comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
piam.c.xx.uii. ꝓuintiarũ. pͥncipib
& ducib qͥ eiꝰ imꝑio subiecti sunt. salu¬
tẽ dicit. Cum plurib gentib imꝑassem
& uniu̾sum orbem mee ditioni subiu¬
gassem. uolui neqͣ qͣm abuti potentiȩ
magnitudine. s clem̃tia & lenitate
gub̾nare regnũ & subiectos. ut absq
ullo timore uitã silentio tͣnsigentes.
optata cunctis mortalib pace frue¬
rent᷑. Querente autẽ me a consiliaris
meis qͦm᷑ hoc posset impleri. unꝰ qͥ sa¬
pientia ac fide cet̾os p̃cellebat. & erat
pꝰt regem scd̾s aman nomine indica¬
uit mͥ in toto orbe t̾rarum popłm ẽẽ
disꝑsum qͥ non nr̃is uteret᷑ legib &
contͣ om̃iũ gentiũ faciens consuetudi
nẽ. regum iussa contẽpneret & uniũ¬
sarũ concordiã nationũ sua dissensio¬
ne iolaret. Quod cum didicissemꝰ. ui¬
dentes unam gentẽ rebellem adu̾sus
omẽ hominũ genꝰ ꝑuersis uti legib.
nr̃isq iussionib contͣire & turbare
subiectarũ nob ꝓuintiarũ pacẽ. atq

Expanded text:
principibus et ducibus, qui ejus imperio subjecti sunt, salutem. Cum plurimis gentibus imperarem, et universum orbem meae ditioni subjugassem, volui nequaquam abuti potentiae magnitudine, sed clementia et lenitate gubernare subjectos, ut absque ullo terrore vitam siloptata cunctis mortalibus pace fruerentur. Quaerente autem me a consiliariis meis, quomodo hoc posset impleri, unus qui sapientia et fide caeteros praecellebat, et erat post regem secundus, Aman nomine, indicavit mihi in toto orbe terrarum populum esse dispersum, qui novis uteretur legibus, et contra omnium gen regum jussa contemneret, et universarum concordiam nationum sua dissensione violaret. Quod cum didicissemus, videntes unam gentem rebellem adversus omne hominum genus perversis uti legibus, nostrisque jussionibus contraire, et turbare subjectarum nobis provinciarum pacem atque
Abbreviated transcription (Latin):
tingit mirari nom̃ dei & sapientiã & iꝰti¬
ciam eiꝰ agnoscere. qͦd ñ solũ maliuolen¬
tiã aman puniuit. s qͦo cogitata contͣ᷑ ali¬
um torm̃ta meũ conũtit. & cȩt̾os hoc sen¬
tire ꝑmisit qm̃ qͥ contͣ aliũ quendã mo¬
lestus fuerit. hȩc inse pͥmũ parata cognos

Expanded text:
nomen dei et sapientiam iustitiamque eius agnoscere, non solum, quod malivolentiam Aman punivit, sed et quod excogitata contra alium tormenta in eum convertit et cęteros hoc sentire permisit, quoniam qui contra alium molestus fuerat, hęc in se primum parata cognos
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ indignatus qͦd arethas talia ꝑpetrauerit.
certe mortui caput afferret. Tyberiꝰ quidẽ
ut hȩc ag̾et. rectori syriȩ demandabat. Aqͥbꝰ¬
dam autẽ iudeoꝵ uidebat᷑ ideo ꝑisse hero¬
dis exercitũ qͦd meum satis iuste indignatio
diuina cõmota sit ꝓuindicta ioħis qͥ uoca¬
bat᷑ baptista. Hunc em̃ herodes occidit ui¬
rũ ualde bonũ. qͥ p̃cipiebat iudeis uͥtuti
oꝑam dare. iusticiã colere. indm̃ seruare

Expanded text:
tem indignatus, quod Arethas talia perpetravit, tem indignatus, quod Arethas talia perpetravit, certe mortui caput auferret. Tyberius quidem, ut haec ageret, rectori Syriae demandabat. A quibusdam autem Judaeorum videbatur ideo perisse Herodis exercitum, quod in eum satis juste indignatio divina commota sit pro vindicta Johannis, qui vocabatur baptista. Hunc enim Herodes occidit, virum valde bonum, qui precipiebat Judaeis virtuti operam dare, justiciam colere, pietate
Abbreviated transcription (Latin):
rodiademq cõposita. anteqͣm eam ille cunc¬
ta cognouisset sentire. rogat uirũ ut in ma¬
cherunta ubi limes erat arethȩ herodisq
regionis ab eo mitterẽt. nichil suȩ uolun¬
tatis aꝑiens. Hoc herodes libent̃ accipiens.
mittit uxorẽ. nichil eam sensisse penitꝰ
arbitratꝰ. Illa uͦ p̃miserat eñi ante mul¬
tũ tempꝰ ad patrẽ. ut ei apud macherunta
omĩa p̃pararent᷑. quȩ itineris usus ex pos¬
ceret. aductorib arethȩ suscipit̃. confest̃¬
q intrat arabiã. Atq ibi ab illis ductorib
ad alios ab illisq rursus ad alt̾os tͣnsmis¬
sa. cũ sũma celeritate patri ꝑducit᷑. cui cure¬
ca bello confligit᷑. ñ quidẽ ipsis p̃sentib
s ductorib abutraq parte tͣnsmissis. Pug¬
na itaq facta. & exercitu herodis afflicto.
ꝓditione ꝓfugarũ. qui ex philippi tetrarchia
ad herodẽ quasi auxiliandi causa conuene¬
rant. hec herodes scribit ad tyberiũ. Ille au¬

Expanded text:
rodiademque composita, antequam eam ille cuncrodiademque composita, antequam eam ille cuncta cognovisse sentiret, rogat virum, ut in Macherunta, ubi limes erat Arethae Herodisque regionis, ab eo mitteretur, nichil ei suae voluntatis aperiens. Hoc Herodes libenter accipiens, mittit uxorem, nichil eam sensisse penitus arbitratus. Illa vero--premiserat enim ante multum tempus ad patrem, ut ei apud Macherunta omnia pararentur quae itineris usus exposceret--a ductoribus Arethae suscipitur, confestimque Arabiam intrat, atque ibi ab illis ductoribus ad alios, ab illisque rursus ad alteros transmissa, cum summa celeritate patri perducitur, cui cuncca bello confligitur, non quidem ipsis presentibus, sed ductoribus ab utraque parte transmissis. Pugna itaque facta, et exercitu Herodis afflicto proditione perfugarum, qui ex Philippi tetrarchia ad Herodem quasi auxiliandi causa convenerant, haec Herodes scribit ad Tyberium. Ille au
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ẽporib int̾ arethã petreũ herodẽq regẽ
simulatio magna contigit ꝓpt̃ huiꝰ modi
causã. Herodes tetrarches uxorẽ habuit
arethȩ filiã. cũ qua ñ paruũ tempꝰ adiuix¬
erat. S cũ romã euocaret᷑. tͣnsiens indomo
herodis exceptꝰ est. Erater eiꝰ erat etiã ipse.
s ñ exuna matre ꝓgenitus. Herodes eñi ex
filia symonis sac̃dotis fuerat ꝓcreatus. Cũq
ibi ẽet. herodiadis amore captus ẽ: uxoris al¬
teriꝰ herodis. Filia em̃ erat ista aristoboli. so¬
ror autẽ agͥppe maioris. Audet gͥ cũ muliete
de nuptus in eundis miscere sermonẽ.Illa
uͦ suscipiente pacta firmant᷑ ut cũ aroma
reu̾sus ẽet. illam conubii iure susciꝑet. Erat
etiã in pactis. ut filiã arethe regis excludet.
Et herodes quidẽ romã talib pactis firma¬
tis ad uehit᷑. S cũ reũsus fuisset ꝑagens ro¬
me ꝓpt̃ que fuerat euocatus. uxor eiꝰ fidelit̃
cuncta agnoscens. quȩ int̾ eum fuerant he¬

Expanded text:
oribus inter Aretham Petreum et Herodem regem simultatio magna contigit propter hujusmodi causam. Herodes tetrarches uxorem habuit Arethae filiam, cum qua non parvum tempus advixerat. Sed cum Romam evocaretur, transiens in domo Herodis exceptus est. Frater ejus erat etiam ipse, sed non ex una matre progenitus; Herodes enim ex filia Symonis sacerdotis fuerat procreatus. Cumque ibi esset, Herodiadis amore captus est, uxoris alterius Herodis; filia enim erat ista Aristoboli soror Agrippae majoris. Audet igitur cum muliere de nuptiis ineundis miscere sermonem. Illa vero suscipiente, pacta firmantur, ut, cum Roma reversus fuisset, illa conubii jura susciperet. Erat enim in pactis ut filiam Arethae regis excluderet. Et Herodes quidem Romam, talibus pactis firmatis, advehitur; sed cum reversus fuisset, peragens Romae propter quae fuerat evocatus, uxor ejus fideliter cuncta cognoscens quae inter eum fuerant He
Abbreviated transcription (Latin):
sequenti die pͥmꝰ ex om̃ib aduenisset. Hec¬
ille cognoscens. mittit ad nepotis sui peda¬
gogũ. iubens ut pͥmo mane puerũ ad se
ꝑduceret. putans milla re numinis suꝑa¬
luxit. Iubet euodũ. ut qͥsqͥs foris adẽet. in¬
fantuloꝵ. eum ad se pͥmitꝰ euocaret. Ille
autẽ egressus. gaium ante tab̃nacłm reꝑit.
Nlam tyberiꝰ necdũ ad erat. ciboꝵ acceptio¬
ne tardatus. Ille gͦ ignorans totũ qͦd agebatͥ.¬

Expanded text:
sequenti die primus ex omnibus ad eum venisset, misit ad nepotis sui paedagogum, jubens ut primo mane puerum ad se perduceret, putans ulla re numinis suluxisset, jussit Evodum, ut quisquis foris esset infantulorum, ad se primitus evocaret. Ille autem egressus Gaium ante tabernaculum reperit; nam Tyberius necdum aderat, ciborum acceptione tardatus. Ille vero ignorans totum quod ageba
Abbreviated transcription (Latin):
castimoniã corporis atq animȩ iusticiã pu¬
rificationẽq seruet᷑. omĩumq parit̾ uir¬
tutũ uelut signacłm & custodia quedã fi¬
delis habeat᷑. Que cũ ab eo p̃cepta huicemo¬
di docerent᷑. atq adaudiendũ eũ ꝑ pluri¬
ma multitudo concurreret. ueritꝰ hero¬
des ne forte doctͥne eiꝰ ꝑsuasione popłi ã
suo regno discedent uidebat eñi qͦd p̃cep¬
tis eiꝰ ac monitis parata ẽet plebs in om̃ib¬
obedire meliꝰ credidit pͥusꝙͣ noui aliqͥt
fieret p̃uenire hominẽ nece. quã pꝰt modũ
turbatis reb seram penitudinẽ gerere.
Ex sola gͥ suspicione herodis uinctꝰ incas¬
tellũ macherunta abducit᷑ ioħs ibiq ob¬

Expanded text:
iusticiam purificationemque servetur omniumque pariter virtutum velud signaculum et custodia quaedam fidelis habeatur. Quae cum ab eo per precepta huiuscemodi docerentur, atque ad audiendum eum perplurima multitudo concurreret, veritus Herodes, ne forte doctrinae eius persuasione populi a suo regno discederent – videbat enim, quod preceptis eius ac monitis obedire in omnib melius credidit, priusquam novi aliquid fieret, anticipari hominem nece quam postmodum turbatis rebus seram penitudinem gerere. Ea sola igitur suspicione Herodis vinctus in castellum Macherunta abducitur Iohannes ibique ob
Abbreviated transcription (Latin):
tione discernunt. remoti sacͥficia faci¬
entes. Cultuuͦ moꝵ atq conu̾sationis op¬
timi ad colendã t̾ram. & exercendã om̃i
studio intenti. illud etiã habent dignũ.
& ualde mirabile qͦd inalus ñ inuenias
gentib. tam grecoꝵ quã etiã barbaroꝵ
qͦd om̃s illis inmedio opes sunt. & ab eis
omia cõmunia possident᷑. Nichil ampliꝰ
inter eos ditior fruit᷑. nichil pauꝑior de¬
fraudat᷑. ac si nil omĩno possideat. Et
ꝑ .iiiͦi. milia hominũ numero. Uxores ñ du¬
cunt. neq seruos hab̾e festinant. aliud
qͥype iniqͥtatis. aliud seditionis oportun¬
tatẽ estimant. Istigͦ semotĩ apud semet ip¬
sos adiuuunt mutua sibi uicissitudine
ministrantes. Susceptores autẽ redituũ
ꝓmouent. curatoresq constituunt. qͥcure¬
ta que t̾ra ꝓfert inusus necessarios ãmi¬
nistrent. Sac̃dotes autẽ optimos uiros el¬
gunt. Cybus illis simplex ẽ habitus. insũp¬

Expanded text:
tione discernunt, in remotis sacrificia facitione discernunt, in remotis sacrificia facientes; cultu vero morum atque conversatione optimi, ad colendam terram et exercendam omni studio intenti. Illud etiam habent dignum et valde mirabile, quod in aliis non invenias gentibus, tam Graecorum quam etiam barbarorum, quod omnes illis in medio opes sunt, et ab eis omnia communia possidentur: nihil amplius inter eos ditior fruitur, nihil pauperibus defraudatur, ac si nihil omnino possideatur. or millia hominum numero. Uxores non ducunt; neque servos habere festinant; aliud quippe iniquitatis, aliud seditionis opportunitatem aestimant. Isti ergo semotim apud semetipsos adjuvant, mutua sibi vicissitudine ministrantes. Susceptores autem redituum promovent, curatoresque constituunt, qui cuncta quae terra profert in usus necessarios administrent. Sacerdotes autem optimos viros eligunt: cibus illis simplex est, habitus insump
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ p̃dicant. Nlam tantũ uirtutib eoꝵ
p̃latum testimoniũ ẽ ut ad eos pluri¬
mȩ ciuitates & maxima multitudo cũ
studio grandi confluerent. opinone
adducti qua meliores cet̾is estimant᷑.
Saduce autẽ animas mortales ex isti.¬
mant. simulq cũ corporib int̾ire. Nul¬
las uͦ alias obseruationes. p̃ter legem
custodiunt. Adũsus doctores aut̃ phi¬
losophiȩ suȩ. certare &reniti głosum
annumerant. s ad paruos ad modũ doc¬
tͥna ꝑuenit. uł modus exercitationis. Pri¬
mates aut̾e apud eos dignitatib honori¬
bq celebrant᷑. Essei aut̃ẽ ad dm̃ cuncta
redigunt. ĩmortalẽ animã dicunt. iust¬
ciam aut̃ rem p̃ciosam: ꝓqua usq ad mor¬
tẽ pugnandũ ẽẽ p̃dicant. Intemplo aut̃
anathemata ꝓhibent. sacͥficia uł hosti¬
as cũ popło ñ celebrant. qd se plurimũ
ab eis putant munditia uł sc̃itate
differre. & merito se acõmuni congga¬

Expanded text:
esse praedicant. Nam tantum studii eorum esse praedicant. Nam tantum studii eorum praelatum est testimonium, ut ad eos plurimae civitates, et maxima multitudo, cum studio grandi confluant, opinione adducti qua meliores caeteris aestimantur. Sadducaei autem animas mortales existimant, simulque cum corporibus interire; nullas vero alias observationes praeter legem custodiunt: adversus doctores autem philosophiae suae certare et reniti gloriosum annumerant; sed ad paucos admodum doctrina pervenit, vel modus exercitationis. Primates autem apud eos dignitatibus honoribusque celebrantur. Esseni autem ad Deum cuncta redigunt. Immortalem animam dicunt: justitiam autem rem pretiosam, pro qua usque ad mortem pugnandum esse praedicant. In templo autem anathemata prohibent. Sacrificia vel hostias cum populo non celebrant, quod se plurimum ab eis putant munditia vel sanctitate differre et merito: se a communi congrega
Abbreviated transcription (Latin):
morationis gr̃a breuit̾ attingã. Phari¬
sei enĩ cotidianã conu̾sationẽ exiguã
habent. & prorsus abiectam. nichil¬
mollitudini aut delicatudini penitus
indulgentes. s quetũq iudicio rationis
oportere comꝑta sunt: illa sequunt᷑. Pre¬
positis nullomͦ reluctant᷑. maiores natu
cõpetenti honore uenerant᷑. ita ut neo con¬
trariũ quidẽ aliqͣndo respondeant.
Fato geri omĩa credunt. s neq lib̾um
arbitum hominis auferunt. Iudicũ̃
dei fut᷑um ẽẽ sentiunt. illic cunctos ho¬
mines ꝓpͥa merita recept᷑os.tam eos
qͥ scđm uirtutẽ uixerint quã illos qui
nequitia deprauati sunt. Animas aut̃
ĩmortales dicunt. s etiam in inferno
congrua unicuiq habitacła ꝓmerito
uł uirtutis uł iniquitatis attribui. sic̃
unicuiq uiuenti gerebat᷑ studiũ. ft
alias quidẽ animas et̾nis retrudi car
biles credibilesq consistunt. Quanta
orationũ celebrationes. temploꝵ consti¬
tutiones. expositionib suis facienda

Expanded text:
. Pharisaei enim quotidianam conversationem exiguam habent, et prorsus abjectam; nihimollitudini aut delicatudini penitus indulgentes, sed quaecunque judicio rationis oportere comperta sunt, illa sequuntur. Praepositis nullo modo reluctantur; majores natu competenti honore venerantur, ita ut nec contrarium quiddam aliquando respondeant. Fato geri omnia credunt; sed neque liberum arbitrium hominis auferunt. Judicium Dei futurum esse sentiunt; illic cunctos homines propria merita recepturos, tam eos qui secundum virtutem vixerint, quam illos qui nequitia depravati sunt. Animas autem immortales dicunt; sed etiam in inferno congrua unicuique habitacula pro merito vel virtutis vel iniquitatis attribui, sicut unicuique viventi gerebatur studium: et alias quidem animas aeternis retrudi carcbiles, credibilesque consistunt. Quantumorationum celebrationes, templorum constitutiones expositionibus suis facienda
Abbreviated transcription (Latin):
uir: si tamen uirũ eũ nominare
fas ẽ. Erat enim mirabiliũ oꝑum effector.
uera sunt audiunt. Et multos quidẽ iu¬
deoꝵ. multos etiã exgentib sibi adiunxit.
Xp̃c hic erat. Hunc accusatione pͥmoꝵ
nr̃e gentis uiroꝵ. cũ pilatꝰ incrucẽ agen¬
oum ẽẽ decreuisset. ñ deseruer̃t hi qͥ ab
initio eũ dilexerant. Apparuit em̃ eis it̾m.
miracła fut᷑a ẽẽ p̃dixerant. d & in hodi¬

Expanded text:
ir, si tamen virum eum appellare fas est. Erat enim mirabilium operum effector, e vera sunt audiunt, et multos quidem Judaeorum, multos etiam ex gentibus sibi adjunxit. » Christus hic erat. Hunc accusatione primorum nostrae gentis virorum, cum Pilatus in crucem agendum esse decrevisset, non deseruerunt hii, qui ab inicio eum dilexerant. Apparuit enim eis tercimiracula futura esse predixerant. Sed et in hodi
Abbreviated transcription (Latin):
rus multitudinis captiuoꝵ usq decẽ¬
milia existere uideret᷑. Incendit etiã op¬
tima eiꝰ loca. & deponens muros arcem
edificauit in interiore parte ciuitatis.
Nam alta & eminentior erat pͥus atem¬
plo. & ꝓpt̃ hoc muniens eam muris al¬
tis & turrib custodiã macedonũ ibi dis¬
posuit. Manebant etiã in arce nichilo¬
minꝰ homines impii & morib maligni.
a quib ciues multa & acerba subinde
patiebant᷑. Edificans uͦ & insacͣrio arã.
suꝑ eam porcos ĩ molauit hostias ñ le¬
gitimos nec pate religioni iudeoꝵ con¬
gruas. Coegitq etiã cos relinquentes re¬
ligionẽ patͥam idolũ uenerari. edificare
etiam munaquaq ciuitate & uico tem

Expanded text:
rus multitudinis captivorum usque 1rus multitudinis captivorum usque 10,000 existere videretur. Incendit etiam optima ejus loca, et deponens muros, arcem aedificavit in interiori parte civitatis. Nam alta et eminentior erat prius templo, et propter hoc muniens eam muris altis et turribus, custodiam Macedonum ibi disposuit. Manebant in arce etiam nihilominus homines impii, et moribus maligni, a quibus cives multa et acerba subinde patiebantur. Aedificans vero et in sacrario aram, super eam porcos immolavit, hostias non legitimas nec patriae religioni Judaeorum congruas. Coegitque etiam eos relinquere religionem patriam, idolum venerari, aedificare etiam in unaquaque civitate
Abbreviated transcription (Latin):
re. Reũsus gͦ ꝓpt̃ romanoꝵ timorẽ. ab
egipto rex antiochꝰ. ad iherosolimoꝵ ci¬
uitatẽ duxit exertitũ. Quo ꝑueniens an¬
nant. capit eam sine conflictione cuiꝰpia.
aꝑientib eis portas his qui uoluntati eiꝰ
consentiebant. Ingressusq ciuitatẽ ihero¬
solimoꝵ multos int̾emit sibi contͣria sapi¬
entes. nec non etiã eos qͥ portas aꝑientes
ciuitatẽ ei tradidunt ꝓpt̃ templi diui¬
tias int̾fecit. multasq ab eo auferenis pe¬
cunias ad antiochiã reu̾sus ẽ. Postqͣm au¬
tẽ expoliauit templũ ita ut uasa dei aspor¬
taret. & lucernas aureas & urnã aureã.
& mensam. & sacrariũ. neq de uelis ab
riens autẽ & thesauros & nichil penitꝰ
relinquens. ad maximũ luctũ iudeos
ꝓpt̃ hec usq ꝑduxit. Nam & cotidianas
ĩmolationes qͣs deo scđm leges offerebãt.
celebrare ꝓhibuit. Dep̃dans autẽ totã
ciuitatẽ qͦsdã int̾fecit. alios captiuos
cũ ucorib & filiis dedũx̃. ita ut nume¬

Expanded text:
reversus propter Romanorum timorem ab Aegypto rex Antiochus Hierosolymam duxerit exercitum; quo perveniens annant, ceperit eam sine resistentia cujuspiam, aperientibus ei portas iis qui voluntati ejus consentiebant, ingressusque civitatem Hierosolymorum multos interemit sibi contraria sapientes, necnon et eos qui portas ei aperientes civitatem tradiderunt, propter templi divitias interfecit, multasque ab eo templo auferens pecunias, ad Antiochiam reversus est. Postquam autem exspoliavit templum, ita ut vasa Dei asportaret, et lucernas aureas et aram auream, et mensam, et sacrarium, neque de velis absriens autem et thesauros, nihilque penitus relinquens, ad maximum Judaeosque perduxit. Nam et quotidianas immolationes, quas Deo secundum leges offerebant, celebrari prohibuit. Depraedans autem totam civitatem, quosdam interfecit, alios captivos cum uxoribus et filiis deduxit, ita ut nume
Abbreviated transcription (Latin):
ligio. ad ꝓfanam idoloꝵ consuetudinẽ.
Nam templũ destructũ abantiocho. sic
trib annis ꝑmansit. Quinto eñ anno
et .xͣi. & centesimo intemplo facta sunt.
qͥnto & uicesimo die apellei m̃sis. olim¬

Expanded text:
am eorum idolorum consuetudinem. Nam templum destructum ab Antiocho sic tribus annis permansit: quinto enim anno et decimo, et centesimo in templo facta sit, quinta et vicesima die Appelleon mensis; o
Abbreviated transcription (Latin):
tu dei pͥncipatui in eo pax larga conces¬
sa ẽ. & diuitiarũ possessio. & multitu¬
do redituũ. & qͦd maximũ ẽ amicitia
fauorq romanoꝵ qͥ om̃ium rerũ dñi
ex istunt: cur ñstudemꝰ relictũ necessi¬
tate. seruitutis tp̃re opͦ corrig̾e. & inte¬
grum do preb̃e ꝓbeneficus eiꝰ in regno

Expanded text:
tu Dei principatui meo pax larga concessa est et divitiarum possessio et multitudo redituum et, quod maximum est, amicitiae favorque Romanorum, qui omnium rerum domini existunt, cur non studemus relictum necessitate servitutis tempore opus corrigere et integrum Deo prebere pro beneficiis e
Abbreviated transcription (Latin):
defuncto patre relictus. uidens qͦd auun
cłm suũ menelaũ rex int̾fetisset. & pͥnci¬
patũ sac̃dotii alchimo dedisset. ñ existen¬
ti degenere sac̃dotũ s alisia flexꝰ ut tͣnspo¬
neret honorẽ abea familia ad aliã domũ.
fugit ad ptolomeũ regẽ egipti. & honorẽ
meruit ab ipso & uxore eiꝰ deopatra. locũq
petiit in regione heliopolitana. ubi simi¬
le iherosolimoꝵ edificaret᷑ templũ. De

Expanded text:
defuncto patre relictus, vidensdefuncto patre relictus, vidensm suum Menelaum rex interfecisset et principatum sacerdotii Alchimo dedisset non existenti de genere sacerdotum flexus a Lisia, ut transponeret honorem ab ea jamilia ad aliam domum, fugit ad Ptholomeum regem Ęgypti et honorem meruit ab ipso et uxore eius Cleopatra locumque petiit in regione Eliopolithana, ubi simile Iherosolimorum ędificaret terriplum. Te
Abbreviated transcription (Latin):
de exierunt a teplo. Intrans uͦ antiochꝰ &
aspiciens locũ munitũ. impudent̃ sacͣ¬
m̃ta tͣnsgressus ẽ: iussitq omnẽ exerti¬
tum incircuitu stantẽ deponere. muros
chiam. ducens omam pͥncipem sac̃dotũ qͥ
& menelaꝰ dicebat᷑. Namlisias ꝑsuasit regi
menelaũ occide. si uellet iudeos ẽẽ pacatos.
dicens hunc fuisse initiũ maloꝵ qͥ flexit
patrẽ suũ cogere iudeos. religionẽ pat̾am
relinquere. Mittens gͦ rex menelaũ adueri¬
am syriȩ ciuitatẽ. int̾fecit eũ pͦt decimũ
annũ pͥncipatꝰ sac̃docii eiꝰ. & ut ipse pͥnci¬
patũ obtineret. impulit iudeos tͣnsgredi
leges. Enceps uͦ ordinatꝰ ẽ. pꝰ menelai int̾itũ
alchimꝰ. qͥ & ioachim uocatꝰ ẽ. Rex autẽ an¬
tiochꝰ inueniens philippũ iam reb imꝑan¬
tem. debellabat eum: quẽ sub sua faciens
potestate occidit. Filiꝰ autẽ pͥncipis sac̃do¬
tum onȩ de quop̃diximꝰ. ad huc puerulꝰ

Expanded text:
de, exierunt a templo. Intrans vero Antiochus et de, exierunt a templo. Intrans vero Antiochus et aspiciens munitum locum, impudenter sacramenta transgressus est, jussitque omnem exercitum in circuitu stantem deponere muros chiam, ducens Oniam principem sacerdotum, qui et Menelaus dicebatur. Nam Lysias persuasit regi Menelaum occidere si vellet pacatos esse Judaeos, dicens hunc fuisse initium malorum, qui flexit patrem suum cogere Judaeos religionem patriam relinquere. Mittens ergo rex Menelaum ad Neriam Syriae civitatem, interfecit eum, post decimum annum principatus sacerdotii ejus; et ut ipse principatum obtineret, impulit Judaeos transgredi leges. Princeps vero ordinatus est post Menelai interitum Alcimus, qui et Joachim vocatus est. Rex autem Antiochus, inveniens Philippum rebus imperantem, debellabat eum, quem sub sua faciens potestate occidit. Filius autem principis sacerdotis Oniae, de quo praediximus, adhuc puerulus
Abbreviated transcription (Latin):
antiochꝰ qm̃ philippꝰ aꝑsida ueniens nun¬
tiatꝰ ẽ eis cõmendatũ sibi p̃sũpsisse imꝑi¬
um & rempublicã antiochi sibi uelle de¬
fendẽ. p̃t̾mittentes obsidionẽ. ire adũsus
philippũ decreuert̃ qͦd consiliũ nequaꝗͣ
manifestũ cet̃is ducib faccre uoluer̃t.
S iussit rex lisiam ducib dicere diutur¬
nã obsessionẽ nichil eis posse ꝓficere.
qͣndo & locũ adu̾sarioꝵ constaret ẽẽ mu¬
nitũ. & sibi uictualiũ necessitas irroga¬
ret᷑. & expediret pacẽ fac̾e cũ iudeis. eos¬
q relinquere ꝓpͥis uti cerimoniis. unde
hactenꝰ a nob̃ ꝓhibiti. existe uidentͥ adu̾¬
si. hec dicens dephilippi tyraninde ta¬
cendũ ẽe decreuit. ne exercitꝰ sui dubia
corda ꝑciꝑet. hec lisia dicente exercitui &
ducib sententia placuit. Tunc mittens
rex adiudã pac̾e ꝓmisit obsessis. & patͥ¬
is legib eos uiuere pollicet᷑. hi uͦ suscipi¬
entes u̾ba & confirmatis sacram̃tis & fi¬

Expanded text:
Antiochus cum Philippus a Perside veniens nuntiatus est eis commendatum sibi praesumpsisse imperium, et rem publicam Antiochi sibi velle suscipere, praetermittentes obsidionem ire adversus Philippum decreverunt. Quod consilium nequaquam manifestum caeteris ducibus facere voluerunt, sed jussit rex Lysiam ducibus dicere diuturnam obsessionem nihil eis posse proficere, quando et locum adversariorum constaret esse munitum et sibi victualium necessitas irrogaretur, et expediret pacem facere cum Judaeis, eosque relinquere propriis uti caeremoniis, unde hactenus a nobis prohibiti, existere videntur aversi. Haec dicens, de Philippi tyrannide tacendum esse decrevit, ne exercitus sui dubia corda perciperet. Haec Lysia dicente, exercitui et ducibus sententia placuit. Tunc mittens rex ad Judam pacem promisit obsessis, et patriis legibus eos vivere pollicetur. Hi vero suscipientes verba, et confirmatis sacramentis et fi
Abbreviated transcription (Latin):
istud maximũ do templũ nr̃i patres
edificauert̃ cũ ababylonia remeassent :¬
& quia desunt ei ad magnitudinẽ in
altum cubiti sexaginta scd̃m instar
illiꝰ qd salomon construxerat. nemo ne¬
gligentiã pietatis parentũ nr̃oꝵ accu¬
set. Non culpa illoꝵ factũ ẽ breuiꝰ tẽplũ:
m̃surã edificationis fieri p̃cepunt. Quib¬

Expanded text:
istud maximo Deo templum nostri patres edificaverunt, cum de Babilonia remeassent, et quia desunt ei ad magnitudinem in altum cubiti sexaginta secundum instar illius, quod Salemon construxerat, nemo negligentiam pietatis patrum nostrorum accusat. Non culpa illorum factum est brevius templum, mensuram edificationis fieri p
Abbreviated transcription (Latin):
nisset. quidã ei nuntiauit. & ducũ ꝑditi¬
onẽ qͦs pugnare contͣ iudeos reliquerat.
& creuisse fortitudinẽ iudeoꝵ. Suꝑ pͥorẽ
itaq curã hoc crescente malo incurrit in
egͥtudinẽ. qua diu tenente & crescentib
passionib intellexit qͦd moreret᷑. Conuo¬
cans gͦ amicos. morbũ suũ eis atrocẽ ẽẽ in¬
dicauit. confessꝰ hȩc ideo se pati a qͦd iu¬
deoꝵ gentẽ affligens. templũ ex poliasset.
reqiꝰ. dm̃q contepsisset Quo dicto. ilico expira¬
uit. Unde miror polibiũ megalo politam
qͦd uir bonꝰ existens. dicit ideo ꝑisse anti¬
ochũ. qͥa uoluit templũ dianȩ in ꝑsida
deuastare. Nlam qͥ nullatenꝰ egit peccatũ.
s tantũ cogitauit nullo reatu tenet᷑. Si
autẽ polibio uidet̾ ideo antiochũ urtã
finisse. multo plꝰ ueri simile credit᷑ ꝓpt̃
templi iherosolimitani sacͥlegiũ regẽ¬

Expanded text:
tionem, quos pugnare contra Judaeos reliquerat, et crevisse fortitudinem Judaeorum. Sub priorem itaque curam hoc crescente malo, incurrit in aegritudinem, qua diu tenente et crescentibus passionibus intellexit quod moreretur. Convocansque amicos morbum suum eis atrocem esse indicavit. Confessus haec ideo se pati quod Judaeorum gentem affligens templum exspoliasset, Deumque contempsisset: quo dicto, illico exspiravit. Unde miror Polybium Megalopolitam, quod, vir bonus existens, dicit ideo periisse Antiochum quia voluit templum Dianae in Persida devastare. Nam qui nullatenus egit peccatum, sed tantum cogitavit, nullo reatu tenebatur. Si autem Polybio videtur ideo Antiochum vitam finiisse, multo plus verisimile videtur propter templi Jerosolymitani excidium
Abbreviated transcription (Latin):
tigit fieri scđm danibelis p̃fationẽ. quã
dixerat. ꝑ quã significauit qͦd macedo¬
nes illud destruerent. Celebrauit autẽ
iudas cũ ciuib suis ꝓ renouatione tem¬
pli sacͥficia ꝑdies octo. nullũ genꝰ deli¬
ciarũ relinquens. s p̃ciosissimis dapib
eos pascens. Dm̃ autẽ laudib & psalmiᷤ
głificabant. seseq mutuo cantib delec¬
tabant. Pro renouatione uͦ sollẽpnium
pꝰt multũ tempꝰ insꝑata religione recep¬
toꝵ legẽ posuerunt ut posti ꝑ octo dies
hanc renouationẽ templi celebrarent.
Unde & ab illo tẽpore hactenꝰ hanc festi¬
uitatẽ celebramꝰ. uocantes eã lumina. eo
qd p̃ter spem hoc nob̃ splendidũ lumen
colende religionis apparuit. Murũ autẽ¬

Expanded text:
m Danielis praefationem, quam dixerat anno, per quam significavit quod Macedones illud destruerent. Celebravit autem Judas cum civibus suis pro renovatione templi sacrificia per dies octo, nullum genus deliciarum relinquens, pretiosissimis dapibus eos pascens: Deum autem laudibus et psalmis glorificabant, seque mutuo cantibus delectabant. Pro renovatione vero solemnium, post multum tempus instaurata religione, receptores legis posuerunt ut posteri post octo dies hanc renovationem templi celebrarent. Unde et ab illo tempore hactenus hanc festivitatem celebramus; vocantes eam Lumina, eo quod praeter spem hoc nobis splendide lumen colendae religionis apparuit, mystice aute
Abbreviated transcription (Latin):
rosolimoꝵ ciuitatis contigit. consulib
marco agrippa. & canidio gallo. cente¬
sima & octogesima qͥnta olimpiade.
t̃cio mense incelebratione ieiumoꝵ:
tanqͣm reu̾sa calamitate. quȩ sub pom¬
peio iudeis illata ẽ. Nam & tunc eodem

Expanded text:
rosolimorum civitati contigit, ait Iosephus, Marco Agrippa et Calidio consulibus centesima et octogesima quinta olimpiade tertio mense in celebratione ieiuniorum tamquam reversa calamitote, quę sub Pompeio Iudeis illata est. Nam ex tunc eodem
Abbreviated transcription (Latin):
antiochꝰ suꝑiorẽ ꝓuintiã ꝑcurrens. audi¬
uit ciuitatẽ ꝑsarum diuitiis excellentẽ
elimaidã nomine. p̃ciosissimũq templũ
in ea dianȩ & om̃i specie ornam̃toꝵ plenũ.
insuꝑ & arma & loricas. qͦs reliquisse au¬
dierat. filiũ philippi regẽ macedonũ alex¬
andrũ. Commotꝰ gͦ. egredit᷑ contͣ elimai¬
dam & obsidebat eam. His uͦ qͥ inea erant
minime t̾ritis impetu eiꝰ neq obsessione.
s ꝑtinacit̾ repugnantib spe deceptꝰ dis¬
cessit. slam exeuntes aciuitate fugauert̃

Expanded text:
Antiochus, superiorem provinciam percurrens, audivit civitatem Persarum divitiis excellentem, Elimaidam nomine; pretiosissimumque templum in ea Dianae et omni specie ornamentorum plenum; insuper et arma et loricas reliquisse audierat filium Philippi regem Macedonum Alexandrum. Commotus ergo egreditur contra Elimaidam, et obsidebat eam: his vero qui in ea erant minime territis impetu ejus neque obsessione, sed pertinaciter repugnantibus, spe deceptus decessit. Nam exeuntes civitatem fugaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
licentiã ei dedistis. Scitote tam̃ maxi¬
nũ uultis absoluere. qͣndoq uos & ipsum
regem torquebit. Nichil autẽ dicendo m̃¬
titus ẽ. Nam herodes cũ regnũ cepisset
om̃s occidit inconcilio tunc inuentos. cũ

Expanded text:
licentiam dedistis. Scitote, num vultis absolvere, quandoque vos et ipsum regem torquebit. Nihil autem hęc dicendo mentitus est. Nomnes in concilio tunc inventos cum
Abbreviated transcription (Latin):
Iste gͦ mathatias plangebat apud filios¬
nuditatẽ. & calamitates plebis. dicebat¬
q meliꝰ ẽẽ. illi ꝓpatriis mori legib. quã¬
ita sine gła uiuere. Uenientib autẽ ad
modin uillam arege directis ut coge¬
rent iudeos facere. quȩ p̾cepta uide¬
bant̾ arege: & iubentib illis ĩ molare¬

Expanded text:
Iste ergo Matathias plangebat apud filionuditatem, seu calamitates plebis, deputans melius esse pro patriis mori legibus, quam sine gloria vivere. Venientibus autem ad Modin villam a rege Antiocho directis, ut cogerent Judaeos facere quae praecepta erant a rege, et jubentibus illic co
Abbreviated transcription (Latin):
grauissima. siqͥs p̃ter hec facere inueni¬
ret᷑. Constituit itaq p̃positos qͥ cogerent
eos: imꝑialia mandata ꝑficere. Et multi
quidẽ iudeoꝵ sponte. alii u ꝓpt̃ timorẽ
ĩminentis mali. regis p̃cepta sequeban¬
t᷑. Probatissimi autẽ & generosi detesta¬
bile facinꝰ ex etrantes. patͥis legib ad hese¬
runt. Propt̾ea singłis tlieb penis afflicti.
& amara passi torm̃ta trucidabant᷑. Nam
& uerb̾ati. & diu̾sis cruciatib fatigati.
adhuc uiuentes crucis patibulo figebant᷑.
tũ eos ceruicib in ligantes. Nam & si apod
aliquẽ uolumen inuentũ fuisset sacrum
aut lex: & is qͦq crudeli sorte moriebat᷑.¬

Expanded text:
gravissima, si quis propter haec facere inveniretur. Constituit itaque praepositos, qui cogerent eos imperialia mandata perficere. Et multi quidem Judaeorum sponte, alii vero propter timorem imminentis regis praecepta sequebantur. Probatissimi et generosissimi detestabile facinus exsecrantes, patriis legibus adhaeserunt, propterea diebus singulis poenis afflicti, et amare passi tormenta, trucidabantur. Nam et verberati, et diversis cruciatibus fatigati, adhuc viventes crucis patibulo figebantur.tum eos cervicibus illigantes. Insuper et si apud aliquem volumen inventum fuisset sacrum aut lex, is crudeli sorte moriebat
Abbreviated transcription (Latin):
nens gͥ cũ magna uirtute. ad pelusium
& dolo filometorẽ ptolomeũ circũueni¬
ens. egiptũ occupauit. Et cũ adisset lo¬
ca menfiticȩ ciuitatis eam capiens contͣ
alexandriã ut obsidendo ptolom eũ ca¬
ꝑet ambulauit. Expulsus u ẽ ñ ab alex¬
andria tantũ. s etiã a tota egipto. roma¬
nis sibi denuntiantib ut discedet aꝓuin¬

Expanded text:
niens igitur cum magna virtute ad Pelusium, niens igitur cum magna virtute ad Pelusium, et dolo Philomitorem Ptholomaeum circumveniens, Aegyptum occupavit. Et cum adisset loca Memphiticae civitatis, eam capiens contra Alexandriam ut obsidendo Ptholomaeum caperet, ambulavit. Expulsus vero est non ab Alexandria tantum, sed etiam a tota Aegypto, Romanis sibi denuntiantibus ut discederet a
Abbreviated transcription (Latin):
iħc quidẽ iasonẽ se nominauit. omas
autẽ menelaꝰ ẽ nuncupatꝰ. Seditionẽ ita¬
q pͥus pͥnceps sac̃dotũ iħc adu̾sus mene¬
laum concitauit. & diuisa inutrũq popł
multitudi ͤ ꝓparte menelai filii tobiȩ con¬
sistebant. Popłi uͦ pars plurima iasonẽ ad¬
iuuabat. Unde laborantes menelaꝰ & filii
tobiȩ ad antiochũ discessert̃. ad noticiam
el̃ plucentes ẽo uellent patas relinq̃re
leges. & conu̾sationẽ & mores obseruare
gretoꝵ. Rogauert̃ gͦ cum ut ꝑmitteret eis
edificare gimnasiũ iherosolimis. Cumq
concessisset circũcisionẽ suã uelauerunt.
ut ñ apparerent indenudatione gretis ẽẽ
dissimiles. Cet̾aq omĩa relinquentes quȩ
illis mox patriꝰ imponebat. aliarũ facta
gentiũ ritusq sequebant᷑. Antiochꝰ autẽ
ꝓsuo felicit̾ imꝑio exertitũ ducere delib̾a¬
uit ad egiptũ tractus desidio eiꝰ. & con¬
tẽpnens filios ptolomei ut debiles ac neqͣ¬
qͣm tanta negotia regere p̃ualentes. ꝑue¬

Expanded text:
 se nominavit, Onias autem Menelaus est nominatus. Seditionem itaque prius princeps sacerdotum Jesus adversus Menelaum concitavit, et divisa in utrumque populi multitudine, pro parte Menelai filii Tobiae consistebant, populi verbo pars plurima Jasonem adjuvabat. Unde laborantes Menelaus et filii Tobiae ad Antiochum discesserunt, ad notitiam erducentes quod vellent patrias relinquere leges, et conversationem et mores observare Graecorum, rogaverunt eum ut permitteret eis aedificare gymnasium Hierosolymis. Cumque concessisset, circumcisionem suam velaverunt, ut non appdissimiles; caeteraque omnia relinquentes quae illis mos patrius imponebat, aliarum facta gentium ritusque sectabantur. Haec suo feliciter imperio exercitum ducere deliberavit ad Aegyptum, tractus desiderio ejus et continens filios Ptholomaei, ut debiles ac nequaquam tanta negotia regere praevalentes. Perve
Abbreviated transcription (Latin):
quã inuenimꝰ ex unogenere iudeos &
lacedemonas extitisse & familiaritatẽ
cum abraham socialiter habuisse. Iustũ
terarũ dimotilis epłas nob defert qͣ¬
drãgulo sc̃ptas. signacłm habentes aqͥ¬
lam draconẽ unguib deportantẽ. Epła¬

Expanded text:
uno quem ex uno genere Judaeos et Lacedaemones exstitisse, et familiaritatem cum Abraham socialiter habuisse: justum terarum Demotites epistolas vobis defert quadrangulo scriptas, signaculum habentes aqlam draconem in unguibus deportantem.
Abbreviated transcription (Latin):
posita ossa hyrcano: Ex hoc conice qͦd &
pat̾ eiꝰ sic omnẽ syriã denudauit. quẽ¬
rogante hyrcanũ. cur tanta ante eũ ossa¬
iacerent. apte inqͥt dñe. Nam canes semꝑ
ossa cũ carnib deuorant. sic̃ isti fecert̃.¬
carnes comedunt. ossa autẽ iactant.
Qoͦ & ego tanqͣm homo nͣc feci. Rex autẽ
mitatus eiꝰ responsũ tam sapienter dictũ.

Expanded text:
posita ossa Hyrcano? Ex hoc conjice quod et pater ejus sic omnem Syriam denudavit, rogante Hyrcanum cur tanta ossa ante eum jacerent: Apte, inquit, domine, nam canes semper ossa cum carnibus devorant, sicut isti fecervero comedunt carnes, ossa autem jactant, quod et ego tamquam homo nunc feci. Rex autem miratus ejus responsum tam sapienter dictum,
Abbreviated transcription (Latin):
uotii patruus eiꝰ manasses suscepit. Cuiꝰ
pꝰt uite finẽ. omas in honore successit.
filiꝰ ex istens symonis cognomine iusti.
qͥ sy mon fr̃ eleazari sic̃ p̃diximꝰ erat. Is¬
autẽ onias paruulus m̃te & pecuniis auarꝰ
existens. ꝓpopło regib uectigal qͦd patres¬

Expanded text:
uus ejus Manasses suscepit. Cujus post vitae finem, Onias successit, filius existens Simonis, cognomine Justi. Qui Simon frater Eleazari, sicut praediximus, erat. Qui Onias, parvulus mente et pecuniis avarus existens, pro populo regium vectigal, q
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiã. ut etiã acerbã emulationẽ
cognoscere qͥs de filuis suis uirtute meli¬
or exsisteret. unũquẽq ad doctoꝵ subli¬
dia disciplinarũ indocti fatuiq redi¬
erunt. Post illos autẽ adolescentulum

Expanded text:
etiam acerbam aemulationem cupiens scire quis de filiis suis virtute melior existeret, unumquemque ad doctorudia disciplinarum indocti redierunt. Post illos autem adolescentulum
Abbreviated transcription (Latin):
pa ad suꝑiora uadens loca. suꝑauit hie¬
mis tẽpore gentẽ iudeoꝵ. Dicit namq
& in eodẽ uolumine qualit̃ scopam an¬
tiochꝰ deuincens. bethaniã & samariã.
& abellam & gadarã cepisset. Paulo pꝰt
uͦ. tradid̾unt se ei iudei. qͥ circa templũ

Expanded text:
pa, ad superiora vadens loca, superavit hiemis tempore gentem Judaeorum. Dicit namque et in eodem volumine qualiter Scopam Antiochus devincens, Bathaniam et Samariam, et Abella et Cedar cepisset. Paulo post vero tradiderunt se ei Judaei, qui circa templum
Abbreviated transcription (Latin):
adiecta ei ẽ Ec ñ pꝰt multũ antiochꝰ scopã
uicit. confligens contͣ eũ iuxta fontẽ ior¬
danis. & multos ab exertitu eiꝰ ꝓstrauit.
Postea uͦ antiocho capiente syrie ciuitates
iudeoꝵ ad eum tͣnsiens inciuitatẽ. omnẽ eiꝰ
exercitũ suscepit. & elefantis habundant᷑
alim̃ta p̃buert̃. & obsidenti eos qͥ ascopa in
arce iherosolimoꝵ relicti st̃. custodes ꝓno
animo auxiliũ p̃stitert̃. Igit antiochꝰ iustũ
arbitratꝰ iudeoꝵ erga se studiũ lib̾aliter
remunerandũ. scͥpsit magistratib & ami¬
cis testimoniũ exhibens qd̃ ab eis bene
tractatꝰ ẽ. s & donationes qͣs eis ꝓgr̃a retͥ¬
buere cogitauit. manifeste illis innotu¬

Expanded text:
atore. Et non post multum, Antiochus Scopam vicit, confligens contra eum juxta fontem Jordanis, multosque de exercitu ejus stravit. Postea vero Antiocho capiente Samariam et civiJudaeorum ad eum transiens, in civitatem omnem ejus exercitum suscepit, et elephantis abundanter alimenta praebuit, et obsidenti eos qui ab Scopa in arce Hierosolymorum relicti sunt custodes prono animo auxilium praestiterunt. Igitur Antiochus, justum arbitratus Judaeorum erga se studium liberaliter remunerandum, scripsit magistratibus, et amicis, testimonium exhibens, quod ab eis bene tractatus est. Sed et donationes, quas eis pro gratia retribuere cogitavit, manifeste illis innotu
Abbreviated transcription (Latin):
lerasse. dum t̾ra eoꝵ diu̾sis calamitatibꝰ
subiaceret.cũ illis qͥ humilem syriam
habitare uidebant᷑. Nam cũ antiochus
pugnasset cont᷑ eupatorẽ ptolomeũ. &
eiꝰ filiũ ptolomeũ cognomine epiphanẽ
laborare contigit eos eo uincente. & uic¬
tos eadẽ pati ut pares ex ist̾ent. nauitur¬
batȩ & tẽpestatib fluctuanti. dũ int̾ feli¬
citatẽ & calamitatẽ antiochi fuissent
cõmunit̃ constituti. Cumq uicisset pto¬

Expanded text:
m terra eorum diversis calamitatibus subjaceret, cum illis qui humilem Syriam habitare videbantur. Nam cum Antiochus pugnasset contra Eupatorem Ptholomaeum, et ejus filium Ptholomaeum, cognomine Epiphanem, laborare contigit Judaeos, Antiocho vincente eadem pati, ut pares existerent navi turbatae et tempestatibus fluctuanti, dum inter felicitatem et calamitatem Antiochi fuissent communiter constituti. Cumque vicisset Ptho
Abbreviated transcription (Latin):
nere murũ sc̃uarii uet̾em. & constructũ ab
antiqͥs ꝓpħis: plaga quedã dei repentina
ꝑcussit: ex qua mutꝰ int̾ram cecidit. & tortꝰ
ꝑmultos dies detestabilit̃ expirauit. pͥnci¬
patũ sacerdotii tenens annis. iiͦiͦi. Quode¬
functo: sac̃dociũ popłs iudȩ contradidit.

Expanded text:
nere murum sanctuarii veterem, et constructum ab antiquis prophetis, plaga quidem Dei repentina percussus est, ex qua mutus in terram cecidit, et tortus per multos dies detestabiliter exspiravit, principatum sacerdotii tenens annis quatuor. Quo defuncto, sacerdotium populus Judae contradidit.
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ defuncto onia pͥncipe sac̃dotũ fr̃i eiꝰ
antiochꝰ sacerdotii. contulit pͥncipatum.
slam filiꝰ quẽ onias reliquerat. adhuc in¬
fans erat. Demonstrabimꝰ autẽ singła in
loco ꝓpͥo quȩ ad hunc puerũ ꝑtinere ui¬
debant᷑. Hiesu uͦ nam hic frat̃ erat omȩ: pn

Expanded text:
tempus defuncto Onia principe sacerdotum, fratri ejus Antiochus sacerdotii contulit principatum, nam filius quem Onias reliquerat adhuc infans erat. Demonstrabimus autem singula in loco proprio, quae adhuc puerum pertinere videbantur. Jesu vero nam hic erat
Abbreviated transcription (Latin):
Et tunc quidẽ cum fugẽt: multos ad se
diminui ꝑsuadet. Nec enim capacem eẽ
tantȩ multitudinis masadã. Erat autẽ
supͣ qͣm nouẽ miliũ multitudo. Itaq paruit.
herodes eiꝰ consilio. et impares quidẽ necessita¬
ti ꝑ idumeã dimisit cum uiatico. lectissimos
autẽ maximeq necessarios tenuit. atq ita in
castellum receptus ẽ. Deinde octingentis ibi re¬
lictis. qui mulieres defendent. itẽq cõmeatu

Expanded text:
Et tunc quidem cum fugeret, multi ad se diminui persuadet: nec etiam capacem esse tantae multitudinis Masadam, erat autem supra quam novem millium multitudo. Itaque paruit Herodes ejus consilio, et impares quidem necessitati per Didimeam dimisit cum viatico. Valentissimos autem maximeque necessarios tenuit, atque ita in castellum receptus est. Deinde nongentis ibi relictis, qui mulieres defenderent, itemque comitatu
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiã fasaelũ et hircanũ uinctos ei tra-
riculas dentib truncat. ne solutꝰ quide rebꝰ
mutatis uinqͣm pontificatũ recipiat. Ab in¬
tegris enĩ celebrari sacra oportet. Fãsaeli uͦ
uirtute p̃uentꝰ ẽ antigonꝰ. Qui cũ nec ferri
copiã nec manꝰ libas hab̾et. ad saxum fracto
capite interiit. Atq ita ꝓbato qđ uerus he¬

Expanded text:
erum etiam Faselum et Hircanum vinctos ei tradiriculas dentibus truncat, ne solutus, rebus mutatis, unquam pontificatum recipiat: ab integris enim celebrari sacra oportet. Faseli vero virtute praeventus est Antigonus. Qui cum nec ferri copiam nec manus liberas haberet, ad saxum fracto capite interiit, atque ita probavit quod verus He
Abbreviated transcription (Latin):
delatus in brundisium. atq inde continuo
romã ꝓfectus. faimiliaritatis pat̾nȩ gr̃a
pͥmum conuenit antoniũ. eiq tam suas
qm totius gñis clades exponit. qđq affecti¬
b siuis in castello relictis atq obsidione
cinctis. supplex adeũ hyeme nauigasset.
Itaq tantȩ miserationis casum miseratus
antonius. tũ memoria quidẽ iunctȩ cum
antipatro dexterȩ. tũ uͦ ipsiꝰ qui aderat con¬
tẽplatione uͥtutis. etiã tc̃ eum regẽ consti¬
tuere ꝓposuit uideoꝵ. quẽ ipse tetrarchã
antea fecerat. N minꝰ autẽ qm herodis
fauore odio ducebat᷑ antigoni. Hunc ecerĩ
et seditiosum: et romanis inimicũ ẽẽ arbi
ipsum paratiꝰ renouantẽ antipat expediti¬
ones. quas inegipto cũ eiꝰ patre ꝑtulerat:⁊
hospiciũ. et in reb cunctis beniuolentiã.¬
neret. Uerumtam̃ et senatũ conuocabat.
uͥ messala et post eum atratinꝰ adstante
herode patͥs eiꝰ merita. et ipsiꝰ cica ppłm

Expanded text:
nuo Romam profectus, familiaritatis paternae gratia primum convenit Antonium, eique tam suas quam totius generis clades, exponit, atque suis in castello relictis et obsidione cinctis, supplex ad eum navigasse hieme. Itaque tantae miserationis casum miseratus Antonius, et memoria quidem junctae cum Antipatro dextrae, ergo ipsius aderat contemplatione virtutis, etiam tunc eum regem constituere proposuit Judaeorum, quem ipse tetrarcham antea fecerat. Non minus autem quam Herodis favore odio ducebatur Antigoni. Hunc enim et seditiosum et Romanis inimicum esse arbitipse paratius renovans Antipatri expeditiones quas in Aegypto cum ejus patre pertulerat, et hospitineret, verumtamen et senatum convocabat, ubi Messala, et post eum Atratinus, astante Herode, patris ejus merita et ipsius circa p
Abbreviated transcription (Latin):
renti uideoꝵ fuisse domiciliũ postea quam
mesopotamiȩ sedes religuit. eiꝰq posteros hĩc
ad egiptum ẽẽ ꝓfectos. Quoꝵ. etiam nc̃ mo¬
nimenta extant in eadem ciuitate. ꝑopti¬
mo marmore sibalit̾ edificata. Cernit᷑ aũ¬
sexto ab oppido stadio arbor maxima tere¬
bintus : eamq memorant ab inttio mundi

Expanded text:
ranti Iudeorum fuisse domicilium post ea quod Mesopotamie sedes relinquit eiusque posteros huic ad Egiptum esse profectos quorum eciam nunc monumenta extant in eodem civitate per optimo marmore liberalium fabricata. Cernitur autem ab oppido stadio orbori maxima therebintus eamque memorant ab inicio mundi
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipioꝵ et cesar iratus. huiꝰmodi
regit desꝑatio: omnia cũ delib̾atione faci¬
unt atq prudentia. fraudes et insidias
cõponendo. eoꝵq dolos fortuna ꝓsequit᷑.¬
nam et consuetudinẽ obediendi rectoribꝰ
fortuna famulat᷑. nc̃ contrario peccant.

Expanded text:
di nenses omnia cum deliberatione faciunt atque prudentia, fraudes et insidias componendo, eorumque dolos fortuna prosequitnam et consuetudinem obediendi rectoribus fortuna famulatur, nunc contrario peccant.
Abbreviated transcription (Latin):
Circumfusa ergo agmina titũq ꝓ cõmili¬
tonib obsecrabant. paucoꝵq temeritatẽ
condonari cunctoꝵ obedientiȩ p̃cabant᷑.
Em̃daturos enim peccatũ p̃sens futurȩ
compensatione uͥtutis. Placatꝰ ẽ cesar

Expanded text:
Circumfusa vero agmina principem pro commilitonibus obsecrabant paucorumque temeritatem condonari cunctorum obedientiae precabantur; emendaturos esse peccatum presens futurae compensatione virtutis. Placatus imper
Abbreviated transcription (Latin):
oum uissit. et sollemnia sacra celebrare. Ipse
autẽ hircanũ pontificẽ declarauit. qd̾ se et in
ꝓmptãq ad bellum agrestiũ multitudinẽ
ab aristobolo se uocasset. ꝑ quȩ sicut imꝑato¬
rem bonũ decuit. beniuolentia potiꝰ quã t¬
more plebem sͥ conciliauit. Int̾ captiuos etiã
comp̃hensus aristoboli socer. ideq patruus te¬
nebat᷑. Ꝙ illos quidẽ qui maxime causabelli
fuissent. securi ꝑcussit. faustũ uͦ et qͥ una for¬
titer fecerant p̃claris p̃muis donat. et hieru¬

Expanded text:
et, jussit, et solemnia sacra celebrare. Ipse et, jussit, et solemnia sacra celebrare. Ipse autem, Hircano pontifice declarato, quod se et in promptamque ad bellum agrestium multitudinem ab Aristobolo revocasset, per quae, sicut imperatorem bonum decuit, benevolentia potius quam timore plebem sibi conciliavit. Inter captivos autem comprehensus Aristoboli socer, idemque patruus, tenebatur. Et illos quidem, qui maxime belli causa fuissent, securi percussit: Faustum vero et qui una fortiter fecerant praeclaris praemiis donat, et Hiero
Abbreviated transcription (Latin):
gionis obsequiũ. Multos autẽ suigentiles
adu̾se partis studiose trucidabant. plurims
semet ipsos in rupes p̃cipitabant. ñnulli furi¬
bundi cunctis que circa murũ erant in desꝑati¬
one succensis parit̾ conflagrabant. Itaq uideꝙꝑ
quicde milia duodecĩ occubuerunt. Romanoꝑ
uͦ ꝑpauci: s plures sauciati sunt. Nicħ autẽ
grauiꝰ in illa clade iudeoꝵ genti iusũ ẽ. qm
scm̃ illud archanũ neq cuiq̃m prius uisum
alienis ẽẽ ditectum.
Heniq pompeius una cũ suis comitib in
templum ingressus. uͥ neminẽ p̃t̾ pon¬
tificem adeẽ fas erat. quȩ intͦ erant candela¬
bra cum lignis et m̃sis. et in quib libareatq
adolere moris erat. uascula ex auro cuncta ꝑ-¬
spexit. congestamq pigm̃toꝵ molẽ sacreq pe¬
cunie ꝓpe ad duomilia talertoꝵ. nec tam̃ uel
hȩc uel aliud quicqͣm de sacrosc̾is opib siue in¬
strum̃tis attigit. S posterodie. post excidi ũ
curare tẽplum edituos ne quid hab̃et sordi¬

Expanded text:
iciunt. Multos autem suos gentiles adversae partis studiosi trucidabant, plurimi semetipsos in rupes praecipitabant, nonnulli furibundi cunctis quae circa murum erant in desperatione succensis pariter conflagrabant. Itaque Judaeorum quidem duodecim millia occubuerunt, Romanorum vero perpauci, sed plures sauciati sunt. Nil autem gravius in illa clade Judaeorum genti visum est, quam sanctum illud arcanum nulli cuiquam prius visum alienis esse detectum. Denique Pompeius una cum suis comitibus in templum ingressus, ubi neminem praeter pontificem adesse fas erat, quae intus erant candelabra cum lychnis, et mensas ex quibus libare atque adolere moris erat, et vascula ex auro cuncta perspexit, congestamque pigmentorum molem, ac sacrae pecuniae prope ad duo millia talentorum. Nec tamen vel haec vel aliud quidquam de saerosanctis opibus sive instrumentis attigit, sed postera die post excidium curare templum aedituos, ne quid sordium haber
Abbreviated transcription (Latin):
ducens aristobolũ cum familia. Erant autẽ
filiȩ duȩ. totidemq filii. Quoꝵ unꝰ alexander
ex itinere fugit. mino autẽ antigonus cũ so

Expanded text:
ducens Aristobolum cum familia. Erant autem illi filiae duae totidemque filii, quorum unus, Alexander, ex itinere fugit: minor autem, Antigonus, cum so