comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta eum iustificat. & nemobibens uetus
statim uult nouum. Dicit enĩ. Uetus
meluisẽ. Nemmi enĩ quandiu delectatur
statim ueceri nouum. i. culpe grãm an¬
teponit. quam largitur in commnutabili¬
ter & summe bonus deus amen.

Expanded text:
ta eum justificat. Et nemo bibens vetus statim vult novum; dicit enim: Vetus melius est. Nemini enim quandiu delectatur erit, veteri novum, id est culpae gratiam anteponit, quam largitur immutabiliter et summe bonus Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
na scͥptura mat̾iam
habet opꝰ restaura¬
tionis. Duo quippe sunt oꝑa. opꝰ
conditionis. & opus restaurationis.
Opus conditionis ẽ quo factũ ẽ
ut ẽent quȩ ñerant. Opus restau¬
rationis ẽ quo factũ ẽ ut melius
ẽẽnt quȩ ꝑierant. Opꝰ conditioĩs
ẽ creatio mundi cũ om̃ib elem̃tis
suis. opꝰ restaurationis ẽ incarna¬
tio uerbi cũ omĩb sacram̃tis su¬
is. Opꝰ conditionis in sex dieb
factũ ẽ. opꝰ restaurationis ñ nisi
sex etatib ꝑfici potest. Sex tam̃

Expanded text:
Scriptura materiam habet opus restaurationis. Duo quippe sunt Dei opera: opus conditionis, et opus restaurationis. Opus conditionis est quo factum est ut essent quae non erant; opus restaurationis est quo factum est ut melius essent quae perierant. Opus conditionis est creatio mundi cum omnibus elementis suis. Opus restaurationis incarnatio Verbi est cum omnibus sacramentis suis. Opus conditionis in sex diebus factum est. Opus restaurationis non nisi sex aetatibus perfici potest. Sex tam
Abbreviated transcription (Latin):
dux normanniȩ angliamsͥ subui¬
gauit. Alii autẽ ꝓgressi apuliam.
calabriam. siciliamq occupauere.
Rarolo deniꝙ simplici successit ro¬
bertus. qui fuit alienus a regno.
regnauitq annis duob. Et rober¬
to successit rodulphus alienus. reg¬
nauitq .xiii. annis. Post hȩc redu¬
ctumẽ regnũ. regnauit ꝙ lũdoui¬
cus filius karoli. Cui successit lotha¬
rius. & lothario lũdouicus. & lu¬
ad hugonem. Porro hugoni succes¬
sit robertus. Iste robertus fuit uir
bonus. & fide catholicus. qui scãm
ȩcclĩam & ȩcclĩasticos uiros semꝑ
studuit honorare. & exaltare. Hic
etiam conłidit ȩccłiam precipuo
xp̃i confessori quẽ multum dilige¬
bat. & sum mo uenerabatur hono¬
re aniano. incuitatis aurelianen¬
sis suburbio. Post hune fuerunt
isti. Henricus. Phylippus. Lũdoui

Expanded text:
dux Northmanniae, Angliam sibi subjudux Northmanniae, Angliam sibi subjugavit. Alii autem progressi, Apuliam, Calabriam, Siciliamque occupavere. Carolo denique Simplici successit Robertus, qui fuit alienus a regno, regnavitque annis duobus, et Roberto successit Radulfus alienus, regnavitque tredecim annis. Post hoc reductum est regnum, regnavitque Ludovicus filius Caroli, cui successit, Lotharius, et Lothario Ludovicus, et Luad Hugonem. Porro Hugoni successit Robertus. Iste Robertus fuit vir bonus, et fide catholicus, qui sanctam Ecclesiam, et ecclesiasticos viros semper studuit honorare et exaltare. Hic etiam condidit Ecclesiam praecipuo Christi confessori quem multum diligebat, et summo venerabatur honore Aviano in civitatis Aurelianensis suburbio. Post hunc fuerunt isti Henricus, Philippus, Ludovi
Abbreviated transcription (Latin):
ac preterea tempestatee
regnante karolo simplice. nor¬
manni origine dani. dicce quõdã
rollone nomune ascicia inferiori
egressi. atꝙ ꝑ occeanũ uecti. eum
sepe numero tamante germani¬
am qͣmͣ galliam more pyratico
ꝑ eadem occeani littora excurrẽ¬
tes infestassent: tandem egressi
galliam qua parte britanniam
respicit ꝑuaserurunt. cuuitatem
in ea rothomagũ occupantes. usq
inhanc diem normanniã de suo
nomine uocauerunt: Norman¬
ni uͦ lingua barbara quasi homi¬
nes septemtͥonales dictisunt. eo
qd pͥmũ ab illa mundi parte ue¬
nerunt. Karolus autẽ francoꝵ
nito cũeis fẽdere. filiam suam rol¬
loni uiorem dẽdit. eamq terram
quȩ nc̃ normannia uocatur con¬
cessit. qui scilicet rollo baptratꝰ
robertus nomen accepit. atq exin¬
de gens normannoꝵ xp̃o credens
fidei subiecta ẽ. Postqm autẽ nor¬
manm in eam quã ꝑuaserant
partem franeiȩ confirmati sunt:
etiam ultra manus extendere co¬
nati sunt. Guilelinus quidem nothꝰ

Expanded text:
Hac praeterea tempestate regnante Carolo Simplice, Northmanni, origine Dani, duce quodam, Rollone nomine, a Scythia inferiori egressi, atque per Oceanum vecti, cum saepenumero ante, tam Germaniam quam Galliam more piratico per eadem Oceani littora excurrentes infestassent; tandem egressi, Galliam, qua parte Britanniam respicit, pervaserunt, civitatemque in ea Rothomagum occupantes, usque in hanc diem Northmanniam de suo nomine vocaverunt. Northmanni enim lingua barbara, quasi viri septentrionales dicti sunt, eo quod primum ab illa mundi parte venerant. Carolus autem rex Francorum, inito cum eis foedere, filiam suam Rolloni uxorem dedit, eamque terram, quae nunc Northmannia vocatur concessit. Qui scilicet Rollo baptizatus, Roberti nomen accepit. Atque exinde gens Northmannorum Christo credens fidei subjecta est. Postquam autem Northmanni in ea, quam pervaserant, parte Franciae confirmati sunt, etiam ultra manus extendere conati sunt. Guillelmus siquidem Nothus,
Abbreviated transcription (Latin):
uicumq sapien¬
tiȩ siue scientiȩ
stũdet. diuinȩ
fructum leclioĩs¬
ꝓprio magis exꝑimento. quam a
num possidet honeste occupatiõis
plationis. Ibi informatur ad exem¬
plum sc̃e imitationis instruitur
falsitatis. depulsa miquitats ma
nitatis dilectionem. In ipsa anima¬
tur ne frangat᷑ in adu̾sis. solidatur
nẽ dissoluatur in ꝓsꝑis. & sumit
recordationẽ de pret̾ito. cautelam
de futuro. Quis qͥs aut̃ sacrȩ scͥptu¬
rȩ cibo pasci renuit: uitam animȩ
sue ꝑ̃dere incipit. ut dicipossit. Oin¬
nem escam abominata etus: & ap
paratum. ut in ipso spiritaliter
incrasseris. inpingueris dilateris.
Capitula autẽ huius partis sicut
sequentis. ante pͥncipiũ libri tibi¬

Expanded text:
uicunque sapientiae, sive scientiae studet divinae, fructum lectionisoprio magis experimento, quam alnum possidet honestae occupationis, lationis. Ibi informatur ad exemplum sanctae imitationis; instruitur falsitatis, depulsa malitia iniqunitatis dilectionem. In ipsa animatur, ne frangatur in adversis; solidatur, ne dissolvatur in prosperis, et sumit recordationem de praeterito, cautelamque de futuro. Quisquis autem sacrae Scripturae cibo pasci renuit, vitam animae suae perdere jam incipit, ut de eo dici possit: Omnem escam abominata est anima eparatum: ut in ipso spiritualiter incrasseris, impingueris, dilateris. Capitula autem hujus partis sicut, sequentis, ante principium libri tib
Abbreviated transcription (Latin):
& exempla eoꝵ. In hac itaq frẽs
mistica significatione uitreȩ fene¬
stre liguum ẽ corpus. iutrum sp̃e.
ferrum seueritas. plumbum gra¬
uitas. singulȩ laminȩ singulisen¬
sus animȩ. puritas uitri uirtutes
nob̾ date ꝑ naturam. colores ad¬
diti urtutes nob̾ collatȩ ꝑ grãm.
picture unaguium exempla scõꝵ.¬

Expanded text:
et exempla eorum In hac itaque, fratres, et exempla eorum In hac itaque, fratres, mystica significatione vitreae fenestrae lignum est corpus, vitrum spiritus, ferrum severitas, plumbum gravitas, singulae laminae singuli sensus animae, puritas vitri virtutes nobis datae per naturam, colores additi, virtutes nobis collatae, per gratiam, picturae imaginum exempla s
Abbreviated transcription (Latin):
antinȩ. quoꝵ alii disponuntur¬
sursum ꝑ contemplationẽ cli. alii
deorsum ꝑcuram sui. alii dextror¬
sum ꝑ dilectionẽ amicoꝵ. alii sini¬
strorsum ꝑ dilectionem inimicoꝵ.
alii in cͥcuitum ꝑ cͥcuispectionẽ
morum. Naturalis puritas uit¬
designat uirtutes nob̃ datas per
naturam. colores suꝑadoliti. uir¬
tutes nobis collatas ꝑ grãm. Pictu¬
re imaginum exempla significeant
scõrũ que diligenter in nob̃ ping̾e debe¬
mus. uirtutes eoꝵ cogitando. ĩno¬
centiam abel. iusticiam noe. fidem
abrahȩ. ꝑseuerantiam ysaac. tole¬
rantiam iacob. castitatem ioseph.
mansuetudinem moysi. constan¬
tiam iosue. caritatem samuhelis.
humilitatẽ dauid. zelum helye. ab¬
stinentiam danihelis. p̃cipuam
litatem & castitatembeate mariȩ.
S & crucem in nob̃̾ pingamus. co¬
gitando continuȩ passionem dm̃.
quam ꝓ nob̃ sustuuit. Sic pinga¬
mus in nobis alioꝵ imagines scõꝵ.
cogitando & imitando uirtutes

Expanded text:
animae, quorum alii disponunturanimae, quorum alii disponuntursursum per contemplationem Dei, alii deorsum per curam sui, alii dextrorsum per dilectionem amicorum, alii sinistrorsum per dilectionem inimicorum, alii in circuitum per circumspectionem motuum. Naturalis puritas vitri significat virtutes nobis datas per naturam; colores superadditi, virtutes nobis collatas per gratiam; picturae imaginum exempla significant sanctorum, quae diligenter in nobis pingere debemus, virtutes eorum cogitando: innocentiam Abel, justitiam Noe, fidem Abrahae, perseverantiam Isaac, tolerantiam Jacob, castitatem Joseph, mansuetudinem Moysi, constantiam Josue, charitatem Samuelis, humilitatem David, zelum Eliae, abstinentiam Danielis, praecipuam litatem, et castitatem B. Mariae. Sed et crucem in nobis pingimus, cogitando continue passionem Domini, quam pro nobis sustinuit. Sic pingamus in nobis aliorum imagines sanctorum, cogitando et imitando virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
uiutur suꝑ fetus ẽ iste editus: qua
quam̃diu ẽ tempus uiuendi. semꝑ
est tempus bene agendi. Quando
uͦ homo moritur tunc ꝑfecte puer
nascitur. quia in solo die mortis ꝑ¬
fecte declaratur uirtꝰ & meritum
oꝑis. Nati filii possessio eterna be
atitũdo: in qua uidebimus xpm̃
ce gustabimus. Uidebimus ꝑ con¬
templationẽ: gustabunus ꝑ dilec¬
tionem. De huiuis natiuitatis gau¬
dio &e fructu scͥptum est. Cum dede
rimus ꝑbonam uoluntatẽ. parimꝰ
ꝑbonam actionem. gaudebimus
fenestra non potest susciꝑe inse so¬
larem radium. & sicut uitrea fe¬
nestra uise suscipit radium solis.
& ipse radius eam iuitrat & pene¬
concipit. Quid ẽ namq in uitrea
fenestra lignum nisi corpus: quĩd
iutrum nisi sp̃c: ferrum autẽ qd
panellos ligat. eo qd̃ ferro domen¬
tur omĩa significat rigorem seueri¬
tatis: & plumbum ꝓpter pondero¬
sitatem. uirtutem grauitatis. Di¬
uersȩ laminȩ diu̾si sunt sensus

Expanded text:
vivitur, semper fetus iste editur, quia vivitur, semper fetus iste editur, quia quandiu est tempus vivendi, semper est tempus bene agendi. Quando vero homo moritur, tunc perfecte puer nascitur, quia in solo die mortis perfecte declaratur virtus et meritum operis. Nati filii possessio, aeterna est beatitudo, in qua videbimus Christum et gustabimus: videbimus per contemplationem, gustabimus per dilectionem. De hujus nativitatis gaudio et fructu scriptum est: Cum dederrimus per bonam voluntatem, parimus per bonam actionem, gaudebimus fenestra non potest suscipere in se solarem radium. Et sicut vitrea fenestra in se suscipit radium solis, et ipse radius eam intrat et peneconcipit. Quid est namque in fenestra lignum, nisi corpus? Quid vitrum, nisi spiritus? Ferrum autem quod panellos ligat, eo quod ferro domantur omnia, significat rigorem severitatis, et plumbum, propter ponderositatem, virtutem gravitatis; diversae laminae diversi sunt sensus
Abbreviated transcription (Latin):
fetus editio. in qua ẽ maximus ma¬
tri dolor angustia. labor & clamor.
Ad ultunum sequitur natifilii pos¬
sessio. in qua p̃ imio gaudio quõd
natus ẽ homo in mundo. mater p̃¬
teritȩ p̃ssure ñ recordatur. Sic in
spuali generatione in qua đs mas
est. animafemina. quando ipse ds
anumȩ coniungitur. concipit ani¬
ma xpm ꝑ fidem. fides namq est
pͥma omĩum bonoꝵ sine qua impos¬
sibile ẽ placere dõ. sicut impossibi¬
le est naturȩ ut sine semine gene¬
retur homo. Deinde sequitur par¬
turitio. quando concepta cogttio
boni. ꝑbonam uoluntatẽ augmen¬
tatur. & ꝑ affectionẽ sensificatur.
et quasi membratim ꝑ desidium
oꝑ andi disponctur. Sequitur par¬
tus. quando foris bonum ꝑ actionẽ
manifestatur. qd̃ pͥus intus in boua
uoluntate continebatur. in qua ẽ
labor & clamor matris. quia graua¬
tur tunc anuna ꝓpter infirmitatẽ
& murmurationem carnis. S qmͣ¬
diu durat partus iste: Quamdiu

Expanded text:
fetus editio, in qua est maximus mafetus editio, in qua est maximus matri dolor, angustia, labor et clamor. Ad ultimum sequitur nati filii possessio, in qua prae nimio gaudio quod natus est homo in mundum, mater praeteritae pressurae non recordatur. Sic in spirituali generatione, in qua Deus masculus est, anima femina. Quando ipse Deus animae conjungitur, concipit anima Christum per fidem. Fides namque prima est omnium bonorum, sine qua impossibile est placere Deo, sicut impossibile est naturae ut sine semine generetur homo. Deinde sequitur parturitio, quando concepti cognitio boni per bonam voluntatem augmentatur, et per affectionem sensificatur, et quasi membratim per desiderium operandi disponitur. Sequitur partus, quando foris bonum per actionem manifestatur, quod prius intus in bona voluntate continebatur; in qua est labor et clamor matris, quia gravatur tunc anima propter infirmitatem et murmurationem carnis. Sed quandiu durat partus iste, quandiu
Abbreviated transcription (Latin):
Icce concipies Sermo x¬
turi compendiosum uob̃ sermo¬
nem faciemus: ne urãm dilectio¬
nem oneremus. Et quia modum
sacratissime conceptionis multis
scͥpturis exponentib nostis. placce
ipsum modum illibatum p̃terire.
qr aliquid qd uros mores edificet
ꝓferre. Debemus frẽs nosmetipsi
mater ẽẽ xp̃i. si uolumus ẽẽ iusti.
si uolumus ẽẽ beati. iusti ꝑ grãm.
beati ꝑ głam. Debemus xp̃m̃n con¬
re. xp̃m natum possidere. In ge¬
ueratione carnali pͥma ẽ concep¬
tio. scda parturitio. tercia part᷑.
quarta natipossessio. in qua est
gaudium quia natꝰ est homo in
sure transactȩ. In sp̃uali autem
hac generatione pͥma ẽ fides. scoła
bona uoluntas. tercia bona actio.
quarta et̾na beatitudo. In carna¬
commixtione maris &e feminȩ. qnͣ¬
do femina retento semine fecundat᷑.
Deinde parturitio .i. partꝰ paratio.
fetus indelicet concepti augmenta¬
tio. uegetatio membroꝵ formatio &
dispositio. sensificatio hominis atꝙ

Expanded text:
cce concipies, eturi, compendiosum vobis sermonem faciemus, ne vestram dilectionem oneremus. Et quia modum sacratissimae conceptionis, multis Scripturis exponentibus, nostis, placet ipsum modum illibatum praeterire, et aliquid quod vestros mores aedificet proferre. Debemus, fratres, nosmetipsi mater esse Christi, si volumus esse justi, si volumus esse beati: justi per gratiam, beati per gloriam. Debemus Christum conre, Christum natum possidere. In generatione carnali prima est conceptio, secunda parturitio, tertia partus, quarta nati possessio in qua est gaudium, quia natus est homo in mater transactae . In spirituali autem hac generatione prima est fides, secunda bona voluntas, tertia bona actio, quarta aeterna beatitudo. In carnacommistio maris et feminae quando femina, retento semine, fecundatur. Deinde parturitio, id est partus paratio, fetus videlicet concepti augmentatio, vegetatio, membrorum formatio et dispositio, sensificatio hominis atque
Abbreviated transcription (Latin):
tis annis . xl. ꝑuenerunt. Moy¬
ses iuxta fluuiũ sig̃cat quem¬
libet hominẽ iuxta fluxum p̃¬
sentis scłi positum. filia regis
grãm cłi designat. quȩ quemli¬
bet ad utamȩt̾nam p̃destina¬
tum de fluxu scłi liberat. & in
filium adoptat. ut qui priꝰ fuit
filius irȩ : deinceps existat filiꝰ
gr̃ȩ. Quȩ trãdit eũ mulierihe
ut quem gr̃a regenerat eccłia
ciuitatẽ si futurã inquirit. Moy¬
ses autẽ grandis effectus. & scientia
erũditus. in egyptũ ꝓpter filios is¬
rahel mittitur. quia fidelis quisli¬
bet iusticia enutritus. scientia seͥp¬
turarum imbutus. p̃dicatora do
constituitur. Pharao qui int̾pre¬
tatur negans eum. id ẽ dm̃. figu
qͣndo dixit. Ponam sẽdem meam
ad aquilonẽ. & erosimilis altissimo.
Egyptus quȩ int̾pretatur tenebͤ.¬

Expanded text:
ta annis, venerunt. Moyses juxta flumen significat quemlibet hominem, juxta fluvium praesentis saeculi positum; filia regis gratiam designat, quae quemlibet ad vitam praedestinatum de fluxu saeculi liberat, et in filium adoptat, ut qui prius fuerat filius irae, deinceps existat filius gratiae. Quae tradidit eum mulieri Heut quem gratia regeneraverat Ecclesia civitatem, sed futuram inquirit . Moyses autem grandis effectus, scientia eruditus, in Aegyptum propter filios Israel mittitur, quia fidelis quilibet justitia enutritus, scientia Scripturarum imbutus, praedicator a Deo constituitur. Pharao, qui interpretatur negans eum, id est Dominum, egavit quando dixit: Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo. Aegyptus interpretatur tenebr
Abbreviated transcription (Latin):
raonis iuxta flu¬
tri illiꝰ nutriendũ. & postea ad¬
optauit infilium. Notum ẽ eti
am quomͦ misit eum łs ut e¬
duceret filios isrł de egypto. ꝙ¬
gis flagellata. & quomͦ mare

Expanded text:
raonis juxta flutri illius nutriendum, et postea adoptavit eum sibi in filium. Notum etiam est quomodo misit eum Deus ut educeret filios Israel de Aegyptgis flagellata, et quomodo mare
Abbreviated transcription (Latin):
in cȩlestib. Iordanis qui int̾preia¬
tur descensus. designat mortem.
& terra ꝓmissionis ȩt̃nam beati¬
tũdinem. Intͣnsitu iordanis infe¬
rior pars aquȩ ad inferiora decur¬
rebat: suꝑior autẽ solidata subsi¬
stebat. Sic in morte inferior pars
hominis. scilicet caro. inferiꝰ de¬
currit. quia terra ẽ & in t̾ram ua¬
dit. Suꝑior pars eiꝰ. id est anima
solidata subsistit. quia suam iam
recipiens stolam ad et̾nitatem tͣn

Expanded text:
ui interpretatur descensus, significat mortem, et terra promissionis aeternam beatitudinem. In transitu Jordanis inferior pars aquae ad inferiora decurrebat, superior autem solidata subsistebat. Sic in morte inferior pars hominis, scilicet caro, inferius decurrit, quia terra est, et in terram superior pars ejus, id est anima, solidata subsistit, quia suam jam recipien
Abbreviated transcription (Latin):
uitam figurat sp̃ualem. qmͣ accep¬
ta baptismi gr̃a agere debemus.
Quȩ uita recte dr desertum : quia
a multis deseritur. & a paucis in¬
colitur. quia qͣmuis multisint uo¬
cati. paucisunt tam̃electi. Mul¬
tisunt nominetenꝰ in uitaspirita¬
li. qui praua uoluntate sunt in
uita scłari. Amalechitȩ qui pͥmũ
filiis isrł cum armis occurrerunt.¬
& reges qui postea contͣ eos pugna.¬
uerunt. duo uicioꝵ demonstrant
genera. carnalia & sp̃ualia. suie
duplices hostes nos impugnantes.
nes. Non enimẽ nobis tantũ col¬

Expanded text:
vitam significat spiritualem, quam, accepvitam significat spiritualem, quam, accepta baptismi gratia, agere debemus. Quae vita recte dicitur desertum, quia a multis deseritur, et a paucis colitur: quia quamvis multi vocati, pauci tamen sunt electi. Multi nomine tenus in vita sunt spirituali, qui prava voluntate sunt in vita saeculari. Amalecitae, qui primum filiis Israel armati occurrerunt, et reges qui postea contra eos pugnaverunt duorum vitiorum demonstrant genera, carnalia et spiritualia, cum duplici hoste pugnantia nes. Non e
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunicamus. flagitia sub phara¬
one retroactadeflere debemus.
Accinctio renum: designat conti¬
re debebant in manib figurant
iusticiam. In baculis enĩ reclitudo
est. festinatio comestionis celeritatẽ
expͥmit conũsionis. Aurum egyp¬
ti qd filii isrł tulerunt. eo qd aurũ
fulgidum ẽ phylosophycam insi¬
nuat sapĩam. Argentum autẽ qͥa
sonorumẽ significat eloquentiam.
Arma quib filii isrł leguntur ar¬
mati. uirtutes insinuant. quib
contra uicia armamur. castitatem
ꝑ qͣm armamur contͣ luxuriam.
suꝑbiam. & sic de ceteris uirtittib
&e uiciis. farma ñ fermentata qm̃
secum tulerunt. simplicem & sa¬
ca prauitate minime corruptam.
Mare rubrum baptisiũ signifi¬
cat. xp̃i sanguine consecratum.
In marirubro submersus ẽ pha¬
rao & pͥncipes eiꝰ: & in baptismo
liberamut a potestate diaboli ce
pͥncipum illius. Desertũ q̃d̾ tnͣsi¬
to mari rubro filii isrł intrauert̃.

Expanded text:
communicamus, flagitia sub Pharacommunicamus, flagitia sub Pharaone retroacta deflere debemus. Accinctio renum significat contire debebant in manibus, significant justitiam, in baculis enim rectitudo est. Festinatio comestionis celeritatem exprimit conversionis. Aurum Aegypti, quod filii Israel tulerunt, eo quod fulgidum est, philosophicam insinuat sapientiam. Argentum autem, quia sonorum est, significat eloquentiam. Arma, quibus filii Israel leguntur armati, virtutes insinuant, quibus contra vitia armamur - castitatem, per quam munimur contra luxuriam; superbiam, et sic de caeteris virtutibus et vitiis. Farina non fermentata, secum tulerunt, simplicem et saca pravitate minime corruptam. Mare Rubrum baptismum significat Christi sanguine consecratum. In mari Rubro submersus est Pharao, et principes ejus, et in baptismo liberamur a potestate diaboli, et principium illius. Desertum, quod transito mari Rubro filii Israel intraverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
male uiuunt. Principes eiꝰ demo¬
nes sunt: qui eius uoluntatisem¬
ꝑ obẽdiunt. Lutum in quo seruie¬
runt filii pharaoni. eo q̃d̾ lutum
inquinat. luxuriam designat.
Palea uͦ eo qd leuis ẽ & cito tͣnsuo¬
lat. uanam głam figurat. Later
ꝙͣ qui de molli terra confectus ꝑ
decoctionẽ ignis durescit. huma¬
ni cordis duriciam ꝑlongam con¬
cupiscentiȩ suȩ libidinis auaritiȩ
consuetũdine in decoctam ostendit.
Quã multi seruiunt in his om̃ib
hõdie pharaoni. quitam̃ sunt
ad uitam ȩt̾nam p̃destinati. & t̾¬
ram patͥȩ celestis adepturi. Flagel¬
nisterio p̾dicationis in sua malitia
debilitatur. ꝑmogenita: pͥncipalia expͥ
om̃s electi liberantur de seruitute
diaboli. & de captiuitate p̃sentis
scłi. Cuiꝰ uidelicet agni sanguine
utrũq postem nr̃m signamus. cũ
passionem eiꝰ & corde crẽdimus. et
ore confitemur. Lactucȩ agrestes a¬
maritũdinem expͥmunt peniten¬
tiȩ. Cum enĩ sacram̃tõ diũci corporis

Expanded text:
male vivunt. Principes ejus, daemones sunt, qui ejus voluntati semper obediunt. Lutum in quo servierunt filii Israel Pharaoni. eo quod lutum inquinat, luxuriam designat. Palea, eo quod levis est, et cito transvolat, vanam gloriam significat. Later quoque, qui de molli terra confectus, per decoctionem ignis durescit, humani cordis duritiam, per longam sive concupiscentiae, sive libidinis aut avaritiae consuetudinem decoctam ostendit: per quam multi serviunt in his omnibus hodie Pharaoni, qui tamen sunt ad vitam aeternam praedestinati, et terram coelestis patriae adepturi. Flagelministerio praedicationis in sua malitia debilitatur. Primogenita principalia expriomnes electi liberantur a servitute diaboli et de captivitate praesentis saeculi. Cujus videlicet agni sanguine utrumque postem nostrum linimus , cum passionem ejus et corde credimus, et ore confitemur . Lactucae agrestes, amaritudinem exprimunt poenitentiae. Cum enim sacramento Dominici corporis
Abbreviated transcription (Latin):
ram fluentem lac & mel. Lac qͥa
de carne ẽ. sig̾cat humanitatem
xp̃i. Mel uͦ quia de rore celi concre¬
scit: designat diuinitatẽ eius. Ac¬
cipiemus itaq t̾ram lacte & melle
manantem. quia in hoc beatifica¬
bimur qd̾ humanitatẽ xp̃i &e ip¬
sius diuinitatẽ sine fine contem¬
plabimur. E gyptus itaꝙ uita
scłaris. desertum uita sp̃ualis.
terra ꝓmissionis uita cȩlestis. pha¬
rao diabolus. pͥncipes eius demo¬
nes. lutum luxuria. palea uana
egypti fluxꝰ scłi. moyses p̃dicato¬
res. filii isrł xp̃iani. int̾fectio pri¬
mogenitoꝵ destructio pͥncipaliũ
uicioꝵ. Occisio agni passio xp̃i.
agrestes lactucȩ amaritũdo peni¬
farina ñ ferm̃tata simplex doc¬
trina. mare rubrũ baptismus.
ppłs a malech uicia carnalia. siue
ꝑuersi homines. og. & alii reges
iuicia spiritalia. siue demones t̾rȩ
ꝓmissionis possessio et̃na beatitu

Expanded text:
romittuntur: lac et mel. Lac, quia de carne est, significat humanitatem Christi; mel vero, quia de rore coeli concrescit, designat ejus deitatem. Accipiamus itaque terram lacte et melle manantem: quia in hoc beatificamur, quod humanitatem Christi et ipsius divinitatem contemplamur. Aegyptus itaque, vita saecularis; desertum, vita spiritualis; terra promissionis, vita coelestis. Pharao diabolus, principes ejus daemones, lutum luxuria, palea vana Aegypti fluxus saeculi. Moyses praedicatores, filii Israel Christiani, interfectio primogenitorum destructio principalium vitiorum, occisio agni passio Christi, agrestes lactucae amaritudo poenifarina non fermentata simplex doctrina, mare Rubrum baptismus, populus Amalecitarum vitia carnalia, sive perversi homines. Og et alii reges vitia spiritualia, sive daemones, terrae promissionis possessio aeterna beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
dieb paulus quidam hereticus
indigna de xp̃o sentiens. p̃dica¬
bat eum hominẽ cõmunis natu¬
rȩ fuisse. & de terra initiũ sũp¬
sisse. Uerũ claudio imꝑatorẽ de¬
functo. quintillus frater eiꝰ ab
exercitu ẽ electus. & in solio sub¬
lunatus. s septimõ die imꝑii sui
int̾fectus occubuit. De Au

Expanded text:
diebus Paulus quidam haereticus indigna de Christo sentiens praedicabat eum hominem communis naturae fuisse, et de terra initium sumpsisse. Verum Claudio imperatore defuncto, Quintilius frater ejus ab exercitu est electus, et in solio sublimatus, sed septimo die imperii sui interfectus occubuit. CA
Abbreviated transcription (Latin):
est inuidicum libro. habitauit cha¬
naneus in mẽdio effraum tͥbutariꝰ:
quid chananeus gentilis iuĩdelicet
populus nisi uicium significat:
Sepe enim in magnis uirtutib ⁊̃¬
ram reꝓmissionis ingrẽdimur:
quia sepe intima de et̾nitate ri¬
mamur. S dum int̾emptis subli¬
mib uiciis quẽdam tñ adhue par¬
ua retinemus: quasichanaueum
uiuere in t̾ra nr̃a concẽdimus. Q
tam̃ tͥbutarius efficitur: quia hoc
ipsum uicium qd̃ subicere ñ possu¬
mus. ad usum nr̃e humilitatis¬
humilit̾ retorquemus. ut eo de
se mens & insiuis uilia sentiat: qd̾
suis itirib etiam parua que expe¬
tit ñ expugnat. Uñbene rursũ
scͥptum ẽ. Hȩ sunt gentes quas¬
dñs dereliquit dereliquit. ut eru¬
diret in eisisrłem. Adhuc namq
quedam minima uicia nr̃a reti¬
nentur: ut se nr̃a intentio sollici¬
ta in certamine semꝑ exerceat:
ut eo de uictoria ñ supbiat. quo
uiuere in se hostes conspicit. in

Expanded text:
est in Judicum libro: Habitavit Chananaeus in medio Ephraim tributarius quid Chananaeus, gentilis videlicet populus, nisi vitium signat? Saepe enim in magnis virtutibus terram repromissionis ingredimur, quia spe intima de aetmamur. Sed dum interemptis sublimibus vitiis, quaedam tamen parva retinemus, quasi Chananaeum vivere in terra nostra concedimus. Qui tamen tributarius efficitur, quia hoc ipsum vitium, quod subjicere non possumus, ad usum nostrae humilitatis retorquemus, ut eo de se mens et in suis vilia sentiat, quod suis viribus etiam parva, quae expetit, non expugnat. Unde bene rursum scriptum est: Hae sunt gentes quas Dominus de reliquit, ut erudiret in eis Israelem . Adhuc namque quaedam minima vitia nostra retinentur, ut sensum intentio sollicitum in certamine semper exerceat, et ideo de victoria non superbiat, quo vivere in se hostes conspicit,
Abbreviated transcription (Latin):
omnib dieb usq ad consumina¬
tionem scłi. Quinq autẽ reges.
quinꝙ sensus corꝑis indicant. qͥ
gabaonitas .i. carnales homĩes
expugnant. hii ad speluncam
confugiunt. cum se terrenis actib
in corpore obsiti mergunt. Quitñ

Expanded text:
omnibus diebus usque ad consummaomnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Quinque autem reges, quinque sensus indicant, qui Gabaonitas, id est carnales homines expugnant. Hi ad speluncam confugiunt , cum se terrenis actibus in corpore obsiti mergunt. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
uersatione pͥstina detinentur. in¬
duentes ueterem hominẽ cum ac¬
tib suis: & inuoluti uetustis uici¬
is sicut & isti panius & calciam̃tis
uetib obtecti. Et pret̾ hoc qd̾ in dm
credunt & erga seruos di. uł eccłie
cultum uidentur eẽ deuoti: nicħ¬
tam̃ habent emendationis uł in¬
nouationis in morib. Tales gͥtã
tumm quasi qd̾dam salutis signũ
int᷑ eccłiam temporalit̃ p̃ferunt.
regnum ȩt̾num uł lib̾tatem mi¬
nime consequentur. Quõd autẽ
ingabaon pugnante ihunaue
stetisse ꝑhibetur sol. & luna donͦ
isrłis inimici delerentur. signifi¬
cat qd nr̃ iħc multomagis mͦ in¬
t̃uentu suo. dum nos bellum ge¬
rimus adũsus uicioꝵ gentes. et
colluctamur adu̾sus p̾ncipes &
potestates. & rectores tenebrarũ
harum. adũsus spiritalia neqͥtiȩ
in celestib sol nobis indesinent̃¬
iusticiȩ assistit. nec deserit nos
unqm. nec festinat occumbere.
quia ipse dixit. Ego uob̾cum sum

Expanded text:
versatione pristina detinentur, inversatione pristina detinentur, induentes veterem hominem cum actibus suis, et involuti vetustis vitiis, sicut et isti pannis et calceamentis veteribus obtecti; et praeter hoc quo Deum credunt, et erga servos Dei vel Ecclesiae cultus videntur esse devoti, nihil habent emendationis vel innovationis in moribus. Tales igitur tantummodo quasi quoddam salutis signum intra Ecclesiam temporaliter praeferunt, regnum aeternum vel libertatem minime consequuntur. Quod autem in Gabaon pugnante Jesu Nave stetisse perhibentur sol et luna, donec Israelis inimici delerentur , significat quod noster Jesus multo magis modo interventu suo, dum nos bellum gerimus adversus vitiorum gentes et colluctamur adversus principes et potestates, et rectores, tenebrarum harum, adversus spiritualia nequitiae in coelestibter assistit, nec deserit nos unquam, nec festinat occumbere, quia ipse dixit: Ego vobiscum sum
Abbreviated transcription (Latin):
amore succensi. ueniunt ad salutẽ.
Illi uͦ qui iuxta montẽ maledictio¬
nis incẽdebant. illos expͥmunt qui
ñ amore benẽdictionum siue ꝓmis¬
sionum. si futuroꝵ supplicioꝵ timo¬
re complent quȩ in lege scͥpta sunt.
ut ꝑueniant ad salutẽ. S nobili¬
ores illos ẽẽ constat. qui boni ͥ ꝓsus
desicdio. ⁊ et̃nȩ benedictionis amo¬
re qd̾ bonum ẽ agunt. De dolo
metu ꝑterriti. cũ fraude & callidi¬
tate uenerunt ad iħm: pannis. cal¬
ciamentisꝙ uet̾ib induti. dep̃can¬
tes ut saluarentur. Statimq a iħu
salutem suscipiunt. Quon tam̃
dolum ut agnouit. ligni cesores
uł aquȩ gestatores eos constituit.
In quoꝵ figura illi ostenduntur. qͥ
de mundo ad ȩccłiam uenientes.
habent fidem in do. & inclinãt
caput suũ sacerdotib. scĩs qͦ mi¬
nistrant & seruiuuit: & aliquid
utilitatis impendunt. ad orna¬
mentum etiam ȩccłiȩ uł ministiũ
ꝓmpti siunt. in morib uͦ suis oe cõ¬

Expanded text:
amore succensi veniunt ad salutem. amore succensi veniunt ad salutem. Illi vero, qui juxta montem maledictionis incedebant, illos designant qui non amore benedictionis, sed promissionis, sed futurorum suppliciorum timore, complent quae in lege scripta sunt, ut perveniant ad salutem. Sed nobiliores eos esse constat, qui boni ipsius desiderio et aeterna benedictionis amore quod bonum est agunt. CAP. metu perterriti, cum fraude et calliditate venerunt ad Jesum, pannis calceamentisque veteribus induti, deprecantes ut salvarentur, statimque a Jesu salutem suscipiunt; quorum tamen dolum ut agnovit, ligni caesores vel aquae gestatores eos constituit. » In quorum figura illi ostenduntur, qui de mundo ad Ecclesiam venientes, habent fidem in Deo, et inclinant caput suum sacerdotibus, sanctis quoque ministrant et serviunt, ut aliquid utilitatis impendant; ad ornatum etiam Ecclesiae vel ministerium prompti sunt; in moribus vero suis et con
Abbreviated transcription (Latin):
Ede altari quod construxit iosue. iui¬
osue subũsis hostib altare ex lapi¬
dib quos ferrum ñ tetigerat con¬
struxit. deuteronomiũ in eo scͥpsit.
& ppłm ad benẽdicendum & male¬
dicendum duusit. Nobiliores tͥb
ad benedictionẽ: ignobiliores ad
malẽdictionẽ constituit. Lapĩdes
ex quib iosue .i. xͨ altare construx̃
sunt scĩ infide firmi. quȩ ꝑ̃dilee¬
tionem oꝑatur. Quos ferrum ñ
tangit. quia ulla crũdelitatis cul¬
pa ñ corrumpit. Qͥ dum in uni¬
tatem fidei & concordiam carita¬
tis conuenuint: unum altare fi¬
unt. Deutero nomiũ qd̃ int̾pretat᷑
scdalex significat ȩuͣngłium. Hoc¬
eungłium in hoc altari scͥpsit dñs:
qͣndo olixit. Aũdistis quia dictum
est antiquis. ñ mechaberis. Ego aũ
dico uobis. Siquis uiderit mulierẽ
ad concupiscendam eam: iam me¬
chatus ẽ eam in corde suo. Qͥ iuxta
montembenẽdictionis incedebãt
illos designant quisine metupe¬
ne infernalis ꝓmissionis celestis

Expanded text:
De altari quod construxit osue. Josue, subversis hostibus, altare ex lapidibus quos ferrum non tetigerat construxit . Deuteronomium in eo scripsit, et populum ad benedicendum et maledicendum divisit. Nobiliores tribus ad benedictionem, ignobiliores ad maledictionem constituit. Lapides, ex quibus Josue altare constituit, sunt sancti in fide firmi, qui per dilectionem operantur. Quos ferrum non tangit, quia eos nulla crudelitatis culpa corrumpit. Qui dum in unitatem fidei et concordiam charitatis conveniunt, unum altare faciunt. Deuteronomium, quod interpretatur secunda lex, significat Evangelium. Quod in hoc altari scripsit Dominus, quando dixit: Audistis quia dictum est antiquis: Non moechaberis. Ego autem dico vobis: Si quis viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Qui juxta montem benedictionis incedebant, illos significant qui sine metu poenae infernalis, promissionis coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
uõd uͦ habitacula leuitis
aniministrant. ꝓrsus ab omnib
quib dispensãt diuina. t̃rena sub¬
sidia quȩ ñ habent recipiant. ut
impleatur illũd qd̾ apłs p̃cepit di¬
nauuus. magnum ẽ si carnalia
ur̃a metamus : Et mĩto isti incũc¬
tis tribub diuisi dicuntur: quia
dispensatione cunctoꝵ uiuunt. Qd̾
autẽ quadraginta duas urbes ac¬
cipiunt. indubitanter ipsa p̃dica¬
tio scõꝵ signatur. Ipsienim possidẽt
doctrinam. quȩ constat legis deca¬
logo. & quadrifido eunͣgelii nume¬
ro. quasi quaterdenas urbes ha¬
bentes. Quib etiam duȩ adiciun¬
tur: quia nimirũ cuncta que p̾di¬
cant moraliac mystico sensuantĩ¬

Expanded text:
uod vero habitacula Levitis administrant, rursus ab omnibus quibus dispensant divina, terrena subsidia quae non habent recipiunt, ut impleatur illud quod Apostnon est magnum si carnalia vestra metamus . Et merito isti per cunctas tribus divisi dicuntur, quia dispensatione cunctorum vivunt. Quod autem quadraginta duas urbes accipiunt , indubitanter ipsa praedicatio sanctorum signatur. Ipsi enim possident doctrinam, quae constat legis Decalogo, et quadrifido Ero, quasi quaterdenas urbes habentes. Quibus etiam duae adjiciuntur, quia nimirum cuncta quae praedicant, morali ac mystico sensu annun
Abbreviated transcription (Latin):
rith qui int̾ pretatur caluus. & de
torrente bibit cum in caluarie lo¬
co ubi abscondita ẽ fortitudo eius
de torrente mortalitatis nr̃e gusta¬
uit. Corui pascebant helyam de¬
ferentes eipanem & carnes. cũ
gentilitas de nigredine peccatoꝵ
ueniens xp̃o salutem nr̃ãm esuri¬
enti panem fidei. & carnes .i. spem
resurrectionis ꝑ grãm eiꝰ illumina¬
ta offert. Mane scilicet initio ȩ uñ
carnis resurrectione uenienti iu¬
dici p̾sentat. Post dies siccatus ẽ
torrens quia consummato cursu
p̃sentis uitȩ absorta erit mors in
uictoriam & iam ultra ñ erit mors
neq luctus. neq clamor. que pͥma

Expanded text:
rith, qui interpretatur calvus, de torrente bibit, cum in Calvariae loco ubi abscondita est fortitudo ejus , de torrente mortalitatis nostrae gustavit. Corvi pascebant Eliam deferentes ei panem, et carnes, cum gentilitas de nigredine peccatorum veniens, Christo salutem nostram esurienti; panem fide, et carnes, id est spem resurrectionis per gratiam ejus illuminata offert. Mane scilicet, in initio pracarnis resurrectio venienti judici praesentatur. Post dies aliquot siccatus est torrens, quia consummato cursu praesentis vitae, absorpta erit mors in victoriam, et jam non erit mors neque luctus neque clamor, quia prima
Abbreviated transcription (Latin):
dum &e grimaldum obsides ei pro
conseruanda fidelitate tͣnsmisit.
Et it̃m post hȩc karolus magnus
ad galliam ẽ ren̾sus. Baioaricum
consuminatum. S & sueuis bellũ
est illatum. Daniuͦ & sueui selauiᷤ
erant fẽderati. S hosom̃s una tm̃
expẽditione edomuit karolus. Hu¬
nos qͦ & auares bello aggressus ẽ.
uit. Quomͦ karolus factus ẽ imꝑator.
ome deniq adriano papȩ sub¬
rogatus ẽ leo. Prefati uͦ adria¬
nipapȩ cognatiromȩ cõmouenteᷤ.
populum contra leonẽ papam:te¬
nuerunt. & excecauerunt eitm.
non tam̃ lum̃ eiꝰ penitꝰ extinguere
potuerunt. At ille confugit ad ka¬
rolum regẽ francoꝵ. qui ultus est
eum. & restituit insẽde sua. Leo uͦ
coronauit eũ intẽplo scĩ petri un¬
ꝑatorem. eircumdans eũ imꝑato¬
ria ueste. Tunc sͥ acclamatum est
ab omi popło romanoꝵ. Karolo au¬
gusto a deo coronato. magno & pa

Expanded text:
dum et Grimoaldum, obsides ei pro dum et Grimoaldum, obsides ei pro conservanda fidelitate transmisit. Et iterum post haec Carolus Magnus ad Galliam reversus. Bajoaricum consummatum. Sed et Suaevis bellum est illatum, Dani vero Suaevis erant confoederati. Sed hos omnes una tantum expeditione edomuit Carolus. Hunnos quoque et Avares bello aggressus est. us Magnus factus est imperator. Romae denique Adriano papae subrogatus est Leo. Praefati vero Adriani papae cognati Romae commoventes populum contra Leonem papam tenuerunt, et excaecaverunt eum; non tamen lumen ejus penitus exstinguere potuerunt. At ille confugit ad Carolum regem Francorum, qui ultus est eum, et restituit in sedem suam. Leo vero coronavit eum in templo Sancti Petri imperatorem, circumdans eum imperatoria veste. Tuncque ipsi acclamatum est ab omni populo Romanorum: Carolo Augusto a Deo coronato, magno, pa
Abbreviated transcription (Latin):
pyrenei iugo uasconum ꝑfidiam
est exꝑtus. Nam cũ agmine longo
ut loci & angustiarum situs ꝑmit¬
tebat porrectus iret exercitus. ua¬
scones in sinu montis insidiis col¬
locatis. extremam partẽ agminis
inuaserunt. & insubiectam uallẽ
deiecerunt. Consertoq cum eis pre¬
lio. om̃s quos inuenerunt int̾fe¬
cerunt. In quo prelio egibardus re
giȩ mense p̃positus. anselmꝰ comes
palacii. & rolandus prefectus limi¬
tis britannici. cũ aliis qͣm plurib
int̾fectisunt. Ex quib rolandus
blauiȩ castello deportatus ẽ & sepul¬
tus. His qͦ dieb magnus rex frani¬
coꝵ karolus ab hyspania reuersꝰ
reppit coniugẽ hildegardam ge¬
minam elĩdisse ꝓlem. Post hȩc
karolus subiugatis narbonensi¬
b in franciam regressus ẽ. & nõ
multum tempus ad capuam cã¬
paniȩ urbem ꝑ italiam ꝑrexit. &
inde recdiens beneuentanis bellum
indixit. Uerũ dux ꝓuinciȩ aragi¬
sus nomine. ferocitatẽ regis fer¬
re ñ preualens. filios suos romal¬

Expanded text:
Pyrenei  jugo Wasconum perfidiam est expertus. Nam cum agmine longo, ut loci et angustiarum situs permittebat, porrectus iret exercitus, Wascones, in sinu montis insidiis collocatis, extremam partem agminis invaserunt et in subjectam vallem dejecerunt. Consertoque cum eis prelio, omnes quos invenerunt interfecerunt. In quo prelio Egiae mensae praepositus, Anselmus comes palatii, et Rolandus praefectus limitis Britannici cum aliis compluribus interfecti sunt. Ex quibus Rolandus Blavis castello deportatus et sepultus. His quoque diebus magnus rex Francorum Carolus ab Hispania reversus reperit conjugem Hildegardam geminam edisse prolem. Post haec Carolus subjugatis Narbonensibus in Franciam regressus est, et non post multum temporis ad Capuam Campaniae urbem per Italiam perrexit, et inde rediens Beneventanis bellum indixit. Verum dux Provinciae, Aragisus nomine, ferocitatem regis ferre non praevalens, filios suos, Romoal
Abbreviated transcription (Latin):
ginta quattior milia signatos ex om̃i tribu
filiorum isrł designauit eos quos diuma
ꝓuidentia ad uitam p̃destinatos ante ad¬
uentum redemptous ꝑ p̃cedentia sacra¬
menta redemptionis ad salutem p̃pauit
Per turbam autẽ magnam quandinu
insimiauit quos post aduentũ redemp¬
toris grã suꝑna iustificat & saluat. De
qua turba recte dicitur quam dmu¬
merare nemo poterat. quia paucierant
qui ante aduentũ xp̃i iustificabantur.
ad comꝑationem eorum qui post aduen¬
tum eiiis iustificantur. Ante aduentum
lant cdo inuoce ȩxultationis. O quam mira¬
cit fructum tricesimũ in coniugatis sexa¬
gesimum in continentibus centesimum

Expanded text:
atuor millia signatorum ex omni tribu filiorum Israel, designavit eos quos divina Providentia ad vitam praedestinatos ante adventum Redemptoris per praecedent a sacramenta redemptionis ad salutem praeparavit. Per turbam autem magnam, quam dininsinuavit quos post adventum Redemptoris gratia superna justificat et salvat: de qua turba recte dicitur, quam dinumerare nemo poterat, quia pauci erant qui ante adventum Christi justificabantur ad comparationem eorum, qui post adventum ejus justificantur. Ante adventum lant Deo in voce exsultationis . O quam miracit fructum trigesimum in conjugatis; sexagesimum in continentibus; centesimum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħe euuangłiste. apł̃i mr̃es confessores uͥ¬
gines & om̃s electe amme quotquoc fue¬
runt ab initio iustificande ꝑ gram redẽp¬
tionis & quotquot erunt infine beatifi¬
cande ꝑ głam reminerationis. S ẽs quo¬
q ioħes euuangłista. hunc fructum ex¬
pͥmit ubi ait. Audiui numerũ signatoꝵ
centum quadraginta quatuor milia sig¬
nati ex om̃i tribu filiorum isrł. & dem

Expanded text:
ssores, vissores, virgines et omnes electae animae, quotquot fuerunt ab initio justificandae per gratiam redemptionis, et quotquot erunt in fine beatificandae per gloriam remunerationis. Sanctus quoque Joannes evangelista hunc fructum exprimit, ubi ait: Audivi numerum signatorum centum quadraginta quatuor millia signati ex omni tribu filiorum Israel . Et
Abbreviated transcription (Latin):
isi granum frumenti cadens in
terram mortuũ fuerit. ipsum so¬
lum manet. Omĩbus ẽ manifestum de
grano frumenti quod dũ interram ca
dit moriatur. ilest humore terre huiec¬
tetur. & tale quale pͥus fuit eẽ desinat
e ꝑ alterationem uegetationes aliud fiat
Solum manet. manet & nullum fruc¬
tum affert. Si autẽ fuerit mortuum.
id est pinguedine & humiditate terre
putrefactum statim herbam germinat
stipulam roborat. spicas aristas paleas
grana format ce multũ fructum affert.
quia sicut in alia ꝑ abola dicitur siue gi¬
cesimum siue sexagesimum siue centesimũ
Sic xp̃c interram cadens ꝑhumilitatem.
fecit fructũ multum moriens ꝑ passioẽm
Nichil namq nobis nasci contulisset m-
tu ꝑ psalmistam ait. Singularis sum
ego donec transeam. Singłariter enĩ
ne non ꝑfecit. Sed mouenido fructum
e se multiplicauit. quia om̃s ad uitam
eternam p̃destinatos redemit. ꝑ hunc
deniq fructum designantur patriarche¬

Expanded text:
isi granum frumenti cadens in terram, mortuum fuerit: ipsum solum manet . Omnibus est manifestum de grano frumenti, quod dum in terram cadit nisi moriatur, id est humore terrae humectetur et tale quale prius fuit esse desinat, et per alterationem vegetationis aliud fiat, solum manet et fructum nullum affert. Si autem fuerit mortuum, id est pinguedine et humiditate terrae putrefactum, statim herbam germinat, stipulam roborat, spicas, aristas, paleas, grana format et multum fructum affert; quia, sicut in alia parabola dicitur, sive trigesimum, sive sexagesimum, sive centesimum , sic Christus in terram cadens per humanitatem, fert fructum multum moriens per passionem. Nihil namque nobis nasci contulisset, nitu per Psalmistam ait: Singulariter sum ego donec transeam . Singulariter enim  perfecit. Sed moriendo fructum ex se multiplicavit, quia omnes ad vitam aeternam praedestinatos redemit. Per hunc denique fructum, designantur patriarch
Abbreviated transcription (Latin):
itur ad penam. Hoc ẽ inquit omĩs
homo. Si omĩs homo ẽ qui dm̃ tunce
& mandatata eiꝰ obseruat. constat
qd̾ ille homo nonẽ qui hoc non
contemptorẽ. & magis diabolus¬
ẽẽ dicendus ẽ. quam homo. Si uͦ ñ
cognoscit dm̃ &e mandata eiꝰ. cecus

Expanded text:
itur ad poenam. Hoc est, inquit, omnis itur ad poenam. Hoc est, inquit, omnis homo. Si omnis homo est qui Deum timet, et mandata ejus observat, constat quod ille homo non est qui hoc non contemptor est, et magis esse diabolus dicendus est quam homo. Si vero non cognoscit Deum et mandata
Abbreviated transcription (Latin):
comminationes in ipsa frequent̃
audimus dei p̃cepta tnͣsgrẽdi ꝑti¬
mescimus. ꝑ creaturam uͦ ad timo¬
remfilialem attingimꝰ. quia dũ
tantam molemcernimus. creato¬
rem mirabilem. laudabilem. ama¬
bilem. & ex amore timendum &¬
colendum iudicamꝰ. Sic qͦ ꝑ scͥp¬
turam ad hunc castum timorem
ꝓuehimur: dum in eã diuina ꝓ¬
missa meritum humanũ tͣnscen¬
dentia legimus. & ꝓmissorem a¬
mando timemus ne offendamꝰ.
Sunt gͥ ista octo quib ad timo¬
rem ołi ascendimꝰ. a minorib in¬
cipientes. ad maiora ꝑuenientes.
culpa. sententia. pena.creatura.
scͥptura. natura. gr̃ã gła. Cimea¬
in se conspicit. Si in malo sumꝰ
corrigamus errata: sun bono me¬
lioremus incepta. Et mandata e¬
uis obseruemus. Que sunt ista
mandata : Dilectio di & ꝓximi.
Quantũ debemꝰ diligere dm̃:
Sicut nosmetipsos: beneficio.
uerbo uoto. In beneficio ẽ opus
bonum. in uerbo sanum consi¬
lium. in uoto pium desidium.¬

Expanded text:
comminationes in ipsa frequenter comminationes in ipsa frequenter audimus, Dei praecepta transgredi pertimescimus. Per creaturam vero ad timorem filialem attingimus, quia dum tantam molem cernimus, Creatorem mirabilem, laudabilem, amabilem, et ex amore timendum judicamus. Sic quoque per Scripturam ad hunc castum timorem provehimur, dum in ea divina promissa meritum humanum transcendentia legimus, et promissorem amando timemus ne offendamus. Sunt igitur ista octo, quibus ad timorem Dei ascendamus, a minoribus incipientes, ad majora pervenientes: Culpa, sententia, poena, creatura, scriptura, natura, gratia, gloria. Timeain se conspicit. Si in malo sumus, corrigamus errata; si in bono, melioremus incepta, et mandata ejus observemus. Quae sunt ista mandata? Dilectio Dei et proximi. Quantum debemus diligere Deum? sicut nosmetipsos, beneficio, verbo, voto. In beneficio, est opus bonum; in verbo, est sanum consilium; in
Abbreviated transcription (Latin):
atricis deitatis. Ad hunc qͦ eundẽ
timorem ꝑ considerationẽ gr̃ȩ du¬
cimur. quia dum qd̃ nob̾ impiis
absq merito ꝑ grãm contulit per¬
pendimus eum peccando ad iram
ꝓuocare dedignamur. Sr & ex gła
futura quȩ reuelabitur in nobis.
ad hunc timorem ꝓ mouemur.
quia dum audimus q̃d̃ nob̃ ꝓmi¬
sit. q̃d oculus ñ uidit. nec auris
audiuit. nec in cor hominis ascen¬
dit. pre nimia dilectione iam ti¬
memus illum offendere. qui tan¬
ta nob̾ uoluit ꝓmittere. & potest
dare. ꝑ duo etiam mẽdia ꝑ creatu¬
ram &e scͥpturam ad utrũq timo¬
rem ñ nunquam ꝑuenimus. Ad
timorem namq seruilem ꝑ creatu¬
ram cogunur. qͥa dum eiꝰ magni¬
tũdinem consideramꝰ. imm̃sam
creatoris maiestatẽ formidamus:
nec ignoramus om̃ipotentẽ pe¬
nam inferre. si nos inuenerit le¬
gis suȩ transgressores ẽẽ. Sic etiã
ad hunc ipsum timorem ꝑscͥpturã
impellimut. quia dum diuinas

Expanded text:
atricis deitatis. Ad hunc eumdem quoque atricis deitatis. Ad hunc eumdem quoque timorem per considerationem gratiae ducimur, quia dum quod nobis impiis absque merito per gratiam contulit perpendimus, eum peccando ad iram provocare dedignamur. Sed et ex gloria futura, quae revelabitur in nobis, ad hunc timorem provocamur, quia dum audimus quod nobis promisit, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , prae nimia dilectione jam timemus illum offendere, qui tanta voluit nobis promittere, et potest dare. Per duo etiam media, per creaturam et scripturam, ad utrumque timorem nonnunquam pervenimus. Ad timorem namque servilem per creaturam cogimur, quia dum ejus magnitudinem consideramus, immensam Creatoris majestatem formidamus; nec ignoramus omnipotentem poenam inferre, si nos invenerit legis suae transgressores esse. Sic etiam ad hunc ipsum timorem per Scripturam impellimur, quia dum divinas