comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deo ꝑ mortẽ filii eus ꝑ quẽ facta est illa
ranissio peccatoꝵ. multomagis reconci¬
liati salui erimꝰ in uita ipsiꝰ. In uita
salui: qui ꝑ mortem reconciliati. Quis
sum dubitet laturũ amicis uitã suam.
ꝓ quib inimicis dedit mortẽ suam:

Expanded text:
Deo per mortem Filii ejus, per quam facta est illa Deo per mortem Filii ejus, per quam facta est illa remissio peccatorum; multo magis reconciliati salvi erimus in vita ipsius. In vita salvi, qui per mortem reconciliati. Quis enim dubitet daturum amicis vitam suam, pro quibus inimicis dedit mortem suam?
Abbreviated transcription (Latin):
in sanguine ipsiꝰ. Iustificati plane. in co
qd̃ a peccatis om̃ib liberati. Liberati au-¬
tem a peccatis om̃ib: qm̃ ꝓ nobis est dei
filiꝰ qui nullũ habebat peccatũ occisus.
Salui crimꝰ ab ira ꝑ ipsum. Ab ira utiq
dĩ. quȩ nichil aliud qmͣ iusta uindicta.
Non gͦ sicut hominis animi ꝑturbatio. ita¬
est ira dĩ. S illiꝰ ira est. cui dicit alio lo¬
co scã scͥptura. Tu autẽ dñe uirtutũ cum
tranqͥllitate iudicas. Si gͦ iusta diuina
undicta tale nom̃ accepit: etiã reconci-¬
liatio dĩ quȩ recte intelligitur. nisi cum
talis ira finitur: Nec inimici eramus dõ
nͥ quẽ admodũ iusticiȩ st̃ inmica peccata
Quib remissis. tales inimicitiȩ finiuntur.
& reconciliantur iusto quos ipse iustificat.
Quos tam̃ etiã inimicos utiq dilexit: qͣn¬
do quidẽ filio ꝓprio ñ pepcit. s. ꝓ nobis
omib cũ ad huc inimici essemꝰ. tradidit
cum. Recte gͦ apłs secutus adiungit. Si
em̃ cum inimici essemꝰ reconciliati sumꝰ

Expanded text:
in sanguine ipsius. Justificati plane in eo quod a peccatis omnibus liberati: liberati autem a peccatis omnibus quoniam pro nobis est Dei Filius, qui nullum habebat peccatum, accisus: salvi ergo erimus ab ira per ipsum, ab ira utique Dei, quae nihil est aliud quam justa vindicta. Non enim sicut hominis animi perturbatio est ira Dei, sed illius ira est, cui dicit alio loco sancta Scriptura: Tu autem Dominus virtutum cum tranquillitate judicas . Si ergo justa divina vindicta tale nomen accepit, et jam reconciliatio Dei quomodo recte intelligitur, nisi cum talis ira finitur? Nec inimici eramus Deo nisi quemadmodum justitiae sunt inimica peccata, quibus remissis tales inimicitiae finiuntur, et reconciliantur justo, quos ipse justificat: quos tamen etiam inimicos utique dilexit, quando quidem Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus cum adhuc inimici essemus tradidit eum. Recte ergo Apostolus secutus adjunxit: Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus
Abbreviated transcription (Latin):
t si enim in quib dam latinis exẽpla¬
rib ñ legitur factus s natus ex stmi¬
ne dauid. cum greca factus habeant. un¬
de ñ ad uerbum s ad sententiam trans¬
ferre uolurt dicendo natũ latinus inter¬
pres. tam̃ xp̃m ex semine dauid esse scd̃m
carnem. om̃ium libroꝵ atq linguarum
concordatͥ auctoritas. Ex libro enchiri¬

Expanded text:
tsi enim in quibusdam latinis exemplaribus non legitur: factus, sed natus ex semine Dauid, cum graeca factus habeant, unde non ad uerbum, sed ad sententiam transferre uoluit dicendo "n at u m" latinus interpres, tamen Christum ex semine Dauid esse secundum carnem, omnium librorum atque linguarum concordat auctoritas. in h
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m hominẽ ambulatis. potuit dici
quidẽ sum pauli. aliꝰ autẽ ego apollo.
ñne homines estis: Qd̃ dicebat anima¬
les estis. & carnales estis. exp̃ssiꝰ dixit ho¬
mines estis. qd̾ est scd̾m hominẽ uiuitis.

Expanded text:
Secundum hominem ambulatis, potuit dici:Secundum hominem ambulatis, potuit dici:quidem sum Pauli, alius autem: Ego Apollo, nonne homines estis? Quod dicebat: Animales estis, et: Carnales estis, expressius dixit: Homines estis, quod est: \'Secundum hominem uiuitis,
Abbreviated transcription (Latin):
e. id est a parte hominis intelligitur
mo. Eosdem ipsos quippe dixte suꝑiꝰ
lmles. quos postea carnales. ita loqueis.
hi d. Situilticia enim est ili. Talib gͥ
id est animalib paulopost dicit. Et ego
qͣsi carnalib. Et illud & hoc eodem lo¬
quendi modo id est a parte totũ. & ab
anima namq & a carne quȩ sunt par¬
tes hominis. potest totũ significari qd̾
est homo. Atq ita ñ est aliud animalis
homo. aliud carnalis. s idem ipsum u
trumq id est scd̾m hominẽ uitiens ho¬
mo: sicut ñ aliud qm homines signifi¬
cantur. siue ubi legitur. ex oꝑib legis
ñ iustificat᷑ om̃is caro. siue qd̾ scriptũ est.
septuaginta qͥnq animȩ descenderunt
cũ iacob in egẏptũ. Et ibi enĩ ꝑ omnem
carnẽ omĩs homo. & ibi ꝑ septuaginta
qͥnq animas. septuaginta qͥnq homines
intelligunt᷑. Et qd̾ dictũ est. ñ in sapien¬
tiȩ humane doctis u̾bis. potuit dici ñ
in sapientiȩ carnalis. si cut qd̾ dictũ est

Expanded text:
carne, id est a parte hominis, intellegitur homo. Eosdem ipsos quippe dixit superius animales, quos postea carnales, ita loquens: i; stultitia est enim illi. Talibus igitur, id est animalibus, paulo post dicit: Et ego, quasi carnalibus; et illud et hoc eodem loquendi modo, id est a parte totum. Et ab anima namque et a carne, quae sunt partes hominis, potest totum significari, quod est homo; adque ita non est aliud animalis homo, aliud carnalis, sed idem ipsum est utrumque, id est secundum hominem uiuens homo; sicut non aliud quam homines significantur, siue ubi legitur: Ei operibus legis non iustificabitur omnis caro, siue quod scriptum est: Septuaginta quinque animae descenderunt cum Iacob in Aegyptum. Et ibi enim per omnem carnem omnis homo, et ibi per septuaginta quinque animas septuaginta quinque homines intelleguntur. Et quod dictum est: Non in sapientiae humanae doctis uerbis, potuit dici: Non in sapientiae carnalis\'; sicut quod dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
lis & carnales. Nunqͥd dixi me scire aliqͥd
Nam xp̃c erat. & ñ crucifixus. In pͥncipio
nobis lac incarnatus. & apparens morta-¬
lib ut in eo fimretur mors: & ñ aberra-¬
remꝰ a u̾bo credentes in carnẽ. Qd̾ factũ
est u̾bum credamꝰ. hinc crescamꝰ. ipso la¬
cde nutriam. Anteqͣm ualidi simꝰ ad ca-¬
piendũ u̾bum. ñ recedamꝰ a fide lactis nr̃i.¬

Expanded text:
les et carnales : «Numquid dixi me scire aliquidles et carnales : «Numquid dixi me scire aliquidNam Christus erat et non crucifixus: «In principio nobis lac, incarnatus et apparens mortalis; ut in eo finiretur mors, et non aberraremus a Verbo, credentes in carnem quod factum est Verbum. Hinc crescamus, ipso lacte nutriamur; antequam validi simus ad capiendum Verbum, non recedamus a fide lactis n
Abbreviated transcription (Latin):
Et quom̃ inquis crdco delact: Qd tibi
pidus est xp̃c ad infirmitatẽ tuam:
hoe pͥmo crede & firmiter tene. Quomͦ
mater cũ uiderit filiũ minꝰ idoncũ
Scapiendũ cibum ipsos cibos eidat s
taiectos ꝑ carnẽ suam. nam ipse est pa¬
ẜ ad mensam infans minꝰ idoneus est.
qd mamillam idoneus est: panis gͦ de
mensa traicit᷑ ꝑ matris mamillam ait
sic ꝓueniat idem alim̃tũ ad paruum in¬
hum apud patrẽ ꝑ qd̾ facta sunt omĩa
qui cũ in forma dĩ esset. ñ rapinã arbitra¬
tus est cẽ equalis d̾õ. qualem caꝑent ꝓ mo¬
do suo anglĩ. & unde in cęlo potestates &
mrtutes. sp̃c intellectuales pascerentur:
homo autẽ infirmꝰ & carne inuolutus
iaccret in t̾ra. nec posset ad eum ꝑuenire
panis cȩlestis. ut panẽ angłoꝵ manduca¬
ret homo. & manna descenderet ad uerio¬
nin ppłm isrł: uerbũ caro factũ est: & ha-¬
bitauit in nobis. Qua ꝓpt̾ ipsis infirmis
paulus apłs hoc dicit. quos dicit anima¬

Expanded text:
Et quomodo, inquis, cresco de lacte? Quod tibi factus est Christus ad infirmitatem tuam, hoc primo crede, et fortiter tene. Quomodo ergo mater cum viderit filium minus idoneum ad capiendum cibum, ipsos cibos ei dat, sed trajectos per carnem suam: nam ipse est pa pascitur; sed ad mensam infans minus idoneus est, ad mamillam idoneus est. Panis ergo de mensa trajicitur per matris mamillam, ut sic perveniat idem alimentum ad parvum insunt omnia; qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo ; qualem caperent pro modo suo Angeli, et unde in coelo Potestates et Virtutes, spiritus intellectuales pascerentur; homo autem infirmus et carne involutus jaceret in terra, nec posset ad eum pervenire panis coelestis: ut panem Angelorum manducaret homo , et manna descenderet ad veriorem populum Israel, «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . 10. Quapropter ipsis infirmis Paulus apostolus hoc dicit, quos dicit anima
Abbreviated transcription (Latin):
infirmis dicit apłs. Lac uobis potũ
dedi ñ escam. ñdũ enim poteratis. s net
adhuc quidẽ potestis. Sunt infirmi qui
ñ sunt idonei ualido cibo: uolunt se ten¬
dere ad id qd̃ caꝑe ñ possunt. & si aliquid
ut cũq ceꝑint. aut uisi sibi fuerint caꝑe
qd̾ ñ ceꝑunt. extolluntur inde & suꝑbi¬
unt: inde sibi uidentur qͣsi sapientes.
Hoc autẽ contigit om̃ib hereticis: quicũ
essent animales & carnales defendendo
sententias suas prauas. quas falsas esse ñ
potuerunt uidere. exclusi st̃ de catholica
Dicam caritati ur̃ȩ qd̃ possumꝰ. Dñs nr¬

Expanded text:
infirmis dicit Apostolus, «Lac vobis potum dedi, non escam: nondum enim poteratis; sed nec adhuc quidem potestis» . Sunt infirmi qui non sunt idonei valido cibo; volunt se extendere ad id quod capere non possunt: et si aliquid utcumque coeperint, aut visi sibi fuerint capere quod non ceperunt, extolluntur inde, et superbiunt inde; videntur sibi quasi sapientes. Hoc autem contingit omnibus haereticis; qui cum essent animales et carnales, defendendo sententias suas pravas, quas falsas esse non potuerunt videre, exclusi sunt de Catholica. Dicam Charitati vestrae quod possum. Domin
Abbreviated transcription (Latin):
ias corporis ñ est in uo iohis. p̃¬
nascitur. Ubi autẽ natiuitas in uolunta¬
te est: & crementũ in uoluntate est. Ne¬
mo ex aqua & spũ nascitur nisi uolens
Ergo si uult crescit: si ñ uult decrescit.
Quid est crescere: Proficere. Quid est de¬
crescere: Deficere. Quisqͥs nouit natũ
esse se ut audiat quia puer est & infans.
auide in hiet uberib matris: & cito cres¬
cit. Est autẽ mater eccłia: & ubera eiꝰ duo
testam̃ta diuinarũ scͥpturarũ. Hinc su¬
gatur lac om̃ium sacram̃toꝵ tẽporaliter
roboratus ꝑueniat ad manducandũ cibũ.¬
lis patri. Lacte nutrit. ut pane pascat.¬

Expanded text:
as corporis non est in vonascitur: ubi autem nativitas in voluntate est, et crementum in voluntate est. Nemo ex aqua et Spiritu nascitur nisi volens. Ergo si vult, crescit: si vult, decrescit. Quid est crescere? Proficere. Quid est decrescere? Deficere. Quisquis novit natum se esse, audiat quia puer est et infans; avide inhiet uberibus matris, et cito crescit. Est autem mater Ecclesia; et ubera ejus duo Testamenta Scripturarum divinarum. Hinc sugatur lac omnium sacramentorum temporaliter roboratus pervoniat ad manducandum cibulis Patri. Lacte te nutrit, ut pane pascat
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. siue qui obtemꝑant. spũali¬
ter iudicant. Non de cognitionib sp̃ua¬
lib. quȩ lucent in firmam̃to. Non enĩ
oportet de tam sublimi auctoritate iudi¬
care. neq de ipso libro tuo etiã si qͥd ibi
tum. certũq habemꝰ etiã qd̾ clausum est
aspectib nr̃is. recte ueraciterq dictũ esse.
Sic enim homo licet iam sp̃ualis & renoua¬
tus in agnitionẽ dĩ scdm imaginem euis.
qui creauit eum. factor tam̃ legis debet
eẽ ñ iudex. Neq de illa distinctione u¬
dicat spũalium uidelicet atq carnaliũ
hominũ qui tuis ds̃ nr̃ oculis noti sunt.¬
& nullis adhuc nobis apparuerunt oꝑib.
ex fructib eoꝵ cognoscamus cos. S tui
dñe iam scis eos. & diuisisti & uocasti in
occulto: anteqͣm fieret firmam̃tũ. Neq
in turbidis huiꝰ scłi ppłis. quẽqͣm spũa¬
lis homo iudicat. Quid enim ei de his
qui foris sunt iudicare ignoranti quis
inde uenturꝰ sit in dulcedinẽ gr̃e tuȩ.¬

Expanded text:
sunt siue qui obtemperant, spiritalisunt siue qui obtemperant, spiritaliter iudicant, non de cognitionibus spiritalibus, quae lucent in firmamento — non enim oportet de tam sublimi auctoritate iudicare — neque de ipso libro tuo, etiamsi quid ibitum certumque habemus etiam quod clausum est aspectibus nostris, recte ueraciterque dictum esse — sic enim homo, licet iam spiritalis et renouatus in agnitione dei secandam imaginem eius, qui creauit eum, factor tamen legis debet esse, non index - neque de illa distinctione iudicat spiritalium uidelicet atque carnalium hominum, qui tuis, deus noster, oculis noti sunt et nullis adhuc nobis apparuerunt operibus, ut ex fructibus eorum cognoscamus eos, spd tu, domine, iam scis eos et diuisisti et uocasti in occulto, antequam fieret firmamentum. neque de turbidis huius saeculi populis quamquam spiritalis homo iudicat. quid enim ei de his, qui foris sunt, indicare ignoranti, quis inde uenturus sit in dulcedinem gratiae tuae e
Abbreviated transcription (Latin):
cat quẽqͣm. s om̃e udicium dedit filio.
e sp̃ũalis homo iudicat. omĩa ipse autẽ.
ancmine iudicatur. id est a nullo homi¬
ne. s a sola ipsa lege scd̃m quã iudicat
om̃ia. qm̃ & illud uerissime. dictum est.
oportet nos om̃s exhiberi ante tribunal
qͣnͣdo cum do est. Cum illo est autem qͣn¬
do purissime intelligit. & tota caritate
qd̾ intelligit diligit. ita etiã qͣntũ potest
lex ipsa etiam ipse fit. scd̾m qm iudicat
omĩa. & de qua iudicare nullus potest. si¬
tuit in his temporalib legib. qmqͣm de
his homines uidicent cum eas instituunt.
tam̃ cum fucrint institutȩ atq firmatȩ.
nlicebit iudici de ipsis iudicare. s scđm
. Conditor tam̃ legum temporaliũ
uir bonus est & sapiens. illam ipsam
nsulit et̾nam. de qua nulli animȩ u¬
are datum est. ut scm eiꝰ incõmuta¬
es ngulas quid sit ꝓ tempore iben¬
u uenerandumq discernat. Eternã
lagem mundis animis fas est cognosce¬

Expanded text:
at quemquam, sed omne judicium dedit Filio : et, spiritualis homo judicat omnia, ipse autem a nemine judicatur , id est a nullo homine, sed a sola ipsa lege secundum quam judicat omnia; quoniam et illud verissime dictum est, Oportet nos omnes exhiberi ante tribunal quando cum Deo est. Cum illo autem est, quando purissime intelligit, et tota charitate, quod intelligit, diligit. Ita etiam, quantum potest, lex ipsa etiam ipse fit, secundum quam judicat omnia, et de qua judicare nullus potest. Sicut in istis temporalibus legibus, quanquam de his homines judicent cum eas instituunt, tamen cum fuerint institutae atque firmatae, non licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum temporalium, si vir bonus est et sapiens, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae judicare datum est; ut secundum ejus incommutabiles regulas, quid sit pro tempore jubendum vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
ñ simus pariuili lactati. & circumlati
carnalis homo uł animalis uocat᷑.
Carnalis. quia carnalia sectatur. Amina¬
lis autẽ. quia fertur dissoluta lascira
animȩ suȩ quã ñ regit sp̃c. neq coheret
intra metas naturalis ordinis. quia &e ipse
se ñ subdit regendum dõ. Qui autẽ spũ
animã regit. & ꝑ animã corpꝰ qd̾ facere¬

Expanded text:
non simus paruuli, iactati et circumlati non simus paruuli, iactati et circumlati carnalis homo vel animalis vocatur: carnalis, quia carnalia sectatur; animalis autem, quia fertur dissoluta lascivia animae suae, quam non regit spiritus, neque coercet intra metas naturalis ordinis; quia et ipse se non subdit regendum Deo. Qui autem spiritu animam regit, et per animam corpus , voc
Abbreviated transcription (Latin):
lis enim homo. id est qui scd̾m hominẽ
sapit. animalis qͥipe dicitur ab anima.
carnalis a carne. quia ex anima & carne.
constat totus homo. ñ ꝑcipit quȩ. st̃ sp̃e
dĩ. id est quid gr̃e credentib crux confe¬
rat xp̃i. & putat hoc illa cruce actũ esse
tantũmͦ. ut nobis usq ad mortẽ ꝓ uerita¬
te certantib imitandũ p̃beretur exemplũ.
Nam si scirent huiꝰmodi homines qui no¬
lunt ẽẽ nisi homines quẽ admodũ xp̃c cru¬
cifixus factus sit nobis sapientia a dõ. &

Expanded text:
lis enim homo, id est qui secundum hominem lis enim homo, id est qui secundum hominem sapit animalis quippe dicitur ab anima, carnalis a carne, quia ex anima et carne constat totus homo, non percipit quae sunt Spiritus Dei, id est quid gratiae credentibrat Christi; et putat hoc illa cruce actum esse tantummodo, ut nobis usque ad mortem pro veritate certantibus imitandum praeberetur exemplum. Nam si scirent hujusmodi homines, qui nolunt esse nisi homines, quemadmodum Christus crucifixus factus sit nobis sapientia a Deo, et
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate nutriebat. Hoc gͥ pͥmitus¬
cognito. qd̾ ea ipsa quȩ simul audiunt
spuales atq carnales ꝓsuo quiq modo
capiant. illi ut paruuli. isti ut maiores.
isti ut lactis alimentũ. isti ut cibi solida¬
m̃tũ. nulla uidetur necessitas ut aliqua
secreta dotrinȩ taceantur. & abscondan-¬
tur fidelib paruulis. seorsum dicenda
maiorib. id est intelligentiorib. Et
ideo hoc faciendum putetur. quia dixit
apłs ñ potui uobis loqui qͣsi sp̃ualib.s.
quasi carnalib. Hoc eñĩ ipsum qd ñ in¬
crucifixum: ipsis ñ potuit loqui qͣs iyus
les cape ñ ualebant. Quicũq autẽ syna¬
les inter eos erant. idem qd̾ illi tanqͣm car¬
nales audiebant. spuali intellectu ipsi e¬
piebant: ut sic intelligatur qd̾ ait ñ po¬
tui uobis loqui qͣsi sp̃ualib s qͣsi carnali¬
b. acsi diceret. Non potuistis qͣsi spuales
s qͣsi carnales caꝑe qd̾ loquebar. Anima¬

Expanded text:
infirmitate nutriebat. infirmitate nutriebat. cognito, quod ea ipsa quae simul audiunt spirituales atque carnales, pro suo quique modulo capiunt; illi ut parvuli, isti ut majores, illi ut lactis alimentum, isti ut cibi solidamentum: nulla videtur esse necessitas, ut aliqua secreta doctrinae taceantur, et abscondantur fidelibus parvulis, seorsum dicenda majoribus, hoc est intelligentioribus; et hoc ideo faciendum putetur, quia dixit Apostolus, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Hoc ipsum enim quod non ju hunc crucifixum , ipsis non potuit loqui quasi spiles capere non valebant. Quicumque autem spirituales inter eos erant, idem quod illi tanquam carnales audiebant, spirituali ipsi intellectu capiebant: ut sic intelligatur quod ait, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, ac si diceret, Non potsed quasi carnales capere quod loquebar. Anima
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ. intelligunt ampliꝰ. Non enim
equaliter m̃te ꝑcipitur. etiã qd̃ in fide
panter ab utrisq recipitur. Ita fit ut p̃¬
esset scandalum. & gentib stulticia. & ip¬
sis uocatis uideis & grecis. d̾i uirtus & d̾i
sapientia. S cainalib paruulis id tantũ
credendo tenentib. spũalib autẽ capatio¬
rib. id etiã intelligendo cernentib. illis
gͦ tanqm lacteus potus. istis tanqͣm so¬
bidus cibus. ñ quia hoc illi aliter in ppłis
isti aliter in cubiculis cognouerunt. s qd̾
eodẽ modo ũtriq cum palam diceretur au-¬
diebant: ꝓ suo modo quiq capiebant.
Cum enĩ xp̃c ꝓpt̾ea sit crucifixus. ut in re¬
missionẽ peccatoꝵ sanguinẽ funderet.
qua ciꝰ unigeniti passione diuina gr̃a cõ¬
mendat᷑. ut nemo in homine głetur. qͦmͦ
intelligebant xp̃m crucifixũ qui adhuc
itaq xp̃o crucifixo. & ipse cibum ꝓ sua
capacitate sumebat. & illos lacte. ꝓẽoꝵ

Expanded text:
amplius, intelligunt amplius. Non enim amplius, intelligunt amplius. Non enim aequaliter mente percipitur, etiam quod in fide pariter ab utrisque recipitur. Ita fit ut praeesset scandalum, et Gentibus stultitia, et ipsis vocatis Judaeis et Graecis Dei Virtus et Dei Sapientia : sed carnalibus parvulis id tantum credendo tenentibus, spiritualibus autem capacioribus id etiam intelligendo cernentibus; illis ergo tanquam lacteus potus, istis tanquam solidus cibus: non quia hoc illi aliter in populis, isti aliter in cubiculis cognoverunt; sed quod eodem modo utrique cum palam diceretur audiebant, pro suo modo quique capiebant. Cum enim Christus propterea sit crucifixus, ut in remissionem peccatorum sanguinem funderet, qua ejus Unigeniti passione divina gratia commendatur, ut nemo in homine glorietur; quomodo intelligebant Christum crucifixum qui adhuc itaque Christo crucifixo, et ipse cibum pro sua capacitate sumebat, et illos lacte pro eorum
Abbreviated transcription (Latin):
st questio utrũ sp̃uales homines ha-¬
beant aliquid in doctrina qd̾ carna¬
lib taceant & spũalib dicant. quia si
dixerumꝰ ñ habent. respondebitur no-¬
bis. Quid est gͦ qd̾̃ dicebat apls scribeis
ad corinthios. ñ potui uobis loqui qͣsi
lis in xp̃o lac uobis potũ dedi ñ escam.
ñdum enim poteratis. s nec adhuc qui-¬
dem potestis. adhuc enim estis carnales:
Si autẽ dixcrimꝰ habent. tunendũ & ca¬
uendũ est ne sub hac occasione in occultis
nefaria doceantur. & spualium nomine
uelut ea quȩ carnales cape ñ possunt.
ñ solum excusatione dealbanda. uerũ
etiã p̃dicatione laudanda uideantur.
Primũ gͦ scire debet ur̃a caritas. qd̾ ipse
xp̃c crucifixus. quo uelut lacte paruu¬
los aluisse se dicit apłs. ipsa uera caro eiꝰ
in qua facta est uera morscius. & uulne¬
ra uera confixi. sanguisq ꝑcussi. ñ co mo¬
do a carnalib quo ab spiritalib cogitat᷑.¬
N & est illis lac. istis cibꝰ. quia & si ñ audiuis

Expanded text:
 quaestio: utrum spirituales homines habeant aliquid in doctrina, quod carnalibus taceant, et spiritualibus dicant. Quia si dixerimus, Non habent; respondebitur nobis, Quid est ergo quod dicebat Apostolus scribens ad Corinthios: « Non potui vobis loqui quasi vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis: sed nec adhuc quidem potestis; adhuc enim estis carnales » ? Si autem dixerimus, Habent; timendum et cavendum est, ne sub hac occasione in occultis nefaria doceantur, et spiritualium nomine, velut ea quae carnales capere non possunt, non solum excusatione dealbanda, verum etiam praedicatione laudanda videantur. 2. Primum ergo scire debet Charitas ve crucifixus, quo velut lacte parvulos aluisse se dicit Apostolus; ipsa vero caro ejus, in qua facta est vera mors ejus et vulnera vera confixi, sanguisque percussi, non eo modo a carnalibus quo ab spiritualibus cogitatur, et illis est lac, istis cibus; quia et si non audiunt
Abbreviated transcription (Latin):
qi carnalib ñ tam̃ despandis.s nutri¬
qais. Sequit᷑ enĩ. tanqͣm paruulis in
apo lac uobis potum dedi ñ escam. ñ¬
un eñ poteratis. Uel nunc dic. S nec
ahuc quidẽ potestis. Noli gͦ festinare.
udire qd̾ non capis. s cresce ut capias.
&celsis loquit᷑. carnalib autẽ ut loqua¬
sur descendit. Nam ut sciatis quia cũ de-¬
siendit. de illo qui descendit loquit᷑. ecce
iohes in se manentẽ loquit᷑. in pͥncipio
erat ũbum. & uerbũ erat apud dm & ds̃¬
erat u̾bum: hoc erat in pͥncipio apud
dm̃. Omĩa ꝑ ipsum facta sunt. & sine
ipso factũ est nichil. Cape si potes. arti-¬
pe cibꝰ est. S dicturus esmͥ. Iile quidẽ
cibꝰ est: s ego infans sum. Lactandꝰ sum:
it idoneus fieri possim ad manducan¬
ñ cibum. Ergo quia tu lacte. nutriendꝰ
dille autẽ cibꝰ est: ipse cibꝰ ꝑ carnem tͥ
raiectus est ad fauces. Quomͦ gͦ cibũ ma¬
tir comedit. ut ꝑ carnem traiciat ad infan¬
do lac descendit ad paruulos: & quia de¬

Expanded text:
triendis. Sequitur enim, Tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. Ergo vel nunc dic, Sed neque adhuc quidem potestis . Noli ergo festinare audire quod non capis, sed cresce ut capias.n excelsis loquitur; carnalibus autem ut loquatur, descendit. Nam ut sciatis quia cum descendit, de illo qui descendit loquitur; ecce Joannes manentem in se loquitur: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Derat Verbum; hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Cape, si potes; arripe, cibus est. Sed dicturus es mihi, Ille quidem cibus est, sed ego infans sum, lactandus sum, ut idoneus fieri possint ad manducandum cibum. Ergo quia tu lacte nutriendus es, ille autem cibus est, ipse cibus per carnem tibi trajectus est ad fauces. Quomodo ergo cibum mater comedit, ut per carnem trajiciat ad infando lac descendit ad parvulos; et quia de
Abbreviated transcription (Latin):
głetur: ꝓculdubio ñ głarentur in homi¬
ne. nec carnaliter dicerent ego quidẽ sum
pauli. ego autẽ apollo. ego autẽ cephe.
nouũ penitentia uet̾is parturit cum
dolore & gemitu. Iste qͣmuis nouus. tam̃
adhuc carnalis dicitur. cũ lacte nutrtan.
cũ reuelabitur qd̾ sepe accidit ad uatrem
uitã cum exꝓbratione audit qd̾ homo
sit. ñne homines estis inquit. & scdm

Expanded text:
etur ; procul dubio non gloriarentur in homine, nec carnaliter dicerent, Ego quidem sum Pauli; ego autem Apollo; ego vero Cephae: novum, poenitentia veteris parturit cum dolore et gemitu. Iste quamvis novus, tamen adhuc carnalis dicitur, cum lacte nutritur,cum relabitur, quod saepe accidit, ad veterem vitam, cum exprobratione audit quod homo sit: Nonne homines estis, inquit, et secundum
Abbreviated transcription (Latin):
t emm nos & de ue
om̃s animȩ rationales scdm uerita¬
tem de inferiorib rede iudicamus: sic de
nobis qnͣdo eidem coheremꝰ. ipsa sola ue-¬
ntas iudicat. De ipsa uͦ nec pater. Non
miminꝰ ẽ qͣm ipse. & ideo quȩ pater iudi-¬
cat. ꝑ ipsam uidicat. Omĩa enim quȩ ap¬
petunt unitatem. hanc habent regulam.
uł formã. uł exemplum. uł si quo alio
uerbo dici se sinit. qm̃ sola cius similitu¬
dinẽ illa a quo eẽ accepit impleuit. si
tam̃ accepit ñ incongrue dicitur. ꝓ ea sig-¬
inficatione. qua filiꝰ appellatur. quia ñ

Expanded text:
t enim nos et omnes animae rationales, secundum veritatem de inferioribus recte judicamus; sic de nobis, quando eidem cohaeremus, sola ipsa Veritas judicat. De ipsa vero nec Pater, non enim minor est quam ipse, et ideo quae Pater judicat, per ipsam judicat. Omnia enim quae appetunt unitatem, hanc habent regulam, vel formam, vel exemplum, vel si quo alio verbo dici se sinit; quoniam sola ejus similitudinem a quo esse accepit, implevit: si tamen, accepit, non incongrue dicitur, pro ea significatione, qua Filius appellatur, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
lis autẽ homo ñ ꝑcipit ea quȩ sunt spi
dĩ. Non sunt isti illis coȩquandi. quos
om̃ino ab ȩccłia scisma p̾cidit. Istos qͥp¬
pe ilem apłs paulus pariulos ẽ dica
uat nutrit tamen. Illi autẽ ñ in filiis
piruulis. s in mortius & ꝑditis compu¬
randi sunt. ut si quis eoꝵ correctus ȩłiȩ
suerit copulatus. recte de illo dici possit
mortuus erat & reuixit. ꝑierat & inuen¬

Expanded text:
lis autem homo non percipit, quae sunt spiritus dei, non sunt isti illis coaequandi, quos omnino ab ecclesia scisma praecidit. istos quippe idem apostolus Paulus paruulos dicit eslacte nutrit tamen, illi autem non in filiis paruulis, sed in mortuis et perditis conputandi sunt, ut, si quis eorum correctus ecclesiae fuerit copulatus, recte de illo dici possit: mortuus erat et reuixit, perierat et inuen
Abbreviated transcription (Latin):
tiam loquim᷑ inter ꝑfectos. Nondũ capi-¬
unt istam sapientiam carnales. Non po¬
tu loqui uobis qͣsi spiritalib. s qͣsi car¬
nalib. Ergo cum spiritales spiritalib
loquunt᷑. dies dici eructat u̾bum. Cũ uͦ
& ipsi carnales ñ tacent fidem crucifici
xp̃i quã possunt caꝑe parui: nox nocti
annuntiat scientiam. Tuus est dies & tua
est nox. Ad te ꝑtinent spiritales. ad te ꝑti¬
nent carnales. Illos illustras incõmuta¬
bili sapientia & ueritate. illos consolaris
carnis manifestatione. tanqͣm luna con¬

Expanded text:
tiam loquimur inter perfectos . Nondum capitiam loquimur inter perfectos . Nondum capiunt istam sapientiam carnales: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Ergo cum spirituales spiritualibus loquuntur, Dies diei eructat verbum: cum vero et ipsi carnales non tacent fidem crucifixi Christi, quam possunt capere parvi, Nox nocti annuntiat scientiam . Tuus est dies, et tua est nox. Ad te pertinent spirituales, ad te pertinent carnales: illos illustras incommutabili sapientia et veritate; illos consolaris carnis manifestatione, tanquam luna con
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa est quȩ hoc nomine uocatur intelli-¬
gunt. Nec animi uanitate uł infirmita¬
it confingunt. tanqͣm in alio loco patrem.
in alio filium ante patrẽ stantem. & ꝓ no¬
bis rogantem. spacia sua queq amboꝵ oc¬
cupantib molib: & u̾bum eiꝰ ad eum cuiꝰ
posito inter os loquentis. & auriculas au-¬
dintis. & alia talia. quȩ sibi animales
ilemq carnales in cordib fabricantur.
uiquid eñ tale spiritalib de d̾o cogitan¬
 se corpoꝵ consuetudine occurrit. ne¬
Sando atq respuendo tanqm̃ importu¬
amuscas ab interiorib occilis abignis.
sieritati cius lucis adquiescunt. qua
st at uudice has ipsas imagines corpoꝵ
sus inter nis aspectib irruentes. falsas
om̃ino esse conuincunt. Ex tract᷑ psal¬
isti: Spiritales. Et tua est nox.
Qui sunt isti: Carnales. Tuus est dies &
tua est nox. Loquantur spiritales spiri-¬
talia spiritalib. Dictum est enim. Spi¬
ritalib spiritalia comparantes. Sapien-¬

Expanded text:
ipsa est quae hoc nomine vocatur, intelliipsa est quae hoc nomine vocatur, intelligunt, nec animi vanitate vel infirmitate confingunt tanquam in alio loco Patrem, in alio Filium ante Patrem stantem, et pro nobis rogantem, spatia sua quaeque amborum occupantibus molibus, et Verbum ad eum cujus rposito inter os loquentis et auriculas audientis; et alia talia quae sibi animales, iidemque carnales in cordibus fabricantur. Quidquid enim tale spiritualibus de Deo cogitantibus ex corporum consuetudine occurrit, negando atque respuendo, tanquam importunas muscas, ab interioribus oculis abigunt; et sinceritati ejus lucis acquiescunt, qua teste ac judice has ipsas imagines corporum suis internis aspectibus irruentes, falsas omnino esse convincunt. Hi possisti? Spirituales. Et tua est nox. Qui sunt isti? Carnales, Tuus est dies; et tua est nox. Loquantur spirituales spiritualia spiritualibus; dictum est enim: Spiritualibus spiritualia comparantes, sapien
Abbreviated transcription (Latin):
ua comparantes. Animalis autẽ homo
piens quȩ sunt sp̃c dĩ homo animalis. sic
quidli quȩcũq audit de dĩ natura. ut ali¬
ua qͣm corpꝰ cogitare ñ possit. qm̃libet
amplissimũ uł imm̃sum. qͣmlibet luci¬
dum ac speciosum. corpꝰ tam̃. Idõ ꝓu̾bia
illi sunt. quȩcũq dicta sapientiȩ de in¬
corporta immutabiliq substantia. ñ qd̾
a tanqm ꝓu̾bia deputat: s quia sic co-¬
giat. qͦmͦ qui ꝓu̾bia solent audire. neq
iudicare. ipse autẽ a nemine diuidicari.
itã si in hac uita adhuc uelut ꝑ speculũ
eex parte. ꝑspicit tam̃ ñ nullo corporis
snsu. ñ nulla imaginaria cogitatione.
que capit aut fingit qualiũ cumq simili¬
tudines corpoꝵ. s m̃tis certissima intelli-¬
gintia d̾m ñ corpus c̾e s spm̃: ita palam¬
de patre annuntiante filio. ut eusdẽ sub¬
stantiȩ conspiciatur & ipse qui annunti-¬
at: tunc in eius nomine petunt qui petiris.
quia in sono ciꝰ nominis ñ aliud qmͣ res

Expanded text:
omparantes. Animalis autem homo piens quae sunt Spiritus Dei homo animalis, sic audit quaecumque audit de Dei natura, ut aliud quam corpus cogitare non possit, quamlibet amplissimum vel immensum, quamlibet lucidum ac speciosum, corpus tamen: ideo proverbia illi sunt quaecumque dicta sapientiae de incorporea immutabilique substantia; non quod ea tanquam proverbia deputat, sed quia sic cogitat, quomodo qui proverbia solent audire neque mnia dijudicare, ipse autem a nemine dijudicari , etiamsi in hac vita adhuc velut per speculum ex parte, perspicit tamen non ullo corporis sensu, non ulla imaginaria cogitatione quae capit aut fingit qualiumcumque similitudines corporum, sed mentis certissima intelligentia, Deum non corpus essde Patre annuntiante Filio, ut ejusdem substantiae conspiciatur et ipse, qui annuntiat tunc in ejus quia in sono ejus nominis non aliud quam res
Abbreviated transcription (Latin):
ant ex hac uita rapiantur. custoditi ꝑ
sacram̃ti sc̃itatem in t̾ra uiuentium com¬
putabuntur. ubi est spes nr̃a & portio
dñs. Nec inuenio quid ueriꝰ intelligat᷑
in eo qd̃ scriptum est. imꝑfectum meum
uiderunt oculi tui: qnͣdoquidẽ sequit᷑.¬

Expanded text:
ant ex hac uita rapiuntur, custoditi per ant ex hac uita rapiuntur, custoditi per sacramenti sanctitatem in terra uiuentium conputantur, ubi est spes nostra et portio dominus. nec inuenio quid uerius intellegatur in eo quod scriptum est: inperfectum meum uiderunt oculi tui, quandoquidemsequit
Abbreviated transcription (Latin):
ab adam usq ad moysen. A moyse autẽ
manifestũ est uetus. Et in eo ipso occul¬
tabatur nouũ. quia occulte significabat᷑.
Postra uͦ qm in carne dñs uenit. reuelatũ
est nouũ. ueteris autẽ sacram̃ta cessaruii
s concupiscentiȩ tales ñ cessauerunt. In
illis eñĩ sunt quos apłs iam ꝑ sacram̃tũ
noui testam̃ti natos. ad huc tam̃ dicit ani¬
males ñ posse ꝑcipere quȩ sunt sp̃c dei.
Sicut enim in sacram̃tis uet̾is testam̃ti ui-¬
uebant quida spiritales. ad nouũ scilicet
testam̃tũ qd tunc occultabatur occulte.
ꝑtinentes: sic & nunc in sacram̃to noui
testam̃ti qd̃ iam reuelatũ est pleriq ui-¬
uunt animales. Qui ꝓficere si nolunt
ad ꝑcipienda quȩ sunt sp̃c dĩ. quo cos
hortatur sermo apli̾cus: ad uetus testam̃¬
tum ꝑtinebunt. Si autẽ ꝓficiunt. & an-¬
teqͣm capiant ipso ꝓfectu & accessu ad
nouũ ꝑtinent. & si priꝰ qmͣ spiritales fi¬

Expanded text:
ab Adam usque ad Moysen. a Moyse autem ab Adam usque ad Moysen. a Moyse autem manifestatum est uetus et in eo ipso occultabatur nouum, quia occulte significabatur. postea uero quam in carne dominus uenit reuelatum est nouum. ueteris autem sacramenta cessarunt, sed concupiscentiae tales non cessauerunt. in illis enim sunt quos apostolus iam per sacramentum noui testamenti natos adhuc tamen dicit animales non posse percipere quae sunt spiritus dei. sicut enim in sacramentis ueteris testamenti uiuebant quidam spiritales ad nouum scilicet testamentum quod tunc occultabatur occulte pertinentes, sic et nunc in sacramento noui testamenti quod iam reuelatum est plerique uiuunt animales. qui proficere si nolunt ad percipienda quae sunt spiritus dei, quo eos hortatur sermo apostolicus, ad uetus testamentum pertinebunt. si autem proficiunt, et antequam capiant ipso profectu et accessu ad nouum pertinent. et si priusquam spiritales fi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ ipsa sorte mortalitatis baptismo. iͦ.¬
nr̃e ex qua de adam nascim᷑: ñ est prius
qd̾ spiritale s qd̾ animale. postea spirita¬
le. Ex ipso autẽ animali sensu quia ho¬
mo animalis ñ ꝑcipit quȩ sunt sp̃c dei.
om̃s dissensiones & scismata generantur.
In quo sensu ꝑseuerantes apłs dicit ad ue
missionũ cupiditatẽ. In quib quidem
spiritalia figurantur. s animalis homo
ñ ꝑcipit que sunt sp̃c dĩ. Quocũq gͦ tẽ¬
pore tales homines ẽẽ ceꝑint in hac uita
iam diuinis ꝓ scłoꝵ distributione sacra¬
m̃tis imbuti. adhuc tam̃ carnaliter sa-¬
piant. & carnalia de dõ siue in hac uita
siue post hanc uitam sꝑent atq deside¬
rent. animales sunt. Eccłia uͦ qd̾ est
ppłs dĩ. etiam in istiꝰ uitȩ ꝑegrinatione
antiqua res est. in aliis hominib habeis
animalem portionẽ. in aliis autem spi¬
ritalem. Ad animales ꝑtinet uetus te¬
stamentũ. ad spiritales nouum. S pͥ¬
mis temporib utrumq occultum fuit.

Expanded text:
 ipsa sorte mortalitatis nostrae ex quo de Adam nascimur non est prius quod spiritale sed quod animale, postea spiritale. ex ipso autem animali sensu, quia homo animalis non percipit quae sunt spiritus dei, omnes dissensiones et schismata generantur. in quo sensu perseuerantes apostolus dioit ad uetromissorum cupiditatem, in quibus quidem spiritalia figurantur, sed animalis homo non percipit quae sunt spiritus dei. Quocumque ergo tempore tales homines esse coeperint in hac uita, ut iam diuinis pro saeculorum distributione sacramentis inbuti adhuc tamen carnaliter sapiant et carnalia de deo siue in hac uita siue post hanc uitam sperent adque desiderent, animales sunt. ecclesia uero quod est populus dei etiam in istius uitae peregrinatione antiqua res est, in aliis hominibus habens animalem portionem, in aliis autem spiritalem. ad animales pertinet uetus testamentum, ad spiritales nouum. sed primis temporibus utrumque occultum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtelligitur iũc discipłos suos de carna¬
lib uł animalib se spiritales. ꝓmisisse
facturũ. qmuis ñdum tales quales amꝰ
qndo & spiritale etiã corpus habebmaꝰ
s. qualis erat qui dicebat. sapientiam lo¬
quimꝰ inter ꝑfictos. & ñ potai uobis loqui

Expanded text:
esus discipulos suos de carnalibus vel animalibus se spirituales promisisse facturum, quamvis nondum tales, quales erimus, quando spiritale etiam corpus habebimus, sed qualis erat, qui dicebat: Sapientiam loquimur inter perfectos ; et: Non potui vobis
Abbreviated transcription (Latin):
uiri xp̃c est: uocatur spiritalis. Quę
uita cum aliqua molestia nunc agitur.
post autẽ nullam patietur. Ex sermone¬
qd̃ illi ñ habeant. qui sunt ab eccłia
segregati: iudas apłs aꝑtissime declara¬
uit dicens. Qui seipsos segregant anima-¬
les. spm̃ ñ habentes. Unde. in ipsa eccł̃ia
etiã illos qui ꝑ nomina hominũ qmͣuis in
eiꝰ unitate constitutoꝵ qued̃a scismata
moliebantur. paulꝰ apls arguens inter cȩ¬
tera ait. Animalis autẽ homo ñ ꝑcipit
quȩ sunt sp̃c dĩ. Stulticia est enim illi.
& ñ potest scire qm̃ spiritalit̾ duudicat᷑.
Ostendit quid dixerit ñ ꝑcipit. id est sci¬
entiȩ ñ capit u̾bum. Hos in eccłia con¬
stitutos paruulos dicit. ñdum spiritalis.
s adhuc carnales & lacte alendos ñ esca

Expanded text:
rpus , vocatur spiritualis. Quae vita cum aliqua molestia nunc agitur, post autem nullam patietur. Et quond illi non habeant, qui sunt ab Ecclesia segregati, Judas apostolus apertissime declaravit, dicens: Qui se ipsos segregant, animales, Spiritum non habentes . Unde in ipsa Ecclesia etiam illos qui per nomina hominum, quamvis in unitate ejus constitutorum, quaedam schismata moliebantur, Paulus Apostolus arguens, inter caetera ait: Animalis autem homo non percipit quae sunt Spiritus Dei; stultitia enim est illi, et non potest scire, quoniam spiritualiter dijudicatur . Ostendit quid dixerit, non percipit, id est, scientiae non capit verbum. Hos in Ecclesia constitutos parvulos, dicit nondum spirituales, sed adhuc carnales, et lacte alendos, non esca
Abbreviated transcription (Latin):
latur. Queris causam. attende
enim inuidia peꝑit suꝑbiam: s suꝑbia
peꝑit inuidiam. Non enĩ inuidet. nͥ
amor excellentiȩ. Amor excellentiȩ.
suꝑbia uocatur. Cum gͦ in ordine
pͥor sit suꝑbia. sequat᷑ autẽ inuidia:
apłs in laudib caritatis noluit dicere
priꝰ ñ inflat᷑. & postea ñ emulat᷑.s
priꝰ dixit ñ emulat᷑. postea ñ inflatur.
Quare hoc: Quia cũ dixisset ñ emulatur.
qͣsi quesiturꝰ eras causam qͣre ñ emulat᷑.
subdidit ñ inflatur. Ergo si ido ñ emu¬
latur quia ñ inflatur. si inflaret᷑ emu¬
laretur. Hoc in nobis crescat. & anima
solidatur. quia ñ inflatur. Ex libro¬

Expanded text:
latur. Quaeris causam? Attende enim invidia peperit superbiam, sed superbia peperit invidiam. Non enim invidet, nisi amor excellentiae. Amor excellentiae, superbia vocatur. Cum ergo in ordine prior sit superbia, sequatur autem invidia; Apostolus in laudibus charitatis noluit dicere prius, Non inflatur; et postea, Non aemulatur: sed prius dixit, Non aemulatur; postea, Non inflatur. Quare hoc? Quia cum dixisset, Non aemulatur, quasi quaesiturus eras causam, quare non aemulatur; subdidit, Non inflatur. Ergo si ideo non aemulatur, quia non inflatur; si inflaretur, aemularetur. Hoc in vobis crescat, et anima solidatur, quia non inflatur. Sci
Abbreviated transcription (Latin):
dilectio est. & qui manet inquit in
dilectione in dõ manet. & ds in comanet.
Sit tibi domꝰ ds̃. esto domꝰ dĩ. mane in dõ
& maneat in te ds. Manet in de ds̃ ut te
contineat. manes in dõ ne cadas: quia sic
qm cadit. Quomͦ cadit quẽ continet ãs:¬

Expanded text:
dilectio est. Et qui manet, inquit, in dilectione, in Deo manet et Deus in illo manet . Sit tibi domus Deus, et esto domus Dei; mane in Deo, et maneat in te Deus. Manet in te Deus, ut te contineat: manes in Deo, ne cadas; quia sic as nunquam cadit . Quomodo cadit quem continet
Abbreviated transcription (Latin):
scit nͥ sp̃c dĩ. Nos autẽ inquit ñ spm̃ huiꝰ
mundi accepimꝰ s spm̃ qui ex dõ est. ut scia¬
mus quȩ a dõ donata sunt nobis. Et ãmo¬
neor ut dicam. certe nemo scit quȩ dĩ sus.
nisi spc̃ dĩ. Sicut enim recte dictũ est. non
enĩ uos estis qui loquimini eis qui in spũ¬
dĩ loquerentur: sic recte dicitur. ñ uosestis
& eis naturȩ lege dñatur. De quo dicit
apłs. nemo scit quȩ sunt hominis: nisi

Expanded text:
os autem, inquit, non spiritum huius mundi accepimus, sed spiritum, qui ex deo est, ut sciamus quae a deo donata sunt nobis. et admoneor, ut dicam: certe nemo scit quae dei, nisinisi spiritus dei. sicut enim recte dictum est: non enim uos estis, qui loquimini, eis, qui in dei spiritu loquerentur, sic recte dicitur: "non uos estis, et eis naturae lege dominatur. De quo dicit Apostolus: Nemo scit quae sunt hominis, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
hominis ipsiꝰ sp̃c testis est. Sic & quȩ dĩ st̃
nemo scit. nisi sp̃c dĩ. Nos cum spũ nr̃o.
ds cum suo. ita tam̃ ut ds cum suo spũ
suat etiã quid agatur in nobis. Nos autẽ
sine eiꝰ spũ scire ñ possumꝰ: qͥd agatur in
d̾o. Ds̃ autẽ scit in nobis: & qd̾ ipsi nescimꝰ
in nobis. Nam infirmitatẽ suam petrus
nesciebat. qndo a dño qd̾ ter esset negatu¬
tus audiebat. Et eger se ignorabat. medi¬
tus egrũ sciebat. Sunt gͦ quȩdã quȩ ds no¬
uit in nobis. nescientib nobis. tam̃ qnͣtũ
ad homines ꝑtinet. nemo sic se nouit qͦmͦ
ipse homo. Alius nescit quid in illo aga¬
sur. s sp̃c eius nouit. Accepto autẽ spũ
dĩ. discimꝰ & quid agatur in dõ. Non to-¬
tum: quia ñ accepimꝰ totum. De pigno¬
r multa nouimꝰ. Pignus enĩ accepimꝰ.
hiꝰ pignoris plenitudo postea dabit᷑
erim in bac ꝑegrinatione pignus nos
oisoletur.quia qui nos dignatus est op¬
siguerart: multũ paratus est dare. S

Expanded text:
hominis ipsius spiritus testis est. Sic et quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei. Nos cum spiritu nostro, Deus cum suo: ita tamen ut Deus cum suo Spiritu sciat etiam quid agatur in nobis; nos autem sine ejus Spiritu scire non possumus quid agatur in Deo. Deus autem scit in nobis et quod ipsi nescimus in nobis. Nam infirmitatem suam Petrus nesciebat, quando a Domino quod ter esset negaturus audiebat , et aeger se ignorabat; medicus aegrum sciebat. Sunt ergo quaedam quae Deus novit in nobis, nescientibus nobis. Tamen quantum ad homines pertinet, nemo sic se novit quomodo ipse homo: alius nescit quid in illo agatur, sed spiritus ejus novit. Accepto autem Spiritu Dei, discimus et quid agatur in Deo: non totum, quia non accepimus totum. De pignore multa novimus: pignus enim accepimus, et hujus pignoris plenitudo postea dabitur. Interim in hac peregrinatione pignus nos consoletur, quia qui nos dignatus est oppignerare, multum paratus est dare. Si
Abbreviated transcription (Latin):
c̃apax rationis. si ueritatẽ statim cõp̃hen¬
dere potuerit. ñ iam illis sensib rectorib
utetur. s habebit uirũ sp̃m rationabilem
cui sensus illos in famulatũ redigat. scr¬
uituti subiciens corpꝰ suũ: cum & ipse¬

Expanded text:
 rationis, si veritatem statim compre potuerit, non jam illis sensibus rectoribus utitur; sed habebit virum spiritum rationalem, cui sensus illos in famulatum redigat, servituti subjiciens corpus suum; cum ani
Abbreviated transcription (Latin):
Est animȩ q̃si maritus quodam̃ sp̃ẽ homi¬
e filio incõmutabilis manet. & dignis a¬
pmis in cõmutabilit̾ datur. s sp̃c homi¬
ns de quo apłs dicit. nemo scit in homi-
ientus est. & se pietate subicit d̃o: intel¬
ugĩ homo quȩ spirttaliter dicunt᷑. Cum
ute diaboli error tanqͣm absente utcelle¬
au in anima dñatur: adulter est. Uoca
quo potest homo intelligere spiritalia
s eum lux ueritatis illustret. Lyse assit
cũ loquor tͥ. ut spiritalem aquã possis ac¬

Expanded text:
 animae quasi maritus quodam modo spiritus homi qui cum Patre et Filio incommutabilis manet, et dignis animis incommutabiliter datur: sed spiritus hominis, de quo Apostolus dicit, Nemo scit quae suntintentus, eligit homo quae spiritaliter dicuntur; cum autem diaboli error, tanquam absente intellectu in anima dominatur, adulter est. Voca quo potest homo intelligere spiritalia, si eum lux veritatis illustret. Ipse adsit cum loquor tibi, ut spiritalem aquam possis ac
Abbreviated transcription (Latin):
aliud qd̾ accepimꝰ ut scĩ essemꝰ. Unde scͥp¬
tum est de iohanne. qd̾ in spũ & uirtute
de spũ tuo & dabo eis. hoc est dabo eis de
suas uideat. s & alioꝵ. Scdm hoc enim
dixit apls neminẽ scire quid agatur in
homine nisi sp̃m hominis qui in ipso
est. scdm qd̃ uidemꝰ in nobis. Nam scdmn
id qd̃ credimꝰ nec uidemꝰ. & multos fide¬
les eẽ nouimus. & multis noti sumus.¬

Expanded text:
d quod accepimus, ut sancti essemus. unde scriptum est et de Iohanne, quod in spiritu et uirtute de spiritu tuo et dabo eis, hoc est: "dabo illis de suas uideat sed et aliorum. secundum hoc enim dixit apostolus neminem scire, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso est, secundum quod uidemus in nobis; nam secundum id, quod credimus nec uidemus, et multos fideles esse nouimus et multis noti sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
pater & filiꝰ ñ duodii s unus est ds. sine.
dubio & filiꝰ uerus est ds. & adiuncto spũ
scõ solus est ds̃. Neq enĩ mouere nos debet
qd̾ nominatus ñ est hoc loco sp̃c sc̃s tanqͣm
scit nisi sp̃c dĩ. qd̾̃ est solus ea scit sp̃c dei.
Sicut gͦ ab hac scientia qm ñ habere nͥ sp̃c
dĩ dictus est ñ excluditur xp̃c: sic ab eo qd¬
pater & xp̃c dictus est solus uerus ds̃ ñ ex¬
cluditur sp̃c scs̃. Sic & nom̃ illud qd̾ in
apokalipsi nemo nosse dictus est nisi ipse
qui hoc habebat scͥptum. id est xp̃c. noue¬
rat utiq & pater qd̃ negare ñ potestis. no¬
scrutatur etiã altitudines dĩ. nisi forte qͥa
scrutari dictus est. negetur app̃hendere.
N egetur gͦ qs app̃hendere corda & renes ho-¬
minum: Scriptũ est enim. Scrutans cor¬

Expanded text:
Pater et Filius, non duo dii, sed unus est Deus; sine dubio et Filius verus est Deus, et adjuncto Spiritu sancto solus est Deus. Neque enim movere nos debet, quod nominatus non est hoc loco Spiritus sanctus,scit, nisi Spiritus Dei; quod est, Solus ea scit Spiritus Dei. Sicut ergo ab hac scientia, quam non habere nisi Spiritus Dei dictus est, non excluditur Christus; sic abPater et Christus dictus est solus verus Deus, non excluditur Spiritus sanctus. Sic et nomen illud quod in Apocalypsi nemo nosse dictus est, nisi ipse qui hoc habebat scriptum , id est Christus, noverat utique et Pater, quod negare non potestis; noscrutatur, etiam altitudines Dei . Nisi forte quia scrutator dictus est, negatur apprehendere: negetur ergo Deus apprehendere corda et renes hominum; scriptum est enim, Scrutans cor
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ est qui adheret dño unus sp̃c est. & de
reb uniꝰ substantiȩ sicut dictum est. erat
cis anima una & cor unum. Erat dixit.
ñ dixit erant. Qm̃ dixit & qui erat id est
anima & cor. sic etiã de patre & filio &
unũ sunt dicimꝰ. qͥa uniꝰ substantie.
duo sunt. Et unꝰ est dicimꝰ. s addimꝰ qͥd
unꝰ. id est unꝰ ds̃. unus dñs. unꝰ om̃ps.¬

Expanded text:
 Qui adhaeret Domino, unus spiritus est; et de rebus unius substantiae, sicut dictum est, Erat eis anima et cor unum . Erat, dixit; non dixit, Erant: quoniam dixit et quid erat; id est, anima et cor. Sic etiam de Patre et Filio, et, Unum sunt, dicimus, quia unius substantiae duo sunt: et, Unus est, dicimus, sed addimus quid unus; id est, unus Deus, unus Dominus, unus Om
Abbreviated transcription (Latin):
sibilem cibũ: s aliud est sacram̃tũ. aliud¬
uerunt manna & mortui sunt. ñ qͥa ma¬
lum erat manna: s quia male manduca¬
uerunt. Hic est panis qui de cęlo descen-¬
dit. Hunc panẽ significauit manna:
hunc panẽ significat altare dñi. Sacra¬
m̃ta illa fuerunt. In signis diu̾sa sunt:
in requȩ significatur paria sunt. Apł̃m¬
runt. Spũalem utiq eandem. nã corpo¬
ralem alterã: quia illi manna. nos aliud.
ñ patres illoꝵ. Quib nos similes sumus.
ñ quib illi similes fuerunt. Et adiungit.
Et om̃s eundẽ potum spu̾alem biberunt.
Auud illi. aliud nos. s specie usibili: qd̾
tam̃ hoc idem significaret uirtute sp̃uali.
Quom enĩ eundẽ potum: Bibebant inqͥt
de spũali sequenti petra. petra autẽ crat
xp̃c. Inde panis. inde potus. Petra xp̃c
qͣm biberunt: Percussa est petra de uirga
bis. Gemina ꝑcussio. duo ligna crucis
significat. Hic est gͦ panis de celo descen¬

Expanded text:
sibilem cibum, sed aliud est sacramentum, aliudsibilem cibum, sed aliud est sacramentum, aliudverunt, et mortui sunt: non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. 12. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna, hunc panem significavit altare Dei. Sacramenta illa fuerunt: in signis diversa sunt; in re quae significatur paria sunt. Aprunt. Spiritualem utique eamdem; nam corporalem alteram, quia illi manna, nos aliud: non patres illorum: quibus nos similes sumus, non quibus illi similes fuerunt. Et adjungit: Et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Aliud illi, aliud nos; sed specie visibili, quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo enim eumdem potum? Bibebant, inquit, de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Inde panis, inde potus. Petra Chrisn carne. Et quomodo biberunt? Percussa est petra de virga bis : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de coelo descen