comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inpingui ceruice contͣ dm̃ armat᷑. qr reb tẽpo¬
ralib tumens contͣ p̃cepta ueritatis: qͣsi dema¬
gnitudine carnis erigit᷑. deqͦ addit᷑. oꝑuit
faciẽ eiꝰ crassitudo. faciẽ gͦ crassitudo oꝑuit. qͥ a
desidata t̾renarũ rerũ habundantia ocłos m̃tis
pͣmit. Et delaterib inqͥt eiꝰ aruina dependit.
hoc ÷ quisqͥs potenti et iniqͦ adheret: ipse qͦ de
eiꝰ potentia uelud expinguedine rerũ tumet.
Itẽ pinguedo gr̃am diuinã significat. ut ÷ illd̃
in psalmo. sic̃ adipe et pinguedine repleat᷑
aĩa mea. Itẽ in malã partẽ adeps ponit᷑. cũ cras¬
situdiñe malitiȩ significat: iuxta illud psal¬
miste. adipẽ inqͥt suã cͣclusert̃. Membra sunt
partes corꝑis artus qͥb colligant᷑ m̃bra ab ar-¬
tando dicti. qͣ diminutiua st̃ arcicłi. Nam arcꝰ¬
dicimꝰ m̃bra maiora ut brachia. articłos minora
m̃bra ut digiti. Membra qñ iubonã partẽ acci¬

Expanded text:
in pingui cervice contra Deum armatur: quia rebus tempoin pingui cervice contra Deum armatur: quia rebus temporalibus tumens contra praecepta veritatis, quasi de magnitudine carnis, erigitur. De quo additur: Operuit faciem ejus crassitudo . Faciem ejus crassitudo operuit: quia desiderata terrenarum rerum abundatia oculos mentis premit. Et de lateribus, inquit, ejus arvina dependit ; hoc est, quisquis potenti et iniquo adhaeret, ipse quoque de ejus potentia, velut ex pinguedine rerum, tumet. Item pinguedo gratiam divinam significat: ut est illud in psalmo: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . Item in malam partem adeps ponitur, cum crassitudinem malitiae significat, juxta illud Psalmistae: Adipem suum, inquit, concluserunt . Membra sunt partes corporis. Artus, quibus colligantur membra, ab arctando dicti, quorum diminutiva sunt articuli. Nam sicudicimus membra majora, ut brachia: ita articulos minora membra, ut digiti. Membra quando in bonam partem acci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsarnẽ nͥdiscipłi designant᷑. qͥ passionis eiꝰtpr
infirma sapuert̃. Quid uͦ ꝑpellẽ quȩ ext̾ior
et eos qͦ adext̾iora minist̾ia posui. inpassione
mea inherere mͥfidelit̾ inueni: unde sequit᷑.
Et derelicta st̃ tantũmͦ labia circa dentes meos.
ri dedño nouerant. s p̃dicare iã eũ aut defen¬
dere. infideliũ uicio formidabant. Aruina ÷ pin¬
guedo cuti adherens. Pulpa ÷ caro sine pingue¬
cline dicta qd̾ palpitet. resilit enĩsepe. hanc ple¬
riq et uiscũ uocant ꝓpt̃ qd̃ glutinosa sit. Aruina
aliqͣn pinguedinẽ dilectionis significat. ut ẽ.
illud in leuitico. ubi adeps et aruina in hostiis
pacificis iubent᷑ do offerri. Itẽ aruina habun¬
dantiã t̾renarũ rerũ significat. ut ÷ illud in iob
uͥ desuꝑbo hoĩe scribit. Cucurrit adu̾sũ dm̃
erepto collo. et pingui ceruice armatꝰ ÷: idest
contͣ dm̃ere pto collo occurrere. ea quȩ creatori
displicent cũ audatia ꝑpetrare. Iniquus enĩ

Expanded text:
si discipuli designantur, qui passionis ejus tempore infirma sapuerunt. Quid vero per pellem, quae exterior et eas, quas ad exteriora ministeria posui, in passione mea inhaerere mihi fideliter inveni. Unde subditur: Et derelicta sunt tantummodo labia circa dentes meos . ri de Domino noverant: sed praedicare jam eum, aut mordere infidelium vitia formidabant. Arvina, pinguedo cuti adhaerens. Pulpa est caro sine pinguedine; dicta, quod palpitet: resilit enim saepe. Hanc plerique et viscum vocant, propterea quod glutinosa sit. Arvina aliquando pinguedinem dilectionis significat: ut est illud in Levitico: adeps et arvina; in hostiis pacificis jubentur Deo offerri. Item arvina abundantiam terrenarum rerum significat, ut est illud in Job, ubi de superbo homine scribitur: Cucurrit adversum Deum erecto collo, et pingui cervice armatus est . Contra Deum erecto collo currere est, ea, quae Creatori displicent, cum audacia perpetrare. Iniquus enim
Abbreviated transcription (Latin):
nutionẽ scił ub̾a dicta qr lacce ub̃ta. ł qr hu¬
more humida scił laccis humorẽ uuarũ ple¬
na. Inmamill uͦ atq ub̃ib doctores scĩ mi¬
stice expͥmunt᷑. qui lacte doctrine sacrȩ nutri¬
unt fideles. siue duos ppłos uenientes excir¬
c̃cisione et gentilitate. Uñ incantico canticoꝵ
sponsꝰ ad spansã dicit. Duo ub̃a tua sic̃ duo
hinnuli gemelle capreȩ. Duo ub̾a ut diximꝰ

Expanded text:
nutionem scilicet. Ubera dicta, quia lacte uberta: vel quia hunutionem scilicet. Ubera dicta, quia lacte uberta: vel quia humore humida, scilicet lactis in morem uvarum plena. In mamillis vero atque uberibus doctores sancti mystice exprimuntur, qui lacte doctrinae sacrae nutriunt fideles, sive duos populos venientes ex circumcisione et gentilitate. Unde in Cantico canticorum, Sponsus ad sponsam: Duo ubera tua sicut duo hinnuli capre
Abbreviated transcription (Latin):
se uincere posse: qͦ plenit̃ ediscunt fragilẽ et
suꝑabilẽ fore. Pectꝰ uocatũ qͣ sit ꝑ exũ int̾ emi¬
nentes mamillarũ partes. Uñ et pectinẽ dici.
qd̾ pexos capillos faciat. Pectꝰ aũ significat
tractatũ int̾nũ et sapientiȩ rationẽ. Uñ ioħs
legr̃. suꝑpectꝰ recubuisse saluatoris. ex qͦ doctͥ¬
nã sapientiȩ hausit cȩlestis. In contͣriã uͦ par¬
tẽ pectꝰ trahit significatione qñ significat do¬
li ac malitiȩ calliditatẽ. Uñ drͣ serpenti. suꝑ
peceꝰ tuitũ gradieris: et t̾ram comedes cunctis
dieb. Suꝑ peciꝰ quippe gradit᷑ serpens. qi om̃s
gressus diaboli nequitiȩ st̃ et fraudes. Nã
in pectare calliditatẽ. et u̾sutias cogitationũ
eiꝰ indicat. qͥb adeos qͦs uult deciꝑe serpit: tra
aũ comedit. cũ errore peccantiũ pascit᷑ acde¬
lectat᷑: cosq seducens ad interitu rapit. Ma¬
mille uocate qi rotunde stͣ: qͣsi male ꝑdimi-¬

Expanded text:
se vincere posse, quo eum pleniter ediscunt fragilem et superabilem fore. Pectus vocatum, quod sit pexum inter eminentes mamillarum partes. Unde et pectinem dici, quod pexos capillos facit. Pectus autem significat tractatum internum et sapientiae rationem. Unde Joannes legitur super pectus recubuisse Salvatoris , ex quo doctrinam sapientiae hausit coelestis. In contrariam vero partem pectus trahit significationem, quando significat doli ac malitiae calliditatem. Unde dicitur Serpenti: Super pectus tuum gradieris, et terram comedes cunctis diebus . Super pectus quippe graditur serpens: quia omnes gressus diaboli nequitiae sunt et fraudes. Nam in peccatore calliditatem et versutias cogitationum ejus indicat, quibus ad eos, quos vult decipere, serpit. Terram autem comedit, cum errore peccantium pascitur ac delectatur, eosque seducens ad interitum rapit. Mamillae vocatae, quia rotundae sunt, quasi malae, per dimi
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ: spuert̃ infaciẽ eiꝰ. significat eos qui eiꝰ
p̃sentiȩ grãm respuunt.Item tanꝗͣ cola pħis
eũ cȩdunt. qui ei honores suos ꝓfert̃: palmas
infaciẽ eiꝰ dant: qui ꝑfidia cȩcati eũ ñ uenisse
affirmant. tanꝗͣ p̃sentiã eiꝰ ext̾minantes et
repellentes. Error hereticoꝵ dexp̃o trib gene¬
rib terminant᷑. aut eñi dediuinitate. aut
de humanitate. aut deutroq falluntur.
Digiti nuncupati ł quia decem sunt: ł quia decent̃
iuncci existunt. nam hñt inse et numerũ ꝑfec¬
tũ: ec ordinẽ decentissimũ. Digiti aũ ꝓ distributio
dm̃ legẽ fuisse conscriptã: quẽ multi spm̃ scm̃ ac¬

Expanded text:
t: Spuerunt in faciem ejus, significat eos qui ejus praesentiae gratiam respuunt. Item tanquam colaphis eum caedunt qui ei honores suos praeferunt. Palmas in faciem ei dant, qui perfidia caecati eum non venisse affirmant, tanquam praesentiam ejus exterminantes et repellentes. Error haereticorum de Christo tribus generibus terminatur: aut enim de divinitate, aut de humaniDigiti nuncupati, quia decem sunt: vel quia decenter juncti existunt. Nam habent in se et numerum perfectissimum, et ordinem decentissimum. Digiti autem pro distributionDomini legem fuisse conscriptam , quem multi Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
hi qͥeidẽ ꝑu̾se agentib et sese adiniqͥtatẽ p̃ceden¬
tib cͣiungunt᷑. s aliud ÷ mͣbrũ corꝑis. alud
m̃brũ m̃bri. sic̃ aut ꝑnitiosũ ÷ si unitas de sit
m̃bris bonis. tca ꝑniciosũ ÷ siñdesit mal. dũ in
duas partes rubri maris unda diuidit᷑. ut abe¬
lecto ppło adt̾ram reꝓmissionis tendat᷑. Nerui
greca deriuatione appellati. qͦs illi neura uo¬
cant. Alii latine uocatos neruos putant. eo
qd̾ artuũ cͣiunctiones inuice̾ his inhereant.
Maximã aũ uiriũ sub̾am neruos facẽ certissi¬
mũ ÷: nã qͣnto fuerint densiores. tanto ꝓpen¬
siꝰ augescunt firmitate. Inneruis oꝑatio uir¬
tutũ designat᷑. qr sic̃ artꝰ et ossa neruis cõpin

Expanded text:
tem praecedentibus conjungunt. Sed est aliud membrum corporis, aliud membrum membri. Sicut autem perniciosum est, si unitas desit membris bonis: ita perniciosum est, si non desit malis: dum in duas partes Rubri maris unda dividitur, ut ab electo populo ad terram repromissionis tenditur. Nervi Graeca derivatione appellati, quos illi neura vocant. Alii Latine vocatos nervos putant, eo quod artuum conjunctionem invicem his inhaereant. Maximam autem virium substantiam nervos facere certissimum est. Nam quanto fuerint densiores, tanto propensius augescere firmitatem. In nervis complexio virtutum designatur: quia sicut artus et ossa nervis
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ quidẽ paruos se intelligt̃ et peccatores.
s caricate currentes: oĩa olistacła mundi tͣnͣse¬
unt. Ub̾a sensꝰ cordis. ut inesaia. Accingite
lũbos urõs suꝑ ub̾a. hoc ÷ cͣtinentiã habete
contͣ seniꝰ carnales. Cutis. ẽ. quȩ incorꝑe pͥ¬
nia ÷ appellata. qd̵ ipsa corꝑa suꝑ posita: in¬
cisionẽ pͥma patiat᷑. Cutis enĩ grece incisio dr̃.
pellat. pluuiasq et uentos solisq ardores ꝑ¬
ferat. Pellis enĩ mox detracta a corꝑe. ĩa coriũ
dr̃. Incute eñĩ uł pelle qͦ aĩal farinsecꝰ cirẽdat᷑. mi¬
stice. ł corpꝰ humanũ demonstrat. qͣ naturam

Expanded text:
t, et peccatores: scilicet charitate currentes omnia obstacula mundi transeunt. Ubera sensus cordis, ut in Isaia: Accingite lumbos vestros super ubera , hoc est, continentiam habete contra sensus carnales. Cutis est, quae in corpore prima est appellata, quod ipsa corpori superposita incisionem prima patiatur. Cutis enim Graece incisio dicitpellat, pluviasque et ventos solisque ardores perferat. Pellis enim mox detracta a corpore jam corium dicitur. In cute enim vel pelle, qua animal forinsecus circumdatur, mystice vel corpus humanum demonstrat, quo naturam
Abbreviated transcription (Latin):
causa factũ existimant. nam splene ridemꝰ.
Ammonet etiã hȩc particła uiscerũ nos. ut
ñ uana lȩtitia mundi. s indño exultemꝰ et
letemͣ: ne risui uano ora dissoluamꝰ. dequa
sapĩa dicit. Risũ deputauit errorẽ. s mag̃
luctu inp̃senti scło nr̃a peccata deleamꝰ. et
infutura uita ȩtͣno gaudio fruamͣ. Uñ scͥp¬
tũ ÷ beati qͥ lugent ncͣ. qmͣ ipsi consolabur᷑
felle irascimͣ. corde sapimꝰ. iecore amamꝰ. qͥb
IIIͦI. elem̃tis constantib integrũ ÷ animal.
fẽi appellatũ. qđ stt follicłm gesians hu¬

Expanded text:
causa factum existimant. Nam splene ridemus. causa factum existimant. Nam splene ridemus. Ammonet etiam haec articula viscerum nos, ut non vana laetitia mundi, sed in Domino exultemus et laetemur: ne vano risui ora dissolvamus. De quo Sapientia dicit: Risum deputavi errorem ; sed magis luctu in praesenti saeculo nostra peccata deleamus, ut in futura vita aeterno gaudio fruamur. Unde scriptum est: Beati qui lugent nunc, quoniam ipsi consolabuntur . Felle irascimur, corde sapimus, jecore amamus. Quibus quatuor elementis constantibus, integrum est animal. Fel appellatu
Abbreviated transcription (Latin):
in libro tobie qd angłs p̃ce ꝑit tobie: piscẽ cap¬
incassidile reponere: iecurq pꝰea ex p̃cepto an¬
głi suꝑ carbones uiuos ponere. quatinꝰ p̃uale¬
ret demonẽ esfugare. Iniecore gͦ cuiꝰ ardore
accepti cibi instomaco ex cocunt᷑. doce mͣ ut
maturitate consilii studeamꝰ. fluxas carnis co¬
gitationes adpurũ excoquere. et in secessũ mit¬
crarũ orationũ. festinemꝰ eũ foras expellere.
fibre. iecoris sunt extremitates lic̃ extreme
partes filioꝵ intibiis siue qͣsi lingue eminen¬
tes. dictas aũ fibras qd apud gentiles insacras
febi aras ferebant᷑ abarioł. quib oblatis atꝙ
succensis responsa acciꝑent. Cui bene con¬
uenit qd̾ supͣdiximꝰ. iecoris partẽ deo offerri
iussa: ut deo potiꝰ offerat᷑ qd̾ suũ÷ quã idolis
uanis et surdis. inqͥb soł fraus et deceptio ⁊.
Splendictũ asuplem̃to. excontraria parte ie¬
coris neuacua existeret Quẽ quidã etiã ris

Expanded text:
in libro Tobiae , quod angelus praeceperit Tobiae, piscem capin libro Tobiae , quod angelus praeceperit Tobiae, piscem capin cassidili reponere, jecurque postea ex praecepto angeli super carbones vivos ponere, quatenus praevaleret daemonem effugare. In jecore enim, cujus ardore accepti cibi in stomacho excoquuntur, docemur, ut maturitate consilii studeamus fluxas carnis cogitatationes ad purum excoquere et in secessum mitcrarum orationum festinemus eum foras expellere. Fibrae jecoris sunt extremitates, sicut extremae partes foliorum in tibiis, sive quasi linguae eminentes. Dictas autem fibras, quod apud gentiles in sacris Phoebi ad aras ferebantur ab ariolis, quibus oblatis atque succensis responsa acciperent. Cui bene convenit, quod supra diximus jecoris partem Deo offerri jussam: ut Deo potius offeratur, quod suum est, quam idolis vanis et surdis, in quibus sola fraus et deceptio est. Splen dictum a supplemento ex contraria parte jecoris, in vacua existeret. Quem quidam etiam risus
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ. sp̃c inẽ. ꝓ quo agitant᷑ et mouent᷑. Uñ et
pulmones uocati sunt: nã grece pł eumo spẽ
dẽ. qui flando et exagirando: aerẽ admicrit
et recipit. aquo mouent᷑ pulmones et ꝑal¬
pitant. et aꝑiendo se ut flatũ capiãt. strin¬
gendo ut eiciant. ẽ. enĩ organũ corꝑis. Iecur
nom̃ ht̃ eo qd̾ ignis ibi halcat sedẽ qui incere¬
bro sub uolat. inde adocłos cȩcõsq semꝰ et mͣ¬
bra diffundit᷑. et calore suo ad se sucũ excibo
tractũ uertit in sanguinẽ: quẽ adusũ pas¬
cendo nutriendoꝙ singłis m̃bris p̃bet. In iecore
aũ consistre uoluptas et c̾cupiscentia. iuxta cos qͥ
dephisicis dispucant. Iniecore añ. idẽ. inepate de¬
lectationẽ siue cͣcupiscentiã significatã paossumꝰ
intelligere. unde⁊ illud qd̾ inlege p̃ceptũ⁊. Qũ
uentre et renib et adipe partẽ iecoris d̃o offer¬
ri.qi c̃cupiscentiã nrãm magis addĩ quã ad
mundi debemꝰ conu̾tere uoluptatẽ. Legit᷑ enĩ

Expanded text:
inest, pro quo agitantur et moventur. Unde et pulmones vocati sunt. Nam Graece pneuma spiritus dicitur, qui flando et exagitando aerem emittit et recipit, a quo moventur pulmones et palpitant, et aperiendo se, ut flatum capiant: stringendo, ut ejiciant. Est enim corporis organum. Jecur nomen habet eo, quod ignis ibi habeat sedem, qui in cerebrum subvolat: inde ad oculos, caeterosque sensus et membra diffunditur: et calore suo ad se succum ex cibo tractum vertit in sanguinem, quem ad usum pascendo nutriendoque singulis membris praebet. In jecore autem consistit voluptas et concupiscentia juxta eos qui de physicis disputant. In jecore autem, id est, in epate delectationem sive concupiscentiam significatam possumus intelligere. Unde est illud, quod in lege praeceptum est , cum ventre et renibus et adipe partem jecoris Deo offerri: quia concupiscentiam nostram magis ad Dei quam ad mundi debemus convertere voluntatem. Legitur enim
Abbreviated transcription (Latin):
cludit: ista fac̾dia campos copioso sermone
decurrit. illa u̾ba c̃trahit: ista distendit. Dia¬
lectica quidẽ adinueniendas res auccor. recho¬
rica adinuentas dicenda fac̃dior. illa raros et
studiosos requirit. hȩc frequent̾ ꝓcedit int̾bas.
Itẽ palma significat largitatẽ ȩlemosine. et
pugnꝰ parcitatẽ. Uñ scriptũ: in ꝓu̾biis salo¬
monis demuliere prudenti palmas suas ex¬
tendit ad pauꝑẽ. et alibi scriptũ:: sit manꝰ tua
ad dandũ porreeta. et adcolligendũ contracta.
Itẽ depalmo et pugillo ꝓpħa dicit. dñi potentiã q̃pn¬
demonstrans. Celũ inqͥt palmo metit᷑. et
t̃ram pugillo c̃cludit. Itẽ inpassione dñi scrip¬

Expanded text:
ncludit, ista facundiae campos copioso sermone ncludit, ista facundiae campos copioso sermone discurrit. Illa verba contrabit, ista distendit. Dialectica quidem ad inveniendas res acutior, Rhetorica ad inventas dicendas facundior. Illa raros et studiosos requirit: haec frequenter procedit in turbas. Item palma significat largitatem eleemosynae, et pugnus parcitatem. Unde scriptum est in proverbiis Salomonis de muliere prudenti: Palmas suas extendit ad pauperem . Et alibi scriptum est: Sit manus tua ad dandum porrecta, et ad colligendum contracta . Item de palmo et pugillo Propheta dicit, Domini potentiam demonstrans: Coelum, inquit, palma metitur et terram pugillo concludit
Abbreviated transcription (Latin):
ligunt. et infutõ ẽtemplationẽ. uultꝰ dĩ ꝑcipi¬
sita. siue haĩm fauore: et sinistra ꝓ adu̾sitate
bulate in ea. neq ad dexterã neq ad sinistrã. Sic̾
dies aliqñ ꝓsꝑitatẽ significat. et nox adu̾sitatẽ:
aliqñ dext̃a bona oꝑa expͥmit. quȩ dño placent.
et sinistra mala quȩ ei displicent. Dexr̃a amitꝰ.
siue uxor. ł silii łquȩ libet ꝓpinqui: sic̃ quidã
uolunt intelligi. ut in eũgłio: sidext̃a manꝰ tua
scandalirat te: abscide eam es ꝑice abste. Palma qp¬
ẽ. manꝰ ex pansis digicis. sic̃ cͣtractis pugnꝰ. Pugnꝰ
apugillo dictꝰ. sic̃ palma obpansis palme ramis.
Inpalina amplitudo eloquentiȩ aliqñ signat᷑.
sicͣ inpugno angustꝰ tractatꝰ argum̃toꝵ. et c̃clu¬
sio sillogismoꝵ. Uñ quidã sapientiũ dedialec¬
tica et rehorica disputans ait. dialectica et re¬
thoria ÷ qd̾ inmanu hois pugnꝰ astrictꝰ et pal¬
ma distensa. illa breui oratione argumͣta cͣ¬

Expanded text:
ligunt, et in futuro contemplationem vultus Dei percipisita, sive hominum favore: et sinistra pro adversitate bulate in ea, neque ad dexteram, neque ad sinistram ; sicut dies aliquando prosperitatem significat, et nox adversitatem. Aliquando dextera bona opera exprimit, quae Domino placent; et sinistra mala, quae ei displicent. Dextera amicus, sive uxor, vel filii, vel quilibet propinqui, sicut quidam volunt intelligi, ut in Evangelio: Si dextera manus tua scandalizat te, abscide eam, et projice abs te . Palma est manus expansis digitis sicut contractis pugnus. Pugnus autem a pugillo dictus: sicut palma ab expansis palmae ramis. In palma amplitudo eloquentiae aliquando signatur: sicut in pugno angustus tractatus argumentorum et conclusio syllogismorum. Unde quidam sapientium de Dialectica et Rhetorica disputans ait: Dialectica et Rhetorica est, quod in manu hominis pugnus astrictus, et palma distensa. Illa brevi oratione argumenta co
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ qui pascha comedit: hr̃e renes accinctos
debet. ut qͥ solennitatẽ resurrectionis atq
incorruptionis agit: corruptioni iã ꝑuitia.
nulli subiaceat. uoluptates edomet. carnẽ a
luxuria restringat. Lumbi oblibidinis lasci¬
uiã dicti. quia inuiris causa corꝑeȩ uolupta¬
tis inipsis :: sic̃ inumbilico feminis. unde &
adiob in exordio sermonis dictũ ÷: accinge sicͣ
uir lũbos tuos. ut inhiseẽt resistendi p̃ꝑatio:
inqͥb libidinis ẽ. usitata dnandi occasio Um¬
bnlicꝰ: mediꝰ locꝰ corꝑis dictꝰ. qd̾ sit umbo ilioꝵ.
Uñ et umbo appellat᷑ locꝰ in medio clipei aquo
pendet.: exeo eñi infans in uto pendet. exeo euã
et nutrit᷑. Inlumbis aliqñ forcitudo aĩ expͥ¬
mit᷑. iuxta illud apłi: accingite lũbos m̃tisur̃e.
et aliqn libido carnis ut supͣ dictã÷. Uñ adiob
aeuehemath dñs ait. Fortitudo eiꝰ inlumb aꝰ.

Expanded text:
quoniam qui pascha comedit, habere renes accinctos quoniam qui pascha comedit, habere renes accinctos debet, ut qui solemnitatem resurrectionis atque incorruptionis agit, corruptioni jam per vitia nulli subjaceat, voluptates edomet, carnem a luxuria restringat. Lumbi ob libidinis lasciviam dicti, quia in viris causa corporeae voluptatis in ipsis est, sicut in umbilico feminis. Unde et ad Job in exordio sermonis dictum est: Accinge sicut vir lumbos tuos ; ut in his esset resistendi praeparatio, in quibus libidinis est usitata dominandi occasio. Umbilicus est medius locus corporis, dictus, quod sit umbus iliorum. Unde et umbo appellatur locus in medio clypei, a quo pendet. Ex eo enim infans in utero pendet: ex eo enim et nutritur. In lumbis aliquando fortitudo animi exprimitur, juxta illud Apostoli: Accingite lumbos mentis vestrae : et aliquando libido carnis, ut supra dictum est. Unde ad Job de Behemoth Dominus ait: Fortitudo ejus in lumbis ejus:
Abbreviated transcription (Latin):
na mea dũ confringit᷑ mͥ spina. qr scilicet mer
adlam̃tũ uertit᷑. ut peccati punccio pęniten¬
do frangat᷑. Renes ait uarro diccas. qd̾ riui
ablis obsceni humoris nascant᷑. Nã uene
et medullȩ tenuẽ liquorẽ desudant inrenib
qͥ liqͦr rursũ arenib calore ueneno resolutꝰ
decurrit. Renes aliq̃n ꝓconstantia m̃tis
ponunt᷑. qr sic̃ isti corpꝰ continent: ita aĩ stabi¬
litatẽ et illa c̾todit. Uñ ꝓpħa ait. Renes mei
resoliti st. Renes gͥ suos dixit eẽ. solutos. q
mundanarũ rerũ felicitatẽ incauta uoluntate
dñs scrutans renes et corda. Renes rursũ delecta¬
tionẽ carnis obfluxos cogitationes aliq̃n signifi¬
cant. unde psalmista p̾etit dicens. ure renes
meos ec cor meũ. Si enĩ uoluptate libidinis in
renib eẽ. nesciret. eos uri minime petisset. hoc
ẽ u delectatione sercogitationes humane u̾bi
dñi calore purgarent᷑. Hinc bene in exodore¬
nes hr̃e accinctos isrłitis p̃cipit᷑ inpascȩ edulio.

Expanded text:
na mea, dum confringitur mihi spina: quia scilicet mens ad lamentum vertitur, ut peccati punctio poenitendo frangatur. Renes ait Varro dictos, quod rivi ab his obsceni humoris nascantur. Nam venae et medullae tenuem liquorem desudant in renibus, qui liquor rursum in renibus calore venerio resolutus decurrit. Renes aliquando pro constantia mentis ponuntur: quia sicut isti corpus continent, ita animi stabilitatem et illa custodit. Unde propheta ait: Renes mei resoluti sunt . Renes ergo suos dixit esse solutos: quia mundanarum rerum felicitatem incauta voluntate : Ego Dominus scrutans renes et corda . Rursum renes delectationem carnis ob fluxas cogitationes aliquando significant. Unde Psalmista petit: Ure renes meos et cor meum . Si enim voluptatem libidinis in renibus esse nesciret, eos uri minime petisset: hoc est, ut delectationes et cogitationes humanae verbi Domini calore purgarentur. Hinc bene in Exodo renes habere accinctos Israelitis praecipitur in paschali edulio :
Abbreviated transcription (Latin):
illud incantico canticoꝵ: dentes cui sicͣ gͣges
tonsarũ. Indentib uͦ ꝑfectiores qͥq et ad re¬
gendã eccłam di aptiores designant᷑. Illi enĩ
cõminuunt sententias sacrarũ scripturarũ.
et in pastũ redigt fideliũ anmarũ. Itẽ. inpsal¬
mo ꝓpħa addm̃n dicit. dentes peccatoꝵ con¬
triuisti. id ÷ detrahentiũ u̾ba mordacia: qͥ
potestati diuine nefandis dogmatib oblo¬
quunt᷑. Dentes enĩdicti st̃ adem̃do. et ideo
pulchre nimis. linguȩ detͣhentiũ dentes uo¬
cant᷑. sicͣ illi ciboꝵ partes demunt. ita et isti
opiniones hoĩm adhibita detractione corro¬
dunt. Dentes intellectꝰ siue locutio bona ł
mala. ut in exodo. ocłm ꝓ ocło: dentẽ ꝓdente.
Palatũ nr̃m sic̃ cęlũ ÷ positũ. et inde palatũ
apolo ꝑderiuationẽ. s et greci similit̃ appel¬
lant. eo qd̵ ꝓsui concauitate cęli similitudinẽ
habeat. Sicut palatũ suꝑ linguã exstat: et
subeo u̾ba formant᷑. sic nr̃a locutio cȩlesti

Expanded text:
tico canticorum: Dentes tui sicut greges tonsarum . In dentibus vero perfectiores quique, et ad regendam Ecclesiam Dei aptiores designantur. Illi enim comminuunt sententias sacrarum Scripturarum, et in pastum redigunt fidelium animarum. Item in Psalmo Propheta ad Dominum dicit: Dentes peccatorum contrivisti , id est, detrahentium verba mordacia, qui potestati divinae nefandis dogmatibus obloquuntur. Dentes enim dicti sunt a demendo: et ideo pulchre nimis linguae detrahentium dentes vocantur: quia sicut illi ciborum partes demunt, ita et isti opiniones hominum adhibita detractione corrodunt. Dentes intellectus sive locutio bona vel mala, ut in Exodo: Oculum pro oculo, dentem pro dente . Palatum nostrum, sicut coelum est positum; et inde palatum per derivationem. Sed et Graeci similiter appellant, eo quod pro sui concavitate coeli similitudinem habeat. Sicut palatum super linguam exstat, et sub eo verba formantur; sic nostra locutio coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
lingua inliditur dentib. et uocalẽ efficit so¬
num: sic et lingua eo qd̃ eloquiũ format. ꝓlo¬
quela ponit᷑. Unͣ dñr genera linguarũ. quia
lingua doccrina recta ł pͣua insalomone. la¬
bia sapientiũ disseminabt̃ scientiã. lingua

Expanded text:
lingua illiditur dentibus et vocalem sonum efficitlingua illiditur dentibus et vocalem sonum efficit. Sic et lingua, eo quod eloquium format, pro loquela ponitur. Unde dicuntur genera linguarum: quia lingua doctrina recta vel prava, ut in Salomone: Labia sapientium disseminabunt sapieniam, lingua
Abbreviated transcription (Latin):
ut ÷ illud in apocalipsi: et inore ipsoꝵ hoc ÷
mo os meu̾ loquit᷑ sapientiã et meditatio
conlis mei prudentiã. Sapientia ꝑtinet ad
res diuinas edocendas: prudentia adres ꝓba¬
biles instituendas. sic oĩs sermo diuinꝰ du¬
ab his uircutib indicae᷑. Labia alambendo
eo qd̵ grossius sit labrũ. alii uiroꝵ labra. mu¬
ponunt᷑. ꝓ occulto ut ⁊ illud salomonis. la
Itẽ incantico canticoꝵ sponsꝰ ad sponsã dicit. sic̃
uicta coctinea labia tua: et eloquiũ tuũ dulce.
uitta coccinea. doccrina ueritatis intelligit᷑.
Labia sponsȩ coceo assimilant᷑. quia dm̃ci sanguinis
so dicit. Labia illiꝰ lilia distillantia mirrã pͥmã.
Labia illiꝰ uerba st̃ doctrinȩ. lilia qr claritatẽ cȩle
ꝑ contentũ uoluptatũ pͣsentiũ adhanc ꝑuenien¬
dũ. eẽ. p̃dicant. linguȩ aligando cibo putat
uarro nom̃ impositũ. alii ꝙͦ particłatos so¬
nos u̾ba ligat. Sicut eni plectrũ cordis ita

Expanded text:
ut est illud in Apocalypsi: Et in ore ipsorum, homo: Os meum loquetur sapientiam, et meditatio cordis mei prudentiam . Sapientia pertinet ad tres divinas edo endas, prudentia ad res probabiles instituendas. Sic omnis sermo divinus duabus his virtutibus indicatur. Labia a lambendo od inferius, eo quod grossius sit, labrum. Alii virorum labra, muponuntur. Pro occulto, ut est illud Salomonis: LabItem in Cantico canticorum Sponsus ad Sponsam dicit: Sicut vitta coccinea, labia tua: et eintelligitur. Labia sponsae cocco assimilantur, quia Domini sanguinis, sa dicit: Labia illius lilia distillantia myrrham primam . Labia illius, verba sunt doctrinae; lilia, quia claritatem regni per contemptun voluntatum praesentium ad hanc perveniendum esse praedicant. Linguae a ligando cibo putat Varro nomen impositum: alii, quod particulatos sonos verborum ligat. Sicut enim plectrum chordis, ita
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ scłi mĩȩ suȩ dignationẽ scificat. durib
inditũ nom̃ auocib auriendis. Uñ et uirgiliꝰ
uocẽ qͣhis aurib hausit. aut qr uocẽ ipsam
greci audenliden uocant abauditu. ꝑimu¬
tationẽ enĩ lut̾ẽ aures qͣsi audes nuncupate
st̃. Uox eni reꝑcussa ꝑ anfractꝰ earũ sonũ fac̃.
qͦ sensũ excipiant: audiendi. Paures enĩ ut
iã diximꝰ misticȩ auditꝰ int̾uꝰ aĩȩ significat᷑.
siue obȩdientia inp̃ceptis di: seu auditꝰ fi¬
deił intellectꝰ. Uñ scriptũ ÷. qͥ ht̃ aures audi¬
endi audiat. hoc÷ corde intelligat: et itẽ iN
malã partẽ. aures coꝵ aggraua: ne forte au¬
rerũ unꝰ intelligeret᷑ effectꝰ. Quicqͥd enĩ ł auris au¬

Expanded text:
ericordiae suae dignatione sanctificat. Auribus inditum nomen a vocibus hauriendis. Unde et Virgilius: Vocemque his auribus hausi. Aut quia vocem ipsam Graeci auden vocant, ab auditu per immutationem litterae, aures, quasi audes, nuncupatae sunt. Vox enim repercussa per anfractus eorum sonum facit, quo sensum excipiant audiendi. Per aures enim ut jam diximus mystice auditus internus animae significatur, sive obedientia in praeceptis Dei, seu auditus fidei vel intellectus. Unde scriptum est : Qui habet aures audiendi, audiat, hoc est corde intelligat. Et iterum in malam partem: Aures eorum aggrava, ne forte aurerum unus intelligeretur effectus. Quidquid enim vel auris au
Abbreviated transcription (Latin):
quã uirtutũ oꝑationẽ. ab scondit manũ suã
sub ascella. nec uult oꝑationẽ suã ꝓfessionẽ
sue c̃cordẽ facere: maxime cũ scriptũ sit: corde
credit᷑ adiꝰticiã. ore aũ c̾fessio fit adsalutẽ. Uñ &
sapĩa alibi licit. qͥ oꝑant᷑ inme: ñ peccabunt.

Expanded text:
quam virtutum operationem; abscondit manum suam quam virtutum operationem; abscondit manum suam sub ascella, nec vult operationem suam professioni suae concordem facere, maxime cum scriptum sit: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Unde et sapientia alibi dicit: Qui operantur in me, non pe
Abbreviated transcription (Latin):
ad quẽ et ꝑ quẽ õs ꝑficiunt qͥ se. eẽ. peccõres nouer̃.
Itẽ cubiti duo caritatis p̃cepta. unde et arca testa
in longitudine ꝑhibet᷑. Una sđm quosdã utriꝰq qusna.
manꝰ extensio ẽ: scłm alios. tubit᷑. qd̾ magis uerũ:.
qr grece olenos cubitꝰ dr̃. Ulna significat bonã
pisse: et dñm benedixisse. Quid ÷ enĩ xp̃m inul
lio esurientẽ xp̃m satiat. in alio sitientẽ potat:
in alio hospitẽ suscipit. inalio nudũ oꝑit. inalio
infirmũ lincarcere positũ uisitat. is ꝓculdubio
die amplectit᷑. Ale subbrachia st̃ appellate eo qd̾
idẽ. mouent᷑. Uñ ecascilla dicta. ab eo qd scillant᷑:
hoc ⁊ moueant᷑ omĩa. Nam scillere. ẽ mouere.
Ascella aliqn ꝓdesidia posita reꝑit᷑ et otiositate.
Uñ ÷ illud inpu̾biis salomonis. indesideriis: oĩs
otioiꝰ. Et itẽ abscondit piger manũ suã subascel¬
la: et laborat siculos suñ applicauerit eã. qr
piger ec desidiosꝰ magis appetit desidiã carnalẽ.

Expanded text:
ad quem et per quem omnes proficiunt, qui se esse peccatores noverunt. Item cubiti duo praecepta charitatis. Unde et arca Testamin longitudine perhibetur. Ulna secundum quosdam utriusque manus extensio est: secundum alios cubitus, quod magis verum est; quia Graece olene cubitus dicitur. Ulna significat bonam pisse et Dominum benedixisse . Quid est enim Christum in ulnlio esurientem Christum satiat, in alio sitientem potat, in alio hospitem suscipit, in alio nudum operit, in alio infirmum vel in carcere positum visitat: his procul dubio stum amplectitur. Alae subbrachia sunt appellatae, eo qid est, moventur. Unde et ascilla dicta ab eo, quod cillantur, hoc est, moveantur omnia. Nam cillere est movere. Ascella aliquando pro desideria posita reperitur ex otiositate: Unde est illud in Proverbiis Salomon: In desideriis est omnis otiosus . Et iterum: Abscondit piger manum suam sub ascella, et laborat si ad os suum applicaverit eam . Quia piger et desidiosus magis appetit desidiam carnalem,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ incelis ⁊: ipse intrabit inregnũ cȩloꝵ. Manꝰ q̃
dicta qd̾ sit totiꝰ corpis munꝰ. ipsa enĩ cibũ orimi¬
nistrat. Ipsa enĩ oꝑat᷑ atq dispensat. ꝑeam
accipimꝰ et damꝰ: abusiue etiã manꝰ aił̃ ars uł
artifex. uñ et manꝰ. p̃ciũ dicimꝰ. Manꝰ Aliqͣ̃ñ
potestatẽ significat. ut ÷ illud psalmiste. qͦ
addñm ait. in manib tuis tẽꝑa mea. & iacob
patriarcha adiudã filiũ suũ. Manꝰ in qͥt tua

Expanded text:
st, ipse intrabit in regnum coelorum . Manus dicta, quod sit totius corporis munus. Ipsa enim cibum ori ministrat: ipsa operatur omnia atque dispensat: per eam accipimus et damus. Abusive manus etiam ars vel artifex: unde et manus pretium dicimus. Manus aliquando potestatem significat, ut est illud Psalmistae, quo ad Dominum ait: In manibus tuis tempora. Et Jacob patriarcha ad Judam filium suum, Manus, inquit, tua
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ dextͣ leuaq subiacent. qͣ idõ sic ñcupanͣ.
qr mouent᷑: ipsaq mobilitate qͣsi tẽꝑa qͥb̾ꝰdã
int̾uallis mutant᷑. si gnificant aũ uigilias
corꝑis. qͣs hõ debet hr̃e tẽꝑant᷑ instatu p̾sen¬
tis tẽꝑis. donec ueniat soninꝰ mortis. Hinc
somnũ ocłis meis. aut palpebris meis dormi¬
tationẽ. aut requiẽ timꝑib meis. donec in¬
ueniã locũ dño. tab̾nacłm do̾ iacob. Hȩc oĩa
rationabilit̾ huma nitati xp̃i conuenire noᷤ¬
cunt᷑. Somnꝰ iste intelligendꝰ ⁊ requies mortis. pal¬
pebrarũ qͦ et timpoꝵ motꝰ uigilantiã eiꝰ ante
mortẽ demonstrant. qmͣ re uera timpora capi¬
tis nrͣi requie̾ hre ñ possunt. qnͣ ocłi crebris mo¬
tib agitati uigilare noscunt᷑. Priꝰ enĩ posuit
somnũ. et pt᷑ea quẽadmodũ ipse somnꝰ ĩpleat᷑
expofuit. Bene gͦ mors dñi somno simi latͣ.
qm̃ triduana tantũ pausatione susceptꝰ :: qͥ
nullã corꝑi corruptionẽ intulit. s quietem.

Expanded text:
extra laevaque subjacent: quae ideo sic nuncupantur, quia moventur, ipsaque mobilitate, quasi tempora, quibusdam intervallis mutantur. Significant autem vigilias corporis, quas homo debet habere temporanter in statu praesentis temporis, donec veniat somnus mortis. Hinc somnum oculis meis, aut palpebris meis dormitationem, aut requiem temporibus meis, donec inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob . Haec omnia rationabiliter humanitati Christi convenire noscuntur. Somnus iste intelligendus est requies mortis. Palpebrarum quoque et temporum motus vigilantiam ejus ante mortem demonstrant: quoniam revera tempora capitis nostri requiem habere non possunt, quando oculi crebris motibus agitati vigilare noscuntur. Prius enim posuit somnum, et postea, quemadmodum ipse somnus impleatur, exposuit. Bene ergo mors Domini somno similatur: quoniam triduana tantum pausatione susceptus est, qui nullam corpori corruptionem intulit, sed quietem.
Abbreviated transcription (Latin):
sius ceruie singłarit᷑ dix̃. Ceruix aũ nũo
singłari m̃brũ ipsũ siguificat. nã płralit contu¬
matia̾ sepe demonstrat: cicero inu̾rmis. p̃to rẽ tu
causes frange ceruices. Incollo intelligentie aecor
łp̃dicationis forritudo. siue etiã doctores scĩ expͥ¬
munt᷑. Ut ÷ illud incantico canticoꝵ. collũtuũsic̃

Expanded text:
singulariter dixit. Cervix autem numero singulari membrum ipsum significat. Nam pluraliter contumaciam saepe demonstrat. Cicero in Verrinis: Praetorem tu accuses, frange cervicem. In collo intelligentiae decor vel praedicationis fortitudo, sive etiam doctores sancti exprimuntur: ut est illud in Cantico ca
Abbreviated transcription (Latin):
defuro. Os hic cogitationẽ debemꝰ acciꝑe. qr
delingua seq̃r qͥd loquat᷑: meditabit᷑ gͦ sapi¬
entiã ñ scripturarũ leccione. s cordis puris¬
sima uisione. Ibi enĩ ñ lut̾is sapĩa colligit᷑. s
celesti largitate inelaborato p̾stat᷑. Similit̃
os incontrariã partẽ ponit᷑. ubi ad peccato¬
rẽ dr̃. os tuũ habundauit neqͥtia. et lingͣ
tua c̃cinnauit dolũ: os ꝓdososa cogitatione
positũ ÷: et lingua ꝓfalsa laudatione łcon

Expanded text:
de futuro. Os hic cogitationem debemus accipere: quia de lingua sequitur, quid loquatur. Meditabitur ergo sapientiam, non Scripturarum lectione, sed cordis purissima visione. Ibi enim non litteris sapientia colligitur, sed coelesti largitate inelaborata praestatur. Similiter os in contrariam partem ponitur, ubi ad peccatorem dicitur: Os tuum abundavit nequitia, et lingua tua concinnavit dolum . Os pro dolosa cogitatione positu
Abbreviated transcription (Latin):
mit᷑. ut ÷ illud iniob. sp̃c diumꝰ innaribꝰ meiᷤ.
Itẽ inmalã partẽ nariũ trahit᷑ significatio:
uͥ dñs deleuiathan ad iob locutꝰ ait. Denarib
insidiis ad momͣtũ etiã caliginosa dubietas ge¬
nerat᷑. Hinc rursũ de uehemoth ait. insudib
ꝑforab̾ nares eiꝰ. Quid ꝑsudes nͥ acuta scõꝵ¬
consilia. qͣ huiꝰ uehemoth nares ꝑforant. dũ

Expanded text:
 in naribus meis . Item in malam partem narium trahitur significatio, ubi Dominus de Leviathan ad Job locutus ait: De naribus insidiis ad momentum etiam caliginosa dubietas generatur. Hinc rursum de Behemoth ait: In sudibus perforabis nares ejus. Quid per sudes, nisi acuta consil
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃scientia designet᷑. Pnares aliqñ doctores
nã incantico canticoꝵ sponsꝰ ad sponsã dicit.
Nasus tuus: sic̃ turris libani. Innaso u̾bi di dis
pensatores causa discretionis designant᷑. tris
qr eminentissimũ locũ tenent ineccła. Itẽ in¬

Expanded text:
in praescientia designetur. Per nares Nam in Cantico canticorum Sponsus ad Sponsam dicit: Nasus tuus sicut turpensatores, causa discretionis, designantur. Turris, quia eminentissimum locum tenent in Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
ł sp̃c manare ñdesinit: siue qr nos odorando
ãmonent. ut nouerimꝰ aliqͥd ac sciamꝰ. un¬
de et ȩcontra inscii ac rudes ignari dñr. Olfecisse
enͣi scisse ueteres dicebant. modoratu enĩ discre¬
tio boni et mali designat᷑. Inscript᷑a et enĩ sacra
uocabulo nariũ. aliqñ fatuitas. aliqͣnͣ antiqͥ hostiᷤᷤ
instigatio: aliqñ uͦ p̃scientia solec intelligi. Na¬
tes insidie atq instigatio antiqͥ hostis accipit᷑.
qd̃ in libro iob deillo dñs accestat᷑ dicens. De
narib eiꝰ ꝓcedit fumꝰ. Ac si dicat depu̾sa insti¬
gatione illiꝰ inhumanis cordib caligo neqͥssime
cogitationis surgit. ꝑꝗͣ uidentiũ ocłitenebres¬
cant. Innarib qͦ p̃scientia designat᷑. sicͣ ꝓꝓ¬

Expanded text:
s manare non desinit: sive quia nos odore admonent, ut norimus aliquid, ac sciamude contra inscii ac rudes ignari dicuntur. Olfecisse enim scisse veteres dicebant. In odoratu enim discretio boni ac mali designatur. In Scriptura vero sacra vocabulo narium aliquando fatuitas, aliquando antiqui hostis instigatio, aliquando vero praescientia solet intelligi. Nates insidiae atque instigatio antiqui hostis accipitur, quod in libro Job de illo Dominus attestatur, dicens: De naribus ejus procedit fumus ; ac si dicat: De perversa investigatione illius in humanis cordibus caligo nequissimae cogitationis surgit, per quam videntium oculi tenebrescant. In naribus quoque praescientia designatur, sic
Abbreviated transcription (Latin):
S bonos respicit miserando. malos aũ ꝑiu
ditiũ dapnando. Pupilla ẽ. mediũ punctꝰ
pupilli dñr. hanc pleriq papulã uocant.
uocat᷑ aũpupilla qd̾ sit pura atq ĩpolluta
ut sunt puelle. Physici dicunt easdẽ pupil¬
apupilla alle partes ocłi seꝑant᷑: discreta
nigredine corona dr̃. qd rotunditate sui or¬
nec ambitũ papule. Mistice puipilla ocłi sig¬
nificat intentionẽ puri cordis: ꝑ ꝙͣ cernit᷑ iti¬
cia: et discernit᷑ uerũ afalso. unde ꝓpħa p̃cat᷑
inpsalmo dicens custodi me dñe ut pupillã
ocłi. Pu pilla.ẽ. enĩ ut supͣ ostendimꝰ in medio
posita ꝑspicua pars ocłi qi corꝑũ colores uaria.
qualitate discernimꝰ: dicta a paruitate sui pupil¬
la. qͣsi pusilla. Huic conuenient̃ cõꝑatꝰ ÷ xp̃c cui¬
Aptissime itaq petit ctodire se ut pupillã ocłi:
et qnͣ et ꝑipsã res uisuales discernimꝰ. et ĩnrͣo cor¬

Expanded text:
sed bonos respicit miserando, malos autem per judicium damnando. Pupilla est medius punctuspupilli dicuntur. Hanc plerique papulam vocant. Vocatur autem pupilla, quod sit pura atque impolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupila pupilla albae partes oculi separantur discreta nigredine, corona dicitur, quod rotunditate sui ornet ambitum papulae. Mystice pupilla oculi significat intentionem puri cordis, per quam cernitur justitia, et discernitur verum a falso. Unde Propheta precatur in psalmo dicens: Custodi me, Domine, ut pupillam oculi . Pupilla est enim ut supra ostendimus in medio posita perspicua pars oculi, qua corporum colores varia qualitate discernimus, dicta a parvitate sui pupilla, qAptissime itaque petit custodiri se ut pupillam oculi, quando et per ipsam res visuales discernimus, et in nostro cor
Abbreviated transcription (Latin):
spĩtales patres iuxta allegoriã signifiͤant᷑. Nã
sponsa desponso incantico canticoꝵ dicit. Gene illiꝰ fic̃
areola a romatũ consite apigm̃tariis. Ingensͤ
saluaroris ñ eiꝰ modesta pietas simul ec se¬
ueritas expͥmit᷑. Areole aromatũ uirtutes et
dulcedo et famã głe eiꝰ designant᷑. Pigm̃tarii¬

Expanded text:
spiritales patres juxta allegoriam significantur. Nam spiritales patres juxta allegoriam significantur. Nam Sponsa areolae aromatum, consitae a pigmentariis. » In genis Salvatoris nostri ejus modesta pietas, simul et severitas exprimitur. Areolae aromatum virtutes et dulcedo et fama gloriae ejus designatur. Consita
Abbreviated transcription (Latin):
petunt. iuges lacrimas nͣ mediã s sacietatẽ po¬
tiꝰ intulisse: nec ĩmerito qr fletꝰ ille cib ÷ animaꝵ
corroboratio saisuuͣ. ab solutio peccõꝵ. refectio
m̃tiũ. lauacraculparũ. s ꝑhas lacrimas signi¬
ficat afflictionib erudiri posse ppłoꝵ. Diẽ ꝓsꝑi¬
tatẽ debemꝰ acciꝑe noccẽ uͦ tristiciã. Cilia teg¬
mina st̃ qͥb cooꝑiunt᷑ ocłi. et dicta cilia qd̾ ce¬
lent ocłos. regantq tuta cꝰtodia. Suꝑcilia dic¬
ta. qr suꝑposita st̃ ciliis. Quȩ irtirco pilis ues¬
tita st̃: ut ocłis munim̃ta p̃tendant. et sudorẽ
acapite defluentẽ depellant. Int̃ ciliũ uͦ ÷: me
tione leꝑsi radi iubent᷑: capilli capitis barbaq
et suꝑcilia. et oĩs pilꝰ qui incorꝑe ÷ Gene st̃ in¬
feriores ocłoꝵ partes. inide barbe inchoant. Nã
greci genos barbe. hinc gene qd̾ inde incipiant
gigni barbe Ingenis gͦ aliqͣn uirtutes. aliqͣndo

Expanded text:
petunt, juges lacrymas non inediam, sed satietatem popetunt, juges lacrymas non inediam, sed satietatem potius intulisse. Nec immerito; quia fletus ille cibus est animarum, corroboratio sensuum, absolutio peccatorum; refectio mentium, lavacra culparum. Sed per has lacrymas significat afflictionibus erudiri posse populum. Diem prosperitatem debemus accipere, noctem vero tristitiam. Cilia sunt tegmina quibus cooperiuntur oculi: et dicta cilia, quod celant oculos, tegantque tuta custodia. Supercilia dicta, quia supposita sunt ciliis, quae idcirco pilis vestita sunt, ut oculis munimenta praetendant, et sudorem a capite defluentem depellant. Intercilium vero est tione leprosi radi jubentur capilli capitis, barbaque et supercilia, et omnis pilus qui in corpore est. Genae sunt inferiores oculorum partes, unde barbae inchoant. Nam Graeci geneion barbae: hinc genae, quod inde incipiant gigni barbae. In genis ergo aliquando virtutes, aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
si intelligendo ñ excollimͣ. claudendo nos int̾¬
rogant si despicimꝰ q̃ intellige̾ ñ ualemꝰ. Itẽ in
iob deleuiathan ita scriptũ ÷. ocłi eiꝰ ut palpe¬
bre dilucłi. st̾mitio eiꝰ splendor ignis. qr st̾mi¬
tatio caput maxime cͣcutie. St̾nutatio istiꝰ
uocat᷑ illa extrema cõmutatio. qr dãpnatũ
hominẽ ingredit᷑. et ꝑ eiꝰ suꝑb̾ pͥncipat᷑ recte
eiꝰ st̾mitatio splendor ignis uocat᷑: ante ᷑ re pboꝵ¬
ocdos aꝑit cũ signoꝵ uirtutib lucet. et ocłi
eiꝰ ut palpebre dilucłi. Nam consiliarii eiꝰ in
ocłis designant᷑ qͥ recte palpebris dilucłi am¬
parant᷑ p alpebris nanꝙ dilucłi exocemas
noctis horas accipimꝰ. in qͥb nox qͣsi ocłos aꝑit.¬
dũ uenteͣ lucis iã initia ostendit. Lacrimas
quidã alaceratione mͣtis putant dictas. alii
existimant idõ qd̾ greci darsiria uocant. Qͥd
ostendit ꝓpħa dicens: fuertͣ mͥ lacrime meȩ pa¬
nes die acnocte. Audiant hoc qͥ dño flere ñ ap¬

Expanded text:
si intelligendo non extollimur: claudendo nos interrogant, si non despicimus, quae intelligere non valemus. Item in Job de Leviathan ita scriptum est: Oculi ejus ut palpebrae diluculi. Sternutatio ejus splendor ignis ; quia sternutatio caput maxime concutit: sternutatio istius vocatur illa extrema commotio, qua damnatum hominem ingreditur, et per eum superbis principatur. Recte ejus sternutatio splendor ignis vocatur. Ante reprocum signorum virtutibus lucet. Et oculi ejus, ut palpebrae diluculi. Nam consiliarii ejus in oculis designantur. Qui recte palpebris diluculi comparantur. Palpebris namque diluculi extremas noctis horas accipimus, in quibus nox quasi oculos adum venturae lucis jam initia ostendit. Lacrymas quidam a laceratione mentis putant dictas, alii existimant ideo, quid Graeci darsiria dacrya vocostendit Propheta dicens: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte . Audiant hoc, qui Domino flere non ap
Abbreviated transcription (Latin):
tute decoraiui. Ut castitatẽ ꝓmissȩ mͥfid̃i nulla
prauoꝵ doctoꝵ seductione corrũpas. Male
fr̃ ȩminentes subocłis partes ad ꝓtectione̾ coꝵ
supposite. uocate male siue qd̾ infra ocłos ꝓmi¬
nent inrotunditatẽ. ꝗͣ greci mela appellant:
siue qd̾ sint suꝑͣ maxillas. maxille ꝑ diminu¬
tionẽ a mał: sic̃ paxillꝰ apalo. raxillꝰ athalo.
Maxilla uͦ aut cdoctores significat aut discipli¬
nã corꝑalẽ. ꝑ ꝗͣ bruti et in obedientes c̃strin¬
gunt᷑. Nã qd̾ iniudicũ scriptũ ÷. sanson maxil¬
la asini ł mandibula pulli asinarũ deleuis¬
se et ꝑcussisse mille iuiros. tipice expͥmit gesta
salpatoris nr̃i: qͣ hic ꝑ maxillã asini. nͥ p̃dica¬

Expanded text:
tute decoravi, ut castitatem promissae mihi fidei nulla pravorum doctorum seductione corrumpas. Malae sunt eminentes sub oculis partes ad protectionem eorum suppositae; vocatae malae, sive quod infra oculos prominent in rotunditatem, quam Graeci mela appellant: sive quod sint supra maxillas. Maxillae per diminutionem a malis, sicut paxillus a palo, taxillus a talo. Maxilla ergo aut doctores significat, aut disciplinam corporalem, per quam bruti et inobedientes constringuntur. Nam quod in libro Judicum scriptum est : Samson maxilla asini vel mandibula pulli asinarum delevisse et percussisse mille viros, typice exprimit gestas Salvatoris nostri. Quid hic per maxillam asini, nisi praedica
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ capta ẽ. qd̾ significat animã qͣ ado puleͣ
latriȩ cultu induar᷑ lugubrib penitentie in¬
dum̃tis. deplore patrẽ eo matrẽ hoc : omnẽ
de nouacła u̾bi ddi ec doctͥna. et oe peccatũ inti¬
delitatis eiꝰ qd̾ mortuũ et inane ÷ ab radatur.
Hoc eñi st̃ capilli capitis et ungule mulieris. atq
demũ salutari lauatro mundata et purifica
nicħ inmanib exillis ꝗ̃ ꝑ infidelitatẽ dñr mor¬
ꝓpͥe ñ cesi capilli. et ÷ grecꝰ sermo. Nam comas
greci caimos a lecando nominat. unde & cirri
uocant᷑ qd̾ etiã greci mallonẽ uocant. Come¬

Expanded text:
in qua capta est: quod significat animam, quae a Deo pulchre in qua capta est: quod significat animam, quae a Deo pulchre lolatriae cultu induatur lugubribus poenitentiae indumentis, deploretque patrem et matrem, hoc est, omnem nde novacula verbi Dei et doctrina omne peccatum infidelitatis ejus, quod mortuum et inane est, abradatur hoc enim sunt capilli capitis, et ungulae mulieris, atque demum salutari lavacro mundata et purificatnihil in manibus ex illis, quae per infidelitatem morsunt non caesi capilli et est grecus sermo. Nam Greci comas camos a secando nominant. Vnde et scirin vocantur, quod et Greci mallonem id est com
Abbreviated transcription (Latin):
nales. qͦs rad̾e nos acordib nr̃is scã scriptã mo¬
nẽc. Uñ et in libro numeroꝵ iubent᷑ leuitȩ radẽ
õspi loscarnis suȩ. Pilicarnis stͣ qͣlibet suꝑfiua
humanȩ corruptionis. Pili carnis st̃ uite uet̾is
cogitationes. qͣs sic am̃te incidimꝰ: ut deamissi¬
one earũ nullo dolore fatigem᷑. leuita nanq
Assũͣptꝰ uocat᷑. oportet ꝙͦ õs leuitas piloscarnis
rade: qr his qͥ iobsequiis diuinis assumit᷑. de¬
bet ante di ocłos acunctiscarnis cogitationib
mundꝰ apparere. ne illicitas cogitationes mens¬
ꝓferat. et plus claram aĩȩ spẽm qͣsi pilis frutifi¬
cantib deform̃ reddat. Cȩsaries acedendo uo¬
cata idoꝙ tantũ uiroꝵ ẽ: uirũ enĩ tonsũ. eẽ.
decet. mulierẽ. eẽ ñ decet. Tam̃ indeuto nomio
legimꝰ captiuã mulierẽ ante nuptũ r̾edłe uissã
cessariẽ. et circ̃cide̾ ungues. et deponere uestẽ.

Expanded text:
nales, quas radere nos a cordibus nostris Scriptnales, quas radere nos a cordibus nostris Scriptnet. Unde et in libro Numerorum jubentur Levitae radere omnes pilos carnis suae. Pili carnis sunt quaelibet superflua humanae corruptionis. Pili carnis sunt vitae veteris cogitationes, quas sic a mente incidimus, ut de amissione earum nullo dolore defatigemur. Levita namque, assumptus, vocatur. Oportet ergo Levitas omnes pilos carnis radere: quia is, qui in obsequiis divinis assumitur, debet ante Dei oculos a cunctis carnis cogitationibus mundus apparere, ne illicitas mens cogitationes proferat et pulchram animae speciem, quasi pilis fructificantibus, deformem reddat. Caesaries a caedendo vocata: ideoque tantum virorum est; virum enim tonsum decet. Tamen in Deuteronomio legimus captivam mulierem ante nuptum radere jussam caesariem, et circumcidere ungues, et deponere vestem,