comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conuenimꝰ. qui nr̃m cyrograpliu sustulisti
Nos fecimꝰ cyrographum mortis. tu scri-¬
psisti cẏ rographum uite Ergo n conful¬
das ab expectatione sua seruulum tuum.
quia inte spo: Spes enim non confundit
et sicribulamur patientim subininistrat.
nt infirmitatib non succumbam temp¬
anticutia. ut ꝓbatio consequatur quȩ sp̃e.
firmat & roborat. que non confunadit:
Palist srangimur frequent. laborib fatigam̃.
sipes desit confundimur. & tota mente tur¬
smur. Sed esto. s int aliqui duri ao labores.
srim ad iniurias ꝑferendas. Si spem auferas.
non potest ꝑpetua ẽe patientia. Ipsa patientia
non ꝓbatur si fides desit. cuiꝰ radix spes est.¬
Quȩ enim potest ꝓbatio eẽ. nisi ꝓ xp̃i nomine.
ua in commoda ues picula uniuersa sustineas:
lco spesẽ sola. quȩ nr̃m non confundit affectũr
Nui ẽ spes: Apłicum illud audi. foris pug.¬
Et bene ait. confido. Robur enim spei nre

Expanded text:
conuenimus qui nostrum chirographum sustulisti. conuenimus qui nostrum chirographum sustulisti. nos fecimus chirographum mortis, tu scripsisti chirographum uitae\'. Ergo non confundas ab expectatione sua seruulum tuum, quia in te spero; spes enim non confundit. et si tribulamur, patientiam subministra, ut ar infirmitatibus, non subcumbam temppatientia, ut probatio consequatur, quae spem confirmat et roborat, quae non confundit; hoc est: frangimur frequenter laboribus, fatigamur; si spes desit, confundimur et tota mente turbamur. sed esto, sint aliqui duri ad labores, firmi ad iniurias perferendas: si spem auferas, non potest perpetua esse patientia. ipsa patientia non probatur, si fides desit, cuiQuae enim potest probatio esse, nisi pro Christi nomine vel incommoda, vel pericula universa sustineas? Ideo spes est sola quae nostrum non confundit affectum. Ubi est spes, apostolicum illud: Foris pugnEt bene ait, Confido; robur enim spei nost
Abbreviated transcription (Latin):
enim fons peccatie: culpa infirmitatis est
lapsus. I llidebeo subuenire qui laborat. illũ
etiam odisse qui decipit:. Malas gͥ oꝑationes
repellit: Nam nͥ ita accipias. uidet᷑ dicere
Discedite a me quia mundꝰ sum: quia purꝰ
sed cor mundum crea in me ds. Ioq relega¬
to consortio malignoꝵ quasiqͥante ꝑmixtꝰ
illis. suscipi ñ possit a dño. dicit. Suscipe
me scđ̃m eloquium tuũ & uiua. & n confun¬
das me ab expectatione mea: Si uiuit qͥ m
sinu ẽ patriarchȩ abrahȩ. ut ille lararus
pauꝑ. qntõmagis uiuit qui suscipit᷑ axp̃o:
quem sempiterna uita suscepit. que totum
sibi xp̃c assumpsit. qui totꝰ uerbiẽ: cuiꝰ uita
abscondita ẽ in xp̃o uiu: Sed & qui in sinu
abrahȩ sedit. susceptus ẽ axp̃o. Intolerands
aut̾e prȩsumptionis uideretur dicere dosu¬
scipe me. nisi ꝓmissum eiꝰ adiungeret. hoc
ẽ. ut auderemꝰ ipse fecisti. tuo te. cyrographo

Expanded text:
enim fons peccati est, culpa infirmitatis est enim fons peccati est, culpa infirmitatis est lapsus. illi debeo subuenire qui laborat, illum etiam odisse qui decipit. malas igitur operationes repellit. nam nisi ita accipias, uidetur dicere: \'discedite a me, quia mundus sum, quia purus sed: cor mundum crea in me, deus. Ideoque relegato consortio malignorum, quasi qui ante permixtus illis suscipi non possit a domino, dicit: suscipe me secundum eloquium tuum et uiuam. et non coni und as me ab expectatione m ea. si uiuit qui in sinu est patriarchae Abrahae ut ille Lazarus pauper, quanto magis uiuit qui suscipitur a Chriquem sempiterna uita suscepit, quem totum sibi Christus adsumpsit, qui totus uerbi est, cuius uita abscondita est in Christo Iesu ? sed et qui in sinu Abrahae sedet susceptus a Christo est. intolerandae autem praesumptionis uideretur dicere deo: \'suscipe me\', nisi promissum eius adiungeret, hoc est: \'ut auderemus ipse fecisti, tuo te chirographo
Abbreviated transcription (Latin):
tuum sꝑaui. Hoc ẽ in aduentũ tuum. ut
uenias & suscipias peccatores. delicta con-¬
dones. ouem lassam tuis in cruce humeris
bonus pastor imponas. Si quis sꝑat in
xp̃m. separare se debet a consortio ꝑfidoꝵ.
I d̾oq dicit. Pscedite a me maligni. &
scrutabor mandata di mei. Cuiꝰ uersicu¬
li testimonio significatur. quia ubi malig
nitas ẽ. ibi custodia mandatoꝵ cȩlestium
c̃ẽ non possit. In maliuolam enim anima
non intrat sapientia. Et alibi. Q uȩreit me
mali & non inuenient. Simplicem ment̾e
ac defecatum animu diligit xp̃c. n potest
immaculate uirtuti ullum cũ macilosis
contubernium ee. Elagitiosa odit. refugt
aspuatur contagia. qui dicit. Discedite a me¬
utiqꝙ malignitate mentis. s infirmitate car¬
nis onerati. onerati inqm̃. alieni hereditate
peccati Laborantib subuenio. fraudulentis
ꝓdeẽ non debeo. ne plurib noceant.: hospe¬
na compescat. illos emendet grã. Malicu

Expanded text:
tuum speraui, hoc est in aduentum tuum. ut tuum speraui, hoc est in aduentum tuum. ut uenias et suscipias peccatores, delicta condones, ouem lassam tuis in cruce humeris bonus pastor inponas. si quis sperat inChristum, separare se debet a consortio perfidorum. 25. Ideoque dicit: Discedite a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei. Cujus versiculi testnitas est, ibi custodia mandatorum caelestium esse non possit; in maliuolam enim animam non intrat sapientia, et alibi: quaerent me mali et non inuenient. simplicem mentem, purum ac defaecatum animum diligit Christus nec potest inmaculatae uirtuti ullum cum maculosis contubernium esse flagitiis. odit refugit aspematur contagia, qui dicit: discite a meutique malignitate mentis, sed infirmitate carnis onerati, onerati, inquam, alieni hereditate peccati. laborantibus subuenio, fraudulentis prodesse non debeo, ne pluribus noceant. hos poena conpescat, Illos emendet gratia. maiitia
Abbreviated transcription (Latin):
conuerti: Aut certe nisi ita accipiamꝰ. quia
idem tam scđm illud exosus patre quod scri¬
ptum ẽ: qui ñ odit patrem aut matrem.
aut frs aut sorores. aut aninia suam. non
potest meus ẽẽ discipulus. etiam laudabilis
habetur. sic & iite. iniquos odio habuit. Eo¬
dem modo & eos oderat quo patrem puari¬
cantẽ aut anima suam. prȩferens uidelicet
uitȩ huius suauitati gram xp̃i Sequitur
uersus scds. A diutor & susceptor meus
estu: & in uerbum tuum sꝑo. Adiutor ꝑ
legem. susceptor ꝑ eugłm. Quos lege adiu¬
uit in carne suscepit. quia scriptum ẽ. hic
peccata nr̃a portat. Et ido in uerbũ eiꝰ sꝑo.
sꝑaui Quod ido dicitur quia semꝑ addit
ad sꝑandum. & cum sꝑauerit aliquid iterũ
sꝑat. & spe ꝓficit. extendens semꝑ se ad suꝑi-¬
ora. & ea quȩ prȩterit obliuiscens. Pulcre
autem ait. in uerbum tuum sꝑaui. hoc ẽ
inon in ꝓpłns sꝑaui. ñ in lege. sed in uerbũ

Expanded text:
conuerti? aut certe nisi ita accipimus, accipconuerti? aut certe nisi ita accipimus, accipidem tamen secundum illud exosus patrem, quod scriptum est: qui non odit patrem aut matrem aut fratres aut sorores aut animam suam, non potest meus esse discipulus, etiam laudabilis habetur, sic et iste iniquos odio habuit, eodem modo et eos oderat quo patrem praeuaricantem aut animam suam, praeferens uidelicet uitae huius suauitati gratiam Christi. Sequitur uersus secundus: adiutor e t susceptor meus es tu, ei in uerb um tuum spero o. adiutor per legem, susceptor per euangelium. quos lege adiuuit, in carne suscepit, quia scriptum est: hic peccata nostra portat, et ideo in uerbum eius spero.  quod de eo dicitur qui semper addit ad sperandum et, cum sperauerit aliquid, iterum sperat et spe proficit, extendens se semper ad superiora et ea quae praeteriit obliuiscens. Pulchre autem ait: in uerbum tuum speraui, hoc est: non in prophetas speraui, non in legem, sed in uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
anooc. Exlex uocatur. qͥ extra lege est.
Hos gͦ odit qui in lege xp̃i est: quia legis
mandata seruat. Non solum enim qͥ legem
nescit. sed etiam ille quin agit scđm legem
exsors legis ẽ: quia non auditores legis. sed
factores legis iustificabuntur. Redarguit
me ipse dauid si alit̾ intelligam. Quomodo
iniquos homines oderat. qui parriçidam fili¬
um cõmendabat preliatorib ne eũ aliquis
occideret. qui saul regis mortem etiam uindi.¬
cau̾it in eum quia se nuntiauit occisum:
Ergo non iniquos homines. sed iniquos ser¬
mones oderat. Deniq hos dixit. odio habui.
nͨ addidit uiros. Deinde cum dicat uic in
eugłio diligite inimicos ur̃os. dicat apostolꝰ.
benedicite eos qui ꝑsequuntur uos & nolite
maledicere. quomͦ excusaretur iste uir sub
ȩugłicam uiuens disciplinam. si iniquos ho¬
mines odisset. nͥ intelligas quod iniquitate
odio habuit. non eos qui & si operent᷑ iniqui¬
tatẽ. possunt tam̃ eugłica predicatione

Expanded text:
 exlex uocatur, qui extra legem est. hos ergo .-odit qui in lege Christi est, quia legis mandata non seruant. non solum enim qui legem nescit, sed etiam ille qui non agit secundum legem exsors legis est, quia non auditores legis, sed factores legis iustificabuntur. redarguit me ipse Dauid, si aliter intellegam. quomodo iniquos homines oderat, qui parricidam filium commendabat proeliatoribus, ne eum aliquis occideret, qui Saul regis mortem etiam uindicauit in eum qui a se nuntiauit occisum? Ergo non iniquos homines, sed iniquos sermones oderat. denique iniquos, dixit, odio habui, non addidit \'uiros\'. deinde cum dicat Iesus in euangelio: diligite inimicos uestros, dicat apostolus: benedicite eos qui persecuntur uos et nolite maledicere, quomodo excusaretur iste uir secundum euangelicam uiuens disciplinam, si iniquos homines odisset, nisi intellegas quod iniquitatem odio habuit, non eos qui, etsi operarentur iniquitatem, possent tamen euangelica praedicatione
Abbreviated transcription (Latin):
cęlestium suꝑ uulnꝰ imponat dicens. Es¬
nitentiã agite. appropinquabit enim reg¬
num cęloꝵ. Bona alligatura quȩ fracta
animȩ tue ossa conectat. & soliditate. repa.¬
rata in pristinas uires reformet. ac discis¬
sos artus sine. ulla sibi cicatricis offensione¬
restituat. De. litterȩ int̾pretatione satis
ꝑ captu nr̃o dictum putamꝰ. adoriam scĩ ꝓ
phetȩ uersus considerare. qͥͦs spu scõ reuelan¬
tȩ subiecit:
RIciees ꝑsecuti sunt megͣtis.

Expanded text:
coelestium super vulnus imponat, dicens: Pocoelestium super vulnus imponat, dicens: Poenitentiam agite; appropinquavit enim regnum coelorum . Bona alligatura, quae tracta animae tuae ossa connectat, et soliditate reparata, in pristinas vires reformet, ac discissos artus sine ulla sibi cicatricis offensionrestituat. 6. De litterae interpretatione satis pro captu nostro dictum putamus: adoriamur sancti Prophetae versus considerare, quos Spiritu sancto revelante subjecit: Principes persecuti su
Abbreviated transcription (Latin):
ta mundi. Hic calix inebriauit gentes
ne. ꝓprii meminissent doloris. s ueterem
obliuiscerentur errorem. Bona gͥ ebrietas
sp̃italis quȩ turbare corporis nescit inces¬
sum. lauare mentis nouit uestigium: Bo¬
na ebrietas poculi salutaris. qu̾ȩ mesticia
peccatricis abolet conscientie. iocundita¬
tem uitȩ infundit ȩternȩ. Id̾o scriptura
dicit. & poculum meũ inebrians qm p̃clarũ
est. Medicamentũ gͥ suꝑ uulnꝰ est: quia
medicꝰ ipse. dñs uic qui uulnera nr̃a cura¬
uit infundens uinũ & oleum. & alligans
uulnera adȩ illuis qui descendens ab ierłm
a la tronib uulneratꝰ ẽ. C aueat gͦ unꝰ qͥsq
ne descendat ab ierłm. Peccatis enim suis
unꝰ quisq descendit. & meritis ascendit. Aut
quia fragiles sumꝰ. qui descendit currat ad
illum samaritanũ custodem oꝑis sui. custo¬
dem legis & gratiȩ. & uulneri suo possit
inuenire medicina qui alligaturã uerboꝵ

Expanded text:
ta mundi. hic calix inebriauit gentes, ta mundi. hic calix inebriauit gentes, ne proprii meminissent doloris, sed ueterem obliuiscerentur errorem. bona igitur ebrietas spiritalis, quae turbare corporis nescit incessum, leuare mentis nouit uestigium. bona ebrietas poculi salutaris. quae maestitiam peccatricis abolet conscientiae. iucunditatem uitae infundit aeternae. ideo scriptura dicit: et poculum tuum inebrians quam praeclarum est! Medicamentum igitur super uulnus est, quia medicus ipse dominus Iesus, qui uulnera nostra curauit, infundens uinum et oleum et alligans uulnera Adae illius, qui descendens ab Hierusalem a latronibus uulneratus est. caueat ergo unusquisque, ne descendat ab unusquisque descendit, et meritis ascendit. Aut quia fragiles sumus; qui descendit, currat ad illum Samaritanum, custodem operis sui, custodem Legis et gratiae; ut vulneri suo possit invenire medicinam: qui alligaturam verborum
Abbreviated transcription (Latin):
cula quȩ n adurant s magis liberent alli¬
gatos. & malagnia sp̃itale quo collisa ani¬
mȩ quȩdam menbra solidentur. Conside.¬
remꝰ gͥ quia sit uulnꝰ. qͥd supͣ uulnus.
Principes ꝑsecuti sunt me gratis. uulnꝰ ẽ.
Exulto ego in uerba tua. sicut qͥ inuenit
spolia multa. suꝑ uulnꝰ est: quia uerbis
dominicis uulneris dura curantur. In
threnis quoq serentiȩ. habes sub hac lit¬
tera scriptĩ. audisti opprobria eoꝵ domine
omia consilia coꝵ aduersu me: labia insur
eoꝵ & resurrectione eoꝵ. Uulnꝰ est. Sea sub¬
iecit. aspice in oculis eoꝵ. redde illis retri
nus ẽ: quia uindicta plerũꝙ dolorẽ uulnere
solet mitigare. Et infra idem ieremias ait¬
Gaude & lȩtare filia idumee. quȩ habitas
in gerh. Et̃ quidem ad te transibit calix
bibes & in ebriaberis. adhuc suꝑ uulnꝰ est.
Calix enim dñi remissio peccatoꝵ ẽ: quõ
sanguis effunditur qui totiꝰ redemit pecca¬

Expanded text:
cula quae non adurant. sed magis liberent allicula quae non adurant. sed magis liberent alligatos, et malagma spiritale, quo conlisa animae quaedam membra solidentur. Consideremus igitur quid sit uulnus, quid supra uulnus: principes persecuti sunt me gratis uulnus est, exuito ego in uerba tua, sicut qui inuenit spolia mult a, super uulnus est, quia uerbis dominicis uulneris dura curantur. In Threnis quoque Hieremiae habes sub hac littera scriptum: audisti obprobrium eorum, domine, omnia consilia eorum aduersum me, labia insurgeorum et resurrectionem eorum; uulnus est. sed subiecit: aspice in oculis eorum, redde d e illis retribnus est. quia uindicta plerumque dolorem solet uulneris mitigare. et infra idem Hieremias ait:gaude et laetare, filia Idumaeae quae habitas in Geth, et quidem ad te transibit calix, bibes et inebriaberis adhuc; super uulnus est. calix enim domini remissio peccatorum est, quo sanguis effunditur, qui totius redemit pecca
Abbreviated transcription (Latin):
latine dicitur suꝑ uulnus.
camentũ. quo uulneris acer¬
bitas mitigatur: Super
uulnꝰ oleum infunditur.
ut omis uulneris molliat᷑
asꝑitas. Suꝑ uulnꝰ malag.¬
ma. suꝑ uulnꝰ alligatura qͥb
om̃e uulnꝰ fouetur. Ubi gͦ spes refunden¬
de ẽ sanitatis. ibi adhibetur medicamen¬
tũ uulnerib Ubi autem om̃e caput in¬
dolore. & om̃e cor in mesticia. nͥ est uulnꝰ
neq cicatrix. non plaga cum feruore. hoc
est. ubi non portio s uniuersitas ꝑiclitat᷑.
& quadam corruptio totius corporis tabe
consumitur. ibi non ẽ malagnia impone.¬
re. neq oleum neq alligatura. Multõ gͥ
comodius. ut sit uulnꝰ quod foueas atq con¬
stringas. qmͣ sine uulnere mors serpat inte
rior. Sed est non solum corporis uulnꝰ sed
etiam mentis. quod oleo quodã mollioris
alloquii & pacifici sermonis suauitate. mite¬
scit. Sunt fomenta uerboꝵ. sunt medica¬
menta cęlestium preceptoꝵ. quib omne.
nequitie uirꝰ ab oletur. Sunt legis uin¬

Expanded text:
Latine dicitur \'super uulnus\'. camentum, quo uulneris acerbitas mitigatur? super uulnus oleum infunditur, ut omnis uulneris molliatur asperitas; super uulnus malagma, super uulnus alligatura, quibus omne uulnus fouetur. ubi ergo spes refundendae est sanitatis, ibi adhibentur medicamenta uulneribus. ubi autem omdolore, et omne cor in moestitia, non est vulnus, neque cicatrix, non plaga cum fervore : hoc est, ubi non portio, sed universitas periclitatur, et quaedam corruptio totius corporis tabe consumitur: ibi non est malagma imponere, neque oleum, neque alligaturam. Multo igitur commodius, ut sit vulnus quod foveas atque constringas, qrior. Sed est non solum corporis uulnus. sed etiam mentis, quod oleo quodam mollioris alloquii et pacifici sermonis suauitate mitescit. sunt fomenta uerborum, sunt medicamenta caelestium praeceptorum. quibus omne nequitiae uirus aboletur. sunt legis uin
Abbreviated transcription (Latin):
nauit. quia ñ usurpauit ut adam boni &
mali scire distantiam. s intelligendȩ eiꝰ
gram orauit a xp̃o. Q uod enu scire diui¬
num est. hoc a domino do tuo ut possis cog.¬
noscere ꝓmerendum ẽ Si petisset & adam¬
sicut petiuit dauid. nequaqmͣ illos in ex¬
tricabiles erroris laqueos incidisset. quib
omnis eiꝰ hereditas strangulatur. Idõq
mortuus ẽ: & quod grainus ẽ morte pec¬
cati. quia ante usurpauit scire. qmͣ intel¬
lectum quo uiuificaretur acciꝑet. Niui¬
ficat gͦ intellectus ut sp̃s. quia ipse intelle¬
ctus gra sp̃italis est. Ido intellectum mu
docemur. quia non solum sensu completi
sed etiam factis id quod intelligimꝰ exequi

Expanded text:
navit; quia non usurpavit, ut Adam, boni et navit; quia non usurpavit, ut Adam, boni et mali scire distantiam: sed intelligendae ejus gratiam oravit a Christo. Quod enim scire divinum est, hoc a Domino Deo tuo, ut possis cognoscere, promerendum esicut petivit David, nequaquam illos inextricabiles erroris laqomnis ejus haereditas strangulatur. Ideoque mortuus est, et quod gravius est, 1209 morte peccati; quia ante usurpavit scire, quam intellectum quo vivificaretur, acciperet. 48. Vivificat ergo intellectus, ut Spiritus; quia ipse intellectus gratia spiritalis est: ideoque intellectum mundocemur quia non solum sensu complecti, sed etiam factis, id quod intelligimus, exsequi
Abbreviated transcription (Latin):
Intelligit cõmune nobis datũ. naturȩ usqͦ
consortum. & ido pauꝑib tanqmͣ debitũ
soluit ñ inficiatur tanqm᷑ indebitum.
Intelligit uices ẽt calamitatũ. & ido tanꝙͣ
naufragis mundiistius portu quodam
suȩ humanitatis occurrit. Hęc ꝑfecta uirtꝰ
in hominib. hȩc plena in do laus ẽ. Meri¬
to intellectũ sibi etiam salomon paternũ
secutꝰ magisteriũ a domino postulauit di-¬
cens. Ego sum puer humilis. & ignoro intro¬
itum meum & exitu meum. & seruus tuus
in medio popłi tui quẽ elegisti. popłm mul-¬
tum sicut arena maris quȩ. dinumerari non
potest p̃ multitudine. & dabis seruo tuo
cor prudens. audire & iudicare cũ iusticia
popłm tuum. & intelligere initer bonum
& malum: Unde conplacuit domino. qͥa
non sibi longeuitatẽ uitȩ & regalium
diuitiarũ copias. sed sapientiam ad intel¬
ligenda dñi uidicia. & iusticias depoposcit.
& id̃o tantũ popłm regno pacifico guber¬

Expanded text:
Intelligit commune nobis datum naturae ususque Intelligit commune nobis datum naturae ususque consortium; et ideo pauperibus tamquam debitum solvit, non inficiatur tamquam indebitum. Intelligit vices esse calamitatum; et ideo tamquam naufragiis mundi istius portu quodam suae humanitatis occurrit. Haec perfecta virtus in hominibus, haec plena in Deo laus est. 47. Merito intellectum sibi etiam Salomon, magisterium secutus paternum, a Domino postulavit, dicens: Ego sum puer humilis, et ignoro introitum meum, et exitum meum, et servus tuus in medio populi tui, quem elegisti, populum multum sicut arenam maris, quae dinumerari non potest prae multitudine: et dabis servo tuo cor prudens, audire et judicare cum justitia populum tuum, et intelligere inter bonum et malum . Unde complacuit Domino; quia non sibi longaevitatem vitae, et regalium divitiarum copias, sed sapientiam ad intelligenda Domini judicia et justitias depoposcit: et ideo tantum populum regno pacifico guber
Abbreviated transcription (Latin):
Dauid gͦ quasi bonꝰ athleta dicit. Tribula-¬
tio & necessitas inuenerunt me: quia para-¬
tum semꝑ habuerunt. non refugientem
necessitatũ & tribulationũ prelia s petentẽ.
Sequitur octauus. Iusta testimomia tua:
in ȩternũ intellectum da mͥ eoꝵ & uiuifica
me. Quis tantꝰ qui possit intelligere dii
testimonia: Et ido intellectus a domino
postulandꝰ est: cuiꝰ tanta es uis. ut initium
eius sit plenitudo uirtutis. Deniq scrip.¬
tum est: Pietas autẽ indõ. initium intel¬
lectus. quȩ uirtutii omnium fundamen-¬
disciplinam. Pietas amica dõ. parentibus
grata. dnm conciliat. necessitudines fouet.
ałi cultura merces parentũ. filioꝵ stipendiu.
Pietas inqm iustoꝵ tribunalegenoꝵ portꝰ
miseroꝵ suffragium. indulgentia peccatoꝵ:
Qui enim habet intellectum. ipse uere.
est pius. Intelligit enim humanȩ. lubri.¬
cum fragilitatis. & cito ignoscit erranti.

Expanded text:
David ergo quasi bonus athleta dicit: TribulaDavid ergo quasi bonus athleta dicit: Tribulatio et necessitas invenerunt me; quia paratum semper habuerunt, non refugientem necessitatum et tribulationum praelia, sed petentem. 45. Sequitur: Justa testimonia tua in aeternum; intellectum da mihi eorum, et vivifica me. Quis tantus, qui possit intelligere Domini testimonia? Et ideo intellectus a Domino postulandus est, cujus tanta est vis; ut initium ejus sit plenitudo virtutis. Denique scriptum est: Pietas autem in Deo initium intellectus , quae virtutum omnium fundamendisciplinam. Pietas amica Deo, parentibus grata, Dominum conciliat, necessitudines fovet, Dei cultura, merces parentum, filiorum stipendium. Pietas, inquam, justorum tribunal, egenorum portus, miserorum suffugium, indulgentia peccatorum. 46. Qui habet intellectum, ipse vere est pius; intelligit enim humanae lubricum fragilitatis, et cito ignoscit erranti.
Abbreviated transcription (Latin):
dominata. N oli tantũ amittere beneficiy.
Ohomo. ꝓpter te xp̃c dominationi mor¬
tis se subdidit. ut te iugo dominationis
exueret: Ille suscepit mortis seruitutem.
ut tͥ tribueret uite eternȩ. libertatem:
¶ ui quęrit gͦ xp̃m. querit & tribulatione
eiꝰ. nec refugit passionem. D eniq dauid
qui dignus erat ut atribulatione quȩrere¬
tur: tribularionẽ & ip̃se quesiuit Nam
nͥ quęsisset: ñ inuenisset. Q uod inuene¬
rit autẽ ipse testatur aicens. T ribulationẽ
& dolorem inuem. & nom ani inuocaui:
Et alibi: In tribulatione inuocaui dum.
& exaudiuit me in latitudine. Bona gͦ
tribulatio quȩ dignos facit qui in latitu¬
dine exaudiamur a dno. Gratia ẽ autem.
nitur. Non enim refugit. qui mandata
d̃i sensu oꝑibꝰq meditatur. Nam utiq
illum athletam certamina inueniunt.
qui in usu exertiti fuerit constitutus.
qui uͦ exercitium dereliquerit. sine dubio ñ
poterit reppiri. qui indignꝰ est ut querat᷑.

Expanded text:
dominatam. noli tantum amittere beneficium. dominatam. noli tantum amittere beneficium. o homo. propter te Christus dominationi mortis se subdidit, ut te iugo dominationis exueret. ille suscepit mortis seruitutem, ut tibi tribueret uitae aeternae libertatem. Qui quaerit ergo Christum. quaerit et tribulationem eius nec refugit passionem. denique Dauid, qui dignus erat ut a tribulatione quaereretur. tribulationem et ipse quaesiuit; nam nisi quaesisset, non inuenisset. quod inuenerit autem, ipse testatur dicens: tribulationem et dolorem inueni et nomen domini inuocaui, et alibi: in tribulatione inuocaui dominum et exaudiuit me in latitudine. bona ergo tribulatio. quae dignos facit qui in latitudine exaudiamur a domino; gratia est autem enitur; non enim refugit qui mandata dei sensu operibusque meditatur. nam utique illum athletam certamina inueniunt, qui in usu exercitii fuerit constitutus; qui uero exercitium dereliquerit, sine dubio non poterit repp
Abbreviated transcription (Latin):
dib. qm̃ quȩ uidentur corporalia sunt:
quȩ autem n uidentur eterna. Xp̃c gͥ ñ¬
temporalis s ex patre ante tempora. quis
ałs uerus dĩ filius. & quasi uirtus sempitua.
supͣ tempora que nullus tempoꝵ fuus
Semel tibi peccatori mortuus est xp̃c.
noli iterum peccare post baptismum
Omnib in commune semel mortuus
est: & singulis semel morit᷑ ñ frequent.
Peccatũ est homo. ido petcatũ fecit xp̃m
suum. Omipotens pat̾ homine fecit. qui
peccata nr̃a portaret. Michi gͦ peccato
mortuus ẽ dñs inc. ut nos illo essemus
iusticia di. Michi est mortuus. ut michi
resurgeret. Semel ẽ mortuus. semel resur¬
rexit. ut tu cum illo mortuus. cũ illo conse¬
pultꝰ. cum illo in baptismate resuscitatuᷤ.
caue ne cum mortuus fueris semel. mori-¬
aris iterum. Iam ñ peccato moriaris sed
ueniȩ. ne cum resurrexeris moriaris scdo
Ergo mors dominata ẽ. in eum utiq qͥ
dixit. iam ñ dominabitur. ostendit esse

Expanded text:
tibus, quoniam quae uidentur temporalia sunt, tibus, quoniam quae uidentur temporalia sunt, quae autem non uidentur aeterna. Ctemporalis, sed ex Patre ante tempora, quasi Deus, verus Dei filius, et quasi virtus sempiterna supra tempora, quem nullus temporum finis Semel tibi peccatori mortuus est Christus: noli iterum peccare post baptismum. Omnibus in commune semel mortuus est, et singulis semel moritur, non frequenter. peccatum es, o homo; ideo peccatum fecit christum suum omnipotens pater, hominem fecit, qui peccata nostra portaret. mihi ergo peccato mortuus est dominus Iesus, ut nos in illo essemus iustitia dei. mihi est mortuus, ut mihi resurgeret; semel est mortuus. semel resurrexit. et tu cum illo mortuus, cum illo consepultus, cum illo in baptismate resuscitatus caue, ne, cum mortuus fueris semel, moriaris iterum. iam non peccato morieris, sed ueniae. ne, cum resurrexeris, moriaris secuergo mors dominata est in eum ? utique, quia dixit: iam non dominabitur, ostendit esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatur. Tribulatio gͥ uelut quȩdã gr̃a est.
Deniq sacrificium do sp̃s contribulatus.
An non ẽ grã. quȩ operatur pacientiam:
Qui gͦ nouerat tribulationes ꝓfectum eẽ.
quȩsitus a tribulatione inuentꝰ est: nec
refũgit. Dicit sapientia. Querent me ma¬
li & non inuenient. ñ quia dñs nolebat
inueniri ab hominib. qui se hominib
etiam ñ querentib offerebat. sed quia his
oꝑib querebatur. ut indigni eent qui
quererent inuenire. Cȩterum symeon
qui eum expectabat inuenit. inuenit
andreas. Deniq ait ad s ymonẽ. Inueni¬
mꝰ messiam qđ interpretatur xp̃c. Phi¬
lippus quoq dicit ad Nathanael: Quem
scripsit moyses in lege & ꝓphete. inuenimꝰ
uim filium loseph: qui est a narareth.
Et ut ostenderet queadmodũ xp̃c inueni¬
ueniat ñ corporis gressũ s mentis uestigio
uideat eum ñ exteriorib oculis .s interniᷤ
Eternꝰ enim corporalib ñ uidetur aspe.¬

Expanded text:
probatur. tribulatio igitur uelut quaedam gratia est; probatur. tribulatio igitur uelut quaedam gratia est; denique sacrificium deo spiritus contribulatus. an non est gratia quae operatur patientiam ? qui ergo nouerat tribulationis profectum esse, quaesitus a tribulatione inuentus est nec refugit. Dicit sapientia: quaerent me mali et non inuenient, non quia dominus nolebat inueniri ab hominibus, qui se omnibus etiam non quaerentibus offerebat, sed quia his operibus quaerebatur, ut indigni essent qui quaererent inuenire. ceterum Symeon, qui eum expectabat, inuenit, inuenit Andreas. denique ait ad Simonem: inuenimus Messiam, quod interp retatur Christus. Philippus quoque dicit ad Nathanahel: quem scripsit Moyses in lege et prophetae inuenimus Iesum filium Ioseph qui est a Nazareth. et ut ostenderet quemadmodum Christus inueniuaerit, ueniat non corporis gressu, sed mentis uestigio, uideat eum non exterioribus oculis, sed internis. aeternus enim corporalibus non uidetur aspec
Abbreviated transcription (Latin):
renouatur in nobis. umbra ẽ non ueritaᷤ.
ut cum fiat oblatio ꝓ peccatis scđ̃m lege
non fiat remissio peccatoꝵ. Impossibile.
est enim sangume tauroꝵ & hyrcoꝵ pec-¬
cata mundari Mendax gͦ erat illa remis¬
sio. donec remissionis ueritas adueniret:
Quid deinde manifestius qmͣ Iohannis
eugłiste sententia qui ait. quia lex per
cͦiactoQMN: legis retulit ueritatem:
Nam cum sit autem disiunctio. intelligen¬
dum ẽ aisiunctionẽ id̃o interpositam. qͣsi
ueritas fuisset in lege. ñ fuisset facta per
xp̃m. Possumꝰ & sic intelligere Ueritas
xp̃c est. Ergoueritas lex est. Et siman¬
datũ domini lex est: multõmagis uniu̾
& oꝑatorium uerbum dĩ lex estꝰ. Seq u̾sꝰ. uiiꝰ.¬
ribulatio & necessitas inuenerunt me:
mandata tua meditatio mea e Quęrunt
tribulationes & necessitates iustum. &
interdũ inueniunt. interdũ non inuem¬
unt eum: Inuenitur cui corona debetur.
nͨ inuenitur qui idoneus certamini non

Expanded text:
renouatur in nobis. Umbra est, non ueritas. renouatur in nobis. Umbra est, non ueritas. ut, cum fiat oblatio pro peccatis secundum legem. non fiat remissio peccatorum; inpossibile est enim sanguine taurorum et hircorum peccata mundari. mendax ergo erat illa remissio, donec remissionis ueritas adueniret. quid deinde manifestius quam Iohannis euangelistae sententia, qui ait: quia lex per ντιδιατολ̀ὴνlegis retulit ueritatem. nam cum sit \'autem\' disiunctio. intellegendum est disiunctionem ideo interpositam, quia, si ueritas fuisset in lege, non fuisset facta per Christum. Possumus et sic intellegere: ueritas Christus est; ergo ueritas lex est, et si mandatum domini lex est, multo magis uiuum et operatorium uerbum dei lex est. Sequitur uribulatio et ne c e ssitas inuenerunt me; mandata tua meditatio mea e s t. quaerunt tribulationes et necessitates iustum et interdum inueniunt, interdum non inueniunt eum. inuenitur cui corona debetur, non inuenitur qui idoneus certamini non
Abbreviated transcription (Latin):
ra legis ẽ. Ueragͦ illa lex: ueritas exẽplar.
Et in exemplari enim agni sanguis esfun.¬
ditur. in ueritate. xp̃c immolatur. Meri¬
toq apłs cum premisisset uituloꝵ immola-¬
tionem scãm legem. adiecit. Necessarium
itaq exemplarium cȩlestium his mundari
nam ipsa celestia meliorib hostiis N on
enim in manufacta scã intrauit xp̃c exem¬
plaria ueroꝵ. sed ipsum celum. & nunc
apparet uultui di ꝓ nobis. Ut cognoscamꝰ
autẽ quia legem nouam dedit dominꝰ iuc.
habes dicentem sp̃m. hoc autem testam̃tũ
quod testabor ad eos dicit dñs. dando legeᷤ
meas in cordib eoꝵ. & in sensib eorum
oblatio ꝓ peccatis. Quo euident᷑ ostendit¬
tibi. omne ueritatẽ eugłio contineri. qͥa
lex d̃i insensib hominũ & in cordibus scri¬
bitur. ñ in tabulis lapideis. Qui gͦ precep¬¬
ta di non habent in cordib suis: ñ habent
legem. Siue quia inueteratur in udeis

Expanded text:
ra legis est uerae. ergo illa lex ueritatis exemplar ra legis est uerae. ergo illa lex ueritatis exemplar est; in exemplari enim agni sanguis effunditur. in ueritate Christus immolatur. meritoque apostolus, cum praemisisset uitulorum immolationem secundum legem, adiecit: necessarium itaque exemplaria caelestium his mundari; nam ipsa caelestia melioribus hostiis. non enim in manufacta sancta intrauit Christus, exemplaria uerorum, sed in ipsum caelum, et nunc apparet uultui dei pro nobis. ut cognoscamus autem, quia legem nouam dedit dominus Iesus, habes dicentem spiritum: hoc autem testamentum quod testabor ad eos, dicit dominus : dando leges meas in cordibus eorum et in mente eorum oblatio ptibi omnem ueritatem euangelio contineri. quia lex dei in sensibus hominum et in cordibus scribitur, non in tabulis lapideis — qui ergo praeeepta dei non habent in cordibus suis. non habent legem —, siue quia inueteratur in Iudaeis.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est uera. & quod statuit d̾s om̃e uerũ.
sicut infra ait. omnia precepta tua ueritas.
an quiaueritas lex di est: Q uia n men¬
titur ds. apud eum gͥ ueritas lex ẽ: fallacia
p̾uaricatio est. Sed & sic potest lex dei
ueritas ẽẽ. Apud udeos gͦ non est lexdi.
quia ñ recipiunt ueritatẽ L ex di sp̃italis
est: sicut apłs dixit. Non habent gͦ uerã
legem qui eam ñ acceꝑint spiritaliter.
qdꝰ autẽ non uerũ. mendax ẽ : & quod
mentitur occidit. Uittera gͦ quȩ occidit
mentitur. sp̃s qui uiuificat uerus esł.
Accipiamꝰ & sic. Lex dĩ. non typus non
umbra. ñ exemplar celestium. sed ipsa cȩ-¬
lestia. Unde & scriptum. quia finis legis
est xp̃c. Non defectus utiq s plenitudo
legis in xp̃o est: quia uenit legem non
soluere sed implere. Sicut enim testamen¬
tum uetus. s omnis ueritas in nouo esł
testamento. ita & lex ꝑ moysen data. figu¬

Expanded text:
hoc est uera et quod statuit deus omne uerum, hoc est uera et quod statuit deus omne uerum, sicut infra ait: omnia praecepta tua ueritas, an quia ueritas lex dei est, quia non mentitur deus? apud eum igitur ueritas lex est, fallacia praeuaricatio est. sed et sic potest: lex dei ueritas est; apud Iudaeos ergo non est lex dei, quia non recipiunt ueritatem. lex dei spiritalis est, sicut apostolus dixit; non habent ergo ueram legem qui eam non acceperint spiritaliter. quod autem non uerum. mendax est. quod mentitur. occidit. littera ergo. quae occidit, mentitur, spiritus, qui uiuificat, uerus est. Accipiamus et sic: lex dei non typus, non umbra. non exemplar caelestium. sed ipsa caelestia. unde et scriptum est. quia finis legis est Christus. non defectus utique. sed plenitudo legis in Christo est, quia uenit legem non soluere. sed implere. sicut enim testamentum est uetus, sed omnis ueritas in nouo est testamento. ita et lex per Moysen data figu
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua oꝑa iusticie. quoꝵ remuneratione
in p̾senti uita acceꝑit. quod ñ magna fu¬
erint oꝑa illa. net remuneratione. digna
ꝓpetua: Qui quod etiam si facimꝰ oꝑa aliqͣ
iusticie. facimꝰ tam non continua s rara.
Pleriq non rapiunt aliena. sed nesciunt
de ꝓprio largiri. Alii inuadentes indebi¬
tas facultates. quo speciem iusticiȩ sibi quȩ¬
rant. solent conferre pauꝑib. non est ista
in ȩternum iusticia. Multi iusti plerumq
grauit deliquerunt. non habentes ȩternȩ
fructum iusticiȩ. Soli do suppetit in ꝑpetu¬
um ꝑ omia possidere iusticiam. qui pas¬
cit iustos & iniustos. Non enim beneficis
solis referenda iusticia est: s illa est uera
iusticia quȩ ipsis quoq defertur inimicis.
Mexitoq ait iusticia dĩ. diligite mimicos
ur̃os. Ergo sicut in eternum est iusticia
solius dĩ. ita lex dĩ ueritas. Sed quomodo
istud accipimꝰ. utrum quia lex d̃i ueritas.

Expanded text:
aliqua opera iustitiae quo- rum remunerationem aliqua opera iustitiae quo- rum remunerationem in praesenti uita acceperit, quod non magna fuerint opera illa nec remuneratione digna perpetua. quid quod, etiamsi facimus opera aliqua iustitiae, facimus tamen non continua, sed rara? plerique non rapiunt aliena, sed nesciunt de proprio largiri; alii inuadentes indebitas facultates. quo speciem iustitiae sibi quaerant, solent conferre pauperibus. non est ista in aeternum iustitia. multi iusti plerumque grauiter deliquerunt non habentes aeternae fructum iustitiae. soli deo suppetit in perpetuum per omnia possidere iustitiam, qui pascit iustos et iniustos; non enim beneficiis solis referenda iustitia est, sed illa est uera iustitia, quae ipsis quoque defertur inimicis, meritoque ait Iustitia dei: diligite inimicos uestros. Ergo sicut in aeternum est iustitia solius dei. ita lex dei ueritas. sed quomodo istud accipimus ? utrum quia lex dei ueritas,
Abbreviated transcription (Latin):
ille iactantior affligitur in inferno:
O espectus erat moyses: nec sibi idoneus
uidebatur. cum ad liberandũ popłm he
breoꝵ mitteretur. Despectus erat leremi¬
as qui dicebat. Dominator dñe ecce nescio
loqui. quia iuiuenis sum ego. Sed facilius
iste despectus eligitur. Deniq dicit᷑ ei.
sioli dicere quia uuenis sum ego. quia ad
om̃s quoscũq misero abibis. & ꝑ omnia
quȩtunq mandauero tibiloqueris. Ne.
timueris a facie eoꝵ. quia ego tecum sum
dicit añs. ut te liberem. Despectus erat ille
publicanꝰ qui oculos ad celum ñ audebat
leuare. & ido facilius qmͣ ille. phariseus ex¬
audiebatur. Om̃is enim qui se exaltat
humiliabitur. & qui se humiliat exalta¬
bitur. Sequitur sextus. Iusticia tua ui-¬
sticia in ęternũ. & lex tua ueritas. Possuit
quidem singuli facere oꝑa iusticiȩ. sed n
in ȩternũ manentia. Diues ille cui abun¬
darunt in hoc scło diuitię. fortasse fecerit

Expanded text:
ille iactantior adfligitur in inferno. ille iactantior adfligitur in inferno. despectus erat Moyses nec sibi idoneus uidebatur, cum ad liberandum Hebraeorum populum mitteretur. despectus erat Hieremias. qui dicebat: dominator domine, ecce nescio loqui, quia iuuenis sum ego, sed facilius iste despectus eligitur; denique dicitur ei: noli dicere quia iuuenis sum ego, quia ad omnes quoscumque misero te abibis et per omnia quaecumque mandauero tibi loqueris. ne timueris a facie eorum, quia ego tecum sum, dicit dominus, ut te 1 iberem. despectus erat ille publicanus, qui oculos ad caelum non audebat leuare et ideo facilius quam ille Pharisaeus exaudiebatur; omnis enim qui se exaltat humiliabitur et qui se humiliat exaltabitur. Sequitur: iustitia tua iustitia i n aeternum e t l e x tua uer ita s. possunt quidem singuli facere opera iustitiae, sed non in aeternum manentia. diues ille, cui abundarunt in hoc saeculo diuitiae, fortasse fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
dicit uiuenis sum & despectus. Q uomͦ &
ȩccłia: nigra sum & decora. Premisit nigi.
ut augeret decorem. Sic & hic premisit
iuuenem. ut augeret humilitate. Non
dixit. nigra sum decora. ne quod nigrũ
est decorum estimaretur. Nec dixit. Iu¬
uenis sum despectus. ne iuuentas despica.¬
bilis putaretur. sed ait uiuenis. & qd̾ mire¬
ato .s decora confessione petcati. & corre¬
de syllaba. ut gramnatici appellant con¬
unctiua sit. habet tam̃ distinctionẽ qua
anfusio disiungitur ac seperatur: Ut si
aicas ambrosium Bassum intꝰ ẽẽ. unus
putatur. s in autẽ asseras ambrosium &
dassũ intꝰ eẽ. duo utiq intelliguntur
Dicat gͦ. iuuenis sum & despectus. quia
xpc in pauꝑe atq despecto mundũ rede¬
mit. quia xp̃c humilitate diabolũ uicit.
Dicat aespectus sum. quia cor humiliatũ
as non sꝑnit. quia despectus ille lararꝰ
in abrahȩ nunc requiescit sinui. & diues

Expanded text:
dicit: iuuenis sum et despectus, quomodo dicit: iuuenis sum et despectus, quomodo ecclesia: nigra sum et decora. praemisit nigram, ut augeret decorem; sic et hic praemisit iuuenem, ut augeret humilitatem. non dixit: \'nigra sum decora\', ne quod nigrum est decorum aestimaretur, nec dixit: \'iuuenis sum despectus\', ne iuuentas despicabilis putaretur, sed ait: \'iuuenis\' et, quod mireato, sed decora confessione peccati ei corre ergo \'et\' syllaba, ut grammatici appellant, coniunctiua sit, habet tamen distinctionem, qua confusio disiungitur ac separatur, ut, si dicas Ambrosium Bassum intus esse, unus putatur, sin autem asseras Ambrosium et Bassum intus esse, duo utique intelleguntur. Dicat ergo: iuuenis sum et despectus, quia Christus in paupere atque despecto mundum redemit, quia Christus humilitate diabolum uicit. dicat: \'despectus sum ̒, quia cor humiliatum deus non spernit, quia despectus ille Lazarus in Abrahae nunc requiescit sinu et diues
Abbreviated transcription (Latin):
assuefacienda maturitas. quȩ uinc̾t nati¬
ram. Demꝙ si consideremꝰ in parady so de¬
fecit humilitas. & ideo uenit ẽ celo. In
radyso orta ẽ inobedientia. & icło obellien¬
tia cum saluatore descendit. Inflabat cbo
unde subiectio mansuetudinis inuenir
ñ poterat in terris . Intumuerat omnes
preuaricatoris hereditas. ueniens dns
ĩc primũ se exmaniuit. ñ rapnia arbti¬
tratus eẽ se equalem do. formam serui
accipiens & specie inuentꝰ ut homo. humi¬
liauit semetipsum factus obediens usꝙ
ad mort̾e. N on te moueat quia scriptũ
est. ut homo. non enim similitudiie
suscepit hominis sed ueritate. Nam ip
eius. głam quasi unigeniti a patre. plenu
gratia & ueritate. Nunquid quia dixit
quasi unigeniti. similitudin̾e magis
unigeniti qmͣ ueritate uoluit estimari:
Non gͦ suꝑuacuo xp̃c adiienit. Iam potts
dicere homo. iuiuenis ego sum & despectꝰ.
Qui erat ante in populo priore. senex suꝑb.

Expanded text:
adsuefacienda maturitas, quae uincat natuadsuefacienda maturitas, quae uincat naturam. Denique sic consideremus: in paradiso defecit humilitas et ideo uenit e caelo; in paradiso orta est inoboedientia et ideo oboedientia cum saluatore descendit. inflabatur caro. unde subiectio mansuetudinis inueniri non poterat in terris; intumuerat omnis praeuaricatoris hereditas. ueniens dominus Iesus primum se exinaniuit. non rapinam arbitratus esse se aequalem deo, formam serui accipiens; et specie inuentus ut homo humiliauit semet ipsum factus oboediens usque ad mortem. non te moueat, quia scriptum est \'ut homo\'; non enim similitudinem suscepit hominis, sed ueritatem. nam et eius, gloriam quasi unigeniti a patre, plenum gratia et ueritate. numquid. quia dixit \'quasi unigeniti\', similitudinem magis unigeniti quam ueritatem uoluit aestimari? Non ergo supemacuo Christus aduenit. iam potest dicere homo: iuuenis ego sum et despectus, qui erat ante in populo priore senex superbus.
Abbreviated transcription (Latin):
munera illibata atq indefessa conseruet.
Hȩc generalia. s & etiam specialis singulis
xp̃ianis suppetit prerogatiua dicendi.
Iuuenis ego sum & despectus. Si humilis
corde. si mitis atq mansuetꝰ dicat. ergo
iuuenis ego sum & despectus. prȩmittat
etatis generalem iactantiam quo plus
cõmendet humilitatis sue grãm. Non
mirabilis humilitas in senectute. que &¬
freta uirib. freta debilitatib. tristis dolo¬
rib. anhela suspiriis. cocta curarũ estib.
& ipso uiuendi mesta fastidio. alacrita¬
tem ẽ oblita iactantie. Rara sane in ui¬
uenib humilitas est: id̾oq miranda
Dum etas uiget. dũ uires solidȩ. dum
sanguis estuat. dum sollicitudo nascitur.
dum ignoratur debilitas. dum lȩticia fre¬
quentatur. tunc feruet iactantia. dnc
se iuuentuetis supb extollit asfectas. tunc
humilitas quas̃ uilescit abiccta. contao¬
tur. tunc subiectio degeneris conscicure
estimatur infirmitas. G randis g moꝵ

Expanded text:
munera inlibata atque inoffensa conseruet. munera inlibata atque inoffensa conseruet. Haec generalia. sed etiam specialis singulis christianis suppetit praerogatiua dicendi: iuuenis ego sum et despectus, si humilis corde sit, si mitis atque mansuetus. dicat ergo: iuuenis ego sum et despectus, praemittat aetatis generalem iactantiam. quo plus commendet humilitatis suae gratiam. non mirabilis humilitas in senectute, quae effeta uiribus, fracta debilitatibus, tristis doloribus, anhela suspiriis, cocta curarum aestibus et ipso uiuendi maesta fastidio alacritatem est oblita iactantiae. rara sane in iuuenibus est humilitas ideoque miranda. dum aetas uiget, dum uires solidae, dum sanguis aestuat. dum sollicitudo nescitur, dum ignoratur debilitas. dum laetitia frequentatur, tunc feruet iactantia. tunc se iuuentutis superbus extollit affectus, tunc humilitas quasi uilescit, abiecta contemnitur, tunc subiectio degeneris conscientiae aestimatur infirmitas. grandis igitur morum
Abbreviated transcription (Latin):
in descrto. Nortuus ẽ aaron: mortua est
maria: Mortuus ẽ & ipse moyses: solum
uim naue nominis sacrisimilitudo serua¬
uit. Plaudat iudeus quia sitienti illi un¬
dam saxa uomuerunt. mͥ de corpore dei
fons fluxit eternus. meas amaritudines
bibit xp̃c. ut mͥ suȩ donaret gr̃ę suauitatẽ.
Dicit gͦ popłs xp̃ianus. iuuenis ego sum
& despectus. ustificationes tuas non sum
oblitus. Bene hoc dicit. qui iustificauit
dm baptismatis sacramentis. Qui eni
baptuatur iustificat dm̃. quia peccata
ꝓpria confitetur. & a domino suoꝵ pre¬
stat indulgentiam delictoꝵ. Iustificauit
dauid qui ait. T ibi soli peccaui & malum
coram te feci. ut iustificeris in sermoni¬
bus tiuis. Non iustificauerunt pharisei.
qui baptirari Ioħis baptismo noluerunt.
ut in eugłio legisti. N ec solum iustificare
satis ẽ: sed etiam ñ obliuisci iustificatio¬
num di. id est ut intemerata gratiȩ spi-¬
ritalis dona custodiat. & sacrȩ remissioniᷤ

Expanded text:
in deserto. mortuus est Aaron, mortua est in deserto. mortuus est Aaron, mortua est Maria, mortuus est et ipse Moyses; solum Iesum Naue nominis sacri similitudo seruauit. plaudat Iudaeus, quia sitienti illi undam saxa uomuerunt: mihi de corpore dei fons fluxit aeternus. meas amaritudines bibit Christus. ut mihi suae donaret gratiae suauitatem. Dicit ergo populus christianus: iuuenis ego sum et despectus; iustificationes tuas non sum o b lit u s. bene hoc dicit qui iustificauit deum baptismatis sacramentis. qui enim baptizatur iustificat deum, quia peccata propria confitetur et a domino suorum praestolatur indulgentiam delictorum. iustificauit Dauid, qui ait: tibi soli peccaui e t malum coram te feci, ut iustificeris in sermonibus tuis. non iustificauerunt Pharisaei qui baptin Iohannis baptismo noluerunt, ut in euangelio legisti. nec solum iustificare satis est, sed etiam non obliuisci iustificationum dei. id est ut intemerata gratiae spiritalis dona custodiat et sacrae remissionis
Abbreviated transcription (Latin):
ei. io mortui estis. Uel nunc credite. ut
possitis uiuere. Sed miramini moysen:
quia patres ur̃os ꝑ mare. siccis duxit uesti¬
giis.: Moyses non imꝑauit. s impetrauit:
Non iussit mari. sed seruiuit iubenti flu-¬
ctib. Moysen laudatis. quia rege pharao
cũ exercitu suo mersit. Moyses orabat. &
alius imꝑabat. Moyses predicabatur. xp̃c
operabatur. Ndyses fugiebat. xp̃c insequeba¬
tur. Moyses columna sequebatur ut noctur¬
nas tenebras declinaret. xpistus illu¬
minabat Moysen agnocitis qui aquȩ
a maritudinẽ temꝑauit. m oysen agnosci¬
tis qͣui aqua ꝓduxit de petra. xp̃m non
agnoscitis qui uirili illus egyptii regis
strauit exercitum & abyssi mersit ꝓfu̾ndo.
qui nos cotidie. liberat de mundi huius
fluctib. ne nos scł̃i ꝓcella demergat. ¶ a
ꝓfuit patrib tnsire ꝑ mare rubrũ. quib
ad terram resurrectionis ñ licuit puemire:
Iuicũꝙ enim exierunt de egypto. piert̃

Expanded text:
ei, ideo mortui estis. uel nunc credite, ut ei, ideo mortui estis. uel nunc credite, ut possitis uiuere. Sed miramini Moysen, quia patres uestros per mare siccis duxit uestigiis. Moyses non imperauit, sed impetrauit, non iussit mari, sed seruiuit iubenti fluctibus. Moysen laudatis. quia regem Pharao cum exercitu suo mersit. Moyses orabat et alius imperabat, Moyses precabatur, Christus operabatur, Moyses fugiebat. Christus insequebatur, Moyses columnam sequebatur, ut nocturnas tenebras declinaret, Christus inluminabat. Moysen agnoscitis, qui aquae amaritudinem temperauit, Moysen agnoscitis, qui aquam produxit de petra: Christum non agnoscitis, qui ueri illius Aegyptii regis strauit exercitum et abyssi mersit profundo, qui nos liberat cotidie de mundi huius fluctibus. ne nos saeculi procella demergat. quid profuit patribus transire per Mare Rubrum, quibus ad terram resurrectionis non licuit peruenire ? quicumque enim exierunt de Aegypto, perierunt
Abbreviated transcription (Latin):
axissent. dne semꝑ da nobis pan̾e hunc.
Quia petis udeȩ. ut tribuat tibi panem
que dat om̃ib. Dat cotidie. dat semꝑ
Inteipso ẽ: ut accipias hunc panem: Acce.¬
de adhunc pane. & accipies eum. De hoc
pane dictum ẽ: om̃s qui elongant se abs
te ꝑibunt: Si elongaueris ab eo ꝑibis.
si appinquaueris ad eum uiues. Hic est
panis uitȩ. Qui gͦ uita manducat. mori nͦ
potest. Quomͦ eni moriet᷑. cui cibꝰ uita est:
Q uomͦ deficiet. qͥ habuerit uitale substan¬
tiam:. Accedite ad eũ & saciamini. quia
panis ẽ. Accedite ad eũ & potate. qͥa fons ẽ
A ccedite ad eum & illuminamini qͥa lux ẽ.
Accedite ad eũ & liberamini. quia ubi sp̃s
dñi ibilibertas. Accedite ad eũ & absolui-¬
mini. quia remissio peccatoꝵ ẽ. Q ui sit
iste queritis: Audite ipsum dicentẽ. Ego
sum panis uitȩ. Qui uenit ad me. n esuri¬
et. & qui credit in me ñ sitiet unqmͣ. Au¬
distis eum & uidistis eũ. & non credidistis

Expanded text:
dixissent: domine, semper da nobis panem hunc. dixissent: domine, semper da nobis panem hunc. Quid petis. Iudaee, ut tribuat tibi panem quem dat omnibus. dat cotidie, dat semper? in te ipso est ut accipias hunc panem; accede ad hunc panem et accipies eum. de hoc pane dictum est: omnes qui elongant se abs te peribunt. si elongaueris ab eo, peribis, si adpropinquam\'ris ad eum, uiues. hic est panis uitae; qui ergo uitam manducat. mori non potest. quomodo enim morietur cui cibus uita est? quomodo deficiet qui habuerit uitalem substantiam? accedite ad eum et satiamini, quia panis est; accedite ad eum et potate, quia fons est; accedite ad eum et inluminamini, quia lux est; accedite aDomini, ibi libertas : accedite ad eum, et absolvimini; quia remissio peccatorum est. Quis sit iste quaeritis? Audite ipsum dicentem: Ego sum panis vitae: qui venit ad me, non esuriet et qui credit in me non sitiet umquam. audistis eum et uidistis eum et non credidistis