comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tał ẽ. qi. d̾ tecũ sum. s tam̃ adhuc patior.
fastu suꝑbiȩ se ab aliis corporalit̾ diuidunt
amittunt grãm. accipient ip̃i occisi in ua¬
flatos. sequunt᷑ dirupta unitate. Est aũ occa¬
sio inflatis hereticis seducentib ppłos seꝑandi
in çccłia. ñ mͦ boni quos infamant. ẜ ⁊ ccrte mali
⁊ hac occasione se ⁊ alios corporalit̾ a bonis di¬
se separent. ñ utiꝙ loco. ñ corpore. s mente non
aꝑte adhuc. ne ⁊ bonos deserant: s puritate
uitȩ. Quod autẽ dicit d̾s mͦ malis in cogitati¬
one bonoꝵ: in iudicio dicet aꝑte. Amen dico
uob ñ noui uos. hertici gͥ qui innocentes se¬
pe infamant. quos tanquã malos se fugere
simulant: uidentes malos. int̾ quos triticum
gemit. usurpant hanc auctoritat̃e ⁊ dicunt mi¬
ꝑitis ut separarent se a mał corporalit̾ qui cũ
bonis sunt. qi d̾s monet iustos. ut dicant. Uir
sangumũ declinate a me.⁊ ido: ñ id fecerint:

Expanded text:
asi dicat: Tecum sum, sed tamen adhuc patior fastu superbiae se ab aliis corporaliter dividunt,amittunt gratiam. Accipiant, vel accipienflatos sequuntur, dirupta unitate. Est autem occasio inflatis haereticis, seducentibus populos, separandi in Ecclesia, non modo boni quos infamant, sed et certe mali. Et hac occasione, se et alios a bonis dise separent, non utique loco, non corpore, sed mente, non aperte adhuc, ne et bonos deserant; sed puritate vitae. Quod autem modo dicit Deus malis in cogitatione bonorum, in judicio dicet aperte: Amen dico vobis, non novi vos . Haeretici ergo qui innocentes saepe infamant, quos tanquam malos se fugere simulant, videntes malos inter quos triticum gemit, usurpant hanc auctoritatem, et dicunt imperitis ut separent se a malis corporaliter, qui cum bonis sunt; quia Deus monet justos, ut dicant, viri sanguinum, declinate a me. Et ideo nisi id fecerint
Abbreviated transcription (Latin):
ymago tua o dñe pulus tam̃ sumus ariditate
pecrati. uł scd̾m aliam litteram quȩ ẽ oem̃to¬
Nos infirmos. Unde ꝯu̾sus ad đ̾m dicit. Mem̃to
die floret ⁊ mox aiscit. ⁊ dies euis .i. qͥd pulchriꝰ
ht̃. ẽ tanquã flos agri qui citius transit sic ef
distingue litterã. Ostendit statũ hominis nesu¬
ꝓbiat dicens. homo hoc ht̃ qͦd sicut fenũ ẽ dies
eiꝰ. homo enim sicut flos egredit᷑ ⁊ conteritur
⁊ fugit uelut umbra ⁊ ñquã in eodẽ statu per¬
manet.⁊ tanqͣ sios agͥ sic efflorebit. Totus sple¬
flos feni est. qui ñ ẽ annuus. Q uod pulchriꝰ est
d̾i manet in ȩt̾num. qͦd ꝓpt᷑ te factũ ẽ fenuma.

Expanded text:
imago tua, o Domine, pulvis tamen sumus, ariditate peccati. Vel secundum aliam litteram, quae estnos infirmos, unde conversus ad Deum dicit: Memento die floret, et mox arescit. Et dies ejus, id est quod pulchrius habet, est tanquam flos agri, qui citius transit. Homo sdistingue litteram. Ostendit statum hominis, ne superbiat, dicens: Homo hoc habet quod sicut fenum est dies ejus. Homo enim sicut flos egreditur et conteritur, et fugit velut umbra, et nunquam in eodem statu permanet. Et tanquam flos agri sic efflorebit totus splenFlos feni est qui non est annuus, quod pulchrius est,Domini manet in aeternum . Quod propter te factum fenum,
Abbreviated transcription (Latin):
li illiꝰ qui cutũstat hostiũ ne intret uel exeat
cui non licet. Dicit enim iheremias. M ors
intrauit ꝑ fenestras nr̃as. Et petrus ait. Ad-
mimine opus ẽ ut nec cogiatio miqua sapiat
nec praua uoluntas. infatua uerba erũpat.
uł ita. ꝑ one dñe custodiam ori meo. ne
mcongrua u̾ba exeant ⁊ ostium ꝯtinentiȩ.
Alia luttera labiis meis ñ dixit claustrũ ꝯti¬
ũ rumȩ. Ad qͦd ꝓdest hoc ostium: ad hoc

Expanded text:
li illius qui circumstat ostium, ut non intret vel exeat, cui non licet. Dicit enim Jeremias: Mors intravit per fenestras nostras . Et Petrus ait: Adveimine opus est, ut nec cogitatio iniqua sapiat, nec prava voluntas in fatua verba erumpat. Vel ita: Pone custodiam ori meo, ne incongrua verba exeant, et ostium continentiae, alia littera, labiis meis, non dixit claustrum continon ruinae. Ad quid prodest hoc ostium? ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
na qͣi. hoc uenantur qͦd inde fecerunt. Mate¬
nam namq eirauit d̾s. s stulticia hominum
formam a adidit. Noli gͦ manꝰ addere. ut ex eo
metallo qͥd fecit uerus ds. ueł facere falsum dłm.
mmo falsum hominẽ. quẽ ꝓ uero uencreris do
quẽ si qurs ꝓ uero homine ⁊ in aniciciã recipe¬
ret in saniret. Sunt g oꝑa manuũ hominum.
qr manu hominũ sunt fomata. ẜ non habert
membroꝵ officia. Unde subdit.¬

Expanded text:
cat: Haec venerantur quod inde fecerunt. Materiam namque creavit Deus, sed stultitia hominum formam addidit Aug. Noli ergo manus addere ut ex eo metallo quod fecit verus Deus velis facere falsum Deum: imo falsum hominem, quem pro vero venereris Deo, quem, si quis pro vero homine, etiam in amicitia reciperet, insaniret. Sunt ergo, opera manuum hominum, quia manu hominum sunt formata; sed non habent membrorum officia. Unde subdit
Abbreviated transcription (Latin):
in quo errauit. s quomͦ homo quẽ penitet
mutare uult qͦd fecit. sic uͥ audis. qr penitet
d̃m̃. mutationẽ ip̃am intellige. Alit̾ facit ilła
d̾s̃.⁊ aliter tu. Tu enim facis qr erraueras: ille
facit quia uindicat. uł lib̾at. Iurauit dico di¬
cens. de fructu uentris tui ponam suꝑ sede
tuam. Poterat dicere de fructu femoris tui.
s significantiꝰ ait. de fructu uentris tui. qr de

Expanded text:
in quo erravit. Sed quomodo homo qui poenitet mutare vult quod fecit, sic ubi audis, quia poenitet Deum, mutationem ipsam intellige. Aliter facit illam Deus, aliter tu. Tu enim facis, quia erraveras; ille facit, quia vindicat vel liberat. Juravit dico, dicens: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam. Poterat dicere, de fructu femoris tui, sed significantius ait, de fructu ventris tui, quia de
Abbreviated transcription (Latin):
Si custodierint filii tui testamen¬
tum meum: et testimonia mea hȩc
que docebo eos. Si custodierint
filii tui testam̃tum. ⁊ çȩta tunc filii eoꝵ se¬
debunt. M eritũ uident᷑ fac̾e parentes filiis
sꝑem suam dicunt. filios generare.⁊ reliquere.
fili.: speseoꝵ sũt. Iõ noĩe filioꝵ spem posuit. ꝑ fi¬
lios aũ filio: fructus sꝑei accipit.⁊ ẽ sensus.Si
filii tui .i. spes filioꝵ tuoꝵ eustodierint testam̃
sꝑantes custodierint pactũ baptismi⁊ testim̾.¬

Expanded text:
Si custodierint filii tui testamentum meum: et testimonia mea haec quae docebo eos. » Si custodierint filii tui testamentum meum Aug. tunc et filii eorum sedebunt. Meritum videntur facere parentes filiis homines spem suam dicunt filios generare et relinquere, filii spes eorum sunt. Ideo filiorum nomine spem posuit; per filios autem filiorum fructus spei accipitur. Et est sensus: Si filii tui, id est spes filiorum tuorum, custodierint testamensperantes custodierint pactum baptismi, Et testim
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽc̃ a do fugiendum s ad eum ab irato ad
a te non lateo. cuius limitẽ ñ uides: Quo ibo
a sp̃u tuo. quo plenus ẽ mundus. Sp̃c enim
domim repleuit orbem t̾rarum sicut legit᷑

Expanded text:
n esse a Deo fugiendum, sed ad eum, ab irato, ad m fugitivus te non lateo, cujus limitem vides, Quo ibo a spiritu tuo, quo plenus est mundus? Spiritus enim Domini replevit orbem terrarum, sicut legit
Abbreviated transcription (Latin):
is domus dĩ nr̃i.i. in ingressu scił incipien¬
tes. Sunt enĩ in hac domo diu̾si stantiũ ordi-¬
nes.⁊ nota qͦd ait statis. ñ sedetis. qr seruoꝵ¬
ritatis. In caritate enĩ quȩ extendit᷑ usq ad mi¬
micos latitudo ẽ. in odio angustia. qͣi. diceret
nr̃i .i. in latitudine caritatis uͥ nullꝰ angustiat᷑.

Expanded text:
i nostri, id est in ingressu, scilicet incipientes. Sunt enim in hac domo diversi stantium ordines. Et nota quod ait, statis, non sedetis, quia servoritatis. In charitate enim, quae extenditur usque ad inimicos, latitudo est, in odio angustia. Quasi diceret, nostri, id est in latitudine charitatis, ubi nullus angustiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
de xcłia catholica bñdiximus. de qua ẽ baptiᷤ¬
mus. ⁊ om̃is bñdictio. hec ẽ t̾ra sc̃a de qua dicit
dñs ad moysen. Tolle caleramenta de pedibus
tius. T erra enĩ in qua stas. t̾ra sc̃a c̃. hȩc ẽ t̾ra
bona in ȩuangłio. quȩ ꝓfert fructũ tͥcesimum.
seragesimũ centesimũ. in qua stare debemus
eicti ad celestia. ñ iacere graues. t̾renoꝵ torpo¬
re. soluentes calciamenta de pedib .i. oꝑa mor¬
nobis. fugans tenebras pecatoꝵ ⁊ uos ram be¬
nedict.¬

Expanded text:
holica Ecclesia benediximus, de qua est baptismus et omnis benedictio. Haec est terra sancta, de qua Dominus dicit ad Moysen: Tolle calceamenta de pedibus tuis. Terra enim in qua stas, terra sancta est . Haec est terra bona in Evangelio, quae profert fructum bonum tricesimum, sexagesimum, centesimum, in qua stare debemus erecti ad coelestia, non jacere graves terrenorum torpore, solventes calceamenta de pedibus, id est opera mornobis, fugans tenebras peccatorum. Et vos jam benedict
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbus qui placet sibi. ⁊ idõ displicet dõ. deo pla¬
cet cui ds placet. eui uͦ d̃s placet. ip̃e sͥ displicet.
Attende ⁊ quia cum multi hoc dicant ñ pła¬
liter s singłarit̾ quasi unus homo loquit᷑.
sunt. qui a finib t̾re clamat.⁊ ꝑ eandem xp̃o
ñ qui descencit de celo. filius hominis qui est
in celo. descendit quidẽ caput. ascendit idem
eũ corpore. scił ȩccłiam uestitus quã sͥ exhibuit
sine macła ⁊ ruga. Solus gͦ ascendit. qi nob̾cũ
unus ẽ ⁊ solus. Unitas enim nos compaginat
uni. cum illo gͦ ascendit. qui cum illo eẽ uoluit
unus. ꝑ caritatẽ nobiscum ẽ in t̾ra. ꝑ caritatẽ c̃
illo sumtis in cȩlo. ille decesum ẽ cõpassione ca
simus unus homo qui ñ angit᷑ de t̾renis ut
mali. s q peregͥnat᷑ ⁊ desiderat patͥam. Cũ
gͥ singuli dicimus qr om̃s unũ sumꝰ in xp̃o imnꝰ
homo illud dicit. ad te leuaui ñ leuauimꝰ ocu¬

Expanded text:
perbus qui placet sibi, et ideo displicet Deo. Deo plaperbus qui placet sibi, et ideo displicet Deo. Deo placet, cui Deus placet; cui vero Deus placet, ipse sibi displicet. Attende etiam quia cum multi hoc dicant, non pluraliter, sed singulariter, quasi unus homo loquitur sunt, qui a finibus terrae clamat, et per qui est in coelis , descendit quidem caput, ascendit idem cum corpore, scilicet Ecclesia vestitus, quam sibi exhibuit sine macula et ruga . Solus ergo ascendit, qui nobiscum unus est solus. Unitas enim nos compaginat uni; cum illo ergo ascendit, qui cum illo unus esse voluit per charitatem, nobiscum est in terra, per charitatem cum illo sumus in coelo. Ille sumus unus homo, qui non angitur de terrenis ut mali, sed quia peregrinatur et desiderat patriam. Cum ergo singuli dicimus, quia omnes unum sumus in Christo, unus homo illud dicit, ad te levavi, non levavimus, ocu
Abbreviated transcription (Latin):
d te leuaui oculos graduum.
dus ẽ int̾ quas libet angustias ꝯstanter de
dño p̾sumere: donec misertꝰ exaudiat. Inten¬
tio. monet ascendere. Modus biꝑtitꝰ ẽ psalmuᷤ.
Primo uox ẽ tribulatoꝵ dm̃ respicientiũ ñ
ad alia patrocinia. Scdo p̾catur miscłiam con-¬
tra insultantes ibi. Misereit nr̃i dñe ⁊ cȩt̾a.
⁊ attinde ꝓgressum ascendentis. Unde gradꝰ
cantici dicit᷑. Qui enim supra ad montes nc̃
ad ip̃m dm. qͦd maiꝰ ẽ ocłos leuat dicens. o tu
celi dicunt᷑. ego affectu ascendens. Ad te leua¬
ui ocłos meos. scił ocłos fidi ⁊ caritatis. Unde
se mundat iste. ut celum fiat. Ascensus gͦ est
in affectu. desidĩo enĩ bono leuamur ad cȩlũ.
sicut desidio malo ad ima pͥcipitam̃ ⁊ sicut
affectu ascendit aliquis: ita ⁊ celum in quo ha¬
bitat ds̃. ẽ in iusticia .i. ꝑ iusticiam ⁊ bñ ait.
leuaui ocłos ad te. Q uo eñ leuaret. nͥ quo as¬
cendens tendebat: Non se attendit iste ut su¬

Expanded text:
 GRADUUM. adus est inter quaslibet angustias constanter de Domino praesumere, donec misertus exaudiat. Intentio: Monet ascendere. Modus: Bipartitus est psalmus. Primo, vox est tribulatorum Deum respicientium, non ad alia patrocinia. Secundo precatur misericordiam contra insultantes, ibi, miserere nostri, etc., et attende progressum ascendentis, unde gradus cantici dicitur. Qui enim supra ad montes, nunc ad ipsum Deum, quod majus est, oculos levat, dicens: O tucoeli dicuntur. Ego affectu dilectionis ascendens ad te levavi oculos meos, scilicet oculos fidei et charitatis. Unde se mundat iste, ut coelum fiat. Ascensus ergo est in affectu. Desiderio enim bono levamur ad coelum sicut desiderio malo ad ima praecipitamur, et sicut affectu ascendit aliquis ita et coelum in quo habitat Deus est in justitia, id est per justitiam. Et bene ait: Levavi oculos ad te. Quo enim levaret, nisi quo ascendens tendebat! Non se attendit iste ut su
Abbreviated transcription (Latin):
mea. In hac quarta litera delech dicit se cor¬
porali necessitate eẽ constrictũ ita: ut tedeat
cum orare uł oꝑari. Corpus enim qͦd corrũpi
tate positus semꝑ timet relabi. ido huic octo¬
nario congrue pͥmittit᷑ lita delech ꝙͣ int̾pretat᷑
timor. Hic enim docetur qͦd lex timentẽ relabi
confirmat. ⁊ ad omia ei sufficit. Int̾pretat᷑ etiã

Expanded text:
 In hac quarta littera dicit se corporali necessitate esse constrictum, ita ut taedeat eum orare, vel operari. Corpus enim quod corrumpitate positus, semper timet relabi, ideo congrue huic octonario praemittitur littera daleth quae interpretatur timor. Hic enim docetur quod lex fidei timentem relabi confortat; et ad omnia ei sufficit, Interpretatur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
heit patiimento .i. t̾rens. ut hȩc euret quȩ sũt
pileanda pectib uelut pauimentũ. Terra gͥ pa¬
umentũ ẽ. In mundo enĩ uniu̾so tanquã in
quȩ terit᷑ feriendo. ut fiat qͣi lene ⁊ nitens. ⁊ so¬
lidum pauim̃tum. Corpus etiam humanũ
pauimento comparat᷑. eo qͦd simili nitore leui¬
gat᷑ huic paum̃to .i. corpori uł t̾rems dicit hic

Expanded text:
est terrenis, ut haec curet quae sunt calcanda pedibus, velut pavimentum: terra ergo pavimentum est. In mundo enim universo tanquam in quae teritur feriendo, ut fiat quasi leve, et nitens, et solidum pavimentum. Corpus etiam humanum pavimento comparatur, eo quod simili nitore levigatur. Huic pavimento, id est corpori, vel terrenis dicit hic
Abbreviated transcription (Latin):
in actib apłoꝵ. uͭ de iuda ꝓpħatum hoc eẽ. qͦd hic legi¬
tam̃ solo ñ omĩa quȩ hic dicunt᷑ possunt accipi. s¬
mimicoꝵ xp̃i portat quib congruunt ⁊̃ ea. que
de uida expressa sunt. Ut illud. Et ep̃atũ eius ac
ẽ psalmus. Primo incipiens xp̃c a prece increpat
ad patrẽ orans ait. o d̾s qui solus uerax es ex te. ne
tacueris laudem cui laudanti ẽ credendu. Uera
em̃ ẽ laus ueracis cdi. Ita uero impletũ ẽ ut orat cũ

Expanded text:
 Aug. ubi de Juda prophetatum hoc esse quod hic legitamen solo non omnia quae hic dicuntur possunt accipi, seinimicorum Christi portat, quibus congruuntur etiam ea quae de Juda expressa sunt, ut illud: Et episcopatum ejusest psalmus. Primo incipiens Christus a prece increpat  est. » Deus, Aug. qui solus verax es ex te, ne tacueris laudem meam ex te, cui laudanti credendum est. Vera est enim laus veracis Dei, ita vero impletum est ut orat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
cent in membris. detrahentes xp̃o. qui animas
ereditoꝵ int̾ficiunt. quã qui eiꝰ carnẽ. mox re¬
surrecturã ꝑemerunt.⁊ ẽ sensus. ꝓ bono mala red¬
debant. qͦd ẽ det̾ius. Illi detrahebant ego autẽ e¬
contra orabam. ⁊̃ ꝓ ip̃is non solum ꝓ fide disci¬

Expanded text:
o, qui animas crediturorum interficiunt, quam qui ejus carnem mox resurrecturam peremerunt. Et est sensus: Pro bono mala reddebant, quod est deterius. Illi detrahebant, ego autem, econtra orabam, etiam pro ipsis, non solum pro fide disci
Abbreviated transcription (Latin):
michi: ego autẽ orabam.
Pro eo ut me diligent detrahebant mͥ .i. pio eo
qͣd debebant me diligere detrahebant mͥ. neganteᷤᷤ
me eẽ filium dĩ. ⁊ dicentes qͦd in beelzebub eicio de¬
monia. Uł scd̾m aliam litteram ꝓ eo ut me di¬
ligerent int̾ficiebant me uł detrahebant mͥ. Ido

Expanded text:
mihi; ego autem orabam. » Pro eo ut me diligerent, Aug. id est pro eo quod debebant me diligere, detrahebant mihi, negantes me esse Filium Dei, et dicentes quod in Beelzebub ejicio daemonia . Vel secundum aliam litteram: Pro eo ut me diligerent, interficiebant me, et detrahebant
Abbreviated transcription (Latin):
Deficiant a terra .i. a peccatis. ne iam sint qͥd
⁊ iniqui qui peccant in ꝓximos suos. deficat
ita ut ñ sint iniqui scił uidit hoc iste quod
iniqui ⁊ peccatores deficiunt. ⁊ impletꝰ gau¬
dio: iterat pͥncipiũ dicens. B̾ enedic anima
mea dño. ꝑ hoc innint quod finis bonoꝵ
similis est pͥncipio:¬

Expanded text:
deficiant a terra, id est a peccatis, ne jam sint quod  iniqui qui peccant in proximos, scilicet deficiant ita ut non sint quod priuiniqui et peccatores deficiunt, et impletus gaudio, iterat principium, dicens: Benedic, anima mea, Dominum. Per hoc innuit quod finis bonorum similis est principio
Abbreviated transcription (Latin):
stituisti ad regulam uiuendi .i. a semitis uetͥi ᷤᷤ¬
uł noue legis. huiꝰ rei causa ẽ. qr tu ñ moyses
legem .i. euangłm posuisti michi. uł ita. Idõ
ꝓhibui pedes quia a iudiciis tui ñ declinaui
.i. semꝑ timui iudicia tua. Unde alibi. A
iudiciis enim tuis timui. ⁊ semꝑ eis credidi.
quia tu intus digito tuo legem posuisti mͥ.
.i. scͥpsisti in corde. ñ ut sicut seruus timerẽ

Expanded text:
stituisti ad regulam vivendi, a semitis veteris vel novae legis; cujus rei est causa quia tu, non Moyses, legem, id est Evangelium posuisti mihi. Vel ita: Ideo prohibui pedes, quia a judiciis tuis non declinavi, id est, semper timui judicia tua. Unde alibi: A judiciis enim tuis timui . Et semper eis credidi, quia tu, intus digito tuo, legem posuisti mihi, id est scripsisti in corde, non ut sicut servus timerem,
Abbreviated transcription (Latin):
idem u̾bũ ẽ semitis meorum operum lum̃.
mundi. lucerna autẽ ẽ creatura que partiei¬
ab illo illuminatꝰ dicat᷑ lucerna:. ⁊ nec homo
sit uerbum. qͦd ẽ lumen. nec illud u̾bum sit
corde. post retis gressib ambulemus. Sequit᷑.

Expanded text:
 lumen semitis meis, operum. Lumen mundi. Lucerna autem est creatura, quae particiab illo illuminatus dicatur lucerna, et nec homo sit Verbum, quod est lumen, nec illud Verbum sit corde, post rectis gressibus ambulemus. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
g dicitur gon unicus uł pascua eoꝵ quia
Hi agit᷑ de unigenito d̾i. ⁊ et̾m luminis ela¬
nitate. qui ẽ ⁊ pascua fidelium. Ip̃e enam noᷤ
paseit ⁊ reficit bona ẽ hȩc pascua. qr carpis
illic nouum florem. quia resurrectionis dedit
bonum ocdorem. Carpis illic lilium etrata¬
tis. ⁊ rosam domimei corpons ⁊ sanguinis. do¬
cet autẽ humilitatẽ in hac pascua ꝓph̾a. ⁊. i¬
octonario isto uͥ agit de hac pascua. Ip̃e ⁊̃ xͦ qͥ
uerus dauid humił ⁊ manu fortis. patri obe¬
diens. oues patris sui duina p̾dicatione paᷤ¬
cebat. quib seq̃m scͥpturas certis indiciis suũ

Expanded text:
icitur Nun, unicus vel pascua eorum, quia hic agitur de Unigenito Dei et aeterni luminis claritate, qui est etiam pascua fidelium. Ipse enim nos pascit et reficit. Bona est haec pascua, quia carpis illic novum florem, quia resurrectionis dedit bonum odorem; carpis illic lilium aeternitatis, et rosam Dominici corporis et sanguinis. Docet autem humilitatem in hac pascua, id est in octonario isto, ubi agit de hac pascua, ipse etiam Chrverus David humilis et manu fortis, Patri obediens, oves Patris sui divina praedicatione pascebat, quibus secundum Scripturas certis indiciis suum
Abbreviated transcription (Latin):
i uasis fictilib in sc uͦ lumen ẽ mer traguibile
qͥd illuminat omñe homimẽ uenient̃e in hũs
mundu. Mnte gͥ oleum. ne deficiat tͥ lumen
lumen semitis meis: in lucerna enim sussi¬
eit pedib ad ambulandłu. semitios ũ opus ẽ
re lucebat lumen sccłm euangłm. uͥapte ir¬

Expanded text:
ilibus : in se vero, lumen est inesxtinguibile quod illuminat omnem hominem venientem, etc. Mitte ergo oleum, ne deficiat tibi lumen lumen semitis. Lucerna enim sufficit pedibus ad ambulandum. Semitis vero opus est re lucebat; lumen, secundum Evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
bunt mortẽ. ñ tam̃ ip̃i eruent animas suas
de manu inferi. s ille qui pot̾ annnã suam
pon̾e̾ ⁊ itu̾m sumere. cui nemo eam tollit.
hec autẽ contraria fecisti tu ip̃e quȩ tam̃ ad sa¬
lutẽ sunt. ⁊ hoc ẽ. Tu uͦ repulisti ad patibłm¬

Expanded text:
bunt mortem; non tamen ipsi eruent animas suas de manu inferi, sed ille qui potest animam suam ponere, et iterum resumere , cui nemo eam tollit, haec autem contraria fecisti tu ipse, quae tamen ad salutem sunt. Et hoc est: Tu vero repulisti, ad patib
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ possunt ⁊̃ ⁊ impii. ut seribȩ ⁊ pharisei. suꝑ
cathedram moysi seclentes qui dicunt ⁊ ñ fa¬
ciunt.⁊ heretici scrutant᷑ ⁊ exquirunt. ner be
spe beati sunt. qui sunt inuenturi qͦd quert̃.
ñ enĩ quia scrutant᷑ ⁊ querunt. idõ beati sunt.
sequit᷑. qi ipsoꝵ ẽ regnũ celoꝵ. ⁊ saturabunt᷑. eui
simile ẽ istud. qͦd hic dicitur.

Expanded text:
ssunt etiam et impii, ut Scribae et Pharisaei super cathedram Moysi sedentes, qui dicunt et non faciunt , et haeretici scrutantur, et exquirunt; nec tami jam spe beati sunt quia sunt inventuri quod quaerunt. Non enim quia scrutantur et quaerunt, ideo beati sunt; sequitur: Quia ipsorum est regnum coelorum, et saturabuntur, cui simile est i
Abbreviated transcription (Latin):
ginis ornamento. ⁊̃ nom̃ hominis amittis. qui
grãm hominis ñ tenes. Magnum gͦ opus d̃i es
nitatẽ cominemorat dicens. Manus tuȩ fecerũt
ueat. quȩ in homine egregia cõmemorata suȩ
originis dignitate intellectum qui ꝑ peccatum
obscuratꝰ ẽ. petit restitui dicens. da mͥ intellectũ
ab alio non quero nͥ ate. Tu qui fecisti refice.
tellectus ꝑ naturã quo discernit᷑ homo a pecore
tam̃ deformatꝰ ẽ peccando. ⁊ cotidie renouat᷑. Vñ¬

Expanded text:
ginis ornamento, etiam nomen hominis amittis, qui ginis ornamento, etiam nomen hominis amittis, qui gratiam hominis non tenes. Magnum opus Dei, es nitatem commemorat hic dicens: Manus tuae fecerunt veat, quae in homine egregia est commemorata suae originis dignitate, intellectum qui per peccatum obscuratus est, petit restitui, dicens; da mihi intellectum; ab alio non quaero, nisi a te, tu qui fecisti refice. intellectus per naturam, quo discernitur homo a pecore, tam
Abbreviated transcription (Latin):
go di genita ñ creata. scd̃m qͦd d̾s. Nam scdm qͦd
homo ad ymagnẽ łi crratus ẽ. s iurta ditatis
naturã genita imago ẽ. homo uͦ non. s tantum
ad ymagmẽ factus. habens aliquid de ymagine
mat̾ia puluere ẽ. Disce gͦ homo uͥ grandis et
preciosus sis. Uilem quippe te t̾ra demonstrat.
s głosum uirtꝰ. p̾ciosum te facit ymago. qͥd enĩ
tam preciosum ẽ. quã ymago ẽ dĩ: quã retm̃es.
homo iure uocaris. hommis nom̃ ñ amittis. cũ
uͦ eadem neglecta in uitia cadis ñ hominẽ. sed
aut serpentẽ. aut uulpecłam. aut iumentu ⁊
nolite fieri sicut equus ⁊ mulus.⁊ de horode
nato nomine dicitur: o homo homo. ut qui
ext̾ius formam hominis ht̃: ĩtus ymaginẽ di¬
seruet. Uindicat enim ds ymaginẽ suã de eo.
qui ymagmi illi fecit iniuriã ut ꝑ maliciam
homo quod erat. eẽ desineret ⁊ fieret mulus
ex homine. pꝰtquã em̃ peccasti. aliud ẽẽ cepisti
Illud quod eras eẽ desiisti. Exutus cȩlestis yma¬

Expanded text:
nita, non creata secundum quod Deus. Nam secundum quod homo ad imaginem Dei creatus est, sed juxta deitatis naturam, genita imago est. Homo vero non; sed tantum ad imaginem factus, habens aliquid de imagine materia pulvere est. Disce ergo, homo, ubi grandis et pretiosus sis. Vilem quippe de terra demonstrat, sed gloriosum virtus; pretiosum te facit imago. Quid enim tam pretiosum quam imago est Dei? Quam retinens homo jure vocaris, hominis nomen non amittis; cum vero, eadem neglecta, in vitia cadis, non hominem, sed aut serpentem, aut vulpeculam, aut jumentum et Nolite fieri sicut equus et mulus . Et de Herode nato nomine dicitur: « Homo, homo , » ut qui extservet. Vindicat enim Deus imaginem suam de eo, qui imagini illi fecit injuriam, ut per malitiam homo quod erat esse desineret, et fieret mulus ex homine. Postquam enim peccasti, aliud esse coepisti; illud quod eras esse desiisti. Exutus autem coelestis ima
Abbreviated transcription (Latin):
tellectum sibi petit. ut magis serenent᷑ ocłi int̾¬
ores. qͦd fit ꝑ fidem qua mundant᷑ corda. qr
licet nemo possit eredere in d̾m nͥ aliquid intel¬
ligat. cum fides fit ex auditu p̾dicationis tam̃
fide sanat᷑. ut ampliora intelligat. Alia enim
sunt quȩ nͥ intelligamꝰ. ñ credimus. Alia que
nͥ credamus ñ intelligemꝰ. Idõq subdit ut dis¬
cam qͣi ad hoc da intellectũ ut discam man¬
data tua. Si non possum ditatẽ uidere: saltẽ
genda mandata. ad quȩ petit iste intellectum.
qui iam custodiuit ea. cuiꝰ ñ om̃im iste exꝑs
ẽ. dum a dõ petit. Ip̃e enĩ solus dat intellectũ
⁊ si aliqͣndo ministro angło. ut danieli dedit
cui dixit angłs. Uem intellectum tͥ dare. d̾s tn
ꝑ se ip̃m qui lux ẽ illuminat pias mentes. ⁊ si
aliqͣndo utitur angłi minist̾io. Ita enĩ dicit᷑
angł̃s intellectum dare homini. ut quisquam
dicitur dare lum̃ domui cui fenestrã facit. cũ
eam luce sua ñ penetret ⁊ illustiet. Sequitur.

Expanded text:
tellectum petit, ut magis serenentur oculi interiores: quod fit per fidem, qua mundantur corda, quia licet nemo possit credere in Deum, nisi aliquid intelligat, cum fides sit ex auditu praedicationis , tamen fide sanatur, ut ampliora intelligat. Alia enim sunt quae nisi intelligamus, non credimus; alia quae nisi credamus, non intelligemus, ideoque subdit: ut discam, ad hoc da intellectum ut discam mandata tua; Si non possum deitatem videre, saltem genda sunt mandata, ad quae petit iste intellectum, qui jam custodivit ea, cujus non omnimodo iste expers est, dum a Deo petit. Ipse enim solus dat intellectum, et si aliquando ministro angelo, ut Danieli dedit, cui dixit angelus: Veni intellectum tibi dare . Deus tamen per seipsum, qui lux est illuminat pias mentes, etsi aliquando utatur angeli ministerio. Ita enim dicitur angelus intellectum dare homini, ut quisquam dicitur dare lumen domui cui fenestram facit, cum eam sua luce non penetret et illustret. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
legitur oꝑib dixit ⁊ facta sunt. hominẽ uͦ ma¬
nib figurauit. qͣsi studiosus oꝑans in hommis
ciratione. de qua qͣsi qͦdam consilio: ante tractat
quã fiat.⁊ speciał hortatus p̾cessit. faciamus ho¬
minẽ ad ymaginẽ ⁊ similitudinẽ nr̃am. qͣi hic
laboret d̾̃s. ut studiosa oꝑatio in hoc notetur.

Expanded text:
legitur: Dixit, et facta sunt ; hominem vero manibus figuravit, quasi studiosius operans in hominis creatione, de qua quasi quodam consilio ante tractat, quam fiat, et specialis hortatus praecessit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Quasi hic laboret Deus, ut studiosa operatio in hoc notetur.
Abbreviated transcription (Latin):
mauerunt me. uł parauerunt. uł fixerunt se¬
cundum corpus. scd̾m qͦd om̃s in ada fecit
uł in singłoꝵ generatione om̃s facit. Manuiᷤ
uͦ dĩ accipit᷑ uirtꝰ oꝑationis. uł quia płaliter
um illi. qͦd in euangłio dr de uerbo dĩ. omĩa
ꝑ ip̃m facta sunt. Idem enim ẽ uerbum di. ⁊
manus di. Notandum quoq qͦd magno com-¬
mendationis usus ẽ exordio. cum opus di se
eẽ dicit. scđm utramq sui naturã quo faciliꝰ
cura oꝑis sui grãm fauor inclinaret᷑ actoris.

Expanded text:
paraverunt, vel, finxerunt, secundum corpus, secundum quod omnes in Adam fecit. Vel in singulorum generatione omnes facit. Manus vero Dei, accipitur virtus operationis; vel quia pluraliter um illi quod in Evangelio dicitur de Verbo Dei: Omnia per ipsum facta sunt . Idem enim est verbum Dei, et manus Dei. Notandum quippe quod magnae commendationis usus est exordio, cum opus Dei se esse dicit, sed utramque sui naturam, quo facilius circa operis sui gratiam favor inclinaretur auctor
Abbreviated transcription (Latin):
peccata confiteat᷑. qͦd maxime fic in adu̾sie
Nđo p̾scribitur lita ioth quȩ int̾pretat᷑ ꝯfestio
uł desolatio. qͦd bene conuenit. Citius eñĩ
confitentur qui desolati sunt in aduersis. In
scd̾is quippe: solet homo extolli. Cum enim
urget᷑ adũsis tunc diumũ implorat auxili¬
elatior. Int̾pretat᷑ ⁊ ioth. scientia uł principiũ
ꝓpt̾ quod ⁊̃ recte huic octonario p̾scribit᷑ qr hic
docetur homo crratus impassibil. ⁊ immortalis.
⁊ in plenitudine scientiȩ ad quam bonus hõ
desiderat reu̾ti. cuiꝰ tam̃ in hac uita initium
ħt intellectũ. qi.d̾. lex tua ẽ mͥ bonũ suꝑ milia:

Expanded text:
maxime fit in adversis, ideo praescribitur littera Jod quae interpretatur confessio vel desolatio, quod bene convenit. Citius enim confitentur qui desolati sunt in adversis. In secundis quippe solet homo extolli. Cum enim urgetur adversis, tunc divinum implorat auxilielatior. Interpretatur etiam Jod scientia vel principium propter quod etiam recte huic octonario praescribitur, quia hic docetur homo creatus esse impassibilis et immortalis, et in plenitudine scientiae, ad quam bonus homo desiderat reverti, cujus in hac vita initium habet intellectum. Quasi dicat: Lex tua est mihi bonum super millia.
Abbreviated transcription (Latin):
futuri sumꝰ. quousꝙ irasceris suꝑ orationem
serui tui. Et si rascebaris suꝑ orationeni¬
mimici. ne irascaris suꝑ orationẽ iam ser¬
ui tui ⁊ partĩ utiq transiit ira a seruo. ñ ut
flagellet ut ꝑat̾ s ne damnet. ⁊ conu̾sis enĩ
durat nra. s corrigens: flagellat enĩ omnẽ fi¬
lium quẽ recipit.¬

Expanded text:
futuri sumus, quousque irasceris super orationem jam servi tui? Et si irascebaris super orationem inimici tui, ne irascaris super orationem jam servi tui. Et partim utique transiit ira a servo, non ut non flagellet, ut pater; sed ne damnet; et conversis enim durat ira, sed corrigens. Flagellat enim omnem filium quem recipit
Abbreviated transcription (Latin):
Posuerunt me in lacu inferiori:
requiret. ⁊ in timbra mortis. Embra mortiᷤᷤ
e locus maloꝵ qui puniunt᷑ uł posuert̃ me
uł posuerunt me rei u̾itate in lacu infi̾oꝵ.i.
in lacu iferni scił in tenebrosis ⁊ in umbra
Super me confirmatus est furor¬

Expanded text:
me in lacu inferiori, requiret, et in umbra mortis. Umbra mortis est locus malorum, quo puniuntur. Vel, posuerunt me, vel posuerunt me in rei veritate, in lacu inferiori, id est in lacu inferni, scilicet in tenebrosis et in umbra Super me confirmatus est fu
Abbreviated transcription (Latin):
sus fuit. s diffait ꝑ hoc qͦd sequit᷑. quoꝵ ñ me¬
us in sepulchro positꝰ ẽ. s die t̾ria eiugilauit
s quod nesciebant: qͣd faciebant purauert̃
illum simiłe aliis uulnere occisis. ⁊ dormi¬
entib in sepulchro quoꝵ d̃s adhuc ñ memi¬
nit. Et nota quia scͥptura ꝯsueuit mortuoᷤ
dicere dormientes. qr euigilatutos .i. resurres̃¬
turos uult intelligi. qr eiugilabunt in resur¬
rectione. Et ip̃i qͥb ita factus sũ. repulsi sunt
o d̃s de manu tua .i. adiutorio tuo pͥuati st̃
qui me fũ adiutorio putauerunt. Non em̃
hoc iefert᷑ ad dormientes in sepulchro. quoꝵ ñ
Dormientes in sepulchro .i. in carnali uolup¬
tate sopiti. in stupris ⁊ obscenitatib sepul¬
ti de quib ds ñ excitat eos. Unde sequit᷑ qͦꝵ¬

Expanded text:
sus fuit; sed differt per hoc quod sequitur, quorum non meus, in sepulcro positus est, sed die tertia evigilavit. Sed qui nesciebant quid faciebant, putaverunt illum similem aliis vulnere occisis, et dormientibus in sepulcro, quorum adhuc Deus non meminit. Et nota quod Scriptura consuevit mortuos dicere dormientes , quia evigilaturos, id est resurrecturos vult intelligi, qui evigilabunt in resurrectione , et ipsi quibus ita factus sum, repulsi sunt, o Deus, de manu tua, id est adjutorio tuo privati sunt, qui me sine Dei adjutorio putaverunt. Non enim hoc refertur ad dormientes in sepulcro, quorum non Dormientes in sepulcris, id est carnali voluptate sopiti, in stupris et obscenitatibus sepulti, de quibus Deus non excitat eos Hier. et
Abbreviated transcription (Latin):
laudis scił meip̃m. ⁊ nom̃ dñi inuocabo. ñ fretꝰ
meis uirib uł eodem sensu manente. Aliter
loquens do affirmat qͦ̃sd suꝑ dixerat. ⁊ hoc mͥ
magnũ ⁊ mirabile ẽ. qi ego dñe sum seruus tu¬
us. ꝓ mmirat᷑ se talia accepisse. qualia dñs ꝓ re-¬
demptione mundi fecit.⁊ ut augeat ammirati¬
onem iepetit. ego seruus tutis cetã ñ mutantui.

Expanded text:
licet me ipsum. Et nomen Domini invocabo, non fretus meis viribus. Vel eodem sensu manente, aliter Loquens Deo affirmat quod supradixerat, et hoc mihi magnum et mirabile est, quia ego, o Domine, sum servus tuus. Admiratur se talia accepisse, qualia Dominus pro redemptione mundi fecit. Et ut augeat admirationem, repetit, ego servus tuus. Caetera non mutantur.
Abbreviated transcription (Latin):
cupit. uͥ ⁊̃ dicit de angulari lapide. Et nota hic
tria distingui scił qua intret᷑. ⁊ quid intus frat.¬
⁊ qui intrent. qͣi. d̾. ut illa hereditas possit cog
regni celoꝵ. Aꝑite mͥ portas iusticiȩ .i. doctrmã¬
sacrȩ scͥpturȩ quȩ docet iusticiã. E cre ostendit
qua intret᷑.⁊ quasi quis quereret. quid intus fa¬
ciese Respondet in gressus in eas confitebor dño
uere laudant. Extra catholicam ȩccłiam ñ est
laus di. Heȩ autẽ om̃s porte ducunt ad unam
sum hostium. ꝑ quod siquis introierit saluabit᷑.
Et alibi. Nemo uenit ad patrem nͥ ꝑ me. Hȩc¬
porta est ꝑ quã iusti intrant in celum. Ande
subdit. Iusti intrabunt in eam .i. ꝑ eam intra
bunt in celum. Eibi iam ñ bom ⁊ mali erunt.
ꝑmixti. Escce de utroq scło mentionẽ fecit et

Expanded text:
cupit, ubi etiam dicit de angulari lapide. Et nota hic tria distingui, scilicet qua intretur, et quid intus fiat, et qui intrent. Quasi dicat: Ut illa haereditas possit cognregni coelorum, Aperite mihi portas justitiae, Casacrae Scripturae quae docet justitiam. Ecce ostendit qua intretur, et quasi, quis quaereret: Quid intus faciet, respondet: Ingressus in eas confitebor Dominvere laudant, extra catholicam Ecclesiam non est laus Dei. Hae autem portae omnes ducunt ad unam sum ostium, per quod si quis introierit salvabitur . Et alibi: Nemo venit ad Patrem nisi per porta est, per quam justi intrant. Unde subdit: Justi intrabunt in eam , bunt in coelum, ubi non jam boni et mali erunt permisti. Ecce de utroque saeculo mentionem fecit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
cõmuni consulit᷑ infirmitat. ñ suꝑuacue ue¬
rantur. ut repetita: melius memoriȩ cõmendẽ¬
t᷑. Unde scͥptum ẽ in ꝓuerbiis. Thesaurus desi¬
derabił requiescit in ore sapientis. Dir autẽ
stultus: glutit illum. qr sapiens quȩ audierit
cogitat ⁊ retractando ruminat. stultus uͦ glutit
i. ñ cogitat oblunoni dat. ⁊ hȩc sunt munda
animalia in lege quȩ ruminant. ⁊ ista immun¬
Da quȩ ñ ruminant. Q uod uͦ ait. cũ cẽt dauid
in spelunca. ad litterã manifestum ẽ. dauid enĩ¬

Expanded text:
communi consulitur infirmitati, non supervacue iterantur, ut repetita melius memoriae commendentur. Unde scriptum est in Proverbiis: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis ; vir autem stultus glutit illum, quia sapiens quae audierit cogitat, et retractando ruminat; stultus vero glutit, id est non cogitat, oblivioni dat. Et haec sunt illa munda animalia in lege, quae ruminant, et ista immunda quae non ruminant. Quod vero ait, cum esset David in spelunca, ad litteram manifestum est. Alcui
Abbreviated transcription (Latin):
nos hic orare. modus. biꝑtitus est p̾s: pͥmo po¬
nitur. oratio contͣ mala. Scło agit de fine ma-¬
loꝵ ibi. clamaui ad te. In ꝑsona gͣ totius xp̃i qͣi
de spelunca ad dm clamantis ait. Uoce mea int̾i
inde hoc quod dixerat exponit subdens. Noce
mea ad dñm̃ dep̾c̃ sũ. Qd̾ enm dixit clamaui:
dicit deprecatus sum. qͦd ido adiunxit. qr cla¬
mant ad dñm. ⁊̃ qui blasphemant. acsi diceret
clamor m̃s dep̾cato ẽ. ñ murmur. ñ blaphemia
⁊ adhuc.¬

Expanded text:
nos orare. Modus: Bipartitus est psalmus. Primo ponitur oratio contra mala. Secundo agit de fine malorum, ibi, clamavi. In persona ergo totius Christi, quasi de spelunca ad Deum clamantis, ait: VERS. 1.-- inde hoc quod dixerat exponit, subdens, voce mea ad Dominum deprecatus sum, quod enim dixit, clamavi, dicit, deprecatus sum. Quod ideo adjunxit, quia clamant ad Dominum etiam qui blasphemant, ac si diceret: Clamor meus deprecatio est, non murmur, non blasphemia. Et adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
inferni inuenerunt me. errantẽ a te.⁊ exposi¬
tam mał. ñ ego inueni ea gaudens in ꝓspis¬
buiꝰ scli. sufusus enim carnali uoluptate ñ an

Expanded text:
inferni, invenerunt me errantem a te, et expositum malis. Non ego inveni ea gaudens in proshujus; suffusus enim carnali voluptate non an
Abbreviated transcription (Latin):
in scõ erat. Unde suꝑ dixit. in scõ uia tua. Qd̃
bñ congruit. qi sc̃s ille ẽ in mari. Ambulat it
suꝑ aquas gentiũ. eas ꝑ fidem sͥ subitiendo.
In huiꝰ ra figura suꝑ aquas ambulauit. Se¬
quit᷑ ⁊ semite tuȩ .i. p̾cepta tua sunt in aquis
rtam̃ uestigia tua. scił p̾sentia eorporał. doct̾na.
miracula ñ ꝯgnoscent᷑ a iudeis. Tetigit enim
licet pała uen̾it. ⁊ se miracłis ostend̾it tam̃ ñ
e cognitus a mãcis mfidelib qͥe tam̃ ipse de¬
durit in manu moysi ⁊ aaron. Unde sub

Expanded text:
in sancto erat, unde supradixit, in sancto via tua. Quod bene congruit, quia sanctus ille est in mari. Ambulat enim super aquas gentium, eas per fidem sibi subjiciendo.In hujus rei figura super aquas ambulavit. Et semitae tuae, id est praecepta tua sunt in aquis et tamen vestigia tua, scilicet praesentia corporalis, doctrina, miracula non cognoscentur a Judaeis. Tetigit enim icet palam venerit et se miraculis ostenderit: tamen non est cognitus a Judaeis infidelibus, quos tamen ipse deduxit in manu Moysi et Aaron. Unde subd
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi.d̾. hoc illi ppło fecisti. ⁊ tam̃ ip̃e non nouit.
mirũ ẽ ⁊ ẽ hic increpatio. ⁊ exꝓbratio iudeoꝵ.
significant᷑. ⁊ ip̃a facta eoꝵ quȩ ip̃i eg̾unt ⁊ my¬
stica quȩ in ȩccł̃ia sp̾ualit̾ fiunt. M oyses enim
int̾pretat᷑ assumptꝰ de flumine. Naron mons
fortitudinis quib nominib significantur
uirtutes. qͥs ip̃i fit̾unt. Moyses enĩ int̾ eetera ĩ
mari uiã fecit hebreis significans ꝑ baptismũ
liberari ppłm fidelium aaron enmenti forti¬
tudine murmurantib restitit in quo ȩccłiȩ
tenebat ymaginẽ quȩ monti firmissimo cõ¬

Expanded text:
 Hoc illi populo fecisti, et te ipse non novit? mirum est: et est hic increpatio, et exprobratio Judaeorum Significantur etiam ipsa facta eorum quae ipsi egerunt, et mystica, quae in Ecclesia spiritualiter fiunt. Moyses enim interpretatur assumptus de flumine, Aaron mons fortitudinis. Quibus nominibus significantur virtumari viam fecit Hebraeis, significans per baptismum liberari populum fidelium: Aaron eminenti fortitudine murmurantibus restitit, in quo Ecclesiae tenebat imaginem quae monti firmissimo co
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscentur. Ipsa tarra dict maie
ꝑ similitudine. qi amara ẽinta humana.de.¬
pestatib subdlita uͥ maior ꝑiscis minorẽ dei¬
ł mortuũ. ẜ uenit fons ille uite. ut indulcora¬
rer⁊ sanaret. Iõꝙ iuxta ez echiel egraditur detẽ¬
plo dii fons aque uiuiȩ. ⁊ uadit ad mare mordu¬
um. qͥd nicħ habebat uiuens. Nulli em̃ piscieli
poterant ẽẽ in mari mortuo. nicħ in eo uiue¬
bat s de templo dñi .i. de sinu pat̾s egreos est
saluator ⁊ in ulcorauit mare mortuũ uł ad lit

Expanded text:
er. Ipsa terra dicitur mare, per similitudinem, quia amara est vita humana tempestatibus subdita, ubi major piscis minorem devet mortuum, sed venit fons ille vitae, ut indulcoraret et sanaret. Ideoque juxta Ezechielem: Egredietur de templo Domini fons aquae vivae, et vadit ad mare mortuum, quod nihil habebat vivens . Nulli enim pisciculi esse poterant in mari Mortuo, nihil in eo vivebat; sed de templo Domini, id est de sinu Patris, egressus est Salvator, et indulcoravit mare Mor
Abbreviated transcription (Latin):
suspensure maris qͦd cepit irasci ⁊ ꝑsequi fidedeᷤ
s mirabilł ẽ dñs in altissimis. Ambulat enim
suꝑ aquas maris .i. suꝑ capita potestatũ ⁊ regũ
t̾renoꝵ quos subiugat ⁊ p̾mit. ut sit pax ȩcde¬
siȩ quod signatũ ẽ olim dum suꝑ aquas am¬

Expanded text:
saeculi, quod coepit irasci et persequi fideles, sed mirabilis est Dominus in altis; ambulat enim super aquas maris, id est super capita potestatum et regum terrenorum, quos subjugat et premit ut sit pax Ecclesiae. Quod significatum est olim, dum super aquas am
Abbreviated transcription (Latin):
que uidicemꝰ ⁊ audiuimꝰ. Eleuauerunt gͦ flu¬
mina uocẽ suam. qr discipłi audientes leuaue¬
runt om̃s uocẽ unanime ᷤ ad dñm dimissi a
concilio iudeoꝵ. Apłis autẽ leuantib uocem
multi crediderunt. ⁊ impleti sp̃u scõ ⁊ ip̃i cla¬
mauerunt. Vnde sequit᷑. Et factus ẽ clamor
a uocib aquaꝵ multaꝵ. cum om̃s unanimeᷤᷤ

Expanded text:
. Elevaverunt ergo flumina vocem suam, quia discipuli audientes levaverunt vocem, omnes unanimes ad Dominum, dimissi a concilio Judaeorum. Apostolis autem levantibus vocem suam, multi crediderunt et impleti Spiritu sancto, et ipsi clamaverunt. Unde sequitur: Et factus est clamor, a vocibus aquarum multarum, cum omnes
Abbreviated transcription (Latin):
qui non commouebitur
parauit. qui ñ cõmouebit᷑ ulla ꝯcussione. In toto
enim orbe sunt stabiles sunt ⁊ mobiles palee. Or¬
bis gͦ qui non commouebit᷑. ẽ credens in xͫ
paratus ñ mollescere linguis laudantiũ. nec
frangi linguis uituꝑantiũ. Sequit᷑ qͦrtꝰ locꝰ
a potestate.¬

Expanded text:
qui non commovebitur.paravit qui non commovebuntur ulla concussione. In toto enim orbe sunt stabiles, sunt et mobiles paleae: orbis ergo qui non commovebitur, est credens in Christum, paratus non mollescere linguis laudantium, nec frangi linguis vituperantium. Sequitur locus a potestate
Abbreviated transcription (Latin):
in fidelib. Enima enĩ tranquilla ⁊ humius
sedes d̃i ẽ. Unde sp̃c meus requiescit suꝑ huna¬
lem ⁊ quictũ. esto gͦ humił ⁊ quietus ut in te
hoc ex die ante sabbatũ .i. serto tempore huiꝰ
mundi quo dñs uenit .i. parata ẽ ab incarna¬
tione. qñ ueniens homines docuit. s nec tc̃ puꝰ¬

Expanded text:
in fidelibus. Anima enim tranquilla et humilis, sedes Dei est. Unde: Spiritus meus requievit super humilem et quietum . Esto ergo humilis et quietus, ut in te hoc ex die ante Sabbatum, id est sexto tempore hujus mundi, quo Dominus venit, id est, parata est ab Incarnatione, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tur talit̾ lutera. Eleuauerunt slumma dr̃e
uocẽ suã a uocib aquaꝵ multaꝵ. Cetera qu
int̾ponunt᷑ ñ sunt in editione septuaginta nit̾¬
p̾tum. quã augustinꝰ exponit. qͣi d̾. Sexto dio
uenit dñs. ⁊ ueniens discipłos elegit. quo sp̃u
scõ imꝑleuit. Unde dicunt᷑ flumina de qͥ alibi
pͥmo timuerunt. Ubi autẽ impleti sunt sp̃u

Expanded text:
tur talis littera elevaverunt flumina, Domine, vocem suam a vocibus aquarum multarum. Caetera quae interponuntur, non sunt in editione Septuaginta Interpretum, quam Angustinus exponit. Quasi dicat: Sexto die venit Dominus, et veniens discipulos suos elegit, quos Spiritu sancto implevit. Unde dicuntur flumina, de quo alibprimo timuerunt. Ubi autem impleti sunt Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
se uiert. ꝯgregati pierunt. U el ñ in aliquo
extremo loco s in medio atͥo tuo. Alia lutera
sacrilegia cõmiserũt. ⁊
bant᷑. uł statuas. ⁊ quelibet monim̃ta uictorie
quȩ pnꝰ in templo posuerunt. que⁊ solebaur
suꝑ portas ponere in signũ triumphi. signa
scił manifesta. cũ dolore it̾at signa ut ad ce¬
lerm uindictã ꝓuocet iudice. ostendens qͣs
uirib suis darent. Unle⁊ subdit.⁊ ñ cogno

Expanded text:
erunt, congregati perierunt, vel non in aliquo extremo loco; sed in medio atrio tuo, alia littera, sacrilegia commiserunt. Etbantur, vel statuas, et quaelibet monimenta victoriae, quae prius in templo posuerunt, quae et solebant super portas ponere in signum triumphi; signa scilicet manifesta, cum dolore iterat signa, ut acceleret vindictam, provocet judicem, ostendens quod viribus suis darent. Unde et subdit, et non cogno
Abbreviated transcription (Latin):
iudeos. uͥ aquȩ doctrinȩ erant. uͥ currebant ꝓphe
in desertũ. qr iam ñ ẽ in eis ꝓpħa. ñ ẽ ibi fides xp̃i
nec sacerdos nec sacrificiũ. nec tempłu. Item aliis uer¬
bis idem dicit. Posuit exitus aquaꝵ .i. uideos unde
alis manabant aquȩ doctrmȩ in sitim. Itẽ iłe dic.
sedm hona oꝑa que faciebat posuit in salsuginẽ
.i. in sterilitatẽ. quȩ ꝑ salsugiñẽ icdo intelligitur
qͦm̾ito hoc: Ecce hoc fecit a malicia .i ꝓ malicia in
habitantiũ in ea .i. seribarũ ⁊ phariseoꝵ dominan
quomꝰ suꝑbis resistit. deinde dicit qͦmͦ humilib
grãm dedit.
Posuit desertum.i. gentes in stagna aquaꝵ ut aq̃
in eis maneant. ⁊ repetit idem. ⁊ t̾ram ꝑrius sine
aqua posinit in exitus aquarũ. Unde aliis emanẽt

Expanded text:
octrinae erant ubi curabant prophetae, in desertum, quia jam non est in eis propheta, non est ibi fides Christi, nec sacerdos, nec sacrificium, nec templum. Item aliis verbis idem dicit: Posuit exitus aquarum, id est Judaeos. Unde aliis manabant aquae doctrinae, in sitim. Item idem diciopera bona quae faciebat, posuit in salsuginem, id est in sterilitatem, quae per salsuginem ideo intelligitur, et quo merito hoc? ecce, hoc fecit, a malitia, id est pro malitia, habitantium in ea, id est Scribarum et Pharisaeorum dominantquomodo resistit superbis. Deinde dicit quomodo humilibus gratiam dedit. id est gentes, in stagna aquarum, ut aquae in eis maneant. Et repetit idem et terram prius sine aqua posuit in exitus aquarum, unde aliis emanent
Abbreviated transcription (Latin):
eumilli qui sunt in ȩccłia plebis .i. laudent eum
ppłi minores qui regunt᷑. ⁊ laudent eum illi qui
sunt in cathedra senioꝵ .i. laudent eũ seniores qui
regunt. Ecce cum dicit in ȩccłia aꝑte demonstrat
unde omĩa dixit. scił de eccłia. uͥ omĩa p̾dicta a-
stenus dixit. quomͦ d̾s ad ciuitatẽ adducit. quomͦ

Expanded text:
eum, illi qui sunt in Ecclesia plebis, id est laudent eum populi minores qui reguntur. Et laudent eum, illi qui sunt in cathedra seniorum, id est laudent eum seniores qui regunt. Ecce cum dicit in Ecclesia, aperte demonstratur unde dixit, scilicet de Ecclesia, ubi omnia praedicta agudixit quomodo ad civitatem adducit quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
cent. s iꝑsi facti sunt inimici dñi qr mentit
sũt ei resum̃do. quib remuntiauert̃ abrenuntia¬
uerunt in baptismo diabolo. ⁊ pompis eius
.i. diabolicis factis a d̾o damuandis. s rursus
ad ea redeunt. ⁊ sunt nouissima peiora pͥorib.
Escce canis reu̾sus ad uomitũ.⁊ sus lota in uolu¬
ꝓmiserunt. Quid inde eis: Et si hic tolerati fẽ¬
ñ ert̃̾impuniti ñ saluant᷑ solis sacramentis:
qͦd ita dicit. ⁊ idõ. qr tales sunt. erit tempus
bunt it ab aquis nuiũ ad calorem nimium:

Expanded text:
cent, sed ipsi facti sunt inimici Domini, quia mentiti sunt ei, resumendo, quibus renuntiaverunt, abrenuntiaverunt in baptismo diabolo et pompis ejus, id est diabolicis factis a Deo damnandis, sed rursus ad ea redeunt, et sunt novissima pejora prioribus . Ecce canis reversus ad vomitum, et sus lota in volupromiserunt. Quid inde eis? Et si hic tolerati sunt, non salvantur solis sacramentis: quod ita dicit: Et ideo quia tales sunt erit tempus bunt enim ab aquis nivium, ad calorem nimium ,
Abbreviated transcription (Latin):
in heremo. de petra aquã ꝑduxit ñ mel. M el¬
gͦ sapientia ẽ pͥmatũ dulcoris tenens in escis
cordis.⁊ ẽ. Non solum adipe frum̃ti cybauit
eos s ⁊̃ melle ꝑfluenti de petra .i. sapientia
xp̃i. nam petra erat xp̃c saturauit eos ut de¬
lectent᷑ u̾bo di ꝯgnitione sacram̃toꝵ. soluti¬
one para bolarum.⁊ tam̃ m̃titi sũt ei. P S¬

Expanded text:
n heremo de petra aquam produxit, non mel. mel sapientia est, primatum dulcoris tenencordis. Et est, non solum adipe frumenti cibavit eos, sed etiam, melle profluenti de petra, id est sapientia Christi. Nam petra erat Christus . Saturavit eos, ut delectentur verbo Dei, cognitione sacramentorum, solutione parabolarum et tamen mentiti sunt ei.
Abbreviated transcription (Latin):
educas ⁊̃ oleum. Ad quid educas oleume elt
homo exhilaret .i. letificet faciem suam .i. men
nitor quidã. qui ẽ ad homines ad conciliandum
scm̃ amorẽ oleum dicit᷑. ħ gr̃ã excellentius fuit
i xp̃o. Unde ab hominib laudatur ⁊̃ ab eis
qui se iussa eius sequi ñ posse dicunt. amaturab
et hilaret᷑ facies in oleo. Sequitur ⁊ panis. Post¬
qũa dixit qui efficiat uinũ ⁊ oleum subdit qͥd
efficiat panis. cuiꝰ effectum supra ñ ostenderat
qͣi d̃. Educitur umũ ut letificet cor ⁊ oleũ ut
exhilaret faciem. ⁊ panis educit᷑ ut ꝯfirmet cor
homins. Temporał panis stomachũ ꝯfirmat.
qr panis cordis est. hic ẽ panis qui de celo descendit.
Idemẽ gͦ panis ⁊ uinum. Panis iste iusticia est.
Ilmũ illud nsticia ẽ. u̾itas ẽ xp̃c ẽ. hoc letificat &
confirmat cor semꝑ.¬

Expanded text:
educas etiam oleum. Ad quid educas oleum? Ut homo, exhilaret, id est laetificet faciem suam, id est  ergo quaedam, et nitor quidam, qui est ad homines ad conciliandum sanctum amorem; oleum dicitur haec gratia, excellentius fuit in Christo, unde ab omnibus laudatur, etiam ab eis qui se jussa ejus sequi non posse dicunt. Amatur abexhilaretur facies in oleo, et panis educitur. Postquam dixit quid efficiat vinum et oleum, subdit quid efficiat panis, cujus effectus supra non ostenderat. Quasi dicat: Educitur vinum, ut laetificet cor, et oleum ut exhilaret faciem. Et panis educitur, ut confirmet cor hominis, Temporalis panis stomachum confirmatquia panis cordis est. Hic est panis qui de coelo descendit . Idem est ergo panis et vinum. Panis iste justitia est, vinum illud justitia est, veritas est Christus. Hoc laetificat et confirmat eos sem