comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ea & odoꝵ est aspirationis & grẽ colligentes:
Et bene nares eiꝰ sicut turris libani. quia in
sacrificuis odor suauis eccłiȩ est: in quib es ł
boni odoris hostia remissio peccatoꝵ. Sume.
gͥ has nares o homo. ut a graueolentib floru¬
lenta secernas. & tunc uiuificabit te dominꝰ.
Cum enĩ aduerterit qd̾ de ipso petis. ut auer-¬
tat oculos mentis tuȩ a uanitate. cooꝑatur
animȩ tuȩ. ut si specie aliqua capitur. aut
duritia & infirmitate ñ flectitur. flectat eã
iugo ucrbi dĩ. & habenis suis regat. ut uoliua¬
tate di abducatur a uiciis. & uite. odorẽ ap
arȩterue. Non eium hc uita ꝑfecta ẽ. s hn
uita in um̃bra. Ido ut homo xp̃c ĩc ex urgi¬
ne nasceretur. obumbrauit uirtꝰ altissimi mi¬
tr̃e futurã. quia inumbra descendit ab uiiba
incipiens oꝑari salutẽ hominis. & consũmatir
claritate solis ȩterni. Umbra ẽ gͦ uita hȩc ł e¬
na ad solem ut te defendat ab umbrȩ huiꝰ

Expanded text:
ea et odorum est aspirationis et gratiae colligentes. ea et odorum est aspirationis et gratiae colligentes. et bene nares eius sicut turris Libani, quia in sacrificiis odor suauis ecclesiae est, in quibus est boni odoris. hostia remissio peccatorum. Sume igitur has nares, o homo, ut a graue olentibus florulenta secernas, et tunc uiuificabit te dominus. cum enim aduerterit quod de ipso petis, ut auertat oculos mentis tuae a uanitate, cooperatur animae tuae, ut, si specie aliqua capitur aut duritia et infirmitate non flectitur, flectat eam iugo uerbi et habenis suis regat, ut uoluntate dei abducatur a uitiis et uitae odorem capiat aeternae. non enim hic uita perfecta est, sed haec uita in umbra. ideo, ut homo Christus Iesus ex uirgine nasceretur, obumbrauit uirtus altissimi matrem futuram, quia in umbra descendit, ab umbra incipiens operari salutem hominis et consummaturus claritate solis aeterni. umbra est ergo uita haec; festina ad solem, ut te defendat ab umbrae huius
Abbreviated transcription (Latin):
in signe uidicii. unde dicitur sponsȩ: Nares
tuȩ sicut turris libani. ꝓspiciens faciem da-¬
masci. Eo quod unguentũ ueri sacerdotis qd̾
de capite descendit in barbam. hoc ẽ odor ille.
diuinꝰ. odor gr̃e sp̃ĩtalis. qui de patre in xp̃o
erat. & sacramento incarnationis descendit in
terras. ut om̃ia fuso replerentur unguento.
emineat precelsi potestate iudicii & nares re.¬
pleat anime. ut bene olentia discernat &
fȩtida. suauia scoꝵ qui possunt dicere. xp̃i
enĩ bonꝰ odor sumꝰ dõ. fȩtida peccatoꝵ. Hȩ
sunt nares sicut turris libani. p̃celsa supra
mundũ. & idõ ꝓspicit faciem damasci. genti¬
lem scilicet ꝓpłm. odorans fidem eiꝰ cuiꝰ gr̃a
delictoꝵ suoꝵ detergeret fȩtorem: Facies gͥ
damasci fides ẽ gentium. nullo obumbrata
amictu. nullo adoꝑta uestitu. nuda aclib̾a.
cȩlo magis intenta qmͣ terris. Hanc specu¬
lantur & ꝓspiciunt nares ȩccłiȩ. qđ suaue in

Expanded text:
insigne iudicii. unde dicitur sponsae: nares insigne iudicii. unde dicitur sponsae: nares tuae sicut turris Libani prospiciens faciem Damasci, eo quod unguentum ueri sacerdotis, quod de capite descendit in barbam, hoc est odor ille diuinus, odor gratiae spiritalis, qui de patre in Christo erat et sacramento incarnationis descendit in terras, ut omnia fuso replerentur unguento, emineat praecelsi potestate iudicii et nares repleat animae, ut bene olentia discernat et faetida, suauia sanctorum, qui possunt dicere: Christi enim bonus odor sumus deo, faetida peccatorum. Hae sunt nares sicut turris Libani praecelsa supra mundum, et ideo prospicit faciem Damasci, gentilem scilicet populum, odorans fidem eius, cuius gratia delictorum suorum detergeret faetorem. facies igitur Damasci fides est gentium nullo obumbrata amictu, nullo adoperta uestitu, nuda ac libera, caelo magis intenta quam terris. hanc speculantur et prospiciunt nares ecclesiae, quod suaue in
Abbreviated transcription (Latin):
sanias falsas. Qui ñ respicit hȩc: beatꝰ esł.
Qui autẽ respicit. insanꝰ atq furiosꝰ est.
Et iło resipiscat unusquisq a furore scłari¬
um cupiditatũ. quȩ. ita mentẽ animũq
ꝑturbant. ut compos sui ẽẽ non possit. Si
in nauigio fluctuante sis constitutꝰ. auertis
a sentina oculos. ne uomitũ moueat tibi:
Si in ciuitate ambulans aliquid fȩtidi odo¬
ris offenddas. longe refugis atq declinas:
Si quid occurrat qđ̃ horrtat. ocułꝰ tuus clau¬
ditur aut auertitur. In salo scł̃i huiꝰ fluctuas.
influit sentina uicioꝵ in hoc nauigio tui
corporis. mouetur ȩstus cupiditatũ. & non
auertis oculos animȩ. tuȩ. ne uideant senti¬
nam libidinũ. ne aspiciant mundi huius
stercora. ne fetor immundꝰ nares repleat tuȩ.
dicere. sp̃s diumꝰ qui ẽ in narib meis: Na¬
res gͥ animȩ tuȩ : fęxore auertantur crimi¬
nũ diuersoꝵ. Est enĩ in his uelut quoddã

Expanded text:
sanias falsas. qui non respicit haec, beatus est; sanias falsas. qui non respicit haec, beatus est; qui autem respicit, insanus atque furiosus est. et ideo resipiscat unusquisque a furore saecularium cupiditatum, quae ita mentem animumque perturbant, ut compos sui esse non possit. Si in nauigio fluctuante sis constitutus, auertis a sentina oculos, ne uomitum moueat tibi; si in ciuitate ambulans aliquid faetidi odoris offendas, longe refugis atque declinas: si auid occurrat quod horreat oculus tuus, clauditur aut auertitur. in salo saeculi huius fluctuas, influit sentina uitiorum; in hoc nauigio tui corporis mouetur aestus cupiditatum, et non auertis oculos animae tuae, ne uideant sentinam libidinum, ne aspiciant mundi huius stercora, ne faetor inmundus nares repleat tuae mdicere: spiritus diuinus qui est in naribus meis? nares igitur animae tuae a faetore auertantur criminum diuersorum; est enim in his uelut quoddam
Abbreviated transcription (Latin):
deat. Noli gͦ inserere collũ tuum diaboli la-¬
quȩis Strangulat auaritia pauꝑem in hoc
scło. s in ꝑpetuum suis diues laqueis suffo-¬
catur. Cuiꝰ sensus: in uanitate ẽ In tene¬
bris ambulat. qui in his laborat quȩ sibi
ꝓdc̃e non possunt. Uanitas ẽ: sollicitudoui¬
tȩ huiꝰ. Unde ñ in crapula & ebrietate. ñ in
delituis corporis. s in cognitione p̃ceptorũ
celestium delectationẽ nr̃i debemꝰ ponere.
In uanitate currit. qͥ sibi successib uidetur
affiuere scłarib. qͥ tanqm̃ umbra prȩtereunt
Sed ñ satis ẽ ut auertas. ne forte uelis & ñ
possis. obfundat tͥ diabolus uanitatũ specta.¬
cula. incentiua inserat uoluptatũ. pete ut
añs auertat oculos tuos. Et hec grã dĩ. &
hoc munꝰ ẽ dñi. ut oculos animȩ nr̃e a ne-¬
gotiis mundi huiꝰ auertat. Beatitudo eñ
om̃is adño est. B eatus autẽ uir cui nom̃
dñi spes eiꝰ. & ñ respexit in uanitates & in¬

Expanded text:
deat. noli ergo inserere collum tuum diaboli ladeat. noli ergo inserere collum tuum diaboli laqueis. strangulat auaritia pauperem in hoc saeculo, sed in perpetuum diues suis laqueis suffocatur, cuius sensus in uanitate est, in tenebris ambulat, qui in his laborat, quae sibi prodesse non possint. uanitas est sollicitudo uitae huius: unde non in crapula et ebrietate, non in deliciis corporis, sed in cognitione praeceptorum caelestium delectationem nostri debemus ponere. in uanitate currit, qui sibi successibus uidetur afluere saecularibus, qui tamquam umbra praetereunt. Sed non satis est ut tu auertas, ne forte uelis et non possis, offundat tibi diabolus uanitatum spectacula, incentiua inserat uoluptatum; pete ut dominus auertat oculos tuos. et haec gratia dei et hoc munus est domini, ut oculos animae nostrae a negotiis mundi huius auertat. beatitudo enim omnis a domino est: beatus autem uir, cui nomen domini spes eius et non respexit in uanitates et in
Abbreviated transcription (Latin):
a uita di ꝓpter ignorantiam quȩ in ipsiˢ ẽ. ꝓpter
cecitatẽ cordis eoꝵ Illos tam̃ gentes apł̃s dicit.
lgnoret gͥ gentilis ille. qd̾ non didicit. ignor&
quod ñ credidit: tibi ignorare ñ licet. Quod
confiteris. xp̃m non inuanitate uenit. sed in
uirtute. Non inflauit sensum hominis. sed
uiuficauit. Non cecitatẽ cordis. s illuminati-¬
onẽ mentis oꝑatus ẽ. Inflãmauit cor tuum.
ut comprehendas quȩ mandatoꝵ celestium
ratio. quȩ animȩ substantiȩ. quȩ uite fut̃e
gra. in quo statu post hȩc erimꝰ. Orige gͥ
mentẽ. utere naturali ingenio:. Ad imagine
di factus es: ut suꝑna aspicias. & terrena non
queras. N oli curuare ceruicem tuã. mundi p̃¬
mendam pondere. Noli inherere auro atq
argento. ne te scłis alligandũ prebeas. Ił̃o dixit
dñs. Nolite possidere. aurũ atq argentũ. ne
nos auri atq argenti cupiditas auara possi¬

Expanded text:
a uita dei propter ignorantiam quae in ipsis est, propter a uita dei propter ignorantiam quae in ipsis est, propter caecitatem cordis eorum. illos tamen gentes apostolus dicit. ignoret igitur gentilis ille quod non didicit, ignoret quod non credidit: tibi ignorare non licet quod confiteris. Christus non in uanitate uenit, sed in uirtute, non inflauit sensum hominis, sed uiuificauit, non caecitatem cordis, sed inluminationem mentis operatus est. inflammauit cor tuum, ut conprehendas quae mandatorum caelestium ratio, quae animae substantia, quae uitae futurae gratia, in quo statu posthaec erimus. Erige igitur mentem, utere naturali ingenio; ad imaginem dei factus es, ut superna aspicias et terrena non quaeras. noli curuare ceruicem tuam mundi premendam pondere; noli inhiare auro atque argento, ne te saeculi uinculis alligandum praebeas. ideo dixit dominus: nolite possidere aurum atque argentum u m, ne nos auri atque argenti cupiditas auara possi
Abbreviated transcription (Latin):
te abaliena uxore custodi. ne te sermonib gra-¬
tiosis adoriatur: Afenestra enĩ domꝰ suȩ in¬
trat. Intrat morsꝑ oscula. & ido caue ne te.
laqueis labioꝵ tuoꝵ alliget. Intrat mors site.
meretrix osculetur. intrat mors si cito adquie¬
sas loquenti. Intrat mors si loquaris. intrat
mors si multũ loquaris. Nultiloqͥo em̃ peccatũ
incurritur. Intrat mors etiã si non loquaris.
& xp̃m timeas confiteri. Ore enĩ confessio fit
ad salutẽ. Intrat mors etiam ꝑ cauernas auri¬
um. Et ido aures spins sunt sepiendȩ. ut
ilecebras meretricũ sermonis excludas. Hȩc mo¬
ralia sunt. Sunt etiam mẏstici oculi. ꝙͦs aue-¬
tere aebeas auanitate. Est enim & sensuum
uanitas. qũa oculi animȩ tuȩ uidere. ñ debe-¬
ant. quia illi eam uident quos apłs damnat
U nde ipso magis auctore discamꝰ. quȩ uanitaᷤᷤ
& qui oculi sint. Manifestũ enim. eẽ plerosq
qui uanitate sensus obscurati corde. & alienati

Expanded text:
te ab aliena uxore custodi, ne te sermonibus grate ab aliena uxore custodi, ne te sermonibus gratiosis adoriatur; a fenestra enim domus suae intrat. intrat mors per oscula, et ideo caue, ne te laqueis labiorum suorum alliget. intrat mors, si te meretrix osculetur, intrat mors, si cito adquiescas loquenti. intrat mors, si loquaris, intrat mors, si multum loquaris — multiloquio enim peccatum incurritur —, intrat mors etiam si non loquaris et Christum timeas confiteri — ore enim confessio fit ad salutem —, intrat mors etiam per cauernas aurium et ideo aures spinis sunt saepiendae, ut inlecebras meretricii sermonis excludas. haec moralia. Sunt etiam mystic-i oculi, quos auertere debeas a uanitate; est enim et sensuum uanitas, quam oculi animae tuae uidere non debeant, quia illi eam uident quos apostolus damnat. unde ipso magis auctore discamus, quae uanitas et qui oculi sint. manifestum enim esse plerosque, qui uanitate sensus sui obscurati sunt corde et alienati
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate: Hȩc uide. & ñ introibit mors per
fenestras oculoꝵ tuoꝵ Siuideris mulierẽ
ad concupiscendr̃ eam. intrauit mors ꝑfe
nestram: Si uideris possessionẽ minoris aut
uidue & concupieris diriꝑe eam: intrauit
mors ꝑfenestr̃a. Si uideris aliena monilia. au¬
rum. argentũ. & concupieris ut extorqueas.
intrauit mors ꝑ fenestra. Claude gͦ hanc fe¬
nestiã. qua uideris alienȩ mulieris pulchritu¬
ainẽ. ne mors possit intrare. Oculi tumon
aideant alena. ne lingua puersumloqueriue
nam gͥ fciestia claude. ne mortipatent intu
fudr& tiam aliena fenestram aue. A fenest̃
cum domꝰ sue: intrat fornicaria. Afenestra
suam tent cum intrat. cum alique peculantis
qu litemptat lasciuua. E.xelude gͥ hanc fenestra
uebi ostio ne capiaris oculis meretricis. & abri-¬
puaris palꝑebris: s ed non una ẽfenestra. ꝑom
mors consueuit intrare. Est & fenestra uerboꝵ
ꝓ qua sermones cõmeant meretricis. Et iđo

Expanded text:
quitatequitateum. Si uideris mulierem ad concupiscendum eam, intrauit mors per fenestram; si uideris possessionem minoris aut uiduae et concupieris diripere eam, intrauit mors per fenestram; si uideris aliena monilia aurum argentum et concupieris ut extorqueas, intrauit mors per fenestram. claude ergo hanc fenestram, qua uideris alienae mulieris pulchritudinem, ne mors possit intrare; oculi tui non uideant alienam, ne lingua peruersum loquatur. tuam ergo fenestram claude, ne morti pateat intranti. sed etiam alienam fenestram caue; a fenestra enim domus suae intrat fornicaria. a fenestra sua intrat, tum intrat, cum aliquem petulantis oculi temptat lasciuia. exclude igitur hanc fenestram uerbi ostio, ne capiaris oculis meretricis et abripiaris palpebris. sed non una est fenestra, per quam mors consueuit intrare. est et fenestra uerborum, per quam sermones commeant meretricis. et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ capit oculos tuos palestra menbroꝵ. Gqas
currentes aspicis. uanitas ẽ: qͥa uane curriut
qui ascendentẽ saluare ñ possunt. Deniq te¬
cursus ipse te doceat quia uane currunt. qͥ
ñ directũ conficiunt iter. obliuiscentes suꝑi¬
ora. & ea quȩ posteriora sunt appetentes.
Ante nos ẽ xp̃c. ante nos brauiũ eiꝰ. ad qd.
puenit qͥ non in incertũ cucurrit. nec reuoca¬
uit cursũ suũ s incitauit. Ad hunc dirige
oculos tuos. auerte aspectaculis: auerte abͦ
om̃i scłari pompa. Si cubi sclares cognouerꝰ
plausus auerte abhis oculos tuos. inflecte. de¬
prime. & serua eos. ut erigas meliorib En¬
ge ad celũ. uel nocte stellarũ monilia. orbẽ
lunȩ decorũ. uel die solem aspice: S pecta
mare. terrã circumspice. ut oꝑe facta diumo
om̃is creatura te pascat. Quȩ formarũ gr̃a
in ipsis bestiis. quantꝰ decor in hominib
quanta mauib pulchritudo: Hȩc intuere.¬

Expanded text:
et non capit oculos suos palaestra membrorum. equos et non capit oculos suos palaestra membrorum. equos currentes aspicis, uanitas est, quia uane currunt qui ascendentem saluare non possunt. denique recursus ipse te doceat, quia uane currunt qui non directum conficiunt iter, obliuiscentes superiora et ea quae posteriora sunt adpetentes. Ante nos est Christus, ante nos brauium eius, ad quod peruenit qui non in incertum cucurrit nec reuocauit cursum suum, sed incitauit. ad hunc dirige oculos tuos, auerte ab spectaculis, auerte ab omni saeculari pompa. sicubi populares cognoueris plausus, auerte ab his oculos tuos, inflecte, deprime et serua eos, ut erigas melioribus. erige ad caelum; uel nocte stellarum monilia, orbem lunae decorum, uel die solem aspic-e. specta mare, terram circumspice, ut opere facta diuino omnis creatura te pascat. quae formarum gratia in ipsis bestiis, quantus decor in hominibus, quanta in auibus pulchritudo ! haec intuere,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ exaudit loquentẽ. Et id̾o qui bene uolebat
orare dicebat. Orabo sp̃ũ. orabo & mente: esal¬
lam sp̃ũ. psallam & mente. Ita magis audit
orantẽ. si asꝑnatur auaritia. Sed quia inuali¬
di sumꝰ. & plerumq uolentes auertere cornr̃m
a petuma. uel auro uelargento capim aspectu.
& agrũ aut edificium uidentes alienũ concu¬
piscimꝰ: bene addit ꝓpħa dicens. Auerte
oculos meos ne uideant uanitates. inuia tua
uiuifica me. Et enim qui in uia ẽ di. uanita
hueꝰ crucifixerit uanitates: Auertamꝰ qͥ o
concupiscat: Mystica enim differantꝰ intriã
Utinã hac int̾pretatione posimꝰ reuocare
diuersa circensiũ ludoꝵ atꝙ theatralũ spaes¬
cula festinantes. Uanitas ẽ illa ꝯm̃ ceruis. Pan¬
tomimũ aspicis. uanitas ẽ. Iuctatores aspias¬
uanitas ẽ: quia cernis eos de uiridib frondib
luctantes habere coronas. Illi enĩ ueri sunt lu¬
ctatores. qͥ aduersus huiꝰ scłi luctant᷑ illecehes

Expanded text:
non exaudit loquentem. et ideo, qui bene uolebat non exaudit loquentem. et ideo, qui bene uolebat orare, dicebat: orabo spiritu, orabo et mente: psallam spiritu, psallam et mente. ita magis audit orantem, si aspernatur auaritiam. Sed quia inualidi sumus et plerumque uolentes auertere cor nostrum a pecunia uel auro uel argento capimur aspectu et agrum aut aedificium uidentes alienum concupiscimus, bene addidit propheta dicens: auerte oculos s meos, ne uideant uanitate s, in uia tua uiuhujus crucifixerit vanitates? Avertamus igitderit, animus concupiscat. Mystica enim differamus interim. Utinam hac interpretatione possimus revocare ad diversa circensium ludorum, atque theatralium spectacula festinantes. Vanitas est illa quam cernis. Pantomimum aspicis, vanitas euanitas est. quia cernis eos de uiridibus frondibus luctantes habere coronas; illi enim ueri sunt luctatores, qui aduersum huius saeculi luctantur inlecebras
Abbreviated transcription (Latin):
petenda potius qmͣ declinanda:. Sed quia ple¬
riq lucrũ pecuniarũ utilitatẽ suam putant
cẽ. id̾o si legiꝰ utilitatẽ. ñ animȩ utilitat᷑ẽ
accipe. debemꝰ ꝓpħam declinare. sed utilitatẽ
pecuniȩ: Sc̃s enim lucra ista ñ nouit. s omĩa
hȩc detrim̃tum arbitratur: ut xp̃m lucretur.
Et recte. Quod enim putamꝰ lucrũ ẽẽ pecu¬
mȩ. damũ ẽ animȩ. qͥa uirtutis ẽ detrimen¬
tũ. Ergo scđm eos qͥ ita acceꝑunt ut optet
ꝓpħa inclinare cor suum in testimonia & ñ in
a uaritiam. & nos congruimꝰ ad sensũ. Atq u¬
tinã precem scĩ sequentes & oremꝰ qđ ille orauit.
& qdđ oramꝰ imitem᷑ affectu. Quid enim mͥ
ꝓdest si orem ut auertat cormeũ añs ab auari¬
tia. & ipse dieb ac noctib pecuniȩ. quęrã com¬
pendia: Si oramꝰ sermone: compatiamur &
mente. Audit sensũ nr̃m ĩc: & cognoscens
duob istis ñ conuenire sermoni & cupiditati.

Expanded text:
petenda potius quam declinanda. sed quia plepetenda potius quam declinanda. sed quia plerique lucrum pecuniarum utilitatem suam putant esse, ideo, si legimus "utilitatem", non animae utilitatem accipere debemus prophetam declinare, sed utilitatem pecuniae. sanctus enim lucra ista non nouit, sed omnia haec detrimentum arbitratur, ut Christum lucretur. et recte; quod enim putamus lucrum esse pecuniae, damnum est animae, quia uirtutis est detrimentum. ergo secundum eos, qui ita acceperunt, ut optet propheta inclinari cor suum in testimonia et non in auaritiam, et nos congruimus ad sensum. atque utinam precem sancti sequentes et oremus quod ille orauit et quod oramus imitemur affectu! quid enim mihi prodest, si orem ut auertat cor meum dominus ab auaritia et ipse diebus ac noctibus pecuniae quaeram conpendia? si oramus sermone, conpatiamur et mente; audit sensum nostrum Iesus et cognoscens duobus istis non conuenire, sermoni et cupiditati,
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ sub lege. hoc est scãm susceptionẽ. carnis
creatũ: Scd̾m qd est natus ex uirgine creatus
ẽ: ut redimeret creaturas. Homo factus ẽ:
ut homines a morte ppetua liberaret. Cre¬
atus ẽ. ut uias mͥ demonstraret ȩternas. qͥb
homo redire possit ad cã regnũ. Ergo qͥa
principiũ uiarũ di est: hoc principiũ seqͣmͣ.
Prius uiam noui ingressus testam̃ti. ut uia
nobis deuotionis sterueret iter. Si ieiunamꝰ.
ante nos ille. i eiunauit. Si ꝓ nomine dei
sustinemꝰ iniuria. prius ułe sustinuit
ꝓ nr̃a redemptione. Ceruie suas po¬
suit in flagella. maxillas suas in palmas. As¬
cendit crucẽ. ut doceret mort̾e ñ esse metuen¬
dam. Deniq quasi p̾cedens ait eetro. tu me
sequere. Et ido petrus cursũ consũmauit. qͥa
meũ in testimonia tua. & ñ in auaritiam:
Utilitatẽ alibi habent Et puto qđ ido mu¬
tatũ sit: quia utilitas bonȩ rei uidetur ẽẽ. ex¬

Expanded text:
ctum sub lege, hoc est: secundum susceptionem carnis ctum sub lege, hoc est: secundum susceptionem carnis creatum, secundum quod est natus ex uirgine. creatus est, ut redimeret creaturas, homo factus est, ut homines a morte perpetua liberaret. creatus est, ut uias mihi demonstraret aeternas, quibus homo redire possit ad dei regnum. ergo quia principium est uiarum dei, hoc principium sequamur. primus uiam noni ingressus testamenti, ut uia nobis deuotionis sterneret iter. si ieiunamus, ante nos ille ieiunauit. si pro nomine dei sustinemus iniurias, prius ille sustinuit pro nostra redemptione. ceruices suas posuit in flagella, maxillas suas in palmas; ascendit crucem, ut doceret mortem non esse metuendam. denique quasi praecedens ait Petro: t u me sequere, et ideo Petrus cursum consummauit, quiameum in testimonia tua e t non in auaritiam. \'utilitatem\' alii habent et puto, quod ideo mutatum sit, quia utilitas bonae rei uidetur esse ex
Abbreviated transcription (Latin):
cordis intelligenda ẽ circumcisio: Si intellexe¬
ris legẽ: seruabis eã in corde tuo. Iudeus in
cordle legẽ non seruat. sed in labiis legẽ recitat.
& legẽ ignorat. Deniq popłs hic inquit
labiis me honorat. cor autẽ. coꝵ longe ẽ a
me. Quomͦ potest legem tenere. qͥ longe
ẽ a legis auctore: Tertius uersiculus quid
alius hoc dicere. nͥ qui illud exequit᷑ qđ scri¬
ptũ est: P ost dnm am̃ tuũ ambulabis. & ipsi
adherebis. quia ipse te deducit. Quomͦ de¬
ducat: audi. Nisi qui tulerit crucem suam
& post me secutꝰ fuerit: ũ est me dignꝰ. Prȩce¬
dit gͦ xp̃c. ut nos sequam᷑. Precedit uerbum
Principiũ xp̃c est. Ido sapientia dicit. Dñs
creauit me principiũ uiarũ suarũ. Aduer¬
timꝰ qdđ & principium xp̃c. & finis uiarũ sit.
N on uereor ne quis dicat. Creatũ gͦ xp̃m
asseris: Respondebo. Ita creatũ dico. qũead¬
moddũ factũ legi. hoc ẽ factũ ex muliere. fa¬

Expanded text:
cordis intellegenda est circumcisio. si intellexecordis intellegenda est circumcisio. si intellexeris legem, seruabis eam in corde tuo. Iudaeus in corde legem non seruat, sed in labiis legem recitat et legem ignorat. denique: populus hic, inquit, labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me. quomodo potest legem tenere qui longe est a legis auctore? tertius uersiculus quid alius hoc dicere nisi qui illud exequitur, quod scriptum est: post dominum deum tuum ambulabis et ipsi adhaerebis, quia ipse te deducit. quomodo deducat, audi: nisi qui tulerit crucem suam et post me secutus fuerit, non est me dignus. praecedit ergo Christus, ut nos sequamur, praecedit uerbum. principium Christus est; ideo Sapientia dicit: dominus creauit me principium uiarum suarum. aduertimus. quod et principium Christus et finis uiarum sit. non uereor, ne quis dicat: \'creatum ergo Christum adseris?\' respondebo: ita creatum dico, quemadmodum factum legi, hoc est: factum ex muliere, fa
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ xp̃m teneant. tam̃ tenere ũ possunt finẽ.
qͥ initium ñ tenuerint. Ipse. est iñc: initium
& finis. Oportet gͥ ut ambulemꝰ scd̃m legem
sp̃italem. ut ueniamꝰ ad legis finẽ dnm̃ uĩm:
Oportet ut sequam testimonia. ut ꝑuenire.
possimꝰ ad magnũ te Istimoniũ dñm it̃o.
Oporter etiam ut in p̃ ceptis dñi ambule.¬
mus. ut ꝑueniamꝰ ad magnũ preceptũ de quo
legistis. Dictũ est antiquis ñ occides. ego autẽ
dico uobis. Hoc ẽ suꝑ om̃e p̃ceptũ dico. Itaqꝙ
ñ usurpatorie. dixerim sed uere. quia sicut
sunt scã scõꝵ. ita preceptũ preceptoꝵ est. Sed
ut ista seruare possimꝰ. intellectũ petamus ã
año. Intelligamꝰ quȩ sit cirtũcisio Cutum¬
cidit ĩc petrinis gladiis. & abstulit obpbri¬
um egyptia filiis isrł. Petra xxp̃c est. Cu¬
cumcidat te uerbũ dĩ & gladius oris eiꝰ. & sic
egypti carebis obꝓbrio. Nongͥ corporis sed

Expanded text:
quod Christum teneant, tamen tenere non possunt finem, quod Christum teneant, tamen tenere non possunt finem, qui initium non tenuerint. ipse est Iesus initium et finis. oportet igitur, ut ambulemus secundum legem spiritalem, ut ueniamus ad legis finem dominum Iesum. oportet, ut sequamur testimonia, ut peruenire possimus ad magnum testimonium dominum Iesum. oportet etiam, ut in praeceptis domini ambulemus, ut perueniamus ad magnum praeceptum, de quo legistis: dictum est antiquis: non occides ; ego autem dico uobis, hoc est: \'super omne praeceptum dico\'. itaque non usurpatorie dixerim, sed uere, quia, sicut sunt sancta sanctorum, ita praeceptum est praeceptorum. Sed ut ista seruare possimus, intellectum petamus a domino. intellegamus, quae sit circumcisio. circumcidit Iesus petrinis gladiis et abstulit obprobrium Aegypti a filiis Israel. petra Christus est; circumcidat te uerbum dei et gladius oris eius, et sic Aegypti carebis obprobrio. non igitur corporis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sig tis seritatur. & scrutando in semit amamn¬
datoꝵ a eclucitur In quo illus aduerten¬
aumn quia lex ẽ iusticia. mandatũ iudiciũ.
qiuit. oinhaclittera legumꝰ Eist legis uia
stare inuus legis. est uia iusticiarũ. scd̃mp̾¬
nu uersiculũ. Est gͦ & testimomioꝵ uia
Iiua testimomoꝵ tͦuoꝵ aelectabar. Esl
& uia mandatoꝵ: Uiam mandatoꝵ tuoꝵ
dicurri. Interrogemꝰ gͦ has uias. ut dicatur
nobis. State in uiis legis. & int̾rogate se¬
mitas eternas. & udete quȩ uia melior. &
ambulate in ea. C um om̃s gͥ ambulaueri¬
mus uias. ueniemꝰ in om̃ium finem iuarũ
qui ait. ego sum uia. Ap̃c gͦ finis uiarum.
Ipse ẽ finis legis ad iusticiam. om̃i credenti
hinc audeo dicere quia finis iusticiarũ xp̃e.
añs. Et puer ñs qu̾e elegi. Aduertimꝰ gͥ
quantũ nobis ambulandũ sit: ut ueniamꝰ
ad xp̃m: Ambulandũ in lege. quia finis le¬
Unde manifestũ est qđ heretici qui legem
ueteris non accipiunt testanienti. & si dicart

Expanded text:
llegit et scrutatur, scrutando in semitam mandatorum deducitur. in quo illud aduertendum, quia lex est lustitia, mandatum iudicium, sicut et in hac littera legimus. est legis uia stare in uiis legis, est uia iustitiarum secundum primum uersiculum. est ergo et testimoniorum uia: i n uia testimoniorum tuorum delectabar; est et uia mandatorum: uiam mandatorum tuorum cucurri. interrogemus ergo has uias, ut dicatur nobis: state in uiis legis et interrogate semitas aeter- nas et uidete quae uia melior et ambulate in e a. cum omnes igitur ambulauerimus uias. ueniemus in omnium finem uiarum, qui ait: ego sum uia. Christus ergo finis uiarum; ipse est enim finis legis ad iustitiam omni credenti. hinc audeo dicere, quia finis iustitiarum Christdominus, et puer meus quem elegi. Aduertimus igitur, quantum nobis ambulandum sit, ut ueniamus ad Christum, ambulandum in lege, quia finis leunde manifestum est quod haeretici, qui legem ueteris non accipiunt testamenti, etsi dicant
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificia offerret plena in ysterii
spiritalis Ipse quoq dauid ait. Ego dixi
in pauore meo: om̃is homomendax.
Religionis enim reuerentiam significat.
magis quã infirmitatẽ timoris. ucet
etiam ipse timor. scd̾m am̃ sc̃s sit Initiũ
enim sapientiȩ timor dñi. Ergo qui
timentes dm̃: sapientes. Qui autem
sapientes: beati: B eatus enim que tu
erudieris dnẽ: & de. lege tua docueris¬
I eum
Hi quoq quitiment dm̃. beati sunt: sicut
exempli extat auctoritas: quia beati om̃s
quitiment dnm̃. Ita colligitur: quia ti
Deniq prsmissa hac litt̾a: statim seqͥtur

Expanded text:
sacrificium offerret plenum mysterii sacrificium offerret plenum mysterii spiritalis. ipse quoque Dauid ait: ego dixi in pauore meo: omnis homo mendax. religionis enim reuerentiam significat magis quam infirmitatem timoris, licet etiam ipse timor secundum deum sanctus sit; initium enim sapientiae timor domini. ergo qui timentes deum, sapientes, qui autem sapientes, beati; beatus enim quem tu erudieris, domine, et de lege tua docueris eum. hi quoque, qui timent deum, beati sunt, sicut exempli extat auctoritas, quia beati omnes qui timent dominum. ita colligitur, quia timDenique praemissa hac littera statim sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
amictum sapientiȩ. scłaris. ad xp̃m uen¬
tura deposuit: Et noe exutus ẽ pauli¬
um: postea quam cępit eẽ perfectior
Simꝰ gͦ memores iustificationũ cȩlesti¬
um: ut᷑ dum eas secreto mentis uoce can¬
tamꝰ. memores simꝰ in nocte. nominis
dñi: & dicamꝰ ut scriptum ẽ. Hȩc fa¬
cta ẽ mͥ: qm̃ iustificationes tuas exqui¬
siui. Hoc est. hȩc memoria facta est mͥ.
ut memor cẽm & in nocte nominis tui
ñ ebrietate sopitus. ñ epulis resolutus in
somnũ. non curis scłarib occupatus. ut
obliuia mͥ tuȩ uenerationis irreperent.
sed cotidiana meditatione. menbra ca¬
stigans & intentionẽ mertis exertens.
ut assiduitatẽ faciat nobis. cursus is te
sollemnis: ut dnm ĩm etiam in noct¬
bus toto ueneremur affectu: cui ẽ gloria
laus. ꝑpetuitas a scłis. & nunc & semꝑ.
Incipit de littera octaua eth: quȩ in¬
terpretatione latina dicitur pauor.
pauor cecidit in abraham: cum

Expanded text:
amictum sapientiae saecularis ad Christum uenamictum sapientiae saecularis ad Christum uentura deposuit? et Noe exutus est pallium, posteaquam coepit esse perfectior. Simus ergo memores iustificationum caelestium, ut, dum t\'as secreta mentis uoce cantamus, memores simus in nocte nominis domini et dicamus, ut scriptum est: haec facta est mihi, quoniamiustificationes tuas exquisiui, hoc est: haec memoria facta est mihi, ut memor essem et in nocte nominis tui, non ebrietate sopitus, non epulis resolutus in somnum, non curis saecularibus occupatus, ut obliuia mihi tuae uenerationis inreperent, sed cotidiana meditatione membra castigans et intentionem mentis exercens, ut adsiduitate fiat nobis cursus iste sollemnis, ut dominum Iesum etiam in noctibus toto ueneremur affectu, cui est gloria, laus, perpetuitas a saeculis et nunc et semper TH. Littera octaua \'Eth\', quae interpretatione Latina dicitur \'pauort. denique pauor cecidit in Abraham, cum
Abbreviated transcription (Latin):
in tribulatione & nictu posita magis inue̾¬
nit gram. Deniq caͣ posterius ait Inue¬
nerunt me. qͥ circumeunt ciuitatẽ:. tule¬
runt mͥ pallium. Habuit gͦ certamen.
Sed qua ratione supra ñ tulerint palliũ
hȩreo repperire: nisi forte quia ibi interro.¬
gasse se dixit. nunqͥd quem dilexit anima
mea uidistis. quȩ xp̃m loquȩbatur: nec
exuta ẽ pallio. & qmͣ qͣrebat inuẽnit. Disce.
ctorie quęrunt. uiolent̃ retinent: sicut ista
quȩ ait itenui eum: & ñ dimisicum. Fide.
inuenit: meditatione. constrinxit: Si bo¬
nos custodes accipimꝰ. utiq angłi sunt:
Qui gͦ angłos transit. uerbumꝰ inuenit.
ld̾o ñ multũ interualli fuit. cum transiuit
abhis: & inuenit iĩm. Quom̃ gͦ infra tu¬
lerunt pallium: nisi forte. quia ꝓcessu opo¬
se fidei eccł̃ia dum nudatur. añs plus ana¬
tur: expolians se ueterem hominẽ ut no¬
uum induat. quẽ non oꝑiunt indum̃t
sed mentis setreta clarificant: aut quia

Expanded text:
in tribulatione et metu posita magis inuein tribulatione et metu posita magis inuenit gratiam. denique in posterioribus ait: inuenerunt me qui circumeunt ciuitatem, tulerunt mihi pallium. habuit ergo certamen; sed qua ratione supra non tulerint pallium, haereo reperire, nisi forte quia ibi interrogasse se dixit: numquid quem dilexit anima mea uidistis? quae Christum loquebatur, nec exuta est pallio et quem quaerebat inuenit. Disce, ctorie quaerunt, uiolenter retinent, sicut ista, quae ait: tenui eum et non dimisi eum, fide inuenit, meditatione constrinxit. si bonos custodes accipimus, utique angeli sunt. qui ergo angelos transit, uerbum inuenit. ideo non multum interualli fuit, cum transiuit ab his et inuenit Iesum. quomodo ergo infra tulerunt pallium, nisi forte quia processu operosae fidei ecclesia dum nudatur, a domino plus amatur, expolians se ueterem hominem, ut nouum induat, quem non operiunt indumenta, sed mentis secreta clarificant, aut quia
Abbreviated transcription (Latin):
titudine. Sed nec querere ꝑfunctoriȩ abun
primo ñ inuenit: quia fortasse. in cubili
quȩsiuit. sed postea quã surrexit. & abiit in
ciuitatẽ. Uide ne in illa ciuitate. in qmͣ dñs
celebraturus pascha. discipulos destinauit:
ite in ciuitatẽ ad quendã Postea qũa mn
foro. ut dixi quesiuit. ubi olcum uenditur:
qđ expectantes sponsum. emere consuert̃.
ubi ius. ubi leges: silex sp̃italis. & forum est
utiq spiritale: ubi disputant ꝑiti legis
ȩternȩ. qd forum ñ litib tumultuosum
est: sed xp̃i tribunalib głosum. ubi quęsi¬
uit in quã in foro. & post quęsiuit in pla¬
teis: de quib hi. qui ad patrisfamilias eu-¬
głici prandium conuenerunt colligeban-¬
tur. qui uocati extusandũ ab huiꝰ modi
epulis non putarunt: postea qmͣ in foro
inqua. & plateis quęsiuit. inciait in eos
qui circũeunt ciuitatẽ: Et tunc demũ
potuit inuenire qd quesiuit. fortasse qd

Expanded text:
titudine. Sed nec quaerere perfunctorie abundtitudine. Sed nec quaerere perfunctorie abundprimo non inuenit, quia fortasse in cubili quaesiuit, sed posteaquam surrexit et abiit in ciuitatem — uide ne in illam ciuitatem, in quam dominus celebraturus pascha discipulos destinauit: ite in ciuitatem ad quendam —, posteaquam in foro, ut dixi, quaesiuit, ubi oleum uenditur, quod expectantes sponsum emere consuerunt, ubi ius, ubi leges. si lex spiritalis, et forum est utique spiritale, ubi disputant periti legis aeternae, quod forum non litibus tumultuosum est, sed Christi tribunalibus gloriosum. ubi quaesiuit, inquam, in foro et post quaesiuit in plateis — de quibus hi, qui ad patris familias euangelici prandium conuenirent, colligebantur, qui uocati excusandum ab huiusmodi epulis non putarunt —, posteaquam in foro, inquam, et plateis quaesiuit, inc-idit in eos, qui circumeunt ciuitatem, et tunc demum potuit inuenire quod quaesiuit, fortasse quod
Abbreviated transcription (Latin):
sis. in tribulationib & laboribus duris:
N ox est om̃ib: quib ñ est ꝑfecta securita s
Unde ait dñs. Ueniet nox: quando nemo
potest oꝑari. Cum in hoc mundo sum:
lux huiꝰ mundi sum. Non gͦ oꝑemur in
quando in ꝑsꝑis & secundis es: sedsi tunꝰc
adhereas xp̃o. quando te ꝑsecutor exagitat:
quando aliqua ꝓcella ꝑturbat. Amisisti
filium in illo dolore. in illa nocte. in illa
destitutione memento añi di tui: ne qͥsi
ñ exauditus. ingratus sis: & in tua preuari¬
ceris trumna. Pulsus es in exilium. mem̃¬
to añi di tui: ne patriȩ. interdictam tibi
caritatẽ. do prȩseras. Alicuiꝰ diuitis oppres¬
sus potentia. amisisti ꝓprias facultates. in¬
diges sumptu: memento añi d̃i tui. ne.
nox te egestatis abducat a deuotionis af¬
fectu. Hoc ẽ enim mandatũ legis: ut in no¬
cte magis quęras:. ut quando magis exau-¬
aiaris a dño & possis dicere in tribulatio¬
ne inuocaui anm̃: & exaudiuit me in la¬

Expanded text:
sis, in tribulationibus et laboribus duris. sis, in tribulationibus et laboribus duris. nox est omnibus quibus non est perfecta securitas. unde ait dominus: ueniet nox, quando nemo potest operari. cum in hoc mundo sum, lux huius mundi sum. non ergo operemur in quando in prosperis et secundis es, sed si tunc adhaereas Christo, quando te persecutor exagitat, quando aliqua procella perturbat. amisisti filium: in illo dolore, in illa nocte, in illa destitutione memento domini dei tui, ne quasi non exauditus ingratus sis et in tua praeuariceris aerumna. pulsus es in exilium: memento domini dei tui, ne patriae interdictae tibi caritatem deo praeferas. alicuius dnutis oppressus potentia amisisti proprias facultates, indiges sumptu: memento domini dei tui, ne nox te egestatis abducat a deuotionis affectu. hoc est enim mandatum legis, ut in nocte magis quaeras, ut, quando magis exaudiaris a domino, et possis dicere: in tribulatione inuocaui dominum et exaudiuit me in la
Abbreviated transcription (Latin):
scit flere: qui flenda cõmittit. Et cum sit
ille lacrimabilis: ñ habet pęnȩ lacrimas suȩ.
At ille. qͥ castigat corpꝰ suum. & sui sollicitus
gubernator est: atq ingemiscens & dolens
lapsus suꝑioris offensamꝰ. querit quomͦ ablu¬
at fletib penitentiȩ: hiclauat ꝑ singulas
noctes lectum suum. Non dormiamꝰ gͦ
totis noctib sed maxinã partem earum.
lectioni & orationib deputemꝰ. Audi ec¬
clesiȩ uocẽ. quȩrentis etiam in noctibus
xp̃m. In cubili inquit meo in noctibus
quesiui. quẽ diligit anima mea: A ccipe
scãm litteram. Q uęsiuit in noctib oran¬
do. deprecando. Etiam lacrimis deploran¬
do quȩsunt in noctib quia posuit tenebra ᷤᷤ
latibulũ suum: ut quęrere eum sollicitiꝰ
aduentꝰ añici testimonia. de ꝓpħis. eugłi¬
stȩ. paulusq posuerunt. Unde scriptũ est:
quia nox nocti indicat scientiam. Oi uȩsi¬
uit in noctibus. in ꝑsecutionib & aduer¬

Expanded text:
scit flere qui flenda committit et, cum sit scit flere qui flenda committit et, cum sit ipse lacrimabilis, non habet poenae lacrimas suae. at ille, qui castigat corpus suum et sui sollicitus gubernator est atque ingemescens et dolens lapsus superioris offensam quaerit quomodo abluat fletibus paenitentiae. hic lauat per singulas noctes lectum suum. non dormiamus ergo totis noctibus, sed maximam partem earum lectioni et orationibus deputemus. Audi ecclesiae uocem quaerentis etiam in noctibus Christum: in cubili, inquit, meo in noctibus quaesiui quem dilexit anima mea. accipe secundum litteram. quaesiuit in noctibus orando, deprecando, etiam lacrimis deplorando. quaesiuit in noctibus, quia posuit tenebras latibulum suum, ut quaerere eum sollicitiusaduentus dominici testimonia de prophetis euangelistae Paulusque posuerunt, unde scriptum est. Quia nox nocti indicat scientiam. quaesiuit in noctibus, in persecutionibus et aduer
Abbreviated transcription (Latin):
& inclusus: quia uultus dñi suꝑ facientes
mala. Deinde. si arbitrum ñ uides: teip¬
sum ñ uides. Iuȩ conscientiȩ testimoni¬
um ñ uerẽris: Nescis illam caliginẽ noctis:
ñ oꝑtorium sed incentiuum ẽẽ peccati:
Cum somno & cibo feruent corpora: tunc
ctiam mentis uigor sopbre laxatur. somno
resoluitur: Tunc irrepit impuri libido con¬
cubitus. tunc ꝑturbatur cor. squalor ĩmun¬
ditiȩ ñ ueret᷑ castitatis puritas ñ consi¬
deratur. pu. diꝗixͣ gła ñ recensetur. Nox
erat quanto uidas ꝓdidit: quando petrus
negauit. Iuo gͥ precipuȩ tempore. iustifi¬
cationes di animo retexendȩ sunt: relegen¬
da mandata hortatoria: Illa de castitate.
precepta ñ absint. ut his occupata mens.
slagrantiam libidinis: carnis restinguat
andorem: Tene illud animo: lauabo ꝑ sin¬
gulas noctes lectũ meum: Q ui enimstu.¬
pris deditus. f lagitiis inuolutus ẽ: non
lauat ꝑsingulas noctes lectum suum: Ne.¬

Expanded text:
et inclusus ?\', quia uultus domini super facientes et inclusus ?\', quia uultus domini super facientes mala. deinde, si arbitmm non uides, te ipsum non uides, tuae conscientiae testimonium non uereris? nescis illam caliginem noctis non opertorium, sed incentiuum esse peccati? cum somno et cibo feruent corpora, tunc etiam mentis uigor sopore laxatur, somno resoluitur, tunc inrepit inpuri libido concubitus, tunc perturbatur cor, squalor inmunditiae non ueretur, castitatis puritas non consideratur, pudicitiae gloria non recensetur. nox erat, quando ludas prodidit, quando Petrus negauit. Illo igitur praecipue tempore iustificationes dei animo retexendae sunt, relegenda mandata hortatoria, illa de castitate praecepta non absint, ut his occupata mens flagrantiam libidinis. carnis restinguat ardorem. tene illud animo: lauabo per singulas noctes lectum meum. qui enim stupris deditus. flagitiis inuolutus est, non lauat per singulas noctes lectum suum. ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbare potuerit effectum. Fides gͦ. ꝓbitas.
innocentia: mores ꝓbant. Oid̾ autẽ ait:
memor fui nominis tui.plena deuotio est:
Hoc nom̃ inuocetur. dieb & noctib nullũ
tempꝰ precandiuacuum sinat scã deuo¬
tio. preterire. Si studentes gͥ doctrinis
scłarib ꝑparum somno in dulgent: quan¬
tomagis. qͥ dm̃ cupiunt cognoscere non
debentꝰ somno corporis impediri: nͥ qñtũ
nature satis qt. Dauid ꝑ singulas noctes
lectum suum lacrimis diluebat. Surge
bat etiam noctis inedio :ut año confiteret᷑.
Et cum totam noctem sopori existimas¬
Et cum deputandam. tunc magis tibi
orandus ẽ ans: tunc presidia postilanda:
culpa cauenda. O uando uideor ha bere se¬
crctũ. tunc maxime quanto tenebrȩ in cir-¬
cuitu meo. & parietes me oꝑiunt: conside-¬
randũ quia ds om̃ia intuctur abscondita:
Non dixeris gͦ cirtumfusus sum tenebris.
qs in euidet. & que uereor septus parietib

Expanded text:
probare potuerit affectum. fides ergo, probitas, probare potuerit affectum. fides ergo, probitas, innocentia memorem probant. quod autem ait: memor fui nominis tui, plena deuotio est, hoc nomen inuocetur diebus et noctibus, nullum tempus precandi uacuum sinat sancta deuotio praeterire. Si studentes igitur doctrinis saecularibus perparum somno indulgent, quanto magis, qui deum cupiunt cognoscere, non debent somno corporis inpediri, nisi quantum naturae satis est! Dauid per singulas noctes lbat etiam noctis medio, ut Domino confiteretur: et tu totam noctem sopori existimas deputandam? Tunc magis tibi orandus est Dominus, tunc praesidia postulanda, culpa cavenda, quando videtur habere secretum. Tunc maxime quando tenebrae in circuitu meo, et parietes me operiunt, considerandum, quia deus omnia intuetur abscondita. ne dixeris ergo: \'circumfusus sum tenebris; quis me uidet et quem uereor saeptus parietibus
Abbreviated transcription (Latin):
mentis uiuacitate se mulcet. Non enim
tanqm̃ mȩstus in opiȩ sollicitudine. s tan¬
qua liber ab om̃ib corporalium affectibus
misti. Cantabat hec letus. tanqm̃ his me¬
liorib epulis pasceretur. Epulabat᷑ enim
animꝰ. pię. deuotionis alimento Nonso¬
lum itaꝙ hẏmni & psalmi: sed etiam legis
precepta cantabilia scĩs sunt. Deniq can¬
tabat moyses. qui legem accepit: cũ preter¬
gressus pedib mare. seruati populi du¬
ctor. iustificationes dñi predicaret. Super¬
est ꝓpositum egregium uiri scĩ: quia om̃i
tempore. circa d̃i laudes eẽ. aẽbẽs intentꝰ
non solũ die sed etiam nocte. Id̾o addidit.
emor fui nocte nominis tui dñe: & custo¬
diui legem tuam. Uid eamꝰ si & ille memor
ẽ. qui uocat dnm uerbo: ñ custodit aute
mandata diuina: de quo satis dictum qst.
quia ñ quitumq dicit dñe dñe. acceptꝰ
est xp̃o: sed qui oꝑibus bonis. fidelem suũ

Expanded text:
mentis uiuacitate se mulcet. non enim mentis uiuacitate se mulcet. non enim tamquam maestus inopiae sollicitudine, sed tamquam liber ab omnibus corporalium affectibus misti. cantabat haec laetus, tamquam his melioribus epulis pasceretur; epulabatur enim animus piae deuotionis alimento. non solum itaque hymni et psalmi, sed etiam legis praecepta cantabilia sanctis sunt. denique cantabat Moyses, qui legem accepit, cum praetergressus pedibus mare seruati populi ductor iustificationes domini praedicaret. Superest adhuc propositum egregium uiri iusti, quia omni tempore circa dei laudes esse debet intentus, non solum die, sed etiam nocte. ideo addidit: memor fui nocte nominis tui, domine, et custodiui legem tuam. uideamus, si et ille memor est, qui uocat dominum uerbo, non custodit autem mandata diuina. de quo satis dictum est, quia non quicumque dicit \'domine domine\' acceptus est Christo, sed qui operibus bonis fidelem suum
Abbreviated transcription (Latin):
tis eius. Euidens itaq exemplum. qd̃
& ꝓpħ̾a. qui & ꝑcutiebat in organis. & salta¬
uit ante archam diui. iustificatus ẽ: &
illa quȩ reprehendit eum. sterilitate.
dampnata est. Sed non satis ẽ ut aliqͥs
cantabiles habeat iustificationes di: nisi
terrenarũ exuat se uitio sollicitudinũ.
Ido qd addidit. in loco ꝑegrinationis meȩ :
conuenit sibi Siquidem. & alibi dicit: ad.¬
uena ego sum interra hac Unde & apłs.
ñ uult nos in domo dĩ fideisuocatione.
aduenas eẽ atq ꝑegrinos: sed ciues scõꝵ.
& domesticos đi. Qui enim domesticus
ẽ di: exulẽ mundo. Qsui conuersatur in
cȩlestib: ꝑegrinus ẽ terris. Pȩregrina¬
bantur in hoc mundo hebrei:naturam
incendii nsentientes. Cantabiles habe¬
bant iustificationes qi. ecum hymnũ do.
de creaturarum laudatione cantarent.
Demq qui cantat uacuus ẽ. & diuersarũ
cogitationũ curas relegat. sequestrat aua¬
ritiam: & non solum corporis uoce: s etiã

Expanded text:
tis eius. euidens itaque exemplum, quod tis eius. euidens itaque exemplum, quod et propheta, qui et percutiebat in organis et saltauit ante arcam domini, iustificatus est et illa, quae reprehendit eum, sterilitate damnata est. Sed non satis est ut aliquis c-antabiles habeat iustificationes dei, nisi terrenarum exeat seruitio sollicitudinum. ideoque addidit: in loco peregrinationis meae. conuenit sibi, siquidem et alibi ait: aduena ego sum in terra hac. unde et apostolus non uult nos in domo dei fideique uocatione aduenas esse atque peregrinos, sed ciues sanctorum et domesticos dei. qui enim domesticus est dei, exul est mundo, qui conuersatur in caelestibus, peregrinus est terris. peregrinabantur in hoc mundo Hebraei, naturam incendii non sentientes; cantabiles habebant iustificationes dei, cum hymnum deo de creaturarum laudatione cantarent. Denique qui cantat uacuus est et diuersarum cogitationum curas relegat, sequestrat auaritiam et non solum corporis uoce, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
am delictoꝵ. Debuerunt iudi mentem
attollere. ñ hẏstionico corporis motu.s
scõ spũ. Non fecerunt. ideo reprehendun¬
tur: Sed etiam. & corporis saltatio.in ho¬
nore dĩlaudabilis habetur. Deniq salta¬
uit dauid. ante archam dñi: & uidit cũ
michol filia saul saltantẽ. e ꝑcutient̾ẽ in
organis armitatis in conspectu adñi. Et
ait ad eum: postea qm̃ se domũ recepit.
Quid utiq honorificatꝰ est rex isrł quia
d enudatus ẽ hodie. in oculis puellarum
suarũ ancillarũ: sicut unus ex saltatori¬
bus. Et dixit aauia ad micolĩ c̃spectu dñi
Benedictꝰ dñs. qͥ elegit me suꝑ patrem
tuũ & suꝑ om̃em domũ illius. conititu¬
ere in princip̾ẽ suꝑ plebem suam isrł &
iuda. in conspectu dñi. & denudabor
adhuc sic & ero nugax. in conspectu tuo
& cum puellis. cum quib dixisti me nu-¬
datũ. glorificabor. Et michol inquit
filiȩ saulñ erat filius: usq indiem mor¬

Expanded text:
am delictorum, debuerunt Iudaei mentem am delictorum, debuerunt Iudaei mentem adtollere non histrionico corporis motu, sed sancto spiritu, non fecerunt; ideo reprehenduntur. Sed etiam et corporis saltatio in honore dei laudabilis habetur. denique saltauit Dauid ante aream domini et uidit eum Melchol filia Saul saltantem et percutientem in organis harmonizatis in ronspec-tu domini et ait ad eum, posteaquam se domum recepit: quid utique honorificatus est rex Israel, quia denudatus est hodie in oculis puellarum suarum ancillarum sicut unus ex saltatoribus? et dixit Dauid ad Melchol in conspectu domini: benedictus dominus qui elegit me super patrem tuum et super omnem domum illius constituere in principem super plebem suam Israel; et ludam in conspectu domini et denudabor adhuc sic et ero nugas in conspectu tuo et cum puellis cum quibus dixisti me nudatum glorificabor. et Melchol, inquit, filiae Saul non erat filius usque in diem mor
Abbreviated transcription (Latin):
toto spũ. in quirendȩ cognitioni diuini¬
tatis intenderent: ne psallentes deeẽnt
eccłie sue: quoꝵ cantu. neqm̃ sp̃s fugare¬
tur. sicut dauid scĩ docemur exemplo:
quo psallente. malus ille sp̃s expellebatur.
qui saul regis corda uexabat. Prophetȩ
quoq ut ꝓpħarent. psallendi ꝑitum. iu¬
bebant psallere: quo suaui inuitata dul¬
cedine: sp̃italis infunderetur gr̃a: Et in
eugłio legimꝰ. in domo patris illius. fili¬
umꝰ recuꝑantis. ꝑcrepuisse symphoniã:
qua. epulantes delectabantur fideles:
ꝑfidus autẽ impatient̃ audiebat Dul¬
cis gͥ est cantilena. qua ñ corpus effeminat᷑:
sed mentẽ animũq confirmat. Ldoq can¬
ticum. aicitur diũ testamentũ. quia remis¬
sionem om̃ium peccatoꝵ. añiq iusticias
in scripturis eugłii suaui mentis exulta¬
tione concinimꝰ Ipse quoq dñs. non
delignatꝰ dicere. cantauimꝰ uobis & ñ
saltastis: cantauit nobis in eugłio ueni¬

Expanded text:
toto spiritu inquirendae cognitioni diuinitoto spiritu inquirendae cognitioni diuinitatis intenderent, ne psallentes deessent ecclesiae suae, quorum cantu nequam spiritus fugaretur, sicut Dauid sancti docemur exemplo, quo psallente malus ille spiritus expellebatur, qui Saul regis corda uexabat. prophetae quoque, ut prophetarent, psallendi peritum iubebant psallere, quo suaui inuitata dulcedine spiritalis infunderetur gratia. et in euangelio legimus in domo patris illius filium recuperantis percrepuisse symphoniam, qua epulantes delectabantur fideles, perfidus autem inpatienter audiebat. dulcis igitur est cantilena quae non corpus effeminat. sed mentem animumque confirmat. ideoque canticum dicitur domini testamentum, quia remissionem omnium peccatorum dominique iustitias in scripturis euangelii suaui mentis exultatione concinimus. ipse quoque dominus non dedignatus est dicere: cantauimus uobis et non saltastis. cantauit nobis in euangelio ueni