comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
temporũ. ñ ałr ab alt̾o tp̃re precedr᷑. ambos tñ eẽ
cepisse dm̃s. ⁊ si pot̾imus increaturis inuenire a¬
liqua corua. ñ tñ gn̾ans ⁊ gn̾atũ. sicut intrini¬
tate gñati coet̾num unigenitũ. Increaturis.it.
ñ ex eo tempore incipit generatũ exquo gñans.
Increatore u̾o ñ precessit genitor genitũ. Nõ
possunt ergo comparari temꝑalia et̾nis integͣ
collatõe. s tñ possunt ex aliqua tenui. ⁊ parua
militudines. legimus .ii. scriptũ de ip̃a sapĩa.
candor est lucis et̾ne. Item speculũ ÷ sine macula
dei maiestatis. ecce ip̃a sapĩa dcã ẽ. candor lucis
et̾ne .i. ymago pr̃ĩs ⁊ specłm. huic accipiamus
similitudinẽ ut inueniamꝰ coeua. ex quibus
intelligamus coet̾na. quia coeua increaturiˢᷤ
inuenũa potecunt utens nominib terum
temporaliũ dixit. candor estlucis et̾ne. t hic ait.
splendor głie. coetͥnus est .it. pr̃i filius. ut coeuus ẽ

Expanded text:
temporum, non alter ab altero tempore praeceditur: ambos tamen esse coepisse dicimus. Et si poterimus in creaturis invenire aliqua coaeva, non tamen generans et generatum, sicut in Trinitate generanti coaeternum Unigenitum. In creaturis enim non ex eo tempore incipit generatum, ex quo generans; in Creatore vero non praecessit genitor genitum. Non possunt ergo comparari temporalia aeternis integra collatione, sed tamen possunt ex aliqua tenui et parva militudines. Legimus enim scriptum de ipsa Sapientia: Candor est lucis aeternae . Item, speculum est sine macula Dei majestatis. Ecce ipsa sapientia dicta est candor lucis aeternae, id est imago Patris et speculum. Hinc accipiamus similitudinem, ut inveniamus coaeva, ex quibus intelligamus coaeterna, quia coaeva in creaturis inveniri poterunt. Utens nominibus rerum temporalium, dixit, candor est lucis aeternae. Et hoc ait, splendor gloriae. Coaeternus est enim Patri Filius, ut coaevus est
Abbreviated transcription (Latin):
rã mouet. ⁊̃ ꝑtp̃c ⁊ locum creaturã corporalem
ut eo motu naturas quas ꝯdidit administret.
cũ ergotale aliquid agit. ñ delemꝰ opmnari eius
sub̾am qua deus est temporib locis ꝙ mutabilem.
siue ꝑtempora ⁊ loca mobilem. cum sit ip̃e ⁊ inte¬
rior oĩ re. qi inip̃o funt oĩa. ⁊ ext̾ior oĩ re. qi ip̃e
est suꝑ oĩa. ⁊ antiquior oĩb. qr ip̃e añ oĩa est. ⁊ no
uior oĩb. qr idem ip̃e est post oĩa .s. post omnium
inttia. ideoꝙ potestatem eius ꝯmendans apłs ait.
et ip̃e filius est. portans .i. ꝯtinens ⁊ gub̾nans
nando: quã crrando: omnia .ii. continet bonita¬

Expanded text:
r tempus et locum creaturam corporalem, ut eo motu naturas, quas condidit, administret. Cum ergo tale aliquid agit non debemus opinari ejus substantiam, quae Deus est, temporibus locisque mutabilem, sive per tempora et loca mobilem, cum sit ipse interior omni re, quia in ipso sunt omnia; et exterior omnibus, quia ipse est super omnia; et antiquior omnibus, quia ipse vior omnibus, quia idem ipse est post omnia, scilicet post omnium initia. Ideoque ejus potestatem commendans Apostolus, ait: Et ipse filius est portans, id est continens et gubernans, nando quam creando; omnia enim continet bonita
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ĩ ꝯsub̾ał ostendr᷑. Nascit᷑ .ii. homo de homine.
⁊ equus de equo. nec hoꝵ alter alt̾i coeuus. qr
natus ab eo de quo natus est tempore precedit᷑.
s tñ ille homo. ⁊ iste homo ⁊ ille equus ⁊ iste equꝰ¬
natura. siłr ⁊ de deo prẽ deus filius natus est. ⁊ c̃
sit ei coet̾nus. est ⁊̃ qusdem nature ñ minor eo.
quia ẽ deus dedeo ut homa ex homine natꝰ euiꝰ
aũt gen̾e siłitudinis ꝙ dedimus de splendore i¬
gnis equalitatẽ nature. ñ inuenis. s coeuitatẽ.
quid ibi laudatur coeuitas. quid deest equa¬
litas nature. ꝯuinge que laudas. increaturi
u. deest aliquid ꝙ laudas. Increatore nicħ de¬
bue des coetuitatẽ ut ecetuus sit natus ei.

Expanded text:
is ostenditur. Nascitur enim homo de homine, et equus de equo. Nec est horum alter alteri coaevus, quia natus ab eo de quo natus est tempore praeceditur, sed tamen et ille homo, et iste homo; et ille equus, et iste equnatura. Similiter et de Deo Patre, Deus Filius natus est. Et cum sit ei coaeternus, est etiam ejusdem naturae, non minor eo, quia est Deus de Deo, ut homo ex homine natus, ejuautem genere similitudinis quod dedimus de splendore ignis aequalitatem naturae non invenis, sed coaevitatem. Quid ibi laudatur? Coaevitas. Quid deesse? Aequalitas naturae. Conjunge quae laudas. In creaturis enim deesse aliquid quod laudas, in Creatore nihil debue Deo coaeternitatem, ut coaeternus sit natus ei
Abbreviated transcription (Latin):
qũo aũt uł q̃ ista sit penitꝰ ignoramꝰ. Sũt ⁊̃
quedam que duci ñ possunt. quamuis mente
capiant᷑. ita ut ⁊̃ ip̃m paulum uideamus inqͥ¬
l dam talib qiͣ infirmari. ⁊ ñ integra ꝓponentẽ
exempla. sicut hic cum ait. qui cũ sit splendor ⁊ c̾.
utens in prorpriis nominib ꝙr ꝓprie reperire ñ
pot̾at ⁊ rerũ cemporaliũ siłitudĩe ad ostenden¬
dam u̾itatem et̾noꝵ .i. pr̃i ⁊ filii coet̾nitatẽ. qͣm

Expanded text:
quae ista sit penitus ignoramus. Sunt etiam quaedam quae dici non possunt quamvis mente capiantur, ut etiam ipsum Paulum videamus in quibusdam talibus quasi infirmari, et non integra proponentem exempla, sicut hic, cum ait, qui cum sit splendor, etc., utens inpropriis nominibus, quia propria reperire non poterat, et rerum temporalium similitudine ad ostendendum veritate
Abbreviated transcription (Latin):
ante pcc̃m s ñ om̃e. qñ crim̃ preuaricatõnis adhuc
deerant. s om̃e pcc̃m mͦ accessit. qr ⁊̃ preuaricatio.
Oꝑatum est dico: octasio accepta ꝑ mandatũ .i. ꝑ¬
legem fõines occasionem accepit. ꝑmandatũ. qr
talis est nr̃a carnalitas ut ardentius desideret pro¬

Expanded text:
ante peccatum, sed non omne, quando crimen praevaricationis adhuc deerat. Sed modo omne peccatum accessit, quia etiam praevaricatio. Operatum est, dico, occasione accepta per mandatum, id  Fomes occasionem accipit per mandatum, quia talis est nostra carnalitas, ut ardentius desideret pro
Abbreviated transcription (Latin):
Sequit. Occasione aũ
⁊ c. Ette ostensũ est quod¬
lex bona est. q̃ põcm pro¬
hibet ⁊ ostendit. s tñ ex
ea malum accessit. qi¬

Expanded text:
um. Occasione autem, etc. Ecce ostensum est quodlex bona est quae peccatum prohibet, et ostendit; sed ea malum accessit, q
Abbreviated transcription (Latin):
.i. rõnem ⁊ fomitem¬
qui est incarne int̾io¬
rem dicit ꝯsentire le¬
gi dei ⁊ eius testimo¬
nio bonam eẽ legem¬
maiorem potestatem peccandi hr̃e. sequitur.¬
q eum. hic notatur scd̃i actus sub lege .i. hic
ego aũt. int̾ior homo mortuus sum. aucto pe¬
crato. ⁊ adlita preuaricatõe. uł ita ab illo loco
sine lege ⁊ agit de ptc̃o ꝯcupiscĩe ⁊ de alis q̃
ꝑ legem nota fuerunt. ⁊ resꝑicit ad illud q̃d
ꝑ legem. qr. si. le.pe .in. e.i. ign̾otum latebat¬
omnino tamꝙͣ sepultum ignorabatꝰ. Ego. añ
dicaturus. auctus humanos. s cum. ue. in .ꝙ.¬
re .i. apparuit ⁊ innotuit mͥ. Nec tm̃ ait. nix̃
ceptum datum satis apparebat ad missum. s
cum homines uati petatores sine mandato
uiuerent tamꝙͣ mortuum latebat. se quebatur¬
q concupiscĩas carnis sine cognitõe. qr sine co
erat ad uitam. õbedienti. ⁊ obseruantiał erat
aduitam intentõne dantis. qr bonũ erat hoc
idem ñ aliud esse ad mortẽ et̾nam mͥ. ñ ob̾seru¬

Expanded text:
nem et fomitequi est in carne, interiorem dicit assentire legi, et ejus testimonio, bonam esse legemmajorem potestatem peccandi habere. Sed cum venisset. Hic notatur secundus actus sub lege, id est hic Ego autem interior homo mortuus sum aucto peccato et addita praevaricatione; vel ita ab illo loco, sine lege, et agit de peccato concupiscentiae, et de aliis quae per legem nota fuerunt, et respicit ad illud quod r legem, quasi omnino tanquam sepultum ignorabatur. Ego autedicaturus actus humanos. Sed cum venest apparuit et innotuit mihi; nec tamen ait vixit, ndo contra praeceptum datum satis apparebat admissum; sed cum homines nati peccatores sine mandato viverent, tanquam mortuum latebat, sequebaturque concupiscentias carnis sine cognitione, quia sine coherat ad vitam obedienti vel observanti, vel erat ad vitam intentione dantis, quia bonum erat, hoc idem non aliud esse, ad mortem aeternam, mihi non observ
Abbreviated transcription (Latin):
lege ⁊ que prius eum ducebat obice nullo obr¬
uit eũ obice rupto. ꝑ legẽ enĩ doctꝰ ea p̾uarica¬
ta penuis est uictus ⁊ fc̃s est legisꝰ preuaricator.
qui fuit ante nesciis pcc̃or. ⁊ ideo benedicit õ¬
nem ꝯcupisciãm. Ominis enĩ est qñ transtẽ¬

Expanded text:
lege, et quae prius eum ducebat obice nullo, obruit eum obice rupto. Per legem enim doctus, ea praevaricata pejus est victus, et factus est legis praevaricator qui fuit ante nescius peccator; et ideo bene dicit omnem concupiscentiam. Omnis enim est quando transce
Abbreviated transcription (Latin):
prius ⁊ ceteris hũndan¬
cius. nos inquam. ⁊ ip̃i
intra nos uł innobis
gemimus ⁊ est sensus¬
in homine corpꝰ. ⁊ aiã

Expanded text:
prius et caeteris abundantius: nos inquam, et intra nos, vel, in nobis gemimus, et est sensusin homin
Abbreviated transcription (Latin):
consentuint carni:
ñ sunt iusti. cur nõ:
quia sapiunt ea q̃
nalib carnalia pro
summis bonis ꝯcupi¬
scentes ꝙ repugnat
iusticie qui uero. pro¬
bat quod ambulans
scd̾m spm̃ est iustus¬
qiͣ ille qui est scdm¬

Expanded text:
consentiunt carni, non sunt justi. Cur non? Quia sapiunt ea quanalibus, carnalia pro summis bonis concupiscentes; quod repugnat justitiae. Qui vero: Probat quod ambulans secundum spiritum est justusiam ille qui est s
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ñ u̾o animo t̾renis enĩ cupiditatib ꝯsulente
regnũ celoꝵ anmuntiabãt hñtes inlingua u̾i¬
tatem s ñ inpectore castitatem qui sunt utiles eis¬
⁊ quos instruit dñs unde ait. Que dñt facite o¬
e. no. fa. ex occõne enĩ euangłiant querentes ab
hominib ꝯmoda sua uł pecumaria. uł honoꝵ
uł laudis humane quomlib uolentes accipere
eccłia ñ deum querit si deum q̃reret castuis eẽt
quisquis adeo pret̾ deum aliquid querit non
caste deum querit.tres inuenimus ꝑsonas. si da¬
umͥ u̾ba meuangłio diligent᷑ inirestigamus.
pastoris. m̾cernarii. furis. pastor u̾itate u̾itatẽ
annuntiat. Mercennariꝰ uo occone u̾itatem
ligendꝰ est gͦ pastor tosandis est mertennariꝰ

Expanded text:
nimo. Terrenis enim cupiditatibus consulentes regem coelorum annuntiabant, habentes in lingua veritatem, sed non in pectore castitatem, qui sunt utiles eis quos instruit Dominus. Unde ait: Quae dicunt faciteant, quaerentes ab hominibus commoda sua , sive pecuniaria, sive honorum vel laudis humanae. Quomodolibet volentes accipere Ecclesia, non Deum quaerit. Si Deum quaereret, castus esset; qucaste Deum quaerit. Tres invenimus personas, si verba Evangelii diligenter investigamus, pastoris, mercenarii, furis. Pastor veritate, veritatem annuntiat. Mercenarius vero occasione veritatem ligendus est ergo pastor, tolerandus est mercenarius,
Abbreviated transcription (Latin):
inis libris. s in apocrip¬
stiterunt moysi usq ad t̾cium
sentia non proficient¬
seducendo qr inbrem
deficiendo suꝑati aca¬

Expanded text:
inis libris, sed in apocrypstiterunt Moysi usque ad tertiusentia, non proseducendo, quia in brevi deficient superati a Ca
Abbreviated transcription (Latin):
.i. uiros seductibiles
.q. mulieres seducũt.
donec eo ueniamꝰ quo ducit uia. nusꝙͣ in illa re¬
maneamus donec ꝑducat nͥ maneamꝰ. atq ita ⁊
q̃ rẽdo tendimus ⁊ inueniendo ad aliquid per¬
ueniamus. Quem¬
admodum autem.
Quasi tales seducurit
tunt. ⁊ hoc est qd ait.
quemadmod̾ aũ iam
moysi ita et

Expanded text:
 viros seductiles, quasi mulieres seducunt. donec eo veniamus quo ducit via; nusquam in illa remaneamus, donec perducat ubi maneamus, atque ita et quaerendo tendimus, et inveniendo ad aliquid pervenimus. Quemadmodum autem. icat: Tales seducunt: tunt. Et hoc est quod ait: Quemadmodum autem Moysi, ita et
Abbreviated transcription (Latin):
corrigentib mala pro
bonis reddunt. scelesti ĩ
entes sine affectione a d
aliquẽ sine qua sunt
tantes alios crimina¬
tores .i. crimen aliis ĩ¬
ponentes. uł decractoreᷤᷤ
fam̾am scõꝵ macłare¬
conantes incontinenteᷤ
gule uelubidinis. nõn¬
refrenando maias cupi¬
ditates ĩmites .i. crͣude¬
les. ex̾cendo lites. sine be¬
nignitate .i. largitate¬
dum nesciunt subue

Expanded text:
corrigentibus mala pro bonis reddunt; scelesti, in rficientes; sine affectione ad aliquem, sine qua sunt tes alios; criminatores, id est crimina aliis iponentes, vel detractores famam sanctorum maculconantes; incontinentes gulae vel libidinis, nonrefrenando malas cupiditates; immites, id eles, exercendo lites; sine benignitate, id est largitdum nesciunt subve
Abbreviated transcription (Latin):
nam u̾eꝯdiam inu̾ecunde agitantes tumidi in¬
flato corde. cȩci. s. si intellĩgentes que loquunt.
nec de quib agunt uoluptatũ quaꝵ libet ama¬
tores magis quam dei .i. carnales leticias sp̃usilib¬
preponentes. Habentes quidem sp̃em pietatis .i.¬
religionis. quia eadem
uirtutem aũt eius
pietatis .i. caritatem
abnegantes fcĩs. unͣtuᷤ¬
corde puro ⁊ conscĩa lo¬
na. ⁊ fide ñ ficta. hec est
tingunt de hac dr᷑. fortis est ut mors dilectio. sicut
enĩ mors qñ uenit resisti ei ñ potest. sic ctͣ ur olentiã
caritatis nicħ potest mundus. eccͣrio data est siłi¬
tudo. quomͦ enĩ mors ad aufererd̃ iuolentissima ẽ:
sic caritas ad saluand̃ uolenta est. uł scd̾m aliam
littam. Ueritatem aũt eius .i. rem pietatis. abne.
idem sensus ⁊ hos tales deuita. ecce quare incepit¬
de nouissimis tẽporib.¬
Ex hiis enĩ. Quasi
benedico ut tales deui¬
tes quia iam horum p̾¬
nũcii quidam sunt¬
plures aũt infine fu¬

Expanded text:
undiam inverecunde agitantes; tumidi inflato corde; caeci, non intelligentes quae loquuntur, neque de quibus agunt. Voluptatum quarumlibet amatores magis quam Dei, id est carnales laetitias spiripraeponentes, habentes quidem speciem pietatis,religionis, quia eadem Virtutem autem pietatis, id est charitatem, abnegantes factis. Virtcorde puro et conscienet de fide non ficta, haec est nt. De hac dicitur: Fortis est ut mors dilectio . Sicut enim mors quando venit ei resisti non potest, sic contra violentiam charitatis nihil potest mundus. Econtrario data est similitudo. Quomodo enim mors ad auferendum violentissima est, sic charitas ad salvandum violenta est. Vel secundum aliam litteram, veritatem autem ejus, id est rem pietatis, abnegant, idem sensus. Et hos tales devita. Ecce quare incoepitde novissimis temporibEx his enim. Quasi dicat: Bene dico ut tales devi, quia jam horum praenuntii quidam sunplures autem in fine fu
Abbreviated transcription (Latin):
se est. ⁊ moyses ostend̾
xp̃m dignum ampli¬
ori gba: quam moyseᷤ
quia xp̃c fabricator ẽ
domus non moyses. ħ
alia rõne idem osten¬
dit. quia xp̃c filius mo¬
yses famulus eis est.
qui ⁊ carnalia carna¬
lib tradebat. xp̃c u̾o¬

Expanded text:
se est. Et Moyses ostendit Christum dignum ampliori gloria quam Moyses, quia Christus fabricator est domus, non Moyses. Hic alia ratione idem ostendit quia Christus filius, Moyses famulus est qui et carnalia carnalibus tradebat, C
Abbreviated transcription (Latin):
de incarnato hoc dicit qui
incarne quã accepit mł¬
ta seua passus est nouit¬
ꝙ ꝑ experimentũ que est
ista tribulatõ uel temp¬
tatio patientium ut sic̾¬

Expanded text:
De incarnato hoc dicit, qui in carne quam suscepit multa saeva passus est, novitque per experimentum quae est ista tribulatio et tentatio patientium, non sic
Abbreviated transcription (Latin):
crediderunt:. ⁊ ita con¬
stat ꝙ ñ ab eis didi¬
ci euangłm cum ad
cos ñ uenerim. quia
non erat opus electo¬
adeo. s abii predica¬
nullus apłoꝵ predica¬
uerat. ⁊ iterum reli.

Expanded text:
crediderunt: et ita cond non ab eis didici Evangelium, cum ad n venerim, quia non erat opus electoDeo. Sed abii praedicanullus apostolorum praedicavera
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. Deinde post
annos tres ueni. iero.¬
uidere retrum. non
disc̾e aliquid ab eo. s¬
sciret sciret me fore
sibi coapostolum. et
si receptus ab eo. ut ue
dit se nullo modo dis¬
sentire ab aliis apłis
ut susurrabãt sui e¬
muli. alium autẽ
dici neminem uididi¬
co nisi iacobum fr̃m¬
qui dictus est frater
dm̃. Ideo qr hic iacob¬
filius fuit ioseph qui
hoc ratum cũ ioseph uu¬
uirgo fuisse credit᷑. alia
ergo cã querenda est quare fr̃ dñi dictus sit
sicut ioseph. ⁊ sẏmon. ⁊ uidas. unde imeuangłio¬

Expanded text:
verat. Deinde post annos tres veni Hierovidere Petrum, non discere aliquid ab eo, Petrus sciret me fore sibi coapostolum. Et si, receptus ab eo ut veradit se nullo modo dissentire ab aliis apostolis, ut susurrabant sumuli. Alium autem dici. Neminem vidico, nisi Jacobum frqui dictus est frater Domini, ideo quia hic Jacobfilius fuit Joseph, qui hoc ratum, cum Joseph virgo fuisse credatur. Alia ergo causa quaerenda est quare frater Domini dictus sit, sicut Joseph, et Simon, et Judas. Unde et i
Abbreviated transcription (Latin):
me ⁊ reuelauit fili
um ⁊ continuꝰ pridi¬
caui ut instructus
ẽ tenendũ ꝙ predico
nec hominib credend̾. s deo qui me uccauit.
hoc est ꝙ ait. continuo si acquieur ⁊ c̾. uł mi¬
stice potest intelligi illud. seg̾gauit .in. deut̾o
matris mee. Mat̾ eñi pauli intelligit synag¬
oga. ut̾us matris .i. secrecarii sunt pharisei
de nũo quoꝵ seg̾gatus est. ⁊ est. c̾. ã. pla.ei.qͥ.¬

Expanded text:
et revelavit Filium suum, et continuo praedicavi ut instructus  tenendum quam praedico, nec hominibus credendum, sed Deo qui me vocavit: et hoc est quod ait, continuo non acquievi, etc. Vel mystice potest intelligi illud, segregavit me de utero matris meae. Mater enim intelligitur Synagoga; uterus matris et secretarii, sunt Pharisaei, de numero quorum segregatus est. Et est: Cum autem placui
Abbreviated transcription (Latin):
ctos: frẽs uocant. unde ieronimus fr̃e dñi dicit
intelligi hunc iacobum ⁊ frẽs eius. hiis uerbis.
Qũidam sequentes deliram̃ta a pocriphoꝵ susꝑ¬
icant᷑ frẽs dñi foris stantes eẽ filios ioseph de qͣn¬
dam muliercula s̃ consobrmos frẽs saluatoris.
hic intelligere delemus .s. filios alphi. ⁊ mater
fectu. Natura: ut esau n acob. gente. ut omne ᷤᷤ¬
uidei trẽs dñr int̾ se sunde indeuterononuo. si
smneris frẽm tuum qui est hebreus ⁊ c̾  item.
Consticue suꝑ te principem qucm dñs clegerit
cum qui sit de tr̃ia tius. porro cognatõe frẽs
uocantur qui sunt de una familia cũ ex una
me ⁊ te. qi fres sumus ⁊ iacob ⁊ laban fr̃es di

Expanded text:
ctos, fratres vocant. Unde Hieronymus fratres Domini dicit intelligi hunc Jacobum, et fratres ejus, his verbis: Quidam sequentes deliramenta apocryphorum suspicantur fratres Domini foris stantes esse filios Joseph de quadam muliercula; sed consobrinos fratris Salvatoris hic intelligere debemus, scilicet filios Alphaei et mategnatione, affectu: natura, ut Esau et Jacob; gente, ut omnes Judaei fratres dicuntur inter se. Unde in Deuteronomio: Si enim is fratrem qui est Hebraeus, etc. . Et item: Constitue super te principem quem Dominus elegerit, eum qui sit de fratribus tuis . Porro cognatione fratres vocantur qui sunt de una familia, cum ex una me et te, quia fratres sumus : et Jacob et Laban di
Abbreviated transcription (Latin):
liqueat quare fres dñr. Sc̃iendum est ꝙ mari¬
a mat̾ dñi iol ioachim ⁊ anne filia fuit que
mortuo aũt ioachim cleophas fr̃ ioseph eand̾
annam accepit uxorẽ. ⁊ genuit ex ea filiam ꝙͣ
uccauit mariam que nupsit al pheo qui genu
nam duxit ⁊ gen̾auit ex ea filiam noĩe mariã
que nupsit zebedeo ⁊ hũit ex ea filios .s. iacobũ¬
iros anna hũit ⁊ tres filias. Nunc udendum est
iacobus alphei minor dc̃s est. qr eo post̾ius xp̃o ad¬

Expanded text:
res dicantur, sciendum quod Maria mater Domini, Joachim et Annae filia fuit, quae Mortuo autem Joachim Cleophas frater Joseph eamdem Annam accepit uxorem, et genuit ex ea filiam quam vocavit Mariam, quae nupsit Alphaeo, qui genuinam duxit, et generavit ex ea filiam, nomine Mariam, quae nupsit Zebedaeo, et habuit ex ea filios, sciros Anna habuit et tres filias. Nunc videndum estJacobus Alphaei minor dictus est, quia eo posterius Christo ad
Abbreviated transcription (Latin):
habebatur ⁊ quia sig̃cat suꝑ celestem eccłiã
ubi nicħ pcc̃i est. inquo erat aureum thuribu¬
lum ⁊ archa testam̃ti intus ⁊ forif auro oꝑ¬
ta. inqua erãt .s. tria. urna aurea. habens
manna ⁊ uirga aaron q̃ fronduerat. ⁊ tabu¬
le. q̃ quib lex scripta fuit. ⁊ suꝑ archã eret
ꝓpiciatorium .s. tabula eiusdem longitudĩs
⁊ latitudĩs. cuius archa. ⁊ erat tabula de¬
auro purissimo. q̃ dicebatur ꝓpiciatorium
siue oracłm. qr ibi angelus dei moysi appa¬
rebat loquens. qñ poiciaturus erat deus fili
torium. Archa aũt erat de lignis sechim hñs¬
cubitos cubitos duos ⁊ dimidium in longitu¬
dine. unũ ⁊ dimmidiũ inlatitudine. tantumd
in atcitudine ⁊ inuno quoq angulo anulum
aureũ. duos a dextris ⁊ duos a sinistris inquib
assidue erant ad portand̃ uectes deligiris seth¬
im auto purissimo de aurati. ꝓpitiatortũ uero¬
sacerdotis uł uniu̾se sẏnagoge. Inpriori aũt
tab̾naculo cotidie intrabãt sacerdotes ritum

Expanded text:
habebatur, et quia significat supercoelestem Ecclesiam, ubi nihil peccati est. In quo erat thuribulum aureum, et arca testamenti intus et foris auro operta, in qua erant tria, scilicet urna aurea habens manna, et virga Aaron, quae fronduerat, et tabulae in quibus lex scripta fuit, et super arcam erat propitiatorium, scilicet tabula ejusdem longitudinis et latitudinis cujus arca. Et erat tabula de purissimo auro quae dicebatur propitiatorium sive oraculum, quia ibi angelus Dei Moysi apparuit, loquens quando propitiaturus erat Deus filiitorium. Arca autem erat de lignis Setim habens cubitos duos, et dimidium in longitudine, unum et dimidium in latitudine, tantumdem in altitudine, et in unoquoque angelo aureum annulum, duos a dextris, et duos a sinistris, in quibus assidue erant ad portandum vectes de lignis Setim auro purissimo deaurati; propitiatorium esacerdotis vel universae Synagogae in priori autem tabernaculo quotidie intrabant sacerdotes ritum
Abbreviated transcription (Latin):
esse ⁊t magro. ⁊ inlecto. ⁊ ĩmola. legstur enim
ibi sic ⁊ erunt duo inagro unus assumet᷑
⁊ alter relinquet᷑ ⁊ duo inlecto unus assum¬
etur ⁊ alt̾ relinquetur. ⁊ due molentes ĩmo¬
la una assumet᷑ ⁊ alt̾a relinquet᷑. ꝑ illos qui
illos qui sunt inlecto. ꝯtinentes. sic̃ ⁊ ꝑ danyel.
ꝑ eos uero qui sunt inmola coniugati. sic̃ ⁊
ꝑ iob. prima pars hastilium erat .q. calami
aurei. post erant ciphi. Inde sperule auree. ã¬
dem lilia. calam suit scl qui in humidis diui¬
⁊ ad transfundend̾ liquorẽ grẽ aliis. Ip̃i etiã
sunt ciphr. dum aliis ꝓpinant ꝙ biberũt sap¬
di. ⁊ ꝑfecti ⁊ uolubiles. ccͣ prosꝑa ⁊ adu̾sa quos
onis suꝑciliũ. suꝑhiis ponebant᷑ .uii. lucerne.i¬

Expanded text:
esse in agro, et in lecto, et in mola. Sic enim ibi legitur: Et erunt duo in agro; unus assumetur, et alter relinquetur. Et duo in lecto; unus assumetur, et alter relinquetur. Et duae molentes in mola; una assumetur, et altera relinquetur illos qui sunt in lecto, continentes sicut et per Daniel, per eos vero qui sunt in mola conjugati, sicut et per Job. Prima pars hastilium erat quasi calami aurei, post erant scyphi, inde sphaerulae aureae, tandem lilia. Calami sunt sancti qui in humidis divipiendum et ad transfundendum liquorem gratiae aliis, ipsi sunt etiam scyphi, dum allis propinant quod biberunt, sapdi, et perfecti, et volubiles contra prospera et adversa; quos onis supercilium. Super his ponebantur septem lucern
Abbreviated transcription (Latin):
panes erat patena aurea. ⁊ puglllus luci¬
rat altare incensi. ubi .s. adolebet᷑ incensum.
suꝑ cincres calentes qui illuc deferebantur
ab altari sacrificioꝵ quod erat extra taber¬
naculum in atrio sub diuo. ⁊ erat quadra

Expanded text:
panes erat patena aurea, et pugillus lucipanes erat patena aurea, et pugillus lucirat altare incensi, ubi scilicet adolebatur incensum super cineres calentes, qui illuc deferebantur ab altari sacrificiorum, quod erat extra tabernaculum in atrio sub divo. Et erat quadra
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dicit candelabra płr. quia licet unũ
ẽẽt .uii. habebat brachia. erat enĩ inme¬
dio hastile hñs ꝑ .iiii. loca ciphos. speras ⁊
lilia. aquo procedebant brachia a dextera
ꝑte.⁊ tria asinistra hñtia ꝑ tria loca. cipho ᷤ
speras ⁊lilia. Ineodem ⁊̃ erat mensa quadra¬
ta iuxaltare. ⁊ hẽbat .iiii. pedes. ⁊ erat post
introitum tabematuli q̃ erat de lignis scchim
⁊ maurata auro purissimo. que habebat
labium aureũ ꝑ circuitũ. ac desuꝑ coronã
auream int̾ra silem altam digitis .iiii. ⁊
suꝑ illam alt̾am coronam aureolam heba
etiam ꝑ singulos angulos cuculos aure¬
os quib mutebantur uectes ut poss por¬
tari qui erant de lignis sechim ⁊ auto cir¬
cumdati ⁊ suꝑ mensam erant .xii. panes
deo ꝓpositi qui erant de similia ⁊ singuleᷤ
sałbatis om̃s mutabant᷑. Si u̾o ante salba¬
tum aliquis eẽt nẽccius ñ pot̾at sumi. nͥ
aliims statim loco eius substitueret᷑. ⁊ suꝑ

Expanded text:
ostolus dicit candelabra pluraliter, quia licet unum esset, septem habebat brachia. Erat enim in medio hastile per quatuor loca, scyphos, sphaeras, et lilia. A quo procedebant brachia, tria a dextera parte, et tria a sinistra habentia per tria loca scyphos, sphaeras, et lilia. In eodem etiam erat mensa quadrata, ut altare, et habebat quatuor pedes, et erat post introitum tabernaculi quae erat de lignis Setim et inaurata auro purissimo, quae habebat labium aureum per circuitum, ac desuper coronam auream interrasilem altam digitis quatuor, et super illam alteram coronam aureolam habebat etiam per singulos angelos circulos aureos, quibus immittebantur vectes, ut posset portari, qui erant de lignis Setim, et auro circumdati, et super mensam erant duodecim panes Deo propositi, qui erant de simila, et singulis Sabbatis omnes mutabantur. Si vero ante Sabbatum aliquis erat necessarius, non poterat sumi, nisi alius statim loco ejus substitueretur. Et super
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. cum ꝑ omĩa illa legalia nullus intra¬
extrinsecus erat ꝙ int̾ius hũit altare in¬
censi ante fores sub diuo altare holocaustoꝵ
dentes lumen doctrine ⁊ pascentes ppłm pa¬
ne dei qui suꝑ mensam est sacte scripte a sa¬
bbato spei: usq ad salom sp̃ei. In quo exant

Expanded text:
Christus, cum per omnia illa legalia nullus introChristus, cum per omnia illa legalia nullus introextrinsecus erat, quod intus habuit altare incensi ante fores sub divo altare holocaustorudentes lumen doctrinae, et pascentes populum pane Dei qui super mensam est sacrae Scripturae, a Sabbato spei usque ad Sabbatum spei. In quo erant
Abbreviated transcription (Latin):
tum ⁊oꝑetił que ꝑ ait̾m cubitum designat᷑.
ad cuius ꝑfectõem humanus intellectitꝰ in ꝑ¬
fectus est. quod signat dimidius latͣitudo. per¬
fectio caritatis. artitudo ꝑfectio spei. ad quã
ꝑtes quib semꝑ adherent uectes aurei .i. p̾dica¬
tores sapĩa fulgentes. semꝑ parati cͣ hostes. In
plenam sap̃iam qua reficiunt᷑ ⁊ angni. uirga
sigc̃ sacerdotalem potestatẽ xp̃i. tabule quod
ip̃e dator legis ꝓpiciatorium. xp̃ qui ppiciat᷑
nob̃. duo cherubin om̃s ordines celi qui ineo
ꝯsistunt qui inuicem dilectõe cõnexi sc̃. qui
⁊ si sapientes tñ eum obumbrant quantũ
summantes qr inpresenti eccłia cotidie debẽt¬
introibat summus pontifex cũ sanguine
ne inremissione pcc̃oꝵ in int̾iora celi intro¬
iuit ianuam ꝑadisi ante clausã fidelibreᷤ
patulam facies hiis decursis Insiste lictere.
Dabnacłm .N. ostendĩt quam neccrius erat

Expanded text:
tionis quae per alterum cubitum designatur, ad cujus perfectionem humanus intellectus imperfectus est, quod significat dimidius cubitus. Latitudo perfectionem charitatis, altitudo perfectionem spei, ad quam partes: quibus semper adhaerent vectes aurei, id est praedicatores sapientia fulgentes, semper parati contra hostes. In plenam sapientiam, qua reficiuntur etiam angeli. Virga significat sacerdotalem potestatem Christi; tabulae, quod ipse sit lator legis; propitiatorium, Christus qui propitiatur nobis; duo cherubin omnes ordines coeli, qui in eo consistunt, qui invicem dilectione connexi sunt, quia, etsi sapientes, tamen eum obumbrant, quantumsummantes, quia in praesenti Ecclesia quotidie se debentm tabernaculo introibat summus pontifex cum sanguine ne in remissionem peccatorum, in interiora coeli introivit, januam paradisi ante clausam fidelibus patulam faciens. His decursis insiste litterae. Tabernaculum enim, ostendit quam necessarius erat
Abbreviated transcription (Latin):
a płi eoꝵq uicarti uł candelabra sunt do¬
na sĩt scĩ. que in eccłia lucent. panis fuper
mensam .i. ubũ sacre scripture presto ẽ a sa¬
lbato spei. ut inspũ a turbine scłi tuti su¬
mus usq ad sabbatum plene quietis. ubi
ost uelam̃

Expanded text:
i eorumque vicarii; vel candelabra sunt dona sancti Spiritus quae in Ecclesia lucent. Panis super mensam, id est verbum sacrae Scripturae praesto est Sabbato spei, ubi in Christo a turbine saeculi tuti sumus usque ad Sabbatum plenae quietis, ubi Post velam
Abbreviated transcription (Latin):
na gaudia ⁊ qsio ad ip̃a ꝑueniat᷑ ostendit.
cibum uite suggerit in ea panes mundi er
deo offerent. quoꝵ siquis moritur statim loco
eius alius substituendꝰ est. s in .uii. etate õs
auferentꝰ. Scd̾m post uelum est ecc̃a celestis
archa xp̃c. inquo om̃s thesaiuri sapĩe ⁊ scĩe

Expanded text:
na gaudia, et quomodo ad ipsa perveniatur ostendit, cibum vitae suggerit. In ea panes mundi eraDeo offerunt: quorum si quis moritur, statim loco ejus alius substituendus est, sed in septima aetate omnes auferentur. Secundum post velum est Ecclesia coelesa Christus, in quo omnes thesauri sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
tab̾nacłm .i. ꝓpͥe belligerantiũ est inqua est
aurea sunt. quia sapĩa lucent. aurum enĩ
sapĩam sig̃c. ip̃e xp̃c est stipes qui portat tria
brachia a dextrus ⁊ tria a sinistris quia ip̃e ui
tis ut ãt̃ u̾a inqua furidati sũt ordines tres
palmitũ .i. fidelium : qui tempore gr̃e sunt.¬

Expanded text:
amque proprie belligerantium est, in qua est aurea sunt, quia sapientia lucent. Aurum enim sapientiam significat. Ipse Christus stipes est qui portat tria brachia a dextris, et tria a sinistris, quia ipse est vitis vera, in qua fundati sunt tres ordines palmitum, id
Abbreviated transcription (Latin):
um quod¬
ꝙ separabat int̾ .xx.¬
scã que forensecus e¬
rant ⁊ sc̃a scorum int̾ius posita. habebat .N.
sc̃o exteriusꝰ .xx. cubitos iongitudinis: ⁊ scm̃¬

Expanded text:
nsum, quod separabat in visancta quae forinsecus erant, et Sancta sanctorum interius posita. Habebat enim sanctum exterius viginti cubitos longitudinis, et s
Abbreviated transcription (Latin):
ales delent filiis spũalib thesaurizare diuici¬
as et̾ne uite ⁊ etiam temporalia impendere. si¬
cut carliales parentes carnalib filiis faciunt. ca¬
rnales facrunt utiq patres filiis congregant.
Nam et spũales dignum est. ut aflliis sum¬
ptus accipiant ad sustentandam uitam. ħ
tualem et dicit non solum se pro salute eo
libentissime non in¬
uitus impendam uo
bis spũalia ⁊ etiam tẽ¬
poralia adusus ur̃os
impendam sicut supra¬
dixit. alias eccłias expo¬
liaui accipiens ad min-¬
ist̾rum nostrum c⁊ post
omnia me ip̃m impẽ¬
dam si opus est. unde
subdit. et ego ip̃e sire¬
imrendar pro anima¬
bus ur̃is. Seifacta caritas hec est. ut quis paei
perficiatur: nascitur. cum fuerit nata nutritur.
cum fuerit nutrita roboratur. cũm fuerit ro¬
borata perficitur. q. ad ꝑfectionem uenerit: di¬

Expanded text:
ales debent filiis spiritualibus thesaurizare divitias vitae aeternae, et etiam temporalia impendere, sicut carnales patres carnalibus filiis faciunt. Ambrosius Carnales utique patres filiis congregant; nam et spirituales dignum est ut a filiis sumptus accipiant ad sustentandam vitam. Hitualem, et dicit non solum se pro salute eorlibentissime, non invitus impendam, ritualia et etiam temporalia ad usus impendam, sicut supradixit. Alias Ecclesias exliavi accipiens ad ministerium vestrum, et omnia meipsum impendam, si opus est. Unde subdit: Et ego ipse superimpendar pro animabus vestris. Perfecta charitas haec est, ut quis paratperficiatur nascitur, cum fuerit nata nutritur, cum fuerit nutrita roboratur, cum fuerit roborata perficitur, cum ad perfectionem venerit, di
Abbreviated transcription (Latin):
eis. ut eis eos lucraret᷑
ut intelligentes qi pecunie p̾ponit eos tandem co¬
gnoscerent affectũ illius erga se. Nõn querebat a¬
postolus datum s fructum. ne quasi uenditor
euangłii putaret᷑. est tñ u̾e mercator dñi sui
nam prorsus uendit. dat .N. spũalia ⁊ querit.
ñ quidem carnalia s maius precium .i. homĩes

Expanded text:
eis, ut illos ipsos lucraretur; ut intelligentes quia pecuniae praeponit eos, tandem cognoscerent affectum illius erga se. Nec enim postolus datum, sed fructum, ne quasi venditor Evangelii putaretur. Est tamen vere mercator Domini sui, nam prorsus vendit. Dat enim spiritualia, et quaerit non quidem carnalia, sed majus pretium, id est ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
nem que alio docente intelligent s ip̃i ita hñt. ił
cum non audiant ⁊ est sensus. Rõnem eis de dit. qua
sent scire. hoc aũt eoꝵ cecitas durat. usqi in hodier¬
num diem .i. ꝙͣ diu pot̾it dici hodiernus dies .i. us
inpresentẽ diem omniũ ad quos ħ scriptũ ꝑuemi¬
et. deinde auͤ. daud ꝓphe idem ꝯfirmat subdens.

Expanded text:
nem, quae alio docente intelligit, sed ipsi ita habent, ut non audiant. Et est sensus: Rationem eis dedit, qua tsent scire. Haec autem eorum caecitas durat, usque in hodiernum diem, id est quandiu poterit dici hodiernus dies, id est usque in praesentem diem omnium ad quos hoc scriptum perveniet. Deinde autoritate Prophetae idem confirm
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ ⁊ palam .i. inmanif¬
ducit ysaias. ad israel ã
ꝑtinens hoc aliud dicit
exꝑsona xp̃i. tota die ex¬
randi manus meas h
sis incruce. ubi tota die
ñ fuit s de operib que

Expanded text:
 palam, id est in manifdicit Isaias, ad Israel autem pertinens, hoc aliud dicit ex persona Christi. Tota die expandi manus meas. sis in cruce, ubi tota die non fuit, sed de operibus quae
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾tere iudeos. ut si¬
hac nĩ succedit uia:ag¬
grediar alia uia quod
ñ facerem si de salute e¬
oꝵ desꝑarem. prouoce
dico ad emulandum. et¬
e uel ut sic saluos faciam gratia dei adiuuante
saltem aliquos ex illis.
laboro quia utilis erit
assumptio eoꝵ ad sfor¬
mationem gentium ⁊u
.i. infidelitas reconciliatõ¬
cio est muncli.¬
cium ex mortuis .i. ex co
tudinẽ subdens. Quod si¬
quam ne dicatis ogenti¬
les ñ posse fi̾ .q. totũ genꝰ¬
dem ut a płi. ⁊ alii discipłi. st̃ scĩ tũt ⁊ massa .i. genus

Expanded text:
convertere Judaeos ut sihac non succedit via, aggrediar aliam viam, n facerem si de salute eorum desperarem; provocem, dico, ad aemulandum, ut sic salvos faciam, gratia Dei adjuvante, saltem aliquos ex illis. laboro, quia utilis erit assumptio eorum ad informationem gentium. Et est infidelitas reconciliatio est mundi,ium ex mortuis, id est exlitudinem subdens: Quod siquam ne dicatis, o gentiles non posse fieri, qua si totum gende
Abbreviated transcription (Latin):
hñt sp̃m radicis dico ⁊
.i. ppłi iudaici fructifi̾
tare malis atterius. ⁊ sic̃nĩ putata est oliua: ñ tñ¬
amputata. illi em̃ suibi i blaspħemi ꝑfragmientũ
frangi meruerunt. iste ꝑ humilitatem inseri m̾uit.
illi amiserunt radicem. Iste tenuit eam. ⁊ fc̃s est scciꝰ
legem insertõnis. bona enĩ arbor inũbonam in seri so¬
let. hic aũt ñ bona inbonam. dacit enĩ oleastrũ insertũ.
ut surculus fructũ radicis afferat. Noli gͦ gaudere ĩ
incredulitate eoꝵ. ut enĩ ait sałon. displicet. deo qui
insultat malis alt̾ius. nec enĩ causa gentiũ ab iecti

Expanded text:
tum radicis, dico, et populi Judaici fructiferitare malis alterius. Et si enim putata est oliva nonamputata. Illi enim superbi et blasphemi per fragmentum frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit; illi amiserunt radicem, iste tenuit eam. Cum ergo legem insertionis. Bona etenim arbor in non bonam inseri solet. Hic autem non bona in bonam. Dicit enim oleastrum insertum, ut surculus fructum radicis afferat. Noli ergo gaudere in incredulitate illorum. Ut enim ait Salomon: Displicet Deo qui insultat malis alterius. Nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
num fructũ infundit uiramos. uͥ fuĩt fructus
lom saporis: ita ⁊ apłi ⁊ alii qui originem duxert̃
a scĩs pr̃ib ⁊ eoꝵ fidem imitati funt boni ⁊ sci fueĩt.
Quod si aliqui. ꝓbat
adhuc uideos posse assu¬
mi. ut reprimat gentes
exramis naturalib fr¬
acti sunt .i. a ꝓmissione
excisi .s. ip̃i blasphemi ⁊¬
impii deppło iudeorum

Expanded text:
num succum diffundit in ramos, ubi fiunt fructus boni saporis, ita apostoli et alii qui originem duxerunt a sanctis patribus et eorum fidem imitati sunt, boni et sancti fuerunt. Quod si aliqui. Probat adhuc Judaeos posse assumi ut reprimat gentes,ex ramis naturalibacti sunt, id est a promissione excisi, scilicet ipsi blasphemi impii de populo Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
fit. ut ⁊̃ bonũ sit hom̃i
molestum sic pħiseis¬
lat m̃tem inuidentem
qua inuiderunt doc¬
trine xp̃i ⁊ salutigen¬
tium. dedit ⁊̃ eis ocłoᷤ¬

Expanded text:
fit ut etiam bonum sit homini molestum, sicut Pharisat mentem invidentem, qua inviderunt dochristi et saluti gentium. Dedit etiam, oc
Abbreviated transcription (Latin):
repulistis u̾bum dei. ecce ꝯu̾timur ad gentes ⁊ tta
ex eoꝵ delicto quo repulerũt u̾bũ. fuit salusgen¬
tib. fu̾it ⁊̃ ex delicto quo xp̃m occiderunt. salus gẽ¬
tib dum uidei pro pcc̃o mortis xp̃i uastati infelictꝰ
aromanis ⁊ diuisi ꝑ mundum. funditusq areg
no suo eradicati intestimonium sunt. ñ fictas de

Expanded text:
repulistis verbum Dei, ecce convertimur ad gentes . Et ita ex eorum delicto quo repulerunt Verbum fuit salus gentibus. Fuit etiam ex delicto quo Ipsum occiderunt salus gentibus, dum Judaei, pro peccato mortis Christi vastati, infelicius a Romanis, et divisi per mundum, funditusque a suo regno eradicati in testimonium sunt, non fictas de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ grãm qua electi sunt.
uñ dñs ait. Nõn uos me
elegistis s eg. eli. uos. ni
enĩ ante credid̾amus in
tiam ẽẽ gr̃ãm. Quid gͦ.
audito ꝙ relicime salue
fcẽ sunt gr̃a. ñ ex operib
quid ergo dicend̾. ħ.s. qd̾
isrł ñ est ꝯsecutus hoc qd
coperunt. cet̾i u̾o ñ solum

Expanded text:
 gratiam qua electi sunt. Unde Dominus ait: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Neque enim ante credideramus in atiam esse gratiam. Quid ergo? Audito quod reliquiae salvae factae sunt gratia, non ex operibus. Quid erIsrael non est consecutus hoc quoceperunt. Caeteri vero, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfutauit iuideos. ⁊ ĩsul¬
care possent gentiles di¬
centes eos ex toto repuls¬
os ẽẽ ccͣ quos incipit fic.
ico ergo ⁊ c̾. Qu̾ia enĩ
ppłm isrł incredulum
ostendit ne ornẽ isrt̃
diffidentem dixisse puta
hereditatem suam .i. uideos quib tot bona fecit. s nũ¬
quid ħ dico uel numqͥd repu. deus: absit. si enĩ dico
iudeos et̃ infideles. ñ tñ om̃s ⁊ si deus repulit eos ex ꝑte
ñ tñ extoto. qi me. ⁊alios predestinatos non repulit
am ⁊ego isrli¬
.i. iudeus ñ proselitus. s¬
ex semine abra. de tri. bẽ.

Expanded text:
futavit Judaeos, insultare possent gentes, dicentes ex toto repulsos esse, contra quos incipit sic: Dico ergo, etc. Quia enim populum Israel incredulum ostendit, ne omnem Israel diffidentem dixisse putartatem suam, id est Judaeos quibus bona fecit. quid, hoc dico, vel, Nunquid repulit Deus? Absit! Si enim dico Judaeos esse infideles, non tamen omnes, et si Deus repulit eos ex parte, non tamen ex toto, quia me et alios praedestinatos non repulit. Nam et ego Isrest Judaeus, non proselytus,od semine Abra
Abbreviated transcription (Latin):
ria tua suf. ⁊ a fundam̃to eu̾tert̃. et ego relictuᷤ
sum solus incultu diuino ⁊ querunt aĩam me
am .i. uitam tollere. Sed qurid. Quasi putaũ
ed quid dicit
scriptura illi
dixisse respõsũ¬

Expanded text:
id est a fundamento subverterunt, et ego relictus sum solus in cultu divino, et quaerunt animam meam, id est vitam, tollere. Sed quid? Quasi dicat: ed quid dicit Scriptura illi dixisse responsu
Abbreviated transcription (Latin):
is. fuit ens eis scriptura legis causa captinitatis dũ
relo eius xp̃m occiderunt. ⁊ in illa captiuitate funit
eis causa scandali. ⁊ obprobrii ⁊ post erit cã et̾ne dãp¬
nationis que sp̃alr recributio dc. Oyscurentur. oc.¬
bscurentur

Expanded text:
is. Fuit enim eis Scriptura legis causa captivitatis, dum zelo ejus Christum occiderunt, et illa captivitate fuit eis causa scandali et opprobrii, et post erit causa aeternae damnationis, quae specialiter retributio dicitur. Obscurentur
Abbreviated transcription (Latin):
s saluauit. sic̃ tempore
helye multos sibi reserua¬
uit cũ folus sibihelyas
uideret᷑. qui si ignoraũ.¬
ñ mirũ si isti ignorãt.

Expanded text:
sed salvavit sicut tempore Eliae multos sibi reservacum solus sibi Elias videretur; qui si ignoravn mirum si isti ignorant.
Abbreviated transcription (Latin):
AQui adhuc lacte potant᷑. ñ solido ci
fectimanducant solidum cibũ. qr intelligũt
equalitatẽ u̾bi cũ pr̃e. s si sic uident ad huc quomꝰ
indend̾ est facie ad faciem. Cer̃ta enĩ fides ut cũ¬
q inchoat cognitoem cognitõ u̾o certa uel ꝑ¬
fecta ñ ꝑficitur nisi post hanc uitam cum ui¬
derimus facie ad faciem hoc gͦ sapiamus. ut no¬
u̾imus tutiorẽ eẽ eẽ affectum u̾a querendi. qmͣ
incognita ꝓ cognntis p̾sumendi. Sic gͦ q̃ ramuᷤ
tamꝙͣ inuenturi. sic inueniamus tamꝙͣ quesi¬
turi. de credendis nilla infidelitate dubitemus
de intelligendis nulla tem̾itate affirmemus.

Expanded text:
qui adhuc lacte potantur, non solido cibe perfecti; qui manducant solidum cibum, quia intelligunt aequalitatem Verbi cum Patre: sed non sic vident adhuc, quomodo videndum est facie ad faciem. Certa enim fides utcunque inchoat cognitionem. Cognitio enim perfecta non perficitur, nisi post hanc vitam, cum videbimus facie ad faciem. Hoc ergo sapiamus ut noverimus tutiorem esse affectum vera quaerendi, quam incognita pro cognitis praesumendi. Sic ergo quaeramus tanquam inventuri, et sic inveniamus tanquam quaesituri. De credendis, nulla infidelitate dubitemus; de intelligendis, nulla temeritate affirmemus.
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa tua. ⁊ c̾. Nam cum adhuc est aliquid carnali
concupiscĩe ñ omni modo extota amima tust¬
diligit᷑ deus caro tñ ñ dĩ concupisc̾e̾ nisi quia
carnałr amima ꝯcupistit. tune u̾o iustus sñ
omni pccõ qr nlła lex erit in menbris repug¬
nans legi mentis. tunc ꝓrsus toto .c. tota.a.
ceptum. cur ergo ñ preciperet᷑ homĩ ista ꝑfectio
quamuis eam iubac uita nemo hãt. Non enum
recte currit᷑ si quo currendum est nesciat᷑. Qũo
aũt sciret᷑ siñ illis preceptis ostenderet᷑ sequit᷑¬
⁊ siquid .q. ita sentite ut dixi ⁊ siħ fec̾itis hocda¬
bit uobis deus ꝙ si quid modo asr sapitis. quã
sapiendum sit infltura quia mn ꝑ speculum
indetis. ⁊ hx reuelabit nobis deus quia cdae fante
cognoscere ⁊ se ⁊ omina alia que modo obscure ui

Expanded text:
August. Cum adhuc est aliquid carnalis concupiscentiae, non omni modo ex tota anima diligitur Deus. Caro autem non dicitur concupiscere, nisi quia carnaliter anima concupiscit. Tunc vero erit intus sine omni peccato, quia nulla lex erit in membris repugnans legi mentis. Tunc prorsus toto corde, tota anima, ceptum. Cur ergo non praeciperetur homini ista perfectio, quamvis eam in hac vita non habeat? Non enim recte curritur, si quo currendum est, nesciatur. Quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetuQuasi dicat: Ita sentite sicut dixi; et si hoc feceritis, hoc vobis dabit Deus. Quod si quid modo aliter sapitis quam sapiendum sit, in futuro, quia modo per speculum videtis. Et hoc revelabit vobis Deus, quia clare faciet cognoscere, et se et alia omnia quae obscure modo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ suis. qui edechiel ad iudeos sui temporif ħ dice¬
bat. nom̃ dei blasphemat᷑ ꝑ uos int̾ gentes. quia
olim gs̃ ñ animadu̾tebant uideos sibi traditoᷤ¬
a .q. uideoꝵ deum incisient miudeis. ⁊ ꝙp aliunde
hec u̾ba sumpserit apłc ostendit dicens. sic̃ scrip¬
tum est. merechiele de ꝯtemporaneis suis. Sequit᷑.
pra legem ñ uruare eoᷤᷤ¬

Expanded text:
 suis, qui Ezechiel ad Judaeos sui temporis hoc dicebat: Nomen Dei blasphematur per vos inter gentes , quia olim gentes non animadvertebant Judaeos sibi traditoaeorum Deum vicissent in Judaeis, et quod aliunde haec verba sumpserit Apostolus ostendit dicens: Sicut scriptum est, in Ezechiele de contemporaneis suis. Circumcispra legem non juvare eo
Abbreviated transcription (Latin):
Ris. .d. ⁊cũ ud sint tales o iudee grcum¬
cisio quidem prodest tibi quies de ge
custodias ut xp̃o ut xp̃o credas q̃m lex promisit.
ut deponas omnia turpia ut cor circumcidas.
u̾itatis ut pie gaudeat ⁊ sp̃uali suauitate ue¬
custodit᷑. .Querit᷑ aũt qũo hic dicat circuci¬
sionem ꝓdesse. cum inseqñti dicat. Si cutumda¬

Expanded text:
 Et cum Judaei sint tales, o Judaee, circumcisio quidem prodest tibi, qui es de gecustodias, ut Christo credas, quem lex promisit, ut deponas omnia turpia, ut cor circumcidas. veritatis ut pie gaudeat, et spirituali suavitate vecustoditur. Quaeritur autem quomodo hic dicat circumcisionem prodesse, cum in sequenti dicat: Si circum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i de lege collis ⁊ men¬
datium ponis. ⁊ cur ħ¬
facis: Et qui ab homi
ẏdolis qd̾ fecerunt iud̾i¬
⁊ tu qui mn lege głians

Expanded text:
isti de lege tollis, et mendacium ponis. Et cur facis? Et qui abominaridolis: quod saepe fecerunt Jut tu qui in leg
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ de filio suo dedit nõ
matur sicut ip̃e ait.¬
Qui me recipit. ñ me
qui me misit. ⁊ id̾o int̾
gentes blasphemat᷑ no¬
uidei suadere uitebant᷑ xp̃m ñ esse dicendum

Expanded text:
dit de Filio suo non matur, sicut ipse Qui me recipit, non me qui me misit . Et ideo inter gentes blasphematur noudaei suadere nite
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura ⁊ hec conclusit omnia sub ꝑcc̃o .i. iii
deos omnino clausit sub pcc̃i dnũo. uĩcti eñ ĩ cõci¬
piscentia ⁊̃ ip̃ius mandati transgressicẽ rei fcĩ
sunt. uł corclusit omĩa sub pcc̃o .i. ostendit õs
homines ꝯclusos ẽt̃ sub ptc̃o. Nori eñĩ lex data est¬
ut pcc̃m anferret. s ut sub pcc̃o omĩa cõclus a
qui sibi sanus uidebatur ut pcc̃a demonstra¬
Qui ergo negat egritudinem suam suꝑflu
quereret refricans suꝑiorem qõnem cur ergo¬
nota sua. ⁊ legis infirmitate accełarent ad
gram ⁊ credendo promissa ꝯsequerent᷑ iex gͦ
data est ut gr̃ã queret᷑. grã data est ut lex
implereretur. nec enĩ suo uitio ñ implebat᷑.
lex. s uitio prudentte carnis ꝙ uitiũ ꝑ legem
demonstrantlũ ⁊ grãm fuit sanandum:

Expanded text:
Scriptura. Et hoc conclusit omnia sub peccato, id est Judaeos omnino clausit sub peccati dominio. Victi enim concupiscentia, et ipsius mandati transgressione rei facti sunt. Vel, conclusit omnia sub peccato, id est ostendit omnes homines clausos esse sub peccato. Non est enim lex data ut peccatum auferret, sed ut peccato omnia conclusa oqui sibi sanus videbatur, ut peccata demonstraQui ergo negat aegritudinem suam, superfquaereret, replicans superiorem quaestionem: Cur ergovota sua et legis infirmitate accelerarent ad gratiam, et credendo promissa consequerentur. Lex ergo data est ut gratia quaereretur, gratia data est ut lex impleretur. Nec enim suo vitio non implebatur lex, sed vitio prudentiae carnis: Quod vitium per legem demonstrandum, et per gratiam fuit sanandum.
Abbreviated transcription (Latin):
dem lex est posita põ¬
ergo lex adu̾sus pro¬
missa dei: ut ꝑ eam
impleatur alit̾ quã
prestare uitam ⁊ id ꝙ repromissio spoponde¬
rat exhibere u̾e. ꝓmissio ꝑ legẽ putaret᷑ excl

Expanded text:
dem lex est posita pergo lex adversus promissa Dei? Ut per eam impleatur aliter quam praestare vitam, et id quod repromissio spoponderat exhibere, vere promissio per legem putaretur excl
Abbreviated transcription (Latin):
ita dicit. si enĩ data
eẽt lex que poss ui¬
ferre: uere non solũ¬
opinione ex lege eẽt
cato concludit. ⁊ hoc
scriptura .i. lex ip̃a.
omnia subpectato.

Expanded text:
a esset lex quae possferre, vere, non solupinione ex lege essetb peccato concludit. Et hoc Scriptura, id est lex ipsa, omnia sub peccato.
Abbreviated transcription (Latin):
tõe xp̃i qui ideo instituit ut sic uenientes ad
fidem quasi pũi adperfectionem ex ip̃a fide.
quam du sumus ru¬
deslex erat nobis pe
tis per fidem

Expanded text:
ti, qui ideo instituit, ut sic venientes ad fidem quasi pueri ad perfectionem, ex ipsa fide Quandiu fuimus rudes, lex erat nobis paetis per fidem