comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃s ciues. qr c̾ogruũ ẽ ⁊̃ ip̃os ꝑticipare i¬
tutes ⁊ bonos mores. S sirecombentes nest
tollat᷑ nͣlis ordo ⁊ ne int̾ꝑati appeant: decet ĩ
sꝑ aliqͣ utłia leg̾entur. ut sił cũ fances recũtẽ¬
tium cibũ sumunt. eor aures doctuam ꝑcipe

Expanded text:
 ipsos participare virtutes et bonos mores. Sed si recumbentes, ne tollatur naturalis ordo, et ne intemperati appareant, decet in pum aliqua utilia legerentur, ut simul, cum fauces recumbentium cibum sumunt, earum aures doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
qr eis placeat expend̾e nec ꝙ delcẽntur in dd̾o.
ꝙ facit lib̾alis. nec ꝙ ex hoc uelint admpłe
legẽ ħ̃ pͥcipientẽ: ꝙ facit iustus legalis. s qr
dam tñ antho ͫͥ largi a affabiles curicues
dicuntur. qr incurus ⁊ in domib nobiliũ¬
affabilitas qͣntũ ad conũsatõ requirunt᷑
inip̃is. ¶Uiso quid ⁊curiantas de ieui p
ꝓ dec ministros regum ⁊ .ꝑ. curiales ẽe. nã
si decet .R. ⁊ .p. eo ꝙ sunt in maxĩo nobłitati
gradu ñe mores nobiles ⁊ curiales mũstͦs
quos in bonis decet suos dños imitari: or ci
ciles ẽe. Qũo reges ⁊ principes erga suos mi¬

Expanded text:
delectentur in dando, quod facit liberalis; nec quod ex hoc velint implere legem hoc precipientem, quod facit iustus legalis: sed quia dam tamen antonomasiam largi, et affabiles, curiales dicuntur quia in curiis et in domibus nobiliuaffabilitas quantum ad conversationem requiruntur in ipsis. Viso quid est curialitas, de levi patet quod decet ministros regum s et principes eo quod sunt in maximo nobilitatis gradu, habere mores nobiles et curiales, ministros, quos in bonis decet suos dominos imitari, oportet curiales esse. Quomodo reges et principes erga suos mi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ꝑ ea edoctĩ possent in m̃sis regũ ⁊ pri. iẽ
gẽda eent. ¶ Hus gͦ sic ꝑtractatis ccn regiñi
domꝰ. l q̃dam alia ꝑticularia tractari possent
tñ qr ñ omĩa ꝑticularia suu naeratõne C¬
dũt ꝓponimus ea sientio ꝑtrisire. ¶ Impo¬
nentes finẽ hiuc so libro in quo de regĩe do
de regimine domus. Incipit t̾cius in quoce¬

Expanded text:
sent, in mensis regum et principum legenda essent. His ergo sic pertractatis circa regnum domus, licet quaedam alia particularia tractari possent, tamen quia non omnia particularia sub narratione cadunt, proponimus ea silentio pertransire, imponentes finem huic secundo Libro, in quo de regimine dde regimine princip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuis magr̃atib uideant᷑ prudent̾ ⁊ fidelr̾ se
gessisse. nõ statĩ assimĩdi sũc ad offã nimis
alta. s gͣdati ⁊ ꝑ dinturna t̾ꝑa: est imñda de
ip̃is exꝑientia pͥusqͣm ad aͥd altũ ascẽdant.
¶Uiso qũo minist̾s offã suut ꝯmittẽda: ui
de restut qũo sũt in ꝯmissis officus sollicitã

Expanded text:
is magistratibus videantur prudenter et fideliter se gessisse, non statim assumendi sunt ad officia nimis alta, sed gradatim et per diuturna tempora est habenda de ipsis experientia, prius quam ad aliud altum ascendant. Viso qdere quomodo sunt in commissis officiis solicitand
Abbreviated transcription (Latin):
lis ne defrandet. ⁊ prudens ne defrandet᷑. qͣnto¬
.ii. plus constat de eius fidelitate ⁊ prudentia:
tanto sunt ei maiora offa̾ ꝯmutenda. Nuilꝰ
cuicẽ ad plenũ pot̾ exꝑiri de beniuolenͣ ⁊ de fideu¬
tate alt̾us: nisi ꝑ diuturintate tp̃ris ñ urat

Expanded text:
lis ne defraudet, prudens ne defraudetur: quanto plus constat de eius fidelitate et prudentia, tanto sunt ei maiora officia committenda. nullus autem ad plenum potest experiri de benivolentia et fidelitate alterius nisi per diutu
Abbreviated transcription (Latin):
stores dicinitur: qui ñ nimis ardent̾ uł tur
pit̾ cõedunt ꝙ ẽ opus t̾ꝑantie. ¶ Curiant᷑
⁊̃ dicunt᷑ hoĩes se nr̃e erga suos ciues siñ eis
inuiriam inf̾a̾at in uxorib uł in filiab ꝙ
ẽ opus castitatis. ¶ D̾i ⁊̃ quis curialis incõ¬
u̾satione si sit aliis affabilis ⁊ ignaro ułtu¬

Expanded text:
stores dicimus eos, qui piter comedunt, quod est opus temperantiae. Curiales etiam dicuntur homines se habere erga suos cives, si non eis iniuriam inferant in uxoribus, vel in filiabus, quod est opus castitatis. Dicitur etiam quis curialis in conversatione, si sit aliis affabilitatis. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
qr a ͭ alñ pluros ex nobłi ⁊̃ gn̾e ortos. toto tp̃r
uite sue ñ ag̾e̾ aliꝙ iustũ bellũ ⁊ ut ex eo pos¬
sent acquire aliquos antillantes ⁊ fuos. ne
g ͦ tales oĩo pͥuentur in inistris ad supplẽdã
indignĩam domesticam: oꝑtuit ẽẽ aliquos
mĩstros cõductos eẽ ẜiuentes intuitu m̾ce¬
dis. ⁊ aliquos dilc̃muos ⁊ uͥtuosos m̃istrantes
ex amore boni. ad hos aut̃ ministros quos uͥt
⁊ amor bom inclinat ad ẜmend̾ decet princi¬
pantes senr̃e .q. ad filios ⁊ decet eos reg̾e ñ re¬
sumus ã duplici ua oñd̾e tales ministros.
si quos ẽẽ contingãt ẽẽ mag̾ ħorandos ⁊ p̾¬
miandos qͣm cet̾os. ¶ prima uia sumitur
ex dignitate ip̃oꝵ mĩstrantiũ. ¶ Ea ex uni¬
tate ⁊ ꝓpinquitate qͣm hñt ad principantẽ
¶Drima uia sicp. nam sꝑ digniorib sũt
ampliora bñfã tribuenda. Cum gͦ u̾tuosus
ẜuiens ex amore hõeati ⁊ ex dilcone bomi digni¬
barbaro qui nmistrat eo ꝙ uesciat seip̃m d̾i¬

Expanded text:
 et ancillantes. ex nobili genere ortos toto tempore vitae suae non agere aliquod iustum bellum, ut ex eo possent acquirere aliquos ancillantes et servos: ne ergo tales omnino priventur ministris, ad supplendum indigentiam domesticam oportuit esse aliquos ministros conductos servientes intuitu mercedis, et aliquos dilectivos virtuosos ministrantes ex amore boni. ad hos autem ministros quos virtus et amor boni inclinat ad serviendum, decet principantes se habere quasi ad filios, et decet eos regere non resumus autem duplici via ostendere, tales ministros si quos esse contingat magis honorandos, et praemiandos, quam caeteros. Prima via sumitur ex dignitate ipsorum ministrantium. Secunda ex unitate et propinquitate, quam habent ad principantem. Prima via sic patet. nam dignioribus semper sunt ampliora beneficia tribuenda: cum ergo virtuosus serviens ex amore honesti, et ex dilectione boni, digniBarbaro qui ministrat, eoquod nesciat seipsum diri
Abbreviated transcription (Latin):
aiii. qr digñ ip̃os plus de infiuenͣ reciꝑe ⁊ ã
plius horari ⁊ principai̾ a principante.
Quomodo in domibus regum ⁊ princi¬
pum sunt mimutris officia cominittẽda
um in domib regum ⁊ peincipũ mĩst̾s
orfã dispensantur. ut aliqui p̾sint mẽ¬
sis. Aliqui multitudi quoꝵ. aliqui u̾o alus
reb ꝓut requirit modus dõesticus qnͣtũ ad
p̾sens spectat t̾a sunc attendd̾a. uidel ordo
nũstamdi. facilitas exequendi. ⁊ cõdicio mĩ

Expanded text:
alii. quare dignum est ipsos plus de influentia recipere, et amplius honorari, et praemiari a principante. Quod in domibus regum et principum sunt ipsis ministris officia committendaum in domibus regum et principum ministris officia dispendantur, ut aliqui praesint mensis, aliqui multitudini equorum, aliqui vero aliis rebus prout requirit modus domesticus: quantum ad praesens spectat, tria sunt attendenda, videlicet ordo ministrandi, facilitas exequendi,
Abbreviated transcription (Latin):
na tp̃a ⁊ in diu̾sis offiis ꝯmissis fidełr seges¬
sit: fideł ⁊ udicandꝰ. prudenͣ uͦ cognosci h̃t ꝑ
ea q̃ diximꝰ in pꝰ libro. ut si aͥs sit menior. pro¬
iudus. cantꝰ. ⁊ circũspectus ⁊ alia q̃ ibi diximꝰ
prudẽs ⁊ reputandus ⁊ hocẜ mag̾ ⁊ minꝰ. ꝓu̾¬

Expanded text:
na tempora, et in diversis officiis commissis fideliter se gessit, fidelis est iudicandus. Prudentia vero cognosci habet per ea quae diximus in primo libro: ut si aliquis sit memor, providus, cautus, et circumspectus, et alia quae ibi diximus, prudens est reputandus:
Abbreviated transcription (Latin):
sos ⁊ sapientes ⁊ bonos ñ resistere ordĩa̧itõi le¬
gali. qr cõe bonũ bono prinato ⁊ p̾ponend̃. ¶ t¬
cia congruicas sumitur ex saluite debellatoꝵ.
Nam p̃phanc legem multociẽs suꝑati in blło
saluant᷑. hoĩes .n. alios bellantes ꝓmores es¬
sẽt ad homicidiũ si scirent seexeis nullã uti¬
litate consecuturos. s cũ cogitant eos acquire̾

Expanded text:
sos et sapientes et bonos non resistere ordinationi legali: quia commune bonum bono privato est praeponendum. Tertia congruitas sumitur ex salute debellatorum: nam propter hanc legem multotiens superati in bello salvantur: homines enim alios debellantes proniores essent ad homicidium, si scirent se ex eis nullam utilitatem consecuturos; sed cum cogitant eos acquirere
Abbreviated transcription (Latin):
offm̃ ailiꝙ cõmittatur mĩstris płib nisulli
płes sint sub aliquo uno. cuiꝰ.q. architectoris
sit principat᷑ intẽde ccͣ offm̃ cõmissum. Q ã hꝰ¬
strantes qͣm pauci. nam cũ multis mist̾iu
fusio. nisi multitudo illa reuocatur ad aliꝙͥ
a quo oĩa ordĩaut᷑ sic quelz multitudo si d¬
si d ordĩata ẽẽ: o eam reduci in unũ aliqd̃
a qͦ ordinet᷑. qr si multis mĩstris ꝯmutit᷑ offmn¬

Expanded text:
officium aliquod committatur ministris pluribus nisi illi plures sint sub aliquo uno, cuius quasi architectoris sit principaliter intendere circa officium commissum. Rastrantes quam pauci. Nam cum multis idem minifusio, nisi multitudo illa reducatur ad aliquia quo omnia ordinantur. Sic quaelibet multitudo, si debet esse ordinata, oportet reduci in unum aliquem, a quo ordinetur. Quare si multis ministris commit
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus aliquos hoĩes respcũ alior plus de¬
fic̾e a rõis usu qͣm feĩe a uiris: sequitur eos nͣ
⁊ aliquos principari. ut in principio capitłi
dicebatur. Q pter seruitutem naturaiem q̃ ẽ
nil dare leges aliquas põitĩas ẜ ⁊ positãm.
qͣs reg̾entur regna ⁊c̾itates: sic iusum fuit

Expanded text:
videamus aliquos homines respectu aliorum plus deficere a rationis usu quam foeminae a viris, sequitur eos natet aliquos principari, ut in principio capituli dicebatur. Quod praeter servitutem naturalem, quae uit dare leges aliquas positivas, secundum quas regentur regna et civitates: sic visum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
pecĩam acquirebãt. ¶ Debent .n. cõẜuare
laudables consuetudies regni ẜ quas capiãt
licitos redditus ñ usurpande alior bona. Cõ¬
sidãtio gͦ gestoꝵ ꝑticulariũ ⁊ ꝯsuetudĩ ap¬
.ii. ip̃os pollere multitudĩe bestiar ⁊ amũ ꝑ q̃
cũ imꝑatorẽ qui tante sapĩe scłaris p̾dicaba᷑.¬

Expanded text:
am acquirebant. Debet enim conservare laudabiles consuetudines regni, secundum quas capiant licitos redditus, non usurpando aliorum bona. Consideratio ergo gestorum particularium, et consuetudinum apenim ipsos pollere multitudine bestiarum, et etiam cum Imperatorem, qui tantae sapientiae secularis praedicabat
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ciũ ꝓ sue nolutatis arbit̾o. uolente gͦ pecũiã
peciũam sũt lucͣti: hr̃e in memoͣ. ut si occurre¬
ret oportĩtas ꝑ siłia gesta dũ tñ illa sĩt licita:
medicĩalis sit saĩtas: singłe tñ artes .q. ad pocu¬
nã ordĩant᷑. cũ ex oꝑe ex arte ⁊ ex fro pecũiq¬

Expanded text:
precium pro suae voluntatis arbitrio. volentem ergo pecuniam pecuniam sunt lucrari, habere in memoria: ut si occurreret opportunitas, per similia gesta, dum tamen illa sint licita, medicinalis sit sanitas: singulae tamen artes quasi ad pecuniam ordinantur, cum ex opere
Abbreviated transcription (Latin):
aictus: ub̾alis÷. s si ut impleat legẽ. qr ħ̃ lex
p̾ciꝑit. uistus legalis ẽ. Si u̾oħ agat qr ħ de¬
cet mores curie ⁊ mores nobiliũ. curialis ẽ
dic ⁊̃ si hylarit̾ ⁊ affabilit̾ quis cũ alis ꝯũset᷑
si h̃ agit qr ei placẽt hiꝰ. affabilis .÷. s si uͥ le

Expanded text:
actus liberalis est; sed si ut impleat legem quia hoc lex praecipit, iustus legalis est: si vero id agat quia hoc decet mores curiae et mores nobilium, curialis est. Sic etiam si hylariter et affabiliter quis cum aliis conversetur, si hoc agit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ułr sit p̾dñans. cum societas hõim sit nͣł
batur nũqͣm ex płib nommib fieret nͥata¬
lr̃ una societas uł una policici nsi nͣlr eẽt
eis aliqͦs principaiͣ ⁊ aliquos seruire. ¶ St̾
gͦ aliqui naturał̾e ẜui ⁊ aliqui rͣr dñi. ¶ Se¬

Expanded text:
ud sit praedominans: cum societas hominum sit nabatur, numquam ex pluribus hominibus fieret naturaliter una societas vel una politia, nisi naturale esset aliquos principari et aliquos servire. Sunt ergo aliqui natura
Abbreviated transcription (Latin):
mosles ẜph̾m qui nolunt laborare s sũt nimiᷤ
lio gradu dñr ẽẽ incontinentes. Hu ã dr̃nt a pͥ¬
mis. Nam molles nullam pugnã nec aͥd diffi ᷝ ͤ
sustiñe possunt. Inꝯtinentes uo pugnã sustiñ:
s in sustiñdo deficiũt. Contin̾e .ii. ut ip̃ nomẽ de
gnam ⁊ in pugna ñ posse se ten̾e. s detice. ¶ In
soł passionatus cadit ⁊ ꝑ cẽptatões deicit᷑. s
agunt. entes .n. exͣ passiones tã incontinẽtes
ꝙͣ molles eligũt bñ fac̾e ⁊ ꝓponũt sͥ opnĩas le
ire in dextram p̃p̃ dissolutõ cors ⁊̃ nõ ualentes
corpꝰ rege̾ : uadunt in sinistrã. Sic molles ⁊ in¬
continentes ꝓponũt bñ fac̾e̾ ⁊ diligñt ire in dec

Expanded text:
osophum, qui nolunt laborare, et sunt nimis lio gradu dicuntur esse incontinentes. Hi autem disserunt a primis. Nam molles nullam pugnam, nec aliquid difficile sustinere possunt. Incontinentes vero pugnam sustinent, sed in sustinendo defgnam, et in pugna non posse se tenere, sed deficere. In  passionatus cadit, et per tentationes deiicitur, sed agunt existentes enim extra passiones tam incontinentes, quam molles, eligunt benefacere, et proponunt optimas legire in dextram, propter dissolutionem corporis, et non valentes corpus regere, vadunt in sinistram. Sic molles et incontinentes proponunt benefacere, et eligunt ire in de
Abbreviated transcription (Latin):
uadũt in dexim̃. s cadunt ⁊ tendũt in sinstrã.
Al̾r tñ cadt molles ⁊ alr̾ incõtinentes. qr moi¬
les modica pugna riuint. incõtinentes uͦ ma¬
iori pugna succumbt̃. Int̾ꝑati gͦ peiores sũt ꝙͣ
incontinentes ⁊ molles. qr sũt adeo m̃tuati in
ti. Illi .n. bestiales ẽẽ dñr qui tiltra mod̾ nõ tñ
malefticĩt. Sunt aut̃ bestiales oꝑantes ca
q̃ ip̃a nͣ hortet. sicut sunt quida barbari qui¬
cõedunt carnes hũanas. bibentes hũañ sang̾¬
Dicit .n. ꝙ cum q̃dam p̾gnanseẽt ⁊ nõ potuis¬
set pare̾. ex hoc tm̃ dolorem concepit ⁊ sic in
bestialitatem ꝯu̾sas ut om̃s p̾gnantes rescin¬
d̾et. qr gͦ ip̃a par̾e non potãt: uolebat ũ nlła
de ceto̾ ꝑturir. Sicut ⁊̃ ut ait cͣc qnͣdã insulã
maris utcͣc pantũ existebant tũc tp̃ris quedã
mutuabat filiũ ⁊ ip̃m ꝑabat incõmuiũ.
spondẽs ei ꝙ qñ uellet ꝯuiuiũ faoe et suũ fi¬

Expanded text:
adunt in dextram, sed cadunt et tendunt in sinistram. Aliter tamen cadunt molles, aliter incontinentes. Quia molles modica pugna ruunt: incontinentes vero maiori pugna succumbunt. Intemperati ergo peiores sunt, quam incontinentes, et molles: quia sunt adeo habituati in erati. Illi enim bestiales esse dicuntur, qui ultra modum hominum malefaciunt. Sunt autem bestiales operantes ea, quae ipsa natura horret: sicut sunt quidam barbari comedentes carnes humanas, bibentes humanum sanguDicit enim quod cum quaedam praegnans esset, et non potuisset parere, ex hoc tantum dolorem concepit, et sic in bestialitatem conversa est, ut omnes praegnantes resideret. quia ergo ipsa parere non poterat, volebat ut nulla de caetero parturiret. Sic etiam ut ait circa quandam Insulam maris ut circa Pontum existebant tunc temporis quaedmutuabat filium, et ipsum parabat in convivium, spondens quod quando vellet convivium facere, ei suum fi
Abbreviated transcription (Latin):
gis. ¶Distuax̾u̾nt gͥ has tres uitas sũ hos tͤs
modos iuuẽdi: ñ tñ posu̾nt nͥ dupplic̃e felicitatẽ.
nã inuita uoluptuosa negau̾nt ẽẽ felicitatem
ꝙ ⁊ theologi negant. s posuñt felicitatẽ politic̃a
⁊ ꝯt̾platiuã. ut dicat᷑ quis felix poli ͤ qñ ⁊ felix.¬

Expanded text:
go has tres vitas, sive hos tres modos vivendi: non tamen posuerunt, nisi duplicem felicitatem: nam in vita voluptuosa negaverunt esse felicitatem, quod et theologi negant: posuerunt enim felicitatem politicam, et contemplativam: ut dicatur quis felix politice; q
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. ¶ In hus gͥ ñ bñ sensu̾nt. Ꝙ ã uitã ꝯtem
a theolog ᷤ ⁊ a u̾itate catho ͥ nõ discordãt. ¶ Hus
gͥ ꝑactis᷑ dicamꝰ ꝙ dec regiam maiestate hos mo¬
dos uniendi cognoste̾. ⁊ iutã uoluptuosam fug̾e̾
ne sit hoĩe peior. nam tales ut d̾r pꝰ etħ. sũt uitã¬

Expanded text:
tatis. In his ergo non bene senserunt. Quod autem a theologis et a veritate chatolica non discordant. His peractis, dicamus, quod decet regiam maiestatem hos modos vivendi cognoscere, et vitam voluptuosam fugere, ne sit homine peior: nam tales ut dicitur I. Et
Abbreviated transcription (Latin):
scire reg̾ẽ regnũ ⁊ cuutatẽ. ¶ In pͦ g ͦ libͦ in que
agetur de regie sii: sunt . iiiͦiͬ. declaranda. Nam pͦ
ostendetur in quo regis maiestas dr suũ finẽ ⁊ sit¬
am felicitatẽ pon̾e. ¶ Sod̾o qͣs uͥtutes debeat hr̃e¬
¶ Et t̾cio qͣs passiones debeat sequi. ¶Qrͣto qͦs
moresdebeat imitari. ¶ Nam cũ bñ uu̾e ⁊ bñ
rege seip̃m eẽ ñ possint: nisi quis se det bonis
actib ⁊ bonis oꝑib regulatis ordĩe rõns. uolẽ¬
tẽ tractare de regĩe sui: o ip̃ noticiã trade de õi¬

Expanded text:
scire regere regnum, et civitatem. In primo autem libro in quo agetur de regimine sui, sunt quatuor declaranda. Nam Primo ostendetur in quo regia maiestas debeat suum finem, et suam felicitatem ponere. Secundo quas virtutes debeat habere, tertio quas passiones debeat sequi. Quarto quos mores debeat imitari. Nam cum bene vivere, et bene regere seipsum, esse non possit nisi quis se det bonis actibus, et bonis operibus regulatis ordine rationis: volens tractare de regimine sui, oportet ipsum notitiam tradere de omni
Abbreviated transcription (Latin):
catũ est mathe ͣ ꝑsuadentẽ acceptare: ⁊ rethoricũ
intñdr in hac arte. Nam ut scribr̃ .nͦ. etħ. Opꝰ mo¬
les mag̾ illummẽt intellc̃m. suꝑficiales uͦ ⁊ gͦs¬
se magis moueant ⁊ infłamẽt affcm. In sc̃iis
speculatis ubi pͥnc ͭ q̃rit᷑ illuminatõ intellectꝰ: ꝓ

Expanded text:
suadentem acceptare, et rhetoricum intenditur in hac arte. Nam ut scribitur 2. Ethic. opus moles magis illuminent intellectum, superficiales vero et grossae magis moveant et inflamment affectum: in scientiis speculati
Abbreviated transcription (Latin):
patitur ꝑscrutationẽ subtilem. s est de negociis
qr ergo sic est: ip̃a acta singularia q̃ sũt mͥ huiꝰ
eth̃. cum ait. qd̾ dicet. r sufficient̾ de morali ne¬
gocio si fiat manifestatõ scd̃m subiectam mat̾i̾¬
am. unde subdit ꝙ disciplinati est intantũ certi¬
tudinẽ inquire̾ s̃cdm unum qd̾q genus in qnͣtũ
natura rei recipit. uidetur enim natura ret mo¬
ralis om̃ino opposita ẽẽ negatio mache  ͦ Nam

Expanded text:
patitur perscrutationem subtilem, sed est de negociis patitur perscrutationem subtilem, sed est de negociis Quia ergo sic est, ipsa acta singularia, quae sunt materia Ethicorum, cum ait, quod dicetur sufficienter de morali negocio, si manifestatio fiat secundum subiectam materiam. Unde subdit, quod disciplinati est, intantum certitudinem inquirere secundum unumquodque genus, inquantum natura rei recipit. Videtur enim natura rei moralis omnino esse opposita negocio mathematico.
Abbreviated transcription (Latin):
re sit scd̾m exigentiam illius rei ⁊ ñ mag̾
noc muiu̾is ut uult pħ̾s .uii. mecha ͤ. Si ergo de re¬
gimine principũ siue regum intendimus artem ⁊
nõticiam tradere ut ñ fiant ult̾iores ⁊ subtiliores s̃¬
mones qͣm p̾sens opus requirit. ¶ Primo udẽ¬
dum est quis sit modus ꝓcedendi in hac arte. Siẽs
igitur ꝙ in toto morali negocio modus ꝓoedendi
in talib typo ⁊ figuralit ꝑtransire. qr gesta mo¬
ralia complete sub narratione ñ cadunt. ¶Pos¬
sumus autẽ triplici uia uenari ꝙ modum pro¬
cedendi in hac scĩa oportet ẽẽ figuralem ⁊ grossũ¬
¶ Prima uia sumitur ex ꝑte mat̾ie cͣc quam
u̾satur hiꝰ ars. ¶Scda ex ꝑte fins qui inten¬
ditur in hac arte. ¶Tertia ex ꝑte auditoris qͥ
enidendus est ꝑ talem artem. ¶ Prima uia sic
patet. Cum enim doctrina de regimme principũ
sit de actib humanis ⁊ compͥhendatur sub mo¬
rali negocio: qr mat̾ia moralis ut dictum est ñ

Expanded text:
re sit secundum exigentiam illius rei, et non magis neque minus, ut vult Philosophus 7. Metaph. Si ergo de regimine principum, sive Regum intendimus artem, et notitiam tradere, ut non fiant ulteriores sermones quam praesens opus requirat, primo videndum est, Quis sit modus procedendi in hac arte. Sciendum ergo, quod in toto morali negotio modus procedendin talibus typo et figuraliter pertransire, quia gesta moralia complete sub narratione non cadunt. Possumus autem triplici via venari, quod modum procedendi in hac scientia oportet esse figuralem et grossum. Prima via sumitur ex parte materiae, circa quam versatur huiusmodi ars. Secunda ex parte finis. qui intenditur in hac arte. Tertia, ex parte auditoris, qui erudiendus est per talem artem. Prima via sic patet. Cum enim doctrina de regimine principum sit de actibus humanis, et comprehendatur sub morali negocio, quia materia moralis ut dictum est non
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. nam l u̾e dice̾nt ꝙ in uita uoluptuosa nõ÷
q̃renda felicitas ut uifra clarius oñdet᷑. De iuta
tñ politica qm theologi uitã uocãt actĩam. ⁊ de
uita ꝯt̃platia ñ usq̃quaq uera sensu̾nt. ¶Cre¬
didu̾nt .ni. ꝙ ex puris natalib absq alio anxilio

Expanded text:
t vere dixerunt quod in vita voluptuosa non est quaerenda felicitas, ut infra clarius ostendetur: de vita tamen politica, quam theologi vocant vitam activam, et de vita contemplativa non usque quaque vera senserunt: crediderunt eni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtineat ditribuere boͣ regni: maxĩe dec ip̃m ẽẽ
magnificũ. Nami qr ⁊ caput regni ⁊ gĩt in hoc di¬
nũ uestigium qui ẽ caput ⁊ pͥnceps uniũs max ͤ
spectat ad ip̃m magnifice se hĩe ccͣ templa sacra
dinatur tota cõitas ⁊ totũ regnũ: maxĩe spectat ad
ip̃m magnifice sehr̃e cͣcͣ bona cõia. ⁊ ccͣ oĩa q̃ respi

Expanded text:
tribuere bona regni, maxime decet ipsum esse magnificum. Nam quia est caput regni, et gerit in hoc Dei vestigium, qui est caput et princeps universi, maxime spectat ad ipsum magnifice se habere circa templa sacra,dinatur tota communitas, et totum regnum, maxime spectat ad eum magnifice se habere circa bona communia, et circa ea quae respi
Abbreviated transcription (Latin):
statu hõ sit ⁊ quascũ facultates habeat siũ nuil¬
tas sũi mediocres: difficile  bñ uti illis ⁊ bñ eqͣre
sũptus facultatio. ideo lib̾alitas seexrendit ad sũp¬
rent᷑ ẜ se: sic lib̾alitas ÷ ccͣ magnos sumptꝰ. si faci¬
ens eos multas nẽat facultates. ⁊ ⁊̃ ccͣ mediocres
si faciens illos: mediocut̃ facultatib hñd. ¶ S
sic lib̾alitas sꝑ ẽ cẽ mediotres sũptus. nam sicut
ꝑui sũptus sunt mediocres ⁊ pporcionati pauꝑib:
sic magni sũt mediocres ⁊ pporcionati ditib. ¶ Cũ
gͦ lib̾alitas nõ respiciat sumptꝰ ẜ se. s ut ꝓporcio¬

Expanded text:
statu homo sit, et quascumque facultates habeat, sive multas, sive mediocres: difficile est bene uti illis et bene aequare sumptus facultatibus. Ideo liberalitas se extendit ad cundum se: sic liberalitas est circa magnos sumptus, si faciens eos, multas habeat facultates: et etiam circa mediocres, si faciens sumptus illos, mediocriter facultatibus abundet. Sed sic liberalitas semper est circa mediocres sumptus. Nam sicut parvi sumptus sunt mediocres et proportionati pauperibus: sic magni, sunt mediocres, et proportionati divitibus. Cum ergo liberalitas non respiciat sumptus secundum
Abbreviated transcription (Latin):
gitur: uñ facit. custodiens u̾o ꝓprios redditus ⁊ ac¬
cipiens pocuĩam aꝓprus possessionib: bñ patitur
siũ bñ recipit. qr recipit eo m̃o quo d. ñ usurpans
aut̃ aliena: ñ oꝑatur turpia. si gͦ meluis ÷ bũ fac̾e
qͣi nõ male faccre uł qͣm bñ pati: melus ⁊ bũ ex¬
pend̾e qmͣ aliena nõ arriꝑe. uł qͣm ꝓpͥa custodirx.

Expanded text:
gitur, bene facit. custodiens vero proprios redditus, et accipiens pecuniam a propriis possessionibus, bene patitur sive bene recipit eo modo quo debet. Non usurpans autem aliena, non operatur turpia. Si ergo melius est benefacere, quam non malefacere, vel quam bene pati: melius est bene expendere, quam aliena non
Abbreviated transcription (Latin):
in bñ expendendo ⁊ alios bñficiando: ꝙͣ in custodiẽ¬
do ꝓpͥa. uł in nõ usurpaudo aliena. Cib̃alitas gͦ pͥn¬
cipalius consistit in debite expendo̾o ⁊ in bñficiando
ꝓpͥos redditus custodire uł ꝙͣ aliena ñ surriꝑe. ⁊ã
custodie ꝓpriaẜ se ñ ÷ difficile. qr unusquisq rͣilit̾

Expanded text:
ciendo, quam in custodiendo propria, vel in non usurpando aliena. Liberalitas ergo principalius consistit in debite expendendo, et benefaciendoproprios redditus custodire, vel quam aliena non surripere. Nam custodi
Abbreviated transcription (Latin):
dicebatur qͣtuor erant cardĩales ⁊ pͥncipales
de hiis quatuor nͥtutib. ⁊ oñdimus quo reges ⁊ pͥn¬
cipes illis uͥtutib dec ẽẽ ornatos: Reliquũ ÷ ꝑcã¬
sire de u̾tutib aliis. uirtutes ã alie uł respiciũt
extĩora bona uł extĩora mala. Si extĩora bona:

Expanded text:
dicebatur quatuor erant Cardinales et principalesde his quatuor virtutibus, et ostendimus quomodo reges et principes illis virtutibus decet esse ornatos. Reliquum est pertransire ad virtutes alias. Virtutes autem aliae vel respiciunt exteriora bona, vel exteriora mala. Si exteriora bona,
Abbreviated transcription (Latin):
rios ienones .i. uiuentes de mẽt̾cio. expoliatores
mortuoꝵ ⁊ aleatores: dicit ẽe turpia lucra. ⁊ õs
tales appłłat illib̾ales. Aleator .n. ⁊ omũis lusor ta¬
xilloꝵ illib̾alis 3. lucratur .n. ab amicis quib or bñ
fac̾e. Ect gͥ lib̾alitas ccͣ nõ acciꝑe uñ nõ d. nõ tñ¬

Expanded text:
rios, lenones, idest viventes de meretricio, expoliatores mortuorum, et aleatores, dicit esse turpia lucra: et omnes tales appellat illiberales. Aleator enim et omnis lusor taxillorum illiberalis est: lucratur enim ab amicis, quibus oportet bene facere. Est igitur liberalitas circa non accipere
Abbreviated transcription (Latin):
płimũ curat᷑ eoꝵ ꝓdigalitas ⁊ desinũt ẽe ꝑdigi c̾ã
ri ⁊̃ pot̾ ab egestate. nam qui prodigi sun̾t ut pliu̾
egent. qr expense suphñdant redditib. Expiendo
Dꝰ indigentiã inducint᷑ ut ñ sunt ꝑdigi. Est gͥ¬
ab egestate. s auarĩ  morb incurabił. qr qͣnͣto
quis plus ꝓcedit in auariͣ ⁊ qnͣto plus senescit:
tanto mas̾ auarus effictur. Si gͥ caput regni a
mores morbo incurabrui om̃io decestabse ⁊ regẽ

Expanded text:
plurimum curatur eorum prodigalitas, et desinunt esse prodigi. Curari etiam potest ab egestate: nam qui prodigi sunt, ut plurimum egent, quia expensae superabundant redditibus. experiendo ergo indigentiam, inducuntur ut non sint prodigi. Est ab egestate. Sed avaritia est moribus incurabilis: quia quanto quis procedit in avaritia, et quanto plus senescit, tanto magis avarus efficitur. Si ergo caput regni, a tare secundum mores morbo incurabili, omnino detrestabile est regem
Abbreviated transcription (Latin):
uia sic p nom suppõta cõitate uxoꝵ nõ eẽt
tantus amor in citate: ut opĩabat᷑ socra¬
tes. nom modica cõicatio plus inducit de a¬
more si sitc̾ta ⁊ nota: ꝙͣ multa si sit inc̾ta ⁊
dubia.l .n. maior sit conũctio pr̃is adfiliũ
ꝙͣ pr̃ui ad nepotem ᷑ plus tñ pr̃ins diug̾et
nepotẽ sifumit᷑ ede̾t ip̃m e̾etalem: qͣm ꝑnt̾
fũ. si rõnabiłr dubitaret eũ segeniusse.¬

Expanded text:
via sic patet. nam supposita communitate uxorum non esset tantus amor in civitate ut opinabatur Socrates: nam modica coniunctio plus inducit de amore, si sit certa et nota, quam multa, si sit ignota et dubia. licet enim maior sit coniunctio patris ad filium, quam patrui ad nepotem: plus tamen patruus diligeret nepotem, si firmiter crederet ipsum esse talem; quam pater filium, si rationabiliter dubitaret
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽẽ tanta consangĩtate cõmĩctos: młta
mag̾ int̾ ip̃os cuies si om̃ia eis ẽẽnt coĩa:
multa orirentur litigia. cũ ip̃i multi st̃
⁊ diu̾saꝵ uoluntatũ nec sit int̾ eos tanta
ut̾ios. nam si fieret ut socrates dicebat

Expanded text:
os, multa magis inter ipsos cives, si omnia eis essent cummunia, multa orirentur litigia, cum ipsi multi sint et diversarum voluntatum. nec sit inter eos tanta erinos fratres. nam et si fieret ut Socrates dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ciuuiũ. nam si õib ciuib eẽnt ħeditates
cões qr ualde difficile ẽẽt ⁊ ualde sũptuosum
tantã multitudinẽ exͣneoꝵ q̃r̾e qui possent
tãtam t̾ram cołe̾: expediret cuutati sic diui¬
di ut aliqͥ cuuũ t̾ram cołe̾nt. auqͥ u̾o insiste¬
rẽt ccͣ aistodiam c̃ĩtatis ꝙ ⁊ socrates cõredetat.

Expanded text:
tatis civium. nam si omnibus civibus essent haereditates communes, quia valde difficile esset et valde sumptuosum tantam multitudinem extraneorum quaerere qui possent tantam terram colere: expediret civitati sic dividi, ut aliqui civium terram colerent, aliqui vero insistere
Abbreviated transcription (Latin):
gnosc̾ent matres ⁊ patres filias. sccm¬
tes tũ uolens hoc inconneniẽs uitare di¬
xit. qr spectabat ad principẽ ciitatis h̃e¬
re curam ⁊ diligentiã ne filii coirent cũ
filio cictus uenereus cͥoͣ matreni. ⁊ pr̃is ccͣ
filiam: nõ ꝓhibebatur eis amor libidinosꝰ
tela illa. q̃r cum in ꝑsonis tam cõu̾ictis
ñ soł detestabilis sit actualis ꝯmitio: s¬
rep̾hensibilis erat opĩo socintis decõitate

Expanded text:
gnoscerent matres, et patres filias. Socrates volens hoc inconveniens vitare, dixit, quod spectabat ad principem civitatis habere curam et diligentiam, ne filii corrent cum filio actus venereus circa matrem, et patri circa filiam, non prohibebatur eis amor libidinosustela illa. quare cum in personis tam coniunctis non solum detestabilis sit actualis commisto, sereprehensibilis opinio Socratis d
Abbreviated transcription (Latin):
uł ⁊ pp̃ paucos pu̾os uelle magnã multti
poss face dulcẽ: sic amor duoꝵ uł t̾um pu¬
eroꝵ innum̾abilẽ multitudinẽ pu̾oꝵ exñti¬
um in cuntate una ñ poss redd̾e placibilẽ
⁊ dilc̃am. sS nõ exñte dilcõne cimũ ad pu¬
eros: nõ habebitur eoꝵ cura debita: sequiᷤ
qr suppõita cõitate ꝙͣ ordinau̾at socrates: ñi
h̾eatur debita cura nec debita diligentia
erga filios. ¶Qrͣtum malum sic oñdi
difficile debite ⁊ ĩꝑate se hr̃e erga illam. Sic̃
gͦ ꝓuocata gula ꝑ multitudinem ciboꝵ diffi¬
cile ÷ ẽs̃ cibitmentem: sic ꝓuocatis uen̾eis
ꝑ multitudinẽ feĩaꝵ: difficile ⁊ qͣi impossi

Expanded text:
propter paucos pueros velle magnam multituposset facere dulcem, sic amor duorum rum innumerabilem multitudinem puerorum existentium in civitate una, non posset reddere placibilem et dilectam. Sed non existente dilectione civium ad pueros, non habebitur eorum cura debita: seuqitur quod supposita communitate, quam ordinaverat Socrates, non habeatur debita cura, nec diligentia debita erga filios. Quartum malum sic ostenddifficile debite et temperate se habere erga illam. Sicut ergo provocata gula per multitudinem ciborum difficile est esse abstinentes, sic provocatis venereis per multutudinem foeminarum difficile est et quasi imposs
Abbreviated transcription (Latin):
consangu̾itate qua fu̾it dilcõ qͣm ponebat
socrates. modica .n. consangiũtas si sit nota
dubia ⁊ ignota. Cõitas gͦ illa ꝙͣ ponebat
scctes: non est expediẽs quitati. Decet gͦ
cuutate si ucores ⁊ filii ponantur ẽe
cões. Qnͣtũ .n. ad pͥsens spectat enum̾are pꝰ¬

Expanded text:
consanguinaitatem, quam fuerit dilectio quam ponebat Socrates. Modica enim consanguineitas si sit nota dubia et ignota. communitas ergo illa, quam ponebat Socrates, non est expediens civitati, Decet autcivitate, si uxores et filii ponantur esse communes. Quantum autem ad praesens spectat, enumerare po
Abbreviated transcription (Latin):
łr utues ciuitati statĩ insurg̾et rixa inter
ciues qr quil c̾det se plus eẽ accepturũ. ut
dũ unus cuis iudicaret se meliorẽ alio nel¬
let ẜ dignitatẽ suam ei fĩ retributionẽ. hnͣc
ã equalitatẽ ñ de facii eẽt possibile reẜua

Expanded text:
r utiles civitati, statim insurgeret rixa inter cives, quia quilibet crederet plus esse accepturum: ut dum unus civis iudicaret se meliorem alio, vellet secundum dignitatem suam ei fieri retributionem. Hanc autem aequalitatem non de facili esset possi
Abbreviated transcription (Latin):
expedit gͦ cĩtati p̃p honestatem ⁊ bõitatem
moꝵ ꝑentes ẽẽ curiosos de siuis filus. ⁊ qͦsl
c̾tificari de eoꝵ de eoꝵ consanguineis. ne
pp̃ ignorantiam filii: ꝓprios uepotes ⁊ cõsã¬
guineos int̾ se ip̃os iiurias ⁊ contũelias
infa̾nt. q̃r cũ cõitas uxoꝵ qͣm socintes or¬
dinauit. tollat c̾titudinem filioꝵ ⁊ noti

Expanded text:
nestatem et bonitatem morum parentes esse certos de suis filiis, et quoslibet certificari de eorum consanguineis, ne propter ignorantiam filii in proprios parentes et consanguineos inter seipsos iniurias et contumelias inferant. quare cum communitas uxorum, quam Socrates ordinavit, tollat certi
Abbreviated transcription (Latin):
cionale ⁊ equale amiciciam saluat. Cum
g ͦ boni ⁊ nobiles sint sͣ uiles ⁊ ignobiles:
tũc est amicicia int̾ eos: qñ quil sełit ẜ ꝓ¬
portõ suam ut qñ ignobiles ẜuiũt nobi¬
est uilificare nobiles ⁊ exaltare ĩgnobiles
⁊ ñ saluare amiciciam int̾ eos. Terci¬
um malum sic decłat᷑. nam suppõita p̃dc̃a
cõitate seãtur inuiria filioꝵ. Namut dic̃¬

Expanded text:
ionale et aequale amicitiam solvit. cum ergo boni et nobiles sint supra viles et ignobiles, tunc est amicitia inter eos, quando quilibet portionem suam, ut quando ignobiles servient nobiest vilificare nobiles, et exaltare ignobiles, et non salvare amicitiam inter eos. Tertium malum sic declaratur. nam supposita praedicta communitate, sequeretur in curia filiorum nam ut dic
Abbreviated transcription (Latin):
pplõ ⁊ cõis̾ ute ciꝰ non fuit ordinatõ socratis
qr int̾ gentes cõit̾ uiuientes absqr multis li¬
tigus obeuart non poss. Dato tr̃ coĩtatem
posẜonum posse obẜuari absq litigiis: cõr
lios ẽe coes: nõ ẽet possibile obẜuare absq

Expanded text:
 cuiusmodi non fuit ordinatio Socratis, quia inter gentes communiter viventes absque multis litigiis observari non posset. Dato tamen communitatem possessionum posse observare absque litigiis, commulios esse communes, non est possibile observare absque
Abbreviated transcription (Latin):
sionũ ex̾citandi sunt bellantes. ut ꝯͣ alios
fiebant antiquitus equi lignei. ad quos as¬
cenddõs puũ in hyeme ⁊ iuuenes ex̾citabãt᷑¬
sub tecto. Estate uoͣ in campo. ⁊ pͦ equos il¬
los ascendebant inarmes. ⁊deide armati.
ce ꝙ in tumultu p̾lii sine mora de facili eqͦs¬
ascendebant. ¶Octano assuescẽdi sunt
bellatores ut ⁊̃ natare sciant. nam n̾o sꝑ
potentes sunt prompti ⁊ multociẽs igno
multos ꝑiclitatos eẽ. Inde est ꝙ ap̃ roanos
antiquitus consuetudo erat ꝙ uines futuri
bellatores postꝙͣ ꝑ magnã ꝑt̃e diei excita¬
diẽẽnt ad arma : si tẽpus erat natationi
ꝯgruũ c dricebant᷑ ad fluuiũ ut artem
natandi ad disc̾e̾nt. ĩmo ñ solũ pedites s ⁊̃
equites ⁊ ip̃os equos ad natandũ ex̾citabãt.
⁊ solertem mt̾e lat̾e ño pot̾ naui ascend̾e aͦs
ẽ ꝓprium equitib. ꝓic̾e lapides cum funda

Expanded text:
sionum exercitandi sunt bellantes, ut contra alios sionum exercitandi sunt bellantes, ut contra alios fiebant antiquitus equi lignei, ad quos ascendendos iuvenes, in hyeme eto: aestate vero in campo, et primo equos illos ascendebant inermes, deinde armati: ntur in pace, quod in tumultu praelii sine mora de facili ascendebant equos. Octavo, assuescendi sunt bellatores, ut etiam natare sciant. Nam non semper pontes smultos periclitatos esse. Inde est quod apud Romanos antiquitus consuetudo erat, quod iuvenes futuri bellatores postquam per magnam partem diei exercitati esent ad arma, si tempus erat natationi congruum, ducebantur ad fluvium, ut artem natandi addiscerent. immo non solum pedites, sed equites, et etiam ipsos equos ad natandum exercebant.  solertem mentem latere non potest. Nam ascendere equos, est proprium equitibus: proiicere lapides cum funda,
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ in om̃ib elcõs sagittarios miscuiss. ¶ Cn¬
to sunt bellatores exercitonde ad iaciendũ
lapides cum fundis. Hic .n. modus bellãdi
in quibdam marinis insulis fuit inuentꝰ.
in quib pĩu ut uegetius recitat ado indu¬
stres erant ut matres nullũ cibũ eis exhibe¬
rent ꝙ̃ nõ pͦ cum funda ꝑcut̾ent. Est .n. hoc
ex̾cicium utile qr fundam portare nullus ẽ
labor. Intd̾ tñ euẽit ut in lapidosis locis ħ̾e¬
antur ꝯflictus. ⁊ ut locus sit aliquis defe̾ndꝰ.
In impugnatione ⁊̃ castroꝵ ⁊ c̃itatũ ñ utile
est lapides cum fundis eicere. ¶Sexto ex̾ci¬
tandi sunt bellantes ad ꝑcutiendũ cum plũ¬
batis. nam pila plũbea uł fr̾ea cum cathe¬
na aliqͣ ꝯiuncta manub̾o ligneo uehem̃tẽ
ictum reddit. nam p̃p uehementõrẽ motũ
cieris uehem̃tius ꝑcutit pila. oum cathena
haste infixa: ꝙͣ si ip̃i haste uł ip̃i manubb
ligneo eẽt cõiuncta. Ad omne .n. genꝰ ꝑcus¬

Expanded text:
nibus aciebus electos sagittarios miscuisset. Quinto, sunt bellatores exercitandi ad iaciendum lapides cum fundis. Hic enim modusbellandi in quibusdam marinis Insulis fuit inventus, in quibus pueri ut Vegetius recitat adeo industres erant, ut matres nullum cibum eis exhiberent, quem non primo cum funda percuterent. Est enim hoc exercitium utile, quia fundam portare, nullus est labor. Interdum tamen evenit, ut in lapidosis locis habeatur conflictus, et ut mons si taliquis defendendus. In impugnatione etiam castrorum et civitatum non inutile est lapides cum fundis eiicere. Sexto, exercitandi sunt bellantes ad percutiendum cum plumbatis. Nam pila plumbea vel ferrea cum cathena aliqua coniuncta manubrio ligneo vehementem ictum reddit. Nam propter vehementiorem motum aeris, vehementius percutit pila cum cathena hastae infixa, quam si ipsi hastae,vel ipsi manubrio ligneo esset coniuncta. Ad omne enim genus percus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯt̃pnũt᷑. Inimo qr int̾ꝑati iniuriantur aliis ĩ ꝑso¬
nis maxĩe ꝯm̃ctis ut in uxorib ⁊ filiab maxĩe ꝑ¬

Expanded text:
temnuntur. Immo quia intemperati iniuriantur aliis, in personis maxime coniunctis, ut in uxoribus, et in filiabus: maxime p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ maris ñ sic ꝑ fugam intari possunt sicut ꝑicła
belli. Cum gͥ dificilius sit durare ⁊ sustiñe pͥcula il¬
la q̃ ꝑ fugam uutare possimiꝰ ꝙͣea ad q̃ sustinenda
ncc̃itamur. eo ꝙ ꝑ sugam ea utare ñõ possum̃. Dif¬
ficiliuis sustientur ꝑicula bellica ꝙͣ alia. ¶ Tertõ
ꝑituia talia difficilius sustinent᷑. qr ꝑ ea maxĩe ap̃¬
p̾hendimꝰ mortẽ iuolentã. cũ mors ibi illata sit ꝑ
cors. sicut mors beslica ꝑ ꝙͣ corpus mutilat᷑ ⁊ inci¬
ditur. eit gͥ uirtus fortitudĩs pͥnciꝑ ałr cͣcͣ ꝑicuia del¬

Expanded text:
etiam maris non sic per fugam vitari possunt, sicut pericula etiam maris non sic per fugam vitari possunt, sicut pericula belli. Cum ergo difficilius sit durare, et sustinere pericula illa quae per fugam vitare possumus, quam ad quae sustinenda necessitamur, eo quod per fugam ea vitare non possumus; difficilis sustinentur pericula bellica, quam alia. Tertio pericula talia difficilius sustinentur: quia per ea maxime apprehendimus mortem violentam, cum mors ibi illata sit pecorporis, sicut mors bellica, per quam corpus mutilatur, et inceditur. Est igitur virtus Fortitudinis principaliter circa pe
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtus sit int̾ bonũ ⁊ difficile ꝙr difficiliora ⁊ t̾ribi¬
bora sunt ꝑicula bellica ꝙͣ alia ⁊ ⁊ qr in ꝑidis¬
bellicis difficiluis ⁊ repͥme̾ timores ꝙͣ mod̾are an¬
datias. ¶ Rursus qr in audd̾o ñ tam difficile ÷ ag¬
g̾di pugnam sicut tołare ⁊ sustmñe pugnantes.
sustinendo pugnontes ꝙͣ in agg̾diendo eos. E Q
sunt magis p̃ oculis ⁊ mag̾ sentiunt᷑ ꝙͣ alia. sion
enĩ sic aꝑte app̾hendunus morte cũ egrotam᷑. qr egͥ¬
tudines intrinsecus latent. nec sic sentimꝰ ꝑicuia
naris sicut ꝑicula bellica. nec ex tactu aque sit sẽ¬
tunꝰ ⁊ ĩmaginamur lesionẽ sicut ex tactu gladii.
ficilius s stinem ꝙͣ alia. ñõ solũ qr sunt mag̾ mãi¬
festa ⁊ doloris illatiua: s qr ymaginamur ꝙ ꝑ fu¬
gam ea de facili uitare possumus. Non .i. sic ꝑ fu¬
gam uitare possumꝰ egttudĩes. qr cũ egͥtudo sit aͥd
mn nob̾ exñs: ꝑ fugã eom uitare nõ possumꝰ. ꝑicuia¬

Expanded text:
iciliora, et terribiliora sunt pericula bellica, quam alia: et etibellicis difficilius est reprimere timores, quam moderare audacias: rursus quia in audendo non tam difficile est aggredi pugnam, sicut tolerare, et sustinere pugnantes. sustinendo pugnantes, quam in aggrediendo eos. Quod sunt magis prae oculis, et magis sentiuntur quam alia. Non enim sic aperte apprehendimus mortem, cum agrotamur: quia aegritudines intrinsecus latent; nec sic sentimus pericula maris, sicut pericula bellica. nec ex tactu aquae sic sentimus et imaginamur laesionem, sicut ex tactu gladii, ficilius sustinemus, quam alia, non solum, quia sunt magis manifesta, et doloris illativa. sed quia imaginamur quod per fugam ea de facili vitare non possumus. Non enim sic per fugam vitare possumus aegritudines: quia cum aegritudo sit aliquid in nob
Abbreviated transcription (Latin):
nõ exibat exͣ ut hr̃et colloquia cũ baronib regni
sui. s om̃s collocutiones eius erant in cameris
suetus reb bellicis. indẽs regẽ suũ ẽe totũ mulie¬
brẽ ⁊ bestialem: statĩ ip̃m hũit ui ꝯt̾ptũ. ⁊ indig¬
natus de turpitudine eius uoluit eũ inuad̾e. Rex
a̾ tum̃es fugit. ⁊ qr no c̾debat se posse effug̾e. man
illuis ducis clausit se in quadam domo. ⁊ cũ toto

Expanded text:
non exibat extra, ut haberet colloquia cum baronibus regni sui; sed omnes collocutiones eius erant in cameris suetus rebus bellicis, videns regem suum esse totum muliebrem et bestialem, statim ipsum habuit in contemptum: et indignatus de turpitudine eius, voluit eum invadere. rex autem timens, fugit: et quia credebat se non posse fugere manus illius Du
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑicula aua ⁊ in modando audatias. ⁊ in agg̾diẽdo pu¬
gnantes. ¶ Tertio declaratũ ÷ qũo nos poisumꝰ fac̾e
nos ip̃os fortes. qr maxĩe ħ fac̾emus declinãdo mag̾
¶d audatiam q̃ nõ tm̃ repugnat fortitudi sic̾tior.
⁊ hector fortis erat qui tunes increpatd̃es polymadis
agg̾diebatur t̾ribłiora. Dicebat.n. ꝙ si fuge̾t po¬
lymadas qui erat ex ꝑte adũsa pͥmũ s̾ increpatões

Expanded text:
icula alia, et in moderando audacias, et in aggrediendo pugnantes. Tertio declaratum fuit, quomodo possumus facere nos ipsos fortes: quia maxime hoc faciemus, declinando magis ad audaciam, quae non tantum repugnat fortitudini, sicut timor.  Hector fortis erat, qui timens increpationes Polydamantis, aggrediebatur terribilia. Dicebat enim quod si fugeret, Polydamas, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cens regi. qr hiꝰ uicium maxĩe s turpe. ⁊ ꝯt̾eptibłe.
hoĩes .ii. int̾ꝑati qr appetunt iulia ⁊ turpia. ido
rõ s̃ pasionẽ. quare si dec ꝑsona regiam onde¬
se reuendam ⁊ honestam seu honore dignam: maxͤ
indecens ⁊ eam ẽẽ int̾ꝑatam. Exemplum a̾ hꝰ u̾emꝰ¬

Expanded text:
iusmodi vitium maxime est turpe, et contemptibile. Homines enim intemperati quia appetunt vilia et turpia, ideo,  sed passionem. Quare si decet personam regiam ostereverendam et honore dignam, maxime indecens est eam esse intemperatam. Exemplum autem
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑientiom ur pp̃ ignorantia agg̾ditur dellũ. s pp̃
bonũ ⁊ ex elcõne. Reges gͦ ⁊ pͥncipes l has man̾i¬
es fortitudinũ scire debeant. ut cognoscãt qͣłr ppͦ
suus fortisz. ⁊ qũo possunt cũ adu̾sariis bellare.
ip̃i tam debẽt ẽẽ fortes fortitudĩe uͥtuosa: ũ nõ ex¬
tali bello ꝯsequi possint Qͥ est temꝑantia ⁊ cc̃ q̃
prudentia.n ⁊̃ iustiͣ pͥncipaliores sũt uͥtu tp̃os possꝰ¬
in uoluntate. uirtutes u̾o morales sũt in appetos.
titu ssitiuo ut in irascibili ⁊ ꝯupiscibili. Appetitꝰ
a̾ ssuius deficit a uoluntate ⁊ intllcũ. Id̾o pruden
⁊ iustiͣ sunt uirtutes pͥncipaliores. Est a prudnͣ
pͥncipalior iustiͣ. qr ip̃a ÷ directĩa oĩũ aliaꝵ uͥtutum.
⁊ iustiͣ: tñ int̾ iurtutes pͥncipales ꝯputant᷑. Nam uͥ¬
tutes mod̾autes passionẽ duppłr rõni deẜuiũt ꝓut¬
dicebatur obsistũt ei qr retrahũt nos ab eo ꝙ rõ di¬

Expanded text:
tiam aggreditur bellum: sed propter bonum, et ex electione. reges ergo et principes licet has maneries fortitudinum scire debeant, ut cognoscant qualiter populus suus fortis est, et quomodo possunt cum adversariis bellare: ipsi tamen debent esse fortes fortitudine virtuosa, ut non extali bello consequi possit. Quid sit Temperantia, et circa Prudentia enim et Iustitia principaliores sunt virtutibus in voluntate. Virtuteiscibili. Appetitus autem sensitivus deficit a voluntate, et intellectu. Ideo Prudentia et Iustitia sunt virtutes principaliores. Est autem Prudentia principalior Iustitia; quia ipsa est directiva omnium aliarum virtutum. et Iustitia: tamen inter virtutes principales computantur. Nam virtutes moderantes passionem, dupvel ut supra dicebatur obsistunt ei, quia retrahunt nos ab eo quod ratio di
Abbreviated transcription (Latin):
urut ꝯsequatur honores s tiõre pene uł cili qͣ nc̃citate
ductus agg̾ditur pugnam. hoc mõ multi troranoꝵ ti¬
iñter hectorẽ fortes erant. nam pħs ait hectorẽ sta¬
tuisse ꝙ si quis troianoꝵ in bello fug̾et talit̾ apta¬
retur ꝙ nõ cẽt sufficiẽs fugare canes. Ad iinc fortitu¬
diuẽ inducũt ppłm duces excitus statuentes penã
fugientib faciendo foueas ne possit ex̾citus fug̾e.
s quadã ncc̃itate bellare cogatur. si a mͣ quidã dux
dr̃ suũ ex̃cit᷑ coegit᷑ ad fortitudinẽ nã tũ nauigus
cũ suo toto ex̾citu tñffretaret: ne aͥs de suo ex̾citu ha¬
dicisse confidit. uidemus .n. auiaͦs audientes solum
strepitũ armoꝵ: fugiũt. nescientes disc̃ne q̃ ft̃ ꝑi¬
culosa in uellis. ⁊ q̃ nõ. milites ño belloꝵ exꝑti ꝯfidẽ¬
tes de sua expientia. ⁊ cogͦscentes belloꝵ ꝑicula: agg̾¬
diũt᷑ aliͣ tribłia: ut iudicentur ẽẽ fortes. ñ tñ pph

Expanded text:
ut consequatur honores: sed timore poenae, vel aliqua necessitate ductus aggreditur pugnam. Hoc modo multi Troianorum timentes Hectorem fortes erant. Nam Philosophus ait Hectorem statuisse, quod si quis Troianorum sine bello fugeret, taliter aptaretur quod non esset sufficiens fugare canes. Ad hanc Fortitudinem inducunt populum Duces exercitus, statuentes poenam fugientibus, faciendo foveas, ne possit exercitus fugere, sed quadam necessitate bellare cogatur. Hoc autem modo quidam Dux suum coegisse ad Fortitudinem. Nam, cum navigiis, et cum toto suo exercitu transfretaret, ne aliquis de suo exercito hadicisse confidit. Videmus enim aliquos audientes solum strepitum armorum fugiunt, nescientes discernere culosa in bellis, et quae non. Milites vero bellorum experti, confidentes de sua experientia, et cognoscentes bellorum pericula, aggrediuntur aliqua terribilia, ut iudicentur esse fortes. Non tamen p
Abbreviated transcription (Latin):
nut̾inentales q̃ fiunt ꝑ gustũ. Immo in ip̃is delc̃o¬
nib nut̾mãtalib magis delcãmur in tactu ꝙͣ ingͦ¬
tu. Comedendo. n ⁊ bibendo ut unusquisq in seip̃o
⁊ in gutt᷑e uͥ nõ  guitus s tactus. ⁊ ut mãĩfeste
exꝑimur mag̾is delc̃amur cũ cibꝰ aũ potus atting̾
guttur: ꝙͣ cũ ꝯiungitur lingue. Credend̾  .n. ĩ ta¬
dam nõie philosenus. qͥ cum ẽẽt pultinorax o¬
rauit ut guitur eius longiꝰ gruis gutt̾e fie̾t. nõ
enĩ orauit ut lĩgua eius latiorfiet ẽẽt lingna
bonis ut magis delc̃aretur ꝑ gustum. s ut gnt¬
tur eiꝰ ẽẽt longnis guiture gruis. ut cõedd̾o ⁊ bibẽ¬
do diutiꝰ delc̃aretur ꝑ tactũ. ut gͦ p ex ħitis t̃ꝑanͣ¬

Expanded text:
nutrimentales quae fiunt per gustum. immo in ipsis delectationibus nutrimentalibus magis delectamur in tactu, quam in gustu. Comedendo et bibendo ut unusquisque in seipso et in gutture ubi non est gustus, sed tactus. et ut manifeste experimur magis delectamur, cum cibus aut potus attingit guttur, quam cum coniungitur linguae. Credendum est enim in tadam, nomine Phyloxenus, qui, cum esset pultivorax, oravit, ut guttur eius longius quam gruis fieret. Non enim oravit, ut lingua eius esse latior lingua bovis, ut magis delectaretur per gustum, sed ut guttur eius esset longius gutture gruis, ut comedendo, et bibendo diutius delectaretur per tactum. Ut ergo patet ex ha