comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
datus est nobis: intelligamꝰ in dilectione
accipe mali: ipse est ille fons de quo dicit
scͥptura. Eons aquȩ tue sit tͥ ꝓpͥus. & ne-¬
mo alienus cõmunicet tibi. Om̃s enĩ qui
ñ diligunt dm̃ aliem sunt. antixp̃i sun.
Et quauis intrent basilicas. ñ possunt nu¬
merari inter filios dĩ. Non ad illos ꝑtinet
fons ille uite. Et habere baptisiũ & ma-¬
lus ẽẽ potest. habere ꝓphetiã. & malus eẽ¬
potest. Inuenimꝰ saulem regem habuis
Accipe sacram̃tũ corporis & sanguinis dñi.
& malus ẽẽ potest. Nam de talib dictũ
est. Qui manducat & bibit indigne. iu-¬
diciũ sibi manducat & bibit. Habere.
nom̃ xp̃i & malus ẽẽ potest. id est xp̃ianꝰ
uocari & malus ẽẽ potest. De quib dictũ
ast. Polluebant nom̃ di sui. Ergo habe¬
re sacram̃ta ista omĩa: & malus ẽẽ potest.
Habere autẽ caritatẽ: & malus esse ñ potest.
Hoc est gͦ ꝓpͥum donũ. Ipse est enim singu¬
laris fons. Ad hunc bibendum uos hor-¬

Expanded text:
datus est nobis. ; intelligamus in dilectione  non possunt accipere mali; ipse est ille fons de quo dicit Scriptura, Fons aquae tuae sit tibi proprius, et nemo alienus communicet tibi . Omnes enim qui non diligunt Deum, alieni sunt, antichristi sunt. Et quamvis intrent basilicas, non possunt numerari inter filios Dei; non ad illos pertinet fons ille vitae. Habere Baptismum et malus potest; habere prophetiam et malus potest. Invenimus Saülem regem habuissAccipere Sacramentum corporis et sanguinis Domini et malus potest: nam de talibus dictum est, Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Habere nomen Christi et malus potest; id est, christianus vocari et malus potest: de quibus dictum est, Polluebant nomen Dei sui . Ergo habere sacramenta ista omnia et malus potest; habere autem charitatem, et malus esse, non potest. Hoc est ergo proprium donum; ipse est singularis fons. Ad hunc bibendum, vos hor
Abbreviated transcription (Latin):
potes diligere: Informans nos ad dilectio
accipe de celo & dilige dm̃. quia & in t̾ra
qd̃ accepisti de cęlo est. In t̾ra xp̃c dedit. s
de celo est qd̃ dedit. Iile enĩ dedit. qui de
celo descendit. Hic inuenit cui daret.s
inde attulit qd̾ daret. Qdͥ est gͦ fr̃s: An
forte cõmemoro & hoc. quomͦ cari¬

Expanded text:
rte informans nos ad dilectionaccipe de caelo et dilige deum, quia et in terra quod accepisti de caelo est. in terra Christus dedit, sed de caelo est quod dedit. ille enim dedit qui de caelo descendit; hic inuenit cui daret, sed inde attulit quod daret. Quid est ergo, fratres? an forte commemoro et hoc, quomodo cari
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ dabas. quid qͣsi de tuo p̃sumebas: Qͥo
enim habes qd̾ ñ accepisti: Ergo unde
est nobis: Caritas ista ñ tenetur. nͥ in uni-¬
tate ȩccłie. Non illam habent diuisores.
gant. animales. spm̃ ñ habentes. ideo dif¬
fiuunt. quia coagulũ ñ tenent. Caritas¬

Expanded text:
tibi dabas? quid quasi de tuo praesumebas? quid enim habes, quod non accepisti? ergo unde qui datus est nobis? Caritas ista non tenetur nisi in unitate ecclesiae. non illam habent diuisores, gant, animales, spiritum non habentes; ideo defluunt, quia coagulum non habent carita
Abbreviated transcription (Latin):
si egestatem intus pateretur: Uidebant᷑
foris angustiȩ : s intus latitudo erat.
Qͥd autẽ facit malus homo. cũ cȩꝑit tribti¬
lari: Foris nichil habet. ablata st̃ om̃ia.
in conscientia nullũ solatiũ est. Non est
quo exeat: quia dura sunt: ñ est quo intret

Expanded text:
si egestatem intus pateretur? Videbantur foris angustiae, sed intus latitudo erat. Quid autem facit malus homo cum coeperit tribulari? Foris nihil habet, ablata sunt omnia, in conscientia nullum solatium est. Non est quo exeat, quia dura sunt; non est quo intret,
Abbreviated transcription (Latin):
t autẽ mali bonis sepe tẽ Lxxxiii.¬
poralit̾ noceant. potestatẽ in eos
accipiunt. ad maiorẽ bonoꝵ utilitatẽ.
ꝓpt̾ exercitationẽ patientiȩ. Itaq ani-
ma xp̃iana semꝑ inuigilet. in tribulati-¬
onib suis sequi uoluntatẽ dĩ sui. ne or¬
dinationi dĩ resistendo. adquirat sibi
grauiꝰ udiciũ. Qd̃ enĩ ipse dñs agens ho-¬
minẽ pontio pẏlato dixit. hoc & iob dia
bolo posset dicere. Non haberes in me po¬
testatem. nisi data tͥ esset desuꝑ. Non gͦ
ciꝰ uoluntas cuiꝰ maliciȩ potestas in bo¬
nos datur. s eiꝰ uoluntas a quo hec pote¬
stas datur debet ẽẽ carissima. qm̃ tribu-¬
latio patientiã oꝑatur. patientia ꝓbatio

Expanded text:
t autem mali bonis saepe temporaliter noceant, potestatem in eos accipiunt ad maiorem bonorum utilitatem propter exercitationem patientiae. itaque anima christiana semper inuigilet in tribulationibus suis sequi uoluntatem domini sui, ne ordinationi dei resistendo adquirat sibi grauius iudicium. quod enim ipse dominus agens hominem Pontio Pilato dixit, et diabolo hoc Iob posset dicere: non haberes in me potestatem, nisi data tibi esset desuper. non ergo eius uoluntas cuius malitiae potestas in bonos datur, sed eius uoluntas a quo haec potestas datur, debet nobis esse carissima, quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia uero
Abbreviated transcription (Latin):
git ꝓximũ. qm illa quȩ diligit dm̃. Non
gͦ alia caritate. Qua caritatẽ ꝓximum
diligimꝰ. ipsa caritate dm̃ diligimꝰ. S
quia aliud est ds̃ aliud. ꝓximus: una ca¬
ritate diligunt᷑: ñ sunt tam̃ unũ quȩ di¬
liguntur. Idõ forte quia magna est & pri¬
mitus cõm̃data dilectio dĩ. scda dilectio

Expanded text:
git proximum quam illa quae diligit deum. non git proximum quam illa quae diligit deum. non ergo alia caritas est; qua caritate proximum diligimus, ipsa caritate et deum. sed quia aliud est deus, aliud proximus, una caritate diliguntur, non sunt tamen unum qui diliguntur. quia ergo magna est primitus commenda
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritas. in filio natiuitas. in spu scõ
patris filiiq cõmunitas: in trib equali¬
tas. Qd̾̃ gͦ cõmune est patri & filio. ꝑ hoc
nos uoluit habere cõmunionẽ & int̾ nos
& secum. Per illud donũ nos colligere in
unũ qd̾ ambo habent unũ. hoc est ꝑ sp̃m̃
ti reconciliamur: caq delectamur. Nam
quid nobis ꝓdesset quicqͥd boni nossemꝰ.
nisi etiã diligeremꝰ ꝰ Sicut autẽ uerita¬
te discimꝰ. ita caritate diligimꝰ. ut &
pleniꝰ cognoscamꝰ. & beati cognito ꝑfru¬
amur. Caritas porro diffusa est in cor
Et quia peccatis aliena bam a possessione
ueroꝵ bonoꝵ: caritas oꝑit multitudinẽ
spm̃ scm̃: ut cõmendarentur duo
p̃cepta caritatis. Duo enĩ sunt p̾cepta¬
caritatis. & una est caritas. Diliges dnm̃
dm̃ tuum ex toto corde tuo. & ex tota ani¬
ꝓximũ tuum sicut teipsum. In his duo¬
b p̃ceptis. tota lex pendet & ꝓpħe. Una
caritas. & duo p̾cepta. Unus sp̃c. & duo
datus est postea. quia ñ alia caritas dili¬

Expanded text:
uctoritas, in filio natiuitas, in spiritu sancto patris filiique communitas, in tribus aequalitas. quod ergo commune est patri et filio, per hoc nos uoluerunt habere communionem et inter nos et secum, per illud donum nos colligere in unum, quod ambo habent unum, hoc est per spirti reconciliamur eaque delectamur. nam quid nobis prodesset quidquid boni nossemus, nisi etiam diligeremus? sicut autem ueritate discimus, ita caritate diligimus, ut et plenius cognoscamus et beati cognito perfruamur. caritas porro diffusa est in cordet quia peccatis alienabamur a possessione uerorum bonorum, caritas cooperit multitudinem tum sanctum, ut commendarentur duo praecepta charitatis. Duo sunt enim praecepta, et una est charitas: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota aniproximum tuum tamquam te ipsum. in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. una caritas et duo praecepta, unus spiritus et duo est postea, quia non alia caritas dili
Abbreviated transcription (Latin):
ditur: Quidicit ego qd̃ spabam
ñ inueni. Et merito. Sꝑabas enim de
te. aut sꝑabas de homine amico. Male¬
dictus autẽ qui spem suam ponit in ho¬
minẽ. Confunderis. quia fefellit te
tuam in dõ tuo ñ confunderis. quia ille
in quo spem posuisti. fallere ñ potest.
Unde & ille iustus confirmatus in tẽpore¬
malo. in die tribulationis quia ñ confun¬
ditur: quid ait: Głamur in tͥbulatio¬
nib. scientes quia tribulatio patientiã
oꝑatur. patientia ꝓbationẽ. ꝓbatio
spem. spes autem ñ confundit. Unde
spes ñ confundit: Quia in dõ posita est.
Ideo sequitur. Caritas dĩ diffusa est in

Expanded text:
ditur? Qui dicit: Ego quod sperabam non inveni. Non immerito: sperabas enim de te, aut sperabas de homine amico: maledictus autem qui spem suam ponit in homine . Confunderis, quia fefellit te tuam in Deo tuo, non confunderis; quia ille in quo spem posuisti, falli non potest. Unde et ille malo, in die tribulationis, quia non confundebatur, quid ait? Gloriamur in tribulationibus, scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non confundit. Unde spes non confundit? Quia in Deo posita est. Ideo sequitur, Quia charitas Dei diffusa est in
Abbreviated transcription (Latin):
ui sanat om̃s languores tuos. qui re-¬
dimet de interitu uitã tuam. Ibi sa¬
nabitur omĩs languor tuus. cũ corruptibi¬
le hoc induet incorruptionẽ. Redempta
est enĩ uita tua decorruptione. Iam secu¬
rus esto: initus est bonȩ fidĩ contractus.
Nemo fallit redẽptorem tuũ. nemo circum¬
uenit. nemo p̾mit. Egit hic cõmertiũ.
iam p̃cium soluit. sanguinẽ fudit. San-¬
guinẽ inqm fudit. unicus dĩ filiꝰ ꝓ nobis
Oanima erige te: tanti uales. Rediniet de
corruptione uitã tuam. Ostendit exem¬
plo. qd̾ ꝓmisit in p̃mio. Mortuus est
ꝓpt̾ delicta nr̃a. resurrexit ꝓpt̾ iustifica-¬
tionẽ nr̃am. Sꝑent m̃bra: qd̾ in capite
demonstratũ est. Non curabit m̃bra sua.
quoꝵ caput leuauit in cęlum: Ex tra¬
delicta nr̃a: & resurrexit. ꝓpter iustifica¬
tionẽ nrãm. Sicut morte ipsiꝰ semina¬
mur. sic in resurrectione ipsiꝰ germina¬
mur. Etenim mors ipsiꝰ significat interi
mortẽ. ut quẽ admodũ resurrexit xp̃c

Expanded text:
ui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione vitam tuam.» Ibi sanabitur omnis languor tuus, cum corruptibile hoc induet incorruptionem. Redempta est enim vita tua de corruptione; jam securus esto: initus est bonae fidei contractus; nemo fallit redemptorem tuum, nemo circumvenit, nemo premit. Egit hic commercium, jam pretium solvit, sanguinem fudit. Sanguinem, inquam, fudit unicus Filius Dei pro nobis: o anima, erige te, tanti vales. «Redimit de corruptione vitam tuam.» Ostendit exemplo, quod promisit in praemio. Mortuus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Sperent membra quod in capite demonstratum est. Non curabit membra sua, quorum caput levavit in coelum? Erdelicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram. Sicut morte ipsius seminamur, sic in resurrectione ipsius germinamur; etenim mors ipsius significat interitmorte, ut quemadmodum resurrexit Christus
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝑ gram ipsiꝰ. ne fides ipsa suꝑba sit
nec dicat sibi. Si ex fide. quom̃ gratis:
Qd̃ em̃ fides meretur. cur ñ potius reddit᷑
cum donatur: Non dicat ista homo fide¬
lis. quia cũ dixerit ut mereat᷑ iustificatio¬
nẽ. habeo fidem. respondetus ei. Qd enĩ
habes. qd̃ ñ accepisti: Cum gͦ fides im¬
petrat iustificationẽ. sicut unicuiq ds̃ par¬
ntus est etiã m̃suram fidĩ. ñ gram dĩ ali¬
quid meriti p̃cedit humani. s ipsa gr̃a
meretur augeri. ut auda mereatur & ꝑ¬
fici. comitante ñ ducente. pedissequa ñ
p̃uia uoluntate. Unde ille qui dixit for-¬
titudinẽ meam ad te custodiam. causãq
reddit dicens. qm̃ ds susceptor ms̃ es. tan¬
qͣm requirens quib id meritis fuerit con-¬
secutus. nichilq in se inueniens ante gram
di. ds̃ m̃s inquit miscdia cius p̃ue¬
niet me. Qnͣtũcũq inqͥtcogita¬
uero antecedentia merita mea.miscdia
tam fortitudinẽ suam ad illũ custodiens

Expanded text:
tiam ipsius, nec fides ipsa superba sit. aec dieat sibi: \'Si ex fide, quo modo gratis? quod enim fides meretur, cur non potius redditur, quam donatur?\' non dicat ista homo fidelis. quia, cum dixerit: \'Ut merear iustificationem, habeo fidem, respondetur ei: Quid enim habes, quod non accepisti? cum ergo fides impetrat iustificationem, sicut unicuique deus partitus est etiam ipsius mensuram fidei, non gratiam dei aliquid meriti praecedit humani, sed ipsa gratia meretur augeri, ut aucta mereatur et perfici, comitante praevia voluntate. Unde ille qui dixit, Fortitudinem meam ad te custodiam, causamque reddidit dicens, Quoniam Deus susceptor meus es; tanquam requirens quibus id meritis fuerit consecutus, nihilque in se inveniens ante gratiam Dei, Deus meus, inquit, misericordia ejus praeveniet me. Quantumcumque, inquit, cogitavero antecedentia merita mea, miserictam fortitudinem suam ad illum custodiens,
Abbreviated transcription (Latin):
Romittenti credidit abraham: gr̃a.¬
& deputatũ est illi ad iusticiam. De¬
dit enĩ głam dõ. plenissime credens sicut
scriptum est. quia quȩ ꝓmisit potens est
facere. Ipse gͦ illos bonos facit: ut bona
Nam si ita est: ñ suũ s eoꝵ est qd̃ ꝓmisit.
Non autem sic credidit abraham. S ñ est
infirmatus in fide dans głam dõ. & ple¬
nissime credens. quia quȩ ꝓmisit potens
est & facere. Non ait quȩ p̃sciuit potens
est ꝓmutere. aut quȩ p̾dixit potens est
ostendere. aut que ꝓmisit potens est p̃¬
scire: s que ꝓmisit potens est & facere.
Ipse gͥ eos facit ꝑseuerare in bono. qui
facit bonos. Qui autem cadunt & pere¬
unt: in p̃destinatoꝵ numero ñ fueruĩ.

Expanded text:
romittenti credidit Abraham, et deputatum est illi ad justitiam. Dedit enim gloriam Deo, plenissime credens, sicut scriptum est, quia quae promisit, potens est et facere. 36. Ipse ergo illos bonos facit, ut bona Nam si ita est, non suum, sed eorum est quod promisit. Non autem sic credidit Abraham, sed, non est infirmatus in fide, dans gloriam Deo, et plenissime credens quia quae promisit, potens est et facere . Non ait, Quae praescivit, potens et promittere; aut, Quae praedixit, potens est ostendere; aut, Quae promisit, potens est praescire: sed, quae promisit, potens est et facere. Ipse igitur eos facit perseverare in bono, qui facit bonos. Qui autem cadunt et pereunt, in praedestinatorum numero non fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ: Nos autẽ. ecce qͥd sumꝰ: Quid: Po-¬
pls cius & oues pascuȩ eiꝰ. ipse fecit nos¬
ppłm suũ. ipse nos fecit oues pascue sue.
Qui misit iugulandam ouẽ innoxiam: fe¬
cit oues de lupis. Hoc est gr̃a. Excepta
illa cõmuni gr̃a naturȩ qua homines fa-¬
cdi sumꝰ. nec digni fuimus qui ñ fuimꝰ.
excepta illa gr̃a hȩc est maior grã qua fa¬
cti sumꝰ. ppłs eius & oues pascuȩ. eiꝰ. ꝑ iũm¬

Expanded text:
sumus? Nos autem. Ecce quid sumus. Quid? Populus ejus et oves pascuae ejus. Ipse nos fecit populum suum, ipse nos fecit oves pascuae suae. Qui misit jugulandam ovem innoxiam, fecit oves de lupis. Haec est gratia. Excepta illa communi gratia naturae, qua homines facti sumus, nec digni fuimus, quia non fuimus: excepta illa gratia, haec est major gratia qua facti sumus populus ejus et oves pascuae eju
Abbreviated transcription (Latin):
criptũ est in cpła ad hebreos. Eide &
ipsa sara uirtutẽ accepit ad emissio¬
nem seminis. Ambo autẽ seniores eraꝗ̃
sicut scͥptura testatur. S & illa etiã steri¬
lis. & cruore menstruo iam destituta.
Propt̾ qd̾ iam parere ñ posset. etiã si steri¬
lis ñ fuisset. Porro si femina ita sit ꝓue-¬
ctioris etatis ut ei solita mulierũ adhuc
fluant. de iuuene parere potest. de seni¬
ore ñ potest. qͣmuis adhuc possit ille se¬
mor s de adolescentula gignere. sicut
abraham post mortẽ sare de cetura po¬
tuit. quia uiuidã eiꝰ inuenit. etatem.
Hoc gͦ est qd̾ mirũ cõmendat apls. & ad hoc
dicit abrahȩ iam fuisse corpus emortuũ.
qm̃ ñ ex om̃i femina. s cui adhuc esset ali-¬
qd̃ pariendi tempꝰ extremũ. generare ipse
in illa ętate adhuc posset. Ad aliqͥd enim
emortuũ corpus intelligere debemus. ñ
ad omĩa. Nam si ad omĩa: ñ iam senectꝰ
uiui. s cadauer est mortui. Iii reꝓmis-¬

Expanded text:
criptum est in epistula ad Hebraeos: Fide et ipsa Sarra uirtutem accepit ad emissionem seminis. Ambo enim seniores erant, sicut scriptura testatur; sed illa etiam sterilis et cruore menstruo iam destituta, propter quod iam parere non posset, etiam si sterilis non fuisset. Porro si femina ita sit prouectioris aetatis, ut ei solita mulierum adhuc fluant, de iuuene parere potest, de seniore non potest; quamuis adhuc possit ille senior, sed de adulescentula gignere, sicut Abraham post mortem Sanae de Cettura potuit, quia uiuidam eius inuenit aetatem. Hoc ergo est, quod mirum commendat apostolus, et ad hoc dicit Abrahae iam fuisse corpus emortuum, quoniam non ex omni femina, cui adhuc esset aliquod pariendi tempus extremum, generare ipse in illa aetate adhuc posset. Ad aliquid enim emortuum corpus intellegere debemus, non ad omnia. Nam si ad omnia, non iam senectus uiui, sed cadauer est mortui. Quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
abrahȩ fides ad iusticiam: & signum acce¬
pit circũ cisionis signaculũ iusticiȩ fidĩ
quȩ est in p̃putio. ut deputetur & illis ad
iusticiã. ut sit pat̾ circũcisionis his qui ñ
solũ ex circũcisione sunt. s & his qui se¬
quunt᷑ uestigia fidĩ quȩ est in p̃putio pa-¬
tris nr̃i abraham. Non enĩ carnalit̾ cir-¬
cũcise genti tantũmͦ factus est pater. cui
dictum est. patrem multarũ gentiũ po-¬
sui te. Multarũ autem: ñ quarũdam.
s omĩum. Qd̃ aꝑte dicitur. cũ ei dicitur.
& benedicentur in te om̃s gentes. Nullus

Expanded text:
ae fides ad justitiam, et signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae fidei, quae est in praeputio ut deputetur et illis ad justitiam; ut sit pater circumcisionis his qui non solum ex circumcisione sunt, sed et his qui sequuntur vestigia fidei, quae est in praeputio patris nostri Abrahae.» Non enim carnaliter circumcisae genti tantummodo factus est pater, cui dictum est, «Patrem multarum gentium posui te. Multarum» autem, non quarumdam, sed omnium ; quod aperte dicitur, cum ei dicitur: «Et benedicentur in te omnes gen
Abbreviated transcription (Latin):
uando gͦ ꝓmisit ds̃ abrahȩ in semi¬
ne ciꝰ fidem gentiũ dicens. patrem
multarũ gentium posui te. unde dicit
apłs. ideo ex fide ut scđm grãm firma
sit. ꝓmissio om̃i semini. ñ de nr̃ȩ uolun¬
tatis potestate. s de sua p̃destinatione
ꝓmisit. Promisit enĩ qd ipse facturus
fuerat. ñ qd̾ homines. qͥa & ipsi faciunt
homines bona quȩ ꝑtinent ad colendum
am. ipse facit ut ipsi faciant quȩ p̾cepit.
ñ illi faciunt ut ipse faciat qd̾ ꝓmisit.
Auoqͥn. ut dĩ ꝓmissa cõpleantur. ñ in dei
s in hominũ est potestate. & qd adño pro

Expanded text:
uando ergo promisit Deus Abrahae in semine ejus fidem gentium, dicens, Patrem multarum gentium posui te; unde dicit Apostolus, Ideo ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini : non de nostrae voluntatis potestate, sed de sua praedestinatione promisit. Promisit enim quod ipse facturus fuerat, non quod homines. Quia etsi faciunt homines bona quae pertinent ad colendum Deum; ipse facit ut illi faciant quae praecepit, non illi faciunt ut ipse faciat quod promisit: alioquin ut Dei promissa compleantur, non in Dei, sed in hominum est potestate, et quod a Domino pr
Abbreviated transcription (Latin):
tanqm quȩ sint. Nec hic apłs dicit
Iqui uocat ea quȩ ñ sunt ut sint. s tanqͣm
sint. Apud dm̃ iam qͥppe factum est qd̾ ciꝰ
dispositione futurũ est. quia de illo alibi
dicitur. qui fecit quȩ futura sunt. Et hic
qͣndo fames facta est. tunc dicta est uoca¬
ta. id est ut ad esset quȩ iam fuerat in eiꝰ
occulta gubernatione disposita. Ex¬

Expanded text:
uam quae sunt». Nec ibi Apostolus dixit, «Qui vocat ea quae non sunt,» ut sint; sed, «tanquam sint» . Apud Deum quippe jam factum est quod ejus dispositione futurum est; quia de illo alibi dicitur, «Qui fecit quae futura sunt» . Et hic quando fames facta est, tunc dicta est vocata, id est, ut adesset quae jam fuerat in ejus occulta gubernatione disposita.
Abbreviated transcription (Latin):
est nobis. Ut gͦ ames dm̃: habitet in te ds.
Et amet se de te: id est ad amorẽ suũ moue¬
at te. Accendat te. illuminet te: excitet
uiuimꝰ pugnamꝰ. qm̃diu pugnamꝰ peri¬
clitam᷑. S in his omĩb suꝑamus. ꝑ eum¬

Expanded text:
est nobis . Ut ergo ames Deum, habitet in te Deus, et amet se de te; id est, ad amorem suum moveat te, accendat te, illuminet te, excitet vivimus, pugnamus; quamdiu pugnamus, periclitamur: sed in his omnibus superamus,
Abbreviated transcription (Latin):
extrancum. Iilis eñ qui crediderunt ex
iudeis. in quoꝵ numero pͥncipalit̾ apłos
inuenimꝰ: in angulari lapide copulamͣ.
Hinc ait dñs alio loco. Habeo alias oues quȩ
ñ sunt ex hoc ouili. oportet me & eas ad¬
ducere. ut sit unꝰ grex & unus pastor. Po
pulus gͦ xpĩanꝰ magis isrł: & ipse potius
domꝰ iacob. Idem quippe isrł. qͥ & iacob.
Illa uͦ turba iudeoꝵ quȩ merito ꝑfidiȩ re¬
ꝓbata est. uoluptate carnali uendidit
pͥmogenita sua. ut ñ ad iacob. s ad esau
potius ꝑtineret. Scitis namq in hoc my¬
sterio dictum cẽ: quia maior seruiet mi

Expanded text:
xtraneum. Illis enim qui crediderunt ex Judaeis, in quorum numero principaliter Apostolos invenimus, in angulari lapide copulamur. Hinc ait Dominus alio loco: «Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et illas adducere, ut sit unus grex et unus pastor» . Pqui Jacob. Illa vero turba Judaeorum, quae merito perfidiae reprobata est, voluptate carnali vendidit primogenita sua, ut non ad Jacob, sed ad Esau potius pertineret. Scitis namque in hoc mysterio dictum esse, «Quia major serviet mi
Abbreviated transcription (Latin):
auendũ est ne homo se extollat ad¬
uersus d̃m. cũ se dicit facere qd̾ ꝓmi¬
sit ds. Nonne fides gentiũ ꝓmissa est
abrahȩ. & ille dans glam do plenissime
credidit. qm̃ quȩ ꝓmisit potens est & fa¬
cere: Ipse gͥ fidem gentiũ facit: qͥ potens
est facere qd̃ ꝓmisit. Porro si ds oꝑatur
fidem nrãm. miro modo agens in nr̃is cor¬
dib ut credamꝰ. nũqͥd metuendũ est ne.
totũ facere ñ possit. & ideo sibi homo pri

Expanded text:
a Deo, ne homo se extollat adversus Deum, cum se dicit facere quod promisit Deus. Nonne fides gentium promissa est Abrahae, et ille dans gloriam Deo, plenissime credidit quoniam quod promisit, potens est et facere ? Ipse igitur fidem gentium facit, qui potens est facere quod promisit. Porro, si operatur Deus fidem nostram, miro modo agens in cordibus nostris ut credamus; numquid metuendum est ne totum facere non possit, et ideo homo si
Abbreviated transcription (Latin):
explicare sufficeret: Quis saltem qd̃ ex¬
plicet cogitare: Eliguntur qui ñ sunt
Nec errat qui eligit: nec uane eligit. Eligit
tam̃ & habet electos. quos creaturus est eli¬
gendos. Habet autẽ apud scipsum. ñ in
natura sua s in p̾scientia sua. Ergo no¬

Expanded text:
explicare suffecerit? quis saltem quod exexplicare suffecerit? quis saltem quod explicet, cogitare? Eliguntur qui non sunt: nec errat qui eligit, nec vane eligit. Eligit tamen, et habet electos, quos creaturus est eligendos: habet autem apud se ipsum, non in natura sua, sed in praescientia sua. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ñ sunt tanqͣm sint. Nondum
enim erant quib ꝓmitteretur. ne qͥsqͣm
de meritis głetur. Et quib ꝓmissum est
etiã ipsi ꝓmissi sunt. ut totũ corpus xp̃i
duat. grã dĩ sum id qd̾ sum. Ex sermo¬
om̃ib natura. ñ gr̃a. Natura. ñ pu¬
tis concessa est. ñ enĩ homo qui ñ erat ꝓme¬
suit ut esset. Si ꝓmeruit. iã erat. S ñ¬
dum erat. Ergo qui ꝓmereretur ñ erat.
& tam̃ factus est. Nec ut pecora factus est.
ne ut arbor factus est. nec ut saxũ factus
Ets factus est ad imaginem creatoris:
Dos beneficium qͥs deulit: Ds qui crat.
& ex ȩt̾no erat. Cui dedit: Homini qͥ
ñdum erat. Dedit qui erat. accepit qui
ñ erat. Quis autẽ hoc facere potuit. nͥ
qui uocat ea quȩ ñ sunt tanqm ea quȩ
sint: De quo dicit apłs. Qui nos elegit
ante mundi constitutionẽ. Elegit ante.
mundi constitutionẽ. In mundo isto fac-¬
ti sumꝰ. nec mundus erat qͣndo electi sumꝰ.
neffabilia miracula fr̃s mei. Quis hoc

Expanded text:
quae non sunt, tanquam sint» . Nondum enim erant quibus promitteretur, ne quisquam de meritis gloriaretur. Et quibus promissum est, etiam ipsi promissi sunt; ut totum corpus Christi dicat, «gratia Dei sum id quod sum» . omnibus natura, non gratia. Natura non putis concessa est. Non enim homo qui non erat promeruit ut esset. Si promeruit, jam erat: sed nondum erat. Ergo qui promereretur, non erat; et tamen factus est: nec ut pecora factus est, nec ut arbor factus est, nec ut saxum factus est; sed factus est ad imaginem Creatoris. Hoc beneficium quis dedit? Deus qui erat, et ex aeterno erat. Cui dedit? Homini qui nondum erat. Dedit qui erat, accepit qui non erat. Quis autem hoc facere potuit, nisi qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt ? De quo dicit Apostolus, Qui nos elegit ante mundi constitutionem . Elegit ante mundi constitutionem: in mundo isto facti sumus, nec mundus erat quando electi sumus. Ineffabilia, mirabilia, fratres mei! Quis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
est. In illa gͦ longa morte. in illis tor¬
mentis quia bene manducauerat & be¬
ne biberat. tanqm illa esca saginatus
& illo calice ebriꝰ. torm̃ta ñ sensit. Ibi
enim erat qui dixit. sp̃c est qui uiuifi-¬
cat. Caro enĩ ardebat. s sp̃c animam
uegetabat. Non cessit. & in regnum

Expanded text:
est. In illa ergo longa morte, in illis torest. In illa ergo longa morte, in illis tormentis, quia bene manducaverat et bene biberat, tanquam illa esca saginatus et illo calice ebrius, tormenta non sensit. Ibi enim erat qui dixit, Spiritus est qui vivificat. Caro enim ardebat, sed spiritus animam vegetabat. Non cessit, et in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
modũ attributionis huiꝰ & doni sui.
quomͦ daret carnem suã manducare. di¬
cens. Qui manducat carnẽ meã & bibit
sangumẽ meũ. in me manet & ego in illo.
Signum quia manducauit & bibit. hoc
est. Si manet & manetur. si habitat &
in habitat᷑. si heret ut ñ deseratur. Hoc
gͦ nos docuit & ammonuit mysticis uer¬
his. ut simꝰ in eiꝰ corpore sub ipso capite.
in m̃bris eiꝰ. edentes carnẽ ciꝰ. ñ relinquen¬
hoc ualeat. ut carnẽ xp̃i & sangiunem
xp̃i ñ edamus tantũ in sacram̃to. qd̾ &
multi mali. s usq ad sp̃c participatio¬
nem manducemꝰ & bibamꝰ. ut in dñi cor¬
pore tanqm m̃bra maneamꝰ ut ciꝰ spũ¬
uegetemur. Quiomͣ mansit in illo sc̃s lau¬
rentiꝰ. cuiꝰ hodie festum celebramus:
Mansit usq ad tẽptationẽ. mansit usq ad
tyrannicam int̾rogationẽ. mansit usq
ad acerrimã cõminationẽ. mansit usq
ad ꝑemptionẽ. Parũ est: usq ad imma¬
nem excruciationẽ mansit. Non enim

Expanded text:
modum attributionis hujus et doni sui, quomodo daret carnem suam manducare, dicens, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo . Signum quia manducavit et bibit hoc est, si manet et manetur, si habitat et inhabitatur, si haeret ut non deseratur. Hoc ergo nos docuit et admonuit mysticis verbis, ut simus in ejus corpore sub ipso capite in membris ejus, edentes carnem ejus, non relinquenvaleat ut carnem et sanguinem Christi non edamus tantum in sacramento, quod et multi mali, sed usque ad spiritus participationem manducemus et bibamus, ut in Domini corpore tanquam membra maneamus, et non scanus erit ? Quomodo mansit in illo sanctus Laurentius, cujus hodie festa celebramus? Mansit usque ad tentationem, mansit usque ad tyrannicam interrogationem, mansit usque ad acerrimam comminationem, mansit usque ad peremptionem: parum est, usque ad immanem excruciationem mansit. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine dñi. ñ ita est. Nam & qui
eam ñ sumit ñ habet uitam. & qui eã
sumit habet uitam. & hanc utiq eter¬
qui manducat me. uiuit & ipse pptei
me. Participatio filii ꝑ unitatem cor¬
poris eiꝰ & sanguinis. qd̾ illa manau¬
catio potatioq significat. nos efficit
meliors. Uuumꝰ gͥ nos ꝓptet ipsum
manducantes eũ. id est ipsum accipien¬
tes. et̾nam uitam qͣm ñ habebamꝰ ex no¬

Expanded text:
sanguine Domini, non ita est. Nam et qui sanguine Domini, non ita est. Nam et qui eam non sumit, non habet vitam: et qui eam sumit, habet Qui manducat me, et ipse vivet propter me. Participatio Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, nos efficit meliores. Vivimus ergo nos propter ipsum, manducantes eum, id est ipsum accipientes vitam aeternam, quam non habebamus ex no
Abbreviated transcription (Latin):
& biberitis ciꝰ sanguinẽ. ñ habebitis u¬
tam in uobis. Hȩc ñ utiq cadauerib
s iuuentib loquebatur. Unde ne istã
uitam intelligentes. & de hac. re litiga¬
rent. secutus adiunxit. Qui manducat
meã carnẽ & bibit ieũ sanguinem. ha¬
bet uitã ęt̾nam. Hanc gͦ ñ habet. qui
istum panẽ ñ manducat. nec istũ san¬
guinem bibit. Nam tẽporalem uitam
sine illo habere homines possunt. eter.¬
nam uͦ om̃ino ñ possunt. Qui gͦ non
manducat eiꝰ carnẽ nec bibit eiꝰ san¬
gunẽ. ñ habet uitam in se. Et qͥ man-¬
ducat ciꝰ carnẽ & bibit eius sanguinẽ:
habet uitã ęt̾nam. Ad utrũq autẽ re¬
spondet. qd̃ dixit ȩt̾nam. Non ita est
in hac esca. qm sustentande huiꝰ tẽpo¬
ralis uitȩ causa sumimꝰ. Nam qui eã
ñ sũpserit ñ uiuet. nec tam̃ qui eam
sumpserit uiuet. Fieri enĩ potest ut
senio uł morbo uł aliquo casu pluni¬
mi & qui eam sumpserint moriantur.
In hoc uͦ cibo & potu. id est corpore &

Expanded text:
 biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis. Haec non utique cadaveribus, sed viventibus loquebatur. Unde, ne istam vitam intelligentes et de hac re litigarent, secutus adjunxit, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. Hanc ergo non habet, qui istum panem non manducat, nec istum sanguinem bibit: nam temporalem vitam sine illo habere homines possunt, aeternam vero omnino non possunt. Qui ergo non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sangucarnem, et bibit ejus sanguinem, habet vitam. Ad utrumque autem respondet quod dixit, aeternam. Non ita est in hac esca, quam sustentandae hujus temporalis vitae causa sumimus. Nam qui eam non sumpserit, non vivet: nec tamen qui eam sumpserit, vivet. Fieri enim potest ut senio, vel morbo, vel aliquo casu, plorimi et qui eam sumpserint moriantur. In hoc vero cibo et potu, id est corpore et
Abbreviated transcription (Latin):
id est p̃destinatio: scđm & t̾ciũ iam fac¬
tũ est. & fit & fiet. id est uocatio & iustifi¬
catio. Qrͣtũ uͦ nunc in spe est. in re autẽ
futurũ est. id est głificatio. Huiꝰ rei sacra¬
m̃tũ idest unitatis corporis & sanguinis

Expanded text:
id est, praedestinatio: secundum et tertium factum est, et fit, et fiet, id est, vocatio et justificatio: quartum vero nunc in spe est, in re autem futurum est, id est, glorificatio. Hujus rei Sacramentum, id est, unitatis corporis et sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
inquit uere est cibꝰ. & sanguis m̃s uere
est potus. Cũ enĩ cibo & potu id appetaii
homines ut ñ esuriant neq sitiant: hoc
ueraciter ñ p̃stat nisi iste cibꝰ & potus.
qui eos a quib sumit᷑ ĩ mortales & in cor¬
ruptibiles facit. id est societas ipsa scõꝵ
ubi pax erit. & unitas plena atq ꝑfecta.
Propt̾ea qͥppe sicut etiã ante nos intellexe.
dauit. quȩ ad unũ aliqd̃ rediguntur ex
multis. Namq aliud in unũ ex multis
granis conficitur. aliud in unũ ex multis¬

Expanded text:
 vere est cibus, et sanguis ejus vere est potus. Cum enim de cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant, neque sitiant, hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur immortales et incorruptibiles facit: id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam hoc ante nos intellexerudavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. Namque aliud in unum ex multis granis conficitur, aliud in unum ex multis
Abbreviated transcription (Latin):
est nobis. Absit itaq ut recusemꝰ audi¬
re etiã quȩ amara & tristia sunt erga
carissimos nr̃os. Nescio quo enĩ modo
minus sit qd̾ patitur unũ m̃brũ: si cõ¬
patiuntur alia m̃bra. Nec ipsa mali re¬
leuatio fit ꝑ cõmunionem cladis. s ꝑ
solatiũ caritatis. ut qmͣuis alii ferendo
patiantur. alii cognoscendo cõpatiant᷑.
cõmunis tam̃ sit tribulatio. quib ꝓba¬
tio. spes. dilectio. sp̃cq cõmunis est.
Om̃s autẽ nos dñs consolat᷑. qui & hec
tẽporalia mala p̃dixit. & post hȩoꝰ bo¬
na et̾na. ꝓmisit. nec debet cum p̃liatur
infringi. qui uult post p̃lium corona¬
ri. Uires ille subministrat certantib
qui p̃parat in effabilia dona uictorib.¬

Expanded text:
est nobis. Absit itaque, ut recusemus audire, etiam quae amara et tristia sunt erga carissimos nostros. nescio quo enim modo minus fit, quod patitur unum membrum, si compatiuntur alia membra. nec ipsa mali releuatio fit per communionem cladis sed per solatium caritatis, ut, quamuis alii ferendo patiuntur, alii cognoscendo compatiuntur, communis sit tamen tribulatio, quibus probatio, spes, dilectio spiritusque communis est. omnes autem nos dominus consolatur, qui et haec temporalia mala praedixit et post haec bona aeterna promisit. nec debet, cum proeliatur, infringi, qui uult post proelium coronari, uiret illo subministrante certantibus, qui praeparat ineffabilia dona uictorib
Abbreviated transcription (Latin):
di estis. sicut ipse dicit. & oues pas¬
cũe eiꝰ. Habetis in nomine dĩ pastores
seruos. pastores. & m̃bra pastoris. Mul¬
titudinis animꝰ & uoluntas ad qͣmcũq
rem faciendam. istis uocib poterit ap¬
parere. Paucoꝵ autẽ cura ꝓ uobis. ñ
uocib s rebꝰ debet ostendi. Itaq fr̃s qm̃
mando: sinite ut ꝓbetur uobis utrũ &
qd̾ ad nos ꝑtinet impleamꝰ agendo. Uo-¬
brũ. cõpatiunt᷑ omĩa m̾bra. Siue głat᷑
unũ m̃brũ. congaudent omĩa m̃bra.
Uos autẽ estis corpꝰ xp̃i. & m̃bra de m̃bro.
dici potest miratus sum. qd̾ nec tan¬
tantis tribulationib ur̃is insinuauerit.
quȩ utiq ꝑ uiscera caritatis nr̃ȩ sunt.
nisi forte faciendũ ñ putasti. qd̾ nichil
ꝓdesse duxisti. aut nos tuis literis me¬
stificari noluisti. Prodest aliqͥd qnͣtũ
ego arbitror etiã ista cognoscere. Pri¬
mo quia iniustũ est gaudere nolle cum
gaudentib. & flere ñ uelle cũ flentib.

Expanded text:
i estis, sicut ipse dixit, et oves pascuae ejus . Habetis in nomine Dei pastores, servos pastoris et membra pastoris. Multitudinis animus et voluntas ad quamque rem faciendam istis vocibus poterit apparere: paucorum autem cura pro vobis, non vocibus, sed rebus debet ostendi. Itaque, fratresmando; sinite ut probetur vobis, utrum et quod ad nos pertinet, impleamus agendo. , charissimi, ideo oportere, ut voluntas accipiatur a vobis; consilium implendae voluntatis vestrae exspectetur a nobis. Ut membra Christi non dici potest, miratus sum, quod nec tantantis tribulationibus uestris insinuauerit, quae utique per uiscera caritatis et nostrae sunt, nisi forte faciendum non putasti, quod nihil prodesse duxisti aut nos tuis litteris maestificari noluisti. prodest aliquid, quantum ego arbitror, etiam ista cognoscere, primo quia iniustum est gaudere uelle cum gaudentibus et flere non uelle cum flentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
turpitudo. Dicunt᷑ quidẽ inhonesta:
quia ñ habent iam speciem decoris quam
m̃bra quȩ in ꝓmptu locata sunt. uł certe
qd̃ ꝓbabiliꝰ dici potest. ꝓpter legem in m̃¬
bris repugnantem legi m̃tis quȩ de pec¬
cato accidit. ñ de pͥma nr̃e institutione

Expanded text:
tur. Dicuntur quidem inhonesta, quia non habent illam speciem decoris, quam membra quae in promptu locata sunt. Vel certe quod probabilius dici potest, propter legem in membris repugnantem legi mentis, quae de peccato accidit, non de prima nostrae institutione
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ autẽ honesta sunt nr̃a ñ opꝰ habent.
s ds temꝑauit corpꝰ. ei cui deerat maio¬
rem honorem dans. ut ñ essent scissure
in corpore. Illicitis itaq & intemꝑantiȩ
legib subiectꝰ m̃broꝵ illoꝵ usus est tur¬
pis. ñ ipsa m̃bra. quȩ ñ solum in excel-¬
lenti integritate celibes & uirgines ser¬
uant. s etiã ipsi coniugati scĩ patres
ac matres. sic eis generationi tantũmͦ
consulentes utebant᷑. ut ille naturalis
motꝰ nullomͦ turpis esset. qui ñ libidi-¬
ni. s rationi seruiret. Ex sermone de¬

Expanded text:
utem honesta sunt nostra, non opus habent: sed Deus temperavit corpus, ei, cui deerat, majorem honorem dans, ut non essent scissurae in corpore . Illicitus itaque, et temperantiae legibus non subjectus membrorum illorum usus est turpis; non ipsa membra, quae non solum in excellenti integritate caelibes et virgines servant, sed ipsi conjugati sancti patres ac matres, sic eis generationi tantummodo consulentes utebantur, ut ille naturalis motus nullo modo turpis esset, qui non libidini, sed rationi serviret. Quanto
Abbreviated transcription (Latin):
dixit eo ipso loco. ita loquens. Scificat᷑
eñ uir infidelis in uxore. & scificat᷑ mu
immundi essent. nunc autẽ sc̃i sunt. Non¬
opinor qͥsqͣm tam infidelit̾ intelligit qd̃¬
libet in his u̾bis intelligat. ut ob hoc ex¬
istiet etiã maritũ ñ xp̃ianũ quia xp̃ia¬
na fuerit uxor eiꝰ. neq iam baptriari
oportere. & ad peccatoꝵ remissionẽ ꝑue
nisse. & in regnũ cęloꝵ esse intraturum.
quia scĩficatus dictus est in uxore.

Expanded text:
dicit eo ipso loco ita loquens: sanctificatur dicit eo ipso loco ita loquens: sanctificatur enim uir infinmundi essent, nunc autem sopinor, quisquam tam infideliter intelligit, quodlibet in his verbis intelligat, ut ob hoc existimet etiam maritum non christianum, quia christiana fuerit uxor ejus, neque jam baptizari oportere et ad peccatorum remissionem iam peruenisse et in regnum caelorum esse intraturum. quia sanctificatus dictus est in uxore.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Non uniꝰ modi est scĩficatio. Nam
e cathecuminos scd̃m quendã modũ suũ
psignũ xp̃i & orationẽ manꝰ impositio¬
nis puto sc̃ificari. & qd̾ accipiunt qͣmuis
bi quib alim̃. qm̃ sacram̃tũ est. Uerum &
ꝓpsos cibos. quib ad necessitatẽ sustentan¬
dȩ uitȩ huiꝰ alimͦ. scificari idem apłs dix̃
na corpuscula refecturi. Si cut gͦ ista ci-¬
boꝵ sc̃ĩficatio ñ efficit ut qd̾ in os intraue
ñ inuentrẽ uadat & in secessum emit¬
r. ꝑ corruptionẽ qua om̃ia terrena
bliuntur. unde & ad illam escam quȩ ñ
upitur nos dñs ex hortat᷑: ita sc̃ĩfica¬
lo fathecumini si ñ fuerit baptizat: ñ ei
ualet ad intͣndũ regnũ cȩloꝵ. aut ad
peccatoꝵ remissionẽ. Ae ꝑ hoc & illa sc̃ĩ-¬
ficatio cuiꝰ cũq modi sit quã in filiis fide¬
liũ esse dixit apłs: ad istam de baptismo
& de peccati origine uł remissione questi-¬
onẽ omĩno ñ ꝑtinet. Nam & comuges
infideles in conuigib fidelib scĩficari

Expanded text:
um. Non unius modi est sanctificatio: nam et catechumenos secundum quemdam modum suum per signum Christi et orationem manus impositionis puto sanctificari: et quod accipiunt, quamvis bi quibus alimur, quoniam sacramentum est. uerum et ipsos cibos, quibus ad necessitatem sustentandae uitae huius utimur, sanctificari idem apostolus ramus utique nostra corpuscula refecturi. sicut ergo ista ciborum sanctificatio non efficit, ut quod in os intrauerit non in uentrem uadat et in secessum emittatur per corruptionem, qua omnia terrena soluuntur, unde et ad aliam escam, quae non corrumpitur, nos dominus exhortatur, ita sanctificatio catechumeni, si non fuerit baptizatus, non ei ualet ad intrandum regnum caelorum aut ad peccatorum remissionem. ac per hoc et illa sanctificatio, cuiuscumque modi sit, quam in filiis fidelium esse dixit apostolus, ad istam de baptismo et de peccati origine uel remissione quaestionem omnino non pertinet. nam et coniuges infideles in coniugibus fidelibus sanctificari
Abbreviated transcription (Latin):
net coniuges infideles qmlibet scĩs iustisq
coniugib hereant ab iniquitate mundan¬
tir. quȩ a regno dĩ separatos indamnatio¬
nẽ uenire cõpellit. nec paruuli de quib¬
ubet scĩs iustisq ꝓcreati originalis pecca-
tratu absoluunt᷑. nisi in xp̃o fuerint.
baptizati. ꝓ quib tanto impensiꝰ loqui
debemꝰ. qnͣto ꝓ se ipsi minus possunt.

Expanded text:
nec conjuges infideles, quamlibet sanctis et justis nec conjuges infideles, quamlibet sanctis et justis conjugibus haereant, ab iniquitate mundantur, quae a regno Dei separatos in damnationem venire compellit; nec parvuli de quibuslibet sanctis justisque procreati, originalis peccati reatu absolvuntur, nisi in Christo fuerint baptizati; pro quibus tanto impensius loqui debemus, quanto pro se ipsi minus possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qd eccmpla iam p̾cesserant &e uiroꝵ ques
aores. & feminarũ quas mariti lucrifa¬
citnt xp̃o. & paruuloꝵ ad quos facien¬
dos xpĩanos. uoluntas xp̃iana etiã uniꝰ
asentis euicerat. aut si qd̾ magis u̾ba apłi
uidentur sonare. & quodam̃ cogere. aliqͣ
illis intelligenda est scificatio qua scĩfica¬
pant᷑ uir ut mulier infidelis in coniuge
sideli. & qua scĩ nascebant᷑ filii fidelium.
siue quia in m̃struo cruore mulieris a
concubitu continebat quicũq uir. uł fe-¬
mina id in lege didicerat. Nam hoc ie.¬
rechiel inter illa p̃cepta ponit. quȩ ñ fign¬
rate accipienda sunt. siue ꝓpt̾ aliqmͣlibet
quȩ ibi aꝑte ꝓposita ñ est ex ipsa necessitu¬
aie coniugioꝵ atq filioꝵ sc̃ĩtatis asꝑgi¬
nem: illud tam̃ sine dubitatione tenen-¬
dũ est quetũq illa scĩficatio sit ñ ualere
a xp̃ianos faciendos. atq ad dimitten¬
da peccata. nisi xp̃iana eccliastica institu¬
none sacram̃tis efficiantur fideles. Nam

Expanded text:
d exempla iam praecesserant et uirorum quos uxores et feminarum quas mariti lucrifecerant Christo et paruulorum ad quos faciendos Christianos uoluntas christiana etiam unius parentis cuicerat, aut si, quod magis uerba apostoli uidentur sonare et quodam modo cogere, aliqua illic intellegenda est sanctificatio, qua sanctificabantur uir uel mulier infidelis in coniuge fideli et qua sancti nascebantur filii fidelium, siue quia in menstruo cruore mulieris a concubitu continebat, quicumque uir uel femina id in lege didicerat — nam hoc Hiezechiel inter illa prate accipienda sunt : sive propter aliam quamlibet, quae ibi aperte posita non est, ex ipsa necessitudine conjugiorum atque filiorum sanctitatis asperginem: illud tamen sine dubitatione tenendum est, quaecumque illa sanctificatio sit, non valere ad christianos faciendos, atque ad dimittenda peccata, nisi christiana et ecclesiastica institutione Sacramentis efficiantur fideles. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
te conuncta. sine ulla culpa relinquat᷑.
si cũ uiro xp̃iano ꝓpter hoc quia xp̃ianꝰ
est ꝑmanere. noluerit. Eo autẽ modo il¬
lam rectissime dimitu. si uiro dicat. ñ
ero uxor tua. nisi mͥ de latrocinio diui¬
tias congreges. aut nisi solita lenocina
quib nrãm domũ transigebas enã xp̃ia¬
nꝰ exerceas. aut siqͥd aliud uł facinorosum
aut flagitiosum in uiro nouerat. quo de¬
lectata rapinã libidinẽ ue explebat. uel
facilem uictũ habebat. uł etiã incedebat
ornatior. Gunc em̃ ille cui hȩc uxor dĩe.
si ueraciter egit penitentiã ab oꝑib mor¬
tus qͣndo accessit ad baptismũ. habetq
in fundam̃to fidem quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑa¬
tur: ꝓcul dubio plus tenebitur amore
diuine gr̃e. qm carnis uxorie. & m̃brum
Qd̾ eum scandalizat. fortiter amputet.

Expanded text:
 ulla culpa relinquatur, si cum uiro christiano propter hoc, quia christianus est, permanere noluerit, non adtendunt eo modo illam rectissime dimitti, si uiro suo dicat: non ero uxor tua, nisi mihi uel de latrocinio diuitias congeras aut nisi solita lenocinia, quibus nostram domum transigebas, etiam Christianus exerceas, aut si quid aliud uel facinerosum uel flagitiosum in uiro nouerat, quo delectata uel libidinem explebat uel facilem uictum habebat uel etiam incedebat ornatior. tunc enim ille, cui hoc uxor dicit, si ueraciter egit paenitentiam ab operibus mortuis, quando accessit ad baptismum habetque in fundamento fidem, quae per dilectionem operatur, procul dubio plus tenebitur amore diuinae gratiae quam carnis uxoriae, et membrum, quod eum scandalizat. fortiter amputat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas: nesciens cos ꝓpħas illic cõmemora¬
tos eẽ ab apło. qui post xp̃i aduentũ fue¬
runt. Quos qui uult nosse actus apłoꝵ
legat. & illud qd̾ ait ad corinthios. ꝓpħe
autẽ duo uł tres loquantur. Si autem
ñ fuerunt ꝓpħȩ ante apłos. qui erant

Expanded text:
Prophetas, nesciens eos Prophetas illic commemoratos esse ab Apostolo, qui post Christi adventum fuerunt. Quos qui vult nosse, Actus Apostolorum legat, et illud quod ait ad Corinthios, Prophetae autem duo aut tres loquantur . Si autem non fuerunt Prophetae ante Apostolos, qui erant
Abbreviated transcription (Latin):
Ex cuiꝰ aduentu iam regnũ dĩ cepit an¬
hannẽ : lex ut reos faceret qui desidera
uatorẽ. Ceterũ ꝓpħas alios extitisse iam
in eccłia post ascensionem xp̃i qͥs nesciat:
De quib paulꝰ dicit. Et qͦsdã constituit
in eccł̃ia pͥmũ apłos. deinde ꝓpħas. t̾cio
doctores. & cȩt̾a. Non itaq de illis dictũ

Expanded text:
ex cuius aduentu iam regnum dei coepit ade ad Iohannem: lex, ut reos faceret, qui desideraruatorem. ceterum prophetas alios extitisse iam in ecclesia post ascensionem Christi quis nesciat ? de quibus Paulus dicit: et quosdam constituit in ecclesia, primum apostolos. deinde prophetas. tertio doctores et cet
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dilige. ista concupisce. ista om̃ibꝰ mo¬
dis quere. Propt̾ hȩc adquirenda & op¬
tinenda fac elemosinas. funde orationes.
exerce ieiunia. qnͣtũ sine lesione tui cor¬
poris potes. Bona uͦ illa t̾rena noli dili¬
gere qnͣtalibet tͥ abundent. sic eis utere
ut bona multa ex illis. nullũ autẽ malũ
facias ꝓpter illa. Omĩa qͥppe talia peri¬
bunt. s bona oꝑa ñ percunt. etiam quȩ
bonis ꝑeuntib funt. Preterit enim

Expanded text:
ergo dilige, ista concupisce, ista modis omnergo dilige, ista concupisce, ista modis omnibus quaere. propter haec adquirenda et obtinenda fac elemosynas, funde orationes, exerce ieiunia. quantum sine laesione tui corporis potes. bona uero illa terrena noli diligere, quanta libet tibi abundent. sic eis utere, ut bona multa ex illis nullum autem malum facias propter illa. omnia quippe talia peribunt, sed bona opera non pereunt, etiam quae de bonis pereuntibus fiunt. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
i uir fortis es uince cupiditates quib
Iiste diligitur mundus. Ora fortiter.
d̃ dic dõ qd̾ habes in psalmo. De necessi¬
tatib meis gue me. Ipse te exaudiet ut
int̾iores & inuisibiles hostes id est ipsas cu¬
piditates inuisibilit̾ & spũaliter uincas.
& sic utaris hoc mundo tanqͣm ñ utens.
ut ex honis eius bona facias ñ malꝰ fias.
quia & ipsa bona sunt: nec dantur ho¬
minib nsi ab illo qui habet om̃iũ cȩle-¬
stium & t̾restriũ potestatem. S ne pu¬
tentur mala. dantur & bonis: ne puten¬
tur magna uł summa. dantur & malis:
& malis ut crucientur. Quis enĩ nesciat.
quis ita sit stultus ut ñ uideat qd̃ salus
huiꝰ mortalis corꝑis. & m̃broꝵ corrup¬
tibiliũ uirtus. & uictoria de hominib
inimicis. & honor atq potentia tẽpora¬
lis. & cet̾a huiꝰ modi bona t̾rena. & bonis
dentur & malis. & bonis auferantur &
malis: Salus uͦ animȩ cũ immortalita¬
te corporis. uirtusq iusticiȩ. & uictoria

Expanded text:
i nir fortis es; uince cupiditates, quibus iste diligitur mundet dic Deo quod habes in Psalmo, De necessicaptiua teneatur, ipse te exaudiet, ut interiores et inuisibiles hostes, id est ipsas cupiditates inuisibiliter et spiritaliter uincas et sic utaris hoc mundo tamquam non utens, ut ex bonis eius bona facias, non malus fias, quia et ipsa bona sunt nec dantur hominibus nisi ab illo, qui habet omnium caelestium et terrestrium potestatem. sed ne putentur mala, dantur et bonis; ne putentur magna uel summa bona, dantur et malis  malis, ut crucientur. Quis enim nesciat, quis ita sit stultns, ut non uideat. quod salus huius mortalis corporis et membrorum corruptibilium uirtus et uictoria de hominibus inimicis et honor atque potentia temporalis et cetera ista bona terrena et bonis dentur et malis et bonis auferantur et malis? salus uero animae cum inmortalitate corporis uirtusque iustitiae et uictoria
Abbreviated transcription (Latin):
bit in regnum cȩloꝵ. s qui facit uo¬
luntatem patris mei qui in celis est. ipse
intrabit in regnũ cęloꝵ. Ne putemus ad
bona uideatur. s illi sunt fructꝰ. face
huic sententiȩ conueniat illud apli ubi
ait. nemo in spũ dĩ loquens dicit ana¬
thema iãu. & nemo potest dicere dñm
habentes spm̃ scm̃ possumꝰ dicere ñ intra¬
turos in regnũ celoꝵ. si ꝑseuerauerint
usq in finem: neq illos qui dicunt
dñe dñe. & tam̃ ñ intrant in regnum
celoꝵ possumꝰ dicere habere sp̃m sc̃m.

Expanded text:
egnum coelorum: sed is qui facit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coelorum: ne putemus ad bona videatur. Sed illi sunt fructus, facehuic sententiae conveniat illud Apostoli ubi ait, Nemo in Spiritu Dei loquens, dicit anathema Jesu; et nemo potest dicere, Dominum tum sanctum possumus dicere non intraturos in regnum coelorum, si perseveraverint usque in finem; neque illos qui dicunt Domine, Domine, et tamen non intrant in regnum coelorum, possumus dicere habere Spiritum sanctum.