comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amicitia: Nec quisquam
dixerit. Amicitiã cũ dia¬
bolo.ẽẽ. faciendã. neq con¬
cordare cũ illo expetit :
Cui semel renuntiando
bellũ indiximꝰ. & quo uic¬
to coronabim᷑ Neq con¬
sentire illi. iam oportet.
cui si numquã consensis¬
semus: Num quam in istas
incidissemꝰ miserias: De
homine autẽ quamquam
iubem᷑ cũ om̃ib quantum
in nobis est pacẽ habere.
ubi utiq & beniuolentia
& concordia & consensio
potest intelligi: Non uideo
tamen quomodo accipiã
ab homine nos iudici ta.¬
di. ubi xp̃m iudicẽ intel¬
ligo : Ante cuius tribund
omnes oportet exhiberi.
qui ante iudicẽ pariter
ex hibebitur. Aut si prop¬
terea traditur quisq iudi¬
ci quia hominẽ lȩsit. quã¬
uis illo non tradente qui
lȩsus.ẽ. Multo cõmodius
accipit᷑ a lege ipsa reum
tradi iudici. contra quam
fecit cũ hominẽ lȩderet.
Quia & si occidendo quis
nocuerit homini . non erit
iam tempus quo concor-¬
d& cũ eo. quia iam non

Expanded text:
amicitia: neque quisquam amicitia: neque quisquam dixerit amicitiam cum diabolo esse faciendam; neque concordare cum illo expedit, cui semel renuntiando bellum indiximus, et quo victo coronabimur; neque consentire illi jam oportet, cui si nunquam consensissemus, nunquam in istas incidissemus miserias. De homine autem, quanquam jubeamur cum omnibus, quantum in nobis est, pacem habere, ubi utique et benevolentia, et concordia, et consensio potest intelligi; non video tamen quomodo accipiam ab homine nos judici tradi, ubi Christum judicem intelligo, ante cujus tribunal omnes oportet exhiberi, qui ante judicem pariter exhibebitur? Aut si propterea traditur quisque judici, quia hominem laesit, quamvis illo non tradente qui laesus est; multo commodius accipitur a lege ipsa reum tradi judici, contra quam fecit, cum hominem laederet. Quia et si occidendo quis nocuerit homini, non erit jam tempus quo concordet cum eo; quia jam non
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est: Oportet eũ regna¬
re donec ponat omnes¬
inimicos sub ꝑedibꝰ suis.
illi erunt sub pedib ita
hic accipi potest de quo
dictũ est : Non exies inde.
donec soluas nouissimũ
quadrantẽ: Semꝑ non
exiturũ. eẽ. quia semper
soluet nouissimũ quadran-¬
tem: Dum sempiternas
penas terrenoꝵs peccatoꝵ
luit: Neq itã hoc dixẽ¬
rim. ut diligentiorem
tractationem iudear ad¬
misisse de pęnis peccatoꝵ.
quomodo inscripturis
dicant᷑ ęternȩ. quãquã
quolib& modo uitandȩ
sunt potius quã sciendȩ:
Sed uideamus iam qui
sit ipse aduersarius. cui
iubemur. eẽ. beniuoli
cito. cũ sumꝰ cũ illo iN
uia: Aut enĩ diabolus .ẽ.
aut homo: aut çaro. aut
ds. aut p̃ceptũ eiꝰ Sed
diabolo non uideo: quo¬
modo iubeamur beniuoli
esse. id est concordes aut
consentientes: Namq alii
quoa grece positum est
HyNCo un: interp̾tati sun
concors. alii consentiens:
Sed neq beniuolentiam
diabolo iubemur exhibere
Ubi enĩ beniuolentia: lbi

Expanded text:
tum est, Oportet eum regnare, donec ponat inimicos sub pedibus suis, illi erunt sub pedibus: ita hic accipi potest, de quo dictum est, Non exies inde, donec solvas novissimum quadrantem, semper non exiturum esse; quia semper solvit novissimum quadrantem, dum sempiternas poenas terrenorum peccatorum luit. Neque ita hoc dixerim, ut diligentiorem tractationem videar ademisse de poenis peccatorum, quomodo in Scripturis dicantur aeternae: quanquam quolibet modo vitandae sunt potius quam sciendae. 31. Sed videamus jam quis sit ipse adversarius, cui jubemur esse benevoli cito, cum sumus cum illo in via. Aut enim diabolus est, aut homo, aut caro, aut Deus, aut praeceptum ejus. Sed diabolo non video quomodo jubeamur benevoli esse, id est concordes aut consentientes. Namque alii quod graece positum est εὑνοῶν, interpretati sunt concors, alii consentiens: sed neque benevolentiam diabolo jubemur exhibere; ubi enim benevolentia, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
uem oues indeserto : quia
illos sũmos angłoꝵ choros
reliquit in cęlo Cur autẽ
cȩlũ desertum uocat᷑. Nisi
quod desertũ dicit᷑ derelic¬
tum:Tunc autẽ cęlum
homo deseruit: Cum pec¬
cauit: In deserto autem
nonaginta nouem oues re¬
manserant : quando in terra
dñs unã quȩrebat. quia rati¬
onalis creaturȩ Numerus :
angłoꝵ uidelicet & homins̃.
quȩ aduidendũ dm̃ condi¬
ta fuerat : pereunte homi
ne erat inminutus  Et ut
ꝑfecta summa ouiũ inte¬
graretur in cȩlo : homo
ꝑditus quȩ rebatur int̾ra:
iam quod hic euangłista
dicit in deserto: Alius dicit
in montibus. ut significet in
excelsis: Quia nimirũ oues
quȩ Non perierant. in subli

Expanded text:
vem oves in deserto, quia vem oves in deserto, quia illos summos angelorum choros reliquit in coelo. Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum? Tunc autem coelum homo deseruit, cum peccavit. In deserto autem nonaginta novem oves remanserant, quando in terra Dominus unam quaerebat, quia rationabilis creaturae numerus, angelorum videlicet et hominum, quae ad videndum Deum condita fne erat imminutus, et ut perfecta summa ovium integraretur in coelo, homo perditus quaerebatur in terra. Nam quod hic evangelista dicit in deserto, alius dicit in montibus, ut significet in excelsis , quia nimirum oves quae non perierant in subli
Abbreviated transcription (Latin):
Et quo se peccatores. ẽẽ non
credunt: Cõ deterius pecca¬
tores fiunt: De quorũ pro¬
fecto riumero pharisȩi exti¬
terant. quidiiudicantes dñm
quod peccatores susciperet:
arenti corde. ipsũ fontẽ
miscdiȩ rep̃hendebant :
Sed quia ęgri erant: ltã ut
egros se esst nescirent
quatinus quod erant agno¬
scerent cęlestis eos medicus
blandis fomentis curat.
benignũ paradigma obicit:
& in eoꝵ corde uulneris
tumorẽ pręmit Ait nãq
Quis ex uobis hom̃o qui hã¬
bet centũ oues. Et si per¬
diderit unam ex illis. Non¬
ne dimittit nonaginta
Ecce mira dispensatione
pietatis : similitudinẽ ueri.¬
tas ledit. quã & inse ipse
homo recognosceret: & tam̃
hec specialiter ad ipsũ auc̃¬
torem hominum ꝑtineret:
Quia enĩ centenarius ꝑfectꝰ
est numerus. ipse centum
oues habuit : Cũ scoꝵ ange¬
lorũ substantiã & hominũ
creauit : Sed una ouis tunc
periit: quando peccando
homo pascua uitȩ reliquit:
Dimisit autẽ nonaginta nõ¬

Expanded text:
et quo se peccatores esse non credunt, eo deterius peccatores fiunt. De quorum profecto numero Pharisaei exstiterant, qui, dijudicantes Dominum quod peccatores susciperet, arenti corde ipsum fontem misericordiae reprehendebant 3. Sed quia aegri erant ita ut aegros se esse nescirent, quatenus quod erant agnoscerent, coelestis eos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit, et in eorum corde vulneris tumorem premit. Ait namque: Quis ex vobis homo qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne dimittiEcce mira dispensatione pietatis similitudinem veritas dedit, quam et in se ipse homo recognosceret et tamen haec specialiter ad ipsum auctorem hominum pertineret. Quia enim centenarius numerus est perfectus, ipse centum oves habuit, cum angelorum substantiam et hominum creavit. Sed una ovis tunc periit, quando peccando homo pascua vitae dereliquit: dimisit autem nonaginta no
Abbreviated transcription (Latin):
semiuiuo relicto Plagae:
peccata sunt quibꝰ naturȩ
humane integritatẽ uiolan-¬
do: Sem inarium quoddã
ut ita dicã augendae mor¬
tis. fessis indide̾re uisceribꝰ
Abierunt autẽ Non ab iN¬
sidiis aliquatenus cessando:
Sed carundem insidiarũ
fraudes occultando Semi¬
uiuum reliquerunt: Quia
beatitudine uitȩ immor¬
talis exuere. sed non sensu
rationis abolere ualuerur
Ex qua enĩ parte sapere &
cognoscere dm̃ potest: ui-¬
uus est homo. Ex qua uero
peccatis contabescit. & mi-¬
seria deficit: Mortuus
idem. loetiferoq est uul¬
nere fędatus Accidit aut̃

Expanded text:
semivivo relicto. Plagae peccata sunt, quibus naturae humanae integritatem violando, seminarium quoddam ut ita dicam augendae mortis, fessis indidere visceribus. Abierunt autem, non ab insidiis aliquatenus cessando, sed earumdem insidiarum fraudes occultando. Semivivum reliquerunt, quia beatitudinem vitae immortalitatis exuere, sed non sensum rationis abolere valuerunt. Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest, vivus est homo. Ex qua vero peccatis contabescit, et miseria deficit, mortuus idem, lethiferoque est vulnere foedatus. Accidit aut
Abbreviated transcription (Latin):
Sed iam ueniendũ est ad
mysteriũ. Neq enĩ abre
esse potest᷑. quod dñs hunc
rũ in relaxandis fr̃is erra-¬
tibus. constituere uoluit:
Constat enĩ ex septenario
& undenario: Nam siue sep¬
ties undecim: Siue undecies

Expanded text:
sed jam veniendum est ad mysterium. Neque enim ab re esse potest quod Dominus hunc rum in relaxandis fratrum erratibus constituere voluit. Constat enim ex septenario et undenario: nam sive septies undecim, sive undecies
Abbreviated transcription (Latin):
accȩpit. Ded quia conseruo
suo centum sibi denarios
debenti. debitũ Non dimisit:
& hoc est iussus exigi. quod
ei fuerat iam dimissum:
Ex quibus uidelic& dictis
constat. quia si hoc quod
innos delinquitur excorde
Non dimittimus: & illud
quod nobis iam ꝑ poeniten¬
tiam dimissum fuisse gau¬
debamus: Igitur dum per
indulti temporis spatium
licet: Dũ iuidex sustinet.
dũ conuersionẽ nr̃am is
qui culpas examinat expec¬
tat: Conflemus in lacrimis
duritiam mentis. formemꝰ
in ꝓximis gr̃am benignitatĩ:
Et fidenter dico. quia salu¬
tari hostia post mortem
Non indigebimus: si ante
mortem dõ hostia ipsi
fuerimus ::

Expanded text:
accepit. Sed quia conservo suo centum sibi denarios debenti debitum non dimisit, et hoc est iussus exigi, quod ei fuerat iam dimissum. Ex quibus videlicet dictis constat, quia, si hoc, quod in nos delinquitur, ex corde non dimittimus, et illud quod nobis iam per paenitentiam dimissum / fuisse gaudebamus. Igitur dum per indultum temporis spacium licet, dum iudex sustinet, dum conversionem nostram is, qui culpas examinat, expectat, conflemus in lacrimis duritiam mentis, formemus in proximis gratiam benignitatis. Et fidenter dico, quia salutari hostia post mortem non indigebimus, si ante mortem deo hostia ipsi fuerimus.
Abbreviated transcription (Latin):
NON INTRABITIS IN REGRUM
cęlorũ: id est nisi non solũ
illa minima legis p̃cepta
impleueritis: quȩ inchoani
hominẽ. sed etian ista quę
a me addunt᷑. qui non ueni
Non intrabitis in regnum
cęloꝵ: Sed dicis michiz
Si de illis mandatis minimis
cũ superius loqueret᷑. dixi
minimũ uocari in regnũ
celoꝵ. quisquis unũ eorum
soluerit. & scđm suã soluti.

Expanded text:
non intrabitis in regnum coelorum: id est, nisi non solum illa minima Legis praecepta impleveritis quae inchoant hominem, sed etiam ista quae a me adduntur, qui non veni non intrabitis in regnum coelorum. Sed dicis mihi: Si de illis mandatis minimis cum superius loqueretur, dixit minimum vocari in regno coelorum quisquis unum eorum solverit, et secundum suam soluti
Abbreviated transcription (Latin):
non posse fieri putauert̃:
Caro mea est inquit. pro
mundi uita Norunt fi
deles corpus xp̃i : si corp̾
xp̃i esse non neglegant:
fiant corpus xp̃i: Si uoluni
sit corpus xp̃i Intelligite
fr̃s mei quid dixerim:
Homo es. & sp̃m habes. &
corpus habes Sp̃m dico:
uocat᷑. Qua c̃stat qđ homo es:
Constat enĩ ex anima & cor¬
pore Habes itaq sp̃m in¬
uisibilẽ: Corpus uisibile:
Dic michi. quid. ex quo ui¬
uat sp̃c tuus Uiuit ex cor¬
pore tuo. an corpus tuũ ex

Expanded text:
non posse fieri putaverunt. Caro mea est, inquit, pro mundi vita. Norunt fideles corpus Christi si corpus Christi esse non neglegant. Fiant corpus Christi si uolunt si corpus Christi. Intelligite, fratres mei, quid dixerim. Homo es, et spiritum habes, et corpus habes. Spiritum dico ur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex
Abbreviated transcription (Latin):
recte regni filius uocatur
Qui de longinquo ad uidendũ
lazarũ oculos leuat. quia
dũ per dampnationis sue
supplicia infideles in imo

Expanded text:
recte regni filius vocatur. Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicia infideles in imo
Abbreviated transcription (Latin):
Quibus apte congruit
illud psalmistę : Edent
pauperes & saturabuntur.
& laudabunt dñm qui
requirunt eum: uiuet
cor eoꝵ in scłm seculi:
Quod est aperte dicere:
Audient humiles uerbũ
dñi & facient. & ad laude̾
non suã sed superni largi¬
toris. cuncta quȩ bene
gerunt referent : Unde
merito aduitã interioris
hominis ęt̾nã. ut pote
pane uitȩ saturati per¬
uenient: Quo contra tar¬
dis auditoribꝰ ꝑ prophetã
ex probratur Manducas¬
tis & non estis saturati
Manducant namq & non

Expanded text:
Quibus apte congruit illud Psalmistae: Edent pauperes et saturabuntur, et laudabunt Dominum qui requirent eum. Vivet cor eorum in saeculum saeculi . Quod est aperte dicere: Audient humiles verbum Dei et facient, et ad laudem non suam, sed superni largitoris, cuncta quae bene gerunt referent. Unde merito ad vitam interioris hominis aeternam, ut pote pane vitae saturati pervenient. Cui contra tardis auditoribus per prophetam exprobratur: Manducastis, et non estis saturati. Manducant namque et non
Abbreviated transcription (Latin):
sens lȩtitia. tantũ post ira
subsequens temperetur:
Hinc namq scriptũ est:
Beatus homo. Qui semper . ẽ.
pauidus. Qui uero mentis
est durę̧. Corru&e in malũ:
Sequentis enĩ ira iudicii.
tanto tunc districtior por¬
tabitur: Quanto nunc &
inter culpas minime time¬
tur: SEOUITUR Quia
uenient dies inte : & circum¬
dabunt te inimici tui uallo
Qui umquam sunt humanȩ
animȩ maiores inimici. quã
maligni sp̃e. qui hanc a
corpore excuntẽ obsident:
quã in carnis amore posi¬
tam. deceptoriis delectati¬
onibus fouent: Quã uallo
circũdant: Quia ante m̃tis
eius oculos. reductis iniqui¬
tatibꝰ quas perpegrauit.
hanc ad societatẽ suę damꝑ¬
nationis trahentes coartani:
Ut in ipsa iã extremitate
uitȩ de prȩhensa. & a quibus
hostibꝰ circũ clusa sit uideat.

Expanded text:
sens laetitia, tantum post ira sens laetitia, tantum post ira subsequens temperetur. Hinc namque scriptum est: Beatus homo qui semper est pavidus; qui vero mentis est durae, corruet in malum . Sequentis enim ira judicii tanto tunc districtior portabitur, quanto nunc et inter culpas minime timetur. 4. Sequitur: Quia venient dies in te, et circumdabunt te inimici tui vallo. Qui unquam sunt humanae animae majores inimici, quam maligni spiritus, qui hanc a corpore exeuntem obsident, quam in carnis amore positam deceptoriis delectationibus fovent? Quam vallo circumdant, quia ante mentis ejus oculos reductis iniquitatibus quas perpetravit, hanc ad societatem suae damnationis trahentes coarctant, ut in ipsa jam extremitate vitae deprehensa, et a quibus hostibus circumclusa sit videat
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ubi iusti lȩtabuntur:
& cuncta quȩ modo ei ad
pacẽ sunt. Tunc in amari¬
tudinẽ rixȩ uertentur:
Quia rixari secũ incipit.
quur damnationẽ quã pa-¬
titur Non expauit : quur
a prospiciendis malis sequen¬
tibus oculos mentis clausit
Unde ei dicitur Nunc aut̃
abscondita sunt ab oculis
tuis: Peruersa quippe ani-¬
ma rebꝰ pręsentibꝰ dedita.
In terrenis uoluptatibus
resoluta. abscondit sibi ma-¬
la sequentia : Quia pręui-¬
dere futura refugit: quae
prȩsentẽ lȩtitiã ꝑturbent
Dumq in prȩsentis uitȩ ob¬
lectatione se deserit: quid
aliud quam clausis oculis
ad ignẽ uadit: Unde scrip¬
tum. ẽ In die bonorũ: Ne
in memor sis maloꝵ: Et
unde per paulum dicitur:
Qui gaudent. tamquã non
gaudentes sint: Quia & si
qua est prȩsentis temporis.
lta est agenda lętitia. ut num¬
quam amaritudo sequentis
iudicii recedat a memoria:
Quatinus dum mens pauida.
extremȩ ultionis timore
trans figit᷑: Quantũ nunc prę¬

Expanded text:
est, ubi justi laetabuntur; et cuncta quae modo ei ad pacem sunt, tunc in amaritudinem rixae vertentur, 1647 quia rixari secum incipiet cur damnationem quam patitur non expavit, cur a prospiciendis malis sequentibus oculos mentis clausit. Unde ei dicitur: Nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. Perversa quippe anima rebus praesentibus dedita, in terrenis voluptatibus resoluta, abscondit sibi mala sequentia, quia praevidere futura refugit, quae praesentem laetitiam perturbant; dumque in praesentis vitae oblectationibus se deserit, quid aliud quam clausis oculis ad ignem vadit? Unde bene scriptum est: In die bonorum ne immemor sis malorum . Et inde per Paulum dicitur: Qui gaudent, tanquam non gaudentes sint , quia et si qua est praesentis temporis, ita est agenda laetitia, ut nunquam amaritudo sequentis judicii recedat a memoria, quatenus dum mens pavida extremae ultionis timore transfigitur, quantum nunc prae
Abbreviated transcription (Latin):
formam humilitatis qua
sublimemur assumere: ut
sicut ille consideratis & pe¬
iorum uitis. & suis uirtuti¬
bus est elatus ad ruinam:
lta nos Nen nr̃a solũ pigri¬
tia. sed & meliorũ uirtutibꝰ
inspectis. humiliemur ad
gloriã: quatinus unusquisq
nr̃m. hoc apud se supplex
ac summissus obsecret:
tuo. quia Non sum sicut
innumeri serui tui: Con¬
temptu scłi sublimes. iusti¬
tiae merito gloriosi: Casti¬
tatis laude angelici. uelut
etiam multi illoꝵ: Qui post
flagitia publica pęnitendo
tibi meruerunt. eẽ. dȩuoti
Qui etiam siquid boni tua
gr̃a largiente fecero: quo
fine hoc faciam. qua ue
a te districtione pensetur

Expanded text:
formam humilitatis qua sublimemur assumere, ut sicut ille consideratis et pejorum vitiis, et suis virtutibus, est elatus ad ruinam, ita nos non nostra solum pigritia, sed et meliorum virtutibus inspectis, humiliemur ad gloriam, quatenus unusquisque nostrum haec apud se supplex ac submissus obsecret, tuo, quia non sum, sicut innumeri servi tui contemptu saeculi sublimes, justitiae merito gloriosi, castitatis laude angelici, velut etiam multi illorum qui post flagitia publica poenitendo tibi meruerunt esse devoti; qui etiam si quid boni tua gratia largiente fecero quo fine hoc faciam, quave a te districtione pensetur
Abbreviated transcription (Latin):
Nomine debeat: Qui hanc
in munere plenius accepit:
Seraphin nanque : incendiũ
diximꝰ. & tamen amore
conditoris simul omnes ar¬
dent: Cherubim: plenitudi¬
nem scientiȩ : Et tam̃ quis
ibi aliquid nesciat. ubi ipsũ
om̃s simul fontẽ scientiae
dm̃ uident: Thyoni illa
Ted beatus esse quis potest.
nisi creator suus eius m̃ti
prȩsideat. Quȩ ergo ex
parte ab omnib habentur:
eis in priuato nomine data
sunt. qui hȩc in munere
plenius accȩperunt: Nam
& si qua illic sic alii habent.
ut haberi ab aliis Nequaquã
possint: Sicut speciali nomine
dominationes & principat
uocant᷑. cuncta ibi singuloꝵ¬
ab alio in aliis habentur
Sed ecce dũ cęlestiũ ciuiũ
secreta rimamur : Ab ex¬
positionis nr̃ȩ ordine long
digressi sumus: Suspiremus
ergo ad eos de quib loqͥmurs
Sed redeamus ad nos

Expanded text:
nomine debeat, qui hanc in munere plenius accepit. Seraphim namque incendium diximus; et tamen amore Conditoris simul omnes ardent. Cherubim vero plenitudo scientiae, et tamen quis ibi aliquid nesciat ubi ipsum omnes simul fontem scientiae Deum vident? Throni illa det vocantur; sed beatus esse quis potest, nisi Creator suus ejus menti praesideat? Quae ergo ex parte ab omnibus, eis in privato nomine data sunt qui haec in munere plenius acceperunt. Nam etsi qua illic sic alii habent, ut haberi ab aliis nequaquam possint, sicut speciali nomine dominationes et principatus vocantur, cuncta ibi sunt singuloab alio in aliis habentur. Sed ecce dum coelestium civium secreta rimamur, ab expositionis nostrae ordinae longe digressi sumus. Suspiremus ergo ad eos de quibus loquimur, sed redeamus ad nos
Abbreviated transcription (Latin):
dum egenũ & ulceratum
ante ianuam diuitis & de¬
liciis affluentis posuit:
in una eademq. rẽ. & ex
uisione pauperis non mi¬
serenti diuiti cumulum
dammationis intulit: et
rursum ex uisione diuitis
tẽptatũ cotidie pauperem
ꝓbauit: Quantas namque
hunc egenũ & uulneribus
obsessum tẽptationes cre-¬
ditis in sua cogitatione
tolerasse: cũ ipse egẽret pa¬
ne. & non haberet etiam
salutẽ. atq ante se diuitẽ
cerneret salutẽ & delicias
habere cũ uoluptate. se
dolore & frigore affici. illũ
gaudere conspiceret. bysso
& purpura uestiri. se de-¬
primi uulneribus. illum
defluere acceptis rebus.
se egere. illũ nolle largiri
Quantus putamꝰ fr̃s hem̃i
tunc in corde pauperis

Expanded text:
dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluentis posuit, in una eademque re et ex visione pauperis 1656 non miserenti diviti cumulum damnationis intulit, et rursum ex visione divitis tentatum quotidie pauperem probavit. Quantas namque hunc egenum et vulneribus obsessum tentationes creditis in sua cogitatione tolerasse, cum ipse egeret pane, et non haberet etiam salutem, atque ante se divitem cerneret salutem et delicias habere cum voluptate; se dolore et frigore affici, illum gaudere conspiceret, bysso et purpura vestiri; se deprimi vulneribus, illum diffluere acceptis rebus; se egere, illum nolle largiri? Quantus putamus, fratres mei, tunc in corde pauperis
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c ipse qui ds̃. ẽ. circũscriptꝰ
non est. Angeli itaque &
missi ante ipsum sunt. quia
quolib& missi ueniant : In¬
tra ipsum currunt. Scien¬
dum quoq est quia plerũq
ipsi beatoꝵ spirituum or¬
dines: uicinorũ sibi ordinũ
uocabula sortiuntur

Expanded text:
s ipse, qui Deus est, circumscriptus non est. Angeli itaque et missi, et ante ipsum sunt, quia quolibet missi veniant, intra ipsum currunt. 14. Sciendum quoque est quia plerumque ipsi beatorum spiritum ordines vicinorum sibi ordinum vocabula sortiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
angustabunt te undique:
undiq coangustant: quan
do non solum mala opera¬
se ꝑmulta dilatauit inscele¬
re : ad extremũ de omnibus
angustet᷑. in retributione:
Et ad terrã ꝓsternent te &
filios tuos qui inte sunt:
nitur: Cũ caro in qua pecca

Expanded text:
angustabunt te undique. animam angustant, quando ei non solum operise per multa dilatavit in scelere, ad extremum de omnibus angustetur in retributione. Et ad terram consternent te, et filios tuos qui in te sunt. nitur, cum caro, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc tẽpore ur̃a abundan¬
tia. illoꝵ in opiam supple-¬
at. ut & illoꝵ abundantia
ur̃ȩ inopiȩ sit supplem̃tũ:
pensate quod ipsa perse
ueritas dicit: Quam diu
fecistis uni de his fr̃ibus
meis minimis: michi fecis¬
tis: Ad tribuendũ gͦ pigri
Cur estis. quando hoc qͦd
idcenti interra porrigitis
sedenti in cęlo datis.⁊ Seqͥ
hȩc omp̃s ds̃ quȩ per me
in ur̃is aurbꝰ loquitur: ꝑ
se in ur̃is mentibꝰ loquat᷑.
Qui uiuit & regnat cum

Expanded text:
ra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplementum . Pensate quod ipsa per se Veritas dicit: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, mihi fecistis . Ad tribuendum pigri cur estis, quando hoc quod jacenti in terra porrigitis sedenti in coelo datis? Sed haec omnipotens Deus quae per me in vestris auribus loquitur, per se in vestris mentibus loquatur, qui vivit
Abbreviated transcription (Latin):
trabat illis Naturale est
febricitantibꝰ incipiente
sanitate lassescere : & egro¬
tationis sentire molestiam
Uerũ sanitas quȩ dñi con-¬
fert᷑ imperio: simul tota
redit. Non solũ ipsa redit.
sed & tanto robore comi-¬
tante. ut eis continuo qͥse
ad iuuerant ministrare
sufficiat. Et iuxta leges
tropologiȩ. membra quae

Expanded text:
trabat eis. Naturale est febricitantibus incipiente sanitate lassescere et aegrotationis sentire molestiam. Verum sanitas quae Domini confertur imperio, simul tota redit; nec solum ipsa redit, sed et tanto robore comitante, ut eis continuo qui se adjuverant, ministrare sufficiat; et juxta leges theologiae membra quae
Abbreviated transcription (Latin):
est ut non occidant : iustitia
eoꝵ qui intraturi sunt in
regnũ dĩ: ut non irascant᷑
sine causa Minimum est

Expanded text:
est, ut non occidant; justitia eorum qui intraturi sunt in regnum Dei est, ut non irascantur sine causa: minimum est
Abbreviated transcription (Latin):
qui hac tenus nesciebant: quod
nunc afficimur: si iuxta horta.¬
menta apłi. spe gaudentes: in
tribrlatione existimꝰ patientes.
si nr̃a errata: si miserias ꝓximi
debita lamentatione deflemꝰ
uidebit nos iterũ dñs. id est
uidendũ se nobis ostendet in
futuro: qui quondã nos uidere.
fidei suę nobis agnitionẽ lar¬
giendo dignatꝰ est Uidebit it
coronet: qui quondã uidit ut
uocaret: Videbit: & gaudebi
cor nr̃m. & gaudiũ nr̃m nend
toll& a nobis. quia hȩc est uen
& unica merces eoꝵ qui icãm
dm̃ contristantur: de ꝑpetul
eius uisione gaudere: Quan
ꝓfecto mercedẽ: ꝓmisit ĩpse
sublimit᷑ cum ait: Feati mi¬
Quã desiderabat ardenter pss.¬
pheta: cũ dicebat Sitiuit
anima mea ad dĩ uiuum
Quando ueniĩ & parclo ant
faciem dĩ: Quam se apł̃s cum
suis similibus accepturũ esse
gratulatur. qui certaminum
suoꝵ conscius: confidenter ꝓ¬
testatur dicens. Uidemꝰ nunc
per speculũ & in enigmate :
tunc autẽ facie ad faciem

Expanded text:
qui hactenus nesciebant, quod nunc afficimur, si juxta hortamenta Apostoli: spe gaudentes, in tribulatione existimus patientes , si nostra errata, si miserias proximorum debita lamentatione deflemus, videbit nos iterum Dominus, id est, videndum se nobis ostendet in futuro, qui quondam vos videre, idem fidei suae nobis agnitionem largiri dignatus est. Videbit ut coronet, qui quondam vidit ut vocaret. Videbit et gaudebit cor nostrum, et gaudium nostrum nemo tollet a nobis, quia haec est vera et unica merces eorum, qui secundum Deum contristantur de perpetua ejus visione gaudere. Quam profecto mercedem promisit ipse sublimiter cum ait: Beati muQuam desiderabat ardenter Psalmista cum dicebat: Sitivit anima mea ad te Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei . Quam se Apostolus cum suis similibus accepturum esse gratulatur, qui certaminum suorum conscius confidenter protestatur, dicens: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam ad lamenta mens
excitat. cumq ad bone ope¬
rationis gr̃am reformat .
quasi ꝑtactum stercoris.
redit ad fȩcunditatẽ ope¬
ris radix cordis Plangit
quod fecisse se meminit:
displic& sibi qualẽ fuisse
se recolit. intentionẽ con¬
tra se dirigit. Atque ad
meliora animũ accendit:
Ex fetore igitur ad fructũ
reuiuiscit arbor. quia de
consideratione peccati :¬
ad bona se opera resusci-¬
tat animus : Et sunt ple¬
riq qui incrẽpationes
audiunt : & tamen ad pęni-¬
tentiam redire contemp¬
nunt: Et infructuosi dõ:
In hoc scło uirides stant:
Sed audiamꝰ quid ficulnee
cultor ad iungat: Si qui¬
dem fecerit fructũ. sin
autẽ: In futurũ succides
eam: Quia ꝓfecto qui¬
hic Non uult ad fecundi¬
tatẽ pinguescere ꝑ incre-¬
pationẽ: Illic cadit. unde
succidetur: quãuis hic sine
fructu uiridis stare uideat᷑.
Erat autẽ docens insyna:
goga sabbatis: Et ecce mu¬
lier quȩ habebat spiritũ
infirmitatis annis decem
& octo: Paulo ante iam

Expanded text:
tentiam ad lamenta mens excitat, cumque ad bonae operationis gratiam reformat, quasi per tactum stercoris redit ad fecunditatem operis radix cordis: plangit quod fecisse se meminit, displicet sibi qualem fuisse se recolit, intentionem contra se dirigit, atque ad meliora animum aEx fetore ergo ad fructum reviviscit arbor, quia de consideratione peccati ad bona se opera resuscitat animus. Et sunt plerique qui increpationes audiunt, et tamen ad poenitentiam redire centemnunt, et, infructuosi Deo, in hoc saeculo virides stant. Sed audiamus quid ficulneae cultor adjungat: Si quidem fecerit fructum: sin autem, in futuro succides eam. Quia hic non vult ad fecunditatem pinguescere per increpationem, illic cadit unde juccidetur, quamvis hic sine fructu viridis stare videatur. Erat autem docens in synagoga eorum sabbatis. Et ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo. Paulo ante jam
Abbreviated transcription (Latin):
& ut nec uirgã ferrent :¬
& ut non nisi uirgam fer¬
rent: Cũ enĩ scđm matheu
diceret eis. nolite posside¬
re aurũ neq argentũ &
cȩtera. continuo subiecit:
Dignus . ẽ. enĩ operarius
ybo suo Unde satis osten¬
dit cur cos hȩc possidere
ac ferre noluerit : non qͦ
necessaria non sint susten¬
tationi huius uitę: sed qͥa
sie eos mit tebat: ut eis hȩc
deberi monstraret ab illis.
quib euangeliũ credentib

Expanded text:
et ut nec virgam ferrent, et ut non nisi virgam ferrent. Cum enim secundum Matthaeum diceret eis: Nolite possidere aurum neque argentum, et caetera , continuo subjecit: Dignus est enim operarius cibo suo. Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quo necessaria non sint sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab illis quibus Evangelium credentib
Abbreviated transcription (Latin):
consolans aiebat Nolite paue-
re quasi noui aliquid contin-¬
gat : sed communicantes xp̃i
passionibus gaudete. ut & in
reuelatione głȩ eius gaudeatis
quia gr̃am sp̃c discipłis. & se
missurũ esse ꝓmisit. & misit:
Et curemus. om̃i uigilantia: nẽ
cogitationibꝰ illecebrosis con
signati sumus indie redẽptio:¬
nis: Sicut enĩ scriptum est

Expanded text:
consolans aiebaconsolans aiebare quasi noui aliquid uobis contingat, sed communicantes Christi passionibus gaudete, ut et in reuelatione gloriae eius gaudeatis quia gratiam Spiritus discipulis et se missurum esse promisit, et misit; et curemus omni vigilantia ne cogitationibus illecebrosis contsignati sumus in diem redemptionis. Sic enim scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ euangłii. patrũ uestigia se
quentes exponendo transcurrimꝰ
memoriã sollicita semꝑ intenti¬
one seruemꝰ. eius suauitatẽ &
deuoto pectore scrutemur: &
casto sȩpius ore ruminemus:
Quid enĩ ꝓdest ad audiendum
dĩ uerbũ conuenire. & expleto
Auditu. ad inania mox & scłaria
colloquia uel acta conuerti.
Recolamꝰ ergo iuxta quod eadem
admon& lectio. quia dñs nr̃
expleta passione rediit ad patrĩ
a quo missus est: nec patrẽ cum
ad nos uenir&. nec nos deserens
cũ redir& Illuc eius uestigia
toto mentis nisu sec temur. &
ut illo peruenire illius regn
ianuam mereamur intrare:
perpendamus magnopere.
quibus actionũ gressibus in
terra degens incesserit Qui
enĩ dicit se in xp̃o manere
deb& sicut ille ambulauit. &
ipse ambulare Certe ipse
ꝑ agones passionũ: ad coronã
intimatur & nobis: quia per
multas tribulationes. oport&
nos intrare in regnũ dĩ Unde
& apłs letrus. obsessis feruore
tẽptationũ quibusdã fratribꝰ.

Expanded text:
i, Patrum vestigia sequentes, exponendo transcurrimusmemoriam sollicita semper intentione servemus, ejus suavitatem et devoto pectore scrutemur, et casto saepius ore ruminemus. Quid enim prodest ad audiendum Dei verbum convenire, et expleto auditu ad inania mox et saecularia colloquia vel acta converti? Recolamus ergo juxta quod eadem admonet lectio, quia Dominus noster, expleta passione, rediit ad Patrem a quo missus est, nec Patrem, cum ad nos veniret, nec nos deserens, cum rediret. Illuc ejus vestigia toto mentis nisu sectemur, et ut illo pervenire, et illius regni januam mereamur intrare, perpendamus magnopere quibus actionum gressibus in terra degens incesserit. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ipse ambulavit et ipse ambulare. Certe ipse per agones passionum ad coronam intimatur et nobis quia per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei. Unde et apostolus Petrus, obsessus fervore tentationum, quibusdam fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
D& aufer&e se a cogitationibus
quȩ sunt sine intellec tu
Unde ꝓuide psalmista. cũ huius
sp̃e accipiendi desiderio flagra¬
ret: prius cordis mundi hospi¬
dum. in quo hunc recipere
poss&: et sic demũ tanti hospi-
meis: Prius quippe cor mun-¬
dũ in se creari. ac deinde sp̃m
rectũ in suis uisceribꝰ p̃cabat᷑
innouari: quia utiq sciebat
spm rec tũ: in corde polluto
sedẽ habere non posse Retine.

Expanded text:
e a cogitationibus, quae sunt sine intellectu : unde provide Psalmista, cum hujus spiritus accendi desiderio flagraret, prius cordis mundi hospitium, in quo hunc recipere posset, et sic demum tanti hospitiisceribus meis . Prius quippe cor mundum in se creari, ac deinde spiritum rectum in suis visceribus precabatur innovari, quia utique sciebat spiritum rectum in corde polluto sedem habere non posse. Retine
Abbreviated transcription (Latin):
tratũ : Expectare uoluit
quando surgeret. ut ipsam
quoq longanimitatẽ orati¬
onis eius exploraret. Cum
subito cęlitus lux emissa:
suꝑ eũ fusa est qui in orati¬
one ꝓstratus iacebat. tantaq
se illo in loco claritas spar¬
sit: ut tota pars regionis
illius ex eadem luce candes¬
ceret: Quã abbas ut uidit:
intremuit fugit Cumque
post longum horȩ spatium
isdem frater ad monasteriũ
redisset : abbas eius ut disce¬
ret an suꝑ se effusionẽ tanti
luminis agnouisset : requi¬
rere eum studuit dicens:
Ubi fuisti. At ille latere
posse se credens: In monaste.¬
rio fuisse respondit Quo
negante: abbas conpuldus
est dicere quid uidisset:
At ille uidens se esse dep̃rę¬
hensum. hoc quoq quod ab¬
batẽ latebat aperuit ad¬
iungens: Quando super me

Expanded text:
tratum, exspectare voluit quando surgeret, ut ipsam quoque longanimitatem orationis ejus exploraret, cum subito coelitus lux emissa super eum fusa est qui in oratione prostratus jacebat; tantaque se illo in loco claritas sparsit, ut tota pars regionis illius ex eadem luce candesceret; quam abbas ut vidit, intremuit, et fugit. Cumque post longum horae spatium idem frater ad monasterium rediisset, abbas ejus, ut disceret an super se effusionem tanti luminis agnovisset, requirere eum studuit, dicens: Ubi fuisti, frater? At ille, latere posse se credens, in monasterio se fuisse respondit. Quo negante, abbas compulsus est dicere quid vidisset. At ille videns se esse deprehensum, hoc quoque quod abbatem latebat aperuit adjungens: Quando super me
Abbreviated transcription (Latin):
tra deponere poss&: fremu-¬
it sp̃u iħc: turbauit seipsũ.
lacrimas fudit: rursum
fremuit : ac magna uoce
clamauit: lazare ueni fo¬
ras: Et sic tandem qui erat

Expanded text:
tra deponere posset, fremuit spiritu Jesus, turbavit seipsum, lacrymas fudit, rursum fremuit, ac magna voce clamavit: Lazare, veni foras . Et sic tandem, qui erat
Abbreviated transcription (Latin):
margaritas ur̃as ante porcos.
quur ipse quȩdam uel hic
de gła resurrectionis uel
alibi de dispensationis. aut
etiam diuinitatis suȩ mys¬
teriis dixisse inuenitur. quȩ

Expanded text:
margaritas vestras ante porcos , quod ipse quaedam vel hic de gloria resurrectionis, vel alibi de dispensationis aut etiam divinitatis suae mysterio dixisse invenitur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
salutis effulsit: ut iure om̃s
qui audiunt dicant. quia ds̃
uisitauit plebem suam. non
tantũ modo uerbũ suũ semel
in corporando: Sed etiã nr̃o
hoc ut suscitari debeamus
semper in corde mittendo:

Expanded text:
salutis apparuit, ut jure omnes qui audiunt dicant: Quia Deus visitavit plebem suam. Non tantummodo verbum suum semel incorporando, sed etiam nostra hoc, ut suscitari debeamus, semper in corda mittendo
Abbreviated transcription (Latin):
Fides enĩ sine operibꝰ: otiosa est:
Ne excomparatione iustoꝵ quos
imitari noluerimꝰ : acrius iudi¬
cemur. sollerti animo memo¬
remus : quod de contemptoribꝰ
suȩ gr̃ȩ dñs ait: Regina austri
surg& in iudicio cũ generatione
ista & condẽnabit eam: quia
uenit a finibꝰ terrȩ audire
sapientiã salomonis. & ecce
plusquã salomon hic: Ne cũ
mundi principe dammemur:
resistamꝰ illi fortes fide. & fugi&
A nõbis: Loquamur ueritatẽm
In corde nr̃o. Nec faciamꝰ dolũ
in lingua nr̃a. ut sp̃c ueritatis
magis magisq diffundendo
caritatẽ in cordibus nr̃is: do¬
ceat nos in agnitionẽ omnis
ueritatis Huius sp̃e gr̃am in

Expanded text:
fides enim sine operibus otiosa est. Ne ex comparatione justorum, quos imitari noluerimus, acrius judicemur, solerti animo memoremus quod de contemptoribus suae gratiae Dominus ait: Regina Austri surget in judicio cum generatione ista, et condemnabit eam, quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, et ecce plus quam Salomon hic . Ne cum mundi principe damnemur, resistamus illi fortes in fide, et fugiet a nobis. Loquamur veritatem in corde nostro, nec faciamus dolum in lingua nostra, ut Spiritus veritatis magis magisque diffundendo charitatem in cordibus nostris, ducat nos ad agnitionem omnis veritatis. Hujus Sp
Abbreviated transcription (Latin):
Inde odor in fructibꝰ fraglat᷑:
nil inse uiride. ostendit:
nde foliorũ uiriditas exiuit:
uncta ergo in semine simul
latent : quȩ tamen non si¬
mul ex semine prodeunt :
Ex semine quippe : ꝓducitur
radix. ex radice: ꝓdit uirgul¬
tum. ex uirgulto : oritur
fructus. In fructu etiã : ꝓdu-¬
citur semen: Addamus ergo:
quia & semen latet in semi¬
ne: Quid igitur mirum
si ossa. neruos. carnem. ca¬
pillosq reducat ex puluere.
qui lignũ. fructus. folia. In
magna mole arboris. ex par.
um ergo dubitans animus
de resurrectionis potentia.
rationẽ quęrit : earũ rerum
ei quȩstiones inferendȩ sunt
quȩ & incessanter fiunt : &
tamen ratione comprȩhendi
nequaquã possunt. ut dum
non ualet ex uisione rei
penetrare quod conspicit:
de ꝓmissione diuinę poten¬
tiae credat quod audit: Illa

Expanded text:
unde odor in fructibus fragrat? unde odor in fructibus fragrat? nil in se viride ostendit, unde foliorum viriditas exivit? Cuncta ergo in semine simul latent, quae tamen non simul ex semine prodeunt. Ex semine quippe producitur radix, ex radice prodit virgultum, ex virgulto oritur fructus, in fructu etiam producitur semen. Addamus ergo quia et semen latet in semine. Quid igitur mirum, si ossa, nervos, carnem, capillosque reducat ex pulvere, qui lignum, fructus, folia, in magna mole arboris ex parvo Cum ergo dubitans animus de resurrectionis potentia rationem quaerit, earum rerum ei quaestiones inferendae sunt, quae et incessanter fiunt, et tamen ratione comprehendi nequaquam possunt, ut dum non valet ex visione rei penetrare quod conspicit, de promissione divinae potentiae credat quod audit. Illa
Abbreviated transcription (Latin):
in carnẽ redire posse despe-¬
ratur. & diuinȩ operationis
uirtus: comprȩhendi quasi
ex ratione quęritur: Qui
scilicet hȩc idcirco in suis
cogitationibus dicunt : quia
eis cotidiana dĩ miracula. ex
assiduitate uiluerunt: Nam
ecce in uno grano paruissimi
seminis: latet tota quȩ nasci.¬
tura est arboris moles
Constituamꝰ namq ant̾e ocu.¬
los : cuius libet arboris mirã
magnitudinẽ: Cogitemus
unde oriendo coepit: quae
ad tantã molẽ crescendo per¬
uenit: Inuenimꝰ ꝓcul dubio
eius originẽ᷑: paruissimum
semen: Consideremꝰ nunc.
ubi in illo paruo grano se
minis: latet fortitudo ligni
asperitas corticis: saporis
odoris que magnitudo. uber.¬
tas fruetuũ : uiriditas folioꝵ
ontrectatũ namq seminis
granũ: non est ualidũ Unde
ergo ꝓcessit ligni duritia:
non est asperum Unde aspe-¬
ritas corticis erupit: non est
saporũ Unde sapor infruc¬
tibus. olfactũ: nil redolet:

Expanded text:
in carnem redire posse despein carnem redire posse desperatur, et divinae operationis virtus comprehendi quasi ex ratione quaeritur. Qui scilicet haec idcirco in suis cogitationibus dicunt, quia eis quotidiana Dei miracula ex assiduitate viluerunt. Nam ecce in uno grano parvissimi seminis latet tota quae nascitura est arboris moles. Constituamus namque ante oculos cujuslibet arboris miram magnitudinem, cogitemus unde oriendo coepit quae ad tantam molem crescendo pervenit, inveniemus procul dubio ejus originem parvissimum semen. Consideremus nunc ubi in illo parvo seminis grano latet fortitudo ligni, asperitas corticis, saporis odorisque magnitudo, ubertas fructuum, viriditas foliorum. Contrectatum namque seminis granum non est validum; unde ergo processit ligni duritia? non est asperum, unde asperitas corticis erupit? non est saporum, unde sapor in fructibus? olfactum nil redolet,
Abbreviated transcription (Latin):
tur iudiciũ pulueris. qua
intentione cogitandum est.
qua formidine p̃uidendũ.
tantę iudiciũ maiestatis:
Sed quia sunt non nulli: qui
de resurrectione carnis in¬
certi sunt. & tunc rectius
docemus : si etiam cordium
uestroꝵ quęstionibꝰ occultis
occurrimus. pauca nobis de
ipsa resurrectionis fide lo-¬
quenda sunt: Multi & enim
sicut & nos aliquando fuimꝰ:
dũ carnẽ in putredinẽ. ossã¬
que in puluere redigi per
sepulchra conspiciunt : repa-¬
rari ex puluere carnem &
ossa diffidunt. Dicq apud
se. quasi ratiocinantes dicunł
Quando ex puluere homo re¬
ducit᷑: Quando agitur. ut
cinis animetur:: Suibus
breuiter respondemus. quia
longe minus est reparare
quod fuit : quã creasse quod
non fuit: Aut quid mirũ si
hominem ex puluere reficit.
qui simul omnia ex nichilo
creauit: Mirabilius namq
est cęlũ ac terrã ex nullis
ex istentibꝰ condidisse : quam
ipsũ hominẽ ex terra repara.¬
re : Sed cinis attendit᷑ &

Expanded text:
tur judicium pulveris, qua tur judicium pulveris, qua intentione cogitandum est, qua formidine providendum tantae judicium majestatis? Sed quia sunt nonnulli qui de resurrectione carnis incerti sunt, et hanc tunc rectius docemus, si etiam cordium vestrorum quaestionibus occultis occurrimus, pauca nobis de ipsa resurrectionis fide loquenda sunt. Multi etenim, sicut et nos aliquando fuimus, dum carnem in putredinem, ossaque in pulverem redigi per sepulcra conspiciunt, reparari ex pulvere carnem et ossa diffidunt, sicque apud se quasi ratiocinantes dicunt: Quando homo ex pulvere reducitur? Quando agitur ut cinis animetur? Quibus breviter respondemus, quia longe minus est Deo reparare quod fuit, quam creasse quod non fuit. Aut quid mirum si hominem ex pulvere reficit, qui simul omnia ex nihilo creavit? Mirabilius namque est coelum et terram ex nullis existentibus condidisse, quam ipsum hominem ex terra reparare. Sed cinis attenditur, et
Abbreviated transcription (Latin):
elementis : in sui obsequi
terrore cõmotis Hunc gͦ
tanti pauoris iudicem ante
oculos ponite. hunc uenturi
timẽte : ut hunc cũ uenerit.
Non timidi sed securi uideat̃¬
imendus ergo est: ne timeat᷑
terror eius nos ad usum
bonȩ operationis exerceat.
metus illius : uitã nr̃am ã
prauitate conpescat: Michi
fr̃s credite. quia tanto tunc
erimꝰ sȩcuri de eiꝰ sententia :
quanto nunc esse satagimus
suspecti de culpa Certe
si aliquis ur̃m cũ suo ad¬
uersario causam dicturus.
in meo iudicio die crastino
esse texhibendus: totam for¬
tasse noctẽ in somnẽ duce¬
ret. quid sibi dici posset:
quid obiectionibus respon¬
deret. se cũ sollicita & ȩstuan¬
ti mente uersaret. ne me in¬
ueniret asperũ uehementer
metueret : Ne apud me appa-¬
reret noxius formidaret:
Et quis ego. aut quid egoꝰ
Nimirũ non longe post :¬
futurus post hominẽ uermis.
atq post uermem puluis:
Si ergo tanta cura ꝑtimesci.¬

Expanded text:
elementis in sui obsequii elementis in sui obsequii terrore commotis. Hunc ergo tanti pavoris judicem ante oculos ponite; hunc venturum timete, ut hunc, cum venerit, non timidi, sed securi videatis. Timendus ergo est, ne timeatur. Terror ejus nos ad usum bonae operationis exerceat, metus illius vitam nostram a pravitate compescat. Mihi, fratres, credite, quia tanto tunc erimus securi de ejus praesentia, quanto nunc esse satagimus suspecti de culpa. 11. Certe si aliquis vestrum cum suo adversario causam dicturus in meo judicio die crastino esset exhibendus, totam fortasse noctem insomnem duceret, ququid objectionibus responderet, secum sollicita et aestuanti mente versaret: ne me inveniret asperum, vehementer metueret: ne apud me appareret noxius, formidaret. Et quis ego, aut quid ego? Nimirum non longe post futurus post hominem vermis, atque post vermem pulvis. Si ergo tanta cura pertimesci
Abbreviated transcription (Latin):
amur: Transeunt cuncta :¬
quȩ temporalit̾ festiua cęle¬
brant᷑. curate qui his sollẽp¬
nit̾atibus inter estis: ne ab
ȩterna sollemnitate separe¬
mini: Quid prodest inter
esse festis hominũ. si de . ee̾.
contingat festis angelorũ.
Umbra uenturȩ sollemnitatis:
est sollẽnitas prȩsens: Idcir¬
co hanc annue agimus: ut
ad illã quȩ non est annua
sed continua perducamur:
Cũ hȩc statuto tempore ge¬
ritur: ad illius desideriũ
memoria nr̃a refricatur:
requentatione ergo gaudrĩ
tẽporalis ad ȩ̨t̃na gaudia
mens incalescat & ferueat.
ut ex ueritate letitiȩ per¬
fruatur in patria: quod
de umbra gaudii meditatur
fr̃s moresq cõponite. is qui
mitis resurrexit ex morte:
quã districtus ln iudicio ue¬
niat prę uidete : Certe
in die tremendi examinis
sui: cũ angłis. cũ archangłis:
cũ thronis & dominationib.
cũ principatibꝰ ac potestatibꝰ
apparebit: cęlis ac terris
ardentibꝰ cunctis uidelicet

Expanded text:
amur. Transeunt cuncta amur. Transeunt cuncta quae temporaliter festiva celebrantur. Curate, qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate separemini. Quid prodest interesse esse festis hominum, si deesse contingat 1558 festis angelorum? Umbra venturae solemnitatis est solemnitas praesens. Idcirco hanc annue agimus, ut ad illam quae non est annua, sed continua, perducamur. Cum haec statuto tempore geritur, ad illius desiderium memoria nostra refricatur. Frequentatione ergo gaudii temporalis ad aeterna gaudia mens incalescat et ferveat, ut ex veritate laetitiae perfruatur in patria quod de umbra gaudii meditatur fratres, moresque componite. Is qui mitis resurrexit ex morte, quam districtus in judicio veniat praevidete. Certe in die tremendi examinis suis, cum angelis, cum archangelis, cum thronis, cum dominationibus, cum principatibus et potestatibus apparebit, coelis ac terris ardentibus, cunctis videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
danem. nisi baptizatorum
forma signatur. Quia
enĩ in iordane flumine
ipse: auctor redẽptionis
nr̃ȩ baptizari dignatus est:
recte iordanis nomine. eoꝵ
multitudo exprimit᷑: qui
intra sacramentũ baptisma¬
tis tenentur : Intiquus gͦ
hostis. generis humani flu¬
uium absorbuit : quia. a
mundi origine. usque ad
redẽptoris aduentum: uix
paucis electis euadentibu
in uentrẽ suȩ malitiae:
genꝰ humanu᷑ traxit:. De
quo recte dicit᷑ Absorbebi
fluuiũ & non mirabitur.
quia ꝓ magno non habet
cũ infideles rapit. sed grau
est ualde quod subditur:
Et hab& fiduciãt quod in¬
flu̾at iordanis in os eius
Quia postquã infideles
quosq a mundi origine¬
rapuit: adhuc se posse susci.¬
pere etiã fideles prȩsumit
Nam ore pestiferȩ per suasi¬
onis. eos cotidie deuorat :
in quib a confessione fidei.
apud uos sollicita mente
cogitate: Ecce paschalia
solemnia agimus : sed ita
uiuendũ nobis est: ut per¬
uenire ad ȩterna festa mere-¬

Expanded text:
danem, nisi baptizatorum danem, nisi baptizatorum forma signatur? Quia enim in Jordane flumine ipse auctor redemptionis nostrae baptizari dignatus est, recte Jordanis nomine eorum multitudo exprimitur, qui intra sacramentum baptismatis tenentur. Antiquus ergo hostis generis humani fluvium absorbuit, quia a mundi origine usque ad Redemptoris adventum, vix paucis electis evadentibus, in ventrem suae malitiae genus humanum traxit. De quo recte dicitur: Absorbebit fluvium, et non mirabitur , quia pro magno non habet cum infideles rapit. Sed grave est valde quod subditur: Et habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus , quia postquam infideles quosque a mundi originerapuit, adhuc se posse suscipere etiam fideles praesumit. Nam ore pestiferae persuasionis eos quotidie devorat, in quibus a confessione fidei rapud vos sollicita mente cogitate. Ecce Paschalia solemnia agimus; sed ita vivendum est nobis, ut pervenire ad aeterna festa mere