comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mestis ab ea. niehil ei debentes. Manife¬
tibꝰ mnarimeq illis qͥ sꝑitalẽ uitã sectant᷑.
intantũ nota st̃ illis: ut etiã ab illisse ali¬
enos reddant. scientes qr mortẽ generant.
For nicacio dr a formeibꝰ. hoe ẽ a locis te¬
atralibꝰ & lupanaribꝰ. quȩ for nicibꝰ idest
pellant᷑: in qͥbꝰ erant meretriees. cũ qͥb¬

Expanded text:
estis ab ea, nihil ei debentes. Manifetibus, maximeque illis qui spiritalem vitam sectantur, in tantum nota sunt, ut etiam ab illis se alienos reddant, scientes quia mortem generant. Fornicatio dicitur a fornicibus, hoc est a locis theatralibus et lupanaribus, quae fornicibus, id est loca, in quibus erant meretrices, cum q
Abbreviated transcription (Latin):
criert̃: s ñ erant ex nobis. Uel etiã a se¬
quendo dñr secte. sicut hereses abeligen
a illũ sẽqͥnt᷑. In uidiȩ. In uidia ingeminã
scindit᷑ passionẽ: cũ aut is qͥ in honore
ẽ uidens aliũ attente attendere iniidet
ei ne dd eunde̾ ꝑuenire possit honore:
aut cũ aliqͥs alterius felicitate torquet᷑
uidens illũ suꝑiorẽ se. Ebrietates. Briam
gene re masculino: dicimꝰ calice̾. aptũ po¬

Expanded text:
exierunt, sed non erant ex nobis . Vel etiam a seexierunt, sed non erant ex nobis . Vel etiam a sequendo dicuntur sectae, sicut haereses ab eligenet illum sequantur. Invidiae. Invidia in geminam scinditur passionem, cum aut is qui in honore est, videns alium attente attendere, invidet ei ne ad eumdem pervenire possit honorem: aut cum aliquis alterius felicitate torquetur, videns illum superiorem se. Ebrietas. Briam gene
Abbreviated transcription (Latin):
humor suꝑ abindans. Idoloꝵ. seruitꝰ. hoc
ẽ idolatria: quȩ tunc tẽporis erat pene
in om̃ib gentibꝰ. Possumꝰ & ꝑ hoc qͦd di¬
cit. idolor. seruitꝰ. aleiori sensu auari¬
ciã intelligere. Unde in epła ad eol osen¬
ne ficia. st̃ maleficia. hoc ẽ malefice ar¬
tes. ꝑ quas cogunt᷑ sepe miseri amare.
.& amari. Unde dñr uenefieia. id÷ uene¬
no infecta. Immicieie: st̃ male uolunta¬
tes. Contenciones. sepe ex supbia. peedunt:
tꝰ Emulacio ẽ inuidia: de qua legit᷑ qͦd
emulantes. hoc ẽ inuidentes ioseph fr̃s
sui. uendider̃t illũ. Ira. ẽ grauis cõmo¬
cio animm. Q hoc distat inter iratũ ꝙ. ura¬
Rire id÷ lites a. ꝯtenciones: quę plerũq
sine causa exurgunt. Dissensio. ẽ discor di .a.
que solet oriri inter maritũ ⁊ urore inter
aũ uł a sectando. id: diuidendo. eo qͦd di¬
uidant se a cõmunione alioꝵ. sieut here¬
tiei faciebant. qͥ ab eccłe unitate se segre¬
esabant. de qͥbꝰ iohannes dicit. De nobis

Expanded text:
humor superabundans. Idolorum servitus est idololatria, quae tunc temporis erat pene in omnibus gentibus. Possumus et per hoc quod dicit, idolorum servitus, altiori sensu avaritiam intelligere. Unde in Epistola ad Coloneficia sunt maleficia, hoc est maleficae artes, per quae coguntur saepe miseri amare et amari. Unde dicuntur veneficia, quasi veneno infecta. Inimicitiae sunt malae voluntates. Contentiones saepe ex superbia procedunt tur. Aemulatio est invidia, de qua legitur, quod aemulantes, hoc est, invidentes Joseph fratres sui, vendiderunt illum. Ira est grandis commotio animi. Et hoc distat inter iratum ac iraRixae sunt lites et contentiones quae plerumque sine causa exsurgunt. Dissensio est discordia quae solet oriri inter maritum et uxorem, intautem vel a secando, id est dividendo, eo quod dividant se a communione aliorum sicut haeretici faciebant, qui ab Ecclesiae unitate se segregabant, de quibus Joannes dicit: A nobis
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ñ ꝑficietis. De hac lectione. di¬
uersi doctores ñ eqͥlit̾ senciunt. dicentes
qda de sꝑu hominis loc utũ ẽẽ hic apłmi:
sicut cassianꝰ uir prudentissimꝰ in collacio¬
nibꝰ patrũ. Quid̾a de sꝑu sc̃o ut beatꝰ augu¬
stinꝰ qͦd utrũq nom̃ ñ inꝯgrue. neq itra¬

Expanded text:
carnis non perficietis. De hac lectione diversi doctores non aequaliter sentiunt, dicentes quidam de spiritu hominis locutum esse hic Apostolum, sicut Cassianus, vir prudentissimus, in Collationibus Patrum, quidam de Spiritu sancto, ut beatus Augustinus. Quod utrumque no
Abbreviated transcription (Latin):
utunt᷑ &. cõmunibꝰ. itaetiã ꝓ libiti suo
unꝰ qͥsq qͥeqͥd scurrilitatis .s. ociositatis
ei placet loquit᷑: iđoq uocant᷑ turpia
uiuia. E his similia. subaudis. peccata
opa stͥ carnis. Quȩ oꝑa. pre dico uobis mͦ.
sicut prediri. Ubi predixi: Ubi diri n
regnet peceatũ in ur̃o mortali eorꝑe ein¬

Expanded text:
et communibus, ita etiam pro libitu suo unusquisque quidquid scurrilitatis et otiositatis ei placet loquitur, ideo vocantur turpia convivia. Et his similia, subaudis peccata, opera sunt carnis, quae opera praedico vobis modo sicut praedixi. Ubi praedixit? Non regnet peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
Principal itas anime. quę & rac ionabilitas
intis ippellat᷑: ꝑ qua possumꝰ cognoscere qͥd
debeanꝰ appetere .s. qͥd uitare. Si inqͥt sꝑu
uixeritis. hocẽ si uixta racionabilitatẽ &
incellectũ mentis inxeritis. desidid carnis
id÷ carnalis hominis &. xupiscencie malę
ac desidi̾a delectacionis p̃ue ñ ꝑficietis.
Que st̃ desidia carnis. in subsequentibꝰ ma¬
nifestabit᷑. Uic amꝰ .s. alit. se quentes sensũ
beati august ini. Notũ habet᷑. ipud erudi¬
tos. spu sẽo dictante atq reuelante. qͥuin¬
us substanciȩ ẽ eũ patre & filio. scripturas
sacras conseriptas ee̾: & omnia diuina elo¬
qͥa .s p̃cepta quȩ in lege &. ꝓpħis. atq euan¬
gelu grã continent᷑: ab illo data ẽe. Ideueo

Expanded text:
imae, quae et rationabilitas mentis appellatur, per quam possumus cognoscere quid debeamus appetere, et quid vitare. Si inquit spiritu vixeritis, hoc est, si juxta rationabilitatem et intellectum mentis vixeritis, desideria carniscarnalis hominis et concupiscentiae malae ac desideria delectationis pravae non perficietis. Quae sint desideria carnis, in subsequentibus manifestabitur. Dicamus et aliter, sequentes sensum beati Augustini. Notum habetur apud eruditos, Spiritu sancto dictante atque revelante qui unius substantiae est cum Patre et Filio, Scripturas sacras conscriptas esse, et omnia divina eloquia et praecepta quae in lege et prophetis et Evang
Abbreviated transcription (Latin):
detͣn in regnilumine semꝑ erit.
Nã qͥ iusticiã sꝑnunt. Nee̾ laborant.
Inq niehil tendunt. nec niehil ee̾ quęunt.
Non gͦ illoꝵ. poterit pars multa uideri.
Quor. in sc̃oꝵ. nullus erit numero.
Sed uere magni a. multi sine fine manebunt.¬
Non ꝯcupiscit dñs pena reoꝵ.
tanꝗͣ. saturari de sid̾ans ulciõe: Sed qͦd iustũ est
cũ tranqͥllitate deceruit. & recta uoluntate dis¬
ponit. ut etiã malinͣ sint in ordinati.
ullad̾m oblectat mseror penareoꝵ:
Nec scelerũ uindex ira mouet placidũ.
Om̃ipotentis enĩrecta & tranqͥlla uoluntas.
Quicqͥd decermi ꝯuenit hoc statuit.
Qt nullus pateat regis censura q̃ relis
Cũ iuste accipit debitꝰ ordo malos.
Sonũ intellectũ habet. qͥ qͦd
faciendũ recte intelligit facit: Alioqͥn talis est
sine oꝑe intelligencia: qualis sine timore sapien¬
cia: ẽ ũ se riptũ sit. miciũ sapieneie timor dñi.¬

Expanded text:
erni in regni lumine semper erit. Nam qui justitiam spernunt, non esse laborant, Inque nihil tendunt, et nihil esse queunt. Non ergo illorum poterit pars multa videri, Quorum in sanctorum nullus erit numero. Sed vere magni, et multi sine fine manebuntNon concupiscit Deus poenam reorum, tamquam saturari desiderans ultione. Sed quod justum est cum tranquillitate decernit, et recta voluntate disponit, ut etiam mali non sint inordinati. Nulla Deum oblectat miserorum poena reorum, Nec scelerum vindex ira movet placidum. Omnipotentis enim recta et tranquilla voluntas, Quidquid decerni convenit, hoc statuit. Ut nullis pateat Regis censura querelis, Cum juste accipiet debitus ordo malos.onum intellectum habet, qui quod faciendum recte intelligit, facit. Alioqui talis est sine opere intelligentia, qualis sine timore sapientia: cum scriptum sit, Initium sapientiae timor Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Quifactis implet cognita uerba piis
Nã nimis a sensu doctrinę deuius errat.
Si quę eurauit scire. fugit facere.
empta ẽ: & ñ ab oꝑibꝰ iusticie. s ab iniqͥtatis ab
sinet acciõe: ut uiuens deo.& mundo mortua
inhumilitatis⁊ mansuetudinis placita tran¬
quillitate requiescat.
st & in hac uita multis requies data sc̃is.
Quoꝵ. animas mundꝰ ñ tenet occiduus.
Quos de sid̾iis nullis ꝑ itura fatigant

Expanded text:
qui factis cognita verba piis. Nam nimis a sensu doctrinae devius errat, Si quae curavit scire, fugit facere. empta est, et non ab operibus justitiae, sed ab iniquitatis se abstinet actione, ut vivens Deo, et mundo mortua, in humilitatis et mansuetudinis placida tranquillitate requiescat. Est et in hac vita multis requies data sanctis, Quorum animas mundus non tenet occiduus: Quos desideriis nullis peritura fatigant,
Abbreviated transcription (Latin):
Romanos appellat hic apłs. qͥ ex iudeis gen¬
tibꝰq credentes: in italie partibꝰ habitabanł.
Intͣpretant᷑ aũ romani sublimes. siue to
is misit. cunctis gentibꝰ pͥne ipabant᷑: id̾oq
sublimiores erant om̃ibꝰ ꝑopłis .& intona¬
bant p̃cepta publica ac pͥuata: &. eoꝵ fama
in omniũ hominũ resonabat ore.

Expanded text:
Romanos appellat hic Apostolus, qui ex Judaeis gentibus credentes in partibus Italiae habitabant. Interpretantur autem Romani sublimes sive tonis misit, cunctis gentibus principabantur. Ideoque sublimiores erant omnibus populis, et intonabant praecepta publica et privata, eorumque fama in omnium hominum resonabat ore.
Abbreviated transcription (Latin):
tali erutis. dece̾ epłas seripsit. Nã reliqͦs qͣ¬
tuor ad discipłos misit. quas uidelieet timo¬
theo. unã tito: iña philemoni. Paulus ut di
lit. a paulo uidelieet sergio. ꝓsulȩ quẽ apud
cyplũconuertit. hoc nomͣ sibi imposuit: ut
sicut parthicus qͥ parthos suꝑ auit .&. germa¬
neus qͥ germaniã uicit. qͥlibet dux romanoꝵ¬
ẽ dictꝰ. sic ab eo pͥncipe quẽ pͥus suꝑ auit. sit
appellatꝰ paulus. Beatꝰ augustinꝰ dicit. modi¬
cũ intͣpretari paulu̾ idest humilẽ. Unde ipse

Expanded text:
tali erutis, decem Epistolas scripsit. Nam quatuor reliquas ad discipulos misit, duas videlicet Timotheo, unam Tito, unam Philemoni. Pauli. Pauluslit, a Paulo videlicet Sergio proconsule, quem apud Cyprum convertit , hoc nomen sibi imposuit; ut sicut Parthicus, qui Parthos superavit, et Germanicus, qui Germaniam vicit, quilibet dux Romanorum dictus est, sic ab eo principe quem prius superavit sit appellatus Paulus. Beatus vero Augustinus dicit modicum interpretari Paulum, id est humilem. Unde ipse
Abbreviated transcription (Latin):
intͣfici ꝓ eis scđm carnẽ . Ponitꝰ᷑ & ꝓ ab¬
hominacione. Hic uͦ ꝓseparacione po¬
nit᷑ Itaq nullus sꝑũ dei afflatꝰ. dicit
ipsi iħu. tues anathema. id: separatus
inferior: Hoc quorundã heretieoꝵ ue¬
sania in saniendo dicete ñ timuit: id¬
cireo anathe mate. ids separae ione a
deo a eccła. ꝑculsi st̃ .eł. nemo potest

Expanded text:
interfici pro eis secundum carnem. Ponitur et pro abominatione, hic vero pro separatione ponitur. Itaque nullus Spiritu Dei afflatus dicit ipsi Jesu: Tu es anathema, id est separatus inferior. Hoc quidam haereticorum vesani insaniendo dicere non timuerunt; idcirco anathemate, id est separatione a Deo, Ecclesia perculsi sunt. Et nemo potest
Abbreviated transcription (Latin):
libet aduersus alterũ. ꝙ ꝙ. si nͥ inagnũ ta¬
m̃ paruu est eecłȩ mẽbrurꝙ. sicut omnia
mẽbia siue sint magna. siue sint parua. si¬
ue honesta. siue in houesta. corpꝰ humanũ
formant: ita homines diuersi meriti u¬
nã eocłam ędificant. & unũ corpus xꝑifa

Expanded text:
libet adversus alterum, quia etsi non magnum, tamen parvum est Ecclesiae membrum. Et sicut omnia membra, sive sint magna, sive parva, sive honesta, sive inhonesta, corpus humanum formant, ita homines diversi meriti unam Ecclesiam aedificant, et unum corpus Christi
Abbreviated transcription (Latin):
idem dicendo. manife stauit sȩ loqui de
qr quor una ẽ uirtꝰ naturȩ .&. sub stan¬
cia una: hoꝵ una e̾ oꝑdcio indiuisa. Qui
uidelicet ds oꝑat ominia bona in om̃ibꝰ.
Quibꝰ uerbis tollit᷑ humana arroga uei¬
a. cũ sine sꝑri sc̃õ. nec magna. nec mini¬
ina bona oꝑari possit nr̃a fragilitas. Al¬
cius monet apłs. intrinitate nullos fa¬
ciendos gradꝰ. dĩi pͥmũ ponit sꝑin scm̃¬

Expanded text:
idem dicendo manifestat se loqui de Squia quorum una est virtus naturae, et substantia una, horum una est operatio indivisa, qui videlicet Deus, operatur omnia bona in omnibus. Quibus verbis tollitur humana arrogantia, cum sine Spiritu sancto nec magna, nec minima bona operari possit nostra fragilitas. Altius monet Apostolus in Trinitate nullos faciendos gradus, dum primum ponit Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
Doc ł ores qͥ raruulos erudum. uiii iites
qui dęmones eiciunt: aliaq miracła patr̃at.
Gra curacionũ: qͥ infirmos sanitati resti¬
tuunt. Opitulaciones: qͥ uerbis aut fac¬
ł is auxiliant᷑ aliis. Eoubernaciões: sicut
inprelatis & regibꝰ. ep̃is. ac ducibꝰ. Gene¬

Expanded text:
doctores, qui parvulos erudiunt; virtutes, qui daemones ejiciunt, aliaque miracula faciunt; gratias curationum, qui infirmos sanitati restituunt; opitulationes, qui verbis aut factis auxiliantur aliis; gubernationes, sicut in praelatis et regibus, epis
Abbreviated transcription (Latin):
corpus xpifiunt. ñ duo ꝙr ipse dixit. Qui
manducat carnẽ meam .&. bibit sangui¬
nẽ meũ: in memanet. & ego in eo. Q uicũq
pus illius. uł etiã in ꝑcipiendis aliis ci¬
bis cõmunit᷑ debet eauti: qr cena dñi
om̃ibꝰ recũbentibꝰ cõmunis fuit. ñ solũ
płis tradiderit. uł unde ꝓcesserit ista c̃¬
suetudo uniuersalis eccłȩ. ut ie iuni do¬
reamͣ eadẽ saeramenta p̾ciꝑe: cũ apłi¬
cenati ea ꝑceꝑint .&. añs hoc ñ ordina¬
uerit ita. sicut mͦ tenet᷑. Cui responden¬
dũ est. icdeo tẽ cenatos cõmuncasse apłos
quia necesse erat pascha illud tipieum
antea consũmare: et sic ad ueri pasche
sacramenta transire. Ideo quoq dñs ũ¬

Expanded text:
Christi faciunt non duo, quia ipse dixit: Qui manducat carnem meam, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo . Quicunqupus illius, vel etiam percipiendo alios cibos, communiter debet ea uti: quia coena Domini omnibus recumbentibus communis fuit, non solumpostolis tradiderit, vel unde processerit ista consuetudo universalis Ecclesiae, ut jejuni doceamur eadem sacramenta percipere, cum ap non ordinaverit, sicut modo tenetur? Cui respondendum est, ideo tunc coenatos communicasse apostolos quia necesse erat pascha illud typicum antea consummare, et sic ad veri paschae sacramenta transire. Ideo quoque Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
strat᷑ potencia: ꝑ cuiꝰ nominis uirtutẽ
& inuocacionẽ fiunt. Per hȩcaũ id÷p
caritate. fid̾e &. spem. hominis iusticia ẽ¬
stat. Gł ab ant᷑ corinthii qͥsi sũm̃a iustici¬
ȩ haberent. eo qͦd qͥdã eor dȩ monia eice¬
rent. gram curacionũ infirmis imꝑti¬
tent: s ostendit apłs meliora de e̾e .&. id¬
citco ꝑfectos ñdũ e̾e̾ atq ido hortat᷑ e¬
os dicens. Emulamini karismata me¬
liora: id÷ dona gr̃arũ meliora. Nã suꝑi¬
us p̃missa posst̾ habere mali cũ bonis
sicut iudas apłs fuit: & sicut caiphas &.
baldam. cũ malus esset utͣq ꝓphetauit.
Multi indie iudicii dicturi st̃. Dnẽ. ñ ne
in nomine tuo. ꝓpħauimꝰ. & in nomine tu¬
cimꝰ: Sed audituri st̃. Amen dico uobis.

Expanded text:
stratur potentia, per cujus nominis virtutem et invocationem fiunt. Per haec autem, id est charitatem, fidem, et spem hominis justitia constat. Gloriabantur Corinthii quasi summam justitiae haberent, eo quod quidam illorum daemonia ejicerent, gratiam curationum infirmis impartirent; sed ostendit Apostolus meliora deesse, et idcirco perfectos nondum esse, atque ideo hortatur eos, dicens: Aemulamini charismata meliora, id est dona gratiarum meliora: nam superius praemissa possunt habere mali cum bonis, sicut Judas apostolus fuit: Caiphas, sicut et Balaam, cum esset malus, prophetavit. Multi in die judicii dicturi sunt: Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuci
Abbreviated transcription (Latin):
unũ mẽbrũ: ubi corpꝰ. subaudis. eet. qͥd
ñ uno m̃ebro .s uarictate mebroꝵ. con¬
st ai.eẜ. si om̃s ee̾nt auris. aui ocłs. iđ au¬
dicores tantũ aut p̃dicatores: qͦmͦ esset
eccła eorpus. cũ ñconstaret mẽbrar. ua¬
rietatibꝰ. Non potest dicere ocłi manui
sariis cũ eoꝵ oꝑibꝰ indigeat: ñestis mͥ ne¬
cessarii. Sed multomagis quȩ iudentur
menibia corpis infirimora ee liout pedes

Expanded text:
 membrum, ubi corpus, subaudis esset, quod non uno membro, sed varietate membrorum constat. Et si omnes essent auris aut oculus, id est auditores tantum aut praedicatores, quomodo esset Ecclesiae corpus, cum non constaret membrorum varietatibus? Non potest autem dicere oculus manui: subditis, cum eorum opera indigeat: Non estis mihi necessarii. Sed multo magis quae videntur membra corporis infirmiora esse, sicut pedes
Abbreviated transcription (Latin):
drcatores qͥsibii atq alus spitatia. pindens
Auires st fideles aiditores. Nare s qrum
discrecionis habent interodores uirtutu
ferorosq ueioꝵ Os. qͥ diuina eloquia alis
Si dixerit talis pes ñ sũ manꝰ q n babeo
qͥd tribuã. uł ñ possũ oꝑari unde aliis ic¬
tũ tribuã ꝓpterea ñ sum de corpore xꝑi
nui iło ñ est de corꝑe: Subaudit᷑ utiq ẽ
de corpore xprhic intelligendũ de aure

Expanded text:
dicatores qui sibi aliisque spiritualia provident; aures sunt fideles auditores; nares, qui vim discretionis habent inter odores virtutum fetoresque vitiorum; os, qui divina eloquia aliis runt. Si dixerit talis pes, non sum manus, quia non habeo quod tribuam, vel non possum operari unde aliis victum tribuam, propterea non sum de corpore Christi, non ideo est de corpore? Subaudis utique est de corpo
Abbreviated transcription (Latin):
unũ mẽbrũ s multa: qr unũ mẽbrũ ñ
facit corpꝰsi multa. insimul ueruis con¬
glutinata: Sic om̃s credentes. siue sint
sublimes uitę mefito. siue parui. unum
corpꝰ efficiunt: ẽglutinante eos uirtu¬
te sps sc̃i. Si dixerit pes ñ sum ianꝰ. ñ

Expanded text:
est membrum, sed multa, quia unum membrum non facit corpus, sed multa simul nervis conglutinata: sic omnes credentes, sive sint sublimes vitae merito, sive parvi, unum corpus efficiunt, conglutinante eos virtute Spiritus sancti. Si dixerit pes: Quoniam non
Abbreviated transcription (Latin):
guas in fanciũ facit disertas: dicit. a¬
nathema iħu. In decretis iustinian m¬
ratoris. anathema. separatꝰ a deo uo¬
cat᷑. Iegit᷑ & in canonibꝰ ꝓ maledict iõe.
legit᷑ & ꝓ occisione: sicut ipse apłs in¬

Expanded text:
guas infantium facit disertas, dicit anathema Jesu. In decretis Justiniani imperatoris, anathema separatus a Deo vocatur. Legitur et in canonibus pro maledictione. Legitur et pro occisione, sicut ipse Apos
Abbreviated transcription (Latin):
er fyuhumano. siue mabino: sicut loque¬
bat᷑ puella quę magnũ questũ prestabat
dñis suis. de qua paulus sy in phitomeũ ex¬
pulit. & sicut loqueuant᷑ magi& in cantito¬
res. Alii genera linguarũ. id÷ uarietates
sermonũ. ut apłis &.credentibꝰ mexordio fi¬
di. dlii int̾pretacio sermonũ. ut ihie ionimo:
qͥ diuinas scripturas ex hebreo inlatinum

Expanded text:
 humano, sive maligno: sicut loquebatur puella quae magnum quaestum praestabat dominis suis, de qua Paulus spiritum pythonicum expulit: et sicut loquebantur magi et incantatores. Alii genera linguarum, id est varietates sermonum, ut apostolis et credentibus in exordio fidei. Alii interpretatio sermonum, ut Hieronymo qui divinas Scr
Abbreviated transcription (Latin):
lioꝵ qͥaut ab illo erudiunt᷑. aut illius ex¬
emplo in meliorẽ uitã instruunt᷑ & in
dei laude ex eitant᷑: sicut dñs monet.
tũ se ei adutilitatẽ suã. ut recte credat
sõe uiuat. & ut alii ex eo utilitatẽ ꝑcipi
oñe iustiriȩ manifestat᷑. Hinc̨ scriptum
e. Ignẽ ueni mitere intęrrã. & qͥ uolo.¬

Expanded text:
i aut ab illo erudiuntur, aut exemplo illius in meliorem vitam instruuntur, et in Dei laudem excitantur, sicut Dominus monet: tum esse ad utilitatem suam, ut recte credat, sancte vivat, et ut alii ex eo utilitatem perciponem justitiae manifestatur. Hinc scriptum est: Ignem veni mittere in terram, et quid volo
Abbreviated transcription (Latin):
tis dantꝰ: ñ humanis meritis tribuumm¬
t᷑ Unde ait ad romanos. Quis pͥor dedit
idemq manet. id ÷ immensus. in diui¬
sus &. in separabilis cũ patre & filio: sed
dona illius diuisa st̃. qr ñ omnibꝰ equa¬
lit̃ conferunt᷑. Unde fatendũ ẽ. ꝙ cum
đ̾s ꝑ diuinitatis potene iã ubiq sit. ñ
tam̃ ubiq ẽ ꝑ in habitacionis gram: &
in qͥbꝰ habitat ꝑ gram. ñ equalit᷑ habi

Expanded text:
tis dantur, non humanis meritis tribuuntur. Unde ad Romanos ait: Quis prior dedit idemque manet, id est immensus, indivisus, inseparabilis cum Patre et Filio, sed dona illius divisa sunt, quia non omnibus aequaliter conferuntur. Unde fatendum est quia cum Deus per divinitatis potentiam ubique sit, non tamen ubique est per inhabitationis gratiam, et in q
Abbreviated transcription (Latin):
Dieu i dĩẽ dnię: intrabit inregnẽ ee¬
lor diiqͥndo uͦ ꝓ ipsa re& facto sicut
erechias rex ait ad ysaiã Non funt uer¬
uiiͣ. i res in domo mea: qͦd ñ oftende¬
rim eis. Sie in hoe loco ꝓre & facto
ponit᷑. Nemo in qͥt potert aicero de
de corde credere. ore ẽfiterr& dignao¬
ra fidiexercere. iħi dilisendo dͥum¬

Expanded text:
in regnum coelorum . Aliquando pro ipsa re et facto, sicut ait Ezechias rex ad Isaiam: Non fuit verbum, id est res, in domo mea quod non ostenderim eis . Sic et in hoc loco pro re et facto ponitur. Nemo, inquit, potest dicere, id est corde et ore confiteri, et digna opera fidei exercere, Jesum dilige
Abbreviated transcription (Latin):
nita ẽ. uocat᷑. Hu st̃ pagani qͥ ad diuinũ
cultũ ñ a ccedunt. qͦs gentes appellat nũe.¬
gens inbono: sicut ẽ. & ñ tantũ ꝓgente.
s ut filiosdi eͣ gregaret mnunũ. Ad simula¬
era muta ꝓ ut ducebamini euntes: subau¬
ditꝰ. eratis. Simulachra quȩ asimulando di¬
eunt᷑. eoqd simulent hominẽ. ꝙ ñ sit homo
equũ ⁊nsit ęquus ceteraq huiꝰmodi: ideir¬
comuta appellant᷑. ꝙ ut psalmista ait os
habent & ñ loquent᷑. ocłos habent & ñ
uidebunt: neq eñi est sꝑs in ore ipsor.
Si qͦd dũ uerbũ ab idolis audit: demonũ
decepeioni: qr nͣ simulachroꝵ sensibi¬
litati ascribit᷑. Adhȩe adoranda tam a
de monibꝰ tam etiã ab aruspicibꝰ & phi¬
sine relucł acione ꝓ ut ducebamini fre¬
dei accedite: & pͣceptis salutiferis cum
omni humilitate obte̾ꝑare ẽtendite. eł
qͦd dicit: ꝓ ut ducebamini. oftendit eos
tant̾a ueneracionẽ ex ibuisse simulderis

Expanded text:
nita est vocatur: hi sunt pagani, qui ad divinum nita est vocatur: hi sunt pagani, qui ad divinum cultum non accedunt, quos gentes nunc appellat, nogens in bono, sicut est, non tantum pro gente, sed ut filios Dei congregaret in unum . Ad simulacra muta prout ducebamini, euntes, subaudis eratis. Simulacra quae simulando dicuntur, eo quod simulent hominem et non sit homo, equum et non sit equus, caeteraque hujusmodi idcirco muta appellantur, quia ut Psalmista ait os habent, et non loquentur: oculos, et non videbunt . Neque enim est spiritus in ore ipsorum. Si quod autem verbum ab idolis auditur, daemonum deceptioni et non simulacrorum sensibilitati ascribitur. Ad haec adoranda tam a daemonibus quam ab aruspicibus et phisine reluctatione, prout ducebamini, freDei accedite, et praeceptis salutiferis cum omni humilitate obtemperare contendite. Et quod dicit, prout ducebamini, ostendit eos tantam venerationem exhibuisse simulacris,
Abbreviated transcription (Latin):
nicionẽ retrorsũ abire. Itaq fr̃s mei. cũ¬
conuenitis ad manducandũ eorpus &. san¬
guine̾ xꝑi in eccłam. iniuee̾ expectate
ut mintoꝵ oblacio simul celebret᷑ ꝙ om̃s
ẽõmunit᷑ ex uno pane comunieate. quia
illa ob lacio unꝰ panis ẽ. &. cõmunis debet
eẽ om̃ibꝰ Siqͥs esurit. domi manducet. id
ẽ qͥm paciens ẽ. nee uult ieiunare eũ ce¬
teris: domi tͣreno pane uescat᷑. Ut ñ in
iudiciũ conueniatis. id÷ ne corpus rꝑi
rep̃hensibilit̾ ꝑ cipiatis ad dãpnacionẽ
utam. Cetera aũ. sub audis. quȩ restant in¬
ordinata: cũ uenero disponam.¬
tis. Reducit᷑ aib apło corinthiis uite pͥstine
Suersacio in noticiã. ut ex eiꝰ ꝯside raciõẽ
crescant in nouã ꝯ uersacione̾: qm̃ sicut
gentilit uiuentes feruebant in mendacio
debebant obse.qui. Uentes aũ siue genti¬
les ippellant᷑. ꝗͥ ab errore patrũ suoꝵ inqͦ
nascunt᷑ in religionẽ melioris uitȩ ñ com¬
mmutant᷑: unde ꝙ. gens quȩ sic manet ut ge¬

Expanded text:
abire . Itaque, fratres mei, convenientes ad manducandum corpus et sanguinem Christi in ecclesia, invicem exspectate, ut multorum oblatio simul celebretur, et omnes communiter ex uno pane communicate; quia illa oblatio unus panis est, et communis debet esse omnibus. Si quis esurit domi manducet, id est qui impatiens est, nec vult jejunare cum caeteris, domi terreno pane vescatur. Ut non in judicium conveniatis, id est, ne corpus Christi reprehensibiliter percipiatis ad damnationem vestram. Caetera autem, subauditur quae restant inordinata, cum venero, disponamtis. Reducitur ab Apostolo Corinthiis vitae pristinae conversatio in notitiam, ut ex ejus consideratione crescant in novam conversationem, quoniam sicut gentiles viventes fervebant in mendacio debebant obsequi. Gentes autem sive gentiles appellantur, qui ab errore patrum suorum in quo nascuntur, in religione melioris vitae non commutantur. Unde et gens quae sic manet ut ge
Abbreviated transcription (Latin):
ne siue ꝑ meũ sanguinẽ. Calicẽ noui testam̃¬
ti dicit ad distinctionẽ ueteris testam̃ti. qͥa
c̃firmatũ ẽ sanguine hẏreoꝵ & tauror sũ
habet᷑ in erodo: dicente moyse ad popłm qͣn

Expanded text:
ine, sive per meum sanguinem. Calicem Novi Testamenine, sive per meum sanguinem. Calicem Novi Testamenti dicit ad distinctionem Veteris Testamenti, quod confirmatum est sanguine hircorum et taurorum, sicut habetur in Exodo,
Abbreviated transcription (Latin):
memoracionẽ: in cõmemoracionẽ uidelicet
passionis mes. urẽq redempcionis qr ego
redemiuos .s. anguine meo. Re linquens dñs hoc
sacramentũ salutiferũ om̃ibꝰ fidelibꝰ ut illud
miiꝰ pciosũ dimittit alicui amicoꝵ. suoꝵ. in¬
nes te. in memoriã mer: ut qͦc ienscũq illud
uideris. ie corderis mei. Qui amic us. amintens
amici qͥc ienseũꝗ munꝰ sibi dimissũ ꝯ spicit
Similit̃ nos qͦcͤuq accedimꝰ ad consecrandũ¬
nobis dñs piissimꝰ in memoriã sui dimisit te¬
uendũ cũ timore .&. cõpinnetione cordis: om¬
mq reuerencia debemꝰ accipe: recolentes
quanto amore nos dilexit. qui ꝓ nobis se ip¬
sũ optulit. ut nos tedimer et.Similit᷑ & clli¬
c̃c̃ sub audis tradidit eisꝰ poffquã cęnauit di¬
cens. Hic eillix nouũ testamentũ ẽ in meo
sangunẽ : id÷ hic cillix quẽ uobis trado no¬
uũ testam̃tũ sgnficat. ut ful geneius dicit.
uł nouu testamentũ significat in meo sangu¬

Expanded text:
e in meam commemorationem, videlicet passionis meae, vestraeque redemptionis, quia ego vos redemi sanguine meo. Relinquens Dominus hoc sacramentum salutiferum omnibus infidelibus, ut illud munus pretiosum dimittit alicui amico, dines te in memoriam mei, ut quotiescunque illud videris, recorderis mei. Qui amicus admittens mamici, quotiescunque munus sibi dimissum conspicit. Similiter nos quotiescunque accedimus ad consecrandumnobis Dominus passurus in memoriam sui dimisit tenendum, cum timore et cumpunctione cordis, omnique reverentia debemus accedere, recolentes quanto amore dilexit nos, qui pro nobis seipsum obtulit ut nos redimeret. Similiter et calicem, subaudis tradidit eis, postquam coenavit, dicens: Hic calix Novum Testamentum est in meo sanguine, id est calix quem vobis trado, Novum Testamentum significat, ut Fulgentius dicit, vel Novum Testamentum confirmat in meo sangu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥm debetis sumere sicut mͥ reuelauit
dñs. ita tradidi uobis: insiꝑ etiã qͥd signi¬
ficaret illud sacramentũ. sicut insequen¬
tibꝰ dicturus ẽ. Quando ꝑgebat damas¬
cũ & cecatꝰ ẽ. uł tunc inanifestauit ei
dñs hoc intercetera. qͥndo positꝰ est in
er tasi mentis. qũ esset intemplo: ae sie demum
comemoracionie antiq libac ionis popłi dei
uii paseba sicut supͥ diximꝰ. qͦd in memoriã
sue passionis .s. ur̃e redẽpcionis. eecłȩ suȩ re¬
liqͥt frequentandũ. Fregit ipse pane̾ quem
disc iplis suis porrerit: ut ostendet corporis
sui passionẽ &. fractionẽ. sine sua sponte ñ
uenturi sicut ipse ante dixerat. Potestatẽ
habeo ponendi animã meam Accipite s. man¬
ducate: hoc est corpus meũ qͦd. ꝓ uobis tradet᷑
Sicut carorꝑi quã assumpsit in utero urgi
uali uerũ corpus eius est .&. ꝓ nr̃a salute de¬
.isui. ita panis quẽ rps tradidit disc ipłis su¬

Expanded text:
quomodo debeatis sumerequomodo debeatis sumeredi vobis. Insuper etiam quid significet illud sacramentum, sicut in sequentibus dicturus est, quando pergebat Damascum, et caecatus est. Vel tunc manifestavit ei Dominus hoc inter caetera. Vel quando positus est in exstasi mentis, dum esset in templo. Ac sic demum commemorationem antiquae liberationis populi Dei  diximus, quod in memoriam suae passionis et nostrae redemptionis, Ecclesiae suae relinquit frequentandum. Fregit ipse panem quem discipulis porrexerat, ut ostenderet corporis sui fractionem et passionem, sine sua sponte non venturam, sicut ipse antea dixerat: Potestatem habeo ponendi animam meam. Accipite et manducate: hoc est corpus meum quod pro vobis tradetur. Sicut caro Christi quam assnali, verum corpus ejus est, et pro nostra salute occisum, ita panis quem Christus tradidit discipulis su
Abbreviated transcription (Latin):
do erat hora nona cenare. ñ in abscondi¬
to .s in.ꝓpatulo: ne singłaritas iuxuriã
gigueret . E alius qͥdẽ urm̃ esurit : ille
uidelicet qͥ pauptate p̃mente caret pa¬
ne triticeo.ꝙ. uino qͦd deferat da ẽsecran¬
dũ. unde cõmunicet᷑. uł unde pͣparet siͥ¬
in ꝯuuiiũ. dlius aũ diues qlibet q. potens
ebrius ẽ &. crapulatꝰ: tam ex aliis cibis.
quã etiã ex sacram̃tis corporis & sangui¬
eccłam dei ꝯtẽpͥnitis. i÷ despieabilem
facitis & ꝓnichilo ducitis. parantes uo¬
guis: uł unde sibi p̃parent cenã in ipsa
eccła. sicut uos qͥ diuicis ab undatis: Qo
dica uobis. ocoruithii: Id est qͥd possũ
uobis dicere prenimio dolore: ÷ audo sub¬
audis. in hoc qͥd bene agitis. in qͥbꝰ da rehͥ.
in hoc tam̃ ñ laudo uos qͦd eccłam dei
despicabilẽ facitis & talit̾ ebrii corpus
dñi ꝑcipitis & facies pauꝑũ ꝯfunditis.
Ego enĩ accepia dño qͥd & tradidi uobis
Idest inisteriũ corporis & sanguinis dñi

Expanded text:
a nona coenare, non in abscondito, sed in propatulo, ne singularitas luxuriam gigneret. Et alius quidem, vestrum, esurit, ille videlicet qui paupertate premente caret pane triticeo et vino quod deferat ad consecrandum, unde communicetur, vel unde praeparet sibi convivium. Alius autem, dives quilibet et potens, ebrius est, et crapulatus tam ex aliis cibis quam etiam ex sacramentis corporis et sanguiEcclesiam Dei contemnitis, id est despicabilem facitis, et pro nihilo ducitis, parantes voguis, vel unde sibi praeparent coenam in ipsa Ecclesia, sicut vos qui divitiis abundatis. Quid dicam vobis? o Corinthii, id est, quid possum vobis dicere prae nimio dolore? Laudo vos, subaudis in hoc quod bonum agitis in quibusdam rebus; in hoc tamen non laudo, vosque Ecclesiam Dei despicabilem facitis, et taliter jam ebrii, corpus Domini percipitis, et facies pauperum confunditis. Ego enim accepi a Domino quod et tradidi vobis, id est mysterium corporis et sanguinis Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩr: Quobꝰ mnodis annunciamꝰ morte dñi ia esse
misteriũ celebrando ubi iteramꝰ passione eius.
uł etiã p̃dicando aliis: qͦd utrũq agere debe¬
mꝰ & sumendo .e. p̃dicando. Hoc qͦq scie ndui
ẽ ꝙ caro nr̃i saliatoris. ꝓsalute nr̃i corporis.
sauguis uͦ ꝓ anima nr̃a fusus est: qr sedes ani¬
me in sanguine c̃sistit. In cuiꝰ me moriã corpꝰ
suũ fundiꝑmisit. Itaq qͥcũq mnanducaue¬
rit pane̾ uł biberit calic̾ẽ dñi indigne. id÷

Expanded text:
modis annuntiamus mortem Domini jam esse mysterium celebrando, ubi iteramus passionem illius vel etiam praedicando aliis, quod utrumque agere debemus, et sumendo et praedicando. Hoc quoque sciendum est, quia caro nostri Salvatoris pro salute nostri corporis, sanguis vero pro anima nostra fusus est, quia sedes animae in sanguine consistit. In cujus memoriam corpus suum fundi permisit. Itaque quicunque manducaverit panem hunc, et biberit calicem, id est
Abbreviated transcription (Latin):
se.qr inc̃siderate & in reuerent᷑ illud acce¬
ꝑant : qͥ febribꝰ .x. in firmitatibꝰ multis cor¬
repti st̃.& qͥdã etiã mortui: ut illoꝵ. erem¬
plo ceteri discerent ñ debere indignea.
negligent᷑ corpiis dñi sumere. Quod si
nosmet ipsos diuidicaremꝰ. id÷ discute remꝰ
.ẜ eraminaremꝰ uitã nr̃ãm utrũ digui essemꝰ.
nec ne. & si nosmet ipsi ertores ur̃os corri¬

Expanded text:
se, qui inconsiderate et irreverenter illud acceperant quia febribus et infirmitatibus multis correpti sunt, et quidam etiam mortui, ut illorum exemplo caeteri discerent non debere indigne et negligenter corpus Domini sumere. Quod si nosmetipsos dijudicaremus, id est discuteremus et examinaremus vitam nostram utrum digni essemus nec
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam deferebant singłi panẽ & ui¬
nũ .&. qabant ea sacerdoti. unde conse¬
craret corpus & sanguinẽ dñi. Conse¬
eratis au mẏsteriis a sacerdote. iinꝰꝗi
q qͥd detulerat accipiebat de suꝑ al¬
tari sumebatq tacito cũ suis. ut ꝑue¬
nientes ñ in uenirent qͦd darent. & iiii¬
de cõmunicarent: aut etiã deferebat
qͣd attulerat ad domũ sua̾ ut ctĩs uis
illua sumeret. Ob cuiꝰ rei causam mag¬
ne dissensiones inter illos erant. quas
semmauerant psendo apłi: ita ut cũ
una benedictione om̃s oblaciones con¬
seerate c̾ent. singłi suas accipientes. ã
cõmunes debuerant eẽ. maximã uete¬
cundiã inferrent.his qui ut assolet nͥ ob¬
tulerant licet haberent: aut his etiam
qͥ ñ habebant qͥd afferrent. Hoc auͭ facie¬
bant iulti. postquã aliis cibis crapula¬
tieramt. Istamq accepcionẽ eueharisti¬
e dm̃cã cenã uocauit apłs uno mͦ Aliter
Soliti qͦq erant conuenire eode̾ die ad ee¬

Expanded text:
et deferebant singuli panem et vinum, et dabant sacerdoti, unde consecraret corpus et sanguinem Domini. Consecratis autem mysteriis a sacerdote Domini, unusquisque quod detulerat accipiebat desuper altari: sumebatque tacite cum suis, ut supervenientes non invenirent quod ederent, et unde communicarent; aut etiam deferebat omne quod attulerat ad domum suam, ut cum suis illud sumeret. Ob cujus rei causam magnae dissensiones inter illos erant, quas seminaverant pseudoapostoli, ita ut cum una benedictione omnium oblationes consecratae essent, singuli suas accipientes, quae communes debuerant esse, maximam verecundiam inferrent his qui, ut assolet, non attulerant, licet haberent: aut his etiam qui non habebant quod afferrent. Hoc autem faciebant multi, postquam ab aliis cibi crapulati erant. Istamque acceptionem Eucharistiae, Dominicam coenam vocavit Apostolus uno modo. Aliter: Soliti quoque erant convenire eodem die ad Ec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ spmn sẽm dantur. Int elligit᷑ sapie neia inui¬
candis malis .&. appetendis bonis: sciene ia
uͦ indisponendis. or dinandisq hunianis. e.¬
eni fundos siue agros ex colere. domũ pru¬
dent̃ edificare. familiã cõpetent᷑ ordinare.
adscienciã uidetꝰ ꝑtinere. Alit. Sapieneia p¬
tinet ad cognicionẽ et̾noꝵ: quaeredimꝰ đ̾m
trinitatẽ habere in usonis. uintatẽ in sub

Expanded text:
 sanctum dantur. Intelligitur, sapientia in vitandis malis et appetendis bonis, scientia vero in disponendis ordinandisque humanis. Etenim fundos sive agros excolere, domum prudenter aedificare, familiam competenter ordinare, ad scientiam videtur pertinere. Aliter, sapientia pertinet ad cognitionem aeternam qua credimus Deum trinitatem habere in personis, unitatem in
Abbreviated transcription (Latin):
a sacerdotibꝰ unde cõmunicarent. Imple
nauilli diuites om̃ibꝰ eibis & potibus.
usq ad uomitũ: accipiebant ad ultimũ
sacramentũ corporis & sangumnis xꝑi
dicentes. Dic tradidit dñs rꝑs discipłis
suis. nr̃is doctoribꝰ &. magistris. corpus
& sanguinẽ suũr post alioꝵ cibor: ꝑcep¬
cionẽ &. sic nos uolumꝰ illud sume re
Quod audiens apłs scripsit eis intercete¬
ra ista quȩ inp̃senti habent᷑: uolens
cenã manducare id÷ ñ est uobis lici¬
tũ dñica cenã talit᷑ manducare. qua¬
lt̃ uos manducatis. Cenã aũi dñicam
duplicit᷑ possumꝰ intelligere appellata
Quteniã eandẽ eucharistiam. post alios
cihos sumentes. Uel alio mͦ cena dñi ap¬
pellat. illas prepaciones ẽ uiuioꝵ &e
pularũ: quas sine caritate sumebant.
ñ dantes inde pauꝑibꝰ. Sa cramentũ gͥ
corporis ꝓꝑi a cõmunicacione. cena
appellat᷑. q cõ mune debet e̾ẽ om̃ibꝰ fideli¬
u a. iustis Uno eñi pane: uniuersitas eccłe¬

Expanded text:
a sacerdotibus unde communicarent. Impleti autem illi divites omnibus cibis et potibus usque ad vomitum, accipiebant ad ultimum sacramenta corporis et sanguinis Christi, dicentes: Sic tradidit Christus discipulis suis nostris doctoribus et magistris corpus et sanguinem suum post aliorum ciborum perceptionem, et sic nos volumus illud sumere. Quod audiens Apostolus, scripsit eis inter caetera ista quae in praesenti habentur, volens coenam manducare, id est non est vobis licitum Dominicam coenam taliter manducare, qualiter vos manducatis. Coenam autem Dominicam dupliciter possumus intelligere appellatamaut etiam eamdem Eucharistiam post alios cibos sumentes. Vel alio modo, coenam Domini appellat illas praeparationes conviviorum et epularum, quas sine charitate sumebant, non dantes inde pauperibus. Sacramentum igitur corporis Christi a communione coena appellatur, quia commune debet esse omnibus fidelibus et justis. Uno enim pane universitas Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Cuiꝰ uiri caput. id: mtissiue racionabui¬
litatis qͦd unũ ẽ. ipsa uona eiꝰ inte neio est
quã ñ debet uelare ꝙ ñ debet illã refrena¬
re a conte̾placione dei: s qͥnto amplius de
deo intelligit. tanto amplius debor illã
ꝑmmutere ut se eleuet ad contẽ placionẽ di:
donec pueniat ad hoc ut qͦd mͦ uidet in
spe &. inspecło. qͥndoq uideat iure: conte¬
plans đm sicuti ẽ. Per mulierẽ possumꝰ intel

Expanded text:
rationabilitatis, quod unum est, ipsa bona ejus intentio est, quam non debet velare; quia non debet illam refrenare a contemplatione Dei, sed quanto amplius de Deo intelligit, tanto amplius debet illam permittere, ut se elevet ad contemplationem Dei, donec perveniat ad hoc ut quod modo videt in spe et in speculo, quandoque videat in re, contemplans Deum sicuti est. Per mulierem poss
Abbreviated transcription (Latin):
cła aut ꝓphetans. id÷ docens uł ꝓphetas
exponens. uelato capite: de turpat.id:
adiudiciũ. Si ñ uelatur mulier. id÷ si non
in ilt oꝑire caput suũ lintheo: tondeatur
Quare p̾cipit hoc apłs: Quia mala ẽ sueri¬
do erat tune tepora. ꝙ nolebant capil¬
los ligare &. caput cuoꝑire . eł. ne ipsa ꝓ

Expanded text:
 aut prophetans, id est docens prophetas vel explanans, velato capite, deturpat, id est ad judicium. Si non velatur mulier, id est, si non vult operire caput suum linteo, tondeatur. Quare praecepit hoc Apostolus? quia mala consuetudo erat tunc temporis, quia nolebant capillos ligare et caput c
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco possumꝰ uno mͦ intelligere quẽ¬
libet p̃dicatorẽ sꝑitalẽ &. uirilit̾ agentẽ
cuiꝰ caput ẽ ipsa eiꝰ sapiencia:ꝙ sicut ca¬
put regit membra. ita illa regit mentẽ.
Imid caput. id÷ sapienciã. ñ debet uela¬
ic uir pͣdicator. talis. ꝙ ñ debet illã cela¬
ri & ob scondere: s aliis manifestare. ido¬
cendo. p̃dicando: bonisq oꝑibꝰ insistendo
debet se imitabilẽ prębere. Permulierẽ
.iii. debemꝰ intelligere quelibet in eccła
muliebrit a. stulte age nĩo: cuiꝰ copui est
ipsa eiꝰ ignorancia q. ftulticia. quã ñ de¬
bet aliis in ꝓpatulo manitestare. ne se
iit abilẽ reddat. s debei illã tegere &.

Expanded text:
intelligere quemlibet praedicatorem, spiritalem, et viriliter agentem, cujus caput est ipsa ejus sapientia; quia sicut caput regit caetera membra, ita illa regit mentem. Istud caput, scilicet sapientiam non debet velare vir praedicator talis, quia non debet celare illam et abscondere, sed aliis manifestare, docendo, praedicando, bonisque operibus insistendo debet se imitabilem praebere. Per mulierem autem debemus intelligere quemlibet in Ecclesia muliebriter et stulte agentem. Cujus caput est ipsa ejus ignorantia et stultitia, quam non debet aliis in propatulo manifestare, ne se imitabilem reddat, sed debet illam tegere, et
Abbreviated transcription (Latin):
uit .&. cireũstanciũ. ne uos derideant
sicut & supͣ dictũ ẽ. Utqͥd enĩ libertas
mea qua credo om̃ia ee̾ munda. anu¬
dicat᷑: ids rep̃hendit᷑ ab aliena ꝯsci¬
encia: ĩd᷑ si ego manduco omia. qͥd
ꝑtinet ad alique̾ ut me rep̾hendat:
uł qͥd nocet eiꝰ rep̾hensio: Si ego eũ
grã. subaudis dei. partie ipo siue man¬
duco: qͥd blasphiemorꝓ eo qͦd gras ago
deo: Ex ꝑsona illoꝵ. loquit᷑: qui ta¬
lia dicebant. Quasi sub iungeret a¬
płi. Non debetus hoc dicere. licet
sc̃ĩficetis illud qͦd sumitis signacło
crucis. & in uocacione nominis dei :
tam̃ ñ ideo debetis comedere. quia
uos blasphemamini. Omnia in gła
dei facite. ids in uocacione nomiinis
dei: q cũ honestate. ut ds̃ glorificet᷑
ꝑ uos. Legiꝰ qͦdã loco. quod quodã
tptȩ. cũ qͥdã homuncio pre nimia
tristicia uoluisset se laqueo suspendere. &

Expanded text:
vit et circumstantium, ne vos derideant, sicut supra dictum est. Ut quid enim libertas mea, qua credo omnia esse munda, judicatur, id est reprehenditur, ab aliena conscientia, id est: si ego manduco omnia, quid pertinet ad aliquem ut me reprehendat, vel quid nocet ejus reprehensio? Si ergo cum gratia, subaudis Dei, participo, sive manduco, quid blasphemor pro eo quod gratias ago Deo? Ex persona illorum loquitur, qui talia dicebant, quasi subjungeret Apostolus: Non debetis hoc dicere, licet sanctificetis illud quod sumitis signaculo crucis, et invocatione nominis Domini: tamen non ideo debetis comedere, quia t vos blasphemamini. Omnia in gloriam Dei facite, id est in invocatione nominis Dei, et cum honestate, ut Deus glorificetur per vos. Legimus quodam loco, quod cum quodam tempore quidam humuncio pro nimia tristitia
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ int̾rogaueritis. Macellũ dra mac
de carnibꝰ. utrũ ꝯseciatę ee̾nt ẏdotis. nec¬
ne. qr si int̾rogarent. diceret insultando
& deridendo qͥ int̾rogatꝰ fuerat: om̃s is¬
te carnes quas cerms in coto macello.
ydolis st̃ dicate. Si aliqͥs fideliũ hȩc audi¬
ens. postea emeret: derideret ille paga¬
nꝰ in sua mñte .&. ꝯscieneia dicens. ẜece

Expanded text:
quem interrogaveritis. Macellum dicitur quem interrogaveritis. Macellum dicitur de carnibus, utrum consecratae essent idolis necne, quia si interrogarent, diceret ille insultando et deridendo qui interrogatus fuerat: Omnes istae carnes quas cernitis in macello, idolis dedicatae sunt. Si aliquis fidelium haec audiens postea emeret, derideret eum ille paganus in sua mente et conscientia, dicens: Ecce,
Abbreviated transcription (Latin):
ñimitamͣ dñm : In hoc gͦ qͦd ꝑgimꝰ adtepla
ẏdoloꝵ .&. comedimꝰ ibi cũ infidelibꝰ qͦs uo¬
lumꝰ luerari ad fid̃ẽ xꝑi: imitam  dñm qui
ad domos publicanoꝵ & peccatoꝵ uenie¬
bat. ut occasione̾ haberet docendi. Nunqͥd
forciores illo sumꝰ: Quasi diceret. Nunqͥd
forciores illo estis in hac parte: Non estis:
bant agere. qͦd ipse ñ fecit. Illieñi ibant
dd domos paganoꝵ: xꝑm uͦ ñ legimꝰ pre¬
risse ad domũ alicuiꝰ gentilis. Om̃ia. sub¬
qudis. alimͣta licet mͥ edere scđm naturã:
s ñ om̃ia expediunt. ids ñ om̃ia st̾ utili¬
a.O mi̾a michi licent. s ñ om̃ia edificans
alios infide: s pocius destruunt simpli¬
ces ꝑ scandalũ. Nemo qͦd suũ ẽ tantũmͦ
qͣrat in hac parte comedendo onnia: sed
quod alterius. id÷ qͦd simplicioribꝰ ꝓdest.
Amne qͦd in macello. id÷ in mercato¬
D uenit siue uendit᷑. manducate: in¬
chil intͣrogantes. ꝓpt̃ conscienciã illius

Expanded text:
gimus ad exempla idolorum, et comedimus ibi cum infidelibus, quos volumus lucrari ad Christum, imitamur Dominum, qui ad domos publicanorum et peccatorum veniebat, ut occasionem haberet docendi. Nunquid fortiores illo sumus? Quasi diceret: Nunquid fortiores illo estis in hac parte? Non estis.  volebant agere quod ipse non fecit. Illi enim ibant ad domos paganorum, Christum non legimus perrexisse ad domum alicujus gentilis. Omnia, subaudis alimenta, mihi licet edere secundum naturam, sed non omnia expediunt, id est, non omnia sunt utilia. Omnia mihi licent, sed non omnia aedificant, alios in fide, sed potius destruunt simplices per scandalum. Nemo quod suum est tantummodo quaerat, in hac parte comedendo omnia, sed quod alterius, id est quod simplicioribus prodest: rcato, venit, sive venditur, manducate, nihil interrogantes propter conscientiam illius
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ dr &. ñ est ds. Dicit᷑ hercules ee̾ & ñ est
eł. sicut ẏdolũ nichil ẽ. ita qͦd illi immola
eri .T. unc fie bant socii demonior qͥndo
conxedebant ydolotita: e qͦndo uoluntatẽ
illoꝵ implebant. Non potestis calicem.
id est sangumẽ am̃ bibere subaudis fec¬
Re sicui bibendꝰ est: &. calic̾e dȩ monior. qui
ydolis libatur. Non potestis mense dñi.¬
demonioꝵ. cibos comedere: qr sicut nemo

Expanded text:
us, et non est deus; dicitur Hercules esse, sed non est. Et sicut idolum nihil est, ita quod illi immolataemoniorum. Tunc fiebant socii daemoniorum, quando comedebant idolothyta, et quando voluntatem illorum implebant. Non potestis calicem, id est sanguinem, Domini bibere, subaudis recte sicut bibendus est, et calicem daemonioidolis libatis. Non potestis mensemoniorum cibos comedere. Sicut non
Abbreviated transcription (Latin):
munt remediũ. accipiat ille udiciũ & dãp¬
nacionẽ: indigne illud ꝑcipiem. sicut fecit
iudas ꝓaitor. Na cũ alii apłi sũpsissent illud
t̃ribile sac ram̃tũ ad femediũ & salutẽ suam.
ille qͥ ui dignꝰ erat tanto mysterio accepit
illud ad d qpͥnacionẽ suã. quẽ di abolꝰ ante
tenebat ꝑ suggestione &. tẽptacione. postea te¬
uuit ad possidendũ plenius. ut nichil ali¬
ul posset cogitare aut façere nͥ qͦd eiꝰ uolun¬
gante tractaue rat. eo instigante pficer ei.
Qui eñi manducat & hibit indigne. siẽ iã
diximꝰ: iudiciũ sibi ianducat & uiliii. ld÷
Ad dãpnacionẽ fuã illud sumit. ñ diudicans
corpus dñr id÷ ñ discernens a reliqͥs cibis.
Cũ timore & tremore debenꝰ accedere. ad
pus sumendũi accedit. Ido. subaudis.qr in¬
digne pͣsumitis ꝑciꝑe salutiferũ sacramen¬

Expanded text:
ille judicium et damnationem, indigne illud percipiens, sicut fecit Judas proditor. Nam cum alii apostoli sumpsissent illud terribile sacramentum ad remedium et salutem suam, ille qui indignus erat tanto mysterio accepit illud ad damnationem suam: quia quem diabolus ante tenebat per suggestionem et tentationem, postea renuit ad possidendum plenius, ut nihil aliud posset cogitare aut facere, nisi quod ejus volungante tractaverat, eo concitante perficeret. Qui enim manducat et bibit indigne, sicut supra diximus, judicium sibi manducat et bibit, id est ad damnationem suam illud sumit, non dijudicans corpus Domini, id est non discernens a reliquis cibis. Cum timore et tremore debemus accedere ad pus sumendum accedit. Ideo, subaudis quia indigne praesumitis percipere salutiferum sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
Ido subaudit᷑: ut recognoseat se mulier sub
nesq ordines altaris: qͥ angeli debent ẽe¬
ad annunciandũ popłis qͥd debeant ap¬
petere . &. qͥd uitare.et. ꝓpt᷑ istos angelos.
de bent mulieres stantes ineccła. uelata
habere capita: ne respiciens aliqͥs illoꝵ ad
popłm. capiat᷑ ad amorẽ pulcritudine
illarũ. Dicamꝰ .&. alit̾ uixta augustinũ.

Expanded text:
Ideo, subaudis ut recognoscat se mulier sub nesque ordines altaris, qui angeli debent esse annuntiando populis quid debeant petere et quid vitare. Propter istos angelos debent mulieres stantes in ecclesia velata habere capita, ne respiciens aliquis illorum ad populum, capiatur ad amorem pulchritudine illarum. Dicamus et aliter juxta August
Abbreviated transcription (Latin):
cepta quȩ tradidi uobis.
olo aũ uos seire: qmͣ omnis uiri caput
xps est. Omnis uiri caput est xꝑs. ides
princeps & origo: qr ab illo qͥ est uerbum
dei patris. creatꝰ est: & nͣ solũ scđ̾m diuini¬
tate̾. s etiã scđm qͦd homo ẽ & carne̾ nrãm
assumpsit. caput &. pͥncep̃s ẽ omni homiinii.
Caput aũ mulieris. id pͥnceps s iniciũ mu¬

Expanded text:
cepta quae tradidi vobis. Volo autem vos scire quod omnis viri caput Christus est. Omnis viri caput est Christus, id est princeps et origo, quia ab illo qui est Verbum Dei Patris, creatus est; et non solum secundum divinitatem, sed etiam secundum quod homo est, et carnem nostram assumpsit, caput et princeps est omnibus hominibus. Caput autem mulieris, id est initium