comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ egreditur: qm̃ sensus nr̃: malitia exigit.
ut ã rebus insensibilib feriat᷑. Ecce enĩ cer¬
nimus. qđ ad correctionẽ nr̃am expectatꝰ
ymb cente t̾ra suspendit᷑: & caliginosus
uer mardescente sole siccat᷑. Mare ꝓcelł
tumescentib seuit: & alios ad ciunsmean¬
dũ susceptos int̾cipit: aliis desidatũ iter
erecta in cumulũ unda c̾tradicit. Perra
ñ solũ germina fecunditatis iniminuit:
s etiã semina accepta cõsumit. In qͥb ni¬
narũ cunctis patent̃ aspicitut. hx qđ
quidã sapiens de dño testatur. dicens.
Pugnabit cũ eo orbis terrarũ. cont᷑ uisen¬
satos. Orbis quippe derrarũ cũ dño contra
insensatos pugnat. qͣndo inpena delinqͣn¬
tiũ. elementoꝵ aduersitas milicat. S tam̃
de humo dol̃or ñ egredit᷑: quia res quȩliba
insensibilis ad afflictionẽ nram stimulo
nĩx ac̾tionis excitatur. De humo dolor ñ
egreditur  quia nequaꝗͣ pena de ea nascr¬

Expanded text:
non egreditur, quo modo sensus nostri malitia exigit, non egreditur, quo modo sensus nostri malitia exigit, ut a rebus insensibilibus feriatur. Nenimus quod ad correptionem nostram exspectatus imber arente terra suspenditur, et caliginosus aer inardescente sole siccatur; mare procellis tumescentibus saevit, et alios ad transmeandum susceptos intercipit, aliis desideratum iter erecta in cumulum unda contradicit; terra non solum germina fecunditatis imminuit, sed etiam semina accepta consumit. In quibus nimirum cunctis patenter aspicitur hoc, quod quidam sapiens de Domino testatur, dicens: Et pugnabit cum eo orbis terrarum contra insensatos . Orbis quippe terrarum cum Domino contra insensatos pugnat, quando in poena delinquentium et elementorum adversitas militat. Sed tamen de humo dolor non egreditur, quia res quaelibet insensibilis ad afflictionem nostram stimulo nostrae actionis excitatur. De humo dolor non egreditur, quia nequaquam poena de ea nasci
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ donũ cribuit᷑: uł ftudiosus quisq sra¬
respondet᷑: dũ ꝓtinus subditur.Nict
fit in tͣra sine causa. Idcuto enĩ sẽpe & desi¬
diosus ingeniũ accipit ut de negligentia
iustius pumat᷑. uia qđ sine labore asseqͥ
potuit. scire cõtẽpnit: Q idcimo ñ ñ ꝗͣ sti¬
diosus tardicate intelligentie p̾mitur:
ut eo maiora p̃mia recrił utionis inuemi¬
at: quo magis instudio inuentionis ela¬
borat. Nicħ gͦ est int̾ra sine causa: qͣndo
& studioso tarditas ad p̾miũ ꝓficit: & de¬
sidioso uelocitas ad supplitiũ crescit Ad
laboris studio: aliqͣndo uͦ dolore ꝑcussio.¬
nis erudimur. Unde cũ dictũ sit nichil
fit int̾ra sine causa: apte ꝓtinꝰ additur. Et
de humo ñ egrediet᷑ dolor dolor nãq qua¬
si de humo egredit᷑: cũ homo ad imagiẽ¬
dĩ conditꝰ. de reb insensibilib flagellatur:
Sed quia ꝑ occulta mentiũ merita. aꝑta pro¬

Expanded text:
tiae donum tribuitur, vel studiosus quisque sentiae donum tribuitur, vel studiosus quisque senrespondhil in terra sine causa . Idcirco enim saepe et desidiosus ingenium accjustius puniatur, quia quod sine labore assequi potuit, scire contemnit. Et idcirco nonnunquam studiosus tarditate intelligentiae premitur, ut eo majora praemia retributionis inveniat; quo magis in studio inventionis elaborat. Nihil ergo est in terra sine causa, quando et studioso tarditas ad praemium proficit, et desidioso velocitas ad supplicium crescit.  laboris studio, aliquando vero dolore percussionis erudimur. Unde cum dictum sit, Nihil in terra sine causa; apte protinus addde humo non egreditur dolor. - Dolor namque quasi de humo egreditur, cum homo ad Dei imaginem conditus, de rebus insensibilibus flagellatur. Sed quia per occulta merita mentium, aperta pro
Abbreviated transcription (Latin):
rib fastidiũ claudit. Qui & idcuro ađ
intelligentiȩ alta ꝑueniunt: quia agere
que intellęxerint. uł nuimina nulla co̾tẽp¬
nunt. Et dũ sensũ manib adiuuant: se¬
se ultra altitudinẽ ingeniosoꝵ leuant.
Unde bene ꝑsalomonẽ dr̃. Stilio manib
nitit᷑: & moratur inedib regis. Plerũq
enĩ aues quas ad uolatũ penna subleuat.
in ueprib resident: Et stilio qui aduola.¬
tũ pennas ñ habet. uitens manib tgsuᷤ
edificiũ tenet. quia nimirũ sepe iuge¬
mosi quiq dũ ꝑ negligentiã torpent. in
prauis actib remanent: Et simplices quos
ingenu penua ñ adiuuat: ad optinencda
eterui regni menia. uirtꝰ oꝑationis leuat.
Scilio gͦ dũ manib nititur. in regis clib
moracur: quia illo siplex ꝑ uitentiorie
rec̾ti oꝑis ꝑuenit. quo ingeniosus ininime
ascendit. Sed his auditis. questio is cor¬
di suborit᷑: cur uł negligenti. intelligen¬

Expanded text:
ribus fastidium claudit. Qui et idcirco ad ribus fastidium claudit. Qui et idcirco ad intelligentiae alta perveniunt, quia agere quae intellexerunt, vel minima nulla contemnunt; et dum sensum manibus adjuvant, sese ultra altitudinem ingeniosorum levant. Unde bene per Salomonem dicitur: Stellio manibus nititur, et moratur in aedibus regis . Plerumque enim aves, quas ad volatum penna sublevat, in vepribus resident; et stellio, qui ad volatum pennas non habet, nitens manibus, regni aedificium tenet, quia nimirum saepe ingeniosi quique dum per negligentiam torpent, in pravis 187 actibus remanent, et simplices, quos ingenii penna non adjuvat, ad obtinenda aeterni regni moenia virtus operationis levat. Stellio ergo dum manibus nititur, in regis aedibus moratur, quia illo simplex per intentionem recti operis pervenit, quo ingeniosus minime ascendit. Sed his auditis, quaestio nostro cordi suboritur, cur vel negligenti intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
staltꝰ habet int̾m liͥoris fontẽ. s ñ bibit:
quia ingrĩ quid̃e intelligentiȩ accipit:
s. tam̃ uerittis sei tentias cog noscere rele¬
ꝗ do contenit. Seit quia intelligere flur¬
dendo p̃uale.t: s. ab om̃i studio doctrinȩ
uerba sacrȩ locutionis. S has diuitias
stultꝰ oculis aspicit. &. in ornam̃ti sui use
minime assumit. quia uerba legis audi.¬
ens. magna quidẽ esse considat. s ad cõ¬
p̃hendenda hec nullo tudio amoris ela¬
borat. At contͣ alius sitĩ habet: ingeniũ
ñ habet. Amor ad meditandũ ꝑtrahit. ⁊¬
sensus hebitudo contradicit. & sepe hoc
induinȩ legis eruditione qͣndoq stu¬
dendo intelligit. quod ꝑ negligentiã
ingeniosus nescit. Huiꝰ gͦ stułti diuitias
sicientes bibunt: dũ p̾cepta dĩ que inge¬
niosi fastidientes nesciunt. hebetes aman¬
tes assequuntur. In his nimirũ tenebrᷤ
hebitudinis. illustrat᷑ oculus amoris.
Nã hoc tardiorib sitis aꝑit: quod uelotio¬

Expanded text:
stultus habet interni liquoris fontem, sed non bibit, quia ingenium quidem intelligentiae accipit, sed tamen veritatis sententias cognoscere legendo contemnit; scit quia intelligere studendo praevaleat, sed ab omni doctrinae verba sacrae locutionis; sed has divitias stultus oculis aspicit, et in ornamenti sui usum minime assumit, quia verba legis audiens, magna quidem esse considerat, sed ad comprehendenda haec nullo studio amoris elaborat. At contra alius sitim habet, ingenium non habet; amor ad meditandum pertrahit, sensus hebetudo contradicit; et saepe hoc in divinae legis eruditione quandoque studendo intelligit, quod per negligentiam ingeniosus nescit. Hujus ergo stulti divitias sitientes bibunt, dum praecepta Dei, quae ingeniosi fastidientes nesciunt, hebetes amantes assequuntur. In his nimirum tenebras hebetudinis illustrat oculus amoris; nam hoc tardioribus sitis aperit, quod velocio
Abbreviated transcription (Latin):
ut aꝑte m&nsttet᷑. quia ipse initia fundam̃¬
tũ posuit. quia solicditate celestis perrie
alienꝰ fuit. Quasi firma tadice stultus atcoł¬
litur. quando hic tẽporali ꝓspitate fulcit᷑ ut:
om̃e qđ appeut assequatur: aduersa nulla suffi¬
neat bontra infirnes sine repugnatione p̃ua¬
ad maiora cõmoda ei peiori sẽꝑ actione ꝑucra¬
at i inde uã uite deserit. inde ad tĩpus fe¬
sicior uiuat. Sed cũ malos florete infirini
corispitiunt trepidant : & aꝑud semec iꝑsos:
peccantiũ psꝑitate turbatr intꝰ ingressibus
menas mitant. Quoꝵ ꝓfecto spẽm sũpsit:
psalmiste. uũ dicatx. Cei aut̃ pene motist̃

Expanded text:
ut aperte monstraretur quia ipse in terra fundamentum posuit, qui a soliditate coelestis patriae alienus fuit. Quasi firma radice stultus attollitur, quando hic temporali prosperitate fulcitur; ut omne quod appetit assequatur, adversa nulla sustineat, contra infirmos sine repugnatione praevaad maiora commoda ex peiori semper actione succrescit, & vnde vitæ viam deserit, inde ad tempus dicit in Job : «Cum malos florere infirmi conspiciunt, trepidant, et apud semetipsos peccantium prosperitate turbati, intus gressibus mentis nutant. Horum ergo speciem sumpsit Psalmista, cum diceret: Mei autem pene moti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ne. nisi mediator dĩ & hominũ deb& intł¬
ligi᷑ꝰ qui ait. ego sũ hostiũ. ꝑ me siquis intra¬
uerit saluabitur: s filii gͥ huiꝰ stulti extra
in legis obseruatione floruerunt: s in ipsa
redemptoris nr̃i pͣsentia ã diuiuitatis obse¬
quio ꝑfidiȩ suȩ meritis repulsi ceciderunł.
Iuos nimirũ ñ ẽ qui eripiat. qͥa scilic& dũ
ipsũ redẽpiorẽ extinguete ꝑsequendo cona¬
ti stuit. oblata sibi remedia ereptionis absa

Expanded text:
inum debet intelligi, qui ait: Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur ? Filii igitur hujus stulti extra in legis observatione floruerunt; sed in ipsa Redemptoris nostri praesentia a Divinitatis obsequio, perfidiae suae meritis repulsi ceciderunt. Quos nimirum non est qui eripiat, quia scilicet dum ipsum Redemptorem exstinguere persequendo conati
Abbreviated transcription (Latin):
eccła: quisquis eiim in semetipso sĩgeat. mͦ
hunc ex capite. mͦ ex corpore designat: ut ñ
solum uocẽ capitis. s ⁊ iam corꝑis teneat.
ait. Quasi sponso posuit mͥ mittrã: ⁊⁊
sponsa: necde ẽ ut cũ nunñqm aliqͥd de capite
dr̃. sensi ac subito nã ad uocẽ, corꝑis diri¬
uetur. ⁊ rursũ cũ de corpore dr̃. repente

Expanded text:
esia ; quisquis eum in semetipso significat, modo hunc ex capite, modo ex corpore designat, ut non solum vocem capitis, sed etiam corporis teneat. ait: Quasi sponso posuit mihi mitram, etsponsa, necesse est ut cum nonnunquam aliquid de capite dicitur, sensim ac subito etiam ad vocem corporis derivetur; et rur
Abbreviated transcription (Latin):
titas temporis inpassione reticetur: docemur
quid nescire debeamus. In longũ p̃fatio.¬
nis u̾ba ꝑtrarimus. uit quasi totũ breuit᷑ ꝑ¬
stringendo loqueremur. S qr ad loqñdi
imtiuꝰ diu loqñdo ꝑuenimꝰ: debemꝰ pͥus
by storie racdicẽ figere: ut ualeamꝰ m̃tẽ post

Expanded text:
titas temporis in passione reticetur, docemur quid nescire debeamus. In longum praefationis verba protraximus, ut quasi totum breviter perstringendo loqueremur. Sed quia ad loquendi initium, diu loquendo, pervenimus, debemus prius historiae radicem figere, ut valeamus me
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ s: tñ arrogans ꝑueritatẽ credulitatis int̾
patio redarguit᷑.s. sacrificiũ ñ reduc: qr in ea qͥdẽ fi¬
de ẽ. inqua eẽ debuit .s. suꝑna hunc iusticia in¬
tes enĩ uiri intra scãm eccłam quãuis dm̃ ela¬
te uiuendo refugiunt: eũ tam̃ ueracit᷑ credñ¬
do confitentur. Quid ẽ enĩ ds m̃s iste nomine
dicere. nͥ eũ eui ereͦcdit aꝑta ꝑfessiõne monstra¬

Expanded text:
d tamen arrogans: per veritatem credulitatis intus patio redarguit, sed sacrificium non reducit; quia in ea quidem fide est in qua esse debuit, sed superna hunc justitia intes enim viri intra sanctam Ecclesiam, quamvis Deum elate vivendo refugiunt, eum tamen veraciter credendo confitentur. Quid est enim, Deus meus iste, nomine dicere, nisi eum, cui credidit, aperta professione monstra
Abbreviated transcription (Latin):
exprimunt: qͥ ꝑfectioni septiformis gr̃ȩ. ñ nͥ
redeundo iunguntur. Bene autẽ cauros ꝓse
iarietes obtulisse describuntur: In tauro qͥppe
ceruir suꝑbiȩ: In ariete aut̃ ducatꝰ gregũ seqñ¬
tiũ designatur. Quid ẽ g ꝑro eis tauros arietẽqͦ
macłare. nͥ eorũ suꝑbũ ducatũ int̾ficere. lit de
se humilia sentiant. ipꝰ se corda innocentiũ ñ se¬
ducant: Ceruice enĩ cum̃ti ab ęccłe unitate
resilierant: i infirmos pꝰ se ppłos quasi seqñtes
i arieces mactandõ offerant᷑: qr ut uniũsali ȩedẽ
coniungant᷑. humilitate int̾ueniente. int̾ficiart
Fheliũ aut̃ qui roctis quid̾e sensib laquit᷑ .s. ad stui¬
ta elationis uba deriuatur: ꝓsona uniuscusꝰq
arrogantis exprimitur. Multinãq intra scã
eccłam positi rec̾ta quę sapiunt: recte ꝓferre
ꝯttͣ̃pnt᷑. Unde & responsione diuine increpationis

Expanded text:
exprimunt, qui perfectioni septiformis gratiae nonnisi exprimunt, qui perfectioni septiformis gratiae nonnisi redeundo junguntur. Bene autem tauros pro se et arietes obtulisse describuntur. In tauro quippe cervix superbiae, in ariete autem ducatus gregum sequentium designatur. Quid itaque est pro eis tauros arietesque mactare, nisi eorum superbum ducatum interficere, ut de se humilia sentiant, et post se corda innocentium jam non seducant? Cervice enim tumenti ab Ecclesiae universitate resilierant, et infirmos post se populos quasi sequentes et arietes mactandos offerant, qui ut universali Ecclesiae conjungantur, humilitate interveniente, interficiant Heliu autem, qui rectis quidem sensibus loquitur, sed ad stulta elationis verba derivatur, persona uniuscujusque arrogantis exprimitur. Multi namque intra sanctam Ecclesiam positi, recta quae sapiunt recte proferre contemnunt. Unde et divinae increpationis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpnerent: nequaqm de illo ꝑ u̾sa sentireit.
In uetustatis cor traherent: in nouȩ uite in¬
telligentiã s errarent. Inͥ speculationẽ bo¬
noꝵ destruerent: nequaquã eos suꝑna iu
uis suis sermonib speculationi rectoꝵ nocent.
Quia uͦ ñ nunqm heretici diuinȩ grẽ largitate
ꝑfusi. adunitatẽ sc̃ę ȩccłȩ redeunt: bñ hoc ipsa
amicoꝵ reconciliatione signat᷑. ꝑ quib tam̃
beatꝰ iob exorare p̾̃cipitur: q hereticoꝵ sacri
salutis inueniant. qm u̾boꝵ iaculis impug¬
nando feriebant. Unde ⁊ septẽ ꝓ eis sacrifi¬
cia memorantur oblata: quia dũ septifor¬
mis gr̃ę sp̃m confitentes accipiunt: quasi
septem oblationib expiantur hinc ẽ qđ in
ioħis a pocalypsi. ꝑ septẽ eccłarũ numerũ uni¬
ũsał eccła designatur: Hinc ꝑ salomonẽ. de
sapientia dr̃ Sapientia edificauit sibi domũ:
ercidit colũpnas septẽ. Ipso gͦ sacrificioꝵ nu¬
mero reconciliati heretici. qͥd prius fuerint

Expanded text:
temnerent, nequaquam de illo perversa sentirent; et nisi vetustatis cor traherent, in novae vitae intelligentia non errarent. Et nisi speculationem bonorum destruerent, nequaquam eos superna jvis suis sermonibus speculationi rectorum nocent. Quia vero nonnunquam haeretici divinae gratiae largitate perfusi ad unitatem sanctae Ecclesiae redeunt, bene hoc ipsa amicorum reconciliatione signatur. Pro quibus tamen beatus Job exorare praecipitur, quia haereticorum sacrifsalutis inveniant, quam verborum jaculis impugnando feriebant. Unde et septem pro eis sacrificia memorantur oblata; quia dum septiformis gratiae Spiritum confitentes accipiunt, quasi septem oblationibus expiantur. Hinc est quod in Joannis Apocalypsi per septem Ecclesiarum numerum universalis Ecclesia designatur . Hinc per Salomonsapientia dicitur: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem . Ipso ergo sacrificiorum numero reconciliati haeretici quid prius fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
duplici remuneratione subleuat᷑: ꝙr nimirũ
scã eccła adhuc uam in hac uita posita ꝓlabon¬
b qͦs sustinet dupplicia munera recipit: cũ sus¬
ceptis plenegentib infine mundi. iudõꝵ nam
adse corda conuertit. Hinc enim scriptũ ẽ. Do¬
nec plenitudo gentiũ intraret: ⁊ sic om̃is isrł
saluuis fieret. Ouplicia pꝰmodũ recipit: qr fi¬

Expanded text:
duplici remuneratione sublevatur; quia nimirum sancta Ecclesia, adhuc etiam in hac vita posita, pro laboribus quos sustinet, duplicia munera recipit; cum susceptis plene gentibus, in fine mundi Judaeorum etiam ad se corda convertit. Hinc enim scriptum est: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Duplicia
Abbreviated transcription (Latin):
uirtucis potentia examputata ꝑcussionẽ
monstretur. Unde cũ dño meuuangłio de
ceconato diceretur. hic peccauit. aut pa¬
rentes eius ut cecus nasceretur: respondit
dñs dicens. Neq hic peccauit neq parenteᷤ
eiris s. ut manifestentur oꝑadĩ in illo. In qͣ
manifestatione quid agitur. nͥ ut exflagel¬
lo. meritoꝵ uirtꝰ augeatur᷑. ⁊ cũ nulla p̃t̾ita ini¬
quitas t̃gitur magna de patientia fortitudo
gn̾ret᷑: Unde idem beatus iob p̃fertur prius
uoce iudicis ⁊ pꝰ manui cõmittit᷑ temptatoris:
que pꝰ flagellũ ds̃ dũ remunerans familiarĩ
alloquitur aꝑte quantũ de u̾be creuerit indi¬
catur. Amici gͦ beati iob. dum ꝑcussionũ ge¬
nera distinguere nesciunt. ꝑcussũ ꝓculpa cre¬
didunt. Idũ dm̃ iustũ inꝑcussione sua conan¬
turasserere. beatĩniob compulsi sunt de iniusti¬
cia reꝓbare: nescientes uidelicet qđ idcirco
flagellatus fuerat. ut ꝓflagello eiꝰ. diuine głe

Expanded text:
virtutis potentia, ex amputata percussione monstretur. Unde cum Domino in Evangelio de caeco nato diceretur: Hic peccavit, aut parentes ejus, ut caecus nasceretur ? respondit Dominus dicens: Neque hic peccavit, neque parentes ejus; sed ut manifestentur opera Dei ? In qua manifestatione quid agitur, nisi ut ex flagello meritorum virtus augeatur; et cum nulla praeterita iniquitas tergitur, magna de patientia fortitudo generetur. Unde idem beatus Job praefertur prius voce judicis, et post manui committitur tentatoris: quem post flagellum Deus dum remunerans familiarius alloquitur, aperte quantum de verbere creverit indicatur. Amici ergo beati Job, dum percussionum genera distinguere nesciunt, percussum pro culpa crediderunt: et dum Deum justum in percussione sua conantur asserere, beatum Job compulsi sunt de injustitia reprobare; nescientes videlicet quod idcirco flagellatus fuerat, ut pro flagello ejus divinae gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
qr beitꝰ iob uent᷑i redemptoris spem teneat:
uã nomine demonstrat. Iob qͥppe int̃p̃tat᷑
dolens. Quo nimirũ dolore. uł mediatoris
plici psentis uide fatigatione cruciatur.
Aimici q eius eruocabło nominis merituoo
suȩ indicant actionis. Nam eliphat latina lin¬

Expanded text:
 beatus Job venturi Redemptoris speciem teneat, etiam nomine demonstrat. Job quippe interpretatur dolens. Quo nimirum dolore, vel Mediatoris plici praesentis vitae fatigatione cruciatur. Amici quoque ejus ex vocabulo nominis meritum suae indicant actionis. Nam Eliphaz Latina lin
Abbreviated transcription (Latin):
cũ do cupio: prius uos estndens fabricato¬
res mendatii. ⁊ cultores ꝑuersoꝵ doginatũ.
Constarg̾ eos hereticoꝵ tpũ errando gere¬
defendẽ cernitur. ueritati uliꝰ adũsatur
psalmista ad testante qͥait. Vt destiuas ini¬
micũ aedefensorẽ. Inimicꝰ qͥppe ⁊ ddefensor e.¬

Expanded text:
ius vos ostendens fabricatores mendacii, et cultores perversorum dogmatum . Constat ergo eos haereticorum typum errando geredefendere cernitur, veritati illius adversatur, Psalmista attestante, qui ait: Ut destruas inimicum et defensorem . Inimicus quippe et defensor e
Abbreviated transcription (Latin):
c nãq seuiens. ⁊ urbẽ eireunfusis exerci¬
ab uallans si eius mumimina in uicta
conspererit. ad alia se pugnandi argum̃ta
comitit: ut intus ⁊ iam Uioꝵdã eiuiũ corda
errumpat: quatinus cũ extrinsecꝰ impug¬
Atores admouerit. int̾nos qͦ habeat ad ui¬
toresatq increscente belli foris certamine:
de quoꝵ int̾ fide confiditur. eoꝵ ꝑfidia urbs
constituto murũ ciuitatis istius tot ictibus
ꝑculit: qt uicib adu̾sa nuntiauit. Intꝰ aut̃
quasi ciuiũ corda corrupit: dũ fortia urbis hui¬
ius munimina ꝑsuasione destruere con¬
uigis studuit: foris itaq admouit im¬
petũ belliꝰ intꝰ uenena consilir: ut ganto
citius urbẽ caperet: quanto eam int̾ius

Expanded text:
 namque saeviens, et urbem circumfusis exercitibus vallans, si ejus munimina invicta conspexerit, ad alia se pugnandi argumenta convertit, ut intus etiam quorumdam civium corda corrumpat; quatenus cum extrinsecus impugnatores admoverit, internos quoque habeat adjutores, atque increscente belli foras certamine, de quorum intus fide confiditur, eorum perfidia urbs constituto, murum civitatis istius tot ictibus perculit, quot vicibus adversa nuntiavit. Intus autem quasi civium corda corrupit, dum fortia urbis hujus munimina persuasione destruere conjugis studuit. Foras itaque admovit impetum belli, intus venena consilii: ut tanto citius urbem caperet, quanto eam exterius
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ ⁊ frũm eor ante resurrectionẽ quippe
stolas singias accepisse dicti sunt: q sola adhuc
mentis betitudine ꝑfruunt᷑. Binas gͣ accep¬
turi sunt. quando cũ animarũ ꝑfecto gaudio
am corpoꝵ incorruptione uestientur. Rec¬

Expanded text:
us Doctor: Ante resurrectionem quippe stolas singulas accepisse dicti sunt, quia sola adhuc mentis beatitudine perfruuntur. Binas ergo accepturi sunt, quando cum animarum perfecto gaudio, etiam corporum incorruptione vestientur.
Abbreviated transcription (Latin):
misit: qͦusq uerus lucifer surgeret. qͥ ete.¬
nũ nob̾ mane nuntians. stellis ceteris cla¬
rius ex diuinitatadiaret. Quẽ electi os¬
dũ bñ uiuendo p̾eunt̃ i reb ⁊ uocib pro¬
phando ꝓmiserunt. Nullus ⁊ enĩ iustꝰ fuitꝰ.
erat. ut insemetipsis bonũ om̃s ostñdent:
de qͦ ⁊ om̃s boni eeñt. ⁊ qđ ꝓdẽe om̃ib sci¬
rent. Unde ⁊ sine cessatione ꝓmiti debuit.
qđ ⁊ sine estimatione dabatur ꝑcipi. nsi¬
ne fine retineri: ut simul omĩa scła. dise
qͥ tanta incarnationis eĩ mistia ꝓtulit.
cũ quẽ uoce diceret. exconũsatione signa¬
ret: ⁊ ꝑ ea quȩ ꝑtulit. que passurus esset
ostrideret: tantoq uerius passioniilliꝰ sac̃m̃ta.
p̃diceret: quanto hȩc ñ loquendo. tantũmͦ.¬

Expanded text:
coelum misit, quousque verus lucifer surgeret, qui aeternum nobis mane nuntians, stellis caeteris clarius ex divinitate radiaret. 14. Cuncti dum bene vivendo praeeunt, et rebus et vocibus prophetando promiserunt. Nullus etenim justus fuit, erat ut in semetipsis bonum omnes ostenderent, de quo et omnes boni essent, et quod prodesse omnibus scirent. Unde et sine cessatione promitti debuit quod et sine aestimatione dabatur percipi, et sine fine retineri; ut simul omnia saecula dicqui tanta incarnationis ejus mysteria protulit, eum quem voce diceret ex conversatione signaret; et per ea quae pertulit, quae passurus esset ostenderet; tantoque verius passionis illius sacramenta praediceret, quanto haec non loquendo tantum
Abbreviated transcription (Latin):
bustoꝵ eruite me. docete me & ego tace¬
bo & si quid forte ignoraui instruite
me: quid de semet ipso sentiat. paulo
inferius manifestat. dicens. Supen pu-¬
pillũ irruitis. Luce itaq clarius patet.
qͣntȩ se infirmitatis conspitiat.: quem

Expanded text:
bustorum eruite me? Docete me, et ego tacebustorum eruite me? Docete me, et ego tacebo; et si quid forte ignoravi, instruite me; quid de semetipso sentiat, paulo inferius manifestat, dicens: Super pupillum irruitis . Luce itaque clarius patet quantae se infirmitatis conspiciat, quem
Abbreviated transcription (Latin):
S cũ rectitudo eos ad lib̾tatẽ uocis
erigit: consid̾atio infirmitatis ꝓpriȩ r
in humilitate custodit. Culpas quippe
delinquentiũ & si er alto increpantes feri¬
unt: semet ipsos tam̃ apud se stibtilius
uidicantes. quasi in abiectis ponunt:
Eqͦ praua inaliis insequunt᷑ eo ad repͥmen¬
dos se atrotiores redeunt. Rursũq qͦd
sibim&. meliora agentib nequaꝗͣ par.¬
cunt: eõ uigilantiꝰ aliena facta rep̾hen¬
dunt. Quid enĩ de humana potentia
mirari erterius poterunt: qͥ semet ipsos
qͦq desꝑitiunt. etiã cũ intimȩ pene iã
arcẽ sublimitatis app̃hendunt Id¬
cireo gͥ bene foris diudicant altitudi¬
nẽ t̾renę celsitudinis: qͥa intꝰ ocłm non
grauat pondus tumoris. Unde & bea¬
tus iob cũ in amicis dura loquentibus
t̾renã prudentiã. uires. substantiamq
despicer&. dicens. nũqͥd dixi afferte nͥr
& de substantia ur̃a donate mͥ. uł lib̾a.¬
te me de manu hostis. & de manu ro

Expanded text:
sed cum eos rectitudo ad libertatem vocis sed cum eos rectitudo ad libertatem vocis erigit, consideratio infirmitatis propriae in humilitate custodit. Culpas quippe delinquentium, et si ex alto increpantes feriunt semjudicantes, quasi in abjectis ponunt; et quo prava in aliis insequuntur, eo ad reprimendos se atrociores redeunt; rursusque quo sibimet meliora agentibus nequaquam parcunt, eo vigilantius aliena facta reprehendunt. Quid enim de humana potentia mirari exterius poterunt, qui semetipsos quoque despiciunt, etiam cum intimae pene jam arcem sublimitatis apprehendunt. Idcirco igitur bene foris dijudicant altitudinem terrenae celsitudinis, quia intus oculum non gravat pondus tumoris. Unde et beatus Job, cum in amicis dura loquentibus terrenam prudentiam, vires, substantiamque despiceret, dicens: Nunquid dixi: Afferte mihi, et de substantia vestra donate mihi? vel: Liberate me
Abbreviated transcription (Latin):
nus eius. Y paulo post. Orauit uir
dĩ faciẽ dñi. ⁊ reuersa ẽ manꝰ eiꝰ ad eũ:
& facta ẽ sicut prius fuerat. ma enĩ
suꝑbia gignere uirtutes nescit. qͣnta
er humilitate ꝓdiit uor increpatio¬
nis ostenditur. quã signa comitant᷑
Quomͦ nathan contra dauid regẽ ꝑ uer¬
ba increpationis tumuit: qͥ cũ incre¬
spectui ꝓtinus strauit s sicut scriptũ
est. Nuntiauerunt regi dicentes
Adẽ nathan ꝓpħa. Cũq introisset
ante conspectũ regis. adorauit eum
ꝓuꝰ int̾ra. Quomͦ mopses regi egip¬
tio lib̾e resistens eũ despicere potu¬
it. qͥ dõ familiarit᷑ colloquens. seq̃n¬
tẽ se iethro cognatũ humilis adoraũ:
cuiꝰ etiã consilio tantã obedientiam
p̃buit. ut post secreta dĩ colloqͥa mag¬
nũ lucrũ ducer& quod foris ab ore ho¬
minis audiras. Ex aliis gͦ sc̃oꝵ fac̾tis
discimus: qͥd de aliis pensare debe¬
amus. Scĩ et enĩ uiri nec ex elatione
sunt lib̾i: nec ex timore submissi.

Expanded text:
Oravit vir Dei faciem Domini, et reversa est manus ejus ad eum, et facta est sicut prius fuerat . Quia superbia gignere virtutes nescit, quanta ex humilitate prodiit vox increpationis ostenditur, quam signa comitantur. Quomodo Nathan contra David regem per verba increpationis tumuit, qui cum increspectui pronus stravit, sicut scriptum est: Nuntiaverunt regi dicentes: Adest Nathan propheta; cumque introisset ante conspectum regis, adoravit illum pronus in terra? Quomodo Moyses regi Aegyptio libere resistens eum despicere potuit, qui Deo familiariter colloquens, sequentem se Jethro cognatum humilis adoravit, cujus etiam consilio tantam obedientiam praebuit, ut post secreta Dei colloquia magnum lucrum duceret, quod foris ab ore hominis audiret? Ex aliis ergo sanctorum factis discimus quid de aliis pensare debeamus. Sancti etenim viri nec ex elatione sunt liberi, nec ex timore submissi,
Abbreviated transcription (Latin):
aut cum restringi liugua debet. ꝑ uer¬
ba se inutilit̃ soluat aut cũ loqͥ utilit̃
potest. semet ipsã pigre restringat ¶đ
bene psalmista consid̾ans. breui postu¬
iatione cõplerus ẽ. dicens. Pone dñe
custodiã ori meo: & ostiũ circũstantiȩ
labiis ineis. Ostium nãq aperitur.
& clauditur. Qui ergo ori suo nequaꝗͣ
poni obstaculum s ostium petiit: aꝑ¬
te edocuit. qđ & per disciplinam tene¬
ri lingua debeat. et er necessitate la¬
ran: quatinus os discretiun & con¬
gruo tempore uor apenat. e rursĩ
congruo taciturnitas claudat. Quod
quia uel amici beati iob uel om̃s here¬
tici quorum hii speciẽ tenent serua¬
re nesciunt inuentũ uerba profer¬

Expanded text:
aut cum restringi 242 lingua debet, per veraut cum restringi 242 lingua debet, per verba se inutiliter solvat; aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Quod bene Psalmista considerans brevi postulatione complexus est dicens: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Ostium namque aperitur et clauditur. Qui ergo ori suo nequaquam poni obstaculum, sed ostium petiit, aperte docuit quod et per disciplinam retineri lingua debeat, et ex necessitate laxari, quatenus os discretum et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. Quod quia vel amici beati Job, vel omnes haeretici, quorum hi speciem tenent, servare nesciunt, in ventum verba profer
Abbreviated transcription (Latin):
clausa. plus crutiant quã aꝑta: quia
cũ putredo que intrinsecus feruet ei¬
citurꝰ. ad salutẽ dolor aꝑitur: Plerũq
nimis taciti dũ quoꝵdã mala respi¬
tiunt. & tam̃ insilentio linguã p̃muñ:
quasi conspectis uulnerib usũ medi¬
caminis subtrahunt. & eõ mortis aue¬
tores fiunt. quo uirꝰ qđ poterant
eicere loq̃ndo noluerunt. Inde cs un¬
modatũ silentiũ si inculpa ñ eẽt ꝓ¬
int̾ hec nisi studiose lingua sub mag¬
in modãminis libratione frenanda ẽ.
ñ insolubilit̾ obliganda: ue aut
larata inuitiũ defluat. aut restricta eti¬
am ab utilitate torpescat:ͦ Hinc namꝙ
per quendã sapientẽ dicitur sapiens ta¬
cebit usq ad tempus: ut nimirum cũ
oportuũ considat. postposita censura
silentii loquendo que congrint. in
usum se utilitatis impendat: Hino
salomonait: Tempus tacendi: & tem¬
pus loquendi. Discreta quippe uicis.¬
situdine pensanda sunt tempora᷑ ne

Expanded text:
clausa plus cruciant, quia clausa plus cruciant, quia cum putredo, quae intrinsecus fervet, ejicitur, ad salutem dolor aperitur. Plerumque nimis taciti dum quorumdam mala respiciunt, et tamen in silentio 241 linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicaminis subtrahunt. Eo enim mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant ejicere loquendo noluerunt. Unde et immoderatum silentium si in culpa non inter haec, nisi studiose lingua sub magni moderaminis libratione frenanda est, non insolubiliter obliganda, ne aut laxata in vitium defluat, aut restricta etiam ab utilitate torpescat? Hinc namque per quemdam dicitur: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. Hinc Salomon ait: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne
Abbreviated transcription (Latin):
plusꝙͣ necesse ẽ intra claustra silentii co¬
artamur & dũ linguę uitia incaute fur¬
gimus occulte deteriorib implicaniur.
Nam sepe dũ ab elogiuo immnodate cd¬
pescimur: graue multiloquiũ incorde
toleramus: ut eo plus cogitationes in
mente ferueant. quo illas uolenta cu¬
stodia indiscreti silentii angustat:  ple¬
rumq tanto latius defluunt. qͣnto se
esse securius estimant: quia foris ã rep̃¬
bensorib ñ uideritur Unde mens ñ ñꝙͣ
insuꝑbiã collitur eosq quos loq̃ntes au¬
dit. quasi infirmos conspicit. Cũq os
corporis clandit quantũ se uituis suꝑ¬
biendo aꝑiat. ñ agnoscit. Linguã et enĩ
p̃mit. cogitationẽ erigit. &cum se ꝑne
gligentiã inimine considat. tanto apud
se cic̾tos lib̾ius. quanto & secretius ac
nuilla iniusta patiunt᷑ eo inacriorem¬
dolorẽ prodeunt. qͦ ea que sustinent
ñ loquuntur. Nam si illatas molesti
as lingua tranquille dicer&: ã consci¬
entia dolor emanaret. Uulnera enim

Expanded text:
uam necesse est intra claustra silentii coarctamur; et dum linguae vitia incaute fugimus, occulte deterioribus implicamur. Nam saepe dum ab eloquio immoderate compescimur, grave multiloquium in corde toleramus, ut eo plus cogitationes in mente ferveant, quo illas violenta custodia indiscreti silentii angustat; et plerumque tanto latius diffluunt, quanto se esse securiores aestimant, quia foris a reprehensoribus non videntur. Unde mens nonnunquam in superbiam tollitur, eosque quos loquentes audit quasi infirmos conspicit. Cumque os corporis claudit, quantum se vitiis superbiendo aperiat non agnoscit. Linguam etenim premit, cogitationem erigit; et cum se per negligentiam minime considerat, tanto apud se cunctos liberius, quanto et secretius accnnulla injusta patiuntdolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam si illatas mas lingua tranquille diceret, a conscientia dolor emanaret. Vulnera enim
Abbreviated transcription (Latin):
mentes erubescat. Bene gͦ dicitur. Quare
detraristis sermonib ueritatis cum ẽ uobꝰ
nullus sit qui possit arguere᷑ Acsi aꝑte
diceretur. Qua temeritate audita rep̃hen¬
ditis: qui ꝑcussionis mee causas ignoran¬
tes. ad huc rep̃hensibilia profertis: Seqͥt¬

Expanded text:
mentes erubescat. Bene ergo dicitur: Quare mentes erubescat. Bene ergo dicitur: Quare detraxistis sermonibus veritatis, cum e vobis nullus sit qui possit arguere? Ac si aperte diceretur: Qua temeritate audita reprehenditis, qui, percussionis meae causas ignorantes, adhuc reprehensibilia profertis. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
esse ã uitiis debet. qui curat aliena corri¬
gere : ut t̾rena ñ cogitet ut desideriis
infimis ñ subcũbat᷑ quatinꝰ tanto ꝑspi¬
catius alus fugienda uideat. qͣnto hec
ipse ꝑ scientiã & uitã ueriꝰ declinat: quia
nequaquã pure maculã in menbro
considat ocłus. quẽ puluis grauat. & si¬
ꝑiectas sordes t̃gere ñ ualent manusq̃
lutũ tenent. Quod uixta antique trans¬
lationis seriẽ. bene ad dauid erga exteri¬
ora bella laborantẽ. ꝑ significationẽ di¬
uina uox innuit. cum dicit. Non ȩdi¬
ficabis tumͥ tẽplũ: qr uir sanguinũ
es. Dĩ aut̃ templũ ȩdificat qͥ corri¬
gendis atq instituendis ꝓrimoruor
mentib uacat. Templum quippe dĩ nos
sumus. qui ad uerã uitã ex eius inhabita¬
tione construimur: paulo attestante quiait
Templũ dĩ scm̃ ẽ. quod estis uos. Ded uir
sanguinũ tẽplũ dõ edificare ꝓhibet᷑. quia
qui adhuc ac̾tib carnalib incubat. neces¬
se est. ut instituere spiritalit̾ prorimoꝵ

Expanded text:
esse a vitiis debet, qui curat aliena corrigere. Ut terrena non cogitet, ut desideriis infimis non succumbat, quatenus in tanto perspicacius aliis fugienda videat, quanto haec ipse per scientiam et vitam verius declinat, quia nequaquam pure maculam in membro considerat oculus quem pulvis gravat, et superjectas sordes tergere non valent manus quae lutum tenent. Quod, juxta antiquae translationis seriem, bene ad David erga exteriora bella laborantem per significationem divina vox innuit, cum dicit: Non tu aedificabis mihi templum, quia vir sanguinum es . Dei autem templum aedificat, qui corrigendis atque instituendis proximorum mentibus vacat. Templum quippe Dei nos sumus, qui ad veram vitam ex ejus inhabitatione construimur, Paulo attestante, qui ait: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Sed vir sanguinum templum Deo aedificare prohibetur, quia qui adhuc actis carnalibus incumbat necesse est ut instruere spiritaliter proximorum
Abbreviated transcription (Latin):
spargit. Quot enĩ suꝑuacuis uerb̃ ãsi¬
lentii su ⁊ censura dissipatur: quasitot
riuis ertra se ducitur. Unde & redire
interius ad sui cognitionẽ ñ sufficit. qr
ꝑ multiloquiũ erterius sparsa. uĩ inti¬
mȩ considãtionis amittit. Totã se gͥ
insidiantis hostis uulnerib detegit.
qr nulla se munitione custodiȩ cireũ¬
Idudit. Unde scriptũ ẽ. Sicut urbs
patens absq muroꝵ ambitu ita uir qui
ñ potest in loq̃ndo cohibere sp̃m suũ. Qa¬

Expanded text:
spargit. Quot enim supervacuis verbis a sispargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redinterius ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium exterius sparsa, vim intimae considerationis amittit. Totam se igitur insidiantis hostis vulneribus detegit, quia nulla se munitione custodiae circumcludit. Unde scriptum est: Sicut urbs patens, et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere sp
Abbreviated transcription (Latin):
mentis iustitia desolatur. qͣndo ab inimo¬
dãta locutione ñ parcitur. Hinc iacob¬
dicit. Siquis putat se religiosũ esse. non
refrenans linguã suã s seducens cor suũ:
huiꝰ uana ẽ religio. Hinc ruisũ ait. Sit
om̃is homo uelox ad audiendũ: tardus
aut̃ ad loq̃ndũ. Hinc iterũ adiungit:
Lingua inquietũ malũ: plena ueneno
mortifero. Hinc ꝑ semet ipsã ueritas. quis¬
Om̃e uerbum otiosũ quod locuti fuerint
homines: reddent racionẽ de eo in die ui¬
Editii. Otiosum quippe uerbũ ẽ. quod aut
Aracione iustę necessitatis. aut intentio¬
ne piȩ utilitatis car&. Siergo ratio de
otioso sermone exigitur: pensandum
ualde ẽ que pena illud multiloqͥũ se¬
quit᷑ in qͦ etiã ꝑ suꝑbiȩ uerba peccatur.
dilabunt᷑ Humana & enĩ mens aquȩ
more & cireũclusa ad suꝑiora colligit᷑.
quia illud repetit unde descendit᷑. &
relarata deꝑit. qr se ꝑ infima inutilit̃

Expanded text:
mentis justitia desolatur quando ab immomentis justitia desolatur quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus ait: Si quis putat se religiosum esse nonrefrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Hinc rursum ait: Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum . Hinc iterum adjungit: Lingua inquietum malum, plena veneno mortifero . Hinc per semetipsam nos Veritas Omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii . Otiosum quippe verbum est quod aut ratione justae necessitatis, aut intentione piae utilitatis caret. Si ergo ratio de otioso sermone exigitur, pensandum valde est quae poena illud multiloquium sequatur, in quo etiam per superbiae verba peccatur.dilabuntur. Humana etenim mens aquae more circumclusa ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter
Abbreviated transcription (Latin):
sa cauere uerba negligimus. ad noria
ꝑuenimus ut prius loqͥ aliena libeat.
& post modũ detractionib eoꝵ iutam
de quib loquim̃ lingua mordeat qͣn¬
doq aut̃ usq ad aꝑtas contumeliase¬
rũpat. Hinc seminant᷑ stimuli: oriun¬
tur rux̧. accendunt᷑ faces odioꝵ. par
tota ertinguitur cordiũ. Unde bene ꝑ
salomonẽ dicitur. Qui dimittit aquã:
tere ẽ. linguã influrũ eloquii relarare. qͦ
contra & in bona parte asserit dicens aqͥ
profunda: ũba exore uiri. Quigͦ dimitat
aquã caput ẽ uirgioꝵ: quia qͥ linguã ñ
refrenat. concordiã dissipat. Hnde & ẽ di¬
uerso scriptum ẽ. Qui imponit stulto si¬
lentium: iras mitigat. Quia aut̃ multi¬
loquio quisq seruiens. rectitudinẽ ius¬
titię tenere ñ possit. testatur ꝓpħa qui
ait. Uir lingosus ñ dirigetur sitiłt trã.
Hinc salomon iterũ dicit. In multiloquio
iustitie silentiũ: uidelicet indicans. quia

Expanded text:
sa verba cavere negligimus, ad noxia sa verba cavere negligimus, ad noxia pervenimus, ut prius loqui aliena libeat, et postmodum detractionibus eorum vitam, de quibus loquitur, lingua mordeat, quandoque autem usque ad apertas contumelias erumpat. Hinc irarum seminantur stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faces odiorum, pax tota exstinguitur cordium. Unde bene per Salomonem dictere, est linguam in fluxum eloquii relaxare. Quo contra et in bonam partem asserit, dicens: « Aqua profunda ex ore viri . » Qui ergo dimittit aquam, caput est jurgiorum, quia qui linguam non refrenat, concordiam dissipat. Unde e diverso scriptum est: Qui imponit stulto silentium, iras mitigat . Quod autem multiloquio quisque serviens, rectitudinem justitiae tenere nequaquam possit, testatur Propheta qui ait: Vir linguosus non dirige Salomon iterum dicit: In multiloquio justitiae silentium , videlicet indicans quia
Abbreviated transcription (Latin):
ra loquatium importuna ualde & noria
generi humano. unũ qđ cuiat etiã ꝑuer¬
sa laudare: aliud quod studet sempetiã
recta corriꝑe. Illud deorsũ cũ fluiio du¬
citur: hoc uͦ contra fluenta ueritatisob¬
serareᷤ alueũ conatur: Illud metus p̃mis:
hoc elatio erigit. Illud grãm ex fauorib
captat hoc nam ut excertam ine osten¬
clatur eragitat. Illud inꝑnitu subiacet
hoc semꝑ e diuerso tumet. Ex huiꝰ qua¬
litate gͣ beatꝰ iob amicoᷤsuos fuisse redar¬
guit. cum dicit. Ad increpandũ tan¬
tũ eloquia concinnatis. Sed unde usq
ad iniustȩ increpationis audatiã ꝑ.¬
uenit᷑ ꝓtinus innotuit cũ subiuurit
ẜ in uentũ uerba ꝓfertis. Inuentũ enĩ
uerba proferre ẽ otiosa dicere. Iã se¬
pe dũ ab otiosis uerbis neqͣquã lingua
conpescitur᷑ ad temeritatẽ quoq stulte
increpationis effrenatur: Quib dã enĩ
rumę suȩ gradib desidiosa mens info.¬
ueã lapsus impellitur. Llam dũ otio¬

Expanded text:
ra locutionum importuna valde et noxia generi humano, unum quod curat etiam perversa laudare, aliud quod studet semper etiam recta corripere. Illud deorsum cum fluvio ducitur, hoc vero contra fluenta veritatis obserare et alveum conatur. Illud metus premit, hoc elatio erigit. Illud gratiam ex favoribus captat, hoc ira ut ex certamine ostendatur exagitat. Illud in promptu subjacet, hoc semper e diverso tumet. Ex hujus ergo qualitate beatus Job amicos suos fuisse redarguit, cum dicit: Ad increpandum tantum eloquia concinnatis. Sed unde usque ad injustae increpationis audaciam pervenitur, protinus innotuit, cum subjunxit: Et in ventum verba profertis. In ventum enim verba proferre est otiosa dicere. Nam saepe dum ab otiosis verbis nequaquam lingua compescitur, ad temeritatem quoque stultae increpationis effrenatur. Quibusdam enim ruinae suae gradibus desidiosa mens in foveam lapsus impellitur. Nam dum otio
Abbreviated transcription (Latin):
increpauerat ad ex teriora crescentib.
se lapicdantib flexis genib orauit di¬
cens. dñe ne statuas illis hoc peccatũᷤ
Quo mͦ paulus contra gentis sue sacerdo.¬
tẽ ac principẽ asꝑitatis uerba suꝑbiens
intulit: qui humilitate seeciã discipłaꝵ
seruitio substernit dicens. non enim
nosmet ipsos p̃dicamus. s iħm. xp̃m¬

Expanded text:
increpaverat, ad deteriora crescentibus, increpaverat, ad deteriora crescentibus, seque lapidantibus flexis genibus oravit, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum? Quomodo Paulus contra gentis suae sacerdotem ac principem asperitatis verba superbiens, intulit, qui humilitate se etiam discipulorum servitio substernit, dicens: Non enim nosmetipsos praedicamus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. sacerdotũ principẽ cernere. eumq mi¬
nistͣ illius. alaꝑa ꝑcussisset. ñ maledictũ
ꝑturbatus intulit. s repletus spũ. lib̾a
uoce ꝓpħauit dicens. Percutiet te ds̃
paries dealbate. Ytu sedens iudicas me
scdm legem: & contͣ legẽ iubes me ꝑcu¬
tiꝰ Hinc ẽ quod stephanus contia uim
ꝑ sequentiũ auctoritatẽ uocis ererere nec
moriturꝰ erpauit. dicens. Dura cerui¬
ce & incircũcisi cordib &. aurib uosseꝑ¬
sp̃ui sc̃o restitistis. sicut patres ur̃i. Sed¬
quia sc̃i uiri ad uerba tantȩ altitudinis.
Telo ueritatis ñ intio elationis exiliuis
ipsi patenter indicant: qui fac̾tis dicͤ¬
tisq aliis .&. quanta humilitate polle¬
ant. & erga eos quos redarguunt qͣnta
karitate ferueant. manifestant. Duꝑ¬
bia quippe odiũ generat: humilitas
amorem. Herba itaq que amor erasꝑat
ꝓfec̾to ex fonte humilitatis manant.
quomͦ gͦ stephanus ꝓferre increpatio¬
nẽ ꝑ elationẽ potuit: qui ꝓ eisdẽ quos

Expanded text:
itatem sacerdotum principem cerneret, eumque minister illius alapa percussisset, non maledictum perturbatus intulit, sed repletus Spiritu, libera voce prophetavit, dicens: Percutiet te Deus, paries dealbate. Et tu sedens judicans me secundum legem, et contra legem jubes me percuti ? Hinc est quod Stephanus contra vim persequentium auctoritatem vocis exerere nec moriturus expavit, dicens: Dura cervice et incircumcisi cordibus et auribus, vos Spiritui sancto resistitis, sicut patres quia sancti viri ad verba tantae altitudinis, zelo veritatis, non autem vitio elationis exsiliunt, ipsi patenter indicant qui factis dictisque aliis, et quanta humilitate polleant, et erga eos quos redarguunt quanta charitate ferveant, manifestant. Superbia quippe odium generat, humilitas amorem. Verba itaque quae amor exasperat, profecto ex fonte humilitatis manant. Quomodo ergo Stephanus proferre increpationem per elationem potuit, qui pro eisdem, quos
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ petrus ꝑ elationẽ principibus
restitit: quoꝵ errori cõpatiens. reatum
uelut excusat dicens. Scio quia ꝑ igno¬
rantiã fecistis. sicut & pͥncipes uri.xͦ¬
uitã misericorditer trahit dicens.
Penitenuni igit᷑ &. conuertimim: ut delcan¬
tur peccata ur̃a. Quomͦ heliseus uidere
naaman erelatione noluit: qui ñ solũ se
conspici s.i teneri etiã amuliere ꝑmisit᷑
Dequa scriptum ẽ.Cũq uenisset ad ui¬
rũ dĩ in montẽ: app̃hendit pedescius
Uaccessit gyeri: ut amouer& eam. Eait
homo dĩ. Dimitte illã. Anina enĩ esꝰ
in amaritudine ẽ. Quomͦ helias suꝑbo
regi increpationis uerba ꝑ tumorẽ intur¬
ut qͥ ante eius currũ humilit̾ cucurrilꝰ
Sicut scriptum ẽ. Accinctisq lũbis cur¬
rebat ante abab. Quomͦ uir dĩ. iherobo¬
am p̃sentiã exelatione desperit ꝗͣ aren
tẽ derterã eius saluti pristinȩ ꝓtinus
er pietate reparauits Sicut scriptũ ẽ.
Cumq audisset rer sermonẽ hominis

Expanded text:
Quomodo Petrus per elevationem principibus restitit, quorum errori compatiens, reatum velut excusat, dicens: Scio quia per ignorantiam fecistis, sicut et principes vitam misericorditer trahit, dicens: Poenitemini igitur et convertimini, ut deleantur peccata vestra . Quomodo Elisaeus videre Naaman ex elatione noluit, qui non solum se conspici, sed teneri etiam a muliere permisit? de qua scriptum est: Cumque venisset ad virum Dei in 238 montem, apprehendit pedes ejus; et accessit Giezi, ut amoveret eam, et ait homo Dei: Dimitte eam, anima enim ejus in amaritudine est . Quomodo Elias superbo regi increpationis verba per tumorem intulit, qui ante ejus currum humiliter cucurrit, sicut scriptum est: Accinctisque lumbis, currebat ante Achab ? Quomodo vir Dei Jeroboam praesentiam etem dextram ejus saluti pristinae protinus ex pietate reparavit, sicut scriptum est: Cumque audisset rex sermonem hominis
Abbreviated transcription (Latin):
tendissẽ quidẽ te. nec resperissẽ. Hincẽ
rib uenientẽ. ante ostiũ domus firit. &
talentoꝵ copia ac uestiũ fulto ñ occurrit:
ñ ianuã domus aꝑuit: s ut lauari septi¬
es in iordane debuisset. ꝑ nuntiũ iussit.
Unde & idẽ naaman iratus. recedebat di¬
cens. Putabã quod egre deretur ad me.
Hinc ẽ quod petrus cum eum sacerdotes ac
principes etiam ꝑ flagella seuientes in iħu
nomine loqui ꝓhiberent : eũ magna ꝓtinꝰ
auctoritate respondit dicens. Si iustũ ẽ
in conspectu dĩ uos potuis audire quã

Expanded text:
tendissem quidem te nec respexissem nunc tendissem quidem te nec respexissem nunc nibus venientem ante ostium fixit, et talentorum copia ac vestium fulto non occurrit, non januam domus aperuit, sed ut lavare septies in Jordane debuisset per nuntium jussit. Unde et idem Naaman iratus recedebat dicens: Putabam quod egrederetur ad me Hinc est quod Petrus cum eum sacerdotes et principes, etiam per flagella saevientes, in Jesu nomine loqui prohiberent, cum magna protinus auctoritate respondit dicens: Si justum est in conspectu Dei, vos pot
Abbreviated transcription (Latin):
than aggrediens. ac prius similitudinẽ
ꝑpecratę p̃uaricationis obitiens. eũ q
reum ꝑ proprii uiditii uocẽ tenens pro¬
tinꝰ ad iurit dicens. Tues ille uir: qui
fecisti hanc rem. Hinc ẽ quod uir dei
ad destruendã idolatriã samariã mis¬
sus. iheroboam rege suꝑ altare thura
iaciente. ñ regẽ ueritꝰ. ñ formidine mor¬
tis p̃ssus. contra altare intrepidus aucᷤ¬
tortatẽ libere uocis edidit. dicens. Al¬
tare altare. hec dicit dñs. Ecce filius nas¬
cetur domui dauid iosias nomine: & in¬
molabit suꝑ te sacerdotes excelsoꝵ. Hinc
est quod achab suꝑbus. idoloꝵ seruitio
subactus. cũ increpare helram p̃sume¬
ret dicens. tu ne es ille qui conturbas
isrł: helyas ꝓtinus suꝑbi regis stultiti¬
am. obiurgationis lib̾a auctoritate ꝑ¬
liseus uerã magistri celsitudinẽ seq̃ns.
entem ex reatu ꝑfidię confundit. dicens
in cuiꝰ conspectu sio. quod si ñ uultum
iosaphat regis uide erubescerẽ: nec at¬

Expanded text:
i prius similitudinem perpetratae praevar cationis objiciens, eumque reum per proprii judicii vocem tenens, protinus adjunxit, dicens: Tu es ille vir, qui fecisti hanc rem . Hinc est quod vir Dei, ad destruendam idololatriam Samariam missus, Jeroboam rege super altare thura jaciente, non regem veritus, non formidine mortis pressus, contra altare intrepidus auctoritatem liberae vocis exercuit, dicens: Altare, altare, haec dicit Dominus Deus: Ecce filius nascetur domui David, Josias nomine, et immolabit super te sacerdotes excelsorum . Hinc est quod Achab superbus, idolorum servitio subactus, cum increpare Eliam praesumeret, dicens: Tune es ille vir, qui conturbas Israel ? Elias protinus superbi regis stultitiam, objurgationis liberae auctoritate plisaeus, veram magistri celsitudinem sequens, venientem ex reatu perfidiae confudit, dicens: in cuius conspectu sto quod si non vultum Iosaphat regis Iudae erubescerem ne ad