comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.i. multitudinem fllioꝵ dedit illis: qr
alioꝵ filios uiuificauerant. Simili¬
ter legunus fc̃m ⁊ in ira ab meretrice
que nũtios iosue abscondit. ⁊ inqui¬
rentibus de eis respondit. Fateor qͥdem
uenerunt ad me: sed cũ clauderetur
eos liberauit: post ea meruit ꝑting̾e
ad imus dei cognidionem. ⁊ inter ifra¬
helitas connuuierari. qr pcc̃m illud
mendatu. purgauit opus pietatis ⁊
nuscd̃ie. Pemiꝰ enĩ fuisset si eos ꝓdẽi
ad mordem: quã quod eos negauit
⁊ mentita est. Uuũ sane firmider¬
debemus retinere. nullum mẽdaciũ
genus multũ remanere. qd̵ hic laxa¬
tum non fuerit penicentia. aut̃ ali¬
quo pietatis opere. Om̃iũ eñi istor
qui sunt supius cõmunerati pars
eoꝵ erit instagno ardende. ⁊ suaphu
re .i. in profiuida inferm dampna¬
tione ubi sinua sunt ignis ⁊ sulphur
quod est mors scd̃a .i. corporis ⁊ aĩe
Prima eñi mors fit in aĩa ꝑ pct̃m:
scd̾a aũt intelligitur in aĩa ⁊ corꝑe.
Sequit᷑. Et uenit unus de uu ange¬

Expanded text:
t illis, quia aliorum filios vivificaverant. Similiter legimus factum et in Raab meretrice, quae nuntios Josue abscondit, et inquirentibus de eis respondit: Fateor quidem, venerunt ad me, sed cum clauderetur eos liberavit, postea meruit pertingere ad unius Dei cognitionem, et inter Israelitas connumerari, quia peccatum illud mendacii purgavit opus pietatis et misericordiae. Pejus enim fuisset si eos perderet ad mortem, quam quod eos negavit, et mentita est. Unum sane debemus retinere, nullum genus mendacii inultum remanere, quod hic laxatum non fuerit poenitentia, aut aliquo pietatis opere. Omnium enim istorum qui sunt superius connumerati, pars eorum erit in stagno ardenti et sulphure, id est in profunda inferni damnatione, ubi sunt simul ignis et sulphur. Quod est mors secunda, id est corporis et animae. Prima enim mors fit in anima per peccatum, secunda autem intelligitur in anima et corpore. Sequitur: Et venit unus de septem ange
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e apłis dicit. Ette ego uobiscũ sum
om̃ibus diebus. Et ip̃i ppłs eius erũt
iuxta illud. Hereditas niea isrł. Et
ip̃e deus cum eis erit. habitans in ecr
fide ⁊ dilectione: sicut ip̃e dicit. Si qͥs
diligit me: sermonem meũ serua¬
bit. ⁊ pat̾ meus diliget eũ. ⁊ ad eum

Expanded text:
ipse apostolis dicit: Ecce ego vobiscum sum ipse apostolis dicit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus . Et ipsi populus ejus erunt. Juxta illud: Haereditas mea Israel. Et ipse Deus cum eis erit. Habitans in eorum fide et dilectione, sicut ipse dicit: Si quis diligit me, sermonem meum servabit, et Pater me
Abbreviated transcription (Latin):
tidie quidem in singulis agitur electiᷤ
generanter aũt infine complebit᷑
cũ om̃s in cõmue audierit. Ueni¬
te benedicti prĩs mei ⁊ c̾. Ornatã dic̃:¬
.i. om̃ibus uirtutibus composit̾a iuxͣ
illud psalmste. Astitit regina a dex¬
tris tuuis ⁊ c̾. Et audim uocem mag¬
nam de throno. Thronus hic intel
ligunt᷑ angli ⁊ hoĩes sc̃ĩ. in quibus
habitat dñs. Ideoq hec uox magna
uox intelligitur om̃ipotentis dei. Que
idcirco magna dicitur.: qr de magnis
loquit᷑ dicens. Ecte tabernaculum
dei cũ hõibuo. Magna est eñi dei gr̃a.
ut hoĩes illius fiant tabernaculum
cuius magnitudinen non capit
mũdus. Tabernatulum dei cũ hõib
Ioh̃es pa hoc loco tẏpum tenet sce
eccłe. que audit uocem dicentẽ. Ecte
tabernaculum dei cũ hõib: quando ꝑ
internam inspiratiouem se ip̃am co¬
guoscit ẽẽ dei tabernaculum. Et ha¬
bitabit cum illis .i. cũ hus qui taler¬
nacilum dei esse meruerunt. Onde

Expanded text:
ta die quidem in singulis agitur electis, ta die quidem in singulis agitur electis, generaliter autem in fine complebitur; tunc omnes in commune audient: « Venite, benedicti Patris in omnibus virtutibus compositam. Juxta illud Psalmistae: « Astitit regina a dextris tuis , » etc. « Et audivi vocem magnam de throno. liguntur angeli, et homines sancti, in quibus habitat Dominus. Ideoque haec vox magna, vox intelligitur Dei omnipotentis. Quae idcirco magna dicitur, quia de magnis loquitur, dicens: Ecce tabernaculum Dei cum hominibus. Magna est enim Dei gratia, ut homines illius fiant tabernaculum, cujus magnitudinem non capit mundus. Tabernaculum Dei cum hominibJoannes in hoc loco typum tenet sanctae Ecclesiae, quae audit vocem dicentem: Ecce tabernaculum Dei cum hominibus, quando per internam inspirationem seipsam cognoscit esse Dei tabernaculum. Et habitabit cum illis. Id est cum illis qui tabernaculum Dei esse meruerunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
eñ ht̃ in fide. spe caritate. cet̾isq
ureuribus ⁊ uaptismo: desuper da¬
tum est ilłi. Unde iacobus. Om̃e da¬
tum optimũ: ⁊ om̃e donũ ꝑfectum
desursum est descendens a pr̃e linni¬
num. Adeo paratam. i. fide cer̾ĩsq uͥ¬
tutibus ornatam. ut mereretur fieri
sponsa. Sicut sponsam ornatã uiro
suo. Duo dicit. sponsam ⁊ uirũ. in
quo sub incelligitur uroꝵr. Quia con¬
suetudo est sc̃e scripture. ut sponsos
appellet iuros.⁊sponsas uxores. Un¬
fora ad moysen. Eponsus sanguimĩ
tu michi es. In ewangelio quoq ab
angelo dicitur. Ioseph aũt uir eius.
Et in lege. Si inuenerit uix puellã¬
desponsatam in agro. ⁊ dormierit
cum ea morte moriatur. qr himisti¬
auit uxorem ꝓximi sui. Sp̃osa itaq
nũc est scã eccłia ꝑ fidem spem. ⁊ di¬
lectionẽ. sed tunc erit uxor. qñ ad ã¬
plexus uiri .i. ad contemplationem
dei orũꝓpotentis puenerit. Quod co¬

Expanded text:
enim habet in fide, spe, et charitate, caeterisque enim habet in fide, spe, et charitate, caeterisque virtutibus et baptismo, desuper datum est illi. Unde Jacobus: Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum . Paratam, id est fide caeterisque virtutibus ornatam, ut mereretur fieri sponsa. Sicut sponsam ornatam viro suo. Duo dicit, sponsam et virum, in quo subintelligitur uxor, quia consuetudo est sanctae Scripturae, ut sponsos appellet viros, et sponsas uxores; unII, et Sephora ad Moysen: Sponsus sanguinum tu mihi es . In Evangelio quoque ab angelo dicitur: Joseph autem vir ejus . Et in lege: Si invenerit vir puelladesponsatam in agro, et dormierit cum ea, morte morietur, quia humiliavit uxorem proximi sui . » Sponsa itaque nunc est sancta Ecclesia per fidem, spem et charitatem, sed tunc erit uxor, quando ad amplexus viri, id est ad contemplationem Dei omnipotentis, pervenerit. Quod to
Abbreviated transcription (Latin):
uitas sc̃a eccłia est. Que idcirco ci¬
uitas appellat᷑: qm̃ a miltis piha¬
bitat᷑. ⁊ in quatuor mũdi partes di¬
stendit. Habens habitatorem deũ.
Hinc paulus dicit. Templum dei
scm̃ est: quod estis uos. Sta dicitur:
quia cotidie ꝑ baptismũ scificatur.
Uocatur quoq in sherusalem. que
uisio pacis interpretat᷑. quia ad hoc
laborat ut uisionem dei incelestib
ꝑcipiat Moua dicitur: qr auetu¬
state peccati exiut᷑. Pectaci eñi per¬
petratio: ad ueterem adam pertiuet.
Et ideo dũ eccl̃ia apct̃o originali mũ¬
datur: auetustate pectati ad nouita¬
tem uenit. Unde apłs. Expoliantes
uos ueterem hoĩem: induite nouũ.
qui renouat᷑ magnitione dei. Idcirto
aũt hec cuutas a deo descendere dicit᷑.
qr ab exordio sui iam cũ capite suo de¬
scendit. cũ quo ⁊ ꝑ quod sursũ ascen¬
dit. Unde idem dñs dicit. Nemo
quod deus eam fecit eccłiam iuxta
illud. Ego dñs faciens te. Quic qͥd

Expanded text:
vitas svitas svitas appellatur, quoniam a multis inhabitatur, et in quatuor mundi partes distenditur, habens habitatorem Domini. Hinc Paulus dicit: « Templum Dei sanctum est, quod estis vos . » Sancta dicitur, quia quotidie per baptismum sanctificatur. Vocatur quoque Jerusalem, quae visio pacis interpretatur, quia ad hoc laborat, ut visionem Dei in coelestibus percipiat. Nova dicitur, quia a vetustate peccati exuitur: peccati enim perpetratio ad veterem Adam pertinet. Et ideo dum Ecclesia a peccato original mundatur, et a vetustate peccati, ad novitatem venit. Unde Apostolus: « Exspoliantes vos veterem hominem, induite novum, qui renovatur in agnitionem Dei . » Idcirco autem civitas haec a Deo descendere dicitur, quia ab exordio sui jam cum capite suo descendit, cum quo, et per quod sursum ascendit, unde idem Dominus dicit: Nemo quod Deus eam fecit Ecclesiam, juxta illud: Ego Dominus faciens te. Quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
figura huius mũdi. Uerũ quod
sequitur. ⁊ mare iam nõ ẽ. utrũ
ad licteram .i. ut mare cũ flumi¬
nibus exictetur possit intelligi
an etiam solummͦ spũalit̾ hoc dicat᷑
dubiũ est. Terra eñi aquarũ cõrũti¬
one subsistit. qm̃ ⁊ infra ⁊ extra. et su¬
pra se aquas continet. ne naturali a¬
rididate fatiscat. Qm̃ uisi aquis tem¬
peraret᷑: incinerem redigeret᷑. ideoq
utrũ maximo illo ardore mare cum
fluminibus siccetur. an ⁊ ip̃r uer
arida sit terra. satis subsistere pot̾it.
Quatuor siquidem sunt elementa.
da: sicut hic dicitur. ⁊ dñs in ewbãgło
mani festat dicers. Cclum ⁊ terra
transibunt: idest immutabunt᷑. Utrũ
audem mare uel ignis transeat. idest
mmniutet᷑ deus scit: licet hic legquiꝰ
⁊ mare lam iam non ẽ. Et alsbi. Iu¬
men lucerne non lucebit mea. Hec
enu qualiter fiant: cum illuc ꝑuene¬
rimus melius sciemus. Et cuutatẽ
scãm iherusalem noua uidi descen¬
dendem de celo adeo paratam. Hec ci¬

Expanded text:
quod sequitur, et mare jam non est, utrum ad litteram, id est, ut mare cum fluminibus exsiccetur, possit intelligi, an etiam solummodo spiritualiter hoc dicatur dubium est. Terra enim aquarum conjunctione subsistit, quoniam et infra et extra et supra se aquas continet, ne naturali ariditate fatiscat, quoniam nisi aquis temperaretur, in cinerem redigeretur. Ideoque utrum maximo illo ardore mare cum fluminibus siccetur, an et ipsum vertarida sit terra, satis subsistere poterit. Quatuor siquidem sunt elementa, us, sicut hic dicitur, et Dominus in Evangelio manifestat, coelum et terra transibunt, id est immutabuntur. Utrum autem mare vel ignis transeat, id est immutetur, Deus scit, licet hic legamus, et mare jam non est. Et alibi: Lumen lucernae non lucebit in ea. Haec enim qualiter fiant, cum illuc pervenerimus, melius sciemus. Et civitatem sanctam Hierusalem novam vidi descendentem de coelo a Deo. Haec ci
Abbreviated transcription (Latin):
igius. hoc est inprofundam dampna¬
tionem inferni. Recte eñi aũt per
infernũ om̃s reprobi figurantur.
uel qr sbi habitantes una cum in¬
ferno in quo habitant. una sunt do¬
mus. uel etiam qr imitantes oꝑa di¬
abon nũqu̾a saturantur malis: si¬
cut infernus nũqũã dicit sufficit.
Et qui non est inuentus inlibro
uite scriptus. hoc est qui uon ẽ an¬
te mũdi constitutionem ad iutã
predestinatus: missus est instagũ
ignis. Liber quippe uite sicut sup᷑
ductũ est: ius diumitatis intelligi¬
tur .i. dea prescientia. in qua qͥ non
fuerit pordinatꝰ. in stagnũ ignis
mutet᷑. hoc est reproboꝵ hoĩm so¬
cietati copulabitur. Quod enim
dicit qui non ẽ iuuentus. nichil ẽ
aliud nisi non est p̾ordinatꝰ. Electi¬
autem in hoc libro sunt scripti: qr
ande mundi constitutionẽ sunt pre¬
cogniti ⁊ preordinati. Unde apłs
Quos prescunt ⁊ predestinauit. Et
alibi. Sicut elegit nos aute mini¬

Expanded text:
ignis. Hoc est in profundam damnaignis. Hoc est in profundam damnationem inferni. Recte autem per infernum omnes reprobi figurantur. Vel quia ibi habitantes una cum inferno in quo habitant, una sunt domus: Vel etiam quia imitantes opera diaboli, nunquam saturantur malis, sicut infernus nunquam dicit, Sufficit. Et qui non est inventus in libro vitae scriptus. Hoc est, qui non est ante mundi constitutionem ad vitam praedestinatus. Missus est in stagnum ignis. Liber quippe vitae, sicut supra dictum est, jus divinitatis intelligitur, id est Dei praescientia, in qua qui non fuerit praeordinatus, in stagnum ignis mittetur. Hoc est reproborum hominum societati copulabitur. Quod enim dicit, qui non est inventus, nihil est aliud, nisi non praeordinatus. Electautem in hoc libro scripti qui ante mundi constitutionem sunt praecogniti, et praeordinati. Unde Apostolus: Quos praescivit et praedestinavit . Et alibi: Sicut elegit nos ante mun
Abbreviated transcription (Latin):
re .i. hic mũdus in fluctuatione
positus. dabit suos mortuos. gria
bit. possimius eos intelligere. qui
uiui in aduentu dñi sunt repperi¬
endi. qui utiq subito mortui uite
recdentur. Et mors ⁊ pnferus dede¬
rinit mortuos qui inip̃is erant:
Mors diabolum significat de qͦ pau¬
lus dicit. Inuidia diaboli: introui
morbem terrarum. Inferus. om̃ia
membra diaboli. Uel ꝑ mordẽ pos¬
sumus intelligere simplicit᷑ mor¬
tem carnis Inferi aũt noĩe loca
significant᷑ tenebraꝵ. Et mors ita¬
Q ⁊ inferus suos mortuos dabunt.
hoc est diabolus ⁊ oĩa memsbra eiꝰ
uel etiam om̃ia loca inferni. quos¬
cũq ꝑ mortem corpis adstrictos
tenent. tunc iute restituet. Post
qua om̃s resurreperunt iudicatũ
est de singulis ꝓ eo qd̵ est iudicabi¬
tur. scd̃m oꝑa ip̃oꝵ hoc est dabit᷑
uniqͣ scd̃m opus siũ. Et inferꝰ
⁊ mors hoc est om̃ia membra diabołi
cum suo capide missi sunt instagnũ

Expanded text:
id est hic mundus in fluctuatione id est hic mundus in fluctuatione positus, dabit suos mortuos, generaliter bit, possumus intelligere eos, qui vivi in adventu Domini sunt reperiendi, qui utique subito mortui vitae reddentur. Et mors et infernus dederunt mortuos qui in ipsis erant. Mors diabolum significat, de quo Paulus dicit: Invidia diaboli mors introivit in orbem terrarum . Infernus omnia membra diaboli. Vel per mortem possumus intelligere simpliciter mortem carnis. Inferni autem nomine, loca significantur tenebrarum. Et mors itaque et infernus suos mortuos dabunt, hoc est diabolus et omnia membra ejus. Vel etiam omnia loca inferni, quoscunque per mortem corporis astrictos tenent, tunc vitae restituent. Postquam autem omnes resurrexerint. Judicatum est de singulis, pro eo quod est judicabitur, secundum opera ipsorum. Hoc est, dabitur unicuique secundum opus suum. Et infernus et mors. Hoc est omnia membra diaboli cum capite suo. Missi sunt in stagnum
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ex utroq testamento iudicati sunt
scd̃m qd̾ ex hus fecerunt aut nõ fece¬
runt. Uel etiam ex cõparat̃one ope¬
rum scõꝵ iudicabuntur reprobi:
qui quasi inexpansione libroꝵ legt̃
bonũ quod agere noluerũt considan¬
tes uidam sustoꝵ. quoꝵ cõpatione
dampnant᷑. Qua ꝓpter expedit illis.
ut in presenti uita actus eoꝵ consi¬
derent:⁊ deteriores usus conuersa¬
tione iamuitent. Qui em pluissi¬
nie indelligere appetit qualis est.
debet minirsi tales conspicere qua¬
lis non est: ut in bonorz forma me¬
tiatur quanto ip̃e deserto bono de¬
forms est. Et dedit mare mortusᷤ
suos qui in eo erant. Hoc prius fi¬
et quam libri apertantur: ut ex huis
mortui iudicentur. scd̃m oꝑa ipsoꝵ.
Quantũ ad luteram ꝑtinet. mare
Rlumina. ⁊ om̃ia stagna suos qui
in eis tenent᷑ mortuos dabũt. Cui
aũt dabunt nisi uiteͤ Tunc enim
om̃s resurrecturi sunt. quacũq
morte ꝑempti fuerunt ⁊ quibcaq
locis absconditi. Atius autem ma

Expanded text:
 ex utroque Testamento judicati sunt secundum quod ex his fecerunt aut non fecerunt. Vel etiam ex comparatione operum sanctorum judicabuntur reprobi, qui quasi in expansione librorum legunt bonum, quod agere noluerunt, considerantes vitam justorum, quorum comparatione damnantur. Quapropter expedit illis ut in praesenti vita actus eorum considerent, et deteriores usus conversione immutent. Qui enim plenissime intelligere appetit, qualis est, debet nimirum tales conspicere, qualis non est: et in bonorum forma metiatur, quanto ipse deserto bono deformis est. Et dedit mare mortuos suos qui in eo erant. Hoc prius fiet quam libri aperiantur, et ex his mortui judicentur secundum opera ipsorum. Quantum ad litteram pertinet, mare, flumina, et omnia stagna, suos qui in eis tenentur mortuos dabunt. Cui autem dabuntur, nisi vitae? Tunc enim omnes resurrecturi sunt quacunque morte perempti fuerint, et quibuscunque locis absconditi. Altius autem mare,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c eccłiam suam super semet ip¬
sum constituit Recte ergo xp̃c et
angelus ⁊ mons dicitur. quia nũ¬
tius ecclie apparens ad celestem
dem eccłiam suꝑ se portando ad ce¬
lestia subleuat. Et ostendit michi

Expanded text:
Christus Ecclesiam suam super semetipsum constituit. Recte ergo Christus et angelus et mons dicitur, quia nuntius Ecclesiae apparens ad coelestem dem Ecclesiam super se portando ad coelestia sublevat. Et o
Abbreviated transcription (Latin):
ponitur. recte in dicodeqim milib
sũma ꝑfectionis illoꝵ exprimiͭ.
qui decalogũ legis cũ dileitione
dei ⁊ ꝓximii implent. fidemq scẽ
trruitatis custodiunt. ⁊ hoc scd̃m
auctoritatem quatuor euangeni¬
orum. Hos metitur deus dm̃ppotẽs
harundine. qr inucuiq scõm capa¬
citatem sui indellectus distribuit
doctrme scientie. Om̃es tamen qͦs
tangit in huis que acceperunt per¬
fectos ostendit. Et imusquisq qd
accepit in se: ꝑ caritatis studium
possidet in altero ut ex multis mẽ¬
bris unũ efficiatur corpus. Uel
sicut supra dcm̃ est: alii tribuit
sermonem scientie. alu genera
linguarum ⁊c̾. Et hu licet non
equalider: qr ut dñs dicit in domo¬

Expanded text:
in duodecim millibus summa perfectionis illorum exprimitur, qui decalogum legis cum dilectione Dei et proximi implent, fidemque sanctae Trinitatis custodiunt, et hoc secundum auctoritatem quatuor Evangeliorum. Hos metitur Deus omnipotens arundine, quia unicuique secundum capacitatem sui intellectus distribuit dotcrinam scientiae. Omnes tamen quos tangit in his quae acceperunt perfectos ostendit; et unusquisque quod non accepit in se, per charitatis studium possidet in altero, ut ex multis membris unum efficiatur corpus. Vel, sicut supradictum est, alii tribuitur sermo scientiae, alii genera linguarum, etc. Et hi licet non aequaliter, quia ut Dominus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tioꝵ: sed tamen nullum est mendati¬
um: quod pcc̃o careat. Unde scriptũ
est. Os quõd mentit᷑: occidit aiãm. Et
perdes om̃s qui loquũt᷑ mendaciũ. Nło¬
nulli eñi dicunt non ẽẽ pcc̃m. si pro
ueritate aut iusticia ꝓfertur menda¬
cium. sicut legimua fcm in egypto
de oͦstecricibus que ad pharaonẽ reuei¬
se ⁊ increpate cur uiuificarent par¬
uulos quos iuisse fuerant int̾fici: m̃e¬
tite sunt dicentes. Non sunt hebree
uuslieres sicut egyptie. sed ip̃e hñt
obstetricandi scienciam. Unde ⁊ scrip¬
tura refert. Qũa obrem edificauit
illis domum. Nũquid ergo pectatũ
fuit illud mendatiũ. pro quo mercedẽ
sed tamen opere miscd̃ie est purgatũ.¬

Expanded text:
ciorum, sed tamen nullum est mendaciciorum, sed tamen nullum est mendacium quod peccato careat, unde scriptum est: Os quod mentitur, occidit animam . Etoquuntur mendacium . Nonnulli enim dicunt non esse peccatum, si pro veritate aut justitia proferunt mendacium, sicut legimus factum in Aegypto de obstetricibus, quae ad Pharaonem reversae, et increpatae cur vivificarent parvulos, quos jussae fuerant interficere, mentitae sunt dicentes: Non sunt Hebraeae mulieres sicut Aegyptiae, sed ipsae habent obstetricandi scientiam . Unde et Scriptura refert: Quamobrem aedificavit illis Deus domum. Nunquid ergo peccatum fuit illud mendacium, pro quo mercedem sed tamen opere misericordiae est purgatu
Abbreviated transcription (Latin):
uel odio se ip̃os iugulantibus unde
est. Qui odit frẽm suum homi¬
cida. Et fornicatoribus .i. tũ idolo
seruientibus. seu misidiciam carnis
sectantibus ueletiam plus creaturam
quam creatoraͤm diligentibus ⁊ diui¬
tias ultra modum amantibus: unde
paulus. Et auaricia que est idolorũ
seruitus. Et ueneficis .i. magis. qui
uicantationes ꝑagebant. Siue et iã
ueneficos .i. maleficos. possimnus
eos intelligere. qui humana potesta¬
te alus dnãnt᷑. Unde mewangelio.
Reges gentium duãnt᷑ eor: et qui
potestarem hñt suꝑ eos uenefici uo¬
cant᷑ .i. malefici Et idolatris. qui si¬
mulachra hor̃m mortuoꝵ. uel etiam
ẏmagines rerũ quarũdam ꝓdeo ue¬
nerantur. Et om̃ibus mendacibus
Noĩatis supius ꝑ ordinem singłoꝵ auc¬
toribus uitioꝵ. ad exextremũ intu¬
lit. ⁊ om̃ibus mendatibus. Ubi cũ
dicit om̃ibus ostendit multa gene¬
ra mendaticoꝵ. Nam beatus augu¬
stimus dicit octo esse genera menda¬

Expanded text:
vel odio seipsos jugulantibus. Unde vel odio seipsos jugulantibus. Unde est: Qui odit fratrem suum homicida est .-- Et fornicatoribus, id est cum idolis servientibus, seu immunditiam carnis sectantibus, vel etiam plus creaturam quam Creatorem diligentibus, et divitias ultra modum amantibus. Unde Paulus: Et avaritia quae est idolorum servitus . -- Et veneficis, id est magis, qui incantationes peragebant. Sive etiam veneficos, id est maleficos, possumus eos intelligere, qui humana potestate aliis dominantur. Unde in Evangelio: Reges gentium dominantur eorum , et qui potestatem habent super eos, venefici vocantur, id est malefici.-- Et idololatris, qui simulacra hominum mortuorum, vel etiam imagines rerum quarumdam, pro Deo venerantur.-- Et omnibus mendacibus. Nominatis superius per ordinem singulorum auctoribus vitiorum, ad extremum intulit, et omnibus mendacibus: ubi cum dicit omnibus, ostendit multa esse genera mendaciorum. Nam beatus Augustinus octo dicit esse genera menda
Abbreviated transcription (Latin):
tur fideles filii dei Hic quidema per
fider: illic aũt ꝑ manifestationem.
Unde idem iohannes in epła sua di
dum apparint quid erimus. Sicunꝰ
aũt quia cum apparuͣit similes ei
erimus: ⁊ uidebimus eum sicuti est
os udelligere. quoꝵ uoluntas erat
ut crederent in xp̃m. Uerum uidẽ¬
tes diuersa tormendoꝵ genera. fi¬
delibus prreparata timore concussi
retrahͤabant se a fide xp̃i. Quidam
aũt etiam post fidem ⁊ sp̃i laptis¬
mũ. uel terroribus ꝓculsi. uel bla¬
dimentis illecti timentes penas
recẽtebant a fide. Quoꝵ pars erͣ
instagno ardenti .i. indampnatio¬
ne ppetua. Sunt etiam timidi in
pace eccłie. qui metu pͥncipũ ⁊ scła¬
rium hoĩm. bonũ opari metuunt.
De talibus dicit᷑. Illic trapidauerũt
timore ubi non erat tmor. Cum
ualde ab hominabiles. Unde ẽ. Ui¬
rum sanguinũ ⁊ dolosum ab honu¬
nabitur dr̃s. Et cum homicidis
.i. quocũq mͦ hoĩem interficientib

Expanded text:
tur fideles filii Dei; hic quidem per tur fideles filii Dei; hic quidem per fidem, illic autem per manifestationem. Unde idem Joannes in Epistola sua aidum apparuit quid erimus. Scimus autem, quia cum apparuerit, similes ei erimus, et videbimus eum sicuti est os intelligere, quia voluntas erat ut crederent in Christum, verum videntes diversa tormentorum genera, fidelibus praeparata, timore concussi recedebant a fide Christi. Quidam autem etiam post fidem Christi, et baptismum, vel terroribus concussi, vel blandimentis illecti, timentes poenas recedebant a fide. Quorum pars erit in stagno ardenti. Id est in damnatione perpetua. Sunt etiam timidi in pace Ecclesiae, qui metu principum et saecularium hominum bonum operari metuunt. De talibus dicitur: Illic trepidaverunt timore ubi non erat timor .-- Cvalde abominabiles. Unde est: Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus .-- Et cum homicidis, id est quocunque modo hominem interficientibus,
Abbreviated transcription (Latin):
fons aque. De quibus dñs dic̃. Be¬
ati qui esuriunt ⁊ situnt iusticiã.
Fons aũt aque uide inseparabilis
trnutas intelligitur. Pater eñi
fous. filius fons. spũs sanctꝰ fons.
Unde ⁊ psabansta dicit. Apud te
est fons uite. Sicientibus ergo
dñi se ip̃m dabit in remunerati¬
ouẽ: in cuiꝰ contemplatione erit
fonde satiari psalmista desiderãs
dicebat. Sitiuit᷑ aĩa mea ad deũ
fontem uiuũ. De quo fonte. qui
biberit uitam habebit. Habendo
em̃i deũ. habebit iit̾a ecernã q̃ est
deus. Unde ip̃e dicit. Hec ẽ uita
eterna ⁊ c̾. Gratis iste fons dat᷑
fidelibus: hoc est sine ulłis prece¬
dentibus hoĩm meritis. Qui uice¬
rit diaboli temptamenta incen¬
tiua carnis sue aduersitates pra¬
uoꝵ hom̃i possidebit hec que su¬
pus dc̃a sunt: idest deumi om̃ipo¬
tentem. carius ĩ mortalitatem et in
corruptionem. ⁊ero illis deus .i. eter¬
na sacietas ⁊ remuneratio. ⁊ ip̃e erit
mͥ filius: qm̃ credendo in deũ efficum¬

Expanded text:
s dicit: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam . Fons autem aquae vivae inseparabilis Trinitas intelligitur. Pater enim fons, Filius fons, Spiritus sanctus fons. Unde Psalmista dicit: Apud te est fons vitae. Sitientibus ergo Deum seipsum dabit in remunerationem, in cuius contemplatione erit fonte satiari psalmista desiderans ait: Sitivit anima mea ad Deum fontem vivum. De quo fonte, qui biberit, vitenim Deum, habebit vitam aeternam, quae est Deus, unde ipse dicit: Haec est vita aeterna , etc. Gratis iste fons datur fidelibus, hoc est, sine ullis praecedentibus hominum meritis. Qui vicerit diaboli tentamenta, incentiva carnis suae, adversitates pravorum hominum, possidebit haec, quae superius dicta sunt, id est Deum omnipotcorruptionem. Et ero illi Deus, id est aeterna satietas et remuneratio. Et ipse erit mihi filius, qui credendo in Deum efficiun
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et locutus est mecum dicens.
Ueni ostendam tibi sponsam uxorẽ
agni. Iohannes in hoc loco significat
eccl̃iam: cui loquitur deus ꝑ occult̃ã
inspirationem in mente dicens. De¬
ni pͥassibus fidei ⁊ passibus amoris.
Et ostendam tibi sponsam uxorẽ agni
.i. tibi ip̃i mamfestabo qualis nuic
sis ꝑ fidem. ⁊ qualis postea futura es
cũ ad dei ueneris contemplationem
Duo aũt dicit sponsam ⁊ uoxorem qr
sa ꝑ fidem ⁊ dilexionem. erit uxor cũ
ad amplexus sui puenerit uiri. Dir
eñi eccłie deus est. Unde salomon
dicit. ¶Lon est iur in domo sua. Et
sustulit me in spũ ⁊ c̾. Hic manĩfẽ¬
ste ostenditur: qr iohanũ nõ corpore¬
is ocuns hanc intuitꝰ est uisionem
sed spũ. hoc est mentis oculis ad con¬
templanda celestia mysteria est eleua
de monde sine mansbus creuit ĩ mõ¬
tem magnũ. ⁊ repleuit uniuersam
terram. Ip̃e quoq de se dicit. Non
posita. Magnus est iste mons: quia
totũ mũdum replet. Altus: qr ita ẽ

Expanded text:
utus est mecum, dicens: Veni, ostendam tibi sponsam uxorem Agni. Joannes in hoc loco significat Ecclesiam, cui loquitur Deus per occultam inspirationem in mente dicens: veni, passibus fidei, et passibus amoris et ostendam tibi sponsam uxorem Agni, id est tibi ipsi manifestabo, qualis nunc sis per fidem, et qualis postea futura es, cum ad Dei veneris contemplationem. Duo autem dicit, sponsam et uxorem: quia sa per fidem et dilectionem, erit tunc uxor, cum ad amplexus sui pervenerit viri: vir enim Ecclesiae Deus est, unde Salomon dicit: Non est vir in domo sua . Et sustulit me in spiritu in monteste ostenditur quod Joannes non corporeis oculis hanc intuitus est visionem, sed spiritu, hoc est mentis oculis ad contemplanda coelestia mysteria est elevatde monte sine manibus, crevit in montem magnum, et replevit universam terram . Ipse quoque de se dicit: Non posita . Magnus est iste mons, quia totum mundum replet. Altus, quia ita est
Abbreviated transcription (Latin):
auetustate prime corruptiõis in
nouitate transeunt scd̾e regenera¬
tionis. Et uidi mortuos magnos
⁊ pusillos. stantes ante thronum
Magni sunt: de quibus dũs dicit.
Qui fecerit ⁊ docuerit: ⁊ magnꝰ
uocabitur in regnũ celoꝵ. Pusilli:
qui simplicitatem uite seruant. nͨ
altiora mysteria capere sufficiunt.
Om̃s eñi hic generalit̾ compre¬
hendunt᷑: quitũq in iudiciũ sũt
uenturi ingłam. Bel magnos¬
⁊ pusillos pusillos possumus in¬
telligere reges ⁊ pͥncipes huiꝰ scl̃i.
cum suis sibi subiectis. Hu eñi õs
⁊ iusti scilicet ⁊ ꝑfectiores cũ sim¬
plicibus ⁊ pͥncipes hiius scl̃i cum
sibi subiectis. stabunt i die udicu
Illi quidem ut remierent᷑: isti uero
ut dampnent᷑. Et libri aperti sunt
⁊ alius liber apertus est. qui est iute.
Libri aperti. duo sunt testamenta.
eleccoꝵ manifeste uidebunt qũio
ex hus compleueruit. uel quid pt̾¬
illi libri hoc est. duo testamenta
apicnt᷑: qr in illo om̃s actiones iꝰsti

Expanded text:
n novitatem transeunt secundae regenerationis. Et vidi mortuos magnos et pusillos stantes in conspectu throni. Magni sunt de quibus Dominus dicit: Qui fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur in regno coelorum . Pusilli qui simplicitatem vitae servant, nec altiora mysteria capere sufficiunt. Omnes enim hic generaliter comprehenduntur, quicunque in judicium sunt venturi in gloriam. Vel magnos et pusillos possumus intelligere, reges et principes hujus saeculi cum suis sibi subjectis. Hi enim omnes et justi scilicet et perfectiores, cum simplicioribus, et principes hujus saeculi cum suis sibi subjectis stabunt in die judicii. Illi quidem ut remunerentur, isti vero  dicitur: Libri aperti sunt, et alius liber apertus est, qui est vitae. Libri aperti duo sunt Testamenta, electorum manifeste videbunt, quid ex his compleverint, vel quid praeterim libri, hoc est duo Testamenta, aperientur, quia in illo omnes actiones justi
Abbreviated transcription (Latin):
nem ut seducat gog ⁊ magog: idest
om̃ia membra sua Dediutio aũt
hec erit que iicitabit om̃s reꝓlos
ut bellentur contra xp̃m. Et congͤ
gabit eos rapreliũ non in locũ uũ̃
sed in unũ consensum. ⁊ umam ma¬
lam uoluntatem: ꝑer quã om̃s eos
facies concordes. Quoꝵ mimerus
est sicut arena maris. Leginus in
genesi quod dixerit deus ad abra¬
ham. multiplicabo semen tuum
stellis intelligunt᷑ sc̃i. in arena
maris om̃s reprobi steriles ⁊ in¬
fructiosi. Et ascenderunt. subaudi¬
tur diasbolus ⁊ memibra illius gog
⁊ magog suꝑ latitudinẽ terre et eͦ¬
Dic demonstratur eccłia scõꝵ in
toto orbe dilatanda. iuxta qd̃ dñs
iewangelio dicit. Qꝙortebat pa¬

Expanded text:
nem, ut seducat Gog et Magog, id est nem, ut seducat Gog et Magog, id est omnia membra sua. Seductio autem haec erit, quae incitabit omnes reprobos, ut bellent contra Christum. Et congelium. Non in unum locum, sed in unum consensum, et unam malam voluntatem, per quam omnes faciet concordes. Quorum numerus est sicut arena maris. Legimus in Genesi quod dixerit Deus ad Abraham: Multiplicabo semen tuum stellis intelliguntur sancti; in arena maris, omnes reprobi steriles et infructuosi. Et ascenderunt, subaudis diabolus et membra illius, Gog et Magog super latitudinem terrae. Hic demonstratur Ecclesia sanctorum in toto orbe dilatanda. Juxta quod Dominus in Evangelio ait: Oportebat, in
Abbreviated transcription (Latin):
ta quod dñs dicit. Oportet ewange¬
lium predicari in toto mũdo ⁊ tnc
ueniet fuus. ⁊ numerositas impi¬
oꝵ similit̾ ꝑ om̃s mũdi partes se¬
iuitura. Quia eñi ubiq erunt fi¬
les: idcirco ubiq eos insequentur
infideles. Gog quippe iuterpreta¬
tur teitum. Magog dececto. Qd̃
tale est quasi dicatur. Domꝰ proce¬
dens de domio. Per dectum itaq in¬
testiguntur corda reprotoꝵ inqui¬
bus modo later diabolus: uixta ꝙ
supius legimus eum u abysso esse
conclusum. Diabolus aũt est dececto
tamquã scilicet de reproboꝵ cordib
ꝓgrediens. Ip̃e ergo est modo ĩtecto.
⁊ tunc ꝓgredietur dececto. Tectus
est eñĩ modo diabolus u illis. sed
temporib antixp̃i exibit dececto qͣi
discdopertus: qr qđ nũc facit occul¬
te. tunc faciet manifeste. Uel certe
ip̃e gentes sunt tectum. qr in ipsis
modo degitur. ⁊ concluditur diabo¬
apertam ꝑsecutionem ꝓrumpent:
Exibit erg̃o in apertam ꝑsecutio¬

Expanded text:
ta quod Dominus dicit: Oportet Evangeta quod Dominus dicit: Oportet Evangelium praedicari in toto mundo, et tunc veniet finis, et numerositas impiorum, similiter per omnes mundi partes saevitura. Quia enim ubique erunt fideles, idcirco ubique eos insequentur infideles. Gog quippe interpretatur tectum, Magog, de tecto, quod tale est, quasi dicatur domus procedens de domo. Per tectum itaque intelliguntur corda reproborum, in quibus modo latet diabolus. Juxta quod superius legimus in abysso eum esse conclusum. Diabolus autem est de tecto, tanquam scilicet de reproborum cordibus progrediens. Ipse est ergo modo in tecto, et tunc progredietur de tecto. Tectus est enim modo diabolus in illis, sed temporibus Antichristi exibit de tecto, quasi discoopertus, quia quod nunc facit occulte, tunc faciet manifeste. Vel certe ipsae gentes sunt tectum, quia in ipsis modo tetigitur et concluditur diaboapertam persecutionem prorumpent. Exibit ergo in apertam persecutio
Abbreviated transcription (Latin):
sciicet ad aptas blaspbemias ⁊
secutiones. Et seducet gentes mł¬
tas. que sunt suꝑ quatuor angil¬
los terre gog. ⁊ magog. De hus
gentibus uarie quidam locunt᷑ esti¬
mantes eas ẽẽ gentes aquilonar es
cturus esset nequaquam
diceretur ad hoc exire ut seducat
gentes multas que sunt super qua¬
tuor partes terre. cũ gentes ñqua¬
tuor sed uniam tantimmꝰ partẽ
mũdi uihabicent. Dicunt etiam
alu. has gentes ab alexandro ma¬
gno in partibus macedonie cõchu¬
sas. ubi ⁊ in tantum sunt multi¬
plicate: ut iugniti quatuor regna
de se reddidisset. Sed neq iste etiã
si uerum esset omis mũdi partes te¬
nere possent. Ideoq hec sendentia ⁊¬
humana est: non diuiua. Nam ĩ
hus duabus gentibus om̃is multi¬
tudo intelligitur reproboꝵ qͥ super
quatuoꝵ partes terre sunt .i. super
orientem. occidentem aquilonem
⁊ meridiem. Quo ploco ostendit᷑
⁊ fides scõꝵ in om̃ibus mũdi parti¬
bus inuenienda ante finẽ scli uix¬

Expanded text:
scilicet blasphemias et persecutiones. Et seducet gentes multas, quae sunt super quatuor angelos terrae Gog et Magog. De his gentibus varie quidam loquuntur, aestimantes eas esse gentes aquilonares, cturus esset, nequaquam diceretur ad hoc exire, ut seducat multas gentes quae sunt super quatuor partes terrae, cum hae gentes, non quatuor, sed unam tantummodo partem mundi inhabitent. Dicunt etiam alii has gentes ab Alexandro magno in partibus Macedoniae conclusas, ubi et intantum sunt multiplicatae, ut viginti quatuor regna de se reddidissent. Sed neque istae etiam si verum esset, omnes mundi partes tenere possent. Ideoque haec sententia humana est, non divina. Nam in his duabus gentibus, omnis multitudo intelligitur reproborum, qui super quatuor partes terrae sunt, id est super Orientem, Occidentem, Aquilonem et Meridiem. Quo in loco ostenditur, et fides sanctorum in omnibus mundi partibus invenienda ante finem saeculi. Jux
Abbreviated transcription (Latin):
tas adeo dilecta de qua dñs dic̃¬
¶ Lon potest cuntas absdondi in
monde posita. Et ꝑsalmusta. Glo¬
riosa dc̃a sunt de te ciunitas dei
Et descendit ignis adeo de celo.
⁊ deuorauit illos. Per illos igñe
repentiuum interitum antixp̃i
uel membroꝵ illius intelligere
debemus. Uride paulus dicit
Quem dñs ih̾c interficiet spiri¬
tu oris sui. Et mewangelio ip̃e
dicit dñs. Cum dixerut̃ pax et
securitas: tunc repentimis eis

Expanded text:
civitas a Deo dilecta, de qua Dominus dicicivitas a Deo dilecta, de qua Dominus dicit: Non potest civitas abscondi in monte posita . Et Psalmista: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei . Et descendit ignis a Deo de coelo, et devoravit illos. Per ignem repentinum interitum Antichristi, vel membrorum illius intelligere debemus. Unde Paulus dicit: Quem Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui . Et in Evangelio ipse Dominus: Cum dixerint pax et securit
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam ⁊ remissionẽ pcc̃orum:
m om̃s gentes. Et iterum. Predi¬
cabitur hoc ewangelium in toto or¬
be: ⁊ tunc ueniet consũmatio. Sicut
ergo ubiq erit eccłia ita ubiq. erit
⁊ psecutio. Et in illo loco erit sanctꝰ
quem non ꝑsequet᷑ impius. Et cir¬
ciuerunt castra sc̃oꝵ. Sc̃i appellant᷑
castra: quia semper dimitant contͣ
dialolum ⁊ eius membra. Sic eñi
dicitur ascenderunt super latitudinẽ
terre. ⁊ ciuxerunt castra sc̃oꝵ tãꝙͣ
diceretur. Per om̃em terram ha¬
bitationis esectoꝵ eccl̃iam pressuris
artauerunt. Bene aũt dicit. ascẽ¬
derunt contra electos uidelicet tu¬
mentes. ⁊ caput suum uttantes
qui dicit. Ascendam super altitu¬
diuem mibium ⁊ eo similis altissi¬
mo. Et hic quidem suꝑ altitudi¬
nem nubiũ. illi uero super lati¬
tudinem terre ascendunt quia
uidelicet caput specialiter cont̃
deum membra uero generaliter
contra electos eleuantur. Et cuu¬
tatem dilectam. Ip̃a eccl̃ia cuu

Expanded text:
orum in omnes gentes . Et iterum: Praedicabunt hoc Evangelium in toto orbe, et tunc veniet consummatio. Sicut ergo ubique erit Ecclesia, ita et ubique erit persecutio, et in nullo loco erit sanctus, quem non persequetur impius. Et circuierunt castra sanctorum. Sancti appellantur castra, quia semper dimicant contra diabolum, et membra ejus. Sic enim dicitur: Ascenderunt super latitudinem terrae, cinxerunt castra sanctorum; ac si diceretur, per omnem terrae habitationem, electorum Ecclesiam pressuris arctaverunt. Bene autem dicit, ascenderunt, contra electos videlicet, tumentes, et caput suum imitantes, qui dicit: Ascendam super altitudinem nubium, et ero similis Altissimo . Et hic quidem super altitudinem nubium, illi vero super latitudinem terrae ascendunt, quia videlicet caput specialiter contra Deum, membra vero generaliter contra electos elevantur. Et civitatem dilectam. Ipsa Ecclesia est
Abbreviated transcription (Latin):
rem. om̃e opus suũ in abscondito
faciut. Tunc aũt manifesta lu¬
ce reuelabint᷑. Unde apłs. Ueniet
dñs ⁊ illumminabit absondita tene¬
braꝵ: ⁊ manifestabit consilia cor

Expanded text:
rem, omne opus suum in abscondito faciunt, tunc autem manifesta luce revelabuntur. Unde Apostolus: Veniet Dominus et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia co
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ muttabilitatem anni pacientur
semperq deficient. ⁊ mĩquam ad
defectum ꝑuenient. Het itaq
muttabisitas penaꝵ hic expͥmi¬
tur ꝑdiem ⁊ nocteni. Alit̾. Diẽ
possumus referre ad głiam iusto¬
rum nottem ad penam reproboꝵ
Illi ergo qui in inferno erunt die
⁊ nocte cruciabunt᷑: recordantes
bonoꝵ ustoꝵ ⁊ maloꝵ suoꝵ. Et
iudi thronũ magnũ ⁊ candidum
Thronus eccł̃ia est: cui xp̃c singu¬
lariter ⁊ generaliter pssdet. Mã¬
gnus dicitur: qr eccłia ex multitu¬
dine popisti constat. ⁊ per mũdi
partes dilatatur. Candidus: qr foute lap¬
tismatis ab om̃i abluit᷑ macula cͥmĩs.
Et sedentem super eum subaud̾ uidi. ꝑ¬

Expanded text:
et mutabilitatem animi patientur, et mutabilitatem animi patientur, semperque deficient, et nunquam ad defectum pervenient. Haec itaque immutabilitas poenarum hic exprimitur per diem et noctem. Aliter, diem possumus referre ad gloriam justorum, noctem ad poenam reproborum. Illi ergo qui in inferno erunt, die ac nocte cruciabuntur, recordantes bonorum justorum et malorum suorum. Et vidi thronum magnum candidum. Thronus Ecclesia est, cui Christus singulariter et generaliter praesidet. Magnus dicitur, quia Ecclesia ex multitudine populi constat, et per mundi partes dilatatur. Candidus quia fonte baptismatis ab omni abluitur macula criminis. Et sedentem super eum. Subauditur vidi.
Abbreviated transcription (Latin):
erit indeficiens. qr erunt ⁊ corpora
un mortana quibus semper acten¬
detur. Sulphur aũt ⁊ igũe accẽdit¬
⁊ fetorem generat: qr sicut dictũ est
⁊ ignis erit ibi ꝓpetuus ⁊ fetor intolera¬
bilis. Unde sequitur. Et cruciabunt᷑
ferno semper tenebre sint parxta il¬
lud. inutilem seruum proicite inte¬
nebras exteriores. quid est quod hic
dicitur. cruciabunt᷑ die ac noite: Es
sciendum qr non proiussitudine diei
nel noctis hic dies aut nox. ponũt
sed propter mutabilitate penarũ
caloris scilicet ⁊ frigoris. Quo cõ¬
tra de scĩs dicit᷑ quia iam tempus
non erit .i. milla mutabilitas. Qd
exponens paulus dicit. Omĩs qͥdẽ
resurgemus: sed non om̃s immu¬
tabimr. Apud electos eñi nulłi¬
us rei erit uicissitudo: sed sicut e¬
runt immortales corpore sic erũt
⁊ incõmudabiles mente. Reprobi
autem licet sint unmortales cor¬
pore. tamen corruptionẽ sustine¬
bunt: qr a uermibus comedentur

Expanded text:
erit indeficiens, quia erunt et corpora erit indeficiens, quia erunt et corpora immortalia quibus semper accendetur. Sulphur autem et ignem accendit et fetorem generat, quia sicut dictum est, et ignis ibi erit perpetuus, et fetor intolerabilis. Unde sequitur: Et cruciabunturferno semper tenebrae sint, juxta illud: Inutilem servum projicite in tenebras exteriores , quid est quod hic dicitur, cruciabuntur die ac nocte? Sed sciendum quia non pro vicissitudine diei ac noctis, hic dies aut nox ponuntur, sed propter mutabilitatem poenarum, caloris scilicet et frigoris. Quo contra de sanctis dicitur, quia jam tempus non erit, id est nulla immutabilitas. Quod exponens Paulus dicit: Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur . Apud electos enim nullius rei erit vicissitudo, sed sicut erunt immortales corpore, sic erunt et immutabiles mente. Reprobi autem, licet sint immortales corpore, tamen corruptionem sustinebunt, quia a vermibus comedentur,
Abbreviated transcription (Latin):
de celo ⁊ deuorabit impus nõ solũ
in corpore sed etiam aĩi. Unde dñ
in ewangelo dicit. Sicut fuit in di¬
ebus noe: sic erit in aduentu filii ho¬
nius. Aliter. Supra legimus de scĩs
predicatoribus. quod ignis exiens de
ore ilłoꝵ deuorauit inpuicos eorꝵ. ¶ͣ¬
eñi adeo ignis de celo descendit: cum
ex diuino uerbi predicatione repro¬
bis nuor inuidie ac crescit. sicq ip̃a
predicatio que iustis est uita. repro¬
bis est dampnatio ꝑpetua. Dnde pau¬
nos. Alus sumus odor mortis in
mortem: aluis odor uite in uitam.
Et diabolus qui seducebat illos. ꝑ
stagnum ignis ⁊ sulphurio: ubi le
tum dempus positum est. hic pro
futuro. missus est scilicet pro eo qb
est mutetur. Per stagnũ uero igns
in quo missus est diabolus: profim¬
ditas intelligit᷑ inferni. in quo un¬
pri cum capite suo dampnati inte¬
licet sit ibi ignis. non erit ad lucen¬
dum. s ad miseroꝵ corpora concre¬
manduim. Corpora eñi rephoꝵ er̃t
fomentum ignis: ideoq ⁊ ip̃e ignis

Expanded text:
lo, et devorabit impios, non solum in corpore, sed etiam in anima. Unde Dominus in Evangelio dicit: Sicut fuit in diebus Noe, sic erit in adventu Filii hominis . Aliter: Supra legimus de sanctis praedicatoribus quod ignis exiens de ore illorum devoravit inimicos eorum. Quasi enim ignis de coelo descendit, cum ex divini verbi praedicatione, reprobis livor invidiae accrescit, sicque ipsa praedicatio, quae justis est vita, reprobis est damnatio perpetua. Unde Paulus: Aliis sumus odor mortis in mortem, aliis odor vitae in vitam .-- Et diabolus qui seducebat illos, sistagnum ignis et sulphuris, ubi etum tempus positum est hic pro futuro missus est, scilicet pro eo quod est mittetur. Per stagnum vero ignis in quo missus est diabolus, profunditas intelligitur inferni, in quo impii cum capite suo damnati in pelicet sit ibi ignis, non erit ad lucendum, sed ad miserorum corpora concremandum. Corpora enim reproborum erunt fomentum ignis. Ideoque et ipse ignis
Abbreviated transcription (Latin):
uem. deinde celi ⁊ terre innouationẽ.
Sed ⁊ hos ⁊ illos minus cauta cõspec¬
tio fefellit. Quod paulus manife¬
stat qui dicit. Dies dñi declarabit
quia in igne reuelabitur. Et psalmͣ
Ignis in conspcũ eius ardebit: ⁊ in
circuitu eius testipestas uanida. Si¬
mul enĩ ueniet dñs ad iudicium
⁊ mortui resurgent ⁊ elementa
igne seͥuentur atq oĩa deo iuidicã¬
te per ignem cum aduersarios i¬
gnis inuoluerit ⁊ mainfernum
demerserit atq electos ad regnũ
p̾miserit tunc celum ⁊ terra ñ
apparebunt. Qd nos quoq exem¬
plo colligius qui ymaliũ die¬
rum reuolutionibus uernũ tẽ¬
pus habuudantiore solis lum̃e
supius splendescere uarietate
florũ uit̾ius candescere uidemꝰ.
Hunc ⁊ dñs inewangelio. Regnũ
celoꝵ estati compatur. Et locus
pristine subaudit᷑ iusionis non
est inuentus ab eis ac si dicet.
Figura preterit: natura ꝑmanet.
Hinc paulus dicit. Preterit figu¬

Expanded text:
nem, deinde coeli et terrae innovationem. nem, deinde coeli et terrae innovationem. Sed et hos et illos minus cauta conspectio fefellit, quod Paulus manifestat, qui dicit: Dies Domini declarabit, quia in igne revelabitur . Et Psalmista: Ignis in conspectu ejus ardebit et in circuitu ejus tempestas valida . Simul enim Dominus veniet ad judicium, et mortui resurgent, et elementa igne solventur, atque omnia, Deo judicante per ignem, cum adversarios ignis involverit, et in infernum demerserit, atque electos ad regnum praemiserit, tunc coelum et terra nova apparebunt, quod nos quoque exemplo colligimus, qui hiemalium dierum revolutionibus vernum tempus abundantiori solis lumine superius splendescere, varietate florum interius candescere videmus. Hinc et Dominus in Evangelio regnum coelorum aestati comparat. Et locus, pristinae subauditur visionis, non est inventus ab eis. Ac si diceret: Figura praeterit, natura permanet. Hinc Paulus dicit: Praeterit figu
Abbreviated transcription (Latin):
labo. Ad cuius conspectum fugit terra
⁊ celuni. Hoc est qd ip̃e dñs dicit. Celũ
⁊ terra transibunt. uerba aũt mea nõ
trasibunt. Transibunt aũt celum et
terra non ut esse desinant: s imuta¬
buntur. iuxta qd̃ paulus dicit. preterit
figura huius mũdi. Erit eñi tunc
celum nouũ. ⁊ terra noua: Fugient
quippe ab aspectu iudicis ab ea specie
quam ñc hñt ⁊ absondent ostendent
pulchritudinẽ quam nũc celant. Un¬
de ⁊ in hac eadem apocalypsi dicitur.
Didi celũ nouũ. ⁊ terram nouam. Pei¬
mum eñi celum ⁊ prima terra abi¬
it. Ignis enĩ comitabitur dñi aduen¬
tum. qui tantum spaciũ aeris occu¬
pabit: quantũ occupauit aqua dilu¬
iiii. quando .xu. cubitis fuit super
om̃s montes qui erant sub umuer¬
so celo. Inder hec aũt sciendum. qͥa
quidam mius caute diuinã scrip¬
turam considerantes. prius dixert
celũ ⁊ terram transire ꝑ igñe: quã
iudiciũ fieri. Quidam uero affir¬
mant. prius futuram resurrectio¬

Expanded text:
 fugit terra et coelum. Hoc est quod Dominus dicit: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt . Transibunt coelum et terra, non ut esse desinant, sed immutabuntur. Juxta quod Paulus dicit: Praeterit figura hujus mundi . Erit enim tunc coelum novum et terra nova. Fugient quippe a conspectu judicis ab ea specie, quam nunc habent, et ostendent pulchritudinem, quam nunc celant. Unde et in hac eadem Apocalypsi dicitur: Vidi coelum novum et terram novam . Primum enim coelum et prima terra abiit. Ignis enim comitabitur Domini adventum, qui tantum spatium aeris occupabit, quantum occupavit aqua diluvii, quando quindecim cubitis fuit super omnes montes, qui erant sub universo coelo. Inter haec autem sciendum, quia quidam minus caute divinam Scripturam considerantes, prius dixerunt coelum et terram transire per ignem, quam judicium fieri. Quidam vero affirmant, prius futuram resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
tificant. ut hostia uiua fiant. De
quibus per ꝓpħam dicitur. Isti sunt fi¬
lu sadoc qui accedunt de filus leui ad
dñm ut ministrent ei. Sunt itaq
sacerdotes ⁊ reges in presenti uerũpta¬
men sacerdotium uraguũ illoꝵ ĩ die
uidicu non accipiet terminum sed
augmentum. quando ⁊ semet ip̃os to¬
tos offerent deo. ⁊super oĩa regna cõ¬
stituet᷑. Quo contra reprobi qui hic
mercedem suam recipiunt: om̃ibus
rebus expobiabunt᷑: esille aũt an¬
ius quibus regnabunt cũ xp̃o: om̃e
tempus futurum intelligitur sicui
dictum est. Neq eñi unqũã agłia

Expanded text:
tificant, ut hostia viva fiant. De tificant, ut hostia viva fiant. De quibus per prophetam dicitur: Isti sunt filii Sadoch, qui accedunt de filiis Levi ad Dominum ut ministrent ei . Sunt itaque sacerdotes et reges in praesenti. Verumtamen sacerdotium et regnum illorum in die judicii non accipieaugmentum, quando et semetipsos totos Deo offerent, et super omnia regna constituentur. Quo contra reprobi, qui hic mercedem suam recipiunt, omnibus rebus exspoliabuntur. In mille autem annis quibus regnabunt cum Christo, omne tempus futurum intelligitur, sicut supra dictum est. Neque enim nunquam a gloria
Abbreviated transcription (Latin):
diximus altera quã infuturo expec¬
tatur in corpore. Dehac quippe re¬
surrectione. que in presenti fit per
baptisinũ: apls fidelibus dicit. Si
consurrexistis cũ xp̃o: que sursum st̃
ma. idest qui hic resurgit ini anima
Felix em̃i est qui dum ad huc nuut
incorpore. a morde aĩe resurgit qr
dum carnis resurrectio aduenerit.
u eterua leticia iuuet. Ille enĩ ptꝰ
incarne flliciter resurget qui in
hac uta a mentis sue morte resur¬
rexit ⁊ In hus scd̃a mors uou h̃t
potestutem. sicut scilicet ht in re¬
est dampnatio perpetua non habet
potestateni. Ut eñi supra dictũ ẽ:
sicut sunt due resurrectiones. si¬
nuliter ⁊due mortes. Sederũt sa¬
ep̃os aut presbideros sed ad om̃s
fideles: quicũq scilicet sũt m̃ebra
ueri regis ⁊ pontificis xp̃i. quib
petrus apłs dicit. Dos estis genus
electum: regale sacerdotiũ. Reges
quippe sunt: qr ⁊ uise ⁊ insubditis.
motus carnaliũ cogitationũ bene
regunt. Sacerdotes: qr se ip̃os mor¬

Expanded text:
diximus. Altera quae in futuro exspectatur in corpore. De hac quippe resurrectione, quae in praesenti fit per baptismum, Apostolus fidelibus dicit: Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt ma, id est qui hic resurgit in anima. Felix est enim, qui dum adhuc vivit in corpore, a morte animae resurgit, quia dum carnis resurrectio advenerit, in aeterna laetitia vivet. Ille enim post in carne feliciter resurget, qui in hac vita a mentis suae morte resurrexit. Et in his secunda mors non habet potestatem. Sicut scilicet habet in reest damnatio perpetua, non habet potestatem; ut enim supradictum est, sicut sunt duae resurrectiones, similiter et duae mortes. Sed erunt saepiscopos ac presbyteros, sed ad omnes fideles, quicunque scilicet sunt membra veri regis et pontificis Christi, quibus Petrus apostolus dicit: Vos estis genus electum, regale sacerdotium . Reges quippe sunt, quia et in se et in subditis, motus carnalium cogitationum bene regunt. Sacerdotes, quia seipsos mor