comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñnaturã . sed oꝑa hominũ dñs se odio habere dic̃: Vnde ñdicit.
odisti nicholaitas quos ego odi : sed odisti facta nicholaitarũ: Homo
uniq ephesi eccłȩ scribere dñs iusserit. hicaũt ñ unũ angłm ł unã
om̃ib dic̃ : Et in uno angło unaq ephesioꝵ eccła: unitatẽ eccłȩ de
pingit : Uerũ quotiens hȩc ad monitiuncula ponit᷑ siue in hoc
libro. siue ineuuangło. qđ sequit᷑ uelp̃cedit. spũalit̃ ẽ. intellegen¬
dũ qr ñ corporis hic auris reꝗrit᷑ sed rordis: Quã uidelic& aurem
nisiquis habuerit: eloquia sp̃s caperenequaquã ualebit: Hinedis
loquers turbis inparabolis. cũ om̃s ꝗ illic aderant aures haberent:
mon& apłos dics: Nob̵ dico quiauditis : Ac sidicat: Uierbacelestiũ
sacram̃ toꝵ illis aperio: quos eadẽ int̾na cordis aure ꝑciperecog¬
nosco: Carnis itaq auris ad auditũ tantũ consistit: cordis uero
auditu simul& intellectu uig&: Intuendũ quoq ẽ. qr cũ angls

Expanded text:
 naturam, sed opera hominum Dominus se odio habere dicit. Unde non dicit: Odisti Nicolaitas, quos ego odi; sed: Odisti facta Nicolaitarum, quae unique Ephesi ecclesiae scribere Dominus jusserit, hic autem non unum angelum vel unam omnibus dicit, et in uno angelo unaque Ephesiorum ecclesia, unitatem Ecclesiae depingit. Verum quoties haec admonitiuncula ponitur sive in hoc libro, sive in Evangelio, quod sequitur vel praecedit, spiritualiter est intelligendum; quia non corporis hic auris requiritur, sed cordis, quam videlicet aurem nisi quis habuerit, eloquia spiritus capere non poterit. Sic Dominus loquens turbis in parabolis, cum illic omnes qui aderant aures haberent, monet apostolos dicens: Vobis dico qui auditis; ac si dicat: Verba coelestium sacramentorum illis aperio, quos eadem interna cordis aure percipere cognosco. Carnis itaque auris ad auditum transit, cordis vero auditu simul et intellectu viget. Intuendum quoque est, quia cum angelus
Abbreviated transcription (Latin):
nichil habentes erant: q t̾renas diuitias c̃tẽpnentes seperegri¬
nos cognoscebant. cȩlestes diuitias iãmente tenentes: Expl&a
quippesua suoꝵq necessitate ex his q̃ habebant: reliqua in usus
pauperũ c̃sumebant: Uelcerte pauperes re. sic̃ st̃ scĩ apłi: diuites¬
sed diues esacsidiceret᷑: Vndete ꝑ humilitatẽ sp̃s pauperẽ existi¬

Expanded text:
nihil habentes erant, quia terrenas divitias contemnentes, se peregrinihil habentes erant, quia terrenas divitias contemnentes, se peregrinos cognoscebant, coelestes divitias jam mente tenentes. Expleta quippe sua suorumque necessitate ex his quae habebant, reliqua in usus pauperum consumebant. Vel certe pauperes re, sicut sunt apossed dives es; ac si diceret: Unde te per humilitatem spiritus pauperem existi
Abbreviated transcription (Latin):
postquẽ nullus: Primt a quo om̃is creatura sũpsit initiũ: Nouissi
do : mortuus ẽ. inhumanitate nrã infinetẽporũ ut homo nascendo:
singularit ponat᷑ : tam̃ om̃i faria & multiplex intelligit᷑ Unde
psalmist: Multe tribulationes iustoꝵ: Sca enĩ eccła incuiꝰ ꝑsona
& &terius cũ aduersarus ꝓbra. uincula carceres. c&raq huiꝰ moditor¬
menta excipit. Aut cũ &iã ademonib interiuꝰ iniusibilit̃ cruciatꝰ.
cũ &iã aseipsa ieiunus. orationib &uigiliis lassata penesuccũbit:
Affugit᷑ quoq & tribulat᷑ ascipsa : cũ caro resistit sp̃ui : łlasom nes
tribulationes scit dñs &ad probat. deꝗb om̃ib infuturo eos liberabit:
quando auferet omẽm lacrimã aboculis eoꝵ: Et pauꝑtatẽ tuã.
subaudit᷑ scio & ad ꝓbo sed diues es indm̃: iuxta illud Iamquã nichil
habentes &om̃a possidentes: A lirũ ẽ aũt quomodo electi pauperes
a diuites st̃: Qđ duob modis potest intelligi: Euert̃ enĩ scĩ multi

Expanded text:
nullus: novissimdo, mortuus in humanitate nostra in fine temporum, ut homo nascendo. singulariter ponatur, tamen omnifaria et multiplex intelligitur. Unde Psalmista dicit: Multae tribulationes justorum . Sancta Ecclesia, in t exterius, cum ab adversariis probra, vincula, carceres, caeteraque hujusmodi tormenta excipit, aut cum etiam a daemonibus interius invisibiliter cruciatur: cum etiam a seipsa, jejuniis, orationibus et vigiliis, lassata, pene succumbit. Affligitur quoque et tribulatur a seipsa, cum caro resistit spiritui. Has omnes tribulationes scit Dominus et approbat, de quibus omnibus in futuro liberabit eos, quando auferet omnem lacrymam ab oculis eorum. Et paupertatem tuam, subauditur scio et approbo. Sed dives es in Deum, juxta illud: Tanquam nihil habentes, et omnia possidentes . Mirum autem est quomodo electi, pauperes t divites sint; quod duobus modis intelligi potest: fuerunt sancti multi
Abbreviated transcription (Latin):
hact̾ra licet turpit̃ uitã ducentes regnauert̃: Signific̃ quoq ni¬
cholaus hereticos. quicũ desapienta dĩ patris. q̃ ẽ filius uera non
sentiunt: licet scđm scłm sapientes uideant᷑. tam̃ scđm dm̃ stulti
st̃ : Dũ enĩ arriuꝰ. ł sectatores illiuꝰ xp̃m creaturã eẽ affirmant fa

Expanded text:
hac terra, licet turpiter vitam ducentes, regnaverunt. Significat quoque Nihac terra, licet turpiter vitam ducentes, regnaverunt. Significat quoque Nicolaus haereticos, qui cum de sapientia Dei Patris, quae est Filius, vera non sentiunt, licet secundum saeculum sapientes videantur, tamen secundum Deum stulti sunt. Dum enim Arius vel sectatores
Abbreviated transcription (Latin):
Nicholaus uni fuit ex uui diaconib:: quieleca &ordinatist̃ ab apl̃is.
sed co&eris ꝑmanentib inministerio scõ: illerecessit ab eoꝵ fide &edoc¬
trina: Quicũ culparet᷑. eo qđ haberet pulcherrimã mulierẽ. & ni¬
miũ zelaretꝰ eam: ut seextusar& ab hacsuspicione: dix̃: Non ẽ.
mͥ cure ꝗd faciat. ꝗuult utat᷑ illa: Uinde & transiit in cõmunẽ
usũ : Qđ factũ : coepert̃ &iã multi sectatores eiꝰ imitari: Quidliã
idolotitacomedebant & cibos suos cibis gentiliũ cõmiscebant
Dicebant quoq huncmundũ ñadõ. sed aquibusdã principibus
factanicholaitarũ abonis repudiant᷑: & ueluti stertora detestant᷑:
ludeam aut̃ quos isti spũalit̾ significent: Intp̃tatur enĩ nicholius
populus stultus: Quonomine gentiles figurant᷑ quistultist̃.:
stulticiã : Nam hi cõmunit̃ utunt᷑ uxorib &idolotita comedt̃
areliquos quilica ab illis diiputent᷑. homines tam̃ fuert̃. & in

Expanded text:
s unus fuit ex septem diaconibus qui electi et ordinati sunt ab apostolis, sed caeteris permanentibus in ministerio suo, ille recessit ab eorum fide et doctrina. Qui cum culparetur eo quod haberet pulcherrimam mulierem, et nimium zelaretur eam, ut se excusaret ab hac suspicione, respondit: Non est mihi curae quid faciat; qui vult, utatur illa. Unde et transiit in communem usum; quod factum coeperunt etiam multi sectatores ejus imitari, qui etiam idolothyta comedebant, et cibos suos cibis gentilium commiscebant. Dicebant quoque hunc mundum non a Deo, sed a quibusdam principibus facta Nicolaitarum a bonis repudiantur, et veluti stercora detestantur. Videamus autem quos isti spiritu aliter significent. Interpretatur autem Nicolaus populus stultus; quo nomine gentiles figurantur, qui stulti sunt, stultitiam . Nam hi communiter utuntur uxoribus, et idolothyta comedunt, rnum, et reliquos, qui licet ab illis dii putentur, homines tamen fuerunt, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdux̃. ut ipsũ dnm̃ morti traderet: Nã &ꝑhanc homocupid̃ ani¬
mã suã uenalẽ fac̃ & idolatra efficit᷑. plus amando creaturã. quã
creatorẽ: Qđ enĩ dic̃ apłs degulosis. quoꝵ ds̃uent̃ ẽ : potest & intellegi

Expanded text:
perduxit, ut ipsum Dominum morti traderet. Nam et per hanc homo cupidus aniperduxit, ut ipsum Dominum morti traderet. Nam et per hanc homo cupidus animam suam venalem facit, et idololatra efficitur, plus amando creaturam quam Creatorem. Quod enim dicit Apostolus de gulosis, quorum Deus venter est , potest intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ c̃tradict̃: Dequib psalmist̃ dic̃: Dix̃ insipiers incordesuo:
ñ ÷ ds̃ : Quoꝵ facta duospecialit̃ notant᷑: qr & idoloꝵ cultores. &
fornicarii sȩpeuocant᷑: Quiẽnĩ rectã fidẽ ñ habent : suus ipseerror
quẽ sequunt᷑ ꝓcultura idoloꝵ illis inputat᷑ : Fornicarii quoq st̃:
quiꝰ inmundiciȩ carnis seruuiuts. & obhocmaxime pereuis: Iudei
iactant sehabere patrẽ. cuiꝰ filiũ odiis insequurs. qm̃ ꝗ ñ hab& filiũ
laitas inuenimt. eos uidelic& quos int̾reno amore thesaurizare
uidemt: Quidenĩ stultiuꝰ eẽ potest. quã eoloco totam̃tis anxietate¬
pecunias recondere. quo ñ lic& in ꝑpetuũ habitare: Undedñs disci¬
pulos hortat᷑ dics : Nolite thesauri zare uob thesauros int̃ra. & c&̃:
in hocstultoꝵ numero cõputat᷑ ille ꝗcũ diceret destruã orreamea
lucra hominũ insipientiũ solũ modo t̾rena q̃rentiũ. parit in illis
aliuꝰ rapitꝰ ad ꝑiuriũ: atq ad caerã crimina : Quȩ & iã iudã ad hoc

Expanded text:
m contradicunt. De quibus Psalmista dicit: Dixit insipiens in corde suo: Non est Deus . Quorum facta duo specialiter notantur, quia et idolorum cultores et fornicarii saepe vocantur. Quia enim rectam fidem non habent, suus ipse error quem sequuntur, pro cultura idolorum ipsis imputatur. Fornicarii quoque sunt, qui immunditiae carnis serviunt, et ob hoc maxime pereunt. Judaeijactant se habere Patrem, cujus Filium odiis insequuntur: quoniam qui laitas invenimus, eos videlicet, quos in terreno amore thesaurizare videmus; quid enim stultius esse potest, quam eo loco tota mentis intentiopecunias recondere, quo non licet in perpetuum sustinere? Unde Dominus discipulos hortatur, dicens: Nolite thesaurizare vobis thesauros in terra . In hoc autem stultorum numero computatur ille, qui cum diceret: Destruam horrea mea, lucra hominum insipientium, solummodo terrena quaerentium, pariunt in illis alius rapitur ad perjurium, atque ad caetera crimina: Quae etiam Judam ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ. qr alit̃ eẽ ñ potest: utipsi malitolerent᷑ abonis: Debent
enĩ in illis odio habere qđ malist̃. &debent eos diligere ꝑhoc
qđ homines st̃: Hinc dauidait: Iniquos habui. Non quo naturã
iniquoꝵ: sed oꝑa iniꝗtatis odio habuerit: Nomĩquã itaq infirmi
quiq maloꝵ prauitates. eoꝵ c̃sortia gressib corporis conantꝰ sugere.
ignorantes quã impiũ sit ꝓpt̾ prauoꝵ aduersitatẽ relinquere
scoꝵ unanimitatẽ : Quisipacientiȩ studerent: qr alibi locꝰ deest.
in sem& ipsis inuenirent: ubieos euadere pͥossent: Et tẽptasti eos qui
serimeos: dic̃ ergo: Teptasti eos quisedict̃ apłos eẽ .i. ꝓbasti¬

Expanded text:
necesse est, quia aliter esse non potest, ut ipsi mali tolerentur a bonis. Debent necesse est, quia aliter esse non potest, ut ipsi mali tolerentur a bonis. Debent enim in illis odio habere quod mali sunt, et debent eos diligere per hoc quod homines sunt. Hinc David ait: Iniquos odio habui . Non quia naturam iniquorum, sed opera iniquitatis odio habuerit. Nonnunquam itaque infirmi quique, malorum pravitates atque eorum consortia gressibus corporis conantur effugere, ignorantes quam impium sit propter pravorum perversitatem relinquere sanctorum unanimitatem, qui si patientiae studerent, quia alibi locus deest, in semetipsis invenirent ubi eos evadere possent. Et tentasti eos qui sserim eos. Dicit ergo: Tentasti eos qui se dicunt apostolos es
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa tua: ĩd ÷ scirete facio mercedẽ operũ tuoꝵ: Et laborem
Quia homo operans laborat: Id circo post operauirtutũ. recte&iã
subiungit᷑ & labor qr scã eccła sic̃ magna ẽ. in operib: itamagna ÷
& in labore: Cuiꝰ &iã pacientia specialit̃ p̃dicat᷑: q̃cunctos tolerat
labores pacient᷑. & eos quos male agentes portat sincerit̾ amat. &
usq ad sinẽ uitȩ in hoc ꝑseuerat. iuxta illud: Quiꝑseraueritusq
infinẽ: hic saluus erit: Operaenĩ & labores cõmunia st̃ borus &
malis: Pacientiaaũt uera singulare munꝑ collatũ ẽ. celestib:
Quȩ sidesit: multa oꝑa. multiq labores subito ad nichilũ redi¬
gunt᷑: Pacientia aut̃ uera ẽ : quȩ & mala ꝓximoꝵ dequanimiter
tolerat. & eos quos praue agentes portat. sincerit̃ amat: ET QUIA¬
ñ potes sustinere malos. sub auđ libent̃ & hic iungendũ ẽ.
scio. sic̃ supͣ: In hac enĩ uita. simul mixtist̃ boni&mali. ideoq

Expanded text:
scio opera, id est scire te facio mercedem operum tuorum et laborem. Quia homo operans laborat, idcirco post opera virtutum recte etiam subjungitur et labor, quia sancta Ecclesia sicut magna est in operibus, ita magna est et in labore. Cujus etiam patientia specialiter praedicatur, quae cunctos tolerat labores patienter, et eos quos male agentes portat, sinceriter amat, et usque ad finem vitae in hoc perseverat, juxtin finem, hic salvus erit . Opera enim et labores communia sunt bonis et malis: patientia autem vera, singulare munus collatum est in coelestibus; quae si desit, multa opera, multique labores subito ad nihilum rediguntur. Patientia autem vera est quae et mala proximorum aequanimiter tolerat, et eos quos prave agentes portat, sinceriter amat. Et non potes sustinere malos, subaudis libenter; et hic jungendum est scio, sicut supra. In hac enim vita simul misti sunt boni et mali. Ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
pectu hominũ motꝰ eẽ uideret᷑: tam̃ qr indĩ p̃scientia resurrectur
erat ñ ẽ motꝰ ꝗr nequaquã minoris sc̃itatis locũ habebit. siꝑfectã
penitentiã egerit: Dicat᷑ itaq impenitenti. & addm̃ redirenolenti:
Mouebo candelabrũ tuũ deloco suo. nisi penitentiã egeris:
Acsieidiceret᷑: Mun scĩtatis. post lapsũ criminis. amenequaquã
recipies : nificor adpenitentiã emollire curaueris: Sedhoc habes bonũ .s.¬

Expanded text:
tia resurrecturus erat, non est motus, quia nequaquam minoris sanctitatis locum habebit, si perfectam poenitentiam egerit. Dicatur itaque impoenitenti et ad Deum redire nolenti: Movebo candelabrum tuum de loco suo nisi poenitentiam egeris, ac si diceretur: Munus sanctitatis post lapsum criminum a me nequaquam recipies, nisi cor ad poenitentiam emollire curaveris. Sed hoc habes, bonum s
Abbreviated transcription (Latin):
quia qđ uni loꝗt᷑ : ad om̃s ꝑtin& : Et iterũ qđ om̃ib dic̃: ad sin¬
gulos refertꝰ: Qđ aũt idẽ angłs ꝗbeato iohanni apparuit. quȩ¬
dã exposuit qͣdã uero signata reliquit: nimirũ idcirco hocegit
ne nob lectio illiuꝰ ulesceret. &ut haberemt &iã ubi sensũ nr̃m
exercitare possent: exposuit quȩdã : q sietoto nob claus ecẽ
liber. tedera nos eum legere: ad cuiꝰ misteria intima ñ potuissemus
puenire : Iterũ si ꝑom̃a eũ aperuiss&: facilis nob eõ ad intelligen¬
dũ aidcuco &iã mini studioseillũ legereniꝰ: Angłi aut̃ quib:
scripsit sic̃ in sequentib inueniemꝑ. ñ cȩlestes intelligunt᷑ sp̃s:
q ab surdũ ÷ credere aliquit eẽ incelestib spiritib dignũ re¬
p̃hensione. sed potiuꝰ fideles in ȩccła c̃sistentes: dequib scriptũ ẽ:
angłi pacis amareflebunt: Et zacharias: Labia sac̃ dotis custo¬
diunt scientiã & legẽ reꝗrt̃ exoreeiꝰ. qr angłs dñi exercituũ ẽ:¬

Expanded text:
quia quod uni loquitur ad omnes pertinet; et item quod omnibus dicit ad singulos refertur. Quod autem idem angelus qui beato Joanni apparuit quaedam exposuit, quaedam vero signata reliquit, nimirum idcirco hoc egit, ne nobis lectio illius vilesceret, et ut haberemus etiam ubi sensum nostrum exercitare possemus. Exposuit quaedam, quia si ex toto nobis clausus esset liber, taederet nos eum legere, ad cujus mysteria intima non possemus pervenire. Iterum, si per omnia eum aperiret, facilis nobis esset ad intelligendum, et idcirco etiam minus studiose eum legeremus. Angeli autem quibus scripsit, sicut inquia absurdum est credere aliquid esse in coelestibus spiritibus dignum reprehensione, sed potius fideles in Ecclesia consistentes, de quibus scriptum est: Angeli pacis amare flebunt ; et Malachias: Labia sacerdotis custodiunt scientia
Abbreviated transcription (Latin):
sed generalit̃ om̃ib electis c̃gruit. quoꝵ oꝑa. labor &pacientia dõ
st̃ cognita: Scire aũt dĩ eligere ẽ: Unde in libris morsi frequent̃
popło dr̃ Uosscit ds̃ ex om̃ib gentibus .i. uos elegit: Etipsimorsi
Nouite ex nomine .i. te eligo specialit̃ p̃caeris: Aliquando aũt
entia uis diuinȩ subtilitatis accipit᷑. cuinuda &aꝑtast̃ omnia
iuxta illud: lucognoiusti om̃a nouissima &antiqua: Inistis

Expanded text:
sed generaliter omnibus electis congruit, quorum opera, labor, et patientia Deo sunt cognita. Scire autem Dei, eligere est. Unde in libris Moysi frequenter populo dicitur: Vos scit Deus ex omnibus gentibus; id est: Vos elegit; et ipsi Moysi: Novi te ex no mine , id est: Te eligo specialiter prae caeteris. Aliquando autem entia vis divinae subtilitatis accipitur, cui nuda et aperta sunt omnia, juxt
Abbreviated transcription (Latin):
disti. & quesunt & c&rã. Hic iohannes trpũ ten& ordinis
pdicatoꝵ cui dicitꝰ: Scribe quȩ uidisti .i. qͣ intellexisti inlege
scilic& & ꝓphecis deme : ut ea in cordeteneas. & aliis ꝓfutura
pandas : uiel&iã sispecialit̃ hȩc uerba referimt ad apłos.
iã ditum ẽ. ei ut scribere debeat ea q̃ iudit. & nunc iterata
uoce ad scribendũ cõpellitur : inrep&itione uerbineglegentia tor
te impleat᷑ Sequit᷑: SacRAM̃ TŨ septẽ stellarũ. quas uidist
index teramea. & uii. candelabra aurea. septẽ stellȩ angłi
st̃. & c&rã Sacram̃tũ mysteriũ ẽ. ubi aliud uidet᷑ &aliud
intelligit᷑ sic̃ uerbi grã. in xp̃i corpore. ubicũ uideat᷑ panis ue¬
raẽ. caro: Unde ipsisac̃dotes dict̃. sacram̃ta q̃ sũpsinit dñe ꝓ¬
exprimebat᷑ . Qđ enĩ significitꝰ ꝑ septẽ stellas: idipsũ signisi
Quinimirũ recte ꝑstellas designant᷑ & ꝑ angłos: qr & in huiꝰ
scłi nocte lucent ꝑmundiciã uitȩ. & aliis celestia nuntiando

Expanded text:
st haec. Hic Joannes typum tenet ordinis praedicatorum, cui dicitur: Scribe quae vidisti, id est quae intellexisti, in lege scilicet et prophetis de me, ut ea in corde teneas, et aliis profutura pandas. Vel etiam, si specialiter haec verba referimus ad apostolos, jam dictum est ei, ut scribere debeat ea quae vidit, et nunc iterata voce ad scribendum compellitur in repetitione verbi, negligentia torpte impleantur. Sequitur: Sacramentum septem stellarum quas vidisti in dextera mea, et septem candelabra aureat. Sacramentum mysterium est, ubi aliud videtur, et aliud intelligitur, sicut verbi gratia in Christi corpore, ubi cum videatur panis, vera est caro. Unde ipsi sacerdotes dicunt: Sacramenta quae sumpsimus, exprimebatur. Quod enim significatur per septem stellas, id ipsum signifiqui nimirum recte per stellas designantur et per angelos, quia et in hujus saeculi nocte lucent per munditiam vitae, et aliis
Abbreviated transcription (Latin):
itaq filuꝰ dĩ claues mortis & inferni : qr sua occulta reseratione
datpotestatẽ diabolo. ł eiꝰ menbris ut seuiant inꝑsecutione scõꝵ:
Etiterũ cũ uult fac̃ omẽm eoꝵ conquiestere tẽptationẽ: Hiscla

Expanded text:
itaque Filius Dei claves mortis et inferni, quia sua occulta reseratione itaque Filius Dei claves mortis et inferni, quia sua occulta reseratione dat potestatem diabolo, vel ejus membris, ut saeviant in persecutionem sanctorum, et iterum cum vult, facit omnem conqui
Abbreviated transcription (Latin):
mors illiultra ñ dominabit᷑ : Quo in loco magna csolatio intelli¬
genda ẽ. adhibitabeato iohanni: cui iacentitã quã mortuo dicit᷑
tius iacebat: Acsidiceret xp̃s tãipsiquã omnib fidelibus:
Nolite timere promepati qui estis menbra: cũ ego quisũ caput.
puo mori ñ dubitauerim: q sic̃ ego postmortẽ uiuo: ita& uos
iuuetis resuscitati a capite: Ad tenditeergo: qr postmortẽ uiuit
uitaurã quȩ constat incapite. eẽplũ uob̃ ostendens quandoq
ingloriã resurgendi: simodo uano timore ñ recesseritis de
corpore. Et habeo claues mortis & ferni: U Perclaue
potestas cetna e iudiciaria desig iat᷑: inde par̃o dictũ ÷¬
libidabo claues regniceloꝵ: Neq enĩ puerilit̃ intelligere debe¬
& nemoclaudit. claudit & nemoaperit : Porromors diabolus
intelligitꝰ: quia inuidia diaboli mors introiit in orbẽ t̾rarũ
Infernus aut̃: m̃bra illiuꝰ ad poenas inferni uentura: Flab&

Expanded text:
mors illi ultra non dominabitur . Quo in loco magna consolatio intelligenda est adhibita beato Joanni, cui jacenti tanquam mortuo diciturtuus jacebat. Ac si diceret Christus tam sibi quam omnibus fidelibus: Nolite timere pro me pati, qui estis membra, cum ego qui sum caput, pro vobis mori non dubitaverim, quia sicut ego post mortem vivo, ita et vos vivetis resuscitati a capite. Attendite ergo quia post mortem vivit vita vestra, quae constat in capite, exemplum vobis ostendens quandoque in gloriam resurgendi, si modo vano timore non recesseritis de orpore. Et habeo claves mortis et inferni. Per claves potestas aeterna et judiciaria designatur. Unde Petro dictum eTibi dabo claves regni coelorum . Neque enim pueriliter intelligere debeet nemo claudit; claudit et nemo aperit . Porro mors diabolus intelligitur, quia invidia diaboli mors introivit in orbem terrarum; infernus autem, membra illius ad poenas inferni ventura. Habet
Abbreviated transcription (Latin):
manũ tuã nisi infacie benedixerittibi: Reserauit eidñs clauẽ
cũ potestitẽ tẽptandi dedit dics Ecce lnmanutua ẽ: & ille ac¬
cepta potestate egressus ꝑcussit eũ ulcerepessimo: Sedpostea¬
iterũ cohibitꝰ es. & sub clauẽ reclusus: quando ips atẽptatio pro¬
fuit bea to iob ad głam. & restaurata st̃ ei om̃a duplicia:
lp̃siq tẽp tatorĩ eadẽ tẽptatio creuit adcumulũ dãpnati¬
onissue: Hisclauibus fuerat dimissus: quando parũ timore concu¬
tiens compulit negare dnni : Reclusus ẽ. iterun: quando dñs respeẽ
parum. & illefleuit amare. ac maculas ternȩ negationis lauit ama¬
rissimis lacrimis: His &iã clauib fuerat relaxatꝰ q̃uando mariã
multis criminib: sibi deuinxerat: Sed clausus ẽ. dimissa sunt
eipeccatamulta. q dilex̃ multũ: his quoq clauib apertis fuerat
dimissus : quando tẽptabat paulũ. cuinemagnitudo reuela¬
tionũ extolleret᷑. datꝰ fuerat stimulus carnis: H is diuini

Expanded text:
 Reseravit ei Dominus clavem, cum potestatem tentandi dedit ei, dicens: Ecce in manu tua est . Et ille, accepta potestate, egressus, percussit Job ulcere pessimo . Sed postea cohibitus est et sub clavi reclusus, quando ipsa tentatio profuit beato Job ad gloriam, et restaurata sunt ei omnia duplicia, ipsique tentatori eadem tentatio crevit ad cumulum damnationis suae. His clavibus fuerat dimissus, quando Petrum timore concutiens, compulit negare Deum: reclusus est iterum, quando Dominus respexit Petrum, et ille flevit amare, ac maculas ternae negationis lavit amarissimis lacrymis. His etiam lacrymis fuerat laxatus, quando Mariam multis criminibus sibi devinxerat; sed clausus est quando dimissa sunt ei peccata multa, quia dilexit multum. His quoque clavibus apertis fuerat dimissus, quando tentabat Paulum, cui, ne magnitudo revelationum eum extolleret, datus est stimulus carnis. His divini j
Abbreviated transcription (Latin):
sime appar&.: quia angłs quibeato iohanni apparuit. figurã xp̃i
tenuit: Nonenĩ alii quã xp̃o nato. passo. ac sepulto. & resuscitato.
hecuerba c̃ueniunt: Ipse est prim inquo factas om̃a: Ipsenouis¬
sinius ꝑquẽ restaurata sunt uniuersa: Ipseprimꝰ: qrante scł̃a natꝰ
in pͥncipio eratuerbũ: Ipsenouissimꝑ: qr infinetẽpoꝵ natꝰ uerbum

Expanded text:
sime apparet, quia angelus qui beato Joanni apparuit, figuram Christi sime apparet, quia angelus qui beato Joanni apparuit, figuram Christi tenuit. Non enim alii quam Christo nato, passo, ac sepulto, et resuscitato haec verba conveniunt. Ipse est primus, in quo facta sunt omnia; ipse novissimus, per quem restaurata sunt universa: ipse est primus qui ante saecula natus: in principio erat Verbum; ipse novissimus, quia in fine temporum natu
Abbreviated transcription (Latin):
crissolitus: posui dexteramsuam supereum. & erexiteum super
genuasua: Ponititaq angłs manũ suꝑ iohannẽ iacentẽ ad pedes
tificat. auxiliũ consolationis porrigit ꝑsuos p̃dicatores: Quasi
dics̃: Nst̃ c̃digne passiones huiꝰ tẽpris ad futurã głam: quȩ
reuelabit᷑ in nob̃: Nonaũt ecđa itaerigitꝰ at̾ra. ut penitꝰ ab
om̃ib angustiis submoueatur : sed cũ talia & hissim ilia audit
ꝓ illatis passionib coreius ad gaudia cȩlestis patriȩ subleuat᷑:
Talequippe est illud euuangłii : Nolitetimere eos qui occidunt
corpꝰ: Calibi: Uaudete. qđ nomina ur̃a scripta st̃ incaelo:
Beneaut̃ illic addit᷑. noli timere: Acsi electoꝵ eccłe diceretur:
Erigementis auditũ inpassionis certamine ad futura p̃mia. & ac¬
cepta desuper fiducia. humanũ timorẽ audacter longe pro¬
pulsa Ego sum primus ã noussimꝰ. & ceł: Hicmanifestis¬

Expanded text:
chrysolithus, posuit dexteram suam super eum, et erexit eum super chrysolithus, posuit dexteram suam super eum, et erexit eum super genua sua. Ponit itaque angelus manum super Joannem jacentem ad pedes , quae se mortificat, auxilium consolationis porrigit per suos praedicatores. Quasi dicens: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Non autem Ecclesia ita erigitur a terra, ut penitus ab omnibus angustiis submoveatur; sed cum talia et his similia audit pro illatis passionibus, cor ad gaudia coelestis patriae sublevat. Tale quippe est illud Evangelii: Nolite timere eos qui occidunt corpus ; et alibi: Gaudete, quod nomina vestra scripta sunt in coelo . Bene autem illic additur: Nolite timere, ac si electorum Ecclesiae diceretur: Erige mentis auditum in passionis certamine ad futura praemia, et accepta desuper fiducia, humanum timorem audacter longe propulsa. Ego sum primus, et novissimus, et vivus; et
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o: Etcũ xp̃s apparuerit uita urã: tc̃ & uos apparebitis cũ ipso
ingła. U PoSUIT dexterã suã suꝑme dic̃s: Nolitimere:
Nonsemper insacro eloquio : un sermo ꝓuno accipitꝰ sensu: Legim
quippe superius dexterã significari summã beatitudinẽ futurȩ
uitȩ & ꝓsperitatẽ : inqua scĩ c̃sistunt indĩ p̃destinatione: Nergo
hic talit̃ accipiendaẽ dextera sic̃ & insuperiori uersu pedes Ñ
priora insec̃tinent mysteria: sedtantũ exẽpla imitationis xp̃i
rescõs p̃dicatores: unde ꝑmorsen dr̃: Indexteraeiꝰ igneal&x :
Ac sidiceretur: Inscis p̃dicatorib doctrina sp̃ssci: Notandũ aut̃
qr ñ dic̃ iohannes quid angł̃s fecerit. ponens dexterã suã supillũ:
utrũ uidelic& leuauerit eumaterra. andetraxerit illũ ad terrã:
Sedexdani helis uolumine discimꝑ qđ aterra eũ leuauit. qui
dic̃ qđ angł̃s quierat accinctus auro obrizo. & corpus eiꝰ quasi

Expanded text:
pparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso pparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria . Et posuit dexteram suam super me, dicens: Noli timere. Non semper in sacro eloquio unus sermo pro uno accipitur sensu. Legimus quippe superius dexteram significare summam beatitudinem futurae vitae et prosperitatem, in qua sancti jam consistunt Dei praedestinatione. Non ergo hic taliter accipienda est dextera, sicut in superiori versu: pedes non priora in se continent mysteria, sed tantum exempla imitationis Christi ejus ignea lex ; ac si diceretur: In sanctis praedicatoribus doctrina Spiritus sancti. Notandum autem quia non dicit Joannes quid angelus fecerit, ponens dexteram suam super illum, utrum videlicet levaverit eum a terra, an detraxerit illum ad terram; sed ex Danielis volumine discimus quod a terra eum levaverit, qui dicit quod angelus qui erat accinctus auro obryzo, et corpus ejus quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ramenbra: sedtantũ indicia passionis eiꝰ & humilitatis signi¬
ficant. quase humiliauit usq ad mortẽ: Adpedes uero angłi
iohannes cadit: dũ scã eccła uestigiapassionis ipsius imitatur.
iuxta illud pari: Xp̃s passus ẽ ꝓnob̵. uob relinquens eẽplum.
ut sẽquamini uestigiaeius ÷ & hoc mortisicando se cũ uitus & concu¬
piscentiis: Ad pedes eius cadit: qr dũ considerat redẽptorẽ suum
mortuũ. mox mundo moriens. adimitanda eius uestigia semet¬
ipsam humilit̃ ꝓsternit: Bene aũt iohanñ ñ mortuus. sedtãquã
mortuus cecidisse dr̃ ad pedes angłi: qr electi imitantes uestigia
passionis xp̃i. & simoriuntꝰ mundo: uiuunt tam̃ dõ: H inc apłi¬
ut & hibeatis corporaurã hostiã uiuentẽ a cct̃: Hostia quippe
centiis. ñ tam̃ penitꝰ acorpore recedt̃ : lielcerte tãquã mortui
fiunt cũ semortificant: ꝙ inspefuturȩresurrectionis iã uiuuss.
iuxta illud pauli apłi: Mortui estis. & uita urã abscondita ẽ. cũ

Expanded text:
ia passionis ejus et humilitatis significant, qui se humiliavit usque ad mortem. Ad pedes ergo angeli Joannes cadit, dum sancta Ecclesia vestigia passionis ipsius imitatur, juxta illud Petri: Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum, ut sequamini vestigia ejus , et hoc mortificando se cum vitiis et concupiscentiis. Ad pedes ejus cadit, quia dum considerat Redemptorem suum mortuum, mox mundo moriens, ad imitanda ejus vestigia semetipsum humiliter prosternit. Bene autem Joannes non mortuus, sed tanquam mortuus cecidisse dicitur ad pedes angeli, quia electi imitantes vestigia passionis Christi, etsi moriuntur mundo, vivunt tamen Deo. Hinc Aput exhibeatis corpora vestra hostiam viventem , et caetera. Hostia quippe centiis, non tamen penitus a corpore recedunt. Vel certe tanquam mortui fiunt, cum se mortificant, quia in spe futurae resurrectionis jam vivunt, juxta illud Apostoli: Mortui estis,
Abbreviated transcription (Latin):
tura sacra intelligit᷑. dicente apło: Et gladiũ sp̃s: qd ẽ uerbũ
dr: quia uidelic& hinc petcata operis. illincresecat peccata co¬
cupiscendũ eã : iã moechatꝰ ÷ incordesuo: Etmultahis similia:
duudit & menbra amenbris separat: itagladius uerbidĩ se¬
habitus ubi sedes ẽ sathane. Et hoc generalit̃ uniuers a liecdẽ
t reprobi: Inquoꝵ medio habitat eccła iuxta qđ apłs dic̃:¬
inmedio nationis praue & ꝑuersȩ: int̃quos lucetis sic̃ lumina¬
ria inmundo uerbũ uitȩ ctinentes: Et incanticis canticoꝵ dr̃ :
Sic̃ liliũ int̃spinas sicamicamea int̃ filias : Et indelaus elec¬
incauda uenenũ occultat: Sic nimirũ. hiqui fraudes moliuntur
dulcia p̃ponunt. ut amaris inficiant: Et tenes nom̃ meũ id ÷ nom̃
xp̃ianitatis integra fidecolis Mã intẽpr̃ tribulationis : Et ñ negas¬

Expanded text:
tura sacra intelligitur, dicente Apostolo: Et gladium Spiritus quod est verbum tura sacra intelligitur, dicente Apostolo: Et gladium Spiritus quod est verbum dicitur, quia hinc culpas operis, illinc resecat illicitas cocupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo , et multa his similia. dividit, et membra a membris separat, ita gladius verbi Dei sehabitas, ubi sedes est Satanae. Et hoc generaliter universali Ecclesti reprobi, in quorum medio habitat Ecclesia, juxta quod AposIn medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis sicut luminaria in mundo, verbum vitae continentes ; et in Canticis canticorum dicitur: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias , et inde laus elecin cauda venenum occultat. Sic nimirum hi qui fraudes moliuntur, dulcia praeponunt, ut amaris inficiant. Et tenes nomen meum, id est nomen Christianitatis integra fide colis, etiam in tempore tribulationis. Et non negas
Abbreviated transcription (Latin):
carnalit̃ mortuos. dormientes uocat dics: Nolumt uos ignorare
dedormientib. Mors itaq prima q̃ ledit: peccatũ ÷: Huic aũt
q̃ lederepossit: nullaalia nisiaet̾na dãpnatio succedit: Ideoq
p̃t̃missamedia q̃ ñ ledit: illa debuit uocari scđa. q̃ postpeccatũ
ledit: Dicat᷑ itaq Quiuicerit ñ ledetꝰ amorte scđaid ÷ quimori
peccati in hoctẽpr̃ animas necantẽ superauerit: ad lesionem
eiꝰ quȩ posthanc & corpora & animas sinefine cruciat ñ ꝑueni&:
Quȩmors sẽꝑ occidit: & numquã ad integrũ Extinguit: In le¬
sionis aũt uerbo miseriarũ deb& intellegi corruptio ledienĩ
ñ potest : nisi qđ corruptioni subiac&: Etangło ꝑgami eccłe scribi¬
st̃ simul boni & mali: & q̃ iudicando facit distantiã int̃ bonos
& malos. ut c̃fringant᷑ cornua peccatoꝵ : & & altentur cornua
iusti: Haecdic̃ qͥhabet tunphȩã exutraq p̾arte. Acutam:
Romphea ÷ gladius utrimq acutꝰ: Gladi iaut̃ nomine scrip¬

Expanded text:
s: Nolumus vos ignorare de dormientibus . Mors itaque prima, quae laedit, peccatum est. Huic itaque quae laedere possit, nulla alia nisi aeterna damnatio succedit. Ideoque praetermissa media quae non laedit, alia debuit vocari secunda, quae post peccatum laedit. Dicatur itaque: Qui vicerit, non laedetur a morte secunda, id est qui mortem peccati in hoc tempore animas necantem superaverit, ad laesionem ejus quae post hanc et corpora et animas sine fine cruciat, non perveniet. Quae mors semper occidit, et nunquam ad integrum exstinguit. In laesionis autem verbo, miseriarum debet intelligi corruptio. Laedi enim non potest, nisi quod corruptioni subjacet. Et angelo Pergami Ecclesunt simul boni et mali, et quae judicando facit distantiam inter bonos et malos, ut confringantur cornua peccatorum, et exaltentur cornua justi. Haec dicit qui habet rhomphaeam ex utraque parte acutam. Rhomphaea est gladius utrinque acutus. Gladii autem nomine, Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
splendore scitatis fulgebas. Etagepenitentiã: ꝓeo qđ me reliꝗsti
& t̾renũ amorẽ tãquã mulier adulterũ suscepisti. Etprima oꝑa
facid ÷ redi inamorẽ prioris uiri: SiN aũt ueniotibi. &p̃sentiã irȩ
meȩ tͥ ostendo Et mouebo candelabrũ tuũ deloco suo.

Expanded text:
splendore sanctitatis fulgebas. Et age poenitentiam, pro eo quod me dereliquisti, splendore sanctitatis fulgebas. Et age poenitentiam, pro eo quod me dereliquisti, et terrenum amorem tanquam mulier adulterum suscepisti, et prima opera fac, id est redi in amorem prioris viri.; sin autem, venio tibi, et praesentiam irae meae tibi ostendam, et mo
Abbreviated transcription (Latin):
Acsielectoꝵ om̃iũ eccłȩ diceret᷑. qr in om̃ib pacientiã habuisti: id¬
circo utiq eaq̃ tibi ab implis st̃ illata torm̃ta sustinuisti. q̃ nisi paci¬
entiã habuisses. intot aduersis defecisses: & ideo pacientiã habe s
non succumbis quia ñ prot̃renagła. sed ꝓpt̃ nom̃ meũ hȩc sustines.
SEDhabeo aduersuste qđ caritatẽ tuã: icetr̃ã. Superius locu
tus ẽ. sc̃ĩs: nuncaũt loquit᷑ reprobis. qr sic̃ supͣ dictũ ẽ. sic̃ st̃ mix¬
ti boni &mali inp̃sentiuita: ita cõmunit̃ eos alloꝗt᷑ diuinus ser
tionib secularib & t̾renis. sic̃ mulier deserit primũ uiriamorẽ.
& iungit sead ultero: Dũ enĩ aꝗb:dã caritasdĩ inchoata repellitꝰ:
ꝓtint cupiditas scł̃i introducit᷑. Eitq modo miserabili. utnec adme¬
moriã illa redeat. cũ hȩc mentẽ plenepossederit: Memoresto itaq
excideris. id ÷ aqua grã separatꝰ sis ꝗ priuꝰ michi c̃ iunctus

Expanded text:
si electorum omnium Ecclesiae diceretur: Quia in omnibus patientiam habuisti, idcirco utique ea quae tibi ab impiis sunt illata tormenta sustinuisti, quia nisi patientiam habuisses, in tot adversis defecisses. Et ideo patientiam habens non succumbis, quia non pro terrena gloria, sed propter nomen meum haec sustines. Sed habeo adversus te quod charitatem tuam primam reliqubis, quia sicut supradictum est sicut sunt misti boni et mali in praesenti vita, ita communiter eos alloquitur divinus sermtionibus saecularibus et terrenis, sicut mulier deserit primum viri amorem, et jungit se adultero. Dum enim a quibusdam charitas inchoata repellitur, protinus cupiditas saeculi introducitur, fitque modo miserabili, ut nec ad memoriam illa redeat, cum haec mentem plene possederit. Memor esto itaque unde excideris, id est a qua gratia separatus sis, qui prius mihi conjunctus
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est: uobis tim̃tib nom̃ meũ: oriet᷑ soliusticiȩ: Siautẽ
scĩ maius lum̃ habebt̃ quã soliste uisibilis. quantũ putamus
ex cellentiorẽ & sublimiorẽ ẽẽ capitis claritatẽ. a quo menbra
illuminabunt᷑: nde & cũ desole hicloqueret᷑ iohannes:
addidit: sic̃ solluc& inuirtutesua: Quando scilic& meridi¬
ano tẽpr̃ incentrocȩli itaresplend&. ut nullatent humanus
aspectus ferreualeat claritatẽ luminis eiꝰ: hanc claritatẽ osten¬
dit inmonte. corã trib discipłis: quando facta ẽ. facies eiꝰ sic̃ sol
Centies enĩ tantũ sic̃ dic̃ beatꝰ hrlarius fulsit. sed ñ habuit
euuangła creaturã splendidiorẽ cui cõ parare poss& eandem
iclaritatẽ id circo dic̃. sic̃ solẽ resplenduisse. faciemeiꝰ: Etqualistẽ

Expanded text:
scriptum est: Vobis timentibus nomen meum orietur sol justitiae . Si autem scriptum est: Vobis timentibus nomen meum orietur sol justitiae . Si autem sancti majus lumen habebunt quam sol iste visibilis, quantum putamus excellentiorem et sublimiorem esse capitis claritatem, a quo membra illuminabuntur! Unde et cum de sole hic loqueretur Joannes, addidit: Sicut sol lucet in virtute sua, quando scilicet meridiano tempore in centro coeli ita resplendet, ut nullatenus humanus aspectus ferre valeat claritatem luminis ejus. Hanc claritatem ostendit in monte coram tribus discipulis, quando facta est facies ejus sicut sol. Centies enim tantum sicut dicit beatus Hilarius fulsit, sed non habuit Evangelista creaturam splendidiorem cui comparare posset eamdem claritatem, idcirco dic
Abbreviated transcription (Latin):
qr & inꝑfectos scđm litterã exterius informat. & perfectos
uixtamisticũ intellectum interius erudit: Audit enĩ simplex
suo hȩccustodire : Dũ hȩc aut̃ fac̃: abscidit se ꝑ dĩ uerbũ acar¬
nalib delectationib: ut hȩc diuini uerbi custodiendo p̃cepta
possit saluus fieri: Sapientior quoq c̃siderat altiora niysteria:
in hoc mundo ambit. qr desiderat iã frui eiꝰ p̃sentia. cuiꝰ tanta
indiuino eloꝗo p̃dicat᷑ magnificentia: Et facies eius sicut
uidelicet & menbra: Perfaciem eius possumus intelligere scõs
ñ tamen tales quales nunc st̃. sed quales postinodũ futuri. cũ
ad sui crratoris uisionẽ ꝑuenerint: Uinde & dñs in euuangło
dic̃: Tunc iusti fulgebt̃ sic̃ sol inregno patrissui. Quod uidelic&
nondeisto soleuisibili intelligeredebem⁊. cũ & ipse multo turc
maius lum̃ habiturꝰ sit. iuxta illud ꝓpheticũ: Frit luxlunȩ.
sic̃ lux solis & lux solis sic̃ lux ui dierũ: sed potius de illo deqͦ

Expanded text:
rfectos secundum litteram exterius informat, et perfectos juxta mysticum intellectum interius erudit. Audit enim simplex suo haec custodire; dum autem haec facit, abscidit se per Dei verbum a carnalibus delectationibus, ut haec divini verbi custodiendo praecepta possit salvus fieri. Sapientior quoque considerat altiora mysteria, s, nihil in hoc mundo ambit, quia desiderat jam frui ejus praesentia, cujus tanta in divino eloquio praedicatur magnificentia. Et facies ejus sicut videlicet et membra, per faciem ejus possumus intelligere sanctos, non tamen tales quales nunc sunt, sed quales postmodum futuri, cum ad sui Creatoris visionem pervenerint. Unde et Dominus in Evangelio dicit: Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Quod videlicet non de isto sole visibili intelligere debemus, cum et ipse multo tunc majus lumen habiturus sit, juxta illud propheticum: Erit lux lunae sicut lux solis, et lux solis sicut lux septem dierum , sed potius de illo de quo
Abbreviated transcription (Latin):
cõp̃hendit incandelabris : i uniuersalẽ eccła. siueonis doctores:
Qđ enĩ singłis angłis dr̃: ad uniuersos utiq refertur: Hhoc
quippe dñs manifestat: Quicũ desingłis angłis dicat. angło
illiuꝰ eccłȩ scribe: infineita c̃cludit Quihab& aurẽ audiat:
quid sp̃s dicat eccłus: Stellȩ enĩ innoc̾te lucent: similit̃ & can¬
delabra. atq ideo ñ inc̃uenient̃ ꝑsonaeccłȩ in his uerbis epri¬
mit᷑. maxime uero doctoꝵ qui innocte huiꝰ scł̃i lucent uerbo
& opere. aliisq exẽplũ scĩtatis & luminis ostendt̃: Quib utiq
sistunt : qr indĩ p̃destinatione. iã certũ manet. ꝗ sint index¬
tera collocandi. quando agniseparabuntꝰ ab edis : Nequaqua
pars sinistraerit: q infelicitas. uł aduersitas nulla eos nocebit.¬
quibus & dicturus est: Uienitebenedica patris mei. &c&̃: De
tui. & suscipiette dextera iustimei: Et de ore eiꝰ gladius utraque
parte acutus exibat: Gladius utrimq acutꝰ: scriptura uaeri

Expanded text:
 sive omnes doctores. Quod enim singulis angelis dicitur ad universos utique refertur. Hoc quippe Dominus manifestat, qui cum de singulis angelis dicat: Angelo illius Ecclesiae scribe, in fine ita concludit: Qui habet aurem, audiat quid Spiritus dicat ecclesiis . Stellae enim in nocte lucent, similiter et candelabra; atque ideo non inconvenienter persona Ecclesiae in his verbis exprimitur, maxime vero doctorum, qui in nocte hujus saeculi lucent verbo et opere, aliisque exemplum sanctitatis et luminis ostendunt, quibus utisistunt, quia in Dei praedestinatione jam certum manet, qui sint in dextera collocandi, quando agni separabuntur ab haedis, nequaquam pars sinistra erit, quia infelicitas vel adversitas nulla eos nocebit,quibus et dicturus est: Venite, benedicti Patris mei et caetera. De  auxiliatus sum tui, et suscipiet te dextera Justi mei . Et de ore ejus gladius utraque parte acutus exibat. Gladius utrinque acutus, Scriptura Veteris
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ cõprimunt᷑. neuel ultra m̃surã acceptȩ iurtutis ꝑ lnanẽ
głam transeant. ł aduitioꝵ illecebras ruant : Maliaũt. ne
quantũ uolunt nocerepossint. ac uirtutis dextera retinentur.
sed tãquã serui sub potestate d̃i admensurã filios uerbere
cedant: Sunt ergo quidã ad quos dñsuenit ꝑsidẽ quã habent
& aliquando ꝑbonã uoluntitẽ: Sed quia iterũ reprobis morib
eũ eiciunt &aduitia labunt᷑. ñ potest ibi manere: idcirco ambu¬
lat. & adelectos transitũ facit. apud quos diuman& & in eoꝵ
cordib moratꝰ: Facit quidẽ aduentus sui p̾sentiã sentire re¬
ꝓbos. sedqr fidẽ illoꝵ operañ secunt᷑. nequaquã apud eos man&:
sed adelectoꝵ corda abeis transit. in quib ꝑ opera uirtutũ in ha¬
bit& : Hocenĩ indicat colũba exarca dimissa: q̃ suꝑ aquas di¬
Ialii uolitans. cũ ñ inueniss& ubi requiesceret pes eiꝰ. ad arcã
reuersa ẽ: hinc in euuangło ipsedic̃: Siquis diligitine : ser

Expanded text:
quidem comprimuntur, ne vel ultra mensuram acceptae virtutis per inanem gloriam transeant, vel ad vitiorum illecebras ruant; mali autem, ne quantum volunt, nocere possint, hac virtutis dextera retinentur, sed tanquam servi sub potestate Domini, ad mensuram filios verbere caedant. Sunt ergo quidam ad quos Dominus venit per fidem quam habent, et aliquando per bonam voluntatem: sed quia iterum reprobis moribus eum ejiciunt, et ad vitia labuntur, non potest ibi manere, idcirco ambulat, et ad electos transitum facit, apud quos diu manet, et in eorum cordibus moratur. Facit quippe adventus sui praesentiam sentire reprobos: sed quia fidem illorum opera non sequuntur, nequaquam apud eos manet, sed ad electorum corda ab eis transit, in quibus per opera virtutum inhabitet. Hoc enim indicat columba ex arca dimissa, quae super aquas diluvii volitans, cum non inveniret ubi requiesceret pes ejus, ad arcam reversa est. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
hominis fuerat conditꝰ. claritatẽ suiluminis ex maxima
parte perdidit. Sed cũ reparatus fuerit homo. atq post genera¬
lẽ resurrectonẽ renouatꝰ etc̃ & i sesol renouabit᷑. & septẽ¬

Expanded text:
hominis fuerat conditus, claritatem sui luminis maxima ex hominis fuerat conditus, claritatem sui luminis maxima ex parte perdidit. Sed cum reparatus fuerit homo, atque post generalem resurrectionem renovatus, tunc et ipse sol renovabitur, et septem
Abbreviated transcription (Latin):
potest. sidñs ad generalẽ resurreetionẽ cũ tantaclari¬
tate uenturus ẽ. quare ñ in eadẽ claritate postsuã resurrectionẽ
apparuit discipłis : Ad qđ dicendũ ÷ ideõ post suã resurret̾to¬
nẽ claritatẽ suiultꝰ discipłis abscondisse. ut eũ ł sufferre quiuis¬
sent. ł cognoscere: Qđ siñfeciss&: mortaliũ oculi eũ uiderenon
possent: Sienĩ cũ adhuc mortale corpꝰ gestaret ferre ñ potuerunt
claritatẽ uultus eiꝰ quando transsiguratus ẽ. inmonte : quan¬
tomin⁊ hoc possent si post suã resurrecionẽ ipse ñ utsol sed
septemplicit̾ solefulgentẽ suã manifestaret claritatẽ : quidi
aũt istadedño dicemꝑ. cũ &iã nos miseri atq mortales clariratẽ
scãrũ animarũ. cũ aet̃nosole fulgentiũ sustinere ñ ualemꝰ. Porro
iudicii : utiq ad lapsũ &reparationẽ primi hominis ꝑtin&
Postquã enĩ homodĩ inandatũ trans grediendo peccauit: te¬
nebras incurrit. & id circo &iam, ipse sol qui ad obsequium

Expanded text:
potest: si Dominus ad generalem resurrectionem cum tanta claritate venturus est, quare non in eadem claritate post suam resurrectionem apparuit discipulis? Ad quod dicendum est, ideo post suam resurrectionem claritatem sui vultus discipulis abscondisse, ut eum vel suffere quivissent vel cognoscere; quod si non fecisset, mortalium oculi videre eum non possent. Si enim, cum adhuc mortale corpus gestaret, ferre non potuerunt claritatem vultus ejus, quando transfiguratus est in monte, quanto minus hoc possent, si post suam resurrectionem ipse, non ut sol, sed septempliciter sole fulgente suam manifestaret claritatem. Quid autem ista de Domino dicimus, cum etiam nos, miseri atque mortales, claritatem sanctarum animarum cum aeterno sole fulgentium sustinere non valemus? Porrjudicii, utique ad lapsum et reparationem primi hominis pertinet. Postquam enim homo Dei mandatum transgrediendo peccavit, tenebras incurrit, et idcirco etiam ipse sol, qui ad obsequium
Abbreviated transcription (Latin):
luctum non uidebo : Loquitur hoc meretrix .÷ ciuitas rey¬
borum. dũ gloriatur inprincipib nequã. et regib huius
scłi. sicut suit nero &domician. in quib diuitus & ho¬
norib maximis ex altata. putabat se cumeis et̃nalit̃
regnare &uiuere. & numquã eos ammittere. ut ineoꝵ
ammissione lugeret. sicut lugere solent mulieres uirossuos
adulterino iuncta ẽ uiro. id ÷ diabolo. a quo putat se
regi & in hoc mundo regnare. quȩdum presentib de¬
lectatur luxuriis. &t̾̃nũ ñ p̃cauet suppliciũ. sed tantã
temporalib affluens delicus. in his uitã suã ponit nũ quã
seputans hanc uitã temporalẽ amittere. ut ipsaluctũ
quẽ reprobi insupplicio sempit̾no sustinent patiat᷑.
Aliter: Electorum animȩ uirum habent propriũ. id ÷ spũ¬
alem intellectũ. aquo adet̾nã salutẽ reguntur.: ut intimo
discretiorus ex amine: cuncta despiciant. supernis inhieNs:

Expanded text:
luctum non videbo. Loquitur haec meretrix, id est civitas repluctum non videbo. Loquitur haec meretrix, id est civitas reproborum, dum gloriatur in principibus nequam, et regibus hujus saeculi, sicut fuit Nero et Domitianus. In quibus divitiis et honoribus maximis exaltata, putabat se cum eis aeternaliter regnare et vivere, et nunquam eos amittere, ut in eorum amissione lugeret, sicut lugere solent mulieres viros, adulterino juncta est viro, id est diabolo, a quo putat se regi, et in hoc mundo regnare, quae dum praesentibus delectatur luxuriis, aeternum non praecavet supplicium, sed tantum temporalibus affluens deliciis, in his vitam suam ponit, nunquam se putans vitam temporalem amittere, ut ipsa luctum quem reprobi in supplicio sempiterno sustinent patiatur. Aliter, electorum animae virum habent proprium, id est spiritualem intellectum, a quo ad aeternam salutem reguntur, ut intimo discretionis examine terrena cuncta despiciant, supernis inhient.
Abbreviated transcription (Latin):
nisitormentũ exprimitur passionis. quomartẏres af¬
flixerunt reprobi inp̃senti uita: Ait ergo: Inpoculo
quo miscuit uobis. miscete illi. Id est sicut uobis afflcti¬
onẽ tribulationis intulit: ita & uos modo illi inferte
tormentũ. & ur̃o iudicio dãpnate illã: Quantum
glorificauit se & indeliciis fuit: tantũ date illi tor¬
mentum & luctum: Haec om̃a iam superius dicta
fuerant: sed ꝓpt̃ diuersoꝵ actus. diuersȩ significant᷑
ꝑsonȩ. unaplus. aliaminus delinquens: Acsi diceretur
Inquantum quis gloria temporali. loeticiaq delicus
acuoluptatibus resolutus ẽ: intantum date illi tor
impia ciuitas tantũ recepit. inquantum deliquit.
sedtam̃ nihil illi poenarũ deerit. & qu& tẽporaliter
peccauit: aeternis cruciabitur tormentis: QUIA IN
cordesuo dicit. sedeo regina .i. Inhonore & dignitate
sum constituta. sicuti regina sedet ingła &honore
PTUIBUA NONSŨ: quia urũ habeo: & cuiꝰ amimissione

Expanded text:
nisi tormentum exprimitur passionis, quo martyres afnisi tormentum exprimitur passionis, quo martyres afflixerunt reprobi in praesenti vita? Ait ergo, In poculo quo miscuit vobis, miscete illi, id est sicut vobis afflictionem tribulationis intulit, ita et vos modo illi inferte tormenta, et vestro judicio damnate illam. Quantum glorificavit se, et in deliciis fuit, tantum date illi tormentum et luctum. Haec omnia jam superius dicta fuerant. Sed propter diversorum diversae significantur personae, una plus, alia minus delinquens, ac si diceretur: In quantum quis gloria temporali laetitiaque deditus, ac voluptatibus resolutus est, intantum date illi tormimpia civitas tantum recepit quantum deliquit, sed tamen nihil poenarum illi deerit: et quae temporaliter peccavit, aeternis cruciabitur tormentis. Quia in corde suo dicit: Sedeo regina, id est, in honore et dignitate sum constituta, sicut regina sedet in gloria et honore. Et vidua non sum. Quia virum habeo, et ejus amissione,