comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mͦ ł uiii. Hypocrita nichil aliud in om̃e qͦd
agit nisi opinionis suȩ głam cogitat: nec cu¬
rat quid post meritum dicitur: s quid inte¬
rim dicatur. S laus cum eiꝰ uita p̾terit: &e
humanꝰ fauor in iudicio deficte. Unde & fa¬
tuȩ uirgines quȩ oleum in uasis ñ sump-¬
sponsi p̾sentiam dicunt. Date nob̾ de oleo ur̃o:
quia lampades nr̃ȩ extinguunt᷑. Oleum qͥp¬
pe a ꝓximis petere ẽ: glam boni oꝑis a testi¬
monio alieni oris implorare. Mens etenim
uacua cum a cunctis suis laborib nil se intꝰ
tenuisse iuuenerit: testimoniũ foris querit.
Acsi aꝑte fatuȩ uirgines dicant. Cum nos
repelli sine retͥbutione conspicitis: dicite in
nr̃o oꝑe quid uidistis. S hy pochritȩ nil in
iudicio attestatio humana suffragabitur.
qͥa eande laudem quam post in testimomũ
exigit. pͥus in munere recepit. De multimo¬

Expanded text:
 . Hypocrita nihil aliud in omni quod agit nisi opinionis suae gloriam cogitat, nec curat quo post per meritum ducitur, sed quid interim dicatur. Sed laus cum ejus vita praeterit, et humanus favor in judicio deficit. Unde et fatuae virgines, quae oleum in vasis non sumpSponsi praesentiam dicunt: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur. Oleum quippe a proximis petere est gloriam boni operis a testimonio alieni oris implorare. Mens etenim vacua, cum a cunctis suis laboribus nihil se intus tenuisse invenerit, testimonium foris quaerit. Ac si aperte fatuae virgines dicant: Cum nos repelli sine retributione conspicitis, dicite in nostro opere quod vidistis. Sed hypocritae nihil in judicio attestatio humana suffragabitur, quia eamdem laudem quam post in testimonium exigit prius in munere recepit. CAP. L
Abbreviated transcription (Latin):
cta st̃. & tam̃ in forma remanent coniuncta:. qͥd
mirũ si possit om̃pc ds̃ in illa resurrectione mor¬
tuoꝵ carnẽ hominis distinguere a carne bestiꝙ:
ut imiꝰidemq pulius & ñ resurgat in qͣntum
puluis lupi & leonis est. & tam̃ resurgat. in

Expanded text:
ncta sunt, et tamen in forma remanent conjuncta, quid ncta sunt, et tamen in forma remanent conjuncta, quid mirum si possit omnipotens Deus in illa resurrectione mortuorum carnem hominis distinguere a carne bestiarum, ut unus idemque pulvis et non resurgat in quantum pulvis lupi et leonis est, et tamen resurgat in
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe aũ obicere manẽ questiun cłam solent qua
dicunt. Carnẽ hominis lupus comeditꝰ. lupũ
leo deuorauit: leo moriens ad puluerẽ reduit.
Cũ puluis ille suscitabit᷑: qͦmͦ caro hominis a
lupi & leoniᷤꝰ carne diuidet᷑: Quib qͥd respõ¬
Dere debemꝰ: nͥ ut pͥus cogitent. qualit̾ in h̾c
mundum uenerint. & t̾e inuenient qualiter
resurgant: Certe tu homo qͥ loqueris aliqͣn¬
do in matris utero spuma sanguinis fuisti.
Ibi qͥppe ex patͥs semine ex mat̾s sanguine. par¬
uus ac liquidus glob eras. Die rogo si nosti.
qͣlit̾ ille humor seminis in ossib duruit. qlit̾
in medullis liquidꝰ remansit: qͣliter in neruis
solidatꝰ ẽ. qualit̾ in carnib creuit: qͣlit̾ in cute
extensus ẽ. qualit̾ in capillis atq unguib di¬
stinetꝰ est. ita ut capilli molliores carnib &e
ungues eẽnt teneriores ossib carnib duriores.:
Sigͥ tot &e tanta ex uno semme. & ꝑ speciẽ disti¬

Expanded text:
Saepe autem objicere inanem quaestiunculam solent, quia Saepe autem objicere inanem quaestiunculam solent, quia dicunt: carnem hominis lupus comedit, lupum leo devoravit, leo moriens ad pulverem rediit. Cum pulvis ille suscitabitur, quomodo caro hominis a lupi et leonis carne dividetur? Quibus quid respondere debemus, nisi ut prius cogitent qualiter in hunc mundum venerint et tunc inveniant qualiter resurgant? Certe tu homo qui loqueris, aliqdo in matris utero spuma sanguinis fuisti, ibi quippe ex patris semine et matris sanguine parvus ac liquidus globus eras. Dic, rogo, si nosti, qualiter ille humor seminis in ossibus duruit, qualiter in medullis liquidus remansit, qualiter in nervis solidatus est, qualiter in carnibus crevit, qualiter in cute extensus est, qualiter in capillis atque unguibus distinctus, ita ut capilli molliores carnibus, et ungues essent teneriores ossibus, carnibus duriores? Si igitur tot et tanta ex uno semine per species disti
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie resurgit. Stellȩ qͦꝙ matutins hons
nob̾ occidunt: uesꝑe resurgunt. Arbusta dem-¬
unte eum humor a radice surrexerit. suo ite¬
rum decore uestiunt᷑. Cur gͦ de hominib dif¬
fiditu: qͦd in lignis fieri uidet᷑. S sepe pulue¬
rem putrescentis carniᷤ aspiciunt: &e dicunt.
Unde ossa & medulle: unde caro & capilli po¬
terunt hic reparari: Hȩcitaꝙ reqͥrente. par-¬
ua semina ingentiũ arboꝵ uideant᷑ atq si poᷤᷤ¬
sunt dicant. ubi latet in eis tanta moles ro¬
boris. tanta diu̾sitas ramoꝵ. tanta multitudo
& uiriditas folioꝵ. tanta species floꝵ. tanta
ubertas sapoꝵ atq odor fructuũ. Nunqͥd nã
semina arboꝵ odorem uł saporem habent ꝗͥ
ipse post arbores in suis fructib ꝑferuntꝰ Si
gͥ ex semine arboris qͦd uideri ñ potest ꝓduci
potest᷑ cur de puluere carnis humane diffidi¬
t. qͥa ex eo reparari forma ualeat quȩ ñ uidet᷑:

Expanded text:
quotidie resurgit. Stellae matutinis horis quotidie resurgit. Stellae matutinis horis nobis occidunt, vespere resurgunt. Arbusta aesunte, cum humor a radice surrexit, suo iterum decore vestiuntur. Cur ergo de hominibus diffiditur quod in lignis fieri videtur? sed saepe pulverem putrescentis carnis aspiciunt et dicunt: Unde ossa et medullae, unde caro et capilli poterunt hic reparari? Haec itaque requirentes, parva semina ingentium arborum videant, atque si possunt dicant ubi latet in eis tanta moles roboris, tanta diversitas ramorum, tanta multitudo et viriditas foliorum, tanta species florum, tanta ubertas saporum, atque odor fructuum? Nunquidnam semina arborum odorem vel saporem habent quem ipsae post arbores in suis fructibus proferunt? Si ergo ex semine arboris quod videri non potest produci potest, cur de pulvere carnis humanae diffiditur, quia ex eo reparari forma valeat quae non videtur?
Abbreviated transcription (Latin):
in resurrectionẽ uidicii. Hinc paulus ait Si
enim credimꝰ qͦd ih̾c mortuus ẽ &e resurrexit.
ita & ds eos qui dormierunt ꝑ iħm adducit tĩ
eo. Qui rursus ait. Primitiȩ dormientiũ xp̃c.
Si enĩ nos a mortis sompno ñ surgimꝰ. qͦmͦ resir¬
rectionem dm̃cam pͥmicias habemꝰ: Ecce uet¬
res ac noui patres uno sibi sp̃u de carnis resuri¬
ctione concordant: ecce ipsa ꝑ se ueritas pͥus us¬
e docuit qd de resurrectione carnis postiodũ
qre demonstrauit: &e tam̃ adhuc quoꝵ dam in¬
fmitas fidem ñ habet. etiam in domo fidei
fans. S mirari solent: qualt̃ caro reuuuscere
posit ex puluere. Ouentur gͥamplitudinẽ ce¬
li anolem terre. abyssos aquaꝵ. omĩa que ira
mundo sunt: ipsos qͣꝙ angł̃os ciratos ex mebi¬
lo M mus est ualde aliquid ex aliquo facere:
quam omĩa ex nichilo fecisse. Ipsa nob̾ elem̃¬
ta ipse rerum species: resurrectionis imaginẽ
ydicant. Sol enim eotidie nrĩs ocłis m̾oritur:

Expanded text:
it: Si enim credimus quod Jesus mortuus est, et resurrexit; ita et Deus eos qui dormierunt per Jesum adducet cum eo . Qui rursus ait: Primitiae dormientium Christus . Si enim nos a mortis somno non resurgimus, quomodo resurrectionem dominicam primitias habemus? Ecce veteres ac novi Patres uno sibi spiritu de carnis resurrectione concordant . Ecce ipsa per se Veritas prius voce docuit quod de resurrectione carnis postmodum opere demonstravit, et tamen adhuc quorumdam infirmitas fidem non habet, etiam in domo fidei stans, sed mirari solent qualiter caro reviviscere possit ex pulvere. Mirentur igitur amplitudinem, et molem terrae, abyssos aquarum, omnia quae in mundo sunt, ipsos quoque angelos creatos ex nihilo. Minus est valde aliquid ex aliquo facere, quam omnia ex nihilo fecisse; ipsa nobis elementa, ipspraedicant. Sol enim quotidie nostris oculis moritur,
Abbreviated transcription (Latin):
łe. & incontaminatã. & ĩmarcessibiłe ꝯseruatã
in cȩliᷤ. Tanto enĩ ueriꝰ qͥq uirentes st̃ qͣnto in
hereditatis immarcessibilis sorte cogita¬
tionis radicẽ figt̃. Quisqͥs itaq intͥnsecus
arere formidat. arentia extͥnsecꝰ huiꝰ mun¬
di desidia fugiat.: & et̾nam patͥam appetes.
in int̾na cordis plantatione iuirescat. Q d̾¬

Expanded text:
contaminatam et immarcessibilem, conservatam in coelis. Tanto enim verius quique virentes sunt, quanto in haereditatis immarcessibilis forte cogitationis radicem figunt. Quisquis itaque intrinsecus arere formidat, arentia extrinsecus hujus mundi desideria fugiat, et aeternam patriam appetens, in aeterna cordis plantatione virescat. C
Abbreviated transcription (Latin):
bundantia consolant᷑. Offerendus ẽ gͦ a pre-¬
dicatorib timor. diuitib suꝑbis. qͦs consola¬
tio głȩ temporalis extollit: ut cognoscant
qͥa diuitias quas conspiciunt. tenere nequa¬
quã possunt¬
timothee depositum custodi.¬
nis uerba se p̾parat. necesse ẽ ut causaꝵ origi¬
nes a saeris paginis sumat: ut omẽ qͦd loquit᷑.
atq in eo suȩ locutionis edificiũ firmet. Se¬
ginis ñ tenentur. Unde &e discipłm suũ p̾di¬
sator egregiꝰ ammonet dicens. Otimothee de¬
positum custodi: deuitans ꝓphanas uocũ no¬
Qutates. Dum eni laudari heretici tanquã de
excellenti ingenio ci piunt: quasi noua que¬
dam ꝑferunt. que in patrũ antiquoꝵ libris
ueterib ñ tenent᷑. Sicq fit. ut dum uideri sa¬
pientes desiderant: miseris auditorib suis
stulticiȩ semina spargant.

Expanded text:
tia consolantur. Offerendus est ergo a praedicatoribus timor divitibus, quos consolatio gloriae temporalis extollit, ut cognoscant quia divitias quas conspiciunt tenere nequaquam possuntTimothee, depositum custodinis verba se praeparat, necesse est ut causarum origines a sacris paginis sumat, ut omne quod loquitur atque in eo aedificium locutionis suginis non tenentur. » Unde et discipulum suum praedicator egregius admonet dicens: O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum novitates . Quia dum laudari haeretici tanquam de excellenti ingenio cupiunt, quasi nova quaedam proferunt, quae in antiquorum Patrum libris veteribus non tenentur. Sicque fit ut dum videri sapientes desiderant, miseris auditoribus suis stultitiae semina spargant.
Abbreviated transcription (Latin):
a nrĩs uoluptatib coartamꝰ. Nam qui adhuc
ꝑ illicita desidia defluit. ꝓfecto d̾m ñ amat:
qͥa ei in sua uoluptate contradicit. Est aũ in
dilectione ꝓximi nob̾ patientia & benigni-¬
tas conseruanda: qͥa de eadem dilectione
scͥptum. ẽ. Caritas paciens ẽ: benigna ẽ. Paci¬
ens scilicet ut illata a ꝓximis mala ȩquani¬
mit̾ portet: benigna autẽ ut sua bona ꝓrimiˢ
desiderabilit̾ impe¬
st peccatum ad mortẽ ñ pro illo dico ut

Expanded text:
coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria defluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluptate contradicit. Est autem in dilectione proximi nobis patientia et benignitas conservanda, quia de eadem dilectione scriptum est: Charitas patiens est, benigna est ; patiens scilicet, ut illata a proximis mala aequanimiter portet; benigna autem, ut sua bona proximis desiderabiliteEst peccatum ad mortem . Peccatum i
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteros honoꝵ altitudine ambiunt. locum
antiqͦ hosti uͥ apud se reqͥescere debeat tri-¬
buunt. Unde & in euangłio ueritas dicit:
qͥd sp̃c exiens qui in locis aridis & inaqͦsis
reqͥem ñ inuenit. qͥa domũ quã reliquerat
uacuã scopisq mundatã reppit. hanc mul¬
tiplicior intrauit. Quia enĩ fluxa fit t̾ra
quȩ infundit᷑. loca arentia & inaqͦsa sunt
corda iustoꝵ. quȩ ꝑ disciplinȩ fortitudinẽ
ab om̃i carnalis concupiscentiȩ hum̃ore
siccant᷑. Loca aũ hum̃tia st̃ t̾renoꝵ homi¬
num mentes: qͣs humor carnalis concu¬
piscentiȩ qͥa replet. fluidas facit. Loca qͦq
hum̃tia st̃. oꝑa uoluptuosa. Ses quippe in
arida t̾ra ñ labitur. fixus uͦ in lubrica uix
tenet᷑. In locis gͦ humentib iter uite p̾sen

Expanded text:
caeteros honorum altitudine ambiunt, locum antiquo hosti ubi apud se requiescere debeat tri Unde et in Evangelio Dominus dicit quod spiritus exiens qui in locis aridis et inaquosis requiem non invenit, quia domum quam reliquerat vacuam scopisque mundatam reperit, hanc multiplicior intravit . Quia enim fluxa fit terra quae infunditur, loca arentia atque inaquosa sunt corda justorum, quae per discab omni carnalis concupiscentiae humore siccantur. Loca autem humentia sunt terrenorum hominum mentes, quas humore carnalis concupiscentiae quia replet fluidas facit; loca quoque humentia sunt opera voluptuosa. Pes quippe in arida terra non labitur, fixus vero in lubrica vix ten
Abbreviated transcription (Latin):
ilico adiunxit. Et nolite ut inimicũ esti¬
mare illumis: corripite ut fratrẽ. Acsi
diceret. Pacẽ cũ eo ext̾iorẽ soluitẽs inti¬
orẽ circa illũ medullitꝰ custodite: ut pec-¬
cantis mentẽ sic ur̃a custodia feriat: qua-¬
tinus pax a uris cordib nec abnegata
discedat.

Expanded text:
illico subjunxit: Et nolite, ut inimicum existiillico subjunxit: Et nolite, ut inimicum existimare illum, sed corripite ut fratrem . Ac si diceret: Pacem cum eo exteriorem solvite, sed interiorem circa illum medullitus custodite; ut peccantis mentem sic vestra discordia feriat, quatenus pax a vestris cordibus nec abnegata discedat.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽicum om̃ib hominib pacẽ haben¬
ad correptionis uerba ꝓsiliant: ñ debent.
formidare temporalem pacẽ sibi turbare:¬
&x tam̃ eandem pacem integra dilectione
debent intͥnsecus tenere: qͣm ꝑ inuectionẽ
uocis uident᷑ extͥnsecꝰ sibi turbare. Hinc
paulus ait. Si fieri potest qͦd ex uobis est:
cũ om̃ib hominib pacem habentes. Hor¬
taturus enim discipłos ut pacẽ cũ om̃ib
haberent. p̾misit dicens si fieri potest: at¬
q subiunxit. qͦd ex uob̃ ẽ. Difficile qͥppe
erat: ut si male acta corriꝑent: habere pa¬
cẽ cum om̃ib possent. S cũ temporal̃ pax
fundit᷑: inuiolata necesse ẽ. ut in nr̃o corde
seruet᷑. Recte itaq ait qͦd ex uob̃ ẽ: acsi ni¬
mirũ dicat. Quia pax ex duarũ partium
consensu subsistit: si ab eis qͥ corripiunt᷑
expellitur: integra tam̃ in ur̃a qͥ corripitis
mente teneat᷑. Unde eosdem discipłos rur¬
sum admonet dicens. Si quis ñ obedit
misceamini cũ illo ut confundat᷑. Atq

Expanded text:
hominibus pacem habenad increpationis verba prosiliant, non debent formidare temporalem pacem sibi turbare tamen eamdem pacem integra dilectione debent intrinsecus tenere, quam per invectionem vocis videntur extrinsecus sibi turbare. Hinc Paulus ait: Si fieri potest, quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes. Hortaturus enim discipulos ut pacem cum omnibus haberent, praemisit, dicens: Si fieri potest; atque subjunxit: Quod ex vobis est. Difficile quippe erat, ut si male acta corriperent, habere pacem cum omnibus possent. Sed cum temporalis pax funditur, inviolata necesse est ut in nostro corde servetur. Recte itaque ait: Quod ex vobis est. Ac si nimirum dicat: Quia pax ex duarum partium consensu subsistit, si ab eis qui corripiuntur expellitur, integra tamen in vestra qui corripitis mente teneatur. Unde idem rursum discipulos admonet, dicens: Si quis non obeditmisceamini cum illo, ut confundatur . Atque
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ posse pensaret. ut & prauitat̾e simul
uitaret & laudem: p̾dicator egregiꝰ. & ad¬
monendo aliquid obtulit: &e aliquid tu¬
lit. Concedendo enĩ leuia. subtraxit a cri¬
ora: ut quia ad deserenda cuncta simul
ñ assurgeret: dum in qͦdam suo uicio am¬
mus familiarit̾ relinquit᷑: a qͦdam suo si¬
ne dolore toleret᷑.¬

Expanded text:
re non posse pensaret, ut et pravitatem simul re non posse pensaret, ut et pravitatem simul vitaret et laudem praedicator egregius et admonendo aliquid obtulit et aliquid tulit. Concedendo enim levia, subtraxit acriora; ut quia ad deserenda cuncta simul non assurgeret, dum in quodam suo vitio animus familiariter relinquitur, a quodam suo sine dolore tolleret
Abbreviated transcription (Latin):
Bonũ fac: &e habebis laudem ex illa.¬
unum nullatenꝰ extinguit᷑ nͥ aliud nutͥ¬
at᷑: illud in sequendũ ẽ ardentiꝰ. qͦd p̾mit
ꝑicłosiuͤ. Sepe enĩ quis a ciboꝵ se inglu¬
iue minime t̾eperans. iamiamq pene
suꝑantis luxuriȩ stimulis p̃mit᷑: qui huꝰ
pugnȩ metu territꝰ. dum se ꝑ abstinentiã
restringere nitit᷑: in anis głȩ temptatioẽ
fatigatur. Tolerandum itaq ẽ. ut ꝑ uirtu-¬
tem abstinentiȩ interim arrogantia con-¬
tra uuientẽ crescat: ne eũ ꝑ ingluuiem a
uita funditꝰ extinguat. Hinc ẽ qͦd paulꝰ
cum infirmũ auditorem suũ ꝑpenderet.
aut praua adhuc uelle agere. aut de acti¬
one recta humanȩ laudis retͥbutione
gaudere: ait. Uis ñ timere potestatem:
Bonum fac: &e habebis laudem ex illa.
Neq enim ideo bona agenda sunt. ut po¬
testas huiꝰ mundi nulla timeat᷑: aut ꝑ
hec gła transitoriȩ laudis sumat᷑. S cũ
infirmã mentẽ ad tantũ robur ascende¬

Expanded text:
Bonum fac, et habebis laudem ex illaunum nullatenus exstinguitur, nisi aliud nutriatur, illud insequendum est ardentius quod premit periculosius. Saepe enim quis a ciborum se ingluvie minime temperans, jamjamque pene superantis luxuriae stimulis premitur, qui hujus pugnae metu territus, dum se per abstinentiam restringere nititur, inanis gloriae tentatione fatigatur. Tolerandum itaque est, ut per virtutem abstinentiae interim arrogantia contra viventem crescat, ne eum per ingluviem a vita luxuria funditus exstinguat. Hinc est quod Paulus cum infirmum auditorem suum perpenderet aut prava adhuc velle agere, aut de actione recta humanae laudis retributione gaudere, ait: Vis non timere potestatem? Bonum fac, et habebis laudem ex illa. Neque enim ideo bona agenda sunt ut potestas hujus mundi nulla timeatur, aut per haec gloria transitoriae laudis sumatur: sed cum infirmam mentem ad tantum robur ascende
Abbreviated transcription (Latin):
qui fiducia decipiunt᷑ falsȩ suȩ sapienti¬
e. De quib scͥptum ẽ. Ue qui sapientes
estis in ocłis urĩs: & coram uobismetipsis
prudentes. Unde & p̾dicator egregius.
hos qͦs carnalit̾ sapientes inuenerat. ut
sapientiam ueram ꝑciꝑent: pͥus fieri stul¬
tos querebat dicens. Siqͥs uidet᷑ eẽ inter
uos sapiens in hoc scło: stultus fiat ut
sit sapiens. Ac si eis aꝑte dicat. Stulti eẽ
apud uosmetipsos discite: ut in do uere
sapientes eẽ ualeatis. Hinc rursum dicit.
Nolite ẽẽ prudentes apud uosmetipsos.
Ac si dicat. Qui apud semetipsos sapien

Expanded text:
e sapientiae, de quibus scriptum est: Vae, qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Unde et praedicator egregius, hos quos carnaliter sapientes invenerat ut sapientiam veram perciperent, prius fieri stultos quaerebat, dicens: Si quis inter vos videtur esse sapiens in hoc saeculo, stultus fiat ut sit sapiens . Ac si eis aperte dicat: Stulti esse apud vosmetipsos discite, ut in Deo vere sapientes esse valeatis. Hinc rursum ait: Nolite esse prudentes apud vosmetipsos. Ac si
Abbreviated transcription (Latin):
e expenso muere. ne transitoria laus ab
Selemosinam: nesciat sinistra tua qͥd faciat
dextera tua. Id est dispensationi piȩ neq̃ quã¬
gła se uitȩ p̾sentis admisceat: s opꝰ rectitu¬
dinis. appetitio ignoret fauoris. Ualde namq¬
eius mercedem sufficere humanos fauores
putat. Cum enim ꝓ recto oꝑe laus transito¬
ria querit᷑: et̾na retrabutione res digna ui¬
li p̾cio uenundatur: de qͦ uidelicet precio
ꝑcepto u̾itas dicit. Am̃ dico uob̾ receꝑunt
mercedem suam

Expanded text:
e expenso munere ne transitoria laus ab eleemosynam, nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua. Id est, dispensationi piae nequaquaae praesentis admisceat; sed opus rectitudinis appetitio ignoret favoris. Plerumqeorum mercedem sufficere humanos favores putant. Cum enim pro recto opere laus transitoria quaeritur, aeterna retributione res digna vili pretio venundatur. De quo videlicet pretio percepto Veritas dicit: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam
Abbreviated transcription (Latin):
satione &e occultatione peccati ad accusati¬
onẽ suam ore ꝓpͥo exire ꝓuocet᷑. Unde da¬
uid ꝓpħa ab illa tanti morte facinoris re-¬
uiuiscens. ad uocẽ dñi qͣsi foras exiit: du
ꝑ nathan correctꝰ qͦd fecerat accusauit. In¬

Expanded text:
satione atque occultatione peccati ad accusatisatione atque occultatione peccati ad accusationem suam ore proprio exire provocetur. Unde David propheta, ab illa tanti morte facinoris reviviscens, ad vocem Domini quasi foras exiit, dum, per Nathan correptus, quod fecerat accusavit
Abbreviated transcription (Latin):
cio suo rep̾hensus. sub defensionũ & excusa¬
tionũ uerb̃ fugit᷑. dum ñ uult cognosci qͦd
fecit: ñ se dño.s sibi dnm̃ abscondit. Agit
qͥppe ne om̃ia uidentem uideat: ñ aũ ne ip¬
se uideat᷑. Quo contͣ cuiq peccatori iam ex¬
ordium illuminationis ẽ humilitas confeᷤ¬
sionis: qͥa sibimetipsi iam parcere renuit:
qͥ malum ñ erubescit confiteri qͦd fecit. c&e
qͥ defendendo excusare potuit: accusando
secelerrime defendit. Unde & mortuo la¬
raro qui mole magna p̃mebat᷑ nequaqͣm
dicit᷑ reuiuisce :s ueni foras. Ex qua uide¬
licet resurrectione quȩ gesta ẽ in illiꝰ corpo¬
re. signat᷑ qualit̾ resuscitam᷑ in corde: cum
uidelicet mortuo dicit᷑ ueni foras. ut ni¬
mirũ homo in peccato suo mortuus ce ꝑ
molem malȩ consuetudinis iam sepultus.
qͥa intͣ conscientiã suam absconsus iacet ꝑ
nequitiã: a seipso foras exeat ꝑ confessionẽ.
Mortuo enim ueni foras dicitur: ut ab excu¬

Expanded text:
defensionum et excusationum verbis fugit, dum non vult cognosci quod fecit, non se Domino, sed sibi Dominum abscondit. Agit quippe ne omnia videntem videat, non autem ne ipse videatur. Quo contra cuique peccatori jam exordium illuminationis est humilitas confessionis, quia sibimetipsi jam parcere renuit qui malum non erubescit confiteri quod fecit, et qui defendendo accusari potuit, accusando se celerrime defendit. Unde et mortuo Lazaro qui mole magna premebatur nequaquam dicitur Revivisce, sed veni foras. Ex qua videlicet resurrectione quae gesta in illius est corpore signatur qualiter nos resuscitemur in corde, cum videlicet mortuo dicitur: Veni foras; ut nimirum homo in peccato suo mortuus, et per molem malae consuetudinis jam sepultus, quia intra conscientiam suam absconsus jacet per nequitiam, a semetipso foras exeat per confessionem. Mortuo enim Veni foras dicitur, ut ab excu
Abbreviated transcription (Latin):
tiam nec uerbotenus seruare uoluerunt.
Illi legaliter ꝑeunt. quia sub lege positi
peccauerunt: istis in ꝑditione sua de lege
nichil dicitur: quia nichil legis habere cona¬
ti sunt. Princeps namq t̾renam rempubli
cam regens. alit̾ punit ciuem int̾ius deli¬
quentẽ: atq aliter hostem ext̾ius rebellant̾e.
In illo iura sua consulit. eumq sub u̾bis
digne inuectionis addicit. Contra hostem
de malo uͦ eiꝰ quid lex habeat ñ requirit:
neq enim lege necesse ẽ ꝑimi: qͥ lege nũ ꝗͣ
potuit teneri. Ita gͦ in extremo udicio &
legalis illum inuectio ꝑcutit. qͥ ab eo quod
ꝓfessione tenuit actione declinauit: & iste
sine iudicii inuectione p̾mit᷑ qui lege fidi
ñ tenetur.

Expanded text:
tiam nec verbotenus servare voluerunt. tiam nec verbotenus servare voluerunt. Illi legaliter pereunt, quia sub Lege positi peccaverunt, istis in perditione sua de Lege nihil dicitur, quia nihil Legis habere conati sunt. Princeps namque terrenam rempubcam regens, aliter punit civem interius delinquentem, atque aliter hostem exterius rebellantem. In illo jura sua consulit, eumque sub verbis dignae invectionis addicit. Contra hostem de malo vero ejus quid lex habeat non requirit: neque enim lege necesse est perimi qui lege nunquam potuit teneri. Ita ergo in extremo judicio, et legalis illum invectio percutit qui ab eo quod professione tenuit actione declinavit, et iste sine judicii invectione perimitur qui lege fidei non tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
nem ȩt̾num: qͥ paratꝰ ẽ diabolo & angłis
eiꝰ. Alii uͦ in extremo udicio ñ iudicant᷑ &e ꝑe¬
unt: de quib ꝓph̾a ait. Non resurgent im¬
pii in udicio. Et de quib dñs dicit. Qui aũ
ñ creditꝰ iam uidicatꝰ est. Et de quib paulus
ait. Qui sine lege peccauerunt: sine lege
ꝑibunt. Resurgent uͦ etiam om̃s infideles.
s ad tormentũ ñ ad iudiciũ: ñ enĩ eoꝵ tc̃¬
causa discutit᷑: qui ad conspectũ districti iudi¬
cis iam cum dampnatione suȩ infidelitatis
accedunt. Professionem uͦ fidei retinentes.s
ꝓfessionis oꝑa non habentes: redarguuntur
ut ꝑeant. Qui uͦ nec fidei sacramenta tenu¬
erunt. increpationẽ uidicis in extrema ex¬
aminatione ñ audiunt: quia p̾iudicati
infidelitatis suȩ tenebris. eiꝰ quẽ despexeraił
inuectione redargui ñ merent᷑. Illi saltem
uerba iudicis audiunt. quia eiꝰ fidei salte
u̾ba tenuerunt: isti in dampnatione sua ui¬
dicis ȩt̾ni nec uerba ꝑcipiunt: qͥa eiꝰ reuerẽ¬

Expanded text:
 qui paratus est diabolo et angelis ejus. Alii in extremo judicio non judicantur et pereunt; de quibus Propheta ait: Non resurgunt impii in judicio ; et de quibus dicitur: Qui autem non credit, jam judicatus est ; et de quibus Paulus ait: Qui sine lege peccaverunt, sine lege peribunt . Resurgent vero etiam omnes infideles, sed ad tormentum, non ad judicium; non enim eocausa discutitur qui ad conspectum districti judicis jam cum damnatione suae infidelitatis accedunt. Professionem vero fidei retinentes, sed professionis opera non habentes, redarguuntur ut pereant. Qui vero nec fidei sacramenta tenuerunt, increpationem judicis in extrema examinatione non audiunt, quia praejudicati infidelitatis suae tenebris, ejus quem despexerant invectione redargui non merentur. Illi tantum verba judicis audiunt, quia ejus fidei tantum verba tenuerunt. Isti in damnatione sua judicis aeterni nec verba percipiunt, quia ejus reveren
Abbreviated transcription (Latin):
Plenum frum̃tum inuentꝰ ẽ. quando in
tritura ꝑsecutionis tot uerbera ꝑtuilit:
& tam̃ nequaqͣm palearum more immi-¬
nutus est. s granum ꝑmansit. Nullꝰ
itaq qui ad bonum ꝓpositũ adhuc in m̃¬
tis teneritudine eẽ conspicit᷑. despiciat᷑:
qͥa frum̃tum dĩ ab herba incipit ut gͣ¬
num fiat. Paulisꝑ quippe in unaquaq
anima ut ita dicam int̾nȩ gr̃ȩ humor
exuberat: ut herba in frugem crescat.
Nemo gͦ quemlibet ꝓximum: cũ adhuc
herbam uidet de frum̃to desꝑet. Ab her-¬
baꝵ quippe foliis quȩ huc illucq mollit̾
defluunt: surgentia frugũ semina soli¬
dant᷑.¬

Expanded text:
Plenum frumentum inventus est, quando in Plenum frumentum inventus est, quando in tritura persecutionis tot verbera pertulit, et tamen nequaquam palearum more imminutus est, sed granum permansit. Nullus itaque qui ad bonum propositum adhuc in mentis teneritudine esse conspicitur, despiciatur, quia frumentum Dei ab herba incipit ut granum fiat. Paulisper quippe in unaquaque anima, ut ita dicam, internae gratiae humor exuberat, ut herba in frugem crescat. Nemo igitur quemlibet proximum, cum adhuc herbam videt, de frumento desperet; ab herbarum quippe foliis, quae huc illucque molliter defluunt, surgentia frugum semina solidant
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ in eiusdem oꝑationis ꝑfectione solida¬
mur: iam plenum frumentũ in spica ꝓ¬
ferimus. Herba enim petrus fuerat: qui
passionis tempore ꝑ amorem dnm̃ seqñs.
hunc confiteri ante uocem ancille time¬
bat. Erat enim iam uiriditas in mente.
qͥa credebat omniũ redemptorẽ: s ad-
huc ualde flexibilis. pede conculcabatur
timoris. Iam qͥdem ꝑ deuotionẽ uiridiᷤᷤ
s adhuc ꝑ infirmitatẽ tener: cũ ab ancillȩ¬
ore subito uniꝰ flatu sermonis inflexus ẽ.
Iam spica surrexerat: quando eũ quem
moriturũ confiteri timuerat. nuntian.¬
te angło uiuentem in galilea uidebat.
S plenum granũ in spica ꝑuenerat: qͣndo
ueniente desuꝑ sp̃u. & suam mentẽ in illiꝰ
amore roborante ita solidatꝰ ẽ. ut uires
ꝑsequentiũ cesus despiceret: &e redemptorẽ
suũ int̾ flagella libere p̾dicaret: &e ꝑ se¬
quentib pͥncipib resisteret dicens. Obe¬
dire oportet d̾o magis quã hominibus.

Expanded text:
um in ejusdem operatione perfectione solidaum in ejusdem operatione perfectione solidamur, jam plenum frumentum in spica proferimus. Herba etenim Petrus fuerat qui passionis tempore per amorem Dominum sequens, hunc confiteri ante vocem ancillae timebat. Erat enim jam viriditas in mente, quia credebat omnium Redemptorem; sed valde adhuc flexibilis, pede conculcabatur timoris. Jam quidem per devotionem viridis, sed adhuc per infirmitatem tenera, cum ab ancillae subito unius flatu sermonis inflexus est. Jam in spicam surrexerat, quoniam eum quem moriturum confiteri timuerat, nuntiante angelo, viventem in Galilaea videbat. Sed ad plenum granum in spica pervenerat, quando veniente desuper Spiritu, et suam mentem in illius amore roborante, ita solidatus est, ut vires persequentium caesus despiceret, et Redemptorem suum inter flagella libere praedicaret, et persequentibus principibus resisteret, dicens: Obedire oportet Deo, magis quam hominibus .
Abbreviated transcription (Latin):
ente se gr̃a menꝰ hominis spontanea ad fru¬
ctum boni oꝑis surgit. S hec eadem
t̾ra pͥmum herbam. deide spicas. dein-¬
de plenũ frumentũ ꝓducit in spica. Her-¬
bam quippe ꝓducere ẽ. inchoationis bo¬
nȩ adhuc teneritudinẽ. habere. Ad spicam
uͦ herba ꝑuenit: cum se uirtꝰ animo concep¬
ta. ad ꝓfectum boni oꝑis ꝑtrahit. Plenum
uͦ frum̃tum in spica fructificat: quando
iam in tantũ uirtꝰ ꝓficit. ut eẽ robusti &
ꝑfecti oꝑis possit. Id cum ex se ꝑduxerit
fructꝰ. statim mittit falcem. qm̃ ad est tẽpꝰ
cem mittit. & messem desecat: qͥa cũ unũ¬
quemq ad oꝑa ꝑfecta ꝑduxerit: eiꝰ tempo¬
ralem uitam ꝑemissam sententiã incidit:
ut granum suũ ad horrea cȩlestia ꝑducat.
Cum gͥ desid̾ia bona concipimꝰ: semen in
t̾ram mittimus. Cum uͦ oꝑari recta inci-¬
pimꝰ. herba sumꝰ. Cum autẽ ad ꝓfectũ bo-¬
ni oꝑis crescimꝰ: ad spicam ꝑuenimꝰ. Cũ¬

Expanded text:
ente se gratia mens hominis spontanea ad fruente se gratia mens hominis spontanea ad fructum boni operis surgit. Sed haec eadem terra primum herbam, deinde spicam, deinde plenum frumentum producit in spicam. Herbam quippe producere est inchoationis bonae adhuc teneritudinem habere. Ad spicam vero herba pervenit, cum virtus animo concepta ad profectum boni operis pertrahit. Plenum vero frumentum in spica fructificat, quando jam in tantum virtus proficit, ut esse robusti et perfecti operis possit. Id cum se produxerit fructus, statim mittit falcem, quoniam adest tempus cem mittit, et messem suam desecat, quia cum unumquemque ad opera perfecta perduxerit, ejus temporalem vitam per emissam sententiam incidit, ut granum suum ad horrea coelestia perducat. Cum igitur desideria bona concipimus, semen in terram mittimus; cum vero operari recta incipimus, herba sumus; cum autem ad profectum boni operis crescimus, ad spicam pervenimus; c
Abbreviated transcription (Latin):
Electus quisq a rudim̃ti sui
teneritudine pͥus inchoat. & ad robusta pꝰt
in euangłio sub messis nomine demonstt
dicens Sic ẽ regnũ dĩ quẽ admodu si iaciat
homo sementẽ in t̾ram: & dormiat & exur¬
gat nocte ac die: & semen germinet & in¬
crescat dum nescit ille. Cuiꝰ nimirum se¬
minis increm̃ta denuntians adiungit.
Ultro enim terra fructificat. pͥmũ herb̾a
deinde spicas: deinde plenũ frumentũ
in spica. Cuiꝰ ꝓuectꝰ qͦq etiam finẽ subro
ce ueritatis uoce ꝑ qualitates frugũ. di¬
stincta sunt increm̃ta meritoꝵ. Ait enim.
Primum herbam: deinde spicas: deinde.
plenum frumentũ in spica. Sem̃ gͥ homo
iactat in t̾ram: cum cordi suo intentionẽ
inserit bonam. Et postquã sem̃ iactauerit
dormit: quia in spe boni oꝑis quiescit.
ꝓsꝑa ꝓficit. Et sem̃ germinat. &e crescit dũ
nescit ille: quia dum adhuc metiri increm̃¬
ta sua ñ ualet: semel concepta uirtꝰ ad ꝓfectũ
ducitur. Et ultro t̾ra fructificat: qͥa p̾ueni¬

Expanded text:
Electus quisque a rudimenti sui teneritudine prius inchoans, ad robusta postominus in Evangelio sub messis nomine demonstrat, dicens: Sic est regnum Dei, quemadmodum si jaciat homo sementem in terram, et dormiat: et exsurgat nocte ac die, et semen germinet, et increscat, dum nescit ille. Cujus nimirum seminis incrementa denuntians, adjungit: Ultro enim terra fructificat primum herbam, deinde spicas, deinde frumentum plenum in spica. Cujus profectus quoque etiam finem subrogce Veritatis voce per qualitates frugum distincta sunt incrementa meritorum. Ait enim: Primum herbam, deinde spicas, deinde plenum frumentum in spica. Semen igitur homo jaciat in terram, cum cordi suo intentionem inserit bonam; et postquam semen jactaverit, dormit, quia in spe boni operis q prospera proficit. Et semen germinat et crescit dum ille nescit, quia et eum adhuc metiri incrementa sua non valet, semel concepta virtus ad profectum ducitur. Et ultra terra fructificat, quia praeveni
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsi desint: s quȩ bona ipsi. & quȩ mala
assint altĩ. Et cum om̃pe d̃s ad hoc urtu¬
tes singłas diuidat. ut alt̾m alt̾i in cogitati¬
one humiliet: ad hoc repbi ꝑtrahunt bo¬
num qͦd acceꝑunt. ut eo in elatione ꝑdan-¬
t᷑. dum semꝑ considerant bona quȩ ipsi
habeant &e alii ñ habent: &e nunꝗͣ ꝑpendere
student quanta bona alii habeant ce ipsi
ñ habent. Quod gͦ diuina pietas in augm̃¬
to disponit humilitatis. hoc mentes repbe
in augm̃tum u̾tunt elationis: &e ex diu̾sitate
munerũ a bono deficiunt̾ unde crescere in
humilitatis bono debuerunt. De diuina¬

Expanded text:
 mala adsint alteri. Et cum omnipotens Deus ad hoc singulis virtutes dividat, ut alterum alteri in cogitatione humiliet, ad hoc reprobi pertrahunt bonum, quod acceperunt, ut ex eo in elatione perdantur, dum semper considerant bona quae ipsi habent, et alii non habent. Et nunquam perpendere student quanta bona alii habeant, et ipsi non habeant. Quod ergo divina pietas in augmentum disponit humilitatis, hoc mentes reprobae in augmentum vertunt elationis, et ex diversitate munerum a bono deficiunt, unde crescere in humilitatis bono debuerunt. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
nouit. Ibi qͥppe p̾misit dicens. Ego enim iam
delibor: & tempꝰ resolutionis mee instat. Tc̃
gͥ ad memoriam ꝑfectionẽ reduxit oꝑis: cum
eẽ tempꝰ oꝑationis. Sicut enim dũ uiuimꝰ
debemꝰ a memoria bona nr̃a repellere ne extol-¬
lant᷑ ita appropinquante exitu plerumq ea
ad memoriam iuste reuocamꝰ ut uidelicet
fiduciã p̾beant: & desꝑatum timorẽ p̾mant.
Qui &e si corinthiis enumerando bona sua
narrauit: illos confirmare. ñ se ostendere stu¬
buit. Nam qͥa eadem bona ñ in se s in dño
attenderet: patefacta tribulatione ꝓpͥe temp¬
tationis edocuit: qua exp̾ssa subiunxit. Prp¬
ter qͦd placeo mͥ in infirmitatib meis. Ut gͦ
discipłos instrueret. de se summa referebat:
ut uͦ se custodiret in humilitate. considera¬
tionis ocłm ñ in uirtutib suis. s in infirmi¬
tatib fixerat. Habent itaq scĩ uiri ꝓpͥum ut
bona qͥdem quȩ agant uideant: &e tam̃ cũ ꝑ-¬

Expanded text:
novit. Ibi quippe praemisit, dicens: Ego enim jam novit. Ibi quippe praemisit, dicens: Ego enim jam delibor, et tempus resolutionis meae instat . Tunc igitur ad memoriam perfectionem reduxit operis, cum esse tempus operationis. Sicut enim dum vivimus, debemus bona nostra a memoria repellere ne extollant, ita appropinquante exitu, plerumque ea ad memoriam juste revocamus, ut videlicet fiduciam praebeant, et desperatum timorem premant. Qui etsi Corinthiis enarravit, illos confirmare non se ostendere studuit. Nam quia eadem bona non in se, sed in Domino attenderet, patefacta tribulatione propriae tentationis edocuit, qua expresse subjunxit: Propter quod placeo mihi in infirmitatibus meis . Ut ergo discipulos instrueret, de se summa referebat; ut vero se custodiret in humilitate, considerationis oculum non in virtutibus suis, sed in infirmitatibus fixerat. Habent itaque sancti viri proprium, ut bona quidem quae agunt videant, et tamen cum per
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fecerint ad animũ reuocent & iam leti¬
cia securitatis exultent. S si ueri electi sunt.
ab eo in quo sͥ placent mentis ocłos diu̾tut:
omnẽ in se de peractis bonis leticiam depri-¬
munt: &e de his que se minꝰ egisse intelligt̃.
tristiciam reqͥrunt. Indignos se estimant: &e
pene soli bona ñ uident sua. quȩ in se uiden¬
da omnib ad exemplum p̾bent. Hinc ẽ qͦd
paulus dum expleta in se bona postponeret.
&e sola adhuc reliqua quȩ eeñt explenda co¬
gitaret: dixit. fratres: ego me ñ arbitror app̾-¬
hendisse. Hinc ẽ qͦd ut posset se de bonis que
agebat humiliare. studebat ad animũ pre-¬
terita mala reducere: dicens. Qui pruis fui
blasphemus &e ꝑsecutor: & contumeliosus.
Qui &e si aliquando dixit. bonũ certam̃ certa¬
ui cursum consuminaui. fidem seruaui: intu¬
endum summoꝑe ẽ. qm̃ illud eo tempore in¬
tulit. qͦ iam ex corpore discessurum se eẽ cog¬

Expanded text:
quae fecerint ad animum revocent, et jam laetiquae fecerint ad animum revocent, et jam laetitia securitatis exsultent. Sed si veri electi sunt, ab eo in quo sibi placent mentis oculos divertunt: omnem in se de peractis bonis laetitiam deprimunt, et de his quae se minus egisse intelligunt tristitiam requirunt. Indignos se aestimant, et pene soli bona sua non vident quae in se videnda omnibus ad exemplum praebent. Hinc est quod Paulus dum expleta in se bona postponeret, et sola adhuc reliqua quae essent explenda cogitaret, dixit: Fratres, ego me non arbitror apprehendisse. Hinc est quod ut posset se de bonis quae agebat humiliare, studebat ad animum praeterita mala reducere, dicens: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus . Qui etsi aliquando dixit: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi , intuendum summopere est quoniam illud eo tempore intulit quo jam ex corpore discessurum se esse cog
Abbreviated transcription (Latin):
bona faciunt. iniquitatũ suaꝵ ꝑtinus obli¬
uiscunt᷑: & cordis ocłm in consideratione bo¬
noꝵ oꝑum que exhibent figunt: atq eo se
iam scõs existimant quo int̾ bona quȩ agt̃
maloꝵ. suoꝵ. in quib fortassis adhuc impli¬
cati sunt memoriã declinant. Qui scił si di¬
strictionẽ uidicis uigilant̾ attenderent: plꝰ
de malis metuerent. qͣm de bonis imꝑfectis
exultarent. plus inspicerent qͦd de his quȩ ad¬
huc eis agenda st̃ debitores tenent᷑: qͣm qͦd
oꝑantes quedam iam debiti partẽ soluunt.
Neq enim absolutꝰ ẽ debitor qui multa
reddit. s qͥ omĩa: nec ad brauiũ uictoriȩ ꝑue¬
nit. qͥ in magna parte spectacłi uelocit̾ cucur¬
rit: si uixta metas ueniens. in hoc qͦd reliquũ
ẽ defecit. Ampliꝰ gͥ debemus inspicere quȩ
bona necdũ fecimꝰ: quã ea quȩ iam nos fecisse
gaudemꝰ. Plerumq tam̃ hoc uicio temptant᷑
electi: plerumq eoꝵ cordi suggerit᷑. ut bona

Expanded text:
bona faciunt, iniquitatum suarum protinus obliviscuntur, et cordis oculum in consideratione bonorum operum quae exhibent figunt, atque eo se jam sanctos existimant, quo inter bona quae agunt malorum suorum in quibus fortassis adhuc implicati sunt memoriam declinant. Qui scilicet si districtionem Judicis vigilanter attenderent, plus de malis suis metuerent quam de bonis imperfectis exsultarent; plus inspicerent quod de illis quae adhuc eis agenda sunt debitores tenentur, quam quod operantes quaedam jam debiti partem solvunt. Neque enim absolutus est debitor qui multa reddit; sed qui omnia; nec ad bravium victoriae pervenit qui in magna parte spectaculi velociter currit, si juxta metas veniens in hoc quod reliquum est deficit. Amplius igitur debemus inspicere quae bona necdum fecimus quam ea quae jam nos fecisse gaudemus. Plerumque enim hoc vitio tentantur etiam electi: plerumque eorum cordi suggeritur ut bona
Abbreviated transcription (Latin):
subumgit dicens. Ut xp̃m lucrifaciam: &e
inueniar in illo ñ habens eam iusticiam quȩ
ex lege ẽ. s eam quȩ ex fide est iħu xp̃i. Ecce
collatis eiꝰ testimoniis paulũ ad alta suspen-¬
sum mundo mortuũ testati sumꝰ: qͥa dũ m̃¬
tis intentionẽ ad alta subleuauit. omnẽ in
se fortitudinẽ ext̾ioris uitȩ necauit. De his qͥ

Expanded text:
subjungit, dicens: Ut Christum lucrifafaciam, et subjungit, dicens: Ut Christum lucrifafaciam, et inveniar in illo non habens eam justitiam, quae ex lege est; sed eam quae ex fide est Jesu Christi . Ecce collatis ejus testimoniis Paulum ad alta suspensum mundo mortuum testati sumus, quia dum mentis intent onem ad alta sublevavit, omnem in se fortitudinem exteriori
Abbreviated transcription (Latin):
quã habere possunt: & idcuro suspendium¬
sibi inferunt.: qͥa nimirũ desid̾ia terrena de¬
serentes animũ ad alta tollunt. Omne qͥppe
qͦd suspendit᷑: ꝓculdubio ab imis eleuatur.
Suspensi gͥ electi di. mortem fortitudini suȩ
carins inferunt: & amore suꝑnȩ patͥȩ in uir-¬
tutũ studiis accincti. hoc qͦd fortes pͥus ir ⁊¬
mundo fuerant. uincło humilitatis insequũ¬
t᷑. Intueri libet qͦmͦ animã suam paulus sus¬
penderat: qui dicebat. Uiuo autẽ iam ñ ego:
bat dicens. Hebreus ex hebreis. scdm legem
phariseus: scd̾m emulationẽ ꝑsequens eccłiã
d̃ĩ. S suspendiũ animi qui has in se fortitu¬
dines int̾ficit. ꝓtinus asserit qui subiungit.
S quȩ mͥ fuerunt lucra: hec arbitratus sum
ꝓpter xp̃m detrim̃ta. Quas adhuc fortitudi¬
nes in semetipso insinuat uehementiꝰ extinc¬
tas: cum subdit. Propt̾ quẽ omĩa detͥmentũ
feci : & arbitror ut stercora. Mortuus uͦ fortitu¬
dinib qͥd examinis pendeat ostendit: qͥ ilico

Expanded text:
habere possunt, et idcirco sibi suspendium inferunt, quia nimirum desideria terrena deserentes, animum ad alta tollunt. Omne quippe quod suspenditur, procul dubio ab imis elevatur. Suspensi igitur electi Dei mortem fortitudini suae carnis inferunt, et amore supernae patriae in virtutum studiis accincti, hoc quod fortes prius in mundo fuerant vinculo humilitatis insequunr. Intueri libet quomodo animam Paulus suspenderat, qui dicebat: Vivo autem jam non ego,bat, dicens: Hebraeus ex Hebraeis, secundum legem Pharisaeus, secundum aemulationem persequens Ecclesiam Dei . Sed suspendio animficit protinus asserit qui subjungit: Sed quae mihi fuerunt lucra, haec arbitratus sum propter Christum detrimenta. Quas adhuc fortitudines in semetipso insinuat vehementius exstinctas, cum subdit: Propter quem omnia detrimentum feci, et arbitror ut stercora. Mortuis vero fortitudinibus, quam exanimis pendeat, ostendit qui illico
Abbreviated transcription (Latin):
gantur. qm adhuc corruptionis suȩ pena
depͥmunt᷑. Esurire quippe sitire. lascessere:
uncłã corruptionis st̃. S cum corruptibili
carne exiumur. ꝗͣsi ab his quib nẽ astrin¬
gimur molestiȩ uincłis relaxamur. Presen¬
tari namꝙ iam do cupimꝰ: s adhuc morta¬
lis corꝑis obligatione p̃pedimur. Iure ergo
iuncti dici debemꝰ: qm̃ adhuc incessum
nr̃i desidii ad dñm liberũ ñ habemꝰ. Un¬
de bene paulus ȩt̾na desiderans. s tam̃ ad-¬
huc corruptionis suȩ sarcinam portans: uĩ
solui enim ñ quereret: nͥ se ꝓculdubio uin¬
ctum uideret. Hec uͦ uincła quia certissime
rumpenda in resurrectione conspexerat.
iam quasi rupta ꝓpħa gaudebat cũ dicẽt.
Disrupisti uincła mea: tͥ sacͥficabo hostiã laudiꝰ.¬

Expanded text:
nis suae poena deprimuntur. Esurire quippe, sitire, lassescere, vincula corruptionis sunt, sed cum corruptibili carne exuimur, quasi ab his quibus nunc astringimur molestiae vinculis relaxamur. Praesentari namque jam Deo cupimus, sed adhuc mortalis corporis obligatione praepedimur. Jure ergo vincti dici debemus, quoniam adhuc incessum nostri desiderii ad Dominum liberum non habemus. Unde bene Paulus aeterna desiderans, sed tamen adhuc corrupsolvi enim non quaereret, nisi se procul dubio vinctum videret. Haec vero vincula, quia certissime rumpenda in resurrectione conspexerat, jam quasi rupta, Propheta gaudebat, cum diceret: Dirupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. ad p̾bendũ hominib exemplum uitȩ.
similis in t̾ra ñ ẽ. quia omĩs homo tantummꝰ
e homo. ipse autẽ ds & homo: &e qͣmus ad¬
oꝑtiuus quisq filius ad ꝑcipiendã duuni¬
tatẽ ꝓficiat:. nequa qͣm tam̃ ut d̃s naturalit̾
eẽ accepit. Deo itaꝙ formam serui homi¬
nis accipiente. nec maiestati iniuiriam intu¬
lit humilitas assumpta carnis: qͥa & ut ser¬
uanda susciꝑet. nec tam̃ habita ꝑmutaret.
nec diuina humanitate minuit. nec huma-¬
na diuinitate consumpsit: qͥa sicut ꝑ pau¬
lum dicit᷑. semetipsum exinaniuit formã
serui accipiens. Et semetipsum exinanisse
ẽ. ab inuisibilitatis suȩ magnitudine se.
iusibilem demonstrasse: ut serui forma tege¬
ret. hoc qͦd incircumscͥpte om̃ia ex diumita-¬

Expanded text:
 ad praebendum hominibus exemplum vitae: cui similis in terra non est, quia omnis homo tantummodo est homo, ipse autem Deus et homo; et quamvis adoptivus quisque filius ad percipiendam divinitatem proficiat, nequaquam tamen ut Deus naturaliter esset, accepit. Deo itaque formam servi accipiente, nec majestati injuriam intulit humilitas assumpta carnis, quia et ut servanda susciperet, nec tamen habita permutaret, nec divina humanitate minuit, nec humana divinitate consumpsit, quia sicut per Paulem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens , ei semetipsum exinanisse, est ab invisibilitatis suae magnitudine se visibilem demonstrasse, ut servi forma tegeret hoc quod incircumscripte omnia ex divinita
Abbreviated transcription (Latin):
rentib suis. Non gͦ mirũ si ex humanitate
sua minorẽ se patri asserit in celo: ex qua sub¬
iectus erat etiam parentib in terra. In corde
gͥ pauli iħc patri ꝑ fidem equalis erat: cũ is¬
dem paulus dicebat. Qui cũ in forma di eẽt:

Expanded text:
rentibus suis . Non ergo mirum si ex humanitate rentibus suis . Non ergo mirum si ex humanitate sua minorem se Patre asserit in coelo, ex qua subjectus erat etiam parentibus in terra. In corde igitur Pauli Jesus Patri per fidem aequalis erat, qui idem dicebat: Qui cum in forma Dei esset,
Abbreviated transcription (Latin):
firmit̾ & ueracit̾ debemꝰ credere dĩ filiũ eẽ
patri coet̾num & coequale ȩt̾nitate substan¬
tie. S fortasse tacita questione pulsat᷑ aliqͥs:
qͦmͦ filiꝰ patͥ possit esse ȩqualis. Qua in re.
humana natura qͦd ammirando ñ ualet cõ¬
p̾hendere: restat ut hoc sͥ eẽ credibile ex aln
sciat ammiratione. Habet enĩ qͦd ad hecs
respondeat. sub breuitate. Constat nãꝙ qm̃
ipse creauit matrẽ: in cuiꝰ ut̾o uirgineo crea¬
ret᷑ ex humanitate. Quid gͦ mirũ si equalis
ẽ patri: qui pͥor ẽ matre: Paulo qͦꝙ attesta¬
te didicimꝰ: xp̃m di uirtutẽ & di sapientiã
Qui gͦ filiũ minorẽ putat. patͥ specialit᷑ dem¬
gat: cuiꝰ sapientiam eẽ ei in ȩqualẽ fatet᷑. Qs
etenim homo potens ferret equanimit᷑ siqͥs
ei diceret. magnus qͥdem es.s tam̃ sapientia
tua teminor ẽ: Ipse qͦq dñs dicit. Ego & pat̾
unum sumꝰ. Et rursum ait. Pater maior me
ẽ. De quo etiam scriptũ ẽ. qͥa sub ditꝰ erat pa¬

Expanded text:
miter et veraciter debemus credere Dei Filium esse Patri coaeternum et coaequalem aeternitate substantiae. Sed fortasse tacita quaestione pulsatur aliquis, quomodo Filius Patri possit esse aequalis. Qua in re humana natura quod admirando non valet comprehendere, restat ut hoc sibi esse credibile ex alia sciat admiratione: habet enim quod ad haec sibi respondeat sub brevitate. Constat namque quoniam ipse creavit matrem, in cujus utero virgineo crearetur ex humanitate. Quid ergo mirum, si aequalis est Patri qui prior est matre? Paulo quoque attestante, didicimus Christum Dei virtutem et Dei sapientiam . Qui ergo Filium minorem putat, Patri specialiter derogat, cujus sapientiam esse ei inaequalem fatetur. Quis etenim homo potens ferret aequanimiter, si quis ei diceret: Magnus quidem es, sed tamen sapientia tua te minor est? Ipse quoque Dominus dicit: Ego et Pater unum sumus . Et rursum ait: Pater major me est . De quo etiam scriptum est: Quia subditus erat pa
Abbreviated transcription (Latin):
derat. qͦd sͥ minꝰ adeẽ pensat: dona dĩ alter
in altero. idest uicissim om̃s admirent᷑: &e ex
hac ammiratione alter alt̾i humiliet᷑ oe quẽ
uidet habere qͦd ñ habet eũ diuino iudi¬
quia sicut electi quiq hoc semꝑ in aliis at-¬
tendunt qͦd a do̾ melius acceꝑunt quã ipsi.
ut eos sͥ in cogitatione p̾ferant. seq illis in
humilitate substernant: ita reꝓboꝵ. mens
nunqͣm considerat qͥd alt̾ boni habeat am¬
ꝑliꝰ quã ipsa: s quid boni ipsa ampliꝰ ꝗͣ alt̾.¬

Expanded text:
derat, quod sibi minus adesse pensat, dona Dei alter derat, quod sibi minus adesse pensat, dona Dei alter in altero, id est, vicissim omnes admirentur; et ex hac admiratione alter alteri humilietur, et quem videt habere quod non habet eum divino sibi judiquia sicut electi quique hoc semper in aliis attendunt quod a Deo melius acceperunt quam ipsi, ut eos sibi in cogitatione praeferant, seque illis in humilitate substernant, ita reproborum mens nunquam considerat quid alter boni amplius quam ipsa, sed quid boni ipsa amplius quam alt