviated transcription (Latin):
cri corporis. oꝑum ꝙ miraculis quo
ualuit iisu repere cepit. nec se car¬
pento ꝑmittit imponi. sed tractu
pro ut ualet illud agere gestit iter:
Adtemplũ uͨ ꝑueniens. quo p̾ciosũ
salutis audierat. munus messe fu¬
sis dm̃ dem̃tiam uotis. ꝓ sui flagitat
liberatione: sed ⁊ ꝓpriis fertͣ pauim̃¬
ta lacͥms humectasse Que postqͣm
ꝑties dies egisset: Dum denuo p̃cib
ucumberet: diuina sibi grã suꝑue¬
mente. uim medicine uix ualens fer¬
reinagnis cepit uocib strepere. ⁊ he¬
iulatus acerbos edere: Sicq modis
neruoꝵ resolutis. om̃iꝙ poplitũ
ꝯtractione relaxata. imniꝰ hore fer¬
me spacio. iirib exhausta: iacuit
quasi mortua. Sed qͥ ꝯtulit ab so¬
lutõnis opem: toboris addidit. qͦ
iugorẽ moxq ceu de graui enigilãᷤ
sompno. uͭ suꝑnum sͥ sentit obriẽis¬
se beneficiũ: pigneris alimpetit lo¬
culũ. cuiꝰ gr̃a sibi ꝯtigisse non hesita¬

Expanded text:
cri corporis, operumque miraculis, quo cri corporis, operumque miraculis, quo valuit nisu, repere coepit, nec se carpento permittit imponi, sed tractu, prout valet, illud agere gestit iter. Ad templum vero perveniens, quo pretiosum salutis audierat munus inesse, fusis Domini clementiam votis pro sui flagitat liberatione. Sed et propriis fertur pavimenta lacrymis humectasse. Quae postquam per tres ita dies egisset, dum denuo precibus incumberet, divina sibi gratia superveniente, vim medicinae vix valens ferre magnis coepit vocibus strepere, et ejulatus acerbos edere. Sicque nodis nervorum resolutis, omnique pop itum contractione relaxata, unius horae ferme spatio, viribus exhausta, jacuit quasi mortua. Sed qui contulit absolutionis opem, roboris addidit quoque vigorem. Moxque ceu de gravi evigilans somno, ubi supernum sibi sentit obvenisse beneficium, pignoris almi petit loculum, cujus gratia sibi contigisse non haesita
Abbreviated transcription (Latin):
N eccl̃ia quoq beate deigenit̾cis ubi
uencrabile patͥs hui seruabat᷑ pig¬
nus: nõ nulli diu̾sis egroti sũt inte¬
rim curati languorib. Nam quidã
nõie natalis debuidenaco: mulier
etiam q̃dam dicta tentbga. Item
mulier alt̾a nõie gonthildis: huiꝰ
patͦcimo pat̾s. uisum reciꝑe merur¬
runt. Alia q̃dam quoꝙ mulier. mĩ
oculi uisum. in eadẽ domo recuꝑa¬
uit amissũ. Quedã p̾t̾ea puellaco¬
nomine flotgillio: ex iulla q̃ uocat᷑
canoella. secus libram riuolũ sita:
quatuor circit̾ etatis annos gerens:
lubricando ꝓ lapsa: utrũꝙ sͥ genude¬
bilitau̾at. ita clauda facta. ut om̃mo
nec gressum sigere. nec pedib ualeret
inisist̾e. Quam ꝑentes eius qͣmius
pauꝑes de sospitate tamen ip̃ĩsolli¬
citi.: ꝓ diu̾sas deferre scõꝵ curau̾nt
ecclias. Ast ubi iam ꝑduodenũ fere
annoꝵ spatiũ tali uexaret᷑ languoriᷤ
acerbitate: nec remediũ poss dolo¬
tis inuenire cõꝑiens de relatione sa¬

Expanded text:
a quoque beatae Dei Genitricis, ubi venerabile patris hujus servabatur pignus, nonnulli diversis aegroti sunt interim curati languoribus. Nam quidam nomine Natalis de Burdenaco, mulier etiam quaedam dicta Teutberga, item mulier altera nomine Gonthildis, hujus patrocinio patris visum recipere meruerunt. Alia quaedam quoque mulier unius oculi visum in eadem domo recuperavit amissum. Quaedam praeterea puella, cognomine Flotgildis, ex villa quae vocatur Caucella secus Libram rivulum sita, quatuor circiter aetatis annos gerens, lubricando prolapsa, utrumque sibi genu debilitaverat: ita clauda facta, ut omnino nec gressum figere, nec pedibus valeret insistere. Quam parentes ejus, quamvis pauperes, de sospitate tamen ipsius solliciti, per diversas deferre sanctorum curaverunt ecclesias. Ast ubi jam per duodenum fere annorum spatium tali vexaretur languoris acerbitate, nec remedium posset doloris invenire; comperiens de relatione sa
Abbreviated transcription (Latin):
tis. atq aĩo cũ p̾cib in diso freo. dũ xp̃i
suffragia deuotꝰ exposcit: añpedes ip̃i
fubito lympha suꝑ os puteiredundã¬
te. aĩal in lesũ ꝑuenit. Uidentes cũcti.
stupore uehem̃ti repleti: grãs egerunt
dño qͥ tam benignitatis sue grãm. fide

Expanded text:
tis, atque animo cum precibus in Domino fixo dum Christi tis, atque animo cum precibus in Domino fixo dum Christi suffragia devotus exposcit, ante pedes ipsius subito, limpha super os putei redundante, animal illaesum pervenit. Videntes cuncti stupore vehementi repleti, gratias egerunt Deo, qui tantam benignitatis suae gratiam fide
Abbreviated transcription (Latin):
tyro. nouit᷑ addictus exercitio: nul¬
lam fere p̾stabat artub reqͥem. Qͥn
ut infatigatus ĩ oꝑa manuũ ꝑstite¬
rat. sic exercendo se ñ sͥ parcens. ad
diuinato tũ duplicit̾ aptabat
ministĩa. Rabricauit enĩ basilicam
in honore sc̃ĩ hylarii quo cursum sui
duplicaret laboris. Signo siqͥdẽ dato.
cũ frib ꝯueniens: horoꝵ laudes ꝑsol¬
uebat hymnologiar̃. Sedut duplex¬
eẽt corona meriti: qͣsi nich̾ añ gessifs.
it̾um p̾dicta uota reddebat meccła.
Qui licet clam talit̾ agendo uellet ha¬
bere qd̃ meruit: oꝑa tamẽ cultoris sui.
ñ est passa diuinitas oculi.
ẽcidit itaq qͣdam die ut sus cir
fluentib undiꝙ monachis cũ nlłs
ẽẽt qui peuntẽ poss. eriꝑe de ꝓfũdo:
p̃sertim cum ip̃e puteus centũ ꝑedũ ferat᷑
altitudinis. uit dei suꝑuenit. Factoꝙ cõ¬
ꝑto: de coiqͥnatõne aq̃ si aĩal idem ibi mo¬
reret᷑ areieni cepit: ocłisq ad celũ porrec¬

Expanded text:
tiro noviter addictus exercitio, nultiro noviter addictus exercitio, nullam fere praestabat artubus requiem. Quin ut infatigatus in opera manuum praestiterat, sic exercendo se, non sibi parcens, ad divina totum dupliciter aptabat ministeria. Fabricavit enim basilicam in honore S. Hilarii, quo cursum sui duplicaret laboris. Signo siquidem dato, cum fratribus conveniens, harum laudes persolvebat hymnologiarum. Sed ut duplex corona meriti, quasi nihil ante gessisset, iterum praedicta vota reddebat in ecclesia: qui licet clam, taliter agendo, vellet habere quod meruit, opera tamen cultoris sui non est passa divinitas oculi. Accedit itaque quadam die, ut sus circfluentibus undique monachis, cum nullus esset qui pereuntem posset eripere de profundo, praesertim cumaltitudinis, vir Dei supervenit: factoque comperto, de coinquinatione aquae, si animal idem ibi moreretur, anxiari coepit, oculisque ad coelum porrec
Abbreviated transcription (Latin):
do robur in excelsocreut: ⁊ factũ
multis enituit. donec it̾ agens
q̃dam pena plectend̾ eandẽ absa¬
dit: oculoꝵꝙ sͥ lumine cũ abscisi¬
one parit᷑ a dempto iuges ĩcurtit¬
uis post hec aratrum: a fidelib in
etlia uille colubrose suspensum. ibi do¬
nec eandẽ mmito impellente uorax flã¬
ma ttemauit basilicam ꝑmarisit. Eeqͦ
quis dolorem dentiũ patiens hastulã
Scidiss ac deloco doloris parum sangͥ¬
nis fluere feciss: statim medelã salu¬
tis exoptatã. bĩ teodulfi meritis ꝓ¬
ciꝑe mebat᷑. hec bñficia fi audita solũ:
sed apłimis etiã uisa noscunt᷑. ⁊ sanita¬
te recuꝑata. sunt c̾tissime ꝓpalata.
functo deniq alłe qui bõ teodul¬
ẜo p̾erat: t̾cius ut p̃missũ est. idẽ
uir uen̾abił. in loco scẽ recordatõis dũi
teoderici ẽ. ordinatꝰ abbas: p̃sule annu¬
ente ⁊ monachoꝵ cat̾ua petente. Qui
adepto regiminis honore: qͣsi nudiᷤ

Expanded text:
do robur, in excelsum crevit, et factum do robur, in excelsum crevit, et factum multis enituit, donec iter agens quidam poena plectendus, eamdem abscindit, oculorumque sibi lumine cum abscissione pariter ademptous post haec aratrum a fidelibus in esia villae Colubrosae suspensum, ibi, donec eamdem inimico impellente vorax flamma cremavit basilicam, permansit. De quo quisquis dolorem dentium patiens hastulam praecidisset, ac de loco doloris parum sanguinis fluere fecisset, statim medelam salutis exoptatam, beati Theodulfi meritis percipere merebatur. Haec beneficia non audita solum, sed a plurimis etiam visa noscuntur, et sanitate recuperata, sunt certissime propalata. Defuncto denique abbate, qui beato Theodulfo praeerat tertius, ut praemissum est, idem vir venerabilis in loco sanctae recordationis domni Theoderici est ordinatus abbas, praesule annuente, et monachorum caterva petente. Qui adepto regiminis honore, quasi rudis
Abbreviated transcription (Latin):
res. Qd̃ u̾o memorabile traditor id̃
iuuenti. nec etate nec lassitudine des¬
cientes. qd̃ alii turicole cũ qͣtuorul
sex. aut octo uix pot̾ant ꝑficẽ: hico
duob infatigabilit̾ explebat. Cũꝙ
paululũ cessaret ab aratto: rur sũ
studebat insistẽ rastro. Stupendum
tus esset. nec deficẽt ab agro redienꝰ.
uuã sepe noctẽ: freq̃nt̾ duas. ꝑui¬
gil hyminoꝵ psalmoꝵq laudib: te¬
Ditur excubare solitus.
padam demq die. dũ laboris iñ¬
t̾mtendi tp̃re domũ redditur
ab agricult᷑a cessass: monast̾ium
repecẽdi. qdlibet opus emẽdandia¬
tatri accidit: uͥgamq stimuli figẽs
in t̾ram. Domũ quo tendebat ĩme¬
mor eĩdem forte: ĩmo sic diuina dil¬
posuit fieri moderatõ ꝑuenit. Moi¬
rabile dictu: spinea uͥga. sb̃nocte
tadices int̾ram dedit. ⁊ mane cũ ad
ꝯsuetũ b̃s uir opꝰ rediret. atq re¬
sum̾e uellet: turgentẽ frondibi
uenit. Que płimo tẽpore. cumlbi¬

Expanded text:
res. Quod vero memorabile traditur, iidem res. Quod vero memorabile traditur, iidem juvenci nec aetate, nec lassitudine deficientes: quod alii ruricolae cum quatuor, vel sex, aut octo vix poterant perficere, hic cum duobus infatigabiliter explebat. Cumque paululum cessaret ab aratro, rursum studebat insistere rastro. Stupendum ntus esset, nec deficeret, ab agro rediens unam saepe noctem, frequenter duas pervigil hymnorum, psalmorumque laudibus traditur excubare solitus. Quadam denique die, dum laboris intermittendi tempore domum rediturus ab agricultura cessasset, monasterium repetenti quodlibet opus emendandi aratri accidit, virgamque stimuli figens in terram, domum quo tendebat, immemor ejusdem forte, imo sic divina disposuit fieri moderatio, pervenit. Mirabile dictu, spinea virga sub nocte radices in terram dedit, et mane, cum ad consuetum beatus vir opus rediret, atque resumere vellet, turgentem frondibus invenit. Quae plurimo tempore, cumulan
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si manui nunꝙͣ adhesisse uide̾t᷑.
Multi uo quiaderant. hoc suꝑne
pietatis cernentes miracłm: głifica¬
u̾nt mirabilẽ in scĩs siuis dm̃. De¬
fulsisse fert᷑ aulicoꝵ ꝓpinqͥtate: ⁊ue¬
nãbiliũ monachicoꝵ atq sacdotũ.
Diguitate. Quiq nobilitatis põ¬
pam ꝓ uich̃o diicens: elegit ĩ scifica¬
tione dõ seruire. Relinq̃ns ꝙ deuios
anfranctꝰ: uiam recticallis expetiit.
illa secutꝰ uestigia: ꝑ q̃ turgidos ñ¬
difluctus ꝑtͣnsiens ꝓperaret adce
humilitate despexit ⁊ ultime serꝰ¬
uitutis famulatui se subuigauit.
humum nastro fõdiens: ⁊alattiuom̾e tẽ¬
lutis terga scindens. illud psaliog phi
factis implere satagens. Labores ma¬
nuũ tuaꝵ quia manducab̾. bs̃ es ⁊
bene tͥ erit. Hoc autẽ cotidiano ꝑ uig̃¬
ti duos annos insisteris oꝑi. cũduo¬
b iuuencis ad hoc sͥ ꝯmissis: duros
⁊ uarios tẽpoꝵ ꝑtulit inuictus labo¬

Expanded text:
ac si nunquam adhaesisse videretur. ac si nunquam adhaesisse videretur. Multi vero qui aderant, hoc supernae pietatis cernentes miraculum, glorificaverunt mirabilem in sanctis suis Deum. CAfulsisse fertur aulicorum propinquitate, et venerabilium monachorum, atque sacerdotum dignitate, quique nobilitatis pompam pro nihilo ducens, elegit in sanctificatione Deo servire, relinquensque devios anfractus, viam recti callis expetiit, illa secutus vestigia, per quae turgidos mundi fluctus pertransiens, properaret ad cohumilitate despexit, et ultimae servitutis famulatui se subjugavit, humum rastro fodiens, et aratri vomere telluris terga scindens, illud psalmographi factis implere satagens: Labores manuum tuarum quia manducabis, beatus es et bene tibi erit . Hoc autem quotidiano per viginti duos annos insistens operi, cum duobus juvencis ad hoc sibi commissis, duros et varios temporum pertulit invictus labo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ qͥa scd̾a feria q̃ est post cras. p̃iꝰ
erit festiuitas celebranda. ⁊ uide
ne indomo eiꝰ appareas uacua: sed
accipe cerã ꝓuttͥ. ad p̃sens suype¬
tit facultas. ⁊ sic ad eccłiam ip̃ius
ꝑge. ⁊ iliꝰ qd̾ imploras. obtinebis
int̾uentione. Illa mox eiigilans. hac
detusione stupefacta: orat ex uolunta¬
te dei dͥ ⁊ fir mari uisa. ⁊ cũ gaudio festi¬
nat ꝑagere iussa. Uenit igit᷑ ad eccłiã
sc̃ĩ. uenande sollẽpnitatis die: bĩ scilicz
teoderici. tres ebdomadas hñs: ex quo
id discͥminis occiderat illi. Tunc seañ
sepulchrũ ip̃ius cũ lac̾imis steruens:
ꝓsalute sua p̾ces effundit. Ibiq tota
cit. Duinq adhuc añ tũbam iacẽt
ꝑ int̾cessionẽ scĩ: cepit manꝰ ip̃ius fe¬
mine paulatim. A ligno disiungi. ⁊
absq lesione cuilibet doloris apiri.
Sicq de intota manꝰ expandit᷑. ⁊ lig¬
nũ dicto citius ĩpaium̃to plabit᷑.

Expanded text:
cum; quia secunda feria, quae est post cras, ipsius cum; quia secunda feria, quae est post cras, ipsius erit festivitas celebranda, et vide ne in domo ejus appareas vacua; sed accipe ceram, prout tibi ad praesens suppetit facultas, et sic ad ecclesiam ipsius perge, et illius quod imploras obtinebis interventione. Illa mox evigilans, hac de visione stupefacta, orat ex voluntate Dei sibi confirmari visa, et cum gaudio festinat peragere jussa. Venit igitur ad ecclesiam sancti, venerandae solemnitatis die, beati scilicet Theoderici, tres hebdomadas habens ex quo id discriminis acciderat illi. Tunc se ante sepulcrum ipsius cum lacrymis sternens, pro salute sua preces effundit; ibique tota cit. Dumque adhuc ante tumbam jaceret per intercessionem sancti coepit manus ipsius feminae paulatim a ligno disjungi, et absque laesione cujuslibet doloris aperiri. Sicque dein tota manus expanditur, et lignum dicto citius in pavimento prolabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ina silencio ꝯstat neglecta miroꝵ.
sos tamẽ unũ qd̾ nuꝑ comꝑimꝰ actũ.
decreuimꝰ inserendũ. Quadã demꝙ
salboꝵ die iani uesꝑa dñici diei accedẽ¬
famina scĩ dyonisi. uille cortis suꝑio¬
ris. dũ molã u̾teret. manubriũ mo¬
le. ip̃ius in hesit dext̾e. ut diuelli pos¬
serabilis oꝑe. At salutis sue sollici¬
ta. qm̃ bõ dṗonsii tunc remis. ob
un festationẽ paganoꝵ seruabant᷑
mẽbra. neloci gressu ad eiꝰdem scĩ mar¬
tyris dñi sui. ꝯtendit accende pig¬
nera. Pueniens gͦ cũ magno timo¬
re. ac reuentia. solo ꝓlapsa: liberati¬
onẽ. dep̃cator a tante ꝯfusionis mi¬
seria. Idcũ die ꝑegiss ac nocte. ie¬
mediũ inde ñ desꝑans acciꝑe: appa¬
ruit in sõpnis ei qͥdam cłicali hĩ¬
tu. ueste indutꝰ candida: facie ioꝵ¬
da. capillo ad mõdũ albo: uultu
paulisꝑ machilento. dicens illi Sur¬
ge hinc ⁊ uade ad sed scm̃ theoderi¬

Expanded text:
rima silentio constat neglecta mirorum. rima silentio constat neglecta mirorum. Nos tamen unum, quod nuper comperimus actum, decrevimus inserendum. Quadam denique Sabbatorum die, jam vespera Domini diei accedenfamilia sancti Dionysii, villae Cortis superioris, dum molam manu verteret, manubrium molae ipsius inhaesit dexterae, ut divelli posserabilis operae. At salutis suae sollicita, quoniam B. Dionysii tunc Remis ob infestationem paganorum servabantur membra, veloci ingressu ad ejusdem sancti martyris domini sui contendit accedere pignora. Perveniens ergo, cum magno timore ac reverentia solo prolapsa, liberationem deprecatur a tantae confusionis miseria. Id cum die peregisset ac nocte, remedium inde non desperans accipere, apparuit in somnis ei quidam clericali habitu, veste indutus candida, facie jucunda, capillo admodum albo, vultu paulisper macilento, dicens illi: Surge hinc, et vade ad sanctum Theoderi
Abbreviated transcription (Latin):
uine medicine destruebat opposi¬
tõnes. Et reu̾ã felicem gregis xp̃i
ductorẽ: cuidatũ est tam corꝑib
autẽ in deifamulatu uisq insinẽ.
⁊ qd̃ ore docuit: exemplis eiudẽ¬
tissimis demonstrauit. Qui post
insignia: bono certaminead
uictoxiã ꝑducto. felici cur su cõ¬
sũmato: scĩs ei obuiantib spĩb.
⁊ gaudent̾ eum angłis suscipiẽ¬
tib: dic kalendaꝵ iuliaꝵ: cũ gła
migrauit ad xp̃m. suiꝰaudito tnͣ¬
situ p̃ciosissimo. p̃fatus rex theo¬
dericus: ad monast̾ium ꝓpere cũ
magna uenit młtitudine. Pre¬
rogatiꝙ s̃ bñficiĩ memor: sed ⁊
debite setuitutis ñ in memor:
ad timulam bĩssimi corpꝰ abbis:
ꝓpͥis euchere studuit humeris.
Nec mitũ sirex hominũ illiꝰ menbra cõ¬
diderit tumulo: cuiꝰ aĩam cũ gaudio
rex angłoꝵ suscepit in celo. Ad cuiꝰ ue¬
nabile sepulchrũ: diuina uͥtus uscqꝑ
in hodiernũ diem. multimodamdig¬
nat᷑ oꝑari salutem.

Expanded text:
vinae medicinae destruebat opposivinae medicinae destruebat oppositiones. Et revera felicem gregis Christi ductorem, cui datum est tam corporibus autem in Dei famulatu usque in finem, et quod ore docuit exemplis evidentissimis demonstravit. Qui post insignia, bono certamine ad victoriam perducto, felici cursu consummato, sanctis ei obviantibus spiritibus, et gaudenter eum angelis suscipientibus, die Kalendarum Juliarum cum gloria migravit ad Christum. Cujus audito transitu pretiosissimo, praefatus rex Theodericus ad monasterium propere cum magna venit multitudine, praerogatique sibi beneficii memor, sed et debitae servitutis non immemor, ad tumulum beatissimi corpus abbatis propriis evehere studuit humeris. Nec mirum, si rex hominum illius membra condiderit tumulo, cujus animam cum gaudio Rex angelorum suscepit in coelo. Ad cujus venerabile sepulcrum divina virtus usque in hodiernum diem multimodam dignatur operari salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
retisse: subu̾sis form̃cib ĩuidu¬
ax qͣdraguita ⁊gregationẽ ꝑmu¬
tasse. sũptusꝙ cotidiano uictuine¬
cessarios iustituisse: ip̃mq nũm
remigiꝰ monast̾ium bĩ theo derici
uisitans: secus meret̾cium psal¬
mos cũ eodẽ karissumo discipłi
suo continendo tͣnsiret. ac scõtͥe¬
oderico uox fautib hesisset: ite¬
rũq inredeundo scil idest in eodẽ
admiratus pat̾ scĩssimꝰ ⁊ reqͥtenᷤ
cur discipłs sollets. in d̾i laudibrꝯt
morem titubauit: accipit dolerebe
celucra.Sicꝙ ꝑsuasum pat̾ piisiĩ¬
mo discipło suggente castissimo:
sub utere latibula diaboli: ⁊ decep¬
tasati decipientes aĩas: incasti¬
moniam transduc̾e xp̃i. Multaᷤ
p̃terea ꝯstat u̾tutũ ꝑ hunc fidelẽ
dei famulũ. patratas oꝑationes.
cecis nempe uisum: surdis auditũ
claudis gressum restaurans: ari¬
das ꝯtrattasꝙ manus uelaxans.
obsessos a demonib lib̾ans: mil¬
le nocendi sathane fraudes. ꝑ di¬

Expanded text:
is fornicibus, in viduarum quadraginta congregationem permutasse, sumptusque quotidiano victui necessarios instituisse, ipsumque numRemigius monasterium sancti Theoderici visitans, secus meretricium, psalmos cum eodem charissimo discipulo suo concinendo transiret, ac sancto Theoderico vox faucibus haesisset, iterumque, in redeundo scilicet, idem in eodem, admiratus pater sanctissimus, et requirens cur discipulus solers in Dei laudibus contra morem titubaverat, accipit dolere becere lucra. Sicque persuasum patri piissimo, discipulo suggerente castissimo, subvertere latibula diaboli, et deceptas atque decipientes animas in castimoniam transducere Christi. Multas praeterea constat virtutum per hunc fidelem Dei famulum patratas operationes. Caecis nempe visum, surdis auditum, claudis gressum restaurans, aridas contractasque manus relaxans, obsessos a daemonibus liberans, mille nocendi Satanae fraudes per di
Abbreviated transcription (Latin):
uillam : regalis p̃cepti cartam. in ecclẽ
huiꝰ arthiuo teꝑtam: dationus huiꝰ¬
ceseriem ꝯtinentẽ carolornutit. ⁊ue
contra legem canonicã resurpet. ecłe
cõmune face̾ satagit. In quo p̃cepto
manfeste legit᷑: quom rex teoderit᷑
pro resuscitatione filie: scĩ theode¬
rici p̃cib obtenta nõ solũ p̃nota¬
tam ꝯferens ei uillam: dei serũu fi
muneris honore p̃tulerit. quin
⁊ magr̃o p̾stantissimo scil remigio
cui dũs tantã grãm contulerat.
ut talem discipłm haberet qui sp̃o
scĩ dono sicut ⁊ magr̃ mortuos re¬
suscitaret. beneficientiegr̃a. nulla
uenderamobtulerit. hec ut itase
haberi ex ip̃is cartaꝵ monimẽtis
le destitit. ⁊ ecc̃a ꝓpͥis lib̾e utiꝑmi¬

Expanded text:
villam, regalis praecepti chartam in Ecclesiae villam, regalis praecepti chartam in Ecclesiae hujus archivo repertam, dationis hujusce seriem continentem Karolo mittit, et ne contra legem canonicam res usurpet Ecclesiae, commonefacere satagit. In quo praecepto manifeste legitur quomodo rex Theodericus, pro resuscitatione filiae S. Theoderici precibus obtenta, non solum praenotatam conferens ei villam, Dei servum sui muneris honore praetulerit, quin et magistro, praestantissimo scilicet Remigio, cui Dominus tantam gratiam contulerat, ut talem discipulum haberet, qui Spiritus sancti dono, sicut et magister, mortuos resuscitaret, beneficentiae gratia, villam Venderam obtulerit. Haec ut ita se habere, ex ipsis chartarum monimentis llae destitit
Abbreviated transcription (Latin):
effudit. At uͥ exauditũ se spũ sentit:
ad exanime corpus accedit. oleo scõ
sensuu̾iias. cum tactu polliciis il¬
linit. Mitumq inmodũ uĩbra mor¬
tua: iurediuuia reparant᷑ officia.
Oculi lumen hautiunt. uox ad¬
moto pectoris impulsu prũpit¬
⁊ puella se bĩteoderici om̃is exultat¬
aula tripudians letat᷑ familia. ue¬
n̾atur sc̃s tam arege qͣm a ꝓcerib:
głificat᷑ apalatins om̃ib. laudib̾.
effert᷑ aturmis uulgarib. Rex
itaq nõ solum discipulũ scm̃ scil
teodericũ. s ⁊beatũ remigiũ cupi¬
ens munisicentie sublimare dono
remigio. gaugiacũ uõ in pagone¬
mensi: p̃cepto sue auctoritatis scõ
contulit theoderico. ꝓcessu demq
ci filio. sceptra regni francoꝵ gub¬
nante: angiltannus aulicoꝵ qͥ dã
traditõnis eiꝰ ignatꝰ. a rege uenderã
postulat dari. Qd̾ u̾rex anniuss
audiens dñs huic marꝰ p̃sul qͥ sedẽ
tenebat eccl̃ie remensis. Hanc infiscan

Expanded text:
effudit. At ubi exauditum se spiritu sentit, effudit. At ubi exauditum se spiritu sentit, ad exanime corpus accedit, oleo sancto sensuum vias cum tactu pollicis illinit: mirumque in modum membra mortua in rediviva reparantur officia. Oculi lumen hauriunt, vox admoto pectoris impulsu prorumpit, et puella se beati Theoderici votis aula, tripudians laetatur familia. Veneratur sanctus, tam a rege quam a proceribus, glorificatur a palatinis omnibus. Laudibus effertur a turmis vulgaribus. Rex itaque non solum discipulum, sanctum scilicet Theodericum, sed et B. Remigium cupiens munificentiae sublimare dono,Remigio; Gaugiacum vero in pago Remensi, praecepto suae auctoritatis, sancto contulit Theoderico. Processu denique oris filio, sceptra regni Francorum gubernante, Angilrannus aulicorum quidam, traditionis hujus ignarus, a rege Venderam sibi postulat dari. Quod ubi rex annuisset, audiens domnus Hincmarus praesul, qui sedem tenebat Ecclesiae Remensis, hanc infiscari
Abbreviated transcription (Latin):
ta defunctã. magnificꝰ hic dñi p̃¬
co. sute reformasse spiraculo. S qua
languente rexad scm̃ direxat remi¬
giũ. petens utad se ueniret: atq cũ
p̾cib egrotanti fiłe manũ impone¬
ret. At pius p̾sul molestia. qͣdam cor¬
ꝑis ut fert detentꝰ: beato teoderico
quẽ pie casteq nutriẽrat.⁊ spitita¬
lib dect̾nis instruocerat. quemꝙ grã
curationũ repletũ uidebat. negoci¬
ũ quo petebat᷑ ut pat̾ ⁊ filio cõmen¬
dat. Qui magai uissa cupiens sol¬
lerter explere. dũ festinus iterad
palaciũ regis ageret: ad futurã s̃
diuinam confidens demĩtiam. mn¬
ciis accipit obisse puellã. ⁊ nefatiga¬
ti debeat: suadet᷑ ꝓpriam repet̾e cellã.
Ille uͦ p̃ceptoris parete ñ desistens im¬
ꝑio: ꝑuenit ad palatiũ. MMerore pa¬
rentes affici: luctu palatinos ĩuemt
paucis ad fimbriarecedit cor⁊ ocłos
ad celum cũ manib extendit: deuo¬
tas incubiculo mentis deo p̃ces. ꝙ¬
punctõnis ꝑfusus faciem latͥmis

Expanded text:
ta defunctam magnificus hic Domini praeco vitae reformasse spiraculo, pro qua languente rex ad sanctum direxerat Remigium, petens ut ad se veniret, atque cum precibus aegrotanti filiae manum imponeret. At pius praesul molestia quadam corporis, ut fertur, detentus, beato Theoderico, quem pie casteque nutrierat, et spiritalibus doctrinis instruxerat, quemque gratia curationum repletum videbat, negotium quod petebatur, ut pater filio, commendat. Qui magistri jussa cupiens solerter explere, dum festinus iter ad palatium regis ageret, adfuturam sibi divinam confidens clementiam, nuntiis accipit obiisse puellam; et ne fatigari debeat, suadetur propriam repetere cellam. Ille vero praeceptoris parere non desistens imperio, pervenit ad palatium: moerore parentes affici, luctu palatinos invenitpaucis ad funebria resedit. Cor et oculos ad coelum cum manibus extendit, devotas in cubiculo mentis Deo preces compunctionis, perfusus faciem lacrymis,
Abbreviated transcription (Latin):
duce p̃cipue insistente recepit eotenore:
ut abbatie qͣs dimiserat artoldus ad re¬
gem ꝓfectus: artoldo ep̃o restituerent.
aliudetiã episcopiũ nisi ꝓuideret᷑. ftĩbꝰ¬
rem̃si habuerant redd̾ent. postea cet̾iqͦ
filii herib̾ti comitis retipiunt᷑ a rege:
hugo demiꝙ p̾sul: amblidum castrũ ce¬
pit atꝙ cõbussit qd̾ tob̾tus ⁊ rodulfꝰ
frẽs remis expulsi detinebant: unde
⁊ dep̾datõnes ꝑ episcopiũ rem̃se facie¬
munitõnẽ obsidet: ꝙͣ tenebat dodo
fr̃ artoldo ep̃i. tandẽq accepto pariu¬
lofilio ip̃ius obside discedit: regeqͦ
mandante anno seq̃nte regiimlites
ep̾atũ remensẽ dep̃dant᷑ ⁊ filii herib̃¬
ti abbatiã sc̃ĩ cͥspini: Rage noldꝰ quoꝙ
abbatiamscĩ medardi. sicq alt̾utͥs

Expanded text:
duce praecipue insistente, recipit eo tenore, duce praecipue insistente, recipit eo tenore, ut abbatiae, quas dimiserat Artoldus ad regem profectus, Artoldo episcopo restituerentur, aliud etiam episcopium ipsi provideretur, frRemensi habuerant, redderentur. Postea caeteri quoque filii Heriberti comitis recipiuntur a rege. Hugo denipit atque combussit; quod Rotbertus et Rodulfus fratres Remis expulsi tenebant, unde et depraedationes per episcopium Remense faciemunitionem obsidet, quam tenebat Dodo frater Artoldi episcopi; tandemque accepto parvulo ipsius filio obside, discedit, rege quoque mandante. Anno sequente 944 regii milites episcopatum Remensem depraedantur, et filii Heriberti abbatiam sancti Crispini, Bagenoldus quoque abbatiam sancti Medardi, sicque alterut
Abbreviated transcription (Latin):
turus deuenit. Seq̃nti anno: proditores
quidã Remis reꝑti ⁊ int̾fecti sũt. Qͥdã
teb eccłe pͥuati: ab urbe depellunt᷑. lega¬
tiremẽsis ecclie roma reg̾ssi. palliũ defe¬
runt hugoniarchiep̃o abstephano papa
⁊ sic legatos suos nomã dirigant Se
basoli ad regẽ ꝓfectꝰ est. At ille ꝓmittu il
lis reddituꝵ rem̃sem epãtũ. Qͥassũptis
secũftĩb suis ⁊ aliis qͥbdã qui abiecti
fu̾ant abepãtu rem̃si. almontẽ casttũ
occupat. Cum qͥb rex ludouicꝰ etiã ma¬
somũ aggressus: repellit᷑ a fidelib hu¬
gonis ep̃i. qͥbdã suoꝵ int̾emptis sub¬
uhanas tam̃ comos quasdã ip̃iꝰ cast̾
succendit. Int̾ea de functo herib̾to comi¬
te. dereapiendis filiis tp̃iꝰ a rege ctrebra
int̃ ip̃m regem ⁊ hugonẽ pͥncipem u̾ sa¬
bat᷑ intentõ. Quoꝵ iex pͥm̃ tunchugonẽ
archiep̃m mediatorib ochone ducc locha¬
riensiũ. ⁊ adasberone p̾sule. hugone qͦs

Expanded text:
turus devenit. Sequenti anno 942 proditores turus devenit. Sequenti anno 942 proditores quidam Remis reperti, et interfecti sunt; quidam rebus ecclesiae privati ab urbe depelluntur. Legati Remensis ecclesiae Roma regressi pallium deferunt Hugoni archiepiscopo, ab Stephano papa  sic legatos suos Romam dirigant. CABasoli, ad regem profectus est. At illi promittit ei se redditurum Remensem episcopatum. Qui assumptis secum fratribus suis, et aliis quibusdam, qui abjecti fuerant ab episcopatu Remensi. Altimontem castrum occupat. Cum quibus rex Ludovicus etiam Mosomum agressus, repellitur a fidelibus Hugonis episcopi, quibusdam suorum interemptis; suburbanas tamen domos quasdam ipsius castri succedit. Interea defuncto Heriberto comite, de recipiendis filiis ipsius a rege crebra inter ipsum regem et Hugonem principem versabatur intentio. Quorum rex primum tunc Hugonem archiepiscopum, mediatoribus Othone duce Lothariensium, et Adalberone praesule, Hugone quoque
Abbreviated transcription (Latin):
archiep̾t. auto cooꝑietat ⁊ gẽmis or¬
nauãt a furib noctu tenebraꝵ scil
amatorib aufect᷑. Quadui q̃sita:
tãdem p̾annũ pars auri gẽmaꝵꝙ ip̃iꝰ
multatis teꝑit latͥnib exquo pꝰmod̾
auto hit p̾sul adiecta q̃dã suiꝙ̃ munĩs
qͣntitate calicẽ sub honore deigenit̾tis fa¬
bricari fecit. Hugoneachetib̾to laudunũ
parit᷑ obsidentib. texludouic sũptis se¬
cũ qͦs undecumq colligere potuit. ĩpagũ
ꝓtensemuenit. Quo audito hugo ⁊ heri¬
btus. scil qd̾ rex eis ꝓꝓpinqͣret: obfidio¬
nerelicta ꝑꝑant contͣ ⁊ inspetatũ regis
inuadentes ex̃citum: Ñ nullos sternũt.
reliquos infugam u̾tunt. Rex ip̃e curi
pautis eductꝰa suis ⁊ exmiere se bello co¬
actus: iux euasit. artoldo ep̃o ⁊ comite tot¬
gariõ comitantib secum. Artoldꝰe p̃c ꝑdi
herib̾tũ accessit adductꝰ ab amicis: reddi¬
tisq sͥ albatis sc̃ basoli ⁊ auennato cũ
gone p̾sulerad scm̃ basolũ illic habita¬

Expanded text:
archiepiscopus auro cooperuerat, et gemmis ornaverat, a furibus noctu, tenebrarum scilicet amatoribus, aufertur. Qua diu quaesita, tandem post annum pars auri gemmarumque ipsius multatis reperitur latronibus. Ex quo postmodum auro hic praesul, adjecta quadam sui quoque muneris quantitate, calicem sub honore Dei Genitricis fabricari fecit. Hugone ac Heriberto Laudunum pariter obsidentibus, rex Ludovicus, sumptis secum quos undecunque colligere potuit in pagum Portensem venit. Quo audito Hugo, et Heribertus, scilicet quod rex eis appropinquaret, obsidione relicta, properant contra, et insperatum regis invadentes exercitum, nonnullos sternunt, reliquos in fugam vertunt. Rex ipse cum paucis eductus a suis, et eximere se bello coactus, vix evasit, Artoldo episcopo et Rotgario comite comitantibus secum. Artoldus episcopuHeribertum accessit adductus ab amicis, redditisque sibi abbatiis sancti Basoli et Avennaco cum ta
Abbreviated transcription (Latin):
ebroino maiore domꝰ. impetrauitq
donnꝰ idẽ reolus. amonastĩo. tasbatẽ¬
si sex monachos:qui regunina scẽ re¬
gule ibidem tenerent.⁊alios ea do¬
cerent. Ex quib unum landemaꝵ
qui rexit idem monast̾ium donec
uixit. Nam licet abhodone qͦdam
fu̾it expulsus: achildeb̾to tamen
rege pꝰea restitutus est.Post cuius
obitum: doninꝰ rigob̾tus archiep̃c.
ip̃m recepit ⁊ rexit. Huiꝰ monast̾ii
monachũ nomine hucboldũ. nu
ꝑhungari ꝯp̃hensum: trucidare
nisi sunt: sed nequaqͣm ferro ic¬
dere potuerunt. Nam ut idem re¬
fert:⁊ non nulli captu quiuide¬
rant: reu̾si nunc quoꝙ testantur:
Dum sagitis eum mdũ undiq
barbari petissent. ut ad amante
pore sagite. nec signum ictus ul¬
lum: eius apparebat incute: Sed
⁊ oĩconatu. gladio ꝓcussus: ni¬
chilominꝰ mansit intemeratus.
reu̾riti secum. donec redemptꝰ a quo¬
dam ep̃o. atꝙ dimissus reu̾titur.

Expanded text:
Ebroino majore domus. Impetravitque Ebroino majore domus. Impetravitque domnus idem Reolus a monasterio Rasbacensi sex monachos, qui regimina sanctae regulae ibidem tenerent, et alios ea docerent. Ex quibus unum, Landemarqui rexit idem monasterium donec vixit. Nam licet ab Odone quodam fuerit expulsus, a Childeberto tamen rege postea restitutus est. Post cujus obitum domnus Rigobertus archiepiscopus ipsum recepit et rexit. Hujus monasterii monachum, nomine Hucboldum, nuper Hungari comprehensum trucidare nisi sunt; sed nequaquam ferro incidere potuerunt . Nam ut idem refert, et nonnulli captivi qui viderant, reversi nunc quoque testantur, dum sagittis eum nudum undique barbari petissent, ut ab adamante bant sagittae, nec signum ictus ullum apparebat in cute, sed et omni conatu gladio percussus, nihilominus mansit intemeratus. reveriti secum, donec redemptus a quodam episcopo, atque dimissus revertitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ic partem uille diciaci: positus
ciitatem remensẽ. adiu̾sis ꝑsoĩs
⁊ alia q̃dam. Item portionẽ de uil¬
la que dr monsallonis Itemꝑtes
uillaꝵ roficiaci ⁊ popiciaci ⁊ aliañ¬
nulla. tam p̃dia quam mancipia
Euis temporib: tradidit uir il¬
lustris uueratus. ad eccl̃ia sc̃ẽ ma¬
rie ⁊ sc̃i remigii temis: cruciniacũ
reb eccł̃ie inuenit᷑ cum quibdam
ꝑsonis cõmutasse: partium scil
librata oportunitate. Habuit fi¬
liam deo sacratam: in monast̾io qd̃
ebromus suessionis ꝯstruxit sub
scã regula conu̾santẽ: nomine o¬
dilam. quã ex legittimo susceꝑat
añ cłicatũ mat̾monio. Cui uillas
quasdam. tam inpago remensi
uł bellouagensi: quam etiam in
partib. transligeranis eo tradidit
ure: ut ad idem monastium res ip̃e.
post eiꝰ dercessũ ꝓficerent om̃i tẽpore.
onstruxit hic uen̾abilis p̃sul
monast̾iumorbacense: in loco
quẽ ꝓmeruit dono regis teodeorici
ꝑ ip̃ius licentiam: suffragante quo.

Expanded text:
ic partem villae Diciaci positus civitatem Remensem a diversis personis, et alia quaedam; item, portionem de villa, quae dicitur Mons Allonis; item partes villarum Rosiciaci et Popiciaci, et alia nonnulla, tam praedia quam mancipia, ejus temporibus tradidit vir illustris Waratus ad ecclesias sanctae Mariae, et sancti Remigii Remis Cruciniacum rebus ecclesiae invenitur cum quibusdam personis commutasse, partium scilicet liberata opportunitate. Habuit filiam Deo sacratam in monasterio quod Ebroinus Suessionis construxit, sub sancta regula conversantem, nomine Odilam, quam ex legitimo susceperat ante clericatum matrimonio; cui villas quasdam tam in pago Remensi, vel Bellovagensi, quam etiam in partibus Transligeranis, eo tradidit jure, ut ad idem monasterium res ipsae post ejus decessum proficerent omni tempore. Construxit hic venerabilis praesul monasterium Orbacense, in loco quem promeruit dono regis Theoderici, per ipsius licentiam, suffragante quoque