comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
greges precedat conmuuis meus ante seruum suum. Et ego se¬
quar paulatim uestigia eius. sicut uideo
paruulos meos posse donec ueniam ad
dominum meum in seyr. secdit esau. oro
teut de populo qui metum est. saltemt
socii remaneant uietue. son est inquit
necesse. hoc unotm̃ indigeo ut inueniã
grãm in conspectu tuo domine mi E

Expanded text:
greges. Praecedat dominus meus ante servum suum: et ego sequar paulatim vestigia ejus, sicut videro parvulos meos posse, donec veniam ad dominum meum in Seir. Respondit Esau: Oro te, ut de populo qui mecum est, saltem socii remaneant vitae tuae. Non est, inquit, necesse: hoc unum tantum indigeo, ut inveniam gratiam in conspectu tuo, domine mi.
Abbreviated transcription (Latin):
lata qͣm non tilicas
rei familiaris ion pre¬
subdola et palpais adu
a transisse ut eos uos ex
libris nouerant eamqͦq
uiderent. Sicut ictagorã¬

Expanded text:
lata, quam non utilitas rei familiaris, non praesubdola et palpans adula transisse, ut eos, quos ex libris nouerant, coram quoque uiderent. sic
Abbreviated transcription (Latin):
est et xp̃i glutuo copu¬
lata. qͣm non uilitas
rei familiaris nonpre¬
sentia tantum coroꝵ noi
subdola et palpais adu¬
latio. sed dei tmoet diui¬
naꝵ scripturaꝵ iudiaꝰ
ciliant. Legimus nuete¬
rib hystoriis qusdam
lustrasse prouinias. no¬
uos adisse popus. mari¬
a transisse ut eos uos ex
libris nouerant eamqͦq
uiderent. Sicut ictagora
menphiticos uates. sicpla

Expanded text:
et Christi glutino copulata, quam non utilitas rei familiaris, non praesentia tantum corporum, non subdola et palpans adulatio; sed Dei timor et divinarum Scripturarum studia conciliant. Legimus in veteribus historiis, quosdam lustrasse provincias, novos adisse populos, maria transisse, ut eos quos ex libris noverant, coram quoque viderent. Sic Pythagoras Memphiticos vate
Abbreviated transcription (Latin):
italie que quondam mag¬
na gretia dicebatur: labort¬
osissime pera grauit. et ut
qui achenis magist̾ erat.
et potens cuinsq doctrina
achadamie gignosia per¬
sonabant. fieret dliscipulũ
liena uerecun de discere:
qͣm sua mprudenter inge¬
rere. Deniq cum litteras
quasi toto or be fugientes
persequitur. captus a pira¬
tis et uenundatus tyrantio
crudelissimo paruit. captii¬
ductus et ratctus: et seruꝰ
tum quia philosophus
maior emente se funt acl
titum liuiũ lacteo eloq̃n¬
tie fontemanantẽ de ulti

Expanded text:
Italiae, quae quondam magna Graecia dicebatur, laboriosissime peragravit; ut qui Athenis magister erat et potens, cujusque doctrinam Academiae gymnasia personabant, fieret peregrinus LIENA verecunde 271 discere, quam sua impudenter ingerere. Denique cum littquasi toto fugientes orbe per-\' sequitur, captus a piratis et uenundatus etiam tyranno crndelissimo paruit; captiuus, uinctus et seruus, tamen, quia philosophus, maior emente se fuit. ad Titum Liuium lacteo eloquentiae fonte manantem u
Abbreviated transcription (Latin):
Rater ambro¬
sius tuamͥ mit¬
nusculi perfe¬
rens detulit si¬
simas litterasque a
principio amcitiaꝵ
fidem probate am fi¬
dei et ueteris anicicie¬
noua preferelint.Ue¬
raenim illa neessitudo

Expanded text:
rater Ambrosius tua munuscula perferens detulit simas litteras, quae in principio amicitiarum fidem probatae iam et ueteris amicitiae praeferebant. uera enim illa necessitudo
Abbreviated transcription (Latin):
Ang̾. si mendacium st̃ ꝓuiserit. hx
ettim ficut seͥptura narrat non fecit.
heo ꝑrexit itinere ꝙ cdirigebat ad su¬
os an forte u̾aci anmo ꝓmisit. s ali¬
lid posbea cogitando delegit.
IeRe. Ubi nos tab̾nacula habemꝰ ĩ he¬
breo legitur sochot. Est aũt usꝙ hod̾i¬
e ciuitas m̃siordanem ħuccabulo in
parte sicopol ees de qͣ in libro locoꝵ sqͥ
tinitas appelletur. cum itłm inqua
regnauit meichisedech salem añ
inalia ⁊ alia trib sit. aut ista salẽ
q̃ ꝓsichen minc nominatur dice¬
mins int̃pretari consmmmatã: atꝙ
ꝑfectam. ⁊ illam q̃ post ea iecłm¬

Expanded text:
 si mendacium fratri promiserit. Hoc enim, sicut Scriptura narrat, non fecit; sed eo perrexit itinere quod dirigebat ad suos. An forte veraci animo promisit, sed aliud postea cogitando delegit? « Socoth. » Ubi nos tabernacula habemus, in Hebraeo legitur Socoth Est autem usque hodie civitas trans Jordanem hoc vocabulo, in parte Scytopoleos de qua in libro Locorum sccivitas appelletur, cum Jerusalem, in qua regnavit Melchisedech, Salem ante in alia et alia tribu sit. Aut ista Salem, quae pro Sichem nunc nominatur, dicemus interpretari consummatam atque perfectam: et illam quae postea Hierus
Abbreviated transcription (Latin):
.i. tab̾nacula. Transunt ꝙ insalem urbẽ
si chimoꝵ que est interra chanaan. Post¬
qͣm reu̾sus est de mesopotamia syrie. et
hĩtauit iuxta oppidum. emitꝙ partem
agrianqua fixerat tab̾nacula a filiis e¬
mor patris si chen .c. agnis. Et erectoibi
altari anuocauit suꝑillud fortissimumi¬

Expanded text:
 tabernacula. Transivitque in Salem urbem Sichimorum, quae est in terra Chanaan, postquam reversus est de Mesopotamia Syriae: et habitavit juxta oppidum. Emitque partem agri in qua fixerat tabernacula a filiis Hemor patris Sichem, centum agnis. Et erecto ibi altari, invocavit super illud fortissimum
Abbreviated transcription (Latin):
quidã arbit̃ sedeã. & quia
int̾ se uariant quȩ sint illa
quȩ cũ greca consentiant
ueritate decernã. Pius la cr¬
bor sed periculosa p̾sũptio
Iudicare deceteris. ipsum
abomnib iudicandũ. senis
mutare lingũa. & canescentẽ mundũ adinitia retra cor¬
here paruulorũ. Quis enĩdoctꝰ parit̾ uel indoctus
cũ inmanꝰ uolumen ad sũpserit & asaliua quã semel
inbibit uiderit discrepare qd lectitat. nonstat̾i erũpã
in uocẽ me falsariũ. meclanans ẽẽ sacrilegũ qͥ audeã
aliqͥd in ueterib libris aqdere mutare corrigere.¬

Expanded text:
eam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris a
Abbreviated transcription (Latin):
Magnostudio atq industria uni
exceptos om̃s similes content
Matheieungelio quasi adu
congestos ad nexuit. ita ui
Seorundẽ quantũ ad ten

Expanded text:
magno studio atque industria unum exceptos, omnes similes contextus Matthaei Evangelio quasi ad unum congestos, annexuit: ita ut eorumdem, quantum ad ten
Abbreviated transcription (Latin):
ut si in comptior sermoest & non solito lapsu fert
oratio. festinationi hoc tribuas non imperitiȩ :¬
& des exemplaria cũ romã ueneris uirgini xp̃i
speminfuturũ distuli. Hacte lege constringens.
ut situei ad te scripta subtraxeris. illa quoque
armariolos sibi postea scribenda concludat

Expanded text:
ut si incomptior sermo est, et non solito lapsu fertur oratio, festinationi hoc tribuas, non imperitiae, et des exemplaria, cum Romam veneris, Virgini Christi spem in futurum distuli: hac te lege constringens, ut si tu ei ad te scripta subtraxeris, illa quoque armariolo sibi postea scribenda concludat
Abbreviated transcription (Latin):
USEBIUS CARPIANO FR̃I INDÑO SALUTEM
MMONIUS QUIDÃ ALEXANDRINUS
magnostudio atq industria unũ
nobis ꝓ qͣt tuor euangeli is dereliqͥt
Nanq triũ eungelioꝵ sensus
exceptos om̃s similes contentꝰq
Matheieungelio quasi ad unũ
congestos ad nexuit. ita ut
Deorundẽ quantũ ad tenorẽ
ꝑtinet lectionis sequens iãstilus interruptꝰ ẽẽ
uideat᷑. Uerũ ut saluo corpore siue textu cete¬
roꝵ hoc est eungelioꝵ propͥa & familiaria
loca in quib eadẽ similit̾ quȩ dixerint scire
possis ac uere disserere. accepta occasione ex

Expanded text:
USEBIUS CARPIANO FRATRI In Domino Salutem. Ammonius quidam Alexandrinus, magno studio atque industria unum nobis pro quatuor Evangeliis derelinquit. Namque trium Evangeliorum sensus exceptos, omnes similes contextus Matthaei Evangelio quasi ad unum congestos, annexuit: ita ut eorumdem, quantum ad tenorem pertinet lectionis, sequens jam stylus interruptus esse videatur. Verum ut salvo corpore, sive textu caeterorum hic Evangeliorum propria et familiaria loca, in quibus eadem similiterque dixerunt, scire possis, ac vere disserere, accepta occasione ex
Abbreviated transcription (Latin):
quidã arbit̾ sedea. & quia
int se uariant quȩ sint illa
quȩ cũ greca consentiant
ueritate decernã. Pius la ax¬
bor sed periculosa p̃sũptio
Iudicare deceteris. ipsum
abomnib iudicandũ. senis
mutare lingu̾a. & canescentẽ mundũ ad initia retrã¬
here paruulorũ. Quis enĩ doctꝰ parit̃ uel indoctus
cũ inmanꝰ uolumen ad sũpserit & asaliua quã semel
inbibit uiderit discrepare qͥd lectitat. nonstat̾i erũpã
in uocẽ me falsariũ. mec lamans ẽẽ sacrilegũ qͥ audeã
aliqͥd inueterib libris addere mutare corrigere.
Aduersus qu̾ã inuidiã diplex causame consolatur

Expanded text:
edeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur
Abbreviated transcription (Latin):
capitulo uelis insistere & rescire quisimilia dixerir
& loca ꝓpͥa agnoscere singulorũ. inquib eadem
sunt ꝓlocuti eiusdẽ sensus quẽtenes relegens pro¬
positũ numerũ quesitũq eu̾intitulo quẽ de mons.¬
trat tituli subnotatio. continuo scire poteris ex
suꝑscriptionib quas infronte notatas inuenies.
quia dehis quȩ inquiris similia dixerint. ueniens
ttiã adreliq̃ eungelia ꝑ eundẽ numerũ que con¬
tines uidebis appositos ꝑsingulos numeros. atq
eos in suis propisq locis similia dixisse repperies.

Expanded text:
capitulo velis insistere, et rescire qui similia dixerint, et loca propria agnoscere singulorum, in quibus eadem sunt prolocuti ejusdem sensus quem tenes, relegens propositum numerum, quesitumque eum in titulo quem demonstrat tituli subnotatio, continuo scire potes ex suprascriptionibus, quas in fronte notatas invenies: qui, aut quot de his quae inquiris, similia dixerint. Veniens etiam ad reliqua Evangelia per eumdem numerum, quem continent, videbis appositos per singulos numeros, atque eos in suis propriisque locis similia dixisse reperies.
Abbreviated transcription (Latin):
PUdine numerorũ error inuoluat.
quod sicubi insubnotatione ca¬
nonũ distinctoꝵ incanone qͦ¬
libet tres eungeliste bis aut ter
uel quat aut etiã amplius eundẽ numerũ ꝑ
ordinẽ habuerint adnotatũ & quartꝰ econtrario
discrepantes. qͦd id qͦd tres illi ineo loco semel
dixerint. quartꝰ toties in corpore uoluminis sui
ponat. quoties diuersinumeri in eiꝰcanone
positi sunt. contra predictorũ numerorũ con.¬
tinuatas similitudines. Itẽ si inuno quolibet
eorũ aut etiã duob: idẽ incanone numerꝰ bis.
ter. aut eo amplius repperiat᷑ in ordine locatus.
& dispar his inueniatur inceteris. dubiũ non
erit quin id quod illius illorũue canones nu-¬
merꝰ bis terq repetitũ ab his inuolumine semel
dictũ sit. alteriuͦꝰ eorũ toties inuno atq eodem
sensuloquant᷑. quoties pretulerint innumeroꝵ
adnotatione distantiã. Hoc & in om̃iũ nouẽ
canonũ conlatione seruabit᷑. Ceterũ in decimo

Expanded text:
tudine numerorum error involvat, quod, sicut in subnotatione canonum distinctorum, in canone quolibet tres evangelistae bis vel ter, vel quater aut etiam amplius eumdem numerum per ordinem habuerunt adnotatum, et quartus e contrario discrepantes, quod id quod tres illi in eo loco semel dixerint, quartus toties in corpore voluminis sui ponat, quoties diversi numeri in ejus canone positi sunt, contra praedictorum numerorum continuatas similitudines. Item si in una quolibet eorum aut etiam duobus, ibidem in canone numerus bis, ter aut eo amplius reperiatur in ordine collocatus, et dispar is inveniatur in caeteris, dubium non erit quod id quod illius illorumve canones numeris bis vel ter repetitis ab his in volumine semel dictum sit; alteri vero eorum toties in uno atque eodem sensu loquantur, quoties praetulerint in numerorum adnotatione distantiam. Hoc et in omnium novem canonum collatione servabitur. Caeterum, in decimo
Abbreviated transcription (Latin):
quidã arbit sedea. & quia
int̾ se uariant quȩ sint illa
quȩ cũ greca consentiant
ueritate decernã. Pius la ar¬
bor: sed periculosa p̃sũptio
Iudicare deceteris. ipsum
abomnib iudicandũ. senis
mũtare lingũa. & canescentẽ mundũ adinitia retra an¬
here paruulorũ. Quis enĩ doctꝰ parit̃ uel indoctus
cũ inmanꝰ uolumen ad sũpserit & asaliua quã semel
inbibit uiderit discrepare qͥd lectitat. nonstat̃i erũpã
in uocẽ me falsariũ. meclanans ẽẽ sacrilegũ qͥ audeã
aliqͥd inueterib libris addere mutare corrigere.
Ad uersus qũa inuidiã diplex causa me consolatur.

Expanded text:
deam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur:
Abbreviated transcription (Latin):
& irradi& corda nrã luce uir tutum. Ami
Iuiq eius sacratissimȩ natiuita cis gaudium mas
pastorib ab angło uoluit nunciari. ipse su per
bene dictionis suȩ gratissimũ imbrem infuns
atq ip̃so pastore: uos a decernorũ gaudioi
pascua & terna perducat.
Et qui ꝑ eius in carnationem terrena cȩlestib

Expanded text:
luce virtutum. Amen. Quique ejus sacratissimae nativitatis gaudium magnum pastoribus ab angelo voluit nuntiari, ipse super vos benedictionis suae gratissimum imbrem infundat, atque ipso pastore vos ad aeternorum gaudiorum pascua aeterna perducat. Amen. Et qui per ejus incarnationem terrena coelestib
Abbreviated transcription (Latin):
male edita. uł a p̾sũptorib imꝑitis emnendata ꝑuersius. uł alibra¬
riis dormitantib aut addita sunt. aut mutata corrigimꝰꝰ Neq
quid simmachus sapiant. quare theodotion int̾ nouos & ueteres
medius incedat. Sit illa uera int̾pretatio. quã apłi ꝓbauerunt. De
nouo nunc loquor testam̃to. qđ grecũ esse ñdubiũ. ẽ excepto apło
matheo. qͥ primꝰ iniudea euangłiũ xp̃i hebraicis litteris edidit
Hoc certe cũ in nr̃o sermone discordat. & indiuersos riuulorũ tra-¬
mites ducit: uno defonte quȩrendũ est. Prȩt̾mitto eos codices. quos

Expanded text:
male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a libramale edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos
Abbreviated transcription (Latin):
arbiter sedeã. & quia int̾ se uariant. quȩ sint illa
quȩ cũ greca consentiant ueritate decernã. Pius la¬
bor sed periculosa p̾sumptio. iudicare de cęteris ipsũ
abomib iudicandũ. senis mutare linguã. & canescentẽ iãm mun¬
lũ adinitia retrahere paruulorũ. Quis enĩ doctus pariter & in¬
doctus cũ inmanu sua uolumen assũpserit. & a saliua quã semel
imbibit uiderit discrepare qͦd lectitat. ñ statim erumpat inuocẽ me
falsariũ. me clamitans esse sacrilegũ. qͥ audeã aliquid inueterib
ibris addere. mutare. corrigere. Aduersus quã inuidiã duplex
causa me consolatur. qͦd & tu qui sũmus sacerdos es fieri iubes. & uerũ
nesse qͦd uariat. etiã maledicorũ testimonio cõprobatur. Sienĩ lati¬
nis exemplarib fides est adhibenda: respondeant quib tot sunt
remplaria pene quot codices. Sin aut̃ ueritas est quęrenda de pluri¬
bus: cur ñ ad grecã originẽ reuertentes. ea quȩ uł auitiosis int̃p̃tib:

Expanded text:
iter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus
Abbreviated transcription (Latin):
te & furati sc̃ eũ nob dormientib. Et si hoc duditũ fuerit ap̃¬
side: nos suadebimꝰ ei. & securos uos faciemꝰ. At illi accepta pe¬
cunia fecer sicut erant edocti. Et diuulgatũ ẽ. uerbũ istud
apud udeos usq in hodiernũ diem. Undecim aut̃ discipli
abierunt ingalileã in monte ubi constituerat illis iħc. Et ui¬
dentes eũ ad orauerunt. quidã aut̃ dubitauer. Et accedens

Expanded text:
auditum fuerit a praeside, nos suadebimus ei, et securos vos faciemus. At illi accepta pecunia, fecerunt sicut erant edocti. Et divulgatum est verbum istud apud Judaeos, usque in hodiernum diem. Undecim autem discipuli abierunt in Galilaeam, in montem, ubi constituerat illis Jesus. Et videntes eum adoraverun
Abbreviated transcription (Latin):
excit& in tentionẽ. quihanc sacratissi mã
diem. natiuicate filii sui fecit esse sollempnẽ. Am̃
Et qui eum qui panis . ẽ. argłorũ. in prȩsepi ȩccłȩ
cibum fecit esse fideliũ anmaliũ. ipse uos & inp̃¬
senti scło degustare facia &t̃ norũ dulce dinem
gaudiorũ. & in futuro ꝑducat ad societatem ȩt̃¬
norũ prȩmiorũ. Amen.
Quiq eius infantiam uilib uoluit indui pannis.
ipse uos cȩlestium uestim̃ corũ induat ornam̃tis. Am̃

Expanded text:
excitet intentionem, qui hanc sacratissimam diem nativitate Filii sui fecit esse solemnem. Amen. Et qui eum, qui panis est angelorum, in praesepi Ecclesiae cibum fecit esse fidelium animalium, ipse vos et in praesenti saeculo degustare faciat aeternorum dulcedinem gaudiorum, et in futuro perducat ad satietatem rnorum praemiorum. Amen. Quique ejus infantiam vilibus voluit indui pannis, ipsa vos coelestium vestimentorum induat ornamentis. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
iprioris dicendum ẽ cur apłs paULUS in hac epła scribendo non scri¬
uerit morem suum. ut uel uocabulũ nominis sui. uel ordinis scribe¬
ret dignitatem. hȩc causa ÷. quod ad eos scribens qui ex circuncisione cre¬
in epła sua nomen suum eadem ratione non prȩculit. Hanc ergo epłam
fertur apłs ad hebreos conscriptam. hebraica lingua misisse. Cuius sensum
oc ordinem retinens Locas euangelista. post excessumbeati apłi raoli. gre¬
co sermone cõposuit :¬

Expanded text:
primis dicendum est cur apostolus Paulus in hac epistola scribendo non servaverit morem suum, ut vel vocabulum nominis sui vel ordinis describeret dignitatem. Haec causa est: quod ad eos scribens qui ex circumcisione crelitatem in epistola sua nomen suum eadem ratione non praetulit. Hanc ergo epistolam fertur Apostolus ad Hebraeos conscriptam Hebraica lingua misisse: cujus sensum et ordinem retinens Lucas evangelista, post excessum apostoli Pauli Graeco sermone composui
Abbreviated transcription (Latin):
& irradi& corda nrã luce uir tutum. Amen.
Iuiq eius sacratissimȩ natiuitacis gaudium magnũ
pastorib ab angło uoluit nunciari. ipse su peruos
bene dictionis suȩ gratissimũ imbrem infundat
atq ipso pastore: uos adecernorũ gaudiorum
pascua & terna perducat. A men¬
tqui ꝑ eius incarnationem terrena cȩlestib socia¬
uit. internȩ pacis &bonȩ uoluntatis uos nectare
repleat. & consortes militiȩ celostis efficiat. Am̃
Quod ipse prestare dignetur: cuius regnũ & impe¬
rium sine fine ꝑman& in scła scłorũ. Amen.

Expanded text:
virtutum. Amen. Quique ejus sacratissimae Nativitatis gaudium magnum pastoribus ab angelis voluit nuntiari, ipse super vos Benedictionis suae gratissimum imbrem infundat, atque ipso pastore vos ad aeternorum gaudiorum pascua aeterna perducat. Amenqui per ejus Incarnationem terrena coelestibus sociavit, internae pacis et bonae voluntatis vos nectare repleat, et coelestis militiae consortes efficiat. Amen. Quod ipse praestare dignetur, cujus regnum et imperiu
Abbreviated transcription (Latin):
enedicat uobis omp̃s ds̃. uestramq ad su
excic& in tentionẽ. quihanc sacratis sin
diem. natiuicate filii sui fecit esse sollempnẽ.
cibum fecit esse fideliũ anmaliũ. ipse uos &¬
gaudiorũ. & in futuro ꝑducat ad sociecatem
norũ prȩmiorũ. Amen.
Quiq eius infantiam uilib uoluit indui panni
ipse uos cȩlestium uestim̃ corũ induat ornam̃ti

Expanded text:
edicat vos omnipotens Deus, vestramque ad superna excitet intentionem, qui hanc sacratissimam diem nativitate Filii sui fecit esse solemnem. Amen. Ecclesiae cibum fecit esse fidelium animalium, ipse vos gaudiorum, et in futuro perducat ad satietatem aeternorum praemiorum. Amen. Quique ejus infantiam vilibus voluit indui pannis, ipsa vos coelestium vestimentorum induat ornamenti
Abbreviated transcription (Latin):
uit dñs in deserto. & cȩtera quȩ enumerare ꝑlongum est.
Solum hoc dicimꝰ. qđ ipse dñ sinquo &e uos uidemini credere.
nobis exlege fuerit repmissus. Uos aut̃ estis gentes abinitio dere¬
lictȩ. qui nunquã dĩ noticiam habustis. sed semꝑ demoniis
deseriustis. E quũne ergo ⁊ ut hodie ab idolis contiertentes

Expanded text:
uit Dominus in deserto, et caetera, quae enumerare perlongum est. uit Dominus in deserto, et caetera, quae enumerare perlongum est. Solum hoc dicimus, quod ipse Dominus, in quo et vos videmini credere, nobis ex lege fuerit repromissus: vos autem, qui estis gentes ab initio derelictae, qui nunquam Dei notitiam habuistis, sed semper daemoniis deservistis, aequumne est ut hodie ab idolis vos convertentes
Abbreviated transcription (Latin):
Ncs intelligert nos oportte. quib uel Adebitos
Quare scribat apł̃s. Non enĩ credendum
est eum post euangłia quȩ legis imple¬
Ptio sunt : sine causa has epistolas ad sin¬
nobis in his prȩcepta &e exempla uiuendi
plenĩssime sint digesta. Sed in initio nascentis eccłiȩ.
noius causis existentib etiã post futuras quęstiones excludit
a moyse datam. in quo omĩa mandata continebant᷑.
illi quoq non cessauer̃ prȩdicatione sua noua popłi
peccata cõprimere. & libros ad nr̃am memoriã trans¬
mittere: in quos fines scłoꝵ deuenerunt. Scribit gͦ nunc
d romanos qui ex udȩis & gentib credentes. suꝑba con¬
tentione uolebant se alterutro suꝑponere. Dicebant enim
Adȩi. Nos sumꝰ gens scã. quos ab initio dĩ dilexit ox fouit.
Ios ex genere abraham: exstirpe scã descendimꝰ. Nos de egy¬
pto liberati. mare siccis transiuimus pedibus. Propt̃ nos
pharao cũ exercitu suo mersus interut. Nobis manna plu¬

Expanded text:
 intelligere nos oportet quibus vel quare scribat Apostolus. Non enim credendum est eum post Evangelia, quae legis impletio sunt, sine causa has Epistolas ad sinnobis in his praecepta, et exempla discendi plenissima sint digesta. Sed initio nascentis Ecclesiae novis causis existentibus, esset post futuras quaestiones excludit.m Moysi datam, quae omnia mandata continebat, illi quoque non cessaverunt praedicatione sua nova populi peccata comprimere, et libris ad nostram memoriam transmittere, in quos fines saeculorum devenerunt. Scribit ergo nunc ad Romanos, qui ex Judaeis et gentibus credentes, superflua contentione volebant se alterutrum superponere. Dicebant enim Judaei: Nos sumus gens sancta, quos ab initio Deus dilexit et fovit; nos ex genere Abrahae, stirpe sancta, descendimus; nos de Aegypto liberati, mare siccis pedibus transivimus; propter nos Pharao cum exercitu suo mersus interiit; nobis manna pl
Abbreviated transcription (Latin):
genitorib in conscientia pura. quod sine intermissione habeam tui
memoriam in orationib meis. nocte ac die desiderans te uidere: mem
lacrimarũ tuarum ut gaudio implear. recordationẽ accipiens eiꝰ fide
quȩ ÷ in te non ficta. quȩ &e habitauit primũ in auia tua loide. or
matre tua eunice. certus sũ autem qđ & inte. Propter quã causam ad¬
moneo te. ut resuscites grãm dĩ quȩ ÷ in te : ꝑ impositionẽ manuum
mearum. Non eñĩ dedit nobis ds̃ sr̾m timoris. sed uirtutis & dilectionis a
sobrietatis. Holi itaq erubescere testimoniũ dñi nr̃i. neq me uinctũ

Expanded text:
rmissione habeam tui memoriam in orationibus meis, nocte ac die desiderans te videre, memor lacrymarum tuarum, ut gaudio implear, recordationem accipiens ejus fidei, quae est in te non ficta, quae et habitavit primum in avia tua Loide, et matre tua Eunice, certus sum autem quod et in te. Propter quam causam admoneo te, ut resuscites gratiam Dei, quae est in te per impositionem manuum mearum. Non enim dedit nobis Deus spiritum timoris, sed virtutis, et dilectionis, et sobrietatis. Noli itaque erubescere
Abbreviated transcription (Latin):
me soaum suscipe illum sicut me. Si autem aliquid nocuit tibi aut de¬
bet hoc mͥ imputa Ego ꝑAΥLus scripsi mea manu. ego reddam. ut non
dicam tibi qđ & te ipsum michi debes. lta fr̃ egote fruar in dnõ. refiae
iuscera mea in xp̃o. Confidens de oboedientia tua scripsi tibi sciens qm̃&e
orationes urãs donari me uobis. Salutat te epaphras concaptiuus m̃s
in apõ iħs: marcus aristartus. demas. lucas. aduitores mei. Crã dñi

Expanded text:
 socium, suscipe illum sicut me. Si autem aliquid nocuit tibi aut debet, hoc mihi imputa. Ego Paulus scripsi mea manu, ego reddam, ut non dicam tibi, quod et teipsum mihi debes. Ita frater, ego te fruar in Domino, refice viscera mea in Domino confidens oboedientia tua scripsi tibi sciens quoniaorationes vestras donari me vobis salutat te Epaphras concaptivus meus in Christo Iesu Marcus Aristarchus Demas Lucas adiutores mei grati
Abbreviated transcription (Latin):
te eccła sẽę mariȩ ad martires qͥ de cegulis ereis cooꝑta erant discor¬
peruit. &e in regiã urbẽ cũ aluis diuersis quȩ deposuerat direxi¬
t post modũ scd̾a frã egressus deciuitate romana. reuersus nea¬
poliꝰ inde c̾renũ ꝑrex̃ regiũ. ingressus siciliã ꝑ indieciones Ui. &
habitauit in ciuitate si racusana. & tales afflictiones posuit popłi

Expanded text:
tyres, quae de tegulis aereis erat, discooperuit, et in regiam urbem cum aliis diversis quae deposuerat direxit. Secundo fecit egressum de civitate Roma, reversus Neapolim. Inde terreno perrexit Rhegium, et ingressus Siciliam per indictionem VII, habitavit in civitate Syracusana; talemque afflictionem posuit populo
Abbreviated transcription (Latin):
ãpliauit. Huiꝰ tẽpore mez entiꝰ qͥerat in sicilia cũ exercitu oris¬
auxiliante int̾emptꝰ ÷ nec dicend metenti. Et multi exudicib eiꝰ
druncati ꝑdunctisunt constantinopolĩ sunul & capu eidẽ intarta.
ost mͦuenientes sarraceni siciliã optinuer̃ p̃dictã ciuitare. & multã oc¬
cisionẽ fecer̃ in popło qui incastia sine montana ñ confugerant. & p̃¬

Expanded text:
ius  B., Mezentius, qui erat in Sicilia cum exercitu Orien. Et multi ex judicibus ejus truncati, perducti sunt Constantinopolim simul et caput ejusdem Intartae. Postmodum venientes Saraceni in Siciliam, obtinuerunt praedictam civitatem, et multam occisionem fecerunt in populo, qui in castra, seu montana, confugerant.
Abbreviated transcription (Latin):
petra dũ uoce fundata est quã incroduxit rex incubiculũ suũe ad
qua ꝑforamen descensione occulta misit manũ suã similis dagulȩ
biuloq ceruois quattuor flumina paradisi instar sruetis ul hmuide
angulos &s anulos habet. ꝑ quos quasi arta testam̃ti & custos legusdni
lionus mobilib uehitur. P rimus om̃iũ macheus est publicoiscag¬
nonno leui: qui euangłiũ inuidea hebreo sermone edicit obtons
uel manimnẽ causam qui in iesm crediderant ex iudeus. & neqqm
leges umbrã succedente euangłii uertcate seruabent S. S mareu

Expanded text:
petram Domini voce fundata est, quam introduxit rex in cubiculum suum , et ad quam per foramen descensionis occultae misit manum suam , similis damulae hinnuloque cervorum , quatuor flumina paradisi instar eructans , quatuor et angulos et annulos habet  Al. habens, per quos quasi arca Testamenti et custos Legis Domini, lignis immobilibus vehitur . Primus omnium Matthaeus est Publicanus, cognomento Levi, qui Evangelium in Judaea Hebraeo sermone edidit, ob eorum vel maxime causam, qui in Jesum crediderant ex Judaeis, et nequaquam Legis umbram, succedente Evangelii veritate, servabant. Se
Abbreviated transcription (Latin):
iudicandũ. senis mutare linguã. & canescentẽ iam mun¬
dũ adinitia retrahere paruulorũ. Quis enĩ doctus pariter & in-¬
dostus cũ inmanii sua uolumen assunserit . & a saliua quã semel
atperuri no deterorũ tramitib inspectis quos numeros eregione habeant
adncaibis. a s iscieris recurres aduolumina singulorũ ce sine mora reptis
dixerunt. Doto uit ui xpõ ualeas & memineris mei papabeatissime. dm̃¬

Expanded text:
udicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel atque e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et sine mora repertis dixerunt. Opto, ut in Christo valeas, et mei memineris, Papa beatissime.
Abbreviated transcription (Latin):
uo in sp̃u meo in euangłio filii eius: qđ sine intermissi¬
onẽ memoriam ur̃i facio sẽꝑ in orationib meis. obsetrans si qͦ¬
modo tandem aliquando prosperum iter habeam in uolunta¬
te dei ueniendi ad uos. Desidero enĩ uidere uos ut aliquid im¬
pertiar uobis gr̃ȩ spũalis ad confirmandos uos: id est simul
consolari in uobis. ꝑ eam quȩ inuicem. ẽ. fidem urãm atq

Expanded text:
ine intermissione memoriam vestri facio semper in orationibus meis: obsecrans, si quomodo tandem aliquando prosperum iter habeam in voluntate Dei veniendi ad vos. Desidero enim videre vos, ut aliquid impertiar vobis gratiae spiritualis ad confirmandos vos: id est, simul consolari in vobis, per eam quae invicem
Abbreviated transcription (Latin):
quinquaginta anmis . & um¬
pleti sunt omnes dies eius non¬
gentoꝵ quinquaginta annoꝵ
& mortuus est.
E generationes filiorum
noe: sem. cham. & iafech.
Natiq sunt eis filu post di¬
luuium. Filii iafech: gomer:¬
& magog. & madai. iauan.

Expanded text:
quinquaginta annis et impleti sunt omnes dies eius nongentorum quinquaginta annorum et mortuus est hae generationes filiorum Noe Sem Ham Iafeth natique sunt eis filii post diluvium filii Iafeth Gomer Magog et Madai Iavan
Abbreviated transcription (Latin):
dum interp̃tes tenent. Quid liuore
torqueris: quid imꝑitoꝵ animos con¬
tra me concitas: siC uibi tibi intrans.¬
latione uideor errare: interroga he¬
breos. diuersarũ urbiũ magistros coñ¬
sule. Quod illi habent de xp̃o: tui co¬
dices non habent. Fliud est si contͣ
se postea ab apł̃is usurpata testimonia
ꝓbauerunt. & emendatiora sunt ex-¬
brea. Uerũ hec contra inuidios. nunc
te dep̃cor desideri carissime: ut quia
tantũ opus me subire fecisti. & age¬
nesi exordiũ caꝑe: orationib uues
quo possim eodem sp̃u quo scripti ft̃
libri. in latinũ eos transferre sermonẽ.

Expanded text:
dum interpretes tenent. Quid livore torqueris? quid imperitorum animos contra me concitas? Sicubi tibi in translatione errare videor, interroga Hebraeos, diversarum urbium magistros consule: quod illi habent de Christo, tui codices non habent. Aliud est, si contra se postea ab Apostolis usurpata testimonia probaverunt, et emendatiora sunt exbraea. Verum haec contra invidos. Nunc te precor, Desideri charissime, ut quia tantum opus me subire fecisti, et a Genesi exordium capere, orationibus juves: quo possim eodem spiritu quo scripti sunt libri, in latinum eos transferre sermonem.
Abbreviated transcription (Latin):
didisset. Hic itaq cum ꝓpter
eodem apocalipsis preosten¬
sa describitur. Ut sicut in
principio canonis id est libri
geneseos incorruptibile prin¬
cipium prenotatur: Ita etiã
incorruptibilis finis ꝓuirgi¬
nem in apocalipsi redderetun¬

Expanded text:
didisset. Hic itaque cum propteodem Apocalypsis praeostensa describitur, ut sicut in principio canonis, id est libri Geneseos, incorruptibile principium praenotatur, ita etiam incorruptibilis finis per virginem in Apocalypsi redderetu
Abbreviated transcription (Latin):
ni semine suo: filii eius & nepo¬
tes. filiȩ & cuncta simul ꝓgenies.
ec sunt autem nominia fi¬
lioꝵ isrł qui ingressi st̃
megiptum. ipse cum liberis suiꝰ
ꝑrimogenitus ruben. filii ruben:
enoch. & phallu. & esrom. & car¬
mi. fili sueon. iamuhel. & ia¬
min. & ahod. & iachin. & sa¬
ther & saul. filius chananitidis.
filii leui: gerson. saath. & mera¬
ri. filii iuda: hex. & onan. &
sela. & phares. & zare. Mortui
sunt autem her & onan inter¬
ra chanaan. Natiq sunt filii
phares. esrom. & amul. filu
ysachar.: thola & phua. & iob
& semrom. filii zabulon:. sared.
& helon. & iahelel. hi fili liȩ.
quos genuit in mesopotamia
syrie. cum dina filia sua. Om¬
nes animȩ filioꝵ eius & filia¬
rum: triginta & nͦi. filu gad.
sephion. & taggi. suni. & ese
lucernis iuxta p̃ceptum añi. Po¬
suit & altare aureũ sub tecto te¬
stimonii contra uelum. & ado¬
leuit suꝑ eo incensum aroma¬
tum. sicut iusserat dñs. Posuit

Expanded text:
ni semine suo filii eius et neponi semine suo filii eius et nepotes filiae et cuncta simul progenies haec sunt autem nomina filiorum Israhel qui ingressi sunt in Aegyptum ipse cum liberis suis primogenitus Ruben filii Ruben Enoch et Phallu et Esrom et Charmi filii Symeon Iemuhel et Iamin et Ahod et Iachin et Saher et Saul filius Chananitidis filii Levi Gerson Caath et Merari filii Iuda Her et Onan et Sela et Phares et Zara mortui sunt autem Her et Onan in terra Chanaan natique sunt filii Phares Esrom et Amul filii Isachar Thola et Phua et Iob et Semron filii Zabulon Sared et Helon et Iahelel hii filii Liae quos genuit in Mesopotamiam Syriae cum Dina filia sua omnes animae filiorum eius et filiarum triginta tres filii Gad Sephion et Haggi Suni et Eselucernis iuxta praeceptum Domini posuit et altare aureum sub tecto testimonii contra velum et adolevit super eo incensum aromatum sicut iusserat Dominus posuit
Abbreviated transcription (Latin):
bat eis. Illi contra. Referebant
omnem ordinem rei. Cumq ui¬
diss plaustra & uniuersa quȩ mi¬
serat: reuixit sp̃s eius & ait. Suf¬
ficit michi. si ahuc ioseph filius
meus uiuit: uadam & udebo il¬
lum antequam moriar.
Rofectusq isrł cum om̃ib
quȩ habebat: uenit adpũ¬
teum uiramenti. E mactatis.
ibi uictuis deo patris sui isa¬
ac: auduit eum ꝑuisionem no-¬
cte uocantem se & ddicentem sibi.
Iacob iacob. Cui respondit. Ecce
aclsum. Ait illi ds̃. Ego sum for¬
tissimus cs patris tui: Noli ti¬
mere & descende inegiptum:
quia ingentem magnam faci¬
am te ibi. Ego descendam tecũ
illuc: & ego inde adducam te
reuertentem. Ioseph quoq po¬
net manum suam suꝑ ocłos tuoᷤ.¬
suos Surrexit iacob aputeo
iuramenti. tuleruntq eum fi¬
lii cum paruulis & uxorib suis
in plaustris quȩ miserat phatas
ac portandum senem. & omĩa
quȩ possederat in terram chasia¬
an. Uenitq inegiptum cum om¬

Expanded text:
bat eis illi contra referebant bat eis illi contra referebant omnem ordinem rei cumque vidisset plaustra et universa quae miserat revixit spiritus eius et ait sufficit mihi si adhuc Ioseph filius meus vivit vadam et videbo illum antequam moriar profectusque Israhel cum omnibus quae habebat venit ad puteum Iuramenti et mactatis ibi victimis Deo patris sui Isaac audivit eum per visionem nocte vocantem se et dicentem sibi Iacob Iacob cui respondit ecce adsum ait illi Deus ego sum Fortissimus Deus patris tui noli timere et descende in Aegyptum quia in gentem magnam faciam te ibi ego descendam tecum illuc et ego inde adducam te revertentem Ioseph quoque ponet manum suam super oculos tuos surrexit Iacob a puteo Iuramenti tuleruntque eum filii cum parvulis et uxoribus suis in plaustris quae miserat Pharao ad portandum senem et omnia quae possederat in terra Chanaan venitque in Aegyptum cum om
Abbreviated transcription (Latin):
tis medullam terrȩ. Precipe ecrã
ut tollant plaustra de terra egip¬
ti adsubuectionem paruulorum
suoꝵ. & conuigum: ac dicito. Tol
lite patrem ur̃m. & properate
quantocius uenientes. nec dimit¬
tatis quiequam de sub pellectili
urã. quia omnes opes egipti ur̃ȩ
erunt. fecerunt filii isrł. ut eis
mandatum fuerat. Quib dedit
ioseph plaustra scł̃m pharaoĩs
imꝑum. & cibaria initinere:
singulisq proferri iussit binas
stolas. Beniamin uero dedit tre¬
centos argenteos cum quinq
stolis optimis. mittens tantum-¬
mutens patri suo. addens eis asi¬
nos decem. quib ueherent ex
omnib diuitiis egipti. & toti¬
cdem asinos triticum initinere.
panesq portantes. Dimisit gͦ
fr̃s suos: & proficiscentib ait.¬
Ne irascamini in uia. Qui ascen¬
dentes exegipto: uenerunt in
terram chanaan ad patrẽ suũ
tur inomni terra egipti. Quo
audito iacob: quasi de graui sõꝑ¬
no euigilans. tamen non crede¬

Expanded text:
tis medullam terrae. Praecipe etiam tis medullam terrae. Praecipe etiam ut tollant plaustra de terra Aegypti, ad subvectionem parvulorum suorum et conjugum, ac dicito: lite patrem vestrum, et properate quantocius venientes. Nec dimittatis quicquam de supellectili vestra: quia omnes opes Aegypti vestrae erunt. Feceruntque filii Israel ut eis mandatum fuerat. Quibus dedit Joseph plaustra, secundum Pharaonis imperium: et cibaria in itinere. Singulisque proferri jussit binas stolas: Benjamin vero dedit trecentos argenteos cum quinque stolis optimis: tantunmittens patri suo, addens eis asinos decem, qui subveherent ex omnibus divitiis Aegypti: et totidem asinas, triticum in itinere panesque portantes. Dimisit ergo frNe irascamini in via. Qui ascendentes ex Aegypto, venerunt in terram Chanaan ad patrem suum tur in omni terra Aegypti. Quo audito, quasi de gravi somno evigilans, tamen non crede
Abbreviated transcription (Latin):
me. tu &e filii tui. & filii filiorũ
tuoꝵ. oues tuȩ. & armenta tua.
& uniuersa quȩ possides ibiq
te pascam. Ahuc enim quinq
anni residui sunt famis. ne &
tu pereas. & domus tua. & omĩa
quȩ possides. En oculi ur̃i & o¬
culi frĩs mei beniamin uident.
quod os meum loquatur aduoᷤ.
Huntiate patri meo uniues¬
sam głam meam. & cuncta aͦ
uidisti in egipto. Festinate & ad¬
ducite eum ad me. Cumq am¬
plexatus recidiss in collum ben¬
iamin fratris sui fleuit. illo qͦq
fiente. similiter suꝑ collum eiꝰ.
Osculatusq est ioseph omnes
fratres suos. & plorauit ꝑ sin¬
gulos. postꝗͣ ausi sunt ad eum
loqui. Auditumq est & celeri
sermone uulgatum in aula re-¬
gis. Uenerunt fr̃s ioseph. Ega-¬
uisus est pharao. atq omnis
familia eius. Dixitq adioseph.
ut imꝑaret fratrib suis dicens.
Onerantes iumenta ite inter¬
ra chanaan. & tollite inde pa¬
trem ur̃m. & cognationẽ. & ue¬
nite ad me. & ego dabo uobis
omnia bona egipti. ut comeila.¬

Expanded text:
ii tui et filii filiorum tuorum oves tuae et armenta tua et universa quae possides ibique te pascam adhuc enim quinque anni residui sunt famis ne et tu pereas et domus tua et omnia quae possides en oculi vestri et oculi fratris mei Beniamin vident quod os meum loquatur ad vos nuntiate patri meo universam gloriam meam et cuncta quae vidistis in Aegypto festinate et adducite eum ad me cumque amplexatus recidisset in collum Beniamin fratris sui flevit illo quoque flente similiter super collum eius osculatusque est Ioseph omnes fratres suos et ploravit super singulos post quae ausi sunt loqui ad eum auditumque est et celebri sermone gis: Venerunt fratres Joseph, et gavisus est Pharao atque omnis familia ejus; dixitque ad Joseph, ut imperaret fratribus suis dicens: Onerantes jumenta, ite in terram Chanaan, et tollite inde patrem vestrum, et cognationem, et venite ad me, et ego dabo vobis omnia bona Aegypti, ut comeda
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃o electus atq dilectus.
in tanto amore dilectionis
ab eo est habitus ut in cena
suꝑ pectus eius recumberet.
& adcrucem astanti soli:
matrem ꝓpriam commen¬
daret. Ut quem nubere uo-¬
lentem ad amplexum uirgi¬
nitatis adsciuerat: ipsi etiam
custodiendam uirginem tra-¬
didisset. Hic itaq cum ꝓpter
eodem apocalipsis preosten-¬
sa describitur. Ut sicut in
principio canonis id est libri
geneseos incorruptibile prin¬
cipium prenotatur: Ita etiã
incorruptibilis finis ꝓuirgi
egressionis de corpore.con¬
uocatis in epheso discipulis.
descendit inde fossum sepul¬
ture sue locum. orationeq
completa reddiͦt sp̃m. tam
a dolore mortis factus extra¬
neus. quam a corruptione
carnis noscitur alienus. Cuiꝰ
tamen scripture dispositio.
uel libri ordinatio. ideo a
nobis ꝑsingula non exponi-¬
tur: ut nescientib inquirm¬
di desiderium collocetur. et
querentib laboris fructus.
& deo magisterii doctrina

Expanded text:
Christo electus atque dilectus, in tanto amore dilectionis uberior habitus est, ut in coena super pectus ejus recumberet, et ad crucem astanti soli matrem propriam commendasset, ut quem nubere volentem ad amplexum virginitatis asciverat, ipsi etiam custodiendam virginem tradidisset. Hic itaque cum propteodem Apocalypsis praeostensa describitur, ut sicut in principio canonis, id est libri Geneseos, incorruptibile principium praenotatur, ita etiam incorruptibilis finis per viregressionis de corpore, convocatis in Epheso discipulis, descendit in defossum sepulturae suae locum, orationeque completa, reddidit spiritum tam a dolore mortis factus extraneus, quam a corruptione carnis noscitur alienus. Cujus tamen Scripturae dispositio, vel libri ordinatio, ideo a nobis per singula non exponitur, ut nescientibus inquirendi desiderium collocetur et quaerentibus laboris fructus, et Deo magisterii doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
corporẽ meo porto. Gra
phesii sunt asiani adep¬
hi accepto uerbo ue¬
ritatis ꝑstiterunt in fide.
Hos collaudat apostoliᷤ
scribens eis aroma de
carcere ꝑ tychicum dia¬
conum.

Expanded text:
corpore meo porto. Gratphesii sunt Asiani. Hi, accepto verbo veritatis, perstiterunt in fide: hos collaudat Apostolus, scribens eis ab urbe Roma de carcere per Tychicum diaconem.
Abbreviated transcription (Latin):
ad hec: apponet deus suꝑ
illum plagas scriptas in
libro isto. Et si quiᷤᷤ dimi¬
nuerit de uerbis libri ꝓ¬
phetie huius: auferet deus
partem eius de libro uite
& de ciuitate sancta. et
de his que scripta sunt s¬
in libro isto. Dicit qui tes¬
timonium ꝑhibet istorũ
etiam: ecce uenio scito am̃.
Ueni domine iesũ. Gratia

Expanded text:
ad haec adponet Deus super illum plagas scriptas in libro isto et si quis deminuerit de verbis libri prophetiae huius auferet Deus partem eius de ligno vitae et de civitate sancta et de his quae scripta sunt in libro isto dicit qui testimonium perhibet istorum etiam venio cito amen veni Domine Iesu gratia
Abbreviated transcription (Latin):
num̃o xiiii. ad romanos .i.
Ad corinthios .ui. ad gala-¬
thas .i. ad ephesios .i. ad
philippenses .i. Ad colosen¬
ses .i. adtessalonieenses .niͭ.
ad thimotheum .uͭ. ddti¬
tum .i. ad philomonem.iͣ.

Expanded text:
tolae XIV. Ad Romanos I. Ad Corinthios II. Ad Galatas I. Ad Ephesios I. Ad Philippenses I. Ad Colossenses I. Ad Thessalonicenses II. Ad Timotheum II. Ad Titum I. Ad Philemonem I.
Abbreviated transcription (Latin):
testimonii dicens. Loquere filus
isrł. & dices adeos. Homo qui
obtulerit ex uobis hostiam dño.
de pecorib id est de bubus. eouib
offerens uictimas. si holo caustum
fuerit eiꝰ oblatio ac dearmento
masculum immaculatum offer¬
ret adostium tabernaculi testi¬
monii ad placandum sibi dĩm
Ponetq malius suꝑ caput oftiȩ
& acceptabilis erit. atq inexpi¬
ationem eius ꝓficiens. immola

Expanded text:
ii dicens loquere filiis Israhel et dices ad eos homo qui obtulerit ex vobis hostiam Domino de pecoribus id est de bubus et ovibus offerens victimas si holocaustum fuerit eius oblatio ac de armento masculum inmaculatum offeret ad ostium tabernaculi testimonii ad placandum sibi Dominum ponetque manus super caput hostiae et acceptabilis erit atque in expiationem eius proficiens immo
Abbreviated transcription (Latin):
uisi eadem scrisatarent oeum ariste¬
us eiusidem cholomer ppera pistes.
Qmusto post tempore iosephus ni¬
ñl tale retulerĩt. sed in una basili¬
ca congregatos contulise scrie bant
non ꝓpħasse. fliud est enim uatẽ.
aliud esse interp̃tem. Ibi sp̃s uentu¬
ra p̃dicit: hic erudicio & uerborum
copia ea que intelligit transfert. ni¬
si forte putandus est tullius economi¬
cum Icenofontis & platonis pitago¬
ram & demostenis protesifontẽ af-¬
flatus retoricho sp̃u transtulisse. Aut
scriptum esse mentiti sint. Quid
gͥ: dampnamus ueteres: minime.
Sed post prioꝵ studia indomo do¬
mini quod possumus laboramus.
Illi interp̃tati sunt ante aduentũ
xp̃i: & quod nesciebant dubiis pro¬
tulere sententiis. nof post passionẽ
& resurrectionem eius non tam ꝑ¬
phetiam: quam historiam scribimus.
Aliter enim audita: aliter uisa. nar¬
rantur. Quod melius intelligimus:
melius & proferimus. Audi gͥ emu
utoꝵ os michi xp̃s sonat: quos ante

Expanded text:
isi eadem scriptitarent, cum Aristeus, eiusdem Ptholemei yperapistes, multo post tempore Josephus, nihil tale retulerint: sed in una basilica congregatos, contulisse scribant, non prophetasse. Aliud est enim vatem, aliud esse interpretem. Ibi Spiritus ventura praedicit: hic eruditio et verborum copia, ea quae intelligit, transfert. Nisi forte putandus est Tullius Oeconomicum Xenophontis, et Platonis Protagoram, et Demosthenis pro Ctesiphonte, afflatus rhetorico spiritu transtulisse. Aut scriptum esse mentiti sint. Quid igitur? damnamus veteres? minime: sed post priorum studia, in domo Domini quod possumus, laboramus. Illi interpretati sunt ante adventum Christi, et quod nesciebant, dubiis protulere sententiis. Nos post passionem et resurrectionem ejus, non tam prophetiam, quam historiam scribimus. Aliter enim audita, aliter visa narrantur. Quod melius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur,torum os mihi Christus sonat, quos ante
Abbreviated transcription (Latin):
& fidem rectam sectant᷑
epistolarum septem que
trus est primus innume¬
ro apostolorum omnium.
prime sint etiam eius
epistole inordine cetera¬
rum. S sicut euuangelis¬
tas dudum adueritatis li¬
neam correximus. ita has
proprio ordini deo nos
iuuante reddidimus. Est
enim prima earum una
iacobi. petri due. iohannis
tres. & uide una que si ut
ab eis digeste sunt. ita quoq
ab interpretibus fideliter in
tur. nec ambiguitatem le¬
gentib facerent. nec sermo¬
num sese uarietas impug

Expanded text:
 fidem rectam sectantur, Epistolarum septem, quatrus primus est in numero apostolorum, primae sint etiam ejus Epistolae in ordine caeterarum. Sed sicut evangelistas dudum ad veritatis lineam correximus: ita has proprio ordini, Deo nos juvante, reddidimus. Est enim prima earum una Jacobi, Petri duae, Joannis tres, et Judae una. Quae si, ut ab eis digestae sunt, ita quoque ab interpretibus fideliter in uium, nec ambiguitatem legentibus facerent, nec sermonum sese varietas impug
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑuit nubes tabernaculum tes-¬
timonii: & glã dñi impleuit
illud. nec poterat moyses ingre¬
di tecum federis. nube opiente
omnia & maiestate dñi chorus¬
cante. quia cuncta nubes ope¬
ruerat. Si quando nuhes taber¬
naculum deserebat: ꝓficisceban-¬
tur fili isrł ꝑ turmas suas. Si pen¬
debat ddesuꝑ: manebant in eocĩ
loco. Nubes quippe dñi incuba¬
bat ꝑ diem tabernaculo. & igu
Ex plicit. liber. elles moth

Expanded text:
t nubes tabernaculum testimonii, et gloria Domini implevit illud, nec poterat Moyses ingredi tectum foederis, nube operiente omnia, et majestate Domini coruscante, quia cuncta nubes operuerat. Si quando nubes tabernaculum deserebat, proficiscebantur filii Israel per turmas suas. Si pendebat desuper, manebant in eodem loco. Nubes quippe Domini incubabat per diem tabernaculo, et ignExplicit liber Elle Smoth