comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Parce tibi. sic te tracta. requiesce. his
cybis utere. Nam si non feceris. aegrotabis.
Tu autẽ si feceris & saluus fueris: recte dicis
medico. Liberasti me ab ȩgritudine: non
in qua iam eras. sed in qua futurus eras. Nes¬
cio quis babens causa molestã mittendus erat
in carcerẽ : uenit alius defendit eũ. Grãs
agens quid dicit: Eruisti animã meã de
carcere. Suspendendus erat debitor. solu
tũ est pro eo. liberatus dicit᷑ de suspendio.
In his om̃ib non erant. sed quia talib meritis
agebant᷑. ut nisi sub uentũ ess&. ibi essent:
inde se recte dicunt liberari. quo ꝑ liberato¬
res suos non sunt ꝑmissi ꝑduci Ergo fratres
siue illud siue illud sit. hic me scrutatorem
uerbi dĩ. non temerariũ affirmatorẽ teneatis.
Quos dicã pretereuntes legẽ : Non paganos
qui non acceper̃ legẽ. Nemo enĩ preterit. qͦđ
non accepit. Dicit apostolus definite. Ubi

Expanded text:
dicat: "parce tibi, sic te tracta; requiesce, his dicat: "parce tibi, sic te tracta; requiesce, his cibis utere; nam si non feceris, aegrotabis"; tu autem si feceris et saluus fueris, recte dicis medico: "liberasti me ab aegritudine", non in qua iam eras, sed in qua futurus eras. nescio quis habens causam molestam mittendus erat in carcerem. uenit alius, defendit eum; gratias agens quid dicit? "eruisti animam meam de carcere". suspendendus erat debtum est pro eo: liberatus dicitur de suspendio. In his omnibus non erant; sed quia talibus meritis agebantur, ut nisi subventum esset, ibi essent; inde se recte dicunt liberari, quo per liberatores suos non sunt permissi perduci. Ergo, fratres, sive illud, sive illud sit; hic me scrutatorem verbi Dei, non temerarium affirmatorem teneatis. Quos dicit praetereuntes legem? Non Paganos, qui non acceperunt legem. Nemo enim praeterit quod non accepit: dicit Apostolus definite, «Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
leuatis oculis uidere. nisi ille ess& superius ille
inferius. E quid ei respondit abrabã cũ dicer&
pat̃ abrahã mitte lazarũ ut intinguat digi¬
tũ suũ & still& in linguã meã. qm̃ crucior in
hac flamma. Fili ait. mem̃to quia ꝑcepistibo¬
na in uita tua. lazarus autẽ mala. Nuac au¬
tẽ hic requiescit. tu uero torqueris. E suꝑ
hȩc ait. inter nos & uos chaos magnũ fir¬
matũ est. ut nec nos possimus uenire ad uos
nec inde aliquis uenire ad nos. Ergo inter
esta fortasse duo inferna. quorũ in uno quie-¬
uerunt animȩ iustorũ. in altero torquent᷑
anime impiorũ. ad tendens quidã orans hic
iam hic in corpore xp̃i positus & orans : uoce
xp̃i. eruisse diñ animã suã ab inferno infe¬
riore dixit. quia liberauit se atalib peccatis.
ꝑ quȩ possor deduci ad torm̃ta inferiu inferi¬
oris. Qũcad inodũ si medicus uideat tibi im¬
minentẽ egritudinẽ forte aliquo labore &

Expanded text:
leuatis oculis uidere, nisi ille esset superius, ille leuatis oculis uidere, nisi ille esset superius, ille inferius. et quid ei respondit Abraham, cum diceret: pater Abraham, mitte Lazarum ut intinguat digitum suum et stillet in linguam meam, quoniam crucior in hac flamma? fili, ait, memento quia percepisti bona in uita tua, Lazarus autem mala; nunc autem hic requiescit, tu uero torqueris. et super haec, ait, inter uos et nos chaos magnum firmatum est, ut nec nos possimus uenire ad uos nec inde aliquis uenire ad nos. ergo inter ista fortasse duo inferna, quorum in uno quieuerunt animae iustorum, in altero torquentur animae impiorum, attendens quidam orans hic, iam hic in corpore Christi positus et orans in uoce Christi, eruisse deum animam suam ab inferno inferiore dixit, quia liberauit se a talibus peccatis, per quae posset deduci ad tormenta inferni inferioris. quemadmodum si medicus uideat tibi imminentem aegritudinem forte ex aliquo labore et
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit ds̃ cruere animas nr̃as. &iam illuc
na. missus est filius dĩ undiq libetans. Ad hoc
infernũ missus est nascendo. ad illud mori¬
endo Propterea uax eius est in illo psalmo
non quoquã homine conitiente. sed aposto¬
lo exxponente ubiait qm̃ non derelinques
animã meã in inferno. Ergo aut ipsius uex
est & hic cruisti animã meã ex inferno infe¬
quia ideo ille ꝑuenit usq ad infernum. ne
nos remaneremus in inferno. Aliã &iam
opinionẽ dicam. Fortassis enĩ apud inferos
ipsos est alia pars inferior quo trudunt᷑ impu
qui plurimũ petcauerunt. Et enĩ apud infe¬
ros utrũ in locis quibusdã  fuisserabrahã. non
satis possumus definire. Non dũ enĩ dñs ue¬
nerat ad infernũ. ut cruer& inde om̃iũ scõrũ p̃cidetiũ
animas & tam̃ abrabã in requie ibi erat.
Et quidã diues cũ torqueret᷑ apud inferos cũ
uider& ab rahã. leuauit oculos. Non eũ poss&

Expanded text:
uoluit deus eruere animas nostras etiam illuc uoluit deus eruere animas nostras etiam illuc na missus est filius dei undique liberans; ad hoc infernum missus est nascendo, ad illud moriendo. propterea uox eius est in illo psalmo, non quoquam homine coniciente, sed apostolo exponente, ubi ait: quoniam non derelinques animam meam in inferno. ergo aut ipsius uox est et hic: eruisti animam meam ex inferno infequia ideo ille peruenit usque ad infernum, ne nos remaneremus in inferno. Aliam etiam opinionem dicam. fortassis enim apud ipsos inferos est aliqua pars inferior, quo truduntur impii, qui plurimum peccauerunt. etenim apud inferos utrum in locis quibusdam iam fuisset Abraham non satis possumus definire. nondum enim dominus uenerat ad infernum, ut erueret inde omnium sanctorum praecedentium animas; et tamen Abraham in requie ibi erat. et quidam diues cum torqueretur apud inferos, cum uideret Abraham, leuauit oculos. non eum posset
Abbreviated transcription (Latin):
uitas & mortalitas. ubi decessio & successio.
ubi mutabilitas & in constia. ubi timores cu¬
piditates. horrores lȩticiȩ incertȩ. spes fra¬
gilis. caduca substantia. Puto quia om̃is ista
pars non potest cõparari illi cęlo de quo loque¬
bar paulo ante. Si ergo illi parti hȩc pars
non cõparat᷑. illa superna est hę̧c infernia.
Et post mortẽ quo hine. nisi sit infernũ infe¬
rius hoc infertio an quo sumus in carne. &
ista mortalitate : Corpus enĩ mortuum est
tui ut non mireris quia infernũ dicit᷑ : si
mortuis abundat. Non enĩ ait. corpus mortu¬
rum est. sed corpus mortuũ est. Adhuc hab&
uitã utiq corpus nr̃m. & tamen cõparatũ cor¬
corpori illi quod futurũ est. qualia sunt an¬
gelorũ corpora. inuenit̾ corpus hominis mor¬
tuũ. quãuis adhuc habens animã. Sed rursus
ab hoc inferno idest ab hac parte inferni.
est aliud inferius quo eunt mortui. unde

Expanded text:
uitas et mortalitas, ubi decessio atque successio, uitas et mortalitas, ubi decessio atque successio, ubi mutabilitas et inconstantia, ubi timores, cupiditates, horrores, laetitiae incertae, spes fragilis, caduca substantia, puto, quia omnis ista pars non potest comparari illi caelo, de quo loquebar paulo ante. si ergo illi parti haec pars non comparatur, illa superna est, haec inferna. et post mortem quo hinc, nisi sit infernum inferius hoc inferno, in quo sumus in carne et ista mortalitate? corpus enim mortuum est,tui, ut non mireris quia infernum dicitur, si mortuis abundat. non enim ait: "corpus moriturum est" sed: corpus mortuum est. adhuc habet uitam utique corpus nostrum; et tamen comparatum corpori illi, quod futurum est qualia sunt angelorum corpora, inuenitur corpus hominis mortuum, quamuis adhuc habens animam. sed rursus ab hoc inferno, id est ab hac parte inferni, est aliud inferius, quo eunt mortui; unde
Abbreviated transcription (Latin):
est suꝑ me. & cruistianimã meã exinferno in¬
feriori. Quid dicimus fr̃s: Hoc si non uobis
tãquã certus exposuero. neç succenseatis. Ho¬
mo sũ enĩ. & quantũ concedit᷑ de scripturis sc̃ĩs.
tantũ audeo dicere nihil ex me. Infernum
nec ego expertus sũ adbuc. nec uos & fortassis
alia uia erit. & non per infernũ erit. Incerta
suntꝰ hȩt. Uerũ quia dicit scriptura. cui con¬
tra dici non potest. eruisti animã meã ex infer¬
no uferiore. intelligimus tãquã duo inferna
esse. superius & inftrius. Nam unde infernũ
inferius. nisi quia est infernũ superius: Aliud
non diceret᷑ infernũ nisi in cõparatione illius
superioris partis. Uidet᷑ ergo fr̃s esse habi¬
tatio quędã cęlestis angelorũ. ibi uita inef¬
fabiliũ gaudiorũ ibi in mortalitas & incorrup¬
tio. ibi om̃a scđm dĩ donũ & grãm ꝑmanenta.
Iua pars rerũ suꝑna est: hȩcterrena. Ubi¬
caro & sanguis. ubi corruptibilitas. ubi nati¬

Expanded text:
Et eruisti animam meam ex inferno inferiori. quid dicimus fratres? hoc si non uobis tamquam certus exposuero, ne suscenseatis; homo sum enim et quantum conici datur de scripturis sanctis, tantum audeo dicere, nihil ex me. infernum nec ego expertus sum adhuc nec uos. et fortassis alia uia erit et non per infernum erit. incerta sunt haec. uerum quia dicit scriptura, cui contradici non potest: eruisti animam meam ex inferno inferiore, intellegimus tamquam duo inferna esse, superius et inferius. nam unde infernum inferius, nisi quia est infernum superius? aliud non diceretur infernum nisi in comparatione illius superioris partis. uidetur ergo, fratres, esse habitatio quaedam caelestis angelorum: ibi gloria ineffabilium gaudiorum, ibi immortalitas et incorruptio, ibi omnia secundum dei donum et gratiam permanentia. illa pars rerum superna est. caro et sanguis, ubi corruptibilitas, ubi nati
Abbreviated transcription (Latin):
ros. sed ita iocundit̾ cor nrm ut timeat
nomen dni ne aliunde iocundet᷑. aliunde
feriat᷑. Securitatẽ. non exspectetis in peregri¬
natione. Quando illã hic uoluerimꝰ. uiscũ erit
corporis. non securitas hominis. locundet᷑ cor

Expanded text:
ros, sed ita jucundetur cor nostrum, ut timeat ros, sed ita jucundetur cor nostrum, ut timeat nomen Domini, ne aliunde jucundetur, aliunde feriatur. Securitatem non exspectetis in peregrinatione: quando illam hic voluerimus, viscum erit corporis, non securitas hominis. «Jucundetur cor
Abbreviated transcription (Latin):
me tuendũ est. Quȩ putatis prospera. ma¬
gis tẽptationes sunt. Uenit hereditas. ue¬
nit copia rerũ. ab undant artũ fluentia
Nescio cuius felicitatis tẽptationes sunt istȩ :
cauete ne uos ista corrũpant: quicquid &tiã
quȩ fuit in parte donati. si forte credider̃
filu tui qui fucrunt pagani. si forte lucra¬
tus es amicũ tuũ. qui te uolebat seducere
ad theatra : & tu eũ duxisti ad aecclesiam.
si forte condictor nescio quis inimicus tuus.
& rabide sȩuiens. de posita illa rabie factus
est mitis. & agnouit dnm̃. nec oblatrat ad¬
uersus te. sed clainat tecũ aduersus malũ:
ista iocunda sunt. Unde eiuĩ gaudemus.
si de his non gaudemus: Aut quȩ st̃ alia
gaudia nr̃a nisi ista: Sed quia ab undant
& cribulationes. & tẽptationes. & dissensio¬
nes. & scismata. & cȩtera mala sine quib
non potest esse słm hoc donec transcat
iniquitas. Exultatio illa non nos facit᷑ secu¬

Expanded text:
metuendum est: quae putatis prospera, mametuendum est: quae putatis prospera, magis tentationes sunt. Venit haereditas, venit copia rerum, abundat circumfluentia nescio cujus felicitatis: tentationes sunt istae; cavete ne vos ista corrumpant. Quidquid etiam quae fuit in parte Donati; si forte crediderunt filii tui qui fuerunt pagani; si forte lucratus es amicum tuum qui te volebat seducere ad theatra, et tu eum duxisti ad ecclesiam; si forte contradictor nescio quis inimicus tuus et rabide saeviens, deposita illa rabie factus est mitis, et agnovit Deum, nec oblatrat adversus te, sed clamat tecum adversus malum: ista jucunda sunt. Unde enim gaudemus, si de his non gaudemus? aut quae sunt alia gaudia nostra, nisi ista? Sed quia abundant et tribulationes, et tentationes, et dissensiones, et schismata, et caetera mala, sine quibus non potest esse saeculum hoc, donec transeat iniquitas; exsultatio illa non nos faciat secu
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas. Deduc me ergo dne in uia tua. &
ambulabo in ueritate tua. In illo utiq qui
ait. ego sũ uia ueritas & uita. Nam quẽ in uia
& ueritate deducis. quo nisi ad uitã ꝑducis:
Deducis ergo in illo ad illũ. Deduc me dnẽ
in uia tua. & ambulabo in ueritate tua.
Locundet᷑ cor meũ. ut timeat nomen tuum
Ergo timor in iocunditateꝰ Ee quomodo
iocunditas si timor: Nonne timor solet
amarus esse : Erit aliquando iocunditas si-¬
ne timore. modo iocunditas cum timore
de dulcedine iocunditatis ꝑducat nos ad sedẽ
securitatis. Dando timorẽ non nos faciat
male exultare. & retedere de uia. ldeo dicit
psalmus. Seruite dño in timore & exultate
ei cũ tremore. Sic & apłs paulus dicit.
Cũ timore & tremore urãm ipsorũ salutẽ
operamini. Ds̃ enĩ est. qui operat᷑ in uobis.
Quicquid ergo prosperũ uenit fr̃s. magis

Expanded text:
s autem veritas. «Deduc me» ergo, «Domine, in via tua, et s autem veritas. «Deduc me» ergo, «Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua:» in illo utique qui ait, «Ego sum via, et veritas, et vita.» Nam qui in via et veritate deducis, quo nisi ad vitam perducis? Deducis ergo in illo, ad illum. «Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua.» 16. «Jucundetur cor meum, ut timeat nomen tuum.» Ergo timor in jucunditate est. Et quomodo jucunditas, si timor? Nonne timor amarus solet esse? Erit aliquando jucunditas sine timore, modo jucunditas cum timore:de dulcedine jucunditatis perducat nos ad sedem securitatis: dando timorem, non nos faciat male exsultare, et recedere de via. Ideo dicit psalmus, «Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore» : sic et apostolus Paulus dicit, «Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini; Deus enim est qui operatur in vobis» . Quidquid ergo prosperum venit, fratres, magis
Abbreviated transcription (Latin):
possunt esse duo magni. ds̃ & donatus.
illo. Ego sũ uia. ueritas & uita. Deduc me
dne in uia tua. In qua uia: & ambulabo
in ueritate tua. Aliud est ut ducat ad uiã.
aliud ut ducat in uia. Uide hominẽ ubiq
pauperẽ. ubiq adiutorio egentẽ. Qui
pret̾ uiã sunt xp̾iani non sunt. aut catho¬
lici non dũ sunt. Deducantur ad uiam.
sed cũ ꝑducti fuerint ad uiã & catholici in
xpo facti fuerint. ab ipso deducantur in
ipsa uia ne cadant. certe iam ambulant in
uia. Deduc me dnẽ in uia tua. Certe iam
in uia tua sũ. deduc me ibi. & ambulabo
in ueritate tua. Te deducente non erra¬
bo. si dimiseris errabo. Ora ergo ut non
dimictat. sed usq in finẽ deducat. Quo¬
modo deducit: Semꝑ monendo. semper
donando tibi manũ suã. Et brachiũ dñi
cui reuelatũ est: Dando enĩ xp̃m suum.
dat manũ suã. Dando manũ suã. xp̃m fuũ dat.
Ad uiã ducit. ꝑducendo ad xp̃m suũ. In uia

Expanded text:
possunt esse duo magni, Deus et Donatuspossunt esse duo magni, Deus et Donatusillo. «Ego sum via, et veritas, et vita» . «Deduc me, Domine, in via tua.» In qua via? «Et ambulabo in veritate tua.» Aliud est, ut ducat ad viam; aliud, ut deducat in via. Vide hominem ubique pauperem, ubique adjutorio egentem. Qui praeter viam sunt, christiani non sunt, aut catholici nondum sunt, deducantur ad viam: sed cum perducti fuerint ad viam, et catholici in Christo facti fuerint; ab ipso deducantur in ipsa via, ne cadant. Certe jam ambulant in via. «Deduc me, Domine, in via tua:» certe jam in via tua sum, deduc me ibi. «Et ambulabo in veritate tua:» te deducente, non errabo; si dimiseris, errabo. Ora ergo ut non dimittat, sed usque in finem deducat. Quomodo deducit? Semper monendo, semper dando tibi manum suam. Et brachium Domini cui revelatum est ? Dando enim Christum suum, dat manum suam; dando manum suam, Christum suum dat. Ad viam ducit, perducendo ad Christum suum; in via
Abbreviated transcription (Latin):
da illi latã gentẽ. Quã latã gentẽ dabo
inquis: Noli ex tuo corde dare. & recte
dabis. Undeꝰ inquies : Ecce hinc da
Om̃s gentes quot quot fecisti. uenient &
adorabunt corã te dñe. Dic hoc. confite¬
re hoc. & dedisti latã gentẽ quia om̃s gen¬
tes in uno una est. ipsa est unitas. Quomodo
quȩ gentes. Antea gentes multe gentes.
modo una gens. Quare una gens: Quia
ex spectatio. Postremo quare non una gens
si una patria: Patria cę̧lestis est. patria
herłm est. Quisquis inde ciuis non est. ad
istã gentẽ non ꝑtin&e. Quisquis autẽ inde
ciis est. in una gente dĩ est. E hec gens
ab oriente in occidentẽ. ab aquilone &
mari distendit᷑. per quattuor partes totius
orbis. Hoc ds̃ dicit ab oriente & occidente.
ab aquilone & mari. date głam dõ. Hoc
prȩdixit. hoc impleuit. qui solus est mag¬
nus. Desinat ergo hoc dicere contra solum
magnũ qui noluit esse paruus. quia non

Expanded text:
da illi latam gentem. Quam latam gentem dabo, da illi latam gentem. Quam latam gentem dabo, inquis? Noli ex tuo corde dare, et recte dabis. Unde do, inquies? Ecce hinc da: «Omnes gentes quotquot fecisti, venient, et adorabunt coram te, Domine.» Dic hoc, confitere hoc, et dedisti latam gentem: quia omnes gentes in uno una; ipsa est unitas. Quomodo quae gentes: antea gentes, multae gentes; modo una gens. Quare una gens? Quia exspectatio. Postremo quare non una gens, si una patria? Patria coelestis est, patria Jerusalem est: qui quis inde civis non est, ad istam gentem non pertinet; quisquis autem inde civis est, in una gente Dei est. Et haec gens ab oriente in occidentem, ab aquilone et mari distenditur per quatuor partes totius orbis. Hoc Deus dicit: Ab oriente et occidente, ab aquilone et mari date gloriam Deo. Hoc praedixit, hoc implevit, qui solus est magnus. Desinat ergo hoc dicere contra solum magnum, qui noluit esse parvus: quia non
Abbreviated transcription (Latin):
suͤparar& a matre ipsorũ. Sed cũ uult esse
magnus. & non uult salubriter esse paruus.
ds̃ qui suꝑbis resistit. humilib autẽ dat grãm.
quia solus est magnus. impl& om̃a quȩ prae¬
dixit. & contradicit maledicentibus. Xp̃o
enĩ tales maledicunt qui dicunt. qui aperut
aeccła de toto orbe terrarũ. & remansit in
sola africa. Si diceres illi perderes uillã tuã. forte
non ate tẽperar& manũ. & dicit xp̃m ꝑdi¬
disse hereditatẽ suã redẽptã sanguine suo:
Quã autẽ faciat in iuriã. uidete fratres.
Scriptura dicit. In lata gente gła regis. in
diminutione populi contricio principis. Er¬
go banc iniuriã facis xxp̃o. ut dicas populũ
eius ad istã exiguitatẽ diminutũ: Id cona¬
tus es. ideo xp̃ianũ te dicis. ut in uideas głȩ¬
xp̃i. cuius signũ & in fronte portare te as¬
seris. & de corde ꝑdidistinlata gente
gła regis: agnosce regẽ tuũ.da illi głam.

Expanded text:
separaret a matre ipsorum: sed cum vult esse separaret a matre ipsorum: sed cum vult esse magnus, et non vult esse salubriter parvus; Deus qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam , quia solus est magnus, implet omnia quae praedixit, et contradicit maledicentibus. Christo enim tales maledicunt, qui dicunt quia periit Ecclesia de toto orbe terrarum, et remansit in sola Africa. Si diceres illi, Perdes villam tuam; forte non a te temperaret manum: et dicit Christum perdidisse haereditatem suam redemptam sanguine suo! Quam autem faciat injuriam videte, fratres. Scriptura dicit: «In lata gente gloria regis; in diminutione populi contritio principis» . Ergo hanc injuriam facis Christo, ut dicas populum ejus ad istam exiguitatem diminutum. Ideo natus es, ideo christianum te dicis, ut invideas gi, cujus signum te in fronte portare asseris, et de corde perdidisti? «In lata gente gloria regis:» agnosce regem tuum; da illi gloriam,
Abbreviated transcription (Latin):
nus estu & faciens mirabilia : tues ds̃ solusmag¬
nus. Nemo se dicat magnũ. futuri erant qui
sȩ dicerent magnos contra hos dicit᷑. tu es ds̃
solus ds̃ magnus : Sed quia futuri crant qͥ
se dicerent magnos. & dm̃ facere paruu̾: con¬
tra illos dicit᷑. tu es ds̃ solus. magnus. enim
quod tu dicis implet᷑. Quid illi dicunt qui
se dicunt magnos: Quid dixit ds̃ per spm̃
suũ  Om̃s gentes quotquot fecisti uenient
& ad orabunt corã te dñe. Quid dicit nes¬
cio quis qui se dicit magnũ: Absit. non ad¬
oratur ds̃ in om̃ib gentibus. Perier̃ om̃s
gentes. sola africa remansit. hoc tu dicis
qui te dicis magnũ: Aliud dicit. qui est so¬
lus ds̃ magnus. Quid dicit qui est solus ds̃
magnus: Om̃s gentes quotquot fecisti. ue¬
nient & ad orabunt corã te dñe. Uideo qͦđ
dixit. solus ds̃ magnus. Taceat homo falso
magnus. ideo falla citer magnus: quia de¬
dignat᷑ esse paruus. Quis paruus esse dedig
Ille si seruus uell& esse fratrũ suorũ. non eos

Expanded text:
nus es tu, et faciens mirabilia; tu es Deus solus magnus.» Nemo se dicat magnum. Futuri erant qui se dicerent magnos: contra hos dicitur, «Tu es DeDeus magnus? Sed quia futuri erant, qui se dicerent magnos, et Deum facerent parvum; contra illos dicitur, «tu es solus Deus magnus.» Etenim quod tu dicis, impletur, non quod illi dicunt, qui se dicunt magnos. Quid dixit Deus per Spiritum suum? «Omnes gentes quotquot fecisti, venient, et adorabunt coram te, Domine.» Quid dicit nescio quis, qui se dicit magnum? Absit: non adoratur Deus in omnibus gentibus; perierunt omnes gentes, sola Africa remansit. Hoc tu dicis, qui te dicis magnum; aliud dicit qui est solus Deus magnus. Quid dicit qui est solus Deus magnus? «Omnes gentes quotquot fecisti, venient, et adorabunt coram te, Domine.» Video quod dixit solus Deus magnus; taceat homo falso magnus; ideo fallaciter magnus, quia dedignatur esse parvus. Quis parvus esse dedignIlle si servus vellet esse fratrum suorum, non eos
Abbreviated transcription (Latin):
tãquã umbra: Tuꝰ relinqueres umbram &
esseᷤ in luce. non postea diceres. transierunt
om̃a tãquã uibra. quando ab umbra in te¬
Adiuuasti me in certamine. & consolatus es
me in tristicia. Nemo enĩ consolationẽ quęrit
nisi qui est in nuseria. Non uultis consolari:
Dicite quia fideles estis & auditis: quia płs m̃s¬

Expanded text:
tanquam umbra? Tunc relinqueres umbram, et tanquam umbra? Tunc relinqueres umbram, et esses in luce; non postea diceres, «Transierunt omnia velut umbra,» quando ab umbra in teAdjuvisti me,» in certamine; «et consolatus es me,» in tristitia. Nemo enim consolationem quaerit, nisi qui est in miseria. Non vultis consolari? Dicite quia felices estis. Et auditis, «Populus m
Abbreviated transcription (Latin):
confusionis. si non contẽpnant medicinã confes¬
sionis. Si autẽ modo nolunt confundi. tunc
confundent᷑ quando deducent eos. ex aduerso
÷̃ inquitates eorũ. Quomodo confundent᷑:
Quando dicent hi sunt quos aliquando habu¬
imus in risũ. & in similitudinem improperui.
Nos insensati. uitã eorũ estimabamꝰ insaniam:
quomodo cõputati sunt inter filios dĩ: Quid
nobis profuit suꝑbia  tunc dicent. Modo dicant.
& salubrit̃ dicunt. Conuertat᷑ enĩ unusquisq
ad dm̃ humilis. & modo dicat. Quid mibi ꝓfu¬
it suꝑbia : Ꝙaudiant ab apło. Quã enĩ głam
habiustis in his in quib nunc erubescitis :
Uidetis esse & modo confusionẽ salubrẽ in loco
penitentiȩ. tunc autẽ serã. inutilẽ infruc¬
tuosã. Quid nobis profuit suꝑbia. aut quid
diuitiarũ iactintia contulit nobis: Transier̃
om̃a tãquã umbra. Quid enĩ. quando hic ui¬
uebas non uidebas quia transibant ista om̃a

Expanded text:
confusionis, si non contemnant medicinam confesconfusionis, si non contemnant medicinam confessionis: si autem modo nolunt confundi, tunc confundentur, quando deducent eos ex adverso iniquitates eorum . Quomodo confundentur? Quando dicent, «Hi sunt quos aliquando habuimus in risum et in similitudinem improperii. Nos insensati vitam eorum aestimabamus insaniam: quomodo computati sunt inter filios Dei? Quid nobis profuit superbia?» Tunc dicent: modo dicant, et salubriter dicunt. Convertatur enim unusquisque ad Deum humilis, et modo dicat, Quid mihi profuit superbia? et audiat ab Apostolo, «Quam enim gloriam habuistis in his, in quibus nunc erubescitis» ? Videtis esse et modo confusionem salubrem in loco poenitentiae; tunc autem seram, inutilem, infructuosam. «Quid nobis profuit superbia? aut quid divitiarum jactantia contulit nobis? Transierunt omnia tanquam umbra» . Quid enim? quando hic vivebas, non videbas quia transiebant ista omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ancillȩ eius. Quid si ꝗ pagana natus est & xp̃ia¬
n̾a factus est filius paganȩ. quomodo potest
dicit generatio hȩc praua & amaricans. signũ
quęrit. & signũ non dabit̾ ei nisi signũ ionȩ
prophetȩ. Sicut enĩ ionas fuit in uentre cȩti¬
trib dieb & tribus noctib: sic erit & filius ho¬
minis incorde terrȩ. Ergo cũ capite nr̃o. ⁊am
factũ est signũ in bono. Dicat & unusquisq
nrm̃ fac mecũ signũ in bono. Quia in nouissi¬
ma tuba in aduentu dnĩ. & mortui resurgent
incorrupti. & nos immutabimur eritꝰ signum
in bono. Fac netũ signũ in bono ut uideant
qui me oder̃. & confundant᷑. In iudicio confun¬
dent᷑ ꝑnitiose. modo nolunt confundi salubri¬
ter. Modo ergo confundant᷑. accusent uias
suas malas teneant uiã bonã. quia nemo nr̃m
uiuit si ne confusione. nisi prius confusus re¬
⁊̃ uiuiscat. Preb& illis ds̃ modo aditũ salubris

Expanded text:
ancillae ejus. Quid si de pagana natus est, et christiaancillae ejus. Quid si de pagana natus est, et christianus factus est? filius paganae quomodo potest dicit: «Generatio haec prava et amaricans signum quaerit; et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae. Sicut enim Jonas fuit in ventre cebus noctibus, sic erit et filius hominis in corde terrae» . Ergo cum capite nostro jam factum est signum in bono: dicat et unusquisque nostrum, «Fac mecum signum in bono;» quia in novissima tuba, in adventu Domini, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur . Erit hoc signum in bono. «Fac mecum signum in bono, ut videant qui me oderunt, et confundantur.» In judicio confundentur perniciose, qui modo nolunt confundi salubriter. Modo ergo confundantur; accusent vias suas malas, teneant viam bonam: quia nemo nostrum vivit sine confusione, nisi prius confusus reviviscat. Praebet illis Deus modo aditum salubris
Abbreviated transcription (Latin):
De ancilla dĩ. natus est ergo dñsiforma serui &
dixit: saluũ fac filiũ ancillȩ tuȩ. & saluat᷑ est
a morte sicut nostis. resuscitata carne sua. quę
mortua erat. Sed ut uideatis quia ds̃ est. & .ñ.
apatre sic est suscitatus. ut ase non sit suscitatꝰ.
quia & ipse suscitauit carnẽ suã. habes in euan¬
gelio dictũ. Destruite tẽpłu hoc. & triduo¬
susatabo illud. Ne autẽ nos aliud suspicaremur.
euan gelista secutus ait. Hoc autẽ dicebat. de¬
⁊ tẽplo corporis sui. Saluus ergo factus est filius
ancillȩ. Dicat & unusquisq xp̃ianus in corpore
xp̃i positus. saluũ fac filiũ ancillȩ tuȩ. Forte
non potest dicere da potestatẽ puero tuo quia
ale filius accepit potestatẽ. Sed quare non
dicit & hoc : An non seruis dictũ est sedebi¬
tis suꝑ duodecim sedes iudicantes duodecim
tribus isrł: Et serui dicunt. nescitis quia an¬
gelos iudicabimus: Accepit ergo & unusqͥsq
sc̃oꝵ potestatẽ. & est unusquisq scõꝵ filius

Expanded text:
De ancilla Dei natus est ergo Dominus in forma servi; et dixit, «Salvum fac filium ancillae tuae.» Et salvatus est a morte, sicut nostis, resuscitata carne sua quae mortua erat. Sed ut videatis quia Deus est, et non a Patre sic est suscitatus, ut a se non sit suscitatus; quia et ipse suscitavit carnem suam, habes in Evangelio dictum, «Destruite templum hoc, et triduoabo illud:» ne autem nos aliud suspicaremur, Evangelista secutus ait, «Hoc autem dicebat de templo corporis sui» . Salvus ergo factus est Filius ancillae. Dicat et unusquisque christianus in corpore Christi positus, «Salvum fac filium ancillae tuae.» Forte non potest dicere, «Da potestatem puero tuo;» quia ille Filius accepit potestatem. Sed quare non dicit et hoc? Annon servis dictum est, «Sedebitis super duodecim sedes judicantes duodecim tribus Israel» ? et servi dicunt: «Nescitis quia angelos judicabimus» ? Accipit ergo et unusquisque sanctorum potestatem, et est unusquisque sanctorum filius
Abbreviated transcription (Latin):
bũ & uerbũ erat apud dm̃ & dĩ erat uerbũ. hoc
non uidebunt impii. Si enĩ ds̃ uerbũ. & beati
mundi corde qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. impnautẽ
inmundi sunt corde. proculdubio dm̃ non ui¬
debunt. & ubi est uidebt̃ in quẽ pupugert̃
nisi quia appara formã hominis eos uisuros ut
iudicent᷑. formã dĩ non uisuros nist eos qui ad
dex terã separabunt᷑: Cũ se parati enĩ fuerint
ad dex terã. hoc eis dicet᷑. Uenite benedicti pa¬
tris mei. ꝑcipite regnũ quod uobis paratũ est ab
origine mundi. Impus ucro ad sinistrã quid:
lte in ignẽ aeternũ. quẽ parauit pat̾ m̃s diabolo
& angelis eius. Finito autẽ iudicio. quomodo con¬
clusit: Sic ibunt impii in ambustionẽ act̾nã.
iusti autẽ in uitã aeternã. lam auisione formę
hominis ꝑgunt illi. ad uisionẽ formȩ dĩ. Hȩc est

Expanded text:
bum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum» : hoc bum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum» : hoc non videbunt impii. Si enim Deus Verbum, et «beati mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt;» impii autem immundi sunt corde: procul dubio Deum non videbunt. Et ubi est, «Videbunt in quem pupugerunt» : nisi quia apparet formam hominis eos visuros, ut judicentur; formam Dei non visuros, nisi eos qui ad dexteram separabuntur? Etenim cum separati fuerint ad dexteram, hoc eis dicetur: «Venite, benedicti Patris mei; percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi.» Impiis vero ad sinistram quid? «Ite in ignem aeternum, quem paravit Pater meus diabolo et angelis ejus.» Finito autem judicio, quomodo conclusit? «Sic ibunt impii in ambustionem aeternam; justi autem in vitam» «aeternam» . Jam a visione formae hominis pergunt il
Abbreviated transcription (Latin):
ce in me & miserere mei. da potestatẽ pucro
tuo : Quia uerax. Da potestatẽ puero tuo
Transeat tẽpus patientię. ueniat tẽpus iudicu.
Quomodo das potestatẽ tuã puero tuo: Pat̃
non iudicat quẽ quã. sed om̃e iudicũ dedit filio.
Iue resurgens & in terrã ipse ueni& iudica¬
turus. ipse uidebit᷑ terribilis. qui uisus est
contẽptibilis De monstrabit potentiam. qui
demonstrauit pacientiã. In cruce pacientia
erat. in iudicio potentia erit. Apparebit
enĩ homo iudicans. sed in claritate. quia sicut
eũ uidistis ire dixerunt angeli. sic uenio.
forma ipsa ueni& ad iudiciũ. ideo uidebunt
illũ & impii. Nam formã dĩ non uidebunt.
Beati enĩ mundo corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt.
Apparens in hominis forma dic&. ite in ignẽ
aeternũ. ut impleat᷑ quod diocit isaias. Tol¬
latur impius. ut non uideat claritatẽ dñi.
hominis. Qui cũ in forma dĩ ess& ȩqualis dõ.
hoc non uidebunt impii. In principio erat uer¬

Expanded text:
ce in me, et miserere mei; da potestatem puero tuo.» Quia «verax, da potestatem puero tuo.» Transeat tempus patientiae, veniat tempus judicii. Quomodo, «da potestatem puero tuo? Pater non judicat quemquam; sed omne judicium dedit Filio» . Ille resurgens, et in terram ipse veniet judicaturus; ipse videbitur terribilis, qui visus est contemptibilis. Demonstrabit potentiam, qui demonstravit patientiam: in cruce patientia erat; in judicio potentia erit. Apparebit enim homo judicans, sed in claritate: quia «sicut eum vidistis ire,» dixerunt Angeli, «sic veniet» . Forma ipsa veniet ad judicium; ideo videbunt illum et impii: nam formam Dei non videbunt. «Beati» enim «mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Apparens in hominis forma, dicet, «Ite in ignem aeternum;» ut impleatur quod dixit Isaias, «Tollatur impius, ut non videat claritatem Domini» . hominis. «Qui cum in forma Dei esset aequalis Deo» : hoc non videbunt impii. «In principio erat Ver
Abbreviated transcription (Latin):
cogitas. non est hoc ds̃. Mare cogitas. non est hoc
acrẽ. non est hoc ds̃. Om̃a quȩ sunt in terra¬
homines & animalia. non est hoc ds̃. Quicqͥđ
luc& in cęlo. stellȩ. sol & luna: non .ẽ. hoc ds̃
Ipsũ cęlũ. non est ds̃. Angelos cogita. uirtu¬
tes. potestates. archangelos. thronos. sedes.
dominationes. non est hoc ds̃. Ꝙ quid est:
Hoc solũ potui dicere quid non sit. Quid sit
quęris: Quod oculus non uidit. net auris
audiuit. nec in cor hominis ascendit. Quid
quęris ut ascendat in lingua. quod in cor . ñ.
ascendit : Non est similis tibi in dus dñe &
bit dm̃. Nulla est autẽ gensquã non fecit as̃.
quia fontẽ om̃iũ gentiũ. adam & euam fecit
as̃. inde propagate om̃s gentes. Om̃s ergo

Expanded text:
cogitas; non est hoc Deus: mare cogitas; non est hoc cogitas; non est hoc Deus: mare cogitas; non est hoc animalia; non est hoc Deus: omnia quae sunt in st hoc Deus: quidquid lucet in coelo, stellae, sol et luna; non est hoc Deus: ipsum coelum; non est hoc Deus: Angelos cogita, Virtutes, Potestates, Archangelos, Thronos, Sedes, Dominationes; non est hoc Deus. Et quid est? Hoc solum potui dicere, quid non sit. Quaeris quid sit? Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quid quaeris ut ascendat in linguam, quod in cor non ascendit? «Non est similis tibi in diis, Dominbit eum: nulla est autem gens quam non fecit Deus; quia fontem omnium gentium Adam et Evam fecit Deus, inde propagatae sunt omnes gentes. Omnes ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplis. nibil aliud impl& uates ur̃os. quã dę mo¬
niũ. Sed quid dicitis: Angelos colimꝰ. ange¬
los habemus deos. Non plane nostis angelos.
Angeli enĩ. unũ dm̃ colunt. Nec fauent bomi¬
nib qui uolunt colere angelos. & non dm̃
Nam inuenimus bonoratos angelos prohiben¬
tes homines ne se adorarent. sed uerũ dm̃.
Sed angelos dicant. hominesdicant. quia dic̾¬
tũ est. ego dixi dii estis. & filii altissimi om̃s.
Non est similis tibi indus dñe. Quodlib&
aliud cogit& homo. non est simile qͦđ factũ
est illi qui fecit. Excepto dõ quicquid aliud
est in natura rerũ. factũ est adõ. Quantũ
int̾ est int̾ eũ qui fecit & illud qđ factũ est
quis digne cogito: Iste ergo dixit: non est
similis tibi indus dñẽ. Quantũ autẽ sit dis¬
similis ds̃ non dixit. quia dici non potest.¬
Et intendat caritas ura. ds̃ in effabilis est. Faci¬
lius dicimus quid non sit. quã quid sit. Terrã

Expanded text:
templis, nihil aliud implet vates vestros quam daemotemplis, nihil aliud implet vates vestros quam daemonium. Sed quid dicitis? Angelos colimus, Angelos habemus deos. Non plane nostis Angelos. Angeli enim unum Deum colunt, nec favent hominibus qui volunt colere Angelos, et non Deum. Nam invenimus honoratos Angelos, prohibentes homines ne se adorarent, sed verum Deum . Sed Angelos dicant, homines dicant, quia dictum est, «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes» : «Non est similis tibi in diis, Domine.» Quodlibet aliud cogitet homo, non est simile quod factum est illi qui fecit. Excepto Deo, quidquid aliud est in natura rerum, factum est a Deo. Quantum interest inter eum qui fecit, et illud quod factum est, quis digne cogitet? Iste ergo dixit, «Non est similis tibi in diis, Domine:» quantum autem sit dissimilis Deus, non dixit, quia dici non potest. Intendat Charitas vestra: Deus ineffabilis est; facilius dicimus quid non sit, quam quid sit. Terram
Abbreviated transcription (Latin):
cȩpit esse amator dĩ. non dũ cępit suspirare
tãquã peregrinus. Absit. absit. Recedant
om̃a seductoria. recedant blandim̃ta falsa.
recedant ea quȩ nobis dicu̾t cotidie. ubi est
ds̃ tuus. Effundamus suꝑ nos animã urãm.
confiteamur in licrimis. gemamꝰ in confessionib
in miseria suspiremꝰ. Quicquid nobis adest pret̾
dm̃ nrm. non est dulce nolumꝰ om̃a quȩ dedit.
si non dat se ipsũ qui om̃a dedit. Aurib infige
dñe orationẽ ineã. & intende uoci deprecatio¬
nis meȩ. In die tribulationis meę clamaui ad
quos uolunt pagani. adducant fabros argen¬
tarios. aurifices. expolitores. sculptores. ficiant
deos. Quales: Oculos habentes & non uiden¬
tes. & cetera quȩ dicit psalinus consequenter.
Sed ista non colimꝰ ait. non colimꝰ. hȩc signa st̃
Et quid colitis: Aliud aliquid peius. qm̃ du
gentiũ demonia. E quid : Nec demonia in¬
qui unt colimus. Plane nihil aliud habetis in

Expanded text:
coepit esse amator Dei; nondum coepit suspirare coepit esse amator Dei; nondum coepit suspirare tanquam peregrinus. Absit, absit: recedant omnia seductoria, recedant blandimenta falsa; recedant ea quae nobis quotidie dicunt, Ubi est Deus tuus? Effundamus super nos animam nostram, confiteamur in lacrymis, gemamus in confessionibus, in miseriis suspiremus . Quidquid nobis adest praeter Deum nostrum, non est dulce: nolumus omnia quae dedit, si non dat seipsum qui omnia dedit. «Auribus infige, Domine, orationem meam, et intende voci orationis meae. In die tribulationis meae clamaquos volunt Pagani; adducant fabros argentarios, aurifices, expolitores, sculptores, faciant deos. Quales deos? Oculos habentes, et non videntes ; et caetera quae dicit psalmus consequenter. Sed ista non colimus, ait; non colimus, haec signa sunt. Et quid colitis? Aliud aliquid pejus: «Quoniam dii Gentium daemonia» . Et quid? Nec daemonia, inquiunt, colimus. Plane nihil aliud habetis in
Abbreviated transcription (Latin):
tu. & amor sine fastidio. Quãdiu ergo non ibi.
uidetis Quia non in bonoͬ. sed abundant
om̃a: ab undent om̃a. Uide si securus es quia
non pereunt om̃a. Sed habeo quod non ha¬
bebam. Accessit pecunia quę non erat. for¬
te accessit & timor qui non erat. Forte
tanto securior eras: quanto pauperior
Postremo sint copiȩ.redund& affluentia
huius scđi. detur securitas quod non pereant.
dicat ds̃ desuper aeternus in his eris. Aeter¬
na tecũ erunt ista: sed meã faciem. ñ. uidebis.
Nemo carnẽ consulat. spm̃ consulite. Res¬
pondeat uobis cor urm. respondeat fides. spoᷤ
caritas. quȩ in uobis esse cepit. Ergone si
acciperemus securitatẽ. nos in affluentia
bonorũ seculariũ semꝑ futuros. & dicer&
nobis ds̃. faciem meã non uidebitis. gaude¬
remus in illis bonis: Eliger& forte aliqͥs
gaudere & dicere ab undant mihi ista. Be¬
ne mihi est: nihil amplius quȩro. Non dũ

Expanded text:
tu, et amor sine fastidio. Quamdiu ergo non ibi, tu, et amor sine fastidio. Quamdiu ergo non ibi, videtis quia non in bono. Sed adundant omnia? Abundent omnia, vide si securus es quia non pereunt omnia. Sed habeo quod non habebam; accessit pecunia quae non erat. Forte accessit et timor qui non erat; forte tanto securior eras, quanto pauperior. Postremo sint copiae, redundet affluentia hujus saeculi, detur securitas quod non pereant: dicat Deus desuper, Aeternus in his eris, aeterna tecum erunt ista, sed meam faciem non videbis. Nemo carnem consulat; spiritum consulite: respondeat vobis cor vestrum; respondeat spes, fides, charitas, quae in vobis esse coepit. Ergone si acciperemus securitatem nos in affluentia bonorum saecularium semper futuros, et diceret nobis Deus, Faciem meam non videbitis, gauderemus in illis bonis? Eligeret forte aliquis gaudere, et dicere: Abundant mihi ista, bene mihi est, nihil amplius quaero. Nondum
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ clamaui ad te: quia exaudistime. Cau¬
sa ut exaudires me. quia in die tribulationis
meȩ clamaui ad te. Paulo ante dixerat tota
die clamaui: tota die tribulatus sũ. Nullus
ergo xp̃ianus dicat esse diem. quo non sit tri¬
bulatus. Totã diem totũ tẽpus intelleximus.
tota die tribulat᷑. Quid ergo tribulatio est¬
& quando bene est: utiq tribulatio: Unde
tribulatio: Quia quãdiu sumus in corpore.
peregrinam᷑ ad nõ. Quodlib& hic abundet : ñ.¬
dũ sumus in illa patria. quo redire festinamꝰ.
Cui peregrinatio dulcis est : non amat patriã.
Si dulcis est patria: amara est peregrinatio.
Si amara. ẽ peregrinatio: tota die tribulatio.
Quando ñ ẽ. tribulatio: Quando in patria delectatio
De lectationes indextera tua usq finẽ. implebis
me leticia ait cũ uultu tuo. ut contẽpler delectiti¬
nẽ dñi. lbi transi& labor & gemitus: ibi non
oratio sed laudatio. Ibi alleliua. amen ibi.
uox consona cũ angelis. Ibi uisio sine defec¬

Expanded text:
meae clamavi ad te, quoniam exaudisti me.» Causa ut exaudires me, quia «in die tribulationis meae clamavi ad te.» Paulo ante dixerat: «Tota die clamavi,» tota die tribulatus sum. Nullus ergo christianus dicat esse diem in quo non sit tribulatus. Totam diem, totum tempus intelleximus: tota die tribulatur. Quid ergo, tribulatio est et quando bene est? Utique tribulatio. Unde tribulatio? Quia quamdiu in corpore sumus, peregrinamur a Domino . Quodlibet hic abundet, nondum sumus in illa patria quo redire festinamus. Cui peregrinatio dulcis est, non amat patriam: si dulcis est patria, amara est peregrinatio; si amara peregrinatio, tota die tribulatio. Quando non est tribulatio? Quando in patria delectatio. «Delectationes in dextera tua usque in finem. Implebis me laetitia,» ait, «cum vultu tuo» , «ut contempler delectationem Domini» . Ibi transiet labor et gemitus: ibi non oratio, sed laudatio; ibi Alleluia, Amen ibi, vox consona cum Angelis; ibi visio sine defec
Abbreviated transcription (Latin):
Uos autẽ estis corpus xp̃i & mẽbra. In his
ergo nẽbris cũ ess& apłs: dixit ut adimpleã
quȩ desunt pressurarũ xp̃i in carne mea
Ergo illuc imus quo xp̃c precessit. & adhuc
xp̃c illuc pergit. quo pręcessit. Prȩcessit
enĩ xp̃c in capite. sequit᷑ in corpore. Et
adhuc xp̃c hic laborat. & xp̃s hic paciebat᷑
a saulo. quando audiuit saulus. saule. saule.
quid me ꝑsequeris. Quo modo sol& lingua dice¬
re calcato pede. calcas me. Linguã nullus
tetigit: cõpassione clamat non attritione
& de distis mihi manducare. sitiui & potastis
me. Hospes & collegistis me. nudus & ues¬
tistis me. eger & uisitastis me. E illi.
Quando te uidimus bęc patientẽ. & minis¬
trauimus tibi: Se ille. Cum uni exmin¬
mis istis fecistis: mihi fecistis. Ergo aedifi¬
cem̾ in xp̃m. suꝑ fundamentũ a postolorũ
& prophetarũ. ipso sũ mo angulari lapite
existente. Quia diligit dñs portas syon

Expanded text:
Vos autem estis corpus Christi et membra . In his Vos autem estis corpus Christi et membra . In his ergo membris cum esset Apostolus, dixit: «Ut adimpleam quae desunt pressurarum Christi in carne mea.» Ergo illuc imus quo Christus praecessit, et adhuc Christus illuc pergit quo praecessit: praecessit enim Christus in capite, sequitur in corpore. Et adhuc Christus hic laborat; et Christus hic patiebatur a Saulo, quando audivit Saulus: «Saule, Saule, quid me persequeris?» Quomodo solet lingua dicere, calcato pede: Calcas me. Linguam nullus tetigit; compassione clamat, non attritione.et dedistis mihi manducare; sitivi, et potastis me; hospes, et collegistis me; nudus, et vestistis me; aeger, et visitastis me. Et illi: Quando te vidimus haec patientem, et ministravimus tibi? Et ille: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis» . Ergo aedificemur in Christum super fundamentum Apostolorum et Prophetarum, ipso summo angulari lapide existente; quia «diligit Dominus portas Sion
Abbreviated transcription (Latin):
quid pressurarũ deerat in illo homine. qͦđ
factũ est uerbũ dĩ nato de maria uirgine :
Passus est enĩ quicquid pati debero& ex sua
uoluntate. non ex petcati necessitate. Et
uidet᷑ quia om̃a. In cruce enĩ positus accepit
acetũ in ultimo. & ait ꝑfectũ est. Et incli¬
 nato capite. einisit spũi. Quid est ꝑfectum
est: lam de mensura passionũ nihil mihi
deest. oma quȩ de me predicta funt. cõpleta
sunt tãquã ideo exspectar& ut cõplerent᷑
Quis est qui sic proficiscat᷑. quomodo ille de
corpore egressus est : Sed quis est quihoc
potuit: Qui primo dixerat. potestatẽ ha¬
beo ponendi animã meã. & potestatẽ habeo
iterũ sumendi eam. Nemo tollit eam ame.
sed ego pono eam ame. & iterũ sumo eam.
Posuit quando uoluit. sumpsit quando uo¬
luit. Nlemo abstulit. nemo extorsit. Ergo
impletȩ erant om̃s passiones sed in capite.
restibant adhuc xp̃i passiones in corpore.

Expanded text:
quid pressurarum deerat in illo homine, quod quid pressurarum deerat in illo homine, quod factum est Verbum Dei, nato de Maria virgine? Passus enim est quidquid pati deberet, ex sua voluntate non ex peccati necessitate; et videtur quia omnia: in cruce enim positus accepit acetum ultimum, et ait, «Perfectum est; inclinato capite emisit spiritum» . Quid est, «Perfectum est?» Jam de mensura passionum nihil mihi deest; omnia quae de me praedicta sunt, completa sunt: tanquam ideo exspectaret ut complerentur. Quis est qui sic proficiscatur, quomodo ille de corpore egressus est? Sed quis est qui hoc potuit? Qui primo dixerat: «Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestaten. habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me: sed ego pono eam a me, et iterum sumo eam» . Posuit quando voluit; sumpsit quando voluit: nemo abstulit, nemo extorsit. Ergo impletae erant omnes passiones, sed in capite: restabant adhuc Christi passiones in corpore.
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim sedes sunt. sicut quia undiq intra¬
tur in illã ciuitatẽ. duodecim porte sunt
Non solũ ergo illi duodecim & apłs paulus.
sed quotquot iudicaturi sunt ꝓpt̾ significationẽ
uniuersitatis ad sedes duodecim ꝑtinent: quẽ¬¬
ad modũ quotquot intrabunt ad duodecim
portas ꝑtinent. Partes enĩ mundi. quattuor
sunt:. Oriens. occidens. aquilo. & meridies.
Iste quattuor partes. assidue nominantur in
scripturis Ab om̃ib: istis quattuor uentis.
sicut dñs ineͣuangelio a quattuor uentis se
collecturũ electos suos: Ab om̃ibus gͦ e qͣuat¬
tuor uentis. uocatur aeccła. Quomodo uo¬
catur: Undiq in trinitate uocatur.
Non uocat᷑ nisi baptismo: in nomine patris
& filii & sp̃s sc̃i. Quattuor ergo ter ducta.
impleam inquit quȩ desunt pressurarum
xp̃i in carne mea. Ut adimpleat᷑. Quid:
Quȩ desunt. Cui de sunt: Pressurarũ xp̃i.
Et ubi desunt: In carne mea. Nũquid ali¬

Expanded text:
duodecim sedes sunt; sicut quia undique intraduodecim sedes sunt; sicut quia undique intratur in illam civitatem, duodecim portae sunt. Non solum ergo illi duodecim et apostolus Paulus, sed quotquot judicaturi sunt, propter significationem universitatis, ad sedes duodecim pertinent; quemadmodum quotquot intrabunt, ad duodecim portas pertinent. Partes enim mundi quatuor sunt, Oriens, Occidens, Aquilo et Meridies. Istae quatuor partes assidue nominantur in Scripturis. Ab omnibus istis quatuor ventis, sicut dicit Dominus in Evangelio a quatuor ventis se collecturum electos suos ; ab omnibus ergo istis quatuor ventis vocatur Ecclesia. Quomodo vocatur? Undique in Trinitate vocatur: non vocatur nisi Baptismo in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Quatuor ergo ter ducta, impleam,» inquit, «quae desunt pressurarum Christi in carne mea» . «Ut adimpleam:» Quid? «Quae desunt.» Cui desunt? «Pressurarum Christi.» Et ubi desunt? «In carne mea.» Numquid ali
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentũ magnũ huius duodenarii sig¬
nificatio est numeri. Sedebitis inquit suꝑ
duodetim sedes. iudicantes duodetim tribus
isrł. Si duodecim sellȩ ibi sunt. & non est
ubi sedeat tertius decimus paulus apostolus.
& non erit quomodo iudic&: & ipse se iudi¬
caturũ dixit. non homines tantũ sed &
angelos. Quos angelos nisi apostatas ange¬
los: Nescitis inquit quia angelos iudicabi¬
mus: Responder& ergo turba Quid te
iactas iudicaturũ : Ubi sedebis : Duo de cĩ
sedes dixit dñs duodecim apostolis unus ceti
dit: in locũ eius mathias ordinatus est imple¬
tus est duodenarius numerus sedium. Primo
locũ inueni ubi sedeas. & sic te minare uidi¬
caturũ. Duodecim ergosedes quid sibi uelint
uideamus. Sacra metitũ est cuiusdã uniuer¬
sitatis. quia ꝑ totũ orbẽ terrarũ futura erat
aeccła: unde uocat᷑ boc ȩdificiũ ad xp̃i cõ¬
pagẽ & ideo quia undiq uenit᷑ ad iudicandũ

Expanded text:
Sacramentum magnum hujus duodenarii Sacramentum magnum hujus duodenarii numeri. «Sedebitis,» inquit, «super duodecim» «sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Si duodecim sellae ibi sunt; non est ubi sedeat tertius decimus Paulus apostolus, et non erit quomodo judicet: et ipse se judicaturum dixit, non homines tantum, sed et angelos. Quos angelos, nisi apostatas angelos? «Nescitis,» inquit, «quia angelos judicabimus» ? Responderet ergo turba: Quid te jactas judicaturum? Ubi sedebis? Duodecim sedes dixit Dominus duodecim Apostolis; unus cecidit Judas, in locum ipsius Matthias ordinatus est, impletus est duodenarius numerus sedium : primo locum inveni ubi sedeas, et sic te minare judicaturum. Duodecim ergo sedes quid sibi velint, videamus. Sacramentum est cujusdam universitatis; quia per totum orbem terrarum futura erat Ecclesia, unde vocatur hoc aedificium ad Christi compagem: et ideo quia undique venitur ad judicandum,