comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñatus mortifẽ postea ninar
naufragio ralio ictu maturi¬
us pierit de occiso a gi ñ posse.
siq. de uuln̾ato. s si manumis¬
sus eralienatus ex uuln̾e ꝑ¬
ut . q. de occiso agi posse iurart¬
a te occisum tc̃ eum uulñabas
q mortuo ͤ dem̃ apparint aut̃
insupiore ñ est passa ruma a¬
ppere an sit octisus s si uuln̾at̃¬

Expanded text:
neratus mortifere postea ruina uel naufragio uel alio ictu maturius perierit, de occiso agi non posse, sed quasi de uulnerato, sed si manumissus uel alienatus ex uulnere periit, quasi de occiso agi posse Iua te occisum tunc cum vulnerabas, quod mortuo eo demum apparuit: at in superiore non est passa ruina apparere an sit occisus. sed si vulnerat
Abbreviated transcription (Latin):
id̾o.⁊q rei solute accessit. ue
qui ex ancilla natus sit ut q
ueient. ¶S.⁊ sinimm alieĩ
datisint condc̃o competit u
ur posso eor irddatu. qud¬

Expanded text:
iam quod rei solutae accessit, uenqui ex ancilla natus sit uel quuenient. Sed et si nummi alieni dati sint, condictio competet, ut uel possessio eorum reddatur: qu
Abbreviated transcription (Latin):
ec nouimni ut ꝙ aius soluita¬
ditte solutis legt̃is minregi
Sonũt ⁊ tu ratumñ has poᷤ¬
se repeti labõli. postioꝵ stripsit
ꝙ si debitum fuissz n possere¬
ꝑcuratorem ieꝑ suaꝵ constit¬
uit id quo mandare iuid̃tur
ut soluat c̃ditorinz posteae
espectandum sit utratum h¬
abat ¶Id labo ait sipturato
nindebitum solutum sit et
dñsratum n hatposserepeti.

Expanded text:
ec nouum, ut quod alius soluerit aeditate solutis legatis in integsoluerit et tu ratum non habeas, posse repeti Labeo libris posteriorum scripsit: quod si debitum fuisset, non posse recuratorem rerum suarum constituit, id quoque mandare uidetur, ut soluat creditori, neque postea exspectandum sit, ut ratum habeat. Idem Labeo ait, si procuratori indebitum solutum sit et dominus ratum non habeat, posse repeti.
Abbreviated transcription (Latin):
hil hrnecꝯsequipot. si labeo
male argntaio cclidit. s octa¬
uenus. iit. nncħ̾ eum p̾ter acc¬
iones praturum obhas igit
attones petone hrdittis tͥmmͥ¬
entñna scqnda ee uidtur ¶Si

Expanded text:
 consequi potest. sed Labeo male argentario credidit: sed Octauenus ait nihil eum praeter actiones praestaturum, ob has igitur actiones petitione hereditatis tsenten
Abbreviated transcription (French):
oretitulo adhernam si a furi¬
dio emosciens ꝓpossõre possi¬
teo. it̃ intitulo ꝑdonato que¬
ritur anquis ppossore possiḋ¬
at utputa uxor ur mãitus et

Expanded text:
ore titulo haeret: nam si a furioso emero sciens, pro possessore possideo. item in titulo pro donato quaeritur, an quis pro possessore possideat, ut puta uxor uel maritus: et
Abbreviated transcription (Latin):
ed utrum ex deuito. in ꝑ aur¬
ce ctu debitor eit nicħ refert
debitor autem hditrius in¬
uod si indiem sit depitor so
iudicte tempus spettandu:

Expanded text:
ed utrum ex delicto an ex contractu debitor sit, nihil refert. debitor autem hereditarius inuoiudicatae tempus spectandum
Abbreviated transcription (Latin):
ccus ñeit. quia amunion
cdiscessum ⁊ utili tamen locꝰ
futuro ⁊ quod dat᷑ de prestaci¬
it. ¶Sine autem iccando
fundumꝯmimem sruccol¬
endo defundouiĩquid scci¬
nonꝯñ nomic. set ut luct¬

Expanded text:
locus non sit, quia a communione discessum est, utili tamen locum futurum, quod datur de praestatiit.Siue autem locando fundum communem siue colendo de fundo communi quid socimmuni nomine, sed ut lucr
Abbreviated transcription (Latin):
upte prius ꝯsulari uno imp̃¬
t̾re solñt aprincipe ꝙͣiuis ꝑ¬
raro ut nuptie it̾m mioris
dignittis iiro nicħomiꝰ in
ꝯsulai manant dignit᷑te ut
scio antomum augustum
uilie mr̃one dsobrine sue in¬
dulsisse. senatores aut̃ accip¬
iendumz eos qui apricus ⁊¬

Expanded text:
uptae prius consulari viro impetrare solent a principe, quamvis perraro, ut nuptae iterum minoris dignitatis viro nihilominus in consulari maneant dignitate: ut scio Antoninum Augustum Iuliae Mamaeae consobrinae suae indulsisse. Senatores autem accipiendum est eos, qui a patriciis
Abbreviated transcription (Latin):
tamfamilia eius manrem
ancipatus ironom filbii em¬
ancipone amittita sen ato¬
re in adopcom filus datus
eiqui infioris dignittis est
qi senatoris filus iudturqr
ñ amititur senatoria digi¬
tas adopg̃one infioris digi¬
tatis ñ mag̾ ꝙͣ ut ostlarisd¬

Expanded text:
familia eius manet: emancipatus vero nomen filii emancipatione amittit. A senatore in adoptionem filius datus ei qui inferioris dignitatis est, quasi senatoris filius videtur, quia non amittitur senatoria dignitas adoptione inferioris dignitatis, non magis quam ut consularis d
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoc mag̾ dicend̾ si uyore
in domo ietiquisset marit̾
cũ ip̃i marito usus domꝰ leg̃
tus sit. Id
flumine uel mari mundatꝰ
tae nec piscando quid̃ irti

Expanded text:
et hoc magis dicendum est, si uxorem in domu reliquerit maritus, cum ipsi marito usus domus legatus sit. 23 flumine uel mari inundatus tur: ac ne piscando quidem reti
Abbreviated transcription (Latin):
s erusd̾ ita io uerputo. Si
flum̃ mundatoe ortũ occu¬
pauit. nã si alueo mutato
iñ manare cepit amitti u
sũf. existimo cũis pocus al¬

Expanded text:
sset. ita id uerum puto, si flumen inundatione hortum occupauit: nam si alueo mutato inde manare coeperit, amitti usum fructum existimo, cum is locus al
Abbreviated transcription (Latin):
puto eumamitt̾e usum fr.
isust. citati leget̾ ⁊ a¬
ratr̃ m ea inducat ciuita seẽ
desimt ut passaz. cartago
ideo.q. morte desinit hr̾e¬

Expanded text:
puto eum amittere fructum: us civitati legetur et aratrum in ea inducatur, civitas esse desinit, ut passa est Carthago, ideoque quasi morte desinit habe
Abbreviated transcription (French):
ci potest. ne dolus .in. pretuꝵ
ꝙͣuis siꝗs pacisctur ne depoi¬
ti agtur imp̃a id pactus uid̾a¬
tur ne de doloagat ꝙ pactum
pdit. ¶ pactaque turpem ca¬
usam contr̃t non suntor¬

Expanded text:
ci potest, ne dolus praestetur: quamuis si quis paciscatur ne depositi agat, ui ipsa id pactus uideatur, ne de dolo agat: quod pactum proderit. Pacta, quae turpem causam continent, non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
suanrda. ułuti si paciscar nefur
suma sciendumz apactumꝰ
in alia re t̃ca aut cumaua pͣ in
petam in .x. polẽe tibi pactiꝯun¬
tiur doli .ii. ercepcomplacet.
item sicum .xx. debẽs pepigin
cepcom michi oppondam ut
intotum obstaturam. nam

Expanded text:
anda: veluti si paciscar ne fursumma, si pactum in alia re facta aut cum alia persona in petam: in decem prodesse tibi pacti conuenti uel doli exceptionem placet. item si cum uiginti deberes, pepigerim, ceptionem mihi opponendam, ut in totum obstaturam: nam
Abbreviated transcription (Latin):
qm nr̃a potate sunt paciseñdo
futurum si nomine eoꝵ ꝯuẽĩa
ti excepco. namq ip̃i mutue est
nec defensori competit. ¶uiuaꝰ
se neue. a fiło pectur. mag̃ ut p
ne dedote.agat cum sui uir c̾er

Expanded text:
stra potestate sunt, paciscendo futurum, si nomine eorum conuenti exceptio: nam quod ipsi inutile est, nec defensori competit. Iulianuse neue a filio petatur, magis est ut pane de dote agat, cum sui iuris esse
Abbreviated transcription (Latin):
obligo cͣchi nisi qͣteꝯ datum
sit. ¶qued .x accones ꝑpac¬
tum ip̃o uurtolumtur ut in¬
uuaꝵ. item furti depigore u¬
rehonoraio nascitur expatto
amc neue aticopettͣur no p̃de¬

Expanded text:
o contrahi, nisi quatenus datum sit. Quaedam actiones per pactum ipso iure tolluntur: ut iniuriarum, item furti. De pignore iure honorario nascitur ex pactoa me neue a Titio petatur, non prode
Abbreviated transcription (Latin):
icum emptore hrdit̃tis pac¬
Itum sit fc̃m. ⁊ uenditorird¬
usuti potest. ¶S ⁊ sunt do¬
minum iri uendite. ⁊ emp¬
torem conucissut homo
qui emptus erat rodłeturei¬

Expanded text:
cum emptore hereditatis pactum sit factum et venditor heredus uti potest. Sed et si inter dominum rei uenditae et emptorem conuenisset, ut homo qui emptus erat reddere
Abbreviated transcription (Latin):
ccłioperestouo debitiage po¬
t̾. ¶Siannua ercepcone sic
repulsus aunoitore cclitor
sbueniriei. rousus emptorẽ¬
sb̃uenitur. uc deducta eaqn¬
titͣce qm̃a unditore.ꝯ seꝯ pot¬
uiss ab emptore restouum
ꝯseqtur. ¶Indoloobicien
ici p̾torqm nec de dolo accõ¬

Expanded text:
culio de residuo debiti agere potest.Si annua exceptione sit repulsus a uenditore creditor, subueniri ei aduersus emptoresubueniri, ut deducta ea quantitate, quam a uenditore consequi potuisset, ab emptore residuum consequatur.In dolo obiciendici praetor, quoniam nec de dolo ac
Abbreviated transcription (Latin):
oteagitͣtum si filiodos daca
sican prdumtͣeat de peccłio
⁊ expͥssum  hoc ⁊ in cet̾is boe
fidrintoicis accipiertõ ẽe põ¬
poscribit. nam a si suores¬

Expanded text:
ote agitatum, si filio dos data sit, an pater dumtaxat de peculio est, expressum est, hoc et in ceteris bonae fidei iudiciis accipiendum esse Pomponius scripsit. namque si
Abbreviated transcription (Latin):
nunt rest. utizm atrociorib
nisi qtenus me̾dum miscros
tantis ad mediccrem penam
iudicem ꝓdurit s ut ad leg̾e
sam urorem nodimifit q̃stum¬
nede. adultio uxoris fecit pͥcũi
ueꝓ compto stupro accepitaũ
cepta legum ei ꝗdum leges m̃¬
uocat cͣc cas comĩitat Paur¬
fundum putiolanum iege⁊
comissoria emat data pͣte pe¬
cumeit᷑ ut sunt᷑ duos m̃ses
ab empcone reliqui p̾cu ptem
successat cuius tutores inso¬
lucone cessauant. uenditorte¬
ñcia conib tutorib sepedatis
pot anum eandm possom cl.¬
ucdio telemacho uendroat. po
pfectum urb ꝓuocauat. Pir¬
tabam bn uidictum. ꝙͣ preius
non ipa cteerat. ¶Imp̃r aute
motus est. ꝙ dies comittudi
intpcpupule incidiss eaq¬
icoms ¶ Sicebã possema¬
gis ea rone restitui eam. ꝙ re
ditor irmnciando post diez
quo placuat ec comissum. et
p̃cium petiido. restesisse alege
msuesouiconis funtasquia
res qui ñ restitui desidabant.s

Expanded text:
nem, utique atrocioribus, nisi quatenus interdum miseratio aetatis ad mediocrem poenam iudicem produxerit. sed ut ad legis sam uxorem non dimiserit, quaestumue de adulterio uxoris fecerit, pretiumue pro comperto stupro acceperit, aut cepta legum ei, qui dum leges inuocat, contra eas committfundum Rutilianum lege commissoria emerat data parte pecuniae, ita ut si intra duos menses ab emptione reliqui pretii parsuccess‹e›rat, cuius tutores in solutione cessauerunt. uenditor denuntiationibus tutoribus saepe datis post annum eandem possessionem Claudio Telemacho uendiderat. ppraefectum urbi prouocauerat. putabam bene iudicatum, quod pater eius, non ipsa contraxerat: imperator autem motus est, quod dies committendi in tempus pupillae incidisset eaqis. dicebam posse magis ea ratione restitui eam, quod uenditor denuntiando post diem, quo placuerat esse commissum, et pretium petendo recessisse a lege lutionis finita. quia res, qui non restitui desideras
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ pr admistrauit in solutur
inconsulte dedit. ad suameq
tutcla debe. rep̃uttis ⁊ cum qn¬
tite fructuum pceptorum co
itcolesciti uissit fundum pesti
usus petentem pcium qͣi exc̾a
iudicti adolescens hre potit.¬

Expanded text:
r administraverat, in solutum inconsulte dedit: ad suam aetutela deberi, reputatis et cum quantitate fructuum perceptorum coadulescenti iussit fundum restitversus petentem pretium quasi ex causa iudicati adulescens habere pot
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nc̃cenam. ĩ si origo contrs¬
tus it̃ constitit ut infinand̾
urno om̃imo emptor damp¬
no afficiendus: ¶E xhedic¬
to nua pp̃ria acco urcauco p¬
minorsin debitum soluit crea
ca cx q̃ uur ciuili repeto mua
ticorsitalis intuciat iiucis
ciupranda sit restituco ⁊po p¬
cius cui id ip̃m nomatim ma¬

Expanded text:
 nam et si origo contractus ita constitit, ut infirmanda ui, non omnimodo emptor damno adficiendus est. Ex hoc edicto nulla propria actio uel cautio pminor si non debitum soluerit ex ea causa, ex qua iure ciuili repetitio non titio. Si talis interueniat iuuenis, cui praestanda sit restitutio, ipso posocuratori eius, cui id ipsum nominatim ma
Abbreviated transcription (Latin):
sier causa iudicti solutamer
restituendam. s di int̾z ip̃ius
corpora pocius h̾re ⁊ putom
terdum ꝑmittenoum .i. si g̃
ande dapm sit mioris. ¶In
dotis quo modo miri subir¬
intur: si ult̃ uiros prĩonir
totum priomum circum sc¬
ripta indotem dedit. Nuc
subucmaturan ⁊ delinqnti¬
fecit mir depoita. ur cõmoda¬
ta. ul.alias incontr̃tu. aei sõ

Expanded text:
ex causa iudicati solutam ei restituendam. sed interest ipsius corpora potius habere: et puto interdum permittendum, id est si grande damnum sit minoris. In dotis quoque modo muliur, si ultra uires patrimonii uel totum patrimonium circumscripta in dotem dedit. Nuncsubueniatur, an etiam delinquentifecit in re deposita uel commodata uel alias in
Abbreviated transcription (Latin):
subuenicturnam ⁊ si furtõ
fecitur dapͥm imuria dedit᷑
ni subuemeturei. s sicumda.
ipno dato confiti posiit. ne
dupli tñatur mauut neg̃ir:
mł solum restituendus sit.
ut ꝓconfessohatur ergo ꝗ giy
potuit ꝓfure dap̃m decide ma¬
gis qͣm accom dupli ur qͣru¬
dibi subuẽmi. ur simãitus sit.
puto restitom nonbndam.
est .n. deuictum ñ modicumñã
⁊ sicut aduitium mior com¬
mifit ciñsubuemctur. Pa¬
pin.ait simaior ãmis. xxy. m¬

Expanded text:
subuenietur. nam et si furtum fecit uel damnum iniuria dedit, non ei subuenietur. sed si, cum ex damno dato confiteri possit ne dupli teneatur, maluit negare: in hoc solum restituendus sit, ut pro confesso habeatur. ergo et si potuit pro fure damnum decidere magis quam actionem dupli uel qusibi subueniri, uel si maritus, puto restitutionem non habendam: est enim delictum non modicum. nam et si adulterium minor commisit, ei non subuenitur. Papinianus ait, si maior annis
Abbreviated transcription (Latin):
captiee poant̾ui ¶It noresti¬
tuetur ꝗ sõbrie iem suama¬
dim̃tns. occone dampi non
inconsulte accntis s fatore¬
lit restituinec eĩ cuntus da̾pͥ¬
i restitom indulgs inc̾o¬

Expanded text:
capti esse proponantur. Item non restituetur, qui sobrie rem suam administrans occasione damni non inconsulte accidentis, sed fato uelit restitui: nec enim euentus damni restitutionem indulget,
Abbreviated transcription (Latin):
dicͣtis ⁊ fructus eaꝵ.¶Sz impͣ¬
lem quidtur fecisse. ⁊ in male
fidei possõrib at qn senatus
denus ⁊ lecutus q seyrdes exis¬
tĩant. insi forte adeas nes refĩ¬
mus quas disthi cxpedierat q̃
trio petitoris qlemꝯputonem
ncipius rei ⁊ fructuum. an p̃cu
ausurax post motam ⁊trousiã¬

Expanded text:
fructus earum. sed impelerem idem uidetur fecisse et in malae fidei possessoribus: atquin senatus de his est locutus qui se heredes existimant. nisi forte ad eas res referemus, quas distrahi expedierat, qutrio petitoris, qualem computationem ipsius rei et fructuum an pretii et usurarum post motam controuersia
Abbreviated transcription (Latin):
os. iutem qui uist̾s cãs hĩussiit
q̃rrona ad seꝑtine existrassẽt
usq adcodumtar̃t quol ocup¬
lccõres ercare fc̃ieent. ¶Peti¬
tam ⁊ fisco ħ̾rdittem ercote¬
pore existiandum ẽc quo prmm̃
scierit quis qr eam asc pcti .i.

Expanded text:
os autem, qui iustas causas habuissent, quare bona ad se pertinere existimassent, usque eo dumtaxat, quo locupletiores ex ea re facti essent.Petitam autem fisco hereditatem ex eo tempore existimandum esse, quo primum scierit quisque eam a se peti, id
Abbreviated transcription (Latin):
ait utizinich̾ restituendumd
illodubitat utr̃ totum anꝑtẽ
restituendam dicatputo ture
siouum mintegrum no ee res¬
tituendum s ꝓtemeius dimi¬
diam. ¶Qaut quis ex ħrditte
croguit utr̃ totum decedat an
ũop rit̾a prĩomieius utputͣ
penu hrditaum ebibit utr̃
totum hrdicti expssum fãtir
anaud ex priomo eius ut in
io fc̃us locuplecor uidatur q
solebat ip̃e crogre añ delata
h̾rdittem ut siꝗs lacius ꝯt̃p¬

Expanded text:
ait utique nonnihil restituendum, de illo dubitat, utrum totum an partem restituendam dicat: puto tamen residuum integrum non esse restituendum, sed partem eius dimidiam.Quod autem quis ex hereditate erogauit, utrum totum decedat an uero pro rata patrimonii eius? ut puta penum hereditarium ebibit: utrum totum hereditati expensum feratur an aliquid et patrimonio eius? ut in id factus locupletior uideatur, quod solebat ipse erogare ante delatam hereditatem: ut si quid lautius
Abbreviated transcription (Latin):
pidaiunt pdidint dum resua
de abuti putant ñ prabũt
nec sidonaiunt locuplecores
fc̃iutõbuntur ꝙͣius adremu¬
nandum sibi aliꝙ̃ nͣlit̃ obi¬

Expanded text:
pidauerunt perdiderunt, dum re sua se abuti putant, non praestabunt. nec si donauerint, locupletiores facti uidebuntur, quamuis ad remunerandum sibi aliquem naturaliter obl
Abbreviated transcription (Latin):
quun debitum exegit restitue¬
Dsturum qui nodebitum solut
¶S ⁊ sires sit rechioita ẜutueth
fusum:sr ⁊si obuendc̃onem
obstritus sitemptoripossorh¬
redit̃tis dñdum erit. ꝓspiciei
caucõne. ¶Restitũeautemp̃¬
ria debebit possõr ⁊ sipdite zĩt¬

Expanded text:
ndebitum exegit restitueaturum quod non debitum solvit. Sed si res sit redhibita, hic utique et Sed et si ob uenditionem obstrictus sit emptori possessor hereditatis, dicendum erit prospici ei cautione.Restituere autem pretia debebit possessor, etsi deperdit
Abbreviated transcription (Latin):
nut. qũiturutꝵ cum sua nat¬
⁊ iuł .u.ui.di. scrib̾. simplum
sosutuꝵ ¶ Id recteut. sinoxli
uido condmp̈tus sit possorde¬
funttoñposse cum dectñtem

Expanded text:
ur, utrum cum sua natplum soluturum.Idem recte ait, si noxali iudicio condemnatus sit possessor defuncto, non posse eum dedentem
Abbreviated transcription (Latin):
iebat por dẽcessiss. ¶Etͣcum
pccia darctur ut alid fiẽt qͣm¬
diu impndñti ẽe an futurur
c̃e: cess.abit oblig̃o cum ñocer¬
tum ee cepiss futurum idno
ec̃ obugͥb̃r qui accepiss uluti

Expanded text:
iebat prior decessisset. et cum pecunia daretur, ut aliquid fieret, quamdiu in pendenti esset, an id futurum esset, cessabit obligatio: cum uero certum esse coepisset futurum id non esse, obligabitur qui accepisset:
Abbreviated transcription (Latin):
ttem dantis numi sunt ꝯsup¬
ti ¶Nam̃ si ego qi depons tibi
dedo. tu qiͣ mutuum accipias
nec depoitum nec mutuum ÷.
su consumptis nũmis ꝯdedin
gñdoli excepedne locus erit.

Expanded text:
tatem dantis nummi sunt consumpti.Si ego quasi deponens tibi dedero, tu quasi mutuam accipias, nec depositum nec mutuum estsu consumptis nummis condictioni sine doli exceptione locus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
fet ut ex poit fed confinetur
uluti si demtibi mutuos nũ¬
mos ut si ꝯdico aliqua extit¬
it cui fiant sisqr michi obli¬
gtus¶Id silegtam pccia
is ex die aditesrditt᷑is uide¬
turnium finire ut cclita pec¬
cuma petipossit. namiurart
obligo. cet̾m s in diem ur cõ¬

Expanded text:
et, ut ex post facto confirmetur: ueluti si dem tibi mutuos nummos, ut, si condicio aliqua exstiterit, tui fiant sisque mihi obligatus: item si legatam pecuniam is ex die aditae hereditatis uidentur nummi fuisse, ut credita pecunia peti possit. nam Iulianobligatio: ceterum si in diem
Abbreviated transcription (Latin):
erstipiulando sibi acquirit.¬
¶Sinumos meos  tuonomine
dedouelud tuos ab sũte te ⁊ ig¬
norante aristo scribit acquiri
smam nec dubit᷑ri qn sim ea¬
tua dedo tͥ acquiratur obligo
cum cotidic cͥclitun pc̃ciam M¬
utuam ab auo poscamus ut
nr̃o nomic editor numet fut¬
uro debitorinro. ¶Oepõuiap̾

Expanded text:
stipulando sibi adquirit.Si nummos meos tuo nomine dedero uelut tuos absente te et ignorante, Aristo scribit adquiri sententiam nec dubitari, quin, si meatua dedero, tibi adquiritur obligatio, cum cottidie credituri pecuniam mutuam ab alio poscamus, ut nostro nomine creditor ‹numer›et futuro debitori nostro.Deposui apud
Abbreviated transcription (Latin):
nesitum si cͥditor ab empto
xpigoris p̃cium ꝯẜuare ñ pot¬
niss andebitor deuie libatus
ẽer putam sulła culpa imputͣ¬
ricditori possit mane debito¬
rem obugtum qr ex nccitte fa¬
tta undc̃onoubat debitorem
pignus ueĩss reliqum deb̃tor
euiccom rei redireaduñdito

Expanded text:
emptore pignoris pretium seruare non potuisset, an debitor liberatus esset. putaui, si nulla culpa imputari creditori possit, manere debitorem obligatum, quia ex necessitate facta uenditio non liberat debitorem pignus uenisset, reliquum debitor euictionem rei redire ad uendito
Abbreviated transcription (Latin):
ditore pignus undidit cuis¬
q p̃cium priori editori souiit
emptoripotit offr̃i ꝙad alui
c̾clitorem de numis eius pu¬
enit ⁊ usure mecli tp̃ris ni¬
ch̾ .n. int̾ debitor pignus da¬
tum undidit an denuo pigo¬

Expanded text:
ditore pignus vendiderit eiusque pretium priori creditori solverit, emptori poterit offerri quod ad alium creditorem de nummis eius pervenit et usurae medii temporis: nihil enim interest, debitor pignus datum vendidit an denuo pign
Abbreviated transcription (Latin):
ad dñm iri di necdum pigo eu¬
ittumdnn urad emptorem
post cuictom iye debitorutiu
ictone tuetur. ne cealiena iac¬
tura sibi iucratquirat. nam ⁊
gimnores fructus forte petñs
a froiuissore citor abstulit un¬
uisos inꝙͣtittem debitam accep

Expanded text:
ad dominum rei, si necdum pignus euictum est, uel ad emptorem post euictionem ipsi debitor utili actione tenetur, ne ex aliena iactura sibi lucrum adquirat. nam et si maiores fructus forte petens a possessore creditor abstulit, uniuersos in quantitatem debitam accep
Abbreviated transcription (Latin):
a auiqs fuit cepena enrioga ta
cuius restitucom impet̾uit. ib
alo usucaptum erronis que
nerant a dempta ꝓbatum fũ¬
it. sue ce restituend. Tur¬
iquis tico leguersi mortis sue
to fidromissum abcoreuitu
prare cogiturs marceu ndt qͥs
.n. dubitauit salua legtoru¬

Expanded text:
a aliquis fuit ex poena ei irrogata, cuius restitutionem impetrauit, ab alio usurpatum ex bonis, quae non erant adempta, probatum fuerit, suae causae restituenduquis Titio legauerit, si mortis suaeto: fideicommissum ab eo relictum praestare cogitur. Marcellus notat: quis enim dubitabit salua legatoru
Abbreviated transcription (Latin):
it. u̾mã si qͣ ut solet int̃b̾na
cauponał in qͣ alia pudori su
passim br sñ delectu ñ siq̃ ad¬
ult̾is r stupͣtorib se ꝯmiccit
ẜq̃ incem ꝓsticute sustin.
accepta se. ꝯmiscunt ñ indetur
buisse hus dnu̾ariñ solum

Expanded text:
iam si qua ut adsolet in taberna cauponia vel qua alia pudori suopassim, hoc est sine dilectu: non si qua adulteris vel stupratoribus se commitvicem prostitutae sustinet. accepta commiscuit, non videtur buisse his connumerari. Non solum
Abbreviated transcription (Latin):
alc̾ius ⁊ fco ñ sen a denire su¬
oigoret s cassi igoranciã sa¬
biñ ĩ accipiendam crtimͣsse
rest ñ depdici ⁊ niium socur
ne negat᷑ ꝓdesse fciũo igorã¬
ciam ꝓdesse ostat. Perenciꝰ¬

Expanded text:
an de iure suo ignorat. Sed Cassius ignorantiam Sabinum ita accipiendam existimasse refert non deperditi et nimium securine negatur prodesse: facti vero ignorantiam prodesse constat. Terenti
Abbreviated transcription (Latin):
pbabat nec testes ꝓlucebat s
testimonus utiuolebat qba
põ me locus ñ 3. nam ip̃os int̾¬
relegaretur. Gabino quoq¬
ba rescripsit. ania auctoritas
p̾sñcium cestrum alia cestim¬
oma q̃ recit̾ri sob̃it cecum ergo
delib̾aut si retin̾e cos uelis tos
cis impiroia. Nege itia
de in canetur ne hc̃ lege in reu
testimontum dr̃e lic̾et ꝗ se ab
co pente ne cius lib̃auit.¶Q¬
ue impubes crunt. ¶Quiq in¬
ue aobestias ut depugnars¬
faciat fecit ue. ¶Qmnue obce¬

Expanded text:
babat nec testes producebat, sed testimoniis uti uolebat, quibus apud me locus non est nam ipsos interrelegaretur'. Gabinio quoqba rescripsit: "Alia est auctoritas praesentium testium, alia testimoniorum quae recitari solent: tecum ergo delibera, ut, si retinere eos velis, des eis impendia". Lege Iulia de vi cavetur, ne hac lege in reum testimonium dicere liceret, qui se ab eo parenteve eius liberaverit, quive impuberes erunt, quique ive ad bestias, ut depugnet, sfaciat feceritve, quive ob te
Abbreviated transcription (Latin):
destius ÷ hunismocli nupcns ab¬
stin̾e. ¶Nunc uideamus quo¬
mo nou̾ca ⁊ priugna ⁊ socrus
⁊ mirus inclłigatur. ut sciamꝰ
qus ñ liceat duc̾e̾ qdam nou̾c¬
am ꝑ sc pr̃is uxorem ⁊ nurum
filii uxorem ⁊ priingnam uxo¬
ris ex alio m̃rico fiłam inlłg
as duce̾ ñ pot̾it. nec mir̃. ña ⁊is

Expanded text:
uptiis abstinere. Nunc videamus, quomodo noverca et privigna et socrus et nurus intellegantur, ut sciamus, quas non liceat ducere. quidam novercam per se patris uxorem et nurum filii uxorem et privignam uxoris ex alio marito filiam intelas ducere non poterit: non mirum, nam et is
Abbreviated transcription (Latin):
it fiuł disoluco debico postea i¬
gnarus it̾m soluit uł ercepcẽe
cutus errore gas peccumas repc̃¬
plus debico psoluit uliam so¬
lucͣm peccuniam ꝑcrrorem repe¬
cita sołone dep̃iroit uł cucus er¬
ceptõne suam nesciens ꝓiecit
affirm̃tum uł soluisse in debit̃
ario fuo de rcu̾c̃ce nsiurand̾
in fr̃x prius ip̃o ꝓ calum pniai¬
uranceut iuder iuram̃ci fcõm
secutus ĩ suam sini̾am possit f

Expanded text:
it, sed vel dissoluto debito postea ignarus iterum solvit vel exceptione tutus errore eius pecunias depenplus debito persolvit vel iam solutam pecuniam per errorem repetita solutione dependit vel tutus exceptione suam nesciens proieciadfirmant vel solvisse debita ario suo de rei ueritate iusiurandum ferre, prius ipso pro calumnia iurante, ut iudex iuramenti fidem se
Abbreviated transcription (Latin):
bibi quo cestes possunt᷑ ñ so¬
lum incrimialib cãĩs s ĩ inpe¬
ccumariis licib sic ubires po¬
stulat ⁊̃ hii qbo ñ inc̾clicicur ce¬
stimonium noc ulla legearoic¬
iento testimomia ercuantur.
¶Quamqͣm qbrdam legib ã¬
um̾um testium qm necc̃arui¬

Expanded text:
beri quoque testes possunt non solum in criminalibus causis, sed etiam in pecuniariis litibus sicubi res postulat, ex his quibus non interdicitur testimonium nec ulla lege a dicendo testimonio excusantur. Quamquam quibusdam legibus amumerum testium, quem necessari
Abbreviated transcription (Latin):
michi attonem quadruplur
tñebatur post animuom si¬
plum. ⁊ si postannum cum
com̃roati agͣmprare michi
q̃ruplum derebit nam qui ai¬
tius nega admistnda suscipit

Expanded text:
mihi actione in quadruplum tenebatur, post annum uero in simplum, etsi post annum cum eo mandati agam, praestare mihi quadruplum debebit: nam qui alterius negotia administranda suscipit,
Abbreviated transcription (Latin):
plene defñoit. ¶Qmi int̾rog̃¬
tus hrdem se pend̾it nec adiece¬
rit er qua ꝑte erasse uendissed¬
iõrdum⁊ nsi forte ita int̾roge
quis cog̃cur pnde ucrum er test¬
m̃to hrs sit. ⁊utrum suo nõi¬
quos suo uurisbiectos ht ul
pereum cuih̾rs crtit̾it summ¬
atim igit᷑ p̾torꝯgnosc̾e debebit

Expanded text:
ndit. Qui interrogatus heredem se responderit nec adiecerit ex qua parte, ex asse respondisse dicendum est, nisi forte ita interrogequis cogatur respondere, utrum ex testamento heres sit, et utrum suo nomieos quos suo iuri subiectos habet uel per eum cui heres extitit. summatim igitur praetor cognoscere debebit,
Abbreviated transcription (Latin):
istis siquid̃ ꝯtemplatõe fruc¬
tuarn ali quid relictũ ei uel
donatum ⁊ ip̃i adquiret.siuͦ
sius suiadquintur dño. nec
distingimus uñ cognitum

Expanded text:
istis, si quidem contemplatione fructuarii aliquid ei relictum vel donatum est, ipsi adquiret: sin vero ipsius servi, adquiretur domino, nec distinguimus, unde cognitum
Abbreviated transcription (Latin):
exopa sua acquirit rex refro¬
ctuarnad eum ꝑtinet siue
stipuietur siue eius posẜo fu¬
exit tradita si uero h̾rs insti¬
tutussit uellegatumaccep¬
it ⁊ labeo clistingint cuius

Expanded text:
era sua adquirit uel ex re fructuarii, ad eum pertinet, siue stipuletur siue ei possessio fuerit tradita. si uero heres institutus sit uel legatum acceperit, Labeo distinguit, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
bit impecdire. fructuarrũ ita
utentem. ne det̾iorẽ eius utẽ¬
tẽ ꝯdõem faciat. ¶De quib¬
dã plane ctubitat᷑. sieuuti ꝓ¬
hibeat an iure idfaciat utp¬
id̃ ⁊ inserus ⁊ incuppis⁊ ĩ cãdi
⁊ mamphoris putant. Id̃ et

Expanded text:
bit impedire fructuarium ita utentem, ne deteriorem eius condicionem faciat. de quibusdam plane dubitatur, si eum uti prohibeat, an iure id faciat: ut pidem et in seriis et in cuppis et in cadis et amphoris putant: idem
Abbreviated transcription (Latin):
debebit plane denegari usu̾ᷤ
f᷑ psecutio si ei qui noxe ac¬
cepit utis estimatio ñ offerã
a fructuario. GSi ꝗs fuuc¬
E priores ad fructuarium ꝑti
ta legari ut ei fuitus impo¬
nat᷑ que alt̾i insule b̾rditaĩ¬
e delratur. hoc modo si ille ⁊¬
hrdi meo ꝓmisit ꝑ se ñ fore
quo alcius ea edificia tollã¬

Expanded text:
debebit plane denegari usus fructus persecutio, si ei qui noxae accepit litis aestimatio non offeratur a fructuario.Si quet priores ad fructuarium pertta legari, ut ei seruitus imponatur, quae alteri insulae hereditariae debeatur, hoc modo: 'Si ille heredi meo promiserit per se non fore, quo altius e‹a› aedificia tollan
Abbreviated transcription (Latin):
frea plane posse uendicare.
rumuti nã silibrium iusmit¬
tat ⁊ quallũ ⁊ calce portare
cogit. s hystrionẽ balneatorẽ
faciat. ł de symphonia mtr
ensẽ ł de palestria st̃corandiᷤᷤ
latrinis ꝓponat abutiurdebr
ꝓprietate. sufficienter & ale

Expanded text:
fixa plane posse vindicare. rum uti: nam si librarium rus mittat et qualum et calcem portare cogat, histrionem balniatorem faciat, iensem, uel de palaestra stercorandis latrinis praeponat, abuti uidebitur proprietate.Sufficienter autem alere
Abbreviated transcription (Latin):
tr eez de. alimtis tñsactum au
delite fuiss tñsaccõ uase in co¬
sulto ptore ñ pot̾. ne c̾cumue¬
matur orofingi .n. utes pote¬
runt ut tnͣsacco ⁊̃ citͣpretorie¬

Expanded text:
t de alimentis, transactum autem de lite fuisset: transactio valere inconsulto praetore non potest, ne circumveniatur oratio. fingi enim lites poterunt, ut transactio etiam citra praetori
Abbreviated transcription (Latin):
ur appuare potit. ¶ Si fid̾us¬
sor conuñtus. ⁊ conompna¬
tus fiuss. ⁊ mor reus tñsegie¬
set cum co cuicrat fidussor
condmp̃tus. an transaccon
aleat. queritur. ⁊ putouase
adũsus fiduissorem dissolu¬
tus transegit. ⁊ si transacco
no punt rem iudicatamtũ
tam ut inde sit ⁊ edictumet

Expanded text:
fideiussor conventus et condemnatus fuisset, mox reus transegisset cum eo, cui erat fideiussor condemnatus: an transactio valeat quaeritur: et puto valere, adversus fideiussorem dissolutus transegit, etsi transactio non peremit rem iudicatam, tam, ut inde sit et dictum et
Abbreviated transcription (Latin):
xpetate eius q tͣnsigit. irbi¬
t̃ndus z ⁊ ualitirdine. nam
alias cumpuo. ix cum uiue¬
ne. ar cum señetransigi palar
⁊sconstat .ii. alimenta cum ui¬

Expanded text:
aetate eius, qui transigit, arbitrandus est et valetudine: nam alias cum puero, alias cum iuvene, alias cum sene transigi palam est: constat enim alimenta cum vi
Abbreviated transcription (Latin):
s idm constitui oporte labõ
scrib̃. ⁊ suurutimur. ¶Cau¬
ponesaut ⁊ stabuiaios cqre
cos accipimus qui caupoͬm
ur stabim excent. institores¬
ue coꝵ.cetex siquis opa mod¬
iastĩna flingitur ñ ꝯtinctͣa u
puta atrian ⁊ focau.⁊ hus filos

Expanded text:
sed idem constitui oportere Labeo scribit, et hoc iure utimur.Caupones autem et stabularios aeque eos accipiemus, qui cauponam uel stabulum exercent, institoresue eorum. ceterum si qui opera mediastini fungitur, non continetur, ut puta atriarii et focarii et his
Abbreviated transcription (Latin):
noumorpssus. auit ⁊ pigr¬
icia surgsroi urinam faciat
sin & iuco uesice couettum
humorem otin̾e ñ pot. ñ qr
urinam in lecto facit. s qr
uicosam uesicam h redib̾i

Expanded text:
noque pressus aut etiam pigritia surgendi urinam faciat: sin autem uitio uesicae collectum umorem continere non potest, non quia urinam in lecto facit, sed quia uitiosam uesicam habet, redhiberi
Abbreviated transcription (Latin):
cõnes suas ñz regressus gla¬
idus nisi sciens uñditor i¬
orbum ꝯsulto reticuit tunc
.n. dandam ecde dolo .m. repl¬
icõm. ¶ Si nõiatim morb ex¬
ceptus ñ sit tar tñ morbo sit
ꝗ om̃ĩbꝰ potuit appere utput̃
cem eurdñtem ⁊ ꝑiculosamh¬
abebat uł incapite ur in alia
tum edisum curil. ꝓbaand est
quenequis igorauit

Expanded text:
iones suas non est regressus dandus, nisi sciens uenditor morbum consulto reticuit: tunc enim dandam esse de dolo malo replicationem.Si nominatim morbus exceptus non sit, talis tamen morbus sit, qui omnibus potuit apparere ut puta icem euidentem et periculosam habebat uel in capite uel in alia tum aedilium probandum est, quae quis ignorauit
Abbreviated transcription (Latin):
i cũ ẜuitus michi ꝑ plures
fundos defetu mnedĩ fund̾
acquisiu man̾e ẜuitutem
tur quociens utiea is ad ꝙ ꝑ
⁊uitimũ iter debeat. Procł.

Expanded text:
 cum seruitus mihi per plures fundos deberetur, medium fundum adquisiui, manere seruitutem tur, quotiens uti ea is ad quem et ultimum iter debeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dusus meusoremquia: er
uendico accom adũsus qp¬
torem ubi ⁊ hic emptorso
ip utdm adhibit mensor
fraudaint memrenunciaci¬
onc temcum siobhoc deiid¬
si a iudice adhibito mensor¬
dtra merenunciau̾t dolom¬
alo dubicatan tom michi
debeat ꝗd magis admiccit.
¶Danc accõm hrdi smilib

Expanded text:
sus mensorem, quia est ex vendito actio adversus emptorem, nisi et hic emptor soicium adhibitus mensor fraudaverit me in renuntiatione, teneri eum, si ob hoc de iudsi a iudice adhibitus contra me renuntiaverit dolo malo, dubitat, an teneri mihi debeat? quod magis admittit. Hanc ac
Abbreviated transcription (Latin):
raz. ¶Sifundus omis no¬
bis sit ⁊ pignoridatus  am
ri manebit q̃ si adiudicat
fu̾̃it. nam ⁊ sipars sccio tra¬
dita fuisset integrum man̾¬
ccarbitrum autemom̃i duui¬
idundo ⁊obhoc minoris par¬
tem cristimare debe ꝙ er pact
tem suam pignori dedit ⁊¬
ꝯm̃ididundo agere ceꝑit ꝑ¬
ignoraticia crcipcone eum
cepcõne usus non fuo ofaciũ
gnoris quodsi adiudicai̾ut
iuder michi tͣntidumt̾rat me
ꝯdempnet.q̈nto pluris pig¬
nus sit quam peccuma c̾or¬
ta ⁊ debitorem a me iubeacli
liban. ¶O ffico iudicis q̃ ta¬
lis adiudicaco ficri pot̾ut al¬
tifundum alt̾ usumfructur¬

Expanded text:
.Si fundus communis nobis sit, sed pignori datus a meri manebit, etiamsi adiudicatus fuerit: nam et si pars socio tradita fuisset, integrum maneret. arbitrum autem communi diuidundo hoc minoris partem aestimare debere, quod ex pactotem suam mihi pignori dederit iuidundo agere coeperit, pigneraticia exceptione eum ceptione usus non fuero, officium gnoris: quod si adiudicauerit iudex mihi, tanti dumtaxat me condemnet, quanto pluris pignus sit quam pecunia credita, et debitorem a me iubeat liberari.Officio iudicis etiam talis adiudicatio fieri potest, ut alteri fundum, alteri usum fructu
Abbreviated transcription (Latin):
fcũrum. cetera ꝙ feurum q̃ ĩ
ir si sa faceret. ¶Recte x faci¬
ent ⁊ hr̃s ⁊ legatarius qua¬
liscumꝙ res sit. cum frui ing¬
pit legatanus si meũ iñ tes¬
tatum redegerit ut uide
possit appere̾ an ⁊ quatimis
rem peiorẽ legatarius fece¬
ne de hoccaiut siquis nõ
umi bom arbitratiutatur
ꝯmritẽtur stipło statĩ nec
expectabimr ut amiitat᷑ us
uir bon. arbitratur. aliam
de usuf. restituendo quar

Expanded text:
urum ceteraque facturum, quae in re sua faceret. Recte autem facient et heres et legatarius, qualis res sit, cum frui incipit legatarius, si in testatum redegerint: ut iposs‹i›t apparere, an et quatenus rem peiorem legatarius fecene de hoc caueri, ut, si quis non uiri boni arbitratu utatur, committ‹a›tur stipulatio statim, nec expectabimus, ut amittatur usvir bonus arbitrabitur, aliam de usu fructu restituendo: quar
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti ut equo dumtarat.i
ut c̾tũ tpõdus uehatur. ł res
ille tñsducant᷑. aut carbopor¬
tetur. ¶Intualladier ⁊ho¬
rar non ad temporisean.. S
ad modum ꝑtinent. iure cõ¬
stitate fuitutis Iõ.

Expanded text:
ueluti ut equo dumtaxat uel ut certum pondus uehatur uel grex ille transducatur aut carbo portetur.Interualla dierum et horarum non ad temporis causam, sed ad modum pertinent iure constitutae seruitutis.
Abbreviated transcription (Latin):
S si tota naiuis lcc̃tasit qui
condux̃ exconducto ⁊ dercbr
que desunt. ag̾e potest. siuor
espfãndas nauta condurit.
eri ccto conucieturs⁊ si g̈tis res
ti agipotuisse miratur igitur

Expanded text:
 si tota navis locata sit, qui conduxit ex conducto etiam de rebus quae desunt agere potest: si vero res perferendas nauta conduxit, ex locato convenietur: sed si gratis res ti agi potuisse. miratur igitur,
Abbreviated transcription (Latin):
f. hat stipulantup̃i usufro¬
ctuario obligab̾r qr ut ei ser¬
uiis tar stipulari possit usi
pr̃are dicend̾ sĩ ei soluatur
fructuario adqri. ¶ Interõ
tũ impendenti cuiadqrat
iste fructuarius ẜuus utputa

Expanded text:
fructum habet stipulanti, ipsi usufructuario obligabitur, quia ut ei servus talis stipulari possit, usipraestitum, dicendum, si ei soluatur, fructuario adquiri. Interdum tamen in pendenti est, cui adquirat iste fructuarius seruus: ut puta
Abbreviated transcription (Latin):
a me fructuario aducat me
ñ obligan̾it ⁊ rriliter diffinit
quisquis ab auostipulado
cat. ¶Si duos fructuarioᷤ
pponas ⁊ exalt̾ius reẜuussit

Expanded text:
a me fructuario conducat, me non obligabit. et regulariter definiit: quod quis ab alio stipulando cat. Si duos fructuarios proponas et ex alterius re seruus sit
Abbreviated transcription (Latin):
bit. siqͥ sic dedo qĩ ad ħpenes me
rectlidit. s nec recłlidit. aluro
c̃ .n. redd̾e ai̾uo qĩ desuodare.
¶Sipctia apud teabinicort̃ ie¬
gedepõitaut si tuuoluisses ut

Expanded text:
idem sic dedero quasi ad hoc penes me reddidit, sed nec reddidit: aliud est enim reddere, aliud quasi de suo dare. Si pecunia apud te ab initio hac lege deposita sit, ut si uoluisses ut
Abbreviated transcription (Latin):
dauo ut remabaliquo meon
medepone iussis apub̃tum⁊
ut piculo tuo ap̃ eum depõm
curñsit mandati attoñ uido¬
t̾m si dolofecit is qui depõitũ
suscepit. s siñfecit est tñ ap¬

Expanded text:
dauero, ut rem ab aliquo meo nme deponere iusseris apud libertum tut periculo tuo apud eum deponam, cur non sit mandati actio, notum si dolo fecit is qui depositum suscepit, sed et si non fecit, est ta
Abbreviated transcription (Latin):
¶Id pompscrib ⁊ sidemeis sor
controusus sit compinissum.
⁊ detepenam sim stipłatusui
titor fuit qstiplatus⁊ poss di¬
ciplenumẽe compmissumqr
is qui conuenitur tutusz ulti
ficit excepcom hr̃e. ut arbiter
dius li .ii. dicit. qui uidi cis p¬
tes sustepit ancmz se sua sẽ¬
cua controusus impoitur
int̾uenitut cxꝑͣntur. an cõ¬
siuo suo ur autt̃e discutilit¬
em patentur no uidtur arbi¬
siertitũra sit. nec ꝓfr̾ possit.¬
spacium ci ad ꝓñciandum

Expanded text:
ius scribit, si de meis solis controuersiis sit compromissum et de te poenam sim stipulatus, titor ‹fuit› qui stipulatus est, possit dici plenum esse compromissum, quia is qui conuenitur tutus est ficit exceptionem habere, ut arbiter dius libro nono dicit, qui iudicis partes suscepit finemque se sua sententia controuersiis impositurum interuenit, ut experiretur, an consilio suo uel auctoritate discuti litem paterentur, non uidetur arbisi exitura sit nec proferri possit.spatium ei ad pronuntiandum
Abbreviated transcription (Latin):
pconsul idagit:.
dum duriorẽ nob̾ constitui
nandorem auum nob adus¬
arium suolcco substituit. id¬
qz data oꝑam fudem niam¬

Expanded text:
consul id agit, dum duriorem nobis constitui nando rem alium nobis aduersarium suo loco substituerit idque data opera in fraudem n
Abbreviated transcription (Latin):
lã ł nauẽ fabricandã pot̾it.ad
boc oꝑis uti usuari necoffẽ¬
det. ulla sab̾ sm̃a ancille usu
dato adlanficui eam ñ ad
mitti nec ex oꝑis m̃cedẽ capi
sslanã fac̾e iure cogetur.
sͥ .n. facere uidet᷑. qui ñ oꝑaᷤ

Expanded text:
l navem fabricandam, poterit ad haec operis uti usuarii: nec offendetur illa Sabini sententia ancillae usu dato ad lanificium eam non mitti nec ex operis mercedem capi, sed sibi lanam facere iure cogere: sibi enim facere videtur, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
lan̾a m agnns n lacte ufur¬
hoo ⁊̃ amplius modico lacte u
usus irunquat᷑ oem̃ usũ hal¬
rebit ⁊ ad arand̾ ⁊ ad cetera
quor legato usu uidend̾ ne ⁊
donare possit ⁊ aduehendu
subiugo uti. ⁊ si forte auriga

Expanded text:
lana neque agnis neque lacte usurhoc amplius etiam modico lacte ususus relinquatur, omnem usum habebit et ad arandum et ad cetera, quoque legato usu uidendum, ne et domare possit et ad uehendum sub iugo uti. et si forte auriga
Abbreviated transcription (Latin):
xxipiat oũ ipẽ quor mhitat
ñ erit ei muidendũ. quid .n.
sitam spaciose domꝰ usus ait̾
relictus hõi mediocruit porti¬
quos loco ẜuoꝵ in opis ht̃.
tare quint muciꝰ primus
carendum foret. ⁊̃ cũutiuit

Expanded text:
ipiat, dum ipse quoque inhabitat, non erit ei invidendum: quid enim si tam spatiosae domus usus sit relictus homini mediocri, ut portiquos loco servorum in operis abitare Quintus Mucius primus carendum foret, cum uti vult
Abbreviated transcription (Latin):
is dicat aubiee maioremptẽ
torem fidizmissum prariubit
petitur. ¶Gractatum est deere
alieno sim ca puincia ubi fidi¬
ꝯmissum petitur plus erit eris
aliem.an qi maiorps. alibi edr
prescripcolecum hr̃et. s ⁊ hic
omen cum nlocisit es alienu
s unius ur facuitum. es eni
auenum priomium totum mi¬
nuere constititͤ to loa fac̃ulĩtos
quid tu si forte ctis honbrdes
tinatum sit ioprionum ut
puta auintis prandis que

Expanded text:
 dicat alibi esse maiorem partem torem fideicommissum praestari, ubi petitur.Tractatum est de aere alieno: si in ea prouincia, ubi fideicommissum petitur, plus esset aeris alieni, an quasi maior pars alibi esset, praescriptio locum haberet. sed et hic omen, cum non loci sit aes alienum, sed uniuersarum facultatium: aes enim alienum patrimonium totum imminuere constitit, non certi loci facultates. quid tamen si forte certis oneribus destinatum si‹t› id patrimonium, ut puta alimentis praestandis quae
Abbreviated transcription (Latin):
tem retiñe ñ potuit. ¶ Ip̃.
d̾m si obstatrir medicamẽ¬
tum ded̃it ⁊ in mulier pier¬
it lab̾o distingint ut siꝗde
suis manib supposuit ui de¬
at᷑ occidisse. sin u̾o ded̾it ut si¬
bi mulier offen in fc̃m acco¬

Expanded text:
. Item si obstetrix medicamentum dederit et inde mulier perierit, Labeo distinguit, ut, si quidem suis manibus supposuit, uideatur occidisse: sin uero dedit, ut sibi mulier offerret, in factum actio
Abbreviated transcription (Latin):
minem fame necau̾it in fa¬
ctum accõne tem̃ naciꝰ ait
¶Si suum meum catan¬
tem aitato equo effec̃is in
flumen p̾cipit᷑ri at io ho

Expanded text:
minem fame necauerit, in factum actione teneri Neratius ait. Si seruum meum equitantem concitato equo effeceris in flumen praecip
Abbreviated transcription (Latin):
po iacularent᷑ fuus ꝑ eum
locum tnsierit a qua cessat.
qr ñ debuit ꝑ campum iac¬
ulatorium it tempestine fa

Expanded text:
po iacularentur, servus per eum locum transierit, Aquilia cessat, quia non debuit per campum iaculatorium iter intempestive fa
Abbreviated transcription (Latin):
nc refre ñ est ncc̃e q̃ ler aqͥlia
plebicitum est cum cam aq¬
lio tribunꝰ plebis a plebe ro
alienum alienam ue qͣdru
lurum fu̾it tantum est da¬
re dño dampnas esto ⁊ qͣ. de¬
m̃um couetur ut adũsꝰ in¬
ficiantem in duplum accõ

Expanded text:
nc referre non est necesse. Quae lex Aquilia plebiscitum est, cum eam Aquilius tribunus plebis a plebe rogalienum alienamve quadruplurimi fuit, tantum aes dare domino damnas esto": et infra deinde cauetur, ut aduersus infitiantem in duplum actio
Abbreviated transcription (Latin):
inxulcacone einpanc̃to e
pugiles dum int̾ se c̾tant a
uo alium occroit. si ꝯdem in
publico cͥtammne aliꝰ alium
occrõit cessat acqua qr glie¬

Expanded text:
ione vel in Pancratio, vel pugiles dum inter se exercentur alius alium occiderit, si quidem in publico certamine alius alium occiderit, cessat Aquili
Abbreviated transcription (Latin):
taq si ẜuum cuum iatron¬
em in froiantem michi occi¬
do securus ero. Nam aduer¬
sus ꝑiculum naturalis ro
ꝑmittit se defende. ¶ler xii
tabularum furem nocte de¬
p̾hensum in acid̾e ꝑ mitcit
testificetur in t̾diu autẽ
tepͥhensum ita ꝑmitcit oc¬
cid̾e sus telo defendet se ut
tñ eque cum clamore testi
occrõit ñ dubitabͣr an lege
aqua ñ tencat᷑. ¶Smn aute
cum poss app̾h̃nt̾e maunt

Expanded text:
taque si seruum tuum latronem insidiantem mihi occidero, securus ero: nam aduersus periculum naturalis ratio permittit se defendere. Lex duodecim tabularum furem noctu deprehensum occidere permittittestificetur: interdiu autem deprehensum ita permittit occidere, si is se telo defendat, ut tamen aeque cum clamore testifocciderit, non dubitabitur, quin lege Aquilia non teneatur. sin autem cum posset adprehendere, maluit
Abbreviated transcription (Latin):
pulum in disciplina mul¬
to mag̾ igit᷑ de ecciso idem
erit dicñdum ꝓponit᷑ autẽ
in quid pu̾o discenti in ge¬
nuo filio famir. parum b̃n
facienti ꝙ demonstrau̾it fo¬
ria calcei c̾uicem ꝓcussit ut
tarat castigacõ est ocessa
docenti s lege aqua possea¬
gi ñ dubito. Nauł .r.

Expanded text:
pulum in disciplina: multo magis igitur in occiso idem erit dicendum. proponitur autem inquit, puero discenti ingenuo filio familias, parum bene facienti quod demonstraverit, forma calcei cervicem percussit, uttaxat castigatio concessa est docenti: sed lege Aquilia posse agi non dubito: Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
co qui fundum adiũctum
ptum qd impctͣndi dat fa¬
culcͣtem ⁊̃ accom ciuilem in¬
ducit. set cr̾ ordinem in t̾pe¬
⁊̃ de oportuitͣte lociprospicia¬
cur detrim̃tum. ¶ Senatus
ꝯsulco cauct᷑ ne usus sepul¬
sacõms usum accipiat. ¶p

Expanded text:
 qui fundum adiunctum ptum, quod impe trandi dat facultatem, etiam actionem ciuilem inducit, sed extra ordinem interpede opportunitate loci prospiciatur detrimentum. Senatus consulto cavetur, ne usus sepulersationis usum accipiat. P
Abbreviated transcription (Latin):
munꝯ ⁊ scriptos hrtes ca reᷤᷤ
ꝯtingit. sinemo scriptus:
hr̃s legitimos ue ognatoᷤᷤ
quosq suo ordine quo
succedunt .s. sumptus fu¬
neris arbitrantur pro fac¬
ultatib uł dignitate def¬
uncti. ¶Precor uł ma¬
gr̃atus mumcipales adf¬
imus sumptum dec̾nere

Expanded text:
 scriptos heredes ea res contingit: si nemo scriptus est, legitimos vel cognatos: quosque suo ordine quo succedunt. Sumptus funeris arbitrantur pro facultatibus vel dignitate defuncti. Praetor vel magistratus municipalis ad funus sumptum decernere
Abbreviated transcription (Latin):
sim ossa ueciꝰ mortui infre
aũ stacim int̾cco uci quo ꝓ¬
⁊ prea in ft̃m agere per quam
prohibitum no ec̃ in q̃m ꝯpu¬
tacõm cadit loci empti p̾ciu
an aũꝯductim̃ces. Item su
sccu p̾cium quem ꝗs nisico¬
actus ⁊. religosum fc̃urus n

Expanded text:
ssave mortui inferre aut statim interdicto uti, quo pet postea in factum agere: per quam prohibitum non esse, in quam computationem cadit loci empti pretium aut conducti merces, item sui loci pretium, quem quis, nisi coactus est, religiosum facturus non
Abbreviated transcription (Latin):
urinscpulcrum ur in locũ
alt̾rus inculisse dici pot̃.
dño loci effode ue crũc sñ de¬
creto poncificum scu iussu
miuriaꝵ for̾e accõm adu̾¬
sus eum qua ciecit. ¶Si lo¬
cus rcligiosus pro puro ne¬
nisse dicct᷑ p̾tor in fc̃m acco¬
nem in cum dat. ei ad quer
ca res ꝑtincat. queacço in he¬
redem. ꝯpetit cum qua si ex
empto accõm. ꝯtineat. ¶Si

Expanded text:
vel in sepulchrum vel in locum alterius intulisse dici potestdomino loci effodere vel eruere sine decreto pontificum seu iussu iniuriarum fore actionem adversus eum qui eiecit. Si locus religiosus pro puro venisse dicetur, praetor in factum actionem in eum dat ei ad quem ea res pertinet: quae actio et in heredem competit, cum quasi ex empto actionem contineat. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ferre licet. lib̃ti antem nec se¬
peliri nec alios inferre pote¬
rint pr̃ono quis qdamin¬
scripsint moñum̃tũ sibi
libtis q sins fccisso ⁊ aic p¬

Expanded text:
ferre licet. liberti autem nec sepeliri nec alios inferre poterint patrono, quamvis quidam inscripserint monumentum sibi libertisq
Abbreviated transcription (Latin):
otaꝵ. andepõiti an mndatim¬
lr ag̾e possit ⁊ si custedia m̃ri
agipoc̾it siminus agatur rr̃
amotaꝵ. si nĩo amountis m̃ri¬
tus eas retincat aũ adcribirõ

Expanded text:
otarum an depositi an mandati mulier agere possit. et si custodia marito agi poterit: si minus, agetur rerum amotarum, si animo amouentis maritus eas retineat, aut ad exhibendum,
Abbreviated transcription (Latin):
młractrunt ut nichominus
¶Quociens igitur ñ cristim̃te
res in totemꝰ oancur ⁊ melio¬
res ⁊ det̾iores mulieri fiũt.
Si p̾chus in ertim̃tis aliꝙ acce¬
ssic ħ ad opẽdium młris ꝑtin¬

Expanded text:
adtriuit, ut nihilo minus quotiens igitur non aestimatae res in dotem dantur, et meliores et deteriores mulieri fiunt. Si praediis inaestimatis aliquid accessit, hoc ad compendium mulieri