comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ: mortalib ĩmortalitatẽ. Peccatori¬
bꝰ. iustificationẽ. Abiectis: głificationẽ. Qc¬
qͥd ꝓmisit: indignis ꝑmisit: ut ñ quasi
oꝑib merces ꝑmicteret᷑. s gt̃a a nomine
suo gratis daretur. Quia & hoc ipsũ qđ iuste
uiuit in qͣntũ hõ potest iuste uiuere: nõ
meriti humani.s beneticii ẽ dĩ. Nemo enĩ
iuste uiuit: nͥ iustificatꝰ. id÷ iustꝰ effectus.
Ab illo aut̃ fit hõ iustꝰ: qͥ nunꝗ potest eẽ
iniustꝰ.Sic̃ enĩ lucerna ñ a se ipsa accendi¬
tͦ: ita nec anuna humana sibi p̃stat lucẽ.
s clamat addñm. tu illuminas lucernam

Expanded text:
nitatem, mortalibus immortalitatem, peccatoribus justificationem, abjectis glorificationem. Quidquid promisit, indignis promisit, ut non quasi operibus merces promitteretur, sed gratia a nomine suo gratis daretur. Quia et hoc ipsum quod juste vivit, in quantum homo potest juste vivere, non meriti humani, sed beneficii est divini. Nemo enim juste vivit, nisi justificatus, id est, justus effectus: ab illo autem fit homo justus, qui nunquam potest esse injustus. Sicut enim lucerna non a seipsa accenditur, ita nec anima humana sibi praestat lucem; sed clamat ad Deum, «Tu illuminabis lucernam
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. uł ad tempꝰ incolumẽ: s ut saluam
faceret inquit a ꝑsequentibꝰ animã meã.
Salua fit autẽ a ꝑsequentibꝰ anima: si ñ
eis consentiat᷑ ad malũ. Non eis aut̃ con¬
sentit᷑. cũ astitit dñs a dextris pauꝑis:
ne ipsa pauptate. id: infirmitate succũ¬
bat. hocadiutoriũ p̃stitũ ẽ corꝑi xp̃r in¬

Expanded text:
mem; sed «ut salvam faceret,» inquit, «a persequentibus animam meam.» Salva fit autem a persequentibus anima, si non eis consentiatur ad malum; non eis autem consentitur, cum assistit Dominus a dextris pauperis, ne ipsa paupertate, id est infirmitate, succumbat. Hoc adjutorium praestitum est corpori
Abbreviated transcription (Latin):
et̃nã. & beatã uitã eũ angłis sine fine.
&e ħeditatẽ ĩ marcescibilẽ głam sẽpit̾nã.
dulcedinẽ uultꝰ fui. dom̃ scĩficationis sue
in celis. ex resurrectione a mortius. nullũ mo deinceps
riendi metũ. Hoc ẽ ꝓmissũ eius. tanquam
finale quo decurrit᷑ nr̃a intentio: qͦ cũ ue¬
nerimꝰ nichil ampliꝰ reqͥramꝰ. nichil ampliꝰ
exigamꝰ. Sed̃ ad illua qͦderit in fine qͦ ordi

Expanded text:
et haereditatem immarcescibilem, gloriam sempiternam, dulcedinem vultus sui, domum sanctificationis suae in coelis, ex resurrectione a mortuis nullum deinceps moriendi metum. Hoc est promissum ejus tanquam finale, quo decurrit nostra omnis intentio, quo cum venerimus, nihil amplius requiramus, nihil amplius exigamus. Sed ad illud quod er
Abbreviated transcription (Latin):
it. dimute nob̃ debita nr̃a: sic̃ & nos di¬
mittimꝰ debitorib nr̃is. Omnẽ aut̃ substã¬
ciam eiꝰdictũ ẽ: omnẽ uitã eiꝰ. ut ei nul¬
la debita. id÷ nulla peccata donentur.
Et diripiant alieni om̃s labores eius.
Diabolus & angłi elꝰ: qͥa ñ thesauritant
in cęlo. qͥ ñ habent xp̃m. Non sit illi ad¬

Expanded text:
ra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . «Omnem» autem «substantiam ejus» dictum est, omnem vitam ejus; ut ei nulla debita, id est, nulla peccata donentur. «Et diripiant alieni labores ejus:» diabolus et angeli ejus; quia non thesaurizant in coelo qui non habent
Abbreviated transcription (Latin):
it in medio multorũ: hoc aut̃ accipia¬
mꝰ qͦd ab eisdem multis honorat᷑. In me¬
dio qͥppe eẽ dr̃ cui honor p̃cipuus exhibe¬
t᷑. Si aut̃ cor ẽ. tanꝗ̃ hominis mediũ: ni¬
chil meliꝰ intelligit᷑ dictũ. quã in cordib
multorũ laudabo eũ. Habitat enĩ xp̃c ꝑ¬

Expanded text:
ait, «in medio multorum,» hoc accipiaait, «in medio multorum,» hoc accipiamus quod ab eisdem multis honoratur? In medio quippe esse dicitur, cui honor praecipuus exhibetur. Si autem cor est tanquam hominis medium; nihil melius intelligitur dictum, quam in cordibus multorum laudabo eum. Habitat enim C
Abbreviated transcription (Latin):
dorẽ. Id÷ pudeat eos decraxisse mͥ. Seã
hoc potest in bono accipi: dũ enrigunt᷑.
Et opiant̾ sic̃ disploide confusionẽ suam.
diplois: duplex plliũ ẽ. Nam quidã etiam
sic int̃pretati s̃ istũ uersũ: & oꝑiant᷑ sicut.
pallium duplex confusione sua. Intelli
let. in consuetudine sermonis latrni:
qͦd plus ẽ quã debet. Cui contrariũ ẽ pa
mis. aliquando ualde.S si nimis ꝓ eo
qͦdẽ ualde intelligat᷑: pocest & in laude
poni. Nã ae ista confessio: laudẽ signifi¬
cat. Ita enĩ sequit᷑. Et in medio mulltorũ
laudabo eũ. Dic̃ etiã malio psalmo: in
medio eccłe cantabo te.S cũ ipsa cantat
eccła quȩ corpꝰ ẽ xp̃i : quomͦ in medio ec¬
clesiȩ cantat ecłaͦ Ita & hic multi cũ
sunt m̃bra xp̃i: sic̃ ipsi laudant. ille
multorũ laudat: qͣndo ipsis multis lau¬
dantib dr̃ ipse laudare: In idõ laudat
in medio multorũ. qͥa cũ eccła sua est
hic. usq ad consũmationẽ sclĩ: Ut qđ a

Expanded text:
» id est, pudeat eos detraxisse mihi. Sed hoc potest et in bono accipi, dum corriguntur. «Et operiantur sicut diploidem confusionem suam.» Diplois duplex pallium est. Nam quidam etiam sic interpretati sunt istum versum: «Et operiantur sicut pallium duplex confusionem suam.» Intellet in consuetudine sermonis latini, quod plus est quam debet: cui contrarium est paimis,» aliquando «valde.» Sed si «nimis» pro eo quod est «valde» intelligatur, potest et in laude poni; nam et ista confessio laudem significat. Ita enim sequitur: «Et in medio multorum laudabo eum.» Dicit etiam in alio psalmo, «In medio Ecclesiae cantabo te» . Sed cum ipsa cantat Ecclesia, quae corpus est Christi, quomodo in medio Ecclesiae cantat Ecclesia? Ita et hic multi cum sint membra Christi, si cum ipsi laudant, ille multorum laudat, quando ipsis multis laudantibus dicitur ipse laudare? An ideo laudat in medio multorum, quia cum Ecclesia sua est hic usque in consummationem saeculi ; ut quod
Abbreviated transcription (Latin):
fit ad salitt̃e. Quia astitit a dextris pau¬
ꝑis. De iuda dictũ erat. & diabolus stet a
dextris eĩ: qͥ suas diuctias augere uoluit.
xp̃o uendito. hic aut̃ dñs astitit a dex¬
tris pauꝑis: ut diuitie pauꝑis sint. ipse dñs.
Asticit quippe a dexcris pauꝑis: ut diuiti¬

Expanded text:
 31. Quia astitit a dextris pauperis.» De Juda dictum erat, «Et diabolus stet a dextris ejus;» qui suas divitias augere voluit Christo vendito: hic autem Dominus «astitit a dextris pauperis,» ut divitiae pauperis sint ipse Dominus. «Astitit» quippe «a dextris pauperis,» non ut
Abbreviated transcription (Latin):
da sedm carnẽ. Maledicent illi: & tu be¬
nedices. Uana ẽ gͦ. & falsa maledictio
filiorũ hominũ diligentiũ uanitatẽ:
& quȩrentiũ ĩndatiũ. Ds aut̃ cũ bene¬
dic̃: facit qͦd dicit. Qui in surgt̃ in me
confundant᷑. It enĩ in surgant. aliqͥd
se adu̾sus seme ꝓficere arbitrant᷑: s cũ
exaltatꝰ fuero suꝑ cęlos. & eẽ ceꝑit suꝑ
omnẽ trã gła mea: confundent᷑. Seruu¬

Expanded text:
s. 28. Maledicent illi, et tu benedices.» Vana est ergo et falsa maledictio filiorum hominum, diligentium vanitatem, et quaerentium mendacium ; Deus autem cum benedicit, facit quod dicit. «Qui insurgunt in me, confundantur». Ut enim insurgant aliquid se adversus me proficere arbitrantur; sed cum exaltatus fuero super coelos, et esse coeperit super omnem t
Abbreviated transcription (Latin):
meũ turbatũ ẽ. intra me. Hoc ad illud re¬
fert᷑: qͦd ait ꝓpinquante passione. Tristisẽ
anima mea usq ad mortẽ. Sic̃ umbra¬
cũ declinat. ablatꝰ sũ. Hoc ipsã mortẽ si¬
gnificauit. Sic̃ enĩ ex umbra declinan¬
te fit nox: sic ex mortali carne fit mors.
Excussus sũ sic̃ locuste. Iã hoc in men¬
bris eiꝰ hoc ẽ fidelib eus: conuenientiꝰ
intelligi existimo. Qđ ut aliqͣnto aꝑtiꝰ
poneret: maluit dicere sic̃ locuste.
quã sic̃ locusta. Quãuis & numero sin¬
gulari possent accipi etiã multȩ: sic̃ &
illud. ẽ. dix̃ & uenit locusta: s ẽẽt obscu¬
uł qͦd transilier̃ de loco in locũ. Genua¬

Expanded text:
meum conturbatum est intra me.» Hoc ad illud remeum conturbatum est intra me.» Hoc ad illud refertur, quod ait propinquante passione, «Tristis est anima mea usque ad mortem» . cum declinat, ablatus sum.» Hoc ipsam mortem significavit. Sicut enim ex umbra declinante fit nox, sic ex mortali carne fit mors. «Excussus sum sicut locustae.» Hoc jam in membris ejus, hoc est fidelibus ejus, convenientius intelligi existimo. Quod ut aliquanto apertius poneret, maluit dicere, «sicut locustae,» quam sicut locusta: quamvis et numero singulari possent accipi etiam multae, sicut illud est, «Dixit, et venit locusta» ; sed esset obscuvel quod transilierunt de loco in locum.
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ: qͥa & eadem facit & sumilit̃. Unde
in q̃ntũ homo ẽ filiꝰ dĩ: dc̃ illũ suscitauit
a mortus: hoc ẽ pat̾ cui dic̃ in psalmis.
Suscita me. & redlam illis. In qͣntũ aut̃
ds ẽ: etiam ipse se suscitauit. Ppt̃ qđ dic̃.
Soluite templũ hoc: & in triduo susctta¬
bo illud. Qđ etiam hic significauit: si
qͥs diligent̃ intendat. Scrutari enĩ ius¬
sit scripturas quȩ testimoniũ ꝑhibent
de illo: ñ in suꝑficie ꝑtransiri. Non enu
in hoc orantis affectũ. sicuti ẽ ds̃ ds̃ m̃s.
nom̃ tuũ: gram comm̃dauit. Nullis enĩ
oꝑm meritis p̃cedentib in tantũ celsitu¬
dinẽ subuecta ẽ. humalia natura: ut to¬
tũ simulu̾bũ & caro. hoc ẽ ds̃ &e homo uni¬
genitꝰ dĩ filiꝰ diceret᷑. hoc aut̃ factũ ẽ: ut
ab illo qͥ creauerat ꝑ id̃ qͦd ñ ꝑierat. id
qͦd ꝑierat. quȩreret᷑. Unde & hic sequit᷑:
nus & pauꝑ ego sum. Egestas & p̾auꝑtas
infirmitas ẽ: ex qua crucifixus ẽ. Et cor

Expanded text:
similiter. Unde in quantum homo est Filius Dei, Deus suscitavit illum a mortuis, hoc est Pater, cui dicit in Psalmis, «Suscita me, et reddam illis» : in quantum autem Deus est, etiam ipse se suscitavit; propter quod dicit, «Solvite templum hoc, et triduo suscitabo illud» . Quod etiam hic significavit, si quis diligenter intendat: scrutari enim jussit Scripturas, quae testimonium perhibent de illo , non in superficie pertransiri. Non enimin hoc orantis affectum: sicuti est, «Deus, Deusnomen tuum;» gratiam commendavit. Nullis enim operum meritis praecedentibus in tantum celsitudinem subvecta est humana natura, ut totum simul Verbum et caro, hoc est Deus et homo, unigenitus Filius Dei diceretur. Hoc autem factum est, ut ab illo qui creaverat, per id quod non perierat, id quod pernus ei pauper ego sum.» Egestas et paupertas, infirmitas est, ex qua crucifixus est. «Et cor
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ego abiero. Et euangłista dixit. Nondũ
erat sp̃s datꝰ: quia ihc ñdũ fuerat głifi¬
catꝰ. Nundũ erat ĩmutata caro eiꝰ. diue
aut̃ ꝑ aquã ꝓpt̃ ablutionẽ uł irrigatio¬
nẽ. siue ꝑ oleũ ꝓpt̾ exultationẽ. & inflã¬
mationẽ caritatis significet᷑ sp̃s sc̃s: ñ idõ
aliud: agnꝰ ꝓpt̾ aliud. Non tam̃ alius: qͥa
nec fortis ẽ agnus. nec innocens leo. Ap̃c
aut̃ &e innocens ẽ ut agnꝰ: & fortis ut leo.

Expanded text:
nisi ego abiero» : et Evangelista dixit, «Nondum nisi ego abiero» : et Evangelista dixit, «Nondum erat Spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus» . Nondum erat immutata caro ejus. Sive autem per aquam propter ablutionem vel irrigationem, sive per oleum propter exsultationem et inflamaliud, agnus propter aliud; non tamen alius: quia nec fortis est agnus, nec innocens leo; Christus autem et innocens est ut agnus, et fortis ut leo.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m quadraginta dierũ habuisse ieuiniũ:
s tantũne ineo ualuit illa in edia ut ge¬
nua eiꝰ in firmarent᷑: Et hoc in menbris
eius. hoc ẽ scĩs eiꝰ: aptius intelligit᷑. Et caro
lem. Unde & xp̃c: appellat᷑ a xxismate.
Xrisma ẽ aut̃ unctio. Caro aut̃ ꝓpt̃ oleũ.
ñ indeteriꝰ s in meliꝰ imnuitata ẽ: hoc ẽ
a mortis contumelia in głam ĩmortalita¬
tis exurgens. Cum itaq dixisset. & genua
mea infirmata s̃ a ieiunio: uͥ significatũ
cẽ arbitror eos qͥ in m̃bris eiꝰ fortes iude¬
bant᷑. tanq̃ p̾sentia panis qͦ sustentabant᷑.
abstracta in eiꝰ passione defecisse. usq ad
negationẽ quȩ apparuit in petro: tanquã
ad eos confirmandos. ne succũbendo peni¬
tꝰ caderent: &e caro mea inqͥt imimutata ẽ
ꝓpt̾ oleũ. ut illos a mea morte deficientes.
mea resur rectione firmarẽ. emisso sp̃u scõ
unguerem. qͥ ñ ad eos uenisset. nͥ ego abis¬
sem. hoc enĩ dixerat: ñ potest ille uenire.

Expanded text:
m quadraginta dierum habuisse jejunium : sed tantumne valuit in eo illa inedia, ut genua ejus infirmarentur? An et hoc in membris ejus, hoc est sanctis ejus, aptius intelligitur? «Et caro ate: chrisma autem unctio est. Caro autem propter oleum non in deterius, sed in melius immutata est, hoc est, a mortis contumelia in gloriam immortalitatis exsurgens. Cum itaque dixisset, «Genua mea infirmata sunt a jejunio,» ubi significatum esse arbitror eos qui in membris ejus fortes videbantur, tanquam praesentia panis quo sustentabantur abstracta, in ejus passione defecisse usque ad negationem, quae apparuit in Petro; tanquam ad eos confirmandos, ne succumbendo penitus caderent, «Et caro mea,» inquit, «immutata est propter oleum,» ut eos mea morte deficientes, mea resurrectione firmarem, et misso Spiritu sancto unguerem, qui non ad eos venisset, nisi ego abiissem. Hoc enim dixerat, «Non potest ille venire,
Abbreviated transcription (Latin):
fac mecũ. Qͥdã subaudiendã putauert̃
cum. bene intelligimꝰ. & patrẽ & filiũ
sunul facere miscđiam. in uasa miscd̃iȩ.
Potest hoc etiam sic intelligi fac mecũ.
id ÷ adiuua me: qͦd in cotidiana loquẽ¬
di consuetudine habemꝰ. cũ de aliqua
re quȩ ꝓ patrib nr̃is ẽ dicimꝰ nob̃cum
facit. Pater quippe adiuuat filiũ: in qͣn¬
tũ ds̃ hominẽ. ꝓpt̾ formã serui: cui ho¬
nuni ds̃ & cui formã serui. etiã dñs ẽ: pa¬
ter. Nam in forma dĩ filiꝰ: aduitorio ñ
indiget. Aequalit̃ enim cũ pr̃e omp̃s
ẽ: ex quo & ipse adiutor ẽ hominis.
Sic̃ enũ pat̾ suscitat mortuos & uiuifi

Expanded text:
fac mecum.» Quidam subaudiendam putaveruntcum;» bene intelligimus et Patrem et Filium simul facere misericordiam in vasa misericordiae . Potest hoc etiam sic intelligi: «Fac mecum,» id est, adjuva me. Quod in quotidiana loquendi consuetudine habemus, cum de aliqua re quae partibus nostris est, dicimus: Nobiscum facit. Pater quippe adjuvat Filium, in quantum Deus hominem, propter formam servi: cui homini Deus, et cui formae servi etiam Dominus est Pater. Nam in forma Dei, Filius adjutorio non indiget; aequaliter enim cum Patre omnipotens est, ex quo et ipse adjutor est hominis. «Sicut enim Pater suscitat mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
cognosceret quẽ falli putabat: qͣndo ea
quȩ mnittebunt᷑ de loculis auferebat. S iã¬
uideamꝰ sipossumꝰ. qͥntũ dñs adiuuet: qͦ¬
mͦ ista conueniri possent. etiam in popło
naci odio ꝑmanser̃: cuiꝰ popłi diximꝰ u¬
dã u figuram gessisse ꝑsonã. sic̃ eccłȩ gessit
apłs petrus. Constitue suꝑ eum peccatorẽ:
&e diabolus stet a dextris eius. Quẽ adino¬
dũ in uida: sic ui isto in popło intelligen¬
dũ ẽ. qui repulso a se xp̃o. factꝰ ẽ subditus
diabolo. cuius ꝑsuasiones in om̃ib prauis
& t̾renis cupiditatib p̃posuit ȩt̃nȩ saluti.
Cũ uidicat᷑ exeat condempnatꝰ. qͥa in neqͥtia

Expanded text:
cognosceret, quem falli putabat, quando ea cognosceret, quem falli putabat, quando ea quae mittebantur, de loculis auferebat . ideamus, si possumus, quantum Dominus adjuvat, quomodo ista convenire possint etiam in populum naci odio permanserunt: cujus populi diximus Judam in figura gessisse personam, sicut Ecclesiae gessit apostolus Petrus. «Conset diabolus stet a dextris ejus.» Quemadmodum in Juda, sic in isto populo intelligendum est; qui repulso a se Christo factus est subditus diabolo, cujus persuasiones in omnibus pravis et terrenis cupiditatibus praeposuit aeternae saluti. «Cum judicatur, exeat condemnatus:» quia in
Abbreviated transcription (Latin):
nari. ita ut nullus eorũ int̾ra remaneat.
Ceteri aut̃ homines. aut pene om̃s felices
uolunt eẽ suos in hac uita pꝰ mortẽ suã:
& suũ genꝰ interire nolunt. Qua ꝓpt̃. qd̾
uida tã infelicit̃ mortuo. ita ut uroriu¬
dua. & filii eiꝰ orfani remanser̃. ut fene¬
ratore scrutante omnẽ substantiã eiꝰ. et
diripientib alienis om̃s labores eiꝰ. de
suis habitationib eicerent᷑. nec aliquẽ pu¬
pilli eiꝰ miserantẽ inuenirent. & inuna
generatione sine posteris interirent. Si
hȩc sentiunt mortui: cumulus malorũ ẽ.
Sihȩc ñ sentiunt: formido uiuorũ. Si aut̃
mouet quomͦ potuerit habere substan¬
eum oñia que habebat ita diuisisse filiis &
urori. ut ñ uude sin cerit̃ uł ꝑ seuerant uin¬
culũ cupiditas abruperit. Qui etiam si ea ue¬
lut uende̾ uideͥtur distribuenda pauꝑib:
ꝓfecto faceret qđ inuias pꝰ dñi ascensionem.
Neq eiũ inetueret. ne hoc dñs diuinitate

Expanded text:
nari, ita ut nullus eorum in terra remaneat: nari, ita ut nullus eorum in terra remaneat: caeteri autem omnes, aut pene omnes, felices volunt suos esse in hac vita post mortem suam, et suum genus interire nolunt. Quapropter quod Juda tam infeliciter mortuo, ita uxor vidua et filii ejus orphani remanserunt, ut feneratore scrutante omnem substantiam ejus, et diripientibus alienis labores ejus, de suis habitationibus ejicerentur, nec aliquem pupilli ejus miserantem invenirent, et in una generatione sine posteris interirent; si haec sentiunt mortui, cumulus malorum est; si haec non sentiunt, formido vivorum. Si autem movet quomodo potuerit habere substaneum omnia quae habebat ita dimisisse filiis et uxori, ut non inde sinceriter vel perseveranter vinculum cupiditatis abruperit: qui etiamsi ea velut vendere videretur distribuenda pauperibus, profecto faceret quod Ananias post Domini ascensionem . Neque enim metueret ne hoc Dominus divinitate
Abbreviated transcription (Latin):
gant. qͥ hoc alit̾ intelligere conant᷑. & qͥa fa¬
tendũ ẽ. ñ eẽ consequens. ut si scuint mor¬
tui suos uiuere: qͥa nec in locis penarũ
cos uident uͥ diues ille erat: nec in reqͥe
beatorũ uͥ latarũ & abraham quãius lon¬
ge agnoscebat: idõ eos etiã illa quȩ cir¬
ca eorũ caros agunt᷑. uł leta uł tristia sci¬
re necesse sit. Hoc dico. paucos ẽẽ eiꝰ ani¬
nu homines: qͥ pꝰ mortẽ suã. quid suis.
boni maliue contingat. salti dũ iuuuum
negligant atq omnino cõtẽpnant. Mul¬
tos aut̃ qđ indicat etiã tanta cura cõmẽ¬
dandȩ ultune uoluptatis. & qualiũcũq
testam̃torũ satis agere: ut cũ defuncci fue¬
erint. suis bene sit. ꝑ mansionẽ uͦ posteri¬
tatis sue. ꝑ successiones generationũ. soli¬
se laudabilit̃ sꝑnunt: qͥse ipsos abscidũt
ꝓpt̃ regnũ cȩlorũ. & filios suos hoc facere
cupiunt. uł exoptant. uł martyrio coro¬

Expanded text:
gant qui hoc aliter intelligere conantur, et quia fagant qui hoc aliter intelligere conantur, et quia fatendum est non esse consequens ut si sciunt mortui suos vivere, quia nec in locis poenarum eos vident, ubi dives ille erat, nec in requie beatorum, ubi Lazarum et Abraham quamvis longe agnoscebat , ideo eos etiam quae circa eorum charos aguntur vel laeta vel tristia scire necesse sit: hoc dico, paucos esse ejus animi homines, qui post mortem suam quid suis boni malive contingat, saltem dum vivunt, negligant, atque omnino contemnant; multos autem, quod indicat etiam tanta cura commendandae ultimae voluntatis et qualiumcumque testamentorum, satis agere ut cum defuncti fuerint, suis bene sit. Permansionem vero posteritatis suae per successiones generationum soli laudabiliter spernunt, qui seipsos abscidunt propter regnum coelorum, et filios suos hoc facere cupiunt, exoptantve martyrio coro
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩ ꝑtinere credendũ ẽ. qͦd pꝰ eius mortẽ
ad m̃dicitatẽ uxor eiꝰ &e filii ꝑuener̃. et
translati s̃ eiecti de habitationib suis:
scrutante feneratore omnẽ substartiã eiꝰ.
& diripientib alienis om̃s labołes eius.
nemine adiuuante. nec miserante pu-¬
pillos eiꝰ. aut qͣd cito s̃ sine posteris mor¬
tui: Nunqͥd etiã & eis quȩ in suis pꝰ mor¬
tẽ cuiꝰq cõtingt̃. ullos mortuos tangit
dolor. aut hec saltĩ scire putandi s̃. quoꝵ
sensus alibi ẽ. ꝓ meritis. seu bene seu
male : Cui respondeo. magnã qͥdẽ eẽ
quȩstionẽ. nec in p̃sentia disserendã. qͦd
sit oꝑis ꝓlixioris. utrũ uł quaten uł qͣm̃¬
ea quȩ citra nos agunt᷑. nouerint sp̃s mortuo¬
rũ. Ueruntam̃ qđ breuit̃ dici pot̃. si nulla
illis eẽt cura de nob̃: ñ diceret dñs dixisse
illũ diuitẽ qͥ torm̃ta aput inferos patiebat᷑.
habeo ibi quinq fr̃s. ne &e ipsi ueniant in
hunc locũ torm̃torũ. S quomͦ libet intelli¬

Expanded text:
tinere credendum est, quod post ejus mortem ad mendicitatem uxor ejus et filii pervenerunt, et translati sunt, ejecti de habitationibus suis, scrutante feneratore omnem substantiam ejus, et diripientibus alienis omnes labores ejus, nemine adjuvante nec miserante pupillos ejus, et quod cito sunt sine posteris mortui? Numquid etiam de his quae in suis post mortem cujusque contingunt, ullus mortuos tangit dolor? aut haec saltem scire putandi sunt, quorum sensus alibi est pro meritis, seu bene, seu male? Cui respondeo magnam quidem esse quaestionem, nec in praesentia disserendam, quod sit operis prolixioris, utrum, vel quatenuea quae circa nos aguntur, noverint spiritus mortuoram. Verumtamen, quod breviter dici potest, si nulla illis esset cura de nobis, non diceret Dominus dixisse illum divitem qui tormenta apud inferos patiebatur: «Habeo ibi quinque fratres, ne et ipsi veniant in locum hunc tormentorum.» Sed quomodolibet intelli
Abbreviated transcription (Latin):
quia benedictio uita ȩtͣna ẽ. Modo quippe
malefacta delectant. sic̃ aqua in int̾iora
eiꝰ. & sic̃ oleum in ossib eiꝰ. Sed ideo male¬
dictio uocat᷑: qͥa talib dc̃ torm̃ta p̃dixit.
Tanquã in ossib aut̃ oleum ẽ. maledictio:
cũ homines inde se fortes putant. qͥa licet
eis mala tanquã impune cõmittere. fi¬

Expanded text:
quia benedictio vita aeterna est. Modo quippe quia benedictio vita aeterna est. Modo quippe malefacta delectant, sicut aqua in interiora, et sicut oleum in ossibus; sed ideo maledictio vocatur, quia talibus Deus tormenta praedixit. Tanquam in ossibus autem oleum est maledictio, cum homines inde se fortes putant, quia licet eis mala tanquam impune committere.
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde sequit᷑ psalmꝰ. Et dilex̃ maledicti¬
onẽ oe ueniet ei. Quãꝗͣ & iudas maledi¬
ctionẽ dilexerit. & furando de loculis. et
dnm uidendo atq tradend̃o: tam̃ aꝑtius
popłs ille dilȩx̃ maledictionẽ. qͣndo dixit.
popłs uideorũ cui dixit ille illimunatus
a dño. Nunqͥd & uosuuttis discipli eiꝰ fieri:
Et noluit benedictionẽ. & ꝑ maledicto habu¬
it. & respondit. Tusis discipłs euis. Et lon¬
ge facta ẽ abeo benedictio: quia transitũ
fecit adgentes. Et induit maledictionem
sic̃ uestimͣtũ: siue uidas siue ille popłs. Et
intrabit sic̃ aqua int̾iora eius. Ergo: & foris
&e intꝰ. Foris sic̃ uestum̃tũ. intꝰ sic̃ aqua: qͥa
in eius incidit iudicium. qͥ potest & corpus
& animã occidẽ ingehennã. Corpus foris:
animam intꝰ. Et sic̃ oleum in ossib eiꝰ. Ostẽ¬
dit eũ cũ delectatione male facere: & cõpa-¬
rare sibi maledictionẽ. hoc ẽ penã et̃nam:

Expanded text:
Deinde sequitur Psalmus: «Et dilexit maledictiDeinde sequitur Psalmus: «Et dilexit maledictionem, et veniet ei.» Quanquam et Judas maledictionem dilexerit, et furando de loculis, et Dominum vendendo atque tradendo; tamen apertius populus ille dilexit maledictionem, quando dixit: populus Judaeorum, cui dixit ille illuminatus a Domino: «Numquid et vos vultis discipuli ejus fieri?» Et noluit benedictionem, et pro maledicto habuit; et respondit, «Tu sis discipulus ejus» : et longe facta est ab eo benedictio, quia transitum fecit ad Gentes. «Et induit maledictionem sicut vestimentum:» sive Judas, sive ille populus. «Et intravit sicut aqua in interiora ejus.» Esicut vestimentum, intus sicut aqua: quoniam in ejus incidit judicium, qui potest et corpus et animam occidere in gehenna ; corpus foris, animam intus. «Et sicut oleum in ossibus ejus.» Ostendit eum cum delectatione malefacere, et comparare sibi maledictionem, hoc est, poenam aeternam;
Abbreviated transcription (Latin):
m̃bra fixer̃: popłs tudeorũ ñ ẽ recordatus
facere iuiscłiam. ꝑ secutꝰ ẽ hominẽ inopẽ
& m̃dicũ. s in m̃bris suis de quibꝰ dicturus
punctũ corde mortificare. Piane cõpunctũ
corde: s ĩ mbris su̾id e his aut̃ qui ꝑsecuti s̃.
ut conpunctũ corde mortificarent: erat &¬
saulus consentiens in necem stepħi. com¬
puncti corde : qͥa & ipse stepħs de ipsis erat
qͥ cõpuncti st̃ corde. S saulus recordatꝰ est
fac̾e mĩam. Et qui mane rapiebat: ad
uesꝑm diuisit ęscas. Et copuuctꝰ corde: ut
etiam in ipso illi ꝑsequerent᷑ in opẽ. uo¬
lentes mortificare cõpunctũ corde. Hoc qͥp¬
pe oderant in paulo. apło: qͥa cõpunctus
corde p̃dicabat. quẽ fuerat aute ꝑ secutꝰ.
Inopẽ qͥppe & mñdicũ & cõpunctũ corde
in m̃bris suis: & ipse mortificaret ꝑsequeͬs
auduut de cȩlo. Saule saule qͥd me ꝑse¬
queris: Et factꝰ cõpunctꝰ corde: cepit tali¬
a pati. qualia faciebat cõpunctꝰ corde.¬

Expanded text:
 populus Judaeorum non est recordatus facere misericordiam; persecutus est hominem inopem et mendicum, sed in membris suis: de quibus dicturus punctum corde mortificare:» plane «compunctum corde,» sed in membris suis. De his autem qui persecuti sunt, ut compunctum corde mortificarent, erat et Saulus consentiens in necem Stephani compuncti corde ; quia et ipse Stephanus de illis erat qui compuncti sunt corde. Sed Saulus recordatus est facere misericordiam; et qui mane rapiebat, ad vesperum divisit escas : et ipse compunctus corde, ut etiam in illo ipsi persequerentur inopem, volentes mortificare compunctum corde. Hoc quippe oderant in Paulo apostolo, quia compunctus corde praedicabat quem fuerat ante persecutus. Inopem quippe et mendicum et compunctum corde in membris suis et ipse ut mortificaret, persequens, audivit de coelo, «Saule, Saule, quid me persequeris?» et factus compunctus corde, coepit talia pati, qualia faciebat compunctis corde
Abbreviated transcription (Latin):
gentiã deletis om̃ibꝰ peccatis suis. in illo in
rare. nec inde posse cogitare mundi huiꝰ
artificẽ atq rectorẽ. quẽ ad modũ qͥsq mor¬
talis int̾ra uiat. Ita nec ñ computari se
hõ putat a dõ: qͥ factꝰ ẽ a dõ. Talem homi¬
nẽ si adloqui possumꝰ. si ad mittat nos
priꝰ ad aures suas: deinide ad cor suũ siñ re¬
pellat resistendo quȩrentẽ se. & patiat᷑
ꝑditꝰ inueniri se. possumꝰ ei dicere. Ohõ¬

Expanded text:
gentiam deletis omnibus peccatis suis incipiant in rare, nec inde posse cogitare mundi hujus artificem atque rectorem, quemadmodum quisque mortalis in terra vivat. Ita nec computari se homo putat a Deo, qui factus est a Deo. Talem hominem si alloqui possimus: si admittat nos prius ad aures suas, deinde ad cor suum; si non repellat resistendo quaerentem se, et patiatur perditus inveniri se; possumus ei dicere: O ho
Abbreviated transcription (Latin):
micos diligant. Posteriꝰ aut̃ qͦd ÷ reddere ꝓ¬
malũ ꝓ malis: habeant & mali &e medio¬
crit̃ mali uł medioerit̃ boni: usq adeo
ut lex eis reddidit ulciscendi modũ. oculũ
ꝓ oculo. dentẽ ꝓ dente. Quȩ si dici potest: in¬
iustorũ iustitia ẽ. Non qͥa iniquũ ẽ: ut re

Expanded text:
imicos diligant. Posterius autem, quod est reddere imicos diligant. Posterius autem, quod est reddere mala pro malis, habeant et mali, et mediocriter mali, vel mediocriter boni; usque adeo ut Lex eis dederit ulciscendi modum, «Oculum pro oculo, dentem pro dente» : quae, si dici potest, injustorum justitia est. Non quia iniquum e
Abbreviated transcription (Latin):
maledicto. Unãe &e in psalmo legit᷑. Si red̃¬
didi retribuentibꝰ mͥ mala. Duorũ postre¬
morũ. illud mitius ad nouẽ leꝓsos ꝑtinet:
lud uͦ ultimũ. qͦ nichil ẽ peiꝰ. adħos ꝑti¬
diligerent me detrahebant mͥ. Dilectio¬
nẽ quippe: debebant tantis dñi benefici¬
is: quã ñ solũ inume reddebant: uerũ
etiã ꝓ illo bono irrogabant malũ. Duo uͦ
media. que diximꝰ hominũ qͦdãmͦ eẽ
mediorũ: ita se habent ut eorũ priꝰ qͦd ÷
reddere bona ꝓbonis. habeant boni. &e
meliocrit̃ boni. uł mediocrit᷑ mali. Idõ
dñs: hoc rep̃hendit. S ñ uult in eo solo
ra ꝓuehere. Quib dic̃. Si dilexeritis eos
qͥuos diligt̃. id÷ si reddideritis ꝓ bona
bonis: quã mercedẽ habebitis: id: qͥd
magnũ facietis: nonne &e publicani hoc fa
cunt: uult aut̃ & hoc facere. & longe am¬
plius: id ÷ ut ñ solũ anuicos. uerũ etiã un¬

Expanded text:
maledicto» : unde et in Psalmis legitur, «Si redmaledicto» : unde et in Psalmis legitur, «Si reddidi retribuentibus mihi mala» . Duorum postremorum illud mitius ad novem leprosos pertinet, illud vero ultimum quo nihil est pediligerent me, detrahebant mihi.» Dilectionem quippe debebant tantis Domini beneficiis; quam non solum minime reddebant, verum etiam pro illo bono irrogabant malum. Duo vero media quae diximus hominum quodam modo esse mediorum, ita se habent, ut eorum prius, quod est reddere bona pro bonis, habeant et boni, et mediocriter boni, vel mediocriter mali. Ideo Dominus hoc non reprehendit, sed non vult in eo solo ra provehere, quibus dicit: «Si dilexeritis eos qui vos diligunt,» id est, si reddideritis bona pro bonis; «quam mercedem hababitis,» id est, magnum facutem illos et hoc facere, et longe amplius; id est, ut non solum amicos, verum etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
dere bona ꝓbonis: reddere mala ꝓ malis
Non reddere bona ꝓbonis: s reddere ma¬
la ꝓbonis. horũ duo pͥma bonorũ st̃:
&e eorum duorũ prius meliꝰ. Postrema duo
malorum: & eorũ posterius deterĩ. Duo me¬
dia quodãmͦ meliora. s corũ pri ꝓpinquũ
bonis: posteriꝰ ꝓpinquã malis. hec inscri¬
pturis scĩs oportet attende. Reddit bona
ꝓ malis: ipse dñs: qui iustificat impiũ.
Et pendens incruce dix̃. Pat̾ ignosce illis.
quia nesciunt qͥd faciunt. Cuiꝰ uestigia se¬
cutꝰ sc̃s stephanus: fixo genu orauit ꝓla
pidantibꝰ dicens. Dñe ne statuas illis hoc
delictũ. Ad quã rem p̾ceptũ ꝑtinet: dili¬
gite inmicos ur̃os. bñ facite eis qͥ oder̃ uos.
&x orate ꝓ eis qͥ uos ꝑsecunt᷑. Mala ꝓ malis
ñ eẽ reddenda: paulus apłs dic̃. Nulli ma¬
lũ ꝓmalo reddentes. Et apłs petrus. Non
reddentes malũ ꝓmalo: uł maledictũ ꝓ

Expanded text:
dere bona pro bonis, reddere mala pro malis; dere bona pro bonis, reddere mala pro malis; non reddere bona pro bonis, reddere mala pro bonis. Horum duo prima, bonorum sunt, et eorum duorum prius melius; postrema duo malorum, et eorum posterius deterius; duo media quodammodo mediorum, sed eorum prius propinquum bonis, posterius propinquum malis. Haec in Scripturis sanctis oportet attendere. Reddit bona pro malis ipse Dominus, «qui justificat impium» , et pendens in cruce dixit: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Cujus vestigia secutus sanctus Stephanus, fixo genu oravit pro lapidantibus, dicens: «Domine, ne statuas illis hoc delictum» . Ad quam rem praeceptum pertinet, «Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et orate pro eis qui vos persequuntur» . Mala pro malis non esse reddenda Paulus apostolus dicit, «Nulli malum pro malo reddentes» ; et apostolus Petrus, «Non reddentes malum pro malo, vel maledictum pro
Abbreviated transcription (Latin):
ar̃. Locuti sunt adu̾sũ me lingua dolo¬
sa. Tunc utiq: qͣndo eũ tanquã magi¬
strũ bonũ captiosa adulatione lauda¬
bant. Unde alibi dr̃: & qͥ laudabant
me adu̾sũ me iurabant. Deinde qͥa
eruper̃ clamantes. crucifige. crucifige:
secutꝰ adiuinx̃. Et sermonibꝰ odĩ circ̃¬
deder̃ me. Illi qͥ lingua dolosa qͣsi ñ o¬
dii: s dilectionis uerba locuti s̃. Ideo
adu̾sũ me. qͥa hoc insidiando facie¬
bant: pꝰ ea sermonib ñ falsȩ & dolosȩ di¬
lectiotus.s aꝑti odii circũ deder̃ me. Et
expugnauer̃ me gratis. Sic̃ aut̃ piĩ
gratis amant xp̃m: sic ĩpii gratis ode¬
t̃. Quia sic̃ ueritas. nullo extra eũ ꝓposi¬
to cõmodo ꝓpt̃ seipsam expetit᷑ ab opti¬
mis: ita iniqͥtas a pessimis. Unde a&e a¬
put auctores scłariũ litterarũ: diccũ
ẽ deꝰ pessimo. Gratuito potiꝰ malus
nere differentiȩ quȩ cõmemorate
animaditi facillime possunt. reddere bo¬
na ꝓ malis. ñ reddere mala ꝓ bonis. Red¬

Expanded text:
 Locuti sunt adversum me lingua dolosa:» tunc utique quando eum tanquam magistrum bonum captiosa adulatione laudabant. Unde alibi dicitur: «Et qui laudabant me, adversus me jurabant» . Deinde quia eruperunt clamantes, «Crucifige, crucifige» ; secutus adjunxit, «Et sermonibus odii circumdederunt me.» Illi qui lingua dolosa, quasi non odii, sed dilectionis verba locuti sunt; ideo «adversus me,» quia hoc insidiando faciebant; postea «sermonibus,» non falsae et dolosae dilectionis, sed aperti «odii circumdederunt me, et expugnaverunt me gratis.» Sicut autem pii gratis amant Christum, sic impii gratis oderunt; quia sicut veritas nullo extra eam proposito commodo propter seipsam expetitur ab optimis, ita iniquitas a pessimis. Unde et apud auctores saecularium litterarum dictum est de quodam pessimo: «Gratuito potius malus nere differentiae, quae commemoratae animadverti facillime possunt: reddere bona pro malis, non reddere mala pro malis; red
Abbreviated transcription (Latin):
nos redemit de maledicto legis: factꝰ ꝑ
nob̾ maledictũ. Uider̃ me oe ntouer̃ capi¬
ta sua. Quia uider̃ pependisse: ñ uider̃
resurrerisse. Uider quando genua eiꝰ st̃
infirmata: ñ uider̃ quando caro ĩmutata.

Expanded text:
nos redemit de maledicto Legis, factus pro nobis maledictum» . «Viderunt me, et moverunt capita sua.» Quia viderunt pependisse, non viderunt resurrexisse; viderunt quando genua ejus sunt infirmata, non viderunt quando est caro immutata.
Abbreviated transcription (Latin):
deleat᷑ nom̃ eiꝰ. Quia generati s̃. ñ rege¬
nerati: idõ in unã generatione delentur.
Nã in altera id÷ generatione. si eam
cognoscerent & tenerent. ñ delerent̾. In me¬
moriam redeat iniquitas patrũ eiꝰ in cõspe¬
ctu dñi: ut reddat eidem popło dñs ꝑseue¬
rauti in in alitia etiam patrũ eiꝰ iniquitatẽ.
Sic eiũ eis dic̃. Testimoniũ estis uob̃ meti

Expanded text:
deleatur nomen ejus.» Quia generati sunt, non regenerati, ideo in una generatione delentur: nam in altera, id est in regeneratione, si eam cognoscerent et tenerent, non delerentur. «In memoriam redeat iniquitas patrum ejus in conspectu Domini:» ut reddat eidem populo Dominus perseveranti in malitia etiam patrum ejus iniquitatem. Sic enim eis dicit, «Testimonium esti
Abbreviated transcription (Latin):
scipimꝰ psalmũ istũ quẽ m cantauimꝰ.
breuẽ numero uerborũ suorũ magnum
ponde sententiarũ: adiuuante illo qui
uos fec̃ intentos. ut & nos faciat idoneos.
sic̃ possumꝰ considate atq tractare. ui¬
uat anima ur̃a et iugilet in dm̃. Tempꝰ
enĩ constituit as̃ ꝓmissis suis. & tẽpꝰ eis

Expanded text:
scepimus psalmum istum, quem modo cantavimus, brevem numero verborum, magnum pondere sententiarum, adjuvante illo qui vos fecit intentos, ut et nos faciat idoneos, sicut possumus, considerare atque tractare. Vivat anima vestra, et vigilet in Deum. Tempus enim constituit
Abbreviated transcription (Latin):
ipso regno quasi patre ꝑdito: quãquã et
dm̃ patr̃e bene intelligunt᷑ amisisse. Qui
enĩ filiũ ñ habet ait ueritas: nec patrẽ
habet. et uxor eiꝰ uidua. Uxor regni. plebs
intelligi potest: cui reges subditȩ eccłȩ
domunant᷑. Uidua uͦ facta ẽ: amisso ipso
regno. Nutantes transferant᷑ filii eiꝰ &e mñdi¬
cent. Nutauer̃ ꝑiculis. urgentib hostibꝰ.:
transiati sunt debellati filii regni iudȩo¬
rũ. Qͥd ÷ autẽ m̃dicare. nͥ adhominum
misodiam uiuere ͤ sic̃ uiuunt sub earum
geutiũ regib in quas translati s̃: Tician¬
t᷑ de habitationib suis. Ita factũ ẽ. Sctu¬
tetur fenerator omnẽ substantiã eiꝰ. id÷
popłĩ eiꝰ. Ubi nichil meliꝰ intelligit᷑. quã¬

Expanded text:
ipso regno, quasi patre perdito; quanquam et Deum patrem bene intelliguntur amisisse: «Qui enim Filium non habet,» ait Veritas, «nec Patrem habet» . «Et uxor ejus vidua.» Uxor regni plebs intelligi potest, cui reges subditae dominantur: vidua vero facta est amisso ipso regno. «Nutantes transferantur filii ejus, et mendicent.» Nutaverunt periculis, urgentibus hostibus translati sunt, debellati filii regni Judaeorum. Quid est autem mendicare, nisi ad hominum misericordiam vivere, sicut vivunt sub earum gentium regibus, in quas translati sunt? «Ejiciantur de habitationibus suis.» Ita factum est. «Scrutetur fenerator omnem substantiam ejus:» id est, populi ejus. Ubi nihil melius intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
&e hic e in futuro scło. disꝑeat de tra me¬
moria eorũ. patrũ scilicet. de matris eius.
Moemoriam dic̃ eorũ: quȩ inꝓpagine ge¬
nerationis. custodit᷑. Hȩc ꝓpħauit de t̾ra
peritura: qͥa &e ipse uidas. & filii eiꝰ qͥ
erant. tarꝗͣ memoria patrũ & matris
eiꝰ sine successione ꝓlis. sic̃ superiꝰ dictũ
ẽ. in breuitate uniꝰ generationis extinc

Expanded text:
o. «Dispereat de terra memoria eorum:» patrum scilicet et matris ejus. Memoriam dicit eorum, quae in propagine generationis custoditur: hanc prophetavit de terra perituram, quia et ipse Judas, et filii ejus qui erant tanquam memoria patrum et matris ejus, sine successione prolis, sicut superius dictum est, in brevitate unius generationis exstinc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ incongruent̃ intelligi existimo episco¬
patũ popłi uideorũ: qͥa de tribu iuda factꝰ
ministrũ fuisse cutuncisionis ꝓpt̃ ueri¬
tatẽ dĩ: ad confirmandas ꝑ missiones pa¬
trũ. Et ipse ait. Nõ sũ missus nͥ ad oues
quȩ perierant domꝰ isrł: qͥa & illis exi¬
buit in carne p̃sentiã. Et magi qui ab
oriente uener̃. hoc dixer̃. Ubi ẽ qui na¬
tꝰ ẽ rex uidȩorũ: & hoc in titulo scriptũ
erat: suꝑ crucifixum. Unde illud mutare
uolentib. ñ frustra respondit pilatꝰ. qđ
scripsi scripsi. hunc gͦ episcopatũ popłi ui¬

Expanded text:
n incongruenter intelligi existimo episcopatum populi Judaerum, quia de tribu Juda factus ministrum fuisse circumvisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum» . Et ipse ait: «Non sum missus, nisi ad oves quae perierunt domus Israel» ; quia illis exhibuit in carne praesentiam. Et Magi qui ab oriente venerunt, hoc dixerunt: «Ubi est qui natus est rex Judaeorum» . Et hoc in titulo scriptum erat super crucifixum: unde illud mutare volentibus non frustra respondit Pilatus, «Quod scripsi, scripsi» . Hunc ergo episcopatum popu
Abbreviated transcription (Latin):
et᷑. Et anima patris mea. x anima filũ
mea ẽ. Anuima quȩ peccauerit: ipsa mo¬
riet᷑. hoc quippe dictũ ẽ de his. qͥ cõuer¬
tunt᷑ ad dnm̃. & ñ umitant᷑ mala pa¬
rentũ suorũ. Qđ ipse ꝓpħa euidenter
ostendit. Dicit enĩ parentũ uuqͥtates.
eis ñ obesse qui iustitiã faciendo dissi¬
miles fuerint. Illud aut̃ qͦd dictũ ẽ.
reddam peccata patrũ in filios: addi¬
tũ ẽ qͥ oder̾ me: hoc ẽ sic̃ me oderant¬
& parentes eorũ. Ut quẽ ad modũ bo¬
noꝵ inuitatio facit ut etiã ꝓpria pec¬
cata deleant᷑. sic malorũ imitatio
faciat. ut ñ solũ eͣa. s etiã eorũ qͦs imi¬
tati s merita sortiant᷑. Si gͦ uidas
teneret illud ad quod uocatꝰ ẽ: nullo mͦ
ad eũ uł sua p̾terita. uł parentũ iniqui¬
tas ꝑtineret. Quia gͦ ñ tenuit. adoptionẽ
in familia dĩ. s iniquitatẽ uetusti genis
potius elegit: rediit iniqͥtas patrũ eiꝰ it ꝯ¬
conspectu dñi. ut in eo etiam pimiret᷑. &

Expanded text:
Et anima patris mea est, et anima filii mea est; anima quae peccaverit, ipsa morietur.» Hoc quippe dictum est de his qui convertuntur ad Deum, et non imitantur mala parentum suorum; quod ipse propheta evidenter ostendit: dicit enim parentum iniquitates eis non obesse, qui justitiam faciendo dissimiles fuerint . Illud autem quod dictum est, «Reddam peccata patrum in filios,» additum est, «qui oderunt me» , hoc est, sicut me oderant parentes eorum: ut quemadmodum bonorum imitatio facit ut etiam propria peccata deleantur, sic malorum imitatio faciat ut non solum sua, sed etiam eorum quos imitati sunt, merita sortiantur. Si ergo Judas teneret illud ad quod vocatus est, nullo modo ad eum vel sua praeterita, vel parentum iniquitas pertineret: quia ergo non tenuit adoptionem in familia Dei, sed iniquitatem vetusti generis potius elegit; rediit iniquitas patrum ejus in conspectu Domini, ut in eo etiam ipsa puniretur; et
Abbreviated transcription (Latin):
grauata auima conlideret᷑: siis ui¬
rib tribueret qđ se posse seutiret. et
ñ confiterent᷑ dño miserationes eius.
Post has duas tẽptationes. pͥniã erro¬
ris atq in opie ueritatis: scd̾am dif¬
ficultatis beue oꝑantis: t̾cia tẽptatio
excipit hominẽ. Ei loqͦr: qui iã tran¬
sũt has duas. Nam istȩ duȩ fateor: mul¬
tis note st̃. Quis enim nescit se ab ig¬
norantia uenisse ad̃ ueritatẽ: ab er¬
rore aduiã: a fame sapientiȩ. ad u̾¬
bũ fidĩ: Deinde multi luctant᷑ cũ dif¬
ficultatib uitiorũ suorũ: & adhuc cõ¬
suetudine conligati. gemunt tanꝗͣ
inclusura &e compedib. Agnoscunt
& istã tẽptationẽ. quãuis iã dicant
si forte dicunt. infelix ego homo quis
me lib̾abit de corꝑe mortis huiꝰ: nã
uide artissima uincula. Caro inquit
concupiscit adũsus sp̃m. ⁊ sp̃s adũ¬

Expanded text:
ollideretur; suis viribus tribueret quod se posse sentiret, et non confiterentur Domino miserationes ejus. 6. Post has duas tentationes, primam erroris atque inopiae veritatis, secundam difficultatis bene operandi, tertia tentatio excipit hominem: ei loquor qui jam transiit has duas. Nam istae duae, fateor, multis notae sunt. Quis enim nescit se ab ignorantia venisse ad veritatem, ab errore ad viam, a fame sapientiae ad verbum fidei? Deinde multi luctantur cum difficultatibus vitiorum suorum, et adhuc consuetudine colligati gemunt tanquam in clausura et compedibus. Agnoscunt et istam tentationem, quamvis jam dicant, si forte dicunt: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus» ? Nam vide arctissima vincula: «Caro,» inquit, «concupiscit adversus spiritum, et spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
possent etiam pupilli sine adiutore & si¬
ue tuture in erumnis & egestate. tam̃
crescere genus ꝓpagatione seruare: seqͥ¬
tur & dicit. Fiant nati eiꝰ in interitu.
in generatione una deleatur nom̃ eiꝰ.
tas patrũ eiꝰ in conspectu dñi. & pecca¬
tũ matris eiꝰ ñ deleat᷑. n intelligen¬
dũ ẽ. ut reddant᷑ ei peccata etiã parentũ
suorũ: ei quippe ñ reddunt᷑ qui fuerit

Expanded text:
possent etiam pupilli sine adjutore et sine tutore in aerumnis et egestate tamen crescere, et genus propagatione servare; sequitur, et dicit, «Fiant nati ejus in interitum, in generatione una deleatur nomen ejus:» s patrum ejus in conspectu Domini, et peccatum matris ejus non deleatur.» An intelligendum est, ut reddantur ei peccata etiam parentum suorum? Ei quippe non redduntur, qui fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑiclitans: fac qd sequit᷑. Et exclama¬
uer̃ ad dñm cũ tribularent᷑: & de neces¬
sitatib eorũ libauit eos. Et qr languor
erat ñ delectari. Misit uerbũ suũ. & sa¬
nauit eos. Uide qͥd malihabeat fastidiũ:
uide unde lib̾at ille: ad quẽ clamant
fastidientes. Misit u̾bũ suũ & sanauit
eos: & eripuit eos. Unde: ñ de errore.
ñ de fame. ñ difficultate uincendi pec¬
cata: s de corruptela eorũ. Quȩdã cor-
ruptela m̃tis ẽ: fastidire qͦd dulce ẽ.
Ergo &e de hoc benefitio. sic̃ de cecĩs suꝑi¬
&e inirabilia eiꝰ filiis hominũ. Et sacri

Expanded text:
d sequitur: «Et exclamaverunt ad Dominum, cum tribularentur, et de necessitatibus eorum liberavit eos.» Et quia languor erat non delectari: «Misit verbum suum, et sanavit eos.» Vide quid mali habeat fastidium; vide unde liberat ille, ad quem clamat fastidiens. «Misit verbum suum, et sanavit eos: et eripuit eos.» Unde? Non de errore, non de fame, non de difficultate vincendi peccata, sed «de coruptela est mentis fastidire quod dulce est. Ergo et de hoc beneficio, sicut de caeteris superiet mirabilia ejus filiis homin
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fit ꝑxp̃m: ñ solũ ñ potest dõlere peccatũ:
s etiam ipseͥ fit in peccatũ. Qndo aut̃ ui¬
das ita orare potuerit. ut oiatio eiꝰ fiere
in peccatũ: queri potest. Credo anteqͣm
dñm traderet. & de illo tradendo iã cogt¬
taret: ñ enĩ iã poterat orare ꝑxp̃m. Nã
dulgentiam rogaret: spem haberet. di
spem haberet: nuscdiam sꝑaret. Si miscdĩ¬
am sꝑaret: ñ sibi desꝑatione collũ liga¬
ret. ꝓinde cum dixisset. cũ iudicat᷑ exe¬
at condemnatꝰ: ne ab unminente cõdẽ¬
natione putaret᷑ se potuisse oiatione li

Expanded text:
tum, non solum non potest delere peccatum, sed etiam ipsa fit in peccatum. Quando autem Judas ita orare potuerit, ut oratio ejus fieret in peccatum, quaeri potest. Credo, antequam Dominum traderet, et de illo tradendo jam cogitaret: non enim jam poterat orare per Christudulgentiam rogaret, spem haberet; si spem haberet, misericordiam speraret; si misericordiam speraret, non sibi desperatione collum ligaret. Proinde cum dixisset, «Cum judicatur, exeat condemnatus;» ne ab imminente condemnatione putaretur se potuisse oration
Abbreviated transcription (Latin):
cernamꝰ. Constitue suꝑ eũ peccatorẽ:
& diabolus stet a dextris eiꝰ. Cũ suꝑiꝰ
querela de plurib fuerit: nc̃ de uno
loquit᷑ psalmꝰ. Suꝑiꝰ aut̃ dixerat. locuti
s̃ aduersũ me lingua dolosa. & sermo¬
nib odii cuecundeder̃ me & ex pugna

Expanded text:
ers. 6. Constitue super eum peccatorem, et diabolus stet a dextris ejus.» Cum superius querela de pluribus fuerit, nunc de uno loquitur Psalmus. Superius autem dixerat: «Locuti sunt adversum me lingua dolosa, et sermonibus odii circumdederunt me, et expugna
Abbreviated transcription (Latin):
diligerent me detrahebant mͥ. ego aut̃
orabant: ut q̃ndo aliqͦs sentimꝰ ingra¬
tos. ñ solũ ñ reddentes bona. s insuper
reddentes mala ꝓ bonis. nos oremus.
Et ipsi qͥdẽ ꝓaliis. uł seuientibꝰ uł do¬
lentib & in fide ꝑiclitantib: nos uͦ e
tiã ꝓ nob̃ pͥmitꝰ ut animũ nr̃m deo¬

Expanded text:
diligerent me, detrahebant mihi; ego autem diligerent me, detrahebant mihi; ego autem orabam;» ut quando aliquos sentimus ingratreddentes mala pro bonis, nos oremus, et ipsi quidem pro aliis, vel saevientibus, vel dolentibus, et in fide periclitantibus. Nos vero etiam pro nobis primitu
Abbreviated transcription (Latin):
gere debemꝰ. quã ꝓ eis ipsis: Crucifixo e¬
nuĩ maxime detrahebant: qͥndo uẽ illud
homini quẽ qͥsi uicerant illudebant. De
qua cruce ille dix̃: pat̾ ignosce illis qͥa ne¬
scrunt qͥd faciunt. Et qm̃ in ꝓfundo ma¬
lignitatis red debant ipsi mala ꝓ bonis.
ille in sũmo benignttatis. reddebant bona
ꝓ malis: qua in quã bene intelligat᷑ etiã
etiara ꝓ discipłis sius orasse. qđ etiani
aute passionẽ suam dix̃. ne deficeret fides
eorũ. quando ipse pendens in ligno ut
cõm̃daret pacientiã. ñ oftendebat poten¬
tiam int̾ uerba detrahentiũ. qͦs posset
diuina potestate delere. S nob̾ utilius
erat qđ pacientiȩ p̃bebat exemplũ: qͥm
si suos intmicos. nisi dilatione ꝑdendo.
adhoc nos edificaret ut impatient̃ fe¬
stinaremꝰ. de his qͦs malos patimur uin¬
dicari cũ scriptũ sit. melior ẽ patiens
ꝗͣ fortis. Docent gͥ nos diuina eloquia
dominico exemplo. cũ audimꝰ. ꝓ eo ut

Expanded text:
gimus, quam pro eis ipsis? Crucifixo egimus, quam pro eis ipsis? Crucifixo enim maxime detrahebant, quando velut homini, quem quasi vicerant, illudebant; de qua cruce ille dixit, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt:» ut quoniam in profundo malignitatis reddebant ipsi mala pro bonis, ille in summo benignitatis redderet bona pro malis. Quanquam bene intelligatur etiam pro discipulis suis orasse, quod etiam ante passionem suam dixit, ne deficeret fides eorum , quando ipse pendens in ligno, ut commendaret patientiam, non ostendebat potentiam inter verba detrahentium, quos posset divina potestate delere. Sed nobis utilius erat quod patientiae praebebat exemplum, quam si suos inimicos sine dilatione perdendo, ad hoc nos aedificaret, ut impatienter festinaremus de his quos malos patimur vindicari: cum scriptum sit: «Melior est patiens quam vir fortis» . Docent igitur nos divina eloquia dominico exemplo, cum audimus, «Pro eo ut