comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nondescendit sed cadit : sic omnis
qui proficit ascendit: Sed sisic profi¬
ciat ut non superbiat. si sic ascendat.
ut non cadat Si autem proficiendo
superbiat: ascendendo iterum cadit:
Sed ut non superbiat. quid deb& face¬
re : leu& oculos suos ad illum qui ha¬
bitat incaelo: Non se adtendat:
Omnis enim superbus seadtendit.¬
& magnus sibi uidetur qui sibi plac&:
Sed qui sibi plac&. stulto homini plac&.
quia ille ipse stultus est. cum sibi plac&:
solus securus plac&. quidõ placet:
Et quis est qui plac& dõ : cui placuerit
ds̃. Displicere sibi ds̃ non potest: pla¬
ceat & tibi: ut placeas illi: Sed tibi ille
placere non poterit: Nisi tu tibi dis¬
plicueris: Si autem displices tibi.
tolle ate oculum: ut quid te enim ad¬
tendis : sienim uerum te adtendis.
inuenis inte quod tibi displiceat.
Ꝙ dicisdo: peccatum meum ante me . ẽ.
semper Peccatum tuum sit antete:
ut non sit antedm: Et tu noli esse an¬
tete. utsis antedi: Quo modo enim

Expanded text:
non descendit, sed cadit: sic omnis non descendit, sed cadit: sic omnis qui proficit, ascendit: sed si sic proficiat, ut non superbiat; si sic ascendat, ut non cadat: si autem proficiendo superbiat, ascendendo iterum cadit. Sed ut non superbiat, quid debet facere? Levet oculos suos ad illum qui habitat in coelo, non se attendat. Omnis enim superbus se attendit, et magnus sibi videtur qui sibi placet. Sed qui sibi placet, stulto homini placet; quia ille ipse stultus est, cum sibi placet. Solus securus placet qui Deo placet. Et quis est qui placet Deo? Cui placuerit Deus. Displicere sibi Deus non potest; placeat et tibi, ut placeas illi. Sed tibi ille placere non poterit, nisi tu tibi displicueris. Si autem displices tibi, tolle a te oculum. Utquid te enim attendis? Si enim vere te attendis, invenis in te quod tibi displiceat; et dicis Deo, «Peccatum meum ante me est semper» . Peccatum tuum sit ante te, ut non sit ante Deum; et tu noli esse ante te, ut sis ante Deum. Quomodo enim
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i :illam quaerens gemis. illam quacrens
desideras: & desiderando ascendis: &as¬
cendendo cantas canticum graduum:
& cantando canticum graduum dicis:
Ad te leuaui oculos meos. qui habitas
in caelo: Ascendens quoleuaturus
erat oculos : Nisi illuc quotendebat.
& ascendere desiderabat De terra
enim ad caelum ascendit: Ecce terra
deorsum : quam calcamus pedibus
nris: ecce &iam caelum sursum.
quod uidemus oculis nostris . & ascen¬
dendo cantamus: Ad te leuaui oculos
meos qui habitas in caelo: Vbi sunt
ergo scalae : tanta enim interualla:
conspicimus. Inter caelum & teroem.
tanta separatio est: & tanta spatia
locorum: Illuc uolumus ascendere :
scalas non uidemus: Num quid foste
fallimus nos. quia canticum graduũ.
id est canticum ascensionis cantamus:
ascendimus ad caelum: sicogitamus
dm̃. qui a scensos incordefecit: quid
est ascendere incorde: proficere in
dm: Quo modo omnis qui deficit.

Expanded text:
Christi: illam quaerens gemis, illam quaerens Christi: illam quaerens gemis, illam quaerens desideras, et desiderando ascendis et ascendendo cantas «Canticum graduum,» et cantando «Canticum graduum,» dicis, «Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo.» 3. Ascendens, quo levaturus erat oculos, nisi illuc quo tendebat, et ascendere desiderabat? De terra enim ad coelum ascendit. Ecce terra deorsum, quam calcamus pedibus nostris; ecce etiam coelum sursum, quod videmus oculis nostris; et ascendendo cantamus, «Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo.» Ubi sunt ergo scalae? Tanta enim intervalla conspicimus inter coelum et terram, tanta separatio est, et tanta spatia locorum: illuc volumus ascendere, scalas non videmus: numquid forte fallimus nos, quia «Canticum graduum,» id est, canticum ascensionis cantamus? Ascendimus ad coelum, si cogitamus Deum, qui ascensus in corde fecit. Quid est ascendere in corde? Proficere in Deum. Quomodo omnis qui deficit,
Abbreviated transcription (Latin):
temoce: sed haereditas xp̃idequadictũ ẽ
dabo tibigentes hereditatem tuam & pos¬
sessionemtuam terminos cerrae : Ipsa
clamat & dicit:Afinibus terrae ad te
clamaui : cum angeretur cormeum
Angatur cornr̃m : & clamemus Vnde
angatur cornrm: Nondehis quae hic
patiuntur & mali : Verbi gratia : quia
damnum patitur : Nam si inde angitur
cor: cinis est: quia nescio quemtuorum
ex uoluntate di amisisti: Si inde angitur
cor : quid magnum. hinc anguntur:
& cordđ in fidelium ista patiuntur :¬
& qui nondum in xp̃o crediderunt :
Vnde angitur cor xp̃iani : qui a nondũ
cum xp̃ouiuit : Vnde angitur cor
xp̃iani : qui a peregrinatur & deside¬
rat patriam: Sunde angitur cortu¬
um: &iam si felix secundum saeculum
fueris. gemis: Et si omnia prospera
confluant. & undiq tibi iste mundus
arrideat. tu tamengemis. quimnpere¬
grinatione te confatutum uides
& sentisiam quidem tehabere felici¬
tatem secundum oculos stultorum
Sed nondum secundum promissione

Expanded text:
e? Sed haereditas Christi, de qua dictum est, «Dabo tibi gentes hoereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae» , ipsa clamat et dicit, «A finibus terrae ad te clamavi, cum angeretur cor meum.» Angatur cor nostrum, et clamemus. Unde angatur cor nostrum? Non de his quae hic patiuntur et mali, verbi gratia, quia damnum patiuntur: nam si inde angitur cor, cinis est. Quia nescio quem tuorum ex voluntate Dei amisisti, si inde angitur cor, quid magnum? Hinc anguntur et corda infidelium; ista patiuntur et qui nondum in Christum crediderunt. Unde angitur cor christiani? Quia nondum cum Christo vivit. Unde angitur cor christiani? Quia peregrinatur et desiderat patriam. Si inde angitur cor tuum, etiamsi felix secundum saeculum fueris, gemis; et si omnia prospera confluant, et undique tibi iste mundus arrideat, tu tamen gemis, quia in peregrinatione te constitutum vides; et sentis jam quidem te habere felicitatem secundum oculos stultorum, sed nondum secundum promissionem
Abbreviated transcription (Latin):
didimur infide iustitue : Sanguis enĩ
innocens datus . ẽ. pronobis. ut redime¬
remur: Quem cumq sanguinem ille
fudit persequendo iustos. qualem san
tamen omnes depropagine peccatiue¬
nientes : Vnum sanguinem fudit :¬
eius qui noniustificatus sed iustusnatus
est. illo sanguine fuso. perdidit quoste¬
nebat: Proquib enimdatus ẽ inno¬
cens sanguis redempti sunt : & conuer¬
si a captiuitate. cantant istum psalmũ:
CUM CONUERTERIT DNS
CAPTIUTIAIEM SION:
FACTISUMUS SICUT
CONSOLAII

Expanded text:
dimimur in fide justitiae. Sanguis enim dimimur in fide justitiae. Sanguis enim innocens datus est pro nobis, ut redimeremur. Quemcumque sanguinem ille fudit persequendo justos, qualem sangtamen omnes de propagine peccati venientes. Unum sanguinem fudit ejus qui non justificatus, sed justus natus est: illo sanguine fuso, perdidit quos tenebat. Pro quibus enim datus est innocens sanguis, redempti sunt; et conversi a captivitate, cantant istum psalmum. 3. «Cum converteret» «Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati
Abbreviated transcription (Latin):
uobiscum usq ad consummationẽ seli
Ita factum est : ut conuesteremur ad dm:
tradm : Cum uero conuesteritnos dñs
ut iam incipiamus faciem habere addm̃.
& dorsum ad saeculum: quia adhuc in
uia sumus. tamen patriam adtendimꝰ::
Et quando foste aliquam tribulationẽ
patimur sed tamentenemus uiam. &
ligno postamur. Asper quidem uen¬
tus .e: seduentus noster est cum labore
quidem. sed cito ducit cito perducit:
Quia ergo decaptiuitate nĩr gemebamus :
gemunt autem & illi qui iam credider̃ :
Quomodo autem facti sumus captiui : ob¬
liti fuimus. sed perscriptunm comme¬
moramur : Paulum ipsum a postolum
interrogemus : Ait enim : Scimus quia
lex spiritalis ẽ: ego autem carnalis sum
uenundatus sub peccato : Ecceunde fac¬
ti sumus captiui: quia uenundati sumus
subpeccato : Quis nos uendidit: nosipsi
qui consensimus seductori : Vendere nos
potuimus redimere nos non possumus:¬
Vendidimus nos consensione peccati .re.¬

Expanded text:
vobiscum sum usque ad consummationem saeculi» vobiscum sum usque ad consummationem saeculi» . Ita factum est ut converteremur ad Deum. tra Deum. Cum vero converterit nos Dominus, ut jam incipiamus faciem habere ad Deum, et dorsum ad saeculum, qui adhuc in via sumus, tamen patriam attendimus: et quando forte aliquam tribulationem patimur, sed tamen tenemus viam, et ligno portamur; asper quidem ventus, sed ventus prosper est; cum labore quidem, sed cito ducit, cito perducit. Quia ergo de captivitate nostra gemebamus, gemunt autem et illi qui jam crediderunt; quomodo autem facti sumus captivi, obliti fuimus, sed per Scripturam commemoramur: Paulum ipsum Apostolum interrogemus; ait enim, «Scimus enim quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato» . Ecce unde facti sumus captivi, quia venundati sumus sub peccato. Quis nos vendidit? Nos ipsi, qui consensimus seductori. Vendere nos potuimus, redimere nos non possumusVendidimus nos consensione peccati, re
Abbreviated transcription (Latin):
fideles: etiam sperantes : I deo sequitur
ibi & dicit : Cum diceret. &ipsi in nobis¬
metipsis ingemescimus adoptionem
expectantes redemptionem corporis.
nr̃i : Quasi diceretur ei. Quid tibier¬
go profuit xp̃s si adhuc gemis: &
quomodo saluator saluum fecit
quigemit: adhuc aegrotat : subunxit
& ait : Spe enim salui facti sumus:
Spesenim quae uidetur: non est spes:
quod enim uidet quis quid sperat .e
Siautem quod non uidemus speramus :
perpatientiam expectamus . Ecce
quare gemimus & quomodo gemimus :
quia quod speramus iam quidem expec¬
tamus sed nondum tenemus : Et do¬
nec teneamus intempore suspiramus.
quia desideramus quod nondum tene¬
mus: Quare : Quia spe salin facti sum̃:
lam caro sumpta denobis indño. nonspe.
sedre salua facta ẽ : Resurrexit enim
&ascendit incapite fro caronr̃a salua:
inmembris adhuc saluanda est: Se.¬
cura gaudeant membra: quia a capite
suo non sunt desesta : Dixitenim.
membris laborantibus : Ecce ego

Expanded text:
fideles, etiam sperantes. Ideo sequitur fideles, etiam sperantes. Ideo sequitur ibi, et dicit; cum diceret, «Et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri;» quasi diceretur ei, Quid tibi ergo profuit Christus, si adhuc gemis; et quomodo Salvator salvum te fecit? qui gemit, adhuc aegrotat: subjunxit et dicit: spe enim salui facti sumus; spes autem quae uidetur non est spes; quod enim uidet quis, quid et sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patientiaquare gemimus, et quomodo gemimus; quia quod speramus, jam quidem exspectamus, sed nondum tenemus, et donec teneamus, in tempore suspiramus, quia desideramus, quod nondum tenemus. Quare? Quia «spe salvi facti sumus.» Jam caro sumpta de nobis in Domino, non spe, sed re salva facta est. Resurrexit enim et ascendit in capite nostro caro nostra salva; in membris adhuc salvanda est. Secura gaudeant membra, quia a capite suo non sunt deserta. Dixit enim membris laborantibus: «Ecce ego
Abbreviated transcription (Latin):
subiecta est ait. non sponte : sed propter
Neum qui subiecit inspe: Omnem creatu¬
roem dixit in hominibus etiam noncre¬
dentibus. sed tamen credituris: ingemes¬
cere creatunam in laboribus : Num¬
quid nam in his tantum qui nondum
crediderunt e iamuero in his quiere¬
diderunt nongemit. nec parturit
creaturr: Non solum autem inquit.
sed & nos primitias sp̃s habentes. idest
qui iam spũ dõ seruimus. quiiam men¬
te do credidimus: & in ipsa fide primi¬
tias quasdam dedimus. ut primitias
niostras sequamur : Ergo & nosipsi
in nobis metipsis ingemȩscimus adop¬
tionem: expectantes redemptionem
corporis nostri : Cemebatergo &
ipse. & gemunt omnes fideles adopti¬
onem expectantes redemptionem cor¬
poris sui : Vbi gemunt : inista mor¬
talitate : Quam redemptionem ex¬
pectant : corporis suiquae prreces-¬
sit in dño qui resurrexit amostuis: &
ascendit incaelum: Hoc nobis ante quã
reddatur necesse est gemamus: etiam

Expanded text:
subjecta est,» ait, «non sponte, sed propter subjecta est,» ait, «non sponte, sed propter eum qui subjecit in spe.» Omnem creaturam dixit in hominibus etiam non credentibus, sed tamen credituris, ingemiscere creaturam in laboribus. Numquidnam in his tantum gemit, qui nondum crediderunt? jam vero in his qui crediderunt non gemit, nec parturit creatura? «Non solum autem,» inquit, «sed et nos ipsi primitias spiritus habentes,» id est, qui jam spiritu Deo servimus, qui jam mente Deo credidimus, et in ipsa fide primitias quasdam dedimus, ut primitias nostras sequamur: ergo «et nos ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri.» Gemebat ergo et ipse, et gemunt omnes fideles, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis sui. Ubi gemunt? In ista mortalitate. Quam redemptionem exspectant? Corporis sui, quae praecessit in Domino, qui resurrexit a mortuis, et ascendit in coelum. Hoc nobis antequam reddatur, necesse est gemamus, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
lncaelum. suspirabat illi ciuitat: quin¬
tum oportet nos desiderare quo nos
ipse prrecessit: & unde num quam reces¬
sit : Uonenim dñs sic uenit adnos ut
desereret angelos : & illis mansit & ad
nos uenit: Illis mansit in maiestate: ad
nosuenit incarne: Eramus autem ubi
redemptor noster ille: dicitur: captiui
tenebamur : Vbi ergo tenebamur :
ut ille ueniret redimere captiuos: Vbi
tenebamur : foste apud barbaros: peior
est barbaris diabolus. & angelieius: Ipsi
antea tenebant genus humanum: ab
his redemit nos: quia non aurum neq
argentum. sed sanguinem suum pro
nobis dedit: Quomodo autem homo
uenerat incaptiuitatem: paulum a po¬
stolum interrogemus : Et enimipse
prȩcipue gemit in ista captiuitate: suspi¬
rans aeternam hierusalem. & docuit
nos gemere exipso spũ quo & ille imple¬
tus gemebat hoc enimait: Omnis cre¬
aturt congemescit : & dolet usq: nunc:
Et iterum : Vanitatienim creatura

Expanded text:
in coelum, suspirabant tamen illi civitati; quanin coelum, suspirabant tamen illi civitati; quantum nos oportet desiderare, quo nos ipse praecessit, et unde nunquam recessit? Non enim Dominus sic venit ad nos, ut desereret Angelos: et illis mansit, et ad nos venit; illis mansit in majestate, ad nos venit in carne. Eramus autem ubi? Si redemptor noster ille dicitur captivi tenebamur. Ubi ergo tenebamur, ut ille veniret redimere captivos? ubi tenebamur? Forte apud barbaros? Pejor est barbaris diabolus et angeli ejus. Ipsi antea tenebant genus humanum: ab eis redemit nos, qui non aurum neque argentum, sed sanguinem suum pro nobis dedit. 2. Quomodo autem homo venerat in captivitatem, Paulum apostolum interrogemus. Etenim ipse praecipue gemit in ista captivitate, suspirans aeternae Jerusalem; et docuit nos gemere ex ipso Spiritu quo et ille impletus gemebat. Hoc enim ait: «Omnis creatura congemiscit et dolet usque nunc.» Et iterum: «Vanitati enim creatura
Abbreviated transcription (Latin):
Cicut iam meministis exordine no¬
bis tractantib istepsalmus . ẽ. cen¬
tesimus uicesimus quintus. quiinter
illos psalmos.ẽ. quorum est titulus
canticum gradium: E st autem sicut
nostis uox ascendentium : Quo. Nisi
ad illam supernam hierusalem matrẽ
haec autem quae interra fuit: umbram
habebat illius: Itaq ista cecidit. illa per¬
manet Haec impleuit tempus prredi¬
cationis. illa tenet aeternitatem repa
nrtionis mire: Ab illa peregrinamur
in hacuita: ad eius reditum suspiramus.
tam diu miseri & laborantes. donec ad
illam redeamus Nec ciues nr̃i ange¬
li dimiserunt nos inperegrinatione :
sed annuntiauerunt nobis ipsum re¬
gem uenturum adnos : Et uenit ad
nos. & contemptus ẽ internos a uobis
& postea uobiscum & docuit nos contẽp¬
ni quia contemptus est: Docuit tolerr¬
re quia tolerauit. docuit patiquia pas¬
sus est . & promisit resurrecturos quia
resurrexit inse ipso. ostendens quid
sperare debeamus: Siergo fratres
mostuus resurrexisset & ascendisset

Expanded text:
icut jam meministis, ex ordine nobis tractantibus iste psalmus est centesimus vicesimus quintus, qui inter illos psalmos est, quorum est titulus, «Canticum graduum.» Est autem, sicut nostis, vox ascendentium: quo, nisi ad illam supernam Jerusalem, matrem haec autem quae in terra fuit, umbram habebat illius. Itaque ista cecidit, illa permanet: haec implevit tempus praedicationis, illa tenet aeternitatem nostrae reparationis. Ab illa peregrinamur in hac vita, ad ejus reditum suspiramus: tamdiu miseri et laborantes, donec ad illam redeamus. Nec cives nostri Angeli dimiserunt nos in peregrinatione, sed annuntiaverunt nobis ipsum Regem venturum ad nos. Et venit ad nos, et contemptus est inter nos a nobis, et postea nobiscum: et docuit nos contemni, quia contemptus est; docuit tolerare, quia toleravit; docuit pati, quia passus est; et promisit resurrecturos, quia resurrexit, in seipso ostendens quid sperare debeamus. Si ergo, fratres, mortuus resurrexisset et ascendisset
Abbreviated transcription (Latin):
rat dicere postea. ignoscet mihids̃: O
passer instabilis. fige potius pedes inpe¬
tra. noli ire admuscipulam : caperis. con¬
sumeris: obtineris : Sit inte dñs : & de
maiorib minis eruette demuscipula
uenantium: Quomodo siuideas auem
ueluti iam cadere inmuscipulam. facis
maiorem strepitum. & uolet demusci¬
pula : Sic & mastrres. iamfoste aliqui
ipsorum intendebant collum. indulce¬
dinem uitaehuius dñs quierat in illis
fecit strepitum gehennarum : &eru¬
tus . ẽ. passer demuscipula uenantium :
Anima nostra sicut passer eruta estide
muscipula uenantium : Et quid. e¬
Semper erit illa muscipula : muscipula
erat dulcedo uitaehuius: Illi non haese

Expanded text:
rat dicere postea, Ignoscet mihi Deus. O rat dicere postea, Ignoscet mihi Deus. O passer instabilis, fige potius pedes in petra, noli ire ad muscipulam. Caperis, consumeris, obtereris. Sit in te Dominus, et de majoribus minis eruet te, de muscipula venantium. Quomodo si videas avem veluti jam cadere in muscipulam, facis majorem strepitum, ut volet de muscipula: sic et martyres, jam forte aliqui ipsorum intendebant collum in dulcedinem vitae hujus; Dominus qui erat in illis, fecit strepitum gehennarum, et erutus est passer de muscipula venantium: «Anima nostra sicut passer eruta est de muscipula venantium.» Et quid? semper erit illa muscipula? Muscipula erat dulcedo vitae hujus: illi non haese
Abbreviated transcription (Latin):
substantiam suam: Perdiderunt illam
uiuentes prodige : sed non pauper fac¬
tus. ẽ. pater Redeant: & inuenient
ibi diuitias quas in longinqua peregri¬
natione cum meretricib consumpse¬
runt : Euadant aquam sine substan¬
tia. & dicant: BENEDICIUS
DÑS QUI NONDEDIT NOS IN
UENATIONẼ DENTIB: CORṼ¬
enantes enimerant persequentes :¬
& posuerunt escam inmuscipula:
Quam escam: dulcedinem uitaehuius :
ut imnusquisq propter dulcedinem uitie
huius. mittat caput innequitiam: &
muscipula comprimatur. non illi in
quib erat dñs: Illi quidicunt pnsiqua
dñs erat in nobis. Noncapti sunt inmus¬
cipula: Sit intedñs: & nec tu capieris
inmuscipula: Clama. benehctus dñs
qui non dedit nos iruenationem dentib
PASSOR CRUIA ESI. DEMUS¬
CIPULA UENANTIUM:
Qina inipsa cinima dñs erat: ideosicut
passer eruta est anima demuscipula.I.
uenantium: Quare sicut passer. quia
incauta ceciderat sicut passer: Et pote¬

Expanded text:
substantiam suam. Perdiderunt illam substantiam suam. Perdiderunt illam viventes prodige; sed num pauper factus est Pater? Redeant, et invenient ibi divitias quas in longinqua peregrinatione cum meretricibus consumpserunt; evadant aquam sine substantia, et dicant: «Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum.» Venantes enim erant persequentes, et posuerunt escam in muscipula. Quam escam? Dulcedinem vitae hujus, ut unusquisque propter dulcedinem hujus vitae mittat caput in nequitiam, et muscipula comprimatur. Non illi in quibus erat Dominus, illi qui dicunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis;» non capti sunt in muscipula. Sit in te Dominus, et nec tu capieris in muscipula; clama, «Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus passer eruta est de muscipula venantium.» Quia in ipsa anima Dominus erat, ideo sicut passer eruta est anima de muscipula venantium. Quare sicut passer? Quia incauta ceciderat sicut passer; et pote
Abbreviated transcription (Latin):
cantur: Mira resest fr̃s. horrent . IIl.¬
qui considerant : Quaerit potentior in¬
firmiorem : & quaerit eum obprimere :
Non obaliud. nisiquia habet quod illi au¬
ferat: Videt illum pati subsetribula¬
tionem : non obaliud nisi propter quod
habet: & hoc ipse propter quod ille pati¬
tur tribulationem ad se conierit : non
adtendebat quando illum persequeba¬
tur: Ille fugiebat: ille torquebatur :
Illetimebat: ille ubi se absconderet quae¬
rebat: Vnde pateretur istamala : nisi
quia habebat : uel in illo disce quid fugi¬
as : Quia si res quaeillum torquebat te
persequente neauferetur ate : & te
sic habet torquaere alio persequente :
Adtendis quia pinguis. ẽ: Si propterea
illum quaeris quia pinguis. ẽ. time pin¬
guescere. ne alter te quaerat : &omnia
inaniter fiunt: Quaere finem: tene¬
bnre occurrunt: Quaere quare : nihil
in xp̃o quidicunt. per transiit anima
nnũt aquam sine substantia : & recipiant

Expanded text:
cantur. Mira res est, fratres; horrent cantur. Mira res est, fratres; horrent qui considerant. Quaerit potentior infirmiorem, et quaerit eum opprimere, non ob aliud, nisi quia habet quod illi auferat: videt illum pati sub se tribulationem, non ob aliud, nisi propter quod habet; et hoc ipse, propter quod ille patitur tribulationem, ad se congerit. Non attendebat, quando illum persequebatur; ille fugiebat, ille torquebatur, ille timebat, ille ubi se absconderet quaerebat: unde pateretur ista mala, nisi quia habebat? Vel in illo disce quid fugias: quia res quae illum torquebat, te persequente, ne auferretur a te, et te sic habet torquere alio persequente. Attendis quia pinguis est: si propterea illum quaeris, quia pinguis est; time pinguescere, ne alter te quaerat. Et omnia inaniter fiunt: quaere finem; tenebrae occurrunt: quaere quare; nihil in Domino qui dicunt, «Pertransiit anima nostra aquam sine substantia,» et recipiant
Abbreviated transcription (Latin):
fide ad coronam exiret: Ecce nihilest
quod fecisti: & propter nihil dm̃ offen¬
disti aqua sine substantia est : quae te
dimersit: Propter quid irritauit
dñm peccator: confundantur inique
facientes uane: Nemo enim non in ani¬
ter inique facit. sed nemo considerat:
Eunt homines audiunt uerbum illud
uulgale: & pro uerbia dĩ dormitant in
eis : Quod prouerbium : mallo quod te¬
neo quam quod spero. O infelix quid
tenes : eccedicis mallo quod teneo: tene
sic ut non amittas: & dic mallo quod teneo:
Si autem nontenes : quare non illud te¬
nes quod non potes amittere : Quid
ergo tenes : aurum : tene ergo si tenes :
pontibiauferatur inuito: Si autem &¬
per aurum traheris quononuis. & ideo
te quaerit maior raptor. quia inuenit
maiorem ixptorem: Ideo tequaerit
maior aquila : quia prior coepisti lepo¬
rem: Puxeda tibi fuit minor : pnreda
eris maiori : Haec non uident homines
in rebus humanis: tanta cupiditate cae¬

Expanded text:
fide ad coronam exiret. Ecce nihil est fide ad coronam exiret. Ecce nihil est quod fecisti, et propter nihil Deum offendisti. Aqua sine substantia est quae te demersit. Propter quid irritavit Deum peccator? Confundantur inique facientes vane . Nemo enim non inaniter inique facit; sed nemo considerat. 10. Eunt homines, audiunt proverbium illud vulgare; et proverbia Dei dormitant in eis. Quod proverbium? Malo quod teneo, quam quod spero. O infelix, quid tenes? Ecce dicis, Malo quod teneo; tene sic ut non amittas, et dic, Malo quod teneo. Si autem non tenes, quare non illud tenes quod non potes amittere? Quid ergo tenes? Aurum. Tene ergo; si tenes, non tibi auferatur invito. Si autem per aurum traheris quo non vis, et ideo te quaerit major raptor, quia invenit minorem raptorem; ideo te quaerit major aquila, quia prior cepisti leporem: praeda tibi fuit minor, praeda eris majori. Haec non vident homines in rebus humanis; tanta cupiditate cae
Abbreviated transcription (Latin):
quis fidem: clamas: Vis ergo tibi ex¬
hiberi : & tunc uides cumpetitur:
ut ex hibeas tunc non uides: Quod ela¬
mas alium non habere ergate. plan¬
gete non habere erga alium : Et
uide quia peccatum quod facis : sine
sub stantia est Quod enim adquiri¬
tur depeccato: uidetur esse substan¬
tia : sed & hoc non adquiritur: Ille
enim habet aurum : qui nouit uti
auro: Qui autem auro uti non no¬
uit. habetur. non habet: possidetur.
non possidet: Estote domini auri
& non serui auri : quia & aurum ds̃
fecit: & te super aurum ipse fecit:
Aurum fecit ad subsidium tuum. &
te adimaginem suam: Vide quod
supnr te est: & calca quod in frate est:
Quidergo ad quisisti : uis uidere quã
aqua sine substantia sit. Tolle tecum
ad inferos quod ad quisisti: Quid fac¬
turus es: ad quisistiaurum : perdidis¬
tifidem: Post paucos dies exis dehac
uita : aurum quod adqui sisti perdita
fide auferre tecum non potes: cor tuũ
inane fidei ad poenas exit: quod plenũ

Expanded text:
quis fidem; clamas. Vis ergo tibi exquis fidem; clamas. Vis ergo tibi exhiberi, et tunc vides; cum petitur, ut exhibeas, tunc non vides? Quod clamas alium non habere erga te, plange te non habere erga alium. Et vide quia peccatum quod facis, sine substantia est. Quod enim acquiritur de peccato, videtur esse substantia. Sed et hoc non acquiritur. Ille enim habet aurum, qui novit uti auro: qui autem auro uti non novit, habetur, non habet; possidetur, non possidet. Estote domini auri, et non servi auri: quia et aurum Deus fecit, et te super aurum ipse fecit; aurum fecit ad subsidium tuum, et te ad imaginem suam. Vide quod supra te est, et calcas quod infra te est. Quid ergo acquisisti? Vis videre quam aqua sine substantia sit? Tolle tecum ad inferos quod acquisisti: quid facturus es? Acquisisti aurum, perdidisti fidem: post paucos dies exis de hac vita, aurum quod acquisisti perdita fide, auferre tecum non potes; cor tuum inane fidei, ad poenas exit, quod plenum
Abbreviated transcription (Latin):
incorde tuo: Cum aperueris arcam :
inuenies solidos qui nonerantibene :
Quia gaudes ibi esse quod ibi nonerat :
adtende arcam cordis: Erat ibi fi¬
des & non est: Si hac gaudes: quare
hac non plangis: Plus perdidisti:
quam ad quisisti : Vis uidere quid
perdideris: nec naufragio tibi posset
auferri : Nam aliquando perdunt
omnu homines in mari : Nudiexeunt :
Multi naufragauerunt cum paulo:
amatores huius saeculi passi sunt
naufragium : & nudi omnes exierunt
illi : & quod foris habebant amiserunt .:¬
& domum cordis sui inanem inuener :
Paulus autem incorde ferebat patrgio¬
minium fidei suae: Nullis fluctibus
Nullis tempestatibus potuit auferri:
Nudus exuit: & diues exut Tales di¬
uitias quaerere debemus: sed non eas
uideo dicis mihi Stulta anima: non
eas uides oculis carnis tuae: habeto
oculum cordis &uides eas: sed nonui¬
des fidem: Quare illam uides in altero :
quare clamas quando tibi frangitur :
sinon eam uides: Fnengat tibi ali¬

Expanded text:
in corde tuo. Cum aperueris arcam, in corde tuo. Cum aperueris arcam, invenies solidos qui non erant: bene, quia gaudes esse ibi quod ibi non erat. Attende arcam cordis; erat ibi fides, et non est. Si hac gaudes, quare hac non plangis? Plus perdidisti quam acquisisti. Vis videre quid perdideris? Nec naufragio tibi posset auferri. Nam aliquando perdunt omnia in mari, nudi exeunt. Multi naufragaverunt cum Paulo : amatores hujus saeculi passi sunt naufragium, et nudi omnes exierunt; illi et quod foris habebant amiserunt, et domum cordis sui invenerunt inanem: Paulus autem in corde ferebat patrimonium fidei suae; nullis fluctibus, nullis tempestatibus potuit auferri; nudus exiit, et dives exiit. Tales divitias quaerere debemus. Sed non eas video, dicis mihi. Stulta anima, non eas vides oculis carnis tuae; habeto oculum cordis, et vides eas. Sed non vides fidem. Quare illam vides in altero? Quare clamas quando tibi frangitur, si non eam vides? Frangat tibi ali
Abbreviated transcription (Latin):
cibus perdidit totam substantiam:
Egens remansit : porcos pauit: Ir
egestate sua patris diuitias recorda¬
tur Nisieum egestas pulsasset :
illam satietatem non desideraret:
Considerent ergo omnes peccata sua
uideant si habent substantiam ipsa
peccata Propter qui dirritauit
dnm peccator : si nonuides peccatum
tuum antequam facias: uel iam fecis¬
ti considera: Dulcedo huius saeculi :¬
ad tempus fauces indulcat. In magnã
amaritudinem postea conuestetur:
Eccepeccasti: & lucrum fecisti: Quid
est quod fecistilucrum Qut lucrum
faceres offendistidm̃ : Vt augeres
pecuniam. fides deminuta est: &au¬
rum crescit: Quid perdidisti &quid
ad quisisti: Quod ad quisisti aurum
uocatur : quod perdidisti fides uocat᷑ :
Comparoae fidem auro: siuenalis esset
in nundinis fides. haberet pretium :
Lucra tua cogitas: damna tua non co¬
gitas: Dearca gaudes: decorde non
plangis Abundat nescio quid in ar¬
ca tua : sed uide quid diminutum sit

Expanded text:
cibus, perdidit totam substantiam: cibus, perdidit totam substantiam: egens remansit, porcos pavit; in egestate sua patris divitias recordatur . Nisi eum egestas pulsasset, illam satietatem non desideraret. Considerent ergo omnes peccata sua, videant si habent substantiam ipsa peccata. Propter quid irritavit Deum peccator ? Si non vides peccatum tuum antequam facias, vel jam cum fecisti considera. Dulcedo hujus saeculi ad tempus fauces indulcat; in magnam amaritudinem postea convertetur. Ecce peccasti, et lucrum fecisti: quid est, quod fecisti lucrum? Ut lucrum faceres, Deum offendisti, ut augeres pecuniam, fides deminuta est, et aurum crevit. Quid perdidisti, et quid acquisisti? Quod acquisisti, aurum vocatur, quod perdidisti, fides vocatur: compara fidem auro; si venalis esset in nundinis fides, haberet pretium? Lucra tua cogitas, damna tua non cogitas? De arca gaudes, de corde non plangis? Abundat nescio quid in arca tua; sed vide quid imminutum sit
Abbreviated transcription (Latin):
stantia : Et quare dicunt putas :
quia magnitudo periculi uix facit cre¬
dibile quod euasit: Magnam necem
pertulerunt : inmagnis discriminib
fuerunt : Omnino sic pressisunt : ut
pene uiui consentirent : ut pene uiui
absorberentur. Iamergo euadentes.
um securi. sed ipsius periculi magni¬
tudinem recordantes. putas inquiunt
pertransiit anima nrũ aquam sine
substantia: Quae est aqua sine substan¬
tia. Nisi aqua peccatorum sine sub¬
stantia: Peccata enim: Non habent
substantiam: Inopiam habent: non
substantiam. egestatem habent. non
substantiam: In ista aqua sine substan¬
tia : perdidit illeminor filius totam
substantiam suam: Nostis enim quia
minor filius peregrinatus. ẽ : & dixit
patri : Damihi postionem substantiȩ:
quat me contingit: Quid tibiuis: me¬
lus apud patrem seruatur: tua est:
dilapidare illam uis. proficisoi uis
longius: damihi sed dimihi: dedit
illi Profectus in regionem longin¬
quam : uiuens prodige cum meretri¬

Expanded text:
stantia?» Et quare dicunt, Putas? stantia?» Et quare dicunt, Putas? Quia magnitudo periculi vix facit credibile quod evasit. Magnam necem pertulerunt, in magnis discriminibus fuerunt; omnino sic pressi sunt, ut pene vivi consentirent, ut pene vivi absorberentur: jam ergo evadentes, jam securi, sed ipsius periculi magnitudinem recordantes, Putas, inquiunt, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» 9. Quae est aqua sine substantia, nisi aqua peccatorum sine substantia? Peccata enim non habent substantiam: inopiam habent, non substantiam; egestatem habent, non substantiam. In ista aqua sine substantia, perdidit ille minor filius totam substantiam suam. Nostis enim quia minor filius peregrinatus est, et dixit patri: «Da mihi portionem substantiae quae me contingit.» Quid tibi vis? Melius apud patrem servatur; tua est: dilapidare illam vis; proficisci vis longius. «Da mihi;» sed «da mihi.» Dedit illi. Profectus in regionem longinquam vivens prodige cum meretri
Abbreviated transcription (Latin):
quidest forsitan pertransut anima
nrĩc : Quomodo potuerunt enim la¬
tini expresserunt quod grecidicunt
ria. anx : quia dubitantis uerbum. ẽ
Expressum quidem dubitationis uer¬
bo quod est fostasse : sed non ommino
hoc est: Possumus illud uerbo dice¬
re minus quidem latinae coniuncto:
sed apto ad intellegentias urãs: quod
punicidicunt air̃. Non lignum. sed
quando dubitant. hoc greci ara.
hoc latini possunt uel solent dicere :
Putas. cum ita locuntur: putas euasi hoc :
Siergo dicatur forsitan euasi. ui detis
quia non hoc sonat. sed quod dixi putas.
usitate dicitur: latine non ita dicitur:
& potui illud dicere cum tracto uobis¬
saepe enim & uerba non latina dico:
ut uos intellegatis: Inscriptura autẽ
Nonpotuit hocpons. quod latinum
Nonesset : & deficiente latinitate : po¬
situm est proeo quod non hoc sonaret:
Sic tamen intellegite diciputas per¬
transiit anima Nr̃a: aquam sine sub¬

Expanded text:
quid est, «Forsitan pertransiit anima quid est, «Forsitan pertransiit anima nostra?» Quomodo potuerunt enim, Latini expresserunt quod Graeci dicunt ria, ἄρα: quia dubitantis verbum est, expressum est quidem dubitationis verbo, quod est «fortasse;» sed non omnino hoc est. Possumus illud verbo dicere minus quidem latine conjuncto, sed apto ad intelligentias vestras. Quod Punici dicunt, «iar,» non lignum, sed quando dubitant; hoc Graeci, ἄρα: hoc Latini possunt vel solent dicere, Putas, cum ita loquuntur: Putas, evasi hoc? Si ergo dicatur, Forsitan evasi, videtis quia non hoc sonat: sed quod dixi, Putas, usitate dicitur; latine non ita dicitur. Et potui illud dicere, cum tracte vobissaepe enim et verba non latina dico, ut vos intelligatis. In Scriptura autem non potuit hoc poni, quod latinum non esset; et deficiente latinitate, positum est pro eo, quod non hoc sonaret. Sic tamen intelligite dici: Putas, «pertransiit anima nostra aquam sine sub
Abbreviated transcription (Latin):
Adhuc quam diu saeculum hoc nascen¬
do & moriendo currit: torrens est:
Hinc persecutiones deisto torrente :
hinc bibit ille primus caput nostrum
dequo dictum.ẽ. inpsalmo: Detorren¬
te inuia bibit: Detorrente aqua illa
quae significat populum persecutorẽ.
inde bibit ille qui dixit discipulis Po¬
testis bibere calicem quem ego bibitu¬
rus sum: de torrente inuia bibit :
Quid est inuia bibit : transiens bibit :
non haesit: Inuiabibit: quia de illo
fostedictum . ẽ. & inuia peccatorum
nonstetit: Transiens bibit Et quid
inde dictum est: propterea exaltauit
caput: De torrente inquit in inabibit :
propterea ex altauit caput: Exaltatũ.
est enimiam caput nr̃m : quia detor¬
rente inuiabibit: passus . ẽ enim dñs
noster: Si ergo iam exaltatum est
caput nrm : quid tmet corpus torren¬
tem: Sine dubio quia caput exaltatum
est : & corpus dicet postea. torrentem
aqua dimersisset nos: Qualis autem

Expanded text:
Adhuc quamdiu saeculum hoc nascenAdhuc quamdiu saeculum hoc nascendo et moriendo currit, torrens est: hinc persecutiones, de isto torrente. Hinc bibit ille primus caput nostrum, de quo dictum est in psalmo: «De torrente in via bibit.» De torrente, aqua illa quae significat populum persecutorem, inde bibit ille qui dixit discipulis: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? «De torrente in via bibit.» Quid est, «in via bibit?» Transiens bibit, non haesit. In via bibit; quia de illo forte dictum est, «Et in via peccatorum non stetit» . Transiens bibit. Et quid inde dictum est? «Propterea exaltabit caput» . «De torrente,» inquit, «in via bibit, propterea exaltabit caput.» Exaltatum est enim jam caput nostrum, quia de torrente in via bibit; passus est enim Dominus noster. Si ergo jam exaltatum est caput nostrum, quid timet corpus torrentem? Sine dubio, quia caput exaltatum est, et corpus dicet postea, «Torrentemaqua demersisset nos.» Quales autem
Abbreviated transcription (Latin):
si quia dñs erat in nobis : dum in surgerent
homines super nos: forsitan uiuos ab¬
sorbuissent nos : dum irasceretur furor
ipsorum super nos: Iam irascantur: lam
a perte saeuiunt: FORSITAN
AQUA DIMERSISSET NOS:
Aquam dicit: populos peccatores : &uide¬
bimus qualem aquam inconsequentib
Quicumq autem consensisset illis. aqua
illum operuisset: Moreretur enim
moste aegrptiorum : non transiret ex¬
emplo is rahelitarum : Nostis enim fr̃s
quia peraquam populus i srahelitarum
transut: & ipsa aqua populus aegrpti¬
orum coopestus est : Aqua inquit di¬
mersisset nos : Sed qualis .ẽ. ista aqua:
torrens est. fluit cumimpetu. sed trans¬
itunr est: Torrentes enim dicuntur
fluuii. qui repentinis imbribus crescunt :
magnum habent impetum: Quisquis
incurrerit. trahitur. sed inquo dñs non
est: In quo autem dñs. ẽ. transit torren¬
temanima ipsius: Adhuc fluit tor¬
rens sediam transut anima mastrrũ :

Expanded text:
si quia Dominus erat in nobis, dum insurgerent si quia Dominus erat in nobis, dum insurgerent homines super nos, forsitan vivos absorbuissent nos. Dum irasceretur furor ipsorum super nos:» jam irascuntur, jam aperte saeviunt: «forsitan aqua demersisset nos.» Aquam dicit populos peccatores; et videbimus qualem aquam in consequentibus. Quicumque autem consensisset illis, aqua illum operuisset. Moreretur enim morte Aegyptiorum, non transiret exemplo Israelitarum. Nostis enim, fratres, quia per aquam populus Israelitarum transiit, et ipsa aqua populus Aegyptiorum coopertus est . «Aqua,» inquit, «demersisset nos.» 7. Sed qualis est ista aqua? Torrens est, fluit cum impetu, sed transitura est. Torrentes enim dicuntur fluvii qui repentinis imbribus crescunt: magnum habent impetum; quisquis incurrerit trahitur, sed in quo Dominus non est; in quo autem Dominus est, transit torrentem anima ipsius. Adhuc fluit torrens, sed jam transiit anima martyrum.
Abbreviated transcription (Latin):
solatorios uicisti linguas dolosas. id est
peruerba dĩ quibus tranfixum erat cor
tuum . & per exempla iustorum qui
demostuis uiui ficati sunt: depeccatori¬
bus facti sunt iusti: quomodo carbones
de moste reuiuescunt : Quomodo ergo
illos uicisti sagitis & carbonibus deso¬
latoriis . dolose blandientes: &blandi¬
endo seducentes : sic istos uinces iam
irascendo comminantes: quia blandien¬
do seducere nequiuerunt: Victi sunt
cumblandirentur : uincantur & cum
minantur: Sed uincuntur quomodo:
nisi quia dñs erat in nobis: Manifestum
est quia nonuicistitu: sed uicit ille qui
est inte: Imperatorem talem postas: &
uinceris : Nonne ille ẽ. quem postas.
quidixit ego uci saeculum : Nonne
prior moriens uicit diabolum : cum sem¬
per esset super omnem creaturam :
quia uerbum ds̃ est apud dm̃: Quare
uicit nisi ut te doceret cum diabolo dimi¬
care : & timep iam doctus es Nusi inte
st ille qui prius tibi uicit: uinceris : Ni¬

Expanded text:
solatorios vicisti linguas dolosas , id est, solatorios vicisti linguas dolosas , id est, per verba Dei quibus transfixum erat cor tuum, et per exempla justorum qui de mortuis vivificati sunt, de peccatoribus facti sunt justi, quomodo carbones de morte revivescunt: quomodo ergo illos vicisti sagittis et carbonibus desolatoriis, dolose blandientes et blandiendo seducentes; sic istos vinces jam irascendo comminantes, quia blandiendo seducere nequiverunt. Victi sunt cum blandirentur, vincantur et cum minantur. Sed vincuntur, quomodo, «nisi quia Dominus erat in nobis?» Manifestum est quia non vicisti tu, sed vicit ille qui est in te. Imperatorem talem portas, et vinceris? Nonne ille est quem portas, qui dixit, «Ego vici saeculum» ? nonne prior moriens vicit diabolum, cum semper esset super omnem creaturam, quia Verbum Deus est apud Deum? Quare vicit, nisi ut te doceret cum diabolo dimicare? Et tamen jam doctus, nisi in te sit ille qui prior tibi vicit, vinceris. «Ni
Abbreviated transcription (Latin):
Nostis fr̃s in aliquo desuperibus psalmis
in ipso initio canticorum graduum con¬
tralinguam subdolam petisse auxiliũ
quendam qui coepit ascendere : & dixis¬
se: dñe erue animam meam a labis
iniustis. & a lingua dolosa. Primo
enim cum coeperit homo ascendere &
proficere : in ipso exordio ascensionis
linguas dolosas patitur : blandas ad
perniciem. blandas admalam persu¬
asionem: Quid facis. quare hoc facis :
aliter enim uiuere non potes : seruire
aliter dõ non potes: Tusolus es quiuis
hoc esse quod alii non sunt: & simuene¬
ris alios qui tecum sunt: illablandi &
dolosa lingua quid dicit : Ecce illipo¬
tuerunt : foste tu non poteris. Ad gre¬
deris. deficies & melius erat non incipe¬
re. quam coepisse & defecisse: Lingua
dolosa adhucblanditur: Siperseuera¬
ueris. uincitur lingua dolosa: &blan¬
diens incipit esse aperte saeuiens . &
quae blandiebatur ut seduceret. mina
modo persagitas acutas & carbones de¬

Expanded text:
Nostis, fratres, in aliquo de superioribus psalmis, Nostis, fratres, in aliquo de superioribus psalmis, in ipso initio canticorum graduum contra linguam subdolam petisse auxilium quemdam, qui coepit ascendere; et dixisse, «Domine, erue animam meam a labiis injustis, et a lingua dolosa.» Primo enim cum coeperit homo ascendere et proficere, in ipso exordio ascensionis, linguas dolosas patitur, blandas ad perniciem, blandas ad malam suasionem: Quid facis? quare hoc facis? Aliter enim vivi non potest? serviri aliter Deo non potest? Tu solus es qui vis hoc esse quod alii non sunt! Et si inveneris alios qui tecum sunt, illa blanda et dolosa lingua quid dicit? Ecce illi potuerunt; forte tu non poteris. Aggrederis; deficies: et melius erat non incipere, quam coepisse et defecisse. Lingua dolosa adhuc blanditur. Si perseveraveris, vincitur lingua dolosa et blandiens, incipit esse aperte saeviens; et quae blandiebatur ut seduceret, minatmodo per sagittas acutas et carbones de
Abbreviated transcription (Latin):
tur quae nondum uiderant. ista quae
a mabant uidebant: Plus retinentes ea
quae uidebant: excluserunt decordib: siuis¬
dnm: Et quia nonerat meis dñs. uiui
absosti sunt. Quid est uiui absosti sunt :
turi ficando idolum: scientes quia nihil
est idolum: N amsi aliquid putarent
esse idolum. mostui absorberentur :
Cum autem putant nihil esse idolum:
& nouerunt omnia illa gentilium uana
esse: uiuunt tamen cum faciunt quod
uolunt: Persecutores . uiui absorbentur :
Sedideo uiui absorbentur : quia non
in eis est dñs In quibus autem in est dñs:
occiduntur & nonmoriuntur: Qui
autem consentiunt & uiuunt: uiui ab¬
sorbentur. absorti moriuntur: Isti
autem qui passi sunt & non consenserunt
tribulationibus: exultant &dicunt :¬
Dicat nunc israhel: dicat exultans. di¬
cat securus: Nisi quia dñserat in nobis:
cum in surgerent homines super nos:
forsitan uiuos absorbuissent nos:
dum irascereiur pu¬
ROR GORUM SUPER NOS:

Expanded text:
tur, quae nondum videbant, ista quae tur, quae nondum videbant, ista quae amabant videbant. Plus retinentes ea quae videbant, excluserunt de cordibus Dominum; et quia non erat in eis Dominus, vivi absorpti sunt. Quid est, vivi absorpti sunt? Thurificando idolis, scientes quia nihil est idolum. Nam si aliquid putarent esse idolum, mortui absorberentur: cum autem putant nihil esse idolum, et noverunt omnia illa Gentilium vana esse, vivunt; et tamen cum faciunt quod volunt persecutores, vivi absorbentur. Sed ideo vivi absorbentur, quia non in eis est Dominus. In quibus autem inest Dominus, occiduntur et non moriuntur. Qui autem consentiunt et vivunt, vivi absorbentur, absorpti moriuntur. Isti autem qui passi sunt, et non cesserunt tribulationibus, exsultant et dicunt, «Dicat nunc Israel;» dicat exsultans, dicat securus, «Nisi quia Dominus erat in nobis, cum insurgerent homines super nos, forsitan vivos absorbuissent nos.» 6. «Cum irasceretur furor eorum super nos.»
Abbreviated transcription (Latin):
huc millo idolatria uiuit.: inserendus ẽ.
membris xp̃i : Inseratur necesse est. si¬
manducatur : Sed non potest manduca¬
ria becclesia : nisi primo mactatus : re¬
nuntiet saeculo: tunc mactatur:: Cre¬
dit indm̃: tunc manducatur: Quomo¬
doergo illiuiuos absorbuissent nos.: Nnsi
quia dñs erat᷑ nobis : Surrexerunt enim
multi persecutores aliquando : & nunc
nonde sunt : Singillatim insurgunt:
& aliquando uiuos absorbent: Sedinqui¬
bus non est dñs: ideo ante omnia illi dixe¬
runt. Nisiquia dñserat in nobis: quia
multi sorbentur inquib: non est dñs:
Hi sunt quiuiui sorbentur : qui sciunt
malum eẽ. & lingua consentiunt :
Surrexerunt enim quidam persecutores: Ill¬
& dixerunt hominib: turificate: Si
non feceritis: occidimus uos: Illi a maue¬
runt hanc uitam. & dulcedo uitae hu¬
ius tenuit eos: Nonplus dilexerunt
ea quae promisit ds̃. quam ea quae uide¬
bant interros. Illa enim credere iubeban¬

Expanded text:
huc in illo idololatria vivit; inserendus est huc in illo idololatria vivit; inserendus est membris Christi: ut inseratur, necesse est manducetur; sed non potest manducari ab Ecclesia, nisi primo mactatus. Renuntiet saeculo, tunc mactatur; credat in Deum, tunc manducatur. Quomodo ergo illi «vivos absorbuissent nos, nisi quia Dominus erat in nobis?» Surrexerunt enim multi persecutores aliquando, et nunc non desunt. Singillatim insurgunt, et aliquando vivos absorbent, sed in quibus non est Dominus. Ideo ante omnia illi dixerunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis;» quia multi absorbentur, in quibus non est Dominus. Hi sunt qui vivi absorbentur, qui sciunt malum esse, et lingua consentiunt. Surrexerunt enim quidam persecutores, et dixerunt hominibus: Thurificate; si non feceritis, occidimus vos. Illi amaverunt hanc vitam, et dulcedo vitae hujus tenuit eos. Non plus dilexerunt ea quae promisit Deus, quam ea quae videbant in terra. Illa enim credere jubeban
Abbreviated transcription (Latin):
uobis ohomines : exultatis & cantatis &
securi tenetis beatitudinem sempiternã:
quid uobis facerent homines in surgen
FORSITAN UIUOS AB¬
SORBUISSENI NOS
iuos ab sorbuissent : Non prius occi¬
dissent. & sic absorbissent: Dimmanes.
o crudeles: Nonsic sorbet ecclesia petro
macta & manduca dictum est: poninuos
absorbe : Quomodo ergo petrus idest
eclesia mactat: & sic manducat : & quo¬
modo isti ex surrexerunt super nos.
forsitanuiuos absorbuissent nos : nisi
quia dñs erat in nobis: Quia in ecclesiat᷑
corpus nemo intrat : nsi prius occisus :
Moritur quod fuit. ut sit quod non fu¬
it: Alioquin. non occidituri & non man¬
ducatur abecclesia : Esse innumero
populi potest qui uidetur oculis huma¬
nis. innumero autem populi qui cogni¬
tusdo .ẽ. dequodicit apostolus. Nouit.
dñs qui sunt eius non potest. eẽ. nisi man¬
ducatus : Nec manducari poterit. nisi
primo mactatus: Venit paganus. ad¬

Expanded text:
vobis homines, exsultantibus et cantantibus, et vobis homines, exsultantibus et cantantibus, et secure tenentibus beatitudinem sempiternam? quid vobis facerent homines insurgenteForsitan vivos absorbuissent nos. Vivos absorbuissent;» non prius occidissent, et sic absorbuissent. O immanes! o crudeles! Non sic absorbet Ecclesia: Petro, «Macta et manduca» , dictum est; non, Vivos absorbe. Quomodo ergo Petrus, id est Ecclesia, mactat, et sic manducat? et quomodo isti qui exsurrexerunt super nos, «forsitan vivos absorbuissent nos, nisi quia Dominus erat in nobis?» Quia in Ecclesiae corpus nemo intrat, nisi prius occisus. Moritur quod fuit, ut sit quod non fuit. Alioquin, qui non occiditur et non manducatur ab Ecclesia, esse in numero populi potest, qui videtur oculis humanis; in numero autem populi qui cognitus Deo est, de quo dicit Apostolus, «Novit Dominus qui sunt ejus» ; non potest esse nisi manducatus, nec manducari poterit, nisi primo mactatus. Venit paganus, ad