comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Achleta enĩ si difficultatẽ certaminis fugerit.¬
ñ cũ letitia coronat᷑. & laudis głam ñ conse¬
quit᷑. Et erit sermo tuus mͥ in letitia. Non
ait est: s erit. Siqͥdem ui p̃senti tempore car¬
ceres. exilia. c̃tumelias ac labores michi gi¬
buit. s hoꝵ om̃iũ finis erit letitia. & erit
sermo tuus ĩ letitiã ⁊ gaudiũ cordis mei. quia
ĩuocatũ ẽ nom̃ tuũ suꝑ me dñe omĩps. Etiã¬
si xp̃e hoc dicit. ñ abhorr& ab intellectu.
Nomen qͥppe patris ĩuocatũ est suꝑ eum. Non
sedi in consilio ludentiũ. Si qͣndo uidebat ꝓ¬
phetes ñ sollicitoꝵ consiliũ s ludentium: fugi¬
ebat illud. Unde oport& nosse differentias
c̃silioꝵ. solliciti atq ludentis. Si hoc ẽsilium
nrm sollicitũ est: si omĩa cũ eccłastica diligentia
querit. si sermo cũ disciplina. si uita sollicita ẽ:
si negotia cũ cautela. consiliũ est ñ ludentiũ
s sollicitoꝵ. Si aũ dereliquerit studiũ re¬

Expanded text:
s fugerit, cum laetitia non coronatur, et laudis gloriam non consequitur. Et erit sermo tuus mihi in laetitiam. Non ait, Est: sed, Erit; siquidem in praesenti tempore carceres, exsilia, contumelias, ac labores mihi tribuit, sed horum omnium finis erit laetitia. Et erit sermo tuus mihi in laetitiam, et gaudium cordis mei, quia invocatum est nomen tuum super me, Domine pas hoc dicit, non abhorret ab intellectu: nomen quippe Patris invocatum est super eum. Non sedi in concilio ludentium. Si quando videbat prophetes non sollicitorum concilium, sed ludentium, fugiebat illud. Unde oportet nosse differentias conciliorum, solliciti atque ludentis. Si hoc concilium nostrum sollicitum est, si omnia cum Ecclesiastica diligentia quaerit, si sermo cum disciplina, si vita sollicita est, si negotia cum 853 cautela, concilium est, non ludentium, sed sollicitorum. Si autem dereliquerit studium re
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. & nob̃ qͥ ex gentib sumꝰ. si tam̃ accipere
uolumꝰ tradidit. Et chesauros tuos in depre¬
dationẽ dabo & cõmotionẽ ꝓpt̃ omĩa peccata
tua. & in om̃ib finib tuis. Quod dic̃ tale ẽ.
lsta omĩa ꝓpt̃ peccata tua quȩ in uniu̾sos fines
tuos ꝑuenerunt. tͥ reddica st̃. Nullꝰ quippe finis
ueritatẽ. si xp̃c ẽ ueritas. Unde ꝓpt̃ crudeles
contra filiũ dĩ acclamationes. hec omiã ꝑdidert̃.
rib sius. s cantũ eredentib sibi ex mortuis uic¬
tor ostensus ẽ. Et dabo te in seruitutẽ inuui¬
cis tuis. in q̃ã quã nesciebas. Seruiuit populus
udeoꝵ uumicis suis. ⁊ disꝑsus ẽ in t̃rã quã igno¬
rabat. Qm̃ ignis suecensus ẽ in ira mea. suꝑ uos

Expanded text:
tamen accipere voluerimus, tradidit. Et thesauros tuos in depraedationem dabo, commutationem propter omnia peccata tua in omnibus finibus tuis. Quod dicit tale est: Ista omnia propter peccata tua, quae in universos fines tuos provenerunt, tibi reddita sunt. Nullus quippe finis veritatem, si est Christus veritas. Unde propter crudeles contra Filium Dei acclamationes haec omnia perdiderunribus suis, sed tantum credentibus sibi ex mortuis victor ostensus est. Et dabo te in servitutem inimicis tuis, in terram quam nesciebas . Servivit populus Judaeorum inimicis suis, et dispersus est in terram quam ignorabat. Quoniam ignis accensus est in
Abbreviated transcription (Latin):
comedi. s amaritudine repletꝰ sũ. hoc ẽ ui
me tantũ scłi ꝑsecutionũ pondꝰ ucubuit.
ut plenꝰ a maritudine fierẽ. Quare qͥ me
c̃tristant c̃fortant᷑ in me: Multa passus
ẽ hieremias ab his qͥ ueritatẽ audire no¬
lebant. & erant illo in hoc scło fortiores:
qm̃ ñ ẽ regnũ dĩ de scło isto. s de alia qua¬
dã regione uiuentiũ. Et saluator ait.
Si eẽt de hoc mundo regnũ meũ. ministri
mei laborarent ut ñ traderer iudeis. Con¬
fortant᷑ gͦ adũsus eũ ii scło isto. & qr iustus
debelior fit a ꝑsequentib se: uide martyrũ

Expanded text:
comedi, sed amaritudine repletus sum, hoc est: In tantum me saeculi persecutionum pondus incubuit, ut plenus amaritudine fierem. Quare, qui me contristant confortantur in me? Multa passus est Jeremias ab his qui veritatem audire nolebant. Et erant illo in hoc saeculo fortiores: quoniam non est regnum Dei de saeculo isto, sed de alia quadam regione viventium, ut Salvator ait : « Si esset de hoc mundo regnum meum, ministri mei laborarent ut non traderer Judaeis. » Confortantur ergo adversum eum, in saeculo isto: et quia justus debilior est a persequenti
Abbreviated transcription (Latin):
cinam audire contẽpserant: ñ ꝓfui inquit. Rur¬
sũq quia illo spũ ales pecunias cõmodante. audi¬
tores acciꝑe noluerunt. ut utilitatẽ c̃se querent᷑
& fructũ ex his quȩ acceꝑant reddent: ait. neq
ꝓfuit mͥ quisꝗͣ. Uerũ hȩc anticipans locutꝰ sum.
priꝰ quã exponerem: ñ ꝓfui neq ꝓfuit mͥ quisꝗͣ.
Duplex quippe scriptura ẽ. Nã in multis exempla¬
rib continetur ñ ꝓfui. neq ꝓfuit mͥ qͥsquã. in
debui. neq debuit mͥ qͥsquã. Oportet gͥ & id quod
in usu ẽ. atq in eccłus legit᷑ exponere. & hoc
quod in hebreis codicib inuenit᷑ in totum non
p̃terire. Predicauit hieremias mandata diuina.
nemo his quȩ p̃dicabat attendit. Quam ob rem qͣsi
medicus libens ac ꝓmptꝰ medicamina languentib
tribuit. & ilis ñ scdm artificiũ curantis s uxta
uoluntatẽ suã agentib dicit. ñ ꝓfui. neq ꝓ¬

Expanded text:
plinam audire contempserunt: Non profui, inquit. Rurplinam audire contempserunt: Non profui, inquit. Rursusque quia illo spiritales pecunias commodante, auditores accipere noluerunt, ut utilitatem consequerentur, et fructum ex his quae acceperant, redderent, ait: Neque profuit mihi quisquam. Verum haec anticipans locutus sum, priusquam exponerem: Non profui, neque profuit mihi quisquam . Duplex quippe scriptura est: nam in multis exemplaribus continetur: Non profuit, neque profuit mihi quisquam. In debui, neque debuit mihi quisquam. Oportet igitur et id quod in usu est, atque in Ecclesiis legitur, exponere; et hoc quod in Hebraeis codicibus invenitur, intactum non praeterire. Praedicavit Jeremias mandata divina; nemo his quae praedicabantur attendit. Quamobrem quasi medicus libens ac promptus medicamina languentibus tribuit, et illis non secundum artificium curantis, sed juxta voluntatem suam agentibus dicit: Non profui, neque p
Abbreviated transcription (Latin):
isti. urũ qͥ uidicer & discernar ab om̃i t̾ra.
Possumus & alit̃ intelligere quomͦ ihõ xpc̃ condem¬
net᷑ & discernatur ab omi terra. Quis imꝓborũ
ñ c̃demnat xꝑianã religionem: Quis gentiliũ
saltem transitorie ñ excutit eam: Qͥs uideorũ
ñ de xp̃ianis loquit᷑ : Qͥs de phylosophis. quis de
Et ab aliis qͥdẽ condeninat᷑. ab aliis ñ c̃demnat᷑.
tur ad te. Credis in euͣ. uescitur tecũ. Si uͦ de re¬
ligione audiens. xp̃iana ñ receꝑis eã. nichil aliud
facis quã condemnas ihm̃. ut mendacẽ. ut seduc

Expanded text:
discernar omni terrae. Possumus et aliter intelligere quomodo Jesus condemnetur, et dijudicetur in omni terra. Quis improborum non condemnat Christianam religionem? quis Gentilium saltem transitorie non excutit eam? quis Judaeorum non de Christianis loquitur? quis de philosophis? quis de et ab aliis quidem condemnatur, ab aliis non condemnatur. tur ad te: credis in eum, vescitur tecum. Si vero de religione audiens Christiana non susceperis eam, nihil aliud facis, quam condemnas Jesum, ut mendacem, ut seduc
Abbreviated transcription (Latin):
paratus a patria in exiliũ nuictit᷑. & postea
ꝑ indulgentiã eoꝵ qͥ possunt exules soluere
reddit᷑ lib̾tati. & redit unde fuerat ex¬
pulsus. miles qͦq abiectꝰ ex ordine suo. re¬
stituit᷑ ordini. si acceꝑit ueniã: ita ⁊ nc̃
dr̃ ad mortale genus. idest ad nos honunes
qui a dõ fueramꝰ aũsi. si conũsi fueritis re¬
stituã uos. finis qͥppe ꝓmissionis restitutio
est: ut in actib apłoꝵ legius. usq ad
tempora restitutionis om̃ium: quȩ locutꝰ¬

Expanded text:
paratus e patria in exsilium mittitur, et postea paratus e patria in exsilium mittitur, et postea per indulgentiam eorum qui possunt exsules solvere, redditur libertati, redit unde fuerat expulsus. Miles quoque abjectus ex ordine suo restituitur ordini, si acceperit veniam: ita et nunc dicitur ad mortale genus, id est, ad nos homines, qui a Deo fueramus aversi: Si conversi fueritis, restituam vos. Finis quippe repromissionis restitutio est, ut in Actious apostolorum legimus usque ad tempora restitutionis omnium, quae locut
Abbreviated transcription (Latin):
in quo xp̃c habitat iudicat᷑ pleuꝰ amaritudi¬
ne. & ad mortem usq subiectꝰ ẽfortatis in¬
unicis sius adũsũ se dic̃. ꝑ laga mea firma
est. Qui ẽfortant᷑ in me: uuluera inferuił
mͥ. & plaga mea firma ẽ. Siue de cruce
diũ p̃dicatum. siue de iustis. siue specialit̃
de hierenua uolueris dicere. ñ abhorrebit
a sensu. Plaga mea firma ẽ. Unde sana¬
bor: Et saluator potest dicere. unde
sanabor: resurrectionẽ suã ꝑ clauoꝵ an¬
nuntians uulnera: & iustꝰ. qui pꝰ plagas
aqua mendax. ñ habens fidem. Si quidẽ pla¬
ga mea ñ manet. s suꝑ me transit. lude
hoc dic̃ dñs SSiconũsus fueris: restituam
te. Ad homines hȩc loquit᷑ ds̃. quos reuerti
uult ad salutẽ. Uidet᷑ aut̃ quiddã significare
mysterii ui eo quod ait. restituã te. Nemo
quippe restitui pocest nͥ u eũ locũ unde ante
discesserat : ut puta si membrũ corporis mei
a cõpage disunctũ. medicus illud in pͥsti
num locũ restituere conat᷑. Si aliquis se¬

Expanded text:
in quo Christus habitat, judicatur plenus amaritudine, et ad mortem usque subjectus, confortatis inimicis suis adversum se. Plaga mea firma est. Qui confortantur in me, vulnera inferunt mihi: et plaga mea firma est. Sive de cruce Domini praedicatum, sive de justis, sive specialiter de Jeremia volueris accipere, non abhorrebit a sensu. Plaga mea firma est, unde sanabor? Et Salvator potest dicere, Unde sanabor? resurrectionem suam post clavorum annuntians vulnera: et justus qui post plagas aqua mendax non habens fidem . Si quidem plaga mea non manet, 856 sed super me transit. Ideo haec dicit Dominus: Si conversus fueris, restituam te. Ad omnes haec loquitur Deus, quos reverti vult ad salutem. Videtur autem quiddam significare mysterii in eo quod ait: restituam te; nemo quippe restitui potest, nisi in eum locum unde ante discesserat, ut puta si membrum corporis mei fuerit a compage disjunctum, mnum locum restituere conatur. Si aliquis se
Abbreviated transcription (Latin):
et innocentẽ me fac a ꝑsequentib me ñ in pa¬
tientia. Et ꝓphetes hoc potest dicere ꝑse¬
cutionẽ passus ab his quos uicrepabat. qͥ ueri¬
tatẽ audire nolebant. Inunicus quippe eis
factꝰ est: uera dicenꝰ. Potest aut̃ et saluator
hȩc dicere. usq ad crucẽ ꝑsecutionẽ passus a
populo. Non in patientia. Quid ẽ quod ait ñ
in patientia: Longanimis fiuisti semꝑ huie po¬
pulo delinquenti. s ꝑ hoc qđ etiã adũsum me¬
suã erexit temeritatẽ. noli ẽẽ longanimis. &
re uera ñ fuit patiens ds̃. Si enĩ consideres cẽpora

Expanded text:
e: innocentem me fac a persequentibus me non in patientia . Et Prophetes potest hoc dicere, persecutionem passus ab his quos increpabat, qui veritatem audire nolebant, inimicus quippe eis factus est vera dicens. Potest autem et Salvator haec dicere, usque ad crucem persecutionem passus a populo, Non in patientia. Quid est hoc quod ait: Non in patientia? Longanimis fuisti semper huic populo delinquenti; sed super hoc quod etiam adversum me erexit temeritatem suam, noli esse longanimis. Et revera non fuit patiens Deus; si enim consideres  A
Abbreviated transcription (Latin):
caprinis pellib. in egestate. in tribulatione ⁊
miseria. in solitudinib errantes. Eo tempore
quo erant sẏnagoge pluritȩ in isrł: nichilonu¬
uult imitari uitas ꝓphetarũ. increpet arguatq
peccantẽ. Statĩ odiũ merebit᷑. statĩ ei detrahet᷑.
is qͥ p̃sidet ppło ⁊ regit eccłasticam disciplinã.
eicit eũ de congregatione scõꝵ. Ilico ille circuit
eiuitatẽ : lacerat eũ qͥ qͣntũ in se fuit eccłam
uͦ apłi om̃i admiratione digni. ĩnumerabilib
ꝓpt̾ ueritatẽ iniuriis affecti loquebant᷑. ꝓpt̾ea
complaceo mͥ in infirmitatib meis: ĩ contuie¬
luis. in necessitatib. in ꝑsecutionib ⁊ i angu¬

Expanded text:
caprinis pellibus, in egestate, in tribulatione et caprinis pellibus, in egestate, in tribulatione et miseria, in solitudinibus errantes . Eo tempore quo erant synagogae plurimae in Israel, nihilomivult imitari vitas prophetarum, increpet, arguatque peccatores, statim odium merebitur, statim ei detrahetur,is qui praesidet populo, et regit Ecclesiasticam disciplinam, ejicit eum de congregatione sanctorum: illico ille circuit civitatem, lacerat eum qui, quantum in se fuit, Ecclesvero apostoli omni admiratione digni innumerabilibus propter veritatem injuriis affecti loquebantur: Propterea complaceo mihi in infirmitatibus, in contumeliis, in necessitatibus, in persecutionibus et angu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ legationẽ ũbi & increpationes quas ad
popłm ꝑferebant. oport& auditores paucis com¬
moneri. de uita eoꝵ atq ꝓmissis et nr̃a uoluncate:
ut iuxta possibilitatẽ uiriũ si uolumꝰ requiem con¬
sequi cũ ꝓphetis. etiã oꝑa eoꝵ facere nitamur.
niti tui. Hec loquentes. ñ sentimꝰ qͥd petanius
Re enĩ hoc dicimꝰ. fac et nos sic odio haberi. ut
ꝑsecutionem patiamur. Da in istas incidere
calamitates. quas apłi sustinuert̃. Dicere qͥppe
da mͥ partem cũ ꝓpħis. nolentẽ id pati quod
ꝓpħe: om̃iũ inuistissimũ est. Dicere da michi
partẽ cũ apłis. nolentem ex affectu pauli uoce
loqui in laborib pluriũ. in plagis abundant̃.
in carcerib supͣ modũ. in mortib sepe. ⁊ reliqͣ.
omĩũ ẽ iniquissimũ. Si itaq uolumꝰ requiescere
cum ꝓpħis. considerenus uitas ꝓpħarũ: quomͦ ex
eo quod increpabant et arguebant delinquentes:
gladi occubuerunt. circũ euntes in melotis. in

Expanded text:
pter legationem verbi et increpationes Dei, quas ad populum proferebant, oportet auditores paucis commoneri de vita eorum, atque promissis, et nostra voluntate, ut juxta possibilitatem virium, si volumus requiem consequi cum prophetis, etiam opera eorum facere nitamur. niti tui. Haec loquentes non sentimus quae petimus: re enim hoc dicimus: Fac nos sic odio haberi, ut super quae persecutionem patiamur: da in istas incidere calamitates quas apostoli sustinuerunt. Dicere quippe, da mihi partem cum prophetis, nolentem pati id quod prophetae, omnium injustissimum est: dicere, da mihi partem cum apostolis, nolentem ex affectu Pauli vere loqui: In laboribus plurimum, in plagis abundanter, in carceribus supra modum, et in mortibus saepe , et reliqua omnia est iniquissimum. Si itaque volumus requiescere cum Prophetis, consideremus vitas prophetarum, quomodo ex eo, quod increpabant et arguebant delinquentes, gladii occubuerunt, circumeuntes in melotis et in
Abbreviated transcription (Latin):
poris in patientiã derelinqͥ. ꝓpt̾ eos qͥ ꝑ signa atq
portenta apłoꝵ credituri erant. Scis quomͦ
accepi ꝓpt̃ te obꝓbriũ. a contenĩnentib sermo¬
one. Opꝓbriũ gͦ patit᷑ ab his qͥ sermones dĩ
audire contemnunt. & dep̃catur ut dĩ habe¬
at auxiliũ dicens. Scis quomͦ acceperĩ ꝓpter
te obpbriũ. a contemnentib sermiones tuos.

Expanded text:
poris 851 in poenitentiam derelinqui, propter eos qui per signa atque portenta apostolorum credituri erant. Scito quomodo accepi propter te opprobrium a contemnentibus sermoone . Opprobrium ergo patitur ab his qui sermones Dei audire contemnunt, et deprecatur ut Dei habeat auxilium dicens: Scito quomodo acceperim propter te opprobrium a contemnentibus sermones tuos.
Abbreviated transcription (Latin):
lumina diuinarũ scripturarũ. s qͦd ñ intellig̃t᷑
ea. atq ita regnũ dĩ ablatum ẽ: dũ scripturȩ
sensus aufertur. Cessauit apud eos legis ⁊ ꝓphe¬
tarũ int̃p̃tatio. legunt omia. ⁊ ñ intelligunt
tis. & cernentes uidebitis ⁊ ñ scietis. in crassatũ
est enĩ cor ppłi huiꝰ. Necnon ⁊ illud qͦd ab isaia

Expanded text:
umina divinarum litterarum: sed quod non intelligant ea. Atque ita regnum Dei ablatum est ab eis, dum Scripturae sensus aufertur. Cessavit apud eos Legis et Prophetarum interpretatio: legunt omnia, et non intelligunt.tis, et cernentes videbitis, et non scietis, incrassatum est enim cor populi hujus . Necnon et illud quod ab Isaia
Abbreviated transcription (Latin):
ta eoꝵ. Utrũne hos quos sibi in terra
thesauri z auerint. Un qͥsq enĩ hominũ thesauri¬
⁊at sibi. si peccator ẽ in t̾ra. si iustꝰ in celo: ut
chesaurꝰ erat et moyses: ⁊ reliqͥ. Thesauros abstu¬
regnũ dĩ ⁊ dabit᷑ gentifacienti fructꝰ eiꝰ. largitꝰ
ẽ nob̃. Dabo gͦ ꝓpt̃ peccata tua thesauros tuos
indep̃dationẽ. Dedit nob̃ thesauros illius ppłi
dñs. qr pͥmũ illis credita st̃ eloquia dĩ. & nob̃
deinceps attributa. Idq qͦd scriptum ẽ. auferet᷑
a uob̾ regnũ dĩ et dabitur genti facienti fructꝰ¬

Expanded text:
ta eorum. Utrumne hos quos sibi in terra thesaurizaverint? unusquisque enim hominum thesaurizat sibi; si est peccator, in terra; si justus, in coelo, ut thesaurus erat et Moyses, et reliqui. Hos thesauros absturegnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus, largitus est nobis. Dabo ergo propter peccata tua thesauros tuos in depraedationem. Dedit nobis thesauros illius populi Dominus, quia primum illis credita sunt eloquia Dei, et nobis deinceps attributa. Idque quod scriptum est: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fruct
Abbreviated transcription (Latin):
positum. sic ⁊ in p̃senti loco intp̃temur. An¬
in gentib posui te. regna eradicare et sub¬
uertere. ⁊ disꝑdere & edificare ⁊ plantare.
Hieremias ista non fecit. s iħe dñs meus qui
eradicauit regna peccati. ⁊ edificatione ne¬
quitie subũsa. fecit in animab nr̃is iustitiã
ueritatẽq regnare. Quomͦ gͥ magis illa con¬
ueniunt xp̃o quã hieremie. sic arbitror &
referat᷑ ad dnm̃. idẽ heu mͥ heu mat̾. salua¬
tor nrͣ dicere. miserans alios. Ad qͦd ꝓban¬

Expanded text:
positum, sic et in praesenti loco interpretemur. Anin gentibus posui te, regna eradicare, et subvertere, et disperdere, et aedificare, et plantare. Porro Jeremias ista non fecit, sed Dominus meus Jesus qui oradicavit regna peccati, et aedificatione nequitiae subversa, fecit in animabus nostris justitiam, veritatemque regnare. Quomodo igitur magis illa conveniunt Christo quam Jeremiae, sic, arbitror, et referatur ad Dominum, id est: Heu mihi, mater, Salvator n
Abbreviated transcription (Latin):
Qui potest. ex ipso sermone consideroe. his ipsis
dñe dirigentib qͥ maledicebant mͥ. uirtꝰ
quȩ deficiebat in eis. fiat in eis: cũ ad pe¬
nitentiã conũsi pꝰ maledicta quib me in¬
sequebant᷑ ambulare ceꝑint uiã rectam.
fiat dñe dirigentib eis. si astiti tͥ. Reddit rati

Expanded text:
qui potest ex ipso sermone consideret. His ipsis, Domine, dirigentibus, qui maledicebant mihi, virtus quae deficiebat in eis, fiat in eis, cum ad poenitentiam conversi post maledicta quibus me persequebantur, ambulare coeperint rectam viam. Fiat, Domine, dirigentibus eis, si non astiti tibi. Reddit rat
Abbreviated transcription (Latin):
sustinet mortem. s homo ẽ qͥ istos patit᷑ affectꝰ.
ubiq martẏres condemnatos. & de singulis ȩccle¬
siis exhibitos ad tribunal. uidebis quomͦ ꝑ sin¬
ẽẽ in carcere cũ fueris in carcere. ñ te esurire
cũ esurieris. ñ te sitire. s semet ipsum. In
carcere inquit fui. & uenistis ad me. Esuriui.
& dedistis mͥ manducare. Sitiui. et potastis

Expanded text:
sustinet mortem, sed homo, qui istos patitur affectus, ubique martyres condemnatos, et de singulis ecclesiis exhibitos ad tribunal, videbis quomodo per sinesse in carcere, cum fueris in carcere, non te esurire cum esurieris, cum sitieris non te sitire, sed semetipsum. « In carcere, inquit, fui et venistis ad me, esurivi et dedistis mihi manducare, sitivi et potastis
Abbreviated transcription (Latin):
in messe. ⁊ sic̃ racemos in uindemia. cum ñ
sit botrus ad manducandũ pͥmitiua. Heu
corrigat int̾ homines ñ est. Om̃s ĩ sanguine¬
iudicant᷑. Uenit enĩ ut meter& fructꝰ. & qͣsi
stipula in segete reꝑta. ꝓpt̃ plurimos peccato¬
res ait. Heu mͥ qm̃ factus sum si ẽ qui colligit
stipulam in messe. Uenit iundemiare botros
uite in hominib. & in unmensis scelerib in¬
uentis dic̃. & sic̃ racemos in uindemia. cũ ñ
suꝑsit botrus uitȩ ad manducandũ pri. mi¬
tiua. ln alio qͦq loco similia his ad patrem
loquit᷑ dicens. Que utilitas in sanguine meo
dũ descendo in corruptionẽ : Qͥd tantopere
hominib ꝓfui. qͥ nichil sanguine meo quẽ
corpus humanũ : Quid his om̃ib dignu̾ int̾
homines ꝑpetratũ ẽ : Que utilitas in sanguine
meo dum descendo in corruptionẽ: Nũquid

Expanded text:
i colligit racemos in vindemia, cum non sit botrio ad manducandum primitiva? Et corrigat, inter homines non est. Prius quam finjudicantur . Venit enim ut meteret fructus, et quasi stipula in segete reperta propter plurimos peccatores, ait: Heu mihi, quoniam factus sum sicut qui colligit stipulam in messe. Venit vindemiare botros uvae in hominibus, et in messe sceleribus inventis, dicit: Et sicut racemos in vindemia, cum non supersit botrus uvae ad manducandum primitiva. In alio quoque loco similia his ad Patrem loquitur dicens: Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem? Quid tantopere nominibus profui, qui nec in sanguine meo, quemcorpus humanum? quid his omnibus dignum inter homines perpetratum est? Quae utilitas in sanguine meo, dum descen
Abbreviated transcription (Latin):
labia habens in medio ppłi umunda labia
habentis ego habito: et regẽ dñm sabaoth
abstuli iniquitates tuas. et peccata cua
purgaui. Pristina gͥ peccata purgata sunt.
tare orsus est. Propt̃ qͦd dit. seãm̃ comimuncn
quippe sensũ pͥmũ debemꝰ exponere. heu mͥ¬
heu mater quasi quȩ me genuisti. uirũ qui
uidicer⁊ discernas ab oñi terra. Quidã aut̃
hunc locũ intp̃tans ait. ꝓpħaui ũ ad matrẽ
corporalẽ hȩc locutũ fuisse. s ad eam quae

Expanded text:
labia habens in medio populi inmundalabia habentis habitem, regem dominum sabaoth abstuli iniquitates tuas, et peccata tua purgavi . Pristina igitur peccata purgata sunt, tare orsus est: propter quod ait secundum communem quippe sensum primum debemus exponere: Heumihi, mater, quare me genuisti virum, qui judicer discernar ab omni terra? Quidam autem hunc locum interpretans, ait prophetam non ad matrem corporalem haec locutum fuisse, sed ad eam q
Abbreviated transcription (Latin):
ihe xpc̃ ꝓ nob̾ mortuus ẽ. Si astici tͥ in cẽ¬
pore maloꝵ meoꝵ. et in cẽpore tribulatio¬
nis eoꝵ exurgat inimicus. Ego astiti cibi
ꝓ eis. Quis aut̃ ẽ inimicus nr̃. nͥ ⁊abulus. qͥ
tribulabat nos. ⁊ iugo seruitutis p̃mebat
Adũsus quẽ astitit patri saluator. et de cap¬
tiuitate nos lib̾ans. reddidit libtati. hec
ꝓphetice dñs dixerit. Potest aut̃⁊ ꝓpha¬

Expanded text:
 pro nobis mortuus est. Si non astiti tibi in tempore malorum eorum, et in tempore tribulationis eorum, exsurgat inimicus: ego astiti tibi pro eis . Quis autem est inimicus noster, nisi zabulus, qui tribulabat nos, et jugo servitutis premebat; adversum quem astitit Patri Salvator, et de captivitate nos liberans, reddidit libertati. Haec prophetice Dominus dixerit. Potest autem
Abbreviated transcription (Latin):
nrẽ suꝑ eũ. liuore eiꝰ nos sanati sumꝰ. lgitur sus¬
cepit infirmitates peccatoꝵ nr̃oꝵ et portauit noᷤ.
et uenit ad eos qͥ maledicebant sibi: & uirtus de¬
fecit ab eis qͥ maledicebant de cȩlestib descen¬
dentẽ. Simul enĩ ut assũpsit serui formani.
ũbũ caro factũ ẽ. & exmnaniuit se. & iuxta

Expanded text:
nostrae super eum: livore ejus sanati sumus . Igitur 847 susnostrae super eum: livore ejus sanati sumus . Igitur 847 suscepit infirmitates peccatorum nostrorum, et portavit nos, et venit ad eos qui maledicebant sibi, et virtus ejus defecit ab eis qui maledicebant e coelestibus descendentem. Simul enim et assumpsit servi formam; Verbum caro fac
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ apud homines. xp̃c perpetit᷑. Ab incredulis
c̃demuat᷑. ab ãbigentib discernit᷑. Si portas
unaginẽ cȩlestis. deposita imagine terreni. ñi
es t̃ra c̃demnans eũ. neq t̃ra in qͣ uidicat᷑ atque
discernit᷑. Uirtus mea defecit in his qui ma¬
ledicunt mͥ. Apłs loquit᷑ de saluatore nr̃o. quia
testat᷑ dicens. Dñe quis credidit auditui nro. et
brachiũ tuũ eui reuelatũ est: Annuntiauimꝰ corã
eo sic̃ infans: sic̃ radix in t̾ra sitienti. Non ẽ spe
cies ei neq gła. Uidimꝰ eũ & ñ habebat speciem
neq formã. s species eiꝰ inhonorata & deficiens
Icirca filios hominum. Homo in plaga et dolore: scienꝰ
ferre infirmitatẽ. qi au̾sa est facies eiꝰ. dep̃datus
est: nec cõputatꝰ. hic peccata nra fert. et ꝓ nob̾
dolet. Et nos estinaumꝰ in dolorib eum esse. &
in plaga et uexatione. Ipse aut̃ uulneratꝰ est: & in¬
firmatꝰ est: ꝓpt̾ iniquitates nr̃as. Doctrina pacis

Expanded text:
homines Christus perpetitur: ab incredulis condemnatur, ab ambigentibus discernitur. Si portas imaginem coelestis, deposita imagine terreni non es terra condemnans eum, neque terra in qua judicatur atque discernitur : Virtus mea defecit in his, qui maledicunt mihi . Apostolus loquitur de Salvatore nostro, quia testatur dicens: Domine, quis credidit auditui nostro, et brachium tuum, cui revelatum est? Annuntiabitur coram eei neque gloria; vidimus eum et non habebat speciem neque formam, sed species ejus inhonorata et deficiens circa filios hominum. Homo in plaga et dolore, sciens ferre infirmitatem, quia aversa est facies ejus, depretiatus est nec computatus. Hic peccata nostra fert, et pro nobis dolet; et nos existimavimus in doloribus eum esse, et in plaga et in vexatione. Ipse autem vulneratus et infirmatus est propter iniquitates nostras. Doctrina pacis
Abbreviated transcription (Latin):
reddit. ñ potest dicere ñ debui. Cũ enĩ debu¬
erit ñ exsoluit. Qͦd aut̃ sequit᷑. ñ debuit mͥ
quisquã. sic intelligendũ ẽ. Ego quidẽ fenerari
uolui & spuales pecuuias cõmodare. sed illi a¬
uertert̃ aures suas ab his quȩ dicebant᷑. neq
uoluert̃ p̃bere se docibiles. ut mͥ p̃berent que
audierant. Ideireo ñ debuit mͥ quisquã. Si qͥs
enĩ uoluerit sermones qͥ dicunt᷑ audire. debi
acciꝑe nec deb̾e. Aceusant᷑ quippe tales
dicente ꝓpħa. nec debuit mͥ quisꝗ. S uod
aut̃ ait. heu mͥ heu mat̃ quasi quȩ me geniusti
uirũ qͥ uidicer ⁊ discernar omĩ t̾rȩ. non sic
existimo conuenire aliis ꝓpħis. ut hieremiȩ.
Multi si quidẽ ꝓpħarum. post aliqͦd spacium.
ceperunt: hierenias uͦ a puero sũpsit uatici

Expanded text:
reddit, non potest dicere: Non debui; cum enim debureddit, non potest dicere: Non debui; cum enim debuerit, non exsolvit. Quod autem sequitur: Non debuit mihi quisquam, sic intelligendum est: Ego quidem fenerari volui: et spiritales pecunias commodare, sed illi averterunt aures suas ab iis quae dicebantur, neque voluerunt praebere se dociles, ut mihi deberent quae audiebant. Idcirco non debuit mihi quisquam. Si quis enim voluerit sermones qui dicuntur audire, debitaccipere, nec debere. Accusantur quippe tales, dicente propheta: Non debuit mihi quisquam. Quod ait: Heu mihi, mea mater, quare 843 me genuisti virum, qui judicer et discernar omni terrae ? non sic existimo convenire aliis prophetis ut Jeremiae; multi siquidem prophetarum post aliquod spatium, coeperunt: Jeremias vero a puero sumpsit va
Abbreviated transcription (Latin):
is qͥ beatꝰ efficitur. dũ in aurẽ loquit᷑ audientiũ.
otest aut̃ & aliter intelligi. Quicñq discipłis
p̃cipit. si ingeniosos et ardentis naturȩ habeat
audlutores. quanto plus p̃eeꝑit tanto plus ꝓficit
ulls interrogantib. & de eo qͦd dic̃ sepe ques¬
rentib qui sit sensus in dicto. qui ordo seripti¬
& uoluntas. Unde contrario ait. ñ ꝓfui neq
ꝓfuit mͥ quisquã. Quia aut᷑ et alia nobis
expositio residua est ꝓpt̃ exemplaria certio¬
ra. in quib continetur ñ debui neq debuit
mͥ quisꝗͣ. & hunc locũ consideremꝰ. Qui om̃ib
omĩa restituit. cui uectigal uectigal. cui ti¬
morem tinorẽ. cui tͥbutũ tͥbutum. cui hono¬
rem honorẽ. & uniu̾sis omĩa rep̃sentat. nulli
debens aliquod officiũ. ũbi grã honorans pa¬
rentes ut parentes. fr̃s ut fr̃s. filios ut filios.
diaconos. fideles ut fideles. cathecuminos ut
cathecuminos: si omib omĩa reddat. nulli
debet officium. Si uͦ reddere debet et non

Expanded text:
icitur, dum in aures loquitur audientium. Potest autem et aliter intelligi. Quicumque discipulis praecipit, iste, si ingeniosos, et audientis naturae habeat auditores, quanto plus praecipit, tanto plus proficit, illis interrogantibus, et de eo quod dicit saepe quaerentibus, qui sit sensus in dicto, qui ordo, quae scripti voluntas. Unde econtrario ait: Non profui, neque profuit mihi quisquam. Quia autem et alia nobis expositio residua est, propter exemplaria certiora, in quibus continetur: Non debui, neque debuit mihi quisquam, et hunc locum consideremus. Qui omnibus omnia restituit, cui vectigal vectigal, cui timorem timorem, cui tributum tributum, cui honorem honorem , et universis omnia repraesentat, nulli debens aliquod officium, verbi gratia, honorans parentes, fratres ut fratres, filios ut filios, diaconos, fideles ut fideles, catechumenos, ut catechumenos; si omnia omnibus reddat, nulli debet officium. Si vero reddere debet, et non
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ds̃ ageneratione in generationẽ. S &
in deuteronomio scriptũ est. Memento qͣnta¬
tuã. om̃s qͥ laborabant pꝰ ce. Cui autem
esuriebas & laborabas. & ñ timuit dm̃.
Obserua gͥ & in his qͦmͦ amalech obstitit
isrł in uia. s tam̃ ñ potuit caput eius
abscidere. nͥ caudã tantũ. idẽ eos potuit
obtinere qui retro positi erant. qui ultimni
sequebant᷑. nec ea que retro erant obluus¬
centes extendebant se ad ea qͤ in ante st̃.
Et idõ puto quia dñs p̃cipiebat in euan¬
głiis dicens. Nemo iittens manũ suam ad
aratrũ & retro aspiciens. aptꝰ est regno
dĩ. Et merito. Si enĩ quis retro inuentꝰ
fuerit in cauda. abscidet eũ amalech. Sed¬

Expanded text:
Amalec, a generatione in generationem. Sed in Deuteronomio ita scriptum est: Memento quantatuam, omnes qui laborant post te. Tu autem esuriebas et laborabas, et non timuit Deum . Observa ergo et hic quomodo Amalec obstitit Israeli in via, sed tamen non potuit caput ejus abscindere, nisi caudam tantum, id est, in eos potuit obtinere, qui retro positi erant, qui ultimi sequebantur; nec ea quae retro erant obliviscuntur, extendebant se ad ea quae inante sunt. Et ideo puto, quia Dominus praecipiebat in Evangeliis dicens: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et retro respiciens, aptus est regno Dei . Et merito. Si enim retro quis intuens fuerit, in cauda abscindet eum Amalec.
Abbreviated transcription (Latin):
sẏru int̃p̃tant᷑ dirigentes. & ob hoc tra¬
dunt᷑ qui tͣdunt᷑ ñ ut ꝑeant neq ut pe¬
nitꝰ intereant. s ut dirigant᷑ & corrigaũ.
& sic̃ ipse paulus dicit. ut discant non
blasphemare. Post hec uͦ balaã ꝓphetiȩ
sue sermonem in his concludit dicrns. Et¬
assumpta parabola sua dixit. O quis uiuet

Expanded text:
syrii interpretantur dirigentes. Et ob hoc trasyrii interpretantur dirigentes. Et ob hoc traduntur eis, qui traduntur non ut pereant, neque ut penitus intereant, sed ut dirigantur et corrigantur, et sicut Paulus ipse dicit, ut discant non blasphemare. Post haec vero Balaam prophetiae suae sermonem in his concludit dicens: Assumptaque parabola sua, iterum locut
Abbreviated transcription (Latin):
hanc expositionẽ quã de cineo edidimus.
& coniunctio int̾ turbare sensũ. S sciendũ
est qͦd ũnaculũ ẽ hebree lingue. &. conun¬
ctione freqͤnter uti. ita ut ñ int̾dũ abu¬
det & in ñ necessariis. ut in nr̃a appar&
lingua uideat᷑ inserta. qͦd utiq cũ uenia
accipiendũ est. Hab&e enĩ una queq lingua
aliquid ꝓpͥetatis. qͦd apud alias linguas
ociosũ uideat᷑. Et hic gͦ coniunctio qͦsi
abundans habenda est & suꝑflua. Caueat
gͦ cineus qui int̃p̃tat᷑ possidens. caueat
inquã etiã si possideat & ꝓmereat᷑ istã
gram̃ ut in eccła xp̃i sit. ne forte astutia
heor circũueniat eũ. & declin& ad dog
Qui enim blasphemant in eccła positi t᷑¬
dunt᷑ satane : sicut figelus & hermoge¬
nes. de quib paulus dicit. Qs tradidi
inquit sathane. ut discant ñ blasphe¬
mare. Propt̃ẽa gͦ assyrus tradit᷑. qͥ deeli¬
nauerit in hereticã blasphemiã. quia as¬

Expanded text:
hanc expositionem quam de Cinaeo edidimus, hanc expositionem quam de Cinaeo edidimus, et conjunctio interturbare sensum. Sed sciendum est quod vernaculum est Hebraeae linguae et conjunctione frequenter uti, ita ut interdum abundet et in necessariis, ut in nostra apparere lingua videatur inserta. Quod utique cum venia accipiendum est. Habet enim unaquaeque lingua aliquid proprietatis, quod apud alias linguas vitiosum videatur. Et hic ergo et conjunctio quasi abundans habenda est et superflua. Caveat ergo Cinaeus, qui interpretatur possidens, caveat, inquam, etiam si possideat et promereatur istam gratiam, ut in Ecclesia Christi sit, ne forte astutia Beor circumveniat eum, et declinet ad dogmQui enim blasphemant in Ecclesia positi, traduntur Satanae: sicut Phigelus et Hermogenes, de quibus Paulus dicit: Quos tradidi, inquit, Satanae, ut discant non blasphemare . Propterea ergo Assyriis traditur, quia declinaverit in haereticam blasphemiam, quia As
Abbreviated transcription (Latin):
nidũ tuũ. & si fuerit tͥ beor nidus astutie.
assyru te captiuũ ducent. Uidetur michi
q̾d cineũ ñ ualde culpabilit̾ nominet. Ipse
est enĩ cui & in suꝑiorib dicebat saul.
Discedle de medio amalech & ñ ꝑeutiã te.
quia tu fecisti miscdĩam in isrł. cũ afcendoꝵ
sit habitatio eiꝰ : si ponat nidũ suũ sup
petram. Petra xpc̃ est. Si gͦ ponat nidũ
suũ in petra ualida est habitatio eiꝰ. si
tam̃ ñ fiat ei beor nidꝰ astutie. Beor
pater est balaã. qui potest accipi in ꝑsona
hereticoꝵ. ut hoc dici uideat᷑. qͦd salius
possit esse eyneus si ponat in petra ndũ
suũ. hoc est in xp̃o collicꝵ spem suã. &
ñ eũ hereticoꝵ circũdet & circũseribat
audacia. Nam si hoc fuerit: nichil ei ꝓde¬
rit qͦd in petra que xp̃c est collocatus
uidetur. Ab assyriis enĩ captiuabitur.
malignis scilic& uirtutib. quȩ eos captiuos
ducunt. & in potestatem accipiunt quos
hereticus error inuoluerit. Uidet᷑ sane scd̃im

Expanded text:
um tuum, et fuerit tibi Beor nidus astutiae, Assyrii captivum te ducent. Videtur mihi quod Cinaeum non valde culpabiliter nominet. Ipse est enim cui in superioribus dicebat Saul: Discede de medio Amalec, et non percutiam te, quia tu fecisti misericordiam in Israel, cum ascenderet sit habitatio ejus, si ponat nidum suum in petra. Petra Christus est. Si ergo ponat nidum suum in petra, valida est habitatio ejus, si tamen non fiat ei Beor, nidus astutiae. Beor pater est Balaam, qui potest accipi in persona haereticorum: ut hoc dici videatur, quod salvus possit esse Cinaeus, si ponat in petra nidum suum, hoc est in Christo collocet spem suam, et non cum haereticorum circumdet et circumscribat astutia. Nam si hoc fuerit, nihil ei proderit, quod in petra, qui est Christus, collocatus videtur. Ab Assyriis enim captivabitur, malignis scilicet virtutibus quae eos captivos ducunt, et in potestatem accipiunt, quos haereticus erroribus involverit. Videtur sane, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
fier&. uł ut discerent ñ blasphemare.
Peribunit etiã ipsi ab eo qui potestatem
hab&e ꝑde in gehennã. Dicet᷑ enĩ eis a iusto
iudice. Ite in ignem et̃nũ: quẽ p̃parauit ds̃
diabolo & angłis eius. lbi gͦ peribit assur qͥdẽ.
ꝑiit aliquando una oius ex centũ ouibus
numero qui in suꝑiorib saluus manebat ad¬
uinx̃. Iste aut̃ assur qui ĩ fine om̃iũ dicitur
ꝑiturus. nescio si aliqͣndo aut queri possit
aut inueniri. Perit enĩ ñ errore s udicio.
nec lapsu motꝰ. s ꝑseuerantia p̃duratus.

Expanded text:
fiat, vel ut discerent non blasphemare. fiat, vel ut discerent non blasphemare. Peribit enim ipse ab eo, qui potestatem habet perdere in gehennam. Dicitur enim eis a justo judice: Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . Ibi ergo peribit Assur. Et quidem prout aliquando et una ovis ex centum ovibus, numero, qui in superioribus salvus manebat, adjunxit. Iste autem Assur, qui in fine omnium dicitur periturus, nescio aliquando aut quaeri possit, aut inveniri. Perit ergo non errore, sed judicio; nec lapsu motus, sed perseverantia perduratus.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. quia transit de egẏpto ad trã repro¬
missionis. de tenebris ad lucẽ. de morte
ad uitã. S qm̃ hec ut diximꝰ ñ sine
agone nec sine magno certamine poterit
obtinere qͦsi in agone positꝰ nc̃ affligit
nc̃ affligit᷑. Et nc̃ cedit adũsariũ. nunc
ipse ab adũsario ũberat᷑. Affligent ergo
etiã ipsi assyrii hebreos hoc est popłm dĩ
sicut affligunt᷑ ab eis. & ipsi idem assy¬
rui cũ hec fecerint. & cũ uires suas om̃s
erga hẽbreos affligendo effuderint. statĩ
etiã ipsi peribunt. Qͦd gͦ ait. & affligent
hebreos. & ipsi parit̃ ꝑibunt. ñ ita accipi¬
endũ est. qͦsi parit̃ cũ hebreis peribt̃ assy¬
rii: s parit̃ idest statim ut hec feceruit
ut hebreos afflixerint. etiã ip̃si ꝑibunt.
Parit̃ enĩ grecus sermo ꝓstatim ponit.
Hic gͦ erit finis om̃iũ. ut & assur cui tra¬
debant᷑ hii qui derelinquebant᷑ ex popło
dĩ uelut in interitũ carnis ut sp̃s saluus

Expanded text:
dicitur, quia transit de Aegypto ad terram reprodicitur, quia transit de Aegypto ad terram repromissionis, de tenebris ad lucem, de morte ad vitam. Sed quoniam haec, ut diximus, non sine agone, non sine magno certamine poterit obtinere, quasi in agone potius, nunc affligit, nunc affligitur; et nunc caedit adversarium, nunc ipse ab adversario verberatur. Affligent ergo ipsi etiam Assyrii Hebraeos, hoc est, populum Dei, sicut affliguntur ab eis. Sed ipsi, id est, Assyrii, cum haec fecerint, et cum vires suas omnes erga Hebraeos affligendos effuderint, statim etiam peribunt ipsi. Quod ergo ait: Et affligent Hebraeos, et ipsi pariter peribunt, non ita accipiendum est, quasi pariter cum Hebraeis peribunt et Assyrii; sed pariter, id est, statim ut haec fecerint, ut Hebraeos afflixerint, etiam ipsi peribunt. Pariter enim Graecus sermo pro statim ponit. Hic ergo erit finis omnium ut et Assur, cui credebantur hi qui delinquebant ex populo Dei, vel in interitum carnis, et spiritus salvus
Abbreviated transcription (Latin):
s scđm licterã dictũ put&. Ait gͦ. O
quis uiuo cũ feceret hec ds̃: hic uitam
ñ hanc cõmunẽ. s illam nominat que se¬
cundũ dm̃i est. Et hoc est qͦd dicit. quia
tẽ hec fient omĩa eũ orietur astrum ex
iacob & exurrexerit homo ex israhel.
&& deleuerit amalech & sem̃ eiꝰ ꝑdiderit.
destruxerit atq om̃iũ demonũ subiecerit
potestadem. quis erit ille tãbeatꝰ tã felix
qui hoc uideat. hoc est qͥ sentiat & intelligat
& credat qͦd ita fecerit ds̃: Et exient
demanib cythioꝵ. & affligent assyrios.
in fine scł̃i impiis ueniet effugunt. ip̃si
affligent assyrios. hoc ẽ hu quib in ago¬
ne pietatis positis conteroꝵ sathanan ds̃¬
sub pedib. ipsi affligent assyrios. demo¬
nũ sciliooꝵ gentẽ. Calcabunt nãq suꝑ
serpentes & scorpiones. & suꝑ omnẽ uir¬
tutẽ ĩimici. & affligent hebreos. & ipsi
parit̃ peribunt. Hebrei tͣnseuntes int̾¬
p̃tant᷑. Ipse gͦ iste popłs etiã hebreus

Expanded text:
m litteram dictum putet. Ait ergo: O quis vivet cum fecerit haec Deus? Hic vitam non hanc communem, sed illam nominat quae secunda est. Et hoc est quod dicit, quia dum haec omnia fient, cum orietur astrum ex Jacob, et surrexit homo de Israel, et deleverit Amalec, et semen ejus perdiderit, m cultum destruxerit, atque omnium daemonum subjecerit potestatem, quis erit ille tam beatus, tam felix, qui haec videat, hoc est, qui sentiat et intelligat et credat, quia haec ita fecerit Deus? Venientde manibus Citiorum, et affligent Assyrios. in fine saeculi impiis veniet effugiunt, ipsi affligent Assyrios: hoc est, hi qui in agone pietatis positi conterent Satanam sub pedibus, ipsi affligent Assyrios, daemonum scilicet gentem. Calcabunt namque super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici; et affligent Hebraeos, et ipsi pariter peribunt. Hebraei transeuntes interpretantur. Iste ergo ipse populus etiam Hebraeus
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ quidẽ in catalogo filioꝵ esau &
ducũ qui ex eiꝰ genere descenderant.
refertur amalech. Ita enĩ scriptũ est. łte
sunt autẽ generationes esau patͥs edom in
monte seyr . & hec nomina filioꝵ esau.
Cliphas filiꝰ adas uxoris esau: & reguel

Expanded text:
m quidem et in catalogo filiorum Esau, et ducum qui ex ejus genere descenderant, refertur Amalec. Ita enim scriptum est: Haec sunt autem generationes Esau patris Edom, in monte Seir. Et haec nomina filiorum ejus: Eliphaz filius Adae uxoris Esau; Raguel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibit. Quod ait initiũ gentiũ amalech:
certũ est quiã nullo pacto ad illũ qui tunc
erat amalech referri possit. Neq enĩ primꝰ
erat antiquitatis origine. s ad inuisibilẽ
amalech melius refert᷑. quia decliuando a¬
dõ popłos & faciendo gentiles. ex dei culto¬
rib amalech nominat᷑. & idõ recte ini¬
qͣsi calis quedã

Expanded text:
Amalec. Quod ait, initium gentium Amalec, certum est, quia nullo pacto ad illum qui tunc erat in carne Amalec, referri possit. Neque enim primus erat antiquitatis origine, sed ad invisibilem Amalech melius referetur, qui declinando populos a Deo, et faciendo gentiles, ex Dei cultoribus Amalec nominatur. Et inde recte iniquasi talis quaeda
Abbreviated transcription (Latin):
t sem̃ eius ꝑibit. Sem̃ eoꝵ est ꝑsuasio &
doctrina: qua docuerunt om̃s nos decli¬
nare a dõ. Istud gͦ sem̃ malũ & doctrina
pessima. ñ ipsi in quib senunatũ est ꝑibunt
Ipsi enĩ cũ conũsi ingemuerint. salui erunt.
Et uide si ñ talis expositio etiã illis conue¬
nient̃ obsistat qui dm̃i legis uelut duritiȩ
& crudelitatis accusant. qui ñ solũ gentem
amalech. s & sem̃ eius ꝓnuntiet periturũ.
cũ gens quidẽ ad spũales nequitias referatur.
sem̃ uͦ eiꝰ doctrina suꝑstitionis gentiliũ &
cultꝰ idoloꝵ atq omnis secta que a dõ popłm
declinare suadeat exponat᷑. Cominemorat
aut̃ ꝓphetia pꝰ amalech cineũ dicens. Et¬

Expanded text:
 semen eorum peribit. Semen eorum est persuasio et doctrina, qua docuerunt homines declinare a Deo. Istud ergo semen malum, et doctrina pessima, non ipsi in quibus seminatum est, peribunt. Ipsi enim cum conversi ingemuerint, salvi erunt. Et vide, si non talis expositio, etiam illis convenienter obsistat, qui Deum legis velut duritiae et crudelitatis accusant; qui non solum gentem Amalec, sed et semen ejus pronuntiet periturum, cum gens quidem ad spiritales nequitias referatur, semen vero ejus, doctrina supersitionum gentilium, et cultus idolorum, atque omnis secta, quae a Deo populum declinare suadeat, exponatur. Commemorat autem prohetia post Amalec, Cinaeum dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
filii elyphas qͥ fuit pͥmogenitꝰ esau. Dux
theman. dux gomer. dux sephas. dux ce¬
nes. dux chore. dux gothan. dux amalech.
Hic gͥ amalech filius fuit elẏphas pͥmogeni¬
ti filii esau: natꝰ ex concubina nomine
chamna. Sed ad pͥmam redeamꝰ de ama-¬
lech cõmemorationem ubi hi qͥ reũsi sunt
& uenerunt ad fontẽ iudicii qͥ uocat᷑ cades.
int̾ficiunt om̃s pͥncipes moab. Cades enĩ¬

Expanded text:
Dux Theman, dux Omar, dux Sephu, dux Cenez, dux Chore, dux Gathan, dux Amalec . Hic ergo Amalec, filius fuit Eliphaz primogeniti filii Esau, natus ex concubina nomine Thamna. Sed redeamus ad primam de Amalech commemorationem, ubi qui reversi sunt et venerunt ad fontem judicii, qui vocatur Cades, interficient om
Abbreviated transcription (Latin):
gens ista desçendat. faciliꝰ enĩ quod que¬
rit᷑ agnoscet᷑. si ex plurib locis que de ea¬
dem re scripta sunt ꝓferant᷑. lgitũr in
genesi lectione ubi quinq reges c̃uenert̃
ut pugnarent cont᷑ quatuor qui regnabant
in sodomis. pꝰ aliqͣnta ita refertur. E gressi¬

Expanded text:
quaeritur agnoscitur, si ex pluribus locis, quae de eadem scripta sunt, proferantur. Igitur in Genesis lectione, ubi quinque reges convenerunt ut expugnarent quatuor reges qui regnabant in Sodomis, post aliquanta ita refertur: E
Abbreviated transcription (Latin):
referant᷑ amalech. N unc autẽ uideamꝰ
istũ amalech filiũ elyphas pͥmogeniti esau.
quẽ peꝑit ei thamnas concubina sua. cuiꝰ
pat̃ est elyphas: qui int̾ptat᷑ ds me disꝑsit.
Mater autẽ chamnas que & ipsa quidem
pͥmo est de genere. deinde intp̃tat᷑ desertio
cõmutata. cõmota. Et necessario utiq
que ab his calib gignit᷑ hostis est israhel.
ablingens uł decliuans popłm. Primꝰ enim
ipse hebreos egressos ex egypo bello aggres¬
sus est: & in raphidin. Tunc moyses ait
ad ih̃m. Elige tͥ uiros et exi. & conflige
eũ amalech crastino: & ecce ego sto in ũtice
collis. & turga di in manu mea erit. Et
fecit iesus sic̃ dix̃ ei moyses: & conflixit
cũ amalech. Moyses autẽ & aaron & ur
ascenderunt in ũticẽ collis. Et factũ est
ut cũ leuar&ꝵ manꝰ moyses inualesceroꝵ

Expanded text:
 Amalec. Nunc autem videamus et istum Amalec, filium Eliphaz primogeniti Esau, quem peperit ei Thamnas concubina sua: cujus pater est Eliphaz, qui interpretatur Deus me dispersit. Mater autem Thamnas, quae et ipsa primo quidem est deneger, deinde interpretatur defectio commota. Et necessario utique, qui ab his talibus gignitur, hostis est Israel, vel declinans populum. Primus enim ipse Haebraeos egressos ex Aegypto, bello aggressus est in Raphidim, tunc cum Moyses ait ad Jesum: Elige tibi viros et exi, et conflige cum Amalec crastino; et ecce ego sto in vertice collis, et virga Dei in manu mea erit. Et fecit Jesus sicut dixit ei Moyses, et conflixit cum Amalec. Moyses autem et Aaron, et Hur, ascenderunt in verticem collis. Et factum est ut cum levaret ma
Abbreviated transcription (Latin):
lgit᷑ hii qui reũtuntur ad scm̃ & conũtun¬
tur ad scĩficationẽ int̾ficiunt & ꝑununt
amalech. illũ scilic& qui ablingit popłm
uel declunat popłm. Quis aut̃ aliꝰ est qui
Illi sine dubio pͥncipatꝰ. adũsũ qͦs sanctis
est colluctatio. Adu̾sũ pͥncipatꝰ enim
& potestates & mundi huiꝰ rectores sut
eis agones. qͦs tam̃ suꝑare ñ poterunt
nͥ conũtant᷑ ad scĩmoniam. Ipsa tam̃
ante oculos suos fontem iudicii. Prospicit
enim iudicii diem: & purificato corde tam
inaloꝵ penas qͦm pioꝵ beatitudines contuet᷑.
Et hec faciens: om̃s amalechitarũ pͥncipes
ꝓsternit & deicit. Si qui autẽ ñ se con¬
uerterent ad cades idest ad scĩmoniã fontẽq
uidicii. neq futurũ iudicii cogitant diem.
isti subiecti sunt pͥncipib amalech. Hunc

Expanded text:
qui revertuntur ad sanctum et convertunt se ad sanctificationem, interficiunt et perimunt Amalec, illum scilicet qui ablingit populum, vel declinat populum. Quis autem alius est qui Illi sine dubio principatus, adversus quos sanctis est colluctatio. Adversum principatus enim et potestates, et mundi hujus rectores, sint eis agones: quos tamen superare non poterunt, nisi convertantur ad sanctimoniam. Ipsa sancthabet semper ante oculos suos fontem judicii. Prospicit enim judicii diem, et purificato corde tam malorum poenas, quam piorum beatitudines contuetur. Et haec faciens omnes Amalecitarum principes prosternit et dejicit. Si qui autem non se converterint ad Cades, id est, ad sanctimoniam fontemque judicii, neque futurum judicii cogitant diem, isti subjecti sunt principibus Amalec. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
entissimũ salomonẽ. dicentem de sapientia. lig¬
nũ uite est inquit om̃ĩb qui amplectunt᷑ eam.
Si gͦ sapientia lignũ uite ẽ. sine dubio & aliud
lignũ est prudentiȩ. & aliud iustitie. Neque
enĩ consequent̃ dicet᷑ ex omib uirtutib solam
sapientiã meruisse. quȩ lignũ uite dicatur.
ceteras aut̃ urtutes nequa quã similis sortis susce¬
pisse uocabula. Ligna gͦ campi dabunt fructũ

Expanded text:
entissimum Salomonem, dicentem de sapientia: Lignum vitae est, inquit, omnibus qui amplectuntur eam . Si ergo sapientia lignum vitae est, sine dubio et aliud lignum est prudentiae, et aliud justitiae. Neque enim consequenter diceretur ex omnibus virtutibus, solam sapientiam meruisse quae lignum vitae dicatur, caeteras autem virtutes nequaquam similis sortis suscepisse vocabula. Ligna ergo campi dabunt fructum