comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pli. ꝓ gͣduum eẽt uarietate rationabi¬
lit̃ distincta. Namq in scã scõꝵ ingͥci¬
ebat᷑ pontifex. in ip̃m templum sacilotes
purificati. inatͥum sac̾dotum. sac̾dores
purificati. & ñ purificati. una cũ leuitis
& tantorib. in intimũ atͥum bafilice
maioris. uiri uidei putrificati stantes &
orantes sub diuo si seremũ eẽt. si tem¬
pestas in porticus ꝓximas sese recipien¬
tes. in extius atͥum. mulieres uidtie
purificatȩ. in extremũ atͥium. genti¬
les & iudei qui nuꝑ uenerant ex gen¬
tib. usq ad sextũ purificationis diẽ
Hec ut in pictura cassiodori repꝑimꝰ
rati eum ab antiqͥs hȩc uideis didicisse.
neq uirũ tam eruditũ uoluisse in
exemplum legendi ꝓponere. quȩ nec
ip̃e pͥus uera ẽẽ cognouisset. Hȩc sunt loca
In his porticib ieremias. & ꝓpħe alii. in
In hoꝵ aliqͣ dñs sedebat docens. qñdo ab
interp̃tantib phariseis. mulier illa ad¬

Expanded text:
pli per graduum esset varietatem rationabipli per graduum esset varietatem rationabiliter distincta. Namque in Sancta sanctorum ingrediebatur pontifex, in ipsum templum sacerdotes purificati: in atrium sacerdotum, sacerdotes purificati: et non purificati una cum levitis et cantoribus: in intimum atrium basilicae majoris viri Judaei purificati stantes et orantes sub divo, si serenum esset: si tempestas, in porticus proximas sese recipientes; in interius atrium mulieres viduae purificatae; in extremum atrium gentiles et Judaei, qui nuper venerant ex gentibus usque ad sextum purificationis diem. Haec ut in pictura Cassiodori distinctus, rati eum ab antiquis haec in dies didicisse, neque virum tam eruditum voluisse in exemplum legenti proponere quae non ipse prius vera esse cognovisset. Haec sunt loca In his porticibus Jeremias et prophetae alii, in In harum aliqua Dominus sedebat docens, quando, attentantibus Pharisaeis, mulier ad
Abbreviated transcription (Latin):
factam. exigens maximas porticus atq
latas. &. portas excelsas & amplas. ꝑ .iii.
mundi partes in eo constituens. quaꝵ
attendebant. uͥ aureas ianuas collocauit.
&ͦ paulopt. In hoc gͦ sacrariũ om̃s ppłi
qͥb purgatio & obseruatio legitimoꝵ
merat intͦibant. Has uͦ portitus cassiodo
rus senator in pictura templi qu̾a in
pandecte posuit. ut ip̃e in psalmoꝵ ex¬
positione commnemorat. tͥplici ordine
distruxit. pͥmum uideł ordiñe ponens
extͣ atͥum sac̾dotum. ex omi parte ꝑ qͣ¬
orum. scđm eodẽ mͦ extͣ intimas porticꝰ
undiq u̾sum in giro. extremũ similit᷑
ex om̃i latere pͥoꝵ porticuũ in circuitu.
sicq templum tͥforim edificioꝵ p̃sidio.
ab omĩ parte erat munitũ. Facto paui¬
m̃to sub diuo. int̃ edificia singła de
marmore & parietib domoꝵ int̾iorib
hoc ẽ eis qui ad templum respiciebañ
factis in columpnis ext̾iorib nec soli¬
dis sic fiebant. ut om̃is structura tem¬

Expanded text:
factam, erigens maximas porticus atque factam, erigens maximas porticus atque latas, et portas excelsas et amplas per quatuor mundi partes in eo constituens, quarum attendebant, ubi aureas, anuas collocavit. » Et paulo post: « In hoc sacrarium omnes populi, quibus purgatio et observatio legitimorum inerat, introibanrus senator in pictura templi, quam in pandecte posuit ut ipse in Psalmorum expositione commemorat triplici ordine distinguit: primum videlicet ordinem ponens extra atrium sacerdotum ex omni parte quadrum, secundum eodem modo extra intimas porticus, undique vero in gyrum extremum, similiter ex omni latere priorum porticum in circuitu; sicque templum triformi aedificiorum praesidio ab omni erat parte munitum, facto pavimento sub dio intemarmore et parietibus domorum interioribus, hoc est, eis qui ad templum respiciebant factis in columnis, exterioribus vero solidis. Sicque fiebat, ut omnis structura tem
Abbreviated transcription (Latin):
& ostia in basilica. que texit ere. atͥum uͦ
int̾ius qd uocat᷑ sacdotum. eoqͣd sac̾dotes
& leuite ibi minstrarent. ex omni parte
erat templo cirtundatũ. s ab oriente eiꝰ¬
dem templi erat ingͥssus multo longiꝰ ab
eo. qmͣ a cet̾is tͥb plagis secretũ. qͥa mini¬
rum. in ea plaga.i. in facie templi fiebañ
muinstia scõꝵ Ibi altare eneũ ad hostias
dño offerendas. ibi decem luteres ad la¬
uandas easdẽ hostias. ibi mare eneũ po¬
soꝵ sac̾dotum. Habebat autẽ hoc atͥum
templi tres cubitos altitudinis. ut iose¬
phꝰ narrat. qͣtinus ab ngͥssu templi cet̾oᷤ
ꝓhiberet. & solis sacdotib hec licere sig¬
nificaret. Eratq ei ianua ad orienta¬
lem plagam. ad quã usq ppłs hostias
suas & sacͥficia inferebat. inde suscipi¬
enda a sacdotib usq ad altare ꝑferen¬
dã. De extiori uͦ atͥo qd uerba dierum
basilicam gndem uocant. ita scribit
iosephꝰ. extͥnsecus autẽ huius templi aliã
edificauit aulam. qͣdranguli scemate

Expanded text:
 in basilica quae texit aere . » Atrium vero interius, quod vocatur sacerdotum, eo quod sacerdotes et levitae in eo ministrarent, ex omni parte erat templo circumdatum. Sed ab oriente ejusdem templi, erat ingressus multo longius a templo, quam a caeteris tribus plagis secretus: quia nimirum in ea plaga, id est in facie templi, fiebant ministeria sanctorum, ibi altare aeneum ad ostias Domino offerendas, ibi decem luteres ad lavandas easdem hostias, ibi mare aeneum eue sacerdotum. Habebat autem hoc atrium ium tres cubitos altitudinis, ut Josephus narrat, quatenus et ab ingressu templi caeteros prohiberet, et solis sacerdotibus hoc licere significaret. Eratque ei janua ad Orientalem plagam, ad quam usque populus hostias suas et sacrificia inferebat, inde suscipienda a sacerdotibus atque ad altare perferenda. De exteriori vero atrio, quod Verba Dierum basilicam grandem vocant, ita scribit Josephus: « Extrinsecus autem hujus templi aliam aedificavit aulam quadrangulo schemate
Abbreviated transcription (Latin):
retis & catenaꝵ sibi inuicẽ miro oꝑe conex¬
arum. Utrumq capitellum columpnaꝵ
& supposuit eas capitib columpnarutm.
Spẽs nainq catenaꝵ. & similitudo retis
in capitellis. uarieras ẽ uͥtutum sp̃ualiũ.
in scĩs. de qͣ dño cantat᷑ in psalms. astint
regina a dextͥs tuis. in .ui.d.c.u. Hoc est
in uestitu fulgide dilectionis. circum¬
amicta uarietate diu̾soꝵ karismatum.
Uł certe inultiplex conexio catenaritm.
& retis expansio. multtphariaᷤᷤ electorum
ꝑsonas insinuat. Que cũ uerb̃ scõꝵ p̃cli¬
catoꝵ fidelit̾ ascultando atq obedien
onis cunctis aspectantib p̃bent. Septe¬
na uersuum retiacła in capitello uno.
& septena retiacła in capitello altero.
Septenario namq nuinero sp̃c sc̃i gr̃a¬
aꝑtiꝰ explicat cũ de nascituro dño in

Expanded text:
retis et catenarum sibi invicem miro opere contextarum. Utrumque capitellum columnarum et superposuit eas capitibus columnarum . » Species namque catenarum et similitudo retis in capitellis, varietas est virtutum spiritualium in sanctis: de qua Domino cantatur in Psalmis: « Astitit regina a dein vestitu fulgidae dilectionis, circumamicta varietate diversorum charismatum. Vel certe multiplex contextio catenarum, et retis expansio, multifarias electorum personas insinuat: quae cum verbis sanctorum praedicatorum fideliter auscultando atque obediendonis cunctis aspectantibus praebent. « Septena versuum retiacula in capitello uno, et septena retiacula in capitello altero. » Septenario namque numero Spirponendo subjunxit, qui sunt septem spi
Abbreviated transcription (Latin):
suas. sac̾dotib ꝑ eos dño comm̃dandas
tũ scĩs qͥb q. egentib necessaria inun¬
di huiꝰ qͥb ip̃i habundant summȩ m̃te¬
ac dicente. facite uob̃ amicos de mam¬
mona miquitatis. ut cũ defeceritis re¬
cipiant uos in ȩt̾na tab̃nacła Bene atͥ¬
um sacdotũ tͥb ordinib lapidũ politoꝵ
& uno ordine lignoꝵ cedri edificatum
ẽẽ memorat᷑. Gres qͥppe ordines sunt
lapidum politoꝵ. fides. spes. caritas. Irec¬
te politoꝵ. qͥa certa ẽ necesse discernendi
diligere debeat dinoscat. Unus
autẽ ordo lignoꝵ cedri. ipsa est
bona oꝑatio sine corruptione simulati¬
oms exhibita. sine tuiꝰ semꝑ adiectione.
fudes. spes. carnas. uera ẽẽ ñ ualet. Ore¬
gram & imputbilem sue nature poten¬
tiam. ꝑseuerantiã famãq designant¬
pie actionis. Ad hoc atͥum usq uniu̾fi
ꝯscendunt electi. qͥ fide. spe. dilectione
atq: oꝑe dõ platere appetunt. Hoc al¬
ta mitoꝵ gr̃a tñscendunt ꝑfecti. cũ in

Expanded text:
s sacerdotibus per eos Domino commendandas, cum sanctis quibusque egentibus necessaria mundi hujus, quibus ipsi abundant, summae merceac dicente: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula m sacerdotum, tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri, aedificatum esse memoratum. Tres quippe ordines sunt lapidum politorum, fides, spes et charitas. Et recte politorum, quia certe necesse est discendi diligere debeat dignoscat, unus autem ordo lignorum cedri ipsa est bona operatio, ac sine corruptione simulationis exhibita, sine cujus superadjectione, fides, spes, charitas, vera esse non valet. Dicgratiam, et imputribilem suae naturae potentiam, perseverantiam, famamque piae designent actionis. Ad hoc atrium usque universi conscendunt electi, qui fide, spe et dilectione, atque opere, Deo placere appetunt. Hoc alta meritorum gratia transcendunt perfecti, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
gimꝰ autẽ de scĩs. currus dĩ detem milib
multiplex milia letantiũ. Si gͦ bases lute¬
rum sc̃i sunt doctores. qͥ lauachrũ uite no¬
bis ministrant: & rotȩ quat̾nȩ basium.
.iiii. sunt libri eutigłioꝵ: quid axes rotaꝵ.
qui bases gestant nͥ ip̃a eorumdem sunt
corda doctoꝵ. Que dum p̃ceptis euugłicis
sedulo intendentia eos ab infrmoꝵ appe¬
titu dissoluunt. uelut immissi rotis axes.
alt̾ius basem a t̾ra subleuant. Porro hu¬
meruli qui rotis antepositi ne ab axib
delabi possent. obsistebant: p̃conia sunt.
ne cui legenitum in dubium forte ueniat
confirmat᷑. Bñ autẽ dr qd humeruli qͥ
ꝑ .iiii. partes subt̾ luteres erant positi.
contͣ se muic̃ẽ fuerunt respectantes. qͥa
nimirũ om̃is ꝓpħica scͥpͥtura sibimet in¬
uicem consentanea ẽ: it pote uno di spũ
condita. Quatuor autẽ fuere ꝑ bases
singłas. & humeruli uideł uixta nume¬

Expanded text:
gimus autem de sanctis: Currus Dei decem millium gimus autem de sanctis: Currus Dei decem millium multiplex, millia laetantium . Si ergo bases luterum sancti sunt doctores, qui lavacrum nobis vitae ministrant, et rotae quaternae basium quatuor sunt libri Evangeliorum, quid axes rotarum, qui bases gestant, nisi ipsa eorumdem sunt corda doctorum? Quae dum praeceptis evangelicis sedulo intendentia eos ab infirmorum appetitu sustollunt, velut immissi rotis axes altius basim a terra sublevant. Porro humeruli, qui rotis antepositi, ne ab axibus dilabi possent, obsistebant, praeconia suntne cui legentium in dubium forte veniat, confirmatur. Bene autem dicitur quod humeruli, qui per quatuor partes subter luterum erant positi, contra se invicem fuerunt respectantes, quia nimirum omnis Scriptura prophetica sibimet invicem consentanea est, utpote uno Dei Spiritu condita. Quatuor autem fuere per bases singulas humeruli, videlicet juxta nume
Abbreviated transcription (Latin):
rumiuando in ore tiolue cessant. Istꝑ leones ⁊ boues.
q̃si lora ex ere dependentia. Suꝑ leones
qppe & boues. lora dependent. qñ sc̃i doe¬
tores & in seueritate districtionis q̃ peccan¬
tes udicant. & in mansuetudine lenitatis
q̃ penitentib remittunt. iuditiũ sui timent
auctoris: ne forte miuste ligando aut sol¬
uendo quẽpiam.iam uste ligari ipsi ab
eo tiuus uiditiũ errare nequit mereant̃
fusiles. tont᷑ se inuicẽ respitientes. Quatu¬
or rote .iiii. sunt euugłioꝵ libri. Qui ap¬
tissime totis comꝑant᷑. qͥa situt uolubilitas
rote certissimo cursu quocũq ducit᷑ cur¬
pleuit. Sicut rota suꝑimpositũ sibi currũ
a t̾ra subleuat. & subleuatũ quo auriga
dirigit portat: ita euugłica p̃dicatio m̃tes
electoꝵ a t̾rems cupiditatib in celestia defi¬
deria suspendit. ac suspensas ad ꝑfectum
bone actionis. siue ad mnist̾tum p̃dica¬
tionis. quotũq adiuans gr̃a sp̃c uoli̾t¬
ducit. Namq in sequentib đr. qͥa tales

Expanded text:
ando in ore volvere cessant: « Et super leones et boves quasi lora ex aere dependentia. » Super leones et boves lora dependent, quando sancti doctores, et in severitate districtionis qua peccantes judicant, et in mansuetudine lenitatis, qua poenitentibus remittunt, judicium sui tenent auctoris, ne forte injuste ligando aut solvendo quempiam, jam juste ligari ipsi ab eo cujus judicium errare nequit mereanturfusiles contra se invicem respectantes. Quatuor rotae, quatuor sunt Evangeliorum libri, qui aptissime rotis comparantur, quia sicut volubilitas rotae citissimo cursu quocumque ducitur curdi plagas implevit. Sicut rota superimpositum sibi currum a terra sublevat, et sublevatum, quo auriga dirigit, portat, ita evangelica praedicatio mentes electorum a terrenis cupiditatibus in coelestia desideria suspendit, ac suspensas ad profectum bonae operationis, sive ad ministerium praedicationis, quocumque adjuvans gratia ducit. Namque in sequentibus dicitur quod tales
Abbreviated transcription (Latin):
one. multo maior ẽ in scã eccł̃ia taluam
qm̃ ꝑfectoꝵ numerus. S qnͣto nume¬
ro p̃stant. tanto succumbunt merito.
Uñ apte basilica hec gnͣdis. & si plurimoᷤᷤ
capit. ñ eos tñ in it̾iora templi deaurati.
ñ ad altaris officiũ. ñ in ip̃m saltẽ atͥum
sac̾dotum intmitiit: qͥa carnales quiq
atq infirim adhuc in eccłia. &. si ob me¬
ritũ caste fidi ac pietatis dño deuote
ad electoꝵ sortem ꝑtinent. lonse
tñ abẽ ut illis eq̃nt᷑. qui cum

Expanded text:
e multo major est in sancta Ecclesia talium quam perfectorum numerus. Sed quantum numero praestant, tantum succumbunt merito. Unde apte basilica haec grandis, etsi plurimos capit, non eos tamen in interiora templi deaurati, non ad altaris officium, non in ipsum saltem atrium sacerdotum intromittit, quia carnales quique atque infirmi adhuc in Eccritum castae fidei hac pietatis Domini devote ad electorum sortem pertinent, longe tamen abest ut illis aequentur qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs acquisitionis. C uiꝰ honore dignita¬
tis. etiã antiquus tłi ppłs erat insignitꝰ.
dicente ip̃o ad moysen. Hec dices dormiu
ia cob.&. anmintiabis filiis ifrł &ͦ pau¬
loptꝰ. Iuos eritis mͥ regnũ sac̾dotale.
& gens scã. Basilica uͦ gñdis quȩ erat
extͣ atͥum sac̾dotum. in qͣ omins ppłi
multitudo adorare. siue ad uerbum
audiendũ confluere solebat. carnaliũ
m scã eccłia uitã moresq figuraliter
insinuat. qͣlib dicit apłs A ͦ ego fr̃s ñ

Expanded text:
s acquisitionis . Cujus honore dignitatis etiam antiquus Dei populus erat insignitus, dicente ipso ad Moysen: Haec dices domui Jacob. et annuntiabis filiis Isranum sacerdotale, et gens sancta. » Basilica vero grandis quae erat atrium sacerdotum, in quo omnis populi multitudo adorare, sive ad verbum audiendum confluere solebat, carnalium in sancta Ecclesia vitam moresque figuraliter insinuat. Qualibus dicit Apostolus: «
Abbreviated transcription (Latin):
exercent. illi p̃cipue quib fideliũ cura
cominissa. & claues regmi celoꝵ sunt date
omin debent sollertia insistere. ut qnͣ¬
tum gradu p̃minent cet̾is. tantũ & inĩto
p̃cellant bone actionis. Hñt namq in
se picturam cherubm sculptam. cum
angłicam in t̾ris uitam. qnͣtum mor¬
talib possibile ẽ .&. mente imitantur
& oꝑe. Hñt palmaꝵ species. cum dona
suꝑne retͥbutionis. fixa semꝑ intentio¬
ne meditantur. Palia namq manꝰ
uicdritis ornatus ẽ. Hñt anaglipha ual¬
de pimuentia. cum certissima bonoꝵ
oꝑum documenta. & que nemo in finistrã
partem interp̃rari nullatenus ualeat.
cuncdis sese inuientib ostendunt. Ihec¬
omĩa sunt auri laminiins oꝑta. tũ sicut
sepe dictum. & semꝑ dicendum ẽ tęt̾is
uͥtutum florib specialiꝰ in magnis eccłie
menbris. fulgor suꝑeminet amoris his
ostioł etiam uelum furisse additũ uerba
tum ẽ. ut int̾ parietes deauratos etiam
olosericum fulgeret. s in enisdem mistñ

Expanded text:
exercet, illi praecipue quibus fidelium cura commissa, et claves regni coelorum sunt datae, omni debeant solertia insistere ut quantum gradu praeminent caeteris, tantum et merito praecellant bonae actionis. Habent namque in se picturam Cherubin insculptam, cum angelicam in terris vitam, quantum mortalibus possibile est, et mente imitantur et opere. Habent palmarum species, cum dona supernae retributionis fixa semper intentione meditantur. Palma namque manus victricis ornatus est. Habent anaglypha valde prominentia, cum certissima bonorum operam documenta, et quae nemo in sinistram partem interpretari valeat, cunctis se inomnia sunt auri laminis operta, cum sicut saepe dictum et semper dicendum est caeteris virtutem floribus specialius in magnis Ecclesiae membris, fulgor supereminet amoris. His ostiolis etiam velum fuisse additum Verba tum est, ut inter parietes deauratos etiam holosericum fulgeret. Sed in ejusdem mysterii,
Abbreviated transcription (Latin):
pli. occidentalem dicit. Ab ortu enĩ soł
ingͥssitm habebat templum . & ab occa¬
ad suꝑiora ẽẽ dicunt᷑ edificata. ñ usq
ad laquearia significat. qͣ tͥginta cubitis
erant in sublime a pauim̃to suspensa. ut su
ta aꝑtum. & mane usq ad laquearia
cubitoꝵ uigniti altitudinis. & cubitoꝵ
uigniti longitudinis. iuxta latitudi¬
nem domus. Per quã imirũ ianuam
fumus incensoꝵ de altari thiimamatiᷤᷤ
solebat in scã scõrum ascendere. atq
ad archam dñĩ oꝑiendam penetrare.¬
bant sac̾dotes. satͥficioꝵ officia consum¬
mantes. p̃sens ẽ ęccłia. uͥ cotidie piis in¬
sistentes oꝑib. dño sacͥficia laudis offe¬
rimus. Interior uͦ domus. quȩ ad po¬
st̾iorem partem templi erat facta. ip̃a
illus ingͥssum ꝑducimutr. Gabulata
autẽ que utramq domum ab inuitẽ
diuidunt. ipsa sunt claustra cęti. quoꝵ

Expanded text:
pli, occidentalem dicit: ab ortu enim solis ingressum habebat templum, et ab occaad superiora esse dicuntur aedificata, non usque ad laquearia quae triginta cubitis erant in sublime a pavimento suspensa, ut supta apertum et inane usque ad laquearia, cubitorum decem altitudinis, et cubitorum viginti longitudinis, juxta latitudinem domus: per quam nimirum januam fumus incensorum de altari thymiamatis solebat in Sancta sanctorum ascendere atque ad arcam Domini operiendam penetrarebant sacerdotes sacrificiorum officia consummantes, praesens est Ecclesia, ubi quotidie piis insistentes operibus, Domino sacrificia laudis offerimus. Interior vero domus quae ad posteriorem partem templi erat facta, ipsa illius ingressum perducimur. Tabulata autem quae utramque domum ab invicem dividunt, ipsa sunt claustra coeli, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
omnib aꝑiendus. Bñ idem uelum sub
qͦ in oraculum intrabat᷑. ex iacincto. pur¬
pura. coctino. & bisso. factum eẽ. eiq
cherubm intexti eẽ memorant᷑. Lacinitꝰ
quippe qͥ celi colorẽ mntat᷑. siꝑnoꝵ de¬
sideriis aꝑte comꝑatur. Purpura que
trucem nr̃ãm portando debemꝰ. Cocti
no qd̃ rubeo colore flammascit. ꝯgrue

Expanded text:
o transierunt. Bene idem velum, sub quo in oraculum intrabatur, ex hyacintho, purpura, cocco et bysso factum esse, ei quoque Cherubim intexti esse memorantur. Hyacinthus quippe qui coeli colorem imitatur, supernorum desideriis apte comparatur. Purpura, quae crucem nostram portando debemus. Cocco, quod rubeo colore flammescit, congrue
Abbreviated transcription (Latin):
Possunt etiã duo cherubm duo testam̃¬
ta figitrari: qͥa mintrũ cherubin in
oracdo sunt facti. qͥa in ꝯsilio d̾iume ꝓ¬
uisionis. nob̃ utiq tnaccessibił. atq
in comp̃hensibił añ scła dispositũ ẽ. qñ
& qualit̾ quibue auctorib satra sqͥ

Expanded text:
Possunt etiam per duo cherubin duo TestamePossunt etiam per duo cherubin duo Testamenta figurari; qui nimirum cherurubin in oraculo sunt facti, quia in consilio divinae provisionis nobis utique inaccessibili atque incomprehensibili ante saecula dispositum est, quando, et qualiter, quibusve auctorib
Abbreviated transcription (Latin):
gle ad laudem su creatoris extitant. ñ
solum de illoꝵ qͦs secũ intus hñt homi¬
num iustoꝵ felicitate letant᷑ agmina
celestia. uerũ etiã nr̃i qͥ foris adhuc po¬
siti de ꝓfundis ad dnm clamamꝰ cur̃a
gerunt sedulam. Uñ bñ de eisde the¬
rubm in libro ꝑalẏpomenon scͥptum ẽ.
eoꝵ u̾sȩ erant ad ext̾iorem domũ. quia
nos ab huiꝰ erumpna ꝑegͥnationis erep¬
tos. ad suũ desid̾ant ꝑuenire ꝯsortiũ.
Sic gͦ pedib stant erectis. sic alas suas
auro tectas ad oracłi parietes extendinł.
ut facies habeant ad domũ uersas ex¬
tiorem. qͥa sic angłi suã ꝑpetuo inno¬
centiã ꝯseruant. sic de anmaꝵ sc̃ãꝵ
in cęlis beatitudine ꝯgaudent. ut eis qͦ
qͦs in t̾ris adhuc ꝑegͥnari conspiciunt.
eletis opem ferre ñ defmant. donec &
illos ad celestẽ. patͥam intͦclucant. Om̃s
sunt ainininistratorii sp̃c. in minist̾i̾um
missi. ꝓpt̃ eos qͥ ħeditatẽ capunt salutiᷤ.

Expanded text:
gloriae ad laudem sui Creatoris excitant. Nec gloriae ad laudem sui Creatoris excitant. Nec solum de illorum, quos secum intus habent, hominum justorum felicitate laetantur agmina coelestia, verumetiam nostri, qui foris adhuc positi, de profundis ad Dominum clamamus, curam gerunt sedulam. Unde bene de eisdem cherubin in libro Paralipomenon scriptum est: eorum versae erant ad exteriorem domum: quia nos ab hujus aerumna peregrinationis erectos ad suum desiderant pervenire consortium. Sic ergo pedibus stant erectis, sic alas suas auro tectas ad oraculi parietes extendunt, ut facies habeant ad domum versas exteriorem, quia sic angeli suam perpetuo innocentiam conservant, sic de animarum sanctarum in coelis beatitudine congaudent, ut eis quoque, quos in terris adhuc peregrinari conspiciunt, electis opem ferre non desinant, donec et illos ad coelestem patriam introducant. Omnes enim sunt administratoeos qui haereditatem capiunt salutis .
Abbreviated transcription (Latin):
nnicarnationẽ dm̃cam eccłia. latius eẽt
gentib sublmitas cęli cuiiũ pandenda.
quia sic conditorẽ de collato sibi mune¬
re beatitudins collaudat᷑. ut de nr̃e
qͦ ereptione. & de eade beatitudinis in¬
tͣductione congaudeant. Extendunt
enm alas ad iuicẽ suꝑ archam. cũ
ad laude dm̃ saluatoris referunt om̃e
alteras alas ad parieres oratuli. cũ scõs
ctiam homines secum uidere letantur.
eosq uolunt alaꝵ suaꝵ fummitatib tan¬
gere. qͦs ꝯsortes atq mntatores fuisse in
hac uita suȩ puriratis exultant. Duos
autẽ equȩ parietes alis suis tangunt.
qͥa fideles utusq ppłi uidei .s. & gentił
possessores hñt secũ aulȩ celestis. ñ quod
imn illa patͥa distinctio sit locał. int̾ utr̃q
ppłm. s qͥa maior fiat festiuitas ęt̾nȩ be¬
antudins de ꝯsortio adunate in do fr̃m¬
tatis. Extend̃t gͦ cherubm ad utrũq parie¬
tem oracłi alas suas. qͥa letantes in celesti

Expanded text:
incarnationem Dominicam Ecclesia, latius esset incarnationem Dominicam Ecclesia, latius esset gentibus sublimitas coeli civium pandenda, qui sic Conditorem de collato sibi munere beatitudinis collaudant, ut de nostra quoque ereptione atque ad eamdem beatitudinem introductione congaudeant. Extendunt enim alas adinvicem super arcam, cum ad laudem Domini Salvatoris referunt benefalteras alas ad parietes oraculi, cum sanctos etiam homines secum videre laetantur, eosque velut alarum summitatibus tangunt, quos consortes atque imitatores fuisse in hac vita suae puritatis exsultant. Duos autem aeque parietes alis suis tangunt: quod fideles utriusque populi, Judaei et gentiles, possessores secum habent aulae coelestis. Non quod in illa patria distinctio sit localis inter utrumque populum, sed quia major fiat festivitas internae beatitudinis, de consortio adunatae fraternitatis. Extendunt ergo cherubin ad utrumque parietem oraculi alas suas, quia laetantes in coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
ala una tangebat parietẽ. &. ala cherub
cherub sccłi alterũ parietẽ. ad illam ca¬
ritatis amininistrationẽ quã nob̃ exhi¬
bent angłi ꝑtinent. Quod ale altere
in medio templi se iuicẽ comingebant.
eam dilectionis grãm. qͣ se alterutrum
complectunt᷑ expͣmit. B ñ autẽ. seqͥtur.
conditor tinmortali daritate sublimauit.
& mentes uera dileclionis atq humilita¬
tis luce repletut. Notandum sane quod
moyses dum tab̃nacłm faceret. fecit & du¬
os cherubm aureos. qͦs posuit in ꝓpitiato¬
riũ qͦd erat suꝑ archam. S alomon autẽ
addidit alios duos multo maiores. qͦs m
templo poneret. sub quoꝵ alis archam
in medio poneret cũ ꝓpitiatorio & che¬
rubm pͥorib Sicq factum ẽ ut in tab̾¬
nacło quidẽ eeñt cherubi duo. in tem¬
plo autẽ. iiii. ad unã uͦ eandẽq significa¬
tionẽ utͥq ꝑtinent. S repetitũ ẽ opus
atq angustus factum ꝑ salomonẽ. ut
typice doceret᷑. qͥa maltiplicata post

Expanded text:
ietem, et ala cherub secundi alterum parietem, ad illam charitatis administrationem quam nobis exhibent angeli pertinent. Quod alae alterae in medio templi se invicem contingebant, eam dilectionis gratiam qua se alterutrum complectuntur exprimit. Bene autem sequitur. Conditor immortali charitate sublimavit, et mentem vera dilectionis atque humilitatis luce replevit. Notandum sane, quod Moyses, dum tabernaculum faceret, fecit et duos cherubim aureos, quos posuit in propitiatorio, quod erat super arcam . Salomon autem addidit alios duos multo majores, quos in templo poneret, sub quorum alis arcam in medio poneret cum propitiatorio et cherubim prioribus. Sicque factum est ut in tabernaculo quidem essent cherubim duo, in templo autem quatuor. Ad unam vero eamdemque significationem utrique pertinent. Sed repetitum est opus atque augustius factum per Salomonem, ut typice doceretur quod, multiplicata post
Abbreviated transcription (Latin):
uacare uł sermonib. uł certe cogitatio¬
nib desistunt. Coronulas quippe in se
sculptas hñt. tum ad ingͥssum uite ꝑhen¬
nis infatigabili desidio anelant. Plectas
hñt. cum int̾ desidia uite celestis quȩ
sursum ẽ numqmͣ frat̾ne societatis que
iuxta ẽ uincula dissoluunt. Hñt int̾
coronulas & plectas leones. cum ita ad
sꝑanda celestia ment̾ẽ erigunt. tra ad
diligendos potimos dilatant. ut in pec¬
cantes qͦsq qui sibi cominissi sunt. fer¬
uorem aspe inuetionis exercere ñ tar¬
dent. Hñt cũ leonib boues. qñdo ip̃am muec¬
tioñe corripiendi. tũ sp̃u mansuetudinis exhi

Expanded text:
us vel sermonibus, vel certe cogitationibus desistant; coronulas quippe in se sculptas habent, cum ad ingressum vitae perennis infatigabili desiderio anhelant. Plectas habent, cum inter desideria vitae coelestis, quae sursum est, numquam fraternae societatis, quae juxta est, vincula dissolvunt. Habent inter coronulas et plectas, leones, cum ita ad speranda coelestia mentem erigunt, ita ad diligendos proximos dilatant, ut in peccantes quosque qui sibi commissi sunt, fervorem asperae invectionis exercere non tardent. Habent cum leonibus boves, quando ipsam invectionem cor
Abbreviated transcription (Latin):
secus & extͥsetus. in oracło & in ip̃o templo
significat. Gexit gͦ salomon pauim̃tum
domꝰ auro intͥnsecus & extͥnsetus. quia
rex nr̃ pacificus & angłos atq ammas
iustoꝵ.in cęlis ꝑfecte ac plenarie. dono
dilectionis. a ceteroꝵ mortaliũ uisitatiõe
secreuit. Imingͥssu oraculi fecit ostiola
de lignis oliuaꝵ. postesq angulorum
quinq & duo ostia de lignis oluiaꝵ.
Quod pͥmo dixerat fecit ostiola de lignis
oliuaꝵ hoc ip̃m uidet᷑ aꝑtius explicare
uoluisse. cũ adiunxit.&. duo ostia de lig¬
ins oliuaꝵ Unus quippe erat. ingressus
oracłi. s idem ingͥssus duob ostiis claude¬
intͦitum. certi utiq causa mist̾ii. qͥa unꝰ
dñs. una fides. unũ baptisma anus ds̃.

Expanded text:
nsecus et extrinsecus in oraculo et in ipso templo significat. Texit ergo Salomon pavimentum domus auro intrinsecus et extrinsecus, quia Rex noster pacificus et angelos atque animas justorum in coelis perfecte ac plenarie dono dilectionis a caeterorum mortalium vilitate secrevit « Et in ingressu oraculi fecit ostiola de lignis olivarum, postesque angulorum quinque, et duo ostia de lignis olivarum. » Quod primo dixerat, « fecit ostiola de lignis olivarum, » hoc ipsum videtur apertius explicare voluisse, cum adjunxit, Et duo ostia de lignis olivarum. Unus quippe erat ingressus oraculi, sed idem ingressus duobus ostiis claudeintroitum, certi utique causa mysterii: quia unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus ,
Abbreviated transcription (Latin):
Per resticula disciplina p̃ceptoꝵ cȩlestium
qua a nr̃is uoluptatib religamur. potest
apte signari scpͥtura dicente. quia fumds
tͥplex difficile rumpitur. qͥa mmirũ obser¬
uatio mandatoꝵ dĩ. que in cordib electoꝵ¬
firmata ẽ. nullo temꝑalium rerũ potest
obstaculo dissolui. &ͦ sculptura subt̃ la¬
bium circuibat illud decem cubitis. am¬
biens mare. Quo ordines sculpturaꝵ his¬
triaꝵ erant susiles. Cum p̃dictutm sit su¬
pra. quod restitula tͥgnita cubitoꝵ mare
cirtiuerit. & nunc additur qͦd sculptura
hoc subt̃ labutm posita. decem cubitis
ambierit. patet ex utraq relatione. qͥa
uas erat in modum fiale repandum ac
disfusum. qͥa tͥgnita cubitis cireuitus
qͦs habebat in labio. usq ad decẽ cubi¬
tos coartatum Sculptura autẽ histria¬
ta ẽ. que hẏstorias rerum aliqͣs imitat᷑.
Uñ recte ꝑ sculpturas hẏstriatas quib
mare tirtumdabat᷑. exempla sunt pͥoꝵ

Expanded text:
Per resticulam namque disciplina praeceptorum coelestium, Per resticulam namque disciplina praeceptorum coelestium, qua a nostris voluptatibus religamur, potest apte signari, Scriptura dicente, Quia funiculus triplex difficile rumpitur : quia nimirum observatio mandatorum Dei, quae in cordibus electofirma est, nullo temporalium rerum potest obstaculo dissolvi. « Et sculptura subter labium circuibat illud, decem cubitis ambiens mare. Duo ordines sculpturarum histriatarum erant fusiles. » Cum praedictum sit supra, quod resticula triginta cubitorum mare circuierit, et nunc additur quod sculptura hoc subter labium posita, decem cubitis ambierit, patet ex utraque relatione, quia vas erat in modum phialae, repandum ac diffusum, quo triginta cubitis circuitus, quos habebat in labio, usque ad decem cubitos coarctatus sit. Sculptura autem histriata est, quae historias rerum aliquas imitatur. Unde recte per sculpturas histriatas, quibus mare circumdabatur, exempla sunt priorum
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ signauit. cum hunc in uinea labo¬
rantib dandum ẽẽ p̃decit. Erat gͦ ma¬
re decem cubitoꝵ a labio usq ad labiũ.
& haptirandis ẽ. onmns fidelium choeus
una candemq uiam utatis tngͥdi. &e comi¬
unarem debet a cño coronã sꝑare aesti¬
tis ⁊ Rotumdum erat in cirtiuttu. ut orb
itinusus in giro. lauachro uite a sorde
peteatoꝵ designetur ẽẽ mundandus.
De quo bñ subilitur. quniq cubitorum al¬
titudo eius. qͥa minirum quicquid ussu.
qͥcqͥd auditu. quicqͥd olfactu. quiequid
gustu. quicqͥd tactu deliqurinus. totum
hot nob grã dĩ ꝑ ablationẽ inuifici fon¬
tis relaxat. S ñ sufficit p̃teritoꝵ remis¬
sio peccatoꝵ. si ñ quisq demceps studue
lus qui exierat de homine. si hune abo¬
ins uiderit uacare multiplicuis redit:
facitq nouissima hominis illius peiora
pͥorib Uñ apte subditur. & ͦ resticula tͥ¬
guita cubitoꝵ tangebat illud ꝑ cirtuitũ.

Expanded text:
torum signavit, cum hunc in vinea labotorum signavit, cum hunc in vinea laborantibus dandum esse praedixit. Erat ergo mare decem cubitorum a labio usque ad labium; chorus unam eamdemque viam veritatis ingredi, et communem a Domino debet coronam sperare justitiae. Rotundum erat in circuitu, ut orbis universus in gyro lavacro vitae a sorde peccatorum designaretur esse mundandus. De quo bene subditur: quinque cubitorum altitudo ejus; quia nimirum quidquid visu, quidquid auditu, quidquid olfactu, quidquid gustu, quidquid tactu deliquimus, totum hoc nobis gratia Dei per ablutionem vivifici fontis relaxat. Sed non sufficit praeteritorum remissio peccatorum, si non quisquis deinceps bonis lus qui exierat de homine, si hunc a bonis viderit vacare, multiplicius redit: facitque « novissima hominis illius pejora prioribus. Unde apte subditur: Et resticula triginta cubitorum cingebat illud per circuitum.
Abbreviated transcription (Latin):
salutaris. quo in remissionẽ peccatoꝵ
emundamur. factum ẽ. Namq sacer.¬
dotes in ea lauabantur. ut uerba dierũ
aꝑte testantur. S ac̾dotes autẽ constat
omnes electos in scpͥturis typice uocari.
eoqͦd sint menbra sumini sac̾dotis dm̃¬
maris nomen indidit. in memoriam
uideł. maris rubri. in quo pͥus per ex¬
tinctionẽ egyptioꝵ. & ppłi dĩ liberatio
nem. baptisim fotma p̃cesfit. exponen¬
te aplło ac dicente. qm̃ omnes patres
nr̃i sub nube fuerunt. &. omnes mare
tnsierunt. & omnes in moyse baptriati
sunt in nube & in mari Sacram̃tum
autẽ baptisim. & uitȩ nob̾ mundiciam
querit in hoc scło. & uite nob̾ et̾ne głam¬
ꝓmutit in futuro. Quod utrumq in
mari hoc eneo una sententia demonstra¬
tur. cum ẽẽ decem cubitoꝵ a labio usq
ad labium ꝑhibet᷑. Decem namq p̃cep¬
tis in lege dñs omnia quȩ facere debe¬
amus exp̃ssit: denario mercedẽ bñfac¬

Expanded text:
salutaris quo in remissionem peccatorum salutaris quo in remissionem peccatorum emundamur factum est. Namque sacerdotes in ea lavabantur, ut Verba dierum aperte testantur. Sacerdotes autem constat omnes electos typice in Scripturis vocari, eo quod sint membra summi sacerdotis Dmaris Scriptura indidit, in memoriam videlicet maris Rubri, in quo prius per exstinctionem Aegyptiorum, et populi Dei liberationem forma baptismi praecessit, exponente Apostolo ac dicente: Quoniam omnes patres nostri sub nube fuerunt, et omnes mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari. Sacramentum autem baptismi et vitae nobis munditiam acquirit in hoc saeculo, et vitae nobis aeternatit in futuro. Quod utrumque in mari hoc aeneo una sententia designatur, cum esse decem cubitorum a labio usque ad labium perhibetur. Decem namque praeceptis in lege Dominus omnia quae facere debeamus expressit; denario aeque mercedem benefac
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmituã in ierosolimis instituer̃t eccłiam.
scda. eoꝵ qui ad p̃dicandum gentib de¬
stinati sunt. Uł certe dextra columpna
eos significat qui uenturum in carne do¬
minũ ꝓpħando p̃dixerunt. scdã. illos
qui hunc iam uenisse. & mundum suo
sangume redemisse testantur. &ͦ apte
lumpnȩ. cũ una firinitas. alt̾a in robore
dicta ẽ. una fułi & oꝑis fornitudo mẽe¬
cunctis doctorib monstraret᷑. nr̃i quoq
temꝑis mertia notaret᷑. uͥ se ñ nulli doc¬
tores. sac̾dotes & columpnas domus di
uideri atq appellari uolunt. cũ inchil
in se ꝓrsꝯ firmȩ fidi. ad contempnen¬
das scłi pompas. ac desideranda bona
inuisibilia. ncħ habeant roboris ad cor¬
rigendos. nil industriȩ. saltem. ad intel¬
ligendos eoꝵ quib p̃lati sunt errores
Fecit qͦ mare fusile decem cubitoꝵ ala¬
bio usq ad labium rotundum in circu¬
itu. Mare hoc fusile in figuram lauatͥ

Expanded text:
mis instituerunt Ecclesiam; mis instituerunt Ecclesiam; secunda, eorum qui ad praedicandum gentibus destinati sunt. Vel certe dextera columna eos significat qui venturum in carne Dominum prophetando praedixerant; secunda, illos qui hunc jam venisse, et mundum suo sanguine redemisse, testantur. Et apte lumnae, cum una firmitas, altera in robore dicta est; ut una fidei et operis fortitudo cunctis inesse doctoribus monstraretur, nostrique temporis inertia notaretur, ubi se nonnulli doctores, sacerdotes et columnas Dei videri, atque appellari volunt, cum nihilin se prorsus firmae fidei et ad contemnendas saeculi pompas, ac desideranda bona invisibilia, nihil habeant roboris, ad corrigendos, nihil industriae, saltem ad intelligendos, eorum quibus praelati sunt, errores. « Fecit quoque mare fusile decem cubitorum, a labio usque ad labium rotundum in circuitu. » Mare hoc fusile in figuram lavacri
Abbreviated transcription (Latin):
dicit tantȩ. altitudins. gñte erat & colũꝑ¬
na. cuius tñ quȩ altitudo qnͣta fui̾t immme
narrat᷑. Hȩc autẽ capitella qualiatũq. uł
cẽ apposita. De quoꝵ factura fi quid mms¬
ticum inquirere delectat. illam regni subli¬
mitatẽ potest ñ incongrue. defignare. qm̃
nec oł̃s uidit. nec auris audunt que p̃ꝑa
tuiũ uͥtusq ppłi fidelit̃ tͥbuitur. recte
subiungit᷑. Malag̃natoꝵ autẽ ducenti or¬
dines erant. in circuitu capitelli scđi. Dixi¬
singłoꝵ quoꝵq fidelium typum tenere
Centenariꝰ uͦ nimerus. qui ad dexterã
manũ pͥmus ꝑuenit. ñnumqmͣ in et̾nę
beatitudinis figura pom ꝯsueuit. Dupli¬
tatur autẽ. hic ninerus malogͣnatoꝵ in
circuitu capitelli scdi. ut insinuet᷑ mistice
qd utͥusq testam̃ti ppłs adunandꝰ in xp̃o.¬
atq ad etne uite sit intͦducendus coronã.
firmitas. Similit̾ erexit columpnam se¬
cundã. & uocauit nomen eiꝰ boor. hoc ẽ
in robore. Dextera columpna ut supra

Expanded text:
ltitudinis quantae erat et columna, cujus tamen altitudo quanta fuerit, minime narratur. Haec autem capitella qualiacunque etesse, apposita; de quorum factura si quid mysticum inquirere delectat, illam regni perennis sublimitatem potest non incongrue designare, quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec ivium utriusque populi fidelibus tribuitur, recte subjungitur. « Malogranatorum autem ducenti ordines erant, in circuitu capitelli secundi. » Dixisingulorum quorumque fidelium tyCentenarius vero numerus, qui ad dexteram manum primus pervenit, nonnumquam in aeternae beatitudinis figura poni consuevit. Duplicatur autem hic numerus malogranatorum in circuitu capitelli secundi, ut insinuetur mystice quod utriusque Testamenti populus adunandus in Christo, ad aeternae vitae sit introducendus coronam.firmitas. Similiter erexit columnam secundam, et vocavit nomen ejus Booz, hoc est, in robore. Dextera columna, ut supra
Abbreviated transcription (Latin):
uos fecit aureos. ita ut fingłi claui ci¬
dos qumqͣgenos appenderent. Qum¬
qͣgenario namq numero solet in scͥp¬
turis remissio peccatoꝵ. & gr̃a sp̃t scĩ.
narioꝵ erant cicloꝵ claui fingłi. quib
lamime auri affigebant᷑. in parietib
domꝰ dñi. qͥa minirũ uerba celestia qͥb
in amore bonoꝵ oꝑum ꝓficimꝰ & conser¬
uamur. ueniã nob̃ ꝓmittunt peccatoꝵ¬

Expanded text:
vos fecit aureos, ita ut singuli clavi sivos fecit aureos, ita ut singuli clavi siclos quinquagenos appenderent. Quinquagenario namque numero solet in Scripturis remissio peccatorum, et gratia Spiritnorum erant siclorum clavi singuli, quibus laminae auri affigebantur in parietibus domus Domini. Quia nimirum verba coelestia, quibus in amore bonorum operum proficimus et conservamur, veniam nobis promittunt peccato
Abbreviated transcription (Latin):
faciem. Uñ apte domꝰ hec auro quidem
pirissimo cooꝑta. s int̾posito erat medio
pariete ab oracło secreta. Oracłm namq
ca allocutio. cũ secretoꝵ quoꝵq reuelati¬
one concedit᷑. Uñ bñ oracłm in aditis. hoc
ẽ in nit̾iori domo factum ẽ: qͥa in suꝑna
patͥa & angłoꝵ nob̃ uisio atq allocitio.
& ipsa dĩ p̃sentia reuelabit᷑. Domus gͦ
añ oracłm auro tecta ẽ. qͥa ꝑfecti quiq
uisti in hac uita uͥ necdum palam de
patre audire.i. necdũ palam patrem
uidere queunt. fidẽ & opus iusticie
multiphariȩ pietans. quas in obsequi¬
um uł sui creatoris ut fr̃ne necessita¬
tis amor tastus exhibet. Claui aitrei¬
quib erant affixe lamimine. ipsa sunt
p̃cepta caritatis. siue ꝓmissa et̾ne clari¬
tatis. ꝑ quȩ in exertitio studioq uͥtu¬
tum ne deficiamus donante xp̃i gr̃a
continemur. Uñ bñ de eisde clauis in
libro ꝑalipomenon scͥpͥtum ẽ.s & cla¬

Expanded text:
faciem. Unde apte domus haec auro quidem faciem. Unde apte domus haec auro quidem purissimo cooperta; sed interposito erat medio pariete ab oraculo secreta. Oraculum namque ca allocutio cum secretorum quorumque revelatione conceditur. Unde bene oraculum in aditis, hoc est in interiori domo factum est, quia superna patria, et angelorum nobis visio atque allocutio, et ipsa Dei praesentia revelabitur. Domus ergo ante oraculum auro tecta est, quia perfecti quique justi in hac vita, ubi necdum palam de Patre audire, id est necdum palam Patrem videre queunt, fidem et opus justitiae multifariae pietatis, quas in obsequium sui Creatoris vel fraternae necessitatis amor quibus erant affixae laminae, ipsa sunt praecepta charitatis, sive promissa aeternae claritatis, per quae in exercitio studioque virtutum ne deficiamus, donante Christi gratia, continemur. Unde bene de eisdem clavis in libro Paralipomenon scriptum est: « Sed et cla
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a caritatis impleuit. S & altare uesti¬
uit cedro. Altare dr thrimamatis quod
erat ante oratulum. de qͦ pauloptꝰ subm¬
fert᷑. s &. totũ altare oracłi texit auro.
Uñ & intelligi dat᷑ qͣd̾ idẽ altare dela¬
pide quid̾e fuit factum. & cedro uestitũ.
ac qem̃ auro cooꝑtum Significat autẽ
typice ꝑfectoꝵ uitam uistoꝵ qui quasi in
uicinia oracłi sunt positi. qͥa desertis
infiiis delectationib de solo regni cȩle¬
stis ing̾ssu curam omnẽ impendunt.
Uñ bñ in hoc altariñ carnes uictimaꝵ
s sola incendebant᷑ thimiamata. qͥa ta¬
les ñ adhuc peccata carnis & illecebras
cogitationũ m se mactare opꝰ hñt. s tm̃
spectu dñi offerunt. Domũ qͦ. añ oracu¬
lum uestiuit auro purisfimo. & affycit
lamininas clauis aureis. Domũ aũ ora¬
tuli p̃sentis eccłiȩ typum tenere docimꝰ.
uͥ ita redemptoris nr̃i amore flagramꝰ
ut necdum ip̃m uidẽ facie ualeamꝰ ad

Expanded text:
gratia charitatis implevit. « Sed et altare vestigratia charitatis implevit. « Sed et altare vestivit cedro. » Altare dicit thymiamatis quod erat ante oraculum. De quo paulo post subinfertur: « Sed et totum altare oraculi texit auro. » Unde intelligi datur, quod idem altare de lapide quidem fuerit factum, et cedro vestitum, ac deinde auro coopertum. Significat autem typice perfectorum vitam justorum, qui quasi in vicinia oraculi sunt positi, quia, desertis infimis delectationibus, de solo regni coelestis ingressu curam omnem impendunt. Unde bene in hoc altari non carnes victimarum, sed sola incendebantur thymiamata, quia tales non adhuc peccata carnis et illcogitationum in se mactare opus habent; sed spectu sui lum vestivit auro purissimo, et affixit laminas clavis aureis. » Domum ante oraculum, praesentis Ecclesiae typum tenere diximus, ubi ita Redemptoris nostri amore flagramus, ut necdum ipsum videre facie valeamus ad
Abbreviated transcription (Latin):
tͥb isrł. Hii ad parietẽ templi ambo de
lapide factum. illi figuralit̃ ad cedrina
ꝑtinent tabulata. utͥq p̃mia a dño ꝑpe¬
tue lutis qͣsi auri lamiminas qͥb decoren¬
tur expectant. Sunt in aditis lapides
p̃tiosi. sunt & ligni aromatiti. utraq au¬
ro cooꝑta. qͥa & illi qͥ m lege dm̃. iima¬
Oraculum autẽ in medio domꝰ in int̾iori
expositũ ẽ. Quȩ uideł int̾ior domꝰ secre¬
ta patͥe celestis. archa fedis dnm saluato¬
rem in qͦ solo fedus patis apd̃ patrẽ habe¬
mus designat. qͥ post resurrectionẽ suam
ascendens in tęlum. carnẽ quã ex uͥigine
assumpserat. in paiͥs dextera collocauit.
Porro oraculum habebat uigniti cubitos
Oraculum uͦ uͥ erat archa. habebat. uice¬
nos cubitos in longitudine & in latitu¬
in siuꝑna illa pat̾a uͭ regem in decore suo
uident. ocłi scõꝵ sola caritatis diuinȩ. ac
fr̾ua negotia ꝑ omnia fulgent. Quod in
ẽ aꝑte dicere. qͥa suꝑnȩ menia ciuitatis.

Expanded text:
 » Hi ad parietem templi albo de lapide factum, illi figuraliter ad cedrina pertinent tabulata: utrique praemia a Domino perpetuae lucis, quasi auri laminas quibus decorentur exspectant. Sunt in aditis lapides pretiosi, sunt tabulae ligni aromatici, utraque auro cooperta, quia et illi qui in lege Domini imma« Oraculum autem in medio domus in interiori expositum est, quia videlicet interior domus secreta patriae coelestis, arca foederis Dominum salvatorem, in quo solo foedus pacis apud Patrem habemus, designaret, qui post resurrectionem suam ascendens in coelum, carnem quam de virgine sumpserat, in Patris dextera collocavit. « Porro oraculum habebat viginti cubitos Oraculum vero ubi erat arca habebat vicenos cubitos in longitudine, et latituna illa patria ubi regem in decore suo vident oculi sanctorum, sola charitatis divinae ac fraterna negotia per omnia fulgent: quod seqest aperte dicere, quia superna moenia civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃ti iustos indicare. qͥ uolentes post
dũ uenire abnegant semetipsos. et
sumpta cruce sua cotidie secunt᷑ illum.
&ᷤ qm̃ utͥusq temꝑis iustos cominuis
gła suꝑnȩ manet retͥbutionis. lapidib¬

Expanded text:
stamenti justos indicare, qui volentes post stamenti justos indicare, qui volentes post Dominum venire, abnegant semetipsos, et sumpta cruce sua quotidie, sequuntur illum. Et quo utriusque temporis justos communis gloria supernae manet ret
Abbreviated transcription (Latin):
abiegne sunt scĩ. latitudine uariaꝵ u̾ͥtu¬
tum scd̃m donationes sp̃c sci. in una ea¬
demnq fidĩ societate sibimet alterutrũ co¬
re gratissimo ad iuicẽ se cong̾gantes.
Quȩ tͥa beatus apłs. una sententia complex¬
us ẽ dicens. namq in xp̃o iħi neq tircũ
cisio aliquid ualet. neq p̃putium. s fides
que ꝑ dilectionẽ oꝑatur. Fidĩ namq in¬
uicte lapis figuram tenuit. cedrus actio¬
nis odoriferȩ. aurũ tnͣscendentis omnia
dilectionis. Uestiturq lapidens paries.
tabulis tedrims. tum ꝓfessio ficłi homs or¬
Uerũ qͥa lex in lapide scpͥta doctrina ũ
euugłii ꝑ lignum ẽ dnĩce passionis con¬
firmata: unde & ppłs ille lapide tirtum¬
cidebat᷑. in p̃putium nos signo crucis con¬
setramur in fronte. Possunt ñ incongrue
parietes templi lapidei. siue pauim̃tum
p̃cioso marmore stratũ. eoꝵ qͥ in lege fide¬
lit ac ꝑfecte uixerunt. typum tenere.
tabule uͦ cedrine siue abiegne noui te¬

Expanded text:
e sint sancti, latitudine variarum virtutum, secundum donationes sancti Spiritus, in una eademque fide sibimet alterutrum conre gratissimo ad invicem congaudent. Quae tria beatus Apostolus una sententia complexus est dicens; Nam in cisio aliquid valet, neque praeputium, sed fides, quae per dilectionem operatur . Fidei namque invictae lapis figuram tenuit, cedrus actionis odoriferae, aurum transcendentis omnia dilectionis. Vestiturque lapideus paries tabulis cedrinis, cum professio fidei bonis orVerum quia lex in lapide scripta, doctrina vero Evangelii per lignum est Dominicae passionis confirmata: unde et populus ille lapide circumcidebatur in praeputio, nos signo crucis consecramur in fronte. Possunt non incongrue parietes templi lapidei, sive pavimentum pretiosissimo marmore stratum, eorum qui in lege fideliter ac perfecte vixerunt, typum tenere; tabulae vero cedrinae sive abiegnae, Novi Te
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtute. & ꝓxiiũ tamqmͣ nosinetip̃os ama¬
re p̃cipimir. S ut̃q ordo ille .uii. uer¬
sinim ht̃ retiacła: qͥa nec łs absq sp̃c scĩ
gr̃a potest amari. nec ꝓximus. Facta eti¬
am sunt retiadã hec ut tegerent capi¬
tella. hoc ẽ in giro undiq circũdarent.
qͥa omnis scͥpture sc̃e pagina cum recte
intelligit᷑: grãm ꝑ omĩa caritatis sonat
& patis. Capitella etem̃ diumoꝵ uolum

Expanded text:
retiaculorum in gyro capitelli, sed uterque ordo septemplici versuum numero currebat, donec, circumacto capitello, rursum in se  potest amari, nec proximus. Facta sunt autem retiacula haec ut tegerent capitella, hoc est, undique in gyro circumdarent: quia omnis Scripturae sanctae pagina, cum recte intelligitur, gratiam per omnia charitatis sonat ac pacis. Capitella etenim volum
Abbreviated transcription (Latin):
ante templitm. antiquoꝵ figurã gestare.
fideliũ. ip̃m uͦ templum. eoꝵ qͥ post i¬
carnationis diĩce templum in mun¬
dum uenerunt. domũ autẽ int̾iorem
regni celestis gaudia que utͥsq uistis
dant᷑ figurare: ninc autẽ dicamꝰ pari¬
etes lapideos. antiquũ ppłm dĩ. tabulata
cedrina. nouũ. aitreas lamintnas itͥusq
in ceł p̃ima defignare. cũ ułe parietes
templi. &. in portitu. &. in ipso templo.¬

Expanded text:
ante templum, antiquorum figuram gestare fidelium, ipsum vero templum eorum qui post incarnationis Dominicae tempus in mundum venerunt, porro domum inregni coelestis gaudia, quae utrisque justis dantur figurare. Nunc autem dicamus parietes lapideos antiquum Dei populum, tabulata cedrina novum, aureas laminas utriusque in coelis praemia designare: cum idem parietes templi et in porticu,
Abbreviated transcription (Latin):
fectionẽ ꝑuenientes. illecebras uitioꝵ
carnalesq uoluptates mortificant. illi
uideł̃ sermones u̾itatis. quoꝵ institu¬
tione carnẽ nram crucifigere cũ uitis
& concupiscentiis docemur. Quos hr̾e
desid̾ãbat ꝓpħa cũ ait. confige clauis a
ꝑueniens. dicit de clauis dilectionis.
mͥ autẽ adherere dõ bonũ ẽ. Nichilq
erat in templo qͦd ñ auro tegeret᷑. ⁊ cͥ¬
Deaurata ẽ qͥppe porticus añ templũ.
qͥa patres uetis testam̃ti. dõ ꝑ caritatẽ
platuerunt. D eauratũ ẽ ip̃m templũ.
qͥa eadẽ ipsa caritas dĩ diffusa est in

Expanded text:
ntes, illecebras vitiorum carnalium et voluptatem mortificant, illo videlicet sermone veritatis, cujus institutione carnem nostram crucifigere cum vitiis et concupiscentiis edocemur. Quos habere desiderabat propheta, cum ait, Confige clavis tiperveniens, dicit de clavis dilectionis, Mihi autem adhaerere Deo bonum est. Nihilque erat in templo quod non auro tegeretDeaurata est quippe porticus ante templum, quia patres veteris Testamenti Deo per charitatem placuerunt. Deauratum est templum, quia eadem ipsa charitas diffusa est in