comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Item & hoc scã fulsit brigida miraculo: quiacum regis illius patriae
inqua ipsa fuit edictũ perplebes & prouincias quae sub eius orant di¬
tione & iugo inuales cer& : ut de omnibus eius regionibus & prouinciis
omnes populi & plebes conuenirent. atq: aedificarent ui am latam.
& firmã ramis arborum petris infundamen positis. & munitionibus
quibusdam firmissimis. Ingronna profunda & pene intrans mfabili
& in locis humentibus atq: inpaludibus in quibus grandis currebat
fluuius : Quae constructa quadrigas & equites &currus & plaus¬
trorum rotas. & impetum populorum atq: concursũ undique hostiũ
sustentare poss&. Conuenientibus multis populis pertognationes
& familias : diui serunt uiam illam quam aedificare debuerant i pa¬
tes proprias : ut una queque cognatio & familia suam sibi creditã
cons truxiss& partem : Et cum illa pars fluminis difficillima & la¬
boriosa insorte alicuius exipsis nationibus ceder& euentu: ipsa na¬

Expanded text:
Item et hoc sancta fulsit Brigida miraculo. Quia cum regis illius patriae in qua ipsa fuit per plebes et provincias quae sub ejus erant ditione praeceptum invalesceret, ut de omniconvenirent populi omnes, atque aedificarent viam latam, et firmam ramis arborum, petris in fundamento positis, et munitionibus quibusdam firmissimis in gronna profunda et bene intransmeabili, et in locis humentibus, atque in paludibus, in quibus grandis currebat fluvius, quae constructa quadrigas, et equites, et currus, et plaustrorum rotas, et impetum populorum atque incursum undique hostium sustentare posset. Convenientibus autem undique populis per cognationes et familias diviserunt viam illam, quam aedificare debuerant, in partes proprias, ut unaquaeque cognatio et familia suam sibi creditam construxisset partem. Et cum illa pars fluminis difficillima, et laboriosa in sorte alicujus ex ipsis nationibus evenisset, ipsa na
Abbreviated transcription (Latin):
trans marina & peregrina epis copi conleath decorati culminis ꝗbus
in solemnitatibus dñi & inuigilis a postolorum sacra in altaribus &¬
insanctuario offerens misteria utebatur: pauperibus largita est
&cum tempus sollemnitatis aduenit secundum consu&udinem ut ipse
summus populorum pontifex suis idutus e& mutatoriis uestibus
scabrigida quae priora uestimenta illius aepis copi proxp̃o informa
pauperibus posito donabat: Alia similia peromnia uestimenta
prioribus tam texturis qͣco loribus qua e in illaora axp̃o quẽper
pauperem induebat perlata sibi incurruduarum acceperat rotarũ
tradidit proaliis : Voluntarie enim alia pauperibus uestimenta
obtulit & haec proeis oportunerecepit. Nam cum ipsa e&̃ uiuum &
felicissimũ summi capitis membrum: potenter omniaquȩ desiderabat¬

Expanded text:
transmarina et peregrina episcopi Conleath decorati luminis, quibus transmarina et peregrina episcopi Conleath decorati luminis, quibus in solemnitatibus Domini et vigiliis apostolorum sacra in altaribus offerens mysteria utebatur, pauperibus largita est. Et cum tempus solemnitatis advenit, secundum consuetudinem, ut ipse summus populorum pontifex suis indutus esset mutatoriis vestibus, sancta Brigida, quae priora vestimenta illius episcopi Christo in forma pauperum posito donabat, alia similia per omnia vestimenta prioribus tam texturis, quam coloribus, quae in illa hora a Christo, quem per pauperem induebat, perlata in curru duarum acceperat rotarum, tradidit pro aliis. Voluntarie enim alia pauperibus vestimenta obtulit, et haec pro eis opportune recepit. Nam cum ipsa esset vivum et felicissimum summi capitis membrum, potenter omnia, quae desiderabat
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine hoc eius dem opus praedarum admirari sol&: Tribus
quod cumq: abea accipere: Vas largita est argenteum: & neillis
e& causa discordiae & contentionis sulli interse diuiderent: cuidã
in ponderibus auri & argenti conperto dixit : ut interillos hoc¬
uas tres ponderar&: tribus aeque aequalibus partibus: Cum excusare
se coepiss& dicens ponderare aequaliter non posse: ipsa felicissi ma¬
feminarum brigida ad prȩhenso uase argenteo: ipsum allidit contra
lapidem & confregit intres ut uoluit aequales & consimiles partes.
Mirum inmodum cum postea ipse tres partes ipsius uasis argentei mpon¬
dereessent emensȩ: Nulla pars alia minor uel maior quȩ aliam su¬
perar& lic& uno obielo dehis inuenta est tribus partibus. & sic sui in
firmi pauperes sineulla in iuriae & inuidiae causa: intersela&i:
num quam iopes a serecedere sinu uacuo passa est : Nam uestimenta

Expanded text:
magnitudine hoc ejusdem opus praeclarum admirari solet. Tribus magnitudine hoc ejusdem opus praeclarum admirari solet. Tribus quodcunque ab ea accipere, vas largita est argenteum. Et ne illis esset causa discordiae et contentionis, si illi inter se dividerent, cuidam in ponderibus auri et argenti comperto dixit ut inter illos hoc ponderaret tribus aequalibus partibus. Cumque excusare se coepisset dicens, ponderare se aequaliter non posse, ipsa felicissima Brigida, apprehenso vase argenteo, allidit contra lapidem, et confregit in tres, ut voluit, aequales partes. Mirum in modum, cum postea istae tres partes in pondere essent emensae, nulla pars alia minor vel alia quae aliam superaret, licet uno obolo, de his inventa est tribus partibus. Et sic ipsi pauperes sine ulla injuriae et invidiae causa laeti recesserunt unquam inopes a se recedere sinu vacuo passa est. Nam vestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
defelice aduentu reuerentissimae brigidae tam quam xp̃i :¬
Cum non haber& proptersuam inopiam undaignem nutrir&.
& crbum unde tales hõspites cibar&: Incidens ligna telaria
inquibus textura telarum operabatur in pastum ignis: ui tulũ
igni assauit cumbona uoluntate: & caena indĩ laudibus facta
& nocte ad su&is trans acta uigiliis experges centes post illam
demane noctem: ut nullum derecoptione & fectione
scãebrigidae. ullius rei sustiner& damnum: Ipsa hospitalis quaeui¬
tulum suae amiserat uaccae: alterum in eadem forma utulum cũ sua
inuenit uacca quem ut priorem ipsa dilexerat: & telaria ligna
simi liter sibi proc&eris reparata in tali forma & quantitate: in qua
priora fuerant contemplata est: & sic scã brigida felici progressu
& mirabili facta uirtute domus & habitatoribus ualedicens: pacifice
inuiam suam perrexit prosperam. Et ecce intanta mira culorũ

Expanded text:
de felici adventu reverentissimae Brigidae virginis Chride felici adventu reverentissimae Brigidae virginis Chriue non haberet, propter suam inopiam, unde tales nutriret, et cibum unde tales hospites cibaret, incidens ligna telaria, in quibus textura telarum operabatur in pastu ignis, vitulum igni assavit cum bona voluntate. Et coena facta, et nocte assuetis transacta vigiliis, expergiscente post illam de mane noctem, ut nullum de receptione et refectione sanctae Brigidae ullius rei sustineret damnum ipsa hospitalis, quae vitulum amiserat suae vaccae, alterum in eadem forma vitulum cum sua invenit vacca, quem ut priorem ipsa dilexerat. Et telaria ligna similiter sibi prae caeteris reparata, in tali forma et quantitate in qua priora fuerant, contemplata est. Et sic sancta Brigida felici progressu, et mirabili facta virtute, et habitatoribus valedicens, pontifice in suam viam perrexit. Et ecce in tanta miraculorum
Abbreviated transcription (Latin):
postea secura mente eam sentem secum portabat: & ad conuentũ
multitudinis pro hacculpa cũ trranno infami progrediens: &
mons trans sibi suam propriã sentem: multis testantibus qui eam
agnoscere poterant non aliam esse sed ipsam. dequa talis sermo
ferebatur : ad herentem sibi feminam pudicam demanibus trranni
crudelissimi liberauit: Et sic ille postea confitens suã culpam
scaẽ brigidae : humilitersua subdidit colla: & illa ab omnibus
gloriosa peractto hoc ingentimiraculo: gratias agensdõ &omnia
in eius gloriam faciens : domũ redit propriam : Ethis mira culis:
glorio sum eius & darissimũ: Cum aliqua fideli femina hospiciũ
iniungi deb&: quoprosperum iterfaciens scãbrigida indĩ uolun¬
tate : Inamplissimo campobregcum declinar& aduesperũ dies:
Ad habitaculum eius ueniens cum ea pernoctauit: quȩ obuiis
manibus & gratulanter suscipiens & gratias omnipotenti agens

Expanded text:
postea secura mente eamdem sentem secum portans; et ad conventum postea secura mente eamdem sentem secum portans; et ad conventum multitudinis pro hac culpa cum tyranno infami progrediens, et monstrans sibi eamdem sentem, multis testantibus, qui eam agnoscere poterant, non aliam esse, sed ipsam de qua talis sermo ferebatur, adhaerentem sibi feminam pudicam de manibus tyranni crudelissimi liberavit. Ille vero postea confitens suam culpam, sanctae Brigidae humiliter sua subdidit colla. Tunc illa ab omnibus gloriosa peracto hoc ingenti miraculo gratias agens Deo, et omnia in ejus gloriam faciens, domum rediit propriam. Et his miraculis gloriosum ejus cum aliqua fideli femina hospitium jungi debet. Quo prosperum iter faciens sancta Brigida in Dei voluntate in amplissimo campo Breg, cum declinaret ad vesperum dies, ad habitaculum ejus veniens cum ea pernoctavit. Quae obviis manibus et gratulanter suscipiens, gratias Omnipotenti agens
Abbreviated transcription (Latin):
& quomodo eius concubitu frui possit callide cogitans.  suam
sentem argenteam praetiosam que bnde positum sibi cõmendat:
quam dolose retraxit ille illa ignorante & eiecit inmare: ut
cum ipsa non poss& reddere sibi ess& ancilla: & eius postea
uter&ur ut uell& amplexibus machinatus est hoc perficere malũ:
Nulla aliare acredemptione placatũ sefieri possedicens: nisi aut
propria sibi sente argentea reddita: aut ipsa femina inseruitu¬
tem ei redacta procausa culpabili fragilis concupiscontiae uter&
It haec timens pudica femina. tam quam ad ciuitatem refugii
ris s& causam uel quid prohacre agere debuerat cogitar&:
Cũ nec dum uerba compless&: superuenit ad sequidam cũ piscibus
deflumine tractis &cum illorum ilia piscium excisa & aperta
fuissent. sentis illa argentea quã ille crudelis iaecit inmare obcau¬
sam su pradictam: inmedio unius expiscibus repertaest: & sic

Expanded text:
et quo modo ejus concubitu frui posset callide cogitans, ac et quo modo ejus concubitu frui posset callide cogitans, ac sentem argenteam pretiosam in depositum sibi commendans, quam dolose retraxit illa ignorante, et jecit in mare, et cum ipsa non posset reddere, sibi esset ancilla, et ejus postea uteretur, ut vellet, amplexibus, machinatus est hoc perficere malum, nulla alia re ac redemptione placatus fieri posse dicens, nisi aut propria sibi sente argentea reddita, aut ipsa femina in servitutem sibi redacta pro causa culpabili fragilis concupiscentiae uteretur. Et haec timens pudica femina quasi ad civitatem refugii risset causam, vel quid pro hac re ageret cogitaret, cum nec dum verba complesset, supervenit ad se quidam cum piscibus de flumine tractis. Cumque illorum viscera excisa et aperta essent, sentis illa argentea, quam ille crudelis jecit in mare, in medio unius piscis reperta est. Et sic
Abbreviated transcription (Latin):
ma in quibus ramorum cum fra gorł suorum ruit ut dopo¬
ner& : Ac traherent: cum mults bobus & artificum mãchims
ad locũ dstinatum ut necessitas rei poscebat congraegata est:¬
& cum nec multitudo uirorum &uires boum &uariae artificũ
recedentibus cunctis ab ea. perfortissimam fidem beatae bri¬
gidae granosinapis similem: perquã fidem ut magister caeles¬
tis organo euangeli cae uocis doc&: Montes metantur. sicut
possibilia sunt omnia credentibus: eam grauissimam arborem
angelicae uirtutis : perdiuina ministeria nullomortalium
auxilio leuantes: si neulla difficultate : ad locum quẽ uoluit
sc̃a brigida diftinatum detulerunt : Acꝑ omnes prouincias tan¬
ta uirtutis diuinae huius excellentia de uulgata est:
Etnro occurrit animo non excludere & hanc uirtutem silentio nr̃o.
gida uenerabilis: Quidam enim uirsȩcularis &gente nabilis
& dolosus moribus exardescens ialicũius feminae concupi scentiã.

Expanded text:
ma in quibus ramorum cum fragore suorum, ut depoma in quibus ramorum cum fragore suorum, ut deponerent, attraherent cum multis bubus, et artificum machinis ad locum destinatum, ut necessitas rei poscebat, congregata est. Et cum nec multitudo virorum, vires boum, et variae artificum recedentibus cunctis ab ea, per fortissimam fidem beatae Brigidae grano sinapis similem, per quam fidem, ut Magister coelestis organo evangelicae vocis docet, montes moventur, sic possibilia sunt omnibus credentibus , eam gravissimam arborem evangelicae virtutis, per divina mysteria, nullo mortalium auxilio levantes sine ulla difficultate ad locum, quem voluit sancta Brigida, detulerunt, ac per omnes provincias tanta divinae virtutis excellentia divulgata est. Et nostro occurrit animo, non excludere et hanc virtutem silentio nostro. io nostro. Quidam enim vir saecularis, et gente nobilis, et dolosus moribus exardescens in cujusdam feminae concupiscentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
XII uirorum opera persem & ipsum tanta fortitũ dine sui cõrporis
in una cum uell& laborans die & cibaria quibus xii sufsicienter uiri
uesci possint similiter cõmedens: sicut enim illorum opera facere solus:
sic & cibaria a equalimodo unus contra plures cõmedere poterat:
Deprecatus est ut prosednm orar& omni potentem: ut eius ingluui ẽ
qua super flua deuorabat temperar&: nec ant̃quam uirtutem sui
corporis prohac amisiss&: & sicipsa causa brĩgida illum benedicons.
& pro illo dñm orans. Ipse postea uictu unius uiri satis contentus: ac
ut antea solebat laborans sicutxii operarii operabantur in aidem
antiquam permansit uirtutem Item inter eius opera praeclara
plicare debemus : Arbor quaedam grandis & maxima ad aliquẽ
parata usum canihis qui artificia ex ercere solebant in silua
lignorum secũribus excisaest: Ad quam conuentio uirorum for¬
tium propter eius molestiam &ingentem molem loca di ff cilli¬

Expanded text:
duodecim virerum opera per semetipsum tota fortitudine sui corporis, duodecim virerum opera per semetipsum tota fortitudine sui corporis, in una, cum vellet, laborans die, et cibaria, quibus sufficienter duodecim viri vesci possent, simul comedens sicut enim illorum opera solus, sic et cibaria aequali modo unus contra plures comedere poterat, deprecatus est, ut ipsa Dominum oraret Omnipotentem, ut ejus ingluviem, qua superflua devorabat, temperaret; nec antequam virtutem sui corporis pro hac amisisset causa. Et sic illa Brigida illum benedicens, et pro illo Dominum orans; ipse postea victu unius viri satis contentus, ac, ut antea solebat, laborans, sicut duodecim operarii operabatur, in eadem antiqua permansit virtute. Item arbor quaedam grandis  Item arbor quaedam grandis et maxima, ad aliquem paranda usum, cum his qui artificia exercere solebant in ligna lignorum securibus excisa est. Ad quam conventio virorum fortium propter ejus molestiam et ingentem molem, loca difficilli
Abbreviated transcription (Latin):
illud facore resistontes inuiam perrexerunt suam: Etprohac refu¬
sis ad dñm praecibus assiduis decoratae uirginis: uolens dñi exemplo
omnes saluos fieri. & ad agnitionem uenire ueritatis : &egredien¬
tes illi nefaru imaginem instaruiri quem debuissent iugulare con¬
templantes: & continuo suis iugulantes laciceis &gladiis decollan¬
tes: quasi post trium phum desuor aduersario &inimico cum¬
armis sanguineis & cruentibus reuersi multis apparuerunt
Mirum inmodum cum neminem occiderunt: illis ui sum est sua con¬
plesse uota: Atq cumnemo deerat de illa prouincia dequo illi tri¬
muneris diuini perscãm brigidam. facta omnibus innotuit᷑ :¬
& sic illi qui antea erant homicidae: perpenitentiam ad dñm con¬
&iĩ uersi sunt : Et in hoc opere perde corãtam brigidam cultu me¬
narrabili sacre religionis diuina manifestataest potentia: Illã
enim luguidma nomine ualidus uir ualde &uirorum fortĩssimus.

Expanded text:
illud resistentes, in viam perrexerunt suam; et pro hac re fuillud resistentes, in viam perrexerunt suam; et pro hac re fusis ad Deum precibus affluenter veneratae virginis, volentis, Domini exemplo, omnes salvos fieri, et ad agnitionem veritatis. Et egredientes illi nefarii imaginem instar viri, quem debuissent jugulare, contemplantes, et continuo suis jugulantes lanceis, et gladiis decollantes, quasi post triumphum de suo adversario armis sanguineis reversi multis apparuerunt. Mirum in modum cum neminem occiderent, illis visum est complesse sua vota; atque cum nemo deerat de illa provincia, de quo illi trianctissimam Brigidam facta omnibus innotuit. Et sic illi qui antea erant homicidae, per poenitentiam ad Dominum conversi sunt. Et in hoc opere per sanctam Brigidam cultu inenarrabili sacrae religionis divina manifestata est potentia. Illam enim, Luguidinam nomine, validus vir valde, et virorum fortissimus,
Abbreviated transcription (Latin):
bestiarum & pecorum &uolucrum subiecta eĩ fuit imperio:
t hoc eiusdem miraculum omnibus saeculis celebrandum auribus
fidelium insinu andum est : Nam sõmina saluberrima uerbi
dominici exmore suae consu&udinis omnibus seminar& alidit
nouem uiros in forma quadam speciali uane &dia bolicae super¬
stitionis: & plausum habentes uocis ridiculae ac in saniã mentis
maximam : in quorum uis contritio erat & infelicitas qui antiquo
hosti qui in illis regnabat uotis scelestissimis &iura mentis :
Sitientes effusionem sanguinis antequam halend& illis mensis super¬
uenir& uenturi aliorum iugulationem & homicidia facere dis¬
posuerunt : Quibus reuerentissima & a ffãbilis brigida melliflua
uerborum cõpia praedicauit : ut mortiferis erroribus reliotis. sua¬
crimina percordis conpunctionem & ueram delerent paenitentiam :
Qui hebi tudinem mentis suae nisi prius uana sua conplessent uota.

Expanded text:
bestiarum et pecorum et volucrum subjecta ejus fuit imperio. bestiarum et pecorum et volucrum subjecta ejus fuit imperio. Et hoc ejus miraculum omnibus saeculis celebrandum auribus fidelium insinuandum est. Nam cum semina saluberrima verbi Dominici ex more suae consuetudinis omnibus seminaret, vidit novem viros in quadam forma speciali vanae et diabolicae superstitionis plausum habentes, vocis ridiculae ac insaniam mentis maximam. In quorum viis contritio et infelicitas, et antiquo hosti, qui in illis regnabat votis scelestissimis et juramentis, sitientes effusionem sanguinis, antequam calendae Julii illius mensis supervenirent, venturi, aliorum jugulationem et homicidia deposuerunt. Quibus reverentissima et affabilis Brigida melliflua verborum copia praedicavit, ut mortiferis erroribus relictis, crimina per cordis compunctionem et veram delerent poenitentiam. Qui hebetudine mentis suae, nisi prius vana sua complessent vota,
Abbreviated transcription (Latin):
&canibus sepersequentibus inludens: acperpatentes cãpos fugiens
incoldmis euasit. &omnes ad mirantes hoc quod factũ fuerat. priui¬
legio sanctitatis & praerogatiua uirtutum multarũ semper pol¬
lentem maioribus gestis: scãm uenerati sunt brigidam: It cũ in alia
die anãtes pectore carnali natantes inaqua & perdera interdum
uoli tantes beata uidiss& brigida: eas ad seuenire arcessiuit.
Quaepinnĩgero uolãtu & tanto ardore oboedientiȩ eius uocibus
tam quam sub humana cura essent consu&ae: sineulla formidine
multi tudines ad eam uolitabant: Quas manu tangens &am plectens.
& per aliquantulum temporis hoc idem faciens. redire ac uolare
suis inaerem alis permisit: Conlaudans creatorem omnium rerũ¬
inuisibilem percreaturas uisibiles: Cui omnia subiecta sunt ani¬
mantia. & cui omnia uiuunt. ut quidam ait officio gerendi:
Et ex his omnibus manifeste intellege potest. quod omnis natura

Expanded text:
et canibus sequentibus se, illudens ac per patentes campos fugiens, et canibus sequentibus se, illudens ac per patentes campos fugiens, incolumis evasit. Et omnes admirantes, quod factum fuerat, privilegio sanctitatis, et praerogativa multarum virtutum semper pollentem majoribus gestis sanctam venerati sunt Brigidam. Et cum in alia die anates pectore carnali natantes in aqua, et per aera interdum volitantes, beata vidisset Brigida, eas ad se venire jussit. Quae pennigero volatu, et toto ardore obedientiae ejus vocibus tanquam humana cura consuetae, sine ulla formidine multitudo ad eam volitavit. Quas manu tangens, et amplectens, et per aliquantum temporis hoc idem faciens, redire ac volare suis in aerem alis permisit. Collaudans Creatorem omnium reruns Creatorem omnium rerum, cui omnia subjecta sunt animantia, et cui omnia vivunt, ut quidem ait, officio gerendi. Et ex his omnibus manifeste colligi potest quod omnis natura
Abbreviated transcription (Latin):
rexit inuiam quae ad regis palatium ducebatur : Nec moradñs
ex audiens ipsam suas fundentem assiduas preces : Vnam desuis
uulpibus feris adeam uenire transmisit: Quae cum uel ocissimo
cursu percam pestria uenir&: &bea tissimae brigidae currus
ad propinquar&: leuiter see louans incurrũ intrauit: & sub
sedebat : Atcũ ipsa adregem uenir&. ut illemiser in prõuidus
qui illo reatu suae ignorantiae tenebatur liber. & abso lutus de
uinculis egreder&ur coepit precari: &cum rex eĩ praecibus
consentire noluiss& : obtes tansse non illum dimissurum: nisi talem
uul pem tantae mansu&udinis & calliditatis qualis uulpissua
illum solui & liberum abirequi fuerat antea reus delicti iussit
Nec multo postcum scãbrigida solutione ipsius & libertate facta
ad suam remear& domũ: ipsa uulpis dolosa selnter turbas torquens
ua ad loca deserta & silues tria & ad suum antrũ multissequentibus

Expanded text:
rexit in viam quae ad regis palatium ducebat. Nec mora Dominus rexit in viam quae ad regis palatium ducebat. Nec mora Dominus exaudit ipsam, suas fundentem assiduas preces. Unam de suis vulpibus feris ad eam venire jussit. Quae cum velocissimo cursu ad eam veniret, et beatissimae Brigidae currui appropinquaret, leviter se elevans in curru sedebat, et sub sedebat. At cum ipsa ad regem veniret, ut ille miser improvidus, qui reatu suae ignorantiae tenebatur, liber et absolutus de vinculo egrederetur coepit precari. Et cum rex ejus precibus consentire noluisset, obtestans se non illum dimissurum, nisi talem vulpem tantae mansuetudinis et calliditatis qualis vulpes sua illum solvi, et liberum abire, qui fuerat ante reus delicti, jussit. Nec multo post, cum sancta Brigida solutione ipsius et libertate facta, ad suam rediret domum, ipsa vulpes dolosa se inter turbas torquens, a et silvestria, et ad suum antrum, multis equitibus
Abbreviated transcription (Latin):
pra &ereundum enarrari: Quadam enim die cũ aliquis nulla
subfultus scientia uulpem perregis palãtium ambulantem ui¬
der& : putans illam obcecatis sensibus suis feram ẽẽ bestiam. &
quod aulam regis familiãris & mansu&a e&̃ uariis artibus docta
agilitate cõrporis & subtilitate animi regi & suis comitibus
grande praestans spectaculũ ignorar& : uidente multitu dine
occĩdit eam: Et tunc abhis quiuiderunt factũ: alligatus & defa¬
matus ad regem perductus est : &rex iratus reme dicens gestam :
nisi sibi uulpissimilis in omnibus calliditatibus quassua uulpis ope¬
rabatur restituta e&: illũ iussit occidi. &uxorem & filios suos¬
& omnia quȩ habuit inseruitutem rẽdigi praecepit: &cũ remges¬
tam scã ac uenerabilis brigida didiciss& : tanto miseri cordiarum
& pi &atis affectu permota : currum suum sibi iungi praecipiens:¬
& ex intimo corde dolens proipso infeliq qui in iuste iudicatus est
praecibus addñm profusis. & perplanitiom campi ẽquitans: per¬

Expanded text:
amulabantur. Quadam autem die, cum aliquis nulla suffultus scientia, vulpem regis ad palatium ambulantem videret, putans illam, obcaecatis sensibus suis, feram esse bestiam, et quod in aula regis familiaris et mansueta esset, variis artibus edocta agilitate corporis, et subtilitate animi, regi et suis comitibus grande praestans signaculum, ignoraret, vidente multitudine occidit eam. Et statim ab his qui viderunt factum alligatus et diffamatus est, ad regem perductus est. Et cum rex iratus rem discens gestam, nisi sibi vulpis similis in omnibus calliditatibus, quas sua vulpis operabatur, restituta esset, illum jussit occidi, et uxorem et filios et omnia quae habeat in servitutem redigi praecipit. Cumque rem gestam sancta et venerabilis Brigida didicisset, tanto miseriarum et pietatis affectu permota, currum sibi jungi praecepit, et ex intimo corde dolens pro ipso infelici, qui injuste judicatus est, precibus ad Dominum fusis, et per planiciem campi equitans, per
Abbreviated transcription (Latin):
ł t hoc uirtutes dominicȩ miraculum omnium oculis uidentium illam
ianuam & ualuam manifeste pat& : & qui sermone explicare potest
maximum decorem huius ȩclesiae & innumera illius monastoriiciui¬
tatis qu&di cmus miracula si fas est diciciuitas : dum nullo murorum¬

Expanded text:
Et hoc virtutis dominicae oculis omnium videntium miraculum, illam Et hoc virtutis dominicae oculis omnium videntium miraculum, illam januam et valvam manifeste patet. Et quis sermone explicare potest, maximum decorem hujus ecclesiae, et innumera illius civitatis qui dicemus miracula? si fas est dici civitas, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
pars fuiss& : tunc totam concludere portam possealtam & instau¬
ratam: &cũ artifices altorum maius nouum facere ostium delibora¬
rent quod totã concluder& portam: aut tabulam facere iunc tam
mu&us hosuum ut postea sufficore possit praedictus doctor & omniũ
pracuius artificũ hibernensium: prudenti locutus est consilio: Anhac
super uentura nocte orarednm iuxtam scam̃ brigidã fideliterde¬
bemus: ut ipsa nobis dema nequid in hoc opere acturi sumus prouideit:
& sic orans iuxta monumentũ brigidae gloriosam noctem transegit.
tium anti quum trudens acponens in suo cardine : Ianuam codusit totã
Nec aliquid de fuit deeius plenitudine : nec ulla in eius magnitudine
superflua pars reperta est: & sic illa brigida illud extendit in altitudi¬
nem ostium : ut tota porta illa sit ab eo concdusa : nec hea ullus locus pate¬
factus uidetur : uisicum ostium retruditur ut eclesia intretur :

Expanded text:
pars fuisset, tunc totam concludere portam posset altam et instaupars fuisset, tunc totam concludere portam posset altam et instauratam. Et cum artifices alterum majus novum facere ostium deliberarent, quod totam concludere portam, aut tabulam facere junctam in vetus ostium, ut postea sufficere posset, praedictus doctor et omnium praevius artifex Hibernensium prudenti locutus est consilio: In hac superventura nocte orare Dominum juxta sanctam Brigidam fideliter debemus, ut ipsa nobis de mane, quid in opere hoc acturi sumus, provideat. Et sic orans juxta monumentum sanctae Brigidae totam noctem transegit. tium antiquum trudens ac ponens in suo cardine, januam conclusit totam: nec aliquid defuit de ipsius plenitudine, nec ulla in ejus magnitudine superflua pars reperta est. Et sic sancta Brigida illud ostium extendit in altitudinem, ut tota porta illa ab eo sit conclusa, nec in ea ullus locus patefactus videatur, nisi cum ostium retruditur, ut ecclesia intretur.
Abbreviated transcription (Latin):
aequales diuidens partes : a pari&e cirientali usq ad trans uersum in la¬
utu dinem pari&em extensus est: & haec ten& eclesia in somultes fe¬
nestras: & unam in latere dextero ornatam portam perquã sacer¬
dotes & populus fidelis masculini generis sexus intrat in ecdesiam
Etalteram portam insinistro latere: perquam uirgines & feminarum
fidelium congregatio intrare sol&: & sic in unabasilica maxima po¬
pulus grandis mordine & gradibus & sexu & locis diuersus inter iectis
intersepartibus diuerso ordine & uno animo omnipotentem orat do
minatorem: &cum hostium antiquum portae sinistralis: porquod sc̃ã
solebatbrigida meclesiam intrare ab artificibus in suis essec cardi¬
nibus situm totam concudere portam instauratam & nouam non
potuit : Quarta enim portae pars a perta sine condusione & pate¬
facta a parebat: & si addita & iuncta adaltitudinem ostii. quarta

Expanded text:
aequales dividens partes, a parte orientali usque ad transversum in laaequales dividens partes, a parte orientali usque ad transversum in latitudine parietem extensus est. Et haec tenet Ecclesia in se multas fenestras, et unam in latere dextro ornatam portam, per quam sacerdotes et populus fidelis masculini generis sexus intrat Ecclesiam; et alteram portam in sinistro latere, per quam virgines et fidelium feminarum congregatio intrare solet. Et sic in una basilica maxima, populus grandis in ordine, et gradibus, et sexu, et locis diversis interjectis et inter se partibus, diverso ordine et uno animo Dominum omnipotentem orat. Et cum ostium antiquum portae sinistralis, per quod solebat sancta Brigida Ecclesiam intrare, ab artificibus in suis esset cardinibus situm, totam concludere portam instauratam et novatam novam non potuit. Quarta enim portae pars aperta sine conclusione et patefacta apparebat. Et si addita et juncta ad altitudinem ostii quarta
Abbreviated transcription (Latin):
aotii Hocest eclesia crescente numero fidelium deutriq sexil soso.
spatiosa & inaltum minaci proceritate porrecta acdecorata pictis
tabulis ulria itrinsecus habens oratoria ampla & diuisa parieti¬
bus tabulatis sub uno culmine maioris domus Inqua un us paries
decoratus & imaginibus depictus aclintea minibus tectus. perlatitudinẽ
morientali eclesiae parte a pari&e ad alterum pari&em aeclesiae
se tetendit : qui in suis extremitatibus duo hab& in se hostia. & perunũ
ostium indextera parte positum intratur in sanctu arium ad altare : ubi¬
sum mus pontifex cum sua regulari scola. & his quȩ sacris deputati sunt¬
misteriis sacra acdominica immolat sacrificia: & per alterum ostiũ
insinistra parte pari&is supra dict & transuersi positum: abbatissa cũ
suis puellis & uiduis fidelibus tantum intrat: ut conuiuio corporis & san¬
guinis fruantur ihũ xp̃i. Atq alius paries pauimentum domus induas

Expanded text:
t. Ecclesia namque crescente numero fidelium et utroque sexu, solo spatiosa, et in altum minaci proceritate porrecta, ac decorata pictis tabulatis, tria intrinsecus habens oratoria, ampla et divisa parietibus tabulatis, sub uno culmine majoris domus, in quo unus paries decoratus, et imaginibus depictus, ac linteaminibus tectus, per latitudinem in orientali ecclesiae parte, a pariete ad alterum parietem ecclesiae se tetendit; qui in suis extremitatibus duo habet in sua ostia; et per unum ostium in extera parte positum intratur ad sanctuarium ad altare summus pontifex cum sua regulari scola et his sacris sunt deputati ministeriis, sacra ad dominica et immolare sacrificia. Et per alterum ostium in sinistra parte parietis supra dicti et transversi positum, abbatissa cum suis puellis et viduis fidelibus tantum iverat  Leg. intrat, ut convivio corporis et sanguinis fruantur Jesu Christi. Atque alius paries pavimentum domus in duas
Abbreviated transcription (Latin):
theoricã cael estem agens interris uitam suum ut solobat
dominatorem oraret de alto procidens loco alter
bruto animo equus siliens subcurru. & inrefrenatus
teritus percam pestria cucurrit & sic manus diuina
iugum pendens sine precipitio sustentans: &uidente
turba obtestimoniũ uirtutis diuine secura in suo orans
uehiculo cum uno equo subcurru posito ad plebis
conuentionem discursu placabili inlesa ꝑuẽnit :¬
& sic signis & uirtutibus suam confirmansi doctrinam
sermonibus salutaribus & saled iuino conditis plebem hor¬
tata est: Et hocuirtutibus ipsiu suid&ur nobis essede¬
putandum : Cuma persferus singularis & siluestris
territus & fugitiuus esset ad gregem porcorum bri¬
zide felicissime concituscursũ praecipiti ꝑuenit. quẽ
ipsa euentu inter suascernens sues benedixit : Deinde
tiae sermonibus & uoluntatieius resistere non pote¬
rant sed domata & subiecta sibi famulabantur

Expanded text:
theorica coelestem agens in terris vitam, suum, ut, solebat, theorica coelestem agens in terris vitam, suum, ut, solebat, dominatorem oraret, de alto procidens loco, alter bruto animo equus saliens in curru, et inrefrenatus territus per campestria cucurrit; et sic manus Domini jugum pendens sine praecipitio sustentavit. Et vidente turba, ob testimonium divinae virtutis secuta, in suo orans vehiculo cum uno equo sub curru posito, ad plebis conventionem, discursu placabili, illaesa pervenit, et sic signis et virtutibus sua confirmans, doctrina, sermonibus salutaribus, et sale divino conditis, plebem exhortata est. Et hoc virtutibus ejus videtur nobis esse deputandum. Cum aper ferus singularis et silvestris territus et fugitivus esset, ad gregem porcorum Brigidae felicissimae concitus cursu praecipiti pervenit. Quem ipsa ventum inter suas cernens benedixit. Deinde tiae sermonibus et voluntati ejus resistere non poterant, sed domita et subjecta sibi famulabantur
Abbreviated transcription (Latin):
sustentar& uitulum postergum eius incurrum poni
precipiebat : & sic cum uacca lingua tangens & tamquã
proprium diligens nemine eam cogente usq ad loca
destinata consecuta est: Iearissimi uid& is fratres qđ
& bruta contra consuetudinem famulabantur ei¬
animalia: Et quodam inter uallo temporis alune¬
qui ssimi fures qui necdm̃ nec homines uenerabantur
dealiqua prouintia oblatrocinium uenientos & per
amnem grandem facilimȩãtu pedum egredientes boues
ipsius furati sunt: Sed eos eadem reuertentesuia ĩmpetus
ingentis fluminis inundatiane aquarum subita facta co¬
tur bauit: Nã flumen instar muri erectum sce¬
le fissimam boum fraudem beatȩ brigidȩ perse transire
ꝑmisit. Sed eos fures dͤ mergens & secum trahens boues
deipsorum manibus liberatuloris in cornibus penden¬
tibus ad proprium armentum acbo ellium reuersi sunt
Icce & hic uirtus diuina apparet :cumquadam dieipsa
biinis uegebatur: & cum in suo uehĩculo meditatione

Expanded text:
sustentaret, vitulum post tergum ejus in currum poni praecipiebat. Et sic eum vacca lingua lambens, et tanquam proprium diligens, nemine eam cogente, usque ad loca destinata consecuta est. Charissimi videtis fratres, quod et bruta contra consuetudinem ei famulabantur animalia. Quodam intervallo temporis alii nequissimi fures, qui nec Dominum nec homines verebantur, de aliqua provincia ob latrocinium venientes, per amnem grandem facili meatu pedum egredientes, bovem ipsius furati sunt. Sed eos eamdem revertentes viam impetus ingentis fluminis, inundatione aquarum subito facta, conturbavit. Non enim flumen instar muri erectum scelestissimam boum fraudem beatae Brigidae per se transire permisit; sed eosdem fures demergens et secum trahens, boves de ipsorum manibus liberati, loris in cornibus pendentibus, ad proprium armentorum ad bubulum reversi sunt. Ecce et hic virtus divina apparet. Cum quadam die ipsa binis vehebatur, et cum in suo vehiculo meditatione
Abbreviated transcription (Latin):
engobabentes antigoni quia uester fuit suscipitedum atqc tie mi
nu musto tȩoi in loco patris & matris multa ssiquidem lacrimarum
slumina & uocos in mi serunt audientes hiec: post piucum uero tĩpus
quiescente aliquantulum luctum: Imperator persuadens axotians¬
tigoni ut suam filiam eũ fraxiam disponsare cuidam senatori ditisũ¬
mo & sactum est ut puollae mator arras suscipor& & suscoptis aiis
puellao eufraxiae. etas ex peotabatur: Fraterim in santula plers
minus annorum.U. quando suscipit arras: postaliquantulũ bero
temporis cogitauit quidam senatorum ut uxo ronlaenrun poi sbasi
croboro copulare & per priecos matronarum mulieran eiusgal scũ
augusta t sino notitia principis mittert & euftaxiae coniugi dĩ

Expanded text:
ergo habentes .| antigoni quia uester fuit suscipiti eam atque tuemi| ergo habentes .| antigoni quia uester fuit suscipiti eam atque tuemi| ni et estote ei in loco patris et matris . multas siquidem| lacrimarum flumina et uoces inmiserunt . audien| tes haec. Post paucum uero tempus quiescentem| aliquantulum luctum . Imperator persuadens uxo| ri antigoni ut suam filiam eufraxiam disponsaret .| cuidam senatori ditissimo. Et factum est ut puel| lae mater arras susciperet et susceptis arris puellae| Eufraxiae aetas expectabatur. Erat enim infan| tula plus minus annorum .V. quando suscipit arras.| Post aliquantolum uero temporis . cogitauit qui| dam senatorum ut uxorem antigoni sibi crederet| copulare et per praeces matronarum . persuasit .| augustae ut sin
Abbreviated transcription (Latin):
niae dcanta abundantia possessionum : Nihil horum cumquo lib&
discendero poterit in inferno: Cum bono ergo consilio sestina etiam
multadare pauperibus ut non inueniatur illud consilium quod tractas t
in frncis iosum : Audiens haec antigonus glorificauit dm̃ umigitur
pareterie saunũsta: tãquam excorum propriogonere eeuirum iustr
peoelcgiosum conpatiobantur &enim eufiaxiae. Non solum taquã
prourae consanguineae sed quia erat aetate iu uenulacduobus naqr
auiisxtribus mensibus uixit cum uiro suo & unamannam ex consensu
Adralleo uitũ abstinentes sicut fratres inuicem cõnuixerunt: Igitur
sopulto antugono imperator & augusta multũ consolabanturꝰ eu¬
fiou aniugla uero ad sumens propriam filiam dediteam innanu prin¬
cipis a augustae : & prostrata ad pedeseorũ cum damore & magno
gemiludextt: In manusdĩ & urãs cõmendo orfanamhano: memortam

Expanded text:
nia et tanta habundantia| possessionum. Nihil horum cum quolibet nia et tanta habundantia| possessionum. Nihil horum cum quolibet discendere| poterit in infernum. Cum bono ergo consilio festina ergo mul| tum dare pauperibus ut non inueniatur . illud consilium| quod tractasti . infructuosuum Audiens haec pariter et augusta| tamquam ex \e/orum proprio genere et uirum iustum| ac relegiosum. Con\pa/tiebatur etenim eufraxie non| solum tamquam propri\ae/ consanguiniae sed quia erat| aetate iuuenula . duobus namque annis et tribus| mensibus uixit cum uiro suo . et unum annum ex consen| sum ab alterutrum abstenentes sicut fratres inuicem| conuixerunt. Igitur sepulto antigono imperator et au| gusta multum consolabantur . eufraxiam. Illa uero| adsumens propriam filiam dedit eam in manus princi| pis et augustae et prostrata ad pedis e\o/rum cum cla| more et magno gemitu dixit . in manus dei et uestras| conmendo orfanam hanc memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
ut faciamus : Cui dixit antigonus unam filiam habemus. pordm̃ su¬
ficiat nobis & noqua quam conueniamus ultorius in in folici tato
& miseriam saocularom : Audiens haec eufraxia : & consurgens exten¬
ditina nussuas incaelum & ingemis cens dixit antigono: bedictus dr̃
quidignum tefecit in suo timore : & ad cogniuonem ueritatis ad duxit:
ere dominemens saepius supplicaui dm̃ ut inlumi narst cortuum pro
hac causa sed hoc tibi pandere non prae sumpsi quia uere ipse fecist prin¬
cipium &iubeme ut loquar: Cui dixit antigonus dominami dic inquia
prout uedis eufraxia dixit nosti domine meus quiante tantasgenera¬
tionos a postolus protestaturdicens tempus breueost : Decacto ut &
quibabent uxoros sint tam quam non habentes & gaudentes indiuiti is
tainquam nongaudentes & omentos tam quã nom poss dentes. Decȩdit
enim scema huius saeculi: ad quam utilitatem nobiserunt haec pecu¬

Expanded text:
ut faciamus. Cui dixit antigonus unam| filiam habemus per deum suut faciamus. Cui dixit antigonus unam| filiam habemus per deum suffiat nobis et nequaquam| conueneamus ulterius in infilicitatem et miseriam| secularem. Audiens haec eufraxia et consurgens . ex| tendit manus suas . in caelo et ingemiscens dixit anti| gono benedictus deus qui dignum te fecit in suo timore| et ad cognicionem ueritatis adduxit. Vere domine meus| sepius supplicaui deum ut inluminaret cor tuum pro| haec causa sed hoc tibi pandere non praesumpsi .| quia uere ipsi fecisti principium iube me ut loquar.| Cui dixit antiquonus domina dic inquit prout uellis| eufraxia. Nosti domine meus quia ante tantas generaci| ones apostolus protestatur dicens . tempus breue est.| De cetero ut et qui habent uxores sint tamquam non| habentes et gaudentes in diuicias tamquam non| gaudentes . et ementes tamquam non possedentes. Decedit enim escema huius saeculi ad quam utilita| tem nobis erunt haec pecu
Abbreviated transcription (Latin):
rem ex goneri suo proprio ex codem imperia lo sanguine disconden¬
ualdecam diligens imperator paritor que agusta praecipue ouo
exorũ genore ess&: Neo non & moribusotat cõr posito uoca uorust
ualdo o& rologiosa genera ta ost autem ab his filia qui muora uscdiob
nomine matris oufraxiã Cumque haberent hano filiam una gedieb
dyxit antigonus coniugiͥ suae oufraxias: posti dominani ou¬
fraia quia nihil est is tauita uoldiuitiae uanitas huius seculistoro
poralis inõc tuaginta namq annis omne tompus im pl&ur ulsunt
timentibus dm̃ diuitiae in caelo re conditae minfinita saccula b¬
& priuamurnos ipsos ab illis diuitus mundanis cogitationibus ob¬
li ati & in fallatia positi temporalia diuitiarum dies nostros frus¬
tra consumimur nihil animarum utilitatem ad quirentos d
diens haec eu fraxia dixit antigono: & quid iubes domine meus

Expanded text:
rem ex genere suo proprio ex eodem imperiale sanguine| discendenrem ex genere suo proprio ex eodem imperiale sanguine| discendenfferebat . ualde eam| diligens imperator pariterquae agusta praecipue| quod ex eorum genere nec non et moribus . erat conposita et hones| ta ualde et relegiosa. Generata est . autem his filia quem| uocauerunt . nomine matris . eufraxia. Cumque haberent| hanc filiam unam ex diebus dixit antigonus coniugae| suae eufraxiae . nosti domina mi eufraxia Quia nihil| est ista uita uel diuiciae uanitas huius saeculi tem| poribus In octugenta namque annis omnes tempus im| pletur et sunt timentibus deum diuiciae in caelo recondi| tae in infinita saecula et priuamur nos ipsos ab illis| diuiciis mundanis . cogitacionibus oblicati et in falla| cia positi temporalia diuiciarum dies nostros frustra| consumimus nihil animarum . utilitatem adquirentes.| Audiens haec eufraxia dixit antigono et quid iubes .| domine meus
Abbreviated transcription (Latin):
bngidae & uiris peritissimis formidandum: his paucisrstico
sormone dictis uirtutibus demaximis & innum ȩ rabi libus paruula¬
lndeciu euni irato prome cogito sonecihi culpabili dedo & ut au¬
commendetis exoro & d s̃uos pacem euangelicam sec tantes exaudiat. am̃¬
Et plicit sanctȩ brigidȩ uirginis
Ndiobus theodosi pussim imperatoris. fuit uir quidam sonator inre¬
gia ciuitate antigonus nominegenore imperiale soci&ate coniunc¬
tus sapions in sermone simul &opere. & bona sompor principisua¬
dens ut pie romanaror publicȩ negotia guber nar& ubrat auego ba
conpassibilis homo cuncti segentibus necossaria praobons diligobat¬
que eum princepsimperator non solum tam quã parentem & sona io¬
rom sed &iam uelut xp̃ianum & pium & semper consilia eiutilia cor¬
ferentem: Prat autem & locuples uehementer : itaut rgia eripta s
similem alium i bonisoperibus ditissimũ non habere& :hic accipiuro¬

Expanded text:
Brigidae et viris fortissimis formidandum, his paucis rustico Brigidae et viris fortissimis formidandum, his paucis rustico sermone dictis virtutibus de maximis et innumerabilibus currerim. Orate pro me Cogitoso nepote culpabili, et ut commendetis exoro, et Deus vobis pacem evangelicam sectantes exaudiat. Explicit Vita sanctae Brigidae virginisdiebus theodosii piissemi imperatores. Fuit uir . quidam| senator . in regia ciuitatem antegonus nomine genere .| imperiale societate coniunctus sapiens in sermonae . simul| et opere et bona semper principi suadens ut pie romana rei| publice negucia gobernaret. Erat . autem et compas| sibilis homo cunctis egentibus necessaria praebens. Dili gebatque eum princeps imperator . non solum tamquam .| parentem et senatorem sed eciam . uelut christianum et pium .| et semper consilia ei utilia conferentem. Erat autem et| locoplex uehementer ita ut regia ciuitas similem alium .| in bonis operibus ditissimum non haberet. Hic accipit uxo
Abbreviated transcription (Latin):
libus ut ciuitas dicat ur in semultorum nomen accipit: maxima
haecciuitas & metropolitana est : incuius suburbunis quȩ sc̃ã certo limite
designauit brigida nullus carnalis aduersarius nec concursus timet
hostium sed ciuitas est refugii tutissima deforis suburbanis intota
scotorum terra cum suis omnibus fugitiuis: in qua thes auri seruan¬
timurogum & decorati culminis excellentissima ee uidetur : & quis
dinume iare potest diuorsasturbas & in numerabiles populo sdeomni¬
ous pipuicrs confluentes : Alii propter aepularum habundantiam :
barum: alii cum magnis donis & muneribus conuenientes & solemni¬
tatem natiuitatos scãe brigidae quae indiȩ hłdarũ februaris mon¬
sisdormiens serure sarcinam deiecit carnis & agnum dĩ in caelestibus
mansionibus secuta est. Veniam p&o a fratribus aclec toribus haecle¬
gentibusi mno emendantibus qui causa obedientiae coactus nulla prae¬
preadiue scienuae sut fultus pelagus inmen sum uirtutum beata

Expanded text:
itas, de qua vita in se multorum nomen accepit. Maxima haec civitas et metropolitana est, in cujus suburbanis, quae sancta certo limite designavit Brigida, nullus carnalis adversarius, nec cursus timetur hostium. Sed civitas est refugii tutissima de foris suburbanis in tota Scotorum terra, cum suis omnibus fugitivis in qua servantur thesauri regum, et decorati culminis excellentissima esse videntur. Et quis enumerare potest diversas turbas et innumerabiles populos de omnibus provinciis confluentes: alii ob epularum abundantiam, barum; alii cum magnis donis venientes ad solemnitatem nativitatis sanctae Brigidae, quae in die Kalendarum Februarii mensis dormiens secure sarcinam dejecit carnis, et Agnum Dei in coelestibus mansionibus secuta est? Veniam peto a fratribus et lectoribus haec legentibus, qui causa obedientiae coactus, nulla praerogativa scientiae sufflatus, pelagus immensum virtutum sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
Si pro didero adulteriũ quidem non consentio sed necem crudelitatis
incurro. Qm̃ scđm librum morsi lapidandã eẽcognosco. Sita cuero
malũ consentio &cũ adulteris portionem meã pono. Qm̃ ergo tacere
malum est. adulterium ꝓdere peius est. ne ꝑ me fiat homiadium
Dimitta tacite coniugiumꝰ Cogitauit inquid io seph sicutꝰ euangelio
dicit᷑ occulte dimittere mariã coniugem suã. Cogitauit t iet
ueniam contulit sermo prophetalis : sic mariam angelus libe¬
rat saluatoris. Veniam mater dni casta: inqua non uirilis appe

Expanded text:
Si prodidero, adulterium quidem non consentio, sed naevum crudelitatis Si prodidero, adulterium quidem non consentio, sed naevum crudelitatis incurro; quia secundum librum Moysi lapidandam esse cognosco. Si tacuero, malum consentio; et cum adulteris portionem meam pono. Quoniam ergo tacere malum est, adulterium prodere pejus est; ne per me fiat homicidium, dimittam tacite conjugium. Cogitavit, inquit, Joseph, sicut Evangelium dicit, occulte dimittere Mariam conjugem suam . Cogitavit ut esid veniam contulit sermo prophetalis, sic Mariam liberat angelus Salvatoris. Veni jam, Mater Domini casta, in qua non fuit virilis appe
Abbreviated transcription (Latin):
secumiq diuaestuans ac disputans dit. Vnde hoc comtigit quid uȩ¬
euenit: Non cogpoui. non tetigi Si non tetigi non uiolaui. Si nonuio¬
laui Nongrauidaui . Heu heu. Quid contigit. Quid putas euenit
ꝑquẽ maria ceadit. quã sibi plus quã me adulantem inuenit : ego aũt̃
cũ licentiam habeam maritalem ante thorũ nuptaͣrũ puella rem
dlia filiam eẽ & regalem me functum sacer do toͦ p̃noscebam : Sed
quo nibil mirũ nihil est nouum. nihil occultum nihil absconsũ qđ non
reueletur & occultũ qđ non inpublicum ueniat. Indauid regis filiã.
aliquando recolo historiam. Dauid regemꝰ begsabeȩ urie ethei mulieris
dudacia extulit regalis nec cũtimor terruit parentalis Maria dđ
regis filiã cogitatio intulit puellaris nec eam timor terrunt paren¬
talis. Quid ergo faciam : quid agam : anxorgemo, doleo, curro, con¬
siliam quero nec plenum inuemio. Prodo aut tacro. Quid faciam
penitus nescio Prodo adulterib aut taceo propt̃ obprobrium:

Expanded text:
secumque diu aestuans ac disputans, dicit: Unde hoc contigit? quid evenit? Non cognovi, non tetigi; si non tetigi, non violavi; si non violavi, non gravidavi. Heu! heu! quid contigit? quid, putas, evenit? per quem Maria sic cecidit? quem sibi plus quam me adulantem invenit? ego enim cum licentiam haberem maritalem, ante thorum nuptiarum puellarem d filiam esse, et regali me functum sacerdotio praenoscebam. Sed quoniam nihil mirum est, nihil novum, nihil absconsum quod non reveletur, et occultum quod non in publicum veniat, in David regis filia aliquando recolo historiam. David regem in Bersabee Uriae Cethaei mulierem audacia extulit regalis, nec eum timor terruit maritalis: Mariam David regis filiam cogitatio impulit puellaris, nec eam tenuit terror parentalis. Quid ergo faciam? quid agam? Anxior, gemo, doleo, curro, consilium quaero, nec plenum invenio. Prodo, aut taceo? Quid faciam penitus nescio. Prodo adulterium, aut taceo propter opprobrium?