comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣfitũ utr̃ dñs ita demũ ꝑciet᷑ ex
m̃ce si quid emm̃cis nõie debeat᷑ an
uo et si ex aliacã. ⁊ labeo ait ex qͣ¬
cũ cã ei debeat᷑ paruiq referre
cõthebãt uimm m̃cẽ pignori acce¬
perũt puto deb̾e dici pferendos
dño iuire pignoris. ¶Siue aũ dõi

Expanded text:
inus utrum ita demum partietur ex merce, si quid ei mercis nomine debeatur, an vero et si ex alia causa. et Labeo ait, ex quacumque causa ei debeatur, parvique referret, contrahebant ipsam mercem pignori acceperint? puto debere dici, praeferendos domino iure pignoris.
Abbreviated transcription (Latin):
nec nos dubitamus. ¶Si icarur
fui mei negotiet᷑ si quid me sciẽte¬
deducend̾ ẽ exincaripeculio qd or¬
dinario d̾bet᷑. cũ id qd̾ michi dbet᷑
dediicat᷑ S si ut̾q scierimus et t̃i¬
bucorã et de peccło act̾onẽ cõpet̾e
ait. ¶Etibutoriã uicatu nõie de
peculio uõ ordinaru elig̾e tñ d̾b̾e¬

Expanded text:
nec nos dubitamus. Si vicarius servi mei negotietur, si quidem me scientdeducendum ex vicarii peculio, quod ordinario debetur, cum id quod mihi debetur deducatur. sed si uterque scierimus, et tributoriam et de peculio actionem competere ait, tributoriam vicarii nomine, de peculio vero ordinar
Abbreviated transcription (Latin):
ł. El ateemo ut michi liceat
er edib in edec tuas stillicidiũ im
faciat ut inuicim donu semip¬
edem aut apluis ꝓcõb̾et o agi
seiuss. in qualabra ⁊ teneas cu¬
cumellas poitas haet. anuo cõsi¬
liũ oms uiris ꝑiti dederũt ut cũ
eo aget ius non ee eim eolocoea
põita hãe nutose. ¶ Secudũ cuiꝰ
parietem uicinus sterquilini¬
ũ fecãt ex quo paries madesceb¬
at cõfulebat᷑ ꝙ ad̾m possit uici¬
nũ cog̾e ut stelquilimũ coli ẽt
lndi si in loco publico id fecicss
ꝑ int̾dictũ cogi posse. ¶ S si in ꝑ¬
uato de fuituce age oporte ut
si dapm infecti stipłatus est pos

Expanded text:
Si a te emero, ut mihi liceat ex aedibus meis in aedes tuas stillicidium immfacere‹t›, ut in uicini domum semipedem aut amplius procumberet, agi seuisset, in qua labra et tenes cucumellas positas haberet, Annio consilium omnes iuris periti dederunt, ut cum eo ageret ius ei non esse in eo loco ea posita habere inuito se.Secundum cuius parietem uicinus sterculinum fecerat, ex quo paries madesc‹eb›at, consulebatur, quemadmodum posset uicinum cogere, ut sterculinum tolleret. respondi, si in loco publico id fecisset, per interdictum cogi posse, sed si in priuato, de seruitute agere oportere: si damni infecti stipulatus
Abbreviated transcription (Latin):
co in iuam publicam heo ⁊ h¬
ce rupte mudare parieten
tuũ posse puto te mecũ recte
tigna in que ana liabueras si
noua uelis imucte ꝓ hib̾i a me
paries coĩs opo absente fc̃o me
des meis inclinauit se pot̾o tecũ
ag̾e iuc tibi non cẽ pariete illũ
lp̃. Alcius edes tuas extollen¬
dout iuminib domus minor
des q ceneaut᷑ qr qui aliũ faciẽ¬

Expanded text:
a publica habeo et hae ruptae inundant parietem tuum: puto posse te mecum recte tigna quae antea habueris: si nova velis immittere, prohiberi a me paries communis opere abs te facto in aedes meas se inclinaverit, potero tecum agere ius tibi non esse parietem illum .Altius aedes ‹s›uas extollendo, ut luminibus domus minoriedesque teneantur, quia quod alium facie
Abbreviated transcription (Latin):
cõsulti uba hec st̃. qd̾mart̾ sillanꝰ
et uelleius tutor cõsules u̾ba foce¬
rũt de obligat̾oib femarũ. q ꝓ a
lus ree fierent quid de ea re fieri
oportẽt. dc eare ita cõsuluerũt.
qd̃ ad fideussõnes et mutui dat̾o¬
nes ꝓ alus ꝓ quib int̾cesserũt fe¬
mine ꝑtinet tãet siaña uidetur
ita ius eẽ dictũ. ne eo noĩe ab li¬
us petito. neue ĩ eas actodet᷑. cũ
eas uirib offõns fũgi. et eius ge¬
arbit᷑ri senatus recteatq ordine
facturos eos ad quos de ca rem
iure addicũ erit. si dedin̾t oꝑa
ut ĩ ea re senatus uolũtas ẜuet
¶Uba itaq senatus cõsulti excu¬
tiamus. prius ꝓuidentia ãplis¬
sim ordims laudata. q̃ opem
tulit mulierib pp̃serus ĩbecilli¬
tatẽ multis huiuscemodi cãib su¬
pportis atqr obiectis. s ita dem ex
sb̃uenit si n callide st̾ u̾sate. ħ eĩ di¬
uus pus et seuerus rescripserũt

Expanded text:
Marcus Silanus et Uelleus Tutor consules uerba fecerunt de obligationibus feminarum, quae pro aliis reae fierent, qui‹d› de ea re fieri oportet, de ea re ita c‹e›ns‹u›er‹e›: quod ad fideiussiones et mutui dationes pro aliis, quibus intercesserint feminae, pertin‹et›, tametsi ante uidetur ita ius dictum esse, ne eo nomine ab his petitio neue in eas actio detur, cum eas uirilibus officis fungi et eius gearbitrari senatum recte atque ordine facturos ad quos de ea re in iure aditum erit, si dederint operam, ut in ea re senatus uoluntas seruetur'. Uerba itaque senatus consulti excutiamus prius prouidentia amplissimi ordinis laudata, quia opem tulit mulieribus propter sexus inbecillitatem multis huiuscemodi casibus suppositis atque obiectis. Sed ita demum eis subuenit, si non callide sint uersatae: hoc enim diuus
Abbreviated transcription (Latin):
AyL u .s. U elleiano
s enatus cõsuito plenissi¬
me cõp̾hensũ est. ne ꝓ ullo feĩe
itcedent. Nã sicut morib ciuilia
offã adẽpta st̃ feĩms. et pleraq
ip̃o iure nõualent. ita multoma¬
gͥ adimẽd̾ eis fuit. id offm ĩ quo
earũ u̾saret᷑. s etiã ꝑicłũ rei fami¬
liaris. eqũ aũ uissũ ẽ ita mułrisu¬

Expanded text:
um. Uelleiano senatus consulto plenissime comprehensum est, ne pro ullo feminae intercederent. Nam sicut moribus ciuilia officia adempta sunt feminis et pleraque ipso iure non ualent, ita multo magis adimendum eis fuit id officium, in quo earum uersaretur, sed etiam periculum rei familiaris. Aequ
Abbreviated transcription (Latin):
ĩfirmitas eĩ feminarũ ñ calliditas
auriliũ simit. ¶ Om̃is oĩo obli¬
gat̾o senatus cõsulto uelleiao cõ¬
płndit᷑. fiue ũb̾. siue re.siue quo¬
cõ alio ccͣctu ĩtcesẜunt. s. et et si
mułr defensor alicinus exstitĩt ꝓ
cuidubio ĩt̾cedit. suscepit eĩ ĩ se
alienã obligat̾onẽ. quippe cũ ex
hac re subeat cõdẽpnat̾onẽ. ꝓinn

Expanded text:
infirmitas enim feminarum, non calliditas auxilium demeruit. Omnis omnino obligatio senatus consulto Uelleiano comprehenditur, siue uerbis siue re siue quocumque alio contractu intercesserint. Sed et si mulier defensor alicuius exstiterit, procul dubio intercedit: suscipit enim in se alienam obligationem, quippe cum ex hac re
Abbreviated transcription (Latin):
itas restituta est petitohrditat¬
ic datur. ¶Heres debitoric id qd̾
defunctus pignori dedat. quinb¬
ditatem petendo cõsequi poffit
dubiũ nõ est ¶ Cũ pdia uroma
⁊ rustica negligentia possorũ pe¬
iora fũt fc̃a. ueluti qd̃ iunee po

Expanded text:
itas restituta est, petitio hereditatis datur. Heres debitoris id quod defunctus pignori dederat quin hereditatem petendo consequi possit, dubium non est. Cum praedia urbana et rustica neglegentia possessorum peiora sint facta, ue
Abbreviated transcription (Latin):
Ap. S Ibõe fidei possõe hadita¬
aut qui res heteditarias occupa¬
uint cõsistere. audieturutiq si
ceptionis in rem age potit. ¶o
eĩ si possõr h̾rditatis negligat.qͥ
si nich̾ uiric hr̃e se sciat. S .ł.
intellectum ht ¶ Si de functom¬
onumentũ cõdonic implende
gr̃a bone fidei possor fecit. potest
dici quia uolutas de functił in
hoc suanda est. utiq si ꝓbabilẽ
modu faciendi monumenti sũp¬
tus.l qͣnͣtũ testator uisẜit non
eredat. ¶ Eu cui auferetur b̾roi¬
tas impensas rõne doli erceptio¬
ne aut retenturũ. aut actone
negotiorũ gestorũ repetiturũ
ueluti hrdicario nego gesto. ꝙͣ¬
iuc eĩ stricto iure nulla tenean¬
tͣ actoe hrdec ad monumentum
faciendũ. tñ principalił ponti
S ł. iii .R. Eres furiosi sbstitu
toł sequtis gͣdus cognato fruc
¶S ⁊ si quid circa furiosũ necͣco¬

Expanded text:
. Si bonae fidei possessor hereditaut qui res hereditarias occupauerint consistere, audietur, utique si ceptionis in rem agere poterit: quid enim si possessor hereditatis neglegat? quid si nihil iuris habere se sciat? 50 intellectum habet. Si defuncto monumentum condicionis implendae gratia bonae fidei possessor fecerit, potest dici, quia uoluntas defuncti uel in hoc seruanda est, utique si probabilem modum faciendi monumenti sumptus, uel quantum testator iusserit, non excedat, eum, cui aufertur hereditas, impensas ratione doli exceptione aut retenturum aut actione negotiorum gestorum repetiturum, ueluti hereditario negotio gesto: quamuis enim stricto iure nulla teneantur actione heredes ad monumentum faciendum, tamen principali uel ponti. Heres furiosi substituto uel sequentis gradus cognato fructsed et si quid circa furiosum nec
Abbreviated transcription (Latin):
residuũ scxtantem uelini ꝓseqͥ
qualit agam uideamuc. ⁊ labo
scribit utiq ꝑtem dimidiam.
me petere deb̾e a singulic. sic fi
ut a singur sertanite cõsequar. ⁊
habebo bessem. qd̾ u̾m puto. s
ipe tenebor ad restitutionẽ ser¬
tantic ex triente ꝙͣ possidebam
⁊ ĩo offõ iudicis ĩuicem cõpẽsato
erit admictenda. eius qd̾ possd̃o¬
ido. si forte cobrdes sint a quibus
hrditatem peto. ¶lt̾dũ p̾tor in¬
certe ꝑtic brditatic petitionẽ m¬
dulget idoneis caĩc int̾uemẽti¬
b ut puta est defuncti fr̃is fuiꝰ
st̃ ⁊ exores de functorũ fratrũps¬
editatis uendicet incertũ estiq
quot edant᷑ fratru de fũc torũ fi¬
lu niccrtũ est. Equissimũ est gͥ
incerre ptis uendicationẽ ei cõse

Expanded text:
residuum sextantem uelim persequi, qualiter agam uideamus. et Labeo scribit u‹t›ique partem dimidiam me petere debere a singulis: sic fieri ut a singulis sextantem consequar, et habebo bessem: quod uerum puto: sed ipse tenebor ad restitutionem sextantis ex triente quem possidebam. et ideo officio iudicis inuicem compensatio erit admittenda eius quod possideo, si forte coheredes sint a quibus hereditatem peto. Interdum praetor incertae partis hereditatis petitionem indulget idoneis causis interuenientibus: ut puta est defuncti fratris filius, sunt et uxores defunctorum fratrum pereditatis uindicet incertum est, quia quot edantur fratrum defuncti filii incertum est. aequissimum igitur est incertae partis uindic
Abbreviated transcription (Latin):
Ap. P Ost accõm ꝙͣ ꝓposuit
p̃tor ei qui ad se solũ brditatẽ
ptine cõntẽpdit cõseque fuit ⁊ ei
uit. s ex suo iuire ⁊ io siue ex assebe¬
rec sit rotam hereditatem uendica¬
bit. l tu unani rem possidcas. siue
ex ꝑte partem. l ⁊ tu totam b̃rdi
tatem posslocas. ¶pluimmo si duo
posside. int suditatem ⁊ duosit
qui ad se ptinere partes dicãt. nõ
singuli a singulis pet̾ecõtentiẽe
debent. puta pͦrimus a primo ł se¬
cũdus accdo. s ambo a primo. ⁊ abo
tatem cũ inus quif eorũ ꝑtẽp
dimidiam ħrditatic sibi asserat
muicem pec̾e debebũt ut ꝑtes
rerũ cõse qͣnt᷑. an si cõtrou̾tia si¬
bi nõ facũit. b̾rditatis familie he¬
rtisconde exꝑiri eoc oportebit.¬
¶ Si ego exꝑte medicam brdemco¬
brs auͥ meuc possideat brditatez
cũ extraneo cũ ñ pluc coħrs ħt
sua partentrũ asolo ertranco

Expanded text:
. Post actionem, quam proposuit praetor ei qui ad se solum hereditatem pertinere contendit, consequens fuit et ei uit, sed ex suo iure: et ideo siue ex asse heres sit, totam hereditatem uindicabit, licet tu unam rem possideas, siue ex parte, partem, licet tuossideas. Quin immo si duo possideant hereditatem et duo sint, qui ad se partes pertinere dicant, non singuli a singulis petere contenti esse debent, puta primus a primo uel secundus a secundo, sed ambo a primo et ambotatem, cum unusquisque eorum partem dimidiam hereditatis sibi adserat, inuicem petere debebunt, ut partes rerum consequantur: aut si controuersiam sibi non faciunt hereditatis, familiae herciscundae experiri eos oportebit. Si ego ex parte me dicam heredem, coheres autem meus possideat hereditatem cum extraneo, cum non plus coheres haberet sua par
Abbreviated transcription (Latin):
giboł. ¶Umis qui legatũ er
cestamento ꝑcepit. baditatem
petit. si legatũ quoq modo re¬
dditũ nonfit iudicis offõ cõti¬
netͣ ut uctori deducto eo quod
Accepit restituatur b̾rditas.
tulit. cũ remino possidẽt cõdẽp¬
natur. nsi eiudentissinus ꝓba¬
tionib possit ostendere. actorẽ
ab mintiolictis scire eũ nõ pos¬

Expanded text:
io. Cum is, qui legatum ex testamento percepit, hereditatem petit, si legatum quocumque modo redditum non sit, iudicis officio continetur, ut uictori deducto eo quod accepit restituatur hereditas.tulit, cum rem non possideret, condemnatur, nisi si euidentissimis probationibus possit ostendere actorem ab initio litis scire eum non pos
Abbreviated transcription (Latin):
cauerat cõpetet acc̃o ꝙ̃ obrẽ
eũ sibi aut noxiam sarciere
aut in noram ded̾e oportere
Et cuã in quadrupedib nor¬
ia capud sequitur. adu̾sus do¬
minũ ħ acto dat᷑ non cuius
funit quadrupes cũ nocet. s
cuius non est. ¶Tane si anĩ
littẽ cõtestatam decesẜit aĩ¬
mai exrtincta erit actio ¶Sicõ
mune płiũ sit annal adu̾sus
sin głoc erit in solidũ noxał
accio sicuti in hoie. ¶terdũ
aũ dñs in ħ nõ cõuenietur
ut noxe dedat. s ⁊ in solioũ
ut puta. S in iure int̾roga¬
tus an sua quadrupes eẽt. ixp¬
õd̾it non eẽ siiam nam si cõ¬
stitit eẽ eius in solidũ cõdep¬
nabitur. ¶Si põst licrẽcõte¬
tatam ab alio sit aĩal occiffũ
qr dño legis aquilie act̾o cõ¬
petit ratio in iudiciohebit
legis a quilie q dñs nore dedẽd̾
facultatem amisit. ergo ex iu
d̾o ꝓpõito lictis extimationem
offerret nsi ꝑatus fuit acto
mandare adusus eũ qui occid¬

Expanded text:
cauerat, competeret actio: quamobrem cauerat, competeret actio: quamobrem eum sibi aut noxam sarcire aut in noxam dedere oportere. Et cum etiam in quadrupedibus noxa caput sequitur, aduersus dominum haec actio datur, non cuius fuerit quadrupes, cum noceret, sed cuius nunc est. Plane si ante litem contestatam decesserit animal, extimune plurium sit animal, aduersus singulos erit in solidum noxalis actio, sicuti in homine. Interdum autem dominus in hoc non conuenietur, ut noxae dedat, sed etiam in solidum, ut puta si in iure interrogatus, an sua quadrupes esset, responderit non esse suam: nam si constiterit esse eius, in solidum condemnabitur. Si post litem contestatam ab alio sit animal occisum, quia domino legis Aquiliae actio competit, ratio in iudicio habebitur legis Aquiliae, quia dominus noxae dedendae facultatem amisdicio proposito litis Aestimationem offe‹r›et, nisi paratus fuerit actionem mandare aduersus eum qui occid
Abbreviated transcription (Latin):
gnalr hec actio locumħt toci¬
e̾nc quotiens ccͣ uaturam fera
mota paupetiem ded̾it. Ld̃o q
si equs oolore cocitatus calce
pecieri cessare istam act̾one
¶S eũ qui eqũ pcusẜit aut mi¬
nerauerit infem mag̾ ꝙͣ̃ lege
aquilia ceneri.utiq ĩdeo qr ñ
e suo corpore dãpnũ ded̾it.
It¬
erit accionilocus. ¶Et si alia
quadrupes aliam cocitauit
ut dãpnii daret eius quadru¬
pedis que cocitauit noĩe agẽ¬
dumerit. ¶Siue aũ suocorpo
re pauperiem quadrupes ded¬
it. suie ꝑ aliam rem ꝙͣ tetigit
quadrupes hec act̾o locũ hab̾¬
bit. puta si piaustro bos obtr¬
iecta ¶In bestis aũ pp̃natur¬
alem ferititem hec acto locũ
non ħt. et id̾osi ursus fugit
a sic nocuit non potest quon
occid̾im meũ corpus est. ¶ Eũ
arictes ⁊ boues cõmississent
⁊ alt alt̾m occid̾it quintusm¬
utius distinguit. ut si quid̃
ic ꝑiss qui aggressus erat ces¬
sabit accio ⁊ si is qui non ꝓuo¬

Expanded text:
r haec actio locum habr haec actio locum habet, quotiens contra Naturam fera mota pauperiem dedit: ideoque si equus dolore concitatus calce petierit, cessare istam actionem, sed eum, qui equum percusserit aut uulnerauerit, in factum magis quam lege Aquiliare damnum dedit. iterit actioni locus. Et si alia quadrupes aliam concitauit ut damnum daret, eius quae concitauit nomine agendum erit. Siue autem corpore suo pauperiem quadrupes dedit, siue per aliam rem, quam tetigit quadrupes, haec actio locum habebit: ut puta si plaustro bos obtriecta. In bestiis autem propter naturalem feritatem haec actio locum non habet: et ideo si ursus fugit et sic nocuit, non potest quondoccidi, meum corpus est. Cum arietes uel boues commississent et alter alterum occidit, Quintus Mucius distinxit, ut si quidem is perisset qui adgressus erat, cessaret actio, si is, qui non prouo
Abbreviated transcription (Latin):
Iqua drupes pauper¬
Lem fecisse dicat᷑. act̾o
ex lege. xii tabulaꝵ des¬
cendit. que ler uoluit aut da
ri quodnocuit.⁊ id animal qd
noxiam conmisit aut extima¬
tione noxie offerret. Noxia ã
est ip̃m delictum que act̾o ad
om̃s q̃ drupedes ꝑtinet. ¶Ait
p̾tor pauperiem fecisse. pau¬
peries dãpnũ datum sine in¬
iuria facientis. nec ei pot̾ aĩ¬
mal inuriam fecisse dici qd̃
sensu caret ¶Itaq ut ẜuius
scribit tunc hec actolocũ ħt cũ
cõmota feritate nocuit qua¬
drupes. puta si egus calcitrosꝰ
solitus pecierit. aut mule pp̃ ĩ
iuriam ferociam. ¶Quod si pp̃
loci miquitatem aut pp̃culpã
mulionis. aut si plus iustoho¬
n̾ata quadrupes in aliqm ho¬
nus euerterit ħ act̾o cessabit.
dapinq iniirie agetur. ¶Gr
⁊ si ꝑ caniscũ ducetur ab aliqͦ
aspitate sua euaẜit ⁊ alicui dã¬
pirũ ded̾it. si cõtim firmius ab
nebitur qui canem cenebat
S. ⁊ si instigatu alt̾iuc feradã¬
pnũ dedic cessabit hec actioa¬

Expanded text:
quadrupes pauperiem fecisse dicetur, actio ex lege duodecim tabularum descendit: quae lex voluit aut dari id quod nocuit, id est id animal quod noxiam commisit, aut aestimationem noxiae offerre. Noxia autem est ipsum delictum. Quae actio ad omnes quadrupedes pertinet. Ait praetor "pauperiem fecisse". pauperies est damnum sine iniuria facientis datum: nec enim potest animal iniuria fecisse, quod sensu caret. Itaque, ut Servius scribit, tunc haec actio locum habet, cum commota feritate nocuit quadrupes, puta si equus calcitrosus solitus petierit, aut mulae propter nimiam ferociam: quod si propter loci iniquitatem aut propter culpam mulionis, aut si plus iusto onerata quadrupes in aliquem onus euerterit, haec actio cessabit damnique iniuriae agetur. Sed et si canis, cum duceretur ab aliquo, asperitate sua euaserit et alicui damnum dederit: si contineri firmius ab ebitur qui canem tenebat. Sed et si instigatu alterius fera damnum dederit, cessabit haec actio
Abbreviated transcription (Latin):
lfemis Agaso cũ in tabena
eqũ dedicet. mulam equs ol¬
fecit. mula calcem reiecit ⁊¬
crus agasom fregit cõsuleb¬
atur poss ne cũ dno mule a

Expanded text:
orum. Agaso cum in tabernam equum deduceret, mulam equus olfecit, mula calcem reiecit et crus agasoni fregit: consulebatur, possetne cum domino mulae a
Abbreviated transcription (Latin):
s q̃ ei cinus int̾est copetit.ue¬
luciei cui rescõmodata est.
Item fuloni qui eo quo tene¬
tur dampnũ iudetur pati.
¶Si quis aliꝙ̃ euitans ing̾racũ
forte in taberna pxima inm¬
isiss. ibiq a cane feroce lesus
eet nõ posse agi canis noĩe qͥ¬
dam p̾tant at si solutus fuis
no dubititur e̾tiam lib̾aꝵ ꝑ
sonar nõie agi posse forte si pa
rũ corpus ertimationem nõ
recipiat. S impẽsar incurato¬

Expanded text:
i cuius interest competit, ueluti ei cui res commodata est, item fulloni, quia eo quod tenentur damnum uidentur pati. Si quis aliquem euitans, magistratum forte, in taberna proxima se immississet ibique a cane feroce laesus esset, non posse agi canis nomine quidam putant: at si solutus fuissn dubitatur etiam liberarum personarum nomine agi posse, forte si patrum corpus aestimationem non recipiat, sed impensarum in curatio
Abbreviated transcription (Latin):
uarus ⁊ nerua utiliem actom in¬
rem dabant. Nlam ⁊ si nõdũ collu¬
it mea cẽ nõ desiunet. ¶C ũ in rem¬
agatur si de corpore cõueniat er¬
aĩror aũ sit in uocabulo recte eẽ¬

Expanded text:
erua utilem in rem actionem dabant: nam si nondum coaluit, mea esse non desinet.Cum in remagatur, si de corpore conueniat, error autem sit in uocabulo, recte
Abbreviated transcription (Latin):
blurł ui.ad ed̾. E in rem auas
agat d designare rem. ⁊ utr tota
anpartem.ł quotam petat appei¬
latio eĩ tei nõ genus s spẽm signi¬
ficat. ¶ Scgauenus ita disfrnit qd
infecte quide matie pondus sig¬
uate uero niͣm facte añ spc̃m di¬
ci or. S e mensura dicenda erit
cũ rec mensura cõtinebit᷑. ¶Et si
uestimenta nrace ł dari oportere
nobic petamus utrũ miͣm eor ũ
dic̾e debebimus. an ⁊ colorem dic¬
endũ est ⁊ mag̾ est ut utrũq.
rlani illud ihumanũ est noc co¬
gi dice antrita sint annoua. ꝙͣu¬
ic ⁊ in uasic occurrat difficultas
utrũ lancem dutarat dici oporte¬
pura. ancelata sint. que iꝑ̃ ipe¬
titionib quoq adice disficile est
nec it⁊ coartata res est. l in petẽ¬
do hom nomẽ eius dici debeat. ⁊
utrũ puer. an adolescens sit. utiq
si plec sint. s si nomen eius igno
qui ex illa ancilla hroitate est.ł qͥ
er illa natus est. ¶Item fũdũ peti¬
turus nomeneius ⁊ quoloco sit

Expanded text:
 ad edictum.Si in rem aliquis agat, debet designare rem, ut utrum totam an partem et quotam petat: appellatio enim rei non genus, sed speciem significat.Octauenus ita definit, quod infectae quidem materiae pondus, signatae uero numerum, factae autem speciem dici oportet: sed et mensura dicenda erit, cum res mensura continebitur. et si uestimenta nostra esse uel dari oportere nobis petamus, utrum numerum eorum dicere debebimus an et colorem? et magis est ut utrumque: nam illud inhumanum est cogi nos dicere, trita sint an noua. quamuis et in uasis occurrat difficultas, utrum lancem dumtaxat dici oportepura an caelata sint, quae ipsa in petitionibus quoque adicere difficile est nec ita coartanda res est: licet in pe- tendo homine nomen eius dici debeat et utrum puer an adulescens sit, utique si plures sint: sed si nomen eius ignor"qui ex illa hereditate est", "qui ex illa natus est". item fundum petiturus nomen eius et quo loci sit
Abbreviated transcription (Latin):
tem restitui. uni ⁊ si detior rec sic
fca rõm uder habere debebit. fin
habebit᷑i qnto detior sit fc̾c ꝙͣꝙͣ i¬
stimare dapnũ debeat. ꝙͣ si renut¬
tat᷑ actio legis aquilie ⁊ labeo pu¬
tat cauere petitorem oportere lege
actor potius legic aquilie actione
ytiabsoluenone est possõr. ¶⁊taq
eloctio actori danda est ñ ut tripłm
s duplũ cõsequatur.
didit labeo. ut ⁊̃ inuiriarũ cõpete
accionem pctitori. ¶ Si quis remi
ex necc̃itate distrarit fortafsis hu¬
ic offõ iudicis succurret᷑. ut p̾tui
dutarat debeat restituere. Nlam
a si fructus ꝑceptos distraxit. ne
corrũpant᷑. eque nõ ampliic ꝙͣ
p̾tiũ pstabit. ¶Item si forte ager
fuit qui petitus est. ⁊ militib as¬
signatus est. modico honoris grã
possor̾i dato. an hoc restituere de¬
beat ⁊ puto p̾staturũ. ¶Si ẜrit
petituct animal aliuo demortu¬
u sit sine dolomalo ⁊ culpa posse
ssoris p̃tiũ nõ ee p̾standũ pleriq

Expanded text:
rem restitui, uerum et si deterior res sit facta, rationem iudex habere debebit: finghabebitur, quanto deterior sit factus. stimare damnum debeat, quam si remittatur actio legis Aquiliae. et Labeo putat cauere petitorem oportere lege actor potius legis Aquiliae actione uti, absoluendus est possessor. itaque electio actori danda est, non ut triplum, sed duplum consequatur.didit, Labeo ait etiam iniuriarum competere actionem petitori. Si quis rem ex necessitate distraxit, fortassis huic officio iudicis succurretur, ut pretium dumtaxat debeat restituere. nam et si fructus perceptos distraxit, ne corrumpantur, aeque non amplius quam pretium praestabit. Item si forte ager fuit qui petitus est et militibus adsignatus est modico honoris gratia possessori dato, an hoc restituere debeat? et puto praestaturum. Si servus petitus vel animal aliud demortuum sit sine dolo malo et culpassoris, pretium non esse praestandum plerique
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in hus que solo cõtinent᷑ ¶ ꝑ hac
ut puta lib̾i nr̃i. quisũt in potesta¬
aut int̾dictis. aut cognitione ptori¬
adiecta cã quic uendicet. ¶Si quici¬
tapetut filiũ suũ ł in potestate ex
iute romano. udet̾ michi ⁊ põp̃cõ
sentire recte eũ egisse ait. adiecta c̃a
ex iure quiritũ uendicare posse ¶p
hanc aũ actom non solũ singule te
uendicabiif. s posse ⁊̃ gregeni uedi¬

Expanded text:
et in his quae solo continentur.Per hanc ut puta liberi qui sunt in potestaaut interdictis aut cognitione pradiecta causa quis uindicet: si quis ita petit 'filium suum' uel 'in potestate ex iure Romano', uidetur mihi et pomponius consentire recte eum egisse: ait enim adiecta causa ex lege Quiritium uindicare posse.Per hanc autem actionem non solum singulae res uindicabuntur, sed posse etiam gregem uindi
Abbreviated transcription (Latin):
sor aquisierit actionẽ legis aquil¬
ie restituere cogendũ. ¶ Quod sioo¬
lo malo ip̃e possõr desierit posfide
a aliquis hom ñuria occiderit. aut
hõis p̃ciũ aut act̾oes suas p̾stare
cogetur.utrũ eorũ uoluit actor
s ⁊ fructus quos ab alio possõre
ꝑcepit restituere eũ o. lucrũ eĩer
eo hoe qui in lutem esse ceꝑit fac¬
ere non d. ¶ S ⁊ eĩ fructus eiusdẽ¬
quo tẽpore possessus est ab eo qu¬
i eic̾it restituere non d. s quod
dicit de actione legis legis aqui¬
lie ꝓcedit si post lictem cõtestatã
usuceꝑit possor. qi plenũ i ͦ ĩcip

Expanded text:
sor adquisierit actionem legis Aquiliae, restituere cogendum. quod si dolo malo ipse possessor desierit possidere et aliquis hominem iniuria occiderit, aut pretium hominis aut actiones suas praestare cogetur, utrum eorum voluerit actor. sed et fructus, quos ab alio possessore percepit, restituere eum oportet: lucrum enim ex eo homine, qui in lite esse coeperit, facere non debet. squo tempore possessus est ab eo qui euicerit, restituere non debet: sed quod dicit de actione legis Aquiliae, procedit, si post litem contestatam usucepit possessor, quia plenum ius incip
Abbreviated transcription (Latin):
rec mobilis petita sit. ubi restitu
sit. aut ubi agit᷑. s sũptib petito¬
ric qui eiͣ cibaria mitine. ł nauig¬
ationc faciendi sunt.
titor suic impensis ⁊ piclo ibi ubi
nedicatur rem restitui. tuc eĩ de
resticut᷑oe cũ satudatoe ciuebit᷑.¬

Expanded text:
res mobilis petita sit, ubi restituisit: aut ubi agitur: sed sumptibus petitoris, qui extra cibaria in iter vel navigationem faciendi sunt.titor suis impensis et periculo ibi, ubi iudicatur, rem restitui, tunc enim de restitutione cum satisdatione cauebit
Abbreviated transcription (Latin):
Siur .i.xxi. ad ed̾ Sed ⁊i si parnus
ouorũ int̾fuit. neut̾ solid̾ gregem
s nec ꝑtem drdiã cotius eius qͥs¬
uendicabis. ¶ S si maiorem nume¬
rũ alt̾ hab̾at ut detracto alieno i
cho gregem uendicaturus sit. In
restitutom nõ ueniũt aliena capi
capita aliena. ab eo qui doninnũ
eorũ habebat łaliena ab eo qui bo¬
na fide ea possidebat. ⁊ ħ utiq greg¬
ic inquid uedicatione cõtinebũtur¬
¶ S  si ea sola sup sint capita q̃ redẽp¬
ta sũt adhuc eũ posse gregem uen¬
dicare. ¶Armenta uauis singłae
rũt uendicenda. ¶ Scapha quoq
seꝑatim uendicabit. ¶ Pomp̃. scri¬
bit. siquid qd̾ eiucd nat᷑e est ita cõ¬
fusũ est atq cõmixtu ut deduci
⁊ cepairi non possit. non totũ s ꝓ ꝑ¬

Expanded text:
si par numerus duorum interfuerit, neuter solidum gregem, sed ne partem dimidiam totius eius uindicabit. sed si maiorem numerum alter habeat, ut detracto alieno nihilo minus gregem uindicaturus sit, in restitutionem non ueniunt aliena capitcapita aliena ab eo, qui dominium eorum habebat uel aliena ab eo, qui bona fide ea possidebat: et haec utique gregis, inquit, uindicatione continebuntur. sed et si ea sola supersint capita, quae redempta sunt, adhuc eum posse gregem uindicare.Armamenta nauis singula erunt uindicanda: scapha quoque separatim uindicabitur.Pomponius scribit, si quid quod eiusdem naturae est ita confusum est atque commixtum, ut deduci et separari non possint, non totum,
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Eu ordine occurrit ac
senatus cõsuito ex quo actiones
transeũt fi d̾icdinissaria faditat¬
is petitione uti poterit.
Iur. Qye actio eadem recipit
tuc fuit restituere. aneicuihro

Expanded text:
 Ex ordine occurrit actsenatus consulto, ex quo actiones transeunt, fideicommissaria hereditatis petitione uti poterit.um.Quae actio eadem recipit,tus fuerit restituere an ei cui heres
Abbreviated transcription (Latin):
umentũ duorũ nõ uolũtate eorus
cofusũ sit cõpetit singulic in rem
actio in id inqͣrũ apparet in illoa¬
tate euorũ cõmirta st̃ tunc comu¬
nicata iudebũtur. ⁊ erit cõi diuid̾
do acto. ¶Id̾ scribit si exmelle meor
uno tuo fc̾m mulsũ quosd̾ existi¬
masse id quoq cõicari. ¶ S puto
melius ut ⁊ ip̃e significat cuis po¬
tius ẽẽ qui fecit qm suam speciem
pristinã ñ retinet. IS si plubũ cũ
argento mixtũ sit qr deduci pos¬
sit iro comunicabit᷑. nec cõi diui¬
dudo. igetur. qr seꝑari potest. agi¬
tur aũm rem actione s si deduci
inquid non potest. ut puta si es q

Expanded text:
umentum duorum non voluntate eorum confusum sit, competit singulis in rem actio in id, inquantum apparet in illo atate eorum commixta sunt, communicata videbuntur et erindo actio.Idem scribit, si ex melle meo, uino tuo factum sit mulsum, quosdam existimasse id quoque communicari: sed puto verius ut et ipse significat eius esse qui fecit, quoniam suam speciem pristinam non continet. Sed si plumbum cum argento mixtum est, quia deduci potest, non communicabitur nec communi dividundo agetur, quia separari potest. Agetur autem in rem actione. Sed si deduci inquit non possit, utputa si es et
Abbreviated transcription (Latin):
sessionẽ putauerũt hac act̾oe cõ¬
pleti. a ue locũ ħt inint̾dicto uti
possidetis ł ucrobi. ¶ Demq ait
abeo. apud ꝙ depõita est ł cõmoda¬
ta. ł qui condurit. aut qui lega¬
toru ẜuandori cã ł dotis.ł uentr¬
ic nõic. in possessione eẽt. ł cui da¬
mpni infecti noĩe no cauebatur

Expanded text:
ssionem putauerunt hanc actionem complecti, quae locum habet in interdicto uti possidetis uel utrubi. denique ait ab eo, apud quem deposita est uel commodata uel qui conduxerit aut qui legatorum seruandorum causa uel dotis uentrisue nomine in possessione esset uel cui damni infecti nomine
Abbreviated transcription (Latin):
mi potest. ¶Si ĩt̾ me ⁊ tetitiana
tiũ seiana posse unũ iud̃m acci¬
pi int̾ tres põp̃̾ scribit. Item si p¬
lures b̾rditates int̾ cões sũt pos
extranco hat siue rei sur ꝑten
aucuilegauit. aut br̃s añ iudĩn¬
fam̾ . ħ̃. acceptam partẽ suã ali¬
enauit ad offin iudicis ꝑtinet.
ut eam ꝑtem quetestatoris fuit
alicui uibeat tradi. ¶Qui ꝓ ep̃
Id̾ scribit. e ũ ego ⁊ tub̾rdes titio
extitissemus situ ꝑtem fũdi ꝙ̃
totũ hrditariũ dicebas a sẽpnio
pesieris. a uictus fu̾is mox eãdẽ¬
ꝓ ħr de possidetur s nec id qd̾ ꝓ
ẽptore. cũ eĩ ꝑiudicem priorem
iter acrũ stipsatus erat dicesẜit

Expanded text:
mi potest. Si inter me et te Titiana tium Seiana, posse unum iudicium accipi inter tres Pomponius scribit. Item si plures hereditates inter nos coextraneo habebat siue rei suae partem alicui legauit aut heres ante iudiae acceptum partem suam alienavit, ad officium iudicis pertinet, ut eam partem, quae testatoris fuit, alicui iubeat tradi. Quod pro emIdem scribit, cum ego et tu heredes Titio extitissemus, si tu partem fundi, quem totum hereditarium dicebas, a Sempronio petieris et victus fueris, mox eandepro herede possidetur, sed nec id quod pro emptore: cum enim per iudicem priorem iter actus stipulatus erat decesserit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ioluis. c̃ inpignori cceditoei
datam siꝑpceptionem lega¬
u̾t testator. osfõ iudicisꝰ cõ¬
tinerur ut ex cõi pectuma so¬
uetur. eamq ferat is cui eo
noĩe fu̾it legata.

Expanded text:
iale Rem pignori creditori datam si per praeceptionem legaverit testator, officio iudicis continetur, ut ex communi pecunia luatur eamque ferat is cui eo modo fuerat legata.
Abbreviated transcription (Latin):
rte a cet̾is cõseqͥtur. Id̾ dicend̾
est ⁊ si testator inam legauit.
In illa quoq stiplatione ꝓpicien
ittetur stipso ne unius fcince¬
t̾is dapͥnosũ sit. ¶d̾ iuris est ĩ
pectinia ꝓmissa a testatore si¬
sb̾ pena ꝓmissa sit. Nam licetħ
obligatio diuidatur ꝑ legem
est poct̾ia nec dies uenit ꝓspici¬
endũ est ꝑcautionem ut deĩ¬
dempnitate caueat is ꝑꝙ̃ fcm̃
fuit. ne oĩs peccuna soluetur
aut ut caueat se ei qui solidũ
soluit partem p̾staturũ. Siue
s̃ soluit unus imiu̾sam peccu¬
niam ꝙͣ de fumctus ꝓmisit ne
acohrdib ꝑtes recipe pot̾it.¬
E dem obẜuatur inpignorib
luendis. nam michiumũ sũ
qd̾ debetur offeratur iure pig¬
mis creditor uende̾ potit. ¶Si
umis excoħ̾rdib noxali iudit̾o
ẜuũ br ditariũ defend̾it alutis
estimationẽ optulit cũ ħ expe¬
diret id ꝓꝑte hociudicio cõse¬
quat᷑. ¶ Id est ⁊ si unus legato¬
rũ noĩe cauerit ne ĩpossõm mi¬

Expanded text:
te a ceteris consequatur. Idem dicendum est et si testator viam legaverit. In illa quoque stipulatione prospiciendmittitur stipulatio, ne unius factum ceteris damnosum sit. Idem iuris est in pecunia sub poena promissa sit: nam licet haec obligatio diuidatur per legeest pecunia nec dies uenit, prospiciendum est per cautionem, ut de indemnitate caueat per quem factum fuerit, ne omnis pecunia solueretur, aut ut caueat se ei qui solidum soluerit partem praestaturum: siue etiam soluit unus uniuersam pecuniam quam defunctus promittit, ne a coheredibus partes recipere poterit.Idem obseruatur in pignoribus luendis: nam nisi uniuersum quod debetur offeratur, iure pignus creditor uendere potest.Si unus ex coheredibus noxali iudicio seruum hereditarium defenderit et litis aestimationem optulerit, cum hoc expediret, id pro parte hoc iudicio consequatur. idem est et si unus legatorum nomine cauerit, ne in possessionem mi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pothecariał ẜiuana accͥone
petitelittis extimatio oblata
ft ut ⁊ is qui optulit ad n̾sꝰ
dñm uendicantẽ exceptiore
tuendus sit. ¶ Cot quoq su
ħ̾es cuipignus adiudicatũ ẽ
uelit totũ redd̾e l debitor no¬
lit audiendus est. Nõ id̾ dici
potest si alt̾am ꝑtenc̾ditor
emit adiudicatio erit necc̃a
est ẽptio uolũtaria nsi obi¬
ciat᷑ creditori qd̾ aĩmose lici
est. ac si debitor ꝑ ꝓcuratorem
egiss. ⁊ eius qd̾ pp̃ necc̃itatẽĩ

Expanded text:
a actione petita litis aestimatio oblata sit, ut et is qui optulerit adversus dominum vindicantem exceptione tuendus sit. contra quoque si is heres, cui pignus adiudicatum est, velit totum reddere, licet debitor nolit, audiendus est. non idem dici potest, si alteram partem creditor emerit: adiudicatio enim necessaria est, emptio voluntaria: nisi si obiciatur creditori, quod animose licitest ac si debitor per procuratorem egisset et eius, quod propter necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
bint gerendi. ⁊ ioneotioꝵ ge¬
stoꝵ eiꝰ actio nõ copetit. ł alẽm
igit᷑ dilengentiã p̾stare debet
qualem in sius reb. ead̾ sut¬
a si duob reslegata sit nam
ahos cõuicit ad societatem
non cõsensus s res. ¶ Si mcto
hoĩe legato ⁊ postea defimcto
legatario aliquis exħrdib le

Expanded text:
it gerendi et ideo negotiorum gestorum ei actio non competit: talem igitur diligentiam praestare debet, qualem in suis rebus. eadem sunt, si duobus res legata sit: nam et hos coniunxit ad societatem non consensus, sed res. Si incerto homine legato et postea defuncto legata
Abbreviated transcription (Latin):
¶p. ¶ Dem labo scribit. si umis
lyrs thessaurum relictũ a testato¬
eamd̾ rẽ adiudicare. si aut płi¬
b fu̾it umius rei ꝑceptio relic¬
ta ubi q̃ nec̾citate facere põp̃ scr¬
ibit ut płib adiudicetur. ł si
certam partẽ unicinq coh̾rdũ
assignet. ¶ S potest licitatione
admissa ⁊ um rem adiudi care
s ex regionib diuisũ fũdũ ad
iudicare posse scdm diuisionẽ
nemo dubitau̾it. S q̃cũ adiu¬
dicat potĩt impone aliꝙͣ ẜuitu¬
tem ut aliũ alii ẜuũ faciat ex
hus quo ad iudicat. s si pure
alii adiudicauĩt fu̾dũ alii adi¬
udicando aꝑlius ẜuitutẽ ĩpoye
ob cõstat .i. reb atq p̾stationi¬
b que sunt ꝑ sonales actiones¬
Papͥ. dere que ap̾hostes est ma¬
rcellũ rep̾hendit qui nõ putat
ĩt̾im p̾statoes eius rei uenirei
est. quid eĩ ĩpedimenti est rei
p̾stationem uenirecũ ⁊ ip̃a ue

Expanded text:
 Item Labeo scribit, si unus heredum thensaurum relictum a testatoeandem rem adiudicare, si aut pluribus fuerit unius rei praeceptio relicta ubi etiam necessitatem facere Pomponius scribit, ut pluribus adiudicetur vel si certam partem unicuique coheredum adsignet: sed potest etiam licitatione admissa uni rem adiudicare: Sed et regionibus divisum fundum posse adiudicare secundum divisionem nemo dubitadicat, poterit imponere aliquam seruitutem, ut alium alii seruum faciat ex is quos adiudicat: sed si pure alii adiudicauerit fundum, alium adiudicando amplius seruitutem im ponere obus constat, id est rebus atque praestationibus, quae sunt personales actiones.Papinianus de re quae apud hostes est Marcellum reprehendit, quod non putat in praestationes eius rei uenire iest. quid enim impedimentum est rei praestationem uenire, cum et ipsa ue
Abbreviated transcription (Latin):
auus HEredes eius qui ap̃
hostes decessit hoc ind̾o expiri
possũt. ¶ Similes aliũ castrẽci¬
um alii ceroꝵ bonoꝵ b̾rdem
fecit. nõ est locus fam. ħr iu¬

Expanded text:
um Heredes eius, qui apud hostes decessit, hoc iudicio experiri possunt. Si miles alium castrensium, alium ceterorum bonorum heredem fecerit, non est locus fami
Abbreviated transcription (Latin):
cõtini ut uolũtas defuncti ñ
int̾cidat. ¶azcũ a monumẽtũ u¬
ssit testator fieri. fam . ħr.aget
pͥscriptis u̾bis posse eos exꝑiri
ut monumentũ fiat. ¶Sũptu¬
ũ quos umiisexħadib bõa fide
fecit usuras quoq cõsequi po¬
lud eleganter adicit coħ̾rdem
ut cogatur h̾s soluere cũ ali¬
as non sit libaturus tem credi¬
tor insi i soliclũ ei satifiat. ¶ Si
ss a a creditorib poculiarib cõ¬
ueniretur cũ paratus sit eis ca¬
uere id om̃e qd̾ debetut ꝑ dolice

Expanded text:
contineri, ut voluntas defuncti non intercidat. sed et cum monumentum iussit testator fieri, familiae ercispraescriptis verbis posse eos experiri, ut monumentum fiat. Sumptuum, quos unus ex heredibus bona fide fecerit, usuras quoque consequi polud eleganter adicit coheredemut cogatur coheres solvere, cum alias non sit liberaturus rem creditor, nisi in solidum ei satisfiat. Si fisset et a creditoribus peculiaribus conveniretur, cum paratus sit solvere id omne quod debetur, per dol
Abbreviated transcription (Latin):
cõi diuidũdo de hus agi pocest.¬
⁊ aliem nũgaturcit᷑ spẽm legati
drantem portionis sue ut qͣdrãtẽ
illibatum hãt. ĩdẽpnes igit᷑ co¬
ħedes suos p̾stare cauebit. ¶de
scripsit ⁊ si filius ĩ mun̾ib pu¬
blicis in quib pr̃ eicõsentit reli¬
es alienum fuit. ¶ S si qua mu¬
na post mortem pris suscepitab
hiis hrdes prĩs soluti sint. ¶Ner

Expanded text:
i diuidundo de his agi potest.s alieni iniungatur citra speciem legati,drantem portionis suae, ut quadrantem illibatum habeat: indemnes igitur coheredes suos praestare cauebit.Idem scribit et si filius in muneribus publicis, in quibus pater ei consentit, relies alienum fuit: sed si qua munera post mortem patris suscepit, ab his heredes patris soluti sunt. Ner
Abbreviated transcription (Latin):
cus et s que st̾ alie simlos uiris¬
done sirã madat. ¶ hur rei fort¬
issiruui aginẽtũe qd legeiuli¬
a de inoiaticauet᷑ ut isci coci¬
urisdoetia a psẽte madet᷑. Et sif

Expanded text:
s et si quae sunt aliae similes, iurisdictionem suam mandant, huius rei fortissimum argumentum, quod lege Iulia de ui nominatim cauetur, ut is, cui optiurisdictio etiam a praesente mandetur. et si a
Abbreviated transcription (Latin):
sor frandauit me in renĩitiati¬
one teni cu si obhoc deuditio
iuuis tuli. Plane si audi¬
ce adhibitus cot᷑ me renũtia¬
uit dolomalo. dubitat an ne¬
teni nuchi debat. quod magis
amictit.¶H anc accione broi
sunilib q ꝑsonis damdã pomp̃¬

Expanded text:
sor fraudauerit me in renuntiatione, teneri eum, si ob hoc de iudicio minus tuli: plane si a iudice adhibitus contra me renuntiauerit dolo malo, dubitat, an teneri mihi debeat? quod magis admittit. Hanc actionem heredi similibusque personis dandam Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
ur. ¶ El pliteras. s siego
tibi cũ cẽs mensor inandauim
ut mensiram agri ages ⁊ tuid
titio delegaucris.⁊ iue dolo.m.
quid in ea refecit tutene bis in
ea qr dolo malo uersatus es qui
uioc in solidũ agi potero s alco
sum inodũ tenũtiatum non esse
hoc est nõeptori ẜ uenditori cui
reuũtiatio obfuit. ¶pop̃ ita scr¬
ibit sicptor plus dedĩt uẽditori
ip̃ renũtiationem qr cõdice po¬
cest quod plus dedit agi cũ men¬
sore non posse. nicħ̾ ei ep̃toris u¬
teree cũ possit cõdice nsi soluen
uenditor nõ fu̾it. tunc eĩ mẽsor¬
tenebitur. ¶S si uenditor ma¬
irem modũ tradid̾it fraudat᷑
a mensore cõseqnter dicit põp̃¬

Expanded text:
uel per litteras. Sed si ego tibi, cum esses mensor, mandauerim, ut mensuram agri ageres et tu id Titio delegaueris et ille dolo malo quid in ea re fecerit, tu teneberis, quia dolo malo uersatus es, quiulos in solidum agi poterit, sed altero sum modum renuntiatum non esse, hoc est uel emptori uel uenditori, cui renuntiatio offuit. Pomponius tamen scribit, si emptor plus dederit uenditori propter renuntiationem, quia condicere potest quod plus dedit, agi cum mensore non posse: nihil enim emptoris interesse, cum possit condicere: nisi soluendo uenditor non fuit: tunc enim metenebitur. Sed si venditor maiorem modum tradiderit fraudatus a mensore, consequenter dicit Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
t solus. insi forte et m̃ces acceffit
tũc eĩ ut ẽ cõstitutũ etĩã cutpa eri¬
beat᷑.aut si ħ ab mito cõuenit ut
et culpã et picłm p̃stet is penes ꝙ̃
depõnt. s ubi nt̃ius utilitas ũti¬
t᷑ ut ĩ epto et ĩlocato ut ĩ dote et ĩ
pignore. ut i societate et dolus et¬

Expanded text:
tur solus: nisi forte et merces accessit tunc enim, ut est et constitutum, etiam culpa exhibetur aut si hoc ab initio conuenit, ut et culpam et periculum praestet is penes quem deponitur. sed ubi utriusque utilitas uertitur, ut in empto, ut in locato, ut in dote, ut in pignore, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
quor p̾stãdã plane si fuus cũ ea
fug̾it eũ qui cõmodatũ accepit
ñ tcm̃ nisi fuge p̃stit̾it culpam.¬
¶si de me petisses ut tricumũ tibi
sternerem et argẽtũ ad m̃ist̾ĩ

Expanded text:
quoque praestandam. plane si seruus cum ea fugerit, eum qui commodatum accepit non teneri, nisi fugae praestitit culpam.Si de me petisses, ut triclinium tibi sternerem et argentum ad ministeri
Abbreviated transcription (Latin):
uem̾. et ait cetsus si ait̃ cõuemi¬
at᷑ qui fuiti ñ egit et pacus sit
picło fuo cõuenire altm̃ qui fu¬
ti agendoluctũ sensit ex re con¬
morta deb̾e cũ audiri et absol¬
m.S et si logis aquine adũsus
sociũ eius hũit comodacor ac¬
r̾one indend̾ erit ne ced̾e debãt

Expanded text:
. et ait Celsus, si alter conueniatur qui furti non egit, et paratus sit periculo suo conueniri alterum qui furti agendo lucrum sensit ex re commodata, debere eum audiri et absolui.Sed si legis Aquiliae aduersus socium eius habuit commodator actionem, uidendum erit, ne cedere debeat
Abbreviated transcription (Latin):
agend̃ erit. plane si ego ꝓ tere
pignori dedo tua uolu̾tate mãda¬
tie̾rit actio. Id̾ labeo recte dicit fi
a me culpa absit reynignerãdi ẽ¬
ditor aũ nolit redd̾e pignus cõ¬

Expanded text:
agendum erit. plane si ego pro te rem pignori dedero tua uoluntate, mandati erit actio. idem Labeo recte dicit, si a me culpa absit repignerandi, creditor autem nolit reddere pignus, co
Abbreviated transcription (Latin):
ta couenit r si sua dũtarat cã con¬
modennt sponse forte sue i eyoei q̾
honestius culta ad sededucet᷑. ł si
quis ludo sedens p̃tor scemcis rip̃i
comodat ł ip̃i p̃tori quis ult cõ¬
modau̾it. ¶ Nunc indẽd̾ in ꝯuibe
spebe comodati act̾o locũ hãt et ẽ
apud uet̾es de hi sẽpbe dubitu

Expanded text:
ta conuenit: uel si sua dumtaxat causa commodauit, sponsae forte suae uel uxori, quo honestius culta ad se deduceretur, uel si quis ludos edens praetor scaenicis commodauit, uel ipsi praetori quis ultro commodauit.Nunc uidendum, in quibus speciebus commodati actio locum habeat. et est apud ueteres de huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
ctet᷑. ¶ Lirs eius qui cõmodatã
accepit ꝓ ea parte quałirs est
couenitur. insi forte ħat facui¬
tatem totius rei restituende noc
faciat. tunc eĩ cõdẽpnaf in soli¬
dũ qͣiͣ ħ boni iudicis arbit̾io cõ¬
dẽpnef ueniat. ¶Si filio fam
fuoue cõmodatũ sit dũtarat
de peculo agend̾erit cũ fitio

Expanded text:
ctetur. Heres eius qui commodatum accepit pro ea parte qua heres est convenitur, nisi forte habeat facultatem totius rei restituendae nec faciat: tunc enim condemnatur in solidum, quasi hoc boni iudicis arbitrio conveniat. Si filio familias servove commodatum sit, dumtaxat de peculio agendum erit: cum filio
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ip. AIt p̃cor qd̃ quis con¬
modasse dicet᷑ de couid̾m dabo
Inuus edicti int̾p̃tato ñ ẽ difficir¬
¶ Unũ solũm notad̾ qd̃ qui edictũ
cocepit cõmodati fecit mẽt̾one
cũ pacti umus utẽdi fecit mẽc̾o¬

Expanded text:
.Ait praetor: 'Quod quis commodasse dicetur, de eo iudicium dabo.' Huius edicti interpretatio non est difficilis. unum solummodo notandum, quod qui edictum concepit commodati fecit mentionem, cum Pac‹o-› nius utendi fecit mentio
Abbreviated transcription (Latin):
seioru debitor deceffit. hu ꝑsuase¬
rũt publio memo qd̾ ħrditas ad
eũ ꝑtinẽt. Id̾o fecerũt ut epla in
eos exponat debitorẽ se se eẽ qĩ sir¬
dẽ patri sun cõfitẽtẽ qui et addi¬
peccimia ꝓuenit. Quesitũ ẽ cũ
ad publiũ mcinũ ex ħrditate lu¬
tu titu incłi ꝑuen̾it an ex scriptu¬
ra exporta de cõstituta pecc̃ia cõue¬
niri possit et an doli except̾oe uti
possit. Ro. nec ciuile eo nõie cõpe

Expanded text:
iorum debitor decessit: hi persuaserunt Publio Maeuio, quod hereditas ad eum pertineret et fecerunt, ut epistulam in eos exponat debitorem sese esse quasi heredem patrui sui confitentem, qui et addipecunia peruenit. quaesitum est, cum ad Publium Maeuium ex hereditate Lucii Titi nihil peruenerit, an ex scriptura proposita de constituta pecunia conueniri possit et an doli exceptione uti possit. respondit nec ciuilem eo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
pnũ ad eũ qui comodatũ rogauit
ꝓtinet. Nã si tibieqũ comodauõut
ad uilla duc̃es tuadbeltũ duris
comodati teneb̾is ld̾ ent et ĩ hõie
plane si sic cõmodam ut ad beltũ
ducẽs meũ erit perictm. ¶Na et
si fuu tectore cõmodanõ et de ma¬
si tibi cõmodauut ĩ machina opa¬
ret᷑.cet̾m si ut planoopus facet tu
eũ imposinsti machime. aut si ma¬
chime culpa fc̃m ẽ minus diligẽt᷑
ñ ab eo ipoligate ł fuũ ꝑticatũ¬
q uetustate dico ꝑicłm qd cuspa
cõtingit rogãtis comodatũ ip̃m ꝑ̃¬
stare deb̾e na et mela scripfit ¶Ida¬
¶ Si ẜuus lapidario cõmodatus sõ
machia pierit tem̃ fateũ comoda¬
ti qui negligẽtius machinã colti¬
gauit. ¶ Q u̾imino et qui alia re
cõmodata utit᷑ ñ solũ cõmodati
U̾m furti quo tenet᷑. ut urĩ. Rri

Expanded text:
mnum ad eum qui commodatum rogauit pertinet: nam si tibi equum commodauero, ut ad uillam adduceres, tu ad bellum duxeris, commodati teneberis: idem erit et in homine. plane si sic commodaui, ut ad bellum duceres, meum erit periculum. nam et si seruum tibi tectorem commodauero et de masi tibi commodaui, ut et in machina operaretur: ceterum si ut de plano opus faceret, tu eum inposuisti ‹i›n machina, aut si machinae culpa factum minus diligenter non ab ipso ligatae uel funium perticarumque uetustate, dico periculum, quod culpa contigit rogantis commodatum, ipsum praestare debere: nam et Mela scripsit, si seruus lapidario commodatus sub machina perierit, teneri fabrum commodati, qui neglegentius machinam colligauit. Quin immo et qui alias re commodata utitur, non solum commodati, uerum furti quoque tenetur, ut Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃ Slut certolocortẽpe reddat
cõmodatũ cõuent offõ iudicis ĩ¬
est ut rone locił tẽporis lũt. ¶ Si
quis iuic acc̾one egit et oblatãti¬
ctis estimat̃om suscepit re offerẽ¬
tis facit ¶ N ũc uidend̾ ẽ quid ue¬
mat ĩ cõmodati actoem uttũ do

Expanded text:
eddatur commodatum conuenit, officio iudicis inest, ut rationem loci uel temporis habeat.Si quis hac actione egerit et oblatam litis aestimationem susceperit, rem offerentis facit.Nunc uidendum est, quid ueniat in commodati actione, utrum do
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. Nterdimmi ꝓprietarius ad
llib̾tatem ꝑducet. si forte usussr¬
uctus fu̾it tam diu legatus qu¬
diu manumictat᷑. Nam incipie¬
ce ꝓprietario maũmict̾e extingui¬
cur ususfructus.D̾.¬
ł sub cõd̾one michi legatus situ¬
susfructus. medioq tp̃r sit pen¬
es h̾rdem pot̾it ħrs usũfructũ a¬
lu legare. que res facit ut si cõ¬
dic̾o ext̾it mei legati usuffructꝰ
ab harde derelictus fimatur. ¶ Gid̃
si ego usũfructũ amisẜo. nonre¬
uertetur ad legatarium cui ab
sir de pure legatus fuerat.qr ex di¬
uesis testamentis ius cõiũctionis
non extinguit.

Expanded text:
. Interdum proprietarius ad libertatem perducet, si forte usus fructus fuerit tamdiu legatus, quamdiu manumittatur: nam incipiente proprietario manumittere extinguetur usus fructus. sub condicione mihi legatus sit usus fructus medioque tempore sit penes heredem, potest heres usum fructum alii legare: quae res facit, ut, si condicio extiterit mei legati, usus fructus ab herede relictus finiatur. quod si ego usum fructum amisero, non reuertetur ad legatarium, cui ab herede pure legatus fuerat, quia ex diuersis testamentis ius coniunctionis non contingit.