comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
queru̾nt. etiã si digne pęnitentiã gerant᷑. s qd̃
difficilior sit uenia & maior agendi pęnitentia.
his qͥ inreb do sacratis offendunt. quam qͥ
ꝓrimũ suũ inu̾bo uł infacto aliqͥd leserit:
qͥa qͣnto maior gła: tanto grauior fit offensa.
Hic notandũ est si quide quia p̾sulib ac om̃ib
qui p̾sunt ppło xp̃iano considerandũ subti¬
liꝯ est: qualit̃ filii heli diuina sacrificia te¬
merantes peccabant corã dño: & deridebant ꝑ eoꝰ
multi sacrificiũ dñi. Unde & heli sacerdos ꝓ
eoꝵ iniquitate damnatꝰ est: qđ eos peccantes
minus seuera animaduersione plectebat. Et
quidẽ coereuit: & quidẽ corripuit: s lenitate
& mansuetudine patris: ñ seueritate & aucto¬
ritate pontificis. Qua sententia discant sa¬
cerdotes ut dicere cȩpimꝰ. qđ ñ debeant ꝑpt̃
ullos humanos fauores aut cõmoda terrena.
his quib p̃sunt. in peccatis qͥb peccant in

Expanded text:
digne poenitentiam gerant, sed quod digne poenitentiam gerant, sed quod difficilior sit venia et major agenda poenitentia iis qui in rebus Deo sacratis offendunt, quam qui proximum suum in verbo vel in facto aliquid laeserit. Quia quanto major gloria, tanto gravior sit offensa. Hic notandum est siquidem quia praesulibus ac omnibus qui praesunt populo Christiano, considerandum est subtilius, qualiter filii Heli divina sacrificia temerantes peccabant coram Domino, et deridebant per eos multi sacrificium Domini, unde et Heli sacerdos per eorum iniquitatem damnatus est, quod eos peccantes minus severa animadversione flectebat. Et quidem coercuit, et quidem corripuit, sed lenitate et mansuetudine patris, non severitate et auctoritate pontificis: qua sententia discant sacerdotes ut dicere coepimus quod non debeant propter ullos humanos favores, aut commoda terrena iis quibus praesunt, in peccatis quibus peccant in
Abbreviated transcription (Latin):
extorquebant carnes ab immolante: ita etiam
ex torquebant sacrificiũ ab offerente. Et iccirco
sicut in auferendis carnib faciebant homineᷤᷤ
detrahere sacrificio dñi: ita qͦq ichilominꝰ
inconiungendis uxorib tnͣsgredi faciebant
ppłm. Quã intelligentiã siqͥs sequi uoluerit
suo iudicio derelinqͥmꝰ: nos pͥorẽ magis sequi
decernimꝰ. Si peccauerit uir in uirũ: pla¬
cari ei potest ds̃. Si aut̃ indm̃ peccauerit: qͥs
orabit ꝓ eo Nongͥ eo mͦ inuirũ qͦ in dm̃
peccat᷑. quia in uirũ peccare peccatũ qͣlecũq ẽ
leuiorq remissio: in dm uͦ peccare. id est ab eius
cultu recedere. impietatis peccatũ ẽ. difficilioro
remissio. Et cũ in uirũ qͥs peccat: placato sibi
uiro facit sibi cłm placabiłẽ. In cłm autẽ cũ qͥs
peccat: quis orabit ꝓeo: Ac sidicat᷑. ł quem
dñm sibi inquẽ peccauit ꝓpitiũ facere pot̾it:ᷤ

Expanded text:
extorquebant carnes ab immolante, ita etiam extorquebant carnes ab immolante, ita etiam extorquebant sacrificium ab offerente. Et idcirco sicut in offerendis carnibus faciebant homines detrahere sacrificio Domini, ita quoque nihilominus in conjungen is uxoribus transgredi faciebant populum. Quam intelligentiam si quis sequi voluerit, suo judicio derelinquimus: nos priorem magis sequi decernimus. « Si peccaverit vir in virum, placari ei potest Deus; si autem in Deum peccaverit vir, quis orabit pro eopeccatur. Quia in virum peccare, peccatum qualecumque est, leviorque remissio. In Deum vero peccare, id est, ab ejus cultu recedere, impietatis peccatum est, difficiliorque remissio. Et quoniam cum in virum quis peccat, placato sibi viro, facit sibi Deum placabilem. In Deum autem cum quis peccat, quis orabit pro eo? Ac si dicatur: Per quem, Deum, sibi in quem peccavit, propitium facere poterit?
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ dormiebant cũ mulierib: & cętera.
Quanꝙͣ simplicit̾ ñ nulli suꝑ adulterio intel¬
ligi ueluit. ut Iosephus qͥ dicit qd̾ mulierib
religionis causa conuenientib contumelias
inferebant. aliis quide uiolentias facientes.
aliis uͦ ꝑsuadentes donis. nichilq eoꝵ uita a
tyrandide pessima differebat. qd̃ & nr̃i docto¬
res asserunt: tam̃ dormisse eos dicunt hebrei
cũ mulierib quȩ obseruabant ad ostiũ tab̾na¬
culi. eo qđ post menstrui tempꝰ aut partus ñ
impleto scd̾m legis p̃ceptũ sacrificio. suadebant
eis ad uiros suos redire: eisq cõmisceri. Et dormi¬
re ideo dicunt᷑: qͥa eas dormire cũ uiris suis con¬
tra legis p̾ceptũ faciebant. Unde iłe heli post
paululũ ait. Pon est bona fama quã ego
audio: ut transgredi faciatis populum dñi.
rans gressionẽ gͦ popłs faciebat: qͥa sacͥficio
non rite ꝑacto uxorib suis iungebat᷑. Sic̃ enĩ

Expanded text:
quomodo dormiebant cum mulieribus, » etc. quomodo dormiebant cum mulieribus, » etc. elligi velint, ut Josephus quoque dicit, mulieribus religionis causa convenientibus contumelias inferebant. aliis quidem violentias facientes, aliis vero persuadentes donis. Nihilque eorum vita a tyrannide pessima differebat, quod et nostri doctores asserunt: tamen dormisse eos dicunt Hebraei cum mulieribus quae observabant ad ostium tabernaculi eo quod post menstrui tempus aut partus, non impleto secundum legis praeceptum sacrificio, suadebant eis ad viros suos redire eisque adcommisceri. Et dormire ideo dicuntur, quia eas dormire cum viris suis contra legis praeceptum faciebant. Unde idem Heli post paulum ait: « Non est enim bona fama quam ego audio, ut transgredi faciatis populum Domini. » Transgressionem ergo populus faciebat, quia sacrificio non rite peracto uxoribus suis jungebatur. Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
suspenderet: p̃ceptũ ꝓhibitionis accepit. Nam
cũ alim̃ta quȩdã saluti nr̃ȩ d̾s contraria in¬
dicat: abhis nos qͣsi ꝑ sententiã uetat. Et cũ
ꝯcupiscent᷑ noxia attingimꝰ: ꝓfecto qͥd aliud
ꝙͣ uetita degustamꝰ: Ea itaq sum̃da sunt quę
naturȩ necessitas quęrit: & ñ quȩ edendi libido
suggerit. Nam siqͥs uoluptatib gule in effrena¬
te deseriuire studuerit. ad foueã uicioꝵ grauiꝰ
ꝓlabit᷑᷑ & etiã ab statu rectitudinis eadens
ad mortẽ animȩ ꝑtrahit᷑. & bonũ qd̃ uidetur
habere amittit. Ed de his filiis heli in segntibꝰ
demonstrat᷑: qͥ ꝓpt̾ libidinẽ gulę ad maiꝰ pecca¬
tum sui cumulandũ ꝑuenerunt: ut dormireis
cũ mulierib: & transgredi facerent ppłm dñi.
Unde ñ solũ a sacerdotio eiecti sunt: s etiam
morte multati. Nam sequitur.
eli autẽ senex erat ualde. Et audiuit oĩa
quȩ faciebant filii sui unuerso israheli. &

Expanded text:
suspenderet, praeceptum prohibitionis accepit: nam suspenderet, praeceptum prohibitionis accepit: nam cum alimenta quaedam saluti nostrae Deus contraria indicat, ab his nos quasi per sententiam vetat. Et cum concupiscentur noxia, attingimus profecto quod aliud quam vetita degustamus? Ea itaque sumenda sunt, quae naturae necessitas quaerit, et non quae edendi libido suggerit. Nam si quis voluptatibus gulae ineffrenate deservire studuerit, ad foveam vitiorum gravius prolabitur. Et etiam ab statu rectitudinis cadens, ad mortem animae pertrahitur, et bonum quod videtur habere amittit. Quod de his filiis Heli in sequentibus demonstratur, qui propter libidinem gulae ad majus peccatum sui cumulandum pervenerunt, ut dormirent cum mulieribus et transgredi facerent populum Domini. Unde non solum a sacerdotio ejecti sunt, sed etiam morte mulctati. Nam sequitur: « Heli autem senex erat valde, et audivit omnia quae faciebant filii sui universo Israeli, et
Abbreviated transcription (Latin):
tia: aꝑte ostendit᷑. qł ictrco salutẽ ꝑdidit. qͣuia
cũ suꝑbiȩ uicio mensurã moderatȩ refectionis
excessit. Eit pͥmogenitoꝵ głam esau amisit᷑. qͥ
magno estu desiderii uilem cibũ id est lenticu¬
lam concupiuit: quã cũ uendendis etiã pͥmo¬
genitis p̃tulit. qͦ in illã appetitu auhelaret in¬
dicauit. Neq enĩ cib s appetitꝰ in uicio ẽ. Un¬
de & lautiores cibos plerũq sine culpa sumimꝰ:.
& abiectiores ñ sine reatu conscientiȩ degusta¬
nus. Hic qͥppe quẽ diximꝰ esari pͥmatũ ꝑlen¬
ticulam ꝑdidit: & helias in heremo uirtutem
corporis carnes edendo seruauit. Unde & anti¬
quus hostis. qͥa ñ cibũ s cibi concupiscentiã
ẽẽ causã damnationis intellexit: & pͥmum sͥ
hominẽ ñ carne s pomo subdidit: & scd̃m ñ¬
carne s pane tẽptauit. Hĩc est qd plerumq
adȩ culpa cõmittit᷑. etiã cũ abiecta & uilia su¬
munt᷑. Neq enĩ adam solꝰ ut a uetito se pomo

Expanded text:
, aperte ostenditur quod idcirco salutem perdidit quia cum superbiae vitio mensuram moderatae refectionis excessit. Hinc primogenitorum gloriam Esau amisit, quia magno aestu desiderabilem cibum, id est lenticulam concupivit, quam, dum venditis etiam primogenitis praetulit, quo in illa appetitu anhelaret, indicavit. Neque enim cibus, sed appetitus in vitio est. Unde et lautiores cibos plerumque sine culpa sumimus, et abjectiores non sine reatu conscientiae degustamus. Hic quippe, quem diximus, primatum per lenticulam perdidit, et Elias in eremo virtutem corporis carnes edendo servavit. Unde et antiquus hostis, quia non cibum, sed cibi concupiscentiam esse causam damnationis intelligit, et primum sibi hominem non carne, sed pomo subdidit, et scarne, sed pane tentavit. Hinc est quod plerumque Adae culpa committitur etiam cum abjecta et vilia sumuntur. Neque enim Adam solus, ut a vetito se pomo
Abbreviated transcription (Latin):
samuhelis de dño saluatore summo uidelicet
ac uero pontifice debet intelligi: qͥa nimirũ
sic̃ samuhel defuncto heli successit in sacerdo¬
tium. ñ de stirpe aaron s de alia leui familia
electꝰ fuit enĩ filiꝰ helcana. filii ieroam. filii
asir. filii asapb. filiĩ chorȩ. filii ysachar. filii ca¬
abt. filii leui. filii isrł. ut uerba dierũ nar¬
rant: ita mediator dĩ & hominũ. ut c̾e̾t nobis
pontifex. ñ de leui s de alia utiq tribu. idest
ipsam suã carnẽ optulit patri ꝓ nob̾. aliosq
de genere a aron pontificatꝰ sui reliquit here¬
des. filios uidelicet gr̃ȩ noui testam̃ti: ñ tautĩ¬
ex iudeis. s de uniuersa gentiũ natione colles̃¬
tos. Quod uͦ qͣsi humano more loquens t̃s di¬
cit. qͥ iuxta cormeũ & animã ineã faciat. de
samuhele quidẽ recte potest intelligi. qͥa in
om̃ib eiꝰ uoluntati sic̃ homo do paruerit: de

Expanded text:
Samuelis de Domino Salvatore, summo videlicet Samuelis de Domino Salvatore, summo videlicet ac vero pontifice, debet intelligi, quod nimirum sicut Samuel defuncto Heli successit in sacerdotium, non de stirpe Aaron, sed de alia Levi familia electus: Fuit enim filius Elcana, filii Jeroham, filii Asir, filii Abiasaph, filii Core, filii Isaar, filii Caath, filii Levi, filii Israel , ut verba Dierum narrant: ita Mediator Dei et hominum, ut esset nobis pontifex, non de Levi, sed de alia utique tribu, id estipsam suam carnem obtulit Patri pro nobis; alios quam de genere Aaron pontificatus sui reliquit haeredes, filios videlicet gratiae novi testamenti, de universa gentium natione collectos. Quod vero quasi humano more loquens Deus dicit: Qui juxta cor meum et animam meam faciat; de Samuele quidem recte potest accipi, quod in omnibus ejus voluntati sicut homo Deo paruerit; de
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ sadoch & abiathar regnante dauid: & alii de¬
inceps. anteꝗͣ tempꝰ ueniret ex qͦ ista de sacerdo¬
chicerae. loquens locutꝰ sũ ut domꝰ tua & domꝰ
patris tui idest aaron. qͥ pͥmꝰ sacerdos est insti¬
tut᷑. de cum ꝓgenie cȩteri sequerent᷑. ministrar&
inconspectu meo usq insempiternũ: nẽ autẽ
dicit dñs. absit hoc ame. s quicũq głificauerit
me glificabo eũ. qui aut̃ contemnunt me ert̃
ignobiles: ecce isti sunt dies qͥ ꝓnuntiati sunt.
Iam enĩ uenerunt. Nullꝰ enĩ sacerdos ẽ scd̃m
toto orbe pollere. & se abiectũ. deficiunt ocłi
eiꝰ: & anima eiꝰ defluit p̾nimietate meroris.
Unde & seqͥtur. Et suscitabo mͥ sacerdotẽ
fidelem: scd̾m cor meũ. Quod ait ꝓpħa ad
heli loquens ex ꝑsona cłi. & suscitabo mͥ sacerdo¬
tem fidelem qui iuxta cormeũ & animã meã
faciat. & ȩdificabo ei tlomũ fidelem. & ambu¬
labit corã xp̃o ieo cuinctis dieb sub figura

Expanded text:
sicut Sadoch et Abiathar, regnante David, et alii desicut Sadoch et Abiathar, regnante David, et alii deinceps: antequam tempus veniret ex quo ista de sacerdodiceret: « Loquens locutus sum, ut domus tua et domus patris tui, » id est, Aaron, qui primus sacerdos est institutus, de cujus progenie caeteri sequerentur, « ministraret in conspectu meo usque in sempiternum. Nunc autem dicit Dominus: Absit hoc a me. Sed quicme, glorificabo eum; qui autem contemnunt me, erunt ignobiles; ecce isti sunt dies qui praenuntiati sunt, jam enim venerunt; nullus enim sacerdos est secundum toto orbe pollere et se abjectum, deficiunt oculi ejus, et anima ejus defluit, prae nimietate moeroris. Unde et sequitur: « Et suscitabo mihi sacerdotem fidelem secundum cor meum. » Quod ait Propheta ad Heli loquens ex persona Dei, « Et suscitabo mihi sacerdotem fidelem, qui juxta cor meum et animam meam faciat: et aedificabo ei domum fidelem, et ambulabit coram Christo meo cunctis diebus, sub figura
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ contemnunt me:erunt ignobiles. Ecce
dies ueniunt. & p̃cidam brachiũ tuũ & bra¬
chium domo patris tui: idest dignitatẽ & ro¬
bur sacerdotii. & suminũ sacerdotẽ. Unde et
thar a salomone sacerdotiũ suscepit: quãꝙͣ. de
samuhele uelint intelligi. sic̃ inmalachim le¬
gitur. Proiecitq salomon ab iathar ne eẽt sacer¬
dos dñi: ut impleret᷑ u̾bum dñi qd̃ locutꝰ ẽ suꝑ
domũ heli. Ueruntam̃ ñ auferã penitꝰ ui¬
rũ exte ab altari meo: s ut deficiant ocłi tui:
& tabescat anima tua. Iccireo dñs se ñ penitꝰ¬
uirũ ablaturũ. ex domo heli ab altari suo dicit:
ut semꝑ de domo heli ẽẽt in domo dñi uir. qͥ in
dignitate sacerdotii aliũ substitutũ uideret:¬
& se eadẽ dignitate pͥuatũ uidens eiꝰ oculi de¬
ficerent. & anima tabesceret p̃ nimietate mero¬
ris. Mystice aut̃ hec ꝓphetia de mutatione sa¬
xp̃o extitit adumbrata. Nam post samuhelẽ
ꝓpħam post ea sacerdotes fuerunt de genere aaron.

Expanded text:
utem contemnunt me, erunt ignobiles. Ecce dies veniunt et praecidam brachium tuum domus patris tui, » id est dignitatem et robur sacerdotii et summum sacerdotem. Unde et tha r a Salomone sacerdotium suscepit: quanquam de Samuel velint intelligi, sicut in Malachim legitur: « Projecitque Salomon Abiathar ne esset sacerdos Domini, ut impleretur verbum Domini quod locutus est super domum Heli . » « Verumtamen non auferam penitus virum ex te ab altari meo, sed ut deficiant oculi tui, et tabescat anima tua. » Ideo Dominus non penitus ablaturum virum ex domo Heli ab altari suo, dicit ut semper de domo Heli esset in domo Domini vir qui in dignitate sacerdotii alium substitutum et se eadem dignitate privatum videns, ejus oculi deficerent et anima tabesceret prae nimietate moeroris. Mystice haec prophetia de mutatione sau Christo exstitit adumbrata. Nam post Samuelem phetam, postea sacerdotes fuerunt de genere Aaron,
Abbreviated transcription (Latin):
locutus ẽ irritũ fuit: s omĩa sunt reb com¬
pleta quȩ dixit. Cadunt nãq int̾ram u̾ba
suꝑuacua: quȩ ꝓ nichilo habenda. & uniu̾¬
soꝵ st̃ calcanda despectu. Sic & beatꝰ iob dix̃.
& lux uultꝰ mei ñ cadebat interram: quia
niirũ intanta grauitate uultũ tenere
consueuerat. ut nunꝗͣ contẽptibili
leticia solueretur: s quociescũq hi¬
lariorem se p̾sentib exhiberet. cer¬
ta semꝑ hoc causa utilitatis eoꝵ

Expanded text:
locutus est, irritum fuit, sed omnia sicut rebus imlocutus est, irritum fuit, sed omnia sicut rebus impleta quae dixit. Cadunt namque in terram verba supervacua, quae pro nihilo habenda, et universorum sunt calcanda despectu sicut et beatus Job dixit : et lux vultus mei non cadebat in terram; quia nimirum in tanta gravitate vultum tenere consueverat, ut numquam contemptibili letitia resolveretur, sed quotienscumque hilariorem se presentibus exhiberet, certa semper hoc causa utilitatis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
reliq̃ usq quo ait. porro samuhel nec dũ scie¬
bat dñm: neq reuelatꝰ fuerat ei sermo dñi.
Quod gͦ dñs samuhelem uocauit. p̃figurabat᷑
qd̾ ipse puer futurꝰ erat ꝓpħa. dux. & sacerdos.
N escire uͦ dñm dicit᷑ samuhel: qͥa ꝑ ꝓpħiȩ mysteriũ
nec dũ ei sermo dñi reuelatꝰ fuerat. Nam com¬
minit̃ ut cȩteri sciebat. Dixitq dñs ad sa¬
muhel. Ecce ego facio u̾bũ in isrł: qd̾ quic̃q
audierit. tinnient amb ȩ aures eius.
Hoc in loco cõminatio di est suꝑ heli & suꝑ
domũ eiꝰ ͭ eo qd̾ in peccato filioꝵ heli archa
cłi caperet᷑. & isrł rueret & eiꝰ filiĩ interirenł.
& domꝰ heli sacerdotio domꝰ dñi priuaret᷑:¬
& ob id factũ audientiũ aures tinnirent
ce dñs erat cũ eoi c ñ cecidit ex om̃ib uerbis
en in t̾ram. Quod dictũ ẽ de samuhele.
postꝗͣ u̾ba diuini oraculi quȩ nocte acceꝑat
mane heli retulit. & ñ cecidit ex om̃ib u̾bis
eiꝰ int̾ram: significat quia nichil ex his q̃

Expanded text:
um sciebat Dominum, neque revelatus fuerat ei sermo Domini. » Quod ter Dominus Samuelem vocavit, praefigurabatur quod ipse puer futurus erat propheta, dux, et sacerdos. Nescire Dominum dicitur Samuel, quia prophetiae mysterium necdum ei, vel sermo Domini revelatus fuerat. Nam communiter ut caeteri sciebat. « Dixitque Dominus ad Samuel: Ecce ego facio verbum in Israel: quod quicumque audierit, tinnient ambae aures ejus. Hoc in loco comminatio Domini est super Eli, et super domum ejus: eo quod in peccato filiorum Eli, Arca Dei caperetur, et Israel rueret, et ejus filii interirent, et domus Eli sacerdotio domus Domini privaretur: et ob id factum, audientium aures tinnirent et Dominus erat cum eo, et non cecidit ex omnibus verbis ejus in terram. » Quod dictum est de Samuele, postquam verba divini oraculi, quae nocte acceperat, mane Heli retulit: « Et non cecidit ex omnibus verbis ejus in terram, » significat, quia nihil ex his quae
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ pontifex ex quattuer coloribꝰ. & concessũ
minorib gradib erat adutendũ: & tunicã
paruã faciebat ei mater sua. & nelieua.
unica enĩ parua quã faciebat ei mater:
significat doctrinã facilem. q̃ imbuendi st̃¬
rudes animicredentiũ. Qualib saub dicit. Lae
uobis potũ dedi: & reliã. Suꝑhumerale uero
lineũ significat castitatẽ & continentiam cũ
bonis oꝑib: qͥa qͥs qͥs diuino ministerio fungi
appetit. necesse ẽ ut pͥmũ caste continenterq
uiuat: ac sic in bonis oꝑib semetipsũ exerceat.
Porro filii heli filii belial. nescientes dñm
neq officiũ sacerdotũ ad popłm: s qͥcumq
immolasset uictimã ueniebat puer sacerdo

Expanded text:
batur pontifex; ex quatuor coloribus et concessum batur pontifex; ex quatuor coloribus et concessum minoribus gradibus erat, ad utendum. « Et tunicam parvam faciebat ei mater sua, » et reliqua. Tunica enim parva, quam faciebat ei mater, significat doctrinam facilem, quam induendi surudes animi credentium; qualibus Paulus dicit: « Lac vobis potum dedi , » et reliqua. Superhumerale vero lineum significat castitatem et continentiam cum bonis operibus. Quia quisquis divino ministerio fungi appetit, necesse est ut primum caste continenterque vivat, ac sic in bonis operibus semetipsum exerceat. « Porro filii Heli, et filii Belial, nescientes Dominum neque officium sacerdotum ad populum, sed quicunque immolasset vi
Abbreviated transcription (Latin):
Et illud. Potestate dedit ei iudiciũ facere: quia
filiꝯ hominis est. De qͦ etiã alibi ipse filis dicit.
Ego aut̃ ꝯstitutꝰ sũ rex ab eo: suꝑ syon montem
scm eiꝰ. De qͦ etiã imꝑio ad nectit dicens: & sub¬
limabit cornu xp̃i sui. Hoc ad corpꝰ eiꝰ quod est
ȩccłia referri uoluit. Om̃s qͥppe unctos eiꝰ cris¬
mate: recte xpos possumꝰ dicere. Qd tam̃ totũ
ubiq dilatauit. & infide firmiter stabiliuit:
& regna mundi confregit. ⁊ suꝑari fecit: iuxta
qd̃ ꝑ psalmistã ait. E omĩa cornua peccatoꝵ con¬
fringã id est regna: & ex altabunt᷑ cornua iꝰti.
Cornua iusti: regnũ est ppłi electi. His enim¬
quãꝙͣ impolite ut intelligere potiumꝰ. &¬
scd̾m qd mͥ traclita fuerant inculea uimꝰ. qͣ¬
sione sy nagoge ꝓpħauerit expletis: dño fa¬
uente ad alia tandem stilũ uertere conam᷑.
Nterea samuhel erat ministrans in.iii.
tẽplo dm̃i accinctꝰ ephotbath hoc ẽ suꝑhu¬
merali lineo: qd̃ distat ab illo ephot qͦ indue¬

Expanded text:
» Et illud: « Potestatem dedit ei facere judicium, quia Filius hominis est . » De quo etiam alibi ipse Filius dicit: « Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum ejus . » De quo etiam imperio annectit, dicens: « Et sublimabit cornu Christi sui. » Hoc ad corpus ejus, quod est Ecclesia, referri volunt. Omnes quippe unctos ejus chrismate recte christos possumus dicere, quod tamen totum ubique dilatavit, et in fide firmiter stabilivit, et regna mundi confregit, et superari ea fecit. Juxta quid per Psalmistam ait: « Et omnia cornua peccatorum confringam, » id est regna, « et exaltabuntur cornua justi . » Cornua justi, regnum est populi electi. His quanquam impolite, ut intelligere potuimus, et mihi tradita fuerant, inculcavimus quasione Synagogae prophetaverat expletis, Domino favente, ad alia tandem stylum vertere conamur. « Interea Samuel erat ministrans in templo Domini accinctus ephod, » hoc est superhumerali lineo, quod distat ab illo ephod, quo indue
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ sumimꝰ. Unde recte subinfertur.
Exaltatũ ẽ cornu meũ in do̾ meo. Eͥd gͥ ꝑ cor:¬
nu eccłiȩ: nͥ regnũ ipsis acciꝑe debemꝯ e Sic̃
enĩ cornu carnẽ ex cedit: ĩta regnũ sc̃ȩ eccłiȩ
adu̾sa huiꝰ mundi. & desideria carnis tnͣscen¬
dit. S regnũ in dño exaltatũ dicit᷑. qm̃ ab
torii tui. longos fac funiculos tuos: ⁊ elauos
tum atq extensum ẽ.: s regnũ synagoge ec¬
clesia gentiũ ꝑcepit: q̃ de suis p̾dicatoribus
gratulabunda insequentib loquit᷑ dicens.
Silatatũ ẽ os meũ suꝑ inimicos meos: qͥa¬
p̃dicatores sc̃i intelligunt᷑. quoꝵ p̾dicatio uł
fides dilatata ẽ suꝑ inimicos eiꝰ: qͥa uidelicet
Non enĩ mangustiis p̾ssurarũ iuxta aꝑłm
sermo di est alligat᷑: uidelicet qͥa letata ẽ eccłia
in salutare łi. Salutare dĩ filiũ cdĩ dicit: de
qͦ sẏ meon suscipiens in ulnas ouãs aiebat.

Expanded text:
peccatorum, sumimus. Unde recte subinfertur, « peccatorum, sumimus. Unde recte subinfertur, « Et exaltatum est cornu meum in Deo meo. » Quid nu Ecclesiae nisi regnum ipsius accipere debemus? Sicut enim cornu carnem excedit, ita regnum sanctae Ecclesiae adversa hujus mundi et desideria carnis transcendit. Sed hoc regnum in Domino exaltatum dicitur, quo ab torii tui, longos fac funiculos tuos, et clavostum atque extensum est. Sed regnum Synagogae Ecclesia gentium percepit, quae de suis praedicatoribus gratulabunda in sequentibus loquitur, dicens: « Dilatatum est os meum super inimicos ejus. dicatores sancti intelliguntur, quorum praedicatio vel fides dilatata est super inimicos ejus, quia videlicet » Non enim in angustiis pressurarum, juxta Apostolum , sermo Dei est alligatus, videlicet, quia laetata est Ecclesia in salutare Dei. Salutare Dei, Filium Dei dicit, de quo Simeon, suscipiens in ulnas, ovans, aiebat: «
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ: & quȩ multos habebat filios infirmata
est : Nunqͥa ipsa septẽ pepit ᵈ Qũauis sterilis
fuerit: iinicũ habebat quando ista dicebat. Sed
nec postea septẽ peꝑit siue sex. qͥhuᷤ septimus
ee̾t ipse samuhel: s tres mares & duas feminaᷤᷤ
Deinde in illo ppło cũ adhuc nemo regnaret:
nr̃is: exaltabit cornu xp̃i sui. Unde dicebat᷑. si
ñ ꝓpħabat: Contic escant gͦ uidei: contiees¬
cant multi qͥ hoc iuxta hẏstoriam ꝓ accepto
filio dictũ pittant. Dicat anna ꝓpħando
ꝓspiciens uise fecunditatẽ ȩccł̃iȩ dicat: clicat
etiã ȩccłia xp̃i. ciuitas regis magni. gr̃a ple¬
na. ꝓle fȩcuncda: dicat ex ultauit cormeũ in
dño. Cor enĩ sc̃e eccłiȩ ñ in reb tnsitoriis ex¬
ultat: qͥa potest quis gaudere incarnalibus.
Non głatur ex ioc uinditate terrenarũ rerũ
s in te ex te exultabinꝰ. & letabim᷑: quia dũ
fortiores ad contemplanda sublimia ꝑuenisse
cognoscimꝰ: spem nos infirmi inte de uenia

Expanded text:
septem, et fetosa in filiis infirmata est? Numquid ipsa septem pepererat, quamvis sterilis fuerit? Unicum habebat, quando ista dicebat. Sed nec postea septem peperit, sive sex, quibus septimus esset ipse Samuel, sed tres mares, et duas feminas. 7. Deinde in illo populo, cum adhuc nemo regnaret, , et exaltabit cornu Christi sui. Unde dicebat, si non prophetabat? Conticescant ergo Judaei, taceant multi, qui hoc juxta historiam pro accepto filio dictum putant. Dicat Anna prophetando, prospiciens in se fecunditatem Ecclesia dicat. Dicat etiam Ecclesia Christi, civitas regis magni gratia plena, prole fecunda, dicat: « Exsultavit cor meum in Domino. » Cor enim sanctae Ecclesiae non in rebus transitoriis exsultat: quia potest quis gaudere in carnalibus, non gloriatur ex jucunditate terrenarum rerum,sed in te exsultabimus et laetabimur, quia dum fortiores ad contemplanda sublimia pervenisse cognoscimus, spem nos infirmi in te, de venia
Abbreviated transcription (Latin):
mellis constitutũ edendi tempꝰ antecessit.
Ex egypto ppłs eductꝰ inheremo occubuit:
qͥa despecto manna cibos carniũ petiit. qͦs
lautiores putauit. Et pͥma siẽ hic textus hy¬
storiȩ edocet filioꝵ heli culpa suborta ẽ. qd ex
eoꝵ uoto sacerdotis puer ñ antiquo more coc¬
tas uellet de sacrificio carnes accipere: s eru¬
das quereret. qͣs accuratiꝰ exhibere. Et cum
ad ierłm dicit᷑. hȩo fuit iniquitas sodomȩ

Expanded text:
mellis constitutum edendi tempus antecessit. mellis constitutum edendi tempus antecessit. Et Aegypto populus eductus in eremo occubuit, quia, despecto manna, cibos carnium petiit, quos lautiores putavit. Et prima sicut hic textus historiae edocet filiorum Heli culpa suborta est, quod ex eorum voto sacerdotis puertas vellet de sacrificio carnes accipere, sed crudas quaereret, quas accuratius exhiberet. Et cum ad Hierusalem dicitur: Haec fuit iniquitas So
Abbreviated transcription (Latin):
catũ pueroꝵ grande nimis corã dño: quia
detrahebant om̃s sacrificio domini.
ic enĩ nichil aliud iuxta a nagogen dicere
possumꝰ. nͥ scd̃m moralẽ intelligentiã ꝙͣ sollerᷤᷤ
sapientiũ doctrina ethicã uocat: qualit̃ multi
ꝑ appetitũ gulȩ & mucronẽ concupiscentiȩ
ꝑeunt. Quoꝵ qualitates ut liquidiꝰ lector cog¬
noscere possit. qͥnq modos diuinarũ scriptu¬
rarũ auctoritate freti deseribere conabimur:
sic̃ papa gregorius etiam suis dictis asseruit.
Auqͣndo nãq indigentiȩ tẽpora p̾uenit: ali¬
qͣndo uͦ tẽpꝰ ñ p̃uenit. s cibos lauciores quęxit:
aliqnͣdo quelib& sumenda sint. p̃parari accura¬
tius expetit: aliqñ autẽ & qͣntitati ciboꝵ & tẽ¬
pori congruit. s in ipsa qntitate sumendi m̃¬
suram refectionis excedit: ñ nunquã uͦ abieẽ¬
tum est qđ desiderat. & tam̃ ipso ȩstu imm̃si
desiderii deteriꝰ peccat. Mortis qͥppe senten¬
tiam patris ore ionathan meruit: q̃ in gustu

Expanded text:
 puerorum grande nimis coram Domino, quia detrahebant omnes sacrificio Domini. » Hic enim nihil aliud juxta anagogen dicere possumus nisi secundum moralem intelligentiam, quam solers sapientium doctrina ethicam vocat, qualiter multi per appetitum gulae, et mucrone concupiscentiae pereunt. Quorum qualitates, ut liquidius lector cognoscere possit, quinque modos, divinarum Scripturarum auctoritate freti, describere conabimur, sicut Papa Gregorius etiam suis dictis asseruit. Aliquando namque indigentiae tempora praevenit, aliquando vero tempus non praevenit, sed cibos lautiores quaerit; aliquando quaelibet sumenda sint, praeparari accuratius expetit; aliquando autem et qualitati ciborum, et tempori congruit, sed in ipsa quantitate sumendi msuram refectionis excedit. Nonnunquam vero abjectum est quod desiderat, et tamen ipso aestu immensi desiderii deterius peccat. Mortis quippe sententiam patris ore Jonathan meruit, qui in gustu
Abbreviated transcription (Latin):
memoab. id÷ ad occidentẽ moab iuxta iordanẽ
contͣ ierichũ. ubi balac rex moab & maiores na¬
tu madian israhełe insidiis deceperunt. in quo
& mo: ses scripsit deutronomiũ. De libro iañi
abira. eiuitas intͥbudan. cuiꝰn
regẽ int̾fecit irĩc. Est aut̃ & alia uilla iu¬
deoꝵ in monte thabor regionis ad diocesareã
ꝑtinentis. Dor nafeth. qd̾ siminachꝰ tnͣstulit dor
maritima. Hȩcẽ dora in nono miliario cesa¬
reȩ palestinȩ ꝑgentib tyrũ. nc̃ deserta. quȩ
cũ cecidisset insortẽ tͥb manasse eã possidere
ñ potuit. qͥa habitatores pͥstini in illa ꝑmansere.¬
uocat᷑ ciuitas littarũ. Hanc p̾occupauit go¬
thoniel fr̃ chaleb. int̾fectis in ea enachim.
fuit aut̃ & ipsa sacerdotib seꝑata. Porro go¬

Expanded text:
memoab, id est, ad occidentem Moab, juxta Jordanem contra Jerichum: ubi Balac rex Moab et majores natu Madian, Israelem insidiis deceperunt, in quo loco et Moses scripsit Deuteronomium. DE LIBRO JESU. Dabira, civitas in tribu Dan, cujus regem interfecit Jesus. Est autem et alia villula Judaeorum in monte Thabor regionis ad Diocaesaream pertinentis. Dornapheth quod Symmachus transtulit, Dor maritima. Haec est Dora in nono milliario Caesareae Palaestinae pergentibus Tyrum nunc deserta: quae cum cecidisset in sortem tribus Manasse, eam possidere non potuit, quia habitatores in illa prisvocabatur civitas litterarum, hanc praeoccupavit Gothoniel frater Caleb interfectis in ea Enacim. Fuit autem et ipsa sacerdotibus separata. Dabir,
Abbreviated transcription (Latin):
bor. suꝑ iordanẽ ciuitas amorreoꝵ. Dadan.
in tͥbu iuda. Daenna. intͥbu iuda. Fadem
aut̃ quȩ & dabir. ciuitas litt̾arũ. Uaiua. si¬
ue dahiud. int̾bu iuda. Duma. in tͥbu iuda.
uicus grandis in daroma. hoc ẽ ad austra
tis ciuitas seꝑata. Das bath. intͥbu ⁊abulon.
Dabrath. in tͥbu isachar. urbs seꝑata leuitis.¬
De libro iudicum.

Expanded text:
. Dadan, in tribu Juda. Denna, in tribu Juda, eadem est autem quae et Dabir civitas litterarum. Dahiva, sive Dahiud, in tribu Juda. Duma, in tribu Juda, vicus grandis in Daroma, hoc est, ad austrtis separata civitas. Dasbath, in tribu Zabulon. Dabrath, in tribu Issachar, urbs separata LevitDE LIBRO JUDICUM.
Abbreviated transcription (Latin):
ricauerit omni tͣnseunti pedes. lupanarq in
loco celebri extruxerit: animaduertimꝰ xp̃m
iccirdo uenisse ut meretrices donaret matri¬
monio. & de duob gregib unũ ouile faceret:
medioq pariete destructo ineasdem caulaᷤ oueᷤ
priuꝰ morbidas congregaret. Hȩx sunt duȩ u̾ge qͣ
uingunt᷑ in ierechiel. Et de quib ꝑ tachariam
dñs refcit: & assumpsi mͥ duas uirgas. unam
uocaui decorẽ. & alt̾am uocaui funiculũ. ⁊ paui

Expanded text:
ricaverit omni transeunti pedes, lupanarque in ricaverit omni transeunti pedes, lupanarque in loco celebri exstruxerit ; animadvertamus Christum idcirco venisse ut meretrices donaret matrimonio, et de duobus gregibus unum ovile faceret, medioque pariete destructo, in easdem caulas oves prius morbidas congregaret. Hae sunt duae virgae quae junguntur in Ezechiel, et de quibus per Zachariam Dominus refert : « Et assumpsi mihi duas virgas, unam vocavi decorem, et alteram vocavi funic
Abbreviated transcription (Latin):
ret affectu. Unde & nuratꝰ est & ꝑtimuit illũ
omis isrł. qd̾ scilicer eũ manifesta ñ fugerent:
qui tam prudent̃ abscondita dep̃hendisset.
Quantũ ad tẏpicos ꝑtinet intellectꝰ: dicente apł̃o
hȩc omnĩa infigura contingebant illis. scͥpta st̃
autẽ de nob̾ in quos fines scłoꝵ deuenerunt:
quidam grecoꝵ autumant suꝑ synagogam &
ȩccłiam sentiendũ ẽẽ.⁊ ad illud tempꝰ cuncta
referenda: qͣndo post crucẽ ⁊ resurrectionem
tam in isrł ꝙͣ & in gentium ppło uerꝰ salomon
id est pacificꝰ regnare ceꝑit. Qd autẽ adutterȩ
⁊ meretrices synagoga & ȩccłia in seripturis di¬
cantur: nulla dubitatio est. & hoc pͥma fronte
uidetur ẽẽ blasphemũ. Cȩterũ si recurramus
ad ꝓpħas osee uidelicet qͥ accepit uxorẽ fornica¬
riam & generauit filios fornicationis: ⁊ deinde
adulteran. & ad erechihel. qͥ ierłm quasi mere¬
tricẽ arguit. qđ secuta sit amatores suos & diua¬

Expanded text:
ret affectu. Unde et admiratus est et pertimuit illum ret affectu. Unde et admiratus est et pertimuit illum omnis Israel, quod scilicet eum manifesta non fugerent, qui tam prudenter abscondita deprehendisset. Quantum ad typicos pertinet intellectus, dicente Apostolo : « Haec omnia in figura contingebant illis, scripta sunt autem de nobis, in quos fines saeculorum devenerunt, » quidam Graecorum autumant super Synagogam et Ecclesiam sentiendum, et ad illud tempus caetera referenda, quando post crucem et resurrectionem, tam in Israel quam in gentium populum, verus Salomon, id est pacificus, regnare coeperit. Quod autem adulterae et meretrices Synagoga et Ecclesia in Scripturis dicantur, nulla dubitatio est. Et hoc prima fronte videtur esse blasphemum. Caeterum si recurramus ad prophetas, Osee videlicet, qui accepit uxorem fornicariam, et generat filios fornicationis et deinde adulteram ; et ad Ezechiel, qui Jerusalem quasi meretricem arguit, quod secuta sit amatores suos, et diva
Abbreviated transcription (Latin):
exultat. etiam temptatione pulsata quid sit
inueniat. Iocirco quid istȩ duȩ meretrices quas
p̃libando tetigimꝰ scđm qd̃ indictis doctoꝵ in¬
uenimꝰ. pleniꝰ significẽt. pandere decreuimꝰ.
Ait enĩ sacrȩ hystoriȩ textus. Tunc uenerunt
duę mulieres meretrices ad regẽ salomonem.¬
Salomonis xp̃i figura fuit. ubi mulier illa imꝓ¬
ba plebs scilicet synagogȩ uł hereticoꝵ uere ma¬
tris hoc est ȩccłiȩ filium appetebat. quem ñ ut ser-¬
cente. plerumq hi qui a synagoga seducti & cap¬
ti suut errore hereticoꝵ ñ nunꝙͣ merent᷑ ꝓ semae¬
ipsis gementes recognoscere ȩccłiam matrem.
Unde & satis conuenient̃q apparet. hanc mulie
que suos nequit̾ nutriendo interimit. & alie¬
nos quousq ꝑdat illicidendo ꝑsuader. Itẽ alio¬
mͦ. Quantũ ad simplicẽ hẏstoriȩ ꝑtinet ꝑspicu¬
um est: qł puer annoꝵ duodecim contͣ ȩtatis suȩ
mensuram de intimo humanȩ naturȩ iudica¬

Expanded text:
exsultat, etiam tentatione pulsata quid sit exsultat, etiam tentatione pulsata quid sit inveniat. Idcirco quid istae duae meretrices quas praelibando tetigimus secundum quod in dictis doctorum invenimus plenius significent, pandere decrevimus. Ait enim sacrae Historiae contextus: « Tunc venerunt duae mulieres meretrices ad regem Salomonemti figura fuit, ubi mulier illa improba, plebs scilicet Synagogae, vel haereticorum, verae matris, hoc est, Ecclesiae, filium appetebat, quem non ut resercente, plerumque hi qui a matre seducti et capti sunt errore haereticorum, nonnunquam merentur pro semetipsis gementem recognoscere Ecclesiam matrem. Unde satis convenienterque apparet hanc mulierequi et suos nequiter nutriendo interimunt, et alienos quousque perdant, illiciendo persuadent. . Quantum ad simplicem historiam pertinet, perspicua est, quod puer annorum duodecim, contra aetatis suae mensuram, de intimo humanae naturae judica
Abbreviated transcription (Latin):
bene ꝑ hanc mulierẽ hereticoꝵ uel synagoge
etiam impietas siguratur. quȩ & suos nequit̃
nutriendo int̾imit. ⁊ alienos quouisq ꝑdat. illi¬
ciendo ꝑsuadet. S quia solent post uirtutes
uicia suboriri. ut corda hominũ tẽptando
ꝓbentur. ne animꝰ in culmine uirtutũ consis¬
tens tanꝙͣ. salomon in regno ex ipso głetur. &
hoc ꝑmittente dõ qui lueis suȩ illustratione
illustrare dignatur. ut gͦ ea firmitatis dona ha¬
beat. ⁊ infirmitatẽ suam humilit̾ agnoscat. per
accessum gr̃ȩ ad alta sustollitur. ⁊ ꝑ recessũ qͥd
ex ͤ ipso sit ꝓbatur. Qd̃ in ipso demonstrat᷑. qui
diuinitꝰ accepit sapientiã. & ñ multũ post accep¬
tam eandẽ sapientiam. duarũ meretricũ q̃stio¬
ne pulsatꝰ est. quia nimirũ sepe cũ mentẽ nr̃am
concessis uirtutib respectꝰ intimȩ largitatis il¬
luminat. hanc ꝓtinꝰ etiam lubricȩ cogitationẽ
turbant. ut quȩ subleuata immenso munere

Expanded text:
bene per hanc mulierem haereticorum vel Synagogae bene per hanc mulierem haereticorum vel Synagogae etiam impietas generatur, quae et suos nequiter nutriendo interimunt, et alienos quousque perdant, illiciendo persuadent. Sed quia solent post virtutes vitia suboriri ut corda hominum tentando probentur, ne animus in culmine virtutum consistens tanquam Salomon in regno ex seipso glorietur: et hoc permittente Deo qui lucis suae illustratione illustrare dignetur. Ut ergo ea firmitatis dona habeat, et infirmitatem suam humiliter agnoscat per accessum gratiae ad alta sustollitur et per recessum quid ex seipso sit probatur. Quod in ipso demonstratur, qui divinitus accepit sapientiam, et tamen post acceptam eamdem sapientiam, duarum meretricum quaestione pulsatus est. Quia nimirum saepe cum mentem nostram concessis virtutibus, respectus intimae largitatis illuminat, hanc protinus etiam lubricae cogitationes turbant: ut quae sublevata immenso munere
Abbreviated transcription (Latin):
Gr̃a dĩ liberum homiius exquigit arbitriũ.
It dixit dñs salomoni. Quia posslasti uerbũ
hoc & ñ petisti dies multos nec dugtias aut ani
suam ante dm ñ frustrarĩ. hoc ab eo postulet qđ
salomon quȩsiuit. idest sapientiam & scientiam
atq intelligentiam. Diuitias uͭ & głam tẽporałe
atq auimas inimicoꝵ seu dies plurimos uitȩ¬
p̃sentis. reꝓboꝵ est querere non electoꝵ.
Si autẽ ambulaueris in uiis meis ⁊ eustodieris
precepta mea. longos faciam dies tuos.
Sic p̾cipue patet qͥa sapientiam ⁊ diuitias seu
possunt. longos uero dies id ẽ ȩt̾nã beatitudinẽ
absq obseruatione mandatoꝵ dĩ adipisci nemo po
Sunc uenerunt duȩ mulieres test.¬
meretrices ad regem salomonem. & cȩtena.¬
Puas mulieres int̾ quas salomon pͥmum iridi¬
cium suũ exercuit. quarũ una dilectione arde¬
bat. in alt̾a simulatio surripiebat. ȩccłiam atq
hereticam pͣuitatem figurasse ñ dubium est.
est dirunit. unicuiq qđ debetur restituit. Et

Expanded text:
Gratia Dei liberum hominis exquirit arbitrium. « Et dixit Dominus Salomoni: Quia postulasti verbum hoc, et non petiisti dies multos, nec divitias, aut anisuam ante Deum non frustrari, hoc ab eo postulet quod Salomon quaesivit, id est sapientiam et scientiam atque intelligentiam. Divitias vero et gloriam temporalem atque animas inimicorum, seu dies plurimos vitaaesentis, reproborum est quaerere, non electorum. « Si autem ambulaveris in viis meis, et custodieris praecepta mea, longos faciam dies tuos. » Hic praecipue patet, quia sapientiam et divitias seu possunt: longos vero dies, id est aeternam beatitudinem, absque observatione mandatorum Dei adipisci nemo potest. « Tunc venerunt duae mulieres meretrices ad regem Salomonem, steteDuae mulieres inter quas Salomon primum judicium suum exercuit, quarum una dilectione ardebat, in altera simulatio subripiebat, Ecclesiam atque haereticam pravitatem figurasse non dubium est: est dirimit, unicuique quod debetur restituit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
recipitur nob̃ a uero salomone sicut & semei
a salomone rege ut habitems in ierłm. nec upꝙͣ
egrediamur ex ea. Qd̾ si fugerit nos id quod
nob̾ fuerat ante subiectũ. & ierit ad allophilos.
ñ egrediamur muros ciuitatis nr̃ȩ. nec seq̃m̃
fugitiuoꝵ uestigia. ne duneuolumꝰ saluare
fugientes ipsi pereamꝰ. qͥn potiꝰ dimitamꝰ ut
mortui sepeliant mortuos suos. & scandalican¬
tem oculũ. manũ. & pedẽ. dum licet eruanꝑ.
filiam pharaonis regĩs egypti. Filiam pha¬
raonis quã salomon sͥ in coniugio copulatiit. ec¬
clesiam ex gentib figurasse non dubiui en

Expanded text:
» Praecipitur nobis a vero Salomone, sicut et Semei » Praecipitur nobis a vero Salomone, sicut et Semei a Salomone rege, ut habitemus in Jerusalem, nec unquam egrediamur ex ea. Quod si fugerit nos, id quod nobis fuerat ante subjectum, et ierit ad Allophylos, non egrediamur muros civitatis nostrae, nec sequamur fugitivorum vestigia: nedum volumus salvare fugientes, ipsi pereamus. Quin potius dimittamus, ut mortui sepeliant mortuos suos : et scandalizantem oculum, manum, et pedem, dum licet, eruamusfiliam Pharaonis regis Aegypti. » Filia Pharaonis quam Salomon in conjugio copulavit, Ecclesiam ex gent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ meruit incurrit. Uenit sͦ betsabee ad
regem salomonẽ. ut loqueretur pro adonia.
Dethsabee quȩ apud salomonẽ ꝓ adoma int̾ue¬
nire uoluit nec tam̃ ei qͥppiam ꝓfuit. figuram
legis in hoc loco p̃tendisse ñ dubiũ est. ꝙͣ iudei
sibi adiutricem apud dm̃ esse opinantur.
in fine mundi ex ipsis credituri st̃ deleti penitꝰ ñ
sunt. ¶ugit cͦ i ab intab̾naculum cdñi. &e apprẽ¬
hendit cornua altaris. & relio Ioab qͥ ad altare¬
fugiens iubente salomone ibist interfectus est.
significat scribus & phariseos. seu magistzos ꝑuer si
dogiatis hereticos. q̃ ob hoc qd̃ ꝓximos suos uide¬
licet ȩccłiasticos ꝑ insidias ꝑimunt sicut ⁊ ipse
io ab abner atq amasȩ fecisse legitur. ab altario
cis. & inom̃ib xp̃i inimicis ddelens. thronꝰ dauid
id est ȩccłia ȩt̾na pace fruens maneat in ȩt̾num.
Dixitq salomon ad semei. Nonne testifid tus
ieris huc & illuc cito te esse moriturum

Expanded text:
quam meruit incurrit. « Venit ergo Bethsabee ad quam meruit incurrit. « Venit ergo Bethsabee ad regem Salomonem ut loqueretur pro Adonia. » Bethsabee, quae apud Salomonem pro Adonia intervenire voluit, nec tamen quippiam profuit, figuram legis hoc in loco praetendisse non dubium est: quam Judaei sibi adjutricem apud Deum esse opinantur. in fine mundi ex ipsis credituri sunt, deleti penitus non sunt. « Fugit ergo Joab in tabernaculum Domini, et apprehendit cornu altaris. Nuntiafugiens, jubente Salomone, ibidem interfectus est, significat Scribas et Pharisaeos, seu magistros perversi dogmatis haereticos: qui ob hoc quod proximos suos, videlicet ecclesiasticos, per insidias perimunt, sicut et ipse Joab, Abner atque Amasae fecisse legitur: ab altario cis, et omnibus Christi inimicis deletis, thronus David, id est Ecclesia, aeterna pace fruens maneat in aeternum. « Dixitque Salomon ad Semei: Nonne testificatus ieris huc, et illuc, scito te esse moriturum?
Abbreviated transcription (Latin):
cem habuit scđłm nom̃ suũ. Sic & ipse dñs rex
pacis est dictus. ac ꝑ hoc illiꝰ uocabulum illi
uerissime congruit. ꝑ quẽ mediatorẽ ex inimi¬
cis accepta remissione peccatoꝵ reconciliamur
dõ. Etenĩ cum inimici essemꝰ. reconciliati sumꝰ
d̾o ꝑ mortẽ filii eiꝰ. Ipse idem est ille pacificꝰ qui
fecit utrãq unũ ⁊ mediũ parietem maceriȩ. sol¬
uens inimicitias in carne sua. legẽq mandatoꝵ
decretis euacuans. ut duos conderet in se in unẽ
nouũ hominẽ. faciens pacem his qͥ longe erant.¬
⁊ pacẽ his qui ꝓpe. sicut ipse ieũgłio dicit: pacẽ
tis aliis testimoniis dñs xp̃e pacificꝰ ẽẽ monstrat᷑.
In sapientia qͦq & diuitiis atq gła. ipsis dñi sal¬
uatoris tẏpum gestasse ñ dubium est. Et ait
adonias betsabee. Precor ut dicas salonioni re¬
gi ut det mͥ abisach sunamitem uxorem. A doniaᷤ
incorrupta temerare uoluit. iusto iudicio mortẽ

Expanded text:
cem habuit secundum nomen suum, sic et Dominus Rex cem habuit secundum nomen suum, sic et Dominus Rex pacis est dictus, ac per hoc illius vocabulum illi verissime congruit, per quem Mediatorem, ex inimicis accepta remissione peccatorum, reconciliamur Deo: etenim « cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortietem maceriae solvens, inimicitias in carne sua, legemque mandatorum decretis evacuans, ut duos conderet in se in unum novum hominem, faciens pacem his qui longe, et pacem his qui prope. Ipse in Evangelio dicit: Pacem tis aliis testimoniis Dominus Christus pacificus eIn sapientia quoque et divitiis atque gloria ipsius Domini Salvatoris typum gestasse non dubium est. « Et ait Adonias Bethsabee: Precor ut dicas Salomoni regi, ut det mihi Abisac Sunamitem uxorem. » Adoniasst virgo incorrupta, temerare voluit, justo judicio mortem
Abbreviated transcription (Latin):
mon idest pacificus nr nasci ꝓmissus est.
Et nuntiauerunt regi dicentes. Ad ẽ nathan
ꝓpħa. Iathan qui int̾pretatur donũ. figurã
uet̾is ꝓphetiȩ gestasse manifestũ est. Pixitq
rex dauid. Uocate mͥ sadoch sacerdotem.
Sadoch int̾pretatur ustus. figuram in se gerens
dñi & saluatoris nr̃i qui est uerꝰ sacerdos in
et̾num scdm̃ ordinem inel chisedech.
Et imponite salomonẽ filiũ meũ suꝑ mulã meã.
ulam cdauid alii ȩccłiam. alii uͦ synagogam.
propt̾ infecunditatẽ figurasse dixerunt.
cipib abner filio ner. & amasã filio iether. Areł.
Iauid qͥ p̃cepit ioab int̾fici seu semei. figuram
uet̾is ꝓphetiȩ gestabat. quȩ nudicat atq p̃cipit qͥd
hoc qł cdauid de ioab & semei fieri p̾cepit. Salo¬
mon uͦ impleuit. Salomon autẽ sedit super
thronũ isrł. Salomon qͥ patri suo dauid sueces.¬
sit xp̃i figuram sine dubio gestauit. ineo scilicet
eo quod regnum in ꝑace amsninistrauit. & pa¬

Expanded text:
mon, id est, pacificus noster, nasci promissus est. « Et nuntiaverunt regi dicentes: Adest Nathan propheta. » Nathan, qui interpretatur donum, figuram veteris prophetiae gestasse manifestum est. « Dixitque rex David: Vocate mihi Sadoc sacerdotem. » Sadoc interpretatur justus, figuram in se gerens Domini et Salvatoris nostri, qui est verus « sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . » « Et imponite Salomonem filium meum super mulam meam. » Mulam David, alii Ecclesiam, alii vero Synagogam propter infecunditatem, figurasse dixerunt. cipibus Abner, filio Ner, et Amase filio Jether, » etc. David qui praecepit Joab interfici seu Semei, figuram veteris prophetiae gestabat, quae judicavit atque praecepit, quid hoc quod David de Joab et Semei fieri praecepit, Salomon vero implevit. « Salomon autem sedit super thronum Israel. » Salomon qui patri suo David successit, Christi figuram sine dubio gestavit: in eo scilicet eo quod regnum in pace administravit, et pa
Abbreviated transcription (Latin):
si plenissimũ nom̃ laudis ex alienis discipłis
conseqͥ nequeunt. eoꝵ uitã crudelit̾̃ insequun¬
tur. Inuidiȩ enĩ facib accensi nolunt aliis
uiuere. quos se conspiciunt ñ posse possidere.
Unde ⁊ illic ꝑuersa mulier clamat: nec m̃s sit
nec isti. Ut enĩ diximꝰ quos sibi obsequi ñ ui¬
dent ad głam temporalem. eos aliis inuident ui¬
uere ꝑ ueritatẽ. Uera autẽ mat̾ satagit ut eiꝰ
filiꝰ saltem apud extraneam sit ⁊ uiuat. quia
integritatẽ uitȩ idem discipłi ñ amuittant. Per¬
quȩ pietatis uiscera hȩc eadem mat̾ uera agnosci¬
tur onĩino. quia magisteriũ in examine carita¬
tis approbat᷑. Et sola totũ recipere meruit. q̃
qͣsi totũ concessit. quia fideles p̃positi ꝓ eo quod
ex bonis discipulis suis ñ solum aliis laucđe ũ
inuident s utilitatẽ eis etiã ꝓfectꝰ exorant. ip¬
si ⁊ integros ⁊ uiuentes filios recipiunt. qͣndo ĩ

Expanded text:
si plenissimum nomen laudis ex alienis discipulis si plenissimum nomen laudis ex alienis discipulis consequi nequeunt, eorum vitam crudeliter insequuntur. Invidiae enim facibus succensi nolunt aliis vivere, quod se conspiciunt non posse possidere. Unde et illic perversa mulier clamat: « Nec meus sit, nec istius. » Ut enim diximus, quos sibi obsequi non vident ad gloriam temporalem, eos aliis invident vivere per veritatem. Vera autem mater satagit ut ejus filius saltem apud extraneam sit et vivat: quia integritatem vitae iidem discipuli non amittant. Perque pietatis viscera haec eadem mater vera agnoscitur omnino, quia magisterium in examine charitatis approbatur. Et sola totum recipere meruit, quae quasi totum cessit: quia fideles praepositi pro eo quod ex bonis discipulis suis non solum aliis laudem non invident, sed utilitatem eis etiam profectus exorant, ipsi integros et viventes filios recipiunt, quando in
Abbreviated transcription (Latin):
facere negligunt. ꝑ somnũ torporis occidunt.
& negligendo oppͥmunt. quos alere u̾boꝵ lacte
uidebant᷑. Unde plerumq dũ ipsi rep̃hensibilit̃
iuiuunt ⁊ habere discipłos uitȩ laudabilis ne¬
queunt. alienos sͥ attrahere conant᷑. quatinus
dum bonos se habere sequaces ostendunt. ap̃
iudicia hominũ excusent mala quȩ agunt.⁊
qͣsi subditoꝵ uita mortiseram tegant negligentiã.
Unde ⁊ illic mulier quȩ filiũ extinrit ꝓprium. qͣsi¬
uit alienũ. S tam̃ ueram matrẽ salomonis
iudicis demonstrat. Ibi ⁊ illud est sollert̃ in¬
tuendũ. qd filiꝰ uiuens pris diuidi precipitur.
ut soli post modũ matri reddat᷑. quia in hac
uita quasi partiri concedit᷑ uita discipłi. dũ
ex illa ñnunꝙͣ alt̾ apud dnm meritũ. alter
uͦ apud homines laudem habere ꝑmittitur.
S falsa mat̾ eum quẽ ñ genuit occidi ñ metuit.
quia arragantes magistri ⁊ karitatis ignari.

Expanded text:
facere negligunt, per somnium torporis occidunt, facere negligunt, per somnium torporis occidunt, et negligendo opprimunt, quos alere verborum lacte videbantur. Unde plerumque, dum ipsi reprehensibiliter vivunt, et habere discipulos vitae laudabilis nequeunt, alienos sibi attrahere conantur, quatenus dum bonos se habere sequaces ostendunt, apud judicia hominum excusent mala, quae agunt, et quasi per subditorum vitam, mortiferam tegant negligentiam. Unde et illic mulier, quae filium exstinxit proprium, quaesivit alienum: sed tamen veram matrem Salomonis judicis demonstrat. Ubi et illud est solerter intuendum, quod vivens filius prius dividi praecipitur, ut soli postmodum matri reddatur: quia in hac vita quasi partiri conceditur vita discipuli, dum ex illa nonnunquam alter apud Deum meritum, alter vero apud homines laudem habere permittitur. Sed falsa mater, eum, quem non genuit, occidi quia arrogantes magistri et charitatis ignari,