comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&e dolorẽ lacͥmis ostendat. rep̃sentet uitam suam
dõ ꝑsacerdotẽ. ł reueniat iudiciũ dĩ ꝑconfessionẽ.
Urecepit em̃ dñs mnundandis ut ostenderent ora
sac̃dotib. docens corporali p̾sentia confitenda pec¬
cata. ñ ꝑ scripcũ manifestanda. Dix enim. Ota ñõ¬
strate. & om̃s. ñ utius ꝓ omnibꝰ. Non aliũ statuatiꝰ
nunciũ. qui ꝓ nob offerat munus ad moysen sta¬
tutum. S qui ꝑuos peccastis. ꝑ nos erubescatis. e¬
rubescentia enim ip̃a partem ht̃ recnssionis. Ex
culto. In ħenim qđ ꝑ seip̃m dic̃ sacerdot. et erubes¬
centiã uincit timore offensi: fit uenia criminis. fit
oꝑacione. & si ñ statim purgatur. fit cũ uen̾iale.
quod cõmiserat mortale. Multũ enim satisfaciol̃
optulit. qui erubescentie dominans: nicħ eoꝵ q̃ cõ¬
misit. nuncio di negauit. Os enm qui misericorᷤ

Expanded text:
 repraesentet vitam suam Deo per sacerdotem, praeveniat judicium Dei per confessionem. Praecepit enim Dominus mundandis, ut ostenderent ora sacerdotibus; docens corporali praesentia confitenda peccata, non per scripta manifestanda. Dixit enim: Ora monstrate et omnes; non unus pro omnibus, non alium statuatis nuntium qui pro vobis offerat munus Deo a Moyse statutum; sed qui per vos peccastis, per vos erubescatis. Erubescentia enim ipsa partem habet remissionis: ex culto. In hoc enim quod per se ipsum dicit sacerdoti, et erubescentiam vincit timore Dei offensi, fit venia criminis: fit operatione; et si non statim purgatur, fit tamen veniale, quod commiserat mortale. Multum eobtulit qui erubescentiae dominans nihil eorum, quae commisit, nuncio Dei denegavit. Deus enim misericors
Abbreviated transcription (Latin):
deris alicui dicere. dicito ea cotidie in animatua. ñ
dico ut confitearis ea conscruo tuo. ut t̾ exꝓbret. di¬
cito dõ qui curat ea. sec enĩ si ñ dixis ĩgnorat ea.
cum faciebus ea p̃sto erat. Cum ad muteres ea. cogno¬
uerat. sunquio ea uult a ce cognoscere: peccare enĩ¬
ñ ernbuisti. et confiu̾i erubescis: dicito in hac uita. ii
in alia requiem hãs. Dicito. ingemiscens. et lacrimãs
In codice scͥpta st̃ pcc̃atta. Spongia pcc̃oꝵ tuoꝵ la¬
ticiam lacent. ñ ab ip̃is confessa. noc ab aliis pubi¬
licata. si ea confit̃i ł emĩdare nolueruit. dm quem
hñt testem: ip̃m et habitur sunt puitore. Qđs
sui ip̃i iudice fiant. &e ueluti suȩ iniquitatis ul¬
tores. hic in se uoluntariã penam seuerissime a¬
nimadũsiois exerceant. tꝑalib pans mũtabuat
et̃na supplicia. et lacrums ex ucta cord contͥcione
fluentib restringunt et̃nignis incendia. et infra.¬

Expanded text:
deris alicui dicere, dicito ea quotidie in anima tua. dico ut confitearis ea conservo tuo, ut tibi exprobret. Dicito Deo, qui curat ea. Nec enim si illi non dixeris, ignorat ea: cum faciebas ea, praesto erat; cum admitteres ea, cognoverat. Numquid ea vult a te cognoscere? Peccare non erubuisti, et confiteri erubescis? Dicito in hac vita, ut in alia requiem habeas: dicito ingemiscens et lacrymans. In codice scripta sunt peccata tua. Spongia peccatorum tuorum latitia latent, nec ab ipsis confessa, nec ab aliis publicata, si ea confiteri vel emendare noluerint, Deum quem habent testem, ipsum et habituri sunt ultorem. Quod si ipsi sui judices fiant, et veluti suae iniquitatis ultores, hic in se voluntariam poenam severissimae animadversionis exerceant; temporalibus poenis mutabunt aeterna supplicia, et lacrymis ex vera cordis contritione fluentibus extinguent aeterni ignis incendia. Et infra
Abbreviated transcription (Latin):
mitat. qr ibi ÷ confeslio cord̃. ce si ñ oris ꝑ quã anma
int̾uis munoatur a macła. ce contagio pcc̃i cõmiss.
et debitũ et̃ne mortis relaxatur:. Ila gͦ quȩ superiꝰ dic¬
ta sunt. de confessione. &e penitentia. ł ad confessio¬
nẽ cord̾. & ad interiorẽ penam referenda st̃. Sic̃ il
renda. Sic ilud. Nemo dicat. occulte ago. et c̃. Non¬
nulli enim in ruta poc̃a confitĩ nogligunt. ł erubesct̃.
et iõ ñ merentur iustificari. Sic̃ anm p̃cepta nobus
cio. si adsic facultas. Uñ nec uere penicensz. qui con¬
fessionis uotum non ht̃. ee sic̃ pc̃ci remissio munus dĩ
⁊: ita penitentia et confessio ꝑ quã poc̃m delet᷑: ñ po¬
t̃ cẽ nisi a dõ. Ut ays̃ att. Iaminquit donũ fp̃c sc̃ĩ ht̃¬

Expanded text:
n oris, per quam anima interius mundatur a macula et contagio peccati commissi, et debitum aeternae mortis relaxatur. Illa ergo quae superius dicta sunt de confessione et poenitentia, vel ad confessionem cordis, vel ad exteriorem poenam referenda sunt. Sicut irendum, sicut illud: Nemo dicat: Occulte ago, etc. Nonnulli enim in vita peccata confiteri negligunt vel erubescunt, et ideo non merentur justificari. Sicut enim ptio, si adsit facultas. Unde nec vere poenitens est, qui confessionis votum non habet. Et sicut peccati remissio munus Dei est, ita poenitentia et confessio per quam peccatum deletur, non potest esse nisi a Deo, ut August. ait. Jam, inquit, donum Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
iñqͥs locũ quidã ñ intelligates. aliqͥo sumunt de
suꝑcilio phariseoꝵ. ut dapnai innoxios. ⁊ solũe
se putent noxios. cum ap̃d̾m ñ sententia sacerlot̃:
s reoꝵ uita queratur. In ieutico ostendere se sacer¬
dotib tubentur ieꝓsi. quosilli ñ faciunt leꝑsos. ⁊
iundos. s discernunt. qui mundi. ł inimundi st̃.i
idicat. Os aut̃ semꝑrudicat scã neritatẽ. ce in re¬
in curandis lepsis. hugͦ pccã dimittunt. ł recaient.¬

Expanded text:
it, locum quidam non bene intelligentes, aliquid sumunt de supercilio Pharisaeorum, ut damnare innoxios, vel solvere se putant noxios, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed reorum vita quaeratur. In Levitico ostendere se sacerdotibus jubentur leprosi : quos illi non faciunt leprosos vel mundos, sed discernunt qui mundi vel immundi sunt; judicat. Deus autem semper judicat secundum veritatem remiin curandis leprosis. Hi ergo dimittunt peccat
Abbreviated transcription (Latin):
bap̃m. It̾. ays̃. Agite penicentiã quat agitur in eccła.
que soluetitis inĩta. soluta eit̃ oe in geli. Etgo sinẽ
Sierubui in conspectu popł pcc̃a mea confiter.
It̃ amb&ꝰ. uẽniat: culpa. quam seqtitur ꝓfessio de¬
lictoꝵ. Item ays̾ suꝑ illum locũ. ñ absoebeat me ꝓ¬
fundũ. neq urgeat suꝑ me puteus os suum. suteũ¬
⁊ ꝓfunditas imquitatis. in quã si cecideris ñ clauoet
fuꝑ te os suum: situ ñ claudis ostuum. sonfitere gͦ¬
et oic. Deꝓfundis clamaui adce dñe. et c̃. & euades.
Ciaudit suꝑ illũ qui in ꝓfundo contẽpnit. a quo mor¬
tuo. uelut qui ñ sit ꝑit confessio. Iõ. sulł debite gra¬
iuoris pene accipit ueniam: nisi qualẽtq ce si lon¬
ge minorem quam debeat: solũit pena. Ita emĩ imꝑ¬
tat egressꝰ. &e dormiat in sacca. uit p̾teritas delicias per
quas dm̃ offenderat: iutȩ austĩcate compenset. his a¬
lusq auctoricatib intuntur asserere. sine confessiõe

Expanded text:
m. Item Aug.: Agite poenitentiam qualis agitur in EcclesiQuae solveritis super terram, soluta erunt in coelis? Ergo sine Si erubui in conspectu populi peccata mea confiteri. Item Ambr.: Venialis est culpa, quam sequitur confessio delictorum. Item August., super illum locum ps. 68: Non absorbeat me profundum, neque urgeat supe iniquitatis, in qua si cecideris non claudet super te os suum, si tu non claudis os tuum in confiteet dic: De profundis clamavi ad te, Domine, etc., et evades. Claudit super illum, qui in profundo contemnit; a quo mortuo, velut qui non sit, perit confessio. Item, nullus debitae gravioris poenae accipit veniam, nisi qualemcumque, etsi longe minorem quam debeat, solverit poenam. Ita enim imprat egressus; et dormiat in sacco, ut praeteritas delicias per quas Deum offenderat, vitae austeritate compenset. His aliisque auctoritatibus nituntur asserere sine confessione
Abbreviated transcription (Latin):
et c̃. Aub etiam iegit᷑. Quac̃q hora pc̃cor conu̾sus
fuerit. oe ingemuerit. uita uinet. ce ñ moriet᷑. Non
dr̃ ore confessus fuerit. s conu̾sus ingemuerit. Uñ
datur incelligi. qdđ etiam ore cacente. tieniam inter¬
dũ consoquimtir. hinc etiã leps illi quib dñs p̾ce¬
pit ut ostenderent se sacerdotib. in itinere añquã
pct̾a confiteamur .i. alepra pcc̃i mitnoamur. lazarꝰ
ctiam ñ pͥus de monumento ÷ acͥduct. et pꝰa dño sꝰ¬

Expanded text:
sus fuerit et ingemuerit, vita vivet, et non morietur. Non dicitur ore confessus fuerit, sed conversus ingemuerit. Unde datur intelligi quod etiam ore tacente veniam interdum consequimur. Hinc etiam leprosi illi quibus Dominus praecepit ut ostenderent se sacerdotibus, in itinere, antequam peccata confiteamur, a lepra peccati mundamur. Lazarus etiam non prius de monumento est eductus, et p
Abbreviated transcription (Latin):
deretur suscitatio anime p̃cede confessionẽ. Nemo e¬
num pot̾ conficeri. nͥ suscitatus. qr a morcuo uelut il¬
le qui ñ ÷ perit confessio. Nullus gͦ conficetur. nͥ susci¬
tacus. Nemo uero resuscitatur. nis qui apcc̃o solui¬
tur. qr poc̃m morsanime÷. quȩ ut÷ uita corporis.i¬
ta euisuita ds̃ ÷. his aliisq plurid actoritatib ꝓ

Expanded text:
confessionem. Nemo enim potest confiteri, nisi suscitatus, quia a mortuo, velut qui non est, perit confessio. Nullus ergo confitetur, nisi resuscitatus. Nemo autem suscitatur, nisi qui a peccato solvitur, quia peccatum mors animae est, quae ut est vita corporis, ita ejus vita Deus est. His aliis
Abbreviated transcription (Latin):
facio. Sufficit enm dominiea orõ cum ieunio ali¬
quo. et elemosims. sic tñ ut p̾cedat cont̾tio aliquã¬
tula. et addatur confesso: s̃ adsit facultas. dequa
confessiõe pꝰ tractabitur. Pid̃ grauiorib uero per¬
catis. hec etiam in satisfatione adhibenda sunt. s
multo uehem̃tiꝰ atq districtiꝰ. qr ut act ays̃. ad agẽ
re. &a mat fc̃is recedere: ins et dehis q̃ fr̃a sunt satis¬
facrat dño ꝑpenicentiȩ dolore. ꝑ humilitatisgei¬
tum. ꝑ contrici cordis sacrificium. cooꝑantib elemo

Expanded text:
factio; sufficit enim Dominica oratio cum jejunio aliquo, et eleemosynis; sic tamen ut praecedat contritio aliquantula, et addatur confessio si adsit fconfessione post tractabitur. Pro gravioribus vero peccatis haec etiam in satisfactione adhibenda sunt, sed multo vehementius atque districtius, quia, ut ait August., in lib. his quae facta sunt satisfaciat Domino per poenitentiae dolorem, per humilitatis gemitum, per contriti cordis sacrificium, cooperantibus ele
Abbreviated transcription (Latin):
fessione. ꝑsolam corois conititionẽ pcc̾m alicui dunit¬
tatir. Scdõ. an aliqñ sufficiat confit̾ĩdõ. sine sacer¬
dote: lercio. an laico fideli. feãualeat confessio. In hi¬
enuim etiam docti. duisa sentire inuenuntur qr suꝑ
hisuana ac pene adũsa tradidisse uidentur docto¬

Expanded text:
ontritionem peccatum alicui dimittatur; secundo an alicui sufficiat confiteri Deo sine sacerdote; tertio, an laico fideli facta valeat confessio. In his etiam docti diversa sentire inveniuntur, quia super his varia ac pene adversa tradidisse videntur docto
Abbreviated transcription (Latin):
tiã ñ cessamus. De satisfatione uenialium.
Ue aũ ꝓuenialib sit satisfacie sufficiens: aus̃
insinuat. ita inquiens in erchetidion. De cotidia¬
nis et brenib leuib ꝙ pcc̃is. sine quib ħ tuta ñ duq¬
tur.: cotidiana otõ fidelitim satisfac̃. Eoꝵ ÷ enĩ dic̃e pa

Expanded text:
tiam non cessamus. 4. De satisfactione venialium. Quae autem pro venialibus sit satisfactio sufficiens, Aug. insinuat ita inquiens in Ench., cap. 71: De quotidianis et brevibus levibusque peccatis, sine quibus haec vita non ducitur, quotidiana oratio fidelium satisfacit. Eorum e
Abbreviated transcription (Latin):
fiat ablutio pcc̃oꝵ. qr nullus sue uoluntatis atbit̃.
nisi peniteat eum uetis nite: nouã inchoare pot̃.
Aqua: paruuli st̃ immunes cũ bapterant᷑. q ñ
Altera ÷ actio penitentie pꝰ bap̃m. quȩ fit ꝓiłł pec
catis: que legis occalogus continet. Agrnt ergo ho¬
mine penitentiã ante bap̃m. de pcc̃isporib. ita
tñ ut etiam uaptrratir. Sic̃ pecrꝰ ait. Agite peniten¬

Expanded text:
fiat peccatorum; quia nullus suae voluntatis arbiter, nisi poeniteat eum veteris vitae, novam inchoare potest; a qua parvuli sunt immunes cum baptizantur, quia Altera est actio poenitentiae post Baptismum, quae fit pro illis peccatis quae legis Decalogus continet. Agunt ergo homines poenitentiam ante Baptismum de peccatis prioribus, ita tamen ut etiam baptizentur; sicut Petr
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. & c̃. agunc etiã penitentiã si pꝰ bap̃m itapec¬
cauerint. ut excõntuncar. ce pꝰteconciliat me¬
reantur. E st etiã penitentia bonoꝵ &e humiliũ
fidelium. pene cotidi ana. in qua pectora tundimꝰ
tamus. S. illa q̃ humane fragilitati quanuis par¬
ua tũ crebra subupunt. quȩ si collecta contia nos
fuerint: ita nos grauabunt oe opprimeit. sic̃ unũ
aliqđ grande pcc̾m. Etudentm int̾̃ ÷ ad naufra¬
gium. antno gratdi fluctu nauis oꝑiatur. et ob¬
tuatur. an panlatĩ subrepens aqua in sentinam.¬

Expanded text:
ni, etc. Agunt etiam poenitentiam, si post Baptismum ita peccaverunt, ut excommunicari et reconciliari postea mereantur. Est etiam poenitentia bonorum et humilium fidelium poena quotidiana, in qua pectora tundimus smo, sed illa quae humanae fragilitati, quamvis parva, tamen crebra subrepunt: quae si collecta contra nos fuerint, ita nos gravabunt et oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. Quid enim interest ad naufragium, an grandi fluctu navis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam
Abbreviated transcription (Latin):
aliuo aliis. aut indetur aut complacet. uericati uel
ñ intellecte uł offendenti impieas error obnicacut.
acuolunttts inuioia resultet. quã ds huiꝰ scłioꝑat᷑.¬
milł difidentiȩ filiis. quiñ rõm uoluntatẽ suhici¬
unt. ne docłne studium impendt̾. s his q̃ somma¬
it̃ sap̃iȩ uerla coaptare intuncur. ñ ueri. s̃ placiti rõ¬
nem sectantes. quos inqua uoluntas. ñ adincelli¬
gentiã ueritatis. s ad defensionẽ placentium inci¬
tat. ñ desiderantes doceri ueritatẽ. s ab ea ad fabulas
conu̾tentes auditum. quoꝵ ꝓfessio÷ magis placita.
quã docenda conquitere. nec aocenda desicrare. s
desderatis doctnam coaptare. hñc rõnem sap̃iȩ in
suꝑstitione. qr fidĩ defalionẽ sequitur ypocrisis m̃¬
dax. ut sit uł inu̾b̃ pretas. quã ammisertt conscĩa. Ip¬

Expanded text:
aliud aliis aut videtur, aut complacet, veritati vel aliud aliis aut videtur, aut complacet, veritati vel non intellectae, vel offendenti, et impietatis error obnitatur, ac voluntatis invidia resultet; quam Deus sis diffidentiae filiis, qui non rationi voluntatem subjiciunt, nec doctrinae studium impendunt, sed his quae somniarunt sapientiae verba coaptare nituntur, non veri, sed placiti rationem sectantes, quos iniqua voluntas non ad intelligentiam veritatis, sed ad defensionem placentium incitat; non desiderantes doceri veritatem, sed ab ea ad fabulas convertentes auditum. Quorum professio est magis placita quam docenda conquirere; nec docenda desiderare, sed desideratis doctrinam coaptare; habent rationem sapientiae in superficie. Quia fidei defectionem sequitur hypocrisis mendax, ut sit in
Abbreviated transcription (Latin):
de pemuna ac cenuicate nra cum pauꝑda in gaaa¬
philattum dnĩ mͣutere. ardua scandere. opꝰ ult̾ra utreᷤᷤ
nrãs agere p̃sumpsimꝰ. consummatioli ñduciam. la¬
boeisq meradem insamanitano statuentes: qui ꝓ¬
latis incurationẽ sernuim duob denaras. suꝑ erogan
di.s dehortatur infirmitas deficiend. quã uincit ⁊e¬
lus ddomꝰ dĩ. Quo mardescates. fidem̃ nr̃am adũsus
errores camalium at ammnalium hominũ daui¬
tice turris clypeis munire. uł potius mune tar: osten
dere. actheologicatũ inquisitionũ ad̃q̃ita aꝑire. nec
frm̃ uotis uire resistere. coꝵ in xp̃o laudabilib strous
lingua ac stilo. nos seruire flagitantium. Quas bi¬
gas in nob̃ agitat xͥcaritas. quanuis ñ ambigamꝰ
omnẽ humani eloquii sermonem calumpinȩ atq
contradictioĩ emuloꝵ semꝑfuisse obnoxium. qr dis¬
sentientib uoluncatũ metib. dissentiens ꝙ sit anuoꝵ
sensꝰ. ut ciim ointie dictũ uet rõne ꝑfectũ sit. tñ oum

Expanded text:
de penuria ac tenuitate nostra cum paupercula in gaphylacium Domini mittere, ardua scandere, opus ultra vires nostras agere praesumpsimus; consummationis fiduciam, laborisque mercedem in Samaritano statuentes, qui, prolatis in curationem semivivi duobus denariis, supererogantdi, sed dehortatur infirmitas deficiendi , quam vincit zelus domus Dei. Quo inardescentes, fidem nostram adversus errores carnalium atque animalium hominum, Davidicae turris clypeis munire, vel potius munitam ostendere, ac theologicarum inquisitionum abdita aperire, necnfratrum votis jure resistere, eorum in Christo laudabilibus studiis, lingua ac stylo nos servire flagitantium: quas bigas in nobis agitat Christi charitas. Quamvis non ambigamus omnem humani eloquii sermonem calumniae atque contradictioni aemulorum semper fuisse obnoxium; quia dissentientibus voluntatum motibus, dissentiens quoque sit animorum sensus: ut cum omne dictum veri ratione perfectum sit, tamen dum
Abbreviated transcription (Latin):
multis impigris. multisq indoctis. inc̾ quosetiam
et michi sit neces sarius. breui uolumine cõplicans.
patr̃ sententias appositis eoꝵ testimoniss. ut ñ sit ne¬
oẽe querenti libroꝵ numerositatẽ euoluere. cii breui¬
tas collecta quod queritur offert sine labore. In ħaũ
u opt rectore desidero. maxime uͥ ꝓfiuida u̾satur uitatis
qõ. quȩ utinã tot hr̃et inuentores. quoc hc̃ contra¬
dictores. Ut aut̃ quod q̃ritur facilius occurrat. ticu¬
los quib singłoꝵ libroꝵ capitula distinguncur p̃¬

Expanded text:
multis impigris multisque indoctis, inter quos etiam multis impigris multisque indoctis, inter quos etiam et mihi, sit necessarius; brevi volumine complicans Patrum sententias, appositis eorum testimoniis, ut non sit necesse quaerenti librorum numerositatem evolvere, cui brevitas quod quaeritur offert sine labore ex eodemrectorem desidero, maxime ubi profunda versatur veritatis quaestio, quae utinam tot haberet inventores quot habet contradictores! Ut autem quod quaeritur facilius occurrat, titulos quibus singulorum librorum capitula distinguuntur pr
Abbreviated transcription (Latin):
losiu desiocrii dognate alns ingerentes. qui conten¬
tiom studentes. conta ueritatẽ sine federe bellant.
Int̃ ueri nanq assertionẽ ce placiti defensionẽ ꝑtinax
pugna ÷. dum se ce uentastenet. & se uolunta serro¬
ris tuetur. hoꝵ gͥ et d̃o odibilem accłam eũcere. atq¬
ora opilare. ne uirus nequiciȩ i aliosesfundere q̃ant
ce lucernam ueritatis in candelabio exaltare nolent᷑.
in labore mulco ac sudore. uolumen dõ p̃stante com¬
pegimus. ex testimomis ueritatis in et̃ium fundatis.
in iiͦi. libris distinctum. In quo maioꝵ exempla doc¬
lrinãq repperies. In quo ꝑ domiice fidĩ sincerã ꝓfes¬
sionem iuꝑeȩ doctrie fraudulentiam ꝓdidimus. ad¬
icum oemonitrandȩ ueritatis complexi. nec ꝑicło im¬
pie ꝓfes sionis insera. temꝑato int̾utũ moderami¬
ne utences. sicubi uero par̃ uox nr̃a insonuit. ñ a
pat̃nis discessit liitib. N ongͥ debet bic labor cui¬
quam pigro. uł multũ docto. mdi suꝑfurus. cum

Expanded text:
lo sui desiderii dogmate aliis ingerentes, qui contentioni studentes, contra veritatem sine foedere bellant. Inter veri namque assertionem et placiti defensionem pertinax pugna est, dum se et veritas tenet, et se voluntas erroris tuetur. Horum igitur et Deo odibilem ecclesiam evertere, atqora opilare ne virus nequitiae in alios effundere queant, et lucernam veritatis in candelabro exaltare volentes, in labore multo ac sudore, hoc volumen, Deo praestante, compegimus, ex testimoniis veritatis in aeternum fundatis, in quatuor libris distinctum. In quo majorum exempla doctrinamque reperies; in quo, per dominicae fidei sinceram professionem, vipereae doctrinae fraudulentiam prodidimus, aditum demonstrandae veritatis complexi, nec periculo impiae professionis incerti, temperato inter utrumque moderamine utentes . Sicubi vero Patrum vox nostra insonuit, non a paternis discessit limitibus. Non igitur debet hic labor cuiquam pigro vel multum docto videri superfluus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec queri solet si uãtitudo scoꝵ maiorsit
futura p̾iudiciũ quã int̾uim. sine õĩ scrupulo
credendũ ÷ eos habicuros maiorẽ glam pꝰ iudi¬
cĩ quã añ. qr et maiꝰ erit eoꝵ gaudiũ. ut sup̃ra
cestatꝰ÷ ays̃. &e amplior erit eoꝵ cognitio. Uñ iestꝰ.¬
Racto inoicio apliorẽglam suȩ claritatis ds̃ mõ¬
strabit electis. Si quẽ mouet quio opꝰ sit spiti¬
tib defũctoꝵ corpora sua in refurrectiõe reciꝑe. s
eis pot̾ sine corꝑib sũma bãtitudo p̃bet. disficilis
qõ ÷. nec pot̾ a nob̃ ꝑfacte diffiniri. S cñ dubi¬
um ñ ÷. et raptã a carnis sensib hominis m̃tẽ.
&e pꝰmortẽ ip̃a carne deposita ñ sicuioete posse.
mõ. nedota incentioẽ ꝑgat in illud sũmũ celũ.
donec ille appetitꝰ conquiescat. Porro si tale sit cor¬
pꝰ. ciuus sit difficit et grauis ãministratio. fic̃ ħ
caro q corr̃pit᷑. multomagis au̾cit᷑ mens ab illa

Expanded text:
Post hoc quaeri solet si beatitudo sanctorum major sit Post hoc quaeri solet si beatitudo sanctorum major sit futura post judicium quam interim. Sine omni scrupulo credendum est eos habituros majorem gloriam post judicium quam ante; quia et majus erit gaudium eorum, ut supra testatracto judicio, ampliorem gloriam suae claritatis Deus demonstrabit electis. Si quem movet quid opus sit spiritibus defunctorum corpora sua in resurrectione recipere, si eis potest sine corporibus summa beatitudo praeberi, difficilisfecte definiri. Sed tamen dubium non est, et raptam a carnis sensibus hominis mentem, et post mortem ipsa carne deposita non sic videre posse imodo, nec tota intentione pergat in illud summum coelum, donec ille appetitus conquiescat. Porro si tale sit corpus, cujus sit difficilis et gravis administratio, sicut haec caro quae corrumpitur, multo magis avertitur men
Abbreviated transcription (Latin):
s. uarie p̾mioꝵ dignitates. s uͥds̃ ent omnia ĩ
omnib. eru etiam indispar claritate par gau¬
dium. ut qđ habebt̃ singłi cõmune fit oĩb. ꝙr
etiã gła capitis: ominũ crit ꝑ uincłm caritatis. Ex
his dat intelligi. qdđ par gaudiũ om̃s habebt̃. et s
disparẽ cognitioĩs claritatẽ. qr ꝑ catitatẽ q̃ ĩ fin¬
głis erit ꝑfocta. tm̃ quisq gaudebit de bono alti:
quant̾ gauderet si in ip̃o hab̾ct. s si par erit cũc¬
toꝵ gandiũ indet᷑ qđ parfit omniii b̃acitudo. qđ
constat ommino ñ eẽ. Ad qđ dici pot̃. qđ bãtitu¬
do par eẽt: s ita eẽt pac gaudiũ. uit etiã par eẽt cog¬
nitio. S qr ħ ñ erit. ñ faciet patitas gauoii. pa¬
ruatẽ bãtituoiis. Pot̃ etiam sic accipi. par gau¬
dium. ut ñ referatur paritas ad nicensionẽ affẽc¬
tioĩs gaudentiũ. s ad inũsitatẽ rer̃. de quibꝰ gan¬
debitur. qr oeominire. uñ gaudebit unus: gati¬

Expanded text:
 variae praemiorum dignitates: sed ubi Deus erit omnia in omnibus, erit etiam in dispari claritate par gaudium; ut quod habebunt singuli, commune sit omnibus, quia etiam gloria capitis omnium erit per vinculum charitatis. Ex his datur intelligi quod par gaudium omnes habebunt, etsi disparem cognitionis claritatem, quia per charitatem quae in singulis erit perfecta, tantum quisque gaudebit de bono alterius, quantum gauderet si in seipso haberet. Sed si par erit cunctorum gaudium, videtur quod par sit omnium beatitudo; quod constat omnino non esse. Ad quod dici potest t etiam par esset cognitio: sed quia hoc non erit, non faciet paritas gaudii paritatem beatitudinis. Potest etiam sic accipi par gaudium, ut non referatur paritas ad intensionem affectionis gaudentium, sed ad universitatem rerum de quibus laetabitur; quia de omni re
Abbreviated transcription (Latin):
cludit᷑. s ñ penitꝰ dum in hac uita ẽ. E cre qr̃ pecca¬
tor ibi dr̃ pati extĩores tenebras. & ñ hic. qr ib seclu¬
detur penitꝰ a luce cł qd ñ hic. S quom̃o intelligẽ¬
da ÷ illa seclusio: an qr ñ uidebt̃ dm ꝑ spẽm: s nec
aliquis hic uidet dm ꝑ sp̃em. An ꝑ dissimilitudi¬
nẽ quam fac̃ pcc̃m inter dc̃ & hominẽ: s et hic
multa ꝑ grauia pcc̃a elongantura dõ. Anqr dm̃o¬
diunt. ita ut uelint eum ñ eẽ: s et hic multi dm̃ o
bre intelligi pos sc̃. quedã malignitas odii et uolũ¬
tatis. q̃ ct̃ excrescet in m̃tib reꝑboꝵ et q̃dã oblituo d̃.
qr torm̃toꝵ interioꝵ ⁊ excerioꝵ dolorib a dõifficien¬
tur. et turbabuntur. ut ab ilt ad cogitandũ aliquid

Expanded text:
n penitus dum in hac vita est. Ecce quare ibi peccator dicitur pati exteriores tenebras, et non hic, quia ibi secludetur penitus a luce Dei, quod non hic. Sed quomodo intelligenda est illa seclusio? An quia non videbunt Deum per spec speciem. An per dissimilitudinem quam facit peccatum inter Deum et hominem? sed et hic multi per gravia peccata elongantur a Deo. An quia Deum odiunt, ita ut velint Deum non esse? sed et hic multi Deum obrae intelligi possunt, quaedam malignitas odii et voluntatis, quae tunc excrescet in mentibus reproborum, et quaedam oblivio Dei, quia tormentorum interiorum et exteriorum doloribus adeo afficientur et t
Abbreviated transcription (Latin):
dient᷑ enĩ electiũ loco. s incelligentia. ł uisione
manifesta: adudendũ impioꝵ cruciatꝰ. quos ui¬
uentes. ñdolore afficient᷑. s. leticia saciabiuit̾ agen
bens. & ex eoꝵ uisioẽ leticiã bonoꝵ exp̃mensait.
Egredent. electi .s. &e indebt̃ cadauera uiroꝵ qu

Expanded text:
 electi, non loco, sed intelligentia, vel visione manifesta ad videndum impiorum cruciatus, quos videntes non dolore afficientur, sed laetitia satiabuntur, agentes bens, et ex eorum visione laetitiam bonorum exprimens ait: Egredientur electi et videbunt cadavera viro
Abbreviated transcription (Latin):
sd cum sc̃ĩ malos intorm̃tisuideant. ñne ali¬
qua cõpassio̾e int̾ eos mouent᷑: nonne cos de
torm̃tis liberar cupunt: recole illuo engłicũ. qđ̃
abraham diuiti res pondit. Int̾ nos et uos chaos

Expanded text:
Sed cum sancti malos in tormentis videant, nonne aliSed cum sancti malos in tormentis videant, nonne aliqua compassione erga eos moventur? nonne eos de tormentis liberari cupiunt? Recole illud evangelicum quod Abraham diviti respondit, Luc. 16: Inter nos
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Non tñ iõ cõsequens÷: eosscire q̃ circa suos ca¬
rosagunt hicł leta uel t̾stia:. Quomõ accipienda
sint quȩ de lararo et diuite leguntus.
i quis aũquerit quomõ intelligat᷑ qđ de laza¬
ro et diuite legitur. audiat aysi. responsũ di
corporalib contineri. cũ sint sine corpore. ñ deett̃
qui faueant. ce drutẽ ficientẽ in loco corporal cõ
tendant. Ipãmq anmã corporea spatasselingã.
&e stillã de lazari digito cupisse. S meliꝰ ÷ dubita¬
re deoccultis. qͥuã litigare de incertis. Orititẽ in sup
he. et hinusmoĩ. uix a mansuetis. a contentiosis
nunquã inuenit. Si se uident boni et mali.
Uesi etiã solet utr̃ uicissim se uid eãt ill qͥ st̃
ninferno. et ill qu st̃ ingl̃a. Sic̃ scĩ craot̃. et
bonos. uñ os̾. Infideles inimopositi añ diẽ ino¬
cu. fiddes suꝑ se in requie actindt̃. quoꝵ gaudia
pꝰ contẽplari ñ possunt. De chaos int̾ bonoset malo

Expanded text:
scire quae circa charos suos aguntur hic, vel laeta, vel tristia. 4. Quomodo accipienda sunt quae de Lazaro et divite leguntur. Si quis autem quaerat quomodo intelligatur quod de Lazaro et divite legitur, audiat Augustini responsumcorporalibus contineri, cum sint sine corpore, non deerunt qui faveant, et divitem sitientem in loco corporali fuisse contendant, ipsamque animam corpoream praeparasse linguam, et stillam de Lazari digito cupisse. Sed melius est dubitare de occultis, quam litigare de incertis. Divitem in supphae, et hujusmodi, vix a mansuetis et contentiosis nunquam invenitur. 5. Si se vident boni et mali. Solet etiam quaeri utrum vicissim se videant illi qui sunt in inferno, et illi qui sunt in gloria. Sicut sancti tradunt, et . 40: Infideles in imo positi ante diem judicii fideles super se in requie attendunt, quorum gaudia post contemplari non possunt. 6. De chaos inter bonos et malos.
Abbreviated transcription (Latin):
sine fine. s in uãtitudie isti alius alio p̃stãbs¬
liꝰ. In miseria ueto ill aliꝰ alio tolerabiliꝰ ꝑmanebt̃.
Ex his apparet. qđ sic̃ bomi different̃ glorificabũt᷑.
alii magis. alii minus. ita et mali different᷑ inin¬
ferno pucrient᷑. Sic̃ enĩ in domo pactis .i. in regno

Expanded text:
sine fine. Sed in beatitudine isti, alius alio praestabilius; in miseria vero illi, alius alio tolerabilius permanebunt . Ex his apparet quod sicut boni differenter glorificabuntur, alii magis, alii minus, ita et mali differenter in inferno punientur. Sicut enim in domo Patris, id est, in regno
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa quȩ uult. ce nicħ uult male. Ille quippe b̾ate
iuit. qui iiuit ut nult: nec male aliquid uult.
Cumgͥ ex his ouob constet bãta uica. licet in mał
sit aliquis bonꝰ: ñ tñ nis futis õib mał ẽ bãtus.
sũ uero ex hacuita qui in hismiserns fidet et bo¬

Expanded text:
omnia quae vult, et nihil vult male. Ille quippe beate vivit, qui vivit ut vult, nec male aliquid vult. Cum ergo ex his duobus constet beata vita, licet in malis sit aliquis bonus, non tamen nisi finitis omnibus malis est beatus. Cum ergo ex hac vita, qui in his miseriis fidelis et bo
Abbreviated transcription (Latin):
ticiã hant eoꝵ qͥcura suos in hac uita geit̾. ce si al¬
parte uero insolutã relinquens. Ait enĩ. Quecet ali¬
quis anullus oolortangar mortuos. de his q̃ in sui
pꝰmortẽ contingunt. ł quomõ ea q̃ cura nos agunt᷑
nouerinc sp̃c defũctoꝵ. sui cespondeo magnã eẽ qõ

Expanded text:
abeant eorum quae circa suos in hac vita geruntur, et si aliparte vero insolutam relinquens, ait enim: Quaeret aliquis an ullus dolor tangat mortuos de his quae in suis post mortem contingunt, vel quomodo ea quae circa nos aguntur noverint spiritus defunctorum. Cui respon
Abbreviated transcription (Latin):
mał facultas peccandi eẽ poc̾it. &e de bonis quioẽ
cõstat. s de mat a qͥb uolintatẽ malã ñ temonet.
querit. quomõ uer̾ sit eos nĩ posse peccare. ĩmo quomͦ
ues sic eos ñ peccare. cum malam hãtit uoluntatẽ.
¶ uidã aucumant illã malam uoluntatẽ ñ eẽ pcc̾m.
s suppliciũ cm̃. Alii uero pcc̃m eẽ facent. s ꝑ illtid eõ

Expanded text:
s quidem constat, sed de malis a quibus voluntatem malam non removet, quaeritur quomodo sit verum eos non posse peccare; imo, quomodo verum sit eos non peccare, cum malam habeant voluntatem. Quidam autumant illam voluntatem non esse peccatum, sed supplicium tantum. Alii ver
Abbreviated transcription (Latin):
tas. q̃ nullatenꝰ sociar ualent: adco enĩ sc̃idĩiꝰti¬
cie addictist̃. ut nulla cõpassiõe ad reꝓbos transire
ualeant. nulla ꝓ eisint̃ scõs fiat mt̃cessio. Quo
oꝵꝵ. Uł ita dic̃t᷑ uellȩ ce ñ posse. ñ qr uelinc et ñ po¬
sint. s qr siuellent. ñ posent eos iuuare. De ħita¬

Expanded text:
tas, quae nullatenus sociari valent? Adeo enim sancti Dei justitiae addicti sunt, ut nulla compassione ad reprobos transire valeant, nulla pro eis inter sanctos fiat intercessio. Quomorum. Vel ita dicuntur velle et non posse, non quia velint et non possint, sed quia etsi vellent, non pos
Abbreviated transcription (Latin):
tedib x̾ dabit ꝑfectio gr̃e ad ec̃nã głiam.: ita cõsor¬
tib diaboli. cumulabit ip̃a malignitas penã qñ
extĩorib deputati tenebris. nullo illustrabuntur in¬
teriori lumine uericatis. Ex his apparet reꝓbos in
inferno. sic penitentiã gesturos. rit ꝑ eã prauã tio¬
luntacẽ ñ oeserant. &e illa maligna uoluntas etit

Expanded text:
ti dabitur perfectio gratiae ad aeternam gloriam, ita consortibus diaboli cumulabit ipsa malignitas poenam, quando exterioribus deputati tenebris, nullo illustrabuntur interiori lumine veritatis . Ex his apparet reprobos in inferno poenitentiam sic gesturos, ut per eam pravam voluntatem non deserant; et illa maligna voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
c̃it. habebit quib̃ penitentiã in futuro scło de mał
sius. s indulgentiã in cõspectu q̃ ñ inueniet. qr et¬
sierit ib stimulus penituoinis. nulla ibi erit cor¬
rectio uoluntatis. Atalib enĩ ita culpabit᷑ iniquitaᷤᷤ
sua. ut nullacenus abezs possit ł oiligi. ł desideratz
iusticia. Uoluntas et̃ eoꝵcał erit. ut hãt in se semꝑ¬

Expanded text:
bebit quidem poenitentiam in futuro saeculo de malis suis, sed indulgentiam in conspectu Dei non inveniet, quia etsi erit ibi stimulus poenitudinis, nulla ibi erit correctio voluntatis, a talibus enim ita culpabitur iniquitas sua, ut nullatenus ab eis possit vel diligi vel desiderari justitia, voluntas enim eorum talis erit, ut habeat in se sem
Abbreviated transcription (Latin):
Mir̃ ÷ cum capescende. retincrideq bãcitudinis uo¬
luntasina sit omniũ. uñ tanta existat
de ip̃a bãtituoine rursꝰ diũsitas uoluntatũ. ñ qđ
eam aliquis nolit. s qđ ñ õs eam norint. Sicnĩ cau
sam nossent: ñ ab aliis putaretur eẽ in uritute aĩ.
ab aliis in uoluptate coeporas. ab aliis atq aliis a¬
libi. atq alib. Quomõ gͥ om̃s amant qđ ñ õs sei¬
unt: quis pot̾ amare qđ nescit. sic̃ supra disptita¬
ui: cur gͣ bãtitudo amat̾ ab oĩb. nec tñ scicur ab
oĩb : anfortesciunt om̃s q̃ ip̃a sit. s ñom̃s scuit
u̾ sit. oe iñ contentio ẽ: an foete falsũ: qd ꝓ uero po¬

Expanded text:
Mirum est cum capessendae retinendaeque beatitudinis voluntas una sit omnium, unde tanta existat de ipsa beatitudine rursus diversitas voluntatum; non quod eam aliquis nolit, sed quod non omnes eam norint. Si enim eam omnes noscerent, non ab aliis putaretur esse in virtute animi, ab aliis in voluptate corporis, ab aliis atque aliis alibi atque alibi. Quomodo ergo omnes amant quod non omnes sciunt? Quis potest amare quod nescit, sicut supra disputavi? Cur ergo beatitudo amatur ab omnibus, nec tamen scitur ab omnibus? An forte sciunt omnes quae ipsa sit, sed non omnes sciunt ubi sit, et inde contentio est? An forte falsum est quod pro vero po
Abbreviated transcription (Latin):
c de pedib sedentis suꝑ solrũ ex celsũ quos
Beraphin duab alis uelabant. scͥptoriᷤ et si ũ
auditor cõmemorasse fufficit. qui a facie exorsꝰ
Sedentis: ꝑ media ad pedes usq uia duce ꝑue-¬
nit..¬

Expanded text:
c de pedibus sedentis super solium excelsum, quos seraphin duabus alis velabant, scriptori, etsi non auditori, commemorasse sufficiat; qui a facie exorsus sedentis per media ad pedes usque via duce pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
lati eundẽ habebt̃ deuatũ. quẽ pat̃ familias oedit
omnib: quioꝑati sunt in uinea. Nomine denatis
aliquio oĩb electis cõmune intelligit᷑ s. ruta et̃na.
differens clatificatio corpoꝵ. ita differens gła erit aĩa¬
r̃. Stella enĩ astella .. electꝰ ab electo differt inclarita¬
te m̃tis. et corporis. Alii enĩaliisucimꝰ clariusq dĩspe¬
ciẽ contẽplabunt᷑. ce ip̃a contẽplandi differentia. diner¬
tatis. qr unũ ÷ ce sũmnũ bonũ. bãtitudo. et uita õtũ.¬

Expanded text:
lecti eumdem habebunt denarium, quem paterfamilias dedit omnibus qui operati sunt in vinea. Nomine denarii aliquid omnibus electis commune intelligitur, scilicet, vitdifferens clarificatio corporum, ita differens gloria erit animarum. Stella enim a stella, id est, electus ab electo, differt in claritate, mentis et corporis. Alii enim aliis vicinius clariusque Dei speciem contemplabuntur; et ipsa contemplandi differentia divertatis; quia unum est et summum bonum beatitudo et vita o
Abbreviated transcription (Latin):
ole. ⁊ q̃r utr̃ aliquid de dõ cognoscat aliqͥs.
magis meritꝰ ut petr᷑ qdđ ñ cognoscit aliquis
minus merit᷑. ut limis. Plurib uidet᷑ qđ oĩa de dõ
ad bãtituoinẽ spectantia. õs cõmunit̾̃ electicognoᷤ¬
cant. s different᷑. Nicħ enĩ indõ noscibile maiꝰ
digniꝰq indetut: quã eũ intelligere t̾mil. & itũ.¬

Expanded text:
eri utrum aliquid de Deo cognoscat aliquis magis meritus, ut Petrus, quod non cognoscat aliquis minus meritus, ut Linus. Pluribus videtur quod omnia de Deo ad beatitudinem spectantia omnes communiter electi cognoscant, sed differenter. Nihil enim in Deo noscibile majus digniusque videtur, quam eum intelligere trinum et
Abbreviated transcription (Latin):
uod uero apłc ait. caritas nunquã excioit. nul¬
tenꝰ ꝑ ilł facit. Dignitatẽ enim caritatis ostẽ¬
dens: dicit eam ñ excidere. qr hic et in futuro erit.
s fides &e spes euacuabuntur. &e scĩa. Itẽ qͦd dr̃ cari¬
tas nunquã fuisseuera. quȩ deseri poc̾. ñ ad eẽntiã

Expanded text:
uod vero Apostolus ait: Charitas nunquam excidit, nullatenus pro illis facit. Dignitatem enim charitatis ostendens, dicit eam non excidere, quia hic et in futuro erit; sed fides et spes evacuabuntur, et scientia. Item quod dicitur charitas nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
diligunt. ce nos. ut supra disseruimꝰ. sũq eiꝰ dilec¬
tio sit ĩmucabit et et̾na. alium tñ magis: alium
minꝰ diligit. Uñausꝰ. In comp̃hensibił ÷ dilecti
Oatq ĩmutabit. qua ds̃ in uno quoq nr̃m amat:
quod fecit. sic̃ et odit. qd fecimꝰ. Mirog̾ et dituno
md. etiam qñ odit diligit nos. &e ħ quid̃e in oĩ¬
b incelligi pot̃. Quis gͦ digne possit eloqui. quã¬
tum diligat m̃bra unigeniti sui. ce quanto ampliꝰ
unigenitũ ip̃m: de ip̃o etiam dictũ÷. ncħ odisti¬

Expanded text:
diligunt et nos, ut supra disseruimus. Cumque ejus dilectio sit immutabilis et aeterna, alium tamen magis, alium minus diligit. Unde August.: Incomprehensibilis est dilectio Dei atque immutabilis, qua Deus in unoquoque nostrum amat quod fecit, sicut et odit quod fecimus. Miro ergo et divino modo etiam quando odit, diligit nos. Et hoc quidem in omnibus intelligi potest. Quis ergo digne potest eloqui quantum diligat membra Unigeniti sui, et quanto amplius Unigenitum ipsum? De ipso etiam dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
ħ oe cetã que de caritate dicta sunt. de ꝑfecta incel¬
ligi. quam soli ꝑfecti habent. qua semel habita:
ñ amutitur. Exordia uero caritatis aliqñ cresct̃.
aliqñ deficiunt. Sunt enim uirtutis exoroia. &e
minet. &e crescat. & c̃. Et si gͦ ꝑfecta caritas sic radi¬
cata ÷. ut amuti nequeat: ut incipiens tñ et ꝓuec¬
ta: amiti pot̾. &e sepeamititur s dum habetur

Expanded text:
etera quae de charitate dicta sunt, de perfecta intelligi, quam soli perfecti habent, quae semel habita non amittitur. Exordia vero charitatis aliquando crescunt, aliquando deficiunt; sunt enim virtutis exordia, et minet, et crescat, etc. Si ergo perfecta charitas sic radicata est, ut amitti nequeat, incipiens tamen et provecta amitti potest, et saepe amittitur; sed dum habetur
Abbreviated transcription (Latin):
nisi una radicitus enulsa fuerit: alia plantari ñ pot̾.
sine cã conatut aliquis ramos incidere: si tadicẽ nõ
contendit euellere. Qr̃ fides. et spes. &e scĩa dicunt᷑ e
etiam ẽ quomõ fides. spes. &e scla dicantut enacu¬
aii. qr ex paite sunt. & non caritas. cum et ip̃a ex par¬
te sit. Ex parte enim .i. imꝑfecte diligimꝰ. sic̃ ex par¬
te scimus. ut esitius suꝑ leuiticum. Cum gͥ omneꝙ
ex parte : euacuetur: cur cantas excipitur: q̃ dr̃ nun¬
quam excioere: caritas quid̃ẽ etiam ex parcez. ut
sepe scĩ docent. qr ex parte diligimus minic. ce iõ ip̃a
euacuabitur. inquant̾ ex partez. qr tollenir imper¬
fectio. & addetur ꝑfectio. Remanebitq ip̃a aucta. oe
actus eius. &e modus diligendi. Ut diligas d̾m ꝓpt̾ se.
minabitur. fides uero ce spes penitus enacuabunt᷑.
UNc iam suꝑ÷ ritatis p̃sc̾ptum habuerit.

Expanded text:
nisi una radicitus evulsa fuerit, alia plantari non potest. Sine causa conatur aliquis ramos incidere, si radicem non contendit evellere. 3. Quare fides et spes et scientia dicuntur eetiam est quomodo fides, spes et scientia dicantur evacuari quia ex parte sunt, et non charitas, cum et ipsa ex parte sit. Ex parte enim, id est, imperfecte, diligimus, sicut ex parte scimus, ut ait Hesychius super Leviticum. Cum ergo omne quod ex parte est, evacuetur, cur charitas excipitur, quae dicitur nunquam excidere? Charitas quidem etiam ex parte est, ut saepe sancti docent, quia ex parte diligimus nunc; et ideo ipsa evacuabitur in quantum ex parte est, quia tolletur imperfectio et addetur perfectio. Remanebitque ipsa aucta, et actus ejus, et modus diligendi, ut diligas Deum propter minabitur. Fides vero, et spes penitus evacuabuntur. ordinem charitatis praescriptum habuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ umonem nominis iatelligatur
cum utriuisq cẽntiȩ nomen unum .i.
os unus. ob indiscretȩ in uitoq nacȩ¬
T indissimilem saibam p̃dicetur.
gͦ sabellian quidicunt ip̃m eẽ patrem. qui ẽ filius.
conftindentes ꝑsonas. qui ce dicti sunt patri pas¬
sians. qr dicunt patrẽ fuisse passum. Ariani uero
dicunt. aliud patrem ẽẽ. aliud filium. ñ unam sub¬
stantiam. s ouas. patrẽ maiorẽ. filium minorẽ. No¬
li s dicere. uicatholice. In malio g̃ nauiga. ut̃q
Aluis pat̾. aliꝰ filiꝰ s ñ aliuo. immoħ ip̃m. qr unꝰ õs.

Expanded text:
 unionem nominis intelligatur: cum utriusque essentiae nomen unum, id est, Deus unus, ob indiscretae in utroque naturae indissimilem substantiam praedicetur.go Sabelliani, qui dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius, confundentes personas; qui et dicti sunt Patripassiani, quia dicunt Patrem sui se passum. Ariani vero dicunt aliud Patrem esse, aliud Filium; non unam substantiam, sed duas: Patrem majorem, Filium minorem. Noli hoc dicere tu, catholice. In medio ergo naviga, utrumque alius Pater, a
Abbreviated transcription (Latin):
minũ nuner eluoeret. ut ñ fabsisten¬
te cã uninscꝰq nominis iriplex tuincu¬
pacio obcinecet. sub falsitate nominũ
unionem. ce pat̾ slus. att unus id̃t̃¬
ce ip̃s haberet et sp̃c scĩ nomen. ce filii.

Expanded text:
minum numero eluderet: ut non subsistente causa uniuscujusque nominis, triplex nuncupatio obtineret sub falsitate nominum unionem, et Pater solus atque unus idem atque ipse haberet et Spiritus sancti nomen et Filii:
Abbreviated transcription (Latin):
Inimagine. usum in munere. q̃ tantȩ difficultatis
sunt uba. ut meoꝵ intelligentia. atq explanatione. ue¬
henient̃ laborauerit aus̃. ut ip̃e ostendit in ui. ł. oe¬
t̾nitate dicens. Qidam cũ uellet breuissime singła¬
tum in trinitate ꝑsonar̃ insinuare ꝓp̾a. et̾intas in¬
quit in patre. sp̃es in imagine. usus in munere. Et
pat̾ ñ ht̃ patrẽ de quo sit. filiꝰ aũ depatre: ut sit. arti
ut illi coeternꝰ sit. Imago enim si ꝑfecte implet illud
cius imago÷: ip̃a coequatur es: ñ illudimagini suȩ.
ma similitudo. nulla in re oissidens. &e nullomõ ine¬
quat. & nulla ex parte ddissimit. s ad identidẽ respon

Expanded text:
iem in imagine, usum in munere; quae tantae difficultatis sunt verba, ut in eorum intelligentia atque explanatione vehementer laboraverit Aug., ut ipse ostendit in ap. 10. Quidam cum vellet brevissime singularum in Trinitate personarum insinuare propria, Aeternitas, inquit, in Patre, species in imagine, usus in munere. Et Pater non habet Patrem de quo sit: Filius autem de Patre est, ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim, si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae. ma similitudo, nulla in re dissidens, et nullo modo inaequalis, et nulla parte dissimilis, sed identidem
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m or̃ ds̃: telatiue. Ad nos enm refertur. &e tẽ tefugi¬
um nr̃m fitcum ad eum refugimꝰ. Aunqͥd tẽ fit ali¬
quio in eius rratura qđ añquam refugeremꝰ ad eum
ñ erat: in nob̃gͦ fic aliqua mutatio. qui ad eum re¬
fugiendo: efficimur mehorez. In illoant̃ milla. Sic
or pat̾ nr̃ eẽ incipit. cum ꝑ eius grãm regeneramur.
qui dedit nob pocestatẽ filios dĩ fieri. Suba gͥ nr̃a ĩ

Expanded text:
itur Deus; relative ad nos enim refertur; et tunc refugium nostrum fit cum ad eum refugimus. Numquid tunc fit aliquid in ejus natura quod antequam refugeremus ad eum non erat? In nobis ergo fit aliqua mutatio, qui ad eum refugiendo efficimur meliores; in illo autem nulla. Sic et pater noster esse incipit, cum per ejus gratiam regeneramur, qui dedit nobis potestatem filios Dei fieri. Substantia ergo
Abbreviated transcription (Latin):
aliquidd̾ incipit relatiue. Ex his aꝑte ostendi¬
tur. qđ qͥdam de dõ tꝑalit̾ ddicuntur telatiue ad cre¬
aturas. sine mutatione dĩtacis. s ñ fine mucatiõe
creature. Et ita accioens increatura. ñ increato¬
re. Et appellatio qua creatura relatiue drt̃ ad creato¬
rem: relatiua ÷. ce relationẽnotat: que ÷ in ip̃a cre¬
atura. Appellatio uero illa qua creator relatiue dr̃
Ad creaturam: relatiua quidẽ ÷. s nullã notat re¬
lationẽ quȩ sit increatore. hic solititur qõ qua

Expanded text:
iquid Deus incipit relative. Ex his aperte ostenditur quod quaedam de Deo temporaliter dicuntur relative ad creaturas sine mutatione deitatis, sed non sine mutatione creaturae; et ita accidens est in creatura, non in Creatore; et appellatio qua creatura dicitur relative, ad Creatorem relativa est, et relationem notat quae est in ipsa creatura. Appellatio vero illa qua Creator relative dicitur ad creaturam, relativa quidem est, sed nullam notat relationem quae fit in Creatore.
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Quagͦ notione÷ pat̾: ea pr̃icipiũ filii dt̃ .i. gene
stitisse doceatur. Nouit eccła unn̾ innascibilẽ dm̃.
nouit unigenitũ qd filium. conficetur patrẽ ab
origine lib̃m. confitetut et filii originẽ ab micio¬
nicio. & ñ tp̃m cẽ ab inicio. s ab iniciabili. hoc uti¬
q subdens dec̾inauit. quom̃o acceꝑit inicium.
inquiens: originẽ filii ẽẽ ab inicio. Ac si diceret. ñ i¬
ta intelligas originẽ filii ẽẽ ab inicio. qĩ ip̃e filiꝰ ha¬
beat rnicuim. s qr ip̃e ÷ ab iniciabili .i. a patte.
a quo sunt omnia. Nam licet filius sit p̾ncipium

Expanded text:
e stnovit unigenitum Dei Filium. Confitetur Patrem ab origine liberum; confitetur et Filii originem ab initionitio, et non ipsum esse ab initio, sed ab initiabili. Hoc utique subdens determinavit quomodo acceperit initium, inquiens originem Filii esse ab initio, ac si diceret: Non ita intelligas originem Filii esse ab initio, quasi ipse Filius habeat initium; sed quia ipse est ab initiabili, id est, a Patre a q
Abbreviated transcription (Latin):
eiq tꝑalit̾ conueniunt. Sine su cõmucatioẽ et
relatuie dicunuir sct accidens. ñ qđ accidat dõ. s qdđ
acci dit creaturis. ut creator. dñs. resugium. datum.
ł oonatũ. et huiusmõi. De his ays̃. in u.ł. det̾nita
te ita ait. Creacor telatue dr̃ ad creaturã. sic̃ dñs ad

Expanded text:
e temporaliter conveniunt sine sui mutatione: et relative dicuntur secundum accidens, non quod accidit Deo, sed quod accidit creaturis; ut Creator, Dominus, refugium, datum, vel donatum et hujusmodi. De his Aug., in l. 5 de Trin., c. 13, ait: Creator relative dicitur ad creatu
Abbreviated transcription (Latin):
bił quidã complex̃. patris. et imaginis. qui ñl sine ꝑ¬
fruitione .i. sine caritate. sinegandio. Illa gͦ dilectio.
delectatio. felicitas. ł bãtitudo. s tñ aliqua humana
uoce digne dr̃ usus ab illo appellata ÷ breutt̃. et ÷ in
tas. ingenti largitate. atq ubertate ꝑfundens om̃s
creaturas ꝓcaptu ear̃. Itaq illa itia. et a se inuicem.
det̾minari uidanur. et in se infinita sunt. qui uidet
noscens dm et gr̃as agat. Nuiuero ñ urdet. tendat ꝑ
larii p̃missa: accipienda sint. licet tancȩ sinit ꝓfũdi¬
tatis. ut etiam adhibita expositioẽ ĩux aliquatenꝰ
ea intelligere ualeat humanus sensus. cum &e ip̃ae¬
ar̃ explanatio. quam hic ausꝰ edidit. plurimũ in se
hãt oifficultatis. &r ambiguitatis. Qd seđm hancex¬
positionẽ non distinguntur ibi ꝓp̾etates ꝑsonat᷑¬

Expanded text:
bilis quidam complexus Patris et imaginis, qui non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa ergo dilectio, delectatio, felicitas vel beatitudo si tamen aliqua humana voce digne dicitur usus ab illo appellata est breviter, et in tque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum. Itaque illa tria et a se invicem determinari videntur, et in se infinita sunt. Qui videt noscens Deum, et gratias agat. Qui vero non videt, tendat per larii praemissa accipienda sunt, licet tantae sint profunditatis, ut etiam adhibita expositione vix aliquatenus ea intelligere valeat humanus sensus; cum et ipsa eorum explanatio, quam hic Aug. edidit, plurimum in se habeat difficultatis et ambiguitatis. 5. Quod secundum hanc expositionem non distinguuntur ibi proprietates persona
Abbreviated transcription (Latin):
nacum ÷. Qđ aũ ñ natum: adcum et̃nutate nõ
natũ ẽ. Qđ uero ex et̾̃no nacũ ẽ. io si ñ et̃nun na¬
tum ÷. iam ñ erit. et pat̾ auctor etnꝰ. si quio eiqͣ
ab et̾no patre natus ÷ exet̾nitate oefuerit. id ip¬
sum actori ñ ÷ ambiguũ deffusse. qr sigignenti
⁊ infinitũ gignere. et nascenti etiã infinitũ ::¬
nasci. Melium enĩ qͥo. int̾ natiuitacẽ dĩ filii. et
genetationẽ dĩ patris. nec sensꝰ aomitit. qr et ĩ
genetatiõe natuntas. ce in naciuitate generati¬
o ẽ. qr fine utroq neutr̃÷. utr̃q gͦ sine int̃uallo¬

Expanded text:
n natum est, id cum aeternitate non natum est; quod vero ex aeterno natum est, id si non aeternum natum est, jam non erit et Pater auctor aeternus. Si quid ergo ei qui ab aeterno Patre natus est ex aeternitate defuerit, id ipsum non est auctori ambiguum defuisse; quia si gignenti est infinitum gignere, et nascenti etiam infinitum nasci est. Medium enim quid inter nativitatem Dei Filii et generationem Dei Patris, nec sensus admittit; quia et generatione nativitatis est, et in nativitate generatio est; quia sine utroque neutr