comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quentib legitur. Sicut autẽ latitudo parietis
in altum exurgens atq usq ad laquearia ꝑue.¬
niens. ꝓfectus uirtutũ quib electi ad regnum
celeste ꝑueniunt. uł certe ipsos electoꝵ choros
sibimet ꝑ tempora uaria succedentes significat.
ita ȩqualitas pauimenti concordem eaꝵdem humi¬
litatem qua in temporali adhuc uita positi sociali¬
ter inuicẽ caritate dicante conuersant᷑ ñ imme¬
rito demonstrat. Quod uidelicet paium̃tum p̾cio¬
sissimo erat marmore stratũ decore multo. ideq
marmor mox tabulis tectũ abigenis. qͥa nimi¬
rum uita iustoꝵ pͥmo fidi firmitate p̃munuenda
incorde. ac deuide sp̃ualium uirtutũ latitudi¬
ne est adornanda in oꝑe. Alioquin qͥd utilitatiᷤ
habebat decor marmoris p̃ciosissimi lignoꝵ ta¬
bulis obtectus. si ñ mysticum aliquid tacite signa¬
bat. hoc est bonoꝵ amplitudinẽ oꝑum. foetitu¬
dine ficli iutemeratę subfulciendã docebat:

Expanded text:
quentibus legitur. Sicut autem altitudo parietis quentibus legitur. Sicut autem altitudo parietis in altum exsurgens atque usque ad laquearia perveniens, profectus virtutum, quibus electi ad regnum coeleste perveniunt, vel certe ipsos electorum choros sibimet per tempora variantia succedentes significat, ita aequalitas pavimenti concordem eorumdem humilitatem, qua in temporali adhuc vita positi socialiter invicem charitate dictante conversantur, non immerito demonstrat. Quod videlicet pavimentum pretiosissimo erat marmore stratum decore multo, idemque marmor mox tabulis tectum abiegnis, quia nimirum vita sanctorum primo fidei firmitate praemunienda in corde, ac deinde spirituum virtutum latitudine est adornanda in opere. Alioquin quid utilitatis habebat decor marmoris pretiosissimi lignorum tabulis obtectus, si non mysticum aliquod tacite signabat, ac bonorum amplitudinem operum fortitudine fidei intemeratae subfulciendam esse docebat?
Abbreviated transcription (Latin):
ut supͣ dociumꝰ t pice denuntiat. ita etiã locis¬
lignis a pauimento domꝰ ad sũmitatẽ parietũ
& usq ad laquearia. cum electi pͥmis fidi rudi¬
mentis usq ad ꝑfectionẽ bonȩ actionis & usq ad
ingressum patriȩ cęlestis bonis insudare ñ desis¬
tunt oꝑiba cũ a pͥmis iustis usq ad ultimos in
consũmatione scłi om̃s uirtutib student. quaꝵ
merito uere ualeant ꝓtestari. quia xp̃i bonus
odor sumꝯ do in om̃i loco. Et texit pauimen¬
tum tabulis abigenis. Hoc quomͦ factum sit.
plemꝰ in libro paralipomenon explicatur. ubi
scriptũ est: strauit qͦq pauimentũ templi p̾cio¬
sissimo marmore deare multo. Unde patet qͥa
tabulas abigenas quib parum̃tum tegeret. ne¬
quaꝗͣ in t̾ra posuit. s pͥmo illud marmore ꝓte¬
xit. ac denide tabulas marmori suꝑposuit. ac t̾ci¬
um his duob auro uestitũ suꝑaddidit ut in se¬

Expanded text:
ut supra docuimus, typice denuntiat; ita etiam locisut supra docuimus, typice denuntiat; ita etiam locislignis, a pavimento domus usque ad summitatem parietum, et usque ad laquearia, cum electi a primis fidei rudimentis, usque ad perfectionem bonae actionis, et usque ad ingressum patriae coelestis, bonis insudare non desistunt operibus, cum a primis justis usque ad ultimos, in consummationem saeculi omnes virtutibus student, quorum merito jure valeant protestari, quia bonusodor sumus Deo » in omni loco . « Et texit pavimentum tabulis abiegnis. » Hoc quomodo factum sit, plenius in libro Paralipomenon explicatur ubi scriptum est: « Stravit quoque pavimentum pretiosissimo marmore decore multo . » Unde patet quod tabulas abiegnas, quibus pavimentum texerat, nequaquam in terra posuit; sed primum illud marmore praetexit, ac deinde tabulas marmori superposuit, ac tertium his duobus auri vestitum superaddidit, ut in se
Abbreviated transcription (Latin):
latitudo designat parietũ. spem uͦ & intentionẽ
omnẽ ad celestia erectam longitudo. Uel certe
altitudo parietis quȩ exordinib lapidum suꝑ
inuicem positis constat. p̃sentis statũ ęccłiȩ sig¬
nificat. ubi electi suꝑ fuudamentũ xp̃i omnes
ȩdificati sibi uiuicem in ordine ꝑ tempoꝵ curri¬
cula succedunt. seseq inuicẽ portantes lege xp̃i
quȩ est caritas adimplent. Dum enĩ qui nunc
a p̃cedentib erudiunt᷑ magistris. rursum ipsi
tia portant᷑. ut ad portandos alios ⁊ ipsi sufficiant.
usq ad ultimos qͥ in fine mundi nascituri sunt
iustos. Qui quasi in summo domꝰ cłi cacumine
locati docent᷑ quidẽ & portant᷑ ab aliis. s quos do¬
ceant quorue fragilitatẽ tolerent ipsi ñ habent.
Qtui uidelicet parietes intrisecꝰ tabulatis cedrinis
oꝑiuntur. eũ corda fidelium amore uirtutũ redun¬
dant. Sicut enim cedri natura ꝑfectos homine̾

Expanded text:
latitudo designat parietum: spem vero et intentionem latitudo designat parietum: spem vero et intentionem omnem ad coelestia erectam, longitudo. Vel certe altitudo parietis quae ex ordinibus lapidum super invicem positis constat praesentis statum Ecclesiae significat, ubi electi super fundamentum Christum omnes aedificati, sibi invicem in ordine, per temporum curricula succedunt, seseque invicem portantes, legem Christi, quae est charitas, adimplent. Dum enim qui nunc a praecedentibus erudiuntur magistris, rursum ipsi tia portantur: ut ad portandos alios et ipsi sufficiant, usque ad ultimos qui in fine mundi nascituri sunt justos, qui quasi in summo domus Dei cacumine locati, docentur quidem et portantur ab aliis. Sed quos doceant, quorumve fragilitatem tolerent, ipsi non habent. Qui videlicet parietes intrinsecus tabulatis cedrinis operiuntur, cum corda fidelium amore virtutum redundant. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Idipsum auttẽ hoc tabulatũ qͦ oꝑta est domꝰ. qd̃¬
& laquearia dicit᷑. designat ex imios qͦsq in resur¬
rectionis gła uiros & siugulari sc̃ĩtate. ad ipsum
uirtutis apicem ꝑuenieutes. De qͦx uno dicitur:
int̾ natos mulierũ ñ surrexit maior ioħe bap¬
tista. Cuiꝰ si comparẽ magnitudinis scire uis.
audi quid patri ipsiꝯ angłs ait: & ipse p̃cedet
ante dum̃ in sp̃u et uirtute heliȩ.
t edificauit parietes domꝰ intrinsecꝰ tabu
latis cedrinis. a pauimento domꝰ usq ad supre¬
mum parietũ. & usq ad laquearia oꝑuit lignis
cedrinis intrinsecꝰ. In trinsecus quidem doms
cedro erat uestita. Nam formsecꝰ tanto nitore la¬
pis ipse de qͦ facta fuerat fulgebat. ac si calculo es¬
set candido tecta. Iuxta sensꝰ uͦ mysticos parie¬
tes templi sunt fideliũ ppłi ex quib scã uiutier¬
salis constar eccłia. quoꝵ dilatationẽ ꝑ orbem

Expanded text:
Idipsum autem hoc tabulatum, quo operta est domus eIdipsum autem hoc tabulatum, quo operta est domus et laquearia, designat eximios quosque in resurrectionis gloria viros, et singulari sanctitate ad ipsum virtutis apicem pervenientes; de quorum uno dicitur: Inter natos mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Cujus si comparem magnitudinis scire vis, audi quid Patri ipsius Angelus ait: Et ipse praecedet ante Dominum in spiritu et virtute Eliae . Et aedificavit parietes domus intrinlatis cedrinis, a pavimento domus usque ad summitatem parietum, et usque ad laquearia operuit lignis cedrinis intrinsecus. » Intrinsecus quidem domus cedro erat vestita: nam forinsecus tanto nitore lapis ipse, de quo facta fuerat, fulgebat, ac si calculo esset candido tecta. Juxta sensus vero mysticos, parietes templi sunt fidelium populi, ex quibus sancta universalis consistit Ecclesia, quorum dilationem per orbem,
Abbreviated transcription (Latin):
pli ⁊ oraculi. continuo subiunctũ est: ⁊ fecit latera
in circumitu. In quib nimirũ laterib intellexi¬
mꝰ diuina ẽẽ p̃sidia designata. quȩ nos in hoc
ad huc scło laborantes. ac ꝓ captu nr̃o ad suꝑiora
nitentes cotidie ne deficiamꝰ adiuuant. Bene aut̃
hoc suprenũ tabulatũ in tecto domꝰ dm̃ qͥnos
cubitoͥs altum ẽẽ memorat᷑. qͥa numirũ ita nos in
illa patria diuinȩ p̃sentiȩ claritas adimplet. ut
nichil aliud uisꝰ n̾r̃i nichil auditꝰ. nichil olfac¬
tus. nichil gustꝰ. nichil tactꝰ. dulce habeat: nisi
diligere dñm dm̃ nr̃m ex toto corde. tota anima.
tota uirtute. diligere ⁊ ꝓximũ tamꝙͣ. nos ipsos.
t operuit domum ligis cedrinis.
Sup̃mum ipsũ domꝰ tectum dicit. idest tabu¬
latum illud qd̃ sup̾mis trabib suꝑpositũ erat.
Non enĩ habebat templũ culm̃ in suꝑiorib. sicut
nec tab̾naculum. s erat eguale qͦmͦ oĩb in pales
tiua & egypto domꝰ ȩdificantib facere moris est.

Expanded text:
o subjunctum est, « Et fecit latera in circuitu, » in quibus nimirum lateribus intelligimus divina esse praesidia designata, quae nos in hoc adhuc saeculo laborantes, ac pro captu nostro ad superiora nitentes, quotidie ne deficiamus adjuvant. Bene autem hoc supremum tabulatum in tecto domus Domini quinque cubitis altum esse memoratur, quia nimirum ita nos in illa patria divinae praesentiae claritas adimplet, ut nihil aliud visus noster, nihil auditus, nihil olfactus, nihil gustus, nihil tactus dulce habeat, nisi diligere Dominum Deum nostrum ex toto corde, tota anima, tota virtute; diligere et proximum tanquam nos ipsos. Et operuit domum lignis cedrinis. Hic supremum ipsum domus tectum dicit, id est, tabulatum illud, quod supremis trabibus superpositum erat. Non autem habebat templum culmen in superioribus, sicut nec tabernaculum; sed erat aequale, quomodo omnibus in Palaestina et Aegypto domos aedificantibus facere moris est.
Abbreviated transcription (Latin):
tem huic mundo solem iusticiȩ pͥmi susceꝑunt.¬
& nascenti in carne dño testimoniũ siue uiuendo
siue p̾dicando siue nascendo siue etiã moriendo
p̃buerunt. Ostiũ ergo tẽpli dñs est. quia nemo
uenit ad patrem nͥ ꝑ ipsum. & sicut alibi dicit᷑.
ego sum hostiũ ꝑ me siquis introierit saluabit᷑.
Ostium porticus sermo est ꝓpheticꝰ. qui quasi recta
calce ingredientes ad ostium tẽpli ꝑducebat. quia
grãm dñi saluatoris qua mundũ erat redemptu¬
rus aꝑte p̃dicabat. Factura gͦ porticus tota fideles
illiꝰ temporis significat. ostium uͦ in portitu doc¬
tores. qui cex̾is lucem uitȩ ianuamq intrandi ad
dñm pandebant ex pͥmit. Et bene unum ostiũ
ꝓpter consortem in omnib seĩs fidem ac dilectio¬
nem ueritatis. Quȩ uidelicet porticus iuxta lati¬
tudinem templi uiginti cubitis longa erat. qͥa
nimirũ antiqui iusti ꝑ longanimitatẽ deuote

Expanded text:
tem huic mundo « solem justitiae » primi susceperunt, ettem huic mundo « solem justitiae » primi susceperunt, et nascenti in carne Domino testimonium, sive vivendo, sive praedicando, sive etiam moriendo, praebuerunt? Ostium ergo templi Dominus est, quia nemo venit ad Patrem nisi per ipsum , et sicut alibi dicit: « Ego sum ostiOstium porticus sermo propheticus, qui quasi recto calle ingredientes ad ostium templi perducebat: quia gratiam Domini Salvatoris, qua mundum erat redempturus, aperte praedicabat. Factura ergo porticus tota fideles illius temporis signat: ostium vero in porticu doctores, qui caeteris lucem vitae, januamque intrandi ad Dominum pandebant, exprimit. Et bene unum ostium, propter consonam in omnibus sanctis fidem ac dilectionem veritatis. Quae videlicet porticus juxta latitudinem templi 20 cubitis longa erat: quia nimirum antiqui justi per longanimitatem devotae
Abbreviated transcription (Latin):
paralipomenon aꝑte scͥptum est. qd̃ altitudo cen¬
tum uiginti cubitoꝵ erat. De qͦ pꝰ hȩc dicturi sumꝰ.
orticus erat ante templũ . xxͥ. cubitoꝵ longitu¬
diuis iuxta mensurã latitudinis tẽpli. & habe¬
bat decem cubitos latitudinis aute faciẽ tẽpli.
emplũ namq erat conu̾sum ad orientẽ sicut &
tab̾uaculũ. habebatq ostiũ porticꝰ ab oriente contra
ostiũ templi. iuxta qd̃ hystoricꝰ iudeoꝵ iosephus
aꝑtissime docet. ita ut sol equi noctialis oriens direc̃¬
tis raclioꝵ suoꝵ lineis ꝑostia tria. porticꝰ uidelicet
& templi atq oraculi archani testamenti ꝑfuni¬
dere posset. Quia uͦ templum scãm ȩccłiani desig¬
nat. porticus quȩ erat ante tẽplum ⁊ ꝓpior lucem
solis acciꝑe solebat. qͥd aptiꝰ quam illã eiꝰ partẽ
quȩ diũ̾cȩ incaruatiosus tempora p̾cessit tẏpice
denuutiat. inqua sunt patriarchȩ & ꝓpħȩ qͥ orien¬

Expanded text:
Paralipomenon aperte scriptum est, quod altitudo cenParalipomenon aperte scriptum est, quod altitudo centum viginti cubitorum erat. De quo post haec dicturi sumus. « Porticus erat ante templum viginti cubitorum longitudinis, juxta mensuram latitudinis templi; et habebat decem cubitos latitudinis ante faciem templi. » Templum namque erat conversum ad orientem, sicut et tabernaculum, habebatque ostium porticus ab oriente contra ostium templi, juxta quod historicus Judaeorum Josephus apertissime docet, ita ut sol aequinoctialis oriens directis radiorum suorum lineis, per ostiaria porticus videlicet et templi et oraculi, arcam testamenti perfundere posset. Quia vero templum sanctam Ecclesiam designat, porticus quae erat ante templum et propior lucem solis accipere solebat, quid apertius quam illam ejus partem, quae Dominicae incarnationis tempora praecessit, typice denuntiat? In qua sunt patriarchae et prophetae, qui orien
Abbreviated transcription (Latin):
iuginti cubitos in latitudine. & triginta cubitos
in altitudine. Longitudo domꝰ longaninutatẽ
designat sc̃e eccłiȩ. quia in exilio ꝑegrinationis
huiꝰ. patient̃ adu̾sa. queq tolerat. douec ad patͥã
quam expectat ꝑueniat. Latitudo in sinuat caritatẽ.
qͣ dilatato sinu m̃tis ñ solum amicos indeo. s & ini¬
micos diligere gaudeat ꝓpter cłm. donec ueniat tẽ¬
pus qͣndo siue ad pacẽ suam conu̾sis. siue funditꝰ
onũibuᷤ exctinctis inimicis. cũ solis gaudeat amiciᷤᷤ
indõ. Altitudo spem denuntiat futurȩ ret̾ͥbutio¬
nis. euiꝰ intuitu libent̾ infirma queq siue quȩ
demulcent siue quȩ aduersant᷑ contemnit. usq
dum utrisq tnͣscensis sola mereatur uidere bonã
diũ in terra uiuentiũ. ybi notandũ qd̾ triginta
cubiti altitudinis. ñ usq ad tectũ templi s usq
ad cenaculuui inferis ꝑtingebant. Namq in libro

Expanded text:
viginti cubitos in latitudine, et triginta cubitos viginti cubitos in latitudine, et triginta cubitos in altitudine. » Longitudo domus longanimitatem designat Ecclesiae, quia in exsilio peregrinationis hujus patitur atque tolerat, donec ad patriam, quam exspectat, perveniat. Latitudo insinuat charitatem, qua dilatato sinu mentis non solum amicos in Deo, sed et inimicos diligere gaudet per Deum , donec veniat tempus quando sive ad pacem suam conversis, sive funditus omnibus exstinctis inimicis, cum solis gaudeat amicis in Deo. Altitudo spem denuntiat futurae retributionis, cujus intuitu libenter infima quaeque, sive quae demulcent, seu quae adversantur, contemnit, usque dum, utrisque transcensis, sola mereatur videre bona Domini in terra viventium . Ubi notandum quod 30 cubiti altitudinis non usque adad coenaculum inferius pertingebant. Namque in libro
Abbreviated transcription (Latin):
Ostensꝰ namq erat dauid sicut cȩt̾is ꝓpħis uen¬
turus in carne dñs. Bene idem locus in area
erat ornan iebusei. quia &e ȩcclia areȩ solet
uocabulo designari. dicente ioħe de dño: cuiꝰ uen¬
tilabrũ inmanu sua. & ꝑmundabit aream suam.
Ornan int̾pretatur illuminatꝰ. ⁊ erat natione iebuseꝰ.
Natione quidẽ gentiles significat. nos autẽ eosdem il¬
autẽ lux iudño. Ieb eadem ẽ ciuitas quȩ ⁊ ierłm.
Et ieb quidem int̾pretatur conculcata. ierłm autem
uisio pacis. Inqͣ quandiu ornan gentilis regnauit.
ieb dicta ẽ. Cum uͦ in ea dauid locum holocausti eme¬
tur ⁊ illudebat᷑ ab immundis sꝑitib. atq ad sinui¬
lacra muta ꝓut ducebat᷑ sequens. Cum uͦ illam
gr̃a sui conditoris respexit. continuo pacis in
se ⁊ locum inuenit & nomen.
ocꝰ autem quam ȩdificabat rex salomon dño.
habebat sexaginta cubitos in longitudine. &

Expanded text:
Ostensus namque erat David, sicut caeteris prophetis, venOstensus namque erat David, sicut caeteris prophetis, venturus in carne Dominus. Bene idem locus in area erat Ornan Jebusaei, quia et Ecclesia areae solet vocabulo designari, dicente Joanne de Domino: Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam . Ornan, qui interpretatur illuminatus, et erat natione Jebusaeus, natione quidem gentiles significat, nomine autem eosdem ilautem lux in Domino . Jebus eadem est civitas quae et Hierusalem. Et Jebus qvisio pacis: in qua quandiu Ornan gentilis regnabat, Jebus dicta est. Cum vero David in ea locum holocausti emetur et illudebatur ab immundis spiritibus ad simulacra muta, prout ducebatur sequens. Cum vero ilgratiam sui Conditoris respexit, continuo pacis in se et locum invenit et nomen. « Domus autem quam aedificabat rex Salomon Domino, habebat sexaginta cubitos in longitudine, et
Abbreviated transcription (Latin):
dilatata ꝑ totũ orbem ęccłia. in una eademq fi¬
de & ueritatis catholicȩ societate consistit. Namq
ĩ scissura mentiũ d̾s̃ non est. factus est in pace
locus ei. & habitatio ei in syon. Edificatur in
monte uidelicet in ipso dño saluatore de qͦ ysaias
ait: & erit in nouissimis dieb p̾paratꝰ mons domꝰ
dñ inuerticẽ montiũ. Et ipse de se in ęugłio. non
potest inquit cruitas abscondi suꝑ montẽ posita.
Ipse est enĩ mons montiũ. qui de t̾ra quidẽ ꝑ ori¬
ginem assumptȩ carnis ortus est. s omĩum ter-¬
rigenarũ potentiam ac scĩtatem singłaris culmi¬
ne dignitatis tnscendit. In qͦ nimirũ monte ci¬
uitas siue domꝰ dñi constructa ẽ. quia si ñ illo
radicemi figat spes ⁊ fides nr̃a nulla ẽ. Qui recte
mons moria idest uisionis uocat᷑. quia electoᷤ suoͤ
quos ad ęt̾nam suȩ claritatis uisionẽ conseruat.
in hac interini uita laborantes uidere ⁊ adiuuare
dignat᷑. Qui demonstratus fuerat dauid patͥ erꝰi.

Expanded text:
dilatata per orbem ecclesia in una eademque fide et veritatis catholicae societate consistit. Namque in scissura mentium Deus non est, sed factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion . Aedificatur in monte, videlicet in ipso Domino Salvatore, de quo Esaias ait: Erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium . Et ipse de se in Evangelio: Non potest, inquit, civitas abscondi, supra montem posita . Ipse est enim mons montium, qui de terra quidem per originem assumptae carnis ortus est, sed omnium terrigenarum potentiam ac sanctitatem singularis culmine dignitatis transcendat. In quo nimirum monte civitas sive domus Domini constructa est, quia si non in illo radicem figat, spes et fides nostra nulla est. Qui recte mons Moria, id est, visionis vocatur, quia electos suos, quos ad aeternam suae claritatis visionem conservat, innstratus fuerat David patri ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
samaria legimo. Quȩ nimirũ latera ñ in congrue
cotidiana diuinȩ ꝓtectionis erga nos munimina de
cendit quidẽ incenaculũ ochorias rex samariȩ. qͥ
se a domo dauid separauerat. s ꝑ cancellos decidit.
quia & si heretici siue scismatici aliquã bonȩ ac̃¬
tionis arcẽ concendere uident᷑. qͥa tunc cõpagem
eccłiasticȩ unitatis ñ habent. qͣsi patentib & ñ
solidis laterum p̃sidiis. semꝑ ad uicioꝵ infima

Expanded text:
Samaria legimus. Quae nimirum latera non incongrue Samaria legimus. Quae nimirum latera non incongrue quotidiana divinae protectionis erga nos munimina descendit quidem in coenaculum Ochozias rex Samariae, qui se a domo David separaverat, sed per cancellos decidit. quia etsi sive haeretici sive schismatici aliquam bonae actionis arcem conscendere videntur, quia tamen compagem Ecclesiae unitatis non habent, quasi patentibus et non solidis laterum praesidiis, semper ad vitiorum infima
Abbreviated transcription (Latin):
moris fuerit doctorib ut his sedentes tabulatiᷤ
ad circũstantem inferis turbam fecerint sermo¬
nem. nusꝗͣ scptum inuenimꝰ. Patet uͦ ratio sacra¬
menti. quia tabulata hȩc tͥa totidem fidelium¬
gradꝰ coniugatoꝵ uidelicet continentiũ & uirgi¬
num designant. distinctos quide altitudine
ꝓfessionis. s societate fiłi & ueritatis eiodem
om̃s ad domũ dñi ꝑtinentes. eiq fixa m̃te inhe¬
rentes. Ubi pulchrȩ dicitur. qͥa tabulatũ quod
suꝑerat qͥnq cubitos habebat latitudinis. medi¬
um sex. terciũ septẽ. Supremũ gͦ tabulatum
erat cȩt̾is angustiꝰ. mediũ suꝑno latiꝰ. s infimo
erat factũ angustiꝰ. quia nimirũ altior ꝓfessio
uirtutis. altiorem debet uitã tenere uiuendi.
Singula autẽ tabulata habebant incircumitu
latera idestͣ luriculas. ne facile quis in eisdem
tabulatis consistens siue residens posset ad in¬
feriora decidere. Qd̾ ochoriȩ regi contigisse in

Expanded text:
moris fuerit doctoribus, ut his sedentes tabulatis moris fuerit doctoribus, ut his sedentes tabulatis ad circumstantem inferius turbam fecerint sermonem, nusquam scriptum invenimus. Patet vero ratio sacramenti, quia tabulata haec tgradus, conjugatorum videlicet, continentium et virginum designant: distinctos quidem altitudine professionis, sed societate fidei et veritatis ejusdem omnes ad domum Domini pertinentes, eique fixa mente inhaerentes. Ubi pulchre dicitur quia tabulatum quod supererat, quinque cubitos habebat latitudinis, medium sex, tertium septem. Supremum ergo tabulatum erat caeteris angustius, medium supremo latius, sed infimo erat factum angustius, quia nimirum altior professio virtutis arctiorem debet viam tenere vivendi. Singula autem tabulata habebant in circuitu latera, id est loriculas, ne facile quis in eisdem tabulatis consistens sive residens, posset ad inf
Abbreviated transcription (Latin):
ẽccłia. quib mente excedentib do archana secre¬
toꝵ cęlestiũ spetialiꝰ cęt̾is uidere concedit᷑. Qui dũ
ea quȩ in occulto uident. publice fidelib pan¬
dunt. qͣsi suscepto lumine solis fenestrȩ cuncta
templi penetͣlia replent. Unde bene eedẽ fenestrȩ
obliquȩ idest uitꝰ latiores fuisse ꝑhibent᷑. quia ni¬
mirũ necesse est. ut quisqͥs uibar suꝑnȩ contem¬
plationis uł ad momentũ ꝑceꝑit. mox sinum
cordis ampliꝰ castigando dilatet. atq ad maiora
capessenda solerti exercitatione se prȩparet.
t ȩdificauit suꝑ parietẽ templi tabulata per
gyrum in parietib domꝰ ꝑ circr̾utum templi
⁊ oraculi. & fecit latera in circu̾itu. Tabulatum
qd̃ suꝑerat qͥnq cubitos habebat latitudinis. &
mediũ tabulatũ sex cubitoꝵ erat. latitudinis. ⁊
t̾tiũ tabulatũ septẽ habebat cubitos latitudinis.
Hec tabulata in ęũgłio ubi dñs temptat᷑ a dia¬
ppłm concionaret᷑ leuatũ ẽẽ legimꝰ. Utrũ aut̃

Expanded text:
 Deo arcana secretorum coelestium specialius caeteris videre conceditur. Qui, dum ea quae in occulto vident, publice fidelibus pandunt: quasi suscepto lumine solis, fenestrae juncta templi penetralia replent. Unde bene caedem fenestrae obliquae, id est intus latiores fuisse perhibentur: quia nimirum necesse est, ut quisque jubar supernae contemplationis vel ad momentum perceperit, mox sinum cordis amplius castigando dilatet, atque ad majora capessenda solerti exercitatione praeparet. t aedificavit super parietem templi tabulata per gyrum, in parietibus domus per circuitum templi et oraculi, et fecit latera in circuitu. Tabulatum quod subter erat, quinque cubitos habebat latitudinis, et medium tabulatum sex cubitorum latituditertium tabulatum, septem habens cubitos latitudinis. » Haec tabulata in Evangelio ubi Dominus tentatur a diapopulum concionaretur, levatum esse legimus. Utrum autem
Abbreviated transcription (Latin):
quod mense scd̃o cepta est. potest ad electionem
gentium quȩ scd̃o loco post isrł. edificationem in
se sui suscepit creatoris ꝑtinere. Unde & sed̾s m̃sis
in lege concessꝰ est ad faciendum pascha. his qͥ im
endum in pͥmo mense pascha occurr̾e nequirent.
Ubi nos aꝑtissime designati sumo qͥ immundi suꝑ
morte animȩ nr̃e ⁊ ꝓcul adhuc positi a ppło dei.
ñ potuimꝰ pͥmũ pascha facere. qd̾ ui carne ⁊ sangͥue
agni fiebat. Celebramꝰ autẽ hodie pascha scd̃m.
qd̃ in corpore ⁊ sanguine redemptoris nr̃i a qͦ quȩsiti
& mundati sumꝰ actum ẽ. In quo autẽ loco tẽplũ

Expanded text:
quod mense secundo coepta est, potest ad electionem quod mense secundo coepta est, potest ad electionem gentium, quae secundo loco post Israel aedificationem in se sui suscepere Creatoris. Unde et secundus mensis in lege concessus est ad faciendum Pascha, quia immunendum in primo mense pascha, occurrere nequirent. Ubi nos apertissime designati sumus, qui immundi super mortem animae nostrae, et procul adhuc positi a populo Dei, non potuimus primum pascha facere, quod in carne et sanguine agni fiebat. Celebramus autem hodie pascha, secundum quod in corpore et sanguine Redemptoris nostri, a quo quaesiti et mundati sumus, actum est. In quo aut
Abbreviated transcription (Latin):
rit. & huic qͦq summȩ temporis sacramentun
ineẽ sp̃ualiter cognoscat. Quat̾ namq centeni
& uigeni: quadringentos & octoginta faciunt.
Quattuor autẽ eũgłicȩ ꝑfectioni apte conueniunt.
ti doctriuȩ legali ꝓpter annos legis latoris totidẽ.
time utuntur. id est qui xp̃i in ea grãm cognos¬
autẽ ꝑ tab̾naculum qd̃ fecit moyses ⁊ filii isrł ĩ
deserto. synagogã: ꝑ templũ uͦ qd̾ sa lomon ⁊ filii
isrł cum ꝓselitoꝵ rgentilium auxilio construxit.
ȩccłiam gentiũ posse desiguari. ꝑmansit autẽ
cultꝰ & relligio tabernaculi anuos qͣdr iugentos
& octoginta. ac sic templũ edificari incipit.
Qd autẽ quarto anno regis salomonis ȩdificari
cepta est domꝰ dñi. potest ad eos referri mẏsticȩ.¬
ꝑ quos post expletã dispensationẽ dnic̃ȩ in carna¬
tionis quȩ in quattuar eũgłii libris scͥpta est.
misso de cęlis sp̃u scõ ȩccłiȩ structura cȩꝑit. Et

Expanded text:
rit, et huic quoque summae temporis, sacramentum rit, et huic quoque summae temporis, sacramentum inesse spiritale cognoscat. Quater namque centeni, et viceni, quadringentos et octoginta faciunt. Quatuor autem Evangelicae perfectioni apte conveniunt, , legali doctrinae, propter annos legislatoris totidem. time utuntur, id est qui Christi in ea gratiam cognosautem per tabernaculum quod fecit Moyses et filii Israel in deserto, Synagogam: per templum vero quod Salomon et filii Israel cum proselytorum et gentilium auxilio construxit, Ecclesiam gentium posse designari. Permansit autem cultus et religio tabernaculi annos quadringentos et octoginta, ac sic ab eo templum aedificari incipit. Quod autem quarto anno regis Salomonis aedificari coepta est domus Domini, potest ad eos referri mystice, quod post expletam dispensationem Dominicae incarnationis, quae in quatuor Evangelii libris scripta est, coelis Spiritu sancto, Ecclesiae structura coeperit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
mitos: karissini inquit mundemꝰ nos ab omni
octogesimo anno egressionis filioꝵ isrł de t̾ra
egỹpri in anno quarto mense ⁊ io ipse ẽ mensis
scd̃s regis salomonis suꝑ isrł. edificare cȩpit do¬
mum dño. Quod dicitur in anno quarto m̃se
tio ipse est mensis sed̾s regis salomonis suꝑ isrł.
ordo sensꝰ est. In anno quarto regis salomonis
suꝑ isrł mense rio ipse est mensis secundus.
Meisem autẽ scdm. maium dicit. Namq apͥlis
qͦ pa̾cha celebratur. pͥncipium mensiũ apud he¬
breos primꝰ erat in mensib anni. Ex qͦ manifes¬
te claret. quia inox ꝑacto pascha cȩpit ȩdificare
domũ dño. ⁊ consecratꝰ mystica sollempnitate
ppłs manꝰ ad mẏsticũ opꝰ misit. fit autẽ comine¬
moratio egressionis ex egẏpto quando tab̾ nacłm
ȩdificari ceptum est. ut admoneat᷑ lector qͦt
annoꝵ tempꝰ in ȩdificatione utriꝰq domꝰ tͣnsie¬

Expanded text:
mitos: « Charissimi, inquit, mundemus nos ab omni mitos: « Charissimi, inquit, mundemus nos ab omni octogesimo anno egressionis filiorum Israel de terra Aegypti, in anno quarto, mense Zio, ipse est mensis secundus regis Salomonis super Israel, aedificare coepit domum Domino. » Quod dicitur, in anno quarto, mense Zio, ipse est enim mensis secundus regis Salomonis super Israel. Ordo sensus est, in anno quarto regis Salomonis super Israel, mense Zio, ipse est mensis secundus. Mensem autem secundum Maium dicit: namque Aprilis quo Pascha celebrabatur principium mensium, apud Hebraeos primus erat in mensibus anni. Ex quo manifeste patet, quia mox peracto pascha, coepit aedificare domum Domino, et consecratus mystica solemnitate populus, manus ad mysticum opus misit. Fit autem commemoratio egressionis ex Aegypto, quando tabernaculum aedificari coeptum est: ut admoneatur lector, quod annorum tempus, inter aedificationem utriusque domus transie
Abbreviated transcription (Latin):
lapidem & marmor pariũ abundantissime p̃pa¬
raui. Marmor autẽ pariũ marmor candidum
dicit᷑. quale eadem insula gignere consueuit.
Unde poeta de illa. Olearon uiueãq paron spar-¬
sasq ꝑ equor cicladas & crebris legimꝰ freta
concita uentis. Nitiea gͦ paron dicitur. eo quod
candidissimi generis marmor mittat. Est aũ
una. de cicladib. Quo uidelicet lapide templũ
fuisse factũ & iosephꝰ insinuat dicens: eleuauit
itaq templũ usq ad caieram ex lapicle albo con¬
structũ. Altitudo fuit sexagunta cubitoꝵ. & cȩt̾a.
Nec mysterii sensꝰ in abdito est. Cuiuis etenĩ pa¬
tet. quia marior candidũ ex quo domꝰ dñi
constructa est. muncła electoꝵ actionẽ simul
& cotiscientiam a bomni neuo corruptionis casti¬
gatam designat. Quales esse uoluit sapiens
ille architectꝰ eos quos suꝑ fundamentũ xp̃i
locabat lapides p̾ciosos auro argentoq redi¬

Expanded text:
lapidem et marmor Parium abundantissime praepalapidem et marmor Parium abundantissime praeparavi . » Marmor autem Parium marmor candidum dicitur: quale eadem insula gignere consuevit. Unde poeta de illa: Olearon niveamque Paron sparsasque per aequor Cycladas, et crebris legimus freta concita terris. Niveam ergo Paron dicitur, eo quod candidissimi marmor generis mittat. Est autem una de Cycladibus, quo videlicet lapide, templum fuisse factum, et Josephus insinuat, dicens: Elevavit itaque templum usque ad cameram, ex lapide albo constructum. Altitudo fuit sexaginta cubitorum, etc. Nec mysterii sensus in abdito est, cuivis etenim patet, quia marmor candidum, ex quo domus Domini constructa est, mundam electorum actionem simul et conscientiam ab omni naevo corruptionis castigatam designat. Quales esse voluit sapiens ille architectus, eos quos super fundamentum Christi locabat lapides pretiosos, auro argentoque redi
Abbreviated transcription (Latin):
renascendo erui. De in querendi sunt lapides
p̃ciosi ⁊ grandes. atq infundamentũ templi po¬
nendi. ut memmerimꝰ abdicta conu̾satione pͥori
eoꝵ in hominib uitã moresq inspicere. eos nr̃is
auditorib imitandos ꝓponere. quos ꝑ uirtutem
humilitatis specialit̾ dño adherere nouerimo.
dum est. ac ꝓficiendum de uirtute in uirtutem.
Uel certe lapides fundam̃ti grandes p̾ciosi & qͣdra.¬
ti. pͥmi sunt ut supͣdiximꝰ ȩccłiarum magistri.
qui ab ipso dño u̾bum audire salutis. Suꝑposi¬
ti autẽ ordines lapidum siue lignoꝵ. sequentes
sunt suo quiq tempore sacerdotes. ac doctores.
quoꝵ uel p̾dicatione atq ministerio fabrica
crescit ȩccłiȩ. uł oruatur uirtutib. Quales aũ
colore fuerint lapides quib factũ est templũ.
in libro paralipomenon aꝑte declaratũ est.
dicente dauuid ad salonionẽ. cũ ei impensas tem
pli quȩ p̾parauerat ostenderet. Omnẽ p̃ciosũ

Expanded text:
renascendo erui. Denique quaerendi sunt lapides renascendo erui. Denique quaerendi sunt lapides pretiosi et grandes, atque in fundamentum templi ponendi, ut meminerimus abdicata conversatione priori, eorum in omnibus vitam moresque inspicere, eos nostris auditoribus imitandos proponere, quos per virtutem humilitatis specialiter Domino adhaerere noverimus. dum est ac proficiendum « de virtute in virtutem . » Vel certe lapides fundamenti grandes, pretiosi et quadrati primi sunt, ut supra diximus, Ecclesiarum magistri, qui ab ipso Domino verbum audiere salutis. Superpositi autem ordines lapidum sive lignorum sequentes sunt, suo quique tempore sacerdotes ac doctores. Quorum vel praedicatione ac ministerio fabrica crescit Ecclesiae, vel ornatur virtutibus. Quales autem colore fuerint lapides, quibus factum est templum, in libro Paralipomenon aperte declaratum est, dicente David ad Salopli quas praeparaverat ostenderet: « Omnem pretiosum
Abbreviated transcription (Latin):
el dicens: sapientes tui tyre facti sunt gub̃nato¬
res tui. senes byblii & prudentes eiꝰ. Pro quo in
hebreo continet᷑ iobel siue gebal qd̃ int̾pretatur
desinicus siue disterminans. Qd̾ uocabulũ apte¬
conuenit eis. qui corda hominũ ad ȩdificium
sp̃uale qd̾ ex uirtutib animȩ construit᷑. parant.
S ic & enm solunimꝰ suos auditores fidem roꝑa
iusticiȩ docere sufficiunt. dum ipsi priꝰ sacris
paginis edocti diligenter quȩ sit fides tenenda.
qͦ uirtutũ calle incedendum. certa diffinitiõe
ueritatis didicerint. Nam frustra officiũ sibi
doctores usurpat. qui discretionẽ catholicȩ fidei
ignorat. Neq sc̃uarium dũo s ruinã sͥ edificant.
qui docere alios regulam quã ipsi ñ didicere
conant᷑. In ȩdificanda cͦ domo di pͥmo sunt lig¬
na & lapides cȩdendi de monte. quia eos quos
in fide ueritatis instituere querimꝰ. pͥmo
necesse est ut abrenuntiare diabolo. ac de sorte
pͥmȩ p̃uaricationis qua inquinati sunt doceams

Expanded text:
el, dicens: Sapientes tui Tyrii facti sunt; gubernatores tui, senes Bybli et prudentes ejus . Pro quo in Hebraeo continetur Gobel, sive Gebal, qui interpretatur Definiens, sive Dconvenit eis qui corda hominum ad aedificium spiritale, quod ex virtutibus animae construitur, parant. Sic etenim solummodo suos auditores fidem et opera justitiae docere sufficiunt, dum ipsi prius sacris paginis edocti diligenter quae sit fides tenenda, quo virtutum calle incedendum, certa definitione veritatis didicerint. Nam frustra officium sibi doctoris usurpat, qui discretionem catholicae fidei ignorat. Neque sanctuarium Domino, sed ruinam sibi aedificant, qui docere alios regulam, quam ipsi non didicere, conantur. In aedificanda ergo domo Dei, primo sunt ligna et lapides caedendi de monte: quia eos quos in fide veritatis instituere quaerimus, primo necesse est ut abrenuntiare diabolo ac de sorte primae praevaricationis, in qua nati sunt, doceamus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentium sc̃oꝵ instructione ⁊ instantia quicqͥd
inse habent noxium ⁊ inane relinquunt. ⁊ ante
conspectu creatoris solã insitȩ sͥ iusticiȩ regulã
qͣsi stabiłẽ qdraturȩ formã ostendunt. Polaue

Expanded text:
praecedentium sanctorum instructione et instantia, quidquid praecedentium sanctorum instructione et instantia, quidquid in se habent noxium et inane relinquunt: atque ante conspectum sui Creatoris, solam insitae sibi justitiae regulam, quasi stabilem quadraturae formam
Abbreviated transcription (Latin):
saluos fieri. In qd̃ fundamentũ lapides grande ᷤᷤ¬
⁊ p̃ciosi tollunt᷑. cum p̃cipui factis ac sc̾itate uiri.
familiari m̃tis scĩtate suo adhęrent conditori.
ut qͦ firmiꝰ in illo spem suam ponunt. eo fortiꝰ
alioꝵ uitã dirigere qd est latirudinẽ parietis
portare sufficiant. Lapides gͦ qui infundamentũ
templi ad portandum edificium om̃e ponebant᷑¬
ueritatis siue uisibilit̾ siue in uisibiliter ab
ipsa di sapientia ꝑceperunt. Qui bene lapides
pͥmo quadrari ac sic infundam̃to poni iubentur.
Quadratum namq ouine quocũq uertitur. fix si
stare consueuit. Cui nimirũ figurȩ corda assimi¬
lantur electoꝵ. quȩ ita infidi firmitate consis¬
tere didicerunt. ut nulla occurrentiũ rerũ
aduersitate. nec ipsa etiam morte a sui rectitu¬
cdine possint statꝰ inclinari. Quos dolauert̃
cementarii salomonis. & cementarii yram.
Polantur namq lapides p̃ciosi. cũ electi quiq

Expanded text:
salvos fieri . » In quod fundamentum lapides grandes esalvos fieri . » In quod fundamentum lapides grandes et pretiosi tolluntur, cum praecipui factis ac sanctitate viri, familiari mentis sanctitate suo adhaerent Conditori, ut quo firmius in illo spem suam ponunt, eo fortius aliorum vitam dirigere quod est latitudinem parietis portare sufficiunt. Lapides ergo qui in fundamentum templi ad portandum aedificium omne ponebantveritatis, sive visibiliter, sive invisibiliter ab ipsa Dei sapientia perceperunt. Qui bene lapides primo quadrati ac sic in fundamentum poni jubentur. Quadratum namque omne, quocunque vertitur, fixum stare consuevit. Cui nimirum figurae corda assimilantur electorum, quae ita in fidei firmitate consistere didicerunt, ut nulla occurrentium rerum adversitate, nec ipsa etiam morte a sui rectitudine possint status inclinari. « Quos dolaverunt caementarii Salomonis et caementarii Hiram. » Dolantur namque lapides pretiosi, cum electi quique
Abbreviated transcription (Latin):
licet isrł illi triginta milia. qui ad p̾cidendas de
libano cedros missi sunt. de ꝓselitis isti de quib
nunc locuti sumꝰ lapidũ cęsores. de gentib yrã
ipse & seruieiꝰ. qͥ cum seruis salomonis ligna cȩ¬
debant de libano. Omne gͥ hominũ genꝰ ꝑ quos
ȩdificanda ȩccłia erat. in ȩdificatione templi
p̾cessit. Iudei uamq ꝓseliti ⁊ gentiles conu̾si ad¬
recte uiuendo siue etiã docendo construunt.
recepit rex ut tollerent lapides
grandes. lapides p̾ciosos. in fundam̃to tẽpli.
& quadrarent eos. Fundamentũ templi nullũ
est aliud mẏsticȩ intelligendum .ꝙ̃ illud qd̾ osten¬
dit apłs diceus: fundamentũ enĩ aliud nemo po¬
test ponere prȩt̾ id qd̃ positũ est. qui est. xp̃c uĩc.¬
Qui ꝓpterea funcdamentũ domꝰ dñi potest rec̾te
uocari. quia sicut ait Petrus: ñ est aliud sub ee¬
cęlo datũ nom̃ hominib in quo oporteat nos

Expanded text:
licet Israel triginta millia, qui ad praecidendas de licet Israel triginta millia, qui ad praecidendas de Libano cedros missi sunt. De proselytis isti de quibus nunc locuti sumus, lapidum caesores. De gentibus Hiram ipse et servi ejus, qui cum servis Salomonis ligna caedebant de Libano. Omne igitur hominum genus, per quod aedificanda erat ecclesia, in aedificio templi praecessit. Judaei namqrecte vivendo, sive etiam docendo construunt. « Praecepitque rex, ut tollerent lapides grandes pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Fundamentum templi nullum est aliud mystice intelligendum, quam illud, quod ostendit Apostolus dicens : Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, prQui propterea fundamentum domus Domini potest recte vocari, « quia sicut ait Petrus non est aliud sub coelo datum nomen hominibus, in quo oporteat nos
Abbreviated transcription (Latin):
lib trecentis p̃positis in libro paralipomenon
tria milia sexcenti sunt seͥpti. ad eancłẽ ꝓrsus
sublimiũ uiroꝵ ꝑfectionẽ respicit. Nam quia
in senario uumero dñs mundi oruatũ cõpleũ.¬
recte in eo ꝑfecta bonoꝵ solent oꝑa figurari. Et
quia scã scͥptura cũ fide ueritatis oꝑa iusticiȩ docae
habenda recte p̃positi oꝑum templi tͥa milia &
sexcenti fuisse ꝑhibent᷑. Nec p̾tereundum quod
hȩc septuaguita milia ⁊ octoginta milia portan.¬
tium onera & latomoꝵ cum p̾positis suis ñ fuere
de isrł. s de ꝓselitis idest aduenis qͥ morabant᷑ int̾
eos. Scriptum namq est in libro paralipomenon.
Numerauit qͥ salomon om̃s uiros ꝓselitos qͥ erant
int̾ isrł. post dinumerationẽ quã dinumerauit
grecȩ. qͥ ex aliis natiouib ꝓgeniti in fidem ⁊ con¬
sortium ppłi di accepta circũcisione tnͣsierunt.
Fuerunt itaq oꝑarii domꝰ dñi de filiis isrł. sue¬
runt de ꝓselitis. fueruit de gentib. de filiis uide¬

Expanded text:
libus trecentis praepositis in libro Paralipomenon , tria millia sexcenti sunt scripti, ad eamdem prorsus sublimium virorum perfectionem respicit. Nam quia in senario numero Dominus mundi ornatum complerecte in eo perfecta bonorum solent opera figurari. Et quia sancta Scriptura cum fide veritatis, opera justitiae docet habenda, recte praepositi operum templi tria millia, et sexcenti fuisse perhibentur. Nec praetereundum, quod haec septuaginta, et octoginta millia portantium onera et latomorum cum praepositis suis, non fuerunt de Israel, sed de proselytis, id est advenis, qui morabantur inter eos. Scriptum namque est in libro Paralipomenon : Numeravit igitur Salomon omnes viros proselytos, qui erant in terra Israel, post dinumerationem, quam dinumeravit Graece, qui ex aliis nationibus progeniti, in fidem et consortium populi Dei accepta circumcisione transierunt. Fuerunt itaque operarii domus Domini de filiis Israel, fuerunt de proselytis, fuerunt de gentibus. De filiis vide
Abbreviated transcription (Latin):
consolamini pusillanimes. suscipite infirmos.
patientes estote ad om̃s. Prepositi autẽ qui p̃e¬
rant singłis oꝑib ipsi sunt sacrȩ conditores scͥp¬
turȩ quoꝵ magisterio in om̃ib erudimur.
quomͦ inscios docere & contẽptores corripere. qͦ¬
mͦ nos inuicẽ onera nr̃a portare. ut impleamꝰ
legẽ xp̃i conueniat. Recte p̃fati oꝑarii septua¬
ginta milia ⁊ octoginta milia ẽẽ ꝑhibent᷑. seꝑtua¬
ginta milia uidelicet ꝓpt̾ sabbatisiũ animarũ.
septimꝰ enĩ dies in sabbatũ idest requiem conse¬
cratus est. octoguita milia. ꝓpt̾ spem rectitudi¬
nis quȩ octaua die id est post sabbatũ in dño
p̃cessit. & in nob̃ qͦq octaua die simul⁊ octaua
ȩtate futura sꝑatur. Prepositi autẽ erant tria

Expanded text:
consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes . » Praepositi autem qui praeerant singulis operibus, ipsi sunt sacrae conditores Scripturae, quorum magisterio in omnibus erudimur, quomodo inscios docere et contemptores corripere, quomodo nos invicem onera nostra portare , ut impleamus legem Christi, conveniat. Recte praefati operarii septuaginta millia, et octoginta millia esse perhibentur. Septuaginta millia videlicet propter sabbatismum animarum: septimus enim dies in sabbatum, id est requiem, consecratus est. Octoginta millia propter spem resurrectionis, quae octava die, id est post sabbatum in Domino praecessit, et in nobis quoque octava die simul et octava aetate futura speratur. Praepositi aut
Abbreviated transcription (Latin):
di exercent. eosq ab ea qua nati sunt torritudine
ac deformitate tnͣsmutare contendunt. ac regu¬
larit̾ institutos unitati fidelium ȩdificationi
uidelicet domꝰ clĩ aptos reddere curant. Qd̾ aut̃
& ligna ⁊ lapides in monte cȩdunt᷑. & cęsa ac p̾ꝑa¬
rata utraq materies ad montẽ domꝰ dñi tͣns fer
tur. patet sensꝰ qd̃ omnes in monte suꝑbiȩ nati
sumꝯ. Quic̃q autẽ gr̃a dĩ p̃ordinati sumꝰ ad uitã.
excidim᷑ cathecirando & sacram̃ta fidĩ ꝑcipien¬
do de monte suꝑbiȩ. & in montẽ domꝰ domini
tͣnsferimur. qͥa eruti de potestate tenebrarum
distributi. ut pars in monte lapides cȩderet. parᷤᷤ
constantiam habent. quida mitiores ad consolan¬
dos pusillanimes & insirmos subleuandos exis¬
tunt. qͥdam utriq uirtutis munere p̾diti ad
opꝰ domꝰ dñi conueniunt. Quales fieri uoluit.
eos quib loquit᷑ apłs dicens: corripite inquietos.

Expanded text:
Dei exercent, eosque ab ea in qua nati sunt tortitudine Dei exercent, eosque ab ea in qua nati sunt tortitudine ac deformitate transmutare contendunt, ac regulariter institutos unitati fidelium, aedificio videlicet domus Dei, aptos reddere curant. Quod autem et ligna et lapides in monte caeduntur, ac caesa ac praeparata utraque mtur, patet sensus, quod omnes in monte superbiae nati sumus, quicunque autem gratia Dei praeordinati sumus ad vitam, excidimur catechizando et sacramenta fidei percipiendo de monte superbiae, et in montem domus Domini transferimur: quia, eruti de potestate tenebrarum, distributi; ut pars in monte lapides caederent, pars constantiam habent: quidam mitiores ad consolandos pusillanimes et infirmos sublevandos existunt: quidam utriusque virtutis munere praediti, ad opus domus Domini conveniunt. Quales fieri voluit eos quibus loquitur Apostolus, dicens: « Corripite inquietos,
Abbreviated transcription (Latin):
nuat. dñm uidelicet saluatorẽ: Et tunc adoni¬
ram oꝑariis templi p̃pouitur. ut sua ꝓuisione
rite ordiuet quib mensib singłi adoꝑandum
exeant. quib denuo adcurandum domũ suam
redeant. cum dñs & saluator nr̃ mentes sc̃oꝵ
p̃dicatoꝵ sua familiariꝰ illustratione informat.
ad discernenłu qͣndo oporteat ȩdificandi ȩccłiã
opꝰ inire p̾dicando. uł alia pietatis officia
p̾stando. & quando rursũ conueniat ad suã
ipsoꝵ conscientiã examinandã qͣsi ad inspiciendã
domũ suã reu̾ti. & hanc orationib ac ieiuniis
suꝑuo inspectore ac uisitatore dignã reddere.
uerunt itaq salo moni septuaginta milia
eoꝵ qͥ onera portabant. ⁊ octoginta milia latomo¬
rum in monte absq p̾positis. qͥ p̾erant singłis
dicit lapidum cȩsores. Iilem autẽ lapidũ cȩsoreᷤ
qd̵ & lignoꝵ cȩsores figurate designant. hoc ẽ scõs
p̃dicatores. qui mentes insipientium dolabro u̾bi

Expanded text:
nuat, Dominum videlicet Salvatorem. Et tunc Adoninuat, Dominum videlicet Salvatorem. Et tunc Adoniram operariis templi praeponitur, ut sua provisione rite ordinet, quibus mensibus singuli ad operandum exeant, quibus denuo ad curandam domum suam redeant, cum Dominus et Salvator noster mentes sanctorum praedicatorum sua familiarius illustratione informat ad discernendum, quando oporteat aedificandi Ecclesiam opus inire, praedicando vel alia pietatis officia praestando; et quando rursum conveniat ad suam ipsorum conscientiam examinandam, quasi ad inspiciendam domum suam reverti, et hanc orationibus ac jejuniis superno inspectore ac visitatore dignam reddere. « Fuerunt itaque Salomoni septuaginta millia eorum qui onera portabant, et octoginta millia latomorum in monte absque praepositis, qui praeerant singulis dicit lapidum caesores. Idem autem lapidum caesores quod et lignorum caesores figurate designant, hoc est, sanctos praedicatores, qui mentes insipientium dolabra verbi
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudine dierum lunaris circuli ꝑficitur.
recte ꝑillum plenitudo uirtutis cuiꝰꝙ sp̃ualis
ostendit᷑. in qͣ mens fidelium a dño cotidiana il¬
lustratione qͣsi luna a sole respicit᷑. Unꝰ uͦ mensis
qͦ ligna ad opus templi cȩdebant ȩlemosina est.
idest opꝰ miscdiȩ. qua erga salutẽ ꝓximi ut ad
unitatẽ sc̃ȩ ȩccłiȩ bene ꝓficiendo ꝑueniant. docen¬
do. castigando. temporalia cõmoda impendendo.
uitȩ exempla monstrando laborat᷑. Duo autẽ re¬
liqui menses quib in domib suis mnanere ac su¬
is uecessitatib sunt uacare ꝑmissi. oratio est &
ieiuniũ. quib p̃ter ea quȩ erga necessitatẽ frm̃
te uel suȩ uł frat̾uȩ salutis curã gerunt qui se
intuitu diuinȩ gr̃ȩ humilit̾ subdunt. recte seqͥt᷑.
Et ad oniram erat suꝑ huiꝰ cemodi indictioẽm.
A donirã qͥppe. latine dicitur dñs ds̃ m̃s excelsꝰ.
Quẽm melis quã ipsũ quẽ nomine unitat᷑ insi

Expanded text:
plenitudine dierum lunaris circuli perficitur, recte per illum plenitudo virtutis cujusque spiritalis ostenditur, in qua mens fidelium a Domino quotidiana illustratione, quasi luna a sole respicitur. Unus vero mensis quo ligna ad opus templi caedebant, eleemosyna est, id est opus misericordiae, qua erga salutem proximi, ut in unitatem sanctae Ecclesiae bene proficiendo perveniant, docendo, castigando, temporalia commoda impendendo, vitae exempla monstrando laboramus. Duo autem reliqui menses quibus in domibus suis manere, ac suis necessitatibus sunt vacare permissi, oratio est et jejunium, quibus praeterea quae erga necessitatem fratrum te, vel suae vel fraternae salutis curam gerunt, qui se intuitioni divinae gratiae humiliter subdunt, recte sequitur: Et Adoniram erat super hujuscemodi indictionem. Adoniram namque, qui Latine dicitur Dominus meus excelsus, quem melius quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ieiuniũ omna quib nos a contagione uicioꝵ
rillecebris scłi obseruamꝰ. ut lib̃a mente & cor¬
pore casto dilectiomi ualeamꝰ in herere semꝑ nr̃i
conditoris ⁊ ꝓximi. Et isti sunt tres menses oꝑa¬

Expanded text:
Per jejunium, omnia quibus nos a contagione vitiorum, Per jejunium, omnia quibus nos a contagione vitiorum, et illecebris saeculi observamus, ut libera mente, et corpore casto, dilectioni valeamus inhaerere semper nostri Conditoris et proximi. Et isti sunt tres menses o
Abbreviated transcription (Latin):
dinata. ut dena milia ꝑm̃ses singłos operi sc̃o
instarent. magis denarii numeri sacramentum
ꝑpendere debemꝰ. Dena namiq milia uiroꝵ isrł
ad cędenda ligna. in opus domꝰ dĩi mittunt᷑. quia
qͥ cuniq doctores atq insipientiũ eruditares suis
ordinandi. dedem p̃cepta legis ꝑ omnia. & ipsi ob
seruare ⁊ auditorib suis debent obseruanda mon¬
strare. s & p̃mia in cęlis futura quȩ denario so¬
lent figurari. & iꝑsi sꝑare ⁊ auditorib suis sꝑan¬
da debent semꝑ intimare. Cerni autẽ menses
quoꝵ distantia singulis erant lignoꝵ cȩsorib
imposita. ꝑfectionẽ trium uirtutũ eũgłicarũ
typice denuntiat. ȩlemosinȩ uidelicet. oratioĩs
⁊ ieiunii. ꝑȩlemosinam namq cõprehendunt᷑
omĩa quȩ ad dilectionẽ ꝓximi explenda beniuo¬
le in fr̃s oꝑamur. ꝑ orationem omĩa quib ꝑ inter¬
nam conpunctionẽ nr̃o conditori coniungim᷑.

Expanded text:
dinata, ut dena millia per menses singulos operi sancto dinata, ut dena millia per menses singulos operi sancto instarent, magis denarii numeri sacramentum perpendere debemus. Dena namque millia virorum de Israel ad caedenda ligna in opus domus Domini mittuntur: quia quicunque doctores atque insipientium eruditores sunt ordinandi, decem praeservare, et auditoribus suis debent observanda monstrare, sed et praemia in coelis futura, quae denario solent figurari, et ipsi sperare et auditoribus suis speranda debent semper intimare. Terni autem menses, quorum distantia singulis erat lignorum caesoribus imposita, perfectionem trium virtutum Evangelicarum typice denuntiant: eleemosynae videlicet, orationis et jejunii. Per eleemosynam namque comprehenduntur omnia quae ad dilectionem proximi explendam benevole in fratres operamur. Per orationem, omnia quibus per internam compunctionem nostro Conditori conjungimur.