comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is saluos fieri uelle debemus:
om̃ib ne pereant. uel ne alios ꝑ¬
dant adhibenda ẽ a nobis medi¬
cinalit᷑ seuera correptio. Dĩ ẽ autẽ
ilis eã facere utilem: q̃s ipse prȩ¬
sciuit ⁊ p̃destinauit conformes fien¬
ẏmaginis filii sui. Si enĩ aliquands
timore ñ corripimus. ne aliquis i¬
de ꝑeat.: cur ñ etiã timore corripunꝰ
ne aliqͥs inde plus pereat: Neq em̃
dilectiois uiscera maiora gestamue
quã beatꝰ apłs qͥ dicit. Corripite in¬
quietos: consolamini pusillanimes.
suscipite infirmos: patientes estore
ad om̃s. Uidete ne qͥs malũ ꝓ malo
alicui recddat. Ubi intelligendũe
tẽ potius malũ ꝓ malo reddi. si cor¬
ripiendus ñ corripit᷑ sed praua dis¬
simulatione negligit᷑. Quando¬
buidet hõ aliquẽ male uiuenteme
forte aliqd eccłs p̃stantẽ. ⁊ ñ eũ cori¬
pit: animo fugit. Quid ẽ animo
fugere: Timere. Timor ẽ fuga uite¬
rior. Quare timet: Quia mercen¬
narus ẽ: ne forte ille male accipi¬

Expanded text:
omnes salvos fieri velle debemus; omnibus, ne pereant, vel ne alios perdant, adhibenda est a nobis medicinaliter severa correptio: Dei est autem illis eam facere utilem, quos ipse praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui. Si enim aliquando timore non corripimus, ne aliquis inde pereat; cur non etiam timore corripimus, ne aliquis inde plus pereat? Neque enim dilectionis viscera majora gestamus quam beatus Apostolus, qui dicit: Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes. uidete, ne quis pro malo malum alicui reddat. ubi intellegendum est tunc potius malum pro malo reddi, si corripiendus non corripitur, sed praua dissimulatione neglegatur. dvidet homo aliquem male viventem, et forte aliquid Ecclesiae praestantem, et non eum corripit, animo fugit. Quid est, animo fugere? Timere. Timor est fuga interior. Quare timet? Quia mercenarius est. Ne forte ille male accipi
Abbreviated transcription (Latin):
possint eis hȩc utilia ẽe̾ pꝰ mortẽ.
Nã qͥ sine fide quȩ ꝑ dilectionem¬
oꝑat᷑ ciusq sacram̃tis de corporib
exiert. frustra illis a suis huius¬
modi ꝑictatis impendunt᷑ officia.¬
cuius dũ hic ee̾nt pignore carue.¬

Expanded text:
mortem. Nam qui sine fide operante per dilectionem, ejusque sacramentis, de corpore exierunt, frustra illis a suis hujusmodi pietatis officia impenduntur; cujus, dum hic essent, pignore, carue
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. qđ ẽ sp̃c. His uerbis satis indicas
qͥd ẽe sp̃m hominis sentias: id: racio¬
nale nrͣm qͦ sentit atq intelligit ani¬
ma: non sicut sentit᷑ corporis sensib
sed sic̃ ẽ ille intimꝰ sensus ex qͦ ẽ appel¬
lata sententia. Hinc autẽ pecoribus
sine dubitatiõe prȩponim᷑ eoqđ st̃
illa rationis exꝑtia. Non habent itaq
sp̃m pecora. id ÷ intellectũ ⁊ rationis
Nã ⁊ de illis dictũ ẽ. Producant aquȩ
repentia animarũ uiuentiũ. & ꝓducat.e¬
tra animã uiuentẽ. Ut gͣ planissime
ac plenissime noueris eã quȩ anima
ẽ more diuinoꝵ eloquioꝵ etiã sp̃m
habent pecora illũ sp̃m: quẽ tua di.¬
lectio discernens ab anima defunuit.
Unde manifestũ ẽ qđ generali uoca¬
bulo anima pecoris recte potuit sic

Expanded text:
animae. » His verbis satis indicas animae. » His verbis satis indicas quid esse spiritum hominis sentias, id est, rationale nostrum, quo sentit atque intelligit anima; non sicut sentitur corporis sensibus, sed sicut est ille intimus sensus, ex quo est appellata sententia. Hinc autem pecoribus sine dubitatione praeponimur, eo quod sunt illa rationis expertia. Non habent itaque spiritum pecora, id est, intellectunam et de illis dictum est: producant aquae repentia animarum uiuentium, et: producat terra animam uiuentem. ut ergo plenissime ac planissime noueris eam quae anima est more diuinorum eloquiorum etiam spiritum que non habent pecora illum spiritum, quem tua dilectio discernens ab anima definiuit. unde manifestum est, quod generali uocabulo anima pecoris recte potuit sic
Abbreviated transcription (Latin):
mens: quomͦ corpꝰ carnis nichil a¬
liud potest ee̾ quã caro. Nam e
hoc scriptũ ẽ: in expoliatione
corporis carnis: ubi carnẽ corpꝰ
appellat. Dicit sane ⁊ alio mͦ sp̾m
hominis. quẽ prorsus a m̃te discer¬
nit. Si enĩ orauero lingua inqͥt
sp̃c meus orat: mens autẽ infru¬
difficilem quęstionẽ Alultis
enĩ modis atq in diu̾sis significa¬
tionib seripturȩ diuinȩ sꝑmno¬
minant: sed de qͦ nc̃ agimus. quo
raciocinam᷑ intelligimus sapimꝰ
tia distincte dicit᷑ sp̾c: poteris ne¬
gare uniuersum sem̃ iacob appel¬
lari isrl: qm̃ excepto uida. etiã
distincte appellatus ẽ isrł in tribubus
aecẽ quȩ in saniaria fuerunt. S qͥd opꝰ
uel legis dño moriente qđ scriptũ est:
& inclinato capite tradidit sp̃m. Atten¬
atq descripseris. cũ illũ ab anima
distinguere nitereris. Hȩc anima uni¬
qͥs q ex flatu dĩ habet originẽ. sine sen¬
su ꝓpͥo atq intellectu intimo ẽẽ nͣ po¬

Expanded text:
quomodo corpus carnis nihil aliud potest esse quam caro. nam et hoc scriptum est: in expoliatione corporis carnis, ubi carnem corpus appellat. dicit sane et alio modo spiritum hominis, quem prorsus a mente discernit: si enim orauero lingua, inquit, spiritus meus orat, mens autem mea infrudifficilem quaestionem; multis enim modis atque in diuersis significationibus scripturae diuinae spiritum nominant —, sed de quo nunc agimus, quo ratiocinamur, intellegimus, sapimutia distincte dicitur spiritus, poteris negare uniuersum semen lacob appellari Israhel, quoniam excepto Iuda etiam distincte appellatus est Israhel in tribubus decem, quae in Samaria tunc fuerunt. sed quid opus uel legis domino moriente quod scriptum est: et inclinato capite tradidit spirituatque descripseris, cum illum ab anima distinguere nitereris: « Haec anima, inquis, quae ex flatu Dei habet originem, sine sensu proprio atque intellectu intimo esse non po
Abbreviated transcription (Latin):
deliũ humilitas ẽ in nullo suꝑbi¬
re. in nullo murmurare. nec in¬
gratũ eẽ nec quęxulũ: sed in omĩ¬
b di iudiciis grãs do agere d̾mq
laudare: cuius omia oꝑa aut ius¬
ta sunt aut benigna. Sp̃m nolite

Expanded text:
delium humilitas est, in nullo superbire, in nullo murmurare; nec ingratum esse, nec querulum, sed in omnibus Dei judiciis gratias Deo agere, Deumque laudare, cujus omnia opera aut justa sunt, aut benigna. LXXXIV. De
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ: oratio tua ẽ. Et si continuł desi¬
deriũ: continua oratio. Non enun
frustra dixit apłs: sine int̾missioe
orate. Nũqͥd sine int̾missiõe ge¬
nu flectimꝰ. corpus ꝓsternimꝰ aut
Est alia intͣrogatio. Sine inter¬
missiõe oratio quȩ ẽ: Desideriũ.
Quicqͥd aliud agis. si desideras
illud sabbatũ. ñ int̾mittis orare.
Si nͣ ius inter mutere orare noli
int̾mittere desiderare. Continu¬
ũ desidideriũ tuũ: contina
uox tua ẽ. Tacebis si amare de¬
stiteris: qr tacuert de quib die¬
tũ ẽ. qm habundauit iniqͥtas. re¬
frigeseet caritas multoꝵ. Frigus ca¬
ritatis: silentiũ cordis est. Flagran

Expanded text:
tuum, oratio tua est: et si continuum desiderium, continua oratio. Non enim frustra dixit Apostolus, Sine intermissione orantes . Numquid sine intermissione genu flectimus, corpus prosternimus, aut Est alia interior sine intermissione oratio, quae est desiderium. Quidquid aliud agas, si desideras illud sabbatum, non intermittis orare. Si non vis intermittere orare, noli intermittere desiderare. Continuum desiderium tuum, continua vox tua est. Tacebis, si amare destiteris. Qui tacuerunt? De quibus dictum est: Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Frigus charit
Abbreviated transcription (Latin):
pͣsum̃tes de cupiditatib suis. ⁊ in deli¬
ciis huius scłi diffluentes tument &
erigunt᷑ adu̾sus humiles. & insultant
scĩs intelligentib angustã uiã que du¬
cit ad uitã: talib enĩ ueniet illa hora
filii hominis inqͥt: quomͦ in dieb noe.
Manducabant. bibebant. nubebant.
uxores ducebant. nouellabant. edifi¬
bunt. qͥ uxores ducunt: qͥ nouellant
qͥ ȩdificant: Non. S qͥ de his pͣsu¬
munt: sed qͥ dõ ista p̾ferunt: sed qͥ
ꝓpter hȩc offendere dm̃ cito paratist᷑
At uͦ qͥistis oñb aut ñ utunt᷑. aut
utunt᷑ tanꝗͣ. ñ utentes: plus pͣsum̃tes
de illo qͥ dedit quã de his quȩ data
sunt: & intelligentes in his eius con¬
solationẽ ⁊ miscdiã. ⁊ ñ occupatioẽs
ne a donatore ruerent: qͥ tales sunt
ñ illos inueniet imparatos hora illa
sicut fur. Talib dix apłs. Uos autẽ¬

Expanded text:
sumentes de cupiditatibus suis, et in deliciis hujus saeculi diffluentes, tument; et eriguntur adversus humiles, et insultant sanctis intelligentibus angustam viam, quae ducit ad vitam . Talibus enim veniet illa hora Filii hominis,» inquit, «quomodo in diebus Noe. Manducabant, bibebant, nubebant, uxores ducebant, novellabant, aedifibunt, qui uxores ducunt, qui novellant, qui aedificant? Non: sed qui de his praesumunt, sed qui ista Deo praeferunt, sed qui propter haec offendere Deum cito parati sunt. At vero qui istis omnibus aut non utuntur, aut utuntur tanquam non utentes, plus praesumentes de illo qui dedit, quam de his quae data sunt, et intelligentes in his ejus consolationem et misericordiam, et non occupati donis, ne a donatore ruant; qui tales sunt, non illos inveniet imparatos hora illa sicut fur. Talibus dixit Apost
Abbreviated transcription (Latin):
qua illi obdormier̃t cupiendo is¬
ta t᷑rena. Et om̃s istȩ felicitates q̃
uident᷑ scłi: sõnia st̃ dormientiũ.
Et quomͦ qͥ uidet thes auros in sõnis
dormiens diues ẽ. s uigilabit &
pauꝑ erit: sic omĩa ista uana
huius scłi de quib homines gau¬
dent: in sõno gaudent. Fiugila¬
bunt quando nolunt. si ñ mͦ eui¬
gilant quando utile ẽ: & inuenient
sõnia fuisse illa. & transire sic̃ scrip¬
Digna debemꝰ oꝑari. id÷ tanquã
in luce: quando xꝑo demonstran¬
Qui in ebriant᷑ nocte in ebriant᷑. &
qͥ dormiunt nocte dormiunt. Nos
qui diei sumꝰ: sobrii simus. Hortat᷑
iterũ. Uos inqͥt filii lucis estis. & filii
diei. Non sumꝰ noctis: neq tenebrar̃.
Qui sunt filii noctis: & filii tenebrar. Fer ser¬
filii noctis sunt ut timeant uidere euugii
quȩ operant᷑ : & quȩ publicȩ ope¬
rant᷑. ido publicȩ oꝑant᷑. ꝙ multi
Nemo gͦ indiluculo oꝑatur: nisi qͥ

Expanded text:
iendo ista terrena. Et omnes istae felicitates quae videntur saeculi, somnia sunt dormientium. Et quomodo qui videt thesauros in somnis, dormiens dives est; sed evigilabit, et pauper erit: sic omnia ista vana hujus saeculi, de quibus homines gaudent, in somno gaudent: evigilabunt quando nolunt, si non modo evigilant quando utile est; et invenient somnia fuisse illa, et transisse, sidigna debemus operari; id est tanquam in luce, quando Christo demonstranQui inebriantur, nocte inebriantur; et qui dormiunt, nocte dormiunt: nos qui diei sumus, sobrii simus. Hortatur iterum: Vos, inquit, filii lucis estis, et filii diei; non sumus noctis neque tenebrarum . Qui sunt filii noctis, et filii tenebrarum? filii noctis sunt, ut timeant videri quae operantur: et quae publice operantur mala, ideo publice operantur, quia multi Nemo ergo in diluculo operatur, nisi qui
Abbreviated transcription (Latin):
genera atq ludoꝵ. hoccine ẽ arescere
prȩ timore. an potius madescere pre
libidine : S hec filii tenebrarũ abum¬
dantius habebunt ⁊ exercebunt cũ
dixerint pax ⁊ securitas. Quid ips̃
filii lucis ⁊ filũ diei. qͥ ñ sunt uitene¬
bris ut eos tanꝗͣ fur dies ille compn¬
hendat: ñne ad huc utunt᷑ hoc nun¬
do tanqͣ. ñ utentes Quia ⁊ si admi¬
licitudine cogitant qđ dictũ ẽ temiꝰ
breue ẽ Nonne a maxima parte en
nouellat᷑ edificat᷑ emit᷑ possidetur
gerunt᷑ ad huc honores: ducunt᷑ ipents
De his loquor. qͥ expectantes dĩm siui
quando ueniat a nuptis: ñ tam̃
abstinent a carnalib uicus: sed
obedientissima caritate audiunt
apłm pͣcipientẽ quẽadmodũ uiue¬
re debeant uxores cũ uiris: iuuri cũ
utunt᷑ hoc mundo: Arant. nauigant
comparant. generant. militant ad¬
ministrant. Puto qđ ñ erͣt sic. qͣn¬
do er̃t quȩ in eũngłio p̃dicta sunt

Expanded text:
sonorum atque ludorum. hocine est arescere sonorum atque ludorum. hocine est arescere prae timore an potius madescere prae libidine? sed haec filii tenebrarum abundantius habebunt et exercebunt, cum dixerint: Pax et securitas. Quid ipsi filii lucis et filii diei, qui non sunt in. tenebris, ut eos tamquam fur dies ille comprehendat? nonne adhuc utuntur hoc mundo tamquam non utentes, quia, etsi alicitudine cogitant, quod dictum est: Tempus breue est? nonne a maxima parte eorum nouellatur, aedificatur, emitur, possidetur, geruntur adhuc honores, ducuntur uxores ? de his loquor, qui expectantes dominum suum, quando ueniat a nuptiis, non se tamen abstinent a carnalibus nuptiis, sed oboedientissima caritate audiunt apostolum praecipientem, quem ad modum uiuere debeant uxores cum uiris, uiri cum utuntur hoc mundo? arant, nauigant, comparant, generant, militant, administrant. puto, quod non erunt sic, quando erunt, quae in euangelio praedicta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ hõĩnis cũ potestate magna
& maiestate. Ui deamus itaq ne
forte melius intelligat᷑ ñ ea modo
impleri quȩ p̾dicta st̃ in illis. sed
tc̃ potius eẽ uentura quando
sic erit tribulatio uniuerso orbr
ut ad eccłiã ꝑtincat. quȩ uniuer.¬
so orbe tribulabit᷑. ñ ad eos qui
tribulant eã. Ipsi enĩ dicturi ft̃
pax ⁊ securitas. ut repentinus eis
suꝑ ueniat interitus. ⁊ eos aduentus
dñi sic̃ fur in nocte comphendat:
quando econtrario gaudebunt &
exultabunt qͥ diligunt manifesta¬
sũma ⁊ extrema credunt᷑ utrisq
gentib ⁊ utriq regno. xp̃i scilicet¬
⁊ diaboli uidemꝰ ẽẽ cõmunia. Parit̃
quippe his ⁊ boni affligunt᷑ i mali:
nec ẽ qͥ dicat pax ⁊ securitas ubicũq con¬
tingunt. uel metuit᷑ ne contingant.
Inter quȩ tam̃ mala adhuc usq quaqͥ
frequentant᷑ lipxuriosa conubia fenit
ebriositas. auaricia grassat᷑ ꝑstrepum
lascunȩ cantus. organa tybiȩ. lym
cytharȩ thesserȩ. multa ⁊ uaria sono

Expanded text:
in nube cum potestate magna et maiestate. Videamus itaque, ne forte melius intellegatur non ea modo impleri, quae praedicta sunt illis uerbis, sed tunc potius esse uentura, quando sic erit tribulatio uniuerso orbi. ut ad ecclesiam pertineat, quae uniuerso orbe tribulabitur. non ad eos, qui tribulabunt eam. ipsi enim dicturi sunt: Pax et securitas, ut repentinus illis superueniat interitus et eos aduentus domini sicut fur in nocte comprehendat, quando e contrario gaudebunt et exultabunt, qui diligunt manifestasumma et extrema creduntur, utrique genti et utrique regno et Christi scilicet et diaboli uidemus esse communia; pariter quippe his et boni affliguntur et mali nec est, qui dicat: Pax et securitas. ubicumque contingunt uel metuitur, ne contingant. inter quae tamen mala adhuc usque quaque frequentantur luxuriosa conuiuia, feruet ebriositas, auaritia grassatur, perstrepunt lasciui cantus, organa, tibiae, lyrae, citharae, tesserae, multa et uaria genera
Abbreviated transcription (Latin):
hominib pre timore ⁊ expectatiõe:
quȩ suꝑ uenient uniu̾so orbi. Nul¬
lam inqͥs patriã nullũ locũ nr̃is
tp̃rib ñ affligi aut tribulari certũ
est. sic̃ dictũ ẽ p̾timore ⁊ expecta¬
tione quȩ suꝑ uenient uniu̾so orbi.
Si ergo ista mala quȩ nc̃ patitur
genus humanũ certa sunt indicia

Expanded text:
hominibus prae timore et expectatione, quae superueniunt uniuerso orbi. \'nullam\', inquis, \'patriam, nullum locum nostris temporibus non affligi aut tribulari certum est, sicut dictum est: Prae timore et expectatione, quae superueniunt uniuerso orbi>. si ergo ista mala. quae nunc patitur genus humanum, certa sunt indicia
Abbreviated transcription (Latin):
dat caritas unius ciuiusq ur̃m inin
ubde uicẽ. Noc dix neforte tanto bono
ib: qđ ex do habebant: tanquã ex se¬
taro ipsis id habentes extollerentur.
& habundat caritas unius cuiusq
ur̃m in inuice̾ gr̃as agere debemꝰ

Expanded text:
dat charitas uniuscujusque vestrum in invicem . Hoc dixit, ne forte de tanto bono quod ex Deo habebant, tanquam ex se ipsis id habentes extollerentur. et abundat charitas uniuscujusque vestrum in invicem, g
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. tanꝗͣ. doctor ꝓuidentissimꝰ ii.¬
dicaret. Nunc autẽ nec illis opꝰ eẽ
monstrauit. quib sufficiebat ut
scirent. imparatis atq dormien¬
tib horã dni sicut furẽ esse uen¬
turã. atq hoc sciendo ẽẽnt ipsi
uigilant᷑ parati. post quantalibet
tempora ueniret: & suũ seruauit
ret alios docere de qͦ apłis dñm¬

Expanded text:
dum tamquam doctor prouidentissimus iudum tamquam doctor prouidentissimus iudicaret. nunc autem nec illis hoc opus esse monstrauit. quibus sufficiebat, ut scirent inparatis atque dormientibus horam domini sicut furem esse uenturam atque hoc sciendo essent ipsi uigilanter parati, post quanta libet tempora ueniret, et suum seruauit ret alios docere, quod apos
Abbreviated transcription (Latin):
rib ueniet. Non dix post quantum
sichitpris hoc futurũ sit. s quomͦ futt
tp̃nrũ sit: id÷ ñ quanta erit ętatis bre¬
uitas uel ꝓlixitas. sed quantulibet
malũ noiussimũ. nͥ cũ dexerint xi
pax ⁊ securitas. Quib uerbis uidet᷑. i¬
apłs huius nouissimi diei uel spem lxxxiͦ¬
uel timorẽ ab hoc nr̃o tp̃re remo¬
uisse. Non enĩ uidemꝰ ipsos amato
bit interitus iã dicere pax ⁊ secu¬
ritas. Quid gͦ scire sufficiat. satis
ipse demonstrat apłs dicendo.
De tp̃rib ⁊ mom̃itis ñ opꝰ habemus
uobscribere: uel sic̃ alii codices
habent. ñ opus habetis uob scribi.
Nã secutus adiunxit. Nos enĩ ipsi
scire ut curent filii lucis ẽe̾ ⁊ parato
corde uigilare: qͥ nolunt ab illa ho¬
ra sic̃ a nocturno fure comp̾hendi.
Nã si ad cauendũ hoc malũ. id ẽ ne
hora dni tanꝗͣ. fur inueniat inpa¬
ratos. opus ẽet nosse tempor spacia:
ñ diceret apłs ñ opus eẽ ut hoc
scriberet: sed hoc potuis ẽẽ scriben¬

Expanded text:
hic non dixit. post quantum temporis hoc futurum sit. sed quo modo futurum sit, id est non quanta erit aetatis breuitas uel prolixitas, sed, quantum libet malum nouissimum, nisi cum dixerint: Pax et securitas. quibus uerbis uidetur apostolus huius nouissimi diei uel spem uel timorem ab hoc nostro tempore remouisse; non enim uidemus ipsos amatorbit interitus, iam dicere: Pax et securitas. Quid ergo scire sufficiat, satis ipse demonstrat apostolus dicendo: De temporibus et momentis non opus habemus uobis scribere uel, sicut alii codices habent: Non opus habetis uobis scribi. nec secutus adiunxit: Vos enim ipsist. ut curent filii lucis esse et parato corde uigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. nam si ad cauendum hoc malum, id est ne hora domini tamquam fur inueniat inparatum. opus esset nosse temporum spatia, non diceret apostolus non opus esse, ut hoc scriberet, sed hoc potius eis esse scriben
Abbreviated transcription (Latin):
& facit digna plagis uapulabit paucis:
seruus autẽ qͥ scit uoluntatẽ dm̃i sui¬
⁊ nͣ fecit digna. plagis uapulabit
multis.: Ecce ubi ostendit grauius¬
ẽẽ peccare homine̾ scientẽ. quam
nescientẽ. Nec tam̃ coͦnfugiendũ c̃
ad ignorantiȩ tenebras: ut in eis
qͥsq reqͥrat excusationẽ. Aliud est
enĩ nescisse: aliud ẽ scire noluisse.
Uoluntas quippe arguit᷑ in eo de qͦ
dicit᷑. noluit intelligere ut bene
ageret. Sed ⁊ illa ignorantia que
simplicit᷑ nesciunt nemine̾ sic ex¬
cusat ut sempit᷑no igne nͣ ardeat.
si ꝓpterea nͣ credidit qr ñ audiuit
omino qͥd crederet: sed fortasse
ut mitius ardeat. Non enĩ sine
causa dictũ ẽ. Effunde ira tuã in
gentes quȩ te ñ nouert. & illud qd̾

Expanded text:
ulabit pauca; seruus autem, qui scit uoluntatem domini sui et facit digna plagis, uapulabit multa. ecce ubi ostendit grauius peccare hominem scientem quam nescientem. nec tamen ideo confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisque requirat excusationem. aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse. uoluntas quippe arguitur in eo de quo dicitur: noluit intellegere, ut bene ageret. sed et illa ignorantia, quae simpliciter nesciunt, neminem sic excusat, ut sempiterno igne non ardeat, si propterea non credidit, quia non audiuit omnino quid crederet, sed fortasse, ut mitius ardeat. non enim sine causa dictum est: effunde iram tuam in gentes, quae te non nouerunt, et illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
Uedia autẽ nocte id ÷ nullo
sciente aut sperante. huppe cum
ipse dicat dñs de die autẽ illa &
hora nemo scit. ⁊ apłs dicat dies
dni tanquã fur in nocte ita ueni¬
et: ex qͦ significat penitus latere
cũ uenerit. clamor factus ẽ: ecce
sponsus uenit. surgite obuiam.
Inictu ocłi. in nouissima tuba: om̃s

Expanded text:
edia autem nocte, id est nullo sciente aut sperante — quippe cum ipse dicat dominus: de die autem illa et hora nemo scit; et apostolus dicit: dies domini tamquam fur in nocte ita ueniet; ex quo significat penitus latere, cum uenit — clamor factus est: ecce sponsus uenit, surgite obuiam ei: in ictu oculi, in nouissima tuba omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Leuera quantũ ad uerba beati apłi
ꝑtinet uidet᷑ asserere qͦsclã in fine
sełi adueniente dno eũ futura est
resurrectio mortuoꝵ. ñ ẽẽ morituros:
sed uiuos reꝑtos in illã inmortalita¬
tẽ quȩ sc̃is etiã ceteris dabit᷑ repen¬
te mutandos: & simul cũ illis rapi¬
illis etiã qͥ putant aliqͦs morte non
p̃cedente iuuificatos. ad uitã ꝑpetuã
transituros: dicere inueniat᷑ apłs.¬
Resurrectio quippe nͥ mors p̾cesserit.
nulla ẽ. Et qđ ñnulli codices habent
om̃s dormiemꝰ. multo facilius ⁊ aꝑtiꝰ
id cogit intelligi & siqͥd aluid in seĩs¬

Expanded text:
uera, quantum ad uerba beati apostoli pertinet, uidetur adserere quosdam in fine saeculi adueniente domino, cum futura est resurrectio mortuorum, non esse morituros, sed uiuos repertos in illam inmortalitatem, quae sanctis etiam ceteris datur, repente mutandos et simul cum illis rapiillis etiam. qui putant aliquos morte non praecedente uiuificatos ad uitam perpetuam transituros, dicere inueniatur aposResurrectio quippe, nisi mors praecesserit, nulla est. Et quod nonnulli codices habent, Omnes dormiemus, multo facilius et apertius id cogit intelligi; et si quid ali
Abbreviated transcription (Latin):
contristari dolore sanabili: &
consolabiles lacrimas fundant
conditiõe mortali: quas tamen
repͥmat fidei gaudiũ. qua creduntur
fideles quando moriunt᷑ quantulũ
Sit ꝓ uirib cura sepeliendi. ⁊ sepulc̾ra
construendi: qr ⁊ inscripturis sc̃is int̾
bona oꝑa deputata sunt: nec solum
in corporib patriarcharũ alioꝵq¬

Expanded text:
contristari dolore sanabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione mortali, quas tamen reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles quando moriuntur, aliquandSit pro viribus cura sepeliendi et sepulcra construendi, quia haec in Scripturis inter opera bona deputata sunt: nec solum in corporibus patriarcharum et alio
Abbreviated transcription (Latin):
busq iacentiũ: uerũ etiã in ipsius
dñi corpore pͣdicati atq laudati st̃
qͥ ista fecerunt. Impleant hȩc ho¬
mines erga suos officia postremi
muneris: & sui humani lenimenta
meroris. Uerũ illa quȩ aduiuant

Expanded text:
ue jacentium; verum etiam in ipsius Domini corpore praedicati atque laudati sunt qui ista fecerunt. Impleant haec homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lenimenta moeroris. Verum illi utique abluunt
Abbreviated transcription (Latin):
rus ẽ ꝗͣ dies post istã noctẽ: interĩ
in hac nocte lucerna ñ desit. Et
hoc ẽ fortasse qđ nc̃ facimꝰ. has
litteras exponendo lucernã inferi¬
mꝰut in hac nocte gaudeamus.
Quȩ qͥdẽ debet accensa ẽẽ femꝑ
in domib ur̃is. Talib enĩ dicitur.
Sꝑm nolite extinguere. & tanquã
exponẽs qͥd diceret: secutus ait.

Expanded text:
rus est ergo dies post istam noctem; interim in hac nocte lucerna non desit. Et hoc est fortasse quod nunc facimus: has Litteras exponendo, lucernam inferimus, ut in hac nocte gaudeamus. Quae quidem debet accensa esse semper in domibus vestris. Talibus enim dicitur: Spiritum nolite exstinguere . Et tanquam exponens quid dicer
Abbreviated transcription (Latin):
descruit uolens hac coacta ẽ desere
re nolens. Tanquã illi diceret. Reces¬
sisti ab eo quẽ diligere debiusti. re¬
cede ab eo q dilexisti. Quis enim
uult mori: Prorsus nemo: &e ita ne¬
mo ut beato petro diceret᷑ Alter
te cinget: & feret qͦ tu ñ ius. Si gͦ nul¬
la cet mortis amaritudo. ñ ẽẽt mag¬
na martyrũ fortitudo. Oh̃ apłs¬

Expanded text:
deseruit volens, et coacta est nolens deseruit volens, et coacta est nolens deserere. Tanquam illi diceretur: Recessisti ab eo quem diligere debuisti, recede ab eo quem dilexisti. Quis enim vult mori? Prorsus nemo, et ita nemo, ut beato Petro diceretur: Alter te cinget, et feret quo tu non vis. Si ergo nulla esset mortis amaritudo, non esset magna martyrum fortitudo. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
in nubib obiuã xp̃o in aera. Nũqͥd
⁊ hoc ad tempus: Non. Sed quidẽ:
at contristatio. ubi tanta ẽ consola.¬
tio. Detergat᷑ luctus ex animo: fides
ex pellat dolore. In tanta spe: ñ deret
triste esse templũ di. Ibi habitat bonꝰ
consolator: ibi qͥ ñ fallit ꝓmissor.
Quid mortuũ diu plangimus: Qm̃
mors amara ẽ. Per illam transunt¬
cor humanũ. defuncto kmo: Meli¬
us tam̃ cũ dolet sanat᷑ cor humanũ.
qͣm ñ dolendo fit inhumanũ. Ma-¬
ria dnm quęrebat: & mortuũ fr̃em
dolebat. S qͥd miraris q maria do¬
lebat. tẽ cũ ipse dñs flebat: Alouer
autẽ quẽuis potest quom flebat
mortuũ.: se continuo iubente uic¬
turũ. Non mortuũ flebat quem
ipse suscitauit: sed moriẽ quã sibi
homo comparaiit. Si enĩ peceatũ non
p̃cessiset: fine dubio mors secuta non
fuisset. Secuta ẽ gͥ mors etiã eorporis.
quã pͥcessit mors animȩ. Aors anue
pͥcessit deserendo d̾m. & mors corpo¬
ris secuta est deserente anima. Hac¬

Expanded text:
in nubibus obviam Christo in aera. » Numquid et hoc ad tempus? Non: sed quid eat contristatio, ubi tanta est consolatio: detergatur luctus ex animo, fides expellat dolorem. In tanta spe non decet esse triste templum Dei. Ibi habitat bonus consolator, ibi qui non fallit, promissor. Quid mortuum diu plangamus? Quoniam mors amara ecor humanum, defuncto us tamen cum dolet sanatur cor humanum quam non dolendo fit inhumanum. Maria Domino cohaerebat, et mortuum fratrem dolebat. Sed quid miraris quia Maria dolebat tunc, cum ipse Dominus flebat? Movere autem quemvis potest, quomodo flebat mortuum, se continuo jubente victurum ? Non mortuum flebat, quem ipse suscitavit; sed mortem, quam sibi homo peccando comparavit. Si enim peccatum non praecessisset, sine dubio mors secuta non fuiquam praecessit mors animae. Mors animae praecessit differendo, et mors corporis secuta est, deserente anima:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sic̃ cȩteri qͥ spen nͣ habent. Con¬
tristam᷑ gͦ nos in ñroꝵ mortib ne.¬
cessitate amittendi. sec cũ spe re¬
cipiendi. Inde angim᷑. hinc conso¬
lam᷑. Inde infirnitas afficit: hinc
fides reficit. Inde dolet humana
conditio: hinc sanat diuina ꝓro¬
missio. Promide pompa fueris.
agniuia exequiarũ. sumptuosa di¬
ligentia sepulturȩ. monum̃toꝵ opu¬
lenta constructio. uiuoꝵ stͣ qualia¬
cũq solacia: ñ adiutoria mortuoꝵ.

Expanded text:
non sicut caeteri qui spem non habent. Connon sicut caeteri qui spem non habent. Contristamur ergo nos in nostrorum mortibus necessitate amittendi, sed cum spe recipiendi. Inde angimur, hinc consolamur: inde infirmitas afficit, hinc fides reficit: inde dolet humana conditio, hinc sanat divina promissio. Proinde pompa funeris, agmina exsequiarum, sumptuosa diligentia sepulturae, monumentorum opulenta constructio, vivorum sunt qualiacunque solatia, non adjutoria mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
i dormientes eos appellat seriptinȩ
ueracissima consuetudo: ut cum
dormientes audimꝰ. eugilaturos
minime desperemus. Unde etiã
cantat᷑ in psalmo. Nunqͥd qͥ dormit
ñ adiciet ut resurgat: Est gͦ de
mortius eis qͥ diligunt᷑ quȩd ã trisiaa
quodammodo naturał. Mortem
quiipe horret ñ opinio si natu xa.
nec mors homini accideret. nͥ ex
pena quã pͣcesserat culpa. Qua ꝓpt̾
si animalia quȩ ita creata sunt ut
suo qͦq tp̾re moriant᷑ mortẽ fugiuint
diligunt uitã: quantomagis homo.
qͥsic fuerat creatus ut si uniere sine
peccato uoluisset. sine t̾mino uiue¬
ret: Hinc itaq necesse ẽ ut tͥistes
simꝰ quando nos morientes desert̃
qͦs amamus: qr ⁊ si nouimꝰ eos nͣ in
eternũ relinq̃re nos mansuros sed
aliquantũ p̃cedere secuturos. tam̃
mors ipsa quã natura refugit cũ
occupat dilectũ contristat in nob̾
ipsuis dilectioĩs affectũ. Ideo ñ ad¬
monuit apłs ut ñ contristem᷑: sed

Expanded text:
et dormientes eos appellat Scripturae et dormientes eos appellat Scripturae veracissima consuetudo, ut cum dormientes audimus, evigilaturos minime desperemus. Unde etiam cantatur inon adjiciet ut resurgat? Est ergo de mortuis eis qui diliguntur quaedam tristitia quodam modo naturalis. Mortem quippe horret, non opinio, sed natura. Nec mors homini accideret, nisi ex poena quam praecesserat culpa. Quapropter si animalia quae ita creata sunt, ut suo quaeque tempore moriantur, mortem fugiunt, diligunt vitam; quanto magis homo, qui sic fuerat creatus, ut si vivere sine peccato voluisset, sine termino viveret? Hinc itaque necesse est ut tristes simus, quando nos moriendo deserunt quos amamus: quia etsi novimus eos non in aeternum relinquere nos mansuros, sed aliquantum praecedere secuturos; tamen mors ipsa quam natura refugit, cum occupat dilectum, contristat in nobis ipsius dilectionis affectum. Ideo non admonuit Apostolus, ut non contristemur; sed,
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiũ bonȩ: malȩ tormͣ̃ta. S cũ
facta fuerit resurrectio. ⁊ bonoꝵ
gaudiũ amplius erit ⁊ maloꝵ torm̃¬
ta grauiora: quando cũ corpore
boni fideles: om̃s tam̃ ad huc inifine
accepturi st̃ qđ ꝓmisit d̾s. P romis¬
sa ẽ enĩ resurrectio etiã carnis. mor¬
tis consumptio: uita ęt̾na cũ anqłis
hoc om̃s simul accepturi sumus
Nã requiem quȩ continuo pꝰ mortẽ
dat᷑. si ca dignus ẽ. tcͥ accipit qͥsq
cũ morit᷑. Priores acceper̃t patriar¬
che: uidete ex qͦ requiescunt: pos¬
teriores ꝓpħȩ recentius apłi: multo
recentiores sc̃i martyres: cotidie sc̃i
fideles. ⁊ alii intra reqͥem iã duisunt
alii ñ tã dui: alii annis pauciorib
alii in recenti tpr̃e. Cum uͦ de hoc
somno uigilabunt: simul om̃s qd̾
net nos beatus apłs. ut de dormien¬
tib hoc ẽ mortuis karissimis nr̃is
ñ contristem᷑ sicͣ ⁊ ceteri qͥ spem nͣ
habent: spem scilicet resurrectio¬
nis ⁊ in corruptioĩs etͣnȩ. Nam ideo

Expanded text:
malae tormenta. Sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora, quando cum corpore boni fideles, omnes tamen adhuc in fine accepturi sunt quod promisit Deus. Promissa est enim resurrectio etiam carnis, mortis consumptio, vita aeterna cum angelis: hoc omnes simul accepturi sumus. Nam requiem, quae continuo post mortem datur, si ea dignus est, tunc accipit quisque cum moritur. Priores acceperunt patriarchae, videte ex quo requiescunt: posteriores prophetae, recentius apostoli, multo recentius martyres sancti, quotidie boni fideles. Et alii in ista requie tam diu sunt, alii non tam diu, alii annis paucioribus, alii nec recenti tempore. Cum vero ab hoc somno evigilabunt simul omnes, quod net nos beatus Apostolus, ut de dormientibus, hoc est, mortuis charissimis nostris, non contristemur, sicut et caeteri qui spem non habent, spem scilicet resurrectionis et incorruptionis aeternae. Nam ideo
Abbreviated transcription (Latin):
let᷑ te spes. Quomͦ enĩ coutristaris
ubi corpus qd̃ uiuit ex anima fit
ex anime: Discedente anima qͥ
ambulabat iacet: qͥ loqͣbat᷑ tacet:
clausi ocłi luce̾ ñ capiunt. aures
nulla uoce patescunt: omĩa mẽ-¬
broꝵ officia conquiuert̃: non ẽ qͥ
moucat gressus ad ambulandum:
manꝰ ad operandũ sensus ad ꝑtapi¬
endũ. Nonne ista ẽ domus quã nescio
qͥs inuisibił habitator ornabat : Disces¬
sit qͥ ñ uidet᷑. remansit qđ cũ dolore
uideat᷑. Ista ẽ causa tristiciȩ. Si hȩc ẽ¬
causa tristiciȩ: huuis tristicie sit con

Expanded text:
letur te spes. Quomodo enim non contristaris, ubi corpus quod vivit ex anima, fit exanime, discedambulabat, jacet; qui loquebatur, tacet; clausi oculi, lucem non capiunt; aures nulla voce patescunt; omnia membrorum officia conquieverunt; non est qui moveat gressus ad ambulandum, manus ad operandum, sensus ad percipiendum. Nonne ista est domus quam nescio quis invisibilis habitator ornabat? Discessit qui non videtur, remansit quod cum dolore videatur; ista est causa tristitiae, sed hujus tri
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsis qͥ cotidie doriunt ⁊ exur de euide¬
gunt. qd qͥsq iudeat in sõnis. alii ũbis apłi
sentiunt leta sõnia. alii torquentia:
ita ut eiugilans dormire tumeat ne
ad ipsa iterum redeat: sic unusqͥsq ho¬
minũ cum causa sua dormit. cum cau¬
sa sua surgit᷑ et interest quali cus¬
dodia quisq recipiatur. ad iudicem¬

Expanded text:
in ipsis qui quotidie dormiunt et exsurgunt, quid quisque videat in somnis: alii sentiunt laeta omnia, alii torquentia, ita ut evigilans dormire timeat, ne ad ipsa iterum redeat. Sic unusquisque hominum cum causa sua dormit, cum causa sua surgit: et interest quali custodia quisque recipiatur, ad judicem
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. S tam̃ qr ds arguit exigens
de te integritatẽ templi sui. ⁊ incor¬
ruptionẽ habitationis suȩ: dedit
tͥ remediũ tanquã dicens. Si exce.¬
dendo modũ offendis me: ⁊ ego
tenebo te reu̾ ubi te nullus homi¬
nũ accusat : dimitte homim qđ
in te peccauit: ut dimittã tͥ qđ
Qui enĩ ⁊ ad huiusmodi antidotum
reñciauerit: nulla illi spes salutis
omĩno remanebit. Nolumꝰ auteni

Expanded text:
minum: sed tamen quia Deus arguit, exigens de te integritatem templi sui et incorruptionem habitationis suae, dedit tibi remedium, tanquam dicens: Si excedendo modum offendis me, et ego tenebo te reum, ubi te nullus hominum accusat; dimitte homini quod in te peccavit, ut dimittam tibi quod Qui enim et ad hujusmodi antidotum renuntiaverit, nulla illi spes salutis omnino remanebit. Qui mi
Abbreviated transcription (Latin):
głiet᷑. Nã głia qͥdẽ eius in ipsa ẽ ñ
in uerbis alienis: sicͣ dicit apłs.¬
Opus autẽ suũ ꝓbet unꝰqͥsq ⁊ t̃e in
semetipso tantũ głia habebit: ⁊ ñ
in altero. S absit ut głia sua ipsa
sit.⁊ ñ ille cui dr głia mea ⁊ exal¬
tans cap̃t meũ. Ita quippe ẽ in ea
salubrit᷑ głia eiꝰ cũ d̾s qui in illa e̾
ipse ẽ głia eius. a qͦ habet omĩa bo¬
na quib ẽ bona: ⁊ habebit om̃ia bona qͥb
mesior erit. inquantum in hac uita me¬
lior esse poterit. et quibus perfecta e¬
rit. quando fuerit diuina gracia.
gr̃a ñ humana laude ꝑfecta. In

Expanded text:
glorietur. nam gloria quidem eius in ipsa est non glorietur. nam gloria quidem eius in ipsa est non in uerbis alienis, sicut aposOpus autem suum probet unusquisque, et tunc in semetipso gloriam habebit, et non in altero . Sed absit ut gloria sua ipsa sit, et non ille cui dicitur. Gloria mea, et exaltans caput meum ! Ita quippe est in ea salubriter gloria ejus, cum Deus qui in illa est, ipse est gloria eius. a quo habet omnia bona, quibus est bona, et habebit omnia, quibus melior erit, in quantum in hac uita melior esse poterit. et quibus perfecta erit, quando fuerit diuina gratia, non humana laude perfecta. in
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a noui bono a se sibi parto: & ab adulantib¬
testam̃ti uel errantib ita laudant᷑. ac si ipsi sint
aliqͥd. Qui autẽ putat se esse aliqͥd¬
cit. Opus aute suũ ꝓbet unusqͥsq & tͣe
insemet ipso tantũ głiã habebit. ⁊ non
in altero. Hoc eͣ portare oleũ secũ. ñ
ex aliena laude pendere. Sed quam
głiã inse habebit. nͥ eũ cui dicit᷑ głia
mea ⁊ exaltans cap̃t meu̾: ut qđ sepe
dicendũ est qui głiat᷑ in dño głietur.¬
Et nos qͥdẽ de sc̃ȩ uirginis discipli¬
nã ⁊ humilitate xp̃iana in qua nu¬
trita ⁊ educata ẽ. hoc existimamus
qđ illa uerba cũ legeret sitam̃ legit
ingemuit. ⁊ pectus humilit tutudit:
ac fortassis ⁊ fleuit: dm̃q cui data. a
qͦ sc̃ificata ẽ fidenter orauit: ut quom
illa ñ sunt uerba ipsius s alterus
ita ñ sit talis. ⁊ fides eius qua se ali¬
qͥd habere credat. de qͦ in se nͣ in dño

Expanded text:
 bono a se sibi parato, et ab adulantib bono a se sibi parato, et ab adulantibus vel errantibus ita laudantur ac si ipsi sint aliquid. Qui autem putat se esse aliqcit. opus autem suum probet unusquisque et tunc in se ipso tantum gloriam habebit et non in altero. hoc est portare oleum secum, non ex aliena laude dependere. . sed quam gloriam in se habebit nisi eum, cui dicitur: Gloria, mea et exaltans caput meum, ut, quod saepe dicendum est, qui gloriatur, in domiEt nos quidem de sanctae uirginis disciplina et humilitate Christiana, in qua nutrita et educata est, hoc existimamus, quod, illa uerba cum legeret, si tamen legit. ingemuit et pectus humiliter tutudit ac fortassis et fleuit deumque, cui dicata et a quo sanctificata est, fidenter orauit, ut, quo modo illa non sunt uerba ipsius sed alterius, ita non sit talis et fides eius, qua se aliquid habere credat, de quo in se non in domino
Abbreviated transcription (Latin):
ii eñ prorsus nulla resẽ homo dẽ qͦ ait
apłs. qui se putat aliqͥd ẽẽ cuichilsit.
.I. In comparatiõe quippe sp̃italis hoiuis. sex epł.
qͥscit gr̃a di se esse qđ est: quisquisua ad iulta¬
tione illius qđ est. attendens ista que
n ita sunt ⁊ plus uidens mͥ de esse quã
ad eẽ. humilior sũ ex eo qd̾ deest. quã
elatior ex eo qđ ad est. Nã qͥ putant se
aliqͥd habere cũ hic uiuunt suꝑbien¬
do. ñ accipiunt qđ de est: qm̃ magnũ
putant eẽ qđ ad est. Qui enĩ putat
se esse aliqͥd cũ nichil sit: seipsũ sedu¬
cit. Nec isti ex hoc magni sunt. Nam
& inflatio ⁊ tumor imitat᷑ magnitu¬
dinem: sed non habet sanitatem.
Iuicqͥd putaueris boni te habere¬
n abs te. deuiasti a laude dĩ. Quid iã
.miraris site seducit inimicus: quan¬
do tui ipsius seductor es. Audi apłm.
Qui enĩ putat se esse aliqͥd cũ nichil
sit: se ipsũ seducit. Opus autẽ suum
ex ubͦ de Stulti qͥ ⁊ sibi placent tanquã de¬

Expanded text:
 enim prorsus nulla res est homo, de quo ait Apostolus: Qui se putat aliquid esse, cum sit nihil. In comparatione quippe spiritalis hominis, qui scit gratia Dei se esse quod est, si quis vaenim illius quod est, attendens ista quae non ita sunt, et plus mihi videns deesse quam adesse, ero humilior ex eo quod deest, quam elatior ex eo quod adest. Nam qui putant se aliquid habere cum hic vivunt, superbiendo non accipiunt quod deest; quia magnum putant esse quod adest: qui enim putat se esse aliquid, cum nihil sit, semetipsum seducit . Nec isti ex hoc magni sunt: nam et inflatio et tumor imitatur magnitudinem, sed non habet sanitatem.id ergo putaveris boni te habere abs te, deviasti a laude Dei. Quid jam miraris, si te seducit inimicus, quando tui ipsius seductor es? Audi Apostolum: Qui enim putat se aliquid esse, cum nihil sit, se ipsum seducit . 7. Gratia in t, sicut stulti qui et sibi placent tanquam de
Abbreviated transcription (Latin):
Sane quȩdã quãuis in nomine
eius petamꝰ id÷ scd̾m saluatorẽ ⁊ scd̾m
magistrũ petamus: non tc̃ quando
petimꝰ facit. s: tam̃ facit. Neq enĩ quan
do ⁊ illud petimus ut ueniat regnũ dĩ
ꝓpterea ñ facit qd̃ petimꝰ: ꝙr ñ statĩ cum
illo in et̾nitatȩ regnamus. Differt᷑ enĩ
qđ petimus: non negat᷑. Uerũ tamen
orantes tanquã seminantes non defici-¬
amus: tempore enĩ ꝓprio metemus.
entes ñ deficiamꝰ : tpr̃e enĩ ꝓpͥo metemꝰ.
& iterũ. Hoc autẽ inqͥt dico. qͥ parce
seminat parce ⁊ metet. Quid autem
fr̃es potentius. quã ut regnũ celoꝵ ñ
solũ ⁊acheus emat dimidio rerũ suar̃.
s ⁊ uidua duob minutis : & tantũdẽ
ibi uterq possideat: Quid potentius:
quã ut id̃e regnũ & thesauris diuiti
& calice aquȩ frigidȩ pauꝑi ualeat:

Expanded text:
Sane quaedam quamvis in nomine ejus petamus, id est secundum Salvatorem et secundum magistrum petamus; non tunc quando petimus facit, sed tamen facit. Neque enim quia et illud petimus ut veniat regnum Dei, propterea non facit quod petimus, quia non statim cum illo in aeternitate regnamus: differtur enim quod petimus, non negatur. Verumtamen orantes tanquam seminantes non deficiamus; tempore enim proprio metemus . tes non deficiamus; tempore enim proprio metemus : et iterum, Hoc autem, inquit, qui parce seminat, parce et metet . Quid autem, fratres, potentius, quam ut regnum coelorum, non solum Zachaeus emat dimidio rerum suarum , sed et vidua duobus minutis , et tantumdem ibi uterque possideat? quid potentius, quam ut idem regnum et thesauris diviti, et calice aquae frigidae pauperi valeat?
Abbreviated transcription (Latin):
in eis. Bene fac humili ꝓptͣ hoc quod
humilis ẽ: & ne dederis impio ꝓptͣ hoc
qđ impius ẽ. Qm̃ ⁊ altissimꝰ odio ha¬
bet peccatores. ⁊ impus reddet uindi
ctã : qui tam̃ qr ñ solũ peccatores ⁊ im¬
pii uerũ etiã ⁊ homines sunt. facit oriris ex¬
solem suũ suꝑ bonos ⁊ malos: & pluit eui¬
suꝑ iustos ⁊ iniustos Ita nulli honum scdm̃
claudenda ẽ miscđia: nulli peccato im¬

Expanded text:
in eis. Bene fac humili, propter hoc quod in eis. Bene fac humili, propter hoc quod humilis est; et ne dederis impio, propter hoc quod impius est: quia ob hoc Altissimus odit peccatores, et impiis reddectam. Qui tamen, quia non solum peccatores et impii, verum etiam et homines sunt, facit oriri solem suum super bonos et malos, et pluit per justos et injustos. Ita nulli homini claudenda est misericordia, nulli peccatori im
Abbreviated transcription (Latin):
Peccatũ quippe hõ fecit: ipsũ autem
hominẽ ds. Et duo ista nomina cum
dicimꝰ. homo. peccator: ñ utiq frustra
dicunt᷑. Quia peccator ẽ corripe. &¬
qr homo ẽ miserere. Nec omĩno libe¬
rabis hominẽ: nisi eũ ꝑsecutus fueris
peccatore. huic officio om̃is iningilat
disciplina. sicut cuiq regenti apta &
accõmodata ẽ: ñ solũ ep̃o regenti ple¬
bẽ suã. s etiã pauperi regenti domũ
suã diuiti regenti familiã suã: mari¬
to regenti coniugẽ suã: patri regenti
ꝓlem suã: udici regenti ꝓuinciã sua
regi regenti gent̾ẽ suã. Om̃s hi cũ bo¬
nisunt eis qs regunt bene utiq uolunt:
operã ut idem ipsi qͦs regunt ⁊ conser¬
uent᷑ homines: & pereant peccatores.
Ita implent qđ scriptũ ẽ da miscdĩã.
& ne suscipias peccatorẽ: ne hoc in illo
saluũ qđ peccator est uelint: & impus
⁊ peccatorib redde iundictã: ut hoc
ipsũ qđ impii ⁊ peccatores sunt deleat᷑

Expanded text:
Peccatum quippe homo fecit, ipsum et Peccatum quippe homo fecit, ipsum et hominem Deus. Et duo ista nomina cum dicimus, Homo peccator, non utique frustra dicuntur. Quia peccator est, corripe; quia homo est, miserere. Nec omnino liberabis hominem, nisi eum persecutus fueris peccatorem. Huic officio omnis invigilat discipaccommodata est, non solum episcopo regenti plebem suam, sed etiam pauperi regenti domum suam, diviti regenti familiam suam, marito regenti conjugem suam, patri regenti lem suam, judici regenti provinciam suam, regi regenti gentem suam. Omnes hi, cum boni sunt, eis quos regunt bene utique volunt.operam ut iidem ipsi quos regunt, et conserventur homines, et pereant peccatores. Ita implent quod scriptum est, Da misericordi, et ne suscipias peccatorem, ne hoc in illo salvum quod peccator est velinet peccatoribus redde vindictam: et in hoc ipsum, quod impii et peccatores sunt, deleatur
Abbreviated transcription (Latin):
Quos eñĩ alios intelligamꝰ domesticos
fidei. cũ alibi aꝑte sit positũ : iustus ex
fide uiuit. Nontam̃ alus hominibus
etiã peccatorib miscđiȩ claudenda sunt
uiscera : nec si etiã aduersũ nos hostilẽ
animũ gerant: ipso nr̃o saluatore di¬
cente acmonente. diligite inimicos
urõs. benefacite eis qui odert̃ uos.
Neq hoc in libris ueterib tacitũ est
Ibi enĩ legit᷑. Si esurierit inunicus tuus
sa sunt quȩ supͣ posuimꝰ : qr ⁊ ipsa diui¬
na p̃cepta sunt: da miscđiã ⁊ ne susci¬
pias peccatorẽ. Illa enĩ ob hoc dicta st̃
ne cuiquã peccatori. ꝓpt̾ea bene facias
q peccator ẽ: ut bene autẽ facias ei qͥ te
odit ñ qr peccator s qr homo ẽ. Ita utrũq
p̃ceptũ tenebis: nec ad uͥndicandũ re¬
missus. nec ad remun̾andũ in humanus.
Omĩs enĩ qͥ recte arguit peccatorem: qͥd
aliud quã non uult eũ ẽẽ peccatorem:
qł homo fecit. & liberet᷑ qđ d̾s fecit.

Expanded text:
Quos enim alios intelligamus domesticos Quos enim alios intelligamus domesticos fidei, cum alibi aperte sit positum, Justus ex fide vivit ? Non tamen aliis hominibus, etiam peccatoribus, misericordiae claudenda sunt viscera, nec si etiam adversum nos hostilem animum gerant: ipso nostro Salvatore dicente ac monente, Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos . Neque hoc in libris veteribus tacitum est. Ibi ensa sunt quae supra posuimus; quia et ipsa divina praecepta sunt, Da misericordiam, et ne suscipias peccatorem. Illa enim ob hoc dicta sunt, ne cuiquam peccatori propterea bene facias, quia peccator est: ut bene quid facias ei qui te odit, non quia peccator est, sed quia homo est. Ita utrumque praeceptum tenebis, nec ad judicandum remissus, nec ad subveniendum inhumanus. Omnis enim qui recte arguit peccatorem, quid aliud quam non vult eum esse peccatorem? quod homo fecit, et liberetur quod Deus fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt qͥ existimant elemosinas ius¬
tis tantũmͦ ẽẽ p̃bendas: peccatorib
autẽ nichil eiusmodi dari oportere:
dignatio declarat᷑ tanquã ex hoc etiã
nob possit irasci: ꝙr eis uolumus
subuenire qͦs uult ipse punire. Ad¬
hibent etiã testimonia scripturarũ
sc̃̾arũ: ubi legimus. Da miscdiã &
ne suscipias peccatorẽ. & impiis &
peccatorib redde uindictã. Bene fac
humili: ⁊ ne dederis impio: qm̃ &
altissimꝰ odio habet peccatores. ⁊ impiis red¬
det uindictã. Hec uerba quomͦ accipien¬
da sint ñ intelligentes. detestabili crude¬
litate induunt᷑. Unde nos oportet fres¬
de hac re ur̃am alloqͥ caritatẽ: ne cogi¬
tatione ꝑuersa cũ diuina uoluntate con-
sentiatis. Omĩb ẽẽ imꝑtiendã miscđiã
docet paulus apłs aꝑtissime dicens. Infa¬
tigabiles inqͥt cũ tempus habemꝰ. oꝑem᷑
bonũ ad om̃s. maxime autẽ ad domesti¬
cos fidi. Unde reuera satis apparet in
huuismodi oꝑib iustos ẽe̾ p̃ponendos.

Expanded text:
Sunt qui existimant eleemosynas justis tantummodo esse praebendas; peccatoribus autem nihil ejusmodi dari oportere. dignatio declaratur: tanquam ex hoc etiam nobis possit irasci, quia eis volumus subvenire, quos vult ipse punire. Adhibent et testimonia Scripturarum sanctarum, ubi legimus Da misericordiam, et ne suscipias peccatorem, et impiis et peccatoribus redde vindictam. Bene fac humili, et ne deAltissimus odio habet peccatores, et impiis reddet vindictam . Haec verba quomodo accipienda sint non intelligentes, detestabili crudelitate induuntur. Unde nos oportet haees, vestram alloqui Charitatem: ne cogitatione perversa cum divina voluntate non consentiatis. Omnibus esse impertiendam misericordiam docet apostolus Paulus apertissime dicens: Infatigabiles, inquit, cum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei . Unde revera satis apparet, in hujusmodi operibus justos esse praeponendos.
Abbreviated transcription (Latin):
tristis ẽẽt ⁊ alius gauderet. Si autẽ
aduersus se tristes sint: prorsus se
tolerare ñ possunt. E idõ in huius¬
modi affectiõib suscipienda eͣ ali¬
quantulũ ipsa egritudo de qua uis
ꝑ te aliũ liberari: & sic suscipienda
ut ad auxiliũ ñ ad equalitatẽ mise¬
riȩ ualeat: quẽadmodũ se inclinat
qͥ manũ iacenti porrigit. Non enĩ
se ꝓicit ut ambo iaceant. sed incur¬
uat tamͣ ut iacentẽ erigat. Ille lan
guidus grabbato portabat᷑ur: sana¬
onera ur̃a portate: & sic ad ĩplebitis

Expanded text:
tristis esset et alius gauderet: si autem adversus se tristes sint, prorsus se tolerare non possunt. Et ideo in hujusmodi affectionibus suscipienda est aliquantulum ipsa aegritudo, de qua vis alium per te liberari; et sic suscipienda, ut ad auxilium, non ad aequalitatem miseriae valeat: quemadmodum se inclinat, qui manum jacenti porrigit. Non enim se projicit, ut ambo jaceant; sed incurvat tantum, ut jacentem guidus grabato portabatur, sanaonera vestra portate, et sic adimplebitis