comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃s. Uñ ab. Ex quo iustituta ẽ. curũcisio.
in ppło di. que erat tuc signaculũ iusticie.
sidi. ad purgationẽ ualebat:. magnis. ⁊ par¬
uuł origĩalis uen̾sq pecc̃ĩ. sic̃ bap̾s. ex illo
uałe cepit. ad innouanionẽ hominis: ex quo
iustitut᷑ ẽ. Itemb̃da. Idẽ salutifere curationis
aupilium. cutumcisio uilege. ꝯtra origi¬
nalis pecc̃. uulnꝰ agelat: ꝙ baps agere reuela

Expanded text:
x quo instituta est circumcisio in populo Dei, quae erat tunc signaculum justitiae fidei, ad purgationem valebat magnis et parvulis originalis veterisque peccati, sicut Baptismus ex illo valere coepit ad innovationem hominis, ex quo institutus est. Item Beda: Idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis
Abbreviated transcription (Latin):
q dies. nõ abaurora s aplena luce incipiẽs.⁊
tis diei. expletus ẽ. Uñ b̾da ocaidnte luce pau¬
latĩ. ⁊ pꝰ spatiũ diurne longitudinis infĩoreᷤᷤ
partes subeunte. factũ ẽ. uesꝑe: siẽ nũc usi¬
taro cursu solis sĩ solet: factum aũ mane. ead̾¬
duo omño renebrosa. q̃ pꝰus c̾ara sida aliqua
luce daruent. eur sol factus est si lux illa
olet aut̃ quen. quare factus ẽ. sufficieb
sol. silux illa faciendo diei sufficiebat.
Ad q̃d dici pot̾: qm̃ luxilla forte suꝑiores par¬
tes illustrabat. ⁊ ad illuminationẽ inf̾ioꝵ solẽ
sĩ opportebat. uł potius ĩd. qr facto solediei ful¬
gor auctus ẽ ampliori .n. multo luce radiauit
dies postea. ꝗͣ aũt. Siuͦ querit᷑. quid de luce
illa st̃m sit. cum mͦ nõ appareat. po̾t dici. aut
deea corpꝰ solis formatũ. aut fuea parte cȩ li

Expanded text:
que dies non ab aurora, sed a plena luce incipiens, etis diei, expletus est. Unde Beda: Occidente luce, et paulatim post spatium diurnae longitudinis inferiores partes subeunte, factum est vespere, sicut nunc usitato cursu solis iduo omnino tenebrosa, quae post creata sidera aliqua luce claruit. 6. Cur sol factus est, si lux illaolet autem quaeri quare factus est sol, si lux illa ad faciendum diem sufficiebat. Ad quod dici potest quoniam lux illa forte superiores partes illustrabat, et ad illuminationem inferiorum solem fieri oportebat. Vel potius ideo, quia facto sole diei fulgor auctus est. Ampliori enim multo luce radiavit dies postea, quam ante. Si autem quaeritur quid de luce illa factum sit, cum modo non appareat, potest dici aut de ea corpus soli formatum, aut in ea parte coeli
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs ꝓami. su. Qđ̃ utiq dictum ẽ. de oꝑe dile¬
ctionis. qr maior dilectionis effectꝰ nõẽ. quã
poñe aĩam ꝓaliis. Nec te moueat. ꝙ ait ꝓã
micis. qui .ii. ponit animã ꝓ amicis. ponit

Expanded text:
s. Quod utique dictum est de opere dilectionis, quia major dilectionis effectus non est, quam ponere animam pro aliis. Nec te moveat quod ait: Pro amicis; qui enim ponit animam pro amicis, ponit
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ. inexhibitione op̾is. si in affectu caĩtatis.
ordinẽ diffentẽ. eẽ. statutũ. Ut ant̃ omĩa dili¬
gamꝰ dm̃. scd̾o: nos. t̾cio: parentes quarto. fili¬
os. uł fr̃s. ⁊ huiꝰmoĩ. postea domesticos. demũ
oos. ⁊ pari dilectiõe omĩb uitã obtandã. Ita
accipi pͭ ut paritas. nõ ad affectũ refa̾tur. set
adbonũ ꝙ eis obiatur. qr eũtate omi̾b opta¬
re debemus. ut pariaboã m̾eant. Sic̃ apł dic̃.¬

Expanded text:
u charitatis ordinem differentem esse statutum; ut ante omnia diligamus Deum; secundo, nos; tertio parentes; quarto filios vel fratres, et hujusmodi, postea domesticos, demum dos, et pari dilectione omnibus vitam optandam, ita accipi potest, ut paritas non ad affectum referatur, sed ad bonum quod eis optatur, quia charitate omnibus optare debemus, ut paria bona mereantur. Sicut Ap
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ ⁊ sinõ tanto affectu. uł ibi qn̾e simili¬
uł minus diligñdi. sint aliis boñ. hac ra¬
tione nob̾ ũ copłatis. Uidr. ꝙ magis sĩt
dilig̃ndiboni. qui nob̾ ca̾ne non sunt ⁊¬
ꝯiũcti. cordeglutino eũtatis. Sanctior
ce agnoscitur. s religiosiores mostͣnt᷑ cop¬
ẽ: hec. neca nob̾ plene ab soluenda ꝓpan¬

Expanded text:
nobis, etsi non tanto affectu. Vel ibi quantum, similivel minus diligendi sint aliis bonis, hac ratione nobis non copulatis. Videtur quod magis sint diligendi boni, qui nobis carne non sunt cconjuncti corde glutino charitatis. Sanctior ce agnoscitur; sed religiosiores monstrantur copest haec, nec a nobis plene absolvenda, properan
Abbreviated transcription (Latin):
Ueti ĩ solet. cur dñs p̾ceꝑit
dilig̾e inimicos. cum alibi p̃cipiat o¬
odiendi sunt. ⁊inimici diligñdi: inqñt hoĩes.
Diligamus. gͦ minncos. luccandos regno dĩ.
iodiamus iiꝓpinꝗs: sumpediunt nos aregͦ¬

Expanded text:
etiam solet cur Dominus praeceperit diligere inimicos, cum alibi praecipiat oodiendi sunt: et inimici diligendi, in quantum homines. Diligamus ergo inimicos lucrandos regno Dei, et odiamus propinquos si impediunt nos a reg
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ. Sub legis uͦ tempore int̾dixit
moyses carnalẽ copulã fieri cũ ma¬
tre. cũ noũca. cũ soroie. cũ nepti ẽ
amita. cũ mat̾tera. cũ nuru: et aliis
qͥb dã. Pernusit aũ diuortiũ fieri. da¬
to libello repudii. ĩ quo uir sc̃bebat
causas: ꝓ quib uxorẽ repudiabat. ꝑ¬
misit etiã aliam duc̾e : dato pͥori
lbello. qd̾ ꝓpt̃ duriciã cordis eort̃.

Expanded text:
legem. Legis vero tempore interdixit legem. Legis vero tempore interdixit Moyses carnalem copulam fieri cum matre, cum noverca, cum sorore, cum nepte, cum amita, cum matertera, cum nuru, et aliis quibusdam. Permisit autem divortium fieri dato libello repudii in quo vir scribebat causas pro quibus uxorem repudiabat. Permisit autem aliam ducere dato priori libello; quod propter duritiam cord
Abbreviated transcription (Latin):
habebat habitu. Melior ẽ aũ casti¬
tas celibũ: quã nuptiarũ. quarũ
unã abrahan habebat ĩusu. am¬
bas ĩhabitu. Caste enĩ coniugalit̃
uixit: eẽ aũ castus sine conuigio
potuit. s tẽ ñ oportuit. Itẽ ieroni
tione d̃ omẽs retro scõs eldẽ fuesse
meriti. cuiꝰ nẽ xp̃iami sunt ⁊ Qnomodo
abraham añ placuit inconiugio : sic nc̃
uirgines placent ĩcastitate. Seruiunt
ille legi et tẽpori suo. seruamꝰ et nos
legi et tẽpori nrõ. inauos fines scłoĩ
deuenerũt Ex his apparet ꝙ scĩ pa¬
tres añ legẽ sine peccato plures habu¬
erũt uxoies uel concubinas : eas em̃
tiuc̃ ixxores appellat sc̾pt᷑a. nẽ concubi¬
nas. Racheĩ ⁊ñ et lia. anibe uxores
suerut nõ concubine. o positio
ꝗqͥs opponit quod fidẽ thou ñ ser¬
iabant illi patres: dicimꝰ ĩ hoc ser¬
uasse fidẽ thori. quia nõ aliis: s ꝓpͥis
uxorib uel ancillis miscebant᷑. Que¬
suerit consuetudo in hac re ance

Expanded text:
habebat habitu. Melior est autem castitas caelibum quam nuptiarum; quarum unam Abraham habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim et conjugaliter vixit. Esse autem castus sine conjugio potuit, sed tunc non oportuit. Item Hieron.tione Dei omnes retro sanctos ejusdem fuisse meriti, cujus nunc christiani sunt? Quomodo Abraham ante placuit in conjugio, sic nunc virgines placent in castitate. Servivit ille legi et tempori suo; serviamus et nos legi et tempori nostro, in quos fines seculorum devenerunt. Ex his apparet quod sancti Patres ante legem sine peccato plures habuerunt uxores vel concubinas. Eas enim nunc uxores appellat Scriptura, nunc concubinas. Rachel tamen et Lia ambae uxores fuerunt, non concubinae. 3. Oppositio. Si quis opponat quod fidem thori non servabant illi patres, dicimus in hoc servasse fidem thori, quia non aliis, sed propriis uxoribus vel ancillis miscebantur. Efuerit consuetudo in hac re ante
Abbreviated transcription (Latin):
tis: pͥmꝰ. ꝓnepos ⁊ ꝓneptis: scd̃s. ab ne¬
pos ⁊ abneptis: t̾cius. adnepos ⁊ adrep¬
tis. quart̃. Trinepos ⁊ trineptis: qͣntꝰ
Trinepotis nepos. et tͥneptis neptis. sex¬
rꝰ: quia truncũ int̾ gradꝰ nõ cõputat.
ali uͦ qui septẽ ponunt gradꝰ. truncũ¬
ĩpͥrio gradu. filios in scd̃o ponunt. Alii
pͥmũ gͣdũ siuos appellant. negantes gra¬
dꝰ coͦnationis int̾ patrẽ ⁊ filiũ ẽẽ. cũ
una caro sint pat̾ et filiꝰ auctoutates
gͦ que consangiunitatis cautelã usq ĩ
septimũ gͣdũ ꝓhibent : patrẽ ponũt ĩ pri¬
mogͣdu. Ile uero q̃ usq ad sextũ gradũ
ꝓhibent: pͥmũ gͣdũ filios appellant. at

Expanded text:
tis primus, pronepos proneptis secundus, abnetis primus, pronepos proneptis secundus, abnepos et abneptis tertius, adnepos et adneptis quartus, trinepos et trineptis quintus, trinepotis nepos et tdorus ponit, quia truncum inter gradus non computat. Alii vero, qui septem ponunt gradus, truncuin primo gradu, filios in secundo ponunt; alii primum gradum filios appellant, negantes gradum cognationis in patrem et filium esse, cum una caro sint pater et filius. Auctoritates ergo quae consanguinitatis cautelam usque in septimum gradum prohibent, patrem ponunt in primo gradu. Illi vero qui usque ad sextum gradum prohibent, primum gradum filios appellant.
Abbreviated transcription (Latin):
cognatione aliquid dicere.
Est autem cognatio alia carnalis
alia sp̃ualis. primum de carnali
cognatione ⁊ afinicate inspitiamũ.
Gognati igitur uł affines in septimo
grada uł infra copulari nondebent.
Unde gregorius. Progeniem suam
unumquemq usq ad septimam ob¬
seruare decernimus generationem
et quamdui seagnoscunt affinita
pulam accedere denegamus. Quod
si fecerint separentur. Item nicho¬
lauspapa. De consangunitate
sua nullus urorem ducat: usq pꝰ
generationem septimam: uel quo¬
usq parentela cognosa potest. Item.
Nulli ex propinquitate sui sangui¬
nis usq ad septimum gradum:¬
his auctoritatib aliisq plurib con¬
sanguineorum coniunctiones pro¬
hibentur usq ad septimum gra
dum. Quomͦ aũ gradus consangui¬
nitatis cõputandi sunt: ysodorus often¬
dit sic. Series cõsanguinitatis sex gͣdi¬
b lirimut᷑ hoc modo. filiꝰ ⁊ filia quod
seuinctis. Exradice illiꝰ trunci egre¬
diunt᷑ isti ramunculi. Nepos i nep¬

Expanded text:
cognatione aliquid dicere. Est autem cognatio alia carnalis, alia spiritualis. Primum de carnali cognatione et affinitate inspiciamus. Cognati ergo vel affines in septimo gradu, vel infra, copulari non debent; unde Greg., 35, q. 3: Progeniem suam unumquemque usque ad septimam observare decernimus generationem; et quamdiu se cognoscunt affinitatpulam accedere denegamus: quod si fecerint, separentur. Item Nicolaus papa, ibid.: De consanguinitasua nullus uxorem ducat usque post generationem septimam, vel quousque parentela cognosci potest. Item Nulli ex propinquitate sui sanguinis usque ad septimum gradHis auctoritatibus aliisque pluribus, consanguineorum conjunctiones prohibentur usque ad septidum. Quomodo consanguinitatis gradus computandi sunt, Isidorus ostendit sic: « Series consanguinitatis sex gradibus dirimitur hoc modo: Filius  seorsum sejunctis, ex radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi, nepos et nep
Abbreviated transcription (Latin):
et gradũ. scd̾m faciunt. atq ad hunc
modũ: cet̾e successiones. Int̾ illos qͥ sex
cõputant gradus. ⁊ illos qui septẽ. nul¬
la msensu existit du̾sitas: quãius in
nuño gͣduũ uarietas uideat᷑. Ultima
enĩ gn̾atio si afrĩb sumat iniciũ nu

Expanded text:
 secundum faciunt. Atque ad hunc modum caeterae successiones. Inter illos vero, qui sex computant gradus, et illos qui septem, nulla in sensu existit diversitas, quamvis in numero graduum varietas videatur. Ultima enim generatio, si a patribus sumat initium nu
Abbreviated transcription (Latin):
diligere dñi ꝑprium. ꝑ quod manemus in dõ.
ids in nob̾. Uñ ac̾. hunc missioĩs modũ insinu
cumdatus fuĩt homini. accend̾ eum. ad dili¬
gend̃ dm̃ ⁊ ꝑrimum.: ⁊ ip̃e dilectio ẽ. Non enĩ ht
ho. uñ diligat dm̃. nisi exdo. E cce quõdat᷑. ⁊ mit¬

Expanded text:
diligere Deum et proximum, quod manemus in Deo, et Deus in nobis. Unde Aug., hunc missionis modum insinuacum datus fuerit homini, accendit eum ad diligendum Deum et proximum, et ipse dilectio est. Non enim habet homo unde diligat Deum, nisi ex Deo. Ecce quo
Abbreviated transcription (Latin):
git: osequs ẽ ut ipam p̃cipue dilectionẽ diligat. ds
aut̃ dilectio ẽ. Conseq̾ns gͦ ẽ. ut p̃cipue dm̃ diligat.
rentes eum quiẽ ap̃dnos. sinos uelimꝰ ẽẽ apudeũ:
Nemo dicat. nõ noui quid diligã diligat fr̃em: ⁊
diligat eand dilectionẽ. Mag̾ enĩ nouit diuȩctionẽ

Expanded text:
t, consequens est ut ipsam praecipue dilectionem diligat. Deus autem dilectio est: consequens ergo est, ut praecipue Deum diligat. rentes eum, qui est apud nos, si nos velimus esse apud eum? Nemo dicat non novi quid diligam. Diligat fratrem, et diligat
Abbreviated transcription (Latin):
t̾m de oblationib pou̾e maltan. qñt sufficere
possit ppͦ. nec nõ corpales. ⁊ pallas. ⁊ substratona.
Ioc offitio usus ẽ. dñs. qũ linteo se p̾cincrit.
⁊ imitens aꝗͣ inpeluĩ. pedes discipłoꝵ lauit.

Expanded text:
tum de oblacionibus ponere in altari, quantum sufficere possit populo, necnon corporales, pallas et substratoria Hoc officio usus est dominus, quando lintheo se precinxit ac mittens aquam in pelvim ped
Abbreviated transcription (Latin):
debet non referens ad debitum fi
m. Nd̾ legitinũ sit conuigiũ ĩfide¬
pulanũ. s ñ ratũ. et quare.
igitur maritał que est inter
infideles conuigium est legitumũ s
non ratum: legitunum quia est
int̾ legitimas ꝑsonas. s non ratum:
quia sine fide. Coniugium uͦ fideliũ
legitimum est ⁊ iatum: si tñ legiti¬
me sin ꝑsone. Quod autem legituna
linquit᷑. sicum uiro ip̃iano ꝑmane̾
noluerit. Ex hoc etiam ꝓbatur qr
infideli ad fidem conu̾so. aplc consu¬
lit infidolem non dimitte̾. qd̾ non
facẽt si non eẽt int̾ eos legitimũ
conuigium. Legitimum est: qd̾
legali institucione uł ꝓuintiȩ mo¬
ribus. non contra iussionem domini

Expanded text:
ebitum finem. 9. Quod legitimum sit conjugium infidelium, sed non ratum, et quare. Copula ergo maritalis quae est inter infideles, conjugium est legitimum, sed non ratum. Legitimum, quia est inter legitimas personas; sed non ratum, quia sine fide. Conjugium vero fidelium est legitimum et ratum, si tamen legitimae sunt personae. Quod antem legitima linquitur, si cum viro christiano permanere noluerit. Ex hoc etiam probatur, quod infideli ad fidem converso Apostolus consuluit infidelem non dimittere; quod non faceret, si non esset inter eos legitimum conjugium. Legitimum est quod legali institutione, vel provinciae moribus, non contra jussionem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
uone sũm celi ꝓ inde eũ hoc corp̃ iã ñ
habebit nat᷑e sue modii: obediens et imi¬
bettans uiuificata et uiuificans tã ĩ ef¬
fabtui facilitate: nt sit ei głe: qd̃ fuit
de malis ĩmferno dãpnatis. et bonis

Expanded text:
sione summi csione summi cnaturae suae modum, obediens et imperans, vivificata et vivificans, tam ineffabili facilitate, ut sit ei gloriae, quod fuit de malis in inferno damnatis, et bonis
Abbreviated transcription (Latin):
solet. si beatitudo scõrũ maioe sit
fut᷑a post iudiciũ ꝙͣ intenĩ.
gitie oĩ scrupulo credend᷑
ꝑ̃ eos habit̾os maiorẽ gła
post iudicaũ ꝙͣ añ: quiai
supͣ testatꝰ ẽ augustinꝰ: et am
ritatis ds moustrabit eletis. S i adent
mouet qruo opꝰ set spitib ecfimnctorĩ.
corpoca sua in resurroctione recipe. si
eis potest sine caporib sĩma beatitu¬
do p̃beri. difficilis questio ẽ: nec po¬
test a nobis ꝑfecte diffinri. S tñ du¬
bitĩ nõ ẽ. et raptã acarnib sensib ho¬
mius mentẽ. et post mortẽ ip̃a car¬
ne deposita nõ sit uidere posse in cõ
aeo qͥa inest eis naturalis quidã appe¬
titꝰ᷑. corpꝰ aministrandi. quo retardatur
qͦdãmꝰ ne tota intentione ꝑgat ĩ illud sũ¬
mũ celũ. donec ille appetitꝰ conqͥescat.
porro si tale sit corpꝰ cuiꝰ sit difficilis et
gͣuis ãministratido sic̃ hec caro q̃ corrũpi¬
t̃: nuitomagis auertit᷑ mens ab illa ui¬

Expanded text:
solet si beatitudo sanctorum major sit futura post judicium quam interim. Sine omni scrupulo credendum est eos habituros majorem gloriam post judicium quam ante; quia et supra testatus eritatis Deus demonstrabit electis. Si quem movet quid opus sit spiritibus defunctorum corpora sua in resurrectione recipere, si eis potest sine corporibus summa beatitudo praeberi, difficilis quaestio est, nec potest a nobis perfecte definiri. Sed tamen dubium non est, et raptam a carnis sensibus hominis mentem, et post mortem ipsa carne deposita non sic videre posse incommudeo, quia inest ei naturalis quidam appetitus corpus administrandi, quo retardatur quodammodo, nec tota intentione pergat in illud summum coelum, donec ille appetitus conquiescat. Porro si tale sit corpus, cujus sit difficilis et gravis administratio, sicut haec caro quae corrumpitur, multo magis avertitur mens ab illa vi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. scd̾ h̃nũ affectũ depotñtia pat̾s dubitasse. sic
dicẽs. in .iii.li. det̾. Deqͦ dubitat: dese. ande patre:
de eo utiꝙ cͥ dic̃. tnfer. dubitat homũ affẽctu. Nãdt̃
depatre ñ dubitat. si demorte formidat. ꝓph̃a. ⁊̃ nõ
dubitat. ꝗ nicħ aõ eẽ impossibile assẽrit. Nũ intͣ¬

Expanded text:
m humanum affectum de Patris potentia dubitasse, sic dicens in lib. 2 de Fide: De quo dubitat, de se, an de Patre? De eo utique cui dicit transfer, dubitat hominis affectu. Nam Deus non de Patre dubitat, nec de morte formidat. Propheta etiam non dubitat, qui nihil Deo esse impossibile asserit,
Abbreviated transcription (Latin):
no pueniat nullũ ⁊̃ qd excupiditate aliqͥn nõ descẽdat.
Sunt .i. nõ nusli hoñũ qui ex cupiditate fĩtimr suꝑbi.
ialiqui er suꝑbia fiunt cupidi ẽ .ii. ut ait ab̾. ho qui ñ
q ut ercellat duncias cupit tali ex suꝑbia oboritur cupi¬
itas ⁊ẽ aliquis. qͥ nõ amaret ercelłe nͥ putaiet ꝑb̾ma

Expanded text:
tate aliquando non descendat. Sunt enim nonnulli hominum qui ex cupiditate fiunt superbi: et aliqui ex superbia fiunt cupidi. Est enim, ut ait Aug., homo qui non que ut excellat, divitias cupit; tali homini ex superbia oboritur cupiditas. Et est aliquis qui non amaret excellere nisi putaret per
Abbreviated transcription (Latin):
placet malicia ꝓpt̾ se. sic̃ piis bonitas. Isti nunia
ꝑtinatia. ⁊ p̃sumptiõe peccant: autum̃tes dm̃ ñ
ee iustũ. Illi desꝑatione. dm̃ nõ bonũ estimant.
tollentes tuħ turbulñtissimo iniqͥtatũ mari. por¬
tũ diuine inilulgñcie: qͦ se recipiant fluctuantes:
atq ip̃a desꝑatione addunt peccͣ pecc̾is. dicentes

Expanded text:
nimia pertinacia et praesumptione peccant, aestimantes Deum non esse justum. Illi desperatione, Deum non bonum existimant, tollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa desperatione addunt peccata peccatis, dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ apł s non suffic̃. de fide simplicuim
uid .gͦ. dicetur. de illis simplicib. quib
nonerat reuelatum mist̾rum inc̾ana¬
nomi. quipi̾ę c̃debant ꝙ eis traditũ fuit : dici
põt. nullũ fuisse iustum. ł saluũ. cui nõeẽt fc̃a
reuelatio. uł distincta. uł uelata. uł inaꝑto. uł
inmistio: distincꝰta. uͥ abrahe.ł moysi. aliisꝙ
muorib qui distinctionẽ aiticłoꝵ fidi hebant.
uelata. ut simplicib quib reuelatum erat.
eaẽe c̾lñda que c̃debant illi maiores. ⁊ docebãt
s eoꝵ distinctionẽ aꝑtam nõ habebant. sicut
meccła aliqͥ minus capaces sunt. ꝗ articulos

Expanded text:
d non sufficit. 2. De fide simplicium. Quid ergo dicetur de illis simplicibus quibus non erat revelatum mysterium Incarnationis, qui pie credebant quod eis traditum fuit? Dici potest nullum fuisse justum vel salvum cui non esset facta revelatio vel distincta, vel velata, vel in aperto, vel in mysterio. Distincta, ut Abrahae et Moysi, aliisque majoribus, qui distinctionem articulorum fidei habebant; velata, ut simplicibus quibus revelatum erat ea esse credenda, quae credebant illi majores et docebant, sed eorum distinctionem apertam non habebant: sicut in Ecclesia aliqui minus capaces sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
es tu ꝑte ip̃m descensurus adinf̾num. anali¬
eum nõ dubitasse. deignorantia.s depietate.
.i. dubitare se offndisse: uõ qi ignõau̾it. s pie

Expanded text:
Es tu per teipsum descensurus ad infernum, an alieum non dubitasse de ignorantia, sed de pietate, id est, dubitare se ostendisse; non quia ignoraverit, sed pie
Abbreviated transcription (Latin):
mnolle. ⁊ itr̃ꝙ bona uoluntate. si rectos nob
ꝓpoãmus fines. Cui .t. placuit paili passio:
bat. boãm inc̾r huise uolũtatẽ. que uolũta¬
tieiꝰ congniebat. qua cupiebat dissolui.i eẽ c̃
sug̾e manꝰ tniquoꝵ. opasfione pietatis: uille

Expanded text:
nolle, et utrumque bona voluntate si rectos nobis proponamus fines. Cui enim placuit Pauli passio bat, bonam videtur habuisse voluntatem, quae voluntati ejus congruebat, quia cupiebat dissolvi et esse cfugere manus iniquorum compassione pietatis, et ille
Abbreviated transcription (Latin):
redicant᷑. qr malicie sue effectum ibi excẽt. dei
ꝑmissione. oppͥmendo. arq uexando eas. uł ui
pecc ꝓ uoluntate sua trahndo. ãd inhoĩnes in¬
trocant. atq ab eis expulsi exeant. euũgłm aꝑ¬
te declarat. ꝯmemoraris demonia inquosdã
ingͥssã. nõ ad eo ꝑspicuũ ẽ. De hoc aut̃ genna¬
dius. idiffintioibꝰ eccłasticoꝵ doginatũ aits¬

Expanded text:
are dicantur, quia malitiae suae effectum ibi exercent Dei permissione, opprimendo atque vexando eas, vel in peccatum pro voluntate sua trahendo. Quod in homines introeant, atque ab eis expulsi exeant, Evangelium aperte declarat, commemorans daemonia in quosdamingressa, non adeo perspicuum est. De hoc autem Gennadius in Definitionibus ecclesiasticorum dogmatu
Abbreviated transcription (Latin):
stiuctũ. aĩa dehis que sũt c̾ata impler̾. Imph
uͦ sathanas coralieꝰ nõ quid̾ ing̾diẽs ineum
inisensũ eiꝰ. neq introiens aditũ cordis. siqͥd̾
potestas ħ solius di ẽ. s callida. ⁊ fraudulñ¬
ta deceptione aĩam in affectũ malicie tͣhẽs.
ꝑ cogitationes. ⁊incentiua uicioꝵ quibꝰ ple

Expanded text:
stinctum anima de his quae sunt creata impletur. Implet vero Satanas cor alicujus, non quidem ingrediens in eum et in sensum ejus, neque introiens aditum cordis siquidem potestas hoc solius Dei est, sed callida et fraudulenta deceptione animam in effectum malitiae trahens per cogitationes et incentiva vitiorum quibus ple
Abbreviated transcription (Latin):
s. Ilũquid de saciam̃to fidi. aude fide m̃tisibi
agitur: Side sacrim̃to. cur nominaũ distin
det᷑. cum c̃ũirs Sic̃ ⁊ onĩbꝰ pompis diaboli res¬
pondi: abrenũciare: ad si nõ suau̾ut. factus ad¬
ultus. tenebr᷑. ipẽ. uł sponsor: Sanedicip᷑. ibi
⁊ pompis diabłi renũciabit. ⁊ sanã fidem tene¬
bit. cuiꝰ nĩe sacram̃t iecip̃. hacaũ sponsione
paruułꝰ ꝓ quofit tenebr᷑. nõ sponsor. si i̾ u̾ca¬
utio impleat᷑ qñt inse ẽcioꝑam dedit. q exi

Expanded text:
. Numquid de sacramento fidei, an de fide mentis ibi agitur? Si de sacramento, cur nominatim distindetur cum creverit, sicut et omnibus pompis diaboli spondetur abrenuntiare, quod si non servaverit factus adultus, tenebitur ipse, vel sponsor? Sane etiam dici  pompis diaboli renuntiabit, et sanam fidem tenebit, cujus tunc sacramentum recipit. Hac autem sponsione parvulus pro quo fit, tenebitur, non sponsor, si tamen ut cautio impleatur, quantum in se est, operam dederit, quia exi
Abbreviated transcription (Latin):
illa u̾ba. an bap̃s sit. Deħ. tacħtias bone¬
fatio sebit. Rerułunt mͥ nũcii tui. q̃d fui̾t sac̾dos
mead̾ ꝓuintia. quilatinã lingã penitꝰ ignõ̾ibet.
idũ laptizaret. nesei latimeloquii. nifimgẽs
lingam drẽt. Baptizo te. innomine patͥa. ⁊ fili

Expanded text:
an Baptismus sit. De hoc Zacharias Bonifacio scribit: Retulerunt mihi nuntii tui quod fuerit sacerdos in eadem provincia, qui Latinam linguam penitus ignorabat; et dum baptizaret, nescius Latini eloquii, infringens linguam diceret: Baptizo te in nomine Patria, et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
pasce. uł penchcostes. bapĩ sacram̃t celebiet᷑.
Qui uͦ. necc̃itate mortis. uł ꝑiculi urgentur:
sidem suã ꝓfin̾i debñt. ⁊ exponere. quid
huc loqui. uł ałere nesciunt: sic̃ ĩ proegris. mu¬
tis. uł surdis. alius. ꝓfiter᷑ dũluptizãtur. sic
dictumẽ. ⁊ depenit̾ntibꝰ agendum ẽ.Siuͦ ꝓeo

Expanded text:
Paschae vel Pentecostes Baptismi sacramentum celebretur. Qui vero necessitate mortis vel periculi urgentur, fidem suam profiteri debent et exponere ad quod huc loqui vel credere nesciunt: sicut etiam pro aegris, mutis, vel surdis alius profitetur dum baptizantur, sic et de poenitentibus agendum est. Si vero
Abbreviated transcription (Latin):
quod pueri añ quatuordecĩ annos.
et puelle añ quatuordecĩ. scd̃m leges
matͥmoniũ mire nequeunt. Quod sip̃
dicta tempora. copuls inierĩt. separari
possut. ꝙͣuis uoluntate et assens paren.¬
tũ uincti suit. Qui ił inpueritia copu¬
lati. post annos pubertitis nolunt se
relinquerere. s ĩ cmuinctione ꝑman̾e.
iã ex hoc efficiunt᷑ coniuges: et dem¬
ceps nenueunt ꝑmane separari. Itẽ Spõ¬

Expanded text:
quod pueri ante 14 annos et puellae ante 12 annos secundum leges matrimonium inire nequeunt. Quod si ante praedicta tempora copulam inierint, separari possunt, quamvis voluntate et assensu parentum juncti fuerint. Qui vero in pueritia copulati post annos pubertatis nolunt se delinquere, sed in conjunctione permanere, jam ex hoc efficiuntur conjuges, et deinceps nequeunt separari. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
ingredimeruit. S qr dispensatores eccłie
contritionis quanititam non ꝑpendunt.
quib non est datum intelligere occulta cor¬
duum. om̃ib leges penitencie constituunt
tam magis ꝙͣ minꝰ de peccõ dolentib. quoꝵ
studium ad hoc p̃cipue tend̾e debet. ut cor¬
dis dolorem qnͣtum fas est cognoscant ⁊ scd̾
ip̃iꝰ modum satiffactionẽ iniungant. Unde
Cor .i. contͥtũ et humiliatum d̾s ñ de. ym̃¬
ꝓcedit c̃ sit coram illo cui dicitur gemitꝰ meꝰ
meccłiçis p̃sunt temꝑa penitencie. ut satisfͤiat
Extraeam quiipe non remittuntur. Ip̃a eni¬
spm̃ sc̃m pignus accepit fine quo non remit.¬
gunt canones. ꝓuno quoq cͥmine ut defin¬
głis dicant. quałrunum qd̾q emendandum
sit. s magis marditͥosacerdotis intelligentis
relinquendum statuunt. qr aput dm̃ nõ tã
ualet mensitra temꝑis. ꝙͣ doloris. nec abstinẽ¬

Expanded text:
ingredi meruit. Sed quia dispensatores Ecclesiae, ingredi meruit. Sed quia dispensatores Ecclesiae, contritionis quantitatem non perpendunt, quibus non est datum intelligere occulta cordium, omnibus leges poenitentiae constituunt, tam magis quam minus de peccato dolentibus. Quorum studium ad hoc praecipue tendere debet, ut cordis dolorem quantum fas est cognoscant, et secundum ipsius modum satisfactionem injungant; unde Cor enim contritum et humiliatum Deus non deprocedit, cum sit coram illo cui dicitur: « Gemitus Ecclesiis praesunt tempora poenitentiae, ut satisfiat ata, extra eam quiSpiritum sanctum pignus accepit, sine quo non remitgunt canones pro unoquoque crimine, ut de singulis dicant qualiter unumquodque emendandum sit; sed magis in arbitrio sacerdotis intelligentis relinquendum statuerunt, quia apud Deum non tantum valet mensura temporis quantum doloris; nec abstinen
Abbreviated transcription (Latin):
penttenqa impletur: ds qui modos et m̃suraᷤ
peccatorum. et penarum nouit addit peramsus¬
ficientem. Studerit gͦ quisq sic delicta corrige
ut post mortem non oporteat penam tolerare.
nemialia non mox tñ sanantur:. Sepeinfirmꝰ
moreretur: si non medicaretur: nec tñ statim
medicatus sanatur: languet uicturus. quipͥꝰ
erat moriturus. Qui autem inpenitens morit᷑.
omnino moritur. et ẽtualiter cruciatur: Si i
semꝑuiueret semꝑ peccaret: de illo cui sac̃dos
uł negligentia sacerdotis pecc̃o condignanon ã¬
fuit. utrum deuita migrans. ab oñĩ penalͣ¬
bet sit. idem respondeo ꝙ sup̃ de illo qͥ penitẽ¬
ciam non conpleuit dixi. Ꝙ si tm̃est lam̃t̃u
intioris doloris ut sufficiat inuindictã pecq̃i
omuino lib̾atus est. Siuero non sufficit do¬
lor int̾io simul cum pena iniuncta ad det
d̾s penam. Ꝙ autem int̃d̃ sufficiat dolor.
int̾ior. aduindictam pecc̃i. certum docum̃tũ

Expanded text:
poenitentia impletur, Deus qui modos et mensuras poenitentia impletur, Deus qui modos et mensuras peccatorum et poenarum novit, addit poenam sufficientem. Studeat ergo quisque sic delicta corrigere, ut post mortem non oporteat poenam tolerare. venalia; non tamen mox sanantur. Saepe enim infirmus moreretur, si non medicaretur; non tamen statim medicatus sanatur. Languet post victurus, qui prius erat moriturus. Qui autem impoenitens moritur, omnino moritur, et aeternaliter cruciatur. Si enim semper viveret, semper peccaret. 3. De illo cui sacerdosel negligentia sacerdotis, peccato condigna non fuit, utrum de vita migrans, ab omni poena liber sit, idem respondeo quod de supra de illo qui poenitentiam non complevit dixi. Quod si tantum est lamentum interioris doloris, ut sufficiat in vindictam peccati, omnino liberatus est; si vero non sufficit dolor interior simul cum poena injuncta, addet Deus poenam. Quod autem interdum sufficiat dolor interior ad vindictam peccati, certum documentum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs et deistis ẽẽ sciendum. et dehis qͥ inextͣ¬
mis penitent. Si enĩ fui̾t tauta fũit cordis
contrictio et delicti ex ꝓbratõ. ut sufficiat
ad puniendum peccatum lib̃i ab aliis penis
transseunt aduitam. et si mnexpleta fuĩt pe¬
intẽcia. quia ꝑfecte penituert̃ et ingemine¬
runt corde. Qui uͦ non adeo conterunt᷑ corde
et ingemisciuit ꝓ pecc̃o. si ante expletionĩe
penitencie decesserint. ignem purgatoriũ
sentiunt. Et̃ granius puniuntur: ꝙͣ si hie
iplessent penitentiam. horrendum est iꝑ
cum sit misericors et iustus. ex nrĩa penitẽti
ignoscit non reseruans peccatum ad penã
et̾nam. Ex iusticia uͦ inpunitum ñ dimitiit
delictum: Aut enĩ homo. punit aut d̾s. hõ
intĩor ⁊ exterior. Si gͦ int̾ior penitudo tanta
fũit ut sit sufficiens ultio pecẽ: d̾s qͥ hoc
nouit ab illo qui tahter penitit ulterins
penam non exigit. Si uͦ intior penitudo
non sufficit inuindictam pecc̃. nec exfior

Expanded text:
dicimus de istis esse sentiendum, et de his qui in extremis poenitent. Si enim tanta fuerit cordis contritio et delicti exprobratio, ut sufficiat ad puniendum peccatum, liberi ab aliis poenis transeunt ad vitam, etsi inexpleta fuerat poenitentia, quia perfecte poenituerunt, et ingemuerunt corde. Qui vero non adeo conteruntur corde et ingemiscunt pro peccato, si ante expletionem poenitentiae discesserint, ignem purgatorium sentient, et gravius punientur quam si hic implessent poenitentiam. Horrendum est enicum sit misericors et justus, ex misericordia poenitenti ignoscit, non reservans peccatum ad poenam aeternam. Ex justitia vero impunitum non dimittit delictum. Aut enim punit homo, aut Deus. Homo interior, et exterior. Si ergo interior poenitudo fuerit tanta ut sit sufficiens ultio peccati, Deus qui hoc novit, ab illo qui taliter poenitet, ulterius poenam non exigit. Si vero interior poenitudo non sufficit in vindictam peccati, nec exterior
Abbreviated transcription (Latin):
sit confessus. ⁊ testimonium ht̃ bonũet ñ potãt
tenire ad sacerdotem s p̃oceupaiit eummors
indomo uł inuia. faciant ꝓeo parentes eiꝰ obla¬
tionem ad altare et dent redemptionempro

Expanded text:
sit confessus, et testimonium habet bonum, et non poterat venire ad sacerdotem, sed praeoccupavit eum mors in domo, aut in via, faciant pro eo parentes ejus oblationem ad altare, et dent redemptionem pro
Abbreviated transcription (Latin):
inconsulto ep̃o non reconciliet penitentẽ. nͥ absen¬
te ep̃o si ultima necc̃itas cogat. Cuiꝰcumq penitẽ¬
tis publicum cͥmenest ꝙ uniu̾sam conmou̾it
tes p̃sor reꝯciliare. Uñ ĩ cartagiens ꝯcilio .iiͦ. sta¬
tutũ est ut cͥsina uł reconcibiano penitencium
⁊ puellar̃ consecratio ap̃sb̾is nonfiat. Item recon.¬
ciliare quemꝙͣ inpublicamissa p̃soo nonliceat.
Puellarum tñconsecrat̃o confulto ep̃o ꝑp̾sbiterũ¬

Expanded text:
inconsulto episcopo non reconciliet poenitentem, nisi absente episcopo, vel ultima necessitas cogat. Cujuscumque poenitentis publicum crimen est, quod universam commoverit tes presbyter reconciliare. Unde in Carthaginensi concilio II, ibid., statutum est ut chrisma vel reconciliatio poenitentium, et puellarum consecratio a presbyteris non fiat. Item, reconciliare quemquam in publica missa presbytero non liceat; puellarum tamen consecratio, consulto episcopo, per
Abbreviated transcription (Latin):
tis et ꝑ icłi urgentis instancia p̃sidium peniten¬
cie et mox reconciliatoiis implerant nͥ satas¬
factio interdicenda est nec recõ ciliacio de¬
neganda. quia mĩe dĩ nec mensu ras possumꝰ
ponere nectemꝑa diffinire. Qd̾si ita aliqua egͥtu¬
dine agͣuatisunt ut ꝙ paiuo ante poscebant
sub p̃senti significare nonualeant: cestimomaeis¬
cͥcunstantiũ ꝓdesse debent. simulq penitecie
et reconciliacionis consequantur beneficium.

Expanded text:
tis et periculi urgentis instantia praesidium poenitentiae et mox reconciliationis implorant, nec satisfactio interdicenda est, nec reconciliatio deneganda; quia misericordiae Dei nec mensuras possumus ponere, nec tempora definire. Quod si ita aliqua aegritudine aggravati sunt, ut quod paulo ante poscebant, sub praesenti significare non valeam, testimocumstantium prodesse debebunt; simulque poenitentiae et reconciliationis consequantur beneficium.
Abbreviated transcription (Latin):
gentia ꝓtelanda. ꝓ quib dam tũ culpis modi
penitencie sunt inpositi Ꝙ morientibꝰ sit ñ m¬
ponenda. de quo. theodorus cantu᷑riensiscenda.
fessio peccatoꝵ. non tamen est ilł inponẽda
qnͣtitas penitence s in notescenda. ⁊ c̃ amicor
orõnib et elemosinarum largitionib pondꝰ¬
penitentie sublenandum si forte m migͣũnt.
te impositũ diligent̃ obseruent aliis nͦ ꝓqͣli¬
ũsorum amimos ꝑspexeris eẽ deuotos. parit̃
etiam hr̃e debes etatis senilis intnitum. et res
reconciliaco Sciendum est etamꝙ temꝑt
necc̾itatis ñ est neganda penitenca. ł recõciha

Expanded text:
 quibusdam tamen culpis modi poenitentiae sunt impositi. 4. Quod morientibus nponenda. De quo Theodorus Cantuariens. episcopconfessio peccatorum; non tamen est illis imponenda quantitas poenitentiae, sed innotescenda, et cum amicorum orationibus, et eleemosynarum largitionibpoenitentiae sublevandum, si forte migraverint; te impositum diligenter observent. Sciendum pversorum animos perspexeris esse devotos. Pariter etiam habere debes aetatis senilis intuitum, et respreconciliatio. Sciendum etiam quod tempore necessitatis non est neganda poenitentia vel rec
Abbreviated transcription (Latin):
anchangłoꝵ. uł uox erit alicꝰ uł pluriũ an¬
głoꝵ. Cad̾q dicitur tuba qi erit manifesta
.i. nouissima qr pꝰ eam ñ erit alia. ħ tubant
dens ⁊ p̃clarum signum intelligitur: ꝙ
uox archangł et tuba d̾i. abapło dicitur.¬
et ĩ euͣngłio uox filii d̾i. et clamor. appellat᷑

Expanded text:
archangelorum. Vel vox erit alicujus, vel plurium angelorum. Eademque dicitur tuba, quia erit manifesta et novissima, quia post eam non erit alia. Haec tuba, ut dens et praeclarum signum intelligitur. Quod vox Archangeli et tuba Dei ab Apostolo dicitur, in Evangelio vox Filii Dei et clamor appellatur;
Abbreviated transcription (Latin):
contrarium uidetur. Q sp̃ualem habet cõ¬
suo eiꝰ udnam dncẽ iͥ irorem. quos nuilla ge¬
onc̃ sp̾c ꝓtransfit. S sciendum est ꝙ auctoers¬
suo de̾linqnit᷑ illiꝰ comnat̃ efficitur. nͨ pꝰ
conpat̾nitatẽ auiro suo cognosqtur. łde
illo pociꝰ agunt. cꝰ uxorante defungitur
simul debeat in bap̃o susciꝑe puerũ.
puer̃. De hoc urbans ita scͥbit. ꝙ.
iixor cum marito inbap̃o simul ũ debeat¬
susciꝑe puerñ nilla auctoritate reꝑit᷑
ꝓhibitum. S ut puritas spũał pat̾tis¬
tatis ab om̃i labe ⁊ ĩfamia conseruettr

Expanded text:
contrarium videtur: Qui spiritualem habet comsuo ejus viduam ducere in uxorem, quos nulla geonem spiritus transitur. Sed sciendum quod auctorisuo derelinquitur, illius commater efficitur, nec post compaternitatem a viro suo cognoscitur; vel de illo potius agunt cujus uxor ante defungitur simul debeat in Baptismo suscipere puerum. De hoc Urbanus ait, ibid.: xor cum marito in baptismate simul non debeatsuscipere puerum, nulla auctoritate reperitur prohibitum. Sed ut puritas spiritualis paternitatis ab omni labe et infamia conservetur
Abbreviated transcription (Latin):
apłs tñ bigamos asac̃dotali honore excludit
uͥtute ut sit una uniꝰ. sic̃ unica unici. Illd̾
tñ cesariensis concilii indetur ininiere di¬
gantiam ẽẽ peccatum. p̾sbiter̃ inquit in¬
miptii digami prandere non conuenit. qr
cũ penitẽcia bigamꝰ in digeat. quis erit
p̃sbit̃ qui talib nptiis possit p̃bere cõ¬
sensum: S hoc de illo intelligi potest qui
pͥme nxorei insidiatus putatur desidĩoscd̃s.

Expanded text:
amen bigamos a sacerdotali honore excludit; sacramenti virtute, ut sit una unius, sicut unica unici. Illud tamen Caesarien. concilii videtur innuere, bigamiam esse peccatum. Presbyterum, inquit, inuptiis bigami prandere non convenit; quia cum poenitentia bigamus indigeat, quis erit presbyter qui talibus nuptiis possit praebere consensum? Sed hoc de illo intelligi potest qui primae uxori insidiatus putatur desiderio secun
Abbreviated transcription (Latin):
ũ breuit̃ respondeam nec illas miptias debeo
Dampnare nec eis uerecondiam numerosi¬
tatis anferre. nec ccͣ humane u̾ccondie sensũ
audeo dicere ut quociens uolũint nmbant.
nͨ ex meo corde p̾ter scͥpture anctoritatem
quotas libet nuptias dampnarẽ. Idemtestat᷑
dnari ĩ eccłia digamã ĩ mo nͨ tͥgamã. ⁊ ita li

Expanded text:
ut breviter respondeam, nec illas nuptias debeo damnare, nec eis verecundiam numerositatis auferre; nec contra humanae verecundiae sensum audeo dicere ut quoties voluerint nubant; nec ex meo corde, praeter Scripturae auctoritatem, quotaslibet nuptias damnare. Idem testaturnari in Ecclesia bigamam, imo nec trigamam; et ita li
Abbreviated transcription (Latin):
Pascal uͦ .ii. post conpatin tarte geetos copsa¬
ri ꝓhibet scͥbens regino ep̃o. post susceptum
filiũ de fonte ł filiam sp̃ualem qͥ ex conpatre
ł conmatre fui̾nt nati matͥmonio iungi nõ
possunt. Illd̾ etzam notandum est ꝙ ĩ tͥburi¬
ensi ꝯcilio legitur. Siquis sue sp̃u alis ꝯma¬
tͥs filiam fortuitu ⁊ ita contingente rerũ ca
am. det Siqͥs duc̾e pꝰsit duas omatres alt̾ã pꝰtͥ¬

Expanded text:
 ibid., post compaternitatem genitos copulari prohibet, scribens Regino episcopo: Post susceptum filium de fonte vel filiam spiritualem, qui ex compatre vel ex commatre fuerint nati, matrimonio jungi non possunt. Illud etiam notandum est, quod in Tiburiensi concilio legitur, ibid.: Si quis suae spiritualis commatris filiam fortuito et ita contingente rerum caseram det. 7. Si quis ducere possit duas commatres unam p
Abbreviated transcription (Latin):
ppͣ. adliminabeati pet᷑ hõ noĩe stephanꝰ ue¬
niens nro p̾sulatui innotuit ꝙ filiũ suũ
in extremouite positum nͨ dũ bap̃i unda lotũ
absentia sac̃dotũ cogente baptir auit. eñq
pͥis manib suscepit. atq ꝓhꝰ modi negotio
reuerentia tua p̾fatum hominẽ asua ꝯiu¬
ge udicauit eẽ separandñ. ꝙ fĩ nlłaten dice
dimitt̾e uxorem nͥ causa fornicatõnis iubet.
Et nos tanta auctoritate freti dnĩs dimittẽ¬
dũ eẽ et inculpabile indicandum ꝙ necq̃¬
tas intulit. N ambaptitandi opus laicis
fidelib. sitũ nocẽe fiũt fu̾it lib̾e conceditur.
Uñ si supͣ dictus hõfitium morientem aspi¬
ciens ne animã ꝑpetuo ꝑire dimitt̾et. unda
bap̃ilanit uͭeñ de potestate mortis erꝑet:
bñfecisse laudatur Iõq sue uxori sͥĩa oli
legitime sociate: inpune dũ iurerit indicamꝰ
manere coniunctum nͨ ob ħ seꝑari debere. his
aliis q plurib auctortatib edocetur cõiugeᷤᷤ

Expanded text:
 Ad limina sancti Petri homo nomine Stephanus veniens, nostro praesulatui innotuit, quod filium suum in extremo vitae positum, necdum Baptismi unda lotum, absentia sacerdotum cogente, baptizavit, eumque propriis manibus suscepit. Atque pro hujusmodi negotio, reverentia tua praefatum hominem a sua conjuge judicavit esse separandum. Quod fieri nullatenus dedimittere uxorem, nisi causa fornicationis, jubet. Et nos tanta auctoritate freti dicimus non dimittendum esse, et inculpabile judicandum quod necessitas intulit. Nam baptizandi opus laicis fidelibus, si tamen necesse fuerit, libere conceditur. Unde si supradictus homo filium morientem aspiciens, ne animam perpetuo perire dimitteret, unda Baptismi lavit, ut eum de potestate mortis eriperet, bene fecisse laudatur. Ideoque suae uxori, sibi jam olim legitime sociatae, impune dum vixerit judicamus manere conjunctum, nec ob hoc separari debere. His aliisque pluribus auctoritatibus edocetur conjuges
Abbreviated transcription (Latin):
naturalib copulari neq̃ant. nicholã ⁊ nͣliũ
eum qͥ se suscepit desacro fonte. sic̃ patrẽ. Int̃
sig̃.⁊ filios sp̃uales gͣcuita ⁊ scã cõitinio est.
q̃ dicenda non est consanguinitas s bñdasp̾uał
ꝓximitas. Unde int̃ eos arbitror non posse fier
legale coniugium qi nͨ int̾ eos qͥ natura ⁊ eosqͥ
adoptione filii sunt: uenerande leges matͥmoniã
contrahi ꝑmitunt. Itemsi inter eos non oee̾ hit᷑
matͥmoniũ quos adoptio tungit. qnͣto potꝰ
a carnali oportet int̾ se contub̾nio çessare. qͦs¬

Expanded text:
naturalibus copulari nequeant, Nicolaus naturalibus copulari nequeant, Nicolaus eum qui se suscepit de sacro fonte, sicut patrem. Inter  filios spirituales gratuita et sancta communio, ae dicenda non est consanguinitas, sed habenda spiritualis proximitas. Unde inter eos arbitror non posse fieruidem nec inter eos qui natura et eos qui adoptione filii sunt venerandae Romanae leges matrimonia contrahi permittunt. Item: Si inter eos non contrahitur matrimonium, quos adoptio jungit quanto potius a carnali oportet inter se conturbernio cessare
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad nos diacomis sanctitatis nr̃e eplam
deferens. quod qͥdam niri et mulieres p̃t̾ito sab¬
bato pascali ꝓmagno pͥ incursu nescientes filioᷤᷤ
iam talia cõtigisse ĩ plurib eccłiis. qͣrũ ep̃is
ab hac apłica sede uolentib scire ntr̃ niri ac
mulieres redirent ad ꝓͥum thorumbeate me¬
cum ep̃orum plurimoꝵ consensu ĩ apłoꝵ ꝑuͥ
uicium molescẽt. Item siqu̾is filiastrũ uł fil¬
astram suam ante ep̃m tenuerit ad ꝯfirmat̃o¬
nẽ seꝑaretur ab uxore sua ⁊ aliam nũꝙͣ accipiat.
ħ̾ autẽ ład t̾rorem dc̃a sunt. nonꝙ ita eẽt facien¬
dum. s ne isld fieret sũmoꝑe cauendum: de
ilłest intelligendum qui pͥ filios uicissim defon¬
de susceꝑunt ꝙͣ fierent coniuges. Pmissis ã auc¬
toritatib om̃ino consentiendum est. ut siue
ꝓͥum sen tm̃ uiri filium mulierde fonte susceꝑit.
non iõ auiro separet᷑. Ꝙ et de uiro similiter
oportet intelligi de copula sp̃ualiũ uł ad¬

Expanded text:
enit ad nos diaconus sanctitatis vestrae epistolam deferens quod quidam viri et mulieres praeterito Sabbato pro magno populorum incursu nescientes filios jam talia contigisse in pluribus ecclesiis; quarum episcopis ab hac Apostolica Sede volentibus scire utrum viri ac mulieres redirent ad proprium thorum, beatae mecum episcoporum plurimorum consensu in Apostolorum vitium invalescat. Item: Si quis filiastrum vel filiastram suam ante episcopum tenuerit ad Confirmationem, separetur ab uxore sua, et aliam nunquam accipiat. Haec autem vel ad terrorem dicta sunt, non quod ita esset faciendum, sed ne illud fieret summopere cavendum; vel de illis est intelligendum, qui prius filios suos vicissim de fonte susceperunt quam fierent conjuges. Praemissis autem auctoritatibus omnino censentiendum est; ut sive tantum viri filium mulier de fonte susceperit, non ideo a viro separetur, quod et de viro similiter oportet intelligi. 4. De copula spiritualium, vel ad
Abbreviated transcription (Latin):
sine spe coningii maneat. Ex bis apparet
ꝙ aliguiis filiolam suam uł connatiẽ ñ p̃ sidi
copulare nuptialit̾ ⁊ si p̃suptum fuit seꝑandi
sunt. Sui autẽ legitime coniuncti sunt: nõ iõ
seꝑandi sunt qi alt̃ eoꝵ ĩ sidiose filiũ defonte le
alia femina genitum desacͦ fonte leuan̾it pꝰmod̾
consensu nulluis religionis obremptu debet
coniunx dimitt̾e coniugẽ. ctim apłs p̾cipiat¬
dĩctumest nob̾ quͦsdam feminas desidiose.
quasdam uͦ fratidulenter ut auiris suis se¬
parentur ꝓͥos filios coram ep̃is ad ꝯfirmãd̾
temisse. Uñ nos dignum duximꝰ ut si qͣ¬
intilier filium suũ desidia aut fraude aliq̃
coram ep̃o tenuit ad confirmand̃ ꝓꝑ fallati¬

Expanded text:
sine spe conjugii maneat. Ex his apparet sine spe conjugii maneat. Ex his apparet quod aliquis filiolam suam vel commatrem non potest sibi copulare nuptialiter; et si praesumptum fuerit, separandi sunt. Qui autem legitime conjuncti sunt, non ideo separandi sunt, quia alter eorum insidiose filium de fonte lealia femina genitum de sacro fonte levaverit, postmodum consensu, nullius religionis obtentu debet conjux dimittere conjugem, cum Apostis est quasdam feminas desidiose, quasdam vero fraudulenter, ut a viris suis separentur, proprios filios coram episcopis ad confirmandum tenuisse. Unde nos dignum duximus ut si qua mulier filium suum desidia aut fraude aliqua coram episcopo tenuerit ad confirmandum, propt
Abbreviated transcription (Latin):
spũales sunt filii: ut et ip̃i quos nob̾ susei¬
pientib uł subtͥne m̃sionis uocabło m̃gẽ¬
tib unda baptismi regenerauit. Siluest̾
⁊̃ admonet ut ad suam penitentialem nulł¬
sac̃dos accedat. qr scͥptum est oñs qͦs mpe¬
inteneia accipimꝰ itanr̃i fili sunt. ut in
baptismo suscepti. quoꝵ om̃iũ flagitiosaest
cõmixtio. Eã conpater et conmat᷑ sͥ iungi
rogastis si aliquis filiolam suã duxerituxo¬
rem. ⁊ dceo qui concubuit c̃ matre spũal.
⁊ de eo qui filium siumbaptiranit ⁊ uxor
cinꝰ et̃ de fonte suscepit. hac cansa ut dis¬
cidiunfieret conitigni. fipost ĩ tali copłapos
sunt ꝑmanere fic respondendum est. Si fili¬
olam aut conmatrem stiam aliquis ĩ comingio
tencia plectendos. Siuͦ comiges legitiini
unꝰ ł ambo ex in dustria hoc fecerint nt
filium suum de fonte susceꝑint si ĩ mpti
manere uoluerint. boñẽ. Sin ã: gͣnis
penitẽcia insidiator inuingatur. ⁊ simil
maneant. ⁊ sip̃uaricator coniugii suꝑ¬

Expanded text:
nobis suscipientibus, vel sub trinae mersionis vocabulo mergentibus, unda Baptismi regeneravit. Sylvester etiam admonet ut ad suam filiam poenitentialem nulsacerdos accedat, quia scriptum est: Omnes quos in poenitentia accipimus, ita nostri filii sunt, ut in Baptismo suscepti; quorum omnium flagitiosa est commixtio. Quod autem compater et commater sibi jungi rrogasti, si aliquis filiolam suam duxerit in uxorem, et de eo qui concubuit cum matre spirituali; et de eo qui filium suum baptizavit, et uxor ejus eum de fonte suscepit, hac causa ut dissidium fieret conjugii, si post in tali copula non possunt permanere; sic respondendum est: Si filiolam aut commatrem suam aliquis in conjugium tentia plectendos. S ambo ex industria hoc fecerint, ut filium suum de fonte susceperint, si innupti manere voluerint, bonum est; sin autem, gravis poenitentia insidiatori injungatur, et simul maneant; et si praevaricator conjugii sup
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ł pꝰ geniti st̃ ꝯcedũt ꝙ legitime ⁊ licite
iungi possunt. quib uidetur ꝯsentire. urbanꝰ
ii dicens Sr̃ quib consuluit nos tua dilectio.
hoc uidetur respondend̾ ut ⁊ bap̃s sit si istãte
necc̃itate. femis ꝓͣuerum in noĩe tͥnitatis bapti

Expanded text:
tatem vel post geniti sunt, concedunt quod legitime et licite jungi possunt. Quibus videtur consentire Urbanus II dicens: Super quibus consuluit nos tua dilectio, hoc videtur respondendum: ut Baptismus sit, si instante necessitate femina puerum in nomine Trinitati
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate ueniam pet̾et. ꝙ ꝓpt̾ mag¬
nitudinem peccĩ iam ex dampnõne
peccĩ tales hr̃e c̾dend̃ ÷. Ecce quedam
tem hic poĩta ÷ qua illd peccm̃ dr̃ eẽ¬
oppugnatõ firmitatis pꝰt agnitionẽ
& inuidentia gr̃e pͦt reconciliationẽ.
ꝙ spẽs quedam obstinatiõis intelligi
end̾ ibi fore. nec asserendo se dixisse
qm̃ hoc putare me dixi. s tñ addend̾¬
fuit. si in hac scelerata m̃tis ꝑu̾sitate¬
simo in hac uita ꝯstituto ñ ÷ despand̾.¬
nec ꝓ illo impͥudent̾ orat᷑. de quo ñ
desꝑat᷑. his u̾bis insinuat᷑ peccm̃ p̃miᷤᷤ¬
sa diffinitione descͥptũ. tunc solum

Expanded text:
ate veniam peteret; quod propter magnitudinem peccati jam ex damnatione peccati tales habere credendum est. Ecce quaedam tem, hic posita est, qua illud peccatum eoppugnatio fraternitatis post agnitionem, et invidentia gratiae post reconciliationem, quod species quaedam obstinationis intelligi endum ibi fore, nec asserendo se dixisse,quoniam hoc putare me dixi. Sed tamen addendfuit: si in hac tam scelerata mentis peruersitatesimo in hac uita constituto non eso imprudenter oratur de quo non desperatur. His verbis insinuatur peccatum praemissa definitione descriptum, tunc solum
Abbreviated transcription (Latin):
remittet᷑ ei. Uiligent̾ ad u̾te mimquid
aliquid sentit de xͥ carne qͣindignũ ÷
putet ñ in spũ d̃i eici demoraa. s in
beelzebub: ñ pot̃ ibi exortatio uenie¬
eẽ. ubi sacrilegii plenitudo ÷ Satis
Qui enĩ post cognitionẽ u̾itatis sc̃i spc̃
bub: potestati & bonitati & gr̃e dĩ
inuid̾e ñ dubitat᷑. Nõ itaq distinctõ
illa u̾boꝵ sic accipienda ÷ qͣi iniqũ¬

Expanded text:
remittetur ei ; diligenter adverte. Numquid aliqputet non in Spiritu Dei ejici daemonia, sed in Beelzebub, non potest ibi esse exhortatio veniae, ubi sacrilegii plenitudo est. SatQui enim post cognitionem veritatis sancti Spiritus bub, potestati, bonitati et gratiae Dei invidere non dubitatur. Non itaque distinctio illa verborum sic accipienda