comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut urbs patens & absq murorũ ambitu:
ita uir qui non potest in loquendo cohibere
spiritum suum. Quomodo nix estate & pluiuiȩ
in messe: sic indecens est stulto gloria. Nam¬
sicut auis ad alta transuolans & passer quo
libet uadens: sic maledictũ frustra ꝓlatum
in quempiam suꝑueniet. Flagellum equo &
camus asino: & uirga dorso imprudentium
Ne respondeas stulto iuixta stultitiã suam:
ne efficiaris ei similis. Responde stulto iux¬
ta stuititiam suam: ne sibi sapiens esse uide¬
atur. Claudis pedibus & iniquitatẽ bibens:
qui mittit uerba per nuncium stultum
Quomodo pulchras frustra habet claudus
tibias. sic indecens in ore stultorũ parabola
Sicut qui mittit lapidem in aceruũ mer¬
curui: ita qui tribuit insipienti honorem
Quomodo si spina nascatur in manu temu¬
lenti. sic parabola in ore stultorum. Iudi¬
cium determinat causam: & qui imponit
stulto silentium iras mitigat. Sicut canis

Expanded text:
sicut urbs patens et absque murorum ambitu sicut urbs patens et absque murorum ambitu ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum in messe: sic indecens est stulto gloria. Sicut avis ad alia transvolans; et passer quo libet vadens: sic maledictum frustra prolatum in quempiam superveniet. Flagellum equo, et chamus asino, et virga dorso imprudentium. Ne respondeas stulto juxta stultitiam suam, ne efficiaris ei similis. Responde stulto juxta stultitiam suam, ne sibi sapiens esse videatur. Claudus pedibus, et iniquitatem bibens, qui mittit verba per nuntium stultum. Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias: sic indecens est in ore stultorum parabola. Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii: ita qui tribuit insipienti honorem. Quomodo si spina nascatur in manu temulenti: sic parabola in ore stultorum. Judicium determinat causas, et qui imponit stulto silentium, iras mitigat. Sicut canis,
Abbreviated transcription (Latin):
Subtrahe pedem tuum de domo proximi
tui: ne forte satiatus oderit te. Iaculum &
gladius & sagitta acuta: homo qui loquitur
contra proximũ suum testimoniũ falsum
Dens putridus & pes lapsus qui sperat super¬
infideli in die angustię: & admittit palliũ
in die frigoris acętum in nitro. & qui cantat
carmina corde peruerso. Sicut tinea uesti¬
mento & uermis ligno: ita tristitia uiri no¬
cet cordi. Si esurierit inimicus tuus ciba
illum: si sitierit. da ei aquam bibere. Prunas
enĩ congregabis suꝑ caput eius. & dñs red.¬
det tibi. Uentus aquilo dissipat pluuias:
& facies tristis linguam detrahentẽ. Melus
est sedere in angulo domatis. quã cum mu¬
liere litigiosa & in domo cõmuni. Aqua fri¬
gida animȩ sitienti: & nuncius bonus de ter¬
ra longinqua. fons turbatus pede & uena cor¬
rupta: iustus cadens coram impio. Sicut qui
mel comedit multũ & non est ei bonũ: sic
qui ꝑscrutator est maiestatis opprimet᷑ gła

Expanded text:
Subtrahe pedem tuum de domo proximi Subtrahe pedem tuum de domo proximi tui, ne quando satiatus oderit te. Jaculum, et gladius, et sagitta acuta, homo qui loquitur contra proximum suum testimonium falsum. Dens putridus, infidele in die angustiae, et amittit pallium in die frigoris. Acetum in nitro, et qui cantat carmina cordi pessimo. Sicut tinea vestimento, et vermis ligno: ita tristitia viri nocet cordi. Si esurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitit, da ei aquam bibere: prunas enim congregabis super caput ejus, et Dominus reddet tibi. Ventus aquilo dissipat pluvias, et facies trisest sedere in angulo domatis quam cum muliere litigiosa et in domo communi aqua frigida animae sitienti et nuntius bonus de terra longinqua fons turbatus pede et vena corrupta iustus cadens coram impio sicut qui mel multum comedit non est ei bonum sic qui scrutator est maiestatis opprimitur gloria
Abbreviated transcription (Latin):
Aufer rubiginẽ de argento: & egredietur
uas purissimũ. Aufer impietatẽ de uultu
regis: & firmabitur iusticia thronus eius. Ne
gloriosus appareas coram rege: & in loco mag.¬
norum ne steteris. Melius est enĩ ut dicatur
tibi ascende huc: quam humilieris corã prin¬
cipe. Quȩ uiderunt oculi tui ne proferas in
iurgio cito: ne postea emendare non possis
cum dehonestaueris amicũ tuũ. Causam tu¬
am tracta cum amico tuo. & secretũ extra¬
neo ne reueles: ne forte insultet tibi cũ au¬
dierit. & exprobrare non cesset. Grã & amici
quitiis uerbum in tempore suo In auris au¬
rea & margaritũ fulgens. qui arguit sapi¬
entem & aurem obȩdientem. Sicut frigus
niiis in die messis: ita legatus fidelis ei qui
misit eum: animã illius requiescere facit
Nubes & uentus a pluuia non sequentes: uir
gloriosus & promissa non complens. Patientia
lenietur princeps: & lingua mollis confrin¬
get duritiam. Mel inuenisti comede quod
sufficiat tibi. ne forte satiatus euomas illud

Expanded text:
 de argento et egredietur vas purissimum aufer impietatem de vultu regis et firmabitur iustitia thronus eius ne gloriosus appareas coram rege et in loco magnorum ne steteris melius est enim ut dicatur tibi ascende huc quam ut humilieris coram principe quae viderunt oculi tui ne proferas in iurgio cito ne postea emendare non possis cum dehonestaveris amicum tuum causam tuam tracta cum amico tuo et secretum extraneo non reveles ne forte insultet tibi cum audierit et exprobrare non cesset mala aurea quitur verbum in tempore suo. Inauris aurea, et margaritum fulgens, qui arguit sapientem, et aurem obedientem. Sicut frigus nivis in die messis, ita legatus fidelis ei, qui misit eum, animam ipsius requiescere facit. Nubes, et ventus, et pluviae non sequentes: vir gloriosus, et promissa non complens. Patientia lenietur princeps, et lingua mollis confringet duritiam. Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud.
Abbreviated transcription (Latin):
peratur suꝑbiam. Desideria occidunt pigrũ:
noluerunt enini quicquã manus eius ope¬
rari. Tota die concupiscit & desiderat: qui
aut̃ iustus est tribuet & non cessabit. Ho¬
stiȩ impioꝵ abominabiles: quia offeruntur
ex scelere. Testis mendax peribit: uir obę¬
diens loquetur uictoriã. Uir impius proca¬
citer obfirmat uultum suum: qui aut̃ rec¬
tus est corrigit uiam suam. Non est sapien¬
tia non est prudentia: non est consilium
contra dñm. Equiis paratur ad diem belli:
dñs aut̃ salutem tribuet. Melius est nom̃
bonum quam diuitiȩ multę: suꝑ aurum
auerunt sibi: utriusq operator est dñs Cal¬
lidus uidit malũ & abscondit se: innocens
ꝑtransut & afflictus est damno. finis mode¬
stiȩ timor dñi: diuitię & gloria & uita Ar-¬
ma & gladii in uia ꝑuersi: custos aut̃ ani¬
mȩ suȩ longe recedit ab eis. Prouerbium
est adolescens iuxta uiam suam: etiã cum
senuerit non recedet ab ea Diues pauperib

Expanded text:
peratur superbiam. Desideria occidunt pigrum: peratur superbiam. Desideria occidunt pigrum: noluerunt enim quidquam manus ejus operari; Tota die concupiscit et desiderat: qui autem justus est, tribuet, et non cessabit. Hostiae impiorum abominabiles, quia offeruntur ex scelere. Testis mendax peribit: vir obediens loquetur victoriam. Vir impius procaciter obfirmat vultum suum: qui autem rectus est, corrigit viam suam. Non est sapientia non est prudentia non est consilium contra Dominum equus paratur ad diem belli Dominus autem salutem tribuet melius est nomen bonut sibi: utriusque operator est Dominus. Callidus vidit malum, et abscondit se: innocens pertransiit, et afflictus est damno. Finis modestiae timor Domini, divitiae et gloria et vita. Arma et gladii in via perversi: custos autem animae suae longe recedit ab eis. Proverbium est: Adolescens juxta viam suam, etiam cum senuerit, non recedet ab ea. Dives pauperibus
Abbreviated transcription (Latin):
sapientem sumet scientiam. Excogitat iustus
de domo impii: ut detrabat impios a malo.
Qui obturat aurem suam ad clamorẽ pau¬
peris: & ipse clamabit & non exaudietur.
Munus absconditũ extinguit iras: & donum
in sinu indignationẽ maximã Gaudium
iusto est facere iudicium: & pauor oꝑantib
iniquitatẽ. Uir qui errauerit a uia doctri-¬
ne: in cętu gygantium cõmorabitur. Qui¬
num & pinguia non ditabitur. Pro iusto
datur impius: & pro rectis iniquus. Melius
est habitare in terra deserta: quã cum mu¬
liere rixosa & iracunda. Thesaurus desidera¬
bilis & oleum in habitaculo iusti. & imprii¬
dens homo dissipabit illud. Qui sequitur
iusticiam & miscđiam inueniet uitam: et¬
iusticiam & gloriam. Ciuitatem fortium
ascendit sapiens: & destruxit robur fiduciȩ
cius Qui custodit os suum & linguam suã:
custodit ab angustus animã suam. Suꝑbus
& arrogans uocatur indoctus: qui in ira o¬

Expanded text:
sapientem, sumet scientiam. Excogitat justus sapientem, sumet scientiam. Excogitat justus de domo impii, ut detrahat impios a malo. Qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis, et ipse clamabit et non exaudietur. munus absconditum extinguet iras et donum in sinu indignationem maximam. gaudium iusto est facere iudicium et pauor operantibus iniquitatem. uir, qui errauerit a uia doctrinae, in coetu gigantum reputabitur. num, et pinguia, non ditabitur. Pro justo datur impius: et pro rectis iniquus. Melius est habitare in terra deserta, quam cum muliere rixosa et iracunda. Thesaurus desiderabilis, et oleum in habitaculo justi: et imprudens homo dissipabit illud. Qui sequitur justitiam et misericordiam, inveniet vitam, justitiam, et gloriam. Civitatem fortium ascendit sapiens, et destruxit robur fiduciae ejus. Qui custodit os suum, et linguam suam, custodit ab angustiis animam suam. Superbus et arrogans vocatur indoctus, qui in ira o
Abbreviated transcription (Latin):
añi spiraculum hominis. quȩ inuestigat
omnia secreta uentris. Miscdia & ueritas
custodiunt regem: & roboratur clementia
thronus eius Exultatio iuuenũ fortitudo
eorum: & dignitas senum canities. Liuor
ita cor regis in manu dñi: quocunq uolue¬
rit inclinabit illud. Omnis uia uiri recta
sibi uidetur: appendit aut̃ corda dñs fa¬
cere miscdĩam & iudicium: magis placent
dño quam uictimȩ Exaltatio oculorum.
& delectatio cordis: & lucerna impiorum
peccatum. Cogitationes robusti semper in
abundantia: omnis aut̃ piger semꝑ in eges¬
tate est. Qui congregat thesauros lingua
mendacii: uanus est & impingetur ad la¬
queos mortis. Rapinȩ impiorũ detrahent
eos: quia noluerunt facere iudiciũ. Puersa
uia uiri aliena est: qui aut̃ mundus ẽ rec¬
tum opus eius. Melius est sedere in angulo
domatis: quã cum muliere litigiosa & in do¬
mo cõmuni Anima impii desiderat malum:
non miseretur proximo suo. Multato pesti-¬
lente sapientior erit paruulus: & si sectetur

Expanded text:
um hominis, quae investigat omnia secreta ventris. Misericordia et veritas custodiunt regem, et roboratur clementia thronus ejus. Exsultatio juvenum fortitudo eorum; et dignitas senum, canities. Livor ita cor regis in manu Domini: quocumque voluerit, inclinabit illud. Omnis via viri recta sibi videtur: appendit autem corda Dominus. Facere misericordiam et judicium, magis placet Domino, quam victimae. Exaltatio oculorum et dilatatio cordis: lucerna impiorum peccatum. Cogitationes robusti semper in abundantia: omnis autem piger semper in egestate. Qui congregat thesauros lingua mendacii, vanus est, et impingetur ad laqueos mortis. Rapinae impiorum detrahent eos, quia noluerunt facere judicium. Perversa via viri, aliena est: qui autem mundus est, rectum opus ejus. Melius est sedere in angulo domatis, quam cum muliere litigiosa, et in domo communi. Anima impii desiderat malum, non miserebitur proximo suo. Mulctato pestilente, sapientior erit parvulus: et si sectetur
Abbreviated transcription (Latin):
ceria lapidum destructa erat. Quod cum
uidissem. posui in corde meo: & exemplo di¬
dici disciplinam. Usq quo piger dormis: Usq¬
quo de somno consurgis: Parum inquã dor
mies: modicũ dormitabis: pauxillũ manus
conseres ut quiescas: & ueniet quasi cursor
egestas tua. & mendicitas quasi uir armatus.
He quoq parabolȩ Salomonis quas tran¬
stulerunt uiri ezechiȩ regis iuda

Expanded text:
ceria lapidum destructa erat. Quod cum ceria lapidum destructa erat. Quod cum vidissem, posui in corde meo et exemplo didici disciplinam . Usquequo piger dormis, usquequo de somno non consurgis? mies, modicum dormitabis, pauxillum manus conseres, ut quiescas: Et veniet tibi quasi cursor egestas tua, et mendicitas quasi vir armatus. HAE QUOQUE PARABOLAE SALOMONIS, QUAS TRANSTULERUNT VIRI
Abbreviated transcription (Latin):
das cum pessimis nec ȩmuleris impios: Qm̃ ñ
habent futurorũ spem mali. & lucerna im¬
piorum extinguetur. Time dñm fili mi & re¬
gem. & cum detractorib ne cõmiscearis: Qm̃
repente consurget ꝑditio eorum. & rumnam
utriusq quis cognouit: hec quoq sapientib
cognoscere ꝑsonam in iuicuicio non est bonuni
Qui dicunt impio iustus es. maledicent ei
populi: & detestabuntur eum tribus. Qui ar¬
guunt laudabuntur: & suꝑ ipsos ueniet be¬
nedictio. Labia deosculabitur: qui recta uer¬
ba respondet. Prȩpara foris opus tuũ: & dili¬
genter exerce agrum tuum: ut postea ȩdifi¬
ces domũ tuam. Ne sis testis frustra contra
proximũ tuum: nec lactes quemquã labiis
tuis. Ne dicas quomodo fecit michi sic faciã
ei: reddam unicuiq scđm opus suum. Per a¬
grum hominis pigri transiui: & per uineã
uiri stulti: & ecce totum repleuerant urti¬
cȩ. operuerunt suꝑficiem eius spinȩ: & ma¬

Expanded text:
das cum pessimis nec aemuleris impios quoniam non das cum pessimis nec aemuleris impios quoniam non habent futurorum spem mali et lucerna impiorum extinguetur time Dominum fili mi et regem et cum detractoribus non commiscearis quoniam repente consurget perditio eorum et rutriusque quis novit? Haec quoque sapientibus: Cognoscere personam in judicio, non est bonum. Qui dicunt impio: Justus es: maledicent eis populi, et detestabuntur eos tribus. Qui arguunt, laudabuntur: et super ipsos veniet benedictio: Labia deosculabitur, qui recta verba respondet. Praepara foris opus tuum, et diligenter exerce agrum tuum: ut postea aedifices domum tuam. Ne sis testis frustra contra proximum tuum, nec lactes quemquam labiis tuis. Ne dicas: Quomodo fecit mihi, sic faciam ei: reddam unicuique secundum opus suum. Per agrum hominis pigri transivi, et per vineam viri stulti, Et ecce totum repleverant urticae; operuerant su
Abbreviated transcription (Latin):
os suum. Qui cogitat mala facere: stultus
uocabitur. Cogitatio stulti peccatũ est: et
abominatio hominũ detractor. Si desperaue¬
ris lassus in die angustię: imminuetur for¬
titudo tua: Frue eos qui ducuntur ad mor¬
tem: & qui trahuntur ad interitũ liberare
ne cesses. Si dixeris uires non suppetunt.
qui inspector est cordis ipse intelligit: et
seruatorẽ animȩ tuę nichil fallit: reddetq
homini iuxta opera sua. Comede fili mi mel
qm̃ bonum est: & fauũ dulcissimũ gucturi
tuo. Sic & doctrina sapientiȩ animȩ tuȩ. quã
cum inueneris habebis spem in nouissimis: et
spes tua non peribit. Ne insidieris & queras
impietatẽ in domo iusti: neq uastes requiem
eius. Septies enĩ cadet iustus & resurget: impis
autem corruent in malũ. Cum ceciderit ini¬
micus tuus ne gaudeas. & in ruina eius ne ex¬
ultet cor tuũ: ne forte uideat dñs & displice¬
at ei. & auferat ab eo iram suam. Ne conten¬

Expanded text:
os suum. Qui cogitat mala facere, stultus os suum. Qui cogitat mala facere, stultus vocabitur. Cogitatio stulti peccatum est: et abominatio hominum detractor. Si desperaveris lassus in die angustiae: imminuetur fortitudo tua. Erue eos, qui ducuntur ad mortem, et qui trahuntur ad interitum liberare ne cesses. si dixeris: uires non suppetunt : qui inspector est cordis ipse inteservatorem animae tuae nihil fallit, reddetque homini juxta opera sua. Comede, fili mi, mel, quia bonum est, et favum dulcissimum gutturi tuo sic et doctrina sapientiae animae tuae quam cum inveneris habebis in novissimis et spes tua non peribit ne insidieris et quaeras impietatem in domo iusti neque vastes requiem eius septies enim cadet iustus et resurget impii autem corruent in malum cum ceciderit inimicus tuus ne gaudeas et in ruina eius ne exultet cor tuum ne forte videat Dominus et displiceat ei et auferat ab eo iram suam ne conten
Abbreviated transcription (Latin):
cui suffossio oculorum: nonne his qui cõmo¬
rantur in uinum & student calicibus epo¬
tandis: Ne intuearis uinum quando flaues.¬
cit: cum splenduerit in uitro color eius
Ingreditur blande. sed in nouissimo morde¬
bit ut coluber: & sicut regulus uenena dif¬
fundet. Oculi tui uidebunt extraneas. et
cor tuum loquetur ꝑuersa Et eris sieut¬
dormiens in medio mari: et quasi sopitus gu¬
bernator amisso clauo & dices. Uerberauert̃
me sed non dolui: traxerunt me & ego non
sensi. Quando euigilabo. & rursus uina re
res esse cum eis: Quia rapinas med.tatur mens
eorum & fraudes labia eorum loquuntur
Sapientia edificabitur domus: & prudentia
roborabitur. In doctrina replebunt᷑ cellaria:
uniuersa substantia prȩciosa & pulcherrima
Uir sapiens fortis est: & uir doctus robustus
& ualidus: Quia cum dispositione initur bel¬
lum. & erit salus ubi multa consilia sunt
Excelsa stulto sapientia. in porta non aperiet

Expanded text:
cui suffusio oculorum? Nonne his qui commocui suffusio oculorum? Nonne his qui commorantur in vino, et student calicibus epotandis? Ne intuearis vinum quando flavescit, cum splenduerit in vitro color ejus. Ingreditur blande, sed in novissimo mordebit ut coluber, et sicut regulus venena diffundet. Oculi tui videbunt extraneas, et cor tuum loquetur perversa. Et eris sicutdormiens in medio mari, et quasi sopitus gubernator, amisso clavo: Et dices: Verberaverunt me, sed non dolui: traxerunt me, et ego non sensi: quando evigilabo, et rursus vina repres esse cum eis: Quia rapinas meditatur mens eorum, et fraudes labia eorum loquuntur. Sapientia aedificabitur domus, et prudentia roborabitur. In doctrina replebuntur cellaria, universa substantia pretiosa et pulcherrima. Vir sapiens, fortis est: et vir doctus, robustus et validus. Quia cum dispositione initur bellum: et erit salus ubi multa consilia sunt. Excelsa stulto sapientia, in porta non aperiet
Abbreviated transcription (Latin):
exultabunt renes mei cum locuta fuerint
rectum labia tua. Non ȩmuletur cor tuũ
peccatores. sed in timore dñi esto tota die.
quia habebis spem in nouissimo: & prestola¬
tio tua non auferetur. Audi fili mi & esto
sapiens: & dirige in uia animũ tuũ. Noli
esse in conuiuiis potatorũ. nec in comessa¬
tionib eorũ qui carnes ad uescendum
conferunt: Q uia uacantes potibus & dan¬
tes symbola consumentur & uestiet᷑ pannis
dormitatio. Audi patrẽ tuum qui genuit
te. & ne contempnas cum senuerit inater
tua. Ueritatẽ eme. & noli uendere sapienti¬
am: & doctrinam & intelligentiã. Exulta
gaudio pater iusti: qui sapientẽ genuit
mater tua. exultet quȩ genuit te. Prebe
fili mi cor tuum michi: & oculi tui uias
meas custodiant fouea enĩ profunda est
meretrix: & puteus angustus aliena. Insidia¬
tur in uia quasi latro: & quos incautos in¬
uenerit interficiet Cui uę. euius patriuę.
cui rixȩ. cui foueȩ. cui sine causa uulnera:

Expanded text:
exsultabunt renes mei, cum locuta fuerint exsultabunt renes mei, cum locuta fuerint rectum labia tua. Non aemuletur cor tuum peccatores: sed in timore Domini esto tota die: Quia habebis spem in novissimo, et praestolatio tua non auferetur. Audi, fili mi, et esto sapiens: et dirige in via animum tuum. Noli esse in conviviis potatorum, nec in comessationibus eorum, qui carnes ad vescendum conferunt: Quia vacantes potibus, et dantes symbola consumentur, et vestietur pannis dormitatio. Audi patrem te et ne contemnas cum senuerit mater tua veritatem eme et noli vendere sapientiam et doctrinam et intellegentiam exultat gaudio pater iusti qui sapientem genuit mater tua, et exsultet quae genuit te. Praebe, fili mi, cor tuum mihi: et oculi tui vias meas custodiant. Fovea enim profunda est meretrix, et puteus angustus, aliena. Insidiatur in via quasi latro, et quos incautos viderit, interficiet, Cui vae? cujus patri vae? cui rixae? cui foveae? cui sine causa vulnera?
Abbreviated transcription (Latin):
rare ut diteris. sed prudentię tuȩ pone mo¬
dum. Ne erigas oculos tuos ad opes quas
habere non potes: quia facient sibi pennas
quasi aquilȩ & uolabunt in celum. Ne co¬
medas cum homine inuido. & ne desideres
cibos eius: qm̃ in similitudine arioli & con¬
iectoris estimat quod ignorat. Comede &
bibe dicet tibi: & mens eius non est tecum
Cibos quos comederas euomes: & perdes pul¬
chros sermones tuos. In auribus insipientiũ
ne loquaris. quia despicient doctrinã elo¬
quii tuii. Ne attingas terminos paruulorũ:
& agrum pupilloꝵ ne introeas. Propinquus
enim eorum fortis est: & ipse iudicabit con¬
tra te causam illorum Ingrediatur ad do¬
ctrinam cor tuum. & aures tuȩ ad uerba
scientie. Noli subtrahere a puero disciplinã:
si eñĩ ꝑcusseris eum uirga non morietur.
Ti uirga ꝑcuties eum: & animã eius de
inferno liberabis. Fili mi si sapiens fuerit
animus tuus. gaudebit tecum cor meũ: et

Expanded text:
rare ut diteris: sed prudentiae tuae pone morare ut diteris: sed prudentiae tuae pone modum. Ne erigas oculos tuos ad opes, quas habere non potes: quia facient sibi pennas quasi aquilae, et volabunt in coelum. Ne comedas cum homine invido, et ne desideres cibos ejus: Quoniam in similitudinem harioli et conjectoris, aestimat quod ignorat. Comede et bibe, dicet tibi: et mens ejus non est tecum. Cibos, quos comederas, evomes, et perdes pulchros sermones tuos. In auribus insipientium ne loquaris: quia despicient doctrinam eloquii tui. Ne attingas terminos parvulorum: et agrum pupillorum ne introeas. Propinquus enim illorum fortis est: et ipse judicabit contra te causam illorum. Ingrediatur ad doctrinam cor tuum, et aures tuae ad verba scientiae. Noli subtrahere a puero disciplinam: si enim percusseris eum virga, non morietur. Tu virga percuties eum: et animam ejus de inferno liberabis. Fili mi, si sapiens fuerit animus tuus, gaudebit tecum cor meum: Et
Abbreviated transcription (Latin):
tationib & scientia: ut ostenderẽ tibi firmi¬
tatem & eloquia ueritatis. respondere ex his
illis qui miserunt te. Non facias uiolentiã
pauperi. quia pauꝑ est neq conteras egenũ
in porta. quia dñs iudicabit causam eius.
& configet eos qui confixerunt animã eius
Noli esse amicus homini iracundo: neque
ambules cum uiro furioso: ne forte discas
semitas eius. & sumas scandalũ animȩ tuae
Noli esse cum his qui defi.tr gunt manus
suas: & qui uades se offerunt pro debitis.
Si eñi non habes unde restituas. quid causȩ
est ut tollat operimentũ de cubiculo tuo:
Ne transgrediaris terminos antiquos: quos
posuerunt patres tui uidisti uirum uelocẽ
in opere suo: coram regibus stabit nec erit
cum principe: diligenter attende quȩ ap
posita sunt ante faciem tuam. & statue
cultrum in gutture tuo: si tamen habes in
potestate animã tuam. Ne desideres de cibis
eius. in quo est panis mendacii Noli labo¬

Expanded text:
tationibus et scientia: Ut ostenderem tibi firmitationibus et scientia: Ut ostenderem tibi firmitatem, et eloquia veritatis, respondere ex his, illis qui miserunt te. Non facias violentiam pauperi, quia pau per est: neque conteras egenum in porta: Quia judicabit Dominus causam ejus, et configet eos, qui confixerunt animam ejus, Noli esse amicus homini iracundo, neque ambules cum viro furioso: Ne forte discas semitas ejus, et sumas scandalum animae tuae. Noli esse cum his, qui defigunt manus suas, et qui vades se offerunt pro debitis: Si enim non habes unde restituas, quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo? Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui. Vidisti virum velocem in opere suo, coram regibus stabit, nec eritcum principe, diligenter attende quae posita sunt ante faciem tuam: Et statue cultrum in gutture tuo, si tamen habes in potestate animam tuam, ne desideres de cibis ejus, in quo est panis mendacii. Noli labo
Abbreviated transcription (Latin):
nus est ad miscđiam benedicetur: de panib
enim suis dedit pauperi. Uictoriã & hono¬
rem adquiret qui dat munera: animã aut̃
auferet accipientiũ. Fice derisorem & exibit
cum eo iurgium: cessabuntq causȩ & contu¬
meliȩ. Qui diligit cordis mundiciã propt̃
grãm labiorum suoꝵ. habebit amicũ regenr
Oculi dñi custodiunt scientiã: & subplantan¬
tur uerba iniqui. Dicit piger leo est foris
in medio platearũ: occidendus sum. fouea
ꝓfunda os alienȩ: cui iratus est dñs incidet
in eam. Stultitia conligata est in corde pu¬
eri: & uirga discipline effrgabit eam Qui
calumniatur pauperem ut augeat diuitias¬
suas. dabit ipse ditiori & egebit fili mi in¬
clina aurem tuam. & audi uerba sapientiũ:
appone aut̃ cor ad doctrinã meã Quȩ pul¬
chra erit tibi cum seruaueris eam in corde¬
tuo: & redundabit in labis tuis. ut sit in
dño fiducia tua. unde & ostendi eom tibi ho¬
die Ecce descripsi eam tibi triplicit̃ in cogi¬

Expanded text:
nus est ad misericordiam, benedicetur: de panibus enim suis dedit pauperi. Victoriam et honorem adquiret qui dat munera: animam autem aufert accipientiam. Ejice derisorem, exibit cum eo jurgium, cessabuntque causae et contumeliae. Qui diligit cordis munditiam, propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem. Oculi Domini custodiunt scientiam: et supplantantur verba iniqui. Dicet piger: Leo est foris, in medio platearum occidendus sum. Fovea profunda os alienae: cui iratus est Dominus, incidet in ea. Stultitia conligata est in corde pueri, et virga disciplinae effugabit eam. Qui calumniatur pauperem, ut augeat divitias, dabit ipse ditiori, et egebit. Fili mi, inclina aurem tuam, et audi verba sapientiae: appone autem cor ad doctrinam meam: quae pulchra erit tibi, cum servaveris eam in ventuo, et redundabit in labiis tuis: Ut sit in Domino fiducia tua, unde et ostendi eam tibi hodie. Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogi
Abbreviated transcription (Latin):
miscearis. Qui maledicit patri suo & ma¬
tri: extinguetur lucerna eius in mediis te¬
nebris. Hereditas ad quã festinatur in pͥn¬
cipio: in nouissimo benedictione carebit
Ne dicas reddam malũ pro malo: expecta
dñm & liberabit te Abominatio est apud
dñm pondus & pondis: statera dolosa non
est bona. A dño diriguntur gressus uiri:
quis aut̃ hominũ intelligere poterit uiã
suam: Ruma est hominis deuorare scõs: &

Expanded text:
miscearis qui maledicit patri suo et mamiscearis qui maledicit patri suo et matri extinguetur lucerna eius in mediis tenebris hereditas ad quam festinatur in principio in novissimo benedictione carebit ne dicasDominum et liberabit te. Abhominatio est apud Deum pondus et pondus. statera dolosa non est bona. A Domino diriguntur gressus hominis. Si quis autem hominum intelligere poterit viam suam. Ruina est homini
Abbreviated transcription (Latin):
in simplicitate sua: beatos post se filios de
relinquei Rex qui sedet in solio iudicu:
dissipat omne malũ in intuitu suo Quis
potest dicere. mundũ est cor meũ. purus
sum a peccato: Pondus & pondus. mensura
& mensura: utrumq abominabile ẽ apud
dñm. Ex studiis suis intelligitur puer. si
munda & si recta sint opera eius. Aurem
audientẽ & oculum uidentẽ: dñs fecit u¬
trumq Noli diligere somnũ ne te eges¬
tas opprimat: aperi oculos tuos & saturare
panibus. Malũ est malũ est dicit omnis
emptor: & cum recesserit. tunc gloriabitur
Est aurum & multitudo gẽmarũ: et uas.
prȩciosum labia scientię Tolle uestim̃tũ
eius qui fideiussor ex titit alieni: & ꝓ
extraneis aufer pignus ab eo. Suauis ẽ ho¬
mini panis mendacii: & post ea implebitur
os eius calculo. Cogitationes consiliis robo¬
rantur: & gubernaculis tractanda sunt bel¬
la. Ei qui reuelat mysteria & ambulat
fraudulenter: & dilatat labia sua ne com¬

Expanded text:
in simplicin simplicrelinquet. Rex, qui sedet in solio judicii, dissipat omne malum intuitu suo. Quis potest dicere: Mundum est cor meum, purus sum a peccato? Pondus et pondus, mensura et mensura: utrumque abominabile est apud Deum. Ex studiis suis intelligitur puer, si munda et recta sint opera ejus. Aurem audientem, et oculum videntem, Dominus fecit utrumque. Noli diligere somnum, ne te egestas opprimat: aperi oculos tuos, et saturare panibus. Malum est, malum est, dicit omnis emptor: et cum recesserit, tunc gloriabitur. Est aurum, et multitudo gemmarum: vas autem pretiosum labia scientiae. Tolle vestimentum ejus, qui fidejussor extraneis aufer pignus ab eo suavis est homini panis mendacii et postea implebitur os eius calculo cogitationes consiliis roborantur et gubernaculis tractanda sunt bella ei qui revelat mysteria et ambulat fraudulenter et dilatat labia sua ne com
Abbreviated transcription (Latin):
flagellato: stultus sapientior erit. Si autẽ
corripueris sapientẽ: intelliget disciplinã
Qui affligit patrẽ & fugit matrẽ: ignomi¬
niosus estꝰ & infelix. Non cesses fili audire
doctrinam. ne ignores sermones scientiae
Testis iniquus deridet iudicium : & os im
piorum deuorat iniquitatẽ. Parata sunt
derisoribus iudicia: & mallei ꝑcutientes
stultorum corporibus. Luxuriosa res ui¬
num & tumultuosa ebrietas: quicunque
his delectatur. non erit sapiens. Sicut ru
gitus leonis. ita terror regis: qui prouocat
eum peccat in animã suam. Honor est ho¬
mini qui separat se a contentionibus: om̃s
aut̃ stulti cõmiscentur contumelis. Propt̃
frigus piger arare noluit: mendicabit ergo
estate & non dabitur ei. Sicut aqua ꝓfun¬
da sic consilium in corde uiri: sed homo
sapiens exhauriet illud. Multi homines
misericordes uocantur: uirum aut̃ fidelẽ
quis inueniet : lustus aut̃ qui ambulat

Expanded text:
flagellato, stultus sapientior erit: si autem flagellato, stultus sapientior erit: si autem corripueris sapientem, intelliget disciplinam. Qui affligit patrem, et fugat matrem, ignominiosus est et infelix. Non cesses, fili, audire doctrinam, nec ignores sermones scientiae. Testis ipiorum deuorat iniquitatem. parata sunt derisoribus iudicia et mallei percutientes stultorum corporibus. Luxuriosa res uinum et tumultuosa ebrietas: quicumque in his delectatur, non erit sapigitus leonis, ita terror regis: qui provocat eum, peccat in animam suam. Honor est homini, qui separat se a contentionibus: omnes autem stulti miscentur contumeliis. Propter frigus piger arare noluit mendicabit ergo aestate et non dabitur ei sicut aqua profunda sic consilium in corde viri sed homo sapiens exhauriet illud multi homines misericordes vocantur virum autem fidelem quis inveniet iustus qui ambulat
Abbreviated transcription (Latin):
pretergredi Sicut fremitus leonis ita & re¬
gis ira: & sicut ros super herbam. ita hlaritas
eius. Dolor patris filius stultus: & tecta ngi¬
ter ꝑstillantia litigiosa mulier Domus &
diuitiȩ dantur a parentibus: a dño autem
proxima uxor prudens. Pigredo immittit
soporem & anima dissoluta esuriet. Qui
custodit mandatũ custodit animã suam:
qui aut̃ negligit uias suas mortificabitur
feneratur dño qui miseretur pauperis: et
uicissitudinẽ suam reddet ei Erudi filiũ
tuum. ne desperes: ad interfectionẽ autem
eius ne ponas animã tuam. Qui impatiens
est sustinebit dampnũ: & cum rapuerit
aliud apponet. Audi consiliũ & suscipe dis¬
ciplinam: ut sis sapiens in nouissimis tuis
Multe cogitationes in corde uiri: uoluntas
aut̃ dñi ꝑmanebit homo indigens miseri¬
cors est: & melior.. est pauper quam uir
mendax. Timor dñi ad uitam: & in pleni¬
la: nec ad os suum applicat eam Pestilente

Expanded text:
praetergredi. Sicut fremitus leonis, ita et repraetergredi. Sicut fremitus leonis, ita et regis ira: et sicut ros super herbam, ita hilaritas ejus. Dolor patris, filius stultus: et tecta jugiter perstillantia, litigiosa mulier, Domus, et divitiae dantur a patribus: a Domino autem proprie uxor prudens. Pigredo immittit soporem, et anima dissoluta esuriet. Qui custodit mandatum, custodit animam suam: qui autem negligit vias suas, mortificabitur. Feneratur Domino qui miseretur pauperis: et vicissitudinem suam reddet ei: Erudi filium tuum, ne desperes: ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam. Qui impatiens est, sustinebit damnum: et cum rapuerit, aliud apponet. Audi consilium, et suscipe disciplinam, ut sis sapiens in novissimis tuis. Multae cogitationes in corde viri: voluntas autem Domini permanebit. Homo indigens misericors est: et melior est pauper, quam vir mendax. Timor Domini ad vitam: et in pleni suam sub ascella, nec ad os suum applicat eam. Pestilente
Abbreviated transcription (Latin):
mulierẽ bonam. inuenit bonũ: & hauriet
crationibus loquetur pauper: & diues effa
pauper qui ambulat in simplicitate sua.
quam diues torquens labia insipiens. Ubi
non est scientia animȩ non est bonum: et
qui festinus est pedibus offendit. Stultitia
hominis subplantat gressus eius: & contra dm̃
feruet animo suo. Diuitię addunt amicos
plurimos: a paupere aut̃ & hii quos habuit
separantur: Testis falsus non erit impunitꝰ:
& qui mendacia loquitur non effugiet
Multi colunt ꝑsonam potentis: & amici suis
dona tribuenti. Fratres hominis pauperis
oderunt eum: insuꝑ & amici procul recesse¬
runt ab eo. Qui tantum uerba sectatur
nichil habebit: qui aut̃ possessor est mentis
diligit animã suam. & custos prudentiae
inueniet bona. Testis falsus non erit impu¬
nitus: & qui loquitur mendacia peribit
Non decent stultum deliciȩ: nec seruũ do-¬
minari principibus. Doctrina uiri ꝑ pati¬
entiam noscitur: & gloria eius est iniqua

Expanded text:
mulierem invenit bonum et hauriet mulierem invenit bonum et hauriet crationibus loquetur pauper: et dives effab Melior est pauper, qui ambulat in simplicitate sua, quam torquens labia sua insipiens. Ubi non est scientia animae, non est bonum: et qui festinus est pedibus, offendet. Stultitia hominis supplantat gressus ejus: et contra Deum fervet animo suo: Divitiae addunt amicos plurimos: a paupere autem et hi, quos habuit, separantur. Testis falsus non erit impunitus: et qui mendacia loquitur, non effugiet. Multi colunt personam potentis, et amici sunt dona tribuentis. Fratres hominis pauperis oderunt eum: insuper et amici procul recesserunt ab eo. Qui tantum verba sectatur, nihil habebit: qui autem possessor est mentis, diligit animam suam, et custos prudentiae inveniet bona. Testis falsus non erit impunitus: et qui loquitur mendacia, peribit. Non decent stultum deliciae, nec servum dominari principibus. Doctrina viri per patientiam noscitur: et gloria ejus est iniqua
Abbreviated transcription (Latin):
pantis. Turris fortissima nomen dñi: ad ipsũ
currit iustus & exaltabitur. Substantia diui¬
tis urbs roboris eius: & quasi murus ualidus
circumdans eum. Antequã conteratur exal¬
tatur cor hominis: & antequã glorificetur
humiliatur. Qui prius respondet quã audi¬
at: stultum se esse demonstrat & confusine
dignum. Spiritus uiri sustentat imbecillita¬
tem suam: spiritum uero ad irascendũ faci¬
lem quis poterit sustinere: Cor prudens
possidebit scientiam: & auris sapientiũ quȩ¬
ret doctrinam. Donum hominis dilatat
uiam eius: & ante principes spaciũ ei facit.
Iustus prior est accusator sui: uenit amicus
eius & inuestigauit eum. Contradictiones
comprimit sors: & inter potentes quoq diiu¬
dicat. Frater qui adiuuatur a fr̃ẽ. quasi ci¬
uitas firma: & iudicia quasi uectes urbiũ¬
De fructu oris sui replebitur uenter eius:
& genimina labiorum illius saturabt̃ eum
Mors & uita in manu linguȩ: qui diligt̃
eam comedent fructus eius. Qui inuenit

Expanded text:
ni: ad ipsum currit justus, et exaltabitur. Substantia divitis urbs roboris ejus, et quasi murus validus circumdans eum. Antequam conteratur, exaltatur cor hominis: et antequam glorificetur, humiliatur. Qui prius respondet quam audiat stultum se esse demonstrat, et confusione dignum. Spiritus viri sustentat imbecillitatem suam: spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere? Cor prudens possidebit scientiam: et auris sapientium quaerit doctrinam. Donum hominis dilatat viam ejus, et ante principes spatium ei facit. Justus, prior est accusator sui: venit amicus ejus, et investigabit eum. Contradictiones comprimit sors, et inter potentes quoqdicat. frater, qui adiuuatur a fratre, quasi ciuitas firma, et iudicia quasi uectes urbiude fructu oris viri replebitur venter eius et genimina labiorum illius saturabunt eum mors et vita in manu linguae qui diligunt eam comedent fructus eius qui invenit
Abbreviated transcription (Latin):
RES LIBROS SALOMO¬
nis. idest prouerbia. tcclesi¬
asten. canticũ canticorum.
ueteri septuaginta interp̃¬
tum auctoritati reddidi:
uel antepositis lineis super¬
flua quȩq designans. uel stellis titulo prȩ¬
notatis ea quȩ minus habebantur interse¬
rens. Quo plenius o paula & eustochium
cognoscatis. quid in libris nr̃is minus sit:
quid redundet. necnon etiam illa quae
imperiti trans latores male in linguam
nrãm de greco sermone uerterant oblit¬
terans & antiquans curiosissima ueritate
correxi. Et ubi prepostero ordine atq per¬
uerso sententiarum fuerat lumen ereptũ.
suis locis restituens. feci intelligi quod late¬
bat. Porro in eo libro quia plerisq sapien¬
tia salomonis inscribitur. & in ecclesiastico
quem esse iesu filii sirach nullus ignorat
calamo temperaui. tantũ modo canonicas
scripturas uobis eniendare desiderans. & stu¬
dium meũ certis magis quã dubiis cõmen

Expanded text:
res libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commen
Abbreviated transcription (Latin):
plinã dñi fili mi ne abicias. nec deficias cũ
ab eo corriperis. Quem enĩ diligit dñs cor¬
ripit. & quasi pater in filio complac& sibi
Beatus homo qui inuenit sapientiã. & qui
affluit prudentia. Melior est adquisitio
eius negociatione argenti & auri. primi

Expanded text:
plinam Domini, fili mi, ne abjicias; nec deficias, cum ab eo corriperis. Quem enim diligit Dominus, corripit; et quasi pater in filio complacet sibi. Beatus homo qui invenit sapientiam, et qui affluit prudentia. Melior est acquisitio ejus negotiatione argent
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Relinquite infantiã & uiuite: & am¬
bulate per uias prudentię. Qui erudit de¬
risorem. ipse sibi facit iniuriam: & qui argu¬
it impium generat maculã sibi. Noli ar¬
guere derisorem ne oderit te: argue sapien¬
tem & diliget te. Da sapienti occasionẽ et
addetur ei sapientia: doce iustum & festina¬
bit accipere. Principium sapientiȩ timor
dñi: & scientia scõrum prudentia. ꝑ me eñi¬
multiplicabuntur dies tui: & addentur tibi
anni uite. Si sapiens fueris tibimet ipsi eris:
si aut̃ illusor solus portabis malũ. Mulier
stulta & clamosa plenaq illecebris & iuchil
omnino sciens. sedet in foribus domus su e
super sellam in excelso urbis loco: ut uoca¬
ret transeuntes per uiam & ꝑgentes itine¬
re suo. Quis est paruulus declinet ad me:
& uecordi locuta est. Aquę furtiuȩ dulcio¬
res sunt: & panis absconditus suauior. Et

Expanded text:
us: Relinquite infantiam et uiuite et ambulate per uias prudentiae. qui erudit derisorem, ipse sibi facit iniuriam: et qui arguit impium, generat maculam sibi. noli arguere derisorem, ne oderit te: argue sapientem, et diliget te. da sapienti, et addetur ei sapientia. doce iustum, et festinabit accipere. principium sapientiae timor domini, et scientia sanctorum prudentia. Et multiplicabuntur dies tui, et addentur tibi anni vitae. Si sapiens fueris, tibimetipsi eris: si autem illusor, solus portabis malum. Mulier stulta et clamosa, plenaque illecebris, et nihil omnino sciens, Sedit in foribus domus suae super sellam in excelso urbis loco, Ut vocaret transeuntes per viam, et pergentes itinere suo: Quis est parvulus? declinet ad me, Et vecordi locuta est: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus
Abbreviated transcription (Latin):
cumda eas gutturi tuo. & describe in tabu¬
lis cordis tui: & inuenies grãm & disciplinã
coram dõ & hominibus. Habe fiduciam in
dño ex toto corde tuo & ne initaris pru¬
dentiȩ tuȩ. In omnib uiis tuis cogita illum.
& ipse diriget gressus tuos. Ne sis sapiens
apud temet ipsum: time dñm & recede a ma

Expanded text:
cumda eas gutturi tuo et describe in tabucumda eas gutturi tuo et describe in tabulis cordis tui et invenies gratiam et disciplinam bonam coram Deo et hominibus Domino ex toto corde tuo: et ne innitaris prudentie tue. In omnibus viis tuis cogita illum: et ipse diriget gressus tuos. Ne sis sapiens apud temetipsum. Time Dominum: et recede a ma
Abbreviated transcription (Latin):
cuerit. consiliũ custodiet te. & prudentia
seruabit te ut eruaris de uia mala. & ab
homine qui ꝑuersa loquitur: qui relin¬
quunt iter rectum. & ambulant ꝑ uias
tenebrosas: qui lȩtantur cum male feceris
& exultant in rebus pessimis: quorum uie
ꝑuersȩ & infames gressus eoꝵ: ut eruaris
a muliere aliena. & ab extranea quȩ mol¬
lit sermones suos: & reliquit ducẽ puberta
tis suę. & pacti dĩ sui oblita est: inclinata
est enim ad mortẽ domus eius. & ad infe¬
ros semitȩ ipsius: omnes qui ingrediuntur
ad eam non reuertentur. nec app̃hendent
semitas uitę: ut ambules in uia bona. & cal¬
les iustorum custodias. Qui enim recti
sunt habitabunt in terra. & simplice̾s per¬
manebunt in ea Impii uero de terra ꝑden.
tur: & qui inique agunt auferentur ex ea
fili mi ne obliuiscaris legis mee: & precepta
mea custodiat cortuum:. longitudinẽ enĩ
dierum & annos uitę. & pacem apponent
tibi. Misedia & ueritas non te deserant. Cir¬

Expanded text:
todiet te et prudentia seruabit te, ut eruaris de uia mala et ab homine qui peruersa loquitur, qui relinquunt iter rectum et ambulant per uias tenebrosas, qui laetantur, cum malefecerint, et exultant in rebus pessimis, quorum uiae peruersae et infames gressus eorum: ut eruaris a muliere aliena et ab extranea, quae mollit sermonetis suae, et pacti Dei sui oblita est. Inclinata est enim ad mortem domus ejus, et ad inferos semitae ipsius. Omnes, qui ingrediuntur ad eam, non revertentur, nec apprehendent semitas vitae. Ut ambules in via bona: et calles justorum custodias. Qui enim recti sunt, habitabunt in terra, et simplices permanetur et qui inique agunt auferentur ex ea fili mi ne obliviscaris legis meae et praecepta mea custodiat cor tuum longitudinem enim dierum et annos vitae et pacem adponent tibi misericordia et veritas non te deserant cir
Abbreviated transcription (Latin):
inuocabunt me & non exaudiam: mane
consurgent & non inuenient me. eoquod
exosam habuerint disciplinã. & timorem
dñi non susceperint. nec ad quieuerint con¬
silio med. & detraxerint uniuerse correpti¬
om meę. Comedent igitur fructus uiae
suȩ. suisq consiliis saturabunt᷑. Auersio
paruuloꝵ interficiet eos. & prosperitas stul¬
torum ꝑdet illos. Qui aut̃ me audierit
absq terrore quiescet. & habundantia per¬
fruetur: malorũ timore sublato fili mi
si susceperis sermones meos & mandata mea
absconderis penes te. ut audiat sapientiam
auris tua: inclina cor tuũ ad noscendam
prudentiã. Si enim sapientiã inuocaueris.
& inclinaueris cortuum prudentię.si quȩ¬
sieris eam quasi pecuniã. & sicut thesauros

Expanded text:
inuocabunt me et non exaudiam: mane consurgent et non inuenient me: eo quod exosam habuerint disciplinam et timorem domini non susceperint nec adquieuerint consilio meo et detraxerint uniuersae correptioni meae. comedent igitur fructus uiae suae suisque consiliis saturabuntur. auersio paruulorum interficiet eos et prosperitas stultorum perdet illos qui autem me audierit absque terrore requiescet et abundantia perfruetur malorum timore sublato fili mi si susceperis sermones meos et mandata mea absconderis penes te ut audiat sapientiam auris tua inclina cor tuum ad noscendam prudentiam si enim sapientiam invocaveris et inclinaveris cor tuum prudentiae si quaesieris eam q
Abbreviated transcription (Latin):
numero. sed & materiarũ genere coequa¬
ret. Secundus apud hebreos nusquã est
quia & ipse stilus grecam eloquentiã re¬
dolet: & nonnulli scriptorum ueterum
hunc iudei philonis affirmant. Sicut
ergo iudith & tobi & machabeoꝵ libros
legit quidem eccła sed inter canonicas
scripturas non recipit: Sic & hȩc duo uo¬
lumina legat ad edificationẽ plebis. non
ad auctoritatem ecclesiasticoꝵ docmatũ
confirmanda. Si cui sane septuaginta in¬
terpretum magis editio placet: habet
eam a nobis olim emendatã: neq enim
sic noua cudimus. ut uetera destrua¬
mus. Et tamen cum diligentissime le¬
gerit: sciat magis nr̃a intelligi quae
non in tertium uas transfusa coacue¬
rint. sed statim de prȩlo purissime cõ¬
mendata teste suum saporẽ seruarint.

Expanded text:
numero, sed etiam materiarum genere coaequanumero, sed etiam materiarum genere coaequaret. Secundus apud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Graecam eloquentiam redolet: et nonnulli scriptorum veterum hunc esse Judaei Philonis affirmant. Sicut ergo Judith, et Tobi, et Machabaeorum libros legit quidem Ecclesia, sed inter canonicas Scripturas non recipit: sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dogmatum confirmandam. Si cui sane Septuaginta Interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic nova cudimus, ut vetera destruamus. Et tamen cum diligentissime legerit, sciat magis nostra intelligi, quae non in tertium vas transfusa coacuerint, sed statim de praelo purissimae commendata testae, suum saporem servaverint.
Abbreviated transcription (Latin):
rios nr̃os & librarios sustentatis. ut uo¬
bis potissimũ nr̃m desudet ingenum
Et ecce ex latere frequens turba di¬
uersa poscentium: quasi aut ȩquum
me uobis esurientib aliis laborare: aut
in ratione dati & accepti. cuiquã prȩt̃ uos
obnoxius sim ltaq longa egrotatione fra¬
ctus ne penitus hoc anno reticerem & a¬
pud uos mutus essem: tridui hoc opus ur̃o
nomini consecraui. Interpretationẽ uideli¬
cet trium salomonis uoluminũ. Mas loth
quas hebrei parabolas. uulgata editio pro¬
uerbia uocat. Coeleth quod grece eccle¬
siasten. latine concionatorẽ possumꝰ dicere
Syrasirim. quod in nr̃am linguam uer¬
titur canticum canticorum fertur et
panaretos iesu filii sirach liber & alius pse¬
udographus. qui sapientia salomonis in¬
scribitur: quorum priorem hebraicũ rep¬
peri non ecclesiasticũ. ut apud latinos
sed parabolas pręnotatũ. cui iuncti erant
ecclesiastes & canticum canticorũ. ut si¬
militudinẽ salomonis non solum librorũ

Expanded text:
brarios sustentatis, ut vobis potissimum nostrum desudet ingenium. Et ecce ex latere frequens turba diversa poscentium: quasi aut aequum sit, me, vobis esurientibus, aliis laborare: aut in ratione dati et accepti, cuiquam, praeter vos, obnoxius sim. Itaque longa aegrotatione fractus, ne penitus hoc anno reticerem, et apud vos mutus essem, tridui opus nomini vestro consecravi, interpretationem videlicet trium Salomonis voluminum, MASLOTH  , quas Hebraei Parabolas, Vulgata autem editio Proverbia vocat: COELETH  , quem Graece Ecclesiasten, Latine Concionatorem possumus dicere: SIR ASSIRIM  , quod in nostra lingua vertitur Canticum Canticorum. Fertur et πανάρετος Jesu filii Sirach liber, et alius ψευδεπίγραφος qui Sapientia Salomonis inscribitur. Quorum priorem, Hebraicum reperi, non Ecclesiasticum, ut apud Latinos; sed Parabolas praenotatum, cui juncti erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similitudinem Salomonis non solum librorum
Abbreviated transcription (Latin):
riet salutem a dño. Qui aut̃ in me pecca¬
uerit. ledet animã suam: omnes qui me o
Immolauit uictimas suas. miscuit uinum
& proposuit mensam suam. Misit ancillas
suas ut uocarent ad arcem. & ad mȩnia ci¬
uitatis. Si quis est paruulus. ueniat ad me

Expanded text:
riet salutem a Domino: Qui autem in me peccariet salutem a Domino: Qui autem in me peccaverit, laedet animam suam. Omnes, qui me odImmolavit victimas suas, miscuit vinum, et proposuit mensam suam. Misit ancillas suas, ut vocarent ad arcem, et ad moena civitatis: Si quis est parvulus, veniat ad me.