comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hec enim confessionis tenenda ẽ ratio. ut
sicut dei filium ita et filium hominis me¬
minerimꝰ: quia alterum sine altero ni¬
quid de se ipsi sentiant querit. Petrꝰ res
Dominus enim dixerat. Quẽ me hoĩes
ẽẽ dicunt filium hõis: Et cerce filium ho¬
minis contemplatio corporis ꝓferebat: s
addendo quẽ me ẽẽ dicunt. significauit p̃t
id qd in se uidebat᷑ eẽ aliud sentiendum:
Erat enim hominis filius. Qd̃ igit᷑ de se
opinandi iudiciũ desiderabat. ñ illud arbit᷑¬
mur qd̾ se ipse confessꝰ ẽ: s occultũ erat
qd̃ querebatur. in auod se credentiũ fides de¬
petri p̃mium consecuta ẽ: quia di filiũ in
homine uidisset. Beatꝰ hic ẽ: ⁊ ult̾ huma¬
nos oculos ⁊ intendisse et uidisse laudatꝰ ẽ:
ñ id qd̾ ex carne et sanguine erat contuens:
s dei filium celestis patris reuelatione conͦ¬
piciens. dignusq iudicatꝰ qui ad̃ in xp̃o õs
eẽt primꝰ agnosceret. O ui nuncupatione

Expanded text:
Haec enim confessionis tenenda ratio est, ut Haec enim confessionis tenenda ratio est, ut sicut Dei filium, ita et filium hominis meminerimus: quia alterum sine altero niquid de se ipsi sentiant quaerit. Petrus renderat. Dominus enim dixerat: Quem me homines esse dicunt, filium hominis? Et certe filium hominis contemplatio corporis praeferebat: sed addendo, quem me esse dicunt, significavit, praeter id quod in se videbatur, esse aliud sentiendum; erat enim hominis filius. Quod igitur de se opinandi judicium desiderabat? Non illud arbitramur, quod de se ipse confessus est: sed occultum erat de quo quaerebatur, in quod se credentium fides dePetri praemium consecuta est, quia Dei filium in homine vidisset. Beatus hic est, qui ultra humanos oculos et intendisse et vidisse laudatus est: non id quod ex carne et sanguine erat contuens, sed Dei filium coelestis patris revelatione conspiciens; dignusque judicatus, qui quod in Christo Dei esset, primus agnosceret. O in nuncupatione
Abbreviated transcription (Latin):
In processu sermonis atq operis. absolutiꝰ
Est autem hec reuera et inuiolabilis des
er deo et̾nitatis: cui ob id ad̾ semp fil:ꝰ fue¬
rit. semper et uis patris et nom̃ sit: ne si
non semper filius. ñ semper et pader sit: de¬
um filium ꝓfecto fuisse. cui sit ex et̾nitate
parentis eternitas. Nasci autẽ eum uolun¬
tas eius fuit: cuus in uirtute ac potestate
inerat ut nasceretur. Est ergo filius d̾i ex
deo d̾̃s: unus in utroq. Theotetan enĩ quã
deitatẽ latini nuncupant: et̾ni eiꝰ paren¬
tis exauo nascendo ẽ ꝓfectꝰ accepit. Acce¬
pit autẽ hoc qd̃ erat: et natum ẽ u̾bum
qd̃ fuit semper in patre utq ita filius ⁊
et̾nus et natus ẽ: quia ñ aliud in eo natũ
ta confessio ẽ: quia sicut et̾nitas nature
nr̃e corpus accepit: ita cognoscendum ẽ
naturam corporis nr̃i et̾nitatis assum̃e
posse uirtutẽ. Igitur quia summum ĩ fide
ista bonum ẽ: a discipłis requirit quẽ se
homiues ẽẽ dicerent: ⁊ adiecit filiũ hõis.

Expanded text:
In processu sermonis atque operis absolutius Est autem haec vera et inviolabilis fides, ex Deo aeternitatis cui ob id quod semper filius fuerit, semper et jus patris et nomen sit; ne si non semper filius, non semper et pater sit Deum filium profectum fuisse, cui sit ex aeternitate parentis aeternitas. Nasci autem eum voluntas ejus fuit , cujus in virtute ac potestate inerat ut nasceretur. Est ergo filius Dei ex Deo Deus, unus in utroque: theotetam enim, quam deitatem Latini nuncupant, aeterni 749 ejus parentis, ex quo nascendo est profectus, accepit. Accepit autem hoc quod erat: et natum est Verbum quod fuit semper in Patre. Atque ita Filius et aeternus et natus est: quia non aliud in eo natum ta confessio est: quia sicut aeternitas naturae nostrae corpus accepit; ita cognoscendum est, naturam corporis nostri aeternitatis assumere posse virtutem. Igitur quia summum in fide ista bonum est; a discipulis requirit quem se homines esse dicerent: et adjecit, hominis filium.
Abbreviated transcription (Latin):
lib ñ fidelib data sunt. Et notandum
qd redemptorẽ nostrum cum iam ꝓuec¬
de esset etatis. eisdem gentib apłi pre¬
dicant: eumq paruulum et necdũ ꝑ
humani corporis officium loquentem.
stella gentib deuuntiat: quia nimirũ
rationis ordo poscebat. ut loquentẽ iã¬
dũm loquentes nobis predicatores in¬
notescerent. et necdum loquentẽ ele¬
menta muta p̃dicarent.

Expanded text:
delibus . Et notandum quod Redemptorem nostrum cum jam perfectae esset aetatis eisdem gentibus apostoli praedicant, eumque parvulum et necdum per humani corporis officium loquentem stella gentibus denuntiat. Quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem Dominum loquentes nobis praedicatores innotescerent, et necdum loquentem elementa muta praedicarent.
Abbreviated transcription (Latin):
Ueritatẽ quippe istorum munerũ tollit.
dum in xp̃o unã naturam predicare con¬
tendit. Nos itaq dilectissimi fratres of¬
ferannis xp̃o indubitanter in fide. qd̾ ma¬
gi obtulisse noscuntur in munere: ut ue¬
re diuinitatis humanitatisq confessio.
ipsa sit apud xp̃m nr̃a fidelis oblatio:
Hec munera cum magis unanimiter of¬
feramus: et ad regionẽ scõꝵ tota cordis
deuotione tendamius. nec teneamꝰ uiam
ueteris uite: s diumus mandatis hunu¬
liter obsequentes. uiam mutemꝰ: et qua
precepit dñs ambulenus: ut ad patriã
uenire ualeamꝰ: ubi sine fine cum ip̃so
dño gaudeamꝰ. Uia enim hominis ẽ ui¬
ta eius. Qui male uiuit. uiam tenet er¬
roris: qui bene uiuit: ꝑ uiam gradit᷑ ue¬
ritatis. Quaꝓpter qui ambulabat uiam
fornicationis: uiam teneat castitatis. Qͥ
uiam tenebat auaricie: teneat uiam mi¬
sericordie. Qui ambulabat ꝑuiam ficti¬
ouis: uiam nunc teneat puritatis. Am¬

Expanded text:
Veritatem quippe istorum munerum tollit, Veritatem quippe istorum munerum tollit, dum in Christo unam naturam praedicare contendit. 11. Nos itaque, dilectissimi fratres, offeramus Christo indubitanter in fide, quod Magi obtulisse cognoscuntur in munere: ut verae divinitatis humanitatisque confessio ipsa sit apud Christum nostra fidelis oblatio. Haec munera cum Magis unanimiter offeramus, et ad regionem sanctorum tota cordis devotione tendamus. Nec teneamus viam veteris vitae, sed divinis mandatis humiliter obsequentes, viam mutemus, et in qua praecepit Dominus ambulemus, ut ad patriam pervenire valeamus, ubi sine fine cum ipso Domino gaudeamus. Via enim hominis est vita ejus. Qui male vivit, viam tenet erroris; qui bene vivit, per viam graditur veritatis. Quapropter qui ambulabat viam fornicationis, viam teneat castitatis; qui viam tenebat avaritiae, teneat viam misericordiae; qui ambulabat per viam fictionis, viam teneat nunc puritatis. Am
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m uere mortuũ ꝓ nr̃a salute ũ credidit.
In auro uero simul uterq confunditur:
quia et manicheus de semine dauid. secũ¬
dum carnẽ natum ñ credit regẽ: ⁊ arri¬
anus deo uigenito naturalẽ assignare
uititur seruitutẽ. ꝓinde uterq ñ experi¬
etur regem a quo ꝑ fidem regatur: s
a quo ꝓ infidelitatis crimine pumatur:
quia ab uuo diuinitatis. ab altero car¬
uis ueritas denegatꝰ. In hisdẽ mune¬
rib confundit᷑ etiam nestorius: qui
uititur xp̃m in duas ꝑsonas diuidere:
cum uideat magos ñ alia deo. ⁊ alia ho¬
mini. s uni deo homini cadẽ munera obtu¬
lisse supplicit̾. Non ergo diuidatur in perso¬
nis: qui ñ inuenitur diuisus in donis. ꝓp¬
terea quippe unus idemq istis muneribus
honoratur: ut unus idemq ds et homo
cognoscatur. Ista magoꝵ oblatio. confun¬
dit etiam eutycetis insaniã: qui ñ nult
in xp̃o utrauq uerã predicare naturam.

Expanded text:
Christum vere mortuum pro nostra salute non credit: Christum vere mortuum pro nostra salute non credit: in auro vero simul uterque confunditur, quia et Manichaeus de semine David secundum carnem natum non credit regem, et Arianus Deo Unigenito naturalem assignare nititur servitutem. Proinde uterque non experietur regem, a quo per fidem regatur , sed a quo pro infidelitatis crimine puniatur: quia ab uno divinitatis, ab altero carnis veritas denegatur. In iisdem muneribus confunditur etiam Nestorius, qui nititur Christum in duas personas dividere: cum videat Magos non alia Deo et alia homini, sed uni Deo homini eadem munera obtulisse suppliciter. Non ergo dividatur in personis, qui non invenitur divisus in donis. Propterea quippe unus idemque istis muneribus honoratur, ut unus idemque Deus et homo cognoscatur. Ista Magorum oblatio confundit etiam Eutychetis insaniam, qui non vult in Christo utramque veram praedicare naturam.
Abbreviated transcription (Latin):
positis nuntiauit. Magi ergo uenerunt.
⁊ filium uirginis unum eundẽq dm̃ et
hominẽ cognouerunt. Deniq atcende qͥd
obtulerunt: et agnosce quid crediderunt.
Refert enun euͣugelista quia intran¬
tes domum. inuenerunt puerum cũ ma¬
ria matre eiꝰ: et ꝓcidentes adorauerunt
eum: et apertis thesauris suis obtuler̃t
ei munera: aurum. thus. ⁊ myrrã. Per
ista tria nuerũ genera. in uno eodẽq
xp̃o. et diuina maiestas. et regia potestas.
⁊ humana mortalitas intimatur. Thuᷤ
eium ad sacrificiũ aurũ ꝑtinet ad tri¬
butum: myrra ad sepulturã ꝑtinet mor¬
tuoꝵ. Omnia hec sc̃a fides xp̃o ueracit
offerre ñ desinit: dum unum eundemq
uerum dm̃. uerum regeni. uerũq homi¬
nẽ credit. ut uere ꝓ nobis mortuũ uenci¬
ter recognoscat. In oblatione thuris. con¬
funditur arrianus: qui soli patri sacrifi¬
cium offerri debere contendit. In oblacio¬
ue myrre confunclitur manicheus: qui

Expanded text:
positis nuntiavit. Magi ergo venerunt, positis nuntiavit. Magi ergo venerunt, et filium Virginis unum eumdemque Deum hominem cognoverunt. 9. Denique attende quid obtulerunt, et agnosce quid crediderunt. Refert enim evangelista quia intrantes domum, invenerunt puerum cum Maria matre ejus: et procidentes adoraverunt eum; et apertis thesauris suis obtulerunt ei munera, aurum, thus et myrrham . Per ista tria munerum genera, in uno eodemque Christo et divina majestas, et regia potestas, et humana mortalitas intimatur. Thus enim ad sacrificium, aurum pertinet ad tributum, myrrha ad sepulturam pertinet mortuorum. Omnia haec sancta fides Christo veraciter offerre non desinit, dum unum eumdemque verum Deum, verum regem, verumque hominem credit, et vere pro nobis mortuum veraciter recognoscit. 562 10. In oblatione thuris confunditur Arianus, qui soli Patri sacrificium offerri debere contendit: in oblatione myrrhae confunditur Manichaeus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
fecunditas iurginalis. Si nescis ueram
huius pueri deitatẽ: attende stellã in
celo fulgentẽ: magos precedentẽ. et iter
ignorantib ostendentẽ. Hec stella nmqͣm
aute apparuit: quia nunc eam puer iste.
creauit: et magis ad se uenientib pre¬
uiam deputauit. Iste puer in presepe qui¬
dem paruulus collocatur: sed magnꝰ in
celo mirabiliter operatur. ꝑmittit se ma¬
uib in terra portari: s precipit sibi
celestia famulari. Quid est ergo qd̾ in¬
fantilem atcendis ecatẽ: et eius diuinã
uon intelligis potestatẽ: Sic fuit ne¬
raciter intimanda pueri huius nacura¬
lis diuinitas: ⁊ naturalis humanitas.
Utuaq naturalit̾ uera utraq unitas.
nec in se inuicem confusui: nec a se inui¬
cem separata. Ipsum eium habuit ma¬
ria filium de le natum: cui stella debi¬
te seruitutis exhibuit famulatũ. Ipsum
eundemq maria in bechleem dñm homi¬
nẽ peperit: quem stella magis in oriente

Expanded text:
fecunditas virginalis. 8. Si nescis veram fecunditas virginalis. 8. Si nescis veram hujus pueri deitatem, attende stellam in coelo fulgentem, Magos praecedentem, et iter ignorantibus ostendentem. Haec stella nunquam ante apparuit, quia nunc eam puer iste creavit, et Magis ad se venientibus praeviam deputavit. Iste puer in praesepi quidem parvulus collocatur, sed magnus in coelo mirabiliter operatur. Permittit se manibus in terra portari, sed praecipit sibi coelestia famulari. Quid est ergo quod infantilem attendis aetatem, et ejus divinam non intelligis potestatem? Sic fuit veraciter intimanda pueri hujus naturalis divinitas, et naturalis humanitas, utraque naturaliter vera, utraque unita, nec in se invicem confusa, nec a se invicem separata. Ipsum enim habuit Maria filium de se natum, cui stella debitae servitutis exhibuit famulatum. Ipsum eumdemque Maria in Bethlehem Deum hominem peperit, quem stella Magis in Oriente
Abbreviated transcription (Latin):
sume morietur: quia si mori nollet nul¬
latenus nasceretꝰ. Morietur autẽ nou
ut impleat seuitiũ tuam: s ut ꝑficiat mã¬
suetudinẽ suam. Faciet enim eum mori be¬
uignitas ꝓpria: non malignitas aliena:
Morietur non ut tu infidelis regnes ĩ le¬
culo: sed ut secum regnare faciat scõs suos
in celo. Morietur. non ut reguum amit¬
tat: sed ut regnaturos adquirat. Morie¬
tur ũ ut ꝑdat breuẽ uitam: s ut confe¬
rat sempiternã. Morietur ñ ut serũus
iiquitatis: s ut dñs inauestatis. Morie¬
tur ñ nuiculo necessitatis: sed ꝓposito uo¬
luntatis Morietꝰ mirabiliter: morietur
misericorditer: morietꝰ singulariter. Mo¬
rietur ꝑ propriã potestatẽ: ut suã in
omnib impleat uoluntatẽ. Ad hoc enĩ
misericorditer moriet᷑: ut resurgens cũc¬
tis gentib dũetur. Morietur ergo licut
uiuis: ut quidẽ quem dm̃ hominẽ conce¬
pit fides iurgius ⁊ dm̃ honinẽ pepit

Expanded text:
sime morietur, quia si mori nollet, nulsime morietur, quia si mori nollet, nullatenus nasceretur. Morietur autem, non ut impleat saevitiam tuam, sed ut perficiat mansuetudinem suam: faciet enim eum mori benignitas propria, non malignitas aliena. Morietur non ut tu infidelis regnes in saeculo, sed ut secum regnare faciat fideles in coelo. Morietur non ut regnum amittat, sed ut regnaturos acquirat. Morietur non ut perdat brevem vitam, sed ut conferat sempiternam. Morietur non ut servus iniquitatis, sed ut Dominus majestatis. Morietur non vinculo necessita is, sed proposito voluntatis. Morietur mirabiliter, morietur misericorditer, morietur singulariter, morietur per propriam potestatem, ut suam in omnibus adimpleat voluntatem. Ad hoc enim misericorditer morietur, ut resurgens cunctis gentibus dominetur. Morietur ergo sicut unus, et quidem, quem Deum hominem concepit fides virginis, et Deum hominem peperit
Abbreviated transcription (Latin):
cus. Rd hoc enim te ꝑmisit infantes oc¬
cidere: ut illos de te faceret triumpba¬
re. Te ergo ꝑmisit ad nequiciã. illos ꝑ¬
duxit ad palmam. Unus enim idemq
gere. fugit enim ñ formidine huma¬
na: s dispeniatione diuma. fugit non
necessitate: s potestate. Ideo autem dis¬
natus ẽ in egyptum fugere: ut postea
crucẽ dignaretur ascendere. Et ila pote¬
state latuit puer in egypto: qua potes¬
tate uiuenis pependit in ligno. Uĩꝰ enĩ
ideniq est mortis susceptor iuiteq largi¬
tor: unus idẽq immortalis ex patre mor¬
talis ex matre. ꝓpria potestate morieus.
ꝓpria potestate resurgens. Iste itaor puer
qui natus ẽ. ideo ũ inuenitur in nume¬
ro paruulor morientiuma: quia ip̃e est
Ianguis huius pueri ꝓꝑterea non
rorun. quia solus in remissionẽ funden¬
dus est peccatoꝵ. Et illi omnes pueri ĩ¬
aniter morerentur: nili huius langui¬
ue saluarentꝰ. Et iste quidẽ puer certis¬

Expanded text:
icus. Ad hoc ergo te permisit infantes ocicus. Ad hoc ergo te permisit infantes occidere, ut illos de te faceret triumphare. Te ergo permisit ad nequitiam, illos perduxit ad palmam. Unus enim idemquegere. Fugit enim non formidine humana, sed dispensatione divina; fugit non necessitate, sed potestate. Ideo autem dignatus est in Aegyptum fugere, ut postea crucem dignaretur ascendere; et illa potestate puer latuit in Aegypto, qua potestate juvenis pependit in ligno. Unus enim idemque est mortis susceptor, vitaeque largitor: unus idemque immortalis ex Patre, mortalis ex matre; propria potestate moriens, propria potestate resurgens. 7. Iste itaque puer qui natus est ideo non invenitur in numero parvulorum morientium, quia ipse est Sanguis 561 hujus pueri propterea non rorum, quia solus in remissionem fundendus est peccatorum; et illi omnes pueri inaniter morerentur, nisi hujus sanguine salvarentur. Et iste quidem puer certis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ego ueniens adorem eum. O calliditas
ficta. o incredulicas ipia: o nequitia
fraudulenta. Si adorare istum puerum
certissime disponebas: quare ꝓ illo multoᷤ
pueros occidebas: Sanguis innocentũ
quem crudeliter effudisti: atcestat᷑ quid
de hoc puero uoluisti. Et tamen ñ solũ
istum puerum non inuenisti: sed nec il¬
lis pueris aliquid nocuisti: inimo iusci¬
us quod illis. ꝓfuerat hoc egisti. ꝑ seui¬
ciam quippe tuam facti sunt marcyres.
qui per infantiam suam fuerant iuo¬
centes qnͣdo ꝑ grãm huius pueri ꝓ eo
meruerunt mori. priusqͣm eum possent
coram hominib confiteri. Iste itaq puer
qui mundum creauit. qui mundũ regit.
qui omnia quecunq uuit facit. qui cũc¬
ta mirabili atq insuperabili diunitate
disponit. hoc ordinauit. hoc egit ut ꝑ
tuam inuidiam furiosam illi pueri mor¬
tem susceperiut p̾ciosam: et qd̃ eis ad
lalutẽ tuam prestare non posses anneu
hoc ad dampnationẽ tuam faceres inim¬

Expanded text:
et ego veniens adorem eum . O calliditas et ego veniens adorem eum . O calliditas ficta! O incredulitas impia! O nequitia fraudulenta. Si adorare istum puerum certissime disponebas, quare pro illo multos pueros occidebas? Sanguis innocentum, quem creduliter effudisti, attestatur quid de hoc puero voluisti. Et tamen non solum istum puerum non invenisti, sed nec illis pueris aliquid nocuisti: imo inscius, quod illis proderat, hoc egisti. Per saevitiam quippe tuam facti sunt martyres, qui per infantiam suam fuerant innocentes: quando per gratiam hujus pueri pro eo meruerunt mori, priusquam eum possent coram hominibus confiteri. Iste itaque puer, qui mundum creavit, qui mundum regit, qui omnia quaecunque vult facit, qui cuncta mirabili atque insuperabili ordine disponit, hoc ordinavit, hoc egit, ut per tuam invidiam furiosam illi pueri mortem susciperent pretiosam, et quod eis ad salutem tuam praestare non posses amicus, hoc ad damnationem tuam faceres inim
Abbreviated transcription (Latin):
cepisti temporale regnum. acciperes etiam
sempiternũ. Huius eium pueri regnum.
uͦ est de hoc mundo: s ꝑ ipsum regnatur
in uiundo. Ipse ẽ enim sapientia dei: q̃
dicit in ꝓuerbiis. ꝑ me reges regnant:
puer iste uerbum dei est: puer iste uir¬
tus et sapientia dei ẽ. si potes contra dei
sapientiam cogita. In tuam ꝑniciẽ uer¬
saris. et nescis. Tu enim regnum nullate¬
nus habuisses: nisi ab isto puero qui nũc
uatus ẽ accepisses. Puer iste qui nunc a
magis rex dicitur iudeoꝵ: idem creator
est et domuiꝰ angłoꝵ. Quaꝓpter cuius ti¬
mes infantiã nascentis: magis timere de¬
bes omnipotentiã iudicantis. Noli ergo¬
eum timere regni tui successorẽ: sed ti¬
me infidelitatis tue iustissimũ dampnato¬
rem. Utinam eum magis adorantib cti¬
am tu pariter adorares: et ñ ad eum ma¬
gos finudulenta calliditate mandares. Ite
inquit interrogate diligenter de puero:
et cum inueneritis. renuntiate michi: ut

Expanded text:
cepisti temporale regnum, acciperes etiam cepisti temporale regnum, acciperes etiam sempiternum. Hujus enim pueri regnum non est de hoc mundo, sed per ipsum regnatur in mundo. Ipse est enim Sapientia Dei, quae dicit in Proverbiis: Per me reges regnant . Puer iste Verbum Dei est, puer iste Virtus et Sapientia Dei est. Si potes, contra Dei Sapientiam cogita. In tuam perniciem versaris, et nescis. Tu enim regnum nullatenus habuisses, nisi ab isto puero qui nunc natus est, accepisses. Puer qui nunc a Magis dicitur Rex Judaeorum, idem Creator est et Dominus angelorum. Quapropter, cujus times infantiam nascentis, magis timere debes omnipotentiam judicantis. Noli eum timere regni tui successorem, sed time infidelitatis tuae justissimum damnatorem. 6. Utinam eum, Magis adorantibus, etiam tu pariter adorares, et non ad eum Magos fraudulenta calliditate mandares! Ite, inquit, et interrogate diligenter de puero; et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qui portatur ut par̾uulus. adorat᷑ ut de¬
us: Paruulus in presepio: immensus
in celo: uilis in panns: preciosus ĩ stel¬
lis. Cuius natiuitate comperta herodes
turbatus ẽ: et omnis iherosolima cum
co. Quid est qd̃ sic turbaris herodes:
baris: suspitionib agitaris: inuidie sti¬
mulis inflãmaris: et ob hoc natum re¬
gem occidere conaris. Inanis ẽ ista tur¬
batio tua: et uana ꝓrsus ẽ cogitatio tua.
ex iste qui natust
Uẽ. non uenit reges pugnando su¬
perare: sed moriendo mirabiliter subiu¬
gare. Nec ideo natus est ut tibi succedat:
sed ut in eum mundus fideliter credat.
Uenit enim ñ ut pugnet uiuus: sed
ut triumphet occisus. Nec ut sibi ue
aliis gentib auro exercitum querat:
sed ut ꝓ saluandis gentib preciosum
sanguinẽ fundat. Inaniter in uidendo
timuisti successorẽ: quem credendo de¬
biusti querere saluatorẽ: quia si in eo cre¬
deres. cum eo regnares: et sicut ab illo ac¬

Expanded text:
qui portatur ut parvulus, adoratur ut Dequi portatur ut parvulus, adoratur ut Deus? parvulus in praesepio, immensus in coelo; vilis in pannis, pretiosus in stellis: cujus nativitate comperta, Herodes turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo . 5. Quid est quod sic turbaris, Herodes? baris, suspicionibus agitaris, invidiae stimulis inflammaris, et ob hoc natum regem occidere conaris. Inanis est ista turbatio tua, et vana prorsus cogitatio tua. Rex iste qui natus est non venit reges pugnando superare, sed moriendo mirabiliter subjugare; nec ideo natus est ut tibi succedat, sed ut in eum mundus fideliter credat. Venit enim, non ut pugnet vivus, sed ut triumphet occisus; nec ut sibi de aliis gentibus auro exercitum quaerat, sed ut pro salvandis gentibus pretiosum sanguinem fundat. Inaniter 560 invidendo timuisti successorem, quem credendo debuisti quaerere salvatorem: quia si in eum crederes, cum eo regnares; et sicut ab illo ac
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ añ auos aliquot ordinatũ. Adora¬
re cupiuit infantẽ lactentẽ: nec adorãt
regem populis imperantẽ. Nam et de
herode rege uideorũ filii iam fueraut
uati: qui erant patre mortuo regnatu¬
ri. Mortuo enim isto berode. archelau
in iudea regnauit: et galilee principatũ
unior herodes obtinuit. Archelaus na¬
tus ẽ in palatio: xp̃c in diuersorio. Ar¬
chelaus natus. in lecto ẽ argenteo posi¬
tus: xp̃c autem natus. in presepio est
breuissimo collocatꝰ. Illi forsitan preciosi
inuolutꝰ est sericis: iste uilissimis inuo¬
lutus ẽ paunis. Et tamen ille natꝰ in
palatio contempnitur: iste natus ĩ di¬
uersorio queritur. Ille a magis nullatenꝰ
nominatur: iste inuentꝰ suppliciter ado¬
ratur. Omniuo spernitur primogenitus
regis: et munerib honoratur primoge¬
nitus paupercule mulieris. Quis ẽ iste
rex uideorum pauper et diues: humili
et sublimis: Quis est iste rex iudeoꝵ.

Expanded text:
regem ante annos aliquot ordinatum. Adoraregem ante annos aliquot ordinatum. Adorare cupiunt infantem lactantem, nec adorant regem populis imperantem. Nam et de Herode rege Judaeorum filii jam fuerant nati, qui erant patre mortuo regnaturi. Mortuo enim isto Herode, Archelaus in Judaea regnavit, et Galilaeae principatum junior Herodes obtinuit. 4. Archelaus natus est in palatio, Christus in diversorio. Archelaus natus, in lecto est argenteo positus; Christus autem natus, in praesepio est brevissimo collocatus. Ille forsitan pretiosis involutus est sericis, iste vilissimis involutus est pannis. Et tamen ille natus in palatio, contemnitur; iste natus in diversorio, quaeritur. Ille a Magis nullatenus nominatur; iste inventus, suppliciter adoratur. Omnino spernitur primogenitus regis, et muneribus adoratur primogenitus pauperculae mulieris. Quis est iste rex Judaeorum, pauper et dives, humilis et sublimis? Quis est iste rex Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
ries adductus est. qͣndo gentilib magis
nouum sydꝰ apparuit. Iii fuerunt pri¬
mitie uideoꝵ isti facti sunt primitie gẽ¬
tium. Illi de ꝓximo adducti: isti delonge
reducti. Prope enim erant iudei qui de¬
um colebant: longe erant gentes que
ydolis seruiebant. Hoc utiq siguifica¬
uant pastores qui nascente dũo ꝓpe sunt
iuenti: et magi qui sunt de longinqͥs
partib orientis adducti. Qui tamen ne¬
nientes. cum ipsi indei ñ essent. regẽ
iudeorum se querere ꝓfessi sunt: et ad
ipsum adoranlũ se uenisse dixerunt.
Ait enim eungelista: quia magi ab ori¬
ente uenerunt iheros olymã dicentes.
Ubi est qui natus ẽ rex iudeoꝵ : Ui¬
dimus enim stellã eiꝰ i oriente: et ue¬
nuuius adorare eum.
uid est hoc dilectissimi frẽs. ut il¬
ti magi regẽ indeoꝵ adorandũ que¬
rerent: cum ipsi uidei ñ essent:. Et quẽ
regem: Utiq ñ herodẽ: s xp̃m. Uolũt
adorare regẽ riper natum: nec adorant

Expanded text:
ries adductus est, quando gentilibus Magis ries adductus est, quando gentilibus Magis novum sidus apparuit. 3. Illi fuerunt primitiae Judaeorum, isti facti sunt primitiae gentium; illi de proximo adducti, isti de longinquo reducti. Prope enim erant Judaei qui Deum colebant, longe erant gentes quae idolis serviebant. Hoc utique significabant pastores, qui nascente Christo prope sunt inventi, et Magi, qui sunt de longinquis partibus adducti. Qui tamen venientes, cum ipsi Judaei non essent, regem Judaeorum se quaerere professi sunt, et ad ipsum adorandum se venisse dixerunt. Ait enim evangelista, quia Magi ab Oriente venerunt Hierosolymam dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Vidimus enim stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Quid est, dulcissimi fratres, ut isti Magi regem Judaeorum adorandum quaererent, cum ipsi Judaei non essent? Et quem regem? Utique non Herodem, sed Christum. Volunt adorare regem nuper natum, nec adorant
Abbreviated transcription (Latin):
cultui dedicauit. Apłica uero testat᷑ auc¬
toritas. quia uuiꝰ est ds̃ qui iustificat cir¬
cuncisionẽ ex fide. ⁊ prepuciũ ꝑ fidem. cir¬
cuncisionis nomine iudeos: preputii nõĩe
gentes indubitant ostendens. Isti stͥ duo
parietes. qui ex diuerso uenerunt: et in
apidẽ qui factus est in caput angulie
unitate fidei conuenerũt. Unus paries
uenit ex uideis: alter uenit ex gentibus.
Longe a se cliuusi erant: qũdo cluuersa
credelunt. positus est in medio lapis an¬
gularis. qui ad se utrunq parietẽ adduce¬
ret. ⁊ utrunq uno nõie nuncuparet: el¬
seut ꝙ unum cõmunione uocabuli: qui
fierent in una gr̃a sacramenti. I xp̃m enĩ
qui ẽ pax nr̃a faciens utrumq unum. iu¬
dei et gentiles facti sunt unum: quib fi
dei unitas unum indidit nominis xp̃ia¬
ui uocabulũ. Ad lapidẽ ergo angularem
uterq paries uenit: et uerum angulũ
fidei unitas fecit. Horum duoꝵ parietum.

Expanded text:
cultui dedicavit. Apostolica vero testatur auccultui dedicavit. Apostolica vero testatur auctoritas, quia unus est Deus qui justificat circumcis onem ex fide, et praeputium per fidem : circumcisionis nomine Judaeos, praeputii nomine gentes indubitanter ostendens. 2. Isti sunt duo parietes, qui ex diverso venerunt, et in lapidem qui factus est in caput anguli, in unitate fidei convenerunt. Unus paries venit ex Judaeis, alter venit ex gentibus. Longe a se diversi erant, quando diversa credebant: positus est in medio lapis angularis, qui ad se utrumque parietem duceret, et utrumque uno nomine nuncuparet, essentque unum communione vocabuli, qui fierent unum in una gratia sacramenti. Per Christum enim qui est pax nostra, faciens utraque unum , Judaei et gentiles facti sunt unum, quibus 559 fidei unitas unum indidit nominis Christiani vocabulum. Ad lapidem ergo angularem uterque paries venit, et verum angulum fidei unitas fecit. Horum duorum parietum
Abbreviated transcription (Latin):
qui nobis in honorẽ domini ꝑ annos
singulos celebratur. ore cunctoꝵ fideliũ.
epiphania uenerabiliter nuncupat᷑. Et
quia grecum probatur esse uocabulum
multis est latinis incognitũ. Inde ẽ qd̾
nomen istud. omnes quidem latie dł¬
cunte sed ñ omnes inueniuatꝰ nosse ad
dicunt. Proinde bonum ẽ. ut cuncti qui
diem hodiernũ epiphaniã numcpant.
⁊ cur dicatur ignorant: sacram̃tũ diei
huius. nominis interp̃tatione coguoscãt.
Debet enim clici sollempnitas a fidelib
celebrari: ⁊ ideo sollempnitatis cansa ñ
debet ignorari. Hune eigo diẽ sieut dixi¬
Epiphania uero: interp̃tatur manifes¬
tatio. Traditum autẽ tenemꝰ a patrib
qd uingenit᷑ dsꝰ postꝯm est scd̾m carnẽ
temporaliter natus. in isto die ẽ magis
uenientib manifestatꝰ: a quib ẽ obla¬
tis munerib suppliciter adoratꝰ. Nam
quia ipie ẽ ds̃ qui sibi in ueteri testa¬
mento primitias offerri mandauit. idẽ
ds homo natus. gentium primitias suo

Expanded text:
qui a nobis in honorem Domini per annos singulos celebratur, ore cunctorum fidelium Epiphania venerabiliter nuncupatur. Et quia Graecum probatur esse vocabulum, multis est Latinis incognitum. Inde est quod nomen istud omnes quidem Latini dicunt, sed non omnes inveniuntur nosse quod dicunt. Proinde bonum est ut cuncti qui diem hodiernum Epiphaniam nuncupant, et cur hoc dicatur ignorant, sacramentum diei hujus nominis interpretatione cognoscant. Debet enim diei hujus solemnitas a fidelibus celebrari, et ideo solemnitatis causa non debet ignorari. Hunc ergo diem, sicut dixiEpiphania vero interpretatur Manifestatio. Traditum autem tenemus a Patribus quod Unigenitus Dei, postquam est secundum carnem temporaliter natus, in isto die est Magis venientibus manifestatus, a quibus oblatis muneribus suppliciter est adoratus. Nam quia ipse est Deus qui sibi in Veteri Testamento primitias offerri mandavit, idem Deus homo natus gentium primitias suo
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ redemptore nato. pastorib in uidea
angis appruit: atq ad adorandũ hũc
ab oriente magos ñ angis sed stella per¬
duxit. quia iuidelicet udeis tanq̃m ra¬
tione utentib rationale animal idest
augls predicare debuit gentiles uero qͥ¬
uti ratione nesciebant. ad cognoscendũ
dominũ. non ꝑ uocẽ s ꝑ signa deducũ

Expanded text:
Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos, non angelus, sed stella perduxit. Quia scilicet Judaeis tanquam ratione utentibus rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia ratione uti nesciebant, ad cognoscendum Dominum non per voce
Abbreviated transcription (Latin):
cuniã in ore saccorũ. qͣm nũc eodẽ ponde¬
re reportauimꝰ. Sed et aliud attulimꝰ ar¬
gentũ: ut emamꝰ q̃ necessaria sũt. Non
ẽ in nostra conscientia: quis eã posuerit
in marsupiis nr̃is. At ille respoudit. Pax
tris ur̃i: dedit uobis pecuã in faccu
lis ur̃is. Nam pecuniã qm dedistis mn
ꝓbatã egõ habeo. Eduxitq ad eos syme¬
ori: et introductis domum. atculit aqm.
et lauerunt pedes suos: deditq pubula
adinis eorum. Illi uero parabant mune¬
ra: donec ingrederetꝰ ioseph meridie. Au

Expanded text:
cuniam in ore saccorum, quam nunc eodem pondere reportavimus. Sed aliud attulimus argentum, ut emamus quae necessaria sunt. Non est in nostra conscientia quis eam posuerit in marsupiis nostris. At ille respondit: Pax tris vestri, dedit vobis thesauros in saccis vestris: nam pecuniam, quam dedistis mihi, probatam ego habeo. Eduxitque ad eos Simeon. Et introductis domum, attulit aquam, et laverunt pedes suos, deditque pabula asinis eorum. Illi vero parabant munera, donec ingrederetur Joseph meridie: au
Abbreviated transcription (Latin):
est cibus: et sangus meus uere est po¬
Uni enini cibo et potu appetant
homnes ut non esuriant neqz
sitiant: hoc uero non prestat nisi iste
cib et potus: qui eos a quib sumit᷑
unmortales et incorruptibiles facit.
pax erit et unuitas plena atq perfer¬
ta. Propterea quippe sicut etiam an¬
te nos loc intellererunt homines dĩ
dominus noster ihesus xpistus coxpꝰ
et sanguinem suum in eis rebz com¬
mendauit: que ad urium aliquid re¬
cliguntur: Ex multis namq gͣnis¬

Expanded text:
et sanguis meus vere est pon cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant neque sitiant, hoc veraciter non pręstat nisi iste cibus et potus, qui eos, a quibus sumitur, inmortales et incorruptibiles facit. pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos hoc intellexerunt homines Dei, Dominus noster Jesus Christus corpus et sanguinem suum in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. Namque ali
Abbreviated transcription (Latin):
gelici regis intrauerit ut uideat sol¬
iempnitates tanqͣm discumbentes: nã cũ
sp̃u dei plenus sit. nichil ẽ in creaturis di
qd̾ eum latere possit: qͥsq nostrum ꝓcu¬
ret. ne forte patͥnos eius ocłos. cordis a¬
mictu uł corporis offendat. Nam ut ip¬
se dicit. omnis exaltatio genus ẽ super¬
bie. ꝑ quam maxime quisq fit abhõia¬
bilis. ut scriptum ẽ apd̃ dm̃. Lect
eminerimꝰ tam̃: quia ad suꝑnũ in¬
dicem ul̾ ad senatores celi placan¬
dos recogitatio seu confessio peccati spe¬
cicilit̾ ꝓsit iuxta illud. Narra siquid
habes: ut iustificeris Iniqui tatẽ inqͥt
meam ego agnosco. Et ideo quasi secur
postulat. Auerte faciem tuã a peccatis
meis. Quisquis uero nr̃m uult sui me¬
riti faciem contemplari: necesse hacet
ut in hoc speculum intendat. idest ut

Expanded text:
lius regis intraverit, ut videat solemnizantes, tanquam discumbentes nam cum spiritu Dei plenus sit, nihil est in creaturis Dei quod eum latere possit, quisque nostrum procuret, ne forte paternos ejus oculos cordis amictu vel corporis offendat. Nam, ut ipse dicit: Omnis exaltatio genus est superbiae, per quam maxime quisque sit abominabilis, ut scriptum est, apud Dominum . Meminerimus tamen, quia ad supernum judicem, vel ad senatores coeli placandos, recogitatio seu confessio peccati specialiter prosit, juxta illud: Narra si quid habes, ut justificeris . Iniquitatem meam, inquit, ego agnosco. Et ideo quasi securus postulat: Averte faciem tuam a peccatis meis . Quisquis vero nostrum vult sui meriti faciem contemplari, necesse habet ut in hoc speculum intendat, id est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
plena caritate ⁊ dilectione: ⁊iccirro
sequitꝰ post eam purpuratorũ exercitus. ⁊
candidatorum grex. Qm si diligentiꝰ aspiciaͤ.
uichil uirtutis est. nichil speciositatis. ni¬
chil candoris glie qd̃ ex ea ñ resplendeat
Et ideo bene circundant eã fiores rosarũ.
⁊ lilia conuallium: ut uirtutes uir tutib
fulciantur: ⁊ formositas decore castitatis
augeatur. Nam omnis splendor ⁊ gła qͣn¬
to illustratur fulgore suo sublimiꝰ: tauto
apparet p̃stantior claritate. quorũlibet
subiectorum ⁊ eximior p̃dicat᷑. Sic ⁊ bea¬
ta dei genitrix cuiꝰ plantatio ac si rose in
ihericho specialiꝰ refulsit: et candor uirgi¬
uitatis splendidiꝰ enituit circũdata offi¬
cio caritatis. Submitcitur scoꝵ claritaᷤ¬

Expanded text:
plena charitate et dilectione: idcirco plena charitate et dilectione: idcirco sequitur post eam purpuratorum exercitus, et candidatorum grex. XV. Quam si diligentius aspicias, nihil virtutis est, nihil speciositatis, nihil candoris gloriaeque, quod ex ea non resplendeat. Et ideo bene circumdant eam flores rosarum, et lilia convallium, ut virtutes virtutibus fulciantur, et formositas decore castitatis augeatur. Nam omnis splendor et gloria, quanto illustratur fulgore suo sublimius, tanto apparet praestantior claritate quorumlibet subjectorum, et eximior praedicatur. Sic et beata Dei genitrix, cujus plantatio ac si rosae in Jericho, specialius refulsit, et candor virginitatis splendidius emicuit, cum circumdata officio charitatis, submittitur illi sanct
Abbreviated transcription (Latin):
candidate. ac si lilia inualle humilitatis
enurrite. circundant eam uenerationis
gr̃a obsequentes. Recte igitꝰ᷑ qm̃ beata
dei genitrix et marcyr et uirgo fuit qm̃¬
uis ĩ pace uitam finierit: hinc quoq qd¬
uere passa sit: symeon ꝓph̾a loquens ad
eam.⁊ tuam uiquit ipsiꝰ animam ꝑtran¬
sibit gladius. Ex quo constat qd̾ alii scĩ ⁊ si
passi sunt ꝓ xp̃o in carue: tam̃ in anima
quia immortalis est. pati ñ potuerunt. be
ata uero dei genitrix quia in ea parte pas¬
la est. que impassibilis habet᷑ ideo ut ita
de constat quia plꝰ omnib dilexit ꝓpt̾ea
⁊ plꝰ doluit: ĩ tantum ut animam eiꝰ to¬
tam ꝑtransiret ⁊ possideret uis doloris ad
destimonium exine dilectiouis: q̃ quia
pissa ẽ mente: płꝰ quam martyr fuit. su¬
aũt circundant eam flores rosarum. ĩde¬
sinent eiꝰ ammirantes pulchritudinem
iat filias ihrl̾m: in qua posuit rex tbro¬
num suum: quia concupiuit eiꝰ spẽm ac

Expanded text:
candidatae, ac si lilia in valle humilitatis candidatae, ac si lilia in valle humilitatis enutritae, circumdant eam, venerationis gratia obsequentes. Recte igitur: quoniam beata Dei genitrix et martyr, et virgo fuit, quamvis in pace vitam finierit. Hinc quoque queam: Et tuam, inquit, animam pertransibit gladius . Ex quo constat quod alii sancti, etsi passi sunt pro Christo in carne, tamen in anima, quae immortalis est, pati non pata vero Dei genitrix, quia in ea parte passa est, quae impassibilis habetur, ideo, ut ita de constat, quia plus omnibus dilexit, propterea et plus doluit, intantum ut animam ejus totam pertransiret et possideret vis doloris, ad testimonium eximiae dilectionis. Quae quia mente passa est, plus quam martyr fuit. Niautem circumdant eam flores rosarum, indesinenter ejus admirantes pulchritudinem inter filias Jerusalem : in qua posuit rex thronum suum, quia concupivit ejus speciem ac
Abbreviated transcription (Latin):
tor celestium in canticis: uidi inqͥt specio¬
lam ascendentem quasi colunbam desuyꝑ
riuos aquarum. Et uere speciosa qualico¬
iumba: quia illiꝰ speciem columbe ac sim¬
plicitatem p̾monstrabat: q̃ suꝑ dñm uenit
⁊ docuit ioh̾em qd̾ hic est qui baptit afi
Et bñ desuꝑ riuos aqͣrum: quia suꝑ aqimi
refectionis educauerat eam dñs ⁊ nutrie¬
rat ex aua multi deducti eiui omnẽ iragit
t̾rã deliciarũ. ⁊ infundunt ortũ uolupta¬
tis. ex quib cotidie lota ⁊ ꝑfusa beata
dei genitrix ascendit hodiern ⁊ die specio¬
sa ualde ⁊ ammirabilis. cuiꝰ odor mestima¬
bilis erat nimis. ⁊ ideo ineffabilis.̃
d cuius ꝓfecto fraglantiã odoris om¬
nis illa celestis ihrłm letabunda decu¬
currit: quam circũdabant flores roscrũ. ⁊
ulia conuallium: eo qd̾ om̃s anime marey¬
rio rubricate. eam et̾ne dilectionis complec¬
tuntur amplexib: ⁊ uirginitatis splendore

Expanded text:
tor coelestium in Canticis: Vidi, inquit, speciotor coelestium in Canticis: Vidi, inquit, speciosam ascendentem, quasi columbam desuper rivos aquarum. Et vere speciosa quasi columba, quia illius speciem columbae ac simplicitatem demonstrabat, quae super Dominum venit, et docuit Joannem, quod hic est qui baptizat. Et bene, desuper rivos aquarum, quia super aquam refectionis educaverat eam Dominus et nutriverat : ex qua multi deducti rivi, omnem irrigant terram deliciarum, et infundunt hortum voluptatis, ex quibus quotidie ita et perfusa beata Dei genitrix ascendit hodierna die speciosa valde et admirabilis: cujus odor inaestimabilis erat nimis, et ideo ineffabilis. Ad cujus profecto fragrantiam odoris, omnis illa coelestis Jerusalem laeta decurrit, quam circumdabant flores rosarum et lilia convallium, eo quod omnes animae martyrio rubricatae, eam aeternae dilectionis complectuntur amplexibus: et virginitatis splendore
Abbreviated transcription (Latin):
lectissime elenatur suꝑ choros ange¬
loꝵ: ut possit spẽm uultũq uidere saluato¬
ris: quem amauerat quẽ cupierat ex to¬
to desiderio cordis Qd̃ si gaudium fit ĩ ce¬
lo de quolibet peccatore conu̾so: multo
magis putandum ꝓtante iurginis exal¬
tatione et gła. quod exultatio sit insu¬
ꝑuis: cuiꝰ nimirũ festiuitas omniũ ciũ¬
suꝑnorum est gratulatio. p̃sertim quia
eius celebritas laus ⁊ fauor ẽ saluatorᷤ.
Unde credimus ut sup̃dictum ẽ qd̃ ñ hũc
tantũ diem sollempnẽ ducunt ꝓ eiꝰ ho¬
nore annuum. uerum continuũ etiã ⁊¬
et̾num iocunditatis ac leticie ueneratio¬
nis obsequio cum omni tripudio colunt¬
ec ĩm̃to igitur omnis illa celestis ci¬
uitas congratulatꝰ et ueneratur
matren. cuius suꝑ se adorat filiũ ma¬
trem regeni: ante quẽ tremunt potesta¬
tes ⁊ curuatꝰ᷑ omne genu. De huiꝰ nimi¬
rum ad celos ascensione. niulto ãmuñ¬
tis intuitu seruorũ secretoꝵ contempla¬

Expanded text:
lectissimae, elevatur super choros angelorum, ut possit speciem vultumque videre Salvatoris, quem amaverat, quem cupierat ex toto desiderio cordis. XIV. Quod si gaudium fit in coelo de quolibet peccatore converso, multo magis putandum pro tantae Virginis exaltatione et gloria, quod exsultatio fiat in supernis: cujus nimirum festivitas, omnium supernorum civium est gratulatio: praesertim quia ejus celebritas laus et favor est Salvatoris. Unde credimus, ut supra dictum est, quod non hunc tantum diem solemnem ducunt pro ejus honore annuum, verum etiam continuum et aeternum jucunditatis et laetitiae ac venerationis obsequio, cum omni colunt tripudio erito igitur omnis illa coelestis civitas congratulatur et veneratur matrem: cujus super se adorat filium regem: ante quem tremunt potestates, et curvatur omne genu. De hujus nimirum ad coelos ascensione, multo admirantis intuitu secretorum contempla
Abbreviated transcription (Latin):
nale concupiscentes ĩ media hac medio¬
lanensi urbe ꝑ decẽ annos ĩ dei seruitio
ꝑdurantes. ad hoc ꝑtingere meruerũt. ut
xp̃i martyres efficerentur. Quoꝵ corpora
in codẽ loco muenies in quo stas ⁊ oras.
Duodecim pedum altitudine. tͥra cooꝑtã
archam inuenies. Quam archam superiꝰ
exaltabis. ⁊ in nomine eoꝵ eccłiam fabri¬
cabis. Cumq: ab eo nomina eorum reqͥ¬
rerẽ. dixit mͥ. Ad caput eorũ uibellũ scͥp¬
tum inuenies. in quo et ortꝰ eoꝵ. ⁊ finis
onuocans itaq omnes ꝑ circuitũ fres
et coepiscopos urbium uicincirũ. refe¬
rensq uiuersa que uideram. ⁊ que audie¬
ram. ipsis coram positis. primus ego terre
serat paulꝰ. Quam aperientes. inuenimus
quasi ipsa hora positos miro odore fagran¬
martyrum caput libellum inuenimꝰ. ĩ qͦ¬

Expanded text:
nale concupiscentes, in media hac Medionale concupiscentes, in media hac Mediolanensi urbe per decem annos in Dei servitio perdurantes, ad hoc pertingere meruerunt, ut Christi martyres efficerentur. Quorum corpora in eodem loco invenies, in quo stas et oras. Duodecim pedum altitudine terra coopertam arcam invenies, quam arcam superius exaltabis, et in nomine eorum Ecclesiam fabricabis. Cumque ab eo eorum nomina requirerem, dixit mihi: Ad caput eorum libellum scriptum invenies, in quo et ortus eorum, et finis onvocans itaque omnes per circuitum fratres et episcopos urbium vicinarum, referens universa quae videram, quaeque audieram, ipsis coram positis, primus ego terrae serat Paulus: quam aperientes, invenimus quasi in ipsa hora positos 485 sanctos, miro odore flagranrum caput libellum invenimus, in q
Abbreviated transcription (Latin):
aperte. nec dormiens integre. uidere aꝑtiᷤ
oculis mecum duos iiuenes uestib cã
didissimis. idest colobio ⁊ pallio induto
caliculis calciatos manib extensis oran¬
tes. Nullã quidẽ grauedinẽ patiens: lo¬
qui cũ eis ñ poteram. Sed quia ut dixi
pars in me somni incumbebat. q̃ me ad
eorum interrogationẽ u̾bũ ꝓferre ñ si¬
neret: plene autem ciuguanti mͥ. uisio
eorum ab oculis meis elapsa ẽ. Unde fac
ludificatio demonum esset. abscederet:
si uero ueritas eẽt. plenius appareret.
d impetrandum uero que Le. iii.¬
poscebam a dño. augm̃taui ieiuini¬
um. similiq modo canente galo orante
mecum idẽ iuuenes apparuerunt. In tͥ¬
tia uero uocte defecto ieuiiis corpore. ñ
dormienti s stupenti. cum quadã m̃ ter¬
tia apparuere ꝑsona. que similis erat
beato paulo apło. cuius uultũ me pic¬
tura docuerat: in tantũ ut ipse mecũ il¬
lis tacentib loqueretꝰ dicens. Isti sunt
xp̃i uestigia. Nichil trenum. nichilos car¬

Expanded text:
aperte, nec dormiens integre, viderem apertis oculis mecum duos juvenes ephebos vestibus candidissimis, id est, colobio et pallio indutos, caligulis calceatos, manibus extensis orantes. Nullam quidem gravedinem patiens, loqui cum eis non poteram: sed quia, ut dixi, pars in me somni incumbebat, quae me ad eorum interrogationem verbum proferre non sineret. Plene autem evigilanti visio eorum ab oculis meis elapsa est. 3. Factuludificatio daemonum esset, abscederet: si vero esset veritas, plenius appareret. Ad impetrandum vero quae poscebam a Domino augmentavi jejunium: similique modo, canente gallo, orantes mecum iidem juvenes apparuerunt. 4. In tertia vero nocte, defecto jejuniis corpore, non dormienti, sed stupenti, cum quadam mihi tertia apparuere persona, quae similis erat beato Paulo apostolo, cujus me vultum pictura docuerat, in tantum ut ipse mecum, illis tacentibus, loqueretur dicens: Isti sunt Christi vestigia, nihil terrenum, nihilque car
Abbreviated transcription (Latin):
Igo seruus xp̃i philippus: intra.u
domum meam scõrũ corpora. q̃ cũ fi¬
lo meo rapui sepeliui Quorum mat̾ͥ uale¬
ria. pater uitalis dicti sunt: quos uno or¬
tu geminos genuerunt: et unũ ꝓthasi¬
um. et alterum geruasium uocauerunt.

Expanded text:
go servus Christi Philippus intra domum meam sanctorum corpora, quae cum filio meo rapui, sepelivi: quorum mater Valeria, pater Vitalis dicti sunt. Quos uno ortu geminos genuerunt: unum Prothasium, alterum Gervasium vocaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ab et̾no illo ⁊ celesti conuinio ex¬
cõmunicari penitꝰ ñ timebit. Die sedi¬
Dogo uos fratres: diligenter
Datcendite. Si ad men̾sam cuiꝰcũq
potentis hominis nemo p̃sumit cum
uestib conscissis ⁊ inquinatis accede̾:
quantomagis a conuuiuo et̾ni regis
idest ab altari dñi debet se unusquisq
inuidie uł odii ueneno ꝑcussꝰ iracũdie
furore repletꝰ. cum reuerentia ⁊ humi¬
litate subtrahere ꝓpt̾ ulud qd̃ scciptũ

Expanded text:
illo et coelesti convivio excommunicari penitus non timebit. Rogo vos, fratres, diligenter attendite: si ad mensam cujuscunque potentis hominis nemo praesumit cum vestibus conscissis et inquinatis accedere, quanto magis a convivio aeterni Regis, id est ab altari Domini debet se unusquisque invidiae vel odii veneno percussus, aut iracundiae furore repletus cum reverentia et humilitate subtrah
Abbreviated transcription (Latin):
appellans. Et dixit ad eum. Tachee
festinans descende: quia hodie in do¬
mo tua oportet me manere. Et festinãs
descendit: et excepit illum gaudens
Manebat aliqͣndo dominꝰ in domo prin¬
cipis phariseoꝵ: hoc ẽ in synagoga ui¬
deorum docebat. Sed quia ñ baptiza¬
tum ante prandium. sabbato curantẽ
publicanos et peccatores recipientem
contra auariciã disputantẽ. ⁊ cetera
digna deo agentem. lingua uenenata
carpebant: ꝑdesus eorum facinora dis¬
cessit et aufugit dicens. Relinquet᷑ uo¬
bis domus ur̃a deserta. hodie autẽ in
domo pusilli dachei oportet illum ma¬
nere: hoc ẽ noue lucis gr̃a choruscante
in humili credentiũ nationum corde qͥ¬
escere. Qd̃ autem descendere de sicho¬
moro zacheꝰ ⁊ sic in domo sua xp̃o man¬
sionẽ p̃parare iubetꝰ hoc ẽ qd̾ apłs ait.¬

Expanded text:
appellans. Et dixit ad eum: Zacchaee, appellans. Et dixit ad eum: Zacchaee, festinans descende, quia hodie in domo tua oportet me manere. Et festinans descendit, et excepit illum gaudens. Manebat aliquando Dominus in domo principis Pharisaeorum, hoc est, in Judaeorum synagoga docebat; sed quia non baptizatum ante prandium Sabbato curantem, publicanos et peccatores recipientem, contra avaritiam disputantem, et caetera digna Deo gerentem lingua venenata carpebant, pertaesus eorum facinora discessit, et aufugit dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Hodie autem in domo pusilli Zacchaei oportet illum manere, hoc est, novae lucis gratia coruscante in humili credentium nationum corde quiescere. Quod autem descendere de sycomoro Zacchaeus, et sic in domo sua Christo mansionem praeparare jubetur, hoc est, quod Apost
Abbreviated transcription (Latin):
nib in quib ipse nimirum ⁊ loq̃batꝰ
⁊ ibat uenit ad ppłm nationum. qͥ pas¬
sionis eius fide iam sublimis existens
etiam diuiuitatis eiꝰ ardebat agnita fa¬
ie beari Suspiciens uidit illum: quia
ꝑ grãm fidei aterrenis cupiditatibus
eleuatum. turbis q infidelib p̃minen¬
tem elegit. Uidere enim d̃i. eligere uł
amare ẽ. Unde ẽ illud. Oculi dñi super
uistos. Nam et nos q̃ amamꝰ. uidere ab
hus que execramur intuitũ festina¬
mus au̾tere. Uidit gͦ ih̾c uidentem se. qͥa
elegit eligentem se. ⁊ amauit amanteni
unc sane ordinemuiisse:¬
ꝓficiendi. hoc ẽ ꝑ fidem dñice incar¬
nationis ad cognitionẽ diuinitatis ꝑne¬
niendi quasi ꝑ sicomorũ ihu faciẽ spe¬
culandi doctor egregiꝰ ostendit cũ ait.
Non enim iudicaui me scire aliquid int̾
Itemq aliis exprobrans facti estis inqͥt
quib lacte opꝰ est ñ solido cibo: lac in¬
firma temporarie dispensationis soli¬
dum cibum ardua ꝑpetue maiestatis

Expanded text:
nibus, in quibus ipse nimirum et loquebatur, et ibat, venit ad populum nationum, qui passionis ejus fide jam sublimis existens etiam divinitatis ejus ardebat agnita facie beari. Suspiciens vidit illum, quia per gratiam fidei a terrenis cupiditatibus elevatum, turbisque infidelibus praeeminentem elegit. Videre enim Dei, eligere vel amare est. Unde est illud: Oculi Domini super justos . Nam et nos quae amamus videre, ab his quae exsecramur intuitum festinamus avertere. Vidit ergo Jesus videntem se, quia elegit eligentem se, et amavit amantem. Hunc sane ordinem proficiendi, hoc est, per fidem dominicae incarnationis ad cognitionem Divinitatis perveniendi, quasi sycomorum Jesu faciem speculandi doctor egregius ostendit, cum ait: Non enim judicavi scire me aliquid inter Itemque aliis exprobrans, Facti estis, inquit, quibus lacte opus sit, non solido cibo : lac infirma temporariae dispensationis, solidum cibum ardua perpetuae Majestatis,