comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
satagit eccł̃ia. ut plebes quas apł̃i & ꝓ
ad unitatẽ fidĩ. & societatẽ xp̃iane re¬
ligionis. que sc̃pͥtitra referente didicit.
qͥa uistus ñ derelinquet᷑. nec semen eiꝰ
sunt hec synagoge conuenire. que re¬
tͣhit ad fide xͥ uenientes. & maxime il¬
lud ubi suꝑata a ueritate. infirmã se

Expanded text:
satagit Ecclesia, ut plebes quas Apostoli ead unitatem fidei et societatem Christianae religionis: quae Scriptura referente didicit, quia justus non derelinquetur, nec semen ejus sunt haec synagogae convenire, quae retrahit ad fidem Christi venientes, et maxime illud, ut superata a veri
Abbreviated transcription (Latin):
suminatio. Hii funt apłi qͥ enigmata ꝓ¬
phetaꝵ ad consummnationẽ pleni intellec¬
lus ꝑducerunt. hu merito eufratei &
de bethleem uida orti sunt. qui celesti
ꝑane saciati. ꝑ pͣdicationem euugłu frue¬
tum p̃dicationis collegerunt. Suphrate¬
us enĩ frugifer. bethleem. domus panis.
regni di. & alibi. Ego elegi uos de mun¬

Expanded text:
summatio. Hi sunt apostoli qui aenigmata prophetarum ad consummationem pleni intellectus perduxerunt. Hi merito Ephrathaei et de Bethlehem Juda orti sunt: qui coelesti pane satiati per praedicationem Evangelii fructum praedicationis collegerunt. Ephrathaeus enim frugifer, Bethlehem domus panis, regni Dei. Et alibi: Elegi vos de mun
Abbreviated transcription (Latin):
paucitatẽ spũalium doctoꝵ. qͥb uidi¬
candi datur auctoritas. fatta ẽ fames
uerbi di: qñ lex etiã ꝑ iudaicas tradi¬
tiones corrupta est. Abrit homo. ⁊c̾.¬
Quem quida decalogũ logis inter pre¬
tantur. & uxorem euis synagogam. et
duos filios. regalem honorẽ. & sacerdota¬
lem. qui nͣ solum in gente uideoꝵ .s &
in temꝑe dauid. & salomonis. & alioꝵ

Expanded text:
paucitatem spiritualium doctorum quibus judicandi datur auctoritas, facta est fames verbi Dei, quando lex etiam per Judaicas traditiones corrupta est. Abiitque homo, CQuem quidam Decalogum legis intelligunt, et uxorem ejus synagogam, et duos filios, regalem honorem et sacerdotalem: qui non solum in gente Judaeorum, sein tempore David, et Salomonis et aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ. ⁊c̾. quia xp̃c om̃ib ad se uenientib
p̃cipit. ut magis tum fidelib sins nngan¬
tur. ad inessionem speciał segens. quã
cum alienis. cui ꝑfuafioni consentit so¬
trus dicens. Melius est filia mi. ⁊ ceta.¬
Hoc uero bonũ & utile ñ potest negare

Expanded text:
mihi. Quia Christus omnibus ad se venientibus praecipit, ut magis cum fidelibus suis jungantur ad messem spiritualis segetis, quam cum alienis, cui persuasioni consentit socrus, dicens: Melius est filia; hoc ut bonum et utile non potest negare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑicite de industria. Nota humilitatem
palsfamilias. qui ñ solũ relictas spicas
testimonioꝵ colligi ꝑmittt.s etiã ma¬
nipłos scientie ultronea largitate imꝑ
etrores imꝓperat. s studii sagatitate ad

Expanded text:
 De vestris. Nota humilitatem patrisfamilias, qui non solum spicas relictas testimoniorum colligi permittit, sed etiam manipulos scientiae ultronea largitate impeerrores improperat, sed studii sagacitate ad
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ⁊ c̾. Agnoscit sinagoga calamitatẽ
suã. ⁊ c̾. quã post aduentũ xͥ merito pa¬
titur. & resugit pulchra uocari. quia
temꝑa ꝓsꝑitatis sue finiri conspitit.¬
onis sue ordinẽ. ad mist̾i̾um incarna
tionis xͥ conueruit. Messis em̃ ordearia.
tempus dirice passionis expͥmit. que

Expanded text:
tis. Agnoscit synagoga calamitatem suam, quam post adventum Christi merito patitur: et refugit pulchra vocari, quia tempora prosperitatis suae finiri conspicit.onis suae ordinem ad mysterium passionis Christi convertit. Messis enim hordeacea tempus Dominicae p
Abbreviated transcription (Latin):
nagoge uertiatẽ confitentis. & suꝑueni¬
entem culpã ñ tacentis. que a uiro .i. da
endum filios dõ confitet᷑ post aduentũ¬
eres. quaꝵ una dolens & lugens. a so¬
cru recedit. altera obstinato animo ad¬
heret. credentes figurant᷑. quoꝵ alii per¬
cepta gr̃a baptisimꝰ & societate fid̃i ad
errores pͥstinos relabunt᷑. quos significat.
orpha. que a dõ suo reuersa ẽ. Alii uero
definito consilio. ꝑtepta grãm ꝑsecunt᷑.
ꝑgam. ⁊ c̾. Si eccł̃ia de gentib uocata. re
ascendit. & ꝓ eiꝰ nomine in hoc scło pa¬
ti usq ad mortem. & cũ ppło scoꝵ & patł¬

Expanded text:
nagogae veritatem confitentis et supervenientem culpam non tacentis quae a viro, id estendum filios Deo confitetur post adventueres, quarum una dolens et lugens a socru recedit, altera obstinato animo adhaeret, credentes significantur: quorum alii percepta gratia baptismi et societate fieri, ad errores pristinos relabuntur, quos significat Orpha: quae ad Deos suos reversa est; alii vero definito consilio, perceptam gratiam consequuntur, Quocunque. Sic Ecclesia de gentibus vocata, relascendit, et pro ejus nomine in hoc saeculo pati usque ad mortem, et cum populo sa
Abbreviated transcription (Latin):
ad bethleem uenunt. qñ lex xp̃m quẽ
docet in bethleem natum .i. pascha .i. in
mense nouoꝵ p̃dicat occifum. Sc̃a qͦ
ȩccłia toto nisu laborat. ut qͦs ad fidem
passionis. p̃dicantib apłis pͥmũ ad fidẽ
uenuint. qui alibi qͥnq panib ordeace¬
is pasti a dño legunt᷑. Erat autem uir¬

Expanded text:
quem docet in Bethlehem natum, in pascha, id est in mense novorum, praedicat occisum. Sancta quoque Ecclesia toto conatu laborat, ut quas ad fidem passionis, praedicantibus apostolis, primum ad fidem veniunt. Qui alibi quinque panibus hordeaceis pasti a Domino leguntur. CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
alns. ꝓbatur moyses defunctus. ut di fa¬
iulus & do placens. quamitis in eo illa um¬
dicta completa sit: qͦd in terrã ꝓmissionis¬
ñ intrauit. Ex qͦ datur intelligi dm̃ in
habere.n

Expanded text:
aliis probatur Moses defunctus, ut Dei famulus et Deo placens, quamvis in eo illa vindicta completa sit, ne terram promissionis intraret. Ex quo datur intelligi Deum etiam in habere.
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi uͦ tnsitur iordans. r ad eũ. Hodie
incipiã.e. te. ⁊c̾. Exaltatio eñ r̃u in
ꝯspectu ppłi: a baptismo sumt exordiũ.
Qui em̃ baptirant᷑. in nomine ipsiꝰ bapti¬
tant᷑. tuiꝰ mors in crucis exaltatione com¬
plet᷑. Merito gͦ cuiq fideliũ tunc pͥmitm
r̃c exaltat᷑: cũ ad myst̾i̾um baptisim ꝑ¬

Expanded text:
Ubi vero transitur Jordanes, dicitur ad eum: Hodie incipiam exaltare te, etc. Exaltatio enim Jesu in conspectu populi a baptismo sumit exordium. Qui enim baptizantur, in morte ipsius baptizantur, cujus mors in crucis exaltatione completur. Merito ergo cuique fidelium tunc primum Jesus exaltatur, cum ad mysterium baptism
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotes. & leuitas porrantes eam: ꝓficis¬
cimin de locis ur̃ĩs. & ite post ẽam.
S longũ int̾uallum sit int̾ uos & illam.
qnͣtum duo milia cubitoꝵ. stabitis. ne. ap¬
ꝓpietis ei: ut sciatis ꝑ quã uiam imbitis
in eam. Non enim abistis uiã ab hesterna
nudiꝰ & t̾tiana die ⁊ cet̾. Longe iusfum ẽ
archam p̃cedere. ut posset a ppło uideri.
Tam grande enĩ agmen si post eam ꝓtime
ꝑgeret. ñ eam uideret p̃tre. nec nosset
signum dare & iter ostendẽ. iam recesse¬
rat: nec eis apparebat. Hinc factum ẽ qd̾
tͣduum illud ex humana dispofitione
p̃diceret᷑. Nunc gͦ duce rrĩu archam dm̃
secunt᷑. nube subtracta: tamquam uela¬
mine ablato.

Expanded text:
stros et Leuitas tollentes eam, proficiscimini de locis uestris et ite post eam. sed longum interuallum sit inter uos et illam, quantum duo milia cubitorum stabitis; ne propinquetis ei, ut sciatis uiam quam ibitis in eam. non enim abistis uiam ab hesterna et nudiustertiana die. longe iussum est arcam praecedere, ut posset a populo uideri. tam grande quippe agmen, si post eam proximum pergeret, non eam uideret praeire nec nosset signum dare et iter ostendere, iam recesserat nec eis adparebat; hinc factum est, ut etiam triduum illud ex humana dispositione praediceretur. nunc ergo duce Iesu arcam domini sequuntur nube subtracta tamquam uelamine ablato.
Abbreviated transcription (Latin):
sum poneret. siue altud in hunc mod̾um
pietisti ptꝰ corpꝰ tuũ .i. contẽpsisti.
rauit altare. dm̃ qͦd destructum fuat.
⁊edificauit altare ex lapidib in nommne
om̃ Sic ẽ qͣi diceret. Mundauit locũ ũ ꝑtiꝰ
altare destructũ fuerat. & edificauit abi¬
ud nouum

Expanded text:
nc modum. Me projecisti post corpus tuum, id est contempsisti. Curavit altare Domini quod destructum fuerat et aedificavit altare ex lapidibus in nomine Domini. Sic est quasi diceret: Mundavit locum, ubi prius altare destructum fuerat et aedificavit aliud novum
Abbreviated transcription (Latin):
nentiori cutitatis. In qͦ inuriã patͥ facere
uidebat᷑. iti lissima ⁊ abiecta summis oꝑib
illiꝰ coequans. In hebreo fic habet᷑. E dificaũ
mello. ⁊ clausit aꝑturam ciuitatis daitid pa¬
tͥs sui: qͦd sic intelligi potest. q̃d mello edifi

Expanded text:
nentiori civitatis in quo injuriam patri facere videbatur vilissima et abjecta summis operibus illius coaequans. In Hebraeo sic habetur: Aedificavit mello et clausit aperturam civitatis David patris sui, quod sic intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
teneat qͦd nirauit. coactq ab illo cin iutrauit.
ueniat corã altari tuo in domũ tuã. ut testi¬
ficatione p̃sentis diuinitatis se absoluat.
si negauit corã te iuram̃tum qͦd fẽt̃ ꝓximo
suo occulte. de q̃tumq re. ⁊ ñ reueritꝰ suit
p̃sentiam tuam q̃ minus mentiat᷑ tu exau¬
dies in cęlo. ⁊ cognosces ⁊ intelliges fallatiã
s scd̃m qͦd tu nosti cui qͦd uerũ ẽ abscondi
ñ potest. condempnans impiũ. iustificans
iustum.
ppellauit eas t̾ram chabul .i. paludosam
uł palustrem. ꝓpt̾ uilitatẽ muneris. In
dom̃o saltus libani. qͥa forte de libano mat̾ia
sumꝑta ẽ. Edificauit mello. ⁊ coequauit uo¬
ragm̃ẽ ciuitatis dauid patͥs sui. edificans.i¬
illũ locũ part̾e .s. inferiorẽ ciuitatis. coeqͣuit

Expanded text:
oactusque ab illo cui juravit; veniat coram altari tuo in domum tuam, ut testificatione praesentis Divinitatis se absolvat; si negaverit coram te juramentum, quod fecit proximo suo occulte de quacunque re, et non reveritus fuerit praesentiam tuam, quominus mentiatur: Tu exaudies in coelo, id est cognosces et intelliges fallaciam sed secundum quod tu nosti, cui quod verum est, abscondi non potest: Condemnans impium, et justificans justum. Appellavit eas terram Chabul, id est paludosam vel palustrem propter vilitatem muneris. In domo saltus Libani, quia forte de Libano materia sumpta est. Aedificavit mello, et caoequavit voraginem civitatis David patris sui aedificans mell
Abbreviated transcription (Latin):
estis. & potestatem habetis & pacem: no¬
lite obliusci oꝑum dm̃. gitib hec col¬
lata sunt uob̃. loquimini ubi iollisi sunt
currus. & hostium ẽ suffocatus exercitꝰ¬
Per intentes afmos. significat głam. ꝑ
sessionẽ in iudicio. potestatẽ. ꝑ deam¬
bulationẽ in uia: pacem. Ibi gͦ narren¬
tur iusticiȩ dñi. qnͣtum ad suffocatio¬
nem hostiũ. & clementia in fortes ifrł
qnͣtum ad liberationẽ suoꝵ. Tunc
descendit ppłs dm̃ ad portas. qͥ pͥus ti¬
more hostium egredi ñ audebat. ꝓstra¬
tis hostib ñ solum egrediebat᷑. s etiã
dñabatur. Inde leticia & gratulatio q̃
sequitur. Surge surge debbora. Dñs
in fortib dimicauit. ex effraim. siue in
effrem deleuit eos in amalech. & post eũ.
siue ut quidã rectiꝰ ex hebreo interpͣ

Expanded text:
estis, et potestatem habetis et pacem, noestis, et potestatem habetis et pacem, nolite oblivisci operum Domini quibus haec collata sunt nobis. Locurrus: et hostium est suffocatus exercitPer nitentes asinos significat gloriam; per sessionem in judicio, potestatem; per deambulationem in via, pacem. Ibi ergo narrentur, justitiae Domini, quantum ad suffocationem hostium; et clementia in fortes Israel, quantum ad liberationem suorum; Tunc descendit populus Domini ad portas, qui prius timore hostium egredi non audebat, prostratis hostibus non solum egrediebatur, sed etiam dominabatur. Inde laetitia, et gratulatio quae sequitur: Surge, surge Debbora, Dominus in fortibus dimicavit: ex Ephraim, sive in Ephraim, delevit eos in Amalec, et post eum; sive ut
Abbreviated transcription (Latin):
usq ñ potuit. ut tantã ac talem pacẽ
in t̾ra poneret. qualem mͦ d̾s ꝑ hanc
uictoriam ppło suo dedit. Hoc est qͦd
mimicis. donec surgeret debbora:
surgeret dico mater in ifrł. Idõ no¬
ua bella elegit dñs. ꝑ infirma fortia
destruens. ꝑ femtnam suꝑbos hostes
ꝓsternens. Iut maiꝰ sit intracłm đi:
hoc ñ solum duce femina. s & parua
manu pugnante factum ẽ. Nam seqͥ¬
tur. Clipeus & hasta si apparuerunt in
quadraginta milib ifrł. Non erat. i
tot miłib ifrł. qui elipeum aut hastã
leuauerit contͣ inimicos exceptis pau
us .i. decem milib qui ꝓ salute ppłi
sui ꝑicło se dederunt. De quib subdit.
cor meũ diligit pͥncipes ifrł. Ad quos
rursum. Qui ꝓpͥa uoluntate obtulistis
uos discrimini. bñdicite dño. Qui ascen¬
ditis suꝑ nitentes asinos. & sedetis¬
in udicio. & ambulatis in uia. Uos qͥ
mͦ ꝓstratis hostib auxilio dĩ. &. in gła

Expanded text:
usque non potuit ut tantam ac talem pacem usque non potuit ut tantam ac talem pacem in terra poneret, qualem modo Deus per hanc victoriam populo suo dedit. Hic est quod sistere inimicis. Donec surgeret Debbora: surgeret dico mater in Israel. Ideo nova bella elegit Dominus, per infirma fortia destruens, per feminam superbos hostes prosternens. Et ut majus sit miraculum Dei, hoc non solum duce femina, sed et parva manu pugnante factum est. Nam sequitur: Clypeus, et hasta si apparuerint in quadraginta millibus Israel. Non erat in tot millibus, qui clypeum Israel aut hastam levaverit contra inimicos, exceptis paucis, id est decem millibus, qui pro salute populi sui periculo se dederunt, de quibus subdit: Cor meum diligit principes Israel; ad quos rursum: Qui propria voluntate obtulistis vos discrimini, benedicite Domino. Qui ascenditis super nitentes asinos,  ambulatis in via. Vos qui modo prostratis hostibus auxilio Dei, et in gloria
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Synai a facie dm̃i defluxit. Quod
autẽ ait montes fltcert̃ ꝑ yꝑbolen
dictum intelligi potest. quasi minio t̾ro¬
re liquefacti. s & hoc qd̾ ait terra mota
ẽ. ad ꝑturbationẽ hominũ habitantium
in terra. conuenienter referri potest:.
qui auditis tantis mirabilib moti suł.
atq turbati. Sequit᷑. In dieb sangar.
filii anath. in dieb iahel. quieuerunt
semite & qͥ ingrediebant᷑ ꝑ eas. ambu¬
lauerunt ꝑ calles deuios. Post antiqͣ
iirabilia. ad noua miracłã narranda
accedit. Significat autẽ qͦd filii ifrł̃
ante temꝑa sua in tantũ tircumquaq
hostium terrore artabant᷑. ut semite
quiescerent. nemine ambulante ꝑ eas.
& si qui forte ꝑ eas incedere cogebant᷑.
ñ publica uia. s ꝑ calles deuios lati
tando assultus hostium declinarent.
& hoc etiã in dieb sangar factum est.
hui licet tante fortitudinis eẽt. ut sex¬
centos uno uomere sterneret: tñ eo¬

Expanded text:
cens: Sinai a facie Domini. Quod cens: Sinai a facie Domini. Quod autem ait: Montes fluxerunt, per hyperbolen dictum intelligi potest, quasi nimio terrore liquefacti. Sed et quod ait, terra mota est, ad perturbationem hominum habitantium in terra convenienter referri potest: qui auditis tantis mirabilibus moti sunt atque turbati. Sequitur. In diebus Sumgar filii Anath, in diebus Jahel quieverunt semitae: et qui ingrediebantur per eas ambulaverunt per calles devios. Post antiqua mirabilia ad nova miracula narranda accedit. Significat autem, quod filii Israel ante tempora sua in tantum circumquaque hostium terrorem arctabantur, ut semitae quiescerent nemine ambulante per eas: et si qui forte per eas incedere cogebantur, non publica via, sed per calles devios latenter eundo assultus hostium declinarent. Et hoc etiam in diebus Samgar factum est; qui licet tantae fortitudinis esset, ut sexcentos uno vomere sterneret, tamen eo
Abbreviated transcription (Latin):
buerunt. Terra mota ẽ. Ecce signum
p̃sentis ditatis. Qui fundauit soh mo¬
uere potuit. In exodo legimus. quomͦ
mons syna descendente. in ipsum dño
totus fumauit. eratq mons omĩs terti¬
bilis: & ascendit ex eo quasi fumus de
fornace. & nubes densissima montem
oꝑuit. Illuc gͦ ex p̃sentia creatoris terra
mota fumigauit. illic ceti in nube den¬
sissima aqͥs stillant. pauorẽ & reueren¬
tiam. qͣsi quodã suo sudore testati. mon¬
tesq ipsa nubiũ obumbratione testi.
fluxerunt influctatione nubiũ uolitan¬
tium & descensu aquaꝵ Synai a facie
di ifrł. Hac una claufula omĩa p̃ceden¬
tia comp̃hendit. Syna motus ẽ a facie
dñi. Syna stillauit aqͥs. Syna a fatie
dm̃i defluxit. Quod eꝑm quafi gn̾alit̾
ꝓpter miracłi excellentiã p̃miserat. terra
mota ẽ. celi ac nubes stillauerunt. mon¬
tes fluxerint. tibi hoc totũ adimpletũ
sit. specialit̾ subuingens det̾minat di¬

Expanded text:
buerunt. Terra mota est. Ecce signum buerunt. Terra mota est. Ecce signum praesentis Deitatis. Qui fundavit solus movere potuit. In Exodo legimus , quomodo mons Sina descendente in ipsum Domino totus fumavit: eratque mons omnis terribilis, et ascendit ex eo quasi fumus de fornace, et nubes densissima montem operuit. Illic ergo ex praesentia Creatoris terra mota fumigavit: illic coeli in nube densissima aquis distillans pavorem, et reverentiam quodam suo sudore testati, montesque ipsa nubium obumbratione tecti fluxerunt in fluctuatione nubium volitantium, et descensu aquarum. Sinai a facie Dei Israel, hac una clausula omnia praecedentia comprehendit. Sina motus est a facie Domini. Sina stillavit aquis. Sina a facie Domini defluxit. Quod enim quasi generaliter propter miraculi excellentiam praemiserat: terra mota est, coeli ac nubes stillaverunt aquis, montes fluxerunt; ubi hoc totum adimpletum sit specialiter subjungens determinat di
Abbreviated transcription (Latin):
tis eiꝰ. & habitauerunt cũ eis. discedens
ad aliũ locum tñ regionis .i. Ad uallem
sennim. habitauit in ea: cuiꝰ uxor iahel¬
sysaram interfecit. Cecmnerunto deb¬
bora & barach filius abmoen in illo die
dicentes. Qui sponte. obtulistis de ifrł
animas ur̃as ad ꝑiculum benedicite. dnm̃.
hic canticũ post uictoriã in laudem dĩ
cetinerunt debbora & barach. Dñe cum
exires de seyr.& tnsires ꝑ regiones edom.
terra mota ẽ. celiq ac nubes stillauert
aquis. Montes fluxerunt. a facie dñi.
& synai a facie dñi dĩ ifrl̃. Preterita
dĩ mirabilia in augm̃tum p̃sentium.
ad memoriã reuocat. Significat. autẽ
qd̾ ołim cum ppłm suũ de egypto e¬
ductum d̾s p̃cederet ducatũ p̾bens per
desertũ qd̾ comunctum ẽ terre edom.
atq seyr: p̃sentiam creatoris etiã muta
elementa senserunt. & quasi uicina ma¬
iestate territa atq turbata. motu ipso
p̃senti numini ditatis reuerentiam p̃¬

Expanded text:
tis, et habitaverunt cum eis; discedens tis, et habitaverunt cum eis; discedens ad alium locum illius tamen regionis, id est ad vallem Sennim, habitavit in ea; cujus uxor Sisaram interfecit. Cecineruntque Debbora, et Barac filius Abinoem in illo die, dicentes: Qui sponte obtulistis de Israel animas vestras ad periculum, benedicite Dominum. Hoc canticum post victoriam in laudem Dei cecinerunt Debbora et Barac. Domine, cum exires de Seir, et transires per regiones Edom, terra mota est: coelique ac nubes distillaverunt aquis. Montes fluxerunt a facie Domini, et Sinai a facie Domini Dei Israel. Praeterita Dei mirabilia in augmentum praesentium ad memoriam revocat. Significat autem, quod olim cum populum suum de Aegypto educturus Deus precederet ducatum praebens per desertum, quod conjunctum est terrae Edom atque Seir: praesentiam Creatoris etiam muta elementa senserunt et quasi vicina majestate territa atque turbata motu ipso praesenti numini Deitatis prae
Abbreviated transcription (Latin):
s a multis gentib habitabatur. Que
misit & uocauit barach filiũ abmoen.
hic barach idẽ ipse ẽẽ putat᷑ qui & lapi¬
doth. Hanc autẽ estimationẽ exinde na¬
tam credimꝰ. qd utrũq nomen unam
pote uirũ mulier ad p̃lium itura uo¬
cat. Aber autẽ cineus recesserat quon¬
dam a ceteris cineis frĩb suis filiis
obab. cognati moyfi. Legiinꝰ in exodo
qͦmͦ iethro socer moysi in deserto ad
eum uenit. adducens illi sephorã uxo¬
rem suã ad silios suos: deinde cũ redi¬
ret ipse iethro in t̾ram suã. moyses si¬
lium suũ obab cognatũ suũ frẽm ibpo
tum filiis ifrł ad terrã ꝓmiffionis ꝓ¬
sicisceretur. De cutꝰ ꝓgene uidelicet
obab. iste aber descendens. a tet̾is fr̃ib
suis filiis obab inter filios isrł habuan¬
tib sicut suꝑiꝰ in hoc eodẽ libro legimtꝰ.
qd̾ filii tinei ascenderunt de ciuitate
palmaꝵ cum filiis uda in desertũ sor¬

Expanded text:
sed a multis gentibus habitabatur. Quae sed a multis gentibus habitabatur. Quae misit, et vocavit Barach filium Abinoem. Hic Barach idem ipse esse putatur, qui et Lapidoth; hanc autem existimationem exinde natam credimus, quod utrumque nomen unam pote virum mulier ad praelium itura vocat. Aber autem Cineus recesserat quondam a caeteris Cineis fratribus suis, filiis Obab, cognati Moysi. Legimus in Exodo quomodo Jethro, socer Moysi, in deserto ad eum venit, adducens illi Sephoram uxorem suam, et filios suos; deinde cum rediret ipse Jethro in terram suam, Moyses filium ejus Obab cognatum suum fratrem, sccum filiis Israel ad terram promissionis proficisceretur. De cujus videlicet Obab progenie iste Aber descendens a caeteris fratribus suis filiis, Obab inter filios Israel habitantibus, sicut superius in hoc Judicum libro legimus, quod filii Cinei ascenderunt de civitate Palmarum cum filiis Juda in desertum sor
Abbreviated transcription (Latin):
cepta dĩ seruare contempserunt.
Nam postqm̃ dimisit ppłm .&. mortu¬
us ẽ. atq alii senores qui legem dĩ
nouerant. decesserunt subsequens
generatio. cultri dĩ derelicto. idolis
seruire. & tram di aduersum se pra¬
us oꝑib ꝓuocare cepit. Sic ad su¬
piora referendum quod ait. dimisit
gͦ iosue ppłm. Qui suscitauit eis salua¬
torem uocabulo aoch. filiũ iera. filii
gemini. Ieminus ipse beniamin Nam
benamin filiꝰ dextere interp̃r. Sublato
gͥ ben. qͦd filiꝰ interpr̃. qͦd relinquit᷑.
iamin. ieminũ facit .i. dextraruũ. uel
dextralem. uł dextrũ. siuie alio qͦlibet mͦ
formet᷑ a dextra nuntupatus. Unde
iemmius. ñ ꝑ .g. scͥbendum ẽ. sicut ge¬
minũ qͦd significat. duplum. s ꝑ .l.x . e.
ut sicut ieminꝰ. a iemi. uł a iamin dic¬
tus. uelut a dextra dexter. Hinc filii ie¬
mimi dicunt᷑ filii benami. Ipse autẽ
habitauit in arosech. gentiu. Hec regio
idetrco gentiũ dr. qd̾ ñ uno ppło solitm¬

Expanded text:
cepta Dei servare contempserunt. cepta Dei servare contempserunt. Nam postquam Josue dimisit populum, et mortuus est; atque alii seniores qui legem Dei noverant, decesserunt, subsequens generatio, cultu Dei derelicto, idolis servire et iram Dei adversum se pravis operibus provocare coepit. Sic ad superiora referendum, quod ait: Dimisit ergo Josue populum. Qui suscitavit eis salvatorem Aioth, filium Gera, filii Jemini. Jeminus ipse est Benjamin. Nam Benjamin filius dexterae interpretatur. Sublato igitur ben, quod filius interpretatur, quod relinquitur jamini jeminum facit, id est dextrarium, vel dextralem, vel dextrum, sine alio quolibet modo formetur a dextra nuncupatus: unde Jeminus non g, scribendum est, sicut geminus, quod significat duplum; sed per j et e, ut sit, jeminus a jemin vel jamin dictus velut a dextera dexter. Hinc filii Jemini dicuntur filii Benjamin. Ipse autem habitavit in Haroseth gentium. Haec regio idcirco gentiu
Abbreviated transcription (Latin):
gebat: postqmͣ filii iuda ciuitatẽ te¬
ꝑant atq uastauerant. in eadẽ habita¬
re ceꝑunt. ipsumq iebuseum habita¬
torẽ loci a filiis subactum iuda secũ
habitare passi sunt. atq in hunc mo¬
dum ierłm usq ad temꝑa dauid. ie¬
buseoꝵ pariter & filioꝵ ifrł habita¬
tio fuit: donee tande ab ipso dauid
iebuseo plene eiecto: ⁊erłm ad sortem
filioꝵ uda reuocata ẽ: & cuntas dauid
appellata Ascenditq angłs dm̃ de gal¬
gal ad locum silentũ appellatur. nam
postea nomen inditũ est. Dnmsit gͦ
iosue ppłm. Quomͦ cũ iam iosue mor¬
tuum ẽẽ dixerit. & post eiꝰ mortẽ u¬
dam ad p̃lium coram filiis ifrł ascen¬
disse. ⁊ c̾. que usq huc dicta sunt. ñc
subsequent̾ iosue ppłm dimisis¬
se cominemorat. s: narratio
ad suꝑiora reuertittr. Ac si diceret.
In eo qd̾ post morte̾ iosue filii ifrł
gentes illas quas dñs deleri p̃ceꝑat
seruauerunt: patet postqm̃ iosue
eos dimisit. qualiter sibi relicti pre¬

Expanded text:
i Juda civitatem ceperant atque vastaverant, in eadem habitare coeperunt, ipsumque Jebusaeum habitatorem loci a filiis Juda subactum secum habitare passi sunt, atque in hunc modum Hierusalem usque ad tempora David Jebusaeorum pariter et filiorum Israel habitatio fuit: donec tandem ab ipso David, Jebusaeo plene ejecto, Hierusalem ad sortem filiorum Juda vocata est, et civitas David appellata est. Ascenditque angelus Domini de Galgale ad locum flentium: ppostea nomen inditum est. Dimisit ergo Josue populum. Quomodo cum jam Josue mortuum esse dixerit, et post ejus mortem Judam ad praelium coram filiis Israel ascendisse, et caetera quae usque huc dicta sunt: nunc subsequenter Josue populum dimisisse commemorat? Sed narratio ad superiora revertitur ac si diceret: in eo quod post mortem Josue, filii Israel gentes illas quas Dominus deleri praeceperat, servaverunt, patet postquam Josue eos dimisit, qualiter sibi relicti prae
Abbreviated transcription (Latin):
ri sanguis hostiaꝵ. s thimiama tm̃ in¬
cenditur. qͥa tales utri ñ hñt oꝑa camnis
& sanguinis. que in ara sui cordis mnno¬
lantes dño mactant. s solummꝰ lacrimaꝵ
& orationis eius uota ꝑ desiderio regni
celestis offerunt. Fecit qͦ. altare eneum¬
in ħemo. hñs cubitũ longitudinis. & al¬
terũ latitudinis. & duos cubitos in altitu¬
dine. Quantũ aut̃ẽ magnitudinis. hoc
suꝑus dictum altare salomon fecerit
scͥptura ñ dicit: s tñ qd̾ altare aureum
fecerit dicit. Constat autẽ quod tm̃
faiere ñ potuit. qnͣtum fecerit holo¬
causti: quia si uigniti cubitoꝵ in lon¬
gtudine. & latitudme. factum eẽt. totam
tem płi latitudinẽ impleret. Qnͣto gͥ extiꝰ
erat positũ altare holocausti. qm̃ incensi.
qñtumq gñe oblationis ac uilitate me¬
talli ign obiliꝰ fuit: tantũ gñtitate m̃sure
& hosfiaꝵ frequentia p̃stabat. qͥa inmirũ
plitres sunt multo quib dicat᷑. si uis ad
uitã ingͥdi. serua mandata. qm̃ qͦs audire

Expanded text:
ri sanguis hostiarum, sed thymiama tantum incenditur : quia tales viri non habent opera carnis et sanguinis, quae in ara sui cordis immolantes Domino mactant, sed solummodo lacrymarum et orationis ei vota pro desiderio regni coelestis offerunt. Fecit quoque Saloms cubitum longitudinis, et alterum latitudinis, et duos cubitos in altitudine. Quantae autem magnitudinis hoc superius dictum altare Salomon fecerit Scriptura praedicit, sed tamen quod altare aureum fecerit, dicit. Constat autem quia tantum facere non potuit, quantum fecit holocausti, quia si viginti cubitorum in longitudine et latitudine factum esset, totam templi latitudinem impleret. Quanto igitur exterius erat positum altare holocausti quam incensi, et quantum genere oblationis ac vilitate metalli ignobilius fuit, tantum quantitate mensurae et hostiarum frequentia praestabat: quia nimirum plures sunt multo quibus dicatur: Si vis ad vitam ingredi, serva mandata , quam quos audire
Abbreviated transcription (Latin):
srnuat. Qui dũ natiuitatis xͥ sacram̃ta inues¬
tigare despituint. debitũ sidĩ fuȩ ministĩum.
perroris nebulam ꝑdiderunt: itta eoꝵ m̃tes
infidelitatis caligo repleuit. ut exigentib
ꝓpͥis mitis ñ agnoscant cultum treduliatis.
Nebula gͣ synagogam .i. domũ dm̃ impletut.
& sac̃lotes ꝓpt̾ nebulam ministrare ñ po¬
terant: qͥa dum in testam̃to uet̾ sensꝰ misti¬
tos littere uelamine cooꝑtos. int̾ obscitras
allegoriaꝵ taligines inuestigare despitiunt.
debitũ fidi suȩ minist̾i̾um ꝓpt̃ nebulam dis¬
ꝑdiderunt. Quib & tunc in nebula doctri
ne suȩ uocẽ dñs ꝓtulit. cũ de se etiã aꝑta
narrauit. Quid enĩ aꝑtius. gm̃ ego & pat̾
unũ sumꝰ: Quid aꝑtiꝰ qm̃ añ abraham
ego sum: S qͥa auditoꝵ m̃tes infidelitatiᷤᷤ
caligo compleuerat. qͣsi emissum soł radi¬
um nebula interiacens abscondebat.

Expanded text:
nuat, qui dum nativitatis Christi sacramenta investigare despiciunt, debitum fidei suae ministerium per erroris nebulam perdiderunt. Ita eorum mentes infidelitatis caligo replevit, ut exigentibus propriis meritis non agnoscant cultum credulitatis. Nebula ergo Synagogam, id est domum Domini implevit, et sacerdotes propter nebulam ministrare non poterant, quia dum in Testamento Veteri sensus mysticos litterae velamine coopertos, inter obscuras allegoriarum caligines investigare despiciunt, debitum fidei suae ministerium, propter nebulam perdiderunt. Qui cum de se etiam aperta narravit. Quid est enim apertius quam: Ego et Pater unum sumus ? Quid apertius quam: Ante Abraham ego sum ? Sed quia auditorum mentes infidelitatis caligo compleverat, quasi emissum solis radium nebula interjacens abscondebat.
Abbreviated transcription (Latin):
sacris mitiati mist̃tis. qnͣdoq etiã ad ca¬
pienda ea quȩ pie tredere ꝑueniant.
Qͦ edificauit rex salomon atum int̾ius
tͥb ordinib lapitum politoꝵ. & uno ordi¬
ne lignoꝵ cedri. De int̾iori atͥo breuiter lo¬
quitur. de ext̾iori ꝓrsꝯ tacet. s in uerb̃ die¬

Expanded text:
sacris initiati mysteriis, quandoque etiam ad casacris initiati mysteriis, quandoque etiam ad capienda ea quae pie credidere, perveniant. « Et aedificavit rex Salomon atrium interius tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri. » De interiori atrio breviter loquitur, de exteriori prorsus tacere videtur. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
etiã grossitudins cubitos hab̾e. In tuiꝰ
nimirũ grossitudinis extrema parte
drinuis paries tum uicenoꝵ in longitu¬
dine. & altitudine cubitoꝵ eẽt. ñ paruã
& ipse debuit hr̃e grossitudinẽ. Qua¬
ꝓpt̃ in huius ingͥssu duo facta sunt ostia
ut uideł. ab utꝰq latere. hoc ẽ. & intus &
foris. equale parieti ostum pareret. & qm̃ eas¬
dem picluras ostium quas & paries habebat.
ueratit unis ꝑ omĩa & continuatim exten¬
tus paries uideretur. unũ decoris p̃tendens¬
gram. aliud mist̾ii dispensationẽ p̃figurais
Quod uͦ descͥtis templi ostiis sequit. & sculp¬
sit cherubin. & palmas. & celatitras ualde
eminentes. oꝑuitq omĩa lamimnns auteis.
chana. fidĩ. spei. & caritatis. que sublimes
quiq ac ꝑfecti sublimiter capiunt. queq
om̃s elecdi plene diuina uisione ꝑcipiunt
etiã cathetirandus rudib ꝓ suo citiq cap¬
tu discenda & consitenda tͣtuntur. qͣtinꝰ

Expanded text:
etiam grossitudines habere, in cujus etiam grossitudines habere, in cujus nimirum grossitudinis extrema parte drinus paries cum vicenorum in longitudine et altitudine esset cubitorum, non parvam et ipse debuit habere crassitudinem. Quapropter et in hujus ingressu duo facta sunt ostia, ut videlicet ab utroque latere, hoc est, intus et foris aequali pariete ostium pateret. Et quoniam easdem picturas aequas ostium et paries habebat, ut veraciter unus per omnia continuatim extentus paries videretur, unum decoris gratia praetendens, aliud mysterii dispensatione praefigurans. Quod vero descriptis templi ostiis sequitur: Et sculpsit Cherubin et palmas, caelaturas valde eminentes, operuitque omnia aureis laminis cana fidei, spei et charitatis, quae sublimes quique ac perfecti sublimiter capiunt, quaeque omnes electi plene divina visione percipiunt, etiam catechizandis rudibus pro suo cuique captu discenda et confitenda traduntur: quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
uemꝰ. in futura autẽ uita uͥ dm̃ & ꝓecimõ
in luce et̾ne beatitudinis uidebimꝰ eadẽ
utiq dilectione gemma absq ullo ꝓrsꝰ
labore. mnmo in magna multitudine
diumȩ dulcedinis fruemur. Uñ apte
intͦitus int̾ioris domꝰ. duo quidẽ ostia.
s hec simplicia habebat. Non em̃ ibi fi¬
des necessaria ẽ. uͥ ea quȩ nunc credimꝰ
ac sꝑamꝰ. omĩa manifesta luce uidebrmꝰ.
ñ labor oꝑum necessariꝰ. uͭ m̾cede ꝑꝑetua
coꝵ que hic laboramꝰ donabimur. ñ ne¬
cessaria pacientia. uͥ nemo adu̾si aliqͥd
irrogat. ñ mumficentia benignitatis.
uͥ nemo indiget opus ẽ. Hec de ostioꝵ
figira ꝓ modulo nr̃o sequentes patrũ
uestigia disseruimꝰ. Uerũ iuxta formam
ipsuis oꝑis decoris grã ꝓuisum ẽ. ut in
uno codemq templi. ingͥssu dio eẽnt ostia.
N ecesse erat parietes domꝰ quȩ centũ .xx.
cubitos habebant. in altitudine aliquos

Expanded text:
vemus; in futura autem vita, ubi Deum et proximos vemus; in futura autem vita, ubi Deum et proximos in luce internae beatitudinis videbimus, eadem utique dilectione gemina absque ullo prorsus labore, imo in magna multitudine divinae dulcedinis fruemur. Unde apte introitus interioris domus duo quidem ostia, sed haec simplicia habebat. Non enim ibi fides necessaria est, ubi ea quae nunc credimus ac speramus, omnia manifesta luce videbimus.  labor operum necessarius, ubi mercede perpetua eorum quae hic laboramus donabimur; non necessaria patientia, ubi nemo aliquid adversi irrogat; non munificentia benignitatis, ubi nemo indiget quod opus est. Haec de ostiorum figura pro modulo nostro, sequentes Patrum vestigia, disseruimus; verum, juxta formam operis, decoris gratia, provisum est ut in uno eodemque templi ingressu duo essent ostia. Necesse etenim erat parietes domus, quae viginti cubitos habebant in altitudine, nonnullas
Abbreviated transcription (Latin):
Prudentia nãq ẽ q̃ disçimꝰ qͥd nos agere.
qͣliter uiuere deceat. Fortitudo ꝑ quam
implemꝰ ea. que agenda didicimꝰ. Gem
ꝑantia ẽ q̃ discermmꝰ. ne plus aut minꝰ
iusto prudentie seu fortinidini oꝑam
dare inuemamur: Iquia qͥsqͥs pruden¬
tia & fortitudine temꝑanter utitur.
absq ulla ꝯtͣdictione iustus ẽẽ ꝓbatur.
u̾tts qͣrta post prudentiã. fortitudinẽ.
temꝑantiam. iusticia sequit᷑. Duo ostia
quȩ m hoc ingͥssu facta sunt. dilectio
đi ẽ & ꝑxnmi. Que bñ altͥnsecus facta
dicunt᷑. qͥa ad muicẽ respitiunt. adeo
ut itna fine altera neq̃qm̃ possit hab̾i.¬
recte ostium extius dilectio frat̾na. in¬
terius dilectio intelligenda diuma. quia
ꝑxum discit᷑. qͣliter amari conditor debe¬
int̾ttu. ita erant duo ostia. ut duplex
eẽt utrumq. qͥa minitũ i p̃senti eccłia¬
ꝑ talem nos ingͥci. at ducere uita uetesse
oꝑationẽ. ꝑ pacientiã & benignitate ser¬

Expanded text:
Prudentia enim est, qua discimus quid nos agere, qualiter vivere deceat. Fortitudo, per quam ea quae agenda didicimus, imantia est qua discernimus, ne plus aut minus justo, prudentiae sive fortitudini operam dare inveniamur; et quia quisquis prudentia ac fortitudine temperanter utitur, absque ulla contradictione justus esse probabitur. Virtus quarta post prudentiam, fortitudinem, et temperantiam, justitia sequitur. Duo ostia quae in hoc ingressu facta sunt, dilectio est Dei et proximi. Quae bene altrinsecus facta esse dicitur, quia ad invicem respiciunt, adeo ut una sine altera nequaquam possit habrecte ostium exterius dilectio fraterna, interius dilectio intelligitur divina, quia proximi discitur qus prioris introitu, ita erant duo ostia, ut duplex esset utrumque. Quia nimirum in praesenti Ecclesia, talem nos ingredi ac ducere vitam necesse operationem, per patientiam et benignitatem ser
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicauit. Hanc dedicant. & filii isrł secũ.
qñ unꝰqͥsq fideliũ scdm donũ sibi collatũ
a d̾o. u̾bo p̃dicationis & uͥtutum oꝑib ꝑxi¬
mos suos quoscũq ualet ad meliora & ꝑ¬
fectiora conu̾tere satagit. Templum enĩ
tio: p̃dictꝰ apłs subsequenter exponit
dicens. qͥ plantat autẽ & qui rigat unum
sunt. U nusqͥsq autẽ ꝓpͥam mercedẽ acti¬
piet. scłm suũ laborẽ. Dei em̃ sumꝰ adiu¬
tores. di agͥcultura estis dĩ .e.e. ⁊ c̾. Igit᷑
ip̃e. scĩficat suũ templum qͣsi d̾s & dñsm
babitando: nos auttẽ digne habitatiomi eiꝰ

Expanded text:
secum, quando unusquisque fidelium secundum donum sibi collatum a Deo verbo praedicationis et virtutum operibus proximos suos, quoscunque valet, ad meliora et perfectiora convertere satagit: Templum enim tio, praedictus Apostolus subsequenter exponit dicens: Qui plantat autem et qui rigat, unum sunt. Unusquisque autem propriam mercedem accipiet secundum suum laborem. Dei enim sumus adjutores. Dei agricultura eipse sanctificavit suum templum, quasi Deus et Dominus inhabitando, nos autem digne habitationi ejus
Abbreviated transcription (Latin):
litteram. qͥa sup̃ma pars candelabroꝵ
in modum sit lilii repandi. deformata.
ꝑcedentes. cũ sciphis & sperulis lilia scͥ¬
bunt᷑. habuisse ꝑ plurima. Flores aut̃
lilii. ut sepe dictum ẽ. amenitatẽ semꝑ
uirentis t̾rȩ uiuentiũ designant:. de
qua dicit beatus petrus regeneratos
nos in spem uiuam. in hereditatẽ incorrup¬
tibilem. & in contaminatã & inmarcessibi¬
lem conseruatam in cęłis. & bñ lili flores

Expanded text:
litteram, quia suprema pars candelabrorum, litteram, quia suprema pars candelabrorum, in modum sit lilii repandi deformata, procedentes, cum scyphis et sperulis lilia scribuntur habuisse perplurima. Flores autem lilii, ut saepe dictum est, amoenitatem semper virentis terrae viventium designant: de qua dicit beatus Petrus regeneratos nos a Domino in spem vivam, in haereditatem incorruptibilem, et incontaminatam, et immarcescibilem, conse
Abbreviated transcription (Latin):
ne diuma sint eloquia. uyeta illũd psal¬
miste qͦd & supͣ posunmus. lucerna pedi
qui sua corda & corꝑa ferendis dm̃ man¬
tatis. humili semꝑ intentione suppo¬
nunt. Quisqͥs enim in nullo ꝓpͥam seqͥ
curat uoluntatẽ. uerũ in omnib que
scͥpͥtura scã dicat aitendit. eiusq se sub¬
icere mandatis satagit. auscultare ꝑmis
sis. qͣsi candelabrũ domus dĩ aureum.
aureas eiꝰ gestat lucernas. qͥa casta corꝑis
sui menbra. castas mentis cogitationes
ad facienda quȩ ds iubet supponere con¬
tendit. & hoc tam fixa intentione. qmͣ
candelabrũ necesse ẽ firmit̃ ad suꝑna
erectum. impositas sibi lucernas ñ solũ
absq ruma.s: etiã absq tlla status sici
motione seruare. Quod uͦ cũ dixisset
& candelabra aurea. quinq ad dexterã
& quinq ad sinstram. contͣ᷑ oratulitm¬
ex auro pͥmo. addidit. & qͣsi libii flores
& lucernas desuꝑ aureas. Uidet᷑ uixta

Expanded text:
nae divina sunt eloquia, juxta illud psalnae divina sunt eloquia, juxta illud psalmistae, quod et supra posuimus, Lucerna pedibqui sua corda et corpora ferendis Domini mandatis, humili semper intentione supponunt. Quisquis enim in nullo propriam sequi curat voluntatem, sed in omnibus quae Scriptura sancta dicat, attendit, ejusque sese subjicesa, quasi candelabrum domus Dei aureum, aureas ejus gestat lucernas, quia casta corporis sui membra, castae mentis cogitationes, ad facienda quae Deus jubet, supponere contendit; et hoc tam fixa intentione, quam candelabrum necesse est firmiter, ad superna erectum, impositas sibi lucernas, non solum absque ruina, sed etiam absque ulla status sui motione servare. Quod vero, cum dixisset: « Et candelabra aurea quinque ad dexteram, et quinque ad sinistram contra oraex auro puro, » addidit « et quasi lilii flores et lucernas desuper aureas, » videtur juxta
Abbreviated transcription (Latin):
sedet. pat̾noꝵ utiq constius archanoꝵ.
Uł. candelabra templi aurea contͣ orałm.
sunt posita: qͥa diuina eloquia semꝑ ad
habitationẽ suꝑne tiuitatis aspectant.
ut huiꝰ agnitionẽ ac defidium nr̃is cor¬
dib infundant. & eos qui originẽ cat¬
nis hñt a t̾ra. ad appetendam ꝓmeren¬
damq in celestib sedem suꝑne. mansi¬
onis accendant. Si autem queris quid
int̾ tandelabra & lucernas eoꝵ typice
distat. possumus recte intelligere. luter
nas cẽ uiros scõs. qui oleo sc̃i sp̃c sunt m¬
fusi & ip̃i igne dilectionis ardent in cor¬
de & pximis lucem scientie ꝓferunt in¬
ligua C andelabra aut̃ẽ que has luceruã
in sublime tollunt. ut longe lateq uide¬
ri possint. in ȩccłia scͥpͥturam ẽẽ satrã que
demonstrant. Cui uideł interp̃tationi
annuit sermo dm̃. quo dr de iohanne.
ille erat lucerna ardens & lutens. Possu¬
mus etiã ita aptissime dicere. qͥa lucer¬

Expanded text:
sedens, paternorum utique conscius arcanorum. sedens, paternorum utique conscius arcanorum. Et candelabra templi aurea, contra oraculum sunt posita, quia divina eloquia semper ad habitationem supernae civitatis aspectant, ut hujus agnitionem ac desiderium nostris cordibus infundant: et eos qui originem carnis aeternam habent, ad appetendam promerendamque in coelestibus sedem perpetuae mansionis accendant. Si autem quaeris quid inter candelabra et lucernas eorum typice distet? possumus recte intnas esse viros sanctos, qui oleo sancti Spiritus infusi, et ipsi igne dilectionis ardent in corde, et proximis lucem scientiae proferunt lingua. Candelabra autem quae has lucernas in sublime tollunt, ut longe lateque videri possint in Ecclesia, Scripturam esse sacram, quae demonstrant. Cui videlicet interpretationi annuit sermo Domini, quo dicitur de Joanne, Ille erat lucerna ardens et lucens . Possumus etiam ita aptissime dicere, quia lucer
Abbreviated transcription (Latin):
tores: pleni uitalib aquis. Mortariola qͥppe.
scõꝵ penitentiũ labor. passionesq toleran¬
tie. quib mortificant᷑ m̃bra eoꝵ suꝑ t̾ran
ad dexteram. & quinq ad sinstram. gtͣ
oraculum ex auro pͥmo & qͣsi lilti flores
& lucernas desuꝑ aureas. Si cut em̃ m̃se
in typo sc̃ȩ scͥpturȩ recte ponunt᷑. quia
& esurientib iusticiam panẽ uerbi dei
ministrant. & uasa fuerunt ministii
celestis. idem iustoꝵ nob̃ actus. in exem¬
plum ꝓponunt. ita etiã aptissime ꝑ can¬
delabra eadem diuina eloquia figuran¬
tur: uideł quia lucẽ sapientie errantib
ꝑferunt. Hinc etenim psalmista. lucerna
& quniq a finistris sunt posita tande¬
labra. ex his que de mensis tractauimꝰ
facillime patet. Cum uͦ dixisset quinq
a dexiͥs. & quinq a simstris. ꝯuenientes
addidit contͣ oraculum. Oraculum nãq
uͥ erat archa. ut sup̃dictum ẽ. aditum de¬
signat patͥe celestis. uͥ xp̃c in dextera di

Expanded text:
tores pleni vitalibus aquis. Mortariola quippe tores pleni vitalibus aquis. Mortariola quippe sanctorum poenitentium labor passioque tolerantiae, quibus mortificantur membra eorum super ad dexteram et quinque ad sinistram contra oraculum ex auro puro et quasi lilii flores, et lucernas desuper aureas. » Sicut enim mensae in typo sanctae Scripturae recte ponuntur, quia et esurientibus justitiam panem verbi Dei ministrant, et vasa fuerunt ministerii coelestis, id est justorum nobis actus in exemplum proponunt; ita et aptissime per candelabra eadem divina eloquia figurantur, videlicet quia lucem sapientiae errantibus proferunt. Hinc etenim Psalmista: Lucerna et quinque a sinistris, sint posita candelabra, ex his quae de mensis tractavimus, faca dextris et quinque a sinistris, » convenienter addidit, « contra oraculum. » Oraculum namque ubi erat arca, ut saepe dictum est, aditum designat patriae coelestis, ubi Christus in dextera Dei
Abbreviated transcription (Latin):
denuntiant. que uł refectionẽ nobis
uerbi di qͣsi panes ꝓpositionis offeruñ.
uł. nob̃ exempla fidelium. qͣsi positoꝵ
in se. uasoꝵ dm̃ daritatẽ & miracula
ꝓponunt. Recte autẽ bis qumnȩ sunt m̃¬
sȩ. ñ solum qͥa legis lator gnq uolum¬
na scͥpsit: uerũetiam qͥa tota testamenti
uet̾is series. qnͥq erates scłi complectitur.
tili commitit᷑. siue eutigłitis plena fign
la de auro purisfmo. hydrias enim
p̃cordia scõꝵ designant. aqua sapi¬
entie. & umo compunctionis repleta.
Fuscinulȩ qͦ quib caines p̃parantur. id̾e
p̃dicatores. quoꝵ u̾ba sunt ut stimmuli. &
uelut claui in altum defixi. qui suis au¬
ditorib cibum sp̃uał intelligentiȩ anom¬
instrant. p̃sigurantur. Quoꝵ uideł. offitiũ
ẽ corpꝰ & sanguinẽ dm̃ credentib distri¬
buere. infidelib abnegare: de quib in
sequentib dicet᷑. Hiale namq apł̃i & doc¬

Expanded text:
denuntiant, quae vel refectionem nobis denuntiant, quae vel refectionem nobis verbi Dei, quasi panes propositionis offerunt, vel in nobis exempla fidelium quasi positorum in se vasorum Domini claritatem et miracula proponunt. Recte autem bis quinae sunt mensae, non solum quia legislator quinque volumina scripsit, verum etiam quia tota Testamenti veteris series quinque aetates saeculi complectitur. tili, committitur, sive evangelicis plena figurde auro purissimo. » Hydriae enim praecordia sanctorum signant, aqua sapientiae et vino compunctionis repleta; fuscinulae quoque quibus carnes praeparantur, iidem praedicatores, quorum verba sunt ut stimuli, et velut clavi in altum defixi: qui suis auditoribus cibum spiritalis intelligentiae administrant, praefigurantur: quorum videlicet officium est corpus et sanguinem Domini credentibus distribuere, infidelibus abnegare, de quibus in sequentibus dicetur. Phialae namque apostoli et doc
Abbreviated transcription (Latin):
tis fidelib miistrant. qͥa omnes utiq
legimus. qͦd fecit salomon m̃sas decem.
posuitq eas in templo. gnq a dextͥs &
quinq a sinstris. Fialas qͦ aureas cen¬
oms. qmͣ ad uasa dm̃ portanda factas
ẽẽ credibile ẽ. Fialas uideł qͣs pari¬
re in scpͥturis usitatissimo. ut in iħu naue.
filii autẽ isrł p̃uaricati sunt mandatũ.
& usur paueriuit de anathemate. cum
acham solus & ñ plures filii isrł hoc fece¬
rint. Uł. terte qͥa panes ꝓpositionis sole¬
bant ante sabbatũ coquiꝰ. ut sabħo mox
pom solent in m̃sam ꝓpositionis. potuit
fieri ut panes noui nouiter tocti. mox
illis m̃sis imponerent᷑. ibidemq nocte¬
illa seruarent᷑ oꝑti. donec pͥmo mane.
ablatis uet̾ib suꝑ m̃sam ꝓpositionis po¬
nerent᷑ calidi. Non autẽ hee m̃sȩ decem
a figura unius m̃se ꝓpositionis discre¬
pant. Nam sicut una m̃sa duodetim
panib onusta. unitatẽ totiꝰ scͥpͥturȩ con¬
cordem. auctoritate apłica munit̃a de¬

Expanded text:
e fidelibus ministrant: quia omnes utiquelegimus, quia « fecit Salomon mensas decem, posuitque eas intemplo, quinque a dextris, et quinque a sinistris, phialas quoque aureas cenonis quam ad vasa Domini portanda factas esse credibile est, phialas videlicet quas parire Scripturae usitatissimo, ut in Jesu Nave: « Filii autem Israel praevaricati sunt mandatum, et usurpaverunt de anathemate » cum Achar solus et non plures filii Israel hoc fecerunt: vel quia certe panes propositionis solebant ante sabbatum coqui, ut sabbato mox poni possent in mensam propositionis: potuit fieri ut panes novi noviter cocti mox illis milla servarentur operti, donec primo mane, ablatis veteribus, super mensam propositionis ponerentur calidi. Non autem hae mensae decem a figura hujus mensae propositionis discrepant: nam sicut una mensa duodecim panibus onusta, unitatem totius Scripturae, et concordiam auctoritate apostolica unitam de
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ẽ qͦd salomon sc̃ificat mediũ atrii. offereis
ibi holocaustum & sacͥficium. ꝓpterea quia
altare eneũ. qͦd uixta constitutionẽ legis
añ fores templi positum erat. ñ poterat
infirmitatẽ eius ꝑfui ñ poterant. nunc
in eccl̃ia catholica plemt̃ gerit: Ipse ẽ em̃
atͥum domꝰ dñi: qͥa ꝑ tp̃m ing̾ssus patet
Quia gͦ holocausta & sacͥficia omnna in alta¬
ri typico uet̾is testam̃ti ñ poterant offerri.
eo qͦd omnia figuralit ibi fiebant. rex & sa
i̾dos nr̃ erexit nouum altare fid̾i in ȩccłia
catholica. in quo pinguia holocausta. & sacͥ¬
ficia acceptabilia cotidie do spiritaliter
offeruntur. Hinc ẽ qͦd dñs reꝓbans ue¬
tus sacͥficium ꝑ ꝓpħam ait. Holo causta
& sangumẽ uictimaꝵ nolui & ꝰ item in

Expanded text:
go est quod Salomon sanctificavit medium atrii offerens ibi holocaustum et sacrificium? Propterea quia altare aeneum quod juxta constitutionem legis ante fores templi positum erat non poterat infirmitatem ejus perfici non poterant, nunc in Ecclesia catholica pleniter gerit? Ipsa est enim atrium domus Domini, quia per ipsam ingressus patet Quia ergo holocausta et sacrificia omnia in altari typico Veteris Testamenti non potuerunt offerri, eo quod omnia ibi figuraliter fiebant, rex noster et sacerdos erexit novum altare fidei in Ecclesia catholica, in quo pinguia holocausta et sacrificia acceptabilia quotidie spiritaliter Deo offeruntur. Hinc est quod Dominus, reprobans vetus sacrificium, per prophetam ait: « Holocausta et sanguinem victimarum nolui . » Et item in
Abbreviated transcription (Latin):
nitorem eloquentiȩ. aurum ad splendorẽ
sapientiȩ. uasa gn̾aliter ad rationalem
ꝑtinent treaturam Sc̃ificatq dauid pa¬
ter salomonis argentũ: tũ ds pater elo¬
u̾bum ȩiugłii confortat. sc̃ificat aurũ.
cũ naturali ingenio p̃ditos. suo replet
spũ. ad ꝯfideranda in lege sua iirabilia
ad amanda illos & appetenda ꝑpetue sa¬
lutis dona inflaminat. Hoc autẽ atgen¬
tum. hoc aurũ. hȩc sc̃ificata uasa salom̃
infert in templum. cum dñs nr ꝑacto

Expanded text:
nitorem eloquentiae, aurum ad splendorem nitorem eloquentiae, aurum ad splendorem sapientiae, vasa generaliter ad rationabilem pertinent creaturam. Sanctificatque David pater Salomonis argentum, cum Deus pater eloverbum Evangelii confortat; sanctificat aurum, cum naturali ingenio praeditos suo replens Spiritu, ad consideranda in lege sua mirabilia ad amanda illos, et appetenda dona perpetuae salutis inflammatur. Hoc autem argentum, hoc aurum, haec sanctificata vasa Salomon infert in templum, cum Dominus no