comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dñicã : ut domi alios edocere ualeant:
Qui aut̃ alit̾ ñ potuerit : ł in sua lingua
Quando pb̃ri aut diaconi ꝑ parroechias¬
ͦ constituunt᷑: oportet eos ꝓfessionẽ ep̃o
suo facere. ut caste & pure uiuant subdi
timore : ut dũ eos talis ꝓfessio alligat. uitȩ
sc̃ȩ disciplinã retineant: De monachis
concilio illicita c̃tra uenerandos nicenos
canones pͣsũptione tẽptata sunt: ad frẽm
scripsimꝰ. adicientes & illud: qđ nobis
ꝓpt̾ imꝓbitatẽ monachoꝵ quorundã. re¬
ligionis ur̃ȩ uerbo mandastis ꝑ uicarios
nr̃os. & hoc specialit̾ statuentes : ut p̃ter
dĩ sacerdotes nullus audeat p̃dicare.
seu monachus. siue ille laicus qͥ cuiꝰlib&
scientiȩ nomine glorietur Ut parroe
chiarii clerici. ab ep̃is suis canones
t parroechiaru clȩrici discant.
apontificib suis necessaria sibi statuta
canonũ legenda ꝑcipiant: ne rei ipsi ł
popłi. quȩ ꝑsalutẽ eoꝵ decreta st̃: ex¬

Expanded text:
nem dominicam, ut domi alios edocere valeant. nem dominicam, ut domi alios edocere valeant. Qui vero aliter non potuerit, vel in sua lingua Quando presbyteri aut diaconi per parochias constituuntur, oportet eos professionem episcopo suo facere, ut caste et pure vivant sub Dei timore, ut, dum eos talis professio alligat, vitae sanctae disciplinam retineant. CAP. oncilio illicita contra venerandos Nicaenos canones praesumptione tentata sunt, ad fratrescripsimus, adjicientes et illud, quod nobis propter improbitatem monachorum quorumdam religionis vestrae verbo mandasti, per vicarios nostros et specialiter statuentes, ut praeter Domini sacerdotes, nullus audeat praedicare, seu monachus sive ille sit laicus cujuslibet scienti0. - Ut clerici ab episcopis suis canonest parochiarii clerici a pontificibus suis necessaria sibi statuta canonum legenda percipiant, ne rei ipsi vel populi quae per salutem eorum decreta sunt, ex
Abbreviated transcription (Latin):
oceri gͦ om̃s oportet. qͥ dñi sacerdotio fun¬
gunt᷑: & ut cȩceros instruant. & sibi ꝓfici¬
ant. Scriptũ ẽ enĩ. qͥ docti fuerint sulge¬
bunt quasi splendor firmam̃ti. & qͥ ad ius¬
titiã erudiunt multos: quasi stellȩ in ꝑpe¬
tuas ȩt̃nitates. Et alibi. Popłs aut̃ sciens
dm̃ suũ: obtinebit & faciet. & docti in
popło docebunt multos. Ipsa aut̃ ueritas
ꝑ se infert. & dicit. Beatꝰ ẽ: qͥ ñ suerit
scandalizatꝰ in me. Ille ꝓculdubio scanda
ꝑsingulos annos ep̃o suo rationẽ ministe¬
ri sui reddat. tã de fide catholica. quã
de baptismo. atq de omni ordine mini
Sẏmbolum fidẽ discere constringat.
discere sẽꝑ ammoneant sacerdotes popłm
xp̃ianũ. Uolumꝰq ut disciplinã c̃dignã
habeant. qͥ hȩc discere neglegunt : siue
in ieuinio. siue in alia castigatione. Pro
pterea dignũ ẽ ut filios suos donent
ad scolã siue ad monasteria. siue foras pb̃ris:
ut fidẽ catholicã recte discant. & oratio¬

Expanded text:
oceri ergo omnes oportet qui Domini sacerdotio funguntur, et ut caeteros instruant, et sibi proficiant. Scriptum enim est: Qui docti fuerint fulgebunt quasi splendor firmamenti; et qui ad justitiam crudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates ; et alibi: Populus autem sciens Dominum suum obtinebit et faciet, et docti in populo docebunt multos . Ipsa enim Veritas per se infert, et dicit: Beatus est qui non fuerit scandalizatus in me . Ille procul dubio scandalsingulos annos episcopo suo rationem ministerii sui reddat, tam de fide catholica, quam de baptismo atque omni ordine minis fidem discere constringat. discere semper admoneant sacerdotes populum Christianum: volumusque ut disciplinam condignam habeant, qui haec discere negligunt, sive in jejunio, sive in alia castigatione. Prpterea dignum est ut filios suos donent ad scholam, sive ad monasteria, sive foras presbyteris, ut fidem catholicam recte discant, et Oratio
Abbreviated transcription (Latin):
hymno dicto ȩdere panẽ. & pꝰ cibũ
phanoꝵ quoq atq peregrinorum
habeat pb̃r. hosq ad prandiũ suum
cottidie iuxta possibilitatẽ c̃uocet.
eisq hospitiũ tribuat.: De ead̾ re.
uolumꝰ ut pb̃ri qͥbonũ exẽplũ cari¬
tatis omnib ostendere debent. hos¬
facientib : qia ꝑhospitalitatẽ pla¬
cuer̃ qͥdã dõ. angłis hospitio receptis.
Et dñs indie udicii dicturꝰ ẽ electis
Hospes erã. & suscepistis me. Et iob dicit.
Ostiũ meũ. semꝑ uiatori patuit. Ut pb̃ri¬

Expanded text:
hymno dicto edere panem, et post cibum hymno dicto edere panem, et post cibum phanorum quoque atque peregrinorum habeat presbyter, hosque ad prandium suum quotidie juxta possibilitatem convocet, eisque hospitium tribuat. umus ut presbyteri qui bonum exemplum charitatis omnibus ostendere debent, hosfacientibus, quia per hospitalitatem placuerunt quidam Deo angelis hospitio receptis . Et Dominus in die judicii dicturus est electis: Hospes eram et suscepistis me . Et Job dicit: Ostium meum semper viatori patuit CAP
Abbreviated transcription (Latin):
sariã collationẽ. ñ quasi ad plenam
refectionẽ sed quasi ad prandiũ ibi
ad tabulas resideant : ne ꝑtalia in¬
honesta c̃uiuia se inuicẽ grauent.
qͥa indecens ẽ & onerosũ. Sȩpe etiã
tarde ad ȩccłam redeuntes. mauis
lucrũ ibi faciant. Nã de huiꝰ modi
ẽuentu : paulus corinthios rep̃hen-¬
dit. qͥ in c̃uenient̾ cęnã dominicam
manducare c̃ueniebant. Sic & qui
ad cȩnã dñicã id est ad collationẽ
uerbi sub occasione c̃ueniunt. & ex
rep̾hensibiles corã dõ & hominibus
habent᷑. Et ideo ꝑactis omnib: qui
uoluerit panẽ cũ caritate in domo
fr̃is sui simul cũ fr̃ib frangat. & sin
guli singulos biberesfaciant: maxi¬
me ut ultra tertiã uicẽ poculũ non
c̃tingant. & sic ad ȩccłas redeant:
Ne clerici nec non uiri religiosi.
ante horã tertiã in eant conuiuia.
on oportet clȩricos ł laicos religio¬
sos. ante sacrã horã diei tertiã in ire
c̃uiuia: neq aliquando clȩricos nisi

Expanded text:
sariam collationem, non quasi ad plenam refectionem, se quas ad prandium ibi ad tabulas resideant, ne per talia inhonesta convivia se invicem gravent, quia indecens est et onerosum. Saepe etiam tarde ad ecclesiam redeuntes majus dlucrum ibi faciant. Nam de hujusmodi conventu Paulus Corinthios reprehendit, qui inconvenienter coenam Dominicam manducare conveniebant . Sic et quid ad coenam Dominicam, id est ad collationem verbi sub occasione conveniunt, et exreprehensibiles coram Deo et hominibus habentur. Et ideo peractis omnibus, qui voluerit, panem cum charitate in domo fguli singulos bibere faciant, maxime ut ultra tertiam vicem poculum non contingant, et sic ad ecclesias redeant. Ne clerici, nec non viri religiosi, ante horam tertiam ineant convivia. Non oportet clericos vel laicos religiosos ante sacram horam diei tertiam inire convivia, neque aliquando clericos nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ł qͥlib& eccłȩ deputatꝰ clericꝰ. si intra ciui¬
tatẽ fuerit: ł in loco in qͦ ȩccła ẽ. aut inbe
castello. aut inuico. aut in uilla: si ad
ȩccłam ad sacrificiũ cottidianũ ñ uene¬
rit. clȩricꝰ ñ habeat᷑: si castigatus nor
Clericꝰ qͥ intra muros ciuitatis manet. & ea
die matutinis. ẏmnis sine egritudine defue.¬
rit: septẽ dies a cõmunione habeat᷑ extraneus:¬

Expanded text:
ibet Ecclesiae deputatus clericus, si intra civitatem fuerit, vel in loco in quo ecclesia est, aut in castello, aut in vico, vel in villa, si ad ecclesiam ad sacrificium quotidianum non venerit, clericus non habeatur, si castigatus non Clericus qui intra muros civitatis manet, et ea die matutinis hymnis sine aegritudine defuerit, septem dies a communione habeatur extraneus
Abbreviated transcription (Latin):
amplius reqͥsieris. ł si dederis frum̃ti
modium unum : & super aliquid ex-¬
uicũq enĩ tẽpore messis ł uindemiȩ. ñ¬
Qꝰ necessitate sed ꝓpt̾ cupiditatẽ cõparat
rus cõparat modiũ unũ. & seruat usq¬
dũ uenundet᷑ denariis .iiiiͬ. aut sex. aut
amplius: hoc turpe lucrum dicimus:¬
quȩstus. & turpis. Uerũ tam̃ pęnitenti uti¬
lius ẽ dispendia pati : quã periculis ne¬
gotiationis astringi. qr difficile ẽ inter¬
dine edendi ł bibendi tab̾nas ingrediat᷑.
anonũ statuta ꝓhibent. ut nullus ex
ȩccłastico ordine sum̃di cibi aut potus
causa. nisi ꝑ egrinationis necessitate com¬
pulsus. tab̾nas ingredi audeat. Sed si aliqͥs
hȩc int̾dicta uiolauerit: ut sc̃oꝵ canonũ
c̃tẽptor. acerrimis corripiat᷑ disciplinis:¬
edendi ł bibendi causa. tab̾nas ñ ingre¬
diant᷑: nisi peregrinationis irecessita
a pbris usq ad diaconos. & reliquum

Expanded text:
amplius requisieris: vel si dederis frumenti amplius requisieris: vel si dederis frumenti modium unum, et super aliquid exuicumque tempore messis vel vindemiae non necessitate, sed propter cupiditatem comparat mis comparat modium unum, et servat usquedum venumdetur denariis quatuor aut sex, aut amplius, hoc turpe lucrum dicimusquaestus, et turpis: verumtamen poenitenti utilius est dispendia pati quam periculis negotiationis obstringi, quia difficile est interdine edendi vel bibendi causa tabernas ingrediatur. Canonum statuta prohibent ut nullus ex ecclesiastico ordine sumendi cibi aut potus causa, nisi peregrinationis necessitate compulsus, tabernas ingredi audeat. Sed si aliquis haec interdicta violaverit, ut sanctorum canonum contemptor acerrimis corripiatur disciplinisedendi vel bibendi causa tabernas non ingrediantur, nisi peregrinationis necessitatea presbyteris usque ad diaconum et reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
occupant᷑. Scriptũ ẽ. Sc̃i estote. quo ego
usuras a debitorib exigens: aut desinat.
O& turpia lucra sectant᷑. oblitiq diuinȩ
scripturȩ dicentis. qͥ pecuniã suã ñ dedit
adusurã. mutuũ dantes centesimas ex¬
uentione aliqua. ł qͦlib&mꝰ negotiũ tran¬
siens. aut hemiolia idẽ sescupla exigens.
ł aliꝗd tale ꝓrsus excogitans turpis lucri
grã : deiciatur aclero. & alienus existat
llud etiã duximꝰ pͣmonendũ. ut sic̃ ñ suo:
ita nec alieno nomine aliqͥs clericor
uilius. ł uendendi carius studio ñ utat᷑:¬
cẽ duximꝰ qͦsdã turpis lucri cupiditate
captos : usurariã exercere pecuniã. &
foenore uelle ditescere. Qđ ñ dicã in
eos in clericali officio c̃stitutos. sed & in
laicos cadere qͥ xp̃ianos se dici cupiunt
eandẽ speciẽ. quantũ dederit accipiat:
uerũ etiã plebes sibi subditas abstinere
Verbi gr̃a. si dederis solidos decẽ : et

Expanded text:
occupantur. Scriptum est: Sancti estote, quoniam occupantur. Scriptum est: Sancti estote, quoniam usuras a debitoribus exigens, aut desinat, et turpia lucra sectantur, oblitique scripture dicentis: Qui pecuniam suam non d. a. u. mutuum dantes centesimas exventione aliqua, vel quolibet modo negotium transigens, aut hemiolia id est sescupla exigens vel aliquid tale prorsus excogitans turpis lucri gratia, deiciatur a clero et alienus existat Illud etiam duximus praemonendum, ut sicut non suo, ita nec alieno nomine aliquis clericorum vilius, vel vendendi charius studio non utatuse duximus, quos lam turpis lucri cupiditate captos, usurariam exercere pecuniam, et foenore velle ditescere. Quod non dicam in eos in clericali officio constitutos sed et in laicos cadere, qui Christianos se dici cupiunt,eamdem speciem quantum dederit accipiat. verum etiam plebes sibi subditas abstinere Verbi gratia. Si dederis solidos decem, et
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tinet᷑. de qͥb suspicio e̾e potest: in domo
sua habeat. sed neq illas quas canones
c̃cedunt. matrẽ. amitã. sororẽ. qr insti¬
gante diabolo. etiã in illis scelus freq̃nt̃
ꝑpetratũ repperit᷑: aut etiã inpedisseqͥs
ilarũ. Sed si qͥs dehis habuerit talem
necessitatẽ patientẽ. cui sit necessitas susten¬
tatio pb̃ri: habeat in uico aut inuilla do¬
mũ longe a pb̃ri c̃uersatione. & ibi eis
subministr& quȩ necessaria sunt. Sed hoc
scđ̾m auctoritatẽ canonũ modis omnib
ꝓhibendũ: ut nulla femina ad altare p̃¬
sumat accedere. aut pb̃ro ministrare: aut
officuis talib positi : omni honore ȩccła¬
stico pͥuent᷑. nec admittant᷑ ad tale mi¬
nisteriũ. qđ sola c̾tinentia oporcet im¬
rȩterea qđ dignũ & pudicũ & honestũ
ẽ: tenere ȩccła omnino deb&. ut sacer¬
dotes & lȩuitȩ cũ mulierib ñ coeant :
qr ministerii cottidianis necessitatibus

Expanded text:
continetur, de quibus suspicio esse potest, in domo continetur, de quibus suspicio esse potest, in domo sua habeat, sed neque illas quas canones concedunt, matrem, amitam, sororem: quia, instigante diabolo, etiam in illis scelus frequenter perpetratum reperitur, aut etiam impedisse quas illarum. Sed si quis de his habuerit talem necessitatem patientem, cui sit necessitas sustentatio presbyteri, habeat in vico aut in villa domum longe a presbyteri conversatione, et ibi eis subministret quae necessaria sunt. Sed hoc secundum auctoritatem canonum modis omnibus prohibendum, ut nulla femina ad altare praesumat accedere, aut presbytero ministrare, aut officiis talibus positi, omni honore ecclesiastico priventur, nec admittantur ad tale ministerium, quod sola continentia oportet imeterea quod dignum et pudicum et honestum est, tenere Ecclesia omnino debet, ut sacerdotes et Levitae cum mulieribus non coeant: quia ministerii quotidianis necessitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
pb̃r. cessare debeant ab opere c̃iugali.¬
ep̃is atq pb̃ris. Qui cũ essent laici siue lecꝰ¬
tores: licito & uxores ducere. & filios ꝓcre¬
are potuer̃. Sed cũ ad pͣdictos ꝑuenerint
gradus: cȩpit eis ñ licere qđ licuit. Iñded
ut de carnali fiat spiritale c̃iugiũ: oport&
eos nec dimittere uxores. & qulasi ñ habe
ant sic habere. qͦ et salua sit caritas conu¬
biorũ: & cessent opera nuptiarũ: De ead̾re.
p̾cipue custodiendũ decreuimꝰ: ut nulli
clerici cũ extraneis feminis habeant fami¬
liaritatẽ. nec ullũ male loquendi ł sentien¬
di hominib aditũ tribuant : qr frequent̃
ꝑhanc indecent̃ occasionẽ c̃tingit. ut dia¬
bolus qͥ insidiat᷑ ut leo incubili suo: de
ruinis seruoꝵ dĩ insultet. Siqͥs uͦ dericus
post int̃dictũ ep̃i sui his inhȩrere p̃sũpse¬
rit: a cõmunione habeatur alienus .x.
ꝑsonas feminarũ. sic̃ & in canone insertũ

Expanded text:
s et presbyter, cessare debeant ab opere conjugalis et presbyter, cessare debeant ab opere conjugalipresbyteris, qui cum essent laici, sive lectores, licito et uxores ducere, et filios procreare potuerunt: sed cum ad praedictos pervenerint gradus, coepit eis non licere quod licuit. Unde ut de carnali fiat spiritale conjugium, oportet eos nec dimittere uxores, et quasi non hant sic habere, quo et salva sit charitas connubiorum, et cessent opera nuptiarum. CAP. CXV.--praecipue custodiendum decrevimus, ut nulli clerici cum extraneis feminis habeant familiaritatem, nec ullum male loquendi vel sentiendi hominibus aditum tribuant, quia frequenter per hanc indecentem occasionem contingit, ut diabolus qui insidiatur sicut leo in cubili suo, de ruinis servorum Dei insultet. Si quis vero clericus post interdictum episcopi sui his inhaerere praesumpserit, a communione habeatur alienus. CAPpersonas feminarum, sicut et in canone insertum
Abbreviated transcription (Latin):
pb̃ro. ñ diacono. ł alicui omnino qͥ inde¬
ro ẽ : licere sub introductã habere mu¬
lierẽ. nisi forte matrẽ. aut sororẽ. aut
amitã. ł eas tantũ ꝑsonas. quȩ suspitiones
clericoꝵ: Nisi eastantũ. quas ꝓpt̃̾ solas¬
necessitudinis causas habitare cũ isdem.
indiscrete habitare ꝑmittunt. & ꝓpter
hoc malȩ opinionis suspitione denotant᷑:
ut si deinceps ad moniti ñ se correxerint.
uelut contẽptores sacroꝵ canonũ: cano¬
nica inuectione feriant᷑: Itẽ de ead̾ re.¬
detiã ad custodiendã uitã & famã speciali
ordinatione p̃cipimꝰ : ut nullus clericoꝵ
extraneȩ sit mulieri qualib& c̃solatione
aut familiaritate c̃iunctus. & ñ solũ in
domũ illius extranea mulier ñ accedat :
sed nec ipse frequentandi extraneã muli¬
erẽ habeat potestatẽ. sed cũ matre tantũ
& sorore ⁊ ał neptȩ si habuerit aut uolu¬
de qͥb nominib nefas ẽ aliud quã natura
mansione in qua clericus manet: placuit

Expanded text:
ro, non diacono, vel alicui omnino qui in clero est, licere subintroductam habere mulierem, nisi forte matrem aut sororem aut amitam, vel eas tantum personas quae suspicionem clericorum nisi eas tantum quas pnecessitudinis causas habitare cum iisdem sindiscrete habitare permittunt, et propter hoc malae opinionis suspicione denotantur, et si deinceps admoniti non se correxerint, velut contemptores sacrorum canonum canonica invectione feriantur. CAetiam ad custodiendam vitam et famam nostra speciali ordinatione praecipimus, ut nullus clericorum extraneae sit mulieri qualibet consolatione , aut familiaritate conjunctus; et non solum in domum illius extranea mulier non accedat, sed nec ipse frequentandi extraneam mulierem habeat potestatem, sed cum matre tantum, et sorore, et nepte, si habuerit, aut volude quibus nominibus nefas est aliud quam natura mansione in qua clericus manet, placuit
Abbreviated transcription (Latin):
in qͥb pb̃ri aliquẽ recursũ habuerint.
Qđ si obseruare parui penderint: ita ut
transgressores. & qͥ c̃tra int̾dicta fece¬
brsiuxorẽ acceperit. perit deponat᷑.¬
aut adulteriũ ꝑpetrauerit: amplius pel¬
li deb&. & ad poenitentiã redigi. Simili
mͦ etiã diaconꝰ. si codẽ peccato succubuerit:
ab ordine ministerii subtrahat᷑. De ead̾re.

Expanded text:
in quibus presbyteri aliquem recursum habuerint. in quibus presbyteri aliquem recursum habuerint. Quod si observare parvipenderint, ita ut transgressores, et qui contra interdicta feceacceperit, ab ordine deponatuaut adulterium perpetraverit, amplius pelli debet, et ad poenitentiam redigi. Simili modo etiam diaconus, si eodem peccato succubuerit, ab ordine ministerii subtrahatur De eadem
Abbreviated transcription (Latin):
Septies in die laudẽ dixi tibi. Qui sep
si matutino. primȩ. tertiȩ. sextȩ. nonȩ.
uesperȩ. cõpletoruq tẽpore : nr̃ȩ ser¬
uitutis officia ꝑsoluamꝰ. qr de his horis
dixit propħa. Nã de nocturnis uigi¬
lus. idemipse ait. Media nocte surge
laudes creatori nr̃o. suꝑ iudicia iustitiȩ suȩ:¬
dmonendi st̃ pb̃ri. ut ꝑpendant. quia
qͥcꝗd a fidelib dat᷑: redẽptio peccatoꝵ ẽ.
& ideo ñ glorient᷑ talib sũptib uti. sed
magis timeant qđ in ueteri testamento
de sacerdotib dictũ ẽ: iniqͥtatẽ populi
eos debere portare. Et ideo cũ magno
timore suꝑ cossolliciti sint: quoꝵ donis
participant᷑. qr magnũ periculũ ẽ udicẽ
fieri uitȩ alienȩ. qͥ nescit tenere mode¬
ramina uitȩ suȩ.. Ut pb̃ri. iuxta ȩccłam¬
ubicũq hospitari sinant᷑. aut aliqͦ mͦ
ipsi pͣsumant : sed assidue apud suas
ȩccłas e̾ẽ studeant. ꝓpt̾ sacra mysteria
ł ministeria fidelib exhibenda. nec etiã

Expanded text:
Septies in die laudem dixi tibi. Qui septsi Matutino, Primae, Tertiae, Sextae, Nonae, Vesperae, Completoriique tempore, nostrae servitutis officia persolvamus: quia de his dixit Propheta. Nam de nocturnis vigiliis idem ipse ait: Media nocte surgeblaudes Creatori nostro, super judicia justitiae suadmonendi sunt ut perpendant, quia quidquid a fidelibus datur, redemptio peccatorum est: et ideo non glorientur talibus sumptibus uti, sed magis timeant quod in Veteri Testamento de sacerdotibus dictum est: Iniquitatem populi eos debere portare. Et ideo cum magno timore super eos solliciti sint, quorum donis participantur, quia magnum periculum est judicem fieri vitae alienae, qui nescit tenere moderamina vitae suhospitari sinantur, aut aliquo modo ipsi praesumant; sed assidue apud suas ecclesias esse studeant propter sacra mysteria vel ministeria fidelibus exhibenda, nec etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Añs pauperes & indigentes auxilio.
cũ ꝓficiscunt᷑: sub ꝓbatione epłis uel
eccłasticis pacificis tantũmͦ cõmendari
decreuimꝰ. & ñ cõm̃daticus litteris ꝓpt̃
qđ cõm̃daticias litteras honoratiorib
tantũ mͦ p̃stari ꝑsonis c̃ueniat.. Ut illi¬

Expanded text:
Omnes pauperes, et indigentes auxilio, cum proficiscuntur sub probatione, epistoliis vel ecclesiasticis pacificis tantummodo commendari decrevimus, et non commendatitiis litteris, propter quod commendatitias litteras honoratioribus tantummodo praestari personis conveniat. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
saltĩ duab uicib oret: mane scilic&
& uesꝑe. dicens symbolũ & orationẽ
dñicã: siue qͥ plasmasti me miserere
mei. ł eciã ds̃ ꝓpitius estomͥ peccatori:
meatib. & qr se ad imaginẽ suã creare¬
dignatꝰ sit: & a pecudib segregare.
His ꝑactis. & solo dõ creatore suo adora¬
to : scõs inuoc&. ut ꝓse int̾cedere apud
maiestatẽ diuinã dignent᷑. Hȩc facias
qͥb basilicȩ locus ꝓpe ẽ in basilica. qͥuͦ
in itinere. aut ꝓqualibet occasione
in siluis aut in agris. ubicũq eos ipsa
hora matutina ł uesꝑtina inuenerit:
sic faciant. scientes dm̃ ubiq p̾sentẽ
modo parentib oboedire debeant.
exhibeant. dicente dño. Fili. honori¬
fica patrẽ tuũ. Nã ut & ipsi parentes
erga filios suos ac filias modeste agant.
admonendi sunt: Dicente apło. &
uos parentes. nolite ad iracundiã ꝓ¬
uocare filios ur̃os. Nã & hoc dicendũ
ẽ eis. ut sulli genitali affectu parcere

Expanded text:
saltem duabus vicibus oret: mane scilicet saltem duabus vicibus oret: mane scilicet et vespere, dicens Symbolum et Orationem Dominicam: sive, Qui plasmasti me, miserere mei; vel etiam, Deus, propitius esto mihi peccatori: mmeatibdignatus sit, et a pecudibus segregare. His ita peractis et solo Deo creatore suo adorato, sanctos invocet, ut pro se intercedere apud majestatem divinam dignentur. Haec faciant, quibus basilicae locus prope est, in basilica; qui vero in itinere, aut pro qualibet occasione in silvis, aut in agris ubicunque eos ipsa hora matutinalis vel vespertina invenerit, sic faciant, scientes Deum ubique praesentem modo parentibus obedire deveant. entiam exhibeant, dicente Domino: Fili, honorifica patrem tuum. Nam, ut ipsi parentes erga filios suos ac filias modeste se agant, admonendi sunt, dicente Apostolo: Et vos parentes, nolite ad iracundiam provocare filios vestros . Nam et hoc dicendum est eis, ut si illi genitali affectu parcere
Abbreviated transcription (Latin):
festis ad missam uenire ꝑmittant.
subditas sibi. ut bubulcos atq porca¬
rios. ł alios pastores. ł aratores qͥ in
agris assidue cõmorant᷑ ł in siluis.
& ideo uelut more pecudũ uiuunt:
in dñicis & in alus festis diebus. saltim
ł admissã faciant ł ꝑmittant uenire.
Nã & hos xp̃c p̃cioso sanguine suo re¬
demit. Qđ si neglexerint: ꝓ animab
eoꝵ absq dubio rationẽ se reddituros
sciant. Si qͥdẽ dñs ueniens in hunc
mundũ. ñ elegit oratores. atq nobili¬
ores qͦsq. sed piscatores atq idiotas
sibi discipłos ad sciuit : ut ostender&
in facto. qđ ipse uerb in euangło affir¬
mat dicens. Qđ hominib ẽ altũ: ab¬
hominabile ẽ apud dm̃. Et salua al.¬
tiore intellegentia. natiuitas nr̃i re.¬
dẽptoris : pͥmo omnis̃ pastorib ab
admoneant popłm ut elemosinam
dent : & orationes faciant ꝓdiuer¬
sis plagis. qͣs assidue ꝓ peccatis nr̃is
ut singulis dieb qͥ amplius ñ potest.

Expanded text:
festis ad missam venire permittantfestis ad missam venire permittantsubditas sibi, ut bubulcos, atque porcarios, et alios pastores vel aratores, qui in agris assidue commorantur, vel in silvis, et ideo more pecundum vivunt, in Dominicis et in aliis festis diebus saltem vel ad missam faciant vel permittant venire. Nam et hos Christus pretioso sanguine suo redemit. Quod si neglexerint, pro animabus eorum absque dubio rationem se reddituros sciant. Siquidem Dominus veniens in hunc mundum non elegit honoratiores atque nobiliores quosque, sed piscatores atque idiotas sibi discipulos ascivit, ut ostenderet in facto quod ipse verbis in Evangelio affirmat dicens: Quod hominibus est altum, abominabile est apud Deum . Et salva altiori intelligentia, nativitas nostri Redemptoris primo omnium pastoribus ab admoneant populum, ut elimosinam dent et orationes faciant pro diversis plagis, quas assidue pro peccatis nostris Ut
Abbreviated transcription (Latin):
gressi suerint : suꝑ eos qͥ st̃ in pęnitentia
p̃ces fieri. Hlis etiã accedentib ad manũ¬
sacerdotis & discedentibus : tres orati¬
ones c̃sũmari fideliũ. ita ut prima
quidẽ sub silentio. scđa uͦ & tertia ꝑ
exclamationes solitas expleantur¬
Yt omnis pbr in dieb festispopłm ad¬
moneat qͣs p̃ces ad dm̃ fundere debeant.
portet ut in dieb dñicis ł festis.
post sermonẽ intra missarũ sollẽpnia.
habitũ ad plebẽ: sacerdos admoneat.
ut iuxta apłicã institutionẽ: orati¬
onẽ om̃s in cõmune ꝓ diuersis nedes¬
lecto decũbunt. ꝓnuꝑ defunctis.
In qͥb singillatĩ p̃cibus: plebs orati¬
onẽ dñicã sub silentiodicat. Sacer¬
dos uͦ orationes ad hoc ꝑtinentes ꝑ
singulas ad monitiones sollẽ pniter
expleat. Post hȩc sacra cȩlebretur
oblatio. Ait enĩ apłs. Obsecro pͥmũ
omniũ fieri orationes. obsecrationes.
gratiarũ actiones. & cȩtera.
cos atq porcarios in principalibus

Expanded text:
super eos qui sunt in poenitentia precem fieri. His etiam accedentibus ad manusacerdotis et discedentibus, tres orationes consummari fidelium, ita ut prima quidem sub silentio, secunda vero et tertia per exclamationes solitas expleanturt omnis presbyter in diebus festis populum admoneat quas preces ad Deum fundere debeat. Oportet ut in diebus Dominicis vel festis, post sermonem intra missarum solemnia habitum ad plebem, sacerdos admoneat, ut juxta apostolicam institutionem orationem omnes in commune pro diversis neceslecto decumbunt, pro nuper defunctis; in quibus singillatim precibus plebs orationem Dominicam sub silentio dicat, sacerdos vero orationes ad hoc pertinentes per singulas admonitiones solemniter expleat. Post haec, sacra celebretur oblatio. Ait enim Apostolus: Obsecro primum omnium fieri orationes, obsecrationes, gratiarum actiones, etc. cos atque porcarios in principalibus
Abbreviated transcription (Latin):
ab officio declinantẽ. ł neglegentius
agentẽ : ab ipso officio dicunt remouendũ.
ȩccła ante missarũ sollẽpnia. aquã
benedictã faciat in uase nitido: & tanto
mysterio c̃uenienti. de qua populus
intrans ȩccłam asꝑgatur. Et atrium
eiusdẽ eccłȩ cũ crucib circũcundo:
similit̾ asꝑgat. & ꝓ animab ibidem
qͥescentib oret. Et qͥ uoluerit in uas¬
culis suis accipiat ex ipsa aqua. & ꝑ
mansiones. & agros. & uineas. suꝑ pec¬
cora qͦq sua. atq suꝑ pabula eorum.
nec ñ suꝑ cibos & potũ suũ c̃spergat.

Expanded text:
ab officio declinantem, vel negligentius agentem, ab ipso officio dicunt removendum. er in sua ecclesia ante missarum solemnia aquam benedictam faciat in vase nitido, et tanto mysterio convenienti, de qua populus intrans ecclesiam aspergatur, et atrium ejusdem ecclesiae cum crucibus circumeundo similiter aspergat, et pro animabus ibidem quiescentibus oret. Et qui voluerit in vasculis suis accipiat ex ipsa aqua, et per mansiones, et agros, et vineas, super pecora quoque sua, atque super pabula eorum, nec non super cibos et potum suum conspergat.
Abbreviated transcription (Latin):
parua sunt: ut nemo tam hebes et
barbarus sit : qͥ hoc discere. & uerb̾ cõmu¬
nib ꝓnuntiare ñ possit. tã magna: ut qͥ.
hoꝵ scientiã plenit̃ capere potuerit:
sufficere sibi credat᷑ ad salutẽ ꝑpetuã.
lllud etiã obseruandũ. ut nullus susci¬
piat infantẽ in baptismoa sacro fonte :
antequã idẽ symbolũ & orationẽ dñicã
corã pbro decantet. Et tc̃ pb̃r omnib
patrinis annuntiet. qđ debitores sint
dunt᷑: & symbolũ apłoꝵ in qͦ fides ca¬
tholica ex integro cõp̃hendit᷑. ab om̃ib
discat᷑ : tã latine quã barbarice. ut qͣd
ore ꝓfitent᷑: corde credat᷑. & intelle¬
tẽ p̃dicandũ ẽ. de dilectione dĩ & ꝓoci¬
mi. de fide. & spe in dõ. de humilitate.
pacientia. castitate. benignitate. mi¬
sericordia. de elemosinis. de c̾fessiones
ut fr̃ib ex corde remittat᷑. Qui hȩc
& hissimilia agunt: regnũ dĩ conse¬

Expanded text:
parva sunt, ut nemo tam hebes et parva sunt, ut nemo tam hebes et barbarus sit, qui hoc discere et verbis communibus pronuntiare non possit: tam magna, ut qui horum scientiam pleniter capere potuerit, sufficere sibi credatur ad salutem perpetuam. Illud etiam observandum, ut nullus suscipiat infantem in baptismo a sacro fonte, antequam idem Symbolum et Orationem Dominicam coram presbytero decantet. Et tunc presbyter omnibus patrinis annuntiet quod debitores sint duntur, et Symbolum apostolorum, in quo fides catholica ex integro comprehenditur, ab omnibus discatur, tam Latine, quam Barbarice, ut quod ore profitentur, corde credatur, et intellitem praedicandum est de dilectione Dei et proximi, de fide, et spe in Deo, de humilitate, patientia, castitate, benignitate, misericordia, de elecmosynis, de confessione ut fratribus ex corde remittatur, quia qui haec et similia agunt, regnum Dei conse
Abbreviated transcription (Latin):
& orationem dominicã insinu&.
Ut omnis pb̃r. omnib parroechianis
suis: Simbolũ. & orationẽ dñicã. aut
ipse insinuet: aut aliis insinuandum
in ungat. & cũ ad c̃fessionẽ tẽpore
quadragesimali ueniunt: hȩc ab uno¬
quoq memorit᷑ sibi decantari faciat. nec
ante scãm cõmunionẽ alicui tradat:
nisi hȩc ex corde ꝓnuntiare nouerit.
Si qͥdẽ sine hoꝵ scientia: nullus saluus
e̾e poterit. In uno enĩ fides. & creduli¬
tas xp̃iana c̃tinet᷑ : in alio ꝗd orare &
petere a dõ debeamꝰ expͥmit᷑. Qđ uero
tendit cũ dicit. Qui crediderit & bap¬
tiratꝰ fuerit: saluus erit. Nullus aut̃
credere potest qđ nescit. nec audiuit.
Nit enĩ paulus. Quomꝰ credent ei quẽ
ñ audier̃: Nec sola sufficit fides in
corde: nisi etiã uerbis enuntiet᷑ ut idẽ
apłs testis ẽ. Corde enĩ inquit credit᷑
adiustitiã: ore aut̃ c̃fessio sit ad salutẽ.
Nullus aut̃ de stoliditate sensus. uel
tenuitate ingenii causet᷑ : qr hȩc tam

Expanded text:
ationem Dominicam insinuet. Ut omnis presbyter omnibus parochianis suis Symbolum et Orationem Dominicam aut ipse insinuet, aut aliis insinuandum injungat, et cum ad confessionem tempore Quadragesimali veniunt, haec ab unoquoque memoriter sibi decantari faciat, nec ante sanctam communionem alicui tradat, nisi haec ex corde pronuntiare noverit. Siquidem sine horum scientia nullus salvus esse poterit. In uno enim fides et credulitas Christiana continetur: in alio quid orare et petere a Deo debeamus exprimitur. Qutendit, cum dicit: Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit. Nullus autem credere potest quod nescit, nec audivit; ait enim Paulus: Quomodo credent ei quem non audierunt? Nec sola sufficit fides in corde, nisi etiam verbis enuntietur, ut idem Apostolus testis est: Corde enim, inquit, creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem. Nullus autem de stoliditate sensus, vel tenuitate ingenii causetur: quia haec tam
Abbreviated transcription (Latin):
t pb̃ri priuatĩ fidelib desiderantibus
benedicant. Et int̾minutas has discus
liũ habere facultatẽ benedictiones
Senedictionẽ episcopalẽ suꝑ plebem
in ȩccła fundere. aut pęnitentẽ in ȩccła

Expanded text:
teri privatim fidelibus desiderantibus benedicant, et interminatas has discusslium facultatem benedictionis Benedictionem super plebem in ecclesia fundere, aut poenitentem in ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitates. quas singuli ep̃i in suis
episcopus cũ popło claudauerint :
quȩ uicinis tantũ circũ morantib in¬
dicendȩ sunt: ñ generalit̃ omnibus.
Reliquȩ uͦ festiuitates ꝑ annũ: ñ sunt
cogendȩ ad feriandũ. nec ꝓhibendȩ. In¬
dictũ uͦ ieiuniũ qͣndo fuerit denuntiatũ:

Expanded text:
festivitates, quas singuli efestivitates, quas singuli eepiscopatibus cum populo collaudaverunt, que vicinis ibi tantum commorantibus indicende sunt, non generaliter omnibus.Reliquae vero festivitates per annum non sunt cogendae ad feriandum, nec prohibendae. Indictum vero jejunium quando fuerit denuntiatum,
Abbreviated transcription (Latin):
cipales festiuitates in uillis cȩlebrant.
tẽ denuntiandũ ẽ. ut nulli ciuiũ. pas¬
chȩ. Natalis dñi. ł pente costes. sollẽp¬
nitates liceat in uilla cęlebrare. nisi
quẽ infirmitas probabitur tenuisse
ut Pascha. Natalẽ dñi. & Pente costeri.
in ciuitatib cũ ep̃is suis. nisi infirmitas
ĩpedierit cȩlebrent: accipiendȩ cõmu¬
nionis ł benedictionis gr̃ã. & qͥ hoc neg¬
lexerint : cõmunione priuentur
Ut prb̃ri plebibus annuntient.
qui diessint feriaendi ꝑ annum:
tẽ ꝓnuntiandũ ẽ : ut sciant tẽpora
feriandi ꝑ annũ. idest omnẽ dominicã
auespera usq ad uesperã: ne iudaismo
Ihcophania. Purificatio scȩ Mariaȩ:
Sc̃mPascha cũ tota ebdomada. Rogati¬
ones trib dieb. Ascensio dñi. Sc̃i dies
Pentecostes. Sc̃i lohannis baptistȩ. Aii.¬
Pauli. qͥ mundũ sua p̃dicatione inlumi¬
nauer̃. Sc̃i laurentii. Assũptio scãe
Dedicatio basilicȩ sc̃i archangeli Micha¬
helis. Dedicatio cuiuscũq oratoru. &

Expanded text:
s celebrant. Item denuntiandum est, ut nulli civium Paschae, Natalis Domini vel Pentecostes solemnitates liceat in villa celebrare, nisi quem infirmitas probabitur tenuisse. ut Pascha, Natalem Domini, et Pentecosten in civitatibus cum episcopis suis, nisi infirmitas impedierit, celebrent, accipiendae communionis vel benedictionis gratia: et qui hoc neglexerint, communione priventurUt presbyteri plebibus annuntient qui dies sint feriandi per annum. Item pronuntiandum est, ut sciant tempora feriandi per annum, id est, omnem Dominicam a vespera usque ad vesperam, ne in Judaismo heophania, Purificatio sanctae Mariae, sanctum Pascha cum tota hebdomada, Rogationes tribus diebus, Ascensio Domini, sancti dies Pentecostes, sancti Joannis Baptistae, Pauli, qui mundum sua praedicatione illuminaverunt, sancti Laurentii, Assumptio sanctae Dedicatio basilicae sancti archangeli Michaelis, Dedicatio cujuscunque oratorii, et
Abbreviated transcription (Latin):
suos parroechianos: ut filios suos ad fidẽ
discendã mittant ad ȩccłam. qͦs ipse
cũ omni castitate erudiat. Qđ pb̃roꝵ
cerdotũ. qualit̃ credant: & alios cre¬
dere doceant. Ibi & exẽpla ꝓponen¬
da sunt: quatenꝰ a creatura creator
plebes ur̃as. Qui scripturas scit: p̃dic&
scripturas. Qui uͦ nescit: salt̃ hoc qđ
notissimũ hab&. plebib dicat. Ut de¬
clinent a malo: & faciant bonũ. in qui¬
rant pacẽ: & sequant᷑ eã. qr oculi dñi
suꝑ iustos: & aures eiꝰ inp̃ces eorum.
Nultꝰ aut̃ dñi suꝑ facientes mala. ut
se excusare poterit: qđ ñ habeat lin¬
guã unde possit aliquẽ ȩdificare :
Mox enĩ ut que lib& errantẽ uiderit :¬
ꝓut potest & ualet. aut arguendo:
aut obsecrando. aut increpando: ab
errore recrahat. & ad ꝑagendũ bonũ

Expanded text:
suos parochianos, ut filios suos ad fidem suos parochianos, ut filios suos ad fidem discendam mittant ad ecclesiam, quos ipse cum omni castitate erudiat. CAP. LVII.cerdotum qualiter credant, et alios credere doceant. Ibi et exempla proponenda sunt, quatenus a creatura Creator plebes nostras. Qui Scripturas scit, praedicet Scripturas. Qui vero nescit, saltem hoc quod notissimum habet plebibus dicat, ut declinent a malo, et faciant bonum, inquirant pacem, sequantur eam: quia oculi Domini super justos et aures ejus in preces eorum. Vultus autem Domini super faciense excusare poterit, quod non habeat linguam, unde possit aliquem aedificare. Mox enim, ut quemlibet errantem viderit, prout potest et valet, aut arguendo, aut obsecrando, aut increpando, ab errore retrahat, et ad peragendum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
os pb̃ri ueracit᷑ nosse debetis. & sẽꝑ
meminisse : qr nos qͥb regendarum
neglegentia pereunt. rationẽ reddi
eiusdẽ cibi c̃dim̃tũ nossumꝰ. Scitote
ur̃m gradũ. nr̃o gradui scđ̾m: & pęne
c̃iunctũ e̾e̾. Sicut enĩ ep̃i apłoꝵ in¬
ȩccła : ita nimirũ pb̃ri cȩteroꝵ discipłoꝵ
dñi uicẽ tenent. Et illi tenent gradũ
sũmi pontificis aaron: isti uͦ filioꝵ eiꝰ.
Vnde oport& uossẽꝑ memores e̾ẽ tantȩ
dignitatis. memores ur̃ȩ c̃secrationis.
memores sacrȩ quã inmanib suscepistis
unctionis : ut nec ab eadẽ dignitate
degeneretis. nec urãm c̃secrationem
irritã faciatis: nec manꝰ sacro unguine
delibutas. peccando polluatis: sed
cordis & corporis mundiciã c̃seruantes.
plebib exẽplũ bene uiuendi p̾bentes:
his qͥb p̾estis. ducatũ ad cȩlestia reg¬
qͥ plebẽ regit : clericũ habeat qͥ secũ
cantet. & epłam & lectionẽ legat:
& qͥ scolã possit tenere. & admoneat

Expanded text:
one. Veraciter nosse debetis, et semper meminisse, quia nos quibus regendarum nostra negligentia pereunt, rationem redditejusdem cibi condimentum nos sumus. Scitote vestrum gradum nostro gradui secundum, et pene conjunctuesia, ita nimirum presbyteri caeterorum discipulorum Domini vicem tenent. Et illi tenent gradum summi pontificis Aaron, isti vero filiorum ejus. Unde oportet vos semper memores esse tantae dignitatis, memores vestrae consecrationis, memores sacrae, quam in manibus suscepistis, unctionis: ut nec ab eadem dignitate degeneretis, nec vestram consecrationem irritam faciatis, nec manus sacro unguine delibutas peccando polluatis: sed cordis et corporis munditiam conservantes, plebibus exemplum bene vivendi praebentes, his quibus praeestis, ducatum ad coelestia regem regit, clericum habeat qui secum cantet, et epistolam et lectionem legat, et qui scholam possit tenere, et admoneat
Abbreviated transcription (Latin):
festinare. Iniqͥ dũ c̃stantiã iusti in ꝑse¬
cutionib suis aspiciunt : m̃tis c̃fusione
tabescunt. ⁊dũ adũsa ostentant nec
uincunt: tandẽ de se ꝑũsitatis insania
c̃fundunt. Stulti c̃tra bonos studiũ sẽꝑ
adsumunt. qͥb dũ ꝓsperitas elucet:
iactant᷑ de suis meritis głant᷑. ⁊ bonoꝵ
atq iustoꝵ afflictionib detrahunt.
dũq eis adu̾sa c̃tigerint. mox adblas¬
phemiã pusillanimitate animi conuer¬
tunt᷑. Quidã sipliciũ nescientes dispen-¬

Expanded text:
festinare. Iniqui dum constantiam justi in persefestinare. Iniqui dum constantiam justi in persecutionibus suis aspiciunt, mentis confusione tabescunt, et dum adversa ostentant, nec vincunt, tandem de se perversitatis insania confunduntur. Stulti contra bonos studium semper assumunt, quibus dum prosperitas elucet, jactanter de suis meritis gloriantur, et bonorum atque justorum afflictionibus detrahunt, dumque eis adversa contigerit, mox ad blasphemiam pusillanimitate animi convertuntur. Quidam simpliciu
Abbreviated transcription (Latin):
atrocẽ suꝑ eos diuinũ furorẽ uenturũ
qͥ existunt ꝑsecutores ⁊ uiolenti fidelib
mittit. Adũsus eos inqͥt qͥ iudicauer̃ te
ego iudicabo. ⁊ cibabo hostes tuos carnib
suis: ⁊ qͣsi mixto sanguine suo in ebriabuꝗ.¬
blab& aliquẽ usũ ⁊ maloꝵ iniqͥtas quod
dilectos dĩ suis morib laniat: ac ꝑ hoc
uita ĩpioꝵ sibideperit. iustoꝵ aut̃ ñ¬
perit s ꝓficit: dũ eos mali ꝑ tribulati.¬
onis exercitiũ ad p̾sentẽ odiendã uitã
⁊ futurã desiderandã erudiunt. Int̾dũ enĩ
ꝓdest ꝑuersoꝵ pͣuitas utilitati iustoꝵ:
dũ eos malitia sua erudit. ⁊ ad regnacȩ¬
loꝵ reqͥrenda molestia tẽporalis ĩpellit.
ꝗbat᷑ hoc exẽplis israheliticȩ plebis. quȩ
tc̃ durius agebat᷑ in egypto: qͣndo opor¬
tebat eã ꝑ moysen ad t̾rã reꝓmissionis
uocari. ⁊ ex malisquȩ in egypto patie¬
bat᷑ descendere. ⁊ ad ꝓmissã patriam

Expanded text:
8. Atrocem super eos divinum furorem venturum, 8. Atrocem super eos divinum furorem venturum, qui existunt persecutores et violenti fidelibus. mittit adversarios: Eos, inquit, qui judicaverunt te, ego judicabo; et cibabo hostes tuos carnibus suis, et qHabet aliquem usum, et malorum iniquitas, quod dilectos Dei, suis moribus laniat, ac per hoc vita impiorum sibi deperit: justorum autem deperit, sed proficit, dum eos mali per tribulationis exercitium ad praesentem odiendam vitam, et futuram desiderandam erudiunt. Interdum enim prodest perversorum pravitas utilitati justorum, dum eos malitia sua erudit, et ad regna coelorum requirenda molestia temporalis impellit. Probatur hoc exemplis Israeliticae plebis, quae tunc durius agebatur in Aegypto, quando oportebat eam per Mosen ad terram repromissionis vocari, et ex malis, quae in Aegypto patiebatur descendere, et ad promissam patriam
Abbreviated transcription (Latin):
mittente malũ qđ c̃cupiscunt ꝑficiunt :
Uerũtam̃ qđ iniqͥ mala expetunt uolun¬
tate: idcirco ds ꝑficiendidat potestatẽ
ꝑsuã bonã uoluntatẽ qr de nr̃omalo ipse
multa operat᷑ bona. Quidã cũ dĩ uoluntati
resistunt nescientes c̃siliũ dĩ. faciunt qđ
nouerint sic dõ subiecta e̾e om̃a. ut ⁊ ipse
qͥ eiꝰ dispositioni resistere arbitrant᷑. eius
ĩpleant uoluntatẽ. ꝓpt̾ea in hac uita boni
iudicant᷑ amalis: ut iterũ in illa uita mali
iudicent᷑ abonis. siue ut etiã sit hic bonis
tẽporalis afflctio: ⁊ illic ȩt̃na remunera¬
tio. Idcirco st̃ necessarii mali: ut qͦtiens
boni offendunt. flagellent᷑ ab illis. Uinc
ẽ qđ assur uirgã furoris sui testat᷑ dñs.
S qͦtiens ita fit : de dĩ indignatione ꝓ¬
cedit. ut dis ꝑ illos in eos sȩuiat: qͦs flagel¬
lando em̃dare desiderat. S ille iustissim
ñ sic: s ad c̃terendũ paratũ ẽ cor eius.

Expanded text:
ermittente, malum quod concupiscunt perficiunt, iermittente, malum quod concupiscunt perficiunt, iVeruntamen quod iniqui mala expetunt voluntate, idcirco Deus perficiendi dat potestatem per suam bonam voluntatem quia de nostro malo ipse multa operatur bona. Quidam cum Dei voluntati resistunt, nescientes consilium Dei faciunt, quod noverint sic Deo subjecta esse omnia, ut et ipsi qui ejus dispositioni resistere arbitrantur, ejus impleant voluntatem. Propterea in hac vita boni judicantur a malis, ut iterum in illa vita mali judicentur a bonis: sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio. Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offendunt, flagellentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus. Sed quoties ita fit, de Dei indignatione procedit, ut Deus per illos in eos saeviat, quos flagellando emendare desiderat. Sed ille justissima non sic, sed ad conterendum paratum est cor ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
sentiant᷑ grauiori digni e̾e sententia: qͣn¬
do pͣualuerint his. qͥb atrocius nocere
uoluerint. Nã tanto in futuro supplicio
c̃dẽpnandi st̃: qͣnto hic fortius c̃tra mise¬
roꝵ uitã inualuerint. Nudiant iudices.
⁊ qͥ p̃sunt popłis: qr ꝓ tẽporalib molestuᷤᷤ
qͣs plebib ingerunt. ȩt̃no incendio cre
mabunt᷑ : iestante dño ꝑ esaiã ꝓphecam.
Iratꝰ sũ inqͥt suꝑpopłm meũ. ⁊ dedi eos in
manu tua: ñ posuisti ei miscđiam. aggra¬
uasti iugũ tuũ ualde. Descende: ĩ puluere
sede : tace. ⁊ intra in tenebras. Ueniet suꝑ
te malũ ⁊ peries: ⁊ irruet suꝑ te repente
miseria quã nescis. Magis mala facientib
quã mala patientib dolere debemꝰ. Illi
enĩ pͣua faciendo in malũ ꝓficiunt: isti
patiendo amalo corrigunt᷑. Os aut̃: ꝑ
malas uoluntates alioꝵ. in aluis multa
operat᷑ bona. Malignantiũ hominum
uoluntas: neqͣquã potest ĩpleri nisi d̃s
dederit potestatẽ. Nã dũ homines dõ ꝑ¬

Expanded text:
sentiantur graviori digni esse sententia, quando praevaluerint his quibus atrocius nocere voluerint. Nam tanto in futuro supplicio condemnandi sunt, quanto hic fortius contra miserorum vitam invaluerint. Audiant judices et qui praesunt populis, quia pro temporalibus molestiis qabuntur, testante Domino per Esaiam prophetam: Iratus sum, inquit, super populum meum, et dedi eos in manu tua: non posuisti ei misericordiam, aggravasti jugum tuum valde. Descende, in pulvere sede, tace, et intra in tenebras. Veniet super te malum et peries, et irruet super te repente miseria quam nescis. Magis mala facientibus quam mala patientibus, dolere debemus. Illi enim prava faciendo in malum proficiunt: isti patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum, in aliis multa operatur bona. Malignantium hominum voluntas, nequaquam potest impleri, nisi Deus dederit potestatem. Nam dum homines, Deo p
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. liceat iterũ int̾rogari in eadẽ fide.
& in aqͣ iterũ tingui: Uniuersi ep̃i
dixer̃. absit. absit. inlicitã c̾e̾ sancimꝰ
rebaptizationẽ. & satis e̾ẽ alienũ a
sincera fide. & a catholica disciplina:¬

Expanded text:
i liceat iterum interrogari in eadem fide, et in aqua iterum intingi, universi episcopi dixerunt: Absit, absit. Illicitas esse sancimus rebaptizationes, et satis esse alienum a sincera fide, et catholica disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
De illis qͥ paruulos recentes. negant
baptizandos negat. aut dicit in remis¬
sionẽ qͥdem peccatoꝵ eos ñbaptitari.
sy nihil ex adã trahere originalis peo¬
cati qđ lauacro regenerationis expi¬
et᷑ unde sit c̃sequens. ut in eis forma
baptismatis in remissionẽ peccatoꝵ
ñ uera s falsa intellegat᷑. anathema
sit: qm̃ ñ alit̃ intellegendũ ẽ qđ ait
uit in mundũ: & ꝑpeccatũ mors: &
ita in om̃s homines ꝑtransut. in qͦ
om̃s peccauer̃ : nisi quẽ ad modum
ȩccła catholica ubiq diffusa sẽꝑ intel¬
lexit. ꝓpt̾ hanc enĩ regulã fidei. etiã
paruuli qͥ nichil peccatoꝵ inseipsis
adhuc cõmittere potuer̃: ideo IN
peccatoꝵ remissionẽ ueracit̾ bapti¬
Tant᷑. ut in eis regeneratione mun¬
detur. qđ generatione traxerunt:¬

Expanded text:
De illis qui parvulos recentes negant ebaptizandos negat, aut dicit in remissionem peccatorum eos non baptizari, sed et nihil ex Adam trahere originalis peccati, quod lavacro regenerationis expietur: unde fit consequens, ut in eis forma baptismatis in remissionem peccatorum, non vera, sed falsa intelligatur, anathema sit. Quoniam aliter intelligendum non estvit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt , nisi quemadmodum Ecclesia catholica ubique diffusa semper intellexit. Propter hanc enim fidei regulam etiam parvuli, qui nihil peccatorum in seipsis adhuc committere potuerunt, ideo in peccatorum remissionem veraciter baptizantur, ut in eis regeneratione mundetur quod generatione traxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Iuicũq baptizatꝰ fuerit ab hereticis
in nomine patris. & filii. & sp̃s scĩ:
Nullomꝰ rebaptirari debet. sed per
solã manus impositionem purgan
t baptismũ in t̾rinitate susceptum
ñ iteret᷑. Ergo si uob̃ placet: c̃sideremꝰ
pͥmũ titulũ de rebaptizatis. & sc̃itatẽ
ducatis ad descendentẽ in aquã. &
int̾rogatũ in trinitate scđm euangłii

Expanded text:
uicumque baptizatus fuerit ab hereticis in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, nullo modo rebaptizari debet, sed per solam manus inpositie susceptum non iteretur. Ergo, si vobis placet, consideremus primitus titulum de rebaptizatis, et sanctitatem m placide, producatis ad descendentem in aquam, et interrogatum in Trinitate secundum Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
s doceant᷑ integre. & instruant᷑ sensu
sc̃ȩ trinitatis. & mysterio qđ in sc̃a
ȩccła tenet᷑ : & si c̃sentiunt credere.
Si u̾ paruuli sunt hebetes. qͥ doctrinã
ñ capiant: respondeant ꝓillis qͥ eos
offer̃ iuxta morẽ baptizandi. & ita
int̾rogent᷑: ut sciant ꝗd respondere
debeant. & sic manꝰ impositionẽ

Expanded text:
doceantur integre, et instruantur, sensu sanctae Trinitatis, et mysterio quod in sancta Ecclesia tenetur: et si consentiunt credere,  Si vero parvuli sunt hebetes, qui doctrinam non capiant, respondeant pro illis qui eos offerunt juxta morem baptizandi, et ita interrogentur, ut sciant quid respondere de
Abbreviated transcription (Latin):
xlmȩ. tẽpore faciunt: ⁊ qͥ debita a
debitorib exigunt. dñs ꝑ ꝓphetam
dicens. Ecce indie ieiunu ur̃i inue¬
niunt᷑ uoluntates u̾rȩ. ⁊om̃s debitores
uros repetitis. Ecce ad lites ⁊ c̃tentio
Ut in illis sacratis dieb ieiunioꝵ. c̃iuga¬
tra c̃iugib se abstinere debeant.
isti dies tͣnsigant᷑. ⁊ sic ꝑueniat᷑ addiẽ
sc̃m paschȩ : qr pene nihil ualet ieui.¬
niũ. qđ c̃iugali oꝑe polluit᷑. ⁊ qđ orati

Expanded text:
pore faciunt, et qui debita a debitoribus exigunt Dominus per prophetam dicens: Ecce in die jejunii vestri inveniuntur voluntates vestrae, et omnes debitores vestros repetitis. Ecce ad lites et contenUt in illis sacratis diebus jejuniorum conjugati a conjugibus se abstinere debeant. isti dies transigantur, et sic perveniatur ad diem sanctum Paschae, quia pene nihil valet jejunium, quod conjugali op
Abbreviated transcription (Latin):
Gobseruatione ẽ obseruan¬
da ut ieiuniũ in ea p̃terdies dñicos
qͥ de abstinentia subtracti st̃: nisi quẽ
infirmitas ĩpedierit nullatenꝰ soluat᷑.
qr ipsi dies decimȩ st̃anni. Apͥmag̾¬

Expanded text:
observatione est observanda ut jejunium in ea praeter dies Dominicos, qui de abstinentia subtracti sunt, nisi quem infirmitas impedierit, nullatenus solvatur, quia ipsi dies decimae sunt anni. A prima
Abbreviated transcription (Latin):
furorẽ iudiciũ mutat. ⁊ ante ꝓfert sen-¬
tentiã: quã agnoscat. Euror in iudice. in¬
uestigationẽ ueriñ ualet attingere : qr
mens eiꝰ turbata furore. ab ĩscrutatione
alienat᷑ iustitiȩ. Iracundꝰ uidex: iudicii
exam̃ plene c̃tueri ñ ual&. qr caligine
furoris ñ uid&. Oui aut̃ repulso furore
discutit : facilius ad c̾tuendã ueritatẽ
m̃tis serenitate c̃surgit. ⁊ sine ulla ꝑtur¬
batione. ad ȩqͥtatis intellegentiã ꝑuenit:

Expanded text:
udicium mutat, et ante profert sententiam quam agnoscat. Furor in judice, investigationem veri non valet attingere: quia mens ejus turbata furore, ab inscrutatione alienatur justitiae. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet: quia caligine furoris non videt. Qui autem repulso furore discutit, facilius ad contuendam veritatem mentis serenitate consurgit: et sine ulla perturbatione, ad aequitatis intelligentia