comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dare. S qͥd hic sequitur: Non enim
ueni inqͥt ut uidicẽ mundũ. s ut saluũ
faciam mundũ. Deinde adiungit.¬
& dicit. Qui me sꝑnit & non accipit
uerba mea. habet. qui se uidicet. Hic
iam intelligeremꝰ patrẽ nisi adiunge.¬
ret & diceret. uerbũ qd̃ locutꝰ sũ. ipsũ
uidicabit illũ in nouissima die. Q ͥa
igitur: lam nec filius iudicabit quia
dixit ego ñ iudicabo illũ. nec pater.
s uerbũ qđ locutꝰ est filius:Immo
audi aahuc qđ sequit᷑. Quia ego in qͥt
ñ ex me locutꝰ sũ. s illx qͥ misitme᷑ pat̃
ille mandatũ mͥ dedit. quid dicã. aut¬
qͥa loquar. Et scio quia mandatũ
eiꝰ uita eterna est. Quȩ ego loquor
ita ut dixit mͥ pat᷑ sic loquor. Si gͦñ
iudicat filius. s uerbũ qđ locutus est
filius. id̾o autẽ iudicat uerbũ qđ locu¬
tus ẽ filius. quia ñ ex selocutus ẽ filius.
s qui misit eũ pat̾ mandatũ ei dedit.
qͥd dicat anͣt qͥd loquatur. pat̾ utiq

Expanded text:
dare uobis. sed quid hic sequitur? non enim dare uobis. sed quid hic sequitur? non enim ueni, inquit, ut indicem mundum, sed ut saluum faciam mundum. deinde adiungit et dicit: qui me spernit et non accipit uerba mea, habet qui se iudicet. hic iam intellegeremus patrem, nisi adiungeret et diceret: uerbum, quod locutus sum, ipsum iudicabit illum in nouissima die. quid igitur? iam nec filius indicabit, quia dixit: ego non iudicabo illum, nec pater sed uerbum, quod locutus est filius? immo audi adhuc quod sequitur: quia ego, inquit, non ex me locutus sum, sed ille qui misit me pater, ille mandatum r. et scio, quia mandatum eius uita aeterna est. quae ego loquor ita ut dixit mihi pater, sic loquor. si ergo non iudicat filius, sed uerbum, quod locutus est filius, ideo autem iudicat uerbum, quod locutus est filius, quia non ex se locutus est filius, sed qui misit eum pater mandatum ei dedit, quid dicat et quid loquatur: pater utique
Abbreviated transcription (Latin):
cum patre se intelligi uoluit para¬
re sedes glȩ quib uellet.
ed dicit aliquis. Ille. cũ de spuscõ
loqueret᷑ ita se missurũ ait ut ñ
negaret patrẽ missurũ. Et alio loco ita
patrẽ. ut ñ negaret se missurũ. Hic uͦ
aꝑte ait ñ est meũ dare. atq: ita secutus
ã patre dixit ista p̃parata. S hoc ẽ qđ
prestruximꝰ scđm formã scrui dictum.
ut ita intelligeremꝰ non ẽ meũ dare. ac
si diceretur non ẽ humanȩ potestatis
hoc dare.: ut ꝑ illud intelligat᷑ hoc dare.
ꝑ qđ as & equalis ẽ patri. Non est meũ
inqͥt dare. id ẽ non humana potestate
ista do .s quib paratũ ẽ ã patre meo.
S iam tu intellige. quasi omiã quȩ ha¬
bet pat̾ mca sunt: & hoc utiq meũ est.
& cũ patre ista paraui. Nam & illud
quero quomͦ dictũ sit si quis non au-¬
dit uerba mea. ego ñ iudico eum.
Fortassis enĩ ita hic dixit ego ñ udicaho
eum. quẽ admodũ ibi. non est incũ

Expanded text:
cum Patre se intelligi voluit paracum Patre se intelligi voluit parare sedes gloriae quibus vellet. ed dicit aliquis: Cum de Spiritu sancto loqueretur, ita se missurum ait, ut non negaret Patrem missurum: et alio loco ita Patrem, ut non negaret se missurum; hic vero aperte ait: Non est meum dare; atque ita secutus a Patre dixit ista praeparata. Sed hoc est quod praestruximus secundum formam servi dictum: ut ita intelligeremus, Non est meum dare vobis, ac si diceretur: Non est humanae potestatis hoc dare: ut per illud intelligatur hoc dare, per quod Deus aequalis est Patri. Non est meum, inquit, dare, id est, Non humana poteista do, sed quibus paratum est a patre meo; sed iam tu intellege, quia, si omnia quae habet pater mea sunt, et hoc utique meum est et cum patre ista paraui" . Nam et illud quaero, quomodo dictum sit: si quis non audit me, ego non iudicabo illum. fortassis enim ita hoc dixit: ego non iudicabo illum, quemadmodum ibi: non est meum
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est. qđ iustificet impiũ. de illo
ditũ est. qd̾ sit iustꝰ & iustificans.
Sigͣ qͦs iustificauit ipsos & glorificauit.
satagentib discipulis de glorificatione.
sua respondit. sedere ad dexterã aut
ad simstrã meã ñ est meũ dare uobis.
s quib paratũ est a patre meo.Q. d̃
autẽ paratũ est a patre eiꝰ. & ab ipso
filio paratũ ẽ. quia ipse & pat̃ unũ st̃.
Lam enu ostendimꝰ in hac trinitate
ꝑ multos locutionũ diuinarũ modos
etiam de singulis dici. qđ om̃ium est.
ꝓpter inseꝑabilẽ. oꝑationẽ untꝰ eiusd̾eq
substantiȩ. sicut & de spũ scõ dicit:
Cumego iero. mittã illũ aduos. Non
dixit nuttemꝰ. s ita quasi tantũ filiuꝰ
cũ missurꝰ eẽt. & ñ pat᷑. cũ alio loco
dicat. Hec locutus sũ uobis apuduos
declarabit om̃ĩa. Hic rursꝰ ita dictũ
est. quasi ñ eũ missurꝰ esset & filius.
s tantũ pat̃. Sicut gͦ usta ita & illud
qđ ait s quib paratũ ẽ a patre meo.

Expanded text:
e illo dictum est, quod sit iustus et iustificans. si ergo quos iustificauit ipsos et glorificauit, satagentibus discipulis de glorificatione sua respondit: sedere ad dexteram meam aut ad sinistram non est meum dare uobis, sed quibus paratum est a patre meo. Quod autFilio paratum est, quia ipse et Pater unum sunt. Jam enim ostendimus in hac Trinitate per multos locutionum divinarum modos, etiam de singulis dici quod omnium est, propter inseparabilem operationem unius ejusdemque substantiae. Sicut de Spiritu sancto dicit: Cum ego abiero, mittam illum ad vos. Non dixit mittemus, sed ita quasi tantum Filius eum missurus esset, non et Pater, cum alio loco dicat: Haec locutus sum vobis apud vos lle vobis declarabit omnia. Hic rursus ita dictum est, quasi non eum missurus esset et Filius, sed tantum Pater. Sicut ergo ista, ita et illud quod ait: Sed quibus paratum est a Patre meo:
Abbreviated transcription (Latin):
mã di dixit. egosũ ueritas. & scđ̾m for¬
mã serui. ego sum uia. Quia em̃ ipse
est primogenitus a mortuis. iter fȩcit
ȩccłiȩ suȩ ad regnũ dĩ. ad uita et̾nam.
cui caput ẽ ad immortalitatẽ etiam
corporis. ido creatus ẽ in pͥncipio
di principiũ ẽ qđ & loquit᷑ nobis.
in quo pͥrincipio fecit ds celũ & t̾ram.
scđm formã autẽ serui. sponsus ꝓce¬
dens de thalamo suo. Scd̃m formam
dĩ pͥmogenitꝰ om̃is creaturȩ. & ipse ẽ¬

Expanded text:
mam dei dixit: ego sum ueritas, secundum formam dei dixit: ego sum ueritas, secundum formam serui: ego sum uia. quia enim ipse est primogenitus a mortuis, iter fecit ecclesiae suae ad regnum dei, ad uitam aeternam, cui caput est ad immortalitatem etiam corporis; ideo creatus est in principio dei principium est, quod et loquitur nobis, in quo principio fecit deus caelum et terram; secundum formam autem serui sponsus procedens de thalamo suo. secundum formam dei primogenitus omnis creaturae et: ipse e
Abbreviated transcription (Latin):
nisi im xp̃m: & hunc crucifixum.
Eis cnim loquebatur: qͥ capere altiora
de xp̃i ditate non poterant. Quibus
etiam paulopost dicit. Non potui uob
loqui quasi spiritalib s quasi carnalibꝰ.
Hoc gͦ int̾ illos nesciebat qd̾ ꝑ illũ scire.
non poterant. & hoc solũ se scire dicebat.
qd̃ eos ꝑ illũ scire oportebat. Deniq
sciebat int̾ ꝑfectos. qđ int̾ paruulos
nesciebat. Ibi quippe ait: sapientiam
loquim᷑ int̾ ꝑfectos. Eo namꝙ gene¬
re locutionis nescire qͥsq dicitur qd
occultat. quodicitur fossa cȩca quȩ
occulta ẽ. Neq enĩ aliquo genere lo¬
quunt᷑ scripturȩ qd̾ in coniuetudine
humana ñ inueniatur. quia utiq
hominib loquuntur. Scd̾m form̃ã
di dictũ ẽ ante om̃s colles genuit me.
id ẽ ante. om̃s altitudines creaturarũ.
& ante luciferũ genuite. id ẽ ante oĩa
tempora & temporalia. scđm formani
autẽ scrui dictũ ẽ. dñs creauit me in
principio uiarũ suarũ. quia scd̃m for¬

Expanded text:
istum Jesum, et hunc crucifixum . Eis enim loquebatur, qui capere altiora de Christi deitate non poterant. Quibus etiam paulo post dicit: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . hoc ergo inter illos nesciebat quod per illum scire non poterant, et hoc solum se scire dicebat quod eos per illum scire oportebat. denique sciebat inter perfectos quod inter paruulos nesciebat; ibi quippe ait: sapientiam loquimur inter perfectos. eo namque genere locutionis nescire quisque dicitur quod occultat, quo dicitur fossa caeca quae occulta est. neque enim aliquo genere locuntur scripturae, quod in consuetudine humana non inueniatur, quia utique hominibus locuntur. Secundum formam dei dictum est: ante omnes colles genuit me, id est ante omnes altitudines creaturarum, et: ante luciferum genui te, id est ante omnia tempora et temporalia; secundum formam autem serui dictum est: dominus creauit me in principio uiarum suarum, quia secundum for
Abbreviated transcription (Latin):
qui eũ misit. Scãm formã łi. sicut
habet pat᷑ uitã in semetipso. sic dedit
formã serui. tristis est anima mea usq
ad mortẽ. Et. Pater inqͥt si ficri
potest. transeat ã me calixiste. Scd̾m
formã di. ipse ẽ uerus d̾s & uita et̾na.

Expanded text:
am dei, sicut habet pater uitam in semet ipso, sic dedit formam serui tristis est anima eius usque ad mortem et: pater, inquit, si fieri potest, transeat hic calix; secundum formam dei ipse est uerus deus et uita aeterna;
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ergo quęrunt ista homines
& tedio nobis sunt. si quid hinc ex
dono di sapit infirmitas nr̃a edis¬
seramꝰ eis ut possumꝰ. neq cũ inuidia
tabescente iter habeamꝰ. Si dicimꝰ nos
nichil de talib reb cogitare. solere.
m̃timur. Siautẽ fate mͣ habitare
amore indagandȩ ueritatis. flagi¬
tent iure. caritatis ut eis indicemus.
qͥd hinc excogitare potuerimꝰ. non
quia iam acceperim. aut ꝑfectus sim.
N am si paulus apl̃s. quanto magis ego
longe infra illius pedes iacens non
me arbitror app̃hendisseS pro
modulo meo si ea quȩ retro sunt obli¬
uiscor. & in anteriora me extendo. &
scđm intentionẽ sequor ad palma
suꝑnȩ uocationis: quantũ ciusdem
uiȩ ꝑegerim & quo ꝑuenerim. unde
mͥ in fine reliquus cursus est. ut aꝑi-¬
am desideratũ a me. illis desideranti-¬
bus quib me seruire cogit libera cari.¬
tas. Oportet autẽ & donabit ds ut
eis ministrando quȩ legant. ipse qͦq
ꝓficiam. & cis cupiens repondere quȩ¬

Expanded text:
Quia ergo quaerunt ista homines, et taedio nobis sunt; si quid hinc ex dono Dei sapit infirmitas nostra, edisseramus eis ut possumus, neque cum invidia tabescente iter habeamus . Si dicimus nihil nos de talibus rebus cogitare solere, mentimur: si autem fatemur habitare rapimur amore indagandae veritatis, flagitant jure charitatis ut eis indicemus quid hinc excogitare potuerimus: non quia jam acceperim, aut perfectus sim; nam si Paulus apostolus, quanto magis ego longe infra illius pedes jacens non me arbitror apprehendisse? sed pro modulo meo, si ea quae retro sunt obliviscor, et in anteriora me extendo, et secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis , quantum ejusdem viae peregerim, et quo pervenerim, unde mihi in finem reliquus cursus est, ut aperiam desideratur a me, illis desiderantibus quibus me servire cogit libera charitas. Oportet autem, et donabit Deus, ut eis ministrando quae legant, ipse quoque proficiam; et eis cupiens respondere quae
Abbreviated transcription (Latin):
quã intuentes hoc solũ ẽẽ xp̃m puta¬
bant. qd uidebant. Inde ẽ & illud qd̾
ait. Si diligeretis me gauderetis
qm̃ eo ad patrẽ. qͥa pat̾ maior me est.
quia dũ meita uidetis. & ex hoc qd̃
uidetis estimatis quia minor sum
patre: atq ita circa creaturã susceptũꝙ
habitũ occupati. equalitatẽ quã cũ
patre habco non intelligitis. Inde est
ulud. N olime tangere: nondũ enim
ascendi. adpatrẽ. Tactus enim̃ tangũa
sinem facii mõtionis. Ideoq nolebat
in co esse fiu̾em intenti cordis in se.
ut hoc qd uidebatur tantũ mͦ putare¬
tur. Ascensio autẽ ad patrẽ erat ita
uideri sicut ȩqualis est patri. ut ibi eẽt
finis uisionis quȩ sufficit nobis. Ali¬
quando itẽ de filio solo dicitur. qđ ip¬
se sufficiat. & in eiꝰ uisione merce ᷤᷤ tota
ꝓmittitur delectationis & desideriinr̃i.
Sic enĩ ait. Qui habet mandata mea
& custodit ea. ille ẽ qui me diligit.

Expanded text:
quam intuentes hoc solum esse Christum putaquam intuentes hoc solum esse Christum putabant quod uidebant. inde est et illud quod ait: si diligeretis me, gauderetis, quoniam eo ad patrem, quia pater maior me est, quia dum me ita videtis, ex hoc quod videtis, aestimatis quia minor sum Patre, atque ita circa creaturam susceptumque habitum occupati, aequalitatem quam cum Patre habeo non intelligitis. Inde est et illud: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Tactus enim tanquam finem facit notionis. Ideoque nolebat in eo esse finem intenti cordis in se, ut hoc quod videbatur tantummodo putaretur. Ascensio autem ad Patrem erat ita videri, sicut aequalis est. Patri, ut ibi esset finis visionis, quae sufficit nobis. Aliquando item de Filio solo dicitur, quod ipse sufficiat, et in ejus visione merces tota promittitur dilectionis et desiderii nostri. Sic enim ait: Qui habet mandata mea et custodit ea, ille est qui diligit me.
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ. Nunqͥd gͦ hic separat᷑ filius
tanquã ipse ñ doceat omẽm ueritate.
nus potuit docere filiue
Dicant gͦ si placet maiorẽ esse filio
An quia ñ dictũ est. ipse solus aut nẽ.¬
mo nisi ipse uos docebit omẽm ueri¬
tatẽ. ido ꝑmittunt ut cũ illo docere.
credat᷑ & filius: Apłs gͦ separauit
filium ab sciendis his quȩ d̃i sunt.
ubiait. Sic & quȩ di sunt nemo scit
nisi sp̃c di. ut iam isti puersi possint
ex hoc dicere qđ & filiũ ñ doceat quȩ
sunt di. nisi sp̃c sc̃s: tanqua maior
minorẽ. cui filius ipse tantũ tribuit
ut diceret. quia hȩc locutꝰ sũ uobis.
tristicia cor urm impleuit. S & ego
ueritatẽ dico. expedit uobis ut ego
eam. Nam si ñ abiero: ad uocatꝰ non
ueniet aduos. Hoc autẽ dixit ñ ꝓpt
inequalitatẽ uerbi dĩ & spc̃ scĩ. s tan
quã impedim̃to esset p̃sentia filii
hominis apud eos. quo minꝰ ueniret
ille qui minor ñ eẽt. quia nec semet.
ipsũ exinaniuit sicut filius. forma

Expanded text:
ritatem. numquid ergo hinc separatur, tamquam ipse non doceat omnem ueritatem nus potuit docere filius? dicant ergo, si placet, maiorem esse filio an quia non dictum est: "ipse solus" aut: "nemo nisi ipse uos docebit omnem ueritatem", ideo permittunt, ut cum illo docere credatur et filius ? apostolus ergo separauit filium ab sciendis his quae sunt dei, ubi ait: sic et quae sunt dei nemo scit nisi spiritus dei, ut iam isti peruersi possent ex hoc dicere, quod et filium non doceat quae dei sunt nisi spiritus sanctus tamquam maior minorem; cui filius ipse tantum tribuit, ut diceret: quia haec locutus sum uobis, tristitia cor uestrum impleuit. sed ego ueritatem dico: expedit uobis, ut ego eam. nam si non abiero, aduocatus non ueniet ad uos. hoc autem dixit non propter inaequalitatem uerbi dei et spiritus sanquam impedimento esset praesentia filii hominis apud eos, quominus ueniret ille qui minor non esset, quia non semet ipsum exinaniuit sicut filius, formam
Abbreviated transcription (Latin):
homo: ñ ꝑcipit quȩ sunt sp̃s dei.
S adhuc potest uideri ido dictũ & ego
rogabo patrẽ & aliũ aduocatũ dabit
uobis. quasi ñ sufficiat solus filius.
Illo autẽ loco ita de illo dictũ ẽ tanqũa
solus om̃ino sufficiat. cũ uenerit ille
sp̃s ueritatis. docebit uos omẽm ue-¬

Expanded text:
quae sunt spiritus dei. sed adhuc uideri potest ideo dictum: et ego rogabo patrem, et alium aduocatum dabit uobis, quasi non sufficiat solus filius. illo autem loco ita de illo dictum est, tamquam solus omnino sufficiat: cum uenerit ille spiritus ueritatis, docebit uos omnem ue
Abbreviated transcription (Latin):
in dilectore suo facientib patre & filio.
exclusus ẽẽ ab hac mansione spc̃ sanctꝰ
Quid est gͦ qd suꝑius ait de sp̃uscõ quem
hic mundꝰ acciꝑe. non potest. qm̃ non
uidet illũ. nostis illũ uos quia uobiscũ
manet & inuobis ẽ: Non itaq ab hac

Expanded text:
in dilectore suo facientibus Patre et Filio in dilectore suo facientibus Patre et Filio exclusus esse ab hac mansione Spiritus sanctus? Quid est ergo quod superius ait de Spiritu sancto: Quem hic mundus accipere non potest, quoniam non videt illum: nostis illum vos, quia vobiscum man
Abbreviated transcription (Latin):
ostendam illi & patrẽ. ido separauit¬
& patrẽ: S quia uerũ est ego & pat
unũ sumꝰ. cũ pat᷑ ostendit᷑. & filius
ostenditur qͥ in illo ẽ. Et cũ filiꝰ ostendi¬
tur. etiã pat̾ ostendit᷑ qͥ m illo est. Sicut gͦ
cu̾ait & ostend̾a illi meipsũ. intelligitur᷑
quia ostendit & patre. ita & in eoqd̾
dicitur cũ tradiderit regnũ dõ & pat̾.
intelligitur qͥa ñ adimit᷑ sibi. qm̃ cũ
ꝑducet credentes ad contẽplationẽ dĩ
& patris. ꝓfecto ꝑducet ad contẽplati¬
onẽ suam qͥ dixit. & ostendã illi meipsũ.
Et iđo consequent̾ cũ dixisset illi uidas
dñe qͥd factũ est quia ostensurꝰ es te
nobis. & ñ huic mundo. respondit iñc
& dixit illi. Si qͥs me diligit sermone
meũ seruabit. & pat᷑ m̃s diliget eum.
& ad illũ ueniemꝰ de mansionẽ apudillũ
faciemꝰ. Ecce quia ñ solũ scipsum
ostendit ei ã quo diligit᷑. quia simul
cũ patre uenit ad cũ. & mansionẽ facit
apud eũ. Anforte putabit᷑ mansionẽ

Expanded text:
endam illi et Patrem, ideo separavit Patrem? Sed quia verum est, Ego et Pater unum sumus; cum Pater ostenditur, et Filius ostenditur qui in illo est; et cum Filius ostenditur, etiam Pater ostenditur qui in illo est. Sicut ergo cum ait, Et ostendam me ipsum illi, intelligitur quia ostendit et Patrem; ita et in eo quod dicitur, Cum tradiderit regnum Deo et Patri, intelligitur quia non adimit sibi. Quoniam cum perducet credentes ad contemplationem Dei et Patris, profecto perducet ad contemplationem suam, qui dixit, Et ostendam illi me ipsum. Et ideo consequenter, cum dixisset illi Judas, Domine, quid factum est, quia ostensurus es te nobis, et non huic mundo? respondit Jesus, et dixit illi: Si quis diligit me, sermonem meum servabit; et Pater meus diliget illum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Ecce quia non solum se ipsum ostendit ei a quo diligitur, quia simul cum Patre venit ad eum, et mansionem facit apud eum. 19. An forte putabitur mansionem
Abbreviated transcription (Latin):
sub lege erant redimeret. Proinde in
forma di fecit hominẽ: in forma serui
factꝰ ẽ homo. Nam si pat̾ tantũ sine.
filio fecisset hominẽ. non scriptũ esset
faciamꝰ hominẽ ad imaginẽ & simi¬
tudinẽ nrãm. Ergo quia forma dĩ
accepit formã serui. utrũꝙ ds & utrũq
homo. S utrũq ds ꝓpter accipientẽ
dm̃. utrũq aut̃e homo ꝓpter acceptũ
hominẽ. Neq eni illa susceptione.
alterũ eoꝵ. in alterũ conuersũ atq mu-¬
tatũ est. Nec diuinitas quippe. in cre¬
aturã mutata ẽ. ut desisteret esse diui¬
nitas. nec creatura in diuinitatẽ: ut
desisteret esse. creatura. UI.¬

Expanded text:
sub lege erant redimeret. Proinde in forma Dei fecit hominem, in forma servi factus est homo. Nam si Pater tantum sine Filio fecisset hominem, non scriptum esset: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram: ergo quia forma Dei accepit formam servi, utrumque Deus et utrumque homo: sed utrumque Deus, propter accipientem deum, utrumque autem homo propter acceptum hominem. neque enim illa susceptione alterum eorum in alterum conuersum atque mutatum est; nec diuinitas quippe in creaturam mutata est, ut desisteret esse diuinitas, nec creatura in diuinitatem, ut desisteret esse creatura.
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. quod est ipsa trinitas. Neq eñ
uita ęterna mortalis est. scđm aliqũa
mutabilitatẽ. ac ꝑ hoc filius dĩ quia
uita ęterna est. cũ patre. etiam ipse
intelligitur ubi dictũ est. solus habet
immortalitatẽ. Eiuis enĩ uitȩ eternȩ
& nos participes facti ꝓ modo nr̃o im¬
mortales efficimur. S aliud est ipsa
cuiꝰ participes efficimur uita ȩterna.
aliud nos. qui eiꝰ participatione uiue¬
mꝰ in et̾num. Si enĩ dixisset quẽ. tẽpo¬
rib ꝓpriis ostend& pat̾ beatus & solꝰ
potens rex regũ & dñs dñantiũ qͥ solꝰ
habet ĩ mortalitatẽ. nec sic inde scpa¬
ratũ filiũ oporteret intelligi. Neq
eñi quia ipse filius alibi loquens
uoce sapientie: ipse est enĩ dei sapi-¬
entia quȩ ait. Girũ cęli circuiui
sola. separauit a se patrẽ. Quantõ
magis gͦ non est necesse ut tantumͦ
de patre preter filiũ intelligatur qd̾
dictũ est. qui solus habet immortali¬
tatẽ. cũ ita dictũ sit. ut serues in qͥt

Expanded text:
o quod est ipsa Trinitas. Neque enim ipsa vita aeterna mortalis est secundum aliquam mutabilitatem: ac per hoc Filius Dei, quia vita aeterna est, cum Patre etiam ipse intelligitur, ubi dictum est, Qui solus habet immortalitatem; eius enim uitae aeternae et nos participes facti pro modulo nostro immortales efficimur. sed aliud est ipsa cuius participes efficimur uita aeterna, aliud nos qui eius participatione uiuimus in aeternum. si enim dixisset: "quem temporibus propriis ostendit pater beatus et solus potens, rex regum et dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem", nec sic inde separatum filium oporteret intellegi. neque enim, quia ipse filius alibi loquens uoce sapientiae — ipse est enim sapientia dei — ait: gyrum caeli circuiui sola, separauit a se patrem, quanto magis ergo non est necesse, ut tantummodo de patre praeter filium intellegatur quod dictum est: solus habet immortalitatem, cum ita dic
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit idẽ filius. Sicut pat̾ suscitat
mortuos & uiuificat. sic & filius quos
uult uiuificat. Quomͦ gͦ solus pat
facit mirabilia. cũ hȩc uerba nec patr̃e
tantũ. nec filium tantũ ꝑmittant
intelligi. s utiq dm̃ unu uerũ & solũ
idest patrẽ & filiũ & sp̃m scm̃: Item
dubitet eũ om̃ia quȩ creata sunt dice¬
re. sicut loħs omĩa ꝑ ipsũ facta sunt᷑:
Quȩro itaq de quo dicat alio loco. qm̃ ex
& spũ scõ ut singulis psonis singula
tribuantur. ex ipso: ex patre. ꝑ ipsum:
ꝑ filiũ. in ipso in spũ scõ. manifestum
Nonait. O altitudo diuitiarũ sapien¬
tiȩ & scientiȩ patris aut filii. aut sp̃c¬

Expanded text:
tat mortuos et uiuificat, sic et filius quos uult uiuificat. quomodo ergo solus pater facit mirabilia, cum haec uerba nec patrem tantum nec filium tantum permittant intellegi, sed utique deum unum, uerum, solum, id est patrem et filium et spiritumdubitet eum omnia quae creata sunt dicere, sicut Joannes, Omnia per ipsum facta sunt? Quaero itaque de quo dicat alio loco, Quoniamet Spiritu sancto, ut singulis personis singula tribuantur; Ex ipso, ex Patre; per ipsum, per Filium; in ipso, in Spiritu sancto: manifestum non ait, O altitudo diviliarum sapientiae et scientiae Patris, aut Filii, aut Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ñ esse dm̃. aut ñ esse uerũ dm̃.
aut non cũ patre unũ & solũ dm̃.
aut ñ uere immortalẽ qͥa mutabilẽ.
manifestissima diumnoꝵ testimonioꝵ
& consona uoce conuicti sunt. Unde st̃
illa. In principio erat uerbũ. & uerbũ
erat apud dm̃. & d̾s erat uerbũ. Nam¬
unicũ accipimꝰ. De quo post dicit.
Et uerbũ caro factũ est. ꝓpter natiuita¬
tẽ incarnationis eiꝰ. quȩ facta est in
tẽpore ex uirgine. In eo autẽ declarat
non tantũ dm̃ esse. s etiã eiusdẽ cũ
patre substantie. quia cũ dixisset &
d̾s erat uerbũ. hoc erat inquid in
principio apud dm̃. Omĩa ꝑ ipsũ
facta sunt. & sine ipso factũ est nichil.
Neq enim dicit omĩa nisi quȩ facta
sunt. id est om̃em creaturã. Unde
liquido apparet ipsũ factũ non esse.
ꝑ quẽ facta sunt om̃ia. Et si factus
non est: creatura non est. Si aute crea¬
tura ñ est eiusdẽ cũ patre substantiȩẽ.
Omĩs enĩ substantia quȩ d̾s non eisꝰt: cre¬

Expanded text:
n esse deum aut non esse uerum deum aut non cum patre unum et solum deum aut non uere immortalem, quia mutabilem, manifestissima diuinorum testimoniorum et consona uoce conuicti sunt. unde sunt illa: in principio erat uerbum, et uerbum erat apud deum, et deus erat uerbum. manunicum accipimus, de quo post dicit: et uerbum caro factum est, propter natiuitatem incarnationis eius, quae facta est in tempore ex uirgine. in eo autem denon tantum Deum esse, sed etiam ejusdem cum Patre substantiae; quia tum dixisset: Deus erat Verbum, hoc erat, inquit, in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil: neque enim dicit omnia, nisi quae facta sunt, id est omnem creaturam. Unde liquido apparet ipsum factum non esse per quem facta sunt omnia, et si factus non est, creatura non est. Si autem creatura non est, ejusdem cum Patre substantiae est. Omnis enim substantia, quae Deus non est
Abbreviated transcription (Latin):
nec sp̃c sc̃s. s beatus & solus potens
rex regũ & dñs dñantiũ. quod ẽ unꝰ
& solus uerus ds ipsa trinitas. nisi for¬
te quȩ sequunt᷑ ꝑturbabunt hunc
intellectum. quia dixit quẽ nemo
hominũ uidit nec uidere potest. cũ
hocetiam ad xp̃m ꝑtinere scłm eius¬
Qiuinitatẽ accipiatur. quã ñ uidert̃
uidei qͥ tam̃ carnẽ uiderunt. & cruci¬
fixcrunt. Uideri autẽ diuinitas hu¬
mano uisu nullomͦ potest. s eo uisu
uidetur quo iam qͥ uident ñ homines
s ultra homines sunt. R. ecte gͦ ipse.
ds trinitas intelligitur beatus & solus
potens. ostendens aduentũ dñi nr̃i r̃u
solus habet immortalitatẽ: quomodo
dictũ est qui facit mirabilia solus.
Q uod uelim scire: de quodictũ accipiai.
Si de patre tantũ. quomͦ gͦ uerũ ẽ qđ ip¬
se filius dicit quȩ cũq enĩ pat facit.
hec eadem & filiis similit facit: An¬

Expanded text:
sanctus, sed beatus et solus potens rex regum et Dominus dominantium, quod est unus et solus et verus Deus, ipsa Trinitas. Nisi forte quae sequuntur, perturbabunt hunc intellectum, quia dixit: Quem nemo hominum vidit, nec videre potest: cum hoc etiam ad Christum pertinere secudiuinitatem accipiatur, quam non uiderunt Iudaei, qui tamen carnem uiderunt et crucifixerunt. uideri autem diuinitas humano uisu nullo modo potest, sed eo uisu uidetur, quo iam qui uident, non homines, sed ultra homines sunt. recte ergo ipse deus trinitas intelpotens, ostendens adventum Domini nostri Solus habet immortalitatem; quomodo dictum est, Qui facit mirabilia solus . Quod velim scire de quo dictum accipiant: si de Patre tantum, quomodo ergo verum est, quod ipse Filius dicit, Quaecumque enim Pater facit, haec eadem et Filius faci
Abbreviated transcription (Latin):
Scimꝰ quod filius d̾i uenerit. & dederit
nobis intellectũ ut cognoscamꝰ uerũ.
ucrus ds & uita ęterna. Hinc etiam
consequent᷑ intelligitur. non tantũmͦ
de patre dixisse apłm paulũ qui solꝰ
haber immortalitatẽ. s de uno & solo

Expanded text:
erit nobis intellectum, ut cognoscamus verum verus Deus et vita aeterna. Hinc etiam consequenter intelligitur, non tantummodo de Patre dixisse apostolum Paulum, qui solus habet immortalitatem, sed de uno et solo
Abbreviated transcription (Latin):
ipso uirtutes oꝑatus ẽ dicens. Si ego
in spũ di eicio demonia. certe suꝑuenit
suꝑ uos regnũ dĩ. Et apud ysaiam
dicit. qua lectionẽ ipse in sỹnagoga
recitauit. & de se cõpletam sine scrupu¬
lo dubitationis ostendit. p̃c inquit

Expanded text:
ipso uirtutes operatus est dicens: si ego ipso uirtutes operatus est dicens: si ego in spiritu eicio daemonia, certe superuenit super uos regnum dei. et apud Esaiam dicit, quam lectionem ipse in synagoga recitauit et de se completam sine scrupulo dubitationis ostendit: spirit
Abbreviated transcription (Latin):
qd tunc erit cum tradiderit regnũ do &
patri. qͥ nunc interpellat ꝓ nobis. ut ĩã
ñ roget patre. quia ipse pat̾ amat nos.
Quo autẽ merito nisi fideiqua credimꝰ.
antequã illud qđ ꝓmittitur uideamꝰ:¬
Per hanc eñĩ ꝑuenimꝰ ad speciem. ut ta¬
les nos amet quales amat ut simꝰ. non
quales odit quia mali sumꝰ. & hortat᷑ ac
prestat ne tales semꝑ esse uelimꝰ. Qua
ꝓpter cognita ista regula intelligenda¬
rũ scripturarũ de filio di. ut distingua¬
mꝰ qͥd in eis sonet scđm formã dĩ in qua
est & ȩqualis est patͥ. & qͥd scd̃m forma
serui qua accepit. in qua minor est patre.
non conturbabimͣ tanqua contrariis
formã serui minor ẽ patre. quia ipse
dixit pat̾ maior me est. Minor est
seipso. qͥa de illo dictũ ẽ. semetipsum
Minor est sp̃u scõ: quia ipse ait: Qui
dixerit blasphemiã infilium homi¬
nis dimittetur ei. qui autẽ dixerit
in sp̃m scm. non dimittet᷑ ei. Et in

Expanded text:
Quod tunc erit, cum tradiderit regnum Deo et Quod tunc erit, cum tradiderit regnum Deo et Patri, qui nunc interpellat pro nobis, ut jam non roget Patrem, quia ipse Pater amat nos. Quo autem merito nisi fidei qua credimus antequam illud quod promittitur videamPer hanc enim perveneimus ad speciem: ut tales nos amet, quales amat ut simus, non quales odit quia sumus, et hortatur ac praestat ne tales esse semper velimus. CApropter cognita ista regula intellegendarum scripturarum de filio dei, ut distinguamus, quid in eis sonet secundum formam dei, in qua est et aequalis est patri, et quid secundum formam serui, quam accepit et minor est patre, non conturbabimur tamquam contrariis ormam autem serui minor est patre, quia ipse dixit: pater maior me est; minor est se ipso, quia de illo dictum est: semet ipsum minor est spiritu sancto, quia ipse ait: qui dixerit blasphemiam in filium hominis, dimittetur ei; qui autem dixerit in spiritum sanctum, non dimittetur ei. et in
Abbreviated transcription (Latin):
sũ patri: Hoc quicredunt digni haben¬
tur ꝑduci a fide ad speciem. idẽ adipsã
uisionẽ quo ꝑducens dictus ẽ tradere.
regnũ dõ & patri. Fideles qͥppe eius qͦs
redemit sanguine suo. dicti sunt reg¬
nũ euis. ꝓ quib ñc interpellat. Tunc
autẽ illic eos sibi faciens in herere ubi
ȩqualis ẽ patͥ. non iã rogabit patre ꝓ
eis. Ipse enim inqͥt pat̾ amat uos.
Ex hoc enĩ rogat quo minor est patre..
quo uero ȩqualis exaudit cum patre.
Unde se abeo qđ dixit. ipse eni pat̾ amat
uos utiq̃ ipse ñ separat. s scd̃m ea facit
intelligi quȩ supra commemoraui. sa.¬
tisq insinuaui. plerũꝙ ita nominari
est ipse enĩ pat̾ amat uos. ut consequen¬
ter intelligat᷑ & filius & sp̃c sc̃s. non qͥa
mͦ nos ñ amat. qͥ ꝓprio filio ñ peꝑcit. s ꝓ
nobis om̃ib tradidit ulũ. s tales nos
amat ds quales futuri sumꝰ. ñ qͣles sumꝰ.
Ouales enĩ amat tales in eternũ conseruat.

Expanded text:
sum patri" ? hoc qui credunt, digni habensum patri" ? hoc qui credunt, digni habentur perduci a fide ad speciem, id est ad ipsam uisionem, quo perducens dictus est tradere regnum deo et patri. fideles quippe eius, quos redemit sanguine suo, dicti sunt regnum eius, pro quibus nunc interpellat. tunc autem illic eos sibi faciens inhaerere, ubi aequalis est patri, non iam rogabit patrem pro eis; ipse enim, inquit, pater amat uos. ex hoc enim rogat, quo minor est patre; quo uero aequalis est, exaudit cum patre. unde se ab eo quod dixit: ipse enim pater amat uos, utique ipse non separat, sed secundum ea facit intellegi quae supra commemoraui satisque insinuaui, plerumque ita nominari est: ipse enim pater amat uos, ut consequenter intellegatur et filius et spiritus samodo nos non amat qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum; sed tales nos amat Deus, quales futuri sumus, non quales sumus. Quales enim amat, tales in aeternum conservat.
Abbreviated transcription (Latin):
loquar uobis. s manifeste. de patre
nuntiabo uobis. idẽ iã non erunt
similitudines. cũ uisio fuerit facie ad
faciem. Hoc est enim qd̾ ait s mani¬
feste de patre nuntiabo uobis. Ac si
diceret. manifeste. patre ostendam
uobis. Nuntiabo quippe ait: quia uer¬
bum eiꝰ est. Sequitur enĩ & dicit. In¬
illa die in nomine meo petetis. & ñ
dico uobis. quia ego rogabo patrem.
Ipse enim pat᷑ amat uos. quia uosme
amastis. & credidistiᷤ quia ego ãdeo
mundũ. Iterũ relinquo mundũ. &
uado ad patr̃e. Quid est a patre exiui.
nisi ñ mea forma qua ȩqualis sũ patͥ.
s alit̃. idẽ in assumpta creatura minor.
apparui: Et quid est ueni in hunc mun-¬
dũ. nisi formã scrui quã me erinaniens
accepi. etiam peccatoꝵ qͥ mundũ istum
diligunt oculis demonstraui: Et qͥdẽ
ittrĩ relinquo mundũ. nisi abaspectu
uado ad patre. nisi doceome sic intelli-¬
gendũ a fidelib meis. quomͦ ȩqualis

Expanded text:
loquar uobis, sed manifeste de patre loquar uobis, sed manifeste de patre nuntiabo uobis, id est iam non erunt similitudines, cum uisio fuerit faciem ad faciem. hoc est enim quod ait: sed manifeste de patre nuntiabo uobis, ac si diceret: "manifeste patrem ostendam uobis"; nuntiabo quippe ait, quia uerbum eius est. sequitur enim et dicit: illa die in nomine meo petitis, et non dico uobis, quia ego rogabo patrem; ipse enim pater amat uos, quia uos me amastis et credidistis, quia ego a deo mundum; iterum relinquo mundum et uado ad patrem. quid est: a patre exiui nisi "non in ea forma, in qua aequalis sum patri, sed aliter, id est in assumta creatura minor apparui" ? et quid est: ueni in hunc mundum nisi "formam serui, quam me exinaniens accepi, etiam peccatorum, qui istum mundum diligunt, oculis demonstraui" ? et quid est: iterum relinquo mundum nisi "ab aspectuado ad patrem nisi "doceo me sic intellegendum a fidelibus meis, quomodo aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
mediatordĩ & hominũ homo xp̃c uĩs.
tradiderit regnũ dõ & patri. ut iam ñ
interpellet ꝓ nobis mediator & sacer-
dos nr̃ filius dĩ & filius hominis. s &
ipse in quantũ sacerdos ẽ assumpta
ꝓpter nos forma serui. subiectus sit ci
qui illi subiecit om̃ia. & cui subiecit
om̃ia. ut in quantũ d̾s ẽ: cũ illo nos¬
subiectos habeat. in quantũ sacerdos:
nobiscum illi subiectus sit. ULLI.¬
raꝓpter cum filius sit & ds̃ & ho¬
mo. alia substantia homo potius
in filio. quã filius in patre. sicut caro
animȩ meȩ alia substantiaẽ ad animã
meam qu̾auis in uno homine: quam
anima alterius hominis ad animam
meã. Qũ gͦ tradiderit regnũ d̃o &
patͥ. id ẽ cũ credentes & uiuentesex fide
dȩ suspiramꝰ & gemimꝰ. & transierit
labor & gemitꝰ. iam ñ interpellabit ꝓ
nobis tradito regno dõ & patri. Hoc
significans ait. Nec uobiscũ locutꝰ
sum in similitudinib ueniet hora
quando iam non in similitudinibus

Expanded text:
mediator dei et hominum homo Christus Iesus tradiderit regnum deo et patri, ut iam non interpellet pro nobis mediator et sacerdos noster, filius dei et filius hominis, sed et ipse, in quantum sacerdos est, assumta propter nos forma serui subiectus sit ei qui illi subiecit omnia et cui subiecit omsubjectos habeat, in quantum sacerdos, nobiscum illi subjectus sit . Quapropter cum Filius sit et Deus et homo, alia substantia homo potius in Filio quam Filius in Patre: sicut caro animae meae, alia substantia est ad animam meam, quamvis in uno homine, quam anima alterius hominis ad animam ergo tradiderit regnum deo et patri, id est cum credentes et uiuentes ex fide, dae suspiramus et gemimus, et transierit labor et gemitus, iam non interpellabit pro nobis tradito regno deo et patri. hoc significans ait: haec uobis I ocutus s u m in similitudinibus; ueniet hora, quando iam non in similitudinibus
Abbreviated transcription (Latin):
quia nichil ab illo aluid requiretur.
s solo ipso illustrari ꝑfruiq sufficiet.
Id̾oq ille in qͦ sp̃c interpellat gemitib
in enarrabilib unã inqͥd petii adño
hanc requirã: ut inhabitẽ in domo
dñi ꝑ om̃s dies uite. meȩ. ut contem

Expanded text:
quia nihil ab illo aliud requiretur, quia nihil ab illo aliud requiretur, sed solo ipso inlustrari perfruique sufficiet. ideoque ille in quo spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus: unam, inquit, petii a domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo domini per omnes dies u
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ñ auferetur a nobis. Hoc enĩ signi.¬
ficat: in eo qđ ait. Iterũ uidebo uos
& gaudebit cor urm̃. & gaudiũ urm
nemo tollet a uobis. Huiꝰ gaudiĩ simi-¬
litudinẽ. p̃signabat maria sedens ad
pedes dñi. & intenta in uerbũ eiꝰ. qͥeta
scilicet ab om̃i actione. & intenta in ue¬
ritate scđm quendã modũ cuiꝰ capax ẽ
ista uita. quo tam̃ p̾f iguraret illud qd̃
futurũ est ineternũ. Martha quippe
sorore sua in necessitatis actione conuer¬
sante qu̾auis bona & utili. tamen cũ
requies successerit transitura. ipsa reqͥ¬
escebat in uerbo dr̃a. & id̃o dñs conque¬
respondit. Maria optimã partẽ elegit.
quȩ ñ auferetur ab ea. Non malam
partẽ dixit qđ agebat martha. s istã
optim̾ã quȩ ñ auferetur. Illa enim
quȩ in ministerio indigentiş est.
cũ indigentia ipsa transierit. aufere¬
tur. Boni quippe oꝑis transituri mer¬
ces est: requies ꝑmansura. In illa gͥ
contẽplatione ds erit omĩa in om̃ib

Expanded text:
hoc enim significat in eo quod dicit: iterum uidebo uos, et gaudebit cor uestrum, et gaudium uestrum nemo auferet a uobis. huius gaudii similitudinem praesignabat Maria sedens ad pedes domini et intenta in uerbum eius, quieta scilicet ab omni actione et intenta in ueritatem secundum quendam modum, cuius capax est ista uita, quo tamen praefiguraret illud quod futurum est in aeternum. Martha quippe sorore sua in necessitatis actione conuersante quamuis bona et utili, tamen cum requies successerit transitura, ipsa requiescebat in uerbo domini, et ideo dominus conqueiuuaret, respondit: Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea; non partem malam dixit quod agebat Martha, sed istam optimam, quae non auferetur. illa enim quae in ministerio indigentiae est, cum indigentia ipsa transierit, auferetur. boni quippe operis transituri merces est requies permansura. in illa igitur contemplatione deus erit omnia in omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tertio die. resurrexisse: & in cęlũ ascen¬
disse. s tantũmͦ filiũ. nec eandem
trinitatẽ descendisse inspecie. colũbs
suꝑ um baptizatũ. aut die penteco¬
stes post ascensionẽ dñi sonitu facto
de cȩlo quasi ferretur flatus u̾ehem̃s.
& linguis diuisis. uelut ignis. sed
tantũ modo sp̃m scm̃. nec eandem
trinitatẽ dixisse de cęlo tues filius
meus. siue cũ baptiratus est a lohe.
siue in monte quando cũ illo erant
tres discipuli. aut quando sonuit
sunt. ita inseparabilit᷑ oꝑentur.
Hȩc & mea fides est. quando hȩc catho¬

Expanded text:
tertia die resurrexisse, et in coelum ascendisse, sed tantummodo Filium; nec eamdem Trinitatem descendisse in specie columbae super Jesum baptizatum, aut die Pentecostes post ascensionem Domini sonitu facto de coelo quasi ferretur flatus vehemens, et linguis divisus velut ignis, sed tantummodo Spiritum sanctum; nec eamdem Trinitatem dixisse de coelo: Tu es Filius meus, sive cum baptizatus est a Joanne , sive in monte, quando cum illo erant tres discipuli , aut quando sonuit sunt, ita inseparabiliter operentur. Haec et mea fides est, quando haec est catho
Abbreviated transcription (Latin):
presertĩ cũ dr̃ inseparabilit oꝑari tri-¬
nitatẽ in om̃i re quã ds oꝑatur. &
tam̃ quandã uocẽ patris sonuisse.
quȩ uox filĩ non sit. in carne autẽ
specie. uenisse non uisi sp̃m scm. intel¬
ligere uolunt quomͦ & illam uocem
quȩ. non nisi patris fuit trinitas fece¬
rit. & illam carnẽ in quañ nisi filius
de uirgine natus est eadẽ trinitas
creauerit. & illã colũbȩ speciem in qͣ
ñ nisi sp̃s sc̃s apparuit. illa ipsa trini¬
tas oꝑata sit. Alioquin: ñ insepara¬
biliter trinitas oꝑat᷑ sed alia pater fa-¬
cit. alia filius. alia sp̃s sc̃s. Nut si
quȩdã simul faciunt. quȩdã sine.
inuic̃ẽ: iam ñ inseparabilis trinitas.
te sit. quẽ nec pat̾ nec filius nec ãbo

Expanded text:
praesertim cum dicitur, inseparabiliter operari Trinitatem in omni re quam Deus operatur, et tamen quamdam vocem Patris sonuisse, quae vox Filii non sit; in carne autem specie venisse nonnisi Spiritum sanctum: intelligere volunt, quomodo et illam vocem, quae nonnisi Patris fuit, Trinitas fecerit; et illam carnem, in qua nonnisi Filius de Virgine natus est, eadem Trinitas creaverit; et illam columbae speciem, in qua nonnisi Spiritus sanctus apparuit, illa ipsa Trinitas operata sit. Alioquin non inseparabiliter Trinitas operatur, sed alia Pater facit, alia Filius, alia Spiritus sanctus: aut si quaedam simul faciunt, quaedam sine invicem, jam non inseparabilis est Trinitas. te sit, quem nec Pater, nec Filius nec ambo
Abbreviated transcription (Latin):
datũ optimũ & omẽ donũ ꝑfectum
de sursum ẽ. descendens ã patre lu¬
minũ: apud quẽ ñ est commutatio.
nec momenti obumbratio. Hoc &
dauid. Mutabis ea & mutabunt᷑.
tu autẽ idẽ ipse es. Promnde substan¬
tiam di sine ulla sui commutatione.
mutabilia facientẽ:. & sine ullo suo
tẽporali motu. tẽporalia creantem.
intueri & plene. nosse difficile est.
& ido necessaria est purgatio m̃tis
nr̃e. qua illud ineffabilȩ in effabi¬
lit̾ uideri possit. Qua ñdũ p̾diti
fide nutrimur. & ꝑ quȩdam tolera¬
biliora ut ad illud capiendũ apti
&ꝰ abiles efficiam᷑ itinera ducimur.
thesauros sapientie & scientiȩ abscon¬
ditos. eũ tam̃ qu̾auis iam gr̃a eius
renatis. s adhuc carnalib & anima¬
lib tanqũa paruulis in xp̃o. non ex
diuina uirtute in qua ęqualis est
patri. s ex humana infirmitate. ex
qua crucifixus est commendauit.
Ait namꝙ. Neq enim uidicaui me.

Expanded text:
datum optimum, et omne donum perfectum datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum, apud quem non est commutatio, nec momenti obumbratio . Hoc et David: Mutabis ea, et mutabuntur; tu vero idem ipse es . 3. Proinde substantiam Dei sine ulla sui commutatione mutabilia facientem, et sine ullo suo temporali motu temporalia creantem, intueri et plene nosse difficile est: et ideo est necessaria purgatio mentis nostrae, qua illud ineffabile ineffabiliter videri possit; qua nondum praediti, fide nutrimur, et per quaedam tolerabiliora, ut ad illud capiendum apti et habiles efficiamur, itinera ducimur. thesauros sapientiae et scientiae absconditos : eum tamen quamvis jam gratia ejus renatis, sed adhuc carnalibus et animalibus, tanquam parvulis in Christo, non ex divina virtute in qua aequalis est Patri, sed ex humana infirmitate ex qua crucifixus est, commendavit. Ait namque: Neque enim judicavi me
Abbreviated transcription (Latin):
secluduntur. hoc suspicando de d̾o
quod neq in ipso. neq in ulla crea¬
tura inueniri potest .I.¬
ebus enim quȩ in creatura rep¬
peruntur. solet scriptura diui¬
Ina uelud infantilia oblectam̃ta
formare. quib infirmoꝵ ad queren¬
da supiora & inferiora deserenda. ꝓ
suo modulo tanquã passib mouere¬
tur aspectus. Quȩ uero proprie
de do dicuntur. quȩq in nulla crea¬
tura repperiuntur. raro ponit diui¬
na scriptura: sicut illud quod di¬
ctũ est ad moysen. E gosum qͥ sum:
& qui est misit me. aduos. Cum
enim esse aliquo modo dicatur
& corpꝰ & animus. nisi ꝓprio quodã
mnodo uellet intelligiꝰ. ñ id utiq
diceret. Et illud quod ait apłs.
Qui solus habet immortalitatem.
cũ & anima modo quodã immor¬
talis esse dicatur. & sit: non diceret
solus habet. nisi quia uera immorta¬
litas in cõmutabilis est. quã nulla po¬
test habere creatura. qm̃ solius creato¬
ris est. Hoc & iacob dicit. Omne

Expanded text:
secluduntur, hoc suspicando de Deo, secluduntur, hoc suspicando de Deo, quod neque in ipso, neque in ulla creatura inveniri potest. Rebus enim quae in creatura inveniuntur, solet Scriptura divina velut infantilia oblectamenta formare, quibus infirmorum ad quaerenda superiora et inferiora deserenda, pro suo modulo tanquam passibus moveretur affectus. Quae vero proprie de Deo dicuntur, quaeque in nulla creatura inveniuntur, raro ponit Scriptura divina; sicut illud quod dictum est ad Moysen, Ego sum qui sum; et, Qui est, misit me ad vos . Cum enim esse aliquo modo dicatur et corpus et animus, nisi proprio quodam modo vellet intelligi, non id utique diceret. Et illud quod ait Apostolus, Qui solus habet immortalitatem : cum et anima modo quodam immortalis esse dicatur et sit, non diceret, solus habet, nisi quia vera immortalitas incommutabilitas est, quam nulla potest habere creatura; quoniam solius est Creatoris. Hoc et Jacobus dicit: Omne
Abbreviated transcription (Latin):
errat quod non solũ d̾s ita non est.
s nec spiritalis nec corporalis creatu¬
ra. Nulla enim om̃ino res est. quȩ
seipsam gignat ut sit. Ut ergo ab
huiꝰ modi falsitatib humanus ani¬
mꝰ purgaretur. scã scriptura paruu¬
lis congruens. nulluis generis rerũ
uerba uitauit. ex quib quasi gra¬
datim ad diuina atq sublimiaᷤ
nr̃ intellectus uelud nutritus
assurgeret. Nam & uerbis ex rebus
corporalib sumptis usa est cũ de d̾o
loqueretur. uelut cũ ait sub umbra¬
culo alarũ tuarũ ꝓtege me. & de spi¬
ritali creatura multa transtulit.
quib significaret illud quod ita ñ
esset: srd̾ ita dici opꝰ eẽt sicuti est.
Ego sum d̾s telans: & penitet me ho¬
minẽ fecisse. De reb autẽ quȩ om̃i¬
no non sunt. ñ traxit aliqͣ uocabula.
quib uel figuraret locutiones. uel
spissaret eniginata. Unde ꝑnici¬
osius & inanus euanescunt. qui
tercio illo genere. erroris aueritate.

Expanded text:
errat, quod non solum Deus ita non est, errat, quod non solum Deus ita non est, sed nec spiritualis nec corporalis creatura: nulla enim omnino res est quae se ipsam gignat ut sit. 2. Ut ergo ab hujusmodi falsitatibus humanus animus purgaretur, sancta Scriptura parvulis congruens, nullius verba vitavit, ex quibus quasi gradatim ad divina sive sublimia noster intellectus velut nutritus assurgeret. Nam et verbis et rebus corporalibus sumptis usa est, cum de Deo loqueretur, velut cum ait: In tegmine alarum tuarum protege me. Et de spiritali cquibus significaret illud quod ita non esset, sed ita dici opus esset; sicuti est, Ego sum Deus zelans ; et, Poenitet me hominem fecisse . De rebus autem quae omnino non sunt, non traxit aliqua vocabula, quibus vel figuraret locutiones, vel spissaret aenigmata. Unde perniciosius et inanius evanescunt, qui tertio illo genere erroris a veritate
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt scire non possunt. p̃sumpti.¬
ones opimonũ suarũ audacius affir.¬
mando. int̾eludunt sibimet intel¬
ligentis uias. magis eligentes sen¬
tentiam suam ñ cõrrigere ꝑuersam:
qua mutare. defensam. Et hic qͥdẽ
omium morbꝰ est triũ generũ quȩ
ꝓposui. & eoꝵ scilicet qui scđm corpꝰ
de do sentiunt. & eoꝵ qui scđ̃m spi¬
ritalem creaturã sicuti est anima.
spiritalem creaturã. & tam̃ de deo
falsa existimant. eo remotiores a
uero. quo id qd̾ sapiunt nec in cor-¬
pore reperitur. nec infacto & condi¬
to spũ. nec in ipso creatore. Qui
cnĩ opinatur dm̃ uerbi gr̃a candidũ
uel rutilũ. fallitur. s tamen hȩc
inueniuntur in corpore. R ursus
qui opinatur dm̃ nunc obliuiscentẽ
nunc recordantẽ. uel si quid huiꝰ¬
modi est. nichilominꝰ in errore est.
s tam̃ hȩc inueniuntur in animo.
Qui aut̾e putat eiꝰ esse potentie dm̃.
ut seipsum ipse genuerit. eõ plus

Expanded text:
volunt scire non possunt; praesumptivolunt scire non possunt; praesumptiones opinionum suarum audacius affirmando, intercludunt sibimet intelligentiae vias, magis eligentes sententiam suam non corrigere perversam, quam mutare defensam. Et hic quidem omnium morbus est trium generum quae proposui: et eorum scilicet qui secundum corpus de Deo sapiunt; alem creaturam, sicuti est anima; spiritualem creaturam, et tamen de Deo falsa existimant, eo remotiores a vero, quo id quod sapiunt, nec in corpore reperitur, nec in facto et condito spiritu, nec in ipso Creatore. Qui enim opinatur Deum, verbi gratia, candidum vel rutilum, fallitur; sed tamen haec inveniuntur in corpore. Rursus qui opinatur Deum nunc obliviscentem, nunc recordantem, vel si quid hujusmodi est, nihilominus in errore est; sed tamen haec inveniuntur in animo. Qui autem putat ejus esse potentiae Deum, ut seipsum ipse genuerit, eo plus
Abbreviated transcription (Latin):
Iecturus hec quȩ de tri¬
nitate disserimus. prius oportet ut
nouerit stilum nr̃m aduersus eoꝵ.
uigilare calumpnias. qui fidei con¬
tẽpnentes inicium ĩmaturo & ꝑuerso
rationis amore falluntur. Quoꝵ
non nulli eaquȩ de corporalib reb
siuie ꝑsensus corporeos exꝑta nota¬
uerunt. siue quȩ natura humani
ingenii. & diligentiȩ. uiuacitate.
uel artis adiutorio ꝑceperunt. ad
res incorporeas & spiritales tͦnsferre
conantur. ut ex his illa metiri atq
opinari uelint. Sunt itẽ alii qui
scđm humani animi naturã uel
affectũ de d̾o sentiunt si quid senti¬
unt. & ex hoc errore. cũ de dõ dispu¬
tant. ser moni suo distortas & falsas
regulas fingunt. Est itẽ aliud
hominũ genꝰ eoꝵ qͥ uniuersam
quidẽ creaturã quȩ ꝓfecto muta¬
bilis est nitunt᷑ transcendere: ut ad
in cõmutabilẽ substantiam quȩ d̾s
est. crigant intentionem. s mortali¬
tatis onere p̃grauati. cũ & uideri
uolunt scire quod nesciunt: & quod

Expanded text:
ecturus haec quae de Trinitate disserimus, prius oportet ut noverit, stilum nostrum adversus eorum vigilare calumnias, qui fidei contemnentes initium, immaturo et perverso rationis amore falluntur. Quorum nonnulli ea quae de corporalibus rebus, sive per sensus corporeos experta noverunt, sive quae natura humani ingenii et diligentiae vivacitate vel artis adjutorio perceperunt, ad res incorporeas et spirituales transferre conantur, ut ex his illas metiri atque opinari velint. Sunt item alii qui secundum humani animi naturam vel affectum de Deo sentiunt, si quid sentiunt; et ex hoc errore, cum de Deo disputant, sermoni suo distortas et fallaces regulas figunt. Est item aliud hominum genus, eorum qui universam quidem creaturam, quae profecto mutabilis est, nituntur transcendere, ut ad incommutabilem substantiam quae Deus est, erigant intentionem: sed mortalitatis onere praegravati, cum et videri volunt scire quod nesciunt, et quod