comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃ae seruitis. Eofit : utimpetus fiat. inuacuã
rẽ .s. Sedego haec omitto. Cson iurauere no¬
bilissimi ciues patriam incẽdere: gallorum
gensem infestissimã nomini romano adbellũ
arcessunt. Dux hostium. cum exercitu supra
capud est. Uoscunctamini. & iam nunc
& dubitatis. quid intra moenia app̃hensis
hostib faciatis: Misereamini censeo. Deli¬
quere homines adolescentuli. ꝑ ambitionẽ
atque armatos dimittatis. neista uobis man¬
suetudo & misericordia. sullarma coeperint
in miseriam conuertadt. Scilic&e. resipsa
aspera ẽ: sed uos nontimetis eam. Inimo uero
maxime. Sedinertia & mollitia animi. alius alium
expectantes. cunctamini uidelic&. dus inmor¬
talib confisi: qui hancrem .s. sepe in maximis
periculis seruauere. Nonuotis. neq supplicus
muliebrib auxilia deorũ parãtur. Uigilando
agendo. bene consulendo. omĩa ꝓspera cedunt
Ubi socordiȩ te atq ignauiȩ tradideris. nequi¬

Expanded text:
gratiae servitis, eo fit, ut impetus fiat in vacuam gratiae servitis, eo fit, ut impetus fiat in vacuam rem publicam. Sed ego haec omitto. coniuravere nobilissumi cives patriam incendere, Gallorum gentem infestissumam nomini Romano ad bellum arcessunt, dux hostium cum excaput est. Vos cunctamini etiam nunc et dubitatis, quid intra moenia deprensis hostibus faciatis? Misereamini censeo deliquere homines adulescentuli per ambitionem atque etiam armatos dimittatis. Ne ista vobis mansuetudo et misericordia, si illi arma ceperint, in miseriam convortat! Scilicet res ipsa aspera est, sed vos non timetis eam. Immo vero maxume. Sed inertia et mollitia animi alius alium exspectantes cunctamini, videlicet dis inmortalibus confisi, qui hanc rem publicam saepe in maxumis periculis servavere. Non votis neque suppliciis muliebribus auxilia deorum parantur: vigilando, agundo, bene consulundo prospere omnia cedunt. Ubi socordiae te atque ignaviae tradideris, nequi
Abbreviated transcription (Latin):
mul deexercitu catiline. & de omĩb coniuratis
decernere. Quantouos attentius ea agetis. tan¬
to illis infirmior animus erit. Sipaululũ modo
uos languere uiderint: iam om̃s feroces ade¬
ruNs. Nolite existimare maiores nr̃os. armis
rem .P. exparua magnã fecisse. Sutares ess&.
multo pulcherrimã eam nos haberemus. Quip¬
pe sociorũ. atq ciuiũ. preterea armorum.
atq equorum. maior copia nobis. quã illis. ẽ
Sed alia fuere: quȩ illos magnos fecere. que
nobis nulla sun. Domi : industria Foris
iustũ inperium. Animus inconsulendo liber. neque
delicto. Neque libidini obnaxius. Prohis nos ha¬
bemus luxuriã. atq auaritiã pͫ  egestatẽ. pri¬
uatim. opulentiã. laudamus diuitias. sẽquim᷑
inertiã. in t̾bonos & malos discrimen nullum.
Om̃ia uirtutis prȩmia. ambitio possid& . Neque
mirũ. ubiuos separatim. sibi quisq consilium
capͥtis. ubi domi uoluptatib hic pecuniȩ. aut

Expanded text:
mul de exercitu Catilinae et de omnibus coniuratis mul de exercitu Catilinae et de omnibus coniuratis decernere. quanto vos attentius ea agetis, tanto illis animus infirmior erit; si paulum modo vos languere viderint, iam omnes feroces aderunt. Nolite existumare maiores nostros armis rem publicam ex parva magnam fecisse. si ita esset, multo pulcherrumam eam nos haberemus: quippe sociorum atque civium, praeterea armorum atque equorum maior copia nobis quam illis est. sed alia fuere, quae illos magnos fecere, quae nobis nulla sunt: domi industria, foris iustum imperium, animus in consulundo liber, neque delicto neque lubidini obnoxius. pro his nos habemus luxuriam atque avaritiam, publice egestatem, privatim opulentiam. laudamus divitias, sequimur inertiam. inter bonos et malos discrimen nullum, omnia virtutis praemia ambitio possidet. neque mirum: ubi vos separatim sibi quisque consilium capitis, ubi domi voluptatibus, hic pecuniae aut
Abbreviated transcription (Latin):
rib ȩrarii. ne illi sanguinẽ nrm̃ largiantur
& dũ paucis sceleratis parcuNt honos om̃s ꝑ di¬
tum eant. Bene. & composite .o. cesar paulo
ante ih hoc ordine. deuita. & morte disseru¬
it. credo. falsa existimansea. quȩ de inferis
memorantur. diuerso itinere malos abonis.
loca retra. inculta. foeda. atq formidolosa
habere. Itaq censuit pecunias eorum publi¬
candas. ipsos ꝑmunicipia in cus todus haben¬
dos. uidelic&. timens. nesi romesint : aut apopulari¬
bus coniurationis. aut amultitudine conducta. per
uim : eripiantur. Quasi uero mali. atque scelesti.
tantũ modo inurbe. & non ꝑtotã italiam sint. aut
non ibi plusposset audatia. ubi ad defendendum
opes minoressunt. Quare uanũ equidẽ hoc consili¬
um est: sipericulũ exillis metuit. Suntanto om̃i¬
ũ metu. solus nontim&: eo magis refert me : mi¬
chi. atq: uobis timere. uare cũde . P. lentulo
ceterisq S tatue s. procerto habetote. uossi¬

Expanded text:
ribus aerari: ne illi sanguinem nostrum largiantur ribus aerari: ne illi sanguinem nostrum largiantur et, dum paucis sceleratis parcunt, bonos omnis perditum eant. Bene et conposite C. Caesar paulo ante in hoc ordine de vita et morte disseruit, credo falsa existumans ea, quae de inferis memorantur: divorso itinere malos a bonis loca taetra, inculta, foeda atque formidulosa habere. itaque censuit pecunias eorum publicandas, ipsos per municipia in custodiis habendos, videlicet timens, ne, si Romae sint, aut a popularibus coniurationis aut a multitudine conducta per vim eripiantur; quasi vero mali atque scelesti tantummodo in urbe et non per totam Italiam sint, aut non ibi plus possit audacia, ubi ad defendundum opes minores sunt. quare vanum equidem hoc consilium est, si periculum ex illis metuit; si in tanto omnium metu solus non timet, eo magis refert me mihi atque vobis timere. qua re quom de P. Lentulo ceterisque statuetis, pro certo habetote vos si
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando. & capessiterem .P. Nonagitur
deuectigalib non desociorũ iniurus. Liber¬
luxuria. atq auaritia nr̃orũ ciuiũ questus
sum : multosq mortales eacausa aduersos
habeo. Quimichi: atq: animo meo. nullius
um quã delicti gram̃ fecissem. haud facile
alterius libidini malefacta condonabam.
Sedea tam & siuos parui pendebatis : tamen
res .s. firma erat. opulentia : neglegentiã tolera¬
bat. Nuncuͦ nonid agitur. bonisne. anmalis mo¬
rib: uiuamus. neque quantũ. autquã. magni¬
ficũ imperiũ popłi romanisit. sed hec cuius cũq
modi uidentur. nr̃a annobiscũ. una hostium fu¬
tura suNs. Hic michi quis quã mansuetudinẽ.
& miscđam nominat : Iam pridem. equidem
nos uera rerũ uocabula amisimus. Quia bona
aliena largiri. liberalitas. malarũ rerũ auda¬
tia. fortitudo uocatur. Eores .s. in extremo
sita ẽ. Sint sane. qm̃ itase mores habent. libe¬
rales exsociorũ fortunis. sint misericordes in fu¬

Expanded text:
aliquando et capessite rem publicam. non agitur aliquando et capessite rem publicam. non agitur de vectigalibus neque de sociorum iniuriis: liberluxuria atque avaritia nostrorum civium questus sum, multosque mortalis ea causa advorsos habeo. qui mihi atque animo meo nullius umquam delicti gratiam fecissem, haud facile alterius lubidini male facta condonabam. sed ea tametsi vos parvi pendebatis, tamen res publica firma erat, opulentia neglegentiam tolerabat. nunc vero non id agitur, bonisne an malis moribus vivamus, neque quantum aut quam magnificum imperium populi Romani sit, sed haec, quoiuscumque modi videntur, nostra an nobiscum una hostium futura sint. hic mihi quisquam mansuetudinem et misericordiam nominat. iam pridem equidem nos vera vocabula rerum amisimus: quia bona aliena largiri liberalitas, malarum rerum audacia fortitudo vocatur, eo res publica in extremo sita est. sint sane, quoniam ita se mores habent, liberales ex sociorum fortunis, sint misericordes in fu
Abbreviated transcription (Latin):
opib ualent. neuquis dehis postea ad senatũ
referat neue cũ popło agat. Quialiter fecerit.
senatũ existimare eũ contrarẽ .ẜ. & salutem
om̃iũ facturũ sostquã cȩsar dicendi finẽ fecit.
cȩteri uerbo alius alii. uarie. assentie bantur.
At .M. portius caro. rogatus sententiã. huius¬
puto. Illi mͥ disseruisse uidentur. de poena
eorum : quipatriȩ parentib aris. atq: focis suis. bel¬
lum parauere. Resautẽ mon& cauere ab illis ma¬
gis. quã qͥđ inillos statuamꝰ consultare. Namce¬
tera malefacta. tũꝑ sequare. ubi facta sunt. Hoc :¬
nisi ꝓuideris neaccidat. ubi euenerit. frus tra
iudicia implores. Capta urbe : nichil fit reliqͥ
uictis. Sed ꝑdeos inmortales. uos ego appello.
qui semꝑ domos. uillas. signa tabulas ur̃as. plu¬
ris quãrem .ẜ. fecistis susta cusis cumque modi
sunt. que amplexamini retinere: siuoluptati¬
b ur̃is ocium prebere uultis. exꝑgiscimini

Expanded text:
opibus valent; neu quis de iis postea ad senatum opibus valent; neu quis de iis postea ad senatum referat neve cum populo agat; qui aliter fecerit, senatum existumare eum contra rem publicam et salutem omnium facturum.' Postquam Caesar dicundi finem fecit, ceteri verbo alius alii varie adsentiebantur. at M. Porcius Cato rogatus sententiam huiusputo. illi mihi disseruisse videntur de poena eorum, qui patriae, parentibus, aris atque focis suis bellum paravere; res autem monet cavere ab illis magis quam quid in illos statuamus consultare. nam cetera maleficia tum persequare, ubi facta sunt; hoc nisi provideris ne accidat, ubi evenit, frustra iudicia inplores: capta urbe nihil fit reliqui victis. sed, per deos inmortalis, vos ego appello, qui semper domos, villas, signa, tabulas vostras pluris quam rem publicam fecistis: si ista, quoiuscumque modi sunt quae amplexamini, retinere, si voluptatibus vostris otium praebere voltis, expergiscimini
Abbreviated transcription (Latin):
stituta simodo ꝓba erant imitarentur. Arma
atque tela militaria. ab samnitib. insignia magis¬
tratuũ ab tuscis plu̾raque sumpseruas. Postre¬
mo. quod ubiq: apud socios. authostes ido¬
neũ uidebatur. cũ sũ mo studio domi exe¬
quebaNTur lmitari. quã inuidere bonis
malebant. Sedeodem illo tẽpore. gretiȩ
morẽ imitarͤi. uerberib: anim aduerte¬
bant inciues. de condẽpnatis sũmũ suppli¬
ciũ sumebaN. Postquã respublica adole¬
uit. & multitudine ciuiũ. factiones ualu¬
ere. circũ uenire innocentes. aliaq: huius cemodi
fieri cepere: Tunchex portia. alieq leges parate
in primis magnã puto. Profecto uirtus. atq sapi¬
entia maior in illis fuit. quiex paruis opibus tan¬
tum imperiũ fecere. quã in nobis quiea bene
parta. uixretinemus. Place igitur eos dimiti
& augeri exercitum catilinȩ. Minime. Sed
ita censeo. Publicandas eorum pecunias. ipsos
inuinculis habendos ꝑmunicipia. quȩ maxime

Expanded text:
stituta, si modo proba erant, mitarentur. arma stituta, si modo proba erant, mitarentur. arma atque tela militaria ab Samnitibus, insignia magistratuum ab Tuscis pleraque sumpserunt. postremo, quod ubique apud socios aut hostis idoneum videbatur, cum summo studio domi exequebantur: imitari quam invidere bonis malebant. sed eodem illo tempore Graeciae morem imitati verberibus animadvortebant in civis, de condemnatis summum supplicium sumebant. postquam res publica adolevit et multitudine civium factiones valuere, circumveniri innocentes, alia huiusce modi fieri coepere, tum lex Porcia aliaeque leges parataein primis magnam puto. profecto virtus atque sapientia maior illis fuit, qui ex parvis opibus tantum imperium fecere, quam in nobis, qui ea bene parta vix retinemus. Placet igitur eos dimitti et augeri exercitum Catilinae? minume. sed ita censeo: publicandas eorum pecunias, ipsos in vinculis habendos per municipia, quae maxume
Abbreviated transcription (Latin):
grauis penas dedit. Nr̃a memoria uictor sylla.
cũ damasippum & alios eius modi. quimalo rei
.s. creueran iugulari. iussit. quis non factum
t̾ius laudabat: Homines scelestos. & faccio¬
cã exagitauerañ. merito necatas aiebanT
Sed eares : magnȩ iniciũ cladis fuit. Nam
uti quisq autdomũ. autuillã. postremo aut¬
uas. autuestimentũ alicuius concupiuerat.
dabat operã. utusin proscriptorũ numero
ess&. Ita illi quib damasipi mors lẽciciȩ
fuerat. paulopost ipsi trahebantur. neque
prius finis iugulandi fuit. quã sylla om̃s suos diui¬
tus expleuit. atq: ego hȩc non inmarco tullio. ne¬
q his tẽporib uereor sed in magna ciuitate mul¬
ta & uaria in genia sunt. Potest alio tẽpore. alio
consule. cui item exercitus in manusit. falsum.
aliquid: ꝓuero credi. Ubihoc exemplo persena¬
tus decretũ. gladiũ consul eduxerit. quisilli
finẽ statu&. autquis moderabitur : Maiores

Expanded text:
gravis poenas dedit. nostra memoria victor Sulla gravis poenas dedit. nostra memoria victor Sulla quom Damasippum et alios eius modi, qui malo rei publicae creverant, iugulari iussit, quis non factum eius laudabat? homines scelestos et factiocam exagitaverant, merito necatos aiebant. sed ea res magnae initium cladis fuit. nam uti quisque domum aut villam, postremo vas aut vestimentum aliquoius concupiverat, dabat operam, uti is in proscriptorum numero esset. ita illi, quibus Damasippi mors laetitiae fuerat, paulo post ipsi trahebantur, neque prius finis iugulandi fuit, quam Sulla omnis suos divitiis explevit. atque ego haec non in M. Tullio neque his temporibus vereor, sed in magna civitate multa et varia ingenia sunt. potest alio tempore, alio consule, quoi item exercitus in manu sit, falsum aliquid pro vero credi. ubi hoc exemplo per senatus decretum consul gladium eduxerit, quis illi finem statuet aut quis moderabitur? Maiores n
Abbreviated transcription (Latin):
Anquia grauius ẽ uerberari quã necari Iuid
autẽ acerbum. aut nimis graue. ẽ in homines
tanti facinoris conictos: sinquia leuuis e
quid conuenit inminore negotio legẽ tine¬
re. cũ eam in maiore neglexeris Atenun
quis rep̃hend&. qđ in parricidas rei si decretũ
erit: tẽpus. dies. fortuna. cuius libido gen¬
tib moderatur: illis. merito accid&. quic¬
statuatis. considerate. Omia mala exempla
exreb: bonis. ortasun. Sedubi imperium
adignaros ciues. autminus bonos ꝑuenit
nouũ illud exemplũ. ab dignis. & idoneis.
ad indignos & nonidoneos transfertur. Lacedomo¬
nu. deuictis atheniensib .xxx. uiros imposuere:
quirẽ .s. eorum tractaren Hi. primo cȩpere
pessimum quẽq & omib inuisũ. indẽnatũ necare.
Ea populus letari. & merito dicere fieri Post
ubi paulatim licentia creuit. iuxta bonos & ma¬
los lubidinose int̾ficere. cȩteros metu terrere.
ta ciuitas seruitute oppressa. stultȩ leticiȩ

Expanded text:
an quia gravius est verberari quam necari? quid an quia gravius est verberari quam necari? quid autem acerbum aut nimis grave est in homines tanti facinoris convictos? sin quia levius est, qui convenit in minore negotio legem timere, quon eam in maiore neglexeris? At enim quis reprehendet quod in parricidas rei publicae decretum erit? tempus dies fortuna, quoius lubido gentibus moderatur. illis merito accidet quicstatuatis, considerate. omnia mala exempla ex rebus bonis orta sunt. sed ubi imperium ad ignaros eius aut minus bonos pervenit, novom illud exemplum ab dignis et idoneis ad indignos et non idoneos transfertur. Lacedaemonii devictis Atheniensibus triginta viros inposuere, qui rem publicam eorum tractarent. ii primo coepere pessumum quemque et omnibus invisum indemnatum necare: ea populus laetari et merito dicere fieri. post ubi paulatim licentia crevit, iuxta bonos et malos lubidinose interficere, ceteros metu terrere: ita civitas servitute oppressa stultae laetitiae
Abbreviated transcription (Latin):
paulo seuior fuit .h. silanũ uirũ fortẽ. atq
stremiũ. cereo scio quedixerit s tudio rei pub¬
lice dixisse. Neq illũ ontanta re gatat
aut uiimcitius eerere ł os mores. camque
modestiã uiri cõgnono Uerum sententia e¬
ius. mihi non crudelis. Qundeñ ittales homi¬
nes crudele fieri potest : sedaliena are pub¬
dies nrar uidetur: Nã profecto. autmetus aut iniuriate sib
darissuna uiri consulis. tanta p̃sidia sint penȩ nouñ.¬
inarmis. Depoena. possumus equidem. dice¬
re id quodres hab&:. in luctu. atq miserus. mortẽ
erumnarũ. requiem non crucia tũ esse Eam cunc¬
ta mortaliũ mala dissoluere. ultraque curȩ ne¬
que gaudio locũ ẽẽ. Sed ꝑdeos in mortales. quã
obrẽ insententiã non ad didisti. uti prius uerbe¬
ribus in eos anim aduerteretur : anquia lexpor¬
tia uetat: uat alie leges: itẽ condẽpnatis ciui¬
b non animã eripi. sed exiliũ ꝓmitti iubent

Expanded text:
paulo severior fuit. D. Silanum, virum fortem atque paulo severior fuit. D. Silanum, virum fortem atque strenuom, certo scio quae dixerit studio rei publicae dixisse, neque illum in tanta re gratiam aut inimicitias exercere: eos mores eamque modestiam viri cognovi. verum sententia eius mihi non crudelis — quid enim in talis homines crudele fieri potest? — sed aliena a re publica nostra videtur. nam profecto aut metus aut iniuria te sublarissumi viri consulis tanta praesidia sint in armis. de poena possum equidem dicere, id quod res habet, in luctu atque miseriis mortem aerumnarum requiem, non cruciatum esse; eam cuncta mortalium mala dissolvere; ultra neque curae neque gaudio locum esse. sed, per deos inmortalis, quam ob rem in sententiam non addidisti, uti prius verberibus in eos animadvorteretur? an quia lex Porcia vetat? at aliae leges item condemnatis civibus non animam eripi, sed exilium permitti iubent.
Abbreviated transcription (Latin):
complexu. matres familiarũ. patique uictorib
collibuissent. fana. atq domos spoliari. cedem.
incendia. fieri. postremo. armis. cadaueribus.
cruore atq luctu omĩa compleri. Sedꝑ deos
inmortales. quoilla oratio ꝑtinuit: anutiuos
infestos conurationi facera: scilic& quẽres
tanta. & tam atrax. non ꝑmouit. eũ oratio ac¬
cend&. Nonita ẽ. Neque cuiquã mortalium
iniuriȩ sue parue uidentur. Multi eas gra¬
uius ȩquo habuere. Sed alia aluis licentiaẽ.
agunt : siquid iracundia deliquere. pauci
sciunt. Tama. atq fortuna eorũ : paressun
Q uimagno imperio prediti. inexcelso ȩtatẽ
agunt. eorum facta. cuncti mortales nouere
łta maxima fortuna ÷ minima licentia ẽ Neq
studere. neq: odisse. sed minime irascideca
uȩ apud alios iracundia dr̃ ea nimperio super¬
bia: atq crudelitas. appellatur. Equidem
postrema meminere & in hominib: impus
scelers eorũ obliti. depoena disserunt. sea

Expanded text:
conplexu; matres familiarum pati quae victoribus conplexu; matres familiarum pati quae victoribus conlubuissent; fana atque domos spoliari; caedem, incendia fieri; postremo armis, cadaveribus, cruore atque luctu omnia conpleri. sed, per deos inmortalis, quo illa oratio pertinuit? an uti vos infestos coniurationi faceret? scilicet, quem res tanta et tam atrox non permovit, eum oratio accendet. non ita est, neque quoiquam mortalium iniuriae suae parvae videntur, multi eas gravius aequo habuere. sed alia aliis licentia estnt, si quid iracundia deliquere, pauci sciunt, fama atque fortuna eorum pares sunt; qui magno imperio praediti in excelso aetatem agunt, eorum facta cuncti mortales novere. ita in maxuma fortuna minuma licentia est; neque studere neque odisse, sed minume irasci decet; quae apud alios iracundia dicitur, ea in imperio superbia atque crudelitas appellatur. equidem postrema meminere et in hominibus inpiis sceleris eorum obliti de poena disserunt, si ea
Abbreviated transcription (Latin):
nobis fuit. Sed postquã bello confecto derho¬
dus consultũ ẽ. maiores nr̃i. nequis diuitiarũ
magis quã iniuriȩ causa. bellũ inceptũ dicer&:
impunitos eos dimisere. Item bellis punicis om̃i¬
b cũ sepe cartaginenses. & in pace. & per in¬
ducias multa nefaria facinora fecissent. nũ¬
quã ipsi peroccasionẽ talia fecere. Magis
quid se dignũ for& : quã quid in illos iure fie¬
ri poss& querebant. Hoc itẽ uobis proui
tuli. & ceterorũ scelus. quã ur̃a dignitas.
neu magis ire urẽ : quã fame consulatis. Nã
si digna pena. profactis eorũ reperitur.
nouũ consiliũ approbo. Sinmagnitudo sceleris om̃iũ
ingenia exuperat. hisutendũ censeo. quelegibus
comparata sunt. Periq eorũ. quianteme senten¬
tias dixerunt. composite atque magnifice. ca¬
sũ rei publicȩ miseratisunt: Quȩ belli seuitia
ess&. quȩ uictis acciderent. enumerauere. ra¬
pi uirgines. pueros. diuelli liberos a parentum

Expanded text:
nobis fuit. sed postquam bello confecto de Rhonobis fuit. sed postquam bello confecto de Rhodiis consultum est, maiores nostri, ne quis divitiarum magis quam iniuriae causa bellum inceptum diceret, inpunitos eos dimisere. item bellis Punicis omnibus, quom saepe Carthaginienses et in pace et per indutias multa nefaria facinora fecissent, numquam ipsi per occasionem talia fecere: magis quid se dignum foret, quam quid in illos iure fieri posset, quaerebant. hoc item vobis providtuli et ceterorum scelus quam vostra dignitas, neu magis irae vostrae quam famae consulatis. nam si digna poena pro factis eorum reperitur, novom consilium adprobo; sin magnitudo sceleris omnium ingenia exuperat, his utendum censeo, quae legibus conparata sunt. Plerique eorum, qui ante me sententias dixerunt, conposite atque magnifice casum rei publicae miserati sunt. quae belli saevitia esset, quae victis acciderent, enumeravere: rapi virgines, pueros; divelli liberos a parentum
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. Isq postea ꝑmotus oratione .o. cȩsaris.
pedib insententiã tiberii neronis iturũ sed ixerat.
qđ deeare p̃sidus abditis. referendũ censuerat.
Sedcesar. ubi ad eũ uentũ. ẽ. rogatus sententiam
a consule huius cemodi uerba locutus ẽ. Oms ho¬
mines patres conscripti. quidereb dubus consul¬
tant. ab odio. amicitia. ira. atq miscđa. uacuos
dec& eẽ ł aud facile animus uerum ꝓuid&
ubi illa officiunt. neq quisq: om̃iũ. libidini
simul & usui. paruit. Ubi intenderis ingenũ
ual&. Silibido possid&. ea dominatur. animus m¬
chil ual&. Magnamͥ copia ẽ. memorandi. quapo¬
puli. atq reges . ira . aut miscđa impulsi. male con¬
suluerint. Sed ea malo dicere. quemaiores nr̃i
c̃tra libidinẽ animi sui. recte. atq ordine fecere
Bello macedonico. quod cum rege ꝑse gessimus.
rodiorũ. ciuitas. magna. atq magnifica quȩ
popłi .R. opib creuerat. infida & aduersa

Expanded text:
verat; isque postea permotus oratione C. Caesaris verat; isque postea permotus oratione C. Caesaris pedibus in sententiam Ti. Neronis iturum se dixit, quod de ea re praesidiis additis referundum censuerat. sed Caesar, ubi ad eum ventum est, rogatus sententiam a consule huiusce modi verba locutus est: 'Omnis homines, patres conscripti, qui de rebus dubiis consultant, ab odio, amicitia, ira atque misericordia vacuos esse decet. haud facile animus verum providet, ubi illa officiunt, neque quisquam omnium lubidini simul et usui paruit. ubi intenderis ingenium, valet; si lubido possidet, ea dominatur, animus nihil valet. magna mihi copia est memorandi, ppuli ira aut misericordia inpulsi male consuluerint. sed ea malo dicere, quae maiores nostri contra lubidinem animi sui recte atque ordine fecere. bello Macedonico, quod cum rege Perse gessimus, Rhodiorum civitas magna atque magnifica, quae populi Romani opibus creverat, infida et advorsa
Abbreviated transcription (Latin):
tis allobrogũ. & tito uolturtio comprobato
eorum indicio. premia decernuntur. liberti
& pauci exclientib lentuli. diuersis itinerib:
opifices. atq seruitia inuicis. ad eum eripien¬
dũ. sollicitabant: partim exquirebant duces
multitudinũ: qui preciorem . P. uexare soliti
erant. Cethegus. autẽ. pernuntios. familiã:
atq liberos suos lectos. & exercitatos orabat in auda¬
tiã. ut grege facto. cumtelis. ad sese irrumperens
Consul ubiea parari cognouit. dispositis p̾sidiis. ut
res. atq tẽpus monebat. conuocato senatu. refert.
quid dehis facere placeat. quuncus todiã traditieran
Sedeos paulo ante frequens senatus uidicauerat.
contrarem .ẜ. fecisse : Tunc decius uimus silanus
primus sententiã rogatus. qđ eo tẽpore consul de¬
signatus erat. dehis. quuncus todus tenebantur
& p̃terea de .V. cassio .ẜ. furio .ẜ. umbreno .&. an¬
nio. sid ep̃hensi forent. suppliciũ sumendũ decre¬

Expanded text:
tis Allobrogum et T. Volturcio conprobato tis Allobrogum et T. Volturcio conprobato eorum indicio praemia decernuntur, liberti et pauci ex clientibus Lentuli divorsis itineribus opifices atque servitia in vicis ad eum eripiundum sollicitabant, partim exquirebant duces multitudinum, qui pretio rem publicam vexare soliti erant. Cethegus autem patque libertos suos, lectos et exercitatos, orabat in audaciam, ut grege facto cum telis ad sese inrumperent. consul ubi ea parari cognovit, dispositis praesidiis, ut res atque tempus monebat, convocato senatu refert, quid de iis fieri placeat, qui in custodiam traditi erant. sed eos paulo ante frequens senatus iudicaverat contra rem publicam fecisse. tum D. Iunius Silanus primus sententiam rogatus, quod eo tempore consul designatus erat, de iis, qui in custodiis tenebantur, et praeterea de L. Cassio, P. Furio, P. Umbreno, Q. Annio, si deprehensi forent, supplicium sumundum decre
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illo graues inimicitias exercebat Piso. obpug¬
natus inuidicio. pecuniarum repe tundarum
propt̃ cuiusdã trans padani suppliciũ iniustũ
Catulus. expeticione pontificatus. odio incens
quod extrema etate maximis honorib: usus. ab adoles¬
centulo cęsare uictus discesserat. Resautẽ opor¬
tuna uidebatur. quodis. priuatim egregia liber¬
tate. Pullice maximis munerib grandẽ pecuniã
debebat. Sedubi consulẽ ad tantũ facinus impel¬
lere nequeunt. ipsi singillatĩ circũ eundo. atq
em̃tiundo. quȩ se ex uolturcio aut allo brogibus
audisse dicerent. magnã illi inuidiã conflaue¬
rant. Usq eo. ut non nulli equites .R. qui pre¬
sidii causa cũ telis erant circũ edem: concordiȩ.
seu periculi magnitudine. seu animi mobilitate
impulsi. quostudiũ suũ inrem .P. clarius ess&̧
egredienti exsenatu cȩsari gladio. minitaren¬
tur. Dumhaec insenatu geruntur: & dũlega¬

Expanded text:
cum illo gravis inimicitias exercebat: Piso oppugcum illo gravis inimicitias exercebat: Piso oppugnatus in iudicio pecuniarum repetundarum propter cuiusdam Transpadani supplicium iniustum, Catulus ex petitione pontificatus odio incensus, quod extrema aetate, maxumis honoribus usus, ab adulescentulo Caesare victus discesserat. Res autem opportuna videbatur, quod is privatim egregia liberalitate, publice maxumis muneribus grandem pecuniam debebat. Sed ubi consulem ad tantum facinus inpellere nequeunt, ipsi singillatim circumeundo atque ementiundo, quae se ex Volturcio aut Allobrogibus audisse dicerent, magnam illi invidiam conflaverant usque eo, ut nonnulli equites Romani, qui praesidi causa cum telis erant circum aedem Concordiae, seu periculi magnitudine seu animi mobilitate inpulsi, quo studium suum in rem publicam clarius esset, egredienti ex senatu Caesari gladio minitarentur. Dum haec in senatu aguntur et dum lega
Abbreviated transcription (Latin):
conclamant indicem falsũ eẽ deque eare postulant.
uti referatur. Itaq consulente cicerone. frequens
senatus decernit. tarquini indiciũ falsũ uideri
eumq inuinculis retinendũ. neq amplius potes¬
tatẽ faciendã. nisi deeo indicar&. ciuius consilio
tantã rẽ e̾et mentitus. Erant eo tẽpore. qui existi¬
marent indiciũ illud. a .P. autronio machinatũ.
quo facilius appellatiꝰ crasso. ꝑsocietatẽ periculi
reliquos illius potentia teger&. Alu tarquiniũ
acicerone in missom aiebant. necrassus more
suo suscepto malorũ patrocinio. rem.s. contur¬
barae. Ipsum crassũ. ego postea p̃dicantẽ audi¬
ui. tantã illã contuieliã sibi acicerone. impo¬
sitam. Sedisdẽ tẽporib &. catulus. & .o. piso
neq p̃cib neq grã. neq p̃tio. ciceronem im¬
pellere potuere. uti perallobroges. aut aliũ
indicẽ .o. cesar falso nominaretur. Namut̃q:

Expanded text:
conclamant indicem falsum esse deque ea re postulant conclamant indicem falsum esse deque ea re postulant uti referatur. Itaque consulente Cicerone frequens senatus decernit Tarquini indicium falsum videri eumque in vinculis retinendum neque amplius potestatem faciundam, nisi de eo indicaret, cuius consilio tantam rem esset mentitus. Erant eo tempore, qui existumarent indicium illud a P. Autronio machinatum, quo facilius appellato Crasso per societatem periculi reliquos illius potentia tegeret. Alii Tarquinium a Cicerone inmissum aiebant, ne Crassus more suo suspecto malorum patrocinio rem publicam conturbaret. Ipsum Crassum ego postea praedicantem audivi tantam illam contumeliam sibi ab Cicerone inpositam. Sed isdem temporibus Q. Catulus et C. Piso neque gratia neque pretio Ciceronem inpellere potuere, uti per Allobroges aut alium indicem C. Caesar falso nominaretur. Nam uterque
Abbreviated transcription (Latin):
calamitosũ putabat. quippe cui om̃s copiȩ in usu
cotidiano & cultu corporis erant. Post eũ diem qͥ¬
dã .l. tarquinius ad senatũ adductus erat. quem
scumse dicer& indicaturũ de conuiratione sifides
.i. data ess&. uissus a consule quescir& dicere:
eadẽ ferȩ que uolturtius. deparatis incendus. de
cede bonorũ. deitinere hostiũ. senatũ doc&. Pre¬
terea se. missũ. aM. crasso. quicatiline nun¬
tiar&. necũ lentulus. atq cethegus. aliiq: ex con¬
iuratione dep̾hensi. terrerent. eoq magis ꝓpe¬
rar& urbem accedere. quo& ceterorũ animos.
reficer&. & illi facilius epericulo eriperentur.
Sedubi tarquinius. crassum nominauit. hominẽ
nobilẽ. maximis diuitus. sũma potentia. alii
rem incredibilẽ ratu pars. tam& siuerũ existi¬
mabant tamen quia intali tempore. tantauis
hominis magis leniunda. quã exagitanda uide¬
batur. pleriq crasso exnegotios priuatis obnoxu

Expanded text:
calamitosum putabat, quippe cui omnes copiae in usu calamitosum putabat, quippe cui omnes copiae in usu cotidiano et cultu corporis erant. Post eum diem quidam L. Tarquinius ad senatum adductus erat, quem nt. Is cum se diceret indicaturum de coniuratione, si fides publica data esset, iussus a consule, quae sciret, edicere, eadem fere, quae Volturcius, de paratis incendiis, de caede bonorum, de itinere hostium senatum docet; praeterea se missum a M. Crasso, qui Catilinae nuntiaret, ne eum Lentulus et Cethegus aliique ex coniuratione deprehensi terrerent eoque magis properaret ad urbem accedere, quo et ceterorum animos reficeret et illi facilius e periculo eriperentur. Sed ubi Tarquinius Crassum nominavit, hominem nobilem, maxumis divitiis, summa potentia, alii rem incredibilem rati, pars, tametsi verum existumabant, tamen, quia in tali tempore tanta vis hominis magis leniunda quam exagitanda videbatur, plerique Crasso ex negotiis privatis obnoxii,
Abbreviated transcription (Latin):
sllã antea. secc̃iũ ẽẽ cui fatũ for& urbis potiri.
quẽ sepe ex prodigus aruspices respondissent bel¬
lo cuuli cruentũ fore. Igitur ꝑlectis literis. cũ
prius om̃s signasua cognouissent. senatꝰ decernit
uti ab dicato magis tratu. lentulus. Itẽq ceteri
inliberis cus todis haberentur. Itaq lentulus
.s. lentulo spinteri quitũ edilis erat:. Cethegus
.a. cornificio. Statilius .g. cesari. Qabinius
.M. crasso Cȩparius. nãis ante paulo exfuga
retractus erat .o.N. terentio senator traduntur
Interea plebs: conuiratione pate facta. quȩ pri¬
mo cupida nouarũ rerũ. nimis bello fauebat.
mutata mente: catiline consilia execrari. cicero¬
nẽ ad celũ tollere. ueluti exseruitute erepta.
gaudiũ atq leticiã agitabat. Nãq alia belli
facinora prede magis. quã detrimentũ fore. Incen¬
diũ uero crudele. in imoderatũ. ac sibi maxime

Expanded text:
Sullam antea, se tertium esse, cui fatum foret urbis potiri; Sullam antea, se tertium esse, cui fatum foret urbis potiri; nnum, quem saepe ex prodigiis haruspices respondissent bello civili cruentum fore. Igitur perlectis litteris, cum prius omnes signa sua cognovissent, senatus decernit, uti abdicato magistratu Lentulus itemque ceteri in liberis custodiis habeantur. Itaque Lentulus P. Lentulo Spintheri, qui tum aedilis erat, Cethegus Q. Cornificio, Statilius C. Caesari, Gabinius M. Crasso, Caeparius nam is paulo ante ex fuga retractus erat Cn. Terentio senatori traduntur. Interea plebs coniuratione patefacta, quae primo cupida rerum novarum nimis bello favebat, mutata mente Catilinae consilia exsecrari, Ciceronem ad caelum tollere, veluti ex servitute erepta gaudium atque laetitiam agitabat. Namque alia belli facinora praeda magis quam detrimento fore, incendium vero crudele, inmoderatum ac sibi maxume
Abbreviated transcription (Latin):
manu tenens. insenatũ ꝑducit. Reliquos cũcus¬
todib inȩdem concordiȩ uenire iub&. Eo sena¬
tũ ad uocat: magnaq frequentia eius ordinis
uoltuitid̾ cũ legatis introducit. Elaccũ p̃torem
scriniũ. cũ litteris quas alegatis acceperat. codẽ
afferre ubae. Uoltultius int̾rogatus deitine¬
re. delitteris. postremo. quid. autqua de
causa consilu habuiss&. primo fingere alia.
dissimulare deconiuratione. Post ubi fide ..
dicere iussus ẽ. omĩa utigesta erant aperit.
doc&q sepaucis ante dieb agabinio. & cepa¬
rio sociũ ad scitũ. nichil amplius scire. quã
legatos. tantũ modo audire solitũ exgabinio
.s. autroniũ syllã .l. uargunteũ. multos p̃terea in ea
coniuracione ee. Eadẽ galli fatentur: aclentu¬
lum dissimulantẽ: coarguunt p̃t literas sermon¬
b: quosille habere solitus erat ex libris sxbillinis.
regnũ romȩ trib cornelus portendi. cinnã. atq

Expanded text:
manu tenens in senatum perducit, reliquos cum cusmanu tenens in senatum perducit, reliquos cum custodibus in aedem Concordiae venire iubet. Eo senatum advocat magnaque frequentia eius ordinis Volturcium cum legatis introducit; Flaccum praetorem scrinium cum litteris, quas a legatis acceperat, eodem adferre iubet. Volturcius interrogatus de itinere, de litteris, postremo quid aut qua de causa consili habuisset, primo fingere alia, dissimulare de coniuratione; post, ubi fide publica dicere iussus est, omnia, uti gesta erant, aperit docetque se paucis ante diebus a Gabinio et Caepario socium adscitum nihil amplius scire quam legatos; tantummodo audire solitum ex Gabinio P. Autronium, Ser. Sullam, L. Vargunteium, multos praeterea in ea coniuratione esse. Eadem Galli fatentur ac Lentulum dissimulantem coarguunt praeter litteras sermonibus, quos ille habere solitus erat: Ex libris Sibyllinis regnum Romae tribus Corneliis portendi; Cinnam atque
Abbreviated transcription (Latin):
tius. primo cohortatus cęteros. gladiose amulti¬
tudine defendit. Deinde ubi alegatis deserdis ẽ.
multa prius desalute sua põptinũ obtestatus.
qđ ei notꝰ erat. postremo timidus. acuitȩ diffi¬
dens. uelud hostib sese p̃torib dedit. Quib re¬
b confectis. om̃ia ꝓpere ꝑnuntios c̃suli decla¬
rantur. Atillũ. ingens cura. atq: leticia simul
occupauere. Namletabatur. intellegens con¬
iuratione pate facta. ciuitatẽ periculis erep¬
tã e̾ẽ. Porro autẽ anxius erat. dubitans in ma¬
iximo scelere. tantis ciuib dep̾hensis. quid
facto opus e̾et. poenã illorũ sibi oneri. impumtatẽ.
to animo. uocari adĩe ub&: lentulũ. cethegum
statiliũ. gabiniũ. Itẽq cepariũ terracinensem
quiin apuliã. ad concitanda seruitia ꝓficisci para¬
bat. Cȩteri sine mora ueniunt. Ceparius pau¬
lo ante domo egressus. cognito indicio. ex urbe
ꝓfugerat. Consul lentulũ quod p̃tor erat ipse

Expanded text:
cius primo cohortatus ceteros gladio se a multicius primo cohortatus ceteros gladio se a multitudine defendit, deinde, ubi a legatis desertus est, multa prius de salute sua Pomptinum obtestatus, quod ei notus erat, postremo timidus ac vitae diffidens velut hostibus sese praetoribus dedit. Quibus rebus confectis omnia propere per nuntios consuli declarantur. At illum ingens cura atque laetitia simul occupavere. Nam laetabatur intelligens coniuratione patefacta civitatem periculis ereptam esse: porro autem anxius erat dubitans, in maxumo scelere tantis civibus deprehensis quid facto opus esset: poenam illorum sibi oneri inpunitatem pto animo vocari ad sese iubet Lentulum, Cethegum, Statilium, Gabinium itemque Caeparium Terracinensem, qui in Apuliam ad concitanda servitia proficisci parabat. Ceteri sine mora veniunt; Caeparius, paulo ante domo egressus, cognito indicio ex urbe profugerat. Consul Lentulum, quod praetor erat, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
mitatesis : & memineris teuirũ ẽẽ. consideres.
quidtuȩ rationes postulent. auxiliũ petas
ab om̃ib & iã ab infimis. Ad hoc. mandata uer¬
bis dat. cũ a senatu. hostis iudicatꝰsit. quo con¬
silio. seruitia repudi&. in urbe parata e̾e que
usserit. necunctetur ipse ꝓpius accedere.
Hisrebus ita actis. consticuta nocte. qua profi¬
ciscerentur. cicero ꝑlegatos cuncta doctus .l. ualerio
flacto & gaio põptino p̃torib imperat. ut in pon¬
te muluio. ꝑ insidias. allobrogum comitatus dep̃¬
hendant. Remomẽm aperit. cuius gr̃a mittebantur.
cȩtera uti facto opussit. ita agant. ꝑmittit illis ho¬
mines militares. sine tumultu p̃sidus collocatis
sicuti p̃ceptũ erat. occulte pontẽ obsidunt. Post¬
quã adidloci. legati cũ uolturtio uenerunt & si¬
mul utrĩq clamor exortus ẽ. galli. cito cognito
consilio. sine mora p̃torib setradunt. Uoltur¬

Expanded text:
mitate sis, et memineris te virum esse! Consideres, mitate sis, et memineris te virum esse! Consideres, quid tuae rationes postulent! Auxilium petas ab omnibus, etiam ab infumis!" Ad hoc mandata verbis dat: Cum ab senatu hostis iudicatus sit, quo consilio servitia repudiet? In urbe parata esse, quae iusserit; ne cunctetur ipse propius accedere. His rebus ita actis constituta nocte, qua proficiscerentur, Cicero per legatos cuncta edoctus L. Valerio Flacco et C. Pomptino praetoribus imperat, ut in ponte Mulvio per insidias Allobrogum comitatus deprehendant. Rem omnem aperit, cuius gratia mittebantur; cetera, uti facto opus sit, ita agant, permittit. Illi, homines militares, sine tumultu praesidiis conlocatis, sicuti praeceptum erat, occulte pontem obsidunt. Postquam ad id loci legati cum Volturcio venerunt et simul utrimque clamor exortus est, Galli cito cognito consilio sine mora praetoribus se tradunt; Voltur
Abbreviated transcription (Latin):
es platando. magnas oportunitates corrũpere.
facto ñ consulto intali periculo. opus esse. seq
sipauci adiuuarent. languentib alus impetum
incuriam facturũ. Natura ferax uehemens.
manu promptus erat. Maximũ bonũ. inceleritate
putabat. Sed allobroges. exp̃cepto ciceronis. ꝑga¬
binium. cȩteros conueniunt. ablentulo. cethego
statilio. item cassio. postulant iusiurandũ quod
signatũ. ad ciues ꝑferant. alit̃. haud facile eos ad
tantũ negotiũ impelli posse. Cȩteri nichil suspi¬
cantes. dant. Cassius sem& eo uenturũ breui pol¬
licetur. ac paulo ante legatos. exurbe ꝓficiscitur.
Lentulus. cũhis titũ uolturtiũ. quendã crotonien¬
semmittit. ut allobroges priusquã domũ ꝑgerent
cũ catilina data. atq accepta fide. societatẽ c̃fir¬
marent Ipse uolturcio litteras ad catilinãdat qua¬
rũ exemplũ. infra scriptũ ẽ. Quissim exeo quẽ
adte misi cognosces. Fac. cogites. in quanta cala¬

Expanded text:
es prolatando magnas opportunitates corrumpere; es prolatando magnas opportunitates corrumpere; facto, non consulto in tali periculo opus esse seque, si pauci adiuvarent, languentibus aliis impetum in curiam facturum. Natura ferox, vehemens, manu promptus erat, maxumum bonum in celeritate putabat. Sed Allobroges ex praecepto Ciceronis per Gabinium ceteros conveniunt. Ab Lentulo, Cethego, Statilio, item Cassio postulant ius iurandum, quod signatum ad civis perferant; aliter haud facile eos ad tantum negotium inpelli posse. Ceteri nihil suspicantes dant, Cassius semet eo brevi venturum pollicetur ac paulo ante legatos ex urbe proficiscitur. Lentulus cum iis T. Volturcium quendam Crotoniensem mittit, ut Allobroges, priusquam domum pergerent, cum Catilina data atque accepta fide societatem confirmarent. Ipse Volturcio litteras ad Catilinam dat, quarum exemplum infra scriptum est: "Qui sim, ex eo, quem ad te misi, cognosces. Fac cogites, in quanta cala
Abbreviated transcription (Latin):
qui principes comiurationis erant. paratis utiu¬
debatur maznis copus constituerat. uticũ catilina
in agrũ fesulanũ cumexerciti ueniss&. L. bestia
tribunus plebis contione habita. quereretur de
accionib ciceronis belliq grauissimi inuidiam. op¬
timo consuli inponera&. Eo signo. ꝓxima nocte:
cetera multitudo conurationis. suũ quȩq: negoti¬
um exequeretur. Sed ea diuisa. hocmͦ dicebant᷑.
statilius gabinius. uti cũ migna manu. duo decim
simul oportuna loca urbis incender&. quotumultu
facilior aditus ad comsulem cȩterosq quib insidie
parabantur fier&. Cethegus. ciceronis ianuam
obsider& eũq ui aggreder&ꝰ. alius autẽ alium
Sed filii familiarũ. quorũ exnobilitate maxima
parserat. parents interficerent. simulcede.
& incendio ꝑculsis om̃ib ad catilinã erum peren
Int̾haec parata. atq decreta. cethegus: sẽꝑ que¬
rebatur deignauia sotiorũ. illos dubitando. & di¬

Expanded text:
qui principes coniurationis erant, paratis ut vqui principes coniurationis erant, paratis ut videbatur magnis copiis constituerant, uti, quom Catilina in agrum Aefulanum cum exercitu venisset, L. Bestia tribunus plebis contione habita quereretur de actionibus Ciceronis bellique gravissumi invidiam optumo consuli inponeret: eo signo proxuma nocte cetera multitude coniurationis suom quisque negotium exequeretur. sed ea divisa hoc modo dicebantur: Statilius et Gabinius uti cum magna manu duodecim simul opportuna loca urbis incenderent, quo tumultu facilior aditus ad consulem ceterosque, quibus insidiae parabantur, fieret; Cethegus Ciceronis ianuam obsideret eumque vi aggrederetur; alius autem alium, sed filii familiarum, quorum ex nobilitate maxuma pars erat, parentis interficerent; simul caede et incendio perculsis omnibus ad Catilinam erumperent. intrebatur de ignavia sociorum: illos dubitando et di
Abbreviated transcription (Latin):
tera. maiores opes. tuta consilia. ꝓ incertaspe : cer¬
tum p̾emium T Taec illis uoluentib. tandem uicit
fortuna rẽi .s. Itaq fabio sange cuius patrocinio
ciuitas plurimum utebatur. rẽ omnẽ uti cognoue¬
rant aperiunt. Cicero ꝑsangam consilio cognito:
legatis p̃cepit. ut studiũ coniurationis uehement̃
simulent. ceteros ad eant. bene polliceant᷑. dentq
operã. uti eos quãmaxime manifestos habeaNT
sdem fere temporib ingallia citeriore. atq ulte¬
riore. Item in agro piceno brutio apulia motus
erat. Namq illi quosante catilina dimiserat.
in consulte. acueluti ꝑdementiã. cuncta simul
agebant nocturnis consilus. armorũ. atq
telorũ portacionib festinando agitando om̃ĩa.
plustimoris. quãpꝰ ericuli effecerant. Exeo nu¬
mero. complures .q. metellus celerp̃toꝵ. exsoti
citeriore gallia .u. murena. quiei prouintiȩ
legatus p̃erat. Atromȩ. lentulus comcetẽris

Expanded text:
tera maiores opes, tuta consilia, pro incerta spe certera maiores opes, tuta consilia, pro incerta spe certa praemia. haec illis volventibus tandem vicit fortuna rei publicae. itaque Q. Fabio Sangae, quoius patrocinio civitas plurumum utebatur, rem omnem, uti cognoverant, aperiunt. Cicero per Sangam consilio cognito legatis praecipit, ut studium coniurationis vehementer simulent, ceteros adeant, bene polliceantur dentque operam, uti eos quam maxume manufestos habeant. Isdem fere temporibus in Gallia citeriore atque ulteriore, item in agro Piceno, Bruttio, Apulia motus erat. namque illi, quos ante Catilina dimiserat, inconsulte ac veluti per dementiam cuncta simul agebant. nocturnis consiliis, armorum atque telorum portationibus, festinando, agitando omnia plus timoris quam periculi effecerant. ex eo numero compluris Q. Metellus Celer praetor ex seciteriore Gallia C. Murena, qui ei provinciae legatus praeerat. At Romae Lentulus cum ceteris,
Abbreviated transcription (Latin):
senatũ qđ in eo auxilii nichil ess&. miserus
suis remedium mortẽ sperare. At ego inquid
uobis simodo uiri e̾ẽ uultis. rationẽ ostendã
quatanta is tamala effugiatis. Hȩcubi dixit
allobroges in maximã spẽ ad ducti. umbrenũ
orare: ut sui misereretur. nchil tã asperũ. ne¬
q tã difficile e̾ẽ. qđ noncupidissime facturi
essent. dũ eares: ciuitatẽ ȩre alieno liberar&
Ille eos indomũ .d. bruti ꝑducit. qđ foro propin¬
qua erat. neque aliena consilu ꝓpt̾ semproniã
N amtum brutus roma aberat. Preterea gabiniũ
accessit. quomaior auctoritas sermoni in ess&
eo p̃sente coniurationẽ aperit. nominat soci¬
os. p̃terea multos cuiusq generis irnaxios. qͦ
legatis animus amplior essa: deinde illos pol¬
licitos operam suã. domũ dimittit. Ded allo¬
broges diumincerto abuere. quidnã consilu
caperei: In altera parte. erat es alienum
studium belli. magna merces inspe uictoriȩ. At in al¬

Expanded text:
senatum, quod in eo auxili nihil esset, miseriis senatum, quod in eo auxili nihil esset, miseriis suis remedium mortem expectare, 'at ego' inquit 'vobis, si modo viri esse voltis, rationem ostendam, qua tanta ista mala effugiatis'. haec ubi dixit, Allobroges in maxumam spem adducti Umbrenum orare, ut sui misereretur: nihil tam asperum neque tam difficile esse, quod non cupidissume facturi essent, dum ea res civitatem aere alieno liberaret. ille eos in domum D. Bruti perducit, quod foro propinqua erat neque aliena consili propter Semproniam; nam tum Brutus ab Roma aberat. praeterea Gabinium arcessit, quo maior auctoritas sermoni inesset. eo praesente coniurationem aperit, nominat socios, praeterea multos quoiusque generis innoxios, quo legatis animus amplior esset. deinde eos pollicitos operam suam domum dimittit. sed Allobroges diu in incerto habuere, quidnam consili caperent. in altera parte erat aes alienum, studium belli, magna merces in spe victoriae; at in al
Abbreviated transcription (Latin):
filius. que retractũ exitinere parens ne cariuis sit
ludem tẽporib romȩ. lentulus sicuti catiiira pce¬
perat. quoscũq morib: aut fortuna nouis rebus
id oneos credebat. aut ꝑse : aut ꝑ alios sollicitabat
neque solũ ciues. sed cuusq modi genus hominũ
qđ modo bello uilui fore. Igitur .e. umbreno cui¬
dõ negotiũ dat: utilegatos allobrogum requirat
eosq sipossor impellat. ad societatt̃ belli. existi¬
mans prblice. priuatimque ȩre alieno oppressos
preterea. qđ natura gallica gens bellicosa essa
facile eos adtole consiliũ ad duci possa. Umbre¬
nus ⁊ dingallia negotiatus erat. plerisq prin¬
cipib ciutatũ nocus erat. atq eos nouerit
soe sine moro ubi primũ legatos inforo con¬
sperit. ꝓcunc tatus pauca. destatu citutatis
& quasi dolens. eius casũ: requirere cepit. quẽ
exitũ tantis malis sperarent. Postquã uid& il¬
los queri deauaricia magis tratuũ. accusare

Expanded text:
filius, quem retractum ex itinere parens necari iussit. filius, quem retractum ex itinere parens necari iussit. Isdem temporibus Romae Lentulus, sicuti Catilina praeceperat, quoscumque moribus aut fortuna novis rebus idoneos credebat, aut per se aut per alios sollicitabat, neque solum civis sed quoiusque modi genus hominum, quod modo bello usui foret. igitur P. Umbreno quoidam negotium dat, uti legatos Allobrogum requirat eosque, si possit, inpellat ad societatem belli, existumans publice privatimque aere alieno oppresses, praeterea quod natura gens Gallica bellicosa esset, facile eos ad tale consilium adduci posse. Umbrenus quod in Gallia negotiatus erat, plerisque principibus civitatium notus erat atque eos noverat. itaque sine mora, ubi primum legatos in foro conspexit, percontatus pauca de statu civitatis et quasi dolens eius casum requirere coepit, quem exitum tantis malis sperarent. postquam illos videt queri de avaritia magistratuum, accusare
Abbreviated transcription (Latin):
baNT neq illis modestia. neq modus conten¬
tioniserat. utriq uictoriã crudelit̃ exercebaNͭ
Sedpostquã .GN. pompeius adbellũ maritimũ.
atq mitridaticũ missus ẽ. plebis opes inminu¬
tȩ. paucoꝵ potentia . Hi. magis tratus ꝓuin¬
cias. aliaq om̃ia tenere. Ipsi innoxii. floren¬
tes. sinemẽtu. ętatẽ agere : eteros¬
q uidicus terrere: quoplebẽ in magistratu
facilius tractarent. Sedubi primũ dubus reb
nouandis. spes oblata est: uetus certamen ani¬
mos eorũ areerit. Quod si primo p̾lio. cati¬
lina superior. aut equa maru discessiss&
ꝓfecto magna dades atq calamitas rẽ .s. oppressiss&.
neq illis quiuictoriã adeptiforent : diutius eauti
liciussa:. quindefessis ꝙexanguib: quiplus possae
imperiũ. atq libertatẽ extorquera Euere tamen
extra conuirationẽ complures quiad catilinam
mitio ꝓfectisunt In his : erat fuluius senatoris

Expanded text:
bant. neque illis modestia neque modus contenbant. neque illis modestia neque modus contentionis erat: utrique victoriam crudeliter exercebant. sed postquam Cn. Pompeius ad bellum maritumum atque Mithridaticum missus est, plebis opes inminutae, paucorum potentia crevit. ii magistratus, provincias aliaque omnia tenere; ipsi innoxii, florentes, sine metu aetatem agere ceterosque iudiciis terrere, quo plebem in magistratu placidius tractarent. sed ubi primum dubiis rebus novandis spes oblata est, vetus certamen animos eorum adrexit. quod si primo proelio Catilina superior aut aequa manu discessisset, profecto magna clades atque calamitas rem publicam oppressisset, neque illis, qui victoriam adepti forent, diutius ea uti licuisset, quin defessis et exanguibus qui plus posset imperium atque libertatem extorqueret. fuere tamen extra coniurationem complures, qui ad Catilinam initio profecti sunt. in iis erat Fulvius, senatoris