comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am annectens: causam doloris exponit dicens.
Suꝑ contricione filię ppłi mei. Quid enĩ ꝑ mulie¬
brẽ sexum: nͥ plebs infirma significatur: Quam
tam̃ cũ filiam nominat: fidei ꝓfessionẽ habere
demonstrat. ꝑcontricionẽ audem irreparabilis ca¬
lamitas ostenditur: sicut qd contritũ est non
reparatur amplius. Sequitur. Cũ deficeret paruu¬
lus & lactens in plateis oppidi. Determinat con¬
tricionẽ. ꝑparuulum ppłm ritoẽ. & fide. siplicẽ:
per lactentem prauos doctores: ꝑ platcas oppi¬
di. uoluptates huius scłi. accipere. debenius. Par¬
uulus i .x. lactens in platers oppidi deficiunt: qͣn¬
do carnales quiq & stulti. cũ ꝑuersis doctorib ꝑ
latã uiam uoluptatũ ad ꝑdicionẽ uadunt. Et no¬
ta qd ait deficerent. Magis eñi sunt plangendi.
qui a bono deficiunt: quã hi qui nũquã boni fu¬
erunt. Defecerunt & cetera. Pprium ẽ elector. alie¬

Expanded text:
am adnectens, causam doloris exponit, dicens: am adnectens, causam doloris exponit, dicens: Super contritione filiae populi mei. Quid enim per muliebrem sexum, nisi plebs infirma significatur? quam tamen, cum filiam nominat, fidei professionem habere demonstrat; per contritionem autem irreparabilis calamitas ostenditur, sicut quod contritum est amplius non reparatur. Sequitur Cum deficeret parvulus, et lactens in plateis oppidi. Determinat contritionem per parvulum, populum rudem, et fide simplicem. Per lactentem, pravos doctores. Per plateas oppidi, voluptates hujus saeculi accipere debemus. Parvulus ergo et lactens in plateis oppidi deficiunt, quando carnales quique, et stulti cum perversis doctoribus per latam viam voluptatum ad perditionem vadunt; et nota quod ait, deficeret. Magis enim sunt plangendi, qui a bono deficiunt, quam qui nunquam boni fuerunt. Defecerunt, etc. ALLEG.: Proprium est electorum alie
Abbreviated transcription (Latin):
menti plaga uitam subditoꝵ culpa exulcerat. ut
om̃is ratio & diligentia p̃lator succũbat: & iam
in tantis malis aluto consiliũ ñ sit. nͥ ad lacrimas
solũ confugere: & diuunã elem̃tiam implorare. Hoc
pulchix psalmista significat. Turbati sunt & mo¬
tisunt sicut ebrius: & om̃us sapientia eoꝵ. deuo¬
rata ẽ. Et clamauerunt ao dñm cũ tribularentur.
& denecessitatib eox liberauit eos. Bene gͦ oeli
p̃lacrimis deficiunt: quia sepe cũ malum uehe¬
m̃ter ingruit. diseretionis ocłm meror caliga¬
re: facit. Niscera turbantur: qr intrinse cus affectꝰ
pietatis concutitur. Iecur in terram effunditur:
quia sepe melectis ꝓ merore alieni perieuli. a¬
lacritas m̃tis obligatur: ut tanto amplius etiam
in semctipsis ad bona agenda reddantur tepioi. qͣn¬
tomagis sunt in cõpassione fraternę tribulationis
hi qui plangunt: ñ qui planguntur. Hitde & mox
ꝑ sequentia uerba de his qui planguntur sententi¬

Expanded text:
menti plaga vitam subditorum culpa exulcerat, ut menti plaga vitam subditorum culpa exulcerat, ut omnis ratio et diligentia praelatorum succumbat, et jam in tantis malis aliud consilium non sit, nisi ad lacrymas solum confugere et divinam clementiam implorare. Hoc pulchre Psalmista significat, dicens: Turbati sunt, et moti sunt sicut ebrius; et omnis sapientia eorum devorata est. Et clamaverunt ad Dominum cum tribularentur: et de necessitatibus eorum liberavit eos . Bene ergo oculi prae lacrymis deficiunt, quia saepe cum malum vehementer ingruit, discretionis oculum moeror caligare facit. Viscera turbantur, quia intrinsecus affectus pietatis concutitur. Jecur in terram offunditur, quia saepe in electis prae moerore alieni periculi alacritas mentis obligatur, ut tanto amplius etiam in semetipsis ad bona agenda reddantur tepidi, quanto magis sunt in compassione fraternae tribulationis ii qui plangunt, non qui planguntur. Unde et mox per sequentia verba de iis qui planguntur sententi
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ flendi sint. aliena suspiria indicant. Di
studiosi: & in bono operc feruentes. Ut eni ferunt
physici in iecur calor decoctionis ẽ. Sicut gͦ iecur
uel epar: suo calore erudũ cibum in stomaco deco¬
quit .&. exinde sucum nutritiuum in om̃s corpo¬
ris partes transmittit: sic nimirum hi qui alios
ꝑ feruorẽ suȩ deuotionis a corpore ad bene ope¬
randũ excitant. quasi ex sua decoctione. alimentũ
corpori.xp̃i subministrant. Quto ẽ gͦ quod pecca¬
to uastante ppłm fidelem. oculi eccłie deficiunt. et
uiscera turbantur. iecur in terrã effunditur: nͥ quod
hi qui uere caritatẽ. xp̃i habent. semꝑ alieius mise¬
rus cõpaciuntur: Sicut apłs ilicit. Quis infirmat᷑:
& ego non infirmor: Qui scandalitatur: & ego ñ
uror : Nullũ enim cercius indiciũ est. uerę carita¬
tis. quã affectus fraternę cõpassionis. Bene autem
dixit ocłos deficere p̃lacrimis: quia sepe t̃ã uehe¬

Expanded text:
quantum fiendi sint aliena suspiria indicant. Dicquantum fiendi sint aliena suspiria indicant. Dicstudiosi et in bono opere ferventes. Ut enim ferunt physici, in jecore calor decoctionis est. Sicut ergo jecut, vel hepar, suo calore crudum cibum in ipso stomacho decoquit, et exinde succum nutritivum in omnes corporis partes transmittit, sic nimirum ii qui alios per fervorem suae devotionis a torpore ad bene operandum excitant, quasi ex sua decoctione alimentum corpori Christi subministrant. Quid est ergo, quod peccato vastante populum fidelem, oculi Ecclesiae deficiunt, et viscera turbantur, jecur in terram effunditur, nisi quod ii qui vere charitatem riis compatiuntur? Sicut Apostolus dicit: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? . Nullum enim certius indicium est verae charitatis, quam affectus fraternae compassionis. Bene autem dixit oculos deficere prae lacrymis, quia saepe tam vehe
Abbreviated transcription (Latin):
generatur: Unde adhuc subiungitur. acc̾micti sũt
cilicus. Post sessionẽ enĩ & aspersionẽ eineris. ci¬
liciũ sequitur: quia post prauã delectationem et
confusionem mentis aspera peceatriei conscien¬
tię de reatu sin sceleris compunctio generatur.
Postremo autẽ in fine cumulus infelicitatis apponi¬
cur: cũ subinfertur. Abiecerunt in terra. capita sua.
uingines iuda. Post abcinctionẽ eñĩ cilicu capita
in terra abicere ẽ: post angustiam & trepidatio¬
nẽ. malę conscientiȩ. &̃ de uenia desperare: ꝓpter
quod etiã recte uirgines utda dicuntur. Ad aug¬
mentũ namq doloris postrema in cis confessio
nominatur: quia & illa nouissima post om̃s a¬
lias uirtutes amissas. a desperatis excluditur. De
malis ꝑditor. cõpassionẽ bonoꝵ adiungit. Prius
enum mali planguntur a bonis. quã asemetipsis.
s dũ male sani in sua adhuc ꝑditione. ꝑdurant.

Expanded text:
generatur? Unde adhuc subjungitur: Accincti sunt generatur? Unde adhuc subjungitur: Accincti sunt ciliciis. Post sessionem enim et aspersionem cineris cilicium sequitur, quia pravam delectationem et confusionem mentis aspera peccatrici conscientiae de reatu sui sceleris compunctio generatur. Postremo autem in fine cumulus infelicitatis apponitur, cum subinfertur: Abjecerunt in terram capita sua virgines Juda. Post accinction trepidationem malae conscientiae etiam de venia desperare. Propter quod etiam recte virgines Juda dicuntur. Ad augmentum namque doloris postrema in eis confessio nominatur, quia et illa novissima post omnes alias virtutes amissas a desperatis excluditur. Defmalis perditorum, compassionem bonorum adjungit; prius enim mali planguntur a bonis quam a semetipsis; et dum male sani in sui adhuc perditione exsultant,
Abbreviated transcription (Latin):
quenter adiungitur. Io ñ resurgunt impii in ui¬
dicio: neq peccatores in consilio iustoꝵ. Si gͦ hi
qui ad consilium iustoꝵ conuertuntur surgunt.
inerito sedere perhibentur. qui in consilium u¬
pioꝵ. dilapsi sunt: quia & illa sursum. & ista de¬
orsum tendunt: illa celũ.&. ista terrã appetunt. Se¬
nes gͦ filiȩ syon. in terra sedent: quando affectus
animȩ eternȩ promissionis oblite. terrenis & tran¬
sitoriis delectationib inherent. De quib recte
dicitur. conticuerunt. Internum eñi desiderium
quasi quidã clamor. ẽ in aurib dĩ. It ido praua
mens quantomagis foris transitoria appetit: tan¬
to amplius intus a desiderio ęternoꝵ conticescit.
Sequitur. Consperserũt cinere capita sua. uirgi¬
nes iherłm. Puirgines iherłm. mundas animȩ
cogitationes intelligere debemus. Quid ẽ gͦ qd̾
postquã senes in terra sedent. uirgines cinere
capita sua spargere dicuntur: nͥ quod cũ de fectus
animę deprauati sunt. statim caligo cogitationũ

Expanded text:
quenter adjungitur: Ideo non resurgunt impii in judicio, neque peccatores in consilio justorum. Si ergo ii qui ad consilium justorum convertuntur surgunt, merito sedere perhibentur qui in consilio impiorum dilapsi sunt, quia et illa sursum, et ista deorsum tendunt, illa coelum, et ista terram appetunt. Senes ergo filiae Sion in terra sedent, quando affectus animae aeternae promissionis oblitae terrenis et transitoriis delectationibus inhaerent. De quibus recte dicitur, conticuerunt. Internum enim desiderium quasi clamor quidam est in auribus Dei. Et ideo prava mens quanto magis foris transitoria appetit, tanto amplius intus a desiderio aeternorum conticescit. Sequitur: Consperserunt cinere capita sua virgines Jerusalem. Per virgines Jerusalem mundas animae cogitationes intelligere debemus. Quid est ergo quod postquam senes in terra sedent, virgines cinere capita sua spargere dicuntur, nisi quod quando affectus animae depravati sunt, statim caligo cogitationum
Abbreviated transcription (Latin):
iugiter in conspectu dñi offerentem: & qͥd ꝑ pru¬
dentiam nͥ ꝓpħam accipimus: Quia gͦ sacerdos
& ꝓpħa in sc̃uario dñi occtoitur: mulieres par¬
uulos suos comedunt: quia miquã mens homi¬
nis se deuirtute sua extolleret. iͥ pri¬
us ꝑ negligentiam. & preteritor. maloꝵ. memo¬
riam & futuroꝵ cautela in ea tepinsset. Iacuerũt
ni terra furoris puer & senes: uirgines meȩ. & iu¬

Expanded text:
jugiter in conspectu Domini offerentem; et quid prujugiter in conspectu Domini offerentem; et quid prudentiam, nisi prophetam accipimus? Quia ergo sacerdos in sanctuario Domini occiditur, mulieres parvulos suos comedunt: quia nunquam mens hominis de se virtute sua extolleret, nisi prius per negligentiam, et praeteritotorum malorum memoria, et futurorum cautela in ea tepuisset. Jacuerunt in terra furoris puer, et senes senex: vir
Abbreviated transcription (Latin):
les ammȩ. De uirtutis oꝑe se ꝑ manẽ głam
pascunt. Fructum comedunt: quia utoe urtus
ipsa consumitur. ude mens illicita refectione
delectatur. Fructum inquit suum. Qualem frue¬
tum. Paruulos ad mensuram palmę. Paruulos
accipere possumus. uirtutes teueras: & nee dum
ad robur inrile ꝓmotas. ꝑ palmam uͦ bom ope¬
ris untium. Paruuli uͦ ad mensuram palię sũt
uirtutes tenere : & ad initium bonę operationis.
nouiter ꝓductȩ. Quid ẽ gͦ quod mulieres paruu¬
los ad mensuram palmę comedere dicuntur: nͥ qr
mentes carnales etiam de inicio boni operis glo¬
riantur. Sequitur. Si occiditur in sc̃uario dñi sa¬
cerdos. & ꝓpħa: Meus iusti quȩ sẽuariũ dĩ est.
duo in se habere debet: prudentiam. & deuocio
ciendo caueat: deuocionẽ ꝑ quã mala preterita.
supplicando abstergat. Quid gͦ deuocionẽ nͥ qͣn¬
dam animȩ sacerdotem. expiationis sacrificiũ

Expanded text:
les animae de virtutis opere se per inanem gloriam les animae de virtutis opere se per inanem gloriam pascunt. Fructum comedunt, quia inde virtus ipsa consumitur, unde mens illicita refectione delectatur. Fructum, inquit, suum. Qualem fructum? Parvulos ad mensuram palmae. Per parvulos, accipere possumus virtutes teneras, et nondum ad robur virile promotas: per palmam vero, boni operis initium. Parvuli ergo ad mensuram palmae sunt virtutes tenerae, et ad initium bonae operationis noviter productae. Quid est ergo quod mulieres parvulos ad mensuram palmae comedere dicuntur nisi quod mentes carnales etiam de initio boni operis gloriantur? Sequitur: Si occiditur in sanctuario Domini sacerdos, et propheta? Mens justi, quae sanctuarium Dei est, duo in se habere debet: prudentiam scilicet etciendo calcet; devotionem, per quam mala praeterita supplicando abstergat. Quid ergo devotionem, nisi quemdam animae sacerdotem expiationis sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħȩ sunt: & ꝑ nunisteriũ sacerdotes. ꝑscũariũ.
autẽ cultus diuinus exprimitur. Ae si dicere¬
tin: Si prelati spiritalia udigne amministran¬
do pereunt: quare gͦ scelera c̃or. subiectos ui¬
nocentes mnuoluunt: Uide dñe & considera:
quẽ uindennaueris ita. Congrua similitudine
amma a dõ uindeniari dr: quando donis uirtu¬
tũ malis mĩtis sins exigentib. iusto di iudicio
spoliatur. S ẽ quedã undemiatio ceteris per¬
intiosior. Omus namq periculosum ẽ. uii tutẽ
ꝑdere: quã de uirtute suꝑbire. Qui enim urtu¬
tem ꝑdit. saltem de trimentum suum agnoscit:
qui autẽ de uirtute suꝑbit. dampnũ tolerat et
ignorat. ꝓpħa ꝓpterea plangens ammam. non
solum peccatricem. s & de uirtute falsa mani
ita: exclamando subiungit. & dicit. Ergo ne co¬
medent. mulieres fructum suum: Mulieres
namq fructũ suum comedunt: quando carna¬

Expanded text:
e sunt, et per ministerium sacerdotes. Per sanctuarium e sunt, et per ministerium sacerdotes. Per sanctuarium autem cultus divinus exprimitur: ac si diceretur: Si praelati spiritualia indigne administrando pereunt: quare ergo scelera eorum subjectos innocentes involvunt? Vide, Domine, et considera quem vindemiaveris ita. MORAL. Congrua similitudine anima a Deo vindemiari dicitur, quando donis virtutum malis meritis suis exigentibus justo Dei judicio spoliatur. Sed est quaedam vindemiatio caeteris perniciosior. Minus namque periculosum est virtutem perdere, quam de virtute superbire. Qui enim virtutem perdit, saltem detrimentum suum agnoscit: qui autem de virtute superbit, damnum tolerat, ignorat. Propheta plangens animam, non solum peccatricem, sed et de virtute falsa inaniita? exclamando subjungit, et dicit: Ergone comedent mulieres fructum suum? Mulieres namque fructum suum comedunt, quando carna
Abbreviated transcription (Latin):
sit autẽ fructus iste declaratur cũ dicitur: paruu¬
los o mensurã palmȩ. Paruulos hic ñ etate. sed
fide intelligere debemus. ꝑ palmã uͦ. untium bo¬
in operis. ñ in conuenienter accipimus. Quid
ẽ iͦs quod fructus mulierum paruuli dñt: nͥ quia
fides credentiũ doctorib ad primum reputatur:
Quos in delicet paruulos carnales prelati come¬
dunt: quia nimirũ dũ terrenis inhiant. uifir¬
mos fide & incipientes. ꝑ exemplũ mali operis
ad interitũ ꝑtrahunt. quos prius ꝑ uerbum
p̃dicatiomis infide genuer̃t. Uel certe tune mu¬
ntres paruulos suos comed̃t. quando mali pre¬
lati in ęccłia subiectos. quosq quos cibo cęles¬
tis alimoniȩ pascere debuerant. rebus
suis auare spoliando ꝑ inopiam affligunt. Se¬
quitur. Si occiditur in sc̃uario dm̃i sacerdos et
re debemus. quos paulo aute ꝑ mulieres signifi¬
catos accepimus: prelatos scilicet qͥ& ꝑ uerbũ¬

Expanded text:
sit autem fructus iste, declaratur, cum dicitur: Parvusit autem fructus iste, declaratur, cum dicitur: Parvulos ad mensuram palmae. Parvulos hic non aetate, sed fide intelligere debemus. Per palmam vero initium boni operis non inconvenienter accipimus. Quid est ergo quod fructus mulierum parvuli dicuntur, nisi quod fides credentium doctoribus ad praemium reputatur? Quos videlicet carnales praelati comedunt: quia nimirum dum terrenis inhiant, infirmos fide et incipientes per exemplum mali operis ad interitum pertrahunt, quos prius per verbum praedicationis in fide genuerunt. Vel certe tunc mulieres parvulos suos comedunt: quando mali praelati in Ecclesia subjectos quosque, quos cibo coelestis alimoniae pascere debuerant, rebus suis amare spoliando per inopiam affligunt. Sequitur: Si occiditur in sanctuario Domini sacerdos, etre debemus quos paulo ante per mulieres significatos accepimus: praelatos scilicet qui et per
Abbreviated transcription (Latin):
tos referri: quia nimirũ cũ quidam ꝑ infidelita¬
tem ab unitate ęccłiȩ subtrahuntur: ipsa sc̃a ec¬
clesia nuda sibi. & quasi spoliata remansisse uide¬
tur. Unde cũ magno pietatis affectu. pronunti au
miaueris ita. Quomͦ: Subiungit. Ergo ne come¬
dent mulieres fructũ suum. paruulos ad mensu¬
ram palmę: ꝑmulieres recte malos prelatos
accipimus: sensu carnali.&. fluxis moribus e¬
mollitos. Qui fructum suum comedunt: quia
de labore ministeru si in presenti uita. remu¬
nerationem accipiunt. s contra bonis doctoribus
dictum c̃. Posui uos ut catis. & fructum afferatis.
& fructus ũr mancat. Ulectoꝵ namq fructus
manere dicitur. quia in eis pro labore ñ transitori¬
a merces .s. premiũ ȩternũ conseruatur. Mulieres
gͦ comedunt fructum suum: quia carnales quiq
dũ in hac uita laboris sui mercedem accipiunt. qͣ¬
si fructum sinim ñ conseruant. s. consununt. Quis

Expanded text:
tos referri: quia nimirum cum quidam per infidelitatos referri: quia nimirum cum quidam per infidelitatem ab unitate Ecclesiae subtrahuntur, ipsa sancta Ecclesia nuda sibi, et quasi spoliata remansisse videtur. Unde cum magno pietatis affectu pronuntiandummiaveris ita. Quomodo? Subjungit: Ergone comedent mulieres fructum suum, parvulos ad mensuram palmae? Per mulieres recte malos praelatos accipimus sensu carnali et fluxis moribus emollitos: qui fructum suum comedunt, quia de labore ministerii sui in praesenti vita remunerationem accipiunt. Econtrario bonis doctoribus dictum est: Posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat . Electorum namque fructus permanere dicitur: quia in eis pro labore non transitoria merces, sed praemium aeternum conservatur. Mulieres ergo comedunt fructum suum quia carnales quique dum in hac vita laboris sui mercedem accipiunt, quasi fructum non conservant, sed consumunt. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
boris impenditur fructuum ubertate restaurat: sic
nimirum uita fidelium si studio discipline & cruditi¬
oms ad uirtutem ꝓfecerit. omñe adibita discipli¬
nã precioso fructu recompensat. Item sicut lignum
uitis sine fructu inutile. & uniuersis lignis uilius:
sic ꝓfecto hi qui ꝑ fidei doctrinam excoluntur. & tñ
fructũ boni oꝑis ñ afferunt. peiores sunt illis qͥ
to agnitionẽ ueritatis numquã ꝑuenerunt. Et
fit ñ nũquam ut hos tales gram suam subtrahen¬
do tanto profundius deserat: quanto diutius p̾¬
us post impensam gr̃am ingratos tolerabat. Quor
tam̃ lapsum ꝑfecti quiq ex copassione caritatis plan¬
gunt: & qui eos iã ꝑ fidem eiusdẽ secũ corporis
m̃bra ẽẽ gaudebant precisionẽ eor sine dolore ferre
are dĩ: cũ eos quos ipse prius ꝑ predicatores su¬
os excoluit: subtracta grͣa. steriles & inanes dere¬
linquit. Potest etiam uindeimario ipsa ad elee¬

Expanded text:
boris impenditur, fructuum ubertate restaurat: sic boris impenditur, fructuum ubertate restaurat: sic nimirum vita fidelium, si studio disciplinae et eruditionis ad virtutem profecerit, omnem adhibitam diligentiam pretioso fructu recompensat. Item sicut lignum vitis sine fructu inutile est, et universis lignis vilius: sic profecto ii qui per fidei doctrinam excoluntur, et tamen fructum boni operis non afferunt, pejores sunt illis qui ad agnitionem veritatis nunquam pervenerunt. Et fit nonnunquam ut hos tales Deus gratiam subtrahendo, tanto profundius deserat, quanto diutius post impensam gratiam ingratos tolerabat. Quorum tamen lapsum perfecti quique ex compassione charitatis plangunt, et qui eos jam per fidem ejusdem secum corporis membra esse gaudebant praecisionem eorum sine dolore fare dicitur, cum eos, quos ipse prius per praedicatores suos excoluit, subtracta gratia, steriles et inanes derelinquit. Potest etiam vindemiatio ipsa ad elec
Abbreviated transcription (Latin):
runt: In quo tam̃ iudicium di ñ repreheudit.
s culpam concedens. & penam aggrauans. miscdĩa
querit. Quasi diceret. Non ẽ ppłs quẽ tantum dilere¬
ris: cui tanta beneficia contuleris. Non ẽ ppłs qui
tantũ tibi peccauerit. ñ est ppłs quẽ tantũ deicceris.
tantum uindemiaueris atq destrureris. Et iõo qͦ¬
so uide non transitorie: s. considera diligenter nr̃am
miseriam : ut solitam nobis iterũ unpendas mise
scripturarũ testimonus cõprobatur De quib ẽ illito
euñgłicum. ubi pater familias operarios in uineã
suam misisse dr̃: quia uidelicet d̾s pater dũ predi¬
catores ad erudiendam eccłiam dirigit. quasi. aid
excolendam uineam suam operarios mittit. Nam
quẽ admotũ itis magno quid̃e studio &. labore
excolitur: sic nimirum uita fidelium. ñ nisi magno
studio & labore et uirtutem informatur. Et quem¬
adinodum uinea si fecunda fuerit. quicquid sibi la¬

Expanded text:
runt? In quo tamen judicium Dei non reprehendit, runt? In quo tamen judicium Dei non reprehendit, sed culpam concedens, et poenam aggravans, misericordiam quaerit. Quasi diceret: Non est populus, quem tantum dilexeris: cui tanta beneficia contuleris; non est populus, qui tantum tibi peccaverit: non est populus, quem tantum dejeceris, tantum vindemiaveris atque destruxeris: et ideo, quaeso, vide, non transitorie, sed considera diligenter nostram miseriam, ut solitam nobis iterum impendas miserScripturarum testimoniis comprobatur. De quibus est illud evangelicum, ubi paterfamilias operarios in vineam suam misisse dicitur : quia videlicet Deus Pater, dum praedicatores ad erudiendam Ecclesiam dirigit, quasi ad excolendam vineam suam operarios mittit. Nam quemadmodum vitis magno quidem studio et labore excolitur, sic nimirum vita fidelium non nisi magno studio et labore ad virtutem informatur. Et quemadmodum vinea, si fecunda fuerit, quidquid sibi la
Abbreviated transcription (Latin):
it. S: ne sic e raggerudo miseriã. dm̃ ñ poscere
s: prouocare uideatur. & quasi iniustum argue¬
re. qui tam crudeliter ppłm suum punierit: pꝰ
cõmemoratam penam. culpam etiam subiungit.
callida quadam concessione utens. ut scileet
dũ in culpa confitenda a iusticia di ñ discrepat:
in miscłia querenda peticionẽ suam eitius ad
effectũ ꝑ ducat dicens. Si occiditur in sc̃uario do¬
inim sacerdos &. ꝓpħa: Ae si diceret. Quia ꝓpħas
tuos & sacerdotes tuos. in sc̃uario tuo oceide¬
runt. sicut de tacharia legitur. filio ioiadę
sacerdotis quẽ ioas rex interfecit: quia in qͣm
eos occiderunt. idõ mulieres fructum uteri sui
comederunt: sicut de filia eleatari maria legi¬
tur. &. in libro regũ scriptũ est. & iosephus qͦq
testatur. Quod. autem dicit. si oceiditur. sic ẽ. ac
si diceretur: Quãus tantum peccauerint: nũ¬
quid tamen tam immam ultione plecti de bue¬

Expanded text:
it. Sed ne sic exaggerando miseriam Deum non poscere it. Sed ne sic exaggerando miseriam Deum non poscere sed provocare videatur, et quasi injustum arguere, qui tam crudeliter populum suum punierit; post commemoratam poenam, culpam etiam subjungit: callida quadam concessione utens, ut scilicet dum in culpa confitenda a justitia Dei non discrepat, in misericordia quaerenda petitionem suam citius ad effectum perducat, dicens. Si occiditur in sanctuario Domini sacerdos, et propheta. Ac si diceret: Quia prophetas tuos, et sacerdotes tuos in sanctuario tuo occiderunt: sicut de Zacharia legitur filio Joiadae sacerdotis, quem Joas rex interfecit: quia, inquam, eos occiderunt, ideo mulieres fructum uteri sui comederunt, sicut de Maria filia Eleazari legitur: et in libro Regum scriptum est , et Josephus quoque testatur. Quod autem dicit, si occiditur, sic est ac si diceretur: Quamvis tantum peccaverint, nunquid tamen tam immani ultione plecti debue
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uitis. sine cultura &. fructu inutile ẽ: & uniuersis
lignis uilius. Cur gͦ depopularis: quẽ colendo preci¬
osum. depopulando uilem & mutilem reddis: Qm
uindemiaueris ita inquit. Quomͦ ita : Eam horribi¬
liter. tã monstruose. ut ipsa uinea deuoret botros
suos: ut mulieres comedant filios suos. Ido exela¬
mat & dicit. Eigo ne dñe mulieres comedent fruc¬
tũ suum. so est filios suos. paruulos uidelicet ad
mensuram palinę. toẽ teneros. in x dũ palmȩ m̃¬
suram habentes: ut immanis crudelitas. unmo
crudelis uecessitas ostendatur. Bene autem mu¬
lieres ñ matres: quia matno nomine appellendȩ ñ ft̃.
que maternę pietatis memores ñ fuerunt. fruc¬
tum inquit suum comedent. Ae si diceret. Cete¬
ra germinantia idõ fructificant: ut natura ge¬
neris quȩ in parente consumitur. in ꝓle germi¬
nis sui reparetur. Homo uͦ nature suȩ oblitus.
fructũ sium consumit: ꝑ quẽ reparari debu¬

Expanded text:
num vitis sine cultura et fructu inutile est, et universis num vitis sine cultura et fructu inutile est, et universis lignis vilius. Cur ergo depopularis, quem colendo pretiosum, depopulando vilem, et inutilem reddis? Quem vindemiaveris, inquit, ita. Quomodo ita? tam horribiliter, tam monstruose, ut vinea ipsa devoret botros suos, et mulieres comedant filios suos. Ideo exclamat, et dicit: Ergone, Domine, mulieres comedent fructum suum. Id est filios suos, parvulos scilicet ad mensuram palmae, id est teneros, vix dum palmae mensuram habentes; ut immanis crudelitas, imo crudelis necessitas, ostendatur. Bene autem mulieres, non matres: quia materno nomine appellandae non sunt, quae maternae pietatis memores non fuerunt. Fructum, inquit, suum comedent. Ac si diceret: Caetera germinantia ideo fructificant, ut natura generis, quae in parente consumitur, in prole germinis sui reparetur: homo vero naturae suae oblitus, fructum suum consumit, per quem reparari debu
Abbreviated transcription (Latin):
Hactenus eũ peccatorib egit. ut cos ad peniten¬
tiam inflecteret: nunc penitentium causam sus¬
cipiens. ad dñi sermonem conuertit: ut eũ pro
peccatorib exoret: simulq penitentib formam
orandi tribuit: aꝑte demonstrans. quantũ se in
precib peccator humiliare debeat. cũ ipse pro
alienis peccatis orans. tam humili deuotione
se pietati diuinȩ prosternat. Quia em̃ causam
difficilem se suscepisse consuderat: ne quaquam
aꝑta postulatione aures diuinę maiestatis pul
Popsin tuum quẽ tantũ dilexisti. qui ꝓpter te solũ
alium ꝓtectorem ñ habuit: sic uindemias. sic op¬
primis. sic deuastas. Presentem queso calamita¬
tem considera: pristinĩ amorẽ ad memoriam re¬
uoca: ut si nr̃is p̃cibus non flecteris. tuis saltem be¬
ueficus ad cõpassionẽ & miscdiam mouearis. Nui¬
demiaueris inquit. Ergo ñ saltus fuit ppłs iste. s ui¬
nea: cultorẽ habens. & fructum ferens. At tam̃ lig¬

Expanded text:
Hactenus enim cum peccatoribus egit, ut eos ad poenitenHactenus enim cum peccatoribus egit, ut eos ad poenitentiam inflecteret; nunc poenitentium causam suscipiens ad Deum sermonem convertit, ut eum pro peccatoribus exoret. Simulque poenitentibus formam orandi tribuit, aperte demonstrans quantum se in precibus peccator humiliare debeat; cum ipse pro alienis peccatis orans, tam humili devotione se pietati divinae prosternat. Quia enim causam difficilem se suscepisse considerat, nequaquam aperta postulatione aures divinae majestatis pulsPopulum tuum, quem tantum dilexisti, qui praeter te solum alium protectorem non habuit, sic vindemias, sic opprimis, sic devastas? Praesentem, quaeso, calamitatem considera, pristinum amorem ad memoriam revoca; ut si nostris precibus non flecteris, tuis saltem beneficiis ad compassionem et misericordiam movearis. Vindemiaveris, inquit. Ergo non saltus fuit populus iste, sed vinea cultorem habens, et fructum ferens. Attamen lig
Abbreviated transcription (Latin):
rũ qui defecerunt fame in capite om̃aum com¬
pitor. ꝑ paruulos ñ incongrue infirmos amine
cogitatus accipimus: ꝑ caput om̃iũ compitoꝵ.
concupiseentiam carns. quȩ om̃iũ terrenor
desiderior & actionum. quasi uiarũ multarũ
caput ẽ. & origo. In capite gͦ compitoꝵ paruu¬
li nri fame deficiunt: & tenere cogitationes mr̃ȩ
dũ desiderus carnalib inherent. spiritalis alimo¬
me pastum ꝑdunt. S nos ꝓ anima paruuloꝵ
nr̃or manus ad dm̃ eleuamus: cũ ꝑstudium
bonor operũ. ad nutriendos animȩ cogitat᷑
spiritalis desiderii grãm in nobis renouari ex¬
poscimus. Qui udelicet paruuli nr̃i in capite
cõpitoꝵ fame deficiunt: quia tenerȩ cogitatio¬
nes animi quas intrinsecus bona desideria non
pascunt. mox ꝑ carnis concupiscentiam. quȩ
om̃ium maloꝵ desiderioꝵ. caput est emollite.
om̃e uirtutis robur amittunt. Hel ipsa concu¬
piscentia fames est: in qua fame deficiunt. qr

Expanded text:
rum, qui defecerunt fame in capite omnium comrum, qui defecerunt fame in capite omnium compitorum. Per parvulos, non incongrue infirmos animae cogitatus accipimus, per caput omnium compitorum, concupiscentiam carnis: quae omnium terrenorum desideriorum et actionum, quasi multarum viarum caput est et origo. In capite ergo compitorum parvuli nostri fame deficiunt; quia tenerae cogitationes nostrae dum desideriis carnalibus inhaerent, spiritualis alimoniae pastum perdunt. Sed nos pro anima parvulorum nostrorum manus ad Deum elevamus, cum per studium bonorum operum ad nutriendos animae cogitatus spiritualis desiderii gratiam in nobis renovari exposcimus. Qui videlicet parvuli nostri in capite compitorum fame deficiunt, quia tenerae cogitationes animi, quas intrinsecus bona desideria non pascunt, mox per carnis concupiscentiam quae omnium malorum desideriorum caput est emollitae, omne virtutis robur amittunt. Vel ipsa concupiscentia fames est, in qua fame deficiunt quia
Abbreviated transcription (Latin):
ab his quidem quãuis norius liquor pror¬
sus ciectus sit. uasa tñ sapore infecta ꝑmanser̃t.
Quis qͥs autẽ ꝑ puram confessionẽ & contricio¬
nẽ cordis sui secreta reuelans. nichil aut ꝑ affec¬
tum retinet. aut ꝑsilentium tegit: iste quasi
aquas cor suum ante conspectũ dñi effimdit.
Dossumus adhuc in effusione aquȩ aliquid edi¬
ficationis attendere: quia sicut aqua effusa sor.¬
des abluit: sic confessio peccata eiciens. consci¬
entiam mundã reddit. Et bene aute conspectũ
dñi cor sicut a qua effundi dr̃: quia nisi quis¬
qui cũ opere prauo etiam affectũ peccandi a
corde suo excludat: teste conscientia plene co¬
i d̾o ñ exxusatur. Sequitur. Leua ad eum manus
tuas. Pmanus operatio significatur. Manus gͣ
suas peniteus ad dm̃ eleuat: quando ꝑ exibitionẽ
operũbonor corã dõ preteritas offensas exeusat.
De quo adhuc subditur. Pro anima paruuloꝵ. tuo¬

Expanded text:
ab his quidem quamvis noxius liquor prorab his quidem quamvis noxius liquor prorsus ejectus sit, vasa tamen sapore infecta permanserunt. Quisquis autem per puram confessionem, et contritionem cordis sui secreta revelans, nihil aut per affectum retinet, aut per silentium tegit: ille quasi aquas cor suum ante conspectum Domini effundit. Possumus adhuc in effusione aquae aliquid aedificationis attendere, quia sicut aqua effusa sordes abluit, sic confessio peccata ejiciens, conscientiam mundam reddit. Et bene ante conspectum Domini cor sicut aqua effundi dicitur, quia nisi quis cum opere pravo, etiam affectum peccandi a corde suo excludat, teste conscientia plene coram Deo non excusatur. Sequitur: Leva ad eum manus tuas. Per manus operatio significatur. Manus ergo suas poenitens ad Deum elevat, quando per exhibitionem bonorum operum coram Deo praeteritas offensas excusat. De quo adhuc subditur: Pro anima parvulorum tuo
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet nos uel in consideratione peccatoꝵ.
nr̃oꝵ ignorantia fallat: uel in correctione negli¬
gentia siue contemptus p̃pediat: ne uel ad bona
agenda desidia torpentes reddat: uel ad bona
conseruanda. presũptio minus cautos efficiat.
Ille gͦ in nocte in principio uigiliarum dm̃
laudat: qui mala quę patitur. ex consideratio¬
ne iniquitatis suę. iusto dĩ tudicio se sustine¬
re fatetur. Sequitur. Effunde sicut aquã cor tu¬
um. ante conspectũ dñi. Ceteri liquores cũ effun¬
duntur. uel quadam pingue dine suꝑlinita. uł
sapore infecta uasa relinquunt: sola aqua sic
effunditur. ut mundicia uasis nullis eius reli¬
quus macul xtur. Qui gͦ peccata sua confi¬
tentes. aliqua uel ne gligentię uel erubescentiȩ
causa effundere timent: quasi in uase cordis
spissi liquoris reliquias retinent. Qui uͦ cunc¬
ta quidẽ peccata sua ꝑ confessionẽ ciciunt: s
adhuc tam̃ peccandi affectum ñ derelinqũt.¬

Expanded text:
videlicet nos vel in consideratione peccatorum videlicet nos vel in consideratione peccatorum nostrorum ignorantia fallat, vel in correctione negligentia, sive contemptus praepediat. Ne vel ad bona agenda desidia torpentes reddat, vel ad bona conservanda praesumptio minus cautos efficiat. Ille ergo in nocte in principio vigiliarum Deum laudat, qui mala, quae patitur, ex consideratione iniquitatis suae, justo Dei judicio se sustinere fatetur. Sequitur: Effunde sicut aquam cor tuum ante conspectum Domini. Caeteri liquores, cum effunduntur, vel quadam pinguedine superlinita, vel sapore infecta vasa relinquunt; sola aqua sic effunditur, ut munditia vasis nullis ejus reliquiis maculetur. Qui ergo peccata sua confitentes, aliqua vel negligentiae vel erubescentiae causa effundere timent, quasi in vase cordis spissi liquoris reliquias retinent. Qui vero cuncta quidem peccata sua per confessionem ejiciunt, sed adhuc tamen peccandi affectum non derelinquu
Abbreviated transcription (Latin):
alimoniȩ ieunant. Consurge lauda. Noua que¬
dam uia: hic mͥ oriri uidetur. Consurge lauda.
Quã pulcher ordo: primũ transacta mala fle¬
tib tergere. postea ad bona agenda consurgere:
deinde laudare. Non ẽ enĩ speciosa laus in ore
peccatoris: neq potest ueraciter bona agere.
qui prius ñ studuerit efficaciter mala preteri¬
ta einundare. Lauda in quit in nocte. in princi¬
pio uigiliarum. Peccator. sub flagella positus.
gratũ d̾o sacrificium immolat: si & de sua ini¬
laudat. Unde recte cũ dixisset ꝓpħa lauda in
nocte hoc ẽ in tribulatione: stat̾i adunxit. in
principio uigiliarum. Primũ et eñi peccator. e¬
uigilat: quando mala sua agnoscere incipit.
Scdõ eugilat: quando mala sua agnita. peniten¬
do corrigit. Tercio eingilat: quando ad bona
agenda se conuertit. Quarto euigilat: quando
bona opera sua custodit. Istas quatuor ingilias
in nocte presentis uitę cũstodire debemus. ne

Expanded text:
alimoniae jejunant. Consurge, lauda. MORAL. Nova quaealimoniae jejunant. Consurge, lauda. MORAL. Nova quaedam vita hic mihi oriri videtur. Consurge, lauda. Quam pulcher ordo, primum transacta mala fletibus tergere, postea ad bona agenda consurgere, deinde laudare? Non est enim laus speciosa in ore peccatoris ; neque potest veraciter bona agere, qui prius non studuerit efficaciter mala praeterita emendare. Lauda, inquit, in nocte in principio vigiliarum. Peccator sub flagello positus gratum Deo sacrificium immolat, si et de sua trilaudat. Unde recte cum dixisset propheta, lauda in nocte, hoc est in tribulatione, statim adjunxit: In principio vigiliarum. Primum etenim peccator evigilat, quando mala sua agnoscere incipit. Secundo evigilat, quando mala sua agnita poenitendo corrigit. Tertio evigilat, quando ad bona agenda se convertit. Quarto evigilat, quando bona opera sua custodit. Istas quatuor vigilias in nocte praesentis vitae custodire debemus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
scdiam interpellat. Hel ꝑ manus. opera accipe¬
re possumus. Quia ille nimirum pro anima par¬
uulor manus ad dm̃ eleuat: qui ad prouocan¬
dos animos carnalium. spiritalib studus in¬
sistens. etiam licita quedã humanę conuersa¬
tionis negotia deuitat: sicut paulus qui ut
occasionẽ accipiendi pseudo apłis tolleret.
stipendia predicationis. quę seđm consuetu¬
diñẽ. immo scđm dñcam institutionẽ acciꝑe
licuit. ꝓprus manib uictũ querens. omnino
accipere recusauit. De quib: paruulis adhuc
subditur. Qui defecerunt fame in capite om¬
nium cõpitor. Quid ꝑ compita. nisi humanas
actiones: & quid ꝑ caput compitoꝵ. nͥ concu¬
piscentiam carins. quȩ causa ẽ & origo om̃i¬
um humanarũ actionũ intelligere debemus:
Paruuli gͦ in capite compitoꝵ fame deficiũt:
quia carnales quiq quantomagis terrems de¬
sideriis inhiant. tantomagis a pastu sp̃ualis

Expanded text:
sericordiam interpellat. Vel per manus, opera accipesericordiam interpellat. Vel per manus, opera accipere possumus, quia ille nimirum pro anima parvulorum manus ad Deum elevat, quia ad provocandos animos carnalium spiritualibus studiis insistens, etiam licita quaedam humanae conversationis negotia devitat. Sicut Paulus, qui ut occasionem accipiendi pseudoapostolis tolleret, stipendia praedicationis, quae secundum consuetudinem, imo secundum divinam institutionem accipere licuit, propriis manibus victum quaerens omnino accipere recusavit. De quibus parvulis adhuc subditur: Qui defecerunt fame in capite omnium compitorum. Quid per compita, nisi humanas actiones? et quid per caput compitorum, nisi concupiscentiam carnis, quae causa est et origo omnium humanarum actionum, intelligere debemus? Parvuli ergo in capite compitorum fame deficiunt, quia carnales quique quanto magis terrenis desideriis inhiant tanto magis a pastu spiritualis
Abbreviated transcription (Latin):
catis considerandis uigilare ceperunt. Sequitur:
Effunde sicut aquam cortuum. Quid ꝑ cor.nisi
ꝓfunda intelligentia: & quid ꝑ aquam. nisi doc¬
trina facilis figuratur: Cor gͦ sicut aquam effun¬
dit: qui hoc qd intus solidum gustat. infirmis
auditorib facili foris eruditione insinuat: quẽ¬
admodum psalmista dicit. Dies dici eructat
uerbum : & nor nocti indicat scientiam. Qui
autem pro amore di infirmis auditorib spon¬
te condescendit: iste proculdubio corã dño cor
suum sicut aquam effundit. Sequitur. Leua ad
eum manus tuas. ꝓ anima paruulox. tuor. ꝑ
eleuationẽ manuum affectum cordis: ꝑ paruu¬
los infirmos fide: & nȩc dum sensum maturũ
habentes. accipere possumus. Sc̃a gͦ eccłia. ꝓa
nuna paruuloꝵ suoꝵ manus ad dm̃ eleuat:
quia pro salute eor qui adhuc pusilli fide sũt.
ñ solum se in uerbo predicationis exercet: sed
etiam humili deuotione. diumam iugiter mi¬

Expanded text:
catis considerandis vigilare coeperunt. Sequitur: catis considerandis vigilare coeperunt. Sequitur: Effunde sicut aquam cor tuum. Quid per cor, nisi profunda intelligentia? et quid per aquam, nisi doctrina facilis figuratur? Cor ergo sicut aquam effundit, qui hoc, quod intus solidum gustat, infirmis auditoribus facili foris eruditione insinuat. Quemadmodum Psalmista dicit: Dies diei eructat verbum, et nox nocti indicat scientiam . Qui autem pro amore Dei infirmis auditoribus sponte condescendit, is procul dubio coram Domino cor suum sicut aquam effundit. Sequitur: Leva ad eum manus tuas pro anima parvulorum tuorum. Per elevationem manuum affectum cordis, per parvulos, infirmos fide, et necdum sensum maturum habentes, accipere possumus. Sancta ergo Ecclesia pro anima parvulorum suorum manus ad Deum elevat, quia pro salute eorum, qui adhuc pusilli fide sunt, non solum se in verbo praedicationis exercet, sed etiam humili devotione divinam jugiter mi
Abbreviated transcription (Latin):
paruuli penam sustinent: ut uide reme dium
ueniat. unde uenit periculum. Consurge lauda
tur: Quales aliquando erant hi quib: paulus lo¬
quitur dicens. Fuistis aliquando tenebre: nunc au
ccłiam ut surgat: & laudet in nocte.Surgit enim:
cũ pro salute ꝓximor quos periditari uidet. de
quiete contemplationis ad opus predicationis se
crigit. In nocte laudat: quando peccatores ad pe¬
nitentiam ꝓuocans. diuina eis magnalia Manifes¬
tat. S: multi sunt peccatores. qui uerbum uerita¬
tis audire etiam contemnunt: & eo magis aurem
cordis ad laudem creatoris ñ inelinant. quo in
suis peccatis considerandis minime euigilant.
De quib in psalmo legitur. In salicibus in medio
erus. suspendimus organa nr̃a. Et i euuglio. No¬
lite mangaritas uĩas ante porcos proicere. Et iõ
cũ dixisset lauda in nocte: recte secutus adiunxit.
in principio igiliarum. Ae si diceret. Illi pecea¬
tores laudem dĩ audire possunt: qui in suis pec¬

Expanded text:
parvuli poenam sustinent, ut inde remedium parvuli poenam sustinent, ut inde remedium veniat, unde venit periculum. Consurge, laudatur? Quales erant aliquando ii quibus Paulus loquitur, dicens: Fuistis aliquando tenebrae, nunc au sanctam Ecclesiam, ut surgat, et laudet in nocte. Surgit enim, cum pro salute proximorum, quos periclitari videt, de quiete contemplationis ad opus praedicationis se erigit. In nocte laudat, quando peccatores ad poenitentiam provocans divina eis magnalia manifestat. Sed multi sunt peccatores, qui verbum veritatis audire etiam contemnunt, et eo magis aurem cordis ad laudem Creatoris non inclinant, quo in suis peccatis considerandis minus evigilant. De quibus in psalmo legitur: In salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra . Et in Evangelio: Nolite margaritas vestras ante porcos projicere . Et ideo cum dixisset: Lauda in nocte, recte secutus, adjunxit, in principio vigiliarum. Ac si diceret: Illi peccatores laudem Dei audire possunt, qui in suis pec
Abbreviated transcription (Latin):
timo cordis affectu lacrimas producit. qd adhuc
planius insinuans adunigit. Leua ad eũ manus tu¬
as. Cleuatio namq manuum. cordis affectũ ex¬
primit. Uel certe qui manus eleuant: in necessita¬
te se ẽẽ. &. auxilium desiderare demonstrant. Eti¬
do recte ppłs in tribulatione constitutus. manꝰ
ad dm̃ leuat: ut se ñ in suis uirib .s in solo dĩ ad¬
uitorio spem habere: ostendat. Sequitur. Panima
ioẽ pro uita paruulor. tuor : qui defecerunt fa¬
me in capite om̃ium competor. Capita cõpetoꝵ
sunt. ubi plures inę ediuerso uenientes in unĩi
concurrunt. Que loca magis ab hominib freq̃n¬
tari solent: ut amplior confusio in ibi tabescen¬
tium insinuetur. Et uide quomͦ in arto res posi¬
ta ẽ. ubi de uita impetranda causa agitur: quan¬
do parentes ꝓ anima paruulor suor. exorare ui¬
bentur. Iccuro autem parentes pro paruulis su
is supplicare debent. quia ꝓ culpa parentum.

Expanded text:
timo cordis affectu lacrymas producit, quod adhuc timo cordis affectu lacrymas producit, quod adhuc planius insinuans adjungit: Leva ad eum manus tuas. Elevatio namque manuum cordis affectum exprimit. Vel certe qui manus elevant, in necessitate se esse, et auxilium desiderare demonstrant. Et ideo recte populus in tribulatione constitutus, manus ad eum levat, ut se non in suis viribus, sed in solo Dei auxilio spem habere ostendat. Sequitur: Pro anima, id est pro vita, parvulorum tuorum: qui fame pereunt in capite omnium compitorum. Capita compitorum sunt, ubi plures viae e diverso venientes in unum concurrunt. Quae loca magis ab hominibus frequentari solent, ut amplior confusio inibi tabescentium insinuetur. Et vide quomodo in arcto reposita est: ubi de vita impetranda causa agitur, quando parentes pro anima parvulorum suorum exorare jubentur. Idcirco autem paris supplicare debent, quia pro culpa parentum
Abbreviated transcription (Latin):
uem m̃tis intelligere debenus: Cum gͦ requies
ñ datur. pupilla quoq ocłi clamat: si dũ caro fo¬
ris affligitur: intus mentis deuocio orat. Consur
ge lauda in nocte in principio uigiliarum. Quan
tis: singłę trium horarum spacio distinctę. Et mi¬
rabili satis dispensatione ꝓpħa peccatores ad pe¬
nitentiam inuitans. ñ statim ipsã penitendi ꝑfec¬
tionẽ ꝓponit. s paulatim exortationem promo¬
uet: ut qd̃ fortassis mens infirma simul ñ cape¬
rec. facilius diunisum ferre possit. Supra peccatori¬
b preceperat ut ꝓpeccatis suis lacrimas peniten¬
do funderent: hic iam precipit. ut in tribulatio¬
ne sua. etiam iusticiam di laudent: ibi in nocte
flere. hic etiam in principio ugiliarum. ad fletũ
consungere iubet. Plus gͦ ẽ ad fletum consurge¬
re. Quam solũmͦ flere: plus ẽ in principio ugili¬
arũ. quam in nocte. Sequitur. Effunde sicut aqͣm
cor tuum. Sicut aqũa cor cius fundit. qui ex in¬

Expanded text:
nem mentis intelligere debemus? Cum ergo requies nem mentis intelligere debemus? Cum ergo requies non datur, pupilla quoque oculi clamat: si dum caro foris affligitur, intus mentis devotio orat. Consurge, lauda in nocte in principio vigiliarum. LITTEtis, singulae trium horarum spatio distinctae. Et mirabili satis dispensatione propheta peccatores ad poenitentiam invitans, non statim ipsam poenitendi perfectionem proponit, sed paulatim exhortationem promovet, ut quod fortassis mens infirma simul non caperet, facilius divisum ferre possit. Supra peccatoribus praeceperat, ut pro peccatis suis lacrymas poenitendo funderent: hic jam praecipit ut in tribulatione sua etiam justitiam Dei laudent; ibi in nocte flere, hic etiam in principio vigiliarum ad fletum consurgere jubet. Plus ergo est ad fletum consurgere, quam solummodo flere; plus in principio vigiliarum, quam in nocte. Sequitur: Effunde sicut aquam cor tuum. Sicut aquam cor effundit, qui ex in
Abbreviated transcription (Latin):
peccator monetur. ꝑ diem & noctem lacrimas
deducere. Meroris namq tedium: quasi nox
quedam mentis ẽ. Dies uͦ mentis. ẽ gaudium
compunctionis. Quasi gͦ ꝑ noctem lacrimas
deducit: qui in meroris tedio animũ ꝑ com¬
punctionẽ releuat. ꝑ diem lacrimas deducit:
qui post cõpunctionis leticiã. meutem in mero¬
re conseruat. Dicatur gͦ. penitenti. De duc quasi
torrentẽ lacrimas. ꝑ diem & noctem. Ac si dice¬
retur. Qui multũ te peccasse consideras: necesse
ẽ ut nȩc in magnitudine. nec in diurnitate
doloris tibi pareas. S: quia multi ceptũ quidem
penitendi studium ñ deserunt. s tam̃ ab illo pͥ¬
mo feruore suo quo ceperant paulatu tempore
succedente tepeseunt: adiungit dieens. Non des
re quiem tibi. Quia tt̃e instantiam laboris deuo¬
tio humilitatis cõmendabilem do reddit: postre¬
mo subinfert cũ dicit. Neq taceat pupilla ocłi tui.
Quid eñi ꝑ pupillã oclĩ: nͥ humilem deuocio¬

Expanded text:
peccator monetur per diem et noctem lacrymas peccator monetur per diem et noctem lacrymas deducere. Moeroris namque taedium quasi nox quaedam mentis est; dies vero mentis est gaudium compunctionis. Quasi ergo per noctem lacrymas deducit, qui in moeroris taedio animum per compunctionem relevat. Per diem lacrymas deducit, qui post compunctionis laetitiam mentem in moerore conservat. Dicatur ergo poenitenti: Deduc quasi torrentem lacrymas per diem et noctem. Ac si diceretur: Qui multum te peccasse consideras, necesse est ut nec in magnitudine nec in diuturnitate doloris tibi parcas. Sed quia multi coeptum quidem poenitendi studium non deserunt, sed tamen ab illo fervore suo, quo coeperant, paulatim tempore succedente tepescunt. Adjungit, dicens: Non des requiem tibi, quia item instantiam laboris devotio humilitatis commendabilem Deo reddit. Postremo subinfert et dicit: Neque taceat pupilla oculi tui. Quid enim per pupillam oculi, nisi humilem devotio
Abbreviated transcription (Latin):
torrenti cõparatur: quia quantoinagis uis dolo¬
ris in compunctione fuerit: tanto cicius diuina
consolatione suꝑueniente ꝑtransit. S: quia incho¬
are bonũ parũ prodest. nͥ ꝑseueranter tencatur.
recte secutus adiunxit. ꝑ diem & noctem. Sunt
namq ñ nulli qui post lacrimas ꝑ uanem le¬
ticiam mentem dissoluunt: & quia cor suum in
merore ꝑseueranter tenere negligunt. quicqͥd
compuctionis tempore obtinuisse poterant.
ꝑdunt. Peccatrix & enĩ conscientia sicut ante
cõpunctionis ardorem. graui sepe meroris tedio.
ex recordatione peccatoꝵ afficitur: sic ñ num¬
quam post consolationẽ lacrimarũ si hanc
diligens censura ñ premat. ꝑ ineptam leticiam
dissipatur: Et iccirco ualde necessariũ est: ut
postquã compunctionis gr̃a. mentem a merore
erererit. ne hanc post modũ sua leuitas ꝑ im¬
moderatam leticiam dissoluat. nũquã eã pristi¬
ni meroris custodia de relinquat. Recte itaq

Expanded text:
torrenti comparatur, quia quanto major vis dolotorrenti comparatur, quia quanto major vis doloris in compunctione fuerit, tanto citius divina consolatione superveniente, pertransit. Sed quia inchoare bonum parum prodest, nisi perseveranter teneatur, recte secutus adjunxit: Per diem, et noctem. Sunt namque nonnulli, qui post lacrymas, per inanem laetitiam mentem dissolvunt, et quia cor suum in moerore perseveranter tenere negligunt, quidquid compunctionis tempore obtinuisse poterant, perdunt. Peccatrix etenim conscientia, sicut ante compunctionis ardorem gravi saepe moeroris taedio ex recordatione peccatorum afficitur, sic nonnunquam post consolationem lacrymarum, si hanc diligens censura non premat, per ineptam laetitiam dissipatur. Et idcirco valde necessarium est ut postquam compunctionis gratia mentem a moerore erexerit, ne hanc postmodum sua lenitas per immoderatam laetitiam dissolvat, nunquam eam pristini moeroris custodia derelinquat. Recte itaque,