comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animal significant᷑ in mundi ꝓpͥo
uicio ñ natura: qui cũ libenter
audiant uerba sapientiȩ: postea
de his omĩno ñ cogitant. Qͦd
enĩ utile audieris uelut ab intes¬
tino memorie tanquã ad os co-¬
gitatiois recordandi dulcedine
reuocare: qd ẽ aliud quã spitalit᷑
unt: illoꝵ anunaliũ genere fi¬
gurant᷑. Unde ⁊ ipsa a talibus
carnib abstinentia: tale niciũ nos
cauere pͣmonuit. Cũ eñi thesaurus
desiderabilis sit ipsa sapientia: de
hac numdicia ruminandi ⁊ ĩmun¬
dicia nͣ ruminandi alio loco ita¬
scriptũ eͥ. Thesaurus desidabilis
reqͥescit in ore sapientis: uir aut̃
stultus gluttit illud. S pͥori pͦpło¬
multa talia ñ tantũ audienda:
uerũ etiã obseruanda pͣcepta suÑ.
Tempus eiũ erat qͦ ñ solum dictis.
s etiã factis ꝓpħari oporteret: ea
quȩ posteriore tpͣre fuerant reue
auctoritas est commendata.
Oorĩa munda mundis: am̾iẽ
terra ⁊ plenitudo eius. Omnis

Expanded text:
animal significantur, inmundi proprio animal significantur, inmundi proprio uitio, non natura; qui cum libenter audiant uerba sapientiae, postea de his omnino non cogitant. quod enim utile audieris, uelut ab intestino memoriae tamquam ad os cogitationis recordandi dulcedine reuocare quid est aliud quam spiritaliter unt, illorum animalium genere figurantur; unde et ipsa a talibus carnibus abstinentia tale uitium nos cauere praemonuit. cum enim thesaurus desiderabilis sit ipsa sapientia, de hac munditia ruminandi et inmunditia non ruminandi alio loco scriptum est: thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis, uir autem stultus gluttit illum. hae multa talia non tantum audienda uerum etiam obseruanda praecepta sunt. tempus enim erat, quo non tantum dictis sed etiam factis prophetari oporteret ea quae posteriore tempore fuerant reuelauctoritas commendata. omnia munda mundis; domini est terra et plenitudo eius; omnis
Abbreviated transcription (Latin):
homines uumͣtis associatos non ꝑ
pͣsentẽ interiorẽ illuminationem
s ꝑ multiplicationẽ miscđie dĩ
qua eius bonitas usq ad infima
intendit᷑ saluos fieri dicit cum
ipsis ium̃tis. qm carnaliũ homi¬
nũ salus carnalis ẽ tanquã pecoꝵ
filios autẽ hominũ seuingens ab
cis qͥs similes pecorib dix̃. longe sub¬
limiori mͦ ipsiis ueritatis illustratiõe
& quadã uitalis fontis inundatiõe
beatos fieri pͣdicat. Siqua autem¬

Expanded text:
umentis associatos, non per praesentem interiorem illuminationem, sed per multiplicationem misericordiae Dei qua ejus bonitas usque ad infima intenditur, salvos fieri dicit cum ipsis jumentis; quoniam carnalium hominum salus carnalis est, tanquam pecorum. Filios autem hominum sejungens ab eis quos homines pecudibus junxit, longe sublimiori modo, ipsius veritatis illustratione, et quadam vitalis fontis inundatione, beatos fieri praedicat. Sic e
Abbreviated transcription (Latin):
quã m̃te̾ aut consilio hoc aduersũ
ini patres nr̃i fecert sicut cõmemo¬
ras: ñ tam̃ ea dampnandi s signi¬
ficandi gr̃a qđ nͣ̃ intelligitis.: & xp̃i
ani nͣ heretici s catholici edoman¬
di corporis causa. ꝓptͣ animã in ora¬
tionib amplius humiliandam::
ñ qđ illa ce̾ inmunda credant.nͣ
solũ a carnib uerũ a quib dã etiã
terre fructib abstinent. uel sẽꝑ
sicͣ pauci uel certis dieb atq tp̃ri
b sic̾ ꝑ quadragesimã fere om̃s:
quantomagis qͥsq uel minus seu
uoluerit seu potuerit. Uos autẽ
ipsã creaturã negatis bonã. & in¬
mundã dicitis. qđ carnes diabo¬
lus operet᷑ feculentiore materia
mali: ac ꝑ hoc eas tanquã in mun¬
diora ⁊ truculentiora dĩ ur̃i um¬
cula ex horrentes abicitis. Cum¬

Expanded text:
 qua mente aut consilio hoc adversum imi patres nostri fecerunt, sicut commemoras; non tamen ea damnandi, sed significnon haeretici, sed catholici edomandi corporis causa propter animam in orationibus amplius humiliandam, non quod illa esse inmunda credant, non solum a carnibus, uerum a quibusdam etiam terrae fructibus abstinent, uel semper, sicut pauci, ubus sicut per Quadragesimam fere omnes, quanto magis quisque vel minus seu voluerit, seu potuerit. Vos autem ipsam creaturam negatis bonam, et immundam dicitis, quod carnes diabolus operetur faeculentiore materia mali; ac per hoc eas, tanquam immundiora et truculentiora dei vestri vincula, exhorrentes abjicitis. Au
Abbreviated transcription (Latin):
ita uolatis: ut hoc maxime in con¬
uigio detestemini qͦ filii ꝓcreant᷑
ac sic auditores ur̃os dũ cauent re
femine quib miscent᷑ concipiant
etiã uxoꝵ ad ulteros faciatis. Quo¬
mͦ gͦ ñ ꝓhibes nubere qđ de tanto
ante p̃dixit apłs: quando id cona¬
ris auferre de nuptiis unde sunt
nuptiȩ Quo ablato. mariti erͣt
turpiter amatores: meretrices um¬
res: thalami fornices: soceri lem¬
nes. Ac ꝑ hoc etiã illud p̾ceptũ
qd̾ ẽ ñ occides: ex eiusdẽ erroris
ꝑuersitate nͣ seruas. Dũ enĩ timi
ne di tui mẽbrũ liget᷑ in carnem
ñ das esurienti panẽ : hic formidans
homicidiũ falsũ: illic ꝑpetrans ue¬
rũ. Itaq si incurras in eum famelicũ
qͥ mori possit nͥ cybũ porrigendo
subuenias: iã tu homicida tenebe¬
ris. aut lege di siñ dederis: aut lege
manichei si dederis. Quod autẽ¬

Expanded text:
ita uiolatis, ut hoc maxime in coniugio detestemini, quod filii procreantur, ac sic auditores uestros, dum cauent, ne feminae, quibus miscentur, concipiant, etiam uxorum adulteros faciatis. dumodo ergo non prohibes nubere, quod de te tanto ante praedixit apostolus, quando id conaris auferre de nuptiis, unde sunt nuptiae ? quo ablato mariti erunt turpiter amatores, meretrices uxores, thalami fornices, soceri lenones. ac per hoc etiam illud praeceptum, quod est: non occides, ex'eiusdem erroris peruersitate non seruas. dum enim times, ne dei tui membrum ligetur in carne, non das esurienti panem, hic formidans homicidium falsum, illic perpetras uerum. itaque si incurras in eum famelicum, qui mori possit, nisi cibum porrigendo subuenias? iam tu homicida teneberis aut lege dei, si non dederis, aut lege Manichaei, si dederis. quid? cete
Abbreviated transcription (Latin):
salẽ om̃s dies uitȩ tuȩ: & uideas
ñ filios tuos tantũ: sed filios filioꝵ
tuoꝵ. Quid ẽ filios tuos: Opera
tua quȩ hic agis. Qui sunt filii
filioꝵͦ Fructus operũ tuorũ.
Facis elemosinas: filii tui sunt.
Propt᷑ elemosinas accipis uitan:¬

Expanded text:
s «omnes dies vitae tuae. Et videas,» non filios tuos tantum, sed «filios filiorum tuorum.» Quid est, filios tuos? Opera tua quae hic agis. Qui sunt filii filiorum? Fructus operum tuorum. Facis eleemosynas, filii tui sunt: propter eleemosynas accipis vita
Abbreviated transcription (Latin):
Ue sunt oꝑa manuum eius:
Gr̃a d̃i illa qua salui facti sumꝰ:
qua creati in oꝑib bonis sumus
psius eñi sumꝰ figmtu: cieati in xp̃o
iħu. in oꝑib bonis. Non solũ quippe
homines. s etiã iustos si tam sumus:

Expanded text:
e sunt opera manuum ejus? Gloria Dei illa, qua salvi facti sumus, qua creati in bonis operibus sumus: ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis ; non solum quippe homines, sed etiam justos, si tamen sumus
Abbreviated transcription (Latin):
Quicqͥd enĩ lacerato animo dixe¬
tas corrigentis. Dilige: & dic qd̾
uoles. Nullom maledictũ erit
qđ specie maledicti sonuerit.
si memineris senserisq te in
gladio uerbi dĩ liberatorẽm
ħominis ẽẽ uelle ab obsidione
uitioꝵ. Qđ si forte ut plerũq
accidit. dilectione qͥdem talem
suscipis actionẽ: ⁊ eadẽ cordis di¬
lectione accedis: s int̾ agendũ
subrepserit aliqͥd dũ tͥ resistitur.
qd te auferat ab hoĩnis uitio ꝑ¬
cutiendo. ⁊ ipsi homini facit
infestũ: postea te lacrimis lauan¬
tẽ. hunsmodi puluerẽ. multo
salubrius meminisse oportebat.
quã ñ debeamꝰ suꝑ alioꝵ suꝑbi¬
re peccata. quãndo in ipsa eoꝵ
obuirgatione peccamꝰ: cũ faci¬
lius nos ira peccantis iratos: quã mise

Expanded text:
quid enim lacerato animo dixetas corrigentis. Dilige, et dic quod voles: nullo modo maledictum erit quod specie maledicti sonuerit, si memineris senserisque te in gladio verbi Dei, liberatorem hominis esse velle ab obsidione vitiorum. Quod si forte, ut plerumque accidit, dilectione quidem talem suscipis actionem, et ad eam corde dilectionis accedis, sed inter agendum subrepserit aliquid, dum tibi resistitur, quod te auferat ab hominis vitio percutiendo, et ipsi homini faciat infestum; postea te lacrymis lavantem hujusmodi pulverem, multo salubrius meminisse oportebit, quam non debeamus super aliorum superbire peccata, quando in ipsa eorum objurgatione peccamus, cum facilius nos ira peccantis iratos, quam mise
Abbreviated transcription (Latin):
tantes: sed in cõmune ubi salus omniũ
ẽ consulentes. Nã de ipso pane qͦ tales
saturant᷑ qͦd̾a loco apłs dic̃. Uniss pa¬
nis. unũ corpꝰ multi sumus. Quid g̃
comp̃hendere: Quȩ sit inqͥt latitudo.
sicut iã dixi in bonis oꝑib. quib beni¬
uolentia extendit᷑ usq ad diligendos
inimicos. Et longitudo. ut longanun¬
tate ꝓ hac latitudine. molestiȩ tolerent᷑
Et altitudo: ut ꝓ his eternũ qđ in suꝑ¬
nis ẽ premiũ. ñ uanũ aliqͥd tp̃rale sꝑet
Et ꝓfundũ: unde gratuita grã d̃i scđm
secretũ ⁊ abditũ uoluntatis eiꝰ existit.
Ibi eñi radicati. ibi fundati sumus. Ra¬
dicati ꝓptͣ agriculturã: fundati ꝓpt̃ edi¬
ficationẽ. Quȩ qm̃ non ẽ ab homine
dic̃ alio loco idẽ apłs. Dĩ agri cultura¬
estis. dĩ edificatio estis. Hoc totũ agitur
cũ in hac nr̃a ꝑegrinatione fides per
dilectionẽ oꝑat᷑. In futuro autẽ scło

Expanded text:
tantes, sed in commune, ubi salus omnium tantes, sed in commune, ubi salus omnium est, consulentes. nam de ipso pane, quo tales saturantur, quodam loco apostolus dicit: unus panis, unum corpus multi sumus. quid ergo comprehendere? quae sit, inquit, latitudo, sicut iam dixi, in bonis operibus, quibus beniuolentia porrigitur usque ad diligendos inimicos, et longitudo, ut longanimitate pro hac latitudine molestiae tolerentur, et altitudo, ut pro his aeternum quod in supernis est praemet profundum, unde gratuita gratia Dei secundum secretum et abditum voluntatis ejus existit. Ibi enim radicati, ibi fundati sumus; radicati propter agriculturam, fundati propter aedificationem; quae quoniam non est ab homine, dicit alio loco idem apostolus: Dei agricultura, dei aedificatio estis. hoc totum agitur, cum in hac nostra peregrinatione fides per dilectionem operatur. in futuro autem saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
uersũ porrigit. ⁊ hec latitudo eͣ: nc̃
longanimitate adu̾sa tolerat.⁊ in eo
qđ ueracit᷑ tenuit ꝑseuerat: ⁊ hec lon¬
gitudo ẽ. Hoc autẽ totũ ꝓpt̾ adipiscen
dã facit uitã eternã. quȩ illi ꝓmittit᷑
in excelso: & hec altitudo ẽ. Existit gͦ
ex occulto ista caritas. ubi fundati qͦ¬
damͦ ⁊ radicati sumꝰ : ubi causȩ uolin¬
tatis di nͣ inuestigant᷑: cuiꝰ gr̾a sumꝰ
salui facti ñ ex oꝑib iusticiȩ que nos
fecimus sed scd̃m eius miscdiã: uo¬
luntariȩ quippe genuit nos uerbo
ueritatis. & hȩc uoluntas eiꝰ in abs¬
condito ẽ. Cuius secreti ꝓfunditatẽ
quodãm expauescens apłs clamat.
O altitudo diuitiar̾ sapientiȩ ⁊ sci¬
entiȩ di. quã inscrutabilia sunt ui¬
dicia euis ⁊ inuestigabiles uiȩ cius.¬

Expanded text:
uersum potest, porrigit, et haec latitudo est; nunc uersum potest, porrigit, et haec latitudo est; nunc longanimitate aduersa tolerat et in eo, quod ueraciter tenuit, perseuerat, et haec longitudo est; hoc autem totum propter adipiscendam uitam facit aeternam, quae illi promittitur in excelso, et haec altitudo est. existit uero ex occulto ista caritas, ubi fundati quodam modo et radicati sumus, ubi causae uoluntatis dei non uestigantur, cuius gratia sumus salui facti non ex operibus iustitiae, quaenos fecimus, sed secundum eius misericordiam. uoluntarie quippe genuit nos , uerbo ueritatis. et haec uoluntas eius in abdito est. cuius secreti profunditatem quodam modo expauescens apostolus clamat:s o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eius
Abbreviated transcription (Latin):
norẽ: ⁊ incorruptionẽ quȩrentibus
uitã ȩternã. Itaq etiã longitudo qͥ
totũ corpus extendit᷑. ipsã tolerantiã
significat: unde longanunes dicunt᷑
qͥtolerant. oPfundũ autẽ qđ terrȩ in¬
fixũ est. secretũ sacram̃ti p̃figurat.
Recordaris ni fallor quȩ uerba apłica
in ista designatione crucis expediant.
ubi ait. In karitate radicati ⁊ funda¬
ti ut possitis comp̃hendere cũ omĩb
scͣis quȩ sit latitudo. longitudo. alti
tudo. ⁊ ꝓfundũ. Caritas in cõmu¬
ne magis quã in priuatũ consulens.
dr̃ non quęrere quȩ sua sunt. Hac
uiuunt corda in scłm scłi: tanquã sa¬
Uita enĩ. xp̃c ẽ: qui habitat in cordib
eoꝵ uterĩ ꝑ fidem. post etiã ꝑ speciẽ
Uident enĩ nc̃ ꝑspeculũ in enigmate.
tc̃ autẽ facie ad faciẽ. Unde ipsa cari-¬
tas nͣc in bonis oꝑib dilectionis exer¬
cet᷑  quȩ se ad subueniendũ quaquã

Expanded text:
erentibus erentibus vitam aeternam. Itaque etiam longitudo, qua totum corpus extenditur, ipsam tolerantiam significat, unde longanimes dicuntur qui tolerant. Profundum autem quod terrae infixum est, secretum sacramenti praefigurat. Recordaris, nisi fallor, quod verba Apostoli in ista designatione crucis expediantur, ubi ait: In charitate radicati et fundati, ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis quae sit l. Unde caritas in commune magis quam in priuatum consulens dicitur non quaerere. quae sua sunt. hac uiuunt corda in saeculum saeculi tamquam sauita enim Christus est, qui habitat in cordibus eorum interim per fidem post etiam per speciem. uident enim nunc per speculum in aenigmate tunc autem facie ad faciem. unde ipsa caritas nunc in bonis operibus dilectionis exercetur, qua se ad subueniendum, quaqua
Abbreviated transcription (Latin):
ricia. ⁊ cetera huiusmodi: de quibus
dicit. si enĩ scđm carne̾ uixeritis morie¬
mini: Si autẽ sp̃u facta carnis morti¬
ficaueritis uiuetis. Hinc etiã de scipso
ẽ. ⁊ ego mundo. Ee alio loco. Scientes
inqͥt qr uetus hõ nrͣ simul confixusẽ
cruci cũ illo. ut euacuet᷑ corpꝰ peccati.
ut ultra ñ seruiamus peccato. Quã
diu gͦ id agunt oꝑa nr̃a ut euacuet᷑
corpus peccati. quandiu exterior hõ
corrumpit᷑ ut interior renouet᷑ de die
in diem: tempus ẽ crucis. Hec sunt
etiã bona oꝑa qͥdẽ. tam̃ adhuc labori¬
osa: quoꝵ merces requies ẽ S ideo
dicit᷑ spe gaudentes: ut cogitantes reqͥ
em futurã cũ hẏlaritate in laborib oꝑemͣ.
hanc hylaritatẽ significat crucis lati¬
tudo in transuerso ligno: ubi figunt᷑
tristicia facit angustias. Per altitudinẽ
cui cap̃t adiungit᷑ expectatio retribu¬
tionis de sublumi iusticia di qͥ redd&
unicuiq scđm oꝑa sua : his qͥdẽ qui
scđ̃m tolerantiã boni oꝑis głiã ⁊ ho¬

Expanded text:
e quibus dicit: Si enim secundum carnem uixeritis, moriemini; si autem spiritu facta carnis mortificaueritis, uiuetis. hinc etiam de ipso est et ego mundo, et alio loco: Scientes, inquit, quia uetus homo noster simul crucifixus est cruci cum illo, ut euacuetur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. quam diu ergo id agunt opera nostra, ut euacuetur corpus peccati, quam diu exterior homo corrumpitur, ut interior renouetur de die in diem, tempus est crucis. Haec sunt etiam bona opera quidem tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. sed ideo dicitur: Spe gaiem futuram, cum hilaritate in laboribus operemur. Hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transverso ligno, ubi figuntur s, quia tristitia facit angustias; per altitudinem vero cui caput adjungitur, exspectationem retributionis de sublimi justitia Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua, iis quidem qui secundum tolerantiam boni operis
Abbreviated transcription (Latin):
gitare dm̃. amare dm: & gratis ama¬
re ipsũ adiutorẽ. ipsũ spectatorẽ. ipsũ sex lib¬
coronatorẽ. ipsũ p̃mii largitorẽ: po adianua¬
stremo ipsũ premiũ deputare : non rium . iͦ.¬
aluo ab ipso quã ipsũ expectare
Si amas. gratis ama. Si uere amas. ip¬
se sit merces quẽ amas. An uͦ tͥ cara
sunt omĩa: ꝙ uilis ẽ ille qͥ condidit
autẽ ñ est datum. Quare gͦ illi
datũ ẽ: & illi ñ est datũ: Non me
piget dicere : hoc ẽ ꝓfundũ crucis.
De ꝓfundo nescio q iudicioꝵ di quȩ¬
ꝑscrutari contemplariq ñ possumus
ꝓcedit omẽ qđ possumus. Quod pos¬
Quare autẽ illũ ⁊ ñ illum: multũ e
ad me. Abyssus ẽ. ꝓfundũ crucis est

Expanded text:
gitare Deum, amare Deum; et gratis amagitare Deum, amare Deum; et gratis amare ipsum Deum adjutorem, ipsum spectatorem, ipsum coronatorem, ipsum praemii largitorem; postremo ipsum praemium deputare, non aliud ab ipso quam ipsum exspectare? Si amas, gratis ama: si vere amas, ipse sit merces quem amas. An vero tibi chara sunt omnia, et vilis est ille qui condidit cui non est datum? Quare ergo illi datum est, et illi non est datum? Non me piget dicere, hoc est profundum crucis. De profundo nescio quo judiciorum Deperscrutari contemplarique nequimus, procedit omne quod possumus. Quod posQuare autem illum, et non illum: multum est ad me, abyssus est, profundum crucis est
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ ẽ longitudo: Qui ꝑseuera.¬
uerit usq in finẽ. hic saluus erit.
Hec ẽ longitudo crucis. ubi totũ corpus
porrigit᷑. ubi quodãmͦ stat᷑. quo stando
ꝑseuerat᷑. Si gͦ queris qͥ in cruce głiaris
habere crucis latitudinẽ habeto bene
oꝑandi uirtutẽ. Si uis habere crucis
longitudinẽ: habeto ꝑseuerandi longa¬
nimitatẽ. Si autẽ uis habere crucis al¬
titudinẽ: nosti qͥd audias ⁊ ubi audias ¶Extͣr.
sursũ cor. Quid ẽ sursũ cor Ibi sꝑa ibi eungłiu
ama: inde pete uirtutẽ: ibi expecta mer scodm ioħ¬
cedẽ. Nã si bene oꝑaris ⁊ hylarit᷑ tribu xluiͦ.¬
is: uideris habere latitudinẽ. Si in eis Sxtro¬
dẽ bonis oꝑib usq in finẽ ꝑseueraue p̃s .iiii.¬
ris: uideris habere longitudinem.
Sed si omia hȩc ñ ꝓpt̾ suꝑnã mercedem
facis altitudinẽ non habebis: & illa
iã nec latitudo erit nec. longitudo.
Quid ẽ enĩ habere altitudinẽ. nisi co¬

Expanded text:
Quae est longitudo? Qui perseveraQuae est longitudo? Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Haec est longitudo crucis, ubi totum corpus porrigitur: ubi quodam modo statur, quo stando perseveratur. Si ergo quaeris, qui in cruce gloriaris, habere crucis latitudinem; habeto bene operandi virtutem. Si vis habere crucis longitudinem; habeto perseverandi longanimitatem. Si autem vis habere crucis altitudinem; nosce quid audias, et ubi audias, Sursum cor. Quid est, Sursum cor? Ibi spera, ibi ama: inde pete virtutem, ibi exspecta mercedem. Nam si bene operaris, et hilariter tribuis, videris habere latitudinem. Si in iisdem bonis operibus usque in finem perseveraveris, videris habere longitudinem. Sed si omnia haec non propter supernam mercedem facis, altitudinem non habebis; et illa jam nec latitudo erit nec longitudo. Quid est enim habere altitudinem, nisi co
Abbreviated transcription (Latin):
figunt᷑ mnanꝰ excedit aliquantũ ubi
cap̃t crucifixi ponat᷑: habet ⁊ pro¬
fundũ hoc ẽ qđ in t̾ra figit᷑: ⁊ non
uidet᷑ U idete magnũ sacram̃tũ.
Ab illo ꝓfundo qđ ñ uides: surgit
Confer te ad uitã moresq sc̃oꝵ qui
dicunt: ab sit głiari nͥin cruce dñi
nrͣi iħu xp̃i. inuenimꝰ in morib eoꝵ
latitudinẽ caritatis. Unde illos ad¬
monet ipse apłs dicens. Dilatami¬
ni᷑ ne sitis uigũ ducentes cũ infi¬
delib Et qr ipse latus erat. qͥ eos ad
latitudinẽ exhortabat᷑: audi qͥd dicat.
Os nr̃um patet ad uos o corinthu:
cor nr̃um dilatatũ ẽ. Latitudo gẽ
karitas: quȩ sola bene oꝑat᷑. Lati¬
tudo facit. ut hylarẽ datorẽ
diligat d̾̃s. Si enim angustiã pas¬
sus fuerit: tristis dabit. Si tristis
dabit: periit qđ dabit. Opus est gͦ
latitudine caritatis: ne pereat qͥcꝰ¬
qͥd boni facis. S qm ait dñs ubi ha
bundabit iniqͥtas refrigescet cari¬
tas multoꝵ: da mͥ ⁊ longitudinem

Expanded text:
aliquantum, ubi caput crucifixi ponitur: habet et profundum, hoc est quod in terra figitur, et non videtur. Videte magnum sacramentum. Ab illo profundo quod non vides, surgit Confer te ad vitam moresque sanctorum, qui dicunt, Absit gloriari, nisi in cruce Domiristi. Invenimus in moribus eorum latitudinem charitatis; unde illos admonet ipse Apostolus, dicens, Dilatamini, ne sitis jugum ducentes cum infidelibus. Et quia ipse latus erat, qui eos ad latitudinem exhortabatur, audi quid dicat: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est . Latitudo ergo charitas est, quae sola bene operatur. Latitudo facit ut hilarem datorem diligat Deus . Si enim angustiam passus fuerit, tristis dabit: si tristis dabit, perit quod dabit. Opus est ergo latitudine charitatis, ne pereat quidquid boni facis. Sed quoniam ait Dominus. Ubi abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum; da mihi et longitudinem.
Abbreviated transcription (Latin):
longitudinẽ tempoꝵ. altitudinem
celi. ꝓfunditatẽ abyssi.ͦ Quando
ista comp̾hendes uel m̃te uel cor-¬
pore: hoc ẽ suie cogitando siue
carnis oculis intuendo: Quando
ista compͣhendes: Ipsũ audi apłm
dicentẽ tibi. Michi autẽ absit głi¬
ari. nͥ in cruce dñi nr̃i iħu xp̃i¬
din̾e: ⁊ altitudine̾ ⁊ ꝓfundũ. His eñĩ¬
apłi uerb̾. crux quodãmͦ nobis
ante ocłos constituta ẽ. Habet
enĩ latitudin̾e̾ in qua manꝰ figunt᷑:¬

Expanded text:
longitudinem temporum, altitudinem coeli, profunditatem abyssi? Quando ista comprehendis vel mente vel corpore? hoc est, sive cogitando sive carnis oculis intuendo, quando ista comprehendis? Ipsum audi Apostolum dicentem tibi: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini i . Et nos in illa gloriemur, vel quia super illam incumbimus. In illa gloriemur omnes, o boni fratres, in illa gloriemur. Ibi forte inveniemus et latitudinem, et longitu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ait apłs. Ad ipsũ enĩ ꝑtinet uidere
ueritatẽ. cũ ille dixerit ego sũ ueritas.
Et cũ loquebat᷑ in apło dicente an uul¬
tis exꝑim̃tũ acciꝑe eius qͥ in me loqͥtur
cepc: non ei foris utiq sed in ipso corde
id ÷ in illo cubili ubi orandũ e̾ loq̃bat᷑¬

Expanded text:
ut ait Apostolus; ad ipsum enim pertinet videre veritatem, cum ille dixerit: Ego sum veritas . Et cum loquebatur in Apostolo dicente: An vultis experimentum ejus accipere qui in me loquitur Christus ? non ei foris utique; sed in ipso corde, id est, in illo cubili ubi orandum est , loquebat
Abbreviated transcription (Latin):
onsonant om̃s diuine lectioẽs:
ut spem ñ in nobis s in dño
collocemus. Peto inqͥt apłs uos ñ
infirmari in tribulationib meis
uos ñ infirmari: id ẽ ut ñ infirme¬
mini quando auditis me pati ꝓ
Petit gͦ eos ut ñ infirment᷑: quod
non faceret nͥ eoꝵ uellet excitare
uoluntatẽ. Si enĩ responderent.
qͥd nos petis qđ in potestate non habemus:
ñ quid non uiderent᷑ sibi iustũ reddidisse
luntatis ꝓpriȩ consensionẽ ubi ⁊ ipsi aliqͥd
agerent: ñ diceret peto. Et si diceret ui¬
beo. nͥ eos nosset adbibere posse iussioni
suȩ uoluntate: Sine caitsa hoc uerbum
de eus ore ꝓcederet. Sed rursus sciens
sine csi ad uitorio infirmã esse hominis
uoluntate: ñ solũ ne dicerent uolunta¬
tis arbitriũ ñ habemus dix̃ peto: uerũ
etiã ne dicerent uoluntatis arbitrium
sufficit nob̃. uidete qͥd addidit. huius
rei grͣa. Cuius rei gr̃a nͥ quã supra dixe¬
rat: peto ñ infirmari in tribulationib

Expanded text:
onsonant omnes divinae lectiones, ut spem non in nobis, sed in Domino collocemus. Peto, inquit Apostolus, non infirmari in tribulationibus meis non infirmari, id est, ut non infirmemini, quando auditis me pati pro Petit ergo eos, ut non infirmentur; quod non faceret, nisi eorum vellet excitare voluntatem. Si enim responderent, Quid nos petis quod in potestate non habemus? numquid non viderentur sibi justum reddidisse luntatis propriae consensionem, ubi et ipsi aliquid agerent, non diceret, Peto. Et si diceret, Jubeo, nisi eos nosset adhibere posse jussioni suae voluntatem, sine causa hoc verbum de ejus ore procederet. Sed rursus sciens sine Dei adjutorio infirmam esse hominis voluntatem, non solum ne dicerent, Voluntatis arbitrium non habemus, dixit, Peto; verum etiam ne dicerent, Voluntatis arbitrium sufficit nobis, videte quid addidit: Hujus rei gratia. Cujus rei gratia, nisi quam supra dixerat, Peto non infirmari in tribulationibus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is pat̾nitas in cęlis ⁊ in t̾ra nominat᷑
ut det uob̾. Quid det uobis: Eͦd peto
a nobis: rogo. det uobis. Peto enĩ a uob̾
ꝓpt̾ arbitriũ uoluntatis rogo det uob̃
ꝓpt̾ auxiliũ maiestatis. Sed apłi uerba¬
p̃uenimus. Ad huc fortassis expectatis
audire qͥ textũ eiusdẽ lectiõis memona
genua flectat apłs: ut det illis qđ dixe¬
rat eis peto. Alem̃to gͦ. qͥd petierit ab ip¬
sis. Peto ñ infirmari in tribulationib
meis ꝓ uobis. Hoc. ab ipsis petit. Alo¬
do uidete qͥd illis petit. Flecto genua

Expanded text:
omnis paternitas in coelo et in terra nominatur. Ut det vobis. Quid, det vobis? Quod peto a vobis, rogo det vobis. Peto enim a vobis, propter arbitrium voluntatis: rogo det vobis, propter auxilium majestatis. CAPUT praevenimus. Adhuc fortasse exspectatis audire, qui textum ejusdem lectionis memoria genua flectat, ut det illis quod dixerat eis, Peto. Mementote ergo quid petierit ab ipsis. Peto non infirmari in tribulationibus meis pro vobis: hoc ab ipsis petit. Modo videte quid illis petit: Flecto genua
Abbreviated transcription (Latin):
quit. ꝑ sp̃m euis. Iste sp̃c gr̃ȩ uidete
qͥd petit. Hoc a dõ petit qđ ab ho¬
minib exigit: qr ut ds̃ uelit dare
debes ⁊ tu ad accipiendũ accõmo¬
dare uoluntatẽ. Quomͦ uis acciꝑe
grãm diuinȩ bonitatis. qui sinũ nͣ
aꝑis uoluntatis: Det inquit uob̃.
Non enĩ habetis. nisi det uobis.
Tet uob̾ uirtute corroborari ꝑ sp̃m eiꝰ.
Si enĩ dederit uob̃ uirtute corrobo.¬
rari: ibi dabit uobis non infrmari
ninteriore homine habitare xp̃m
per fidem in cordibus uestris.
Totũ hoc. det uobis. In caritate

Expanded text:
ritum ejus. Iste Spiritus gratiae. Videte quid petit. Hoc a Deo petit, quod ab hominibus exigit: quia ut Deus velit dare, debes et tu ad accipiendum accommodare voluntatem. Quomodo vis accipere gratiam divinae bonitatis, qui sinum non aperis voluntatis? Det, inquit, vobis. Non enim habetis, nisi det vobis. Det vobis virtute corroborari per Spiritum ejus. Si enim dederit vobis virtute corroborari, ibi dabit vobis non infirmari. In interiore homine habitare Christum per fidem in cordibus vestris. Totum hoc det vobis. In chari
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑnis p̾ceptis ⁊ uissis optemperent:
bonũ est eis in ordine ꝓpͥe nature atq
substantiȩ. Nuncii autem grece aN¬
głi dicuntur: quo nomine generali
ni cęloꝵ. qđ oportuno tp̃re reuelatũ
ẽ ꝓ salute nr̃a: quo ex hac ꝑegrina¬
tione lib̾ati. eoꝵ cetui conungamur.
Neq enĩ hoc ignorarent: quandoqͥdẽ
ipsũ sem̃ qđ oportuno tpre aduenit
ꝑ ipsos dispositũ ẽ in manu media¬
toris. id÷ in eiꝰ potestate qͥ dñs eoꝵ ẽ.
& in forma dĩ ⁊ informa serui. Dic̃
ciare inuestigabiles diuitias xp̃i
& illuminare quȩ sit dispositio sa¬
cram̃ti. qđ fuit absconditũ a scłis
in do qͥ cuncta creauit: ut innotes¬
ceret pͥncipib ⁊ potestatib in cęle

Expanded text:
supernis praeceptis et iussis obtemperent, bonum est eis in ordine propriae naturae atque substantiae. nuntii autem graece. angeli dicuntur: quo nomine generali ni caelorum. quod oportuno tempore reuelatum est pro salute nostra, quo ex hac peregrinatione liberati eorum coetui coniungamur. neque enim hoc ignorarent, quandoquidem ipsum semen, quod oportuno tempore aduenit, per ipsos dispositum est in manu mediatoris, id est in eius potestate, qui dominus eorum est, et in forma dei et in forma serui. dicitibus adnuntiare inuestigabiles diuitias Christi et inluminare, quae sit dispositio sacramenti. quod fuit absconditum a saeculis in deo, qui uniuersa creauit. ut innotesceret principibus et potestatib
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt: non scđ̾m carnẽ mlitamus.
Iam desicdio ibi sumus. Lã spem
in illam terrã quasi anchoram p̃¬
misimꝰ : ne isto mari turbato
naufragemus. Quẽ admodũ gͣ
de naui quȩ in anchorisẽ recte
dicimus qđ ia in t̾ra sit. ad huc
enĩ fluctuat. s in t̾ra quodãmodo
educta ẽ contra uentos ⁊ contra
tempestates: Sic contra temptati¬
ones huius ꝑegrinatiõis nr̃e spes
nr̃a fundata in illa ciuitate hie¬
rusalẽ facit nos ñ abripi in saxa
mundi sic̃ scriptura dic̃: inimi¬
cus dĩ reputabit᷑. Sicut autem
ñ potest hõ duob dñis serure:
gaudia differunt: suntq omino
contraria. Quando gaudet᷑ in scło.
nͣ gaudet᷑ in dño. Quando gau¬
detur in dño. ñ gaudet᷑ in sȩcło.
Uincat gaudiũ in dno: donec fi¬
niat᷑ gaudiũ in scło. Baudiũ in
dño semꝑ augeat᷑ gaudiũ in scło
semꝑ minuatur donec finiatur.
Non ido ista dicunt᷑ qm̃ cũ sumus

Expanded text:
inquit, non secundum carnem militamus . Jam desiderio ibi sumus, jam spem in illam terram, quasi anchoram praemisimus, ne in isto mari turbati naufragemus. Quemadmodum ergo de navi quae in anchoris est, recte dicimus quod jam in terra sit; adhuc enim fluctuat, sed in terra quodammodo educta est contra ventos, et contra tempestates: sic contra tentationes hujus peregrinationis nostrae, spes nostra fundata in illa civitate Jerusalem facit nos mundi, sicut Scriptura dicit, inimicus Dei reputabitur . Sicut autem non potest homo duobus dominis servire ;gaudia differunt, suntque omnino contraria. Quando gaudetur in saeculo, non gaudetur in Domino: quando gaudetur in Domino, non gaudetur in saeculo. Vincat gaudium in Domino, donec finiatur gaudium in saeculo. Gaudium in Domino semper augeatur: gaudium in saeculo semper minuatur, donec finiatur. Non ideo ista dicuntur, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ari potest ab eis qui ueritati contrso¬
cunt. non ipsa ueritas quã credit a
loquit᷑. Unde ⁊ apłs cũ de catherasu
diceret: sedsermo inqͥt di ñ ẽ alligtꝰ
Sie⁊ iste qr ipsa ẽ una ꝑsona scoꝵ tĩ¬

Expanded text:
iari potest ab eis qui veritati contradicunt, non ipsa veritas quam credit et loquitur? Unde et Apostolus, cum de catena sua diceret: «Sed sermo,» inquit, «Dei non est alligatus» . Sic et iste, quia ipsa est una persona sanct
Abbreviated transcription (Latin):
quantomagis ñ debet dedignari
homo. ⁊ ex animo ⁊ ex tota bona uo¬
luntate. cũ tota dilectiõe seruire d̾no
⁊ malo: Ecce seruit meliori dete ser¬
rior: sed ad tempꝰ. Qd autẽ dixi de
dño ⁊ seruo: hoc intelligite de po¬
testatib ⁊ regib de om̃ib culmi.

Expanded text:
quanto magis non debet dedignari quanto magis non debet dedignari homo, ex toto animo, et ex tota bona voluntate, cum tota dilectione servire domino etiam malo? Ecce servit melior deteriori, sed ad tempus. Quod autem dixi de domino et servo, hoc intelligite de potestatibus et regibus, de omnibus culmi
Abbreviated transcription (Latin):
cordis: ñ ad ocłm seruientes qͣsi
hominib placentes. s quasi serui
xpͣi. facientes uoluntatẽ dĩ ex aĩo
cũ bona uoluntate. Ecce ñ fecit
de seruis liberos: sed de malis
seruis bonos seruos. Quantum
⁊ iniquus tufidelis ⁊ iustus indig¬
nũ ẽ ut iustus ⁊ fideł seruiat uuqͦ
⁊ infideli. Non hoc ei dix̃. sed ma¬
gis serus. Et ut corroboret seruũ.
hoc dicit. Exemplo meo serui. pͥor
seruuitu inqͥs. Dñs enĩ tanta in pas¬
sione sustinens. a quib sustinuit
nͥ ans a seruis: & a qualib nisi a
mał seruis: Nã si fuissent boni
serui: honorarent dnm̃ suũ.S q
mali serui erant: inuiriauerunt.
Ille qd contra reddidit : Dilectio¬
nẽ ꝓ ocdio. Ait eñ. Pat̃ ignosce il¬
lis q nesciunt qͥd facunt. Si d̃ns
cęli ⁊ t̾rȩ ꝑ quẽ facta st̃ om̃ia seruiuit.
indignis. rogauit ꝓseuientib ⁊ furen¬
tibus: & tanquã medicũ se exhibu¬
it adueniens. nã ⁊ medici: ⁊ arte &
sanitate meliores seruiunt egrotis.

Expanded text:
ientes, quasi hominibus placentes, sed quasi servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate» . Ecce non fecit de servis liberos, sed de malis servis bonos servos. Quantum  iniquus, tu jam fidelis et justus; indignum est ut justus et fidelis serviat iniquo et infideli. Non hoc ei dixit, sed magis, Servi: et ut corroboraret; servum, hoc dixit, Exemplo meo servi; prior servivi iniquis. Dominus enim tanta in passione sustinens, a quibus sustinuit, nisi dominus a servis? et a quibus, nisi a malis servis? Nam si fuissent boni servi, honorarent dominum. Sed quia mali servi erant, injuriaverunt. Ille quid contra? Reddidit dilectionem pro odio: ait enim, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Si Dominus coeli et terrae, per quem facta sunt omnia, servivit indignis, rogavit pro saevientibus et furentibus, et tanquam medicum se exhibuit adveniens nam et medici et arte et sanitate meliores serviunt aegrotis;
Abbreviated transcription (Latin):
& quom̃ sponsus ⁊ sponsa. sic caput &
corpus. ꝙ capt mulieris uir. Suie ergo
caput ⁊ corpus. sine dicã sponsus ispon¬
sa: unũ intelligite. Ideoq idẽ apls cũ
ab aliis quȩ ꝑsecutor ipse fecerat. lit
suppleam inquit quȩ desunt pͥssura¬
rũ xp̃i in carne mea. ad pressuras
xp̃i attendens ꝑtinere qđ paciebatur
qđ non potest intelligi scđm caput
quł iã in cȩlo nichil tale patit᷑ sed se

Expanded text:
caput et corpus: quia caput mulieris vir. Sive ergo dicam caput et corpus, sive dicam sponsus et sponsa; unum intelligite. Ideoque idem apostolus, cum ab aliis, quae persecutor ipse fecerat, Ut suppleam, inquit, quae desunt pressurarum Christi in carne mea : ad pressuras Christi ostendens pertinere quod patiebatur. Quod non potest intelligi secundum caput, quod jam in coelo nihil ta
Abbreviated transcription (Latin):
pceptandẽ ad dilectionẽ d̾ ⁊ ꝑximi ꝑss ex libro¬
tinet decalog̃ d pͥmũ p̃ceptũ tres de enuiate di .x.u.ii.
t̃ int̾ homines. Nã ipse nuimerus sep
honora patrẽ tuũ.⁊ matrẽ tuã. Ad pa¬
rentes eni suos homo aꝑit ocłos. & hec
uita ab eoꝵ amicicia sumit exordium.
Quisqͥs autẽ parentib suis nͥ defert ho¬
norẽ  quib parcere poterit: Dic̃ apłs.¬
tũ: nisi qr in septenario numero est
pͥmũ. ꝑtinens ad dilectionẽ ꝓrim
Primũ ẽ in altera tabula. Nã ido duȩ
tinentia: septẽ in altera tabula ad ꝓrxi¬
mũ. In altera gͦ tabula pͥmũ ẽ hono¬
ra patre tuũ ⁊ matiẽ tuã: scđm non
moechaberis. terciũ ñ occides: quar¬
tñ nͣ furaberis: quintũ nͥ falsũ testimo¬
nũ dices sextũ ñ concupisces urorẽ
ꝓtrimi tui: Septimũ ñ concupisces
rẽ ꝓxmu tui. Nec iungamꝰ illis trib¬

Expanded text:
cepta, id est ad dilectionem Dei et proximi pertinet Decalogus. Ad primum praeceptum tres chordae pertinent, quia tur inter homines. nam ipse numerus septhonora patrem tuum et matrem tuam. ad parentes enim suos homo aperit oculos et haec uita ab eorum amicitia sumit exordium. quisquis autem suis parentibus non defert honorem, quibus parcere poterit? est, nisi quia in septenario numero est primum ? ad dilectionem proximi primum est in altera tabula. nam ideo duae pertinentia, septem in altera tabula ad proximum.. in altera ergo tabula primum est: honora patrem tuum et matrem tuam; secundum: non moechaberis; tertium: non occides; quartum: non furaberis; quintum: non falsum testimonium dices; sextum: non concupisces uxorem proximi tui; septimum: non concupisces re
Abbreviated transcription (Latin):
in hominẽ: dnĩ ẽ in seruũ. Prope
om̃s domus: habent huiusmõi
potestatẽ. Sunt dñi: sunt ⁊ serui.
Diu̾sa sunt nomina: sed homines s
tos esse. Serui obedite dnis uris
Ille ẽ uerus dñs ⁊ eternus isti autẽ
tp̃rales scd̾m tempus. Tu cũ am¬
bulas in uia. cũ uiuis in hac uta: ñ
uult te facere suꝑbũ xp̃c. Contigit
tͥ ut xp̃ianus efficereris. & haberes
dnͣm hominẽ. Non ido xp̃ianus
factus es: ut dedigneris seruire.
Cũ enĩ xp̃o uibente seruis homini
ñ illi seruis s illi qͥ iussit. & hocait.

Expanded text:
in hominem domini est in servum. Prope in hominem domini est in servum. Prope omnes domus habent hujusmodi potestatem. Sunt domini, sunt et servi; diversa sunt nomina: sed homines ettos esse? «Servi, obaudite dominisIlle est verus dominus et aeternus; isti autem temporales secundum tempus. Tu cum ambulas in via, cum vivis in hac vita, non vult te facere superbum Christus. Contigit tibi ut christianus efficereris, et haberes dominum hominem: non ideo christianus effectus es, ut dedigneris servire. Cum enim Christo jubente servis homini, non illi servis, sed illi qui jussit. Et hoc ait:
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ.ximia seriuttis causa peccatũ est
ut hõ homini condiciõis uineulor
subderet᷑: qđ ñ fuit nͥdo uidicante
apud quẽ non ẽ iniqͥtas: & nouit di¬
uersas pęnas meritis distribuere de¬
ealege ordinat᷑. quȩ naturalem ordinẽ
conser.  uari ubet ꝑturbari uerat
qpsi contra eã lege ñ eẽt factũ. nichil
eet penali seriutute cohercendum.
deoq apłs etiã seruos monet subditos
eẽ añis sius. ⁊ exanimo eis cũ bona
uoluntate seruire: ut scilicet si non
possitt a dñis liberi fieri. suã serui¬
tutẽ ipsi quodãmͦ liberã faciant. ñ
timore subdolo s: fideli dilectione ser¬
uiendo donec transeat iniquitas. &
euacuet᷑ omĩs pͥncipatus ⁊ potestas
humana: & sit os omĩa in om̃ibus.
ir dinauit enĩ sic os eccłiã suã¬
temait omĩs potestas ordinata in selo ha¬
beat honore: & aliquando a meliorsb¬
S eã exempli gr̃a unã rẽ dico: hinc
concite gradus omniũ potestatũ.
Prima ⁊ cotidiana potestas hominis

Expanded text:
 servitutis causa peccatum est; ut homo homini conditionis vinculo subderetur: quod non fit nisi Deo judicante, apud quem non est iniquitas, et novit diversas poenas meritis distribuere dedinem conseruari iubet, perturbari uetat; quia si contra eam legem non esset factum, nihil esset poenali seruitute cohercendum. Ideoque apostolus etiam seruos monet subditos esse dominis suis et ex animo eis cum bona uoluntate serio; ut scilicet, si non possunt a dominis liberi fieri, suam seruitutem ipsi quodam modo liberam faciant, non timore subdolo, sed fideli dilectione seruiendo, donec transeat iniquitas et euacuetur omnis principatus et potestas humana et sit Deus omnia in omnibus.rdinavit enim sic Deus Ecclesiam suam, ut omnis potestas ordinata in saeculo habeat honorem, et aliquando a melioribus. Sed exempli gratia unam rem dico; hinc conjicite gradus omnium potestatum. Prima et quotidiana potestas hominis
Abbreviated transcription (Latin):
ne una. Sacram̃tũ hoc magnũ est.
ego autẽ dico in xp̃s ⁊ in eccłia. Dicit
etiã ipsũ adam formã futuri: quiẽ
inqͥt forma futuri. Si gͦ adam foria
futuri: quomͦ de latere dormientis
eua facta ẽ: sic ex latere dñi dormi
sacramenta quib formaret᷑ eccłia
Nã de futura eadẽ passione sua. sic
aic̃ in alio psalmo. Ego dormur
somnũ cępl: & exurrexi qͣm dns sus¬
cepit me. Unde dic̃ ⁊ ipse dñs in

Expanded text:
una: sacramentum hoc magnum» «est; ego autem dico, in Christo et Ecclesia» . Dicit etiam ipsum Adam formam futuri: «Qui est,» inquit, «forma futuri» . Si ergo Adam forma futuri; quomodo de latere dormientis Eva facta est , sic ex latere Domini dormSacramenta, quibus formaretur Ecclesia. Nam de futura eadem passione sua sic dicit in alio psalmo: «Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me»
Abbreviated transcription (Latin):
msħc xp̃c saluator sedens ad dexteram
patris. qͥ etiã ꝓpter nos natus de uir
fuso in nocente sanguine qd̾ ẽ p̃ciũ
nr̃ntredemit nocentes a captiuitate
in qua tenebam̃ a cdiabolo donando s userĩ¬
ne suo delens chyrographũ. qͦ debito¬
res tenebam. Ipse ẽ rector ⁊ sponsus.
& redemptor ȩccłie: cap̃t nrͣm. Ec utiq
si captit ẽ habet corpus. Corpus autẽ
cui dicit apłs: uos autẽ estis corpꝰ xp̃i
tanquã integer uir: qr ⁊ femina ex ui¬
ro facta ẽ ⁊ ad urũ ꝑtinet: & dictũ ẽ

Expanded text:
s salvator, sedens ad dexteram Patris; qui etiam propter nos natus de virgfuso innocente sanguine, quod est pretium nostrum, redemit nocentes a captivitate, in qua detinebamur a diabolo, donans nobine suo delens chirographum quo debitores tenebamur . Ipse est rector et sponsus et redemptor Ecclesiae, caput nostrum. Et utique si caput est, habet corpus. Corpus autem cui dicit Apostolus, «Vos autem estis corpus Christi tanquam integer vir: quia et femina de viro facta est, et ad virum pertinet; et dictu
Abbreviated transcription (Latin):
tus est ẽẽ se equalẽ dõ. sed sem& ipsũ
ex inaniũ formã serui accipiens. fac¬
tus obȩdiens usq ad mortẽ mortem
autẽ crucis: sic autẽ aliquando ut
intelligas cap̃t ⁊ corpꝰ exponente ip¬
so apło aꝑtissime qđ dictũ ẽ de ui¬
uideam᷑. Erunt enĩ inqͥt duo in car¬
ne una. & addidit. Sacram̃tũ hoc
magnũ ẽ. Et ne adhuc putaret qͥsꝙͣ
in iiro ẽe̾ ⁊ uxore. scdm naturalem
utriusq sexus copulationẽ corpora¬
lemq mixturã: go autẽ dico inqͥt¬

Expanded text:
o, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Sic autem aliquando, ut intelligas caput et corpus, exponente ipso Apostolo apertissime quod dictum est de vivideamur. Erunt enim, inquit, duo in carne una: et addidit, Sacramentum hoc magnum est. Et ne adhuc putaret quisquam in viro esse et uxore secundum naturalem utriusque sexus copulationem corporalemque mixturam: Ego autem dico, inq
Abbreviated transcription (Latin):
minib sicut ẽ apd̾ patrẽ Itẽ relin¬
quet matrẽ. id ẽ synagoge ueterem
atq carnalẽ obseruationẽ. q̃illi mat̃
erat ex semine dd scd̾m carnẽ. ⁊ adhesit
ipxori sue idẽ eccłie. ut sint duo in car¬
ne una. Dic̃ enĩ apłs ipsum ẽe caput

Expanded text:
d Patrem? Item reliquit et matrem, id est Synagogae veterem atque carnalem observationem, quae illi mater erat ex semine David secundum carnem, et adhaesit uxori suae, id est Ecclesiae, ut sint duo in carne una. Dicit enim Apostolus ipsum esse caput
Abbreviated transcription (Latin):
in forma cdi eẽt non rapina̾ arbi¬
tratus esse ȩquał d̾o. sed semet
ipsũ exinanuit formã serui ac¬
cipiens: reliqͥsse etiã matre sina¬
gottã iudeoꝵ ueteri testam̃to car¬
naliter inherentẽ: & adhesisse
uxori sue sc̃e eccłiȩ. ut pace no¬
ui testam̃ti essent duo in carne
una: Quia cũ sit cs apud patrẽ
ꝑ quẽ facti sumꝰ: & factus ẽ per
carnẽ particeps nr: ut illius ca¬
pitis corpus esse possemus.¬

Expanded text:
forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, sed semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens. reliquisse etiam matrem, synagogam Iudaeorum ueteri testamento carnaliter inhaerentem, et adhaesisse uxori suae sanctae ecclesiae, ut pace noui testamenti essent duo in carne una, quia cum sit deus apud patrem, per quem facti sumus, factus est per carnem particeps noster, ut illius capitis corpus esse possemus
Abbreviated transcription (Latin):
suũ ⁊ matrẽ: & adherebit uxori suȩ
& erunt duo in carne una. Quȩ
uerba. cũ pͥmi hominis fuisse scrip.¬
tura ipsa testet᷑: dñs tam̃ in euͣgłio
m dixisse declarauit. Ait enim.
Non legistis qr qͥfecit ab inicio mas¬
culum ⁊ feminã fecit eos ⁊ dixit:
ꝓpt᷑ hoc dimittet hõ patrẽ ⁊ matrẽ
adherebit uxori suȩ: & erunt duo
in carne una: Ut hinc intelligere¬
miis aptͣ extasin quȩ pͣcesserat in
adam: hoc eũ diuinitus tanquã
ꝓpħam dicere potuisse. Neq

Expanded text:
matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. quae uerba cum primi hominis fuisse scriptura ipsa testetur, dominus tamen in euangelio deum dixisse declarauit; ait enim: non legistis, quia qui fecit ab initio masculum et feminam fecit eos? et dixit: propter hoc dimittet homo patrem et maadhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una , ut hinc intelligeremus propter exstasin quae praecesserat in Adam, hoc eum divinitus tanquam prophetam dicere potuisse. Si
Abbreviated transcription (Latin):
in eo xpͣc in ꝓphetia: ait. Sic̃ sponso al¬
ligauit mͥ mitram: & sicut sponsã orna¬
uit me oruam̃to. Se dixit sponsũ se
sponsam. Quare sesponsũ se sponsam:
nisi qr er̃t duo in carne una: Si duo
in carnȩ una: quare ñ duo in uoce ima
Sie gͣ aliquando in scripturis insi¬
nuat᷑ xp̃c. ut intelligas uerbũ ȩquale
patri: sic aliquando ut intelligas me¬
diatorẽ. cũ uerbũ caro factũ est ut
habitaret in nob. cũ ille unigenitus

Expanded text:
in eo Christus in prophetia ait: Sicut sponso alin eo Christus in prophetia ait: Sicut sponso alligavit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento . Se dixit sponsum, se sponsam: quare se sponsum, se sponsam, nisi quia erunt duo in carne una? Si duo in carne una, cur non duo in voce unaergo aliquando in Scripturis insinuatur Christus, ut intelligas Verbum aequale Patri. Sic aliquando, ut intelligas mediatorem; cum Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis : cum ille unigenitu
Abbreviated transcription (Latin):
ne una: sacram̃tũ magnũ in xp̃o
quęrere. & de om̃ĩb hydriis uinũ
potare. Dormit adam ut fiat exa
morit᷑ xp̃c ut fiat ȩccłia. Pormien¬
ti ade fit eua de latere: mortuo xp̃o
lancea ꝑcutit᷑ latus: ut ꝓfluant
sacram̃ta quib formet᷑ ecclesia.
Cui ñ appareat qr in illis tc̃ factis fu¬
tura figurata sunt. quandoquidẽ
dicit apłs ipsũ adam formã futiiri
ẽẽ : qͥ ẽ inqͥt forma futuri. Ut no¬
ueritis qr unus dicit᷑ xp̃c caput &
corpꝰ siũ: ipse dic̃ cũ de coniugio
loqueret᷑. Erunt duo incarne una
Igitur iã ñ duo: sed una caro. Sed
forte hoc dicat de quocũq coniugio
Audi apłm paulũ. E ert̃ inqͥt duo in car¬
ne una. sacram̃tũ hoc magnũ est. ego
autẽ dico in xp̃o ⁊ in eccłia. Fit gͦ ex du
ob una quȩdã ꝑsona ex capite ⁊ corpo¬
re: ex sponso ⁊ sponsa. Nam unitatem
ꝑsone huius mirã ⁊ excellentẽ: comm̃¬
dat etiã ẏsaias ꝓpħa. Nã loquens etiã

Expanded text:
ramentum magnum in Christo quaerere, et de omnibus hydriis vinum potare. Dormit Adam ut fiat Eva: moritur Christus ut fiat Ecclesia. Dormienti Adae fit Eva de latere : mortuo Christo lancea percutitur latus , ut profluant sacramenta, quibus formetur Ecclesia. Cui non appareat quia in illis tunc factis futura figurata sunt, quandoquidem dicit Apostolus ipsum Adam formam futuri esse? Qui est, inquit, forma futuri . caput et corpus suum; ipse dicit cum de conjugio loqueretur: Erunt duo in carne una: igitur jam non duo, sed una caro . Sed forte hoc dicat de quocumque conjugio? Audi apostolum Paulum: Et erunt duo, inquit, in carne una: sacramentum hoc magnum est, ego autem dico in Christo et in obus una quaedam persona, ex capite et corpore, ex sponso et sponsa. Nam unitatem personae hujus miram et excellentem, commendat etiam Isaias propheta: nam loquens etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. xp̃i ñ scd̾m diuinitatẽ: nã scłm
diuntatẽ qđ ẽ ille noseẽ ñ possumꝰ.
q ille creator nos creatura. ille effe¬
ctor nos factiꝰ ille conditor nos con¬
dii: sedut cemus cũ illo unũ in illo.
cap̃t nr̃um ẽẽ uoluit accipiendo car¬
ne ex nobis in qua moreret᷑ ꝓ nobis.
Ut noueritis gͦ qr hoc totuͣ unus est
gauit᷑ michi mitrã. & sic̃ sponsam
ornauit me ornamͣto. Ipse sponsus.
ipse sponsa. lpse plane sponsus in
capite. sponsa in corpore. P eliqͥt

Expanded text:
 secundum divinitatem: nam secundum divinitatem quod est ille, nos esse non possumus; quia ille creator, nos creatura; ille effector, nos facti; ille conditor, nos conditi: sed ut essemus cum illo unum in illo, caput nostrum esse voluit, accipiendo carnem ex nobis, in qua moreretur pro nobis: ut noveritis ergo quia hoc totum unus est gavit mihi mitram, et sicut sponsam induit me ornamento Ipse sponsus, ipse sponsa. Ipse plane sponsus in capite, sponsa in corpore. Erunt
Abbreviated transcription (Latin):
rapinã arbitratus est ẽẽ ȩqualis dõ.
sed semet ipsũ exinaniuit formã ser¬
ui accipiens. Hoc est enĩ reliqͥt patrẽ÷
ñ qr deseruit ⁊ recessit a patre: sed q
ñ in ea forma apparuit hominib
in qua ȩqualis est patri. Quomͦ re¬
litruit matrẽ: Relinquendo sẏna¬
gogã iudeoꝵ de qua scđm carnem
natus e & inherendo eccłiȩ quam

Expanded text:
rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Hoc est enim, reliquit patrem, non quia deseruit, et recessit a Patre, sed quia non in ea forma apparuit hominibus in qua aequalis est Patri. Quomodo reliquit matrem? Relinquendo Synagogam Judaeorum de qua secundum carnem natus est, et inhaerendo Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
de fene sis quã ds inmisit insadam ut sopo.¬
s ad lit ratus obdormiret.: recte intelligitur
ad hoc inmissa. ut ⁊ ipsuis mens per
extasin particeps fieret tanquã an.¬
qłice curiȩ: & intrans in sc̃uariũ dͣi
intelligeret in nouissima. Deniq
euiglans. tanquã ꝓpħia plenus cũ
atse adcueta musierẽ suã uider&: sex tĩe
eructauit continuo. qđ magnũ sa. euugłis¬
cram̾tũ comm̃dat apłs. Hoc nͣc os sed̾m ioħ

Expanded text:
sis, quam deus inmisit in Adam, ut soporatus obdormiret, recte intellegitur ad hoc inmissa, ut et ipsius mens per extasin particeps fieret tamquam angelicae curiae et intrans in sanctuarium dei intellegeret in nouissima. denique euigilans tamquam prophetia plenus, cum ad se adductam mulierem suam uideret, eructuauit continuo, quod magnum sacramentum c
Abbreviated transcription (Latin):
annciabunt᷑ Tamdiu qͥsq ꝓmissor
erit. donec det. Cũ dederit mutat
uerba: ñ dicit ad huc dabo qđ se
daturũ dicebat. sed dicit dedi
Mutauit uerba. Quare illi placuit¬
pͥmo hoc uerbũ: & qͣre illud mu¬
tauit: Quia tpris sui uerbũ fuit.
& ꝓ suo tpr̃e placuit. Quando ꝓ¬
mittebatur tẽ dicebat᷑: cũ autem
datũ ẽ qđ ꝓmissũ ẽ ablata st̃ uerba
ꝓmissiua. data st̃ completuia.
Sacrificia gͦ illa tanꝗͣ uerba ꝓmis

Expanded text:
antur. Tamdiu quisque promissor est, donec det: cum dederit, mutat verba. Non dicit adhuc, Dabo, quod se daturum dicebat; sed dicit, Dedi: mutavit verbum. Quare illi primo placuit hoc verbum, et quare illud mutavit? Quia temporis sui verbum fuit, et pro tempore suo placuit. Quando promittebatur, tunc dicebatur: cum autem datum est quod promissum est, ablata sunt verba promissiva, data sunt completiva. Sacri