comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tioni dñs affuit discipulis qui
remanserant. ad quos proban¬
dos interrogauit. numquid et
uos uultis abire. ut responsio
permansionis eoꝵ innotesceret
nobis: nam ille nouerat qͥ ma¬
nebant: hoc ergo totũ ad hoc
nobis ualeat dilectissimi. ut
carnẽ xp̃i et sanguinem xp̃i.
ñ edamus tantũ in sacramen¬
d. quod et multi mali: sedus¬
q ad spiritus participationem
manducemus et bibamus. ut
in dñi corpore tanquã menbͣ¬
maneamus. ut eius sp̃u uege¬
demur. et ñ scandalizemur : eti¬
am si multi modo nobiscum
manducant et bibunt tem¬
poraliter sacramenta.qui ha¬
bebunt in finem eterna torm̃¬
ta. Qodo enĩ corpus xpisti
mixtũ est tanquã area: sed
nouit dñs qui sunt eius. Si tu
nosti quod trititras. quia ibi ẽ
latens massa. nec consumit tri¬
turatio. quod purgatura
ẽ uentilatio. Certi sumus fra¬
tres. quia omnes qui sumus ĩ
corpore dñi. et manemꝰ in illo.
ut et ipse maneat in nob̃: in

Expanded text:
tioni Dominus adfuit discipulis qui tioni Dominus adfuit discipulis qui remanserant, ad quos probandos interrogavit, Numquid et vos vultis ire? ut responsio permansionis eorum innotesceret nobis; nam ille noverat quia manebant: hoc ergo totum ad hoc nobis valeat, dilectissimi, ut carnem Christi et sanguinem Christi non edamus tantum in Sacramento, quod et multi mali; sed usque ad spiritus participationem manducemus et bibamus, ut in Domini corpore tanquam membmaneamus, ut ejus spiritu vegetemur et non scandalizemur, etiamsi multi modo nobiscum manducant et bibunt temporaliter sacramenta, qui habebunt in fine aeterna tormenta. Modo enim corpus Christi mixtum est tanquam in area: sed novit Dominus qui sunt ejus . Si tu nosti quid trituras, quia ibi est latens massa, nec consumit trituratio quod purgatura est ventilatio; certi sumus, fratres, quia omnes qui sumus in corpore Domini, et manemus in illo, ut et ipse maneat in nobis, in
Abbreviated transcription (Latin):
et sic intelligi. quod ait. duodl¬
cim elegi: quia sacratus ẽ nu¬
merus. Non enĩ quia perit in¬
de uinus: id̾̃o illius numeri ho¬
nor ademptus ẽ. Dam ĩ locũ
pereuntis: alius subrogatus
est. Mansit numerus conses¬
tus : numerus duodenarius:
quia per uniuersum mundũ.
hoc ẽ per quatuor cardines mũ¬
di. trinitatẽ fuerant annunci¬
aturi. ido quaterm. Se ergo ex¬
terminauit iudas: ñ duode¬
nariũ numerũ uiolauit. Ipse
deseruit preceptorem: nam deus
illi apposuit successorem. Doc
totum quod dñs de carne et
sangume suo locutus est. et
quod in eius distributionis gͣ¬
cia. uitam nobis promisit eter¬
nam: et quod hinc uoluit in¬
telligi manducatores et pota¬
tres carnis et sanguinis sui.
ut in ipso maneant. et ip̃se in
illis: et quod ñ intellexerunt qͥ
ñ crediderunt. et quod spirita¬
lia carnaliter sapiendo.scanda¬
lirati sunt. et quod eis scandali¬
rantib et pereuntib. consola-¬

Expanded text:
et sic intelligi quod ait, duodeet sic intelligi quod ait, duodecim elegi, quia sacratus est numerus. Non enim quia periit inde unus, ideo illius numeri honor demptus est: nam in locum pereuntis, alius subrogatus est . Mansit numerus consecratus, numerus duodenarius; quia per universum mundum, hoc est per quatuor cardines mundi, Trinitatem fuerant annuntiaturi. Ideo ter quaterni. Se ergo exterminavit Judas, non duodenarium numerum violavit: ipse deseruit praeceptorem, nam Deus illi apposuit successorem. 11. Hoc totum quod Dominus de carne et de sanguine suo locutus est, et quod in ejus distributionis gratia vitam nobis promisit aeternam, et quod hinc voluit intelligi manducatores et potatores carnis et sanguinis sui, ut in illo maneant et ipse in illis, et quod non intellexerunt qui non crediderunt, et quod spiritualia carnaliter sapiendo scandalizati sunt, et quod eis scandalizatis et pereuntibus, consola
Abbreviated transcription (Latin):
deus: Quanto ergo ille melior.
tanto melius utitur et malis
nostris. Quid iuda perus. int̾
om̃s adherentes magistro. In¬
ter duodecim. loculi ei comis¬
si sunt: et dispensatio paupe
rum distributa. Ingratus tam̃
beneficio honori tanto. accepit
pecuniã: perdidit iusticiam.
Tradidit uitã morturis: quẽ
ut discipulus secutus. ut inimi¬
cus persecutus est. Totũ hoc
malũ iude: sed malo eius be¬
ne usus ẽ dñs. Tradi se pertulit.
ut redimeret nos. E cce malũ
iude. in bonũ conuersum est.
Sathanas quantos martyres
persecutus est. Si sathanas ꝑ¬
sequendo cessaret: hodie tam
gloriosam coronã sancti laurẽ¬
tii ñ celebraremus.Si ergo ipsi¬
us diaboli malis operib bene
utitur deuis: quid facit malꝰ.
male utendo: Sibi nocet. ñ bo¬
nitati cłi contradicit. Arcifex il¬
lo utitur: et magniis artifex.
Si illo uti ñ nosset: nec eũ esse
permitteret. E rgo. unus ex
uobis diabolus ẽ ait: cũ ego
uos duodecim elegerim. Potest

Expanded text:
Deus ; quanto ergo ille melior, Deus ; quanto ergo ille melior, tanto melius utitur et malis nostris. Quid Juda pejus? Inter omnes adhaerentes magistro, inter duodecim loculi ei commissi sunt, et disprum distributa: ingratus tanto beneficio, honori tanto, accepit pecuniam, perdidit justitiam: tradidit vitam mortuus; quem ut discipulus secutus, ut inimicus persecutus est. Totum hoc malum Judae; sed malo ejus bene usus est Dominus. Tradi se pertulit ut redimeret nos. Ecce malum Judae in bonum conversum est. Satanas quantos martyres persecutus est? Si satanas persequendo cessaret, hodie tam gloriosam coronam sancti Laurentii non celebraremus. Si ergo ipsius diaboli malis operibus bene utitur Deus: quod facit malus, male utendo, sibi nocet; non bonitati Dei contradicit. Artifex illo utitur; et magnus artifex, si illo uti non nosset, nec eum esse permitteret. Ergo unus ex vobis diabolus est, ait, cum ego vos duodecim elegerim. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
ab artifice cło. Petulantia tam̃
quã male utitur oculis: fal¬
lacia quã male utit᷑ lingua.
Falsus testis. nonne linguam
suam et animã suam prius
trucidat: et alterũ ledere se ꝑ¬
empto conatur : Male utit᷑
lingua: nec ido mabũ est lin¬
gua. Opus dei est lingua:sed
bono opere dei male utitur
illa nequitia. quomodo utun¬
tur pedib qui currunt ad sce¬
lera: quomodo utunt̃ homi¬
tib creaturis forinsecus bonis
Auro iudicia corrumpunt: in¬
nocentes opprimunt. Luce
ista mali male utuntur.Ma¬
le uiuendo enĩ. etiã ipsam lu
riũ suoꝵ scelerũ usurpant. Iens
ut faciat mali aliquid malus.
lucere sibi uult ne offendat: qͥ
iam intus offendit & cecidit.
Quod timet in corpore: iam ĩ¬
currit in corde. Omnib ergo
bonis dei. ne per singula cur¬
rere longũ sit: male utit᷑ ma¬
lus. Contra. malis hominũ
maloꝵ bene utitur bonus.
Et quid tam bonũ quã unus
deus: quandoquidẽ ipse dñs
dixit. nemo bonus nisi solus

Expanded text:
ab artifice Deo! Petulantia tamen ab artifice Deo! Petulantia tamen quam male utitur oculis? Fallacia quam male utitur lingua? Falsus suam et animam suam prius trucidat, et alterum laedere se perempto conatur? Male utitur lingua, nec ideo malum est lingua; opus Dei est lingua, sed bono opere Dei male utitur illa nequitia. Quomodo utuntur pedibus qui currunt ad scelera, quomodo utuntur manitibus forinsecus bonis auro, judicia corrumpunt, innocentes opprimunt! Luce ista mali male utuntur: male vivendo enim etiam ipsam lucrium suorum scelerum usurpant. Vadens ut faciat aliquid mali malus, lucere sibi vult ne offendat, qui jam intus offendit et cecidit. Quod timet in corpore, jam incurrit in corde. Omnibus ergo bonis Dei, ne per singula currere longum sit, male utitur malus: contra malis hominum malorum bene utitur bonus. Et quid tam bonum quam bonus al., unus Deus? quandoquidem ipse Dominus dixit: Nemo bonus nisi solus
Abbreviated transcription (Latin):
corporis et sanguinis tui: & noᷤᷤ
credidimus et cognouimus:
Non cognouimus. & credi¬
dimus:sed credidimus et cog¬
nouimus. Credidimus enim:
ut cognosceremus. Dã si pri¬
uis cognoscere. ac deinde crede¬
re uellemus:nec cognoscere nec
credere ualeremus. Quid credi¬
dimus. et quid cognouimus :
Quia tu es xp̃c filius d̃i. Idest.
quia ipsa uita eterna tu es: et
ñ das in carne et sanguine tuo
nisi quod es. Ait ergo dñs iħc.
Nonne ego uos duodecin ele¬
gi: et unrus ex uobis diabolus
est: Ergo undecim elegi si dice¬
ligitur diabolus ⁊ et in electis
est diabolus: E lecti. in laude¬
dici solent. An electus ẽ et iste:
de quo nolente et nesciente.
magnũ aliquid bonifieret:
Hoc est propriũ dei: contrari¬
um iniquis. Sicut enĩ iniqͥ
male utuntur bonis operib
dei : sic contra. deuis bene uti¬
tur malis operib hominũ
iniquoꝵ. Quã bonũ est men¬
bra corporis ita esse. quẽadmo¬
dum disponi ñ possunt: nisi

Expanded text:
corporis et sanguinis tui. Et nos corporis et sanguinis tui. Et nos credidimus, et cognovimus. Non cognovimus, et credidimus, sed credidimus, et cognovimus. Credidimus enim ut cognosceremus: nam si prius cognoscere, et deinde credere vellemus, nec cognoscere nec credere valeremus. Quid credidimus, et quid cognovimus? Quia tu es Christus Filius Dei; id est, quia ipsa vita aeterna tu es, et non das in carne et sanguine tuo nisi quod es. 10. Ait ergo Dominus Jesus: Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est? Ergo, Undecim elegi diceligitur et diabolus, et in electis est diabolus? Electi in laude solent dici: an electus est et iste, de quo nolente et nesciente magnum aliquid boni fieret? Hoc est proprium Dei; contrarium iniquis. Sicut enim iniqui male utuntur bonis operibus Dei; sic contra Deus bene utitur malis operibus hominum iniquorum. Quam bonum est membra corporis ita esse, quemadmodum disponi non possunt nisi
Abbreviated transcription (Latin):
cere. E cce dño contigit. Dix¬
it. et perdidit multos: reman¬
sit ad paucos: sed ñ turbatur
ille qui ab inicio nouerat. et
qui essent credentes. et qui ñ
credentes. Don si nob̾ contin¬
gat. perturbemur: solacium
in dño inueniamus: et tam̃
caute uerba dicamus. Atq il¬
le ad paucos qui remanserãt.
Dixit ergo iħc duodecim. id
est illis duodecim qͥ remanse¬
rant. Numquid et uos uul
tis abire: Don discessit nec
iudas. Sed quare manebat.
dño iam apparebat: nob̾ po¬
stea manifestatũ est. Respon¬
dit petrus pro omnib: uinus
pro multis: unitas pro uniũ¬
sis. Respondit ergo ei symon
petrus. Dñe ad quẽ ibimus:
Repellis nos a te: da nobis al¬
terum te. Ad quẽ ibimus si a
te recedimus: ad quẽ ibimus :
Uerba uite eterne habes. Nide¬
de quẽadmodũ petrus dante d̃o.
recreante sp̃u sancto intellexit.
Tnde. nisi quia credidit: Ter¬
ba uite eterne habes. Nitã enĩ
eternã habes. inministratione

Expanded text:
ebui. Ecce Domino contigit; dixebui. Ecce Domino contigit; dixit, et perdidit multos, remansit ad paucos. Sed non turbabatur ipse, quia ab initio noverat et qui credentes essent, et qui non credentes: nos si nobis contingat, perturbamur. Solatium in Domino inveniamus, et tamen caute verba dicamus. 9. Atque ille ad paucos qui remanserant: Dixit ergo Jesus duodecim; id est illis duodecim qui remanserunt: Numquid et vos, inquit, vultis ire? Non discessit nec Judas. Sed quare manebat, Domino jam apparebat; nobis postea manifestatus est. Respondit Petrus pro omnibus, unus pro multis, unitas pro universis: Respondit ergo ei Simon Petrus: Domine, ad quem ibimus? Repellis nos a te, da nobis alterum te. Ad quem ibimus? Si a te recedimus, ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes. Videte quemadmodum Petrus, dante Deo, recreante Spiritu sancto, intellexit. Unde, nisi quia credidit? Verba vitae aeternae habes. Vitam enim aeternam habes in ministratione
Abbreviated transcription (Latin):
cedere dñm suũ: et consiliũ
dare ne moreretur ille qui
uenerat ut moreret᷑. ne nos
in eternũ moreremur. Et ait
illi. Redi post me sathanas.
ñ enĩ sapis ea que dei sunt ħ
que sunt hominis. Non illũ
reppulit retro ire post sathanal.
et appellauit sathanan: sedsi¬
cit post se ire. ut ñ esset sathan
ambulando post dñm. Ist
ergo sic redierunt retro. quo¬
modo de quib dam femi¬
nis dicit apostolus. quedã e¬
nim conuerse sunt retro post
sathanan: ułterius cũ illo ñ
ambulauerunt. Ecce precisi
a corpore. uitam perdiderũt:
quia forte in corpore nec fuer̃t.
Inter ñ credentes et ipsi depu¬
tandi sunt: quamuis discipłi
dicerent᷑. Abierunt retro. non
pauci: sed multi. Hoc forte
factum ẽ ad consolationẽ: quo¬
niam aliquando contingit.
ut dicat homo uerũ. et quod
dicit ñ capiatur: atq illi qui
audiunt scandalizentur et
discedant: penitet aũt homi¬
nem dixisse quod uerum est.
Dicit enĩ apud se homo: ñ de¬
bui sic dicere: ñ hoc debui di¬

Expanded text:
aecedere Dominum suum, et consilium dare ne moreretur ille, qui venerat ut moreretur, ne nos in aeternum moreremur; et ait illi: Redi post me, satanas; non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominis sunt . Non illum repulit retro ire post satanam, et appellavit satanam; sed fecit post se ire, ut non esset satanas ambulando post Dominum. Isti autem sic redierunt retro, quomodo de quibusdam feminis dicit Apostolus: Quaedam enim conversae sunt retro post satanam . Ulterius cum illo non ambulaverunt. Ecce praecisi a corpore vitam perdiderunt, quia forte in corpore nec fuerunt. Inter non credentes et ipsi deputandi sunt, quamvis discipuli dicerentur. Abierunt retro, non pauci, sed multi. Hoc forte factum est ad consolationem, quoniam aliquando contingit ut dicat homo verum, et quod dicit, non capiatur, atque illi qui audiunt, scandalizentur et discedant. Poenitet autem hominem dixisse quod verum est: dicit enim apud se homo, Non debui sic dicere, non hoc dicere d
Abbreviated transcription (Latin):
do. Uerus ergo ille panis qͥ
dat uitam mundo: et ipse ci-¬
bus ẽ de quo paulo ante locu¬
tus sum: operamim cibũ. ñ
qui perit. sed qui permanet
in uitã eternã. E rgo et illud
manna hoc significabat: et
illa omma signa mea erant.
Signa mea dilexistis: qui sig¬
nrificabat᷑ contemnitis: Non
ergo moyses dedit panẽ de ce¬
lo: deus dat panem de celos
quẽ panem: Forte manna:
Don. s panẽ quem significa¬
uit manna: ipsũ uidelicet do¬
minũ ih̃m. Pater meus dat uo¬
bis panem uerũ. Panis enĩ deus
ẽ qui de celo descendit: et dat
bis panẽ hunc. Quomodomu¬
lier illa samaritana cui dictũ
est. qui biberit de aqua hac. si¬
unquã: continuo illa scdm
corpus accipiens. sed tam̃ ca-¬
rere indigentia uolens:dain¬
quit dñe michi de hac aqua:
sic et isti. dñe da nobis panẽ
hunc. qui nos reficiat. nec
deficiat. Dixit aũt eis ihe.

Expanded text:
do. » Verus ergo ille panis est, qui dat vitam mundo, et ipse cibus est de quo paulo ante locutus sum: « Operamini cibum qui non perit, sed qui permanet in vitam aeternam . » Ergo et illud manna hoc signiilla omnia signa mea erant. Signa mea dilexistis; qui significabatur, contemnitis? Non ergo Moyses dedit panem de coelo: Deus dat panem. Sed quem panem? forte manna? Non, sed panem quem significavit manna, ipsum scilicet Dominum Jesum. Pater meus dat vobis panem verum. Panis enim Dei est qui descendit de cbis semper panem hunc. » Quomodo mulier illa Samaritana, cui dictum est : « Qui biberit de hac continuo illa secundum corpus accipiens, sed tamen carere indigentia volens: « Da, inquit, mihi, Domine, de aqua, » sic et isti: Domine, da nobis panem hunc, qui nos reficiat, nec deficiat. « Dixit ergo eis Je
Abbreviated transcription (Latin):
Cura suꝑbiã: et nulla erit ĩ¬
iquitas. Ut ergo causa om̃i
retur: descendit. et humilis fa¬
ctus est filius dei. Quid super¬
bis homo: Deus propter te
humilis factus est. Puderet te
fortasse imitari humilẽ hominẽ :
saltem imitare humilẽ dm. Ue¬
nrit filius dei in homine: et hu¬
milis factus ẽ. Precipitur tibi
ut sis humilis: ñ tibi precipit᷑¬
rit ex homine fias pecus. Ille
deus factus ẽ homo: tu homo
cognosce. quia es homo. Tota
humilitas tua: ut cognoseas te.
Ergo. quia humilitatẽ docet
deus: dixit. Don ueni facere
uoluntatẽ meam: sed uolunta¬
commendatio humilitatis est.
Suꝑbia quippe facit uolunta¬
tem suam: humilitas facit uo¬
luntatem dei. Ido qui ad me ue¬
nerit: ñ eiciã foras. Quare:. Ca
ñ ueni faccre meã uoluntatẽ:¬

Expanded text:
Cura superbiam, et nulla erit iniquitas. Ut ergo causa omniusuperbia, descendit et humilis factus est Filius Dei. Quid superbis, homo? Deus propter te humilis fafortasse imitari humilem hominem, saltem imitare humilem Deum. Venit Filius Dei in homine, et humilis factus est. Praecipitur tibi ut sis humilis, non tibi praecipitur ut ex homine fias pecus. Ille Deus factus est homo, tu homo cognosce quia es homo. Tota humilitas tua est, ut cognoscas te. Ergo quia humilitatem docet Deus, dixit: Non veni facere voluntatem meam, sed ejucommendatio humilitatis est. Superbia quippe facit voluntatem suam, humilitas facit voluntatem Dei. Ideo qui ad me venerit, non ejiciam foras. Quare? quia non veni facere voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
michi: qui ad me uenit. huini¬
lis sit. Qui michi adheret hu¬
milis erit: quia ñ faciet suam.¬
eicietur foras: quia superbꝰ cũ
esset. proiectus ẽ foras. Uide
illa interiora commendariin
psalmo. Filii aũt hominũ in
protectione alarũ tuarũ spera¬
bunt. Uide quid sit ire intro:
uide quid sit ad illius protec¬
tionem confugere:uide quid
sit eciã sub uerbera patris cur¬
rere: flagellat. enĩ omnẽ filiũ
quẽ recipit. ⁊ ilii aũt hominũ
in tegmine alarũ tuarũ spera¬
bunt. E t quid est intus: Ine¬
briabunt᷑ ab ubertate domus
tue. Cũ miseris intro intran¬
tes in gaudiũ dm̃i sui. inebri-¬
abuntur ab ubertate domus
tue: et corrente uoluptatis
tue potabis eos. quoniã apud

Expanded text:
ui ad me venit, humilis fit; qui mihi adhaeret, humilis erit; quia non facit voluntaejicietur foras, quia cum superbus esset, projectus est foras. 17. Vide illa interiora commendari in Psalmo: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt. Vide quid sit ire intro, vide quid sit ad illius protectionem confugere, vide quid sit etiam sub verbera patris currere: flagellat enim omnem filium quem recipit. Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Et quid est intus? Inebriabuntur ab ubertate domus tuae. Cum miseris intro, intrantes in gaudium Domini sui; inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ et d̃m: arcam et cõsci¬
entiam. Ille illud habet quod
perit: et ibi habet unde perit:
iste d̾m habet qui perire ñ pi¬
test: et ibi habet unde aufer¬
ri ñ potest: sed si sit rectus cor¬
de. Tunc enĩ intrat. et ñ exit.
ldo ille quid dicebat: Quo¬
niam apud de est fons uite:
ñ apud nos. Id̾o intrare debe¬
mus ut uiuamus: ñ quasi no¬
bis sufficere ut pereamus: ñ
quasi de nostro uelle satiari i
arescamus: sed os ad ipsũ fon¬
tem ponere. ubi aqua ñ defi¬
cit. Quia uoluit suo cõsilio
qui ante ceciderat ꝑ suꝑbiã.
qui ei calicem ipsius suꝑbie
propinauit. Quia ergo apã
te ẽ fons uite. et in lumine ca¬
o uidebimus lum̃: incus uni¬
uamus. intus uideamus. Qua¬
re enĩ inde exitum ẽ: Audi qua¬
re. Non ueniat michi pes suꝑ¬
bie. Ergo illeexut: cui uenit
pes suꝑbie. Ostende quia ille¬
ideo exiit. Et manus peccato¬
ris ñ moueat me. propter pe¬
dem suꝑbie. Quare hoc dicis:

Expanded text:
aurum et Deum, arcam et consciaurum et Deum, arcam et conscientiam. Ille illud habet quod perit, et ibi habet unde perit; iste Deum habet, qui perire non potest, et ibi habet unde auferri non potest: sed si sit rectus corde; tunc enim intrat, et non exit. Ideo ille quid dicebat? Quoniam apud te est fons vitae: non apud nos. Ideo intrare debemus ut vivamus, non quasi nobis sufficere ut pereamus, non quasi de nostro velle satiari ut arescamus: sed os ad ipsum fontem ponere, ubi aqua non deficit. Quia voluit suo consilio qui ante ceciderat per superbiam, qui ei calicem ipsius superbiae propinavit. Quia ergo apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen; intus bibamus, intus videamus. Quare enim inde exitum est? Audi quare: Non veniat mihi pes superbiae. Ergo ille exiit, cui venit pes superbiae. Ostende quia ideo exiit. Et manus peccatorum non moveant me: propter pedem superbiae. Quare hoc dicis
Abbreviated transcription (Latin):
am tuã scientib te: et iustici¬
am tuã his qui recto sunt cor¬
de. Qui secuntur uoluntatẽ
dm̃i sui. ñ querentes sua. s que
ipsis ñ ꝯmouent᷑ pedes. Bonꝰ
enĩ deus isrł rectis corde. Mei
aũt inquit ille pedes pene cõ¬
motisunt. Quare: Quia re¬
laui in peccatorib : pacẽ pec¬
catoꝵ uidens. Ergo. quib bo¬
nus est deus: nisi rectis corde:
Dam michi torto corde. dis¬
plicuit deus. Quare displicu¬
it: Quia dedit felicitatẽ ma¬
lis: et ideo nutauerunt mi¬
chi pedes: quasi sine causa ser¬
iussem deo. Id̃o ergo mei pene
comoti sunt pedes:quia non
fun rectus corde. Quid ẽ ergo
rectus corde: Sequens uolun¬
tatem d̃i. Ille fetix ẽ: ille la¬
borat. At ille male uiuit
et felix est: iste iuste uiuit &
laborat. Don indignet᷑ iuste
uiuens et laborans: intus ha¬
bet. quod ille felix ñ habet.
Don ergo tristetur: ñ mace¬
retur: ñ deficiat. felix ille ha¬
bet aurũ in arca. iste dm in
conscientia. Compara nunc

Expanded text:
scientibus te, et justitiam tuam his qui recto sunt corde. Qui sequuntur voluntatem Domini sui, non quaerentes sua, sed quaipsis non commoventur pedes. Bonus enim Deus Israel rectis corde. Mei autem, inquit ille, pene commoti sunt pedes. Quare? Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens . Ergo quibus bonus est Deus, nisi rectis corde? Nam mihi torto corde displicuit Deus. Quare displicuit? Quia dedit felicitatem malis: et ideo nutaverunt mihi pedes, quasi sine causa servissem Deo. Ideo ergo mei pene commoti sunt pedes, quia non fui rectus corde. Quid est ergo rectus corde? Sequens voluntatem Dei. Felix est ille, laborat ille: ille male vivit et felix est, ille juste vivit et laborat. Non indignetur juste vivens et laborans; intus habet quod felix ille non habet: non ergo tristetur, non maceretur, non deficiat. Felix ille habet ipse aurum in arca, iste Deum in conscientia. Compara nunc
Abbreviated transcription (Latin):
et propħias audiamus. Nam
de propbia conuincimus contͣ¬
dicentes paganos. Quis ẽ xp̃c.¬
dicit michi paganus: Cui re¬
spondemus. Quem pronun¬
ciauerunt propħe. Et ille. Q
propħe: Recitamus ysaiã. da¬
nielem. ieremiam: alios sc̃os

Expanded text:
et prophetias audiamus. 7. Nam et prophetias audiamus. 7. Nam de prophetia convincimus contradicentes Paganos. Quis est Christus, dicit Paganus? Cui respondemus: Quem praenuntiaverunt Prophetae. Et ille: Qui Prophetae? Recitamus Isaiam, Danielem, Jeremiam, alios sanctos
Abbreviated transcription (Latin):
inquit de plenitudine erris
accepimus. E rgo idoneus ẽ
perhibeat testimoniũ.Sed pla¬
ne fratres mei in nocte huiꝰ
secłi. audiamus et propħiam in¬
dente. Modo enĩ ad fragilita¬
dem nostrã. nocturnasq corctis
nostri intimas tenebras. humi¬
lis uoluit uenire dñs noster¬
nendus et honorandus. Uenit
negandus et confitendus: con-¬
temnendus et negandus a rui¬
deis:.honorandus et confitendꝰ
a nobis. Iudicandus. sed iudica¬
turus: iudicandus inruste: ru¬
dicaturuis iuste. Talis ergo ue¬
nit: ut oporteret ei lucernã te¬
stimonium perhibere. Nam̃
quid opus erat ut ioħs tanꝗͣ
lucerna perhiberet diei desti¬
moniũ: si dies ipse ab infirmi¬
tate nostra posset uideri: Sed
ñ poteramus. Infirmus factuᷤᷤ
ẽ infirmis : per infirmitatem
sanauit infirmitatẽ. Per mor¬
talem carnẽ: carnis abstuilit
mortem. De corpore suo. colli¬
rrũ fecit oculis nostris. Quia
ergo deus uenit. et in nocte se¬
culi adhuc sumus: oportet ut

Expanded text:
inquit, de plenitudine ejus inquit, de plenitudine ejus accepimus. Ergo idoneus estperhibeat testimonium. Sed plane, fratres mei, in nocte hujus saeculi audiamus et prophetiam intente: modo enim ad fragilitatem nostram nocturnasque cordis nostri intimas tenebras humilis voluit venire Dominus nosternendus et honorandus, venit negandus et confitendus; contemnendus et negandus a Judaeis, honorandus et confitendus a nobis: judicandus et judicaturus; judicandus injuste, judicaturus juste. Talis ergo venit, ut oporteret ei lucernam testimonium perhibere. Nam quid opus erat ut Joannes tanquam lucerna perhiberet testimonium diei, si dies ipse ab infirmitate nostra posset videri? Sed non poteramus: infirmas factus est infirmis, per infirmitatem sanavit infirmitatem; per mortalem carnem, carnis abstulit mortem; de corpore suo collyrium fecit luminibus nostris. Quia ergo Dominus venit, et in nocte saeculi adhuc sumus, oportet ut
Abbreviated transcription (Latin):
do pergit ad occidentẽ. dese¬
rit orientem: et donec oriturꝰ
redeat ad orientẽ. non ẽ in ori
et uenit. et ibi est: et redit. et
hic est. Aucdi ipsum erigłistã
alio loco dicentem: et si potes.
cape: et si ñ potes.crede. Deũ
inquit. nemo uidit unquã:
nisi uingenitus filius qui est
in finu patris ipse enarrauit.
Non dixit. fuit insinu patͥs:
quasi ueniendo deseruerit si¬
num patris. Hic loquebatur.
et ibi se esse dicebat:quia et
hinc discessurus. quid dixit:
Ecce ego uobiscũ sum: usq ad
consuminationẽ secłi. Ergo ue¬
rum ẽ testimoniũ luminis. si¬
ue se ostendat. siue alia: qͥa
ñ potes. et sine lumine non
potes uidere quodlibet aliud
quod ñ est lumen. Si idoneũ
est lumen ad demonstranda
ea que ñ sunt lumina: num¬
quid in se deficit: Nuqͥd
se ñ aperit: sine quo alia pa¬
tere ñ possunt. Locutus est
propħauerũ.Sed unde ha¬
beret: nisi de fonte ueritatis
hauriret:Locutus est iohs
uerũ: sed unde locutus ẽ. ip¬
sum interroga. Nos omnes

Expanded text:
do pergit ad occidentem, deserit orientem, et donec oriturus redeat ad orientem, non est in oriChristus et venit, et ibi est; et redit, et hic est. Audi ipsum Evangelistam alio loco dicentem, et si potes, cape; si non potes, crede: Deum, inquit, nemo vidit unquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit . Non dixit, Fuit in sinu Patris, quasi veniendo deseruerit sinum Patris. Hic loquebatur, et ibi se esse dicebat: qui et hinc discessurus, quid dixit? Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . 6. Ergo verum est testimonium luminis, sive se osn, et sine lumine non potes videre quodlibet aliud quod non est lumen. Si idoneum est lumen ad demonstranda ea quae non sunt lumina, numquid in se deficit? numquid se non aperit, sine quo alia patere non possunt? Locutus est Propheta verum; sed unde haberet, nisi de fonte veritatis hauriret? Locutus est Joannes verum; sed unde locutus est, ipsum interroga: Nos omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
tis: Quid nos queritis si peccatoreᷤᷤ
sumus: Ido uos querimus. ne pe¬
reatis. Querimus. quia quesitisu¬
inus. Inuenire uos uolumꝰ: quia
inuenti suimꝰ. Itaq nathanael.
cũ dixisset unde me nosti: ait illi
dñs. Prius quã te uocaret philip¬
pus: cũ esses sub arbore fici uidi
de. O tu isrł sine dolo. quisquis
es. o popłe uiuens ex fide: ante¬
quã te per apłos meos uocarem¬
ait. cũ esses sub umbra mortis. &
tu me ñ uideres: ego uidite. Do¬
minus deinde dixit ei. Quia
dixi tibi. uidi te sub arbore fi¬
ci credis: maius his uidebis. Qͥã
ẽ hoc maius his uidebis: Et di¬
cit eis. Amen dico uob̃. uidebi¬
tis celum apertũ: et angłos as

Expanded text:
tis? quid nos quaeritis, si peccatores tis? quid nos quaeritis, si peccatores sumus? Ideo vos quaerimus, ne pereatis: quaerimus, quia quaesiti sumus; invenire vos volumus, quia inventi sumus. 22. Itaque Nathanael cum dixisset, Unde me nosti? ait illi Dominus, Priusquam te vocaret Philippus, cum esses sub arbore fici, vidi te. O tu Israel sine dolo, quisquis es, o popule vivens ex fide, antequam te per Apostolos meos vocarem, cum esses sub umbra mortis, et tu me non videres, ego te vidi. Dominus deinde dicit ei: « Quia dixi tibi, Vidi te sub arbore fici, credis: majus his videbis. » Quid est hoc, « majus his videbis? Et dicit ei: Amen, amen dico vobis, videbitis coelum a
Abbreviated transcription (Latin):
prius quesiuimꝰ xp̃mꝰ. et ñ ille nos
quesiuit: Nunquid nos uemmus
egroti ad medicũ: et ñ medicus ad
egrotos: Nonne ouis illa perierat:
et relictis nonaginta et nouẽ pastor
quesiuit illã et inuenit. quã letus
in humeris reportauit: Nonne pe¬
rierat uia dragina. et accendit mu¬
lier lucernã. et quesiuit in tota
domo sua donec inuenit: Et cũ
inuenisset. congratulamim michi¬
inquit uicinis: quoniã inueni
dragnã quã perdiderã. Sic et nos
sicut oues perieramꝰ. et sicut drag¬
ia perieramꝰ: et pastor noster in¬
uenit ouẽ sed quesruit ouem: mu¬
lier inuenit dragnã. sed quesiuit
dragmiã. Que est mulier: Caro
xp̃i. Que est lucerna: Paraui lu¬
cernã xp̃o meo. Ergo quesiti su¬
mus ut inueniremur: inuenti lo¬
quim᷑. Non suꝑbiamꝰ: quia ante¬
quã inueniremur perieramus. si
ñ quererem᷑. Non nob̾ ergo dicant
quos amamus: et uolumꝰ lucrari
paci eccłe catholice. Quid nos uul¬

Expanded text:
prius quaesivimus Christum, et non ille nos prius quaesivimus Christum, et non ille nos quaesivit? Numquid nos venimus aegroti ad medicum, et non medicus ad aegrotos? Nonne ovis illa perierat, et relictis nonaginta novem pastor quaesivit illam et invenit, quam laetus in humeris reportavit? Nonne perierat drachma illa, et accendit mulier lucernam, et quaesivit in tota domo sua donec invenit? Et cum invenisset, Collaetamini mihi, ait vicinis suis, quia inveni drachmam quam perdideram . Sic et nos sicut ovis perieramus, et sicut drachma perieramus: et pastor noster invenit ovem, sed quaesivit ovem; mulier invenit drachmam, sed quaesivit drachmam. Quae est mulier? Caro Christi. Quae est lucerna? Paravi lucernam Christo meo . Ergo quaesiti sumus, ut inveniremur; inventi loquimur. Non superbiamus, quia antequam inveniremur, perieramus, si non quaereremur. Non ergo nobis dicant quos amamus, et volumus lucrari paci Ecclesiae catholicae: Quid nos vul
Abbreviated transcription (Latin):
¶nde: Quia dictũ est ei. ante¬
quã te philippus uocaret. cũ es¬
ses sub arbore fici uidite. Queren¬
dũ est an aliquid significet ista ar¬
bor fici. Audite enĩ fratres mei.
Inuenimus arborẽ fici maledic¬
tam: quia sola folia habuit: et ĩ¬
fructum habuit. In origine hu¬
mani generis adam et eua cum
peccassent: de foliis ficulneis sue¬
cinctoria sibi fecerunt. Folia ergo
ficulnce. intelligunt peccata. Erat
aũt nathanael sub arbore fici. tan¬
quã subumbra mortis: uidit eũ
dñs de quo dictum ẽ: qui sedebãt
sub umbra mortis. lum̃ ortum est
eis. Quid ergo dictum ẽ nathana¬
eli: Dicis michi o nathanael. un¬
de me nosti: Modo iã loqueris
mecũ:. quia uocauit de philippꝰ.
Iam quẽ uocauit ꝑ apłm: ad ec¬
clesiã suam uidit ꝑtinere. O tu
eccła. o tu isrł. in quo dolus ñ est.
apłos: quomodo nathanael cog¬
nouit xp̃m ꝑ philippũ. Sed mis¬
peccato iaceres. Humquid eñ nos

Expanded text:
Unde? Quia dictum est ei, AnteUnde? Quia dictum est ei, Antequam te Philippus vocaret, cum esses sub arbore fici, vidi te. 21. Quaerendum est, an aliquid significet ista arbor fici. Audite enim, fratres mei: Invenimus arborem fici maledictam, quia sola folia habuit, et fructum non habuit . In origine humani generis Adam et Eva cum peccassent, de foliis ficulneis succinctoria sibi fecerunt : folia ergo ficulnea intelliguntur peccata. Erat autem Nathanael sub arbore fici, tanquam sub umbra mortis. Vidit eum Dominus, de quo dictum est, Qui sedebant sub umbra mortis, lumen ortum est eis . Quid ergo dictum est Nathanaeli? Dicis mihi, o Nathanael, Unde me nosti? Modo jam loqueris mecum, quia vocavit te Philippus. Jam quem vocavit per apostolum, ad Ecclesiam suam vidit pertinere. O tu Ecclesia, o tu Israel, in quo dolus non est; um per Apostolos, quomodo Nathanael cognovit Christum per Philippum. Sed mispeccato jaceres. Numquid enim nos
Abbreviated transcription (Latin):
in ea ñ erat: Confitebatur pec¬
cata. Hoc laudat in nathanae¬
le: quia dolus in illo ñ erat: qͥa
multi pharisei. qui abundabãt
peccatis. iustos se dicebant. et do¬
lum afferebant: ꝑ quẽ sanari ñ
poterant. Uidit ergo iã istũ.
in quo dolus ñ erat: et ait. Ec¬
ce uere isrłita: in quo dolus ñ est.
Dicit ei nathanael. Unde me
nosti: Respondit iħc: et dixit.
Prius quã te philippus uocar&.
cũ esses sub ficu. uicłi te. id ẽ. sub
arbore fici. Respondens ei. ait.
nathanael iste intelligere. in
eo quod dictum ẽ. cũ esses sub
fici arbore uidite: prius quã te
philippus uocaret. Dam talem
uocem protulit. Tu es filrus dei.
tu es rex isrł: qualem tanto post
petrus. quando ei dñs ait: beatus
es symon bariona. quia ñ tibi ca
ro et sanguis reuelauit: sed pater
meus qui est in celo. Et ibi nomi
nauit petrã: et laudauit firma¬
mentũ eccłe In ista fide hic iam
dicit tu es filius der. tu es rex isrł.

Expanded text:
in illa non erat? Confitebatur pecin illa non erat? Confitebatur peccata. Hoc et laudat in Nathanaele, quod dolus in illo non erat: quia multi pharisaei qui abundabant peccatis, justos se dicebant, et dolum afferebant, per quem sanari non poterant. 20. Vidit ergo jam istum in quo dolus non erat, et ait: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Dicit ei Nathanael: Unae me nosti? Respondit Jesus, et dixit: Priusquam te Philippus vocaret, cum esses sub ficu, vidi te; id est, sub arbore fici. Respondit ei NathanaNathanael iste intelligere, in eo quod dictum est, Cum esses sub fici arbore, vidi te, priusquam te Philippus vocaret. Nam talem vocem protulit, Tu es Filius Dei, tu es rex Israel; qualem tanto post Petrus, quando ei Dominus ait, Beatus es, Simon Bariona, quia non tibi hoc caro et sanguis reuelauit, sed pater meus, qui in cnavit petram, et laudavit firmamentum Ecclesiae in ista fide. Hic jam dicit, Tu es Filius Dei, tu es rex Israel.
Abbreviated transcription (Latin):
gisset. Ido aũt suspicatꝰ erat
eũ ignorare. quia ñ illam rep¬
pulit: quasi ne immundis:
manib tangeret᷑. Douerat au¬
tem ille: ꝑmisit se tangr:. ut ta¬
ctus ipse sanaret. Dñs uidens
cor pharisei: proposuit simili¬
tudinẽ. Duo debitores erant
cuidã feneratori: unus ei debe¬
bat quinquaginta denarios:
alter quingentos. Cũ autẽ ñ
haberent unde redderent: do¬
nauit ambob. Quis eũ plus
dilexit: Et ille. Credo dñe:
cui plus donauit. Et conuer¬
sus ad mulierem: dixcit symo¬
i. Uides istam mulierẽ: In¬
traui in domũ tuam. aquam
um michi ñ dedisti: illa pedes
meos unxit ungento. Propte¬
rea dico tibi. dimittent᷑ ei pecca¬
ta multa: quomã dilexit mul¬
tum. Cui aũt modicũ dimit¬
titur: modicũ diligit. Hoc est
dicere. Plus egrotas. si sanum te
putas. Modicũ tibi putas di
mitti: cũ plus debitor sis. Bene
ista. quia dolus in ea ñ erat: me¬
ruit medicinã. Quid ẽ dolus

Expanded text:
gisset. Ideo autem suspicatus erat gisset. Ideo autem suspicatus erat eum ignorasse, quia non illam repulit, quasi ne immundis manibus tangeretur: noverat autem ille, permisit se tangi, ut tactus ipse sanaret. Dominus videns cor Pharisaei, proposuit similitudinem: « Duo debitores erant cuidam feneratori; unus ei debebat quinquaginta denarios, alter quingentos: cum non haberent unde redderent, donavit ambobus; quis eum plus dilexit? Et ille: Credo, Domine, cui plus donavit. Et conversus ad mulierem, dixit Simoni: Vides istam mulierem? Intravi in domum tuam, aquam um mihi non dedisti; illa pedes meos unxit unguento. Propterea dico tibi; dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum: cui autem modicum dimittitur, modicum diligit » . Hoc est dicere, Plus aegrotas, sed sanum te putas: modicum putas tibi dimitti, cum plus debitor sis. Bene ista, quia dolus in illa non erat, meruit medicinam. Quid est, dolus
Abbreviated transcription (Latin):
derent dñm. quia miscebat᷑ egro¬
tis medicus: et dicerẽt. ecce cũ qui¬
bus manducat. cũ publicanis et
peccatorib: respondit inedicus
freneticis. Non ẽ opus sanis me¬
dicus: sed male habentib. Non
ueni uocare iustos: sed peccato¬
res. Hoc ẽ dicere. Quia uos iustoᷤ
dicitis cũ sitis peccatores: sauos
uos p̃dicatis. cũ langueatis: me¬
dicinã repellitis. ñ sanitatem
tenetis. Unde ille phariseus qui
uocauerat dñm ad prandiũ. sa¬
nus sibi uidebat᷑. Egrota autẽ
uia mulier irrupit in domũ.
quo ñ erat inuitata: et deside¬
rio salutis facta impudens. ac¬
cessit ñ ad caput dñi. ñ adma¬
nus. sed ad pedes. Lauit eos la¬
crimis: tersit capillis: osculata
est eos: unxxit unguento. Pacem
fecit cũ uestigiis dñi peccatrix.
Rep̃hendit ille tanquã sanus
medicũ. ille phariseus. qui illic
discumbebat: et ait apud se.
Hic si esset inquit propħa. sci¬
ret que mulier illi pedes teti¬

Expanded text:
derent Dominum quia miscebatur aegroderent Dominum quia miscebatur aegrotis medicus, et dicerent, Ecce cum quibus manducat, cum publicanis et peccatoribus; respondit medicus phreneticis, Non est opus sanis medicus, sedpeccatores . Hoc est dicere, Quia vos justos dicitis, cum sitis peccatores, sanos vos judicatis, cum langueatis, medicinam repellitis, non sanitatem tenetis. Unde ille pharisaeus qui vocaverat Dominum ad prandium, sanus sibi videbatur: aegrota autem illa mulier irrupit in domum, quo non erat invitata, et desiderio salutis facta impudens, accessit, non ad caput Domini, non ad manus, sed ad pedes; lavit eos lacrymis, tersit capillis, osculata est eos, unxit unguento, pacem fecit cum vestigiis Domini peccatrix. Reprehendit ille tanquam sanus medicum, ille pharisaeus qui illic discumbebat; et ait apud se: Hic si esset propheta, sciret quae mulier illi pedes teti
Abbreviated transcription (Latin):
dis habet. ubi tuidet ueritatẽ: et
alterũ suũ. ubi concipit menda¬
cium. Et ut noueritis hunc do¬
lum esse: dictum ẽ inpsalmis. La¬
bia dolosa. Quid ẽ labia dolosa:
Sequit᷑. In corde. et corde locuti
sunt mala. Quid est in corde et
corde. nisi duplici corde: Si ergo
dolus in istonerat: sanabilẽ ulũ
medicus iudicauit. ñ sanũ. Ali¬
ud est enĩ sanus: aluid sanabili.
altud insanabilis. Qui egrotat
cũ spe. sanabilis dicit᷑: qui egro¬
tat cũ desperatione: insanabilis.
Qui aũt iam samis ẽ: non eget
medico. Medicus ergo qui uene¬
rat sanare. uidit istũ sanabilem:
quia dolus in illo ñ erat. Quomo
do in illo ñ erat dolus: Si pecca¬
tor ẽ. confitetur se peccatorem.
Si enĩpeccator ẽ et iustũ se cli¬
cit: dolus est in ore ipsius. Ergo
in nathanaele confessionẽ pec¬
cati laudauit: ñ iudicauit non
esse peccatorẽ. Propt̾ea cũ pharisei
qui sibi iridebant᷑ iusti. rep̃hen-¬

Expanded text:
dis habet, ubi videt veritatem; et dis habet, ubi videt veritatem; et alterum sinum, ubi concipit mendacium. Et ut noveritis hunc esse dolum, dictum est in Psalmis, Labia dolosa. Quid est, Labia dolosa? Sequitur, In corde et corde locuti sunt mala . Quid est, In corde et corde; nisi duplici corde? Si ergo dolus in isto non erat, sanabilem illum medicus judicavit, non sanum. Aliud est enim sanus, aliud sanabilis, aliud insanabilis: qui aegrotat cum spe, sanabilis dicitur; qui aegrotat cum desperatione, insanabilis; qui autem jam sanus est, non eget medico. Medicus ergo qui venerat sanare, vidit istum sanabilem, quia dolus in illo non erat. Quomodo dolus in illo non erat? Si peccator est, fatetur se peccatorem. Si enim peccator est, et justum se dicit; dolus est in ore ipsius. Ergo in Nathanaele confessionem peccati laudavit, non judicavit non esse peccatorem. 19. Propterea cum Pharisaei qui sibi videbantur justi, reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
seph. ille qui optime scripturas
nouerat. audito nomine a naza¬
reth. erectus est in spem: et dixii.
Anazareth potest aliquid bo¬
ni esse. Iam cetera de illo uide¬
amꝰ. E ece uere isrłita: in quo do¬
lus ñ est. Quid ẽ. in quo dolus
ñ est: Forte ñ habebat peccatũ.
forte ñ erat eger: forte illi ñ erat
medicus necessarius: Absit. Ne¬
mo hic sic natus est: ut illo me¬
dico ñ egeret. Quid sibi ergo
uult. in quo dolus ñ est: Ali¬
quanto attentius queramꝰ. Ap¬
parebit modo in nomine dñi.
qui uerba latina intelligit. sci
quia dolus ẽ. cum aliud agitur
aliud simulatur. Intencdat can¬
tas ura. Don dolus. dolor ẽ. Pro¬
pterea dico. quia multi fratͤs im¬
peritiores latimtatis loquuntur
sic: ut dicant. dolus illũ torquet.
ꝑ eo quod ẽ dolor. Dolus. fraus ẽ:
simulatio ẽ. Quando aliquis ali¬
quid in corde tegit. et aliud loqͥ¬
tur: dolus est. et tanquã duo cor¬
da habet. Tnũ quasi sinũ cor¬

Expanded text:
seph; ille qui optime Scripturas seph; ille qui optime Scripturas noverat, audito nomine Nazareth, erectus est in spem, et dixit, A Nazareth potest aliquid boni esse. 18. Jam caetera de ipso videamus, Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Quid est, in quo dolus non est? Forte non habebat peccatum? forte non erat aeger? forte illi medicus non erat necessarius? Absit. Nemo hic sic natus est, ut illo medico non egeret. Quid sibi ergo vult, in quo dolus non est? Aliquanto intentius quaeramus; apparebit modo in nomine Domini. qui verba latina intelligit, scit quia dolus est, cum aliud agitur et aliud fingitur. Intendat Charitas vestra. Non dolus dolor est: propterea dico, quia multi fratres imperitiores latinitatis loquuntur sic, ut dicant, Dolus illum torquet, pro eo quod est dolor. Dolus fraus est, simulatio est. Quando aliquis aliquid in corde tegit, et aliud loquitur, dolus est, et tanquam duo corda habet: unum quasi sinum cor
Abbreviated transcription (Latin):
nobilia mundi et contemptibi¬
lia elegit ds. et ea que ñ sunt.
tanquã que sint: ut que sunt. e¬
uacrient᷑. Si doctus eligit᷑: for¬
tasse ido se diceret electũ. quia
doctrina eius meruit eligi. Do
ꝑ oratorẽ piscatorẽ: sed de ꝑisca¬
tore lucratus est imꝑatorẽ. Ma¬
gnus cypriamis orator: s pri-¬
or petrus piscator: per quem
postea crederet ñ tantũ orator.
sed etiã imꝑator. Nullus no¬
bilis primo electus est. nullus doct᷑:
quia infirma mundi elegit: ut c̃õ¬
funderet fortia. Erat ergo iste ma¬
gnus. et sine dolo. Hoc solo ñ elec¬
tus: ne cuiquã uideret᷑ dñs doctoᷤᷤ
elegisse. Et ex ipsa doctrina legis
ueniebat. quod cũ audisset a nara¬
reth: scrutatus enĩ erat scripturas.
et sciebat quia inde erat exꝑec¬
tandus saluator: quod ñ facile
alii scribe et pharisei nouerant.
Iste ergo doctissimꝰ legis cũ audis¬
set philippũ ditcentẽ. inuenimꝰ
iħm quẽ scripsit moyses in lege.
et propħe. a nazareth filium io¬

Expanded text:
mundi et contemptibilia elegit Deus, et ea quae non sunt, tanquam quae sunt, ut ea quae sunt evacuentur » . Si doctus eligeretur, fortasse ideo se diceret electum, quia doctrina ejus meruit eligi. Domper oratorem piscatorem; sed de piscatore lucratus est imperatorem. Magnus Cyprianus orator, sed prior Petrus piscator, per quem postea crederet non tantum orator, sed et imperator. Nullus nobilis primo electus est, nullus doctus; quia infirma mundi elegit Deus, ut confunderet fortia. Erat ergo iste magnus et sine dolo: hoc solo non electus, ne cuiquam videretur Dominus doctos elegisse. Et ex ipsa doctrina Legis veniebat, quod cum audisset a Nazareth: scrutatus enim erat Scripturas, et sciebat quia inde erat expectandus Salvator, quod non facile alii Scribae et Pharisaei noverant: iste ergo doctissimus Legis, cum audisset Philippum dicentem, Invenimus Jesum, quem scripsit Moyses in Lege, et Prophetae, a Nazareth, filium Jo
Abbreviated transcription (Latin):
tione: ascendunt illuminatione
ascendunt et p̾dicatione. Et si
aliquanto diutius uos tenui¬
mus. consilii fuit: ut importu¬
ne hore transirent. A rbitramͦ iã
illos peregisse uanitatẽ suam. Nos
aũt fratres quoniã pasti sumus e¬
pulis salutarib: que restant aga¬
mus. ut diem dñicum sollemint̃
impleamꝰ in gaudiis spiritalib:
et comparemus gaudia ueritatis.
csĩ gaudio uanitatis. Et si horre¬
mus. doleamꝰ: si dolemus. oremꝰ.
Si oramus. exaudiemur: si exau¬
dimur: et illos lucramur

Expanded text:
ius ascendunt imitatione, descendunt praedicatione. 24. Et si aliquanto vos diutius tenuimus, consilii fuit ut importunae horae transirent: arbitramur jam illos peregisse vanitatem suam. Nos autem, fratres, quando pasti sumus epulis salutaribus, quae restant agamus, ut diem dominicum solemniter impleamus in gaudiis spiritualibus, et comparemus gaudia veritatis cum gaudiis vanitatis: et si horremus, doleamus; si dolemus, oremus; si oramus, exaudiamur; si exaudimur, et illos lucramur
Abbreviated transcription (Latin):
ascendentẽ et descendentẽ. in una
sententia. Siue enĩ inquit mente
eocessimus. leoͬ. siue temꝑantes
sumꝰ: uobis. Quid est mente ex¬
cessimus: Ut illa uideamꝰ que
ñ licet homimi loqui. Quid ẽ tem¬
perantes sumus uob̃: Nunquid

Expanded text:
ascendentem et descendentem, in una ascendentem et descendentem, in una sententia: « Sive enim, inquit, mente excessimus, Deo: sive temperantes sumus, vobis » . Quid est, « mente excessimus, Deo? » Ut illa videamus « quae non licet homini loqui. » Quid est, « temperantes sumus, vobis? Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
derciũ celũ: siue in corpore ne¬
scio. siue exctra corpus nescio.
ds scit: & audisse ieffabilia uer¬
ba. que ñ licet homini loqui.
Ascendentem audistis. descẽ¬
dentẽ atidite. Non potui loqͥ
uobis quasi spiritalib: s qua¬
si carnalib. Quasi paruulis
in xp̃o. lac uobis potũ dedi ñ
escam. E oce descendit qui as¬
cenderat. Quere quo ascen¬
derit. Tsꝙ in terciũ celum.
Quere quo descenderit. Usq
ad lac paruulis dandũ. Audi
tres descendere ad paruulos: et si
norunt latina uerba dicere. decur¬
tant illa. et quassant quodãmodo
linguã suam᷑. ut possint de lin¬
gua diserta fieri blandimenta
puerilia: quia si sic dicant ñ au¬
dit infans. nec ꝓficit infans. Et
disertus aliquis pat̃. si sit tantus
orator. ut lingua illiꝰ fora concre¬
pent. et tribunalia concutiant᷑
si habeat paruulũ filiũ. cum a
domũ redierit. seponit forensem
eloquentiã quo ascenderat: et
lingua puerili descendit ad par¬
uulũ. Audi uno loco ipsũ apłm

Expanded text:
in corpore, sive extra corpus nescio, Deus scit: et audisse ineffabilia verba quae non licet homini loqui » . Ascendentem audistis, descendentem audite. « Non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus: quasi parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam » . Ecce descendit qui ascenderat. Quaere quo ascenderat. Usque in tertium coelum. Quaere quo descenderit. Usque ad lac parvulis dandum. Audi tres descendere ad parvulos: et si norunt latina verba dicere, decurtant illa, et quassant quodammodo linguam suam, ut possint de lingua diserta fieri blandimenta puerilia; quia si sic dicant, non audit infans, sed nec proficit infans. Et disertus aliquis pater, si sit tantus orator ut lingua illius fora concrepent, et tribunalia concutiantur; si habeat parvulum filium, cum ad domum redierit, seponit forensem eloquentiam quo ascenderat, et lingua puerili descendit ad parvulum. Audi uno loco ipsum Apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
sed ñ in idolo lapis unctus. La¬
pis quare: E cce pono insyon
lapidem electum. p̾ciosum:
et qui crediderit in illũ ñ con¬
fundetur. Quare unctus: Qͥa
xp̃c a crismate. Quid aũt ui¬
dit tunc in sealis. et ascenden¬
tes et descendentes angłos: Sic
est et in eccła fratres. Angłi cłi.
boni p̾dicatores. p̃dicantes
xpp̃m: hoc est. suꝑ filiũ homi¬
nis ascendunt. et descendunt.
Quomodo ascendunt: quo¬
modo descendunt: Ex uno
habemus exemplũ. Audi a¬
postolũ paulũ. Quõd imipso
inuenerimꝰ: hoc de ceteris ueri¬
tatis p̾dicatorib credamꝰ. Ui

Expanded text:
sed non in idolum. Lapis unctus: lased non in idolum. Lapis unctus: lapis quare? Ecce pono in Sion lapidem electum, pretiosum, et qui crediderit in illum, non confundetur . Quare unctus? Quia Christus a chrismate. Quid autem vidit tunc in scalis? Ascendentes et descendentes Angelos. Sic est et Ecclesia, fratres: Angeli Dei, boni praedicatores, praedicantes Christum; hoc est, super Filium hominis ascendunt et descendunt. Quomodo ascendunt, et quomodo descendunt? Ex uno habemus exemplum: audi apostolum Paulum; quod in ipso invenerimus, hoc de caeteris veritatis praedicatoribus cr