comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
creata sunt. Onua quecumq uoluit
dñs fecit in cęlo & in terra. in mari & in
om̃ib abyssis. Post illa quȩ suꝑius dirit in
altum se tendit uera nimis & excelsa p̃dia¬
tio. Quod schema dicitur epiphonima.
id e post narratas res crescens ad maiorem
sententiam. Nam quamuis sint inenarri¬
bilia oꝑa dñi. totusq mundꝰ referre non
pͣualeat quod oꝑatur in mundo. hic tamꝰ
uniuersa stupenda breuitate conclusi
sunt om̃ia dm̃ fecisse quȩ uoluit inglo
& in terra.in mari & in abyssis. ut & cre¬
ta quȩ uides cius uoluntate facta.ccͦ. cog¬
nosceres. & illa quȩ humanis nequeunt
conspectib apparere. ipsius potenta ol¬
tineri posse sentires. Celum positum ẽ
ꝓcunctis cęlestib. terra ꝓ om̃ib quȩ in
humo gignuntur. Mare commemoratũ
dicamus ꝓ istis sinib quos comineatiũ
discursus inuisitat. Abyssus uͦ occeanum
designat. qui & nobis ignotus. & ut quidã
referunt altitudine magna. ꝓfundus est.
In his autem om̃ib uoluntas dñi sine

Expanded text:
Vers. 6. Omnia quaecunque voluit, Dominus fecit in coelo, et in terra, in mari, et in abyssis. Post illa quae superius dixit, in altum se tetendit vera nimis et excelsa praedicatio. Quod schema dicitur epiphonema, id est post narratas res crescens ad majora sententia. Nam quamvis sint inenarrabilia opera Domini totusque mundus referre non praevaleat quod operatur in mundo, hic tamen universa stupenda brevitate conclusa sunt: omnia Deum fecisse quae voluit in coelo, et in terra, in mari, et in abyssis; ut et creata quae vides, ejus voluntate facta esse cognosceres; et illa quae humanis nequeunt conspectibus apparere, ipsius potentia contineri posse sentires. Coelum positum est pro cunctis coelestibus, terra pro omnibus quae in terra gignuntur, mare commemoratum dicamus pro istis sinibus quos commeantium discursus invisitat, abyssus vero Oceanum designat, qui et nobis ignotus, et ut quidam referunt altitudine magna profundus est. In his autem omnibus voluntas Domini sine
Abbreviated transcription (Latin):
dicauit dñs ppłm suum. hebreum scili¬
cet cui prestitit magna miracula. cui
ꝓpħas suos ne peccaret attribuit. ad que
ipsum quoq filium misit. ut eiꝰ tandẽ
aliquando scelerata duricra solueretur.
S quia detestabili obstinatione duratus eͤ:
udicauit eum. utiq quia noluit esse
ipsius. quem de cunctis nationib elege¬
rat possidendum. cui dicit: Audi ppłs m̃s
& loquar. Et alibi:. Popule m᷑s quid feci tͥ
iustum gͦ iudicabit. de fidelib autẽ audi
quid sequitur: Et in serus suis consolabi¬
tur. Utiq dum illis premia ꝓmissa resti¬
tuet. qui hic ꝓpt̾ nomen eiꝰ laboriosa con
est. Beati qui lugent. qmͣ ipsi consolabunt᷑.
Sic enum & alibi de ipsis dicitur: Qui
credit in me nͦ iudicabitur.s transiet de
morte ad uitam. Qui autem ñ credit.
iam iudicatus e᷑. Uides quid ꝓfecerit gra¬
datio illa quam diximus. ut enumeratis
magnalib dñi usq ad eiꝰ uenerit scm tre¬

Expanded text:
dicabit populum suum, Hebraeum scilidicabit populum suum, Hebraeum scilicet, cui praestitit magna miracula, cui prophetas suos, ne peccaret, attribuit; ad quem ipsum quoque Filium misit, ut ejus tandem aliquando scelerata duritia solveretur. Sed quia detestabili obstinatione duratus est, judicabit eum utique; quia noluit esse ipsius, quem de cunctis nationibus elegerat possidendum. Cui dicit: Audi, populus meus, et loquar ; et alibi: Popule meus, quid feci tibi ? Istos ergo judicabit. De fidelibus autem audi quid sequitur: Et in servis suis consolabitur; utique dum illis praemia promissa restituet, qui hic propter nomen ejus laboriosa contest: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Sic enim et alibi de ipsis dicitur: Qui credit in me non judicabitur, sed transiet de morte ad vitam; qui autem non credit, jam judicatus est . Vides quid profecerit gradatio illa quam diximus; ut enumeratis magnalibus Domini, usque ad ejus venerit sanctum tre
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩternum. dnẽ memoriale tuum ini
słm scli. Post beneficr dñi. laus digna
consequitur. Dicit enim dñe nom̃ tuũ
in eternum. quasi optemus illi quod nͣ
est. aut ꝑ nr̃a uota ꝓficiat: S usus iste
mortalium est. optare dm̃ quod aliter
euenire nefas putetur. sicut enim dicimꝰ:
Sanctificetur nomen tuũ. quod utiq scm ẽ.¬
Adueniat regnum tuũ. cuiꝰ regnum sine
dubitatione uenturum est. S ista talia
cum dicunus. nrm uelle declaramus. Pre¬
catur gͦ ut in humano genere semꝑ nom̃
eiꝰ debeat ꝑmanere. quatinus ab aduentu
xpͣi ꝑhenniter dici debeant utiq xp̃ian.
Sequitur. dnẽ memnoriale tuum in scłm
scłi. Memoriale dñi est. quicquid in scrip¬
turis scĩs commonitione saluberrima
continetur. Hoc semꝑ in nobis ꝑtinet.
cum fidelissima deuotione seruatur. sicut
scriptum est. Celum & terra transibt̾.
uerba autem mea nͣ pͣteribunt. Scł̃m uͦ
scłi sicut sepe dictum est. diem significat
Prenusse laudis causa narratur. quia ui¬

Expanded text:
in aeternum: Domine, memoriale tuum in saeculum saeculi. Post beneficia Domini laus digna consequitur. Dicit enim: Domine, nomen tuum in aeternum; quasi optemus illi quod non est, aut per nostra vota proficiat. Sed usus iste mortalium est, optare Deo quod aliter evenire nefas putetur. Sic enim dicimus: Sanctificetur nomen tuum ; quod utiqueAdveniat regnum tuum; cujus regnum sine dubitatione venturum est. Sed ista talia cum dicimus, nostrum velle declaramus. Precatur ergo ut in humano genere semper nomen ejus debeat permanere; quatenus ab adventu Christi perenniter dici debeant utique Christiani. Sequitur, Domine, memoriale tuum in saeculum saeculi. Memoriale Domini est quidquid in Scripturis sanctis commonitione saluberrima continetur. Hoc semper in nobis permanet, cum fidelissima devotione servatur, sicut scriptum est: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non pri sicut saepe dictum est diem significat Praemissae laudis causa narratur: Quia ju
Abbreviated transcription (Latin):
cit se ꝓbasse testatur. atq ido cognouisse
se dicit ꝓpħa quod pͣdicat. nͨ aliqua uisio¬
ne carnali. s in illa altitudine scientię
positus. ubi magnum contemplatus est
dnm. Uidebat enim uir scissimus mares.¬
tatem illam mirabilem. cunctis potestan¬
b & celoꝵ uirtutib imperantem. Et ne¬
alio psalmo legitur. qm quis d̾s preter
dnm. aut quis ds preter dm̃ nr̃m. sed
quia potestatib diuersis hoc nomͣ abusi¬
ue constat impositum. sicut in exodo laptͥ
Constitui te dm̃ pharaonis. Et apłs dicit
Nam & si sunt qui dicantur dii siue ini
celo siue in terra. sicut sunt dii multi &
dnu multi. nobis tam̃ unus ds pater. er

Expanded text:
cit se probasse testatur. Atque ideo cognovisse cit se probasse testatur. Atque ideo cognovisse se dicit propheta quod praedicat, non aliqua visione carnali, sed in illa altitudine scientiae positus, ibi magnum contemplatus est Dominum. Videbat enim vir sanctissimus Majestatem illam mirabilem cunctis potestatibus, et coelorum virtutibus imperantem; et nealio psalmo legitur: Quoniam quis Deus praeter Dominum, aut quis Deus praeter Deum nostrum : sed quia potestatibus diversis hoc nomen abusive constat impositum, sicut in Exodo legitur: Constitui te deum Pharaonis ; et Apostolus dicit: Nam etsi sunt qui dicantur dii, sive in coelo, sive in terra sicut sunt dii multi et domini multi nobis tamen unus Deus Pater, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissa declaratur. S habrahe uocabulũ
nͨ hoc uidebatur significare. quod de isto
nomine potuisset aduerti. Iacob siquidẽ
subplantatorem interpretari sepe iam
dictum est. qui benedictionem frat᷑nam
głosa nimis cupiditate pͣripuit. quod
ad euocatam uniuersitatem gentium
competent̃ aptatur. quȩ aduentum dĩi
saluatoris ad se credulitate trahens. syna¬
gogȩ munera ꝓmissa ꝑcepit . & priorem
ppłm religiosa festinatione superauit.
S post illam patriarchȩ mysticam luctã
quam iacob cum angło constante. cer¬
cuit. ipsẽ qͦ isrł appellari meruit. quia
tante concertationis fixa mente pondera
tolerauit. Isrł autem int̃pretatur uideis
dm̃. quod ad illam ꝑtinet significationẽ
quam dñs possidet in beatis. Elegit itaq
iacob. dum eccłiȩ ppłm diuersarum gen¬
tium congregationem subunauit.
Possidet isrł. quando in illa beatorum
redditur. quando his qui refert quod di¬

Expanded text:
promissa declaratur? Sed Abrahae vocabulum promissa declaratur? Sed Abrahae vocabulum non hoc videbatur significare, quod de isto nomine potuisset adverti. Jacob siquidem supplantatorem interpretari saepe jam dictum est, qui benedictionem fraternam gloriosa nimis cupiditate praeripuit. Quod ad evocatam numerositatem gentium competenter aptatur, quae adventum Domini Salvatoris ad se credulitate trahens, Synagogae munera promissa percepit, et priorem populum religiosa festinatione superavit. Sed post illam patriarchae mysticam luctam quam Jacob cum angelo constanter exercuit, ipse quoque Israel appellari meruit; quia tantae concertationis fixa mente pondera toleravit. Israel autem interpretatur vir videns Deum, quod ad illam pertinet significationem quam Dominus possidet in beatis. Elegit itaque Jacob, dum Ecclesiae populum diversarum gentium congregatione subadunavit. Possidet Israel, quando in illa beatorum redditur, quando is qui refert, quod di
Abbreviated transcription (Latin):
membrum domus dnicȩ uidentur ingres
te nomini eiꝰ qm̃ suauis ẽ. Considera qd̾
laudate tercio posuit. ut ꝑ laudes similem
qualitatem sõe trinitatis indiuisibilem
nobis ostenderet unitatem. Laudis do¬
minicȩ usq ad diuisionem positam mul¬
tiplex causa narratur. Nam cum sint
omĩa ualde bona quȩ fecit. cuiꝰ ipse sit
bonitatis aduertitur. a quo talia manas¬
se noscuntur. Addidit quoq suauuis. ut
n᷑ solum benignum. s & dulcem. eẽ. senti¬
res. Sic enuim & alibi dicit: Gustate & ui¬
dete qm suauis est dñs. Pallite uͦ dum
ponitur. ad bonas corporis operationes
refertur. ut in hac mundi conuersatio¬
ne dnm uideamur de nr̃a ꝓbitate lau
dare. Qm iacob elegit sibi dñs. isrł in
possessionem sibi. Et hic uersus adhuc
ad illam partem ꝑtinet. cur dñs debeat
predicari. Nonnullos autem titillare
cognoscitur. quare nͨ sit hic abraham
positus. cui pͥmum hȩc possessio a dño

Expanded text:
membrum domus dominicae videntur ingresmembrum domus dominicae videntur ingreste nomini ejus, quoniam suavis est. Considera quod laudate tertio posuit, ut per laudis similem qualitatem sanctae Trinitatis indivisibilem nobis ostenderet unitatem. Laudis endominicae usque ad divisionem positam multiplex causa narratur. Nam cum sint omnia valde bona quae fecit, cujus ipse sit bonitatis advertitur, a quo talia manasse noscuntur. Addidit quoque, suavis, ut non solum benignum, sed et dulcem esse sentires. Sic enim et alibi dicit: Gustate et videte quoniam suavis est Dominus . Psallite vero dum ponitur, ad bonas corporis operationes refertur; ut in hac mundi conversatione Dominum videamur de nostra probitate lauam Jacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi. Et hic versus adhuc ad illam partem pertinet, cur Dominus debeat praedicari. Nonnullos autem titillare cognoscitur, quare non sit hic Abraham positus, cui primum haec possessio a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
rem. Et respice p̾cepta ista in his duob
uersib qua distinctione creuerin t. Pri¬
mo dixit. laudate nomeni dñi. Et ne
quib: libet hoc putares iniunctum. ad¬
didit laudate serui dnm. Id est. qͥ serui
ipsius estis prona uoluntate deuoti. &
dnm uos habere sentitis. quem nulla
suꝑsticione contempnitis. Tercio dicit.
qui statis in domo dñi. hoc est qui ꝑseue¬
ranti & intitubabili uoluntate in ipsiꝰ
sc̃a credulitate consistitis. Contra illos
scilicet dictum. qui pacientes defectum
de collato subito honore ceciderunt. Seqͥ¬
tur in atriis domus dei nr̃i. Atrium
dicitur amplissimȩ domus pͥmus ingres¬
sus. ubi sibi habitantes ꝓpt᷑ expellendũ
frigus focos facere noscebantur. & ab atri
fumi nebulosissimis globis appellata atria
quasi atra tradit antiquitas. Et quia
nullus sermo uacat. qui ñ aliquod myste¬
rium continert uideatur. & illos etiam
dicit dnm laudare debere. qui in pͥmum

Expanded text:
rem. Et respice praecepta ista in his duobus rem. Et respice praecepta ista in his duobus versibus qua distinctione creverunt. Primo dixit: Laudate nomen Domini. Et ne quibuslibet hoc putares injunctum, addidit, laudate servi Dominum, id est, qui servi ipsius estis prona voluntate devoti, et Dominum vos habere sentitis, quem nulla superstitione contemnitis. Tertio dicit; Qui statis in domo Domini, hoc est, qui perseveranti et intitubabili voluntate in ipsius sancta credulitate consistitis. Contra illos scilicet dictum, qui patientes defectum de collato subito honore ceciderunt. Sequitur, In atriis domus Dei nostri. Atrium dicitur amplissimae domus primus ingressus, ubi sibi habitantes propter expellendum frigus focos facere noscebantur; et ab atri fumi nebulosissimis globis appellata atria, quasi atra, tradit antiquitas. Et quia nullus sermo vacat, qui non aliquod mysterium continere videatur; et illos etiam dicit Dominum debere laudare, qui in primum
Abbreviated transcription (Latin):
pulcherrimam constructionem
quȩ usq ad illam ꝑuenit summitatem.
quȩ in eternum securos efficit & felices.
congrue nimis ponitur alleluia. ut lau
nus noscitur. eẽ. p᷑paratum. Quappt᷑ since¬
ris mentib alacres alleluia dicere festine¬
mus. ut illi sc̃o ppło ꝑ diuinam gram¬
su ꝓpt̾ nominis eiꝰ potentiam laudes dño
dicit. eẽ. soluendas. quia fecit quȩ uoluit
in cęlo & in terra. magnalia ipsiꝰ diuersa
ꝑfecta destruere falsitatem. idolorum
cultores sub irrisione redarguit. Tercio:
diuersos ordines ammonet. ut dnm lau¬
dare ñ desinant. Sic genus demonstrati.¬
uum in utraq parte mirabili executione¬
laudate serui dnm̃. qui statis in domo dipi.
in atriis domus di nr̃i. Post preteritos
sicut dictum est psalmos quib ad om̃iũ
uirtutum culmen diuina miseratione
ꝓpħa conscendit. in domo dni stantes allo¬
quitur. ut post collata tam ingentia bene¬
ficia laudare ñ desinant celi terrȩq creato¬

Expanded text:
pulcherrimam constructionem, quae usque ad illam pervenit summitatem, quae in aeternum securos efficicongrue nimis ponitur, Alleluia; ut laudnus noscitur praeparatum. Quapropter sinceris mentibus alacres Alleluia dicere festinemus, ut illi sancto populo per divinam grasu propter nominis ejus potentiam, laudes Domino dicit esse solvendas, quia fecit quae voluit in coelo et in terra, magnalia ipsius diversarfecta laus est destruere falsitatem, idolorum cultores sub irrisione redarguit. Tertio, diversos ordines admonet, ut Dominum laudare non desinant. Sic genus demonstrativum in ultraque parte mirabili exsecutionum. Vers. 2. Qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri. Post praeteritos sicut dictum est psalmos, quibus ad omnium virtutum culmen divina miseratione propheta conscendit, in domo Domini stantes alloquitur, ut post collata tam ingentia beneficia laudare non desinant coeli terraeque Creato
Abbreviated transcription (Latin):
carnatione dãi om̃ia uicit. om̃ia suꝑauit.
& om̃ib reddita est excelsior. quȩ pridem
uidebatur humilior. sicut dicit apłs:
Cui autem angłoꝵ dixit aliquando sede
a dextris meis. donec ponam uumicos
tuos scabellum pedum tuoꝵ. Sequitur.
require seruum niui. Ap̃o dicitur. reqͥre.
qm̃ te ñ potest imbecillitas humana per¬
quirere. Aaditum est qd̾ sepe quidem dic̃¬
tum est.s merito cuncta concludit. qm
iustꝰ iste requiritur. qui mandata eiꝰ nͣ
probatur oblitus. Conclusio.

Expanded text:
carnatione Domini omnia vicit, omnia superavit, carnatione Domini omnia vicit, omnia superavit, et omnibus reddita est excelsior, quae pridem videbatur humilior, sicut dicit Apostolus: Cui autem angelorum dixit aliquando: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ? Sequitur, require servum tuum. Christo dicitur require, quoniam te non potest imbecillitas humana perquirere. Additum est quod saepe quidem dictum est, sed merito cuncta concludit: quoniam justus iste requiritur, qui mandata ejus non probatur oblitus. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
it illam euugłicam comparationem sicut
ouis quȩ perierat. ꝓpt̾ quam pastor eius
nonaginta nouem dimisit in montibꝰ
& cam querens uidaicis est appetitus in¬
sidiis. quan tameri ille ꝑ crucem suam
multiplicans nͦ omittit querere. nec de¬
sinit congregare. Una ouis est cunctoꝵ
fidelium sc̃a congregatio. qmͣ unis est
grex: & uiuis est pastor. Et respice quã
infirmę rei comparati sunt homines.
quando a xp̃i gr̃a deseruntur. Qui uide¬
licet erranti quȩ periculis patriȩ atq di¬
reptionibꝰ lupoꝵ exposita est. quam nors
suga eripiat. non corporis ualitudo defen¬
dat. s quicquid libitum ẽ insidianti ꝑfe¬
rat. cum eam uis corporis nulla defendat.
Ot bene dictum est que perierat. ut ag¬
nosceres miscđia dñi fuisse reꝑtam. qui
errantia recolligit & ꝑdita bonitate suę
pietatis adquirit. S illa natura facta in¬
becillis. & om̃ib monstrata fragilior. in¬

Expanded text:
it illam evangelicam comparationem , sicut it illam evangelicam comparationem , sicut ovis quae perierat, propter quam pastor ejus nonaginta novem dimisit in montibus, et eam quaerens Judaicis est appetitus insidiis: quam tamen ille per crucem suam multiplicans non omittit quaerere, nec desinit congregare. Una ovis est cunctorum fidelium sancta congregatio; quoniam unus grex et unus est pastor. Et respice quam infirmae rei comparati sunt homines, quando a Christi gratia deseruntur, ovi videlicet erranti, quae periculis patet, quae direptionibus luporum exposita est, quam non fuga eripiat, nec corporis valetudo defendat: sed quidquid libitum est insidianti perferat, cum eam vis corporis nulla defendat. Et bene dictum est: Quae perierat, ut agnosceres misericordia Domini fuisse repertam, qui errantia recolligit, et perdita bonitate suae pietatis acquirit. Sed illa natura facta imbecillis et omnibus monstrata fragilior, in
Abbreviated transcription (Latin):
tum est ab origine mundi. Iunc enun
ꝑfecte se credit uiuandum. quando erit
iustoꝵ numerus ad dexteram collocandꝰ.¬
rraui sicut ouis quȩ perierat. require ser¬
uum tuũ. quia mandata tua nͦ sum oblitꝰ.
Licet diuersas ꝑsonas psalmus iste conti¬
neat loquentes. mͦ fidelissimos ueteris
testamenti. mͦ nouȩ regenerationis electos
alios martyria sustinentes. alios in lege
diuͣ assidua meditatione constantes: decla¬
ratum est tamen in mnembris xp̃i eccłiam
catholicam loqui. quando talis sententia
in fine psalmi dicitur. quȩ sponse dini con¬
uenire monstratur. Ait enim. homo ille
generalis. qui in adam errauerat lege pec¬
eati. & ad caulas dru siuis uirib redire nͦ
poterat. qm munꝰ illud sapientiȩ ꝑdiderat.
quod habebat. Erraui. quasi a uia tua dis¬
cessi. & uitioꝵ inuras solitudines cecus intra¬
ui. ut facile direpticui pateat. qui pasto¬
ris sui custodiam nͨ habebat. Et subiunx¬

Expanded text:
tum est ab origine mundi . Tunc enim tum est ab origine mundi . Tunc enim perfecte se credit juvandum, quando erit justorum numerus ad dexteram collocandavi sicut ovis quae perierat: require servum tuum, quia mandata tua non sum oblitus. Licet diversas personas psalmus iste contineat loquentes, modo fidelissimos Veteris Testamenti, modo novae regenerationis electos, alios martyria sustinentes, alios in lege Domini assidua meditatione constantes; declaratum est tamen in membris Christi Ecclesiam catholicam loqui, quando talis sententia in fine psalmi dicitur, quae sponsae Domini convenire monstratur. Ait enim homo ille generalis qui in Adam erraverat lege peccati, et ad caulas Domini suis viribus redire non poterat, quoniam munus illud sapientiae perdiderat quod habebat, Erravi, quasi a via tua discessi, et vitiorum invias solitudines caecus intravi; ut facile direptioni pateat, qui Pastoris sui custodiam non habebat. Et subjunx
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus enim aliquid elegit boni. nͥ his
contraria contempsisse doceatur. Con¬
cupiui salutare tuum dñe. & lex tua meli¬
tatio mea est. Peruenit ad xp̃m dñm sãn
adunatio beatoꝵ. quod prius ꝑ enigiat
petere uidebatur. Ipsum enim uidere
concupiuerat. quem de ut̃o uirginali ilb
adhuc temporib credebat eẽ uenturum
Et ut sibi hanc scientiam de scripturs
diuinis ꝓuenisse monstraret: sequitus.
& lex tua meditatio mea est. Ini ꝓpħis eĩ
necesse erat amore magno expeti. quem
ante tot scła ad salutem humani gene¬
ris didicerat indicatum. Uiuit aniimi
uabunt me. Ad ipsum loquitur que
desiderauerat intueri. ꝓmittens aninũ
suam in eternum uiuere. quam salina¬
riter nouerat credidisse. Laudabit te
cintico scilicet nouo. qd̾ homo ille de¬
bet salutariter innouatus. Iudicu uero
illa dicit. quȩ se famulis suis dtĩs ꝓmisit
esse facturum: id est ueiuite benalieti po¬
tris mei. ꝑcipite regnũ quod uobis para¬

Expanded text:
Nullus enim aliquid eligit boni, nisi his Nullus enim aliquid eligit boni, nisi his contraria contempsisse doceatur. cupivi salutare tuum, Domine, et lex tua meditatio mea est. Pervenit ad Christum Dominuadunatio beatorum, quod prius per aenigmata petere videbatur. Ipsum enim videre concupiverat, quem de utero virginali illis adhuc temporibus credebat esse venturum. Et ut sibi hanc scientiam de Scripturis divinis provenisse monstraret, sequitur, Et lex tua meditatio mea est. In prophetis enecesse erat amore magno expeti, quem ante tot saecula ad salutem humani generis didicerat indicatum. Vers. 175. Viia tua adjuvabunt me. Ad ipsum loquitur quem desideraverat intueri, promittens animam suam in aeternum vivere, quam salutariter noverat credidisse. Laudabit te, cantico scilicet novo, quod homo ille debet salutariter innovatus. Judicia vero illa dicit, quae se in famulis suis Dominus promisit esse facturum, id est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis para
Abbreviated transcription (Latin):
illud aptissume continua uoce ꝓnuntian¬
dum est. quod & loquentes uiuat. & audi
elegi. Cum dicit fiat manꝰ tua. designat
dñm saluatorem. qui factus est ex semine
dauid scđm carnem. ꝑ quem facta sunt :¬
& reguntur uniuersa. Manum enĩ hic
dexteram debemus accipere. quia diuersis
nominibꝰ ipse dñs significatur. sicut ysa¬
ias dicit: Et brachium̃ diqi cui reuelatũ ẽ.¬
Et alibi: Dextera dni fecit uirtutem.
dextera dĩi exaltauit me. Quaꝓpt᷑ siue
manum. siue brachium. siue dexteramqi¬
cas. significatur dñs. xp̃c. Modus autem
iste locutionis frequent᷑ inuenitur in psis¬
mis. quem ꝓprium scripturȩ diuinȩ ñ
inmerito dixerimus. ut est illud. Funt
aures tuȩ intendentes in orationẽ serui¬
tui. Qui modꝰ dicitur optatiuus. Postulit
gͦ uen̾ire dnm̃ siluatorem. ꝑ quem cum
reliquis se nouerat eẽ saluandum. Quod
autem dicit elegi mandata tua. om̃ĩa se
pericula amore dtu pꝰͦposuisse testatur.

Expanded text:
illud aptissime continua voce pronuntianillud aptissime continua voce pronuntiandum est, quod et loquentem juvat, et audieelegi. Cum dicit, Fiat manus tua, designat Dominum Salvatorem, qui factus est ex semine David secundum carnem , per quem facta sunt et reguntur universa. Manum enim hic dexteram debemus accipere, quia diversis nominibus ipse Dominus significatur, sicut Isaias dicit: Et brachium Domini cui revelatum esEt alibi: Dextera Domini fecit virtutem, dextera Domini exaltavit me . Quapropter sive manum, sive brachium, sive dexteram dicas, significatur Dominus Christus. Modus autem iste locutionis frequenter invenitur in psalmis, quem proprium Scripturae divinae non immerito dixerimus, ut est illud: Fiant aures tuae intendentes in orationem servitui . Qui modus dicitur optativus. Postulat ergo venire Dominum Salvatorem, per quem cum reliquis se noverat esse salvandum. Quod autem dicit: Elegi mandata tua, omnia se pericula amore Domini postposuisse testatur.
Abbreviated transcription (Latin):
talis est. cum docueris me iustificationes
tuas eructuabunt labia mea hymnum.
Promittit enim gram deuotionis. cum
dñi dona susceperit. Quod argumenti
genus inter oratores habetur eximium.
sc̃a choors de otioso uerbo reddendam eẽ
rationem. eloquia dĩi se dicit ꝓnuntiare
querentibꝰ. Unde & animȩ salus adqui¬
ritur. & offensionem pericula non ha¬
bent. Nimis enĩ culpabile est. ut cum
ubiq prefulgeant. nos relicto uitali ser¬
mone ad inep̃tas mundi fabulas trausfe¬
ramur. & sic de noriis rebꝰ sumꝰ solliciti.
quasi ꝑ ipsas nobis aliquid boni uideat᷑
adquiri. Hinc est quod scriptura minat᷑
dicens de otioso uerbo nos reddituros eẽ
rationem. Quappt᷑ mens sca di ꝓnunti¬
abat eloquia. unde głam magis adquire¬
ret. nͨ reatus ignominiã repperiret. Se¬
quitur quare semꝑ ꝓnuntiari debeant
eloquia diu: scilicet quia om̃ia mandata
ipsiꝰ equitatis honore prefulgent. Et

Expanded text:
talis est: Cum docueris me justificationes talis est: Cum docueris me justificationes tuas, eructabunt labia mea hymnum. Promittit enim gratiam devotionis, cum Domini dona susceperit. Quod argumenti genus inter oratores habetur eximium. sancta cohors de otioso verbo reddendam esse rationem, eloquia Domini se dicit pronuntiare quaerentibus; unde et animae salus acquiritur, et offensionum pericula non habentur. Nimis enim culpabile est, ut cum mini ubique praefulgeant, nos, relicto vitali sermone, ad ineptas mundi fabulas transferamur; et sic de noxiis rebus simus solliciti, quasi per ipsas nobis aliquid boni videatur acquiri. Hinc est quod Scriptura minatur, dicens: De otioso verbo nos reddituros esse rationem . Quapropter mens sancta Domini pronuntiabat eloquia, unde gloriam magis acquireret, non reatus ignominiam reperiret. Sequitur quare semper pronuntiari debeant eloquia Domini; scilicet, quia omnia mandata ipsius aequitatis honore praefulgent. Et
Abbreviated transcription (Latin):
uit nos multiplici uirture saluare. sicrit
hymnum. cum docueris me iustificatio¬
nes tuas . R.uctuare a rumpendo dictum
est. quod digestio quędam stomachi nr̃i
claustra disrumpens: in auras ethereas
oris strepitu ꝓferatur. S quantis ille ꝓ¬
płurum deliciis fuerat utiq saginatus.
qui hyninum dũi iocunda exultatione
ructabat. uaporatio siquidẽ ista. de
unis mentib uenit. Nam cum intꝰ dũs
sensum inopem saginauerit. ꝓuenit ut
hyninꝰ eiꝰ salutari crapula ꝓferatur. Et
notandũ quod frequent̾ eloquium ꝓphe¬
tiȩ hoc uerbo significatur. ut est illud.
eructuauit cor meu uerbum bonum.
Et illud: Eructuabo abscondita a consti¬
tutione mundi. Et alibi: Dies diei eruc̃¬
tuat uerbum. E ructuatur gͦ hẏmnus.
animi sententiam lingua famulatur.
ut in communi locutione fieri solet. s
ad suꝑnum intellectum aiuni sensus ser¬
mo disponitur. Sequitur. cum docueris
me iustificationes tuas. Ordo uerboru᷑

Expanded text:
vit nos multiplici virtute salvare, sicut svit nos multiplici virtute salvare, sicut shymnum, cum docueris me justificationes tuas. Ructare a rumpendo dictum est, quod digestio quaedam stomachi nostri claustra dirumpens, in auras aethereas oris strepitu proferatur. Sed quanto ille prophetarum deliciis fuerat utique saginatus, qui hymnum Domini jucunda exsultatione ructabat? Evaporatio siquidem ista de imis mentibus venit. Nam cum intus Dominus sensum inopem saginaverit, provenit ut hymnus ejus salutari crapula proferatur. Et notandum quod frequenter eloquium prophetiae hoc verbo significatur; ut est illud: Eructavit cor meum verbum bonum ; et illud, Eructabo abscondita a constitutione mundi ; et alibi, Dies diei eructat verbum . Eructatur ergo hymnus, animi sententiam lingua famulatur ut in communi locutione fieri solet, sed ad supernum intellectum divini sensus sermo disponitur. Sequitur, cum docueris me justificationes tuas. Ordo verborum
Abbreviated transcription (Latin):
sus. manisq disputatio. Scrutantur enim
astrorum cursus. uitas hominum in po¬
testate syderum collocantes. quod si ãmitti
liceat aut docere. ad creatoris potentiam Ñ
erit recursus. ad quem om̃is sensꝰ confugi¬
Nam qui ante dixerat appropiet. nc̃ dicit
intret.Prius enim fuerat ut appropinqua¬
ret. deude ut ad conspectum diͦi intrare
potuisset. ut nichil applicemus humanȩ
uirtuti. s om̃ia ꝑ ipsiꝰ gra̾m cognoscamꝰ
impleri. S ꝑ hanc presentiam quanta
sit uirtus piȩ orationis ostenditur. quia
nos ꝑ ipsam presentamur. quando illa
conspectib dq̃i offerri posse cognoscitur.
sicut & alio loco dictum est. Hirigatur
oratio mea sicut incensum in conspectu
tuo. Et cum superiꝰ dixerit scłm eloqui¬
um tuum damͥ intellectum. hic dicit
scđm eloquium tuum eripe me. ut & ibi
suꝑna uideat quȩ desiderat: & hic a terre¬
ne concupiscentiȩ labe purgetur. Eloqui¬
um quidem dãi prestat utrũq. quia no¬

Expanded text:
sus inanisque disputatio; scrutantur enim sus inanisque disputatio; scrutantur enim cursus astrorum, vitas hominum in potestate siderum collocantes. Quod si admitti liceat aut doceri, ad Creatoris potentiam non erit recursus, ad quem omnis sensus confugiNam qui ante dixerat, Appropiet, nunc dicit, Intret. Prius enim fuerat ut appropinquaret, deinde ut ad conspectum Domini intrare potuisset; ut nihil applicemus humanae virtuti, sed omnia per ipsius gratiam cognoscamus impleri. Sed per hanc praesentiam quanta sit virtus piae orationis ostenditur: quia nos per ipsam praesentamur, quando illa conspectibus Domini offerri posse cognoscitur; sicut et alio loco dictum est: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Et cum superius dixerit, secundum eloquium tuum da mihi intellectum, hic dicitur, secundum eloquium tuum eripe me; ut et ibi superna videat quae desiderat, et hic a terrenae concupiscentiae labe purgetur. Eloquium siquidem Domini praestat utrumque, quia no
Abbreviated transcription (Latin):
Ad uigesimam scdam litteram dño iuuan¬
te ꝑuentum est. in qua scõꝵ chorus quan¬
tum ad finem psalmi uicinus est. tanto
se xp̃o desiderat. ꝓximare. Iotum enim¬
ꝑtinet ad aduentum diĩi saluatoris. quẽ
fidelium deuotio inesfabili desiderio sustine.¬
bat. ut ouem ꝑditam reuocare pietatis
suȩ munere dignaretur. Nam cum pe¬
tit orationem suam conspectui duico pro¬
pinquare. multum longe pecccatoꝵ p̾sen¬
tiam ab eodem. ẽẽ. monstrauit. qm illi
nulla fiunt ꝓxima. nisi quȩ purissima
fuerint scitate purgata. Sequitur. scd̾m
eloquium tuum da michi intellectum.
Pecit itaq ut scdm eloquium dii sapiat.
ne ꝑ humanam prudentiam uanitati sub:¬
mergat. Studiosius se purgat auiciis.
quanto iam fruebatur uicinitate uirtutis.
Non enim intellectum mundanũ perit.
s intellectum scd̃m eloquium dĩ. qui ꝓficit
semꝑ ad uitam. ciuiꝰ est uera cognitio. &
eterna sapientia. Est autem & intellectus
huiꝰ scłi. ut quorundam labor infructuo¬

Expanded text:
Ad vigesimam secundam litteram, Domino juvante, perventum est, in qua sanctorum chorus, quantum ad finem psalmi, vicinus est, tantum se Christo desiderat proximari. Totum enimpertinet ad adventum Domini Salvatoris, quem fidelium devotio ineffabili desiderio sustinebat, ut ovem perditam revocare pietatis suae munere dignaretur. Nam cum petit orationem suam conspectui dominico propinquare, multum longe peccatorum praesentiam ab eodem esse monstravit: quoniam illi nulla fiunt proxima, nisi quae purissima fuerint sanctitate purgata. Sequitur, secundum eloquium tuum da mihi intellectum. Petit itaque ut secundum eloquium Domini sapiat, ne per humanam prudentiam vanitate submergat: studiosius se purgans a vitiis, quanto jam fruebatur vicinitate virtutis. Non enim intellectum mundanum petiit, sed intellectum secundum eloquium Dei, qui proficit semper ad vitam, cujus est vera cognitio et aeterna sapientia. Est autem et intellectus hujus saeculi, ut quorumdam labor infructuo
Abbreviated transcription (Latin):
uincit. gladios superat. & celesti uirtut
cuncta transcendit. S ipsa dilectio non
ut cumq ꝑagenda est. s uehement᷑ qd
tocius animi nisib explicatur. ut nec
tempore se aliquo subducat. nec animi
torpore lentescat. Sic enĩ ad illud ꝑue¬
nit. quodait apłs. Bonum certameiien¬
taui. cursum consummaui. fidẽ seruu
De reliquo reposita est michi corona

Expanded text:
vincit, gladios superat, et coelesti virtute vincit, gladios superat, et coelesti virtute cuncta transcendit. Sed ipsa dilectio non utcunque peragenda est, sed vehementer, quod totius animi nisibus explicatur; ut nec tempore se aliquo subducat, nec animi torpore lentescat. Sic enim ad illud pervenit, quod ait Apostolus: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi. De reliq
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib contigit hereticis. qui se ab unitate
sc̃ȩ eccłiȩ uicio prauitatis abscidunt. Ex¬
pectabam salutare tuum dñe. & manda¬
ta tua dilexi. Uersus iste tali ordine & an¬
tiquis fidelib conuenit & modernis. si
utrumq aduentum dñi uelimus acci¬
pere. Pertinet enim ad antiquos fideles.
si ab illis expectatũ intelligas incarnati¬
onis aduentum. Conuenit autem ad
scõs qui credere ceperunt post euu̾głicã
ussionem. cum adhuc futuri iudicũ
prestolantur aduentum: quia neq illi
mandata dini diligere potuerunt. nisi
desiderassent plenitudinem mandatorũ.
nec isti mandata amare posunt. iusi ad¬
uentum disi saluatoris timore castissin
sustinerent. Salutare quippe dñ ẽ sip
gentib ad tributa. quȩ ꝑ angłm pͣdicti
est adioseph. quam symeoii in pace remi
rii ꝑtinet. ne amittere uideretur. qua
eiꝰ religio continebat. Dilexi uͦ ad carite
tormentis om̃ib fortiorem. quȩ fla̾ms

Expanded text:
omnibus contingit haereticis, qui se ab unitate omnibus contingit haereticis, qui se ab unitate sanctae Ecclesiae vitio pravitatis abscidunt. pectabam salutare tuum, Domine, et mandata tua dilexi. Versus iste tali ordine et antiquis fidelibus convenit et modernis, si utrumque adventum Domini velimus accipere. Pertinet enim ad antiquos fideles, si ab illis exspectatum intelligas Incarnationis adventum. Convenit autem ad sanctos, qui credere coeperunt post evangelicam jussionem, cum adhuc futuri judicii praestolantur adventum. Quia neque illi mandata Domini diligere potuerunt, nisi desiderassent plenitudinem mandatorum; nec isti mandata amare possent, nisi adventum Domini Salvatoris timore castissimo sustinerent. Salutare quippe Domini est salus Gentibus attributa, quae per angelum praedicta est ad Joseph, quam Simeon in pace remityrii pertinet, ne amittere videretur quod ejus religio continebat. Dilexit vero, ad charitatem tormentis omnibus fortiorem, quae flammas
Abbreviated transcription (Latin):
nib & periculis in hoc mundo subiacet.
qui se diii famulum. eẽ. ꝓfitetur. Nã
& apłis qui erant diuersa ꝑsecutione
lacerandi dicit dñs pacem meam do uo¬
bis. pacem meam relinquo uobis. ut in¬
dubitanter appareat famulos dni tran¬
quilla semꝑ mente ꝑfrui. quamius ui¬
deantur diuersis corporum afflictionib
ingrauari. Sequitur. & nͨ est illis scanda¬
lum. Utiq. qm qui uere diligit legem
dñi. non in ea patitur scandalum id est
aliquid sinistrum. sicut uidei de quib
scriptum est: Iudeis quidem seandalum.
gentib autem stulticiam. Scandalum eͣ
enim mens offensa. aliud sentiens quã
monetur: quod adiligentib legem dñi
debemus diligere quicquid noscitur
continere: alioquin non amat legem.
qui in ea offenditur ꝓ parte uel mini¬
ma. S orandum est. ut dñi miscdia pos¬
sit intelligi. quod nͨ ꝑmittit nr̃a imbe¬
cillitas intueri. Scandalum enim illic pa¬
ti. hoc est ab electis diu segregari. sicut

Expanded text:
nibus et periculis in hoc mundo subjacet, nibus et periculis in hoc mundo subjacet, qui se Domini famulum esse profitetur. Nam et apostolis qui erant diversa persecutione lacerandi, dicit Dominus: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis ; ut indubitanter appareat famulos Domini tranquilla semper mente frui, quamvis videantur diversis corporum afflictionibus ingravari. Sequitur: Et non est illis scandalum, utique, quoniam qui vere diligit legem Domini, non in ea patitur scandalum, id est aliquid sinistrum; sicut Judaei, de quibus scriptum est: Judaeis quidem scandalum, Gentibus autem stultitia . Scandalum est enim mens offensa aliud sentiens quam monetur, quod a diligentibus legem  debemus diligere, quidquid noscitur continere; alioquin non amat legem, qui in ea offenditur pro parte vel minima. Sed orandum est, ut Domini misericordia possit intelligi, quod non permittit nostra imbecillitas intueri. Scandalum enim illic pati, hoc est ab electis Domini segregari; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
& ibi ꝓ infinito ponitur. ubi ait: Septi¬
es cadet iustus & resurgit. Non eniꝰ iusto
definitus est cadendi numerus. s hoc eͦ
necessarium quociens cũq ceciderit ut
resurgat. Iale est & illud: R. edde uici¬
nis nr̃is septuplum in sinu eoꝵ. hoc eͦ
multipliciter. Et apud moysen: Om̃is
qui occiderit cain. septuplum punietur.
id est multiplicit᷑. Et his similia. Uerũ
ut has laudes continuas debeas intellige¬
re. subter adiunrit. suꝑ iudicia iusticiȩ
tuȩ. quia parcit uidelicet supplicanti. &
sic humilib pius est: ut nͨ solum culpas
dimittat. s etiam cis eterna p̾mia largiat᷑.
ax multa diligentib legent tuam. & non
est illis seandalum. Qum sit ds̃ inꝑtur¬
bata puritate tranquillus. necesse est ut
diligentib legem eiꝰ pacis gaudia conce¬
dantur. S pax multa mentis puritas &
fidei copia debet intelligi. quȩ contra uicia
decenter opponimꝰ Ceterum tribulatis¬

Expanded text:
et ibi pro infinito ponitur, ubi ait: Septiet ibi pro infinito ponitur, ubi ait: Septies cadit justus, et resurgit ; non enim justo definitus est cadendi numerus: sed hoc est necessarium quotiescunque ceciderit ut resurgat. Tale est et illud, redde vicinis nostris septuplum in sinu eorum ; hoc est multipliciter. Et apud Moysen: Omnis qui occiderit Cain septuplum punietur , id est multipliciter; et his similia. Verum ut has laudes continuas debeas intelligere, subter adjunxit: Super judicia justitiae tuae: quia parcit videlicet supplicanti; et sic humilibus pius est, ut non solum culpas dimittat, sed etiam eis aeterna praemia largiatur. ax multa diligentibus legem tuam: et non est illis scandalum. Cum sit Deus imperturbata puritate tranquillus, necesse est ut diligentibus legem ejus pacis gaudia concedantur. Sed pax multa, mentis puritas et fidei copia debet intelligi, quae contra vitia decenter opponimus. Caeterum tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
diuersita̾te colligitur. Lex autem dñi est
sicut sepe dictum est: quȩ sub eniginatibꝰ
agebatur. ut sex annis puer seruiret he¬
breus. agnus immolaretur anniculꝰ. &
his similia quȩ ad noui testamenti posst̾
significantum ꝑtinere. Quȩ merito se
dilexisse commemorat. ne quis ei sub ne¬
glectu aliquo crederet audienda. Sep
rum uelimus aduertere. septem illas
significat uices. quib se monachoꝵ pia
deuotio consolatur. id ẽ matutino. tercia.
sexta. nona. lucernaria. completorio. noc¬
turno. Hoc & scĩ ambrosiĩ hymnus in
sextȩ hore decantatione testatur. Si uero
spiritaliter intendas. continuationem
magis dictam sapienter aduertis. ut est
illud: Benedicam dnm in om̃i tempore.
semꝑ laus eiꝰ in ore meo. Sic est etiam eb¬
domadas. quȩ in hoc semꝑ numero reuo¬
luta longissinium nobis tempꝰ extendit.
cum hoc numero clauditur quicquid
in mundi istius etate uersatur. Nam

Expanded text:
diversitate colligitur. Lex autem Domini est diversitate colligitur. Lex autem Domini est sicut saepe dictum est quae sub aenigmatibus agebatur, ut sex annis puer serviret Hebraeus, agnus immolaretur anniculus, et his similia, quae ad Novi Testamenti possunt significantiam pertinere; quae merito se dilexisse commemorat, ne quis ea sub neglectu aliquo crederet audienda. Versrum velimus advertere, septem illas significat vices quibus se monachorum pia devotio consolatur, id est matutinis, tertia, sexta, nona, lucernaria, completoriis, nocturnis. Hoc et sancti Ambrosii hymnus in sextae horae decantatione testatur. Si vero spiritualiter intendas, continuationem magis dictam sapienter advertis, ut est illud: Benedicam Dominum in omni tempore: semper laus ejus in ore meo . Sic est etiam hebdomas, quae in hoc semper numero revoluta, longissimum nobis tempus extendit, dum hoc numero clauditur quidquid in mundi istius aetate versatur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
duud. suꝑbiam goliȩ maliciamq ꝓsterneis.
Triumphauit ipse dñs de diabolo. quando
alligata fortitudine ipsius. uasa mortis
cripuit. quȩ transtulit ad salutem. Ipse de¬
niq ppłs xp̃ianus lȩtatus est. tamquam qͥ
inuenit spolia multa suꝑ eloquia dĩ. quȩ
iudcis non credentib ad compendium ꝓpͥȩ
Mente condendum est. quod amorem aliaꝵ¬
iniquitatem recipere uoluerit: nequaquã
se legi dñice sub integritate coniungit.
sicut in euũgło dicit: Nemo potest duob
dominis seruire. Ille autem uerus amor
est. qui ueritatis affectum sic rigida delibe¬
ratione custodit. ut om̃ino execretur qd̾
ei potest. et̃. contrarium. Quaꝓpt᷑ non ho¬
minem iniquum. s iniquitatem se dicit
odisse quod fas est. atq eam sic abhomina¬
tus fuisse. ut a se longe redderet alientim.
quatinꝰ legem dñi ꝑfecta uoluntate dili¬
geret. Quod argunientũ ex ꝯtraria rerũ

Expanded text:
David, superbiam Goliae malitiamque prosternens. David, superbiam Goliae malitiamque prosternens. Triumphavit ipse Dominus de diabolo, quando alligata fortitudine ipsius vasa mortis eripuit, quae transtulit ad salutem. Ipse denique populus Christianus laetatus est, tanquam qui invenit spolia multa super eloquia Domini, quae Judaeis non credentibus ad compendium propriae Mente condendum est quod amorem iniquitatem recipere voluerit, nequaquam se legi dominicae sub integritate conjungit, sicut in Evangelio dicit: Nemo potest duobus dominis servire . Ille autem verus amor est, qui veritatis affectum sic rigida deliberatione custodit, ut omnino exsecretur quod ei potest esse contrarium. Quapropter non hominem iniquum, sed iniquitatem se dicit odisse, quod fas est, atque eam sic abominatum fuisse, ut a se longe redderet alienam; quatenus legem Domini perfecta voluntate diligeret. Quod argumentum ex contraria rerum
Abbreviated transcription (Latin):
nam. Letabor ego suꝑ eloquia tua. sut
qui inuenit spolia multa. Comparatiol
facta bellantium. qui & hostem se uicss
gaudent. & exuiuas multas inuenisse qi¬
tulantur. S consideremus ille animꝰ p
qua ratione uiris se comparasse iudeatius
unmanib Martyres enim quamuis e¬
mili sorte morerentur. inueniebant sp¬
lia multa. quando & premia diuina rens¬
ebant. & ipsos quoq ꝑsecutores suos onl¬
uersos dñi miseratione gaudebant. ut
si magis fierent spolum. qui uitas alis¬
rant innocentum. Et id̃o letapi se dial
in eloquiis dñi. id est in ammonitionibꝰ
sacris. sicut uictor qui occisoꝵ predam ra¬
pere nunia cupiditate festinat. Ista enim
similitudo ad leticiam triumphantium
trahitur. nͨ auiditati effusi sanguinis cõ¬
paratur. Positum est eniꝰ hoc frequenter
in litteris sacris ad significationes aliquas
exprimendas. Spoliauit quippe egyptios
ppłs hebreoꝵ. cum de longa seruitute
año pr̃ante liberatus est. Spolia tulit

Expanded text:
. Laetabor ego super eloquia tua: sicut qui invenit spolia multa. Comparatio est facta bellantium, qui et hostem se vicisse gaudent, et exuvias multas invenisse gratulantur. Sed consideremus ille animus pius qua ratione viris se comparasse videatur immanibus. Martyres enim, quamvis humili sorte morerentur, inveniebant spolia multa, quando et praemia divina recipiebant, et ipsos quoque persecutores suos conversos Domini miseratione gaudebant; ut ipsi magis fierent spolium, qui vitas ademerant innocentium. Et ideo laetari se dicit in eloquiis Domini, id est in admonitionibus factis, sicut victor qui occisorum praedam rapere nimia cupiditate festinat Ista enim similitudo ad laetitiam triumphantium trahitur, non aviditati effusi sanguinis comparatur. Positum est enim hoc frequenter in litteris sacris ad significationes aliquas exprimendas. Spoliavit quippe Aegyptios populus Hebraeorum, cum de longa servitute Domino praestante liberatus est. Spolia tuli
Abbreviated transcription (Latin):
die uistus uidex. Seruaui mandari
tua & testimonia tua. quia om̃s uiȩ me
in conspectu tuo drĩe. Suꝑiorib uersibi
singillatim posuit mandata & testimo¬
nia. hic litteram concludens utrumq
coniunxit. ut utraq simul custoditaa
nosceres. Dicit gͦ seruasse se quiden man¬
data & testimonia. s cur ea potuerit eub¬
dire subter adiunxit. scilicet quia om̃s
uias ipsius diĩs est dignatus intendere.
ut non suis uirib s diuinȩ potentie siu
posse deputaret. Fuissent enum ceca ne
te confuse. nisi eas uerum lumen digni¬
retur aspicere. S hec beatoꝵ omĩno uor
est: ut ante solem ꝑpetuũ atq lumes
eternum uias suas. eẽ. fateantur. Negit
enim errorem preualere potuisse. qul
se respicere luminis ꝓfitetur auctorem
Absondebat enuim post culpam dam u
suam. abscondebat eua. abscondebat caui
necem frĩs. necquisquam eoꝵ poterat di¬
cere: Onĩs uiȩ meȩ in conspectu tuo drie.
qui se nouerat cognitos interire .XXII.¬

Expanded text:
avi mandata tua et testimonia tua, quia omnes viae meae in conspectu tuo, Domine. Superioribus versibus singillatim posuit mandata et testimonia: hic litteram concludens, utrumque conjunxit, ut utraque simul custodita cognosceres. Dicit ergo servasse se quidem mandata et testimonia; sed cur ea potuerit custodire, subter adjunxit, scilicet quia omnes vias ipsius Dominus dignatus eut non suis viribus, divinae potentiae suum posse deputaret. Fuissent enim viae cte confusae, nisi eas verum lumen dignaretur aspicere. Sed haec beatorum omnino vox est, ut ante Solem perpetuum atque lumen aeternum vias suas esse fateantur. Negat enim errorem praevalere potuisse, qui se respicere luminis profitetur Auctorem. Abscondebat enim post culpam Adam viam suam, abscondebat Eva, abscondebat Cain necem fratris; nec quisquam eorum poterat dicere: Omnes viae meae in conspectu tuo, Domine, qui se noverant cognitos interire.
Abbreviated transcription (Latin):
tib sublimiorib subditi estote. Non qt
enim potestas nisi ado. Et in euugło¬
interrogatus de tributo dñs dixit: a¬
dite cesari quȩ cesaris sunt. & do quȩ oi
tanter appareat gratis in illos impude¬
tissimam ꝑsecutionem factam. qui se aonr¬
uersatione innoxia tractare maluerurt
S non timendo talia. dñi se subiunti
formidasse mandata. Nam cum illiti¬
porale minarentur exicium. iste ȩternĩ
pauescebat interitum. ne absolutꝰ huni¬
na sententia. incurreret ȩterna iudiar
Illa enim uerba formidabat. quȩ dñs i
eiũigło dixit: Nolite timere eos qui ar¬

Expanded text:
tibus sublimioribus subditi estote, non est tibus sublimioribus subditi estote, non est enim potestas nisi a Deo . Et in Einterrogatus Dominus dixit: Reddite Caesari, quae Caesaris sunt; et Deo quae Dei  indubitanter appareat gratis in illos impudentissimam persecutionem factam, qui se conversatione innoxia tractare maluerunt. Sed non timendo talia, Domini se subjunxit formidasse mandata; nam cum illi temporale minarentur exitium, iste aeternum pavescebat interitum: ne absolutus humana sententia, incurreret aeterna judicia. Illa enim verba formidabat, quae Dominus in Evangelio dixit: Nolite timere eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
Uigesimam primã litteram scõꝵ cętꝰ
ingreditur. in qua ꝑsecutiones seuien¬
tium caritate dnii sibi dicit. ẽẽ. gratissi¬
mas. Septies quoq se in die laudes duo
dixisse cominemorat. cui etiam uias suas
notas. eẽ. ꝓfitetur. Principes hic quoq
ꝑsecutores debemus accipere. qui cruen¬
tas xp̃ianoꝵ insecutiones regnantium
auctoritate fecerunt. sicut pꝰdictum ẽ:
Tradent uos in synagogis sius & flagella¬
bunt uos. & ante reges & presides stabi¬
tis ꝓpt᷑ me in testimonium illis & gen¬
tib. Sic eiũ & diabolum principem dt¬
cimus. qui sibi pͥmatum is sceleribus
uendicauit: gratis: quia nullum uexat
religio xp̃iana. ẜ magis p̃cepto dominico
ꝓ om̃ib orat. qui eam nituntur incon¬
petetiter affligere. Scriptum est enin
Orate ꝓ inimicis ur̃is. bene facite his qͥ¬
uos oderunt. Gratis reuera insecutions
paciebantur a principib. quando nec
contempni nec eis subtrahi tributa pre¬
cepta sunt. Dicit enim: Omnib potesti¬

Expanded text:
litteram sanctorum coetus ingreditur, in qua persecutiones saevientium charitate Domini sibi dicit esse gratissimas. Septies se quoque in die laudes Domino dixisse commemorat, cui etiam vias suas notas esse profitetur. Principes, hic quoque persecutores debemus accipere, qui cruentas Christianorum insecutiones regnantium auctoritate fecerunt, sicut praedictum est: Tradent vos in synagogis suis, et flagellabunt vos, et ante reges et praesides stabitis propter me, in testimonium illis et gentibus . Sic enim et diabolum principem dicimus, qui sibi primatum in sceleribus vindicavit. Gratis, quia nullum vexat religio Christiana, sed magis praecepto dominico pro omnibus orat, qui eam nituntur incompetenter affligere; scriptum est enim: Orate pro inimicis vestris, benefacite iis qui oderunt vos . Gratis revera insecutionem patiebantur a principibus, quando nec contemni, nec eis subtrahi tributa praecepta sunt. Dicit enim, Omnibus potesta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdendõs. illos significat. qui in sua obsti¬
natione ꝑsistunt. Nam qui se ad dñm
puro corde conuertunt. peccatores. ẽẽ.
iam desinunt. sicut in alio psalmo ia᷑¬
dictum est. Beati quoꝵ remisse sunt
iniquitates. Laudem dñi loquetur

Expanded text:
perdendos, illos significat qui in sua obstiperdendos, illos significat qui in sua obstinatione persistunt. Nam qui se ad Dominum puro corde convertunt, peccatores esse jam desinunt, sicut in alio psalmo dictum est: Beati quorum remissae sunt iniquitate