comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
GABAT
non cre¬
debat:
Quid
ame ex¬
pectas
audire:
interroga
illo senserit:
enĩ talia respon¬
dit :
Nisi signa & ꝓdigia
uideritis non credetis:
Arguit hominẽ in fidẽ
t epidũ aut frigidũ. aut
omnino Nullius fidei: sed
tẽptare cupientẽ de sani.¬
tate filii sui qualis esset
xp̃c. quis esset. quantum
posset. Uerba enĩ rogantis
audimus. cor diffidentis
non uidemus : Sed ille pro¬
nuntiauit qui & uerba au¬
diuit & cor inspexit:
Deniq & ipse euangelista
testimonio narratiõnis suȩ
ostendit. quia Nondum
crediderat. qui uenire ad
domum suam dñm cupi¬
ebat ad sanandũ filiũ eius:
am postea quã ei nuntiatũ
est sanũ esse filium eius. &

Expanded text:
gabat, non credebat? Quid a me exspectas audire? interroga illo senserit. Rogatus enim talia respondit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Arguit hominem in fide tepidum, aut frigidum, aut omnino nullius fidei: sed tentare cupientem de sanitate filii sui, qualis esset Christus, quis esset, quantum posset. Verba enim rogantis audivimus, cor diffidentis non videmus: sed ille pronuntiavit, qui et verba audivit et cor inspexit. Denique et ipse Evangelista testimonio narrationis suae ostendit quia nondum crediderat, qui venire ad domum suam Dominum cupiebat, ad sanandum filium ejus. Nam posteaquam ei nuntiatum est sanum esse filium ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
sollicita consideratione
pensate : In ȩternitatis
amore cor figite. ut dum
terrena culmina adipisci
contempnitis: ꝑueniatis
ad głam quam per fidem

Expanded text:
sollicita consideratione pensate, in aeternitatis amore cor figite; ut dum terrena culmina adipisci contemnitis, perveniatis ad gloriam, quem per fidem
Abbreviated transcription (Latin):
iam possumꝰ. quos dũ mira
conspicimꝰ agere : Certũ
nobis fit. in eoꝵ mentibus
dm̃ habitare In re autem
in corporea. Arebus corpo¬
ralibus usũ trahamus:
Nemo & enim nr̃m orientẽ
clare solẽ in spera illius
inteudendo ual& conspice¬
re: Qiuia tensi in eiꝰ radus
oculi reuerberant᷑.: Sed sole
illustratos montes aspicimꝰ:
Et quia iam sol ortus est
uidemꝰ: Quia gͦ solẽ iustitię
in se ipso uidere non possumꝰ
illustratos montes claritate
illius uideamꝰ scos uidelic&
apłos: Qui uirtutibꝰ emicaa.
mi raculis coruscant: Quos

Expanded text:
am possumus. Quos dum mira conspicimus agere, certum nobis fit in eorum mentibus Deum habitare. In re autem incorporea a rebus corporalibus usum trahamus. Nemo etenim nostrum orientem clare solem, in sphaeram illius intendendo, valet conspicere, quia tensi in ejus radiis oculi reverberantur; sed sole illustratos montes aspicimus, et quia jam sol ortus est videmus. Quia ergo solem justitiae in seipso videre non possumus, illustratos montes claritate illius videamus, sanctos videlicet apostolos, qui virtutibus emicant, miraculis coruscant, quos
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo enĩ pondus sentire
poterat: qui portantẽ porta.¬
sandũ est. quantũ fraterna
compassio ualeat: quantum
nos omnipotenti dõ miseri¬
cordiȩ uiscera coniungant:
Inde enĩ ei qui est super
omnia ꝓpinquamus: unde
nos per compassionẽ. ꝓximi.
etiam sub nos met ipsos de.¬
ponimus: In rebus corpora.¬
libus nemo alta tangit.
Nisi qui tenditur: Iñ reb
uero sp̃ualibus. certum est
quia quanto plus per com¬
passionẽ ad trahimur. tanto
altis uerius propinquamus.
Ecce autẽ redẽptori generis
humani. ad ȩdificationẽ nr̃an
minime sufficit. quod inex¬
tremo iudicio dicturum se
iudiciũ hoc in se oftenderet
quod dixiss&. Ut uidelicet

Expanded text:
quomodo enim pondus sentire poterat, qui portantem portasandum est nobis quantum fraterna compassio valeat, quantum nos omnipotenti Deo misericordiae viscera conjungant. Inde enim ei qui est super omnia propinquamus, unde nos per compassionem proximi etiam sub nosmetipsos deponimus. In rebus corporalibus nemo alta tangit, nisi qui tenditur; in rebus vero spiritalibus certum est quia quanto plus per compassionem attrahimur, tanto altis verius appropinquamus. Ecce autem Redemptori generis humani ad aedificationem nostram minime sufficit quod in extremo judicio dicturum se judicium hoc in se ostenderet quod dixisset; ut videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
quia nimirũ uirtus boni
operis perseuerantia est:
& uoce ueritatis dicitur.
qui autẽ per seuerauerit
usq infinem: hic saluus
erit: & precepto legis:
cauda hostiȩ in sacrificio
iubetur offerri In cauda

Expanded text:
quia nimirum virtus boni operis perseverantia est, et voce veritatis dicitur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit, et precepto legis cauda hostiae in sacrificio iubetur offerri. In cauda
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectio dñi ac saluatoris
nr̃i dedicauit: Iuste & enim
hanc pro eius amore uigilus
celebramꝰ & hymnis: qui pro
nr̃o amore in ea dormire i
morte. ac de morte uoluit ex¬
citari Nam sicut apostolus ait.
mortuus est ꝓpt̃ delicta nr̃a.
& resurrexit ꝓpt̾ iustificationẽ
nr̃am: Quod ipso quoq statu
tẽporis quo uel mortuus est in
cruce : uel a mortuis resurrexit
ostendit. Circa horã quippe
nonã. cum inclinata iam essce ad

Expanded text:
resurrectio Domini ac Salvatoris nostri dedicavit. Juste etenim hanc pro ejus amore vigiliis celebramus et hymnis, qui pro nostro amore in ea dormire in mortem, ac de morte voluit excitari; nam sicut Apostolus ait: Mortuus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Quod ipso quoque statum temporis quod vel mortuus est in cruce, vel a mortuis resurrexit, ostendit. Circa horam quippe nonam, cum inclinata jam esset ad
Abbreviated transcription (Latin):
dine ceterorũ: precipue qui
per apłos: uniuerso mundo
tribuit scĩtatis exemplum:
Non in quam hunc de publico
esse arbitror: sed de caelo
pse est enim de caelo puer
de quo dicit ysaias ꝓpheta
uer natus est nobis: filius
datuis est nobis Ipse plane
puer est. qui sicut in nocens
cũ malediceretur nonlmale¬
dixit: Cum ꝑcuteretur non
repercussit. quin potius In
ipsa passione. pro suis orauit
Inimicis dicens. Pater dimit¬
te eis nesciunt enĩ quid
mulabat Iste ergo puer. ẽ.
qui imitandus paruulis pro¬
ponitur & sequendus Nã
ipse dicit Tolle crucẽ tuã:
q& sequere me:¬

Expanded text:
dine caeterorum, praecipue qui per apostolos universo mundo tribuit sanctitatis exemplum; non, inquam, hunc de publico esse arbitror, sed de coelo. Ipse est enim de coelo puer, de quo dicit Isaias propheta: Puer natus est nobis; filius datus est nobis . Ipse plane puer est, qui sicut innocens, cum malediceretur, non remaledixit; cum percuteretur, non repercussit; quin potius in ipsa passione pro suis oravit inimicis, dicens: Pater, dimitte eis; nesciunt enim quid mulabat. Iste ergo puer est, qui imitandus parvulis proponitur, et sequendus; nam ipse dicit: Tolle crucem tuam, et sequere me
Abbreviated transcription (Latin):
In monte dñs orat. trans
In inferiora descendens.
turbȩ occursu excipitur.
miserorũ fletu pulsatur:
Sursum discipłis mysteria
regni reserat: Deorsum tur¬
bis peccata infidelitatis. in¬
etiam. Nunc ꝓqualitate

Expanded text:
in monte Dominus orat, transfin inferiora descendens turbae occursu excipitur, miserorum fletu pulsatur; sursum discipulis mysterium regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis etiam nunc pro qualitate
Abbreviated transcription (Latin):
ullũ uerȩ uirtutis sem̃ oriat᷑:
Resistamus gͦ dilectissimi huic
tam pestifero malo: Et caritatẽ
sine qua nulla uirtus potest
nitere sectemur. ut ꝑ hanc
qua ad nos xp̃e descendit
dilectionis uiã: etiam nos
ad ipsũ possimꝰ ascendere. cui
est cũ dõ patre & sp̃u scõ honor

Expanded text:
ullum verae virtutis semen oriatur. ullum verae virtutis semen oriatur. Resistamus ergo, dilectissimi, huic tam pestifero malo, et charitatem, sine qua nulla virtus potest nitere , sectemur: ut per hanc, qua ad nos Christus descendit, dilectionis viam, etiam nos ad ipsum possimus ascendere, cui est cum Deo Patre et Spiritu sancto honor
Abbreviated transcription (Latin):
LORIRICAT UXN
ã patre filiũ : scđm
formã serui. quam
pat̾ suscitauit a mortuis .
Et ad suã dexterã collocauit.
res ipsa indicat: Et nullus
ambigit xp̃ianus Sed qm̃¬
ad suꝑna tendentes. corruptibi¬
uum bonoꝵ delectationibus
obligare. & ab illis de quibus
ipse excidit gaud& abducere.
Contra cuius insidias sapient̃
deb& fidelis quisq uigilare:
Ut inimicũ suũ. de eo quo tẽp¬
tatur possit elidere: Nichil
est autẽ ualidius dilectissimi
contra diaboli dolos: quã be¬
nignitas miscđie. & largitas
caritatis: per quã omne pec¬
catũ. aut declinatur aut uin¬
citur. Sed huius uirtutis sub¬
limitas. Non prius apprę¬
henditur.: Quã illud quod ei¬
est ad uersariũ subruatur:
Quid autẽ tam inimicũ mise¬
ricordiae & operibꝰ caritatis.
quã auaritia. de cuius radice
omniũ maloꝵ germen emer¬
git⁊ Quȩ nisi in suis fomitibꝰ
enecetur: Nec esse . ẽ. ut iN
mali planta conualuit: spinȩ
potius tribuliq uitioꝵ. quam

Expanded text:
lorificatum a Patre Filium secundum formam servi, quam Pater suscitavit a mortuis, et ad suam dexteram collocavit, res ipsa indicat, et nullus ambigit christianus. Sed quad superna tendentes corruptibilium bonorum delectationibus obligare et ab illis sedibus de quibus ipse excidit gaudet abducere? Contra cujus insidias sapienter debet fidelis quisque vigilare, ut inimicum suum de eo quod tentatur possit elidere. Nihil autem est validius, dilectissimi, contra diaboli dolos, quam benignitas misericordiae et largitas charitatis, per quam omne peccatum aut declinatur aut vincitur. Sed hujus virtutis sublimitas non prius apprehenditur quam illud quod ei adversarium est subruatur. Quid autem tam inimicum misericordiae et operibus charitatis, quam avaritia, de cujus radice omnium malorum germen emergit? Quae nisi in suis fomitibus enecetur, necesse est ut in mali planta convaluit, spinae potius tribulique vitiorum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ERITO REPUTAT
hic frat̾ qui ma¬
gistro supernae
pacis. unitatis.
gaudia commen¬
danti: trrenȩ diuisionis
uult ingerere molestiani.
merito hominis uocabulo
notat᷑ Cũ enĩ sti int̾ uos
inquit zelus & contentio:
Nonne carnales estis. non
quia non adest iustus
qui corripiat in miscdia:
oleum peccatoris inpin-¬
guet cãput eorum

Expanded text:
erito refutatur hic frater, qui magistro supernae pacis unitatisque gaudia commendanti, terrenae divisionis vult ingerere molestiam. Merito hominis vocabulo notatur. Cum enim sit inter vos, inquit, zelus et contentio, nonne carnales estis, nonquia non adest justus, qui corripiat in misericordia, oleum peccatoris impinguet caput eorum
Abbreviated transcription (Latin):
CREDLDE¬
RUNT.
Non tam illoꝵ
infirmi.¬
tas: Quã nr̃a ut
ita dicã
futura firmitas
fuit Ipsa namq resurrectio
illis dubitantibus: per multa
Argum̃ta monstrata est
Quȩ dũ nos legentes agnoscimꝰ.
quid aliud quã de illoꝵ dubi

Expanded text:
crediderunt, non tam illorum infirmitas quam nostra ut ita dicam futura firmitas fuit. Ipsa namque resurrectio illis dubitantibus per multa argumenta monstrata est, quae dum nos legentes agnoscimus, quid aliud quam de illorum dubi
Abbreviated transcription (Latin):
uesperam dies. & tepefactus
a meridiano feruore radius
solis. mysteriũ uictoriosissimae
passionis consummauit
Euidenter se insinuans. propter
auferenda scelera. quibus a diui¬
na luce & dilectione. In huius
Noctẽ peregrinationis incidimꝰ.
crucis subisse patibulum:
Surrexit mane prima sabbati.
quȩ nunc dies dñica uocatur:
manifeste docens se. nos a morte
animȩ resuscitatos. In lucẽ per¬
petuȩ felicitatis esse perductu¬
rum: Sed & aliud nobis memo.¬
rabile mysterium: tempore
suȩ passionis. sepulturȩ & re¬
surrectionis intimare curauit:
Sexta quippe feria erucifixus
est. sabbato quieuit in sepul¬
chro. dñica surrexit a mortuis:
significans electis suis per sex
huius scłi ętates. inter pericula
persecutionũ bonis operib in¬
sudandũ: in alia autẽ uita. quasi
in sabbato perpetuo. requiẽ
animarũ sperandã: Porro in
die iudicii. quasi in die dñica.
Corporũ quoq in mortalium
receptionem esse celebrandã:
in quib deinceps animȩ su-¬

Expanded text:
esperam dies, et tepefactus a meridiano fervore radius solis, mysterium victoriosissimae passionis consummavit, evidenter se insinuans propter auferenda scelera, quibus a divina luce et dilectione in hujus mortem peregrinationis incidimus, crucis subisse patibulum. Surrexit mane prima Sabbati, quae nunc dies Dominica vocatur, manifeste docens se nos a morte animae resuscitaturum, et in lucem perpetuae felicitatis esse perducturum. Sed et aliud nobis memorabile mysterium tempore suae passionis, sepulturae et resurrectionis intimare curavit. Sexta quippe feria crucifixus est, Sabbato quievit in sepulcro, Dominica resurrexit a mortuis, significans electis suis per sex hujus saeculi aetates, inter pericula persecutionum bonis operibus insudandum. In alia autem vita quasi in Sabbato perpetuo requiem animarum sperandam: porro in die judicii quasi in die Dominica, corporum quoque immortalium receptionem esse celebrandam, in quibus deinceps animae su
Abbreviated transcription (Latin):
RA¬
TAN¬
AUU
PES
IN¬
i UOSE FLEI. SEDLESA
etiam radix arefaciendo sen¬
tentiã diuinȩ inse repro¬
bationis ostendit Et ioħs¬

Expanded text:
ratanaut ipes intuosae fici, sed ipsa etiam radix arefaciendo, sententiam divinae in se reprobationis ostendit, et Jo
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ loqui con¬
sueui. Sed quia
lassescente
stomacho. ea que dictaueram
legere ipse non possũ: quosdã
uestrũ minus libent̾ audien.¬
tes Intueor Unde nunc a
memet ipso exigere contra
morẽ uolo. ut inter sacra
missarũ solemnia. lectionẽ
scĩ euangłii. non dictando
sed colloquendo edisseram:
sicq excipia tur ut loquim᷑:
quia collocutionis uox. corda
torpentia plusquã sermo lec¬
tionis excitat: & quasi quadã
manu sollicitũdinis. ut euigi¬
lent pulsat: Et quidem adhoc
opus me sufficere posse non
uideo: sed tamen uires quas
imperitia denegat. Caritas
ministrat: Scio namq qui
dixitȩ Aperi os tuũ: & ego
ad implebo illud Bonum
ergo opus nobis sit in uolũ tate.
nam ex diuĩno ad iutorio erit
Inꝑfectione Dat loquendi
ausũ etiã resurrectionis dñi.¬
cae tanta sollemnitas: quia

Expanded text:
tatum loqui consuevi; sed quia, lassescente stomacho, ea quae dictavero legere ipse non possum, quosdam vestrum minus libenter audientes intueor. Unde nunc a memetipso exigere contra morem volo ut inter sacra missarum solemnia lectionem sancti Evangelii non dictando, sed colloquendo edisseram. Sicque excipiatur ut loquimur, quia collocutionis vox corda torpentia plus quam sermo lectionis excitat, et quasi quadam manu sollicitudinis ut evigilent pulsat. Et quidem ad hoc opus me sufficere posse non video; sed tamen vires quas imperitia denegat charitas ministrat. Scio namque qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Bonum ergo opus nobis in voluntate sit, nam ex divino adjutorio erit in perfectione. Dat loquendi ausum ipsa etiam resurrectionis Dominicae tanta solemnitas, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quiddem impietatis possint
maculare contagia : Con¬
fidimus enĩ quod ꝓtectio
dĩ corda ur̃a fidẽq custodiat.
ut cui hactenus fideliter
oboedistis. in ęt̾nũ ꝑseueranti
catholicȩ fidei obseruantię

Expanded text:
quidem impietatis possint maculare contagia. Confidimus autem quod protectio Dei corda vestra fidemque custodiat; ut cui hactenus fideliter obedistis, in aeternum perseverante catholicae fidei observantia
Abbreviated transcription (Latin):
lectissimi
familiaris
nobis ad¬
luuat
consuetu¬
do. & ratio tẽporis commen¬
dat officiũ sacerdotis: ne
aut onerosum uideat᷑ aut
arduum. quod & p̃ceptum

Expanded text:
lectissimi, familiaris vobis adjuvat consuetudo, et ratio temporis commendat officium sacerdotis, ne aut onerosum videatur aut arduum, quod et praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
quidam sadduceoꝵ
Qui negant esse
resurrectionem:
reses in iudȩis:
& altera sadducȩorum:¬
sȩorum.
Pharisȩi. traditionũ & obser¬
uationũ quas illi deuteres
uocant. iustitiã p̃ferebant:
unde & diuisi uocabantur

Expanded text:
quidam Sadducaeorum, qui negant esse resurrectionem, reses in Judaeis, et altera Sadducaeorum, Pharisaei traditionum et observationum quas illi deuteroses vocant, justitiam proferebant, unde et divisi
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur: Est autẽ humor
sub cutaneus. de uitio uesicȩ
natus: Cum inflatione tur.¬
gente. & anhelitu fȩtido:
Propriumq est ydropici.
quanto magis abundat hu

Expanded text:
vocatur. Est autem humor subcutaneus, de vitio vesicae natus, cum inflatione turgente et anhelitu fetido. Propriumque est hydropici, quanto magis abundat hu
Abbreviated transcription (Latin):
tala piena pie cauit oillcia. qaan¬
tum ille ualebit. quantũ ille
ꝓfici& Taliter agendo: merebit᷑
statim prȩsentẽ dñm. ꝓpitiũq
sentire. Imple gͦ miserationis
officia: & scĩficasti ieiunia
agĩna pauperũ uiscera: & ani-¬
ma tua muneribus sc̃itatis
pinguescit: Uesti nudũ: & tua
peccata contecta sunt
Peregrinũ hospitio tuo conten¬
de suscipere: ut & te ds̃ in
celorũ regna suscipiat

Expanded text:
tata plenae pietatis officia, quantum ille valebit, quantum ille proficiet? Taliter agendo merebitur statim praesentem Dominum propitiumque sentire. Imple ergo miserationis officia; et sanctificasti jejunia. Sagina pauperum viscera; et anima tua muneribus sanctitatis pinguescit. Vesti nudum; et tua peccata contecta sunt. Peregrinum hospitio tuo contende suscipere; ut et te Deus in coelorum regna suscipiat
Abbreviated transcription (Latin):
aderit in futuro: cũ ante
finẽ scłi reuertet᷑ ad iudȩã.
& sicut apłs ait. intrante
gentiũ multitudine : sic
om̃is isrł saluus erit:
Nouissime illis apparuit:
ascendens in cęlũ: Ad¬
erit & nobis: ut eum post
mortẽ sequi mereamur
ad cęlos. si ante morteme
eũ in bethaniam unde
ascendit : id est in domũ
oboedientiȩ sequi curamꝰ:
bethaniam uenit: quia
sicut apłs ait. factus est
oboediens usq ad mortẽ:
mortẽ autẽ crucis. propt̃
quod & ds̃ illũ exaltauit:
Uenimus ibidem & nos. si
quod ille mon& agimus.
quod ꝓmisit intendimꝰ
tẽ : & dabo tibi coronã uitę
itq ipsius gr̃a largiente. ẽ
ut qui nobiscũ usq ad uitę
huius terminũ man&: post
hanc nos uitã ad uidenda
secũ uitȩ cęlestis pręmiã
subleuet : in qua uiuit
& regnat cum patre ds̃

Expanded text:
aderit in futuro, cum ante finem saeculi revertetur ad Judaeam, et sicut Apostolus ait: Intrante gentium multitudine, sic omnis Israel salvus erit . Novissime illis apparuit ascendens in coelum: aderit et nobis, ut eum post mortem sequi mereamur ad coelos, si ante mortem eum in Bethaniam unde ascendit, id est, in domum obedientiae, sequi curamus Bethaniam venit, quia, sicut Apostolus ait, Factus est obediens usque ad mortem, mortem autem crucis, propter quod et Deus illum exaltavit . Venimus ibidem et nos, si quod ille monet agimus, quod promisit intendimus. tem, et dabo tibi coronam vitae . Fitque, ipsius gratia largiente, ut qui nobiscum usque ad vitae hujus terminum manet, post hanc nos vitam ad videnda secum vitae coelestis praemia sublevet, in qua vivit et regnat cum Patre, Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
quiã nimirum ordo e¬
rat necessarius. ut prius
sanguis effunderetur
tionem & ascensionem
pate fieret hominibus
cęlestis ianua regni: &
sic denium mitterentur.
qui cunctis per orbem
nationib uerbũ uitae
prȩdicarent: ac sacram̃ta
fidei quib saluari. atq
ad gaudia supernae pa¬
triãe possent at tingere
ministrarent: cooperante
ipso mediatore dĩ & hominũ
homine iħu xp̃o: qui uiuit
& regnat cũ patre in unitate

Expanded text:
quia nimirum ordo erat necessarius, ut prius sanguis fundereturtionem et ascensionem patefieret hominibus coelestis janua regni; et sic demum mitterentur qui cunctis per orbem nationibus verbum vitae praedicarent, ac sacramenta fidei, quibus salvari atque ad gaudia supernae patriae possent attingere, ministrarent, cooperante ipso Mediatore Dei et hominum, homine Jesu Christo, qui vivit et regnat cum Patre in unitate
Abbreviated transcription (Latin):
re. linteamina quibus in¬
uolutũ erat. sola posita
monstrauit Meinde curi¬
osius inquirentib feminis.
& de eo quod in uenerant
mente consternatis. ange¬
lorũ uisionẽ ostendit. qui
illũ resurrexisse. certa
manifestatione pateface¬
rent: Ac sic precurrente
fama patrate resurrectio.¬
nis. tandem ipse dñs uir¬
tutũ & rex głȩ apparens.
quanta potent̾ia mortem
quã ad horam gustauerat
deuicisset aperuit Tc .II.¬
t quidem quantũ ex euan-¬
gelicȩ serie lectionis inue¬
nimus: quinquies ipsa qua
resurrexit die. uisus est
hominibus Primo mariȩ
magdalene ad monumen¬
tum: quando ei desideranti
est: Noli me tangere: non¬
dum enim ascendi ad pa-¬
trem meũ. Deinde duab
a monumento currentibus
piis genera probrorum
& ipsam mortis subiisse
sententiam Qua rati¬
one congruentius sper
resurrectionis accipe¬
rent: quam cum eius
se sacramentis ablutos
& sc̃ificatos. eius corpori
adunatos esse meminis.¬
sent. qui pro ipsis mor.¬

Expanded text:
s involutum erat, sola posita monstravit; deinde curiosius inquirentibus feminis, et de eo quod invenerant mente consternatis angelorum visionem ostendit, qui illum resurrexisse certa manifestatione patefacerent, ac sic praecurrente fama patratae resurrectionis, tandem ipse Dominus virtutum et rex gloriae apparens, quanta potentia mortem quam ad horam gustaverat devicisset, aperuit. Et quidem quantum et evangelicae serie lectionis invenimus, quinquies ipsa qua resurrexit die, visus est hominibus primo Mariae Magdalenae ad monumentum, quando ei desideranti est: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum . Deinde duabus a monumento currentibuspiis genera probrorum, et ipsam mortis subiisse sententiam? Qua ratione congruentius spem resurrectionis acciperent, quam cum ejus se sacramentis ablutos et sanctificatos, ejus corpori adunatos esse meminissent, qui, pro ipsis mor
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ incrementũ tẽporis
ostendit: quia nimirum
tanta erat uirtus miracu¬
li. ut hanc repente totam
capere fragilia mortaliũ
pectora non possent:
Consulens gͥ ipse imbecilli.¬
tati querentium: primo ue¬
nientibus ad monumentũ.
& feminis suo amore fer.¬
uentib & uiris: reuolutum¬

Expanded text:
 incrementum temporis ostendit, quia nimirum tanta erat virtus miraculi, ut hanc repente totam capere fragilia mortalium pectora non possent. Consulens igitur ipse imbecillitati quaerentium, primo venientibus ad monumentum et feminis suo amore ferventibus et viris, re
Abbreviated transcription (Latin):
retici blasphemare consu¬
runt: Sicut enĩ diuinit.
honorificentiȩ gradũ nesi
lta scriptura sc̃a nouit
obuiare blasphemiis. AM¬

Expanded text:
retici blasphemare consueverunt; sicut enim Divinitas honorificentiae gradum nescit, ita Scriptura sancta novit obviare blasphemiis. HO
Abbreviated transcription (Latin):
regi: qui uoluit rationẽ
ponere cũ seruis suis:
Familiare est syris. &
maximȩ palestinis : ad
omnem sermonẽ suũ
parabolas iungere. ut
quod per simplex prȩ¬
rib Non potest: ꝑ simi¬
litudinẽ exempli tene¬

Expanded text:
regi qui voluit rationem ponere cum servis suis . » Familiare est Syris, et maxime Palaestinis, ad omnem sermonem suum parabolas jungere, ut quod per simplex prae non potest, per similitudinem tene
Abbreviated transcription (Latin):
anuin ab eii magna & dan¬
tes aliena: Nr̃a suscipiamꝰ.
& seminemus in benedicti¬
one: Ut metamꝰ benedicti¬
onẽ: Qui enĩ parce semi.¬
nauerit : parce & metet:¬

Expanded text:
amus ab illis magna et dantes aliena nostra suscipiamus et seminemus in benedictione, ut metamus benedictionem; qui enim parce seminauerit, parce et metet
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd de
illo senserit.
Nisi signa & ꝓdigia
uideritis non credetis:
Arguit hominẽ in fidẽ
tepidũ aut frigidũ. aut
omnino Nullius fidei : sed
tẽptare cupientẽ de sani-¬
ate filii sui qualis esset

Expanded text:
d de illo senserit. Nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Arguit hominem in fide tepidum, aut frigidum, aut omnino nullius fidei: sed tentare cupientem de sanitate filii sui, qualis esset
Abbreviated transcription (Latin):
ETA DNI ET SATUITO¬
tentione persistere : quatinus
ad hȩc contingere mereamur:
Quid̃ est enimꝰ quod merito le¬
tius audiatur. quã peruenire
posse ad gaudium quod num¬
quam possit auferri: Notan.¬
dum autẽ: quod tota lectioniꝰ
huius euangłicȩ series illis

Expanded text:
eta Domini et Salvatotentione persistere, quatenus ad haec contingere mereamur. Quid est enim quod merito laetius audiatur quam perveniri posse ad gaudium quod nunquam possit auferri? Notandum autem quod tota lectionis hujus evangelicae series illis
Abbreviated transcription (Latin):
ere sollemp¬
nitati quã
colimus. Hõc̃
& en im
ordine tantũ fes
dia celebramꝰ : si nos quoque
tunc autẽ: Ut uideamꝰ eũ
facie ad faciẽ. Manifestatͥq
seipsũ nobis: hoc est incla.¬
ritate quã habuit prius¬
quã mundus. eẽt. apud pa¬
trem. Cum quo uiuit &
regnat ds̃ in unitate sp̃c

Expanded text:
ere solemnitati quam colimus. Hoc etenim ordine tantum  Aldia celebramus, si nos quoquetunc autem ut videamus eum facie ad faciem; manifestabitque seipsum nobis, hoc est in claritate quam habuit priusquam mundus esset apud Patrem, cum quo vivit et regnat Deus in unitate Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
RACTUS LONGA
molestia stomachus:
diu me caritati ur̃ȩ
delectionis euan¬
expositione prohi¬
buit: Uox namq ipsa.
a clamoris uirtute succũ¬
bit. & quia a multis audiri
non ualeo: loqui fateor
inter multos erubesco.
sed hanc in me uerecundiã
& ipse reprehendo Quid
enĩ. Nũquid si multis
ꝓdesse nequeo. nec paucis
curabo: Et si ex messe
portare manipulos multõ
non possũ. numquidnam
debeo ad aream uacuus
redire: Quãuis enim
quantos debeo ferre non
ualeo. certe uel paucos.¬

Expanded text:
ractus longa molestia stomachus diu me charitati vestrae de lectionis evanexpositione loqui prohibuit. Vox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos
Abbreviated transcription (Latin):
¶lrath fluuius amarissimus
erat: ut sidiens populus bibere
non posset. Moyses misit lignum in
aquam: et amaritudinem suã aqua¬
iuim natura deposuit: quam infusa
subito gratia temperauit: sub heliseo
ꝓpheta uni ex filiis prophetarum ex¬
cussum est fenum de securi; et statim
umersum est. Rogauit heliseumqui
amiserat ferrum: misit etiã heliseus
lignum in aquam: et ferrainmnata-¬
uit. Utiq etiam hoc preter nati rã
factũ cognouimus: Grauior est eñĩ
fer species. quam aquarũ liquor.
tiam quam naturã: et adhuc tamẽ
prophetice benedictionis numeramꝰ
gratiam: Quod si tantum ualuit
humana benedictio ut naturã con¬
uerteret. quid dicimus de ip̃a consecra¬
tione diuina ubi ipsa uerba dñi sal¬
uatoris operãtur. Nam sacramentũ¬
istud quod accipis. xp̃i sennone conficitꝰ.
Quod si tantum ualuit sermo helye ut
ignem de celo deponeret. non ualebit xp̃i
sermno utspecies mutet elmentorums

Expanded text:
a fluvius amarissimus erat, ut sitiens populus bibere non posset. Misit Moyses 339 lignum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura deposuit , quam infusa subito gratia temperavit. Sub Elisaeo propheta uni ex filiis prophetarum excussum est ferrum de securi, et statim mersum est. Rogavit Elisaeum, qui amiserat ferrum: misit etiam Elisaeus lignum in aquam, et ferrum natavit . Utique et hoc praeter naturam factum cognoscimus; gravior est enim ferri species, quam aquarum liquor. tiam quam naturam, et adhuc tamen propheticae benedictionis numeramus gratiam? Quod si tantum valuit humana benedictio, ut naturam converteret ; quid dicimus de ipsa consecratione divina, ubi verba ipsa Domini Salvatoris operantur? Nam sacramentistud quod accipis, Christi sermone conficitur. Quod si tantum valuit sermo Eliae, ut ignem de coelo deponeret: non valebit Christi sermo, ut species mutet elementorum?
Abbreviated transcription (Latin):
significando denuntiat
Quȩ & bene plantata.ẽ. sicut
ficus : & bene creata sicut
mulier: Sed inculpã ꝓpria
sponte lapsa. Neq fructũ
seruat operationis: neque
statũ rectitudinis: Ad pec¬
catũ quippe ex uoluntate
corruens. quia fructum
oboedientię ferre noluit:
statũ rectitudinis amisit:
Quȩ ad dĩ similitudinẽ con¬
dita. dũ in sua dignitate
Non perstitit: Quod plantata
uel creata fuerat. seruare
contẽpsit Tertio dominus
uineȩ ad ficulneam uenit.
quia Naturã generis huma.¬
ni:Ante legem. sublege :

Expanded text:
significando denuntiat? significando denuntiat? Quae et bene plantata est sicut ficus, et bene ta sicut mulier; sed in culpam propria sponte lapsa, neque fructum servat operationis, neque statum rectitudinis. Ad peccatum quippe ex voluntate corruens, quia fructum obedientiae ferre noluit, statum rectitudinis amisit. Quae ad Dei similitudinem condita, dum in sua dignitate non perstitit, quod plantata vel creata fuerat, servare contempsit. Tertio dominus vineae ad ficulneam venit, quia naturam generis humani ante legem, sub lege,
Abbreviated transcription (Latin):
tor
noster.
per
geliũ
suũ:
aliquando rebus. Aliquando
aliud uerbis : Atq aliud reb.
aliquando autẽ: hoc uerbis
quod rebus Duas & enim
res ex euangelio fr̃s audistis.
ficulneam infructuosa: &
mulierẽ curuam. & utriq
rei est pietas impensa:
Illud autẽ dixit ꝑsimilitu¬
dinẽ: Istud egit ꝑ exhibiti¬
onẽ: Sed hoc significat ficul¬
nea in fructuosa : quod mu¬
lier inclinata Et hoc fici¬
nea reseruata : quod mul:
erecta: Dñs uineȩ tertl
uenit ad ficulneam. & fruc¬
tum minime inuenit:. Et
mulier quȩ erecta est.
Decem & octo annis fuer
curua: Hoc autẽ decen.
& octo annoꝵ numero si¬
gnatur: Quod tertio dñs
culneam uenisse perhibet᷑:
Quia igit᷑ pręmittendo sum¬
matim tota perstrinximꝰ:
lam ꝑlectionis ordinẽ sin¬
gula disseramus: Arborem
fici habebat quidam planta¬
tam in uinea: & uenit quae-¬
rens fructũ in illa. & non
inuenit: Quid arbor fici.
Nisi humanam naturam
signat: Quid mulier incli¬
nãta. Nisi eandẽ naturam

Expanded text:
tor noster per gelium suum aliquando rebus loquitur; aliquando aliud verbis, atque aliud rebus; aliquando autem hoc verbis quod rebus. Duas etenim res ex Evangelio, fratres, audistis, ficulneam infructuosam, et mulierem curvam, et utrique rei est pietas impensa. Illud autem dixit per similitudinem, istud egit per exhibitionem. Sed hoc significat ficulnea infructuosa quod mulier inclinata, et hoc ficulnea reservata quod mulier erecta. Dominus vineae tertio venit ad ficulneam, et fructum minime invenit, et mulier quae erecta est decem et octo annis fuerat curva. Hoc autem decem et octo annorum numero signatur, quod tertio dominus uctuosam venisse perhibetur. Quia ergo praemittendo summatim tota perstrinximus, jam per lectionis ordinem singula disseramus. 2. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua; et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Quid arbor fici, nisi humanam naturam designat? Quid mulier inclinata nisi eamdem naturam
Abbreviated transcription (Latin):
tissimũs mentẽ.
perdidit sensum : ami¬
sit consilium In sectat᷑
patrem : fugat innocen¬¬
tem. insequitur genito.¬
rem: Usurpat imperiũ :
potestatẽ arripit. regnũ
inuadit. Non ut cum

Expanded text:
tissimus mentem, perdidit sensum, amisit consilium; insectatur patrem, fugat innocentem; insequitur genitorem, usurpat imperium, potestatem corripit, regnum invadit, non ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
sollemnitatem
dilectissimi in
precipuis festis
Sẽe uenerandam.
omnium catholicoꝵ corda
cognoscunt: Nec dubiũ. ẽ.
quanta huic diei reuerentia
debeatur: Quẽ sp̃c sc̃s excel¬
lentissimo sui muneris mi¬
raculo consecrauit Na ab
illo die quo dñs suꝑ omnẽ
cȩloꝵ altitudinẽ ad dexte

Expanded text:
solemnitatem, dilectissimi, in praecipuis festis esse venerandam, omnium catholicorum corda cognoscunt: nec dubium est quanta huic diei reverentia debeatur, quem Spiritus sanctus excellentissimo 297 sui muneris miraculo consecravit. Nam ab illo die quo Dominus super omnem coelorum altitudinem ad dexte
Abbreviated transcription (Latin):
& ad intellegendum dm̃. de
uisibilibus admonent huma¬
nam mentẽ: Quia enĩ ille
non est talis substantia quȩ
uideri oculis possit. & mira

Expanded text:
 ad intelligendum Deum de visibilibus admonent humanam mentem. Quia enim ille non est talis substantia quae videri oculis possit, et mira
Abbreviated transcription (Latin):
rat donat miscđia: Otati¬
q uiderunt. & secuti sunt
eũ Qui ante in hiericho
contracti sedebant. & cla¬
mare tantum nouerant
postea sequunt᷑ iħm . non
tam pedibus quã uirtutibꝰ¬

Expanded text:
rat, donat misericordia. Statimque viderunt, et secuti sunt eum. Qui ante in Jericho contracti sedebant, et clamare tantum noverant, postea sequuntur Jesum, non tam pedibus quam virtutib
Abbreviated transcription (Latin):
ONIS
BUIUS
GUESTIO
quomodo post resurrecti¬
onẽ corpus dñicũ uerum
fuit : quod clausis ianuis
ad discipłos ingredi potuit
Sed sciendũ nobis est: qͦd
diuina operatio. si ratione
comprehenditur: non est
ammirabilis. nec fides
hab& meritũ: cui humana
ratio prȩb& experimentũ:
ed hȩc ipsa redẽptoris nr̃i
opera. quȩ ex semet ipsis
comprehendi requaquam

Expanded text:
onis hujus quaestio quomodo post resurrectionem corpus dominicum verum fuit, quod clausis januis ad discipulos ingredi potuit. Sed sciendum nobis est quod divina operatio si ratione comprehenditur, non est admirabilis; nec fides habet meritum, cui humana ratio praebet experimed haec ipsa Redemptoris nostri opera, quae ex semetipsis comprehendi nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
cati sunt amici tui ds̃ : nimis
confortatus est principatus
eoꝵ: Quia omnis qui se ex¬
altat humiliabit᷑: & qui se
humiliat exaltabitur Et
ex hac conclusione manifeste
clar& : prȩcedentẽ dñi ser-¬
monẽ. tẏpice intelligendũ
Neq enĩ mox omnis qui se
coram hominib exaltat hu-¬
miliabit᷑. aut qui se in con¬
spectu hominũ humiliat
exaltabitur ab eis: Sed econ¬
trario. Non numquã qui se
uel in apicẽ dignitatis. uel
in aliã quãlib& ad quiren.¬
dã gloriã subleuat: usq
in finẽ exaltari non cessat:
Si militer & humilis quili¬
bet ac uerecundus. in sua
qua contentus est. Usque
ad uitȩ terminũ mediocri¬
tate perseuerat: Et ideo
quia iuxta ueritatis sen¬
tentiam. om̃is qui se in cau-¬
te de meritis alleuat. hu-¬
miliabitur a dño: & qui
ꝓuide se de benefactis hu.¬
miliat. exaltabit᷑ ab eo
In eundem ꝓcul dubio sensũ¬
prȩmissus sermo redẽptoris.
quo primos in nuptiis accu¬
bitus quęri uetat. congruit:¬

Expanded text:
is confortatus est principatus eorum . Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur. Et ex hac conclusione manifeste claret, praecedentem Domini sermonem typice intelligendum. Neque enim mox omnis qui se coram hominibus exaltat, humiliabitur, aut qui se in conspectu hominum humiliat, exaltabitur ab eis; sed e contrario nonnunquam qui se vel in apice dignitatis, vel in alia qualibet acquirenda gloria sublevat, usque in finem exaltari non cessat. Similiter et humilis quilibet ac verecundus in sua qua contentus est usque ad vitae terminum mediocritate perseverat. Et ideo quia juxta Veritatis sententiam, omnis qui se incaute de meritis allevat, humiliabitur a Domino, et qui provide se de bene factis humiliat, exaltabitur ab eo, in eumdem procul dubio sensupraemissus sermo Redemptoris, quo primos in nuptiis accubitus quaeri vetat, congruit
Abbreviated transcription (Latin):
quidam sadduceoꝵ
Qui negant esse
resurrectionem:
Duȩ erant he.¬
reses in iudȩis:
& altera sadducȩorum:¬
sȩorum.
Pharisȩi. traditionũ & obser¬
uationũ quas illi deuteres
uocant. iustitiã p̃ferebant:
unde & diuisi uocabantur

Expanded text:
quidam Sadducaeorum qui negant esse resurrectionem. Duae erant haereses in Judaeis, et altera Sadducaeorum. Pharisaei traditionum et observationum, quas illi deuterosis vocant, justitiam praeferebant. Unde et divisi
Abbreviated transcription (Latin):
at̾is apparuit. Iordanis retiorsum conũ¬
sus contra natuiã in sui fontis reutit
erordium. Nonne daret naturrã uel ma¬
ritimorum fluctuũ uel cuisus fluiua¬
lis esse mutatã: Sitiebat populus pa¬
rum tetigit moyses petram: et aqua
de petra fluxit. Punquid non preter na¬
turam operata est gratia. ut aquam
nomeret petra quam non habebat na

Expanded text:
tris apparuit. Jordanis retrorsum conversus contra naturam in sui fontis revertitur exordium. Nonne claret, naturam vel maritimorum fluctuum, vel fluvialis cursus esse mutatam? Sitiebat populus patrum, tetigit Moyses petram, et aqua de petra fluxit. Numquid non praeter naturam operata est gratia, ut aquam vomeret petra, quam non habebat na
Abbreviated transcription (Latin):
id appetant honnes ut non
esuriant neq siciant. he uere non pre¬
stat insi iste cibus et pous:. qui eos a qͥ¬
bus sumitur immortees et incorrup¬
tibiles facit. id est socieis ip̃a sc̃õrum.
ubi pax ent et unitas lena atq per¬
fecta: Propterea quippieut etiam ante
nos hoc intellexerunt bmmines dei. dñs
suum ineis rebus connendauit que
ad unum aliquid ingunturz Ex ml¬
et ex multis racenis inum confluit

Expanded text:
id appetant homines, ut non esuriant, neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos hoc intellexerunt homines Dei, Dominsuum in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex mulum ex multis granis confit
Abbreviated transcription (Latin):
non habendi ex cusatione
purgari: gratuita miseri¬
cordiȩ indicuntur officia.
ut ostendatur: dominũ :¬
etiam ipsis pauperibus
operandi imposuisse ob¬
sequia: E alicem aquae
frigidȩ ꝓphetȩ porrigere :
dñm uisitare est Sicut
qui de substantia noN
potest misereri. Ut iam
minũ: misericordiȩ non
coeperint immisericordes
expungi: & steriles coN¬
dempnari. & misericors
quia misertus est gaudeat :¬
& sterilis pęnas quas non
sperauit inueniat:

Expanded text:
non habendi excusatione purgari, gratuita misericordiae indicuntur officia, ut ostendatur Dominum ipsis etiam pauperibus operandi imposuisse obsequia. Calicem aquae frigidae prophetae porrigere, Deum visitare est, ut qui de substantia non potest misereri, ut jam minum, misericordiae non coeperint misericordes expungi, et steriles condemnari, et misericors quia misertus est, gaudeat, et sterilis poenas, quas non speravit, inveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
Dicente autẽ ꝓpheta. Heatꝰ
qui intelligit sciꝑ egenũ &
pauperẽ. ille circa in opes
uestimentoꝵ & ciboꝵs lau-¬
dabilis distributor est : qui
se xp̃m in indigentibus &
uestire nouit & pascere.
qm̃ ipse ait Quamdiũ fe¬
cistis uni ex fr̃ib meis: mi.¬
chi fecistis: Uerus itaq ds̃
diues in suis: pauper iN
nr̃is. dona accipiens: &
dona diffundens. Parti.¬
ceps mortaliũ: & uiuifi¬¬
catio mortuoꝵ. ut in no¬
mine iħu xp̃i omne genu
flectatur: Cęlestium ter¬
restrium & infernorũ. &

Expanded text:
pheta: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem , ille circa pauperes vestimentorum et ciborum laudabilis distributor est, qui se Christum in indigentibus et vestire novit et pascere: quoniam ipse ait: Quamdiu fecistis uni ex fratribus meis, mihi fecistis . Verus itaque Deus dives in suis, pauper in nostris, dona accipiens et dona diffundens, particeps mortalium et vivificatio mortuorum: ut in nomine Jesu Christi omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et i
Abbreviated transcription (Latin):
regi: qui uoluit rationẽ
ponere cũ seruis suis:
Familiare est syris. &
maximȩ palestinis : ad
omnem sermonẽ suũ
parabolas iungere. ut
quod per simplex prȩ¬
ceptũ teneri ab audito¬
rib Non potest: ꝑ simi¬
litudinẽ exempli tene¬
atur: Prȩcepit itas petro

Expanded text:
regi, qui voluit rationem ponere cum servis suis. Familiare est Syris et maxime Palaestinis ad omnem sermonem suum parabolas jungere: ut quod per simplex praeceptum teneri ab auditoribus non potest, per similitudinem exemplaque teneatur. Praecepit itaque Pet
Abbreviated transcription (Latin):
et quid sit nandulre corpus eus et
sanguinen biberet qui manducat
meam cariem et bnt meum sangĩuez
in me maiet et egin eo: Hoc est ergo
manductre illamscam et illum bibe
potum. a xp̃o maere et illum manen¬
tem in fhabere. Aper hoc qui nõ manet

Expanded text:
re corpus ejus et sanguinem bibere: Et qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem in me manet et ego in eo. Hoc est ergo manducare illam escam, et illum bibere potum, in Christo manere, et illum manentem in se habere, ac per hoc qui non manet
Abbreviated transcription (Latin):
ut auxiliante gr̃a dĩ de ip¬
so iã passionis ordine sicut
pmisimus disseramus: Nam
eũ uerbis sacrȩ orationis su
dñs declarasset. uerissime
sibi atq plenissime & hum¬
nã & diuinã inesse naturam
ostendens unde esset quod

Expanded text:
ut auxiliante Dei gratia, de ipso jam passionis ordine, sicut promisimus, disseramus. Nam cum verbis sacrae orationis suae Dominus declarasset verissime sibi atque plenissime et humanam et divinam inesse naturam, ostendens unde esset quod
Abbreviated transcription (Latin):
in homine dĩ & credentium
in eum fides aucta ꝓficeret:
Quod si mysterium querimus
apparente in carne dño. meraca
illa legalis sensus suauitas. pau¬
latim cȩperat ob carnalẽ pha¬
riseoꝵ interpretationẽ aprisca
sua uirtute deficere: qui mox
ea quȩ carnalia uidebantur
mandata. ad spiritalem conuer¬
tit doctrinam: cunctãq licte¬
re legalis suꝑficiem euange¬
lica cęlestis gr̃e uirtute muta¬
uit: quod est uinũ fecisse de

Expanded text:
in homine Dei, et credentium in eum fides aucta proficeret. Quod si mysterium quaerimus, apparente in carne Domino, meraca illa legalis sensus suavitas paulatim coeperat ob carnalem Pharisaeorum interpretationem, a prisca sua virtute deficere, qui mox ea quae carnalia videbantur mandata ad spiritualem convertit doctrinam, cunctamque litterae legalis superficiem evangelicae coelestis gratiae virtute mutavit, quod est vinum fecisse de
Abbreviated transcription (Latin):
dñ confessor factꝰ est: petra ecele¬
sie. el auiculariꝰ regni est consti¬
tutus. Huic nomen ex opere
datur. & titulus ex merito po¬
testatis imponitur: cũ a dño
andire meruit. Et ego dico ti¬
bu. id est sicur tibi pater meris
manifestauit diuinitatẽ meã
ita & ego tibi notã facio excel¬
lentiam tuã: quia tues petrus.
id est cũ ego sim inuiolabilis
petra. ego lapis angularis qui
facio utraq unum. ego fun¬
damentũ preter quod nemopo¬
test aliud ponere: tamen tu
quoq petra es. quia mea uir¬
tute solidaris. ut que nichi po¬
testate sumt ꝓpria: sint cibi me¬
cum participatione cõmunia.
Suꝑ hanc pectã edificibo eccle¬
siam meã: &ẽ porte inferi non
preualebunt aduersus eã. Siꝑ

Expanded text:
Domini confessor factus, petra EcclecleDomini confessor factus, petra Eccleclesiae, clavicularius regni est constitutus. Hinc nomen ex opere datur, et titulus ex merito potestatis imponitur, cum a Domino audire meruit: Et ego dico tibi , id est, sicut Pater meus tibi manifestavit divinitatem meam, ita et ego notam tibi facio excellentiam tuam, quia tu es Petrus , id est cum ego sim inviolabilis petra, ego lapis angularis, qui facio utraque unum. Ego fundamentum praeter quod nemo potest aliud ponere, tamen tu quoque petra es, quia mea virtute solidaris, ut quae mihi potestate sunt propria, sint tibi mecum participatione commmunia. Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
quos principaliter regir xp̃e.
agnum & mirabile. inͣii¬
dilectissimi huic uiro con¬
sortium potentie sue tribuit
diuina dignauio: & siquid cõ
mune cũ eo ceteris uoluit esse
principib: num quã nisi ꝑ ip¬
sum dedit. quicqͥd aliis non ne¬
gauit. Om̃s dẽniq apłos dñs
quid de se opinentur homines
interrogat:&etam din respon¬
dentium sermo cõmunis fuit:
quãdiu humaue ignõrantie
ambiguitas prestitit. At ubi qͥd¬
habebat discipłoꝵ sensus exigit᷑.
primꝰ in dm̃ fit confessione. qui
primꝰ erat in apłica dignitate.
Qui cũ dixisset. tu es xp̃c filiꝰ
dei uiui. respondit ei iħc. Beatꝰ
es symon bariona: quia caro
&ᷤ sanguis non reuelaint tibi:¬
sed pater neus qui est in celis:
Id est ideo beatus es. quia tepa¬
ter meus docuit: nec de huma¬
na opimo fefellit. sed inspira¬
tio celestis instruxĩt. Et non ca¬
ro & sanguis. sed ille me tibi cui
sum unigenitꝰ indicauit . Ec.xͣ.¬
catissimꝰ itaq petrus apłi¬
ci ordinis princeps. primus

Expanded text:
quos principaliter regit Christus. Magnum & mirabile, dilectissimi, huic viro consortium potentiæ suæ tribuit diuina dignatio, & si quid cum eo commune cæteris uoluit esse principibus, nunquam nisi per ipsū dedit, quicquam aliis non negauit. Omnes deniq. Apostolos Dominus quid de se opinentur homines interrogat, & tandiu respondentium sermo communis fuit, quandiu humanæ ignorantiæ ambiguitas perstitit. At vbi habeat discipulorum sēsus exigitur, primus est in Domini confessione, qui primus erat Apostolica dignitate. Qui cum dixisset. Tu es Christus filius Dei viui. respondit ei Iesus. Beatus es Simon Bariona, quia caro & sanguis non reuelased Pater meus qui in coelis est . Id est, ideo beatus es, quia te Pater meus docuit, nec te terrena opinio fefellit, sed inspiratio coelestis instruxit. Et non caro et sanguis, sed ille me tibi, cujus sum unigenitus indicavit. Beatissimus itaque Petrus apostolici ordinis princeps, primus
Abbreviated transcription (Latin):
non solum uerbo sed etiã fac¬
tis predicare. neq unquam
obliuisci. quod ideo ds̃ homo
natus est. ut nos ad imaginẽ
& similitudinẽ suȩ diuinita¬
tis renascendo reficeret: ideo
enta fȩcundaret aquarum:
ideo temptatus in heremo.
uincendo temptatorẽ: nobis
quoq uincendi peritiam uir¬
tutẽq tribueret᷑. ideo mor¬
tuus. ut mortis destrueret
imperiũ: ideo surrexit &
ascendit in cęlum: ut nobis
resurgendi amortuis & in ee¬
lestibus ꝑpetuo regnandi.
spem exemplũq preberet:
Dro quib singulis reuersi
ad intuitũ piissimȩ dispen¬
sationis eius. glorificemus
& laudemus ipsũ dm̃ ac do¬

Expanded text:
non solum verbo, sed etiam factis praedicare; neque unquam oblivisci quod ideo Deus homo natus est, ut nos ad imaginem et similitudinem suae divinitatis renascendo reficeret: ideo enta fecundaret aquarum; ideo tentatus in eremo, ut vincendo tentatorem nobis quoque vincendi peritiam virtutemque tribueret; ideo mortuus, ut mortis destrueret imperium; ideo resurrexit et ascendit in coelum, ut nobis resurgendi a mortuis, atque in coelestibus perpetuo regnandi spem exemplumque praeberet. Pro quibus singulis reversi ad intuitum piissimae dispensationis ejus, glorificemus et laudemus ipsum Deum ac Do
Abbreviated transcription (Latin):
nescimus: Plerũq qui post nos
uenire cernitur. ꝑ agilitatem
nos boni operis antẽcedit.l &
uix eum cras sequimur: quẽ
hodie prȩire uidebamur. Cer¬
te cũ stephanus ꝓ fide more
ad lapiclandum om̃s exertos
reddidit.l & tamen eundem
ipsum in sc̃ȩ eccłȩ laborib an¬
tecessit: que ꝑsequendo mar¬
tyrẽ fecit: Duo ergo sunt quȩ
sollicite pensare debemus ¶a
enĩ multi uocati sed pauci elec¬
ti sunt: primũ est ut de se qͥsꝙ
minime prȩsumat: quia & si
iã ad fidem uocatus est: utrũ
penni regno dignus sit nescit:
Secundum uero est. ut unus¬
quisq ꝓximũ quẽ fortasse iace¬
re in uitiis conspicit. desperare
non audeat: quia diuinȩ mi¬
sericordiȩ diuitias ignorat:
Rem fr̃es quȩ nuper contigit
refero ut si uos peccatores es
se ex corde conspicitis: om̃ipo¬
tentis dĩ miscdiam amplius
ametis : Presenti anno in mona

Expanded text:
nescimus. Plerumque et qui post nos venire cernitur per agilitatem nos boni operis antecedit, et vix eum cras sequimur quem hodie praeire videbamur. Certe cum Stephanus pro fide morerad lapidandum omnes exertos reddidit, et tamen eumdem ipsum in sancta Ecclesia laboribus antecessit quem persequendo martyrem fecit. Duo ergo sunt quae sollicite pensare debemus. Quia enim multi vocati, sed pauci electi sunt, primum est ut de se quisque minime praesumat, quia etsi jam ad fidem vocatus est, utrum perenni regno dignus sit nescit. Secundum vero est ut unusquisque proximum, quem fortasse jacere in vitiis conspicit, desperare non audeat, quia divinae misericordiae divitias ignorat. 7. Rem, fratres, quae nuper contigit refero, ut si vos peccatores ex corde esse conspicitis, omnipotentis Dei misericordiam amplius ametis. Praesenti anno in mona
Abbreviated transcription (Latin):
temptari uoluit.l qui uene¬
rat occidi: Iustũ quippe erat.
ut sic temptationes nr̃as suis
temptationibus uinceret . sicut
mortem nostram uenerat
sua morte superare: Sed sei Uui¬
endũ nobis est. quia tribu:

Expanded text:
i voluit, qui venerat occidi. Justum quippe erat, ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est, quia tribu