comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potestas. magis quã ꝑmitteret dignitas se plus
inclinauit uoluntas: subdita semꝑ deo sectans
monita sacerdotũ: plus participata xp̃o. quã
sociata coniugio. Illo uero sub tempore tẽptamꝰ
patefacere. de multis pauca que gesserit. Igitur
iuncta principi. timens ne deo degradasset cũ
mũdi gradu ꝓficeret: se sua cum facultate ele-¬
mosine dedicauit. Nam cũ sibi aliquid de tri¬
butis accideret: ex om̃ib que uenissent. ante
dedit decimas quã recepit. Deinde qd̾ suꝑerat
monasteriis dispensabat: et quo ire pede non
poterat. transmisso munere cirtuibat. A euius
munificencia nec ipse se abscondere potuit he¬
remita: sic ne forte p̃meret᷑ a sarcina. quod
acceperat erogabat. Apud quã nec egeni uox
inanuter sonuit: nec ipsa eam surda p̃teriit.
Sepe donans indum̃ta : credens sub inopis
ueste. xp̃i m̃bra se tegere: hoc se reputans ꝑ¬
dere: quod pauꝑib non dedisset. Adhuc ant¬

Expanded text:
potestas, magis quam permitteret dignitas, se plus potestas, magis quam permitteret dignitas, se plus inclinavit voluntas. Subdita semper Deo, sectans monita sacerdotum, plus participata Christo quam sociata conjugio. Illo vero sub tempore tentamus patefacere de multis pauca quae gesserit. Ideo juncta principi, timens ne Deo degradasset, cum mundi gradu proficeret, se sua cum facultate eleemosynae dedicavit. Nam cum sibi aliquid de tributis accideret, ex omnibus quae venissent ad eam, ante dedit decimas quam recepit. Deinde quod supererat, monasteriis dispensabat, et quo ire pede non poterat, transmisso munere circuibat. A cujus munificentia nec ipse se abscondere potuit eremita; et sicuti ne premeretur a sarcina, quod acceperat erogabat. Apud quam egeni vox non inaniter sonuit, nec ipsa eam surda praeteriit: saepe donans indumenta, credens sub inopis veste Christi membra se tegere: hoc se reputans perdere quidquid pauperibus non dedisset. 4. Adhuc ani
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd sibi remansisset in mensa collectis par
uulis. lauans capita singulis: cõpositis sellulis
porrigens aquã manib: ipsa inferebat. ipsa
miscebat infantulis. Hoc etiã p̾meditans cũ
samuele paruo clerico degebat: facta cruce
lignea p̃cedente. subsequenteᷤᷤ psallendo. ad
oratorium cũ grauitate matura simul par¬
uuli properabant. Et ipsa tamen cũ sua ueste
nitidans pauim̃tũ: circa altare uero cum
facitergio iacentẽ puluerẽ colligens: foris
cum reuerencia recondebat. potius quã uer¬
rebat. Quã cũ p̃paratis expensis uictoria
uoluisset rex p̾dictus accipere: ꝑ beralcham
ab atheiis noctu cũ paucis elapsa ẽ. Deinde
suessionis cũ eã direxisset ut reginã erigeret:
euitans põpam regalem ne scło cresceret.
s cui debebat᷑: et humana gła ñ mutatur:
nubit ergo terreno principi: nec tam̃ separa¬
ta a celesti. Ac dum sibi accessisset secularis

Expanded text:
quidquid sibi remaquidquid sibi remavulis, lavans capita singulis, compositis sellulis, porrigens aquam manibus, ipsa cibos inferebat, ipsa miscebat infantulis. Hoc etiam praemeditans cum Samuele parvulo clerico gerebat. Facta cruce lignea praecedente, subsequentes psallendo ad oratorium cum gravitate matura simul parvuli properabant. Et ipsa tamen cum sua veste nitidans pavimentum, circa altare vero cum facitergio jacentem pulverem colligens, foris cum reverentia recondebat, potius quam vergebat. Quam cum praeparatis expensis Victoriace voluisset rex praedictus accipere, per Beralcham ab Alteias nocte cum paucis elapsa est. Deinde Suessionis cum eam direxisset ut reginam erigeret, evitans pompam regalem ne saeculo cresceret, sed cui debebatur et humana gloria non mutatur. 3. Nubit ergo terreno principi, nec tamen separata a coelesti. Ac dum sibi accessisset saecularis
Abbreviated transcription (Latin):
rio. Que in quantũ altitudo
scłi tangit. regio de germine
orta: celsa licet origine. multo celsior actione.
Que cũ sũmis suis parentib breui mansisset
tempore: tẽpestate barbarica francorũ uicto¬
ria regione uastata: iuce israhelitica exit et.
migrat de patria. Tunc inter ipsos uictores
cuius esser in p̾da regalis puella. fit contencio
de captiua: et nisi reddita fuisset. transacto
certamine in se reges arma mouissent. Que
ueniens in sorte p̃celsi regis clotharii. in uermã¬
densẽ pagũ ducta: atheias in uilla regia nu¬
triendi causa custodib ẽ deputata. Que puel¬
la. inter alia opera que sexui eius congruebãt.
litteris ẽ erudita. Frequent̾ loquens cũ paruu¬
lis. si conferret sors tẽporis martir fieri cupiens:
indicabat adolescens iam tũc merita senectutis:
optinens pro parte que petiit. Deniq dũ esset
in pace florens eccła: ipsa ẽ a domesticis ꝑse¬
cutionẽ ꝑpessa. Iam tũc id agens infantula.

Expanded text:
rio, in quantum altitudo rio, in quantum altitudo saeculi tangit, regio de germine orta, celsa licet origine, multo celsior actione. Quae cum summis suis parentibus brevi mansisset tempore, tempestate barbarica Francorum victoria regione vastata, vice Israhelitica exit et migrat de patria. Tunc inter ipsos victores, cuius esset in praeda regalis puella, fit contentio de captiva, et, nisi reddita fuisset, transacto certamine, in se reges arma movissent. Quae veniens in sortem praecelsi regis Chlotharii, in Veromandensem ducta, Adteias in villa regia nutriendi causa custodibus est deputata. Quae puella inter alia opera, quae sexui eius congruebant, litteris est erudita, frequenter loquens cum parvulis, si conferret sors temporis, martyra fieri cupiens. Indicabat adolescens iam tunc merita senectutis, obtinens pro parte quae petiit. Denique, dum esset in pace florens ecclesia, ipsa est a domesticis persecutionem perpessa. Iam tunc id agens infantula,
Abbreviated transcription (Latin):
ut in sexu muliebri celebret fortes
uictorias: et corpore fragiliores.
ipsas reddat feminas uirtute m̃tis
inclite gloriosas: quas habentes
nascendo molliciem facit xp̃c robustas ex fi¬
de: ut que uident᷑ imbecilles dũ coronantur
ex meritis a quo efficiunt᷑ fortes. laudem sui
cumulent creatoris. habendo in uasis fictilib
thesauros celi reconditos: in quarũ uiscerib
cũ suis diuiciis. ipse rex habitator ẽ xͦ. Que
mortificantes se scło. despecto terre consorcio.
defecato mundi cont̾agio: non confidentes
in lubrico. nͣ stantes in lapsu: querentes inue¬
re deo. ad głam redẽptoris sunt copulate
paradiso. In quo ẽ parit̾ numero illa cuius
uite p̾sentis cursũ licet tam priuato sermo¬
ne ferre tẽptamꝰ in publico: ut cuiꝰ ẽ uita
cũ xp̃o. memoria głe relicto celebretur in
mundo: Explicit ꝓlogꝰ. Incipit uita ipsiꝰ.
eatisuima gͥ radegundis nacione
barbara. de regione thoringa:.
auo rege bessino. patruo her¬
menfredo. patre rege berecha¬

Expanded text:
ut in sexu muliebri celebret fortes victorias, et corpore fragiliores ipsas reddat feminas virtute mentis inclytae gloriosas. Quas habentes nascendo mollitiem facit Christus robustas ex fide: ut quae videntur imbecilles, dum coronantur ex meritis, a quo efficiuntur fortes, laudem sui cumulent Creatothesauros caeli reconditos; in quarum visceribus cum suis divitiis ipse rex habitator est Christus. Quae mortificantes se saeculo, despecto terrae consortio, defecato mundi contagio, non confidentes in lubrico, non stantes in lapsu, quaerentes vivere Deo, ad gloriam Redemptoris sunt copulatae paradiso. In quo est pariter numero illa, cuius vitae praesentis cursum, licet tam privato sermone, ferre temptamus in publico, ut, cuius est vita cum Christo, memoria gloriae relicta celebretur in mundo. EXPLICIT PROLOGUS. INCIPIT VITA. 2. Beatissima igitur Radegundis natione barbara de regione Thoringa, avo rege Bessino, patruo Hermenfredo, patre rege Bertecha
Abbreviated transcription (Latin):
modico interuallo. emisit uocem magnã
cum gaudio. et sic tradidit sp̃m. Et eoce
quidam inerguminus. qui tunc ad beate
crucis monasteriũ mundandus aduene¬
rat : arrepta manib cesarie. collisit se in
terra dicens. Heu. heu. heu nobis. qui tale
dãpnũ perpessi sumus : uel licuisset priꝰ
causas inquirere: et sic de potestate nostra
fuisset ablata hec anima. Inquirentib uͦ
his qui aderant. qđ esset hoc uerbum qd̾
loquebatur: respondit. Ecce animã puelle
michael archangelus suscepit: et ipse eam
ad celos euexit. Princeps uero nrͣ quẽ uos
diabolũ nominatis: nichil in ea participa¬
tur. Post hec corpus ablutũ. ita candore
niueo refulgebat: ut nullũ linteũ repperire
candidius cerneretur. Induta tam̃ linteis
mundis: sepulture tradita est: Explicit

Expanded text:
modico intervallo, emisit vocem magnam modico intervallo, emisit vocem magnam cum risu, et sic tradidit spiritum. Et ecce quidam energumenus, qui tunc ad beatae Crucis gloriam mundandus advenerat, arrepta manibus caesarie, collisit se in terram, dicens: Heu! heu! heu nobis, qui tale damnum perpessi sumus! vel licuisset prius causas inquirere, et sic de potestate nostra fuisset ablata haec anima! Inquirentibus vero his qui aderant, quod esset hoc verbum quod loquebatur, respondit: Ecce animam puellae Michael angelus suscepit, et ipse eam ad coelos evehit. Princeps vero noster, quem vos diabolum nominatis nihil in ea participatur. Post haec corpus aquis ablutum ita candore niveo refulgebat, ut nullum linteum reperire ae candidius cerneretur, induta tamen linteis mundis, sepulturae mandata est. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
n monasterio autem beate radegundis
puella quedam nomine disciola. que be¬
ati saluii albiensis ep̃i neptis erat. obiit
hoc modo. um egrotare cepisset. et assi¬
due ei sorores alie deseruirent: uenit
dies ille quo migraret a corpore. Circa
horam nonã. ait sororib. Ecce iam leui¬
orem me sencio: ecce nichil doleo. Nunc
autẽ non est necesse sollicitudini ur̃e. ut
michi cure aliquid impendatis: s pocius
discedite a me quo facilius sopore relaxer.
Hec audientes sorores eius. recesserunt
parũꝑ a cellula: et post paululũ adue¬
nerunt. Deniq stantib illis coram ea:
expectabant quid ab illa elocutionis au¬
dirent. Ipsa autem expansis manibus: bene¬
dictionem illam nescio a quo flagitans ait.
Benedic inquit michi. scã ac famula dei
excelsi. Ecce enim iam tercio fatigaris
hodie mei causa. Et cur sc̃a pro infirma
muliercula: crebras in iurias sustines: Inter¬
rogantib uero illis ad quem hec uerba ꝓ¬
ferret: penitus non ẽ effata. Tunc facto

Expanded text:
n monasterio autem beatae Radegundis, puella quaedam, nomine Disciola, quae beati Salvii Albigensis episcopi neptis erat, obiit hoc modo. Cum aegrotare coepisset, et ei assidue sorores aliae deservirent, venit dies ille quo migraret a corpore; et circa horam nonam ait sororibus: Ecce jam leviorem me sentio; ecce nihil doleo. Nunc autem non est necesse sollicitudini vestrae, ut mihi curae aliquid impendatis, sed potius discedite a me, quo facilius sopori relaxer. Haec audientes sorores ejus, recesserunt parumper a cellula, et post paululum advenerunt. Denique stantibus illis coram ea, exspectabant quid ab illa elocutionis audirent. Ipsa autem expansis manibus benedictionem a nescio quo efflagitans, ait: Benedic, inquit, mihi, sancte ac famule Dei excelsi. Ecce enim jam tertio fatigaris hodie mei causa. Et cur, sancte, pro infirma muliercula crebras injurias sustines? 302 Interrogantibus vero illis, ad quem haec verba proferret, penitus non est effata. Tunc facto
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit dñs petro apło in uisione di¬
cens. Sy mon et nero pleni demoniis:
aduersum te cogitant. Noli timere quia
apłi solaciũ: qui cras ingrediet᷑ romam.
Cum quo post septẽ menses: simul habe¬
bitis contra symonẽ bellum. Et pꝰ quã
uceritis et eieceritis eũ. et deposueritis¬
eum in inferno: simul ad me uenietis¬
ambo uictores. Quod et factũ ẽ. Nam
altera ddie uenit paulus. Quo autẽ ordi¬
ne se uiderint. et post septẽ menses ꝯflic¬

Expanded text:
apparuit Dominus Petro apostolo per visionem dicens: « Simon et Nero pleni daemoniis adversum te cogitant. Noli timere, quia  solatium, qui cras Romam ingredietur. Cum quo post septem menses simul habebis contra Simonem bellum. Et postquam viceritis et dejeceritis eum et deposueritis in infernum, simul ad me ambo venietis victores. » Quod et factum est. Nam alia die venit Paulus. Quo ordine se viderunt, et post septem menses cum Simone conflic
Abbreviated transcription (Latin):
a te saluentur infirmi: quare petronillam
paraliticam iacere ꝑmittis: Apłs uero ait.
Sic expedit ei. S ne existimet᷑ ĩpossibilitaᷤ
eius incolumitatis meis sermonib excusa¬
ri: ad eam dixit. Surge petronilla: et mi¬
nistra nobis. Et statim surrexit sana. Mi¬
nisterio autẽ expleto: iussit eam redire
in grabatũ. At uͥ in dei timore cepit esse
ꝑfecta. ñ solum ipsa saluata est: uerũ etiã¬
plurimis recuꝑauit in melius suis orõnib
sanitatẽ. Et qm̃ nimis speciosa erat. uenit
ad eam flaccus comes cũ militib: ut eam
sibi uxorẽ acciperet. Cui petronilla ait.
Ad puellam inermẽ cũ militib armatis
uenistis Si uxorẽ me habere uis: matͦnas¬
fac uirgines honestas ad me post tres dies
uenire: ut cũ ipsis ueniam ad domum
tuam. Factũ est autẽ ut triduo dierum
accepto spacio. uirgo sc̃a ieiuniis et or̃oni¬
bus se occuparet: habens secũ scãm uirgi¬
nem feliculam collactaneã suam: in dei
timore ꝑfectã. Tercio itaq die ueniens

Expanded text:
a te salventur infirmi, quare Petronillam paralyticam jacere permittis? » Apostolus vero ait: « Sic expedit ei. Sed ne existimetur impossibilitas eius incolumitatis meis sermonibus excusari». Ait ad eam: «Surge Petronilla et ministra nobis»; et statim sana surrexit. Ministerio autem expleto, iussit eam redire ad lectum. At ubi in dei timore cepit esse perfecta, nplurimis recuperavit in melius suis orationibus sanitatem. Et quoniam nimis speciosa erat, venit ad eam Flaccus comes cum militibus ut eam sibi uxorem acciperet; cui Petronella ait: « Ad puellam inermem cum militibus armatis venisti; si uxorem me habere vis, fac matronas virgines honestas ad me post tres dies venire, ut cum ipsis veniam ad domum tuam. » Factum est autem ut trium dierum acceptum spatium virgo sancta jejuniis et orationibus occuparet, habens secum sanctam virginem Feliculam, collactaneam suam, in Dei timore perfectam. Tertio itaque die veniens
Abbreviated transcription (Latin):
quos beatissimꝰ petrus lueratꝰ fuerat xp̃o.
Isti dum uiderent dnãm suã ge̾mis ornari
et purpureis uestib atq auro textis indui:
dixerunt ei. Quanto studio ornaris in
corpore. ut filiũ consulis aurelianũ homi¬
nem mortalẽ maritũ accipias: si tanto stu
qui etiam te ipsam et̾nam faciet: et nũquã
tidi neq ornam̃tis tuis. neq gaudiis tuis¬
finem ꝑmittet aut terminũ euenire. Res¬
pondit eis domitilla: et dixit. Que potest
esse melior caritas quã habere uirũ. susci¬
pere filios per quos posteritas dulcissima
possit pronagari: et tam generis digni¬
tatem quã memoriã nominis ñ delere.¬

Expanded text:
mus Apostolus Petrus lucratus fuerat Christo. Isti dum viderent dominam suam gemmis ornari, et purpureis vestibus, atque auro textis indui, dixerunt ei: Quanto studio ornaris in corpore, ut filium consulis Aurelianum hominem mortalem accipias maritum: si tanto studQui etiam teipsam aeternam faceret, et nunquam tibi, neque ornamentis tuis, neque gaudiis finem permitteret, aut terminum evenire. Respondit ei Domitilla, et ait: Quae potest esse melior charitas, quam habere virum, suscipere filios, per quos posteritas dulcissima possit propagari, et tam generis dignitas, quam memoria nominis non deler
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ad feliculam. Unum tibi e duob eli¬
ge. Aut esto uxor mea: aut duis sacrifica.
ero quia xͦ sacrata sum: nec ĩmolabo idouis
quia xͥana sum. Tunc flaccus tradidit
eam uicario. et fecit eã in tenebroso clau¬
di cubiculo. sine cibo per septem dies: in¬

Expanded text:
t dicens: Unum tibi e duobus elige, aut esto uxor mea, aut diis sacrifica; ero quia Christo sacrata sum, nec immolabo idolis quia Christiana sum. Tunc Flaccus tradidit eam vicario, qui fecit eam in tenebroso claudi cubiculo, sine cibo per septem dies.
Abbreviated transcription (Latin):
ficare. et dicerent se a beato petro apło bap¬
tuatos. nulla racione posse idolis ĩmolare:
capite sunt cesi. Quorum corpora rapuit
auspicius discipłs eorum. nutritor sc̃ȩ uir¬
ginis domitiliȩ: que etiã nauiculȩ impo¬
nens adduxit. et in predio domitiliȩ in
cripta arenaria sepeliuit. in uia ardiati¬
na: a muro urbis miliario uno semis: iuix¬

Expanded text:
ur et dicerent se a beato Petro apostolo baptizatos nulla ratione posse ydolis immolare, capite cesi sunt. Quorum corpora rapuit Auspicius discipginis Domitillae quae etiam naviculae imposita, adduxit, et in praedio Domitillae in crypta arenaria sepelivit, via Ardeatina a muro Urbis milliario uno semis. I
Abbreviated transcription (Latin):
moni. Accedite ad feretrũ et deponite il¬
suscitauerit. uera eius fides esse credatur.
Quod cum fecisset popłs dixit symon.
Modo si eũ suscitauero: interficietis petrũ:
demus. Tunc sẏmon inuocatis demoniis:
ministerio eorũ cepit agere ut moueretur
corpus. Quod popłi uidentes ceꝑunt cla¬
mare in laudem symonis: et in ꝑniciem
petri. Eunc petrus uix impetrato silencior
ait ad popłm. Si uiuit loquat᷑. ambulet
accipiat cibum: reuertat᷑ ad domũ suam.
clamabat dicens. Si hoc non fecerit simon:
Symon uero fingens se iratũ: fugam pe¬
cipulis tuis dixisti. ite in nomine meo
demonia eicite. infirmos curate. et mor¬
tuos suscitate: excita puerũ istũ: ut om¬
nis hec turba cognoscat quia tu es ds.
et non est alius preter te: qui cũ patre
et sp̃u sc̃o uiuis et regnas deus in scła
tem angelis suis: et dicentem. Ad petici¬
onem amici mei petri: restituatur orfa¬
nus unicus uidue matri sue. Tune oĩs
deus: quem p̾dicat petrus. Simon uero¬

Expanded text:
monis: « Accedite ad feretrum et deponite suscitaverit eum, hujus vera fides esse credatur. » Quod cum fecisset populus, dixit Simon: « Modo si suscitavero illum, interficietis Petrum? demus eum. » Tunc Simon, invocatis daemoniis, ministerio eorum coepit agere ut moveretur corpus. Quod populi videntes coeperunt clamare in laudem Simonis et in perniciem Petri. Petrus autem, vix impetrato silentio, ait ad populum: « Si vivit, loquatur, ambulet, accipiat cibum, revertatur ad domum suam. clamavit: « Nisi hoc Simon fecerit, poenam Simon autem fingens se iratum, fugere pecipulis tuis dixisti: Ite, in nomine meo daemonia ejicite, infirmos curate, mortuos suscitate, excita puerum istum ut omnis haec turba agnoscat quia tu es Deus, et non est alius praeter te qui cum Patre et Spiritu sancto vivis et regnas in saecula tem angelis et dicentem: Ad petitionem amici mei Petri restituatur orphanus unicus viduae matri suae. » Populo Deus quem p
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat. legionis probantur assensu: et
cesari per satelbtes nunciantur. Tunc p̃ses¬
in p̃senti precepit iussione: ut iterũ deci¬
mum renouate crudelitatis ordo consu¬
meret. Post hanc uocem ad legionem ue¬
lociter properatur: crudelia precepta
cumstantẽ oratione confirmat. Tenere
me cõmilitones optimi seculariũ qͥdem
bellorum signa ꝑspicitis: s ñ ad hec ar
ma prouoco. nec ad hec bella animos
urõs uirtutemq cohortor: aliud no¬
bis genus eligendũ est preliorũ. Non
per hos potestis gladios ad regna celes¬
tia properare: robur nobis est opus ani¬
morum: inuicta defensio est. fidem ꝗͣ
deo ꝓmisimus in ultimis custodire. Iam
de cõmilitonũ nr̃orum gloria. quam
diuino cernebant optutu super est ut¬

Expanded text:
dixerat .| legiones probatur . ascensu et dixerat .| legiones probatur . ascensu et cesari per satellites nun| ciatur Inclemente praecipet iussione . ut iterum de| cimum renouate crudilitates ordo consummeret .| post anc uocem ad legionem uelociter properatur .| crudilia praecepta cumstantes oracione confer| mat tenere me commilitones optim“us” secularium| quidem bellorum signa perspicitis . sed non ad hec ar| ma prouoco . non ad haec bella animos uestros| uirtutemque conpello . aliod nobis genus elegendum| est praeliorum non per hos gladios potest . ad regna| caelestia properare. Robor nobis opus est animorum| inuicta defensio est. Fidem quam deo promiseris in| ultimes costodire. Iam de commilitonum nostrorum| gloriam ea que diuino cernebat optutu. Mau
Abbreviated transcription (Latin):
promittebat. Quid xp̃o spondente faci¬
endum est: si hoc potuimus milicie deuo¬
tione ꝓmittere: Quinĩmo fortissimi
cõmilitones. olim deuotas animas sub¬
damus preciosissime passioni: sit nobis
uirilis animus: fides inuiolata ꝑmaneat.
Iam cerno ante tribunal xp̃i stantes eos. qͦs
neci paulo ante satelles regius deputa¬
uit. Illa uera gloria est: que et̾nitatem
beatam uite huius breuitate mercatur.
lites quidem cesar tui sumus. et ad de¬
fensionem rei publice romana arma
suscepimus: nec ũquã aut desertores
bellorum aut ꝓditores milicie fuimus.
aut ignauie uel formidinis meruimꝰ
subire flagitium: tuis etiam obtempe
raremus p̃ceptis. nisi instituti legibus
xp̃ianis. demonũ cultus et aras semꝑ
pollutas sanguine uitaremus. Compe¬
rimus precepisse te aut sacrilegis pol¬
latitantes: nos omnes xp̃ianos esse ꝯgnos¬
ce. Habes potestati tue subdita omnium cor¬

Expanded text:
promittebat . quid christo . spondente facipromittebat . quid christo . spondente facien| dum est . si hoc potuemus miliciae deuocione promit| tere. Quin immo fortissimi commilitonis . olim deuot\a/s| animas subdamus praeciosissimae passioni sit no| bis uirilis animus . fides inuiolata permaneat. Iam| cerno ante tribunal christi stantes eos quos neci . paulo| ante satellis regius depotauit illa uero gloria est . quae| aeternitatem beatam uitae huius breuitatem erca| turlites quidem caesar tui sumus| et ad defensionem rei pupuci . romana arma suscipi| mus. Nec umquam aut desertores bellorum . aut pro| ditores miliciae fuimus aut ignauae formidines| meruimus subirae flagitium . tuis eciam obtempe| raremus praeceptes. Nisi instituti legibus christianis| demonum cultus et aras semper pollutas sangui| ne uitaremus. Conperimus praecepisse te . ut aut| sacrilegies pollatitantes. Nos omnes christianos| esse cognosce . habebis potestati tuae subdita| omnium cor
Abbreviated transcription (Latin):
cens maiorem armis omnibus xp̃iane
ne quisquã diuino operi mortalibus
dextris obstitisset. Quinĩmo cepti ope¬
ris fidem: ꝑhenni religione cõplete.
Hactenus exempla sacris inserta codici¬
bus legebamus: iam nunc ꝑ nosmet ip¬
sos quos sequi deberemus aspeximus.
Ecce uallatus sum cõmilitonũ meorũ
corporibus. quos de latere meo fu¬
nestus satelles abstraxit: asꝑsus sum
cruore scõrum. et sacri sanguinis re¬
liquias uestib meis porto: et ddubito
eorũ seqͥnecẽ. quorũ gratulans amiror
quid imperator iubeat: qui sorte michi mor¬
tis equalis est. Si habere aliquid uirium
imperatoria p̃cepta potuissent: circa beatis¬
simorum trium puerorũ corpora. regis per¬
tuisset propħa. Sacramenta olim dedisse
nos memini: qͦd contẽptu lucis istius et
desperatione uite. defensare rem publicã
deberemus. Iam tunc ꝓmisi mei corporis
uilitatem. et spopondi hanc imperatorib
fidem: nec tamen mͥ ullus regna celestra

Expanded text:
cens . maiorem armes omnibus . christiane|cens . maiorem armes omnibus . christiane|ne quisquam deui| no opere mortalibus dexteris obuiaret . quin immo .| caepti operis fidem perennem religionem conplete| hactenus . exempla sacris inserta codicibus legebamus| Iam nunc per nosmet ipsos quos sequi deberemus as| peximus. Ecce uallatus sum commilitonum| meorum corporibus quos de latere meo funestus satel| les eripuit. Aspersus sum cruores sanctorum et sacri sangui| nis reliquies uestibus meis porto. Et dubito eorum sequi| necem quorum gratulans ammiror quid imperar iubeat qui sorte| mihi mortalitates equales est. Si habere aliquid| uirium imperatorea praecepta potuissent circa| beatissimorum puerorum corpora reges persuisset sacramenta olim dedisse| nos menime quod contemtu lucis istius et disperacione| uitae defensare rem puplicam deberemus . iam tunc| promisi mei corporis uilitatem et spopondi hanc impe| ratoribus fidem . nec tamen mihi ullus tunc regna| celestia
Abbreviated transcription (Latin):
uel sibi uel diis suis. hac seueritate dede¬
rit ultionem. Post hanc uocem apparito¬
ris iussio in faustum porrigitur: ad
legionem uelociter properatur: crudelia
precepta reserantur. Traduntur neci: quos
ordo repperit numerandi. Leti ꝑcusso¬
ribus ceruices prebent: solaq inter eos
erat de gloriose mortis acceleratione con¬
tentio. Perfecto itaq scelere: ut octodorũ
legio redeat iubetur. Tunc mauricius pri¬
micerius paululum a satellitib segregatꝰ
regiis conuocat legionem: et hac ora¬
tione sanctiores alloquitur. Gratulor
uirtuti uestre cõmilitones optimi:
quod amore religionis. nullam uobis
cesaris precepta attulere formidinem.
Gaudentib quodammͦ animis tradi
ad necem gloriosam cõmilitones ur̃os
uidistis: quibus timui ne quisquam
quod armatis facile est. specie defensi¬
tẽptaret. Iam michi ad huius rei inter
qui exemptum uagina apłi gladium
proprie uocis iussione recondidit: do¬

Expanded text:
uel sibi| uel nominibus suis . hanc seueritate dedeuel sibi| uel nominibus suis . hanc seueritate dederit ulcio| nem. Post hanc uocem paritur iussio infausta por| rigitur Ad legionem uelociter properatur . crudilia| praecepta reserantur . traduntur neci quos ordo| repperit numerandi. Laeti percussoribus ceruices| praebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| occupacione contencio perfecto scelere ut octodorum| legio redeat iubetur. Tunc . mauricius primicerius .| paululum a satellibus regiis segregatus conuocat| legionem et hac orationem sancti oris alloquitur.| Gratulor uirtute uestrae commilitones| optimi quod amore relegionis nullam uobis caesa| ris praecepta attullere formidinem . gaudentibus| quodam modo animis . tradi ad necem gloriosam| commilitonis uestros uidistis quam timui ne quis| quam quod armatis facile est . speciae defensiias adferre temta| ret. Iam mihi ad huius rei interdqui exemtum uagina| apostoli gladium propriae uoces iussione recon| didet . do
Abbreviated transcription (Latin):
colere: et traditam orientali more reli¬
gionem. usq ad finem uite ꝑhenniter
custodire. Ad bellorum usum paratam
legionis esse uirtutẽ: ad cõmittenda uͦ sa¬
crilegia. s cut cesar p̃cepit octodorũ non
redire. Reuersus itaq satelles. nunciauit
obstinatos esse animos legionis: nec uelle
p̃ceptis imperatoris obedire. Tunc maxi¬
mianus cesar iracundie nimietate succen¬
sus: ad hanc uocem subito furore ꝓsiliuit¬
dicens. Ergone milites mei: imperatoria
precepta. et sacrificiorũ meorũ ordinem
spernunt: Statuenda esset uindicta
publica: etiam si tantũ maiestatẽ regiã
contẽpnere uoluissent. Iungitur despec¬
tui meo celestis iniuria: et mecũ pariter
religio romana contẽpnitur. Senciat
diis meis dare posse uindictã. Iam nunc
fidissimorũ meorũ turba festinet: de¬
cimum quemq morti funesta sors pre¬
beat: discant equaliũ nece quos ordo
p̃miserit moriendi. qualiter maximianꝰ

Expanded text:
colere| traditam orientali more relecolere| traditam orientali more relegionem usque ad diem ui| tae perenniter costodire ad bellorum usum paratam| legionis esse uirtutem. Ad commitendi uero sacrilegia| sicut cesar praecipet octodorum non redire. Reuersus itaque| satellis nuntiat obstinatus esse animos legionis.| Nec uelle praeceptes imperatoris obaedire. Tunc| maximianos caesar iracundiae nimietate succensus| ad hanc uocem subito furore prosiluit. Ergone milites| mei imperatoria praecepta et sacrorum meorum ordinem| spernunt sanciendum erat uendecta publica eciam| si tantum maiestatem regiam contemnere uolues| sent. Iungitur dispectui meo celestes iniuria et mecum| paretur religeo romana contemnitur. Sencia am nominibus meis| dare posse uendectam. Iam nunc fidelissimorum meorum| turba festinet . decimum quem que morti funesta| sors praebaeat. Discant equalium neces ques ordo| praemiserit moriendi. Qualiter maximianos
Abbreviated transcription (Latin):
gionem arma cõmouerat. Erat in eadẽ
legione primicerius mauricius. et signi¬
fer exuperius. et candidus senator: qui
rta ꝯmilitonib suis p̃erant. ut amore
potius uel equalitatib quã terrore mi¬
litari obedienca p̃ciperent. Uiri in reb
bellicis strenui. et uirtute nobiles. sed
fortitudine. erga xp̃m deuotione cer¬
tabant. Euuangelici p̃cepti sub armis
et que cesaris cesari restituebant. Requi¬
runt itaq: quid maximianus cesar
ira dictante mandasset. Dictũ ab his ẽ.
quod cesar iuberet milites om̃s ĩmolare hos¬
tias. libare sacrificia. et sacram̃ta fanatici
ordinis attrectare: iubere cesarem ut le¬
gio festinanter reuerteretur: et ad cõmili¬
tonum se prepararet exemplũ. Tunc hi
qui preerant legioni. miti affatu dedert̃
responsum: ob hoc transgressos octodorũ
quia iam fama ad eos de sacrificiorum
ordine ꝑuenisset: fas sibi uisum esse. ne
rentur: esse sibi in animo deum uiuum

Expanded text:
gionem arma conmouerat. erat eodem gionem arma conmouerat. erat eodem legione primicirius mauricius . et signifer| exsuperius . et candidus senator . qui ita conmilitonibus| suis praeerant. Vt amore potius aequalitates quam| terrore militare obaedienda praeciperebellicis strenui et uirtute nobiles, sed fortitudine, erga Christum deuotione certabant. euangelici praecepti etiam suet quae Caesaris Caesari restituebant. runt| itaque quid maximianos caesar ira dictante man| dasset. Dictum ab his est . quos caesar miserat . milites| omnes inmolasse hostias libasse sacrificia et sacra| menta fanatici ordinis praebuisse iubere caesaraem| ut legio festinanter reuertens commilitonum pare| ret exemplo. Tunc hii qui praeerant legione miti af| fatu +dere responsum praetergressos +se ocdodorum .| quia dum fama ad eos sacrificiorum ordinem detullis| set fas tibi uisum esse ne obtutus . esse sibi in animo deum uiuum
Abbreviated transcription (Latin):
mum ꝑuenit ad noticiam thebee legi¬
onis. preteriens octodorense oppidum
ad locum cui agauno nomen est cele¬
riter ꝓperauit: ut octo miliũ spacio
ab octodorõ separata: necessitatem cõmitten
tis rupibus rodani fluminis cursus artat᷑
ut cõmeandi facultate subtracta. constra
tis pontibus. uiam fieri itineris necessi¬
tas imperaret: undiq tamen ĩminentib
saxis. paruus quidem sed amenus. et irri¬
guus fontib campus includitur: ubi
fesũ milites legionis thebee. post laborẽ
dum ad sacramenta superius memorata
cunctos in exercitu suo cogeret. agnouit
preter gressam ut diximus legionem: et¬
subito iracundie furore repletus. satelli¬
tes mittit ut legionẽ ad sacram̃torum
suorũ sacrilegia reuocarent. Si quis tunc
ueri dei cultum profiteri audebat. spar¬
sis usq quaq militũ turmis. uel ad sup¬
plicia uel ad necem rapiebatur: ac uelut
uacatione barbaris data. prorsus in reli¬

Expanded text:
mum peruenit ad noticiam thehaide| legimum peruenit ad noticiam thehaide| legionis praeteriens octodorum oppidum . ad locum cui| acauno nomen est celeriter properauit. Vt duodicem| milium spacio ab octodoro seperata necessitatem com| mettendtis rupibus rhodani fluminis cursus| ardatur . ut cum eandem facultate subtracta constra| tis pontibus uiam fieri iteneris necessitas imperaret.| Vndique tamen inminentibus saxis . paruus quidem sed “a”| oenus inrigiis fontibus campus includitur ubi fessi mili| tes legionis tebeae post laborem Dum ad sacramenta superius| memorata cunctos in exercito suo cogeret . agnouit| pratergressam ut diximus legionem subito iracundie| furorae conpletus satelletes mittet . ut legionem| ad sacramentorum suorum sacrilegia reuocarent| Erat in dei ueri cultum profiteri audebant, sparsis usquequaque militum turmis uel ad supplicia uel ad necem rapiebantur, ac uelut uagatione barbaris gentibus data prorsus in reli
Abbreviated transcription (Latin):
acceperant. apud beatũ marcellinum
firmarunt: ut ante gladio interirent:
quam sacram fidem xp̃i qua susceperant
cesar usu quidem milicie bellis aptus:
sed idolorũ precipuus eultor. Ferus ani
potestatẽ imperialem nimia crudelitate
polluerat: in gallias properans. ad alpi¬
um apenninarũ aditum uenit. Transine¬
antibus ergo iter alpium: post arduam
et horridam uiam. subito equalis loci
campestris occurrit grata planicies. Quo
in loco oppidũ factum est. quod octodori
nomen accepit: circa quod irrigua flu¬
minis cursus offertur: qui mole sua
leniter fluens. regionis ipsius grãm
propria amenitate cõmendat. Trans¬
censis igitur alpibus. maximianus
cesar octodorum uenit: ibiq sacrifi¬
caturus idolis suis conuenire exerci¬
tum iussit: attroci proposita iussione.
ut per aras demonib conseeratas iu¬
rarent coequalib sibi animis. contra
bagaudarũ turbas esse pugnandum:
xp̃ianos uero uelut inimicos dñs suis.
ab omnib ꝑsequendos. Quod cũ pri¬

Expanded text:
copo et apud sanctum Marcellinum firmauerunt ut ante gladiis interirent quam fidem Christi quam acceperant imperator . usu quidem miliciae bellis| aptus . sed idolorum specialis cultor . ferus anieritatem imperatoriam nimia crudelitate| polluerat. In galliam properans ad alpium pennina| rum aditum uenit. Transmeantibus iter alpium .| post arduam et orredam uiam. Subite +qualis loci .| campestres occurret grata planities . quo in loco| oppidum factum est quod octodori nomen accipet| circa quod aut inrigua flumines cursus offertur . qui mole sua lini| ter fluens . regionis ipsius graciam propriam amoe| nitate commendat Transcensis igitur alpibus.| Maximianos caesar octodorum uenit ibique sacri| ficaturus idolis suis conuenire exercitum iussit.| Atroci proposita iussione . ut per aras demonibus| consecratas iurarent aequalibus sibi animis| contra bacaudarum turbas esse pugnandum chris| tianosque uelut inimicos diis suis ab omnibus persequendos| quod ubi pri
Abbreviated transcription (Latin):
multa sunt. que uel in purgatione de¬
molum uel in restauratione claudorũ.
aut sanitate febrium. ceterisq infirmi¬
tatibus cotidie illie per seruos suos uu¬
tus añi operatur: que multa narrarent̾
siper singula scriberentur. Tamen fide¬
lium cordib absq lectione cognita ese
cognoscuntur: quanta et qualia miracu¬
la illie per scõs suos. ad honorem et glo¬
riam nominis sui dñs operari non desi¬
nit. P roeo ipso. die noctuq psalmorũ
hunnorũq decantacio non desistit: que
iubente sc̃o et preclaro xp̃i martire bea¬
to sigismundo rege est instituta: et usꝙ
hodie deo ꝓtegente conseruatur. S pt̾ea

Expanded text:
multa sunt.| Que uel in purgatione daemulta sunt.| Que uel in purgatione dae vel in restauratione claudorum aut sanitate febrium ceterisque infirmitatibus cotidie hic per servos suos virtus Domini operatur, quae multa narranda sunt, si per singula scribantur. Tamen fidelium cordibus absque lectione cognita esse noscuntur, quae quanta et qualia miracula hic per sanctos suos ad honorem et gloriam nominis sui Dominus operare non desinit. Pro id ipsum die noctuque psalmorum hymni decantatio non desistit, quae, iubente sancto et praeclaro Christi martyre beato Sigimundo rege, est institutum hac usque hodie, Deo protegente, est conservatum. Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
uero stachis centũ quinquaginta. Deniꝙ¬
cum reuertens presbiter ut diximus na
uigium hoc fuisset aggressus. fubito tem¬
pestas magna exorta. fluctus. tulit ad
sicdera: surgunt undarum : mon
iterum dimersa puppi. prora tollitus
in sublime. Curbantur naute: et nichil
alius nisi sola mors in hoc periculo p̃sto¬
latur. Qunc p̃sbiter cum uideret se his
Fluctibus obrui. et spumis ipsarũ unda¬
rum grauiter operiri: extractam collo
capsuiꝰam qua scõrum pignora contine¬
bantur. undis tumentib fide obieert x
ac scõrum p̃sidium clara inuoeat uoce
dicens. Ne peream in his fluctibus uir¬
tutem uram deprecor martires gloriosi.
sed potius qui fide uos inuocantibus pre¬
betis auxilium. michi queso dexteram sa¬
tium sedate: nosq ad litus optatum.
uestri adiutorii opere ꝑducite. Et hec
dieto quoq stagno ferunt tructarum
piscium tantã magnitudinẽ ut usq ad
centum librarũ pondera possint teuti¬

Expanded text:
autem stadiis centum quinquaginta 807. Deniautem stadiis centum quinquaginta 807. Denique revertens presbyter, ut diximus, cum navigium hoc fuisset aggressus, subito tempestas exorta fluctus tollit: ad sidera surgunt undarum montiterum, demersa puppe, prora tollitur in sublime. Turbantur nautae, et nihil aliud nisi sola mors in hoc periculo praestolatur. Tunc presbyter cum videret se his fluctibus obrui, et spumis undarum ipsarum graviter operiri, extracta a collo capsula, quae Sanctorum pignora continebat, undis tumentibus fidus objecit, ac Sanctorum praesidium clara invocat voce, dicens: Ne peream in his fluctibus, virtutem vestram deprecor, martyres gloriosi, sed potius qui jugiter pereuntibus praebetis auxilium, mihi, quaeso, dextram saite nosque ad litus optatum vestri adiutorii ope reducite'. Et haec stagno ferunt tructarum piscium magnitudinem usque ad centum librarum pondere truti
Abbreviated transcription (Latin):
preterit de pollicitacione sancta: s que
fuerant diuinitus nunciata. mox cognos¬
cuntur impleta. Uerum ubi a cantore
antiphonam inchoante caterua suscepit
monachorũ: audit genitrix paruuli uo¬
cem: cognoscit. gracias agit deo. Illud
quoq quod mrĩs ore ꝓmissũ habebatur
prorsus impletum est: ut omnib diebus
uite sue cum accessisset mulier ad psal¬
lentium chorum. audiret huius infantuli¬
inter reliqua modulamina uocem. Cum
autem guntrannus rex spiritualibus
actionibus se mancipasset: ut relietis seculi
pompis. thesauros suos ecclesus et eauperi¬
Uui erogaret: accidit ut per quendam
pres biterũ munera fratribus qui sanetrs
ogiunensib deseruiunt. ex uoto transinit¬
teret s precipiens presbitero ut ad eum re¬
diens scõrum sibi reliquias exhiberet. Ig
dum impleta p̃ceptione regis. cum his
regrederetur pignoribus: limanns laci
hitur autem lacus ille in longitudine
quasi stadiis quadringentis: mn latitudine

Expanded text:
praeteriit de pollicitatione sancta, sed quae praeteriit de pollicitatione sancta, sed quae fuerant divinitus nuntiata, mox impleta noscuntur. Verum, ubi cantor responso, antephonam caterva suscepit monachorum, audit genetrix, parvuli vocem cognoscit et gratias agit Deo. Sed et illud quod martyris ore promissum habebatur prorsus impletum est, ut omnibus diebus vitae suae, cum accessisset mulier ad psallentium, vointer reliqua modulamina vocum. Cum autem Guntchramnus rex ita se spiritalibus actionibus mancipasset, ut relictis saeculi pompis thesauros suos ecclesiis et pauperibus erogaret, accidit ut, misso presbytero, munera fratribus qui sanctis Agaunensibus deserviunt ex voto transmitteret, praecipiens presbytero ut ad eum rediens Sanctorum sibi reliquias exhiberet. Igitur dum, impleta regis praeceptione, cum his regrederetur pignoribus, Lemanni laci,etit. Extenditur autem lacus ille in longitudine quasi stadiis quadringentis, latitudine
Abbreviated transcription (Latin):
uisum nocte beatus mauricius: ait. Quid
tu o mulier incessanter obitum filui plan¬
gens: ñquã ddesistis a luctu: Cui illa. Dies
inquit uite mee hunc planctũ non exple¬
bunt: sedd dum aduixero semꝑdefleã uni¬
cum meum. Nec umquã mitigabor a la¬
crimis: donec oculos corporis huius de¬
uita mors concludat. Cui ille. Noli ita
ait quasi mortuũ flere. sed equanimiter
age: scias eum nobiscum habitare: et
uite ꝑhennis consorcio nobiscum ꝑfrui.
Et ut ueraciter credas certa esse que loqͦr
surge crastina die ad matutinũ. et audies
uocem eius inter choros psallentiũ mona¬
chorum: et non solum die crastina. sed
etiam omnibus diebus uite tue cum uene¬
eius. Ideoq ne fleueris: eo qd̃¬
dere oporteat potius quam
lugerẽ. Surgit mulier. longaq ducit
suspiria: nec obdormit in stratu suo. do¬
des cõmoueatur a monachis. Quo cõmo¬
to accedit ad eccłam: aliqua de uisione
quam uiderat probatura. Nichil enim

Expanded text:
visum noctis beatus Mauricius, ait: 'Quid visum noctis beatus Mauricius, ait: 'Quid tu, o mulier, incessanter filii obitum plangens, numquam desistis a luctu?' Cui illa: 'Dies', inquid, 'vitae meae hunc planctum non expleunt, sed dum advixero semper defleam unicum meum; nec umquam mitigabor a lacrimis, donec oculos corporis huius debita mors concludat'. Cui ille: 'Noli ita', ait, 'quasi mortuum flere, sed aequanimiter age! Nam scias, eum nobiscum habitare et sedes vitae perennis consortio nostro perfrui. Et ut veraciter credas, certa esse quae loquor, surge crastina die ad matutinum, et audies vocem eius inter choros psallentium monachorum. Et non solum die crastina, sed etiam omnibus diebus vitae tuae, cum veneeius; ideoque ne fleveris, eo qgaudere te oporteat potius quam lugere. Surgit mulier, longaque ducit suspiria, nec obdormit in stratu suo, dom commoveatur a monachis: quo commoto, accedit ad ecclesiam, aliqua de visione quam viderat probatura. Nihil enim
Abbreviated transcription (Latin):
illud in scõrum miraculis p̃termittam:
quod per eadem fere loca omnib notũ est.
Materfamilias quinti egregii atq hono¬
rati uiri. cum ita paralisi fuisset obstric¬
ta. ut ei etiam usus pedum negaretur:
a uiro suo ut illuc per multũ itineris
spacium deferretur poposcit. Quo cum
ꝑuenisset in scõrum mr̃m basilicam fa¬
mulantium manib illata. pedib ad di¬
uersorium rediit: ac sanitati de p̃mor¬
tuis restituta m̃bris: miraculũ suum ip¬
suum unicũ ad hoc monasteriũ addu¬
cens. abbati tradiditerudiendum:
uidelicet ut factus clericus. scĩs manci¬
paretur officiis. Uerum cum tam sp̃ua¬
libus eruditus esset in litteris. et cum re¬
liquis clericis in choro canentium psal¬
leret: inddica pulsatus febre. sp̃m exa¬
lauit. Currit mater ad obsequiũ fu¬
At tamen non sufficiunt he lacrime
doloris que in exequiis effuse sunt:
sed per singulos dies ueniebat. et suꝑ
sepulcrum nati sui emissis in altum uo¬
cibus eiulabat. Cui tantũ apparens ꝑ

Expanded text:
illud in sanctorum miraculis praetermittam, quod perinde clarum atque omnibus notum est. mater familias -Quinti egregii atque honorati uiri cum ita paralysi fuisset obstricta, ut ei etiam pedum usus negaretur, a uiro suo, ut Agaunum per multum itineris spatium deferretur, poposcit. -quo cum peruenisset sanctorum martyrum basilicae famulantium manibus inlata pedibus ad diuersorium rediit, ac sanitati de praemortuis. restituta membris nunc miraculum suum ipsuum unicum ad hoc monasterium adducens, abbati tradidit erudiendum, videlicet ut factus clericus, sanctis manciparetur officiis . Verum cum jam spiritalibus eruditus esset in litteris, et cum reliquis clericis in choro canentium psalleret, modica pulsatus febre, spiritum exhalavit. Cucurrit mater orbata ad obsequium fu tamen non sufficerunt hae lacrimae dolori, quae in exsequiis sunt effusae, sed per dies singulos veniebat et super sepulchrum nati sui, emissis in altum vocibus, heiulabat. Cui tandem apparens per
Abbreviated transcription (Latin):
uolantiũ st̃: que facile in herbis capiunt᷑: coc̃¬
teq ꝑ oleũ. pauꝑem prebent uictum.
foliis fit: quarũ folia lata sunt et rotunda.
lactei coloris et saporis mellei. Quarũ na-
sumere cupiunt. primũ manib confricant.

Expanded text:
ltibus ranarum, facile in herbis capiuntur. Coctae-per oleum pauperem praebent uictum. De arbores, quarum folia lata et rotunda sunt lactei coloris et saporis mellei, quorum utiqi ea in escam sumere cupiunt, primum manibus confricant,
Abbreviated transcription (Latin):
multis astantib populis et psallencium
choris. omĩpotenti dño animam reddidit.
Cum autem scm eius corpusculũ die al¬
tera portaretur ad tumulũ: gemini ex
utero matris sue ceci ut scĩ corpusculi
loculum tangere potuerunt. lumen qd
nũquam habuerant ad declaranda an
tistitis merita. ilico recipere meruerunt.
Quidam etiam e ciuibus paralisis dis¬
tentus incõmodo: per triginta annos
tenebatur in lectulo. Qui cum psallen¬
tium chorum mauriliũ deferentium
audiret: e lectulo statim exiliens qͣsi
ceruus nemine prohibente. beati mau¬
rilii ꝑuenit ad corpus. Tactoq et oscu¬
lato beati funeris feretro: pristinam sa¬
nitatem fide plenus recipere meruit
extimplo. In tanti igitur honoris gła
sepultus. quanti qualisq meriti apud
dñm fuerit: dum cotidianis uirtutib
et miraculis eius exornat tumulum.
dñs ostendit omibus post sepulerum:
ta seculorum secula amen: Explicit uita

Expanded text:
multis astantibus populis et psallentium multis astantibus populis et psallentium choris omnipotenti domino animam reddidit. 146 Dum autem sanctum eius corpusculum die altera portaretur ad tumulum, gemini ex utero matris suae caeci ut sancti corpusculi loculum tangere potuerunt, lumen quod nunquam habuerant ad declaranda defuncti antistitis merita ilico recipere meruerunt. 147 Quidam etiam e civibus paralisis distentus incommodo per triginta annos tenebatur in lectulo, qui cum psallentium chorum Maurilium deferentium audisset, e lectulo statim exiliens quasi cervus nemine prohibente beati Maurilii pervenit ad corpus, tactoque et osculato beati funeris feretro pristinam sanitatern fide plenus recipere meruit extemplo. 148 In tanti igitur honoris gloria sepultus, quanti qualisque meriti apud dominum fuerit, dum cotidianis virtutibus et miraculis eius exornat tumulum, dominus ostendit omnibus post sepulchrum,ta saecula saeculorum. Amen. PASSIO SA
Abbreviated transcription (Latin):
de more complesset. modica pulsatus
infirmitate : conuocauit omnẽ clerũ
sibi cõmissum. cõmendans illis ultimã
transitus sui diem. dicens. Ego ingredi¬
or uiam uniuerse carnis: uos autem
ãmoneo seruate caritatem. custodite
dilectionẽ. diligite castitatis pudiciciã.¬
Pacientes estote ad omnes: et mem̃tote semꝑ
precio sanguinis xp̃i. uos omnes esse redẽp¬
tos. Interea etiam tante conuenerunt ex
uicinis undiq partib uisitacionis studio
popłorum caterue. quantũ urbs andega¬
ua recipere poterat aut recepit: merentes
et multũ flentes. cur tanto induarentur
patrono. Quos omnes patrũ piissimus
deuotius in sũme mortis articulo ꝯstitu¬
tus absoluens. et benedictionib corrobo¬
rans: septima incõmoditatis die ultimoq
totius sue etatis anno nonagesimo. et epis-¬
copatus tricesimo. pius pastor et doctor
maurilius qualem de sacri fontis baptisina.¬
te sũpserat. talem idus septembris coram

Expanded text:
de more complesset, modica pulsatus de more complesset, modica pulsatus infirmitate convocavit omnem clerum sibi commissum commendans illis ultimam transitus sui diem dicens: Ego ingredior viam universae carnis, vos omnes admoneo: servate caritatem, custodite dilectionem, diligite castitatis pudicitiapatientes estote ad omnes et mementote semper pretio sanguinis Christi vos omnes esse redemptos. 144 Interea etiam tantae convenerunt ex vicinis undique partibus visitationis studio populorum catervae quantum urbs Andecava recipere poterat aut recepit, maerentes et multum flentes, cur tanto viduarentur patrono. 145 Quos omnes patrum piissimus devotius in summae mortis articulo constitutus absolvens et benedictionibus corroborans, septima incommoditatis die ultimoque totius suae aetatis anno nonagesimo et episcopatus tricesimo pius pastor et doctor Maurilius qualem de sacri fontis baptismate sumpserat talem idus Septembris coram
Abbreviated transcription (Latin):
plebibus sibi cõmissis flectendo eadem: in¬
star genuũ camelorũ. quandã duriciem
concreuisse et concalluisse uisum est.
Nam bonũ quod maurilius elegit te¬
erat illius seueritate iocundius. nichil
iocunditate seuerius. nichil risu tristius.
nichil in illo tristicia suauius. Erat om¬
nino sermone silens: et silentio loquens.
Nec citus nec tardus: idem illi habitꝰ:
idemq semꝑ incessus. Erat etiam ne-¬
glecta illi mundicies. et inculta uestis:
cultus tamen ipse sine cultu. Talibus
ergo cum ab ipsa puericie sue etate
uirtutib floreret semꝑ et meritis. et
appropinquare cerneret sui transitus
diem: ad cõparationẽ patriarche nr̃i
abrahe.haut longe ab andegaua urbe
ad septemtrionalẽ ciusdem urbis partẽ
duplicem sepulture sue criptam. qua
defossus quiesceret edificari p̃cepit.
Quod cum scd̾m ipsius desiderium ꝑ¬
ficeretur et uotum: quadam die do¬
minica dum sc̃e sollẽpnitatis officium

Expanded text:
plebibus sibi commissis flectendo eadem inplebibus sibi commissis flectendo eadem instar genuum camelorum quandam duriciem concrevisse et concalluisse visum est. Nam bonum quod Maurilius elegit arripuit, tehil enim erat illius severitate iocundius, nihil iocunditate severius, nihil risu tristius, nihil in illo tristicia suavius. Erat omnino sermone silens et silentio loquens nec citus nec tardus, idem illi habitus idemque semper incessus. Erat etiam neglecta illi mundities et inculta vestis, cultus tarnen ipse sine cultu. 142 Talibus ergo cum ab ipsa pueritiae suae aetate virtutibus floreret semper et meritis et appropinquare cerneret sui transitus diem, ad comparationem patriarchae nostri Abrahae haud longius ab Andecava urbe ad septentrionalem eiusdem urbis partem duplicem sepulturae suae criptam qua defossus quiesceret aedificari praecepit. 143 Quod cum secundum ipsius desiderium perficeretur et votum, quadam die dominica, dum sanctae sollempnitatis offitium