comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cribere me aliquid & deuo¬
cio ubet: et ꝓhibet occupa¬
tio: Ueruntam̃ quia prepe¬
diente corꝑali molestia. fratrũ ad
presens non ualeo sectari conuentũ:
id tantillũ ocii qd̾ uel mͥ de somno
fraudans. in noctibꝰ interciꝑe sinor.
ñ sinam ociosum Libet gͦ tẽptare
id potissimũ aggredi. qđ sepe animũ
pulsauit: lo qui uidelicet aliquid
yid sͥ uoluit eũgłista. to
ꝓͥa nogina terũ. ĩ hoc lo
tam signanter expͥmere: Credo
noluit nos negligent̾ audire:
tam diligent̾ studuit enarrari
Nominat siquidẽ nunciũ qu
mittitur: dñm a quo mittit᷑. uͥ.¬
nem ad quã mittitur: sponsi
ac regionẽ ꝓpriis designat nõ
Ut quid hoc: Putas ne aliqt
hoꝵ supuacue positũ sit: Ne

Expanded text:
cribere me aliquid et devotio jubet, et prohibet occupatio. Verumtamen quia praepediente corporali modestia, fratrum ad praesens non valeo sectari conventum; id tantillum otii, quod vel mihi de somno fraudans in noctibus intercipere sinor, non sinam otiosum. Libet ergo tentare id potissimum aggredi, quod saepe animum pulsavit; loqui videlicet aliquid ibi voluit evangelista, tot propria nomina rerum in hoc loco tam signanter exprimere? Credo quia noluit nos negligenter audire, quod tam diligenter studuit enarrare. Nominat siquidem nuntium qui mittitur, Dominum a quo mittitur, Virginem ad quam mittitur, sponsum ac regionem propriis designat nominibus. Utquid hoc? Putasne aliquid horum supervacue positum sit? Ne
Abbreviated transcription (Latin):
susciꝑent. De quibꝰ diligentis¬
stime uͥ apłicus scͥbit hyrene¬
us ep̃s lugdimensis & martir.
multar̾ origines explicans
hereseon: & maxime gnosti¬
coꝵ. qͥ ꝑ marchũ egyptium
galhar̃ pͥmũ circa rodanum
de in ispaniar̃ nobiles feminas
decepert̾: miscentes fabuł
uoluptatẽ: & imꝑitiȩ suȩ nomen
scientiȩ nem̃ uendicantes. Quod
aũ dicit pͦpłs in p̃senti. ħ ẽ ñ quã
se nec auribꝰ nec ocłis cognouisse.
que d̾s scĩs suis p̃paret in futurũ:
qͦd occurrat his qͥ faciunt iusticiã.
ĩ uar̃ illiꝰ recordant᷑. Porro uixta

Expanded text:
susciperent. De quibus diligentissusciperent. De quibus diligentissime vir apostolicus scribit Irenaeus, episcopus Lugdunensis et martyr, multarum origines explicans haerese ωn, et maxime Gnosticorum, qui per Marcum Aegyptium, Galliarum primum circa Rhodanum, deinde Hispaniarum nobiles feminas deceperunt, miscentes fabulis voluptatem, et imperitiae suae nomen scientiae vindicantes . Quod autem dicit populus in praesenti, hoc est, numquam se nec auribus, nec oculis cognovisse, quae Deus sanctis suis praeparet in futurum: quod occurrat his qui faciunt justitiam, et viarum illius recordantur. Porro juxta
Abbreviated transcription (Latin):
expectantibꝰ miscdiã. Occurrit
enĩ facientibꝰ iusticiã: & uiarũ
tuar̃ recordabunt᷑. Parafra¬
sin huiꝰ testimonii. quasi hebre¬
us ex hebreis assumit apłs pau¬
lus de autenticis libris in epłã
quã scͥbit ad chorinthios. ñ u̾bũ
ec u̾bo reddens. qͦo fac̾e oĩno
contẽpnit: s sensuũ expͥmẽs ue¬
ritatẽ. quibꝰ utit᷑ ad id qͦd uolu¬
erit roborandũ. Uñ apochriphoꝵ
deliram̃ta conticeat: que ex oc¬
casioe hiniꝰ testimonii ingerun¬
tur eccłiis xp̃i. De quibꝰ uere di¬
ci potest. qͦd sedeat diabolus
in insidiis cũ dugtibꝰ in apocri¬
phis. ut int̃fitiat innocentem.
O tter̃. Insidiat᷑ in apocripho
quasi leo inspelunca sua: insi¬
diat᷑ ut rapiat pauꝑem. Ascen¬
sio enĩ ysaie . &. apochalipsis
helyx. ħ habent testimoniũ.
et ꝑ hanc occasionẽ multa q̃
huiuscemodi spinar elusiõe¬
ut basildis. balsami. atq thes¬
auri. baby lonii qͦq & leusibore
ac reliquoꝵ nomiñ portenta

Expanded text:
icordiam: occurrit enim facientibus justitiam, et viarum tuarum recordabuntur. Paraphrasim hujus testimonii, quasi Hebraeus ex Hebraeis, assumit apostolus Paulus de authenticis libris in Epistola quam scribit ad Corinthios, non verbum ex verbo reddens, quod facere omnino contemnit; sed sensuum exprimens veritatem, quibus utitur ad id quod voluerit roborandum . Unde apocryphorum deliramenta conticeant, quae ex occasione hujus testimonii ingeruntur Ecclesiis Christi. De quibus vere dici potest, quod sedeat diabolus in insidiis cum divitibus in apocryphis, ut interficiat innocentem. Et iterum: Insidiatur in apocrypho quasi leo in spelunca sua: insidiatur, ut rapiat pauperem . Ascensio enim Isaiae, et apocalypsis Eliae hoc habent testimonium. Et per hanc occasionem, multaque hujuscemodiut Basilidis, Balsami atque Thesauri, Barbelonis quoque et Leusiborae, ac reliquorum nominum portenta
Abbreviated transcription (Latin):
dño fuerit derelicta: statĩ pa¬
tebit incendio ignitar̃ diabol
sagntar. Om̃s enĩ adulterantes
quasi clibanꝰ corda eoꝵ. & expul¬
so pudicitiȩ frigore. libidinis in
tẽplo di flãma grassabit᷑ ut

Expanded text:
Domino fuerit derelicta, statim patebit incendio ignitarum diaboli sagittarum: Omnes enim adulterantes, quasi clibanus corda eorum. Et expulso pudicitiae frigore, libidinis in templo Dei flamma grassabitu
Abbreviated transcription (Latin):
sariis blasphe mantibꝰ. ⁊ affuges
nos atq humiliabis. ñ more solto.
ex ꝑsona saluatoris sequuntur.
apparui his qͥme ñ int̾rogabant.
inuentꝰ sũ abhis qͥ ñ requirebãt
me. ad tẽpꝰ romanȩ uictoriȩ uni¬
uersa referimꝰ. Que iosephus
iudaicȩ scͥptor hẏstorie. septẽ
explicat uoluminibꝰ: quibꝰ im¬
posuit titulũ captiuitatis iu
patent: cũ oĩa desiderabilia eoꝵ
u̾sa sint in ruinas.⁊ tẽplũ toto
orbe cȩlebratũ. in sterqͥlinũ cr¬
bis noue. que a conditore appel¬
latur helya.&. inhabitacłm tͣn¬
sierit noctuar: frustraq coti¬
die dicunt in sinagogis suis.
suꝑ his om̃ibꝰ dñe sustineb̾ &
affuges nos: atq humilabis
uehem̃t̃. Possumꝰ aũ ħ referre
quȩ recte appellari pot̾ specła
n uisio pacis: qn pat̃ ⁊ fihꝰ ⁊ sp̃c¬

Expanded text:
sariis blasphemantibus, et affliges nos atque humiliabis, non more solito, ex persona Salvatoris sequuntur: Apparui his qui non interrogabant. Inventus sum ab his qui me non quaerebant ; ad tempus Romanae victoriae universa referimus, quae Josephus Judaicae scriptor historiae, septem explicat voluminibus, quibus imposuit titulum Captivitatis Judpateant, cum omnia desiderabilia eorum versa sint in ruinas, et Templum in toto orbe celebratum, in sterquilinium urbis novae, quae a conditore appellabatur Elia; et in habitaculum transierit noctuarum: frustraque quotidie dicunt in synagogis suis: Super his omnibus, Domine, sustinebis et affliges nos, atque humiliabis vehementer. Possumus haec referre quae recte appellari potest specula et visio pacis, quando Pater et Filius
Abbreviated transcription (Latin):
tuã a nob̾. & tͣdidisti nos ꝓpt̾ iniqͥ¬
tates nr̃as. Quia ĩstar folioꝵ de
arboribꝰ fluximꝰ. quȩ uentꝰ are¬
facta disꝑgit: ꝓptẽa nullus inuen¬
tus ẽ qͥ iuocaret nom̃ tuui. & con¬
surgens de rumna iniqͥtatũ suar̃
apprehenderet. ł teneret te: di¬
ceret q cũ sponsa. Inueni quẽ¬

Expanded text:
a nobis, et tradidisti nos propter iniquitates nostras. Quia instar foliorum de arboribus fluximus quae ventus arefacta dispergit, propterea nullus inventus est qui invocaret nomen tuum, et consurgens de ruina iniquitatum suarum, apprehenderet vel teneret te, diceretque cum sponsa: Inveni que
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aduentũ filii h̃. pedagogȩ le-¬
gis obseruat cȩrimonias: audiat
pͥpłm confitentẽ. quod oĩs illa u¬
sticia panno sordidissimo cõpa¬
retur. Cui ⁊ hester diadema suũ.
qͦd erat regiȩ potestatis insigne
cõꝑat: quod neqͣꝗͣ uoluntate. s
necessitate portabat. Tu scis neces¬
sitatẽ meã. qm̃ detestor sigñ suꝑ¬
biȩ meȩ. qͦd ẽ suꝑ caput meũ in
diebꝰ ostensioĩs mee: &s abhominor
illud sicut pannũ menstruate.
nec porto in diebꝰ qͥetis meȩ.¬

Expanded text:
 adventum filii Dei paedagogae Legis observat caeremonias, audiat populum confitentem, quod omnis illa justitia panno sordidissimo comparetur, cui et Esther diadema suum, quod erat regiae potestatis insigne, comparat, quod nequaquam voluntate, sed necessitate portabat: Tu scis necessitatem meam: quoniam detestor signum superbiae meae, quod est super caput meum in diebus ostensionis meae: abominor illud sicut pannum menstruum: nec porto in diebus quietis me
Abbreviated transcription (Latin):
n isrł ignorauit nos. Tu enĩ dñe
Npat nr̃. redẽptor nr̃: a scło no¬
men tuũ. Lax. Conu̾tere
de cȩ̨lo. ⁊ uide de domo scã tua:
n gła tua. Ubiẽ zelus tuus.
u fortitudotua.  Ubi ẽ mul¬
titudo miscłiarũ tuar̾. & mi¬
Nserationũ tuar̾. qua sustiniusti
nos: Tu enĩ es pat̃ nr̃. quia
abrahã ñ cognouit nos: ⁊ isrł ñ
nouit nos. Sed tu dñe pat̃ nr̃ h
bera nos: a pͥncipio nom̃ tuũ suꝑ¬
Quia tanta p̾pło tuo p̃stitistis nos.¬
que superior sermo narrauit.
ut sp̃c quoq tui dignos nos con¬
sortio duceres: nc̃ quoq atten¬
de de çȩlo. & uide opa nr̃a. si tam̃
te digna st̃. Quare au̾tis faciem
tuã a nobis : Cȩlũ aũ dr habita

Expanded text:
noravit nos. Tu Domine pater noster, redemptor noster a saeculo nomen tuum. LXX: Convertere de coelo, et vide de domo sancta tua, et gloriae tuae: ubi est zelus tuus et fortitudo tua? ubi est multitudo misericordiarum tuarum, et miserationum tuarum qua sustinuisti nos? Tu enim es pater noster, quia Abraham non cognovit nos, et Israel non cognovit nos. Sed tu, Domine pater noster, libera nos: a principio nomen tuum suQui tanta populo praestitisti, quae superior sermo narravit, ut spiritus quoque tui dignos nos consortio duceres, nunc quoque attende de coelo, et vide opera nostra, si tamen te digna sunt. Quare avertis faciem tuam a no
Abbreviated transcription (Latin):
dens sp̃c dñi. ductor eiꝰ fuit. Sic
adduxist pͦpłm tuũ: ut faceres
t nom̃ głe. Lorir. Et recordatꝰ
ĩ dierũ antiquor : qͥ eduorit de
terra pastorẽ ouiũ. Ubi ẽ qͥ po
aqua in ꝯspecti eiꝰ: facere sͥ nom̃
sepiterã. addux eos ꝑ abyssinti

Expanded text:
 sic adduxisti populum tuum, ut faceres tibi nomen gloriae. LXX: Et recordatus est dierum antiquorum qui eduxit de terra pastorem ovium. Ubi est qui paquam in conspectu ejus, ut faceret sibi nomen sempiternum. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
głe cui bñdixert̃ patres nr̃i. fac̃¬
ta ẽ igne cõbusta. E omĩa głosa
tuã clementiã. qͥ flagellas omñẽ
filiũ quẽ recipis: audemꝰ p̃ces
fundere. Tu enĩ pat̃ nr̃ es. qui
dignatꝰ es dicere. filiꝰ m̃s pͥmogenitꝰ¬

Expanded text:
 cui benedixerunt patres nostri, facta est igne combusta, et omnia gloriosa tuam autem clementiam, qui flagellas omnem filium quem recipis, audemus preces fondere . Tu enim pater noster es, qui dignatus es dicere: Filius primogenit
Abbreviated transcription (Latin):
Uos estis qͥ uosmet ipsos iustificatis
corã hominibꝰ. Quod paulus fugi¬
ens ait. Nichil mͥ conscius sũ: s ñ
in hoc iustificatꝰ sũ. Expecto aũ
di iusticiã : de qua idem salomon.
dict᷑. Beati qͥ esuriunt & sitiunt
iustitã : quã multi ꝓpħe ⁊ iusti de¬
siderauert̃ uidere & ñ uiderunt.
letatꝰ ẽ : nequaꝗͣ sequens occiden¬
tẽ litterã. s sp̃m uiuificantem.
Nec mir̃ ħ de hoĩbꝰ dice̾: cũ astra
& adu̾sũ angłos suos ꝑu̾sũ qͥd ex¬

Expanded text:
os estis qui vosmetipsos justificatis coram hominibus . Quod Paulus fugiens ait: Nihil mihi conscius sum, nec tamen in hoc justificatus sum . Ex peccato autem Dei justitia, de qua idem Salomon dicitur: Beati qui esuriunt et siliunt justitiam . Quam multi prophetae et justi desideraverunt videre, et non viderunt . laetatus est, nequaquam sequens occidentem litteram, sed spiritum vivificantem. Nec mirum haec de hominibus dicere, cum astra et adversum Angelos suos
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e quasi uentꝰ abstulert nos.
Laccr. Ecce iratꝰ es: os õs pecca¬
uimꝰ. Idcirto errauimꝰ : & facti
sumꝰ qͣsi inm̃di om̃s nos. Ut pan¬
nus sedentis om̃is iusticia nr̃a.:
& de fluximꝰ qͣsi folia ꝓpt̾ iniqͥ¬
tates nr̃asꝰ sic̃ uentꝰ auferet nos.
Ordo p̃posterus. Nõ quia tuiratꝰ
es nos peccauimꝰ: s qr nos pecca¬
uimꝰ tu iratꝰ es. Et qr peccauimꝰ.¬

Expanded text:
tulerunt nos. LXX: Ecce tu iratus es, et omnes peccavimus: idcirco erravimus, et facti sumus quasi immundi omnes nos, ut pannus sedentis omnis justitia nostra: et defluximus quasi folia propter iniquitates nostras: sicut ventus auferet nos. Ordo praeposterus. Non quia tu iratus es, nos peccavimus; sed quia nos peccavimus, tu iratus es. Et quia peccavimus
Abbreviated transcription (Latin):
tur: siuerut significantius in
hebraico dr mouebunt᷑: ut quȩ
priꝰ immobiles erãt. ueniant
ad salutẽ. Cũq mirabilia fece¬
rit. & ostenderit signa meugħo.¬
q̃ qͦndã ostendit in egypto ⁊ in
solitudine : confitent᷑ se głam
aduentus eiꝰ ferre ñ posse: eoqͥo
tremor app̃henderit montes
Duichreq uixta hebraicũ quasi
exauditi essẽt qͥ supͣ fuerãt dep̃¬
cati. utinã dirũꝑes cȩlos &s descen¬
deres. a facie tua montes deflu¬
erent: postea infert̃. Descendisti:
uerbũ caro factus es. Et habitas¬
ti in nobis uere hemmanuel: qͦd
int̃pretat᷑ nobiscũ ds̃. Et id̾o a
facie tua om̃s montes deflure¬
runt : de quibꝰ supͣ diximꝰ. He¬
brei hc̃ locũ ita dissert̃. Sic cõ¬
burit ignis iniquos: qͦmodo aq̃
feruent ignis ardore. a miasiaai.
enĩ ñ consũptionẽ & tabẽ ut ce¬
teri int̾pretati st̃: s iniquos in¬
telligi uolunt. Ascło ñ auhe¬
runt: neq auribꝰ ꝑcepert̃. Ocłs

Expanded text:
tur, sive ut significantius in tur, sive ut significantius in Hebraico dicitur, movebuntur: ut quae prius immobiles erant, veniant ad salutem. Cumque mirabilia fecerit, et ostenderit signa tendit in Aegypto et in solitudine, confitebuntur se gloriam adventus ejus ferre non posse, sive quod tremor apprehenderit montes. Pulchreque juxta Hebraicum, quasi exauditi essent qui supra fuerant deprecati: Utinam disrumperes coelos et descenderes, a facie tua montes defluerent, postea inferunt: Descendisti, Verbum caro factum es, et habitasti in nobis, vere Emmanuel, quod interpretatur nobiscum Deus. Et ideo a facie tua omnes montes defluxerunt, de quibus supra diximus. Hebraei hunc locum ita edisserunt: Sic comburet ignis iniquos, quomodo aquae fervent ignis ardore; AMASIM   enim non consumptionem et tabem, ut caeteri interpretati sunt, sed iniquos intelligi volunt. A saeculo non audierunt: neque auribus perceperunt: oculus
Abbreviated transcription (Latin):
lũbe speqe descendentẽ. Mon¬
tes aũ qͥ ad aduentũ dñi. de qͦ
scͥptũ ẽ. ds̃ ignis ẽ consumens.
instar cere consument᷑ .&. lque¬
fient. adu̾sarie st̃ potestates: &
om̃s qͥ se erigunt aduersũ scien¬
tiam ch̾. Dequibꝰ in nonagesimo
sexto psalmo canit᷑. Uidit & cõ¬
mota ẽ terra: montes liq̃facti st̃
sicut cera a facie dñi. a facie dñi
uniu̾sȩ terre. Si enĩ tu descende¬
res : tua ꝓmissa cõpleres. tabes¬
maris: ⁊ omnẽ salsuginẽ earũ
ignis ille consumeret: de quo &
in alio psalmo scriptũ ẽ. Sicut
deficit fumꝰ deficiant: sic̃ consu¬
mitur cera a facie ignis. sic ꝑeãt
peccõres a facie ch̾. Et hoc notan¬
dũ. quod cũ aque maris. diuino
fiat nom̃ dñi saluatoris inimi¬
cis eius: de quibꝰ in seragesimo
septimo psalmo d̾r. Lingua canũ
tuoꝵ er mimicis ab ipso. ut quẽ
bñficiis ñ senserant: urb̾ suȩ sub¬
uersioẽ. i ꝓpͥa captiuitate cognos¬
cant. Et a facie illiꝰ gt̃s t᷑babun¬

Expanded text:
lumbae descendentem. Montes autem qui ad adventum Domini, de quo scriptum est: Deus ignis consumens , instar cerae consumentur et liquefient, adversariae potestates sunt, et omnes qui se erigunt adversum scientiam Dei. De quibus et in nonagesimo sexto psalmo canitur: Vidit, et commota est terra. Montes liquefacti sunt sicut cera a facie Domini, a facie Dei universae terrae . Si enim tu descenderes, et tua promissa compleres, tabesmaris et omnem salsuginem earum ignis ille consumeret. De quo et in alio psalmo scriptum est: Sicut deficit fumus, deficiant: sicut consumitur cera a faciEt hoc notandum quod cum aquae maris divino fiat nomen Domini Salvatoris inimicis ejus. De quibus in sexagesimo septimo psalmo dicitur: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso; ut quem beneficiis non senserant, urbis suae subversione et propria captivitate cognoscant. Et a facie illius gentes turbabun
Abbreviated transcription (Latin):
ginal naturȩ nr̃ȩ atq substan¬
tiȩ assũpserat hominẽ quẽ salua¬
ret: ut qͥ portauimꝰ imaginẽ
t̾reni. portaremꝰ imaginẽ suꝑ¬
celestis. ¶s si faceres inquiunt.
n aperirent᷑ celi. siue cęlũ: ad ad¬
uentũ maiestatis tuȩ montes
defluerent. ł tremor apprehen¬
deret montes: & consumerent᷑
sic̃ cera a facie ignis consumit᷑.
Et ihezechiel aꝑti st̃ cel: & in¬
dit uisionẽ magnã. S & moyses
in deuteronomii bñdichonibus¬

Expanded text:
ginali naturae nostrae atque substanginali naturae nostrae atque substantiae assumpserat hominem quem salvaret: ut sicut portavimus imaginem terreni, portemus imaginem supercoelestis . Quod si faceres, inquiunt, et aperirentur coeli, sive coelum, ad adventum majestatis tuae montes defluerent, vel tremor apprehenderet montes, et consumerentur, sicut cera a facie ignis consumitur. Et Ezechieli aperti sunt coeli, et vidit visionem magnam . Sed et Moyses in Deuteronomii benedic
Abbreviated transcription (Latin):
catur nom̃ illiꝰ suꝑ eos: dũ neqͣgͣ
dirũꝑes cȩlos. & descenderes. Afa¬
cie tua montes defluerent: sic̃¬
ignis exustio tabescerẽt aquȩ.
arderent igiii: notũ fieret nom̃.
tuũ inimicis tuis: a facie tua
gentes t᷑barent᷑. Cũ feceris mi¬
rabila: ñ sustinebimꝰ. Descendis¬
ti: a facie tua montes defluxe¬
runt.Lax. Si apperueris cȩlũ
tĩmor app̃hendet ex te montes::
liquescẽt sicut cera a facie ignis
lique fit. & cõburet ignis adu̾¬
sarios: a manifestũ erit nom̃
tuũ in adu̾sariis: a facie tua
gt̃s tͥbabunt᷑. Cũ feceris glosa
tremor apprehendet montes.
scũariũ tuũ. & facti sumꝰ quasi
in pͥncipio. qñ ñ inuocabat᷑ nom̃
tuũ suꝑ nos: ꝓpt̾ea dep̃cam᷑. &. di¬
cimus. Utinã disrũperes cȩlos.
descenderes :⁊ qͥ sẽꝑ ꝓmitteris. tu
aliqñ ꝓmissa cõpleres. Hoc autẽ
eo tp̃r dicebat᷑. qñ necdũ salua¬
tor aduenerat. nec de utero uir¬

Expanded text:
catur nomen illius super eos, dum nequaquam catur nomen illius super eos, dum nequaquam dirumperes et descenderes! A facie tua montes diffluerent! Et sicut exustio ignis tabescerent, aque arderent igni, et notum fieret nomen tuum inimicis, a facie tua gentes turbarentur. Cum feceris mirabiles defluxerunt. LXX: Si aperueris coelum, tremor apprehendet ex te montes: et liquescent sicut cera a facie ignis liquescit, et comburet ignis adversarios: et manifestum erit nomen tuum in adversariis: a facie tua gentes turbabuntur. Cum feceris gloriosa, tremor apprehendet ex te  tuum, et facti sumus quasi in principio, quando non invocabatur nomen tuum super nos: propterea deprecamur et dicimus: Utinam disrumperes coelos, et descenderes; et qui semper promitteris, tu aliquando promissa compleres. Hoc autem eo tempore dicebatur, quando necdum Salvator advenerat, nec de utero vir
Abbreviated transcription (Latin):
gentiã. Consideremꝰ ordinẽ sin¬
głoꝵ. Seducit eã & faqt esse de¬
sertã & absq aquis: ut. uͥtutũ
patiat᷑ sitim. Que postꝗͣ dixerit.
sitiuit anim̃a mea. quã multi¬
plicit̾ tͥ caro mea: tc loquetur
ad cor eiꝰ. & lugentẽ consolabit᷑.
& dabit ei possessionẽ inde. ħ ẽ
de penitentia. & de merore qͥ
operatur salutẽ. Et humilitas
conturbati cordis eiꝰ. hoc eni
int̃pretat᷑ ualis achor÷ apiet
intelligentiã. ne ignoret creato¬
rẽ suũ. Hostes ait nr̃i conculca¬
uert̃ sc̃uarm̃ tuũ. Haud dubiũ
quin tẽplũ significet: qͦd uicto¬
res calcauere romani. Et facti
sumꝰ sic̃ in pͥncipio. anteꝙͣ uoca¬
rem᷑ in abrahã : & dũ essemꝰ in
egypto. ñ habentes dm̃. nec reges.
nec pͥncipes. nec ꝓpħas: nec legẽ
mandatoꝵ. di. Que oĩa pꝰ passio¬
nem cõpleta st̃ dñi: ⁊ hodie cõ¬
plentur. Dicentibꝰ eñĩ illis. san¬
guis eiꝰ suꝑ nos & suꝑ fihios nr̃os:
manet maledictio sempit̃na.

Expanded text:
 singulorum: seducit eam, et facit esse desertam, et absque aqua, ut virtutum patiatur sitim. Quae postquam dixerit: Sitivit in te anima mea, quam multipliciter tibi caro mea , tunc loquetur ad cor ejus, et lugentem consolabitur. Et dabit ei possessionem inde, hoc est, de poenitentia et moerore qui operatur salutem. Et humilitas conturbati cordis ejus hoc enim interpretatur vallis Achor aperit intelligentiam, ne ignoret Creatorem suum. Hostes, ait, nostri conculcaverunt sanctuarium tuum. Haud dubium quin Templum significet, quod victores calcavere Romani. Et facti sumus sicut in principio antequam vocaremur in Abraham, et dum essemus in Aegypto, non habentes Deum, nec reges, nec principes, nec Prophetas, nec Legem mandatorum Dei , quae omnia post passionem completa sunt Domini, hodieque complentur. Dicentibus enim illis: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros , manet maledictio sempiterna,
Abbreviated transcription (Latin):
ham de gentibꝰ uocatꝰ ẽ ad fid̾ẽ:
iꝓ qualitate pͥoris & conseq̃ntis
conditionis. mutationẽ sortitꝰ
ẽ nominis. Iacob qͦq ut appella¬
ret᷑ isrł multo ad id labore ꝑue¬
nit. Uñ ⁊ abrahã tres habuit
uores: ⁊ iacob quatuor. Isaac
uero ab initio usq ad finẽ nom̃
possedit antiquũ: ⁊ȩccłȩ indicans
castitatẽ. una fuit uxore conten¬
tus. Isti gͥ qͥ p̃cantur de peioribꝰ
cõmutationẽ in mehorẽ statũ.
eoꝵ sumunt simihtudinẽ. quibꝰ
leta post tristia successer̃t. Hoc aũ
ome ẽ qͦd postulant: ut quia pat̃
eoꝵ ẽ. & hoc eos dignatꝰ ẽ nomi¬
ne. ñ obliuiscat᷑ filioꝵ suor. ne
ꝑ ipsos nom̃ łi blasphemet᷑ in
gentibꝰ. Quare nos errare fecis

Expanded text:
ham de gentibus vocatus ad fidem est, ham de gentibus vocatus ad fidem est, et pro qualitate prioris et consequentis conditionis, mutationem sortitus est nominis. Jacob quoque ut appellaretur Israel, multo ad id labore pervenit. Unde et Abraham tres habuit uxores, et Jacob quatuor: Isaac vero ab initio usque ad finem nomen possedit antiquum, et Ecclesiae indicans castitatem, una fuit uxore contentus. Isti igitur qui precantur de peccatoribus commutationem in meliorem statum, eorum assumunt similitudinem, quibus laeta post tristia successerunt. Hoc autem est omne quod postulant, ut quia pater eorum est, et hoc eos dignatus est nomine, non obliviscatur filiorum suorum; ne per ipsos nomen Dei blasphemetur in gentibus. Quare err
Abbreviated transcription (Latin):
aũ sequit᷑. ubi ẽ zelus tuus. &
fortitudo tua: illo testimonio
disseramꝰ. quod ꝑ ihezechiel
ad ihrłm dicit ds: que secuta
fuerat amatores suos. Iam
ñ irascar tͥ: & zelus m̃s recessit
ate. E est sensus. Q uia peccaui¬
mus  nos odisse cepist: recessit
a nobis zelus tuus. Qͥ ñ recedit:
qñ loqͥt᷑ ꝑ zachariã. Relatus sũ
m consequentibꝰ ait. Et irascar
suꝑ gentes: que congregate st̃
ad uersũ eã in circuitu. Receden¬
te aũ zelo. recedit & fortitudo
fectus: dũ magnitudine peccoꝵ
incredibilis dĩ lem̃tia uinqtur.
ut contineat se suꝑ auxilio meo.
qͥme oppressũ uidere ñ poterat.
Tueñ inquit es pat̾ nr̃: qͥ creator
esomĩium. Nescit nos abrahã
iignorat isrł. quia te offendimꝰ.
nec cognoscunt filios. qͦs a d̾o suo
intelligt̃ ñ amari. Subita nascit᷑
questio. quare abrahã ⁊ ifrł id
tacitũ sit. Ad quod respondeb¬
mus. pͥncipio ⁊ fine posito. etiã
media nominari. Siue ita. Abra¬

Expanded text:
 sequitur, Ubi est zelus tuus et fortitudo tua? Illo testimonio disseramus, quod per Ezechiel ad Jerusalem dicit Deus, quae secuta fuerat amatores suos: Jam non irascar tibi, et zelus meus recessit a te . Et est sensus: Quia peccavimus et nos odisse coepisti, recessit a nobis zelus tuus, qui non recedit quando loquitur per Zachariam: Zelatus sum in consequentibus ait: Et irascar super gentes quae congregatae sunt adversum eam in circuitu. Recedente autem zelo, recedit 756 et fortitudo fectus, dum magnitudine peccatorum incredibilis Dei clementia vincitur, ut contineat se super auxilio meo, qui me oppressum videre non poterat. Tu enim, inquit, es pater noster, qui creator es omnium. Nescit nos Abraham, et ignorat Israel, quia te offendimus, nec cognoscunt filios, quos a Deo suo intelligunt non amari. Subita nascitur quaestio, quare Abraham et Israel, tacitum sit ? Ad quod respondebimus, principio et fine posito, etiam media nominari. Sive ita: Abra
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo. Declinasti semitas nr̃as
auia tua: os humiliasti nos in lo¬
co afflictionis. Et ꝑ quadraginta
annos erat ppłs in deserto. ut pͥ¬
orem uiã ñ inueniat: nec ad eg̃y¬
tios reu̾tatur. In osee qͦq sepun¬
tur semite ihrłm. & clauduntur
spinis. ne seqͣt᷑ amatores suos:
i necessitate cõpulsa. reu̾tat᷑ ad
uirũ suũ pͥstinũ. & pharaonis
dicit᷑ ds̃ indurasse cor. ne dinit¬
teret p̾płm eiꝰ : & ut decẽ plagis
affligeret᷑. Quã questionẽ dih¬
gentissime pauł disserit ad ro-¬
manos: u nos in quodã oꝑe per¬
strincimꝰ. Conu̾tere ait dñe. si¬
ue conu̾te nos. ꝓpt̾ seruos tuos
abrahã n isrł. qͥ ñ cognouerunt
nos: ł qͦs esse in pͦpło credimus.
Quasi enĩ ad nichili. ⁊ absq ullo

Expanded text:
emitas nostras a via tua, et humiliasti nos in loco afflictionis . Et per quadraginta annos errat populus in deserto; ut priorem viam non inveniat, nec ad Aegyptios revertatur . In Osee quoque sepiuntur semitae Jerusalem, et clauduntur spinis; ne sequatur amatores suos, et necessitate compulsa, revertatur ad virum suum pristinum . Et Pharaonis dicitur Deus indurasse cor, ne dimitteret populum ejus, et ut decem plagis affligeretur . Quam quaestionem diligentissime Paulus disseruit ad Romanos . Et nos in quodam opere perstrinximus. Convertere, ait, Domine, sive converte nos propter servos tuos, Abraham et Israel, qui non cognoverunt nos, vel quos esse in populo credimus. Quasi ad nihil enim et absque ullo
Abbreviated transcription (Latin):
lus ad chorintios. cũ ad unius
scribit᷑ popłm ciuitatis. ꝓ uarieta
nc̃ laudat eos. nc̃ corripit: nc̃ do¬
cet. nc̃ reprehendit. Prouocat ad
continentiã: nuptias ñ recusat.
Retrahit ab idolatria : instruit
resurrectione. Diganie porrigit
manũ: ne locũ tͥbuat fornicati¬
oni. Hoc diximꝰ : ut p̃sens quoq
capitulũ quod ome ex popł dm̃
cetera. etiã hoc loquunt᷑. Quare¬
nos errare fecisti dñe de uiis tuis.
uel seduxisti nos de uia tua: in¬
durasti cor nr̃m ne timeremꝰ te:
Nõ qͦ ds̃ erroris sit ⁊ duritie:
s qͦd ilhꝰ pacientia nr̃am expec̾¬
tans salutẽ. dũ ñ corripit dehn¬
quentes: causa erroris. duritiȩq
uideat᷑. Uñ quibusdam uehem̃t᷑
iratꝰ. a percutiendo man̾ suspen¬
dit: & loquit᷑. Nõ uisitabo suꝑ
fihias urãs cũ fuerint fornica¬
te : & suꝑ sponsas ur̃as cũ adul¬
terauerint. flagellat enĩ omnẽ
fihũ quẽ recipit: & ad hoc per¬
cutit ut emendet. Deniq qͥ

Expanded text:
lus ad Corinthios cum ad unius scribatur populum civitatis, pro varietatcatorum, nunc laudat eos, nunc corripit, nunc docet, nunc reprehendit. Provocat ad continentiam, nuptias retrahit ab idololatria; instruit resurrectionem; digamiae porrigit manum, ne locum tribuat fornicationi. Hoc diximus, ut praesens quoque capitulum, quod omne ex populi Deum caetera etiam hoc loquuntur: Quare errare nos fecisti, Domine, de viis tuis, vel seduxisti nos de via tua: indurasti cor nostrum nes erroris causa sit et duritiae, sed quo illius patientia, nostram exspectantis salutem, dum non corripit delinquentes, causa erroris duritiaeque videatur. Unde quibusdam vehementer iratus, a percutiendo manum suspendit, et loquitur: Non visitabo super filias vestras cum fuerint fornicatae, et super sponsas vestras cum adulteraverint . Flagellat enim omnem fillum quem recipit, et ad hoc percutit ut emendet . Denique qui
Abbreviated transcription (Latin):
Uenert flumina. flauert̃ uenti.
& impegert᷑ in dom̃ illã ⁊ ñ po¬
tuert subu̾tere eã: quia supra
petrã stabili erat mole fundata.
plicit: & ñ poterãt nauigare erat
eñ uentꝰ contrariꝰ. nõ qͦ & hoc ñ
possit sentire tͦpologice: s qͦ pre¬
senti sensui tantũ similitudinẽ
p̃beat. Auertente enĩ dño faciẽ
suã a nob̾. illidim᷑ in manu iniqͥ¬
tatis nr̃ȩ  siue tͣdim᷑ tẽptatonibꝰ
ꝓpt̾ peccã nr̃a. Ex qͦ discimꝰ qͦd ma¬

Expanded text:
t flumina, flaverunt venti, et impegerunt in domum illam, et non potuerunt subvertere eam: 764 quia super petram stabili erat mole fundata .Et non poterant navigare, erat enim ventus contrarius : non quo et hoc non possit sentiri tropologice, sed quo praesenti sensui tantum similitudinem praebeat. Avertente enim Domino faciem suam a nobis, allidimur in manu iniquitatis nostrae, sive tradimur tentationibus propter pecca
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ habuerimꝰ. ueniamꝰ ad
plenitudinẽ eiꝰ. & contẽplem głã
unigeniti a patre. plenitudinem
supra positũ ẽ. quare nos errare
fecisti. quo sensu accipiendũ sit:
plenissime docet iheremias. Sedu
dicus abscondis ferrũ accutissi¬
mũ. ne egrotantẽ terreas anteꝙͣ
cures: fecisti me negligentẽ. Propt̃
quod ⁊ de ihrłm dicit ds. E cce ego
seducã eã & ponã eã qͣsi desertũ: &
statĩ eã sic̃ t̾rã absq aqͥs il loqͣr ad cor eiꝰ
Et dabo possessiones eiꝰ inde: d

Expanded text:
uerimus, veniamus ad plenitudinem ejus et contemplemur gloriam Unigeniti a Patre, plenum gratiae supra positum est: Quare errare nos fecisti ? quo sensu accipiendum sit, plenissime docet Jeremias: Seduxdicus abscondis ferrum acutissimum, ne aegrotantem terreas antequam cures, fecisti me negligentem; propter quod et de Jerusalem dicit Deus: Ecce ego seducam eam, et ponam eam quasi desertum, et statuam eam sicut terram absque aquis, et loquar ad cor ejus: et dabo po
Abbreviated transcription (Latin):
ixp̃i. ꝓpt̾ quẽ cuncta arbitt᷑ qua¬
si stercora. ut xp̃m lucri faciat ⁊
perit in iustitia sua: si pꝰ eugłii ue¬
ritate umbras uelit exerce̾ legales:
⁊ ñ iuste qͦd iustũ ẽ ꝑsequat᷑. Uñ
iurta sapientissim salomonẽ om̃is
uir uidet᷑ sibi esse iustus: cũ in le

Expanded text:
propter quem cuncta arbitratur quasi stercora, ut Christum lucrifaciat, et perit in justitia sua , si post Evangelii veritatem umbras velit exercere legales, et non juste quod justum est persequi. Unde juxta sapientissimum Salomonem, omnis vir videtur sib
Abbreviated transcription (Latin):
oñs in ęugħo aiebat. Sidiligitis
me: mandata mea seruate. Et ego
petã patrẽ. & ahũ ꝑachtũ dabit
uobis: ut sit uobiscũ in sempit̃nũ.
spm̃ ueritatis. De qͦ⁊ in sapientia¬

Expanded text:
Dominus dicebat: Si diligitis me, mandata mea servate: et ego petam Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut sit vobiscum in sempiternum, Spiritum veritatis . De quo et
Abbreviated transcription (Latin):
ioħe scriptũ ẽ. fuit hõ nussus a
do : cui nom̃ erat ioħs. Hic uenit.
ut p̃beret testimoniũ luq: ut
om̃s crederẽt ꝑ eũ. Nec statim
in culpa ẽ. si plures credere no¬
luert: s uoluntas uenientis hec
fuit : ut om̃s crederẽt. & salua¬
rent᷑. Sin aũ. qͥ exasꝑauerit. &
dm̃ exasperat : quia eiꝰdem sp̃c
sc̃s. cũ patre filioq naturȩ est.
Quã ob rem apłs p̃cipit. Nolite
subdito peccatis: ⁊ in ꝑu̾sã ans¬
mã ñ ingrecht᷑ sapientia. Uñ
dauid conscientia peccoꝵ. ne sp̃m¬

Expanded text:
 missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit, ut praeberet testimonium luci, ut omnes crederent per eum . Nec statim in culpa est, si plures credere noluerunt, sed voluntas venientis haec fuit, ut omnes crederent et salvarentur. Sin autem qui exasperaverit et m exasperat: ejusdem Spiritus sanctus cum Patre Filioque naturae est. Quamobrem Apostolus praecipit: Nolite subdito peccatis: et in perversam animam non ingreditur sapientia . Unde et David conscientia pecc
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. & debellauit eos: ipse recordatꝰ
yses in heremo dep̃catꝰ ẽ dicens.
Aut dimitte eis hanc naxã: aut
si ñ facis. dele me de hbro tuo quẽ
datus ysaias dicit. Ubi ẽ ille mo¬
Ubi pastor ouiũ: Ubi ille qͥcũ
ceteris pastoribꝰ gregis dñi uigi¬
lauit: qui imperauit. & posuit
spm cħ oratiõe ⁊ p̃cibus suis in
grege dñi Aut certe ita intelli¬
gendũ ẽ. Ubi ẽ illa clem̃tia dñi.
qua quondã misertꝰ ẽ ppło suo.

Expanded text:
et debellavit eos: ipse recordatusyses in eremo deprecatus est, dicens: Aut dimitte eis hanc noxam: aut si non facis, dele me de libro quem datus historiae, dicit: Ubi est ille Moubi est pastor ovium? Ubi ille qui cum caeteris pastoribus gregis Domini laboravit? Qui impetravit, et posuit Spiritum Dei oratione et precibus suis, in grege Domini? Aut certe ita intelligendum: ubi est illa clementia Domini, qua quondam misertus est populo suo,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pereat. s habeat uitã ȩt̾̃nam.
Quod si prudens lector. tacita
cogitati õẽ responderit. quare
multi ñ st̃ saluati. si ipse salua¬
uit eos. & dilexit. & peꝑcit filiis
suis. & redemit eos sanguine suo.
suscepit q & eraltauit assũptos:
infert᷑ causa ꝑspicua. Ipsi aũ ñ
credidert̃. ⁊ eracerbauert̃ sp̃m¬

Expanded text:
non pereat, sed habeat vitam aeternam. non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quod si prudens lector tacita cogitatione responderit; quare multi 753 non sunt salvati, si ipse salvavit eos, et dilexit, et pepercit filiis suis, et redemit eos sanguine suo, suscepitque et exaltavit assumptos? infertur causa perspicua. Ipsi autem non crediderunt, et exacerbaverunt Sp
Abbreviated transcription (Latin):
bulatus ẽ. Siue ñ ẽ tͥbulatus: ut
parũꝑ cos desereret. & nudatꝰ au¬
xriho suo cogeret ad rogandum.
Uel certe nequaquã tͥbulauit eos:
s e contrario ceteris ꝑ sequentibꝰ
adiutor fuit. Misitq angłm suũ.
qui eos de ꝑicło liberaret. Aut uic¬
scõs uiros saluare uoluit pͦpłm
suũ : uer̃ ipse descendit ad oues
ꝑditas domꝰ isrł. ut ouem mor¬
bidam suis humeris reportaret.
⁊ draginã q̃ perierat inueniret
⁊ litrurioso fiho reu̾tenti letꝰ
occurreret. Propt̃ quod sponsa
dicit in cantico canticor. Oscu¬
let᷑ me oscħs oris sui. Nequaꝗͣ.
patriarchas. moysen ⁊ ꝓpħas:
s meũ corpꝰ assumat in mea
carne u̾set᷑. Uerbũ caro fiat. &
sic oscłet᷑ me. habitans in me:
ut sit hemmanuel. Nequa quã
gͥ ut legatꝰ. nec ut angłs. s ipse
saluauit eos. qui receperunt
salutẽ: ñ operũ merito. s cari¬
tate ch̾. Sic enĩ d̃s dilex̃ mun¬
dũ ut filiũ suũ unigenitum
daret: ut oĩs qͥ crediderit in eũ

Expanded text:
bulatus est. Sive non est tribulatus, ut parumper eos desereret, et nudatos auxilio suo cogeret ad rogandum. Vel certe nequaquam tribulavit eos, sed e contrario, caeteris persequentibus, adjutor fuit, misitque Angelum suum, qui eos de periculo liberaret. Aut sanctos viros salvare voluit populum suum; verum ipse descendit ad oves perditas domus Israel, ut ovem morbidam suis humeris reportaret, et drachmam quae perierat inveniret, et luxurioso filio revertenti laetus occurreret. Propter quod sponsa dicit in Cantico Canticorum: Osculetur me osculis oris sui. Nequaquam per Patriarchas, Moysen, et Prophetas, sed meum corpus assumat, in mea carne versetur, Verbum caro fiat, et sic osculetur me habitans in me, ut sit Emmanuel. Nequaquam igitur ut legatus, nec ut Angelus, sed ipse salvabit eos qui receperunt salutem: non operum merito, sed charitate Dei. Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. & in tenebris gradiuntur
erroris. & ulcirco ñ habent
lucẽ. Neq enĩ fieri poterat
ut in ꝑuersam animã intro¬
iret sapientia. Qnescierunt
neq intellexert̃: & id̾o in tene¬
bris ambulant. Nõ enĩ fecer̃t

Expanded text:
et in tenebris gradiuntur erroris, et idcirco non habent lucem. Neque enim fieri poterat, ut in perversam animam introiret sapientia. Qui nescierunt nec intellexerunt; et ideo in tenebris ambulant. Non enim fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ uinceret multitudo.
Si ergo de uno homine tanta
ppłoꝵ nata st̃ milia: quid mͥ gran¬
de ẽ ut instaurẽ rumas syon.
⁊ deserta eiꝰ mutem in ꝑadysũ
uoluptatis. ⁊ in ortũ dñi quẽ
plantauit d̾s in eden contra ori¬
entẽ. & inueniat᷑ in ea ꝓ diuer¬
sis arboribꝰ gaudiũ atq leticia.
confessio ⁊ uor laudis. Hoc u¬
dei ad zorobabel. tẽꝑa referũt
quod post babylonicã uastita¬
tẽ instaurata sit syon: edificatũq
tẽplũ. & antiqua religio reddi¬
ta. S qͦmͦ supra dr ad syon. af¬
ferent filios tuos in ulnis. & fili¬
as tuas suꝑ humeros portabunt
⁊ erunt reges nutcii tui ⁊ regi¬
ne nutͥces tue. & ecce isti de lon

Expanded text:
numerum vinceret multitudo. numerum vinceret multitudo. Si ergo de uno homine tanta populorum nata sunt millia; quid mihi grande est, ut instaurem ruinas Sion, et deserta ejus mutem in paradisum voluptatis, et in hortum Domini quem plantavit Deus in Eden contra Orientem: et inveniatur in ea pro diversis arboribus gaudium atque laetitia, confessio et vox laudis? Hoc Judaei ad Zorobabel tempora referunt, quia post Babyloniae vastitatem instaurata sit Sion, aedificatumque Templum, et antiqua religio reddita. Sed quomodo supra dicitur ad Sion: Afferent filios tuos in ulnis, et filias tuas super humeros portabunt. Et erunt reges nutricii tui, et reginae nut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ leticia inueniet᷑ in ea gr̃arũ
Nactio ⁊ uoc laudis. Lar. Audi¬
te me qui ꝑsequimini quod ius¬
tũ ẽ. & queritis dñm. Attendite
in robustã petrã quã excidistiᷤ
⁊ in foueã laci quã fodistis. Res¬
picite in abrahã patrẽ ur̃m &
in sarrã que uos peperit: quia
Nimnus erat ⁊ uocaui eũ ⁊ bñdixi
Nei ⁊ dilexi illũ. & multiplicaui
eũ. Eoce nc̃ consolabor syon &
consolatus sũ oĩa deserta enis:¬
ad occidentẽ st̃. quasi ꝑ adysũ
dni. Ecultationẽ ⁊ leticiã in¬
uenient. in ea: confessionẽ. &
uocẽ laudis. Dormientibꝰ in
dolore ac merore ꝑpetuo. qui
suocenderunt sͥ ignẽ. ⁊ flãmas
robustissimas esse fecert̃ uos
qui ꝑsequimini iusticiã & que¬
ur̃m de quo eocisi estis.⁊ ad
cauernã laq de qua p̃cisi estis:
io⁊ ad saram que peperit uos.
Et hoc considerate quod cũ unꝰ
⁊ centũ ess annoꝵ & sterilem
haberet urorẽ. multiplicauerĩ
filios eiꝰ quasi stellas oeli: ita ut

Expanded text:
ea, gratiarum actio et vox laudis. LXX: Audite qui persequimini quod justum, et quaeritis Dominum. Attendite in robustam petram quam excidistis, et in foveam laci quam fodistis. Respicite in Abraham patrem vestrum, et in Saram quae peperit vos, quia unus erat et vocavi eum, et benedixi ei, et dilexi illum, et multiplicavi eum: et te nunc consolabor, Sion. Et consolatus sum omnia deserta ejusad occidentem sunt, quasi paradisum Domini: exsultationem et laetitiam invenient in ea, confessionem et vocem laudis. Dormientibus in moerore ac dolore perpetuo, qui succenderunt sibi ignem, et flammas robustissimas esse fecerunt, vos qui persequimini justitiam, et quaevestrum, de quo excisi estis, et ad cavernam laci, de qua praecisi estis, id est, Saram quae peperit vos. Et hoc considerate, quia cum unius et centum esset annorum, et sterilem haberet uxorem, multiplicaverim filios ejus quasi stellas coeli, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
igne sibi unũquẽq succendere.
Et qͦmͦ in eodẽ manentes loco.
⁊ si dici potest lectulo. alii sani
sunt. alii febriũ succenduntur
ardoribꝰ. ⁊ ex diuersitate hu¬
morũ. atq pituitate diuersa
supplicia sentientes: sic ⁊ igniᷤᷤ
qͥ a peccatoribꝰ succendit᷑ mate¬
riam in peccatis habet ⁊ iniqͥ¬
tate de qua scriptũ ẽ. Ardebit
sicut ignis iniquitas: & sic̃ gram̃
siccum uorabitur. incendio.¬

Expanded text:
ignem sibi unumquemque succendere. ignem sibi unumquemque succendere. Et quomodo in eodem manentes loco, et si dici potest lectulo, alii sani sunt, alii febrium succenduntur ardoribus, ex diversitate humorum atque pituitae diversa supplicia sentientes: sic ignis qui a peccatoribus succenditur, materiam in peccatis habet, et in iniquitate, de qua scriptum est: Ardebit sicut ignis iniquitas, et sicut gramen siccum vorabitur incendio
Abbreviated transcription (Latin):
lignis uget ignis. Sin aũ par¬
uus ignis grandem materiam
cõprehendit: grandis flamina
que ꝓfert spinas ⁊ tͥbulos reꝓba
sit ⁊ maledictioni ꝓcrima: finiꝰq
illius in cõbustionẽ. Ergo qui
accincti st̃ flaminis atq circũ¬
dati. ⁊ sibi incendiũ roboraue¬
runt. ꝓuocant᷑ ad salutẽ: ⁊ dłr.
ad eos. ambulate in lumine ig¬
nis ur̃i ⁊ in flãmis quas succen¬
distis. ut in penis atq suppliciis
discant di potentiã ⁊ redeant ad
salutẽ. Significat aũ iudaici pͦpħ
uastitatẽ. quod romanis traditi
sunt. & captiuitatẽ hucusq sus¬
tineant. De manu enĩ xp̃i. hec
facta st̃ omĩa. & in merore ac
doloribꝰ dormient: quia nec be¬
neficiis nec torm̃tis di filium
reciꝑe. uoluert̃. Uñ loquit᷑ ad
eos. Ite in ignẽ ȩt̾num. quẽ p̃pa¬
rauit ds̃ diabolo. & angłis eiꝰ.
Hoc ẽ quod i apłs ait. Perue¬
nit enĩ suꝑ eos ira infinem. Hoc
capło discimꝰ. ꝓ qualitate pecc̃i

Expanded text:
lignis viget ignis . Sin autem parlignis viget ignis . Sin autem parvulus ignis grandem materiam comprehendit; grandis flamma quae proferens spinas et tribulos, reproba sit, et maledictioni proxima, finisque illius in combaccincti sunt flammis atque circumdati, et sibi incendium roboraverunt, provocantur ad salutem, et dicitur ad eos: Ambulate in lumine ignis vestri: et in flammis quas succendistis, ut in poenis atque suppliciis discant Dei potentiam, et redeant ad salutem. Significat autem Judaici populi vastitatem, qua Romanis traditi sunt, et captivitatis jugum hucusque sustinent. De manu enim Christi haec facta sunt omnia, et in moerore ac doloribus dormient; quia nec beneficiis, nec tormentis, Dei filium recipere voluerunt. Unde loquitur ad eos: Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . Hoc est quod et Apostolus ait: Pervenit enim super vos ira in finem . Hoc capitulo discimus, pro qualitate peccati,
Abbreviated transcription (Latin):
derat sapientiã seruet manda¬
ta: & dñs tͥbuet eã illi. Uñ ad
dñm dicit᷑. Lux p̃cepta tua. E
alibi. Mandatũ dñi lucidũ. il¬
luminans ocłos. Precipit᷑ q im¬
piis ut confidãt in dño:⁊ pecca¬
tis ruentes. illiꝰ inuitant᷑ & sus¬
tentent᷑ auxilio. E cce om̃s
uos accendentes ignẽ accinch
flaminis. ambulate in lumine
ignis ur̃i. i in flaminis quas suc¬
cendistis. De manu mea factũ
ẽ hoc uobis. in doloribꝰ dormi¬
etis .Lxix. Ecce om̃s uos ignẽ
accenditis ⁊ confortatis flãmã
ambulate in lumine ignis ur̃i.
& in flãma quã succendistis.
Propt̾ me facta st̃ hec uobis:
in merore dormietis. Nichil
ꝓdest exortatio: nec post scele¬
ra spes salutis ẽ. Om̃s declina¬
uerunt simul iutiles facti st̃.
Dñs sibi ignẽ succendunt: flã¬
mã q corroborãt. Habent enĩ
in se fenũ. ligna. stipulã. spi¬
nas ⁊ tͥbulos. ac lolium: que ȩt̃¬
no tradant᷑ incendio. Uñ & in
ꝓuerbiis scriptũ ẽ. In multis

Expanded text:
derat sapientiam, servet mandata, et Dominus tribuet eam illi. Unde et ad Deum dicitur: Lux praecepta tua. Et alibi: Mandatum Domini lucidum illuminans oculos . Praecipiturque impiis ut confidant in Domino, et peccatis ruentes, illius innitantur et sustententur auxilio. Ecce omnes vos accendentes ignem, accincti flammis, ambulate in lumine ignis vestri, et in flammis quas succendistis: de manu mea factum est hoc vobis, in doloribus dormietis. LXX: Ecce omnes vos ignem accenditis, et confortatis flammam; ambulate in lumine ignis vestri, et in flamma quam succendistis; propter me facta sunt haec vobis. In moerore dormietis. Nihil prodest exhortatio; nec post scelera spes salutis est. Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt ; omnes sibi ignem succendunt, flammamque corroborant. Habent enim in se fenum, ligna, stipulam, spinas, ac tribulos, ac lolium, quae aeterno tradantur incendio. Unde et in Proverbiis scriptum est: In multis
Abbreviated transcription (Latin):
in caritate. Sed hic timor pro
de quo & alibi legimuᷤ. Beatus
go appellant timoratos in reli¬
gione dĩ. Protegit enĩ dñs it̃
eoꝵ: & uiam timoratoꝵ. custo¬
dit. De hoc timore scriptũ ẽ.
Limor dñi omĩa suꝑat. E alibi.
Non ẽ inopia timentibꝰ cũ. De¬
niq post multos uͥtutũ gradus.
ad huniscemodi timorẽ dñi ꝑ
uenitur. Loquitur enĩ sermo
diumnus sub ꝑsona magistri &
patris. discipulũ erudientis.
⁊ filiũ. Si inuocaueris sapien¬
tiam. ⁊ intelligentiã dederis

Expanded text:
in charitate. Sed hic timor pro de quo et alibi legimus: Beatus  quos vulgo appellant timoratos in religione Dei. Protegit enim Dominus iter eorum; et viam timoratorum custodit. De hoc timore scriptum est: Timor Domini omnia superat. Et alibi: Non est inopia timentibus eum . Denique post multos virtutum gradus ad hujuscemodi timorem Domini pervenitur. Loquitur enim sermo divinus sub persona magistri et patris, discipulum erudientis et filium: Si invocaveris sapientiam, et intelligentiae dederis
Abbreviated transcription (Latin):
głam ei. Qui gͥ sic timet dñm:
audiat uocẽ serui ł pueri eiꝰ.
Qͥ ambulauit in tenebris et
ñ erat ei lum̃: qui ñ habuit spe¬
ciem nec głam. s insimilitudi¬
nem carnis peccatricis. susce p̃
formã serui. ut peccatũ in
carne superaret. De hoc dicit᷑.
qͦd speret in nomine dñi. & in¬
nitat᷑ suꝑ dm̃ suũ: ut qͥcqͥd hu¬
manȩ fragilitatis ẽ diuina ma¬

Expanded text:
am . Qui igitur sic timet Dominum, audiat vocem servi vel pueri ejus, qui ambulavit in tenebris, et non erat ei lumen; qui non habuit speciem nec gloriam, sed in similitudine carnis peccatricis suscepit formam servi, ut peccatum in carne superaret. De hoc dicitur, quia speret in nomine Domini, et innitatur super Deum suum: ut quidquid humanae fragilitatis e
Abbreviated transcription (Latin):
rłm postea legimꝰ cepisse chalde¬
os. quor. rex nabugodonosor fuit.
Et qr apud eos astroꝵ obseruan¬
tia ẽ stellar̃q cursus longuo usu
⁊ exertitatiõe cognitꝰ: qͦd in drũ
natiuitate monstrat᷑: Intellere¬
runt sołe reu̾sũ. diei spacia du¬
rent. fama ꝑ om̃s gentes uolitan¬
te didicerunt. ꝓpt̾ egͦtationem
regis ude. etiã cursũ signi claris¬
simi cõmutatũ. ¶ uã ñ esse opi¬
dier̃ uerba testant᷑ que dixere
pꝰ alia. Ipse ẽ erechias qͥ obturauit
suꝑiorẽ fontẽ aquarũ gron. &
auertit eas subt̃ ad occidentem
urbis dauid. In omibꝰ oꝑibꝰ sius
fecit ꝓsꝑe que uoluit. Attamen
in legatiõe pͥncipũ baby lonis qͥ
missi fuerant ad eũ ut int̾roga¬
rent deportento qͦd acciderat.
suꝑ terrã. reliquit eũ ds ut tẽp

Expanded text:
rusalem postea legimus cepisse Chaldaeos, quorum rex Nabuchodonosor fuit. Et quia, apud eos astrorum observantia est, stellarumque cursus longo usu et exercitatione cognitus, quod et in Domini nativitate monstratur, intellexerunt solem reversum, diei spatia durent, fama per omnes gentes volitante, didicerunt propter aegrotationem regis Judaeae etiam cursum signi clarissimi commutatum. Quam non esse opiDierum Verba testantur, quae dixere post alia: « Ipse est Ezechias, qui obturavit superiorem fontem aquarum Gion, et avertit eas subtus ad occidentem urbis David. In omnibus operibus suis fecit prospere quae voluit; attamen in legatione principum Babylonis, qui missi fuerant ad eum, et interrogarent de portento, quod acciderat super terr
Abbreviated transcription (Latin):
portabo: ut intelligas qͦd potu¬
isti ñ tuis potuisse te uiribꝰ s
meo arbitͥo: merebant᷑ enĩ impie
gentes ⁊ infructuose arbores.
ut ꝑte quasi securim ⁊ serram
meã succiderent᷑ & caderent.
Itaq. ponã circulũ siue chamũ
in naribꝰ tuis. & blasphemantia
ora confringã. ut neqͣquã ult᷑
talia loqͥ audeas: freñq unciã
labiis tuis. qͦd tuã ferotiã do¬
met.⁊ te reducat in assyrios:¬

Expanded text:
portabo, ut intelligas quod potuportabo, ut intelligas quod potuisti non tuis potuisse te viribus, sed meo arbitrio. Merebantur enim impiae gentes et infructuosae arbores, ut per te quasi securim et serram meam succiderentur et caderent. Itaque ponam circulum sive camum in naribus tuis, ut blaspbemantia ora constringam, et nequaquam ultra talia loqui audeas, frenumque mittam in labiis tuis, quod tuam ferociam domet et te reducat in Assyrios
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ contͤ uerba assyrii sentien¬
da st̃. qͦt ad blasphemiã eiꝰ sic
responderit dñs. Nũ ignoras
qͦd ħ quȩ fecisti mea feceris uo¬
luntate. & ħ ego fut᷑a p̃dixerĩ.
ac ꝑ te facienda mandauerĩ:
Itaq qͦt olim decreui. ħ exple¬
tũ ẽ tp̃r: ut colles id⁊ pͥncipes
qͥ int̾ se añ pugnabãt. ciuitateꝰq
munitissime me contrahente
manũ meã. nec solitũ p̃bente
auriliũ. eradicarent᷑ & contre¬
miscerent ac ꝑirent: & cõpa¬
rent᷑ ñ oliue s uinee fructu¬
osis arboribꝰ. s freno ⁊ grami¬
n herb̾q domatũ q̃ frugibꝰ
impedim̃to st̃. & añ marcescũt
ꝗͣ ad maturitatẽ ꝑueniant.
Itaq ⁊ sessionẽ. uegressũ ⁊ intͦ¬
itũ tuũ ante te cognoui: &
insaniã qua contͣ me debacha.¬
turus eras ꝓpħis uaticinantibꝰ
sũ locutꝰ. ꝑ qͦs olim ducturum
esse te nouerã. In cȩlũ ascendã
meũ: ero simił altissimo. Itaq
furor tuus ⁊ suꝑbia ꝑuenit in
aures meas. & neqͣquã te ultra

Expanded text:
Dei contra verba Assyrii sentienda sunt, quod ad blasphemiam ejus sic responderit Dominus. Num ignoras quod haec quae fecisti, mea feceris voluntate, et haec ego futura praedixerim, ac per te facienda mandaverim? Itaque quod olim decrevi, hoc expletum est tempore, ut colles, id est, principes, qui inter se ante pugnabant, et civitates munitissimae, me contrahente manum meam, nec solitum praebente auxilium, eradicarentur, et contremiscerent, ac perirent, et compararentur non olivae, et vineae, fructuosisque arboribus, sed freno et gramini herbisque domatum, quae frugibus impedimenta sunt, et marcescunt priusquam ad maturitatem perveniant. Itaque et sessionem, egressum et introitum tuum ante cognovi, et insaniam qua contra me debacchaturus eras prophetis vaticinantibus sum locutus. Per quos olim dicturum esse te noveram: « In coelum ascendam, meum, ero similis Altissimo. Itaque furor tuus et superbia pervenit in aures meas, et nequaquam te ultra