comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lere: ne aliis prodess qd̵ qr ñ potest insultat ei apl̃s
ciet ducẽsin regnum
suum celeste. idem tibi
aquilam. aquila erat
uir prisce apud istos ho¬
pitabatur apłs. et ho¬
hos nominat ut uenr
monet ut autũpno
ueniret. Salutat te
oebalus ⁊ prudens et
limis et cladia ⁊ frẽs
omnes. Post salutecti¬
onem fratrum ipse
salutat quasi subscͥ¬
bens hoc modo. domuris
.i. fiat uel uera sunt
que hactenus dixi.

Expanded text:
lere ne aliis prodesset. Quod quia non potest insultat ei Apostociet, ducens in regnum suum coeleste, idem tibi Aquilam. Aquila erat vir Priscae: apud istos hospitabatur Apostohos nominat ut veniemonet ut autumno veniret. Salutant te Eubolus, et Pudens, et Linus, et Claudia, fratres omnes. Post salutationem fratrum ipse salutat, quasi subscribens hoc modo: Dominus est fiat, vel vera sunt quae hactenus dixi.
Abbreviated transcription (Latin):
aũt mẽbranas. et hñdi consules sicut
⁊ ip̃i habebant. pr̃ igit᷑ pauli
de gysohalo oppido iudeͤ nͥ natus fũat translatus
intharsum cylicie quodam tempore uenient ibus
romanis ꝑ cyliciam occurrit eis ipẽ cũ aliis cͥarsensi¬
b ut pote nobit excepert̃ ꝙ eos cũ pace tũc romani
concesserũt eis predicta.ibiꝙ pr̃ pauli penulam ac

Expanded text:
curiam et habendi consules, sicut et ipsi habebant. Pater igitur Pauli de Giscalo oppido Judaeae ubi natus fuerat translatus in Tharsum Ciliciae, quodam tempore venientibus Romanis per Ciliciam occurrit eis ipse cum aliis Tharsensibus, utpote nobilis, exceperuntque eos cum pace. Tunc Romani concesserunt eis praedicta, ibique pater Pauli penulam ac
Abbreviated transcription (Latin):
illi reliquer̃t̃ me. Alex
enĩ xp̃ianis deffensio ẽ
hominis est tumnere. Nõta qr ñ orat pro alexandro
qui in macedonia frat̾nitatẽ oppugnando pugna¬
u̾at peccau̾at s prohiis qui ñ arruꝑant amorẽ
s cimore succubuert̃. orat ut eis ignoscat᷑. młtũ
enim interest inter eos qui ħ mͦ ⁊ eosqui illo mͦ
peccant Pñs autẽ astitit mͥ. ⁊ ꝯforta. me. qͣnͣ¬
to plus ab hominib
relictus sũ. ꝯfortauit
me dico. ut per me
predicatio impleatͤ¬
erplicit ad tyraocħn ad.¬

Expanded text:
Illi reliquerunt me. Alexaander autem aerarius, id est hominis est timere. Nota quod non orat pro Alexandro qui invidentia faternitatem impugnando peccaverat, sed pro his qui non abruperant amorem, scilicet timore succubuerant, orat ut eis ignoscatur. Multum enim interest qui hoc modo, et eos qui illo modo peccant. Dominus autem astitit mihi, et confortavit me, quanto plus ab hominibus relictus sum. Confortavit me dico, ut per me praedicatio impleatvel pressuram et tribula
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tñ nunc cum inxp̃o
sunt. non est dico hi
qui sunt in
in quo omnia soluũt᷑
⁊ ideo nicħ dampnati¬
onis est ilł. qr ⁊ si ma¬
cule ex carne sunt ñ

Expanded text:
n nunc, cum in Christo sunt. Non est dico, his qui sunt in in quo omnia solvuntur, et ideo nihil damnatonis est illis, quia etsi maculae ex carne sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
corpore uł coͣrꝑore mortuus est. ñ anima uł maĩa
sic aliquis eẽ. ꝓPulcher ħ uł fortis. scdm corpus ñ
scd̾m animam. ¶ Et nõta qd̾ alia est ista ymag¬
o que renouatur magnitõe dei. alia est ymago
dei ad quam fẽs est primus homo. ñ mulier. unde
supra ad corrinthios uir est ymago ⁊ głia dei.¬
ymago mulier aũt głia uiri. Illa ymago .s. ẽ¬
nt quõ exuno deo ommia: ita ex uno homine
om̃s homines ẽẽnt. hec aũ ymago qua de ag¬
nitõne dei dicit creari: ⁊ infemĩa sic̃ inuiro uuł

Expanded text:
 corpore mortuus est, non anima vel in anima. Sic aliquis dicitur pulcher vel fortis secundum corpus, non secundum animam. Et nota quod alia est imago ista quae renovatur in agnitionem Dei, alia est imago illa, ad quam factus est primus homo non mulier. Unde supra ad Corinthios: Vir est imago Dei et gloria, mulier autem gloria viri . Illa imago, t quomodo ex uno Deo omnia, ita ex uno homine omnes homines essent. Haec autem imago quam de agnitione Dei dicit creari, et in femina est sicut in viro. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
go dei. qui creauit eum .s. nouum hoĩem magnit¬
one sui. Satis ostendit ut homo sit creatꝰ ad ymagi
intelligibili m̃tis. sicut enĩ post lapsum pcc̃i homo
homo qui renouat᷑ inagnitõe der: nulli dubiũ:
rõnalem mentẽ ubi est agnitio dei hominẽ esse
ẏmaginẽ dei. uł fc̃m ad ymaginẽ dei. Ista aũt
hoc renonatõ ubi est ymago dei.ianmẽte ñ qd̾¬

Expanded text:
go Dei, qui creavit eum, scilicet novum hominem in agnitionem sui. Satis ostendit ubi homo sit creatus ad imagine perfecta est. sicut enim post lapsum peccati homo homo qui renovatur in agnitione Dei, nulli dubium onalem mentem, ubi est agnitio Dei, hominem esse imaginem Dei, vel factum ad imaginem Dei. Ista autem Haec renovatio ubi est imago Dei, id est in men
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ uita uetus q̃ est ĩ pcc̃o¬
in quo scd̃m adam uiu¬
itur ⁊ induentes hĩtũ¬
uircitum qui ñ caret
actib nouũ hominem¬
.i. rõnalem mentẽqui
nouus homo renouat¬
in agnitõne dei .i. mag̾
⁊magis crescit ⁊ acqui¬
rit cognitõem dei. ⁊ illa

Expanded text:
am vita vetus, quae est in pecin quo secundum Adam vivitur. Et induentes hvirtutum, qui non caret actibus, novum hominemtionalem mentem. Qui novus homo renovatn agnitione Dei, magis et magis crescit et acrit cognitione
Abbreviated transcription (Latin):
oĩ semĩ. ⁊ ñ tm̃ ei qui solũ mͦ est ex lege .i. qui
de oꝑib legis presumit.qr hĩc talis a gra der
excidit sed ei solum mͦ qui est ex fide abrahe.i.
qui imitat fidem abrahe ⁊ ideo causa fidei a le¬
gerecedendũ est ut sit firma promissio. lex ei
sine grã ꝓmissionũ. ñ solum ñ aufert. u̾m. ⁊̃
auget poc̃m. ñ qd̵ sit efficiens causa sit pcc̃i cũ
sit scã ⁊ lona. s qi ea data augm̃tũ ⁊cc̃i accessit.
ꝙ sine ea ñ accessiss. Multa enĩ st̃ que dũr ef¬
ficere aliqua. ñ qd ip̃a efficiant. s qr silip̃is ñ
fierent: ea que fiũt. Sequit᷑. qui abraham est
pater .i. institutor ꝑ exemplũ fidei oĩm nr̃m.¬
esi.q. hoc est in quo consentit auctoritas dicẽs¬
Quia posuite.o abr¬

Expanded text:
omni semini et non tantum ei, qui solus est ex lege, id est qui de operibus legis praesumit, quia hic talis a gratia Dei excidit; sed ei solummodo qui est ex fide Abrahae, id est qui imitatur fidem Abrahae. Et ideo causa fidei a lege recedendum est, ut firma promissio. Lex enim sine gratia promissionis non solum non aufert, verum etiam auget peccatum; non quia fit efficiens causa peccati, cum sit sancta et bona; sed quia ea data, augmentum peccati accessit, quod sine ea non accessisset. Multa enim sunt quae dicuntur efficere aliqua, non quod ipsa efficiant, sed quia sine ipsis non fierent illa quae fiunt. Qui, Abraham, est pater, id est institutor per exemplum fidei, omnium Hoc est in quo consentit auctoritas dicensQuia posui te, o Abr
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ cliligit ursticiam ⁊ qr de timorib fit mentio:
sciend̾ est pret̾ naturalem tumorem qui om̃ib
⁊ ĩicialem qͥ bonus: ⁊ sufficiens. ⁊ castũ qͥ bonus ÷.
⁊ ꝑficiens. de quo hic agit᷑. ip̃e enĩ gen̾at nos filio ᷤᷤ¬

Expanded text:
sed non diligit justitiam. Et quia de timoribus fit mentio, sed non diligit justitiam. Et quia de timoribus fit mentio, sciendum est praeter naturalem timorem qui omnibus et initialem, qui bonus est et sufficiens; et castum, qui bonus est et perficiens, de quo hic agitur. Ipse enim generat nos filio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ dicens. iterum. idem ergo sp̃c est.
intabuł lex scripta timor incussus est eis: qͥ
gr̃am ñdum intelligebant de sua ĩfirmitate
hiis quib imꝑtit᷑ eius opere grã ⁊ regen̾atio s¬
uitam et̾nam .i. fides que ꝑ dilectõem operatur.
ñ ꝑtimorem. ñ formidando penam. s amando
diffunderetur incordib nr̃is ꝑ sp̃m. ¶ Cartat
aũt dei dicta est diffundi incordil nñs. ñ qua¬
nosip̃e diligit. s qua facit dilectores suos sicut
ursticia dei dr̃ qua nos iusti eius mun̾e efficim᷑.
⁊ deum salus qua nos saluat ⁊ fides xp̃i qua nos
fideles facit. unus gͦ sp̃e est qui duos timores fac̾.
tñ indeum. ⁊ si bonum fiat: ñ tñ bene. Nẽmo enĩ
inuitus benefacit. ⁊ si bonũ est ꝙ facit. hii aũ duo
timores faciunt duo genera seruoꝵ est enĩ seru¬
us qui est filius. Qui tunet dñm ⁊ honorat pr̃e.
uñ ꝑ malachiam dñs ait. si dñs sũ uͥ ÷ timor m̃ :
si pr̃ uͥ ẽ amor m̃s: ⁊ est seruus qui tun penam.

Expanded text:
 dicens, iterum. Idem ergo spiritus etabulis lex scripta est, timor incussus est eis, qui gratiam nondum intelligebant de sua infirmitate, his quibus impartitur ejus opere gid est fides quae per dilectionem operatur , non per timorem, non formidando poenam, sed amando diffunderetur in cordibus per spiritum. Charitas autem Dei dicta est diffundi in cordibus nosnos ipse diligit, sed qua nos facit dilectores suos, sicut justitia dicitur Dei, qua nos justi ejus munere efficimur, et Domini salus, qua nos salvat; et fides Christi, qua nos fideles facit. Unus ergo spiritus est qui duos timores facit.tamen in Deum: etsi bonum fiat, tamen non bene. Nemo enim invitus bene facit, etiam si bonum est quod facit. Hi autem duo timores faciunt duo genera servorum. Est enim servus qui est et filius, qui timet dominum et honorat patrem. Unde per Malachiam Dominus aiSi pater, ubi est amor meus? Et est servus qui timet poenam,
Abbreviated transcription (Latin):
est uos ut infide tenel¬
li estis. ⁊ est aꝑta com¬
paratio. ut enĩ ꝑuulꝰ
non disceruit cilos et
ꝑit sumendo noxios¬
minoꝵ dum maioꝵ ualet apprehendere tõnem.¬
Qui enĩ ñ capit u̾bum caro fcm̃ est. quomo¬
do. capiet inprincipio erat u̾bum. mente adħ
ꝓuusisci lacte nutriendis ꝑctpere talia ñ ualẽ¬
tib omnis de hac re sermo quo agit᷑ ut non
solum credatur uͥm ⁊̃ intelligat᷑ sciat᷑q deus dr̃
honerosus est. facilius illos premit quam pas
cit ex quo fit ut spũales ista carnalib nõ oĩo
taceant pp̃ catholicam fidem que oĩb p̾dicanda
est. nec tnͣ sit deserant ut uolentes ea perducere
ad intelligentiã ñ capacẽ faciliꝰ fastidii faciãt
inu̾itate sermonem quam insermone ꝑcipi u̾i¬

Expanded text:
est, ut vos in fide tenelli estis, et est apta comparatio. Ut enim parvulus non discernit cibos, et perit sumendo noxiom majorum valet apprehendere rationem,nim non capit, Verbum caro factum est, quomodo capiet, in principio erat Verbum? Mente adhuc parvulis et lacte nutriendis percipere talia non valentibus, omnis de hac re sermo quo agitur, ut non solum credatur, verum etiam intelligatur, sciatur quod dicitur, onerosus est. Facit. Ex quo fit, ut spirituales, ista carnalibus non omnino taceant, propter catholicam fidem, quae omnibus praedicanda est. Nec tamen sic deserant, ut volentes ea perducere ad intelligentiam non capacem, facilius fastidiri faciant in veritate sermonem quam in sermone percipi veri
Abbreviated transcription (Latin):
cipio catheatatõnis
ur̃e ut uos doceamini.
sicut ⁊ piui quib pri¬
ma elementa littarũ
dantur ad legendum.
exordium sermonum
dei est simplet doctͥna
n solido cilo. qui con

Expanded text:
cipio catechizationis vestrae, ut vos doceamini, sicut pueri quibus prima elementa litterarum dantur ad legendum, Exordium sermonum Dei est simplex doctrina, solido cibo, qui con
Abbreviated transcription (Latin):
deles .i. salie fidei ñ in actusatõe luxurie aut non
subditos .i. nec saltem de luxuria accusates. uł s
ñ subditos. alioquin nec spes est ineo corrigendi
alios nec froncem h̃t ad alios taliũ cohĩtator Q¬
portet enĩ¬

Expanded text:
deles, id est sanae fidei, non in accusatione luxuriae, aut non subditos, id est nec saltem de luxuria accusatos, vel sibi non subditos. Alioquin nec spes est in eo corrigendi alios, nec frontem habet ad alios talium cohabitator, oportet eni
Abbreviated transcription (Latin):
hec. huiꝰ rei. primo di
ius rei grã reli¬
reli. te create cum indẽ
recedem ut corrigas¬
addendo bonis ea que
desunt ad ꝑfectionem.
stolus sicut ei disposu¬
erat monet exequi. et
reliqui te ut ꝯstituas
per sngulas ciuitates
torał cure onus faciliꝰ
sustineat᷑. ꝑ młtos di¬
uisum. ꝯstituas dico:
sicut ego tͥ disposui .i.¬
quales ꝯstituendo decu
i .i. siquis est ñ dico sñ¬
pec̃o: s sine crimine. i¬
Sĩ dixiss sñ pcc̃o nulłs¬
in eccłia recte posset
ordinari minist̾. mł̃ti¬
enuĩ baptirati fideles
sunt sine crumine. sñ¬
neminẽ dixerĩ. ñ qr¬
naneat ꝙ ĩ baptismate ñ dimit¬
tat᷑. s qr innobis in huius uite infirmitate ma¬
nentib cotidie fieri ñ quiescũt q̃ fidełr orantib
cotidie remittant᷑. Qũemlib ualde iustũ discu¬
cias in hac uita ꝙͣuis iam sit dignus ursti uo

Expanded text:
Hujus rei. Primo dicjus rei gratia reliqui te Cretae, cum inde recederem, ut corrigasaddendo bonis, ea quae desunt ad perfectionem. stolus, sicut ei dispoerat monet exsequi. Et ideo reliqui te, ut constituas ngulas civicurae onus facilius sustineatur per multos dvisum. Constituas dico, sicut ego tibi disposui,quales constituendos docui, scilicet si quis est, non dico ssed sine crimine, idixisset sine peccato, nulin Ecclesia recte posset ordinari minister. Menim baptizati fideles sunt sine crimine. Sineminem dixerim, non qaneat quod in baptismate non dimittatur, sed quia in nobis in hujus vitae infirmitate manentibus quotidie fieri non quiescunt, quae fideliter orantibus quotidie remittantur. Quamlibet valde justum discutias in hac vita, quamvis jam sit dignus justi vo
Abbreviated transcription (Latin):
nius utorisuir post bap̃m. q̃ii nouo hõi: nͨ stupͣ
nec aliqͣ q̃ añ fuert̃: obsunt. huno sñie. augusti¬
nus ccͣ dicit. hiis u̾bis acutius intelligunt qui nͨ
eũ qui cathecuminꝰ uł paganus hũit habnerit
alt̾am ordinand̾ eẽ ꝯfucrunt. qr de sactamento
agitur ñ de peccato. Iam in bap̃o pcc̃a oĩa dunit¬

Expanded text:
 novo homini nec stupra nec aliqua quae ante fuerant obsunt. Huic sententiae Augustinus contradicit his verbis: Acutius intelligunt qui nec eum qui catechumenus vel paganus habuit alteram, ordinandum esse censuerunt, quia de sacramento agitur non de peccato: nam in baptismo omni
Abbreviated transcription (Latin):
Dam staut mulier priꝰ
postea nasctur per mu¬
lierem. Omĩa aũ. postꝙͣ¬
gradatim singła dixit
ut omnia deo un prin
anima utriusꝙ ex deo
auctore sunt. hoc id̾o di¬
cit. ut neq mulier de
sub iectione doleat. nec
uir de exaltatione doleat suꝑbiat. uł ita umptam̃
est indomino .i. infide xp̃i qura non ita se ht uter
datur a saluite nec admissa muliere uir excludat᷑.
Reddit aũt causam quod admisso alt̾o alt̾ nõ sit
excliidendus subdens. Nam sicut mulier. de. ui.ite.¬
⁊ uir permuli. hoc non mutatira. U os ip̃i iud¬
icate. quia corithii elꝰ¬

Expanded text:
Nam sicut mulier prius postea nascitur per mulierem. Omnia autem. Postgradatim singula dixit ut omnia Deo uni prinanima utriusque, ex Deo auctore sunt; hoc ideo dicit ut neque mulier de subjectione doleat, nec vir de exaltatione superbiat. Vel ita. Verumtamen. est in Domino, id est fide Christi; quia non ita se habet utdatur a salute, neque, admissa muliere, vir excludatur. Reddit autem causam quod, altero admisso, alter non sit excludendus, subdens, nam sicut mulier de viro, ita vir per mulierem. Hoc non mutatur. Vos autem. Quia Corinthii ej
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ut ꝙ nescit inue¬
te facit. quod enĩ dono ipsius tu facis ille facerȩ
dicitur quia sine illo noi
scit omnia que dei st̃.¬
ꝙ aminori ostendit᷑.
Quis enĩ. hõ. scit ea q̃¬
sunt hominis alicut᷑
.i. uoluntates ⁊ secreta

Expanded text:
utique ut quod nescit invete facit. Quod enim dono ipsius tu facis, ille facere dicitur, quia sine illo tu ius scit omnia quae Dei sd a minori ostenditur. Quis enim hominum scit ea qsunt hominis alicujus, id est voluntates et secreta
Abbreviated transcription (Latin):
nto ꝙ sp̃m hic dicit¬
apłs. ita ⁊ que dei sũt.
s. occulta ⁊ secreta dei.¬
Nemo cognouit qui ad
noscere facit Wñ subd.¬

Expanded text:
 dicitolus. Ita et quae Dei sunt, scilicet occulta et secreta Dei,emo cognovit, qui adhnoscere facit. Unde sub
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃is consiliariꝰ ẽ unge¬
lus magni consilii apel¬
latur. s exhominib et
angelis nullus fint ei
consiliarius aut quis¬
ñ possumus scire. saltẽ¬
hoc constat ꝙ sola gr̃a det¬

Expanded text:
ris consiliarius est unigelus magni consilii appellatur; sed ex hominibus angelis nullus ei fuit consiliarius. Aut quisnon possumus scire, saltehoc constat quod sola grat
Abbreviated transcription (Latin):
tiunt. Nam
lliciti sunt ad ea implenda que spc̃ approbat.
¶Iam prudentia.q. u̾e ille qui sapit ea que car¬
nis sunt ñ est iustus. nam. pru. car. est. mors. e¬
t̾na .i. dignus morte et̾na. qui ht̃ prudentiam
carnis qd est cum studiosius implet q̃ carnis sc.
appetendo bona temporalia ⁊ fugiendo mala
⁊ cum naturas reie tm̃ sequitur qd̾ est gra¬
ue pc̃m: prudentia aũt ideo dr᷑ cũ res stulta
sit quia ita indet᷑ secłarib homib prisdentia
te infuturo et hic pax mentis uel est uita ⁊
pax .i. uuita cũ pace que erit infuturo. uere
prudentia carnis est mors Qm̃ sapisciã. ca¬
.s. que adeo intendit
carnalib inimica ẽ¬

Expanded text:
tiunt his aimo id est solliciti sunt ad ea implenda quae spiritus approbat.i dicat: Vere ille qui sapit ea quae carnis sunt, non est justus. Nam prudentia carnis est mors aeterna, id est dignus est morte aeterna, qui habet prudentiam carnis; quod est cum studiosus implet quae carnis sunt, appetendo bona temporalia, et fugiendo mala; et cum naturas rerum tantum sequitur; quod est grave peccatum. Prudentia autem ideo dicitur, cum res stulta sit, quia ita videtur saecularibus hominibus. Prudentia ausa vitae in futuro, et hic pax mentis, vel est vita et pax, id est vita cum pace quae erit in futuro. Vere prudentia carnis est mors, quia sapientia cacet quae adeo intendit carnalibus, inimica e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ incarne. a t̾rents ad celestia. ab humanis ad
diuina. ab errore ad u̾itatem ꝯu̾si. uł ita estiᷤ
cutũcisi circũcisione ñ frã ma. sicut fiebat leg¬
dico cutis.&ar. qr ibi .s. incarnali cirrucisione ni¬
cħfit nisi ꝙ cutis aufert. In eodem sensu potest
caro est. qr ñ omne corpꝰ caro est. Non inquam tali
ta sunt. ꝙ solus xp̃c facit. consepulti. Itemħ in xp̃o
consecutiestis. qr estis consepulti ei mbap̃mo .i. ad
similitudinẽ sepulture enis baptidati st̃. ut iã

Expanded text:
n in carne, a terrenis ad coelestia, ab humanis ad divina, ab errore ad divinitatem conversi. Vel ita: Estis circumcisi, circumcisione non manufacta, sicut fiebat legis, quia ibi, scilicet in carnali circumcisione nihil fit nisi quod cutis aufertur. In eodem sensu potest caro est, quia non omne corpus caro est. Non inquam tali ta sunt, quia solus Christus facit. Consepulti. Item; hoc in Christo consecuti estis, quia estis consepulti in baptismo, id est ad similitudinem sepulturae ejus, baptizati scilicet ut jam
Abbreviated transcription (Latin):
recedant. nune monz
piant.q. estis repleti ĩ
illo inquo ñ solũ doms¬
repletiestis. s ⁊̃ estis cir¬
cumcisi .i. purificati¬
ab errore ⁊ mundo. cͥ¬
cumcisi dico: circũcisi

Expanded text:
recedant, nunc monetdicat, Estis repleti in illo, in quo, non solum dorepleti estis, sed etiam estis circumcisi, id est purificatiab errore et mundo. Circumcisi, dico, circumcisi
Abbreviated transcription (Latin):
cepit ꝑ qd̾ ⁊̃ capud est nobis. qui exanuna ⁊ corpore
ꝯstamus profecto illus m̃bra sunt corpora nr̃a. qr
enĩ corpus accepit ⁊ corpoꝵ cap̃ est. Si gͦ aliquis cu¬
piens fornicari uilescat sibi ⁊ in se ip̃o ꝯtempnat se¬
ip̃m: ñ inse ꝯtemprat xp̃m. Nondicat faciam ħ ni¬
menbra xp̃i cui uiteper
cendum est faciam mẽ¬
serinam uoluntati ata¬
ne uiluit dignitas ista¬
que tam benigne p̾stit¬
a est absit. ut ħ fiat. Nõ¬
tand̾ quia corpora ur̃a q̃
hic dicit apłs eẽ menbra

Expanded text:
cepit, per quod etiam caput est nobis, qui ex anima et corpore constamus, profecto illius membra sunt corpora nostra, quia enim corpus accepit et corporum caput est. Si ergo aliquis cupiens fornicari vilescat sibi, et in seipso contemnat seipsum, non in se contemnat Christum. Non dicat: Faciam hoc, nimembra sicendum est, faciam merserviam voluntati? itane viluit dignitas iste tam benigne praestita est? Absit, ut hoc fiat! ANotandum quia corpora nostra quae hic dicit Apostolus esse membra
Abbreviated transcription (Latin):
datum. qr qd̾ ꝯcupiscit᷑ dulaus fit dum uetat᷑.
⁊ sic pcc̃m fallit ꝑmandatum. Exꝓhibitõne
nam qui ubi caritas deficit: desiderium mali
crescit. quo aũcto dulcus fit qd̾ ꝓhibet᷑. ⁊ ita
ic̃m fallit falsa dulcedine. fallax enĩ dulcedo
est ꝙͣ plures atꝙꝵ maiores penaꝵ amaritudines
setunt᷑. ⁊ ñ solum seduxit ꝑ mandatum s per
tamꝙͣ gladio armatus eras ut inimicum occi-¬
deres. ꝙ ñ uales si de te presumis. Esto gͦ humilis
unum daid ccͣ ingentem goliam. s mnd̾i nõie
presumentẽ ñ inuirib suis. tu uenis inquit
ad me cũ clipeo ⁊ lantea. ego in noĩe dei omni¬

Expanded text:
 quod concupiscitur, dulcius fit dum vetatur, et sic peccatum fallit per mandatum. Ex prohibitione namque ubi charitas deficit, desiderium mali crescit, quo aucto dulcius fit quod prohibetur, et ita peccatum fallit falsa dulcedine. Fallax enim est dulcedo quam plures atque majores poenarum amaritudines sequuntur, et non solum seduxit per mandatum, sed etiam per tanquam gladio armatus eras, ut inimicum occideres, quod non vales, si de te praesumis. Esto ergo humilisum David contra magnum Goliam, sed in Dei nomine praesumentem non in viribus suis: Tu venis, inquit, ad me cum clypeo et lancea, ego in nomine Domini omni
Abbreviated transcription (Latin):
iunctum loth tenebant. ⁊ benedicit ei .s. fide¬
li dando incrementũ fidei boni operis. dat etiã¬
⁊ panem ⁊ uinũ .i. corpus ⁊ sanguinem
suum. quo pasti a prettiis mundant᷑ ⁊ in
futurũ confortantur. cui abraham .i. fideł
dat decimas omniũ. l omnẽ ꝑfectõem suam ei
attribuit. Item diligent̾ attende que secuntur

Expanded text:
inctum Lot tenebant, et benedicit ei, scilicet fideli dando incrementum fidei et boni operis. Dat etiam panem et vinum, id est corpus et sanguinem suum quo pasti a praeteritis mundantur et in futurum confortantur. Cui Abraham, id est fidelis dat decimas omnium, id est omnem perfectionem suam ei attribuit. Item diligenter attende quae sequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
illa hũisse. In otñb
aũt hiis premissis.
assimilatus est filio
⁊̃ est sacerdos dei sumini. qui se in ara cruciꝰ
obtulit ip̃e ⁊̃ obiuiauit abrale. regres .a. ce xe

Expanded text:
illa habuisse. In omnibus autem his praemissis assimilatus est Filio etiam est sacerdos Dei summi qui se in ara crucis obtulit. Ipse etiam obviavit Abrahae regresso a cae
Abbreviated transcription (Latin):
melchisedech tñ specialius qui ñ de gen̾e iude¬
quia solus rex ⁊ sacerdos fuit ⁊ ante circũcisio¬
nem functus sacerdocio ut nongentes aiude¬
is. s iudei agentib sacerdociũ acciperẽt. ⁊ non
fuit unctus oleo uisibili ut moyses institu¬
it. s oleo exultationis ⁊ puritate fidei. nec aĩ¬
malia ĩ molauit s pane ⁊ uiuo xp̃i sacerdoci¬
um dedicauit. non u̾e sine pr̃e ⁊ mr̃e cũ xp̃o ẜ¬
esi inducit᷑ subito occurrisse abrahe. ⁊ nec ante
nec post genealogia eius iruenit. uł nomen.
husus aũt exemplo affirinat apłs ꝙ sacerdo¬
cium aaron ⁊ principiũ hũit ⁊ finem s ecc̃e
sacerdociũ ⁊ inpret̾itũ ⁊ inficturũ et̾num fit.
succedet alius. In omnib aũt. Assimilatus ã
filio dei manet sacerdoᷤ¬

Expanded text:
Melchisedech tamen specialius, quia non de genere Judaechisedech multis modis, quia solus rex et sacerdos fuit, et ante circumcisionem functus sacerdotio, ut non gentes a Judaeis, sed Judaei a gentibus sacerdotium acciperent. Et non fuit unctus oleo visibili, ut Moyses instituit, sed oleo exsultationis et puritate fidei, nec animalia immolavit, sed pane et vino Christi sacerdotium dedicavit. Non vere sine patre et matre cum esi inducitur subito occurrisse Abrahae, et nec ante nec post genealogia ejus invenitur vel nomen: hujus autem exemplo affirmat Apostolus quod sacerdotium Aaron et principium habuit et finem, sed Ecclesiae sacerdotium, et in praeteritum, et isuccedet alius. In omnibus autem assimilatus est Filio Dei, manet sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
cit ⁊ regit. deĩ aũt rex salem .i. rex pacis. ⁊ hoc
uere xp̃c qui pacificauit que incelo ⁊ que in
tra sunt. Quis homo est rex iufticie ⁊ pacił
usticie. post rex pacis. quia xp̃c prius regit su
os hic iniusticia: post infuturo reget eos inpace
et̾na. ip̃a ip̃e est ⁊̃. sine pã. scd̃m carne̾. ⁊ sine ma¬
tre. scd̾m deitatem. sine genea logia. qr filios cã¬

Expanded text:
it. Deinde autem rex Salem, id est rex pacis. Et hoc vere Christus qui pacificavit quae in coelo et quae in ra sunt. Quis homo est rex justitiae et pacis, justitiae, post rex pacis, quia Christus regit prius suos hic in justitia; post in futuro reget eos in pace aeterna. Ipse est etiam sine patre secundum carnem, et sine matre secundum deitatem; et sine genea
Abbreviated transcription (Latin):
ñ loco m̾ito excellentie
sue ne mnbuius mũdi¬
parte figamus anim¬
um quo uniu̾so nos¬
exuere debemus. id̾o dic̃¬

Expanded text:
co sed merito excellentiae suae, ne in hujus muparte figamus animum, quo universo nosexuere debemus, ideo dici
Abbreviated transcription (Latin):
est qui est inanis. ⁊ non sunt in aliquo hono¬
re dei .s. quiusꝰ ꝯsiliũ irritum ducunt᷑. nec sc̃orũ
ualent igitur si. iam
surrexistis c̃
⁊ corpore surrexistis aĩo¬
inre. corpore inspe.⁊ ħ.¬

Expanded text:
est, qui est inanis, et non sunt: In honore Dei, cujus consilium, irritum dicitur, nec sanctorum, valent igitur si, jam consurrexistis, et corpore resurrexistis: ain re; corpore, in spe,
Abbreviated transcription (Latin):
ore aliquo qr dñt se
ñ curare dehonore¬
humano. ⁊ qr ñ sũt
ad saturitatem carn¬
carnis. is. qr mułta sibi subtrahunt ⁊ial¬

Expanded text:
ore aliquo, quia dicunt se non curare de honorehumano. Et quia non sunt ad saluritatem carnis, quia multa sibi subtrahunt, al
Abbreviated transcription (Latin):
uł que ad eã ducunt¬
que sursũ st̃ dico: ubi
nit est. sedens indext̾a¬
dei .i. regnans inequa¬
litate prĩs ⁊ ita ĩsum
ma est excellentia. ⁊
ad excelsa ꝑueruire po¬
testis. querite dico q̃
⁊ hoc est quod subdit
sunt ñ que suꝑ t̾ram sunt .i. ñ que fundat᷑
int̾ra. qr ab hiis mortu estis. unde subdit. mor
cis ⁊ urta ur̃a mͦ abscondita est omnib hic
xĩo. qui est uita nr̃a. que uita est in deo pa

Expanded text:
vel quae ad eam ducunquae sursum sunt dico, ubi Christus est sedens in dextd est regnans in aequalitate Patris, et ita, ma est excellentia, et ad excelsa pervenire potestis. Quaerite dico, quhoc est quod subditsunt; non quae super terram sunt, id est non quae fundantur in terra, quia ab his mortui estis. Unde subdit: Mortcis. Et vita vestra modo abscondita est omnibus hicChristo, qui est vita vestra, quae vita est, in Deo, Pa
Abbreviated transcription (Latin):
re salutatõem premtitit. qua premissa de bonis
eoꝵ grãs agit. ⁊ fidem ⁊ dilectionem eoꝵ cõmẽ¬
dans orat ut ꝑficiantur inxp̃o cuiꝰ beneficia ⁊
primatum scd utramq naturã ꝯmendał. de¬
inde sui minist̾ii dignitatem ꝯmemorans
monet ne ꝑphilosophiam utł legis c̾monias
seducti a xp̃o recedant tandem ⁊ om̃s simul ⁊¬
instruit ⁊ infine archipum ꝯmon sollicitũ
fore suscepti ministii. premittens aũt saluta¬

Expanded text:
re salutationem praemittit. Qua praemissa de bonis eorum gratias agit, et fidem et dilectionem commendans orat, ut perficiantur in Christo, cujus beneficia et primatum secundum utramque naturam commendat; deinde sui ministerii dignitatem commemorans monet ne per prophetiam vel legis caeremonias seducti a instruit. In fine Archippum commonet, sollicitum fore suscepti ministerii. Praemittens autem saluta
Abbreviated transcription (Latin):
sirꝑuenientib ⁊ carnales obseruantias predicã¬
tib indubium tł uen̾at quib pocius credend
eẽt. unde paulus cꝰ auctoritas celebris erat .q.
medius uiduicat q̃ pars pocius sit tenenda scr
ibens eis ab ephoso. describit aũt xp̃m ⁊ eis
beneficia ostendens quom sufficiens est ad oĩa.
⁊ est intentio eiꝰ in hac epła ꝯfirmare colosense ᷤ
meadem fĩde ⁊ doctrina qͣm̃ a discipuł eis acce¬
perant.⁊ non inaliquo pret̾ xp̃m sp̃e ponenda

Expanded text:
carnales observantias praedicantibus, in dubium illis venerat, quibus potius credendum esset. Unde Paulus, cujus auctoritas celebris erat, quasi medius judicat quae potius sint tenenda, scribens eis ab Epheso. Describit autem Christum et ejus beneficia, ostendens quomodo sufficiens est ad omnia. Et est intentio ejus in hac Epistola confirmare Colossenses in eadem fide et doctrina, quam a discipulis ejus acceperant, et non in aliquo praeter Christum spem ponenda
Abbreviated transcription (Latin):
colitur. ut deus trinitaˢ
manis destructo quod
uidei tunc rredificabũt.¬
inbabilone de tribu
fiat dan coluber ĩ ma.¬
cerastes insemita et
cet̾a. ⁊ cum uen̾it ierlimam cutumadet se dicenꝰ
udensꝰ. ego sum xp̃c uobis ꝓmissinꝰ. tunc ꝯfluent
ad eum om̃s uidei ⁊ reedificabunt templũ aroma
Noͣn nulli ił ip̃m principem tm̃ s uniu̾sum corpꝰ
eius .i. ad eum ꝑtinentem hominum multitudĩe
simł cũ ip̃o principe suo ħ loco intelligi nolunt. rec¬
tiusq dici putant sicut ⁊ ingreco est ñ intemplo.
s intemplum dei sedeat.q. ip̃e cũ suis sit templũ
dei ꝙ est eccłra sicut drͣ. sedet in amicum. i. auit am¬
icus sedeat dico ostendens se tamquam sit deus.
Nam sicut inxp̃o om̃s plenitudo diuinitatis hĩta¬

Expanded text:
colitur, ut Deus Trinitas.manis destructo, quod Judaei tunc reaedificabunt.in Babylone de tribu Fiat Dan coluber in cerastes in semita . Et cum venerit Hierosolymam, circumcidet se, dicens Judaeis: Ego sum Christus vobis promissus; tunc confluent ad eum omnes Judaei, et reaedificabunt templum, quod Nonnulli non ipsum principem tantum, sed universum corpus ejus, id est ad eum pertinentem hominum multitudinem simul cum ipso principe suo, hoc loco intelligi volunt: rectiusque dici putant, sicut et in Graeco est non in templo, sed in templum Dei sedeat, id est quasi ipse cum suis sit templum Dei quod est Ecclesia, sicut dicitur, sedet in amicum, id est ut amicus. Sedeat dico, ostendens se tanquam ipse sit Deus. Nam sicut in Christo omnis plenitudo divinitatis habita
Abbreviated transcription (Latin):
officii miles. hõ.n. fit miles: ñ miles hõ. sic eos qͥ e¬
rãt sp̃c ꝯditi acreatore deo. facit angelos muttendo¬
eos nunciare ꝙ iusserit. ⁊ utitur om̃ib ad inꝯru¬
tabile arbitrium snĩe sue. siue bonis ꝑ eius gr̃am.
siue malis. ⁊priam uoluntatem. ac ꝑ he nolit̃tas

Expanded text:
officii miles. Homo ergo fit miles, non miles homo: sic eos qui erant spiritus conditi a Creatore Deo facit angelos mittendo nuntiare quod jusserit. Et utitur omnibus ad incommutabile arbitrium sententiae suae, sive bonis per ejus gratiam, sive malis per propriam voluntatem. Ac per hoc voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
de filio. hoc quid̃ ad angelos ꝑtinens qui filius
facit sx̃ celestes angelos .i. legatos suos et ⁊̃ flam¬
mam ignis .i. seraphin qui st̃ de ordine suꝑiori fa¬
cit ministros suos. Quãuis enĩ ñ uideamꝰ appari¬
dõem angeloꝵ absꝯdita est .N. ab ocuł nr̃is. ⁊ ẽ inqua¬
dam re. publica magna ĩꝑatoris dei tñ eẽ angełos
noiumus ex fide. ⁊ multis appariuisse legimꝰ ⁊ tenemꝰ.¬

Expanded text:
de Filio, hoc quidem ad angelos, pertinens: qui, Filius, facit spiritus, coelestes angelos, id est legatos suos, et etiam flammam ignis, id est Seraphin qui sunt de ordine superiorum. Facit ministros suos. Quamvis enim non videamus apparitionem angelorum, abscondita est enim ab oculis nostris, et est in quadam republica magna imperatoris Dei, tamen esse angelos novimus ex fide, et multis apparuisse legimus et tenem
Abbreviated transcription (Latin):
honorem illiuis inpr̃em
⁊ ip̃e erit mͥ .i. ad hono¬
⁊ diuinitas humili¬
b coĩcare dignata est.
de incarnatione igit᷑¬

Expanded text:
honorem illius, in patrem, et ipse erit mihi, id est ad honoet divinitas humilibus communicare dignata est. De incarnatione igit
Abbreviated transcription (Latin):
ueni inmund̾. paulus u̾o introitũ uocat ad uẽ¬
tũ xp̃i dicens. cũ introducit. assumptio gͦ carn¬
is exitus ⁊ introitus appellatur. recte utiq fo¬
ris .ii. eramus a deo sicut qui sunt extra regaleᷤ
aulas inuinciet colligati. ⁊ qiui hñt ap̾ rege¬
pro culpis aliquib offensam. Qui aũt uoluerit
istis ueniam impetrare. ñ primũ ipõs maulam
regis inducit. s ip̃e foras egredit᷑ ibiꝙ cũ ens loquit᷑
usc dũ eos correctos reddat. ⁊ dignos efficiat. quo
bis cum precepta regis innotuit. ⁊ sic nos de pcc̃is em
diator optimꝰ introducit. iõ excitus ⁊ introttꝰ uo¬
catur carnis sue aduentus de quo dicit. ⁊ tc̾m in¬
ait. it̾m. qr sepe dicit introcend̃. Introducit inꝙͣ
primogenitũ prĩs .i. ante om̃s creat᷑as genitum

Expanded text:
in mundum . Paulus vero introitum vocat adventum Christi, dicens: Cum introducit. Assumptio ergo carnis exitus et introitus appellatur; recte utique. Foris enim eramus a Deo, sicut qui sunt extra regales aulas in vinculis colligati, et qui habent apud regepro culpis aliquibus offensam. Qui autem noluerit istis veniam impetrare, non primum ipsos in aulam regis inducit, sed ipse foras egreditur, ibique cum eis loquitur usquedum eos correctos reddat et dignos efficiat quo rbis, cum praecepta regis innotuit. Et sic nos a peccatis emudiator 234 optimus introducit. Ideo exitus et introitus vocatur carnis suae adventus, de quo dicit: Et iterum inait, iterum, quia saepe dicit introducendum. Introducit, inquam, Primogenitum Patris, id est ante omnes creaturas genitum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona. hoc aũt cum re¬
pere. ⁊ si quid absurdũ¬
fortasse occurrerit ab
siquid̃.ii. religioso no¬
bis opus est ĩtellectu.
maxime uero. ubi dedo
mus. qr nec ad loquend̾
digne de d̾o lingua suf

Expanded text:
sona. Hoc autem cum reet si quid absurdfortasse occurrerit, ab siquidem religioso nobis opus est intellectu: maxime vero ubi de imus, quia nec ad loquendum de igne, de Deo, lingua suf
Abbreviated transcription (Latin):
appellare consueit ualde iniquos. ⁊ grauib
peccatoꝵ sarcinis hon̾atos ꝙ nom̃ gentibus
iuste ac laudabilr uiuant ñ sunt sine pcc̃o.
sumus natura ud̾i.

Expanded text:
appellare consuevit valde iniquos, et gravibus peccatorum sarcinis oneratos, quod nomen gentibus juste et laudabiliter vivant, non sunt sine peccato. Sumus natura Jud
Abbreviated transcription (Latin):
sui ⁊ apłoꝵ ⁊ abrale. qui exfide iusticiati st̃.
deuide scripturaꝵ attestatõe ⁊ taridem hũa¬
na consuctudine. De imꝓbatõe itaq leg¬
is incrpit hic plene agere .q. d. gentes non
deb̾ent uidanare. ⁊ uere qr nos qui suimus¬
⁊ ualiumus in lege scimus eam ñ iustificare.
dei .i. non ꝓseliti. s genere udei sumus ⁊ nõ
sumus percatores exgentib qr pecores qͣdem¬

Expanded text:
um, et Abrahae, qui ex fide justificati sunt, deinde Scripturarum attestatione, tandem humana consuetudine. De improbatione itaqis incipit hic plene agere. Quasi dicat: Gentes non debent judaizare. Et vere, quia nos qui valuimus in lege, scimus eam non justificare, daei, id est non proselyti, sed genere Judaei sumus, et non sumus peccatores ex gentibus. Quasi d
Abbreviated transcription (Latin):
placito suo fecit nõ
ꝓmeo merito. qui
me seg̾gauit ad lit¬
teram. deutero ma¬
tris mce. ut inme .i.¬

Expanded text:
placito suo fecit, non pro meo merito, qui me segregavit, ad litteram, de utero matris meae, ut in me, i
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ .s. dum infidelis
corpore.⁊ ꝑficiebam ĩ
uidaismo. inpplendo
legem ⁊deferendo eam
proficiebam dico. supͣ
multosz ñ dico senes
s coetancos meos. qui
Iceo ꝙ uos meo exem¬
plo abeisdem recedite
alios ego dico ⁊̃ . ꝓm̃¬
dantius alii existenᷤ
exemplum. aliis emau¬
lator .i. imitator. pr̃¬

Expanded text:
licet dum infidelis corpore, et proficiebam in Judaismo, implendo legem et defendendo eam. Proficiebam dico supra multos, non dico senes, sed coaetaneos meos, qui ideoque vos meo exemplo ab eisdem recedite.alios; ego dico etiam abundantius, aliis existens in exemplum, aliis aemulator, id est imitator p
Abbreviated transcription (Latin):
utiq qui nasci me fecit ad hoc duce mepotuite
ante enim quam aliquis nascatur scit deus
quid futiuus sit ⁊ qualis uñ de ieremia legr̃
priusꝙͣ te formarẽ in utero noui te. Qui ergo
prescit futuros añ ꝙͣ sint. cũ uult nasci fac̃.
ut sint nam natos quos uult ꝑ gr̃am uoca
ut iuisti sint. sicut paulum uocauit ꝑ grãm
ut annũtiaret xp̃m ait gͦ totũ ostenderet eẽ

Expanded text:
utique qui me nasci fecit, ad hoc ducere me potuit. Ante enim quam aliquis nascatur, scit Deus quis futurus sit et qualis. Unde de Jeremia legitur: Priusquam te formarem in utero, vocavi te . Qui ergo praescit futuros antequam sint, cum vult nasci facit ut sint; et jam natos quos vult per gratiam vocat, ut justi sint, sicut Paulum vocavit per gratiam ut annuntiaret Christum. Ut ergo totum ostenderet esse
Abbreviated transcription (Latin):
iudei siue gentiles qͥ
sunt natõne diuersi.¬
siue serui. siue liberi.
qui sũt conditõe di¬
u̾si baptizati .i. ablu¬
corpus .i. in hoc ut

Expanded text:
udaei, sive gentiles, qui sunt natione diversi,ive servi, sive liberi, qui sunt conditione dbaptizati, id est ablucorpus, id est in hoc ut
Abbreviated transcription (Latin):
dei est: incruantũ dat᷑. eis quib dat᷑ apud se autẽ
deus est. ⁊ si nemini detur. qr deus erat prĩ ⁊ filio
coet̾nus añteꝙͣ alicii daretur. nec qr illi dant ⁊
ip̃e datur. ideo minor est ilł ita enĩ dectur sicut d̾i
donũ. ut ⁊̃ se ip̃m det sicut deus ñ enĩ dici potest

Expanded text:
Dei est, in quantum datur eis quibus datur. Apud se autem Deus est, etsi nemini detur, quia Deus erat Patri et Filio coaeternus, antequam alicui daretur, nec quia illi dant, et ipse datur. Ideo minor est illis. Ita enim datur sicut Dei donum, ut etiam seipsum det sicut Deus. Non enim dici potest
Abbreviated transcription (Latin):
ut neccia retineat tm̃
accepta est non tm̃
accepta est dando.
hẽtis. uos dare mone¬
o. fi .N. uolo. ut alus
sit remissio. uł refri¬
ociose uiuant. uobis
aũt sit tribulatio .i.
s infirmꝰ ti quos
suppleat dico. ĩpresẽ¬
ti tempore. ꝙ tã bre¬
qualitate. ħ ideo iõ
dicit. uͥt quantum
quis ht̃ diuidat cũ
tatem. s ut sustentẽ¬
tur de nr̃is reb. sic̾
⁊ nos. hec est equalitaᷤᷤ.
ut qui accipiũt sp̃u¬
alia: tribuant cam¬
alia ip̃a est pax ierłm
ut oꝑa mĩe corꝑalia

Expanded text:
ut necessaria retineat, tantum accepta est, non tantum accepta est dando, habetis vos dare moneo. Non enim volo ut aliis sit remissio, vel refriotiose vivant, vobis autem sit tribulatio, id t. Infirmis timet, quos Suppleat dico in praesenti tempore, quod tam brequalitate. Hoc ideo dicit, ut quantum quis habet, dividat cum tatem, sed ut sustententur de vestris rebus, sicut et vos. Haec est aequalitas, ut qui accipiunt spiritualia, tribuant carnalia. Ipsa est pax Jerusalem, ut opera misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
differant inclaritate. s idem om̃s habebant. Et
omĩl erit sufficientia. sicut scriꝑtũ ẽ de mã¬
na. insigno huiꝰ rei qui multũ . s. collegerat
de manna .i. ampliꝰ hũit ꝙͣ gomor. ñ hunda
orauit .i. ñ minus hũit ꝙͣ gomor. quͣia recepꝰ
ab eo qui hũndauit. In exodo aũt ita scriptũ:
nec qui plus colleg̾at hũit ampliꝰ. nec qͥ minus

Expanded text:
differant in claritate, sed quia id omnes habebunt, et omnibus erit sufficientia; sicut scriptum est de manna in signo hujus rei: Qui multum, scilicet collegit de manna, id est amplius habuit quam gomor, non abundaoravit, id est non minus habuit quam gomor, quia recepit ab eo qui abundavit. In Exodo autem ita scriptum est: Nec qui plus collegerat, habuit amplius; nec qui minus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est de mannã infigura hꝰ rei. qui młtum.
.s. collegit: ñ hũndauit. ⁊ qui modicũ nõ
mino. plus .n. hñt sc̃ĩ. inspe futuri. miaus
u̾o hii qui intempore st̃ diuites. ⁊ tñ ibi eqͣ¬
bunt utriq ut sic̃ hic diuites in opiam sc̃õꝵ¬

Expanded text:
a in figura hujus rei: Qui multum, scilicet collegit, non abundavit, et qui modicum, non minoravit. Plus habent sancti in spe futuri, minus vero hi qui in tempore hoc sunt divites; et cum ibi aequabuntur utrique, ut sicut hic divites inopiam s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aliis infi̾orem qr sumꝑtus ñ accipio estimatis.
s ñ ideo dimito quin mͥ aceat acciperẽ. Nam oĩs
michi licẽt. que ⁊ coapłis. que lex naturał ht̃ non
ħ dicit qr licebat ei sumptus accipere unde pꝰ acturuᷤ
est s noluit qr ñ expedit. unde subdit. s non oĩa exte.
sicut ñ expedit accipere sumptꝰ. Si enĩ ab hiisacci¬
peret: quos intantis uiciis arguebat auͭͭ. magist̾ii
inclinaret. Non enĩ potest instant̾ arguiaciuo acci¬
pitur. maxime cum ille promptus ad dandũ sit. uͭ¬
sibi hũiliot p̾positũ unde ⁊ dicit. s ego. sub. nulre¬
facerẽ si sumptꝰ ab eis acciporẽ. Psendo aũt apłi
qui non cã religionis s questus predicant nolũt
amari eẽ peccantib Esca ⁊c̾.q. u̾e licet mͥ accipere
mutat᷑ horũ u̾loꝵ sensus uł ita. omnia licẽt.q. illi¬
qui predicta uitia hñt ñ possidebunt regnum dei. ⁊¬
ñ quia illi liceant s quia lic̾e quibdam uident᷑. ideo qi

Expanded text:
et aliis inferiorem, quia sumptus non accipio, aestimatis: sed non ideo dimitto quin mihi liceat accipere. Nam omnia mihi licent quae et coapostolis, quae lex naturalis habet, non it. Hoc dicit quia licebat ei sumptus accipere, unde post acturus est; sed noluit quia non expedit. Unde subdit, sed non omnia expediunt, sicut non expedit accipere sumptus. Si enim ab his acciperet quos in tantis vitiis arguebat, auctoritatem magisterii inclinaret. Non enim potest instanter argui a quo accipitur, maxime cum ille promptus sit ad dandum ut sibi humiliet praepositum. Unde et dicit: Sed ego sub nulfacerem, si sumptus ab eis susciperem. Pseudo autem apostoli qui non causa religionis, sed quaestus praedicant, nolunt amari esse peccantibus. Esca, etc. Vere licet mihi accipere mutatur horum verborum sensus. Vel ita omnia licent. qui praedicta vitia habent, non possidebunt regnum, et non quia illi liceant, sed quia licere quibusdam videntur ideo quia
Abbreviated transcription (Latin):
ne ob hoc impedrant᷑ ad salutẽ uitanda sunt. ea u̾o ñ
lcere. ⁊ ideo ñ expedire que sic ip̃a uesticia uetantur
ut faciende ñ sint. ⁊̃ si ab eis laudent᷑ quib ĩnoticia
fiũnt ꝑ lata ꝙ si ita est. ideo ñ nisi illicita. ꝓhibentur
adño ut ea que liucta dunt ⁊ s̃ erediunt non legis
uincło.s libera dilectionis beneficientia iꝯsilio corita¬
tis caueant᷑. hecaũt funt q̃ ampluis irrogant᷑ sautõ
qui curandus ad stabłm samaritani illius misatõe
ostendunt᷑ indebita. Illicita ergo ꝓhibent. licita u̾o que
ñ expediunt liłe caueant᷑: sequit᷑: omĩa mͥ licent. hic
repetit ꝙ dix̾at ut addat ꝙ ñ dixerat. s ꝙ ego .s. s ego

Expanded text:
ne ob hoc impediantur ad salutem, vitanda sunt; ea vero non licere, et ideo non expedire; quae sic ipsa justitia vetantur, ut facienda non sint, etiamsi ab eis laudentur quibus in notitia fuerint prolata. Quod si ita est, ideo non nisi illicita prohibentur a Domino, ut ea quae licita sunt, et non expediunt, non legis sed libera dilectionis beneficentia et consilio charitatis caveantur. Haec sunt quae amplius erogantur saucio, qui curandus ad stabulum Samaritani illius miseratioostenduntur indebita. Illicita ergo prohibentur, licita vero quae non expediunt libere caveantur. Omnia mihi licent. Hic repetit quod dixerat ut addat quod non dixerat, scilicet sed et ego
Abbreviated transcription (Latin):
uł ita. omna mͥ.li. dẽ hiis dicit q̃ ad escam ꝑtinẽt e¬
rant enĩ int̾ eos qui cilos discernebant. uidicantes
alios mundos alios inmundos. alii omĩb cibis uescẽ
omnib cibis uesci licet ñ iegali doctrinas libera pote¬
state᷑ s. nõ omnia erediunt. Nota qd̾ pot̃ aliquid lic̾e
⁊ ñ expedire. expedire aũt qd ñ licet ñ potest. ac ꝑħ non
omnia que licita sinit .i. q̃ nullo precepto dñi ꝓhibẽ¬
tur expediunt. Omĩa u̾o illicita ñ expediunt. sic̃ enĩ
om̃is qui xp̃i sanguine redemptꝰ est. homo est. ñ tñ

Expanded text:
omnia mihi licent: De his dicit quae ad escam pertinent. Erant enim inter eos qui cibos discernebant, judicantes alios mundos, alios immundos. Alii omnibus cibis vescenomnibus cibis vesci licet, non legali doctrina, sed libera potestate. Sed non omnia expediunt. Nota quod potest aliquid licere et non expedire; expedire autem quod non licet non potest, ac per hoc non omnia quae licita sunt, id est quae nullo praecepto Domini prohibentur, expediunt. Omnia vero illicita non expediunt. Sicut enim omnis qui Christi sanguine redemptus est homo est, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
quia debetur esea uentr ⁊ uent̾ esce. ñ mutant᷑ ista.
ufi ͣ post apłs ait. omne cid in macello uenit mand¬
ncare. s ñ cum scandalo mandutand̾ am̃ alibi dicit.
Non mandicabo carnẽ inet̾num ne frẽm meum
standalizem. Itemq alibi. omĩa quid̾ munda funt.
s malum est homini qui per offenditulũ mandu¬
s tñ e ñ edam cum scandalo. quia deus ⁊ ħ ⁊ il. uel
tit hic apłs ꝙ postea plenius acturusẽ. dicit enim
quia sibi licet ab hiis sumptus accipere. sicut alii a¬
postoli accipiebant. a subditis suis. S qm̃ screbat ps¬
eudo occõnem querere accipiendi uoluit ab hiis ac-¬
cipere. ne causa uenttis iungor euangłice u̾itatis tor¬
peceret qd̵ ergo dicit apłs. omnia. li. ñ de mał s¬

Expanded text:
et venter escis. Non mutantur ista. Unde et post, Apostolus ait: Omne quod in macello venit manducate , sed non cum scandalo manducandum est. Unde alibi dicit: Non manducabo carnem in aeternum, ne fratrem meum scandalizem . Itemque alibi: Omnia quidem munda sunt, sed malum est homini qui per offendiculum mandused tamen non edam cum scandalo, quia Deus et hoc et illutit hic Apostolus quod postea plenius acturus est. Dicit enim quod sibi licet ab aliis sumptus accipere, sicut alii apostoli accipiebant a subditis suis. Sed quoniam sciebat pseudo occasionem quaerere accipiendi, noluit ab his accipere, ne causa ventris vigor ecclesiasticae veritatis torpesceret. Quod ergo dicit Apostolus, omnia licent, non
Abbreviated transcription (Latin):
omrua ⁊ c̃ ꝙ. ñ est ꝯtenden¬
licent .i. licita st̃ repeti .i. õ
nia mea licet repete mͥ. sed¬
tñ ñ repetã. qi ñ oĩa exredi¬
unt. ad cursum meũ s im

Expanded text:
n est contendenlicent, id est licita sunt repeti, id est omnia mea licet repetere mien non repetam, quia non omnia expediunt ad cursum meum, sed im
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt repetende: tñ pp̃
hoc licet repetere. quia esca
debet᷑ uentri. pro quo crea¬
ta est. Reficimꝰ enĩ cotidra¬
nas ruinas corporis edendo
⁊ bibendo ꝑ escam nota necessaria nature ⁊ uenter de¬
betur esais quia ałr non potest sustentari ⁊ ideo licet

Expanded text:
non sunt repetenda, tamen hoc licet repetere, quia esca debetur ventri, pro quo creaa est. Reficimus enim quotidianas ruinas corporis edendo et bibendo. Per escam, nota necessaria naturae; et venter debetur escis, quia aliter non potest sustentari; et ideo licet
Abbreviated transcription (Latin):
uil ergo est:
tile: quid est faciendũ
.i. uoluntate uł lingua.
a spũ scõ data orabo ⁊¬
mente .i. intelligentia
mentis. uł orabo .s. ore¬
⁊ mente .i. ita loqui appor
tus refulgeat inmente.
⁊cõsonantiam uocis intelligam. ⁊ similiter concordiam
dum uł psallendum ut
dixi. s si alter feceris .s.¬
si bene clixeris .i. aliqua
supplet locum
ydiote: Quomͦ
dicet amen suꝑ
tuam bñdictio¬
nem: qm̃ quid
dicas nescit.Nã
tu quidem bene
gr̃as agis. s al¬
ter ñ eclificat᷑.¬

Expanded text:
uid ergo est? utile. Quid ergo est faciendum? est voluntate. Vel, lingua, a Spiritu sancto data, orabo est intelligentia mentis. Vel, orabo spiret mente, id est ita loqui approbtus refulgeat in mente,concordiam l psallendum ut dixi. Sed si aliter feceris, ssi benedixeris, id est aliqua supplet locum idiotae quomodo dicet amen super tuam benedictionem quoniam quid dicas nescit nam tu quidem bene gratias agis sed alter non aedificat
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus ei. qui loquar
.i. quẽ instruere debeo et
ille quiloquitur .i. qui in¬
struit. mͥ est barbarus .i.
intellectus. uł qui audit.
alia litt̃a. cuiꝰ fensus potest

Expanded text:
intellectus ei cui loquar, id est quem instruere debeo. Et ille qui loquitur, id est qui instruit, mihi est barbarus, id est non intellectus. Vel, qui audit, alia littera, cui sensui potest
Abbreviated transcription (Latin):
nesciet᷑. quia nec de tu¬
ba ⁊ enĩ deꝰ tuba det in¬
certam uecem. Iudeis¬
erat usus tube infestiᷤ
⁊belł diu̾sis sonis. Si¬

Expanded text:
nescietur, quia nec de tuba. Etenim si tuba det incertam vocem. Juerat usus tubae in festis et bellis diversis sonis. S
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ sapiens qr ñ intelligit
derñ aperens quis sit locꝰ
ydiote subdit. ¶ Quomꝰ
dicet aliquis amen hic
est locus ydiote ⁊ mł̾tũ

Expanded text:
etiam sapiens, quia non intelligit. Deinde aperiens quis sit locus idiotae, subdit: Quomodo dicet, 107 aliquis, amen. Hic est locus idiotae etiam multum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̾.q. sicut dico de me. qd
ero barbarus sine intet¬
pretatõne sic ⁊ uos entis
barbar sine int̾missione¬
int̾pretatõne. ⁊ i deo queri¬
te ⁊ hũndetis dons ad e¬
quod est pret̾ int̾prcta¬

Expanded text:
cat: Sicut dico de me quod ero barbarus sine interpretatione, sic et vos eritis barbari sine interpretatione. Et ideo quaerite, ut abundetis donis ad aequod est per interpreta