comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tutis sue tp̾r acri certamie̾ carnis ĩcẽtiua
fatigarẽt. ip̃e sue tẽptatõis ãgustie ad or̃ois
studiũ sol eitiorẽ fecer̾. Cũq hac inre ab
omĩ potẽti deo remediũ cõtimus p̃tib q̃reci
nocte quada⁊ adͥ sistente angło eumicliizan se
uidit: eiusq uisiom apparinit ꝙ om̃ẽ mot̃
exgenitalibꝰ mẽbris ens ab̾cideret. atq er
eo tp̃r ita alienus extitit atep̾tatr̃e ac si secũ
nõ hre̾t ĩcorpore. Quia uͥtute freta erdel oĩ¬

Expanded text:
is incentiva fatigarent, ipsae suae tentationis angustiae ad orationis studium solertiorem fecerunt. Cumque hac in re ab omnipotenti Deo remedium continuis precibus quaereret, nocte quadam assistente angelo eunuchizari se vidit, ejusque visioni apparuit, quod omnem motum ex genitalibus ejus membris abscideret; atque ex eo tempore ita alienus exstitit a tentatione, ac si sexum non haberet in corpore. Qua virtute fretus e
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑna fidelihs paulo longia acella disgressa
ẽ. Quo discedẽte. cõtigit ut ĩmoãsteno uir¬
gimĩ ĩ quo eiustẽ prĩs cura uigilabat. una
earũ q̃ nẽ carras huiꝰ putredĩe speciosa ui¬
debatꝰ. febriᷤe ĩ cipira: ⁊ uchemẽt᷑ ãriari. mag¬
nis q nõ ia uocib s stritorib clamare.
modo moritã sui isi basiliꝰ moãchꝰ ueĩat:

Expanded text:
a cella digressus est. Quo discedente contigit ut in monasterio virginum, in quo ejusdem Patris cura vigilabat, una earum quae juxta carnis hujus putredinem speciosa videbatur febricitare inciperet, et vehementer anxiari, magnisque jam non vocibus, sed stridoribus clamare: Modo moritura sum, nisi Basilius monachus veniat,
Abbreviated transcription (Latin):
mo: Incoter moãstio qͥdar magne ute mo¬
nachꝰ erat ortolanꝰ: Fur uero ueĩre cõsueu¬
rat : ꝑ sepẽ ascẽt̾e: ⁊ occulte olera aufferre.
pedib cõcustaalia direpta cõspicerq. to¬
tũ ortũ cirõnẽs. ĩueit it̾ unde fur uei̾re cõ¬

Expanded text:
monasterio quidam magnae vitae monachus erat hortulanus. Fur vero venire consueverat, per sepem ascendere, et occulte olera auferre. pedibus conculcata, alia direpta conspiceret; totum hortum circumiens, invenit iter unde fur venire con
Abbreviated transcription (Latin):
inuad̾et eos: qui paulini mortẽ
uid̾e potuissent. S quia hec quã
suꝑiꝰ dixi paulint uirtus ualde ẽ
intima: nũc si placet admiracła
ext̾iora ueniamꝰ. que et multis iã
nota sũt: et ego tam religiosoꝵ ui¬
roꝵ relatõne didici. ut et de hisoĩ

Expanded text:
invaderet eos qui Paulini mortem invaderet eos qui Paulini mortem videre potuissent. Sed quia haec, quam superius dixi, Paulini virtus valde est intima, nunc, si placet, ad miracula exteriora veniamus, quae et multis jam nota sunt, et ego tam religiosorum virorum relatione didici, ut
Abbreviated transcription (Latin):
regione requisiti: cũ onꝰtis frum̃¬
to uauib ꝓuenerandi uiri pauli¬
ui satisfatõne. ineiuscomitatu la¬
xati sũt. Post nõ multos uͦ dies uña¬
sic ꝙ factũ est. ut om̃ipotentis d̾i
famulꝰ paulinꝰ uera p̾dicet. et qui
se iuseruitiũ solus tradiderat. cum
multis a seruitio ad lib̾tatẽ rediret.
illum iudelicet imitatꝰ qui formã
serui assũpsit. ne uos eẽmꝰ serui
peccati: cuiꝰ sequẽs uestigia pauluiꝰ.
adtempꝰ uoliuitarie seruus factus
est solus: ut eẽt post modũ liber
cũ multis. petrͤ Num me audire
cũ tingit qd̾ imitari nõ ualeo: flere
magis libet qũa aliquid dic̾e. Gs̾.
tactus. ad extrema ꝑductꝰ ẽ. Dũ¬
q eius om̃is domꝰ in sua soliditate
ꝑsiste̾t cubiculũ qͦ iacebat eger.
facto t̾re motu cõtremuit. om̃sq
qͥ illic ad erant nimio t̾rore sunt¬
c̃cussi: sicq scã illa aĩa a carneso¬
luta est. factũq ẽ ut magnꝰ pauor

Expanded text:
regione requisiti, cum onustis frumeregione requisiti, cum onustis frumento navibus pro venerandi viri Paulini satisfactione in eius comitatu laxati sunt. Post non multos vero dies WanSicque factum est, ut omnipotentis Dei famulus Paulinus vera praediceret, et qui se in servi tio solum tradiderat, cum multis a servitio ad libertatem rediret; illum videlicet imitatus, qui formam servi assumpsit, ne nos essemupeccati. Cujus sequens vestigia Paulinus, ad tempus voluntarie servus factus est solus, ut esset postmodum liber cum multis. PETR. Dum me audire contingit quod imitari non valeo, flere magis libet quam aliquid dicere. GREGtactus, ad extrema perductus est. Dumque ejus omnis domus in sua soliditate persisteret, cubiculum in quo jacebat aeger, facto terrae motu, contremuit, omnesque qui illic aderant nimio terrore concussit; sicque sancta illa anima carne soluta est. Factumque est ut magnus pavor
Abbreviated transcription (Latin):
hac in sompnio sedentes intribu¬
nalib contra me iudices uidt. int̾
aliquãdo acceperant. eoꝵ iudicio¬
mͥ tollebatur. s ꝑcunctare q̃s¬
nam sit Iam ego hunc tanti me¬
riti uirũ. popularẽ ut cõspicitur
ee uo suspicor. Cũc gener regic se¬
creto paulinũ tulit: quis nã eẽt in¬
quisiuit. Cui uir dñi respondit. Ser¬
uus tuus sũ: qũẽ ꝓ filio uidue uica¬
riũ suscepisti. Cũꝙ iustant̾ ille re¬
quireret. ut nõ quid eẽt. s quid in
sua t̾ra fuiss indicaret. atq hoc ab
eo itatõne freq̃nti et inquisitione
exigẽt: uir dñi constrictꝰ magnis
c̃uiratõnib iã nõ ualens negare
quideẽt. ep̃m se fuisse testatꝰ est.
Qͦd possessor eius audiens ualde
ꝑtimuit: atq humilit̾ obtulit
dicens. Pete qd uis: quatinꝰ adt̾rã
taris. Cui uir dñi paulinꝰ ait. unũ
ẽ. qͦd mͥ impend̾e bñficiũ potes:
ut õs ciuitatis mee captinos rela¬
xes Qui cuncti ꝓtiꝰ in africana

Expanded text:
hac in somnio sedentes in tribuhac in somnio sedentes in tribunalibus contra me iudices vidi, interaliquando acciperam, eorum mihi iudicio tollebatur. Sed percunctare, quisnam sit; nam ego hunc tanti meriti virum popularem, ut conspicitur, esse non suspicor'. Tunc regis gecreto Paulinum tulit, quidnam esset inquisivit. Cui vir Domini respondit: 'Servus tuus sum, quem pro filio viduae vicarium suscipisti'. Cumque instanter ille requireret, ut non quid esset, sed quid in sua terra fuisset indicaret, atque hoc ab eo iteratione frequentis inquisitionis exigeret, vir Domini, constrictus magnis coniurationibus, iam non valens negare quid esset, episcopum se fuisse testatus est. Quod possessor eius audiens, valde pertimuit atque humiliter obtulit, dicens: 'Pete quod vis, quatinus ad terram ris'. Cui vir Domini Paulinus ait: 'Unum est quod mihi inpendere beneficium potes, ut omnes civitatis meae captivos relaxes'. Qui cuncti protinus in Africana
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq hoc diutiꝰ ag̾e̾t᷑ quadã die
suo dũo secum secretiꝰ loqñti ait.
¶ uide quid agas. ⁊ wandaloꝵ reꝙ¬
nũ qualit̾ disponi debeat ꝓuide:
qr rex citius ⁊ sub om̃i celeritate
est moriturꝰ. e uod ille audiens:
qui abeodem rege p̾ceteris dilige¬
batur ei minune tacuit. s quia¬
hoc asuo hortolano sapiente sci¬
licz uiro agnouisset indicauit.
Qͣd durex audisset: ilico respõ¬
dit. Egouelłe hẽ de quo loq̃ris ho¬
minẽ uid̾e. Cui gener eiꝰ uenera
diũ deferre consueuitꝰ. Has itaq
huc admensã eũ deportare faci¬
o: ut quissit qͥ mͥ hec est locutus
agnosca factũꝙ ẽ. Et cum rex
ad prandendũ discubuit: pauluiꝰ
ex suo oꝑe odorata queꝙ et uirẽ¬
tra delaturꝰ uenit. Cumq hunc
rex subito conspexisset intremu¬
it: atꝙ ac̾cito eius dño sibi ꝑfili¬
am propinqͦ. et secretũ qd priue
absconderat indicauit dicens ue¬
rũ est. quod audisti. Nam nocte

Expanded text:
Cumque hoc diutius ageretur, quadam die Cumque hoc diutius ageretur, quadam die suo domino secum secretius loquenti ait: 'Vide, quid agas, et Wandalorum regnum qualiter disponi debeat, provide, quia rex citius et sub omni celeritate est moriturus'. Quod ille audiens, qui ab eodem rege prae ceteris diligebatur, ei minime tacuit; sed quid a suo hortolano, sapiente scilicet viro, agnovisset, indicavit. Quod dum rex audisset, ilico respondit: 'Ego vellim hunc, de quo loqueris, hominem videre'. Cui gener eius, venerdium deferre consuevit; has itaque huc? ad mensam eum deportare facio, ut, qui sit qui haec mihi est locutus, agnoscas'. Factumque est. Et cum rex ad prandendum discubuit, Paulinus ex suo opere odora quaeque et virentia delaturus venit. Cumque hunc rex subito conspexisset, intremuit, atque accito eius domino sibi per filiam propinquo, ei secretum, quod prius absconderat, indicavit, dicens: 'Verum est quod audisti; nam nocte
Abbreviated transcription (Latin):
riũ prebeo: et solũ modo pietatẽ in¬
me exhibe. mͥq unicũ filiũ redde
Cumq ille uenꝰti uultus hominẽ
cõspexiss: quã artem nosset ĩqͥsiũ
eur uir dñi paulinꝰ respondit di¬
cens. Artẽ quidẽ aliqm nescio: s
ortũ excołe scio. Quodiur gentił
ualde libent̾ accepit: cum in nu¬
triendis olerib quia ꝑitꝰ eẽt au¬
diuit. Suscepit itaq seruũ: et ro¬
ganti udue reddidit filiũ. Q uo
accepto uidua ab africana regio¬
ne discessit. paulinꝰ uͦ excolendi
Horti suscepit curam: Cũq udẽ
regis gener crebro ingred̾et᷑ hor¬
tum suũq hortolanũ quedã reqͥ¬
reret. et sapientẽ ualde hominẽ¬
eẽ uid̾et: amicos cepit familiarẽ
desere̾: et sepiꝰ cum suo hortola¬
no colloqui:atq euis sermonib
delectari. Cui paulinꝰ cotidie ad
mensam odoratas uirentes ꝙ her¬
bas deferre consueuerat: ⁊ accep¬
to pane ad curã horti remeare

Expanded text:
rium praebeo; et solurium praebeo; et solume exhibe, mihique unicum filium redde. Cumque ille venusti vultus hominem conspexisset, quam artem nosset inquisivit. Cui vir Dei Paulinus respondit, dicens: Artem quidem aliquam nescio, sed hortum bene excolere scio. Quod vir gentilis valde libenter accepit, cum in nutriendis oleribus quia peritus esset audivit. Suscipit itaque servum et roganti viduae reddedit filium. Quo accepto, vidua ab Africana regione discessit. Paulinus vero excolendi horti suscepit curam. Cumque isdem regis gener crebro ingrederetur hortum suumque hortolanum quaedam requireret, sapientem valde esse hominem videret, amicos coepit familiares deserere et saepius cum suo hortolano conloqui atque eius sermonibus delectari. Cui Paulinus cottidie ad mensam odoras virentesque herbas deferre consueverat, et accepto pane, ad cura horti remeare.
Abbreviated transcription (Latin):
in quirens: nichil aliud apud se nͥ se
iuueniẽt petenti femine respondit
dicens. Mulier qͥdpossim dareñ hẽc:
s memet ipm̃ tolle me sernũ mristui
ẽẽ profitere: atꝙ ut filiũ tuũ recipia.
me uice illiꝰ in seruitiũ trade. Quod
illa ex ore tanti uiri audiens. irrisio¬
nẽ potiꝰ credidit ꝙͣ cõpassionẽ At ille
ut erat uir eloqntissimꝰ atq ad pͥme
inext̾iorib quoꝙ studiis eruditꝰ du¬
bitanti femine citius ꝑsuasit. ut
audita txͣed̾et: et proreceptione fi¬
lii se inseruitiũ ep̃m trad̾e nõ dubi¬
taret. ꝑrexere gͥ utriq ad africã.
ꝓcedente aũt regis genero. qui eiꝰ
filiũ hẽbat. uidua rogatura seob¬
tulit: ac pͥus petiit. ut sibi donari
debuisset. Q uod cũ uir barbarꝰ tỹ¬
po suꝑbie tͣgidꝰ. gaudio transitorie
ꝓspitatis ĩf latus. nõ solũ face̾ s ⁊̃
audire despicẽt: iudua subimx̃ di¬
cens. Ecce hunc homuiẽ ꝓ eo uica¬

Expanded text:
inquirens, nihil apud se aliud nisi se inquirens, nihil apud se aliud nisi se invenit, petentique feminae respondit, dicens: Mulier, 280 quod possim dare non habeo, sed memetipsum tolle, servum me juris tui esse profitere, atque ut filium tuum recipias, me vice illius in servitium trade. Quod illa ex ore tanti viri audiens, irrisionem potius credidit quam compassionem. At ille, ut erat vir eloquentissimus atque adprime exterioribus quoque studiis eruditus, dubitanti faeminae citius persuasit, ut audita crederit et pro receptione filii se in servitiums episcopum tradere non dubitaret. Perrexere igitur utrique ad Africam. Procedenti autem regis genero, qui eius filium habebat, vidua rogatura se optulit, ac prius petiit, ut ei donari debuisset. Quod cum vir barbarus typo superbiae turgidus; gaudio transitoriae prosperitatis inflatus, non solum facere, sed etiam audire dispiceret, vidua subiunxit, dicens: 'Ecce, hunc hominem pro eo vica
Abbreviated transcription (Latin):
se uideat᷑. S adpͥo ͤ nũc redeo: eaq
qnͣta ualeo breuitate ꝑstringo. Siẽ
eĩ bonoꝵ fcã innotesd̾e citiꝰ similib
gradientib ita p̾dicti uenerabił uiri
celebre nom̃ inuotuit: eiꝰq opꝰ admi¬
rabile ad eoꝵ se studia instruẽda tetẽ¬
dit. quoꝵ me necesse fuit grandeuita¬
ti tã certe credere acsi ea q̃ dic̾ent me¬
ũ seuientiũ uuandaloꝵ tꝑ̃re fuiss
italia incãpauie ꝑtib depopłata.
multiq eẽnt dehac t̾ra in africanã
regionẽ deducti: uir dñi paulmꝰ cũcta
q̃ adepiscopii usũ hẽre potuit. capti¬
uis indigentib ꝙ largitꝰ ẽ. Cumq
potuisset: qͣdã die q̃dã uidua aduenit.
q̃ aregis uandaloꝵ genero suũ filiũ in
captiuitatẽ fuisse ductũ ꝑhibuit atq
auiro di eiꝰ p̾ciũ postulauit. si forte
illiꝰ dñs hoc dignaret᷑ acciꝑe. ⁊ hũc cõce¬
d̾et ad ꝓpeia remeare. Q uir dĩ magno¬
ꝑe petenti femine quiꝰ dari potuisset

Expanded text:
ora nunc redeo, eaque quanta valeo brevitate perstringo. Sicut enim bonorum facta innotescere citius similibus gradientibus praedicti venerabilis viri celebre nomen innotuit, ejusque opus admirabile ad eorum se instruenda studia tetendit, quorum me necesse fuit grandaevitati tam certo credere, ac si ea quae dicerent meaevientium Vandalorum tempore fuisset Italia in Campaniae partibus depopulata, multique essent de hac terra in Africanam regionem transducti, vir Domini Paulinus cuncta quae ad episcopii usum habere potuit captivis indigentibusque largitus est. Cumque potuisset, quodam die quaedam vidua advenit, quae a regis Vandalorum genero suum filium in captivitatem fuisse ductum perhibuit, atque a viro Dei ejus pretium postulavit, si forte illius dominus hoc dignaretur accipere, et hunc concederet ad propria remeare. Sed vir Dei magnopere petenti feminae quid dare potuisset
Abbreviated transcription (Latin):
ra mente querentib innumera
potest mentib dubitari. utrũ ne ad
exaudiendũ ibi p̾sentes sint. ubi cõ¬
stat quia insiuus corꝑib nõ sint ibi¬
eos necesse est maiora sigua ostend̾e:
ubi deeorũ p̾sentia potest mens in¬
firma dubitare. Quoꝵ uͦ mens ĩ d̾o
fixa ẽ. tanto magis hñt fidi me¬
ritũ: quͣto illic eos nouiert nõ iac̾e
corpe: et tamen nõ de c̃ẽ ab exau¬
ditõne. unde ip̃a quoꝙ ueritas ut
fidem discipłis augeret dixit: Si .ii.¬
ñ abiero: ꝑaclitus nõ ueniet ad
uos. Cum enim constat quia ꝑacli¬
tus sp̃c ex patre semꝑ ꝓcedat ⁊ fili¬
o: cur se filius recessurũ dicit. util¬
le ueniat. quia filio nũquã recedit.
tiebant: recte eis dr᷑. Nistego abiero:
ꝑaclitus n̾õ ueniet. Ac si aꝑte dic̾et᷑.
Si corpꝰ nõ subtraho. qͥs sit amor sp̃s
nõ ostendo: et nͥme desteritis corꝑa¬
lit̾ ceruere. nũquã discetis sp̃ualit̾
amare pet Placet qͦd dicis. Gg̾.

Expanded text:
ra mente quaerentibus innumera ra mente quaerentibus innumera potest mentibus dubitari utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim constet quia Paracletus Spiritus a Patre semper procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? tiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. Gregor.
Abbreviated transcription (Latin):
res gesta qͣm uarro: qr cu sanata¬
q̃dam nuilier mente capta dum sen¬
sũ funditꝰ ꝑdidisset. ꝑmontes ⁊ ual¬
les. siluas. atq campos. die noctuq
uagabat᷑: ibiq tantũ mͦ quiescebat.
ubi hanc qͥesc̾e lassitudo coegisset:
Quadã uo̾ die dũ uaga uimiũ erra¬
ret. ad bĩ uiri bñdicti patris specum
deuenit: ibiq nesciens ingressa mã¬
sit: facto aũt maneita sanato seu¬
su egressa ẽ: ac si eã nũꝙͣ insania ca¬
pitis ulla tenuisset. Q ue om̃i uite
sue temꝑe: in eadẽ ꝙͣ acceꝑat salu¬
te ꝑmausit. ꝓet Quid uã ẽẽ dicimꝰ¬
qd̃ plerũꝙ inip̃is quoq patrocini¬
is martirũ sic eẽ. sentimꝰ: ut nõtã¬
ta ꝑsua corꝑa. qnͣta bñficia ꝑre¬
liquias ostendant: atꝙ illic maio¬
ra signa faciant. ubi m̃imĩe ꝑse
met tp̃os iacent: G̃s Ubi ĩsuis
corꝑib scĩ martyres iacent. dubi¬
um nõ ẽ petre. quod multa ualeãt
signa monstrare. sic ⁊ faciuĩt: ⁊ pu¬

Expanded text:
res gesta quam narro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit. Petr. Quidnam esse dicimquod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per sua corpora, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa jaciant, ubi minime per semetipsos jacent? Greg. Ubi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa ostendere, sicut et faciunt, et pu
Abbreviated transcription (Latin):
nauerat: et tam̃e scriptũ est. Dep̾¬
catꝰ est ysaac dñm ꝓuxore sua: eo
qd̃ eẽt steril. Qui exaudiuit eum:
et dedit cõceptũ rebecte. Si gͦ mul¬
tiplicatio generis abralꝑahe ꝑ ysa¬
ac p̾destinata fuit. qͣre cõiugẽ steri¬
lẽ accepit. S nimirũ ꝯstat. qr p̾de¬
stinatõ p̾cib implet᷑: qndois in quo
d̃s multiplicare semẽ abrahe p̾des¬
tinauerat. oratione obtinuit: ut fi¬
lios hẽre potuisset. petrꝰ Quia secre¬
tũ ratio aꝑuit: nichilmͥ dubietatis
remansit. Gg. Uis tͥ aliquid detuscie
partib uarrẽ: ut cognoscas qͣles in
ea uiri fuerint. ot om̃ipotentis dei
noticie tͣuitũ propinqͥ: petiꝰ uolo: at¬

Expanded text:
rat. Et tamen scriptum est: Deprecatus est Isaac Dominum pro uxore sua, eo quod esset sterilis. Qui exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccae. Si ergo multiplicatio generis Abrahae per Isaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem accepit? Sed nimirum constat quia praedestinatio precibus impletur, quando is in quo Deus multiplicare semen Abrahae praedestinaverat, oratione obtinuit ut filios habere potuisset. PETR. Quia secretum ratio aperuit nihil mihi dubietatis remansit. GREGOR. Vis tibi aliquid de Tusciae partibus narrem, ut cognoscas quales in ea viri fuerint, et omnipotentis Dei notitiae quantum propinqui? PETR. Volo, at
Abbreviated transcription (Latin):
re dixi eñ uoluisse aliquid s minime
potuisse quia si uenerabił uiri m̃tem
aspicimꝰ. dubiũ nõ ẽ qd̃ eandẽ serent¬
tatẽ uoluerit in qua descend̾at ꝑ ma¬
uere: S contra hoc quod uoluit. inuir¬
tute om̃ipotentis dei exfemine pec¬
tore miracłim uenit: Nec mirũ quod
plus illo fenuna que dui frem uid̾e
cupiebat. in eodẽ temꝑe ualuit: Qa
ualde iudicio illa plus potuit. q̃ am¬
plius amauit. petr. ¶ateor multum

Expanded text:
re dixi eum voluisse aliquid, sed minime re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venerabilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod eamdem serenitatem voluerit in qua descenderat permanere; sed contra hoc quod voluit, in virtute omnipotentis Dei ex feminae pectore miraculum invenit. Nec mirum quod plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem tempore valuit: quia valde judicio illa plus potuit, quae amplius amavit. Petr. Fateor, multum
Abbreviated transcription (Latin):
ci limen qͦ cõsed̾ant pedẽ mou̾e potu¬
issent. Scĩmoniał qͥppe femina caput
ĩmanib declinans lacrimarũ fluui¬
os inmensã fud̾at. ꝑ qͦs serenitatẽ ae¬
ris ad pluuiã traxit. nec paulo tardius
pꝰ orationẽ inundatio illa secuta ẽ S
tanta fuit cõuenientia orationis ⁊ in¬
undatõis. ut de mensa caput iam
cũ tonitruo leuaret. quatuiꝰ unũ idẽ¬
q eẽt mom̃tũ. et leuare caput ⁊ plu¬
uiam depone. Cũcuir d̃i int̾ chorꝰ cos
conitrus atꝙ int̾ ingentis pluuie ĩ¬
undationẽ: uidens se ad monast̾iũ nõ
te rogani. et audire me uoluisti. Roga¬
ui dũm meũ. et audiuit me. Modo gͥ
si potes egred̾e: et me dimissa ad mo¬
nasteriũ recede. Ipe añt exire extra
tectum ũualens. qui reman̾e ĩ hoclo
factũ est. ut totã noctẽ ꝑuigilẽ duce¬
rent. atq ꝑsacra spũał uite colloqͥa
sese uicaria relatione satiarent. Q de

Expanded text:
ci limen quo consederant, pedem movere potuci limen quo consederant, pedem movere potuissent. Sanctimonialis quippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua de
Abbreviated transcription (Latin):
die uenit ex more: atq ad eam cũ disci¬
płis uenerabił eius descendit fr̃. Qui
totũ diem ĩ d̃i laudib sacrisꝙ collo¬
quiis ducentes: incũbentib iã noctis
tenebris simul acceꝑunt cybos. Cñꝙ
adhuc sed̾e̾nt ad mensã. et int̾ sacra
colloquia tardior se hora ꝓthrahe̾t:ea¬
dẽ sc̃iuioniał femina soror eiꝰ eũ roga¬
uit dicens. Q ueso te ut ista nocteme
lestib uite gandiis loquamͣ. Cui ille
respondit. Quid ẽ. qd̾ loq̃ris soror:Ma¬
nere extra cellã nullatenꝰ possũ. Tanta
uͦ erat celi serenitas: ut nulla ĩ aere
nubes appareret Scĩmoniał autẽ fe¬
muna cũ u̾ba fr̃is negantis audisset. in¬
sertas digitis manꝰ suꝑ mensã posuit.
et caput in manib om̃ipotentẽ dm̃n
rogatura declinauit Cũꝙ leuaret de
mensa caput. tanta chorꝰcatõis ⁊ toni¬
trui uirtus. tantaq inundatõ plu¬
uie erupit. ut neq uenerabił bñdictꝰ
neꝙ frẽs qui cũ eo ad erant extra lo¬

Expanded text:
atque ad eam cum discipulis venerabilis ejus descendit frater: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte lestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura declinavit. Cumque de mensa levaret caput, tanta coruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pulviae erupit, ut neque venerabilis Benedictus, neque fratres qui cum eo aderant, extra lo
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce corpꝰ eiꝰ adianuã monastii iacet.
ubi cum uir di cũ frĩb ꝑuenisset. fle
dit dicens: Dñe ñ aspicias pccã mea. s
fidẽ huiꝰ hoĩs qͥ resuscitari filiũ suũ
rogat. ⁊ redde in hoc corpꝰcłm aĩam
ꝙͣ abstulisti. uix inoratione u̾ba cõple¬
uerat. et regrediente aĩa ita corpꝰcu¬
lũ pueri om̃e cõtremuit: ut sub ocuł
om̃tũ qui aderant apparuerit c̃clio¬
ne mirifica trem̃do palpitasse: Cuiꝰ
mox manũ tenuit ⁊ eũ patri uiuẽtẽ
atq incolum̃ dedit. Liqͣt petre qr hoc
miracłm ĩ potestate ñ hũit. qͦd ꝓstratꝰ
petiit ut exhib̾e potuisset. petrus.
Sitcũcta eẽ. ut asseris constat paten¬
t̾. qr u̾ba que ꝓposueras reb ꝓbass¬

Expanded text:
Ecce corpus ejus ad januam monasterii jacet. Ecce corpus ejus ad januam monasterii jacet. Ubi cum vir Dei cum fratribus pervenisset, flexdit dicens: Domine, non aspicias peccata mea, sed fidem hujus hominis, qui resuscitari filium suum rogat, et redde in hoc corpusculo animam quam abstulisti. Vix in oratione verba compleverat, et regrediente anima ita corpusculum pueri omne contremuit, ut sub oculis omnium qui aderant, apparuerit concussione mirifica tremendo palpitasse. Cujus mox manum tenuit, et eum patri viventem atque incolumem dedit. Liquet, Petre, quia hoc miraculum in potestate non habuit, quod prostratus petiit, ut exhibere potuisset. Petr. Sic cuncta esse, ut asseris, constat patenter: quia verba quae proposueras, rebus
Abbreviated transcription (Latin):
uadã die cũ fr̃ib adagri oꝑa fue¬
rat egressus: quidã uo̾ rusticꝰ de¬
functi filii corpꝰ inulnis ferens orbi¬
tatis luctu estuans ad monast̾iũ ue¬
nit. benedictũ patrẽ quesint̃. Cui cũ
dcm̃ eẽt qr isde pat̾ cum fr̃ib ĩ agro
moraret᷑. ꝓtinꝰ añ monasterii iamiã
corpꝰ extincti filii ꝓiecit. ⁊ dolore tur¬
batꝰ ad inueniendũ uenerabilẽ pa¬
hora uir di ab agri oꝑe iã cũ fr̃ib
reu̾tebatur: quẽ mox ut orbatꝰ rusti¬
cus aspexit. clamare cepit. Redde fi¬
liũ meũ. redde filiũ meũ. uir aũt di
in hac uoce substitit dicens. Nũqͥd e¬
go filiũ tuũ abstuli: Cui ille respõ¬
dit. Mortuusẽ: ueni resuscita eũ. Qͣd
mox ut di famulꝰ audiuit. ualde cõ¬
tristatꝰ. ẽ. dicens: Secedite fr̃s. recedi
cogebat dolor in sua petitione ꝑstitit:
iurans qd̃ nõ reced̾et. nͥ eiꝰ filiũ resus¬
citaret: Q uẽ mox d̃i famuł in quisi¬
uit dicensubi ẽ. Cui ille respondit.

Expanded text:
uodam die cum fratribus ad agri opera fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii januam corpus exstincti filii projecit, et dolore turbatus, ad inveniendum venerabilem Pahora vir Dei ab agri opere jam cum fratribus revertebatur. Quem mox ut orbatus rusticus aspexit, clamare coepit: Redde filium meum, redde filium meum. Vir autem Dei in hac voce substitit, dicens: Nunquid ego filium tuum tibi abstuli? Cui ille respondit: Mortuus est, veni, resuscita eum. Quod ut mox Dei famulus audivit, valde contristatus est, dicens: Recedite, fratres, receditcogebat dolor, in sua petitione perstitit, jurans quod non recederet, nisi ejus filium resuscitaret. Quem mox Dei famulus inquisivit, dicens: Ubi est? Cui ille respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
contra se unanimit̾ cõspirantes. sue¬
ꝙ conu̾sationi longe dissimiles coac¬
tos dui sub se tenere uoluisset. fortas¬
se sui uigoris usum ⁊ modũ tranqͥlli¬
tatis exced̾et. atq a contẽplationis
liunine mentis sue oculum dedinas¬
s. Dumꝙ cotidie illoꝵ incorrectõne
fatigatꝰ minus curaret. sua: et se foe¬
sitan relinqueret. et illos nõ inueni¬
ret. Nam quociens ꝑcogitatõis motũ
ninie extra nos ducim᷑. et nos sumꝰ
et nob̾cũ nõ sumꝰ. qr nosiet ip̃os mi
nune iudentes ꝑ alia uagam᷑. An
illũ secũ fuisse dicimꝰ qͥ in longinꝙͣ
regionẽ abiit portionẽ qũã acceꝑait
c̃sũpsit: uni inea ciuiũ ad hesit. por¬
cos pauit. qs et manducare sili q̃s ui-¬
d̾et et esuriret : Qui tam̃ cũ pꝰmod̾
cepit cogitare bona que ꝑdidit: scͥptũ
deillo ẽ. In se reu̾sus dix̃. Quãtuncẽ¬
narii indomo patris mei abundãt
panib: Sigͥ secũ fuit. unde ad sere¬
diit: Hunc gͦ uenerabtlẽ uirũ secũ

Expanded text:
contra se unanimiter conspirantes, suaeque conversationi longe dissimiles, coactos diu sub se tenere voluisset, fortassis sui vigoris usum et modum tranquillitatis excederet, atque a contemplationis lumine suae mentis oculum declinasset. Dumque quotidie illorum incorrectione fatigatus minus curaret sua, et se forsitan relinqueret, et illos non inveniret. Nam quoties per cogitationis motum nimium extra nos ducimur, et nos sumus, et nobiscum non sumus, quia nosmetipsonime videntes, per alia vagamur. An illum secum fuisse dicimus qui in longinquam regionem abiit, portionem quam acceperat consumpsit, uni in ea civium adhaesit, porcos pavit, quos cum manducare siliquas videret, et has esuriret? Tamen cum postmodum coepit cogitare bona quae perdidit, scriptum de illo est: In se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus ! Si igitur secum fuit, unde ad se rediit? Hunc ergo venerabilem virum secum
Abbreviated transcription (Latin):
xtrꝰ te suscitauit. Itaẽẽ. ut doces. et mani¬
festa ratio. ⁊ prolatũ congrũ testimo¬
niũ declarat. s q̃so. ut deuita tantipa¬
tris aduarratõnis ordinẽ redeas. SGs̃
Cum sc̃s uir diu ineadẽ solitudine uir¬
tutib signisꝙ succresc̾et: multi ab eo in
loco eodẽ ad om̃ipotentis d̾i sũt serui¬
strueret. In quib statutis patrib duo¬
denos monachos deputauit. paucosit
secũ retinuit. qͦs ad huc in sua p̾sentia
aꝑtiꝰ erudire iudicauit. Ceꝑunt etiã
tũc ad eũ romane urbis nobiles ⁊ reli¬
giosi cõcurrere: suosꝙ ei filios om̃ipo¬
tenti dño nutriendos dare. Tũc quoq
bone spersias so boles euicius maurũ.
t̾tullꝰ tͦ patriciꝰ placidũ tradidit. e qͥb
maurꝰ iienior cũ bonis polleret mo

Expanded text:
animae suscitavit. Petr. Ita esse ut doces, et manianimae suscitavit. Petr. Ita esse ut doces, et manifesta ratio, et prolatum congruum testimonium declarat. Sed quaeso ut de vita tanti Patris ad narrationis ordinem redeas. Gregor. Cum sanctus vir diu in eadem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servistrueret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret mo
Abbreviated transcription (Latin):
tio p̾tereundũ nõ est: quia cũ laborẽ
suũ sine fructu ẽẽ. consid̾ant. iu lo¬
cum alium ad laborem cum migrãt.
Unde ille quoq egregnis p̾dicator qͥ
dissolui cupit et cum xp̃o eẽ. cuiuiur¬
re xp̃c ẽ. et mori lucrũ quic̾tamina
passionũ nõ solum ip̃e appetit. sed ad
toleranda hec ⁊ alios accendit: dama¬
sci ꝑsecutionẽ passus ut potuisset ena¬
dere. murũ funẽ. sportãꝙ quesiuit. se¬
ꝙ latent̾ deponi uoluit. Nũqͥd nã pau¬
lum mortẽ dicimꝰ timuisse. qͣm se ipsit
ꝓihũ amore testat᷑ appet̾e : S cũ ĩ eodẽ
locominorẽ sibi fructũ ad ẽẽ. c̾spicet
et grauẽ laborẽ. ad laborẽ se alibi cũ
fructu seruauit. fortis ⁊ eñ p̾liatordĩ
teneri intra claustra uoluit certami¬
nis cãpũ que sunt. unde isdẽ qͦq neue¬
rabilis benedictus si libent̾ audis citiꝰ
deseruit. qͣntoᷤ in locis aliis ab aĩemor

Expanded text:
tio praetereundum non est, quia cum laborem tio praetereundum non est, quia cum laborem suum sine fructu esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde ille quoque egregius praedicator qui dissolvi cupit, et cum Christo esse, cuiristus est, et mori lucrum , qui certamina passionum non solum ipse appetiit, sed ad toleranda haec et alios adhortatur, Damasci persecutionem passus, ut potuisset evadere, murum, funem, sportamque quaesivit, seque latenrer deponi voluit. Nunquidnam Paulum mortem dicimus timuisse, quam seipso pro Jesu amore testatur appetere? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse conspiceret, et gravi labore ad laborem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praeliator Dei teneri intra claustra noluit, certaminis campum quaesivit. Unde idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius deseruit, quantos in locis aliis a morte
Abbreviated transcription (Latin):
gatõne mentis et inmũdicia sb̾sem¬
ip̃o cecidit. iste uo̾ quẽ angelus soluit
eiusq mentẽ mnexta si rapuit. extra
se quidẽ s supͣ semet ip̃m fuit. ut̾q
ego adse rediit: qͣudo ⁊ ille aberrore
operis se collegit ad coret ille acõtẽ¬
plationis culmine ad hoc rediit quod
inintellectu cõmuni et pr iꝰ fuit ue¬
nerabilis gͥ bñdictus inlla solitudĩe
habitauit secũ. inqͣntũ seintra cogi¬
tationis claustra custodiuit. Nã qͦci¬
enscũꝙ hũc cõtẽplationis ardor in
altum rapuit. se ꝓculdubio subsere¬
liquit. peti. Placet qd̃ dicis. s q̃ so
respondeas si deserere fr̃es debuit
quos seinel suscepit. Gs t ego
petre existimo. ibi adunati equani¬
init̾ portandi sunt mali. ubi inmeni
uaciuis: maxime si euicino cause sup¬
petunt. que fructũ deo ualeant fer¬
re meliorẽ. uir itaq sc̃s ꝓpt̾ quem
custodiendũ staret. qui om̃s uuani¬
mit̾ se ꝑsequentes cerneret: Et se¬
pe agitur ĩ anĩo ꝑfectoꝵ quod silen¬

Expanded text:
ne mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit. Gregor. Ut ego, Petre, existimo, ibi adunati aequanimiter portandi sunt mali, ubi inveniuvacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo ferre valeant meliorem. Vir itaque sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequentes cerneret? Et saepe agitur in animo perfectorum quod silen
Abbreviated transcription (Latin):
perano noĩe et mauro dei famulo se¬
creto dixit. Nunqͥd nõ aspicitis qͥs est
qui istũ monachũ foras trahit. Qͥ res¬
pondentes dixerũt. Non. Quib ait.
Oremꝰ ut et uos ⁊ uideatis. quẽ iste seqͥ¬
maurꝰ monachꝰ uidit põpeianꝰ autẽ
euisdẽ monasti̾i pat̾ uid̾e nõ potuit.
Die aũt alia expleta oratione iur dei
oratoriũ egressus. stantẽ foris mona¬
chũ repperit. quẽ procecitate cordis
sui uirga ꝑcussit. e ui ex illo die nil
ꝑsuasionis ulterius anigro puerulo
ꝑtulit. sed ad orationis studiũ immo¬
bilis ꝑmansit. Sicꝙ antiquns hostis
dñari non ausus est in eiuis cogitatõ¬
ne:. ac si ip̃e ꝑcussus fuisset ex u̾bere

Expanded text:
peiano nomine, et Mauro Dei famulo sepeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem isteMaurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus cogitatione, ac si ipse percussus fuisset ex verbere
Abbreviated transcription (Latin):
nastĩis que circũquaq construxerat
quidã monachus erat. qui ad oratio¬
nestare nõ poterat. s mox ut se fr̃s
adstudiũ orationis inclinassent. ip̃e
egrediebatur foras. et mente uaga.
t̾rena aliqua et transitoria agebat.
Cumq ab albe suo sepius fuisset ad¬
monitꝰ ad uirũ dĩ deductꝰ ẽ. Qui ip̃e
quoq eius stultitiã uehem̃t̾ increpa¬
uit. et ad monast̾iũ reu̾sus uix duob
dieb uiri d̾i admonitionẽ tenuit.
Nam die t̾cio adusũ ꝓpͥum reu̾sus ua¬
gari tẽpore orationis cepit. Qͦdcum
seruo d̃i ab eodem monast̾ii patre ꝙͣ
constituerat nũtiatũ fuisset. dixit.
Ego uenio et eum ꝑmemet ip̃m ego
emendabo. Cumꝙ uir d̾i uenisset inidẽ
monast̾iũ. ⁊ constituta hora expleta
psalmodia sese frc̃s inorationẽ dedis¬
sent. aspexit qd̾ eundẽ monachũ qͥ¬
man̾e in oratione non poterat. qͥ dam
niger puerulꝰ ꝑuestim̃ti fimbriã foras
trahebat. ẽñc eidem patri monastiipõ.¬

Expanded text:
iis quae circumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse quoque stultitiam ejus vehementer increpavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri Dei admonitionem tenuit: nam die tertia ad usum proprium reversus, vagari tempore orationis coepit. Quod cum servo Dei ab eodem monasterii Patre quem constituerat, nuntiatum fuisset, dixit: Ego venio, eumque per memetipsum emendo. Cumque vir Dei venisset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem monachum qui in oratione manere non poterat, quidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pom
Abbreviated transcription (Latin):
uocat᷑ circa enis faciem uolitare cepit
eiusꝙ uultui importime in sist̾e̾: ita
ut capimanu posset. si hanc uir sc̃s
tenere uoluisset. S signo crucis edito:
recessit auis. Tanta autẽ carnis tẽp̃¬
tatio aui eadẽ receoente secuta ẽ. qnͣ¬
duxit. tãtoq igne serm di animũ in
speciẽ illiꝰ accendit. ut se in eius pecto¬
re amoris flãma uix caꝑet᷑ ⁊ iam pe¬
ne deserere heremũ uoluptate uictꝰ
deliberaret. cũ subito suꝑna grã resp̃¬
tus ad semet ip̃m reu̾sus ẽ: atꝙ urti¬
carũ et uep̾um iuxta ͤ densa succresc̾e
frutecta c̃spiciens. exutꝰ indum̃to. nu¬
dũ se iullis spinarũ acculeis ⁊ urti¬
carũ incendiis ꝓiecit. ibiq diu uolu¬
tatꝰ. toto exeis corꝑe uulneratꝰ exiit:
et ꝑcutis uulnera eduxit a corꝑe iuil¬
nꝰ m̃tis: quia uoluptatẽ traxit indo
itaq pecc̃m: quia mutauit incendiũ.
Ex quo iudelicet tẽꝑe sicut pꝰ discipłis
ip̃e ꝑhibebat. ita millo est tep̃tatiouo¬

Expanded text:
vocatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut capi manu posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito recessit avis, tanta autem carnis tentatio avi eadem recedente secuta est, quaduxit: tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix caperet, et jam etiam pene deserere eremum voluptate victus deliberaret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in doitaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse
Abbreviated transcription (Latin):
stodes uasoꝵ fiant. petrͥl ã qͥdẽ peo¬
lati testimonii mͥ aliquãtulũ intellec¬
tus int̾ lucet. s tamen hoc planius
quod iniuuentute carnis tep̃tatio f̃¬
ueat: ab anno aũt qͥnquagesimo ca¬
lor corꝑis frigescat. uasa antẽ sacra.
sunt fideliũ mentes. Electi gꝰ cum
ad huc in tẽptatione sũt. sub eẽ. eos
ac seruire necesse est: et obsequiis
laborib ꝙ fatigari. Cũ uͦ iam mẽtis
etate tranquilla calor recesserit tẽp̃¬
tatiõis. enstodes uasoꝵ. sñt. quia doc¬
tores aĩarum fiunnt. petr̃. Lateor
placet quod dicis. Sed quia prolati
testimonii clausa reserasti: queso ut
de uita iusti debeas ea que sũt inchoa¬
tione iuir dei quasi spinis erutis
exculta t̾ra. de uirtiitũ segete feraciꝰ
fpuctũ dedit. Preconio itaq eximie
cõuersatõnis: celebre nomen eiꝰ hẽba¬
tur. Non longe aũt monast̾iũ fuit.
cuius congregatõis pat̾ defunctꝰ est:
oĩsq ex illo cõgregatõ ad eundẽ uene

Expanded text:
stodes vasorum fiant. Petrus. Jam quidem prolati testimonii mihi aliquantum intellectus interlucet: sed tamen hoc plenius quod in juventute carnis tentatio ferveat, ab anno autem quinquagesimo calor corporis frigescat: vasa autem sacra sunt fidelium mentes. Electi ergo cum adhuc in tentatione sunt, subesse eos ac servire necesse est, et obsequiis laboribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranquilla calor recesserit tentationis, custodes vasorum sunt, quia doctores animarum fiunt. Petr. Fateor, placet quod dicis: sed quia prolati testimonii claustra reserasti, quaeso ut de vita justi debeas ea quae sunt inchoatione, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex illo congregatio ad eu
Abbreviated transcription (Latin):
inuenerũt. Quẽ dunt uestitũ pellib
int̾ fructecta cern̾e̾nt: aliquã bestiã
ẽẽ crediderũt. Sed cognoscentes dei
famulũ: eorum multi ad pietatis gra¬
tiam. ab est̾ali mente mutati sũt. No¬
men itaꝙ eius ꝑuicina loca cunctis ĩ¬
notuit. factumꝙ est᷑ ut ex illo iã tꝑr.
a multis freq̃ntari cepisset. Q in cũ
ei cybos deferrent corpis: ab euisore.
in suopec tore alim̃ta refe̾bãt uite.

Expanded text:
invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vitae.
Abbreviated transcription (Latin):
q annis excepto romano monacho.
licet romanꝰ nõ longe ĩmonasterio
sub deodati patris regnla degebat.
s pie euisdẽ patris sui oculis fura¬
batur horas: et quẽ sibi ad manducã¬
dum subriꝑe poterat dieb certis
bñdicto panem ferebat. Ad eundẽ
uͦ specũ aromani cella it̾ nõ erat.
qr excelsa de suꝑ rupis eminebat.
d ex eadẽ rupe iu longissimo funere¬
ligatũ romanꝰ depone̾ pauẽ consue¬
uerat. in quo etiam resti paruũ tin-¬
tinabulũ ĩseruit: ut adsonũ tintin¬
nabuli uir d̃i cognosc̾et qnͣdo sibi ro¬
mauus panẽ p̾beret: quẽ exiens acci¬
peret. S antiquus hostis uniꝰ carita¬
ti inuidens alteriꝰ refectiomi: cũ quad̾a
die submitti panẽ cõspic̾et. iactauit
lapidẽ. ⁊ tintinuabulũ fregit: romanꝰ
uitã in exemplũ hõib demonstrare.
ut posita suꝑ candelabrũ luc̾na clareᷤᷤ¬
ceret. qͣtuiꝰ omnib qui in domo dĩ sũt
luceret. tuidã pb̃ro longiꝰ mauenti qͥ

Expanded text:
excepto Romano monacho, licet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanusvitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in ingressu mundi posuerat retraxit
pedẽ: nesi quid descientia eius attin¬
geret. ip̃e quoq pꝰmodũ ĩimane p̃¬
cipitium totus iret. Despectis itaꝙ
litt̾arum studiis. relicta domo reb¬
ꝙ patris: soli d̾o plac̾e̾ desid̾ans scẽ
conu̾sationis hĩtum quesiuit. Reces¬
sit gͥ scient̾ uesciꝰ. et sapient indoctꝰ
Huiꝰ ego omĩa gesta ñdidici s pauca
que uairo .iii. discipłis illeꝰ refentib
agnoui constantino scilicz reuen¬
tissimo ualde uiro. qui ei in monas¬
terii regimine successit: ualentinia¬
no quoꝙ qui amus multis lateranẽ¬
si monastio p̾fuit: simplicio etiam
qui congregatõnẽ illiꝰ pꝰ eum t̾tuis
rexit: houorato etiam qui nũc ad¬
huc celle euis inqua pͥus cõuersatꝰ

Expanded text:
mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. RecessHujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus
Abbreviated transcription (Latin):
tere iuspecu repperit. Cumq oratione
facta benedicentes dñi omnipotẽ¬
tẽ cõsedissent: pꝰdulcia uite colloqͥa
is qui aduenerat pb̃r dixit. Surgẽ su¬
mamꝰ cybum:. quia hodie pascha est.
Cui uir di respondit dicens Scio qͥa
pascha ẽ. quia uidere te merui. longe
quippe ab hominib positꝰ quia die eo¬
dem paschał eẽt sollẽpuitas ignora¬
bat. uenerabilis aũt p̾b̃r rursus as¬
seruit dicens. ueracit᷑ hodie resurrec¬
tõnis dñice paschał dies ẽ. abstine tibi
minune cõgruit: quia et ego ad hoc mi¬
ssus sũ ut dona om̃ipotentis dñi ꝑit̾
sumamꝰ. Bñdicentes gͥ dm̃ sũpserũt cỹ¬
bũ. Expleta gͥ locutõne atq refectõe:

Expanded text:
ione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta
Abbreviated transcription (Latin):
fatigari qu̾ã uite huiꝰ fauorib ex¬
tolli: nutricẽ suam occulte fugiens
deserti loci secessum petiit cui sub¬
lacꝰ uocabulũ est. qͥ aromana urbeq̃¬
draginta fore milib distans. ftigi¬
dasatq ꝑspicuas emanat aquas.
Que illic uidelicet a quaꝵ habundã¬
tia inextenso prius lacu colligitur
ad postremũ uͦ ĩ ainnẽ deriuatur.
Quo dum fugiens ꝑgeret: monachꝰ
quidam romanꝰ noĩe hũc euntẽ rep¬
perit: quo tend̾et inquisiuit. Cuiꝰ
cũ desideriũ cognouisset ⁊ secretũ
tenuit. et adiutoriũ impendit: ei

Expanded text:
fatigari quam vitae hujus favoribus extolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, ei
Abbreviated transcription (Latin):
rupit. sicq c̃fragtũ est. ac simillo ua¬
se mortis ꝓcruce lapidẽ dedisset: Intel¬
lexit ꝓeinꝰuir dei quia potum mortis
habuerat. quod portare nõ potuit
signũ uite: Atꝙ ilico surrexit. ⁊ uultu
placido mente ꝙ tnͣsquilla. cõuocatos
istis: Nũqͥd ñ prius dixi: quia ur̃is et¬

Expanded text:
rupit: sicque confractum est, ac si in illo varupit: sicque confractum est, ac si in illo vase mortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et vultu placido, mente tranquilla convocatos istis? Nunquid non prius dixi vobis