comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& pat̾ eius: pelusium petit. nhi illũ quẽ spc̃
immundus asseruit ẽe deiectũ. nouerat cõmo¬
rari. Erat siqͥdem illi. notissimꝰ frat̃. Quẽ cum
requisisset : repperit qđ eadem nocte qua te¬
terrimus ille dȩmon ruinã eiꝰ suȩ cohorqi. uł
principi mintia uerat. monasterio pͥstino dere¬
licto uicum p&cisset: & cũ designata puella fuis.¬
set lapsu miserabili deuolutus. De eo quod
Singulis hominibꝰ duo angħ sẽꝑ adhereant
am quod unicuiq nrm duo cohereant angłi.
id ẽ. bonꝰ ac malus: script᷑a testatur. Et de
bonis quidẽ saluator. ne cõtemnatis in qͥens
untim ex pusillis istis: dico eni uobis. qd̾ ange¬
li eoꝵ in cęlis: semꝑ uident faciem patris mei
qͥ in cȩlis ẽ. Illud quoq Immitta angłm dñs
in crrcuitu timttu᷑ eum: & eripide eos. nec non
etiam qd̵ in actib apłoꝵ de petro dicit᷑. qͥa
angłs eiꝰ est. De utrisq uero: Lib pastoris ple¬

Expanded text:
et pater ejus ; Pelusium petiit, ubi illum quem spiritus et pater ejus ; Pelusium petiit, ubi illum quem spiritus immundus asseruit esse dejectum, noverat commorari. Erat siquidem illi etiam notissimus frater. Quem cum requisisset, reperit quod eadem nocte qua teterrimus ille daemon ruinam ejus suae cohorti vel principi nuntiaverat, monasterio pristino derelicto, vicum petiisset, et cum designata puella fuisset lapsu miserabili devolutus. CAPUT XVII. Quod singulis hominibus duo semper angeli adhaereant. Nam quod unicuique nostrum duo cohaereant angeli, id est, bonus et malus, Scriptura testatur. De bonis quidem Salvator: Ne contemnatis, inquiens, unum ex pusillis istis; dico enim vobis, quod angeli eorum in coelis semper vident faciem Patrisqui in caelis est. illud quoque: inmittet angelus domini in circuitu timentium eum: et eripiet eos., nec non etiam quod in Actibus apostolorum de Petro dicitur, quia angelus eius est. de utrisque uero liber Pastoris ple
Abbreviated transcription (Latin):
aduenisset: nom̃ monachi optime eogin qd
de signauit: asserens pꝰ quindecim annos qͥui¬
bꝰ eum tugit ohsedisse. tandẽ aliquad o ser
p̃ualuisse ut eũ eadẽ ꝓpsa nocte. riuna form¬
cationis elideret . nam cũ sacra puella. ñ solum ini¬
pulsisse ut stupri crim̃ incurrer&: sed etiam ꝑsu¬
asisse. ut eam sibi uire cõuigii retentaret. Suꝑ
cuius relatione cum immane cunctoꝵ gaudium
fuiss& ex ortum : sũmis apͥncipe tenebrarũ lau¬
dib eleuatus. magnisq prȩconiis coronatus.
abscessit. Aurora itaq suꝑueniente. cũ omis ab
o culis euanuiss& dȩmonum multitudo: dubi¬
tans frat᷑ de assertione spc̃ immundi magis¬
ꝙ id ratus. qd̵ in olita consu&udoͥnis suȩ falla¬
tia sibi uoluiss& illiðe. & innocenti fr̃i in ure¬
re crim̃ incesti. memor euangłicȩ sententiȩ qd̃
in ue ritate ñ stetit. quia ñ ẽ ueritas in eo. cum
loquit᷑ mendatiũ de ꝓpͥis loquit᷑. qͥa m̃dax est.¬

Expanded text:
aduenisset, nomen monachi optime cogniti aduenisset, nomen monachi optime cogniti designauit, adserens post quindecim annos quibus eum iugiter obsedisset tandem aliquando se praeualuisse, ut eum eadem ipsa nocte ruina fornicationis elideret: nam cum quadam sacra puella non solum inpulisse ut stupri crimen incurreret, sed etiam persuasisse ut eam sibimet iure coniugii retentaret. super cuius relatione cum inmane cunctorum gaudium fuisset eIorturn, summis a principe tenebrarum laudibus eleuatus magnisque praeconiis coronatus abscessit. aurora itaque superuenienfce com omnis ab oculis euanuisset daemonum multitudo, dubitans frater de adsertione spiritus inmundi magisque id ratus quod inolita consuetudinis suae fallacia sibi uoluisset inludere et innocenti fratri inurere crimen incesti, memor euangelicae sententiae, quod in ueritate non stetit, quia non est ueritas in eo: cum loquitur mendacium, de p
Abbreviated transcription (Latin):
resediss& : repente cȩpit catuas demonũ undiꝙ
cõfluentiũ. in nume rabiles intueri. Quȩ. infi¬
ntta constipationȩ atꝙ ordine Longissimo p̾ce¬
dentes: alie prȩibant pͥncipẽ suũ. aliȩ seque¬
bantur. Qui tandẽ aliquãdo. & magnitudine
ꝓcerior cunctis. & aspectu terribilior: aduẽ¬
int. Ac posito solio. cũ tribunali quodã sub¬
limissima consediss&: unuiꝰ cuiꝰq actus. dilige¬
nti  e aminatione discutere. Iilosꝙ qͥ necdũ
se circũuenire emulos fuos potuisse dicebant
uelut inertes ignauosq a conspectu fuo eu
nota & inturia iubebat expelli. spacia tẽprĩs
tanti & ꝯpꝰ in anit̃ expensũ. cum fremitu fu¬
roris exprobrans: illos uͦ qͥ se nuntiabant cẽ¬
signatos sibim& decepisse sũmis laudib eut
exultatione ac fauore cunctorut fortiosi¬
mos bellatores ad exẽplũ cunetor eł onome¬
dam triũphũ fublimissimũ de laturus. l&cior

Expanded text:
resedisset, repente coepit cateruas daemonum undique resedisset, repente coepit cateruas daemonum undique confluentium innumerabiles intueri, quae infinita constipatione atque ordine longissimo procedentes aliae praeibant principem suum, aliae sequebantur. qui tandem aliquando et magnitudine procerior cunctis et aspectu terribilior aduenit, ac posito solio cum in tribunali quodam sublimissimo consedisset, uniuscuiusque actus diligenti coepit examinatione discutere: illosque qui necdum se circumuenire aemulos suos potuisse dicebant uelut inertes ignauosque a conspectu suo cum nota et iniuria iubebat expelli, spatia temporis tanti et opus inaniter inpensum cum fremitu furoris exprobrans, illos uero qui se nuntiabant consignatos sibimet decepisse summis laudibus cum exultatione ac fauore cunctorum ut fortissimos bellatores ad exemplum cunctorum gloriosidam triumphum sublimissimum delaturus, laetior
Abbreviated transcription (Latin):
non Sine causa. scĩs cȩlȩstibꝰq inrtutibꝰ angłorũ siue.
eadem ordinũ uocabula. ñ fine ratione causa
nitatum sint nomina: nulli dubiũ est. Et enĩ
De. subieç̃tione. demonũ. qͥm suis pͥncipibꝰ pͣbent.¬
egi aut̃ immundos sp̃c/ fris uisione ꝑspecta :
ã nequioribꝰ potestatib eisꝙ eẽ subiectos: pret
illa testimonia scripturarũ quȩ in euangeliis
qͦq calimniantibꝰ pharisȩis. dnĩ legimꝰ respon-
sione descripta. si ego in beel zebub pͥncipe
de monioꝵ eicio dȩmones. &iam ꝑspicue uisi¬
ones & exꝑimenta scõi multa nos edocent. Nam
cũ unꝰ e frĩbꝰ nrĩs in hac solitudine iter ager&:
aduesꝑas cente iam die. antrum qd̾dam repꝑiens
ibidem substitit: nesꝑtinam uolens in eo fy naxi
celebrare. Uhi dũ psalmos ex more decantat.
tempus medię nloctis excessit. Cum ꝙ finita
sollem intate refecturus lassũ corpꝰ paululum

Expanded text:
non sine causa sanctis coelestibusque virtutibus angelorum sive non sine causa sanctis coelestibusque virtutibus angelorum sive eadem ordinum uocabula non sine ratione causaunitatum sint nomina, nulli dubium est. etenim due sint indita et officiorum uel meritorum seu dignitatum sint nomina, nulli dubium est. etenim de officio nuntiandi angelos, id est nuntios manifestum est appellari et archangel os eo quod ipsis angelis praesint, nominis ipsius proprietas si ego in Beelzebub principe daemoniorum eicio daemones, etiam perspicuae uisones et experimenta sanctorum multa nos edocent. nam cum unus e fratribus nostris in hac solitudine iter ageret, aduesperante iam die antrum quoddam repperiens ibidem substitit, uespertinam uolens in eo synaxin celebrare: ubi dum psalmos ex more decantat, tempus mediae noctis excessit. cumque finita sollemnitate refecturus lassum corpus paululum
Abbreviated transcription (Latin):
uel certe qđ in inferiores sp̃c atq dȩmonia. de
quibꝰ etiam euangłia legiones eẽ ꝓpͥa ipsorũ
cofessione testantur suos exerceant pncipatus
Non enĩ dominationes dici possunt. nisi habe¬
ant in qͦs ditionẽ suȩ dnãtionis exerceant. nec
potestatẽs. aut pͥncipatus uocari queunt : pisi
fuerit suꝑ qͦs sibi uendicent pͥncipatus. ad
etiam in eugło designari. a blasphe mantibꝰ
pharisȩis: manifestissime repperinus. In beel¬
Zebubꝰ principe dȩmonioꝵ hic eicit dȩmones.
Nam. & rectores tene brarum. legimꝰ appellari
& alium mundi huiꝰ pͥncipẽ nuncupari. Quos
tradiderit in quiens regnũ dõ & patri. cũ eua¬
cuauerit omnem pͥncipatũ. & potestatẽ. & do¬
minationẽ. Qđ utiq ñ alit̾ fi& : nͥ fuerint
de ipsorũ ditione fublati. supra quos in hoc
scło potestates. seu dnãtiones. uł pͥncipatus.
amministrare noscuntuR. Ixu. De eo quod

Expanded text:
uel certe quod in inferiores spiritus atque daemonia, de uel certe quod in inferiores spiritus atque daemonia, de quibus etiam euangelia legiones esse propria ipsorum confessione testantur, suos exerant principatus. non enim dominationes dici possunt, nisi habeant in quos dicionem suae dominationis exerceant, nec potestates aut principatus uocari queunt, nisi fuerint super quos sibi uindicent principatus. quod etiam in eoangelio designari a blasphemantibus Pharisaeis manifestissime repperimus: in Beelzebub principe daemoniorum hic eicit daemones. nam et rectores tenebrarum legimus appellari et alium mundi huius principem nuncupari. quos tradiderit, inquiens, regcum deo et patri, cum euacuauerit omnem principatum et potestatem et dominatiode ipsorum ditione sublati, supra quos in hoc saeculo potestates seu dominationes vel principatus administrare noscuntur. CAPUT XV. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
tor ms̃ in his omĩb nͥ micahel pͥnceps ur. Et ĩ¬
terũ. In tẽpr̃ illo cõsurg& micahel princeps mag¬
nͦ qͥ stat ꝙ filiis lilis tui. Legimus gͦ. grecoꝵ
quoq pͥncipẽ similit̃ aliũ nuncupari: qͥ utiꝙ
fauens gn̾ti sibi subditȩ tã pꝰpło israheli quã
nationi ꝑsarũ. uidebat᷑ adu̾saruis. Ex qͦ liqui¬
do ꝑuidet᷑ qđ discordias gentiũ & cõflictus ac
simultates quas int̾ se istis instigantib gerunt
etiam contra se adu̾sȩ exerceant potestates. et
illarũ. uł uictoria gaudeant. uł diminutione
crucient᷑: & ob hoc ñ possint int̾ se e̾ẽ concoꝵr¬
des dũ unꝰ quisq ꝙ his quib p̃ est. contra atci¬
tendit. Ende factum sit ut potestatum. seupͥn¬
cipatuũ nomina: sp̃itales neqͥtiae Sortirentur
Ios ergo prȩt᷑ illas quas suꝑiuꝰ exposuimus
opiniones. etiam iccirco dici pͥncipatus uel
potestates euidenti possumꝰ rationę colligere:
qđ scilic& uł diũsis gntibꝰ dnẽnt᷑ ac presuit.

Expanded text:
el princeps uester. et iterum: in tempore illo consurget Michael princeps magnus, qui stat pro : filiis populi tui. legimus ergo Graecorum quoque principem similiter alium nuncupari, qui utique fauens genti sibi subditae tam populo Israheli quam nationi Persarum uidebatur aduersus. ex quo liquido peruidetur, quod discordias gentium et conflictus ac simultates, quas inter se istis instigantibus gerunt, etiam contra se aduersae exerceant potestates et illarum uel uictoria gaudeant uel deminutione crucientur et ob hoc non possint inter se esse concordes, dum unusquisque pro his quibndit. CAPUT XIV. Unde factum sit ut potestatum seu principatuum nomina spiritales nequitiae sortirentur. Nos ergo, praeter illas quas superius exposuimus opiniones, etiam idcirco dici principatus vel potestates evidenti possumus ratione colligere, quod scilicet uel diuersis gentibus dominentur ac praesint,
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑: ut ñ minore sp̃c alacritate de obsecra¬
tionis pinguedine repleat᷑ : quã ille qͥ ꝑ purita¬
tẽ cordis sui munificentias dĩ ꝑlustrans atꝙ
ꝑ currens: in effabili gaudio lȩticiaꝙ resol
uitur. Incipit enĩ scđm sententiã dm̃.
plus diligere: quia sibim& ampliora cogno¬
nob ꝑ ꝓfectum uite consũmationẽ ꝙ uit¬
tutũ. illȩ potiuꝰ supplicationũ species quȩ
uł de contẽplatione fut᷑oꝵ bonoꝵ. uł de ca¬
ritatis ardore effundunt᷑: seu certe ut hu¬
miltus & scđm incipientiũ m̃ surã loquar.
pro adqͥsitione ꝗͥrũcumq uirtugtu seuutis
cuiꝰ lib& extinctione generant᷑. Alit̾ enĩ
ad illa sublimiora q̃ p̃diximꝰ supplicationum

Expanded text:
gitur, ut non minore spiritus alacritate de observagitur, ut non minore spiritus alacritate de observationis pinguedine repleatur, quam ille qui per puritatem cordis sui munificentias Dei perlustrans atque percurrens, ineffabvitur; incipit enim secundum sententiam Domini plus diligere, quia sibimet ampliora cognor profectum vitae consummationemque virtutum illae potius supplicationuel de contemplatione futurorum bonorum uel de caritatis ardore funduntur seu certe, ut humilius et seeundum incipientium mensuram loquar, pro adquisitione quarumcumque uirtutum seu uitii cuiuslibet extinetione generantur. aliter enim ad illa sublimio
Abbreviated transcription (Latin):
ad illã ignitã. & quȩ ore hominũ nec comp̃¬
hendi nec expͥmi potest orationẽ: feruentis¬
mens. quȩ in illũ uerũ puritatis ꝓficit affec¬
tũ. atq iã in eo ceꝑit radicari. sol& hȩc om¬
nia simul parit̃q cõcipiens. atq in modum
cuiꝰdam in cõphensibilis ac rapacissimȩ flã¬
mȩ. cuncta ꝑuolitans. in effabiles ad dm̃
p̃ces purissimi uigoris effunde quas ipse sp̃e
int̾pellans gemitibꝰ in enatrabilibꝰ ignoran¬
tibꝰ nobis emittit ad dm̃. tanta scilic& in illiuꝰ
ore mom̃to concipiens. & in effabilit᷑ in suppli¬
re : sed ne ipsa quidẽ m̃te ualeat alio temp̃r
recordari. Et inde ẽ: quod in qualib& pssura
quis positus. non nunquã puras intentas q p̾ces
inuenitur emittere: quia & de illo pͥmo &
humili oxdine qͥ ẽ suꝑ recordatione futuri ui¬
dicii. is qͥ ad huc sub terroris ẽ. pena. ac me¬
tu examinis constitutus. ita ad horam compũ¬

Expanded text:
ad illam ignitam, et quae ore hominum nec compread illam ignitam, et quae ore hominum nec comprehendi nec expmens quae in illum verum puritatis proficit affectum, atque in eo jam coeperit radicari, solet haec omnia simul pariterque concipiens, atque in modum cujusdam incomprehensibilis ac rapacissimae flammae cuncta pervolitans, ineffabiles ad Deum preces purissimi vigoris effundere, quas ipse Spiritus interpellans gemitibus inenarrabilibus ignorantibus nobis mittit ad Deum, tanta scilicet in illius horae momento concipiens et ineffabiliter in supplirere profundens, sed ne ipsa quidem mente valeat alio tempore recordari. Et inde est quod in qualibet mensura quis positus, nonnunquam puras intentasque preces invenitur emittere, quia de illo primo et humili ordine, qui est super recordationem futuri judicii, is qui adhuc sub terroris est poena ac metu examine constitutus, ita ad horam compun
Abbreviated transcription (Latin):
const& om̃s has quas p̃diximus species. omĩbꝰ
hominibꝰ utiles ac necessarias inueniri: ut
in uno eodẽq uiro: nunc quidẽ obsecrationũ.
nunc aut̃ orationũ. nunc postulationũ. nẽ uͦ
grãrũ actionũ. puras ac feruentissimas sup¬
dicationes. uariatꝰ emittat affectus. Tam̃ pͥma¬
ad incipientes uidet᷑ peculiariuꝰ ꝑtinere. qͥ ad¬
huc uitiorũ suoꝵ aculeis ac memoria remor¬
dent᷑: scda ad illos qͥm ꝓfectu iã sp̃itali appe¬
titiq uirtutũ. qͥd̾ã m̃tis sublimitate consis¬
tunt. tercia ad eos qͥ ꝑfectionẽ uotoꝵ suorũ
oꝑibꝰ adimplentes. intercedẽ. ꝓ altis quoq cõ¬
sideratione fragilitatis eoꝵ & caritatis studio
ꝓuocant᷑: quarta ad illos qͥ iam penalis cons¬
cientiȩ spina de cordibꝰ euulsa. securi iam
munificentias dm̃ ac miserationes. quas uł in
preterito tͥbuit. uł in p̃senti largitur. uel¬
pͣꝑat in futuro. m̃te purissima segractantes:

Expanded text:
constet omnes has quas praedizimnB species omnibus constet omnes has quas praedizimnB species omnibus hominibus utiles ac necessarias inueniri, ut in uno eodemque uiro nunc quidem obsecrationum, nunc autem orationum, gratiarum actionum puros ac ferventissimos supplicationis variatos emittat affectus. Pad incipientes uidetur peculiarius pertinere, qui adhuc uitiorum suorum aculeis ac memoria remordentur, secunda ad illos qui in profectu iam spiritali adpetituque uirtutum quadam mentis sublimitate consistunt, tertia ad eos qui perfectionem uotorum suorum operibus adinplentes intercedere pro aliis quoque consideratione fragilitatis eorum et caritatis studio prouocantur, quarta ad illos qui iam poenali conscientiae spina de cordibus uulsa securi iam munificentias domini ac miserationes, quas uel in praeterito tribuit uel in ppraeparat in futuro, mente purissima retractantes,
Abbreviated transcription (Latin):
in futuru᷑ quȩ & quanta p̾ꝑauerit ds̃ his q
diligunt eum ꝓspic̾: & ꝑ in effabiles excessus.
dnoꝰ rȩfert gras. Qua etiam intentione. non¬
nũquã ꝑreces ubiores emitti solent: dũ illa
quȩ reposita sunt in futuro scoꝵ premia. pu¬
rissimis oculis intuendo. in effabiles dõ grãs
cũ imm̃so gaudio. sp̃c nr̃ instigat᷑ effundese¬
an singillatĩ ⁊ uicissim unicuiꝙ surt necessariȩ:
Ix quibus quattuor speciebꝰ. liede nom nn¬
quam soleant occasiones scipplicatio mim
pinguiũ generari. nã & de obsecrationis
specie. quȩ de conpunctione nasct̾t pecca¬
torũ. & de orationis statu. quȩ de fidutra ob¬
lationũ. & consũmatione uotoꝵ ꝙ cõscientię
profluit puritate. E de postulatione. quae¬
quȩ de caritatis ardore procedit. & de grãrũ acti¬
one. quȩ beneficiorũ dĩ & magnitudinis ae pie¬
tatis eius consiðatione generat᷑. feruentissimas
sepissime nouimꝰ p̃ces ignitasq ꝓced̾e. ita ut

Expanded text:
in futurum quae et quanta praeparauerit deus his qui diligunt eum prospicit, per ineffabiles excessus domino refert. qua etiam intentione nonnumquam preces uberiores emitti solent, dum illa quae reposita sunt in futuro sanctorum praemia purissimis oculis intuendo ineffabiles deo gratias cum inmenso gaudio spiritus noster instigatur effunderean sigillatim et vicissim unicuique sint necessariae. Ex quibus quatuor speciebus licet nonnumquam soleant occasiones supplicationum pinguium generari, nam et de obsecratiospecie, quae de compunctione nascitur peccatorum, et de orationis statu, quae de fiducia oblationum et consummatione futurorum pro conscientiae profluit puritate, et de postulatione quae de charitatis ardore procedit, et de gratiarum actione quae beneficiorum dei et magnitudinis ac pietatis eius consideratione generatur, feruentissimas saepissime nouimus preces ignitasque prodire, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
orantibꝰ nobis ꝑ instigationẽ recordationis occur
rat. Quam obrem. quales orantes uolumꝰ inue¬
niri: tales nos aute orationis tempꝰ pͥparare
debemis. Ex p̃cedente enĩ statu. mens in sipo¬
plicatione formatur : eorũdẽq act̾uũ ꝓꝓcumben¬
tib nobis ad precem: nerboꝵ quoq uł sensurĩ
ante oculos imago p̃ludens aut traset nos
sedm̃ precedentem qualitate. aut tristari aut
concupis centias causas ue p̃titas. retractare:
aut risu fatuo qd eetam pudae dicere cisꝰqua
scurrilis dicti ut fact taillatione pulsarr aut
ad pores facie uolitare dis cursus. Et iccrco
quic qͥd orantib nobis. nolumus ut irrepat. ante. ora¬
tionem de abditis nr̃i pectoris extrudere festine¬
mus: ut ita illud apłicum possimꝰ implere. Sine
int̾missione orate : & in ontĩ loco leuantes puras
manꝰ. sine ira. & discȩptatione: Alias namq mã¬
datũ istud ꝑficere ñ uidebim: nͥ mens nra ab

Expanded text:
orantibus nobis per ingestionem recordationis ocorantibus nobis per ingestionem recordationis ocrat. quamobrem quales orantes uolumus inueniri, tales nos ante orationis tempus praeparare debemus. ex praecedenti enim statu mens in supplicatione formatur, eoruudemque actuum prooumbentibus nobis ad precem, uerborum quoque uel sensuum ante oculos imago praeludens aut irasci nos secundum praecedentem qualitatem aut tristari aut concupiscentias causasue praeteritas retractare aut risu fatuo, quod etiam pudet dicere, cuiusquam scurrilis dicti uel facti titillatione pulsari aut ad priores faciet uolitare discursus. et idcirco quidquid orantibus nobis nolumus ut inrepat, ante orationem de adytis nostri pectoris extrudere festinemus, ut ita illud apostolicum possimus inplere: sine intermissione orate, et : in omni loco leuantes puras manus sine ira et disceptatione. alias namque mandatum istud perficere non ualebimus, nisi mens nostra ab
Abbreviated transcription (Latin):
da: de tractiones uansloqͥa. seu multiloquia. sur¬
rilitates. quoq similit̃ amputandȩ: irȩ pre om̃ib
siue tristiciȩ. ꝑtur batio funditus eruenda: con¬
cupiscentiȩ carnalis ac fẏlargiriȩ noxiuꝰ fomes.
radicitus euellendus. Et ita. his. ac similibus
uiciis extrusis penitus & abscisis. quȩ hominũ
quoq possunt patere conspectibꝰ: taliq ut di¬
ximꝰ repurgii emundatione premissa. quȩ sim¬
plicitatis & innocentiȩ puritate ꝑficit᷑. iacien¬
da sunt pͥmũ ꝓfundȩ humilitatis in concussa
fundamina. quȩ scilic&e turrim intratura cȩlos
ualeant sustinere: de inde. suꝑ ponenda uirtucũ
spĩtalis ex structio. & ab omiꝰ discursu atq eua¬
gatione lubrica animus in hihendus: itt ita
paulatim ad cõtẽplationẽ dĩ ac spĩtalis intuit̃.
inciptat sublimari. Quicqͥd enim. ante orati¬
onis horam anima nr̃a conceꝑit: necesse ẽ ut

Expanded text:
da, detractationes, vaniloquia seu multiloquia, scurda, detractationes, vaniloquia seu multiloquia, scurrilitates quoque similiter amputanda, irae prae omnibus sive tristitiae perturbatio funditus eruenda, concupiscentiae carnalis ac philargyriae noxius fomes radicitus evellendus, et ita his ac similibus vitiis extrusis penitus et abscissis, quae hominum quoque possunt patere conspectibus, talique, ut diximus, repurgii emundatione praemissa, quae simplicitatis et innocentiae puritate perficitur, jacienda sunt primum profundae humilitatis inconcussa fundamenta, quae scilicet turrim intraturam coelos valeant sustinere: deinde superponenda virtutum spiritalium exstructio, et ab omni discursu atque evagatione lubrica animus inhibendus, ut ita paulatim ad contemplationem Dei ac spiritalis intuitus incipiat sublimari. Quidquid enim ante orationis horam anima nostra conceperit, necesse est ut
Abbreviated transcription (Latin):
uiuȩ ut aiunt ac solidȩ t̾rȩ pectoris ur̃ĩ. immo
illi euuangłicȩ petrȩ: suꝑ iecta fuerint simpli¬
citatis & humilitatis firmissimã fundam̃ta. qͥbꝰ
hȩc turris spĩtaliũ uirtutum molitionib exstru¬
enda. & immobilit̃ ualeat stabiliri. & ad summa
cȩloꝵ fastigia. cõfidentia ꝓpͥȩ firmitatis at tol¬
li. Fundam̃tis & em̃ talib innitentem. quãuis
passionũ Ymbres largissimi ꝓ fundant᷑. quamuis¬
& ꝑsecutionũ iolenti torrentes. ad instar arie¬
tis illidant᷑. quã uis irruat & incumbat aduer¬
sariorũ spũũ seua tẽpestas: ñ solũ ruina non di¬
ruet. sed neͤ ipsa aliquatenꝰ uexabit impulsio.
It iccirco. ut eo feruorẽ ac puritate qua deb&.
emitti possit oratio: hȩc sunt omimodis obser¬
uanda. Primũ sollicitido retũ carnaliũ: gnalit̃
abscidenda ẽ: deinde nullius negotii causȩ: uȩ. nõ
solũ cura. sed ne memoria qͥdem penitus ammitteu¬

Expanded text:
uiuae ut aiunt ac solidae terrae pectoris nostri, immo uiuae ut aiunt ac solidae terrae pectoris nostri, immo illi euangelicae petrae superiecta fuerint simplicitatis et humilitatis firmissima fundamenta, quibus haec turris spiritalium uirtutum molitionibus extruenda et inmobiliter ualeat stabiliri et ad summa caelorum fastigia confidentia propriae firmitatis adtolli. fundamentis etenim talibus innitentem, quamuis passionum ei persecutionum violenti torrentes instar arietis illidantur, quamvis irruat et incumbat adversariorum spirituum saeva tempestas, non solum ruina non diruet, sed nec ipsa aliquatenus vexabit impulsio. . Et idcirco ut eo fervore ac puritate, qua debet, emitti possit oratio, haec sunt omnimodis observanda. Primum sollicitudo rerum carnalium generaliter abscindenda est; deinde nullius negotii causaeve non solum cura, sed ne memoria quidem penitus admitten
Abbreviated transcription (Latin):
Quemaamodum eñ. sine illis ad quiri. u cõ¬
fummari ñ potest hȩc de qua loquimur. ꝓpocua
orationis iugisq tranquillitas. ita. ne illȩ quidem
uirtutes quȩ hanc p̾struunt. absq huiꝰ possunt
assi duitate. compleri. Et ideo. nec recta tractare:
de orationis effectu. nec ad eius pͥncipalẽ finem̃
qͥ uniuersarũ uirtutũ molitione ꝑficitur. subitane¬
a disputatione. potermꝰ intrare : nisi pͥus untũsa q̃
illuiꝰ obtentu uł abscidenda sunt. uel paranda.
ꝑ ordinẽ dinumerata fuerint atꝙͣ discussa: &
scdm̃ euuangłicȩ parab olȩ disciplinam. ea quȩ
ad sp̃italis ac sub limissime illiꝰ exstructionẽ ꝑti¬
nent turris. fupputata fueruit. ac diligñter an¬
te congesta. Quȩ tam̃ nec ꝓderunt p̃parata. nec
recte suꝑ pom sibim& excelsa cul mina ꝑfectionis
ammit tent. nͥ egesto priuꝰ omĩ repurgio uitioꝵ.
& effossis fuccidius mortuisq ruderib passionũ.

Expanded text:
quemadmodum enim sine illis adquiri uel conquemadmodum enim sine illis adquiri uel consummari non potest haec de qua loquimur perpetua orationis iugisque tranquillitas, ita ne illae quidem uirtutes quae hanc praestruunt absque huius possunt adsiduitate conpleri. et ideo nec recte tractare de orationis effectu nec ad eius principalem finem, qui uniuersarum uirtutum molitione perficitur, subitanea disputatione poterimus intrare, nisi prius uniuersa, quae illius obtentu uel abscidenda sunt uel paranda, per ordinem dinumerata fuerint atque discussa, et secundum euangelicae parabolae disciplinam ea, quae ad spiritalis ac sublimissimae illius extructionem pertinent turris, subputata fuerint ac diligenter ante congesta. quae tamen nec proderunt praeparata nec recte superponi sibimet excelsa culmina perfectionis admittent, nisi egesto prius omni repurgio uitiorum et effossis succiduis mortuisque ruderibus passionum
Abbreviated transcription (Latin):
mone succ incto narranda ꝑ stringere. sed &a¬
am plurima silentio preterire: in maiorem mo¬
dũ. quã disposueramꝰ extensa ẽ. Premissa nãq
suꝑ diuersis institutis disputatione copiosa.
quam nas studio breuitatis resecare maluimus.
hȩc ad extremũ beatus isaac intulit uerba
Uerba ab batis isadc: suꝑ orationis aualitate.
pris monachi finis. cordis ꝑfectio. ad iuge
atq indirtiptam orationis ꝑ seueraneiam
tendit: & quantũ humanȩ fragilitati conce¬
dit᷑ ad im mobilem tranqiuillitate. m̃tis. ac ppe¬
tuã nttit᷑ purieate. Ob quã omeuinanse labo¬
rem corꝑis. quã contritionẽ spc inde fesse q̃¬
rimus & iugit᷑ exercemus. Et ẽ. inter alteru¬
putrum reciꝓca quȩdam. inseparabilisq comincᷤ¬
tio Nam ficut ad orationis ꝑfectionem omiũ
tendit structura urcutũ: ita msi huiꝰ culmine
hec omia fuerint colbigata. atꝙ compacta:
nullomodo firma pogerunt uł stabilia ꝑꝓdiuare

Expanded text:
mone succincto narranda perstringere, sed etmone succincto narranda perstringere, sed etiam plurima silentio praeterire, in majorem modum quam disposueramus, extensa est. Praemissa namque super diversis institutis disputatione copiosa, quam nos studio brevitatis resecare maluimus, haec ad extremum B. Isaac intulit verba. CAPUT II. Verba abbatis Isaac super orationis qualitate. Omnis monachi finis cordisque perfectio ad jugem atque indisruptam orationis perseverantiam tendit, et quantum humanae fragilitati conceditur, ad immobilem tranquillitatem mentis ac perpetuam nititur puritatem, ob quam omnem tam laborem corporis quam contritionem spiritus indefesse quaerimus et iugiter exercemus. et est inter alterutrum reciproca quaedam inseparabilisque coniunctio. nam sicut ad orationis perfectionem omnium tendit structura uirtutum, ita nisi huius culmine haec omnia fuerint conligata atque conpacta, nullo modo firma poterunt uel stabilia perdurare.
Abbreviated transcription (Latin):
xxuiii. Responsio de diũfitate c̃punctionũ: quȩ ꝑ
lacͥmas digerunt᷑ . xxuiii. Deeo qd̾ dici ñ debeant
lacͥmȩ. quãdo ñ spontaneȩ ꝓferuntur. xxx.¬
Sententia abbis antonii. suꝑ oracionis statu.xxxi.
De exauditionis indicio. xxxii. Obiectio. quia
p̃dicte exauditionis fidutia. tantũm scĩs ed̾ ueniatꝰ.¬
xxxiii. Responsio de dtũsis exauditionũ causis.¬
xxxiii De oratione intra cubiculũ. ⁊ clauso osti¬
o: deferenda. xxxu. He utilitate breuis acta¬
coUlationis abbatis isaac. de oratione:¬
tutionum libro promissum est :
collationes senis. huus. quẽ minc
in meðium ꝓfertm̃. idẽ. abbatis
isaac: dñõ fauente complebunt.
Q uibꝰ explicatis. & preceptis beatissimȩ memo¬
riȩ papȩ castoris. & degidio ur̃o o beatissime
papa leonti. & sc̃ẽ frat̃ elladi. satis fecisse
me credo: uoluminis amplitudine. primitus
ex cusata. Quȩ. studentib nobis. ñ solũ ser¬

Expanded text:
um. Responsio de diuersitate conpunctionum quae per um. Responsio de diuersitate conpunctionum quae per lacrimas digeruntur. De eo quod elici non debeant lacrimae, quando non spontaneae proferuntur. Sententia abbatis Antonii super orationis statu. De exauditionis indicio. + Obiectio, quia praedictae exauditionis fiducia tantummodo sanctis conueniat. Responsio de diuersis exauditionum causis. De oratione intra cubiculum et cluso ostio deferenda. De utilitate breuis ao taorationis atutionum libro promissum est, collationes senis hujus quem nunc in medium proferimus, id est, abbatis Isaac, Domino favente, complebunt. Quibus explicatis, et praeceptis beatissimae memoriae papae Castoris, et desiderio vestro, o beatissime papa Leonti, et sancte frater Helladi, satisfecisse me credo, voluminis amplitudine primitus excusata, quae studentibus nobis non solum ser
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. quȩ suꝑ orationis qͥlitate ponunt᷑ . x. De obsecra¬
tione. xI. De oratione. xii. De. postulatione.¬
xiii. De gratiar actione. xiiii. ł trum quattuor
orationũ species simul ⁊ amĩbꝰ an sigillatĩ & incissim u¬
nicuiq sint necessariȩ. XU. Ad quas orationũ species.
nosm& ipsos tende ualeaniius. xui. De quatuor fuppli¬
cationũ gnibꝰ ad nd̾ iniciatis. xuiii. de oratione dnĩca.¬
XUIII. De eo qd̃ dicit. adueniat regnũ tuum.
e eo quod dic̃ fiat uolũtas tua. xuiii de pane fuꝑstan¬
tiali. siue cottidiano .xx. De eo qd dic̃. dimitte
nob̃ debita nr̃a. irła xxi. De eo quod dicit. ne in¬
ducas nos intẽptationem. xxii. He eo quod ñ debe¬
ant alia postulari qura hȩc tantũ quȩ orationis dnicȩ
modulo ctinentur .xxii. De qualitate fublimioris
orationis. xxiiii. De diuerfis conpunctionũ caufis.¬
xxui. De uariis cõpunctionũ qualitatibꝰ.xxuii.
nt̃rogatio. qd ñ sit in nr̃a potestate ꝓfusio lacͥ marũ.¬

Expanded text:
. De obsecratione. De oratione. De postulatione. De gratiarum actione. Vtrum quattuor orationis species simul et omnibus, an singillatim et uicissim unicuique sint necessariae. Ad quas orationum species nosmet ipsos tendere debeamus. De quattuor supplicationum generibus a domino initiatis. De oratione dominica. De eo quod dicit: adueniat regnum tuum. e eo quod dicit: fiat uoluntas tua. De pane supersubstantiali siue cotidiano. De eo quod dicit: dimitte nobis debita nostra, et reliqua. De eo quod dicit: ne inducas nos in temptationem. De eo quod non debeant alia postulari quam haec tantum, quae orationis dominicae modulo continentur. De qualitate sublimioris orationis. De diuersis conpunctionum causis. De uariis conpunctionum qualitatibus. Interrogatio de eo quod non sit in nostra potestate profusio lacrimar
Abbreviated transcription (Latin):
recursentes. minime fecerimus: erimꝰ oratio¬
nũ nr̃arum ac uotorũ rei : dicet᷑q de nobis.
Meliuꝰ ẽ. ñ uouerȩ: quã uouere. & ñ redðer
Quas pro aliis quoq dũ sumus in feruore sp̃c
apłi uerbis eloquar. cum ꝓomĩbꝰ hominibꝰ.
ꝓ regibͦ & omibus qͥ in sublimitate sunt:
supplicamus. Ixiiii. De gratiarũ actiõne.
quarto de inde loco: grãrũ actiones ponũ¬

Expanded text:
recnrrentes minime fecerimus, erimus oratiorecnrrentes minime fecerimus, erimus orationum nostrarum ac uotorum rei diceturque de nobis: melius est non uouere, quam uouere et non redderro aliis quoque, dum sumus in fervore spiritus Apostoli verbis eloquar, cum pro omnibus hominibus, pro regibus et omnibus qui in sublimitate sunt , supplicamus. CAPUT XIV. De gratiarum actione. Quarto deinde loco gratiarum actiones ponu
Abbreviated transcription (Latin):
Orationes sunt: quibꝰ aliqͥd offerimꝰ. seu uouem
do. Qđ grece dicit᷑ eiche: id e. uotum. Nam.
in latino legit᷑ uota mea dño reddã ͤ & illud¬
qd̵ legimꝰ in ecclesiaste. si uoueris uotũ dõ
ne morã fecȩris seddere illud: in greco simi
s oraueris orationẽ dño: ne morã fȩceris
rede illam. Qđ ita ab unꝯ quoq nr̃m imple¬
bitur. Oramus : cũ renuntiantes huio mũdo
spondemus nos mortificatos cunctis actibus
& conuersationi humame. tota cordis intenti¬
one dño seruituros. Oramus: cũ pollice m̃
scłari honore contẽpto. ac terrenis opib¬
ssũm motis. In omĩ contritione cordis ac
pauꝑtate. sp̃e. nos dño cohesciros. Oramus:
cum ꝓmit tim nos purissimam corporis
castitatem seu immo bilẽ patientiam exhi¬
bituros eẽ ꝑpauo uł cum de corde nr̃o¬
radices irȩ. siue tristiciȩ. mortẽ oꝑantis. uouemͦ
funditus eruendas. Quȩ cũ de sidia ad desi¬
deria solita resolut. atq ad antiqua uitia

Expanded text:
Orationes sunt quibus aliquid offerimus seu uouemus deo, quod Graece dicitur εὐχή, id est uotum, nam uσω, in Latino legitur: uota mea domino reddam, ququod legimus in Ecclesiaste: si uoueris uotum deo, ne moram feceris reddere illud, in Graeco simil est: si oraueris orationem domino, ne moram feceris reddere illam. quod ita ab unoquoque nostrum inplebitur. oramus, oum renuntiantes huic mundo spondemus nos mortificatos cunctis actibus et conuersationi mundanae tota cordis intentione domino seruituros. oramus, cum pollicemur saeculari honore contempto ac terrenis opibus spretis in omni contritione cordis ac paupertate spiritus nos domino cohaesuros. oramus, cum promittimus nos purissimam corporis castitatem seu inmobilem patientiam exhibituros esse perpetuo, uel cum de corde nostradices irae siue tristitiae mortem operantis uouemus funditus eruendas. quae cum desidia resoluti atque ad antiqua uitia
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiar&: anmarũ uͦ. dm̃ solũ eẽ patrem cõi¬
stant expͥmeret: Quanquã & in ipsa corporis
huiꝰ coneretione ministeriũ tantũmͦ sit homi¬
nih asseribendũ: fũma uͦ conditionis dõ om̃i¬
um creatori: dicente dauid. Manus tuȩ fece¬
runt me: & plasmauerunt me. Et beatus iob.
non ne sic̃ lac mulsisti me: & coagulasti me. ut
cascum: Ossibꝰ & neruis inseruisti me. Et dñs
ad iheremiam. Pruiꝰquã te. in utero formarȩ
noui te. Ecclesiastes nͦ. utrtuꝰq fubstantiȩ nat̾a
& orginẽ. ex animationẽ. ortus atq imcii. ex qͦ
uidelic& una quȩꝙ ꝓcefsit. & cõsid̾atione finis.
add quẽ una queq contendit. satis euident̃ ac
ꝓpͥe colligens. parit̃q de huiꝰ corporis atq ani¬
me separitione disceptans: ita disseruit. Pruiꝰ¬
quã conuertatur puluis in t̾ram sic̃ fuit spc̃ re

Expanded text:
ronuntiaret, animarum uero deum solum esse patrem conronuntiaret, animarum uero deum solum esse patrem constanter exprimeret? quamquam et in ipsa corporis huius concretione ministerium tantummodo at hominibus adscribendum, summa uero conditionis deo omnium creatori, dicente Dauid: manus tuae fecerunt me, et plasmauerunt me. et beatus Iob: nonne sicut lic, inquit, mulsisti me, coagulasti me ut caseum? ossibus et neruis inseruisti me. et dominus ad Hieremiam: priusquam te in utero formarem, noui te. Ecclesiastes uero utriusque substantiae naturam atque originem examinatione ortus atque initii, ex quo uidelicet unaquaeque processit, et consideratione finis ad quem unaquaeque contendit satis euidenter ac proprie colligens pariterque de huius corporis atque animae separatione disceptans ita disseruit: priusquam conuertatur pul
Abbreviated transcription (Latin):
rependebant. &ꝙ uno dente. ꝑꝓ cutientiũ aninas
expetebant: sed nec dici illis pot̾at diligitei¬
nimicos ur̃os. in quibꝰ magnꝰ fructus & utilitas
ducebat᷑. ut a micos suos diligerent. declina¬
rent uero ab inimicis. & solo ab eis odio desine¬
rent: nec oppͥmere illos & inter ficere festina¬
diabolo mouerat quia m̃dax ẽ. & pat̾ eiꝰ. quod
idelica tã ipse quã pat̾ siiꝰ ĩdax ꝓnuntiari
uideat᷑ a dño: satis absurdũ est. hoc uł leuiter
creare : licã cõcretionẽ carnis ñ dubitemꝰ hu¬
mano semine coalescere: ita de utraq substantia
id ẽ. carnis & ammȩ quȩ cui asscribat᷑ aucto¬
ni apostolo manifesttus distinguente. De inde
patres inqͥt carnis nrȩ habuimꝰ eruditores. & reue¬
rebam eo̾  ñ multomagis subiciem᷑ patri spũũ.
& inuemus. Quid hac diuisione clariuꝰ potuit
diffinire. ut carnis qͥdẽ nr̃ȩ patres. homines ꝙ¬

Expanded text:
rependebant et pro uno dente percutientium animas rependebant et pro uno dente percutientium animas expetebant. sed nec dici illis poterat: diligite inimicos uestros, in quibus magnus fructus et utilitas ducebatur, ut amicos suos diligerent, declinarent uero ab inimicis et solo ab eis odio dissiderent nec obprimere illos et interficere festinadiabolo mouerat: quia mendax est et pater eius, quod uidelicet tam ipse quam pater suus mendax pronuntiari uideatur a domino, satis absurdum est hoc uel leuiter creare, licet concretionem carnis non dubitemus humano semine coalescere, ita de utraque substantia, id est carnis et animae, quae cui adscribatur auctori, apostolo manifestius distinguente: deinde patres, inquit, carnis nostrae habuimus eruditores et reuerebamur: non multo magis subiciemur patri spirituum et uiuemus? quid hac diuisione clarius potuit definire, ut carnis quidem nostrae patres homines p
Abbreviated transcription (Latin):
clesiaste. Cognoui qm̃ omĩa quȩ fec̃ ds̃ ab initio.
ipsa erunt in ȩẽnum. Suꝑ illa ñ ẽ quod addat᷑:¬
& ab illis non ẽ. qd̾ auferatur. Et iccirco. iustis
nõ ẽ lex posita : sed in iustis & ñ subditis. impiis
& peccatoribꝰ sceleratis & cõtaminatiᷤ. Illi namq
cꝰ adhibita. litterisq descripta. quȩq in adiu¬
toriũ illi nat᷑ali legi daga ẽ: indigebant. E x qͥbꝰ
aꝑtissima ratione colligit᷑. nec legem istã ꝑscrip¬
tam litteris. dari ab initio debuisse. erat enĩ hoc
suꝑ fluum fieri. stante ad huc nat᷑ali Lege nec
adintegrũ inolata: nec euangłicã ꝑfectionẽ tra¬
di. ante legis potuisse custodiam. Non enĩ pote¬
rant audire. qui te ꝑcusserit in dext̃a maxilla
tua. prebe illi & alteram : qͥ cõtenti ñ erant ta¬
lionis ȩqͣlitate inturias ꝓpͥas undicare. sed leta¬
les calces. ac teloꝵ uulnera. ꝓ alapa leuissima

Expanded text:
clesiaste: Cognovi quoniam omnia quae fecit Deus ab initio, clesiaste: Cognovi quoniam omnia quae fecit Deus ab initio, ipsa erunt in aeternum. Super illa non est quod addatur, et ab illis non est quod auferatur . Et idcirco, Justis non est lex posita, injustis autem et non subditis, impiet peccatoribus, sceleratis et contaminatis. illi namque cus adhibita litterisque descripta quaeque in adiutorium illi naturali data est indigebant. ex quibus apertissima ratione colligitur nec legem istam perscriptam litteris dari ab initio debuisse erat enim hoc superfluum fieri stante adhuc naturali lege nec ad integrum uiolata nec euangelicam perfectionem tradi ante legis potuisse custodiam. non enim poterant audire: qui te percusserit in dextera maxilla tua, praebe illi et alteram, qui contenti non erant talionis aequalitate iniurias proprias uindicare, sed letales calces ac telorum uulnera pro alapa leuissima
Abbreviated transcription (Latin):
ta ergo intelligimꝰ ab initio dm̃ omĩa creasse ꝑ¬
fecta nec fuisse qd ordinationi eiꝰ ꝓͥncipali. ue¬
lit im ꝙꝓͥ uide & in ꝑfecde. necesse eẽt ad iungi
siin illo statu ac dis positione qua ab ipso creata fẽ
umiusa mansissent. Et iccirco in eos qͥ ante. legẽ¬
unimo ante diliũ peccauerunt. iusto iudicio
gem. sine ulla meruerunt excusatione puniri.
nec ii illoꝵ incidemꝰ blasphemiam calũnamꝙ
qͥ ignorantes hanc rationem. derogant dõ uetis
testam̃ti ac detrahentes nr̃ȩ fidei. subsannan¬
tesq respondent. Quid gͦ placuit do ur̃o. ut pꝰ
tot annoꝵ milia legen uoluerit ꝓmulgare: tan¬
ta scła passus sine lege transire: Quod si postea
melius aliquid adinuenit: appar& eum in primo¬
rdio mundi inferiora uł deteriora sapuisse: & pꝰ
hȩc uelut exꝑim̃tis edoctꝰum cępisse rectiora ꝓspi¬
cere : ac pͥncipales ordinationes suas in meluis
de ipso ab heretica insania ꝓferunt᷑ : dicente ȩc¬

Expanded text:
ta ergo intellegimus ab initio deum omnia creasse perfecta nec fuisse quod ordinationi eius principali uelut inprouidae et inperfectae necesse esset adiungi, si in illo statu ac dispositione qua ab ipso creata sunt uniuersa mansissent, et idcirco in eos qui ante legem, immo ante diluuium peccauerunt, insto iudicio gem, sine ulla meruerunt excusatione puniri. Nec in illorum incidemus blasphemias calumniamque, qui ignorantes hanc rationem derogant Deo veteris Testamenti, ac detrahentes nostrae fidei subsannantesque respondent: Quid ergo placuit Deo nostro, ut post tot annorum millia legem voluerit promulgare, tanta saecula passus sine lege transire? Quod si postea melius aliquid adinvenit, apparet eum in primordio mundi inferiora vel deteriora sapuisse, et post haec velut experimentis edoctum, coepisse rectiora prospicere, ac principales ordinationes suas in melius de ipso ab haeretica insania proferuntur, dicente Ec
Abbreviated transcription (Latin):
tenacuis ꝑse uerans: firmius eos ac facilius
facit ia sct̾tate durare : in his uͦ uelut infir¬
mus collocata ac faciluꝰ refrigescens cito
Ac sepuis eos peccatorũ compellat laqueis in¬
plicari. Quib auditis. ita nos collationis hu¬
p sermo ĩflamauit : ut maioze m̃tis ardore
ab cuntes a cella senis. quã antea uenientes.

Expanded text:
irmius eos ac facilius facit in sanctitate durare, in his uero uelut infirmius conlocata ac facilius refrigescens cito ac saepius eos peccatorum conpellit laqueis inplicari. quibus auditis ita nos conlationis huius sermo flammauit, ut maiore mentis ardore abeuntes a cella se
Abbreviated transcription (Latin):
transe untib ac ꝑegrinis. humanitatis uira. &
ablutionẽ pedũ. nec dũ euangłico coriischante
mandato. supplicit᷑ obtulerunt. Unde iob
tantã deuotionẽ fidei tantã castimoniȩ puri¬
tatẽ. tantã humilitatis. mansu&cudinis. miscd̃iȩ
humanitatis. scientiam. cõsecutus ẽ: quantã nc̃
ne ab illis quidẽ qͥ euangłia memorit̃ tenent
uidemꝰ impleriͦ Quem scõꝵ legimꝰ ante legẽ
ullũ legis ñ obseruasse mandatum: Quis illo
tile. neq ullã similitudinẽ. eoꝵ ꝙͣ in cȩlo sunt.
siue quȩ in t̾ra. uł eoꝵ ã sunt ini aquis sub t̃ra:¬

Expanded text:
transeuntibus ac peregrinis humanitatis iura et transeuntibus ac peregrinis humanitatis iura et ablutionem pedum necdum euangelico coruscante mandato suppliciter obtulerunt? unde Iob tantam de uotionem fidei, tantam castimoniae puritatem, tantam humilitatis, mansuetudinis, miserihumanitatis scientiam consecutus est, quantam nunc ne ab illis quidem qui Evangelia memoriter tenent videmus impleri? Quem sanctorum legimus ante legem ullum legis violasse mandatum? Quis illortile, neque ullam similitudinem eorum quae in coelo sunt, sive quae in terra, vel eorum quae sunt in aquis sub ter
Abbreviated transcription (Latin):
qđ mandata legis littere lectione. ante legem
inmo ante diluutum. om̃s scõs obseruasse cognos¬
cimis. Queniadmodũ enĩ scire potuit abel necdũ
lege mandante qd̾ de pͥmitiuis ouiũ suarũ. & de
adipe ipsarũ. sacrificium dõ deber& offerre: nͥ
ꝑ insitam sibi legẽ nat̾alit fuisset edoctus Quẽ¬
admodũ noe. qd̾ mũdũ. ut qd̾ in mundũ ee̾t ani¬
mal discre uisset. nundũ hec legali distinguente
mandato: nͥ scientia nat᷑ali fuiss& instructus:
Unde enocħ didicit ambulare cũ dõ: nullã le¬
gis illuminationẽ ab aliqͦ consecutus: U bi sem
& iafeth legerant. turpitudinẽ patris tui ñ re¬
uelabis: ut in cedentes retrorsũ. patris ueren¬
da uelarent.: Vn de monitꝰ abraham. spoliss
hostiũ quȩ sibi offerebant᷑. ne retributionem la¬
boris fui consequeretur abstinuit: uł decimas
sa ẽdoti melchi sedech. quȩ mo saica lege. p̃cipiunt̃
exsoluit: Unde ipse idem abraham. un de loth.

Expanded text:
quod mandata legis absque litterae lectione ante legem, quod mandata legis absque litterae lectione ante legem, immo ante diluuium omnes sanctos obseruasse cognoscimus. quemadmodum enim scire potuit Abel necdum lege mandante, quod de primitiuis ouium suarum et de adipe ipsarum sacrificium deo deberet offerre, nisi per insitam sibi legem naturaliter fuisset edoctus? quemadmodum Noe quod mundum uel quod inmundum esset animal discreuisset nondum haec legali distinguente mandato, nisi scientia naturali fuisset instructus ? unde Enoc didicit ambulare cum deo, nullam legis inluminationem ab aliquo consecutus? ubi Sem et Iapheth legerant: turpitudinem patris tui non reuelabis, ut incedentes retrorsum patris uerecunda uelarent? unde monitus Abraham spoliis hostium quae sibi offerebantur, ne retributionem laboris sui consequeretur, abstinuit, uel decimas sacerdoti Melchisedec, quae Moysaica lege praecipiuntur, exsoluit? unde idem ipse Abraham, unde Loth
Abbreviated transcription (Latin):
homins ereans: omem natͥu e nenis¬
litrer scientiam legis in serure Eepe s fu¬
nsset ab homine scdm aꝓpositũ dñi ut cepat cus.¬
todita : non utiq necessarium fuiss& aliã
dari:
quã litteris pꝰea ꝓmulgauit. Erat enĩ suꝑflium.
extrinsecus offerri remediũ: qd ad huc mtrinsecꝰ¬
ingebat in sertũ. Sed quia hȩc ut diximꝰ. penitus
fuerat iã corrupta. lib̾tate usuq peccand uelut
huiꝰ executor ac uindex. & ut ipsis script᷑e uerbis
e loquar. ad uitrix. apposita ẽ mosayeȩ legis seuera
districtio: ut uel metu pene p̾sentis. nõ penitus
bonũ scientiȩ naturalis extinguerent: scdm̃ pro¬
pħȩ sententiã dicentis. Legem dedit in ad uitoriũ.
lis data fuisse describit᷑ : erudiens scibic& eos
atq custodiens. ne ab illa disciplina in qua nat᷑a¬
lit̾ fuerant instituti. quadã obliuione discede¬
rent. Nam qͥa sit homini omĩs scientia legis ab
initio creatioms in fusa hinc manifeste ꝓbatur.

Expanded text:
hominem creans omnem naturaliter a scientiam legis inseruit. quae si fuisset ab homine secundum propositum domini ut coeperat custodita, non utique necessarium fuisset aliam dari quam litteris postea promulgauit: erat enim superfluum extrinsecus offerri remedium quod adhuc uigebat insertum. sed quia haec ut diximus penitus corrupta iam fuerat libertate usuque peccandi, uelut huius exsecutor ac uindex et ut ipsis scripturae uerbis eloquar adiutrix adposita est Moysaicae legis seuera districtio, ut uel metu poenae praesentis non penitus bonum scientiae naturalis extinguerent, secundum prophetae sententiam dicentis: legem dedit in adiutorium. qlis data fuisse describitur, erudiens scilicet eos atque custodiens, ne ab illa disciplina in qua naturaliter fuerant instituti quadam obliuione discederent. nam quia sit homini omnis scientia legis ab initio creationis nfosa, hinc manifeste probatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nanq uirtus sine labore ꝑficitur: nec ulli
possibile ẽ. ad istam quam cupitis stabi¬
litatẽ mentis sine ingenti cordis contricio¬
ne conscendere. Homͦ enĩ. ad laborẽ nascitur.
Qui ut in uirũ ꝑfectum possit occurrere.
in mensirrã ȩtatis plenitudinis xpi: maiore
follicitudine in sudare. Ad cuius tam men¬
surȩ plenitudinẽ. nemo peruenier alius in
futurum: nisi qui premeditatus & imbutus
eari fuerit in presenti. eamq ad huc in hoc scle
positus p̃libarit: xp̃iq menbrũ preciosissimum
de signatus. arram compaginis illius ꝑquã corpͥi
etus ualeat copulari. in hac tarne possederit.
unum dũ taxat desiderans. unum siciens. ad
unum omnes ñ solum actus suos. uerũ. &iam
cogitationes semꝑ intendens. ut illud infuturũ.
id ẽ sit ei ds omĩa in omnibus. Int̾rogatio. t¬

Expanded text:
namque virtus sine labore perficitur, nec ulli namque virtus sine labore perficitur, nec ulli possibile est ad istam quam cupitis stabilitatem mentis sine ingenti contritione cordis conscendere: Homo enim ad laborem nascitur . Qui ut in virum perfectum possit ocin mensuram aetatis plenitudinis Christi, maiore sollicitudine desudare. ad cuius tamen mensurae plenitudinem nemo perueniet alias in futurum, nisi qui praemeditatus et inbutus ea fuerit in praesenti eamque adhuc in hoc saeculo positus praelibarit, Christique membrum pretiosissimum designatus arram conpaginis illius, per quam corpori eius ualeat copulari, in hac carne possederit, unum dumtaxat desiderans, unum sitiens, ad unum omnes non solum actus suos, uerum etiam cogitationes semper intendens, ut illud, quod in fuid est sit eideus omnia in omnibus. GERMANVS