comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicat atq comm̃dat. Beati qui ñ ui
derunt: & crediderunt. Preteriti tem¬
poris usus ẽ uerbis: tanqmͣ ille qui qd̃
erat futurũ. in sua nouerat p̃destina¬
tione iam factum. S iam sermo iste
a ꝓlixitate cohibendus ẽ: donabit
dñs ut de his quȩ restant alias dis

Expanded text:
praedicat atque commendat. Beati qui non praedicat atque commendat. Beati qui non derunt, et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbis, tanquam ille qui quod erat futurum, in sua noverat praedestinatione jam factum. Sed jam sermo iste a prolixitate cohibendus est: donabit Dominus ut de his quae restant alias dis
Abbreviated transcription (Latin):
& ds m̃s. uidebat tangebatq homi¬
nẽ. & confitebatur dm̃ quẽ ñ uidebat.
neq tangebat: s ꝑ hoc quod uidebat
atq tangebat. illud remota iam du¬
bitatione credebat. Dicit ei iħc. Qͥa
Suidisti me. credidisti: ñ ait tetigisti
me s uidisti me: qm̃ generalis quo¬
dammͦ sensus ẽ uisus. Nam & ꝑ alios
quatuor sensus nominari solet: uelut
cum dicimus audi & uide. quã bene
sonet: olfac. & uide quã bene oleat:
gusta & uide quã bene sapiat: tange
& uide qm bene caleat. U̾biq sonuit
uide: cum uisus ꝓprie ñ negetur ad
ocłos ꝑtinere: unde & hic ipse dñs.
infer inquit digitũ tuũ huc. & uide
manus meas. Quid aluid ait: quam
habebat in digito. Ergo siue intu¬
endo siue etiam tangendo. quia ui¬
disti me inquit credidisti: quãuis di¬
ci possit ñ ausũ fuisse discipłm tan¬
gere. cum se offerret ille tangendũ.
Non enim scͥptũ est & tetigit thomas:
s siue aspiciendo tantũ. siue etiam
tangendo uiderit & crediderit: illd̾

Expanded text:
 etc. Videbat tangebatque hominem, et confitebatur Deum quem non videbat, neque tangebat. Sed per hoc quod videbat, atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat; dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Non ait Tetigisti me, sed vidisti me, quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari solet, velut cum dicimus: Audi et vide quam bene sonet, Olfac et vide quam bene oleat, Gusta et vide quam bene sapiat, Tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit vide, cum visus proprie non negetur ad oculos pertinere. Unde et hic ipse Dominus: Infer, inquit, digitum tuum, et vide manus meas. Et quid aliud ait quam habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo. Quia vidisti me, inquit, credidisti, quamvis dici posset, non ausum fuisse discipulum tangere cum se offerret ille tangendum. Non enim scriptum est: Et tetigit Thomas, sed sive aspiciendo tantum, sive etiam tangendo viderit et crediderit, illud
Abbreviated transcription (Latin):
tas quȩ ꝑ sꝑm scm̃ diffundit᷑ in cordi¬
b nr̃is. participũ suoꝵ peccata dimit¬
tit: eoꝵ autẽ qui ñ sunt eiꝰ participes
tenet: idõ postea quã dixit accipite
sꝑm sc̃m. hoc continuo de peccatoꝵ
remissione ac detentione subiecit.

Expanded text:
m diffunditur in cordibus nostris, participum suorum peccata dimittit, eorum autem qui non sunt ejus participes, tenet. Ideo posteaquam dixit: Accipite Spiritum sanctum, hoc continuo de peccatorum remissione ac detentione subjecit.
Abbreviated transcription (Latin):
comm̃dauit: ac ꝑ hoc etiam ille la¬
tro in fide sua u̾bum eoꝵ habebat:
dum ad eoꝵ officium pͥmitus ac p̾¬
cipue ꝑtinebat. Deniq cũ mmur
factus eẽt de ministerio mensarũ
a uiduis grecoꝵ. andeqmͣ paulus
credidisset in xꝑm: responderunt
apłi qui dño ante coheserant. Non
ẽ boniũ nos relinquere uerbũ d̃i: &
ministrare mensis. Tunc ordinan¬
dos diaconos ꝓuiderunt: ne ipsi a
predicandi uerbi auocarent᷑ officio.
Unde merito dictum ẽ uerbũ eoꝵ qd̾
ẽ uerbũ fid̾i: ꝑ quod om̃s in xꝑm un¬
decumq id audierint crediderunt:
uel audituri & credituri sunt. Ergo
illa oratione ꝓ om̃ib quos redemit.
siue tunc in carne uiuentes. siue po¬
stea futuros redemptor nr̃ orauit: cũ
rogans pro apłis qui cum illo tunc
erant. adiunxit etiam illos. qui per
eorum uerbũ in eum fuerant credi¬
turi. Quid autẽ adiunctis illis dein¬
de dicat: alia disputatione tractan

Expanded text:
commendavit. Ac per hoc etiam ille lacommendavit. Ac per hoc etiam ille latro in sua fide verbum eorum habebat: dum ad eorum officium primitus ac praecipue pertinebat. Denique cum murmur factum esset de ministerio mensarum a viduis Graecorum, antequam Paulus credidisset in Christum; responderunt Apostoli, qui Domino ante cohaeserant: Non est bonum nos relinquere verbum Dei, et ministrare mensis . Tunc ordinandos diaconos providerunt, ne ipsi a praedicandi verbi avocarentur officio. Unde merito dictum est verbum eorum, quod est verbum fidei, per quod omnes in Christum, undecumque id audierint, crediderunt, vel audituri et credituri sunt. Ergo illa oratione pro omnibus quos redemit, sive tunc in carne viventes, sive postea futuros, Redemptor noster oravit, cum rogans pro Apostolis qui cum illo tunc erant, adjunxit etiam illos qui per eorum verbum in eum fuerant credituri. Quid autem adjunctis illis deinde dicat, alia est disputatione tractan
Abbreviated transcription (Latin):
paulus accepit: unde & contulit cũ
eis eugłium. ne forte inuacuũ cucur¬
risset. aut curreret: & dextras ei
dederunt: quia & in illo quãuis ñ ꝑ
eos illi datum. tam̃ uerbũ suũ quod
iam predicabant. & in quo fundati
fuerant inuenerunt: de quo uerbo
resurrectionis xꝑi. idem dicit apls.
Siue ego. fiue illi. sic predicamꝰ & sie
credidistis. Et it̾um. Hoc ẽ inquit
uerbũ fidĩ quod predicamꝰ: quia si con¬
fessus fueris in ore tuo. quia dns est
ãs illum fuscitauit a mortuis. saluus
citans eum a mortuis. Hoc uerbum
fidi. quia pͥncipalit ac pͥmitus
ꝑ apłos qui ei coheserant p̃dicatũ ẽ.:
ido uerbũ eoꝵ dictũ ẽ. Neq enim ꝓpte¬
rea ñ ẽ uerbum dĩ. quia dictũ ẽ uer¬
bũ eoꝵͥ cũ dicat idem apłs thes¬
salonicenses excepisse a se. ñ ut uer¬
bum hominũ: s sicut ẽ inquit uere
uerbũ dĩ. Ideo gͦ dĩ. quia ds id do¬
nauit: eoꝵ uͦ uerbũ dictũ ẽ. quia hoc
p̃dicandũ illis ds̃ pͥmitus ac p̃cipue

Expanded text:
Paulus accepit; unde et contulit cum eis Evangelium, ne forte in vacuum cucurrisset, aut curreret ; et dextras ei dederunt, quia et in illo quamvis non per eos illi datum, tamen verbum suum, quod jam praedicabant, et in quo fundati fuerant, invenerunt; de quo verbo resurrectionis Christi idem dicit Apostolus: Sive ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis . Et iterum: Hoc est, inquit, verbum fidei, quod praedicamus, quia si confesseus illum suscitavit a mortuis, salvus citans eum a mortuis . Hoc verbum fidei, quia principaliter ac primitus per Apostolos, qui ei cohaeserant, praedicatum est, ideo verbum eorum dictum est. Neque enim propterea non est verbum Dei, quia dictum est verbum eorum; cum dicat idem apostolus Thessalonicenses excepisse a se, non ut verbum hominum, sed, sicut est, vere verbum Dei . Ideo ergo Dei, quia Deus id donavit; eorum vero verbum dictum est, quia hoc praedicandum illis Deus primitus ac praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum. hoc ẽ ipsos in me. tanqm me¬
ipsũ scĩfico ego: qm̃ in me etiam ipsi
sunt ego: ut sint & ipsi scĩficati in ue¬
ritate. Quid ẽ & ipsr̃nͥ quẽ admodu
ego in ueritate quod ipse sum ego:
Deinde iam ñ solum de apłis. s etiam
de suis cȩteris menbris incipit dicere:
quod donante ipso alio sermone tra¬
ctandum est.¬
on ꝓ his autem rogo tantũ: sed &

Expanded text:
ipsum, hoc est, ipsos in me tanquam meipsum, hoc est, ipsos in me tanquam meipsum sanctifico ego, quoniam in me etiam ipsi sunt ego. Ut sint et ipsi sanctificati in veritate. Quid est et ipsi, nisi, quemadmodum ego; in veritate, quod ipse sum ego? Deinde jam non solum de Apostolis, sed etiam de suis caeteris membris incipit dicere: quod donante ipso, alio sermone tractandum est.o his autem r
Abbreviated transcription (Latin):
Inde ẽ quod alio loco idem ipse apłs
ait. nunc gaudeo in passionib pro
uob̾: & adimpleo ea quȩ desunt pres¬
surarum xꝑi in carne mea. Non dip
oportebat. etiam ipse p̃ssuras eus pro
sua portione adimplebat. Quod ut¬
hoc etiam loco certũ sit: attende seqͦn¬
tia. Cum enim dixisset. & ꝑ eis ego
sc̃ifico me ipsum: ut intelligeremus
hoc eum dixisse. quod eos scĩficaret
ipse: mox addidit. ut sint & ipsi scĩ¬
ficati in ueritate. Quod quid ẽ aliud.
quã in me: Scad̃m id quod ueritas est
ubum illud in pͥncipio ds̃: in quo &
ipse filius hõis sanctificatꝰ ẽ ab inicio
creationis sue quando ũbum factum
ẽ caro: quia una ꝑsona facta ẽ u̾bum &
homo. Tunc gͦ scĩficauit se in se. hoc ẽ
hominẽ se in uerbo. S quia unus xꝑc
u̾bum & homo scĩficans hominẽ in
uerbo. ꝓpt̾ sua uͦ m̃bra & ꝓ eis inquit
ego. id ẽ qd̃ ꝓsit etiam ipsis quia & ip¬
si sunt ego. sicut mͥ ꝓfuit in me qͥa
homo sum sine ipsis. & ego scifico me¬

Expanded text:
Inde est quod alio loco idem ipse apostolus ait: Nunc gaudeo in passionibus pro vobis, et adimpleo ea quae desunt pressurarum Christi, in carne mea . Non dixit, oportebat, etiam ipse pressuras ejus pro sua portione adimplebat. Quod ut etiam hoc loco certum sit, attende sequentia. Cum enim dixisset, Et pro eis ego sanctifico meipsum, ut intelligeremus hoc eum dixisse, quod eos sanctificaret in se, mox addidit, Ut sint et ipsi sanctificati in veritate. Quod quid est aliud quam, in me, secundum id quod veritaquo et ipse filius hominis sanctificatus est ab initio reationis suae, quando Verbum factum est caro; quia una persona facta est Verbum et homo. Tunc ergo sanctificavit se in se, hoc est, hominem se in Verbo se; quia unus Cbum et homo, sanctificans hominem in Verbo. Propter sua vero membra, Et pro eis, inquit, ego, id est, quod prosit etiam ipsis, quia et ipsi sunt ego; sicut mihi profuit in me, quia homo sum sine ipsis: Et ego sanctifico me
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ gͥ erit in eis de quib dictũ
ẽ. credituri sunt ꝑ u̾bum eoꝵ inme
Latro uͦ ille tunc credidit quando
in ipsis doctorib fides quȩ fuerat.
qualiscumq defecit : nec ipse itaq
solũ resurrecturũ. uerũ etiam reg¬
naturũ: dicendo mem̃to mei dñe¬
cum ueneris in regnũ tuũ. Prom¬
de relinquitur: ut si dñs iħc hac o¬
ratione ꝓ suis om̃ib quicumq in
uł tunc erant uel futuri erant oras¬
se credendus ẽ. sic intelliganrus qd
bum fidi quod predicauert̃ in mun¬
do. hic significatum ẽẽ credamus.
sis ẽ primitꝰ ac p̾cipue p̃dicatũ. Iã enĩ¬

Expanded text:
ur erit in eis, de quibus dictum est: Credituri sunt per verbum eorum in me? Latro vero ille tunc credidit, quando in ipsis doctoribus fides quae fuerat qualiscunque defecit. Nec ipse itaquesolum resurrecturum, verum etiam regnaturum, dicendo: Memento mei cum veneris in regnum tuum . Proinde relinquitur, ut si Dominus ratione pro suis omnibus quicunque in l tunc erant, vel futuri erant, orasse credendus est, sic intelligamus quod m fidei quod praedicaverunt in mundo, hic significatum esse credamus: sis est primitus ac praecipue praedicatu
Abbreviated transcription (Latin):
pio erat sermo: in greco autẽ sine
ulla uarietate & ibi & hic logos ẽ. Sc̃ificat
itaq pat̾ in ueritate. id ẽ in u̾bo suo.¬
in unigenito suo. suos heredes: eiꝰq
coheredes. S nunc adhuc de apłis
loquitur. Nam secutus adiungit.
Sicut me misisti in mundu. & ego
misi eos in mundũ. Quos misit. nisi
apłos suos: Nam & ipsum nomen
significat in latino. Misit gͦ ds fili
um suũ. ñ in carne peccati. s in si¬
militudine carnis peccati: & misit
filius eius eos quos natos in carne
peccati. scĩficauit a labe peccati. S
qm̃ ꝑ hoc quod mediator d̃ĩ & ho
ait quod sequitur. Et ꝓ eis ego scifico
co me ipsum: nͥ eos in me ipso scifi¬
co. cum & ipsi sint ego: Qm̃ de qui¬
docente apło atq dicente de semine
abrahȩ. Si autem uos xꝑi. gͦ abrahe
sem̃ estis: cum dixisset suꝑius ñ dicit
& seminibus tanqũa in multis. sed
tanqũã in uno. & semini tuo quod

Expanded text:
pio erat sermo. In graeco autem sine pio erat sermo. In graeco autem sine ulla varietate, et ibi et hic λόγος est. Sanctificat itaque Pater in veritate, id est, in in unigenito suo, suos haeredes, ejusque cohaeredes. Sed nunc adhuc de apostolis loquitur, nam secutus adjungit: Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum. Quos misit, nisi apostolos suos? Nam et ipsum nomen significat in Latino. » Misit ergo Domium suum, non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati ; et misit Filius ejus eos quos natos in carne peccati sanctificavit a labe peccati. Sed quoniam per hoc quod Mediator Dei et hom ideo ait quod sequitur: Et pro eis ego sanctifico  sanctifico meipsum, nisi: Eos in meipso sanctifico? cum et ipsi sint ego, quoniam de quidocente Apostolo, atque dicente de semine Abrahae: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis , cum dixisset superius: Non dicit: Et seminibus, tanquam in multis, sed, tanquam in uno: Et semini tuo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis umbre fuerunt scĩficatio¬
nes ueteris testam̃ti. & cum scĩfi¬
cantur in ueritate. utiq scĩficant᷑
in xꝑo: qui ueraciter dixit. ego sũ
uia & ueritas & uita. Item quando
ait ueritas lib̾abit uos. paulopost
exponens quid dixerit. si uos in qͥt
filius lib̾auerit. tunc uere liberi e¬
ritis: ut ostenderet hoc suꝑius dix¬
isse ueritatem. quod postmodum
filiũ. Quid gͦ aliud & hoc loco dix̃
scifica eos in ueritate: nisi scĩfica
eos in me: Deniq sequit᷑: & hoc ap¬
dius insinuare ñ desinit. Sermo tu¬
us inquit: ueritas ẽ. Quid aliud dĩ.
quã ego ueritas sum: Grecũ quippe
eugłium logos habet. quod etiam
ibi legitur ubi dictum ẽ in pͥncipio
erat u̾bum. & uerbũ erat apud dm
nouimus unigenitun dĩ filiũ. quod
caro factũ ẽ & habitauit in nobis.
unde & hic poni potuit. ut & in qͥ¬
busdam codicibus positum ẽ. ubũ
tuũ ueritas ẽ. sicut in quibusdam
codicib etiam ibi scͥptum ẽ. in pͥnci¬

Expanded text:
ficationes veteris testamenti. Et cum sanctificantur in veritate, utique sanctificantur in Christo, qui veraciter dixit: Ego sum via, veritas, et vita . Item quando ait: Veritas liberabit vos , paulo post exponens quid dixerit: Si vos, inquit, Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Ut ostenderet hoc prius dixisse Veritatem, quod postmodum Filium. Quid ergo aliud et hoc loco dixit: Sanctifica eos in veritate, nisi: Sanctifica eos in me? Denique sequitur, et hoc apertius insinuare non desinit. Sermo tuus, inquit, veritas est. Quid aliud dixit quam: Ego veritas sum? Graecum quippe Evangelium Λόγος habet, quod etiam ibi legitur ubi dictum est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, novimus unigenitum Dei Filium, quod caro factum est, et habitavit in nobis . Unde et hic poni potuit, et in quibusdam codicibus positum est, Verbum tuum veritas est; sicut in quibusdam codicibus etiam ibi scriptum est In princi
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam. De mundo inquit ñ st̃.
ficut & ego ñ sum de mundo. Sc̃ifi¬
ca eos in ueritate. Sic enim seruan¬
tur ex malo: quod suꝑius orauit ut
fieret. Queri autem potest. quomͦ
de mundo iam ñ erant. si scĩficati
in ueritate ñdum erant: aut si ĩa
erant. cur poscat ut sint. An quia
& scĩficati in eadem ꝓficiunt scĩta¬
te: fiuntq sanctiores: Neq hoc sine
adiutorio gr̃ȩ dĩ: s illo eoꝵ scĩfican¬
te ꝓuectum. qui scĩficauit incept̃u.
Unde & apls dicit. Quim uob opus¬

Expanded text:
sententiam. De mundo, inquit, non sunt, sententiam. De mundo, inquit, non sunt, sicut et ego non sum de mundo. Sanctifica eos in veritate. Sic enim servantur ex malo, quod superius oravit ut fieret. Quaeri autem potest quomodo de mundo jam non erant, si sanctificati in veritate nondum erant; aut si jam erant, cur poscat ut sint. An quia et sanctificati in eadem proficiunt sanctitate, fiuntque sanctiores; neque hoc sine adjutorio gratiae Dei, sed illo eorum sanctificante provectum, qui sanctificavit incoeptum? Unde
Abbreviated transcription (Latin):
oquens adhuc dñs ad patͤm.
& orans ꝓ discipłis fuis: dicit. Ego
dedi eis sermonẽ tuũ: & mundus
odio eos habuit. Nondu id exꝑti
fuerant passionib suis que illos
postea sunt secute : s more suo diẽ
ista. u̾bis pret̾iti temporis futura
prenuntians. Deinde causã subi¬
ciens cur eos oderit mundus: qͥa
ñ sunt inquit de mundo: sicut
& ego ñ sũ de mundo. Hoc eis re¬
generatione collatũ ẽ: nam gene¬
ratione de mundo erant: ꝓpt̃ qͦd
iam eis dixerat. ego uos de mundo
elegi. Donatum ẽ gͦ eis ut sicut ip¬
se. nec ipsi eẽnt de mundo: eos ipso
lib̾ante de mundo. Ipse autẽ de mũ¬
do nunqm fuit: quia etiam scđm
formã serui de sꝑu scõ ipse natus ẽ:
de quo illi renati. Nam si ꝓpr̃ea illi
iam ñ de mundo quia renati sũt
mundo. quia natus ẽ de sꝑu sco.
Non rogo inquit ut tollas eos de
mundo: s ut serues eos ex malo. Ad¬
huc enim necessarium habebant.
qũauis iam ñ eent de mundo. ẽẽ
tamen in mundo: repetit eandem

Expanded text:
oquens adhuc Dominus ad Patrem, et orans pro discipulis suis, dicit: Ego dedi eis sermonem tuum, et mundus odio eos habuit. Nondum id experti fuerant passionibus suis, quae illos postea sunt secutae; sed more suo dicit ista, verbis praeteriti temporis futura praenuntians. Deinde causam subjiciens cur eos odio habuit mundus: Quia non sunt, inquit, de mundo, sicut et ego non sum de mundo. Hoc eis regeneratione collatum est. Nam generatione de mundo erant: propter quod jam eis dixerat: Ego vos de mundo elegi. Donatum est ergo eis, ut sicut ipse, nec ipsi essent de mundo, eos ipso liberante de mundo. Ipse autem de mundo nunquam fuit, qui etiam secundum formam servi de Spiritu sancto ipse natus est, de quo illi renati. Nam si propterea illi jam non de mundo, quia renati sunt mundo, quia natus est de Spiritu sancto: Non rogo, inquit, ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos ex malo. Adhuc enim necessarium habebant, quamvis jam non essent de mundo, esse tamen in mundo. Repetit eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
In illa gͦ comparatione qmͣ pͥus posui
ante ponitur petro. Proinde t̾ciam
sic ꝓponimꝰ. qui ẽ duoꝵ discipłoꝵ me¬
discipłm eius diligit xꝑc. cũ plus
ipse qmͣ suus condiscipłs diligit xꝑm:
Hic plane cunctatur responsio: & au¬
getur questio. Qnͣtum autẽ ipse sa¬
pio. meliorem qui plus diligit xꝑm.
feliciorẽ uͦ quẽ plus diligit xꝑc. faci¬
le responderẽ: si iusticiã lib̾atoris nr̃i
minꝰ eũ diligentis a quo plus diligitur.
& eũ plus a quo minꝰ diligit᷑. quẽadmo¬
du defenderem haberem. Aggrediar
gͥ in eius manifesta miscdia cuus ẽ
occulta iusticia. desoluenda q̃stione
tam ingenti. ꝓuirib quas ipse dona¬
dium: ut meminerimꝰ in hoc corrup¬
tibili corpore qd aggrauat animã
uitã nos miseram uiuere: s qui ĩa
redempti sumꝰ. & sꝑm scm̃ pignus

Expanded text:
In illa ergo comparatione quam prius posui,In illa ergo comparatione quam prius posui,anteponitur Petro. Proinde tertiam sic proponimus: quis est duorum discipulorum mediscipulum ejus diligit Christus, cum plus ipse quam suus condiscipulus diligat Christum? Hic plane cunctatur responsio, et augetur quaestio. Quantum autem ipse sapio, meliorem qui plus diligit Christum, feliciorem vero quem plus diligit Christus, facile responderem; si justitiam Liberatoris nostri minus eum diligentis a quo plus diligitur, et eum plus a quo minus diligitur, quemadmodum defenderem, perviderem. 5. Aggrediar igitur in ejus manifesta misericordia, cujus est occulta justitia, de solvenda quaestione tam ingenti, pro viribus quas ipse donadium; ut meminerimus in hoc corruptibili corpore quod aggravat animam , vitam nos miseram vivere. Sed qui jam redempt
Abbreviated transcription (Latin):
ret: uͥ int̾rogans eũ dixit. Diligis
me plus his: Quod utiq sciebat. &
tam̃ int̾rogabat: ut etiã nos amorẽ
isto respondente nossemus. Quod au¬
tẽ in eo qd respondit petrꝰ amo te.
ñ addidit plus his: hoc respondit. qd̾
de se ipso sciebat. Non enĩ qnͣtũ ab
alio quolibet diligeret᷑ scire poterat:
qui cor alterius uidere ñ poterat: s
tam̃ suꝑiorib uerb̾. dicendo etiam
tu scis dñe: satis & ipse declarauit sci¬
entẽ dñm int̾rogasse qd int̾rogauit.
Sciebat gͥ dñs. ñ solũ quod diligeret
uerũ etiam quod plꝰ illis om̃ib eũ dili¬
geret petrꝰ: & tam̃ si ꝓponamꝰ queren¬
tes. quis duoꝵ sit melior utru qui plꝰ
an qui minꝰ diligit xꝑm: qͥs dubitabit
respondere eũ qui plus diligit. ẽẽ meli¬
orẽ: Item sipponamꝰ quis duoꝵ sit me¬
lior. utrũ quẽ minꝰ an que plus dili
git xꝑc: eũ qui plus diligitur axꝑo
meliorem ꝓculdubio respondebimꝰ.

Expanded text:
ret, ubi interrogans eum dixit: Diligis ret, ubi interrogans eum dixit: Diligis me plus his? quod utique sciebat, et tamen interrogabat, ut etiam nos qui legisto respondente, nossemus. Quod autem in eo quod respondit Petrus, Amo te, non addit plus his; hoc respondit quod de seipso sciebat. Non enim quantum ab alio quolibet diligeretur scire poterat, qui cor alterius videre non poterat; sed tamen superioribus verbis dicendo: Etiamclaravit, scientem Dominum interrogasse quod interrogavit. Sciebat igitur Dominus non solum quod diligeret, verum etiam quod plus illis eum diligeret Petrus. Et tamen si proponamus quaerentes, quis duorum sit melior, utrum qui plus, an qui minus diligit Christum; quis dubitabit respondere, eum qui plus diligit esse meliorem? Item si proponamus quis duorum sit melior, utrum quem minus, an quem pltus; eum qui plus diligitur a Christo, meliorem procul dubio respondebimus.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs de homine morituro. sic eũ uolo
manere donec ueniam. Illd̃ etiam in
his duob apłis petro & ioħe quẽ ñ
moueat ad querendĩi: cur ioħem plꝰ
dilexerit dñs. cũ ipsũ dñm plus di¬
lexerit petrus: Ubicumq enĩ se cõ¬
memorat ioħs. ut nomine suo tacito
ipse possit intelligi. hoc addit qd eũ
diligebat iħc quasi solũ diligeret:
ut hoc signo discerneret᷑ a cȩteris
amplius se dilectũ cũ hoc diceret
uolebat intelligi: qd̾ absit ut m̃da¬
cĩt diceret: Qd autẽ mauis dare po¬
tuit iħc maioris erga eum sue dilecli
onis indicium: qm ut homo cũ cȩt̾is
condiscipłis suis socius tantȩ salutis.
solus tam̃ discubuerit suꝑ pectꝰ ipsiꝰ
saluatoris: Porro qd̾ apłs petrꝰ plus
aliis dilexit xꝑm: possunt quid̃e do¬
cum̃ta multa ꝓferri. S ut longe
in alia ñ eamus: ipsius t̾ciȩ manife¬
stationis d̾ni paulo suꝑiore lectione
quȩ istã p̃cedit. satis euident̃ appa¬

Expanded text:
Dominum de homine morituro: Si eum volo Dominum de homine morituro: Si eum volo manere donec veniam. Illud etiam in his duobus apostolis Petro et Joanne quem non moveat ad quaerendum, cur Joannem plus dilexerit Dominus, cum ipsum Dominum plus dilexerit Petrus? Ubicumque enim se commemorat Joannes, ut nomine suo tacito ipse possit intelligi, hoc addit quod eum diligebat Jesus, quasi solum diligeret, ut hoc signo discerneretur a caeteris, amplius se dilectum, cum hoc diceret, volebat intelligi? quod absit ut mendaciter diceret. Quod autem majus dare potuit onis indicium, quam ut homo cum caeteris condiscipulis suis socius tantae salutis, solus tamen recubuerit super pectus ipsius Salvatoris? Porro quod apostolus Petrus plus aliis dilexerit Christum, possunt quidem documenta multa proferri; sed ut longe in alia non eamus, in ipsius tertiae manifestationis paulo superius lectione quae istam praecedit, satis evidenter appa
Abbreviated transcription (Latin):
ra ẽ minꝰ amamꝰ: quia ñdũ nouimus.
nec habemus. Hȩc ꝑ ioħ̃em significa¬
ta ẽ minꝰ amantẽ : atq idõ & ad ipsã
& ad eius in nobis amorẽ qualis ei
debetur implendũ. donec ueniat
d̃ñs expectantẽ. s plꝰ amatũ: qͥa id
qd̾ ꝑ illũ figuratũ ẽ. hoc efficit bea¬
tos. Nemo tamen hos insignes apłos
separet: & in eo quod significabat
petrus ambo erant. & in eo qd̵ sig¬
nificabat ioħes. ambo futuri erant:
significando sequebatur iste. mane
bat ille. Credo autẽ ambo mala p̃¬
sentia huius miseriȩ tolerabant:
ambo futura bona illius beatitu¬
dinis expectabant: nec ipsi soli. sed
xꝑi: ab istis temptationib eruenda.
in illa felicitate seruanda. Quas du

Expanded text:
ra est, minus amamus, quia nondum novimus ra est, minus amamus, quia nondum novimus nec habemus: haec per Joannem significata est minus amantem, atque ideo et ad ipsam, et ad ejus in nobis amorem, qualis ei debetur, implendum, donec veniat Dominus exspectantem; sed plus amatum, quia id quod per illum figuratum est, hoc efficit beatum. 7. Nemo tamen istos insignes apostolos separet. Et in eo quod significabat Petrus, ambo erant; et in eo quod significabat Joannes, ambo futuri erant. Signibat ille; credendo autem, ambo mala praesentia hujus miseriae tolerabant. Ambo futura bona illius beatitudinis exspectabant. Nec ipsi soli, sed nsa Christi, ab istis tentationibus eruenda, in illa felicitate servanda. Sicu
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ eũ diligendo nllo mͦ ẽẽ possimꝰ. Cur
gͦ ioħes minꝰ eum diligebat qmͣ petrꝰ
si eam uitã significabat. in qua est
multo amplius diligendus: ñ quia
ꝓpt̾ea dictũ ẽ uolo eum manere. id
est ex pectare donec ueniam. qm̃ ip¬
sũ amorẽ qui t̃c multo amplior erit.
ñdum habemus: s futurũ ex pecta¬
mꝰ. ut cũ ipse uenerit habeamꝰ. Nã
sicut in epła sua idem dicit apłs. ñ
di apparuit quid erimꝰ: scimꝰ qm̃ cũ
apparuerit. similes ei erimꝰ qm̃ uide¬
bimꝰ eũ sicuti ẽ: tc gͦ amplius qd ui¬
debimus diligemus. Ipse autẽ dñs.
illam quȩ futura ẽ uitã nrãm qualis
in nobis futura sit sciens. p̃destinati¬
one plus amat: ut ad eũ nos aman¬
eamq cotidie maxime ꝓ peccatoꝵ
remissione poscimꝰ. & habemꝰ. Hoc
ꝑ petrũi significatũ ẽ plꝰ amantem.
s minꝰ amatũ: quia minꝰ nos amat
xꝑc miseros. qm beatos. Ueritatis au¬
tẽ contemplationẽ. qualis tunc futu¬

Expanded text:
lius eum diligendo, nullo modo esse possimus. Cur ergo Joannes minus eum diligebat quam Petrus, si eam vitam significabat, in qua est multo amplius diligendus, nisi quia propterea dictum est, Volo eum manere, id est exspectare, donec veniam, quoniam et ipsum amorem qui tunc multo amplior erit, nondum habemus, sed futurum exspectamus, ut cum ipse venerit, habeamus? Nam sicut in Epistola sua idem dicit apostolus, Nondum apparuit quod erimus; scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Tunc ergo amplius quod videbimus, diligemus. Ipse autem Dominus illam quae futura est vitam nostram, qualis in nobis futura sit sciens, praedestinatione plus amat, ut ad eam nos amaneamque quotidie maxime pro peccatorum remissione poscimus et habemus: hoc per Petrum significatum est plus amantem, sed minus amatum; quia minus nos amat Christus miseros quam beatos. Veritatis autem contemplationem qualis tunc futu
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ ꝑ singula: nec ipsũ arbitror nin¬
dũ capere eos qui scͥbendi sunt libres
Nonspaciolocoꝵ credendũ ẽ mundĩ
caꝑe ñ posse: quȩ in eo scribi quonͦ
possent. si scͥpta ñ ferret: s capacita¬
te legentium. comp̃hendi fortasse ñ
possent: quãuis salua rerũ fide ple¬
rumq uerba excedere uideant᷑ fidẽ
Quod ñ fit qnͣdo aliquid qd̾ erat
obscurũ uł dubiũ. causa & ratione
reddita exponit᷑: s qnͣdo ad id qd̵
aꝑtum ẽ uł augetur uł extenuat᷑
nec tam̃ a tramite significandȩ
ueritatis erratur: qm̃ sic uerba rẽ
quȩ indicatur excedunt. ut uolui¬
tas loquentis. nec fallentis appare¬
at: qui nouit quousq credatur.
a quo ultra qmͣ credendũ ẽ. uł mi¬
nuitur loquendo aliquid uł auge¬
tur. Hunc loquendi modũ greco
nomine ñ solum grecarũ. uerũ etiã
latinarũ litterarũ magistri yꝑbolen
uocant: qͥ modꝰ sicut hoc loco. ita in
ĩmullis aliis diuinis litteris inue¬

Expanded text:
ror, mundum capere eos qui scribendi sunt libros. « Non spatio locorum credendum est, mundum capere non posse, quae in eo scribi quomodo possent, si scripta non ferret, sed capacitate legentium comprehendi fortasse non possent, quamvis, salva rerum fide, plerumque verba excedere videantur fidem. Quod non fit quando aliquid quod erat obscurum vel dubium, causa et ratione reddita, exponitur, sed quando id quod apertum est, vel augetur, vel extenuatur; nec tamen a tramite significandae veritatis erratur, quoniam sic verba rem quae indicatur excedunt, ut voluntas loquentis, nec fallentis appareat, qui novit quousque credatur, a quo ultra quam credendum est, vel minuitur loquendo aliquid, vel augetur. Hunc loquendi modum Graeco nomine non solum Graecarum, vel etiam Latinarum litterarum magistri Yperbolen vocant, qui modus, sicut hoc loco, ita in nonnullis aliis divinis litteris inve
Abbreviated transcription (Latin):
qntomagis xꝑm diligimꝰ: tanto faciliꝰ
lib̾amur a malo. At ipse nos minus
diligit quales nc̃ sumus: & hinc ido
liberat. ne semꝑ tales simus. Ibi uͦ am¬
plius nos diligit. qm̃ qd̾ ei displiceat
& quod a nobis auferat ñ habebimꝰ:
nec ob aliud hic nos diligit. nͥ ut sa¬
net &e tnͣsferat ab his que ñ diligit.
Hic gͦ minꝰ uͥ ñ uult remaneamꝰ: ibi
ampluis quo uult tnͣseamus. & unde
ñ uult ꝑeamus. Amet gͦ petrus eũ:
ut ab ista mortalitate lib̾emur. Ame¬
tur ab illo ioħes: ut in illa immorta¬
litate seruemur. S ista ratione illd̃
ostenditur. cur amplius ioħem qm
petrũ amauerit xꝑc: ñ cur ampliꝰ

Expanded text:
quanto magis Christum diligimus, tanto facilius quanto magis Christum diligimus, tanto facilius liberamur a malo. At ipse nos minus diligit quales nunc sumus; et hinc ideo liberat, ne semper tales simus. Ibi vero amplius nos diligit, quoniam quod ei displiceat, et quod a nobis auferat, non habebimus. Nec ob aliud hic nos diligit, nisi ut sanet, et transferat ab iis quae non diligit. Hic ergo minus, ubi non vult, remaneamus; ibi amplius, quo vult, transeamus, et unde non vult pereamus. Amet ergo eum Petrus, ut ab ista mortalitate liberemur; ametur ab eo Joannes, ut in illa immortalitate servemur. Sed ista ratione illud ostenditur, cur amplius Joannem quam Petrum amaverit Christus, non cur amplius
Abbreviated transcription (Latin):
Differtur illa complenda post huiꝰ
scłi finẽ: s in futuro scło ñ habet fi¬
nẽ. Ido dr huic sequere me: de illo
autẽ. sic eum uolo manere donec
ueniam: quid ad te. tu me sequere.
Quid enĩ ẽ hoc: Quantũ sapio. qͥd
ẽ hoc: tu sequere me. ꝑ imitations
ꝑferendi temporalia mala. Ille ma
neat. donec sempit̾na uenio redai¬
turus bona: qd̾ aꝑtius ita dici potest
Perfecta me sequat᷑ actio. informati
meȩ passionis exemplo: inchoata uͦ
contemplatio. maneat donec uenio
ꝑficienda cũ uenero. Sequit᷑ enim
ꝑlenitudo patientiȩ: manet autem
donec ueniat xꝑc. tunc manifestan¬
da plenitudo scientiȩ. Hic quippe to¬
lerantur mala huiꝰ mundi in t̾ra mo¬
rientium: ibi uidebuntur bona dni
in t̾ra uiuentium. Quod enĩ ait. uolo
eum manere donec ueniam:n sic in¬
telligendũ ẽ quasi dixerit remanere
re. nͥ nc̃ agatur: ñ ꝑuenietur ad illud
qd̾ expectatur. In hac autẽ actiua uita

Expanded text:
differtur illa complenda post hujus differtur illa complenda post hujus saeculi finem, sed in futuro saeculo non habet finem. Ideo dicitur huic, Sequere me; de illo autem, Sic eum volo manere donec veniam. Quid ad te? tu me sequere . Quid enim est hoc quantum sapio, quid est? nisi Tu me sequere, per imitationem perferendi temponeat donec sempiterna venio redditurus bona? Quod apertius ita dici potest: Perfecta me sequatur actio, informata meae passionis exemplo, inchoata vero contemplatio maneat donec venio, perficienda cum venero. Sequitur enimtem pia plenitudo patientiae; manet autem donec veniat Christus, tunc manifestanda plenitudo scientiae. Hic quippe tolerantur mala hujus mundi in terra morientium, ibi videbuntur bona Domini in terra viventium. Quod enim ait: Volo enim manere donec veniam, non sic intelligendum est quasi dixerit remanere,re, nisi nunc agatur, nec pervenietur ad illud quod exspectatur. In hac autem activa vita
Abbreviated transcription (Latin):
habet a quo declinet malũ: & mag¬
nũ habet quo fruatur bonũ. Ina
cũ hoste pugnat: altera sine hoste
regnat. Una fortis ẽ in adu̾sis: alt̾a
nichil sentit adu̾si. Una carnales
libidines frenat: alt̾a sꝑualib de¬
lectationib uacat. Una ẽ uincendi
cura sollicita: altera uictoriȩ pace
secura. Una in temptationib adu¬
uatur: alt̾a sine ulla temptatione
in ipso ad iutore lȩtatur. Qna sub¬
uenit indigenti: alt̾a ibi ẽ uͥ nullũ
inuenit indigentẽ. Una aliena pec¬
cata ut sua sibi ignoscant᷑ ignoscit:
altera nec patit᷑ qd̾ ignoscat. nec fa¬
cit quod sibi poscat ignosci. Una
flagellatur malis. ne extollatur
in bonis: alt̾a tanta plenitudine
gr̃ȩ caret om̃i malo. ut sine ul¬
la temꝑtatione suꝑbiȩ. cohereat
sũmo bono. Una bona. & mala
discernit: altera sola. quȩ bona st̃
cernit. Ergo una bona ẽ. s adhuc
misera: altera melior & beata. Ista
significata ẽ ꝑ apłm petrũ: illa per
huius scłi finẽ : & illic inuenit finẽ.

Expanded text:
habet a quo declinet malum, et magnum habet quo fruatur bonum; una cum hoste pugnat, altera sine hoste regnat; una fortis est in adversis, altera nihil sentit adversi; una carnales libidines frenat, altera spiritualibus delectationibus vacat; una est vincendi cura sollicita, altera victoriae pace secura; una in tentationibus adjuvatur, altera sine ulla tentatione in ipso adjutore laetatur; una subvenit indigenti, altera ibi est ubi nullum invenit indigentem; una aliena peccata ut sua sibi ignoscantur ignoscit, altera nec patitur quod ignoscat, nec facit quod sibi poscat ignosci; una flagellatur malis, ne extollatur in bonis, altera tanta plenitudine gratiae caret omni malo, ut sine ulla tentatione superbiae cohaereat summo bono; una bona et mala discernit, altera quae sola bona sunt cernit: ergo una bona est, sed adhuc misera; altera melior et beata. Ista significata est per apostolum Petrum, illa per hujus saeculi finem et illic invenit finem:
Abbreviated transcription (Latin):
bilit̾ ꝑtinentib. ꝓp̃t huius uitȩ pro¬
cellosissimȩ gubernaculũ. ad ligan¬
da & soluenda peccata claues reg
secretissimȩ quietissimũ sinũ. suꝑ
qm̃ nec iste solus s uniu̾sa eccłia li¬
gat. soluitq peccata: nec ille in pͥn
tis trinitate atq unitate sublimia.
quȩ in illo regno facie ad faciem
condemplanda. nc̃ autẽ donec ue¬
niat dñs in sꝑeculo atq in enigia¬
te contuenda sunt. quȩ p̾dicando
ructaret de fonte dnici pectoris
bibendũ. toto t̃rarũ orbe diffudit.
Sunt qui senserint. & hi quidẽ ñ
contẽptibiles sacri eloquii tractato
amatũ. qd neq uxorem duxerit. &
ab in eunte pueritia castissimꝰ iuxe¬
rit. Hoc quidem in scͥpturis cano¬
nicis ñ euident̃ apparet: uerũtam̃
id quoq multũ adiuuat congruen¬
tiam huiuscȩ sententiȩ. qd illa uita.
ꝑ eũ significata ẽ: uͥ ñ er̃t nuptiȩ. hic
ẽ discipulus qͥ testimoniũ ꝑhibet de¬

Expanded text:
biliter pertinentibus, propter hujus vitae procellosissimae gubernaculum, ad liganda et solvenda peccata claves regnsecretissimae quietissimum sinum, supeQuoniam nec iste solus, sed universa Ecclesia ligat solvitque peccata: nec ille in printis trinitate atque unitate sublimia, quae in illo regno facie ad faciem contemplanda, nunc autem donec veniat Dominus, in speculo atque in aenigmate contuenda sunt, quae praedicando ructaret, de fonte Dominici pectoris bibendum toto terrarum orbe diffudit. Sunt qui senserint, et hi quidem non contemptibiles sacri eloquii tractatoramatum, quod neque uxorem duxerit, et ab ineunte pueritia castissimus vixerit . Hoc quidem in Scripturis canonicis non evidenter apparet: verumtamen id quoque multum adjuvat congruentiam hujusce sententiae, quod illa vita per eum significata est, ubi non erunt nuptiae. 8. Hic est discipulus ille qui testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
lantes ñ sunt sine peccatis. quȩ de hitiꝰ
uitȩ infirmitate subrepunt: dedit
elemosinarum remedia salutaria. qͥbꝰ
eoꝵ adiuuaret᷑ oratio: ubi eos dicere
docuit. dimitte nob̾ debita nr̃a. sicut
& nos dimutimꝰ debitorib nr̃is. Hoc
agit ȩccłia spe beata in hac uita erũ
generalitate ꝑsonã. Qd̃ enĩ ad ipsum
ꝓprie ꝑtinet. natura unꝰ homo erat:
unus idemq pͥmus apłs: s qnͣdo ei
dictũ ẽ tͥ dabo claues regni cęloꝵ. &
quodcũq ligaueris suꝑ t̾ram. erit li¬
gatũ & in cęlis. & quodcũq solueris
suꝑ t̾ram erit solutũ in cęlis. uniu̾sã
significabat eccłiam: quȩ in hoc scło
diu̾sis demptationib uelut imbrib
fluminibꝰ. tempestatib quatit᷑ & ñ
cadit: qm̃ fundata ẽ suꝑ petͣm. unde
petrus nom̃ accepit. Non enĩ a petͦ
petra: s petrus a petra: sicut ñ xꝑc
edificabo ȩccłam meã: quia dixerat
es: edificabo eccłiam meã. Petra enĩ¬

Expanded text:
lantes non sunt sine peccatis, quae de hujus lantes non sunt sine peccatis, quae de hujus vitae infirmitate subrepunt, dedit eleemosynarum remedia salutaria, quibus eorum adjuvaretur oratio, ubi eos dicere docuit, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Hoc agit Ecclesia spe beata in hac vita aerumgeneralitate personam. Quod enim ad ipsum proprie pertinet, natura unus homo erat, unus idemque primus apostolus: sed quando ei dictum est, Tibi dabo claves regni coelorum, et quodcumque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis; et qram, erit solutum et in coelis , universam significat Ecclesiam, quae in hoc saeculo diversis tentationibus velut imbribus, fluminibus, tempestatibus, quatitur et non cadit, quoniam fundata est super petram, unde Petrus nomen accepit. Non enim a Petro petra, sed Petrus a petra; sicut non Chraedificabo Ecclesiam meam ; quia dixerat es, aedificabo Ecclesiam meam; petra eni
Abbreviated transcription (Latin):
ex muliere breuis uitȩ & plenꝰ irȩ:
cũ ira dĩ ñ sit hominis. id ẽ ꝑturba¬
tio concitati animi: s tͣnqͥlla iusti
supplicii constitutio. In hac ira sua
ds̃ ñ continens sicut scͥptũ ẽ misera¬
tiones suas. p̃t̾ alia solatia miseroꝵ
quȩ generi humano prebere ñ cessat.
in plenitudinẽ temporis misit filiũ¬
suũ unigenitũ. ꝑ quẽ creauit unu̾¬
sa: ut manens ds̃ fieret homo. & eẽt
catoꝵ. & originalis uidelicet qd̾ ge¬
neratio trahit. contͣ qm maxime re¬
generatio ẽ instituta. & cȩteroꝵ que
male agendo contracta sunt. lib̾aren¬
tur a dampnatione ꝑpetua. & uiue¬
rent in fide & spe & caritate. ꝑegri¬
nantes in hoc sclo. atq in eius temp¬
tationib laboriosis & ꝑiculosis: con¬
solationib aut̃e dĩ & corporalib &
sꝑualib ambularent ad conspectu
eius: uiam tenentes qd̾ eis factus ẽ
xꝑc. Et quia in ipso quoq ambu¬

Expanded text:
ex muliere, brevis vitae, et plenus irae : ex muliere, brevis vitae, et plenus irae : cum ira Dei non sit ut hominis, id est perturbatio concitati animi, sed tranquilla justi supplicii constitutio. In hac ira sua Deus non continens, sicut scriptum est, miserationes suas , praeter alia solatia miserorum quae generi humano praebere non cessat, in plenitudine temporis, qusuum unigenitum , per quem creavit universa, ut manens Deus fieret homo, et essecatorum, et originalis videlicet quod generatio trahit, contra quam maxime regeneratio est instituta, et caeterorum quae male agendo contracta sunt, liberarentur a damnatione perpetua, et viverent in fide et spe et charitate, peregrinantes in hoc saeculo, atque in ejus tentationibus laboriosis et periculosis, consolationibus autem Dei et corporalibus et spiritualibus ambularent ad conspectum ejus, viam tenentes, quod eis factus est Christus. Et quia in ipso quoque ambu
Abbreviated transcription (Latin):
det quis. quid sꝑat: Si autẽ qd̵ ñ
uidemꝰ sꝑamꝰ : ꝑ patientiã ex pecta¬
mꝰ. In malis autẽ quȩ quisq patitur.
ñ in bonis quib fruit᷑: opus ẽ pati¬
entia. Hanc itaq uitã de qua scͥptũ
ẽ. nũquid ñ temptatio ẽ uita huma¬
na suꝑ t̾ram. in qua cotidie clama¬
mꝰ ad d̾m lib̃a nos amalo: cogitur
homo tolerare etiam remissis pec̃cxᷤ.
erit causa pecẽi. Pductior enĩ ẽ pena qͣm
culpa: ne parua putaretur culpa. si cũ
illa fineretur & pena: ac ꝑ hoc uł ad
demonstrationẽ delatȩ miseriȩ. uel
ad emulationẽ labilis uite. uł ad ex
ercitationẽ necessariȩ patientiȩ. tem¬
poralit̾ hominẽ detinet pena: & qũe¬
iã ad dampnationẽ sempit̾nã reũ ñ
detinet culpa. Hȩc ẽ istoꝵ dierumqͥs
in hac mortalitate agimꝰ malos. ꝗͣuis
in eis diligamꝰ uidere dies bonos: do¬
lenda quidẽ. s ñ rep̃hendenda condi¬
tio: uenit enĩ de ira di iusta. de qua
scͥptura loquens. homo inquit natꝰ

Expanded text:
at? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . In malis autem quae quisque patitur, non in bonis quibus fruitur, opus est patientia. Hanc itaque vitam de qua scriptum est, Numquid non tentatio est vita humana super terram ? in qua quotidie clamamus ad Dominum, Libera nos a malo , cogitur homo tolerare etiam remissis peccatis: erit causa peccatum. Productior est enim poena quam culpa; ne parva putaretur culpa, si cum illa finiretur et poena. Ac per hoc vel ad demonstrationem debitae miseriae, vel ad emendationem labntiae, temporaliter hominem detinet poena et quejam ad damnationem sempiternam reum non detinet culpa. Haec est istorum dierum, quos in hac mortalitate agimus malos, quamvis in ea diligamus videre dies bonos, flenda quidem, sed non reprehendenda conditio. Venit enim de ira Dei justa, de qua Scriptura loquens, Homo, inquit, natus
Abbreviated transcription (Latin):
fundatur in xꝑo. claues ab eo reg¬
ni cęloꝵ accepit in petro: id est po¬
testatem ligandi soluendiq peccata.
hoc ẽ ꝑ significationẽ petrus in pe¬
tra: qua significatione intelligitur
quã significabat petrus. qmdui de-¬
git in malis. amando & sequendo
xꝑm lib̾atur a malis. Magis autẽ
sequit᷑ in eis qui certant ꝓ uerita¬
te usq ad mort̾e: s uniu̾sitati dicit᷑
sequere me: ꝓ qua uniu̾sitate passus
ẽ xꝑc. De quo dicit idem petrus: xꝑc
tẽ alia uita immortalis. quȩ ñ ẽ in ma¬
lis: ibi facie ad faciem uidebimꝰ. qd̾
hic ꝑspeculum & in enigmate uide¬
tur: qnͣdo multũ inconspicienda ue¬
ritate ꝓficitur. Duas itaq uitas sibi
diuinitus predicatas & cõmendatas
nouit eccłia: quarũ una ẽ in fide.
altera in specie. Una in tempore pe¬
regrinationis: altera in ȩt̃nitate mã¬
sionis. Una in labore: altera in reqͥe.
Una in uia: altera in patria. Una
in oꝑe actionis: altera in mercede
contemplationis. Qna declinat a

Expanded text:
fundatur in Christo, claves ab eo regni coelorum accepit in Petro, id est potestatem ligandi solvendique peccata. hoc est per significationem Petrus in petra; qua significatione intelligitur quam significabat Petrus, quamdiu degit in malis, amando et sequendo Christum liberatur a malis. Magis autem sequitur in eis qui certant pro veritate usque ad mortem. Sed universitati dicitur, Sequere me, pro qua universitate passus est Christus: de quo dicit idem Petrus, Chritem alia vita immortalis, quae non est in malis: ibi facie ad faciem videbimus, quod hic per speculum et in aenigmate videtur , quando multum in conspicienda veritate proficitur. Duas itaque vitas sibi divinitus praedicatas et commendatas novit Ecclesia, quarum est una in fide, altera in specie; una in tempore peregrinationis, altera in aeternitate mansionis; una in labore, altera in requie; una in via, altera in patria; una in opere actionis, altera in mercede contemplationis; una declinat a
Abbreviated transcription (Latin):
tantes exercet. Cur enim dicit᷑ petio
sequere me. nec dicit᷑ cȩteris qui si¬
mul aderant: & ꝓfecto eũ sicut ma¬
gistrũ discipłi sequebant᷑: S si ad
passionẽ intelligendũ ẽ. nũquid solꝰ¬
ꝑxꝑiana ueritate passus ẽ petrꝰ Nõ¬
ne ibi erat in illis septẽ. alius filius
⁊ebedei frͣ ioħis: qui pꝰ eius ascensio¬
nẽ ab herode manifestatur occisus:
crucifixus. merito dictũ ẽẽ petro se¬
quere me: qui ñ solũ mortẽ. s etiam

Expanded text:
ad te? Cur enim dicitur Petro Sequere me, nec dicitur caeteris qui simul aderant, et profecto eum sicut magistrum discipuli sequebantur? Et si ad passionem intelligendum eiana veritate passus est Petrus? Nonne ibi erat in illis septem alius filius Zebedaei frater Joannis, qui post ejus ascensionem, ab Herode manifestatur occisus ?non est crucifixus, merito dictum esse Petro, Sequere me, qui non solum mortem, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
on parua questio est.
cur apło petro qnͣdo
se tercio manifestauit
discipłis dixerit dñs
sequere me: de apło
autẽ ioh̃e sic eũ uolo ma¬
nere donec ueniam quid ad te. huic
questioni qntũ dñs ipse donauerit.
siue ꝑtractandȩ siue soluendȩ. sermo¬
nẽ nouissimũ oꝑis huius impẽdimꝰ

Expanded text:
on parva quaestio est, cur apostolo Petro, quando se tertio manifestavit discipulis, dixerit Dominus, Sequere me; de apostolo autem Joanne, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? Huic quaestioni, quantum Dominus ipse donaverit, sive pertractandae, sive solvendae sermonem novissimum hu
Abbreviated transcription (Latin):
manus tuas & alius te cinget: & ducet
quo ñ uis. Hoc autẽ dixit: significans
qua morte clarificaturus eẽt dđm. Hõ
imenit exitum ille negator & amator:
p̃sumendo elatus. negando ꝓstratus:
flendo purgatus. confitendo ꝓbatus:
patiendo coronatus. Hunc inuenit
exitum: ut ꝓ eius nomine ꝑfecta di¬
lectione moreretur: cũ quo se
moriturũ ꝑuersa festinatione ꝓmise¬
rat. faciat eius resurrectione firmatꝰ.
quod immature pollicebatur infirmꝰ.
Hoc enim oportebat ut pͥus xꝑc pro
petri salute: deinde petrus ꝓxꝑi pre-¬
dicatione moreretur. Pre posterũ fuit
quod audere ceperat humana teme¬
ritas: cum istum disposuisset ordinẽ
ueritas. Animã suã positurũ se ꝓxꝑo
petrus putabat. ꝓ lib̾atore libandus:
cum xꝑc uenisset animã suã positu¬
rus ꝓ suis om̃ib in quib erat & petrꝰ:
quod ecce iam factũ ẽ. Qunc ĩa firmi¬
tas cordis ad suscipiendã mort̾e pro
nomine dni uera ipso donante suma¬

Expanded text:
cinget, et ducet quo tu non vis. Hoc autem dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum. » Hunc invenit exitum ille negator, et amator; praesumendo elatus, negando prostratus, flendo purgatus, confitendo probatus, patiendo coronatus: hunc invenit exitum, ut pro ejus nomine perfecta dilectione moreretur, cum quo se moriturum perversa festinatione promiserat. Faciat ejus resurrectione firmatus, quod immature pollicebatur infirmus. Hoc enim oportebat, ut prius Christus pro Petri salute, deinde Petrus pro Christi praedicatione moreretur. Praeposterum fuit quod audere coeperat humana temeritas, cum istum disposuisset ordinem veritas. Animam suam se positurum pro Christo Petrus putabat , pro liberatore liberandus; cum Christus venisset animam suam positurus pro suis omnibus, in quibus erat et Petrus; quod ecce jam factum est. Nunc jam firmitas cordis ad suscipiendam mortem pro nomine Domini vera ipso donante suma
Abbreviated transcription (Latin):
in solis bonis futura ẽ. significatur ꝑ
capturam centu quinquaginta triũ
pisciũ: & eis qui hȩc credunt. sꝑant.
diligunt. participatio tante beatitu¬
Sinquit manifestatus ẽ iħe discipłis
suis: cum resurrexisset a mortuis. Qd
ñ ad ipsas demonstrationes. s ad di¬
es referre debemꝰ: id est pͥmo die cũ
resurrexit: & post dies octo qnͣdo dis¬
cipulus thomas uidit & credidit: &
hodie qnͣdo hoc de piscib fecit: post
quot autẽ dies hoc fecerit. dictũ ñ ẽ
Nam ipso pͥmo die ñ semel uisus ẽ. sic̃
eugłistarũ om̃ium testimonia colla¬
ta demonstrant: s sicut dictum est
scdm dies numerandȩ sunt mani-¬
festationes eiꝰ: ut ista sit tercia. Prima
quippe habenda sit eademq una
ꝓp̃t unũ diem. quotienscũiq se & qͥb¬
cumq die illo quo resurrexit osten¬
dit: scda pꝰ dies octo. & hȩc tercia: &
deinde quotiens uoluit usq ad diem
quadragesimũ quo ascendit ad cȩłu̾:

Expanded text:
in solis bonis futura est, significatur per in solis bonis futura est, significatur per capturam centum quinquaginta trium piscium; et eis qui haec credunt, sperant, diligunt, participatio tantae beatituinquit, manifestatus est Jesus discipulis suis, cum resurrexisset a mortuis. Quod non ad ipsas demonstrationes, sed ad dies referre debemus id est primo die, cum surrexit; et post dies octo, quando discipulus Thomas vidit et credidit, et hodie quando hoc de piscibus fecit; post quot autem dies id fecerit, dictum non est: nam ipso primo die non semel visus est, sicut Evangelistarum omnium testimonia collata demonstrant: sed, sicut dictum est, secundum dies numerandae sunt manifestationes ejus, ut ista sit tertia; prima quippe habenda sit, eademque una propter unum diem, quotiescumque se et quibuscumque, die illo quo resurrexit, ostendit; secunda post dies octo, et haec tertia, et deinde quoties voluit usque ad diem quadragesimum, quo ascendit in coelum,