comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
go uos .s. putatis meuos facere. proadio. quod di¬
quod ego diligo uos. et nõ
credattr iuramento
firmat. Tans testẽ
domini sue dilectõis
qͣm ħebat ergaeos
quia nõ ideo nolebãt
accipere. quia nõ il¬
los diligebat. seo ide¬
o magis quia eos a¬
mabat. unde sb̾dit.
facio. set ideo facio uͭ
per ut meo exemplo ã¬

Expanded text:
 putatis me facere odio quod diquod ego diligo vos, et quodcredatur juramento firmat, dans testem Deum suae dilectionis quam habebat erga eos, quia non ideo nolebat accipere, quia non illos diligebat, sed ideo magis, quia eos amabat. Unde subdit: facio, sed ideo facio ut per, ut meo exemplo a
Abbreviated transcription (Latin):
uos exaltemi¬
ni qmͣ gratis
enuangeliũ
dei euuange¬
litaui uobis
lias ecde¬
uas expolia¬
ui accipiens
stipendium
administeri¬
cum eem apd̃
uos. et egerẽ
nullihonero¬
sus fui.. Nam
quod michi
deerat supple¬
uerunt frẽs
qui uenerunt
a macedonia
et inomnib
sine honere
me uobis ser¬
uaui et serua¬
bo. Est ueritaᷤᷤ
xpisti in me
quoniamħ
et alios michip̾pom¬
tis aim ħ nõsit peccĩ
set głie gratis predi¬
a moite ad uitam.
duab ex causis sup̃¬
tus debitos nõ acci¬
pit. et . e aliquis
quereret unde ergo

Expanded text:
exaltemini, quoniam gratis Evangelium Dei evangelizavi vobis? Alias ecclesias expoliavi accipiens stipendium ad ministericum essem apud vos et egerem, nulli onerosus fui. Nam quod michi deerat suppleverunt fratres qui venerunt a Macedonia, et in omnibus sine onere me vobis servavi et servabo. Est veritas Christi in me, quoniam hec et alios mihi praeponitis, cum hoc non sit peccati, sed gloriae, gratis praedia morte ad vitam, duabus ex causis sumptus debitos non accepit. Et quasi aliquis quaereret unde ergo
Abbreviated transcription (Latin):
celestem angelumut
decipiat. quod et ad
lucis: cos. quosita erudiri opꝰ est ad decipi
los demones fictos amicos eos q tantonocenti¬
ores quanto astuntiores. ac fallatiores pati᷑
immicos. neq sancti. et fideles uinus iu̾̃dei
cultores ab eorum fallacũs. et multiformi: tẽp¬
tatõe securi funt. In his dieb malignis. ubi
ista sollicitudo ñ est iutilis. ne c̃ sachanas se
transfiguiut fallendo ad aliqua ꝑitiosasedu¬
cat. Nam qñ sensus corporis fallit mentemr u̾o
fidelem gerit᷑. uullum ẽ in religiõe ꝑiculum.
ł c̃ se bonuim fingens. ea. ł facit. ł dicit. que
bonis angelis cõgainuco ⁊̃ si credatur bomis
nõ est error ꝑiculosus aut morbidus. cumuꝰ
um eat. opus est magnauigilantia quod
nemo sũ deo pot̾. et ip̃a difficultas ad ħ ẽu¬
tilis ne sit spes sibi quisꝙ aut homo alter al
ambigit nemo. et quia sathanas trauffigu¬
rat inangelum lucis.¬
on est gͦ magnr si
mi. enis transfi. ue.¬

Expanded text:
elestem angelum, ut decipiat: quod et ad ntandum eos quos ita erudiri opus est, vel ad decipilos daemones fictos amicos, eosque tanto nocentiores quanto astutiores ac fallaciores patitur inimicos; neque sancti et fideles unius veri Dei cultores ab eorum fallaciis et multiformi tentatione securi sunt, in his diebus malignis, ubi ista sollicitudo non inutilis, ne, cum Satanas se transfigurat, fallendo ad aliqua perniciosa seducat. Nam, quando sensus corporis fallit, mentem verofidelem gerit, nullum est in religione periculum. Vel, cum se bonum fingens ea vel facit, vel dicit quae bonis angelis congruunt, etiam si credatur, bonus non est error, periculosus aut morbidus. Cum veum eat, opus est magna vigilantia; quod nemo sine Deo potest, et ipsa hujus difficultas ad hoc utilis est, ne sit spes sibi quisque, aut homo alter altpiorum ambigit nemo. Et quia Satanas transfigurat se in angelum, non est ergo magnum si i ejus transfigu
Abbreviated transcription (Latin):
erat in peccumis acci¬
piendis. Ideoq aposto¬
lus renuit accipere ne
illis eẽt forma. et ot¬
casio accipiendi. Scie

Expanded text:
erat in pecuniis accipiendis. Ideoque Apostolus accipere renuit, ne illis esset forma et occasio accipiendi. Scie
Abbreviated transcription (Latin):
disse significat. c̃
significat expoliauiꝰ
dico accipiens stipẽ¬
dium ab aliis admi.
accepi etiam ab ali
do. Non fui honero¬
sus. et si egepem et
potui abstinere. Nã
a. michi dcerat post
accipiendum ne be¬
ne seminantes ami¬
tterent fructum. qi
si nõ acciperet illis
forte inscaudalum
acciperet et uouni¬
u̾salit dicam in oĩ¬

Expanded text:
disse significat. Cumsignificat. Exspoliavi dico, accipiens stipendium ab aliis ad minaccepi etiam ab aliqdo. Non fui onerosus, et si egerem et potui abstinere. Nam quod mihi deerat, post accipiendum, ne bene seminantes amitterent fructum, quia si non acciperet, illis forte in scandalum proficeret. Et universaliter dicam in o
Abbreviated transcription (Latin):
bona in se. et utili¬
a aliis hominib
ma. stultas autem
qõnes ubi nec saluᷤ
nec utilis scientia ẽ
unt. ut de cibis quoᷤ
nas legis. ut qñ ĩ
emendata scriptura
de annis matusale
ł dehiimodi. alis¬

Expanded text:
bona in se, et utilia aliis hominibusma. Stultas autem quaestiones, ubi nec salus, nec utilis scientia, etunt, ut de cibis quos nas legis, ut quando in emendata Scriptura de annis Matussalae, et de hujusmodi ali
Abbreviated transcription (Latin):
ut curent in¬
bonis operib
sunt bona et
logias. et cõ¬
tentiones et¬
saluos fecit dico ꝑ
lauatͥrũ regenera¬
in quo deposito ue¬
teri homine genera¬
tur nouuꝰ. ⁊ renoua¬

Expanded text:
Ut curent bonis operibus sunt bona et logias, et contentionesSalvos fecit, dico, per lavacrum regenerain quo deposito veteri homine generatur novus, et renova
Abbreviated transcription (Latin):
nos quia nulla bo¬
na feceram᷑. set sed̾
suam magnam mi¬
scd̾iam. ita forsitã
⁊ ilł faciet . qui ad¬
but incredulifs.¬

Expanded text:
nus quia nulla bona feceramus, sed secundum suam magnam misericordiam, ita forsitan et illis faciet qui adhuc increduli s
Abbreviated transcription (Latin):
um mise¬
ro ad te arthe¬
mam autti¬
ticum festina
sbienum sta¬
tii hyema¬
re. zenamle¬
gis pitum.
et apollo sol¬
licite pͥmute

Expanded text:
um misero ad te Arthemam, aut Tychicum, festina ibi enim statui hiemare. Zenam legis peritum, et Apollo sollicite prae
Abbreviated transcription (Latin):
inscripturus sollicite
p̾mute. ita sollicite
ut nicħ desit illis .i.
ut q̃ ad maticum: uet¬
cessaria sunt ilł ha¬
is. ne querant aliena
eo q̃i quis quereres¬
Discant a
fructuosi.
episcop̃ fuit counthiorum qui põsediticem; el¬
tatam. aduersum se apsendo aposto
premiitat eosita sollicite: ut nich in iuatico
illis defit. Salutant te omnes qui mecũ
te qui mecũ
sunt omnes
saluta omneᷤ
qui nos am¬
ant infide.
Gratia dei cũ
omnib uob̾¬
ur̃y i. cretenses ⁊ ut
alii preẽ sibi ipsis ĩ
bonis oꝑib dando.
ministris nõ dico ad
quelib s ad usus
neccessarios. ⁊ ħ i de¬
out nõ sint infrue¬
tuosi ⁊ uixͣ parabolã

Expanded text:
Scriptura, sollicite praemitte, ita sollicite, ut nihil desit illis, id est ut quae ad viaticum necessaria sunt eis, haos, ne quaerant aliena. Et quasi quis quaerereDiscant aufructuosi.episcopus fuit Corinthiorum qui propter seditionem concitatam adversum se a pseudoapostolpraemittat eos ita sollicite ut nihil in viatico illis desit. Salutant te omnes qui mecum te qui mecum sunt omnes. Saluta eos, qui nos amant in fide. Gratia Dei cum omnibus vobtri, id est Cretenses, ut alii praeesse sibi ipsis in bonis operibus dando ministris. Non dico ad quaelibet, sed ad usus necessarios, et hoc ideo, ut non sint infructuosi, et juxta parabo
Abbreviated transcription (Latin):
ditus. ⁊ delinquit qr
scient̃ peccat ꝓprio iu¬
ditio. cõdep̃natus. ꝓpri¬
qui errorem laudat.
tensib dumad meue¬
ueris. festina ad me
Ibi emnstatui hye¬
mare. Ideo dicis iut

Expanded text:
ditus, et delinquit, quia scienter peccat, proprio judicio condemnatus. Propriqui errorem laudat, tensibus, dum ad me veneris, festina venire ibi enim statui hiemare. Ideo dicit ut
Abbreviated transcription (Latin):
paratos eẽ. ad om̃e opͦ
bonĩ .i. obedire illis.
in domino. ⁊ admo¬
ne neminẽ blasphe¬
mare. ⁊ si p̾muntur
rati. scientes quid sin¬
gulis ꝑsolui. opoite¬
at. quia singulis ꝑa¬
tur m̾ces. nõ litigiosoᷤ
esse. s modestes. om¬
uem in ansuetudinẽ
ostendentes ad om̃s
uetudinemr. os¬
nes homines.
Eramus enĩ
do insipientes
et increduli.
errantes. et ser¬
uientes et desi¬
deriis et uolup¬
tatib uariis.
in malicia. ⁊
inuidia. agen

Expanded text:
paratos esse ad omne opus bonum, id est obedire illis in Domino. Et admone neminem blasphemare, et si premuntur rati, scientes quid singulis persolvi oporteat, quia singulis paratur merces. Non litigiosos esse, sed modestos, omnem mansuetudinem ostendentes ad omnes uetudinem nes homines. Eramus enim nos insipientes et increduli, errantes, servientes desideriis et voluptatibus variis, in malitia et invidia agen
Abbreviated transcription (Latin):
iuniderr. sic enm poᷤ¬
sunt ꝑfidi ad futu¬
ram spem uocari.
Eramus enim
Quasi hoc ideo debe¬
mus. qr ⁊ nos aliqñ¬

Expanded text:
ideri. Sic enim possunt perfidi ad futuram spem vocari. Eramus enim. Quasi dicat: Hoc ideo debemus, quia et nos aliq
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitate.
et mundaret
sibi populum
acceptabilem
sectatorem bo¬
norum oper̃.
ec loquere
et exhortare.
et argue cum
omnu mperi¬
o Nemote
contempnat
los principib
et potestatib
subditos esse
dictos obedi¬
re adonne
opus bonũ.
paratos eẽ ne¬
minem blas¬
phemare nõ
litigiosos eẽ
set modestos.¬
tisemet ip̃m ꝓ nobis
ꝑ ħ securi sumus. de
spe. dedit dico ad ħũ
nos redimeret. ꝑ san¬
guinem ab omni in¬
tam sectantes. ⁊ reple¬
ti operib bonis regni
entib. et exhortare:
potestate. quia iam
ñ aspere ħ accipitur
cum pro salute fieri

Expanded text:
iniquitate, et mundaret sibi populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum. Haec loquere, et exhortare, et argue cum omni imperio. Nemo te contemnat. los, principibus et potestatibus subditos esse, dicto obedire, ad omne opus bonum paratos esse: neminem blasphemare, non litigiosos esse, sed modestossemetipsum pro nobis, per hoc securi sumus de spe. Dedit dico, ad hoc, ut redimeret nos per sanguinem ab omni intam sectantes, et repleti operibus bonis regni entibus, et exhortare, potestate, quia jam non aspere hoc accipitur, cum pro salute fieri
Abbreviated transcription (Latin):
it. eramus enimi ⁊
nos aliqnͣ insipiẽ¬
tes. ⁊ si philosophi
essent. quidem noᷤᷤ¬
trum u̾a tamen sapi¬
entia qͣ carebant
et eramus incredu¬
dientes alios
autem benig. ⁊ hu.¬
manitas saluatoris
nr̃i dei .i. cum benig¬
nuuis humanus de
nitas. ⁊ humani
nib. saluos nos fe

Expanded text:
it: Eramus enim et nos aliquando insipientes, etsi philosophi essent quidam vestrum, vera tamen sapientia carebant. Et eramus incredudientes alios. Cum autem benignitas et humanitas Salvatoris nostri Dei, id est cum benignus et humanus Deunitas et humanitnibus, salvos nos fe
Abbreviated transcription (Latin):
turo penis ent uobis domuinicam cenam di¬
cit̾ acceptc̃em eucharistie qͣm nõ debent prã¬
si sum̾e. ł iñsis suis miscero ut faciebant illi
quos arguit apostolus. set ieuui in honorẽ
tanti sacram̃ti. lices enimi xp̃c pꝰ cenam de de¬
rit discipulis suis corpus et sanguinem suũ
ñ ideo tñ calup̃mandũ est inulse ecc̃e ꝙ a
uehem̃tiuns cõm̃daret mistĩi illuis altitidi¬
nem ultumm hoc uoluit infige̾ cordib
et memone discipuloꝵ a quib ad passiõem

Expanded text:
turo pejus erit vobis. Dominicam coenam dicit acceptionem eucharistiae, quam non debent pransi sumere, vel mensis suis miscere, ut faciebant illi quos arguit Apostolus, sed jejuni, in honorem tanti sacramenti. Licet enim Christus post coenam dederit discipulis suis corpus et sanguinem suum, non ideo tamen calumniandum est universae Ecclesiauehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc uoluit infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem
Abbreviated transcription (Latin):
deis sumꝰ ñ h̾emus
talem cõsuetudĩem
⁊ ñ mulier. Hoc
uenitis. landis capitib ogo p̾cipio obser¬
uari. auctoritate p̾cepti utitur a pͦ¬
tolus ut obtenꝑent. Ualde eium iuiquũ ẽ
uelle sibi obtemꝑari a miuorib ⁊ nolle ob¬
temperare inaionib ħ t᷑ ostauidit q̃d̾ cẽ dẽ qui¬
b ñ est disputand̾. s auctoritati p̾cipienti ad¬
icipit ag̾e de dnĩca cena. in qua ip̃i id̾ mult̾

Expanded text:
udaeis sumus, non habemus talem consuetudinem, n mulier. Hoc velandis capitibus, ego praecipio observari, auctoritate praecepti utitur Apostolus, ut obtemperent. Valde enim iniquum est velle sibi obtemperari a minoribus, et nolle obtemperare majoribus. Et hic ostendit quaedam esse de quibus non est disputandum, sed auctori praecipienti acincipit de Dominica coena agere, in qua ipsi iidem multum
Abbreviated transcription (Latin):
tura humanem̃tis. ꝙ dicit aposto lus misti¬
ce loqiu. deuelamine. alit̾ enur nisi aliqd̾ se¬
cdarat auctoritas homo ẽ fc̃s ad inagineni d̾i
ñ scd̾ formã corporis. set secumduni rõalem iñ¬
tem in qua dicitur renouari in agnitõs dei ab

Expanded text:
ura humanae mentis, quod dicit Apostolus. Et mystice loquitur de velatione; aliter enim nisi aliquod seclarat auctoritas, homo factus est ad imaginem Dei, non secundum formam corporis, sed secundum rationalem mentem in qua dicitur renovari in agnitione Dei ab
Abbreviated transcription (Latin):
ñ lig uobis in anducare. quia unusqͥs
um aute dominicã
erogandum pauꝑib
set ad manducand̃¬
cenam suam. Et a¬
lius quid̾ esurto cui¬
nich̾ datis. alius ab
dio suo luxunoso ni¬
cħ tabuebant esuri¬
dum et biben

Expanded text:
n licet vobis manducare, quia unusquisque um ante Dominicam rogandum pauperibus, sed ad manducandcoenam suam. Et alius quidem esurnihil datis; alius autem dio suo luxurioso nihil tribuebant esuridum et biben
Abbreviated transcription (Latin):
potest legienim ⁊c. Notat illos qui muna q̃
offerebant alcarib sibi resunebaut alus nõ
hñtib cõuiunicari sinebant. offerebant enĩ
diuites panem etumũ huu̾dant̃. ut bũdcoe
et cõsecratiõe sacdotali scĩficare᷑ et dominicicor

Expanded text:
e enim, etc. Notat illos qui munera quae offerebant altaribus sibi resumebant, nec aliis non habentibus communicari sinebant. Offerebant enim divites panem et vinum abundanter, ut benedictione et consecratione sacerdotali consecraretur, et D
Abbreviated transcription (Latin):
corporalit̃ affligendi exerrent eius patĩam. si uͦ
malesontiendo a du̾santur exerrent enus sapĩã.
ab adu̾sano enim mota qoͥ discendi existit ocea¬
sio multa quippo ad fidem catolicam ꝑtinentia
dum heticorum callida in quietudiue exagitãt᷑
ut adu̾sus cos defendipossĩt et cõsidantur dili¬
gentius. et iilłiguntur clarius. et p̾dicantat
ut eorum appro bemus errpies. sec ut eacholicã
datrinam adu̾sus eorum insidias asserentes.
uigilantiores. et captiores simus. prosunt gͦ
Ideo ꝙ diuina prouidentia heticos multos eẽ ꝑ¬
mutit. ut cum insultãt nob̾. et int̾rogaut noᷤᷤ
q̃ nescim᷑. ł sic excutiamꝰ pigritias. et diuinas
scripturas nosse cupiam. uide oͣ portet h̾eses
eẽ. nõ uult apostolus nec optat ut heseł suit.
set quia sic futur est dicit. et quia ħ dicit¬
nõ tm̃ reprobi qui dicunt ego sum pauli set
hii enum dco probati sunt qui bñ possunt doc̾s
set in anifesti hoĩb eẽ ñ possunt iusi cum docẽt.

Expanded text:
corporaliter affligendi, exercent ejus patientiam; si vero male sentiendo adversantur, exercent ejus sapientiam. Ab adversario enim mota quaestio, discendi existit occasio. Multa quidem ad fidem Catholicam pertinentia, dum haereticorum callida inquietudine exagitantur, ut adversus eos defendi possint, et considerantur diligentius, et intelliguntur clarius, et praedicantur icis non ut eorum approbemus errores, sed ut Catholicam doctrinam adversus eorum insidias asserentes, vigilantiores, et cautiores simus. Prosunt ergo Ideoque divina providentia haereticos esse multos permittit, ut cum insultant nobis et interrogant nos quae nescimus, et sic excutiamus pigritiam, et divinas Scripturas nosse cupiamus. Unde ait: Oportet haereses esse. Non vult Apostolus nec optat ut haereses sint, sed quia sic futurum est, dicit. Et adnon tHi enim Deo probati sunt, qui bene possunt docere, sed manifesti hominibus esse non possunt, nisi cum docent.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ecclia xp̃i morbidum aliquid pra¬
numq sapuiit. s correcti ut sanum rect̃¬
q sapiant resistumt cõtumacit᷑ suaq pesti¬
fera dognata em̃dare uolunt s defensa¬
re ꝑsistunt. hetici fiunt. ⁊ hũr in exerciti¬

Expanded text:
ia Christi morbidum aliquid pravumque sapiunt, si correcti ut sanum rectumque sapiant, resistunt contumaciter suaque pestifera dogmata emendare nolunt, sed defensare persistunt, haeretici fiunt, et habentur in exerciti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nisi ex relatuus accipi nõ oportet
sisteret ho imagod̾i factiis ẽ. s quia ñ oĩo e¬
qualis fiebat illa imago d̾rtamꝙͣ ũ ab illo
nata set ab illo croata hui rer sigͣnde cã ita
ec̃ imago d̾i diciturut ad imagĩem fci eẽ nõ
sileatur. quiañ est ei eqͣlis. set quad̾ siłitudi¬
ne accedit. Nõ emm locoꝵ int̾uallo set simili¬
tudine accedittr ad d̾m et dissimilitudine re¬
ceditur ab eo. ħo gͦ cum sit imago pp̃mparen
siłctudĩem dc̃i est ⁊̃ ad imagĩem d̾i fãs. filiꝰ
at imago pris est. et ñ ad inagĩem in qͣntũ

Expanded text:
nisi ex relativis accipi non oportet. sisteret homo imago Dei factus est, et quia non omnino aequalis fiebat illa imago Dei, tanquam non ab illo nata, sed ab illo creata, hujus rei significandae causa ita esse imago Dei dicitur, ut ad imaginem factus esse non sileatur, quia non est ei aequalis, sed quadam similitudine accedit. Non enim locorum intervallo, sed similitudine acceditur ad Deum, et dissimilitudine receditur ab eo. Homo ergo cum sit imago, propter imparem similitudinem dictus est etiam ad imaginem Dei factus. Filius autem imago Patris, et non ad imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
niu̾sis cõmunicari qͣuia ĩimnopane om̃s figaͣ¬
tur ꝑ idenim ꝙ om̃s iuium sunt deunosumi̾e o¬
portet hos gͦ uocat qui in ecc̃a ubicã unitatis et
nustern cõuẽitur suas obłoes cã dissensionis ꝙͣ
psendoserinau̾nt sib uendicabant. tantas e¬
nim dissensio̾es iit̾  pͥeudo semmau̾ant ut su¬
as delarent obłoes etuendicarẽt c̃ una ead̾ ꝙ
p̾ce om̃iũ obłoes bñdice̾ntur. et ħ ita faciebãt
ut cetiim̃ offerrent ñ hñtes pudore cõfunde¬
rentur ñ lum̃tes ꝑtẽ. et h tam cito agelunt
ut suꝑueĩentes nicħ inuẽirent quod ed̾ent. ⁊
dũ sic agent domi potius ħ agenda dicit ꝙͣ
nobis. laudouo

Expanded text:
niversis communicari debet, quia in uno pane omnes figurantur. Per id enim quod omnes unum sunt, de uno sumere oportet. Hos ergo notat qui in ecclesia, ubi causa unitatis et mysterii convenitur, suas oblationes causa dissensionis quam pseudo seminaverunt sibi vindicabant. Tantas enim dissensiones inter eos pseudo seminaverant, ut suas zelarent oblationes et vindicarent, cum una eademque prece omnium oblationes benedicerentur, et hoc ita faciebant, ut caeteri unde offerrent non habentes, pudore confunderentur, non sumentes partem, et hoc tam cito agebant, ut supernae mentes nihil invenirent quod ederent. Et dum sic agerent domi potius haec agenda dicit quavobis. Laudo
Abbreviated transcription (Latin):
pio subicerer addit.
et anima utriusq
ex deo auotore sunt
ħ ideo dicit. ut neq
mulier desb̾iectõe do¬
. nec uir de exaltatiõe suꝑbiat. Uł ita.

Expanded text:
pio subjiceret, addit, et anima utriusque, ex Deo auctore sunt; hoc ideo dicit ut neque mulier de subjectione doleat, nec vir de exaltatione superbiat. Vel ita.
Abbreviated transcription (Latin):
refrenante illa q̃ in specula cc̃cilii presidet iurili
portione ꝑu̾sa est. et misera domus ubi mulier do
sensualis motꝰ anme est pro serpente inferior por¬
tio rõnis. promuliere suꝑior. portio rõnis est pro
iuro illecebre cõsentire cibum uetitũ edere. si so¬
la cogitatõis delectatio ẽ femina sola manducat
qiuĩo mala cogitõ in actũ mittitur ł̃ uoluitas ꝑ¬
ficiendi adsit tunciur ⁊̃ cum femiua cibumue¬
ticum gustat. alii u̾o nõmprobabiliter ponũt
sensum corporis proserpente. sensualitatẽ pro fe¬
etͥnorumq iusio ab ip̃o ⁊̃ iuro c̃ cõuige ad instar
primoꝵ parentũ uetitũ manducante sb̾tͣbitur.
ut luũ occłoꝵ eiꝰ nõ sit cũ illo. et sic ab illa illustͣ¬
folia dulcium fructuum sine ipĩs fructil .i. sũ

Expanded text:
frenante, illa quae in specula consilii praesidet virili portione, perversa est et misera domus ubi mulier dosensualis motus animae est pro serpente, inferior portio rationis pro muliere, superior portio rationis est pro viro. Illecebrae consentire est cibum vetitum edere. Si sola cogitationis delectatio est, femina sola comedit; si vero mala cogitatio in actum mittitur, vel voluntas perficiendi adsit, tunc etiam vir cum femina cibum vetitum gustat. Alii vero non improbabiliter ponunt sensum corporis pro serpente, sensualitatem pro feernorumque visio ab ipso etiam viro cum conjuge ad instar primorum parentum vetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum ejus non sit cum illo, et sic ab illa illustrfolia dulcium fructuum sine ipsis fructibus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ cõuenuut ho¬
nes. ita ⁊ sp̃ua¬
lit̃ .s. affectu carita¬
scissuras .i. discordi¬
as eẽ int̾ uos. Nota¬
quod dicendo prim̃
malum dissensio ẽ¬
sensio ẽ nicħ rectum ẽ audio scissu¬
bd̾ ur̃m quod ũ ẽ mutile bouis. Nam opor
qui dubitabant de
resuirectiõe. scissure¬
at erant pro donis
sp̾ualib Uidens e¬
uum diabolus tem¬
pla demonum desi¬
et nom̃ lib̾antis
mediators curare

Expanded text:
liter conveniunt homines, ita et spirscilicet affectu charitascissuras, id est discordias esse inter vos. Aquod dicendo, primum dissensio est, nihil rectum est, audio scissuum, quod non est inutile bonis. Nam oportqui dubitabant de resurrectione; scissuraerant pro donis spiritualibus. Videns em diabolus templa daemonum desen nomen liberantis Med
Abbreviated transcription (Latin):
ficandum ꝙ sensualitas deb subici rõni. et pp̃
angłos. grata est enim sc̃is angelis et sacrata
et pia significatio ista. nam deus. ñ ad tempus
uidet. nec aliquid noui est in eͦiusione et scie
sicud iñ afficumtur sensus. ł caruales hominũ
l̾ ⁊ celestes angłorum angłici enim spiritus nob̃
a deẽ credendi sunt maxime c̃ diuinis in ancipa
angelos nec dubitari licet ubi corporis dñici
et sanguinis mist̾ia geruntur suꝑnorũ cunũ
adeẽ cõuentꝰ qui ĩ morumñtũ. quo uenabile
erũptamen¬
mulier sine
ro ita et uir p¬

Expanded text:
ficandum quod sensualitas debet subjici rationi. Propter angelos, grata est enim sanctis angelis et sacrata et pia significatio. Nam Deus non ad tempus videt, nec aliquid novi est in ejus visione et sciesicut inde afficiuntur sensus vel carnales hominum, vel etiam coelestes angelorum. Angelici enim spiritus nobis adesse credendi sunt, maxime cum divinis mancipamangelos. Nec dubitari licet, ubi corporis Dominici et sanguinis mysteria geruntur, supernorum civium adesse conventus, qui monumentum, quo venerabile erumtamemulier sine iro, ita et uir p
Abbreviated transcription (Latin):
Coma enimiuditiũ uelaminis ẽ. Ideonatu¬
ralit̃ ħ honestũ ẽ ut uelata sit muilier ⁊ o¬
bediat ut nature uoluntas addatur. q̃ ad ħ ht
uelam̃. ut reã se cognoscat. et sb̾ditam et ĩo
gła ẽ illi. si coniã hab quia naturalit̃ ħt.
⁊̃ ꝑhib uir̃ eẽ comatum. S i quis aũt ẜꝰ rõ
nem reddicam ut¬
uineat cõtentiosos po¬
uut auccontatẽ qr¬
dissertõe ñ uult uti
set auccoritate qĩ ua

Expanded text:
Coma enim indicium velaminis est, ideo naturaliter hoc honestum est ut velata sit mulier, et obediat, ut naturae voluntas addatur, quae ad hoc habet velamen ut ream se cognoscat, et subditam, et ideo gloria est illi, si comam habet, quia naturprohibet virum esse comatum. Si quis autem. Post rationem redditam,vincat contentiosos, ponit auctoritatem, qdissertatione non vult uti, sed auctoritate. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
de latẽ xp̃i in mortẽ domuentis origo ecc̃e flutͥ
sponsa quia inde assupta ẽ costa de qua formata ẽ e¬
ua. et sicud ⁊ pistus pest. ⁊ rogit ecc̃am. et ecc̃a sb̾¬
scruit eu itaui pest et regit mulierem. et ideo ñ
ħat iur signum ib̾iactõis. set lib̾tatis et p̾latõis.
et gloua dei estuir̃ quia exeo est. et quia d̾mprĩ¬
ciplit᷑ glificat. ¶utier aũt est glori a uiti ex
quo ip̃a est et tuisb̾seruit dł uir dei ẽẽ unago¬

Expanded text:
de latere Christi in morte dormientis origo Ecclesiae flsponsa, quia inde sumpta costa de qua formata est Eva. Et sicut Christus praeest, et regit Ecclesiam, et Ecclesia subservit ei, ita vir praeest et regit mulierem, et ideo non habeat vir signum subjectionis, sed libertatis et praelationis. Et gloria Dei est vir, quia ex eo est, et quia Deum principaliter glorificat. Mulier autem gloria est viri. Ex quo ipsa est, et cui subservit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cͥ. hic redargnit eos
de hoc. quod corpus¬
dominicũ nõ eo ordi¬
ne sumebant. quo¬
sumi oportebat. in¬
t̃ prandia enm ł
post praudium eu¬
chaustiam siuiuebãt¬

Expanded text:
c. Hic redarguit eos de hoc quod corpusDominicum non eo ordine sumebant quosumi oportebat. Inter prandia enim post prandia, eucharistiam sumeba
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾ m spm̃ ser pp̃unitatẽ cninccõis inquit fecͥ
deus hoiẽm ad imaginem d̾i. et ne quisꝙͣ puta¬
ret solum spͣm hominis fcm in quo iniagod̾iẽ
sb̾uuycit masculum et femuiam fecit eos ħ scd̃
corpus ubi duo eẽ disc̾mintur scd̾ sexum cumpͥ¬

Expanded text:
sed propter unitatem conjunctionis inquit: Fecit Deus hominem ad imaginem Dei. Et ne quisquam putaret solum spiritum hominis factum in quo imago Dei est, subjunxit: Masculum et feminam fecit eos, hoc secundum corpus, ubi duo e
Abbreviated transcription (Latin):
ta infĩora ñ est miagod̾i. quia u̾o ini his reb cor¬
poralib tp̃alib q ꝑiculosa ẽ nimĩa ininfi̾ora ꝓ¬
g̾ssio ideo ħt potestatẽ super capud qua cohibeat᷑
quod indicat uelam̃ capitis mulieris. Q gͦ adto¬
tum uir̾ ꝑtinet imago dei est. Quoduo adeam
in cuꝰ rei figura apostolus dicit urͣtiñ eẽ mia
figuratum sit. tñ ĩcod̾ uno int̾iori hõie intłłigͣ¬

Expanded text:
rebus corporalibus temporalibusque periculosa est nimis in inferiora progressio. Ideo habet potestatem super caput qua cohibeatur, quod indicat velamen capitis mulieris. Quod ergo ad totum virum pertinet, imago Dei est. Quod vero ad eamIn cujus rei figura Apostolus dicit virum tantum essfiguratum sit, tamen in eodem uno interiori homine intellig
Abbreviated transcription (Latin):
possn̾t ⁊ leges diuinas aut aĩo spernunt aut
pp̃ opprimendos bonos falsa exposicione interp̃¬
tantur. et ñ pociꝰ apd̾ scõs quidm̃ timentes iꝰ¬
ticiam seruarent et legum iu̾nti salua cari¬
tate et caritati salua u̾tate uidicando deser
sere. et quasi aliquis diceret debent ne sã¬

Expanded text:
possunt, et leges divinas aut omnino spernunt, aut propter opprimendos bonos falsa expositione interpretantur; et non potius apud sanctos, qui Domini timentes justitiam, et legum veritati salva charitate, et charitati salva veritate judicando deservitia hoc facere. Et quasi aliquis diceret: Debentne sa
Abbreviated transcription (Latin):
uos iudicatis.
Nam eos qui
foris sunt deꝰ
iuidicabie:
uferte ma¬
lum exuobis
ipsis. Audet
aliquis urr̃m
hñs negociũ
iudicari ap̃
iniquos et ño
In nescitis
bunt et sim
uobis uidica¬
br᷑ mundus
incligni estis

Expanded text:
os judicatis? Nam eos qui foris sunt: Deus judicabit. Auferte malum ex vobis ipsis. Audet aliquis vestrum habens negotium judicari apud iniquos: et non An nescitis bunt: et si a vobis judicabitur mundus: indign
Abbreviated transcription (Latin):
tis fidelib ĩ fideles¬
debeatis aliquis ur̃m̃n
hñs negociũ aduer
ĩ errore est qd̾ non
ociose dixit apłs so
supetior dehoc autem
iudicabunt sc̃i me¬
lioris fc̃i comꝑatioe.
qr exẽplo fidei ałoꝵ ꝑ

Expanded text:
tis fidelibus infidelesdebeatis, aliquis vestrum habens negotium adverin errore est? Quod non otiose dixit Apostolusuperior. De hoc autem judicabunt sancti meliores facti comparatione, quia exemplo fidei illorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ue iudiciario atqĩtegtate ꝓfertur. Nam si noĩ¬
atio q̃ lilet sufficit multi daipnandi fũt ĩnotentes.
q sepe falso inqua qm̃ crimina noĩantur:
Quid eñ. qd̾ nõ degentilib agat s defrĩb pre¬
dictis criminib nota¬
tis hic ostendit. quasi¬

Expanded text:
ne judiciario, atque integritate profertur. Nam si nominatio quaelibet sufficit, multi damnandi sunt innocentes, quia saepe falso in quoquam crimina nominantur. Quid enim? Quod non de gentilibus agat, sed de fratribus praedictis criminibus notatis, hic ostendit. Quas
Abbreviated transcription (Latin):
ne dum orare ut sic
erubescens corrigat᷑.
sumete. qui ⁊̃ alibi ait siquis ex infidelib uocat
d̾e ab ecc̃e coĩone. ut si peruidiciũ auferri non
posstĩt tołentur pociꝰ. Nos eñ acoĩone q̃ qmͣ pro¬
hib̾e ñ possumꝰ nisi aut sponte ꝯfessum aut ĩ
hoi̾e iudicari et arbirio suspicationis uel ⁊̃
ex ordinatio usurpato iudicio. s pociꝰ exlege¬

Expanded text:
nedum orare, ut sic erubescens corrigatur.sumere. Qui etiam alibi ait: Si quis vocat t si per judicium auferre non possunt, tolerentur potius. Nos enim a communione quemque prohibere non possumus, nisi aut sponte confessum, aut inhomine judicari, ex arbitrio suspicionis, vel etiam extra ordinarium usurpato judicio, sed potius ex
Abbreviated transcription (Latin):
redep̃tio a percatis. ⁊
fide future refrectio
portarent ea in t̾ram
promissionis. ⁊ recon¬
derent ea in sepulchio
patres ubi adam. ⁊ e¬
na quiescebant ꝙ io
uoluerunt. qr ĩ ea t̾¬
ses quoq ex quo natꝰ
est occultatus est apa¬
credebant deum cẽ fr̃u
elegantis forme. Uñ
fuit illis infusa mag
culos hebreorum fi¬
lios necari preceperat
Item moyses gran¬
dis fc̃us fide .i. ꝑ fidẽ
inuisibilium. nega

Expanded text:
redemptio a peccatis, et fide futurae resurrectionael, ut asportarent ea in terram promissionis et reconderent ea in sepulcro patres, ubi Adam et Eva quiescebant: quod ideo voluerunt, quia in ea teses ex quo natus est, occultatus est a pacredebant Deum esse factelegantis formae. Unde fuit illi infusa magnculos Hebraeorum filios necari praeceperat. Item Moyses grandis factus fide, id est per fidem invisibilium, nega
Abbreviated transcription (Latin):
minorẽ maiori s̾posuet ⁊ adorauit fastigium. ł su
ret. Quomodo ergo deum
illum sicut et de nichilo
inutebatur nõ trepidau̾
offerre. qnͣ exigebatur
eius dextera erigitur.
ad sacrifitium ut mo¬
reretur. cunis cor erect̃
est ad fidem ut nasce̾s
nec finit religio creden¬
tis ccͣ ia deuotiomi. ob¬
temperantis promissio¬
nem. enum pr̃̾ pius fide¬
liter teuens. quã per
hunc oportebat imple¬
ri. quem deus uidebat
occidi. nõ hesitauit. ꝙ
b ubis dei promuten¬
tis filium nasciturũ
et posti ea dicentis. oc
uur qui de dit. ut ille
de senib nasceretur.
posse ⁊ de morte repa

Expanded text:
minorem majori praeposuit. Et adoravit fastigium, vel suret: Quomodo ergo Deum illum, sicut et de nihilo fromittebatur, non trepidavit offerre quando exigebatur. Ejus dextera erigitur ad sacrificium, ut moreretur cujus cor erectum est ad fidem, ut nasceretur. Nec fuit religio credentis contraria devotioni obtemperantis. Promissionem enim pius Pater fideliter tenens quam per hunc oportebat impleri quem Deus jubebat occidi, non haesitavit quod bus verbis Dei promittentis filium nasciturum, et postea dicentis: Occum qui dedit, ut ille de senibus nasceretur posse, etiam de morte repa
Abbreviated transcription (Latin):
nus ita. uere ⁊ pura ĩtentione. loquimur sic̃
proba. ⁊ ele. fu. adeo ad hoc. ut credctur nobis
Qdꝰ nisi ipẽ oꝑetur ĩnobis iutare nequimus
quas enĩ iuret uocendi hãt hũane głe amor
ñsencit nisi qͥ ei bellũ ĩdix̾it qr et si cuiqmͣ
facile est laudẽ nõ cupere dñ negatur diffici

Expanded text:
ius ita vere et pura intentione loquimur, sicut probati et electi sumus a Deo, ad hoc ut crederetur nobis, quod nisi ipse operetur in nobis, vitare nequimus. Quas enim vires nocendi haberet humanae gloriae amor non sentit, nisi qui ei bellum indixerit, quia et si cuique facile es
Abbreviated transcription (Latin):
scitis ace añqmͣ ueni¬
temꝰ aduos ⁊ post
passi simꝰ ut nõ licent
ꝯfid̾e̾ ĩ uobis et ita ẽt
labor noster ĩanis haãc
memorat passus est
introitu meo scits.¬

Expanded text:
scitis. Ecce antequam veniremus ad vos et post passi sumus, ut non liceret confidere in nobis, et ita esset labor noster inanis. Ambrmemorat passus est introitu modo scit
Abbreviated transcription (Latin):
desideretis dari nobis
unde dicit scriptura
collanit ĩpius neui¬
deat filiũ dei. ꝙͣ fili¬
ũ. susatauit pater.
exmortuis. ip̃m dico

Expanded text:
desideretis dari vobis Unde dicit Scriptura: Tollatur impius, ne videat Filium Dei. Quem Filium suscitavit Pater ex mortuis. Ipsum, dico
Abbreviated transcription (Latin):
am ipsi
scitis fr̃es in¬
troitum nos
quia nõ ma
ssi et cõtume¬
liis affecti si¬
cut scitis ĩphi¬
lippis fiduci¬
am hũimus
indeo nostro
loqui ad uos
mlt̾a sollitu¬
dine:¬

Expanded text:
am ipsi scitis, fratres, introitum nostquia non inassi, et contumeliis affecti sicut scitis in Philippis, fiduciam habuimus in Deo nostro, loqui ad vos multa sollicitudine
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ nͥ spes eos corifir¬
marer que spes non
antes .q. de his gr̃as
agimꝰ deo qr scimus
qd̾ dilexit et elegit¬
uos sola grã ⁊ hos est
tis adeo qd̾ perhoc se¬
crũ. nõ fuit ad uos
insermone tm̃ .u mos¬

Expanded text:
nisi spes eos confirmaret quae spes non  De his agimus gratias Deo, quia scimus quod dilexit vos, et elegit sola gratia. Et hoc est tis a Deo: quod per hoc sctrum non fuit ad vos in sermone tantum
Abbreviated transcription (Latin):
cens promissiõ s añ
est. tanto minist̾ de¬
maifesta sunt ħ h
rei. primo dicit quod
agere debeat. ⁊ qua
res ita incipiens h
ut corrigas mala ĩ
peccantib addendo
bonis e aque desuno
ad ꝑfectioem̃. No¬
ta quod dum ħ de¬
colit apostolus sic̃
ei disposuerat monz
exequi. ⁊ ideo reliqͥ¬
singulas ciuitates
prelbros .s. episcopoᷤᷤ
ut pastorał cure o¬
nus facilus susti¬
neatur. ꝑ multos
diusumi. cõstit̾uas
dico sicut egotibi
mia criminali. S dix¬

Expanded text:
cens promissio, sed antest tanto minister demanifestavit rei. Primo dicit quid agere debeat et qualos, ita incipiens: Hut corrigas mala in peccantibus, addendo bonis, ea quae desunt ad perfectionem. Et nota quod, dum haec recolit Apostolus, sicut ei disposuerat monet exsequi. Et ideo reliqsingulas civitates presbyteros, id est episcopos, ut pastoralis curae onus facilius sustineatur per multos divisum. Constituas dico, sicut ego tibi mia criminali. Si dix
Abbreviated transcription (Latin):
sum. fugando eccłi
senes. s coetancos
meos. qui plus labo¬
raut qͣm senes. et
nõ dico supͣ multos
prosolitos. set qui¬
sunt in genere m̾o
prius millis lega¬
lib tm̃ ualur iam
illa peliqur iõq
uos meo exemplo
ab eisdem recedite
habundantiusqͣm ꝓ¬
finebam inuidaisine
suꝑ alios egodico ⁊̃¬
habundantius aliis.

Expanded text:
bar, fugando Ecclessenes, sed coaetaneos meos, qui plus laborabant quam senes: et non dico supra multos proselytos, sed quisunt in genere meo,prius in illis legalibus tamen valui, jam illa reliqui: vos meo exemplo b eisdem recedite. Abundantius. Qoficiebam in Judaismo super alios; ego dico abundantius, aliis
Abbreviated transcription (Latin):
applret me nõ didicisse. s nec post didici al
uit ad lut̾am de utõ
mr̃is mee. ut inme
rin mea cõuersicẽ re¬
uelaret filium suũ

Expanded text:
apparet me non didicisse, sed nec post didici ab  ad litteram, de utero matris meae, ut in in mea conversione, revelar
Abbreviated transcription (Latin):
recte placere dicebat. qr meo ip̃o ut deo ꝑlace¬
ret nituebatur. et placend̾ hominib eẽ recte
pcipiebat. nõ ut ħ appeteretur tam qͣm m̾ces uͦ¬
tefcõrum s quia deo recte placere nõ poss. qui
ñ se hus. quos saluos fieri uellet imitand̾ pre
beret. Et sicut in apostolo ista cõtraria uide̾¬
bantur. sicut et in eiuuͣgłio illa cõtraria uidẽ¬
bi illos arguit. qui ita uentilant oꝑ a suar ut
finem bonorum oꝑm suorum. in laude hoĩñ
ponant. eand̾ q laude̾ cr pro m̾cede suoꝵ ope¬

Expanded text:
recte dicebat, quia in eo ipso ut deo placeret intuebatur et placendum esse omnibus recte praecipiebat, non ut hoc appeteretur tamquam merces recte factorum, sed quia deo placere non posset qui non se his quos saluos fieri uaebet. Et sicut in Apostolo ista contraria videbantur, sic et in Evangelio illa contraria videnbi illos arguit qui ita ventilant opera sua, ut finem bonorum operum suorum in laude hominum ponant; eamdemque laudem, quasi pro mercede comp
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓpriam suã falsi¬
tatem reductꝰ possit
et angelus: uere¬
si angelus de ꝓprio
feruens in paradiso
nõ eẽt auditus. ñ pre¬
cipitaremur ĩ mortẽ¬
media aqͣposita erat
dei a qua posita erat
omnib p̾ceptumdei. aqua quodam noto pub¬
lica erat. et sine fraude. sine labe sine ceno. Flu¬
ebat. S uenio angelus decelo lapsus. serpens fa¬
ctus. qr insidiose iamuenenũ sꝑgere cupiebat
et emisi uenenum deꝓprio locutꝰ ẽ de suo. Gus¬
tate. et eritis sicut du. et illi appetentes. ꝙ nõe
catur anatħa h ũbum pro maledcõ ponitur. et
nuilgo dicitur deuotatio. Nam deuotare se ꝙͣꝙͣ
nemo fere dicit nisimaledicens. Unde illud. ⁊ a
n athatirauit eum. et cuutates euis. et uocat᷑ ẽ
nomen loci illius anatha. hinc dc̃m ẽ ut ana¬
tħ a detestabile aliquid. et ab hominabile iude¬
atur Ut enm nicħ inde uictor mufus suos au¬
ferret. set totummnpenã luendam uocaret ħ e
lit anatħatitare. ꝙ uulgo dicitur deuotare.

Expanded text:
ad propriam suam falstatem reductus, possit et angelus. Veresi angelus de proprio fluens in paradiso set auditus, non praecipitaremur in mortmedia aqua posita eratdia aqua posita erat omnibus praeceptum Dei, aqua quodammodo publica erat, et sine fraude, sine labe, sine coeno fluebat. Sed venit angelus de coelo lapsus, species factus, quia insidiose jam venenum spargere cupiebat, et emisit venenum de proprio: locutus de suo; Gustate, et eritis sicut dii : et illi appetentes quod noncatur anathema. Hoc verbum pro maledicto ponitur, et vulgo dicitur devotatio. Nam devotare se quanquam nemo fere dicit nisi maledicens. Unde illud est: Et anathematizavit eum, et civitates ejus: et vocatum est nomen loci illius anathema. Hinc dictum est ut anathema detestabile aliquid et abominabile videatur. Ut enim nil inde victor in usus suos auferret, sed totum in poenam luendam vocaret, hoc erat anathematizare, quod vulgo dicitur devotare.
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit anatħa. Aliud euuͣgłitans. qr suadeo e
gomͣ hõib. an deo: .i. ad honorem homimun
an dei ᷑ ñ homiñ s dei qͣm honorem ĩd dicit mͣ
qr olun dũ dixit hoĩem exlege iustificari hõi
landarentur a iideis. quos nͣtun offendẽ par¬
lus ꝙ gła dei. quouemente cessat lex uñ sb̃diõ

Expanded text:
ut sit anathema aliud evangelizans, quia suadeo ego modo hominibus an Deo, id est ad honorem hominum ante Dei, non hominum, sed Dei quaero honorem. Ideo dicit, modo, quia olim, dum dixit hominem ex lege justificari, hominis laudarentur a Judaeis, quos non timet offendere Paulus pro gloria Dei: quo veniente, cessat l
Abbreviated transcription (Latin):
indentur. uidelic qd̾ hic ait apostolus. Si heĩ¬
cnullius audias si tibi ip̃i aqͣm tue m̃tis nõ ꝑłͦ¬
bes. quando potero fortassis exponam. Sunt gͦ
homines temcraruuidices. detraccores. susur¬
rones murmuratores. querentes suspitari. ꝙ
ñ uideno querentes ⁊̃ i accare quod ñ suspicã¬
tur. ꝯͣ tales sufficit testimõium. cõsãe nr̃e
nec in aliis quib placere nolumus. głam
nram q̃rim . ł. querere debemus s illorum salt.
ut nos bñ ambulantes imit̾ando ñ errent eptũ
si nos. s deum laudent. qui nos tales fecit. Nõ
ergo utilit̾atẽ. ł głiam nr̃am querimꝰ c̃ place̾
hominib nolumis. s ganderenꝰ eis placere.

Expanded text:
videntur, videlicet quod hic ait Apostolus: Si hominvidentur, videlicet quod hic ait Apostolus: Si hominquillius audias, si tibi ipsi aquam tuae mentis non perturbes, quantum potero, fortassis exponam. Sunt ergo homines temerarii judices, detractores, susurrones, murmuratores, quaerentes suspicari quod non vident, quaerentes etiam jactare quod non suspicantur. Contra tales suffn aliis quibus placere volumus, gloriam nostram quaerimus vel quaerere debemus; sed illorum salutem, ut nos bene ambulantes imitando non errent: etenim non nos, sed Dominum laudent, qui nos tales fecit. Nunc ergo utilitatem vel gloriam nostram quaerimus, cum placere hominibus volumus; sed gaudemus e
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. Ex hiis enim ub̾ quid̾ putant sibim bene
uiuendo susficẽ cõscĩam. et quid de hiis existim
aluis. ñ ualde curant i set cõsc̃a corãdeo ẽ neccͣi¬
a. cõu̾satio aũt coram proximo que sinegli¬
gentuis agitur ledit exemplo. Ut u̾bi gr̃a.
Si quis bone cõscĩe. in ydoliaᷤ coram infirmo
comedat. ꝙͣius recte credens ħ faciat tñ pertꝰ¬
batur infimi. cõscĩa. Quid autẽ prodest siuent̃
cõscĩe tue hansit acqͣm puram et ille de tua nogli¬
genti conuersatdẽbĩbit turbatã : aliĩ aqͣtur¬
bas pascua conculcas. set attende netibi aq łnt᷑¬
bes. negligentia cõuersatõis tue. Unde alibi a¬
it apostolus. placete hominib ꝑ om̃ia. sicut ⁊
eggo omnib per om̃ia placeo. Item sine offensi¬
cẽ estotenideis. et grecis. et eccłie dei. Item pro¬
uidemus bonañ solum coramdeo. set eti ã corã
hominib dicet ergo michi aliquis expone u̾i
quõ inilłigam ista. que diu̾sa atꝙ contraria

Expanded text:
etc. Ex his enim verbis quidam putant sibi in bene vivendo sufficere conscientiam, et quid de his existimet alius, non valde curant; sed conscientia coram Deo est necessaria; conversatio autem coram proximo. Quae si negligentius agitur, laedit exemplo, ut verbi gratia, si quis bonae conscientiae coram infirmoedens hoc faciat, tamen perturbatur infirmi conscientia. Quid autem prodest si venter conscientiae tuae hausit aquam puram, et ille de tua negligenti conversatione bibit turbatam? Alii aquam turbas, pascua conculcas, sed attende ne tibi aquam turbes negligentia conversationis tuae. Unde alibi ait Apostolus: Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo . Item: Sine offensione estote Judaeis et gentibus et Ecclesiae Dei . Item: Providemus bona, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Dicet ergo mihi aliquis: Expone mihi quomodo intelligam ista quae diversa atque contraria
Abbreviated transcription (Latin):
tum. s ꝑ grͣam suã.¬
ut euugłiarẽ illũ.
eqͣlis. Unde deieremia legitur. pri
cit ut sint. et iã natos. quos uult ꝑ gr̃am
nocat ut uisti suto. sicuo paulum uocauit
ꝑ gr̃aui ut anuũti areo ip̃m ut gͦ totũ ostñ¬

Expanded text:
tum, sed per gratiam suaut evangelizarem illum, et qualis. Unde de Jeremia legitur: Priucit ut sint; et jam natos quos vult per gratiam vocat, ut justi sint, sicut Paulum vocavit per gratiam ut annu
Abbreviated transcription (Latin):
mus. quod punat
malos stulte cõfisi
suis. et in eo ⁊̃ quod
dixit qui nõ credi¬
derit᷑ cõdep̃nabit᷑
et uere fidelis ẽ¬
re nõ pot̾. laus ẽ uitatis duime. sicut ꝙ qͥd̾

Expanded text:
mus quod puniat malos, stulte confisi suis et in eo etiam quod dixit: Qui non crediderit condemnabitur. Et vere fidelis re
Abbreviated transcription (Latin):
tu surit. et sinõ ita
mala sint. deuita
qi aliquib nocẽt uñ
subdit. Mulcume¬
nim proficumt .i. ef
q̃ sana sunt corrum¬
pendo. ⁊ ita a dimpi
mina. ut ab his sp̾a¬
lit̃ caueat quos et
ꝓphanos et impios
dit᷑ qui exciderunt
auĩtate in qͣ olum
fueruut. Ideoq ad¬
huc eis creditur un¬
de ⁊ iam magis no
illorum. que in elinͣ¬
gelio continentur
qui doruuerunt sur¬
rexerunt. ⁊ negabãt

Expanded text:
t, et si non ita mala 223 sint, devita, quia aliquibus nocent. Unde subdit: Multum enim proficiunt, id est quae sana sunt corrumpendo, et ita ad impiemina ut ab his specialiter caveat; quos et profanos et impios dit: Qui exciderunt a veritate, in qua olim fuerunt; ideo adhuc eis creditur: unde etiam magis noxillorum quae in Evangelio continentur: qui dormierant surrexeru
Abbreviated transcription (Latin):
quia contentio nil
pot̾ nisi sb̾uertere
audientes. dum u̾¬
bosus par . ł suꝑior
uidetur catholico.
lia opponi elimato
animos insipientium. frm̃. nec pot̾ eẽ
batum. et laudabi¬
lem. in cõspectu tu
fusibilem. ẜ. qui¬
in confusibi¬
lem recte trac¬
tantem u̾but
ueritatis So¬
phana autẽ
et inaniloqu¬
ia deuita mł¬
tum enim pro¬
ficunt ad un¬
pietatem. et
sermo eorum
ut cancer ser
pit Ex qui¬
bus est hyme¬
neus. et phy¬
letus qui aue¬
ritate excide¬
runt dicente ᷤ
resurrecticem
iam fcãm. et
subuerterũt
quorundam

Expanded text:
quia contentio nil potest nisi subvertere audientes, dum verbosus par vel superior videtur Catholico. lia opponi elimato animos insipientium fratrum. Nec potest batum et laudabilem in conspectu tuofusibilem, sciliinconfusibilem, recte tractantem uerbum ueritatis. Prophana autem et uaniloquia deuita, multum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum ut cancer serpit ex quibus est Hymeneus et Philetus qui a veritate exciderunt dicentes resurrectionem iam factam et subvertunt quorundam
Abbreviated transcription (Latin):
hic apostolus c̃ ait dicentes resurrectõem uiũ¬
entium iam eẽ fcam̃ in bapõ. et infide nullã
corporũ resurro̾em futuram omines enim secte
qͣ aliqͣm religioem̃ promittunt: cc̃cedunt re¬
surrectõem m̃tium in fide. alit̾ enim nõ uident᷑
audiendi uol entes ergo credi sibi omnes ⁊̃ qͥ ĩ¬
stituerunt alicuiꝰ false religionis sectam nega¬
re istam resurreccõem m̃tium nõ potuiert. omneᷤᷤ¬
gauñt. sicut isti. quos nominat apostolus. ⁊ sb̃u̾¬
terunt fidem. quoruidam. ⁊ ideo magis uitandi
mun stat fundam̃tum der rilli. quos deus eleg̾¬

Expanded text:
s resurrectionem mentium, jam esse factam, in baptismo et fide, et nullam corporum resurrectionem futuram. Omnes enim sectae quae aliquam religionem promittunt concedunt resurrectionem mentium in fide. Aliter enim non videntur audiendi. Volentes ergo credi sibi, omnes etiam qui instituerunt alicujus falsae religionis sectam negare istam resurrectionem mentium non potuerunt, omneunt, sicut isti quos nominat Apostolus. Et subverterunt fidem quorumdam, et ideo magis vitandi mum fundamentum De
Abbreviated transcription (Latin):
nobis expartiestis
nobis operatur solli¬
citudinem emendã¬
di quod deliquistis
uerumẽ qr qui peni
fendatis me. ł opera¬
tur defeir quia qui
penitet nõ excusat
se. set cõficentem pec¬
catum quod est se de¬
fendere a gehenua¬

Expanded text:
obis experti estis vobis operatur sollicitudinem emendandi quod deliquistis. Verum est, quia qui poenitfendatis me. Vel operatur defensionem, quia qui poenitet non excusat se, sed confitetur peccatum, quod est defendere se a gehenna
Abbreviated transcription (Latin):
tola ila cõtristauit
uos. unde primumdo
paruo tempore. unde
bona spes est correcti¬
onis eorum et ideo iã
nõ penitet. set gau¬
det. et mde gaudeat
det̾minat sb̾dens. Nõ
quia cõtristati estis ad

Expanded text:
tola illa contristavit vos, unde primum doparvo tempore. Unde bona spes est correctionis eorum, et ideo jam non poenitet, sed gaudet. Et unde gaudeat determinat subdens, non quia contristat
Abbreviated transcription (Latin):
tatio q̃ ẽ primus motus mortalis pecc̃i spi¬
ritualis recessio ħ intelligenda ẽ. similiteret
de tactu cordis. et nõ corporis intlłigendum ẽ
displicere enm maliun nõ tangere ẽ. Nõ e¬
nuim ꝓpħe qui h dicebant ppłm suum dimise¬
cere set redargnere corripere monere. ħ ẽ sepa¬
rari cõtra eos stare ħ ẽ uundum nõ tan¬
gere uoluntate nõ consentire ħ ouuma ppłx
debemus a malis. quia maius malum in sepa¬
raticẽ bonorum cõmutumis .i. dum corporałr
separamus nos a bonis pp̃ malos ꝙͣ fugimis.
i cõiunctic̃e malorum nõ temanentes .i. qͣm¬

Expanded text:
tatio, quae est primus motus mortalis peccati. Spiritualis recessio hic intelligenda est, similiter et de tactu cordis non corporis intelligendum est. Displicere enim malum non tangere est. Non enim prophetae qui haec dicebant populum suum dimisearcere, sed redarguere, corripere, monere; hoc est separari, contra eos ire; hoc est immundum non tangere, voluntate non consentire. Haec debemus, quia majus malum in separatione bonorum committimus, id est dum corporaliter separamus nos a bonis propter malos, quam fugimus in conjunctione malorum non remanentes, id
Abbreviated transcription (Latin):
qui in his peccanistis.
set ut corrigatis uos.
moneo. diligo enim
uos sicud ꝑredixi. et
ħ est quod sb̾dit. pre¬
dixiemm qued uos¬
dll. estis in cor nostris setumdum curã.
mea. et similit᷑ uita iniurtutib. uł ita diligo
uos ad cõmoriend̾. et ad cõuinend̾ .i. ut mnecum
patiamini. et mec̃ coronemini. et ideo moneo
considero que inuobis surit qi per primamepiᷤᷤ¬

Expanded text:
qui in his peccavistis, sed ut corrigatis vos moneo. Diligo enim vos, sicut praedixi. Et hoc est quod subdit: Praedixi enim quod vos estis in cordibus nostris, secundum curam et mea, et similiter vita in virtutibus. Vel ita diligo vos, ad commoriendum et ad convivendum, id est ut mecum patiamini et mecum coronemini. Et ideo moneo considero quae in vobis sunt, qui et per primam epi