comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec testm̃ prius extare. ne sidedia
inpermno testumẽto ex post̾iore petĩ
potunse. nͥ petitum eẽ ¶ Placuit ꝯma
nõ ꝓbabat sibi datas pcepcõnes exio¬
tare debͥe. cornelio felici mr̃ scͥpta hrt
rogata eat restitue lr̃ditatem post
mortẽ suam. cara scͥpta lp̃s cõdempria¬

Expanded text:
nec testamentum prius exstare nec, si dedisset in primo testamento, ex posteriore peti potuisse, nisi petitum esset. placuit, quia non probabat sibi datas praeceptiones ex sotare debere. Cornelio Felici mater scripta heres rogata erat restituere hereditatem post mortem suam. cum heres scripta condemna
Abbreviated transcription (Latin):
eo ex inde su uiris ⁊so indetur fuisse
ex quo pr hostiũ potitus es ¶S si ambo
ap̃ hostes sunt. ⁊ ꝑrior p̃r decedas fusici¬
at lex cornena sb̾amito nõ ał qm̃ si
apd̾ hostes defũcto pr̃e postea finus in

Expanded text:
eo exinde sui iuris videtur fuisse, ex quo pater hostium potitus est. Sed si ambo apud hostes et prior pater decedat, sufficiat lex Cornelia substituto non alias, quam si apud hostes patre defuncto postea filius eo exinde sui iuris videtur fuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
aps cos contingant ub autem
populus est is qͣm muluus alt̾ius
populi potestati sb̾iectus est his fe¬
deratus est ¶It ͣm fũ equo fede̾ ma
est. ut hiis ppłus alt̾uis populti mag

Expanded text:
apud eos contingant? Liber autem populus est is, qui nullius alterius populi potestati est subiectus: sive is foederatus est item, sive aequo foedere in est, ut is populus alterius popul
Abbreviated transcription (Latin):
at deuide fol lictacõne i demstertituis
uacuam possom inductus erat defructi¬
b medio temꝑe ꝑ ceptis quer baur
prõmis fisa ẽẽ uolebat splane si medi¬
o tempore it̾ primã licieacõma ⁊ seꝯsi¬
tem adieccõm pepti funtent aduen¬
ditorem ꝑtin̾e sicut sol ar uderi. cũ¬

Expanded text:
at. Deinde facta licitatione idem Stalticius uacuam possessionem inductus erat. de fructibus medio tempore perceptis quaerebatur: Patruinus fisci esse uolebat. plane si medio tempore inter primam licitationem et sequentem adiectionem percepti fuissent, ad uenditorem pertinere‹nt› sicut solet dici, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ic ⁊̃ tũc decessisse unitelłr. ex quo
cessatio tenet. CSi mortuo pre ca¬
piatur impubes instinitus urex¬
corneliam detabutis scd̃is. nicħ lo¬
cutam enis dum texat ꝑsonam de

Expanded text:
it, iam tunc decessisse intellegitur, ex quo cessario tenet. Si mortuo patre capiatur impubes institutus vel exCorneliam de tabulis secundis nihil locutam eius dumt
Abbreviated transcription (Latin):
dam utp̃te menandro. aui post
lata est de uio ut man̾et anis ro¬
D ob malesc̃n data. ⁊ deinde a
latruncłit ext̾e geruis capta. ⁊
uite cõmertu uendita ac redep̃¬
ta. ucãm suam teadit. cocteio
aut firmo centutio in p̾cũ ex
fisco reddenoun eir ¶onistus.

Expanded text:
dam interprete Menandro, qui postelata est de illo, ut maneret civis Rom ob maleficium data et deinde a latrunculis exterae gentis capta et iure commercii vendita ac redempta in causam suam reccidit. Cocceio autem Firmo centurioni pretium ex fisco reddendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
I alius fec̾it me tnuito te lp̃.¬
nore dedere/ ⁊ plane si mortuo ali¬
ptor eo rnt̾ocõ possit cõnenni ut ł¬
inpensam pͥstas autnoram det dño¬
qr oꝑis opus sua ipensa restituẽ¬
te aut dãpnato ad nõ restitiit:
emptorem libi eadem ⁊ cõt ¶Sĩ¬

Expanded text:
i alius fecerit me invito, tet servum noxae dedere: plane si mortuo aliptor eo interdicto possit conveniri, ut impensam praestet aut noxam det: dominoque operis sua impensa restituente aut damnato, quia non restitueret, emptorem liberari. eadem et si
Abbreviated transcription (Latin):
uam aquĩ exqno apparet nhñs oĩ¬
be exigendum inna aqͣ sit cist̾na
aũ ymbribe cõciꝑũtur de nĩ cõstat.
mc̃dm̃ cessare ¶Silacus piscna ꝑu¬
teus aquĩ uiuam nõ ht̃ ¶ plane si
qnis ire ad haustũ ꝓhibeatũr eque
mis fontem de quo agitur purges

Expanded text:
apparet in his omnibus exigendum, ut viva aqua sit: cisternae autem imbribus concipiuntur. denique constat interdictum cessare, si lacus piscina puteus vivam aquam non habeat. Plane si quis ire ad haustum prohibeatur, aeque nus fontem, quo de agitur, purges
Abbreviated transcription (Latin):
missionem nũciacõnis cõt̃ qmͣ ꝑ¬
hĩtus oput sulit fec̾it. duob int̾dãĩs
acõne cõpenit. alt̾o qd in aut clam
remissione autẽ fcã intellũ dũ nõ
ent uiaut clam fac̃e am̃ins ꝓ¬
hibeatur lide em̃ d edificare es q̃
satidederit. cũ possor hoc ip̃o cõsti¬
atur nec añ remissionem nec post¬
ea existimand̃ est. arm isami opꝰ
nonũ nuĩciat nõ possit indericela¬
fecerit ¶ beltissime aꝑud iuł qͣran

Expanded text:
missionem nuntiationis, contra opus fecerit, duobus interdictis atione competit, altero quod vi aut clam. remissione autem facta intellegendus non erit vi aut clam facere, quamvis prohibeatur: licere enim debet aedificare ei, qui satisdederit, cum possessor hoc ipso consti nec ante remissionem nec postea existimandus est, cum is, qui opus novum nuntiat, non possit videri celafaceret. Bellissime apud Iulian
Abbreviated transcription (Latin):
aut clam. nullũ .n. opus. insolo
facit acom arbores sucrdit utiq
t̃re .n. ⁊ quodammodo solo ip̃i co¬
rĩpendo manus iofert. idem ⁊ in
uineis succois. ¶ Cet̾m aui fructũ
aufert ⁊ finti d cõneui ¶taq si
quio oꝑis insolofiat inĩdcm iocũ
ca arbores fiat nõ siquid cͥcafruc¬
tum arbor ¶Siquis ace̾ruũ sterto¬
iecit cũ eo qnod niaut clam scãẽ¬

Expanded text:
aut clam: nullum enim opus in solo facit. at qui arbores succidit, utique terrae enim et quodammodo solo ipsi corrumpendo manus infert. idem et in uineis succisis. ceterum qui fructum aufert, furti debet conueniri. itaque si quid operis in solo fiat, interdictum locum circa arbores fiat, non si quid circa fructum arborum. Si quis aceruum stercocerit, cum eo 'quod ui aut clam fa
Abbreviated transcription (Latin):
clam fecistilacius porigi qmͣ ad eas
slob̾o putat ⁊ ⁊ hociure urn᷑. ut
siue ego feculem sũ fi iussissem
nouũ fac̃e tu alii. nõ pt̃ iuderi meo
iussu fem̃ tenebis gͦ ⁊ tu ⁊ ille. an

Expanded text:
d ui aut clam fecisti', latius porrigi quam ad has Labeo putat. Et hoc iure utimur, ut, siue ego fecissem siue fieri iussi, novum facere, tu alii, non potest videri meo iussu factum: teneberis ergo tu et ille: an
Abbreviated transcription (Latin):
posset ouis obic̾e qd̾ nõ iure meo
fec̾o ⁊ magis est ne possit ¶Nam ad¬
u̾sus io auodan aut clam fc̃m est
mina iusts excepcõne se tueri pt̃¬
¶ Uoc int̾ocm̃ ad ea solaoꝑa ꝑtinet

Expanded text:
possit obicere: "quod non iure meo receperim". et magis est, ne possit: nam adversus vim vel quod clam factum est nulla iusta exceptione se tueri potest. Hoc interdictum ad ea sola opera pertinet,
Abbreviated transcription (Latin):
Retorait ad ui ui ait clam
gitur id qͣ exꝑemndi potestas
est restituas hoc int̾dcm̃ resticu¬
toriũ est ⁊ ꝑ hoc occursum est cal¬
litatĩ eoꝵ q̃ in aut clam q̃dam
monuitur. ibentur enĩ ea resti¬

Expanded text:
etor ait: 'Quod ui aut clam gitur, id cum experiendi potestas est, restituas', Hoc interdictum restitutorium est et per hoc occursum est calliditati eorum, qui ui aut clam quaedam moliuntur: iubentur enim ea resti
Abbreviated transcription (Latin):
tiaet ne cruid ad aoacã ñimitas. ne¬
ue facias. ano usus ens det̾ior sit
facienti acacam iussiat. quia ea¬
dem uailiras est p̾torem .n. sic int̾dix¬
issẽ ait ne uis fieret quo miiꝰ clo¬
acam .p. fac̾e lic̾et. idq offilio ⁊̃
trebaco placuisse ip̃e dicendum
arc infectã cloachim purgare ⁊
restitue ꝑmicẽdum sit ꝑmt̾dãu¬

Expanded text:
ertinet, ne quid ad cloacam immittas neue facias, quo usus deterior sit facienti cloacam uis fiat, quia eadem utilitas sit: praetorem enim sic interdixisse, ne uis fieret, quo minus cloacam in publico facere liceret: idque Ofilio et Trebatio placuisse. ipse dicendum ait, ut ne factam cloacam purgare et restituere permittendum sit
Abbreviated transcription (Latin):
tuas ꝑtinẽt e des q̃ deagitur purgͣ¬
re ⁊ refic̾eliceat uimi si̾ ueto damp¬
i infecti qd oꝑis uicõ scm̃sit ca¬
ueri iubebo ¶Subħtitulo duo in¬
aliuo restitutoriũ ⁊ pͥmũ ꝓhĩtoriũ
curauit autẽ p̾tor. ut ꝑ hoc int̾dc̃a
ui cioace. ⁊ prirgencur ⁊ resiciantur
quoꝵ utiũ ad salubritatera cimi

Expanded text:
uas pertinet, qua de agitur, purgare reficere liceat, uim fieri ueto. damni infecti, quod operis uitio factum sit, caueri iubebo'. Sub hoc titulo duo inalterum restitutorium: et primum prohibitorium. Curauit autem praetor per haec interdicta, ut cloacae et purgentur et reficiantur, quorum utrumque et ad salubritatem ciui
Abbreviated transcription (Latin):
Retor ait nuos. specus ceꝑta resi¬
c̾e purgare aqiueducẽce eam quo
mimus liceat illi. duine alit̾ aciͣ̃
ducatur amͣ ut p̾ore estate nõ
ui. nõ clam nõ p̾cano ate duxit
uim fĩ uecos hoc intocm̃ utilistĩm
est. nam nͥ ꝑmitatur alicui refi¬
de alatõneusus incomodo dab̃r.
sait gͦ p̾tor riũ specus. imus est
iocus ꝑ longitudinem dep̾ssus qͦ¬
tur iñ spectada sunt sunt dc̃a:¬
¶ septasũt que ad incile opponũ¬
dar ace dennande conpenende¬
sũ lapidea. sũ ex qualz alia mat̾ia

Expanded text:
etor ait: 'Riuos specus septa reficere purgare aquae ducendae causa quo minus liceat illi, dum ne aliter aquam ducat, quam uti priore aestate non ui non clam non precario a te duxit, uim fieri ueto'. Hoc interdictum utilissimum est: nam nisi permittatur alicui reficere, alia ratione usu incommodabitur. Ait ergo praetor 'riuum specus'. riuus est locus per longitudinem depressustur: inde spectacula sunt dicta. Septa sunt, quae ad incile opponuntur aquae derivandae compellendaesunt sive lapidea sive qualibet alia ma
Abbreviated transcription (Latin):
u futrrũ lab̾o ait. nos ⁊hoc opina¬
namur ntilitatem eius om ducit
sũ incomoditace eius culager
est spectandam ¶Si aqͣ inrinũ ia¬
cũ cõducatur in de ꝑ płres ductus

Expanded text:
 futurum Labeo ait. nos et hic opinamur utilitatem eius qui ducit sine incommoditate eius cuius ager est spectandam. Si aqua in unum lacum conducatur et inde per plures ductus
Abbreviated transcription (Latin):
cõcessio tñ nõ est daca. hoc ita bͥm
est. si nõ lex minacipar omatori
reĩpu. ampliꝰ cõcedat. s ⁊ siapim¬
cipe nrabes cui princeps hoc ini
cõcecendi cederat idem ent prouã¬
dũ ¶Signis patuis sit se innidc̃o
defendere adu̾sus eo am int̾ditẽ¬

Expanded text:
. hoc ita uerum est, si non lex municipalis curatori rei publicae amplius concedat. sed et si a principe uel ab eo, cui princeps hoc ius concedendi dederit idem erit probandum. Si quis paratus sit se iudicio defendere aduersus eos, qui interdicen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑncabat hinic int̾dõ iocnm ẽẽ ⁊ si
area ab utͣlibet ꝑte edm̃ fit ⁊ si for¬
te in q̃l clanca ductasit ex urbano
beo ⁊̃ enm qui priuatam cloacham
mpnblicam imict̾e uent talem¬

Expanded text:
abat hoc interdicto locum esse et si area ab utralibet parte aedium sit et si forte, inquit, cloaca ducta sit ex urbano beo etiam eum, qui priuatam cloacam in publicam immittere uelit, tuen
Abbreviated transcription (Latin):
eum ꝑtin̾e qd̾ refecõne indiget
nõ ꝑmittatur. ⁊ refic̾e ⁊ purgare
nuũ ꝙ aque ducende cã id fectt
hoi int̾dcm̃ cõpetit ⁊ ei aui nis
aque ducende nõ ht̃. si mõ autpͥ¬
ore estate. aut eodem anno aqͣ
du̾it. cum sufficiat nõ ui nõcłã.
underi eum nõ recte ħ int̾dc̃o uti
nõ enĩ reficit. qui ħ facit. ita offi¬
lio indetur. ꝑinde ⁊ siꝑ aliũ locum¬

Expanded text:
eum pertinere, qui refectione indiget:um permittatur et reficere et purgare rivum, qui aquae ducendae causa id fecit. Hoc interdictum competit etiam ei, qui ius aquae ducendae non habet, si modo aut priore aestate aut eodem anno aquam duxerit, cum sufficiat non vi non clam videri eum non recte hoc interdicto uti: non enim reficit qui hoc facit: et ita Ofilio videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
endaerit qnͣtitas emolumẽtiq̃
ad eñꝑuenit exindõ eins. qui
roganit cum p̾cio eoꝵ quos ro¬
gatus est maumitt̾e ¶S ⁊ sihcͣ
lege seruus fũt donatus ut ma¬
nunitt̾e. nec cõstitucõdini mar¬
sit erit ei concedendum. młri

Expanded text:
erenda erit quantitas emolumenti, quae ad eum pervenit ex iudicio eius qui rogavit, cum pretio eorum quos rogatus est manumittere. Sed et si hac lege ei servus fuerit donatus, ut manumittere, ne constitutio divi Marsit, erit ei concedendum.Mulieri
Abbreviated transcription (Latin):
tenecurobro ꝙ debitoremei non
ꝯuenit ti iudicio cumri alt̾o lecep¬
tolisatur alt̾ nec sidampnatuscil¬
torsoluerit. ea reaꝓderit debicora
gendumut ei pupillis adu̾sus
dicor adebitore culpasua acãceci¬
det ꝓpe est ut accõnemandan nł
amandatore ⁊ sequidebeat cum
ip̃ius uicio acciderit ne manda¬
tori possĩt accõmib credere.
i int̾ eniptorem ⁊ uendicors
uen̾it prius qm aliquid exal

Expanded text:
uod debitorem eius non conuenit, neque iudicio cum altero accepto liberatur alter nec, si damnatus tutor soluerit, ea res proderit debitori: gendum, ut ei pupillus aduersus ditor a debitore culpa sua causa ceciderit, prope est, ut actione mandati nihil a mandatore consequi debeat, cum ipsius uitio acciderit, ne mandatori possit actionibus cedere. Si inter emptorem et uenditorem conuenerit, priusquam aliquid ex al
Abbreviated transcription (Latin):
peccugiamsolu̾it. ¶Sicreditorde¬
bitori̾ti h̾editatem ad se nõꝑtinẽ
dita ad alium ꝑtinente apohen¬
deras. si possessor corpus autluis
estima cõm ꝑstinit ea res cibi prode¬
rit qr nicb petitoris int̾est. Cet̾ni¬

Expanded text:
pecuniam soluerit. Si creditor debitoris hereditatem ad se non pertinhereditate ad alium pertinente adprehenderas: si possessor corpus aut litis aestimationem praestitit, ea res tibi proderit, quia nihil petitoris interest: cet
Abbreviated transcription (Latin):
rib inꝓuinciadatis rome pecu¬
na solipossit. que in ꝓuinciaita
abhis fen̾ata ẽet ut ronte solu̾et᷑
crm idem curatores uł tutores rerũ
italicaru admĩstcõem non sussmẽt
an si solu̾it debitorlib̾etut. paulus

Expanded text:
ribus in prouincia datis Romae pecunia solui possit, quae in prouincia ita ab his faenerata esset, ut Romae solueretur, cum idem curatores uel tutores rerum Italicarum administrationem non sustinent, an, si soluerit debitor, liberetur. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatur. s hoc int̾dc̃o frandatorio
tutoris credicor pupillo tenetur
se ꝯstabit. ¶Gi cumpupilla
magistratri qui ꝑ trandempn¬
ꝑillo tutorem dedit hes excitiss¬
s tutores eius enm adolescẽte
transe gerunt. ea cransaccõne¬
erit tutorpecurtia lib̾ata. nec tu¬
tores a acolescentẽs accõmnec
ncilem habebunt qui suimrre¬
cupurit. plane si adolescẽs pecu¬
mam restitu̾e tutori pupille in¬
aluerit. Retisso ꝙ gestumest ac¬
cõm ucil em in pupillam ke̾dẽ
magiirratus accipiet. ¶Goror
cui logatum ab lede ferre debe¬
batur pͦ motam legati qonem
¶laciit ꝙͣuis nsla delegacõ
minis ꝑiculumadeam ꝑtine

Expanded text:
betur. sed et interdicto fraudatorio tutoris creditor pupillo tenetur, se constabit. Cum pupilla magistratui, qui per fraudem pupillo tutorem dedit, heres extitisset, tutores eius cum adulescente transegerunt: eam transactioneerit tutorum pecunia liberata nec tutores contra adulescentem actionem nec utilem habebunt, qui suum reciperauit. plane si adulescens pecuniam restituere tutori pupillae maluerit, rescisso quod gestum est actionem utilem in pupillam heredem magistratus accipiet. Soror, cui legatum ab herede fratre debebatur, post motam legati quaestplacuit, quamuis nulla delegatio nominis periculum ad eam pertine
Abbreviated transcription (Latin):
gauit ⁊ soluit si ea resacreoitore
ercta est dicendũ est maritũ
exdotis ꝓ missione ag̾e posseac
sistatulibum rem uesb̃ iccẽ
legata dotis noĩe ꝓfilia pr̃ sol¬
uisset. loarum enirerũ solucio
non põt nisi exeuentu libare .s.
quo cãu c̾tum erit maneteeaᷤ
Diu̾sum respondetur meapocu¬
nia siuete ꝙͣ pr̃omis post mortẽ
lib̾ti ꝑ famana maufert. Hec eĩ
creditore cͥcumscͥptus inremex
causa debui solutam rescituitur¬
Reautem castrensis peculii sol
residereapuo euinciri soluta est
pri mortuo intestato filio. S tc̃
ad ꝯsita creditur cum filius deces¬
sit ⁊ uiriq cun fu̾it euentus de¬
clarat sitq ⁊ħ̾ exhiis que post fac¬
tis inp̾t̾itum quid fuit declarẽt.¬
¶ Michi .x. darepure aut ticio h̾sis¬

Expanded text:
gauit et soluit. si ea res a creditore euicta est, dicendum est maritum ex dotis promissione agere posse, ac si statuliberum remue sub condicione legatam dotis nomine pro filia pater soluisset: harum enim rerum solutio non potest niscasu certum erit remanere eas. Diuersum respondetur in ea pecunia siue re, quam patronus post mortem liberti per Fabianam aufert: haec enim creditore circumscriptus in rem ex causa debRem autem castrensis peculii solvresidere apud eum, cui soluta est, prius mortuo intestato filio: sed tunc adquisita creditur, cum filius decesserit: et utique cuius fuerit, eventus declaret sitque et hoc ex his, quae post factis, in praeteritum quid fuerit, declarent. Mihi dare decem pure aut Titio
Abbreviated transcription (Latin):
ficile est dr̃e cãm iuris honorarii
quepotuit auxilio ininorẽẽ reci¬
ne fidenssĩonis obligacõmque
pͥncipalis fuit ⁊ ꝯcui fidenssioris
accessit sine contemplacõe iuris
pͥcorii. auxilium gͥ restitucõnis
fidenissori qui adolescenti hes ex¬
cicit. Incra ꝯsticutum cempus sal¬
imerit. Iacumlis obligacõ
ut pecunie mm̾acõne ita nstoi
pactouł iure mrando ip̃o nrecoll¬
cur qr uinculum eꝗtatis quo solo
sustinebatur. comuencõnis equida¬
te dissoluituru idq̃ fidenissor ꝙ̃ pu¬
pillus dedit existis cãis liłari dr̃
quesitum est anica scipulariquis
possĩt m aut filio meo .x. dari uł
aobiberĩ distinccõ ut filio ꝗdezscip¬
łante pr̃is cunc adiciatur ꝑsonac
filii ꝑ sonamadici. Cum tociens¬

Expanded text:
le est dicere causam iuris honorarii, quae potuit auxilio minori esse, retinere fideiussoris obligationem, quae principalis fuit et cui fideiussoris accessit sine contemplatione iuris praetorii. auxilium igitur restitutionis fideiussori, qui adulescenti heres extitit, intra constitutum tempus saluum erit. Naturalis obligatio ut pecuniae numeratione, ita iusto pacto uel iureiurando ipso iure tollitur, quod uinculum aequitatis, quo solo sustinebatur, conuentionis aequitate dissoluitur: ideoque fideiussor, quem pupillus dedit, ex istis causis liberari dicitur. Quaesitum est, an ita stipulari quis possit: 'mihi aut filio meo decem dari?' uel adhiberi distinctio, ut filio quidem stipulante patris tunc adiciatur personafilii personam adici, cum totiens
Abbreviated transcription (Latin):
sih̾es qui restitunit excrebellianok̾e¬
dicatem fide ꝯmissario k̾es excit̾it
uł muliere que ꝓcicio int̾ cesserit
eidem kes ex cic̾it incipit obligacõ
ciuilis: pp̃leditatem eius qui nre
mine ꝑiclicetur. ¶ Q uulgo iacta¬
tur fidenissorem qui debitorem
hes extitit exrã fidenissionis lib̾a

Expanded text:
liano hereditatem, fideicommissario heres exstiterit, uel mulier, quae pro Titio intercesserat, eidem heres extiterit, incipit obligatio ciuilis propter hereditatem eius, qui iure mine periclitetur. Quod uolgo iactatur fideiussorem, qui debitori heres extitit, ex causa fidei
Abbreviated transcription (Latin):
fidemũionis dedit ꝯsumptis hiꝰ
mandati ag̾e põt ⁊ i̾o sieam peccu¬
mam soluat. ꝙͣ subripuerat mã¬
dati aget postꝙ fuiti uł excã ꝯdicõ¬
is p̾scitit. ¶ Eam̾us ianuarius
pipiniano. sał. cum ticius gaio
seio deb̾et exrã frd̃ĩ ꝯmissic̾tam ꝙͣ¬
actor absente dño soluit eam sũ¬
mam que suffi̾cet ad qnͣtitatem
iu̾so credito significaiet credt¬
ciappellacõ solius fidei ꝯmiffi
peccuniam. demonstrare uidẽt᷑
qui dẽ nõ ht̃ solucõne autẽ fac
hũit auxilumiexceptonis cͣns

Expanded text:
fideiussionis dedit, consumptis his mandati agere potest: et ideo si eam pecuniam soluat, quam subripuerat, mandati aget, postquam furti uel ex causa condictionis praestiterit. Fabius Ianuarius Papiniano salutem. Cum Titius Gaio Seio deberet ex causa fideicommissi certam quactor absente domino soluit eam summam, quae efficeret ad quantitatem niuerso credito significaret, crediti appellatio solam fideicommissi pecuniam demonstrare uidetur, quidem non habet, solutione autem facthabuit auxilium exceptionis, trans
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpon̾entur. q non est uorisiłe
dñm adeam speciem soluẽdis
pecumi sẜuum pposuise que sol¬
ui non debuerint. nõ magis
ꝙͣ ut nurmꝙ peculiares excã
fideiussionis. ꝙ ẜuus nõ exu¬
tilitate peculi suscepit solu̾et
mortuo qui uiuit solus ¶Pem¬
pececur: niimora fc̃a sitieom¬
ortuo quem pecito elegit. cunc
om̃ ꝑ inde solus illo qui deceffit
debetur. ac si solus mobligõne
deductus fuiss. Gxfiꝓ missoriᷤᷤ
f̾u̾it electõ defincto alt̾o quist̃¬
est ꝯque peti pot̾it. enĩ u̾o si fcõ
debitoris alt̾sit morcuus. cum

Expanded text:
poneretur, quia non est vero simile dominum ad eam speciem solvendis pecuniis servum praeposuisse, quae solvi non debuerunt, non magis quam ut nummos peculiares ex causa fideiussionis, quam seruus non ex utilitate peculii suscepit, solueremortuo qui uiuit solus petetur, nisi si mora facta sit in eo mortuo, quem petitor elegit: tunc enim perinde solus ille qui decessit praebetur, ac si solus in obligationem deductus fuisset. Quod si promissoris fuerit electio, defuncto altero qui superest aeque peti poterit. enimuero si facto debitoris alter sit mortuus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ne suo nomine aulae̾ditario exꝑ¬
iatur ut ita poffit ammadu̾cere
excepcõm locus sit necne. Itemsi
duo reisũt ꝓmittendi. ⁊ alt̾alt̾umn
he̾dem scripsit: non ꝯfundicur
obligacõ. s sirens he̾dem fide ius

Expanded text:
ne suo nomine an hereditario experiatur, ut ita possis animaduertere, exceptioni locus sit nec ne. Item si duo rei sint promittendi et alter alterum heredem scripsit, confunditur obligatio. Sed et si reus heredem f
Abbreviated transcription (Latin):
fidenissor reum le̾cemscripserit
t̾iam licet ꝓculus dissenciat.
ꝑgat pet̾e ꝙꝑ sibidebeatur. Nec offat
ꝙ accepit excepcõr dolisubmonebi¬
tur. Si autẽ ⁊ mũes mĩmos credã
adsoluam. ꝯfestim ꝓꝑte meanas¬

Expanded text:
fideiussor reum heredem scripserit? tentiam, licet Proculus dissentiat. pergat petere quod sibi debeatur, nec offerat quod accepit, exceptione doli summouebitur. Sin autem communes nummos credam aut soluam, confestim pro
Abbreviated transcription (Latin):
uium ⁊ septicium sibi mittent᷑
excrecentis solietur. nec solutu
racum hu̾it non ee lib̾atum.
uerent᷑ i. idib septembris debi¬
tor pͥmodiẽ utriusq scipłonis ce¬

Expanded text:
entum ex trecentum solueretur, nec solutum ratum habuit, non esse liberatum. uerentur, id est idibus Septembribus: debitor post diem utriusque stipulationis ce
Abbreviated transcription (Latin):
solutum a ꝓcuratore meo. ñ
coremõnim rerum suax ꝯititu¬
it idquoq mandare ud̾etur ut
credicorib sius peccumam sol¬
uat n postea expectandumẽ ut
Ilie intestato prĩbe̾dis nego¬
la mat̾ gessit ⁊ resuendendas
p argentaries dedit: idq ip̃m co¬
dice ꝯscriptum est argencaris
irmusirm redactu uendicõis sc¬
annis fere ꝗcquidagendum
erat nomĩe pupille mat̾ egit
eamq marito nuptuoi colloca¬
uit ⁊ res ei traqͥdit. Quesitu
est aupuella cumargentariis
eo q̃ retur an iure ea solucõe ar¬
dcõne pendẽs questio. anscia re¬
rum quescielant ẽẽ. pupilleboᷤᷤ¬
expłrib cãis ⁊ cyrographis
cieditor ita cauit ticius meinꝰ
dico me accepisse ⁊ hr̃e ⁊ accep¬
cumtulisse. agaio cicio reliqu¬
um omne rõne i̾posita eiuspe
s ipe debitor integͣ man accõ. id̾
ẽ religs ex cyrogͣphis ꝑ ip̃m debi¬
torem cautis. R eam solamobli¬
gͣa cõm dissolucam exqua solut̃
ꝓpon̾etur. ¶Licius ticius ex di¬

Expanded text:
solutum a procuratore meo non torem omnium rerum suarum constituit, id quoque mandare uidetur, ut creditoribus suis pecuniam soluat neque post ea expectandum est, ut iliae intestato patri heredis negotia mater gessit et res uendendas per argentarios dedit idque ipsum codice conscriptum est: argentarii uniuersum redactum uenditionis soannis, quidquid agendum erat, nomine pupillae mater egit eamque marito nuptum collocauit et res ei tradidit. quaesitum est, an puella cum argentariis eretur, an iure ea solutione arsdictione pendens quaestio, an pretia rerum, quae sciebant esse pupillEx pluribus causis et chirographis creditor ita cauit: 'Titius Maeuius dico me accepisse et habere et accepto tulisse a Gaio Titio reliquum omne ratione posita eius pesed ipse debitor, integra manet actio ex reliquis chirographis per ipsum debitorem cautis. respondit eam solam obligationem dissolutam, ex qua solutum proponeretur. Lucius Titius ex du
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ auob pecii fidem p̾stetis perqr de¬
ia ut faciatis rego ⁊ querentur an
id palam dabim intellige̾tur ¶ Iuł ꝑ
dib. ex huiꝰ u̾b̾ petitũ est ¶ aueri eu¬
tẽ solere. auͣdo intelligatur auas in
anuidem legis fidem suam accomo

Expanded text:
d a uobis peti, fidem praestetis: perque deum, ut faciatis, rogo' et quaereretur, an id palam datum intellegeretur: Iulianedibus ex huiusmodi uerbis petitum est. quaeri autem solere, quand‹o› intellegatur quis in fraudem legi
Abbreviated transcription (Latin):
obligaret. se id pr̃and̾ ei qui capere
nõ ẽẽ legis fraudẽ fc̃am ¶Siquis. pa¬
lam rogetus ⁊ tacite eẽt. agitabatur
est. nõ ẽ estimandum fidem fuam in
fraud̾hegis accomodasse ¶qñ autẽ
fraus inc̾põita indebatur. agrrdum
est idẽ uinĩ exitus sp̾tare deb̾et an
cõcilrũ forde. sitũc crrratacite fidei cõ¬
nuctẽbatur. nõ capiebas is cui resti¬
tandum. ta uti autera fideicõmussa
rographum. quose cauisset. cipuisfi¬
des eligitir. ad̾ ad exim ox boris defũc
manifestissinir idem fit. ¶ Cum ex
calib. fide̾m ⁊ diligñciam aꝓcurato

Expanded text:
praestandum ei qui capere non esse legi fraudem factam. Si quis palam rogatus et tacite esset, agitabatur,est, non esse existimandum fidem suam in fraudem legis accommodasse. Quando autem fraus interposita uideatur, agendum est, id est utrum exitus spectari deberet an consilium: forte si tunc, cum tacite fideicommittebatur, non capiebat is, cui restitandum. Tacita autem fideicommissa irographum, quo se cavisset cuius fides eligitur, quod ad eum ex bonis defuncmanifestissimis idem fit. Cum ex calibus fidem et diligentiam a procurato
Abbreviated transcription (Latin):
trib edc̃s enogati offõcerut delato¬
ris candem fidenissores teneantur
rei postea publicam cãm defen¬
di nis adimatur possõris. aut nis
idem ẽet. qd̾ sidilatus om̃io nõ eet
quociens tñ delator a deẽ russus ces¬
sat. nes hoc frand̃ possõris fañ ꝓ ba¬

Expanded text:
s euocati adfuerint, delatoris quidem fideiussores teneantur et ei postea publicam causam deferendi ius adimatur, possessoris autem ius idem esset, quod si delatus omnino non esset. Quotiens tamen delator adesse iussus cessat nec hoc fraude possessoris factum
Abbreviated transcription (Latin):
pecaunar̾iis. ⁊ in criminb agita¬
n cõsueuit. ⁊ inreb peccismarĩs
funt. ixpta posse agi u̾ba Reꝑti ia
sehñt. diui fr̃es iongino. sitibiqͥ
appliarit mandant. ut eũ de ap¬
plłarõne qmͣ pollia ad eum fecit

Expanded text:
pecuniariis et in criminibus agitari consueuit. et in rebus pecuniariis sunt rescripta posse agi. uerba rescripti ita se habent: 'Diui fratres Longino. Si tibi qui appellauit mandauit, ut eum de appellatione, quam Pollia ad eum fecit
Abbreviated transcription (Latin):
uł cãm noce debeant qmͣ mea q̃
desiderata funt. ¶tera diui frẽs ad
libellũ corneli ccm. Rꝑsenint. to¬
ciens edenda ee inftra quociens de iu¬
it capiendi ał denire dĩm ur de ali¬
nom si decapitali cã agatur sena

Expanded text:
m nocere debeant, quam in eam qua desi‹d›erata sunt'. Item diui fratres ad libellum Cornelii Rufi rescripserunt totiens edenda esse instrumenta, quotiens de iure capiendi uel de iure dominii uel de alinon
Abbreviated transcription (Latin):
mentum. fũ codicur sb̃repti eẽ mũ¬
ciantur uł qd̾ dicatur quis thesan¬
num ĩnenisse. uł magni p̾cii rem
imoris ex fisco cõparasse. uł ex
eum deiecisse qri ĩ capitali crĩe ee̾t

Expanded text:
mentum siue codicilli subrepti esse nuntiantur: uel quod dicatur quis thensaurum inuenisse: uel magni pretii rem minoris ex fisco comparasse: uel eum decessisse, qui in capitali crimine esset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõnes demonstrant. ¶Si apud eũd̾
iudicẽ nnucem petamus fi ei me¬
a ⁊ ina peticõ sũ nsuris funt ⁊ iudex
me priorem tibi cõdempnanit a
mag̾ tn prior me cõdepnatum hẽat
añdo scdm sacras cõstitucõnes in

Expanded text:
utiones demonstr‹a›nt. Si apud eundem iudicem inuicem petamus, si et mea et tua petitio sine usuris fuit et iudex me priorem tibi condemnauit, quo magis tu prior me condemnatum habeas: quando
Abbreviated transcription (Latin):
idem defensores reꝵ publicaꝵ ⁊ cu¬
ratores adolescenañ uł furiosi tͥ¬
aum. diem hr̃e hebñt. id arto quia
alieno nose applsant. exhoc appa¬
ret t̾cõ die ꝓuosandum defensonͥ
si nõ qnan desfenior cãm egit. nõ su¬
o noĩe. cum optentu aliem nõis fu¬
am cãm agens t̾cio die applłare pos¬
sit ¶Sicus susptum tutoremhñs ta¬
ciẽt᷑. nõ optininit applsare euna int̾

Expanded text:
item defensores rerum publicarum et curatores adulescentium uel furiosi, tertium diem habere debent, idcirco quia alieno nomine appellant. ex hoc apparet tertio die prouocandum defensori, si modo quasi defensor causam egit, non suo nomine, cum optentu alieni nominis suam causam agens tertio die appellare possit. Si quis suspectum tutorem faciens non optin
Abbreviated transcription (Latin):
betur exemptã hr̃aꝵ litigatori eoc̃m
eum R̾ptum sit an appͭlare exłrs
pridem sibi edictis possit qr aintũc
nõ appliaiit u̾aẽe ane scriptafunt
cõsensisse ũt. nec audiendus est. si
dicatur enẽtum Repti sacri sesbsti
int̾est uł quib mandatum est. uł
qui nego ciũ alienũ grssenut qd̾

Expanded text:
etur, exemplum litterarum litigatori editum eum rescriptum sit, an appellare a litteris pridem sibi editis possit? quia qui tunc non appellauit, uera esse quae scripta sunt consensisse uidetur: nec audiendus est, si dicat euentum rescripti sacri se sustiinterest uel quibus mandatum est uel qui negotium alienum gerunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
istos anib applland̃ est ad anqnd
utiles cẽ. or̃o diui mara noluit
post sinam statim dc̃am copianisui
nõfec̾it. is qui ꝓmũciauit ut fĩ asso¬
endum est. quid gͦ est si cõdiccõne
hore efficit ut se reciꝑet siforte dc̃a
sit sm̃s iom supͥma hora utiq nõ
nidebr̃ se sb̾tͣxisse. Adeiradi autem
facultatẽ semꝑ a capinus si in pu¬
an inputecur alicn qd̾ ad domũ
eius nõ uen̾it qd̾ q mortos nõ
accesserit. ⁊ ult̾nis qd̃ adnillam ib̾¬
urbanam. magisq eit. ut debeant
caputari. quare simpnblico erit
ademudifatultas nõ fuit. meluis
dicetur facultatẽ nõfinsse ad eũ¬

Expanded text:
istos, in quibus appellandum est, ad aliquid utiles esse, oraio divi Marci voluit, post sententiam statim dictam copiam sui non fecerit is qui pronuntiauit ut fieri adsoendum est. Quid igitur, si condicio horae effecit, ut se reciperet? si forte dicta sit sententia iam suprema hora? utique non uidebitur se subtraxisse. Adeundi autem facultatem semper accipimus, si in puimputetur alicui, quod ad domum eius non uenerit quodque in hortos non accesserit, et ulterius quod ad uillam suburbanam? magisque est, ut non debeat imputari. quare si in publico eius adeundi facultas non fuit, melius dicetur facultatem non fuisse adeu
Abbreviated transcription (Latin):
empcone s ex p̾senti estimacõne cõsti¬
tui ¶Sicut .n. diligãti ctata p̾ciaẜ
dioꝵ  ampliantur. ita si negligenaui
rese obligante excessit. seqñtis tera¬
poris nõie nõ tenetur . ido principa¬
est mos istiquo retinentur cõducto
dem locari nõ possunt. ¶Nam ł facin᷑
ĩuemuntur. cõductores sifilit forte
ut si ꝑ octo lustra discede̾ uolunt nõte¬

Expanded text:
emptione, sed ex praesenti aestimatione constitui: sicut enim diligenti cultura pretia praediorum ampliantur, ita, si neglegentius re se obligauit, excessit, sequentis temporis nomine non tenetur: idque principamos est iste, quo retinentur conductorntidem locari non possint. nam et facilius inuenientur conductores, si scierint fore ut, si peracto lustro discedere uolu
Abbreviated transcription (Latin):
neꝵ ei qui douanit ac post¬
ea iut̾ p̾corio successiit. qm̃
adusus bonos mores ⁊ insgẽ¬
cium festinass acc̃oms hr̃di¬
collatas nõ posse reuoai

Expanded text:
verum ei, qui donavit ac postea iure praetorio successit, quoniam adversus bonos mores et ius gentium festinasset, actiones heredicollatas non posse revocari
Abbreviated transcription (Latin):
morcem id efficiat ułĩquis
ꝓfilio uł fre suo morience do¬
nec memo ea cond̾one ut si
dat᷑ sͥ res si decesẜit maueat
apõ meniũ ¶ Si conacurus
mͥ mortis cansa debitorem
tun c̾dicori met delegaius¬

Expanded text:
mortem id faciat: veluti si quis filio vel fratre suo moriente donet Maevio ea condicione, ut, si datur sibi res, si decesserit, maneat apud Maevium. Si donaturus mihi mortis causa debitorem tuum creditori meo delega
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙ̃q feire debe sum meli¬
qr sil dec̾ior eius ꝯd̾o fr̾̃a sit
dempestatis magnitudineso¬
li causa mucata sit neminẽ
cogi posse ut suat in pstiuã
loci condonem redigis nos
eciam in bũc casum equita¬
tem ad misimꝰ ¶ Id̾m lab̾o ait
simagro tuo aqnaꝵ concurs ͦ
locũ extauauit aq̃ pluuear

Expanded text:
debere, sive melior sive deterior eius condicio facta sit. tempestatis magnitudine soli causa mutata sit, neminem cogi posse, ut sinat in pristinam locum condicionem redigi. sed nos etiam in hunc casum aequitatem admisimus. Idem Labeo ait, si in agro tuo aquarum concursus locum excavavit, aquae pluviae
Abbreviated transcription (Latin):
Reco ait qd pblicamis eius ne¬
Adem̾it ꝙ ue familia ꝓblica¬
noꝵ si id restitutu̾ nõ erit in
duplum. aut si amiu̾agetur
insimplum iudicium dabo. It
si dampnũ miiria Nircum¬
bo. ¶Siln adauos eas tes

Expanded text:
etor ait: "Quod publicanus eius ademerit quodve familia publicanorum, si id restitutum non erit, in duplum aut, si post annum agetur, in simplum iudicium dabo. item si damnum iniuria furtumbo. si id ad quos ea
Abbreviated transcription (Latin):
iure fcam aut cusꝰ memoria
non extut agi tecum posseaq̃
ria extet exfcb oꝑe nõ diem
iꝯsulem ad liquidinnexqu¬
rend̾. ¶S suffic̾e siciis sciat

Expanded text:
iure factam aut cuius memoria non exstat, agi tecum posse aquria exstet facto opere, non diem et consulem ad liquidum exquirendum, sed sufficere, si quis sciat
Abbreviated transcription (Latin):
aco me tibi concede. hac e
sempromiũ excriente. nec
peculumstico legaut nec
est ut ͫ in alle stico accõ
det᷑ coꝵdm nominũ que ĩ¬

Expanded text:
ato, me tibi concedere hac eSempronium ex triente: nec peculium Sticho legavit nec est, utrum in assem Sticho actio detur eorundem nominu
Abbreviated transcription (Latin):
tusuenict adiudicem ad
ex emplum inc̃dc̃i ꝙ fruc¬
tuario ꝓponit᷑ defendend
erit qiͣ loco põssorĩs ꝯstitr¬
cus qui usum cenacłiac

Expanded text:
atus veniat ad iudicem, ad exemplum interdicti, quod fructuario proponitur, defendendus erit quasi loco possessoris constitutus, qui usum cenaculi ac
Abbreviated transcription (Latin):
o. Si aũt mandau̾o tibiut
prnũa ticio dos. audonar᷑
liolebam ⁊ tu ignoras me
mortuũ ħ fecism habebis
adũsus hr̃des meos man
nac̃o. s debiti soluco. Idem

Expanded text:
o tibi, ut pecuniam Titio des, cui donare volebam, et tu ignorans me mortuum hoc feceris, habebis adversus heredes meos mandnatio, sed debiti solutio. idem
Abbreviated transcription (Latin):
opus fec̾it ⁊ postea potencõri
uendidit p̃dm̃ quatemus de
pluiia inferiori noceat ulła
sb̃sed̾it. ¶ In ħ ind̾m sicut inͥ
dampii infecti fucurudãp¬

Expanded text:
opus fecerit potentiori vendiderit praedium, quatenus despluvia inferiori noceat, nulla subsederit. In hoc iudicium, sicut in damni infecti, futuru
Abbreviated transcription (Latin):
capiant᷑. quia aliꝙͣ dona¬
cõnis int̾uen̾t thoc genus
qd̃ nis in mortis oansa co¬
nacõnibus u̾sari pomp̃ a
põm sequi. Labo ait siqͥs
u rem alienam donau̾it
inq eam aĩptus magnos
posse ĩne ad u̾sus enm hr̃e

Expanded text:
capiatur, quia aliquid donationis interveniret. et hoc genus quaestionis in mortis causa donationibus versari Pomponius ait pionem sequi. Labeo ait, si quis mihi rem alienam donaverit inque eam sumptus magnos posse me adversus eum habere
Abbreviated transcription (Latin):
docies hudid leones leene
pardileo pardi parichere
sucus capilli indici. Si pp̃
expoĩcum homis fu̾it. nõ
deb̾e ħ ꝯmisso uẽdicari. di

Expanded text:
dones Indici: leones, leaenae: pardi: leopardi: pantherae: fucus: capilli Indici. Si propexpositum onus fuerit, non debere hoc commisso vindicari di
Abbreviated transcription (Latin):
pet̾e. ¶ Lucuis ticius fundñ
uem euud̃ fid̾ post dies
paucos seio pignori obliga¬
am inuacuam possõm eiꝰd̾
fundi udiyxit quero an
donacio ꝑfecta fit. R. ẜn¬

Expanded text:
‹p›etere. Lucius Titius fundum nem eundem fundum post dies paucos Seio pignori obligaiam in uacuam possessionem eiusdem fundi induxit: quaero, an donatio perfecta sit. r
Abbreviated transcription (Latin):
ciam si inre deficiam᷑ aꝑua
musã relatũ ẽ si aqͣ fluens it̾
sum̃ sfcore obstrux̾at. et exres¬
tangnat̾one suꝑioriagrono¬
utilem manufr̃ĩs. U̾metiã

Expanded text:
si iure deficiamur. Apud Namusam relatum est, si aqua fluens iter suum stercore obstruxerit et ex restagnatione superiori agro noutilem manu factis, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cedem ꝓhĩtacõne nõ soluit
pocest .n. ⁊ citͣ corꝑis donaco¬
nem nałe donacio uełis ido¬
nac̾onis causa cum debito¬
re meo pacistar ne aũt c̾¬
cum tempꝰ abeo pecam.¶Ex
rebus donatis fructus redepr
racone donachnis nõ com¬
in fructus ꝑceptiuemũt ĩ

Expanded text:
cedem pro habitatione non solvit. potest enim et citra corporis donationem valere donatio, velut si donationis causa cum debitore meo paciscar, ne ante certum tempus ab eo petam. Ex rebus donatis fructus perceptus in rationem donationis non com fructu
Abbreviated transcription (Latin):
muuere .l. solutũs uectiga¬
liũ pensionib replłere cõ¬
ductores nͨ dum eciantẽ¬
pe ꝯducibis compleco nł
hostibus quoq uenũdari
ut fertur frim̃itum ⁊ sales

Expanded text:
solutis vectigalium pensionibus pellere conductores necdum etiam tempore conductionis completo vel hostibus quoque venundari, ut ferrum et frumentum et sales
Abbreviated transcription (Latin):
accipiat nullam enm potest
iud̾i iniuriam acaꝑe quisenr
uolu̾it. ¶ Non aũt solius eiue
ad ꝙ uis a que ꝑtinebit uolũ¬
tas exigit᷑ maq̃ cessione s ⁊̃¬

Expanded text:
accipiat: nullam enim potest uideri iniuriam accipere, qui semel uoluit. Non autem solius eius, ad quem ius aquae pertinebit, uoluntas exigitur in aquae cessione,
Abbreviated transcription (Latin):
in mitt᷑at pͥus eum impediri
plerisq placuit ¶Iõmq tre¬
b̾ putat. eum cui aque eluẽ¬
tes calide noceant a aue plu¬
uie arcende cumi icino age
posse qd̃ ꝟm nõ ẽ u .n. aque

Expanded text:
immittat, posse eum impediri plerisque placuit. Idem Trebatius putat eum, cui aquae fluentes calidae noceant, aquae pluviae arcendae cum vicino agere posse: quod verum non est: neque
Abbreviated transcription (Latin):
aque pluuie arcende susceptil
fund̾ alienau̾it is cum quoat¬
tum eẽt.⁊ dep̾t̾ito dampno
⁊ deoꝑe restituendo id statu̾e
iuidicem deb̾e ꝙ iudicaret. ac si
ulła alieuacio fc̃a eẽt. Nam et
fundo alienato nicħoꝰ idici¬
um mauere ⁊ dampni racõm
enacõnem contig̾it ¶ Id̃m iuł

Expanded text:
aquae pluviae arcendae susceptum fundum alienaverit is cum quo actum esset, de praeterito damno et de opere restituendo id statuere iudicem debere, quod iudicaret, si nulla alienatio facta esset: nam et fundo alienato nihilominus iudicium manere et damni rationem enationem conti
Abbreviated transcription (Latin):
aditum aluite hãt alt̾ius
sit qmͣ cuius ẽ id cui suꝑpõi
mũ ꝑtez ne domus fuerit
ꝯuictus ut emꝑtor ⁊ nendi.¬
tor singłi p̾cium ꝙ domus
tente au̾tetur aqua  A qm
pluuiam dicimus. dẽ celo
cadit atq ymbre exccescit
sine ꝑse ħ aqͣ celestis noceat¬
ut lãbo uł tub̾o ait siue cũ
alia mixta sit. ¶ Hec autẽ
accio locum ħt nidãpno
non dum fc̃o ope tñ iam
h̃t quociens manfacto
oꝑe agro aqua nocitura
aut si conpͥmendi ¶ꝑsi nͣ ã¬
qua noceat ea accone nõ
ꝯtenetur. ¶Neracius scͥbit
oꝑus ꝙ quis fecit ut aqͣi¬
te palude in agrnm eius
refluere sol si ea palus a¬
qua pluuia amꝑliatur e
aq repulsa aqua eo opere
agris uicinis noceat aque
pluuie accõne coget᷑ tollere.
¶De co oꝑe ꝙ agri colendi⁊
c̃a aracco fcm ẽ quintus

Expanded text:
aditum aliunde habeat, alterius sit, quam cuius est id cui superpositmum partemve domus fuerit conuictus: ut emptor et uenditor singuli pretium, quo domus e auertetur aqua. aquam pluuiam dicimus, quae de caelo cadit atque imbre excrescit, siue per se haec aqua caelestis noceat, ut Tubero ait, siue cum alia mixta sit. Haec autem actio locum habet in damno nondum facto, opere tamen iam  quotiens manu facto opere agro aqua nocitura aut si comprimendo redundaqua noceret, ea actione non continentur. Neratius scribit: opus, quod quis fecit, ut aqte palude in agrum eius refluere solet, si ea palus aqua pluuia ampliatur eaque aqua repulsa eo opere agris uicini noceat, aquae pluuiae actione cogetur tollere. De eo opere, quod agri colendi causa aratro factum sit, Quintus
Abbreviated transcription (Latin):
excat putat acͥne pluuie ar¬
cende acc̃one eni te m̾tiabo
ait. si maunft̃s sit. agg̾. eciã¬
si memoria eius nõ extat a¬
gi posse. ut reꝑonat᷑ nam hͣc
accõne neminem posse cogi
ut uicino prosit. s ne noceat
ant int̾ peneret facientem
id ꝙ iur̾ fac̾e possit. qmͣqm

Expanded text:
e pluviae arcendae actione eum teneri. Labeo autem, si manu factus sit agger, etiamsi memoria eius non exstat, agi posse ut reponatur: nam hac actione neminem cogi posse, ut vicino prosit, sed ne noceat aut interpellet facientem, quod iure facere possit. quam
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝙ in suo fuffodiens uicim
fontem au̾tit nichil posse agi
nec de dolo accõne ⁊ sane non
dr̃ hr̃esi non animo nocendi
uicino. s sum̃ ÷ agrũ meliore.
faciendi id fecit. Ite sciendũ
est hnͣc accõem suꝑiori aduer¬
sus iufiorem ꝯpet̃e ne aqm
q̃ natura fluat oꝑe fc̃o ĩhibe¬
at ꝑsim agrum decutere uel
in feruori adñsus suꝑiorem

Expanded text:
 in suo fodiens uicini fontem auertit, nihil posse agi, nec de dolo actionem: et sane non debet habere, si non animo uicino nocendi, sed suum agrum meliorem faciendi id fecit. Item sciendum est hanc actionem uel superiori aduersus inferiorem competere, ne aquam, quae natura fluat, opere facto inhibeat per suum agrum decurrere, et inferiori aduersus superiorem
Abbreviated transcription (Latin):
se .⁊̃. lab̃o confitetur. ¶Beniq
ait de cond̾omib agroꝵ qͣsd̃a
leges ẽe dictas. ut in quib a¬
gcis magna sint flumina l
fossas hr̃e si tñ lex non sita¬
geo dicta agci naturã ẽẽ ser

Expanded text:
se etiam Labeo confitetur. Denique ait condicionibus agrorum quasdam leges esse dictas, ut, quibus agris magna sint flumina, lifossas habere: si tamen lex non sit agro dicta, agri naturam esse ser
Abbreviated transcription (Latin):
deatur fecisse. ꝙ si alit̃ sece¬
re nõ possit nisi sulcos aqͣ
colendi cã directos ita nt
ius ẽẽ fac̾e. S ap̾ seruiũ ⁊¬
audicores eius relatũ est
si qͥ s saluta plãt et ob ħ

Expanded text:
deatur fecisse: quod si aliter serere non possit, nisi sulcos aquacolendi causa directos ita, ut ius esse facere. Sed apud Servii auditores relatum est, si quis sal
Abbreviated transcription (Latin):
si aqua pliria uł q̃ plunia
crescit noceat nõ nͣlit̃ s oꝑere
fc̃o nisi agri colendi cansa id
fim̃i sit. ¶Ymbre añ crescere eã
tat uł increscit. ¶ Item sciẽd̾
ẽ hnͣc accõm ñõ alias locum
hr̃e ꝙͣ si aqua pluia agro
noceat. ¶ Ceceꝵ si edificio ł
opido noceat cessat acc̃o ifta
agi a ita pot̾it ius non esse
ftillicidia uł flumina mini¬

Expanded text:
si aqua pluvia vel quae pluvia crescit noceat non naturaliter, sed opere facto, nisi si agri colendi causa id factum sit: Imbre autem crescere eam tat vel increscit. Item sciendum est hanc actionem non alias locum habere, quam si aqua pluvia agro noceat: ceterum si aedificio vel oppido noceat, cessat actio ista, agi autem ita poterit ius non esse stillicidia flumina i
Abbreviated transcription (Latin):
agi possit. Sabinus
⁊pculus exspectanda
diemactori butant ꝙ
est uerus. tota enim
obligacõ sub ꝯdicõne¬
illi non dederis idare
spondes finez dandiał¬
teri fore quo xdindiciũ¬

Expanded text:
agi possit. Sabinus Proculus exspectandum diem actori putant, quod est verius: tota enim obligatio sub conilli non dederis, mihi dare spondes?", finem dandi alteri fore, quoad iudiciu
Abbreviated transcription (Latin):
daturum facturu uese
ꝙ int̾rogatus est ẜondit¬
¶ Sat̾ accepcõ est stipuło
que lta obligat punsso¬
res quoq abeoaccipiant᷑
Eodem modo quo sat̾fat̾e
obligarentur. Satis acci
pidmest. ¶Si sortem
misis ⁊ siea soluta nõ

Expanded text:
daturum facturumve se quod interrogatus est responderit. Satis acceptio est stipulatio, quae ita obligat promissores quoque ab eo accipiantur, eodem modo, quo satis facere: obligarentur, satis accipi dictum est. Si sortem promiseris et, si ea soluta non
Abbreviated transcription (Latin):
.c. ꝗdem in obligacõmi
uenire. Alia aut̃ .c. accõ¬
ne dedote deberi. dicñdu
Sicuti cum filie aut i¬
dotis noĩe legareturuti

Expanded text:
dem in obligationem venire, alia autem centum actione de dote deberi. dicendum sicuti, cum filiae vel mdotis nomine legaretur, utile
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ faciebat. placuit nõ ẽẽ iri
fiscali locam. que bana omĩa
debitor iure pignoris ten̾entur
qr ea lege empta est. ut si nõ.
manmicc̾etur. Ex cõstitucõrie
drm mara ad lib̾tatẽ puenii¬

Expanded text:
nem faciebat. placuit non esse iuri fiscali locum, quo omnia bona debitorum iure pignoris tenerentur, quia ea lege empta est, et, si non manumitteretur, ex constitutione diui Marci ad libertatem perueni
Abbreviated transcription (Latin):
pud eum cn par imꝑiñ est :
apd̾ consulem. mãiumutt̾e p̃t.¬
dc̃am imponit. s cũ uotuit sit li¬
Bisam mãumntitur ex lege au
nõ est dubm̃. qd nõ ita tibi ĩ¬
tellũdñ est. ut ita lib̾ẽẽ in bea¬
tur. ut si cõuosu̾it dñs nõ fiat
liber. s quẽad̃m siumdc̃a eñ li¬

Expanded text:
pud eum, cui par imperium est, apud consulem manumittere potest.dictam imponit, sed cum uoluit, fit liber is qui manumittitur ex lege Augnon est dubitandum. quod non ita tibi intellegendum est, ut ita liber esse iubeatur, ut, si conualuerit dominus, non fiat liber, sed quemadmodum si uindicta eum li
Abbreviated transcription (Latin):
qui ħ incend̾it nec impleũ¬
it in oꝑus metalli det᷑ insi
forte dñs reddi eum sͥ ma¬
lu̾it utiq nõ maiorem exea
causa penam ꝯstitut᷑us. ¶S
⁊ si iõmibus reoditis lis ẽẽ¬

Expanded text:
qui hoc intenderit nec inpleuerit, in opus metalli detur, nisi forte dominus reddi eum sibi maluerit, utique non maiorem ex ea causa poenam constituturus.Sed et si rationibus redditis libe
Abbreviated transcription (Latin):
qr ⁊ipi ẜuu sunt. S nec rei
capiliũ criminũ manumt̾e
ẜuos suos posaint ut ⁊ sena¬
tus censuit dinꝰ quoq ꝑiꝰ
calfurno. seꝑsit lib̾tates ab
eo cn iam lege cornelia dap̃¬
nat᷑ eẽt uł cum fut᷑um pro¬
spic̾et ut dampnaret᷑ ẜus¬
nec quidm ilos ad instõa

Expanded text:
 ipsi serui sunt.Sed nec rei capitalium criminum manumittere seruos suos possunt, ut et senatus censuit.Diuus quoque Pius Calpurnio rescripsit libertates ab eo, qui iam lege Cornelia damnatus esset uel, cum futurum prospiceret ut damnaretune quidem il
Abbreviated transcription (Latin):
iis. alt̾ nũnus ẜmi. dicend
ent constitucõnem cessaie
Nisi forte is qui pir nuumis
redemit maniutde fũit ꝑ¬
acus. S ⁊ si ꝑtem quis rede

Expanded text:
is, alter nummis serui, dicendum erit constitutionem cessare: nisi forte is qui propriis nummis redemit manumittere fuerit paratus.Sed et si partem quis rede
Abbreviated transcription (Latin):
actum cmisius nũmis re¬
daneret᷑ sũ ħ octo nũmos
ẜmis nõ ded̾it cessabit lib̾¬
cas. uñ queri pot̾it sicumn
emptor festinanit ut p̾ciũ
ẜuus constitucone uti possit.
et puco posse ¶Promide ⁊ si

Expanded text:
actum, ut suis nummis redimeretur, siue hoc acto nummos seruus non dedit, cessabit libertas.Unde quaeri poterit, si, cum emptor festinauit et pretium seruus constitutione uti possit: et puto posse.Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
Retorie satsdacõnes ꝑsonas deside
sbstituto indiem cañe longiorẽ
captiosũ ip̃t indi calũpinose satis
pet̾e añe alius antecedit. ¶ Cũ sb̾ cõ¬
tͣrii cõdõnib ticio ⁊ meno lega

Expanded text:
aetoriae satisdationes personas desidersubstituto in diem cavere longiorem: captiosum et potest videri calumniose satis petere, quem alius antecedit. Cum sub contrariis condicionibus Titio et Maevio lega
Abbreviated transcription (Latin):
suo ꝑido cessau̾at: ⁊ tamẽ exstipłã¬
tu accõe: n ip̃e n sideiissores eiusce¬
nebuntur. ¶Complłnous gͥ ent ad
cet finita demũ tutela cõmuti ⁊ fi¬
demlsorib diem exinde mape ce d̾e¬
debͥ. ¶Incuracore. itiund est. si meo¬

Expanded text:
ulo cessavit: et tamen ex stipulatu actione neque ipse neque fideiussores eius tenebuntur. compellendus igitur erit ad cet finita demum tutela committi et fideiussoribus diem exinde incipere cedere. in curatore aliud est: se