comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erit ibi: Spes ñ erit iam spes: quando erit
res. Etenim ipsa spes ꝑegrinationi necessaria
est: ipsa est quȩ consolatur in ua. Uliator
enĩ quando laborat ambulando. ido laborẽ
tolerat: quia ꝑuenire sꝑat: Tolle illi spem
ꝑueniendi. continuo frangunt᷑ iures ambulan¬
di. Ergo & spes quȩ hic est: ad iusticiã ꝑtinet
peregrinationis nr̃ȩ. Ipsum apłm audi. Ad-¬
optionẽ inquit expectantes. in nobisipsis in-¬
gemiscimꝰ adhuc. Ubi est gemitus. ñ potest
dici illa infelicitas de quã scͥptura dicit.
Transũt labor & gemitus. Ergo adhuc in qͥt
in nobismetipsis ingemiscimꝰ. adoptionẽ expec-¬
tantes: redẽptionem corporis nr̃i. Adhuc inge¬
miscimꝰ. Quare.. Spe enĩ salui facti sumus.
Spes autẽ quȩ uidetur ñ est spes. Si enĩ ui-¬
det quis qͥd sperat: Si autẽ qd̃ ñ tudemus
speramꝰ. ꝑ patientiã expectamꝰ. In hac gͦ pati¬
entia. martyres coronantur. Desiderabant quȩ
ñ uidebant. contemnebant quȩ ferebant:. in

Expanded text:
erit ibi? Spes jam non erit, quando erit res. Etenim ipsa spes peregrinationi necessaria est, ipsa est quae consolatur in via. Viator enim quando laborat ambulando, ideo laborem tolerat, quia pervenire sperat. Tolle illi spem perveniendi, continuo franguntur vires ambulandi. Ergo et spes quae hic est, ad justitiam pertinet peregrinationis nostrae. Ipsum Apostolum audi: Adoptionem, inquit, exspectantes, in nobismetipsis ingemiscimus adhuc. Ubi est gemitus, jam non potest dici illa felicitas, de qua Scriptura dicit, Transiit labor et gemitus . Ergo adhuc, inquit, in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes redemptionem corporis nostri. Adhuc ingemiscimus. Quare? Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes. Si enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus. In hac ergo patientia martyres coronabantur; desiderabant quae non videbant, contemnebant quae ferebant. In
Abbreviated transcription (Latin):
consolator: ibi qui ñ fallit ꝓmissor. Scio ut mottu¬
transiuit &. dñs. Susficiant hec pauca caritati ut¬
stre. consulet᷑ habundantius. qui ñ migrat de corde.
ttĩo: s ita dignat᷑ habitare. ut nos dignet᷑ etiam in
fine mutare conuersi ad domintio.

Expanded text:
consolator, ibi qui non fallit promissor. Scio ut mortuconsolator, ibi qui non fallit promissor. Scio ut mortutransivit et Dominus. Sufficiant haec pauca Charitati vestrae: consoletur vos abundantius qui non migrat de corde vestro; sed ita dignetur habitare, ut nos dignetur etiam in fine mutare. Conversi ad Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
fit exaniine. discedente amma. qui ambulat iacet.
loquebat᷑ tacet. Oculi lucem ñ capiunt. aitres nul¬
l uoce patescant: omĩa menbroꝵ officia conquieue¬
runt. ñ est qui moueat gressus ad ambulandcm.
manus ad oꝑandrim. sensus ad ꝑcipiendum: ñne
ista est domus. quam nescio quis initisibilis habtra¬
tor ornabat  discessit quii ñ uuidet᷑: remansit quod
cum dolore. uideatur: ista est causa tristiciȩ. Si hȩc
est causa tristiciȩ: huiꝰ tristicie consclatio. Quiȩ con¬
solatio. quia ip̃s dñs in uissu. & in tioce arthangeli¬
in notrissima tuba descendit de celo. & mortui in
ap̃o resurgent pͥmi. Deinde nos uiuentes. qui reli¬
qui sumus. simul eum illis rapiem᷑ in nubib ob¬
iuiam xp̃i in aera: & ita semꝑ ctum dño enmꝰ. Pere.¬
at contristatio: ubi tanta est consolatio. Detergeat᷑
luctus ex ammo: fides expellat dolorem. Hi ranta
spe ñ decet. eẽ triste. templum cl. tibi habitat bou

Expanded text:
fit exanime, discedente anima; qui ambulabat, jacet; fit exanime, discedente anima; qui ambulabat, jacet; loquebatur, tacet; oculi lucem non capiunt, aures nulla voce patescunt, omnia membrorum officia conquieverunt. Non est qui moveat gressus ad ambulandum, manus ad operandum, sensus ad percipiendum. Nonne ista est domus, quam nescio quis invisibilis habitator ornabat? Discessit qui non videtur, remansit quod cum dolore videbatur: ista est causa tristitiae. Si haec est causa tristitiae, hujus tristitiae quae consolatio? Quia ipse Dominus in jussu, et in voce archangeli, et in tuba, descendet de coelo, et mortui in Christo resurgent primi; deinde nos viventes, qui reliqui sumus, simul cum illis rapiemur in nubibus, obviam Christo in aera, et ita semper cum Domino erimus. Pereat contristatio, ubi tanta est consolatio; detergatur luctus ex animo; fides expellat dolorem: in tanta spe, non decet esse triste templum Dei: ibi habitat bonus
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ flebat mortuũ. si continuo ubet uidurã.
non mortuutm flebat. quem ipse suscitauit: seł mot¬
tem quam sibi homo peccando comꝑauit. Si entm
peccatum ñ precessisset: sine dcibio mors seccita ñ
fitiset. Seccita est gͦ mors etiam corꝑis: quam pre¬
cessit mors antmȩ. Mots ammȩ p̃cessit differen
do. & mors corꝑis secuta est deserente anma. De
seruit uolens. & coacta est deserere nolens. Bamqm̃
illi diceret᷑. recessisti ab eo quẽ diligert debuisti.
recede ab eo quem dilexisti. gicis emm iuult mori ᷤ¬
ꝓrsus nemo. Et ita neino. tit beato petro diceretur.
Alter te cinget. & feret quo tu ñ tus. Si gͥ ncilla es¬
set mortis amaritudo: ñ. eẽt. magna martyͥtum for¬
titudo. Ideo & apłs. De dormientib inquit. nolo
ħ̃ ut sic contristemini quemadmod̾tm gentes quȩ
spem ñ habent. Necesse est enim ut contristemini.
s ubi contristaris ubi corpus quod uiuit ex anima.

Expanded text:
quomodo flebat mortuum, se continuo jubente victurum ? quomodo flebat mortuum, se continuo jubente victurum ? Non mortuum flebat, quem ipse suscitavit; sed mortem, quam sibi homo peccando comparavit. Si enim peccatum non praecessisset, sine dubio mors secuta non fuisset. Secuta est ergo mors etiam corporis, quam praecessit mors animae. Mors animae praecessit deserendo Deum, et mors corporis secuta est deserente anima. Hac deseruit volens, hac coacta est deserere nolens. Tanquam illi diceretur: Recerecede ab eo quem dilexisti. Quis enim vult mori? Prorsus nemo, et ita nemo, ut beato Petro diceretur: Alter te cinget, et feret quo tu non vis. Si ergo nulla esset mortis amaritudo, non esset magna martyrum fortitudo. Ita et Apostolus: De dormientibus, inquit, nolo ut non sic contristemini, quemadmodum gentes, quae spem non habent. Necesse est enim ut contristemini, sed ubi contristaris? Ubi corpus quod vivit ex anima
Abbreviated transcription (Latin):
cim̃ fide. gentilium. in resurrectione mortuoꝵ.
hanc entm om̃ino illi ñ recipiunt: quia ubi reci¬
piant ñ habent. A dño emm p̃paratur uoluntaᷤᷤ
hominis: ut sit fidi receptaculum. Dicit uideis
dñs. sermo meus ñ capit in uobis. Ergo in his ca¬
pit. in quib inuenit quod capiat. In his entn
muenit quod capiat sermo: qui capit. quod̃ ds
poslicendo ñ decepit. Ille enim qui querit oũẽ
pditam. & quam guerat nouit. & tibi querat.
& quomodo eiꝰ menbra disꝑsa colligat. & mitnã
salutem. redigat: & ita constituat. ut eam ulteuł.
ñ ꝑdat. C onsolemur gͥ nos inuicem. & tn his ser¬
monib nr̃is. potest ñ dolere cor humanũ defucto
ium carissimo: melius tñ condolet. & sanat᷑ cor
humanũ: ꝗtiam ñ dolendo fit in humanĩtm.
Masia dño echerebat: & mortuũ frẽm dolebat.
S quid miraris. quia maria dolebat. tunc cum
ipse dñs flebat  ᷤᷤ mouere autẽ quemitis potest

Expanded text:
omni fide gentilium in resurrectione mortuorum. omni fide gentilium in resurrectione mortuorum. Hanc enim omnino illi non recipiunt, quia ubi recipiant non habent. A Domino enim praeparatur voluntas hominis, ut sit fidei receptaculum. Dicit Judaeis Dominus: Sermo meus non capit in vobis . Ergo in his capit in quibus invenit quod capiat. In his enim invenit quod capiat sermo qui capit, quod Deus pollicendo non decipit. Ille enim qui quaerit ovem perditam , et quam quaerit novit, et ubi quaerat, et quomodo ejus membra dispersa colligat, et in unam salutem redigat, et ita restituat ut eam ulterius non perdat. Consolemur ergo nos invicem, et in his sermonibus nostris. Potest non dolere cor humanum defuncto charissimo: melius tamen cum dolet sanatur cor humanum quam non dolendo fit inhumanum. Maria Domino cohaerebat, et mortuum fratrem dolebat. Sed quid miraris quia Maria dolebat tunc, cum ipse Dominus flebat? Movere autem quemvis potest,
Abbreviated transcription (Latin):
mala. ducit᷑ in medio bonoꝵ. maloꝵq mediorum.
ia est in neutraq parte. suimnoꝵ. Qitia & bona
quetũq hinc fuerint. homini. in comꝑatione.
bonoꝵ eternoꝵ nulla sunt. Et mala quȩcũq m
hac utia exꝑitur homo. in comꝑatione. ignis ȩt̾m
nec comꝑanda funt. Inhaac gͦ medietate titte il¬
lud quod audiuimus. nunc ex euugłio tenere.
debemus. Qui credit inquid in me. licet motia¬
tur uiuit. Et uitam ꝓnuntiat. & mortem non
negat. tu credit in me: licet moriatitr uiuit
qtuid est. moriat᷑. uiuit  ᷤᷤ licet moriat᷑ corꝑe.
uuiit sp̃u. Demde adiungit. Et qui uiuit.
& credit in me: ñ moriet᷑ in ȩternum. Certe.
licet motiatur. Q uomͦ si ñ moriẽt᷑. licet moriat᷑
ad tempus. ñ moriet᷑ in eternum. Sic ista solui¬
tir questio: ut ñ sint inter se contraria uetba
uerttatis: ꝙ possint instruere affectum pietatis.
Eigo licet corꝑe motituri sitmus. uumus si cre

Expanded text:
mala ducitur, in medio bonorum malorumque mediorum, mala ducitur, in medio bonorum malorumque mediorum, id est, in neutra parte summorum; quia et bona quaecumque hic fuerint homini, in comparatione bonorum aeternorum nulla sunt; et mala quaecumque in hac vita experitur homo, in comparatione ignis aeterni nec comparanda sunt: in hac ergo medietate vitae, illud quod audivimus nunc ex Evangelio, tenere debemus, Qui credit, inquit, in me, licet moriatur, vivit. Et vitam pronuntiat, et mortem non negat. Qui credit in me, licet moriatur, vivit. Quid est, licet moriatur, vivit? Licet moriatur corpore, vivit spiritu. Deinde adjungit: Et qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum . Certe licet moriatur; quomodo, si non morietur? Sed licet moriatur ad tempus, non morietur in aeternum. Sic ista solvitur quaestio, ut non sint inter se contraria verba veritatis, et possint instruere affectum pietatis. Ergo licet corpore morituri simus, vivimus si cred
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius dñi corꝑe p̃dicati atq laudati sunt
qui ista fecerunt. Impleant hec homines
erga suos offitia pꝰtremi muneris. & sui
humani lenim̃ta meroris. Uerum illi quia
abluunt sp̃c defunctorum. oblationes. oiõ¬
nes. segregationes. multo ꝓ eis obseruantł
instantiꝰ abundantiꝰ inipendant. qui
suos carne non sp̃u. mortuos non solum
carnalit. s etiam sp̃ualit̾ amant
atq de resurrectione mortuoruor.
uando celebramus dies frm̃ defuncor
tn mente. habere debemus. & qais
spandum. & quid timen
ma. Ideoq ꝓpter spem. in memoria ȩterna erit
iustus: ꝓpter timorem. ab auditu malo ñ time¬
bit. Erit enim auditus. quo nullus sit maior.
qnͣdo dicit᷑ sinistris. ite in ignẽ ȩternum: ab
hoc atiditu malo. tustus ñ timebit. Erit enĩ ad
dexteram inter ilos quib dr. Uenite. benedicti
patris mei. ꝑcipite. regniun. In hac atttẽ uita
quȩ media ante. sumina bona. & ante suimina

Expanded text:
in ipsius Domini corpore praedicati atque collaudati sunt, in ipsius Domini corpore praedicati atque collaudati sunt, qui ista fecerunt. Impleant haec homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lenimenta moeroris. Verum illa quae adjuvant spiritus defunctorum, oblationes, orationes, erogationes, multo pro eis observantius, instantius, abundantius impendant, qui suos carne, non spiritu mortuos, non solum carnaliter, sed etiam spiritualiter amant. ATQUE RESURRECTIONE MORTUORUM. Quando celebramus dies fratrum defunctorum, in mente habere debemus et quid sperandum, et quid timendma : ideoque, propter spem, in memoria aeterna erit justus; propter timorem, ab auditu malo non timebit. Erit enim auditus quo nullus sit major, quando dicetur sinistris, Ite in ignem aeternum. Ab hoc auditu malo justus non timebit. Erit enim ad dexteram inter illos quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . In hac autem vita, quae media ante summa bona et ante summa
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentib consequentia ista reddiuit᷑. Non
enim actum nisi cum hic uiuerent. ut eos
hȩc aliquod adiuarent. cum hic iuuere
destitissent. Et ido istam fiens quisq ui¬
tam. nisi quod meruit in ipsa. non pot̾it
habere pꝰ ipsam. ꝑmutant᷑ itaq pia corda
carorum de suorum mortib contͥstari dolo¬
re sanabili. & consolabiles lacrimas fundant
conditione mortali. quas cito reprimat ficłi
gaudium quacredunt᷑ fideles quando mori¬
unt᷑ paululum a nobis abire. & ad meliora
transire. Consolent᷑ eos etiam fr̃na obsequia
siue quę funcrib exhibent᷑. siue quȩ dolcutib
adhibentur. ne sit iuista querela dicentiũ.
Sustinui qui simul cont̾staret᷑ & ñ fuit.
& consolantes non inueni. Sit ꝓuirib cu¬
ra sepeliendi.& sepulchra construendi. qͥa
& hec in spripturis scĩs it bona oꝑa dipu¬
tata sunt. Nec solum incorꝑib patͥarcha¬
rum aliorumq sc̃orum & humanis eada¬
uerib quocumq iacentium. uerum etia

Expanded text:
eritis consequentia ista redduntur. Non enim victum est: nisi cum hic viverent, ut haec eos aliquid adjuvarent, cum hic vivere destitissent. Et ideo istam finiens quisque vitam, nisi quod meruit in ipsa, non potest habere post ipsam. Permittantur ergo pia corda charorum de suorum mortibus contristari dolore sanabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione mortali: quas cito reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles, quando moriuntur, paululum a nobis abire et ad meliora transire. Consolemur eos etiam per fraterna obsequia, sive quae funeribus exhibentur, sive quae dolenter adhibentur, ne sit justa querela dicentium: Sustinui simul qui contristaretur, et non fuit; et consolantes, et non inveni . Sit pro viribus cura sepeliendi et sepulcra construendi, quia et haec in Scripturis sanctis inter bona opera deputata sunt. Nec solum in corporibus patriarcharum, aliorumque sanctorum, et humanis cadaveribus quorumcumque jacentium; verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
hic error ex dõ. Unde recentiorib hereticiꝰ
loquar. Pelagianista confitet᷑ uim xꝑͫ
in earne uenisse. tam̃ omnino ñ ẽ. hicei¬
quod ñ confiteant᷑ xp̃m in carne uenisse
Nam si cis istam concesserius confessio¬
uem. ex dõ illos. ẽẽ. fatebimur. Quom̃ uos
bcorum errorib uel ꝓhibemus uel terre¬
mus. uel aduersꝰ cos scuto ueritatis defen¬
dimus: Adiuuet nos dñs. quia & ur̃a ex¬

Expanded text:
hic error ex Deo. Ut de recentioribus haereticis hic error ex Deo. Ut de recentioribus haereticis loquar, Pelagianista confitetur Christum in carne venisse: tamen omnino non est hic erquod non confiteantur Christum in carne venisse. Nam si eis istam concesserimus confessionem, ex Deo illos esse fatebimur. Quomodo vos ab eorum erroribus vel prohibemus, vel deterremus, vel adversus eos scuto veritatis defendimus? Ad
Abbreviated transcription (Latin):
rstis caritatis expectatio. mei debiti exac¬
tio ẽ. Nondubito meminisse uos. quid
in adiutorio dñi de seĩ iohannis lectio¬
ne ꝓmiscrun. Cumgͦ audistis lectorẽ. credo
uos cogitasse me debere. eẽ. debiti redditore.
Magnam quippe quęstionem serinone in
longin ꝓcedente distulimus. quomͣ recte
intelligi possit quod ait in epła sua beat
iohannes ñ baptista s cugłista. omnis sp̃c
teri xꝑm in carne uenisse. & tam̃ n eas pos¬
sumus dicere ex do. eẽ. Negat xp̃m in car¬
ne uenisse manicheꝰ. non ẽ. laborandum
neq uob̾ diuitus suadendum quod iste er¬
ror n sit ex d̃o. S arrianus confitet᷑ xp̃m
in carne uenisse. eunominianꝰ sabellianꝰ.
fotiniamis. Quid istis comuncendis que¬
rimus testes: Quis tot numerat pestes:
S interim ut quę sunt notioria tracbemꝰ.
multis quippe hereses illȩ quas nomina¬
ui ignote sunt . & ẽ. ista ignorantia tutior.
certe quod nouimus donatista conficet᷑
xp̃m in carne uenisse. & tam̃ absit ut sil

Expanded text:
rae Charitatis exspectatio, mei debiti exactio est. Non dubito meminisse vos, quid in adjutorio Domini de sancti Joannis lectione promiserim. Cum ergo audistis Lectorem, credo vos cogitasse me debere esse debiti redditorem. Magnam quippe quaestionem sermone in longum procedente distulimus, quomodo recte possit intelligi quod ait in Epistola sua beatus Joannes, non Baptista, sed Evangelista: Omnis spiriteri Christum in carne venisse, et tamen non eas possumus dicere ex Deo esse. Negat Christum in carne venisse Manichaeus. Non est laborandum, neque vobis diutius suadendum, quod iste error non sit ex Deo. Sed Arianus confitetur Christum in carne venisse, Eunomianus, Sabellianus, Photinianus. Quid istis convincendis quaerimus testes? Quis tot numerat pestes? Sed interim quae sunt notiora tractemus. Multis quippe haereses illae, quas nominavi, ignotae sunt, et est ista ignorantia tutior. Certe quod novimus, Donatista confitetur Christum in carne venisse: et tamen absit ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
multi pseudo ꝓpħe ꝓdicrunt in hunc mun¬
dum. continuo iudit quid desidamus. oc¬
currit expectationi. miecit oculum tacitę
cogitationi. Gras dño. quia & hoc ꝑ illum
loqui dignatꝰ ẽ. Hinc cognoscit᷑ sp̃e dĩ.¬
Omnis sp̃c. exa audite. audite. intelligite
discernite. inherete ueritati. resistite falsitati.
hinc cognositt᷑ sp̃c dĩ. U nde rogote: hoc c̃
quod audire cupiebam. Omnis sp̃c quicon¬

Expanded text:
ulti pseudoprophetae prodierunt in hunc mundum; continuo vidit quid desideraremus, occurrit exspectationi, injecit oculum tacitae cogitationi. Gratias Deo, quia et hoc per illum loqui dignatus est. Hinc cognoscitur spiritus Dei. Eia audite; audite, intelligite, discernite; inhaerete veritati, resistite falsitati. Hinc cognoscitur spiritus Dei. Unde, rogo te? Hoc est quod audire cupiebam. Omnis spiritus qui con
Abbreviated transcription (Latin):
orones do non manit̾ alligant᷑: Non om̃i¬
no ambigendum ẽ. ista ꝓdesse defunctis. si ta¬
lib qui ita uixerint ante mortem ut possint
cis hec utilia. ẽẽ. pꝰ mortẽ. Nam qui sine fide
que ꝑ dilectionem oꝑatur. eiusq sicram̃tis
de corꝑib exierunt. frustra illis a suis hui¬
modi pietatis impendunt᷑ officia cuius dũ
hinc eẽnt pignore caruerunt. uel n suscipi¬
entes uel suscipientes inuacuum d̃i gr̃am

Expanded text:
orationes Deo non inaniter allegantur? Non omniorationes Deo non inaniter allegantur? Non omnino ambigendum est, ista prodesse defunctis; sed talibus qui ita vixerint ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide quae per dilectionem operatur , ejusque Sacramentis, de corporibus exierunt, frustra illis a suis hujusmodi pietatis impenduntur officia, cujus, dum hic essent, pignore caruerunt, vel non suscipientes, ve
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habent. Contͥstamur gͦ nos in nr̃orum mor¬
tib necessitate amittendi. s cum spe recipien¬
di. Inde angimur. hinc consolamur. inde
infirmitas afficit. hinc fides reficit. Inde
dolet huinana conditio. hinc sanat diuina
ꝓmissio. Minde pompa funeris. agmina
exequiarum. suptuosa diligentia sepulturȩ
monumentorum opulenta constructio. ui¬
uorum sunt qualiacuniq solatia. ñ adiuto¬
cio salutari. & elemosinis quȩ ꝓ corum sp̃ib
crogant᷑. non ẽ. dubitandum mortuos adu¬
uari. ut cum eis misericordius agat᷑ a dño.
quam eorum peccata meruerunt. Hoc enim
a patͥb traditum untuersa obseruat eccła.
ut ꝓeis qui in corꝑis & sanguinis xꝑi com-¬
munione defuncti sunt. cum ad ipsum sa¬
cͥficrum loco suo cominemorant᷑. oretur. ac
ꝓ illis q̃ id offerri commnemoret᷑. Cum u̾
corum cõmendandoꝵ causa oꝑa miscdiȩ cele¬
brant᷑. quis eis dubitet suffragari. ꝓ quib

Expanded text:
: « Contristamur, inquit, nos in nostrorum mor: « Contristamur, inquit, nos in nostrorum mortibus necessitate amittendi, sed cum spe recipiendi. Inde angimur, hinc consolamur. Inde infirmitas afficit, hinc fides reficit. Inde dolet humana conditio, hinc sanat divina promissio. Proinde pompa funeris, agmina exsequiarum, sumptuosa diligentia sepulturae, monumentorum opulenta constructio, vivorum sunt qualiacunque solatia, non adjutocio salutari, et eleemosynis, quae pro eorum spiritibus erogantur, non est dubitandum mortuos adjuvari; ut cum eis misericordius agatur a Domino, quam eorum peccata meruerunt. Hoc enim a patribus traditum, universa observat Ecclesia, ut pro eis qui in corporis et sanguinis Christi communione defuncti sunt, cum ad ipsum sacrificium loco suo commemorantur, oretur, ac pro illis quoque id offerri commemoretur. Cum vero eorum commendandorum causa opera misericordiae celebrantur, quis eis dubitet suffragari, pro quibus
Abbreviated transcription (Latin):
mur sicut & ceteri qui spem ñ habent.
spem scilicet resurrectionis & incorruptionis
eterne. Nam ido & dormientes eos appellat
scripturȩ uerissima consuetudo. ut eum dor¬
mientes audimus. euigilaturos minime
desꝑemus. Unde etiam cantat᷑ inpsalmo.
Nunquid quidormit. non adiciet. ut resur¬
gat: Est gͦ de mortius eis quidiligunt᷑. quedã
tristici quodamm naturalis. Mortem quippe
horret non opinio s: natura. Nec mors homi¬
ni accedẽt. nisi ex pęna quam p̃cesserat culpa.
Qua ꝓpt̾ si animalia quȩ ita creata sunt. ut
suo quoq temꝑe moriant᷑. mortem fugiant.
diligant uitam. quantomag̾ homo qui sic
fuerat creatꝰ. ut siuiuere sine peccato uoluis¬
set. sine termino uiueret: Hinc itaq necesse
ẽ. ut tͥstes simus quando nos moriendo dese¬
runt. quos amamus. quia & si nouimus eos
ñ inet̾uum relinquere nos mansuros. s ali-¬
quantulum p̃cedere secuturos. tam̃ mors ipsa
dilectionis affectum. Ideo ñ ammonint apłs

Expanded text:
mur, sicut et caeteri qui spem non habent, spem scilicet resurrectionis et incorruptionis aeternae. Nam ideo et dormientes eos appellat Scripturae veracissima consuetudo, ut cum dormientes audimus, evigilaturos minime desperemus. UnNunquid qui dormit non adjiciet ut resurgat? Est ergo de mortuis eis qui diliguntur quaedam tristitia quodammodo naturalis, mortem quippe horret non opinio, sed natura; nec mors homini accederet nisi ex poena quam praecesserat culpa. Quapropter si animalia, quae ita creata sunt ut suo quoque tempore moriantur, mortem fugiunt, diligunt vitam, quanto magis homo, qui sic fuerat creatus ut, si vivere sine peccato voluisset, sine termino viveret. Hinc itaque necesse est ut tristes simus quando nos moriendo deserunt quos amamus. Quia et si novimus eos non in aeternum relinquere nos mansuros, sed aliquantum praecedere secuturos, tamen mors ipsadilectionis affectum. Ideo non admonuit Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
es xp̃c filuis di uiui. legite & inuenietis dixis¬
se demones. Scimus qui sis filius dĩ. Petiꝰ
tam̃ laucdat᷑. demon compescit᷑. Ũna uox fae¬
ta diuersa. unde seꝑant᷑ iste duȩ confessiones¬
I audat᷑ amor. dampnat᷑ timor. Non eptu
amore dicebant hii demones. tu es filius dĩ.

Expanded text:
es Christus Filius Dei vivi: legite, et invenietis dixises Christus Filius Dei vivi: legite, et invenietis dixisse daemones, Scimus qui sis, Filius Dei. Petrus tamen laudatur, daemon compescitur. Una vox, facta diversa. Unde separantur istae duae confessiones? Laudatur amor, damnatur timor. Non enim amore dicebant hoc daemones,
Abbreviated transcription (Latin):
discutiamus omnes hereses. inuenimus
eas negare xp̃m in carne uenisse. Omnes
heretici negant xꝑm in carne uenisse. Qͥd
miramini si pagani negant xꝑm in car¬
ne uenisse. quid miramini si ud̃i negant
xp̃m incarne uenisse. quid miramini si ma-¬
nichei aꝑtissime negant xꝑm in carne ue¬
nisse: S dico caritati ur̃e. Etiam omnes
mali catholici. uerb̃ confitent᷑ xꝑm in car¬
ne uenisse. factis autẽ negant. Nolite gͣ. cẽ.
tanquam de fide securi. Adiungite fidĩ re
bene uiuendo. Nam si confiteꝰmini uerb̾.
& factis negatis. fides talium malorum.
ꝓpe fides ẽ. demoniorum. Audite me kini
audite me. ne sit uob̃ testis sudor hic ms.
soqueret᷑. Ñauers eos qui sibi putabant fi¬
dem sufficere. & oꝑa bona habere nolebant.
ait. Tu credis. quia unus ẽ. ds: Benefa¬
cis. Et demones credunt & contremiscunt.
Niuiquid ido demones ab etno igne libe¬
rabunt᷑. quia crediuit & contitmiscunt: Ecce
in quod audistis in cugłio quod ait petrus tu

Expanded text:
discutiamus omnes haereses, invenimus eas negare Christum in carne venisse. Omnes haeretici negant Christum in carne venisse. Quid miramini, si Pagani negant Christum in carne venisse? Quid miramini, si Judaei negant Christum in carne venisse? Quid miramini, si Manichaei apertissime negant Christum in carne venisse? Sed dico Charitati vestrae, etiam omnes mali Catholici verbis confitentur Christum in carne venisse; factis autem negant. Nolite ergo esse tanquam de fide securi. Adjungite fidei recbene vivendo. Nam si confiteamini verbis, et factis negetis; fides talium malorum prope est fides daemoniorum. Audite me, charissimi, audite me, ne sit vobis testis sudor hic meusloqueretur adversus eos, qui sibi putabant fidem sufficere, et opera bona habere nolebant, ait: Tu credis quia unus est Deus; bene facis: et daemones credunt, et contremiscunt . Numquid ideo daemones ab aeterno igne liberabuntur, quia credunt, et contremiscunt! Ecce modo quod audistis in Evangelio, quod ait Petrus, Tu
Abbreviated transcription (Latin):
cro uos. non sine causa me d̾s hȩc loqui com¬
pulerit. dico enim ante ipsum quod dixi se-¬
ne monendo & p̃cipiendo plus reos facerẽ
ñ audituros. Hodie autẽ plus timui ne loqͥ
recusarẽ. quod loqui iuberer. Quasi ũ par¬
uus sit fruct sudoris huius mei. si om̃s qui
in acclamauerunt. clament & contͣ se ne fal¬
sum urent. aduersum se. si tot homines
qui me attentissime audierunt. aitenti sint
aduers consuetudinem suam. & ammone¬
ant se hodie cum ad domos suas uenerint.
fiat hodie. Certe cum recens sermo ẽ. exꝑtꝰ
loquor non fiat hodie. pigri fit cras. Si &
eras factum ñ fuerit. minꝰ laborat qui custo¬
dit. adiuuat᷑ enim consuetudine suꝑioris
dici. Triduo morit᷑ pestis de qua laboramꝰ.
& gaudebimus de fructu ur̃o. quia magno
bono habundabitis. si tam magno malo ca¬
rebis. C ouersi ad dominum. Item eiusdẽ¬

Expanded text:
cro vos, ne sine causa me Deus haec loqui comcro vos, ne sine causa me Deus haec loqui compulerit. Dico enim ante ipsum quod dixi, saene monendo et praecipiendo plus reos facerem non audituros: hodie autem plus timui ne loqui recusarem, quod loqui juberer. Quasi vero parvus sit fructus sudoris hujus mei, si omnes qui mihi acclamaverunt, clament et contra se, ne falsum jurent adversum se: si tot homines qui me attentissime audierunt, attenti sint adversus consuetudinem suam, et admoneant se hodie, cum ad domos suas venerint, fiat hodie, certe cum recens sermo est, Expertus loquor: non fiat hodie, pigrius fit cras. Si et cras factum non fuerit, minus laborat qui custodit; adjuvatur enim consuetudine superioris diei. Triduo moritur pestis de qua laboramus: et gaudebimus de fructu vestro; quia magno bono abundabitis, si tam magno malo carebitis. Conversi ad Dominum, etc. SE
Abbreviated transcription (Latin):
mouet᷑. tanto tu aduersꝰ illam fixꝰ esto. Do¬
mabis si iugilabis. uigilabis si timebis. ti¬
mebis si xp̃ianum te. ẽc. cogiraueris. Nam
tantum mali habet iuratio. ut qui lapides
colunt. timeant falsum urare ꝑ lapides.
seientẽ. dm̃ manentẽ. dm̃ in contemptorẽ
uindicantẽ: Claudit ille templum suꝑ
lapidem. & it ad domum suam. Ipse suꝑ
dm̃ suum clausit. & tam̃ quando illi dr̃. ui
dico caritati ur̃ȩ. & qui ꝑ lapidem falsum
uiat. ꝑuirus ẽ. Unde hoc dico: Quia mul¬
ti &. in hoc fallunt᷑. & putant quia nichil ẽ.
ꝑ quod iurant. nec se crimine teneri ꝑui¬
rii. Prorsꝰ ꝑuirus es. quia ꝑ id quod scm̃
putas. falsum uiras. S ego illud sc̃m ñ puto.
sc̃m putat cui uiras. Non enim quando ui¬
ras. tͥ uras aut lapidi iuras. s ꝓximo iuras.
homini iuras ante lapidem. s nunquid non
ant dm̃: Non te audit lapis loquentẽ. s pu¬
nit te ds fallente. Ante ommia gͥ fĩs mei obse

Expanded text:
movetur, tanto tu adversus illam fixus esto. Domovetur, tanto tu adversus illam fixus esto. Domabis, si vigilabis; vigilabis, si timebis; timebis, si christianum te esse cogitaveris. Nam tantum mali habet juratio, ut qui lapides colunt, timeant falsum jurare per lapides: scientem, Deum manentem, Deum in contemptorem vindicantem? Claudit ille templum super lapidem, et it ad domum suam: ipse super deum suum clausit, et tamen quando illi dicitur, dico Charitati vestrae, et qui per lapidem falsum jurat, perjurus est. Unde hoc dico? Quia multi et in hoc falluntur, et putant, quia nihil est per quod jurant, non se crimine teneri perjurii. Prorsus perjurus es, quia per id quod sanctum putas, falsum juras. Sed ego illud sanctum non puto. Sanctum putat cui juras. Non enim quando juras, tibi juras, aut lapidi juras; sed proximo juras. Homini juras ante lapidem: sed numquid non ante Deum? Non te audit lapis loquentem: sed punit te Deus fallentem. 14. Jurandi
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ait. xp̃iano ñ licet iurare. Quando ab
illo exigit᷑ iusiurandum. ñ licet iurait xp̃i¬
anus sum ñ michi licet. Capta talem auer¬
te te ab illo. dissimula a negotio de quo lo¬
quebaris. Misce alias fabulas. & inuenies
cum milies uirantẽ qui semel uirare noluis.
Istam gͦ consuetuditiẽ cotidianam. crebram
sine causa. nullo extorquente. nullo uerbis
ur̃is dubitante. iuiandi auertite a uob̾. am¬
putate a linguis ur̃is. circumcidite ab ore
Quando ñ dico: Hoc ẽ. ante om̃ia. Quid ẽ
ante om̃ia: Pre ceteris cautꝰ esto. Plus ad
hoc iutentꝰ esto. qͣm ad alia. Maior consue¬
tudo. maiorem intentionẽ flagitat. ñ reils¬
ius consuetudo. Si de manu aliquid faces.
facilius manui tuȩ imꝑares ue facciet. S
pedib aliquo eundum. cẽt: pigritia rtal¬
dante. excitares te ut surg̾es & ires. L ingills
facilitate habet mot in udo posita s̃. fiele¬
in lubrico labit᷑. Quanto illa cite & facile

Expanded text:
tunc, Christiano non licet jurare; quando ab tunc, Christiano non licet jurare; quando ab illo exigitur jusjurandum, non licet jurare; Christianus sum, non mihi licet. Capta talem, averte te ab illo, dissimula a negotio de quo loquebaris; misce alias fabulas, et invenies eum millies jurantem, qui semel jurare noluit. Istam ergo consuetudinem quotidianam, crebram, sine causa, nullo extorquente, nullo de tuis verbis dubitante jurandi, avertite a vobis, amputate a linguis vestris, circumcidite ab ore quando non dico. Hoc est, Ante omnia. Quid est, Ante omnia? Prae caeteris cautus esto, plus ad hoc intentus esto, quam ad alia. Major consuetudo majorem intentionem flagitat, non rei levis consuetudo. Si de manu aliquid faceres, facilius manui tuae imperares ne faceret; si pedibus aliquo eundum esset, pigritia retardante excitares te ut surgeres, et ires. Lingua facilitatem habet motus, in udo posita est, fain lubrico labitur. Quanto illa citius et facilius
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus credere sibi Galathas adderet urati¬
onem & diceret. Quȩ autẽ scribo uob̃. ecce co¬
ram dõ quia ñ mentior. Uidebat ibi eos qui
credebant. uidebat & alios qui ñ credebant.
Ergo noli diccre. ñ iuro si forte exigit᷑. a malo ẽ.
enuim quod facis. s illiuis qui exigit. Nam tu
quomͦ te purges ñ habes. quom satisfacias
negotio quod instat ñ iuenis. S aliud ẽ. eũ
aliud cum uentilat᷑ & credenti. Iene gͦ lin
exigit uirationẽ. multum. int̾ ẽ: si nescit il¬
lum falsum uiramentum. an scit. Si cnim
nescit & ido dicit uira mͥ ut fides ei fiat.
ii audeo diccre n. eẽ. peccatum. tam̃ huma¬
na temptatio ẽ. Si autẽ scit eum fecisse. nouit
fecisse. uidit fecisse. & cogit iurare. homicida
ẽ. Ille enim suo ꝑuirio se ꝑimit. s iste ma¬
num int̾ficientis & exp̃ssit & p̃ssit. Cum u̾¬
aliquis sccleratꝰ fur audit. uira si ñ tulisti.
ura si ñ fecisti. ab eo qui uescit an fecit. ille

Expanded text:
Paulus credere sibi Galatas, adderet juratiPaulus credere sibi Galatas, adderet jurationem et diceret, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior . Videbat ibi eos qui credebant; videbat et alios qui non credebant. Ergo noli dicere, Non juro, si forte exigitur. A malo est enim quod facis; sed illius qui exigit. Nam tu quomodo te purges non habes, quomodo satisfacias negotio quod instat, non invenis. Sed aliud est, cum aliud cum ventilatur et credenti. CAPUT X. 11. exigit jurationem, multum interest, si nescit illum falsum juraturum, an scit; si enim nescit, et ideo dicit, jura mihi, ut fides ei fiat, non audeo dicere non esse peccatum, tamen humana tentatio est. Si autem scit eum fecisse, novit fecisse, vidit fecisse, et cogit jurare, homicida est. Ille enim perjurio suo se perimit: sed iste manum interficientis et expressit et pressit. » aliquis sceleratus fur audit, Jura si non tulisti, jura si non fecisti, ab eo qui nescit an fecit: ille
Abbreviated transcription (Latin):
malum sit in ꝑuirio uidinꝰ tumumꝰ ue¬
hement. & uettiosissimam consuetudinẽ ti¬
more frenauimus. Erenata restringit᷑.
restricta languescit. Languescens emorit᷑.
& malȩ consuetudini bona succedit. Deniq
ñ uob̾ dicimꝰ ñ nos uirare. si enum hoc dici
mus. mentunur. Quantum ad me ꝑtinet.
iuro. quantum mͥ uidet᷑ magna necessitate
compulsꝰ. Cum udero nisi faciam ñ mͥ cre¬
di. & ei qui mͥ ñ eredit ñ expedire quod ñ cre¬
dit. huc ꝑpensa rone & consideratione librata.
cum magno tinore dico. coram do. aut testis
ẽ. d̾s. aut scit xp̃c quod scit sic. ẽẽ. in animo
meo. Et uideo quia plus ẽ. id ẽ. quia ampliꝰ¬
malo ẽ. & si ñ a malo iurantis. a malo ẽ. ñ
credentis. Deniq ñ ait si amplius facit.
suctudo. & cum tͥ credit᷑ uras. & cum uemo
exigit iuras. & horrentib hominib iuras.
Non taces urando. uix es samus ñ ꝑiuran¬
do. nisi forte putatis fr̃s quia sisciret apłs

Expanded text:
malum sit in perjurio vidimus, timuimus vemalum sit in perjurio vidimus, timuimus vehementer, et veternosissimam consuetudinem timore frenavimus. Frenata restringitur, restricta languescit, languescens emoritur, et malae consuetudini bona succedit. Denique non vobis dicimus, non nos jurare. Si enim hmus, mentimur. Quantum ad me pertinet, juro, sed quantum mihi videtur, magna necessitate compulsus. Cum videro nisi faciam mihi non credi, et ei qui mihi non credit non expedire quod non credit; hac perpensa ratione et consideratione librata, cum magno timore dico: Coram Deo, aut Testis est Deus, aut Scit Christus quod sic est esse in animo meo. Et malo est : et si non a malo jurantis, a malo est non credentis. Denique non ait, Si amplius facit, suetudo. Et cum tibi creditur, juras; et cum nemo exigit, juras; et horrentibus hominibus juras; non taces jurando, vix es sanus non perjurando. Nisi forte putatis, fratres, quia si sciret apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Absit. Hominem occidere. adulterare. fura¬
ri. peccatum ẽ. uirare ñ ẽ. peccatum. s falsũ
iurare peccatum e. Quare gͥ ante omnia:
Isto uerbo quod ait ante omnia. cautos nos
fecit contra linguam nr̃am: Ante omnia
ait. ut attendatis p̃ceteris. ut iugiletis ne
subrepat uob̃ consuetudo urandi. Tanqͣm
inspecula. itate posuit contra te. Ante
omĩa leuauit te suꝑ tętera. unde te attendas.
Considat enim uirare te ꝑ din. ꝑ xp̃m. Et¬
hec quotiens ꝑ diem. quotiens ꝑ horam:
Non aꝑis os nisi a tali iuratione: Nolles ut
diceret tͥ ante omnia. ut te aduersꝰ consue¬
tudinẽ intentissimum redderet. ut omĩa
tua inspiceres. omnes motꝰ linguę tuȩ dili¬
gentissime custodires. eẽs. custos malȩ con-¬
suctudinis tue. ad eam constringendam au-¬
di ante omnia. Dormiebas. pungo: ante om̃ia
spinas ammoueo. Quid ẽ. ante omĩa: Ante
omnia ugila. ante om̃ia intentꝰ esto. Iuraui.¬

Expanded text:
Absit. Hominem occidere, adulterare, furaAbsit. Hominem occidere, adulterare, furari, peccatum est: jurare non est peccatum; sed falsum jurare, peccatum est. Quare ergo, Ante omnia? Isto verbo quod ait, Ante omnia, cautos nos fecit adversus linguam nostram. Ante omnia, ait, ut attendatis prae caeteris, ut vigiletis ne subrepat vobis consuetudo jurandi. Tanquam in specula ita te posuit contra te: Ante omnia, levavit te super caetera, unde te attendas. Considerat enim te jurare, Per Deum, per haec quoties per diem, quoties per horam? Non aperis os, nisi ad talem jurationem. Nolles ut diceret tibi, Ante omnia, ut te adversus consuetudinem intentissimum redderet, ut omnia tua inspiceres, omnes motus linguae tuae diligentissime custodires, esses custos malae consuetudinis tuae, ad eam constringendam? Audi, Ante omnia. Dormiebas, pungo, Ante omnia, spinas admoveo. Quid est, Ante omnia? Ante omnia vigila, ante omnia intentus esto. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quod me mittis ad inuisibilia: Quia &
ipse ds̃ ꝑ quem urauit. inuisibilis ẽ. Iura¬
uit ꝑ uisibilem. fcrit᷑ pena inuisibili. s ui¬
uit inquis. & quodamm. scatet & bullit lux¬
uriis. Si hoc ita ẽ. quod scatet luxuriis. quod
bullit luxuriis. uermes sunt animę mor-¬
tue. Deniq omnis homo prudens. qui tales
luxuriantes ꝑiiros attendit. sano cordis ol¬
re. ñ uult audire. Unde se ista sanitas auer-¬
tit. nisi quia putet aniia mortua: Breuit
gͥ audite fiẽs mci. concludam sermonem
figens incordib ur̃is curam salubrẽ. Ante
omnia nolite iurare. Quare ante omnia: Si
magnum ẽ. facinus ꝑuirare. nulla autẽ cul¬
pa ẽ. uerum uuare. quare ante omnia nolite
uirare: Debuit enim dicere. ante omnia nolite
ꝑiurare. ante om̃ia inquit nolite iurare. Iura¬
re enim perꝰ ẽ. quam furari. uirare peiꝰ ẽ. quã
adulterare: Non dico falsum iurare. iurare
dico. Iurare perꝰ quam hominem occidere:

Expanded text:
est, quod me mittis ad invisibilia? Quia et est, quod me mittis ad invisibilia? Quia et ipse Deus, per quem juravit, invisibilis est. Juravit per invisibilem, feritur poena invisibili. Sed vivit, inquit, et quodam modo scatet et bullit luxuriis. Si hoc ita est, quod scatet luxuriis, quod bullit luxuriis, vermes sunt animae mortuae. Denique omnis homo prudens, qui tales luxuriantes perjuros attendit, sano cordis olre, non vult audire. Unde se ista sanitas avertit, nisi quia putet anima mortua? CAPUTgo audite, fratres mei, concludam sermonem, figens in cordibus vestris curam salubrem: Ante omnia nolite jurare. Quare, Ante omnia? Si magnum est facinus pejerare, nulla autem culpa est verum jurare, quare, Ante omnia nolite jurare? Debuit enim dicere, Ante omnia nolite pejerare. Ante omnia, inquit, nolite jurare. Jurare enim pejus est, quam furari? Jurare pejus est, quam adulterare? Non dico falsum jurare; jurare dico: jurare pejus est, quam hominem occidere?
Abbreviated transcription (Latin):
cum recedit anima. morit᷑ gͦ anima si recedit
as. Reccdit anima cum corpꝰ ꝑcutit᷑ gladio.
& putas quia ñ recedit ds cum ipsa anima
fcrit᷑ ꝑuirio: Uis uidere quia mortuuis ẽ.
de quo loqueris: Lege seriptuã. Os quod
mentit᷑. occidit animam. S tu p̃sentem pu¬
tas ultorem dm̃. sulle qui te iuratione falsa
deccꝑit. continuo exspiret. si exspiret ante
oculos tuos. Exspirauit caro ipsus. Quid ẽ.
exspirauit caro ipsius: Spm qui iuificibat᷑
ciccit. hoc ẽ exspirauit excluso sp̃u quo uiue¬
bat caro. ꝑiurauit. exclusit sp̃m quo uiue¬
bat anima. exspirauit s nescis: exspirauit.
s ñ uides. Carnẽ enim iacentẽ sine amina
uides. animam miseram sine dõ iudere ũ
potes. Crede gͦ adhibe oculos fidi. Nemo in
sua. Si haberet incubiculo suo tortorem car¬
nis. punitꝰ cẽt: habet in secreto cordis sui
tortorem conscientiȩ & impunitꝰ uoca¬
tur: Et tam̃ quid dicis: Uiuit. gaudet.
luxuriat᷑. qui mͥ mendum uirauit. Quid

Expanded text:
ma: moritur ergo anima, si recedit Deus. Recedit anima, cum corpus percutitur gladio: et putas quia non recedit Deus, cum ipsa anima feritur perjurio? Vis videre quia mortuus est, de quo loqueris? Lege Scripturam: Os quod mentitur, occidit animam . Sed tu praesentem Deum ultorem putas, si ille qui te juratione falsa deceperit, continuo exspiret. Si expiret ante oculos tuos, exspiravit caro ipsius. Quid est, exspiravit caro ipsius? Spiritum quo vivificabatur, ejecit. Hoc est, exspiravit excluso spiritu, quo vivebat caro. Pejeravit, exclusit spiritum quo vivebat anima. Exspiravit, sed nescis; exspiravit, sed non vides. Carnem enim jacentem sine anima vides, animam miseram sine Deo videre non potes. Crede ergo, adhibe oculos fidei. Nemo pesua. Si haberet in cubiculo suo tortorem carnis, punitus esset: habet in secreto cordis sui tortorem conscientiae suae, et impunitus vocatur? Et tamen quid dicis? Vivit, gaudet, luxuriatur qui mihi mendacium juravit: quid
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ ñ uidebant. Ergo eos corpꝰ ñ uiden¬
tes doceat capit. Dic domine rau. dic sc̃c
sponse. instrue nos. de corꝑe tuo. de sponsa
tua. de dilecta tua. de columba tua. quam
dotasti sanguine tuo. Dic. O portebat xpm
pati & resurgere a mortuis tercio die. Ece
sponsꝰ. Dic de sponsa. Imple tabellas mi¬
tͥmoniales. Audite sponsam. Et p̃dicai
inquit. hoc enun sequit᷑. O portebat xꝑm
pati. & resuig̾ẽ a mortiuis terciodie. & p̃di¬
cari in nomine eius penitentiam & remis

Expanded text:
corpus non videbant. Ergo eos corpus non videncorpus non videbant. Ergo eos corpus non videntes, doceat caput. Dic, Domine Jesu; dic, sancte sponse, instrue nos de corpore tuo, de sponsa tua, de dilecta tua, de columba tua, quam dotasti sanguine tuo, dic: Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertio die. Ecce sponsus: dic de sponsa, imple tabulas matrimoniales. Audite sponsam: Et praedicari, inquit. Hoc enim sequitur. Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertio die, et praedicari in nomine ejus poen
Abbreviated transcription (Latin):
homine głari. Ita factis negat᷑ xp̃c. unita¬
eum dicimus xꝑm. de quo ait iohannes bap¬
tista. qui habet sponsam sponsꝰ ẽ. Bonum
conuigium. sc̃ẽ nuptię. Sponsꝰ xp̃c. sponsa
ȩccła. ab sponso cognoscimus sponsam. Dicat
nob̾ ipse sponsꝰ qui ht sponsam. dicat ne for-¬
tassis crrcimiis. & inuitati ad niptias sc̃a uo¬
ta turbemꝰ. Dicat. ostendat pͥmo seipsum
omnia quȩ seripia sunt in lege ooysi ept
dicit. Tunc aꝑuit illis sensum ut ui¬
g̾ent scripturas. & dix̃ cis. quia sic oporelit
xꝑm pati. & resurgere a mortius tercio dx
Ecce sponsꝰ quem confessꝰ ẽ. Pettꝰ. hoc et
lium dĩ iuui. Oportebat ut pateret᷑. & t̾aa
dic resurg̾et. & factum erat. Impletumu
debant. caput tenebant. corpꝰ querebant.
Quod ẽ. caput: Ipse xp̃c. Passus ẽ. teruo
die resurrex. caput ẽ. eccłȩ. Corpꝰ quode:
Ipsa ȩccła. Uidebant gͥ discipuli capnit.

Expanded text:
homine gloriari. Ita factis negatur Christus: unitahomine gloriari. Ita factis negatur Christus: unitaeum dicimus Christum, de quo ait Joannes Baptista: Qui habet sponsam, sponsus est . Bonum conjugium, sanctae nuptiae. Sponsus Christus, sponsa Ecclesia. Ab sponso cognoscimus sponsam. Dicat nobis ipse sponsus, quam habet sponsam: dicat, ne fortassis erremus, et invitati ad nuptias sancta vota turbemus: dicat, ostendat primo se ipsumomnia quae scripta sunt in lege Moysi et Pdicit, Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas, et dixit eis: Quia sic oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertio die. Ecce sponsus, quem confessus est Petrus, hoc est Filium Dei vivi, oportebat ut pateretur, et tertio die resurgeret. Et factum erat: impletum videbant, caput tenebant, corpus quaerebant. Quod est caput? Ipse Christus: passus est, tertio die resurrexit: caput est Ecclesiae. Corpus quod est? Ipsa Ecclesia. Videbant ergo discipuli caput,
Abbreviated transcription (Latin):
in earne uenisse. Donatista. quid Donatiste
plurimi hoc confitent᷑ de filio quod nos. quod
equalis sit patͥ filius eiusdemq substantie.
Alii uͦ corum eiusdem quidem substantię
confitent᷑. s equalem negant. Quid opꝰ ẽ.
de his disputare qui negant ȩqͣlem: Si enim
negant equalem. negant filium. Si negãt
filium. negant xꝑm. Si negant xꝑm.
De illis subtilior disputatio ẽ. qui hoc confi¬
tent᷑ quod nos. unigenitum filium equalẽ
patͥ. eiusdem substantiȩ. etno coet̾num. &
tam̃ donatistȩ sunt. Dicamus eis. Uerb con¬
fitemini. factis negatis. Aliquis enim ne-¬
gat factis. ñ omnis qui negat uerbonegat.
Plane homines sunt qui factis negant. Int̾¬
rogemus. apłm. Omnia inquit munda
mundis. inmundis autẽ & infidelib i¬
chil ẽ. muudum. s pollutȩ sunt eoꝵ & mens
& conscientia. confitent᷑ enim dm̃ se nosse.
factis autẽ negant. Quid ẽ. negare factis:
Suꝑbire. & scismata dicere. ñ in do sed in

Expanded text:
natista. Donatista quid? Donatistae plurimi hoc confitentur de Filio quod nos, quod aequalis sit Patri Filius, ejusdemque substantiae: alii vero eorum, ejusdem quidem substantiae confitentur, sed aequalem negant. Quid opus est disputare de his qui negant aequalem? Si enim negant aequalem, negant Filium. Si negant Filium, negant Christum. Si negant Christum, De illis subtilior disputatio est, qui hoc confitentur quod nos, unigenitum Filium aequalem Patri, ejusdem substantiae, aeterno coaeternum; et tamen Donatistae sunt. Dicamus eis: Verbis confitemini, factis negatis. Aliquis enim negat factis. Non omnis qui negat, verbo negat. Plane sunt homines qui factis negant. Interrogemus Apostolum: Omnia inquit, munda mundis; immundis autem et infidelibus nihil est mundum, sed pollutae sunt eorum et mens et conscientia. Confitentur enim Deum se nosse, factis autem negant . Quid est, negare factis? Superbire, et schismata facere; non in Deo, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
bat cum uenire ierosolimam & multa pati &
repbari a semorib & scrib & sacerdorib & occidi
do tercio die resurgere. Ibi Petiꝰ de suo expauit.¬
& horruit mortẽ xꝑi. Ex pauit eger medicinã
suam. Absit ate dñe inquit. ꝓpitiꝰ tͥ esto. ñ fiet
hoc. Et ubi ẽ. potestatẽ habeo ponendi animã
meam. & potestatẽ habeo iterum sumendi eã.
oblit es Petre oblitꝰ es. maiorẽ caritatẽ nemo
ht. quam ut animam suam ponat ꝓ amicis
sius: Oblit es: Obluuo illa de ipsus. trepida¬
tio horror & timor mortis. totum de Pet. imino
de symonis ñ de Petͥ. Et dominus. Uade retͦ
sathanas. Beatꝰ es symon bariona. uade retto
sathanas. Beatꝰ es symon bariona. s de di: ua¬
de ret̾ sathanas. unde: Recole unde beatꝰ. Iam
dixi. quia ñ tͥ reuelauit caro & sanguis. s pat̾
nis qui in celis ẽ. Unde sathanas: Dicat dñs.
Neq enim sapis quȩ dĩ sunt. s quȩ sunt ho-¬

Expanded text:
venire Jerosolymam, et multa pati, et reprobari a senioribus et scribis et sacerdotibus, et occidi, et tertio die resurgere. Ibi Petrus de suo expavit, et horruit mortem Christi, expavit aeger medicinam suam. Absit a te, Domine, inquit: propitius tibi esto, non fiat hoc. Et ubi est, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam ? Oblitus es, Petre? Oblitus es, Majorem charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis ? Oblitus es. Oblivio illa de ipsius; trepidatio, horror et timor mortis, totum de Petri: imo de Simonis, non de Petri. Et Dominus: Vade retro, satanas. Beatus es, Simon Bar-Jona: Vade retro, satanas. Beatus es, Simon Bar-Jona; sed de Dei. Vade retro, satanas; unde? Recolite unde beatus. Jam dixi: Quia non tibi revelavit caro et sanguis; sed Pater meus qui in coelis est. Unde satanas? Dicat Dominus: Neque enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt ho
Abbreviated transcription (Latin):
Quid c̃ lib̾a nos a malo: Nonne possumꝰ
tenebris: A nob̃ ipsis. siquę in nob̾ sunt
reliquie tenebrarum. donec in totum lux
efficiamur. nichil habentes in nob̾ quod
restat caritati. quod repugnet uerirati.
quod subiaceat infirmitati. quod conditi¬
one mortalitatis deficiat. Tunc totum u¬
dete quid erit: Quando hocerit: Quan¬
do incorruptibile hoc induet᷑ incorruptionẽ
& mortale hoc induerit inmortalitatẽ. tunc

Expanded text:
Quid est, Libera nos a malo? Nonne possemusQuid est, Libera nos a malo? Nonne possemustenebris? A nobis ipsis, si quae in nobis sunt reliquiae tenebrarum, donec in totum lux efficiamur, nihil habentes in nobis quod resistat charitati, quod repugnet veritati, quod subjaceat infirmitati, quod conditione mortalitatis deficiat. Tunc totum videte quid erit, quando erit, Corruptibile hoc induetur incorruptione, et mortale hoc induetur immortal