comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& filio & spũscõ Perse uerare enĩ ꝑ manore est in confessione
sicutipse dñs ait: quiaũt ꝑ souerauerit usque insinẽ hic sal¬
uuserit: dicit ergodñs ũ habent quod manducent quialegem
ñ habebant᷑ & dimit tere eos ie uinos nolo nede ficiant inuia.
apłs tenebat incredulitas donecmy steria reuelarentur:
Nec recordabant᷑ quid fecerat dequinq: panibus & duob: pis¬
cib: & int̃rogaũ eos ibs̃ quod panes haberent: Quidixert̃ soptẽ¬

Expanded text:
Spiritu sancto. Perseverare enim, permanere est in confessione, sicut ipse Dominus ait: Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Dicit ergo Dominus, Non habent quod manducent: quia Legem non habent: et dimittere eos jejunos nolo, ne deficiant in via; Apostolos tenebat incredulitas, donec mysteria revelarentur: nec recordabantur quod fecerat de quinque panibus et duobus piscibus. Et interrogavit eos Jesus quot panes haberent. Qui dixerunt, Septe
Abbreviated transcription (Latin):
nuriam sequentianno n addersuꝑI e adnuntierd& ractir:o sed inde
Destiutasdicta a festi dieburquasi festiditaes eoꝙ ineis sola rt̃s diuina sit quibur
contrarisunt fasti inquibus ius fictar idestdicitur: Sollempnitas a sa¬
ocrir dir̃ita surcepta ut mnotare obrelegionem ñ debeat. obsoluto toest firmo at
tumagantur : Pescha festiuitatũ omniũ prima est decuiur uocabulo lam superiur dictum
est: Hente consten sicut & parcha: Apito bebrtõr celebrirdier. celebrabaturerat ꝙ post¬
erat ꝙ postdecadas parchae Celebrabatur unde &uo cabulum sumpsit penta it grece
quinq in quodie secundulegẽ panes ꝓpos sitionie denouis frugibus offerebant. cuiur figurã
annur iubeleus intestamento ueteriger sit quinunc iterum pfuturã reꝓmisionis a&erno̧
requiem psiguratur : Epiphanio. grecelatine Apparatio siue manifestatio uocateo
it die sideris indicio xp̃s magir apparuit adorandurꝗ fuit figura primitiae credentium

Expanded text:
ed inde ed inde tas dicta a festis diebus, quasi festiditas, eo quod in eis sola res divina fit. Quibus contrarii sunt fasti, in quibus ius fatur, id est dicitur. Sollemnitas a sacris dicitur, ita suscepta ut mutari ob religionem non debeat, ab †solito†, id est firmo atqtum agantur. Pascha festivitatum omnium prima est, de cuius vocabulo iam superius dictum est. Pentecoste, sicut et pascha, apud Hebraeos celebris dies equinque decadas paschae celebratur, unde et vocabulum sumpsit. Pente enim Graece quinque. In quo die secundum legem panes propositionis de novis frugibus offerebantur: cujus figuram annus jubilaeus in Testamento Veteri gessit, quae nunc iterum per figuram repromissionis aeternam requiem praefigurat. Epiphania Graece, Latine apparitio sive manifestatio vocatur. Eo enim die Christus sideris indicio magis apparuit adorandus: quod fuit figura primitiae credentium
Abbreviated transcription (Latin):
sextur ꝙ suꝑ dicrum. cursum in annum soł facit. Afextio aut̃ non armartias ur q udicm
pridie hł ianuarias incursubixetur adponitur adquinded&rahitur: Intercalah os autẽ
dies id cireo uocantur ꝗ int̃ ponuntur utratiolunae solisq: conueniat calare it pontre
dr̃ intercalartinterponer : Epactar greciuocant. latinia diectioner annuarluna res
q: pundenarium numerum urq: aotrieenarium numerum in sortuoluuirturꝰ quas id eo ae¬
gyptu adiciunt ut lunarir emensio rationa solir. Adaequ&ur : Luna it iuxtacur sum
suum . xxuiiii semis dies lucere di norcitur. & fiunt inannum lunarer dies coclini
remanent adcursum annisolaris dier xi quor aegyptii. Adieciunt unde adicctiones
uocantur ab rehis lł inuenier iupam quotasit in quolib& anno& mense &de. Is taoe pactae
scnꝑ xi Ald. a prilis reperiuntur ineadem luna qua fuerit codie Continentur autẽt
cir culodecem nouohali. Sedcum ad xuiii epacteꝑuenerunt qui⁊ circulur ponurdeci¬

Expanded text:
sextum, quod super dierum cursum in anno sol facit. A VII autem Non. Mart. usque in diem prid. Kal. Janu. in lunae cursu bis adponitur, atque inde detrahitur. Intercalares autem dies idcirco vocantur, quia interponuntur, ut ratio lunae solisque conveniat. Calare enim ponere dicitur. Intercalare interponere. Epactas Graeci vocant, Latini adjectiones annuas lunares, quae undenarium numerum usque ad tricenarium in se revolvuntur, quas ideo Aegyptii adjiciunt, ut lunaris viginti novem semis dies lucere dignoscitur, et fiunt in annum lunarem dies CCCLIV. Remanent ad cursum anni solaris dies undecim, quos Aegyptii adjiciunt. 31. Unde et adjectiones vocantur: absque his non invenies lunam quota sit in quolibet anno, et mense, et die. Istae epactae semper XI Kal. April. reperiuntur in eadem luna quae fuerit eo die. 32. Continentur autem circulo decemnovenali: sed cum ad XXIX Epactas pervenerit, qui est circulus dec
Abbreviated transcription (Latin):
runt & si quinta decimiluna die dominico ꝑuenerit in alia domĩ pacha. ꝓtrachunt
reci primimensir lunam ab oetauo idur martiar urq: indic̃ nonas aprilir obseruant & si
luna quinta decima diedominico incurrerit scm̃ p&cha. celebrant. huius modiorgo dirsen¬
sio inter ut rosq pascbalem regulam Turbut. Commonir annir dr̃ quixii tantum lunar
hoc estdier. cccluii habat. dictur aut̃ commonis ꝗ saepeduo ita iuncq incedant ut inui¬
cemse in paschali solleminitate sequantur. Nrmembolirmur annur solur ⁊ semꝑ: Em¬
domense pascha celebrare. Embolis mus aut̃ nomen grecum est quod interp̃tatur la¬
embolirmiaũt anni & communer sic in uoniuntur si it a quasta decimaluna pasche p̃ceden
tis usq: ad xinimam sequentis ccclxxxiiii dier fuerint embolis mur annus ÷ scceluq
commonis. Pirsextus ÷ ꝑ quatuor annor unurdier adiectur crercit ⁊psqualofapos s¬

Expanded text:
runt; et si quinta decima luna die Dominico provenerit, in alium Dominicum pascha protrahunt. runt; et si quinta decima luna die Dominico provenerit, in alium Dominicum pascha protrahunt. Graeci primi mensis lunam ab VIII Id. Mart. usque in diem Non. Apr. observant; et si decima quinta luna die Dominico incurrerit, sanctum pascha celebrant. Huiusmodi ergo dissensio inter utrosque paschalem regulam turbat. Communis annus dicitur, qui duodecim tantum lunas, hoc est dies CCCLIV habet. Dictus autem communis quia saepe duo ita coniuncti incedunt ut invicem se in paschali sollemnitate sequantur. Nam embolismus annus semper solus est. Emdo mense pascha celebrare. Embolismus autem nomen graecum est quod interpretatur laEmbolismi autem anni et communes sic inveniuntur. Si enim a quartadecima luna paschae praecedentis usque ad quartam decimam sequentis CCCLXXXIII dies fuerint: embolismus annus est: si CCCLIV communis. Bissextus est per annos quatuor, unus dies adjectu
Abbreviated transcription (Latin):
hominem quem iubemur induert & &uere ueterem expurganter u&ir fermen
łac. nouitatem primur mensir nouorum in annimensib: celebrationi pas chali¬
mistice ad̃tributur ÷ ꝙ uero tertiae ebdomadae diȩ pascha. celebrantur id ÷ qui
dies occurrit a quinta decima. inui gensimam primẽ. hoc significat ꝗui tototẽ¬
pore scł̵i qui septinarium dierum numero agitut nunctortium tempus hoc
dies quaeritur ꝓpt̃ ipsum numorum septinarium quour uior sitatis significatio. sepefigu¬
ratur qui &iamipsi ccelesiae tributur ꝓpt̃ instar un uersitatis undo & iobañ a põs
in apo calipsi ad .uii. scripsit aeclesias accdesia uero ad bucin ipsamortalitate carnis conrti¬
tuta ꝓpt̃ ipsam motabi litatem. lunae nomine in rcripturir significatur uaria aũt̃ obser¬
uantia opiniorum parchalis. festiuitatis interdum errorem gignit
atininamq: atertio Nonas martias usq intertium nonas a pr̃ĩ primimensir. lunaminqui¬

Expanded text:
hominem, quem iubemur induere ehominem, quem iubemur induere etae nouitatem primus mensis mystice attributus est. Quod vero tertiae hebdomadae die pascha celebratur, id est, qui dies occurrit a quinta decima usque in vicesimam primam: hoc significat: quia in toto tempore saeculi, qui septenario dierum numero dies quaeritur, propter ipsum numerum septenarium, quo universitatis significatio saepe figuratur; qui etiam ipsi Eccl scribit ecclesias. Ecclesia vero adhuc in ista mortalitate carnis constituta propter ipsam mutabilitatem lunae nomine in Scripturis significatur. Varia autem observantia opinionum paschalis festivitatis interdum errorem gignit. Latini namque a III Non. Mart. usque in III Non. Apr. primi mensis lunam inqui
Abbreviated transcription (Latin):
cuius expletionem Ad primum exordiumrecurrendum : ANtiqui tur accle
tum sci patres innicena. senodo ꝓibuerunt ꝯstituenter non solum lun ampas¬
chalem & mensem inquirere s&&iam. & diem resurrectionis dominice obseruare
Et obhoc parcha a quarta decimaluna usq ad xxi. extenderunt Vt& dierdominicus¬
ñ omit ter&ur. parchae aut̃ uocabulum ñ grecum. sed hebreum ÷ nec a parsione quam pasein
grece dr̃ pati. sed itransitu hebreo uerbo pastba appellata ÷ eoꝙ tunc populur exaegypto
do ad patrẽ cuiur nox ideo p̃uigilas ducitur ꝓpt̃ aduentum regir adinostriut tempurre¬
surratiohur eiur nor ñ dormienter seduigilanter inueniat uuiur noctir duplex ratio
÷ siueꝗine a aduita Tunc recepit cumpassur ÷ siueꝙpostea eadem hora quã resurre¬
xerit adiudicandum uenturur est Eo aut̃ modo agimur ut ñ solum mortẽ & re
ad sacramentor significationẽ inspiciamur. ꝓpt̃ initium it noueuitae. & ꝓpt̃ nouũ

Expanded text:
cujus expletionem ad primum exordium recurrendum. Antiquitus Ecclesiatum sancti Patres in Nicaena synodo prohibuerunt, constituentes non solum lunam paschalem et mensem inquirere, sed etiam et diem Resurrectionis dominicae observare, et ob hoc Pascha a quarta decima luna usque ad vigesimam primam extenderunon obmitteretur. Pascha autem vocabulum non Graecum, sed Hebraeorum est, nec a Passione, quam Phasin Graece dicimus pati, sed a transitu Hebraeo verbo Pascha appellata est, eo quod tunc populus Dei ex Aegypto do ad Patrem. Cujus nox ideo per vigiliam ducitur propter adventum Regis, ac Dei nostri, ut tempus Resurrectionis ejus nos non dormientes, sed vigilantes inveniat. Cujus noctis duplex ratio  in ea vitam tunc recepit cum passus est; sive quod postea eadem hora qua resurrexit ad judicandum venturus est. 13. Eo autem modo agimus Pascha, ut non ad sacramentorum significationem inspiciamus. Propter initium enim novae vitae et propter novum
Abbreviated transcription (Latin):
quiali mes & ieenuecsit anniunde & bi frons idem iec nus pingitur ut in¬
troiti cnma extus demonstrenr̃  ebs equs incupatur c̃ febricid: pluitone cu eomp̃¬

Expanded text:
quia limen et janua sit anni. Unde, et bifrons idem Janus pingitur ut inquia limen et janua sit anni. Unde, et bifrons idem Janus pingitur ut introitus anni et exitus demonstretur. 4. Februarius nuncupatur a Februo, id est, Plutone cui eo
Abbreviated transcription (Latin):
q solem p̃calit: estccũ curora diei clariscentis ex or diũ & primus splendor aeris qui
grece eos dicitur. quãc nos pr diriuactionẽ ccuro rẽeuocamus quec si eo roroẽ
unde ÷ illud & laetus eo esserus equis eo asque acies¬
ses & aenni & scła p ceguntur: ebtecenim grecȩ. uii dicunt. hanc nos septi¬
me nc̃cuocamur. qua si iii. luces nc̃ maene lux ÷ octecuus aũdies idẽ pime
e cedquẽ reditur & cõ quorur sus ebdo mecdissiries orditus uetao¬
cosermone uocatur. unde dep̃ ebe ose men ses legitimi non ex solis
circulo sedȩx lunȩ cur su enumercentur. ꝙ est denouee ad nouecm: CCegip¬
compdtectionis eus uelo citcte accideret ex soliscur su diemmen¬
sis cedin uerͤunt. quõm tardior solis motus facilius potȩroet conprȩ¬
hendin ¶ anuccrius mensis dictus ccicno cui fuit agentilibus conse crã uel

Expanded text:
quae solem praecedit. Est autem aurora diei clarescentis exordium, et primus splendor aeris, qui quae solem praecedit. Est autem aurora diei clarescentis exordium, et primus splendor aeris, qui Graece eos dicitur, quam nos per derivationem auroram vocamus, quasi euroram. Unde est illud: . . . . Laetus Eois Eurus equisnses et anni et saecula peraguntur; ἑπτὰ enim Graeci septem dicunt. Hanc nos septimanam vocamus, quasi septem luces. Nam mane lux est. Octavus autem dies idem primus est, ad quem reditur co sermone vocatur, unde et apud Hebraeos menses 225 legitimi, non ex solis circulo, sed ex lunae cursu enumerantur, qui est de nova ad novam. 2. Aegypcomputationis ejus velocitate accideret, ex solis cursu diem mensis adinvenerunt, quoniam tardior solis motus facilius poterat comprehendi. 3. Januarius mensis a Jano dictus, cui fuit a gentilibus consecratus, vel
Abbreviated transcription (Latin):
lux nc̃e creperum dubiũ. dm̃s̃h. est intlucẽ & tenebroes: Uesperũ cebstellec occidentecli
uocatũ. quesolẽ oc cidiũ. sequitꝰ & tenebrecs sequentes p̃cedit dequecuer gĩ centediẽ elau¬
om̃i silent conti ciscere u silere ÷ y Intẽpestũ hmedium & inccetuo sum noctis tem pus quan¬
docegi nihil potest &omnic sopore quie tec sunt: Nẽc tempds ꝑsem t on intellegitur nis ꝑ
actus limanus: Mediũ aũ noctis aetucat &. ergo intem pestoes incectuo sa quissine tẽ pore
h. est si noactup quẽ dinosertur tẽpur unde ÷ intem pestiue uenisti uenisti ergo intẽpes¬
ta dr̃ quicc car& tempora id÷ actum: Tcelliciniũ ꝓp̃t̃ gellos lucis p̃nuntios dictum
Mactutinũ e int̃ cebs sessutene breerũ & ocurorȩ ceduentũ : & dictũ mcetutinũ qđ hoctẽ¬
pus in quo cente maenesit:. Diluculũ quocsuã incipiens pcer uac dieluxx & h & ccurora

Expanded text:
lux. Nam creperum dubium dicimus, hoc est, inter lucem et tenebras. Vesperum a stella occidentali lux. Nam creperum dubium dicimus, hoc est, inter lucem et tenebras. Vesperum a stella occidentali vocatum, quae solem occiduum sequitur, et tenebras sequentes praecedit, de qua Virgilius : Ante diem clauomnes silent. Conticescere enim silere est. Intempestum est medium et inactuosum noctis tempus, quando agi nihil potest et omnia sopore quieta sunt. Nam tempus per se non intellegitur, nisi per actus humanos. Medium autem noctis actum caret. Ergohoc est, sine actu, per quem dignoscitur. Unde est: intempestive venisti: ergo intempesta dicitur, quia caret tempore, id est, actu. Gallicinium propter gallos lucis praenuntios dictum. Matutinum est, inter abscessum tenebrarum et aurorae adventum: et dictum matutinum, quod hoc tempore inchoante mane sit. Diluculum, quasi jam incipiens parva diei lux: haec et aurora,
Abbreviated transcription (Latin):
or dies est merũ enĩ purum dicitur in toto die enim nihilclarius. meridie quando sol
e medio cȩlo ruti let & omnẽ orbẽ pcericlari tate inlustrat: Supreme est postre¬
mcepeers dieiquaendo soł cursum suũ inoccasumuertit dictee ꝙ suꝑ ÷ ced pcertẽ ultimcem
diei Serumuocatum aclccusis seri squaendo icm nox uenit ũ nus quis ꝗ somno tdtiorsit
Hodie qucesih die cotidie non quo to die utsit quot diebur: Crecsꝙ ÷ pos tec externum ÷
pridie & dictum ext̃num cebeo qđ icem dies ipsent cẽ nobis extraneus & p̃ter eundo ce¬
decorti eã &ut consolee retus om̃s nocte opereentes &ut quibus deemgeni meentibus q lucem
studinem dor mendi uigiloc ndique effectecest &utoperis diur nileborẽ noctis roqu¬
es temper&: NIoctem ecũ feri aut que longo rinere lecsstt sol&am cedultimum eaeli
ꝑ crepusculum. conti ciniũ. In tẽ pestũ gelliciniũ mectutinũ diluculũ : crepusculũ÷ dubia

Expanded text:
a tunc purior dies est. Merum enim purum dicitur. In toto enim die nihil clarius meridie, quando sol de medio caelo rutilat et omnem orbem pari claritate inlustrat. Suprema est postrema pars diei, quando sol cursum suum in occasum vertit: dicta quod superest ad partem ultimam diei. Serum vocatum a clausis seris, quando iam nox venit, ut unusquisque somno tutior sit. Hodie quasi hoc die; et quotidie, non cotidie, ut sit quot diebus. Cras quod est postea. Hesternum est pridie; et dictum hesternum ab eo quod iam dies ipse sit a nobis extraneus et praetereundo adecora esset, et ut consolaretur omnes nocte operantes, et ut quibusdam animantibus, quae lucem r vicissitudinem dormiendi vigilandique effecta est, et ut operis diurni laborem noctis requies temperet. Noctem autem fieri, aut quia longo itinere lassatur sol, et cum a: crepusculum, conticinium, intempestum, gallicinium, matutinum, diluculum. Crepusculum est dubia
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunia uiuacitate quacdam serpens
excellit. Uñ ⁊ legit᷑ in genesi: Serpen
aũ erat sapientior omnib pecorib t̾re
Dicit aũ plinius si credit᷑. qd serpentis
caput etiã si cũ duob euaserit digits
nichilominus uiurt : uñ ⁊ totũ corpꝰ

Expanded text:
communia, vivacitate quadam sensus serpens communia, vivacitate quadam sensus serpens excellit. 43. Unde et legitur in Genesi: Serpens autem erat sapientior omnibus pecoribus terrae. Dicit autem Plinius si creditur quod serpentis caput, etiam si cum duobus evaserit digitis, nihilominus vivit. Unde et totum corp
Abbreviated transcription (Latin):
et torporem. Sunt alia genera serpentiũ
ut ad modite. elifantiae. came. draconẽ.
postremo quantus nominũ. tantꝰ mͣ¬
tiũ numerꝰ. Omnes aũ serpentes nat᷑a
sua frigidi sunt. nec pertuciunt. nͥ qñ
tangunt. uñ ⁊ uenena eorum plus
die quã nocte nocent: Torpent enĩ
noctis algore.⁊ mertto quia frigidi sunt
nocturno rore. In se enim addueunt ua¬
porem corporis gelidȩ pestes ⁊ natura
frigide.Uñ ⁊ hieme in nodos torpent
ipsũ uirus exarserit: statim hominẽ
extinguit. Uenenũ aũ dictũ eo quod
ꝑ uenas uadit: Infusa enĩ pestis eius ꝑ
uenas uagitacione corporis aucta clis.¬
currit. ⁊ animam exerte. Uñ ñ posse
uenenum nocere nͥ hominis tetigerit
sanguinem: li ucanꝰ: Noȩsia serpen¬
tũ ÷ ad mixto sanguine pestis: Omne
aũ uenenũ frigidũ ÷ et icleo anima
que ignea est fugit uenenũ frigidum:
In naturalib bonis que nobis ÷ irra¬
cionabililib animantib uicdemꝰ ex

Expanded text:
et torporem. Sunt et alia serpentium genera; et torporem. Sunt et alia serpentium genera; ut ammodytae, elephantiae, chamaedracontes. Postremo quantus nominum, tantus mortium numerus. Omnes autem serpentes natura sua frigidae sunt; nec percutiunt nisi quando tangunt; unde et venena eorum plus die quam nocte nocent. Torpent enim noctis algore, et merito, quia frigidae sunt nocturno rore. In se enim adducunt vaporem corporis gelidi pestes et natura frigidae; unde et hieme in nodos torpent,ipsum virus exarserit, statim hominem extinguit. Venenum autem dictum, eo quod per venas vadit; infusa enim pestis eius per venas vegetatione corporis aucta discurrit et animam exigit. Unde non posse venenum nocere, nisi hominis tetigerit sanguinem. Lucanus9, 614: Noxia serpentium est admixto sanguine pestis. Omne autem venenum frigidum est, et ideo anima, quae ignea est, fugit venenum frigidum. In naturalibus bonis, quae nobis et inrationabilibus animantibus videmus esse
Abbreviated transcription (Latin):
greci botracam ranam dicunt. Salamandra
uocata qd̃ contra incendia ualeat. cuius ĩt̃
omnia uenenata uis maxima÷. Cecera enĩ
singulos feriunt. ħ plures parit̾ in t̾unte:
Nã si arbori inrepserte: omnia poma infic᷑
ueneno. et eos qui ederint occidit: Qui ÷
si uł in puteo cadat: ius ueneni eius potã¬
tes int̾ficte: Eta contra incendia repug¬
nans ignes sola animalium extinguit :
Uiuit enĩ in mediis flãmis sine dolore. ⁊ con¬
sũmacione. ⁊ ñ solum quia ñ urit᷑.s extĩ¬
guit incendium. Saura lacertꝰ. qͥ qñ se¬
nescit cecant᷑ oculi enis. ⁊ intrat in fo¬
ram̃ parietis aspiciens contra orientem.
et orto sole intendit.⁊ illuminatur.
Stellio de colore inditũ nom̃ ht̃. Est .n.
t̃go aepictꝰ lucentib guttis. in modum
stellarum: de quo ouidius: Aptumq:¬
colori nom̃ ht̃ uariis stellarum corpore
gurtis: Nic aũ scorpionib adeo contrariꝰ
traditur : ut uiso eo pauorem his afferat

Expanded text:
Graeci ranam βάτραχον vocant. Salamandra Graeci ranam βάτραχον vocant. Salamandra vocata, quod contra incendia valeat. Cuius inter omnia venenata vis maxima est; cetera enim singulos feriunt, haec plurimos pariter interimit. Nam si arbori inrepserit, omnia poma inficit veneno, et eos qui ederint occidit; qui etiam vel si in puteum cadat, vis veneni eius potantes interficit. Ista contra incendia repugnans, ignes sola animalium extinguit; vivit enim in mediis flammis sine dolore et consummatione, et non solum quia non uritur, sed extinguit incendium. Saura lacertus, qui quando senescit, caecantur oculi eius, et intrat in foramen parietis aspicientis contra Orientem, et orto sole intendit et inluminatur. Stellio de colore inditum nomen habet; est enim tergore pictus lucentibus guttis in modum stellarum. De quo OvidiusMetamis stellatus corpore guttis. Hic autem scorpionibus adeo contrarius traditur ut viso eo pavorem his adferat
Abbreviated transcription (Latin):
Obites dicta qd̾ colorẽ harene hãt.: Ne qͦ
poeta: Quasparsis pictꝰ maculis theofau¬
nꝰ obites. concolor exutis adq indiscre¬
tiss harenis ad motus: Seps exigua serpens.
que ñ solũ corpus s et ossa ueneno inficit
Cuiꝰ poeta sic meminit: Ossaq disscluenꝰ
cũ corpore tabificus seps: Nipsa serpens
tante exiquitatis fert̃. ut cũ caliet᷑. ñ
uideat᷑. Cuuis uenenũ ante excingiut
quã sentiatur ut facies p̃uenta mͣte
nec tristiciam inducat morituro : De quo poera :
Signiferum uiuenem tirreni sanguinis aulũ
torea caput retro dipsa calcata momordie. Uix
dolor aut sensus dentis fuit. Salpĩga serpens :
quȩ ñ uidecur. cecula dicta ꝑꝑqd̃ parua sit. ⁊
ñ hat̃ oculos: Centopeda a multitudine
pedum dicta. Liacertus reptile genus ÷ uo-¬
catus ita quod brachia hãt: Genera lacer-
torum plura. ut botrax. salamandra. saura
stellio.: Botraca dicta. qd rane hat̃ spẽm. Nã

Expanded text:
Ammodytes dicta, quod colorem arenae habeat. De qua Ammodytes dicta, quod colorem arenae habeat. De qua poeta: Quam parvis pictus maculis Thebanus Ophites Concolor exustis, atque indiscretus arenis Ammodytes. 31. Seps, exigua serpens, quae non solum corpus, sed, et ossa veneno consumit. Cujus poeta sic meminit: Ossaque dissolvens cum corpore tabificus seps. 32. Dipsas, serpens tantae exiguitatis fertur, ut cum calcatur non videatur. Cujus venenum ante exstinguit, quam sentiatur, ut facies praeventa morte, nec tristitiam induat morituri. De quo poeta: Signiferum juvenem Tyrrheni sanguinis Aulum Torta caput retro Dipsas calcata momordit. Vix dolor, aut sensus dentis fuit. 33. Solpunga, serpens est quae non videtur. Caecula, dicta, eo quod parva sit, et non habeat oculos. Centupeda, a multitudine pedum dicta. 34. Lacertus, reptilis genus est, vocatus ita, quod brachia htorum plura: ut botrax, salamandra, saura, stellio. Botrax dicta, quod ranae habeat faciem; nam
Abbreviated transcription (Latin):
fumant chelidri: Semꝑ aũ directus ãbulat.
Nã si torserit se dũ eurrit. statim crepat: Re¬
natrix serpens aquã ueneno inficiens: In qͦ¬
cũq enĩ fonte fuerit eum ueneno inmisc:
Ne quolucanꝰ. Nnatrix uiolator aque : Cen¬
cris serpens inflex uosa que semper rectũ
lapsurus tramite cencris: Parias serpens
que semꝑ in caucla ambulat. et sulcum
facere uidet᷑. de qͦ idẽ lucanꝰ: Quo conten¬
tꝰ it̃ cauda sulcare parias.: Poas anguis¬
b innectit. ex sugens int̾imre. atq m̃
a boum depopulacione boas nom̃ accep̃:
Iaculus serpens uolans. de quo lucanus.:
Iaciliq uolantes: Exiliunt enim in
arborib et elũ aliqd̃ animal obuniũ
fuerte: iactant se suꝑ eum et perimt̃:
Uñ ⁊ iaculi dicti sunt: In arabia autẽ
serpentes sunt albicũ alis que sirene
uocantur. que plus currunt ab equis.
s ⁊ et uolare dicunt᷑. quorũ tantũ uirꝰ ÷
ut morsũ añ mors insequat᷑ quã dolor:

Expanded text:
fumante chelydri. Semper autem directus ambulat; fumante chelydri. Semper autem directus ambulat; nam si torserit se, dum currit, statim crepat. Natrix serpens aquam veneno inficiens; in quocumque enim fonte fuerit, eum veneno inmiscit. De quo Lucanus9, 720: Natrix violator aquae. Cenchris serpens inflexuosa, quae semper rectum lapsurus limite cenchris. Parias serpens quae semper in cauda ambulat et sulcum facere videtur. De quo idem Lucanus9, 721: Quo contentus iter cauda sulcare parias. se innectit, et sugens interimit, atque inde a boum depopulatione boas nomen accepit. 29. Jaculus serpens volans, de quo Lucanus: Jaculique volucres. Exsiliunt enim in arboribus, et dum aliquod animal obvium fuerit, 69 jactant se super illud, et perimunt; unde et jaculi dicti sunt. In Arabia autem serpentes sunt cum alis, quae sirenae vocantur, quae plus currunt ab equis, sed etiam et volare dicuntur, quorum tantum virus est, ut morsum ante mors insequatur quam dolor. 30.
Abbreviated transcription (Latin):
geminũ uergens caput ãfiuena: Cinus¬
oculi lucent ueluti lucerne: Eni dris
colub̾ra in aquis uiuens: Greci enĩ aꝗͣ
ydros uocant: Idros aquatilis serpens.
a quo icti obturgescunt: Cuius quidã
morbum boam dicunt. eo quod simo
bouis remecłet᷑: Iedra draco multorum
capitum qualis fuit in lerna palude
prouincie arthadie: hec latine excedra
dicitur. quod uno ceso tria capita exereᷤ¬
cebant: S hoc fabulosum ÷ Nã constat
idrã locum fuisse euom̃tem aquas uas-¬
tantes uicinam cuurcatem. in quo uno
meatu clauso multi erũpebant. qd̃ her-¬
cules uidens. loca ipsa exussit. et sic aqͣ
clausit meatus: Nã hydra ab aꝗͣ dicta ÷
Caelidros serpens qui ⁊ celsidros dr̃ qͣsi¬
ceruniũ. quia et in aquis et in t̾ris mo-¬
aquã: Hic per quã labitur t̾rã fumare
facit: quã sie macer deseribrt : seu t̃ga¬
expirant spumantia uirus. Seu t̾ra fumat q̃
tet̃ labitur angius: Et lucanꝰ tractiq uia

Expanded text:
geminum geminum oculi lucent veluti lucernae. Enhydris colubra in aqua vivens; Graeci enim aquam ὑδωρ vocant. Hydros aquatilis serpens, a quo icti obturgescunt; cuius quidam morbum boam dicunt, eo quod fimo bovis remedietur. Hydra draco multorum capitum, qualis fuit in Lerna palude provinciae Arcadiae. Haec Latine excetra dicitur, quod uno caeso, 68 tria capita excrescebant, sed hoc fabulosum est. Nam constat hydram locum fuisse evomentem aquas vastantes vicinam civitatem, in quo, uno meatu clauso, multi erumpebant. Quod Hercules videns, loca ipsa exussit, et sic aquae clausit meatus. Nam hydra ab aqua dicta est. 24. Chelydros serpens, qui et chersydros dicitur, quia et in aquis et in terris moaquam. Hic per quam labitur terram fumare facit, quem sic Macer describit: Seu texpirant spumantia virus, seu terra fumat, qua teter labitur anguis. Et Lucanus9, 711: Tractique via
Abbreviated transcription (Latin):
eum consumit. ita ut lequesiat totus ĩ
ore serpentis: Cerastes serpens dictus eoq
in capite cornua habeat similia arietũ
cerasta enim greci cornua uocant. St̃
aũ illi quadrigemina cornicula quoꝵ
ostentacione ueluti esca illiciens sollicra¬
ta animalia ꝑinit: Totum enim corpꝰ
tegit harenis. nec ullum indicium sui
p̃ber. nͥ ex ea parce qua inuitatas aues
uł anim alia capit: Est aũ flȩxuosus¬
plusquã alii serpentes. ita ut spinam nõ hr̃e
ta p̃fulget tgi uarietate. ut notarum grã
aspicientes se retard, et quia reptando pi¬
grior ẽ: quos assequi ñ ualet miraculo
sui stupentes capit: Tanti aũ feruoris:
ut eciam hiemis tẽpore exuuas feruertiᷤᷤ
corporis exponat. Ne qͦ lucanus: Et scitał
habeat. unum in loco suo. alterum in cau¬
da. currens ex utroq capree. tractu cor¬
poris circulato: Nec sola serpentium fri¬
gori se cõmictit. prima omniũ proce:¬
dens: De qua idẽ lucanus Et grauis in

Expanded text:
eum consumit, ita ut liquefiat totus in eum consumit, ita ut liquefiat totus in ore serpentis. Cerastes serpens dictus, eo quod in capite cornua habeat similia arietum; κέρατα enim Graeci cornua vocant: sunt autem illi quadrigemina cornicula, quorum ostentatione, veluti esca, inlice sollicitata animalia perimit. Totum enim corpus tegit arenis, nec ullum indicium sui praebet, nisi ex ea parte qua invitatas aves vel animalia capit. Est auplusquam alii serpentes. ita ut spinam habere nota praefulget tergi varietate, ut notarum gratia se aspicientes retardet, et quia reptando pigrior est; quos assequi non valet, miraculo sui stupentes capit. Est autem tanti fervoris, ut etiam hiemis tempore exuvias corporis ferventes deponat, de quo Lucanus: Et scitalis habeat, unum in loco suo, alterum in cauda, currens ex utroque capite, tractu corporis circulato. Haec sola serpentium frigori se committit, prima omnium praecedens, de qua idem Lucanus: Et gravis in
Abbreviated transcription (Latin):
spargit . Io ᷤᷤ enim greci uenenum dicunt:
Et iñ aspis quod uenenato int̾rimit: Nui
diuersa genera et species et dispares effe¬
ctꝰ ad nocendum: fercur aũ aspis cum
ceperit pati in cantatorẽ qui eam qui¬
busdam cͥauernis cͥarminib propriis euo¬
cat. ut eam de cauerna producat: Ila cũ
exire noluerit unam aurem in t̾ram p̃¬
mit. alteram cauda obturat et operit.
atq uoces illas magicas non audiens ñ ex̃
ad incantantem. P. ipsa aũ genꝰ aspidi
que latine sicula dicit᷑ quia quem mom
derit siti perit: Ipnalis genus aspidis dicta
quod sonno necat: Hanc sibi cheopatra ap
aspis nuncupatus. quod sanquinem sugi
qui ab eo morsus fuerit. ita ut dissolutis
uenis quid quid uice ẽ per sanguinem euo¬
Prester ore patenti et uaporanti currit.
percusserit distenditur. enormiq cor¬
pulentia necatur: Extuberatum enĩ
putredo sequitur: Spectabi ficus aspiꝰ
qui dum momorderit hominem. statĩ

Expanded text:
spargat; ἰὸς enim Graeci venenum dicunt: spargat; ἰὸς enim Graeci venenum dicunt: et inde aspis, quod morsu venenato interimat. Huius diversa genera et species, et dispares effectus ad nocendum. Fertur autem aspis, cum coeperit pati incantatorem, qui eam quibusdam carminibus propriis evocat, ut eam de caverna 66 educat, illa cum exire noluerit, unam aurem ad terram premit, alteram cauda obturat et operit; atque ita voces illas magicas non audiens, non exit ad incantantem. 13. Dipsas, genus aspidis, quae Latine situla dicitur, quia, quem momderit siti perit. Hypnalis, genus aspidis, dicta quod somno necat. Hanc sibi Cleopatra adpaspis nuncupatus quod sanguinem sudet qui ab eo morsus fuerit, ita ut dissolutis venis, quidquid vitae est, per sanguinem evorester aspis semper ore patenti et vaporanti currit. percusserit distenditur, enormique corpulentia necatur; extuberatum enim putredo sequitur. Seps, tabificus aspis, qui dum momorderit hominem, statim
Abbreviated transcription (Latin):
uoratur : d mustelis tam̃ uincitur. quaᷤ
illic homines inferunt cauernus quib
delitescunt: Itaq ea cauisa fugit. qͣm
ille perseqͣn tur et occielit ͫ. Nichilenĩ
parens ille rerum sine remeelio consti¬
tuit. Est aũ longitudine sepͫpeclalis
albis maculis liniatus. Reguli aũ sicut
scorpiones harentia queq sectantur.
et postquã ad aquas uenerit: hidropo¬
bas et limphaticoᷤᷤ facit᷑: Sibilus ielem᷑ qͥ
et regułꝰ. sibilo enim occidit. antequã¬
morcleat uł exurat. Sipera  qͣuod ui
parit᷑ : Nam et cum uenter eius ad par¬
tum ingemuerit. catuli non expecᷤ¬
tantes maturam. nature solucionẽ
corrosis eius lateribus ui erumpunt
cum matris interitu: liucanus: Uiꝑe
coeunt abrupto corpore nudi fert᷑ aũ
quod masculuis ore inserto uipere sem̃
expuat. Illa aũ ex uoluntate libidi¬
nis in rabiem uersa caput maris ore
recepto p̃cidit: Ita fit ut parens ut̃q
uocata quod morsu uenena inmittit. et

Expanded text:
voratur. A mustelis tamen vincitur, quas voratur. A mustelis tamen vincitur, quas illic homines inferunt cavernis in quibus delitescit; itaque eo visu fugit, quem illa persequitur et occidit. Nihil enim parens ille rerum sine remedio constituit. Est autem longitudine semipedalis; albis maculis lineatus. Reguli autem, sicut scorpiones, arentia quaeque sectantur, et postquam ad aquas venerint, ὑδροφόβους et lymphaticos faciunt. Sibilus idem est qui et regulus. Sibilo enim occidit, antequamordeat vel exurat. Vipera dicta, quod vi pariat. Nam et cum venter eius ad partum ingemuerit, catuli non expectantes maturam naturae solutionem conrosis eius lateribus vi erumpunt cum matris interitu. Lucanus6, 490: Viperei coeunt, abrupto corpore, nodi. Fertur autem quod masculus ore inserto viperae semen expuat; illa autem ex voluptate libidinis in rabiem versa caput maris ore receptum praecidit. Ita fit ut parens uterque vocata, quod morsu venena inmittat et
Abbreviated transcription (Latin):
ut draeo diceretur: qui sepe ab spelunes
abstractus fertur in aerem. concitaturq.
pꝑ eum aer. Est autem cristatus ore par¬
uo et artis fistulis per quas trabit sp̃m.
et linquam exerat Uim aũ ñ in dencib
s. in cauda ht̃. et in uerbere pocius quã
ictu nocet: In noxius autem est a uene¬
nis S ido huic ad mortem faciendã
uenena non neressaria. quia si quem
ligarit occidit. a quo nec elifans tutꝰ ẽ
sui corporis magnitudine: Nã circa se¬
mitas deliciscens per quas elefantes soliti gͣ¬
diuntur. erura eorum nodis illigat. ac
suffocatos perimit: Gignitur aũ in ȩthio¬
pia et india. In ipso incendio uigis ȩstꝰ.
Basiliscus grece. latine int̾p̃tat᷑ regulus. eoqđ
rex serpentium sit adeo ut eum uidenteᷤᷤ
fugiant. quia olfactu suo eos necat. Nam
hominem uł si aspiciat int̾imit: Siqͥdẽ
ab eiꝰ aspectu nulla auis uolans inlesa tͣn¬
sit. s ꝗͣuiᷤᷤ proculsit eius ore cõbusta de¬

Expanded text:
ut draco diceretur qui saepe a speluncis ut draco diceretur qui saepe a speluncis abstractus fertur in aerem, concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo et arctis fistulis, per quas trahit spiritum et linguam exerit; vim autem non in dentibus, sed in cauda habet, et verbere potius quam rictu nocet. Innoxius autem est a venenis, sed ideo huic ad mortem faciendam venena non esse necessaria, quia si quem ligarit occidit. A quo nec elephans tutus est sui corporis magnitudine; nam circa semitas delitescens, per quas elephanti soliti gradiuntur, crura eorum nodis inligat, ac suffocatos perimit. Gignitur autem in Aethiopia et India in ipso incendio iugis aestus. Basiliscus Graece, Latine interpretatur regulus, eo quod rex serpentium sit, adeo ut eum videntes fugiant, quia olfactu suo eos necat; nam et hominem vel si aspiciat interimit. Siquidem et eius aspectu nulla avis volans inlaesa transit, sed quam procul sit, eius ore conbusta de
Abbreviated transcription (Latin):
lib formica est. formicis aũ ut leo est.
De ser pen tibus.
ngius uocabulum omnium serpentiũ
genus quod plicari et contorqueri potest.
et iñ anguis quod angulosus sit. et ñquam
rectus Angues aũ apud gentiles lucorum¬
pinque duos anques pueris sacer est lucus
Colubrum ab eo dictum. quod colat ũbra.
uł quod in lubricos tractus flexibus sinu¬
osis labatur Flam lubricum dicitur. qͥd¬
quid elum tenetur ut piscis labitur Ser¬
pens aũ nom̃ accipit. qui a occultis accessib
serpit. non aꝑtis passibus.s squamarum mi¬
nutissimis nisibus repit Illa aũ que uiͦi
pedibus nituntur sicut lacerci et stiliones
non serpentes s: reptilia nominantur: Ser¬
pentes autẽ reptilia sunt. que uentre et
pectore reptant. quorum tot uenena qͦt
genera. tot pernicies. quot species. tot do¬
lores auot colores habent᷑. Oraco maior cũc¬
torum serpentium siue omnium animan¬
tium asuper t̾ram: Nunc greci draconta
uocant. Uñ et diriuatum est in latimim:

Expanded text:
 formica est, formicis autem ut leo est. De serpentibus . Anguis vocabulum omnium serpentium genus quod plicari et contorqui potest; et inde anguis quod angulosus sit et numquam rectus. Angues autem apud gentiles Pinge duos angues: pueri, sacer est locus. Colubrum ab eo dictum, quod colat umbras, vel quod in lubricos tractus flexibus sinuosis labatur. Nam lubricum dicitur quidquid labitur dum tenetur, ut piscis, serpens. Serpens autem nomen accepit quia occultis accessibus serpit, non apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit. Illa autem quae quattuor pedibus nituntur, sicut lacerti et stiliones, non serpentes, sed reptilia nominantur. Serpentes autem reptilia sunt, quia ventre et pectore reptant. Quorum tot venena quot genera, tot pernicies quot species, tot dolores quot colores habentur. Draco maior cutorum serpentium, sive omnium animantium super terram; hunc Graeci draconta vocant. Unde et derivatum est in Latinum,
Abbreviated transcription (Latin):
montibur si lus quecrebir inhabitant: Crantabri gense ispaniae auoca¬
bulo urbis &beri amnis cu insidunt appellati horum animir ꝑtinax:¬
ruson magis ad latrocinandum & aduellandum uel adperpe¬
tiendum uerbera semper parat: Celtiberi & gallircebticir fuerunt
quorum & nomine apellata est regio celtiberianam & flumine is paniae
ibero ubi consederunt & & gallir quiceltici dicebantur mixto utroque uo¬
cabulo celtiberi nuncupati sunt : A fri appellati ab uno &posteris

Expanded text:
montibus silvisque crebris inhabitent. Cantabri gens Hispaniae, a vocamontibus silvisque crebris inhabitent. Cantabri gens Hispaniae, a vocabulo urbis et Iberi amnis, cuet magis ad latrocinandum et ad bellandum, vel ad perpetiendum verbera semper parati. Celtiberi ex Gallis Celticis fuerunt, quorum ex nomine appellata est regio Celtiberia. Nam ex flumine Hispaniae Ibero, ubi considerunt, et ex Gallis, qui Celtici dicebantur, mixto utroque vocabulo Celtiberi nuncupati sunt. Afri appellati ab uno ex posteris
Abbreviated transcription (Latin):
oppidum fuit iuxa pirineum a quo sunt cognominati uaccei dequibur ereditur¬
dixisse po&am lateque uaganter uaccer huprinei iugir peram plam montir ha¬
bitant solitudinem idem &uas cones quasi uaccones .c. in elit teram demotata quos
geneur pompeiur edom ita ispania & ad triumphum uenir efestinans depiri¬
nei iu girdeposut & munumoppidum congregauit unde & conuenarum urbs
nomen accipit : Is pani abibero amne primum hiberi postea abirpanospalospa¬
lspani cognominatisunt : gallecia cando redictiunde & gall reliquir enim
& naturali ingenio callent si quidem postfinem trouni belli teuerum mor
tuum a iacir fratrir inuis sumpatre tela monidum non reciper&ur inreg¬
num ciprũ concersis se ibi que urbem nomine antiq: patriae salaminam
condidis se inde & galletiam profectus & possitis sedibur & lo co genti nomende¬
dirse Astures genris pame uocataeo quod crca isturam flumensert

Expanded text:
oppidum fuit iuxta Pyrenaeum, a quo sunt cognominati Vaccei, de quibus oppidum fuit iuxta Pyrenaeum, a quo sunt cognominati Vaccei, de quibus dixisse poeta: Lateque vagantes Vaccaei. Hi Pyrenaei jugis peramplam montis habitant solitudinem: iidem et Vascones, quasi Vaccones, c in s litteram demutata; quos Cneus Pompeius, edomita Hispania, ad triumphum redire festinans, de Pyrenaei jugis deposuit, et in unum oppidum congregavit: unde et convenarum urbs nomen accepit. Hispani ab Ibero amne primum Iberi, postea ab Hispalo Hispani cognominati sunt. Galleci a candore dicti, unde et Galli; reliquis enim et naturali ingte Ajacis fratris invisum patri Telamoni, dum non reciperetur in regnum, Cyprum concessisse, ibique urbem nomine antiquae patriae Salaminam condidisse ferunt, inde ad Galatiam profectum, expositis sedibus ex loco genti nomen dedisse. Astures gens Hispaniae, vocati eo, quia circa Asturem flumen, septi
Abbreviated transcription (Latin):
& prestans ca& erirpiraticir: francia quodam proprioduce uocaripu¬
tantur aliieos aferitate morum nuncupator &istimant sunt enim
in ilbs morer in condit naturaler ferotitas animorum. Brittones qui¬
dam latine nominator suspicantur eo quod interfosso mariquasi e& traorbem posi¬
ta de quibus uirgilius toto orbediuissar brittanor Scotti propria lingua nñ ha¬
bent apicto corpore eo quod aculeir ferreis cuma tramento uariarum figurarũ
stigmate ad notentur galliacandore corporis nuncupati sunt. galla enim grece
tur secundumdiuersi tatem enimcaeli & fatier hominum & colores & corpor̃
quantitates & animorum diuersi tater & sistunt inderomanor graues grecos
leues a fros uersi pellergallos natura feroces atq: acriores in genio ꝑuidimus qđ
natura climatum facit : Calliaut̃ senones antiquitur. zenones dicebantur quod
liberum horpitio recipirsent portea : ⁊ ins. litter arum commotata est : Vacca

Expanded text:
et praestans caeteris piraticis. Franci a quodam proprio duce vocari puet praestans caeteris piraticis. Franci a quodam proprio duce vocari putantur: alii eos a feritate morum nuncupatos existimant. Sunt enim in illis mores inconditi, naturalis ferocitas animorum. Britones quidam Latine nominatos suspicantur eo quod bruti sint: gens intra Oceanum interfuso mari quasi extra orbem posita, de quibus Virgilius: Toto divisos orbe Britannos Scoti propria lingua nomen habent a picto corpore, eo quod aculeis stigmate adnotentur. Galli a candore corporis nuncupati sunt. Γάλα enim Graece tur. Secundum diversitatem enim caeli et facies hominum et colores et corporum quantitates et animorum diversitates existunt. Inde Romanos graves, Graecos leves, Afros versipelles, Gallos natura feroces atque acriores ingenio pervidemus, quod natura climatum facit. Galli autem Senones antiquitus Xenones dicebantur, quod Liberum hospitio recepissent; postea X in S litteram commutata est. Vacca
Abbreviated transcription (Latin):
barbariac & iam ipsir uocabulir horrorom quendam significat: Sueiu pars
germanorum suerunt infine uiitrionir de quibur lucanur fingit ab&tre¬
moflauos aquilone sueuor quo sum fiuisse centum pagor & populos multitra¬
diderunt dictiautem sueuiputantur amonte sueuo qui abor tu initium ger¬
maniae facit cuiur loca incoluerunt: Durgundiones quondam aromanis
sub acta interiori germania ꝑcastrorum limitus positi. atiberio cȩssare
in maguam coluerunt gentem atq itanñ & locis sumpserunt quia crebra
perlimites habita cula constituta burgos uulgo uocant : Hu portea rebel¬
les romanis effectiplus quam lxox milia armator umripam rodaniflu¬
minis insiderunt & nñ gentis obtnuerunt: Saxonum gens inoc e¬
ani litoribur & paludibus inuissitata uirtute agilitate : ad queba¬
bilis unde & appellata quod sit durum & ualidirsimumgenus bomi nũ

Expanded text:
barbariae etiam in ipsis vocabulis horrorem quemdam significat. Suevi pars barbariae etiam in ipsis vocabulis horrorem quemdam significat. Suevi pars Germanorum fuerunt in fine Septentrionis, de quibus Lucanus: Fundit ab extremo flavos, ab Aquilone Suevos; quorum fuisse centum pagos et populos multi prodiderunt. Dicti autem Suevi putantur a monte Suevo, qui ab ortu solis initium Germaniae facit, cujus loca incoluerunt. Burgundiones, quondam a Romanis subacta interiori Germania, per castrorum limites positi a Tiberio Caesare, in magnam coaluerunt gentem, atque ita nomen ex locis sumpserunt; quia crebra per limites habitacula constituta, burgos vulgo vocant. Hi postea rebelles Romanis effecti plusquam octoginta millia armatorum ripae Rheni fluvii insederunt, et nomen gentis obtinuerunt. Saxonum gens in Oceanum littoribus et paludibus inviis, virtute atque agilitate habilis: unde et appellata, quod sit durum et validissimum genus hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
cos lentulis la nubio ꝓ hber & at queinde abstudio ar morum sar matae nuncup
tisuint R anur fluus sertur uliradi nubium a quo a la ndicosunt: Sicut
po pulin habntantes iuxta lemannũ fluium alemanni uocantur dequibus
lucanus deseruere cauotentoria fixa lemanno: Langue bardos uulgofertur
nominas soprelixa barba & numquam tonsa : Vindilicus amnis ab&etrimis
galliae erumpenr iuxta quam fluum in habitar se & & cotraxisse ññ uanda¬
li perhibentur Germaniȩ gentes dictae quod sint in mania corpora in ma¬
nes quenationer saeuis simis duratae frigoribus quimores euipso caeb rigo¬
re traxer intanimi ferocies & somper indomiti raptu uenatuque uiuentes
horum plurimȩ gentes uariae armis discolores habitu linguir dissonae
&itigine uocabulorum incertae ut dolorater amsi uarii quadituringi
marco manni bruteri camas siblandiani tubantes : Quorum in manitas

Expanded text:
eos Lentulus Danubio prohiberet: atque inde ob studium armorum Sarmatae nuncupati eos Lentulus Danubio prohiberet: atque inde ob studium armorum Sarmatae nuncupati existimantur. Lanus fluvius fertur ultra Danubium, a quo Alani dicti sunt: sicut et populi, inhabitantes juxta Lemannum fluvium, Alemani vocantur, de quibus Lucanus: Deseruere cavo tentoria fixa Lemanno. Langobardos vulgo fertur nominasse prolixa barba et nunquam tonsa. Vindilicus amnis ab extremitate Galliae erumpens, juxta quem fluvium inhabitasse, et ex eo traxisse nomen Vandali perhibentur. Germaniae gentes dictae, quod sint immania corpora, immanesque nationes, saevissimis duratae frigoribus, qui mores ex ipso coeli rigore traxerunt; feroces animi, et semper indomiti, raptu venatuque viventes. Horum plurimae gentes, variae armis, discolores habitu, linguis dissonae, et origine vocabulorum incertae: ut Tolleraces, Amsivari, Quadi, Tungri, Marcomanni, Bruteri, Camasi, Blangioni et Ubantes; quorum immanitas
Abbreviated transcription (Latin):
uictrmarsirtulerunt: Marsos aũt greei tuscosuocant quas. ogrioie
quodmultos serpentes habeant & oΦeic serpensdicat in lessos aut ẽe car¬
minum maleficur in habitant aut̃ plagã appennini montirsimul cumum¬
bris eothiama gog filio laph&h nominati putantur desimiliudine ultim e
sillabae quoru&er es magis g&as quam gotos uocauerunt gens fortr
& potentsima corporummole ardua armorum genere terribils dequi¬
burlucanur hinc dacur p̃mat indeg&is occurrat hiberis. Daci autemgo¬
thorum soboles fuerunt & dictos putant dacor quasi dagor quia de goto¬
rum stir pecraeatisunt dequiburille ibi artos procul urqued a cos:
Bessi bar bari fucrunt quia multtudine bouum sic uocat creduntur
dequibrs quidam quicolit t errae media uellle durtos mullobous pillertur
Rtta uocet Sar matac patentibur ampis ar man inequitabant. prius qum

Expanded text:
victis Marsis tulerunt. Marsos autem Graeci Uscos vocant, quasi ophiuchous victis Marsis tulerunt. Marsos autem Graeci Uscos vocant, quasi ophiuchous quod multos serpentes habeant, et ophis serpens dicatur: illaesos autem esse carminum maleficiis. Inhabitant autem plagam Apennini montis simul cum Umbris. Gothi a Magog filio Japhet nominati putantur de similitudine ultimae syllabae, quos veteres magis Getas quam Gothos vocaverunt: gens fortis et potentissima, corporum mole ardua, armorum genere terribilis. De quibus Lucanus: Hinc Dacus premat, inde Getes occurrat Iberis. Daci autem Getarum soboles fuerunt, et dictos putant Dacos quasi Dagos, quia de Gothorum stirpe creati sunt, de quibus ille: Ibis Arctoos procul usque Dacos. Bessi barbari fuerunt, qui a multitudine boum sic vocati creduntur. De quibus quidam: Qui colit terrae medio, vel ille Divitis multo bove pileatus usa vocati. Sarmatae patentibus campis armati inequitabant, priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
a colcis ducit quimis si adargonautar sequendos ut ad pontum intrauerunt istri¬
um fliunum auocibulo aminis quo a mari reces serunt appellatisunt Roma
mar omoli nomine nuncupati quis niur bemr om̃ã condidit gentique &ciuitan
nomendedit huantea a siturno saturnini. alatino latini nuncupatis unt. nam
lanis laliccer & fuit qui& suo nomine. Eatinos appellauit qui postea roman
nun cupatisunt hu & quirites dict ꝗ quirinus diotus est romulus quo dienꝰ
pasta iebatur quac sabi norum linguacuris dr̃ Italis quoque &t sabinus a
sicanur ftatr esfuerunt ex quibur nomina populis inpossita &rogionibur
sunt: nam abitalo tali a sabinos abini asicano sicani cog nominatis unt
go quiappen ninum montem in colunt dequibus historiae ꝓhibent eo
ce nominatos: Marsi genritaliae dieta a comite liberi marsia quius sum¬
illis uitium ostendit & obhoc illi statuam fecerunt quam postca roma ni

Expanded text:
a Colchis ducit, qui missi ad Argonautas persequendos, ut a Ponto intraverunt Istra Colchis ducit, qui missi ad Argonautas persequendos, ut a Ponto intraverunt Istrum fluvium, a vocabulo amnis, quo a mari recesserunt, appellati sunt. Romani a Romuli nomine nuncupati, qui urbem Romam condidit gentique et civitati nomen dedit. Hi antea a Saturno Saturnii, a Latino Latini vocati sunt. Nam Latinus Italiae rex fuit, qui ex suo nomine Latinos appellavit, qui postea Romani nuncupati sunt. Hi et Quirites dicti, quia Quirinus dictus est Romulus, quod semper hasta utebatur, quae Sabinorum lingua curis dicitur. Italus quoque et Sabinus et Sicanus fratres fuerunt, ex quibus nomina populis inposita et regionibus sunt. Nam ab Italo Itali, a Sabino Sabini, a Sicano Sicani cognominati sunt, go, qui Appenninum montem incolunt; de quibus historiae perhibent eo ce nominatos. Marsi gens Italiae diillis vitium ostendit, et ob hoc illi statuam fecerunt, quam postea Romani