comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clicitur. tironis inde animꝰ
efficatiꝰ imbuatur. Qua ꝓpt̾
in afflictionibus asperis
gandeamus. incarnis nr̃e
derandum ẽ etiam. qd ĩ his
psalmis penitentium nullꝰ
tanta logatur cẽ ppessus. uit
merito admensuram maloꝵ
recipi credatur qualitas gau

Expanded text:
dicitur, tironis inde animus dicitur, tironis inde animus efficacius imbuatur. Quapropter in afflictionibus asperis gaudeamus, in carnis nostrae derandum est etiam quod in his psalmis poenitentium nullus tanta legatur esse perpessus, ut merito ad mensuram malorum recipi credatur qualitas gau
Abbreviated transcription (Latin):
xxxͣ uui. psalmns dauid ĩ
cõmenioratione.
Icendo i cõmemoratõe¬
hoc nob̃ titulus iste ꝓmnti¬
at. ut quia pcc̾m om̃imodis
effug̾e non ualemus. certe:
ip̃m delictum in cõmemora¬
tione semꝑ habe debeamus.
quatenus lum culpe menio¬
res sumus. adelictorum fre¬
quentia temperemus. sicut
et intricesimo primo psalmo
posicum ẽ cłd intellctus. sic̃
inquinquagesimo psalmo
ip̃e ꝓficetur. et pcc̃m meum ꝯͣ
me ẽ semꝑ. S licet ꝓpħa no¬
minis sui testimonio cticat
quam maxime de futuris.
tamen nec p̃terita dereliqͥd
que ad salutem fidelis seli¬
populi ꝑtinere cognoscit. H
enim psalmus ut quidam
uoluerunt. totus adbeati:
iob uniascimam ꝑtinet pas¬
sionem. qui suꝑator fuit uite
mortalls carnis sue debella¬
tor triumphator ingentiũ
suppliciorum. scilicet ut pe¬
nitentibus onera sua reddat
leuia. dum grauissime tẽp¬
tationis referuntur exẽpla.
Consuetudo ẽ enim scriptu¬
re diuine ut cum exercita¬
tissimus miles xp̃i afflictꝰ

Expanded text:
XXXVII. Psalmus David in commemoratione. Dicendo in commemorationehoc nobis titulus iste pronuntiat, ut quia peccatum omnimodis effugere non valemus, certe ipsum delictum in commemoratione semper habere debeamus; quatenus dum culpae memores sumus, a delictorum frequentia temperemus. Sicut et in tricesimo primo psalmo positum est, David intellectus; sicut et in quinquagesimo psalmo ipse profitetur, et peccatumme est semper . Sed licet propheta nominis sui testimonium dicat quam maxime de futuris, tamen nec praeterita derelinquit, quae ad salutem fidelis populi pertinere cognoscit. Hic enim psalmus ut quidam voluerunt totus ad beati Job vivacissimam pertinet passionem, qui superator fuit vitae mortalis, carnis suae debellator, triumphator ingentium suppliciorum; scilicet ut poenitentibus onera sua reddantur levia, dum gravissimae tentationis referuntur exempla. Consuetudo est enim Scripturae divinae, ut cum exercitatissimus miles Christi afflictus
Abbreviated transcription (Latin):
Mnia quide nomina
ticuli istius recinentur
exposita. s hoc lctͥtor studiose
semꝑ intende. ut et causas psa¬
lmorum nominum istorum
significantias aptas intelli¬
gas. Dam si cextum psalmi
diligentius intueris. nullũ
ex eis u̾bum uacare posse de¬
p̾henlis. Qua ꝓpt̃ euenit ut
modo liũsitas. modo simili¬
tudo titulorum. dñm salua¬
torem intendere uideatur. S
dum diũsum ẽ. fastidium
bili firmitate consolidat.
Sic utrumq noscitur esse
ꝑficunum. quod editum ꝯstat
ꝑsalute cunctorum. Locunt̾
autem et in hoc ꝓsalmo filii
chore quos uexillo crucis ma¬
ter significat ecc̃a.
Druisio psalmi.

Expanded text:
mnia quidem nomina tituli istius retinentur exposita; sed hoc, lector studiose, semper intende, ut ad causas psalmorum nominum istorum significantias aptatas intelligas. Nam si textum psalmi diligentius intuearis, nullum ex eis verbum vacare posse deprehendes. Quapropter evenit, ut modo diversitas, modo similitudo titulorum Dominum Salvatorem intendere videatur. Sed dum diversum est, fastidium mitate consolidat; sic utrumque noscitur esse proficuum, quod edictum constat pro salute cunctorum. Loquuntur autem et in hoc psalmo filii Core, quos vexillo crucis mater signat Ecclesia. Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
dia ꝑuenire. Sccla. ip̃e dñs:
loquitur xp̃c scãm incarnati¬
onem et iusticiam sue p̾dica¬
tionis exponens. ob hoc ꝑa¬
tris auxilium depcatur. ut pe¬
ricula possit aiudeis illata:
suꝑare. confinidi postulans
inimicos. et letarl omnes qͥ

Expanded text:
dia pervenire. Secunda ipse Dominus loquitur sanctam Incarnationem et justitiam suae praedicationis exponens. Ob hoc Patris auxilium deprecatur, ut pericula possit a Judaeis illata devincere, confundi postulans inimicos, et laetari omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
crescens. consolatio magna
lugentium. spes beata iustoꝵ.
ꝑiclitantium utile suffugiu:
unde semꝑ qd expeclit collit̾.
eiusq fons indefecta ꝑhẽni¬
tate seruatur. Beatus quo¬
q a thauasis alexandrine
ciuitatis ep̃c. in libro quem
marcellino suo kĩno destina¬
uit de ꝓprietate psalterii: ut
uerbis ip̃ius utar. ita dicit.
Quicumq psalmi u̾ba reci¬
tat: quasi ꝓpria ũba decãtat.
et tãq̃m asemetipso conscrip¬
ta unus psallit: et non tãqͣͣ
alio dicente. aut de alio sig¬
nificat summit et legit. scłs
tãq̃m ip̃e de semetipso loq̾ns:
sic huiusmodi u̾ba ꝓfert.ꝙ
qualia sunt que dicuntur.
talia uelut ip̃e agens ex se¬
nectipso loquens: deo uidet᷑
offerre sermones. Psalcerii
Hon enim cirones ĩchoant
a genesi. non ab apło. non int̃
ip̃a mitia aut auctoritas euã¬
gelica scã puisatur. S licet
psaltium quartus codex sit̃
auccoritatis diuine: primũ
tamen tirones inchoantes
scripturas scas. inde legendi

Expanded text:
crescens, consolatio magna lugentium, spes beata justorum, periclitantium utile suffugium, unde semper quod expedit tollitur, ejusque fons indefecta perennitate servatur. Beatus quoque Athanasius, Alexandrinae civitatis episcopus, in libro quem Marcellino suo charissimo destinavit de proprietate Psalterii, ut verbis ipsius utar, ita dicit: Quicunque Psalterii verba recitat, quasi propria verba decantat, et tanquam a semetipso conscripta unus psallit, et non tanquam alio dicente, aut de alio significante sumit et legit; sed tanquam ipse de semetipso loquens, sic hujusmodi verba profert; et qualia sunt quae dicuntur, talia velut ipse agens, ex semetipso loquens, Deo videtur offerre sermones. Psalterii Non enim tirones inchoant a Genesi, non ab Apostolo, non inter ipsa initia auctoritas evangelica sancta pulsatur; sed licet Psalterium quartus codex sit divinae auctoritatis, primum tamen tirones inchoantes Scripturas sanctas, inde legendi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsalmi. penitens loquit᷑.
pctm suum euident̃ agnos¬
cens penam sͥ merito clistric¬
tionis indicens. qm̃ noxia:
facinora creclidit occulenda.
ubi breniter principium et
narratio continentur. In se¬
cunda parte. sola correctio ẽ.¬
E t̾tia parte penitudinis:
bona cõmendans. etiam sc̃os
m hoc mundo asserit domi¬
no supplicare. in quosͥ merito
testatur ẽẽ refugium. ubi et
se circumdare m̃ia pollicetut.
ne supplicantis integritas.
negligi aliqua dissimulatõe
putaretur. Que quatuor par¬
tes. int̾iectis diapsalmatibꝰ
diuiduntur. quas indiuisio¬
nibus sequi. nrĩ constat eẽ

Expanded text:
psalmi poenitens loquitur, peccatum suum evidenter agnoscens, poenam sibi merito districtionis indicens, quoniam noxia facinora credidit occulenda, ubi breviter principium et narratio continetur. In secunda parte sola correctio eertia parte poenitudinis bona commendans, etiam sanctos in hoc mundo asserit Domino supplicare, in quo sibi merito testatur esse refugium, ubi et se circumdare misericordia pollicetur: ne supplicantis integritas negligi aliqua dissimulatione putaretur. Quae quatuor partes interjectis diapsalmatibus dividuntur, quas in divisionibus sequi, nostri constat e
Abbreviated transcription (Latin):
q sol orbem tr̃arum nimia cla¬
titate ꝑfuncut. et cunctas mũ¬
cdi partes ꝑspicuo fulgore coll
no et obsecra eum. ne emula¬
tus fueris eum qui ꝓsyatur
in uia sua. Subditus est do¬
mino. etiam qui ab eius fide
uidetur aliemis. potestate do¬
minationis. non electione:
iuclicri. S ut hoc de scĩs dictũ
debuisses agnoscere: Requit᷑
Et obsecta eum. Q uod utiq
facete nesciunt. nisi qui pia
domino deuotione fimulãt᷑.
Obsecrare quippe significat
obsequenter rogare. Et nota
quodhec duo regularit᷑ poĩta
sunt. ut et bene agamus. et
semꝑ rogemus. sicut dicit a¬
płs. Orationi instantes. ne¬
cessitatibus scõrum cõmuni¬
cantes. Redit etiam adillã
cõmonitionem unde psalmꝰ
fecit initium. ut ꝑccõrem flo¬
rentem fidelis non debeat i¬
mitari. Ham ideo additũ ẽ
muia sua. ut non scõs s crimi¬
nosos intelligere debuisses.
Xp̃i enim uia sola bona ẽ:
Nra u̾õ pcc̃is obnoxia. Ham

Expanded text:
e sol orbem terrarum nimia clae sol orbem terrarum nimia claritate perfundit, et cunctas mundi partes perspicuo fulgore colluno, et obsecra eum; ne aemulatus fueris eum qui prosperatur in via sua. Subditus est Domino etiam qui ab ejus fide videtur alienus, potestate dominationis, non electione judicii. Sed ut hoc de sanctis dictum debuisses agnoscere, sequitur, et obsecra eum; quod utique facere nesciunt, nisi qui pia Domino devotione famulantur. Obsecrare quippe significat obsequenter rogare. Et nota quod haec duo regulariter posita sunt, ut et bene agamus, et semper rogemus, sicut dicit Apostolus: Orationi instantes, necessitatibus sanctorum communicantes . Redit etiam ad illam commonitionem unde psalmus fecit initium; ut peccatorem florentem fidelis non debeat imitari. Nam ideo additum est, In via sua, ut non sanctos, sed criminosos intelligere debuisses. Christi enim via sola bona est, nostra vero peccatis obnoxia. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
indomino dum clamaret. In¬
felix ego homo.quis me libe¬
rabit de corpore mortis huiꝯ:¬
Adiecit. et ip̃e faciet. Ip̃e qui
omnipotens ẽ. ip̃e qui mamu
for̾as ẽ. ip̃e reuera cuius oĩa
iussionibus obsecundant.
Et qualia sunt que ille fac.
ꝑefex egesim positam subter
ponit quod suꝑius dixit. et
ip̃e faciet. Lumen solis. colo¬
res nob corporales ostendit.
fuigur dei operum nrõrum
qualitates ex aperit. ut iusti¬
cia nr̃a. id fides quam habemꝰ
in xp̃o sic teluceat: quatenꝯ
sp̃ualibus possit apparere cõs¬
pectibus. Educete ẽ enĩ ab
detenebris adlumen trahe¬
re. hoc ẽ de scłi istius caligine.
ad illam futuri iudicii ꝑdu¬
cere claritatem. ubi omnia
palam fiunt. nec ult̾ius tene¬
brosis latibulis occuluntur.
mus infide. tunc humanis
conspectibus apparebit. et tã¬
qm lumen ꝓfertur. cum spes
bitis ingła. Tãqͣm meridie.
Ler hỹ ꝑbolen dictum ẽ. sig¬
nificat enim clarissimam et
purissimam lucem. Tunc nã¬

Expanded text:
in Domino dum clamaret: Inin Domino dum clamaret: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huAdjecit, et ipse faciet: ipse qui omnipotens est; ipse qui manu fortis est; ipse revera cujus omnia jussionibus obsecundant. Et qualia sunt quae ipse facit per epexegesim positam subter ponit quod superius dixit, et ipse faciet. Lumen solis colores nobis corporales ostendit: fulgor Dei operum nostrorum qualitates exaperit: ut justitia nostra, id est fides quam habemus in Christo sic reluceat, quatenus spiritualibus possit apparere conspectibus. Educere est enim aliquid de tenebris ad lumen trahere; hoc est de saeculi istius caligine ad illam futuri judicii perducere claritatem, ubi omnia palam fiunt, nec ulterius tenebrosis latibulis occuluntur. mus in fide, tunc humanis conspectibus apparebit, et tanquam lumen proferetur, cum spes bitis in gloria . Tanquam meridiem, per hyperbolen dictum est; significat enim clarissimam et purissimam lucem. Tunc nam
Abbreviated transcription (Latin):
fortituoo. Inde saginatur fi¬
delis cibus. qui quantum sa¬
tiat. tantum beatam famem
corporalis dicitur et sp̃ualis.
Illa mitrit uitia. ista untutes.
Delectare cum dicit ĩ domino.
suauem tͥ uult ẽẽ eius recor¬
dationem. ut ames quenti¬
mes. ut desideres quemi uere¬
ris. ut ambias querere quem
pauescis. Sequitur. & da¬
bit tibi petitionem cozdis.
tui. Respice quia cordis dix̃
non carnis. qd̾ ad sapientiã
solet referri. Cord̃ enim peti¬
tioẽ: fides. kantas. intelłctꝰ
deret oꝑa actuum bonorum.
ere. que solet piis p̃dicationib
ammonere. Ita singulis qui¬
busq sentencus. ad et̃nam in¬
tam informatur animus ua¬
ni. Reuela domino mam tu¬
am et spera ineum et ip̃e faci¬
et. Uelum qd̃dam ẽ densi¬
tas pcc̃orum. indeuia. ił uita
nr̃a tenebrosi amictus cir-¬
cumdatione uestita ẽ. Hac
reuelamus quando delicta
nr̃a promptissime confitem᷑.
Reuelauit enim paulus apłs
uiam suam quando dixit. Ca

Expanded text:
fortitudo! Inde saginantur fifortitudo! Inde saginantur fideles: cibus 122 qui quantum satiat, tantum beatam famem corporalis dicitur et spiritualis: illa nutrit vitia, ista virtutes. Delectare cum dicit in Domino, suavem tibi vult esse ejus recordationem, ut ames quem times, ut dosideres quem vereris, ut ambias quaerere quem pavescis. Sequitur: Et dabit tibi petitionem cordis tui. Respice quia cordis dixit, non carnis, quod ad sapientiam solet referri. Cordis enim petitio est fides, charitas, intellectus Dei, et opera actuum bonorum. ere, quae solet piis praedicationibus admonere. Ita singulis quibusque sententiis ad aeternam vitam informatur animus am tuam, et spera in eo; et ipse faciet. Velum quoddam est densitas peccatorum, unde via, id est vita nostra tenebrosi amictus circumdatione vestita est. Hanc revelamus, quando delicta nostra promptissime confitemur. Revelavit enim Paulus apostolus viam suam, quando dixit: Car
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ; Scilicet tempore iucdicii.
quando splendor estatis arri¬
det. cum ad consuctudinem
arborum omiis homo fructꝰ
suos apetit. Sclm enim istud
similitudo ẽ hyemis. ubi fcorũ
nr̃õrum omne germen inclu¬
sum ẽ: nec pot̃ de eis nidicari.
que ꝓbantur absconclita. Qua¬
ꝓpt̃ in his duobus inibus etiã
illud argumentum declaratur
eximium qd̾ dicitur epichixema.
latine ex socutio siue argumen¬
tum que rei dubie fidem ꝑexem¬
pla confirmat. Ostensum est
enim cito impios cadere ꝑfemĩ
diose censuit euitandos. mĩc
quid facete debeamus ammo¬
nuit. Irimum si quidem cõ¬
monet ut sꝑemus indomino.
Hoc introitus fidei. hoc intnitũ
salutis ẽ. Sequitur. Fac bo¬
nitatem. quia sicut legitur.
fides sine oꝑibus mortua est.
Et ne forsitan diceretur. qͥd
pdetit si ista faciamus: soquit᷑
tocius rei magna compensa¬
tio. Pasceris idiniciis eius.
lis non corporis defectiua re¬
fectio. s in extticabilis anime

Expanded text:
est? Scilicet tempore judicii, est? Scilicet tempore judicii, quando splendor aestatis arridet, cum ad consuetudinem arborum omnis homo fructus suos aperit. Saeculum enim istud similitudo est hiemis, ubi factorum nostrorum omne germen inclusum est; nec potest de eis judicari, quae probantur abscondita. Quapropter in his duobus versibus etiam illud argumentum declaratur eximium quod dicitur epichirema, Latine exsecutio sive argumentum, quod rei dubiae fidem per exempla confirmat; ostensum est enim cito impios cadere per fendiose censuit evitandos, nunc quomodo facere debeamus admonet. Primum siquidem commonet ut speremus in Domino; hoc introitus fidei, hoc initium salutis est. Sequitur, et fac bonitatem: quia, sicut legitur, Fides sine operibus mortua est .Et ne forsitan diceretur: Quid proderit si ista faciamus? sequitur totius rei magna compensatio: Pasceris in divitiis ejus. lis, non corporis defectiva refectio, sed inextricabilis animae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenisse suspirant. Nam et
in bono ũbum hoc ponit apłs
beamus quos scimus celenit̾
ẽẽ ꝑituros. Fenum pulcta res
ẽ dum uiret. dum floret. s cũ
aruerit. mutato ꝓtinus colo¬
re marcessit. sio sunt impii
qui quasi florida leticia relu¬
centes. p̃ maturo feno siccan¬
tur. Primo feno comparati
sunt ut aresce̾nt: nunc agres¬
tibꝰ oletibus ut docidetent.
Nonenim dixit olera ortoꝵ.
s etbarum. ut significaret po¬
tiꝯ illa uilissima que ꝑagtos
sponte nascuntur. Olera enĩ
abolla dicta sunt: ubi collec¬
ta decocuntur. Quapꝑt̃ fenũ
muncli nobilibus cõparemꝰ.
qui et facile ꝓficiunt. et uiri¬
ditatis magna quasi gtã ues¬
tiuntur. Olera erbarum me¬
dioctes ponantur et humiles.
que ꝑloca inculta coyia pu¬
lulante consurgunt. et nature
sue agrestem atq hispidam:
retinent qualitatem. s et utõ
uelocit᷑ a rescit. et ista cito deci¬
cdunt. S dicit aliquis. Quan¬
do hoc illis euenire credendũ

Expanded text:
provenisse suspirant. Nam et provenisse suspirant. Nam et in bono verbum hoc ponit Apostbeamus quos scimus celeriter esse perituros. Fenum pulchra res est dum viret, dum floret; sed cum aruerit, mutato protinus colore marcescit. Sic sunt impii, qui quasi florida laetitia relucentes praematuro fine siccantur. Primo feno comparati sunt, ut arescerent; nunc agrestibus oleribus, ut deciderent. Non enim dixit, olera hortorum, sed, herbarum; ut significaret potius illa vilissima quae per agros sponte nascuntur. Olera enim ab olla dicta sunt, ubi collecta decoquuntur. Quapropter fenum mundi nobilibus comparemus, qui et facile proficiunt, et viriditate magna quasi gratia vestiuntur. Olera herbarum mediocres ponantur et humiles, quae per loca inculta copia pullulante consurgunt, et naturae suae agrestem atque hispidam retinent qualitatem. Sed et illud velociter arescit, et ista cito decidunt. Sed dicat aliquis, Quando hoc illis evenire credendum
Abbreviated transcription (Latin):
¶płin id noli emulari int̾ ma¬
lignantos. neq emulatus:
suctisficientes iniquitate :.
arescent. et sicut olera erbarũ
cito cadent. C athegorici siuo¬
gismi qualitate formatum
est. ita qui malignantur et
factunt iniquitatem tãqͣm
fenum uelociter arescent:et
sicut otemprbarum cito deci¬
dent. Omnes qui tãqm fe¬
num uelociter arescent. et sic̃
olera erbarum decident. non
sunt emulandi. Honigitur
emulandum ẽ int̾ malignã¬
tes. et facientos miquitate:
ꝑfigura methopoea. ꝓhibet:
nos scã mat̾ occ̃a. ne malorum
actibus delectati eorum cat̃¬
ius societate pestifera misceam᷑.
Multos enim sollicitat co¬
hos nefanda poccantium. et
delectatione quadam decipim̾.
quando cum plurimis deliq̃re
festinannuis. Heinde sequitut.
ut nec sitigillatim mutemur
msanos.dum eos forsitan cre¬
dimus oẽ felices qui ad tẽpo
lib̾tate criminũ ꝑfrutur.
Emulari uohoc significat
malos actus imuitari. cum se
dies ꝑdidlisse putant. qui tar¬
dam sͥ malorum licentiam

Expanded text:
cordis tui. Noli aemulari inter malignantes  neque aemulatus fueris facientes iniquitatem. arescent  et sicut olera herbarum cito decident, categorici syllogismi qualitate formatum est ita: Qui malignantur et faciunt iniquitatem, tanquam fenum velociter arescent, et sicut olera herbarum cito decident: omnes qui tanquam fenum velociter arescent, et sicut olera herbarum cito decident, non sunt aemulandi; non igitur aemulandum est inter malignantes et facientes iniquitatem. Per figuram ethopoeiam prohibet nos sancta mater Ecclesia, ne malorum actibus delectati, eorum catervis societate pestifera misceamur. Multos enim sollicitat cohors nefanda peccantium; et delectatione quadam decipimur, quando cum plurimis delinquere festinamus. Deinde sequitur, ut nec singillatim imitemur insanos, dum eos forsitan credimus esse felices, qui ad tempus libertate criminum perfruuntur. Aemulari vero hic significat malos actus imitari, cum se dies perdidisse putant, qui tardam sibi malorum licentiam
Abbreviated transcription (Latin):
cui actus turpis ẽ. et fecłlenta
leris ut nequit̾ facias. Pe¬
sine uli dicit qui adhuc ĩ sano
animi tumore murmurat: qͥ
infiammatus ira et indigna¬
tione blasphema u̾ba ꝓfinidit.
ut sͥfelicitatem negatam scłi
conqueratur. quam habere pes¬
simos contuetur. Ira est sicut
et alibi diximus. que sceleri
motu animum succendit. fu¬
ror qui chiutius ꝑseuerat. Er¬
go uttaq nos iubet deserete.
ꝑ que adculpam possimus ꝑ¬
uenire. Addidit. He emule¬
ris ut nequit̃ facias. Hequiti¬
am ueteres definierunt uolũ¬
tariam eẽ malitiam. inqua ñ
casu incidimus. s spontanea
delectatione u̾samur. Hanc

Expanded text:
cujus actus turpis est et faecilenta leris ut nequiter facias. Desine illi dicit qui adhuc insano animi tumore remurmurat, qui inflammatus ira et indignatione blasphema verba profundit; ut sibi felicitatem negatam saeculi conqueratur, quam habere pessimos contuetur. Ira est, sicut et alibi diximus, quae celeri motu animum succendit; furor qui diutius perseverat. Ergo utraque nos jubet deserere, per quae ad culpam possumus pervenire. Addidit, ne aemuleris ut nequiter facias. Nequitiam veteres definierunt voluntariam esse malitiam, in quam non casu incidimus, sed spontanea delectatione versamur. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ñe cõcedat᷑. E rubescat pelagiamis
obꝓbrium hominis dicẽ. qd̾ in ma¬
culata ũbi incarnatio. euident᷑ legit̾
accepisse. Benedictio dulcedinis fu¬
it. qͣndo cdictũ ẽ hicẽ filius m̃s dilec¬
tus ĩquo mͥ bene complacuit. Po¬
suisti. metaforice dicitut. abhis qͥ pyt
labores maximos p̃mio dignocoro¬
nantur. qd̾ totũ ad naturã ꝑtinet:
humanitatis. que a diuinitate qd̾
nõ habebat accepit. In capite uero:
idẽ clictũ debemꝰ ad ũtere. quantũ
ad substantiã attinet corporalẽ. Ce¬
teꝵ deitas non habet mẽbra. que uͥ¬
q tota atq ꝑfecta ẽ. C orona eĩ nõ
imꝓbe cucũ euntiũ discipuloꝵ indet᷑
significare comientũ. quia ip̃o docẽte

Expanded text:
. Erubescat Pelagianus hoc proprium hominis dicere, quod immaculata Verbi incarnatio evidenter legitur accepisse. Benedictio dulcedinis fuit, quando dictum est: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Posuisti metaphorice dicitur ab his qui post labores maximos praemio digno coronantur. Quod totum ad naturam pertinet humanitatis, quae a divinitate quod non habebat accepit. In capite vero idem dictum debemus advertere, quantum ad substantiam attinet corporalem. Caeterum deitas non habet membra, quae ubique tota atque perfecta est. Corona enim non improbe circumeuntium discipulorum videtur s
Abbreviated transcription (Latin):
iudi imꝑiłi romanoꝵ sͥ fore ꝑnitiosũ
si regẽ saluatorẽ dñm suscepisset : ĩ
ip̃m uisi st̃ mala declinare. que sͥ cre¬
debãt romanis ulciscẽtib eueire. Co¬
gitau̾unt enĩ consiliũ dicẽdo. Ex¬
pedit unũ ꝓ om̃ib mori. Qd̃ nõ potu¬
erũt stabilire. ici ad uotũ suũ ꝑduce̾.
Nã nesciẽtes. uera dixer̃. Oportuit
unũ ꝓ oĩb mori. Uerũ quidẽ clictũ.
s malo uoto ꝓbatũ ẽ. et ideo de tali:
pend̾e sẽtentiã.Confiliũ ẽ eĩ aliquid
aut faciẽdi. aut nõ faciẽdi tatõ deli
liquiis tuis p̃parad̾ uultũ illoꝵ. Ido¬
siti st̃ deorsũ iudi. qñ uitio suo t̾rena
sapientes. ñ merucrũt celestia cõtu

Expanded text:
erniciosum, si Regem Salvatorem Dominum suscepissent, in ipsum visi sunt mala declinare, quae sibi credebant Romanis ulciscentibus evenire. Cogitaverunt enim consilium dicendo: Expedit unum pro omnibus mori . Quod non potuerunt stabilire, id est ad votum suum perducere. Nam nescientes vera dixerunt, oportuit unum pro omnibus mori. Verum quidem dictum, sed malo voto prolatum est; et ideo de tali pendere sententiam. Consilium est enim aliquid aut faciendi, aut non faciendi ratio delibliquiis tuis praeparabis vultum eorum. Positi sunt deorsum Judaei, quando vitio suo terrena sapie
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo dicit. Protector ẽ om̃ium:
sperantiũ insc. Posito gͥ ĩprimo plo
cathegorico sillogisto. et in .u.ii. hp̃¬
poretico: restat mĩc ut enthimena
demõstrare debeamus. Enthimen᷑a
qd̾ latine interp̃tat᷑ m̃tis cõceptio. su¬
logismꝰ ẽ ꝯstans exuna ꝓpositõe et
conclusione. quẽ dialetici dicunt
rethoricũ sillogismũ. qr eofrequent᷑
utinit᷑ oratores ꝓ cõpendio suo. Iste ta

Expanded text:
ector est omnium sperantium in se . Posito igitur in primo psalmo, categorico syllogismo, et in septimo, hypothetico, restat nunc ut enthymema demonstrare debeamus. Enthymema, quod Latine interpretatur mentis conceptio, syllogismus est constans ex una propositione et conclusione, quem dialectici dicunt rhetoricum syllogismum, quia eo frequenter utuntur ora
Abbreviated transcription (Latin):
eũ saluasti om̃s. filiꝰ tuus qui salua¬
tor ẽ exultauit. Addidit quoq ue¬
hement. ut quanta ẽcopia ĩbenefici¬
o. tanta sit et gaudui magnitudo.
Desiderium anime eiꝰ tribuisti ei¬
dñe. et uoluntate labioꝵ eiꝰ nõ
fraudasti eũ. Emumnerat ꝓpħa. xp̃o
dño scłm carnẽ quã ingentia: quã
głasam collata sint. pdesideriũ eiꝰ
anime fuit sic ineugłio dicit. desi¬
derio denderaui mancducare uob̾¬
cum pascha. Qd̾ scema dicitut tau¬
sic̃ ẽ beneclicẽs benedicã te: et mul¬
tiplicans młtiplicabo semẽ turum.
S ille solꝰ ẽ. qui desioerio desidera¬
uit mori. quando se ꝓ om̃ium sa¬
lute offerebat occidi. ut p̃tiosꝰ san¬
guis ei mundũ redim̃et. ne dỹa¬
bolus eum adhuc ñqua p̾suptioe
uastaret. Uoluntas uolabioꝵ eius
fuit: qndo sp̃ĩb imꝑabat ĩminndis.
languores diu̾sos smone suo sana¬
bat impio. p̃clicatõe quoq sua de¬
uotis mentib inserebat. Cõstat
eĩ ĩ millo uoluntatẽ eiꝰ fuisse frauda¬

Expanded text:
eum salvasti homines, Filius tuus, qui Salvator est, exsultabit. Addidit quoque vehementer, ut quanta est copia in beneficio, tanta sit et gaudii magnitudo. Vers 2. Desiderium animae ejus tribuisti ei, et voluntate labiorum ejus non fraudasti eum. dum carnem, quam ingentia, quam gloriosa collata sint. Desiderium ejus animae fuit, sicut in Evangelio dicit: Desiderio desideravi manducare vobiscum hoc pascha . Quod schema dicitur taus benedicam te; et, multiplicans multiplicabo semen tuum . Sed ille solus est qui desiderio desideravit mori, quando se pro omnium salute offerebat occidi; ut pretiosus sanguis ejus mundum redimeret, ne diabolus eum adhuc iniqua praesumptione vastaret. Voluntas vero labiorum ejus fuit, quando spiritibus imperabat immundis, languores diversos sermonis sui sanabat imperio, praedicationes quoque suas devotis mentibus inserebat. Constat enim in nullo voluntatem ejus fuisse frauda
Abbreviated transcription (Latin):
ta geñalis. Exaltare dñe ĩ uirtute
tua. cantabimꝰ et psallemꝰ uirtutes
tuas. E xaltare dr. id resurrectõe ma¬
gnificare. Tũc eĩ abhumilitate sus¬
cepta. exaitatꝰ cognoscit: qñ ĩgła

Expanded text:
 Vers. 14. Exaltare, Domine, in virtute tua; cantabimus et psallemus virtutes tuas. Exaltare dicitur, id est resurrectione magnificare. Tunc enim ab humilitate suscepta exaltatus cognoscitur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tçia speties sillogismoꝵ. ꝑ quos diale¬
tiai subtilissimis disputationib que
ꝓbare nitunt᷑ ostendũt. Hec moueat
qd̾ in istis partib nõ sũt eadẽ u̾ba. que
clialetici ad instruedos rudes longo
pot tẽpore formaũunt. In p̃dicatõib
eĩ sactis argumentũ quidẽ ip̃m po̾it᷑.
s sublibtate ũboꝵ. modo reliqua uĩ
deamꝰ. In ueniatur manꝯ tua oĩbꝰ
inimicis tuis. dextã tua inueniat
õs qui te odetũt. Uenit ad t̾ciam di¬
repperiat᷑. Afflictos cõu̾̃tas inimicos.
quia tuis regulis mũdi delectatõne
dissentuit. de quib ait apłs. Qm̃ ficũ¬
adhuc muici ẽẽmus recõciliati sumꝰ
deo ꝑ mortẽ filii eiꝰ: multomagis re¬
conciliati salui crimus. S isti tam¬
diu dicunt᷑ mimici. donec dbłi sua¬
sionib inclucunt᷑. Ceter quando.
ad xp̃m clñm redeunt. et serui. et fi¬
t̃a tua ĩueniat om̃s qui te oderunt.
bdic illud iudicii temꝑs adũtitur.¬

Expanded text:
tertia species syllogismorum per quos dialectici subtilissimis disputationibus quae probare nituntur ostendunt. Nec moveat quod in istis partibus non sunt eadem verba quae dialectici ad instruendos rudes longo post tempore formaverunt; in praedicationibus enim sacris argumentum quidem ipsum ponitur, sed sub libertate verbour manus tua omnibus inimicis tuis; dextera tua inveniat omnes qui te oderunt. Venit ad tertiam direperiatur: afflictos convertas inimicos, qui a tuis regulis mundi delectatione dissentiunt: de quibus ait Apostoluiliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati, salvi erimus . Sed isti tandiu dicuntur inimici, donec diaboli suasionibus inducuntur; caeterum quando ad Christum Dominum redeunt, et servi et fitera tua inveniat omnes qui te oderunt. Hic illud
Abbreviated transcription (Latin):
corona. et totiꝯ mundi catulũ me¬
rito pot̾imus adũtere. ĩ quo gene¬
ralis significatur ecc̃a. qd̾ schema
dicitur characterismos. ic iformato
uł descriptio. que siue rem absentẽ. sil
Hoc et in laude et inuituꝑatõe fieri

Expanded text:
di circulum merito poterimus advertere; in quo generalis significatur Ecclesia. Quod schema dicitur characterismos, id est informatio vel descriptio, quae sive rem absentem, siveHoc et in laude, et in vituperatione fieri
Abbreviated transcription (Latin):
nõ potãt humanus sensꝰ attingẽ:
nisi eã insubsequentibus mirabili
expositione declararet. Hoc scema di
efexegesis. latine explanatio. Ham
et głam et magnum decꝰ. tempꝰ ui¬
detur significare iuclicii. ubi in deitate¬
sua altissimus apparebit. habens gła
de iuditio. decorem demaiestate. Qm̃¬
Gradatim descendit adillã głam de¬
sit fine concludi. Uerũ hec ũba pia:
ex aminatione pensanda st̃: ut tante
tei nob̃ elucere possit archanũ. Multic
locis iã diximus suscipiendũ ẽẽ ꝓpter
mẽbroꝵ qd̾ ip̃i dño saluatori non pͭ
conuenire. sic̃ et pattes ñi similia lo¬
ca exposuisse declarantur. Qua ꝓpter
letificabis eum ingaudio cũ miltu
tuo: sustipiendum ẽ de uno quoq
fidelium: de quib et alt̾ psalmus
dicturus ẽ. Et habitabunt recti cũ

Expanded text:
non poterat humanus sensus attingere, nisi eam in subsequentibus mirabili expositione declararet. Hoc schema dicitur epexegesis, Latine explanatio. Nam gloria et magnum decus, tempus videtur significare jusua Altissimus apparebit, habens gloriam ex judicio, decorem de majestate. Gradatim descendit ad illam gloriam desit fine concludi. Verum haec verba pia examinatione pensanda sunt, ut tantae rei nobis elucere possit arcanum. Multis locis jam diximus suscipiendum esse prm, quod ipsi Domino Salvatori non potest convenire; sicut et Patres nostri similia loca exposuisse declarantur. Quapropter laetificabis eum in gaudio cum vultu tuo, suscipiendum est de unoquoque fidelium, de quibus et alter psalmus dicturus est: Et habitabunt recti cum
Abbreviated transcription (Latin):
simi nõ cõmouebitur. Dicit causa
quare tantũ munus accepit. qr rex
iste qui inpassione sua tribꝰ liguis
legebat᷑ ascripto. scd̾m homine̾ spera¬
uit incño. ut agnoscamꝰ nisi suppli¬
cit᷑ postulando. ad eiꝰ nõ posse nos mi¬
sericordiã ꝑuc̃ire. Sequitur. ⁊ etnita¬
tis huiꝰ causa ꝓbabilis quia nescit:

Expanded text:
simi non commovebitur. Dicit causam quare tantum munus acceperit: quia rex iste qui in passione sua tribus linguis legebatur ascriptus, secundum hominem speravit in Domino, ut agnoscamus, nisi suppliciter postulando, ad ejus non posse nos misericordiam pervenire. Sequitur etiam aeternitatis hujus causa probabilis: quia nescit a
Abbreviated transcription (Latin):
iudicaturꝰ ẽ mundũ: qui eũ oder.
pene ppetuitate dãpnandi sunt.
Pones eos ut clibanũ ignis ĩtẽpore
uultus tui. Clibamis est. coquẽdis
panib enei uasculi deducta rotũdi¬
tas. que sub urentib flãmis. ardet
incrinseco. In qua similitudĩe meri¬
to pc̃cores ponunt᷑. qui ĩfuturo iudi¬
tio et merore animi. et penali excru¬
ciatõe torquendi sunt. quia contra
regulas ciñi obstinata mẽte uixer̃.

Expanded text:
us est mundum; et qui eum oderunt poenae perpetuitate damnandi sunt. Vers. 9. Pones eos ut clibanum ignis in tempore vultus tui. Clibanus est coquendis panibus aenei vasculi deducta rotunditas, quae sub urentibus flammis ardet intrinsecus. In qua similitudine merito peccatores ponuntur, qui in futuro judicio, et moerore animi, et poenali excruciatione torquendi sunt, quia contra regulas Domini obstinata mente vixerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eande figurã ũmicos ip̃iꝰ lic̃ uari¬
is suppliciis affugendos. ut quantũ
ille mirabilis. tantũ isti redderent᷑
cii. pulcherrima narratõe describitur.
Illos eĩ ꝑcc̃ores qui se actuũ suor ma¬
lignitate discrtiant cliscruciant.
rra dm̃i clicit ẽẽ turbandos. ꝙͣdo au¬
cliẽt ite ĩ ignẽ et̾nũ. Et istã senten¬
tiã consequitur: ut ꝑpetua fiama de¬
uorent᷑. Dã iussionẽ dñi nilla mo¬
ra fubsequitur. s mox ut dise̾rnit
impletũ ẽ. Iste tamẽ ignis sic aͥssu¬
mit ut fuet. sic seruat ut cruciet.
dabiturq miseris uita mortalis.

Expanded text:
per eamdem figuram inimicos ipsius dicit variis suppliciis affligendos, ut quantum ille mirabilis, tantum isti redderenturcii pulcherrima narratione describitur. Illos enim peccatores qui se pro actuum suorum malignitate discruciant, ira Domini dicit esse turbandos, quando audient: Ite in ignem aeternum ; et istam sententiam consequentur, ut perpetua flamma devorentra subsequitur, sed mox ut decernit impletum est, iste tamen ignis sic absumit ut servet, sic servat ut cruciet, dabiturque miseris vita mortalis
Abbreviated transcription (Latin):
diluta ẽ. Quadraginta qͦ
diebꝰ sc̃s moyses abescis:
corporeis temperauit. ut di¬
uina colloquia mereretur.
Eodem modo helias. suffugi¬
ose corporee refectionis abx¬
tinuit. Ip̃e quoq dominus
tothidem diebus hac nocti¬
bus ienmauit. ut nobis:
formam beate purificatio¬
nis ostenderet. quadragesi¬
me quin etiam ip̃i docem᷑
exemplo. P̾mictitur tempꝰ
abstinentie. ut delutis sor¬
dibꝯ pcc̃orum. ad resurrectio¬
nem clñi puris mentibus
accedamus. Qua ꝓpt̾ hunc
psalmum int̾iua iucdicemꝰ
sacramenta repositum. que
animas nr̃as celesti purifica¬
tione mundificant. maxi¬
me quando  de clemosina ꝓ
noscitur purgatio pcc̃orum.
Logitur enim. sicut aqua ex¬
tinguit ignem. sic elemosina
mosine largitorem. multi¬
plici eum benelictione cõce¬
lebrans. sccło głosam dñi
suam memorat passionẽ.
tc̃io ad confirinandam sꝑem

Expanded text:
diluta est. Quadraginta quoque diluta est. Quadraginta quoque diebus sanctus Moyses ab escis corporeis temperavit, ut divina colloquia mereretur. Eodem modo Elias suffugio se corporeae refectionis abstinuit. Ipse quoque Dominus totidem diebus ac noctibus jejunavit, ut nobis formam beatae purificationis ostenderet. Quadragesimae quin etiam ipsius docemur exemplo. Praemittitur tempus abstinentiae, ut dilutis sordibus peccatorum ad resurrectionem Domini puris mentibus accedamus. Quapropter hunc psalmum inter illa judicemus sacramenta repositum, quae animas nostras coelesti purificatione 139 mundificant; maxime quando de eleemosyna prrie fieri noscitur purgatio peccatorum. Legitur enim: Sicut aqua exstinguit ignem, sic eleemosynaemosynae largitorem, multiplici eum benedictione concelebrans. Secundo gloriosam Dominus suam commemorat passionem. Tertio ad confirmandam spem
Abbreviated transcription (Latin):
putatur. qui et odem fine
concluclitur. Conclusio.
Agnifica et suauissima
ũba. sensus nr̃os medu¬
llitus intraũunt. quando
ip̃m audiuimus docentẽ.
quem adoramus auctorẽ.
Nam licet uiũsos psalmos
magno honore uenemur.
nescio quid tamen dulciꝰ
accipitur. cum aliquid de
sc̃a incarnatione ꝓfertur.
Om̃is enim fidelis gracissi¬
me suscipit. ꝑ quam noscit᷑
ẽẽ lib̾atus. Et respice quo
ordine psalmi huius cõtex¬
tio disponatur. Primumlo¬
quitur eccłã quasi iudes do¬
cens. quasi trepidos confor¬
tans. quasi incompositos
p̃parans. ut sequentia u̾ba
dñi saluatoris lipenti aĩm̾o
salutarit̾ ppłs pparatus au¬
diret. Explicit psalmꝰ .xxx.
E rba ista frequentiusu
nobis iam debent cẽ notissia.
S ut breuiter dicta tangamꝰ.
om̃ia diriguntur ad dnm xͣ.
mum quod inquadragena¬
ro numero noscitur colloca
tus. qui calculus enuindatio¬
ni et purificationi frequent᷑
aptatur. Quadraginta eĩ
diebus fuso cliluuio. ab ini¬
quitatibꝰ hominum tr̃a

Expanded text:
putatur, qui et eodem fine concluditur. Conclusio psalmi. Magnifica et suavissima verba sensus nostros medullitus intraverunt, quando ipsum audivimus docentem, quem adoramus auctorem. Nam licet universos psalmos magno honore veneremur, nescio quid tamen dulcius accipitur, cum aliquid de sancta incarnatione profertur. Omnis enim fidelis gratissime suscipit, per quam noscitur esse liberatus. Et respice quo ordine psalmi hujus contextio disponatur. Primum loquitur Ecclesia quasi rudes docens, quasi trepidos confortans, quasi incompositos praeparans, ut sequentia verba Domini Salvatoris libenti animo salutariter populus praeparatus audiret. EXPOSITIO IN PSALMUM XL. Verba ista frequenti usu nobis jam debent esse notissima; sed breviter dicta tangamus, omnia dirmum, quod in quadragenario numero noscitur colltus; qui calculus emundationi et purificationi frequenter aptatur. Quadraginta enim diebus fuso diluvio ab iniquitatibus hominum terra
Abbreviated transcription (Latin):
nebras accepit. tra conttemu¬
it. uelum templi scissum est.
Et cum hec tanta fuerint os¬
tensa miracilla. non sunt
tamen comisi faciente duri¬
tia. Temptaiiunt uo q̃do dyxe¬
runt. dic nob̾ si tu es xp̃c. Ideri¬
serunt. quando crucitixo impu¬
tabant. sicut matheus euglista
testatur. Similiter et princi¬
pes sacerdotum deridentes eũ
cum scribis et phariseis dicebat.
Alios saluos fecit. se ip̃m saluũ
facere non pot̾: Genus autez
istud locutionis. tunc adhibet᷑.
quando res aliqua salmmfa

Expanded text:
nebras accepit, terra contremunebras accepit, terra contremuit, velum templi scissum est ; et cum haec tanta fuerint ostensa miracula, non sunt tamen conversi faciente duritia. Tentaverunt vero quando dixerunt: Dic nobis si tu es Christus ? Deriserunt, quando crucifixo imputabant, sicut Matthaeus evangelista testatur: Similiter et principes sacerdotum deridentes eum cum scribis et Pharisaeis dicebant: Alios salvos fecit, seipsum salvum facere non potest . Genus autem illud locutionis tunc adhibetur, quando res aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
deos dilexisse testetur. Con¬
tristatum se tamen iuste com¬
memorat. quia incunctis fi¬
dem iuenire non potuit. quã
magnoꝑe querebat. Si quis
enim nob bene uellet necesse
ẽ ut contristetur. quando in
nobis non pot repperire quod
pie contristaretur. iudei impi¬
a lib̾tate letabantur. S diũ¬
sa crit ista retributio. Xp̃e
gandebit de tristitia sua. iude¬
ĩ de ꝓpria erunt exultatione
crucianli. Ham beati sunt.
qui ꝓot̾ iusticiam lugent. et
miseri. qui in epta gratulati¬
one suꝑbiunt. Exponit etiã
casum pessime cecitatis. qua
indĩm suum tormenta p̃pa¬
rabant. que in ip̃os erant ius¬
ticie compensatione reddi¬
tura. Hoc ẽ enim quod dicit
et ignoraũunt. quia in eos:
et deriserunt derisus stridert¬
et in me dentibus fuis. Idost
impie temeritatis excessum.
dicit que iuideis acciderunt.
neo tamen obstinationem
eorum. commemorat potiris¬
se com̃ti. Dissoluti sunt uti¬
q cum inpassione dñi solte¬

Expanded text:
daeos dilexisse testetur, condaeos dilexisse testetur, contristatum se tamen juste commemorat, quia in cunctis fidem invenire non potuit, quam magnopere quaerebat. Si quis enim nobis bene velit, necesse est ut contristetur, quando in nobis non potest reperire quod pie contristaretur, Judaei impia libertate laetabantur. Sed diversa erit ista retributio: Christus gaudebit de tristitia sua, Judaei de propria erunt exsultatione cruciandi; nam beati sunt qui propter justitiam lugent , et miseri qui inepta gratulatione superbiunt. Exponit etiam casum pessimae caecitatis: quia in Dominum suum tormenta praeparabant, quae in ipsos erant justitiae compensatione reditura. Hoc est enim quod dicit: Et ignoraverunt: quia in eos het deriserunt derisu; striderunt in me dentibus suis. Post impiae temeritatis excessum, dicit quae Judaeis acciderint; nec tamen obstinationem eorum commemorat potuisse converti. Dissoluti sunt utique, cum passione Domini sol te
Abbreviated transcription (Latin):
at. Sienim in pcc̃oribus fu¬
iss oꝑata. non comũsa utiq s
diceretur effusa. Sicut proxi¬
mum sicut frẽm nr̃m ita com¬
placebam.tãqͣm lugens cõ¬
ttistatus sic humiliabar..
Quantum adeloquentiam
latinam. ꝓrimo et frĩ compla¬
cuisse nos clicimus. s hic mu¬
tatus ẽ imium casus. Pro a¬
blatuus enim. accusatiui st̃
põiti. Que figura dicitur an¬
tiptosis. quando casus pro
casu ponitur. Hicit enim. sic̃
de ꝓximo sicut de fr̃e nr̃o. ita
m̃ complacebam. id de coꝵ
affinitate gaudebam. quĩ
me hostiliter insequebant᷑.
Ip̃a ẽ enim ꝑfecta retributio.
si ꝓ odio gr̃a: si beneficium ꝓ
lesione prestetur. Compla¬
cebat enim millis domino.
quando eos docebat ne delin¬
querent. quando ꝓip̃ĩs pr̃i
incruce positus supplicabat.
Sequitur. Taqͣm lugens
et contristatus. sic humilia¬
bar. Illa dñi scĩtas et ĩpẽsa
karitas quam docebat. quã¬
uis sicut fr̃s et ꝓximos se iu¬

Expanded text:
at. Si enim in pectoribus fuat. Si enim in pectoribus fuisset operata, non conversa utique, sed diceretur effusa. Vers. 17. Sicut proximum, sicut fratrem nostrum ita complacebam, tanquam lugens et contristatus sic humiliabar. Quantum ad eloquentiam Latinam proximo et fratri complacuisse nos dicimus: sed hic mutatus est nominum casus; pro dativis enim accusativi sunt positi. Quae figura dicitur antiptosis, quando casus pro casu ponitur. Dicit enim sicut de proximo, sicut de fratre nostro, ita mihi complacebam; id est de eorum affinitate gaudebam, qui me hostiliter insequebantur. Ipsa est enim perfecta retributio, si pro odio gratia, si beneficium pro laesione praestetur. Complacebat enim in illis Dominus, quando eos docebat ne delinquerent, quando pro ipsis Patri in cruce positus supplicabat. Sequitur, tanquam lugens et contristatus sic humiliabar. Illa Domini sanctitas et impensa charitas quam docebat, quamvis sicut fratres et proximos se Ju
Abbreviated transcription (Latin):
retributionem iniquam cli¬
rumpe. Frange esurienti pa¬
nem titum. et paupes sine ter¬
to induc intonum tuam.
Si uidetis nudum cooperi.
et domesticos seminis tui ñ
despicies. Tunc erumpet ma¬
tutinum lumen tuum. et:
sanitates tue cito orientur.
Et p̃cedet ante te iusticia tu¬
a. et maiestas dñi cirtumda¬
bit te. et tunc clamabis. et
deus eraudiet te. Adhuc te
loquente. dicet ecce ad sum.
et cetera que textus ille mi¬
rabilis. celesti mimere polli¬
cetur. Ita magister bonus:
qd̾ ꝓpħarum predixetat lib̾s.
humanatus euidentibus
monstrauit exemplis. Ad¬
didit quoq secretiorẽ causã.
que bene euglica similitu¬
dine teseratur. Dicit enim
dominus discipulis suis.
Intrantes aute in domum
salutate cam dicentes. pax
huic domui. Et si quidem fu¬
erit domus illa cligna. pax
ur̃a suꝑ eam. sin autem nõ fu¬
erit digna. pax ur̃a aduos reũ¬
tetur. Talis est et ista orõ que
fundebatur a domino. Ham
dum eam de testabiles nidei

Expanded text:
retributionem iniquam disretributionem iniquam disrumpe; frange esurienti panem tuum, et pauperes sine tecto induc in domum tuam. Si videris nudum, cooperi, et domesticos seminis tui non despicies. Tunc erumpet matutinum lumen tuum, et sanitas tua cito orietur. Et praecedet ante te justitia tua, et majestas Domini circumdabit te. Et tunc clamabis, et Deus exaudiet te, adhuc te loquente dicet: Ecce adsum , et caetera, quae textus ille mirabilis coelesti munere pollicetur. Ita Magister bonus, quod prophetarum praedixerat libris, humanitus evidentibus monstravit exemplis. Addidit quoque secretiorem causam quae bene evangelica similitudine reseratur. Dicit enim Dominus discipulis suis: Intrantes autem in domum salutate eam dicentes: Pax huic domui. Et si quidem fuerit domus illa dira super eam; sin autem non fuerit digna, pax vestra ad vos revertetur . Talis est et ista oratio quae fundebatur a Domino. Nam dum eam detestabiles Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
tem magnam humilem uo¬
to deicimus. quam figuram
et in hoc et insubsequentibꝰ
uetsibus diligens lector ag¬
agnoscis. Et consitera uer¬
bum celestis pacientie. Nõ
causis. ubi aliquid ĩportune
suggestum tecliosa uolim¬
tate suscipimus. Et humi¬
liabam in ieiunio animam
meam. et oro mea insim mo
conũte̾. Ieiunium dñi fuit.
quando nefanda obstinatõe
cduratos non inueniebat:
quos incpulas spuales as¬
sumeret. Hec enim fuit steri¬
litas anime ip̃iꝯ quod et ieiu¬
nium. Iciunum enĩ dictũ ẽ
quasi meclium. qd̾ abstinentes
diutius ad inediam usq per¬
ducit. Ieumauit gͦ dominus.
quia se ei increcdula turba sb̾¬
traxerat. Pot etiam et ieiu¬
nium corporale domino con¬
uenire qm̃ quadraginta die¬
bꝰ et noctibus ieumauit ĩ mõ¬
te. s illd̃ ꝑfecto ẽ ieiunioͣ. de qͦ
isaỹas dicit. Solue omne uĩ¬
culum iniquitatis. dissolue
obligationes uehementiu
cõmutationum. dimitte af¬
flictos in remissionẽ. et om̃e

Expanded text:
rem magnam humili vorem magnam humili voto dejicimus. Quam figuram et in hoc, et in subsequentibus versibus diligens lector agnosces. Et considera verbum coelestis patientiae; non causis, ubi aliquid importune suggestum taediosa voluntate suscipimus. liabam in jejunio animam meam, et oratio mea in sinu meo convertebatur. Jejunium Domini fuit, quando nefanda obstinatione duratos non inveniebat, quos in epulas spirituales assumeret. Haec enim fuit sterilitas animae ipsius, quod et jejunium. Jejunium enim dictum est quasi inedium, quod abstinentes diutius ad inediam usque perducat. Jejunavit ergo Dominus, quia se ei incredula turba subtraxerat. Potest etiam et jejunium corporale Domino convenire, quoniam quadraginta diebus et noctibus jejunavit in monte ; sed illo perfecto jejunio de quo Isaias dicit: Solve omne vinculum iniquitatis, dissolve obligationes vehementium commutationum, dimitte afflictos in remissione, et omnem
Abbreviated transcription (Latin):
runt. quod retributionis ge¬
nus. malorum om̃ium ꝓba¬
tur exemplum tremum
sterilitas quoq anime fu¬
it.quando magister bonus
in ip̃is fructum fidei repperi¬
re non potuit. nec pectora eo¬
rum creduutatis getmnina
reddidetunt. que saxeo stu¬
pore durata sunt. S ne iu¬
dei se leuiter estiment ad dic¬
tos huic sterilitati. et inficul¬
nea illã eugłio teste maledix̃.
inqua fructus omnino nõ rep
cilicio. Cilicium fit ex eclis
aspum setigerumq tegunĩ¬
tum. qui ad delicta uire teffer¬
rum parte sunt põiti. Ergo
dominus quia carnem poc̃i
assumpsit: scilicium se indu¬
isse commemorat. Nam si
ystorice accipias. nũquã eũ
legis usum fuisse cilicim.
Ergo dum iudei ꝑ contume¬
lias et iisidias ẽẽnt molesti.
ulle cliuinitatem suam car¬
nis uelamine tenebrosis m̃¬
tib occultabat. quia nõ me¬
rebantur agnoscere. quem
tali impietate tractabant.¬
Loxc scema mettiasmos. id
meclioctitas dicitur. quotiẽs

Expanded text:
runt; quod retributionis gerunt; quod retributionis genus malorum omnium probatur extremum. Sterilitas quoque animae fuit, quando Magister bonus in ipsis fructum fidei reperire non potuit; nec pectora eorum credulitatis germina reddiderunt, quae saxeo stupore durata sunt. Sed ne Judaei se leviter aestiment addictos huic sterilitati, et in ficulnea illa Evangelio teste maledixit, in qua fructus omnino non repecilicio. Cilicium fit ex haedis asperum 116 setigerumque tegumentum: qui ad delicta jure referrum parte sunt positi. Ergo Domassumpsit, cilicium se induisse commemorat: nam si historice accipimus, nusquam eum legimus usum fuisse cilicio. Ergo dum Judaei per contumelias et insidias essent molesti, ille divinitatem suam carnis velamine tenebrosis mentibus occultabat; quia non merebantur agnoscere quem tali impietate tractabantHoc schema metriasmos, id est mediocritas dicitur, quoties
Abbreviated transcription (Latin):
rapere. uescit opprimere. Igno¬
rabat enim dominus blas¬
phemare: quod el et princeps
sacerdotum scissis uestibus
imputauit. quando dixit. ui¬
debitis filium hominis sedẽ¬
tem ad dext̾am patris. et sb̾¬
secutus ẽ princeps iudeorũ.
blasphemauit.quid adhuc
egemꝰ testibus: S qualetes¬
timonium fuerit. subsequẽti
ũbo declarauit. ut eoͣs nõ di¬
ceret conuicisse: s interroga¬
sse. quasi non de sua integri¬
tate confisus. s de aliena uo¬
ce sollicitus. He quo loco ma¬
theus englista sicait. Pouis¬
sime aucem uenerunt falsi
testes. et dixerunt. Aucliui¬
mus hunc dixisse. possum
destruere templum hoc : ⁊c̃.¬
Rectibuebant mͥ mala pro
bonis sterilitatem anime.
mee.Hon potuit aliquid noc
breuius nec elegantius di¬
ci beneficia dñi. actusq uide¬
orum. singulis sunt sermo¬
nib explicatata. id mala
ꝓbonis. scilicet quia dũ ille
uitam credentib contuliss:
isti mortem reddere malue¬

Expanded text:
rapere, nescit opprimere. Ignorapere, nescit opprimere. Ignorabat enim Dominus blasphemare, quod ei princeps sacerdotum scissis vestibus imputavit, quando dixit: Videbitis Filium hominis sedentem ad dexteram Patris ; et subsecutus est princeps Judaeorum: Blasphemavit; quid adhuc egemus testibus? Sed quale testimonium fuerit, subsequenti verbo declaravit; ut eos non diceret convicisse, sed interrogasse, quasi non de sua integritate confisus, sed de aliena voce sollicitus. De quo loco Matthaeus evangelista sic ait: Novissime autem venerunt duo falsi testes, et dixerunt: Audivimus hunc dixisse: Possum destruere templum hoc Retribuebant mihi mala pro bonis, sterilitatem animae meae. Non potuit aliquid nec brevius nec elegantius dici. Beneficia Domini actusque Judaeorum singulis sunt sermonibus explicata, id est mala pro bonis; scilicet quia dum ille vitam credentibus contulisset, isti mortem reddere malue