comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acerdotes tui dñe induant᷑
ut nos qui in domo di sacerdotio
fungimur. dignam sacerdotio ui¬
tam ducamus. & honestis in offi¬
cio uestib induamur. unmo uirtu¬
tes quȩ ꝑuestes sacerdotales desig¬
nautur eperceamus. Quid nam¬
q prodest ornari uestib nisi orne¬
mur uirtutib: Certe si uideremꝰ
sacerdotem sine sacerdotalib ue¬
stimentis missam celebrare sine
alba. sine stola. sine infula. mul¬
remur. Si gͦ detestandus esset qui
accederet ad altare sine uestib: qͣ
detestandus quam horendus est
qui accedere presumit cum uiciis
&e sine uirtitib: Quantũ distat
utter uas q̃dlibet &e cibum tantũ
distat int significans & significatũ.
Uestes significant: uirtutes sig¬
nificantur. Uestes foris coram po¬
pulo decorant: urtutes intus corã
deo ministrum cominendant. Si¬
cut gͥ ñ audemus accedere ad alta¬
re sine uestib sic ñ p̃sumamus ac¬
cedere sine uirtutib. Uideamus de¬
niq quȩ suit iste uestes. & que ꝑ

Expanded text:
acerdotes tui, Domine, induantur harissimi, ut nos qui in domo Dei sacerdotio fungimur, dignam sacerdotio justitiam ducamus, et honestis in officio vestibus induamur, imo virtutes, quae per vestes sacerdotales designantur, exerceamus. Quid namque prodest ornari vestibus, nisi ornemur virtutibus? Certe si videremus sacerdotem sine sacerdotalibus vestimentis missam celebrare, sine alba, sine stola, sine infula, mulremur. Si ergo detestandus esset qui accederet ad altare sine vestibus, quam detestandus, quam horrendus est, qui accedere praesumit cum vitiis et sine virtutibus? Quantum distat inter vas quodlibet et cibum, tantum distat inter significans et significatum. Vestes significant, virtutes significantur. Vestes foris coram populo decorant, virtutes intus coram Domino ministrum commendant. Sicut igitur non audemus accedere ad altare sine vestibus, sic non praesumamus accedere sine virtutibus. Videamus denique quae sunt istae vestes, et quae per
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipem huiꝰ mundi custõdientẽ
debellauit. & uasa eiꝰ .i. animas in
quib iniquitatem posuerat. ad ui¬
tantam̃ predestinatas diripuit.
cr ipsum eiecit & alligauit ne more
antiquo in homine dominetur. do¬
nec in tempore antixp̃i ad modicũ
ipsius ꝑmissione soluatur. & postea
cum sius in die iudicii in infernũ
redigatur. Pater miscđia. quia pa¬
terna pietate ad nos uenit. & nos
redemit & iustificauit. & beatifica¬
uit. Uenit ꝑ humanitatẽ. redemit
ꝑ passionem. iustificauit ꝑ grãm.
beatificabit ꝑ głam. Princeps ui¬
sticia. quia reddet unicuiq q̃d̃ su¬
um ẽ. bona bonis. malamalis: bo¬
nis głam. malis penam. Ammi¬
rabilis ẽ gͦ gła. consiliaruis sapi¬
entia. ds uatura. fortis potentia.
pater misccłia. pͥnceps iusticia. Ui

Expanded text:
undi custodientem debellavit, et vasa ejus, id est animas, in quibus iniquitatem posuerat, ad vitam tamen praedestinata diripuit, et ipsum dejecit, et alligavit , ne more antiquo in homine dominetur, donec in tempore Antichristi ad modicum ipsius permissione solvatur, et postea cum suis in die judicii in infernum redigatur. Pater misericordia, quia paterna pietate ad nos venit, et nos redemit, et justificavit et beatificavit. Venit per humanitatem, redemit per passionem, justificavit per gratiam, beatificavit per gloriam. Princeps justitia, quia reddet unicuique quod suum est, bona bonis, mala malis, bonis gloriam, malis poenam. Admirabilis ergo est gloria, consiliarius sapientia, Deus natura, fortis potentia, p
Abbreviated transcription (Latin):
di. alterum in redemptione gene¬
ris humani. Et facturus est duo.
unum in renouatione creati. alc̾um
in glorificatione redempti. In fine
namꝙ scłi quando noua faciet om¬
nia. tunc faciet mirabilia in renoua¬
tione creati. Quando autẽ clicet e¬
lectis uenite benedicti patris mei ꝑ¬
cipite regnum qd̃ uobis paratum ẽ
ab origine mundi. tunc faciet mira¬
bilia in glorificatione redempti. ad
quain glorificationẽ nos ꝑducere

Expanded text:
di, alterum in redemptione genedi, alterum in redemptione generis humani. Et facturus est duo: unum in renovatione creati, alterum in glorificatione redempti. In fine namque saeculi, quando nova faciet omnia, tunc faciet mirabilia in renovatione creati. Quando autem dicet electis: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi , tunc faciet mirabilia in glorificatione redempti. Ad quam glorificationem nos perducere
Abbreviated transcription (Latin):
iciam uobis brachium. & disꝑgã
suꝑ uultum urũm stercus sollem¬
uitatum ur̃arum. & assumet uos
tam de talib dicit. Putabant se
habere uasa cantiei sicut dauid.
Dum enim subtilib uocib uerba
diuinȩ laudis sibilant. & duplici
aut triplici modulamine cantica
sonant. uasa canticise habere siẽ
dauid putant: quia uere se lau¬
datores ẽẽ di existimant. S non
placet uox: quia uita displicet.
Nos gͦ frẽs caute inus dũosicut
precepit psalmista dicens. Rex õ¬
nis terrȩ ołs psallite sapienter. Qͥd¬
est sapienterr Nonsimus praius
oꝑib dediti: ñ in psallendo uerb̃
ociosis uitenti. ñ uanis respectib
gi. Cautemus sicut quidam uer¬
sificator ait. Omnib his oris eãdẽ
uox cordis & horis. Uox ẽ gratacho¬
ri quando cor coneut ori. Cante¬
mus gͥ dño canticum nouum qͥa
tuirabilia fecit. & ñ solum quia
fecit si etiam quia mirabilia fac¬
turus est. Duo p̃cipua fecit mi¬
rabilia. unum in creatione mun¬

Expanded text:
iciam vobis brachium et dispergam super vultum vestrum stercus sollemnitatum vestrarum et adsumet vos tam de talibus dicitur: Putabant se habere vasa cantici sicut David . Dum etenim subtilibus vocibus verba divinae laudis sibilant, et duplici aut triplici modulatione cantica sonant, vasa cantici se habere sicut David putant, quia se vere laudatores esse Dei existimant. Sed non placet vox, quia vita displicet. Nos ergo, fratres, cantemus Domino sicut praecepit Psalmista. Rex omnis terrae Deus, psallite sapienter . Quid sapienter? Non simus pravis operibus dediti, non in psallendo verbis otiosis intenti, non vanis aspectibus gi. Cantemus sicut quidam versificator dicit. Omnibus his horis eadem vox cordis et oris. Vox est grata chori, quando cor concinit ori. Cantemus igitur Domino canticum novum, quia mirabilia fecit, et non solum quia fecit, sed etiam quia mirabilia facturus est. Fecit duo praecipua mirabilia: unum in creatione mun
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenta tractant. & diuinam
nobis grãm archana summi largi¬
tous distributione mirabiliter am¬
ministrant. Qui serui summi mẽdi¬
ci sunt. & ad eius arbitͥum uasa et
mẽdicamenta illius tractare debẽt.
Locus ẽ mundus iste. in quem qua¬
si in quandam infirmariam de pa¬
rãdyso homo post peccatum delat᷑
est: ut hic infirmitatem suam cura¬
te stũdeat. & sauitatem recipiat. Tẽ¬
pus qd̾ ds concessit homini ut in
eo sanitati restituatur. p̃sens scłm ẽ:
qd in tria tempora duuditur. tem¬
pus naturalis legis. tempus scͥptȩ
legis. tempus grẽ. Tempus natura¬
lis legis fuit ab adam usꝙ ad moy¬
sen. tempus scͥptȩ legis a moyse us
est asper.tempus longum. remẽdi¬
um efficax. Locus ẽ asꝑ. ut p̃uari¬
cator castigetur tempus longum ne
sanandus p̃occupetur. remẽdium
efficax ut infirmus curetur. San¬
tates sunt uirtutes. Quando ꝙ enĩ
homo ꝑuirtutes exercetur. expellũ¬

Expanded text:
sacramenta tractant, et divinam sacramenta tractant, et divinam nobis gratiam arcana summi largitoris distributione mirabiliter administrant. Qui servi summi medici sunt, et ad ejus arbitrium vasa et medicamenta illius tractare debent. Locus est mundus iste, in quem, quasi in quamdam infirmariam, de paradiso homo, post peccatum, delatus est, ut hic infirmitatem suam curare studeat, et sanitatem recipiat. Tempus quod Deus concessit homini, ut in eo sanitati restituatur, raesens saeculum est, quod in tria tempora dividitur, tempus naturalis legis, tempus scriptae legis, tempus gratiae. Tempus naturalis legis fuit ab Adam usque ad Moysen; tempus scriptae legis a Moyse usqest asper, tempus longum, remedium efficax. Locus est asper ut praevaricator castigetur, tempus longum ne sanandus praeoccupetur, remedium efficax ut infirmus curetur. Sanitates sunt virtutes. Quando etenim homo per virtutes exercetur, et pellun
Abbreviated transcription (Latin):
expellit elationem. pietas crude¬
litatem. scientia indiscretionem.
fortitudo odebilitatem. consilium
inpuidentiam. intellectus incau¬
telam. sapientia stulticiam. O
quam bona antidota. quib tam
mala curantur apostemata. Di¬
eta ẽ sacra scͥptura. quȩ diũso mͦ
nobis apponitur. dum scdm di¬
uersam capacitatẽ audientium
p̃dicatur. Nunc apponitur au¬
dientib uł legentib ꝑ hystoriã.
nunc ꝑ allegoriam. nunc ꝑ tro¬
pologiam. nunc ꝑ anagogen.
nunc qͦ ꝑ auctoritatem ueteris
minib inuoluta. nunc pura.
nũda. & aꝑta. Calib gͦ modis ce
multis aliis nobis cibus iste sp̃u¬
alis apponitur. ut ꝑ eum eger
nr̃ confortetur. & ad sanitatem
reformetur. Recte autẽ scͥptura
dieta ẽẽ dr. quando quȩ in ea
facienda cẽ legimus facimus: quȩ
cauenda cauemus. Sic enum in cibo
p̃cepta medicoꝵ facimus: quia alia
comẽdimus. alia uitamus. Dispen¬
satores sunt sacerdotes qui oliuina

Expanded text:
expellit elationem, pietas crudeexpellit elationem, pietas crudelitatem, scientia indiscretionem, fortitudo debilitatem, consilium improvidentiam, intellectus incautelam, sapientia stultitiam. O quam bona antidota, quibus tam mala curantur apostemata! Diaeta est sacra Scriptura, quae diverso modo nobis apponitur, dum secundum diversam capacitatem audientium praedicatur. Nunc apponitur audientibus vel legentibus per historiam, nunc per allegoriam, nunc per tropologiam, nunc per anagogen, nunc quoque per auctoritatem Veteris minibus involuta, nunc pura, nuda et aperta. Talibus ergo modis et multis aliis nobis cibus iste spiritualis apponitur, ut per eum aeger noster confortetur et ad sanitatem reformetur. Recte autem Scriptura diaeta esse dicitur, quando quae in ea facienda legimus, facimus; quae cavenda cavemus. Sic enim in cibo praecepta medicorum facimus, quia alia comedimus, alia vitamus. Dispensatores sunt sacerdotes, qui divina
Abbreviated transcription (Latin):
dinis insinuabant. S ut dictũ
est uenit mẽdicus. & sanatus est
egrotus. Quis ẽ iste mẽdicus: Ds
qui sanat contͥtos corde. & alligat
contͥtiones eoꝵ. Uulnerasunt pec¬
cata originalia que qͥsq contrar̃
ꝑ ignorantiam in mente. ꝑ concu
actualia que commisit praue
uiuendo. Illa ht̃ ex parentib:i
sta ex ꝓptiis oꝑib Illa ht̃ ex alie¬
no: ista ex suo. Mediciua ẽ gr̃a.
quȩ duob mõdis uulnerib nrĩs
infunditur. uno amaro. & alio
dulci: amaro ꝑ increpationem:
dulci ꝑ consolationem. Increpatio
uinum: consolatio oleum. Uasa
sunt sacram̃ta. in quib & ꝑ que
grã sp̃ualis continetur & infert̃:
sicut aqua baptismi. oleum. eris¬
ma. aqua benẽdicta. & cetera ta¬
lia. Antidota sunt septem dona
ut simus ꝑ timorem humiles. per
pietatem misericordes. ꝑscientiã
discreti. ꝑ fortitudinem inuicdi.
ꝑ consilum ꝓuidi. ꝑ intellectum
cauti. ꝑ sapientiam maturi. Cunor

Expanded text:
dinis insinuabant. Sed, ut dictum dinis insinuabant. Sed, ut dictum est, venit medicus, et sanatus est aegrotus. Quis est iste medicus? Deus qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum . Vulnera sunt peccata originalia, quae quisque contraxit per ignorantiam in mente, per concivendo, et actualia, quae commisit prave vivendo. Illa habet ex parentibus, ista ex propriis operibus. Illa habet ex alieno, ista ex suo. Medicina est gratia, quae duobus modis vulneribus nostris infunditur. Uno amaro, et altero dulci. Amaro per increpationem, dulci per consolationem. Increpatio vinum, consolatio oleum. Vasa sunt sacramenta, in quibus, eritualis continetur et infertur, sicut aqua baptismi, oleum, chrisma, aqua benedicta, et caetera talia. Antidota sunt septem dona ut simus per timorem humiles, per pietatem misericordes, per scientiam discreti, per fortitudinem invicti, per consilinm providi, per intellectum cauti, per sapientiam maturi. Timor
Abbreviated transcription (Latin):
dñe & sanabor. saluum me
fac & saluus ero: qm̃ laus mea tu
es. Fratres qui sanari rogat: infir¬
inum se ẽẽ demonstrat. S quis ẽ
iste infirmus: Genus humanũ:
in cuiꝰ uoce dicuntur ista. Infir¬
mum ꝑ peccatum ouginale & per
multa actualia erat: & medicum
querebat. Uenit mẽdicus & saua¬
tus ẽ egrotus. Duõdecim autẽ sunt.
que desanatione humani generis
uob̾ exponere ꝓponimus. Egrot᷑.
mẽdicus. uulnera. medicina. uasa.
antidota. dicta. dispensatio. locus.
tempus. sanitates. gaudiade ip¬
sis sanitatib recuꝑatis. Egrotus
iste genus ẽ humanum de euius
egͥtũdine ysaias testatus ẽ dicẽs.
Om̃e caput languidum. & omne
cor mereus: aplanta pẽdis usꝙ
nus & liuor &e plagatumens non
est cͥcumligata. nec curata mẽdi¬
camine. neq fota oleo. Alius etiã
alibi clamat. caput meum doleo.
alius uentrem meum doleo. aliꝰ
lumbi mei impletisunt illusioĩ¬
bꝰ. Sic menbra generis humani
clamabant. & dolorem suȩ egͥtu¬

Expanded text:
et sanabor, salvum me fac, et salvus ero, quoniam laus mea tu es . Fratres, qui sanari rogat, infirmum se esse demonstrat. Sed quis est iste infirmus? Genus humanum, in cujus voce ista dicuntur infirmum: per peccatum originale et per multa actualia erat, et medicum quaerebat. Venit medicus, et sanatus est aegrotus. Duodecim autem sunt quae de sanatione humani generis nobis exponere proposuimus. Aegrotus, medicus, vulnera, medicina, vasa, antidota, diaeta, dispensatores, locus, tempus, sanitates, gaudia de ipsis sanitatibus recuperatis. Aegrotus iste genus est humanum, de cujus aegritudine Isaias testatus est dicens: Omne caput languidum, et omne cor moerens; a planta pedis usque nus, et livor, et plaga tumens non est circumligata, nec curata medicamine, neque fota oleo. Alius etiam alibi clamat: Caput meum doleo. Alius: Ventrem meum doleo. Alius: Lumbi mei impleti sunt illusionibus . Sic membra generis humani clamabant, et dolorem suae aegritu
Abbreviated transcription (Latin):
munere & ddono diuino abutunt᷑.
& falsos̾ nomen iusticiȩ usurpant.
Mathania enĩ nom̃ qͦ pͥmum rex
appellabatur. int̾pretatur munus
siue donũ. sedechias iustus dnĩ.
nario numero. Nouenarius qui¬
minꝰ ħt denario imꝑfectionẽ legiᷤ
significat. sicut undenarius tͣns¬
gressionem. Recte gͦ nabugõdono¬
sor in nono anno regni sedechie ob¬
sedit ciuitatẽ: mense decimo et
decuna die mensis: quia mali pa¬
stores cũ decalogi mandata quȩ¬
scientiatenent oꝑe & doctrina
ꝑficere negligunt. necesse ẽ ut ple¬
bems cominissam antiquus hostis
cum suo exercitu obsidione cͥcum̃dox
& munitione erroris ac uitioꝵ cõ
cum ñ expenditur panis doctrine
uiami porte quȩ ẽ int duplicẽ murũ
ad ortum regis. Int̾rumpitur ciutaᷤᷤ
uitatem defendere. nocte ignorantiȩ
cennarius & qui ñ ẽ pastor uidet lu¬
pum uenientẽ & dimittit oues &
fugit. & lupꝰ rapit & disꝑgit oues.¬
Puiam porte quȩ ẽ int̾ duplicem
doctoꝵ. qui int̾ duplicẽ murum

Expanded text:
munere et dono divino abutuntur, et falso sibi nomen justitiae usurpant? Mathania enim nomen, quo primum rex appellatus est, interpretatur munus, sive donum; Sedechias, justus Domini. Qui unnario numero. Undenarius auminus habet denario imperfectionem legis significat, sicut undenarius transgressionem. Recte ergo Nabuchodonosor in nono anno regni Sedeciae obsedit civitatem mense decimo, et decima die mensis: quia mali pastores, cum decalogi mandata, quscientia tenent, opere et doctrina perficere negligunt, necesse est ut plebem sibi commissam antiquus hostis cum suo exercitu obsidione circumdet, et munitione erroris ac vitiorum cocum non expenditur viam portae, quae est inter duplicem murum ad hortum regis . Interrumpitur civitas vitatem armis defendere, nocte ignorantiae cenarius, et qui non est pastor, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit, et lupus rapitiam portae quae est inter duplicem doctorum, qui inter duplicem murum
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem ꝑpagationis. s & in rebus in
tionem germinationis. Fiat deniq
non solum in rebus quolibet mõdo
Item. fiat uoluntas tua sicut in ce¬
lo & interra. idest sicut iam fit in
uistificatis. sic fiat in adhuc iustifican¬
dis. Item. fiat uoluntas tua sicut i
celo & in terra. id est sicut ratioꝑ gr̃ãm
tuam adiuta facienda dictat. sic &e ca¬
at. fiat uoluntastua sicut incelo

Expanded text:
ditatem propagationis, sed et in rebus insditatem propagationis, sed et in rebus instionem germinationis Fiat denique on solum in rebus quolibet modo vItem fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra, id est sicut fit in justificatis jam, sic fiat in adhuc justificandis. Item fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra, id est sicut ratio per gratiam tuam adjuta faciendum dictat; sic et caat. Fiat ergo voluntas tua, sicut in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
tas tua non solum inelectis ꝑ bonorũ
oꝑum exhibitionẽ uerũetiam irȩp-¬
bis ꝑ malorum dispositionẽ. Quam¬
ius enĩ malorum non sis auctor. es
tamen malorum dispositoi. & quãnis
sub potestate tua multa sint mala
nulla tamen relinquis mordinata.
&e sic fit in om̃ibus uolimtas tua. anbo¬
nis ꝑ actionem. inmalis ꝑ actionis ordi¬
nationem. Fiat uolimtas tua sicut in
celo & interra. ut sicut incelo faciunt
uoluntatem tuam cherubyn seraphyn.
patus. angłi archangłi. patͥarce ꝓpħe.¬
electe amme a uinculis corporum suo¬
rum solute coram te głificate sic
scđ̃m grãm a te sibi concessam aescłm
possibilitatem suam faciant eam
magni pusilli boni & mali quoq
demalo dobonũ conuer si.fiãt uo¬
luntas tua non solum in creaturis ra¬
tionabilibus ꝑ tui cognitionem & di¬
lectionem. s & in creaturis irrationa¬
bilibus ꝑ earum existentiam. & ꝑ mul¬
tiplicationẽ. Fiat uoluntas tuanon
tantum in rebus sensibilibus ꝑ fecun¬

Expanded text:
in electis per bonorum operum exhibitionem, verum etiam in reprobis per malorum dispositionem. Quamvis enim malorum non sis auctor, es tamen malorum dispositor, et quamvis sub potestate tua multa sint mala, nulla tamen relinquis inordinata; et sic fit in omnibus voluntas tua; in bonis per actionem, in malis per ordinationem. Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra; ut sicut in coelo faciunt voluntatem tuam cherubin et seraphin, patus, angeli, archangeli, patriarchaeelectae a vinculis corporum suorum solutae, coram te glorificatae, sic, secundum gratiam a te sibi concessam et secundum possibilitatem suam, faciant ea magni et pusilli, boni et mali quoque de malo ad ad bonum conversi. Fiat voluntas tua non solum in creaturis rationalibus per tui cognitionem et dilectionem, sed etiam in creaturis irrationalibus per earum existentiam et multiplicationem. Fiat voluntas tua, non tantum in rebus sensibilibus per fecun
Abbreviated transcription (Latin):
scõs ꝑ pͥmam stolam iam głificatosata
&e in terraꝑ homines iustificandos &
tatem tuam incelo itaisti faciant eam
in terra & si non scđm equalitatẽ. tam̃
scdm similitudinem .i. sinon scđm illo

Expanded text:
 primam stolam jam glorificatos; ita, et in terra per homines justificandos, et m faciunt in coelo, ita isti faciant eam in terra, etsi non secundum aequalitatem, tamen secundum similitudinem, id est si no
Abbreviated transcription (Latin):
fiat ut uidelicet in terra nemo ꝑ ig
sit sine peccato suꝑ terram e in nul¬
tis offendamus omnes: Sed sciendũ¬
ẽ quod sicut non ẽ quantitatis s qua¬
litatis & similitudinẽ insinuat non e¬
qualitatem. Siquis edificaret do¬
mum paruam scđmformani e dispo¬
sitionem domus maioris non dicere¬
mus de parua domo tanta ẽ illa
quanta ẽ ista. s diceremus qualis
ẽilla talis ista. Talis smilitudine.

Expanded text:
fiat, ut videlicet in terra nemo vel psit sine peccato super terram , et in multis offendamus omnes . Sed sciendum quod, sicut, non est quantitatis, sed qualitatis, et similitudinem insinuat, non aequalitatem. Si quis aedificaret domum parvam secundum formam et dispositionem domus majoris, non diceremus de parva domo: Tanta est ista quanta illa major; sed diceremus: Talis est ista qualis illa, talis similitudine,
Abbreviated transcription (Latin):
constituit ꝙ ioachim ꝓ eo. Q unũ¬
quemq scołm uires suas exegit.
tam argentũ qmͣ aurũ de ppło ter¬
rȩ. ut pharaoni conferretur. Ma
ppło carnali expetit. ut tam sensu
obsequio. Ioachim p̃cepto pharao¬
nis censum exigit. qͥã diabolus ꝑ
sͥ dectitos magistros ab uno qͦ
exigit. scđm uires suas peccaticẽ¬
sum sͥ soluere. sicq uneqͥter p̃¬

Expanded text:
nstituitque Joachim pro eo, qui unumquemque secundum vires suas exegit, tam argentum quam aurum de populo terrae, ut Pharaoni offerretur . Mapopulo carnali expetit, ut tam sensu obsequio. Joachim praecepto Pharaonis censum exigit, quia diabolus per sibi deditos magistros ab unoquoque exigit secundum vires suas peccati censum sibi solvere, sicque in nequitor pr
Abbreviated transcription (Latin):
cepti. cuilibet pecc̃o mentis col
mino seruire. ac decalogũ fĩde¬
dunt. Arma quib contͣ diabolum
repugnantes lib̾tatem a ło nob̃ do¬
perari debeaut luce clarius discimꝰ.
resistendi fiduciam sumant uł ali¬
os forte qͥ legere nesciunt. ad resistẽ¬
dum uiciis. exhortando aut corripi¬
endo acceñdant. Collunt fabros ar¬
moꝵ cum eos qͥ sacra eloqͥa norunt.
intantũ scelerib obruunt. ut dice¬
re bona quȩ didicerant ꝓrsus erube¬
scant. Transferunt omnẽ artificẽ
qr clusorem de ierłm in babyloniã:¬
cum eos qͥ multifaria uͥtutum oꝑa¬
tione plurib ꝓ̃derant. & ciuitatem
impendere debuerant ad uolunta¬
tem potius regis uitioꝵ dispensare
compellunt. Quõd siclusores non
ostiorum siue muroꝵ si auri gemi¬
marumq intelligimꝰ. ad eundem ex¬
positio finẽ respicit. Dictum quip
pe ẽ de sapientia. qͥa aurum & mł¬
titudo geminaꝵ ei ñ ualeat compa¬
rari. atq ideo clusores hoꝵ octores
ac docent. mornatum sc̃ȩ ciuitatis

Expanded text:
eri cuilibet peccato mentis collmino servire, ac Decalogum legis fidedunt. Arma vero quibus, contra diabolum repugnantes, libertatem a Deo nobis doperari debeant, luce clarius discimus.resistendi fiduciam sumant, vel alios forte, qui legere nesciunt, ad resistendum vitiis exhortando aut corripiendo accendant. Tollunt fabros armorum, cum eos qui sacra eloquia norunt in tantum sceleribus obruunt, ut dicere bona quae didicerant, prorsus erubescant. Transferunt omnem artificem et inclusorem in BabyloniaCum eos qui multifaria virtutum operatione pluribus prodesse, et civitatem impendere debuerant, ad voluntatem potius regis vitiorum dispcompellunt. Quod si inclusores non ostiorum sive murorum, sed auri gemmarumque intelligimus, ad eumdem expositio finem tepe est de sapientia quia aurum et multitudo gemmarum ei non valeat comparari, atque ideo clusores horum non alac docent, in ornatum sanctae civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
mabinas arabum admiras.
missus ab huminaro cepit cesa¬
ream palestinȩ. & occidit in ea
.uii. milia hominũ. Cõdem an¬
eum matre sua martina. & lin¬
gua martinȩ recisa. & heraclo¬
ne naso reciso. ꝓuexit ad imꝑi¬
um constantem filiũ heracliĩ
constantini nepotẽ heraclii.

Expanded text:
Machinas Arabum admiraldus missus ab Hummaro cepit Caesarem Palaestinae, et occidit in ea septem millia hominum. Et eodem ancum matre sua Martina, et lingua Martinae rescisa, et Heraclonae naso resciso provexit ad imperium Constantem filium Heraclii Constantini, nepotem Heraclii.
Abbreviated transcription (Latin):
ely int̾pretatur extͣueus .iiii.
Ado enim alienus ẽ qui subdli¬
tos ñ corrigit. Ofni: insania conũ¬
sionis. Merito autẽ sic uocatur:
qui differt conũti in meluis. Phy¬
nees oris ob̾duratio uł ori parcens.
Duos phynees sacerdotes legurꝰ.
alterum iustum eleazarifilium:
alterum inustum filtum hely. Sa¬
cerdotes qui custõdiunt os suum
ne exeat inde aliq̃d̾ prauũ: infilio
elearari signantur. Qui autẽ os¬
habent obduratum uł imꝑitia.
uł pecc̃orum conscientia: in filio
ni & finees calce abiciunt uictimã
dñi. qui pat̾nȩ .i. diuinȩ correptio¬
ni ñ obẽdiunt. s cotidie peccatis¬
se miserabilit̾ inuoluunt conuer¬
santes incõmessatione & ebrietate.
in cubilib ce impũdicitis. in contẽ¬
tione & emulatione. quia sicut illo¬
rum culpam secuta ẽ mors corponea:
sic & istoꝵ uitam nͥpeniteant mors

Expanded text:
eli. Interpretatur extraneus, a Deo enim alienus est, qui subditos non corrigit. Ophni infamia conversionis, merito autem sic vocatur, qui differt converti in melius. Phinees oris obduratio, vel ori parcens. Duos Phinees sacerdotes legimus: alterum justum Eleazari filium, alterum injustum, filium Heli. Sacerdotes, qui custodiunt os suum, ne exeat inde aliquod pravum, Eleazari figurantur. Qui autem habent os obduratum, vel imperitia, vel peccatorum conscientia, in filio hni et Phinees, abjiciunt victimam Domini; qui paternae et divinae correctioni non obediunt, sed quotidie se peccatis miserabiliter involvunt, conversantes in comessatione, et ebrietate, in cubilibus, et impudicitiis, et in contentione, et aemulatione ; quia, sicut illorum culpam secuta est mors corporalis, sic et istorum vitam, nisi poeniteant,
Abbreviated transcription (Latin):
dit. & cepit. dato pͥus p̃cepto ut
siqui in loca sc̃a confugissent.
liberi & inuiolati ꝑsisterent. ꝙ
ñ multo post alaricus qui & ã¬
thalaricus defunctus ẽ.Cui suc¬
cessit athanulfus eiꝰ ꝓpinquus.
qui & ipse romã irrupit. In qͣ
irruptione placidiam theodosii
filiam. archadii & honorii ger¬
manam captiuã ab̃duxit. et
eam s matͥmonio copulauit.
Qd̃ postmõdũ ualde reipubli
cȩ ꝓfuit. Nam ĩdem athanulfus
satis demũ fidelit̾ honorio au¬
gusto militauit. Archadius uͦ
imꝑator postqmͣ cũ patre theo¬
dosio tredecim annis & cum fr̃e
to theodosio octo annoꝵ filio de¬
functus ẽ. Sub quo orta ẽ here¬
sis pͥscillianistarũ. qua qui in¬
uoluuntur astruere conantur
fatalib stellis homines colliga

Expanded text:
pit, dato prius praecepto, ut pit, dato prius praecepto, ut si qui in loca sancta confugissent, liberi et inviolati persisterent. Et non multo post Alaricus, qui et Athalaricus defunctus est. Cui successit Athanulphus ejus propinquus, qui et ipse Romam irrupit. In qua irruptione Placidiam Theodosii filiam; Arcadii et Honorii germanam, captivam abduxit, et eam sibi matrimonio copulavit. Quod postmodum reipublicae valde profuit. Nam idem Athanulphus satis demum fideliter Augusto Honorio militavit. Arcadius vero imperator postquam cum patre Theodosio tredecim annis, et cum frato Theodosio octo annorum filio defunctus est. Sub quo orta est haeresis Priscillianistarum, qua qui involvuntur, astruere conantur fatalibus stellis homines colliga
Abbreviated transcription (Latin):
Rchadius imꝑator theõdosio
patre defuncto potitꝰ imꝑio
cum honorio fr̃e suo imꝑauit ã¬
nis .xiii. Uerũ archadius imꝑabat
inpartib orientis & honorius
in partib occĩdentis. Utriꝰq tam̃
cura palatii duob potentissimis
uiris credita manebat. rufino ꝙ
stiliconi. Porro milites qui contra
eugenium tyrannũ uiuente the¬
odosio imꝑatore ꝓfecti fuerant.
cum prefato pͥncipe rufino con¬
stantino polun reuersi sunt. Qb
dum scołm consuetũdinẽ ad por¬
tas occurrisset imꝑator. statum
Erat enĩ suspectus imꝑatori: qua¬
si qui tyrannũdem posset assume¬
re.Prefatus autẽ stilico comes. go¬
thos. alanos. uuandalos. atꝙ bur¬
gundiones in arma sollicitans.
gallias bello pulsare cepit. sꝑans
subhac necessitate eleutherio fi¬
lio suo posse romanũ imꝑiũ tra¬
dere. Quõd ubi imꝑatori honorio
patefactum ẽ: uussit eũ int̾fici.
Occisus ẽ ꝙͦ in illis dieb eleuthe¬
rius filius eiꝰ. His itaq tͣnsactis

Expanded text:
Arcadius imperator Theodosio patre defuncto, potitus imperio cum Honorio fratre suo imperavit annis tredecim. Verum Arcadius imperabat in partibus Orientis, et Honorius in partibus Occidentis. Utriusque tamen cura palatii duobus potentissimis viris credita manebat, Rufino et Stiliconi. Porro milites, qui contra Eugenium tyrannum vivente Theodosio imperatore profecti fuerant, cum prefato Rufino principe Constantinopolim reversi sunt. Quibus dum secundum consuetudinem ad portas occurrisset imperator, statim erat enim suspectus imperatori, quasi qui tyrannidem posset assumere. Praefectus autem Stilico comes Gothos, Alanos, Vandalos, atque Burgundiones in arma sollicitans Gallias bello pulsare coepit, sperans sub hac necessitate Eleutherio filio suo posse Romanum imperium tradere. Quod ubi imperatori Honorio patefactum est, jussit eum interfici. Occisus est quoque in illis diebus Eleutherius filius ejus. His itaque transactis
Abbreviated transcription (Latin):
pla solotenꝰ euerti. Namusq ad
eius tempora ad aras ydoloꝵ igniᷤ
accendebatur. & libamina atꝙ
sacrificia offerebantur. Sr hȩc õ¬
nia theodosius catholicus imꝑa¬
tor. extirpare radicitus imꝑauit.
euulsit coerripuit. & condenina¬
uit. Porro theodosius imꝑator
bene iam tͣnquilla re publica.
apud mẽdiolanũ egͥtũdinem in-¬
currit. Qua ingͣuescente quietẽ
naturalis mortis inuenit: anno

Expanded text:
pla solo tenus everti. Nam usque ad pla solo tenus everti. Nam usque ad ejus tempora ad aras idolorum ignis accendebatur, et libamina atque sacrificia offerebantur. Sed haec omnia Theodosius, catholicus imperator, exstirpare radicitus imperavit, evellit, corripuit et condemnavit. Porro Theodosius imperator bene jam tranquilla republica apud Mediolanum aegritudinem incurrit. Qua ingravescente quietem naturalis mortis invenit anno
Abbreviated transcription (Latin):
conũsus ad reuerentiã p̾̃sentis au¬
gusti. ñ solum ꝑiculo lib̾auit. ue¬
rum etiam instruxit auxilio. At
ubi ad contigua miscende pugnȩ
spacia ꝑuentũ est. magnꝰ turbo
uentoꝵ in ora hostium irruit. fe¬
rebanturq ꝑ aera spicula nr̃oꝵ.
atq ultra mensuram humani
ictus ꝑ inane deportata nusqmͣ ca¬
dere priꝰqm inping̾ẽnt sineban¬
tur. & que ipsi uehement intor¬
serant excepta uentis impetu su¬
pinata retrorsum. ipsos infelicit̾
configebant. Prospexit itaꝙ sͥ hu¬
manȩ conscientiȩ pauor. Nam
continuo sese parua suoꝵ manu
fusa. uictori theodosio hostilis ꝓstͣ¬
uit exercitus. eugeniusq captus.
atq int̾fectus. Arbogastes uͦ sua
sese manu ꝑcussit. Sicq hoꝵ du¬
oꝵ sanguine bellũ cnuile restine¬
tum ẽ. Deniꝙ fidelissimus imꝑa¬
tor. contra errorem gentiliũ insur¬
gens. eum funditꝰ euertere cura¬
uit. Lege gͥ data p̃cepit ydoloꝵ tẽ¬

Expanded text:
conversus ad reverentiam praesentis Auconversus ad reverentiam praesentis Augusti, eum non solum periculo liberavit, verum etiam instruxit auxilio. At ubi ad contigua miscendae pugnae spatia perventum est, magnus turbo ventorum in ora hostium irruit, ferebanturque per acrem spicula nostrorum, atque ultra mensuram humani ictus per inane deportata nusquam cadere, priusquam impingerent, sinebantur; et quae ipsi vehementer intorserant, excepta venti impetu supinata retrorsum, ipsos infeliciter configebant. Prospexit itaque sibi humanae conscientiae pavor. Nam continuo sese, parva suorum manu fusa, victori Theodosio hostilis prostravit exercitus, Eugeniusque captus atque interfectus est. Arbogastes vero sua sese manu percussit. Sicque horum duorum sanguine bellum civile restinctum est. Denique fidelissimus imperator contra errorem gentilium insurgens, eum funditus evertere curavit. Lege igitur lata praecepit idolorum tem
Abbreviated transcription (Latin):
heodosius de theodosio magno.
defuncto. imꝑauit annis.xu. Por¬
rosicut dictum ẽ int̾fecto uniore
ualentiniano. eugeniꝰ & arboga¬
stes instructas acies campis expe¬
dierant. & alpiũ alta latera ineui¬
tabilesꝙ transitus. p̾missis calli¬
de insidiis occupauerant. & si nu¬
mero uł uirib impares. sola ta¬
men belli positione uictores. At
uͦ theõdosius in summis alpib
constitutus. expers somni ac cibi
sciens qd̃ destitutus sius. nesciẽs
lus solum qui possit omĩa corpo¬
re humi fusus. m̃te cȩlo fixus ora¬
bat. Dehinc uͦ postqmͣ in somnẽ
noctem p̃cium continuatione
tͣnsegit. ꝙ testes quas in p̾cium
marum lacunas reliquit. fidu¬
cialiter arma corripuit. Solusq
sciens se eẽ ñ solum. signũ crucis
p̾lio dedit. ac se in bellũ etiam si
nemo sequeretur uictor immisit
futurus. Prima salutis uia. exti¬
tit arbitio hostiliũ partium co¬
mes. Qui cũ ignarũ imꝑatorẽ
circũpositis excepisset insidiis.

Expanded text:
I. De Theodosio Magno. defuncto, imperavit annis quindecim. Porro, sicut dictum est, interfecto juniore Valentiniano, Eugenius et Arbogastes instructas acies campis expedierant, et Alpium alta latera, imperviosque transitus praemissis callide insidiis occupaverant, etsi numero vel viribus impares, sola tamen belli positione victores. At vero Theodosius in summis Alpibus constitutus, expers somni ac cibi, sciens quod destitutus a suis, nesciens lus solum qui possit omnia, corpore humi fusus, mente coelo fixus orabat. Deinde autem postquam insomnem noctem precum continuatione transegit, et testes, quas in precum marum lacunas reliquit, fiducialiter arma corripuit. Solusque sciens se esse non solum, signum crucis praelio dedit, ac se in bellum, etiam si nemo sequeretur, victor immisit futurus. Prima salutis via exstitit Arbitio hostilium partium comes. Qui cum ignarum imperatorem circumpositis excepisset insidiis,
Abbreviated transcription (Latin):
lexieris Oe muliere capta
coraspecie. x concuipieris eam. ra¬
des pilos capitis eius. & ungues.
q indues uestib lugubrib & se¬
debit in domo lugens patrem ce
matrem. & domum pat̾nam. ⁊
post .xxx. dies erit tͥ uxor. Si de¬
coram mulierem .i. animãquȩ a
do pulera creata ẽ. in gentili conũ
deposito ydolatrie cultu iñduat᷑
lugubrib penitentiȩ indum̃tis
catum infidelitatis abradat: qd̾
mortuum ẽ & inane. Hoc sunt e¬
nim capilli capitis & ungues mu¬
lieris. & ita demum salutaris la¬
uachri unda purificata contun
capite nicħ ĩ manib hũit. ut neq ĩsensib
neq in actib immundum aliquid
aut mortuum gerat. Od uͦ post
ternario ac denariofides opusq
significatur. ꝑ fidem gͦ tͥnitatis &
putauerunt hanc mulierem deco
ter dicta inuenit᷑ apud gentiles.
dio u̾itatis assumere. Nullaenim
apud infĩdeles sapientia ẽ: cui un¬
mundicia ñ sit admixta.

Expanded text:
X. De muliere capta cora specie, et cupieris eam, rades capillos capitis ejus, et ungues, et indues vestibus lugubribus, et sedebit in domo tua lugens patrem suum, et matrem, et domum paternam, et post triginta dies erit tibi uxor . Si decoram mulierem, id est, animam, quae a Deo pulchra creata est, in gentili converdeposito idololatrilugubribus poenitentiae indumentis,catum infidemortuum est et inane. Haec sunt enim capilli capitis et ungues mulieris. Et ita demum salutaris lavacri unda purificata conjungcapite, nihil in manibus habuerit, ut neque in sensibus, neque in actibus immundum aliquid aut mortuum gerat. Quod vero pternario ac denario fides opusque signatur. Per fidem ergo Trinitatis et putaverunt hanc mulierem decorter dicta invenitur apud gentiles. dio veritatis assumere. Nulla enim apud infideles sapientia est, cui immunditia non sit admista.
Abbreviated transcription (Latin):
ter exceptionũ
lasti. Inuenies
mullas libris
collecta. in unã
seriem ordina¬
le disposita. sͥ prout ratio sensuũ
postulat choerentia. continuata
& connexa: dilectionis tuȩ stũdio
satis itilia. Saeroꝵ namꝙ libro¬
rum fertiles agros ꝑuolantes. & ex
eis potiora queꝙ colligentes. pau¬
ea uel nulla simplicitati tuȩ. sacrȩ
scripturȩ lectionẽ ingredienti ne¬
cessaria pret̾mitimꝰ. Phȩc autem
que sc̃bimus nec gramaticos do¬
cere. nec sapientes uolumꝰ erudire.
s tuȩ peticioni. tuo olesid̾io cupi¬
mus satisfacere: tuũ ꝙ stũdiuim
in meliꝰ adiuuare. S & hoc tͥ no¬
tum ẽe uolumꝰ. qd de his quȩ tͥ scͥ

Expanded text:
ter, Excerptionum lasti. Invenies multis libris collecta, in unam seriem ordinate disposita, sibi prout ratio sensuum postulat cohaerentia, continuata et connexa, dilectionis tuae studio satis utilia. Sacrorum namque librorum fertiles agros pervolantes, et ex eis optima quaeque colligentes, pauca vel nulla simplicitati tuae sacrae Scripturae lectionem ingredienti necessaria praetermittimus. Per haec autem, quae scribimus, nec grammaticos docere, nec sapientes volumus erudire, sed tuae petitioni, tuo desiderio volumus satisfacere, tuumque studium in melius adjuvare. Sed et hoc tibi notum esse volumus, quod de his, quae tibi sc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑet᷑. qm̃ nichil ẽ aliua cortuptio. quã bomi exc̃m¬
natio. E.x bonis gͥ mala ortasunt. & insi m bonis
ñ sunt. nec fuuit ꝓrsusuũ ortretir ulla mali nat᷑a.
nisi ex angłi &e hominis natura bona. Uñ pͥmt᷑
orca÷ uoluntas mala. E pilogum facit ad alia t̾nsitu
De his a ꝑitur qđ pͥmo et scao supradiximiꝰ inues¬

Expanded text:
m nihil est aliud corruptio quam boni exterminatio. Ex bonis ergo mala orta sunt, et nisi in bonis non sunt; nec fuit prorsus unde oritur ulla mali natura, nisi ex angeli et hominis natura bona, unde primitus orta est voluntas mala. 7. Epilogum facit ad alia transiturus. Ex his aperitur quod primo et secundo supr
Abbreviated transcription (Latin):
sit. in quantũ natura
ẽ bonaz. inquantum
uiciosa ẽmala est. ł Regła dialeticoꝵ de
contrariis fallit in lis. bono. et malo
illa dialecicoꝵ regłaeficit. qua dict̃ nulli rei du
ricur contrariis ununa re simul eẽ ñ posst̃
Cum aũ bona et illa nullus ambigat cẽ cõcia¬
ria. ñ solum sinleẽ possunt. s mala omnino

Expanded text:
sit, in quantum natura est, bona est; in quantum vitiosa est, mala est. 6. Quod regula dialecticorum de contrariis fallit in his, scilicet bono t bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt, nulli rei duoritur, ut in una re simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino
Abbreviated transcription (Latin):
catibonũ fuit. & scił a malũ qd ortum ⁊ ex bono.
In qua re fit pcc̃m. an in bona an in mala. ce dr
udere in qua re sit malũ .s. an in rebona: ai
in re mala. quitecte acuta sapit. ñ nii m bono:
malum eẽ intelligit .i. innatara bona. Malum
eẽ. ins in re bona. Sicut enim morbis ac nulnet¬
b corĩpuntur corpora. quȩ ut ait axs̃ in encheti¬

Expanded text:
cati, bonum fuit; et secunda, malum quod ortum est ex bono. 4. In qua re sit peccatum, an in bona an in mala; et dicdere in qua re sit malum, scilicet an in re bona, an in re mala. Qui recte acuteque sapit, non nisi in bono malum esse intelligit, id est, in natura bona. Malum esse nisi in re bona. Sicut enim morbis ac vulneribus corrumpuntur corpora; quae, ut ait Aug. in Ench
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ quod dr̃ ds̃ reddere pcc̃a patr. qr punit eos:
eo quod imitant᷑ pccã pacr̃. ñ qr patres percauerũ.
Non itaq corngit dñs in ꝓpħa. quod añ dixerat
in lege. s quomõ intelligendũ sitaꝑit. uñ et e¬
os qui ptaue intelligebant arguit. qui dicebat
patres comedert᷑. & c̃. Quate drx̃a int̾ciam et quar

Expanded text:
ur Deus reddere peccata patrum, quia punit eos eo quod imitantur peccata patrum, non quia patres peccaverunt. Non itaque corrigit Deus in propheta quod ante dixerat in lege, sed quomodo intelligendum sit aperit. Unde et illos qui prave intelligebant arguit, qui dicebant: Patres comederunt, etc. 11. Tuare dixerit in tertiam et quar
Abbreviated transcription (Latin):
de pcc̃o actuali diligenti indagagine quała c̃
ucrum res bona. anres mala. pꝰea inqua re sit
ausa e crgo primi pcc̃ites uona excicit qr
an pͥmũ pcc̃m ñ erat aliquld malũ. uñorurt᷑. sũe¬
im origiem & cãm habuerit. ant ex bono. ant ex
malo habuit. S malum añ ñ erat. ex bono gͥ or
mine. & quid erat angłs. nisibona natura dĩ: Nõ
exd̃o ortum malũ qđ fuit in angło. ñ ex alio quã
ꝑcc̃m tune mala ÷ natara. ait. queso. ut si poc̾ tes¬
pondeat. Manifestum ex uoluntatẽ mala tãquã
ex arbore mala fies omia oꝑa mala. tanquã frae¬
tꝰ malos. s ipam malam uoiuntatẽ uñ dic̃ exortã
pꝰdĩ. si ex homine. quid erat ip̃e hõ. uisi bonum
opus dĩ: immõ quid ecant hec duo. añquã in eis
ontur malauoluntas. nisibonũ opꝰde. &e bona ⁊
landanda natura: ẽggo ex bono oritur malũ. nec

Expanded text:
de peccato actuali diligenti indagine quaedam coni peccati; utrum res bona, an res mala; postea, in qua re sit Causa et origo prima peccati res bona extitit, te primum peccatum non erat aliquid mali unde oriretur. Cum enim originem et causam habuit, aut ex bono, aut ex malo habuit. Sed malum ante non erat; ex bono ergo omine. Et quid erat angelus, nisi bona natura Dei? Non ex Deo ortum est malum quod fuit in angelo; non ex alio quam peccatum est, tunc mala est natura. Quaeso ut, si potest respondeat. Manifestum est ex voluntate mala, tanquam ex arbore mala fieri omnia opera mala tanquam fructus malos; sed ipsam malam voluntatem unde dicet exortam, pus Dei? Si ex homine, quid erat ipse homo, nisi bonum opus Dei? Imo quid erant haec duo antequam in eis oriretur mala voluntas, nisi bonum opus Dei, et bona, et laudanda natura? Ergo ex bono oritur malum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ ẽẽ dict̃. leuem punctũ sensuũ. s. pͥmũ motum
suggestionis. ⁊ cogitationis. filium uero. si cogitati
is õꝑe compleũs. uł complere decreueris. in quo
notatur consensꝰ uiri siue patratio pcc̃i. dꝰ nepotẽ
aũt si ñ solum feceriss. In eo głeris. & hec ÷ quarta
generatio. ñqr tres p̃cesseuint. s quarta genera¬
ciodicit᷑: qr quarto loco apͥmo loco qui ÷ qĩpat̃ e
numeratur. Os gͥ ptanos &e scłos stimuloscogita¬
tionũ quos greci ꝓ patheis uocant. sine quibꝰ nul¬
lus hominũ eẽ pot̃. ñ pumet ec̃nalit᷑.s. si cogi¬
tata quis facẽ decceũit. & que fecit corrigere nolu¬
erit. quȩ sut̃ mortalia peccata. & tc̃ia et quarta

Expanded text:
nobis esse dicunt levem punctum sensuum, scilicet primum motum suggestionis vel cogitationis; filium vero, si cogitatioeris, opere compleveris, vel complere decreveris; in quo notatur consensus viri, sive patratio peccati; pronepotem autem, si non solum feceris, sed in eo glorieris: et haec est quarta generatio, non quia tres praecesserint, sed quarta dicitur, quia quarto loco a primo motu, qui est quasi pater, enumeratur. Deus ergo primos et secundos stimulos cogitationum, quos Graeci propatheis vocant, sine quibus nullus hominum esse potest, non puniet aeternaliter; sed si cogitata quis facere decreverit, et quae fecit corrigere noluerit, quae sunt mortalia peccata, et tertia et quarta
Abbreviated transcription (Latin):
am. q̃ lex pcc̃i dr̃. quȩ dr manere in carne. ñ quin
in ammna sit. s q ꝑ corruptionẽ carnis in amma
fit. cãm corruptionis carnis ostñdit. ex qͣ in aĩa pcc̃m fit
a Ro eum ꝓpt̃ pcc̃m corrupta fuit madã. ada
ut cum añ pcc̾m uit et mulier sine incentiuo ly¬
ꝑbona conuigi. Incõcupiscentia gͥ et lybidine cõ¬
cipitur caro formanda incorpꝰ ꝓł. Uñ caro ipã quȩ
concipitur in uiciosa concupiscentia pollinitur:
et coerũ pictr. ex ciius contadu anima cũ in fundi

Expanded text:
ur manere in carne, non quia in anima fit, sed quia per corruptionem carnis in anima fit. 3. Causam corruptionis carnis ostendit, ex qua in anima peccatum fit. Caro enim propter peccatum corrupta fuit in Adam, adeo ut cum ante peccatum vir et mulier sine incentivo liper bona conjugii. In concupiscentia ergo et libidine concipitur caro formanda in corpus prolis. Unde caro ipsa quae concipitur, in vitiosa concupiscentia polluitur et corrumpitur; ex cujus
Abbreviated transcription (Latin):
Ine lex ce ꝓpħe .i. exodꝰ. et ezechiel immo ip̃e ds
quice hicet ibi locutꝰ:. in sententiis discrepare ui¬
deantur: actendamus finem illiꝰ actoritatis exodi.
Dicto enĩ red̃a iniquitatẽ patr̃ in filios addit. hi
qui odeit̾ me. ꝑ qđ euident̾ ostendit᷑. ñ iõ prini¬
te ͥ filios: qr pecrart̃ patres. s qr eis similes quo¬
dã hercditario malo dm̃ odert̃. Iuud gͦ qđ in exodo
dñs oic̃. sic̃ iesꝵ tradit: ñ id sonat quod multi exti¬
mant. nec ÷ simile huic ꝓũbio. Padres comedert̃
uuã acerbã. &ec̃. Iludenĩ exodi ieꝵ suꝑ e xechie¬

Expanded text:
etae, id est, Exod. et Ezechiel, imo ipse Deus qui et hic et ibi locutus est, in sententia discrepare videantur, attendamus finem illius auctoritatis Exod. Dicto enim: Reddo iniquitates patrum in filios, addit: His qui oderunt me; per quod evidenter ostendit non ideo puniri filios quia peccaverunt patres, sed quia eis similes quodam haereditario malo Deum oderunt. Illud ergo quod in Exod. Dominus dicit, sicut Hieron. tradit, non id sonat quod multi existimant; nec est simile huic proverbio: Patres comederunt uvam acerbam, etc. Illud enim Exod. Hieron.,
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ uero cotã humanã naturã corrupit. ñ iõ:: qr quo
grauius fiuĩt cunctis aliis pc̃cs. S qr ab homine
cõmissũz: qñ in ino hominetota humana natã
consistebat. ce iõ: tota in eo corrupta ẽ. Maiorẽq ef¬
fectũ mal intalit. quantũ ad multiplices defec¬
tꝰ qui ex e manauert̃. s ñ quant̾ ad penã et̃nam.
quã grauiorẽ ñ meruit: quam plures pꝰea metue¬
tnt ꝑ alia pcc̃a. ĩmo alios grattiorẽ ꝓmeriuisse cre¬
dimus iram: quã adã metucgt. An illud pcc̃m¬

Expanded text:
 vero totam humanam naturam corrupit, non ideo est quia gravius fuerit cunctis aliis peccatis; sed quia ab homine commissum est, quando in uno homine tota humana natura consistebat, et ideo tota in eo corrupta est; majoremque effectum mali intulit quantum ad multiplices defectus qui ex eo manaverunt, sed non quantum ad poenam aeternam, quam graviorem non meruit, quam plures postea meruerunt per alia peccata; imo alios graviorem promeruisse credimus iram, quam Adam meruerit. 8. An istud pec
Abbreviated transcription (Latin):
tate dĩ. Tanto maiori usticia miolatũ÷ illuo mã¬
datũ: quanto faciliori potãt obseruantia custodi¬
ti. Nondũ enim uoluntati cupiditas resistebat. qđ
de pena transgressionis pꝰea secutũ ÷. his aliisq ni¬
tuntur auctoritatib. quu illud pccm̃ cet̾is alioꝵ ho¬
minũ pcc̃is: grauiꝰ eẽ dict̃. Qł etiã rõne ostendere
laborant. ħmõ. Magis nocuit illuo pcc̃m quã a¬

Expanded text:
 12: Tanto majori injustitia violatum est illud mandatum, quanto faciliori poterat observantia custodiri. Nondum enim ipsi voluntati cupiditas resistebat, quod de poena transgressionis postea secutum est. His aliisque utuntur auctoritatibus, qui illud peccatum caeteris aliorum hominum peccatis gravius esse dicunt. Quod etiam ratione ostendere laborant hoc modo: Magis nocuit illud peccatum quam a
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓle: quã fuerit in parente. Ad qđ illi dict̃ qr licet
camo pł ex carne feda seminetur. ce incõcupiscentia¬
corrupta thraatur. neq ex ip̃a magis corrupta a¬
nima magis infccitur. Ex quo actore sit illa concu¬
Re⁊ erea piscentia. deo .s. uel alio.u¬

Expanded text:
in prole quam fuerit in parente. Ad quod illi dicunt quia licet in prole quam fuerit in parente. Ad quod illi dicunt quia licet caro prolis ex carne foeda seminetur, et in concupiscentiacorrupta trahatur, neque ex ipsa magis corrupta anima amplius inficiatur. 4. Ex quo auctore sit illa concupiscentia, Deo scilicet vel alio.
Abbreviated transcription (Latin):
a mala actu ce remanẽt reatu. ut homicidiũ. et si¬
milia. Ita econũso fieri pot̾. ut cõcupiscentia p̃tere¬
at reatii: & maneat actu. Exp̃dictis enident̾ mõs¬
ltatur quomõ pcc̃̾m originale in baptismo remit¬
tatuR. De feditare quã caro ex lẏbidine coitꝰ cocta
getur: quã i conceptiõe excõcuipiscentia lybi¬
dmosa comraxit. Quib̾d am iudet᷑ qđ sicut am¬
ma a reatui putificatur. ĩta & caro ab illa polluti¬
one purgatur. ut sicut duob completur myst̾
ꝓbabile:. ALu uero putant tm̃ animã ibi mũ¬
dari. carnẽ uero ñ ab illa feditate purgari. Siuͦ¬
incõcupiscentia carnis: indetur nacura carnis ma¬
gis ac magis corrũpi. & magis cortupta idet᷑ cato
ꝓł: quã parentis. qr de carne pollũtionẽ quã habu¬
it aconceptu ntĩnenti. thtaiut polluta. & in cõcupĩ¬
centia concipitur. Uñ &e polluitur. & ita exduplici
cã contaminat᷑. Uñ maioe moetur pollucio carnis

Expanded text:
 actu, et remanent reatu, ut homicidium et similia, et ita e converso fieri potest ut concupiscentia praetereat reatu, et remaneat actu. Ex praedictis evidenter monstratur quomodo peccatum originale in baptismo remittatur. 3. De foeditate quam caro ex libidine coitus contrgetur quam in conceptione ex concupiscentia libidinosa contraxit. Quibusdam videtur quod sicut anima a reatu purificatur, ita et caro ab illa pollutione purgatur: ut sicut duobus completur mysterprobabile est. Alii vero putant tantum animam ibi mundari, carnem vero non ab illa foeditate purgari. Siconcupiscentia carnis, videtur natura carnis magis ac magis corrumpi; et magis corrupta videtur caro prolis quam parentis, quia carne pollutionem quam habuit a conceptu retinente, trahitur polluta, et in concupiscentia concipitur, unde et polluitur; et ita ex duplici causa contaminatur. Unde et major videtur pollutio carnis