comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cius agnoscius: Dignum certe est.
ut specialiter & p̃cipue iudeatur ge¬
nerasse filium. Habet generationis
inusitate głam. qui habet potesta¬
tis inufitate grãm. Non sola admi¬
rabilis ex pat̾re generatio ap̃i: ad mi¬
rabilis etiam ipsa generatio eus ex
uurgine. Tu illam dicis nr̃ȩ similem.¬
Iun fateri. Die quem¬
no no qũuatus ex maria. quo usu
astero  habuerit iuginalis. quo
insi i aine uiri partus. unde uir¬
qr Pegnans. quẽ admodũ puella
atris ante fętus quam copulam ux
oris exꝑta. Causa deerat. & generaba¬
tionis humanȩ: quemadmodũ in dõ
patre ꝓpriȩ generationis usum requi¬
ris:Certe u̾sus in seru est. quia sexus
in carne est. Ubi gͦ caro non est. quẽ¬
ad modum carius infirmitatẽ exigis:
Nemo meliorem discutit. Ccredere ti¬
bi uissum est. & ñ discutere ꝑmissum
est. Scriptum est eium. Credidit a¬
braham deo. & reputatum est ei ad
iusticiam. Nec solum in generatione

Expanded text:
us agnoscimus? Dignum certe est us agnoscimus? Dignum certe est ut specialiter et praecipue videatur generasse Filium. Habeat generationis inusitatae gloriam, qui habet potestatis inusitatae gratiam. 77. Non sola admirabilis ex Patre generatio Christi, admirabilis etiam ipsa generatio ejus ex Virgine. Tu illam dicis nostrae similemgam fateri. Dic quemadmodum sit natus ex Maria, quo usu uterus eum habuerit virginalis, quomodo sine semine viri partus, unde virgo praegnans, quemadmodum puella mater ante fetus, quam copulam ut uxor experta? Causa deerat, et generabationis humanae, quemadmodum in Deo Patre propriae generationis usum requiris? Certe usus in sexu est, quia sexus in carne est: ubi ergo caro non est, quemadmodum carnis infirmitatem exigis? Nemo meliorem discutit: credere tibi jussum est, non discutere permissum est. Scriptum est enim: Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Nec solum in generatione
Abbreviated transcription (Latin):
reb ꝓfectum accipit. Qui autẽ om̃i¬
potens. ẽ: utiq non creatus. & sine lo¬
ca & supra tempora est. Nichil enu
ante dm̃. imo hoc ipsum uerbũ an¬
it dm̃ dicere esse aliquid graue. Etr¬
go si ita est. quia nichil horum est in
deo patre quȩ ꝓfectum significent.
quia d̃s est: nichil horum aptari po¬
test etiam dei filio. ut uel initium ac¬
cipiat uel ꝓfectum. quia d̾s uerus ex
deo uero est. Ergo quia usitatum rep
perum ordinem: ad quiesce arriane
p̃cipuam filii generationem fuisse.
Adquiesce inquam. & si michi ñ cre¬
dis: crubesce uel dei uocem dicentis. Cau
me similem existimatis:Eit uerum.
Quia ñ sicut homo. ita & deus. Et e¬
nim si operatio dei p̃cipua est. quia
ñ manib operatur aliquid. ñ labore.
conficit. ñ dieb ab soluit. ipse enun
dirit & facta sunt. ipse mandauit &
creata siuit. cur non credamꝰ p̾cipuã
generationem esse euis in filio. cuiꝰ
p̃cipuam generationem in operibus¬

Expanded text:
rebus profectum accipit. Qui autem omnirebus profectum accipit. Qui autem omnipotens est, 459 utique non creatus, et sine loco, et supra tempora est. Nihil enim ante Deum, immo hoc ipsum Verbum, ante Deum dicere esse aliquid, grave. Ergo si ita est, quia nihil horum est in Deo Patre, quae profectum significent; quia Deus est: nihil horum aptari etiam potest Dei Filio, ut vel initium accipiat, vel profectum; quia Deus verus ex Deo vero est. 76. Ergo quia usitatum non reperimus ordinem, acquiesce, Ariane, praecipuam Filii generationem fuisse. Acquiesce, inquam; et si mihi non credis, erubesce vel Dei vocem dicentis: Cui me similem aestimastis ? Et iterum: Quia non sicut homo, ita et Deus . Etenim si operatio Dei praecipua est, quia non manibus operatur aliquid, non labore conficit, non diebus absolvit; Ipse enim dixit, et facta sunt, ipse mandavit, et creata sunt : cur non credamus praecipuam generationem esse ejus in Filio, cujus praecipuam creationem in operib
Abbreviated transcription (Latin):
re sit dictum. Ego autẽ filium natũ
esse ꝓfiteor. quod reliquũ est impieta¬
tis horresco. Dm̃ confiteris homo: &
tali circum scribis caliunnia: Os hanc
habent filii. Ignoscat michi pater. ig¬
noscat michi filius: ignoscat michi
ferre cupienti. Est certe pater. & ma¬
net semꝑ. Sunt etiam creaturȩ ꝓ dis¬
positione diina. Est gͦ aliquid eoꝵ
quod ñ subiectum sit aut locis. aut tẽ¬
porib. aut creationi. aut cause alicui.
uel auctori: Profecto nichil. Quid gͦ
dicius: Est horum aliquid quo ege¬
at pater: Impium est dicere. G aut
desunte quȩ creaturarum sunt apta¬
re diuuntati. aut si comparare con¬
tenditis: considerate quo ur̃a ꝓcedat
impietas. Quod absit. uel ui sensꝰ
niõs aliquando uenat. Nosenim pi¬
am responsionem tenentus. Namq
omp̃s d̾s est. & ideo uullo corum pater
indiget. quia ñ habet mutationẽ sui
aliquam. uel ꝓfectum quo nos ege¬
mus. quorũ infirmitas ex huiꝰ modi

Expanded text:
re sit dictum. Ego autem Filium natum re sit dictum. Ego autem Filium natum esse profiteor: quod reliquum est impietatis, horresco. Deum confiteris, homo, et tali circumscribis calumnia? Deus hanc habent filii. Ignoscat mihi Pater, ignoscat Filius, ignoscat et Spiferre cupienti. Est certe Pater, et manet semper: sunt etiam creaturae pro dispositione divina. Est ergo aliquid earum quod non subjectum sit aut locis, aut temporibus, aut creationi, aut causae alicui vel auctori? Profecto nihil. Quid ergo dicitis? Est horum aliquid quo egeat Pater? Impium est dicere. Ergo aut desinite, quae creaturarum sunt, aptare divinitati: aut si comparare contenditis, considerate quo vestra procedat impietas; quod absit ut vel in sensus nostros aliquando veniat. 75. Nos enim piam responsionem tenemus. Namque omnipotens Deus est, et ideo nullo eorum Pater indiget, qui non habet mutationem sui aliquam, vel profectum quo nos egemus, quorum infirmitas ex hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed fortasse eo ꝓlaberis amentiȩ. ut de
filio ista non annuas. qui eium ex infir¬
mitate metiris humana. Quid si dñi
negare non potes nomine. infirmita¬
te tamen hominem uis ꝓbare: Quid
si dum filium discutis. patrem argius.
& dum ap̃o preiudicas. patrem adu¬
dicas: Nam si diuina generatio subiec¬
ta tempori fuit. & id ex usu generatio¬
nis usurpatur humanę. ergo & pater
corporali utero portauit filium. decẽ
niensiũ curriculis onus uerit. Sed quo¬
modo sine seru altero generationis usus:
Uides sollempnẽ generationis seriem
non cepisse. & tu partus cuius dam cor¬
porei necessitates putas fuisse sollem¬
nes: Tu usum queris. ego sexum. Iu
tempus exigis: ego oulinem. Tu finẽ
discutis. ego quero principium. Nem¬
pe finis ex principio: non principiũ
pendet ex fine. Om̃e inquit quod na¬
tum est: principium habet. Et ideo
quia filius est principium habet. &
ex tempore cepit. esse. Quod ipsoꝵ o¬

Expanded text:
Sed fortasse eo prolabaris amentiae, ut de Sed fortasse eo prolabaris amentiae, ut de Dei Filio ista non abnuas, qui eum ex infirmitate metiris humana; quid si Deum negare non potes nomine, infirmitate tamen hominem vis probare? Quid si dum Filium discutis, Patrem arguis: et dum Christo praejudicas, Patrem adjudicas? 72. Nam si divina generatio subjecta tempori fuit, et id ex usu generationis usurpatur humanae; ergo et Pater corporali utero portavit Filium, decem mensium curriculis onus vexit. Sed quomodo sine sexu altero generationis usus? Vides solemnem generationis seriem non coepisse, et tu partus cujusdam corporeae necessitatis putas fuisse solemnes. Tu usum quaeris, ego sexum: tu tempus exigis, ego ordinem: tu finem discutis, ego quaero principium, Nempe finis ex principio, non principium pendet ex fine. 73. Omne, inquis, quod natum est, principium habet; et ideo quia Filius est, principium habet, et ex tempore esse coepit. Quod ipsorum o
Abbreviated transcription (Latin):
tant. cur adorant cum. cum scriptũ
sit. neq adorabis dm̃ alienum: Aut
si non adorant. fateantur & finis est:
ne quem sub religiosi nominis ꝓfessi¬
one decipiant. hȩc nempe sunt testi¬
monia scripturarum. Aut si habes a¬
liud. ꝓferre debebis. Suꝑ est. ut argu¬
mentis ueritas colligatur. Quãquã
etiam humanis testimoniis argumen¬
ta cedere soleant: argumentare tamen
heretice ut uoles. Usu inquit accipimꝰ.
eo qui nascitur priorem esse qui gene¬
rat. ꝑsequere gͥ ista omĩa uestigia con¬
suctudinis. & si cetera conueniunt: ñ
obsisto quin & istud requiras. Si autẽ
nulla concordant. quemadmodum
cum desuit cetera solum hoc exigis:
Ergo quia usum requiris. quando
generatus est ex patre. paruulus fuit.
Uidisti incunis infantulũ uagientẽ.
ꝓcessus aliquos accepit ętatis. Si enĩ
infirmitatem generationis habuit: ne¬
cesse est ut non solum nascendi. sed eti¬
am uiuendi inciderit infirmitatem.

Expanded text:
tant, cur adorant eum, cum scriptum tant, cur adorant eum, cum scriptum sit: Neque adorabis Deum alienum ? Aut si non adorant, fateantur, et finis est; ne quem sub religiosi nominis professione decipiant. Haec nempe sunt testimonia Scripturarum. Aut si habes aliud, proferre debebis. 70. Superest ut et argumentis veritas colligatur. Quamquam etiam humanis testimoniis argumenta cedere soleant; argumentare tamen, haeretice, ut voles. Usu, inquis, accipimus eo qui nascitur, priorem esse qui generat. Persequere igitur omnia vestigia consuetudinis, et sicaetera conveniunt, non obsisto quin et istud requiras: si autem nulla concordant, quemadmodum cum desint caetera, hoc solum exigis? Ergo quia usum requiris, quando generatus est ex Patre, parvulus fuit. Vidisti in cunis infantulum vagientem, processus aliquos accepit aetatis; si enim infirmitatem generationis habuit, necesse est 458 ut non solum nascendi, sed etiam vivendi inciderit infirmitatem. 71.
Abbreviated transcription (Latin):
nerauit. & ante omnẽ intellectum gene¬
rauit d̃s uerus dm̃ uerum. Pater dili¬
git. & tu discutis: Pater complacet. &
tu cum uideis inuides: Pater honori¬
ficat. & tu cum gentilib conuitiaris:¬
Queris a me utrum prior non posset
esse qui pater est. quęro a te ut doceas
quando pater fuerit prior. Aut tes¬
timoniis. aut argumentis collige ue¬
ritatem. Si testimoniis: accepisti utiq
sempiternã đi t̃ẽ uirtutem. Legisti
etiam dicentem. Isrł si me audieris ñ
erit in te d̾s recens. neq adorabis d̾m
alienum. Auud horum ȩternitatem
aliud. ꝓprictatem substantie indifferen¬
tis significat. ut neq posteriorẽ neq
alteri diuinitatis filium esse credamꝰ.
Nam si posterior est. recens est: & si u¬
nius non est diuinitatis: alienus est.
S nec posterior. quia recens ñ est: nec
alienus. quia ex patre natus. quia su¬
pra omĩa est ds benedictus in scła. si¬
cut scriptum est. Sed si alienum pu¬

Expanded text:
neravit, et ante omnem intellectum geneneravit, et ante omnem intellectum generavit Deus verus Deum verum. Pater diligit, et tu discutis: Pater complacet, et tu cum Judaeis invides: Pater honorificat, et tu cum gentibus conviciarisQuaeris a me utrum prior non possit esse, qui Pater est. Quaero a te, ut doceas quando Pater prior fuerit, testimoniis, aut argumentis collige veritatem. Si testimoniis, accepisti utique sempiternam Dei esse virtutem. Legisti etiam dicentem: Israel, si me audieris, non erit in te Deus recens, neque adorabis Deum alienum . Aliud horum aeternitatem, aliud proprietatem substantiae indifferentis significat; ut neque posteriorem Patre, neque alterius divinitatis Filium esse credamus. Nam si Patre posterior est, recens est: et si unius non est divinitatis, alienus est. Sed nec posterior; quia recens non est: nec alienus, quia ex Patre natus; quia supra omnia est Deus benedictus in saecula , sicut scriptum est. 69. Sed si alienum pu
Abbreviated transcription (Latin):
est. Nam si paulus ea quę audiuit
terne geneis archanum. quod
nec sent  tuimus nec audire: Ue
rum a  ad consuetudiniẽ trabis ge¬
ne sonis humanę. ut patrem dicas
orem: uide utrum ad generationẽ
a. terrenȩ generationis exempla con¬
ueniant. Si scđ̾m hominem loquam᷑.
negare non poteris priores esse in ho¬
mines patris quam filii passiones. Pri¬
or creuit. prior senuit. prior doluit.
prior fleuit. Si gͥ hic tempore minor.
ille antiquior passione. Si hie genera¬
tionis incurrit ętatem: nec ille gene.¬
randi euasit pudorem. Quid te ista
questionũ tormenta delectant: Au¬
dis dei filium: aut dele nomen. aut
agnosce naturam. Audis uterum. ag¬
nosce generationis ꝑspicuę. ueritate.
Audis cor: uerbum intellige. Audis
dexteram: agnosce uirtutem. Audis
os: agnosce sapientiam. Non hec sunt
in deo corporalib ęstunanda. In comp̃¬
hensibiliter generatur filius. impassi¬
biliter generat pater. & tamen ex se ge¬

Expanded text:
est. Nam si Paulus ea quae audivit est. Nam si Paulus ea quae audivit ternae generationis arcanum, quod nec sentire potuimus, nec audire? 66. Verum si me ad consuetudinem trahis generationis humanae, ut Patrem dicas priorem; vide utrum ad generationem Dei terrenae generationis exempla conveniant. Si secundum hominem loquamur, negare non poteris priores esse in homine patris quam filii passiones. 457 Prior crevit, prior senuit, prior doluit, prior flevit. Si igitur hic tempore minor, ille antiquior passione. Si hic generationis incurrit aetatem, nec ille generandi evasit pudorem. 67. Quid te ista quaestionum tormenta delectant? Audis Dei Filium: aut dele nomen, aut agnosce naturam. Audis uterum, agnosce generationis perspicuae veritatem. Audis cor, Verbum intellige. Audis dexteram, agnosce virtutem. Audis os, agnosce sapientiam. Non haec sunt in Deo corporaliter aestimanda. Incomprehensibiliter generatur Filius: impassibiliter generat Pater; et tamen ex se ge
Abbreviated transcription (Latin):
potes de eo aliquid nisi ꝑ filium cogi¬
tare. nec potest ullus ad patrem nisi
ꝑ filium transire sensus. Hic est inquit
filius meus dilectissimus. Est inquit.
bum tuum in cęlo. Qͦd enim manet :
nec substantia nec ȩternitate deficit.
Oueris a me quomͦ si filius sit non pͥ¬
orem habeat patrem: quero item abs
te. quando aut quomͦ filium putes esse
generatum. Michi enim impossibile
est generationis scire secretum. Mens
deficit. uox silet. non mea tantum. sed
& angłoꝵ. Supra potestates. supra an¬
gelos. supra cherubin. supra seraphin.
supra omnẽ sensum est: quia scriptum
est. Pax autem xp̃i. quȩ est supra om¬
nẽ sensum. Si par xp̃i suꝑ omne̾ sen¬
sum est. quẽ ad modum ñ est super
omnem sensum tanta generatio: Tu
quoq manum ori admoue. scrutani
non licet suꝑna mysteria. Lacet sci¬
re quod natus sit: non licet discutere
quẽadmodũ natus sit. Illud negare
michi non licet. hoc querere metus

Expanded text:
potes de eo aliquid nisi per Filium cogipotes de eo aliquid nisi per Filium cogitare: nec potest ullus ad Patrem nisi per Filium transire sensus. Hic est, inquit, Filius meus dilectissimus . Est, inquitnet Verbum tuum in coelo . Quod enim manet, nec substantia, nec aeternitate deficit. 64. Quaeris a me quomodo Filius sit, si non priorem habeat Patrem? Quaero item abs te, quando aut quomodo Filium putes esse generatum? Mihi enim impossibile est generationis scire secretum: mens deficit, vox silet, non mea tantum, sed et angelorum. Supra Potestates, supra Angelos, supra Cherubim, supra Seraphim, supra omnem sensum est; quia scriptum est; Pax autem Christi quae est supra omnem sensum . Si pax Christi supra omnem sensum est, quemadmodum non est supra omnem sensum tanta generatio? 65. Tu quoque manum ori admove, scrutari non licet superna mysteria. Licet scire quod natus sit: non licet discutere quemadmodum natus sit. Illud negare mihi non licet, hoc quaerere metus
Abbreviated transcription (Latin):
cut in eugłio scriptum est. Sempiter¬
nitas filii. paternę maiestatis insigne
est. Si iste non semꝑ fuit: ergo ille mu¬
tatus est. Sed semꝑ fuit filuis. E nec
Pater aliquando mutatus est. qui im¬
mutabilis semꝑ est. Itaq uidemus qͦd
hii qui uolunt negare filium sempi¬
ternum: uolunt patrem docere esse mu¬
tatum. Accipe aliud. quo clareat fili¬
um sempiternum. Npłs quoq dicit
quod dei sempiterna uirtus sit atq
retice struas. neq ex nr̃o sermone cõ¬
ponas. Neq enm angustis scrmonib
nr̃is immensȩ magnituem possu¬
mus diuiitatis meludert. cuos magni¬
tudinis non est finis. Namq hominis
generationẽ si definire contendas: tem¬
pus ostendis. Generatio autem diuina:
supra omĩa est. Late patet. supra om̃s
cogitationes ascendit & sensus. Scrip¬
tum est enim. Nemo uenit ad patrem.
nisi ꝑ me. Quicqͥd gͥ de patre cogita¬
ueris quãlibet eius ȩternitatem: non

Expanded text:
cut et in Evangelio scriptum est . Sempitercut et in Evangelio scriptum est . Sempiternitas Filii Paternae majestatis insigne est. Si iste non semper fuit, ergo ille mutatus est: sed semper fuit Filius, ergo nec Pater aliquando mutatus est; quia immutabilis semper est. Itaque videmus quod illi qui volunt negare Filium sempiternum, volunt Patrem docere esse mutatum. um sempiternum. Apostolus dicit quod Dei sempiterna virtus sit atqueretice, struas; neque ex nostro sermone componas. Neque enim angustis sermonibus nostris immensae magnitudinem possumus divinitatis includere, cujus magnitudinis non est finis . Namque hominis generationem si definire contendas, tempus ostendis: generatio autem divina supra omnia est: late patet, supra omnes cogitationes ascendit et sensus. Scriptum est enim: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Quidquid igitur de Patre cogitaveris, quamlibet ejus aeternitatem, non
Abbreviated transcription (Latin):
ra inquit non nego filium. sed cum
filium dico. ostendo priorem patrem.
quia pater inquit filio prior est. Oͥ
rest hoc: Segas esse tempus ante filiũ.
& tamen nescio quid ante filium ius
p̃cessisse. quod temporis sit. & ostendis
media nescio quȩ molimina fuisse ge¬
nerandi. in quo generationẽ patrissig¬
nificas temporalem. Nam si pater essẽ
cepit: ds ergo primo erat. postea pa¬
ter factus est. Quomͦ ergo umnuta¬
bilis ds̃: Si eium ante ds. postea pa¬
ter: utiq generationis accessione muta¬
tus. est. Sed auertat d̾s hanc amentiã.
Nos enu ad impietatem eoꝵ redar¬
guendam. hanc retulimus questionẽ.
quia pia mens geuerationem sine tẽ¬
pd̾re asserit. ut & sempiternum pa¬
trem cum filio dicat. nec aliquando as¬
serat esse mutatum. Iungat gͥ honori¬
ficentia patri filium. quẽ diuinitas un¬
ait. non separet impietas. quẽ generati¬
onis ꝓprirtas copulauit. Honorificemꝰ
filium. ut honorificemus & patrem: si¬

Expanded text:
ra, inquis, non nego Filium: sed cum ra, inquis, non nego Filium: sed cum Filium dico, ostendo priorem Patrem, quia Pater, inquis, Filio prior. Quid est hoc? Negas esse tempus ante Filium, et tamen nescio quid ante Filium vis praecessise, quod temporis sit; et ostendis media nescio quae molimina fuisse generandi, in quo generationem Patris significas temporalem. Nam si Pater esse coepit, Deus ergo primo erat, postea Pater factus est. Quomodo ergo immutabilis Deus? Si enim ante Deus, postea Pater: utique generationis accessione mutatus est. 60. Sed avertat Deus hanc amentiam; nos enim ad impietatem eorum redarguendam, hanc retulimus quaestionem. Pia namque mens generationem sine tempore asserit; ut et sempiternum Patrem cum Filio dicat, nec aliquando asserat esse mutatum. 61. Jungat igitur honorificentia Patri Filium, quem divinitas junxit: non separet impietas, quem generationis proprietas copulavit. Honorificemus Filium, ut honorificemus et Patrem, si
Abbreviated transcription (Latin):
erat in principio apud dm̃: sempiter¬
nę diuinitatis in patre & filio inscꝑa¬
bilis unitas edocetur. ut erubescat eu¬
doxius & cunomius. Postremo cũ om̃ia
ꝑ eum facta dicantur. ipse conditor no
tur. ut inanicheus locum temptationis
habere nͥon possit. Ita piscator bonus
uitra unum om̃s rete conclusit. ut fa¬
exiet in habiles fraudi. quãus essent inu¬
tiles captioni. Dic michi heretice. Dais¬
eium ueniam . clementissimus imꝑator:
ut te ñ colloquendi studio ñ audiendi.
cupiditate sed exponendi gratia pau¬
usꝑ alloquar. Dic michi inquã. Fuit¬
ne aliquando tempus quo om̃ĩpotens
pater non erat. & d̾s erat. Nempus in¬
quit non astruo. Bene & argute. Si e¬
ium tempus dixeris: te ipsum conuui¬
ces. quia necesse est asseras fuisse tempus
ante filuim. cum filius temporis auctor
sit & creator. Non potest enim post opꝰ
suum ipse cepisse. Necesse est gͥ aucto¬
rem oꝑis sui esse fatearis. Ante tempo¬

Expanded text:
erat in principio apud Deum, sempitererat in principio apud Deum, sempiternae divinitatis in Patre et Filio inseparabilis unitas edocetur ut erubescat Eunomius. Postremo cum omnia per ipsum facta dicantur, ipse conditor novtur; ut Manichaeus locum tentationis habere non possit. Ita piscator bonus intra unum omnes rete conclusit; ut faceret inhabiles fraudi, quamvis essent inutiles captioni. CAPUT IX. Haereticos ienim veniam elementissimus imperator, ut te non colloquendi studio, nec audiendi cupiditate, sed exponendi gratia, paulisper alloquar: dic mihi, inquam, fuitne aliquando tempus quo omnipotens Deus Pater non erat, et Deus erat? Tempus, inquis, non astruo. Bene et argute. Si enim tempus dixeris, te ipse convinces: quia necesse est asseras fuisse tempus ante Filium, cum Filius temporis auctor sit et creator; non potest enim post opus suum ipse coepisse: necesse est igitur auctorem operis sui esse fatearis. 59. Ante tempo
Abbreviated transcription (Latin):
se sͥ filius est. Itaq nec filius sine patre.
nec pater potest esse sine filio. Semꝑ gͥ
pater. semꝑ & filius. In principio eium
erat uerbum. & uerbum erat apud d̾m
& d̾s erat uerbum. Hoc erat in princi¬
pio apud dm. Etrat inquit apud dm.
erat. erat. erat. Ecce quater erat. Ubi im¬
pius inueuit quod ñ erat: Alibi quoq
ioħs in epła sua dicit. Quod erat in
principio. Indefinite tenditur erat.
Quicquid ercogitaueris. erat filius.
Omͣs autem hereses. hoc capitulo br̃tui
piscator nr̃ exclusit. Quod enim erat
in principio: non uiduditur tempo¬
re. non principio preuenitur. G arris
conticescat. Quod autem erat apud de¬
um: ñ commixtione confunditur. sed
manentis uerbi apud patrem so lida ꝑ¬
fectione distinguitur: ut sabellius ob¬
niutescat. Et ds erat uerbum. Non gͦ
in ꝓlatione sermonis hoc uerbum est.
seil in illa cęlestis designatione uirtuti᷑.
ut confutetur fotinus. Quod uero

Expanded text:
se sibi filius est. Itaque nec Filius sine Patre, se sibi filius est. Itaque nec Filius sine Patre, nec Pater potest esse sine Filio. Semper igitur Pater, semper et Filius. 56. In principio enim erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc erat in principio apud Deum . Erat, inquit, apud Deum. Erat, erat, erat, erat: ecce quater erat. Ubi impius invenit quod non erat? Alibi quoque Joannes in epistola sua dicit: Quod erat in principio ; indefinite tenditur, erat: quidquid excogitaveris, erat Filius. 57. Omnes autem haereses hoc capitulo brevi piscator noster exclusit. Quod enim erat in principio, non includitur tempore, non principio praevenitur. Ergo Arius conticescat. Quod autem erat apud Deum, non permixtione confunditur: sed manentis Verbi apud Patrem solida perfectione distinguitur, ut Sabellius obmutescat. Et Deus erat Verbum. Non ergo in prolatione sermonis hoc Verbum est, sed in illa coelestis designatione virtutis, ut confutetur 455 Photinus. Quod vero
Abbreviated transcription (Latin):
on esse dissimilem.
ee ꝓeliuior uia est ut e¬
⁊in sempiternũ esse fateam᷑ :
dis sempiterni. utiq sempiter
s. Si autem patrẽ sempiternum
simus: & hoc idem filium denegamꝰ:
dicimus esse dissimmlem. Sempiterno
enim: temporale dissimile est. Clamat
tũ testimoniis filii sempiterni: plenũ
est nouum. Ordinem gͦ teneamꝰ. Scrip¬
tum est in ueteri testamento: ut uel u¬
num e plurib dicam. Ante me non
fuit alius deus. & post me non erit.
Nichilgͦ arguinentaboi: te ipsum in¬
terrogo. Ouis hoc dicit. pater an filiꝰ.
Utrum dixeris. eo te conuinci intelliges:
uel si credas doceri. Quis gͦ hoc dicit.
pater an filius: Si filius: ante me in¬
quit ñ fuit alius d̾s. Si pater: post
me inquit ñ erit. Hic priorem. ille post¬
eriorem non habet. Inuicem inse. & pa¬
ter ui filio. & filius in patre. cognoscitur.
Cammi enim patiem dixeris: euis etiam
filium designasti. quia nemo ipse sibi
pater est. Cam filium nonunaueris.
etiam eiꝰ patrem fateris. quia nemo ip¬

Expanded text:
on esse dissimilem, et ideo proclivior via est, ut etiam sempiternum esse fateamur, cum similis sempiterni utique sempiternus sit. Si autem Patrem sempiternum dicimus, et hoc idem Filium denegamus, dicimus esse dissimilem; sempiterno enim temporale dissimile est. Clamat tamentum testimoniis Filii sempiterni, plenum est novum. 55. Ordinem ergo teneamus. Scriptum est in veteri Testamento, ut vel unum de pluribus dicam: Ante me non fuit alius Deus, et post me non erit . Nihil ergo argumentabor, teipsum interrogo. Quis hoc dicit, Pater, an Filius? Utrum dixeris, eo te convinci intelliges: vel si credas, doceri? Quis ergo hoc dicit, Pater, an Filius? Si Filius: Ante me, inquit, non fuit alius Deus: Si Pater: Post me, inquit, non erit. Hic priorem, ille posteriorem non habet: invicem in se et Pater in Filio, et Filius in Patre cognoscitur. Cum enim Patrem dixeris, ejus etiam Filium designasti; quia nemo ipse sibi pater est: cum Filium nominas, etiam Patrem ejus fateris; quia nemo ip
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ dei filiꝰ natus est. postea autem
scd̃m carnem homo factus ex maria
est. Si michi ñ credunt. credant apło
oicenti. Post quam uero uenit ple¬
nitudo temporis. misit ds filium su¬
um factum ex muliere. factũ sub lege.
Filium inquit suum. ñ unũ de mul¬
tis. non cõmunem sed suum. Suũ
cum dicit. generationis ęternȩ ꝓprie¬
tatem signauit. Hunc postea factum
ex muliere asserui t. ut factura non
diuinitati sed assumptioni corporis
asscriberetur. Factum ex muliere ꝑ
carnis susceptionem: factum sub le¬
ge ꝑ obseruantiam legis. Generatio
autem illa cęlestis ante legem. ita
post le e .m.

Expanded text:
Deus Dei Filius natus est: postea autem Deus Dei Filius natus est: postea autem secundum carnem homo factus ex Maria est. 94. Si mihi dicenti: Postquam vero venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege . Filium, inquit, suum, non unum ex multis, non communem, sed suum. Suum cum dicit, generationis aeternae proprietatem significavit. Hunc postea factum ex muliere astruxit, ut factura non Divinitatis, sed assumptionis corporis ascriberetur. Factum ex muliere per carnis susceptionem, factum sub lege per observantiam legis. Generatio autem illa coelestis ante legem, ista post legem.
Abbreviated transcription (Latin):
nis. diuinitatis ex patre. tarius ex ma¬
tre. ula quȩ ante omĩa. ista quȩ ex
uirgine. Deniq ante patrem suum
ut filius nominauit. đm suum pos¬
tea ut homo nuncupauit. Ubiq
autem din suum quod ex ꝑsona di¬
cat hominis : testimonia docent. Ds
d̾s m̃s respice in me: quare me dere¬
liquisti. Et alibi. De uentre matͥs
mex ds meus es tu. Eit supra quasi
homo patitur. & infra homo est. qͥ
ex matriᷤᷤ uentre iactatur. Itaq cũ
dicit de uentre matris meȩ d̃s m̃s
es tu: significat eum qui pater
semꝑ erat. ex illo dm sͥ esse. ex quo de
uentre matris iactatus est. Cam gͥ¬
in eugłio. in apło. in ppħis. generã¬
tionem xp̃i legerimꝰ. unde audent
dicere creatum esse uel factum: Eit
quidem in quo creatum legerint. in
quo factum considerare deberent.
Edoctum est enim dei filium de deo
esse genitum. de dõ natum: factum
autem in quo legerint. diligenter
aduertant. Non enim d̃s factus. sed

Expanded text:
nis, divinitatis ex Patre, carnis ex manis, divinitatis ex Patre, carnis ex matre, illamque ante omnia, istamque ex Virgine. Denique ante Patrem ut Filius nominavit, Deum postea ut homo nuncupavit. 92. Ubique autem Deum suum quod ex persona dicat hominis, testimonia docent: Deus, Deus meus, respice me; quare me dereliquisti ? Et alibi: De ventre matris meae Deus meus es tu . Et supra quasi homo patitur: et infra homo est, qui ex matris ventre jactatur. Itaque cum dicit: De ventre matris meae Deus meus es tu; significat cum qui Pater semper erat, ex eo Deum sibi esse, ex quo de ventre matris jactatus est. 93. ngelio, in Apostolo, in prophetis generationem Christi legerimus, unde audent dicere creatum esse vel factum? Et quidem in quo creatum legerint, in quo factum, considerare deberent. Edoctum est enim Dei Filium de Deo esse genitum, de Deo natum: factum autem in quo legerint, diligenter advertant; non enim Deus factus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
duxit errorem. ut eum qui creauit
omĩa. qui fecit omĩa. diceret crea-¬
turam. Num ipse dñs se creauit :
Si enim lectum est quod ꝑ ipsum
omĩa facta sunt. & sine ipso factum
est nichil. nun quidipse se fecit:
Si lectum est quod negani ñ potest
quia d̃s̃ in sapientia fecit omĩa.
nunquia us qnlie uidem potest.
nunquis  facta est sapientia: Le¬
quna satum. quia paterdixit. Fax
unigenitum. quia nemo post ipsum.
Legimus etiam. generationem eius
non creationem. Quid his tantis ac
talib uerbis conferri potest: Osten¬
dit etiam dei filius distantiam geuera¬
tionis & grẽ. dicens. Ascendo ad pa
tiem nr̃m. sed ascendo ad patrem me¬
um & patrẽ ur̃m. Separatio ista diu̾¬
sitatem ostendit. quod illiꝰ generator.
ter unum sint: & illi pater sit ꝓprie¬
tate naturȩ. nobis ds̃ pater ceꝑit esse
ꝑ filium non natuiȩ iure sed gratie:
tamen utra q natura hic significa¬
ri uidetur in xp̃o & diuinitatis & car¬

Expanded text:
duxit errorem, ut eum qui creavit duxit errorem, ut eum qui creavit omnia, qui fecit omnia, diceret creaturam? Numquid ipse Dominus se creavit? Si enim lectum est quod per ipsum omnia facta sunt, et sine ipso factum est nihil : numquid ipse se fecit? 462 Si lectum est, quod negari non potest, quia Deus in sapienunquid verisimile videri potest, quia in seipsam facta est sapientia? Initum; quia Pater dixit: Ego ex unigenitum, quia nemo post ipsum: legimus etiam: Generationem ejus non creationem. Quid his tantis ac talibus conferri potest. 90. Ostendit etiam Dei Filius distantiam generationis et gratiae, dicens: Ascendo ad Pattrem nostrum, sed: Ascendo ad Patremmeum, et Patrem vestrum. Separatio ista diversitatem ostendit, quod illius generator, ter unum sint, et illi Pater sit proprietate naturae, nobis Deus Pater coeperit esse per Filium, non naturae jure, sed gratiae; tamen utramque naturam hic significare videtur in Christo et divinitatis et car
Abbreviated transcription (Latin):
In quo nobis p̾sentis oraculum lectio¬
nis aspirat. Audiuimꝰ enuim legi dicen¬
te dño. Ite in orbem unuersum. & p̃¬
dicate eugłium uniuersȩ creaturę.
Qui uniuersam creaturam dicit: nul¬
lam excipit. Et ideo ubi sunt qui cre¬
aturam xp̃m appellant: Nam si crea¬
tura esset. numquid ipse sͥ mandaret
eugłium predicari: Non gͥ creatura
est. sed creator. qui docendȩ creature
discipulis sus mandat officium.
Non creatura xp̃c. Uanitati enim cre¬
atura subiecta est sicut apłs dixit.
Nunquid gͦ ap̃c subiectus est uanita¬
ti: Rursꝰ uixta eundem apłm cre¬
atura congemiscit & comparturit
usq nunc. Nunquid gͦ ap̃c conge¬
miscit & comparturit. qui nrõs a
morte gemitus liberauit: Cereatu¬
ra inquit liberabitur a seruitute
corruptionis. Uidemꝰ gͥ magnan
inter creaturam & dñm esse distan¬
tiam. quia seruitus creatura est.
dñs autem sp̃c est. Ubi autem spẽ
diũ est. ibi libertas. Quis hune in¬

Expanded text:
in quo nobis praesentis oraculum lectionis aspirat; audivimus enim legi, dicente Domino: Ite in orbem universum, et praedicate Evangelium universae creaturae . Qui universam creaturam dicit, nullam excipit. Et ideo ubi sunt, qui creaturam Christum appellant? Nam si creatura esset, numquid ipse sibi mandaret Evangelium praedicari? Non igitur creatura est, sed creator, qui docendae creaturae discipulis suis mandat officium. 87. Non creatura Christus: Vanitati enim creatura subjecta est, sicut Apostolus dixit . Numquid ergo Christus subjectus est vanitati? Rursus juxta eumdem Apostolum: Creatura congemiscit et comparturit usque nunc . Numquid ergo Christus congemiscit et comparturit, qui nostros a morte gemitus liberavit? Creatura, inquit, liberabitur a servitute corruptionis . Videmus igitur magnam inter creaturam et Dominum esse distantiam; quia servitus creatura est; Dominus autem spiritus est; ubi autem spiritus Domini est, ibi libertas . 88. Quis hunc in
Abbreviated transcription (Latin):
dix it. Necesse ẽ igitur dĩtatem sp̃s
etiam uos fateamini. qui negatis.
Sed quã imprudenter negatis. cũ
legeritis quia templũ habet sꝑs:
tis. et sp̃s sc̃s inhabitat in uobis
D s̃ ergo templũ habet. creatura tẽ¬
plũ non habet uerũ. sꝑs autem
habet templũ qui habitat in no¬
autem ñ quasi sacerdos nec quasi
minister sed quasi ds inhabitat.
qm̃ ipse dñs dixit uĩc Inhabitabo
in illis et inter eos ambulabo: et
Ergo sp̃s habitat in templo suo. sic̃
eũ faciemus Manet autem in nobis
pater ꝑ sꝑm quem dedit nobis.
Q uomͦ igitur potest simul dispar
manere natura. Utiq non potest.
Manet autem cũ patreq filiosꝑs sc̃s.¬

Expanded text:
dixit; necesse est igitur deitatem Spiritus etiam vos fateamini, qui negatis. 90. Sed quam impudenter negatis, cum legeritis quia templum habet Spiritis, et Spiritus sanctus habitat in vobis . Deus ergo templum habet, creatura templum non habet verum. Spiritus autem habet templum, qui habitat in noautem non quasi sacerdos, nec quasi minister, sed quasi Deus inhabitat; quoniam ipse Dominus dixit Jesus: Inhabitabo in illis, et inter eos ambulabo; et Ergo Spiritus habitat in templo sancto suo, sicut is. 92. Manet autem in nobis Pater per Spiritum, quem dedit nobis. Quomodo igitur potest simul dispar manere natura? Utique non potest. Manet autem cum Patre et Filio S
Abbreviated transcription (Latin):
timus gͥ quod pater & filius et sꝑs
sc̃s in uno eodemq ꝑ naturȩ eiꝰdem
maneant unitatem. Ergo diuine est
potestatis. qͥ habitat in templo. Sicut
plũ: quia uniꝰ templũ ẽ potestatis.

Expanded text:
timus igitur quod Pater et Filius et Spiritus sanctus in uno eodemque per naturae ejusdem maneant unitatem. Ergo divinae est potestatis, qui habitat in templo; sicut plum; quia unius templum est potestatis.
Abbreviated transcription (Latin):
qui illux it. ut cognoseamus đm in
facie xp̃i ĩu. Dixit enĩ illuxit
d̾s.ut cognoscatur claritas di in
facie xp̃i iñu. Quem putamꝰ aliũ
p̃ter sp̃i declaratum: Aut qͥs
Qui enĩ sꝑm excludunt. necesse
ẽ ut inducant aliũ. qui cum pa
illuxit ad illuminationem clarita
tatem di dixit. Si patris: suꝑ est
ut qͥ dirit de tenebris lum̃ splen¬
descere et illux it in cordib nr̃is

Expanded text:
qui illuxit, ut cognoscamus Deum in facie Christi Jesu? Dixit enim, Illuxit Deus, ut cognoscatur claritas Dei in facie Christi Jesu: quem putamus alium praeter Spiritum declaratum? Aut quis Qui enim Spiritum excludunt, necesse est inducant alium, qui cum Patilluxit ad illuminationem claritattatem Dei dixit: si Patris, superest ut qui dixit de tenebris lumen splendescere, et illuxit in cordibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s non sit incides ut patri magis de¬
rogare uidearis cuius opus ñ potes
solius uerȩ diuiuitatis esse p̃cipuũ:
sed creaturę oꝑibus conferendũ.
Quid autem mirum si sp̃s oꝑator
est uitȩ. qui uiuificat sicut pater

Expanded text:
Deus non sit; incides ut Patri magis deDeus non sit; incides ut Patri magis derogare videaris, cujus opus non putes solius verae divinitatis esse praecipuum, sed creaturae operibus conferQuid autem mirum si Spiritus operator est vitae, qui vivificat sicut Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ uidet eum nec cognoseit eũ.
U os autem cognoscers eũ. quia ap̃
uos manebit & in uobis es t. Ergo
mundus ñ habebat uitam ȩternam:
quia non acceperat spm̃. U bi autem
sp̃s: ibi uita ęterna. Ipse ẽ enun
sꝑs: uite operator ȩternę. U nde mi¬
ror:cur de solo & uero do arriani mo¬
ueant questionem. S icut enim uita
eterna est cognoscere solum et uerũ
xp̃m: ita uita eterna ẽ cognoscere
sꝑm sc̃m. Quem sic non uidet mundꝰ
quemadmodũ patrem: sic non scit
quemadmodum filium. Qui autem
de hoc mundo non ẽ habet uitam eter¬
hoc confert cognitio solius ueri dei
quod confert filii sp̃sq cognitio: cur
filiũ & sꝑm aueri dĩ honore secernis:
cum a magnitudine beneficii ñ secer¬
nas: Aut enim credas necesse ẽ solius
uerȩ diuinitatis esse hoc mnaximum
munus & solamet ueram diuinitatem
sicut patris ita & filii et sꝑs confite¬
bere: aut si dixeris qui i uitam po¬
test eternam conferre his qui uerꝰ

Expanded text:
a non videt eum, nec cognoscit eum: vos autem scitis eum, quia apud vos manet, et in vobis est . 27. Ergo mundus non habebat vitam aeternam, quia non acceperat Spiritum: ubi autem Spiritus, ibi vita aeterna: ipse est enim Spiritus vitae operator aeternae. Unde miror, cur de solo et vero Deo Ariani moveant quaestionem. Sicut enim vita aeterna est cognoscere solum et verum m, ita vita aeterna est cognoscere Spiritum sanctum: quem sic non videt mundus, quemadmodum Patrem: sic non cognoscit, quemadmodum Filium. Qui autem de hoc mundo non est, habet vitam aeterhoc confert cognitio solius veri Dei, quod confert Filii Spiritusque cognitio, cur Filium et Spiritum a veri Dei honore secernis, cum a magnitudine beneficii non secernas? Aut enim credas necesse est solius verae divinitatis esse hoc maximum munus, et solam et veram divinitatem sicut et Patris, ita et Filii et Spiritus confitebere: aut si dixeris quia vitam aeternam potest et is conferre, qui verus
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ quia et pater oꝑatur in filio & filiꝰ
scripturarũ noli dubitare infigura
fuisse. quod in ueritate esse ipsa etiã
ueritas dec larauit. Quis enĩ operatio¬
nem eiꝰ abluat in baptismo. in quo
oꝑationem eiꝰ sentimus & gratiam᷑.

Expanded text:
igitur quia et Pater operatur in Filio, et Filius Scripturarum noli dubitare in figura fuisse, quod in veritate esse ipsa etiam veritas declaravit. Quis enim operationem ejus abnuat in lavacro, in quo operationem ejus, septimu
Abbreviated transcription (Latin):
ratus patri & filio sit et tanquam
congelascentib fluctib in medio ma¬
ri aquarũ quidam murus insurge¬
ret. Inde et colũnam nubis pleriq
p̃cessisse in die populo uideoꝵ & co¬
lumnã ignis in nocte arbitrantur:
quod ꝓtegeret plebem suam gratia
quam totus orbis uire miratur sine
declarauit dicens infiguri illa p̃cessisse
sꝑitalis mysterii uerititem. Sic enĩ habes.
Qm̃ patres nr̃i omnes sub nube fuerunt.
& om̃s mare transierunt et om̃s in moy

Expanded text:
ratus Patri et Filio sit, ut tamquam congelascentibus fluctibus in medio mari, aquarum quidam murus insurgeret . Inde et columnam nubis plerique praecessisse in die populo Judaeorum, et columnam ignis in nocte arbitrantur, quo protegeret plebem suam gratia quam totus orbis jure miratur, sinedeclaravit, dicens in figura illa praecessisse spiritalis mysterii veritatem; sic enim habes: Quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes mare transierunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
cerit: respondit ĩc & dixit. Mea doc¬
truia non est mea. Nam cum sine erudi¬
cione litterarum doceat. ñ quasi homo
sed utpote ds uidebitur docere. qui
doctrinam ñ didicerit sed inuenerit.
Adinuenit eium onnẽ uiam discipline
ut supra lectum est. Nam utiq de dei
filio dictum est. Hic est d̾s nr̃ & ñ esti¬

Expanded text:
cerit ? respondit Jesus, et dixit: Mea doccerit ? respondit Jesus, et dixit: Mea doctrina, non est mea; nam cum sine 486 eruditione litterarum doceat, non quasi homo, sed potius ut Deus videtur docere, qui doctrinam non didicerit, sed invenerit. 80. Adinvenit enim omnem viam disciplinae, ut supra lectum est; nam utique de Filio Dei dictum est: Hic est Deus noster, et
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum est. quasi homo dicit quȩ st̃
humana. quia in mea substantia lo¬
quębatur. hic est panis uiuus qui des¬
cendit de cȩlo. Panis hic caro est. sicut
ipse dixit. Hic panis quem ego dabo
caro mea est. Hic est qui descendit de
cȩlo. Hic est quem pater sr̃ĩfieauit. &
misit in hunc mundum. Nes ipsa
littera nos docet scĩficatione ñ diui¬
nitatem eguisse sed carnem. Nemꝙ
ipse dñs dixit Ego memetipsum
scĩfico ꝓipsis. ut agnoscas qd̾ scĩfi¬
catur in carue ꝓ nobis. & diuinitate
scĩficat. Hic idem est quem pater mi¬
sit. sed factum ex muliere. factum sub
dicit. mea doctrina non est mea. sed eiꝰ
qui misit me. Si quis uoluerit uolun¬
tatem cius facere. cognoscet de docti ina
utrum ex deo est. an ego a me ipso loqͣr
Alia ergo ex deo doctrina. alia ex homi¬
nibꝰ. Itaq uidei cum doctrinam eius se¬
cundũ hominem quererent ut dicerẽt
quomodo hic litteras nouit cum ñ didi¬

Expanded text:
Verbum est: quasi homo dicit quae sunt Verbum est: quasi homo dicit quae sunt humana, quia in mea substantia loquebatur. 78. Hic est panis vivus, qui descendit de coelo . Panis hic caro est, sicut ipse dixit: Hic panis quem ego dabo, caro mea est . Hic est qui descendit de coelo, hic est quem Pater sanctificavit, et misit in hunc mundum. Nec ipsa littera nos docet sanctificatione divinitatem eguisse, sed carnem. Denique ipse Dominus dixit: Et ego memetipsum sanctifico pro ipsis ; ut agnoscas quod et sanctificatur in carne pro nobis, et divinitate sanctificat. 79. Hic idem est quem Pater misit, sed factum ex muliere, factum sub dicit: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me. Si quis voluerit voluntatem ejus facere, cognoscet de doctrina, utrum ex Deo est, an ego a me ipso loquar . Alia ergo ex Deo doctrina, alia ex homine. Itaque Judaei cum doctrinam ejus secundum hominem quaererent, et dicerent: Quomodo hic litteras novit, cum non didi
Abbreviated transcription (Latin):
sermonis non inuiria missionis sit.
Ipse gͥ mussus a patre. ipse est inissus
a sp̃u. Eit ut cognoscas nullam maies¬
tatis esse distantiam. etiam filius spm̃
mittit. sicut ipse dixit. Caim uenerit
mittendum supra posuit dicens. Para
quia quẽ łs pater mittit. mittit & fi¬
lius. & quem mittit pater mittit &
spc̃. Aut si nolunt filium missum.
quia dexteram patris filium legimus.
ipsi de patre qd̾ de filio abnuunt fa¬
tebuntur: nisi forte aut alterum sibi
patrem. aut alterum sibi filium in¬
ueniant arriani. Sileant igitur ina¬
nes de sermonib questiones. quia
regnum di sicut scriptum est ñ in
ꝑsuasione uerbi. sed in ostensione uir¬
tutis. Seruemus distinctionẽ deitatis
& earnis. Unus in uiraq loquitur dei
filius. quia in eodem utraq natura ẽ.
Et si idem loquitur: ñ uno semꝑ lo¬
quitur modo. Intende in eo nc̃ głam
dĩ. nunc hominis passiones. quia qua¬
si ds loquitur quȩ sunt dituna. quia

Expanded text:
sermonis, non injuria 485 missionis sit. sermonis, non injuria 485 missionis sit. Ipse igitur missus a Patre, ipse est missus ab Spiritu. 76. Et ut cognoscas nullam majestatis esse distantiam, etiam Filius Spiritum mittit, sicut ipse dixit: Cum venerit amittendum supra docuit dicens: Paracquia quem Deus Pater mittit, mittit et Filius: et quem mittit Pater, mittit et Spiritus. Aut si nolunt Filium missum, quia dexteram Patris Filium legimus; ipsi de Patre quod de Filio abnuunt, fatebuntur: nisi forte aut alterum sibi Patrem, aut alterum sibi Filium inveniant Ariani. 77. Sileant igitur inanes de sermonibus quaestiones; quia regnum Dei, sicut scriptum est , non in persuasione verbi est, sed in ostensione virtutis. Servemus distinctionem divinitatis et carnis. Unus in utraque loquitur Dei Flius; quia in eodem utraque natura est: et si idem loquitur, non uno semper loquitur modo. Intende in eo nunc gloriam Dei, nunc hominis passiones. Quasi Deus loquitur quae sunt divina, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cum in patre & filio nulla distantia
diuinitatis sit. sed una maiestas. Nec
illud sane metuo. quod solent optende¬
re minorem esse quia missus est. Si e¬
nim & minor ñ docetur. & honorifi¬
centie docetur ȩqualitas. cum ita om̃s
honorificent filium. sicut honorifi¬
cant patrem. constat eo minorem ñ
esse quod missus est. Non gͦ humani
sermonis angustias. sed uerboꝵ cari¬
tatem intuere. oꝑib crede. Considera
ab spũ scõ se esse missum. Nunquid gͦ
spũ minor filius. quia missus aspũ
est: Habes gͥ scriptum. qͦd filius a pa¬
tre & spũ eius dicat esse se missum.
Ego sum inquit puimꝰ & ego in et̃¬
num. & manꝰ mea fundauit terram.¬
& dextera mea solidauit cęlum. Eit
infra. Ego locutus sum ego uocaui. e¬
go adduxi eum & ꝓsperũ iter eius feci.
A ccedite ad me & audite. Hec ñ in oc¬
culto ab initio locutus sum. cum fie¬
rent illic eram. Et nunc dñs misit me
se missum. Uidetis ergo qͦd simplicitas

Expanded text:
cum in Patre et Filio nulla distantia cum in Patre et Filio nulla distantia divinitatis sit, sed una majestas. illud sane metuo, quod solent obtendere minorem esse, quia missus est. Si enim et minor non docetur, et honorificentiae docetur aequalitas; cum ita omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem , constat eo minorem non esse, quod missus est. 75. Non ergo humani sermonis angustias, sed verborum claritatem intuere, operibus crede. Considera ab Spiritu sancto esse se missum . Numquid ergo Spiritu minor Filius, quia missus ab Spiritu est? Habes igitur scriptum quod Filius a Patre et Spiritu ejus dicat esse se missum: Ego sum, inquit, primus, et ego in aeternum, et manus mea fundavit terram, dextera mea solidavit coelum ; et infra: Ego locutus sum, et ego vocavi; adduxi eum, et prosperum iter ejus feci. Accedite ad me, et audite haec: non in occulto ab initio locutus sum. Cum fierent, illic eram: et nunc Dominus misit me, se missum. Videtis ergo quod simplicitas
Abbreviated transcription (Latin):
uersȩ esset potestatis: Nunquid sic
potest minor quemadmodũ maior
oꝑari: aut una oꝑatio potest esse ubi
posse dici. Ipse loquitur ad abraham.
ꝓmisisset ds. qm̃ nullum alium ma¬
iorem habebat: uirauit ꝑ semet ipsum
dicens. Nisi benedicendo benedixero
te. & multiplicando multiplicauero
te. Eirgo maiorem ñ habuit . xp̃c. &
ideo ꝑ se uirauit. Et bene addidit.
Homines enum ꝑ maiorem uirant.
quia homines maiorem habent. ds
ñ habet. Aut si uolunt de patre dic¬
tum uideri: reliqua ñ coherent. Ne¬
q enim pater usus est abrahȩ. nec dõ
patri pedes lauit. sed in eo futuri ho¬
minis est figura. Deniq dei filiꝰ di
cit. Abraham diem meum uidit &
gauisus est. Ipse est gͦ qui ꝑ se uira¬
uit. quem abraham uidit. Et reue
te cum. .. dissimile ñ est. Inter maio
untem minoiẽq discretio est. Etr
de filio & de patre p̾sentis docet
icctionis exemplũ. quia nec pater mi¬
norem habet. nec maiorem di filius.

Expanded text:
versae esset potestatis? Numquid sic versae esset potestatis? Numquid sic potest minor, quemadmodum major operari? aut una operatio potest esse, ubiposse dici. Ipse loquitur ad Abraham: promisisset Deus, quoniam nullum alium majorem habebat, juravit per seipsum, dicens: Nisi benedicendo benedixero te, et multiplicando multiplicavero te . Ergo majorem non habuit Christus, et ideo per se juravit. Et bene addidit: Homines enim per majorem se jurant; quia homines majorem habent, Deus non habet . 72. Aut si volunt de Patre dictum videri, reliqua non cohaerent; neque enim Pater visus est Abrahae, nec Deo Patri pedes lavit, sed ei in quo futuri hominis est figura. Denique Filius Dei dicit: Abraham diem meum vidit, et gravisus est . Ipse est ergo qui per se juravit, quem Abraham vidit. 73. Et rim unum est, dissimile non est: inter majorem autem minoremque discretio est. Ergo de Filio, et Patre praesentis docet lectionis exemplum, quia nec Pater minorem habet, nec majorem Dei Filius;
Abbreviated transcription (Latin):
similiter. Filiꝰ gͥ patri & dicitur & ꝓ¬
batur equalis.Bona ȩqualitas. quę
& differentiam diuinitatis excludit.¬
& cum filio patrem signat. cui filis
sit ȩqualis. Non est enm diuersa nec
singularis ȩqualitas. quia nemo e¬
qualis ipse sibi solus est. Ergo euan¬
głista interp̾tatus est quid sit ꝓpͥum
filium dei se dicere. hoc est ȩqualem
se facere dco. Unde id secutus apłs
dixit. Non rapinam arbitratus est
esse se equalem deo. Quod enim qͥs ñ
habet: rapere conatur. Eirgo ñ qua¬
si rapinam. habebat ȩqualitatem cũ
patre. quam in natura sui tanquam
d̾s & dñs possidebat. Unde addidit.
formam serui accepit. Contrarium
utiq seruus ȩquali. Etqualis ergo in
dei forma. minor in susceptione car¬
nis & hominis passione. Nam quomͦ
cadem posset minor esse ęqualisq na¬
tura: Quomodo autem si minor est.
eadem similiter facit quȩ pater facit:
Nam quẽ admodũ eadem oꝑatio di¬

Expanded text:
similiter . Filius igitur Patri et dicitur et psimiliter . Filius igitur Patri et dicitur et probatur aequalis. Bona aequalitas, quae et differentiam divinitatis excludit, et cum Filio Patrem signat, cui Filius sit aequalis; non est enim diversa, nec singularis aequalitas; quia nemo aequalis ipse sibi solus est. Ergo Evangelista interpretatus est quid sit proprium Filium Dei se dicere, hoc est, aequalem se facere Deo. 70. Unde id secutus Apostolus dixit: Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . Quod enim quis non habet, rapere conatur. Ergo non quasi rapinam habebat aequalitatem cum Patre quam in substantia sui tamquam Deus et Dominus possidebat. Unde addidit: Formam servi accepit . Contrarium utique servus, et aequalis. Aequalis ergo in Dei forma; minor in susceptione carnis, et hominis passione. Nam quomodo eadem posset minor esse aequalisque natura? Quomodo autem, si minor est, eadem similiter facit, quae Pater facit? Nam quemadmodum eadem operatio di