comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
baculos in manib : & comedetis festi¬
nantes: Que uidelicet cuncta mag¬
naͣ nobis ȩdificationẽ pariunt : si fũ¬
erint mystica interpretatione discus
bendo didicistis: Qui sanguis suꝑ u
trũq postẽ ponitur : quando nonso¬
lũ ore corporis. sed etiam ore cordis
hauritur: In utroq & enĩ poste agni
sanguis eͣ positus: quando sacram̃tũ
passionis illius cũ ore ad redemptionẽ
sũmitur. ad imitationẽ quoq inten.¬
tamente cogitatur Nã qui sic redẽp.¬
toris sui sanguinẽ ac̃cipit. ut imitari
passionẽ illius necdũ uelit: in uno pos¬
te sanguinẽ ponit. Qui etiam insuꝑli¬
minarib domorũ. ponendus ẽ Quid
enĩ spualiter domos. nisi mentes nr̃as ac¬
cipimus: in quib ꝑ cogitationẽ in habi¬
tamus Cuius domus suꝑliminare ẽ
ipsa intentio. quȩ pręminet actioni.
Qui igitur intentionẽ cogitationis suȩ.
ad imutationẽ dñicȩ passionis dirigit:
in suꝑliminari domus agni sanguinẽ

Expanded text:
baculos in manibus, et comedetis festinantes . Quae videlicet cuncta magnam nobis aedificationem pariunt, si fuerint mystica interpretatione discussbendo didicistis. Qui sanguis super utrumque postem ponitur, quando non solum ore corporis, sed etiam ore corhauritur. In utroque etenim poste agni sanguis est positus quando sacramentum passionis illius cum ore ad redemptionem sumitur, ad imitationem quoque intenta mente cogitatur. Nam qui sic Redemptoris nostri sanguinem accipit, ut imitari passionem illius necdum velit, in uno poste sanguinem posuit. Qui etiam in superliminaribus domorum ponendus est. Quid enim spiritualiter domos, nisi mentes nostras accipimus, in quibus per cogitationem inhabitamus? Cujus domus superliminare, est ipsa intentio, quae supereminet actioni. Qui ergo intentionem cogitationis suae ad imitationem dominicae passionis dirigit, in superliminari domus agni sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
oc capitulum cũ suꝑiori heret
testimonio : in quo dixerat iota
unũ. aut unus apex non preteribit ec
lege. donec omĩa fiant Suggillat ergo
pharisȩos : qui contemptis mandatis diꝰ
statuebant ꝓprias traditiones: quod
sumus autẽ & aliter intelligere. qđ
magistri eruditio. etiam si paruo pecca¬
to obnaxius sit. deducat eũ degradu
maximo. nec ꝓsit docere iustitiam.
qũã minima culpa destruit. beatitu¬
doq ꝑfecta sit. quȩ sermone docue
&ira penitus tollit᷑. dicente scriptu¬
ra. Qui irascit᷑ fr̃i suq Si enĩ iubeni
uerberanti alterã prebere maxillã
& in imicos nr̃os amare. & orare ꝓ
ꝑsequentib : om̃is irȩ occasio tollit᷑:
Radendũ ẽ ergo sine causa: quia ira
uiri iustitiã dĩ non oꝑat᷑. Qui au¬
tẽ dixerit fr̃i suo racha. Hoc uerbũ
nos possumus uulgata in uiria. absq
cerebro nuncupare: Si de ocioso ergo¬
sermone reddituri sumꝰ rationẽ. qn¬
tomagis de contumelia: Sed & signan¬

Expanded text:
oc capitulum cum superiori haeret testimonio, in quo dixerat: Iota unum, aut unus apex non praeteribit a Lege, donec omnia fiant. Sugillat ergo Pharisaeos, qui, contemptis mandatis Dei, statuebant proprias traditiones, quod sumus autem et aliter intelligere, quod magistri eruditio, etiamsi parvo peccato obnoxius sit, deducat eum de gradu maximo, nec prosit docere justitiam, quam minima culpa destruit. Et beatitudo perfecta sit, quae sermone docuerira penitus tollitur, dicente Scriptura: Qui irascitur fratri suo. Si enim jubemur verberanti alteram praebere maxillam, et inimicos nostros amare, et orare pro persequentibus , omnis irae occasio tollitur. Radendum est ergo, sine causa, quia ira viri justitiam Dei non operatur . Qui autem dixerit fratri suo raca, reus nos possumus vulgata injuria absque cerebro nuncupare. Si de otioso sermone reddituri sumus rationem, quanto magis de contumelia? Sed et signan
Abbreviated transcription (Latin):
scendens autẽ inunã nauim quȩ
erat sẏmonis. rogauit eũ ut atee¬
ra reduceret pusillũ: & sedens doce¬
bat denauicula turbas Nauis simo.¬
nis c̃ ȩccłia primitiua: dequa pau¬
lus ait. Qui enĩ oꝑatus ẽ petro ina¬
płatũ circũcisionis: oꝑatus ẽ & mi¬
chi inter gentes Bene una ẽ dicta.
quia multitudinis credentiũ erat cos
unũ & anima una. Denaui docebat
turbas: quia de auctaritate ȩccłie
docet usq hodic gentes Ut cessauit
autẽ loqui: dixit ad sim̃pne. Duc
in altũ : & laxate retia ur̃a in cap¬
turã. Qs primo rogauit simonẽ na¬
ium a terra reducere pusillũ. signi¬
ficat uel temꝑate utendũ uerbo ad
turbas. ut nec terrena cis precipian¬
tur: nec sic a terrenis in ꝓsunda sa¬
cram̃torũ recedat᷑ ut ea penitus ñ
intelligant: uel prius in proximis
regionib gentib predicandũ: ut
quod dicit ite petro duc in altũ. &
laxate recia ur̃a incapturã. adre¬
motiores gentes quib postea pͣdicat

Expanded text:
unam navem, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum. Et sedens, docebat de navicula turbas. Navis Simonis est Ecclesia primitiva, de qua Paulus ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes . Bene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una . De qua docebat turbas, quia de auctoritate Ecclesiae docet usque hodie gentes. Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Quod primo rogavit Simonem navem a terra reducere pusillum, significat temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in protunda sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant, vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum, ut quod dicit item Petro, Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam, ad remotiores gentes quibus postea praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
consticuit. Dixit enĩ ei. Ffuc usq uẽ¬
nes. a nousuꝑ gredieris. Rintemetip.¬
so confringentur fluctus tui
Niuus ergo iussione & preceptõ.
irte ẽ tempestas in mari: ꝓpter
oecasiones supius memoratas: facta
est cempestas magna & non pusilla:
ut magnũ opus & nonpusillũ osten¬
deretur. Quantoq fluctus nauiculȩ
irruebant. tanto magis timor disci¬
pulos conturbabat. ut plus magis de¬
siderarent ad liberandũ se mirabilia
saluatoris. Dñs uero dormiebat.
Ores mirabilis & stupenda. His qui
nũquã obdormiuit dormitꝰ: is qui
cęlũ & terrã gubernat. dormit. Is qui
nũquã dormit neq dormitat. ipse
dormire dicit᷑. Dormiebat quidem
corpore: sed uigil abat maiestate: Dor.¬
miebat corpore. sed conturbabat
mare: erigebatq flui tus. & apłos
conterrebat. suam ostensurus poten¬
tiam. Dor miebat corpore. sicuti &
ad puteũ de itinere lassus. uel fatiga¬
tus sedebat : demonstrans quia uere

Expanded text:
constituit. Dixit enim ei: Usque huc venconstituit. Dixit enim ei: Usque huc venies, et non supergredieris, sed in temetipso confringentur fluctus tui . Hujus ergo jussione et praecepto orta est tempestas in mari, propter occasiones superius memoratas. Facta est ergo tempestas magna, et non pusilla, ut magnum opus et non pusillum ostenderetur, quantoque fluctus naviculae irruebant, tanto magis timor discipulos conturbabat, ut plus magis desiderarent ad liberandum se per mirabilia Salvatoris. Dominus vero dormiebat. O res mirabilis et stupenda! is qui nunquam obdormit, dormit; is qui coelum et terram gubernat, dormit; is qui nunquam dormit neque dormitat, ipse dormire dicitur. Dormiebat quidem corpore, sed vigilabat deitate; dormiebat corpore, sed conturbabat mare, erigebatque fluctus, et apostolos conterrebat suam ostensurus potentiam; dormiebat corpore, sicuti et ad puteum de itinere lassus vel fatigatus sedebat, demonstrans quia vere
Abbreviated transcription (Latin):
ngrediente dño in nauiculã.
secuti sunt eũ discipuli eius: non im¬
becilles. sed firmi & stabiles infide. man.¬
suc̃ti & pii. spernentes mundũ non
duplici corde. sed simplici Hii ergo
secuti sunt cũ. non tantũ gressus eius
sequentes. sed magis sc̃itatẽ eius comi¬
tantes : & iustitiam eius consectantes.
Et ecce tempestas magna facta est in
mari . Ita ut nauicula oꝑiretur fluc¬
tib Cũ enĩ multa magna & miranda
ostendisset in terra: transit ad mare.
ut & ibidẽ adhuc excellentiora opera
demonstraret: quatinus terrȩ marisq
dñm se esse cunctis ostenderet. Ingres.
sus ergo natuculã. fecit turbarinare.
cõmouit uentos: concitauit fluc̃tus.
Cur hoc: Ideo ut discipłos mit teret
uitimorẽ: & suũ auxiliũ postularet:
suamq potentiam rogantib mani.¬
festaret. Illa tempestas non exsesẽ ob.¬
orta e᷑: sed potestati paruit impe¬
rantis: eius qui educit uentos det̾esau¬
rissuis : qui terminũ mari arenam

Expanded text:
ngrediente Domino in naviculam, secuti sunt eum discipuli ejus, non imbecilles, sed firmi et stabiles in fide, mansueti et pii, spernentes mundum, non duplici corde, sed simplici. Hi ergo secuti sunt eum, non tantum gressus ejus sequentes, sed magis sanctitatem comitantes, et justitiam ejus consectantes. Et ecce tempestas magna facta est in mari, ita ut navicula operiretur fluctibus. Cum enim multa magna et miranda out ibidem adhuc excellentiora opera demonstraret, quatenus terrae marisque Dominum se esse cunctis ostenderet. Ingrsus ergo naviculam, fecit turbari mare, commovit ventos, concitavit fluctus. Cur hoc? Ideo ut discipulos suos mitteret in timorem, et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus manifestaret. Illa tempestas non ex sese oborta est, sed potestati paruit imperantis, ejus qui educit ventos de thesauris suis, qui terminum mari arenam
Abbreviated transcription (Latin):
Til prius naaman principẽ sẏrie ꝑ
heliseũ in iordane tingens. alepra ne¬
lasti: &̾ tumodo siuis potes memu¬
dare. Cui respondens dñs. ait. Confi¬
teris quia ego possũ: ꝓfiteris quid eco
uolo fit Ideo uolo. mundare. uolt¬
tatẽ precaris: potentiani confiterl
Uolo: mundare Magiłifice. ere.¬
dis: magnifice & mundaberis: Piens¬
stme confiteris: plenissime lȩtficide¬
ris: Uolo: mundare: Non dubita
eredere : non tardo sanaresteqo
distulisti confessionẽ: non tardot
sanare. Uolo. mundare: Et ut mas¬
naͣ grãm tibi ostendam: manulas
te porrigo. Extendens itaq manꝰ
ihẽ : tetigit eũ dicens Uolo: mu¬
dare Et quare tetigit eũ dñsa
Propter hoc tegit: ut ostendisset qus
omĩa munda mundis. quia alior
aliis non adherent inquinam̃ta
quia extranea immunditia. imn¬
maculatos non eoinqͥnat::

Expanded text:
Tu prius Naaman principem Syriae per Eliseum in Jordane tingens lepra mundasti ; tu et modo, si vis, potes me mundare. Cui respondens Dominus, ait: Confiteris quia ego possum, profiteris quia si ego volo, fit: ideo volo, mundare; voluntatem precaris, potentiam confiteris. Volo, mundare. Magnifice credis, magnifice et mundaris. Plenissime confiteris, plenissime et laetificaris. Volo, mundare. Non dubitasti credere, non tardo sanare. Non distulisti confessionem, non differam te mundare. Volo, mundare. Ut et magnam gratiam tibi ostendam, manum ad te porrigo. Extendens itaque Jesus manum, tetigit eum, dicens: Volo, mundare. Et quare tetigit eum DominuPropter hoc tetigit, ut ostendisset quia omnia munda mundis, quia aliorum aliis non adhaerent inquinamenta, quia extranea immundities immaculatos non coinquinat.
Abbreviated transcription (Latin):
me munda: ut ab om̃ib magnificeris
nẽ siuis : potes me mundare xii.
Uoluntas tua opus ẽ: quia & opera.¬
tuae uoluntati obediunt: Ideoq si
uis : potes me mundare Nondubro
non fallor: non dico sicut ille quifi¬
liĩ salutẽ deprecatur. siquid potes ad¬
iuua nos : sed scio quia omĩa potes.
ideoq non potentiã peto. non fortiu¬
dinẽ quęro: Ias enĩ seio in deficien¬
tes. sed uoluntatẽ tuam dep̃cor. &se

Expanded text:
magnificeris. Domine, si vis, potes me mundare. Voluntas tua opus est, quia et opera voluntati tuae obediunt, ideoque, si vis, potes me mundare. Non dubito, non fallor, non dico sicut ille qui filii salutem deprecabatur, Si quid potes, adjuva nos; sed scio quia omnia potes, ideoque non potentiam peto, non fortitudinem quaero, has enim scio esse indeficientes, sed tantum voluntatem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
apientis oculi incapite eius. stultus
intenebris ambulat & dĩdici quod
unus esset utriusq intẽritus Et dixi
incorde meo: Si unus & stulti & meus
occalus erit. qͥd mͥ prodest. qđ maiorẽ
sapientiȩ dedi opera. Locutusq eũ m̃.¬
te mea: anlmadũti quod hoc qͦq es¬
set uanitas Non enĩ erit memoria sa¬
pientis similit᷑ ut stulti in ꝑpetuũ. & fu¬
tura tempora obliuione cuncta parit᷑
operient Morit᷑ doctus. similiter ut
mooctus. & iccirco teduit me uitę meę.
uidentẽ mala esse uniuersa subsole: &

Expanded text:
apientis oculi in capite eius stultus in tenebris ambulat et didici quod unus utriusque esset interitus et dixi in corde meo si unus et stulti et meus occasus erit quid mihi prodest quod maiorem sapientiae dedi operam locutusque cum mente mea animadverti quod hoc quoque esset vanitas non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in perpetuum et futura tempora oblivione cuncta pariter obruent moritur doctus similiter et indoctus et idcirco taeduit me vitae meae videntem mala
Abbreviated transcription (Latin):
ecidit igit᷑ archi sinago¬
gus ad pedes iłu: quia
lȩgis lator. cum tota
patrum ꝓgenie xp̃m in carne
apparentem longe sibi dignita.¬
tis gła p̾ferencdum ẽẽ cognouit.
illud apłi seclula deuotione ꝓ¬
cestans. quia quod infirmum :
dĩ fortis est hominibus. Ro¬
gauit eũ intrare in domii eius.
quia continuis gaudioꝵ uocib
uidere desicderabat aduentũ
Anina autẽ mea ecultabit
in dño. & delectabitur suꝑ ihĩu
eius. Omnia ossa mea dicent.
Dñe quis similis tibi: Q hoc
est ad pedes ihũ cadere. eũ su.¬
per omnes singulariter masnũ
pia. de fater. Quia filia
unica erat illi fere annorũ du¬
odecim. & hec moriebatur
quȩ sola legali institutione
composita quasi unica moesi
nata: erat. quasi duo decimo erra¬
tis anno hoc est tempore puberca.¬
tis appropinquante moriebatur.
quia nobiliter a proplietis edii¬
cata post quã ad intelligibiles an nos
peruenerat. pꝰ quã spiritales dõ frue¬
tus gignere debebat. subito errorum

Expanded text:
ecidit igitur archisynagogus ad pedes Jesu, quia legislator cum tota patrum progenie Christum in carne apparentem longe sibi dignitatis gloria praeferendum esse cognovit, illud Apostoli sedula devotione protestans: Quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Rogavit eum intrare in domum suam, quia continuis gaudiorum votis ejus videre desiderabat adventum. Anima autem mea inquitin Domino, et delectabitur super Jesu ejus. Omnia ossa mea dicent, Domine, quis similis tibi ? Et hoc est ad pedes Jesu cadere, eum super omnes singulariter magnum pia fide fateri. Quia filia unica erat illi, fere annorum duodecim, et haec moriebatur. quae sola legali institutione composita, quasi unica Moysi nata erat, quasi duodecimo aetatis anno, hoc est, tempore pubertatis appropinquante moriebatur; quia nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos pervenerat, postquam spiritales Deo fructus gignere debebat, subito errorum
Abbreviated transcription (Latin):
senti. qua me indesinenter emuli
laniant. ipse michi mercedẽ resti¬
tuat infuturũ : qui scit me ob hoc
in peregrine linguȩ eruditione su-¬
dasse : ne iudȩi defalsitate scriptu¬
rarũ ȩccłiis eius du̾itius insultarent.

Expanded text:
senti, qua me indesinenter aemuli laniant, ipse mihi mercedem restituat in futuro: qui scit me ob hoc in peregrinae linguae eruditione sudasse, ne Judaei de falsitate Scripturarum Ecclesiis ejus diutius i
Abbreviated transcription (Latin):
ne parua unius angłi uideretur
auctoritas. post quam unus sacra¬
mentũ nouę natiuitatis edocuit:
statim multitudo cęlestiũ agminũ
quȩ głam dõ cãnerent. paceq simul
om̃ib predicaret affuit : aꝑte de¬
monstrans. quia ꝑ hanc natiuitatẽ.
homines ad pacẽ unius fidei. spei
& dilectionis. atq ad głam diuinȩ lau¬
nis essent conuertendi: Ec.iiͣ.¬
ignificant autẽ mystice pas¬
tores isti gregũ. doctores quos¬
q ac rectores fideliũ animarũ. Nox
cuius uig&das custodiebant suꝑ gre¬
gẽ suũ pericula temptationũ in¬
dicat. aquib se suosq subiectos om̃s
qui ꝑfecte uĩgilant. custodire non
desistunt. Et bene nato dño. pasto¬
res sup gregẽ uigilant. Iue & enĩ
natus est : qui dicit Ego sum pas¬
tor bonus. Bonus pastor. animã
suã dat ꝓõuib suis Sed & tempꝰ
imminebat. quo idem pastor sũmȩ
bonus. missis in mundũ pastorib
oues suas. quȩ longe lateq disꝑse

Expanded text:
ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autem mystice pastores isti gregum doctores quosque ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas, quae longe lateque dispe
Abbreviated transcription (Latin):
tũ in lege: Magisterũ uocat.
cuius ñ uult ẽẽ discipłus Simplicis¬
simus in terrogator. & malignissimꝰ
in sidiator. demagno mandato inter¬
rogat: qui nec minimũ obseruat: Ile
euiꝰ debet interrogare de maiore ius¬
sic respondit ei. ut interrogationis eius
fictam conscientiam statĩ primo respon¬

Expanded text:
 Magistrum vocat, cujus non vult esse discipulus. Simplicissimus interrogator et malignissimus insidiator de magno mandato interrogat qui nec minimum observat. Ille enim debet interrogare de majori jussic respondit, ut interrogationis ejus fictam conscientiam statim primo respon
Abbreviated transcription (Latin):
nire sed & miraculũ ibidẽ quo con¬
uiuas tȩtificaret facere dignatuse.
exceptis cȩlestiũ sacram̃torũ figu¬
credentiũ confirmat. Porro tatiant
& trartiant. eeterarũq qui nuptiis
decrahunt ꝑfidia quã sit dãpnabi¬
lis. insinuat. Si enĩ thoro tama¬
ciliato & nuptiis debita castitate
cel&ratis. culpa in esset: nequaquã
ad has d̃is uenire. nequaquã eas
signoꝵ suoꝵ initiis consecrare uo¬
luisser. Nunc autẽ quia bona eͣ
castitas coniugalis. melior conti¬
nentia uidualis: optima ꝑfectio
urginalis. uidualis. ad cõꝓbandã omĩum
electiõnẽ gradiũ. discernenũ
intemerato mariȩ uirginis utero
masci dignatusẽ: a prophetico an¬
nȩ iuduȩ ore mox natus benedici¬
tur. anuptiarũ celebratorib iã
iiuenis inuitatus. & hos sus pre¬
sentia uirtutis honorat. sed alti¬

Expanded text:
miraculum ibidem, quo convivas laetificaret, facere dignatus est, exceptis coelestium sacramentorum figucredentium confirmat. Porro Tatiani et Marciani caeterorumque qui nuptiis detrahunt perfidia quam sit damnabilis insinuat. Si enim toro immaculato et nuptiis debita castitate celebratis culpa inesset, nequaquam Dominus ad has venire, nequaquam eas signorum suorum initiis consecrare voluisset. Nunc autem, quia bona est castitas conjugalis, melior continentia vidualis, optiminalis, ad comprobandam omnium electionem graduum, discernendum intemerato Mariae virginis utero nasci dignitatus est, a prophetico Annae viduae ore mox natus benedicitur, a nuptiarum celebratoribus jam juvenis invitatur, et hos suae praesentia virtutis honorat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus : Uenient autẽ dies cũ aufer¬
tur ab eis sponsus. & tunc ieiunabun
quia nimirũ incarnatio nr̃i saluao¬
ris ex quo patrib cępit ꝓnutti. multis
donec ueniret Similiter ex quo pot
resurrectionẽ ascendit ad celũ. omis
scõrũ spes ad eius pendet reditũ. Sa
autẽ quo cũ homininib conuersatist
tempore flere ac lugere nequiuerimn
quia iam secũ etiam corporaliter ci
quẽ sp̃ualit᷑ dilexerunt habebant

Expanded text:
enient autem dies, cum auferetur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt . Quia nimirum incarnatio nostri Salvatoris ex quo patribus coepit promitti, multis est donec veniret. Similiter ex quo post resurrectionem ascendit ad Patrem, omnis sanctorum spes ad ejus pendet reditum. Solo autem quo cum hominibus conversatus est tempore, flere ac lugere nequiverunt, quia jam secum etiam corporaliter eum quem spiritualiter dilexerunt habebant
Abbreviated transcription (Latin):
mea eͣ prudentia: mea ẽ fortitudo:
ꝑꝰ me reges regnant : & conditores
legũ iusta decernunt. Beatus homo qͥ
audit me : & qui uigilat adfores meas
cotidic. & obseruaꝰ t ad postes ostumei:
Ipsa homine̾ induta ad audiendos homi¬
nes aduenire dignata ẽ: ut nimirũ
hominib qũãuis st̃mo ingenio pre¬
ditis. necessariam discendi formã
prerogaret. ne si qui discipłi uerita¬
tis fieri refugerent : magistri effice¬
rentur erroris Et bene qui iuuenis
erat: doctrinę subiturus officiũ. pue¬
rulus ad huc pueruilis seniores audit.
& interrogat. ut uidelicet eorũ ꝓ¬
uida dispensatione eoͣ pescat audati¬
am : qui non solũ indocti. sed etiã
impubes addocendũ prũpere. ma¬
gis quã ad discendũ uolunt submit

Expanded text:
mea est prudentia, mea est fortitudo, per me reges regnant, et conditores legum justa decernunt. Beatus homo qui audit me, et qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . Ipsa homine induta ad audiendos homines advenire dignata est, ut nimirum hominibus, quamvis summo ingenio praeditis, necessariam discendi verbi formam praerogaret: ne si qui discipuli veritatis fieri refugerent, magistri efficerentur erroris. Et bene qui juvenis erat doctrinae subiturus officium, puerulus adhuc seniores audit et interrogat, ut videlicet eorum provida dispensatione compescat audaciam, qui non solum indocti, sed etiam impubes ad docendum prorumpere magis, quam ad discendum volunt submit
Abbreviated transcription (Latin):
natus . qͦđ faciendũ hominib ꝑ
legẽ. quam dedit: ut nobis qui pu¬
ri homines sumus seruandũ ꝑ om̃ia
quicqͥd d̃ iubet ostenderet: Se¬
quamur iter humanȩ conuersati¬
onis eius : si dĩtatis eius głam delec¬
tamur intueri. si optamus habitare
indomo eius ȩ̨terna incęlis om̃ib
dieb uitȩ nr̃ȩ. si iuuat uidere
uoluntatẽ dñi. & ꝓtegi a templo
scõ eius Et ne ulla in ȩternũ ma¬
lorũ aura pulsemur : memineri¬
mus presentis ȩcclesiȩ domũ neces¬
sarie precu mnundarũ fłequentare
munerib Quod ipse duodennis in
templo sedit in medio doctorũ. au¬
diens & in terrogans illos. humanȩ
ẽ humilitatis indiciũ : immo etiã
eximiũ discendȩ humilitatis exẽplũ:
Dĩ qͥppe uirtus & dĩ sapientia ęt̾naq¬

Expanded text:
natus quod faciendum hominibus per legem quam dedit, ut nobis qui puri homines sumus, servandum per omnia quidquid Deus jubet, ostenderet. Sequamur igitur iter humanae conversationis ejus, si divinitatis gloriam delectamur intueri, si optamus habitare in domo ejus aeterna, in coelis omnibus diebus vitae nostrae, si juvat videre voluptatem Domini, et protegi a templo sancto ejus . Et ne ulla in aeternum malorum aura pulsemur, meminerimus praesentis Ecclesiae domum necessariis precum mundarum frequentare muneribus. Quod ipse duodenis in templo sedit in medio doctorum audiens et interrogans illos, humanae est humilitatis indicium, imo etiam eximium discendae humilitatis exemplum. Dei quippe virtus
Abbreviated transcription (Latin):
philistum. & humiliauit eos: Et
tulit dauid frenũ tributi demanu ph¬
listum : & ꝑcussit moab. & mensus est
eos funiculo coequans terrȩ. Mensus
ẽ aut duos funiculos: unũ ad oceiden¬
ũ: & unũ ad iuuificandũ. Factusq
ẽ mo ab seruiens sub tributo. Et ꝑcusi
dauid adezer filiũ roob regẽ soba.
quando ꝓfectus ẽ ut dominarerur
suꝑ flum̃ eufraten. Et captis dauidea
parte eius mille septingentis eqͥtib a
uiginti milib peditũ: sub neruauit
om̃s iugales curruñ Dereliquit aũ¬
ex eis cen tũ currus. Uenit aut᷑e syra

Expanded text:
Philisthim et humiliavit eos et tulit David frenum tributi de manu Philisthim et percussit Moab et mensus est eos funiculo coaequans terrae mensus est autem duos funiculos unum ad occidendum et unum ad vivificandum factusque est Moab David serviens sub tributo et percussit David Adadezer filium Roob regem Soba quando profectus est ut dominaretur super flumen Eufraten et captis David ex parte eius mille septingentis equitibus et viginti milibus peditum subnervavit omnes iugales curruum dereliquit autem e
Abbreviated transcription (Latin):
solẽ iustitię non solũ cęlestis uoce
sermonis. uerũ. etiam claritate di¬
uinȩ lucis astrurit Nusquã enĩ nl
tota ueteris instrumenti serie reppẽ¬
rimus angelos: qui tam sedulo appa¬
ruẽre patrib cũ luce apparuisse:
sed hoc priuilegiũ recte hodierno
tem pori seruatũ est: quando exor¬
tũ ẽ in tenebris lumen rectis corde.

Expanded text:
voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde,
Abbreviated transcription (Latin):
as autẽ. non soli demones qui inuiti
confitebant᷑ iubentur silere de xp̃o:
sed & illi qui ab illo sanati sponte con¬
fiteri uolebant. immo ipsi apłi qui
cũ post resurrectionẽ toto orbe erant
predicatur. ante passionẽ eius precipiun¬
iestate predicata. passionis dispensatio
differret᷑. & dilata passione. sal.is mun¬
di quȩ ꝑ hanc futura erat negaret᷑.

Expanded text:
as autem non soli daemones qui inviti as autem non soli daemones qui inviti confitebantur jubentur silere de Christo, sed et illi qui ab fiteri volebant, imo ipsi apostoli, qui eum post resurrectionem toto orbe erant praedicaturi, ante passionem ejus praecipiunidelicet majestate praedicata passionis dispensatio differretur, et dilata passione, salus mundi quae per hanc futura erat, negaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
filius dĩ. Et increpans nonsinebat ea
loqui: quia sciebant ipsũ esse xp̃m.
Dȩmonia filiũ dĩ confitebantur. &
attes tante ᷤ angłista. sciebant ipsum
eẽ xp̃m: quia quẽ dierum quad ragin¬
ta icuinio fatigatũ. diabolus homine̾
cognouerat: nec temptando ualebat an
dĩ filius esset experiri. iam nunc ꝑsig¬
norũ potentiam uel intellexit uel sus
picatus ẽ esse dĩ filiũ Non igit᷑ ideo
iudȩis eũ crucifigere ꝑsuasit. quia xp̃r
siue dĩ filiũ non esse putauit. sed quia
se morte illius non preuidit esse damp¬
nandũ: Uere enĩ de hoc misterio a se¬
culis abscondito dicit apłus : quod ne¬
mo principum huius scłi cognouit
Si enĩ cognouisent: nũquã dum głe
qui ait Peccatori aute dixit ds̃. qua¬
re tu enarras iustitias meas. & cȩtera:
nequis dũ predicantẽ audit: sequat᷑er.¬
rantẽ: Improb etũ magister ẽ diabolus. quia
falsis ueris sepe ꝑmiscet: ut specie ueri¬
tatis testimoniũ fraudis obtexat Ali¬

Expanded text:
Filius Dei: et increpans non sinebat ea loqui quia sciebant ipsum Christum. Daemonia Filium Dei confitebantur, et attestante Evangelista sciebant ipsum esse Christum, quia quem dierum quadraginta jejunio fatigatum diabolus hominem cognoverat, nec tentando valebat an et Dei Filius esset experiri, jam nunc per signorum potentiam vel intellexit vel potius suspicatus est esse Filium Dei. Non igitur ideoJudaeis eum crucifigere persuasit, quia Christum sive Dei Filium non esse putavit, sed quia se morte illius non praevidit esse damnandum. Vere enim de hoc mysterio a saeculis abscondito dicit Apostolus: Quod nemo principum hujus saeculi cognovit; si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae qui ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas ? et caetera: ne quis, dum praedicantem audit, sequatur errantem. Improbus enim magister est diabolus, qui falsa veris saepe permiscet, ut specie veritatis testimonium fraudis obtexat. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
Itionẽ suã eisdẽ discipłis dicit. Etȩc
sunt uerba quȩ locutus sũ aduos: cũ
ad huc essem uobiscũ. Neq enĩ cũ ipsis
non erat : quib presens corporaliter ap¬
parebat : s̃ed tam̃ i ĩ se esse cũ ipsis eũ dene¬
gat: aquorũ mortali corpore. carnis im¬
mortalitate distabat. Quod illic cũ ipsis
positus fatet᷑ non se esse cũ ipsis: hoc quoq
hic situ corporis indicat. cũ adhuc naui¬
gantib esse se iam inlictore demonstrat.
facta ẽ autẽ discipulis piscationis magna
difficultas: ut magistro ueniente fieret
ad mirationis magna sublimitas Quib¬
ꝓͥtinus dixͣ Mittite in dexterã nauigii
rete: & inuenietis Bis in scõ ęuangłio legi¬
tur. quia dñs iussit : ad piscandũ retia mit
& resurgeret. mitt quidẽ rete ad pis¬
candũ iubet : sed utrũ indeaxterã an
insinistram mitti debuisset non iubet:
Post resurrectionẽ uero discipłis appa¬
rens. mit ti rete indexterã iubet. In illa

Expanded text:
discipulis dicit: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos cum adhuc essem vobiscum . Neque enim cum ipsis non erat quibus praesens corporaliter apparebat, sed tamen jam se esse cum ipsis denegat, a quorum mortali corpore carnis immortalitate distabat. Quod illic cum ipsis positus, fatetur non se esse cum ipsis, hoc quoque hic situ corporis indicat, cum, adhuc eis navigantibus, esse se jam in littore demonstrat. 3. Facta est autem discipudifficultas, ut magistro veniente fieret admirationis magna sublimitas. Qui protinus dixit eis: Mittite in dextram navigii rete, et invenietis. Bis in sancto Evangelio legitur, quia Dominus jussit, ut ad piscandum retia mittter pateretur et resurgeret, mitti quidem rete ad piscandum jubet, sed utrum in dextram an in sinistram mitti debuisset, non jubetur. Post resurrectionem vero discipulis apparens mitti rete in dextram jubet. In illa
Abbreviated transcription (Latin):
men tuũ post te quod egrediet᷑ de ute¬
ro tuo: & firmabo regnũ eius Ipse ȩdi¬
ficabit domũ nomini meo: & stabiliam
trhonũ regni cius usq in sempiternũ:
guam illũ in uirga uirorũ: & in plagis

Expanded text:
men tuum post te, quod egredietur de utero tuo, & firmabo regnum ejus. 13. Ipse aedificabit domum nomini meo, & stabiliam thronum regni ejus usque in sempiternum. guam eum in uirga uirorum, et in plagis
Abbreviated transcription (Latin):
quã autẽ locutus ẽ dñs uerba hȩc ad
iob: dixit ad heliphat themanitẽ. hras¬
tus ẽ furaͦr meus inte : & induos amio:
tuos: qm̃ non estis locuti corã merati
sicut seruiuis i ob Sumite igit᷑ uobis sen¬
tẽ tauros. & sente̾ arietes. & ite adseris
meũ iob: &e ofteret holocaustũ ꝓriobs
Iob autẽ seruus meus orabit ꝓuobis:

Expanded text:
rba haec ad Job, dixit ad Eliphaz Themaniten: Iratus est furor meus in te, et in duos amicos tuos, quoniam non estis locuti coram me rectum, sicut servus meus Job. Sumite igitur vobis septem tauros, et septem arietes, et ite ad servum meum Job, et offerte 234 holocaustum pro vob
Abbreviated transcription (Latin):
meos Et audiuit fassur filius emmer sa¬
cerdos qui constitutus erat princeps in
domo dñi hierencam ꝓphetantẽ sermo¬
nes istos Et ꝑcussit phassur hieremũ
ꝓphetã: & nisit eũ in neruũ qui erat il
porta benianin suꝑiori indomo dñi. Cus
illuxisset in crastinũ. eduaxit phassur
hieremiã di neruo: & dixit ad eũ hiere¬
mias Non phassur uocauit dñs nom̃
tuũ. sed pauorem undiq: quia hȩç dit¬

Expanded text:
meos et audivit Phassur filius Emmer sameos et audivit Phassur filius Emmer sacerdos qui constitutus erat princeps in domo Domini Hieremiam prophetantem sermones istos et percussit Phassur Hieremiam prophetam et misit eum in nervum quod erat in porta Beniamin superiori in domo Domini cumque inluxiHieremiam de neruo et dixit ad eum Hieremias: non Phassur uocauit dominus nomen tuum, sed pauorem undique. Et
Abbreviated transcription (Latin):
& unusquisq carnes amiui sui cõmedet. in
obsidione & in angustia. in qua concludent
cos inimici eorũ: & quiquerunt animaseoꝵ.
Et conteres lagunculã in oculis iurorum
qui ibunt tecũ. & dices ad eos. Hȩe dicit
dñs caercituũ Sic conterã populũ istũ
& cruitatẽ istã. sicut conteritur uas figu¬
li. quod non potest ultra instaurari. &̃
intophech sepelientur: eo quod non sit
alius locus ad sepeliendũ. Sic faciamlo¬
co huic. ait dñs: & habitatorib eus Et
ponã ciuitatẽ iftã sicut topheth: &erum
quarũ domatib sacrificauerunt omni
militiȩ cęli: & libauerun libamina dus.¬
Fenit autẽ hieremias de topheth quo
miserat eũ dñs ad ꝓphetandũ. & ste¬
cit in atrio domus dñi. & dixit ad omnt̃
populũ. Hec dicit dñs exercituũ dẽ isitł.
Ecce ego induca suꝑ ciuitatẽ hanc & suꝑ
om̃s urbes eius uniuersa mala quȩ locu¬
tus sum. ad uersũ eam: qm indurauerunt
ceruicẽ suam. ut non audirent sermones

Expanded text:
comedet in obsidione, et in angustia, in qua concludent eos inimici eorum, et qui quaerunt animas eorum. Et conteres lagunculam in oculis virorum, qui ibunt tecum, et dices ad eos: Haec dicit Dominus exercituum: Sic conteram populum istum, et civitatem istam, sicut conteritur vas figuli, quod non potest ultra instaurari: Et in Thopheth sepelientur, eo quod non sit alius locus ad sepeliendum. Sic faciam loco huic, ait Dominus, et habitatoribus ejus. et ponquarum domatibus sacrificaverunt omni militiae coeli, et libaverunt libamina dVenit autem Jeremias de Thopheth, quo miserat eum Dominus ad prophetandum, et stetit in atrio domus Domini, et dixit ad omnem populum haec dicit Dominus exercituum Deus Israhel ecce ego inducam super civitatem hanc et super omnes urbes eius universa mala quae locutus sum adversum eam quoniam induraverunt cervicem suam ut non audirent sermones
Abbreviated transcription (Latin):
res eius. eoquod dereliquerint me: & alienũ
fecerint locũ istũ: & libauerint inẽo diis ali¬
enis quos nescierunt ipsi & patres eorũ. & re¬
ges uidã: & repleuerunt locũ istũ sanguine
in nocentũ .: & ȩdificauerunt exccelsa baalim.
ad comburendos filios suos igni in holocaui
sum: nec ascenderunt incormeũ. Lẽc̃ .ui.¬
& non uocabit᷑ locus iste amplius topheth.
& uallis filiorũ ennon: sed uallis occisionis.
Et dissipabo consiliũ iudȩ & hicrusalem in
loco isto: & subuertã cos gladio in conspec¬

Expanded text:
res eius eo, quod dereliquerint me et alienum fecerint locum istum et libauerint in eo dis alienis, quos nescierunt ipsi et patres eorum et reges luda; et repleuerunt locum istum sanguine innocentium et aedificauerunt excelsa Bahalim ad comburendos filios suos igne in holocaustsum nec ascenderunt in cor meum. Et hut non vocabitur locus iste amplius Topheth, et vallis filii Ennon, sed vallis occisionis: et dissipabo consilium Juda, et Hierusalem in loco isto, et subvertam eos gladio. Is
Abbreviated transcription (Latin):
qui pͣterierit ꝑ eã obstupescet: & mouẽ¬
bit caput suũ. Sicut uentus urens dis¬
ꝑga eos coram inimico: dorsũ & non fã¬
ciem ostendã eis indie ꝑditionis eorum.
Et dixerunt. Uenite cogitenus contra
hieremiam cogitationes Non enĩ pe¬
ribit lex asacerdote. neq consiliũ asapi¬
ente: nec sermo aprophẽta Uenite &

Expanded text:
Al. praeterit per eam obstupescet. et movebit caput suum. Sicut ventus urens dispergam eos coram inimico, dorsum, et non faciem ostendam eis in die perditionis eorum. Et dixerunt: Venite, et cogitemus contra Jeremiam cogitationes Non enim peribit lex a sacerdote, neque consilium a sapiente, nec sermo a Propheta: Venite, et
Abbreviated transcription (Latin):
quod factũ est ad hieremiã
adño dicens Surge & descende
indomũ figuli. & ibi audies uerba
mea. Et descendi indomũ figuli: & ecce ip
sicut figulus iste. non potero facere uobis
domus isrł ait dñs . Fece si ut lutũ in
manu figuli: sic uos in manu mea domus

Expanded text:
quod factum est ad Hieremiam a domino dicens: surge et descende in domum figuli, et ibi audies uerba mea! et descendi in domum figuli et ecce ipssicut figulus iste non possum facere uobis, domus Israhel? ait dominus; ecce sicut lutum in manu figuli, sic uos in manu mea, domus
Abbreviated transcription (Latin):
ut facerẽ ei : & subito loquar de gente
& regno. ut ȩdificem. & ut plantẽ illud.
Si fecerit malũ in oculis meis. ut non a̾udi¬
at uocẽ meã : pęnitentiã aga̾ suꝑ dono
quod locutus aĩ. ut facerẽ ei Nunc ergo

Expanded text:
e ad summam loquar de gente et regno, ut aedificem et ut plantem illud. Si fuerit malum in oculis meis, ut non audiat vocem meam, poenitentiam agam super bono quod locutus sum ut facerem ei. » Per o
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt. Desperiuimꝰ: Post cogitationes
enĩ nr̃as ibimus: &unusquisq prauitatẽ
cordis sui faciemusquni¬
deo hec dict dñs. Inter rogate gentes:
quis audierit talia horribilia : quȩ fecit
nimis uirgo isrł. Nũquid deficiet depẽ¬
tra agri nix libani : Aut euelli possunt
aquȩ erũpentes frigidę. & defluentes :
Quia oblitus cͣ mei popłus m̃s. frustra

Expanded text:
ogitationes enim nostras ibimus, et unusquisque pravitatem cordis sui mali faciemus: Ideo haec dicit Dominus: Interrogate gentes: Quis audivit talia horribilia, quae fecit nimis virgo Israel? Numquid deficiet de petra agri nix Libani? aut evelli possunt aquae erumpentes frigidae, et defluentes? Quia oblitus est mei populus meus, fr
Abbreviated transcription (Latin):
obseruamus. Uere diligimus. si ad man¬
data eius. a nrͣis nos uoluptatib coarta¬
re incordis hospitio ad uentum p.
Certe sidomũ urãm quisqũã diues
ac prepotens amicus intraret: om̃i
festinantia domus tota mundaret᷑.
nequid fortasse esset. quod oculos
amici intrantis offenderet. Tergat

Expanded text:
enim Deum diligimus, si ad mandata ejus nos a nostris voluptatibus coarctaere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat
Abbreviated transcription (Latin):
tur ĩnobis. & nr̃a conscientia. Namfa
scientia nũqu̾a ẽ nisi in nobis. sp̃s aut̃
sc̃s potest esse etiam sine nobis Dat᷑
quippe ut sit & in nobis: sed uideri & sci¬
ri quem admodũ uidendus ẽ & sciendus
ẽ. non potest anobis. si nonsit innobis:¬

Expanded text:
tur in nobis et nostra conscientia: nam fatur in nobis et nostra conscientia: nam fascientia nunquam est, nisi in nobis: Spiritus autem sanctus potest esse etiam sine nobis; datur quippe ut sit et in nobis. Sed videri et sciri quemadmodum videndus et sciendus est, non potest a nobis, si non sit in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
nis. inimica ẽ dõ: Legi enĩ dĩ non est
subiecta. nec enĩ potest. uelut sidicamus
in iustita. iustitia eẽ non potest Mundũ
quippe ait hoc loco significans dilectores¬
mundi: quȩ dilectio non ẽ apatre Et idõ
lilectioni huius mundi. dequa satis agimꝰ.
ut minuat᷑ & consumatur in nobis. contra
ria ẽ dilectio dĩ: quȩ diffunditur incor
Mundus ergo eũ accipere non potest.
quia non uidet eũ. nec scit eũ Non
eni habet inuisibiles oculos mundana
quia uideri nisi in uisibiliter non potest.
Uos autẽ inquit cognoscetis eũ: quia
apud uos manebit. & in uobis erit. Frit
in eis ut maneat: non manebit ut sit:
Prius enĩ ẽ esse alicubi. quã manere:
Sed neputarent quod dictũ ẽ apud
uos manebit ita dictũ. quẽ ad modũ
a pud hõminẽ hospes iusibiliter manẽ¬
re consueuit: exposuit quod dixerit
uobis erit Ergo inuisibiliter uidet᷑.
nec si nonsit in nobis. potest esse in
nobis eus scientia Sic enĩ anobis uidẽ¬

Expanded text:
Dei non est subjecta; nec enim potest ; velut si dicamus, Injustitia justa esse non potest. Mundum quippe ait hoc loco, mundi significans dilectores, quae dilectio non est a Patre . Et ideo dilectioni hujus mundi, de qua satis agimus ut minuatur et consumatur in nobis, contraria est dilectio Dei, quae diffunditur in corMundus ergo eum accipere non potest, quia non videt eum, neque scit eum. Non enim habet invisibiles oculos mundana s sanctus, nisi invisibiliter non potest. 5. Vos autem, inquit, cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Erit in eis ut maneat, non manebit ut sit: prius est enim esse alicubi, quam manere. Sed ne putarent quod dictum est, apud vos manebit, ita dictum quemadmodum apud hominem hospes visibiliter manere consuevit; exposuit quid dixerit,ixit, in vobis erit. Ergo invisibiliter videtur: nec si non sit in nobis, potest esse in nobis ejus scientia. Sic enim a nobis vide
Abbreviated transcription (Latin):
pentino sonitu sp̃s sc̃s suꝑ discipulos
uenit: mentesq carnaliũ in sui amorẽ
ꝑ mutauit. ꝑ tfõris apparentib linguis
igneis. intus facta sunt corda flãman¬
tia: quia dũ dm̃ inignis uisione susci¬
pint. ꝑ amorẽ suauit᷑ arserunt. Ipse
gra dm̃ desiderat: ꝓfecto iam habet que
amat. Neq enĩ quisqu̾ã posset dm̃di¬
ligere: si eũ quẽ diligit non haberet

Expanded text:
super discipulos venit , mentesque carnalium in sui amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suaviter arserunt. Ipse gra Deum desiderat, profecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si 1575 eu
Abbreviated transcription (Latin):
donec inicuiq ꝓ modo suę ꝑfectionis.
ꝓpria menstira cõmpleatur. Unde mo
sicut ds̃ partitus ẽ mensuram fidĩ. Ne¬
q enĩ ipse diuidit᷑ sp̃s : sed dona ꝑ spm:
Nam diuisiones donationũ sunt. idẽ
autẽ sp̃s Quod uero ait. rogabo pa¬
trẽ meũ. & aliũ paraclitũ dabit uobis.
ostendit & seipsũ esse paraclitũ. Para¬
clitus enĩ. Latine dicitur aduocatus.
Et dictũ est de xp̃o. Aduocatũ habe¬

Expanded text:
donec unicuique pro modo suae perfectionis propria mensura compleatur. Unde et sicut Deus partitus est mensuram fidei . Neque enim ipse dividitur Spiritus, sed dona per Spiritum: nam divisiones donationum sunt, idem autem Spiritus . 4. Quod vero ait, Rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ostendit et seipsum esse paracletum. Paracletus enim latine dicitur advocatus: et dictum est de Christo, Advocatum habe
Abbreviated transcription (Latin):
Prophetauit aũt isaias in hierusa.¬
lem & in iudęa. nec dũ decẽ tribrb
in captiuitatẽ ductis : ac de utrõq
regno nunc cõmixti. nunc separa¬
tim texit oraculũ. Et cũ interdũ
ad p̾sentẽ respiciat historiã. & post
babilonie captiuitate̾. reditũ po¬
płi significet in iudęam : tamen om̃is
ei cura deuocatione gentiũ. & de ad¬
uentu xpͣi ẽ. Quẽ quanto plus ama¬
tis opaula & eustochiũ. tanto magis

Expanded text:
 Isaias in Jerusalem, et in Judaea, necdum decem tribubus in captivitatem ductis: ac de utroque regno, nunc commistim, nunc separatim, texit oraculum. Et cum interdum ad praesentem respiciat historiam; et post Babyloniam captivitatem reditum populi significet in Judaeam: tamen omnis ei cura de vocatione gentium, et adventu Christi est. Quem quanto plus amatis, o Paula et Eusto
Abbreviated transcription (Latin):
rit : eurates ut acceptus in cordis a xii.¬
re remaneat: curate ne sem̃ iuxta
mã cudat. ne malig uis sp̃s ueniat.
& ã memoria uerbũ tollat. Curate
ne petrosa terra fsemen excipiat.
& fructũ boni operis sine ꝑseueran¬
tiȩ radicib mittat Multis eniͣ libet qͦđ
audiunt : boni oꝑis initia ꝓponunt.
sed mox ut fatigari aduersitatib eȩpe¬
ruit inchoata derelinqunt Petrosa ergo
terra humore̾ non habuit : quȩ hoc qͦa
germinauierat. ad fructũ ꝑseuerantię
non ꝑduxit. Multi nãq cũ uerbũ con¬
tra auaritiam audiunt. eandem aua¬
ritiã detestant᷑: rerũ om̃iũ conteptũ
laudant: sed mox ut uiderit animus
qͦd concupiscat. obliuiscit᷑ qͦđ laudabat.
Multi cũ uerbũ contra luxuriam audiunt
pollutiones carnis nͣ solũ ꝑ petrare non ap¬
petunt. sed etiam ꝑpetratas erubescunt
Sed moex ut carnis species eoꝵ oculis appa¬
rit: sic mens ad desideriũ rapit᷑. acsi adhuc

Expanded text:
rit. Curate ergo ut acceptus sermo in cordis aurit. Curate ergo ut acceptus sermo in cordis aure remaneat. Curate ne semen juxta viam cadat, ne malignus spiritus veniat, et a memoria verbum tollat. Curate ne petrosa terra semen excipiat, et fructum boni operis 1490 sine perseverantiae radicibus mittat. Multis enim libet quod audiunt, boni operis initia proponunt; sed mox ut fatigari adversitatibus coeperint, inchoata derelinquunt. Petrosa ergo terra humorem non habuit, quae hoc quod germinaverat ad fructum perseverantiae non perduxit. Multi namque cum verbum contra avaritiam audiunt, eamdem avaritiam detestantur, rerum omnium contemptum laudant; sed mox ut viderit animus quod concupiscat, obliviscitur quod laudabat. Multi cum verbum contra luxuriam audiunt, pollutiones carnis non solum perpetrare non appetunt, sed etiam perpetratas erubescunt; sed mox ut carnis species eorum oculis apparet, sic mens ad desideria rapitur, ac si adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
i ergo fr̃s km̃i diuites esse cupitis.
Queras diuitias amate: Si culmen ue-¬
ti honoris quęritis. ad celeste regnũ ten¬
dite. Si głam dignitatũ diligitis: in il¬
la suꝑna angłoꝵ curia asscribi festi¬
nate. Uerba dĩ quȩ aure ꝑcipitis.
mente retinete. Cib enĩ mentis. est
sertuo đi. Et quasi acceptus cib stoma.¬
cho languente reicit᷑ : quando auditus
sermo inuentre memoriȩ nontenetur:
Sed quisqͥs alim̃ta non retinet: huius
ꝓfecto uita desꝑat᷑. Eternȩ ergo mortis
periculũ formidate : sicibũ quidem
sc̃ẽ ex hortationis accipitis. sed uerba
uitȩ idest alimenta iustitie in memori¬
a non tenetis. Eece transit omne qđ
agitis : ad ex tremũ iudiciũ sine ulla
mom̃ti in terpositione cotidie uolentes
nolentesq ꝓperatis Cur er̃go amatur
quod relinquit᷑ : Cur illud negligit᷑.
quo ꝑuenit᷑. Mementote quod dicit᷑.
Siqͥs babet aures audiendi: audiat.
Om̃s qui illie aderant. aures corporis
habebant: Sed qui cunctis aures

Expanded text:
 charissimi, divites esse cupitis, veras divitias amate. Si culmen veri honoris quaeritis, ad coeleste regnum tendite. Si gloriam dignitatum diligitis, in illa superna angelorum curia ascribi festinate. 2. Verba Domini, quae aure percipitis, mente retinete. Cibus enim mentis est sermo Dei. Et quasi acceptus cibus stomacho languente rejicitur, quando auditus sermo in ventre memoriae non tenetur. Sed quisquis alimenta non retinet, hujus profecto vita desperatur. Aeternae igitur mortis periculum formidate, si cibum quidem sanctae exhortationis accipitis, sed verba vitae, id est alimenta justitiae, in memoria non tenetis. Ecce transit omne quod agitis, et ad extremum judicium sine ulla momenti interpositione quotidie volentes nolentesque properatis. Cur ergo amatur quod relinquitur? Cur illud negligitur quo pervenitur? Mementote quod dicitur: Si quis habet aures audiendi audiat. Omnes enim qui illic aderant aures corporis habebant. Sed qui cunctis aures
Abbreviated transcription (Latin):
põnere qđ dicebat. ut sciatis rerũ sis¬
nificationes quȩrerȩ : inhis etiam qiẽ
ꝑ semet ipsũ noluit explanare: .X.¬
Iaponendo ergo quod dixit. figis¬
te se loqui innotuit: quatinus ar
uos redderet. cũ uobis nr̃a flagilita
boꝵ illius figuras aperiret Quis enĩn
umquã crederet. si spinas diuutias. at̃¬
pretari uoluissem : maxime cũ illeps¬
gant. istȩ delectent  Et tamen spis
sunt: quia cogitationũ suarũ pusil¬
onib mentẽ lacerant: & cũ usq adps¬
tũ ꝑtrahunt: quasi inflicto uulnere eruentant:
Quas bene boc inloco alio euangłista
testante nequaquã dñs diuitias. sed
fallaces diuitias appellat Fallacesenĩ
sunt : quȩ nobiscũ diu ꝑmanere non
possunt Fallaces sunt : quȩ mentis nr̃e

Expanded text:
t sciatis rerum significationes quaerere in iis etiam quae per semetipsum noluit explanare. Exponendo ergo quod dixit figurate se loqui innotuit, quatenus certos vos redderet cum vobis nostra fragilitas verborum illius figuras aperiret. Quis enim mihi unquam crederet, si spinas divitias interpretari voluissem, maxime cum illae pungant, istae delectent? Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi Quas bene hoc in loco, alio evangelista testante, nequaquam Dominus divitias, sed fallaces divitias appellat. Fallaces enim sunt, quae nobiscum diu permanere non possunt. Fallaces sunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
one. Quã enĩ ꝑ semet ipsam ueritas ei¬
posuit: hanc discutere humana fragilii
non presumit. Sed ẽ quod sollicite n
hac ipsa expositione pensare debeatis
quia sinos uob semen uerbũ. agrũ n¬
dũ. uolueres dȩmonia. spinas diuitia

Expanded text:
ione. Quam enim per semetipsam Veritas exposuit, hanc discutere humana fragilitas non praesumit. Sed est quod sollicite in hac ipsa expositione dominica pensare debeatis, quia si nos vobis semen verbum, agrum mundum, volucres daemonia, spinas diviti