comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis ad decipiendos seu opprimendos qͦs possunt
cdiscurrunt. Sex milia elatos equites expͥmuss
mundi. qͥ de carnali potentia tumidi. hereti¬
coꝵ adiutores existunt. Reliqua uulgi multi¬
tudo. ingentẽ innuit uulgi plebẽ: quã hereti¬
ci callictis ꝑsuasionib deceptã sibi aggregant.
Sexcenti uiri qͥ cũ saul remansisse narrant᷑. ca¬
tholicoꝵ uiroꝵ formã p̾tendisse possunt: qͥ ꝑ
nullis maloꝵ ꝑsuasionib seu terrorib ab eo
recedunt. fabri ferrarii allegoricȩ uiros sig¬
nificant sp̃uales ineccłia: qͥ tẽpore pacis cum
desint qͥ inquietent. ꝑ securitatẽ m̃tis seu in¬
curiam ab spũali inquisitione torpent qͣsi
ñ sint: dũ inexercitati ad respondendũ hosti¬
bus fidi parati nequaꝙͣ sunt. uomeres uͦato
ligones seu cȩt̾a ferram̃ta: spũalit̾ testimonia
seu sententias indicant sacrȩ legis. Quib tes¬
timoniis sacerdotes ȩccłiȩ. in pacȩ eiꝰde ȩcełiȩ

Expanded text:
nis, ad decipiendos et opprimendos quos possunt, nis, ad decipiendos et opprimendos quos possunt, discurrunt. Sex millia equites, elatos exprimunt mundi, qui de carnali potentia tumidi, haereticorum adjutores existunt. Reliqua vulgi multitudo ingentem innuit vulgi plebem, quam haeretici callidis persuasionibus deceptam sibi aggregant. Sexcenti viri, qui cum Saul remansisse narrantur, catholicorum virorum formam praetendisse possunt, qui pnullis malorum persuasionibus, seu terroribus, ab eo recedunt. Fabri ferrarii allegorice viros significant spiritales in Ecclesia, qui tempore pacis cum desint qui inquietent per securitatem mentis, seu incuriam, ab spiritali inquisitione torpentes, quasi non sint, dum inexercitati ad respondendum hostibus fidei parati nequaquam sunt. Vomeres vero atque ligones, seu caetera ferramenta, spiritaliter testimonia, seu sententias indicant sacrae legis; quibus testimoniis sacerdotes Ecclesiae, in pace ejusdem Ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
am. & reliqͣ. Philistiim qͥ & allophili. licet plu¬
rimis in locis scãrũ scͥpturarũ. aliud atq aliud
multis modis allegorię significent: hoc aut̃ iu
loco om̃iũ hereticoꝵ p̃sigurant cateruã: qͥ pari
consensu impietatis. aduersꝰ excłiam dĩ conspi¬
rantes ꝓpt̾ multitudinẽ ppłi sibi consentientiᷤᷤ.¬
& in mundi huiꝰ potestatib fidentis. eande
eccłiã d̃i ã sius fidelib depopulari conantur.
Quoꝵ multitudinẽ infirma m̃bra ęccl̃iȩ ꝑti¬
mescentes. pleriq exipsis ab iurata fide ab ȩc¬
cłiȩ unitate discedentes. eidem heresi sociant᷑:
alii uͦ sub silentio sese occultantes. dũ fidẽ
suam palã confiteri metuunt. qͣsi inspelun¬
cis & cauernis t̾rȩ latitant. Philistiim quoꝵ
ingens numerus ẽẽ ꝑhibetur. omniũ hereticoꝵ
magistros figurasse ñ dubiũ est: qͥ ꝓpt̾̃ uarias
sectas qͣsi discolores equi uno impietatis uincłõ
colligati. in huiꝰ mundi cãpo dissolutis habe¬

Expanded text:
 reliqua. Philistim qui et Allophyli, licet plurimis in locis sanctarum Scripturarum, aliud atque aliud, multis modis allegorice significent, hoc in loco omnium haereticorum praefigurant catervas; quae pari consensu impietatis, adversus Ecclesiam Dei conspirantes, propter multitudinem populi sibi consentientis, et mundi hujus potestatibus fidentes, eamdem Ecclesiam Dei a suis fidelibus depopulari conantur; quorum multitudinem infirma membra Ecclesiae pertimescentes, plerique ex ipsis abjurata fide ab Ecclesiae unitate discedentes, eisdem haereticis sociantur. Alii vero sub silentio sese occultantes, dum fidem suam palam confiteri metuunt, quasi in speluncis et cavernis terrae latitant. Philistim, quorum ingens numerus esse perhibetur, omnium haereticorum magistros figurasse non dubium est. Qui propter varias sectas, quasi discolores equi, uno impietatis vinculo colligati, in hujus mundi campos dissolutis habe
Abbreviated transcription (Latin):
gorice signat. qd̃ ñ illi sacerdotes qͥ intͣ eccłiã
latas & spatiosas semitas ꝑ dissolutã uiã am¬
bulant. hostib fidĩ contͣire queunt. neq cũ
illis spu̾alit̾ dimicare: s illi potiꝰ qͥ ꝑ angustã¬

Expanded text:
gorice signat quod non illi sacerdotes, qui intra Ecclesiam, gorice signat quod non illi sacerdotes, qui intra Ecclesiam, latam et spatiosam viam, per dissolutam vitam, ambulant, hostibus fidei contraire queunt, neque cum illis spiritaliter dimicare, sed illi potius qui per a
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ñ absurde intelligi dat᷑. qͥa controuersia
hereticoꝵ exercitia st̃ catholicoꝵ: & maloꝵ
contentio bonorũ acuit sensũ: & adu̾sitas im¬
pioꝵ sinistra sunt arma iustoꝵ. Qd̾ tam̃ he-¬
retici uelut philistiim om̃imodis cauent:. ne
ꝑ eoꝵ occasionẽ uiri catholici arma possint
habere spualia. Et accidit quadam die:¬
ut diceret ionathan filiꝰ saul ad adolescentẽ
armigerũ suũ. Ueni & tͣnseamꝰ ad stationem
philistiim quȩ est trans locũ illũ: & reli&ͬ.¬
Pendet enĩ hȩc sententia ex suꝑiorib. Iona¬
thas uͦ cuiꝰ nom̃ sonat colũbȩ donũ. sc̃oꝵ uiro¬
rum sp̃ualiũ qͥ in ȩxcłia dono spͣc scĩ repleti
sunt gestauit sigurã : ꝑ qͦs dñs hereticoꝵ con¬
uentus disturbat. dissipat. atq in fug̾a u̾tit
tes. & indiuidue illis adherentes. qͣsi eoꝵ arma
portant. Qd̾ autẽ icde ionathan & armiger eiꝰ
adu̾sꝰ philistiim ñ ꝑ planiora leniaq loca.
s ꝑ saxosa & ardua iter arripiunt: illud alle¬

Expanded text:
hoc non absurde intelligi datur, quia controversia haereticorum exercitia sunt catholicorum; et malorum contentio bonorum acuit sensum; et adversitas impiorum sinistra sunt arma justorum. Quod tamen haeretici, velut Philistim, omnibus modis cavent, ne pro eorum occasione, viri catholici arma possint habere spiritalia. CAPUT ut diceret Ionathan filius Saul ad adulescentem armigerum suum veni et transeamus ad stationem Philisthim quae est trans locum illum patrionathas vero, cujus nomen sonat columbae donum, sanctorum virorum spiritalium, qui in Ecclesia dono Spiritus sancti repleti sunt, gestavit figuram; per quos Dominus haereticorum conventus disturbat, dissipat atque in fugam vertit. tes, et individue illis adhaerentes, quasi eorum arma portant. Quod autem idem Jonathas et armiger ejus adversus Philistim, non per planiora leniaque loca, sed per saxosa et ardua iter arripiunt, illud alle
Abbreviated transcription (Latin):
dñs qui sunt eiꝰ: & aput ipsũ ẽ certus numerꝰ
electoꝵ: qͦs ad pͣlium contͣ diabolũ excitat. Nã
sitas in hoc fȩdus cũ ppło ȩxcłiȩ. ut eruat oculos¬
eiꝰ dextros. idest sensũ uel uisũ sanȩ & orthodoxȩ
ficłi auferat: & uult ut sinistrũ habeant. id est
ꝑuersũ sensũ & praua sentiant. S popłs fidelis
aceruũ testimonioꝵ diuinarũ scͥpturarũ con¬
gerit: unde suis hostib resistat. Mittit in uni¬
uersos t̾minos isrł hoc ẽ ad doctores ȩccłiȩ: qͣtinꝰ
sibi opem ferant: & scutũ fidi contͣ hostẽ ex adu̾¬

Expanded text:
 apud ipsum est certus numerus electorum, quos ad praelium contra diabolum excitat. Nam sitas in hoc foedus cum populo Ecclesiae, ut eruat oculos dextros, id est sensum vel visum sanae orthodoxae fidei auferat. Et vult ut sinistrum habeant, id est perversum sensum, et prava sentiant. Sed populus fidelis acervum testimonium divinarum Scripturarum congerit, unde suis hostibus resistat, emittit in universos terminos Israel, hoc est ad doctores Ecclesiae, quatenus sibi opem ferant, et scutum fidei contra hostes ex adve
Abbreviated transcription (Latin):
tur quibꝰdam inculpabilit̾ saul optulisse ho¬
locaustũ: cũ samuhel ab eo expectatꝰ iuxta
placitũ septẽ dierũ ñ uenerit. Qd̃ qͥ hũc locũ
bene distinxerit. inueniet eũ ñ immerito
culpatũ fuisse: & in obędientiȩ redargutum.
Locus autẽ hic apud qͦsdam ita distinguitur.
Et descendes ante in galgala. ego qͥppe descend̃a
adte: & postea infertur: ad offerendas oblatio¬
nes & immolandas uictimas pacificas septẽ
dieb expectabis donec ueniã ad te: & ostendã
tͥ quȩ facies. Non gͦ samuhel suũ p̾stolari ad¬
uentũ sauli septem dierũ tẽpore p̾cepit: sed
ad offerendas oblationes & ĩmolandas uicti¬
mas pacificas se ab eo eiscłẽ septẽ dieb uoluit
expectari. Qd̾ ille nequaꝙͣ fecit: & ido merito
culpat᷑: & stulticiȩ elogio denotat᷑. In discre¬
ta saulis oblatio. ob hoc qd̃ obȩdientiȩ p̃ceptĩ
prȩuaricatꝰ est: a d̾o accepta ñ est. Quia enĩ
ꝓphȩ p̾ceptũ paruipendit. dm qͥ loquebatur

Expanded text:
tur quibusdam inculpabiliter Saul obtulisse holocaustum, cum Samuel ab eo exspectatus juxta placitum septem dierum non venerit. Quod qui hunc locum bene distinxerit, inveniet eum non immerito culpatum fuisse et inobedientiae redargutum. Locus autem hic apud Hebraeos ita distinguitur: « Et descendes ante me in Galgala, ego quippe descendam ad te. » Et postea infertur: « Ad offerendas oblationes, et immolandas victimas pacificas septem diebus exspectabis, donec veniam ad te, tibi quae facias. » Non ergo Samuel suum praestolari adventum Sauli septem dierum tempore praecepit, sed ad offerendas oblationes et immolandas victimas pacificas, se ab eo eisdem septem diebus voluit exspectari; quod ille nequaquam fecit, et ideo merito culpatur, et stultitiae elogio denotatur indiscreta Saulis oblatio; ob hoc quod obedientiae praeceptum praevaricatus est, a Deo accepta non est. Quia enim prophetae praeceptum parum perpendit, Deum qui loquebatur
Abbreviated transcription (Latin):
his est instructꝰ & spũ diuino illustratꝰ. potest
corrigere alioꝵ peccata. si inquantum huma¬
na fragilitas ñ obstar. se a peccatis continuerit:¬
qͥa ille iuste redarguit incȩt̾is malũ alioꝵ: qͥ
spũalit̾ uiuens. de ꝓprio delicto rep̃hendi a qͦꝙͣ
ñ potest. Scͥptũ nãq est. Spͣualis omĩa iudicat:
& ipse a nemine iudicat᷑. Innocens enĩ ẽẽ deb&

Expanded text:
his est instructus, et Spiritu divino illustratus, potest his est instructus, et Spiritu divino illustratus, potest corrigere, si, inquantum humana fragilitas na ille juste redarguit in caeteris malum eorum, qui spiritualiter vivens, de proprio delicto reprehendi a quoquam non potest. Scriptum namque est: « Spiritalis omnia judicat et ipse a nemine judicatur . » Innoc
Abbreviated transcription (Latin):
defixi. Bene ait uerba sapientiũ sicut stimuli.
ce quas claui in altũ defiri. quia peccata
hominũ nesciunt palpare. nec ma̾nu molli
attrectare lasciuia: s asperȩ inuectionis in¬
crepatione corrigere: & errantibu penitentiȩ do¬
lorẽ & uulnꝰ infigere. Siciuꝰ gͦ sermo ñ pungit:
s oblectationi est audientiũ: iste ñ est sermo sa¬
guit: cdlura inuectione dicens. Genimina iuꝑa¬
rum: qͥs demonstrabit uobis fugere a uentura
ira  Deniq possumꝰ & alit̾ hanc sententiam
breui inclagatione innuere. qd̵ ait dicens:. uerba
sapientiũ sicut stimuli. & reliqͣ: qͥa & ad conuer¬
sionem ꝓuocant & firma sunt. & in nullo ob
usq ꝑuenerunt: & ideo solida radice fundata
st̃. Unde & in eocdẽ uersu subiungit᷑. Quȩ ꝑ ma¬
gistroꝵ consiliũ data sunt a pastore uno: uideli
cet a ꝓpħis. ꝑ quoꝵ consiliũ sunt ꝓlata: & a pas¬
tore uno id est spũ sc̃o inspirata. Quisqͥs enim

Expanded text:
defixi . » Bene ait: « Verba sapientium sicut stimuli defixi . » Bene ait: « Verba sapientium sicut stimuli et quasi clavi in altum defixi, » quia peccata hominum nesciunt palpare, nec molli manu attrectare lascivia; sed asperae invectionis increpatione corrigere, et inerrantes poenitentiae dolorem et vulnus infigere. Si cujus igitur sermo non pungit, sed oblectationi est audientium, iste non est sermo saguit dura invectione, dicens: « Genimina viperarum, quis demonstrabit vobis fugere a ventura ira ? » Denique possumus et aliter hanc sententiam brevi indagatione innuere, quo ait dicens: « Verba sapientium sicut stimuli, » etc., quia et ad conversionem provocant et firma sunt, et in nullo obeusque pervenerunt, et ideo solida radice fundata sunt. Unde et in eodem versu subjungitur: Quae per magistrorum consilium data sunt a pastore unetis per quorum consilium sunt prolata, et pastore uno, id est Spiritu sancto, inspirata. Quisquis enim
Abbreviated transcription (Latin):
pandamꝯ: dicendũ est qͥs fuerit iste ieroboal &
bedan. Ie roboal ipse est gedeon. qͥ eũ trecentis ui¬
ris suꝑauit madiantas: bedan uͦ ut qͥbꝰdam
placet ipse est samson. C ȩterũ uixta altiorem
intelligentiã. galgala ubi samuhel in nouauit
regnũ. ac redarguit filios isrł. qͦ int̃pretatur
reuelatio. significat reuelationẽ & illuminatio¬
nem fidi in nouo testam̃to: ubi uetꝰ regnũ in
nouũ cõmutatũ est. De qͣ mutatione suꝑiꝰ iam
diximꝰ. ubi de heli & filiis eiꝰ reꝓbatis. & elec¬
tione samuhelis descͥpsimꝰ: & de ab iectione sa¬
ul & constitutione dauid dño fauente in pos¬
terũ dicturi sumꝰ. Uerũ in hoc qd̃ samuhel
filios isrł redarguit. iuxta moralẽ intelligenti¬
am typũ tenuit spualiũ doctoꝵ: qͥ insemet¬
ipsis delicta grauia ñ habent q̃ redarguant:
s alioꝵ peccata absq retractatione feriunt.
de his enĩ talib ꝑ salomonẽ dicit᷑. Uerba sapi¬
entium quasi stimuli: & quasi claui in altum

Expanded text:
pandamus, dicendum est quis fuerit iste Jerobaal et Badan. Jerobaal ipse est Gedeon, qui cum trecentis viris superavit Madianitas. Badan vero, ut quibusdam placet, ipse est Samson. Caeterum juxta altiorem intelligentiam, Galgala ubi Samuel innovavit regnum ac redarguit filios Israel, quae interpretatur revelatio significat revelationem et illuminationem fidei in Novo Testamento, ubi vetus regnum in novum commutatum est. De qua mutatione superius jam diximus, ubi de Eli et filiis ejus reprobatis, et electione Samuelis descripsimus. De abjectione Saul et constitutione David, Domino favente, in posterum dicturi sumus. Verum in hoc quod Samuel filios redarguit, juxta moralem intelligentiam typum tenuit spiritalium doctorum: qui in semetipsis delicta gravia non habent, quae redarguant; sed aliorum peccata absque detrectatione feriunt. De his enim talibus per Salomonem dicitur: « Verba sapientium quasi stimuli et quasi clavi in altum
Abbreviated transcription (Latin):
hetthiim. Terra cheithiim. ciprus dicitur.
in qua ciuitatẽ condidit luzam. Nam et¬
quẽ locũ ꝑsecutꝰ est ioab res nouas molientem
sibam. Chomarim. ubi iosias simulachra cõbus¬
sit. Chalanne. ubi turris edificata est iuxta
rurta thabor. t̾minꝰ rabulon. Diximꝰ de ea &
supͣ sub noĩe chasalꝰ. Chabol. t̾minꝰ aser. Chalab̾.
de hac cultores pͥstinos aser ñ ualuit expellere.
Chorath. torrens tͣns iordanem in qͦ absconditꝰ ẽ
helias e regione eidẽ fluminis. Chotna. regio
assirioꝵ. Chobar. flum̃ babilonioꝵ. sic̃ in iere¬
chiele. Charchamiꝰ. ciuitas iuxta flum̃ eufra¬
ten. Chamoam. uillula uxta bethleem. Che¬
lon. quȩ & elon. oppidũ moab. sic̃ & in ieremia
scribit᷑. Chamos. idolũ moab. De euangeliis.

Expanded text:
hetthiim, terra Chetthiim, Cyprus dicitur, in qua civitatem condidit Luza. quem locum persecutus est Joab res novas molientem Sabee. Chomarim, ubi Josias simulacra combussit. Chalanne, ubi turris aedificata est, juxta bor, terminus Zabulon: diximus de ea et supra sub nomine Chasalus. Chabol, terminus Aser. Chalab, de hac cultores pristinos Aser non valuit expellere. Chorath, torrens trans Jordanem in quo absconditus est Elias, e regione ejusdem fluminis. Chotha, regio Assyriorum. Chobar, flumen Babylonium, sicut in Ezechiel. Charchamis, civitas juxta flumen Euphraten. Chamoam, villula juxta Bethleem. Chaelon, quae et Ealon, oppidum Moab sicut in Jeremia scribitur. Chamos, idolum Moab. DE EVANGELIIS.
Abbreviated transcription (Latin):
condempnatio. Aelamite. despicientes. si¬
ue comꝑati. Asaph. congregans. Arran. ira. ł
irascens. Ane. nunqͥd cõmotꝰ ẽ. Aua. iniqͥtas
dan. uinculũ cutis. siue iudicii. ł exacutus.
Achor. turbatio. ł tumultꝰ. siue ꝑuersio. de. e¬
Bosra. intribulatione. Baladan. ueniens eam
iudicare. Bel. uetustas. siue absq.
tionis. Carthaginis. scrutationis. Ctro. here¬
di. Puo nomina q̃ sequunt᷑. ꝑ aspirationẽ
legenda sunt. Chalanne. om̃s. Chelciau.¬

Expanded text:
condemnatio. Aelamitae, despicientes, sive comparati. Asaph, congregans. Arran, ira, vel irascens. Ane, numquid commotus est. B. C. dan, vinculum cutis, sive judicii, vel exacutus. Achor, turbatio, vel tumultus, sive perveBosra, in tribulatione. Baladan, veniens eam judicare. Bel, vetustas, sive absque.plagae consummationis. Carthaginis, scrutationis. Cyro, haeredi. Duo nomina, quae sequuntur, per aspirationem legenda sunt. Chalane, omnes. me
Abbreviated transcription (Latin):
ficans. Ierusalem. uisio pacis. S aisa. eo.
Luith. maxillȩ. siue gene. Luth. utilis. uel
declinans. siue utinã. de.. Madian in¬
quitas Magro gutturi. ł de fauce. m igmaᷤ.
uile tͥbutũ. siue de tactu. Madebena. a salti
eiꝰ. Memphis. ab ore Marodach. amara con:¬
le uel enerũ. Nlabo. sessio. łs ꝑ ienien..
Oria. fortitudo dñi. Oranaim. foram̃ de .o¬
net uas. de.R. Romelia: excels dñ. Re¬
uirtutũ. ł militiarũ. Samariã. eustodiam
eoꝵ. Sufir. irritũ. Sabama. tollens altitu¬
dinem. Sargon. pͥnceps horti. Sobnam. sedens.
ł reuertens. Sisaim. egrediens. Saron pͥnceps
tii. Saba. captiuitas. de. t. S abehel. bonꝯ
d̾s. Tanis mandans humilia. de.: Tacha¬
ria. memor dñi¬

Expanded text:
s. 74 Laisa, leo. Luuh, maxillae, sive genae. Lud, utilis, vel declinans, sive utinam. Madian, iniquitas. Magro  , gutturi, vel de fauce. Machmas, villae tributum, sive de tactu. Madabena, a saltu ejus. Memphis, ab ore. Marodach, amara contle, vel te nerum. Nabo, sessio, vel superveniens. Ozia, fortitudo Domini. Oronim, foramen moeroris. Ramelia, excelsus Domini. Rel militiarum. Samariam, custodiam eorum. , irritum. Sabama, tollens altitudinem. Sargan, princeps horti. Sobnam, sedens, vel revertens. Sisaim  Sabaim , egrediens. Saroa, princeps tivi. Sabe, captivitas. 75 Tabeel, bonus Deus. Tanis, mandans humilia. Zacharia, memor D
Abbreviated transcription (Latin):
re solet. licet sicut suꝑiꝰ innuimꝰ scẽ ęccłiȩ li¬
masser ꝑsonã: Hinc exponit sapientissimꝰ
salomon patris sui delicias. & pacificꝰ bellatoris
uiri narrat rex amplexus. Posside sapientiam.
posside intelligentiã. ne obliuiscaris eam. et
ne declinaueris abipsa. Ne derelinquas eam. &
app̃hendet te. ama illam. & seruabit te. Prin¬
cipium sapientiȩ posside sapientiã. & in omni
possessione tua aqͥre intelligentiã. Circũda
illam & exaltabit te. honora illaut & amplexabitur
te. ut det capiu tuo coronã g̾rarum. & ꝓtegat te
gescentib menbris. tam̃ senes feruenti dilectio¬
ne. & summo studio karitatis amplecti¬
tur. & sp̃uales
etiam delicias ãminis¬
trat. Om̃s pȩne
uirtittes corporis mu¬
tantur in senib. &
rescen te sola sa¬
fensio pauꝑ¬
um. instantia oratio¬
num e ꝑseue¬
rantia. uisitatio lan¶gentiũ. labor manu¬
um unde p̾beant᷑ ȩlemosinȩ. Et ne sermonẽ

Expanded text:
re solet, licet, sicut superius innuimus, sanctae Ecclesiae lire solet, licet, sicut superius innuimus, sanctae Ecclesiae liniasset personam? Hanc exponat sapientissimus Salomon: patris sui delicias et pacificos bellatoris viri narret amplexus, « Posside sapientiam, posside intelligentiam; ne obliviscaris eam, et ne declinaveris ab ipsa. Ne derelinquas eam, et apprehendet te; ama illam, et servabit te. Principium sapientiae, posside sapientiam; et in omni possessione tua posside intelligentiam: circumda illam, et exaltabit te: honora illam, et amplexabitur te; ut det capiti tuo coronam gratiarum. Corona 256 gescentibus membris, tamen senis ferventi dilectione et summo studio charitatis amplectitur, et spirituales etiam delicias administrat. Omnes pene virtutes corporis mutantur in senibus et crescente sola safensio pauperum, instantia orationum et perseverantia, visitatio languentium, labor manuum unde praebeantur eleemosynae. Et ne sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
diuini garophilacii. saltẽ ualcamꝰ cum magi
auri & turis ⁊ myrrȩ dño ꝯferre donaria. qͣm
in hoc sacro uolumine p̾maxime indigemꝰ diui¬
no suffragio. qͥa multis obscuritatib abditũ
uidetur in allegoriarũ sententiis. p̃sertim in
tẽpli edificiis. & ꝓpħarum mysteriis. ut ipso
ãminiculante qͥ dedit salomoni sapientiam ꝓlu¬
rimã ualeamꝰ ceptũ opus explere sagacit̾. Un¬
de iam eio freti auxilio. ad ipsum describen¬
dum uertamꝰ articulum.
T rex dauid senuerat habebatq ȩtatis plu¬
rimos annos. & cȩt̾a. Senectus dauid
humani generis figurauit uetustatẽ. In quib
quia fides defecerat. ueludĨ clauid dilectio dĩ fri¬
guerat. Uestimenta eiꝯ quib adoꝑtꝰ calefieri ñ
potuerat. typũ habere iuidaicȩ plebis ñ dubiũ ẽ.
quȩ ante aduentũ saluatoris ꝑ cognitionẽ legis
uelut uestuñta dño adheserat. S quia eadem
habuit. in amore diuino minime caluit. Uirgo

Expanded text:
divini gazophylacii, saltem valeamus cum Magis divini gazophylacii, saltem valeamus cum Magis auri et thuris et myrrhae Domino conferre donaria. Quonin hoc sacro volumine permaxime indigemus divino suffragio, quia multis obscuritatibus abditus videtur in allegoriarum sententiis, praesertim in templi aedificiis et prophetarum mysteriis, ut, ipso adminiculante, qui dedit Salomoni sapientiam plurimam, valeamus coeptum opus explere sagaciter. Unde jam ejus freti auxilio, ad eum describendum vertamus articulos.t Rex David senuerat, habebatque aetatis plurimos annos, » et reliqua. Senectus David humani generis figuravit Vetus Testamentum, in quo quia fides defecerat velut in David, dilectio Dei friguerat. Vestimenta ejus, quibus adopertus calefieri non poterat, Quae ante adventum Salvatoris per cognitionem legis, velut vestimenta Domino adhaeserant. Sed quia eadem habuit , » in amore divino minime caruit. Virgo
Abbreviated transcription (Latin):
& enim duob
libellis regum
uoluminib diui¬
na uidelicet im¬
merito auxiliati
clementia. tan¬
quam qͦdam mͦ
ex thesauris di¬
uitum scõꝵ scilicet doctoꝵ duo minuta abstra¬
hentes. ut potuimꝰ in gacophilatiũ contulimꝰ.
ne in grati ernr̃ȩ pauꝑtatis ingenio fortassis
uideremur adn̾o. ne talentũ etiã idipsum fru¬
galitatis collatum rure defossum inueniret᷑
absconditũ. & dampnationis pena multarem᷑
acerrime. ubi ad modũ uastũ tͣnsiuimꝰ equor.
aux iliati uidelicet cunctipotentis ope. qͥ imꝑat
uentis ne noceant rati. Nunc siquidẽ quãquã
pauidi terciũ aggredi conabim̃ librũ. in quo
maxime flatu indigemꝰ qͥdem diuini spira¬
minis. ne nr̃a carma tandem fracta ueniat in
sopulos. & sirti illisa demersa remaneat in
reumate gurgitũ. s ipso afflante ac dignanter
opitulante portũ quieritudinis ouans. optineat.
ut dñica qͦdanimꝰ cõmertia illesa ꝑmaneant.
& ex tanta ꝓfunditate uoluminis ac thesauro

Expanded text:
etis duobus libellis Regum voluminis, divina videlicet immeriti auxiliati clementia, tanquam quodammodo ex thesauris divitum, sanctorum scilicet doctorum, duo minuta abstrahentes, quae, ut potuimus, in gazophylacium Domini contulimus, ne ingrati ex nostrae paupertatis ingenio fortassis videremur a Domino, ne talentum etiam idipsum frugalitatis collatum, rure defossum inveniretur absconditum, et damnationis poena mulctaremur acerrime. Ubi admodum vastum transivimus aequor, auxiliati videlicet Cunctipotentis ope, qui imperat ventis ne noceant rati. Nunc siquidem, quanquam pavidi, tertium aggredi conabimur librum: in quo maxime flatu indigemus quidem divini Spiraminis, ne nostra carina tandem fracta veniat in scopulis, et syrtim illisa demersa remaneat in reumate gurgitum: sed ipso afflante ac dignanter opitulante, portum quietudinis ovans obtineat, ut Dominica quodammodo commercia illaesa permaneant, et ex tanta profunditate voluminis, ac thesauro
Abbreviated transcription (Latin):
in centiua uicioꝵ sapientiam edistere debemꝰ.
ut in senectute etiam frigescentib menbris
in sinu mentis nr̃ȩ requiescat. & foueat nos dor¬
miatq nob̾cum. immo cibũ sp̃ualis intelligen¬
tiȩ nob̾ ministret. Potest nimirũ etiam ista mu¬
lier cõtemplatiuȩ uitȩ gestare figurã. quã om̃s
ꝑfecti meredibili amore complectentes. in eius
dilectione flanimascunt.

Expanded text:
incentiva vitiorum sapientiam ediscere debemus, incentiva vitiorum sapientiam ediscere debemus, ut in senectute etiam frigescentibus membris, in sinu mentis nostrae requiescat et foveat dormiatque nobiscum, imo cibum spiritalis intelligentiae nobis ministret. Potest nimirum etiam ista mulier contemplativae vitae gestare figuram, quam omnes perfecti incredibili amore complectentes, in ejus dile
Abbreviated transcription (Latin):
sigmentisq poetarũ. neq curas istiꝰ scłi. aut ho¬
nores huiꝰ mundi. s sapientiam tanꝗͣ abisach.
cũq dauid nunꝙͣ senescit. in nr̃o requiescat sino.
Impolluta enĩ est & uirginitatis ꝑpetuȩ. & in
similitudinẽ marię. quȩ eũ cotidie generet sẽꝑq
parturiat. in anrrupta est. Sienĩ cato romani
generis disertissimꝰ. ut quidã dortoꝵ ꝑtulit cen¬
tenariꝰ iam & senex grecas litt̾as nec er ubuerit.
nec discere desꝑauerit. & si certe ait aiunt ho¬
merꝰ refert. qd̾ de lingua nestoris iam uetuli & pe¬
ne decrepiti dulcior melle oratio fluxerit. & sapi¬
ens qͥdam greciȩ cũ cõpletis centũ & septem an¬
nis se cerneret mori. dixisse feratur. doleret quod
tunc egrederetur e uita quando sapere cepisset.
plato etiam octogesimo anno scribens mortuis
sit. Socrates septuaginta & nouẽ annos indocendi
seribendiq labore compleuerit. qͣntomagis friges¬
cente corporis iuuentute int̾ bella corporis & inter

Expanded text:
igmentisque poetarum: neque curas istius saeculi, aut honores hujus mundi; sed sapientia tanquam Abisac cum David, quae nunquam senescit, in nostro requiescat sinu. Impolluta enim est virginitatis perpetuae, et in similitudinem Mariae, cum quotidie generet semperque parturiat, incorrupta est. Si enim Cato Romani generis disertissimus, ut quidam doctorum protulit centenarius jam et senex Graecas litteras nec erubuerit, nec discere desperaverit: et si certe ut aiunt Homerus refert quod de lingua Nestoris, jam vetuli et pene decrepiti, « dulcior melle oratio fluxerit: » et sapiens quidam Graeciae, cum completis centum et septem annis se cerneret mori, dixisse fertur, dolere quod tunc egrederetur e vita quando sapere coepisset; Plato etiam octogesimo anno, scribens mortuus est; Socrates septuaginta et novem annos in docendi scribendique labore complevit, quanto magis calescente corporis juventute, inter bella corporis, et inter
Abbreviated transcription (Latin):
ratione addita sunt ꝓferenda. d̾.. G hapsȩ.
indignans. siue sessio offendiculi. ł neglath.
tnsmigrans. actiua significatione intelli
transferens. Tharchath. subuersio. qũa g̃ci
.De psalterio.

Expanded text:
ratione addita sunt proferenda. Thaphse, indignans, sive sessio offendiculi. Theglath, transmigrans: activa significatione intelligtransferens. Tharthach, subversio: quam meliu71 DE PSALTERIO.
Abbreviated transcription (Latin):
sum ꝯ dicere. Massefath. speculatio. ł coneem¬
platio. Marodach. amaritudinẽ immitens.
Mameam aroth. tridentes ł fuscinulȩ qͣs
comotio eoꝵ. Nergal. lucerna acerui. Naa¬
rab ꝓpħauit tunc. siue sessionis initium.
Noesthan. es eoꝵ. Niniue. sȩta. siue germ̃
pulchritudinis. ł spetiosa. Ner rach. fugiti¬
uus tener. ł temptatio tenera. Nechota. sti
godonosor. ꝓphetia lagunculȩ honestȩ. siue
ꝓphans istiꝰ modi signũ. siue sessio in agnitio¬
pħauit palas. q̃ uenti labrũ uulgo nuncu¬
pant. siue ꝓphetia alieni iudicii. Nathania.
dante dño. de .R. Nachab. ascensio. siue
excelsa. Ramalia. excelsꝰ dñi. Raason. cursus.¬

Expanded text:
sumus dicere. Massephath, speculatio, sive contemplatio. Merodach, amaritudinem immittens. Mamzamaroth , tridentes, vel fuscinulae, quas commotio eorum. 69 Nergal, lucerna acervi. , prophetavit tunc, sive sessionis initium. Noesthan, aes eorum. Ninive, feta, sive germen pulchritudinis, vel speciosa. Nesrach, fugitivus tener, vel tentatio tenera. Nechota Apudchodonosor, prophetia lagunculae angustae, sive prophetans istiusmodi, signum, sive sessio in agnitioetavit palas, quae ventilabra vulgo nuncupant, sive prophetia alieni Judicii. Nathania, dante Domino. Rechab, ascensio, sive excelsa. Ramalia excelsus Domini. Raason  Ras
Abbreviated transcription (Latin):
arfar. fodientes. siue dissipantes. ł talpȩ.
fu̾l.ruina. ł cadens. faceia. aꝑiente domino.
uel oris assũptio. falassar. cadens pͥnceps. uł
eblaam. absorbet. Iosabe. ubi est saturitas. ł
dñi saturitas. Ioiade. dñi cognitio. Iorachar.
dñi memoria. uel qͥ ẽ memor. Iosabad. dñi
dos. uel qui est donatꝰ. Ioaat. ubi est retine
ue quȩ est delicata. ł tenella. Iectel. cetꝰ cłi.¬

Expanded text:
arfar, fodientes, sive dissipationes, vel talpae. Ful, ruina, vel cadens. Faceia, aperiente Domino, vel oris assumptio. Falasar, cadens princeps, veio Domini. Jeblaam, absorbet. Josabe, ubi est saturitas? vel Domini saturitas. Domini cognitio. Jozachar, Domini memoria, vel qui est memor. Jozabad, Domini dos, vel qui est dotatus. Joaaz, ubi est retinerve quae est delicata, vel tenella. Jactel
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ coram hominib uiles apparere refugiunt.
& contͣ hoc qd̃ de se interi cogitant. qͣsi rigida
exteriꝰ uenustate palliant᷑. Et sunt ñ nulli qui
uiles uideri ab hominib appetunt. atq omne
qđ sunt ds̃iectos se exhibendo contemnunt. sed
tam̃ apud se introrsus q̃si ex ipso merito ostensȩ
uilitatis intumescunt. & tantomagis in corde
elati sunt. qͣnto ampliꝰ in spetie elationẽ p̃mirs.
Quȩ utraq uniꝰ elationis bella magna dauid cir¬
cumspectione dep̃hendit. mira uirtute suꝑauit.
Quia enĩ de semetipso intus humilta sentiens
honorẽ exterrꝰ ñ quesiuit. insinuat dicens: lu¬
dam & uilior fiam. Et quia ꝑ hoc qđ uilem se
ex t̾ius p̾buit. nequaꝙͣ interius intumuit. ad¬
iungit: eroq humilis in ocłis meis. Ac si dicat:
quałe me ext̾ius despiciens exhibeo. talem me¬
& interiꝰ attendo. Quid sͦ acturi sunt qͦs doctͥ¬
na eleuat. si dauid ex car ne sua uenturũ redẽp¬

Expanded text:
tamen coram hominibus viles apparere refugiunt, tamen coram hominibus viles apparere refugiunt, et contra hoc, quod de se interius cogitant, quasi rigida exterius venustate palliantur. Et sunt nonnulli, qui viles videri ab hominibus appetunt, atque per omne quod sunt, dejectos se exhibendo contemnunt, sed tamen apud se introrsus quasi ex ipso merito ostensae vilitatis intumescunt, et tanto magis in corde elati sunt, quanto amplius in specie elationem premunt. Quae utraque unius elationis bella magna David circumspectione deprehendit, mira virtute superavit. Quia enim de semetipso intus humilia sentiens, honorem exterius non quaerit, insinuat, dicens: Ludam et vilior fiam. Et quia per hoc, quod vile est, se exterius praebuit nequaquam interius intumescere, adjungit: Eroque humilis in oculis meis. Ac si aperte dicat: Qualem me exterius despiciens exhibeo, talem me interius attendo. Quid ergo acturi sunt, quos doctrina elevat, si David ex carne sua venturum Redemp
Abbreviated transcription (Latin):
illa ex humilitate solidaret. quȩ corã homini¬
b gesserat fortia. Quid de eiꝰ factis ab aliis
sentiatur ignoro. ego dauid plus saltantem
stupeo quã pugnantẽ. Pugnando qͥppe hostes
subdit. saltando autẽ coram dño semetipsum
uicit. Quem michol saul filia adhuc ex tumore
regii generis insana. cũ humiliatũ despiceret
dicens. quã głosus fuit hodie rex isrł discooꝑi¬
ens se ante ancillaᷤᷤ seruoꝵ suoꝵ & nudatus est
qͣsi si nudet᷑ unꝰ de scurris. ꝓtinꝰ audiuit: lu¬
dam ante dñm. qͥ me elegit potiꝰ quã patrem
tuũ. Ac paulopost ait: & ludam & uilior fiã
plusꝙͣ factus sum. eroq humilis in oculis
meis. Ac si aꝑte dicat. uilescere corã hominibꝰ
appeto. quia seruare mͥ coram dño regnũ per
humilitatẽ quęro. Sunt uͦ ñ nulli qͥ de semet¬
ipsis humilia sentiunt. qͥ in honorib positi ni¬
chil se eẽ nͥ puluerẽ fauillamꝙ ꝑpendunt.s

Expanded text:
illa ex humilitate solidaret, quae coram hominiilla ex humilitate solidaret, quae coram hominibus gesserat fortia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur ignoro, ego David plus saltantem stupeo quam pugnantem. Pugnando quippe hostes subdidit, saltando autem coram Domino semetipsum vicit. Quem Michol filia Saul adhuc ex tumore regii generis insana, cum humiliatum despiceret, dicens: Quam gloriosus fuit hodie rex Israel, discooperiens se ante ancillas sequasi nudetur unus de scurris ; protinus audivit: Ludam ante Dominum, qui elegit me potius quam patrem tuum. Ac paulo post ait: Ludam et vilior fiam plus quam factus sum, eroque humilis in oculis meis. Ac si aperte dicat: Vilescere coram hominibus appeto, quia servare mihi coram Deo regnum per humilitatem quaero. Sunt ergo nonnulli qui de semetipsis humilia sentiunt; qui in honoribus positi nihil se esse nisi pulverem favillamque perpendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
num frangere. ursoꝵ brachia dissipare. despec̃¬
tis priorib fr̃ib eligi. repbato rege ad regnigu¬
b̾nacula ungui. timendũ cunctis uno lapid̃
goliam sternere. a rege ꝓposita extinctis allophi¬
lis numerosa p̾putia reportare. ꝓmissũ tandẽ
regnũ ꝑciꝑe. cunctũq isrłiticũ ppłm sine ulla
contͣdictione possidere: Et tam̃ cũ archam dĩ
ierłm reuocat. qͣsi oblitus p̾latum se omnib
admixtꝰ ppłis ante archam saltabat. Et quia
coram archa saltare ut credit᷑ uulgi mos fue¬
rat. rex se in diuino obsequio ꝑ saltatũ rotat.
Ecce quẽ dñs cunctis singłarit p̃tulit sese sub
dño & exeqñdo minimis. & abiectũ se exhiben¬
do contemnit. Non potestas regni ad memo¬
riam reducit᷑. ñ subiectoꝵ ocłis saltando ui¬
lescere metuit. ñ se honore p̃latum cȩteris
ante eiꝰ archam qui honorem dederat. recog¬
noscit. Coram dõ egit debilia uł extrema. ut

Expanded text:
num frangere, ursorum brachia dissipare, despecnum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita, extinctis Allophylis, numerosa praeputia reportare, promissum tandem regnum percipere, cunctumque Israeliticum populum sine ullacontradictione possidere? Et tamen cum arcam Dei in Jerusalem revocat, quasi oblitus praelatum se omnibus, admistus populis ante arcam saltat. Et quia coram arca saltare, ut creditur, vulgi mos fuerat, rex sese in divino obsequio per saltum rotat. Ecce quem Dominus cunctis singulariter praetulit, sese sub Domino et exaequando minimis, et abjecta exhibendo contemnit. Non potestas regni ad memoriam reducitur, non subjectorum oculis saltando vilescere metuit, non se honore praelatum caeteris ante ejus arcam, qui honorem dederat, recognoscit. Coram Deo egit debilia vel extrema, ut
Abbreviated transcription (Latin):
siam suã transferre uoluisset. hoc est ex uet̾i
testam̃to ęũgłica p̃cepta uelut noua conde¬
re. aplebe iudaica comp̃hensus atq in eruce
suspensꝰ. ludibriũ eis suit. In qua cruce ue¬
but nudꝰ eis apparuit. dũ potentiã diuinitatiᷤᷤ
suȩ illis abscondens infirmitatẽ tantũ car¬
nis ostendit. Ancillas uͦ seruoꝵ dauid de qͥb
ei michol imꝓperata est: ꝑsonam gestasse scõꝵ
ñ dubium est. De quib uerͣ  dãuid hoc est
manufortis dñs post ascensionẽ suã in cȩlos
ꝑ eugłicam p̾dicationẽ. ꝑ uirtutũ miracula.
& ad extremũ ꝑ martyrii tͥumphum głosior
effectus est ingentib multomagis ꝙͣ in pas¬
sione sua uideis uisꝰ fuerat. Igitur michol
ñ est natꝰ filius. MAchol intypo sy nagoge
sterilis ꝑmansit. Ecce allegoricȩ. Deniceps
moralit̾ intueri libet. quanta uirtutũ mim̾a
dauid ꝑceꝑat. atq in his om̃ib quã forti se hu¬
militate seruabat. Quem enĩ ñ extoller& ora leo¬

Expanded text:
uam transferre voluit, hoc est, ex Veteri Testamento evangelica praecepta, velut qui nova conderet, a plebe Judaica comprehensus, atque in cruce suspensus, ludibrium eis fuerit. In qua cruce velut nudus eis apparuit, dum potentiam divinitatis suae illis abscondens, infirmitatem tantum carnis ostendit. Ancillas vero servorum David de quibus ei Michol improperata est, personam gestasse sanctorum non dubium est. De quibus verus David, hoc est manu fortis Dominus, post ascensionem suam in coelis, per evangelicam praedicationem, per virtutum miracula, et ad extrest in gentibus multo magis quam in passione sua Judaeis visus fuerat. « Michol non est natus filius. » Michol in typo Synagogae sterilis permansit: ecce allegorice. Deinceps moraliter intueDavid perceperat, atque in his omnibus quam forti se humilitate servabat . Quem enim non extolleret ora leo
Abbreviated transcription (Latin):
t inde sequitur qualr̃ dauid & omis do¬
mus isrł in ierłm reduxerunt archam
dña. Cumq ille saltasset coram archa dñi.
michol filia saul despexit eum. & relio:.
ante eam luderet. a michol filia saul uxore
sua hostili irrisione subsannatꝰ est. sic nimi

Expanded text:
omnis domus Israel in Hierusalem reduxerunt arcam Domini. Cumque ille saltasset coram arca Domini, et Michol filia Saul despexisset eum, et reliante eam luderet, a Michol filia Saul, uxore sua, hostili irrisione subsannatus est; sic nimi
Abbreviated transcription (Latin):
ficia laudis offerimꝰ. Interior uͦ domꝰ quȩ ad
posteriorẽ partẽ templi erat facta. ipsa ẽ ꝓmis¬
sa nob̾ uita incęlis. Interior quidẽ ẽ conu̾satiõe
nr̃i exilii. quia inp̃sentia regis sũmi ꝑpes ibi
unde de ea bene merito seruo dicit᷑. intra in
gaudiũ dĩi tui. s posterior tempore. quia post
huis scłi labores ad illis ingressum ꝑducimur.
Tabulata autẽ que utramq domũ ab inucẽ di¬
uidunt. ipsa sunt claustra cęli. quoꝵ nob aꝑtio¬
rit pia semꝑ instantia donec aꝑiant᷑ ⁊ intrare
liceat pulsam. Ubi ⁊ si necdum ante soluno¬
nem. corpoꝵ intrare ꝑmittim᷑. aꝑtã habemꝰ¬

Expanded text:
ificia laudis offerimus. Interior vero domus, quae ad ificia laudis offerimus. Interior vero domus, quae ad posteriorem partem templi erat facta, ipsa est promissa nobis vita in coelis. Interior quidem, quoad conversationem nostri exsilii, quia in praesentia Regis summi perpes ibi Unde de ea bene merito servo dicitur: « Intra in gaudium domini tui . » Sed posterior tempore, quia post hujus saeculi labores ad illius ingressum perducimur. Tabulata autem, quae utramque domum ab invicem dividunt, ipsa sunt claustra coeli, quorum nobis apertiorit, pia semper instantia, donec aperiantur, et intrare liceat, pulsamus. Ubi etsi necdum ante solutionem corporum intrare permittitur, apertam tam
Abbreviated transcription (Latin):
in scã scõꝵ. Posteriorẽ partẽ tẽpli. occidentałe
dixit. Ab ortu enim solis ingressum habebat tẽ¬
plum. & ab occasu domũ interiorẽ. hoc ẽ sc̃a scõꝵ.
separabant. a pauim̃to usq ad suꝑiora eẽ dicunt᷑
ȩdificata. ñ usq ad laquearia significat. quȩ
triginta cubitis erant in sublime a paium̾̃to
suspensa. ut supͣ iam dictũ est: s tantũ usq ad
cubitos iuginti altitudinis. ut in seq̃ntib aꝑte
⁊ inane usq ad laquearia. cubitoꝵ uiginti alti¬
tudinis. ⁊ cubitoꝵ uiginti longitudinis. iuxta
latitudinem domꝰ. ꝑ quã nimirũ ianuam
fumꝰ incensoꝵ de altari thimiamatis solebat in
scã scõꝵ ascendere. atq ad archam diũ oꝑiendam
penetrare. Inqͣ distinctione domꝰ dñi. patet fi¬
gura mysterii. Et apło exponente luce clarior¬
est. quia prior domꝰ inqͣ semꝑ introibant sacer¬
dotes sacrificioꝵ officia consũmantes p̾sens est
ȩccłia. ubi cotidie piis insistentes oꝑib dño sacͥ¬

Expanded text:
etc. » Posteriorem partem templi Occidentalem dicit. Ab ortu enim solis ingressum habebat templum, et ab occasu domum interiorem, hoc est, Sancta sanseparabant, a pavimento usque ad superiora esse dicuntur aedificata, non usque ad laquearia significat, quae triginta cubitis erant in sublime a pavimentsuspensa, ut supra jam dictum est, sed tantum usque ad cubitos viginti altitudinis, ut in sequentibus apeet inane usque ad laquearia, cubitorum decem altitudinis, et cubitorum viginti longitudinis, juxta latitudinem domus: per quam nimirum januam fumus incensorum de altari thymiamatis solebat in Sancta sanctorum ascendere, atque ad arcam Domini operiendam penetrare. In qua distinctione domus Domini patet figura mysterii, Apostolo exponente, luce clarior: quia prior domus, in quam semper introibant sacerdotes, sacrificiorum officia consummantes, praesens est Ecclesia, ubi quotidie piis insistentes operibus, Domino sacr
Abbreviated transcription (Latin):
ita tam̃ ut ꝓnuntiet᷑ auathiair. Achan. ne¬
cessitas. A seroth. atria. siue uestibula. si ta¬
men ꝑ heth. & sade. litt̾am scribat᷑. siuͦ per
aleph. & sini. beatitudines sonat. Amora. ppłi
pellis. Basar. angustia. siue in angustia. uel
infantia. Bosor in angustia. Beroth putei.
Barne. filis motationis. balaam. uans ppłs.

Expanded text:
ita tamen ut pronuntietur Authjair. Acan, necessitas. Aseroth, atria, sive vestibula: si tamen per heth et sade   litteram scribatur. Si vero per Aleph et sin  , beatitudines sonat. Amora  Gomopellis. Basar, angustia, sive in angustia, vel infantia. Bosor, in angustia. Beroth, putei. Barne, filius mutationis.  Ms.
Abbreviated transcription (Latin):
nomina incȩt̾is libris int̾pretant᷑. ⁊ suꝑflu¬
um ẽ dicta ł dicenda repetere. h. aut̃ a ple¬
risq aspiratio putat᷑ eẽ & ñ litt̾a. Be .R. suꝑ¬
fluũ ẽ facere mentionẽ cum etiã apud lati¬
nos exceptis kalendis suꝑflua iudicetur.
Igitur obseruandũ. qđ eadem nomina quȩ
hic uł alibi p̃termissa sunt. in aliis libris
Aaachati. fracti ft̃ mͥ. aut uent̃ ꝑ ussus. Mo¬
delonge. siue alienatus
aim. conceptus siue cõprehensio. Rapha¬
im. medici. ł gigantes. Rabath. multitudo.
ł grandis. Rubeni. uisio filii mei. ł uidete int̃
me. Ramoth. excelsũ signũ. siue uidit mor¬
tem. ł excelsam. de .s. Sydon. uenatio
tristiciȩ. siue inutilitatis. Sareon. pͥnceps
meroris. Sanir. leua nouitatem. siue dens
eiꝯ. Sames. mandatũ humile. Sina. tẽpta

Expanded text:
nomina in caeteris libris interpretantur, et superfluum est dicta vel dicenda repetere. H autem a plerisque aspiratio putatur esse, non littera. De K, superfluum est facere mentionem: cum etiam apud Latinos, exceptis kalendis, superflua judicetur. Igitur observandum quod eadem nomina quae hic 35 vel alibi praetermissa sunt, in aliis libris Maachathi, fracti sunt mihi, aut venter percussus. Mode longe, sive alienatus. Oraim, conceptus, sive comprehensio. Raphaim, medici, vel gigantes. Rabath, multitudo, vel grandis. Rubeni, visio, filii mei, vel videte inter me. Ramoth, excelsum signum, sive vidit mortem, vel excelsa. Sidon, venatio tristitiae, sive inutilitas. Sareon, princeps moeroris. Sanir, leva novitatem, sive dens ejus mare. Sames, mandatum humile. Sina  , ten
Abbreviated transcription (Latin):
meũ & matrẽ meam. & sequar te. qͥa mox ut
electoꝵ chorꝰ audiuit loquentẽ ꝑ eugłm dñm.¬
qͥ ñ renuntiauerit onĩib quȩ possidet ñ potest
m̃s eẽ discipłs. statim cessauit t̾renis lucris
inhiare. scłarib desideriis deseruire totum
se contulit ad seruitiũ xp̃i. nec tam̃ aliis u̾bũ
uitȩ p̃dicare desiuit. Hoc est em̃ osculari pa¬
trem & matrẽ. cũ quoscũq possit de uideis siue
de gentib sermone uelle corrigere. Iulit
itaq heliseꝰ par boũ & mactauit illud & in
aratro boum coxit carnes. & dedit ppło & co¬
mederunt: cũ ppłs xp̃iantis carnalia desideria
mactans. totũ exercitiũ suũ in opꝰ eugłirandi
ꝯu̾tit. unde sufficientẽ pastũ auditoribꝰ suis p̃be¬
re possit. Ipse uͦ seqͥt᷑ nr̃m heliã. & ministͣt ei. qͥa
uestigia eiꝰ seq̃ns hoc ẽ mandata illiꝰ fidelit̃ obser

Expanded text:
meum et matrem meam, et sic sequar te; » quia mox ut meum et matrem meam, et sic sequar te; » quia mox ut electorum chorus audivit loquentem per on renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus , » statim cessavit terrenis lucris inhiare, saecularibus desideriis deservire. Totum se contulit ad servitium Christi, nec tamen aliis verbum vitae praedicare desinit. Hoc enim osculari patrem et matrem cum quoscunque possit, sive de Judaeis, sive de gentibus, sermone velle corrigere. « Tulit itaque Eliseus par boum, et mactavit illud. Et in aratro boum coxit carnes, et dedit populo et comederunt. » Cum populus Christianus carnalia desideria mactans, totum exercitium suum in opus evangelizandi convertit, unde sufficientem pastum auditoribus suis praebere possit. Ipse vero sequitur nostrum Eliam, et ministrat ei qui, ves
Abbreviated transcription (Latin):
homicida futurꝰ sit & tyrannꝰ. s magis sꝑitalit̃
intelligendum. qͥa iusticia diuina quȩ singłis
reddit scłm oꝑa sua. punit peccata hominum.
aliqͣndo manifesta ultione. aliqͣndo occulto iudi¬
cio. U indicat ꝑ reges & duces. uindicat ꝑ ꝓphas
& sacerdotes. cum alios nocentes facit plecti mu¬
erone. alios tũsuerberat gladio linguȩ. Unde dđ̃
& salomon & cȩt̾i reges pęnam a reis exigebant.
cum eos trucidare iubebant. Et itẽ. alibi scͥꝑ¬
tum est de suꝑboꝵ & mobȩdientiũ pęna. dola¬
mei. Profectus gͦ inde helias reꝑit helisec̃
filiũ saphath arantẽ duodecĩ iugis boum. cum
reddemptor nr descendens de cȩlo diuino iudicio
acqͥsiuit ppłm alhuc t̾renis oꝑib inhiantem.
In qͦ salutẽ fecit. cum eũ ad fidem conuertit. Heliaᷤ
enĩ int̾pretat᷑. ut iã diximꝰ dñs cłs. saphat h¬
ꝓpħa palliũ suũ misit. cũ illũ dñs fide catho¬
occurrit post heliam & ait. osculor oro te patrẽ

Expanded text:
us sit et tyrannus; sed magis spiritualiter intelligendum, quia justitia divina, quae singulis reddit secundum opera sua, punit peccata hominum aliquando manifesta ultione, aliquando occulto judicio, vindicat per reges et duces, vindicat per prophetas et sacerdotes, cum alios nocentes facit plecti mucrone, alios transverberat gladio linguae. Unde David et Salomon et caeteri reges poenam a reis exigebant, cum eos trucidare jubebant. Et item alibi scriptum est de superborum inobedientium poena: « Dolamei . » « Profectus ergo inde Elias, reperit Eliseum filium Saphat arantem. » IRedemptor noster, descendens de coelo, divino judicio acquisivit populum adhuc terrenis operibus inhiantem; in quo salutem fecit, cum eum ad fidem convertit. Elias enim interpretatur ut etiam diximus Deus Dominus, Saphat a pallium suum misit, cum illum Dominus fide cathocucurrit post Eliam, et ait: Osculor, oro te, patrem
Abbreviated transcription (Latin):
cribitur. Quid ñaqͥ spelunca nr̃a est. nͥ hȩc
corruptionis habitatio inqua adhuc ex uetus¬
tate retineniur  S cum aliquid ꝑciꝑȩ de cog¬
nitione diunitatis incipimꝰ. qͣsi iam in speluncȩ
nr̃ȩ ostio stamꝰ. Q uia enũ ꝓgredi ꝑfectȩ ñ possumꝰ.
ad cogntionẽ tam̃ ueritatis inhiantes. iam aliqͥd
de libtatis aura captamꝰ. In ingressugͦ speluncȩ
stare est: rep̃sso nr̃e corruptionis obstaculo ad cog¬
nitionẽ ueritatis inciꝑe exire. Unde & nube in
tab̾naculo descendente. isrłitȩ e longinqͦ ceruen¬
tes in papilionũ suoꝵ ostiis stetisse memorant᷑.
qͥa hi qui aduentũ diuinitatis ut cũq conspici¬
unt. qͣsi iam ex habitaculo carnis ꝓcedunt. Et
ecce uox adheliam dicens. Quid hic agis helia cͥ
Et ille respondens ait:. telo relatus sũ ꝓdño do
exercituũ. qͥa dereliquerunt pactũ tuũ filii

Expanded text:
cribitur. Quid namque spelunca nostra est, nisi haec cribitur. Quid namque spelunca nostra est, nisi haec corruptionis habitatio, in qua adhuc ex vetustate retinemur? Sed cum aliquid percipere de cogitatione divinitatis incipimus, quasi jam in speluncae nostrae ostio stamus. Quia enim progredi profecte non possumus, ad cognitionem tamen veritatis inhiantes, jam aliquid de libertatis aura captamus. In ingressu ergo speluncae stare est represso nostrae corruptionis obstaculo ad cognitionem veritatis incipere exire. Unde et nubes in tabernaculo descendentes Israelitae e longinquo cernentes in papilionum suarum ostiis stetisse memorantur , quia hi qui adventum divinitatis utrumque conspiciunt, quasi jam ex habitaculo carnis procedunt. « Ecce vox ad Eliam dicens: Quid hic agis, Elia? et ille respondens ait: Zelo zelatus sum pro Domino Deo exercituum, quia dereliquerunt pa
Abbreviated transcription (Latin):
let. dñs non ẽ. cum uͦ subtile aliqͥd conspicit.
hoc ẽ qd̃ de incomp̃hensibili substantia. ȩt̃ni¬
tatis audit. Quasi enĩ sibilũ tenuis aure ꝑcipi¬
mꝰ. cũ saporem incircũscͥptȩ ueritatis contem¬
platione subita subtilit̃ degustamꝰ. Tunc gͦ
uerũ est qd̃ de cdo cognosciꝰ. eum plene nos ali¬
quid de illo cognoscere ñ posse sentimꝰ. Unde
bene illic subdit᷑: qd̾ cum audisset helias oꝑu¬
it uultũ suũ pallio. & egressꝰ stetit in ostio
speluncȩ. Post aurȩ tenuis sibilũ uultũ suum
ꝓpħa pallio oꝑuit. qͥa in ipsa subtilissima con¬
tẽplatione ueritatis. qͣnta ignorantia homo
tegat᷑ agnoscit. Witui nãq palliũ suꝑducere
ẽ ne altiora mens quęrere audeat.cousideratio¬
nem ꝓp̾ȩ infirmitatis uelare. ut nequaꝗͣ. in¬
telligentiȩ oculos ultͣ se p̃cipitant̃ aꝑiat. s
ad hoc qd̃ app̃hendere ñ ualet reuerent̃ clau¬
dat. qͥa hȩc agens in speluncȩ ostio stetisse des¬

Expanded text:
t, Deus non est. Cum vero subtile aliquid conspicit, hoc est, quod de incomprehensibili substantia aeternitatis audit. Quasi enim sibilum aurae tenuis percipimus, cum saporem incircumscriptae veritatis contemplatione subita subtiliter degustamus. Tunc ergo verum est, quod de Deo cognoscimus, cum plene nos aliquid de illo cognoscere non posse sentimus. Unde bene subditur: « Quod cum audisset Helias, operuit vultum suum pallio, et ingressus, stetit in ostio speluncae, » etc. Post aurae tenuis sibilum, vultum suumpropheta pallio operuit, quia in ipsa subtilissima contemplatione veritatis, quanta ignorantia homo tegatur agnoscit. Vultui namque pallium superducere est, ne altiora mens quaerere audeat, hanc considerationem propriae infirmitatis velare, et nequaquam intelligentiae, oculos, ultra se praecipitanter aperiat, sed ad hoc quod apprehendere non valet, reverenter claudat. Qui haec agens, in speluncae ostio stetisse des