comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habent soleam. Desuper autem rorium fenestratum.
tii ue polluantur terrenis: scd̃m illud dñicum. Excu¬
tinus ad cognoscenda misteria celestia reuelentur.
sccdmi illud ꝓpħicum. Reuela oculos in eos: & considera¬
inlocis aperta. quibdam sunt clausa. designat. quod
erangłica predicatio nec om̃ib debet reuelari: ner
omnib debet abscondi. Sicut scriptum est. uobis da¬
tum est nosse misterium regni dei: ceteris autem in
pedib suis rectos debet facere gressus. & genua debilia
roborare. Nam qui feterit & docuerit. hic maior uo¬

Expanded text:
am soleam, desuper autem corium fenestratum ati, ne tenus ad cognoscenda coelestia revelentur, secundum illud propheticum: Revela oculos meos, et consideralocis aperta, quibusdam clausa sunt, designat, quod evangelica praedicatio nec omnibus revelari, nec omnibus debet abscondi, sicut scriptum est: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in pedibus suis rectos facere gressus, et genua debilia roborare debet; nam qui fecerit et docuerit, hic ma
Abbreviated transcription (Latin):
absit ut᷑ alterius color comꝑabilis sit natiuo. qͥnĩmo
cũ fac es adulterino colore fucatur: os abhominabłi
ting̾e genas. ung̾e faciem. ꝓduc̾e suꝑcilia qũquidẽ
scent. ⁊ q̃madmnod̾ olera h̃baꝵ cito decidẽt. Ut autẽ
ornatũ ꝑsone p̃teream. ne maligniꝰ qmͦ ueriꝰ uidear
aliqͦs succend̾e: qͥd uauiꝰ quã ornare m̾sam mantilib
picturatis. cultellis ebore manicatis. uasis aureis. ua¬
scutellis. ⁊ coclearib. furcinuł. ⁊ solariis. Bachilib.
⁊ urceolis. capsulis.⁊ flabellis: Quid ꝓdest ꝑing̾e̾
cameros. ditare ꝑticas. palliare uestibulũ. Subst̾uere
paun̾itũ. cõponere lectiĩ inflatũ plamis. oꝑtũ sericis.
obductũ coitinis. aut etiã ocinopeo: Scriptũ est enĩ
Non. cũ moriet᷑ homo accipiet hec om̃ia. neq descen¬

Expanded text:
autem ut adulterinus color comparabilis sit nativo. Quinimo cum facies adulterino colore fucatur, os abominabili tingere genas, ungere faciem, producere supercilia? Quando quidem scunt et sicut holera herbarum cito decident». 3 Ut autem ornatum persone preteream, ne malignius quam verius videar aliquos succensere, quid vanius quam ornare mensam mantilibus picturatis, cultellis ebore manicatis, vasis aureis, vascutellis et coclearibus, fuscinulis et solariis, bacilibus et urceolis, capsulis et flabellis? Quid prodest pingere cameras, ditare perticas, palliare vestibulum, substernere pavimentum, componere lectum inflatum plumis, opertum sericis, obductum cortinis, aut etiam canapeo? Scriptum est enim: « Homo cum morietur, non accipiet haec omnia, neque si
Abbreviated transcription (Latin):
ete uunc ad surumi sacramenti uerticem acce¬
dentes cum ad ip̃m cor diuini sacrificii pene¬
tramus. quicquid conamur exprimere. uix
ullius apparet ẽẽ mom̃ti. Deficit lingua. Sermo dispa¬
ret. suꝑat᷑ ingerium. opprimitut intellectus. Quis
terra: Sed pulsemus ad ostium si forte olauis dd̃
aperire dignetur. ut a cõmodet nobis tres panes a¬
micus. qui maxime erunt nobis in hoc conuiuio
necessarii. fides enim petit & accipit. Spes querit
& inuenit. Paritas pulsat &e̾ aperit. Petit &̾ accipit

Expanded text:
e nunc ad summum sacramenti verticem accedentes, cum ad ipsum cor divini sacrificii penetramus, quidquid conamur exprimere, vix ullius apparet esse momenti, deficit lingua, sermo disparet, superatur ingenium, opprimitur intellectus. Quis  terra Job XXXVIII? Sed pulsemus ad ostium, si forte clavis David aperire dignetur Apoc. III, ut commodet nobis tres panes amicus, qui maxime erunt huic convivio necessarii Luc. XI. Fides enim petit et accipit vitam, spes quaerit et invenit viam, charitas pulsat et
Abbreviated transcription (Latin):
U ult implere urã balaam s trita flagellis
Et diuina uidens. tardat. asella inam
Amplecti mundũ: quoꝵdã uota laborãt
S et uotis obstat uerbere trita caro
Nam nos auiciis mundans. sepe retardat
Corporis anxietas dampna flagella fames Ite debalaã¬

Expanded text:
ra Vult implere viam Balaam, sed trita flagellis. Et divina videns, tardat Asella viam. Amplecti mundum quorumdam vota laborant. Sed votis obstat, verbere trita caro. Nam nos a vitiis mundanis sepe retardat Corporis anxietas, damna, flagella, fames.
Abbreviated transcription (Latin):
Conductus balaam. fuit. ut maledicat hebreis
S et maledicta magi: sũt bñdicta magis
I nsidet hic asme mutũ loqͥtur pecꝰ. ensem.
Ion uidet angelicũ sessor. assella iuidet
M uta prius plebs gentilis loqͥtur mͦ laudes
x p̃e tuas istud signat assella loquens
S acra coli donec respuit illa deos.
Donec xp̃c adest qui consilii fuit alti
Angelus. ⁊ gentes subiugat ille sibi.

Expanded text:
Conductus Balaam fuit, ut maledicat Hebraeis, Sed maledicta magi sunt benedicta magis. Insidet hic asinae; mutum loquitur pecus; ensem Non videt angelicum sessor; asella videt. Muta prius plebs gentilis, loquitur modo laudes, Christe, tuas: istud signat asella loquens. Sacra coli, donec respuit illa deos, Donec Christus adest, qui consilii fuit alti Angelus, et gentes subjugat ille sibi.
Abbreviated transcription (Latin):
uertent᷑. Cum autẽ morietur homo. ħedicabit besti¬
as. serpentes. & uermes. Om̃s enĩ in pulu̾e dormient.
⁊ uermnes oꝑient eos. Si̾cut ueltim̃tũ sic comedet eos
u̾mis. & sicut lanam : sic deuorabit eos tinea. Quasi
putredo consum̃dus sũ. & quasi uestim̾tũ quod co¬
medicura tiuea. Pu̾tredimi dixi. Pater meus es. mr̃
mea. ⁊ soror mea u̾mib. homo putredo. ⁊ filns hoĩs
u̾inis. Quã turpis pater. quam uilis mat̾. qͣni abho¬
minabilis soror. Conceptꝰ est homo de sangͥue. ꝑ ardo¬
rẽ libidiuis. putͤfacto cuiꝰ tandẽ cadau̾ qͣsi funebres
u̾mnes assistent. Unius genuit pedicłos ⁊ lũbricos.
Mortuus gn̾abit u̾mes ⁊ muscaf. Uiuus ꝓdixit ster¬
cus ⁊ uomitũ: Mortuus ꝓducet ꝓtredinẽ & fetorẽ.
uiuꝰ hominẽ unicũ inꝑinguabit. mortuus u̾ines
płimos inpingitabit. Quid gͦ fetidius humano
cadauere. qͥd horribilius homine mortuo: cuius
gratissimꝰ erat ãplexꝰ in uita: molestus erit etiã

Expanded text:
vertentur». Cum autem morietur homo, hereditabit bestias, serpentes et vermes. «Omnes enim in pulvere dormient et vermes operient eos». «Sicut vestimentum sic comedet eos vermis, et sicut lanam sic devorabit eos tinea». «Quasi putredo consumendus sum et quasi vestimentum quod comeditur a tinea». «Putredini dixi: ‘Pater meus es, mater mea, et soror mea vermibus’». «Homo putredo et filius hominis vermis». Quam turpis pater, quam vilis mater, quam abhominabilis soror! 3 Conceptus est homo de sanguine per ardorem libidinis putrefacto, cuius tandem cadaveri quasi funebres vermes adsistent. Vivus genuit pediculos et lumbricos, mortuus generabit vermes et muscas; vivus produxit stercus et vomitum, mortuus producet putredinem et fetorem; vivus hominem unicum impinguavit, mortuus vermes plurimos impinguabit. Quid ergo foetidius humano cadavere? quid horribilius homine mortuo? Cui gratissimus erat amplexus in vita, molestus etiam erit
Abbreviated transcription (Latin):
lignitate nra consu̾pti sumus. cũ ingenti turbatio¬
ue recogitabunt : q̃ cũ nunia delectatiõe gesserunt.
Ut stimulus memore pungat ad penam: quos acu¬
leus uequitie stimulauit ad cdꝑami. De mutili pñia

Expanded text:
lignitate nostra consumpti sumus. Cum ingenti turbatiolignitate nostra consumpti sumus. Cum ingenti turbatione recogitabunt que cum nimia delectatione gesserunt, ut stimulus memorie pungat ad penam quos aculeus nequitie stimulavit ad culpam. VI De inutili peni
Abbreviated transcription (Latin):
Qui modo uescebatur deliciis in cenaculo: modo con¬
sumit᷑ a uermib iti sepulchro.
ib iti sepulchro. De t̾sti memoria dampna
indicta carnis ĩꝑii. uermis ⁊ ignis. ut̾q duplex. toꝵ.¬
Interior qͥ rodit. ⁊ urit cor. Ext̾ior qͥ rodit ⁊ utit cor¬
pͥus. Uermis inquit eoꝵ ñ morietur. cꝰ ignis ñ extui¬
guetur. Dabit ceꝰ ignẽ ⁊ uermes in carnes eoꝵ ut uran¬
tur & sentrant usꝙ in sempit̾nũ. Uermis conscientie
tͥpliciter lacerabit Affliget mnemoria. Turbabit peni¬
tentia. Torq̃bit angustia. Uenient enĩ in cogitatione
pecc̃oꝵ suoꝵ timidi. ⁊ tradutet illos ex aduerso ini¬
quitas eoꝵ dicentes. Quid ꝓfuit nob̾ suꝑbia: Et ia¬
ctantia diuitiax quid contulit nobis: Transierunt
illa om̃ia tanquã umbra. sicut nauis que ꝑtͣnsit
fluctuantẽ aquã: cuius cũ p̾teriit ñ est inuenire
uestigiũ. Sic ⁊ nos nati contimio desimmꝰ eẽ. Uirtu¬
tis quidem millũ signũ ualemꝰ ostendere. sed in ma¬

Expanded text:
qui modo vescebatur deliciis in coenaculo, modo consumitur a vermibus in sepulcro. CAPUT II. De tristi memoria damnatorum. « Vindicta carnis impii, vermis et ignis . » Uterque duplex, interior et pus. «Vermis, inquit, eorum non morietur, et ignis non exstinguetur». «Dabit Dominus ignem et vermes in carnes eorum, ut urantur et sentiant usque in sempiternum». 2 Vermis conscientie tripliciter lacerabit: affliget memoria, turbabit penitentia, torquebit angustia. «Venient enim in cogitatione peccatorum suorum timidi et transducent illos ex adverso iniquitates eorum», dicentes: «Quid profuit nobis superbia? et iactantia divitiarum quid contulit nobis? Transierunt illa omnia tanquam umbra et sicut navis que pertransit fluctuantem aquam, cuius cum preterierit non est invenire vestigium». Sic et nos: nati continuo desinimus esse virtutisque signum nullum valemus ostendere, sed in ma
Abbreviated transcription (Latin):
nouem speties lapioum designantur. Quitidecim gͦ st̃
ornanenta pontifitis. quindecim gradus uirtutum
ip̃o numero designantia: quos ꝑ quindecim cantica
graduum psalmista distinxit. Cestes enim sacerdota¬
les. uirtutes significant: quib debent sacerdotes ornani.
scd̃m illud ꝓpħicum. Sa cerdotes tui induant iusticiam:
&̃ sancti tui ecultent in uomino.

Expanded text:
ies lapidum designantur, XV ergo sunt ornamenta pontificis XV gradus virtutum ipso numero designantia, quos per XV cantica graduum Psalmista distinxit. Vestes enim sacerdotales virtutes significant, quibus debent sacerdotes ornari, secundum illud propheticum: Sacerdotes tui induantur justitia, et sancti tui exsultent Psal.
Abbreviated transcription (Latin):
priuilegiatam optimit dignitatem. Hoc gͦ tam in
nouo quam in ueteri testamento legitur constitutũ.
ut pontifices p̃t̃ cõmunẽ uestes habeant syeciales. Seil
sex sunt cominunes: et nouem sunt speciales. Io autẽ
mystica ratio postulabat. Ham illa data sunt carnalib
& inundanis. Hec autem data suut sp̃ualib & perfe¬
ctis. Quat̾narus eium conuenit carm ꝓpter .iiiiͬ. humo¬
res: & mundo ꝓpter iiiͬi. elementa. Senarius autem per¬
fectis: quia numerus est ꝑfectus. eo quod reclditur ex suis¬
partib aggregatis. Unde sexto die perfecit deus celum &̾ ter¬

Expanded text:
privilegiatam obtineant dignitatem. Hoc ergo tam in Novo quam in Veteri Testamento legitur constitutum, ut pontifices praeter communes vestes habeant speciales. Sed sex sunt communes, novem autem speciales. Id enim mystica ratio postulabat. Nam illae datae sunt carnalibus et mundanis; hae autem datae sunt spiritualibus et perfectis. Quaternarius enim convenit carni propter quatuor humores, et mundo propter quatuor elementa. Senarius autem perfectis, quia numerus est partibus aggregatis. Unde sexto die perfecit Deus coelum et ter
Abbreviated transcription (Latin):
pdios: ip̃o numero communium & sp̃alium uestium
designatur. Sex enim sunt indum̃ta comniunia om
cianipulus. &ꝰ planeta. Qua nimirum. zex sunt. in
catheeieare. baptitare. predicare. conficere. soluere. &̃
ligare. Houem autem sunt ornamenta pontificum
specialia. iudelicet. Calige. Sandalia. Succinctorium.

Expanded text:
os, ipso numero communium et specialium vestium designatur. Sex autem sunt indumenta communia epimanipulus et planeta. Quia nimirum sex sunt, in catechizare, baptizare, praedicare, conficere, solvere et ligare. Novem autem sunt ornamenta pontificum specialia, videlicet caligae, sandalia, succinctorium,
Abbreviated transcription (Latin):
onem peccatoꝵ. Pro solis p̃destinatis effu¬
sus est. quantũ ad efficientiam. Sed pro cunctis ho¬
minib effusus est quantum ad fusticientiam. Effasio
ꝯtuꝑpe sanguinis iusti pro iniustis. tam fuit diues
ad precium. ut si unuersitas crederet in redempto¬
rem: nullum dẏaboli omnino uincłã retinerent.
Petcatũ añ duob modis remittitir. quo ad metitũ
culpe. & quo ad debitum penie. Meritũ culpe. remit¬
titur per sanguinis fidem. qua iustificaurur a culpa.
Debitum pene remittitur per sanguinis precium. qͦ
redempti sumus a pena. Omnes enĩ quasi oues erra¬
uimus. Unusquisq in uiani suã delinauit. & dñs
posuit in eo iniquitates ommũ nr̃m. Uulneratus¬

Expanded text:
onem peccatorum. Pro solis praedestinatis effusus est, quantum ad efficientiam. Sed pro cunctis hominibus est effusus quantum ad sufficientiam. Effusio quippe sanguinis justi pro injustis tam fuit dives ad pretium ut, si universitas crederet in redemptionem, nullum omnino diaboli vincula retinerent. Peccatum autem duobus modis remittitur, quoad meritum culpae, et quoad debitum poenae. Meritum culpae remittitur per sanguinis fidem, quia justificamur a culpa; debitum poenae remittitur per sanguinis pretium, quo redempti sumus a poena. Omnes enim quasi oves erravimus, unusquisque in viam suam declinavit. Et Dominus posuit in eo iniquitates om
Abbreviated transcription (Latin):
Q uerit ut abscoudat clamq resiaquat eam.
S monet angłs hũe ĩsõpnis. ut sua sponsa.¬
F iat. nil inea cogitet esse mali:
C onceptum puerũ de sc̃o pneumate credat:
I mponensq ihũ nom honoret cum.
Qͥ saluet ppłm. qui mũdũ mũdet ab om̃i.
C rimine. s miseris spes. madicina reis.
P aruit ille sacris monitis. uir uͥginis ẽẽ:
G audens tũ scã uͥgine uirgo manens.

Expanded text:
Quaerit ut abscedat, clamque relinquit eam; Sed monet angelus hunc in somnis ut sua fiat, Conjuge nil in ea cogitet esse mali; Conceptum puerum sacro de Pneumate credat, Imponensque Jesu nomen honoret eum Qui salvet populum, qui mundum mundet ab omni Crimine, fit miseris spes, medicina reis. Paruit ille sacris monitis vir, virginis esse Gaudens, cum sancta Virgine virgo manens.
Abbreviated transcription (Latin):
Sors diuisa rotas trahit. it rota pͥma: seb̾a.
F estinat. currit tercia. quarta uolat.
Mathenm signat uir. bos lucam. leo marchũ.
Ales discipulum. qui sine labe fuit.
M atheo spẽs humana datur. quia sꝙͥto:
I naicat ⁊ titulo quid d̾s egit homo.

Expanded text:
Sors divisa rotas trahit: it rota prima, secunda Festinat, currit tertia, quarta volat. Matthaeum signat vir, bos Lucam, leo Marcum, Ales discipulum, qui sine labe fuit.Matthaeo species humana datur, quasi scripto Indicat et titulo quid Deus egit Homo.
Abbreviated transcription (Latin):
Q uid thus designet. qͥd adũbret mirra. qͥd aurum:
Eyprimat in quiro. pagina sacra doce.¬
Mortuus iamirram xp̃c signatur. in auro:
Rex. inchure d̾s. sunt tria dona trium.
h uic offert mirram. credatur mortuus. Aurũ.¬
Si regem credas. thus. uenerando dm̃
ꝑmirtam macerata caro. doctrraa ꝑaurũ:
ꝑ thus signatur uox lacrimosa p̃cum.
D at mirram qui se macerat. thus qͥlib orans:
Cum lacrimis. aurum: qui sapienter agit.

Expanded text:
Quid thus designet, quid obumbret myrrha, quid aurum Exprimat inquiro, pagina sacra doceMortuus in myrrha Christus signatur, in auro Rex, in thure Deus, sunt tria forma trium. Huic offers myrrham, credatur mortuus, aurum Regem credendo, thus venerando Deum. rham macerata caro, doctrina per aurum, Per thus signatur vox lacrymosa precum. Dat myrrham qui se macerat, thus questibus orans Cum lacrymis, aurum qui sapienter agit.
Abbreviated transcription (Latin):
petcatis. ut uix ualeat innueniri qͥ ñ deuet ad sinistrã.
qͥ ñ reu̾tatur ad uomitũ. qͥ ñ cõputrescat in stertore. Qͥn
repleti om̃i iniquitate. Malicia. fornicatione. Auancia.¬
lignitate. Susurrones. uetractores. Deo odibiles. Contume¬
liosi. Suꝑbi. Elati. Inuentores maloꝵ. Parentib ñ obedi¬
entes. Insipientes. Incõpositi. Sine affectione. Absq fede.
habundat ħeticis. & scismaticis. Pfidis. ⁊ tyratnis. Symo¬
miacis. ypocritis. Ambiciosis ⁊ cuprois. Raptorib ⁊ p̃do¬
nib. Uiolentis ⁊ exactorib. Usurariis ⁊ falsaris. Impiiᷤᷤ
& sacrilegis. ꝓtitorib ⁊ m̃dacib. Toulatorib & fallaci¬
b. Garrulis ⁊ uersutis. Gulosis ⁊ ebriosis Aoulteris &
incestuosis. Mollib ⁊ immundis. Pigͥs ⁊ negligentib.
duaris ⁊ ꝓdigis. Impetuosis ⁊ iracundis. Impatientib
⁊ inconstantib. Ueneficis ⁊ augurib. Puitis ⁊ execratis.
Presũptuosis ⁊ arrogantib. Incredulis ⁊ desꝑatis. Demũ

Expanded text:
peccatis, ut vix valeat inveniri, qui non declinet ad sinistram, qui non revertatur ad vomitum, qui non computrescat in stercore. Quinrepleti omni iniquitate malitia, fornicatione, avariibiles, contumeliosi, superbi, elati, inventores malorum, parentibus non obedientes, insipientes, incompositi, sine affectione, absque federhabundat hereticis et scismaticis, perfidis et tyrannis, simoniacis et ypocritis, ambitiosis et cupidis, raptoribus et predonibus, violentis et exactoribus, usurariis et falsariis, impiis et sacrilegis, proditoribus et mendacibus, adulatoribus et fallacibus, garrulis et versutis, gulosis et ebriosis, adulteris et incestuosis, mollibus et immundis, pigris et negligentibus, vanis et prodigis, impetuosis et iracundis, impatientibus et inconstantibus, veneficis et auguribus, periuris et execratis, presumptuosis et arrogantibus, incredulis et desperatis, demum
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie. cum herbis synagoge. aurum xp̃ianoꝵ cũ ferro
iudeoꝵ. legem nouam cun lege antiqua. molam cum
mola. rotam cum rota. Porro uisum est ⁊ mͥ huic
libro iuxta operis tenorem hoc nomen congruent
imponere. aurora nec inmerito. Sicut enim aurora¬
nocti terminum imponit. pncipiumq diei adesse te¬
statur. sic & liber iste tenebras umbrarum. & ueteris
legis obscuritates discutiens ueritatis fulgore. & alle¬
gouarũ scintillis micantibus totus refulgurat. Uel
ideo certe tam clari nominis maiestate paginam hane
insigniui. quod sicut angelus teste ystoria quam per¬
curro post luctamen nocturnum locutus ẽ ad iacob. di¬
mitte me aurora ẽ sic ⁊ ego post luctam & laborem qͣm
in hoc opere exercui. quodammodo librum meum eiscdẽ
uerbis allocutus sum dicens. dimitte me aurora est. qua-¬
si dicatur sinem huit impono operi. quia figuras ⁊ umbras¬
histone explicui ⁊ ueritatis fulgor patenter illuxit.

Expanded text:
Ecclesiae cum herbis Synagogae, aurum Christianorum cum ferro Ecclesiae cum herbis Synagogae, aurum Christianorum cum ferro Judaeorum, legem novam cum lege antiqua, molam cum mola, rotam cum rota. Porro visum est etiam huic libello juxta operis tenorem hoc nomen congruenter imponere: Aurora. Nec immerito. Sicut enim Aurora terminum nocti imponit; principiumque diei adesse testatur; sic et libellus iste tenebras umbrarum et veteris legis obscuritates discutiens veritatis fulgore et allegoriarum scintillulis micantibus totus refulgeat. Vel ideo certe tam clari nominis majestate hanc paginam insignivi, quia sicut angelus, teste historia quam percurro, post luctamen nocturnum locutus est ad Jacob: Dimitte me, aurora est, sic et ego post luctamen et laborem, quem in hoc opere exercui, quodammodo libellum meum ejusdem verbo allocutus sum: Dimitte me, Aurora est, quasi dicatur, finem impono huic operi, quia figuras et umbras explicui, et veritatis fulgor patenter illuxit.
Abbreviated transcription (Latin):
requens sodalium meoꝵ petit̾o
cum quibus conuersando florẽ
depingere ⁊ inde aliquas allego¬
rias elicerem persuasit. Ad hant
fateor persuasionem animus m̃s
Indubio pependit. incertus anscriberet: anobrau¬
tesceret. Uires siquidem ingenii tanto operi mini¬
me sufficere considerabam. Sed alia de parte peti¬
tioni sodalium obuare formidabam. Neq enim fas
erat offendere illos cum quibus in seolis ab infantia con¬
uersatus sum cum quibus libros gramatice percurri.
stotilis inspexi. set non penitus introiui. Assidua gͥ
socioꝵ prece uel potius frat̾na karitate de uictus opus
iniunctum arripui: cogitans hẏstoriam predicti uo¬
luminis uersibus texere. studensq de ipsa littera ali¬
quas allegorias elicere. tanquam nueleum de testa.
granum de palea mel de cera. ignem de fumo. medul¬
lam de hordeo. uinum de acino. In quo opere ita studui
desudare. ut uideas quadam consonantia sibimet concor¬
dare. xp̃i margaritam cum moysi ad amante. flores

Expanded text:
requens sodalium meorum petitio, cum quibus conversando florem depingerem, et inde aliquas Allegorias elicerem, instanter persuasit. Ad hanc fateor suasionem animus meus in dubio pependit, incertus an scriberet an obmutesceret. Vires enim ingenii tanto operi minime sufficere considerabam. Sed alia de parte petitioni sodalium obviare formidabam. Neque enim fas erat offendere illos, cum quibus in scholis ab infantia conversatus sum, cum quibus grammaticae libros percurri, tulum, inspexi, sed non penitus introivi. Assidua ergo sociorum prece vel potius fraterna charitate devictus, opus injunctum arripui, cogitans historiam Genesis versibus texere, studensque de ipsa aliquas allegorias elicere, tanquam nucleum de testa, granum de palea, mel de cera, ignem de fumo, medullam de ordeo, vinum de azymo. In quo opere ita studui desudare, ut videas quadam consonantia sibimet concordare, s. Christi margaritam cum Moysi adamante, flores
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam iuste redditis. quia uisi uen̾it
non ꝑuenit. nec datur. nisi uendatur. Sepe iusticiam
tantum differtis quod litigantib plusquã totũ aufe¬
natis quia maior est sũptus expense: quam fructus sen¬
tentie. Quid autẽ illi poteritis in districto iudiçio re

Expanded text:
iustitiam iuste redditis, quia nisi venit, non provenit, nec datur nisi vendatur. Sepe iustitiam tantum differtis, quod litigantibus plus quam totum aufertis, quia maior est sumptus expense quam fructus sententie. Quid autem illi poteritis in districto iudicio re
Abbreviated transcription (Latin):
dum uniu̾sum lucretur. anime uͦ sue detrim̃tũ pati¬
atur. aut quã dabit homo cõmmutatõnẽ ꝓ anuna
sua. frater ñ redimit. redimet homo. & ñ dabit deo
ꝑlacationẽ suã. nec p̃cͥũ redemptionis auime sue. la¬
borabit iet̾nũ & unet adhuc in fiunem. Audite di¬

Expanded text:
dum universum lucretur, anime vero sue detrimentum patiatur? Aut quam dabit homo commutationem pro anima sua?». «Frater non redimit, redimet homo? non dabit Deo placationem suam, nec pretium redemptionis anime sue, laborabit in eternum et vivet adhuc in finem». 2 Audite, di
Abbreviated transcription (Latin):
citis: istos cũ fauore tractatis. Illos uegligent̾ auditis. istpᷤ
subtilit᷑ ascultatis. Clamat paupet & nullus exaudit.
loquit᷑ diues. ⁊ om̃is applaudit. Diues locutus est & om̃s
tacuerunt &̃ uerbũ illus usq ad nubes perducent. Pauꝑ
locutus est & dicunt. Quis est hic : & si offenderit: sub¬
t̾tent illum. Clamat uĩ patiens. & nullus exaudit. uoci¬
feratur & non est qui uidicet. Si forte pauperũ causã su¬
scipitis: illos remisse fouetis. Eũ autẽ diuitũ causam as¬
sumitis illos ꝑtinacit̾ adiuuatis. Pauperes despicitis:
diuites honoratis. Istis reuerent᷑ assurgitis : illos despicabi¬
liter concultatis. Si introierit in conspectu ur̃o unus
anulũ habens aureum an ueste candida. Introierit a
panper. in sordido habitu : & intendatis in eũ qui indu¬
tus est ueste p̾dara. & dixeritis ei. Lu sede hic bene. pau

Expanded text:
citis, istos cum favore tractatis; illos negligenter auditis, istos citis, istos cum favore tractatis; illos negligenter auditis, istos subtiliter abscultatis. Clamat pauper et nullus exaudit, loquitur dives et omnis applaudit. «Dives locutus est, et omnes tacuerunt, et verbum illius usque ad nubes perducent; pauper locutus est, et dicunt: ‘quis est hic?’ et si offenderit subvertent illum». Clamat vim patiens et nullus exaudit, vociferatur et non est qui iudicet. 3 Si forte pauperum causam suscipitis, illos remisse fovetis; cum autem divitum causam assumitis, illos pertinaciter adiuvatis. Pauperes despicitis, divites honoratis; istis reverenter assurgitis, illos despicabiliter conculcatis. «Si introierit in conventum vestrum vir anulum habens aureum in veste candida, introierit et pauper in sordido habitu, et intendatis in eum qui indutus est veste preclara et dixeritis ei: ‘Tu sede hic bene’; pa
Abbreviated transcription (Latin):
nec in alteram partẽ declinent. Non accipient per¬
sonam. nec inunera. quia muera excecant ocłos
sapientium & mutant uerba ustoꝵ. Sed iuste quod
Quidam enĩ iuste quod iustũ est. Alii quod est iu
stum inuste. Rursus. Quidã ittiuste quod iustũ est
alii iuste quod iniustũ est persequunt᷑.
tracti amore. dolore. uel odio. dicitis bonũ
& iuuificantes animas q̃ non uiuunt. uos enĩ ñ at¬
tenditis merita cumix sed merita ꝑsonaꝵ. ñ iuira sed
munera. ñ iusticiam sed pecuniam. non quid ratio di¬
ctet. sed qͥd uoluntas affecter. non qͥd lex sanctiat. sed
quid mens cuprat. Non inclinatis animã ad iusticiã:
sed iusticiã inclinatis ad animũ. ñ ut quod licet. hoc
libeat: sed ut liceat hoc quod libet. Haqm in uob ita
perũ causam cum mora negligitis. diuitũ causam cum
instantia promouetis. In illis rigorem ostenditis cũ istis
de mansuetudine dispensatis. Illos cum dificultate respi¬

Expanded text:
nec in alteram partem declinent. Non accipies pernec in alteram partem declinent. Non accipies personam nec munera, quia munera excecant oculos sapientum et mutant verba iustorum. Sed iuste quod quidam enim juste quod justum est, alii quod injustum est injuste: rursum quidam injuste quod justum est, alii juste quod injustum est persequuntur.tracti amore vel odio, « dicitis bonum et vivificantes animas, quae non vivunt . » Vos enim non attenditis merita causarum, sed merita personarum: non jura, sed munera: non justitiam, sed pecuniam: non quod ratio dictat, sed quod voluntas affectat: non quid lex sanciat, sed quid mens cupiat. Non inclinatis animum ad justitiam, sed justitiam inclinatis ad animum: non ut quod licet hoc libeat, sed ut liceat hoc quod libet. Nunquam in vobis ita perum causam cum mora negligitis, divitum causam cum instantia promovetis: in illis rigorem ostenditis, cum istis ex mansuetudine dispensatis; illos cum difficultate respi
Abbreviated transcription (Latin):
onsule ꝓpħam ewanglicum ysaiam. Oñs inquit
diligunt munera. sequunt᷑ retributiones. Pupil¬
lo ñ iudicant. Causa uroue ũ ingreditur ad eos. ñ ip̃i
preceduit retributiones. quia ñ udicant amore u¬
sticie. Sed retributiones precedunt ip̃os: quia iudicant
amore pecunie. Semꝑ enim sequunt᷑ largitionẽ uel
ꝓmissionem. uel spem. & ideo pupillo ñ iudicant a qͦ
nil largitur. aut promntitur. aut sꝑatur. O principe
infideles soci fursi. quicũq diligitis munera. sequi¬
mini retributiones. Nũquã excutictis manũ a mu¬
nere. nisi prius excludatis cupiditatẽ a pectore. de uo¬
bis inquit ꝓpħa. Ptincipes eius quasi lupi itpientes
predam. &̃ auare sectando lucra. Principes eus m mu¬
nerib uidicabart. &e sacerdotes eius in mercede docebañ.
& ꝓpħe euis in petuiua diuinabant. E contra dñs per¬
moysen precepit in lege. Iudices & mag̾ros constitues
in om̃ib portis tuis ut uidicent ppłm iusto urdicio

Expanded text:
onsule prophetam evangelicum Ysaiam: «Omnes, inquit, diligunt munera, sequuntur retributiones, pupillo non iudicant, causa vidue non ingreditur ad eos». Non ipsi precedunt retributiones, quia non iudicant amore iustitie, sed retributiones precedunt ipsos, quia iudicant amore pecunie. Semper enim sequuntur largitionem vel promissionem vel spem, et ideo pupillo non iudicant, a quo nichil largitur aut promittitur aut speratur. 2 O principes infideles, socii furum quicumque diligitis munera, sequimini retributiones! Nunquam excutietis manum a munere nisi prius excludatis cupiditatem a pectore. De vobis dicit propheta: «Principes eius quasi lupi rapientes predam, et avare sectantes lucra». «Principes eius in muneribus iudicabant et sacerdotes eius in mercede docebant et prophete eius in pecunia divinabant». 3 E contra Dominus precepit in lege: «Iudices et magistros constitues in omnibus portis tuis, ut iudicent populum iusto iudicio,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph̃a. Magnificati sunt & dicati. incmassati. & impingͣti
causam puꝑilli non dixerunt. & iudiciũ pauperũ non
uidicauerunt. Sed in lege precipitur in deut̃onomio.¬
Nulla erit distantia ꝑsonaꝵ. ita parnũ audietis ut
magnũ. nec accipietis ꝑsonã cuiusquam quia dei u

Expanded text:
propheta: «Magnificati sunt et dilatati, incrassati et impinguati, causam pupilli non dixerunt, et iudicium pauperum non iudicaverunt». Sed in lege precipitur: «Nulla erit distantia personarum, ita parvum audietis aut magnum. Nec accipieti
Abbreviated transcription (Latin):
tre religiosiores. aut femina molliores. Quod si uos
pietas uincit. & meos exetramim ꝙybos. ego q̃ iam tali¬
b pasta sitra. hiis iterũ pascar. Post hec illi territi trem̃¬
tesꝙ discedunt. ⁊ hunc solũ ex om̃ib facub¬
emo se confidat expertẽ a pena: quia se nouit
ĩmmunẽ a culpa. Quistat uideat ne cadat. Nã se¬
pe dapnatur innocens & nocens absoluit᷑. ẜuis punit᷑.
&ꝰ imꝑius honoratur. Ihe crucifigitur. & barrabos
siberatur. hodie uir quietus iutilis. uir religiosus.
ẏpoerita. uir simplex fatuus reputatur. Deridetur enĩ
iusti simplititas. lampas contempta apud cogitatio¬
pes diuitura.

Expanded text:
tre religiosiores, aut femina molliores: quod si vos tre religiosiores, aut femina molliores: quod si vos pietas vincit, et exsecramini cibos meos, ego quae jam talibus pasta sum, ego his iterum pascar. » Post haec, illi territi trementesque discedunt, qui hunc solum ex omnibus faculemo se confidat expertem a pena, qui se novit immunem a culpa. Qui stat, videat ne cadat. Nam sepe dampnatur innocens et nocens absolvitur, pius punitur et impius honoratur, Iesus crucifigitur et Barrabas liberatur. Hodie vir quietus inutilis, vir religiosus ypocrita, vir simplex fatuus reputatur. «Deridetur enim iusti simplicitas, lampas contempta apud cogitationes divitum».
Abbreviated transcription (Latin):
infelicior fili. In bello fame. ac direptione cui te reser¬
ne seruitutis urgem᷑. Ueni gͦ nc̃ omi nate. esto matti
cỹb. predonib furor. scłis fabfa. que sola deerat cladib
indeoꝵ. Et hec cũ dixisset ꝓtinus filiũ iugulauit. Lũc
demiũ igni supposicum torret. & mediũ quidẽ consu¬
uit: mediũ secuat obtectum. Et ecce confestĩ p̃dones
ioriuint. obaiste carnis nidore concepto. Mortẽ nurras¬
tur. nisi sine mora cybos quos paratos senserant demos¬
straret. Tum ilła. partẽ uob̾ oytimam reseruaui. ⁊ con¬
tinuo que suꝑfuerant menbra retexit infantis. At illos¬
repente ingens horror inuasit. ⁊ ĩmanis qͣmuis animi.
diriguerunt. uox est faucib iterelusa. Illa uero truci
uultu. ⁊ ip̃is iam p̃donib truculentior⁊ meus inquit
filius. meus est partus. & meum est facimis. Edite. Nã
ego prior comedi que genui. Holite uos effici aut ma¬

Expanded text:
infelicior fili, in bello, fame ac direptione predonum cui te reserinfelicior fili, in bello, fame ac direptione predonum cui te reserne servitutis urgemur. Veni ergo nunc, o mi nate, esto matri cibus, predonibus furor, seculis fabula, que sola deerat cladibus Iudeorum». Et cum hoc dixisset protinus filium iugulavit. Tunc denique igni superpositum torret, medium quidem consumit, medium servat obtectum. 3 Et ecce confestim predones irruunt, aduste carnis odore concepto mortem minantur, nisi sine mora cibos, quos paratos senserant, demonstraret. Tunc illa: «Partem vobis optimam reservavi», et continuo que superfuerant merepente ingens horror invasit, et crudeles quamvis animi, diriguere: vox faucibus interclusa est. Illa vero truci vultu, et ipsis etiam praedonibus truculentior: « Meus, inquit, filius est, meus est partus, et facinus meum est. Edite, nam et ego prior comedi, quae genui. Nolite effici aut ma
Abbreviated transcription (Latin):
llud hic horribile facinus libet inser̃e. quod iosephus
de udaica obsidione describit. Mulier q̃dam facul¬
tatib ⁊ gn̾e nobilis. cũ cetera młtitudine que conflu¬
rerat ierosolimis cõmunẽ cũ om̃ib obsidionis casũ fe¬
rebat. Huiꝰ reliquas facultates quas de domo inuebẽ
conuererat. tyranni penitus inuaserunt. Siquid uͦ
relictum exmagnis opib fuerat quib uictil cotidianũ
uelud insania fatigabat: ita ut interdũ predones in
necẽ sui. maledictis ⁊ comutiis instigareo. Uerũ cum
uec iiritatꝰ quisquã. nec miseratus illã perimi̾et. & siqͥd
forte ꝙbi fuisset ab illa quesitura id aliis quere̾tur. nec iã
usꝗͣ fieret copia requirendi. fames autẽ dira cũ inscerib
insisteret. ac inedullif & ad furorẽ iam famis inedia
perurgeret: pessimis usa consiliis. contra ip̃a iam ar¬
matur nra nature. Erat enim ei sub ub̃ib paruulus
filius. quem ante ocłos ferens. Infelitis inquit matris

Expanded text:
llud igitur horribile facinus libet inserere, quod Iosephus de Iudaica obsidione describit. Mulier quedam, facultatibus et genere nobilis, cum cetera multitudine que confluxerat Hierosolimis communem cum omnibus obsidionis casum ferebat. Huius reliquas facultates, quas de domo in urbem convexerat, tyranni penitus invaserunt. Si quid vero reliquiarum ex magnis opibus fuerat, quibus victum cotidianum velut insania fatigabat, ita ut interdum predones in necem sui maledictis et conviciis instigaret. 2 Verum, cum nec irritatus quisquam nec miseratus illam perimeret, et si quid forte cibi fuisset ab illa quesitum, id ab aliis quereretur, nec iam usquam fieret copia requirendi, fames autem dira visceribus insisteret ac medullis, et ad furorem iam famis inedia perurgeret, pessimis usa consiliis, contra ipsa iam armatur iura nature. Erat enim ei sub uberibus parvulus filius, quem ante oculos ferens: «Infelicis, inquit, matris, o
Abbreviated transcription (Latin):
capud eius unguentũ esfundere. Quod ewrangłici pi¬
gmenti ex mecdulla ioħes enangłista confecit. In prin¬
cipio erat uerbũ & uerbsi erat apud deum. & deus
erat uerbum. Onũa ꝑ ipm facta sunt. & sitie ip̃o fa¬
ctum est nichil. Hoc sacre confessionis p̃comum ita
recte condudit eccta ut cum anglis ⁊ hõib decantet
Hymnus iste partim augłoꝵ partim hominũ uerba
conplectitur. legitur enim in ysaia quod seraphin
clamabant alter ad alterum & dicebant. Sc̃s. Sc̃s. sc̃s¬
dñs deus exertituum. Plena est om̃is terra gła eus.
bantur clamabant dicentes. O sanna filio di bene¬
dictus qui uenit in noĩe dm̃. osanna in altissimis.¬
Uor angłoꝵ trinitatis & uuitatis in deo comiũdat
archanũ. uox hominũ diuinitatis & bumanitatis
in xp̃o ꝑsonat sacramentũ. Potest tam p̃fationis
offiñ ad illuo referri quod iħe ascenãit in cenałm
magnũ stratũ. in quo młta locutꝰ est c̃ discipłis su¬
is. & grãs agens hẏmnũ retulit deo patri. quẽ iohes

Expanded text:
canum ejus unguentum effundere, quod ex evangelici pigmenti medulla Joannes evangelista confecit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil Joan. I. Hoc sacrae confessionis praeconium, ita recte concludit Ecclesia, ut cum angelis et hominibus decantet hymnus partim angelorum, partim hominum verba complectitur. Legitur enim in Isaia, quod seraphim clamabant, alter ad alterum, et dicebant: Sanctus, snus Deus exercituum: plena est omnis terra gloria ejbantur, clamabant dicentes: Hosanna Filio David! Benedictus qui venit in nomine Dox angelorum Trinitatis et unitatis in Deo commendat arcanum; vox hominum divinitatis et humanitatis in Christo personat sacramentum. Potest tamen praefationis officium ad illud referri, quod Jesus ascendit in coenaculum magnum stratum. In quo multa locutus est cum discipulis suis, et gratias agens, hymnum retulit Deo Patri , quem Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fationis. per quod sacerclos insinuat. quod xp̃c ẽ lapis
gentiles. ut sĩt unũ ouile & umis pastor. Unde post
laudẽ udeor ewangłista describit fidem gentilium.
łrant inquit quidam gentiles exhiis qui ascend̃ant
ut adorarent in die festo. hii rogauerunt philippũ di
tit. optans nos tales existere: cum quib dñs mariere
dignetur. & illud nobiscum celebrare conuiuium.
ad quod mułr attulit alabastrum unguenti nardi
pistici preciosi. & effudit illud super capuo dñi recum¬
bentis. Unde statim sacerdos adiungit. Sursum corda.
Chorꝰq subiungit. Habemꝰ ad dñm. Ut eccl̃a sicut uere
mulier unguentaria sursum ad ip̃am uerbi diuim¬
tatem cor eleuet. & illuo capud equale deo patri: fi¬
de contingens unguento catholice confessionis per¬
ungat. cuius sane p̃coniũ sacerdos ꝓsequit᷑ dicens.
Gr̃as agamus dño deo nr̃o. Chorusꝙ respondet. Bignũ

Expanded text:
est principium praefationis, per quod sacerdos insinuat, quod Christus est lapis gentiles, ut sit unum ovile et unus pastor Joan. X. Unde post laudem Judaeorum evangelista describit fidem gentilium. Erant, inquit, gentiles quidam ex his qui ascenderant ut adorarent in die festo, hi rogaver optans nos tales existere, cum quibus Dominus manere dignetur, et illud nobiscum celebrare convivium, ad quod mulier attulit alabastrum unguenti nardi pistici pretiosi, et illud effudit super caput Domini recumbentis ibid.. Unde statim sacerdos subjungit: Sursum corda. Chorusque subjungit: Habemus ad Dominum, ut Ecclesia sicut vere mulier unguentaria, sursum ad ipsam Verbi divinitatem cor elevet, et illud caput aequale Deo Patri fide contingens, unguento catholicae confessionis perungat. Cujus sane praeconium sacerdos prosequitur dicens: Gratias agamus Domino Deo nostro. Chorusque respondet: Dig
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c primum prose. deinde pro popło dicens. Pater ue¬
nit hora clarisica filium tuum. ut & filius tuus clari¬
ficet te. Pater scẽ serua eos quos dedisti michi. ut sinc
unum sicur &e nos. Per hoc autem quod sacerdos in
dos dicit or̃onem quam intermisit. quia tunc demũ
xp̃e rediit ierosolutiam: ad domum or̃onis. quam ad
tempus deseruerat. cum secesserat in effrem. Sic enĩ
habetur in enangłio. Cũ uenisset ih̃c ierusolimam
intrauit in templum dei & eiecit uendentes & emen¬

Expanded text:
Christus primum pro se, deinde pro populo, dicens: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut et Filius tuus clarificet te. Pater sancte, serva eos quos dedisti mihi, ut sint unum, sicut et nos . Per hoc autem quod sacerdos incdos dicit orationem quam intermisit, quia tunc demum Christus rediit Hierosolymam ad domum orationis quam ad tempus deseruerat, cum secesserat in Ephrem. Sic enim habetur in Evangelio: Cum venisset Jesus Hierosolymam, intravit in templum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
est. caro autem infiria. Sed latitudo cordis ab eis
aufugit. & latuit. cũ om̃s discipłi relicto magr̃o fugert
& latuerunt. & ideo post susceptam oblatam sacercdos
abscondit sub corporali patenara. uel ab altari remotara
subcyaconus continet retro inuolutã. per quod discipłor
fuga uel latibulum designatur. qui cum uerũ sacrifici¬
in me in ista nocte. Scriptum est enini. Percutiam
pastorem. & disꝑgentur gregis oues. Postquami autem
surrexero: precedã uos in galileam. Et ideo sacerdos
dñice resurrectionis annuntiaturus eulogium resu¬
mit patenam. quia cum esset sero die illo una sab̃boꝵ
&e fores essent clause ubi discipłi erant congregati ꝓpt̾
metum iudeoꝵ. uenit iħc & stans in medio eoꝵ dicit
eis. Pax uobis resumens oues que trepidantes aufu
deuide pro popło. moneus ut & ꝑopłs oret pro
ip̃o. Orate inquit ꝓ me frẽs krni. Debemus enĩ inuicẽ

Expanded text:
 Matth. XXVI. Sed latitudo cordis ab eis aufugit et latuit, cum omnes discipuli relicto magistro fugerunt et latuerunt. Et ideo post susceptam oblatam sacerdos abscondit sub corporali patenam, vel ab altari remotam subdiaconus retro continet involutam, per quod discipulorum fuga vel latibulum designatur, qui dum verum sacrificiin me in hac nocte. Scriptum est enim: Percutiam pastorem, et dispergentur oves gregis, postquam autem surrexero, praecedam vos in Galilaeam ibid.. Et ideo sacerdos Dominicae resurrectionis annuntiaturus eulogium, resumit patenam, quia cum esset sero die illo una Sabbatorum et fores essent clausae, ubi erant discipuli congregati propter metum Juis Joan. XX, resumens oves quae trepidantes aufugdeinde pro populo, monens ut populus oret pro ipso. Orate, inquit, pro me, fratres. Debemus enim pro invicem
Abbreviated transcription (Latin):
corporis. Lucas dicit. p̃añ ñm coudianũ quod tam
de corporali quam de satrai ali potest intelligi. Uidẽł
de uiarito. Gretus haber tpyusion. quod int̾pretatur
egregium. uel peculiarem. Ob hoc forte lucas uidens
matheum dixisse sogolla. quod sonat peculiarem. dexxit
cotidianum. Brecus uero interpres mathei. quia ui¬
dit cum sogolla dixisse quod sonat egregium: dyxit

Expanded text:
 mentis et corporis. Lucas dicit: Panem nostrum quotidianum, quod tam de corporali quam de sacramentali pane potest intelligi, videlicet de viatico. Graecus habet epiousion, quod interpretatur , vel egregium, vel peculiarem. Ob hoc forte Lucas videns Matthaeum dixisse sogolla, quod sonat peculiarem, dixit « quotidianum. » Graecus vero interpres Matthaei, quia vidit eum dixisse sogolla, quod sonat egregium, dixit
Abbreviated transcription (Latin):
nalis. & sacram̃talis. & eternalis. Corporalis. ad susten¬
tationem. Sp̃ualis. ad informationem. Doctrinalis.
ad eruditionem. Sacram̃talis. ad expiationẽ. Eternalis.
ad fruitionem. De pͥmo. Non in solo pane uiuit ho
ptationes. cum fueruit dimissa peccata. necessanius
est ei sp̃c fortitudinis ne p̃miu̾ expectando deficiat.
&̾ ideo dicit. Panẽ nr̃m cotidianũ da nobis hodie. qͣsi¬
ne roborat animam. nedeficiamus in presenti. esuri¬
endo iusticiam. per quam expellentes accidiam. plena
iusticia saturabimur in futuro. Scdm illud. Beati qui
potest intelligi. uel ut una sit dictio. uel ut due sint

Expanded text:
nalis, sacramentalis et aeternalis. Corporalis vero ad sustentationem, spiritualis ad informationem, doctrinalis ad eruditionem, sacramentalis ad expiationem, aeternalis ad fruitionem. De primo: Non in solo pane vivit homcerit tentationes, cum fuerint dimissa peccata, necessarius est ei spiritus fortitudinis, ne praemium exspectando deficiat. Et ideo dicit: Panem nostrum quotidianum da nobis, ine roboret animam ne deficiamus in praesenti, esuriendo justitiam, per quam expellentes acediam plena justitia saturabimur in futuro, secundum illud: Beati quipotest intelligi. Vel ut una sit dictio, vel ut duae sint
Abbreviated transcription (Latin):
misse ñ negligenter incumbat: sed diligent̾ ꝓspiciat.
grete latine senior iutłłigitur. Senectus aut̾e uenera¬
bilis est noir uiuturna. nec annor numero computata.
michi lxx. uiros de seniorib isrł. quos tu nosti quod
senes populi sint & magistri

Expanded text:
missae non negligenter intendat, sed diligenter prospiciat. Graece, Latine senior intelligitur. Senectus enim venerabilis est, non diuturna, nec annorum numero computata; mihi septuaginta viros de senioribus Israel, quos tu nosti, quod senes populi sint et magistri
Abbreviated transcription (Latin):
presentantes patenar. Id est cor pacens latitudine
caritatis in obsequiũ sepulture. Iuxta quod legitur.
quia mulieres emerunt aromata ut uemientes un¬
gerent iħm. Et uabde mane un a sabboꝵ ueniunt
ad monum̃tum. orto iam sole. Et dicebant ad inu

Expanded text:
Praesentantes patenam, id est cor patens latitudine charitatis in obsequium sepulturae. Juxta quod legitur: Quia mulieres emerunt aromata, ut venientes ungerent Jesum, et valde mane una sabbatorum veniunt ad monumentum, orto jam sole. E
Abbreviated transcription (Latin):
menti: Hanc gͦ patenam. id est cor amplũ latitu¬
dine caritatis sacerdos accipit. so est xp̃c acceptat.
crucificum idcirco crux cũ patena signatur in facie¬
sacerdotis. slatimꝙ: sacerdos osculatur patenam. O¬
stendens quod xp̃c confestim impleinit desiderium
mulierum. Mox enim occurrit illis dicens. Auete.
Que procidentes tenuerunt pedes enus. & adorauer̃t.
haut dubium quin pedes eius fuerint osculate.

Expanded text:
mata. Hanc ergo patenam, id est cor amplum latitudine charitatis, sacerdos accipit, id est Christus acceptat. crucifixum; ideo crux cum patena imprimitur in facie; statimque sacerdos osculatur patenam, ostendens quod Christus confestim implevit demulierum, mox enim occurrit illis dicens: Avete. Quae procidentes tenuerunt pedes et ejus, adoraverunt ibid., haud dubium quin pedes fuerint osculatae.
Abbreviated transcription (Latin):
ticia. Subdyaconus siquidem & dy̾aconus rep̾sen¬
tant patenam quam sacerdos accipiens oscłatur.
ce̾ cum ea signum crucis sibi facit in facie. Hii tã
nunero quam obsequio. scãs illas mulieres signifi¬
cant. de quib narrat eirangłista matheus. Quod
uespere sabbati que bucesfit in pͥma sab̃b̃i uenit ma

Expanded text:
XXIX. Subdiaconus quidem et diaconus repraesentant patenam, quam sacerdos accipiens osculatur, et cum ea signum crucis sibi facit in facie. Hi tam numero quam obsequio sanctas illas mulieres significant, de quibus narrat evangelista Matthaeus: Quod vespere Sabbati quae lucescit in prima Sabbati ven
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem apłi probet seip̃m homo. & sic de pane illo
beneuiuendi necessitas. ne corpus dũi uel indigne
sumendo sumamus iudicium. uel sumere cessando
nichilominus incurramus peridłm. Necessatio qͥp¬
pe sumiendus est agnus. ut auasta̾te angło protega¬
mur. Nec exire possumus de egypto. nisi celebrando
medendũ non ẽẽ. faciat unusqͥsq quod pie credid̃ĩt
faciendum. Her enim litigauerunt ad inuicem. nec
alter alteri se preposuit. Tacheus & ille centurio. cũ
alter eoꝵ gaudens in domo sua xp̃m susceꝑit. c als̃¬

Expanded text:
ejusdem Apostoli: Probet seipsum homo, et sic de pane illo bene vivendi necessitas, ne corpus Domini vel indigne sumendo sumamus judicium, vel sumere cessando nihilominus incurramus periculum. Necessario quippe sumendus est Agnus, ut a vastante angelo protegamur, nec exire possumus de Aegypto nisi celebrando mmunicandum non esse, fiat unusquisque quod pie crediderit faciendum. Non enim litigaverunt ad invicem, nec alter alteri se praeposuit Zachaeus , et ille centurio cum alter eorum gaudens in domo sua Christum recepit, et al
Abbreviated transcription (Latin):
Si tamen mens in affectu pectandi est: grauari magis
dico eucharistie perreptione. quam purificari. Et li
tero non habeat uoluntatem. ⁊ satiffaciat lacrumᷤ
& oronib. securus accerłat. Sed hoc de illo dico. quẽ
mortalia percata ñ grauant. Cautum est autẽ in
canone. quod si nou frequentius. saltem tet in an¬
no om̃es communicent. qui uolunt eccłasticis ca¬
rere liminib. In pascha. Pentecoste. ⁊ Hatali. Qd¬

Expanded text:
Si tamen mens in affectu peccandi est, gravari magis dico eucharistiae perceptione, quam purificari. Et itero non habeat voluntatem, et satisfaciat lacrymis et orationibus securus accedat. Sed hoc de illo loquor, quem mortalia peccata non gravant; cautum est enim in canone, quod si non frequentius saltem ter in anno omnes communicent, quod nolunt ecclesiasticis carere luminibus: in Pascha, Pentecoste,
Abbreviated transcription (Latin):
suiti. Illud gͦ xp̃i latibulũ: hoc secrete silentium
representar. In quo cessante uerbor tumultu sola
ad deum dirigatur intenta deuotio. Tunc en im
intrare debet sacerdos in cubicłm cordis & hostio
sensuum int̾cluso deum patrem orare. Non ur mł¬
cordis. Nec est admonendus damorib qui tenum
est scrutator & cordium. Quod anna typũ gerens
eccłe legitur obseruasse. que ñ petitione clamosa
sed tacita deuotione quod petiit impetrauit. Script̾
est enim in libro regũ. quod anua loquebatur in cor¬
de suo. tantũꝙ. labia eius mouebatitur. & ugo peni¬
tus ñ audiebatur. Item in psalmo. Dicite in cordib

Expanded text:
II. Illud ergo latibulum Christi hoc secretum silentium repraesentat, in quo cessante verborum tumultu, sola dirigitur ad Deum intenta devotio. Tunc enim sacerdos debet intrare in cubiculum cordis, et ostio sensuum intercluso, Deum Patrem orare, non multcordis, nec est admonendus clamoribus, quia renum est scrutator et cordium Ecclesiae, legitur observasse, quae non petitione clamosa, sed tacita devotione impetravit quae petiit. Scriptum est enim in libro Regum, quod Anna loquebatur in corde suo, tantumque labia illius commovebantur, et vox penitus non audi
Abbreviated transcription (Latin):
adorare. Ne uͦ musce morientes perdant suauitate
ueniens perflent ortum. ut aromata fluant. Hoc est
ne importune cogitationes. tollant deuotioriẽ or̃omiꝰ
inspiratõne gr̃e tepellantur. quatinus spc̃ st̃s accedẽᷤ
mentem fecundet. ut uirtutes habundent. Ceterũ
ne sacro sc̃a uerba uilescerent. dũ om̃s pene ꝑ usũ
ip̃a scientes in platris & uitis alisq locis tacongru
que secreta censetut. a sacerdote secrete dicatur
ynde ferunt quod cũ ante consuetudinẽ que
postmodũ inoleuit. quidã pastores eam decanta¬
rent in agro: diuinitꝰ sunt percussi. De¬

Expanded text:
an. IV. Ne vero muscae morientes perdant suavitatemveniens perflet hortum, ut aromata fluant Cant. IV, hoc est, ne importune cogitationes tollant devotionem orationis, inspiratione gratiae repellantur. Quatenus Spiritus sanctus accedens mentem fecundet, ut virtutes abundent. Caeterum ne sacrosancta verba vilescerent, dum omnes pene per usum ipsa scientquae secreta censetur, a sacerdote secrete dicatur, unde fertur, quod cum ante consuetudinem quae postmodum inolevit, quidam pastores ea decantarent in agro, divinitus sunt percussi.