comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnib qui eo tacente perierint
perit: Et quid ei ꝓderit non pu¬
niri suo quipuniendus ẽ alieno
peccato: Mentior nisi hoc dñs
ꝑ ezechielem ꝓpha&um subcui¬
dam terroris denuntiatione
loquitur dicens ad eum: Ettu
fili hominis speculatorem dedi
te domui isrł : Nechoc transe¬
untes debemus audire: quod sa¬
cerdotẽ speculatorẽ appellat ⁊
Vt sicut speculatoris ẽ deloco edi¬
ciore ꝓspicere & plus omnibus
contempluri᷑ ita sacerdos deb& eẽ
ꝓpositi sublimitate celsi orcunetis.
ac maioris scientias haberegratiã
quapossit sub sẽuiuentes instrueres
Videamus iam quid diuinus sermo
contineat: Audies inquid sermonẽ
exoremeo & ad nuntiabis eis exmos
Vthocdicat sacerdos quod ex diuina
lectione didicerit : quod illids̃
inspirauerit. non qđ p̃sumptio¬
nehumani sensus inuenerit
Ad nuntiabis eis inquid ex mẽ
Exme & non exte : Mea uerbalo¬
queris eis Non ẽ quod exeis:XXU
tam quam d&uis infleris: Ex mẽ

Expanded text:
omnibus qui eo tacente perierint, omnibus qui eo tacente perierint, perit. Et quid ei proderit non puniri suo, qui puniendus est alieno peccato? Mentior, nisi hoc Dominus per Ezechielem prophetam sub cujusdam terroris denuntiatione loquitur, dicens ad eum: Et tu, fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel . Nec hoc transeunter debemus audire, quod sacerdotem speculatorem appellat; ut sicut speculatoris est de loco editiore prospicere, et plus omnibus contemplari, ita sacerdos debet esse propositi sublimitate celsior cunctis, ac majoris scientiae habere gratiam, qua possit sub se viventes instruere. Videamus jam quid divinus sermo contineat. Audies, inquit, sermonem ex ore meo, et annuntiabis eis ex me ; ut hoc dicat sacerdos, quod ex divina lectione didicerit, quod illi Deus inspiraverit, non quod praesumptione humani sensus invenerit. Annuntiabis eis, inquit, ex me. Ex me, et non ex te, mea verba loqueris eis; non est quod ex eis tanquam de tuis infleris: ex me,
Abbreviated transcription (Latin):
tionis instituat. s & iam fidu¬
cialit̃ p̃dicando. singulis ante
oculos peccata sua constituat
Quae poena maneat duris:
quaegloria. obocdientib osten¬
dat: Nullius salittem: dispe¬
rando contempnat: Animas
emendari nolentiũ plangat.
imitatus. apłm quiait : Vt
lugeam multos exhis quiante
peccauerunt: & non eger̃
paenitentia: &iterum:
Quis infirmatur. & ego non in¬
firmor : quisscandalizatur
&ego non uror : Quaꝓpter
sciens quod siquib: lib& diui¬
tib ac potentib maleui uen¬
tib parcat aut foueat: eos
ꝑdatsimul & pereat: Et sc̃e
deb& uiuere ꝓpt̃ exemplũ :¬
ministrationis officium:
Cestus quod ei nihil suaiustitia suf¬
frag&ur : decuius manu anima
percuntis exigitur ⁊ Quando qui¬
cumquie alius perierit. quemnul¬
ladocendi necessitas man& : so¬
lus paenas suisc elerisdabit:
Illi autem ciudis pensatio uerbi
commissaẽ : &iamsisciẽuiuat.
& cam̃ ꝑditeuiuentes. argũ ere
aut erubescat aut m&uat cum

Expanded text:
tionis instituat, sed etiam fidutionis instituat, sed etiam fiducialiter praedicando, singulis ante oculos peccata sua constituat: quae poena maneat duros, quae gloria obedientes, ostendat. Nullius salutem desperando contemnat: animas emendari nolentium plangat, imitatus Apostolum, qui ait: Ut lugeam multos ex his qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam. Et iterum: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Quapropter sciens quod si quibuslibet divitibus ac potentibus male viventibus parcat, aut foveat eos, perdat simul, et pereat. Et sancte debet vivere propter exemplum:ministracertus quod ei nihil sua justitia suffragetur: de cujus manu anima pereuntis exigitur. Quando quicunque alius perierit, quem nulla docendi necessitas manet, solus poenas sui sceleris dabit. Ille autem cui dispensatio verbi commissa est, etiamsi sancte vivat, et tamen perdite viventes arguere aut erubescat, aut metuat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
corrigere nequaquã existimat :
Nanisi corrigere potest &dissi¬
mulat : uerũ ẽ quod consensũ
erroris alienihabeat : Pleriq
scĩ doctores ꝓmali ꝑtinatia.
quia iniquos emendare neque¬
unt : his taceredisponunt
Sed calorem sp̃s coaguntur fer¬
renon sustinentes iterum in in¬
crepationẽ psiliunt impiorũ:
SIBENE UIUAT SINALE UIUENES
TACENDO NONARGUAT
uod uero dicit a postolus
ut nos formam debeamus
ex hibere fidelib quiduale¬
bit sus cui uel exortandi bonos.
uel castigandimalos cura cõ¬
missaẽ. beneui uendo seimi¬
tandum bonis exhibeat. &
malos tacendo non arguat.
Ad hocenim nisime fallit opi¬
nio scĩe uiuendum ẽ sacer¬
doti  nedicta sua repugnantib
factis euacu& Si quod p̃di¬
cat fieri debere non faciat.
dutsi quod non facit p̃dicare
p̃sumpserit : nihi lapud cos
quieius uitam nouẽrȩ ꝓficiat
quia ad hocẽ ecclesi a edĩp̃posi¬
tus : ut non solum beneui uendo
alios exemplo suae conuersa¬

Expanded text:
corrigere nequaquam existimat. corrigere nequaquam existimat. Nam si corrigere potest et dissimulat, verum est quod consensum erroris alieni habeat. Plerique sancti doctores pro mali pertinacia, quia iniquos emendare nequeunt, his tacere disponunt: sed calorem spiritus quo aguntur, ferre non sustinentes, iterum in increpationem prosiliunt impiorum. si bene vivat, si male viventes tacendo non arguit, Quod vero, etc. dicit Apostolus , ut nos formam debeamus exhibere fidelibus, quid valebit si is cui vel exhortandi bonos, vel castigandi malos, cura commissa est, bene vivendo se imitandum bonis exhibeat, et malos tacendo non arguat? Ad hoc enim nisi me fallit opinio sancte vivendum est sacerdoti, ne dicta sua repugnantibus factis evacuet. Si quod praedicat fieri debere, non faciat, aut si quod non facit, praedicare praesumpserit, nihil apud eos qui ejus vitam novere proficiat. Quia ad hoc est Ecclesiae Dei praepositus, ut non solum bene vivendo alios exemplo suae conversa
Abbreviated transcription (Latin):
aufestur doctrina p̃dicationis
probono merito audientis : tri¬
buitur sermo doctoris : In potes¬
tate diuina consistit: cui uelitds̃
doctrinae uerbum darei uel cui
auferres Ethocaut ꝓdicentis:
aut ꝓ audientis fit merito : ut
modo ꝓculpapleb auferat᷑ sermodicto¬
ris modo uͦ ꝓutilitate rec toris tribuat᷑ ⁊
Nama bonus doc& bonum : & malus
malum: Etbonus malum: & ima¬
lus bonin Quod tam̃ fit : ⁊uxtume¬
ritum populorũ : Nononiniatẽ¬
pora congruunt doctrinae : secun¬
dum salo monis sententiam dicenU¬
tis ⁊ Tempus tacendi : & tempus
loquendi : Nonquidem ꝑtimorẽ ÷
s& ꝑ discr&ionem : Propterma¬
lorum incorrectibilem iniqui¬
tatem : nonnũ quã electos opor¬
t& adoctrina cessares Interdũ
doctores eccłae calorecaritatis
ardentes : conticercunt. ado¬
cendo quia non. est quiaudiat
Testante ꝓphu&a: Ciuitates aus¬
triclaus acsunt: & nonẽ quia¬
periat : Quidocendi accepit
officium interdũ ad tempus
facta ꝑximitaceat. quaestatĩ

Expanded text:
aufertur doctrina praedicationis; pro bono merito audientis, tribuitur sermo doctoris. In potestate divina consistit, cui velit Deus doctrinae verbum dare, vel cui auferre: et hoc aut pro dicentis, aut pro audientis fit merito, ut modo pro culpa plebis auferatur sermo doctoris, modo pro utilitate rectoris tribuatur. Nam et bonus docet bonum, et malus malum; et bonus malum, et malus bonum; quod tamen fit juxta meritum populorum. Non omnia tempora congruunt doctrinae, secundum Salomonis sententiam dicentis: Tempus tacendi et tempus loquendi . Non quidem per timorem, sed per discretionem, propter malorum incorrigibilem iniquitatem, nonnunquam electos oportet a doctrina cessare. Interdum doctores Ecclesiae calore charitatis ardentes, conticescunt a docendo, quia non est qui audiat, testante propheta: Civitates Austri clausae sunt, et non est qui aperiat . Qui docendi accipit officium, interdum ad tempus facta proxime taceat, quae statim
Abbreviated transcription (Latin):
Distribuebantur autẽ unicuiq
ꝑut cuiq opus erat : Cũ q
larurus diaconus recitar&
augustinus ep̃s dixit:
Etego legere uolo : Plus enĩ
medelectat huius uerbreẽ
lectorem quam uerbi mei
dis putatorem: Cumorassent :
motus est locus in quo eraNT
congregati. & impl& iom̃s

Expanded text:
Distribuebatur autem unicuique prout cuique opus erat » . Cumque Lazarus diaconus recitasseAugustinus episcopus dixit: Et ego legere volo. Plus enim me delectat hujus verbi esse lectorem, quam verbi mei disputatorem. « Cum orassent, motus est locus in quo erant congregati, et impleti s
Abbreviated transcription (Latin):
a &item ꝑ uenerint: Hoceis
reseruat eccła, Deinde. litem
dimisit int̃filios suos. in qua
laboro : Puelladicit : meũ ẽ ⁊
N ostis quia hoc dicebat semꝑ
pat̃meus: ꝓuerdicit: Creda¬
tur patrimeo : quia mõriens
mentiri ponp otuit: Etista
contentio. qualemalũ ẽ : sed
si pucriipsi seruidĩ sunt :
litem hanc int̃ illos cito finim:
Audio illos ut pater : & foste
melius quã pat̃ ipsoꝵ: Videbo
quid sit in re: sicut dñs uoluerit.
cum paucis fratribus fidelib:
Audio int̃ illos causã : & sicut
dñs donauerit finio Nam̃
rogo uos: nemomerep̃hen¬
dat quia eius hereditatem
qui a factũ illius detestor
difficileẽ ⁊ Audistis modo

Expanded text:
aetatem pervenerint. Hoc eis aetatem pervenerint. Hoc eis reservat Ecclesia. Deinde litem dimisit inter filios suos, in qua laboro. Puella dicit, Meum est, nostis quia hoc dicebat semper pater meus. Puer dicit, Credatur patri meo, quia moriens mentiri non potuit. Et ista contentio quale malum est? Sed si pueri ipsi servi Dei sunt, litem hanc inter illos cito finimus. Audio illos ut pater, et forte melius quam pater ipsorum. Videbo quid sit juris. Sicut Dominus voluerit, cum paucis fratribus fidelibus audio inter illos causam, et sicut Dominus donaverit, finio. Tamen rogo vos, nemo me reprehendat, quia ejus haereditatem quia factum illius detestor:III. Audistis modo
Abbreviated transcription (Latin):
plantauit dñs : Sed ecclesiã
scripsit heredem : Nolo mu¬
nera ista: ñamo a maritudi¬
nis fructum ⁊E goillum dõ
quaerebã : socia &atẽ ꝓfessus
erat: Hanc tener& : hancex¬
hiber& Nihilhabebat tes¬
tamentũ ñ facer& . Habebat
aliquĩd: non senrm socium
quasi dĩ pauperẽ finger&
Magnus mihi indedolor est fr̃s
Di cocaritati urãe ⁊ Propterhune
dolorem : statui hereditatẽ
ipsũ in ecđa non suscipere
Filiorum ipsius sit : qđ reliquit ⁊
Ipsiinde faciant : quod uoluerin
Videtur enim mihi. quia sieã
sus cẽpero inisto facto quod
mihidis plic& & qđ doleo : ẽiꝰ
pasticeps ero ⁊ hoc tiolui non
latẽre caritatem uestram ⁊̃
Filia ipsius: in monastero femi¬
narũ ẽ : Filius ipsius : in mo¬
nasterio uirorum ẽ, ambos ex¬
heredauit : Illam cũ laude istũ
cum elogio id ẽ cumui tupera¬
tione : Cõmendauit aut̃ eccłae
ut non accipiant ipsas postiun¬
culas. quaeꝑtinent ad exhere¬
datos nisicum ad legitimam

Expanded text:
plantavit Dominus! Sed Ecclesiam plantavit Dominus! Sed Ecclesiam scripsit haeredem. Nolo munera ista, non amo amaritudinis fructum. Ego illum Deo quaerebam, societatem professus erat, hanc teneret, hanc exhiberet. Nihil habebat? testamentum non faceret. Habebat aliquid? non se nostrum socium, quasi Dei pauperem fingeret. Magnus mihi inde dolor est, fratres. Dico charitati vestrae: propter hunc dolorem statui haereditatem ipsam in Ecclesia non suscipere. Filiorum ipsius sit quod reliquit. Ipsi inde faciant quod voluerint. Videtur enim mihi, quia si eam suscepero, in isto facto, quod mihi displicet, et quod doleo, ejus particeps ero. Hoc volui non latere charitatem vestram. Filia ipsius in monasterio et feminarum, et filius ipsius in monasterio virorum est: ambos exhaeredavit: illam cum laude, istum cum elogio, id est, cum vituperatione. Commendavi autem Ecclesiae, ut non accipiant ipsas portiunculas, quae pertinent ad exhaeredatos, nisi cum ad legitimam
Abbreviated transcription (Latin):
remihi uidebatur. Nouerã
enim & nouiom̃s qui mecũ
uiuerent nosse ꝓpositum
nr̃m. nosselegẽ uitae niãe
consumsit & non consup¬
sit Remar sit illi quaedã
pecunia id ẽ argentũ quod
dicer&cet̃ filiue suae
Filia ipsius : dõ ꝓpitio in mo¬
nasterio feminarũ & bonȩ
sperẽ, Cubern& illam dñs
utimpleat quod de illaspera¬
mus : In illius miseri cordia
non eius meritis : Et quia
infra annos erat. & desua
pecunia nihil facere pote¬
rat quamuis enim uiderem:
fulgorem ꝓfessionis : tam̃
lubricumrti mebamus aba¬
tis : Factum ẽ ut ipsũ argentũ
quasi ꝓuellae seruar& ur :
ut cũ ad legitimos annos ue¬
nir& : facer& inde qͥuoduir¬
ginẽ xp̃idecer& quando
optime iam fãcere poss&
Dum haec expectantur. coe¬
pitille mosti ꝓpinquare:
Qude diutam quã desuo iu¬
rans. quia ipsius erat non
filiae : testamentũ fecit:
Testamentũ inquã facit prbt
socius nr̃ : nobiscũ manens
tus natus. ñ de arbore quã

Expanded text:
re videbatur. Noveram re videbatur. Noveram enim et novi, omnes qui mecum viverent, nosse propositum nostrum, nosse legem vitae nostrae.consumpsisse, sed non consumpsit. Remansit illi quaedam pecunia, id est, argentum quod diceret esse filiae suae. Filia ipsius, Deo propitio, in monasterio feminarum, et bonae spei est: gubernet illam Dominus, ut impleat quod de illa speramus, in illius misericordia, non in ejus meritis. Et quia infra annos erat, et de sua pecunia nihil facere poterat: quamvis enim videremus fulgorem professionis, tamen lubricum timebamus aetatis: factum est ut ipsum argentum quasi puellae servaretur, ut cum ad legitimos annos veniret, faceret inde quod virginem Christi deceret, quando optime jam facere posset. Dum haec exspectantur, coepit ille morti propinquare. Qui diu tanquam de suo vivens, quia ipsius erat, non filiae, testamentum fecit. Testamentum, inquam, fecit presbyter socius noster, nobiscum manens,tus non de arbore quam
Abbreviated transcription (Latin):
mihi hostum illum in quo ẽ¬
nunc monasteriũ . Caepiboni
ꝓpõsiti fratres colligere conpa¬
res meos nihil habentes sicut
nihilhabebam. Etimitantes
me. ut quo modo egotenuem
pauꝑ tatulã meam uendidi&
pauperibus erogaui. sic face¬
reNt & illiquimecũ eẽ uoluisseNT
ut de communi uiuerẽ. Cõmu¬
ne autem nobis ẽ& magnum
& uberrimũ p̃dium ipseds̃
Perueni ad episcopatum uidi
neces sehabere ep̃m exhibere¬
humani tatem asfiduam.
quib q uenientib: siue transe¬
untib:. Quod si non fecis se
episcopus in humanꝰ dicer&ur
Si autem ista consua& udo in mo¬
nasterio missa e& : indecens
e&. Et uolui habere indomo
ista episcopii mecum monas¬
terium dericorum. Ecce
quomedo uiuimus : Nulli
lic& in soci & a tenra habere
aliquid ꝓprium. s foste
aliquihabent. Nullilic&
Siquihabent faciunt quod
non lic&. Beneautẽ sentio
defratrib: meis & semꝑbene
credens. ab hac inquisitione
dissimulaui. quia & istu
quuerere : quasimalesenti¬

Expanded text:
mihi hortum illum, in quo mihi hortum illum, in quo nunc est monasterium. Coepi boni propositi fratres colligere, compares meos, nihil habentes, sicut nihil habebam, et imitantes me: ut quomodo ego tenuem paupertatulam meam vendidi et pauperibus erogavi, sic facerent et illi qui mecum esse voluissent, ut de communi viveremus; commune autem nobis esset magnum et uberrimum praedium ipse Deus. Perveni ad episcopatum: vidi necesse habere ephumanitatem assiduam quibuscunque venientibus, sive transeuntibus: quod si non fecisset episcopus, inhumanus diceretur. Si autem ista consuetudo in monasterio permissa esset, indecens esset: et ideo volui habere in domo ista episcopii mecum monasterii clericorum. Ecce quomodo vivimus. Nulli licet in societate nostra habere aliquid proprium. Sed forte aliqui habent: nulli licet. Si qui habent, faciunt quod non licet. Bene autem sentio de fratribus meis, et semper bene credens, ab hac inquisitione dissimulavi, quia et ista quaerere, quasi male senti
Abbreviated transcription (Latin):
quuerebã ubi constituerẽ
monasteriũ : & uiuerẽ cũ
fratrib meis. Spemquip
indomodĩ ab iectus eẽ : ma¬
gis ꝙ habitare in taberna¬
culis peccatorum
Abeis quidiligunt scłm segrega¬
uime. Sed eis qui p̃ sunt populis
ñ mecoaequaui. Necinconui¬
uio dñ mei. superiorẽ locum
elegi si inferiorẽ &ubiectum
Et placuit illi dicere mihi. ascen¬
de sursum Vsque ad eo autẽ
timebam episcopatum : ut qm̃
coeperat eẽ iam alicuius mom̃ti
int̃dĩ seruos famamea. inquo
accederẽ Cauebã hoc & a geba
quantũ põterã. ut in loco humili
saluarer nein alto periditarer
sed ut dixi domino seruus
contradicere non deb&
Venia distum ciuitatẽ ꝓpter
uidendũ amicũ quem̃ putabã
melucrare posseđo ut nobis¬
cũ e& in monasterio quasi se¬
ueni adhanc ecdesium
nisicum his indumentis quib:
illo tempore uestiebar. Et quia
hocdis ponebã eẽ ipmonasterio
cum fratrib: cognito instituco
& uoluntate mea beatueme¬
moriae senex ualerius dedit

Expanded text:
Quaerebam ubi constituerem monasterium, et viverem cum fratribus meis. Spem quippin domo Dei mei abjectus esse, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum . Ab eis qui diligunt saeculum, segregavi me: sed eis qui praesunt populis, non me coaequavi. Nec in convivio Domini mei superiorem locum elegi, sed inferiorem et abjectum: et placuit illi dicere mihi, Ascende sursum. Usque adeo autem timebam episcopatum, ut quoniam coeperat esse jam alicujus momenti inter Dei servos fama mea, in quo accederem. Cavebam hoc, et agebam quantum poteram, ut in loco humili salvarer, ne in alto periclitarer. Sed, ut dixi, domino servus contradicere non debet. Veni ad istam civitatem propter videndum amicum, quem putabam me lucrari posse Deo, ut nobiscum esset in monasterio; quasi seveni ad hanc Ecclesiam, nisi cum iis indumentis quibus illo tempore vestiebar. Et quia hoc disponebam, in monasterio esse cum fratribus, cognito instituto et voluntate mea, beatae memoriae senex Valerius dedit
Abbreviated transcription (Latin):
tinouerrus tam̃ ad cõme¬
morandosuos ipsadelibro
actuũ apostolorũ uobis
lectio recitabitur. ut uide¬
atis ubi descriptasit forma
quã desi deramus implere:
Dum ergo recitatur uos in
tioniurãe, Cumq diacon
laturus leger& : cumoras¬
sent motus ẽ locus in quo
erant congregati ⁊ Etim

Expanded text:
ti noveritis, tamen ad commeti noveritis, tamen ad commemorandos vos, ipsa de libro Actuum apostolorum vobis lectio recitabitur, ut videatis ubi descripta sit forma, quam desideramus implere. Dum ergo recitatur, vos intioni vestrae. Cumque diaconus Lazarus legeret: Cum orassent, motus est locus in quo erant congregat
Abbreviated transcription (Latin):
Necinuenturus sũ aliquos
habere aliquid nisi aliqua
necessitate religionis p̃
occasione cupiditatis quod
ergo egero p̃uepiphaniã
caritati urãe in dñi uolun¬
tate nuntiabo: Et quomͦ
litẽ finiero interduos
fr̃s filios prbti ianuariani.
non uobi s tacebo: Multa
lociitus sum ⁊ Date ueniã
loquaci senectuti. si timi¬
de infirmitati ego
sicut uidetis. per a&atẽ
modo senui. ꝑ infirmi¬
tatem corporis olimsũ
quod diximodo ipse datuires
Non uos desero ⁊ Orate ꝓme
& quantũ in est unima in
hoc corpore & quales cũq:
uires sup p&unt in uerbo
dĩ seruiane uobis ANEN¬
aritatiurã e hodie de nob̾
qui
nos amant:
quaer̃
quod laũdent
in nobis quiautẽ nos oder̃
Id& rahunt nobis : Nos
autem in utro que medio
constituti. adiuuante dño
& famam nostrum siccus¬
todiredebemus : ut noneru¬
bescant d&ractoribus lau¬
datores : Q uomodo autẽ
uiuere uel imus. quomͦ
dõ ꝓpitio iamuiuamus:
quã uis descripturas cã mul¬

Expanded text:
nec inventurus sum aliquos nec inventurus sum aliquos habere aliquid, nisi aliqua necessitate religionis, non occasione cupiditatis. Quod ergo egero, post epiphaniam charitati vestrae in Domini voluntate nuntiabo. Et quomodo litem finiero inter duos fratres, filios presbyteri Januarii, non vobis tacebo. Multa locutus sum, date veniam loquaci senectuti, sed timidae infirmitati. Ego, sicut videtis, per aetatem modo senui: sed per infirmitatem corporis, olim quod dixi, modo ipse det vires, non vos desero. Orate pro me, ut quantum inest anima in hoc corpore, et qualescunque vires suppetunt, in verbo Dei serviam vobis. Amenvestrae hodie de nobis qui nos amant, quaerunt quod laudent in nobis: qui autem nos oderunt, detrahunt nobis. Nos autem in utroque medio constituti, adjuvante Dominstram, et famam nostram sic custodire debemus, ut non erubescant de detractoribus laudatores. Quomodo autem vivere velimus, quomodo Deo propitio jam vivamus, quamvis de Scriptura sancta mul
Abbreviated transcription (Latin):
cdericatum : ꝑ populũ
suũ ds̃ in posuit ceruicib
ipsius : Magisonus ẽ
quam honor Sed quis
supiens & intelleg& hȩc
ergo ꝓfessus ẽ scĩ tatem :¬
ꝓfessus ẽ communiter
uiuendi sociu &atem
ꝓfessus ẽ quum bonũ
& quã iocundum habi¬
tare fr̃s inunum
Si abhoc ꝓposito ceciderit
& extramanens dericus
fuerit : dimidius &ipse
cuecidit quid adme
non eũ iudico : Siforis
seruat scĩtatem dimidius
cecidit. Siintus habuerit
simulationẽ totus ecidit
polo habeat neces sitatẽ.
simulandi: Scio quomodo
homines ament clericatũ :
Nemini eum tollo : Nolenti
mecum communtierui¬
uere. hab& dm̃ quimecũ
manere uult : Si para¬
ipsius non habere aliquid
ꝓprium. sed auterogare
pauperibus autincom¬
mune mittere : maneat
mecum: Quihoc ñ uult:
hubeat libestutem. siui¬
deat utrum habere possit
felicitatis a&ernitatem:
Sufficianthaec nunc inte¬
rim caritatiurãe. quod
Speroenĩbona quod om̃s exiii
mihilibenter oboediant:

Expanded text:
clericatum propter populum clericatum propter populum suum Deus imposuit cervicibus ipsius. Magis onus est, quam honor. Sed quis sapiens, et intelligit haec? Ergo professus est sanctitatem, professus est communiter vivendi societatem: professus est, quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum. Si ab hoc proposito ceciderit et extra manens clericus fuerit, dimidius et ipse cecidit. Quid ad me? non eum judico. Si foris servat sanctitatem, dimidius cecidit. Si intus habuerit simulationem, totus cecidit. Nolo habeat necessitatem simulandi. Scio quomodo homines ament clericatum. Nemini eum tollo nolenti mecum communiter vivere: habet Deum qui mecum manere vult. Si paraipsius, non habere aliquid proprium, sed aut erogare pauperibus, aut in commune mittere, maneat mecum. Qui hoc non vult, habeat libertatem: sed videat, utrum habere possit felicitatis aeternitatem. Sufficiant haec nunc interim charitati vestrae: quod Spero enim bona, quod omnes mihi libenter obediant,
Abbreviated transcription (Latin):
deresua aliquid degerunt:
quia ex peccabatur a&us
legitima: Faciant in dequod
uolunt : Dumtam̃ sint
pauperes mecum : simul
ex pectemus miseri cordiã
di: Si autẽ nolunt qui for¬
tenolunt: cesteego sum
sit periculum anteo culos eiꝰ
posui. faciat quod uult:
Nouienim quiasi aliquem
hoc facientẽ degradare
uoluero non ei deerunt pa¬
troni non ei dẽ erunt suf
quidicant. quid mali fecits
non potest cecum tolerare
istamuit am: Extraep̃m t
uult manere deꝓprio ui¬
uere : Ideo nedeb& ꝑ dere
clericatum ⁊ ego scio quan¬
tum malisit. ꝓfiteri scm̃
aliquod necim plere :
Voue te inquid & redditednõ
dõ ur̃o⁊ Et melius. ẽ non
uouere. quam uouere &
non reddere : Virgo est:¬
Sinum quam fuit in mo¬
nasterio: Etuirgo sacra ẽ¬
nubere illi nonlic& esse
in mon asterio non conpel¬
litur : Si autẽ coepiteẽ in
monasterio & deseruit
& tamen uirgo est dimi¬
diaruit: Sic & clericus
Duasres ꝓfessus est :
Interim scĩtatem  Nã

Expanded text:
de re sua aliquid egerunt, de re sua aliquid egerunt, quia exspectabatur aetas legitima. Faciant inde quod volunt, dum tamen sint pauperes mecum, simul exspectemus misericordiam Dei. Si autem nolunt, qui forte nolunt, certe ego ssit periculum, ante oculos ejus posui: faciat quod vult. Novi enim quia si aliquem hoc facientem degradare voluero, non ei deerunt patroni, non ei deerunt suffqui dicant, Quid mali fecit? Non potest tecum tolerare istam vitam: extra episcopium vult manere, et de proprio vivere, ideone debet perdere clericatum? Ego scio quantum mali sit profiteri sanctum aliquid, nec implere. Vovete, inquit, et reddite Domino Deo vestro : et, Melius est non vovere, quam vovere et non reddere . Virgo etsi nunquam fuit in monasterio, et virgo sacra enubere illi non licet, esse in monasterio non compellitur. Si autem coepit esse in monasterio, et deseruit, et tamen virgo est, dimidia ruit. Sic et clericus duas res professus est, et interius sanctitatem. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Sanae&iam hocnoueritcari¬
tas ur̃a. dixisseme fratrib:
meis qui me cum manent.
ut quicumq hab& aliquid:
autuendat &erog& aut
don& autcommune illud
lationẽ usque ad piphaniã
ꝓpt̃ eos quiuel cũ fratrib
nullũ ordina redericum:
pisi quimecũ uell& manere ÷
Vt si uell& discedere a ꝓposito
recte illi tollere cleri catũ.
qui deserer& scãe sociue¬
tatis ꝓmissum ceptũ que
consostium: Ecor incons¬
pectudĩ & ur̃o nurco c̃siliũ
Qui uolunt habere aliquidꝓ
prium quib: ñ sufficit ds̃
& ecclesia eiꝰ maneantubi
uolunt & ubi possunt. non eis
aufero clericatũ. Nolo habe
hr pochritas : malũ est
Quis nesciat ÷ malũ ẽ cadere
ꝓposito sed peuis ẽ simulare
ꝓpositum : Eccedico ⁊ Audite
qui socia&atẽ communis uitȩ
iam susceptã : quae laudat᷑
scã cadit : Obseru& iudicẽ
seddm̃ non me ego einon
aufero clericatũ⁊ quantũ¬
suis non diuiserunt:
Et dimi serunt quod habent
apud fr̃s suos uel nondũ

Expanded text:
Sane etiam hoc noverit chariSane etiam hoc noverit charitas vestra, dixisse me fratribus meis, qui mecum manent, ut quicunque habet aliquid, aut vendat, aut eroget, aut donet, aut commune illud lationem usque ad epiphaniam, propter eos qui vel cum fratribus nullum ordinare clericum, nisi qui mecum velit manere; ut si vellet desciscere a proposito, recte illi tollerem clericatum, quia desereret sanctae societatis promissum, certumque consortium. Ecce in conspqui volunt habere aliquid proprium, quibus non sufficit Deus et Ecclesia ejus, maneant ubi volunt, et ubi possunt, non eis aufero clericatum. Nolo habere hypocritas. Malum enim est, quis nesciat? malum est cadere a proposito; sed pejus est simulare propositum. Ecce dico, audite: qui societatem communis vitae jam susceptam, quae laudatursancta cadit. Observet judicem, sed Deum, non me. Ego ei non aufero clericatum. Quantusuis non diviserunt, et dimiserunt quod habent apud fratres suos: vel nondum
Abbreviated transcription (Latin):
multi petunt tam multige¬
munt tammultinos in oper
int̃pellant: ut plures tristes
relinquamus. quia quod dare
omnib: non habemus Non
habemus ergo enthecam:
Propt̃ naufragium ergohoc
uitando feci : nondonando
Ne moibi melande sine mos
uitũpere : Plane quandodo¬
naui filio quod iratus pat motuens.
abstulit
benefici: Laudent qui uoluiNT
parcant qui laudare nolunt :
Quid plurib: fr̃s mei  quicũq
uult exheredato filio here¬
dem facere ecclesiam.
qua erat alterũ qui suscipiat
ñ agustinum ⁊ Immo dõ
ꝓpitioneminẽ inueniat
quã laudabile factum scĩ
& uenerandi epĩ aurelii
casthaginiensis. quo modo
impleuitomnib: quisciunt¬
os laudib dĩ quidã cũ filios
ñ haber& neque sperar&
ressuas omnesruento sibi
usu fruccu donauit eeđȩ :
Nat sust illifilii : & red didit
ep̃s nec opinanti quae ill
donauerat. In potestate
habebat cp̃s non reddera ẜ
iure fori non iur ecaeli:

Expanded text:
multi petunt, tam multi gemulti petunt, tam multi gemunt, tam multi nos inopes interpellant, ut plures tristes relinquamus, quia ut possimus dare omnibus non habemus. Non habemus ergo enthecam. Propter naufragium ergo hoc vitandum feci, non donando. Nemo ibi me laudet, sed nemo et vituperet. Plane, quando donavi filio quod iratus pater moriens abstulit, bene feci. Laudent, qui volunt: parcant, qui laudare nolunt. Quid pluribus, fratres mei? Quicunque vult, exhaeredato filio, haeredem facere Ecclesiam, quaerat alterum qui suscipiat, non Augustinum: imo, Deo propitio, neminem inveniat. Quam laudabile factum sancti et venerandi episcopi Aurelii Carthaginensis, quomodo implevit os omnium qui sciunt laudibus Dei? Quidam cum filios non haberet, neque speraret, res suas omnes, retento sibi usufructu, donavit Ecclesiae. Nati sunt illi filii, et reddidit episcopus nec opinanti, quae illi donaverat. In potestate habebat episcopus non reddere: sed jure fori, non jure coeli.
Abbreviated transcription (Latin):
rebus iã uolunt bonitatẽ meã
uel cõmendationẽ fama e
meae in aliud uestere : Vitin
ali o modo merep̃hendant.
qui a oblationes deuotorum
hominũ nolo suscipere ÷
Considerent quum multa sus¬
ceperim: quid opus ẽ ea
Numerare Ecceuna dico N
filii iuliani hȩreditatẽ sus¬
cepi. quure : quiasine filis
de functus ẽ Bonifatiidẽfati¬
hereditatẽ suscipere nolui
Nonmisericordia : stimore
N auiculariã nolui eẽ eccłam¬
xp̃i Multisunt quidẽ : qui&iũ
denauib adquirunt: Tam̃
una tẽ ꝑtatiosiess& sur&
nauis & Naufragar&.
Homines ad tormenta daturi
erant ut de sub mersione
nauis secundũ consua&udi¬
nem quȩ rer&ur & corque¬
rentur aiuidice quiessent
defluctib liberati. s ñ eos
daremus: N ullo pacto erũ
hoc facore decer& ecđam:
onus ergo fiscale ꝑ soluer&
S unde ꝑsoluer&  enthecã
nobis habere non lic&
Non ẽ ep̃i seruare aurum:
& reuocareasẽ medicantis
manum. quotudic e tam

Expanded text:
rebus, jam volunt bonitatem meam rebus, jam volunt bonitatem meam vel commendationem famae meae in aliud vertere, ut alio modo me reprehendant, quia oblationes devotorum hominum nolo suscipere. Considerent quam multa susceperim. Quid opus est ea numerare? Ecce unam dico, filii Juliani haereditatem suscepi. Quare? quia sine filiis defunctus est. Bonifacii haereditatem suscipere nolui, non misericordia, sed timore. Naviculariam nolui esse Ecc Multi sunt quidem, qui etiam de navibus acquirunt. Tamen una tentatio si esset, si iret navis, et naufragaret, homines ad tormenta daturi eramus: ut de submersione navis secundum consuetudinem quaereretur, et torquerentur a judice qui essent de fluctibus liberati. Sed non eos daremus, nullo pacto enim hoc facere deceret Ecclesiam. Onus ergo fiscale persolveret, sed unde persolveret? enthecam nobis habere non licet. Non est episcopi servare aurum, et revocare a se mendicantis manum. Quotidie tam
Abbreviated transcription (Latin):
Venit filius hominis mandu¬
cans&bibens: &dicunt
eccehomo uorax petatoriuNi
&amicus publicanorum
Quidergo facio int̾illos qui
parant merep̃hendere
&dentes in meducere.
si sus cepero hereditates eoꝵ
qui filios suos irati ex he¬
redant: iterum quid sũ
facturus eis quib: canto
& nolunt saltare quidicuNt
eccequarenemo donat eccłe
rpponiens  aliquid ecce
quare non eã faciunt.
quimoriuntur heredẽ:
quia ep̃s augustinus de
bonitate sua : laudando
enim mordent lubus
mulcent. &dentẽ figuNT:
Donã totũ non suscipit
Plane suscipio: Profittor
me suscipere oblationes
bonas : oblationes scãs:
Siquis autẽ irascitur infilio
suo & inoriens exheredat
rem. Ñ ei filium reconcilia¬
redeberẽ : quo mod oergo
cum filio suo uolo ut habeat
pacem cuius ep̃petohere¬
ditatẽ : s. plance si faciat
quod sȩpe hostatus sum :
unum filiũ hab& put& x p̃m
alterũ : Duos hab& : put&
undecimũ faciat & suscipio
Quia ergo fecihoc inquib dã

Expanded text:
Venit Filius hominis manducans et bibens, et dicunt: Ecce homo vorax, et potator vini, amicus pubQuid ergo facio inter illos, qui parant me reprehendere, et dentes in me ducere, si suscepero haereditates eorum qui filios suos irati exhaeredant? Perum quid sum facturus eis, quibus canto, et nolunt saltare? qui dicunt, Ecce quare nemo donat Ecclesiae Hipponensi aliquid: Ecce quare non eam faciunt, qui moriuntur, haeredem: quia episcopus Augustinus de bonitate sua laudando enim mordent, labiis mulcent, et dentem figunt donat totum, non suscipit. Plane suscipio, profiteor me suscipere oblationes bonas, oblationes sanctas. Si quis autem irascitur in filio suo, et moriens exhaeredat rem? non ei filium reconciliare deberem? Quomodo ergo cum filio suo volo ut habeat pacem, cujus appeto haereditatem? Sed plane si faciat quod saepe hortatus sum. Unum filium habet? putet Christum alterum: duos habet? putet undecimum faciat, et suscipio. Quia ergo feci hoc in quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
I ncergo pensen in uidi : caritas quante uir¬
tutisẽ quae &lienilaboris opera nra si nela¬
bori fac̃ Duendũ itaq ẽ in uidis quiadũ se
aliucie minime custodiurs in antiꝗ uersit
in erbt̃ terrarũ Quia enĩ ipsecaelũ ꝑdidit
c̃dito hoc homini inuidit & dã pnationẽ
suã ꝑdit. ad hucalios ꝑdendo cumulauitꝰ
Arimonendis inuidi ut cognoscans quante
lapsib suis crescentib: ruinȩ subiaceanT
qiduliudiẽ A corde ñ ꝓiciut ad apertas
operũ nequitias deuoluunt᷑ Nisi enĩ
cuninuidisseđ acceptã fratris hostiã :
mmime ꝑueniss& adextinguendã uitã¬
Dicendũe &iã inuidis qr dũ se i sta intrinseiꝰ
pestec sumunt : &iã quicquid in sealius boni
habere uidet᷑ interimust Vnde scriptũ ẽ
Vita carniũ sanitascordiss Pũtrido
ossũ inuidia Quid ȩnĩ ꝑcarnes nisi infir¬
maq̃dã actenera: & quid ꝑosso nisi fortia

Expanded text:
inc ergo pensent invidi, charitas quantae virtutis est, quae alieni laboris opera, nostra sine labore facit. Dicendum itaque est invidis quia, dum se a livore minime custodiunt, in antiquam versuti in orbem terrarum . Quia enim ipse caelum perdidit, condito hoc homini invidit, et damnationem suam perditus adhuc alios perdendo cumulavit. Admonendi sunt invidi ut cognoscant quantis lapsibus succrescentis ruinae subjaceant, quia dum livorem a corde non projiciunt, ad apertas operum nequitias devolvuntur. Nisi enim Cain invidisset acceptam fratris hostiam, minime pervenisset ad exstinguendam vitamDicendum est invidis, quia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde scriptum est: Vita carnium sanitas cordis: putredo ossium invidia . Quid enim per carnes, nisi infirma quaedam, ac tenera, et quid per ossa, nisi fortia
Abbreviated transcription (Latin):
at q delectatione Int̃ delecta gone & c̃sensu iudex sui animꝰ p̃ sideat Cũ eñi malignꝰ sũs peccatũ
suggerit inmente sinuita peciaꝗ aeie caiqo sequat᷑ peccatũ om̃i modo ꝑpitritumnonest
ũ uero delectar caroceirit Tanc neccatũ inipit nasq: Siditẽ &iã ex deuberatione¬
tunc peccatũ lo:nit᷑ ꝑfiq In suggistione git᷑ peccei simens est indel
caro in delectatione trabat netam̃ anima eidẽ dilectetionic̃sentiat: Etiũ coro deleciaro
sine cnimonequeat ipse anqnimꝰ carnis uolupetib relatans: indeletatione carnalialiquo
modolgat᷑ inuitꝰ ut ei exrauone ẽ tradicat nec̃ sentiat & am̃ delectatione lig& sit
dicens ÷ itdeo aliã leg  in ebris meis repugnantẽ iegntismee & captiuum meducens
indese peccat quȩ est in mebrs meis : Sicute captiuus eres: minine pugnabat Sed & pugnahae

Expanded text:
et delectationem, inter delectationem et consensum judex sui animus praesideat. Cum enim malignus spiritus peccatum suggerit in mente, si nulla peccati delectatio sequatur, peccatum omnimodo perpetratum non est. Cum vero caro delectari coetur perfici. In suggestione igitur peccati, si mens est in delcaro in delectationem trahat, nec tamen animus eidem delectationi consentiat: et cum caro delectari sine animo nequeat, ipse tamen animus carnis voluptatibus reluctans, in delectatione carnali aliquo modo ligatur invitus, ut ei ex ratione contradicat; ne consentiat, et tamen delectatione ligatus sit, entis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis. Si autem captivus erat, minime pugnabat. Sed et pugnaba
Abbreviated transcription (Latin):
eũ se quasi usq dduesperũ cognoscat ÷ Sed est in eadem in husi ane uald
ria niscretio quae subtilit̃ pensare deleat s exquarẽ accet nuutilementis Aliquando¬
ñ ettimenda ꝗ hanc animꝰ nesciens ꝑ tulisse magis iolenañe ꝗ siuiisse ũ uul sodun
ippeꝰ gulȩ in sum̃dis alimentis rapit᷑. uto: idarco huntors ficep acula graugte
o he exinde animꝰ iliquem reatũ ntam̃ usq ade hibitiosẽ ꝑcipienoi sumr len¬

Expanded text:
tationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperum cognoscat. Sed est in eadem inlusione valde necessaria discretio, quae subtiliter pensari debeatnon est timenda, quia hanc animus nescitus gulae in sumendis alimentis rapitur, atque idcirco humorum receptacula gravantur, habet exinde animus aliquem reatum, non tamen usque ad prohibitionem percipiendi sacr
Abbreviated transcription (Latin):
Ucẽ nolle delin quere et
Sed dehoc gradupulsus ꝓuo¬
cubis adelericosan dehis
aliquid audeam dicere qui
ceste in suis urbib: com̃moraNt᷑:
Absitautem ut quicquam de
his sinistrũloquar: quia posto
licogradui succedentes : xp̃ĩ corpͥ
sacro oreconficiunt : ꝑ quos
Quisponsamdñi sobria custita¬
te conseruant: Sed & ulia quue
ante ꝑstrinxi monachi causat̃ :¬
aliadericorum: Clerici: oues¬
pastunt, Ego pascor⁊
Illid ealtario uiuunt: milis
quasi in fruetuose arbori
securis ponitur ad radicem.
simunus adulture nonde fe¬
ro ÷ Nec possum obtendere
pauꝑtatẽ : cumin euan gebo
anum uiduam . duoq sibi
te ps̃biterum sedere nonli¬
c&: Illisi peccauero lic&
tradereme satunae ipin¬
teritũ carnis. ut sp̃s saluus
riquidem lege quicumq sa¬
cerdo tibus n obtem perasr& :
autextra custra positus lu¬
pridabatur apopulo aut
gludio ceruice sub iecta con¬
temptum expiabat cruorẽ
Nuncuero i noboediens sp¬
imnaut eiectus deccła rabidodae¬
monui predecorpuitur

Expanded text:
esse nolle, delinquere est. Sed de hoc gradu pulsus provocabis ad clericos. An de his aliquid audeam dicere, qui certe in suis urbibus commorantur? Absit autem, ut quidquam de his sinistrum loquar, qui lico gradui succedentes, CHRISTI CORPUS sacro ore conficiunt; per quos qui sponsam Domini sobria castitate conservant. Sed alia, ut ante perstrinxi, Monachorum est causa, alia Clericorum. Clerici pascunt oves: ego pascor. Illi de altario vivunt: mihi quasi infructuosae arbori, securis ponitur ad radicem, si munus ad altare non defero. Nec possum obtendere paupertatem, cum in Evangelio anum viduam, duo, quae sola te presbyterum sedere non licet: illi, si peccavero, licet tradere me Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus ri quidem Lege, quicumque Sacerdotibus non obtemperasset, aut extra castra positus, lapidabatur a populo; aut gladio cervice subjecta, contemptum expiabat cruore . Nunc vero inobediens spr: aut ejectus de Ecclesia rabido daemonum ore discerpitur
Abbreviated transcription (Latin):
tiadiuina contulerit : Sicut &iã
adheli dñs ꝓnuntiauit dicens ÷
Haec dicit dñs ds̃ isrł Dixido¬
mustua & domus patristui :¬
ꝑmanebunt coram meusq
in a&nũ Et nunc dicit dñs :
nequaquã s. glorificantes me
glorificabo Quimesꝑnit.
genera a postolorum: Vnum
ad õtantum : ut morses: Alte¬
rum ꝑ hominẽ &dm̃ : ut iosue
Testium tantũ ꝑ hominẽ : sicut
his temporibus multi fauore
populi & potestatum in sacer¬
dotium subrogantur: Quastũ
autẽ genus ex seẽ : sicut pseudo¬
ꝓpha&arum & pseudo a posto¬
lorum: quid sit autem nom̃
a postolorum : A postoli in la¬
tinalingua. missi interp̃tan¬
tur : quia ipsos misit dñs euan¬
gelizare. ad inluminationẽ
omniũ populoꝵ: Episcopus
autem ut quidã prudentiũ
ait : nom̃ẽ operis. non honoris:
Grecum ẽ enim. atq: indeductũ
uocabulũ : quod illequi suꝑ
efficitur suꝑintendit curã
scilic& subditorũ gerens :
ꝑmanus inpositionẽ a p̃cesso¬

Expanded text:
tia divina contulerit, sicut etiam tia divina contulerit, sicut etiam ad Heli Dominus pronuntiavit, dicens: « Haec dicit Dominus Deus Israel: Dixi. Domus tua, et domus patris tui permanebunt coram me usque in aeternum; et nunc dicit Dominus: Nequaquam, sed glorificantes me glorificabo, et qui me spernit stem sunt genera apostolorum: unum a Deo tantum, ut Moyses; alterum per hominem et Deum, ut Josue; tertium tantum per hominem, sicut his temporibus multi favore populi et potestatum in sacerdotium subrogantur; quartum autem genus ex se est, sicut pseudoprophetarum, et pseudoapostolorum. Quid sit autem nomen apostolorum? Apostoli in Latina lingua missi interpretantur, quia ipsos misit Christus evangelizare ad illuminationem omnium populorum. 8. Episcopus autem, ut quidam prudentium ait, nomen est operis, non honoris. Graecum est enim, atque inde ductum vocabulum, quod ille qui super efficitur superintendit, curam scilicet subditorum gerens; per manus impositionem a praecesso
Abbreviated transcription (Latin):
& thiaratrad stabant sacrificio
dĩ Sed forsitanquaeritur &
hocc̃uius figurã faciebat mor¬
biterorum figuram faciebant.
&aaron summi saderdotis
populorũ uerus princeps
Ipsienim primũ datus ẽ pon¬
tificatus in ecclesia xp̃i ⁊
Sicenim loquitur adeũ dñs.
Tuesinquit p&rus & suꝑhanc
p&rã aedificabo ecdesiam
meam & postae inferi non p̃¬
ualebunt aduersus eam &
tibidaboclaues regnicaeloꝵ ⁊
Hicergoligandi soluendique
potestatem primus coepit :
primusque ad fidem popu¬
lumuistute suue p̃dicationis
adduxit : Si quidẽ &c &eri
a postoli: cum p&ro paricon¬
sostio honoris & potestatis acce¬
perunt: Qui &iam in toto or¬
bedisꝑsi: euangelium p̃dica¬
uerunt: Quib:q decidentibus
successerunt ep̃i. qui sunt cons¬
tituti ꝑ totum mundũ insedib
a postolorum : qui noniam ex
genere carnis & sanguinis eli¬
guntur sicut primum secundũ
ordinem aaron : sed ꝓunius cu¬
iusque merito. quod incum gra¬

Expanded text:
et tiarati astabant sacrificio et tiarati astabant sacrificio Dei. Sed forsitan quaeritur et hoc, cujus figuram faciebat Moybyterorum figuram faciebant, et Aaron summi sacerdotis,populorum, verus princeps Ipsi enim primum datus est pontificatus in Ecclesia Christi. Sic enim loquitur ad eum Dominus: Tu es, inquit, Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt atibi claves regni coelorum . Hic ergo ligandi atque solvendi potestatem primus accepit, primusque ad fidem populum virtute suae praedicationis adduxit. Siquidem caeteri apostoli cum Petro pari consortio honoris et potestatis effecti sunt, qui etiam in toto orbe dispersi Evangelium praedicaverunt, quibus decedentibus successerunt episcopi, qui sunt constituti per totum mundum in sedibus apostolorum, qui jam non genere carnis et sanguinis eliguntur, siordinem Aaron, sed pro uniuscujusque merito, quod in eum gra
Abbreviated transcription (Latin):
testimonii : Cumquelã ueris
patrem cum filiis aquaindues
iaaron uestimentis suis. Idẽ linea¬
& tonica & suꝑhumerale & ratio¬
nale quod constringerbalteo
& ponertrarã incapite eius &
unctionis fundes suꝑ caput eiꝰ
atq hocritu consecrabitur
Filos quoq: illius adplicabis. &
induestũnicis lineis cingesquȩ
balteo aa ronscilic& & liberos
eius & in pones eis mitras ẽrunt¬
qi sacer dotes mei religioneꝑ p&ua:
Quoloco concemplario post&
aa ron summum sacerdotem.
idẽ epis copum fuisse : Nam
filios eius psbiterorum figu¬
ram p̃monstrasse. Fuerunt
enimfilii aaron &ipsisacer¬
dotes : quib: merito ad starede¬
buis sent laeuitae. sicut sum¬
mosacerdoti Ethoc fuit int̃
aaron summum sacerdotem.
&int̃filios eiusdẽ aaron qui&
ipsierant sacerdoces: quod
aaronsuꝑtunicã accipiebat
poderem stolum scãm. & coro¬
nã aureã mitrã. & ronamaio¬
tera supra memorata sunt
Filii autem aaron: suꝑ tuni¬
caslinea scineti tantum modo

Expanded text:
testimonii. Cumque laveris testimonii. Cumque laveris patrem cAaron vestimentis suis, id est, lineam tunicam et superhumerale et rationale quod constringes balteo, et pones tiaram in capite ejus, et unctionis fundes super caput ejus, atque hoc ritu consecrabitur. Filios quoque illius applicabis, et indues tunicis lineis, cingesque balteo, Aaron scilicet et liberos ejus, et impones eis mitras, eruntque sacerdotes mei religione perpetua. Quo loco contemplari oportet, Aaron summum sacerdotem, id est, episcopum fuisse, et nam filios ejus, presbyterorum figuram praemonstrasse. Fuerunt enim filii Aaron et ipsi sacerdotes, quibus merito astare debuissent levitae, sicut summo sacerdoti. Sed hoc fuit inter Aaron summum sacerdotem et inter filios ejusdem Aaron, qui et ipsi erant sacerdotes: quod Aaron super tunicam accipiebat poderem, stolam sanctam, et coronam auream, mitram et zonam autera quae supra memorata sunt. Filii autem Aaron, super tunicas lineas cincti tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ : Canities hominũ :¬
prudentia ẽs Cumq nongentos sem̃
&amplius annos abadamusq
adabraham iuxisse homines le¬
gerimus: nullus alius primus
appellatus ẽ p̃rbit̃ idẽ senior
nisi abraham qui multo paucio¬
rib: annis uixisse coniuncitur
Nonergo ꝓpterdecrepitam se¬
nectutem : s. ꝓpt̃ sapientiam p̃s¬
IENIADIUS IAGONVNC
ad sacratissimos ordines & sin¬
gularit̃ demonstremus quod ẽ
sacerdotii fundamentũ : uelqͦ
auctore pontificalisordo adole¬
i uit in sacculo: Initium quidem
sacerdotii aaron fuit. quãquã
& melchi sedech prior obculerit
sacrificium : & posthunc abra hã.
isaac. &iacob Sedistispontanea
uoluntate : non sacer dotali
auctoritate istafecerunt.¬
& Caderum aaron primus in lege
sacer dotale nom̃ accepit. pri¬
musq: pontificali stola indutus.
uictimas obtulit iubentedño
acloquente ad mossen ꝗ ꝗccipe
inquid aaron& filios eius & ad¬
plicabis adostium taber naculi

Expanded text:
scriptum est: Canities hominum scriptum est: Canities hominum prudentia est . Cumque nongentos et amplius annos ab Adam usque ad Abraham vixisse homines legerimus, nullus alius primus  Deest primus appellatus est presbyter, id est senior, nisi Abraham, qui multo paucioribus annis vixisse convincitur. Non ergo propter decrepitam senectutem, sed propter sapientiam, presVeniamus ergo nunc ad sacratissimos ordines, et singulariter demonstremus quod est sacerdotii fundamentum, vel quo auctore pontificalis ordo adolevit in saeculo. Initium quidem sacerdotii Aaron fuit, quanquam et Melchisedec prior obtulerit sacrificium, et post hunc Abraham, Isaac et Jacob. Sed isti spontanea voluntate, non sacerdotali auctoritate, ista fecerunt. Caeterum Aaron primus in lege sacerdotale nomen accepit, primusque stola pontificali stola indutus victimas obtulit, jubente Domino ac loquente ad Moysem : Accipe, inquit, Aaron et filios ejus, et applicabis ad ostium tabernaculi
Abbreviated transcription (Latin):
crimine ẽ unius uxoris uirũ
filior habentẽ fideles non
in accusatione luxtiriae¬
autͥñ subditos: O post& enim
ep̃um sine crimine esse:
Nquasententia: ostendit &iam
p̃sbiteros subepis coporum
nomine taxari: Vnde & ad
timo theum deordinatione
episcopi & dia coniscripsit :
de p̃rbiteris omnino taciut:
quia eos in episcoporum nomi¬
ne conp̃hendit: Secundus
enim primo coniunctus gra¬
dus ẽ : sicut & ad phili penses
epis &diaconib scribitur: cũ
unaciuitas plures episcopos
habere non possit: Etinactib
a postolorum p̃sbi teros eccłȩ
iturus hiero solimam congre¬
gauit : quib: interc&era ⁊
tales in ecclesia proerbi teros
constituendos eẽ sicut ep̃os:
& a postolus adtitũ loquitur :¬
& cãnones ipsitestantur
Psbiteros autem: merito & sa¬
pientia dici non a&ate Nam
& morsi pcipitur: uteligat
p̃sbiteros i Vnde & in prouer¬
bus dicitꝰ Gloria senũ canities.
Quaȩ ẽ haeccanities : Haud du¬
bium : qui insapientia. dequa

Expanded text:
crimine est, unius uxoris vir, crimine est, unius uxoris vir, filios habens fideles, non in accusatione luxaut non subditos. Oportet enim episcopum sine crimine esse . Qua sententia ostendit, etiam presbyteros sub episcoporum nomine taxari. Unde et ad Timotheum de ordinatione episcopi et diaconi scribens, de presbyteris omnino tacuit, quia eos in episcoporum nomine comprehendit . Secundus enim primo conjunctus est gradus, sicut et ad Philippenses episcopis et diaconibus scribit, cum una civitas plures episcopos habere non possit , et in Actibus apostolorum presbyteros Ecclesiae, iturus Hierosolymam, congregavit, quibus inter caetera ait: tales in Ecclesia presbyteros constituendos esse, sicut episcopos, et Apostolus ad Titum loquitur, et canones ipsi testantur. Presbyteros autem merito et sapientia dici, non aetate . Nam et Moysi praecipitur, ut eligat presbyteros. Unde et in Proverbiis dicitur: Gloria senum canities . Quae est haec canities? Haud dubium quin sapientia, de qua