comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nec hoc mirem᷑ in apło. si utat᷑ ei linguȩ con¬
suetudine in qͣ natꝰ ẽ & nutritꝰ: cũ uirgilio
alt̾ homerus apud nos. patriȩ suȩ sequeis
consuetudinẽ. sceleratũ frigꝰ appellet. Nemo
gͦ uos suꝑet atq deuincat. uolens humi¬
litatẽ lit̾terȩ sequiq angłoꝵ religionẽ atq
culturã: ut ñ seruiatis sꝑuali intelligentiȩ
s exemplarib futurors. quȩ nec ipse uidet
qui uos suꝑare desiderat siue uidit. utrũq
enĩbabet᷑ in greco : presertun cũ tumens
ambulet & incedat inflatꝰ. m̃tisq suꝑbiã
gestu corporis p̾ferat. Hoc enĩ significat.¬
etsat eyun. Prustra aũ inflat᷑ ꝙ tumet sen¬
su carnis suȩ: carnalit̾ cuncta intelligens.
& traditionũ iudaicarũ deliram̃ta ꝑqui¬
rens. & ñtenens caput om̃tum sẽptura

Expanded text:
ec hoc miremur in apostolo, si utatur eius linguae consuetudine, in qua natus est et nutritus, cum Uergilius, alter Homerus apud nos, patriae suae sequens consuetudinem \'sceleratum\' frigus appellet. nemo ergo uos superet atque deuincat uolens humilitatem litterae sequi et angelorum religionem atque culturam, ut non seruiatis spiritali intellegentiae, sed exemplaribus futurorum, quae nec ipse uidit, qui uos superare desiderat, siue uidet — utrumque enim habetur in Graeco —, praesertim cum tumens ambulet et incedat inflatus mentisque superbiam et gestu corporis pἐμβατεύων. Frustra autem inflatur et tumet sensu carnis suae, carnaliter cuncta intelligens, et traditionum Judaicarum deliramenta perquirens, et non tenen
Abbreviated transcription (Latin):
amandatis tius ꝙ iuditiis. ꝙ ñ obaudiui¬
mus seruis tuis ꝓpħis qͥ locuti st̃ in noĩe
tuo ad reges nr̃os & pͥncipes ac patres.
ꝙ ad omnẽ popłm t̾rȩ Tibi dñe iusticia
nob̾ aũ confusio. Illud qͦq qd̾ in tricesi
mo pͥmo psalmo dr: peccatũ meu̾ co¬
gnitũ tͥ feci. & iniquitatẽ meã ñ abscon¬
di. dixi confitebor adu̾sũ me iniusticiã
meã dño: ꝙ tu remisisti impietatẽ pec ca

Expanded text:
a mandatis tuis et iudiciis et non obaudiuia mandatis tuis et iudiciis et non obaudiuimus seruos tuos prophetas, qui locuti sunt in nomine tuo ad reges nostros et principes et patres et ad omnem populum terrae. tibi, domine, iustitia, nobis autem confusio. illud quoqmo primo psalmo dicitur: Peccatum meum cognitum tibi feci, iniquitatem meam non abscondi. Dixi: Confitebor adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impieta
Abbreviated transcription (Latin):
suiq uestigii. Ob hanc eãusã iubet᷑ nob̾
ne exꝓbremo hõi reuertenti apeccatis sius.
& ne ab hominem᷑ egyptiũ. quia & ipsi
qnͦdã in egypto fuimꝰ. & de luto ac laterib
pharaoni extruximꝰ ciuitates: & quia ca¬
ptiui ducti sumꝰ in babylone̾ lege peccati
quȩ inm̾bris nr̃is morabat᷑. Cũq uidet᷑
ertrema desꝑatio. immo aꝑta confessio om¬
nem hominẽ diaboli laqueis irretiri: con¬
uersꝰ in se apłs immo homo sub euis ꝑso¬
na apłs loquit᷑. agit grãs saluatori qd̾ redem¬
ptus sit sanguine eiꝰ. & sordes in baptis¬
mo deposuerit. & nouũ. rpi assũpserit
uestim̃tum & mortuo uet ere hoĩe natꝰ
sit homo nouus qui dicat. Miser ego ħo
uidet᷑ sub ꝑsona sua hoc apłm de aliis dic̾ẽ:
exponat qͦmͦ damel quẽ iustũ fuisse nõ¬
uimꝰ quasi de se dicat. cũ ꝓ aliis p̾cetur.
Peccauimꝰ. inique fecimꝰ. iniuste gessumꝰ.
impie egimꝰ. & recessimꝰ & declinauimꝰ

Expanded text:
suique uestigii. ob hanc causam iubetur nobis, suique uestigii. ob hanc causam iubetur nobis, ne exprobremus homini reuertenti a peccatis suis et ne abominemur Aegyptium, quia et ipsi quondam in Aegypto fuimus et de luto ac lateribus Pharaoni extruximus ciuitates et quia captiui ducti sumus in Babylonem lege peccati, quod in membris nostris morabatur. cumque uideretur extrema desperatio, immo aperta confessio omnem hominem diaboli laqueis inretiri, conuersus in se apostolus, immo homo, sub cuius persona apostolus loquitur, agit gratias saluatori, quod redemptus sit sanguine eius et sordes in baptismate deposuerit et nouum Christi adsumpserit uestimentum et mortuo uetere homine natus sit homo nouus, qui dicat: miser ego homuidetur sub persona sua hoc apostolum de aliis dicere, exponat, quomodo Danihel, quem iustum fuisse nouimus, quasi de se dicat, cum pro aliis deprecetur: peccauimus, inique fecimus, iniuste gessimus, inpie egimus et recessimus ac declinauimus
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu di. ambulantes in om̃ib man¬
datis ꝙ iustificationib dñi absq querela.
Et preceptũ ẽ apłis. E stote ꝑfecti. sic̃ ꝙ pa¬
apłis imꝑaret. nͥ sciret hominẽ posse ẽẽ
ꝑfectũ. Nisi forte hoc dicamꝰ. qd̾ recedens
ab om̃i malo. eñĩdationẽ significet. & de
errorib pueritiȩ & uitiis lasciuientis ȩta¬
tis transitũ ad correctionẽ uirtutis: iusti¬
ciã qͦq quȩ in racharia & elisabeth p̃dicat᷑
assumant ꝑfectionẽ: quã ꝙ nos confitem᷑
Tin ȩtate ẽẽ ꝑfecta. Nec hȩc dicentes adulamꝰ
uitiis. s auctoritatẽ sequim᷑ scͥpturarũ qd̾
nullꝰ homo absq peccato: s conclusit d̾s oĩa¬
sub peccato. ut om̃ib misereat᷑. absq eo so
in ore eiꝰ. Unde ꝙ ꝑsalomonẽ dr̃. qd̾ serpen¬
tis uestigia ñ inueniant᷑ in petra. Et ipse
de se dñs: ecce inqͥt uenit pͥnceps mundi
istiꝰ. & nichil in me inuenit. id ẽ sui oꝑis.

Expanded text:
in conspectu Dei ambulantes in omnibus manin conspectu Dei ambulantes in omnibus mandatis, et justificationibus Domini, absque querela ; et praeceptum est apostolis: Estote, perfecti sicapostolis imperaret, nisi sciret hominem posse esse perfectum. nisi forte hoc dicamus, quod \'recedens ab o m n i m a 10° emendationem significet et de erroribus pueritiae et uitiis lasciuientis aetatis transitum ad correctionem atque uirtutes, iustitiam quoque, quae in Zacharia et Elisabeth praedicatur, adsumant perfectionem, quam et nos confitemur in aetate esse perfecta. nec haec dicentes adulamur uitiis, sed auctoritatem sequimur scripturarum, quod nullus homo absque peccato et conclusit deus omnesin ore eius. unde et per Salomonem dicitur, quod serpentis uestigia non inueniantur in petra. et ipse de se dominus: ecce, inquit, uenit princeps mundi istius et nihil in me inuenit, id est sui operis
Abbreviated transcription (Latin):
qui uult ptꝰ peccata agere penitentiã.
& sub ꝑsona sua fragilitatẽ describit
conditionis humanȩ. quȩ duoꝵs hõinũ
int̾ioris & ext̾ioris. pugnantiũ int̾ se
bella ꝑpetit᷑. Interior homo consentit
uenundatꝰ sub peceato. Quod enĩ oꝑorne¬
scio. Et ñ qd̾ uolo hocago: s qd̾ odi. Si aũ
exterior facit qd̾ ñ uult. & oꝑat᷑ qd̾ odit:
ostendit bonũ ẽẽ mandatũ. & non se
oꝑari qd̾ ẽ malũ. s habitans in sua carne
peccatũ. hoc ẽ uitia corꝑis & desideria
uoluptatis. quȩ ꝓpt̾ posteros & sobolem
insita ẽ humanis corporib. ꝙ si fines fu¬
erit egressa. uertit᷑ in peccatũ. Se unꝰqͥsq
consideret. & accusator sui tractet incen¬
tiua uitioꝵ: qͦmͦ & in sermone ꝙ in cogi¬
tatione & in calore corporis sepe loquatꝰ ꝙ
cogitet & patiat᷑ qd̾ ñ uult. nolo dicere fi¬
ciat : ne scõs uiros uidear accusare. equib
di cultor. recedens ab om̃i oꝑe malo. Et de
dacharia & elisabeth: erant aũ iusti ambo

Expanded text:
qui post peccata vult agere poenitentiam, et sub persona sua fragilitatem describit conditionis humanae, quae duorum hominum, interioris et exterioris, pugnantium inter se bella perpetitur. Interior homo consentit venundatus sub peccato: quod enim operor nescio, et non quod volo, hoc ago, sed quod odi . Si autem exterior facit, quod non vult, et operatur quod odit, ostendit bonum esse mandatum, et non se operari quod est malum, sed habitans in sua carne peccatum, hoc est, vitia corporis et desideria voluptatis, quae propter posteros et sobolem insita est humanis corporibus, et si fines fuerit egressa, vertitur in peccatum. Si unusquisque consideret, et accusator sui, tractet incentiva vitiorum, quomodo et in sermone, et in cogitatione, et in calore corporis saepe loquatur et cogitet, et patiatur, quod non vult: nolo dicere, faciat, ne sanctos viros videar accusare, de quibus Dei cultor, recedens ab omni opere malo ; et de Zacharia et Elisabeth: Erant autem justi ambo
Abbreviated transcription (Latin):
agonithetȩ uł insidiis magistroꝵ G̃ẜabyioq
& palmã sibi debitã ꝑdit. Multaq st̃ u̾ba
quib uixta morẽ urbis & ꝓiuntię suȩ fa
miliariꝰ apłs utit᷑: e quib exempli grã
pauca ponenda st̃. Michi aũ parũ ẽ iu¬
dicari ab humano die. hoc ẽ atio artr̃po¬

Expanded text:
agonothetae uel insidiis magistrorum βραβεῖον agonothetae uel insidiis magistrorum βραβεῖον et palmam sibi debitam perdit. multaque sunt uerba, quibus iuxta morem urbis et prouinciae suae miliarius Apostolus utitur. E quibus exempli gratia pauca ponenda sunt. Mihi autem parum est judicari ab humano die , hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
scientia: nequa quã paulũ de humilita¬
te. s de conscientiȩ ueritate dixisse. etiã
nunc approbamꝰ. Profundos eñ ꝙ recon¬
ditos sensꝰ lingua ñ explicat: ꝙ cũ ipse sen¬
tiat qͥd. loquat᷑. in alienas aures puro
non potest transferre sermone. Quẽ cũ
in uernacula lingua habeat disertissimũ.
quippe ut hebreus ex hebreis. & eruditꝰ
ad pedes Gamalieł uiri in lege doctissimi:
se ipsum int̾ptari cupiens. inuoluit᷑. Si aũ
in greca lingua hoc ei accidit. quã nutͥtꝰ
in tharso ciliciȩ a parua ȩtate imbiberat:
qͥd de latinis dicendũ ẽ. qui u̾bũ de u̾bo
expͥmere conantes obseuriores ei faciunt
sententias. ꝙ ueluti herbis crescentib fru¬
gum strangulant ub̾tatẽ: Conabimur
& tricas implicati eloquii suo ordini red¬
dere atq uncturȩ: ut simplici stamine
uerboꝵs fila decurrant. puroq subtemi¬
ne apłici sermonis textura succrescat ⁊te¬
mo uos suꝑet: nemo adu̾sũ uos brauium

Expanded text:
scientia, nequaquam Paulum de humilitate, sed de conscientiae, ueritate dixisse etiam nunc adprobamus. profundos enim et reconditos sensus lingua non explicat et, cum ipse sentiat, quod loquatur, in alienas aures puro non potest transferre sermone. quem cum in uernacula lingua habeat disertissimum — quippe ut Hebraeus ex Hebraeis et eruditus ad pedes Gamalielis, uiri in lege doctissimi — se ipsum interpretari cupiens inuoluitur. sin autem in Graeca lingua hoc ei accidit, quam nutritus in Tarso Ciliciae a parua aetate inbiberat, quid de Latinis dicendum est, qui uerbum de uerbo exprimere conantes obscuriores faciunt eius sententias, ueluti herbis crescentibus frugum strangulant ubertatem? conabimur et tricas inplicati eloquii suo ordini reddere atque iuncturae, ut simplici stamine uerborum fila decurrant puroque subtegmine apostolici sermonis textura subcrescat. nemo uos superet: \'nemo aduersum uos brauium
Abbreviated transcription (Latin):
incuruatꝰ sũ nimis. Gotus hic apłi locus
ꝙ in suꝑiorib ꝙ in consequentib. immo
om̃is epła eio ad romanos. nimiis obscu¬
ritatib inuoluta ẽ: & si uoluero cuncta
disserere. nequaquã mͥ unꝰ lib̾. s magna
ꝙ multa erunt scribenda uolumina. ix¬

Expanded text:
usque ad finem . Totus hic Apostoli locus, et in superioribus, et in consequentibus, imo omnis Epistola ejus ad Romanos, nimiis obscuritatibus involuta est, et si voluero cuncta disserere, nequaquam mihi unus liber, sed magna, et multa erunt scribenda volumina.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ licet. fom̃tũ accipit desiderii. Unde ꝙ
tullio de parricidarũ suppliciis apud athe¬
nienses solonẽ scͥpsisse negat: ne ñ tã ꝓhi¬
bere quã cõmonere uideret᷑. Igit᷑ lex apud
contẽptores & legũ p̾cepta calcantes uidet᷑
ẽẽ occasio delictoꝵ: dum ꝓhibendo qd̾ ñ
uult fieri. ligat eos uinculis mandatoꝵ qui
priꝯ absq lege peccantes ñ tenebant᷑ cri¬
minib. Hȩe diximꝰ. legẽ quȩ ꝑ moysen da¬
ta ẽ intelligentes. Uerũ quia in consequen¬
tibꝰ scͥptũ ẽ. lex di & lex carnis atq mbroꝵs
quȩ pugnat adu̾sũ legẽ m̃tis nr̃ȩ. & capti¬
uos nos ducit in lege peceati. simulq qͣ¬
tuor leges cont᷑ se duieantes in uno lo¬
co scͥptas ẽẽ cognoseo: ñ absq rearbitror.
si querã qt genera legis in scͥpturis scĩs
Cẽe̾ memorent᷑. Dicit᷑ lex quȩ ꝑ moysen da¬
ta ẽ. scđm illud qd̾ scͥptũ ẽ ad galathas.

Expanded text:
non licet, fomentum accipit desiderii. unde et non licet, fomentum accipit desiderii. unde et Tullius de parricidarum suppliciis apud Athenienses Solonem scripsisse negat, ne non tam prohibere quam commonere uideretur. igitur lex apud contemptores et legum praecepta calcantes uidetur esse occasio delicto- - rum, dum prohibendo, quod non uult fieri, ligat eos uinculis mandatorum, qui prius absque lege peccantes non tenebantur criminibus. haec diximus legem, quae per Moysen data est, intellegentes. uerum, quia in consequentibus scriptum est: \'lex dei et lex carnis atque membrorum, quae pugnat aduersum legem mentis nostrae et captiuos nos ducit in lege peccati\', simulque quattuor leges contra se dimicantes in uno loco scriptas esse cognosco, non absque re arbitror, si requiram, quot genera legis in scripturis sanctis esse memorentur. dicitur lex, quae per Moysen data est, secundum illud, quod scriptum est ad Ga
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iħm xpm̃ dñm nr̃m. Quomͦ medicina
non ẽ causa mortis si ostendat uenena mor¬
tifera. licet his mali hõies abutant᷑ ad mor¬
tem. ut uł se interficiant. uł insidientur
inimicis: sic lex data ẽ ut peccatoꝵ uene¬
na. demonstret. & hoĩem male lib̾tate sua
abutentẽ. qui priꝯ ferebat᷑ imꝓuidꝰ. & per
precipitia labebat᷑ freno legis retineat.
ꝙ compositis doceat incedẽ gressibꝰ: ita ut
seruiamꝰ in nouitate sp̃c & ñ in uetustate
litt̾ȩ. idẽ uiuamꝰ sub p̃cepto. qui pͥus in
modũ brutoꝵ aĩalium dicebamꝰ. Mandu¬
cemꝰ & bibamꝰ. cras enĩ moriem᷑. Quod si
subintrante lege quȩ docet qͥd fac̾e. & ꝓhi¬
bet qd ñ fac̾e debeamꝰ. uitionr̃o ꝙ in conti¬
nentia feram᷑ contͣ scita legalia : uidet᷑ lex
causa ẽẽ peccati. quȩ du ꝓhibet concupis¬
centiã qd̾amͦ eã inflãmare cognoscit᷑. Scła¬
ris apud grecos sententia ẽ. Quicqͥd licet.
minꝰ desiderat᷑. Ergo econtrario quieqͥd

Expanded text:
 dominum nostrum. quomodo medicina non est causa mortis, si ostendat uenena mortifera, licet his mali homines abutantur ad mortem et uel se interficiant uel insidientur inimicis, sic lex data est, ut peccatorum uenena demonstret et hominem male libertate sua abutentem, qui prius ferebatur inprouidus et praecipiti uia labebatur, freno legis retineat et conpositis doceat incedere gressibus, itaut seruiamus in nouitate spiritus et non in uetustate litterae, id est uiuamus sub praecepto, qui prius in modum brutorum animalium dicebamus: manducemus et bibamus; cras enim moriemur. quodsi subintrante lege. quae docet, quid facere, et prohibet, quid non facere debeamus, uitio nostro et incontinentia feramur contra scita legalia, uidetur lex causa esse peccati, quae, dum prohibet concupiscentiam, quodam modo eam inflammare cognoscitur. saecularis apud Graecos sententia est: quicquid licet, minus desideratur. ergo e contrario, quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
terat cõmoueri. cur enĩ concessit d̾s omnẽ
eũ hab̾e uirtutẽ. & signa atq ꝓdigia per
quȩ seducant᷑ si fieripotest etiã electidi:
solutione p̾uenit questionẽ. & qd̾ opponi
poterat antequ̾ã opponat᷑ ab soluit. Faci¬
et hȩc inquit omĩa ñ sua uirtute. s con¬
cessisne di ꝓpt̾ iudeos: ut qͥ noluert ca¬
ritatẽ recipe ueritatis hoc ẽ xꝑm. quia

Expanded text:
terat commoueri: cur enim concessit deus omnem terat commoueri: cur enim concessit deus omnem eum habere uirtutem et signa atque prodigia, per quae seducantur, si fieri potest, etiam electi dei?\', solutione praeuenit quaestionem et, quod obponi poterat, antequam obponatur, absoluit. faciet, inquit, haec omnia non sua uirtute, sed concessione dei propter Iudaeos, ut qui noluerunt caritatem r
Abbreviated transcription (Latin):
tur aduentꝰ. & qd̾ ille oꝑatꝰ ẽ postea. in istoͦ
ex parte complet᷑. Tantũ ut romanoꝵ
imꝑium quod nunc uniu̾sas gentes tenet.
recedat & de medio fiat: &tunc antixꝑe¬
ueniet fons iniquitatis. quẽ dñs uñc int̾
state & suȩ maiestatis imꝑio. cuiꝰ uississe
fecisse e̾: ñ in exercitꝰ multitudine. ñ in
robore militũ. ñ in angłoꝵ auxilio. sȩd
statim ut ille aduenerit. int̾ficiet᷑ antixꝑc.
illustratione aduentꝰ sui eũ dñs destruec
atq delebit: cuis oꝑa sathanȩ sunt oꝑa.
Et sic̃ in xp̃o plenitudo diuinitatis fuit
corporalit̾: ita in antixꝑo om̃s erunt for¬
titudines. & signa atq ꝓdigia. s uniu̾sa
m̃datia. Quom᷑ enĩ signis di quȩ oꝑabat᷑
per moysen magi suis resistebant m̃datiis.
& uirga moysi deuorauit uirgas eoꝵs: ita
Seducent᷑ aũ eiꝰ m̃datio. qͥ ꝑditioni st̃ p̃pa¬
rati Et quia tacita cogitatione questio po¬

Expanded text:
tur adventus, et quod ille operaturus est postea, in isto tur adventus, et quod ille operaturus est postea, in isto ex parte completur, tantum ut Romanum imperium, quod nunc universas gentes tenet, recedat, et de medio fiat, et tunc Antiueniet, fons iniquitatis, quem dominus Iesus istate et suae maiestatis imperio, cuius iussisse fecisse est, non in exercitus multitudine, non in robore militum, non in angelorum auxilio, sed, statim ut ille aduenerit, interficietur antichrinlustratione aduentus sui eum dominus destruet atque delebit, cuius opera satanae sunt opera, et, sicut in Christo plenitudo diuinitatis fuit corporaliter, ita et in antichristo omnes erunt fortitudines et signa atque prodigia, sed uniuersa mendacia. quomodo enim signis dei, quae operabatur per Moysen, magi suis resistebant mendaciis et uirga Moysi deuorauit uirgas eorum, itaseducentur autem eius mendacio, qui perditioni sunt praeparati. et quia tacita quaestio po
Abbreviated transcription (Latin):
tant. uł in eccłia ut ueriꝰ arbitramur.
uenturꝰ ẽ: ut antixꝑm destruat. Me¬
ministis ait qd̾ hȩc ipsa quȩ nc̃ seribo
per epłam. cũ apud uos ẽẽm p̾senti ser¬
mone narrabam. & dicebã uob̾ xꝑm
Et nunc qd detineat scitis. ut reueletur
in suo tempore. Hoc eꝰ quȩ eausa sit ut
antixꝑ̾e in p̾sentiarũ non ueniat. opti¬
me nostis. Nec uult aꝑte dicere roma¬
num imꝑium destruendũ. qͦd ipsi qui
imꝑant ꝓt̾num putant. Unde sedm
apocalypsin ioħis. infronte purpuratȩ
meretricis scͥptũ ẽ nom̃ blasphemiȩ id ẽ
romȩ ȩt̾nȩ. Si enĩ aꝑte audacterq dixisset.
ente tunc ȩccłiȩ consurgere uidebatur.
Quodq sequit᷑. iam enĩ misteriũ iniquita¬
tis oꝑat᷑. tantũ ut qui tenet nc̃ teneat do¬
nec de medio fiat. & tc̾ reuelabit᷑ ille ini
quus : hunc habet sensũ. Multis malis
atq peccatis quib Nero impurissimꝰ cȩ¬
sarum mundu premit. antixꝑi parturi¬

Expanded text:
tant vel in Ecclesia ut verius arbitramur tant vel in Ecclesia ut verius arbitramur venturus est, ut Antichristum destruat. Meministis, ait, quod haec ipsa, quae nunc scribo per Epistolam, cum apud vos essem, praesenti sermone narrabam: et dicebam voet nunc quid detineat, scitis, ut reueletur in suo tempore, hoc est: quae causa sit, ut antichristus in praesentiarum non ueniat, optime nostis. nec uult aperte dicere Romanum imperium destruendum, quod ipsi, qui imperant, aeternum putant. unde secundum Apocalypsin Iohannis in fronte purpuratae meretricis scriptum est nomen blasphemiae, id est \'Romae aeternae\'. si enim aperte audacterque dixisset: entem tunc ecclesiam consurgere uidebatur. Quodque sequitur: iam enim mysterium iniquitatis operatur, tantum ut, qui tenet nunc, teneat, donquus, hunc habet sensum: Multis malis atque peccatis, quibus Nero impurissimus Caesarum mundum premit, Antichristi parturi
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ ad iudeos. Ego uem in noĩe pa¬
tris mei: ꝙ ñ credidistis mͥ. Si aliꝯ ue¬
nerit in nomine suo: illũ suscipietis.
Igit᷑ thesalonicensiũ animos uł oecasio
non intellectȩ epłȩ.uł ficta reuelatio
quȩ ꝑ somniũ decȩꝑat dormientes. uł
aliquoꝵ comiectura. ysaiȩ & danielis ȩũ¬
głioꝵ q uerba de antixp̾o prenuntian¬
tia. in illud tempꝰ int̾p̾tantiũ. mouerat
atq turbauerat: ut in maiestate sua tunc
xp̃m sꝑarent ẽẽ uenturũ. Cui errori
medetur apłs. & exponit quȩ ante ad¬
uentũ antixp̃i debeant prestolari: ut
cum illa facta uiderint. tunc sciant anti¬
xp̃m ide̾ hominẽ peccati ꝙ filiũ ꝑditio¬
nis qͥ adu̾sat᷑ & extollit᷑ suꝑ om̃e qd̾ dici¬
tur d̾s aut qd̾ colit᷑. ꝙ qui in tẽplo dise¬
cent recedant ab eis. & reuelatꝰ fuerit
quo fons om̃iũ peccatoꝵ ẽ. ꝙ filio ꝑditio¬
nis id ẽ diaboli. ipse ẽ enim uniu̾soꝵ per¬
templo di uł ierosolimis ut quida pu¬

Expanded text:
Iudaeos: ego ueni in nomine patris mei et non credidistis mihi. si alius uenerit in nomine suo, illum suscipietis. igitur Thessalonicensium animos uel occasio non intellectae epistulae uel ficta reuelatio, quae per somnium deceperat dormientes, uel aliquorum coniectura Esaiae et Danihelis euangeliorumque uerba de antichristo praenuntiantia in illud tempus interpretantium mouerat atque turbauerat, ut in maiestate sua tunc Christum sperarent esse uenturum. cui errori medetur apostolus et exponit, quae ante aduentum antichristi debeant praestolari, ut, cum illa facta uiderint, tunc sciant antichristum, id est hominem peccati et filium perditionis, qui aduersatur et extollitur super omne, quod dicitur deus aut quod colitur, et qui in templo dei secent, recedant ab eis — et reuelatus fuerit quo fons omnium peccatorum est; et filius perditionis, id est, diaboli; ipse est enim universorum perTemplo Dei, vel Jerosolymis ut quidam pu
Abbreviated transcription (Latin):
reuiuiscere. &. ille mori reusq ẽẽ peccati.
Atq ita fit ut tempo intelligentiȩ qͦ man¬
data di cognoscimꝰ. ut ꝑueniamꝰ ad uitã.
oꝑet᷑ in nob̾ mortẽ si agamo negligentio:
& occasio sapientiȩ seducat nos atq supplan¬
tet & ducat ad mortẽ. non qd̾ intelligen¬
tia peccatũ sit. lex enim intelligentiȩ sc̃ã
& iusta & bona ẽ: s ꝑ intelligentiã pecca¬
torũ atq uirtutũ mͥ peccatũ nascit᷑. qd̾
pͥusquã intelligerẽ peccatũ eẽ ñ nouerã.
Atq ita factũ ẽ. ut qd̾ mͥpro bono datũ est.
meo uitio mutet᷑ in malũ. Et ut yꝑbolice
dicã. nouoq uerbo utar ad explicandũ
sensũ meũ: peccatũ qd̾ pͥusquã haberẽ
intelligentiã absq peceato erat. ꝑ pͥua¬
dicit. nͨ concupisces. Alii putant illud ẽẽ
mandatũ qd̾ in decalogo scͥptũ ẽ: non con¬
cupisces rem ꝓximi tui. Nos aũ ꝑ coneu¬

Expanded text:
reviviscere, et ille mori, reusque esse peccati. reviviscere, et ille mori, reusque esse peccati. Atque ita fit ut tempus intelligentiae, quo Dei mandata cognoscimus, ut perveniamus ad vitam, operetur in nobis mortem: si agamus negligentius, et occasio sapientiae seducat nos, atque supplantet et ducat ad mortem: non quod intelligentiae peccatum sit lex enim intelligentiae sancta, et justa, et bona est, sed per intelligentiam peccatorum atque virtutum mihi peccatum nascipriusquam intellegerem, peccatum esse non noueram. atque ita factum est, ut, quod mihi pro bono datum est, meo uitio mutetur in malum et — ut hyperbolice dicam nouoque uerbo utar ad explicandum sensum meum — peccatum, quod, priusquam haberem intellegentiam, absque peccato erat, praeuadicit : non concupisces. alii putant illud esse mandatum, quod in decalogo scriptum est: non concupi sces rem proximi tui. nos autem per concu
Abbreviated transcription (Latin):
Lex ꝓpt̾ p̾uaricationẽ posita ẽ. donec ueni¬
ret sem̃ cui reꝓmissũ ẽ: disposita ꝑ angłos
in manu mediatoris. Et iterũ. Itaq lex
pedago gͦ nr̃ fuit in xp̃o. ut ex fide iusti¬
ficemur. Postquã aũ uenit fides: nequaꝗͣ.
ultra sub pedagogo sumꝰ. O m̃s eniꝰ filii
di estis. ꝑ fidẽ quȩ ẽ in xp̃o iħu Hystoria
qͦq quȩ p̃cepta ñ continet s qͥd factũ sit¬

Expanded text:
praevaricationes posita est, donec veniat semen cui repromissum est, disposita per angelos in manu Mediatoris. Et iterum: Itaque Lex paedagogus noster fuit in Christo, ut ex fide iustificemur. postquam autem venit fides, nequaquam ultra sub paedagogo sumus. omnes enim filii Dei est is per fidem, quae est in Christo Iesu. Historia quoque, quae praecepta non continet, s
Abbreviated transcription (Latin):
uit peceata nr̃a. & tradita ẽ in morte aĩa
illiꝰ & cum iniqͥs reputatꝰ ẽ. ut nos iꝑi¬
os & infirmos ꝙ peccatores pios & robu¬
stos ꝙ iustos faceret. Nonnulli ita int̾p̃¬
tant᷑. Sille ꝓ nob̾ impiis mortuus ẽ ꝙ
peceatorib: qntomagis nos absq ulla
dubitatione ꝓ usto ꝙ bono. xp̃o debemꝰ
oceũb̾e: Iustũ aũ & bonũ ñ putemꝰ ẽẽ
diu̾sum. nec aliquã ꝓprie signifi¬
care ꝑsonã: s absolute iustã rẽ ꝙ bonã
ꝓ qͣ difficult̾ s int̾dũ aliqͥs inueniri po¬
test. qui suum sanguinẽ fundat.
uid sibi uelit qd̾ ad Romanos scribit
apłs: occasione aũ accepta percatũ
ꝑ mandatũ oꝑatũ ẽ in me omnẽ coneupis¬
centiã. Ponamꝰ totũ testimoniũ: ꝙ sin¬
gula xp̃i auxilio disserentes. qͥd nob̾ ui¬
deat᷑ simplicit̾ indicemꝰ. ñ p̾iudicantes
tuo sensui qͥd uelis intelligere: s nrãm
sententiã breuit̾ explicantes. Quid gͦ di¬
cemꝰ: Lex peccatũ ẽ: Sbsit. s ed peccatũ

Expanded text:
cata nostra, Et tradita est in mortem anima illius, Et, cum iniquis deputatus est ; ut nos impios, et infirmos, et peccatores, pios et robustos, et justos faceret. Nonnulli ita interpretantur. Si ille pro nobis impiis mortuus est, et peccatoribus, quanto magis nos absque dubitatione pro iusto et bono Christo debemus occumbere! iustum autem et bonum non putemus esse diuersum nec aliquam proprie significare personam, sed absolute iustam rem et bonam, pro qua difficulter interdum aliquis inueniri potest, qui suum sanguinem fundat. Quid sibi uelit, quod ad Romanos scribit apostolus: accept o ne accept a peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. — Ponamus totum testimonium et singula Christi auxilio disserentes, quid nobis uideatur, simpliciter indicemus non praeiudicantes tuo sensui, quid uelis intellegere, sed nostram sententiam breuiter explicantes. oquid ergo dicimus? lex peccatum est? absit.. sed pe
Abbreviated transcription (Latin):
dium erit corã angłis dĩ suꝑ uno pecca¬
tore penitentiã agente. Terciã qͦq para¬
bolã ꝓposuit hõĩs habentis duos filios.
& diuidentis int̾ eos subam. Cumq mi¬
nor facultatib ꝑditis egere cępisset ꝙ
comedere siliquas porcoꝵ cibũ. reu̾sꝰ ad
patrẽ susceptꝰ ab eo ẽ: fr̃ qͦ inuidens se¬
nior. patris uoce corripit᷑. qd̾ lȩtari de¬
buerit & gaudẽ qͥa fr̃ eiꝰ mortuus fuerat
& reuixit. ꝑditꝰ. & inuentꝰ ẽ. N as tres
parabolas contͣ phariseos & scribas lo¬
cutꝰ ẽ. qui nolebant reciꝑe pęnitentiã pec¬
catoꝵ . &. publicanoꝵ salutẽ. Dicebat aũ in qtͣ
&. ad discipłos suos haud dubiũ qͥn pa¬
rabolam. sic̃ pͥꝰ ad seribas ꝙ phariseos.
qua parabola discipłos ad clem̃tiã hor¬

Expanded text:
m erit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos substantiam. cumque minor facultatibus perditis egere coepisset et comedere siliquas, porcorum cibum, reuersus ad patrem susceptus ab eo est. frater quoque inuidens senior patris uoce corripitur, quod laetari debuerit et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et reuixit, perditus et inuentus est. has tres parabolas contra pharisaeos et scribus locutus est, qui nolebant recipere paenitentiam peccatorum et publicanorum salutem. dicebat autem, inquit, et ad discipulos suos — haud dubium, quin \'parabolam\'—, sicut prius ad scribas et pharisaeos, qua parabola ad clementiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mandatũ. Scimꝰ enĩ quia lex sp̃ualis
est: ego aũ carnalis sum uenundatꝰ sub
peccato. qͦd enĩ oꝑor ignoro. Non enũ qd̾
uolo hoc ago: s qd̾ odi illud facio. Siaũ qd̾
nolo hoc facio. consentio legi quia bona ẽ.
Nunc aũ iam ñ ego oꝑor illud. s qd̾ habitat
in me peccatũ. Scio enĩ quia ñ habitat¬
mine. hoc ẽ in carne mea bonum. Uelle

Expanded text:
mandatum. scimus enim, quia lex spiritalis est, ego autem carnalis s u m, uenundatus sub peccato. quod enim operor, ignoro. non enim, quod uolo, hoc ago, sed, quod odi, illud facio. si autem, quod nolo, hoc facio, consentio legi, quia bona est. nunc autem iam non ego operor illud, sed, quod habitat in me, peccatum. scio enim, quia non habitatin
Abbreviated transcription (Latin):
mori uoluerit. & mori oportuno tẽpore.
de qͦ ipse dicit. tẽpore oportuno exaudiui
te . ꝙ. in die salutis auxiliatꝰ sũt̾: & rursũ
ecce nc̃ tempꝰ acceptabile ecce dies salutis.
quando om̃s peceauert̃ simul inutiles fac¬
iusto aliquẽ ꝙ bono suũ sanguinẽ fun¬
dere metu mortis cuncta terrente. nec
inueniri int̾dũ ut aliqͥs ꝓ reiusta ꝙ bo¬
na audeat mori. Karitas aũ di quã in no¬
bis habuit hino maxime comꝓbat᷑. qd̾ cũ

Expanded text:
mori uoluerit et mori oportuno tempore, de quo ipse dicit: tempore oportuno exaudiui te et in die salutis auxiliatus sum tui et rursum: ecce tempus acceptabile, ecce dies salutis. quando omnes peccauerunt, simul inutiles faciusto aliquem et bono suum sanguinem fundere metu mortis cuncta terrente; nam inueniri interdum, ut aliquis pro re iusta et bona audeat mori —, caritas autem dei, quam in nobis habuit, hinc maxime conprobatur, quod, cum
Abbreviated transcription (Latin):
est in carnalib: ꝙ in multis fidelis erit.
id ẽ in sp̃ualibꝰ. Qui aũ in paruo iniquus
ẽ ut ñ det fr̃ib ad utendu qd̾ adño pro
om̃ib e̾ creatũ : iste ꝙ in spũali pecunia
diuidenda iniquus erit. ut ñ ꝓ necessitate
s pro ꝑsonis doctrinã dñi diuidat. Si aũ
inquit carnales diuitias quȩ labuntur
ñ bene dispensetis: ueras ȩt̾nasq diuiti¬
as doctrinȩ di quis eredet uob̾: Et si in
his quȩ aliena st̃. alienũ ẽ aũ a nob̾ om̃e
poterit : Unde corripit auaritiã: ꝙ dieit
eum qͥ amat pecuniã d̾m amare ñ posse.
Igit᷑ & apłis siuelint amare dm. pecunias¬
eẽ contemnendas. Unde scribȩ ꝙ pharisei
qͥ erant auari adu̾sũ sedictã intelligen¬
tes parabolã subsannabãt eũ: carnalia
ꝙcerta. ꝙ p̾sentia sp̃ualib ꝙ futuris & qͦ¬
si inc̾tis p̃ponentes. Theophilꝰ antio che¬

Expanded text:
est in carnalibus, et multis fidelis erit, est in carnalibus, et multis fidelis erit, id est in spiritalibus. quiauteminparuoiniquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a deo pro omnibus est creatum, iste et in spiritali pecunia diuidenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam domini diuidat. \'sin autem\', inquit, \'carnales diuitias, quae labuntur, non bene dispensetis, ueras aeternasque diuitias doctrinae dei quis credet uobis ? et si in his, quae aliena sunt — alienum est autem nobis omne, credere poterit ?\' unde corripit auaritiam et dicit eum, qui amat pecuniam, deum amare non posse. igitur et apostolis, si uelint amare deum, esse pecunias contemnendas. unde scribae et pharisaei, qui erant auari, aduersum se dictam intellegentes parabolam subsannabant eum carnalia et certa et praesentia spiritalibus ac futuris et quasi incertis praeponentes. Theophilus, Anti-
Abbreviated transcription (Latin):
risei qͥ erant auari. & deridebant eũ. Totũ para¬
bole huiꝰ textũ posui. ut ñ nob̾ intelligentiã ali¬
unde queramus. et in parabolis certas
nitamꝰ in uenire ꝑsonas: s int̾pretemur
eam quasi parabolã hoc ẽ similitudinẽ.
assimilat᷑ : & quasi umbra ꝓhemiũ ueri¬
tatis ẽ. Si gͦ dispensator iniqui mãmonȩ
dñi uoce laudatꝰ qd̾ de re iniqua sibi ĩtiei¬
am p̾parauerit.ꝙ. p assꝰ dispendia dñs lau¬
dat dispensatoris prudentiã qd̾ adu̾s
dñm quidȩ fraudulent̾. s ꝓ se prudent̃
egerit: qnͣtomagis xp̃e qui nullũ dam¬
num sustinere potest & ꝓnꝰ ẽ ad clem̃tiã
laudabit discipłos suos. si in eos qui sibi
crediti st̃ misedes fuerunt: O eniq pꝰt pa¬
rabolam intulit. Et ego dico uob̾. ẜ acite
collectȩ sint. Si gͦ iniquitas bene dispen¬
sata uertit᷑ in iusticiã. quanto magis ser
pensatores suos leuabit in cȩlũ: Quã
obrẽ sequit᷑. Qui fidelis ẽ in minimo hoc

Expanded text:
t auari, et subsannabant illum. totum parabolae huius textum posui, ut non nobis intellegentiam aliunde quaeramus et in parabola certas nitamur inuenire personas, sed interpretemur eam quasi parabolam, hoc est similitudinem, adsimilatur, et quasi umbra prooemiumue ueritatis est. si ergo dispensator iniqui mamonae \' domini uoce laudatur, quod de re iniqua sibi iustitiam praepararit, et passus dispendia dominus laudat dispensatoris prudentiam, quod aduersus dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit, quanto magis Christus, qui nullum damnum sustinere potest et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos. qui sibi crediti sunt, misericordes fuerint! denique post parabolam intulit: et ego dico uobis: facite collectae sint. si ergo iniquitas bene dispensata uertitur in iustitiam, quanto magis sermpensatores suos leuabit in caelum! quam ob rem sequitur: qui fidelis est in minimo, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tib saluatori publicanis ꝙ peccatorib ut
audirent eu : murmurabant pharisei &
scribȩ dicentes. Quare iste peccatores
suscipit. ꝙ manducat cũ eis: Qui locutꝰ
est eis parabolã centũ ouiu̾ & unio ꝑdi¬
tȩ: quȩ inuenta. pastoris humeris repor¬
tata ẽ. Et cur ẽẽt ꝓposita. statiꝰ intulit.
Dico uob̾ sic erit gaudiũ in cęlo suꝑ uno pec¬
catore penitentiã agente: magis quã suꝑ
nonaginta nouẽ iꝰtis qͥ ñ habent opꝰ peni¬
tentia. Aliã qͦq parabolã decẽ dragmarũ

Expanded text:
tibus Salvatori publicanis, et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et Scribae, dicentes: Quare iste peccatores suscipit, et comedit cum eis ? Qui locutus est eis parabolam centum ovium, et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est, et, cur esset proposita, statim intulit: dico uobis: sic erit gaudium in caelo super uno peccatore paenitentiam agente magis quam super nonaginta nouem iustis, qui non habent opus paenitentiam. aliam quoque parabo!am decem dragmarum
Abbreviated transcription (Latin):
Pulchre uis inquiunt dicimꝰ. Nam & hely¬
as dixerat. Si homo di ego sum : ignis de¬
scendat de cȩlo suꝑ uos. Ergo ut apłoꝵ¬
Nisi enĩ ille iusserit. frustra dieunt apłi ut ig¬
nis descendat suꝑ eos. Et quodam aliis u̾b
consumpsit incendiũ: qntomagis ad con¬
temptũ filii di in impios & samaritas debet
flamma seuire: E regione dñs qui ñ ad
iudicandũ uenerat s ad saluandũ. ñ in
potestate s in humilitate ñ in patris gła
sed in hoĩs uilitate: increꝑat eos qd̾ ñ me¬
minerint doctrinȩ suȩ & bonitatis eugłi¬
cȩ in qua dixerat qui te ꝑcusserit in ma¬
xillam prebe ei & alterã. & diligite in imi¬
cos ues tros:¬

Expanded text:
Pulchre, Vis, inquiunt, dicimus: nam et EliPulchre, Vis, inquiunt, dicimus: nam et Elias dixerat: Si homo Dei sum, ignis descendat de coelo super vos . Ergo ut ApoNisi enim ille jusserit, frustra dicunt Apostoli, ut ignis descendat super eos, et quodammodo verbisconsumpsit incendium, quanto magis ad contemptum Filii Dei, in impios Samaritas debet flamma saevire? E regione Dominus, qui non ad judicandum venerat; sed ad salvandum, non in potestate, sed in humilitate, non in Patris gloria, sed in hominis vilitate, increpat eos, quod non meminerint doctrinae suae, et bonitatis Evangelicae, in qua dixerat: Qui te percusserit in maxillam, praebe ei et alteram : Et, Diligite inimicos vestros
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis dñi fuerit. ñ suscipi a samaritis.
quia festinabat ierłm ire. ibiq pati ꝙ san¬
guinẽ fundẽ : ne occupatꝰ susceptione sa¬
maritiea. & doctrina gentis illiꝰ. passionis
differret diem. ad quã uenerat sustinenda.
Unde dicit ꝙ alio loco. Non ueni nͥ ad oues
ꝑditas domꝰ isrł. Et apłis precipit: ciui¬
tates samaritanoꝵ ñ intrabitis: uolens
tollere occasionẽ omnẽ ꝑsecutionis iudaicȩ.
ne postea dicerent Crucifixumꝰ eũ. quia
se inimicis nr̃is & hostib iunxerat. Facies
alterã intelligentiã ñ receꝑunt eu̾ samari¬
tȩ. quia festinabat in gredi ierłm At aũ ñ
apłi in lege uersati in qua tantũ iusticiã
nouerant. oculũ ꝓ oculo. dentẽ ꝓ dente.
ulcisci nitunt᷑ iniuriã. & imitari helyam ad
cuiꝰ uocẽ duos pentecostadas militũ ignis
absumpserat dicuntq ad dñm Mis dicimꝰ
ut ignis descendat de cęlo. & consumat eos:

Expanded text:
luntatis domini fuerit non suscipi a Samaritis, luntatis domini fuerit non suscipi a Samaritis, quia festinabat ire Hierusalem ibique pati et sanguinem fundere, ne occupatus susceptione Samaritica et doctrina gentis illius passionis differret diem, ad quam uenerat sustinendam. unde dicit et in alio loco: non ueni nisi ad oues perditas domus Israhel et apostolis praecepit: ciuitates Samaritanorum non intrabitis, uolens tollere omnem occasionem persecutionis Iudaicae, ne postea dicerent: \'crucifiximus eum, quia se inimicis nostris et hostibus iunxerat'. faciesalteram intellegentiam non receperunt eum Samaritae, quia fesApostoli in Lege versati, in qua tantum justitiam noverant, oculum pro oculo, dentem pro dente, ulcisci nituntur injuriam, et imitari Eliam, ad cujus vocem duos pentecontarchos militum ignis absumpserat: dicuntque ad Dominum: Vis, dicimus, ut ignis descendat de coelo, et consumat eos ?
Abbreviated transcription (Latin):
in uicũ samariȩ ut p̾pararent ei. ñ suscȩpe¬
runt eũ : quia facies eiꝰ erat uadens ieru¬
salem. Nostili int̾ se samaritani & udei diͤ¬
cordant odio. & cũ om̃s oderint gentes.
ꝓprio cont᷑ se furore bachant᷑. eũ utriq
de legis possessione contendant: ꝙ in
tantũ se mutuo ꝑsequunt᷑. ut postquã
iudei de babylonia sunt reu̾si. edificatio¬
nem templi semꝑ sam aritani impedierint
Cumq uellent & ipsi cũ eis ȩdificare tẽplũ.
respondert iudei. Non licet nob̃ & uob
ȩdificare domũ dñi. Oeniq ꝓ sũma in¬
iuria pharisei exꝓbrant dño. Nonne dȩ¬
moniũ habes. ꝙͦ samaritanꝰ es: Et in
parabola de ierłm descendentis iericho
samaritanꝰ ponit᷑ ꝓ signo atq miraculo:
dierant a discipłis eiꝰ qui ad parandũ hospi¬
tium uenerant iudeum ẽẽ cognoscunt:
ꝙ̃ quasi iudeũ atq alienũ. & eũ qui ad im¬
mieos ꝑgeret. susciꝑe noluerunt. Quãquã
ꝙ alia nob̾ subitiatur intelligentia: qd̾ uo¬

Expanded text:
 susceperunt illum, quia facies eius erat uadens in Hierusalem. hostili inter se Samaritani atque Iudaei discordant odio et, cum omnes oderint gentes, proprio contra se furore bacchantur, dum utrique de legis possessione contendunt et in tantum se mutuo persequuntur, ut, postquam Iudaei de Babylonia sunt reuersi. aedificationem templi Samaritani inpedierint. cumque uellent et ipsi cum eis aedificare templum, responderunt Iudaei: non licet nobis et uobis aedificare domum domini. denique pro summa iniuria pharisaei exprobrant domino: nonne daemonium habes et Samaritanus es? et in parabola de Hierusalem descendentis Hiericho Samaritanus ponitur pro signo atque miraculo, stes suos, quod audierant a discipulis eius, qui ad parandum hospitium uenerant, Iudaeum esse cognoscunt et quasi Iudaeum atque alienum et eum, qui ad inimicos pergeret, suscipere noluerunt. quamquam et alia nobis subiciatur intellegentia, quod uo
Abbreviated transcription (Latin):
calicẽ de qͦ ait. calicẽ quẽ dedit mͥ pat̾
non bibam illũ. omnẽq doctrinã suã pa¬
tibulo roboraret. uirta illud qͦd scͥptũ
est. cũ exaltatꝰ fuero at̾ra. oĩa trahã ad
me: obfirmauit faciẽ suã ut iret ierłm.
Obfirmatione enĩ & fortitudine opꝰ ẽ. ad
passionẽ sponte ꝓꝑantis. Vnde & iez echie¬
li cui dixerat d̾s. fili hoĩs in medio seor¬
pionũ tu habitas. & ne timeas eos. obfir¬
maui inqͥt faciẽ tuã. ꝙ dedi faciẽ tuã ȩne¬
am. & frontẽ tuã ferreã: ut si forsitan
surrexisset cont᷑ eũ malleꝰ uniu̾sȩ t̾rȩ qua¬
si incude durissima resisteret. malleũq
contereret. de qͦ scͥptũ ẽ. Ouomͦ confractꝰ
est & contritꝰ malleꝰ uniu̾sȩ terrȩ: Et¬
misit nuntios id ẽ angłos ante faciẽ suã.
Iustũ enĩ erat. ut di filio angłi ministrarent.
Siue angłos apłos uocat: qͥa & ioħs p̾cur¬

Expanded text:
calicem, de quo ait: calicem, quem dedit mihi pater, non bibam i 11 u m ? omnemque doctrinam suam patibulo roboraret iuxta illud, quod scriptum est: cum exaltatus fuero, omnia traham ad me, obfirmauit faciem suam, ut iret Hierusalem. obfirmatione enim et fortitudine opus est ad passionem sponte properantis; unde et Ezechiheli, cui dixerat deus: fili hominis, in medio scorpionum tu habitas et ne timeas eos: obfirmaui, inquit, faciem tuam et dedi faciem tuam aeneam et frontem tuam ferream, ut, si forsitan surrexisset contra eum malleus uniuersae terrae, quasi incude durissima resisteret malleumque contereret, de quo scriptum est: quomodo confractus est et contritus malleus uniuersae terrae? etmisit nuntios, id est angelos, ante faciem suam. iustum enim erat, ut dei filio angeli ministrarent; siue angelos apostolos uocat, quia et Io
Abbreviated transcription (Latin):
deos & precipue ierłm obsidionẽ pug¬
namq significari uelint. Hyemẽ qͦq
ꝙ sabbatũ sic int̾pretant᷑ ne eo tẽpore
fugere compellant᷑ : quando duritia
frigoris in agris o in desertis locis fu¬
gientes latere ñ patit᷑. & obseruatio
sabbati aut p̾uaricatores facit si fugi¬
ant : aut hostiũ gladiis subiacere. si sab¬
bati otiũ ex p̾cepto seruauerint. Nos
aũ audientes dnm saluatorẽ. ut qui
in uidea sunt ad montana confugiant:
ipsi qͦq oculos leuamꝰ ad montes de
quibꝰ scͥptũ ẽ. leuaui oculos meos ad
montes unde ueniet auxiliũ mͥ. ꝙ in
alio loco. fundam̾ta eiꝰ in montib sc̃is.

Expanded text:
daeos et praecipue Hierusalem obsidionem pugdaeos et praecipue Hierusalem obsidionem pugnamque significari uelint. hiemem quoque et sabbatum sic interpretantur, ne eo tempore fugere conpellantur, quando duritia frigoris in agris et in desertis locis fugientes latere non patitur et obseruatio sabbati aut praeuaricatores facit, si fugiant, aut hostium gladiis subiacere, si sabbati otium et praecepta seruauerint. nos autem audientes dominum saluatorem, ut, qui in Iudaea sunt, ad montana confugiant, ipsi quoque oculos leuamus ad montes, de quibus scriptum est: leuaui oculos meos ad montes, unde ueniet auxilium mihi, et in alio lo
Abbreviated transcription (Latin):
Suid uult significare qdͦ in eocłe matheo
scͥptũ ẽ. ue pregnantib & nutrientibꝰ in
illis diebꝰ: ꝙ orate ut ñ fiat fuga ur̃a hie¬
me uł sabbato. Quod ex suꝑiorib pen
rit consuminatio. uiderintq ab homina¬
tionẽ desolationis quȩ dicta ẽ ad aniele
ꝓpħa stantẽ in loco sc̃o: tunc prȩcipitꝰ¬
his qui in iudea sunt ut fugiant ad mon¬
tes. ꝙ qui in tecto ñ descendat tollere
aliqͥd de domo sua. ꝙ qui in agro. non
reuertat᷑ auferre tunicã suã. De quib
in comm̃tariis eiuscłe matħi pleniꝰ dixi¬
mus. S tatĩq coniungit᷑. Uȩ pregnan¬
tib & nutrientib in illis dieb In quibꝰ
diebꝰ: Quando abhominationis desola¬
tio stecerit in loco sc̃o. Quod quide iuxta
litterã de aduentu antixp̃i p̾dicari nul¬
li dubiũ ẽ. quando ꝑsecutionis mag¬
nitudo compellit fugere. & graues u̾te¬
ri paruuliq lactantes fugã retardant:
licet quida titi ꝙ uespasiani adu̾sũ iu¬

Expanded text:
o scriptum est: uae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus et: orate, ne fiat fuga uestra hieme uel sabbato ? — Quod ex superioribus pendrit consummatio uiderintque a bominationem desolationis, quae dicta est a Danihele propheta, stantem in loco sancto, tunc praecipitt in montes, et, qui in tecto, ne descendant tollere aliquid de domo sua, et, qui in \'agro, ne reuertantur auferre tunicam suam. de quibus in commentariis eiusdem Matthei plenius diximus. statimque coniungitur: uae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. in quibus diebus? quando abominatio desolationis steterit in loco sancto. quod quidem iuxta litteram de aduentu antichristi praedicari nulli dubium est, quando persecutionis magnitudo conpellit fugere et graues uteri paruulique lactantes fugam retardant, licet quidam Titi et Uespasiani aduersus Iu
Abbreviated transcription (Latin):
alitꝰ. imꝑitꝰ ẽ in ratione iciȩ: paruulꝰ
quȩ necdũ potuert̃ ea quȩ generata suit
alere. cũ uiderint sermonẽ hereticũ stan¬
tem in exełia. cito scandalizant᷑ & ꝑeunt.
& in tempestate atq in ꝑsecutionib ꝑ ma¬
nere ñ possunt: p̾sertim si otiũ habuerut
quȩ xp̃c ẽ. De hac abhominatione here¬
homo iniquitatis ꝙ adu̾sariꝰ eleuet se
deat stare in templo di. &. ostende se
tanꝗ. ipse sit d̾s. Quis aduentꝰ sedm oꝑa¬
tionẽ sathanȩ. ꝙ ea q̃ concepta st̃ facit
ꝑire abortiuo: & ea quȩ nata. ad pueri¬
tiam & ad ꝑfectam ętatẽ ꝑuenire ñ posse.
Q uã obrẽ orandꝰ ẽ dñs ne in exordio fidi
& crescentis ȩtatis oriat᷑ hyemps. de qͣ
scͥptum ẽ. hyemps tnͣsiit. abiit sibi: ne
otio torpeamꝰ: s ĩminente naufragio sus¬
citemꝰ dormientẽ dñm atq dicamꝰ. Pre¬
ceptor salua nos ꝑimꝰ.
Quid sibi uelit qd̾ scͥptũ ẽ in eugłio

Expanded text:
alitur, inperitus est in ratione iustitiae; paruulus alitur, inperitus est in ratione iustitiae; paruulus quae necdum potuerunt ea, quae generata sunt, alere, cum uiderint sermonem hereticum stantem in ecclesia, cito scandalizantur et pereunt et in tempestate atque in persecutionibus permanere non possunt, praesertim si otium habuerintquae Christus est. de hac abominatione herehomo iniquitatis et aduersarius eleuet se deat stare in templo dei et ostendere se, quod ipse sit deus; cuius aduentus secundum operationem satanae et ea, quae concepta sunt, facit perire abortio et, quae nata, ad pueritiam et ad perfectam aetatem peruenire non posse. quam ob rem orandus est dominus, ne in exordio fidei et crescentis aetatis oriatur hiems, de qua scriptum est: hiems transiit, abiit sibi, ne otio torpeamus, sed inminente naufragio suscitemus dormientem dominum atque dicamus: praeceptor, salua nos, perimus. Quid sibi uelit, quod scriptum est in euangelio
Abbreviated transcription (Latin):
le litterȩ. nudisq pedib cũ moyse ascen¬
dentes in montẽ syna dicimꝰ. transiens
uidebo uisionẽ hanc magnã: ut possimꝰ
intelligere pregnantes animas. quȩ de
semine doctrinarũ & sermonis dĩ initia
fidei concȩꝑunt. ꝙ dicunt cũ ysaia. Ati
more tuo
latim formant᷑ in uteris: ꝙ tam diu ñ
reputat᷑ homicidiũ donee elem̃ta con¬
fusa suas imagines m̃braq suscipiant: ita
huc uentre retinet᷑. & eito abortio perit
cum uiderit abhominationẽ dȩsolationis
stantẽ in eccłia. ꝙ sathanan tnͣsfigurari
quib ide apłs scribit. Mulier seducta. in
transgressionẽ facta ẽ. S aluabit᷑ aũ ꝑ fili¬
orũ regenerationẽ. si ꝑmanserit infide
& caritate & sc̃itate cum pudicitia. Quȩ
si de sermone diuino aliquando gene¬
rarint: necesse ẽ quȩ generata st̃ c̾resc̾e.
& pͥmũ acciꝑe lac infantiȩ donec ꝑueni¬
ant ad solidũ cibum. & ad maturã ȩta¬
tem plenitudinis. xũi. O mis enĩ qͥ lacte

Expanded text:
scendentes montem Sina dicimus: transiens uidebo uisionem hanc magnam, ut possimus intellegere praegnantes animas, quae de semine doctrinarum et sermonis dei initia fidei conceperunt et dicunt cum Esaia: a timore tuo,latim formantur in uteris et tam diu non reputatur homicidium, donec elementa confusa suas imagines membraque suscipiant, ita huc uentre retinetur et cito abortio perit, cum uiderit abominationem desolationis stantem in ecclesia et satanan transfigurari quibus idem apostolus scribit: mulier seducta in transgressione facta est; saluabitur autem per filiorum generationem, si permanserint in fide et caritate et sanctitate cum pudicitia. quae si de sermone diuino aliquando generarint, necesse est, quae generata sunt, crescere et primum accipere lac infantiae, donec perueniant ad solidum cibum et ad maturam aetatem plenitudinis Christi.omnis enim, qui lacte
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. ꝙ scribe octoginta. Et laudauit dñs
uillicũ siue dispensatorẽ iniquitatis qd̾
prudent̾ fecerit: quia filii scłi huio pru¬
dentiores st̃ filiis lucis. in generatione
sua. Et ego dico uob̾. Bacite uob̾ amicos
feceritis recipiant uos in ęt̾na tab̾nacula.
Qui fidelis ẽ in paruo. & in multis fidelis ẽ.
Et qui in minimo iniquus ẽ : & in multis
iniquus erit. Si gͦ in iniqͦ mammona fide¬
les non fuistis. qͦd uerũ ẽ quis credet uobiᷤ : Et
sun alieno fideles ñ fiustis. qͦd ur̃m ẽ qͥs dabit

Expanded text:
tuam et scribe octoginta. et laudauit dominus tuam et scribe octoginta. et laudauit dominus uilicum siue dispensatorem iniquitatis, quod prudenter fecerit: quia filii saeculi huius prudentiores sunt-filiis lucis in generatione sua. et ego dico uobis: facite uobis amicos fecerit, recipiant uos in aeterna tabernacula. qui fidelis est in paruo, et in multis fidelis est et, qui in minimo iniquus est, et in multis iniquus erit. si ergo in iniquo mamona fideles non fuistis, quod uerum est, quis uobis credet? et si in alieno fideles