comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liqͥdoq clareat fidem uinculis
nexam ñ esse nature : qr licet
officio pietatis obnoxii. fide
tam̃ liberi sunt. Non
mystica
interp̃tatione
enodemꝰ
hunc sensum.
Domꝰ
Unus¬
qͥsq enĩ domꝰ
di ẽ: aut diaboli.
Itaq
domus spiritalis. homo est
spiritalis: sic̃ habemꝰ in epła
petͥ. Et uos tanqͣm lapides uiui
edificamini domos sp̃ales: in
sac̾dotium sc̃m. In hac gͦ domo

Expanded text:
liquidoque clareat fidem uinculis nexam non esse naturae, quia licet officio pietatis obnoxii fide tamen liberi sunt. Non mystica interpretatione enodemus hunc sensum. domus unusquisque enim domus dei est aut diaboli. itaque domus spiritalis homo est spiritalis, sicut habemus in epistula Petri: et uos tamquam lapides uiui aedificamini domus spiritalis in sacerdoti
Abbreviated transcription (Latin):
incongruum qͦq ẽ si putemꝰ qd̾
& isti id̾o se diuidant ut meliores
fiant parentibus : maxime cum
in posteriorib dixerit. Si quis
uenit adme. & ñ odit patrem
aut matr̃e. & filios. ⁊ fr̃s. ⁊ sorore ᷤ.

Expanded text:
incongruum quoque est, si putemus quod incongruum quoque est, si putemus quod et isti ideo se diuidant, ut meliores fiant parentibus maxime cum m posterioribus dixerit: si quis uenit ad me et non odit patrem aut matrem et fili
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudinis innubit. Ergo
qͣndiu mansit inuna domo. con¬
spirantib uiciis indiuidua in¬
separabiłq consensio: nulla ui¬
debat᷑ esse diuisio. Ubi uͦ. xp̃c
ignẽ qͦ delicta cordis exureret.
uł gladium qͥ significat exertȩ
aciem potestatis. qͦ sp̃c medulla¬
rũq secreta penetrant᷑. misit
interras : tunc caro atq anima
regerationis innouata misteriis.
oblita qd̾ erat. incipit eẽ qd̾ ñ
erat: ac se auet̃is uicii qͣm uis gͥ
ante dilecti societate secernit:
& qͣsi ꝓdige copulam posfitatiᷤᷤ
eliminat: ut diuidantur pa¬
rentes infilios. dũ intemperanᷤ
motꝰ temꝑantia corporali ab-¬
dicatur: & aĩa declinat consor¬
tium culpe : nec extrariȩ illi
& foris sumptȩ. locꝰ remanet
uoluptati. Filii qͦq in parentes
diuiduntur. dũ renonati hominiᷤs
censurã seniłe. uicia uetusta de-¬
clinant: pietatisq normã. uo¬
luptas ad olescentior. tanqͣm serie
domus refugit disciplinam. Ñ

Expanded text:
cupiditatis innubit. Ergo cupiditatis innubit. Ergo quamdiu mansit m una domo conspirantibus uitiis indiuidua inseparabilisque consensio, nulla uidebatur esse diuisio. ubi uero Christus ignem quo delicta carnis exureret uel gladium qui significat exsertae aciem potestatis, quo spiritus medullarumque secreta penetrantur, misit in terras, tunc caro atque anima regenerationis innouata mysteriis oblita quod erat incipit esse quod non erat ac se ueteris uitii quamuis sibi ante dilecti societate secernit et quasi prodigae copulam posteritatis eliminat. ut diuidantur parentes m filios, dum intemperans motus temperantia corporis abdicatur et anima declinat consortium culpae nec extrariae illi et foris sumtae locus remanet uoluptati. filii quoque m parentes diuiduntur, dum renouati hominis censuram senilem uitia uetusta declinant pietatisque normam uoluptas adulescentior tamquam seriae domus refugit disciplinam. non
Abbreviated transcription (Latin):
ma defacta aĩa. etiã sui uigore
corrupto. alienis gͣuis oneribꝰ
parturiuit. Et enim ille uiolen¬
tior ꝯ fortior sexꝰ qͦda ualido
impetu uelut uirilis fert᷑ affectꝰ.
Hec molliorẽ. qͣm uehem̃tiorẽ
studet tenere rationẽ. Ex his
itaq diu̾sarũ cupiditatũ motꝰ
ad oleuit. S uͥ inse anima redit
deformis partꝰ pudore conuenta
degeneres abiurat heredes. ab¬
dicans motꝰ. exosa peccatum.
Caro quoq grauium laboꝵ de¬
fenerata sorte. & usura in iurie
miserabilis fatigata. ubi se cupi¬
ditatib suis qͣs sibi ipsa genauit
tanqͣm sentib mundi doluit c̾e̾
confixam: uetere̾ hominẽ festi¬
nat exuere: ut se sibi auferat.
ne improuidũ parentem succes¬
sio ꝑitura destituat. Lursꝰ cupi¬
ditatũ irrationabilis motꝰ qͣsi
cuiusda forme decore fucato. le¬
nociniis uoluptatis illectꝰ eã ͥ
tamqͣm in usum societatis asciuit.
ita uelut quedam corporis atq
aĩe nurꝰ uoluptas. motui praue

Expanded text:
madefacta anima etiam sui uigore madefacta anima etiam sui uigore corrupto alienis grauis oneribus parturiuit. etenim ille uiolentior et fortior sexus quodam ualido inpetu uelut uirilis fertur adfectus, haec molliorem quam uehementiorem studet tenere rationem. ex his itaque diuersarum cupiditatum motus adoleuit. sed ubi in se anima redit, deformis partus pudore conuenta degeneres abiurat heredes abdicans motus, exosa peccatum. caro quoque grauium laborum defaenerata sorte et usura iniuriae miserabilis fatigata ubi se cupiditatibus suis, quas sibi ipsa generauit, tamquam sentibus mundi doluit esse confixam, ueterem hominem festinat exuere, ut se sibi auferat, ne inprouidam parentem successio peritura destituat. rursus cupiditatum inrationabilis motus quasi cuiusdam formae decore fucato lenociniis uoluptatis inlectans eam sibi tamquam in usum societatis adsciuit. ita uelut quaedam corporis atque animae nurus uolup\' tas motui prauae
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalib nescitura famẽ sacict᷑
alim̃tis. Et enim ratio ꝙybꝰ ÷ m̃tioᷤ.
preclara quedã alimonia suauita¬
tis: q̃ menbra ñoneret. neq in
nature pudenda s ornamenta
cõmutatur in di templũ.: diu̾so¬
riumq uitioꝵ. sacrariũ incipit
esse uirtutum. Qd̾ utiq tẽ fit.
cũ caro in naturam regressa. ui¬
goris sui agnoscit altricẽ: atꝙ
ansu deposito contumaciȩ. mode¬
rantis anime coniugat᷑ arbitrio.
qͣlis fuit cum in habitanda para¬
dysi secreta suscepit: anteqͣm ue¬
neno pestiferi serpentis infecta:
sacͥlegam famẽ sciret: diuinoꝵq
memoriam p̃ceptoꝵ aĩe sensibꝰ
inherentem. edacitatis studio
p̃teriret. Hinc pecc̾m manasse
ꝓditur. tanqͣm corpore animaq
genitoribꝰ: dum corporis natura
temptatur: aĩa male sana cõpatit᷑.
Que si appetentiam corporis re¬
frenasset. in ipso ortu extincta
esset origo peccati: qͣmuelut ui¬
ridi infusam corporis motu.

Expanded text:
spiritalibus nescitura famem satietur spiritalibus nescitura famem satietur alimentis; etenim ratio cibus mentis est praeclaraque alimonia suauitatis. quae membra non oneret neque in naturae pudenda, sed ornamenta conmutatur in dei templum deuersoriumque uitiorum sacrarium incipit esse uirtutum. quod utique tunc fit, cum caro in naturam regressa uigoris sui agnoscit altricem atque ausu deposito contumaciae moderantis animae coniugatur arbitrio, qualis fuit, cum inhabitanda paradisi secreta suscepit, antequam ueneno pestiferi serpentis infecta sacrilegam famem sciret diuinorumque memoliam praeceptorum animae sensibus inhaerentem edacitatis studio praeteriret. Hinc peccatum manasse proditur tamquam corpore animaque genitoribus. dum corporis natura temtatur, anima male sana conpatitur. quae si adpetentiam corporis refrenasset, in ipso ortu esset exstincta origo peccati, quam uelut uirili infusam corporis motu
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ unꝰ interior. alter exterior:
Alterum ad anime spectat uigorẽ.
alterum refert ad corpori ᷤ sensũ
qͣm qͣm inseparabilis affectus
conspiratione concordent: cum
caro subiecta meliori. salutar ibꝰ
obedit imꝑiĩs: ñ qͦ in nat᷑am ani¬
me. subtilitate mat̾ie transfusa
demigret: s qr deliciis abdicatiᷤᷤ
ab om̃i defecata labe uitioꝵ cȩlestiᷤᷤ
conu̾sationis tramitem obedien-¬
tiȩ affectione gͣdiatur. iã ñ ut
antea legi m̃tis repugnans. s ꝑ
legẽ m̃tis & sꝑm uitȩ liberata a
lege peccati. ut anime caro fiat
appendix: anima ñ iam lena
uitioꝵs. s ȩmula quedam & qͣsi
pedisseqͣ uirtutis. Et rursꝰ qͣndo
aĩa corporis ñ cohibet᷑ illecebͥs.
nec carnaliũ uoluptatũ delec¬
tatione uincitur: s mens pura
undiq huius exuta famulatu.
sensꝰ corporis insuas illicit et
attrahit uoluptates. ut audien¬
di legendiq usu increm̃ta uir¬
tutis epuletur: atq int̾ioriᷤ suci

Expanded text:
nisi unus interior, alter exterior? nisi unus interior, alter exterior? alterum animae spectat uigorem, alterum refert ad corporis sensum, quamquam inseparabilis adfectus conspiratione concordent, cum caro subiecta meliori salutaribus oboedit inperiis, non quo ia naturam animae subtilitate materiae transfusa demigret. sed quia deliciis abdicatis ab omni defaecata labe uitiorum caelestis conuersationis tramitem oboedientiae adfectione gradiatur iam non ut antea legi mentis repugnans, sed per legem mentis et spiritum uitae liberata a lege peccati, ut animae caro fiat adpendix, non iam lena uitiorum, sed aemula quaedam et quasi pedissequa uirtutis, et rursus quando anima corporis non coniuet inlecebris nec carnalium uoluptatum delectatione uincitur, sed mens pura mundique huius exuta famulatu sensus corporis in suas inlicit et adtrahit uoluptates, ut audiendi legendique usu incrementa uirtutis epuletur atque interioris suci
Abbreviated transcription (Latin):
rent desidia cordis. ⁊ officia
uirtutis. Aut si quinq sensꝰ
accipimꝰ corporales : uitia ĩa
corporis. ⁊ peccata se separant.
Et fortasse quinq sunt. quos
uerint in hoc scło delicias abdi¬
candas : ut possint requiẽ hab̾e
post scłm studia uirtutis. Possunt
etiã uid̃i caro atꝙ anima. ab o¬
dore. gustu. tactuq luxurie
separata. inuna domo se adu̾sꝰ
incursantia uitia diuidentes. su
a lege peccati. Quoꝵͣ li cet ꝑ p̃
turam u̾terit. ut neqͣqͣm sibi pa¬
ribꝰ ad uirtutem studiis conuent¬
rent : tam̃ ꝑ cruce̾ dñi salutaris
tã immiciciis qͣm etiã mandatoꝵ
lege uacuatis. in societatis con¬
cordiã congruerunt. postea¬
qͣm xp̃c ecelo pax nr̃a descendens
fec̃ utraq unum. & medium pa¬
rietẽ maceriȩ soluit inimicicia ᷤ
incarne sua. legem mandatoꝵ
in decretis euacuans. ut duos con¬
deret in uno homine faciens
pacem : ut reconciliaret utͦsq
inuno corpore dõ. Q est uterq

Expanded text:
rent desideria cordis et officia rent desideria cordis et officia uirtutis. aut si quinque sensus accipimus corporales, uitia iam corporis. et peccata se separant. et fortasse quinque sunt quos uerint in hoc saeculo delicias abdicandas, ut possint requiem habere post saeculum studia uirtutis. possunt etiam uideri caro atque anima ab odore tactu gustuque luxuriae separatae in una domo se aduersus incursantia uitia diuidentes, cara lege peccati. quorum licet disseturam uei\'terit, ut nequaquam sibi paribus ad uirtutem studiis conuenirent, tamen per crucem domini salutaris tam inimicitiis quam etiam mandatorum lege uacuatis in societatis concordiam congi-uerunt, posteaquam Christus e caelo pax nostra descendens fecit utraque unum et medium parietem maceriae soluit inimicitias in carne sua lege mandatorum in decretis euacuans, ut duos conderet in uno nouo homine faciens pacem et reconciliaret utrosque in uno corpore deo. quis est uterque
Abbreviated transcription (Latin):
duob est incelligere. Tres enĩ
anune incorpore affectiones st̃.
Una rationabił: alia concu¬
piscibilis: t̃tia impetibi. hocẽ¬
s duo intres: & tres̃ in duo diui¬
dentur. Et enĩ ꝑ aduentum xp̃i.
homo qͥ erat irrationabił. ratio¬
nabilis factꝰ est. Ante eramus
similes bestiarũ q̃ rationẽ nes¬
ciunt : eramꝰ carnales. eramus
rreni : iuxta sententiã qya¬
Terra es. ⁊ int̾rã
ibis.
Uenit di filius:
misit
da nr̃a.
facti sumꝰ filii
sp̃ales.
Possumꝰ dice
quia in
hac domo sunt
aliĩ quinq id ẽ. odor. tactꝰ.
gustꝰ. uisꝰ. auditus. Eͦ si scd̃m
q̃ audiuimꝰ aut legimꝰ separato
sensu uisꝰ atq auditus. exclu¬
damꝰ suꝑfluas corporis uolup¬
tates. q̃ gustu. tactu. ⁊ odore
pariuntur. duos intres diuidi-¬
mꝰ: eoqd̾ m̃tis habitꝰ uitioꝵs
ñ capiatur illecebris. s emula-¬
tione uirtutis a lenociniis uo
luptatis abducat: nec fiat om¬
niũ una consensio q̃ p̃cipitet
inerrorem: s diuidendo sepa-¬

Expanded text:
duobus est intelligere. Tres enim animae in corpore affectiones sunt: una rationabilis, alia concupiscibilis, tertia impetibilis, hocsed duo in tres et tres in duo diuidentur; etenim per aduentum Christi homo qui erat inrationabilis rationabilis factus est. ante eramus similes bestiarum, quae rationem nesciunt, eramus carnales, eramus rreni iuxta sententiaterra es et in terram ibis. uenit dei filius, misit da nostra, facti sumus filii spiritales. Possumus dicere quia in hac domo sunt alii quinque, id est odor tactus gustus uisus auditus. ergo si secundum ea quae audimus aut legimus separato sensu uisus atque auditus excludamus superfluas corporis uoluptates, quae gustu tactuque et odore pariuntur, duos in tres diuidimus, eo quod mentis habitus uitiorum non capiatur inlecebris, sed aemulatione uirtutis a lenociniis se uoluptatis abducat nec fiat omnium una consensio, quae praecipitet in errorem, sed diuidendo se sepa
Abbreviated transcription (Latin):
sẏnapis. seminat regnũ cȩloꝵ.¬
Et ne despicias hoc granũ sy¬
napis: minimũ qͥd̃e ẽ om̃ibꝰ
seminibꝰ. Fit autẽ cũ creuĩt: maiꝰ
om̃ibꝰ holeribꝰ. Si gͣnũ synapis
aut crescit: Uerũ ñ ꝑ naturã: s
ꝑ speciem rursꝰ crescit. Nis scire
minimũ . Uidimꝰ eũ: & ñ habe¬
bat speciẽ neq decorẽ. Disce max¬
ximũ. Speciosꝰ forma p̃ filiis ho¬
minũ. Et enimille qͥ ñ habebat
speciẽ neq decorẽ. excellentior
manducauerat. Panẽ enĩ qͦ corda
firmantur. alterũ refutauerat.
alt̾um ñ acceꝑat. Sem̃ autẽ xp̃c

Expanded text:
sinapis seminat regnum caelorusinapis seminat regnum caelorum. Ne despicias hoc granum sinapis; minimum quidem est omnibus seminibus, fit autem. cum creuerit, maius omnibus holeribus. si granum sinapis aut crescit? uerum non per naturam, sed per speciem rursus excrescit. uis scire minimum uidimus eum, et non habebat speciem neque decorem. disce maximum: speciosus forma prae filiis hominum. etenim ille, qui non habebat speciem neque decorem. excellentior manducauerat: panem enim, quo corda firmantur, alterum refutauerat, alterum non acceperat. semen autem C
Abbreviated transcription (Latin):
interra moriat᷑. ipsũ solũ manet.
Si aut̃ mortuũ fuit: multũ frue¬
tũ affert. G ñ errauimꝰ : qr dixi¬
mꝰ qd̾ ipse iã dixerat. Est aut̃ &
gͣnũ tͥtici. qr confirmat cor hoĩs.
& granũ sẏnapis. qr cor homini ᷤ
accendit. Et licet ad oĩa utrũq
conueniat: uidet᷑ tam̃ granũ
tͥtici. cũ de eiꝰ resurrectione
tͣctatur. Panis enĩ dĩ ẽ qͥ de cȩlo
descendit: eoqd̃ u̾bũ dĩ. & resur¬
rectionis exemplum. m̃tes alat.
spem acuat: firmet affectum.
Granũ autẽ sẏnapis. eo qd̃ ama¬
rior n acrior. sermo sit de dñi
passione: amarior ad flendum:
acrior ad commouendũ. Itaq
cũ audimꝰ aut legimꝰ. ieuinasse
dñm. sitisse dñm. lacͥmasse dñm.
uapulasse dñm. dicentẽ dñm in
tpr̃e passionis suȩ. uigilate &
orate ut ñ intreus intemptatio¬
nẽ. ueluti suco amarioris ser¬
monis increpati. dulciores iusto
uoluptatũ suauitates corporaliũ
temꝑemꝰ. Ergo qͥ seminat gͣnũ

Expanded text:
solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum adfert. ergo non errauimus, quia diximus quod ipse iam dixerat. est autem et granum tritici, quia confirmat cor hominis, et granum sinapis, quia cor hominis accendit. et licet ad omnia utrumque conueniat, uidetur tamen granum tritici, cum de eius resurrectione tractatur; panis enim dei est, qui de caelo descendit, eo quod uerbum dei et resurrectionis exemplum mentes alat. spem acuat, firmet adfectum, granum autem sinapis, eo quod amarior et acrior sermo sit de domini passione, amarior ad fiendum, acrior ad conmouendum. itaque cum audimus et legimus ieiunasse dominum, sitisse dominum, lacrimasse dominum, uapulasse dominum, dicentem dominum sub tempore passionis: uigilate et orate, ne intretis in temtationem, uelut suco amarioris sermonis increpiti dulciores iusto uoluptatum suauitates corporalium temperamus. ergo qui seminat granum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ occulta redarguunt᷑ : ⁊ im¬
ꝓbi oꝑis pena mandatur. Uis
scire xp̃m esse iudicẽ: qͥ exactori
tradat : & in carcerẽ mittit: Ipsũ
int̾roga: immo ipsũ lege inenũ¬
głio dicentem. Tollite illũ. ⁊ mit¬
tite intenebras exteriores. Exac¬
tores qͦq suos ipse monstrauit ali-¬
o loco: ubi ait. Sicerit in con¬
sũmatione scłi. Exibunt angłi¬

Expanded text:
 quem occulta redarguuntur et inprobi operis poena mandatur. uis scire Chhstum esse iudicem, qui exactori tradit et in carcerem mittit? ipsum interroga, immo ipsum lege m euangelio dicentem: tollite et mittite illum in tenebras exteriores. exactores quoque suos ipse monstrauit alio loco ubi dicit: sic erit in consummatione saeculi; exibunt ang
Abbreviated transcription (Latin):
ferm̃tantis officium scriptura¬
rũq doctͥnã. q̃ uelut cȩlestiũ
tollatione sermonũ. ⁊ ubtate
concrescit : cũ infuss toto hõi
atq ꝑmixtus usus moleuerit.
ut fiant unum ⁊̃ ipsa ferm̃tum.
Qd̃ utiq tunc fit : cum sibi tͥa
hec pari qͣdam cupiditatũ lan-¬
ce consentiunt: & ȩqͣlis aspirat
concordia uoluntatum. Hoc gͥ opꝰ
tuitũ. s diuturna meditatioẽ
collatum: ut hȩc tͥa unũ sint
integra a lege peccati. Cuiꝰ sen¬
tentiȩ assertorẽ: habemꝰ apłm
dicentẽ. Ipse enĩ dñs scĩficet uoᷤ
ꝑ om̃ia. ut integer sp̃e ⁊ aĩa
& corpꝰ sine querela indie do
cui comparatur regnũ cȩloꝵ
mulier illa euuangelica abs¬
condat in farina m̃suris
tͥbꝰ. donec ferm̃tetur totũ. Tres¬

Expanded text:
fermentantis officium, Scripturarumque doctrinam, quae velut coelestium collatione sermonum et ubertate concrescit, infusus toti homini atque permixtus usus inoleverit, ut fiant unum etiam ipsa fermentum. Quod utique tunc fit, cum sibi tria haec pari quadam cupiditatum lance consentiunt, et aequalis aspirat concordia voluptatum. 191. Hoc igtuitum, sed diuturna meditatione collatum; ut haec tria unum sint, integra a lege peccati. Cujus sententiae assertorem habemus Apostolum dicentem: Ipse autem Dominus sanctificet vos per omnia; ut intege corpus sine querela in die Docui comparatur regnum coelorum, mulier illa Evangelica abscondat in farinae mensuris tribus, donec fermentetur totum
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽ di Hic enĩ magistratus
tradet reũ iudici. ei scilicet cui
uiuoꝵ ⁊ mortuoꝵ tͥbuit potesta¬
ñ enim qͣm ñ habebat accepit. s
qͣm ex substantia patͥs cũ genera¬
retur assumpsit. Nc̃ magistratũ
tibi ⁊ iudicẽ monstrat: qui mons¬
trauit accusatorẽ. Et ostendit
qñ sit reuelandꝰ: indie inqͥt
qͣ iudicabit dñs occulta hominũ

Expanded text:
faciem dei? hic enim magistratus faciem dei? hic enim magistratus tradet reum iudici, ei scilicet, cui uiuorum et mortuorum tribuit potestanon enim quam non habebat accepit, sed quam ex substantia patris, cum generaretur, adsumsit. hunc magistratum tibi et iudicem monstrat, qui monstrauit accusatorem, et ostendit quando sit reuelandus. in die, inquit, qua indicabit deus occulta hominum
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sario. ita ab improbo libe¬
remur actu : nedũ imꝰ cũ ad¬
u̾sario ad magistratũ in uia.
consentiens adu̾sario tuo: cũ
es cũ illo inuia. EyN iN autẽ. grecꝰ
dic̃ : hoc est beniuolens. Si em̃ dñ
sumꝰ in hac uita ex soluamꝰ nos
a uinculis diaboli: nec ille ꝓpt̃ no ᷤ
dampnabitur : & nos a uincuł eiꝰ
erimꝰ alieni. Unde ⁊ ꝓassyrio
Bene enĩ consuł adu̾sario: & pro
illo assyrio. id÷ uano facis. si eius
laqueis exutus prestes hanc beni¬
uolentiã. ut penã tui lapsꝰ ⁊ mor¬
tis euadat. Qd̾ si uincuł ciꝰ inhe¬
reas. tradet te tanqͣm reũ magis¬
tratui : Hoc ẽ accusator ⁊ ꝓditor.
Qͥsẽ magistratꝰ nͥ penes quem
om̃is potestas ẽ. & qui pleni &
ꝑfecti temporis. sublimẽ sibi uen¬
dicat dignitatẽ : Ad quẽ bonoꝵ
oꝑum fretꝰ conscientia. ñ timenᷤ
adu̾sarium. sc̃s ꝓpħa festinat di¬
cens. Situnt aĩa mea. ad dm̃ ui¬
uum. Qñ ueniã ⁊ parebo ante

Expanded text:
aduersario ita ab inprobo libeaduersario ita ab inprobo liberemur actu, ne, dum imus cum aduersario ad magistratum, in uia consentiens aduersario tuo, cum es cum illo in uia; εὐνοω̄ν autem Graecus dixit, hoc est beniuolens. si enim, dum sumus in hac uita, exsoluamus nos a uinculis diaboli, nec ille propter nos damnabitur et nos a uinculis eius erimus alieni. unde et pro Assyrio bene enim consulis aduersario et pro illo Assyrio, hoc est uano, facis, si eius laqueis exutus praestes hanc beniuolentiam, ut poenam tui lapsus et mortis euadat. quodsi uinculis eius haereas, tradet te tamquam reum magistratui, idem accusator et proditor. quis est magistratus nisi penes quem omnia potestas est et qui pleni et perfecti temporis sublimem sibi uindicat dignitatem, ad quem bonorum operum fretus conscientia non timens aduersarium sanctus propheta festinat dicens: sitiuit anima mea ad deum uiuum, quando ueniam, et parebo ante
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nos ad asꝑiora precepta. et
durioriᷤᷤ uitȩ docum̃ta constͥn-¬
git. Cui consentire nos conuenit
ut cũ oꝑib emulem᷑ : ne aliqͣ
qͥ nos uite nr̃e accusat indiciĩs:
ñ qͦ accusationis ulliꝰ udex futurꝰ
querat officiũ. s qđ apd̃ om̃ium
cognitorẽ nr nos actꝰ accuset :
dum ab usu uirtutis. p̃ceptisq
adu̾sarius nob̃ om̃is uitioꝵ usus
adu̾saria nob̃ libido. adu̾saria
auaritia: adu̾saria omnis impro¬
bitas: adu̾saria om̃is iniqͣ cogita¬
tio. Om̃is demq mala est con-¬
scientia. q̃ nos & hic afficit. & in
futurum accusabit. & prodet.
sic̃ testatur apłs dicens. Testi¬
moniũ illis reddente conscientia
illoꝵ & inuicẽ cogitationibꝰ ac¬
cusantibꝰ aut etiã defendenti¬
bꝰ. Qđ si conscientia unũquẽq
opꝰ ante d̾m presto ẽ : Qd̃ ex¬
p̃ssũ in nr̃o corpore ultimo
tꝑ̃re recensebitur : ⁊ secretũ
cogitationis scͥptum ĩ cordib
ut dũ in hoc sumꝰ uite curri¬
culo constituti. tamqͣm a malo

Expanded text:
qui nos ad asperiora praecepta et durioris uitae documenta constringit, cui consentire nos conuenit, ut eum operibus aemulemur, ne aliqua qui nos uitae nostrae accusat indiciis, non quod accusationis ullius iudex futurus quaerat officium, sed quod aput omnium cognitorem noster nos actus accusat, dum ab usu uirtutis apostolicisqaduersarius nobis omnis uitiorum usus, aduersaria nobis libido, aduersaria auaritia, aduersaria omnis inprobitas, aduersaria omnis iniqua cogitatio, omnis denique mala est conscientia, quae nos et hic adficit et in futurum accusabit et prodet, sicut testatur apostolus dicens: testimonium reddente illis conscientia illorum et inuicem cogitationibus accusantibus aut etiam defendentibus. quodsi conscientia unumquemque opus ante deum praesto est, quod expressum in nostro corpore ultimo tempore recensebitur et secretum cogitationis scriptum in cordibus ut dum in hoc sumus uitae curriculo constituti, tamquam a malo
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendi formã. gentilibus
parentib qͥ xp̃m sequit᷑ filius
antefertur. Leligio enim p̃stat
pietatis officiis. Iilud quoq scđ̾m
altiorẽ int̃pretationẽ. qr peccatũ
de carne nascitur. & uelut inut̃o¬

Expanded text:
intellegendi formam gentilibus parentibus qui Christum sequitur filius antefertur; religio enim praestat pietatis officiis. Illud quoque secnndum altiorem interpretationem, quia de carne peccatum nascitur et uelut in
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ ligna silue : ita fr̾ m̃s int̃
mediũ filioꝵ. E. ⁊ tu semina
in horto tuo. xp̃m. Hortus enim
locus ẽ plenꝰ floꝵ & fructuũ diu̾¬
soꝵ: in qͦ gr̃a tui oꝑis effloreat.
& multiplex odor uarie uirtuts
exalet. Ibi gͦ sit. xp̃e: ubi fructꝰ
est. Semina dñm iħm. Eranũ :¬
gͦ. cũ comp̃hendit᷑. arbor ẽ. cum
resurgit: arbor mundũ obum¬
brans. Granũ ẽ cũ sepelitur in
terra: arbor ÷ cũ eleuat᷑ ad cȩlũ.
Preme etiã cũ xp̃o: ⁊ semina fidẽ.
Premitur fides: cũ crucifixum
credimꝰ xp̃m. Pressit fide paulꝰ
cũ diceret. Et ego ueniens ad uoᷤ
fr̃s. ñ ueni cũ eminentia sermo¬
nis aut sapientiȩ. p̃dicans uob̃
mysteriũ dĩ. Neq enĩ iudicaui¬
me scire aliquid int̃ uos nͥ. xp̃m¬
iħm : & hunc crucifixum. Et qr
docuit p̃mere fidẽ : docuit. et
solo dñicȩ carnis oꝑimꝰ : ut qͣsi
uapore ⁊ comp̃ssu sacͥ corporis
fides seipsa disseminet. Qͥ enĩ

Expanded text:
inter ligna siluae, ita frater meus inter inter ligna siluae, ita frater meus inter medium filiorum. ergo et tu semina in horto tuo Christum — hortus utique locus plenus est florum et fructuum diuersorum quo gratia tui operis effloreat et multiplex odor uariae uirtutis exalet. ibi ergo sit Christus, ubi fructus est. semina dominum Iesum: granum est, cum conprehenditur, arbor est, cum resurgit, arbor mundum obumbrans; granum est, cum sepelitur in terra, arbor est, cum eleuatur ad caelum. Preme etiam cum Christo et semina fidem. premitur fides, cum crucifixum credimus Christum. pressit fidem Paulus, cum diceret: et ego ueniens ad uos, fratres, ueni non cum eminentia sermonis aut sapientiae, praedicans uobis mysterium dei; neque enim iudicaui scire quid inter uos nm et hunc crucifixum. et quia docuit premere fidem, docuit et solo dominicae carnis operimus, ut quasi uapore et conpressu sacri corporis fides se ipsa disseminet. qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
s si teratur adu̾sis. grãm sue uir¬
tutis effundit: ut alios quoq qͥ
uł audiunt uł legunt. odore
sui compleat. Eranũ sẏnapis.
martyres nr̃i sunt. Felix. nabor
& uictor. habebant odorẽ fidi:
s latebat. Uenit ꝑsecutio: arma
posuerunt: colla flexerunt.
Contͥci gladio. ꝑ totiꝰ t̃minos
mundi. grãm sui sparsert̃ mar¬
tẏrii: ut iuire dicat᷑. In omnẽ
terrã exiuit sonꝰ eoꝵ. S alias
terit᷑ fides: alias p̃mitur: alias
erat: integer ab iniuria. s eũ
uelut gͣnum sẏna ꝑis qͥ ñ atti¬
gerat ppłs nesciebat. Teri ma-¬
luit: ut diceremus. Xp̃i enim
bonus odor sumꝰ do. Compͥmi
maluit. Unde ⁊ petroꝰ dixit.
Compͥmunt te turbȩ. Semina¬
ri maluit uelut granũ: qd ac¬
ceptũ homo misit in hortũ suũ.
In horto enim. xp̃c ⁊ captus ẽ &¬
sepultꝰ. In horto creuit. uͥ etiã
resurrexit: & factꝰ ẽ arbor. si¬
cut scͥptũ ẽ. Si c̃ arbor mali

Expanded text:
sed si teratur aduersis, gratiam suae uirsed si teratur aduersis, gratiam suae uirtutis effundit, ut alios quoque qui uel audiunt uel legunt odore sui conpleat. granum sinapis martyres nostri sunt Felix, Nabor et Victor: habebant odorem fidei, sed latebant. uenit persecutio, arma posuerunt, colla flexerunt, contriti gladio per totius terminos mundi gratiam sui sparsere martyrii, ut iure dicatur; in omnem terram exiit sonus eorum. sed alias teritur fides, alias premitur, alias erat integer ab iniuria, sed eum uelut granum sinapis qui non attigerat populus nesciebat. teri maluit, ut diceremus: Christi enim bonus odor sumus deo: conprimi maluit. unde et Petrus dixit: conprimunt te turbae; seminari maluit uelut granum. quod acceptum homo misit in hortum suum. in horo enim Christus et captus et sepultus, in horto creuit, ubi etiam resurrexit, et factus est arbor, sicut scriptum est: sicut arbor mali
Abbreviated transcription (Latin):
ti tollere. ⁊ iactare in mare.
Nec exigua hec s magna est
fides : quȩ monti possit ut se
transferat imperare. Neq enĩ
mediocrẽ fidẽ dñs exigit ab
apłis: quib adu̾sꝰ altitudinẽ
extollentẽ se nequitiȩ spiritał
scit esse certandum. Uis scire
magnã fidẽ requiri : Lege in
apło. Et si habeã om̃em ficde ita
ut montes tranfferam. E si
regnum celoꝵ si c̃ gͣnũ ẽ sẏnapiᷤ
& fides sic̃ granũ sẏnapis: fides
utiq regnũ celoꝵ ẽ. & regnũ
cȩloꝵ fides ẽ. Itaq qͥ fidẽ habet
habet regnum celoꝵ: & regnũ
di intranos ẽ: & fides intra noᷤ ẽ.
Legimꝰ enĩ. Regnũ dĩ. intra uo
est. Et alibi. habete fidem in
habuit fid̾e regni cȩloꝵ claues
ut & aliis reseraret accepit.
Nc̃ ex natura sẏnapis q̃ uirtuᷤ
cõparatioiis sit estimemꝰ. Granũ
certe eiuis res ẽ uilis & simplex.¬
qd̃ si teri ceꝑit uim suã fundit.
Etiã fides primo simplex uidet᷑.

Expanded text:
ti: Tollere, et jactare in mare . ti: Tollere, et jactare in mare . Nec exigua haec, sed magna est fides, quae monti possit ut se transferat, imperare; neque enim mediocrem fidem dominus exigit ab apostolis, quibus aduersus altitudinem extollentem se nequitiae spiritalis scit esse certandum. uis scire magnam fidem requiri? lege in apostolo: et si habeam omnem fidem, ita ut montes transferam. ergo si regnum caelorum sicut granum sinapis et fides sicut gutique regnum coelorum est, et regnum coelorum est fides. Itaque qui fidem habet, habet regnum coelorum. Et regnum Dei intra nos, et fides intra nos est; legimus enim: Regnum Dei intra vos est . Et alibi: Habete fidem in habuit fidem, regni coelorum claves ut et aliis reseraret, accepit. 178. Nunc ex natura sinapis, quae virtus conparationis sit, aestimemus. granum certe eius res est uilis et simplex: si teri coeperit, uim suam fundit. etiam fides primo simplex uidetur,
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑat. Qã clemens gͦ dñs. qͣm
pius in utroq: cũ aut miseret᷑
aut uindicat. In synagoge ty-¬
po. arborẽ excidi iubet: in ty¬
po eccłȩ. feminã saluat. Quam
dulcis parabola. Facilis autem
solutio uincłm unculo copulat.
ut insimulatio iudeoꝵ actu
ipsoꝵ redarguatur. Nam cũ
ipsi animalibꝰ sab̃bo soluant
iuncula: rep̃hendunt dñm
qͥ homines a peccatoꝵ uinculo
ui simile ẽ regnũ dei
& cui simile ẽẽ illud esti¬
mabo : Simile ÷ gͣno synapis.
qd̾ acceptũ homo misit in hor¬
tũ sinim: & creuit ⁊ facta est
arbor. & uolucres celi reqͥeue¬
rt̃ in ramis eiꝰ. Docet nõ̾ p̃senᷤᷤ
lectio. naturã comparationum
spectandam esse ñ speciem. Itaq
uideamꝰ cur sublime regnũ cęloꝵ
gͣno sẏnapis comparetur. Nam
memini etiã alio loco gͣnũ syna¬
pis lectũ: uͥ fidĩ confertur: dicen¬
te dño. Si habueritis fid̾e sicut
gͣnum sẏnapis: dicetis huic mon¬

Expanded text:
acceperat. quam clemens ergo dominus, quam acceperat. quam clemens ergo dominus, quam pius in utroque, cum aut miseretur aut uindicat! in synagogae typo arborem excidi iubet. in typo ecclesiae feminam saluat. quam dulcis parabola. facilis autem solutio. uinculum uinculo conparat, ut insimulatio Iudaeorum actu ipsorum redarguatur. nam cum ipsi animalibus sabbato soluant uincula, reprehendunt dominum, qui homines a peccatorum uinculis ui simet cui simile illud aestimabo? Simile est grano sinapis, quod acceptum homo misit in hortum suum, et crevit: et facta est arbor, et volucres coeli requieverunt in ramis ejus. . 176. Docet nos praesens lectio naturam comparationum spectandam esse, non speciem. Itaque videamus cur sublime regnum coelorum grano sinapis comparetur: nam memini etiam alio loco granum sinapis lectum, ubi fidei confertur, dicente Domino: Si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis huic mon
Abbreviated transcription (Latin):
secularia nr̃a oꝑa ñ religiosa
cessarent. Hoc autẽ ñ intelligen ᷤ
archysynagogus. ꝓhibebat quẽ¬
qͣm curari sabbo: cũ sabbatum
futurarum tẏpꝰ sit feriarum:
& ido ñ boni oꝑis s mali ferie
sunt : eoq p̃scriptũ sit. ut nul¬
lam ferentes sarcinã delictoꝵs
nec bonoꝵ ieiunii oꝑum. sab¬
mus. Uñ dominꝰ spiritaliter
uidet᷑ respondere: cum dic̃
Hypocͥtȩ. unusquisq ur̃m sab¬
bato ñ soluit bouẽ suum aut
asinũ : & ducit ad aquare. Cur
enĩ ñ aliud animal indicauit.
santib sẏnagoge pͥncipibꝰ. fu¬
turũ tam̃ ut iudaicꝰ ⁊ gentił¬
eiꝰ pͦpłs. sitim corporis estusq mun¬
di istius dominici fontis ubertate
deponat. Agnouit enim bos pos¬
sessorẽ suum: & asinus p̃sepe dñi
sui. Itaq ille pͦpłs qui ante feni
alimonia pascebatur. panẽ illũ
qͥ e cęlo descendit accepit: & id̾o
impleto. ⁊ dominicȩ resurrectio¬
nis ȩtatȩ tempꝰ sue absolutioniᷤ

Expanded text:
saecularia nostra opera non religiosa saecularia nostra opera non religiosa cessarent. hoc autem non intellegens archisynagogus prohibebat quemquam curari sabbato, cum sabbatum futurarum typus sit feriarum — et ideo non operis boni, sed mali feriae sunt — eoque praescriptum sit ut nullam ferentes sarcinam delictorum nec bonorum ieiuni operum sabmus. unde dominus spiritaliter uidetur respondere, cum dicit: hypocritae, unusquisque uestrum sabbato non soluit bouem suum aut asinum et ducit adaquare? cur enim non aliud animal indicauit bus licet synagogae principibus futurum tamen ut Iudaicus et gentilis populus sitim corporis aestusque mundi istius dominici fontis ubertate deponat? agnouit enim bos possessorem suum et asinus praesaepe domini sui. itaque ille populus, qui ante faeni alimonia pascebatur, panem illum qui e coelo descendit accepit. Et ideoinpleto et dominicae resurrectionis aetate tempus suae absolutionis
Abbreviated transcription (Latin):
Qã cito qd̾ de sẏnagoga diceret
indicauit. Ad ipsam utiq arbo¬
rẽ uenisse se monstrat. qͥ in ea
p̃dicabat. Deniq in muliere
infirma qͣsi eccłȩ figura succe¬
dit : q̃ cũ m̃suram legis ⁊ resur¬
rectionis impleu̾it. in illa qͥ¬
ete ꝑpetua in sublime erecta
fastigium. inclinationẽ nr̃e
infirmitatis sentire ñ poterit.
Nec alit curari potuisset hȩc
mulier: nͥ qr legẽ impleuit
& grãm. Legẽ in p̃ceptis: in
lauacro gr̃am : ꝑ qͣm mortui scło
resurgimus xp̃o. Nã in decem
u̾bis : legis ꝑfectio ẽ. In octa¬
uo numero. resurrectionis est
plenitudo. Opꝰ gͥ sabbati. sigñ
futuri ẽ: qͦd unusquisq lege per-
etur: & id̾o insigno ante ꝑ mo¬
ysen p̃missa est sc̃ificatio: ut ẽẽt
exercitium future sc̃ĩficationis
& obseruantie spiritał. a scłaribꝰ
oꝑib abstinendo. Deniq & d̾s
ab oꝑib mundi requieuit. sed
ñ ab oꝑib scĩs: cuiꝰ sempiterna
operor: ut ad similitudinẽ dĩ

Expanded text:
am cito quod de Synagoga diceret indicavit ! Ad ipsam utique arborem venisse se monstrat, qui in eadem praedicabat. Denique in muliere infirma quasi Ecclesiae figura succedit, quae cum mensuram Legis et resurrectionis impleverit, in illa quiete perpetua in sublime erecta fastigium, inclinationem nostrae infirmitatis sentire non poterit. Nec aliter curari potuisset haec mulier, nisi quia Legem implevit et gratiam: Legem in praeceptis, in lavacro gratiam, per quam mortui saeculo resurgimus Christo; nam in decem verbis, Legis perfectio est: in octavo numero, resurrectionis est plenitudo. Opus ergo sabbati signum futuri est, quod unusquisque Lege perfuetur. Et ideo in signo ante per Moysen praemissa est sanctificatio ; ut esset exercitium futurae sanctificationis, et observantiae spiritualis, a saecularibus operibus abstinendo. Denique et Deus ab operibus mundi quievit , sed non ab operibus, cujus sempiterna tur operor operor, ut ad similitudinem dei
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ diuidicat om̃ia: ipse a ne
mine iudicatur. xxui¬
um uadis cũ adu̾sario
tuo ad magistratum.: da
oꝑam liberari ab illo: ne forte
condempnet te apd̃ iudicẽ: &
iudex tradat te ex actori : & ex¬
actor mittat te incarcerem: Di¬
co tͥ . ñ exies inde. donec etiã
nouissimũ qͣdrantẽ reddas. Hoc
etiã matheꝰ posuit: s ille spe-¬
cialit̃. iste generaliter. Ille enĩ
de reconcilianda pace dissi den¬
tiu̾ fr̃m dicendũ putauit: hic de
penitentia. ⁊ om̃is emundatioe
delicti. Discutiamꝰ gͥ qͥ sit adu̾¬
saris. qͥ magistratꝰ. qui iudex.
qͥ ex actor. quid ue putemꝰ ẽẽ
qͣdrantẽ: quẽ nͥ qͥs solu̾it mit¬
tatur incarcerem. Et iuxta ma-
multatis te crimine ꝑseqͣtur.
Iuxta lucã autẽ adu̾sariꝰ ẽ nr̃
ille precipue qͥserit illecebraᷤ¬
delictoꝵ: ut habeat insuppli-¬
cio participes. qͦs habuit in
errore consortes: atq ido socioᷤ
querit ad culpam: ut obnoxioᷤᷤ

Expanded text:
autem diiudicat omnia, ipse autem autem diiudicat omnia, ipse autem a nemine diiudicatur. Dum uadis cum adueraario tuo ad magistratum, in uiada operam liberari ab illo, ne forte condemnet te aput iudicem et iudex tradat te exactori et exactor mittat te in carcerem. dico tibi, non exies inde, donec etiam nouissimum quadrantem reddas. hoc etiam Matthaeus posuit, sed ille specialiter, iste generaliter; ille enim de reconcilianda pace dissidentium fratrum dictum putauit, hic de paenitentia et omnis emendatione delicti. discutiamus igitur qui sit aduersarius, qui magistratus, qui iudex, quiue exactor, quidue putemus esse quadrantem, quem nisi quis exsoluerit mittatur in carcerem. et iuxta Mattmultatis te crimine persequatur, iuxta Lucan autem est aduersarius noster ille praecipue, qdelictorum; ut habeat in supplicio participes, quos habuit in errore consortes: atque ideo socios quaerit ad culpam, ut obnoxios
Abbreviated transcription (Latin):
tat in me peccm: cũ ꝓuita mundi
huiꝰ effusꝰ domini sangͥs abole¬
uerit uitia. in gr̃am ex offensiõe
conu̾titur : suꝑ habundauit enĩ
peccatum ut suꝑ habundaret gr̃a
fitq ut ex peccato orta peniten¬
tia. ad conu̾sionẽ me ꝓpositi. &
ad cupiditatẽ gratie spiritalis
impellat: fitq qd̾ erat mͥ ad mortẽ.
hoc erit ad salutem. Ergo pec̃em
irriguo fontis ablictũ. ab ea unde
generatum est carne secernitur.
& dũ unusquisq cupit redimere
delictũ. fit ex serie culpȩ studiũ
discipline: concupiscentia quoq¬
feruidior cupiditatis. di uerbo
in appetitũ transfundit᷑ diuine
karitatis ⁊ amoris : atq in eadẽ
natura fit uaria disciplina:
multoq meliorẽ qͣm antea uo-¬
luntatem sibi mysterioꝵ cȩlestiũ
ille corporis atq anime appetitꝰ
ad quirit. Alitur enĩ animus
cognitione rerum: & comꝑta
futuroꝵ reꝓmissione sublimior.
aĩe oꝑa uetusta fastidit. Animał
stulticia enim est illi. Spiritał

Expanded text:
tat in me peccatum . Cum pro vita mundi hujus effusus Domini sanguis aboleverit vitia, in gratiam ex offensione convertitur: Superabundavit enim peccatum, ut superabundaret gratia ; fitque ut ex peccato orta poenitentia ad conversionem propositi, et ad cupiditatem gratiae spiritalis impellat. Itaque quod erat mihi ad mortem, hoc erit in salutem. Ergo peccatum irriguo fontis ablutum, ab ea unde generatum est carne secernitur: et dum unusquisque cupit redimere delictum, fit ex serie culpae studium disciplinae. 148. Concupiscentia quoqufervidior cupiditatis Dei verbo in appetitum transfunditur divinae charitatis et amoris, atque in eadem natura fit varia disciplina, multoque meliorem quam antea voluptatem sibi mysteriorum coelestium ille corporis atque animae appetitus acquirit. Alitur enim animus cognitione rerum, et comperta futurorum repromissione sublimior, animae opera vetusta fastidit: Animalis stultitia enim illi est : spiritalis
Abbreviated transcription (Latin):
s repꝑitur inmari ubi dracones
illi contͥtis capitibꝰ suꝑ aqͣm. &
ipse draco maior cõminutus ca pd̃
datꝰ in escam ppłis ȩtbiopum. Si
gͦ ñ habuit imaginẽ cȩsaris. cur
dedit censum: N de suo dedit:
s reddidit mundo qd̾ erat mun¬
di. Et tusiuis ñ esse obnorius ce¬
sari: noli babere q̃ mundi sunt.
S si habes diuitias: obnoxiꝰ cȩsa¬
ri es. Siuis nichil regi debere ter¬
reno: relinq om̃ia tua: ⁊seq̃re
xp̃m. Et bene pͥus q̃ cȩsaris fut.
reddenda decernit. Neq potest
esse qͥs dñi : nͥ pͥꝰ renuntiauĩt
mundo. S: om̃s renuntiamꝰ u̾bis.
ñ renuntiamus affectibꝰ. Nã cũ
sacram̃ta suscipimꝰ: renuntiamꝰ.
& ñ soluere. Meliꝰ ẽ inquit ñ
uouere te: qͣm uouere : ñ reddẽ.
Maior: contͤctꝰ ficd̃i. ꝙͣ pecuniȩ.
Redde ꝓmissũ dũ in hoc corporees
pͥꝰ qͣm ueniat exactor. ⁊ mittat te

Expanded text:
repperitur in mari, ubi dracones repperitur in mari, ubi dracones illi contritis capitibus super aquam et ipse draco maior conminutus caput datur in escam populis Aethiopum. si ergo non habuit imaginem Caesaris, cur dedit censum? non de suo dedit, sed reddidit mundo quod erat mundi. et tu si uis non esse obnoxius Caesari, noli habere quae mundi sunt. sed habes diuitias: obnoxius Caesari es. si uis nihil regi debere terreno, relinque omnia tua et sequere Christum. et bene prius quae Caesaris sunt reddenda decernit; neque enim potest esse quis domini, nisi prius renuntiauerit mundo. sed omnes renuntiamus uerbis, non renuntiamus adfectu; nam cum sacramenta suscipimus, renuntiamus. n soluere ! melius est in quit non uouere te quam uouere et non reddere. maior est contractus fidei quam pecuniae. redde promissum, dum in hoc corpore es, priusquam ueniat exactor et mittat te
Abbreviated transcription (Latin):
Estote astuti sic̃ serpentes. Quẽ
locũ pleriq accipiunt. ut qr
serpente suspenso xp̃i crux an¬
nuntiata ẽ. qͦserpentinum neqͥ¬
tiȩ spãlis uirꝰ aboleret: uideat᷑
astutus ita esse debere sic̃ xp̃o
simplex sic̃ sp̃c. En tibi serpentẽ
illum qͥ capd̾ semꝑ custodiat
letale uulnus excludat: inter¬
rogatus a iudeis utrũ de cȩł acce¬
pisset potestatem: respondit.
Baptismꝰ ioħis unde ẽ: ecelo
an ex hominibꝰ: Ut dũ illud
decelo esse negare ñ auderent
ipsi se am̃tiȩ confutarent. qͥ erꝰ
auctorẽ negarent ẽẽ de cȩlo.
Postulatꝰ didragma: querit¬
de imagine. Alia enĩ imago dei :
alia ẏmago mundi. Uñ ⁊ ille nos
ammonet. Si c̃ portauimꝰ imagi¬
ne̾ t̾reni illius: portemꝰ ⁊̃ imagi¬
nẽ huius cȩlestis. Imaginẽ cȩsaris
ginẽ cȩsaris ñ habet petrꝰ: qr dixẽ.
Reliqͥmꝰ omĩa : nsecuti sumuste.
Imago cȩsaris ñ repꝑit᷑ in ia cobo ꝑ
iohanne qr filii tomtrui sunt:

Expanded text:
estote astuti sicut serpentes. quem estote astuti sicut serpentes. quem locum plerique accipiunt, ut quia serpente suspenso Christi crux adnuntiata est, quo serpentinum nequitiae spiritalis uirus aboleret, uideatur astutus ita esse debere sicut Christus, simplex sicut spiritus. en tibi serpentem illum, qui caput semper custodiat, letale uulnus excludat. interrogatus a Iudaeis utrum de caelo accepisset potestatem respondit: baptismum Iohannis unde est, de caelo an ex hominibus? ut dum illud de caelo esse negare non auderent, ipsi se amentiae confutarent, qui eius auctorem negarent esse de caelo. postulatus didragma quaeritde imagine; alia enim imago dei, alia imago mundi. unde et ille nos admonet: sicut portauimus imaginem terreni illius, portemus et imaginem huius caelestis. imaginem Caesaris ginem Caesaris non habet Petrus, quia dixit: reliquimus omnia e t secuti sumus t e. imago Caesaris non repperitur in Iacobo uel Iohanne, quia filii tonitrui, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Sedata tempestas ẽ: concordia
nauigat: fides spirat: certatim
naute repetunt fidei qͦs reliq̃¬
rant portꝰ: & dulcia patriis os¬
cula littorib affigunt: liberatoᷤ
se ꝑicuł. absolutos errorib gra¬
tulantes. S alue uinea : tanto
digna custode. Te ñ unius na
Ille licet ñ regalib minis t̾ritꝰ
constantiã metu presserit. ñ
p̃miis uberrimis ꝓuocatꝰ. re¬
ligiosũ uendidit affectum:
s studio regis obsistens. ne in hor¬
tulis suis maluarum olus succisa
uite sereret᷑. qñ aliud facẽ neqͥuit
parata uitib incendia ꝓpͥo eruore
restinxit: temporałe tam̃ uineã
defendebat: Te uͦ imꝑpetuũ mul¬
toꝵ nobis mr̃m plantaũ int̾itus.
te crux apłoꝵ ȩmula dominice
passionis. usq in orbis totius ter¬
minos ꝓropagauit. uiiii¬
uius habet ymaginẽ &¬
inscͥptionẽ: Docet hoc
loco dominꝰ circumspectos nos
ĩ respondendo adu̾ss hereticos
uł iudeos eẽ debere. Alibi dr̃e

Expanded text:
sedata tempestas est, concordia sedata tempestas est, concordia nauigat, fides spirat, certatim nautae repetunt fidei quos reliquere portus et dulcia patriis oscula litoribus affigunt liberatos se periculis, absolutos erroribus gratulantes. salue, uinea tanto digna custode: te non unius Nabille licet non regalibus minis territus constantiam metu presserit, non praemiis uberrimis prouocatus religiosum uendiderit adfectum. sed studio regis obsistens, ne in hortulis suis maluarum holus succisa uite sereretur, quando aliud facere nequibat, parata uitibus incendia proprio cruore restrinxerit, temporalem tamen uineam defendebat: te uero in perpetuum multorum nobis martyrum plantauit interitus, te crux apostolorum aemula dominicae passionis usque in orbis totius terminos propagauit. Cuius habet imaginem einscriptionem? docet hoc loco dominus circumspectos nos in respondendo aduersus haereticos uel Iudaeos esse debere. alibi dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc ÷ nr̃a uindemia. Leti gͥ atq
securi pars gremiũ suum. mitiũ
funicuł oneret uuaꝵ: alii cȩlestia
iunera ore libemus: pleriq bo¬
narũ gressib uoluntatum. diui¬
ni fructus inunis expͥmente.
uestigia coturnis nuda direptis.
musto fluente tingamus. Locꝰ ri
inqͦstamꝰ: terra scã ẽ. Et ideo
calciam̃ta soluenda sunt: ut spi¬
ritale uestigiũ sac̾ sc̃e sediꝰ tri¬
bunal ascendens. corporei nexus
uincuł exuat᷑. Decet enim totius
orbis hic esse uindemiã: uͥ totiᷤ
orbis ẽ uinea. Entempꝰ acceptabile
qͦ ñ hiemalib ꝑfidiȩ caligantis
pruinis annus riget: nec altis
niuib informis crusta blasphe¬
mie gelu durante concrescit:
s ꝓcellis sacͥlegii liberata. uouoᷤᷤ
fructus terra iam parturit. ue¬
teres parit. Iam dissensionũ qͣppe
om̃ium ꝓcella deferbuit: cunc¬
estusq om̃s quib italie ppłs ꝑ
iudaicȩ olim arriane proxime
sceuitatis incendia coquebat᷑:
sereno iam spiramine temꝑantur.

Expanded text:
Haec est nostra uindemia. laeti igitur atque securi pars gremium suum mitium funiculis oneret uuarum, alii caelestia munera ore libemus, plerique bonarum gressibus uoluntatum diuini fructum muneris exprimentes uestigia coturnis nuda direptis musto fluente tinguamus; locus enim, in quo stamus terra sancta est et ideo calciamenta soluenda sunt, ut spiritale uestigium sacrosanctae sedis tribunal ascendens corporeis nexus uinculis exuatur; decet enim totius orbis hic esse uindemiam, ubi totius orbis est uinea. en tempus acceptabile, quo non hiemalibus perfidiae caligantis pruinis annus riget nec altis niuibus informis crusta blasfemiae gelu durante concrescit, sed procellis sacrilegii liberata nouos fructus terra iam parturit, ueteres parit; dissensionum quippe omnium procella deferbuit, cuncaestusque omnis, quibus Italiae populus per Iudaeicae olim, Arrianae proxime scaeuitatis incendia coquebatur, sereno iam spiramine temperatur.
Abbreviated transcription (Latin):
boribꝰ. ita corpus anime. anima
quoq corpori conugatur. Ut
uinea dũ ligat᷑ erigitur. & re¬
cisa ñ minuitur s augetur: ita
sc̃a plebs dũ ligat᷑ exuitur:
dũ humiliat᷑ attollitur : dũ re¬
cidit᷑ coronat᷑. Qͥn etiã ut tener
surculus uet̃i abscisꝰ ex arbore
in alt̃ius fȩtu radicis inseritur:
ita ppłs hic sc̃s surculi ueteriᷤ
cicatricib enodatis. in illo cru¬
cis ligno. tanqͣm gremio piȩ
scrobes. ita in hoc carcerũ corpꝰ
infusꝰ. aquę salutaris irriguo di
ciplinam. Hanc uineã diligens agͥ¬
cola. fodere. iugare. condere con¬
sueuit: eruderatisq t̃renȩ molis
aggeribꝰ. oꝑta corporis nr̃i nunc
sole torrere. nunc ymbre ꝑfun¬
dere. solitus stirpare agrum. ne
sentib gemma ledat᷑: ne luxuria¬
& umbra folioꝵ u̾boꝵq infruc¬
tuosa iactantia. uirtutib obum¬
brando. maturitatẽ indoł natu¬
ralis impediat. S absit ut huic
uineȩ quicqͣm timeamus adu̾si:

Expanded text:
boribus, ita corpus animae, anima boribus, ita corpus animae, anima quoque corpori coniugatur. ut uinea dum iugatur erigitur, ut recisa non minuitur sed augetur, ita sancta plebs dum ligatur exuitur, dum humiliatur adtollitur, dum reciditur coronatur. quin etiam ut tener surculus ueteri abscisus ex arbore in alterius fetu radicis inseritur, ita populus hic sanctus surculi ueteris cicatricibus enodatis in illo crucis ligno tamquam gremio piae scrobes ita in hoc carcereum corpus infusus aquae salutaris inriguo dilciplinam. hanc uineam diligens agricola fodere iugare tondere consueuit eruderatisque terrenae molis aggeribus operta corporis nostri nunc sole torrere, nunc imbre perfundere, stirpare agrum solitus, ne sentibus gemma laedatur, ne luxuriet umbra foliorum uerborumque infructuosa iactantia uirtutibus obumbrando maturitatem indolis naturalis inpediat. sed absit ut huic uineae quicquam timeamus aduersi,
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ta consequitur. Pulchre aut̃
int̾rogat: ut sua ipsi se dampnẽt
sententia. Uenturũ autẽ dñm dic̃
uineȩ. qd̾ infilio assit etiã pat̾̃na
maiestas: uł qd̾ ultimis temporibꝰ
Ipsi itaq inse sententiã dicunt
ut mali ꝑeant: & ad alios colonoᷤ
uinea transferatur. Qi gͥ sint co¬
loni. q̃ uinea: consideramus.
uitis ȩt̃ne radice fundatꝰ suꝑ¬
emimet t̾ris: ac solũ uiride pre¬
texens. nc̃ geminanti flore pubescit:
nunc circumfusa uiriditate uestit᷑.
nunc mite iugum suscipit: cum
maturiorib brachiis qͣsi sarm̃tis
inxp̃o : cultoris ęt̃ni falce succi-¬
demur. Recte gͥ uinea xp̃i pͦpłs
nuncupat᷑ : uł qd̾ crucis in fronte
p̃texatur indicium : uł qd̾ fruc¬
tꝰ eius postrema anni legat᷑ etate.
ut qd̾ om̃ibꝰ ut ordinib uineaꝵ
ita pauꝑib atq diuitib. humili¬
bꝰ atq potentibꝰ. seruis ac dñis
in eccła dĩ eqͣ dim̃sio. nulla dis¬
cretiosit. Ut uitis maritatur ar¬

Expanded text:
lumenta consequitur. pulchre ergo lumenta consequitur. pulchre ergo interrogat, ut sua se ipsi damnent sententia. uenturum autem dominum dicit uineae, quod in filio adsit etiam paterna maiestas uel quod ultimis temporibus Ipsi itaque in se sententiam dicunt, ut mali pereant, et ad alios colonos vinea transferatur. Qui igitur sint coloni, quae vinea, consideremus.uitis aeternae radice fundatus supereminet terris ac solum uile praetexens nunc gemmanti flore pubescit, nunc circumfusa uiriditate uestitur, nunc mite iugum suscipit, cum maturioribus bracchiis quasi sarmentis in Christo, cultoris aeterni falce succidimur. recte igitur uinea Christi populus nominatur, uel quod crucis in fronte praetexatur indicium uel quod fructus eius postrema anni legatur aetate uel quod omnibus ut ordinibus uinearum ita pauperibus atque diuitibus, humilibus ac potentibus, seruis ac dominis in ecclesia dei aequa dimensio, nulla discretio sit. ut uitis maritatur ar