comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idestinant quare dixerit in nomine dñi sicut silo
erit domus haeo : & urbs de solabitur eo quod
uonsit habitator: si quando igitur ꝓp̃t man¬
data dñi & fidei ueri tatem : uel sacer dotes nob̵
uel opseudo ꝓpbetae uel deceptus populus iras¬
citur : non mag nopere curemus sed exsequam᷑
sententiam dĩ nequaquam praesentia mala
sed futura bona animo cogitantes: & con¬
gregatus est omnis populus aduersum hiere¬
miam in domũ dñi: & audierunt principes
iuda uerba haeo : & ascenderunt dedo moregis
indomõ dñi & sederunt in introitu portaedñi
nouȩ hie remias intemꝑlo uerba dñi ꝓpheca¬
bat & dixerat domum istam sicut silo & urbem
hano inmaledictionem cunctis gentibus terrae:
statim que a sacerdotibus & prophetis & populo
seditione commota omne uulgus aduersum
ꝓphetam congregatur intem p̾lum ubi erat
propheca : & sacer dotum ac prophetarum uulgi¬
que manibus tenebatur .: Quod cum audis¬

Expanded text:
destinant, quare dixerit in nomine domini: sicut Silo destinant, quare dixerit in nomine domini: sicut Silo erit domus haec et urbs desolabitur eo, quod non sit habitator. si quando igitur propter mandata domini et fidei ueritatem uel sacerdotes nobis uel pseudoprophetae uel deceptus populus irascitur, non magnopere curemus. sed exsequamur sententiam dei nequaquam praesentia mala, sed futura bona animo cogitantes. Et congregatus est omnis populus aduer sum Hieremiam in domum domini. et audierunt principes Iuda uerba haec et ascenderunt de domo regis in domum domini et sederunt in introitu portae domini nouae. Hieremias in templo uerba domini prophetabat et dixerat: dabo domum istam sicut Silo et urbem hanc in maledictionem cunctis gentibus terrae statimque a sacerdotibus et prophetis et populo seditione commota omne uulgus aduersum prophetam congregatur in templum, ubi erat propheta et sacerdotum ac prophetarum uulgique manibus tenebatur. quod cum audis
Abbreviated transcription (Latin):
urbs iudȩ orum inmaledictionem cunctis gentib
terrae : de quanos dñs liberauit. Dicente apostolo
xp̃s redemitnos dema ledictione legis. factus ꝓ
nobis male dictio: Et audierunt sacerdotes &
ꝓphetae siue pseudo ꝓphetae : & omnis populus
hieremiam loquentem uerba haee in domo dni
cumque conpless& hieremias loquens omnia
quȩ praeceperat eid̃s ut loqueretur ad uni uer¬
sum populum: apͥprehenderunt eum sacer¬
dotes & prophetae siue pseudo ꝓphecȩ & om¬
nis populus dicens morte moriatur : quia ꝓ¬
phecauit in nominedñi : dicens si cut silo erit
domus haec : & urbs ista de solabitur eo quod non
sit habitator.: Sacerdotes & prophetae quos ꝑseudo¬
ꝓphetas. lxx manifestius transtulerunt : lras¬
cuntur hie remiae quod uera praedĩcat & sub¬
uerso templo & ciuitate desertant peritura religio
& lucra exreligione uenientia : idcirco apprehen¬
dunt dum & consentiente sibi populo morti

Expanded text:
urbs Judaeorum in maledictionem cunctis gentibus urbs Judaeorum in maledictionem cunctis gentibus terrae, de qua nos Dominus liberavit, dicente Apostolo: « Christus redemit nos de maledictionobis mal maledictio. Et audierunt sacerdotes et prophetae — siue pseudoprophetae — et omnis populus Hieremiam loquentem uerba haec in domo domini. cumque conplesset Hieremias loquens omnia, quae praeceperat ei dominus, ut loqueretur ad uniuersum populum, apprehenderunt eum sacerdotes et prophetae — siue pseudoprophetae — et omnis populus dicens: morte moriatur, quia prophetauit in nomine domini dicens: sicut Silo erit domus haec et urbs ista desolabitur eo, quod non sit habitator. Sacerdotes et prophetae, quos \'pseudoprophetas\' LXX manifestius transtulerunt, irascuntur Hieremiae, quod uera praedicat et subuerso templo et ciuitate deserta sit peritura religio et lucra ex religione uenientia; idcirco apprehendunt eum et consentiente sibi populo morti
Abbreviated transcription (Latin):
mus : qui iuxta a postolum dedit nobis ui
uelle aperficere : Sin autem sufficit semel
ambulare in lege quae nobis dataest permosen
ut stulta heresis suspicatur: quomodo addi dit
ut audiatis sermones seruorum meorum pro¬
phetarum qui utique postlegem missi sunt &
non semel sed frequenter necotiose & a securo sed
semper & a solicito misi inquit aduos feruosine¬
os cotidie e de nocte consurgens : quos budire
olucritis dabo domum istamꝰ hoc est templum
dĩ sicut silo ubi fuit tabernaculum: cum que
templum destructum fuerit: consequenter
& ciuitas erit in maledictionem cunctis genti¬
bus terrae ñ Si cut autem ex structo tem plo
in area orne & inmontemoria. hoc estuisio
nis in quo ab raham isa ac filium obtullisse
parratur cessauit religio si lor nec postea
ibi sunt caelebrata sacrificia. sic exstructa
ecclesia : & spiritalibus in ea uictimis immola¬
tis cessauerunt leges caerimoniae : & data est

Expanded text:
mus, qui iuxta apostolum dedit nobis et mus, qui iuxta apostolum dedit nobis et uelle et perficere. sin autem sufficit semel ambulare in lege. quae nobis data est per Mosen, ut stulta heresis suspicatur, quomodo addidit: ut audiatis sermones seruorum meorum, prophetarum? qui utique post legem missi sunt et non semel, sed frequenter, nec otiose et a securo, sed semper et a sollicito. \'misi,\' inquit, \'ad uos seruos meos cotidie et de nocte consurgens; quos si audire nolueritis. dabo domum istam\' — hoc est templum dei — \'sicut Silo\', ubi fuit tabernaculum. cumque templum destructum fuerit, consequenter et ciuitas erit in maledictionem cunctis gentibus terrae. sicut autem exstructo templo in area Ornae et in monte \'Moria\', hoc est \'uisionis, in quo Abraham Isaac filium obtulisse narratur, cessavit religio Silo, nec postea ibi sunt celebrata sacrificia: sic exstructa Ecclesia et spiritalibus in ea victimis immolatis, cessaverunt legis caeremoniae ; et data est
Abbreviated transcription (Latin):
inferat ⁊ talequid & illud in euangelio est
mittam filium meum forsitam uerebuntur
eum : quod utique expersonadĩ omnipotentis di¬
citur demque & in praesentiarũ ait: si forte
audiant & conuertantur upus quis que auta
sua amala : ut cum illi conuersifuerint & me
sententiae pq̃enteat : & non faciam quod ees
facere cogito ꝰ cogito autem facere ꝓꝑter
malitias studi orum illorum : quaesi fuerint
mmnutata & mea sentia commutabi turelega¬
muspustoriam ionae & niniuae : & dices adeose
baec dicit dñs: sinon dudieritisme ut ambule¬
us inlegemea quam de diuobis: ut audiatis
ser mones seruorum meorum propbecarun
quos ego misi aduos de nocte consurgens ddi¬
rigens : & non audistis: dabo domum istane fien
filo : & urbem hanc dabo inmaledictieneo
cunctis gentibus terrae : In nostra estergo pote¬
tum p otestate uel facere quiduel facereita
dum taxat ut quic quid boni operis uolumius
appetimus explemus ad dĩ gratiam refert¬

Expanded text:
inferat. tale quid et illud in euangelio est: inferat. tale quid et illud in euangelio est: mittam filium meum, forsitan uerebuntur eum; quod utique ex persona dei omnipotentis dicitur. denique et in praesenti ait: \'si forte audiant et conuertantur unusua mala: ut cum illi conversi fuerint, et meae sententiae me poeniteat, et non faciam, quod eis facere cogito. Cogito autem facere propter malitias studiorum illorum, quae si fuerint immutatae, et mea sententia commutabitur. Legamus historiam Jonae et Ninive. Et dices ad eos: Haec dicit Dominus: Si 1026 non audieritis me, et  ut audiatis sermones servorum meorum Prophetarum, quos ego misi ad vos de nocte consurgens, & dirigens, & non audistis, v.6. dabo domum istam sicut silo, & urbem hanc dabo in maledictionem cunctis gentibus terrae. In nostra est ergo positum potestate uel facere quid uel non facere, ita dumtaxat, ut, quicquid boni operis uolumus, appetimus, explemus, ad dei gratiam refera
Abbreviated transcription (Latin):
uestibulo templi dñi ut peroccasionem ora¬
tionis dñi & adorandi eum fermones ꝓphetȩ
dudire cogantur : noli in quit subtrahere uer¬
bumꝰ lic& tristesit lic& aduersumte audientiũ
rabies concitetur. tamen dicito quod tibuim¬
peratum est non formidans persecutiones eorũ
qui aduersumte concitandisunt : sed dñi uo¬
bentis imperium: forsitanin quit audiant
& conuertantur : uerbum ambiguum forsi¬
tan. maiestati dm̃ non potest conuenire. sed
nostro loquitur a fectu : ut liberum homini
seruetur arbitrium Ne ex prescientia eius
quasi necessi tate uel facere quiduel non
facere cogantur : ponenim eo quod dĩscit
futurum ali quid idurco futurum est : sed quia
hieremiam : & simala prae dixerit dñs & egerit po¬
pulus paenitentiam : quod& ipse acturus sit paeni¬
tentiam superhisque facere comminatus est
s propera pollicitus fuerit & egerit populus ne¬
glegenter : mut& ds̃ sententiam & probonis mala

Expanded text:
uestibulo templi domini, ut per occasionem orauestibulo templi domini, ut per occasionem orationis domin et adorandi eum sermones prophetae audire cogantur. \'nolii, inquit, \'subtrahere uerbum; licet triste sit, licet aduersum te audientium rabies concitetur, tamen dicito, quod tibi impe ratum est, non formidans persecutiones eorum, qui aduersum te concitandi sunt, sed domini iubentis imperium! \' forsitan inquit, audiant et conuertantur. uerbum ambiguum \'forsitan\' maiestati domini non potest conuenire, sed nostro loquitur affectu. ut liberum homini seruetur arbitrium, ne ex praescientia eius quasi necessitate uel facere quid uel non facere cogatur; non enim ex eo, quod deus futurum aliquid, idcirco futurum est, sed quia fHieremiam, et si mala praedixerit dominus et egerit populus paenitentiam, quod et ipse acturus sit paenitentiam super his, quae facere comminatus est; et si prospera pollicitus fuerit et egerit populus neglegenter, mutet deus sententiam et pro bonis mala
Abbreviated transcription (Latin):
mala : &paeniteat memali siue quiescam amalo
quod oogito faceretis ꝓpt̃ malitias studi orum eoꝵ
h aec ꝓph&ia superior est priorelic& sub eodem
regssit facta: illa enim facta est in anno quarto
ioiacim filii iosiae regisiuda. haec autem in prin¬
tipio eiusdem regis iũiscriptura dicenteꝵ in prin¬
cipio regisio acim filii osi de regisiuda : Factum est
uerbum istud dicens: nonigitur ut sȩpeiam dixi¬
mus in ꝓphetis historiae ordo texenduf est cumin
prȩsentiarum sub eodem rege historiae priora
postea : & posteriora antedicantur :: qui autem uer¬
bum dicturus est dñi : deb& stare cum mosst &¬
audire cum psalmista : quistatis in domodm̃
inatrus domus dĩ nostri: & praccipitur illi
ut loquatur a domnes ciuitates iuda lic& ciui
te ui deretur inatrio domus dñi loqui adur¬
bes quaecoram nonerant: sed quando ad po¬
pulos & ad ciues loquitur ipsis ciuitatibus
loquitur : pulchre autem statinatrio atque

Expanded text:
mala, et paeniteat me mali — siue quiescam a malo mala, et paeniteat me mali — siue quiescam a malo —. quod cogito facereeis propter malitias studiorum eorum. Haec prophetia superior est priore, licet sub eodem rege sit facta. illa enim facta est in anno quarto Ioiacim, filii Iosiae regis Iuda, haec autem in principio eiusdem regis scriptura dicente: in principio regis Ioiacim, filii Iosiae, regis Iuda, factum.est uerbum istud a domino dicens. non igitur, ut saepe iam diximus, in prophetis historiae ordo texendus est, cum in praesentiarum sub eodem rege priora postea et posteriora ante dicantur. qui autem uerbum dicturus est domini, debet stare cum Mosi et audire cum psalmista: qui statis in domo domini, in atriis domus dei nostri. et praecipitur illi, ut loquatur ad omnes ciuitates Iuda, licet \'cte uideretur in atrio domus domini loqui ad urbes, quae coram non erant; sed quando ad populos et ad ciues loquitur, ipsis ciuitatibus loquitur. pulchre autem stat in atrio atque
Abbreviated transcription (Latin):
tatio eius insion ipse deser& sedem suam & cõn¬
plebit quod perhunc eundem ꝓphetam locutus est : dimi¬
si domum eam dereliquubereditatem meam:: Reliquit
autem quasileo cubilesuum ut omnes bestiae uastan¬
diteriam eius habeant potestatem l eon eenim custode
& praen denullus ede dam aud& acedere ⁊ facta est
inquit terra eorum
a faciae irde co¬
lumbaes
non mirabitur
columba
dñi intellegi
nabu¬
chodortosor: qui
supra
eum uocariser
magnũ.
lic& columbam &
inpes sona
hierus alem possimus
accipere. quod iniscatur & tristissit sel eonis sui per¬
didisse custodiam & terram suam uenisse in desolato¬
da : factum est uerbum istud a dño dicens ⁊ haec di¬
cit dñs stamatrio domus dni loqueris ad omnes
ciuitates iuda dequibus ueniunt ut adorent indomo
dnĩ unii uersos sermones quos ego manda uictibiut
lo quaris ad eos noli sub trabere uerbum si forte au¬
diant & conuertantur unus quis que auia sua

Expanded text:
tatio eius in Sion, ipse deseret sedem suam et contatio eius in Sion, ipse deseret sedem suam et conplebit, quod per hunc eundem prophetam locutus est: dimisi domum meam, dereliqui hereditatem meam. reliquit autem quasi leo cubile suum, ut omnes bestiae uastandi terram eius habeant potestatem. leone enim custode et praeside nullus ad eandem audet accedere. facta einquit, terra eorum,a faciae irae columbae. Non mirabitur columbam Domini intelligi Nabuchodonosor, qui supra eum vocari sermagnum. Licet columbam et in persona Jerusalem possimus accipere, quod irascatur et tristis sit, se leonis sui perdidisse custodiam, et terram suam venisse in desolatioda da, factum est uerbum istud a domino dicens: haec dicit dominus: sta in atrio domus domini et loqueris ad omnes ciuitates Iuda, de quibus ueniunt, ut adorent in domo domini, uniuersossermones, quos ego mandaui tibi, ut loquaris ad eos; noli subtrahere uerbum! si forte audiant et conuertantur unusquisque a uia sua
Abbreviated transcription (Latin):
plicitatem prope¬
modum stulte¬
tiae uicinisunt
quando aut̃
ħabuerimus pacẽ
t& non intel¬
lexerimus uel
bona uelspe¬
tiosa pacis sedlu¬
xurqenos
& otio & uolupta¬
tibus dede¬
rimus : tunc con¬
quiescent
si ue conticiscent bo¬
napacis
& auferentur a nob
ꝓpter
iram furoris dñi&
implebi¬
tur illud quod scrip¬
tum est:
cum dixerint pax & secu¬
ritas tunc
repentinus eis superueni& interitus : quoue¬
niente omnia conticescent: dereliquit qua¬
si leo umbraculum si ue cubilesuum : & ut ueri¬
us est tabernaculum : hoc enim sochođ he¬
braicum sonat : quia facta est terra eorum in
desolationem uel inuiam a faciaeirae colũbȩ
siue a faciae gladu magni & a faciaerae furo¬
ris dñiꝰ : dñs de quo supradixerat de excelso
rugi& & de habitaculo scõ suo dabit uocem suã :
rugiens rugi& super decorem suum ĩ psedereli¬
qu& tabernaculum suum : de quo scriptum esti
factus est in pace si ue in salutem locuseius & habi¬

Expanded text:
plicitatem propeplicitatem propemodum stultitiae uicini sunt. quando autem habuerimus pacem et non intellexerimus uel bona uel speciosa pacis, sed luxuriae nos et otio et uoluptatibus dederimus, tunc conquiescent siue conticiscent bona pacis et auferentur a nobis propter iram furoris domini et implebitur illud, quod scriptum est: cum dixerint: pax et securitas, tunc repentinus eis superueniet interitus, quo ueniente omnia conticiscent. Dereliquit quasi leo umbraculum — siue cubile — suum — et, ut uerius est, tabernaculum; hoc enim \'soccho\' Hebraicum sonat —, quia facta est terra eorum in desolationem — uel inuia — a facie irae columbae — siue a facie gladii magni — et a facie irae furoris domini. Dominus, de quo supra dixerat: de excelso rugiet et de habitaculo sancto suo dabit uocem suam: rugiens rugiet super decorem suum, ipse derelinquet tabernaculum suum. de quo scriptum est: factus est in pace — siue in Salem — locus eius et habi
Abbreviated transcription (Latin):
in confractione sit damsnum siuequasi a rietes electi
ut pinguis hostiasit deuora re cupientium : peribit
inquit fuga apastoribus quando none geritit p̾e¬
nitentiam : deni que dicitur ad phariscos genimina
uiperarum quis ostendit uobis fugere abirauentura
& in psalmis legimis: perit fuga ame: & saluatio mn¬
quit ab opimitibus gregissi uearietibus. Anol coi¬
NCΥ sub auditur pͥeribit uox clamaris pasto¬
rum & ululatus optimatium gregis. siue iubilũ
arietum : quia uastauit dñs pascuaeorum & con¬
ticuerunt aruasiue speciosa pacis a facieirȩ fu¬
roris dñi: & hic notandum quod apud. lxx iubi¬
lum pro ululatu positum sit: interpastores aut̃
a arietes ista diuersitas est: quod pastores putaitur
in eidesia qua tͥ presunt gregi cum sapientia exerci¬
uditione at que do ctrina : a rietes uero qui princi¬
dies quidem uidentur in populo sed nihil ha bent
insedoc trinae at que sapientiae : & pernimiam sim¬

Expanded text:
in fractione sit damnum, sive quasi arietes electi, in fractione sit damnum, sive quasi arietes electi, ut pinguis hostia sit devorare cupientium. « Peribit, inquit, fuga a pastoribus, » quando non egerint poenitentiam. Denique dicitur ad Pharisaeos: « Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere ab ira ventura? et in Psalmis legimus: periit fuga a me. et saluatio, inquit, ab optimatibus gregis siue arietibus; ard κοινού subauditur peribit\'. Uox clamoris pastorum et ululatus optimatium gregis — siue iubilum arietum —, quia uastauit dominus pascua eorum. et conticuerunt arua — siue speciosa — pacis a facie irae furoris domini. Et hic notandum, quod apud LXX \'iubilum\' pro \'ululatu\' positum sit. inter pastores autem et arietes ista diuersitas est, quod pastores putentur in ecclesia, qui praesunt gregi cum sapientia et eruditione atque doctrina, arietes uero, qui principes quidem uidentur in populo, sed nihil habent in se doctrinae atque sapientiae et per nimiam sim
Abbreviated transcription (Latin):
turque interfectiad nõ non quod dñs ipseper¬
cutiat : sed quo in interitu pessimorum uolun¬
tas & imperium dñi conpleatur⁊ ululate
uium: quaa completi sunt dies uestri ut interficia¬
mini: & dissipationes uestrae & cadetis quasi uasa prȩ¬
ciosa siue quasi arietes electi & peribit fuga apos¬
toribus & saluatio ab optimatibus siue arietibus
gregis : Notandum quodinhoo tantum loco .lxx
iubilum inmalam partem posuerunt: proquo
alii interpretes ululatum ut in hebreo scriptum est
transtulere : interpastores & arietes si ueoptimates
gregis ista distantia est . quod pastores rationali
um sunt: arieces autem &optimates referuntur ad
diuites qui& ipsi pars gregis appellantur: quod¬
quemn fert conpleti sunt dies uestri ut interficiami¬
ni : tunc conplebuntur dies eorum quando fuerit
peccata cõmpl& a& dispergentur & cadent si cut
uasa pretiosa : ut confracta non ualeant instaura¬
ri & quanto ante fuere preciosa tanto magiseoꝵ

Expanded text:
turque interfecti a domino, non quod dominus ipse percutiat, sed quo in interitu pessimorum uoluntas et imperium domini conpleatur. Ululate uium —, quia conpleti sunt dies uestri. ut interficiamini, et dissipationes uestrae et cadetis quasi uasa pretiosa — siue quasi arietes electi —. et pe r ibit fuga a pastoribus et s a saluatio ab optimatibus — siue arietibus — gregis. Notandum, quod in hoc tantum loco LXX \'iubilum\' in malam partem posuerant. pro quo alii interpretes \'ululatum\', ut in Hebraeo scriptum est, transtulere. inter pastores et arietes siue optimates gregis ista distantia est, quoum sunt, arietes autem et optimates referuntur ad divites, qui et ipsi pars gregis appellantur. Quodque infert: « Completi sunt dies vestri, ut interficiamini. » Tunc complebuntur dies eorum, quando fuerint peccata completa; et dispergentur et cadent sicut vasa pretiosa, ut confracta non valeant instaurari, et quanto ante fuere pretiosiora, tanto majus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
seph & subripuit primogenita manasse quina¬
tura primitiuus erat sed in mistorio crucis decusa¬
tis manibus quistabat ad sinistram iacob dextrae
manus eius suscepit benedictionẽ & qui st& erat ad
dexeram sinixtra benedictus in scđm redactus
ẽ gradum. & quo modo iacob esau sicephraam ma¬
nasse rapuit primogenita. omnis que populus
decem tribuum. Vocatus ẽ ephrum quia geroboã
filius nabat eactriba regnum primus optinuit
in samaria. Audite uerbum dñi gentes & an nun¬
tiate insulis quae ꝓculsunt & dicite quidisꝑsit
srł. congregabiteũ & custodi&cũ sic̃ pastor

Expanded text:
seph et subripuit primogenita Manasse, qui naseph et subripuit primogenita Manasse, qui natura primitiuus erat; sed in mysterio crucis decusatis manibus, qui stabat ad sinistram Iacob, dextrae manus eius suscepit benedictionem et, qui steterat ad dextram. sinistra benedictus in secundum redactus est gradum. et quomodo Iacob Esau, sic Ephraim Manasse rapuit primogenita omnisque populus decem tribuum uocatus est Ephraim, quia Hieroboam, filius Nabat, ex hac tribu regnum primus optinuit in Samaria. Audite uerbum domini, gentes, et annuntiate insulis, quae procul sunt, et dicite: qui dispersit Israhel, congregabit eum et c
Abbreviated transcription (Latin):
consolatione reducã eos illum sensum ponemus
qui& in psalmis dr̃. euntes ibant & flebunt pos¬
tantes semina sua. Venientes autẽ uenient in eul¬
tatione portantes manipulos suos Fleuer̃ enim
quando captiui ductisunt & consolationẽ maxi¬
mã receporunt. quando miscđa dñi sunt reduc
plenos aquarum & largissimi fluminis inuia
recte ui delic& fidei non in ꝑfidia iudaeorum
& non inquit inpingent inta quiacȩci ẽẽ cessar̃
quibus condam dictumẽ. sicęci essetis non ha.¬
ber&is peccatum. Nuno uero diortis qui a uidem̃
peccatum ur̃m man& possomus uiam rectã & xp̃m
intellegere in qua qui cumque ambulauerit non in pin¬
g& factussum ait is raeli pater qui reduotus ẽ &c
phrum primogenitus is est ubienim condam ha¬
bundauit peccatũ suꝑ ab undauit gratia ephra¬
im autẽ intypoeẽ populi degentibus congregati.
scriptura testatur fuit qnim posterior filius io¬

Expanded text:
consolatione — reducam eos, illum sensum ponemus, consolatione — reducam eos, illum sensum ponemus, qui et in Psalmis dicitur: euntes ibant et flebant portantes semina sua; uenientes autem uenient in exultatione portantes manipulos suos. fleuerunt enim, quando captiui ducti sunt, et consolationem maximam receperunt, quando misericordia domini sunt reductplenos aquarum et largissimi fluminis in uia recta, uidelicet fidei, non in perfidia Iudaeorum. et non, inquit, inpingent iii ea, quia caeci esse cessarunt, quibus quondam dictum est: si caeci essetis, non haberetis peccatum;, nunc uero dicitis, quia uidemus; peccatum uestrum manet. possumus \'uiam rectam\' et Christum intellegere, in qua, quicumque ambulauerit, non impinget. factus sum, ait, Israheli pater, qui reductus est, et Ephraim primogenitus meus est; ubi enim quondam abundauit peccatum superabundauit gratia. Ephraim autem in typo esse populi de gentibus congregati scriptura testatur. fuit enim posterior filius Io
Abbreviated transcription (Latin):
loquebatur helias usque quod olaudicatis utro que pede
postea uiderint & populus qui sedebant in tenebris &
um bramortis magnum lumen aspexerint claudique
cucurrerint & pregnans pepererit filios eccła magna
reuertentium adfidem. Iudȩi putant hoceẽ cõple¬
tũ quando sub etra post diem paschae egressi sunt
debabylone ut reuerterentur hierł in quo typus fuit
& nonueritas. neque enim in illo tempore uniuersa
que legimus & lecturi sumus fuisse conpletũ poter̃
approbare. In flau uenient siue egredientur & in
miseri cordia reducam eos & ad ducam eos ꝑtorren¬
tes a quarum in uiarecta & non in pingent siue
nonerrabunt in ea quia factussum is raeli pat᷑ &e
phram primogenitus insẽ: Si iuxta hebraicum
legerimus infl&uuenient hocepim indicat. iaba
iuxta illud lacrimo gaudio. S̾ in autẽ uxta hoc
qui dixer̃ in fl&a egredientur & in miscđa siue in

Expanded text:
loquebatur Helias: usquequo claudicatis utroque pede?, loquebatur Helias: usquequo claudicatis utroque pede?, postea ambulauerint et populus, qui sedebant in tenebris et umbra mortis, magnum lumen aspexerint claudique cucurrerint et praegnans pepererit filios, ecclesia magna reuertentium ad fidem. Iudaei putant hoc esse conpletum, quando sub Ezra post diem Paschae egressi sunt de Babylone, ut reuerterentur Hierusalem, in quo typus fuit et non ueritas; neque enim in illo tempore uniuersa, quae legimus et lecturi sumus, fuisse conpleta poterunt approbare. In fletu uenient — siue egredientur — et in misericordia reducam eos et adducam eos per tor- rentes aquarum in uia recta et non inpingent — sine non errabunt — in en, quia factus sum Israheli pater et Ephraim primogenitus meus est. Si iuxta Hebraicum Iegerimus: in fletu uenient — hoc enim indicat \'iabu\' iuxta illud: lacrimo gaudio. sin autem iuxta LXX, qui dixerunt: in fletu egredientur et in misericordia — siue in
Abbreviated transcription (Latin):
sere ducturum eos de cerra aquilonis quiestuentus durissimus
nomine autem dexteruocatur de incredulitate defrigoredo¬
minice caritatis & congregare cos ab extremis terrae non in
alio tempore sedinsolempnitate pasche hocest ferus domini¬
ce passionis quando crucifixus est dñs : Impletum que illud
quodipseineuangelio repromisit cum exaltatus fuero
omniatrahamadine. Tuncgtner auit multum populum
ut illudimpleretur is aiae quia nata est genssemel uno enim
dietriamilia & quinquemilia hominum crediderunt quod¬
que in hebraico scribitur. Interquos erunt caecus & claudus
& pregnans & pariens simul ecclesia magnare uertentium
huc quam quam &iuxta litteram impletum sit quodcaeci-
uiderint claudiambula uerint tamen melius iuxta a nãgo¬
gẽn intellegi potest quod qui prius caecierant perfidia pos¬
tea crediderunt salutor & qui daudi quibus quondã

Expanded text:
se reducturum eos de terra aquilonis, qui est uentus durissimus. se reducturum eos de terra aquilonis, qui est uentus durissimus. nomine autem dexter uocatur, de incredulitate, de frigore dominicae caritatis et congregare eos ab extremis terrae non in alio tempore, sed in solemnitate Paschae, hoc est feriis dominicae passionis, quando crucifixus est dominus impletumque illud, quod ipse in euangelio repromisit: cum exaltatus fuero, omnia traham ad me. tunc generauit multum populum, ut illud impleretur Isaiae: quia nata est gens semel; uno enim die tria milia et quinque milia hominum crediderunt. quodque in Hebraico scribitur: inter quos erunt caecus et claudus et praegnans et pariens simul, ecclesia magna reuertentium huc, quamquam et iuxta litteram impletum sit, quod caeci uiderint, claudi ambulauerint, tamen melius iuxta ἀναγωγὴν intellegi potest, quod, qui prius caeci erant perfidia, postea crediderint saluatori et, qui claudi, quibus quondam
Abbreviated transcription (Latin):
personate & canite & dicite quidestillud quodiubentur dicere
Saluum facdñẽ populumtuum. quem populu muti quereliꝗ¬
asis raelque secundum electionem saluae facte sunt. dequi¬
bus & paulus assummens testimoniumi saieloquitur uisi
dñs sab aothreliquiss& nobisse men sicut sodomafacties semus
& sicutgo morrasimiles fuis semus. ec ceego adducam eos de
terra aquilonis & congregabo eos ab ex tremisterrȩ quodq:
sequitur in solemnitate phase & generabit filios multos in
hel raico non habetur sedinseptuagintatantum legitur pro
quo apud hebreos scriptum est interquoserunt caecus &clau¬
dus & pregnans & pariens simul ecclesia magna reuertenti¬
um. huc congregantur reliquiae populis rael pera postolos
& apostoli cos uiros dequibus su pralegimus clamabuntcus¬
todes inmonte & quibus praecipitur personate & canite & dici¬
teut saluaefiant reliquia eis rael. Ipse quedns̃ pollic&ur

Expanded text:
personate et canite et dicite! quid est illud, quod iubentur dicere? personate et canite et dicite! quid est illud, quod iubentur dicere? saluum fac, domine, populum tuum. quem populum? utique reliquias Israhel, quae secundum electionem saluae factae sunt, de quibus et Paulus assumens testimonium Isaiae loquitur: nisi dominus sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus et sicut Gomorra similes fuissemus. Ecce ego adducam eos de terra aquilonis et congregabo eos ab extremis terrae; quodque sequitur: in solemnitate Phase; et generabit filios multos, in Hebraico non habetur, sed in LXX tantum legitur, pro quo apud Hebraeos scriptum est: inter quos erunt caecus et claudus et praegnans et pariens simul, ecclesia magna reuertentium huc. Congregantur reliquiae populi Israhel per apostolos et apostolicos uiros, de quibus supra legimus: clamabunt custodes in monte et quibus praecipitur: personate et canite et dicite, ut saluae fiant reliquiae Israhel. ipseque dominus pollicetur
Abbreviated transcription (Latin):
plantate plantaria & uindemiate tunc fuit diesdnĩ
inquadamauerunt custodes aposto liui de lic&. & a¬
posto liciuiri inmonte samariae & in monte effraim
quorum alterum custodiam alterum ubertatem sonat
quid uero dicunt custodes samariae immo quidela¬
mant in monte ephruim surgite qui iacetis humilia
rel inqui te uictimarum hostias spernite sacrifitiũ
dnõ sps̃ contribulatus a scendamus insion hoc est
inecclesiam ubi est speculatio & intuitudĩ cum¬
que fuerimus in sion immo ascenderimus pariterad
cit dns̃ exultatei l&icia iacob & innite contracapud
gentium personate canite & dicite saluum fac dnẽ
populumtuum reliquiasis raeł significantr non
totus saluatdris rael sed reliquiȩ is rael. praccipi¬
ente dnõ atque dicente exultate in laeticia quies¬
tis deiacob & hinnite ad capudgentium cunctare¬
ferentos quia cauda quondamuersa est in caput¬

Expanded text:
plantate plantaria et uindemiate! tunc fuit dies domini, plantate plantaria et uindemiate! tunc fuit dies domini, in qua clamauerunt custodes — apostoli uidelicet et apostolici uiri — in monte \'Samariae\' et in monte Ephraim\', quorum alterum \'custodiam\', alterum \'ubertatem\' sonat; quid uero dicunt custodes Samariae, immo quid clamant in monte Ephraim? \'surgite, qui iacetis, humilia relinquite, uictimarum hostias spernite\' — sacrificium domino spiritus contribulatus—\',ascendamus in Sion, hoc est in ecclesiam, ubi est speculatio et intuitus dei; cumque fuerimus in Sion, immo ascenderimus ad cit dominus: exultate in laetitia, Iacob, ei hinnite contra caput gentium; personate, canite et dicite: saluum fac, domine, populum tuum, reliquias Israhel! Significanter non totus saluatur Israhel, sed reliquiae Israhel praecipiente domino atque dicente: \'exultate in laetitia, qui estis de Iacob, e t hinnite ad caput gentium cuncta referentes, quia cauda Quondam uersa est in caput
Abbreviated transcription (Latin):
surgite & ascendamus insionad dnm̃ dm̃ nostrum qui¬
hereditas & longerecesserata dõ propterea dns̃ post
multum tempus apparuitei non tempore torobabel
& etrae postquam sursum capti sunt sed incaritate
perpetua dilexiteum. quae nullo sine delebitur & ad¬
traxieum miserans nequaquam enim merito sed dementia
saluatus est. Rursumque ait. edificabote & edificabe¬
ris uirgo is rael. hoc pro priae intellegamus i neccle¬
sia delirant enim quiauream ad quegem matam sus¬
pirant hierus alem suam auariciam in misterio ur¬
bis dnĩ consecrantes adhucornaberis trmphanis tu¬
is ut canes dnõ inecclesiis omni intemalorumoperũ
carne consumpta. &egredieris inchoro ludentium
cumgentium urbis plantabis uineas in montibus
samariae nequaquam in uallibus & humilibus lo¬
cis sed inmontib: samariae qui postcaptiuitatem po¬
puliis rael ab alieni enis possessi sunt quibus dicitur

Expanded text:
surgite et ascendamus in Sion ad dominum deum nostrum! Quisurgite et ascendamus in Sion ad dominum deum nostrum! Quihereditas et longe recesserat a deo, propterea dominus post multum tempus apparuit ei — non tempore Zorobabel et Ezrae, postquam rursum capti sunt —, sed in caritate perpetua dilexit eum, quae nullo fine delebitur, et attraxit eum miserans; nequaquam enim merito, sed clementia saluatus est. rursumque, ait, aedificabo te et aedificaberis, uirgo Israhel. hoc proprie intellegamus in ecclesia; delirant enim, qui auream atque gemmatam suspirant Hierusalem suam auaritiam in mysterio urbis domini consecrantes. \'adhuc ornaberis tympanis tuis, ut canas domino in ecclesiis omni in te malorum operum carne consumta. et egredieris in choro ludentium cum gentium turbis, plantabis uineas in montibus Samariae\', nequaquam in uallibus et humilibus locis, sed in montibus Samariae, qui post captiuitatem populi Israhel ab alienigenis possessi sunt. quibus dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta lxx haec intellegentia est dns inuenit calidos atque
uiuentes a postolos & sotios eorum inde sertogentium in¬
tereos qui infidelitate sua interfecti fuerant nec habe¬
bunt caloremuitae unde praecipitur angelis & his
inministerio dĩsunt neomnes intersiciant neis raed
penitus delectur. dicitur que eis ite & nolite intersi¬
cereis rael sintaliqui quiuiuant. Sint quicaleant
ardorefidei sint quifrigus insidelitatis & mortis
effugiant quos dñs inueniat in deserto. Longedñs
apparuit mi hisiue ei & incaritate perpetua dilexi
te ideoa traxitemiseransrursum que edificaboto &
edificaberis uirgois rael. adhucornaberis tympha¬
nisaus siueas sum mes trmphanatua & eredieris in
choro ludentium adhuc plantabis uineas in montib:
samariae plantatep lantaria & uindemiate. erit
enim dies inquacla mabant custodes inmonte es haim

Expanded text:
iuxta LXX haec intellegentia est: dominus inuenit calidos atque iuxta LXX haec intellegentia est: dominus inuenit calidos atque uiuentes apostolos et socios eorum in deserto gentium inter eos, qui infidelitate sua interfecti fuerant nec habebant calorem uitae. unde praecipitur angelis et his, qui in ministerio dei sunt, ne omnes interficiant, ne Israhel penitus deleatur. diciturque eis: ite et nolite interficere Israhel; sint aliqui, qui uiuant, sint, qui caleant ardore fidei, sint, qui frigus infidelitatis et mortis effugiant, quos dominus inueniat in deserto!\' Longe dominus apparuit mihi — siue ei —: et in caritate perpetua dilexi te; ideo attraxi te miserans. rursumque sed aed ificabo te et aedificaberis, uirgo Israhel. adhuc ornaber-is tympanis tuis — siue assumes tympana tua — et egredieris in choro ludentium. adhuc plantabis uineas in montibus Samariae; plantate plantaria et uindemiate! erit enim dies, in qua clamabunt custodes in monte Ephraim:
Abbreviated transcription (Latin):
requiem suam is raelb& sic dixitdñs inuenicalidum
in deserto cum his qui perierant gladio ie & nolite m¬
terficereis rael. Ridiculo in hoc loco latini codices am¬
biguitate uerbi greci procalido lupinos inter pratati
sunt grecumenim. sẽpaioi utrumq: signi ficat quod
& ipsum non habetur in hebreo estenim scriptum
hẽm. quod aquila srmmachum &theodotio xapiñ. hoc
est gratiam interpraetati sunt soli bex posuerecali¬
dum putante sultimam latte᷑ram. m̃. esse sienim
.m̃. color interpractatur est autem sensus iuxta hebra¬
icum populus iudaeorum qui romanoremanserat
gladio uel certei ramfuroris dnĩ potueratuitare
Inuenitgratiam in deserto gentium ut intertur bam
nationum in ecclesia salueturundeuad&. & inue¬
ni& requiem suamis rael quam sem persperauerat
quamei prophetarum promiserant uaticinia. porro

Expanded text:
requiem suam Israhel. LXX: sic dixit dominus: inueni calidum requiem suam Israhel. LXX: sic dixit dominus: inueni calidum in deserto cum his, q ui perierant gladio; ite et nolite interficere Israhel! Ridicule in hoc loco Latini codices ambiguitate uerbi Graeci pro \'calido\' \'lupinos\' interpretati sunt; Graecum enim OEPMON utrumque significat, quod et ipsum non habetur in Hebraeo. est enim scriptum \'hen\', quod Aquila, Symmachus et Theodotio λάριν, hoc est \'gratiam\', interpretati sunt; soli LXX posuere \'calidum\' putantes ultimam litteram m esse. si enim citur: si per \'m\', \'calor\' interpretatur. est autem sensus iuxta Hebraicum: populus Iudaeorum, qui Romano remanserat gladio uel certe iram furoris domini potuerat euitare, inuenit gratiam in deserto gentium, ut inter turbam nationum in ecclesia saluetur; unde uadet et inueniet requiem suam Israhel quam semper sperauerat, quam ei prophetarum promiserant uaticinia. porro
Abbreviated transcription (Latin):
prioris populi abiectiotunc intellegent credentes
quodrepulsio iudaeorum nrãe salutis occassio sit:
Intemporeillo dicitdns ero ds̃ uni uersis cognationib:
is rael siue genereis rael &ipsierunt mihi in populũ
nisi cogitatio dñĩ sueritim pl&a & furo reius requieue¬
rit super inpiorum caput. uni uersitatis dns̃cogna¬
tionib is rael d̃ esse non poterit hocautem dĩ citre¬
liquiis quae salue factae sunt quod sio pponitur nobis
id quod dictum est ero ds generi is rael siue uni uersis
cognationib: is rael. assummamus exemplum sifi¬
lues setis abra ham faceretis opera patres urĩ &apos¬
to los scribit ui doteis rael iuxta carnem ex quo do c&
essealiumis rael iuxta spm̃. Ille estigituris rael qui
mente cernitdm̃ si uerectissimus dni est & huiuscemo¬
diisrael erit populus dĩ. haec dicitd̃s inuenitgrati¬
am in deserto populus quiremanserat gladio uad& ad

Expanded text:
prioris populi abiectio, tunc intellegent credentes, prioris populi abiectio, tunc intellegent credentes, quod repulsio Iudaeorum nostrae salutis occasio sit. In tempore illo, dicit dominus, ero deus uniuersis cognationibus Israhel — siue generi Israhel — et ipsi erunt mihi in populum. Nisi cogitatio domini fuerit impleta et furor eius requieuerit super impiorum caput, uniuersitatis dominus cognationibus Israhel deus esse non poterit; hoc autem dicit reliquiis, quae saluae factae sunt. quodsi opponitur nobis id, quod dictum est: ero deus generi Israhel siue uniuersis cognationibus Israhel, assumamus exemplum: si filii essetis Abraham, faceretis opera patris uestri\'; et apostolus scribit: uidete Israhel iuxta carnem. ex quo docet esse alium Israhel iuxta spiritum. ille est igitur Israhel, qui mente cernit deum siue rectissimus domini est, et huiuscemodi Israhel erit populus dei. Haec dicit dominus: inuenit gratiam in deserto populus, qui remanserat gladio; uadet ad
Abbreviated transcription (Latin):
umcor applicare dño nec ut filius patriesse
coniunctus qđq dicit iuxta lxx &eritis mihi in
populum & ego ero uobis in dm̃ cernimus opere
completum & parteimsrł & extoto ingenttum
multitudinem eccetur bodñ furor egredi¬
ens ꝓcellaruens in capite impiorum conquiesc&
non auert& iramin dignationis dominus donec
faciat & compleat cogitacionem cordissiu in
nouis simo dierum intelle gentisea. turbo
furoris drũ & ꝓcellaruens atq tem pestas
requiesc& incapite eorum uel dae monum uel
eorum quidĩ filium blas pemauerunt & non
auert& in amindignationis sue donec faciat
& compleat cogitationem cordissui ut urcum¬
detur exercituhierusalem & penitus deleatur quomodo
autemartisex non potest intelleginisio pere compl&s
nec modicine industrianisi postquam fuerit sani¬
tas consecuta itacom euersio fuerit hierus alem &

Expanded text:
um cor applicare Domino, nec ita ut Filius Patri esse um cor applicare Domino, nec ita ut Filius Patri esse conjunctus. Quodque dicitur juxta LXX: « Et eritis mihi in populum, et ero ego vobis in Deum, » cernimus opere completum ex parte in Israel, et ex toto in gentium multitudine. « Ecce turbo Domini, furor egrediens, procella ruens in capite impiorum conquiescet. Et non avertet iram indignationis Dominus, donec faciat et compleat cogitationem cordis sui. In novissimo dierum intelligetis ea. » Turbo furoris Domini, et procella ruens atque tempestas requiescet in capite eorum, vel daemonum, vel eorum, qui Dei Filium blasphemaverunt, et non avertet iram indignationis suae, donec faciat et compleat cogitationem cordis sui, » et circumdetur exercitu Hierusalem, et penitus deleatur. Quomautem artifex non potest intellegi nisi opere conpleto nec medicinae industria nisi, postquam fuerit sanitas consecuta, ita, cum euersio fuerit Hierusalem et
Abbreviated transcription (Latin):
Iuncegres sa est laus siue graciarum actio
hocenum sigruficat thođã ut om̃s a postoli
dicerent. gratia uobis & pax uox que ludentium
nonillo luso quomanducauit populus & bibit &
surrexit ut luder& S edeo quocor amarchadñi
lusit đđ & multiplicatist & noninminuti ut totus
orbis creder& indm̃ saluatorem & glorificati
sunt ut impleretur qđ scriptum estꝰ. Gloriosa
dicta sunt de teciuntas dĩ fueruntq filueius hocẽ
a postodi sicut fuerunt a printipio abraham & isi¬
ac & ia cobprincipes generis israhelitici tuncius¬
tauit dis aduersumom̃s quitribulauerunt po¬
pulumdĩ aduersarias uidelica& potestates &
fuit dux eius ex eo haut dubium quindũs & salua¬
tor secundum car nem ex geuere israel & prin¬
ceps demedio cius ꝓductus est. applicauit eum
pater adse & acces sit ad eum ut diceret filiusego¬
inpatre & pat inme quia nullus potest sic su¬

Expanded text:
tunc egressa est laus siue gratiarum actio — tunc egressa est laus siue gratiarum actio — hoc enim significat \'thoda\' —. ut omnes apostoli dicerent: gratia. uobis et pax, uoxque ludentium non illo luso, quo manducauit populus et bibit et surrexit, ut luderet. sed eo, quo coram area domini lusit Dauid. et multiplicati sunt et non inminuti, ut totus orbis crederet in deum saluatorem, et glorificati sunt, ut impleretur, quod scriptum est: gloriosa dicta sunt de te, ciuitas dei! fueruntque filii eius, hoc est apostoli, sicut fuerunt a principio Abraham, Isaac et Iacob, principes generis Israhelitici. tunc uisitauit dominus aduersum omnes, qui tribulauerunt populum dei, aduersarias uidelicet potestates. et fuit dux eius exeo — hau dubium quin dominus et saluator secundum carnem ex genere Israhel — et princeps de medio eius productus est. applicauit eum pater ad se et accesin Patre, et Pater in me , » quia nullus potest sic su
Abbreviated transcription (Latin):
templum iuxtaor dinem suum fundabitur & egre¬
dietur deeis laus uoxque ludentium & multipli¬
quit filueius sicutia principio & coctus eius corã
me ꝑmanebit & uisitabo aduersumom̃s quitri¬
bulateum & erit dux eius & eo & princeps deme¬
dio eus producetur & applicaboeum & acce¬
d& adme quis enimis teest quiapplic& corsuũ
in bebraico non habetur & eritis mibi ait in
populum & egoero uobis indm̃. quorumntrpus
precessit int orobabel & etra quandoreuer¬
sus est populus & coepit edificari ciuitas in
excolso suo Templique obseruari relegio &
cetera quae ipsius e ⁊ re uolumine continent᷑
plenius autem atque ꝑfectius in dño saluato¬
re apostolisq completum est quando e difica¬
taest ciuitas in excelsosuo dequa scriꝑtumẽ
non potest abscondiciuitas quȩ in montesita est
& templum iuxtaor dinẽ suũ ceremonias q:
fundatum ut quicquid in priori populo fiebat
carpalit̃ in ecclesia spiritaliter conpleretur

Expanded text:
lum iuxta ordinem suum fundabitur. et egredietur de eis laus noxque ludentium et multipliquit, filii eius sicuti a principio et coetus eius coram me permanebit et uisitabo aduersum omnes, qui tribulant eum. et erit dux eius ex eo et princeps de medio eius producetur et applicabo eum et accedet ad me; quis enim iste est, qui applicet cor suum, in Graeco non habetur: et eritis mihi, ait, in populum et ego ero uobis deum. Quorum typus praecessit in Zorobabel et Ezra, quando reuersus est populus et coepta aedificari ciuitas in excelso suo templique obseruari religio et cetera, quae ipsius Ezrae uolumine continentur; plenius autem atque perfectius in domino saluatore apostolisque conpletum est, quando aedificata est ciuitas in excelso suo — de qua scriptum est: non potest abscondi ciuitas, quae in monte sita est — et templum iuxta ordinem suum ceremoniasque fundatum, ut, quicquid in priore populo fiebat carnaliter, in ecclesia spiritaliter conpleretur.
Abbreviated transcription (Latin):
tum est ut cestetur ds̃ Senum quam cogitasse nec
ascendisse in corsuum quae illi facturi fuerint.
propt̃ istam hacc dicit dñs ds̃ isrł ad ciuitatõ hano
dequa uos dicitis quod tradatur inmanu regis ba¬
brlonis ingladio & in fame &inpeste. Sicut spe¬
rantibus duxilium & in murorum firmitate fiden¬
tibus ꝓph&atur qđ sub uertenda sit hierł & popu¬
lus iam quae capiendos & ante captiuitatẽ gladio
& fame & peste periturus sic desperantibus &
post sub uersionem orbis nullam salatẽ expeo¬
tantibus suũ auxiliũ pollic&ur ut & confiden
na atq. saꝑbia iustam sententiã & desperatio
atque humilitas dĩ mereatur auxilium. Eoce ego con¬
gregabo eos de uniuersis terris adquas eieci eos in furore
meo & in iramea & in indignatione grandi & reducã
eos ad locũ istum & habitare eos faciam confident᷑ &er̃¬
Imihi in populũ & ego ero eis indm̃. & dabo eis cor unũ
S& uiam unam ut timeant me uniuersis diebus & bene

Expanded text:
tum est ut testetur Deus se nunquam cogitasse, nec tum est ut testetur Deus se nunquam cogitasse, nec ascendisse in cor suum quae illi facturi fuerint. propter ista haec dicit dominus deus Israhel ad ciuitatem hanc, de qua uos dicitis, quod tradatur in manu regis Babylonis in gladio et in fame et in peste. Sicut sperantibus auxilium et in murorum firmitate fidentibus prophetatur, quod subuertenda sit Hierusalem et populus iam iamque capiendus et ante captiuitatem gladio et fame et peste periturus, sic desperantibus et post subuersionem urbis nullam salutem exspecttia atque superbia iustam sententiam, eatque humilitas dei mereatur auxilium. Ecce ego congregabo eos de uniuersis terris, ad quas eieci eos in furore meo et in ira mea et in indignatione grandi, et reducam eos ad mihi in populum, et ego ero eis in Deum. Et dabo eis cor unum, et viam unam, ut timeant me universis diebus: et bene
Abbreviated transcription (Latin):
rum ennom quachebraice dicit᷑ gehenna supra
plenius diximas quod subiaciat siloe fontibus & a¬
moenitate sui quia locus inriguus ẽ populũ prouo¬
cauerit adluxuriã quã idolorum cultus sequitur.
Notandum que quod are & excelso hebraico sormo¬
ne appellentur bamobħ propt̃ eos quiin samuelis
& inregum uolumine quid signific& hoc uerbũ du¬
bitant molooħ idolum ammanitarum ẽ. qđ in
regem uertitur. significat autẽ scriptura diuina
quod non solũ baal idolo sed & moab cunctisq. de
monibus in ipsolo co populus seruierit : qđ non man¬
s dauieis nec ascendit in cormeum ut facerent abo mi¬
s nationẽ hane & in peccatum deducerent iudam.
proprie tribus iuda & beniamin infanobahalis &e
molooħ dȩmonũ si mulaera uenerat aesant uitulos
autẽ aureos in b&hel &dan. de cemtribusq appella¬
bantur samaria ioseph & ephraim coluisse per¬
spicuum ẽ tantamq malifuit quod apopulo fac¬

Expanded text:
rum Ennom, quae Hebraice dicitur GEENNOM  , supra rum Ennom, quae Hebraice dicitur GEENNOM  , supra plenius diximus: quod subjaceat Siloe fontibus, et amoenitate sui. quia locus inriguus est, populum prouocauerit ad luxuriam. quam idolorum cultus sequitur. notandumque, quod \'arae\' et \'excelsa\' Hebraico sermone appellentur \'bamoth\' propter eos, qui, in Samuelis et in Regum uolumine quid significet hoc uerbum, dubitant. Moloch idolum Ammanitarum est, quod in \'regem\' uertitur; significat autem scriptura diuina, quod non solum Bahal idolo, sed et Moab cunctisque monibus in ipso loco populus servierit. « Quod non mandavi eis, nec ascendit in cor meum, ut facerent abominationem hanc, et in peccatum deducerent Judam. » Proprie tribus Juda et Benjamin in fano Baalis et Moloch, daemonum simulacra venerati sunt: vitulos autem aureos in Bethel et Dan decem tribus, quae appellantur Samaria Joseph et Ephraim, voluisse perspicuum est: tantumque mali fuit, quodque a populo fac
Abbreviated transcription (Latin):
s scriptũ est & uerterunt contrame scapulam rece¬
dentem qui enim p̃cantur inclinata ceruice int̃rã
ꝓnus funditur qui uero tergũ uertit ipso gestu cor¬
poris indicat seneglegere cõminantem. & hoc ait
faciebant cũ docerem eos diculo. & erudirem &
nollent audire ut acciperent disciplinã fugatis
erroris tenebris & omni idolorum cultumea sen¬
tentia c̃ futata cotidie cordaeorũ in luminare
cupiebam & docere quaerecta s̃ & ut liberum ser¬
uar& arbitrium iungit & dicit. & pollent audi¬
Sre ut acciperent disciplinam sequitur & posuer̃
Sidolasua indomo in qua in uocatũ ẽ. pomen meũ
ut pollu erent eã : Non solum eotem pore iudas po¬
suit intemplodĩ statuã idolꝗ quam in bie techie¬
lis principio legimus sedusq hodie in domodi ꝗ
interp̃tatur eccła siue in corde animaq creden¬
tium ponitur idolum quando nouum dogma
c̃struitur. & iuxta deutero nomium ad orat᷑
tiarent in hebraico scriptum ẽ. ebir. quod aꝑ¬

Expanded text:
 scriptum est: et uerterunt contra me scapulam recedentem. qui enim precatur, inclinata ceruice in terram pronus funditur; qui uero tergum uertit, ipso gestu corporis indicat se neglegere comminantem. et hoc,\' ait, \'faciebant\'. Cum docerem eos diluculo et erudirem et nollent audire, ut acciperent disciplinam. \'Fugatis erroris tenebris et omni idolorum cultu, mea sententia confutata cotidie corda eorum inluminare cupiebam et docere, quae recta sunt\'. et ut liberum seruaret arbitrium, iungit et dicit: et nollent audire, ut acciperent disciplinam. sequitur: Et posuerunt idola sua in domo, in qua inuocatum est nomen meum, ut polluerent eam. Non solum eo tempore suit in Templo Dei statuam idoli, quam in Ezechielis principio legimus : sed usque hodie in domo Dei, quae interpretatur Ecclesia, sive in corde animaque credentium ponitur idolum, quando novum dogma constituitur, et juxta Deuteronomium adoratur tiarent, in Hebraico scriptum est EBIR  , quod Aq