comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
brs meirs ne dato crnssa duciõe de¬
bctur nͥ sp̃ilit̾ clixit ꝑure cũ lega¬
tũ uelle accipe. ¶Condicõ legati
an alumi possitul brditatis uel
statu libo detc̃tam odicc̃eminõ ir¬
p̾sentare lib̾tatẽ. pap̃. quo libro

Expanded text:
s meus ne dato', ex nulla datione debetur, nisi specialiter dixerit pure eum legatum uelle accipere. Condicio legati an adimi possit uel hereditatis uel statulibero detractam condicionem non repraesentare libertatem. Papinianus quoque libro
Abbreviated transcription (Latin):
mittaturut poter ip̃amora sb̃¬
socuta. ¶ Suo ⁊cũquis ita lega¬
ss ħrs meus ticõdato. si ñ decłis
betur si dies cr m psõa ticu dce
ssiss. ¶ Siꝗs ita legai̾nt heres
fund̃ alienau̾t hrsmcus cũ fũr¬

Expanded text:
ttatur utpote re ipsa mora subsecuta.Sed et cum quis ita legasset: 'heres meus Titio dato: si non dederit, betur, si dies eius in persona Titii non cessisset.Si quis ita legauerit: 'heres fund
Abbreviated transcription (Latin):
nõ posse. ¶It̃ iepecut ⁊ ait id̃testa¬
torem ante fc̃os cedicillos qbꝰ le¬
gaut penc omñẽ pecimia sortis
nisuraꝵ recepisscita ut modicũ
sortis scuisimar debeatur⁊ q̃si¬

Expanded text:
non posse. idem repetiit et ait item testatorem ante factos codicillos, quibus legauit, paene omnem pecuniam sortis et usurarum recepisse, ita ut modicum sortis et usurarum debeatur, et quaesi
Abbreviated transcription (Latin):
mũ deductonsũfr̾. dan uissit q̃¬
ro cum. ⁊ meclio hec doccnum spa¬
ciobrs uita functus sit an po
tp̃c deccnm plenus fundo adle¬
gatanũ ꝑtineat. mouet em̃me
q dies logati biꝰ sinefidcis. decc

Expanded text:
m deducto usu fructu dari iussit: quaero, cum medio hoc decennii spatio heres uita functus sit, an post tempus decennii plenus fundus ad legatarium pertineat. mouet enim me, quod dies legati huius siue fideic
Abbreviated transcription (Latin):
u semel petitus sit talis cu¬
rator qͣmdi is curator man¬
eat alius in eãdem litem cura¬
tor pcti nõ potist ⁊ si ticius utr¬
uigrã aluas seium curator
petitus sit idem ticius alũsu
aliũ tutorem don pot̾it curat¬

Expanded text:
 semel petitus sit talirator, quamdiu is curator maneat, alius in eandem litem curator peti non potest. Etsi Titius verbi gratia adversus Seium curator petitus sit, idem Titius adversus alium tutorem dari poterit
Abbreviated transcription (Latin):
añ mortuns ⁊ hrcitate sbstitu¬
tus iuemet. s in racõc falcictie
pm̃n prioris brclitas nõ uomit
nec sb̃stitutus amplius qͣm .ui.
decessit aimitũ recidint. aul

Expanded text:
rtuus est, hereditatem substitutus inveniet: sed in ratione Falcidiae pueri prioris hereditas non veniet nec substitutus amplius quam sescdecessit, ad irritum reccidunt. Paul
Abbreviated transcription (Latin):
muco sb̃stituciecilice̾t. ⁊ sb̃stitu¬
it ticiũ Nutus dunturore
pr mortem pris⁊ nasciturci fili¬
us quero an rumpatur testm̃ .N.
põt cdici id eatonus cũ tribũcuo¬
iuisse qͣtenus filiusciꝰm eades

Expanded text:
uto substituere ei liceret, et substituit Titium: mutus duxit uxorem post mortem patris et nascitur ei filius: quaero, an rumpatur testamentumpotest dici eatenus id eum tribuere voluisse, quatenus filius eius in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
b̾rdatus nch̃ a int̾est qua raci¬
one sccli Prdis institõ ualeat u¬
trũ ꝙ abco filius crhrdatus est
utus :. Iul̃. ionginus pat̾eos
quos sibĩ brdes nstitũ at filus
ita sostitut. ꝯsꝗs sibi h̾rs efs¬

Expanded text:
datus: nihil autem interest, qua ratione secundi heredis institutio ualeat, utrum quia ab eo filius exheredatus est utus est. Iulius Longinus pater eos, quos sibi heredes instituerat, filio ita substituit 'quisquis sibi heres es
Abbreviated transcription (Latin):
trũ a postumꝰ ꝑtẽita faciat si
natus sit an ⁊ si natus ñ sit qͣn¬
tur. egoꝯmodius diciprto sid̃
natus nõ  mĩme cũ ptom facc̃
bi solidorlicto. sin a natus fue¬
ntutrosq accipe qͣntũ ciqit
lictũ ⁊ ut imonato ps cuis tibi
dimilia debeatur. duobonatr

Expanded text:
trum ita postumus partem faciat, si natus sit, an et si natus non sit, quaeritur. ego commodius dici puto, si quidem natus non est, minime eum partem facere, bi solido relicto: sin autem natus fuerit, utrosque accipere quantum cuique relictum est, ut uno nato pars tibi dimidia debe
Abbreviated transcription (Latin):
marie ꝙ donator ñ supinu at
qui irm ochic̃e possit. In ph¬
ei qui supp̾momoriturticiũ sb̃¬
stituit. duo ĩpubes simłmnair
cui hrditas deferatur clii si or¬
dincinta decessifsent pͥorimor¬
tuo frat᷑ ab intestatoheres ent. po¬
st̾iori sb̾stitutus m ea tñ brdita

Expanded text:
quod donator non superuiuat, qui rem condicere possit. Quocuei qui supremus moritur Titium substituit: duo impuberes simul incuius hereditas deferatur. dixi, si ordine uita decessissent, priori mortuo frater ab intestato heres erit, pos
Abbreviated transcription (Latin):
tũualet adempcõ. qr ⁊ logatũ
legato ⁊ int̾umos mauinifso
silegatũ alimaturmissi ꝯmo¬
m̃ti adempcio est igitur legatũ
ꝙ ip̃i datum ÷ capiet. na ꝯmisꝰ¬

Expanded text:
t, ualet ademptio, quia et legatum legato et inter uiuos manumisso si legatum adimatur, nullius momenti ademptio est: igitur legatum, quod ipsi datum est capiet. nam
Abbreviated transcription (Latin):
gis habet qui crcmplobrdis le¬
gatamis ad fidciomifsa pr̃an¬
da obligab. noc qr er sua ꝑson
legatanus induce logem fal.
ñ pofsit. idcuro qui pissꝰ efset

Expanded text:
gis habet, quia exemplo heredis legatarius ad fideicommissa praestanda obligabitur: nec quia ex sua persona legatarius inducere legem Falcidiam non possit, idcirco quod passus esset
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ marelł. scipsit posse almitti
frr̃scius. ¶Si sit erpr̃ono filius
mnrs. er altõduo ⁊ mni eor liber¬
tus assignatus est inderd̃: quot
ꝑtes fiant hrditatis ub̾ti utrũ

Expanded text:
et Marcellus scripsit, posse admitti fratres eius. Si sit ex patrono filius unus, ex altero duo et uni eorum libertus adsignatus est, videndum, quot partes fiant hereditatis liberti, utr
Abbreviated transcription (Latin):
legati pliris uenne pofsitneq
refr̾e heres institutus repudiet
legatũ b̃torelictũ nocne. nã⁊
side lege falcdia q̃ratur talele¬
gatũ quanis itpudiatũ in qͣd¬

Expanded text:
legati pluris venire possit. neque referre, heres institutus repudiet legatum liberto relictum nec ne: nam et si de lege Falcidia quaeratur, tale legatum quamvis repudiatum in q
Abbreviated transcription (Latin):
it. s ꝑtedebita accepta ⁊ a lega¬
to temparr⁊ lib̾tatem imponcr
nõ coginesuũ fortede semale
mitum cogaturm aumitte: qd
ergo si solobrde codtm instituto
sb̾stitutũ pucatita ut si forte
suus redum potuiss pr̃arctur libtas
itatẽ lib̃ti amplectentẽ p̾tor qui
impone cogat. dom

Expanded text:
te debita accepta et legato temperare et libertatem imponere non cogi, ne servum forte de se male meritum cogatur manumittere. quid ergo si solo eodem herede instituto substitutum perveniat ita, ut, si forte servus redimi potuisset, praestaretur libertas: itatem liberti amplectentem praetor, qui imponere cogat. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
dobet facorr. ctm soli filiono po¬
tit nrsi fortemiles sit adco. xinsi
sibi quop fect nõ ualet ut insi
alita quoꝙ patus b̾rditas sit
pupillar testin cuaneseat. ¶ꝑla¬
ne si omissa cã principalis testa¬
m̃ti ab intestato possideatur ħr¬
ditas cliccnd̃⁊ ⁊ pupillo sb̃stitut̃
suand̾. Int̾lum ⁊̃ pupillars

Expanded text:
debet facere: ceterum soli filio non poterit, nisi forte miles sit. adeo autem, nisi sibi quoque fecerit, non ualet, ut, nisi adita quoque patris hereditas sit, pupillare testamentum euanescat. plane si omissa causa principalis testamenti ab intestato possideatur hereditas, dicendum est et pupillo substitutum seruandum: Interdum etiam pupillaris
Abbreviated transcription (Latin):
atis no possimi postumis pla¬
ne possum ⁊ ncpotib ⁊ possunꝰ
⁊ demceps siqui nõ nrasun sũt
in patus põtatem. s si cos pater
pcedat ita demũ sb̾stitineis pot.
silortes instituti sunt uł crbrda

Expanded text:
atis non possumus. postumis plane possumus. nepotibus etiam possumus et deinceps, si qui non recasuri sunt in patris potestate. sed si eos patres praecedant, ita demum substitui eis potest, si heredes institu
Abbreviated transcription (Latin):
me femine panat qͣm ego ⁊¬
stituam. ¶mlicrante dies
.rix. qui panturã seputat de¬
net ꝓcuratoribꝰne coꝵutmit¬
tant sinelint quinentir custo¬
diant in quoedam mulici
tium ciꝰ xlaus libitres ⁊ tirs
lb̃s cumbinis ꝯmitibꝰ custo¬
i id oclane alindue ꝙ sinem
balncũ ibi curstodes siuolentid
añ ꝓspiciant ⁊ os qui introie¬
nunt ercuciant custodes qui añ
olauepõiti crunt si uolũt cẽs
qui odane ant domũ introie¬
nunt ecuciant. ¶ muliertum
ꝑtire ĩcipiat hns alquos e¬
ares ꝑtinet ꝓcuratoriboneco
ꝵdeminciet ut mittant mlic¬
res qbꝰ p̾sentib panat. mit¬
tanturmłres libe dunitarat

Expanded text:
e feminae pariat, quam ego constituam. mulier ante dies triginta, quam parituram se putat, denet procuratoribusue eorum, ut mittant, si uelint, qui uentrem custodiant. in quo conclaui mulier tium eius conclauis liberi tres et tres liberae cum binis comitibus custoin id conclaue aliudue quod siue in balineum ibit, custodes, si uolent, id ante prospiciant et eos qui introierint excutiant. custodes, qui ante conclaue positi erunt, si uolunt, omnes qui conclaue aut domum introierint excutiant. mulier cum parturire incipiat, his ad quos ea res pertinet procuratoribusue eorum denuntiet, ut mittant, quibus praesentibus pariat. mittantur mulieres liberae dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
um ⁊ itmadiũ sugg̾am ⁊igitur
si scinus ꝑscũat in eadẽ postula¬
cõne omcdifsimũ ⁊ cligi honesti¬
fsime femne domũnn qua dom¬
icia uanat ⁊ ibitres obstetnas

Expanded text:
um et remedium suggeramus. Igitur si perstat in eadem postulatione, commodissimum est eligi honestissimae feminae domum, in qua Domitia veniat, et ibi tres obstetrice
Abbreviated transcription (Latin):
anint. ⁊ de pccuno dandũ actõam
qr displiant cami fintiobliga
nul In ipim obies amotas da¬
n actiem. ¶ S et si patͥ alume¬
ta filia dedott agatnõ alit̾ ci
dandam actc̃m qm si filiam
reꝵ amotaꝵ indiciomi sond
⁊ cũ satrsdacõe defandat. smo¬
⁊tua finiam pr̃cm reꝵ amota

Expanded text:
aiunt de peculio dandam actionem, quia displicuit eam furti obligari: uel in ipsam ob res amotas dari actionem. sed si pater adiuncta filia de dote agat, non aliter ei dandam actionem, quam si filiam rerum amotarum iudicio in solidum et cum satisdatione defendat. sed mortua filia in patrem rerum amota
Abbreviated transcription (Latin):
iccenaturalidebet tñ es alie¬
tum ⁊ hrdes filii alea pranda
queunnus fili crofficõpiet¬
atis suc dabat ĩmtos cogiñ o¬
portenisiin suma egestate
pat̾ decluctus est. ¶Solent in¬
dices ꝯgnoscerintͣpationos
⁊int ub̃tos si de alendis huis
agatur. itaq sinegent se ec̃
lib̾tos ognosce cos oꝑtebit. ꝙ si
lib̾tos ec ꝯstitit tuncdomũ decer¬
ncreut alant nec tñ almm̃tor
decictu tollet lib̃to facultate
it si lib̾tum sedenegit.alm¬
patromi aledi sunt an⁊̃pr̃o¬

Expanded text:
ratione naturali debeat, tamen aes alietum est heredes filii ad ea praestanda, quae uiuus filius ex officio pietatis suae dabit, inuitos cogi non oportere, nisi in summam egestatem pater deductus est.Solent iudices cognoscere et inter patronos et libertos, si alendis his agatur: itaque si negent se esse libertos, cognoscere eos oportebit: quod si libertos constiterit, tunc demum decernere, ut alant: nec tamen alimentorum decretum tollet liberto facultatem, it, si libertum se neget.Alimpatroni alendi sint an
Abbreviated transcription (Latin):
uł si filius neget pentẽsũma¬
sccie⁊ si ꝯstitit filiũ uł pente
cẽ tunc ali ubebunt. cetm siñ
ta smamunsse & oportet. ⁊ si
uem p̃mdiciũ no facereintati
nec cm̃ hoc ꝓmũciatur fuliũ esse
s ali debcir⁊ ita dimus in ꝗrtus

Expanded text:
lius neget parentem, summascere. si constiterit filium uel parentem esse, tunc ali iubebunt: ceterum si non ta.Meminisse autem oportet, etsi rem praeiudicium non facere ueritati: nec enim hoc pronuntiatur filium esse, sed ali debere: et ita diuus
Abbreviated transcription (Latin):
tis otinctur. ¶Simpubes fuiꝰ
emãcipatus sit pr̃em mopen a¬
lorr cegitur. Iniquissumũ em̃ ꝙ
sit in facultatib. ¶Simat᷑.abi¬
ñta que fectm filiũ a prerepe¬
tat cũmodo eam aucliendaita
nec impctie dbesca que crigen¬
tematuo affectum fib atũa¬

Expanded text:
tis continetur.Si impubes sit filius emancipatus, patrem inopem alere cogetur: iniquissimum enim qsit in facultatibus.Si mater alimenta, quae fecit in filium, a patre repetat, cum modo eam audiendam. ita nec impetrare debes ea, quae exigente materno affectu in filia
Abbreviated transcription (Latin):
tut actc̃cm fiuelitmag̾uisni¬
oẽctum prius decalumpni a
nunt quinisturand̃defcit. in¬
rare a tam inrqͣm moracge¬
tim. pat᷑ a amonentis iurare
ñ cegitur cũmiquũ sit de ali¬
cno fcõ alnm iurare. ¶sc̃rgi
cegitur irare qui amouifse
dicitur. ⁊ idcutonec hrs aus
qui quene amouisse drun
ie cogctur. Siquis desatũsi¬
detur p̃tor ꝓmisifse. Oaul.¬

Expanded text:
tuit actionem si uelit magis iusiesse, dum prius de calumnia iuret qui iusiurandum defert.Iurare autem tam uir quam uxor cogetur. pater autem amouentis iurare non cogitur, cum in‹i›quum sit de alieno facto alium iurare: is ergo cogitur iurare, qui amouisse dicitur. et idcirco nec heres eius, qui quaeue amouisse dicetur, iurare cogetur.Si quis delatum sidetur praetor permisisse,
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾dum hac alicctio cq brdes sũ¬
to testatoris uolũtatem hͣnc er¬
filii cꝙ hrdos sunto. nã hec al¬
iectio declarat om̃s cruirilibꝰp
tibꝰ institutos ut ⁊ laboo scrips¬
it qua defͨcta semissom fr̃is filii¬
⁊ scimisem primꝰhret. ¶Pator
fa. distribue brditatẽin totꝑ
tes põt quot uolu̾it. s sollem¬

Expanded text:
nterdum haec adiectio "aeque heredes sunto" testatoris voluntatem exprfilii aeque heredes sunto": nam haec adiectio declarat omnes ex virilibus partibus institutos, ut et Labeo scripsit, qua detracta semissem fratris filii, semissem primus haberet. Pater familias distribuere hereditatem in tot partes pot
Abbreviated transcription (Latin):
tucionis⁊ tͥentem uur sb̾stituci¬
oms. ¶Euus cũ lib̾tate hars¬
institutus si sit alicnatus ni¬
boi alur ab eo põt cui alicnatu
3. s siircmptus sit a testatore
institucionalet.⁊ ncͣcͣius hrse
accipit ⁊ hrditata puie ior
sit alienatus uł maumissꝰni

Expanded text:
tutionis, trientem iure institutionis. Servus cum libertate institutus si sit alienatus, iuberi adire ab eo potest, cui alienatus est: sed si redemptus sit a testatore, institutio valet et necessarius heres acceperit et hereditatem pure, mox sit alienat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝙ aliectum ÷ que sĩna non est
sineracẽt tantũdom marcellus
cctat ⁊ in eo qui odic̃tm destin¬
ans in seirre nõ adcdidit. nama
hunc ꝓnõ instituto putat. s ⁊
si glicionẽ adclidit dum noslet
de tͣcta ea hrdm futurũ necmĩcu¬

Expanded text:
 adiectum est: quae sententia non est sine ratione. Tantundem Marcellus tractat et in eo, qui condicionem destinans inserere non addidit: nam et hunc pro non instituto putat: sed si condicionem addidit dum nollet, detracta ea heredem futurum nec nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
almittantut sinpudiart sc
dicant sciant citores qd sibi
agend̾ ess. si deli boit se adhuc
dicant p̾cipitandinõ sunt. ¶Si
quis a a panit suo ĩpubi filiofit
sbstitutus nõint amnũ s intͣ
diem centesimũ bonoꝵ posẜ. pefe¬

Expanded text:
admittant, ut, si repudiare se dicant, sciant creditores, quid sibi agendum esset: si deliberare se adhuc dicant, praecipitandi non sunt. Si quis autem a patre suo impuberi filio sit substitutus, non intra annum, sed intra diem centensimum bono
Abbreviated transcription (Latin):
fint eñ ordin.iu añ deindi¬
cis testancũ. der̃ sic de succes¬
sione abitestato loqui. s succ¬
essionẽ ab ĩtistatom płres ꝑte
diuisit. fecit em̃ gradꝯuarios

Expanded text:
fuit enim ordinarium ante de iudiciis testa‹n›tium, dein sic de successione ab intestato loqui. Sed successionem ab intestato in plures partes diuisit: fecit enim gradus uarios,
Abbreviated transcription (Latin):
an fidcia. hoc sine logatũ debeat᷑
⁊ quocies debeaturan ip̃e legata¬
nus cau̾edebeat se nõ ꝑditinum
toclaudu felicis pr̃an debent ci¬
tra nc̃citatem cauendinchiler
hus diminutunĩ ee. na ꝙ fidci
Brdis ab eorem testatore ꝯmis¬
sum ÷ ut si fructulus ꝑdidisset
fructulo poꝵ legatoꝵ nõic satis¬
dacomiũgendi aut hoñandus
sit ħrs m infimitout quocions

Expanded text:
issum hoc siue legatum debeatur et quotiens debeatur et an ipse legatarius cauere debeat se non perditurunto Clodii Felicis praestari debent citra necessitatem cauendi nihil ex is deminuturum se. nam quod fidei heredis ab eodem testatore commissum est, ut, si Fructulus perdidisseFructulo priorum legatorum nomine satisdatio iniungenda aut onerandus sit heres in infinito, ut, quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
sit crcepdõ que petenti legatũ op¬
pom solct ẽãdem et stipsatuquor
agentiopponẽdam cẽplacci.ꝑ¬
curatori eius qui absens eẽ dici¬
tur si stipłanti logati nõie iende¬
licet ne teneatur illo. añ defũcto.¬

Expanded text:
sit exceptio, quae ‹pet›enti legatum opponi solet, eandem ex stipulatu quoque agenti opponendam esse placet.Procuratori eius, qui absens esse dicitur, si stipulanti legati nomine spondelicet ne teneatur illo ant‹e› defuncto.
Abbreviated transcription (Latin):
illis mͥ ab onini uouuitate iere¬
ssum indebatmm placuit huma¬
mus int̾pretan ea solaqueuin¬
ente fratit acceptura erat adem¬
pta indi non cciam quepomor¬
tem cius reliq̃rat si sinc libis de¬
uus deccdens institutis qbyda¬
expersiombꝰ fundi dobitis abco
pͥstan uolu̾at eidemq mauroq̃¬
dam legau̾at. cum deTrditate fi¬
cus q̃stionem mouifsz iussupcu¬
ratoris mainus pocũniam fisco
solu̾at prcab̾rs scriptus optimi¬

Expanded text:
ihi ab omni uoluntate recessum uidebatur. placuit humanius interpretari ea sola, quae uiuente fratre acceptura erat, adempta uideri, non etiam quae post mortem eius reliquerat, si sine liberis decex pensionibus fundi debitis ab eo praestari uoluerat eidemque Mauro quaedam legauerat: cum de hereditate fiscus quaestionem mouisset, iussu procuratoris Maurus pecuniam fisco soluerat: postea heres scriptus opti
Abbreviated transcription (Latin):
de bus quoq sensisse qui alco¬
tidianam cutelam ꝑtincant
qb balnea aut instruantur
aut demq int̾ solitas cessacio¬
nũ inces pari purganꝙ ut ha¬
biles ad lauand ficrent sint so¬
lite. dem

Expanded text:
de his quoque sensisse, qui ad cottidianam tutelam pertineant, quibus balineae aut instruuntur aut denique inter solitas cessationum uices parari purgarique, ut habiles ad lauandum fierent, sint solitae.
Abbreviated transcription (Latin):
ilanis sino placuisse scribit ꝙ ⁊
ĩnus est. ¶ihrs tibi fuo gen̾ałr
legato sticsitralidit isꝙ ã te cui¬
ctus suiss posse te ex testõ agere
labeo scribit. qz nõ uidetur heres

Expanded text:
Seruio placuisse scribit, quod et uerum est. Si heres tibi seruo generaliter legato Stichum tradiderit isque a te euictus fuisset, posse te ex testamento agere Labeo scribit, quia non uidetur heres
Abbreviated transcription (Latin):
bitacio prabitur sumptus nim̃¬
toꝵ nõ debebitur quos auctori
dñ a pr̃an solita finit utilitatis
sue cansa. ⁊ idcon ec sumptus
medicam̃toꝵ melicus lib̾tus
recte peret quẽnt patronã cuisq
singula logata ns capundim
spicictur. idem in suo inspiciend̃¬
milia. coc ⁊ salicis munde ãmia
nbͣr singłamilia quero an id le¬
gatum defuicta logatana crti¬

Expanded text:
ur: sumptus iumentorum non debebitur, quem actori domina praestare solita fuit utilitatis suae causa: ideo nec sumptum medicamentorum medicus libertus recte petet, quem ut patronam eiusque per singula legata ius capiendi inspicietur. idem in seruo inspiciendmilia trecena et salicis mundae annua librarum singula milia': quaero, an id legatum defuncta legataria exsti
Abbreviated transcription (Latin):
sigiificantur ap̃quos morañ
mat̾ pupillos uouu̾t siueita a
Smule z usufinctui cũmorte
fimatut. gane capitis dimim¬
none nõ finiturcum usuffr̾. fi¬

Expanded text:
significantur, apud quos morari mater pupillos uoluerit, siue ita asimile est usui fructui, cum morte finiatur. sane capitis deminutione non finitur, cum usus f
Abbreviated transcription (Latin):
Gri eius ꝙ in ip̃m impensũ
÷ siue ip̃emantus hoc fecit si¬
ue filient faciat dedit. s et
ret idem ent clicend̃. cũ añ do¬
li ercepcõ insit de dote accõit
ut in oct̾is bone ficaundicii s.
hũc sumptũ actõm de dote

Expanded text:
ri eius quod in ipsum impensum est, siue ipse maritus hoc fecit siue filiae ut faciat dedit: sed etret, idem erit dicendum: cum enim doli exceptio insit de dote actioni ut in ceteris bonae fidei iudiciis, hunc sumptum actioni de dot
Abbreviated transcription (Latin):
opetins heat solaciimacũ fa
durantib ⁊ altius cipactanti¬
brsantatẽ ⁊ mortis cuentũ¬
Itẽ pat̾ fimosentilit᷑ intend̾e
sibi finene sue rth dotẽ põt
mitt̾e nõ posse̾ prem er mitte
dicend̃ : ⁊ si ab hostib captus
te actio. asusus ip̃m mantũ

Expanded text:
petens habeat solacium una cum sua durantibus et alterius exspectantibus sanitatem et mortis euentum.Item pater furiosae utiliter intendere sibi filiaeue mittere non possit, patrem tamen eius decernendum est et si ab hostibus captus te
Abbreviated transcription (Latin):
gentũ testatoris int̾ifs sinecu¬
ipa brdis inch debetur. ¶Sin ro
argenti pondopint relictũ ess
qͣuis ome argentu testatoris
tepifs alinifsa lege falcidia por¬
cio eius qntitatis sumetur que

Expanded text:
gentum testatoris interisset sine culpa heredis, nihil deberetur: sin uero argenti pondus pure relictum esset, quamuis omne argentum testatoris deperisset, admissa lege Falcidia portio eius quantitatis sumetur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
gis ip̃ius cã qm̃ ꝯtra ip̃m poita
int ñ ueniunt in ꝯtuibucõem qre
ip̃i brdi a scmctipouł suo eius
unt ac neea qd̃quequis suis ÷¬
sius ĩutilit sine libtate legauit
legis falc̃. ꝯputacc̃em ñ uenrũt

Expanded text:
m posita nit, non ueniunt in contributionem, quae ipsi heredi a semetipso uel seruo eius unt. ac ne ea quidem, quae quis seruis suis inutiliter sine libertate legauit legis Falcidiae computationem non ueniunt
Abbreviated transcription (Latin):
ma legctur nec soluondo sit hx¬
fundo ⁊ mna legatoninꝰ crutr¬
cꝙ desid̾et qm sit me p̾ciũ potest
coacta racõe dia nõ tantũ fũd̾
solid̃ capi s ⁊ ut doli ercepcõne¬
tin sarciat qͣntũ deest ne plus
boat qͣm falcidia desid̾at ⁊ tũc
falcidia desid̾at qͣm ⁊ incꝑcum¬

Expanded text:
sit hefundo et uia legato minus ex utroque desideret quam sit uiae pretium. potest coacta ratione dici non tantum fundum solidum capi, sed etiam, ut doli exceptio tantum sarciat, quantum deest, ne plus habeat, quam Falcidia desiderat: ut tunc Falcidia desiderat quam est ui
Abbreviated transcription (Latin):
quis mectos rcte dicet. ego ⁊ fi latẽt
suspectos nõ fecit. alicn⁊ si latitar¬
ent potint edicto desid̾areut cos p̾tor
adee nibet ⁊ suspectos cos imou̾et si
dec̾ent. ꝙ si no ꝯpult eos ĩmisc̾e sȩtu¬
tele⁊ cũ plemĩofficiũ a mĩt defid̾am

Expanded text:
quis reiectos recte dicet. ergo et si latitent? suspectos non fecit: alioquin et si latitarent, potuit edicto desiderare ut eos praetor adesse iuberet et suspectos eos remouet, si deessent. Quid si non compulit eos miscere se tute
Abbreviated transcription (Latin):
natus est qm ⁊ ignorans hrssit
qͣresi mediotp̃r deccfsit integͣm ħe¬
ditatẽ ad hrdon suĩ tnͣsmittit.
px. mones mortis natusno at¬
mittitur adimiã Grditatẽ. de co
u̾o qui cntesimo ectegesimo scdõ

Expanded text:
natus est, quoniam et ignorans heres fit. quare si medio tempore decesserit, integram hereditatem ad heredem suum transmittit. Post decem menses mortis natus non admittetur ad legitimam hereditatem. De eo autem, qui centensimo octogensimo secundo d
Abbreviated transcription (Latin):
danclis nõc̃e fit si nĩgitur. ꝗd crgosi
pocut s añ monita uͦr alib̾tis uła
det sinecpctat nec sime tutela alimi¬
nstrat. ꝙ si pemtus egons finnis ñ
pocut ignoscend̃ ci. s s forte absens
aub̾tis pͥuenta est uł ab aliis chicen¬
dũ ÷ cam nõ excludi nisi forte cũ fru¬
strantur dꝯtingit. filiis a nõ peton¬
dopumturuti ⁊ filiab ꝗd si nepoti¬

Expanded text:
dandi necessitas iniungitur. Quid ergo, si petiit, sed admonita uel a libertis uel a det, si nec petat nec le gitime tutelam administrat. Quod si penitus egenis filiis non petit, ignoscendum est ei. Sed si forte absens a libertis praeuenta est uel ab aliis, dicendum est eam non excludi, nisi forte cum frustraretur, id contigit. Filiis autem non petendo punitur, utique et filiabus. quid si nepoti
Abbreviated transcription (French):
os ꝑtinet. pꝯdicm a cedentẽ fiqui
mortui suꝑt al suos hrdes tñs
ub̃tis lib̾tabasius cibana et
uestiaria alibis sins cisdẽꝙ hor¬
ecta quero. an si sinc pr̃omi lib̃rs
id̃ libti agant cibana ⁊ uestian¬
a accipepossint. modest᷑ .i. nch¬

Expanded text:
qui mortui sint, ad suos heredes haec libertis libertabusque cibaria et uestiaria a liberis suis eisdemque herdita: quaero, an, si sine patroni liberis idem liberti agant, cibaria et uestiaria accipere possint.Modestin
Abbreviated transcription (Latin):
ege cornclia cancturce Gais
untut in singłos suos quos ⁊¬
mcĩt .u. aurcos er bonis cccifi.
aut simiderligi ea qntitas ñ
pofsit er publico accipiat quocł
subcodm toctolocone fũnt sq⁊̃
in cos solos qui coam alnssis¬
scnt accusatori attubuitur. p̃t̾¬
ecaucturut dechus qui ante
questionẽ hitam fugaũt si a¬

Expanded text:
ege Cornelia cavetur de rint, ut in singulos servos quos inque aureos ex bonis occisi aut, si inde redigi ea quantitas non possit, ex publico accipiat. quod sub eodem tecto locove fuerint, sed in eos solos, qui caedem admisissent, accusatori tribuitur. Praeterea cavetur, ut de his, qui ante quaestionem habitam fug
Abbreviated transcription (Latin):
gulos ãnos debentur. licet nõ fũ¬
it alioctum cquis pensionib ꝓ
uides si aliectum fu̾t pnsiom¬
b licet nõ sit instum equis. It̃
si scriptum fu̾nit equis licet non¬

Expanded text:
gulos debentur annos, licet non fuerit adiectum "aequis pensionibus". Proinde et si adiectum fuerit "pensionibus", licet non sit insertum "aequis", item si scriptum fuerit "aequis
Abbreviated transcription (Latin):
dũtamt de pcculio. ¶ agnonifse
audetur siue gessit. sine gcinti
filio ccasit. sine omo attigit tute
di hunc quor inden agnonis¬
se. plane si solumocomonunt.
filium. ñ udcturagnita. Itan¬

Expanded text:
dumtaxat de peculio. adgnouisse autem uidetur, siue gessit, siue gerenti filio consensit siue omnino attigit tuteldixi hunc quoque uideri adgnouisse: plane si solum monuit filium, non uidetur agnita.
Abbreviated transcription (Latin):
testõditus postumotutorno¬
dũ: tutorinsi postum udatur
datur tñ gliis cum. sbstitute
e si ptus cõitus fu̾it. dandehic
bitur ⁊ omins almĩstracioni

Expanded text:
ento datus postumo tutor nondum est tutor, nisi postumus edatur: datur tamen aduersus eum substituto d si partus editus fuerit, deinde hic bitur et omnis administratio in
Abbreviated transcription (Latin):
id seqmur ꝙ nouissimũ ⁊ ⁊ si
scpio tutordatus sit nouisum¬
am scriptura intucnum. Q
filiũ ⁊ et concpott̃ habctat sine¬
poti tutorẽ ded̾it habet discept¬
acc̃am an aliquocasuñ situti¬
lis daciontputa s pponas fili¬
ꝯ forgus dicedat tutclãquo¬

Expanded text:
nouissimum est, et si saepius tutor datus sit, nouissimam scripturam intuemur.Qui filium et ex eo nepotem habebat, si nepoti tutorem dederit, habet disceptationem, an aliquo casu non sit utilis datio: ut puta si proponas filiet fortius dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
a cctis tutorib qb negociage¬
ren da madamit. racc̃es accptit
uoluit. ¶ꝑtͥntem mofficiositi¬
stam̃ti ordinandã chrdatosi¬
lo cui tutorẽ pat̾doctit cũdem

Expanded text:
ceteris tutoribus, quibus negotia gerenda mandauit, rationes accipere uoluit.Propter litem inofficiosi testamenti ordinandam exheredato filio, cui tutorem pater dedit, eundem
Abbreviated transcription (Latin):
fendo est. quidoñ si suspocta p¬
sona fituł tmpis cuitutclaom¬
itti: noc cũ satusdacõ debeat ł
quid si iam multa flagicia ĩtu¬
tela almisit nõne magͣitpelli⁊
itici a tutda qͣm solus aimum¬
sttair debeat nec satis ñ dantis
tores ⁊ si satis ñdent ñ debut¬

Expanded text:
endus est: quid enim si suspecta persona sit uel turpis, cui tutela committi nec cum satisdatione debeat? uel quid si iam multa flagitia in tutela admisit? nonne magis repelli et reici a tutela, quam solus administrare debeat? nec satis non dantes tores, etiamsi satis non
Abbreviated transcription (Latin):
iecepit cũulirem cr auro⁊ crarg¬
entolectũ inuentis arboris tum¬
s eclificatũ ornasseq penolope
itꝯgnoscendium signũ acccpit
ut uoluit hom̃us ¶ Supellecti¬
u sua oĩ loegata acceptũ argentũ
pignori ñ otinbiturq supelloc¬
tułcm sua leganit utiq si nõm
usu cclitoris id argentũ uolũta¬
te debitoris fu̾nt. s rpõitũ ꝓpt᷑ ꝯtiͣ¬
tus fidẽ aciestituendeii ucu¬

Expanded text:
recepit: cum et Ulixem ex auro et argento lectum uiuentis arboris truncis aedificatum ornasse, quem Penelopa recognoscendi uiri signum accepit, ut uoluit Homerus. Supellectili sua omni legata acceptum argentum pignori non continebitur, quia supellectilem suam legauit, utique si non in usu creditoris id argentum uoluntate debitoris fuit, sed propositum propter contractus fidem ac restituendae
Abbreviated transcription (Latin):
r2. ficcia. quo quis iogaturut
acoptet ratum nõ cẽ agnpla¬
gam que m irgione illa mano
publio ⁊ gaiotranscubiuolo p̾¬
tio fc̃o unibom arbitͣtu ⁊ G̾rdit¬
ati illatoduple ainctione epin¬

Expanded text:
issum, quo quis rogatur ut adoptet, ratum non esse. "Agri plagam, quae est in regione illa, Maeviis Publio et Gaio transcribi volo, pretio facto viri boni arbitratu et hereditati illato, duplae evictione expro
Abbreviated transcription (Latin):
bct non mandato mulienis do¬
temmarito cius dechit.⁊ sibi ea¬
rectli stipłatus ⁊ si sinc lib̾is fi¬
na moreretim. mulier filia sus
fset dotem datam suꝑee fidei .⁊.¬

Expanded text:
atu mulieris dotem marito eius dedit et sibi reddi eam stipulatus est, si sine liberis filia moreretur: mulier filiam sussset dotem datam, superesse fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ita fidctue falia ꝯmittont cũ ĩ
familia nubes ⁊ quecienscũ ꝙ
nubes paçians er dote tua ꝙͣ da¬
bis ꝑtem dimidiam stipulan
fratran tuum ⁊ sciam matits
tuam ꝓꝑtib dimidus dan sibi
si i imĩo cius cuinubes morie¬
ns sine diuorcio fcõ priusquã
dos tua ioddatur conenõie sa¬
tisfcm̃ ent moricns millo filio
filia ue er ea relicto. Pat̾uirgi¬
nem filiam imptui collecauit
ciꝰdem nõiedotem dedit ⁊ po dino¬

Expanded text:
tuae, filia, committo, ut, cum in familia nubas et quotienscumque nubes, patiaris ex dote tua, quam dabis, partem dimidiam stipulari fratrem tuum et Seiam matrem tuam pro partibus dimidiis dari sibi, si in matrimonio eius cui nubes siue diuortio facto, priusquam dos tua reddatur eoue nomine satisfactum erit, morieris nullo filio filiaue ex eo relicto'. pater uirginem filiam nuptum collocauit eiusque nomine dotem dedit et post diuo
Abbreviated transcription (Latin):
simo ⁊ felicissime ꝗb lib̾tatẽ
m̃legauit cũ casa ⁊ alio capi¬
o sunto. legatu mea quemͥ tã
pat̾ tuus presens qͣm dodriuꝰ
tus fraterpr̃is reliquerunt ꝗsi¬
tum ⁊ cum fundꝯ galgiliams

Expanded text:
simo et Felicissimae, quibus libertatem num legavit cum casa, et alio capio sumito legata mea, quae mihi tam pater tuus praesens quam Coelius Iustus frater patris reliquerunt". quaesitum est, cum fundus Gargilianus
Abbreviated transcription (Latin):
uauit. qr mintis nobis its nra
almis ntinenõ debeat Si post
diuorcm̃res dotales detiores fce
sint ⁊ uimitddendadotemora
fcc̾it oĩmodo detͥmentũ ip̃e pr̃ab¬
it ¶ Si qui dotaliũ suor ĩ fuga

Expanded text:
uerit, quia inuitis nobis res nostras alius retinere non debeat. Si post diuortium res dotales deteriores factae sint et uir in reddenda dote moram fecerit, omnimodo detrimentum ipse praestabit. Si qui dotalium seruorum in fuga
Abbreviated transcription (Latin):
numisit hrs solus uir alib̾toĩ¬
stitutus porecem hrditatisqͣm
ut pronus ꝯscꝗ potuit acdebu¬
it restitue cebit. ait̾am noporao¬
ne dotis iudicõsi mocomor ma¬
mmitti refragatm. Ulp̃¬

Expanded text:
numisit. heres solus uir a liberto institutus portionem hereditatis, quam ut patronus consequi potuit ac debuit, restituere debet, alteram uero portionem dotis iudicio, si modo uxor manumittenti refragatu
Abbreviated transcription (French):
bebat dmorcio fcõ .ce. aunro eir¬
antestipłata crat labeoputat
qͣnta dos fu fs tantam debi suĩ
prudens mulier pluscet stipsata
siue ĩprudens labconis smñam

Expanded text:
bebat, diuortio facto ducenta a uiro errante stipulata erat. Labeo putat, quanta dos fuisset, tantam deberi, siue prudens mulier plus esset stipulata siue imprudens: Labeonis sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
ti sũt licet alisqueq pͥdus om¬
odabũtur. ¶Idcm .12. domo ĩstru¬
ctalegata mensas eborcas ⁊ li¬
bros nõ ꝯtinen. s hoc falsũ est
na omne quicqdĩ domo funit
ꝙ instructior ibi cct patfa. ꝯti¬

Expanded text:
rati sunt, licet aliis quoque praediis commodabantur. Idem respondit domo instructa legata mensas eboreas et libros non contineri: sed et hoc falsum est: nam omne, quidquid in domo fuit, quo instructior ibi esset pater
Abbreviated transcription (Latin):
nom ded̾at instructos cũ suris iil¬
licis ⁊ reliquis colonoꝵ⁊ ccclicilł
ita scripsit prea mͥuant in m̃tẽ
scie fundos quos reliqui itant
sũt instructi rustico in str̃o supe

Expanded text:
t instructos cum suis uilicis et reliquis colonorum et codicillis ita scripsit: 'postea mihi uenit in mentem: Seiae fundos quos reliqui, ita ut sunt instructi rustico instrume
Abbreviated transcription (Latin):
dicrit. idem .12. instructis horre¬
is legatis ⁊̃ uia queibi fu̾nt
quo dñs efs instructior otineri
aliud cẽ si horita ibihu̾it ubi ĩ¬
icrominano danssimoniro
ab imbrioprimo ⁊m̃sas ⁊oct̃¬
am supellectilem qͣmm õrtis¬

Expanded text:
dierit. Idem respondit instructis hortis legatis etiam uina, quae ibi fuerunt, quo dominus esset instructior, contineri: aliud esse, si horrea ibi habuit, unde inHieronymiano clarissimo uiro ab Umbrio Primo et mensas et ceteram sup pellectilem, quam i
Abbreviated transcription (Latin):
Noptio sm data mͥ fu̾it ⁊ stico a¬
nquid testõr sine lib̾tate logafs
tũc sequens legatũ ꝯsistit cum
tota familia ad unũ .i. sticũ cẽ¬
ciditut qĩ pire legatontilit᷑ sit
legatũ noc alũsaturcatomana
si uoluntanus h̾rs institutus
sit qͣm põt ante alitam brdita
tus sit sequens legatũ ꝓpterca¬
psit emptore hrditatis postui¬
antentis cui opcio sin legata
faciat ceg̾e debeat logatanũ ꝙ̃¬
almodũ si hrs institutus id po¬
stularet. q pot per ẜrdem idem¬
ptor ꝯsequi ⁊ qͣre nõ possit non
quẽita maumisit amittit qr
is aut clectus logato codit aut
relictus tũc liberostenditur.d

Expanded text:
optio serui data mihi fuerit et Sticho aliquid testator sine libertate legasset, tunc sequens legatum consistit, cum tota familia ad unum, id est Stichum recciderit, ut quasi pure legato utiliter sit legatum. nec aduersatur Catoniana, si uoluntarius heres institutus sit, quia potest ante aditam hereditatem, tus sit, sequens legatum propter Caibit emptore hereditatis postulante, ut is, cui serui optio legata faciat cogere debeat legatarium, quemadmodum si heres institutus id postularet, quia potest per heredem id ‹emptor› consequi: et quare non possit, nonquem ita manumiserit amittit, quia is aut electus legato cedit aut relictus tunc liber ostenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
cipia logauit qsitũ ⁊ an reliqua
sunt ei fundo ⁊ om̃na quem eo
unt legatundentur atꝙ siqua
tili mensis mancipus que ibi de¬
putabũtur urbanis ⁊ nisticis unꝰ¬

Expanded text:
cipia legauit: quaesitum est, an reliqua sunt, ei fundus et omnia, quae in eo uerunt, legati uidentur: at si quatile mensis mancipiis, quae ibi deputabuntur, urbanis et rusticis, uini
Abbreviated transcription (Latin):
fund̾ scierlictum atestõre ĩdu¬
cta fundi colendi gr̃a in codem
test ator demonstͣet que tũcibi
oẽnt cũ is legaret tñno mimien¬
di legati s augendi cã in acipio

Expanded text:
fundum Seiae relictum a testatore inducta, fundi colendi gratia in eodetestator demonstrasset, quae tunc ibi essent cum legaret, tamen non minuendi legati, sed augendi causa mancipio
Abbreviated transcription (Latin):
torem ac fcñatorẽ qui duos fili¬
os totidaq filias Grdos insti¬
tuat ita logasse filus manbodo¬
mũ meam instructam do. lego
danq iubro m̃cos ⁊pignora an
ꝯtincanturq̃n pofse. E facilem
iudici uolũtatis ꝯiecturã fore
cetĩs ꝑatris facuitatibo estim a¬
tis. ¶Eciẜ ecribit fus qui ĩ fũ¬
dis moraintur legatis incari¬
os coꝵ nõ ꝯtim̃ nisi appnrat et
indomoerant abb̃rde filia pr̃a
nuoluit caucões debitoꝵ empa¬

Expanded text:
torem ac faeneratorem, qui duos filios totidemque filias heredes instituerat, ita legass‹e›: 'filiis maribus domum meam instructam do lego darique iubeo', merces et pignora an contineantur, quaeri posse: sed facilem iudici uoluntatis coniecturam fore ceteris patris facultatibus examinatis. Celsus scribit seruis qui in fundo moraon contineri, nisi appareat et in domo erant, ab herede filia praestari uoluit, cautiones debitorum emp
Abbreviated transcription (Latin):
modo iñstr̃o fundi saltu anũs
torem cũ baluce sinc balneato¬
nbusum suũ prebere nõpofsit¬
cultros. dolabras instrordin
ut ecoc pistorio in str̃o legatoi¬
ta ip̃i pistores mncẽi deri posst̃¬

Expanded text:
modo instrumento fundi saltuarium etorem, cum balneae sine balneatoribus usum suum praebere non possitinas cultros dolabras instrumentout ecce pistorio instrumento legato ita ipsi pistores inesse videri poss
Abbreviated transcription (Latin):
ncciens si elactiouł opcio da¬
tur legatanus optabit quem
uelit. s ⁊ homine geñalitorle¬
gato arbitiñ eligendi que ac¬
ciperet ad legatanum ꝑtinet.
data igituropcione siquis op¬

Expanded text:
iens serui electio uel optio datur, legatarius optabit quem uelit: Sed et homine generaliter legato arbitrium eligendi quem acciperet ad legatarium pertinet. Data igitur optione si quis op
Abbreviated transcription (Latin):
phorascados in qͥbina dit¬
fusa suamus logatos cẽuim̃
cũ in amphoras ⁊ cados hac m̃¬
te diffundim: ut in hns sit do¬
nec usus cã ꝓbetur ⁊ licit iduen
didimꝰ cũ hus amphoris ⁊ ca¬
dis in dolia a auam mẽttm cõ¬

Expanded text:
phoras cados, in quibus uina diffusa seruamus, legatos esse: uinum enim in amphoras et cados hac mente diffundimus, ut in his sit, donec usus causa probetur, et scilicet id uendimus cum his amphoris et cadis: in dolia autem alia mente co
Abbreviated transcription (Latin):
naseuidebeatur ⁊ celsus mꝗt.
nino logato ⁊ si nõ sit iegatũ
cũ nasis. uasa quoꝙ logata
inderi nõ qr pars sint inm na¬
sa quẽalm emblemata argen¬
ti ꝙy phoꝵ cã forteuł spcculi. s¬

Expanded text:
asis debeatur. et Celsus inquit uino legato, etiamsi non sit legatum cum uasis, uasa quoque legata uideri, non quia pars sunt uini uasa, quemadmodum emblemata argenti scyphorum forte uel speculi, s
Abbreviated transcription (Latin):
ee solum si fraudehert E ffr̃.¬
dis s eciam si alia qualibet cã
dicio qndocũq eligente legat¬
anomt̾pelletur decemcre debet
pͥfinitum actionem degisset

Expanded text:
ec solum si fraude heredis, sed etiam si alia qualibet causditio, quandoque eligente legatario, interpelletur, decernere debet praefinitum elegisset
Abbreviated transcription (Latin):
fcm̃ oꝓbau̾it. tunc em̃. ⁊ capite ¬
minintur. s ⁊ si decunone pum¬
cridouł filionepotenep̃ses scrb¬
ns arstedie causa ircipi. nec hi
igitur testm̃ uritum fiet prius¬
quam princeps de eo suppliciũ sn¬

Expanded text:
bauerit: tunc enim et capite minuitur. sed et si de decurione puniendo uel filio nepoteue praeses scribris custodiae causa recipi. nec huius igitur testamentum irritum fiet, priusquam princeps de eo supplicium s
Abbreviated transcription (Latin):
testm̃ factum inuita nascũtur
ita demũ ꝑlegem uellciam testa
ratim sunt crħrdatiunde cai¬
ami ante hrdis institucionẽ uł
it medias hrdum institucĩts
ul int̾gind cipram possunt.¬

Expanded text:
tum factum in uita nascuntur, ita demum per legem Uelleam rumpere minatim sint exheredati.Unde etiam ante heredis institutionem uel inter medias heredum institutiones uel int
Abbreviated transcription (Latin):
dcinde scribe. ¶ siquis fu̾nit dã¬
priatus illicite pena sua non
ad bestias an capiteminuat᷑
testmnq eius mitũ fiat ⁊ non
puto cum sĩna cum nõ temnt
crgo ⁊ si quis cum qui nõ crat

Expanded text:
deinde scribere.Quid si quis fuerit damnatus illicite poena non uta decurio ad bestias an capite minuatur testamentumque eius irritum fiat? et non puto, cum sententia eum non tenuerit. ergo et si quis eum, qui non erat
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ possonẽ posse aliuitti¶s ⁊
si patercius qui mortis aui tp̃r
muto fint apud hostes erat ne¬
pos istepr̃ẽ in eadem cã decedente
pomortem am succedendotesta¬
mentũ rumpit. qr supͣscripta ꝑ¬
sona cinõ obstat. nec cñ circht̾¬

Expanded text:
norum possessionem posse admitti.Sed si pater eius, qui mortis aui tempore in utero fuit, apud hostes erat, nepos iste patre in eadem causa decedente post mortem aui succedendo testamentum rumpet, quia supra scripta persona ei no
Abbreviated transcription (Latin):
pubcinetatẽ ꝯpleuit. Nonu¬
ũbis placuit. isse filius meus si
q abhominor ĩtra pub̾tatis an¬
nos deaefsit tũc in locũ ꝑtemueciꝰ
ticius rs esto nomagis qmsi¬

Expanded text:
etatem compleuit.Non uuerbis placuit: 'ille filius meus si quod abominor intra pubertatis annos decesserit, tunc in locum partemue eius Titius heres esto', non magis q
Abbreviated transcription (Latin):
iegatum sint tractantibnobs¬
decapacitate indend ⁊ utium
brois an defuncti ꝑsona an ne
acitate quer poffit sincullo ĩ¬
pedimento adꝗratur iegatum
prditati atꝙ obid ommĩ moco

Expanded text:
legatum fuerit, tractantibcapacitate videndum est, utrum heredis an defuncti persona an neuacitate quaeri possit, sine ullo impedimento adquiratur legatum hereditati atque ob id omnimodo
Abbreviated transcription (Latin):
um ab imo hrde mulitn ꝓdote
ꝯpensandi aĩo legatum cas ea¬
ꝙ dotem suam ferr qͣm legat᷑
malintutrum in om̃es hrdes
an incum solum a quologatũ
⁊ actiodedoit ei dandebeat quon¬

Expanded text:
Cum ab uno herede mulieri pro dote compensandi animo legatum esset eaque dotem suam ferre quam legatum maluit, utrum in omnes heredes, an in eum solum, a quo legatum est, actio ei de dote dari debeat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
potit ꝙ mag̾est. qr in post̾ĩoris
quoꝙ ꝑsona donacio ꝯfertur.
ticius mͥ sticum aut .x. Pauł
debeat ⁊ legauotibi sticum que
logatũ ualet. ¶ Eumita logatũ

Expanded text:
ioris quoque persona donatio confertur.Si Titius mihi Stichum aut decem debeat et legauero tibi Stichum quem legatum ualet.Cum ita legatum
Abbreviated transcription (Latin):
masset mancipia que estimata
in dotem declit non ⁊̃ ꝑtusman¬
cipioꝵ ei debebũtur bonor poff¬
onc demcntis curatõri dat⁊leg¬
uicta funit ꝙ legator nõie datũ¬

Expanded text:
a mancipia, quae aestimata in dotem dedit, non etiam partus mancipiorum ei debebuntur.Bonorum possessione dementis curatori data leguicta fuerit, quod legatorum nomine datu
Abbreviated transcription (Latin):
na ncc̃iam a sb̃stituto filio er¬
cm̃ filii fca est qm imutilem al
ẽe ostendimus. opinamurig
filium si sit institutus sbea ⁊¬
dicione que sitmous potate
nõ indiger erhrdacõt a sequẽ¬
tib gͣdib alicqn ⁊ acohrdem¬

Expanded text:
sariam a substituto filii exenim filii facta est, quam inutilem esse alias ostendimus: opinamur igitur filium, si sit institutus sub ea condicione et sit in eius potestate, non indigere exheredatione a sequentibus gradibus: alioquin et a coh
Abbreviated transcription (Latin):
quealiqdm seiccipiãt cdendibi¬
bendiq cã patũ ÷ s. ⁊̃ que aliqd¬
in se sustineãt. ⁊ ideo scutellas
toria quor otinebũtur na uas¬
or applło gm̾ialis est. dicimius
cti a argenti appellacioindema¬

Expanded text:
quae aliquid in se recipiant edendi bibendique causa paratum, sed et quae aliquid sustineant: et ideo scutellas toria quoque continebuntur: nam vasorum appellatio generalis est, dicimus cti autem argenti appellatio rudem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sensifseqͣm ip̃e m usꝰ suos ha¬
buit. culcitit ⁊̃ nestes enĩt. Item
pelles caprine ⁊ agmnenestese¬
nnt. ¶ A uliebrineste legata ⁊
infantilcm ꝯtim ⁊ puellaꝵ⁊ uir

Expanded text:
um sensisse, quam ipse in usus suos habuit. Culcitae etiam vestis erunt. Item pelles caprinae et agninae vestis erunt. Muliebri veste legata et infantilem contineri et puellar
Abbreviated transcription (Latin):
cressionis ince cecdũt que sũt in¬
site pictined amq qui uestib ĩ¬
suuntur uestim̃ta om̃ia autui¬
nlia sũt ant pũili a aut mulie¬
uria aut oia aut familiana  ui
ola. uostim̃ta stragula. ansica¬
pa. ⁊ saga. ⁊liq̃ similia. pĩnli¬
a fũt que al nullũ aliũ nsũ ptin¬

Expanded text:
ccessionis uice cedunt, quae sunt insitae picturae clauique qui uestibus insuuntur. Uestimenta omnia aut uirilia sunt aut puerilia aut muliebria aut communia aut familiarica. uola uestimenta stragula amfitapa et saga reliquaque similia. puerilia sunt, quae ad nullum alium usum p
Abbreviated transcription (Latin):
tam crh̃rdacoms solam ꝓfecisse
nideatur ilit ros ad intestatieri¬
tum ut alĩrsꝰ filiũ suũ crafser
hrdem abitestato pr̃e tmancip¬
atum p̾torm ꝑtedimidiatuca¬
tur. erit ergouenale beneficrũ seni
undorepellat finũ in põtatere¬
lictũ prestet q̃ assem cmacipato

Expanded text:
tam exheredationis solam profecisse videatur, redit res ad intestati exitum, ut adversus filium suum ex asse heredem ab intestato patri emancipatum praetor in parte dimidia tueatur. erit ergo venale beneficium scripundo repellat filium in potestate relictum praestetque assem emancipato
Abbreviated transcription (Latin):
le sunt factim nch̾ latim er hx¬
ditate prot᷑ eum qui cc̃tab. acce¬
pit bonoꝵ possc̃am. ¶ filius ab
intestato pats sims hrs depre¬
hoiditur. emancipatus a petenꝰ
bonor possoncm. ¶s cũ crbrda

Expanded text:
le sunt facturi nihil laturi ex hereditate propter eum, qui contra tabulas accepit bonorum possessionem, filius ab intestato patris suus heres deprehendetur: emancipatus autem bonorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
batio sit relicta cũ solus simi debi¬
tor sine a mepet. itur crccptõcnti
possũ. siucñ petatur possum ag̾e
ut liberer ꝑ acceptilacc̃tm. s ⁊ si
cũ alio sim debitor puta duorei
fiumꝰ ꝓmittendi ⁊ mͥ soli test.a¬
tor ꝯsultũ uoluit agendo ꝯseqͣr
nõ ut accepto liber ne ⁊̃ dirus¬

Expanded text:
beratio sit relicta, cum solus sim debitor, siue a me petatur, exceptione uti possum, siue non petatur, poss‹u›m agere, ut liberer per acceptilationem. sed et si cum alio sim debitor, puta duo rei fuimus promittendi, et mihi soli testator consultum uoluit, agendo consequar, non ut accepto liberer
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ex quo auro aliꝗd  effectũ suie
id suũ siue alt̾ius insiomis cã pa¬
ratũ efs ułtiuasa aurra emble¬
mata signa. aurũ mulicbre⁊ ce¬
t̾a que bns reb sũt siłia. s si ĩfe¬

Expanded text:
 ex quo auro aliquid est effectum, siue id suae siue alterius usionis causa paratum esset, ueluti uasa aurea emblemata signa aurum muliebre et cetera, quae his rebus sunt similia. sed si infe
Abbreviated transcription (Latin):
semppinepic hoc. ĩpli ccopertori¬
a tabiana ⁊ tumcas tros cũ palli¬
olis que clõgit dãn nolo q̃ro an
erunũsa ueste ⁊ an ersinthesitu
dũtarat digi posse. ꝙ si nõaẽnt

Expanded text:
e Piae hoc amplius co‹o›pertoria Tauiana et tunicas tres cum palliolis quae elegerit dari uolo': quaero an ex uniuersa ueste, id est an ex synthesi tundumtaxat eligi posse: quod si non est
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm argenti nũo nũmos ꝯpnt¬
at. na argento fr̃o legatoputo
tum fc̃m legatur si fractũuł co¬
llisum sit nõ ꝯtinctur. sun ꝯcm̃
cristim at amnũ uł argentũ fom
iduider quo ꝯmocr uti possumꝰ.
argentũ x fractũ ⁊ collisum no¬

Expanded text:
quam argenti numero nummos computat. item argento facto legato putotum factum legatum est, si fractum aut collisum sit, non continetur: Seruius enim existimat aurum uel argentum factum id uideri, quo commode uti possumus, argentum
Abbreviated transcription (Latin):
pondo sit ai logatũ uł argenti
magis qntitas legata indctim
nec cruasis tangit. s si argenti
fc̃i pondo .c. sint legata crfcõar¬
gento tebebitur legatũ. unde ⁊¬
deb̾e. ña ⁊ emptoriboies plũbatt
assignatur a in racc̃es argonti
pond sic doftur que sina htra
nentur eũ scquetur. ¶ Sili moro
qͣntur sicui argetitũ legcturan
⁊ cmblemata aura quone que
nco sũt cum scqͣnti ⁊ pomp̃¬

Expanded text:
pondus auri sit legatum uel argenti, magis quantitas legata uidetur, nec ex uasis tanget.Sed si argenti facti pondo centum sint legata, ex facto argento debebitur legatum. unde debere: nam et emptoribus replumbatae adsignantur et in rationes argenti pondus sic defertur: quae sententia nentur, eum sequetur.Simili modo quaeritur, si cui argentum legetur, an emblemata aurea quae in eo sunt eum sequantur. et Pomp