comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bia concorquendo curuda¬
cunt. Alii loquentes digi¬
tum excendunt supcilia
engiuit. et ocuilos in orbem
rotances. aut ꝓfunda qua¬
dam consideracione defigẽ¬
crs. cimusdã intriuisecus ma¬
gnificencie conacus osten¬
dint. Alii caput iaccant
comam exouciunt. nestimẽ¬
ta .ad apcando componunt.¬
⁊ latera cubicando. pedes¬
q excendendo. ndiculam sa¬
tio ostentacionis formam
fingunt. Alii quasi aui¬
be amres ad audiendum
facẽ sunc. alceram tantũ
collo de corto uor uementi
opponunt. Azii cypum nestio
que in ficturances. oulum inc̃
uidendum. alium elandunt.
alium aperiunt. alii maiori u
diculo cum medietate oris lo¬
aucur.. Cuit preterea nul¬
le larue. nulle fsubsanatio¬
nes. ⁊ corigationes nauũ
nulle ualgia. ⁊ contortiores
labiorum que pulchritudinẽ
facierzr decorem disciplins de¬
formant. Et eni facies dis¬
apline speculums. au canto
maior cistodia adhibenda est.
quantoninꝰ si quid mea pecca¬
cum fuerit celari pocest. Temi¬

Expanded text:
bia torquendo circumdubia torquendo circumducunt. Alii loquentes digitum extendunt, supercilia erigunt, et oculos in orbem rotantes, aut profunda quadam consideratione defigentes, cujusdam intrinsecus magnificentiae conatus ostendunt. Alii caput jactant, comam excutiunt, vestimenta adaptando componunt, et latera cubitando, pedesque extendendo ridiculam satis ostentationis formam fingunt. Alii quasi ambae aures ad audiendum factae non sint, alteram tantum collo detorto voci venienti opponunt. Alii typum nescio quem figurantes, oculorum inter videndum alterum claudunt, alterum aperiunt. Alii maidiculo dimidiato ore loquuntur. Sunt praeterea mille larvae, mille subsannationes et corrugationes narium, mille valgia et contortiones labiorum, quae pulchritudinem faciei et decorem disciplinae deformant. Est enim facies, disciplinae, speculum, cui tanto major custodia adhibenda est, quanto minus si quid in ea peccatum fuerit, celari potest. Tem
Abbreviated transcription (Latin):
silere. Primiũ gͦ diligent᷑
obfernandum est. nt sui¬
gula membra suum tene¬
ant officium. neq usur¬
pent alienum. deinde ne
nnũ quodq suum opus cã
decenter ac modeste imple¬
at. quatinus ꝑ indiscipli¬
nam aspiciencium oculos.
non offendat. Nam ini quo¬
libet horũ peccetur. dignũ
reprchensione ẽ. siune saliꝰ¬
cet membra adiuuicem actꝰ
suos confiudant. sine id sd̃
iste agere debent recte nõ
expłeant. Distreçio accidnũ
in membris conseruanda ẽ
ne stilicet id agat mniũ quoᵈ¬
ꝙ membrum ad quod faccũ
est. ut neq loquatur manus
neq os audiat. nec ocilus
liuigue officium assuiat.
Dunt enun quidam qui in¬
si buccis patentib. an stul¬
tace nestunt. ⁊ quasi ꝑ os
sensus ad cor influere de¬
beat. polatum ad uerba lo¬
quencis apernut. illii quo
adhuc penis est. in agen¬
do nel audiendo. quasi ca¬
nes sicientes luguaus ꝓ¬
tendie. et ad singulas
actiones uelut molam. la¬

Expanded text:
silere. Primum ergo diligenter silere. Primum ergo diligenter observandum est, ut singula membra suum teneant officium, neque usurpent alienum, deinde ut unumquodque suum opus tam decenter ac modeste impleat, quatenus per indisciplinam aspicientium oculos non offendat. Nam in quolibet horum peccetur, dignum reprehensione est, sive scilicet membra inter se actus suos confundant, sive id quod juste agere debent, recte non expleant. Discretio actionum in membris conservanda est, ut scilicet id agat unumquodque membrum ad quod factum est, ut neque loquatur manus, neque os audiat, nec oculus linguae officium assumat. Sunt enim quidam qui nisi buccis patentibus auscultare nesciunt, et quasi per os sensus ad cor influere debeat, palatum ad verba loquentis aperiunt. Alii quod adhuc pejus est! in agendo vel audiendo quasi canes sitientes linguam protendunt, et ad singulas actiones velut molam la
Abbreviated transcription (Latin):
net ad laqueuin. ⁊ nestit
quia de picrilo amme il¬
luis agitur. uie infeit do¬
mus eius. penetrances
inferiora mortis. Nemo
igitur deinceps pucet pa¬
nm delinquere eos qui con¬
cra disciplinam ad curpes
mocus ⁊ mordinatris ge¬
sticulationes membra su¬
a infleccunt. quia numꝙͣ
scuiptura tam seuere istos ex¬
teriores corporis mocus in
nobis reprehendeiet. inisi
omns excerroris honniius
iu honesta figuracio. ⁊ mo¬
cio indecens. ab interiori
mentis cormptione mana¬
ret. Propterea mulcũ ua¬
let distipluua. ad choeroen¬
dos prauos motus aniui.
quatius mala desideria.
dum per. castodiam discipli¬
ne striigintur neforas efflu¬
ane: candem aliquando eciã
incerus singere ac moueu
omuino desuestant. Qui¬
a g̾nicia gesti elacionũ des¬
cupsimꝰ. ordo exigit. ut
nine quis sic in omni ge¬
stu modus discipliue diffim¬
amuo. quod ⁊ si fortasse
per singula facere non pos¬
suus magis tamen ex¬
pedit asiquid inde ad enidi¬
cionem doͥcere. quam õmo

Expanded text:
laqueum, et nescit quia de periculo animae illius agitur; viae inferi domus ejus, penetrantes interiora mortis . Nemo ergo deinceps putet parum relinquere eos qui contra disciplinam ad turpes motus, et inordina as gesticulationes membra sua inflectunt, quia nunquam Scriptura tam severe istos exteriores corporis motus in nobis reprehenderet, nisi omnis exterioris hominis inhonesta figuratio et motio indecens, ab interiori mentis corruptione manaret. Propterea multum valet disciplina ad coercendos pravos motus animi, quatenus mala desideria dum per custodiam disciplinae stringuntur ne foras effluant, tandem aliquando etiam interius surgere ac moveri omnino desuescant. Quia igitur vitia gesticulationum descripsimus, ordo exigit, ut nunc quis sit in omni gestu modus disciplinae, definiamus, quod etsi fortasse per singula facere non possumus, magis tamen expedit aliquid inde ad eruditionem dicere, quam omnino
Abbreviated transcription (Latin):
meam. ⁊ intenti tacebut
ad consilium meum. uer¬
bis meis addere nichil au¬
debant. ⁊ super illos stillabat
eloquium meum. Item sepe
ppter infirmitatem auditorũ
tagendum esse dũs suo exem¬
plo doeet. qui cum apostolos
adhuc in becilles. ⁊ ad subli¬
mioris doctrine endicionẽ
impares aspiceͬs aie. adhuc
multa habeo nobis ditere.
ẜ non potescis portare mo
u. Item aliquando cucen¬
dum esse ꝓpter precipitati¬
onem loquendi intandam
salomon in ꝓuerbus ostẽ¬
Dic dicens. In mulciloquis
peccatum non deent. qui
autem moderatur labia fua
prudentissimus est. Iterla¬
bia iust̾i confiderant placi¬
ta. ⁊ os npiorum picer¬
sa. Item qui prins respon¬
Dec quam audrat. sculcũ
se esse demonstrat. ⁊ con¬
fusione diguissiuũ. Item
in libro eccleslastico. ꝯre
uentiles te in oumnem
uentum. ⁊ non eas in
omni ma. sic enm peca¬
tor ꝓdatur in dupplia lui¬
gria. esto mansuretus ad
audiendrm. nerbum dei
ut intelligas ⁊ cum omui sa¬
piencia pioseras responsũ

Expanded text:
meam; et intenti tacebant ad consilium meum, verbis meis addere nihil audebant, et super illos stillabat eloquium meum . Item saepe propter infirmitatem auditorum tacendum esse, Dominus suo exemplo docet; qui, cum apostolos adhuc imbecilles et ad sublimioris doctrinae eruditionem impares aspiceret, ait: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo . Item aliquando tacendum esse propter praecipitationem loquendi vitandam, Salomon in Proverbiis ostendit, dicens: In multiloquio peccatum non deerit, qui autem moderatur labia sua prudentissimus est . Item: Labia justi considerant placita, et os impiorum perversa . Item: Qui prius respondet quam audiat, stultum se esse demonstrat et confusione dignissimum . Item in libro Ecclesiastico: Ne ventites te in omnem ventum, et non eas in omni via, sic enim peccator probatur in duplici lingua. Esto mansuetus ad audiendum verbum Dei ut intelligas, et cum omni sapientia proferas responsum
Abbreviated transcription (Latin):
S camen hie solet esse ordo
pdicionis ut priuiũ homo ꝑ
inquietudiuem. constanciam
grauitatio deserat. ac si candẽ
usq .dd inpacienciam furoris
erumpat. Ribet eciam hic
gestus. id e citatus. sine in¬
quiecus. cum molli ⁊ ycaai af¬
funtatem. quia lenitas ali¬
quando lastimam. aliquando
inpacienciam designant. In¬
quietus gestus. lastiuo et
procaci concordat. sicut ꝑ sa¬
lomonem dicitur. de fene¬
stra domus mee per cancellos
prosperi. et indeo paruilos.
considero necordem iuenem
qui cransit ꝑ plateas iuxta

Expanded text:
, tamen hic esse solet ordo , tamen hic esse solet ordo perditionis, ut primum homo per inquietudinem, constantiam gravitatis deserat, ac sic tandem usque ad impatientiam furoris erumpat. Habet etiam hic gestus, id est citatus sive inquietus, cum molli ac procaci affinitatem, quia levitas aliquando lasciviam, aliquando impatientiam designat. Inquietus gestus lascivo et procaci concordat, sicut per Salomonem dicitur: De fenestra domus meae per cancellos prospexi, et video parvulos, considero vecordem juvenem, qui transit per plateas juxta
Abbreviated transcription (Latin):
corde machinatur malum.
et onn cempore rrgia senu¬
uat. huic excimplo perdicio
sua uemet. nes habebit ust᷑
medianam. Quam sit enim
perdiciom proximus. ipsa sua
actione sacis demonstrat qui
ꝓ inquie cuddimis uieium in se¬
met ipso pacem ꝑdit eaam pri¬
usꝙͣ foris obsistentem inueniat.
Et quo preapitandus sit pacee.
si octasionem furoris iuenerit.
quem nuillo curbante extenͦ.
sua nitus lenitas ⁊ inpacie ncra
ad furorem p̾cipitẽ rapit. unde
bene poscquam inconstancie ⁊
leuicacis sigua enuuerat di¬
ceus. annuit oculis. Digito
laquitur. terit pede. nouissi¬
me iudicium fuiroris expres¬
fit. dicens onni cempore nir¬
gia senunat. quia sierit dictũ
est primũ ꝑ leuitatis maũ
⁊ inquiecudinem pax nic̾ne
cranquillitatis dissoluitur.
ac si deinde agitata mens ĩ
foneam fuioris preapitatur:
Quãnis idem ipsum quod di¬
uit graditur ore puetso. an¬
nuit oculis. cerit pede. digi¬
co loquitur. tam furoris. quã
inquietudimis signum sic.¬

Expanded text:
corde machinatur malum corde machinatur malum et omni tempore jurgia seminat . Huic extemplo veniet perditio sua, nec habebit ultra medicinam. Quam sit enim perditioni proximus, ipse sua actione satis demonstrat, qui per inquietudinis vitium in semetipso pacem perdit etiam priusquam foris obsistentem inveniat. Et quo praecipitandus sit patet, si occasionem furoris invenerit, quem nullo turbante exterius sua intus levitas et impatientia ad furorem praecipitem rapit. Unde bene postquam inconstantiae et levitatis signa enumeravit, dicens: Annuit oculis, digito loquitur, terit pede, novissime indicium furoris expressit, dicens: Omni tempore jurgia seminat. Quia, sicut dictum est, primum per levitatis vitium et inquietudinem pax internae tranquillitatis dissolvitur, ac sic deinde agitata mens in foveam furoris praecipitatur. Quamvis enim id ipsum quod dixit, graditur ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquitur, tam furoris quam inquietudinis signum sit
Abbreviated transcription (Latin):
Item de pigro
bstondit piger manũ
suam subastella. et
laborat si ad os suum aꝑpli¬
arerit eam. Item. de sidera
ocridunt pigrum. noluerũt
Cuimi quiequã manus eius
operau Et iterum diat piger
leo est in uia. in medio pla¬
traram occidendus sum. Iterti.
Siaue ostium in cardinẽ suo:
sic̾ piger uertitur in lecto.
Et in libro ecclesiastico de pi¬
giro ⁊ tardo. et dissolute dicit
In lapide luteo lapidabitur ꝓr¬
ger. ⁊ ommes lequentur fu¬
per aspuationem illuis De
stercore boum lapidabitur
piger et ommis qui tetigent
enm. ercuciet manus suas
Multa sunt alia si enume¬
rare ualum que ad merepati¬
onem. uel ad unsionem ho¬
rum in scuptiuis dierintur.
de quibus hes ad exortationem
rossint. Citatus nel inquẽ¬
cis. sumil ⁊ tubidus gestus.
ꝑ salononem iterum iepiehẽ¬
duncur nbi sicrit iam in supe¬
niori exemplo demonstr annꝰ.
de iuro apostata dietur. homo
apostata uir uintilis graditui
ore puerso. anunit oculis. te¬
ut pede. Digito loquitur. prauo

Expanded text:
Item de pigro: bscondit piger manum suam sub ascella, et laborat si ad os suum applicuerit eam . Item: Desideria occidunt pigrum, noluerunt enim quidquam manus ejus operari . Et iterum: Dicit piger: Leo est in via, in medio platearum occidendus sum . Item: Sicut ostiam in cardine suo, sic piger vertitur in lecto . Et in libro Ecclesiastico de pigro, tardo et dissoluto dicitur: In lapide luteo lapidabitur piger, et omnes loquentur super aspernationem illius. De stercore boum lapidabitur piger, et omnis qui tetigerit eum, excutiet manus suas . Multa sunt alia si enumerare velim, quae ad increpationem, vel ad irrisionem horum in Scripturis dicuntur, de quibus haec ad exhortationem possunt. Citatus vel inquietus simul et turbidus gestus per Salomonem iterum reprehenduntur, ubi, sicut jam in superiori exemplo demonstravimus, de viro apostata dicitur: Homo apostata, vir inutilis, graditur ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquitur, pravo
Abbreviated transcription (Latin):
mereticio p̾purata ad cupiẽ¬
das ammas. gauula ⁊ ua¬
ga. quiecis inpaciens. nec
ualens in domo consistere
pedibus suis. mine foris nũc
in placeis. mine iuxta au¬
gulos insidians. appreheusũ¬
qz de ostulacur iuenem ⁊
ꝓcaci nulcu blanditur.
Stacum eam sequitur.quast
bos ad incamam ductus ⁊
quasi aguus lastiiens.
⁊ ignorans. ⁊ nestit quod
ad nucula stultus trahat᷑.

Expanded text:
meretricio, praeparata ad capiendas animas, garrula et vaga, quietis impatiens, nec valens in domo consistere pedibus suis; nunc foris, nunc in plateis, nunc juxta angulos insidians, apprehensumque deosculatur juvenem, et procaci vultu blanditur . Statim eam sequitur quasi bos ad victimam, ductus, et quasi agnus lasciviens et ignorans, et nescit quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
ualidue ut uossit sibi suf¬
fic̃e cois alioru cibus et
porꝰ. qui nichil delicatũ
petit. ꝙͣto artius ieit
tanto beacior eristit Ar¬
ta est bia et angusta q̃¬

Expanded text:
validus, ut possit sibi sufficere communis aliorum cibus et potus, qui nihil delicatum petit, quanto arctius vivit, tanto beatior existit. Arcta enim et angusta
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ mod abiectiis et diste¬
cius uiuũt in monast̾io
abiectõres ⁊ pamperiores
fuerunt. tanto plus indo
in monast̾io extollencias ⁊
delicaciones queeunt . ẜ
sient diximiꝰ ualde detesta¬
ble et peruersum est ibi
uanperem delicias quas¬
ubi dines pro amore dei
abstmendo intitur laborare
Ille fuit uentri iste spĩ.
ille per latam et spaciosa

Expanded text:
abjectius et districtius vivunt in monasterio. abjectores et pauperioris fuerunt, tanto plus deinde in monasterio extollentiam et delicationes quaerunt. Sed, sicut diximus, valde detestabile et perversum est, ibi pauperem delicias quubi dives pro amore Dei abstinendo nititur laborare. Ille servit ventri, iste spiritui; ille per latam et spatiosam
Abbreviated transcription (Latin):
pancos uident amplius
ne contingat de testãda
peruersitas ut in mona¬
sterio ubi quantui unt
suit duntes laboniosi
fiant panpes delicati¬
est ut ibi fiat pauper
Seucatus ubiferi appetit
gmes laboriosus idest
nuir et abstinens. qd̾

Expanded text:
eas uident amplius,ere, ne contingat detestanda peruersitas, ut in monasterio, ubi, quantum possunt, fiunt diuites laboriosae, fiant pauperes delicatest, ut ibi fiat pauper delicatus, ubi fieri appetit dives laboriosus, id est abstinens. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃mi. Parca .n. uita ot¬
cidit uicia. libidinem ex¬
stinguit. uirtutes mitteit
aiam roborat. mentem
ad celestia sublenat.
.s. eis qui ueneent
ex moribus delicato
ribus ad monasterimu ãdpme
alus forciorib et iõ falicio¬
ribus nõ datin / Cogitare
debent quibus no datur
ꝙͣ ͫ de sua seclari uita illi
ad istam descenderñt. ꝙͣmit
usq ad aliorum qui sunt
corpore firunores fengali¬
runt. Quare hoc debet

Expanded text:
m. Parca enim vita occidit vitia, libidinem exstinguit, virtutes nutrit, animum roborat, mentem ad coelestia sublevat.  eis qui venerunt ex moribus delicatioribus ad monasterium aliquidaliis fortioribus et ideo felicioribus non datur; cogitare debent quibus non datur, quantum de sua saeculari vita illi ad istam vitam descenderint, quamvis usque ad aliorum qui sunt corpore firmiores frugalirint. Quare haec debent
Abbreviated transcription (Latin):
am quid de infime ss
dine si aliter tractantur in
uictu nõ deb alus molestr̃
ẽẽ nec instñ uideri eio qͦs
feat aqua consuetudo for¬
nõ debent contoistari si
infirmos uident iẜicordit
tractari. Immio qr forciores
sunt. et in se debent as¬
aliorum inbetillitate eqnam¬
unt᷑ portare per cõpassioer
riet ilos felitioies putent
qi simuñt qd nõ simint ipi
s sibi uocins gratuleti¬

Expanded text:
am quid de infirmis sdine si aliter tractantuictu, non debet aliis molestum esse nec iniustum uideri. quas fecit alia consuetudo fornon debent contristari si infirmos vident misericordius tractari; imo, quia fortiores sunt, in se debent absaliorum imbecillitatem aequanimiter portare per compassionem. Nec illos ditiores putent, quia sumunt quod non sumunt ipsi, sed sibi potius gratule
Abbreviated transcription (Latin):
sut quidem qui rigorẽ
sp̃s. alii mollicie carnis
supra modũ sectantur.
titur. Illi uoꝰ qui carnali
saaddent. et ꝓpria desidia
fact̾ qd̾ fatiend est pro
salute. lin uoͣ reprimẽdi
sut ne faciant ad car¬
nałe concupiscinit. salꝰ
quid cor poris ad sermend
deo sernanda est / enpidi¬
tas Eõ carnio extintpiẽda
Et qr de manifesta infirͣ
loqutꝰ est delarẽti dolore
est dolor ini corꝑe fam̃lo dei
Sicenti ꝙ sibi doleat sine
.Subietate credatur Iure
mores et conuersacio sc̃a
famulũ dei eẽ cõmandat
cognoscetur uital aut
Snplices. nõ ex illis qui
aide et ore loquei sunt
ela. famłi dei quales sut
in corde tales sunt inore
Rona uita fidem dat uer¬
facit eẽ ambignaur. sine
Subitatõne gᵒ credatur. qͥ
sme dubitatõne sunt boui.
Aliomͦ. Si latens est do¬
lor in corpore famło dei di¬
centi ꝙ sibi doleat. sine
dubitatõe credatur aum

Expanded text:
sunt quidam qui rigorem spiritus; alii qui mollitiem carnis supra modum sectantur. titur. Illi vero qui carnaliter student et propria desideria facere, quod faciendum est, pro salute. Hi vero reprimendi sunt ne faciant quod carnaliter concupiscunt. Salus quidem corporis ad serviendum Deo servanda est; cupiditas vero carnis exstinguenda est. Et quia de manifesta infirmitate locutus est, de latenti dolore est dolor, famulo Dei dicenti quid sibi doleat, sine dubitatione cremores, et conversatio sancta famulum Dei esse commendant. cognoscitur veritas aut duplices; non sunt ex illis, qui in corde, et ore locuti sunt falsa. Famuli Dei quales sunt in corde, tales sunt in ore. Bona vita fidem dat verfacit esse ambiguam. Sine dubitatione ergo credantur qui sine dubita Si latens est dolor in corpore famulae Dei, dicenti quod sibi doleat, sine dubitatione credatur. »
Abbreviated transcription (Latin):
nunuscła. delectant᷑ in
prus. et sepe ex parns
et uilissimis rebus tanto
mardesteri. desidĩo. ut ea¬
rum occasionẽ concordiã
fem̃ soleant continbare. E
persuasione dyabolica fieri
diẜĩ nõ est. Callidus
hostis snm mores et
dise̾nit et in co unũqnẽp
feptat in quo se matris¬

Expanded text:
munuscula, delectantur in propriis. Et saepe ex parvis et vilibus rebus tanto inardescunt desiderio, ut earum occasionibus concordiam fratrum soleant conturbare. Quod persuasione diabolica fieri dubium non est. Callidus enim hostis omnium mores novit discernit, et in eo unumquemque tentat in quo se
Abbreviated transcription (Latin):
qr sit iya sua nc̃citate de¬
prodesse qd nocet. Sit
failit hioĩes mala cupidi¬
tas. sic simłat bonu ee
anod malũ est. atq per¬
meiosii. Ecce quare adeo
nesciit. Alit̾ eciã si no¬
ceat/ prodesse creditur

Expanded text:
 sic ipse sua cupiditate deprodesse, quod nocet. Sic fallit homines mala cupiditas; sic simulat bonum esse, quod malum est et perniciosum est. Ecce quare adeo nesciunt. Aliquando etiam si noceat, prodesse cred
Abbreviated transcription (Latin):
cari di quisaz de furto. quo¬
rem sibi collatã celare oppe¬
tit. Inde traditoris loenti
erat et satro. socusos hns
ea q̃ comnittebantur sibi a¬
dño asportabat. et absconde¬
bat. Qui tanto opiditat̃¬

Expanded text:
care debet quisque de furto, quorem sibi collatam celaverit, Judae traditoris locum terat et latro et loculos habens, et ea quae mittebantur Domino, asportabat et abscondebat. Qui tanto cupiditat
Abbreviated transcription (Latin):
anachiũ eciam corpionꝰ
infumitatis nccitas co¬
git iime denegetur frat
sine murm̾e̾ de consilio me¬
Sicine. ita ut si nolit imbẽ¬
te p̃poito. fiat qd facendi
est pro salute. Si aũt
uelit et nõ expedᵃ. sue
enpiditati nõ obediatur.¬

Expanded text:
avacrum etiam corpori infirmitatis necessitas cogit minime denegetur set fiat sine murmure de consilio medi a etiam ut si nolit iubente preposito faciat quod faciendum est pro salute Si autem velit et fors ipse expedit sue cupiditati non obediatur
Abbreviated transcription (Latin):
culte accipiatur s sit in
.ptãce ppoĩti ut in rem
cõmuinẽ redactũ cni nc̃m
fuit prebeatur. In cõi
oĩ uita inelus licet occul
ueddenduum est p̃posito
fit mitritur caritas

Expanded text:
culte accipiatur, sed sit in potestate praepositi, ut in rem communem redactum, cui necesse fuerit praebeatur. In omni enim vita nihil licet occultreddendum est praeposito,Sic nutritur charitas
Abbreviated transcription (Latin):
Ceoru desiderus. Namn et
ta desideria. gͦ si nõ est c̾tũ
me diens consulatur. Qne¬
ratur ille qui de int̾tofaciãt
certum. Nec muixũ si medi¬
corũ cosilia querimꝰ. eu apo¬
stolũ paulũ con silio medici¬
ne usum fuisse legamꝰ. Nã

Expanded text:
eorum desideriis, nam et t desideria; ergo si non est certum, medicus consulatur. Quaeratur ille qui de incerto faciat certum. Nec mirum si medicorum consilia quaerimus, cum apostolum Paulum consilio medicinae usum fuisse legamus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
s. frequẽtib pa sionibi fratoᷤ
a bono predicatois elengnesat
uonũ quippe erat ut diliplo
tu conualescens aliorum¬
aiãs deo lucrifacet. Ex di¬
nersis aut bonis utiliora
eligenda sunt. Hac ant
ancto ͭ ͤ fulci ad hͨ medici¬
nã corporalem querere debe¬
mͦ. ut inde maioie fenctu
dno referamus Ne

Expanded text:
 frequentibus passionibus fractus a bono praedicationis elanguescat. Bonum quippe erat ut discipulantulum convalescens animas Deo lucrifaceret. Ex diversis autem bonis utiliora eligenda sunt. Hac autem auctoritate fulti ad haec medicinam corporalem quaerere debemus, ut inde majorem fructum Domino refera
Abbreviated transcription (Latin):
offendere deñ. nõ so ͫ in
opere s ec  in finone Tales
nos eribere debemꝰ ut qͥd¬
quid diximꝰ sine dubitatoe
mendare sermone. et bona
oya testimoniu perhibere
nin perlabent de me
multi .ii. sunt. qubus
nõ creditur etia si ueru
perit ẽẽ bona moy sme

Expanded text:
offendere non solum in opere, sed etiam in sermone. Tales nos exhibere debemus, ut quidquid dixerimus sine dubitatione mendare sermonem, et opera bona testimonium perhibere nium perhibent de me . Multi enim sunt quibus non creditur etiam si verum perit esse bona, mox ve
Abbreviated transcription (Latin):
poris. nnisterro diuino mã¬
apire. acq ut ita dicam
quadam conuer sacionis no¬
utate festos dies honorare
In certis uero diebris quib
õpeitur liget. nlłus om̃niti
ociosus apparere. si mius¬
quisq in eo quod sibi in iũctũ
frierit. non quod ipse ele¬
gent opere. quantũ sciẽ cie
et iurrũ suarũ possibilitas
subpetit de se debet ererte.
Quantũ enm decoris addit
diebus festis quies uacatio¬
ius. tancũ ornamenti con¬
bomi opens. ita ut et in il¬
lis quisquis noluer else
quietus. iudex sit naciuita¬
tis sue. et in istis qui non
fuerit scudiosus. cestis pig̾cie.
Carnales si quidem mẽtes
ne nel in illis diebus quies¬
cant uanitas exagitat. ul
ne in istis in bono opere se
exerceaut. pigncia ligat
Qua propter non negli¬
gencei quidem liabenda ẽ
in bouo opere distretio tem¬
poruni. quia sicut malũ
opns nullo cempore lan¬
Sabile est. ita bouũ opꝰ
quedã modo ieprehensio¬
ne dignũ iudicatui. si tẽ¬

Expanded text:
poris ministerio divino manporis ministerio divino mancipare, atque ut ita dicam quadam conversationis novitate festos dies honorare. In caeteris vero diebus quibus operari licet, nullus omnino otiosus apparere, sed unusquisque in eo quod sibi injunctum fuerit, non quod ipse elegerit, opere quantum scientiae et virium suarum possibilitas suppetit sese debet exercere. Quantum enim decoris addit diebus festis quies vacationis, tantum ornamenti conlabor operis; ita ut et in illis quisquis noluerit esse quietus, judex sit vanitatis suae, et in istis qui non fuerit studiosus, testis pigritiae. Carnales siquidem mentes, ne vel in illis diebus quiescant, vanitas exagitat, vel ne in istis in bono opere se exerceant, pigritia ligat. Quapropter non negligenter quidem habenda est in bono opere discretio temporum; quia, sicut malum opus nullo tempore laudabile est, ita bonum opus quodammodo reprehensione dignum judicatur, si tem
Abbreviated transcription (Latin):
fuit priusꝙͣ abum sumpsi¬
mus. ante abum sumptũ
magis hylares nos ẽẽ con¬
uenit. ne ip̃a nr̃a absti¬
nencia. grais et molesta
uideatitr. post uero mag̾
modestos ⁊ tacitos. ne p
gule maum. crapula nos
inflamasse putetur. An¬
te simiptum abum docamie
⁊ oracionis cempus est.
post uero opers. quia et
tunc exercendus est annu
ro quando calor incentuu
enis ꝓ cibum amplius
excitatus est. Dic ⁊ festi
Dies aliud studium et aliũ
conuersacionis nudum
exigunt. atq alium. hi
in quibus operau licet ex¬
poscunt. In illis nos oppor¬
et alacriꝰ conuenire et ad
celebranda diuina mmisterra
deuocus intendere. atq ĩ
oratione duicuis pseuerare
habitu. incessu ⁊ accu. ma¬
iorem deuotionem. ergi
adcum diuinũ. demonstraie.
niehil non sancũ. nehil
non duunũ. nehil non
ordinatum agere. luiguam.
auamloquio cohubere. pe.¬
des ab excursu. ⁊ distuisu
distigẽ. oculos comprimẽ.
uulcum incliare. mentẽ
et omnẽ mocũ cordis et cor¬

Expanded text:
fuit priusquam cibum sumpsifuit priusquam cibum sumpsimus. Ante sumptum cibum magis hilares nos esse convenit, ne ipsa nostra abstinentia gravis et molesta videatur; post vero magis modestos et tacitos, ne per gulae vitium crapula nos inflammasse putetur. Ante sumptum cibum, doctrinae et orationis tempus est; post vero operis, quia et tunc exercendus est animuro, quando calor incentivi ejus per cibum amplius excitatus est. Sic et festi dies aliud studium et alium conversationis modum exigunt, atque alium ii in quibus operari licet, exposcunt. In illis nos oporet alacrius convenire, et ad celebranda divina mysteria devotius intendere, atque in oratione diutius perseverare, habitu, incessu et acte majorem devotionem erga cultum divinum demonstrare, nihil non sanctum, nihil non divinum; nihil non ordinatum agere, linguam a vanitoquio cohibere, pedes ab excursu et discursu stringere, oculos comprimere, vultum inclinare, mentem et omnem motum cordis pariter et cor
Abbreviated transcription (Latin):
co necessara sunt. quedũ
prius in searto euatan̾is
usum expostunt. qr si ea
prsus in occulto negligiu
uci post modum eis dũ op
est. in publico nõ ualemꝰ.
Et cune aue ꝓrsus auedis¬
apliua deficiences incuen¬
cibus standalum facuus.
aut mepte id quod in nobis
non est. simelare conantes
in risionem excitamꝰ. Quĩ
Siendit sunc. lius est modͦ
iuiuendi in nocte. alius in
die. Nor est tempus si leu¬
en ⁊ quietis. Dies tempus
Laboris. ⁊ motionis ⁊ opis
In nocce secum debent esse
homines. et aut fessa mẽ¬
brat sompno reficeie. aut
oracionibus. uel meditatio¬
nibus sanctis. in silencio
aminũ exercere. In die uo
de secieto suo in unum coeũt.¬
dos se ⁊ mutandos ostendrĩt.
Tunc erempla bonorum o
Tunc qui alienos accus scu¬
tacur. iprdens ie dicit᷑.
trinc qui alienos acicus quãtũ
expedit mutari dissumuilat¬
bat torpens ⁊ mucilis me¬
rito nomuinatur.. D nec
eadem ẽẽ debet facies nr̃a
postquam refecci sumus. q̃

Expanded text:
co necessaria sunt, quemdam co necessaria sunt, quemdam prius in secreto exercitationis usum exposcunt, quia si ea prorsus in occulto negligimus, uti postmodum eis dum opus est in publico non valemus. Et tunc aut prorsus a disciplina deficientes intuentibus scandalum facimus, aut inepte id quod in nobis non est simulare conantes, irrisionem excitamus. CAP.nenda sunt. Alius est modus vivendi in nocte, alius in die. Nox tempus est silentii et quietis. Dies tempus laboris, et motionis, et operis. In nocte secum debent esse homines, et aut fessa membra somno reficere, aut orationibus vel meditationibus sanctis in silentio animum exercere. In die vero de secreto suo in unum coeunt,dos se et imitandos ostendunt. Tunc exempla bonorum opTunc qui alienos actus scrutatur, impudens jure dicitur; tunc qui alienos actus quantum expedit imitari dissimulat, torpens et inutilis merito nominatur. Sed nec eadem esse debet facies nostra postquam refecti sumus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
in omibus uoliuitates
frangere. ⁊ aliens se
uoluntatibus quantũ
fas et decens ẽẽ constite¬
nare. Qualis sedens.
qualis ambulans qua¬
lis laquens. qualis tacẽo
qualis comedens. qualis
zeminans. qualis de iuuq̃s
Sigat. si ecians in quo
loco quid agere debeat consi¬
derec necesse est. aluis est
modus habendi in eo loco ribi
deus adoracur. alius in co
ubi corpus refiatur. ilius
in eo qui locuciomi deputat
est. alius in eo ubi silencũ
enstodicur.. Alius demq int᷑
alius foris. alius in secre¬
to. alius in priblico. Et
quanius in mllo loco dis¬
aplinam suain homo de¬
serere debeat. diligeneus
camen ⁊ magis solliate
ibi conseruanda est. ubi
uel neglecca pluribus
generat standalum. uel
custodia bone mutacio¬
nis eremplum disternẽ¬
dum ẽ gͥ que suit illa q̃
in custodienda disciplua
nusqua intermicti possũt
⁊ que rursum illa sint
que pro loco et tempore
minc interuoti. nunc ex¬
ceri uolent. Sepe tamen¬
ecram illa que in publi¬

Expanded text:
in omnibus voluntates in omnibus voluntates frangere, et alienis se voluntatibus quantum fas et decens esse constitenare. Qualis sedens, qualis ambulans, qualis loquens, qualis tacens, qualis comedens, qualis jejunans, qualis denique alagat, sed etiam in quo loco quid agere debeat, consideret necesse est. Alius est modus habendi in eo loco ubi Deus adoratur, alius in eo ubi corpus reficitur. Alius in eo qui locutioni deputatus est, alius in eo ubi silentium custoditur. Alius denique intus, alius foris, alius in secreto, alius in publico. Et, quamvis in nullo loco disciplinam suam homo deserere debeat, diligentius tamen et magis sollicite ibi conservanda est, ubi vel neglecta pluribus generat scandalum, vel custodita bonae imitationis exemplum. Discernendum est igitur quae sint illa quae in custodienda disciplina nusquam intermitti possunt, et quae rursum illa sint quae pro loco et tempore nunc intermitti, nunc exerceri volunt. Saepe tamen illa quae in publi
Abbreviated transcription (Latin):
quod hanc scienciã
qͣue ad insticutionem recte
⁊ honeste uiuendi ꝑtiaet
mulcio modis hominen
colligere. ⁊ comparare sibi
opporteat. partim racione.
partun doctrina. partun
exemplo. partun meditat¬
one sanccaꝵ scripturarũ. pur¬
cun assidua inspectione ope¬
rum alc morum suorum.¬
modd. debet si quidẽ
Piligenter consideraie ⁊
quancũ ualet ꝑ semecipm
disternere. quid liceat et
quid non liceat. quid dece
at. ⁊ quid non deceat. in
misteria impleu oppor¬
teat. qualiter lniuana
Sofficiat. ⁊ que ad usum
corporis ꝑtiuent ererare
conueniat. Quam tuuo¬
ratum. quam sollicrtuo
quam deuocum ae religro¬
sum in dei ẜuicio homs exoi¬
bere se debeat. quar spon¬
taneum. quam liylatem.
⁊ quam paratum offerre
nsubleuaudis necessicatib
prouiniorum. Quam par¬
cuam. quam modestum iñ
quaam nulli inportuurem
in hus que ad se ꝑtinent
querendis ac ꝑficiendi
piestare. uit semper ⁊sibi
sit partus. ⁊ ꝓroxuire
proiiptuo. ⁊ deo deuotus
Qualiter assuestac suas

Expanded text:
scientiam quae ad institutionem recte et honeste vivendi pertinet multis modis hominem colligere et comparare sibi oportet, partim ratione, partim doctrina, partim exemplo, partim meditatione sanctarum Scripturarum, partim assidua inspectione operum ac morum suorum.modo. Debet siquidem diligenter considerare, et quantum valet per semetipsum discernere quid liceat et quid non liceat, quid deceat, et quid non deceat, in ivina mysteria impleri oporteat, qualiter humana officia, et quae ad usum corporis pertinent exercere conveniat. Quam timoratum, quam sollicitum, quam devotum ac religiosum in Dei servitio homo exhibere se debeat, quam spontaneum, quam hilarem, et quam paratum offerre in sublevandis necessitatibus proximorum. Quam parcum, quam honestum, et quam nulli importunum in iis quae ad se pertinent quaerendis ac perficiendis praestare, ut semper et sibi sit parcus, et proximo promptus, et Deo devotus! Qualiter assuescat suas
Abbreviated transcription (Latin):
dicionem modestie ⁊ humilita¬
tis sufficere. S stio duros
⁊ rebelles ammos insi adhus
morditi oribus lupucis fienati
fueruis. non facile auia pri¬
stim erroris de clmare. Ques
quidem opportẽt in auictis ob¬
seruaneus usq add ungnein
striugere: et ut mislus de¬
mandi locus tenguer siaciom
reliquat᷑. ad singida uesti¬
gia determinatis preceptio¬
nbus obligaie. Qualr̃¬
ini gestu disciplina debeat

Expanded text:
ditionem modestiae et humilitaditionem modestiae et humilitatis sufficere, sed scio duros et rebelles animos, nisi ad haec mordacioribus lupatis frenati fuerint, non facile a via pristini erroris declinare. Quos quidem oportet in cunctis observationibus usque ad unguem stringere, et ut nullus deviandi locus tergiversationi relinquatur, ad singula vestigia determinatis praeceptionibus obligare. CAP XII. De disciplina serva
Abbreviated transcription (Latin):
cum parens: quid est ho
no pucredo ⁊ filus homi
ins̃ nerms. ueruus ipse
et uenius heredicas eins.
hereditabit enm homo uer¬
mes. ⁊ bestias. serpentes.
Quantũ eiuiq excelatur
et ornecur. quid ẽ aliud
caro quam caio. Quid igi¬
tur ꝓdest in habitu qui
foris ad cempus adheut
gloriam queiere. ⁊ corrupti¬
ous pucredinent que in no¬
bis est. ⁊ semꝑ pmanet nõ
considerare. Propterea delẽt
amatores religionis opere de¬
monstrare quantũ ipsi terre¬
na despiciant. nee carnẽ
que moricura est culcu suꝑ¬
sticioso ex colere sed pompe
indumentoꝵ morum orna¬
menta ante ferre. nestimẽ¬
ta plus mlia quam precio¬
sa. plus grossa ꝙͣ subtilia.
plus aspera. ꝙͣ mollia. plus
fusta. ꝙͣ intida. plus negle¬
ite ꝙͣ acoirate composita ul
adiptata amare. quatius
si non possint in nestimnentis
siuis ꝑ omia commodicatem
abscidere. nunquã tamen
presunuant eis rici ad osten¬
tationen. Pocerant hes for¬
tassis. beniuolentibus ad eui¬

Expanded text:
um parens? . Quid est homo nisi putredo, et filius hominis nisi vermis? Vermis ipse, et vermis haereditas ejus, haereditabit enim homo vermes, bestias, serpentes . Quantumcunque excolatur et ornetur, quid est aliud caro quam caro? Quid igitur prodest in habitu qui foris ad tempus adhaeret, gloriam quaerere, et corruptionis putredinem, quae in nobis est et semper permanet, non considerare? Propterea debent amatores religionis opere demonstrare quantum ipsi terrena despiciant, nec carnem quae moritura est cultu superstitioso excolere, sed pompae indumentorum, morum ornamenta anteferre. Vestimenta plus vilia quam pretiosa, plus grossa quam subtilia, plus aspera quam mollia, plus fusca quam nitida, plus neglecte quam accurate composita vel adaptata amare, quatenus si non possint in vestimentis suis per omnia commoditatem abscindere, nunquam tamen praesumant eis uti ad ostentationem. Poterant haec fortassis benevolis ad eru
Abbreviated transcription (Latin):
decorem erm bisso mol¬
yeus dubio subbus suil
⁊ lmouriosrs fuesse com¬
Iuo prius illicite fomenta
niciorum exhibuit. hune¬
iure postmodian aucran¬
dum. flamina tormentoꝵ
accepit̃ Et tamen diues
isto nondũ ꝓprus rebus ub¬
renũciauerat. ẜ qr in hus
que possidebat. temperan¬
nam seruare noluit. post
illicitum iusum rerum tem¬
poralium. d penã sem¬
piternam pueme. De
gͥ ille qui a ꝓprus abusus
est cantam dampnationiẽ
meruit. quid putanus
isti faciunt. qui ppria nõ
habentes. alienain elems¬
smam cultru sue elationis
ipendere non ꝓcimestũt.
ue eis quia ip̃i sicute ꝓ plemm
Dicitur. peccata popule co¬
medunt. et incrmas im
ꝓfundam decłinant. qr
qued alii pro ndemꝑtione
amiuar suar offerunt.
hoc ipsi accipientes, per il¬
licitum usum ad dampna¬
tionem ammaꝵ suaꝵ con¬
uertunt. W corone supbre
effraym ⁊ flori decidenti. qr
om̃is caro fenum. Dens
gloria eins tanquam flos
⁊ ceadit flos. quia spuitꝰ¬

Expanded text:
bysso molprocul dubio superbus simul et luxuriosus fuisse comsuo prius illicite fomenta vitiorum exhibuit, jure postmodum hoc cruciandum flamma tormentorum accepit. Et tamen dives iste nondum propriis rebus abrenuntiaverat, sed quia in iis quae possidebat temperantiam servare noluit, post illicitum usum rerum temporalium ad poenam sempiternam perve ille quia propriis abusus est tantam damnationem meruit, quid putamus isti facient, qui propria non habentes alienam eleemosynam cultui suae elationis impendere non pertimescunt? Vae eis quia ipsi sicut per prophetam dicitur peccata populi comedunt , et victimas in profundum declinant , quia quod alii pro redemptione animarum suarum offerunt, hoc ipsi accipientes per illicitum usum ad damnationem animarum suarum convertunt. Vae coronae superbiae Ephraim et flori decidenti , quia omnis caro fenum et omnis gloria ejus quasi flos et cecidit flos, quia sp
Abbreviated transcription (Latin):
esse iudicat ita qui curis
peioribus assidrte conuersa¬
ri concupiscit. de prauatã
se esse de monstrat. Et ideo
cium malorum confortiũ
aappetere nolumus. duplex
nobis utilitatis fiucus
yuenit. quia et culpam
fuginus. et iuocerle
nr̃e cestinonium phibem
Cocidiana igitur et frequens
conuersatio nr̃a. aan medus
et equalibus nobis ẽẽ debet.
ita ut inter eos eciam quo¬
scunq in bono opere feruẽ¬
ciores cerminus. eerum so¬
cietatem atrs familianta¬
tem a indius appetanius.
Tum lus neis tanta no¬
bis pacis. ⁊ concordie ser¬
uande diligencia sit. ut in
nillo nniquam negrero quã¬
tum in nobis est fiaterna
dilectio ꝑturbetur Scudea¬
mus eis iniurram memquã

Expanded text:
esse indicat, ita qui cum esse indicat, ita qui cum pejoribus assidue conversari concupiscit, depravatum se esse demonstrat. Et ideo cum malorum consortium appetere nolumus, duplex nobis utilitatis fructus provenit, quia et culpam fugimus, et innocentiae nostrae testimonium perhibemus. Quotidiana igitur et frequens conversatio nostra cum mediis et aequalibus nobis esse debet, ita ut inter eos etiam quoscunque in bono opere ferventiores cernimus, eorum societatem atque familiaritatem avidius appetamus. Cum his vero tanta nobis pacis et concordiae servandae diligentia sit, ut in nullo, inquam, negotio quantum in nobis est, fraterna dilectio perturbetur. Studeamus eis injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
consideraie. ut camen don¬
sorcium coopandi iuiquam
presimamus expete᷑. quatiu
Dum eio ubiq adiius. ftici¬
se ex nr̃a mddestia clareat.
quam huiuilia de nobis. s⁊
quam subliuia de illis seu¬
cauius. Negligentes uero
et marime eos quorumo¬
pera uel scudia reprehen¬
sione digna apparent. tali
nos cantaa deelmare oppor¬
cet. ut et fugiannus que
faciunt et camẽ indicare
non presumanus quod
sunt. Cegitemus in enis¬
modi nobis neq clan e¬
xemplum. neq pmicti
iuidicium quia hoc in eis
fortassis igorancia seu
infirmitas exeusut qud
si a nobis fieret. excnla¬
tionem non haberet. Itaq
necesse est ut sicut pfeccer
societatem ꝓpoer reuerẽaã
apetere non p̾siuꝰita
quoq ⁊stor⁊ consorciũ ꝓpe
cantelau fugiauius. illos
honorando quia talibus
socian digni non suus
istos cauendo. qula tali¬
buo sociati facile cornĩpi
possimus.L ꝓptea si i¬
ait io qui supio aib sem¬
per sociari apecit. se elatũ

Expanded text:
considerare, ut tamen conconsiderare, ut tamen consortium cooperandi nunquam praesumamus expetere, quatenus dum eis ubique cedimus, facile ex nostra modestia clareat, quam humilia de nobis, et quam sublimia de illis sentiamus. Negligentes vero et maxime eos quorum opera vel studia reprehensione digna apparent, tali nos cautela declinare oportet, ut et fugiamus quod faciunt, et tamen judicare non praesumamus quod sunt. Cogitemus in ejusmodi, nobis neque dari exemplum neque permitti judicium, quia hoc in eis fortassis ignorantia aut infirmitas excusat, quod si a nobis fieret, excusationem non haberet. Itaque necesse est ut sicut perfectorum societatem propter reverentiam appetere non praesumimus, ita quoque istorum consortium propter cautelam fugiamus, illos honorando, quia talibus sociari digni non sumus, istos cavendo, quia talibus sociati facile corrumpi possumus. Praeterea sicut is qui superioribus semper sociari appetit, se elatum
Abbreviated transcription (Latin):
quam uenerari quidein
et aniiuiran possumus.
Illorum conuersacis supior
nobis est qui ꝑ longũ disti¬
pliue exereiciumi. intãtũ
yfecerunt ut iurtutem
illorum nra infirmitas
quãnis incipiat ꝑ amorẽ
appetere. ꝓ mutatione in
tamen non ualeat ccequa¬
re. Illorum conuersatio
qͣiͣ par nobis ẽ quorum
ꝯpera ita nũs uirbus con¬
tempantur. ut in eis nchil
sic quod possi bilitatem nram
erccait. et camen deuotio
nostra sacis in eis quod nu¬
tan possit inueniat. Illorũ
conuer sacio quasi infenor
nobis est qui uel carediie¬
quennt quanta nos facre
possimius. uel calia facũit.
qn alia nos mutau non de¬
henus. Proride in huo ca¬
lis habenda est discietio. ut
supioribus quidem in onnulo¬
co et in omni opere uel ẜmo¬
ne exibere studeanus reue¬
renciam et quicquid egemut
ant ubicunq fuerint. non
presumanus impudente n
eis nos quasi coequando mge¬
uere. Sic namq debentꝰ
plum quod mutenur qͦdã¬
modo taciti ⁊ quasi de longe

Expanded text:
quam venerari quidem quam venerari quidem et admirari possumus, Illorum conversatio superior nobis est, qui per longum disciplinae exercitium intantum profecerunt, ut virtutem illorum nostra infirmitas quamvis incipiat per amorem appetere, per imitationem tamen non valet coaequare. Illorum conversatio quasi par nobis est, quorum opera ita nostris viribus contemperantur, ut in eis nihil sit quod possibilitatem nostram excedat, et tamen devotio nostra satis in eis quod imitari possit inveniat. Illorum conversatio quasi inferior nobis est, qui vel tanta nequeunt, quanta nos facere possumus, vel talia faciunt qualia nos imitari non debemus. Proinde in his, talis habenda est discretio, ut superioribus quidem in omni loco et in omni opere vel sermone exhibere studeamus reverentiam, et quidquid egerint aut ubicunque fuerint, non praesumamus impudenter eis nos quasi coaequando ingerere. Sic namque debemus plum quod imitemur, quodammodo taciti et a longe
Abbreviated transcription (Latin):
si eos precedere contige¬
rit. cum asacutate et
deuotione quasi er ne ces¬
sitate subiecti obedue.
Infenoribus semper bene¬
ficium. et. auxiliũ impẽ¬
dere.  nuĩquam ĩpe¬
rare sune contumelia cor¬
npere. siue superbia gub¬
nare. sine crridelitate ca¬
scigare. cum pietate fo¬
uere. uenerationẽ non
errgeie societatem atq
equalitatem amate aia¬
ioribus ꝑ cuuorem subdi
equalibus ꝑ caritatem
obsequi. inoribus ꝑ.
humilicatem coequan
precipientibus parati obe¬
diencibus modesti. maledi¬
dencibus caaci landantib
uerecundi. Item scdm gon¬
uersacionem alios nobis
quasi supiores. alios qͣiͣ
equales. alios quasi infe¬
nores debenuis accendere
Illoro conuersatio inferior
est nob̃ quor facca ⁊ si cõ¬
dempnare non presmum᷑
Illorum conuersacio par
nobis est que sic me̾ infir¬
micaiei contempata est. ut
et urcutis exemplum pre¬
beat ⁊ eopardi facisitate
in consorciums nos sue ex¬
eitacionis admictat. Illor
conuerfacio supra nos est

Expanded text:
si nos praecedant contigerit, cum alacritate et devotione quasi ex necessitate subjecti obedire. Inferioribus semper beneficium et auxilium impendere, nunquam improperare, sine contumelia corripere, sine superbia gubernare, sine crudelitate castigare, cum pietate fovere. Venerationem non exigere, societatem atque aequalitatem amare, majoribus per timorem subdi, aequalibus per charitatem obsequi, minoribus per humilitatem coaequari, praecipientibus parati, obedientibus modesti, maledicentibus taciti, laudantibus verecundi. Item secundum conversationem alios nobis quasi superiores, alios quasi aequales, alios quasi inferiores debemus attendere. Illorum conversatio inferior est nobis, quorum facta etsi condemnare non praesumimus, Illorum conversatio par nobis est, quae sic nostrae infirmitati contemperata est, ut et virtutis exemplum praebeat, et cooperandi facilitate in consortium nos suae exercitationis admittat. Illorum conversatio supra nos est,
Abbreviated transcription (Latin):
uel in obediencia precepto¬
rum minus alacres. nel
in caritatie operibus erequẽ¬
dis nunus muemannur fer¬
uences. quatinus bona con¬
uersacio nr̃a eisdem prebeat
matamentũ mitutis. a q̃¬
bus formam ⁊ exemplum sup¬
sit boni operis. Ista fratres
si assidue uoluentis cogita¬
re. scietis ⁊ intelligetis cico¬
que sit ma disapline. que
nos ꝑ exereicium bom opis
Ducat ad consumacionem
bonicacis. Sz et si force ad
hoc inuesciganda acq discer¬
nenda quantũ expedit p uos
minus sufficitis. habebitis
Dño aduiuante doctrunã. et
erempla bonorum ubi et fa¬
cienda audietis. et facca in¬
debitis. Et ne in hac ecrain
parte nobis munisteriũ exor¬
tacionis desit. ostendam nũẽ
breuiter quales uos nel ad
ꝓcipiendam doctriuã. nel
aad muitanda exempla bono¬
rum exibere debeatis Ꝙ¬

Expanded text:
vel in obedientia praeceptovel in obedientia praeceptorum minus alacres, vel in charitatis operibus exsequendis minus inveniamur ferventes, quatenus bona conversatio nostra eisdem praebeat incitamentum virtutis, a quibus formam et exemplum sumpsit boni operis. Ista, fratres, si assidue volueritis cogitare, scietis et cito intelligetis quae sit via disciplinae, quae vos per exercitium boni operis ducat ad consummationem bonitatis. Sed et si forte ad haec investiganda atque discernenda quantum expedit per vos minus sufficitis, habebitis Domino adjuvante doctrinam et exempla bonorum, ubi et facienda audietis et facta videbitis. Et ne in hac etiam parte vobis ministerium nostrae exhortationis desit, ostendam nunc breviter quales vos vel ad percipiendam doctrinam, vel ad imitanda exempla bonorum exhibere debeatis
Abbreviated transcription (Latin):
terne cantatis equo amino
sustinere. nichil contenciose
aut airoganter erga cos
agere ẜ parati semper in
omne opere ⁊ ꝑtinaciter in¬
sistentibus cedere. ⁊ laborã¬
tibus libenter su buenire Et
quia inter pares non mĩquã
puersa quedam anitutis e¬
murlatio esse solet ut iudeli¬
cet sibi muicem de sucesfu
mitutum nundeant. et ob
hoc in exercendo bono eꝑe.
tantum ne inferiores i¬
deantur. alterutrun sese¬
pͤuenire contendant. canto
noe dstretionis mederanue
concmere necesse est. ut
oꝑam nram sicrit diccum
est. neqz ingeranius nolen¬
tibus neq petentibus subtra¬
hanius. quia in utroqr luio¬
ris suspicio ẽẽ potest. Di
quando autem in ali quo
forte negocio laborantibus
opem ferre cupinuis. canta
hoc lumulitate et mansue¬
cudmne faciendiun est ut ise
ipsis mainfestum sit quod
non excellenciam operis. ẜ
consortium querannus labo¬
ris. Cecerum quantum
ꝑtinet ad nos simo ope in¬
cendum est. nequande uel
in labore muns pacientes.

Expanded text:
ternae charitatis aequo animo sustinere, nihil contentiose aut arroganter erga eos agere, sed parati semper in omni opere et pertinaciter insistentibus cedere, et laborantibus libenter subvenire. Et quia inter pares nonnunquam perversa quaedam virtutis aemulatio esse solet, ut videlicet sibi invicem de successu virtutum invideant, et ob hoc in exercendo bono opere tantum ne inferiores videantur, alter alterum praevenire contendant, tanto nos discretionis moderamine continere necesse est, ut operam nostram, sicut dictum est, neque ingeramus nolentibus, neque petentibus subtrahamus, quia in utroque livoris suspicio esse potest. Si quando autem in aliquo forte negotio laborantibus opem ferre cupimus, tanta hoc humilitate et mansuetudine faciendum est, ut iisdem ipsis manifestum sit, quod non excellentiam operis, sed consortium quaeramus laboris. Caeterum quantum pertinet ad nos summopere nitendum est, nequando vel in labore minus patientes,