comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runt. aum gr̃ȩ fidei quam saluator attulit. par¬
tieĩpare cupiunt. s turba noxiȩ uitiorum con¬
suctudinis tardãt. Itaq necesse.ẽ. ut pusillus
turbȩ obstaculum transcendat. terrena relin¬
quat. arborem erucis ascendat. S ycomorus.
ficis fatua dr̃. arbor foliis moro similis. s alti¬
tudine p̾stans. uude & a latinis cȩisa nuncupa¬
tur. Et dominica crux credentes alit ut ficus.
ab incredulis irridetur ut fatua. Nos enim
is quidem scandalum. gentib autẽ stulticiam.
ipsis uͥ uocatis uideis atq gentib xꝑm dĩ uirtu¬
tem & dĩ sapientiã. Quam arborem pusillus
ascendit. dum quilibet humilis & ꝓpͥȩ infir¬
mitatis conscius clamat. Michi autem absit
untem dñm cernit: qui in crucis mẏsterio
cȩlesti sapientiȩ quantum potest intendit.
Deniq inde id ẽ. in illa parte erat transiturꝰ.
uͥ sycomorus uel uͥ crediturus erat. ut & myste¬
rium seruaret. & gr̾am seminaret. Sic enim

Expanded text:
runt, dum gratiae fidei quam Salvator attulit, parrunt, dum gratiae fidei quam Salvator attulit, participare cupiunt, sed turba noxiae vitiorum consuetudinis tardat. Itaque necesse est ut pusillus turbae obstaculum transcendat, terrena relinquat, arborem crucis ascendat. Sycomorus, ficus fatua dicitur, arbor foliis moro similis, sed altitudine praestans, unde et a latinis celsa nuncupatur. Et Dominica crux credentes alii ut ficus, ab incredulis irridetur ut fatua. Nos enim, ntibus autem stultitiam; ipsis vero vocatis Judaeis atque gentibus Christum Dei virtutem, et Dei sapientiam . Quam arborem pusillus ascendit, dum quilibet humilis et propriae infirmitatis conscius, clamat: Mihi autem absit untem Dominum cernit, qui in crucis mysterio coelesti sapientiae quantum potest, intendit. Denique inde, id est in illa parte erat transiturus, ubi sycomorus vel ubi crediturus, ut et mysterium servaret, et gratiam seminaret, sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
dere ĩm quis. cẽt & non po¬
terat p᷑ turba. quia statura
pusillus erat. Et pꝰcurrens ascendit in arbo¬
rem sycomorum. ut uid̾ẽt illum. quia uide
erat transiturus. Ecce camelus deposita
gibbi sarcina. ꝑ foram̃ acus transit. hoc. c̃. di¬
ues & publicanus relicto onere aiuitiarum.
contempto censu fraudium. angustam por¬
tam artamq uiam que ad uitam ducit. as¬
cendit. Et quia deuotione fidei ad udendũ
saluatorẽ. quod natura minus habebat. ascen¬
su supplet arboris. uste quod rogare ñ audebat
dominice susccptionis benedictionẽ accipit.
quam desiderabat. Quia etiam turba imẜ¬
ite confusio multitudinis. ẽ. quȩ uerticẽ sapien¬
tis uidere nequit. merito non in turba. s plebẽ
transgressus insciam. quẽ desiderat aspicit.
S acheus autẽ interp̃tatur iustificatus. & signi¬
ficat credentes ex gentib. ꝑ occupationem tem¬
palium depressos ac minimos. s a dño sc̃ifica¬
tos. Ingressum iherico saluatorem uidere que¬

Expanded text:
dere Jesum quis esset, et non poterat prae turba, quia statura pusillus erat. Et praecurrens, ascendit in arborem sycomorum, ut videret illum, quia erat inde transiturus. Ecce camelus, deposita gibbi sarcina, per foramen acus transit, hoc est dives et publicanus, relicto onere divitiarum, contempto censu fraudium, angustam portam arctamque viam, quae ad vitam ducit, ascendit. Et quia devotione fidei ad videndum Salvatorem, quod natura minus habet, ascensu supplet arboris, juste quod rogare non audebat, Dominicae susceptionis benedictionem accipit, quam desiderabat. Quia etiam turba imperitae confusio multitudinis est, quae verticem sapientiae videre nequit: merito non in turba, sed plebem transgressus insciam in scientia, quem desiderat, aspicit. Zachaeus autem interpretatur justificatus, et significat credentes ex gentibus; per occupationem temporalium depressos ac minimos, sed a Domino sanctificatos. Ingressum Jericho Salvatorem videre quae
Abbreviated transcription (Latin):
Stans autẽ ⁊acheꝰ. dixit ad dñm. E cce di¬
midium bonorum meorum dñe do pauꝑibꝰ.
& si quid aliquem defraudaui. reodo quadru¬
plum. Cacheus stans hoc. ẽ. in fude quã
ceꝑat ꝑsistens. ostendit se. ẽẽ. omni no conuer.¬
sum ad dñm. Ideo si quẽ aliqͥd defraudauit.
reddit quadruplum: quia in antiquis ȩcolȩ
statutis decretum. ẽ. ut qui aliena inuadit.
ñ exeat impunitus. s cum multiplicatione
omina restituat. In legib autẽ seculi cautũ
habetur. ut qui rem subripit alienam. in
qua druplum ei restituat cui subripit. Ũbi
gaturum facile spondet. ut etiam totum dare
non recuset. insinuat. Ait ũc ad eum.
Quia hodie salus hiuic domui facta .ẽ. eo qͦd
& ipse filius sit abrabȩ.Filius abrahȩ dr᷑.
ñ de eius styrpe generatus. s eiꝰ fidẽ imitatꝰ.
Saluis quȩ olim fuit iudeorum. hodie illuxit
ppło nationum. credenti in dñm. Unoe

Expanded text:
cce dimidium bonorum meorum, Domine, do pauperibus, et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Zachaeus stans, hoc est in fide quam acceperat persistens, ostendit se esse omnino conversum ad Dominum. Ideo si quem aliquid defraudavit, reddit quadruplum, quia in antiquis Ecclesiae statutis decretum est ut qui aliena invadit, non exeat impunitus, sed cum multiplicatione omnia restituat. In legibus quoque saeculi cautum habetur, ut qui rem subripit alienam, in undecuplum quadruplum ei restituat cui subripuit. Ubi gaturum facile spondet, ut etiam totum dare non recuset, insinuat. Ait Jesus ad eum: Quia hodie salus huic domui facta est, eo quod et ipse filius sit Abrahae. Filius Abrahae dicitur, non de ejus stirpe generatus, sed ejus fidem imitatus. Salus quae olim fuit Judaeorum, hodie illuxit populo nationum, credenti in Dominum. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
icut g̃ in solis radio calor & splendor ne
p̃lenor illuminat. & sicut ratio in anima. ẽ.
s anima uiumus. ratione intelligimus. sic
& fuius ioluis suscepit carnẽ. nec sc adiuisit a pa¬
tce. s t quia cȩlum & tertam implet pat̾. un
xpi carnẽ maiestate non susceptione. Loem in codem¬
H ex illo loquente multi credide¬
rant in cum. Dicebat gͦ itĩc ad cos¬

Expanded text:
icut ergo in solis radio calor et splendor ab splendor illuminat; et sicut ratio in anima est, sed anima vivimus, ratione intelligimus, sic et Filius solus suscepit carnem, nec se divisit a Patre. Et quia coelum et terram implet Pater, imChristi carnem majestate, non susceptione. Haec illo loquente, multi credident in eum. Dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
derunt. s meteduli iactant se. ẽẽ. semen abrabȩ.
Opellis inflata. Non intelligebas nisi lib̾tatẽ
temꝑalem. scł̃m quam mentiris etiam dicens.
nemini seruiiumus uinquam. Nonne ioseph
ẽ. uenundatus: Nonne scĩ ꝓpħȩ captiuati:
Honte seriuebant parentes tui in egẏpto la¬
teres faciendo: Nonne uos ipsi soluelatis tͥbuta romanis:

Expanded text:
derunt, sed increduli jactant se esse semen Abrahae. derunt, sed increduli jactant se esse semen Abrahae. O pellis inflata. Non intelligebas nisi libertatem temporalem, secundum quam mentiris etiam, dicens: Nemini servivimus unquam. Nonne Joseph est venundatus? . Nonne sancti prophetae captivati? Nonne serviebant parentes tui in Aegypto, lateres faciendo? . Nonne vosipsi solvebatis tributa Romanis?
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas uberabit uos. Ausustinꝰ.¬
imanseritis in sermonc meo. id ẽ. si ꝑse¬
ueraueritis usq in finem. in fide que ĩ
uobis cepit. ẽẽ. ꝑ sermonem. tunc discipuli
mei erias. ut cognoscatis ueritatẽ. quam mͦ
ereditis. quȩ m̃ carne tecta loquitur uobis. &
iater uos. Noncdum apparuit quid crimꝰ.
s tandem uidebimus eum sicuti. ẽ. cum sig¬
nauerit nos lumine uultus sui. Moneta dĩ
sumus numimus ei. Athesauro eius erraui¬
mus. errore detcitum. ẽ. quod in nobis fuerat.
imp̃ssum. Uenit qui nos formauerat ut refor¬
maret. querit & ipse nummum suum. sicut
oesar suum. Unde ait. Reddite quȩ sunt cȩ¬
saris cesari. &. quȩ sunt dĩ dõ. Liberabit. hoc
uerbum retulit dñs ad lib̃tatẽ. Nam quomͦ
saiat nichil. ẽ aluid quam saluum facit. sic
liberat nichil. ẽ. aliud ꝓpͥe. quam lberum facit.
Quod ingreco plenius. ẽ. Nam latine plerũq
uberare dicimus. non ad libertatẽ. s ad salutẽ.
dicis uberi eritis: Credentes non respon¬

Expanded text:
as liberabit vos. AUGUST.manseritis in sermone meo, id est si perseveraveritis usque in finem in fide, quae in vobis coepit esse per sermonem, tunc discipuli mei eritis, ut cognoscatis veritatem quam modo creditis: quae modo carne tecta, loquitur vobis et latet vos. Nondum apparuit quid erimus, sed tandem videbimus eum sicuti est , cum signaverit nos lumine vultus sui. Moneta Dei sumus, nummi ejus. A thesauro ejus erravimus, errore detritum est, quod in nobis fuerat impressum. Venit qui nos formaverat, ut reformaret, quaerit et ipse nummum suum, sicut et Caesar suum. Unde ait: Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo . Liberabit, hoc verbum retulit Dominus ad libertatem. Nam quomodo salvat, nihil aliud est quam salvum facit; sic liberat, nihil aliud est proprie, quam liberum facit. Quod in Graeco planius est. Nam Latine plerumque liberare dicimus, non ad libertatem, sed ad salutem:dicis, liberi eritis? Credentes non respon
Abbreviated transcription (Latin):
icite uerum ẽ. quod de tribulis non colliguntur
icus. sic uerum ẽ. quod arbor bona fructus bonoᷤ
facit. Arbor bona uel mala ẽ. homo. ñ ex natura
que a dõ momuib bona creata ẽ. s ex uoluntate
bona uel mala. Eruclus sunt oꝑa que nec bo¬
na malȩ uoluntatis possunt. c̃ẽ. nec mala bonȩ¬

Expanded text:
icut verum est quod de tribulis non colliguntur ficus, sic verum est quod arbor bona fructus bonos facit. Arbor bona vel mala est homo, non ex natura, quae a Deo in omnibus bona creata est, sed ex voluntate bona vel mala. Fructus sunt opera, quae nec bona malae voluntatis possunt esse, nec mala bon
Abbreviated transcription (Latin):
dice eius consceudee.
ars uideȩ in qua regnabat archelaus. auti¬
xp̃i sequaces ostendit. Porro natareth galilee
ciendum ẽ. quod auno regni octoniani cesa¬
Iris augusti quadragesimo sciłõ. qui scds̃ io¬

Expanded text:
dice ejus conscendet . Pars Judaeae in qua regnabat Archelaus, Antichristi sequaces ostendit. Porro Nazareth Galilaeae, Sciendum est quod anno Octaviani Caesaris Augusti quadragesimo secundo, qui s
Abbreviated transcription (Latin):
& senus. iħie xp̃e ut in priscorũ eronicis reꝑitur.
sextam mundi etatẽ suo consecrauit aduentu. as¬
sumendo carnem. & regni eiꝰ anno quadragesi mo

Expanded text:
 Jesus Christus ut in priscorum chronicis reperitur sextam mundi aetatem suo consecravit adventu, assumendo carnem, et regni ejus quadragesimo
Abbreviated transcription (Latin):
ligit. in hoc uidelicet. ut reliquiȩ saluç fi¬
uendere & dare pauꝑibꝰ ad ꝑfectionem iu¬
betur. confidentiam legis & sacrifitiorum.
quibꝰ carnalit̾ utebatur. relinquere amino¬
netur. O mnia mandantur felici cominer¬
tio nutari. & ut incminerit umbram ue-¬
ritatis in cis. ẽẽ. quȩ deinceps gentib sp̃u-¬
diuidenda. Hȩc autẽ neminem posse effice-¬
re indicat. nisi qui sequi cȩꝑit xꝑm. Sed
indaicꝰ popłs auditis his. tristis recessit:
multam enim opulentiȩ fidutiam habe-¬
um audisset autem adolescens uerbum. abi¬
it tristis. E rat enim diues ualde. & mul-¬
tas possessiones babens. Mazis ter.¬
ulti quippe diuitias amore dĩ relinquunt. do¬
lentes tam̃ & flentes. Licet onim ꝓximum
diligant. scipsos iurt magis diligunt. & ilõ
suis usibꝰ diuitias potius cupiunt quam
aliis. quibꝰ tam̃ totas distribuunt. monente
dõ quem sibi p̃ferunt. Sic & martyres car¬

Expanded text:
ligit, in hoc videlicet, ut reliquiae salvae fiant. HILAR. Iligit, in hoc videlicet, ut reliquiae salvae fiant. HILAR. Ivendere et dare pauperibus ad perfectionem jubetur, confidentiam legis et sacrificiorum, quibus carnaliter utebatur, relinquere admonetur. Omnia mandantur felici commercio mutari, et ut meminerit umbram veritatis in eis esse, quae deinceps gentibus spiridividenda. Haec autem neminem posse efficere indicat, nisi qui sequi coeperit Christum. Sed Judaicus populus, auditis his, tristis recessit: multam enim opulentiae fiduciam habe20 Cum audisset autem adolescens verbum, abiit tristis. Erat enim dives valde, et multas possessiones habens. Multi quippe divitias amore Dei relinquunt, dolentes tamen et flentes. Licet enim proximum diligant, seipsos jure magis diligunt, et ideo suis usibus divitias potius cupiunt quam aliis, quibus tamen totas distribuunt, monente Deo quem sibi praeferunt. Sic et martyres car
Abbreviated transcription (Latin):
tur ac adolescentuloisto. accipienda
sunt de populo iudaico. qui addolescens erat
non etate s leuitate. immaturus moribꝰ non
annis. Considera quia non interrogat quid
credat.s quid faciendo uitam ȩternam
bet in oꝑibꝰ sine fide. Unde apłs. Gentes
quȩ non sectabantur iusticiam. ad legis
insticiam ꝑuencnerunt. quia non exoꝑi-¬
uꝰs ex fide. Isrł autem scctando legis iu-¬
sticiam. in legem usticiȩ non ꝑuenit. qͥa
non ex fide s ex oꝑibꝰ. Prima iusticia .ẽ.
cognoscere trinitatẽ. nouissima. bene oꝑa¬
ri. Natiuitas iudeorum fuit ex temꝑe
abrabȩ uiq ad exitum de egypto. & usq
tunc fuit quasi infans. Iuuentus fuit.
ex temꝑe moysi usq ad reges. U irilitas.
ex temꝑe regum. usq ad transmigrationẽ
babyloniȩ. S enectus inde usq ad xp̃m.
quando mortuus. ẽ. popłs ille ꝓpͥam int̾ fici¬
ens uitam. Mentitur gͦ quol custodierit
mandata a iuuentute. s nec ailhuc custodit
in sencctute. Lñc tam̃ intactur eum & di¬

Expanded text:
tur de adolescentulo illo, accipienda sunt de populo Judaico, qui adolescens erat, non aetate, sed levitate, immaturis moribus, non annis. Considera quia non interrogat quid credat, sed quid faciendo vitam aeternam bet in operibus sine fide. Unde Apostolus: Gentes quae non sectabantur justitiam, ad legis justitiam pervenerunt; quia non ex operibus, sed ex fide. Israel autem sectando legis justitiam, in legem justitiae non pervenit; quia non ex fide, sed ex operibus . Prima justitia est, cognoscere Trinitatem; novissima, bene operari. Nativitas Judaeorum fuit, ex tempore Abrahae usque ad exitum ex Aegypto, et usque tunc fuit quasi infans. Inventus fuit, ex tempore Moysi usque ad reges. Virilitas, ex tempore regum usque ad transmigrationem Babyloniae. Senectus, inde usque ad Christum, quando mortuus est populus ille, propriam interficiens vitam. Mentitur ergo quod custodierit mandata a juventute, sed nec adhuc custodit in senectute. Jesus tamen intuetur eum et di
Abbreviated transcription (Latin):
otandum quod eum aliqui eorum. sci¬
ebant. aliqui non: & nescientes arguit
dicens. Si cognouissetis me & patrem meum
Nutiq cognouissetis. quia ego sum ueritas
in uero patre. Lius autem qui filium iam
nouerant. dixisse intelligitur. & quo uado
scitis. & uam scitis. eisdemq subiungit il¬
lua de patre. Amͦ cognoscctis eum ꝑ me cog¬
nitum. & uidistis inquit eum. ꝓpt̃ onumo¬
dam similitudinem. quȩ illi cum patre . ẽ.
quem nondum uidebant. Et ad hoc ualet
quod pꝰea pbyuppo dr̃. qui udet me uidet
& patrem. non quod ipse sit pat̃ & filius ut
dicunt sabelliani. patͥ passiani. sed quod tam
similes sint pat̃ & filius. ut qui unum no¬
uerit. ambos nouerit. Solemus enun de si¬
millimis duob ita loqui. uidentibꝰ unum
& uolentib nosse alterum. Uidistis illum
illum udistis. Ergo qui uidet filium ocu¬
lis cordis. uidet & patrem ei simillimum.
Uiderant isti quam simillunum filium.
sea mouendi erant. ut talem etiam patrẽ
intelligerent. & non dissimilem. Augu

Expanded text:
otandum quod eorum aliqui eum sciebant, aliqui non, et nescientes argui dicens: Si cognovissetis me, utique et Patrem meum cognovissetis, quia ego sum veritas in vero Patre. Illis autem qui Filium jam noverant, dixisse intelligitur, et quo ego vado, scitis et viam scitis, eisdemque subjungit illud de Patre, amodo cognoscetis eum per me cognitum, et vidistis, inquit, eum propter omnimodam similitudinem, quae illi cum Patre est, quem nondum videbant. Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur: Qui videt me, videt et patrem, non quod ipse sit Pater et Filius, ut dicunt Sabelliani et Patripassiani, sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum noverit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita loqui, videntibus unum, et volentibus nosse alterum: Vidistis istum? illum vidistis. Ergo qui videt Filium oculis cordis, videt et Patrem ei simillimum. Viderant isti quam simillimum Filium, sed monendi erant ut talem etiam Patrem intelligerent, et non dissimilem. AUGU
Abbreviated transcription (Latin):
tiq sumina similitudo. ẽ. int̾ iũmã
ueritatem. & sumine ueracem. inter
summam sapientiam & sumine sapientẽ.
hoc.ẽ. int̃ filium & patiem. Est enim ds
filius ueritas. quam genuit uerax. sapien¬
tiar quam genuit sapiens. Dicit ei pby¬
lippꝰ. Dñe. ostende nobis patrem ee sufficit
nobis. Dicit ei itĩc. Tanto temꝑe uob̾cum

Expanded text:
tique summa similitudo est, inter summam veritatem et summe veracem, inter summam sapientiam, et summe sapientem, hoc est, inter Filium et Patrem. Est enim Deus Pater veritate quam genuit, verax; sapientia quam genuit, sapiens. Dicit ei Philippus: Domine ostende nobis Patrem. et sufficit nobis. Dicit ei Jesus: Tanto tempore vobiscu
Abbreviated transcription (Latin):
gauleȩ. & erat mater ihu ibi.
Uocatus ẽ. autem &
ib̃e. & discipti eius ad nuptias Aug.
Ioluit diis p̾sentia sui necnon mira¬
culo nuptias commendare. ne eas
beretici dampnare p̃sumerent. Albinꝰ.
ystice desiderio patrum p̃ceden¬
tium ante legem. sub lege. uocatꝰ
ẽ. sponsus ad eccłam sponsam uenire. & in gr̃a
ȩuangłui uenit. Uocati sunt & discipłi ut mi¬
iustri innptiis Quous tuius¬
anc sponsam comuxit sibi sponsus ĩ
utero uirginis. Uerbum enim sponsus.
& sponsa caro bumana ẽ. Albinus.
N chana gauieȩ. ul ẽ. in delo trans migrationis
fuint nuptiȩ. quia bii sunt digni xp̃o. qui er¬
uore deuotionis deuitiis ad uirtutes. de terra
ai cȩios tͤusmigrant. Et deficiente uino.
dicit iat̃ ibn ad eum. Uinum non babent.
uasi dicat. Uinum ida cis. U inum defe¬
cit. quia spũalis intelligentia legis. fallacem
phariseorum expositionem latere ceꝑat. Et
dicit ei ibc. Quid mͥ & tͥ ẽ. mulier. Ponlũ
uenit hora mea.

Expanded text:
et erat mater Jesu ibi. Vocatus est autem et Jesus et discipuli ejus ad nuptias. Voluit Dominus praesentia sui nec non miraculo, nuptias commendare ne eas haeretici damnare praesumerent. ALBINUS. Mystice. Desiderio Patrum praecedentium ante legem, sub legevocatus est sponsus ad Ecclesiam sponsam venire; et in gratia Evangelii venit. Vocati sunt et discipuli, ut ministri innuptiis. AUGUST. Hanc sponsam conjunxit sibi sponsus in utero virginis. Verbum enim sponsus, et sponsa caro humana est. ALBINUS. In Cana Galilaeae, id est, in zelo transmigrationis fiunt nuptiae. Quia hi sunt digni Christo, qui fervore devotionis de vitiis ad virtutes, de terra ad coelos transmigrant. Et deficiente vino, dicit mater Jesu ad eum: Vinum non habent. Quasi dicat: Vinum da eis. Vinum defecit, quia spiritualis intelligentia legis, fallacem Pharisaeorum expositionem latere coeperat. Et dicit ei Jesus: Quid mihi et tibi est mulier? Nondum venit hora mea.
Abbreviated transcription (Latin):
sit frequens fama cum laude. ut illud. Lau¬
datur peccator in desideriis animȩ suȩ. Lau¬
datores talium non in hominib falluntur. sed
in rebꝰ. malum .ẽ. enĩ qͦd bonũ ẽẽ. ciedunt. Ipsi
ũ uitiosi tales sunt. quales cernuntur. Lau¬
datores hypocritarum non falluntur in rebꝰ. sed
in hominib. Taudatores autem illorum qui
creduntur lb̾are patͥam magicis artibꝰ. in ut̾q
falluntur. Uera gła non beatificat iustum. sed
tam̃ laudantib głandum. ẽ. quia usta dili¬
gunt. Ueragła. ẽ. in catholica eccła. Unde ꝓpb̃a.
Exaltare suꝑ cȩlos ds̃. & suꝑ ominem terram
gła tua. De meo inquit filus accipiet sp̃e.
quia de patre accepit sp̃c sc̃s. unde accepit fi¬
lius. S p̃c sc̃s de patre accepit ꝓcedendo. filiꝰ
nascendo. Pater de nullo natus ẽ. de nullo ꝓ¬
cessit.

Expanded text:
sit frequens fama cum laude, ut illud: Lausit frequens fama cum laude, ut illud: Laudatur peccator in desideriis animae suae . Laudatores talium non in hominibus falluntur, sed in rebus: malum est enim quod bonum esse credunt. Ipsi vero vitiosi tales sunt, quales cernuntur. Laudatores hypocritarum non falluntur in rebus, sed in hominibus. Laudatores autem illorum, qui creduntur liberare patriam magicis artibus, in utroque falluntur. Vera gloria non beatificat justum, sed tamen laudantibus gloriandum est, quia justa diligunt. Vera gloria est in Catholica Ecclesia. Unde Propheta: « Exaltare super coelos, et super omnem terram gloria tua . » De meo, inquit Filius, accepit Spiritus, quia de Patre accepit Spiritus sanctus unde accepit Filius: Spiritus sanctus de Patre accepit procedendo, Filius nascendo. Pater de nullo natus est, de nullo processit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ipsi facturi erant in sp̃u sc̃o. hoc eundem
sp̃m dix̃. eẽ. facturum. ut illud. Non enim uos
estis qui loquimini. sed sp̃c patris ur̃i qui lo¬
latiui interp̃tes alius glificabit. alius clarifica¬
bit posuerunt. Nam doxa unde dictum. ẽ.
doxase. & claritas interp̃tatur & gła. Et quia
gła facit claros & claritas gl̃osos. quod in utͦq
uerbo significatur. ulem. ẽ. Gła . ẽ. frequens
de aliquo fama cum laude. quȩ xꝑo de seipso
non magnum aliquid contulit sed mundo.
Bonum enim laudari. non laudato sed lau¬
dantib. ꝓdest. Głã falsa triplex. ẽ. in rebꝰ.
in hominib in utrisq In rebꝰ fallitur. qui pu¬
tat ul bonum. eẽ. quod malum. ẽ. in hominibꝰ
similit̾. in utrisq quando & uitium uirtus pu¬
tatur. & ipse qui ꝓpt̾ hoc laudatur non habet
quod putatur. siue boniis sit siue malus. Do¬
nare quippe suas res histrionibꝰ uitium.ẽ. im¬
mane. non uirtus. Et scitis de talib quam

Expanded text:
Quod ipsi facturi erant in Spiritu sancto, hoc eumdem Quod ipsi facturi erant in Spiritu sancto, hoc eumdem Spiritum dixit esse facturum, ut illud: « Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loLatini interpretes, alius glorificabit, alius clarificabit posuerunt. Nam doxa, unde dictum est doxazo, et claritas interpretatur et gloria. Et quia gloria facit claros, et claritas gloriosos, quod utroque verbo significatur, idem est. Gloria est frequens de aliquo fama cum laude. Quae Christo de seipso non magnum aliquid contulit, sed mundo. Bonum enim laudari; non laudato, sed laudantibus prodest. Gloria falsa triplex est: in rebus, in hominibus, in utrisque. In rebus fallitur, qui putat id bonum esse quod malum est; in hominibus similiter; in utrisque, quando et vitium virtus putatur: et ipse qui propter hoc laudatur, non habet quod putatur, sive bonus sit, sive malus. Donare quippe suas res histrionibus, vitium est immane, non virtus. Et scitis de talibus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
quo ꝓcedit. Audire illi scire. ẽ. scire .uͦ. esse.
Nonmoueat quod uerbum futuri temꝑis
positum.ẽ. quia in eo quod sempiteruum ẽ.
cuilbet temꝑis uerbum ponatur. non men
daciter ponitur. Quamuis enim natura illa
immutabilis. ẽ. s non recipit fuit & erit.
scal tantum. ẽ. unde illud. ego sum qui sum
&s qui ẽ misit me ad uos. tam̃ ꝓpt̾ mutabi¬
litatem tempoꝵ in quibꝰ uersatur nr̃a mu¬
tabilitas. non mendaciter dicimus & fuit
& est a erit. Et que uentura sunt annun¬
tiabit uob̾. Multi babuerunt sp̃m ꝓpͥ ͤ
os suscitant. demonibꝰ in ꝑant. nec tameu
futura cognoscunt. potest sic accipi. quia sp̃c
adueniens uentura nuntiaret. reducens ad me¬
moriam gaudia cȩlestis patȩ. Ille me clarifi¬
cabit quia de meo accipiet & annuntiabit nob̾.
Quasi dicat. Ista omnia faciet d̃s̃ ꝑ sp̃m. id
ẽ. ꝑ bonitate m suam. Me clarificabit. auferen¬
do uob̃ timorẽ. ⁊ dando amorem ardentiorem

Expanded text:
quo procedit. Audire illi scire est; scire vero esse. quo procedit. Audire illi scire est; scire vero esse. Non moveat quod verbum futuri temporis positum est, quia in eo quod sempiternum est, cujuslibet temporis verbum ponatur, non mdaciter ponitur. Quamvis enim natura illa immutabilis est, et non recipit, fuit et erit, sed tantum est; unde illud: Ego sum qui sum et qui est misit me ad vos ; » tamen propter mutabilitatem temporum in quo versatur nostra mutabilitas non mendaciter dicimus et fuit, et est, et erit. « Et quae ventura sunt, annuntiabit vobis. » Multi habuerunt spiritum pros suscitant, daemonibus imperant, nec tamen futura cognoscunt, potest sic accipi, quia Spiritus adveniens ventura nuntiaret, reducens ad memoriam gaudia coelestia. « Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. » Quasi dicat: Ista omnia faciet Deus per Spiritum, id est per bonitatem suam. Me clarificabit auferendo vobis timorem, et dando amorem ardentiorem.
Abbreviated transcription (Latin):
ad hebreos. Eacti estis opꝰ habentes lacte nͦ
solido cibo. Ex quo fit ut sp̃uales ista carnalib
non omiumn taceant ꝓpt̃ catholicam fidem que
omnib p̃dicanda. ẽ. nec tam̃ sic disserant ut
uolentes eam ꝑducere ad intelligentiam. ser¬
monem uertant in fastidium capacibꝰ. Ipse ho¬
mo xꝑc sincerum lac dr̃ paruuloꝵ. qui cum
bene a sp̃ualibꝰ capitur. inuenitur solidꝰ cybꝰ
& dñs angłorum. Pinde nec si pariuili sunt
nec sic ablactandi ut deserant homi¬
nem xꝑm. Non enim loquetur a semet¬
t filus & sp̃c sc̃s ȩquales sunt patͥ.
Quid autem intersit uit ꝓcedere &
nasci longum . ẽ. disserere. & temerarium dit¬
finre. quia si quid mens inde comp̃henderit
linguȩ tam̃ difficillimum. ẽ. explicare. quan¬
tussibet p̃sit doctor. quantus libet assit audi¬
tor. Sensꝰ. ẽ. Non loquetur a scinetipso:
quia non .ẽ. a sem̃ctipso. Ab illo gͥ audiet. a

Expanded text:
ad Hebraeos: Facti estis opus habentes lacte, non ad Hebraeos: Facti estis opus habentes lacte, non solido cibo . Ex quo fit, ut spirituales ista carnalibus non omnimodo taceant, propter catholicam fidem quae omnibus praedicanda est; nec tamen sic disserant, ut volentes eam sic perducere ad intelligentiam, sermonem vertant in fastidium capacibus. Ipse homo Christus, sincerum lac dicitur parvulorum, qui cum bene a spiritualibus capitur, invenitur solidus cibus et Dominus angelorum. Proinde nec sic parvuli sunt nec sic ablactandi, ut deserant hominem Christum. Non enim loquetur a semetitus sanctus aequales sunt Patri. Quid autem intersit inter procedere et nasci, et longum est disserere, et temerarium diffinire: quia si quid mens inde comprehendit, linguae tamen difficillimum est explicare, quantuslibet praesit doctor, quantuslibet assit auditor. Sensus est: « Non loquetur a semetipso, » quia non est a semetipso. Ab illo ergo audiet a
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror banc ueritatem posse compleri in
bac uita. Unde apłs. Nunc ex parte cogno¬
sco. tunc antem cognoscam sicut & cognitꝰ
sum. Quis enun homo sicut angłi sapit
trinitatem: Queritur utrum sp̃uales
homines babentit aliquid in doctrina qͦd
carnalib tacant. & sp̃ualibꝰ dieant. Si dix¬
erimus non. obicietur illud apłi ad coruthi¬
os. Non potui uob̾ loqui quasi sꝑualibꝰ. seo
quasi carnalib. Si autem dixerimus habent
timendum. ẽ. ne sub hac occasione in occul¬
tis nefaria doccant. H oc gͥ p̃cognito quod
ea quȩ simul audiunt sp̃uales. atq carnales
quisq ꝓ suo mͦ capiunt. illi ut cibi solidam̃¬
tum. isti ut lactis alimentum. nulla intelli¬
gitur necessitas. ut aliqua secreta doctrine
taceant᷑ fidelibꝰ pariuilis: seorsum dicenda
intelligentioribꝰ. Quod enim ait apłs ita in¬
telligendum. ẽ. Non potuistis caꝑe quȩ loque¬
bar. quasi sp̃uales. sed quasi carnales. U̾ nde ait

Expanded text:
arbitror hanc veritatem posse compleri in arbitror hanc veritatem posse compleri in hac vita. Unde Apostolus: Nunc ex parte cognosco, tunc autem cognoscam, sicut et cognitus sum . Quis enim homo sicut angeli sapit Trinitatem? Quaeritur utrum spirituales homines habeant aliquid in doctrina, quod carnalibus taceant et spiritualibus dicant. Si dixerimus: non, objicietur illud Apostoli ad Corinthios: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Si autem dixerimus: habent, timendum est, ne sub hac occasione in occultis nefaria doceant. Hoc igitur praecognito, quod ea quae simul audiunt spirituales atque carnales, quisque pro suo modo capiunt: illi, ut cibi solidamentum; isti, ut lactis alimentum: nulla intelligitur necessitas, ut aliqua secreta doctrinae taceantur fidelibus parvulis, seorsum dicenda intelligentioribus. Quod enim ait Apostolus, ita intelligendum est: Non potuistis capere quae loquebar quasi spirituales, sed quasi carnales. Unde ait
Abbreviated transcription (Latin):
laret quia filius dĩ cum. ẽẽt. in mundo ar¬
guebat mundum. id .ẽ. sectatores mundi.
de peccato suȩ incredulitatis. de iusticia. quia
eam uitari nolebant. de uidicio. quare dia¬
bolum qui iam iudicatus & dampnatus erat
sequerentur. S ed non sine causa sp̃m cum
uenerit hoc idem dicit acturum. quia ꝑ
ei inspirationem corroborandus erat animꝰ
discipuloꝵ. ne mundum qui contͣ se freme¬
bat. arguere timerent. Ludicatus. ẽ. diabolꝰ
a dño. cum & ipse demonia eiceret. & discipu¬
lis daret potestatem calcandi omnem uirtu¬
tem inimici. Aahuc multa habeo uob̾
dicere. sed non potestis portare mͦ. Aug̾tinꝰ.
on .ẽ. contrarium adhoc quod suꝑrꝰ dixit.
omnia quȩ audiui a patre meo nota fcciuob̾.
quia simile. ẽ. illi ꝓpħico. Qui fecit quȩ futu¬
ra sunt. Cum autem uenerit ille sp̃e ue
ritatis. docebit uos omnem ueritatem.
Quidam codices habent. deducet uos in
omni ueritate. Ũ nde illud. Deduc me dñe
inuia tua & ingrediar in ueritate tua. Non

Expanded text:
laret quia Filius Dei, cum esset in mundo, arguebat mundum, id est sectatores mundi, de peccato suae incredulitatis; de justitia, quia eam imitari nolebant; de judicio, quia diabolum, qui jam judicatus et damnatus erat, sequerentur. Sed non sine causa Spiritum, cum venerit, hoc idem dicit acturum; quia per ejus inspirationem corroborandus erat animus discipulorum, ne mundum qui contra se fremebat, arguere timerent. Judicatus est diabolus a Domino, cum et ipse daemonia ejiceret, et discipulis daret potestatem calcandi omnem virtutem inimici . » Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. AUGUST. Non est contrarium ad hoc quod superius dixit: Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis, quia simile est illi prophetico. Qui fecit quae futura sunt. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem. Quidam codices habent: Deducet vos in omni veritate. Unde illud: Deduc me, Domine, in via tua, et ingrediar in veritate tua . Non
Abbreviated transcription (Latin):
lucis in generatione sua funt. Cuius quisa
oꝑa agit. eius & fiuis dicitur. U̾nae boni
sunt fuii ucis uitȩ ȩternȩ. mali ũ fuii sclĩ
ia ẽ. tenebrarum de quibꝰ ysaias ait. Ue
qui sapientes estis in oculis ur̃is. & coram
uobismetipsis prudentes. In hoc dispensa¬
tore non debemus ad iminitandum. sumere
ut uel adño fraudem. uel de fraude elemosi¬
nam faciamus. s interdum sunilitudi¬
nes econtrario ducuntut: ut hic & de iudice
iniquo. unde lucas in ducentisimo quarto
decino capitulo. Si gͣ dñs dispcndium pas¬
sus. tam̃ laudat prudentiam dispensatoris.
non quod aduersus cum fraudulent̃.s ꝓ se
prudent egerit: multomagis x p̃e qui nui¬
lum dampnum sustinere potest. & ꝓnus .ẽ.
ad clementiam: laudabit discipulos. si ad
euis p̃ceptum miscdes fuerint. Unde sequit᷑.
t ego uobis dico. Facite uobis amicos de
maiinona iniquitatis. ut cum defeccritis.
recipiant uos in ȩterna tabernacula.

Expanded text:
lucis in generatione sua sunt. Cujus quisque lucis in generatione sua sunt. Cujus quisque opera agit, ejus et filius dicitur. Unde boni sunt filii lucis aeternae; mali vero, filii saeculi, id est tenebrarum, de quibus Salomon ait: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . In hoc dispensatore non debemus exemplum ad imitandum sumere, ut vel Domino fraudem, vel de fraude eleemosynam faciamus, sed interdum similitudines econtrario ducuntur, ut hic et de judice iniquo, unde Lucas in ducentesimo tertio decimo capitulo. Si ergo Dominus dispendium passus, tamen laudat prudentiam dispensatoris, non quod adversus eum fraudulenter, sed pro se prudenter egerit, multo magis Christus qui nullum damnum sustinere potest, et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos si ad ejus praeceptum misericordes fuerint. Unde sequitur: Et ego vobis dico: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipian
Abbreviated transcription (Latin):
quaguita. Deuide alio dix̃. Tu uͦ quantũ
debes: Quiart. C entum choros tritici. Ait
illi. Accipe luteras tuas & scribe octoginta.
Accipe litt̾as tuas subaudis ĩ quib debitum seri¬
pseras. C autio. ẽ. undecumq cauetur contra
inuiriam. ut iusticia teneatur. Cadus grece
amphora.c̃. continens urnas tres. chorus uͦ.
modiis trigirita completur. Quod autẽ uni
medietas. alteri quinta pars dimittur. sim¬
plicit̾ acceptum docet. quia omus qui indi-¬
gentiam cuiuslibet pauꝑis scorum. uel ex
dimidia uel ex quinta parte relcuauerit.
certa miscdĩȩ fuȩ mercede donandus sit. Uel
sic accipiatur. ut cum iudei decimas dicatt
debere dari sacerdotibꝰ & leuitis. nos suꝑ insti¬
ciam corum habundantes. iusticia xp̃i demꝰ
medietatẽ bonorum nr̃orum. sicut & ⁊ ache¬
us fecit. non solum de fructibꝰ s de oĩbꝰ bonis
mas. eccelȩ dando quintas. Et lauaauit
dñs uillicum iniquitatis. quia prudenter
fecisset. quia filis huiꝰ sclĩ prudentiores fiuis¬

Expanded text:
dixit: Tu vero quantum debes? Qui ait: Centum coros tritici. Ait illi: Accipe litteras tuas, et scribe octoginta. Accipe litteras, subaudis in quibus debitum scripseras. Cautio est, undecunque cavetur contra injustitiam, ut justitia teneatur. Cadus Graece, amphora est continens urnas tres; corus vero modiis triginta completur. Quod autem uni medietas, alteri quinta pars dimittitur: simpliciter acceptum, docet quia omnis qui indigentiam cujuslibet pauperis sanctorum vel ex dimidia, vel ex quinta parte relevaverit, certa misericordiae suae mercede donandus sit. Vel sic accipiatur, ut cum Judaei decimas dicant debere dari sacerdotibus et levitis, nos super justitiam eorum abundantes justitia Christi demus medietatem bonorum, sicut et Zachaeus fecit non solum de fructibus, sed et de omnibumas Ecclesiae dando quintas « Et laudavit Dominus villicum iniquitatis, quia prudenter fecisset, quia filii hujus saeculi prudentiores su
Abbreviated transcription (Latin):
blata uillicatione fodere non ualemus.
quia pꝰ banc uitam non licet nobis in¬
quirere fructum bonȩ conuersationis. ligone
deuotȩ conpunctionis. Mendicare confusi¬
onis ẽ. eo mͦ quo fatuȩ uirgines mendicabus.
Domus scorum quibꝰ temꝑe huiꝰ uillicatio¬
nis miscricordiam impendimꝰ. cȩlestes man¬
siones sunt in domo patris. Conuocatis
itaq singulis debitoribꝰ dñi sui. dicebat pͥmo.

Expanded text:
blata villicatione, fodere non valemus; quia post hanc vitam non licet nobis inquirere fructum bonae conversationis ligone devotae compunctionis. Mendicare confusionis est, eo modo quo fatuae virgines mendicabant. Domus sanctorum, quibus tempore hujus villicationis misericordiam impendimus, coelestes mansiones sunt in domo Patris . Convocatis itaque singulis debitoribus domini sui, dice
Abbreviated transcription (Latin):
onnusquam reppitur in euangelio plurale. ꝓ
singulari. Quod matheus &. inarcus dicunt
latrones qui crucifri erant eumdño conuciabant᷑
ei: lncas sic exponit. Unus exhis qui pendebant la¬
tionibus blasphemabat eum. Quod lucasait. mmi¬
lites accedere & acetum offerre. matheus &s marcus
dicunt unum currere & acetum ꝓpinare. Untuer¬
sauis etiam locutio ad solos electos interdum singula¬
rit̃ refertut. tacita rȩpborum multitudine quasi
uichil sit. Hinc ẽ illud. Illuminat omnẽ honunẽ
uenientẽ iubunc mundum: omnẽ uidelicet
et̾na luice illuminandum. Item. Cum eraltatus
fuero a terra. om̃ia trabam ad me. omuia scilicet
trabenda ꝑme ad usionem patris. Simile ẽ. illud
Omnia quȩ audunã patre meo. nota feci uobis.
Aesi dicẽt. Omnia mͥ nota ã patre in quib: electoꝵ¬

Expanded text:
onnunquam reperitur in Evangelio plurale pro singulari. Quod Matthaeus et Marcus dicunt: Latrones qui crucifixi erant cum Domino, conviciabantur ei , Lucas sic exponit: Unus de his qui pendebant latronibus, blasphemabat eum . Quod Lucas ait, milites accedere et acetum offerre, Matthaeus et Marcus dicunt, unum currere et acetum propinare. Universalis etiam locutio ad solos electos interdum singulariter refertur, tacita reproborum multitudine, quasi nihil sit. Hinc est illud: Illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , omnem videlicet aeterna luce illuminandum. Item: Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum , omnia scilicet trahenda per me ad visionem Patris. Simile est illud: Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis . Ac si diceret: Omnia mihi ex Patre n
Abbreviated transcription (Latin):
moritur. talis in die illo uidicabitur. Ammo¬
net g̃ nos iugilare animo saluator. ut qua¬
cumq bora uitȩ buius terminus iudicium
induxerit: non imparatos inueiuat. M.l.
llud autem seitote. quoniam si scuet paterfa¬
milias qua hora fur ueniret. uigllaret utiq
e non sineret ꝑfodi domum suam. Iaeo &
filus hominis uenturus ẽ. Gregorius.¬
uia pat̾familias si sciret iugilaret illa
nule quod debent uigilare. & sobrii. ẽe. para¬
ti sine macula & ruga. Nesciente patre fami-¬
uas fut domum ꝑfodit. quia dum a sui custo¬
ilia sp̃c dormit. imꝓuisa mors carnis habita¬
culum itrumpit. & aiuimam ad supplicium
trahit. Euri autem resisteret si animo ui¬
gilaret. quia ei penitendo occurteret. ne

Expanded text:
isto moritur, talis in die illo judicabitur. Admonet ergo nos vigilare animo Salvator, ut quacunque hora vitae hujus terminus judicium induxerit, non imparatos nos inveniat. M. L. Illud autem scitote, quoniam si sciret paterfamilias qua hora fur veniret, vigilaret utique, et non sineret perfodi domum suam. Ideo et Filius hominis venturus est. GREGOR. Quia paterfamilias, si sciret, vigilaret illa simile quod debent vigilare et sobrii esse, parati sine macula et ruga. Nesciente patrefamilias, fur domum perfodit; quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors carnis habitaculum irrumpit, et animam ad supplicium trahit. Furi autem resisteret, si animo vigilaret; quia ei poenitendo occurreret, ne
Abbreviated transcription (Latin):
euis quasi uingeniti a patre. ul ẽ. uere iungenitia pa-¬
tre. Item. quidam de hie stantib ñ gustabunt mor-¬
tem donecuuleant filium hominis uenientem in
regno suo. id ẽ. significantẽ. uidelicet ꝑ tͣnsfigurati.¬
onem. sium futurum aduentum in regnogłȩ.
Item. cum iudas accepta bucella erisset. dixit iħc̃.
Nunc clarificatus ẽ. filius hominis. id ẽ. nunc signi¬
ficata ẽ clarificatio filii hominis. futura scilicet in
repborum separatione a sc̃is. Hinc ẽ. illud augu¬
stini ad bonefatium ep̃m. Sisacramenta quandã
similitudinẽ eatum rerum quarum sacramenta
sunt ñ haberent. omnino sacram̃ta ñ ẽent. E̾x
hac autem similitudine plerumq iam ipsarum
rerum nomina accipiunt. scd̃m quem modum sa-¬
crap̃itum fudei. fides dicitur. Sic de similibus.
parte. totum intelligitur.

Expanded text:
ejus quasi unigeniti , id est vere unigeniti a Paejus quasi unigeniti , id est vere unigeniti a Patre. Item: Quidam de hic stantibus non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis venientem in regno suo , id est, significantem videlicet per transfigurationem suum futurum adventum in regno gloriae. Item: Cum Judas accepta buccella exisset, dixit Jesus: Nunc clarificatus est Filius hominis , id est nunc significata est clarificatio Filii hominis futura, scilicet in reproborum separatione a sanctis. Hinc est illud Augustini ad Bonifacium episcopum: « Si sacramenta quamdam similitudinem earum rerum, quarum sacramenta sunt, non haberent, omnino sacramenta non essent. Ex hac autem similitudine plerumque jam ipsarum rerum nomina accipiunt, secundum quem modum sacramentum fidei fides dicitur. Sic de similibus. » A parte totum intelligitur,
Abbreviated transcription (Latin):
e diuersis meadem successione positis. ut de eo¬
dem loquitur sepe scriptura. ut ibi. Usq ad
sanguinem cacbariȩ. quẽ occidistis int̾ templũ
& altare. Non enum illi occiderant. sed patres. Item.
Ego ueni in nomine patri mei. & ñ accepistis me.
si alius ueñit in nomine suo. illum accipietis uide¬
licet antixp̃m. ltem. Ego uobiscum sum. usq ad
consummationem seculi. Sic & cet̾a. .UIli.¬
lerumq significata res. ex similitudine rei
significautis nomen suscipit. ut ibi. Ego
sum uitis nera. Deuide. Ego sum uitis uos palmi-¬
tes. Sie etiam fit. quod xp̃c dicitur agnus. petra
siue lapis. leo. iuitulus. aquila. et his similia.
ntelligitur quoq res significans .UIli.¬
appellatione signficatȩ rei. ut ibi. Uidit celos aꝑ¬
tos. idẽ. ea quȩ celoruin aꝑtionẽ. significabant bap¬
titatis. Uidit sp̃m. ud ẽ. significationẽ sp̃c descen¬
dentem tanquam columbam. hoc ẽ. lieut rem
quȩ uere columba erat. Inquem modum dicit᷑. g̾am

Expanded text:
e diversis in eadem successione positis, ut de eodem loquitur saepe Scriptura, ut ibi: Usque ad sanguinem Zachariae quem occidistis inter templum et altare . Non enim illi occiderant, sed patres. Item: Ego veni in nomine Patris mei et non accepistis me: si alius venerit in nomine suo, illum accipietis tichristum. Item: Ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . Sic caetera. Plerumque significata res, ex similitudine rei significantis nomen suscipit, ut ibi: Ego sum vitis vera . Deinde: Ego sum vitis, vos palmites . Sic etiam fit quod Christus dicitur agnus, petra sine lapis, leo, vitulus, aquila et his similia. Intelligitur quoque res significans appellatione significatae rei, ut ibi: Vidit coelos apertos , id est, ea quae coelorum apertionem significabant baptizatis. Vidi spiritum, id est, significationem spiritus, descendentem tanquam columbam, hoc est, sicut rem quae vere columba erat: In quem modum dicitur, gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod ex una parte npe maris. ex altera monte
primo coartaretur:. uenit nocte ad locum. & ge¬
nib flexis ammonuit dũm ꝓmissionis suȩ. ut
montẽ longiis uixta fidem petentis ageret. E t
mane facto reuers. inuenit montẽ tantum spacii
reliquisse structorib ȩccłȩ. quantum opꝰ habuerant.
Hec aduersum querulos.
eterum nos montẽ intelligimus diabo¬
lum. qui de anuna hominis possessa ab
aplis & eorum similib tranfferri potest in mare.
ib ẽ. in loca amara. U̾nde in psalmo. Non timnebi¬
mus dum turbabitur terta. & transferentur mon¬
tes in cor maris. L çe M CI xxu
It dixerunt ei apłi. Dñe adauge nobis fi¬

Expanded text:
eo quod ex una parte rupe maris, et altera monte eo quod ex una parte rupe maris, et altera monte proximo coarctaretur, venit nocte ad locum, et genibus flexis, admonuit Dominum promissionis suae, ut montem longius juxta fidem petentis ageret. Et mane facto reversus, invenit montem tantum spatii reliquisse structoribus ecclesiae, quantum opus habuerant. Haec adversum quaerulos. Caeterum nos montem intelligimus diabolum, qui de anima hominis possessa, ab apostolis et eorum similibus transferri potest in mare, id est, in loca amara. Unde in psalmo: Non timebimus dum turbabitur terra, et transferentur montes in cor maris . L. 200V M. 175 Et dixerunt ei apostoli: Domine, adauge nobis fi
Abbreviated transcription (Latin):
atrant contra nos gentilium canes ĩ suis
uoluminib asscrentes apłõs fide caruis¬
se. quia montes transferte non potucrunt. Q uib
respondemus multa signa facta. ẽẽ adño. iurta
ioħis eugłistȩ testimoniũ. q̃ si sc̃ ꝑta. ec̃nt. mundꝰ
caꝑe non posset. non quod munaus uolu mina
caꝑe non potuerie. quȩ potest quamuis mul¬
tiplicata sint. uuum armariolum. uel unum
cuꝑe tͥclinium .s. quo magnitudinẽ signoꝵ pro
miraculis & incredulitate ferre non posset. Igit᷑
& nȩc credimus fecisse apłõs.s ideo scͥpta .ii. ẽẽ.
ne infidelib cont̃dicendi maior daretur occasio.
quando quidẽ minorib signis quȩ scͥpta sunt ñ
eginus factum p̾cib seati patͥs nr̃i gegorii
neoce sariȩ ponti antistitis. uiri meritis &
uitutib exiii. ut mons in terra tantum loco
cederet. quantum incolȩ ciuitatis opus habebant.
Cum enum uolens edificare eccłam in loco apto
uideret cum angustiorem. ec̃. quam res exigebat

Expanded text:
atrant contra nos gentilium canes in suis voluminibus, asserentes apostolos fide caruisse, quia montes transferre non potuerint. Quibus respondemus, multa signa facta esse a Domino, juxta Joannis evangelistae testimonium, quae si scripta essent, mundus capere non posset , non quod mundus volumina capere non potuerit, quae potest quamvis multiplicata sint, unum armariolum vel unum capere triclinium, sed quod magnitudine signorum pro miraculis et incredulitate ferre non posset. Igitur et haec credimus fecisse apostolos; sed ideo scripta non esse, ne infidelibus major contradicendi daretur occasio, quandoquidem minoribus signis quae scripta sunt, non miraculum precibus beati Patris Gregorii, Neocaesariae Ponti antistitis, viri meritis et virtutibus eximii, ut mons in terra tantum loco cederet, quantum incolae civitatis opus habebant. Cum enim volens aedificare ecclesiam in loco apto, videret eum angustiorem esse quam res exigebat,
Abbreviated transcription (Latin):
lectionem oꝑatur & demones fugat. & de pec¬
catis ueniam optinet. a ꝑte sequeus parabola ad
scmꝑ orandum & credendum. & non de nobis s
de dõ prȩsumendum hortatu&. Be o a.¬
płs etiam dicit sine intermissione orate.
Quis enim potest semꝑ orare: Ergo
hoc intelligendum. ẽ. aut de cotidianis horis.
iixta ritum ecesẽ. ut ait psaimista. senedicã
añm in omni temꝑe. semꝑ laus eiꝰ in ore meo:
ant certe quiequid uistus facit scd̃m dm̃. ad

Expanded text:
emones fugat, et de peccatis veniam obtinet, apte sequens parabola ad semper orandum et credendum, et non de nobis, sed de Deo praesumendum hortatur. Apostolus etiam dicit: Sine intermissione orate . Quis autem potest semper orare? Ergo hoc intelligendum est aut de quotidianis horis juxta ritum Ecclesiae, ut ait Psalmista: Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo , aut certe quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
quem caleauerit pes ur̃. ur̃ erit. Hic autẽ nobis
ila̾ quia omnis locꝰ miscdiȩ quem caleabimus. pe¬
de mentis gradientis indĩn: nr̃ erit. Ut gͥ huic
pedi fortuis innitanuir. utinam pes alteR ener¬
uctut. quo mens ad terrena graditur. iuxta quod
angłs benediceus iacos. fecise legitur.¬

Expanded text:
es vester, vester erit . Hic autem nobis dicitur, quia omnis locus misericordiae quem calcabis pede mentis gradientes in Deum, noster erit. Ut igitur huic pedi fortius innitamur, utinam pes alter enervetur, quo mens ad terrena graditur, juxta quod angelus benedicens Jacob fecisse legitur
Abbreviated transcription (Latin):
hic interseruntur inęqualitates corporum. Pa¬
mes. ecce sterilitas terrȩ. Terroresq de cęlo & tẽ¬
pestates. ut quidam codices habent. ecce iiȩq̃¬
utas acris. Qui gͦ in cunctis delinquunt. in
cunctis feruintur. Non dr̃ hic de terroribus
& tempestatib hyemalib quȩ suo tempore
uenuint. sed de eis quȩ ordinem temporum
non seruant. Quod enim ordinate uenit.
non. ẽ. in signum.

Expanded text:
hic inferuntur, inaequalitates corporum. Fahic inferuntur, inaequalitates corporum. Fames, ecce sterilitas terrae. Terroresque de coelo et tempestates, ut quidam codices habent, ecce inaequalitas aeris. Qui ergo in cunctis delinquunt, in cunctis feriuntur. Non dicitur hic de terroribus et tempestatibus hiemalibus, quae suo tempore veniunt, sed de eis, quae ordinem temporum non servant. Quod enim ordinare venit, non est in signum.