comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mundo lugeamus Cito etiã reliqua transeunda st̃. ut mansueti efficiam᷑.
quȩ ad uirtutis głam spectant ñ segnit̃ nec remissȩ s cũ om̃i instantia & celeritate
consequimur: hoc michi uidet᷑ eẽ cũ festinatione transire iordanem Cũ uero tran¬
sierimus. & obtinere potuerimus quȩ obtinere debemus: rursũ nobis diligentie
& cautelȩ cura succedit: ne forte neglegertius in cedentes. in ꝓuiso aliquo lapsu ef¬
fundant᷑ gressus nr̃i. sicut & ꝓpħa dicit faude lominus effusi st̃ gressus mei hec re¬
missior nobis sollicitudo in conseruandis: quã in conquirendis debet ẽẽ uirtutibus. ut
p̃tereo qđ ad ditscriptura. quia accincti in conspectu dnĩ. Non enĩ sufficit ee
apud homines uideri seruare ueritatem: Possibile nãq ẽ fallere homines & uera ẽ
uideri. ses ñeres mueritatt secinetus es nisi e. in conspectu dñi seruauieris¬

Expanded text:
hoc mundo lugeamus: cito etiam reliqua transeunda sunt, ut mansueti efficiamur, hoc mundo lugeamus: cito etiam reliqua transeunda sunt, ut mansueti efficiamur, quae ad virtutis gloriam spectant, non segniter, nec remisse, sed cum omni instantia et celeritate conquirimus, hoc mihi videtur esse cum festinatione transire Jordanem. Cum vero transierimus et obtinere potuerimus quae obtinere debemus, rursum nobis diligentiae et cautelae cura succedit; ne forte negligentius incedentes, improviso aliquo lapsu effundantur gressus nostri. Sicut et Propheta dicit: « Paulo minus effusi sunt gressus mei . missior nobis sollicitudo in conservandis debet esse, quam in conquirendis virtutibus. Autnon haec tibi designari videntur in eo cum dicitur quia quadraginta millia virorum accincti et expediti transierunt ad pugnam in conspectu Domini ad expugnandam Jericho civitatem? Requiramus qui isti sunt quos Scriptura dicit accinctos vel expeditos. Ego ex memetip
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in nube & mari De his uero qui iordanẽ transier̃t possumꝰ nos etia simili
modo ꝓnuntiare qr om̃s in iħu baptirati sunt in iordane ita ut ea quȩ miordane gesta
referuntur formã teneant sacramenti qđ ꝑ babtismũ cȩlebrat᷑. Illud uero quod scrip¬
quia festinauit popłs transire: Unde & ego arbitror qr nobis quoq uenientibus
ad baptismũ salutare & suscipientib sacramenta uerbi dei non ociose nec segnit᷑
res gerenda ẽ: sed festinandũ est & ꝑurguendũ usquequo om̃ĩa transeamus: Transire
enĩ omĩa implere ẽ om̃ia quȩ mandantur festinemꝰ gͦ transire .i. adimplere
primo qđ seriptũ est. beati pauꝑes spũ: ut deposita omĩ arrogantia & xp̃i hrmi¬
litate suscepta ꝑuenire ad reꝓmissam beatitudinẽ mereamur Sed & cũ hoc
impleuerimꝰ non nob standũ ẽ neque cessandũ. sed transeunda sunt & oȩ tera quȩ
secunt᷑ ut esuriamus & sitiamꝰ iustitiã Transeundũ nob̾ ẽ & quod sequitur: ut in

Expanded text:
ro qui Jordanem transierunt, possumus etiam et nos simili modo pronuntiare, omnes in Jesu baptizati sunt in Jordane; ita ut ea quae in Jordane gesta referuntur, formam teneant sacramenti quod per baptismum celebratur. Illud vero quod scrip« quia festinavit populus transire. » Unde et ego arbitror quia nobis quoque venientibus ad baptismum salutare, et suscipientibus sacramenta verbi Dei, non otiose nec segniter res gerenda est, sed festinandum est et perurgendum usquequo omnia transeamus. Transire enim omnia, implere est omnia quae mandantur. Festinemus ergo transire, hoc est, adimplere primum quod scriptum est, « Beati pauperes spiritu ; » ut deposita omni arrogantia, et Christi humilitate suscepta, pervenire ad promissam beatitudinem mereamur; sed cum hoc impleverimus, non nobis standum est, neque cessandum, sed transeunda sunt et caetera quae sequuntur, ut esuriamus et sitiamus justitiam. Transeundum nobis est et quod sequitur, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
exercitꝰ. ꝓsternuntur: & ext̾minant᷑ om̃s qui sc̃am terrã in inmunditiis
possident. qui terrã fluentẽ lac & mel in amaritudine malitiȩ detinent:¬

Expanded text:
exercitus prosternuntur, et exterminantur omnes qui sanctam terram in immunditiis exercitus prosternuntur, et exterminantur omnes qui sanctam terram in immunditiis possident, qui terram fluentem lac et mel in amaritudine malitiae detinent
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipso libello iħunaue scriptaẽ. cũ dicit qr altare quidem uerũ erat in il¬
la terra quã iħs dispensabat: istitam̃ qui erant transiordanẽ idest ruben. &
gad.⁊ dimidia trib manasse fecerunt sibi altare sedñ uerũ altare. sed qđ ty¬
pum haberet & formã ueri altaris qͦd erat apud iħm Nichil gͦ mireris siñ
integrã scientiã trinitatis acceperant illi qui nec integrũ nec uerũ alta¬
re construxerant: Ideo deniq nec multi hostes neq plures reges contra¬
riarũ uirtutũ ab ilł dicuntur ẽẽ deiecti Seon inquit tantũmodore¬
gem amorreor. & og regẽ basan. & amalechitas deiͤcer̃t transiordanem:
Ihesus uͦ ubi ducit exercitũ. nunc quinque reges simul cadunt qui con¬
fugerant in speluncas: & ñsolũ cadunt sed & suspendunt᷑ in ligno:
Nunc uiginti nouẽ parit̾ uigulantur: & inmensȩ multitudines aduersi

Expanded text:
hoc libro Jesu Nave scripta est: quia altare quidem verum erat in ilhoc libro Jesu Nave scripta est: quia altare quidem verum erat in illa terra quam Jesus dispensabat; isti tamen qui erant trans Jordanem, id est, Ruben et Gad, et dimidia tribus Manasse, fecerunt sibi altare, sed non verum altare, sed quod typum haberet et formam veri altaris, quod erat apud Jesum. Nihil ergo mireris si non integram scientiam Trinitatis acceperant illi qui nec verum nec integrum altare construxerant. Ideo denique nec multi hostes, neque plures reges contrariarum virtutum ab illis dicuntur esse dejecti. « Seon, inquit, tantummodo regem Amorrhaeorum, et Og regem Basan, et Amalecitas devicerint trans Jordanem. » Jesus vero ubi ducit exercitum, tunc quinque reges cadunt simul, qui confugerunt in speluncas: et non solum cadunt, sed et suspur, et immensae multitudines adversi
Abbreviated transcription (Latin):
reues et unuuensa: Audi ipsũ dñm in euuangeliis dicentẽ: Multa adhuc habeo
que uobis loquar s non potestis illa modo audire: Heniet autẽ sp̃s ueritatis qui
a patre. ꝓeedit & de meo accipiet. & ille uobis indicabit omnia Uides qr ñ solũ
apud mopsen iste tertius numerus non demonstrat᷑ impletus. seo adhuc
ilis dicit discipulis suis nondũ potestis audire nisi ille paraclytus ue
norrẽ senuistribus st̃ quȩ sub iħu duce agunt & ñ integrȩ decem qui nu¬
merus in omnib consummatus dicitur & ꝑfectus. eadẽ sine dubio ratio
ac mediũ. quãius enĩ ꝑdn̾im & saluatorem pęnitentia p̃dicet᷑ & conuersio
amalis adbona & detur omnib credentibꝰ remissio peccator & omĩa quȩ
apud priorem populũ illũ que moyses in duab semis tribubus ad um¬
brabat. non fuisse omĩa integra nec ꝑfecta᷑ declarat etiã illa historia quȩ in

Expanded text:
revelet universa. Audi ipsum Dominum dicentem: « Multa adhuc habeo revelet universa. Audi ipsum Dominum dicentem: « Multa adhuc habeo quae vobis loquar, dixit, sed non potestis illa modo audire. Veniet autem Spiritus veritatis qui a Patre procedit, et de meo accipiet, et ille vobis indicabit omnia . » Vides quia non solum apud Moysen iste tertius numerus non demonstratur impletus, sed adhuc et Jesus dicit discipulis suis: « Nondum potestis audire, nisi ille Paracletus vennovem et semis tribus sunt quae sub Jesu duce aguntur, et non integrae decem, qui numerus in omnibus consummatus dicitur et perfectus; eadem sine dubio ratio ac medium. Quamvis enim per Dominum et Salvatorem poenitentia praedicetur, et conversio a malis ad bona, et detur omnibus credentibus remissio peccatorum, et omnia quae apud priorem populum, illum quem Moyses in duabus et semis tribubus adumbrabat, non fuisse omnia integra et perfecta? Declarat etiam illa historia quae in
Abbreviated transcription (Latin):
audiert̃: erat enĩ fides eoꝵ ñ integra. ꝓ eo qͦd nundũ in xp̃o fuerat dispensatio
carnuis impleta Et qͦđ nos nunc factũ iã credimꝰ & impletũ: illi tantũmodo futu¬
rum credebant: Propterea gͦ tribus illȩ neq duȩ st̃ ne patres extra fidem & sa¬
lutẽ sint trinitatis. neq tres integrȩ. & ꝑfectȩ ne beatȩ trinitatis in illis iã sacra
mentũ uideretur expletũ: s contigerunt quidem tertiũ numerũ. & sic̃ dixit
dñs cupierunt uidere quȩ uidemꝰ & audire quȩ audimꝰ. s minime potuerunt.
ꝓ nondũ filius hominis fuerat exaltatꝰ nec tẽpoꝵ ĩã uenerat plenitudo
hic me etiã amplius aliquid mouet fgo puto qͦđ fortasse nec in aduentu i hesu
& incarnatione eius ad huc qͦd perfectũ est & integrũ discimꝰ: sed nec si ad cruẽ
ducatur iam & consummetur in omnib nec si amortuis re surrexerit. cuncta
robis ꝑsemet ipsũ quȩ ꝑfecta st̃ pandet: alio adhuc opus habemꝰ qͥ nobis aꝑiat &

Expanded text:
enim erat fides eorum integra, pro eo quod nondum in Christo fuerat dispensatio carnis impleta. Et quod nunc nos jam factum credimus et impletum, illi tantummodo futurum credebant. Propterea ergo tribus illae neque duae sunt, neque extra fidem sunt Trinitatis; neqdixit Dominus, cupierant videre quae vidimus, et audire quae audivimus; sed minime potuerunt, quia nondum Filius hominis fuerat exaltatus, nec temporum jam venerat plenitudo. Hic me etiam aliquid amplius permovet. Ego puto quod fortasse nec in adventu Jesu et incarnatione ejus id quod perfectum est et integrum diximus. Sed nec si ad crucem ducatur, et consummetur in omnibus, nec si a mortuis resurrexerit, cuncta nobis per semetipsum quae perfecta sunt pandit. Aliud adhuc opus habemus, quod nobis aperiat et
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ: idest ñ solũ quȩ uoce homines audiunt. sed & ea quȩ incorde respicit deus Nichil sit
salsũ in lingia. nichi sit in corde fucatũ: secundũ qđ ꝓpħa dicit de talib qui locuntur
pace cũ ꝓrenno suo: mala autẽ sut in cordib eor: Absꝙ ins gͦ omib ẽe debet. qui uult
accinaꝰ iconspectii dnĩ ꝓcedere ad expugnandã iherico: quia transeuntes iordanem flu
bella suscipiant: Noli a me sed ab ipso rursus disce apło paulo: Ipse te docet dicens Non
erĩ nob ẽ pugna aduersum carnẽ & sangumẽ: sed aduersũ principatꝰ. aduersum po¬
testates. aduersũ muidi huius rectores tenebrarũ: adũsũ spiritalia nequitiȩ in cȩlefi
forme sunt a figure. quȩ seripta sunt: Ita enĩ dicit apłs hȩc enĩ omĩa.: infigura continge¬

Expanded text:
so praesumere aliquid et pronuntiare non audeo. Apostoli magis litteris doceamur in talibus. Qui sunt isti accincti Paulo exponente discamus. Audi ipse quid dicit: « Estote ergo accincti lumbos vestros in veritate . » Vides ergo quia Paulus accinctus novit eos qui praecincti sunt cingulo veritatis. Igitur etiam nostrum esse cingulum veritas debet, si tamen servaverimus bella suscipiant, noli a me, sed ab ipso rursus disce Apostolo. Ipse te docet, dicens: « Non enim nobis est pugna adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestat in conspectu Domini, et semper simus in veritate succin
Abbreviated transcription (Latin):
incarnatio saluatoris non nobis merũ ingessit & integrũ deitatis aspectum.
sed tamquã ꝑfenestrã fecit nos ꝑ incarnationẽ suã lumen d̾itatis aspice¬
re: idcircomichi uidetur᷑ signũ salutis ꝑfenestrã datũ. quo signosalutẽ
consequant᷑ om̃s qui in domo eius quȩ aliquando erat meretrix fuerint
inuentimundati in aqua & spu scõ & in sanguine diũ & saluatoris nr̃i iħu xpi.¬

Expanded text:
incarnatio Salvatoris non nobis verum ingerit et integrum deitatis aspectum, incarnatio Salvatoris non nobis verum ingerit et integrum deitatis aspectum, sed tanquam per fenestram fecit nos per incarnationem suam lumen deitatis aspicere: idcirco mihi videtur signum salutis per fenestram datum, quo signo salutem consequantur omnes qui in domo ejus, quae aliquando erat meretrix, fuerint inventi, in aqua et Spiritu sancto, in sanguine Domini et Salvatoris nostri
Abbreviated transcription (Latin):
signũ quod acciperet nisi coccineũ: qđ sanguinis formã gerebat. Sciebat
& eni qr nulli esset salus nisi in sanguine. xp̃i Datur etiã hoc mandatũ huic
saluabunt᷑. qui aut̃e exierint de domo. inmunes sumꝰ nos ab hoc uiramento
tuo Siquiꝰ ergo saluari uult ueniat in hanc domũ huius quȩ quondã mere¬
trix fuit : etiam si de illo popło uult aliquis saluari adhanc ueniat domũ¬
no redẽptionis est: Nam apud illos qui dixerunt. sangius eius suꝑ nos & suꝑ
& in resurrectione multor & ideo contradicentib signo eius efficit᷑ sanguise ĩ
ad pęnã: credentib ad salutẽ Nemo gͦ sibi ꝑsuadeat. nemo semet ipsum deci¬
piat: extra hanc domũ idest extra ȩccłlam nemo saluatur Siquis foras eri¬
erit: mortis suȩ ipse fit reus Hic ẽ sanguinis signũ: qr hicẽ & purificatio. quȩ
ꝑ sanguinẽ constat Quod autẽ in fenestra dependet hoc signũ. illud arbi¬

Expanded text:
sa autem accepit signum coceineum, quod sanguinis formam gerebat Sciebat enim quia in nullis esset salus, nisi in sanguine Christi. Datur etiam hoc mandatum huic salvabuntur; qui autem exierit de domo tua, impunes sumus nos ab hoc juramento tuo. Si quis ergo salvari vult, veniat in hanc domum hujus, quae quondam meretrix fuit. Etiam si de illo populo vult aliquis salvari, ad hanc veniat domuno redemptionis est. Nam super illos qui dixerunt: « Sanguis ejus super nos etet in resurrectionem multorum; et ideo contradicentibus signo ejus efficitur sanguis ejus ad poenam, credentibus vero ad salutem. Nemo ergo sibi persuadeat, nemo semetipsum decipiat. Extra hanc domum, id est extra Ecclesiam, nemo salvabitur. Si quis foras exierit, mortis suae ipse reus sit, hoc est per sanguinis signum, quia haec est purificatio quae per sanguinem constat. Quod autem in fenestra dependet hoc signum, arbitror i
Abbreviated transcription (Latin):
nichil inuenio qͦd legã. cuius me sermo ñ instruit: mulieres uͦ dicit apłs infrrmũ
uas ẽẽ: unde & consequent̃ infirmũ uas ad conflictũ ñ uenit. ne confringatur

Expanded text:
nihil invenio quod legam, cujus me responsum non instruit? Mulierem vero dixit apostolus infirmum nihil invenio quod legam, cujus me responsum non instruit? Mulierem vero dixit apostolus infirmum vas esse . Inde et consequenter infirmum vas ad conflictum non veniat, ne confringatur
Abbreviated transcription (Latin):
ficati st̃ Uide quomodo eͥsaias michi prestat auxiliũ: cũ me sermonib suȩ lectio¬
nis in luminat: Uide accinctũ & expeditũ uenientẽ iheremiam ad auxiliũ nostrũ.
& danihel ad auxiliũ nr̃m cũ nos de xͥ p̃sentia ac regno & de antrep̃i futura frau¬
de instruit & p̃monet: Ad est etiã ezechihel sacram̃ta nob̃ cęlestia in quadriformib
rotarũ circulis signans. & rotã concludens in rota ducit & oseae bis senas. ꝓpħici
agminis turmas : & ꝓcedunt om̃s succincti lubos in ueritatȩ. quã prȩdicant
adauxiliũ frm suoꝵ. ut eoꝵ uoluminib instructi. diabolicas non ignoremus astut
Isti gͦ qui uirifortes st̃ armati & p̃cincti lubos inueritate exeunt in auxiliũ nr̃m.
& pugnant nobiscũ. infantes aut̃ & mulieres ñ exeunt ad p̾liũ nr̃m Nec mirũ:

Expanded text:
ficati sunt. Vide quomodo Isaias praestet auxilium, ac me sermonibus suae lectioficati sunt. Vide quomodo Isaias praestet auxilium, ac me sermonibus suae lectionis illuminet. Vide accinctum et expeditum juvantem Jeremiam ad auxilium nostrum, ccingitur et Daniel ad auxilium cum nos de Christi praesentia et regno, et Antichristi futura fraude instruit et admonet. Adest et Ezechiel sacramenta nobis coelestia in quadriformibus rotarum circulis signans, et rotam in rota concludens. Ducit et Osee bis senas prophetici agminis turmas: et procedunt omnes succincti lumbos in veritate quam praedicant in auxilium fratrum suorum, ut eorum voluminibus instructi, diabolicas non ignoremus astutias. Isti ergo qui viri fortes sunt, armati et praecincti lumbos in veritate, exeunt in auxilium nostrum: numerus adimpletur, et pugnant nobiscum. Infantes autem et mulieres non exeunt ad praelium nostrum. Nec mirum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ moysen t̾rã hereditatis accipiunt: & quã formã teneant reliquȩ nouẽ semis tribus
quȩ ꝑiħ̃m repmissionẽ t̾rȩ sc̃ȩ suscipiunt: & primo om̃iũ puto qͦd̃ impossibile fuerit
fortuito accidisse. ut hi qͥ ꝑ moysen accipunt portionẽ om̃s prinogeniti essent:
mͥ ꝑsuadeo ut fortuito acciderit primogenitos ẽẽ om̃s quib ꝑ moysen decerne¬
adumbrabatur: Vnius quidẽ qͥ pͥmogenitꝰ ꝑ naturȩ ordinẽ uideretur: alterius qui
ꝑfidẽ & gratiã bene dictionẽ hereditatis acciperet. nec prius illis qui ꝑ moysen ac¬
cipiunt hereditatẽ. idest qui ꝑlegẽ placuerunt dõ requies datur: nisi aduiuent in
proeliis fr̃s suos Mulieres tantũ & infantes accipiunt quietẽ ꝑ moysen: cȩteri
in agone uitȩ huius .& habenti certam̃ aduersũ inimicos idest contrarias potestates
quomodo mauxiliũ ueniunt illi qui ante aduentũ iħu xp̃i dñi mei in lege iusti¬

Expanded text:
novem semis tribus quae per Jesum repromissionem terrae sanctae suscipiunt. Et primo omnium puto quod impossibile fuerit fortuitu accidisse ut hi qui per Moysen accipiunt portionem, primogeniti essent. mihi persuadeo ut fortuitu acciderit primogenitos esse omnes quibus per Moysen discernerum: unius quidem, qui primogenitus per naturae ordinem videretur; alterius, qui per fidei gratiam benedictionem haereditatis acciperet. Nec prius illis qui per Moysen accipiunt haereditatem, id est, qui per legem placuerunt Deo, requies non datur, nisi adjuvent in praeliis fratres suos. Mulieres tantum et infantes accipiunt quietem per Moysen, caeteri  in agone vitae hujus, et habenti certamen adversus inimicos, id est, contrarias potestates, quomodo in auxilium veniunt illi qui ante adventum Jesu Christi Domini mei in lege justi
Abbreviated transcription (Latin):
uestroꝵ: uobis dabo eũ: Quȩ st̃ loca quȩ ascendimꝰ uestigiis pedũ nostroꝵ :
Legis littera humi posita ẽ: & deorsum iacet: Nusquã gͦ ascendit: qui legis litterã
sequitur: Sin uero potueris a littera ascendere ad spm̃. & ab historia ad intellec¬
tũ conscendere celsiorem: tunͤuere ascendisti locũ editũ & excelsum. quẽ a deo
in hereditate ꝑcipies Si enĩ in his quȩ scripta st̃ typoᷤᷤ intelligas & aduertas formaᷤ
esse cȩlestiũ: & mente ac sensu quȩ sursum st̃ queras ubiap̃s ẽ in dextera dĩ sedens.
tunc & illũ locũ inhereditate ꝑcipies. dicente dño & saluatore nr̃o. qr ubi ego sum ibi
erit & minister meus Si ergo usq ad xpm sedentẽ in dextera dĩ ꝑueneris. fide
uita. puritate. uirtute. & illis uestigiis pedũ tuoꝵ. quȩ lauit iħs illũlocum
incesseris: dabit tibi ds̃ ut non solũ heres efficiaris dĩ. s & coheres xp̃i Sicu¬

Expanded text:
e ascendimus vestigiis pedum nostrorum, nisi legis litteram humi positam et deorsum jacentem? Nusquam ergo ascendit qui legis litteram sequitur. Si a littera vero poteris ascendere ad spiritum, et ab historia ad intellectum conscendere celsiorem, tunc vere ascendisti locum editum et excelsum, quem a Deo in haereditate percipies. Si ergo in his quae in Scripturis typicis legis intelligas formas esse coelestium, et mente ac sensu quae sursum sunt quaeras, ubi Christus est in dextera Dei sedens; tunc et illum locum in haereditate percipies, dicente Domino Salvatore, quia « ubi ego sum, ibi erit et minister meus . » Si ergo usque ad Christum sedentem in dextera Dei perveneris, fide, puritate, vita, virtute, et illis vestigiis pedum tuorum quae lavit Jesus illum locum incesseris, dabit eum tibi Deus: tu non solum efficeris haeres Dei, s
Abbreviated transcription (Latin):
uultũ ꝑgloriã dñi reuelatũ cotidie uacas: Sin uero etiã ad mysticũ baptis¬
mi ueneris fontẽ. & consistente sacerdotali & leuitico ordine initiatꝰ fueris
uenerandis illis magnificisq sacramentis quȩ norunt illi quos nosse fas est
tunc etiã sacerdotũ ministeriis iordanȩ digresso t̾ram repromissionis
intrabis: in qua te post moysen suscipit iħs : & ipse tibi efficitur noui iti¬

Expanded text:
gloriam Dei revelatum, quotidie vacas. Si vero etiam ad baptismi mysticum veneris fontem, et consistente sacerdotali et Levitico ordine, initiatus fueris et venerandis illis magnificisque sacramentis norunt illi quos nosse fas est, tunc cum sacerdotum ministeriis, Jordane digresso, terram repromissionis intrabis: in qua te post Moysen suscipit Jesus, et ipse tibi efficitur novi iti
Abbreviated transcription (Latin):
illa meretrir hȩc esset. cui salomon non ille s hic qui pacẽ uenit facere
eoꝵ quȩ in cȩlis st̃ & quȩ int̾ris. reddi uiuum ussit infantẽ. illa uͦ alia
quȩ mortuũ habebat infantẽ. uel illius esset prioris populi sinagoga. uel
eoꝵ qui in heresim declinart̃: Est & alia meretrix quã in oseae iubetur
accipere. ꝓpħa: infigura sine dubio huius quȩ ex gentibus congregataẽ:
tos eos insuꝑioribꝰ conlocat. atq in editis & excelsis fidei constituit sacra¬
mentis: Nemo enĩ qui ab iħu mittitur inuenitur deorsũ & humi iacens.

Expanded text:
illa meretrix haec esset cui Salomon non ille, sed hic qui pacem venit facere illa meretrix haec esset cui Salomon non ille, sed hic qui pacem venit facere eorum qui in coelis sunt, et quae in terris reddi vivum jussit infantem, illa vero alia quae mortuam habebat infantem, vel illius esset prioris populi Synagogae, vel eorum qui in haeresim declinaverunt. Et alia meretrix quam Osee propheta jubetur accipere , in figura sine dubio hujus quae ex gentibus consecrata esttos in superioribus collocat, atque in editis et excelsis fidei constituit sacramentis. Nemo enim qui ab Jesu mittitur, invenitur deorsum et humi jacens,
Abbreviated transcription (Latin):
ret uias tuas Quod ꝑalios quidem inuisibilit᷑: ꝑ ioħm uero uisibiliter
cõplebat᷑. de quo & hoc ipsũ scriptũ est: deniq loħis baptismo dr̃ a dño
tes baptizati st̃ Sic gͦ etiã in hoc cõplet᷑. qͦd meretrix iħu exploratores
susceperit. ꝑ quos & de interitu totius inimicȩ gentis refertur erepta.
Sed udeamus tandẽ quȩ ẽ ista meretrix: Raab dicit᷑ Raab uero. interp̃tatur
tricatione collecta ẽ. & dicit. Angustus michi ẽ locus. fac mͥ locũ ubi habitẽ.
hos aut̃ michi quis enutriuit : &. iterũ ad quã dr̃. dilata palos tuos. & exten¬
de tentoria tua: Ista gͦ ẽ latitudo quȩ suscepit exploratores iħu Scio me
aliquando in quadã ęccłia disputantẽ de duab meretricib de quibꝰscriptũ ÷
intertiolibro regnor quȩ adiudiciũ uenerant salomonis. quarũ una
uiuum alia mortuũ habebat infantẽ. discussisse diligentius & dixisse ꝙ

Expanded text:
uidem invisibiliter, in Joanne vero visibiliter comprobatur, de quo et hoc scriptum est. Denique de Joannis baptismo dicitur a Dtes baptizati sunt . » Sic ergo etiam in hoc completur quod meretrix Jesu exploratores susceperit, per quos de interitu totius inimicae gentis refertur erepta. Sed videamus tandem quae sit ista meretrix. Raab dicitur. Raab vero interpretatur trice collecta est. Et dicit: « Augustus mihi est locus, fac mihi locum ubi habitem. Hos autem mihi quis enutrivit? » Et iterum ad quam dicitur: « Dilata palos tuos et extende tentoria tua . » Ista ergo est latitudo quae suscepit exploratores Jesu. Scio me aliquando in quadam ecclesia disputantem de duabus meretricibus de quibus scriptum est in tertio libro Regum , quae ad judicium venerant Salomonis: quarum una vivum habebat infantem, discussisse diligentius et dixisse quia
Abbreviated transcription (Latin):
ad iħm isti qͥ uenumt ea illa terra. quã distribuit moyses: Sicut audiuimꝰ
aiunt moysen: ita  audiemꝰ & te: tsiltã uerũ quã quod omĩs qui audit
arguens eos qr ex eo qͦd sibi ñ credunt nec moysi credunt. dicit Si crȩderetis¬
partes. ꝑ quã neq: hic tertius numerus integer adimpletur. neq ibi decimus¬
ꝑfectȩ & integre consummatur: In quo arbitror illud indicari. quo & illi prior es
qͥ ꝑ legem agebant᷑ contigerint quidem scientiã truitatis. ñ tamen integrȩ nec
ꝑfecte. sed ex parte deerat enĩ illis intrinitate etiã de unigeniti in carnatione

Expanded text:
ad Jesum isti qui veniunt ex ista terra quam distribuit Moyses? « Sicut audivimus, » aiunt, « Moysen, ita audiemus et te. » Nihil tam verum quam quod omnis qui audit arguens eos qui ex eo quod sibi non credunt, nec Moysi credant, dicit: « Si Moysi crederetispartes, per quam neque hic tertius numerus adimpletur, neque ibi decem perfectae et integrae consummantur. In quo arbitror illud indicari, quia illis prioribus qui legem agebant contigerit quidem scientia Trinitatis, nec tamen integre et perfecte, sed ex parte. Deerat enim illis in Trinitate, etiam de Unigeniti incarnatione
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo regnat iħs Si gͦ consideres iherusalem subuersam. altare destitutum
nusquã sacrificia nec hostias neclibamina. nusquã sacerdotes. nusquã pontifices
nusquã ministeria leuitarũ: cũ hȩx omĩa uides cessare. dicito quia moyses famu¬
lus dĩ defunctus est: Siuideris neminẽ ter in anno uenire ad conspectum añi.
nec offerre munera in tẽplo. nec uigulare pascha. nec arima edere. nec offerre
primicias. nec primogenita consecrare: cũ hȩc omĩa non uides celebrari. diciti
qr moyses famulus dĩ defunctꝰ ÷: cũ uero uideris introire gentes ao fidem
exccłiasea strui. altaria ñ cruore pecudũ resꝑgi s precioso ꝓp̃i sanguine conse
principatũ : Non ille iħs filius naue: sed iłis filius dei: Cũ uideris q pascha nr̃m
in molatꝰ ẽ xp̃s. & arima edimꝰ sinceritatis & ueritatis. cũ uideris fructus terrs
er uoluntate uiri. neq ex uoluntate carnis. sẽ ex dõnati st̃: Ecũ uideris

Expanded text:
m cessant. Si ergo consideres Jerusalem subversam, altare destructum, nusquam sacrificia, nusquam nec hostias nec libamina, nusquam sacerdotes, nusquam pontifices, nusquam ministeria Levitarum. Cum haec omnia vides cessare, dicito quia Moyses famulus Dei defunctus est. Si videris neminem ter in anno venire ad conspectum Domini, nec offerre munera in templo, nec jugulare hostias, pascha nec azyma edere, nec offerre primitias, nec primogenita conservare: cum haec omnia non vides celebrari, dicito quia Moyses famulus Domini defunctus est. Cum vero videris introire gentes ad fidem, ecclesias instrui, altaria non cruore pecudum respergi, sed pretioso sanguine Christi principatum: sed non ille Jesus filius Nave, Jesus Filius Dei. istus, et azyma edimus sinceritatis et veritatis; cum videris fructus justitex voluntate viri, neque ex voluntate carnis, sed ex Deo nati s
Abbreviated transcription (Latin):
uim sensuũ oratio inculti sermonis exasꝑat uel michi uel ut eũ tui uenia dixe¬
rim. tͥ ipsi reputato: qͥ opꝰ qd eruditis. debet iniungi. expetis ab ndotis. amen:¬

Expanded text:
vim sensuum, oratio inculti sermonis exasperat, hoc vel mihi, vel ut cum tua venia dixevim sensuum, oratio inculti sermonis exasperat, hoc vel mihi, vel ut cum tua venia dixerim tibi ipsi reputato, qui opus quod eruditis deberet injungi, expetis ab indoctis.
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ bases efficiat. aut capitella decoret. si nullus in his ex illis lapidib inueni¬
ri potest qui logio insertꝰ pontificale ur̃m ⁊ diuinorũ consciũ pectus exornet:
aut certe ꝑspice̾. si uel purpurȩ aliqͥd in his ⁊ regii decoris aut cocci ⁊ mistici cru¬
oris intexitur. si qͥd puritatẽ brssi imicetur. ⁊ fortitudinẽ lini. ⁊ dignũ aliqͥd habe¬
at sacerdotalib indum̃tis. Postremo si uel rubras apud nos pelles. uͦerecundiani frõ¬
tis inuenias. ad ultimũ certe si uel caprarũ reꝑias pilos. quib uel penuriã nr̃am
tegamꝰ: aut si quas incurrimꝰ culpas pęnitendo purgemꝰ. Totũ gͦ hoc de tuo iudi¬
cio pendeat: si quid sane c̃ qd placere potest. hoc sit auctoris. Neq enĩ quȩ
aliis labore parata sunt. diriꝑe. ⁊ nr̃e laudi applicare: iustũ putamus.Si uͦ

Expanded text:
Ecclesiae bases efficiat aut capita decoret, si nullus ex his in illis lapidibus inveniEcclesiae bases efficiat aut capita decoret, si nullus ex his in illis lapidibus inveniri potest qui logio insertus pontificale vestrum et divinorum conscium pectus exornet, at certe perspicere si vel purpurae aliquis in his, et regii decoris, aut cocci, et mystici cruoris color intexitur: si quid puritatem byssi imitetur, et fortitudinem lini, et dignum aliquid habeat sacerdotalibus indumentis: postremo si vel rubras apud nos pelles, verecundiam frontis invenias: ad ultimum si vel caprarum certe reperias pilos, quibus vel penuriam nostram tegamus, aut si quas incurrimus culpas poenitendo purgemus. Totum ergo hoc, de tuo judicio pendeat. Si quid sane est quod placere potest, hoc sit auctoris: neque enim quae aliis labore parta sunt diripere, et nostrae laudi applicare justum putamus. Si vero
Abbreviated transcription (Latin):
n diuinis uoluminib refert᷑: qđ ad constructionẽ tab̾nacłi unꝰ quisq ꝓ uirib suis
obtulerit. Potentes quidẽ et principes popłi aurũ. argentũ. lapides p̾ciosos. exa.
Alii ligna: s imputribilia. quidã etiam purpurã coccũ. ⁊ bissum: et linũ aliis
uestib hȩc qͦ sacerdotũ et stolȩ pontificis ꝓ futura. pauꝑiores autẽ quiq etiam.
pelles rubras offerentes. et pilos caprarũ : non respuuntur. Idcirco namq beselehel ille
repletus ẽẽ dr̃ om̃i sapientia a deo. ut intelligens singła hȩc quib usib apta sint:
nichil ex offerentiũ deuotione repudiet. Qa gͦ et tu o mͥ semꝑ uenerabilis pater
chromati in iungis et p̾cipis nobis ut aliqͥd adͦ ȩdificationẽ et instructionẽ diuini
tabernaculi ex grecorũ opibus et copiis conferamꝰ. oratiunculas uiginti sex in ihu
etiã si nicħ inuematur auri puri qd̃ ad altare ꝓficiat. nec argenti qđ colũpnarũ

Expanded text:
n divinis voluminibus refertur, quod ad constructionem templi unusquisque pro viribus obtulerit: potentes quidem, et principes populi aurum, argentum, lapides pretiosos, aera, et alii ligna, sed imputribilia: quidam etiam coccum, purpuram, et byssum, et linum alii, vestibus haec quoque sacerdotum et stolae pontificis profutura. Pauperiores autem, quique etiam pelles rubras offerentes et pilos caprarum, non respuuntur. Idcirco namque Beselehel ille repletus esse dicitur omni sapientia a Deo, ut intelligens singula haec quibus usibus apta sint, nihil ex offerentium devotione repudiet. Quia ergo et tu, o mihi semper venerabilis pater CHROMATI, injungis, et praecipis nobis, ut aliquid ad aedificationem et constructionem divini tabernaculi ex Graecorum opibus et copiis conferamus, Oratiunculas XXVI in Jesum etiamsi nihil invenitur auri puri quod ad altare proficiat, nec argenti quod columnarum
Abbreviated transcription (Latin):
Et ne estimes quod hȩc in priorib quidẽ gesta sunt: in te uero qui nunc audi¬
tor hor ᷤͤ ᷤ nil tale geratur omĩa cõplentur in te : secundũ mysticã rationẽ:
Et enĩ tu qui nuꝑ cupis. idolatria & tenebris derelictis ad audientiã diui¬
nȩ legis accedere nunc primũ egẏptũ derelinquis cũ caticuminor ad gre¬
gatus es numero. & p̃ceptis ecclesiasticis parere cepisti Digressus es mare

Expanded text:
endaris quod haec quae in prioribus gesta sunt, in te vero qui nunc auditor horum es, nihil tale geratur, omnia complentur in te secundum mysticam rationem. Etenim tu, qui, nuper idololatriae tenebris derelictis, cupis ad audientiam divinae legis accedere, nunc primum Aegyptum derelinquis, cum catechumenorum aggregatus es numero, et praeceptis ecclesiasticis parere coepisti. Unde tibi, se
Abbreviated transcription (Latin):
in interioribꝰ tabernaculi misterioꝵ conscius ꝑseuerat: quo igitur nob̾ hȩc cine¬
ta ꝓspiciunt: Nempe eo qͦđ liber hic ñ tã gesta nobfilii naue indicet quã ihu¬
dnĩ nr̃i nobis sacram̃ta depingat. Ipse ẽ enĩ qui post mortẽ moẏsei suscepit im¬
ꝑiũ. Ipse ẽ quiducit ecrercitũ. & confligit aduersũ amalech: & q᷑ ł ibi adum
brabat᷑ in monte manib extensis affigit crucisuȩ. triumphans principatus
usq ad loħanne̾: Uis aut̃ de scripturis ꝓferã docum̃ta: qͣđ leꝙ mor ses appeliat᷑
audi quid dicit in eugb̾o: habent moysen & ppħas.: audiant illos. moysen utiq¬
hnc sine dubio legẽ nominans defunctꝰ ẽ gͦ moyses famulus di: defuncta: enĩlea

Expanded text:
in interioribus tabernaculi mysteriorum conscius perseverat. Quo igitur nutu haec cuncin interioribus tabernaculi mysteriorum conscius perseverat. Quo igitur nutu haec cuncta perspiciunt? Nempe eo quod liber hic non tam gesta filii Nave indicet quam Domini Jesu nobis sacramenta depingat. Ipse enim qui post mortem Moysis suscepit imperium, ipse est qui ducet exercitum et cbratur in monte manibus extensis, affigit cruci suae triumphans principatus usque ad Joannem . » Vis autem de Scripturis proferam documenta quod lex Moyses appellatur? Audi quid dicit in Evangelio: « Habent Moysen et prophetas, audiant illos . » Moysen utique legem nominans. Defunctus est ergo Moyses famulus Dei, defuncta enim est lex,
Abbreviated transcription (Latin):
iege apud illos. & oꝑibꝰ legis qui dũ suã iustitiã querunt statuere. iustitiȩ dĩ
dicit. qr adsistebat moysi Quomodo adsistebat: Non ut secundus: ñ ut infe¬
rior: s ut adiutor & ꝓtegens S &. illud quale ẽ: qͦd cũ primo nominatus est.
ñ ẽ indicatũ nom̃ patris eius. neque insecundo. neq intertio. cũ uero pater
officio ñ iħs sed auses dictꝰ ẽ. & naue filius nominatꝰ Cũ uero redit oꝑe expleto.
& ꝑterritis omibꝰ solus subleuat lapsos. desꝑationẽq popłi solus erigit: tune
a ooyse iħs nominatus est Nec naue filius dr̃: s ille adquẽ dixera᷑morses: educ
exercitũ. & conflige cũ amalech Illud etiã intuentes magnitudinẽ eiꝰ puideamꝰ.
qͦd cũ intranffiguratione uultꝰ moysei om̃is filioꝗ . hebetaret aspectus. nec
aliquis posset intueri faciẽ uultꝰ eius: iħs non solũ faciem contuet᷑. uerũ etiã

Expanded text:
ege et operibus legis, qui dum suam justitiam quaerunt statuere, justitiae Dei dicitur quia assistebat Moysi. Quomodo assistebat? Non ut secundus, non ut inferior, sed ut adjutor et protegens. Sed et illud quale est, quod cum primum nominatus est Jesus, non est indicatum nomen patris ejus, neque in secundo, neque in tertio; cum vero pater officio non Jesus, sed Auses dictus est, et Nave filius nominatur. Cum vero redit opere expleto, et perterritis omnibus, solus sublevat lapsos desperationemque populi solus erigit, tunc a Moyse Jesus nominatur, nec Nave filius dicitur, sed ille ad quem dicit Moyses: « Educ exercitum et conflige cum Amalec. » Illud enim intuens, magnitudinem ejus pervideamus. Quod cum transfigurationem vultus Moysi omnis filiorum Israel hebetaret aspectus, nec aliquis posset intueri faciem vultus ejus, Jesus non solum faciem contuetur, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tibi iuros potentes ex onũbꝰfiliis isrł: & egredere. & conflige cu̾ amalee
erastino: aoyses confitet᷑ ñ posse se exercitũ ducere confitetur se non
posse obtinere. qũauis eũ de terra egypti eduxerit: & ideo inquit uos¬
rere aduersũ amalech In hoc primo discimꝰ nom̃ iħu ibi eũ uidemꝰ ducem
exercitꝰ: non eui morses inuinxerit principatũ: s cui asserit primatum:
Don potest moyses eligere uiros potentes: tu inquit elige tibi iuiros poten¬
tes ex omib filus ifrł. hic gͦ ubi prunũ diseo nom̃ iħu ibi continuo etiam
misterii uideo sacram̃ta ducit enĩ exercitũ iħs. & factũ ẽ cũ exxtolleret
moyses manꝰ suas inual escebat isrł: cũ aut̃ deiceret manꝰ suas. inualesce¬
bat amalech Tune gͦ inualescit iłs magis & t̃c uincit: quando moyses

Expanded text:
tibi viros potentes ex omnibus filiis Israel, et egredere, et conflige cum Amalec tibi viros potentes ex omnibus filiis Israel, et egredere, et conflige cum Amalec crastino » . Moyses confitetur non posse se exercitum ducere, confitetur se non posse obtinere, quamvis eum de terra Aegypti eduxerit; et ideo, inquit, vocreexercitus. Non cui Moyses injunxerit principatum, sed cui successerit in primatum. Non potest Moyses eligere viros potentes. « Tu, inquit, elige tibi viros potentes ex omnibus filiis Israel. » Hic ergo ubi primum disco nomen Jesu, ibi continuo etiam mysterii video sacramentum: ducit enim exercitum Jesus. « Et factum est cum extolleret Moyses manus suas, invalescebat Israel; cum autem dejiceret manus suas, invalescebat Amalec . » Tunc ergo invalescit Jesus magis, et tunc vincit, q
Abbreviated transcription (Latin):
flectit᷑. cȩlestiũ & terrestriũ. & infernoꝵ: Et qr ẽ hoc nom̃ suꝑ
om̃e nom̃. iccireo multis generationib nullo cognominatumẽ :
Seripsit moyses librũ genesis. in quo legimus abraham. & eos qui ereogene¬
ratist̃᷑: inquibus sunt usti quã plurimi. sednullus ex ipsis ihs merant᷑ no¬
minari eque abel uis dictus est: neque ille qui cȩpit inuocare nom̃ dm̃
neque ille qui in generatione sua solus iustꝰ inuentꝰ ẽ apud am noe
sed ne ipse quidem qui repromissiones acceꝑat testam̃ti abrahã. neque
ille qͥ ex eo natus est ẏsaac: s neq supplantator iacob: nec quisquam eax
filiis eius: Moyses fideliserat in omi domo. & nundũ tam̃ uocat᷑ ẽ iłs
Sed iħu nom̃ primo inuenio in exodo: & uolo inquiri quando primũ. ilns eog¬
nominatur Uenit inquit amalech. &. expugnabat ifrł: Et dix̃ moy ses
adiħuminrafidim Hec ẽ prima appellatio nominis iħu Elige uquit

Expanded text:
elestium, terrestrium et infernorum: » et quia est hoc nomen super omne nomen, idcirco in multis generationibus a nullo cognominatum est. Scripsit Moyses librum Genesis, in quo legimus Abraham, et eos qui ex eo generati sunt, in quibus sunt justi quamplurimi, sed nullus ex ipsis Jesus meruit nominari; neque Abel Jesus dictus est; neque ille qui coepit invocare nomen Domini nta mors; neque ille qui in generatione sua solus justus inventus est apud Deum Noe; sed ne ipse quidem qui repromissiones acceperat testamenti Abraham; nec ille qui de eo natus est Isaac; sed nec supplantator Jacob, nec quisquam ex filiis ejus; Moyses fidelis erat in omni domo sua, necdum tamen vocatur Jesus: sed Jesu nomen primum invenio in Exodo, et volo intueri quando primum nomen Jesu cognominatur: « Venit, inquit, Amalec et expugnabat Israel, et dixit Moyses ad Jesum in Raphidim . » Haec est prima appellatio nominis Jesu: « Elige, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
nerant. Ex quib liqͥdo apparet ali¬
os dare głam deo. alios conuicium
brosos. Sunt alii montes tenebrosi:
alii lucentes. Ueru̾tam̾ quia utriq
montes sunt: magni montes lucen¬
tes sunt angłi dei. ⁊ ꝓpħȩ. Moy¬
in psalmis arbitror dici. Funda m̃ta
eius in montib scĩs. Montes autẽ¬
tenebrosi sunt : qui erigunt᷑ aduer¬
sus scientiam dei:Tabulus mons
tenebrosus est. Principes scłi hunus
qui destruunt᷑: montes st̃ tenebrosi.
Demoniũ lunatici mons erat. et tene
tor. Dicetiᷤᷤ monti huic. De lunati¬
co quippe demonio sibi questio inci¬
qͥerat: ⁊ dicentib discipulis ñ potu¬
ius eicere illud: respondit salua¬
tor.Si haberetis fidem ut granũ
sinapis. diceretis monti isti de quo
quesistis. de quo ꝓposuistis: dicere¬
ts monti isti transinigra hinc. et
tͣnsinigrat: id ẽ ab homine ad lo¬
cũ definitũ sibi. Qui gͦ offendendũ
non ostendũt. non suꝑ montes lucẽ¬

Expanded text:
nerant. Ex quibus liquido apparet alinerant. Ex quibus liquido apparet alios dare Deo gloriam, alios convicium brosos . Sunt alii montes tenebrosi, alii lucentes. Verumtamen quia utrique montes 833 sunt magni, montes lucentes sunt angeli Dei et prophetae: Mode quibus arbitror dici: Fundamenta ejus in montibus sanctis . Montes tenebrosi sunt qui eriguntur adversus scientiam Dei . Zabulus mons tenebrosus est. Principes saeculi hujus qui destruuntur, montes sunt tenebrosi. Daemonium lunatici, mons erat et tenebr: Si dixeris monti huic : de lunatico quippe daemonio sibi quaestio inciderat: et dicentibus discipulis: Non potuimus ejicere illud, respondit Salvator: Si habueritis fidem ut granum sinapis, dicetis monti isti, de quo quaesistis, de quo proposuistis: dicetis monti huic: Transmigra hinc, et transmigrabit, id est ab homine ad locum definitum sibi. Qui ergo offendunt, non offendunt super montes lucen
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Głifica eum in castitate: ⁊ iusti¬
cid. et beneficientia. Glifica eũ in
fortitudine: pacientia. pietate. sapi¬
entia: ceterisq uirtutibus. Sic autẽ
sic głificandus ẽ dñs. Si contraria
intulero: nolo me arbitremini blas¬
phemare. Exhibeo quippe scriptu-¬
ram sensus mei testẽ. quomͦ castus
glorificet: luxuriosus in honoret dm̃.
Templũ enim eius quasi nabugodo¬
nosor destruit. atq corrũpit: et scd̃m
Igitur głificat dm̃ iustus: contumelis
afficit quic̃q peccator est. Ham et illud
quod quidã dubitant ansit ꝓuiden¬
tia dei: nulla malicia ob causã nͥ ob ui¬
tia nascitur. aufert ea. Abstulisti pari¬
ter ⁊ causas ꝓuidentiȩ destruendȩ.
Sursum enĩ ac deorsũ qui aduersũ ꝑ¬
uidentiã disputant: hec dicunt.
Quare tanti adulteri: tanti molles:
quare tanti sacrilegi: quare tanti
irreligiosi sunt: Atq ita contumeliaᷤᷤ
ĩꝓuidentiã. ⁊ offensas in dm̃ : et cri¬
minationes in creatorẽ peccatores ge¬

Expanded text:
infra  eum in castitate, et justitia, et beneficentia: glorifica eum in fortitudine, patientia, pietate, sapientia, caeterisque virtutibus. Sic autem est glorificandus Deus, si contraria intulero, nolo me arbitremini blasphemare. Exhibeo quippe Scripturam sensus mei testem, quomodo castus glorificet, luxuriosus inhonoret Deum: Templum enim ejus, quasi Nabuchodonosor, destruit atque corrumpit, et secundIgitur glorificat Deum justus, contumeliis afficit quicumque peccator est. Nam et illud quod quidam dubitant, an sit providentia Dei, nullam aliam ob causam nisi ob vitia nascitur. Aufer ea, abstulisti pariter et causas providentiae destruendae sursum ac deorsum. Qui adversum providentiam disputant, haec dicunt. Quare tanti adulteri? quare tanti molles? quare tanti sacrilegi? quare tanti irreligiosi sunt? Atque ita contumelias in providentiam, et offensas in Deum, et criminationes in Creatorem peccatores ge
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ donec ꝑtranseat ira dei oporret
quosdã intrare in ꝓmptuaria sua: si
autẽ aliquib ñ sunt dimittenda pecca¬
ta. ñ solũ in p̃senti scło. s etiã in fut᷑o:
manifestũ est pusillũ ad ea referendũ
quȩ diximꝰ. Date itaq dño do ur̃o

Expanded text:
Si enim donec pertranseat ira Dei, oportet Si enim donec pertranseat ira Dei, oportet quosdam intrare promptuaria sua; sunt autem alii, quibus non sunt dimittenda peccata, non solum in praesenti saeculo, sed etiam in futuro, manifestum est, pusillum ad ea referendum quae diximus. Date itaque Domino
Abbreviated transcription (Latin):
uidebis quomͦ tenebrȩ occupaturȩ sint
omĩa: et nulluf possit in illo tẽpore
abscondere pusillũ aliquantulũ: do¬
nec ira dñi transeat. Simul autẽ et
in his qui potest obseruet: quare
dixit pusillũ aliquantulũ. Quantu
sillum hominib. Et debemꝰ inspi¬
cere quo singłis aut parũ sit aliqͥd:
aut magnum. Ad qd̾ ꝓbandũ etiã
exemplo utar. Unicuiq animaliũ
pro natura et motu corꝑis sur. aut
alii pusillũ est. eque id ipsum. alii mul¬
tum ẽ. Qd de animalib loquor: In
ipso qͦ homint: rerũ differentiȩ funt.
Qđ uiro parũ ẽ: hoc infanti suꝑflu¬
it: Atq inhunc modũ omne tempus
uitȩ humanȩ. etiã si centenariã exce¬
dat ȩtatem: ad cõꝑationẽ ęt̾nitatis bre¬
ue ẽ. Unde pusillũ der: nobis multũ ẽ:
et uicissim uniũsa scła ad dm̃ relata
naturã refertur. qui in ꝓmptuaria fua
iubetur ĩtrare: s ad eius qui iubet.
cui pusillũ est omne quod grande ẽ.

Expanded text:
videbis quomodo tenebrae occupaturae sint videbis quomodo tenebrae occupaturae sint omnia, et nullus possit in illo tempore abscondere pusillum quantulum, donec ira Dei transeat . Simul autem et in his qui potest observet, quare dixit pusillum quantulum: quippe sillum hominibus. Et debemus inspicere quomodo singulis aut parum sit aliquid, aut magnum. Ad quod probandum etiam exemplo utimur. Unicuique animalium pro natura et modo corporis sui, aut alii pusillum est, aeque id ipsum alii multum est. Quid de animalibus loquar? in ipso quoque homine rerum differentiae sunt. Quod viro parum est, hoc infanti superfluit. Atque in hunc modum omne tempus vitae humanae, etiamsi centenariam excedat aetatem, ad comparationem aeternitatis breve est: unde pusillum Dei nobis multum est, et vicissim universa saecula ad Deum relata naturam refertur, qui in promptuaria sua jubetur intrare, sed ejus qui jubet, cui pusillum est hoc omne quod grande est.
Abbreviated transcription (Latin):
obscuret: et priusquã offendant pe¬
des ur̃i suꝑ montes tenebrosos: et sus¬
tinebitis in lumine eũ qui daturus ẽ
głam dei. uult dare in lumine qͣsi
iam ñ possit gła dei p̾dicari. cũ tene¬
brȩ ortȩ fuerint: quando tenebres¬
cit: et quando non sunt tenebrȩ.
bes in te dicentẽ ego sũ lum̃ mundi.
quãdiu tͥ ista lux oritur. clarifica dm̃.
sciens quia futurȩ sunt tenebrȩ. nec
tibi expedit ut eas oꝑiaris: s ante ꝗͣ
fiant da głam do Forsitan intellige¬
mus p̾sens capitulũ. si de eugłio sũpse.¬
rimus exemplũ: qđ ita contexitur.
Oꝑamini donec dies ẽ. ueniet noxe:
quando nullus potest oꝑari. Diem
ibi scłm istũ noncupauit÷ et necessaria
apposui ibi. Scio quippe in aliis locis
dissonantia p̃sentib: ex diei uocabulo
significari. Diem itaq noncupauit
scłm istũ: tenebras uero et noctem
post consũmationẽ mundi lugubre
illud qd̾ passurũ est uniuersum pene
hominũ genus ꝓhis que peccauit :

Expanded text:
obscuret, et priusquam offendant pedes vestri super montes tenebrosos, et sustinebitis in lumen. Eum qui daturus est gloriam Deo, vult dare in lumine, quasi jam non possit gloriam praedicare, cum tenebrae ortae fuerint. Quando tenebrescit, et quando non sunt tenebrae? bes in te dicentem: Ego sum lumen mundi . Quamdiu tibi lux ista oritur, clarifica Deum, 831 sciens quia futurae sunt tenebrae. Nec tibi expedit, ut eas opperiaris; sed antequam fiant, da gloriam Deo. Forsitan intelliges praesens capitulum, si de Evangelio sumpseris exemplum, quod ita contexitur: Operamini donec dies est, venit nox quando nullus potest operari . Diem ibi saeculum istud nuncupavit, et necessario apposui ibi. Scio quippe in aliis locis dissonantia praesentibus ex diei vocabulo significari. Diem itaque nuncupavit saeculum istud, tenebras vero et noctem,post consummationem mundi lugubre illud, quod passurum est universum pene hominum genus pro his quae peccavit,
Abbreviated transcription (Latin):
pientiorẽ ꝓpt̾ castigationẽ suam: s
insipientem a stulticia in prudentiã
conuerti. ꝑpter. supplicia pestilentis
Hoc quippe ex ipso nomine callidi¬
tatis significatur: ⁊ conuerti eũ a cal¬
liditate᷑ dũ alios cernit: ꝓꝓter sa
quib ipse obnoxiꝰ est peccata cruci¬
ari. Igitur ꝓdest nob̾ si tam̃ digni
sumꝰ salute: ut alii in utilitatem
nr̃am torqueant᷑. Et qͦmͦ utile
fuit peccatũ isrł in salutẽ gentiũ: sic
utilis est quorũdã pena. aliorũ salu¬
ti. Et ideo bonus et clemens đs. non
parcã inquit: et ñ miserebor ab int̾rtu
eorũ. Circũscripto autẽ hoc capitulo
uideamꝰ subsequẽs scriptura qͥd doceat.
audite ⁊ aurib ꝑcipite: ⁊ nolite ex¬
tolli: qm̃ dñs locutus est. Date dño
deo ur̃o głam priusquã obscuret.i
priusquã offendant pedes ur̃i suꝑ
montes tenebrosos: et sustinebitis¬
in lum̾. ⁊ illie u̾bra mortis: ⁊ ponẽt᷑

Expanded text:
pientiorem propter castigationem suam, sed pientiorem propter castigationem suam, sed insipientem a stultitia ad prudentiam converti propter supplicia pestilentis: hoc quippe ex ipso nomine calliditatis significatur, et converti eum a calliditate, dum alios cernit propter ea, a quibus ipse obnoxius est, peccata cruciari. Igitur prodest nobis, si tamen digni sumus salute, ut alii in utilitatem nostram torqueantur. Et quomodo utile fuit peccatum Israel in salutem gentium, sic utilis est quorumdam poena aliorum saluti. Et ideo bonus et clemens Deus: Non parcam, inquit, et non miserebor ab interitu eorum. Circumscripto autem hoc capitulo, videamus subsequens Scriptura quid doceat: Audite et auribus percipite, et nolite extolli, quoniam Dominus locutus est. Date Domino Deo vestro gloriam priusquam obscuret, et priusquam offendunt pedes vestri super montes tenebrosos: et sustinebitis lumen, et illic umbra mortis, et ponentur