comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sima ⁊ abhumanis sensib temotissima idics.¬
quam non aperit apłs s mirat᷑ ubi ait. O altitudo
ticia honorẽ indebitũ donat cui uult dei gr̃a nõ
mitoriũ p̾rogatiua. ñ fatali neccĩtate ñ tem̾itate
ꝯiecturas cordis sui inscrutabilem altitudinem
iuditioꝵ dei cogitare conantes infabulas uanita¬
tis. abierunt dicentes qi ase sursum incelo peccã¬
uit ⁊ scd̾m sua pcc̃a ad corpora pro m̾itis darigunt᷑¬
⁊ dignis sibi qiͣ caiterib includunt᷑. Ierunt hiita¬
les post cogitatõnes suas ⁊ uolentes difputare de
dei ꝓfundo: mersi st̃ in profund̾ dicentes. anĩas
incelo aute ꝯu̾satas. ⁊ ibi aliquid bon ut̾ mali e¬
gisse ⁊ pro ꝓm̾itis ad corpora t̾rena decrusas esse.
hoc aũt resposuit catholica fides pp̃ euidentẽ apłi sẽ¬

Expanded text:
sima, & ab humanis sensibus remotissima judicquam non aperit Apostolus, sed miratur, ubi ait: O altitudo titia; honorem indebitum donat cui vult Dei gratia, non meritorum praerogativa, non fatali necessitate, non temeritate conjecturas cordis inscrutabilem altitudinem judiciorum Dei cogitare conantes in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quia animae sursum in coelo peccant, et secundum sua peccata ad corpora pro meritis diriguntur, et dignis sibi quasi carceribus includuntur. Ierunt hi tales post cogitationes suas, et volentes disputare de Dei profundo, mersi sunt in profundum, dicentes animas in coelo ante conversatas, et ibi aliquid boni vel mali egisse, et pro meritis ad corpora terrena detrusas esse. Hoc autem respuit Catholica fides propter evidentem Apos
Abbreviated transcription (Latin):
caint᷑. ñ scd̾m ꝙ gesturi erãt si diu uiuerẽt. Sicit. N.
prout gessit incorpore. ñ pro ut gestirits erat si
diu uiueret. frustra ergo sibi homo post hoc cͣorpirs
ꝓmittit ꝙ inħ corpore ꝯꝑare neglexit. ⁊ qi añ tribu¬
nal stabimus. Scien¬

Expanded text:
cundum quod gesturi erant, si diu viverent. Dicit enim, prout gesserit in corpore, non ut gesturus erat, si diu viveret. Frustra ergo sibi homo post hoc corpus promittit, quod in hoc corpore comparare neglexit. Et quia ante tribunal stabimus, VE
Abbreviated transcription (Latin):
del. .i. que hi cum plena scia sueminet alsis
caritateͥ. qr quanto meliusꝰ intelligit᷑ deus
tanto plus diligit᷑. ideo oro uos scire ista ut ꝑ haᷤ
hãnc plenitudinem dei quidam in hiis u̾bis sic ĩ¬
tellexert̃. ut putarent nos ħ idem futuros ꝙ deuꝰ
est. dicentes. Si aliquid minus ꝙͣ deus habebitis
⁊ minores erimus. qũo implebim᷑ inomnẽ plen¬
itudinem dei. s q̃m implebimĩ ꝓfecto erimꝰ eqͣles¬
deo. Detestandus ẽ iste error ñ eñĩ sic implebũt᷑
ut sint ⁊ ip̃e plenus deus. s ut ꝑfecte sint pleni
profun. dei .i. inm̃sum ⁊ inestimabilem cognosc̾e
deum omina excedentem maiestate uirtutis sue

Expanded text:
abetur cum plena scientia supereminet alii charitati, quia quanto melius intelligitur Deus, tanto plus diligitur: ideo oro vos scire ista, ut per has Hanc plenitudinem Dei quidam in his verbis sic intellexerunt, ut putarent nos hoc idem futuros quod Deus est, dicentes: Si aliquid minus quam Deus habebimus et minores erimus, quomodo implebimur in omnem plenitudinem Dei? Sed quoniam implebimur, profecto erimus Deo aequales. Detestandus est error iste. Non enim sic implebuntur ut sint et ipsi plenus Deus, sed ut perfecti sint pleni  est immensum et inaestimabilem cognoscere Deum, omnia excedentem majestate virtutis suae
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ profundum. Nũnc ergo ip̃a caritas in bon¬
is operib exercet᷑. ad subueniend̾ aliis ⁊ usq ad
mimicos porrigit᷑. ⁊ hoc latitido est nc̃ longan¬
imitate adu̾sa tołat. ⁊ in eo ꝙ u̾acit̾ tenuit ꝑ¬
seu̾at ⁊ hec longitudo est. hoc aũt totũ ꝓpter
adipiscendam iutam et̾nam facit. que illi pro¬
mitit᷑ inexcelio. ⁊ ħ altitudo est. existit uero ex
occulto ista caritas. ⁊ ħ est profundũ. ꝓfund̾ enĩ¬
est uoluntas dei cꝰ cause ñ inuestigant᷑. cꝰ grã

Expanded text:
est et profundum. Nunc ergo ipsa charitas in bonest et profundum. Nunc ergo ipsa charitas in bonis operibus exercetur ad subveniendum aliis, et usque ad inimicos porrigitur; et haec latitudo est. Nunc longanimitate adversa tolerat, et in eo quod veraciter tenuit, perseverat; et haec longitudo est. Hoc autem totum propter adipiscendam patriam aeternam facit, quae illi promittitur in excelso; et hoc altitudo est. Existit vero ex occulto illa charitas, et haec est profundum. VERS. e uoluntatis dei non uestigantur, cuius gratia
Abbreviated transcription (Latin):
do caritatis que deb usq ad inimicos extendi.
⁊ cum ylaritate bene operari. qi qui tristis dat
te iniquitate refrigescit multoꝵ caritas. opꝰ
est longitudine. unde subdit. que sit longitu¬
do cantatis. hec ẽ ꝑseu̾andi longanimitas ubi
thylant̾ tribuis habes latitudinem ⁊ si ihiiꝭ
usq infinem ꝑ seu̾as habes longitudinẽ. s si
omr̃a ñ pp̃ m̾cedem suꝑnam facit altitudinẽ
ñ ħs. ⁊ illa ram nec longitudo erit nec lacitudo.
Nam hr̃e altitudinem est cogitare deum. amare
deum. ⁊ gratis amare ip̃m adiutorem. ip̃m coro¬
natorem. postremo ip̃m premium deputart. ñ
fundum carita̾s ĩ. possitis intelligere occultũ
dei uiditiũ eẽ. qͣre isti dat illi non. de profundo
enĩ iuditioꝵ dei que scrutari ꝯtemplariq neqͥ¬
mus ꝓcedit omne ꝙ possumus ꝙ pͥossum in deo.
unde possum ñ uideo. nisi qr noui ẽẽ adeo. qua¬
re aũt illi. ⁊ ñ illi det ñ multũ est ame. abyfsuᷤ

Expanded text:
do charitatis, quae debet usque ad inimicos extendi, et cum hilaritate bene operari, quia qui tristis dat,te iniquitate refrigescit charitas, opus est longitudine. Unde subdit, et quae sit longitudo charitatis. Haec est perseverandi longanimitas, ubiet hilariter tribuis, habes latitudinem; et si in his usque in finem perseveras, habes longitudinem. Sed sion propter mercedem supernam facias, altitudinem non habet: et ita jam nec latitudo erit, nec longitudo. Nam habere altitudinem est cogitare Deum, amare Deum, et gratis amare ipsum adjutorem, ipsum coronatorem, postremo ipsum praemium deputare non rofundum charitatis, id est possitis intelligere occultum judicium Dei esse, quare isti dat, illi non. De profundo enim judiciorum Dei quae perscrutari contemplarique nequimus, procedit omne quod possumus. Quod possum, video; unde possum, non video; nisi quia novi esse a Deo. Quare autem illi det, isti non det, multum est a me, abyssus
Abbreviated transcription (Latin):
dum. altitudo enĩ cõe nomen ẽ. excesso ⁊ ꝓfũ¬
do. s cum inexcelso dr̃ sublimitatis eminen¬
tia ꝯmendant᷑. cum aũt in profundo difficu¬
ltas inuestigationis ⁊ cognitionis. ¶ Et sciẽ¬
dum qr in hiis u̾bis figura ⁊ mist̾ium crucis
ostendr̃. qui enĩ qr uoluit mortuus est. quõ
uoluit mortirus est. Non frustra gͥ mortis ta¬
le elegit genus inquo latitudinis huiꝰ ⁊ long¬
itudinis ⁊ altitudinis ⁊ ꝓfunditatis mag̃r tͥ
existeret. qui diperat. tolle crucem tuamai se¬
quere me tolit᷑ crux cũ fpũ fcã carnis morti¬
ficantur. Quam diu ergo euacnat᷑ corpus pcci
ꝙͣ diu ext̾ior homo corrumpit᷑. ut int̾ior renoue

Expanded text:
e nomen est excelso et profundo; sed cum in excelso dicitur, sublimitatis eminentia commendatur; cum autem in profundo, difficultas investigationis et cognitionis. Et sciendum quia in his verbis figura et mysterium crucis ostenditur. Qui enim quia voluit mortuus est, quomodo voluit mortuus est. Non frustra igitur mortis tale genus elegit, in quo latitudinis hujus, et longitudinis, et altitudinis, et profunditatis magister tibi existeret. Qui dixit: Tolle crucem tuam, et sequere me . Tollitur crux, cum spiritu facta carnis mortificantur: quandiu autem evacuatur corpus peccati, quandiu exterior ho
Abbreviated transcription (Latin):
manus longitudo ẽ in ea ꝑte ligni que ab ip̃o
transũso ad t̾ram tendit. ⁊ ab ip̃o dendit lign¬
o usq ad t̾ram ꝯspicua est. ibi corpus crucifig¬
itur. ⁊ quodam mͦ stat. ⁊ ip̃a statio ꝑseu̾antiã
sigr̃at. Aititudo aũt in illo ligno est. ꝙ ab eodẽ
transũso sursum u̾sus ad caput enunet. ꝑ qd̾¬
sigcat᷑ suꝑioꝵ expectatõ. ꝓfundũ u̾o est in ea
ꝑte ligni que ñ apparet. q̃ fixa t̾re occultatur.
unde totum illud surgit ꝙ ꝓfunditatẽ sig̃cat¬
gratuite gr̃e inqua multoꝵ ingenia ꝯt̾unt᷑
adimiestaͣre conantia. hẽc gͦ u̾ba a płi sic intel¬
lig̾e soleo. oro ut possitis intellig̾e que sit lati
mento enĩ crucis hoꝵ uerboꝵ intellectus coaptat᷑
qui orauit ꝓ inimicis ꝙ ostensum incruce sua
fuit. q̃ in latum tensa est a dextra insinistram.
ibi manus fixe ꝑ quas oꝑa signant᷑. q̃ inhylari¬
tate decet eẽ. ⁊ que longi. caritatis .s. ꝙ usq ĩ¬

Expanded text:
do est in ea parte ligni quae ab ipso transverso ad terram tendit, et ab ipso ligno usque ad terram conspicua est: ibi corpus crucifigitur, et quodammodo stat, et ipsa statio perseverantiam significat. Altitudo autem in illo ligno est, quod ab eodem transverso sursum versus ad caput eminet: icatur superiorum exspectatio. Profundum vero est in ea parte ligni, quae non apparet, quae fixa terrae occultatur, unde illud surgit, quod profunditatem signifigratuitae gratiae, in qua multorum ingenia conteruntur id vestigare conantia. Haec ergo verba Apostoli sic intelligere soleo, oro ut possitis intelligere quae sit latramento enim crucis, horum verborum intellectus coaptaturqui oravit pro inimicis, quod ostensum in cruce sua fuit, quae in latum tensa est a dextra in sinistram, ubi manus fixae per quas opera signantur, quae in hilaritate decet esse, et quae longitudo charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
addidit ⁊ det xõm hĩtare inuobis. Sunt enĩ
aliqñ fortes heretici inquib xp̃c ñ hĩtat. Il¬
caritate. Ordo u̾lorum
talis est. Ordo etiã ut
incaritate radicati
.i. furmiter plantati.
boris. que tanto plus
t̾re figit᷑. tanto plus
trahit humorẽ ⁊ cre¬
scit ⁊ ulerius fructũ
reddit ⁊ fun. ad siłi
tudinem domus. qr

Expanded text:
addit, et det Christum habitare in vobis. Sunt enim aliquando fortes haeretici, in quibus Christus nocharitate. Ordo verborum talis est: Oro etiam ut charitate radicati, id est firmiter plantati, rboris, quae quanto plus rae figitur, tanto plus trahit humorem et creet uberius fructum reddit, et fundati, tudin
Abbreviated transcription (Latin):
di. glo. sue .i. ẜcopiam¬
maiestatis sue iurtu¬
det uobis ut ñ defiçia¬
tis. Inde enĩ .i. ex uiitu
te erit ñ deficere. s det
teriori homine .i. det
qui ab hostib ñ pot̾¬

Expanded text:
 copiammajestatis suae, virtudet vobis ut non deficiatis. Inde enim, id est te erit non deficere, scilicet det teriori homine, id est qui ab hostibus non pot
Abbreviated transcription (Latin):
tus ostendit prius
est prius test ⁊ si
inanimatis. ⁊ sene¬
antiquatio .u. ⁊ se¬
nectus st̃ premincti¬
mortis. ¶ Habuit

Expanded text:
vetus ostendit prius.est prius testamentum, et si in animatis, propeantiquatio enim et senectus sunt praenuntimortis. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
plenda est ⁊ u̾e magnum est hoc ꝙ fecit. Uixe¬
.i. pro dilectõe iusti ⁊ loni. nedum ꝓ impio. ideo ra¬
ro dico: nam ⁊ forsitan potest inueniri quis .i. ali¬
quis. qui audeat mori pro bono.q. s difficile est¬

Expanded text:
plenda esset. Et vere magnum est hoc quod fecit. Vixplenda esset. Et vere magnum est hoc quod fecit. Vix pro dilectione justi, et boni, nedum pro impio. Ideo raro dico: Nam forsitan potest inveniri, quis, id est aliquis qui audeat mori pro bono. Ambrosius
Abbreviated transcription (Latin):
ius apparet talis in morte beniuolentia. a quo-
tͣales arras accepimus qd donauit impiis in¬
ortem suam qui seruat iustis uitam suam.
mortuus est pro te ohomo mortał ut iuiuas
cũ illo suscepit mortem nr̃am ut donaret
nobis uitam suam. Incredibilius est ꝙ mortuꝰ
mortuus ẽ deus. ñ est uicturus homo cum deo
ñ mortalis uicturus est inet̾mim pp̃ quem mor¬
tiuuis est qui uiuit in et̾num. s quomͦ mortuꝰ
est. ⁊ unde ᷑ ⁊ pot̾ mori deus. accepit ex te unde
moreret ꝓte. induit se ut pro temoreret᷑. indu¬
et te ut᷑ illo uiuas. Indint se carne mortali ĩ
uirginitate mñs. induet ce uita ꝑhenni. meqͣ¬
litate prĩs. Ecce quomodo amatus es ñ amandus
dignum eẽt. amatus es priuꝰ ut dignus fieres
qui amareris. dilectus es puꝰ ut diligentẽ postea
diligeres. Impius enĩ eras dampnari merueras.
pro nobis qui a deo infirm̃i eramus. ꝙ ⁊̃ impii.
mortuus dico. scd̃m tempus. ⁊ est sensus pro
nichilo tam magnum fecit xp̃c nisi spes nr̃a ĩ¬

Expanded text:
jus apparet in morte benevolentia, et a quo tales arrhas accepimus, quod donavit impiis mortem suam, qui servat justis vitam suam. Mortuus est pro te, o homo mortalis, ut vivas cum illo; suscepit mortem nostram, ut donaret nobis vitam suam. Incredibilius est quod mortuus mortuus est Deus. Num est ergo victurus homo cum Deo? num mortalis victurus est in aeternum propter quem mortuus est qui vivit in aeternum? Sed quomodo mortuus est, et unde, et potest mori Deus? Accepit ex te unde moreretur pro te; induit se ut moreretur pro te, induet te ut cum illo vivas; induit se carne mortali in virginitate matris, induet te vita perenni in aequalitate Patris. Ecce quomodo amatus es non amandus.dignum esset. Amatus es prius, ut dignus fieres qui amareris; dilectus es prius, ut diligentem postea diligeres. Impius enim eras, damnari merueras: pro nobis qui adeo infirmi eramus, quod etiam impii. Mortuus dico, secundum tempus. Et est sensus: Pro nihilo tam magnum fecit Christus, nisi spes nostra im
Abbreviated transcription (Latin):
ad proximetis qr ñ aliter
melius potest uinci. et¬
fugere debetis. omne en¬
excepta fornicatõe extͣ
corpus est .i. sine corporiᷤ

Expanded text:
approximetis, quia non aliter melius potest vinci. Afugere debetis: Omne enexcepta fornicatione, extra corpus est, id est sine corporis
Abbreviated transcription (Latin):
ei sic adhẽret. ut sit particeps uĩtudinis eiꝰ. ꝙ plene e¬
rit cũ saciabr᷑ desidium eius ibonis ĩmutabilibus
.s. in ip̃a trintate dño suo cuius ymago est. Non ergo
sp̃c hominis ita est unũ ut unꝰ cum spũ dei. sicut filiꝰ
cũ prẽ unũ est ⁊ unus deus. Sic enĩ diciꝰ de pr̃e ⁊ fi¬
lio unũ sunt. qr unius sube duo sunt ⁊ dm̃s unꝰ÷

Expanded text:
ei sic adhaeret ut sit particeps beatitudinis: quod plene erit cum satiabitur desiderium ejus in bonis immutabilibus, scilicet in ipsa Trinitate Domino suo, cujus imago est. Non ergo spiritus hominis ita est unum vel unus cum. Spiritu Dei, sicut Filius cum Patre unum est, et unus Deus. Sic enim dicimus de Patre et Filio, unum sunt, quia unius substantiae duo sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
istis. temp. ur̃am. incar. mea .i. me tribulatũ
per quod uos diabolus temptabat. ne crederetis. dẽ
apłs. utrũ timore desererẽt eum. an caritate ã¬
plecterẽtur. oportune ergo ac decent̾ facit eosre¬
colere caritatem suani. ne tamꝙͣ iimicum
illum deputent dicens. scitis aũt ꝙ per. infir.¬
dei ẽẽ credidistis immo ut plus clicam. sicut

Expanded text:
ionem vestram in carne mea, id est me tribulatum per quod vos diabolus tentabat, ne crederetis. AmbApostolus, utrum timore desererent cum, an charitate amplecterentur. Opportune ergo ac decenter facit eos recolere charitatem suam, ne tanquam inimicum illum deputent, dicens, scitis autem quod per infiDei esse credidistis: imo plus dicam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
bene gesta post aspe¬
more salutaris med
ego qr o frẽs ego obse¬
cro uos. hoc obsecro ⁊¬
secure obsecrare pos¬
sum. ut quos m̾ito¬
diligo qr nicħ me
lesistis. ⁊ ita ñ penes¬
nos inimiciciarum
meaz est causa. hoc¬
dlicendo excusat se.
qr pseudo clixerant¬
paulum galathis
inimicum nec uo¬
liuisse eos docere que
cabat. hanc calum¬
pniam cliluens apłs

Expanded text:
ens post aspemore salutaris medi quia, o fratres, ego obsecro vos, dico, obsecro secure obsecrare possum, ut quos meritodiligo, quia nihil me laesistis, et ita non peness inimicitiarum mearum est causa. Hocdicendo excusat se, quia pseudo dixeranPaulum Galatis inimicum, nec voluisse eos docere quae cabat. Hanc calumni
Abbreviated transcription (Latin):
lia est diu̾sitas uoluntatũ. si enĩ natura unum
eẽnt: ⁊ ꝯsensione ñ eẽnt ñ sũme unũ cẽnt. Si uero
ñ erat totus ⁊ creuit. cũ homo diuinitati eius acce
sit. qd si inuna ꝑsonaꝵ pars ñ pot᷑ eẽ dous quanto
magis pars trinitatis eẽ ñ potest. Quicumq u¬
mis intrib. huiꝰ ergo trinitatis. nec t̾cia pars est
unus nec maius aliquid om̃s quã singuli. Tu nẽ¬
pe dixisti unum deum ex ꝑtib ñ eẽ compositum. ⁊
hoc de pr̃e us intelligi ille inquis uirtus est inge¬
nita simplex huius aũt uirtutis ꝙͣ simplicem
dixisti ẽẽ. nunquid ꝑtes sunt. lonitas. sapĩa. cle¬
mentia. ⁊ potentia. Si dixeris ꝑtes sunt simplex gͦ
iuitus ⁊ ex ꝑtib ꝯstat q̃ ce diffiniente unus est d̾s.
puetatem tres ꝑsone sunt. ⁊ pp̃ singuloꝵ ꝑfectionem
ꝑtes uniꝰ dei ñ sunt. nirrus est pr̃. iurtus est sĩc sc̃s

Expanded text:
lla est diversitas voluntatum. Si enim natura unum essent, et consensione non essent, non summe unum essent. Si vero i, non erat totus, et crevit cum homo divinitati ejus accessit. Quod si in una persona pars non potest esse Deus, quanto magis pars Trinitatis esse non potest, quicunque unus in tribus? Hujus ergo Trinitatis, nec tertia pars est unus, nec majus aliquid omnes, quam singuli. Tu nempe dixisti unum Deum ex partibus non esse compositum, et hoc de patre vis intelligi. Ille, inquis, virtus est ingenita simplex. Hujus autem virtutis quam simplicem esse dixisti, nunquid partes sunt bonitas, sapientia, clementia, et potentia? Si dixeris, partes sunt, simplex ergo virtus ex partibus constat, quae te diffiniente unus est Deus, prietatem tres personae sunt, et propter singulorum perfectionem partes nullius Dei non sunt? Virtus est Pater, virtus est Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pr̃em ⁊ omnia ꝑ filiũ ergo eadem ꝑ prẽm que
per filium tc̃a sunt. equał ergo est pr̃i filius ⁊ inse¬
parabilis operatio utriusq sequit᷑. ⁊ nos per ip̃m xͦͫ
sumus indeo. qi ꝑ ip̃m informati simus incogni¬
tõne dei ꝑquẽ fueramus creati. Sed ⁊c̾. Ql nos

Expanded text:
et omnia per Filium, ergo eadem per Patrem quae per Filium facta sunt. Aequalis ergo est Patri Filius, et inseparabilis operatio utriusque. Et nos per ipsum Christum sumus in Deo, quia per ipsum reformati sumus in cognitione Dei, per quem fueramus creati. Sed, etc. Quas
Abbreviated transcription (Latin):
unus magr̃. qui regen̾at᷑. qui illuminat. sic̃ unᷤ
creator. S it̾mi quent᷑ si deus trinitas est nobis imꝰ
ligat᷑ ꝑsona pr̃is. s est nobis pr. nec ille est pr̃ qui
est terria persona. nec alius. s est unusꝰ deus. qui est
deus cũ pr̃e. nec tñ est deus qui genuit. ñ pot̃ dici

Expanded text:
unus magister qui regnat, qui illuminat, sicut unus Creator. Sed item quaeritur, si Deus Trinitas unus nobis estligatur persona Patris. Sed est nobis Pater, nec ille Pater qui est tertia persona, nec alius, sed est Deus unus qui est Deus cum Patre, nec tamen est Deus qui genuit. Ambrosi
Abbreviated transcription (Latin):
uicium religionis quegrece litsurgiai latria dicit᷑.
angłis exhilerent. s noĩe officii multo utiliꝰ uocan¬
tur. s. angłi qui lat̃ dñr nuntii ut ille colat᷑ cuius
st̃ nuticii. Qd ergo dĩ deus deoꝵ rex magnus. suꝑ
om̃s deos. ñ nisi de scũs accipit᷑ quib ẽ unus deus pr.
ip̃e est ex quo eredimus eẽ omnia. ⁊ uere pr̃ est qi cre¬
dimus nos foueri millo. ĩ. in illius gr̃a. q̃rit᷑ si de¬

Expanded text:
vitium religionis quae liturgia vel latria dicitur, vitium religionis quae liturgia vel latria dicitur, angelis exhiberent, sed nomine officii multo utilius vocantur angeli, qui Latine dicuntur nuntii, ut ille colatur, cujus sunt nuntii. Quod ergo dicitur Deus deorum , Rex magnus super omnes deos , non nisi de sanctis accipituipse est ex quo credimus esse omnia. Et vere Pater est, quia credimus nos foveri in illo, id est in illius gratia. Quaeritur si de
Abbreviated transcription (Latin):
maledices uł detrahes. s ñ st̃ iissi sacrificiis uł ul¬
lis latrie obsequiis honorari. uł pot̾ ⁊̃ de nũcupa
tiis diii accipi. illud. Iam ⁊ si sunt qui dicant᷑
dii a gentib siue incelo. ut sol ⁊luna siue int̾ra.
dentes facit deos .s. Alud. dedit eis potestatem filios di
est deus gentib u̾o plures quos nr̃ t̾ret .i. demones¬
homines deos facit. qui ñ est fc̃s ⁊ ideo est uerus
dens. ¶ Sc̃os aũt homines eẽ appellatos inue¬
nimus millo psalmo. Deus stecit insynagoga
coꝵ ⁊ Item Ego dixi dii estis. S quenit. Si hoĩe s
dii uecant᷑ utrũ angli uocandi sint cdii. cũ hõib¬
maximum p̾miũ ꝓmitit᷑. equalitas angłoꝵ. ⁊
inscripturis quid nescio uttũ uł possit uł facile
possit reperiri. angłos aꝑte dc̃os deos Sigͦ nuscim
indiuinis eloquiis repetit. ea cã mͥ potissimum
occurrit. quare angłi ñ dñr dii. ne ab homunii
putarent᷑ colendi. ne hoñs adħ inclinarent᷑. ut scd̃¬

Expanded text:
maledices, vel detrahes. . Sed non sunt jussi sacrificiis, vel ullis latriae obsequiis honorari. Ambrosius, Hativis diis dici illud, nam etsi sunt qui dicuntur dii, a gentibus, sive in coelo, ut sol et luna, sive in terra, dentes facit deos, secundum illud: Dedit eis potestatem filios Deiest Deus, gentibus vero plures quos noster terrehomines deos facit, qui non est factus, et ideo est verus Deus. Deos autem homines esse appellatos invenimus in illo psalmo: Deus stetit in synagoga deorum . Et item: Ego dixi: Dii estis . Sed quaeritur, si homines dii vocantur, utrum angeli vocandi sint dii cum homimaximum praemium promittitur aequalitas angelorum. Et in Scripturis quidem nescio, utrum vel possit, vel facile possit reperiri aperte angelos dictos deos. Si ergo nusquam in divinis eloquiis reperitur ea mihi causa potissimum occurrit, quare angeli non dicuntur dii, ne ab hominibus putarentur colendi; ne homines ad hoc inclinarentur, ut ser
Abbreviated transcription (Latin):
predictis modis ñ ualet
de escis que ydolis ĩmolã¬
ulils. tur scimus ego ⁊ uos qd licet comedi.
mũndi. Mlaliam enĩ deus formauit. s stulticia ho¬
minum formani dedit ht̃ quid qndam formã

Expanded text:
praedictis modis non valetde escis, quae idolis immolantur, scimus ego et vos, quod licet comedi, mundi. Materiam enim Deus formavit, sed stultitia hominum formam dedit. Habet quidem formam
Abbreviated transcription (Latin):
ue. substantine dr̃ deuᷤ
trinitas. adoptiue sc̃.
qui ꝑ adoptionis gra¬
tiam dii sc̃. Nuncupa¬
tiuie demones ⁊ ydola

Expanded text:
ur. Substantive dicitur Deus, Trinitas. Adoptive, qui per adoptionis gratiam dii sunt. Nuncupative, daemones et idola
Abbreviated transcription (Latin):
core ⁊ creaturis ħ dicit
de hiis int̾ eosꝰ maiorib
qui habentes sc̃am cum offendicło minoꝵ ecebãt
quos primumi arguit. nec sufficient̾ scire dicit. qr
offendicłm proximi nõ uitabart alii aut ignari
sub uen̾atõne ꝯdoli edebant. Exientia . q. habetis¬

Expanded text:
tore et creaturis. Hoc dicit de his inter eos majoribus, qui habentes scientiam cum offendiculo minorum edebant: quos primum arguit, nec sufficienter scire dicit, quia offendiculum proximi non vitabant. Alii autem ignari sub veneratione idoli edebant. Scientia. Augus
Abbreviated transcription (Latin):
Satis ostendit beatã
delem s leatiorem nõ¬
nulentem. uñ maxĩe
anoꝵ hereses concidũt
qͣs buccis sonantibus¬
inflauit. dum sed̾as¬
hallam. nuptias tanquam illicitas maledi-¬
co dente ꝯcidit. quas omnino licitas
apłs sobria mente concedit. de t̾cus aũt ⁊ quartis
⁊ de ultra plurib nuptii solent homines mouere
qõnem.s quis audeait duffinire qd̾ nec apłm uideo

Expanded text:
Satis ostendit beatam delem; sed beatiorem,nubentem. Unde maximae rum haereses concidunt, quas buccis sonantibusinflauit, dum secundas nuptias tamquam inlicitas maledico dente concidit, quas omnino licitas apostolus sobria mente cet de ultra pluribus nuptiis, solent homines movere quaestionem. Sed quis audeat definire quod nec Apostolum video
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alia suadeo quod uos non putatis. Nõta qd dices
puto. nondubitat apłs. s contemptores increpat.
s increpat dicens. si m̃e sciretis forsitan ⁊ prẽm
meũ sciretis. ⁊ alib cũ uenerit filius hominis put¬
ans inueniet fidem int̾ra: ũbo dubitatõnis arg
hiis aũt que ꝑdolis ⁊ c̃¬
nptiis de quib ip̃i q̃¬
sierant. hic agit de ydo¬
lotitis .i. ĩ molaticiis ydo¬
loꝵ inquib a deo indiscre¬
tum usum quidam ha¬
bebant ut ex eo aut scandalizarent᷑ aut saltem cõ¬
funderent᷑ infirmi. ⁊ p̃i qui licitis mordinate u¬
tebant᷑ occłiastitam inse formam confunderẽt et
unitatem sciiderent. scientes enĩ omnia eẽ ex cre¬
atõne munda ĩmolata ydolis coram infirmis in ydo¬
lio manducabãt ꝙ in tirii uidentes putabant eos
fuit opus querere. qi de istis scitis. ut ego ⁊ ħ est ꝙ ait.
delius aũt que ꝑdolis sactificant᷑: anlceat edere nł

Expanded text:
et alia suadeo, quod vos non putatis. Nota quod dicens, puto, non dubitat Apostolus, sed contemptores increpat,  increpat dicens: Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis . Et alibi: Cum venerit Filius hominis, putas inveniat fidem his autem quae idolis, ptiis, de quibus ipsi sierant. Hic agit de idolothytis, id est immolatitiis idoin quibus adeo indiscretum usum quidam habebant, ut ex eo aut scandalizarentur, aut saltem confunderentur infirmi: et ipsi qui licitis inordinate utebantur, ecclesiasticam in se formam confunderent, et unitatem scinderent. Scientes enim omnia ex creatione munda, immolata idolis coram infirmis in idolio manducabant. Quod infirmi videntes, putabant eos fuit opus quaerere, quia de istis scitis ut ego. Et hoc est quod ait: De his autem quae idolis immolantur, an licet edere vel
Abbreviated transcription (Latin):
qui diligit frẽm u̾e scit
deo approbante ⁊ħ est ꝙ
ait. Si quisꝰ aũt diligꝰ
batus a deo ab eo. hic di¬
ligit deũ qui caritatis¬
causa scĩam mitigãt
que est ea. supͣ enim
ñ dixerat que ẽẽt eoꝵ¬

Expanded text:
qui diligit fratrem, vere scit Deo approbante, et hoc est quod ait: Si quis autem diligit batus ab eo. Hic diligit Deum, qui charitatcausa scientiam mitigat, quae est ea. Supra enim n dixerat quae esset eo
Abbreviated transcription (Latin):
infirmos. que quod obesse potest di¬
mittit. ⁊ ideo eam habete ñ inflantẽ scĩam addĩ¬
te ergo scĩe caritatẽ. ⁊ utił erit scĩa. ꝑ se enĩ inu¬
tilis est scĩa cum caritate utilis est. ꝑ se inflat
insuꝑbnram sicut demones qui greco noie ascĩa
sic sunt nominati inquib scĩa est sine caritate.
ta est intimuntas sua quam qui ea no tesiẽta si¬
derum iuasscrutat᷑ ⁊ t̾raꝵ fundamenta. ⁊ celorum
fastigia s meliores sunt. qui huic scĩe p̾ponant nos

Expanded text:
infirmos: quae quod eis obesse potest dimittit. Et ideo eam habete, non inflantem scientiam. Addite scientiae charitatem, et utilis erit scientia. Per se enim inutilis est scientia, cum charitate utilis est; per se inflat in superbiam, ut daemones, qui Graeco nomine a scientia sic sunt nominati, in quibus scientia est sine charitate. ta est infirmitas sua, quam qui ea non respecta, siderum viam scrutatur, et terrarum fundamenta, et coelorum fastigia; sed meliores sunt qui apponunt noss
Abbreviated transcription (Latin):
is qui genitꝰ est substitisse doceatur. est gͦ imus ab
nem abinitio ñ ip̃m ab initio. s ab ab unciabili ñ
ꝑ se ip̃m.s ab eo qui anemine est natum ab eterno.
natinitatem .s. ex pat̾na etͥnitete sumentem dis¬
cretio ergo uł distinctio ꝑsonaꝵ inscripturis posita
est. innullo aũt nature distinctiõ Nam ⁊ sri.¬
⁊ uere. Nam ⁊ si funt qͥ
dicantur dii. participa¬
tõne deitatis ut sci. siue
incelo. iam recepti ut¬
qui de corpore exierũt.
siue int̾ra. morantes.
mortali ꝑegrinantur.
⁊ ñ falso putatos dico
dii. si quidem multi st̃
dii. participatione de¬
itatis ut sc̃. et suntꝰ dñi multi. qr¬

Expanded text:
is qui genitus est substitisse doceatur. Novit Ecclesia nem ab aeterno: non ipsum ab initio, sed ab ininitiabili: non per se ipsum, sed ab eo, qui a nemine semper est, natum ab aeterno, nativitatem videlicet ex paterna aeternitate sumentemcretio ergo vel distinctio personarum in Scripturis posita est, in nullo autem naturae distinctio. 4. AriEt vere; nam etsi sunt qui dicantur dii, participione deitatis, ut sancti, sive in coelo, jam receptqui de corpore exierunt, sive in terra, morantes, corpore peregrinantur, on falso putatos, dico  siquidem multi sunt dii, participatione deitatis ut sancti, et sunt domini multi, q
Abbreviated transcription (Latin):
quia ungo si nult contin̾e.
non peccat. Nam De is¬
to alio patẽt quia benefac̃
inprosito suo ñ curans uel
sololem uł aliud hiꝰ ⁊ non¬

Expanded text:
quia virgo non vult continere.non peccat. Nam de isto alio patet, quia bene faciin proposito suo, non curans, vel sobolem, vel aliud hujusmo
Abbreviated transcription (Latin):
sue. perficiende ille qui hoc
statuit benefacit ⁊ ille uti¬
iuditio mentisbonum ẽẽ
discreuit. ⁊ qrita oportet
fieriut diximus. Igitur¬
benefacit. qi licet qd̾ facit

Expanded text:
suae perficiendae. Ille qui hoc statuit, bene facit, et ille, utijudicio mentis bonum esse discernit, et quia oportet fieri ut diximus, igiturbene facit, quia licet quod facit
Abbreviated transcription (Latin):
sit sc̃a corpore ⁊ sp̃u. s mi¬
nus quam innupta. hẽc
itaq loquens apłs de in¬
miptis ⁊ nuptis amplio¬
rem innuptaꝵ ⁊ ĩcorpore
ligi uoluit. ñ corpus nu¬
ptaꝵ omni sc̃ĩficatone pͥ¬
consulo non nulere. s
incontinentes estis. miti
qd̾ honestum est .s. ut hõ
sit castus animo ⁊ corpo
et ad id tendo qd̾ ꝓbeat
uandi se dño sine unre¬
dimento. qd̃ est in ꝯͣiu¬

Expanded text:
sit corpore et spiritu, sed minus quam innupta. Haec itaque loquens Apostolus de innuptis et nuptis, ampliorem innuptarum et in corpore ligi voluit, non corpus nuptarum omni sanctificatione prConsulo non nubere, sedincontinentes estis, injicquod honestum est, scilicet ut homo sit castus animo et corpoEt ad id tendo quod praebvandi 86 se Domino sine impedimento, quod est in conju
Abbreviated transcription (Latin):
nestius ⁊ expeditius .s. ẽẽ
sine coniugio. sed tñ si
quis existimat se uid̾i.
uirgine sua eo quod. ł¬
illis que sit super adul

Expanded text:
nestius et expeditius, scilicet esse sine conjugio, sed tamen si quis existimat se videri virgine sua, eo quod vel quae sit superadul
Abbreviated transcription (Latin):
ro hoc adutilit¬
atem ur̃am di¬
co non ut laq̃ũ
uobis iniciamr:
s adid qd̾ hone¬
stum est ⁊ qd̃
facultatem pre¬
beat sine impe¬
dimento dño
obseruandi.
turpem seuicli
existimat suꝑ
uirgine sua ꝙ
sit suꝑ adulta
⁊ ita oportet fi
quod uult fa
facit que liłera anecessitatib mundanis quibus
consteicta est nipta. intensuus uacat celestib pceptiẽ.¬
pe esse monstrauit. s qđ̾ honesto erat honestius ge¬
neralis honesti noĩe ꝯmendauit. qr honestius qͥd
est nisi qd̾ magis est honestum: Sicut gͦ bono meliuᷤͤ.¬

Expanded text:
“Hoc ad utilitatem vestram dico, non ut laqueum vobis iniciam, sed ad id quod honestum est, et facultatem prebeat sine impedimento dominum obseruandi. turpem se uideri existimat super uirginem suam, quod sit superadulta, et ita oportet fieri, quod uult fafacit, quae libera a necessitatibus mundanis, quibus constricta est nupta, intensius vacat coelestibus praeceptis.nium turpe esse monstravit, sed quod honesto erat honestius, generalis honesti nomine commendavit, quia honestius quid est, nisi quod magis honestum. Sicut ergo bono meliu
Abbreviated transcription (Latin):
ene utit᷑ aliquis bono. ꝯtinentiam dedicã ᷤ
Alale utit᷑ quis loris: continentiam dedicans ydolo.
Qiaie utit᷑ quis malo ꝯcupiscĩam relaxans ad ulterio.
bene utit᷑ quis malo: ꝯcupiscĩam restrĩgens ꝯnubio
Sicut ergo melius est bene ieti lono. quã bene uti malo.
cũ utrũq sit bonũ: ita qui dat uirginem suam nup¬
tum benefacit. ⁊ qui ñ dat melius facit. Bonum est¬

Expanded text:
ntiam dedicans deo, male utitur bono continentiam dedicans idolo; male utitur malo concupiscentiam relaxans adulterio, bene utitur malo concupiscentiam restringens conubio. sicut ergo melius est bene uti bono quam bene uti malo, cum sit utrumque bonum, ita qui dat uirginem suam bene facit et qui non dat nuptum melius facit. de
Abbreviated transcription (Latin):
Nubat. legẽ loquitur¬
naturali. quamquã
gionis nubat. uł ita ꝯtinua. Mulier ⁊ c̾.ꝙ. uirgo
fornieatõnis dimissa est. ñ potest dum uiuit uir
eius quia mu. alli. est le. uiri. quanto. tem. uix.¬

Expanded text:
nubat, lege loquiturnaturali; quamquam gionis nubat. Vel ita continua; mulier, etc. Quasi difornicationis dimissa est, non potest, dum vivit vir ejus. Quia mulier alligata est legi viri quanto tempore v
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur asĩt songanimitas q̃ alibi sustentatõ dr̃.
to delinqunt sustentari ꝑ longanimitatẽ dñr.
Qui uero ꝑtinati mente exultant indeliciis suis
longanimitas est qua ꝑ infimnitatẽ ⁊ s̃ delile¬
ad pnĩam ut deus intẽdit. s ad impunitatẽ u̾tit.
qͣuẽ ut sollicitum facrat atꝙ aꝑtius redargua.
adclit. Ignoras᷑ q contempnis dei bonitatem. et
etiã ignoras qm̃ benignitas dei ad lucit te qłͣ¬
qr mala mens ñ reuocat᷑ ad uitam nisi timo
annotatos. peccas enĩ ohomo dum tͥ impunita¬
tem ꝓmitais. ꝙ ibi notatur existimas aũt ⁊c̃.
Item grauius peccas qi contempnis lonũ del.
ignoras te contempn̾e: Uñ ibi. ignoras ⁊ c̾. ⁊ an

Expanded text:
Videtur autem longanimitas, quae alibi sustentatio dicitto delinquunt, sustentari per longanimitatem dicuntur: qui vero pertinaci mente exsultant in delictis suisLonganimitas est qua per infirmitatem, et non delibead poenitentiam, ut Deus intendit, sed ad impunitatem vertit. Quem ut sollicitum faciat atque apertius redarguat, addit: Ignoras quare contemnis bonitatem Dei, et etiam: Ignoras quoniam benignitas Dei adducit te, qa mala mens non revocatur ad vitam nisi timoradnotatos. Peccas enim, o homo, dum tu impunitatem promittis: quod ibi notatur, existimas autem, etc. Item, gravius peccas, quia contemnis bonitatem Dei. ignoras te contemnere. Unde ibi, ignoras, etc. An
Abbreviated transcription (Latin):
clucit. .ꝙ. alioꝵ doctor si te accusas s aliosim¬
punitatem sperans. q̃iu̾ia ħ potestas
dicet. s ⁊ si desit ad presens qui te iu dicet: effuge
tñ iuditium dei ꝙ inmundo euasisti. infuturo.
ñ hotis. ⁊ qͣͣ ille diceret. Cur ñ punit: ait apłc
cantib multa lona ministrat blandiens ut ad
penitentiam attrahat. et contempnis diuicias.
cantes sustinet neccito eos purat subdit. et con¬
tempnis diuicias. longanimitatis .i. copiosam¬

Expanded text:
quasi aliorum doctor; non te accusas, sed alios, impunitatem sperans, quia haec potestas dicet. Sed etsi desit ad praesens qui te judicet, effugere tamen judicium Dei quod in mundo evasisti, in futuro non poteris. Et quasi ille diceret: Cur ergo non punit? Ait Apostcantibus multa bona ministrat, blandiens ut ad poenitentiam attrahat. Et contemnis divitias pacantes sustinet, nec cito eos punit. Subdit, et contemnis divitias, longanimitatis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus est. qr nullus
status nocet inquo al¬
iquis uocat᷑. De uirg¬
inib aũt. Superius u¬
bi ait. dico aũt ñ nup¬

Expanded text:
vocatus est, quia nullus status nocet, in quo aliquis vocatur. De virginibus autem. Superius ubi ait: Dico autem non nup
Abbreviated transcription (Latin):
placeat int̾iori pulcritu¬
seruiat. Qui aũt cum
uxore est. sol. est. de hiis
que sunt mundi .s. de
est indomo. uxor tristis
pnet᷑ adoo. ꝙ facit timor
tat tm̃ que sunt dñi.¬

Expanded text:
rituserviat. Qui autem cum uxore est, sollicitus est de his quae sunt mundi, scilicet de est in domo uxor tristis,netur a Deo, quod facit timor tat tantum quae sunt Domi
Abbreviated transcription (Latin):
intuꝰ tumeant sp̃uałr
corrumpi. Et qui e
filiis sint tamcyͣ nõ po¬
ssidentes. ut .s. ñ appon¬
ant cor ꝑituns reb. s
sic healrant ut amore

Expanded text:
intus timeant spiritualiter corrumpi; et qui emfiliis, sint tanquam non possidentes, scilicet non apponant cor perituris rebus; sed sic habeant, ut amore
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝯtinentiam pariconsẽ
are poterunt sequitur. Et qui flent ꝓ
casib coniugii ił pro
aliqua tristicia seculi
sunt tanqͣm ñ flentes.
ut spe futuri boni nõ
cedant uł frangant᷑.
⁊ quigaudent ꝓ aliqͣ¬

Expanded text:
tinentiam pari consensu servare poterunt. Et qui flent, pro casibus conjugii, vel pro aliqua tristitia saeculi, sint tanquam non flentes, et spe futuri boni non cedant, vel frangantur; et qui gaudent
Abbreviated transcription (Latin):
culo dm̃ sup̾mum oꝑim̃tũ erat de pellib iacinctiniᷤ
ꝑ ꝙ intelligit᷑ celibũ uita. ht̃ enĩ iacinctus spẽm si¬
milem trono. ita qui in carne uirgineã puritatem
seruant suꝑ celestib simulant. hii sunt qui cum
mulierib ñ st̃ comquinati. ⁊ secuntur agnum cͦ

Expanded text:
culo Domini supremum operimentum erat de pellibus hyacinthinis, per quod intelligitur caelibum vita. Habet enim hyacinthus speciem similem throno, ita qui in carne virgineam puritatem servant, supercoelestibus similantur. Hi sunt qui cum mulieribus non sunt coinquinat
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ u̾e ita est .s. bonum
est homini sis esse .i. ĩ uir¬
ginitate. ⁊ licet ħ sit boñ¬
tñ si alligatus est̃s uxoꝵi
neccitas. s si solutus es
In hiis audiendus est
si acceperis uccirem nõ
pectasti et simiłr. si nu¬
psent uirgo ñ peccabit¬
go non pectauit.¬

Expanded text:
e ita est, bonum est homini sic esse, id est in virginitate; et licet sit hoen si alligatus es uxori, necessitas. Sed si solutus es In his audiendus est si acceperis uxorem, non peccasti; et similiter si nupserit virgo, non peccavitt: Non pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ł. Peliquum est .i. ħ solum resta
agendum. ut qui hñt
uxores sint ramꝙͣ non
habentes. studendo dei ser¬
uitio ñ operi camis qd̾
utiq facit qui hñs ux

Expanded text:
 reliquum est, id est hoc solum restat agendum, ut qui habent uxores sint tanquam non habentes, studendo Dei servitio, non operi carnis: Quod utique facit, qui habet ux
Abbreviated transcription (Latin):
nicuiq aũt
Monuit semuare uni¬
tatem qua om̃s dicimꝰ
unum corpus.⁊ne un¬
itas collat subiectõnem
subdit diu̾sa eẽ dona. ĩ¬

Expanded text:
nicuique autem. Monuit servare unitatem qua omnes dicimur unum corpus, et nitas tollat subjectionem, subdit diversa esse dona i
Abbreviated transcription (Latin):
.i. eos quos cliabolus ca¬
a paradiso ⁊ ppͥos mũdi
⁊ inferni fecerat. iterum¬
captiuos fecit xp̃. dũ
ad celum reducuntur
sub diabolo sicut milicia cũ dicit᷑ intelligunt᷑
qui militant eandem captiuitatem a xp̃o cap¬
tiuam clicit ut sit captiuitas felix. possũt enĩ
homines ad bonum capti. Uñ petro dcm̃ est ex ħ
iam eris homines capiens. captiuati ergo dñrꝰ¬

Expanded text:
 eos quos diabolus caa paradiso, et proprios mundi et inferni fecerat. Iterumcaptivos fecit Christus, dum ad coelum reducuntur.sub diabolo, sicut militia cum dicitur, intelliguntur qui militant. Eamdem captivitatem a Christo captivam dicit, ut sit captivitas felix. Possunt enim homines ad bonum capi. Unde Petro dictum est: Ex hoc jam eris homines capiens . Captivati ergo d
Abbreviated transcription (Latin):
cha dr̃ .i. uniu̾salis uł accipit᷑. hic fi¬
des qua creditur. aliud enĩ sunt ea q̃ credunt᷑.
aliud fides qua creditur. illa quippe in rebus
sunt que uł esse uł fuisse uł futura ẽẽ credũ¬
t᷑. hec aũt inanimo credentis est ei tm̃ ꝯspicu¬
iterari.⁊ nobis est. unus deus .i. creator omniũ¬

Expanded text:
ca dicitur universalis. Vel accipitur hic fides qua creditur. Aliud enim sunt ea quae creduntur, aliud fides qua creditur. Illa quippe in rebus sunt, quae vel esse, vel fuisse, vel futura esse creduntur. Haec autem in animo credentis ei tantum conspicuiterari, et vobis est unus Deus, id est creator omniu
Abbreviated transcription (Latin):
de quo dñs ait samaritane. Si scires donum der ⁊ c̃
duitur. Non enĩ singłi quib hñt omnia s hii
illa alii alia ꝙͣuis ip̃m donum a quo unicuiq
oĩa hec inquit oꝑat᷑ unus atꝙ idem sp̃t diuidẽs
singulis prout uult ut una amia mom̃b
menbris agit omnia. Quod aũt prosequ

Expanded text:
de quo Dominus ait Samaritanae: Si scires donum Dei, etc. . duntur. Non enim singuli quique habent omnia, sed hi illa, alii alia, quamvis ipsum donum a quo unicuiqueOmnia haec, inquit, operatur unus et idem Spiritus dividens singulis prout vult , ut una anima in omnibus membris a
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa dona st̃ inhoĩbus
ñ officit unitati. s facit
.q. unũ corpꝰ eẽ debemus
unicuiq aũt nr̃m diu̾sa data est grã .i. gratui
ñ declit deus. qr grã plems est ad mensuram da
hominib. mensina est diuisio quedã diuinoꝵ¬

Expanded text:
diversa dona sunt in hominibus non sicut unitati, sed facit quasi unum corpus esse debemus. Unicuique autem nostrum diversa data est gratia, id est gratuitnon dedit Deus, quia gratia plenus est, ad mensuram dat hominibus. Mensura est divisio quaedam divinor
Abbreviated transcription (Latin):
Est aũt fides qr de fi¬
⁊ est hic laus ⁊ ꝯmen
datio fidei cuius desc̃p¬
cõnem ponit inqua
tria notat .s. quid ef¬
ficiat innobis ⁊ quod
fundam̃tũ ẽ oĩm bo

Expanded text:
Est autem fides. Quia de fi est hic laus et datio fidei, cujus descriptionem ponit. In tria notat, scilicet: quid efficiat in nobis, quod fundamentum est omnium bo
Abbreviated transcription (Latin):
trattõnis in ꝑditõnem.
.i. apostasie ꝑ quam
sus apostatauerant s
fide geniti erant. Uñ
subdit. s sumus filii
tionem aĩe ⁊ ideo mĩc
ñ debent se subtrahere
infidelium qui ꝑdendi sunt. s fi. fidei. ĩ ac. anime

Expanded text:
tionis in perditionem, id est apostasiae, per quam sus apostataverant, fide geniti erant. Unde subdit: Sed sumus filii tionem: et ideo nunc non debent se subtrahere infidelium qui perdendi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
re. spera .i. speranda iam etiam in hac uita fac̃
uident᷑ de quib ꝓprie fides est. Seuisis .ii. ñ est fi¬
des. s agnitio. hec est laus fidei. s creditur: ñ uidet᷑.
nam ⁊ thomas cui dcm est qr uidisti me credisti.
ñ hoc credidit. qi indit. s aliud uidit. aliud cre¬
didit. uidit .n. hominẽ credidit d̾m cernebat quip

Expanded text:
est speranda jam etiam in hac vita facit videntur de quibus proprie fides est. De visis enim non est fides, sed agnitio. Haec est laus fidei, si quod creditur non videtur. Nam et Thomas cui dictum est: Quia vidisti, credidisti non hoc credidit quod vidit; sed aliud vidit, aliud credidit: vidit enim hominem, credidit Deum. Cernebat quippe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ est argumentum ł cõnintio non apparentium
.i. ṗmonstratio. ⁊ certitudo ⁊ peobatio rerum q̃¬
non apparent. quia siquis de eis dubitet ꝑfidẽ
ꝓbantur. ut adhuc ꝓb̾atur futura resurrectio.
ergo rerum que nũdlum st̃. fides est. qr siquis
ꝯsideret abraham ⁊ alios. ꝙ m̾ito fidei acceperẽ.
idem de se potest credere ⁊ sperare. ¶hac .N.q.
N hac .ii. tes

Expanded text:
 est argumentum vel convictio non apparentium, id est praemonstratio et certitudo et probatio rerum qnon apparent; quia si quis de eis dubitat per fidem probantur, ut adhuc probatur futura resurrectio, ergo rerum quae nondum sunt, fides est, quia si quis consideret Abraham et alios quid merito fidei acceperunt, idem de se potest credere et sperare. VERS. 2-4.-- In hac enim tes
Abbreviated transcription (Latin):
uenientissimũ erat.
⁊ per quem auctorẽ
omnia fr̃a sunt. qui
mul. fi. ad optiuos
adduxerat .i. ad ducẽ¬
dos preuiderat ĩgłiã
et̾nam consũmare

Expanded text:
enientissimum erat.  per quem auctorem omnia facta sunt, qui multos filios adoptivos adduxerat, id est adducendos praeviderat, in gloria ecebat consummare,
Abbreviated transcription (Latin):
duob noib ꝯplexus est. ut intelligerẽt pastore
ad offm̃ suum ꝑtinere doctrinam. p̃astor enĩ
hos aũt om̃s dedit inopus minist̾ii .s. ut quisq
poss plene facere opus ministrationis sͥ credite.
Sienĩ urius omnia ñ ꝑftẽ ageret singula: ⁊ hoc

Expanded text:
us complexus est, ut intelligerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. Pastor enim Hos autem omnes dedit in opus ministerii, scilicet ut quisque posset plene facere opus ministrationis sibi creditae. Si enim unus omnia non perfecte ageret singula, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾ priorem statum. est uideo de lege uł delegalib
cisionis .i. quid ꝯsecutus est de circumcisione. ad ħ¬
statum quam gentili. ⁊ hoc per omnem modũ
Omuis modus est uł in ãministratõe temꝑaliũ
uł inreseratõe sp̃ualium. In quo utroq multa iu¬
deis deus fecit. q̃ ñgentib ⁊ ita scd̃ priorem statũ
digniores fuenĩt. Sequit. Primũ quidem pre
Lut alia minora de tẽpo¬
ralib pret̾mittam. ħ
sunt credita illis. ut amicis. ꝑ que intelligerent
de futura redemptõne que promissa erat fieri ꝑ
xp̃m. Quaiquam ergo multa sig̃cet apłs que
ad honorificentiam ꝑtinent seminis abralx.
dis coꝵ est ut legem ꝑ quam adlicerent rectũ
aꝑu̾so distinguere digni iudicarent. accipe.
⁊ ideo plus est iudeis scdm priorem statũ quã
gentib. s dices ñ ideo plus fcm est eis qr ñ cred¬
iderunt eloquiił dei ut xp̃m ꝓmissũ redempt¬
orem acciperent quidam eoꝵ ad qd R̾det di¬

Expanded text:
 priorem statum, Judaeo, de lege, vel de legalibus cisionis, id est quid consecutus est de circumcisione? Ad priorem statum, quam gentili, et hoc per omnem modum. Omnis modus est vel in administratione temporalium, vel reseratione spiritualium in quo utroque multa Judaeis Deus fecit, quae non gentibus: et ita secundum priorem statum digniores fuerunt. VERS. 2.-- Primum quidem, etc. Ut alia minora de temporalibus praetermittam, hoc et prophetae sunt credita illis, ut amicis, per quae intelligerent de futura redemptione, quae promissa erat fieri per Christum. Quanquam ergo multa significet Apostolus quae ad honorificentiam pertineant seminis Abrahae,dis eorum est, ut legem per quam addiscerent rectum a perverso distinguere, digni judicarentur accipere: et ideo plus est Judaeis secundum priorem statum quam gentibus. Sed dices: Non ideo plus factum est eis, quia non crediderunt eloquiis, ut Christum promissum redemptorem reciperent quidam eorum. Ad quod resp
Abbreviated transcription (Latin):
est u̾e uideus qui est iu¬
fitens ⁊ illa est u̾a cut̾¬
cisio que est cutũcisio
.i. mundatio cordis. ip̃a
lapideis cult̾s ut litrera
legis infigura doceba:
cuius curumcisionis
Ideoꝙ talis circũcisio ñ ex hominib est s exdee.
qu̾a illicita concupiscentia amputatur. qđ ñ sit lit¬
tera docente ⁊ minante. s sp̃u ad iuante ⁊ sub¬
est iudeus ⁊ cutiuntisus non est. ex hominib ũideis
qui t̾rena sapiunt ⁊ incarne głiant᷑. s ex deo est. la¬
udat enĩ deus credentem ñ incarne cirtũcisum.
iũdeoꝵ laus ex homĩb est qui si faciunt qd̵ lex
in sp̃ũ głiat᷑ huius laus adeo est. spũ enĩ credit ꝑ
quod placet deo ⁊ ilłe u̾e beatus est qui in ꝯspectu
dei iustus est. Sequitur. Quid ergo amplius

Expanded text:
 id est qui est fitens. Et illa est vera circumcisio, quae est circumcisio, id est mundatio cordis, ipsa,lapideis cultris, ut littera legis in figura docebat. 14 Cujus circumcisionis ideoque talis circumcisio non ex hominibus est, sed ex Deo est, qua illicita concupiscentia amputatur: quod non fit littera docente et minante, sed Spiritu juvante et subest Judaeus et circumcisus, non ex hominibus, Judaeis qui terrena sapiunt, et in carne gloriantur, sed ex Deo est. Laudat enim Deus credentem, non carne circumcisum. Judaeorum laus est ex hominibus, qui si faciunt quod lex in spiritu gloriatur, hujus laus a Deo est. Spiritu enim credit, per quod placet Deo. Et ille vere beatus est, qui coram Deo justus est. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ addit. que iex fc̃a est .i. data pꝰ quadeĩ¬
gentos ⁊ .xxx. annos. a promissicẽ abrahe¬
fc̃a. Sĩ ẽrgo lex iustificat.: ñ est iustificatꝰ
abraham qui multum ante legem fuit.
ꝙ qr fac̾e dicere ñ possunt: coguntur fat̾i.
non legis operib iustificari hominem. s
fide simul ⁊̃ nos cogit. intelligere omnes an

Expanded text:
Et addit: Quae lex facta est, id est data, post quadrigentos et triginta annos, a promissione facta. Si ergo lex justificat, non est justificatus, Abraham, qui multum ante legem fuit. Quod quia dicere non possunt, coguntur fateri non legis operibus justificari hominem, sed fide, simul etiam nos cogit intelligere omnes ant
Abbreviated transcription (Latin):
los de templo ꝙ fecert᷑ speluncã latronũ ⁊ moĩb
me peccare inte qui pocius me ñ recipiendo quẽ
misisti expb̃rauert̃ te ⁊ peccauerũt inte ñ recipiẽ¬
do me ⁊ ideo me occidert.q. peccantem in deũ. ⁊ sic
ixta pectantiũ indeum ceciderunt suꝑ x̃m qui¬
a innocens a peccatorib octiditur q blasphemirs.
scripta sũt ad
nr̃am doctrinã
scripta sũt ut

Expanded text:
los de templo quod fecerunt speluncam latronum, me peccare in te, qui potius me non recipiendo quem misisti exprobraverunt te, et peccaverunt in te, non recipiendo me, et ideo me occiderunt, quasi peccantem in Deum, et sic peccata peccantium in Deum, ceciderunt super Christum, quia innocens a peccatoribus occiditur quasi blasphemus. scripta sunt ad nostram doctrinam scripta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uos memores quid ag̾e
debeatis in quo eos .q. ob¬
litos latent̾ arguit di¬
co ꝙ scripsi uobus auda¬
ct̾ s non tem̾e qr ħ ad me
meo omitt̾e ñ potui. da¬
ta est mͥ dico grã ad hoc

Expanded text:
os memores quid agere debeatis. In quo eos quasi oblitos latenter arguit. Dico quod scripsi vobis audacter, sed non temere, quia hoc ad me meo omittere non potui, data est mihi dico gratia ad hoc,