comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ ẽ mundo: &. in occulto locutꝰ ẽ
nichil: ¶d gͦ neglecto eiꝰ eugłio. ad
heresim pocius uel lascuuȩ suasionẽ.
q̃ in angulo susurrant: audiendã mi¬
seri cofluunt. In sũmis excelsisq
s ꝙ ꝑ uias sepe his qͥ ẽueniebant pre¬
dicabat: &. eos qͥ eura indigebant sa¬
nabat. In ipsa etiã porta eiuitatis
naim. mortuũ resuscitans: ex emplo
miracłi. uerba q̃ doeuerat cõmenda¬
bat. & qͥd seqͥmini eos. qͥ i abditis ẽtra
eũ suꝗs exert linguas : In ipsis fori¬
bꝰ loqͥt᷑ aicens. Ouiri aduos clamito.
&. uor mea ad filios hominũ. Adui¬
ros clamat: idest ad strenuos uerbi
auditores in utroq sexu. Nã qͥ femi¬
nea. idest fluxa mente st̃: sapienciȩ
uerba ꝑciꝑe nequeunt. Intelligite
paruuli astuciã. & insipientes animad¬
qicioni locutꝰ ẽ uerbur immo etiam
clamabat stans intẽplo. siqͥs sitit ue¬
niat ad me &s. bibat :& nc̃ ꝑdoctores
eccłȩ. ipsi enĩ st̃ fores ciuitatis eiꝰ ui

Expanded text:
n occulto locutus est nihil ? Quid ergo, neglecto ejus Evangelio, ad haeresim potius, vel lasciviae suasionem, quae in angulo susurrant, audiendam miseri confluunt?-- In summis excelsisque sed et per vias saepe his qui conveniebant praedicabat, et eos qui cura indigebant sanabat. In ipsa etiam porta civitatis Naim mortuum resuscitans exemplo miraculi verba quae docuerat commendabat, et quid sequimini eos qui in abditis contra eum suas exerunt linguas? In ipsis foribus loquitur dicens: O viri ad vos clamito et vox mea ad filios hominum. Ad viros clamat, id est, ad strenuos verbi auditores in utroque sexu. Nam qui feminae, id est, fluxa mente sunt, sapientiae verba percipere nequeunt. Intelligite, parvuli, astutiam, et insipientes animadnditioni locutus est verbum, imo etiam clamabat stans in templo: Si quis sitit, veniat ad me et bibat ; et nunc per doctores Ecclesiae, ipsi enim sunt fores civitati
Abbreviated transcription (Latin):
⁊is ex egypto. or natꝰ eloquenere s
dialectice artis uersucia qͣ ab ethii¬
cis originẽ sũpsit intelligit. ꝑ quan
mens heretica sensũ doctrine pef¬
lentis. qͦsi meretrix thor. facinoris
se texisse głat᷑. Asꝑsi cubile meũ ny¬
ra & aloȩ &. cinnamomio. Promittunt
se tales odorẽ cȩlestiũ habere uirtu¬
tũ. qͥbꝰ sua suoꝵq corda. uelut cubi¬
lia uenusta cͣsecrent.: ac dicere possi
ce saciandos iactant heretiei: & uirtu¬
nĩ gra coniungendos. donec eor ges¬
aasur sequat᷑ et̃na. Nonest enĩ uir
in domo sua: abiit uia longissima.

Expanded text:
 eloquentiae et dialecticae artis versutia, quae ab ethnicis originem sumpsit, intelligitur, per quam mens haeretica sensum doctrinae pestilentis, quasi meretrix thorum facinoris se texisse gloriatur. Aspersi cubile meum myrrha et aloe et cinnamomo. Promittunt se tales odorem coelestium habere virtutum, quibus sua suorumque corda velut cubilia venusta conserent, ac dicere posse cem satiandos jactant haeretici, et virtutum gratia conjungendos, donec eorum gesta lux sequatur aeterna. Non est enim vir in domo sua, abiit longissima via.
Abbreviated transcription (Latin):
tu uerboꝵ cȩlestiũ. salubre suis aus¬
toribꝰ qͦsi stratũ parare. in qͦ aiuicior
tumultibꝰ libero corde qͥescant g̾es
ueraeit illis funibꝰ peccator ẽtru¬
unt locũ ꝑdicionis: ubi ꝑpetuo pe¬
des manꝰq alligati danent᷑. De qͥõs
in apocat ipsi. E dedi inqͥt illi tẽ pꝰ ut
penitenciã ageret .& ñ uult pente¬
re a fornicacione sua. & ecce muto eĩ

Expanded text:
tu verborum coelestium salubre suis audtu verborum coelestium salubre suis auditoribus quasi stratum parare, in quo a vitiorum tumultibus libero corde quiescant, sed veraciter illis funibus peccatorum construunt locum perditionis, ubi perpetuo pedes manusque alligati damnentur. De quo Dominus in Apocalypsi: Et dedi, inquit, illi tempus ut poenitentiam ageret, et non vult poenitere
Abbreviated transcription (Latin):
ta litterã patet intellectꝰ: qͥa mere
parasse fatet᷑. At heretici incune¬
tis q̃ agunt. uictimã se suȩ salutis
deo immolare: uel autumant. uel
autumari gestiunt. Nã & dñs ad
discipłos. sed uenit inqͥt hora: ut
om̃ĩs qͥ intͣficit uos arbitret᷑ se ob¬
seqͥũ prȩstare deo. Intexui funibꝰ
lectũ meũ: straui tapetibꝰ pictis
ex egypto. Solent lecti qͥex funibꝰ.
uel iuxta aliam transiacionẽ insti¬
tis intexunt᷑ molliores fieri quã qͥ
ex ligno uel corio: uel qualibet a¬
lia materia substruunt᷑. In lecto gͦ
funibꝰ intexto. meretrix mollic iem
qͥescendi de signat. Intapetibꝰ uͦ preh
ex egypto. etiã ocłoꝵ. tẽp̃tat inlece¬
bras. qͥbꝰ nefando aspectu in retitsp
cilius ad seducenda mentis archana
penetret. Quia uͦ nomine funũr ali¬
qͣndo solent diuina p̃cepta figurar
ꝗͣ a nr̃is nos uoluptatibꝰ coheree nds
religant: ꝓmittunt se heretiei ẽter¬

Expanded text:
ta litterta litterparasse fatetur. At haeretici in cunctis quae agunt, victimam se suae salutis Deo immolare vel autumant vel autumari gestiunt: nam et Dominus ad discipulos: Sed venit, inquit, hora, ut omnis qui interfecerit vos, arbitretur se obsequium praestare Deo . Intexui funibus lectum meum, stravi tapetibus pictis ex Aegypto. Solent lecti qui ex funibus vel juxta aliam translationem institis intexuntur meliores fieri, quam qui ex ligno vel corio vel qualibet alia materia instruuntur. In lecto ergo funibus intexto meretrix mollitiem quiescendi designat. In tapetibus vero pictis ex Aegypto, etiam oculorum tentat illecebras, quibus nefando aspectu irretitis facilius ad seducenda mentis arcana penetret, quia vero nomine funium aliquando solent divina praecepta figurari, quae a nostris nos voluptatibus coercendo religant, promittunt se haeretici contex
Abbreviated transcription (Latin):
ta angulũ posita ẽ. In obscuro ad¬
uesperascente die. in noctis tene¬
bris & caligine: Qina ĩã talis ꝓ ce¬
citate cordis ad tenebras festinat.
& peccati & dannacionis. Et ec¬
ce mulier oceurrit illi ornatu
meretricio: preꝑata ad capiendas
da prefulget eloquencia. Prȩꝑata
ẽ ad capiendas animas: qͥa qͦscũq
sibi ad sociare potest. sꝑital morte
ꝑimit. Garrula & uaga qͥetis in¬
paciens: qͥet̾ẽ eccłȩ turbare desi¬
derans. Nec ualens in domo c̃siste¬
re pedibꝰ suis. Nulla ẽ heresis q̃ pri¬
mis sit ẽtenta discipłis. hii sunt e¬
nĩ domꝰ eiꝰ. s semꝑ nouos qͦs decipi¬
at qͣrit. Nunc foris. nc̃ inplateis:
ñc iuxta angulos insidians. Foris.
cũ paganos rapit: inplateis cũ uolup¬
tuosos. iuxta angulos. cũ alios here¬
ticos. Adprehensũq deosculat᷑ ui
uenẽ . Uerbor. fallenciũ blandim̃tis
tẽptat instabile̾. & ꝓcaci uultu
blandit᷑ dicens. Uic t imas ꝓ salute
debui: hodie reddid uota mea. Iux¬

Expanded text:
a est. In obscuro advesperascente die, in noctis tenebris et caligine. Quia jam talis per caecitatem cordis ad tenebras festinat et peccati et damnationis. Et ecce mulier occurrit illi ornatu meretricio, praeparata ad capiendas nda praefulget eloquentia. Praeparata est ad capiendas animas, quia quoscunque sibi associare potest spiritali morte perimit. Garrula et vaga, quietis impatiens. Quietem Ecclesiae turbare desiderans. Nec valens in domo consistere pedibus. Nulla enim est haeresis quae primis sit contenta discipulis. Hi sunt enim domus ejus, sed semper novos quos decipiat quaerit. Nunc foris, nunc in plateis, nunc juxta angulos insidians. Foris, cum paganos rapit; in plateis, cum voluptuosos; juxta angulos, cum alios haereticos. Apprehensumque deosculatur juvenem. Verborum fallentium blandimentis tentat instabilem. Et procaci vultu blanditur dicens: Victimas pro salute debui, hodie reddidi vota mea. Jux
Abbreviated transcription (Latin):
poculis reficiat. Ad hereticoꝵ doct¬
trinã publice fidei & ꝓfessione su¬
a. secretim decreta preponit. & cũ
nil sꝑitale habeat. suauiorẽ se catho¬
licis pastoribꝰ scienciã iactat doce¬
re: ut scilicet libencius audiantur
& agant᷑. q̃ palã in eccła dici credi
piencia qͣ putat᷑ sciencia: euiꝰ ꝓhi¬
bita furat᷑ audiencia. Potest in a¬
qͥs furtuuis. baptisma hereticoꝵ in
pane abscondito. eor de sac rificiũ
designari. At uixta littera. mulier
adultera inaqͥs furtiuis & pane ab¬
scondito: ꝓhibita &. inlicita conu¬
bia. dulciora ee̾ asseuerat. Et igno¬
rauit qͦd gigantes ibi sint . & in ꝓfun¬
dis inferni c̃uiuȩ eiꝰ. Neseit adulte¬
ra. ne seit hereticꝰ qͥa in mundi sꝑs
suas domꝰ habitant. & qͥ in ꝓfundis
inferni penas luunt et̃nas. ipsi ac

Expanded text:
poculis reficiat. At haereticorum doctrina publicae fidei et professioni sua secretim decreta praeponit, et cum nil spiritale habeat suaviorem se catholicis pastoribus scientiam jactat docere, ut scilicet libentius audiantur et agantur, quae palam in Ecclesia dici crediqpientia quae putatur scientia, cujus prohibita furatur audientia. Potest in aquis furtivis baptisma haereticorum, in pane abscondito eorumdem sacrificium designari. At juxta litteram mulier adultera in aquis furtivis et pane abscondito prohibita et illicita concubia dulciora esse asseverat. Et ignoravit quia gigantes ibi sint. Et in profundis inferni viae ejus. Nescit adultera, nescit haereticus, quia immundi Spiritus suas domus habitant. Et qui in profundis inferni poenas luunt aeternas, ip
Abbreviated transcription (Latin):
cãpos. noxio linguȩ suȩ uomere
rũpit: ut de intͣnis eoꝵ sinibꝰ. sen¬
sus impios qͥ ibi ñ insunt eruat:
in cuiꝰ labiis ignis ardescit. qͦ se
suosq auditores inꝑpetuũ ꝑdat.
Unde ꝙ. iacobꝰ. Lingua inqͥt c̃stituit᷑

Expanded text:
campos noxio linguae suae vomere campos noxio linguae suae vomere rumpit, ut de interius eorum finibus sensus impios, qui ibi non insunt, eruat, in cujus labiis ignis ardescit, quo se suosque auditores in perpetuum perdat; unde et Jacob: Lingua, inquit, constituit
Abbreviated transcription (Latin):
ti ꝑ ȩloquenciã possunt amanti¬
bꝰ & fauentibꝰ suauit᷑ ꝓnunciare
bona qͣ ipsi ñ amant: ea aũ solũ
uerba ad sanitatẽ ossuũ tuoꝵ.
hoc ẽ ad uirtutũ tuarũ sꝑitalia
crem̃ta ꝓficiunt: qͣ ex int̾na ani¬
mȩ tuȩ dulcedine. ꝓcedunt. An¬
ma lab orantis laborat sibi: quia
cõpulit eũ os suũ. Constat iux¬
ta litterã. qͥa ex pulsus de parady¬
so homo: cotidianũ labore̾ ne de¬
ficiat exercet. Compulit enĩ eũ os
suũ. qͥndo eũ serpente locutꝰ est:¬
qͣndo uetitũ tetigit. ut exilium
longũ eũ labore sufferat. &. in su¬
dore uultꝰ sui pane uescat᷑. Sed &
doctorẽ os suũ ut laboret cõpel¬
lit: qͥa necesse habet agere bona
qͣ dicit. Uir impius fodit malu &
in labiis eiꝰ ignis ardescit. Et ꝓ¬
pħa ait. Ut iniq agerent labora¬
uert. Pot est &. de heretico specia¬
lit᷑ intelligi. qͥ puleherrimos ac
florentissimos diuinoꝵ. eloquioꝵ.

Expanded text:
ti per eloquentiam possunt amantiti per eloquentiam possunt amantibus et faventibus suaviter pronuntiare bona, quae ipsi non amant. Ea enim solum verba ad sanitatem ossium tuorum, hoc est, ad virtutum tuarum spiritalia crementa proficiunt, quae ex interna animae tuae dulcedine procedunt. Anima laborantis laborat sibi, quia compulit eum os suum. Constat juxta litteram, quia expulsus de paradiso homo quotidianum laborem ne deficiat exercet. Compulit enim os suum quando cum serpente locutus est, vetitum tetigit, ut exsilium longum cum labore sufferat, et in sudore vultus sui pane vescebatur, sed et doctorem os suum ut laboret compellit, quia necesse habet agere bona, quia dicit: Vir impius fodit malum, et in labiis ejus ignis ardescit. Et propheta ait: Ut inique agerent laboraverunt . Potest et de haeretico specialiter intelligi, qui pulcherrimos ac florentissimos divinorum eloquiorum
Abbreviated transcription (Latin):
pit. At qͥ eande sapienciã etiã doctȩ
ñdicare. & c̃tra hereticos defendere
nouit: maiora laboris amplioris prȩ¬
mia ꝑcipiet. Fons uitȩ: erudicio pos¬
sidentis. Doc trina stultoꝵ fatuitas.
Cũ diceret possidentis. ñ addidit.
qͥd possidentis. Qͥd aũ putamꝰ eũ uo¬
luisse intelligi. nͥ forte ipsã erudi¬
cionẽ: ut sit plena sentencia. fons
untȩ.erudicio possidentis: ipsam e¬
rudicionẽ suã. Q uod est aꝑte dicere:
qd ille p̃dicator uere suis auditori¬
iꝰ uitȩ uias aꝑit. qͥ exercet ipse quȩ
ũdicat: qͥ amorẽ uerbi qͦ alios eru¬
dit. fixo incorde possidet.: nec tantũ¬
modo memoria retentũ. qͣsi collectũ
gremio sem̃ iactat intȩrrã. Idͥcirco
nãq doctrina stultoꝵ. fatuitas ẽ:
qa & si qua bona dicere usu erudi¬
cionis didicer̃t: eadẽ tam̃ q̃ dicunt
bona. ipsi fatuo corde c̃tẽpnunt.
Fauus mellis uerba cõposita: dul¬
cedo aninȩ ẽ sanitas ossuũ. Mul¬

Expanded text:
pit; at qui eamdem sapientiam etiam docte pit; at qui eamdem sapientiam etiam docte praedicare et contra haereticos defendere novit, majora laboris amplioris praemia percipiet. Fons vitae, eruditio possidentis: doctrina stultorum fatuitas. Cum diceret possidentis, non addidit quid possidentis. Quid autem putamus eum voluisse intelligi, nisi forte ipsam eruditionem, ut sit plena sententia fons vitae eruditio possidentis ipsam eruditionem suam: quod est aperte dicere, quia ille praedicator vere suis auditoribus vitae vias aperit, qui exercet ipse quae praedicat, qui amorem verbi quem alios erudit fixo in corde possidet. Nec tantummodo memoria retentum, quasi collectum gremio semen jactat in terram. Idcirco namque doctrina stultorum fatuitas est: quia etsi quae bona dicere usu eruditionis didicerunt, eadem tamen quae dicunt bona ipsi fatuo corde contemnunt. Favus mellis, verba composita; dulcedo animae est sanitas ossium. Mul
Abbreviated transcription (Latin):
uiã ꝓmittit. dicens ꝑ ꝓpħam. Dabo
uob̾ pluuiã matutinã & serotiñ
tͣre. Pluuia gͦ matutina ẽ. siue te¬
poranea. ut alibi nominat᷑. qmͣ pn
ma credendi in xꝑm semina suscip¬
mꝰ. Pluuia uͦ se rotina: qmͣ maturis
uirtutũ frugibꝰ. ablati de hac una
in dñico horreo rec̃dim᷑. E recte
clem̃cia regis ymbri serotino cõ¬
parat᷑ qͥa qͦd fructũ uitȩ bene
agentes ꝑcipimꝰ ñ hoc nr̃i liberd
arbitrii: s suꝑni facit in rigacio do¬
ni. Eruditꝰ in uerbo reꝑiet bona: ꝙ¬
ꝯsꝑat in dño beatꝰ ẽ. Non solũ is qͥ
ad s̃dicandũ dei uerbũ eruditꝰ est
bona apud illũ reꝑꝑiet: s & illi qͥ
in dño spem ponere didicit. etiã si
ad p̃dicandũ aliis idoneus ñ est: eiꝰ¬
dẽ beatitudinis particeps existit.
Qui sapiens corde ẽ. appellabit᷑ pru¬
dens. & qͥ dulcis eloqͥo. maiora ꝑci¬
piet. Qui sapienciã catholice fidei
quã didicit. inlibatã suo incorde cu¬
todit: merito prudentis nom̃ acci¬

Expanded text:
mittit dicens per prophetam: Dabo vobis pluviam matutinam et serotinam terrae . Pluvia ergo matutina est, sive temporanea, ut alibi nominatur, quando prima credendi in Christum semina suscepimus, pluvia vero serotina, quando maturis virtutum frugibus ablati de hac vita in Dominico horreo recondimur; et recte clementia regis imbri serotino comparatur, quia quod fructum vitae bene agentes percipimus, non hoc nostri libertas arbitrii, sed superni facit irrigatio doni. Eruditus in verbo reperiet bona: at in Domino, beatus est. Non solum is qui ad praedicandum Dei verbum eruditus est bona apud illum reperiet, sed et ille, qui in Domino spem ponere didicit etiamsi ad praedicandum aliis idoneus non est, ejusdem beatitudinis particeps existit. Qui sapiens corde est, appellabitur prudens, et qui dulcis eloquio, majora percipiet. Qui sapientiam catholicae fidei quam didicit, illibatam suo in corde custodit, merito prudentis nomen acci
Abbreviated transcription (Latin):
tis. st̃ angeli sathanȩ. idest heretiei
.&. uani philosophi: immo om̃s quiei
tẽ rapiant᷑ et̃nã: qui qͦ amplius auc¬
ł ori mortis seruiunt. eo grauius i¬
te largitorẽ offendunt: nee tam̃ ta¬
libꝰ it᷑ pęnitenciȩ prȩcludit᷑. Nã sis¬
dit᷑ Et uir sapiens placabit eũ ꝓ¬
test eñi resipiscendo dño placere. qũ¬
ẽtigit eũ stultȩ loquendo offendisse
In hilaritate uultꝰ regis uita. Quic̃¬
q hilarẽ xꝑi uultũ uide te merent᷑
his inȩtͣnũ cũ illo uiuere dabit᷑ Alo

Expanded text:
tis sunt angeli Satanae, id est, haeretici, tis sunt angeli Satanae, id est, haeretici, et vani philosophi; imo omnes qui ea rte rapiantur aeterna. Qui quo amplius auctori mortis serviunt, eo gravius vitae largitorem offendunt; nec tamen talibus iter poenitentiae praecluditur. Nam subditur,-- Et vir sapiens placabit eum. Potest enicontigit eum stulte loquendo offendisse. In hilaritate vultus regis, vita. Quicunque hilarem Christi vultum videre merentur, his in aeternum cum illo vivere da
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi obsequenciũ comitũ cuꝰeis sti¬
pari c̃suert. De qualibꝰ dñs dicit.
Multi inqͥt. ꝓphete &. reges cupie¬
rt̃ uidere q̃ uos uidetis: & ñ uide¬
r̃t. Alioqͥn reges t̃reni multũ sepe
labia iusta detestant᷑: ut herodes
iohannis ꝓpt᷑ qͦd eũ &. capite puni¬
uit. Qui recte loqͥt᷑ diriget᷑ ut
uide licet rectis oꝑũ gressibꝰ ad
uitã ꝑtingant ȩt̾nã. At ẽtrã uir
linguosus ñ diriget᷑ suꝑ terrã
Nec repugnat huic sentencie qͦd
de antichristo d̾r .&. dolus in ma¬
nu eiꝰ dirigetur. Nonenĩ homi
nẽ illũ dirigendũ scͥptura dixit.
quẽ ꝑuersũ ac pessimũ futurũ
ee̾ preuidit: s dolus in qͥt in ma¬
nu eiꝰ diriget᷑. qͥ scilicet fraudes
&. scelera q̃ disposuit ad effectũ
quẽ ꝓposuit: nullo retardante ꝑ¬
duxit. Quibꝰ tam̃ ꝑ actis: ipse in
et̃nũ ut meruerat ꝑiit. In digna¬
cio regis: nuncii mortis. Nuncii mor¬

Expanded text:
quasi obsequentium comitum cuneis stiquasi obsequentium comitum cuneis stipari consuerunt. De qualibus Dominus, Multi, inquit, prophetae et reges cupierunt videre quae vos videtis, et non viderunt . Alioquin reges terreni multum saepe labia justa detestantur, ut Herodes Joannis, ob quod eum capite punivit.-- Qui recta loquitur, dirigetur. Ut videlicet rectis operum gressibus ad vitam pertingat aeternam. At contra vir linguosus non dirigetur super terram. Nec repugnat huic sententiae quod de Antiocho dicitur, Et dolus in manu ejus dirigetur. Non enim illum hominem dirigendum Scriptura dixit, quem perversum et pessimum futurum esse praevidit; sed dolus, inquit, in manu ejus dirigetur, quia scilicet fraudes et scelera quae disposuit, ad effectum quem proposuit, nullo retardante, perduxit; quibus tamen peractis, ipse in aeternum, ut meruerat, periit.-- Indignatio regis, nuntii mortis. Nuntii mor
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Sed & ez echiel peccanti ac ꝑ itu¬
ro ammanitarũ popło dicit. Cũ tͥ
uiderent᷑ uana & diumarent᷑ men¬
dacia: ñ est dȩmonũ diuinacio .s
dei iudic iũ. qui ꝑfec te malic iȩ
dedit finẽ. Nunc uersiculũ alia
translacio sic habet aꝑcius de dño.
Nichil falsũ dicet᷑ regi. & nichil fal¬
sũ exiet de ore eiꝰ: qͥa nimirũ ipse
nec ullo meneiente falli:. nec potest
aliqͣndo mentiri. Pondꝰ & statera
de fortes ẽẽ appellat: quales de
siderabat apłs petrus eos quib
ammonens ait.&. uos tamquam
lapides uiui suꝑ ȩdificamini do¬
mos sꝑitales. Nullus gͥ ab inicio
secłi sua ueritate electꝰ & cȩlesti
edificio aptꝰ ẽ. s eiꝰ pocius oꝑe qͥ
omnia in pondere &. mensura .&.
numero c̃stituens. umeuiq siẽ
uoluit mensurã fidi &. grarũ dis¬
tribuit. Uoluntas regũ: labia u¬
sta. Reges dicit scõs qͥ uicũs prin¬
cipalit imꝑare .: & uirtutibꝰ animȩ

Expanded text:
sit. Sed et Jezechiel peccanti ac peritusit. Sed et Jezechiel peccanti ac perituro Ammonitarum populo dicit, Cum tibi viderentur vana, et divinarentur mendacia . Non est daemonum diDei judicium qui perfectae malitiae dedit finem. Hunc versiculum alia translatio sic habet apertius de Domino: Nihil falsum dicetur regi, et nihil falsum exiet de ore ejus, quia nimirum ipse nec ullo mentiente falli nec potest aliquando mentiri. Pondus et statera de fortes appellat, quales esse desiderabat apostolus Petrus eos quos admonebat, Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini domos spirituales. Nullus igitur ab initio saeculi sua virtute electus, et coelesti aedificio aptus est; sed ejus potius opere, qui omnia in pondere et mensura et numero constituens, unicuique sicut voluit, mensuram fidei et gratiarum distribuit.-- Voluntas regum, labia justa. Reges dicit sanctos qui vitiis principaliter imperare, et virtutibus animae
Abbreviated transcription (Latin):
uersacione deo deuotȩ seruire.
quã multis habundant̾ẽ uirtutibꝰ:
uerbi gr̃a. elemosinis. oracionibus.
ieiuniis. doctrina. castitate. ꝓxi¬
mor facta despicere: & de sua qͣsi
singłari sublimitate gloriari. Di¬
uinacio in labiis regis: in udicio ñ
errabit os eiꝰ. Illũ significat regẽ:
de q̃ dictũ ẽ. Peus iudieiũ tuũ regi¬
da. Quis ẽ enim regũ tẽ poraliũ qui
nũꝗͣ. erret in iudicio. in cuiꝰ labiis
ẽ diuinacio: qͥa ñ suoꝵ solu̾mͦ sermo¬
nes & facta dirigit. s &. gentiliũ ua¬
tes qͥ uulgo diuni appellant᷑. quid
scisc itantibꝰ respondeant. illo intus
iudicante disponit᷑: thestante mi¬
chea ꝓpħa. qͥa ad decepcionẽ ahab
regis im piissimi testat᷑ missũ a su¬
eiꝰ ora impleret: atq ad suadendũ
ea qͥbꝰ rex nefandꝰ ꝑiret. armaret.
Neq enĩ in hoc iudicio. errauit
os regis ȩtͣni: s qͥa rex impius audi¬
re peccatis p̃cedentibꝰ meruit: ip¬
se hoc ꝓpħas erraticos ei loqͥ ꝑ mi¬

Expanded text:
ne Deo devote servire, quam quia multis abundantem virtutibus, verbi gratia, eleemosynis, orationibus, jejuniis, doctrina, castitate, proximorum facta despicere et de sua quasi singulari sublimitate gloriari. Divinatio in labiis regis, in judicio non regis, etc. Illum significat regem, de quo dictum est, Deus, judicium tuum regida . Quis est enim regum temporalium, qui nunquam erret in judicio? In cujus labiis est divinatio, quia non suorum solummodo sermones et facta dirigit, sed et gentilium vates, qui vulgo divini appellantur, quid sciscitantibus respondeant, illo intus judicante disponitur; testante Michea propheta, qui ad deceptionem Achab regis impiissimi, testatur missum a suetarum ejus ora impleret, atque ad suadendum ea quibus rex nefandus periret, armaret. Neque enim in hoc judicio erravit os Regis aeterni, sed quod rex impius audire peccatis praecedentibus meruit, ipse hoc prophetas erraticos ei loqui permi
Abbreviated transcription (Latin):
ant: & qͦs ꝑfectȩ deo seruire. ꝓspe¬
xerint. cũ his pace̾ habere quãuis¬
a religione discrepantes incipi¬
ant. Deniq qͥa placuert dño uiȩ
danihelis & triũ pueroꝵ : inimicos
qͦq eoꝵ qͥ eos in ignẽ uel ad besti

Expanded text:
ant. Et quos perfecte Deo servire perspeant. Et quos perfecte Deo servire perspexerint, cum his pacem habere, quamvis religione discrepantes, incipiant. Denique quia placuerunt Domino viae Danielis et trium puerorum, inimicos quoque eorum, qui eos in ignem vel ad best
Abbreviated transcription (Latin):
illius in omnibꝰ flagitamꝰ auxiliũ.
Ecũ hoc de uoti agimꝰ. fit ut nͣ oꝑ
eadẽ tantũmͦ s etiã int̾nę nr̃e co¬
gitaciones illo dirigente. ꝓcedant
Uniuersa ꝓpt̃ semet ipsũ oꝑatꝰ est
la fuit dño causa creaturã uisibilẽ
uel in uisibilẽ faciendi. nͥ uoluntas
sua: ut suã uidelicet bonitatẽ ra¬
cionabili creaturȩ quã ꝑpetuo bi¬
nã faceret ostenderet: eũ qͦq qui
bonũ condicionis ꝓpria sponte de¬
seruit. idest diabolũ. cũ suis sequa¬
cibꝰ iusta seueritate dãpnauit.
Ab hominacio dñi om̃is arrogans.
rit innocens. Quicũq sibi tribu¬
it bonũ qͦd facit. etiã si nichil
mali uidet᷑ manibꝰ oꝑ ari. ia cor¬
dis in noce neiã ꝑdidit. in quo se
largitori donoꝵ. prȩtulit. &. ideo
talẽ conditor suus abhominatur
ut reũ: quẽ beneficiis suis e̾ẽ con¬
tẽplat᷑ ingratũ. Cũ placuerint
aiuine religionis. ut eã plerũq
etiã qͥ foris st̃ ueneracioni habe¬

Expanded text:
agitamus auxilium. Et cum hoc devoti agamus, fit ut non opera eadem tantummodo, sed etiam internae nostrae cogitationes illo dirigente procedant.-- Universa propter semetipsum operatus est lla fuit Domino causa creaturam invisibilem vel visibilem faciendi, nisi voluntas sua, ut suam videlicet bonitatem rationali creaturae, quam perpetuo beatam faceret, ostenderet: eum quoque, qui bonum conditionis propria sponte deseruit, id est, diabolum cum suis sequacibus justa severitate damnavit.-- Abominatio Domini est omnis arrogans, rogans, etc. Quicunque sibi tribuit bonum quod facit, etiamsi nihil mali videtur manibus operari, jam cordis innocentiam perdidit, in quo se largitori donorum praetulit. Et ideo talem Conditor suus abominatur, ut reum, quem beneficiis suis esse contemplatur ingratum.-- Cum placuerint divinae religionis, ut eam plerumque etiam, qui foris sunt, venerationi habe
Abbreviated transcription (Latin):
rituũ qͦq ponderator est dñs. Ita u¬
as. id est actiones omniũ &. bonor
uidelicet & maloꝵ dñs uidet: ut e
tent. certa lance discernat. Unde
recte subiungit᷑. Reuela dño oꝑan
a. &. dirigentur cogitaciones tuȩ.

Expanded text:
rituum ponderator est Dominus. Ita vias, id est actiones omnium, et bonorum videlicet et malorum Dominus videt, ut ettent, certa lance discernat, unde recte subjungitur. Revela Domino opera tua, et dirigentur cogitationes tuae;
Abbreviated transcription (Latin):
cacionẽ uicioꝵ. ac libidinũ. Unde & dño
saluatori: a magis myrra offertur in
munere. eẜ in ramis inqͥt salicis & po¬
płi quã qͥdã unã arborẽ uocant: ip¬
dicat castitat᷑e. Aiunt medici & hi qui
de arboꝵ & herbarũ scͥpsere natu
calor & libidinis uena siccet᷑: ultra¬
q filios generare ñ possit. Qͥ taliũ
arboꝵ ramis ꝓtectꝰ fuerit. exerce¬
at festiuitatẽ tabnacłoꝵ. sextũ men¬
sẽ transiens qͥ refert᷑ admundũ &.
in septimo agens sabatũ sꝑitale. in
qͥnta decima die m̃sis eiꝰdẽ. qͥndo noc¬
tis luna plenissima ẽ. & om̃s eiꝰ tene¬
bre claro lumine resoluunt᷑. Hȩc
breuit dicimꝰ. olim animo ẽtẽplan¬
tes libror magnitudinẽ: ut ad reliqͣ
tͣnseamꝰ. Et erit qͥñ ascenderint
de familiis t̃re ad ihrłm ut adorent

Expanded text:
cationem carnis ac libidinum. Unde et Domino Salvatori a magis myrrha offertur in munere . Et in ramis, inquit, salicis et populi, quam quidam unam arborem vocant; ipdicat castitatem. Aiunt medici, et hi qui de arborum et herbarum scripsere naturcalor, et libidinis vena siccetur, ultraque filios generare non possit. Qui talium arborum ramis protectus fuerit, exerceat festivitatem tabernaculorum, sextum mensem transiens, qui refertur ad mundum, et septimo agens sabbatum spirituale, in quinta decima die mensis ejusdem, quando noctis luna plenissima est, et omnes ejus tenebrae claro lumine resolvuntur. Haec breviter diximus, olim animo contemplantes librorum magnitudinem, ut ad reliqua transeamus. Et erit, qui non ascenderint de familiis terrae ad Jerusalem, ut adoren
Abbreviated transcription (Latin):
Sin aũ tribꝰ egẏpti ñ ascenderi
nec uenerit illue. ꝙ suꝑ hos rusil
eris: qͥa ꝑcuciet dñs om̃s gentes. quȩ
ñ ascendert ut agerent sollẽpnitate
scenophegiȩ. Hoc ẽ peccatũ egypti.¬
& hoc peccatũ om̃nũ genciũ. q̃ ñ as¬
cenderĩt ut celebrent sollẽp nitatẽ
scenophegiȩ: qͥa ȩgypcius ẽ . &. genciũ
ceterarũ. Quãdiu egypcius ꝙ en¬
qͥd ascendere ñ potest. nec gradũ ad
excelsa subrigere.: iđo ñ erit suꝑ eum
ymber dñice benedictionis. Eẜ hoc pec¬
catũ erit maximũ ȩgypcio. assyrio.
chaldeo.sẏro. moabitȩ. & ammanitȩ.
sinoluerint egredi de t̃ris suis & ascen¬
dere ihrłm: ut ꝑ tab̾nacła tͣnseant in
rũq genciũ homines e̾e̾ desistant: &
efficiant᷑ israhelite. in qͥbꝰ dolus ñ est.
hȩc om̃ia q̃ nos celeri sermone ꝑstrin¬
rimꝰ iudȩ i. & iudarzantes nr̃i. immo
ñnr̃i. qͥa iudaizantes sꝑant futura
corꝑalit̃. utiq & circũcisionẽ sibi &

Expanded text:
n ascenderit, nec venerit illuc: et super eos erit ruina, qua percutiet Dominus omnes gentes, quae non ascenderunt ut agerent solemnitatem scenopegiae. Hoc erit peccatum Aegypti, et peccatum omnium gentium quae non ascenderint ut celebrent festivitatem scenopegiae. Qui Aegyptius est, et gentium caeterarum, quamdiu Aegyptius et etquia ascendere non potest, nec gradum ad excelsa subrigere, ideo non erit super eum imber Dominicae benedictionis. Et hoc peccatum erit maximum Aegyptio, Assyrio, Chaldaeo, Syro, Moabitae, et Ammonitae, si noluerint egredi de terris suis, et ascendere Jerusalem, ut per tabernacula transeant in rumque gentium homines esse desistant, et efficiantur Israelitae in quibus dolus non est . Haec omnia quae nos celeri sermone perstringimus, Judaei, et judaizantes nostri, immo non nostri, quia judaizantes, sperant futura corporaliter, utique et circumcisionem sibi, et
Abbreviated transcription (Latin):
id est incensũ umbrosũ. soli septuagin¬
ta chalino. idest frenũ tͣnstuler̃t. Qͦs
&. nos in hoc loco secuti sumꝰ: ne nouũ
aliqͥd inq̃stione uulgata. uideremur
afferre. Qͦd cũ ab hebreo q̃rerẽ qͥd sig¬
nificaret. ait mͥ. ñ debere nos legere
mesuloth. s mesaloth. qͦd significet
phaleras ȩquoꝵ & ornatũ bellicũ:
resen appellari. & ñ mẽsuloth qͦd sep
pore sollẽp nitatis ꝑpetue & regni

Expanded text:
id est, incessum umbrosum. Soli Septuaginta χάλινον, id est, frenum, transtulerunt; quos et nos in hoc loco secuti sumus, ne novum aliquid in quaestione vulgata videremur afferre. Quod cum ab Hebraeo quaererem quid significaret, ait mihi, non debere nos legere MESULOTH, sed MESALOTH, quod significat phaleras equorum et ornatum bellicum, RESEN   appellari, et non MESULOTH, quod LXX pore solemnitatis perpetuae, et regni
Abbreviated transcription (Latin):
ce& larine breuit̾ ad notare.
Osee intͣpretat᷑ Soron. quem
possumꝰ dicere. Iohebarcho¬
menos: idest incipiens. Amos.
portans dicitur. Abdias. doỹ
ba. Micha.
qͥs quasi aut qͥs uelut. Naum

Expanded text:
et Latine breviter annotare. Osee interpretatur σώζων, quem possumus dicere. Joel ἀρχόμενος, id est, incipiens. Amos, portans dicitur. Abdias δοῦλοςba. Michaeaquis quasi, aut quis velut? Naum,
Abbreviated transcription (Latin):
sollẽpnẽ possumꝰ dicere.La¬
memoria dñi. Malachias. a¬
us. Quȩ om̃ia. qͦ sensu accipi¬
enda sint in suis uoluminibꝰ
disseret᷑. Quatuor aũ reliqͥ
sayas ihez echiel iheremias.
danhel hanc habent intelli¬
dicit᷑ idest salus dñi. Iherechi

Expanded text:
solemnem possumus dicere. Zamemoria Domini. Malachias, ἄus. Quae omnia quo sensu accipienda sint, in suis voluminibus disseretur. Quatuor autem reliqui saias, Ezechiel, Jeremias, Daniel, hanc habent intellidicitur, id est, salus Domini: Ezechi
Abbreviated transcription (Latin):
N ꝙ uadet in tͣbine austri. dñs ex¬
amachabeoꝵ. refert tẽpora. qͦd illis
sctra anthiochũ dimicantibꝰ atq uin¬
ntibꝰ. dñi fuerit pugna atq uicto¬
na qͥegressus sit fortis ad preliũ &
usar fulguris. illius potencia apparu¬
rit uictisq aduersariis & t᷑binis mo¬

Expanded text:
net, et vadet in turbine Austri. Dominus exad Machabaeorum referunt tempora quod illis contra Antiochum dimicantibus atque vincentibus, Domini fuerit pugna atque victoria, qui egressus sit fortis ad praelium, et instar fulguris illius potentia apparuerit victisque adversariis, et turbinis mo
Abbreviated transcription (Latin):
lxͫx. Et c̃sument eos & obruent
in lapidibꝰ funde. & bibent sangui¬
ne̾ eoꝵ sic̃ uinũ. & implebut sicẽ
fialas altare. Cb saluabit eos dñs
in die illa. sic̃ saluauit popłm suũ.
qͥa lapides sc̃i uoluent᷑ suꝑ t̃rã eiꝰ.
Protectis fili is syon . & dño canen¬
te & uadente inturbine ẽtra aqͥ¬
uersarios eor tanta erit ruma
grecoꝵ. ut ñ dicã gladiis. s iactu
lapidũ & fundarũ rotatibꝰ oppri¬
mant᷑ : ita ut p̃de sint & deuora¬
cioni inimicis suis. T unc bibentes
in ebriabunt᷑ qͥsi auino. N hi qͥ cę

Expanded text:
LXX: Et consument eos, et obruent in lapidibus fundae, et bibent sanguinem eorum sicut vinum, et implebunt sicut phialas altare, et salvabit eos Dominus in die illa sicut oves populum suum, quia lapides sancti volventur super terram eProtectis filiis Sion, et Domino canente, et vadente in turbine contra adversarios eorum, tanta erit ruina Graecorum, ut non dicam gladiis, sed jactu lapidum et fundarum rotatibus opprimantur, ita ut praedae sint et devorationi inimicis suis. Tunc bibentes inebriabuntur quasi vino. Non hi qui c
Abbreviated transcription (Latin):
in suo sanguine reppisti. &. in isti pac¬
tũ eũ abrahã in diuisionibꝰ intuli.
& arietis. & hyrei. dimisisti popłm tu-¬
ũ isrł de captiuitate. & camino chal-
nia recipiatis. sic̃ recepisse legimꝰ &
iob¶uxta tropologiã hic locus sic¬
explanari potest. Ertendit᷑ iudas in
arcũ. cũ dñs atq saluator a patre
in hũc mundũ mittit᷑ qͥ ipse ẽ & arcꝰ.
& sagrtarius. & sagnta. Areus. ut in
p̃senti loco. Sagitarius: ut in qua¬
dragesimo qͣrto psalmo. Sagittȩ tur

Expanded text:
in suo sanguine reperisti, et inisti pactum cum Abraham in divisionibus vituli et arietis et hirci; dimisisti populum tuum Israel de captivitate et camino Chaldania recipiatis, sicut recepisse legimus et Job . Juxta tropologiam hic locus explanari sic potest: Extenditur Judas in arcu, cum Dominus atque Salvator a Patre in hunc mundum mittitur, qui ipse est et arcus, et sagittarius et sagitta. Arcus, ut in praesenti loco. Sagittarius, ut in quadragesimo quarto psalmo: Sagittae tuae
Abbreviated transcription (Latin):
uneti erãt &. rꝑi miscdia liberandi
permo dirigit᷑. Conuertimini ad mu¬
mcionẽ uincti spe. E ẽ sensus. Qui
ñe uincti estis & immiti atq t̃ribili
uitas firma: & saluatorẽ nr̃m ponet
murũ & ante murale. Hãc aũ muni¬
eionẽ ad quã dñs cohortat᷑ iunctos
spei. siue uinctos sꝑantes eccłȩ. ñ aliã
debemꝰ acciꝑe nͥ habitacionẽ parady¬
si in quã pͥmꝰ cũ dño latro ingressus

Expanded text:
nt, et Christi misericordia liberandi sermo dirigitur: Convertimini ad munitionem, vincti spei. Et est sensus: Qui nunc vincti estis et immiti atque terribili vitas firma, salutare nostrum ponet murum et antemurale . Hanc autem munitionem ad quam Deus cohortatur vinctos spei, sive vinctos sperantes Ecclesiae, non aliam debemus accipere nisi habitationem paradisi, in quam primus cum Do
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ueniret ad eas rex suus mitisa
ascendens suꝑ asinã subiugale.
suꝑ pullũ asinȩ .&. ꝑ otestas euss
e̾et futura a mariusq admare al
fluminibꝰ usq ad t̃minos t̾re fice
apostropha ad ipsũ xꝑm de qͦuata¬

Expanded text:
d veniret ad eas rex suus, mitis, et ascendens super asinam subjugalem, et pullum asinae, et potestas ejus esset futura a mari usque ad mare, et a fluminibus usque ad terminos terrae, facit apostropham ad ipsum Christ
Abbreviated transcription (Latin):
iui plosepia sr̃ibꝰ missus ẽ in lacũ
o lanhel & iheremias a chaldȩis & a¬
ma frigoris descengit in lacũ. ut
bbone int̃ ficeret. Iheremias aũ ñ
nasua laei s inlutũ cęnũq demer¬

Expanded text:
 Joseph a fratribus missus est in lacum : et Daniel et Jeremias a Chaldaeis et pet frigoris descendit in lacum, ut ibi leonem interficeret . Jeremias autem non in aquam laci; sed in lutum coenumque
Abbreviated transcription (Latin):
eiũ. Lxxͣ. Quia tetendi te uidã
mͥ. qͦsi arcũ impleu effraim: & sus¬
entabo filios tuos syon suꝑ filios grecoꝵꝰ
& attrectabo te qͣsi gladiũ pugnato¬
ris. Hoc iudȩi ad machabeoꝵ tẽpo¬
ra refert. qͥ uicere macedonas & sor¬
didatũ tẽplũ idolatria. post triũ &
semis annoꝵ spaciũ mundauer̃t. Qͦ¬
q seqͥt᷑. qͣsi arcũ impleui effraum: e¬
os significari estimant qͥ de dece tri¬
bubꝰ q̃ appellant᷑ ifrł uenerãt sub
ezechia. qͥbꝰ etiã iosias regnasse me¬
morat᷑ : ita dũ taxat. ut pͥus testimo¬
niũ. alit̾ quã nos explanauimꝰ int̾p̃¬

Expanded text:
tetendi te, Juda, mihi quasi arcum: implevi Ephraim, et suscitabo filios tuos, Sion. super filios Graecorum, et attrectabo te quasi gladium pugnatoris. Hoc Judaei ad Machabaeorum tempora referunt. qui vicere Macedonas, et sordidatum templum idololatria post trium et semis annorum spatium mundaverunt. Quodque sequitur: Quasi arcum implevi Ephraim, eos significari aestimant, qui de decem tribubus quae appellantur Israel, venerant sub Ezechia, quibus etiam Josias regnasse memoratur: ita dumtaxat ut prius testimonium aliter quam nos explanavimus, interpr
Abbreviated transcription (Latin):
dicat qͥ pͥus surdis auribꝰ fuerat. Disci¬
plina dñi appͣuit mͥ aures .& dedit mͥ
aurẽ ad audiendũ. Qaq seqͥt᷑. & ua¬
det int᷑bine austri. siue uadet in mo¬
tu cõmocionis suȩ. ideo c̃ominat᷑ & di¬
cit se illaturũ ee̾ supplicia: ut pęni¬
tenciũ misereat᷑. Deniq iungit ꝙ di¬

Expanded text:
uerat: Disciplina Domini aperuit mihi aures, et dedit mihi aurem ad audiendum. Quodque sequitur: Et vadet in turbine Austri, sive vadet in motu comminationis suae. Ideo comminatur, et dicit, se illaturum esse supplicia, ut poenitentium misereatur. Denique jungit et di
Abbreviated transcription (Latin):
sabelliũ. ceterosq angelos. idest min¬
cios sathanȩ: qͥ qm̃ c̃siliũ neglexere
diuinarũ scͥpturarũ: decider̃t in
malu̾ gehennaliũ torm̃toꝵ. Lega¬
tꝰ aũ fidelis sanitas. idest catholicꝰ
qͥsq p̃dicator. sanitatẽ sibi. suisq
auditoribꝰ adqͥrit et̾nã. De sideriũ
si cõpleat᷑ delectat animã: de te¬
stant᷑ stuiti eos qͥ fugiunt mala.
Omne desideriũ siue bonũ siue
malũ sit. ubi ad effectũ ꝑuenerit.
delectat animã: s stulti qͥ carnalibꝰ so¬
lũ de sideriis gaudent. de testant᷑ eos
qͥ ꝓ amore cȩlestiũ infima oblectam̃¬
ta ẽtẽ pnunt. Qui cũ sapientibꝰ gra

Expanded text:
Sabellium caeterosque angelos, id est, nunSabellium caeterosque angelos, id est, nuntios Satanae, qui quoniam consilium neglexere divinarum Scripturarum deciderunt in malum gehennalium tormentorum. Legatus autem fidelis sanitas. Id est, catholicus quisque praedicator sanitatem sibi, suisque auditoribus acquirit aeternam. Desiderium si compleatur, delectat animum: detestantur stulti eos qui fugiunt mala. Omne desiderium, sive bonum sive malum sit, ubi ad effectum pervenerit delectat animam, sed stulti qui carnalibus desideriis gaudent, detestantur eos qui pro amore coelestium, infima oblectamenta contemnunt. Qui cum sapientibus gra
Abbreviated transcription (Latin):
detractionẽ sese caucius agat: quia
nmirũ qͣ in aliis iuste reprȩhendit.
ipse in pune ñ admittit: clamante
apło. qͥ p̃dicas ñ furandũ furaris.: qͥ
dicis ñ mechandũ mȩcharis: qͥ ab ho¬
minaris idola. sacrilegiũ facis. Qui
q metuere. ne forte diuina preua¬
ricet᷑ imꝑia: quã alioꝵ errata. stul¬
to ore lacerare. dicente rursus apło.
¶ si p̃occupatꝰ fuerit homo in aliqͦ
delicto: uos qͥ sꝑitales estis instru¬
ite husͦmodi in sꝑu mansuetudinis.:
c̃siderans te ipsũ. ne & tu tẽpteris.
Astutꝰ omnia agit cũ c̃silio: qͥ autẽ
fatuus ẽ. aꝑiet stulticiã. Ubi om̃ia
cũ c̃silio docet agenda: diuinũ po¬
cius qͦd sacris eloqͥis inditũ ẽ: quã
humanũ intellige ẽsiliũ. fatuus ẽ
enĩ qͥ extra hoc c̃siliũ uunt: quãus
naturalit̾ astutꝰ ẽẽ uideat᷑ & prudens.
De qͦ recte subdit᷑. Nuncius impii:
cadit in malũ. Arriũ aũ dicit &

Expanded text:
detractionem sese cautius agat, quia detractionem sese cautius agat, quia nimirum quae in aliis juste reprehendit, ipse impune non admittit clamante Apostolo: Qui praedicas non furandum, furaris; qui dicis non moechandum, maecharis; qui abominaris idola, sacrilegium facis . Quifragilitate metuere, ne forte divina praevaricetur imperia, quam aliorum errata stulto ore lacerare, dicente rursus Apostolo: Etsi praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spiritales estis instruite hujusmodi in spiritu mansuetudinis, considerans teipsum ne et tu tenteris . Astutus omnia agit cum consilio, qui autem fatuus est, aperiet stultitiam. Ubi omnia cum consilio docet agenda, divinum potius quod sacris eloquiis inditum est, quam humanum intelligere consilium. Fatuus est enim qui extra hoc consilium vivit, quamvis naturaliter astutus esse videatur et prudens, de quo recte subditur. Nuntius impii cadit in malum. Arium autem ait et
Abbreviated transcription (Latin):
quites fieri. incidunt inteptacionẽ.
neq ipsas diuicias quas uel adqͥrunt
uel cupiunt. ꝑ petuo possident. Qui
aũ. ꝓ accipienda substancia p̃mioꝵ
celestiũ iustis in sistit laboribꝰ mul¬
tiplicia suꝑnȩ beatitudinis munera
ꝑcipiet. De qͦ apte subdit᷑. Spes quȩ
differt᷑ adfligit ammã: lignũ uitȩ
diu differt᷑ spes et̃noꝵ: affligit᷑ ani¬
ma fideliũ. uel ꝓ dilacione uidelicet
bonoꝵ q̃ amat: uel in ꝓlacione maloꝵ.
q̃ tolerat. Atubi uenerit qͦd desid̾at.
facile obliuiscit᷑ qͦd sustinuerat: quia
inȩtͣnũ uniere incipit cũ suo redemp¬
tore. quẽ tota intencione q̃rebat: ipse
ẽ enĩ lignũ uitȩ amplectentibꝰ se
Qui detrahit alicui rei: ipse se infutu¬
rũ obligat. Qui bonȩ rei detrahit. se
infuturũ obligat: qͥa qͦd ñ debuit fa¬
ciendo. pȩnã sibi qua ẽstringat᷑ prȩ¬
parat. Sed & his qͥ male rei detrahit.
ipse se infuturũ obligat: ñ ut ꝓ tali
detractione pęnas luat. s ut post

Expanded text:
in tentationem, neque ipsas divitias, quas vel acquirunt vel cupiunt, perpetuo possident; qui autem pro accipienda substantia praemiorum coelestium justis insistit laboribus, multiplicia supernae beatitudinis munera percipiet. De quo apte subditur: Spes quae differtur, affligit animam, etc. Quia norum affligit animam fidelium, vel pro dilatione videlicet bonorum quae amat, vel pro illatione malorum quae tolerat. At ubi venerit quod desiderat, facile obliviscitur quod sustinuerat, quia in aeternum vivere incipit cum suo Redemptore, quem tota intentione quaerebat, ipse est enim lignum vitae amplectentibus se. Qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat. Qui bonae rei detrahit se in futurum obligat, quia quod non debuit faciendo poenam sibi, qua constringatur praeparat, sed et is qui malae rei detrahit, ipse se in futurum obligat, non ut pro tali detractione poenas luat, sed ut post
Abbreviated transcription (Latin):
filius sirach. Ue peccatori: t̃rã in¬
gredienti duabꝰ uiis. Qͥ aũ iussa o¬
ꝑant᷑ dñica. id̾o faciunt. qͥa anima
illoꝵ ꝑ fecta suꝑ noꝵ. dulcedine
reficit᷑ iuxta eũ qͥ dñm obsecrat
dicens. Sic̃ adipe pinguedinis: re¬
pleat᷑ anima mea. Uel certe anima
oꝑanciũ inpinguabit᷑: qͥa qͥ piis
ꝓ dño laboribꝰ insudant. cȩlesti
s. in marcescibili post labgres
mercede donabunt᷑. Est qͦsi diues

Expanded text:
s Sirach: Vae peccatori terram ingredienti duabus viis! Qui autem jussa operantur Dominica, ideo faciunt, quia anima illorum perfecta supernorum dulcedine reficitur; juxta eum qui Dominum obsecrat, dicens, Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . Vel certe anima operantium impinguabitur, quia qui piis pro Domino laboribus insudant, coelesti et immarcescibili post labores mercede donabuntur.-- Est quasi dives,
Abbreviated transcription (Latin):
militatis. qͥ c̃ditorẽ omniũ diuicu¬
rũ. uidelicet d̾m. corde gestabat
Qͥd aũ uere diuicie ualeant. qͥq u¬
ra pauꝑtas agat: subdendo mani¬
festat. Redẽpcio animȩ uiri duis¬
redimi a futura ira: c̃greget diuic¬
diuiciss. in ere pacionẽ distriehus
dicis sustinere ñ ualet. de qua ni¬
mista postulat dicens. Oñe ne in
ra tua arguas me: neq infurorei
o corripias me. Alioqͥn pauꝑes spi
ñ ibi increpant᷑ a dño. s benedit̃¬
onẽ ȩt̾nȩ hereditatis ꝑcipiunt
Lux iustor lȩtificat: lucerna au¬
q̃ ꝑpetuo lȩtificat. spes ẽ futuro¬
rũ: lucerna impioꝵ. qͣ repente e¬
tinguit᷑ felicitas secłi labentis.
Int̾ suꝑbos semꝑ iurgia st̃ qͥ aute
agunt cuncta cũ c̃silio. reguntꝰ
he reticiꝰ iurgant᷑ & ceteri repbi
qͥa uidelicet ñ norunt unitaten

Expanded text:
ditorem omnium divitiarum, videlicet Deum, corde gestabat. Quid autem verae divitiae valeant, quid vera paupertas agat, subdendo manifestat:-- Redemptio animae viri, divredimi a futura ira, congreget divitdivitiis, increpationem districti judicis sustinere non valet. De qua Psalmista postulat, dicens: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me. Alioquin pauperes spiritu non ibi increpantur a Domino, sed benedictionem aeternae haereditatis percipiunt.-- Lux justorum laetificat, etc. Luperpetuo laetificat, spes est futurorum; lucerna impiorum, quae repente exstinguitur, felicitas saeculi labentis. Inter superbos semper jurgia sunt, qui autem agunt cuncta cum consilio, reguntur haeretici, jurgantur et caeteri reprobi, quia videlic
Abbreviated transcription (Latin):
re desidat. Interea cirea pulloꝵ cantũ.
timens raguhel ne forte oceisus esset
ademone tobias. fodit sepulerhum
cũ seruis suis: s hoc c̃festĩ agnita sos¬
pitate illius. iussit tͣra repleri. Can¬
tꝰ pulloꝵ. sonꝰ ẽ pͣdicanciũ: qͥ cũ ma¬
ne qiemq uerũ fidi mundo post
tenebras erroris ad futurũ cane¬
rent: erant qͥd̃a in popło genciũ
qͥ dubitarent an dñs uere hostem
uicisset antiquũ. id̾oq fide nomi¬
nis eiꝰ obruere atq abscondere. sa¬
cius estimarent. Qui tam̃ post¬
modũ agnita luce ueritatis. qͦsi
aurora. ꝓcedente.& erebre scente
pulloꝵ cantu. idest uoc̃e doctor
qͥ ad suꝑna de sideria alaeri cordis
uolatu. se leuare cͣsuert. omne
nubilũ dubitaciõis sua de men
ciis filiȩ suȩ. fecit occidi uaccas¬
duas pingues. & qͦtuor arietes.
& parari epulas om̃ibꝰ uicinis su

Expanded text:
re desiderat. Interea circa pullorum cantum timens Raguel, ne forte occisus esset a daemone Tobias, fodit sepulcrum cum servis; sed hoc confestim agnita sospitate illius, jussit terra repleri. Cantus pullorum sonus est praedicantium, qui cum mane diemque verum fidei mundo post tenebras erroris adfuturum canerent, erant quidam in populo gentium, qui dubitarent an vere Dominus hostem vicisset antiquum, ideoque fidem nominis ejus obruere atque abscondere satius aestimarent; qui tamen postmodum agnita luce veritatis, quasi aurora procedente et crebrescente pullorum cantu, id est, voce doctorum, qui ad superna desideria alacri cordis volatu se levare consuerunt, omne nubilum dubitationis sua de menttiis filiae suae, fecit occidi duas vaccas pingues, et quatuor arietes, et parari epulas omnibus vici
Abbreviated transcription (Latin):
cere. ecce hoc nouũ ẽ. Siqͥdẽ om̃e
qͦd se putauerit nouu ostendere:
ĩa inpͥoribꝰ secłis fuit. Nec putemꝰ
signa atq ꝓdigia: & multa q̃ ar¬
bitrio dei snmundo fiunt. in pͥoribꝰ
secłis ee̾ ĩa facta & locũ inuenire
easd̃e similit᷑ ꝑhiodos reuoluent᷑.
Sed dicenqũ quod p̃sc ieneia & fi¬
destinacione dei. iã & facta sint.

Expanded text:
cere, ecce hoc novum est: siquidem omno cere, ecce hoc novum est: siquidem omno quod se putaverit novum ostendere, jam in prioribus saeculis fuit. Nec putemus signa, atque prodigia, et multa, quae arbitrio Dei nova in mundo fiunt, in prioribus saeculis esse jam facta: et locum invenire easdem similiter periodos revolventur. Sed dicendum, quod ex praescientia et praedestinatione Dei jam ea facta s
Abbreviated transcription (Latin):
libro. si onmne qͦd sub sole factũ ẽ. fu¬
it inp̃teritis secłis anteꝗͣ. fieret.&
homo iã sole c̃dito factꝰ ẽ: fuit ergo
homo anteqͣ. sub sole fieret. Sed ex¬
cludit᷑ qͦd hac racione. & ium̃ta  eͤu¬
lces. & minuta quȩq & magna ani¬
malia. ante dicerent᷑ fuisse quã cȩ¬
lũ nͥ forte illud respondeat. qͦd ẽ¬
sequentibꝰ ostendit. ñ de ceteris a¬
nimalibꝰ. s de homine ȩccłastico ẽẽ ser¬
monẽ. Ait enĩ. Non est omne recens
sub sole qͦd loquat᷑. & dicat. ecce hoc
nouũ ẽ. Animalia aũ ñ loqͥ: s tan¬
tũ hominẽ. Qͦa si loqͦnt᷑ animalia.
nouũ eẽ: & solui sentenciã. nichil
nouũ ee̾ sub sole. Est ne uerbũ
de qͦ dicat᷑: uide hoc nouũ ẽ: Iam
fuit in secłis: q̃ fuer̾t ante nos.
Apeius hoc simmachꝰ tͤnstulit. Pu¬
tasne ẽ qͥ possit dicere: uide. hoc
it ante nos. Cũ suꝑioribꝰ aũ c̃gru¬
it. qͦd nichil nouu in mundo fiat.
nec sit aliqͥs qͥ possit existere & di¬

Expanded text:
ne, quod sub sole factum est fuit in praeteritis saeculis antequam fieret, et homo jam sole condito factus est: fuit ergo homo, antequam sub sole fieret. Sed excluditur, quod hac ratione, et jumenta, et culices, et minuta quaeque, et magna animalia ante dicerentur fuisse, quam coelum. Nisi forte illud respondeat, ex consequentibus ostendi, non de caeteris nimalibus, sed de homine Ecclesiastae esse sermonem. Ait enim: Non est omne recens sub sole, quod loquatur, et dicat: Ecce hoc novum est. Animalia autem non loqui, sed tantum hominem: quod si loquantur animalia novum esse, et solvi sententiam, nihil novum esse sub sole. Estne verbum de quo dicatur, vide hoc novum est: jam fuit in saeculis, quae fuerunt ante nos. Apertius hoc Symmachus transtulit: Putasne est, qui possit dicere: Vide, hoc it ante nos. Cum superioribus autem congruit, quod nihil novum in mundo fiat: nec sit aliquis, qui possit exsistere, et di
Abbreviated transcription (Latin):
as ꝑ secucionis tẽpore ad torrerẽ
chore latitat: qͥ & ipse siccat᷑ soi
ad implet᷑ aũ mare in saciabile q¬
Om̃s sermones graues. ñ potert
uir loqͥ. Non saciabit᷑ ocłs uiden¬
do: & ñ implebit᷑ auris auditu
Non solũ de physicis. s & de eth¬
cis qͦq scire difficile ẽ: nec sermo
ualet ex plicare causas naturis
rerũ: nec ocłs ut rei poseit dign¬
tas intueri: nec auris instituente
doctore. ad sũmã scienciã ꝑueni¬
mate.& ex parte cognoscimꝰ. De
parte. ꝓphetamꝰ: c̃ sequent᷑ nec
sermo potest ex plicare qͦd neser
nec ocłs inqͦ quẽ cupit aspiceri
nec auris de qͦ dubitat impleris
mul & hoc notandũ. qͦd omnia uer¬
ba sint grauia & magno labore
discantur. ẽtra eos qui putant ae¬
osis sibi & uota facientibꝰ. uenre

Expanded text:
as persecutionis tempore ad torrentem Chorath latitat, qui et ipse siccatur . Non adimpletur autem mare insatiabile, qOmnes sermones graves non poterit vir loqui. Non satiabitur oculus videndo, et non implebitur auris auditu. Non solum de physicis, sed et de ethicis quoque scire difficile est. Nec sermo valet explicare causas naturasque rerum, nec oculus, ut rei poscit dignitas, intueri, nec auris, instituente doctore, ad summam scientiam pervenimate, et ex parte cognoscimus et ex parte prophetamus, consequenter nec sermo potest explicare quod nescit; nec oculus, in quo caecutit, aspicere; nec auris, de quo dubitat, impleri. Simul et hoc notandum, quod omnia verba sint gravia, et magno labore discantur, contra eos, qui putant otiosis sibi, et vota facientibus venire