comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
chi nobi sergo immin& ostendere. quomodo ioseph dicitur secundum matheum qui¬
dem patrem habuis seia cob quideducitur. perso lomonem : secundum lucam uero heli
qui deducitur permathan ut que isti ipsi idestia cobetheli. quierantduo fratres ha¬
bentes aliu squidem mathan. alius autem melchi patrem ex diuerso genereueni¬
entẽs &iam istiio seph auies seuide antur estergo modus istemathanet melchi
diuersis temporibus. deunaeademq uxore estha nomine. singulos filios procreart̃
quia mathan qui persa lomonem descendit. uxoremeam primus acciperat. etrelic¬
touno filioiacobnomine defuntus est postcuius obitum qm̃ lexiuduam aliouiro
non u&at nubere melchi qui ꝑmathan genusdicit. cumesse exeademtribu sed ñ
ex eodem genere : Relictam mathȩ accepituxorem ex quaetipse suscepit filium
nomineheli perquod ex diuerso patrum genero efficiuntur. ia cobetheli. uteri¬
nifratres quorum alter idestiacob fratris helis neliberis defuncti uxorem ex ma¬

Expanded text:
 Nobis ergo imminet ostendere quomodo Joseph dicatur secundum Matthaeum quidem patrem habuisse Jacob, qui deducitur per Salomonem; secundum Lucam vero Heli, qui deducitur per Nathan, atque isti ipsi, id est, Jacob et Heli, qui erant duo fratres, habentes alius quidem Mathan, alius veentes, etiam isti Joseph avi esse videantur. Est ergo modus iste: Mathan et Matthat diversis temporibus de una eademque uxore, Cestha nomine, singulos filios procrearunt, quia Mathan, qui per Salomonem descendit, uxorem eam primus acceperat, et relicto uno filio, Jacob nomine, defunctus est. Post cujus obitum, quoniam lex viduam alii viro non vetat nubere, Matthat, qui per Nathan genus ducit, cum esset ex eadem tribu, sed non ex eodem genere, relictam Mathae accepit uxorem, ex qua et ipse suscepit filium nomine Heli: per quod ex diverso patrum genere efficiuntur Jacob et Heli uterini fratres, quorum alter, id est, Jacob, fratris Heli sine liberis defuncti, uxorem ex ma
Abbreviated transcription (Latin):
faciem et salua factaest anima mea neq: enim fasest de aliquo angelorum¬
uelcaelestium uirtutum ista sentire . Nullum enimeorum siquando mortalib:
praecipiuntur ades se mandato d nm̃ ueldm̃ diuinus sermo commemorat: Hic &ua
ibũ successore morsencum adstetiss& percunctatiq ei qui sess&. responsi s eui¬
dentissimis designauitdicens: Srinceps mlitiae uirtutumd ni ego sum. Cũq
his auditis adorass& famulus ut decebat: Solue inquit ad eum corrigiam calci¬

Expanded text:
faciem, et salua facta est anima mea. vel coelestium virtutum ista sentire. Nullum enim eorum, si quando mortalibus ex coelesti percipiuntur adesse mandato, Dominum vel Deum divinus sermo commemorat. Hic etiam Jesu successori Moysi cum astitisset percunctanti quis esset, responsis evidentissimis assignavit dicens: princeps militiae virtutum Domini ego sum. Cumque his auditis adoraret famulus, ut decebat, solve, inquit ad eum, corrigiam calce
Abbreviated transcription (Latin):
nem gerere: Ex solaigitur suspioneherodis. uincs incastellum mache¬
runta abducitur iohannes ibique obtrucatur: ictenus deio hanne
ihĩ sapiensuir. sitamenuirum eum nominare fasest: Eratenim mirabiliumope¬
rum effeccor: Doctorq: hominunreorum qui libenter quȩ uera sunt audiunt : Et
multos quidem iudeorum multos &iam ex gentilibus sibi adiun xit xp̃s hic
uus secundum quod diuinitus inspirati proph&ae. uel haeclielalia deeo innu¬
mera miracula futura esse praedixerant. sed et in hodiernum : xp̃ianorũ
qui ab ipso nuncupati sunt et nomen perseuerat et genus: haeccum ipse¬

Expanded text:
nem gerere. Ea sola igitur suspicione Herodis vinctus in castellum Machenem gerere. Ea sola igitur suspicione Herodis vinctus in castellum Macherunta abducitur Iohannes ibique obtruncatur. Haec de Iohanne. vir, si tamen virum eum nominari fas est. Erat enim mirabilium operum effector doctorque hominum eorum, qui libenter quae vera sunt audiunt, et multos quidem Iudeorum, multos etiam ex gentibus sibi adiunxit et credebavus, secundum quod divinitus inspirati prophetae vel haec vel alia de eo innumera miracula futura esse predixerant. Sed et in hodiernum Christianorum, qui ab ipso sunt nuncupati, et nomen perseverat et genus. Hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
uidebatur ideoperisse herodis exercitum quod in eum satis iust eultio diuina
commotasit prouindicta io hannis qui uocabatur baptista. Quem puniuit he¬
rodes uirum ualde bonum qui praecipiebat iudaeis. uirtutio peram daro : ius¬
titiam interse inuicem custodire : & indm̃ seruare pi&atem perbaptis mum
inunum coire: hocenim pacto baptismum acceptabile fore: si non solum ad
luenda peccata sumatur : Verum et ad castimoniam corporis atq ammae iusti¬
tiam purificationem que seru&ur omnib pariteruir tutem uelut signauilũ
& custodia quaedam fidelis babeatur: Quecum abeo perprecepta huiuscemo¬
di docerentur atq ad audiendum eum per plurima multitudo concurrer&
Veritus hero des ne forte doctrinaeeius persuasione populi asuo regnodis¬
cederent : Videbatenim quod praeceptis eius ac monitis. oboedire i n om¬
nibus plebsess& parata. melius credidit. priusquam noui aliquid fieret an¬
ticipare hominemnece. quam postmodum turbatis rebus. seram paenitudi¬

Expanded text:
videbatur ideo perisse Herodis exercitum, quod in eo satis iuste ultio divina commota sit pro vindicta Iohannis, qui vocabatur baptista, quem punivit Herodes, virum valde bonum, qui precipiebat Iudeis virtuti operam dare, iusticiam inter se invicem custodire et in Deum servare pietatem, per baptismum in unum coire. Hoc enim pacto baptismum acceptabilem fore, si non solum ad abluenda peccata sumatur, verum et ad castimoniam corporis atque ad animae iusticiam purificationemque servetur omniumque pariter virtutum velud signaculum et custodia quaedam fidelis habeatur. Quae cum ab eo per precepta huiuscemodi docerentur, atque ad audiendum eum perplurima multitudo concurreret, veritus Herodes, ne forte doctrinae eius persuasione populi a suo regno discederent – videbat enim, quod preceptis eius ac monitis obedire in omnibus plebs esset parata –, melius credidit, priusquam novi aliquid fieret, anticipari hominem nece quam postmodum turbatis rebus seram penitudi
Abbreviated transcription (Latin):
sequer&ur effectum.: Deniq postresurrectionem atq ascensionemdnĩ
ad caelos: Thos mas a postolus ex commonitione diuina thaddeumquen¬
damunum ex septuaginta discipulis. ad edis senamuuitatem eu angelis¬
tam et praedicatorem uerdĩ emittit. Simul et quae ad nõ promissa fueraas
impl&urum. haec in arcͥiuis publicis edissenȩ uuitatis. In quatunc supra¬
dicis abgarus regnauit. itadiscripta repperimus: in his cartis quae gestare¬
gis abgariseruata anti quitus continebant: & ut eui dens. dictorum ueritas
fiat . ipsarum exemplaria episto larumrex syrorum linguatrans lata pone

Expanded text:
s. dicit: Denique post resurrectionem atque ascensionem Domini ad coelos, Thoma apostolus ex commonitione divina Thaddaeum quemdam, unum ex 70 discipulis, ad Edessenam civitatem evangelistam et praedicatorem verbi Dei mittit, simul et quae a Domino promissa fuerant impleturum. Haec in archivo publico Edessenae civitatis, in qua tunc supradictus Abgarus regnavit, ita descripta reperimus, in his chartis quae gesta regis Abgari servata antiquitus continebant. Et ut evidens dictorum veritas fiat, ipsarum exemplaria epistolarum ab Abgaro ad Salvatore
Abbreviated transcription (Latin):
nono coniunximus libro & in ipsõ eusebii narrationis dedimusfinem. Detimum uero uel uonde¬
amum librum nos conscripsimus partim exmaiorumtraditionibus partime hisquaenoftra
lam memoria conprehenderat e cosuel ut duospisciculos sũ prascriptis panibus a ddidimis
quossitu uel probaueris uel bene dixeris. pracerto confidam quadsũfficient turbis contin&
autem omnecpus res inecclagestas a saluatoris ascensione & de inceps. Nr iuero duo libelli
a temporibus constantini postpersecutionem usq adobitum theodosii augusti huec contin&

Expanded text:
nono conjunximus libro, et in ipso Eusebii narrationi Al. narrationis dedimus finem. Decimum vero et undecimum librum nos conscripsimus partim ex majorum traditionibus, partim ex his quae nostra jam memoria comprehenderat; et eos velut duos pisciculos supra scriptis panibus addidimus. Quos si tu probaveris, vel benedixeris, pro certo confidam quod sufficient turbis. Continet autem idem omne opus res in Ecclesia gestas a Salvatoris Ascensione, et deinceps. Nostri vero duo libelli a temporibus Constantini post persecutionem, usque ad obitum Theodosii Augusti. EJUSDEM IN
Abbreviated transcription (Latin):
UIIPREOIGITUR SECVNDUM EROIHETIAE FIDEM
natõ in b&bleem iuideae. temporibus supra dicti herodis deorientis par¬
tibus aduentantes quidam uiri ex magorum gente percun tantur ab he¬
rode ubinam es set rex quinuper natus est iudeorum. ad firmantes uidis
se stellam eius inoriente quae sibi &iam duxitineris extͥtis s&. Causa
uero tantae properationis adorandinuper editi regis esse: quibus illeau¬
ditis incredibiliter de territur uerens nestatus sui periditar&ur im perii.
ut uero ex mihaeȩ oraculis. bocus natiuitatis eius apudb& hleem designa¬
tu sest. uno praecepto rexomnes lactantes pueros. non solum apud b& h¬

Expanded text:
isto igitur secundum prophetiae fidem nato in Bethlehem Judae, temporibus Herodis regis, de Orientis partibus adventantes quidam viri ex Magorum gente, percontantur ab Herode ubinam esset rex qui nuper natus est Judaeorum: affirmantes vidisse se stellam ejus in Oriente, quae sibi etiam dux itineris exstitisset; causam vero tantae properationis adorandi ac venerandi nuper editi regis esse. Quibus ille auditis incredibiliter deterretur, timens et verens ne status sui periclitaretur imperii. AUbi vero ex Michaeae oraculis locus nativitatis ejus apud Bethlehem designatu
Abbreviated transcription (Latin):
tamen euangelicum sacramentum proprio laboro captos adder& &iam pisaculo s duris aua¬
gro susum e sequi etpotui quod praeceperas certus quodexdu sibit in pertiaen rae culpis prac¬

Expanded text:
tamen Evangelicum Sacramentum, proprio labore captos adderet etiam pisciculos duos, agtamen Evangelicum Sacramentum, proprio labore captos adderet etiam pisciculos duos, aggressus sum exsequi, ut potui, quod praeceperas: certus quod excusabit imperitiae nostrae culpas, pra
Abbreviated transcription (Latin):
usum latini sermnonis omiserim : consi deraui quad non absque aliquo a postolicac instrtutionis or¬
dine nobis ista praeciperes : Nam & cumdns aliquando esurientib: in deserto auditorum turbis di¬
xiss& ada postolos dateeis uos nanducure : Tilippus unus ex apes tolis intellegenscomagisplendes¬
cere diuine uirtutis in signia siminimorum quorumq ministeris explerentur non protuit
pines a postolicae recnditos pere sed puerulum a dessedicit habentem quinq paines&i duos
pisces quemuerecundȩ ex cusins adiecit. sed haec quid sunt adtantos quomigis in angustis
opibus &u dosperatis darafier& diuna potentia : scien sergo exilis tequas desandere dis¬
ciplinis r cerdatus quead silippi fortasexemplo ubipiscenditur la stempusuidist̃ pueraluĩ
sabrogaueris quipanes quidem quinq si cut uccoperait duiplicatos ad hiber ade xplendum

Expanded text:
usum Latini sermonis amiserim, consideravi quod non absque aliquo Apostolicae institutionis orusum Latini sermonis amiserim, consideravi quod non absque aliquo Apostolicae institutionis ordine nobis ista praeciperes. Nam et cum Dominus aliquando esurientibus in deserto auditorum turbis, dixisset ad Apostolos: Date eis vos manducare: Philippus unus ex Apostolis intelligens, eo magis splendescere divinae virtutis insignia, si minorum quorumque ministeriis explerentur, non protulit panes Apostolicae reconditos perae, sed puerulum adesse dicit, habentem quinque panes, et duos pisces. Quem verecunde excusans, adjecit: Sed haec quid sunt inter tantos ? quo magis in angustis opibus et desperatis clara fieret divina potentia. Sciens ergo ex illis te quoque descendere disciplinis, recordatus quod Philippi fortassis exemplo, ubi pascendi turbas tempus vidisti, puerulum subrogaveris, qui panes quidem quinque sicut acceperat, duplicatos adhiberet, ad explendum
Abbreviated transcription (Latin):
ERITORUM DICVNT ESSEME DICORUMUBIINMINERE VRBIBUS
uel regionibus generales uiderint morbos prouidero aliquod medicamenti uel pocul
genus quo praemuniti homines ab inminenti defendantur exitio. Quod tuquaq: uene¬
rande pater chromati medicine exsaquens genus tem pore quadis ruptis it aliae daustris
a lari coduco gothorum sepestifer morbus infudit & agros armenta uiros longe lateque
uastauit populis tibiado cõmissis feralis exitii aliquad remedium quaerens. perquad egratꝰ
mentes ab ingruentis mali contagione s ubtractȩ inelioribus occupatȩ studiis tenerentur :
in iungis mihi ut ecdesi asticam historiam quam uitruditissimus eu sebius cae sariensis grȩcoser¬
mone conscripserat in latinum conuerterem. Cuius lectione animus audientium uinctus dũ
notitiam perum gestarum auidus p&it :obliuionem qued aminodo malorum que gererentur. ac¬
aperes: A quo ego o pere cum ex cusire meuellem ut pote inferior & inpar & qu intam multi s annis

Expanded text:
eritorum dicunt esse medicorum, ubi imminere urbibus, vel regionibus, generales viderint morbos, providere aliquid medicamenti, vel poculi genus, quo praemuniti homines ab imminenti defendantur exitio. Quod tu quoque, venerande pater CHROMATI, medicinae exequens genus, tempore quo, diruptis Italiae claustris ab Alarico duce Gothorum, se pestifer morbus infudit, et agros, armenta, viros longe Iateque vastavit, populis tibi a Deo commissis feralis exitii aliquod remedium quaerens, per quod aegrae mentes ab ingruentis mali coninjungis mihi ut Ecclesiasticam historiam, quam vir eruditissimus Eusebius Caesariensis Graeco sermone conscripsit, in Latinum vertam: 211-212 cujus lectione animus audientium vinctus, dum notitiam rerum gestarum avidius petit, oblivionem quodammodo malorum, quae gererentur, acciperet. A quo ego opere cum excusare me vellem, utpote inferior et impar, et qui in tam multis annis
Abbreviated transcription (Latin):
dentius & familiarius abrahȩ atq eius familiae quantum faserat dm̃ homini¬
ds̃ abrahae tamquam communis aliquis homo sedenti adilicem mambrae:
Atille ex surgens cum hominẽ uiderit ad orauit ut dm̃ & ueneratur ut dnm
Sedet propriae uocis professione praesentiam secestatur nonignorare diuinã
utiq omnia non ad patrẽ seda adfilium referenda posterioris incarnatio dispen¬
sationis plenius expleta designat: & idem ꝓph&a dauid dicitdedõ Misit

Expanded text:
dentius et familiarius Abrahae atque ejus familiae, quantum fas erat. Deum hominiDominus Abrahae tanquam communis aliquis homo sedenti ad ilicem Mambre. At ille exsurgens cum hominem videret, adorat ut Deum et veneratur ut Deum. Sed et propriae vocis professione praesentiam se testatur non ignorare divinam Patrem, sed ad Filium referenda posterioris incarnatio dispensationis plenius expleta designat. Item Propheta: Misit
Abbreviated transcription (Latin):
tumꝰ quod ali superhuus alu super ⁊y ferini nomine gestum tradunt : Tunc &iam apud antiochiam
epõ ⁊ abe: no defuncto bab: llas ecdesiae suscepit principatum : Apuda lexan driamuero cumhera¬

Expanded text:
tum. Quod alii super hujus, alii super Zeferini nomine tum. Quod alii super hujus, alii super Zeferini nomine episcopo Zebenno defuncto Babylas ecclesiae suscepit principatum. Apud Alexandriam ver
Abbreviated transcription (Latin):
rusextRd constssorum tribus amnis amatim ino persecutione commota. in quibus finem et ꝑ setutionis
fu ncco succedio antherus quicummense una non am plus ministrass&. fabiano sacerdotio dereliquit
t radunt autem fabianõ anthero defuncto cumde agro reuerter&ur unacum amicissuis ẽtuniuer¬
suseidesiae populus pro epõ elegendo in unum coiss& atq aiuis de alio ut fierisol& intalib: condam ar&
nec tamenuulgi sententia cartialiquid obtͥner& ad st&isse & iamipsum interc& eros suro cupientemqi
reiecitus forec et subito perdi pro uidentiam. columbam cȩlitus lapsam figuram ferentemillius quȩ in
sci sp̃s imaginem superihm̃ deftenderat. apudiordanem supercaput adstȩtisse fabiam ad quđ spec¬
taculum oracunctorum oculosq conuersos et omne suclut uno spũ commotus huncesse episcopatu
dignum ꝑdĩiudicium de creuisso eumq continuo cathedrȩ in positum & legittimos acerdotio confirma¬

Expanded text:
inem persecucionis functo succedit Antherus, qui, cum mensem I et non amplius ministrasset, Fabiano sacerdocium dereliquitTradunt autem Fabianum Anthero defuncto, cum de agro reverteretur una cum amicis suis, et universus ecclesiae populus pro episcopo eligendo in unum coisset, atque alius de alio, ut fieri solet in talibus, conclamaret, nec tamen vulgi sententia circa aliquid obtineret, astitisse etiam ipsum inter caeteros scire cupientem, qui rei exitus foret, et subito per Dei providentiam columbam coelitus lapsam, figuram ferentem illius, quae in sancti Spiritus imagine super Jesum descenderat apud Jordanem, supra caput astitisse Fabiani; ad quod spectaculum ora cunctorum oculosque conversos, et omnes velut uno spiritu commotos, hunc esse episcopatu dignum per Dei judicium decrevisse, eumque continuo cathedrae impositum, et legitimo sacerdotio confirma
Abbreviated transcription (Latin):
inlecto sut ipse agi tabat᷑ in luder& . quos plrimo ommu in conuocatos adse. interrogat curnon sa¬
crificarent cũ eis lesuc de sacri ficiisimperar& : atilleocca sio ne minueni ssetem porisrati : ñ possu¬
minquiunt nisi in hiero solrmor tẽplo: ⁊ tanãq p̃cepit lex ȩtacepta ab eore paranditempli licentice in
tantũ n sdentiue ꝑueneit ut aliquis as prophe arũ reddtus uder&ur Igit ⁊ comnib locisato ꝓun¬

Expanded text:
illectos, ut ipse agitabatur, illuderet. Quos primo omnium convocatos ad se interrogat, cur non saillectos, ut ipse agitabatur, illuderet. Quos primo omnium convocatos ad se interrogat, cur non sacrificarent, cum eis lex sua de sacrificiis imperaret? At illi occasionem se invenisse temporis 263 rati: Non possumus, inquiunt, nisi in solo Jerosolymorum templo. Ita namque praecipit lex. Et accepta ab eo reparandi templi licentia, in tantum insolentiae pervenerunt, ut aliquis eis prophetarum redditus videretur. Igitur ex omnibus locis
Abbreviated transcription (Latin):
is senetale aliquid temptare uell&. De c&ero alioquin etillisgloriam. et sibig nominiam que rer& : hunc
the odorumipsi post modum apud antiochiam uidimus : etcumre quireremus ab eosi sensum doloris. h abuis sec
exintegro dicebat doloris sequidem parum sensis se ad st&isse autemquendam iuuenem qui sud anti
sibi linte o candidissimo et sudores absterger&. et aquam frigidam frequenterin funder& : etita seesse
delectatum ut tuncmestior factus sie quando deponide eculeo iussu sest : comminatus igiturimperator
postuictoriã  ꝑsicammelius sexp̃ia nos debellaturum ꝓfectus quidẽẽ sed nuillus redit ibinamq in¬
certuma sius : an abhostib confossos postannu m ec octomens es presumpti augustali simperii &d uitȩ f̃mn¬
feut : tanta uero eius ad decipiendum subtilitas et calliditas fuit ut & iaminfelices uid eosuanis spebius

Expanded text:
isse ne tale aliquid tentare vellet de caetero, alioquin et illis gloriam et sibi ignominiam quaereret. Hunc isse ne tale aliquid tentare vellet de caetero, alioquin et illis gloriam et sibi ignominiam quaereret. Hunc Theodorum ipsi nos postmodum apud Antiochiam vidimus. Et cum requireremus ab eo si sensum doloris habuisset ex integro, dicebat se quidem dolores parum sensisse, adstitisse autem quendam juvenem, qui sudanti sibi, linteo candidissimo et sudores Al. delectatum, ut tunc moestior factus sit, quando deponi de eculeo jussus est. Comminatus igitur Imperator, post victoriam Persicam melius se Christianos debellaturum, profectus quidem est, sed nullus redit. Ibi namque, incertum a suis, an ab hostibus confossus, post annum et octo menses praesumti Augustalis imperii, finemt. Tanta vero ejus ad decipiendum subtilitas et calliditas fuit, ut etiam infelices Judaeos vanis spebus
Abbreviated transcription (Latin):
omnis ec desia ut caaelum clamorib: resultaret: undeilleintantã racundiae rabiem deductu sẽ utalte¬
radie conp̃hendixpĩ a nos passimet trudiiuber& in carcerem acpenis et cruciatibus ad rici quod salitius¬
p̃i feceiseius non probans licetes segentiles tameniussu sex sequitur: et ad prehensumunum quend ec̃
adalescentem qui primus occurrit tbeodorum nomine : a primcc iuceus que adboram decuncẽ tantacru
delitate et totmutatis carnificib torsit : ut nulla cc&as simile factum meminer&ꝰ. cumtamen illei nȩ culeo
sublimis et hincinde la terib in stante tortore nibil aliud faceret nisuiultu securo & lȩto psalmum quẽ
priuudie omnis eclesi a cecinerat. iteraret cumq ominexpensacrudelitate . salistius nihilse egisse ꝑspi¬
ceret : receptoincarceremiuuenem abissefertur a dimpenitorem : et quidegerit nuntiasse. ac monu¬

Expanded text:
omnis Ecclesia, ut coelum clamoribus resultaret. Unde et ille in tantam iracundiae rabiem deductus est, ut alteomnis Ecclesia, ut coelum clamoribus resultaret. Unde et ille in tantam iracundiae rabiem deductus est, ut altera die comprehendi Christianos passim et trudi juberet in carcerem, ac paenis et cruciatibus affici. CAPUTPraefectus ejus non probans, licet esset Gentilis, tamen jussus exequitur, et apprehensum unum quendam adolescentem qui primus occurrit, Theodorum nomine, a prima luce usque ad Al. in horam decimam tanta crudelitate, et tot mutatis carnificibus torsit, ut nulla aetas simile factum meminerit. Cum tamen ille in eculeo sublimis, et hinc inde lateribus instante tortore, nihil aliud faceret, nisi quod vultu securo et laeto psalmum, quem pridie omnis Ecclesia cecinerat, iteraret: cumque se, omni expensa crudelitate, Sallustius nihil egisse perspiceret, recepto in carcerem juvene, abiisse fertur ad Imperatorem, 262 et quid egerit nunciasse, ac monu
Abbreviated transcription (Latin):
Dedit et aliuidulianu s uecordisuae acleuitati sindicium: Namcum inda fnis suburbano antiochiȩ
iuxtas ontẽ castaliumli tar& a pollinietnulla ex his que querebantresponsa susci per& : causas¬
q silentii percontar&ura sacerdo tibus demonssa unt baby lȩ martrris sepulchrũ propeadsiste¬
re etideo responsanon reddi tum illeueni rega lile os hocenim nominen rõsappella reso¬
litus era setauferre sepulchrũm artiris iub& : Igicurec lesiauniuersa conueniens ma tresetiuri
uirgine siuuenesq: in mensa exultione succinetitrahebant. longo agmine artammarteris psal¬
lentes summis clamoribus etcum exultione dicentes : confundanturoms quiadorant scultib: et quic̃¬
fidunt insimula crissuis : haecin aurib ꝓfani principis ꝑsexmilia passuumtanta exultione psalleba t̃

Expanded text:
Dedit et aliud Julianus vecordiae suae ac levitatis indicium. Nam cum Daphnis in suburbano Antiochiae Dedit et aliud Julianus vecordiae suae ac levitatis indicium. Nam cum Daphnis in suburbano Antiochiae juxta fontem Castalium litaret Apollini, et nulla ex his quae quaerebat, responsa susciperet, caussasque silentii percontaretur a sacerdotibus daemonis, aiunt, Babylae martyris sepulcrum prope adsistere, et ideo responsa non reddi. Tum ille, venire Galilaeos hoc enim nomine nostros appellare solitus erat et auferre sepulcrum martyris jubet. Igitur Ecclesia universa conveniens, 261 matres et viirgines, juvenesque immensa exultatione succincti, trahebant longo agmine arcam Martyris, psallentes summis clamoribus, et cum exultatione dicentes: Confundantur omnes qui adorant sculptilia, et qui confidunt in simulacris suis . Haec in auribus prophani Principis per sex millia passuum tanta exultatione psallebat
Abbreviated transcription (Latin):
conperit a p̃tereuntib: postergumes se ꝑcussorem suum &iamiamq nisi prospicer& inmineret
conterritioms quisimuladerant socii. heremumsua debant ad fige p̃sidium p&endec tumille polie
iqu it ofilu de terreri. eamus magis inoccursum ꝑcussorinro ut sciat quia longe maiorest quinos defendit
quam qui persequitur & conuers anauicula it̃agere obui iuiseiquise insectabat ad gressus est
ille quinullo genere suspicari poss& inoccursum sibiuenire quem que rer&. tam quam p̃tereuntes
aliquo sinterrogariub& ubiaudis sent esseatbanasum : cumq respondisseft uidi sse cum non longe
cuntẽ todaceleritate transsiens properatinuanum festinans capere quẽ ante oculos positũ uidere
ñ potuit: illeuerodĩurtito munttu s alexancriamredit ibio tdto latebras uieue quoꝑsetitioce ssare&aeegt

Expanded text:
comperit a praetereuntibus post tergum esse percussorem suum, et jam jamque nisi prospiceret, imminere. comperit a praetereuntibus post tergum esse percussorem suum, et jam jamque nisi prospiceret, imminere. Conterriti omnes qui simul aderant socii, eremum suadebant ad fugae praesidium petendam. Tum ille: Nolite, inquit, o filioli, deterreri: eamus magis in occursum percussori nostro, ut sciat quia louge major est qui nos defendit, quam qui persequitur. Et conversa navicula, iter agere obviam ei qui se insectabatur, adgressus est. Ille qui nullo genere suspicari posset in occursum sibi venire quem quaereret, tanquam praetereuntes aliquos interrogari jubet, ubi audissent esse Athanasium. Cumque respondissent vidisse se eum non longe euntem, tota celeritate pertransiens, properat in vanum, festinans capere, quem ante oculos positum videre non potuit. Ille vero Dei virtute monitus Alexandriam redit, ibique tuto latebras usquequo persecutio cessaret
Abbreviated transcription (Latin):
tationem prouinti arumuiris q dicendixp̃iams statuit: non debere committi. ut pote quib: lex propricc
gladio utiuetuiss& : et proficieb at cotidie in buusce modi legibus exquirendis quib: quiduersutũ uelc allidũ
potuit et enimcumuelut t&res. erpentes decauernisterrae ebulientes adeum processissent : mago¬
rum philoso forum. haruspicum augurumq manus profana. omnes parit̃ alligant nihilsuis artib: succes¬
rumduces iterum oppugnatur ec desia . Cumq eum mȩsti it flente s populi circumstarent prof&ico
apudeos usus sermone ꝑhib&ur: Noliteinquit õfilii conturba  qui a nubicula est etcitoꝑtransit : cũ¬
q discessiss& et naui pernilum fluuum iterager& comis quiad hoc ipsummissus fuerat : cognito euis
itinere in stanter eum in sequicoepit etcum forte adplicuis s& athana sunauicula ad quendã locũ

Expanded text:
rationem provinciarum, jurisque dicendi Christianis statuit non debere committi, utpote quibus etiam lex propria rationem provinciarum, jurisque dicendi Christianis statuit non debere committi, utpote quibus etiam lex propria gladio uti vetuisset. Et proficiebat quotidie in hujuscemodi legibus exquirendis, quibus et Al. tacetur et si qpotuit. Etenim cum, velut tetri serpentes de cavernis terrae ebullientes, ad eum processisset magorum, philosophorum, aruspicum, augurumque manus prophana, omnes pariter allegant, nihil suis artibus succesrum duces, iterum oppugnatur Ecclesia. Cumque eum moesti et flentes populi circumstarent, prophetico apud eos usus sermone perhibetur: Nolite inquit filii, conturbari, quia nubecula est, et cito pertransit. Cumque discessisset, et navi per Nilum fluvium iter ageret: Comes qui ad hoc ipsum missus fuerat, cognito ejus itinere, instanter eum insequi 260 caepit. Et cum forte applicuisset Athanasii navicula ad quendam lo cum,
Abbreviated transcription (Latin):
trorũ deceptiones et mede credulam simplicitatem. ita diligenter ex posuit ut et presente s etlonge positos
quibus ipse ꝑsedissere reuiuauoce non poterat. ꝑ fectissima cinstrutione corriger&: ita duouinisti. uelut magni¬
fica quȩd ammundilumina iliricum italicẽ gallicesq suo splendore radiarunt ut omnes & amde absconditis
rus aduenit et publicaquã prius occultauerat. ergo idolorũ cultũ ferricoepit in sanacallidior c&erispse¬
cutor nonui neq tormentis sed premus honorib blandiciis ꝑsua sionib maiorem penepopuli partẽ
quamsi a trociter pulsas secelisit studia auctoritatẽ gentilium xp̃ianos adire prohibens ludos litterarũ illis
solis quid eo sdeasquenerarentur pate redecerint : militia e cingulum non darinis ummolantib: uib& procu¬

Expanded text:
trorum deceptiones, et male credulam simplicitatem ita diligenter exposuit, ut et praesentes, et longe positos, trorum deceptiones, et male credulam simplicitatem ita diligenter exposuit, ut et praesentes, et longe positos, quibus ipse per se disserere viva voce non poterat, perfectissima instructione corrigeret. Ita duo isti viri, velut magnifica quaedam mundi lumina, Illyricum, Italiam, Galliasque suo splendore radiarunt, ut omnes etiam de abditis rus advenit, et publica quam prius occultaverat erga idolorum cultum ferri coepit insania, callidior caeteris persecutor, non vi, neque tormentis, sed praemiis, honoribus, blanditiis, persuasionibus, 259 majorem pene populi partem, quam si atrociter pulsasset, elisit. Studia auctorum Gentilium Christianos adire prohibens, ludos litterarum illis solis, qui deos deasque venerarentur, patere decernit. Militiae cingulum non dari, nisi immolantibus jubet. Procu
Abbreviated transcription (Latin):
tiosolent siue hoca nimoimmobilit̃ sederat parũ firmec : uerũ exipsointerim iuciferiuanor̃ sehisimc qđ
lues ꝑpaucos adbuuoluitur. sumpsitexordium : eu sebiis uero circũ iens. orientẽ atqitalict̃ medicipart̃
et sacerdot ꝓ fungebaturofficio singulas quasq ecdesias abiurata infidelitate. adsanita t̃eratȩfide i reuo¬
cabat maximo qđ in lariũ quẽ dudũ cũ c &leris epis in exiliumtrusis esse memorauimꝰ. regressi i am etinita licc po¬
sitũ haecetidem g erga instauranda secdesia s. fidemq pitrum ro parand am ropperit molientẽ nis¬
qđ in larius urnatuma lenis et platidus simule eruditus & ad ꝑsuadendum commodissimꝰ t̃ dibgentius
et iaptius procuraabat. Qui&uiam libros defid enobliter scripto sedidit quibus her&icorũ uersutias et nos¬

Expanded text:
cio solent sive hoc animo immobiliter 258 sederat, parum firmaverim. Ex ipso interim Luciferianorum schisma, quod cio solent sive hoc animo immobiliter 258 sederat, parum firmaverim. Ex ipso interim Luciferianorum schisma, quod licet per paucos adhuc volvitur, sumsit exordium. Eusebius vero circumiens Orientem atque Italiam, medici pariter et sacerdotis fungebatur officio. Singulas quasque ecclesias, abjurata infidelitate, ad sanitatem rectae fidei revocabat, maxime quod Hilarium, quem dudum cum caeteris Episcopis in exilium trusum esse memoravimus, regressum jam, et in Italia positum, haec eadem erga instaurandas Ecclesias, fidemque patrum reparandam reperit molientequod Hilarius vir natura lenis et placidus, simulque eruditus, et ad persuadendum commodissimus, rem diligentius et aptius procurabat. Qui etiam libros de fide nobiliter scriptos edidit, quibus et haereticorum versutias, et nos
Abbreviated transcription (Latin):
et exeo iam propriam s nodum cumc&ieris omientalis epis babut nec tamen a thanasio iunctus ÷ : interim lucti¬
fer inuriã dolens qđ e pm̃ as eordinatũ apud antiochiam non recepis set eu sobius necipserecipere cogitat alexan¬
drini decr&cconcilii. sed constringebatur legati suiuinculo quiin concilio ipnus auctoritate subscripserat :
Abicerenamq eur non poterat quia auctoritatẽ euis tenebat : siue rorecepisset omne suũ srustrandum inde¬
bat inceptum diude hoc multumq deliberans cumexutraq parte conduderetur elegitut legatos uore cep̃to
ingaefierossententiam disparem sed sibi placitam custodir&. itare gressus adsardimȩ partes. siue
quiacitata morte p̃uentus tempus sententiae mutanden habuit. Etenĩte mere coepta corrigi spa¬

Expanded text:
et ex eo jam propriam synodum cum caeteris Orientalibus Episcopis habuit, nec tamen Athanasio junctus est. Interim Luciet ex eo jam propriam synodum cum caeteris Orientalibus Episcopis habuit, nec tamen Athanasio junctus est. Interim Lucifer injuriam dolens, quod Episcopum a se ordinatum apud Antiochiam non recepisset Eusebius, nec ipse recipere cogitat Alexandrini decreta concilii, sed constringebatur legati sui vinculo, qui in concilio ipsius auctoritate subscripserat. Abjicere namque eum non poterat, qui auctoritatem ejus tenebat. Si vero recepisset, omne suum frustrandum videbat inceptum. Diu ergo de hoc multumque deliberans, cum ex utraque parte concluderetur, elegit, ut legato suo recepto, erga caeteros sententiam disparem, sed sibi placitam custodiret. Ita regressus ad Sardiniae partes, sive quia cita morte praeventus, tempus sententiae mutandae non habuit etenim temere coepta corrigi spa
Abbreviated transcription (Latin):
sumẽ qui a corpus qđ suscepente dns̃ neq sinesensu nec sine anime suscopiss&: qui omnibus caute mederatet
fero contrapoli tiõnemordinatũ epm̃. pudorefimul& indignatione compulsus ab: scesito. Neutrȩ communionẽ
suã relacans quiare digrediens indepmu serat seacturum in concilo utis ei sordinaret᷑ ep̃s a quo pars neutra
descisceret: illen amne populus quimel &iumdudum decede siapulsum qua si pro fide recta fuerat socutus nonse¬
uinxerat᷑ pnores catholicos id÷ quicumeustbatio ep̃efuerant ex quibus &iam paulinus erat sedsuum princi¬
patum suumq conuenticulum tenuit: ho sergo cuminuinum reuocare uolius set eu sebuis nectamen p̃uentus aluci¬
fero potuisset abscessit : tuncregrersus me l&ius deexilio quia cumno onumero siorpopulus erat ecclesia stenut

Expanded text:
sum est, quia corpus quod susceperat Dominus, neque sine sensu, neque sine anima suscepisset. Quibus omnibus caute moderateque sum est, quia corpus quod susceperat Dominus, neque sine sensu, neque sine anima suscepisset. Quibus omnibus caute moderateque fero contra pollicitationem ordinatum Episcopum, pudore simul et indignatione compulsus abscessit, neutri parti communionem suam relaxans, quia digrediens inde promiserat se acturum in Concilio, ut is eis ordinaretur Episcopus, a quo pars neutra descisceret. Ille namque populus, qui Meletium dudum de Ecclesia pulsum, quasi pro fide recta fuerat secutus, non junxerat se ad priores catholicos, id est, qui cum Eustathio, et Eusebio Episcopo fuerant ex quibus etiam Paulinus erat sed suum principatum, suumque conventiculum tenuit. Hos ergo cum in unum revocare voluisset Eusebius, nec tamen praeventus a Lucifero potuisset, abscessit. Tunc regressus Meletius de exilio, quia cum eo numerosior populus erat, Ecclesias tenuit:
Abbreviated transcription (Latin):
meriti habuit nonde linquentdo quantum notae contrat̃ nonindulgendo germano : Cumigiturbuuiscemad
sententia sex euangelica auttoritate ꝓlatas. ordo illo sacerdotalis a postolicus ad ꝓbassetex concilude cr&o
asterio c&ensq quicumipsiserantonentis inuingitur procuratio. occidentis uero eu sebio decernt᷑: ad¬
ditursane in illo concilii docr&o &i amde spuscõ pleniordis putatio ut eĩdem su bstantiae acdeitatis. cuiuspater
uocant quidimȩ tenim duebant subitantiã et subsitenti umnunuuderi et quiatres substantias nondicinu sin
do nectres subtentias dicere debeamus aliuero qiub longo alit osubstortia quã subsistentice significareinde¬
batur dicebant quia substantia ipsamreialicuus naturomniationẽq qua constit designet : subsitentia autẽ
quȩ trinitatemin: nib tantume tnon inreb ac subsistintiis confit&ur. sede tincarnationedm̃ conp̃hen¬

Expanded text:
meriti habuit non delinquendo, quantum noxae contraxit non indulgendo germano. CAPUT XXIX. Dmeriti habuit non delinquendo, quantum noxae contraxit non indulgendo germano. CAPUT XXIX. Dsententias ex evangelica auctoritate prolatas ordo ille sacerdotalis et apostolicus approbasset, ex concilii decreto Asterio caeterisque qui cum ipsis erant, Orientis injungitur procuratio, Occidentis vero Eusebio decernitur: additur sane in illo concilii decreto etiam de Spiritu sancto plenior disputatio, ut ejusdem subsocant. Quidam etenim dicebant substantiam et subsistentiam unum videri: et quia tres subsistentias non dicimus in Deo, nec tres substantias dicere debeamus. Alii vero, quibus longe aliud substantia, quam subsistentia significare videbatur, dicebant, quia substantia ipsam rei alicujus naturam rationemque, qua constat, designet: Subsistentia autem quae Trinitatem in nominibus tantum, et non in rebus ac subsistentiis confitetur. Sed et de incarnatione Domini comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
deiettos. et indinarippt̃elisos ut eosturs usergerent necsibim& solis puritatis merito cȩ lorum regnadefen¬
derent sed es segloriosius sicum pliribus illuonerenturintrare. &i deoreitum sibiui deritantum fideł atietori¬
bus amputatis reliquis sacerdotibus dareui roptio si forteuellet abiura toerrore ꝑfidiȩ ad fidem: patrũ
stitutaq conuerti nec negare ad itum redeuntib: quin potius deõrum conuersione gaudere quia et illo euango¬
licus uinior filius paternȩ depopulator substantiae in sem&ui psum reuerius non solum suscȩpi meruit sedet᷑
dignus paternis conplexibus deputatur et anolum fidei recepit et sthola cirtumdatur: ꝑ quã quid aliu dqucc̃
sacerdotu decdarant᷑ in signia : nec probabilisexirat apud patrẽ seniorfilius quodiniudit recepto nectantũ

Expanded text:
dejectos, et inclinari propter elisos, ut eos rursus erigerent, nec sibimet solis puritatis merito caelorum regna defendejectos, et inclinari propter elisos, ut eos rursus erigerent, nec sibimet solis puritatis merito caelorum regna defenderent, sed esse gloriosius, si cum pluribus illuc mererentur intrare. Et ideo rectum sibi videri, ut tantum perfidiae auctoribus amputatis, reliquis sacerdotibus daretur optio, si forte velint Al. vellent, abjurato errore perfidiae, ad fidem patrum statutaque converti, nec negare aditum redeuntibus, quin potius de eorum conversione gaudere: quia et ille evangelicus junior filius, paternae depopulator substantiae, in semetipsum reversus, non solum suscipi meruit, sed et dignus paternis complexibus Al. amplexibus deputatur, et anulum fidei recepit, et stola circumdatur: per quam quid aliud quam sacerdotii declarantur insignia? nec probabilis extitit apud patrem senior filius, quod invidit recepto: nec tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgie ibiq dissedentibus adbuc partibus sedinunumtam̃ reuocariposse sperantib si sibitalis eliger&ur epis
ergaquem ñ unꝰ plebs. sedutraq gaudereo sprope ri scatholium quidem et scm̃iuirum ac pomnia dignũ
sacerdotio paulinum e pm̃ collocauit. sed tamen in quẽ ad quies cereplebs ut rac nonposs&: ꝑgitint᷑ ecc eusebi¬
us alexundriam ibiq confessorum concilio congregato. paucinu mero sed fideinte gri et meritis multi quo
pacto her&i corum procellas et profidiae turbines trans quillitas reuocar&ur. et clesi ȩomnicura etlibera¬
tione discutiunt : aliis uidebatur fideicalore feruentib: nullum debere ultra in sacerdotiumrecipi q÷ se
ad mortem. quo scilicet inuenir&ur & in mortuis audatic dicebant meliusesse humiliari paululum ꝓpt̃

Expanded text:
pergit: ibique dissidentibus adhuc partibus, sed in unum tamen revocari posse sperantibus, si sibi talis eligeretur Episcopus, pergit: ibique dissidentibus adhuc partibus, sed in unum tamen revocari posse sperantibus, si sibi talis eligeretur Episcopus, erga quem non una plebs, sed utraque gauderet, praeproperus catholicum quidem et sanctum virum, ac per omnia dignum sacerdotio Paulinum Episcopum collocavit, sed tamen in quem adquiescere plebs utraque non posset. Cus Alexandriam, ibique Confessorum concilio congregato, pauci numero, sed fide integri, et meritis multi, quo pacto post haereticorum procellas, et perfidiae turbines tranquillitas revocaretur Ecclesiae, omni cura et libratione discutiunt. Aliis videbatur fidei calore ferventibus, nullum debere ultra in sacerdotium recipi, qui se in mortem, quo scilicet inveniretur et in mortuis vita: dicebant melius esse, humiliari se paululum propter
Abbreviated transcription (Latin):
mopsocrenis diemfunctuse : postquẽiulianus p̃sumptũ prius deinudegitim solu sobtinrt
principatũ Is primo ueliit arguens perpetam gesta conitantui e pos uib& deeciliis relexaripostuero
adue sumntos tota nocendi arte consurgit. interum quisuꝑfuerant epi deexilus dacant᷑
liberius urbis romȩ eps constuntio uiuente regressus :÷ sed hocutrum qđ ad qui eueri tuoluntatisuȩ ad sũbsenben¬
dum anid populi romanigratiam a quo proficiscens fuerate coratus indulserit. procerto conptũ non habeo luc¬
feraut᷑ cume xorar&ur ab eusebio quiauterq in partib iicinis aegypto fuerat religatus ut adiudendum
athanasium alexandria ꝑgerent cominunq tractu cum his quisuꝑfuerant sacerdotibus destatu ecclesu ede¬
cernerent p̃sentiam sui ab negans legatum prosedia conumsuummittit atq ipse intento animo antiochiã

Expanded text:
st quem Julianus, praesumtum prius, deinde ut legitimum, solus obtinuit principatum. Is primo velut arguens perperam gesta Constantii, Episcopos jubet de exiliis relaxari. Post vero adversum nostros tota nocendi arte consurgit. Interim qui superfuerant Episcopi, de exiliis ntur. Nam Liberius urbis Romae Episcopus, Constantio vivente, regressus est. Sed hoc utrum quod adquieverit voluntati suae ad subscribendum, an ad populi Romani gratiam, a quo proficiscens fuerat exoratus  Subint. Constantius, indulserit, pro certo compertum non habeo. Lucifer autem cum exoraretur ab Eusebio, quia uterque in partibus vicinis Aegypto fuerat relegatus, ut ad videndum Athanasium Alexandriam pergerent, communique tractatu cum his qui superfuerant sacerdotibus, de statu Ecclesiae decernerent, praesentiam sui abnegans, legatum pro se diaconum suum mittit, atque ipse intento animo Antiochiam
Abbreviated transcription (Latin):
prouidentiae oculi squie set in longum sedinimpio sultionem ꝑea ipsãciuȩ sibi in periurus status¬
rant maledic̃amolitur primu snamq illetestis paruaignis scutilla noctistem pore domosuee
sucensa cam omnigenere ominq facmilia flã misultricibus conflagrauio: alius repente abimnis
pedibususq ad sumium capiti suertiem morbo regio quo suerat inp̃catus repl&ur atq con¬
sumitur : Tertuis autem priorum exitumuidens &oculum diuinum non selatuis se ꝑ spicien s ep̃

Expanded text:
Providentiae oculus quiescit in longum, sed in impios ultionem per ea ipsa quae sibi in perjuriis statueProvidentiae oculus quiescit in longum, sed in impios ultionem per ea ipsa quae sibi in perjuriis statuerant maledicta molitur. Primus namque ille testis, parva ignis scintilla noctis tempore domo sua succensa, cum omni genere omnique familia flammis ultricibus conflagratur; alius repente ab imis pedibus usque ad summum capitis verticem morbo regio, quod fuerat imprecatus, repletur atque consumitur. Tertius autem priorum exitium videns, et oculum divinum non se latuisse perspiciens, p
Abbreviated transcription (Latin):
nec riminuim suorum si arguerentur non posses effugere uenditam p̃ueniunt factionibus &uutum¬
uenire parant eum cuius iucicium uerebantur : Continnantigitur aduersumeum in famesetis et noxũ
erimmen: Conueniunt auditores. testes exsem& ipsis producunt qui subsaramento uramenti. quȩ o bici¬
ehantur con firmarent: Quonimunueesti s itaesi nonigne consume r& uera sedicere testubatur aliusita
ne regio morbo cerrumpereur : Tercuisitaneluminibus orbar&dur. & quamuis uramentis quidem
istis quis quam fidelium et dm̃ timentium creder&. eo quoduta narci ssi etinstitutio acpudicitia ab
omnibus noscer&ur: Ipse tameneorum quȩ mota sunt indignitatem acmolestiam nonferens simul
etsecretam ap he losoficamuituim semperhabere desiderins subterfugit ecdesiat multitudinemet¬
indesertis loci satqagellis secr&ioribus diliti scit annis quam plurimis: Atnon illemagnu sdiuinȩ

Expanded text:
ne criminune criminuvenire parant eum, cujus judicium verebantur. Concinnant igitur adversus eum infame satis et noxium crimen. Conveniunt auditores; testes ex semetipsis producunt, qui sub sacramenti juramento, quae objiciebantur confirmarent. Quorum unus testis ita, ne igni consumeretur, vera se dicere testabatur. Alius ita, ne regio morbo corrumperetur. Tertius ita, ne luminibus orbaretur. Et quamvis nec juramentis quidem istis quisquam fidelium et Dominum timentium crederet, eo quod vita Narcissi et institutio, ac pudicitia, ab omnibus nosceretur; ipse tamen eorum quae mota sunt indignitatem ac molestiam non ferens, simul et secretam ac philosophicam vitam semper habere desiderin desertis locis atque agellis secretioribus delitescit annis quamplurimis. At non ille magnus divinae
Abbreviated transcription (Latin):
Nosuero unumo puseius memoniuimus ex quo c&eris quȩ de conarrantur merito fides possit ad hiberi
Accedit aliquando in die solemm uigiliarum paschȩoleum deesse luminarib Cumq id ꝑministro sunmo¬
uis s&r meror plebimacimus sed nartissus fide fiden s ministris im perat aurire a quam sibiq deo¬
terri cumq deculissent orauit etbenedocit aquam &infundilumimn aribus p̃cepit. Tum rependmiro
et seulis inaudito genereiurtutis. natura aquȩ in olei pinguidi nẽuersa splendo rẽ iuminum &iamso¬
lito reddidit dariorem: ad fidem aute r ei apluribus religio sorum fratrum ex eodem oleo quoduersũ
fideieius aimeriti habeatur exemplum : animiuero iuistusquanta in eo fuerit a lionibi lominus
uno ex eius gestis operededarabitur : Is namq cum intere&era uirtutumsuarum bona esselualde constan¬
ti samimietusti rectiq indedinabilitertentx : quidam homunculi ne quam malesbi conscum&uentes

Expanded text:
Nos vero unum ejus memorabimus, ex quo caeteris quae de eo narrantur merito fides possit adhiberi. Accidit aliquando in die solemni vigiliarum Paschae oleum deesse luminaribus. Cumque id per ministros innotuisset, moeror plebi maximus fuit, sed Narcissus, fide fidens, ministris imperat haurire aquam, sibique deferri. Cumque detulissent, oravit et benedixit aquam, et infundi luminaribus praecepit. Tum repente miro et saeculis inaudito genere virtutis, natura aquae in olei pinguedinem versa, splendorem etiam solito reddidit clariorem. Ad fidem autem rei a plurimis religiosorum fratrum ex eodem oleo, quod versum i perseveraret indicium. Animi vero virtus quanta in eo fuerit, alio nihilominus uno ex ejus gestis opere declarabitur. Is namque cum inter caetera virtutum suarum bona esset valde constantis animi, et justi rectique indeclinabiliter tenax, quidam homunculi nequam male sibi conscii, metuentes
Abbreviated transcription (Latin):
inquit᷑ xp̃ianis loquens in eptiis iudai carum scripturarum. in quib sum ab sclutio uelex¬
planatio nulla sit ad quasclam senarrationes in congruas in conuenientesq conuertunt. Quȩ
non tam explanatione sint hisquȩ obscura sunt . quam laudem plausumq disserentibus conse¬
rant : Nameaquȩ morse sagresti et simplici serinone conscripsit diuinitus sancita et figuris

Expanded text:
inquit, ineptiis Judaicarum Scripturarum, in quibus cum absolutio vel eplanatio nulla sit, ad quasdam narrationes incongruas inconvenientesque convertunt, quae non tam explanationes sunt his quae obscura sunt, quam laude plausumque disserentibus conferat. Nam ea quae Moyses agrestici et simplici sermone conscripsit, divinitus sancita et figuris
Abbreviated transcription (Latin):
multo &iamillis benignior uider&ur qui nomine saltem xp̃iani dicebantur intantum
uenerabatur seruo sdmi &omnis domuseius erat eclesi adĩ: De priuatus estautem &iueritate
denectus perquendam doctorem pessimum magistrum et principem egrptiorum magorum
utiustosetiscosuiros ꝑsequi & interimiuber& tamquam qui aduersarentur magicis artibus
quibus scipse subdiderat Erant enimreuera et sunt &iamnunc qui possiituirtute merttorũ

Expanded text:
initiis multo etiam illis benignior videretur qui nomine saltem Christiani dicebantur. In tantum verebatur servos Domini, ut omnis domus ejus esset ecclesia Dei. Depravatus autem est et a veritate dejectus per quemdam doctorem pessimum magistrum et principem Aegyptiorum magorum ut justos et sanctos viros persequi et interimi juberet, tanquam qui adversarentur magicis artibus, quibus seipsum subdiderat. Erant enim revera, et sunt etiam nunc, qui possunt virtute meritorum