comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueniã exorare debuerant augent qđq est
grauius. siquis eos ꝓ huius modi stulta pre¬
sũptione redar guere ausus fuerit: odiis
eũ & maledictis ꝑsequuntur. nec diuinũ
ex hoc iudiciũ reformidant. euius tẽplũ
nefario ausuꝓfanant: Hloc sane. quod tune
corpora lit̃ gestũ est intẽplo : cotidie ge¬
riin eccła nullus quiret :te sapit
ignorat: cotidie nãq dñs sanctã spiri¬
taliter iñ trat eecle siã : & qualit̃ unus
dũ ergo & ualde pauendũ est : ne impro¬
usus ueniens ꝑuersũ in nobis aliꝗd undi
merito flagellari. & de ecła eicide¬
beamus inueniat: maxime uero hoc ser¬
uare debemus in ea que specialiter
ddomus eus uocatur: nequid ibi in ebtũ
grramus nedicatur de nobis quoq quod¬
ꝑ pro phaetam dñs dixit: dilectus meus
indomomea fecit scelera multa: Nec
obliuiscantur nos ipsos tem plum esse¬
dĩ Icleoq ab omni in munclitia & ini¬
quitate conscientiam nr̃am immunẽ

Expanded text:
us exorare debuerant, augent. Quodque us exorare debuerant, augent. Quodque gravius est, si quis eos pro hujusmodi stulta praesumptione redarguere ausus fuerit, odiis eum et maledictis persequuntur, nec divinum ex hoc judicium formidant, cujus templum ausu nefario profanant. Hoc sane, quod tunc corporaliter gestum est in templo, quotidie geri in ecclesia nullus qui recte sapit ignorat. Quotidie namque Dominus sanctam spiritualiter intrat ecclesiam, et qualiter in ea dum ergo et valde pavendum est, ne improvisus veniens, perversum in nobis aliquid, unde merito flagellari, et de ecclesia ejici debeamus, inveniat. Maxime vero hoc observare debemus in ea quae spiritualiter domus Dei vocatur, ne quid ibi ineptum geramus, ne dicatur de nobis quod per prophetam Dominus dixit: Dilectus meus in domo mea fecit scelera multa . Nec obliviscamur nosipsos templum Dei esse, ideoque ab omni immunditia et iniquitate conscientiam nostram immunem
Abbreviated transcription (Latin):
plo fierent sedd potius inportitibus quibis
ipsum templũ cigebatur: Oues ergo et
boues & colũbe adhor ibiemebantur.
ut in sacrificio dnũi offerrentur : Aumula¬
ni uero adhoc ibi residebant: ut in ter
emptores uenditoresq hostiarũ. promta
fieret pecunie taxatio: ergo quodã modo
honesta & licita erat ista negotiatio: quia
adhoc ut dictũ ẽ emebantur hostie. ut dõ
offerrentur: Quid er goputamus fecisset
añs. siin uenisse eos rocis diffidentes aut
fabulis ociosis: aut tur bibus & obscenis col¬
loquiis uacantes. aut quolibet alio scelere¬
repperis set oc cupatos: si ita in eos dese¬
qui ea nego tiabantur intemplo que cłõ of¬
ferre uolebant : haec contra illos dicimus
qui eccłam in gressi non sicut inlomo
dĩ cũ metũ & reuerentia ibi consistunt.
sed lasciuientib obtutib uagi. in hac fa¬
bulis occupantur. cachinno soluuntur.
spretaq intentione orandi: peccata ꝓquib¬

Expanded text:
plo fierent, sed potius in porticibus, quibus plo fierent, sed potius in porticibus, quibus ipsum templum cingebatur. Oves ergo et boves et columbae ad hoc ibi emebantur, ut in sacrificio Domini offerrentur. Nummularii vero ad hoc ibi residebant, ut inter emptores venditoresque hostiarum fieret prompta pecuniae taxatio. Ergo quodammodo honesta erat et licita negotiatio ista, quia ad hoc ut dictum est emebantur hostiae, ut Deo offerrentur. Quid ergo putamus fecisset Dominus, si invenisset eos rixis dissidentes, aut fabulosis, otiosis aut turpibus et obscenis colloquiis vacantes, aut quolibet alio scelere occupatos, si ita in eos desqui ea negotiabantur in templo, quae Domino offerre volebant? Haec contra illos dicimus, qui ecclesiam ingressi, non sicut in domo Dei cum metu et reverentia ibi consistunt, sed lascivientibus obtutibus vagi, inanibus fabulis occupantur, cachinno solvuntur, spretaque intentione orandi, peccata pro quib
Abbreviated transcription (Latin):
imminente iam hora suepassionis. his perex¬
cessum. neces saro prae missis: ad exponendã
perordinem accedamus sc̃i eugłi lectionem
prope inquit erat pascha uideo rum & asceni
ihs hie rosolimam Quod dñs ad propinquante
pasca hie rosolimam ascendit. nobis profecto
exemplũ dedit. quantacura & studia diuinis
sub di debeamus imperiis Sienĩ ille qui erat
dĩfilius in infirmitate nae carnis apparens
decretalegis aselate implebat. sollempnita¬
tes legitimas cumceteris hominibus frequen¬
tando : quid nobis qui serui sumus agendum
est. quanto studio & haec & aliae festiuitates
bonis operibus sunt praeueniendar & digna
reuerentia cũ uenerint celebra pe. Et inuenit
intemplo uendentes boues & oues & colum¬
bas & nimularios sedentes Et cũ fecis set¬
qua si flagellũ de resticulis: om̃s eiecit de
tẽplo Oues quoq & boues & numulariorũ
effudit aes & mensas sub uertit : NON
estorttandum quod haec uenalia in ipsotem¬

Expanded text:
imminente jam hora ipsius passionis. His per eximminente jam hora ipsius passionis. His per excessum necessario praemissis, ad exponendam per ordinem accedamus sancti evangelii lectionem. Prope erat Pascha Judaeorum, et ascendit Jesus Hierosolymam. Quod Dominus appropinquante Pascha Hierosolymam ascendit, nobis profecto exemplum dedit, quanta cura et studio divinis subdi debeamus imperiis. Si enim ille qui erat Dei Filius, in infirmitate nostrae carnis apparens, decreta legis a se data implebat, solemnitates legitimas cum caeteris hominibus frequentando, quid nobis, qui servi sumus, agendum est? Quanto studio et hae et aliae festivitates bonis operibus sunt praeveniendae, et digna reverentia cum venerint celebrandae? Et invenit in templo vendentes oves, et boves, et columbas, et nummularios sedentes. Et cum fecisum de funiculis, omnes ejecit de templo, oves quoque et boves, et nummulariorum effudit aes, et mensas subvertit. Non est putandum quod haec venalia in ipso tem
Abbreviated transcription (Latin):
timus euuangeliftarum
suum scripsit euanglium. idcireo pleni¬
us acpro fundius ea quȩ atribus euuan¬
głis tis omissa fuerant. describere curauit
Iuienim ea tantum scripserunt quȩ ad noͬ duobus
annis ante passionem eius gesta sunt: In ci¬
pientes a tempore quo iohannes baptistamis¬
sus est in carcerem: Ergo diligentissime scĩ¬
euangelii narratione considerata reperimu
bis dñm saluatorem adpascalem sollempnita¬
tem celebrandam iherosolimam uenisse.
semel primo anno sue praedicationis quod io¬
hannes scribit & iterũ ipso quo passurus erat
anno: quando quidẽ quintadie ante pasca sedens¬
asino iherosolimam intrauit. Altraque
tamen uice auaritiam scribarũ sacerdotñq
impietatem detestatus quamn tem plo exei¬
cebant : eoscum omnibus qui negotiamibi
hanc ipsam lectionẽ. que apud matheum &
lu cam legitur : qmbis idem miraculum in pas¬
cagestum est. primo scilicet anno praeclicati¬
onis quiest tertius ante passionem. & tertio

Expanded text:
ium evangelistarum suum scripsit evangelium, idcirco plenius ac profundius ea quae a tribus evangelistis omissa fuerant, describere curavit. Illi enim ea tantum scripserunt, quae a Domino duobus annis ante passionem ejus gesta sunt, incipientes a tempore quo Joannes Baptista missus est in carcerem. Ergo diligentissime Evangelii narratione considerata, reperimus bis Dominum salvatorem ad paschalem solemnitatem celebrandam Hierosolymam venisse. Semel primo anno suae praedicationis, quod Joannes scribit, et iterum ipso quo passurus erat anno, quando quinto die ante Pascha asino sedens, Hierosolymam intravit. Utraque tamen vice avaritiam Scribarum, Sacerdotumque impietatem detestans, quam in templo exercebant, eos cum omnibus qui negotia ibiesse ipsam lectionem quae apud Matthaeum et Lucam legitur, quoniam bis idem miraculum in Pascha gestum est. Primo scilicet anno praedicationis, qui est tertius ante passionem, et secundo
Abbreviated transcription (Latin):
dare profusis. Pre ueniamus modo¬
faciem eius in confessione si cupimus enis infitu¬
to uultũ cernere sine confusione. Ad celestẽ patnã
enĩ ule aut caducũ aliquid nobis promittitur:
secs illud quocł oculus non uidit nec auris audiuit
nec incorhominis u ascendit. ad quod mereamuir
ꝑuenire opitulante ipso qui nos dignatus est uoca¬

Expanded text:
dare profusis. Praeveniamus dare profusis. Praeveniamus faciem ejus in confessione, si cupimus ejus in futuro vultum cernere sine confusione. Ad coelestem patriaenim vile aut caducum aliquid nobis promittitur, sed illud quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit ; ad quod mereamur pervenire, opitulante ipso, qui nos dignatus est voca
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo aũ potest introire. in regnũ dĩ. nisi
prius renatus fuerit exaqua & spũ sco.
Inde &ciam os aec clesiasticus obtinuit.
ut cate cuminis non credatur mystena
corporis & sanguinis dni. quã quã ipsi
se in xp̃m credere fateantur. Nos uero
qui& in xꝑ̃o iã sumus renati & uiuificis
corporis eius sacramentis initiati: a gam᷑
nomini eius aeternas gratias eiusque
misericordiam clignis inquantũ suffici¬
mus laulib ex tollamus: qui nobis ita
secredere itadignatus est in comprebei¬
sibili pietate contradere ut ipse in nobis
& nos maneremus meo Magnũ ẽ cer¬
te qđ prae sumimus : sed securi sumus
de enis ueracissima promissione qua dix
qui manducat carne meã & bibit san
guinẽ meũ ln me manet & ego in eo
Proinde e inspiciamus diligenter pene¬
tralia cordiũ nostrorũ & quic quid urti¬
is fedũ quicquid sordidũ deprehende¬
rimus. his praecipue diebus festinemus
orationib leiuniis. & lacrimis. enun¬

Expanded text:
Nemo enim potest introire in regnum Dei, nisi Nemo enim potest introire in regnum Dei, nisi prius renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto . Inde etiam mos ecclesiasticus obtinuit ut catechumenis non credantur mysteria corporis et sanguinis Christi, quanquam ipsi se in Christum credere fateantur. Nos vero qui et in Christo jam renati, et vivificis corporis ejus sacramentis sumus initiati, agamus nomini ejus aeternas gratias, ejusque misericordiam dignis in quantum sufficimus laudibus extollamus, qui nobis ita se dignatus est incomprehensibili pietate contradere, ut ipse in nobis, et nos in eo maneremus. Magnum est certe quod praesumimus, sed securi sumus de ejus veracissima promissione, qua ait: Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo . Proinde inspiciamus diligenter penetralia cordium nostrorum, et quidquid vitiis foedum, quidquid sordidum deprehenderimus, his praecipue diebus festinemus orationibus et jejuniis ac lacrymis emun
Abbreviated transcription (Latin):
ipse nossec omnes & nonobus illierat.
ut quis testimoniũ ꝑ hiberet de homine
ipse enĩ sciebat. quid esset in homine.
Patet causa quare dñs ad festiuitates
iucleorũ cele brandas corporaliter
ueniret. ut uidelic& plures per eius
prae dicationẽ: in eũ crederent
Ait enĩ euuangłista quia cũ essec
ilis̃ hierosolimis multi crediderunt in eũ.
Sed ipse non credebat se ipsũ eis. quia ill
non sic meũ credebant. ut digni essent cũ
quib xp̃s familianter habitaret. Licet
eñĩ iã credere putarentur : ipse intror¬
sus corda illorũ iNtuebatur: hoc ẽ enĩg
dicitur. eo qđ ipse nos sec omnes. Nec uos¬
le bat a talib praedicari quos prae uide¬
bat insua passione. posse scandalitari.
Non enĩ opus illierat: ut quistestimonũ.
ꝑhiberet de bomine ipse enĩ sciebat
quid esset in homine. Hinimirũ trpũ
tenebant catecuminorũ : qui iã credũt
in xp̃m. Sed ipse nonse credit eis: quia
nondũ renatisunt a quabaptis matis

Expanded text:
et omnes, et non opus erat ei ut quis testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat quid esset in homine. Patet causa quare Dominus ad festivitates Judaeorum celebrandas corporaliter venerit, ut videlicet plures per ejus praedicationem crederent. Ait enim evangelista, quia cum esset Jesus Hierosolymis, multi crediderunt in eum; sed ipse non credebat semetipsum eis, quia illi non sic credebant in eum, ut digni essent cum quibus Christus familiariter habitaret. Licet enim jam credere putarentur, ipse introrsus corda eorum intuebatur. Hoc est enim quod dicitur, eo quod ipse nosset omnes. Nec volebat a talibus praedicari, quos praevidebat in sua passione posse scandalizari. Non enim illi opus erat, ut quis testimonium perhiberet de homine, ipse enim sciebat quid esset in homine. Hi nimirum typum tenebant catechumenorum, qui jam credunt in Christum, sed ipse non se credit eis, quia nondum renati sunt aqua baptismatis.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando ad ꝓbationem. non num¬
quã aduirtutẽ custodiam. secligno¬
rabant qua arũ causa homo ille cae¬
cus natus fuis set. Ideoque inter¬
rogauerunt el̃m quasi magistrũ.
ut ab eocliscerent quod nesciebant:
Respondit eis ihs neque hic pecca¬
uit nequeparentes eius sed ut ma

Expanded text:
aliquando ad probationem, nonnunquam ad virtutum custodiam, sed ignorabant qua harum causa homo ille caecus natus fuisset, ideoque interrogaverunt Dominum quasi magistrum, ut ab eo discerent quod nesciebant. Respondit eis Jesus: Neque hic peccavit, neque parentes ejus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Meciaabeł idest meridies. nomen
& mi constat. Quarum lit terarũ
Q qͣuatuor. Et rursum A. unũ .m.
quadraginta que simul sunt qua¬
dragnita sex: quot nimirũ diebus.
corpiis xp̃i inutero uirginali forma¬
tũ acꝑfectũ est Per quodde signa¬
bat primũ aclam per orbem dis¬
colligendum  Atq inunionemfi¬
dei congregandum. Cũ ergo sur¬
rexis set amortuis. recordati sunt
discipuli eiꝰ quia boc dicebat. & cre¬
diderunt scripture. & sermoni quẽ
dixit eis ibs: Non dũ sci apłi scripturas
intelli gebant : quia nec dũ xp̃c amortu¬
dederat: At ipso die sue resurrectionis
apparens eis : a peruit illis sensũ. ut in¬
telligerent om̃ia que de ipso scripta¬
erant. in lege moysi & ꝓphetis & psalmis:

Expanded text:
tentrio, et meridies. Nomen , μ, constat. Quarum litterarum δ quatuor, et rursum α unum, et μ quadraginta, quae simul sunt quadraginta sex. Tot nimirum diebus corpus Christi in utero virginali formatum ac perfectum est. Per quod designabatur, primum Adam per orbem discolligendum, atque in unionem fidei congregandum. Cum ergo surrexisset a mortuis, recordati sunt discipuli ejus, quia haec dicebat, et crediderunt Scripdixit Jesus. Nondum sancti apostoli Scripturas intelligebant, quia necdum Christus a mortudederat. At ipso die resurrectionis suae apparens illis, aperuit illis sensum, ut intelligerent omnia quae de ipso in lege Moysi et prophetis et psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant. Quomodo potest homopeccator
haec signa facere : Et scismaerat in ter
eos. Scis magrece. latine scissio Scissiergo
erant parsueritati assentiebat: pars aũt
falsitati applaudebat xp̃sdie sinterlu¬
cem & te nebras diuisus est. dicunt ergo
ceco iterũ: Tuquid dicis de eo qui aperuit
tibi oculo : Inter rogant quid desuo in lu¬
minatore sentiret. ut oc casionem inueni¬
rent qua eũ desynagoga proicerent. Sed
illequid de eo existimaret. constanter
aperuit. Ait enim. quia ꝓph&ca est. Nec dũ
incorde illuminatus sedinunc tus. tamen
nescit dicere filiũ dei. sed confitetur eũ¬
esse prophaetã: nec tamenerrans ꝑomnia
fallebatur . Ipse enĩdese ait. non capit pe¬
rire ꝓph&am extra hierusalem. Et nemo
prophaeta sinehonore: nisi in patriasua:
Non crediderunt ergo de illo quod cȩcus

Expanded text:
dicebant: Quomodo potest homo peccator dicebant: Quomodo potest homo peccator haec signa facere? Et schisma erat inter eos. Schisma Graece, Latine scissio. Scissi ergo erant, quia pars veritati assentiebat, et pars falsitati applaudebat. Christus dies inter lucem et tenebras divisus est. Dicunt ergo caeco iterum: Tu quid dicis de eo qui aperuit tibi oculos? Interrogabant quid de suo illuminatore sentiret, ut occasionem invenirent qua eum de synagoga projicerent. Sed ille quid de eo existimaret, constanter aperuit. Ait enim: Quia propheta est. Necdum in corde illuminatus, sed inunctus tantum, nescit dicere Filium Dei, sed confitetur prophetam esse, nec tamen errans per omnia, fallebatur. Ipse enim de se ait: Non capit prophetam perire extra Hierusalem . et nemo propheta sine honore, nisi in patria sua. Non crediderunt de illo, quod caecus
Abbreviated transcription (Latin):
& uideo Bene ia uidebat. quisic gra¬
tiam sibi prestitam annuntiabat:
lam ergo euuangelitat xp̃m. predi¬
cat in luminatorem suum. dixerunt
ei Vbi est ille.  ait. Nescio Ad hur
predicaret ignorabat Nam & supra
ille homo ait. nesciens dm dicere. quia
quasi catecumi nus erat. & doceri necesse
habebat. Adlucunt eũ ad phariseos quice¬
cus fuerat. Frat autem sabbatum in il¬
adõ qui sabbatũ noncustodit. Nononis
hocdicebant. sedquidam. lamenim
inungebantur. iamueritas eorum
cordibus subrutilare incipiebat. Isti uero qui
dñm rep̃hendebat: potius caecierant nec
inunctierant. nec uidebant Rep̃hende¬
hant enĩ dñm. quod nõcustodiret sab ba¬
tũ. cũ ipse ꝑpetuo abom niseruili opere
uacaret quia peccatũ non fecit hocẽ.
nãque spiritale sabbatũ obseruare. fe¬
riatum esse apeccato. quodẽ. opus serui¬
le: quia omnis qui facit peccatũ: seruus
est pec cati: Sed illis istadicentibus alii
quiiam illuminationi ad propinquabant.

Expanded text:
et video. Bene jam videbat, qui sic gratiam sibi datam annuntiabat. Jam ergo evangelizabat Christum, praedicat illuminatorem suum. Dicebant ergo ei: Ubi est ille? Ait: Nescio. Adhuc ipraedicaret ignorabat. Nam ut supra ille ait homo, nesciens Deum dicere, quia quasi catechumenus erat, et doceri necesse habebat. Adducunt eum ad Pharisaeos qui caecus fuerat. Erat autem sabbatum in a Deo, qui sabbatum non custodit. Non omnes hoc dicebant, sed quidam. Jam enim inungebantur, jam veritas eorum cordibus subrutilare incipiebat. Isti vero qui Dominum reprehendebant, potius caeci erant, nec inuncti erant, nec videbant. Reprehendebant enim Dominum, quod non custodiret sabbatum, cum ipse perpetuo ab omni servili opere vacaret, quia peccatum non fecit. Hoc est namque spiritualiter sabbatum custodire, feriatum esse a peccato, quod est opus servile, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Sed illis ista dicentibus, alii qui jam illuminationi appropinquabant,
Abbreviated transcription (Latin):
gitur sicut perunuis delietum in
om̃s homines in condep̾nationem.
sic & ꝑunius iustitiam. in om̃s hamines
in ustificationẽ uita. Sicut eni ꝑ
in obedientiã unuis hõminis pecca¬
tores constituti sunt᷑ multi. ta&

Expanded text:
gitur sicut per unius delictum in omnes homines in condemnationem sic et per unius iustitiam in omnes homines in iustificationem vitae sicut enim per inoboedientiam unius hominis peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
Sienĩ qui exlege. heredes sunt: ex¬
inanita est fides. abolita est ꝓmissio
Lex enim. iram operatur: Ubienĩ
non est lex. nec preuaricatio: Id eo
ex fide. ut scđm gram firma sit
ꝓmissio om̃t semini : non ei qui ȩxlego
est solum. sedei qui exfide est aba¬
sicut scriptũ est. Quia patrem
multarũ gentium posuite ante dm̃

Expanded text:
Si enim qui ex lege, haeredes sunt: exSi enim qui ex lege, haeredes sunt: exinanita est fides, abolita est promissio. Lex enim iram operatur. Ubi enim non est lex, nec praevaricatio. Ideo ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini, non ei qui ex lege est solum, sed et ei qui ex fide est AbraSicut scriptum est: Quia patrem multarum gen
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃. Quid enĩ scriptura dicit.
Credidit abrahamdo. & repu¬
tatũ est illiadius titiam si ant̃ qui
operatur. merces non inputabitur
scđm gram. sed scđm debitũ. Ciuero
qui non operatur : eredentiaut̃ in
eũͣ qui iustificit impiũ. reputatur
fides eius adiusticiã. scđm ꝓopositũ
grae dĩ: Sicut & dauid dicit. Beatitu¬
dinem hominis . cui. accepto fert.i¬
uistitiam sine operibus Bati quo&
remisse sunt iniquitates. & quorum
tecta sunt peccata Beatus uir
cui non in putabit dñs peccatum.
Beatituda ergo hȩc. incircum ei¬
tiam Quomodo ergo reputata est.
in circumcisione. an inpͣputio. Non in
circumcisione: sed in prȩputio: Et signi
accepit circumcisionis. signaculum
iustitiae fidei quȩ est in prȩputio. ut
qui sunt excircumcisoͥne. sed & his
qui sectantur uestigias eqͣu̾ȩ est in p̃pu¬
tio patris nr̃i abrahae. Non enĩ ꝑlegẽ
ꝓmissio abrahae. aut semini euis ut
heres e&̃ mundi : sed ꝑiustitiã fidei

Expanded text:
enim scriptura dicit credidit Abraham Deo et reputatum est illi ad iustitiam ei autem qui operatur merces non inputatur secundum gratiam sed secundum debitum ei vero qui non operatur credenti autem in eum qui iustificat impium reputatur fides eius ad iustitiam sam sicut et David dicit beatitudinem hominis cui Deus accepto fert iustitiam sine operibus beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata beatus vir cui non inputabit Dominus peccatum beatitudo ergo haec in circumciitiam. Quomodo ergo reputata est? in circumcisione, an in praeputio? Non in circumcisione, sed in praeputio. Et signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae fidei, quae est in prqui sunt ex circumcisione, sed et iis qui sectantur vestigia fidei quae est in praeputio patris nostri Abrahae. Non enim per legem promissio Abrahae aut semini ejus, ut haeres esset mundi, sed per justitiam fidei.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ergo dicemus. p̾ermanebimus
inpeccato ut grã abundet. Absit.
Qui enĩ mortui sumus peccato: quo¬
modo iiiiemus in illo. Anignoritis

Expanded text:
quid ergo dicemus permanebimus in peccato ut gratia abundet absit qui enim mortui sumus peccato quomodo adhuc vivemus in illo an ignoratis
Abbreviated transcription (Latin):
requiescis inlege : & gloriari sin
dõ. & nosti uoluntatẽ eius & ꝓbas
utiliora instructus ꝑlegem. confi¬
dis te ipsum ducem esse cecoꝵ lum
eox qui intenebris sunt. erudito¬
rem insipientiũ. magistrum infan¬
tium. habentẽ formã scientia ue
ritatis inlege. Qui ergo aliũ doces.
te ipsum non doces Qui pͣdicas non
furandũ furaris. Quidicis non me̾e¬
candũ meccaris. Iui ab ominarisido

Expanded text:
cis in lege et gloriaris in Deo et nosti voluntatem et probas utiliora instructus per legem confidis te ipsum ducem esse caecorum lumen eorum qui in tenebris sunt eruditorem insipientium magistrum infantium habentem formam scientiae et veritatis in lege qui ergo alium doces te ipsum non doces qui praedicas non furandum furaris qui dicis non moechandum moec
Abbreviated transcription (Latin):
est: Sugitur prepuciũ uistitias legis
custodiat. non ne p̃putiũ illius in
circumcisionẽ reputabituri: & uidi¬
cabit quod exnatura est pͣpuciũ.
legem consummans: tez qui ꝑlitte¬
ram & circumcisionem preuaricator
legis es. Non enĩ qui in manifesto iu¬
deus est. neqanmanifesto in carne
circucisio: sed qui in abscondito
iudeus Circumcifio cordis inspũ
non littera: cuius laus non ex honi¬
nibus sed ex dõ est Quid ergo am¬
plius est iudeo aut que utilitas
circumcisionis. Multũ ꝑ omnem

Expanded text:
eputium iustitias legis custodiat nonne praeputium illius in circumcisionem reputabitur et iudicabit quod ex natura est praeputium legem consummans te qui per litteram et circumcisionem praevaricator legis es non enim qui in manifesto Iudaeus est necircumcisio sed qui in abscondito Iudaeus et circumcisio cordis in spiritu non littera cuius laus non ex hominibus sed ex Deo est quid ergo amplius est Iudaeo aut quae utilitas circumcisionis multum per omnem
Abbreviated transcription (Latin):
sunt : qui contra spem. in sp̃c credidit.
ut fieret pater multarum gentiũ.
scđm quod dictum est sic erit semen
tuũ sicut arena maris. Et non in¬
firmatus est fide. nec considerauit
corpus suum emortuum. cum fere

Expanded text:
ur. « Qui contra spem in spem credidit, ut fieret pater multarum gentium, secundum quod ei dictum est: Sic erit semen t sicut arena maris. Et non infirmatus est fide, nec consideravit corpus suum emortuum, cum fere
Abbreviated transcription (Latin):
tas nr̃a iustitiã dĩ commendat: quid
dicimus. Numquid iniquus ds̃ qui in¬
fert iram : Scđm hominem dico. Absit:
lliꝰqum. quomodo uidicabit . hunc mun¬
dum. Sicnĩ ueritas dĩ in meo menda¬
cio abiindauit ingłam ipsius. quid
adhiic & ego tamquã peccator iu¬
dicor.: Et non sicut blasphemdonur.
& sicut aiunt nos quidam dicere
faciamus mala ut ueniant bona :¬
uorum damnatio uixta est: Quids pͥuiii.¬
igitur: precellimus eos. Nequaquã:
causati enim sumus iudaeos & grecos
om̃s subpeccata esse. sicut scriptũ
est. quia nonͤiustus quis quã. non eͣ
in tellegens. non est requirens dm̃:
ñs declinauerunt. simul inuti¬
les facti sunt: non est qui faciat
bonũ. non est usq ad unũ Sepul

Expanded text:
nostra iustitiam dei commendat, quid dicimus? numquid iniquus deus est qui infert iram? secundum hominem dico. absit. alioquin quomodo iudicabit Deus mundum si enim veritas Dei in meo mendacio abundavit in gloriam ipsius quid adhuc et ego tamquam peccator iudicor et non sicut blasphemamur et sicut aiunt nos quidam dicere faciamus mala ut veniant bona quorum damnatio iusta est quid igitur praecellimus eos nequaquam causati enim sumus Iudaeos et Graecos omnes sub peccato esse sicut scriptum est quia non est iustus quisquam non est intellegens non est requirens Deum omnes declinaverunt simul inutiles facti sunt non est qui faciat bonum non est
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc tempore : ut sit ipse uistus.
& iustificans cum qui ex fide est
Ubi est ergo gloriatio tua. Ixclusa ẽ:
Per quam legem. Factorum. Non:
sed ꝑlegem fidei: Arbitramur. enĩ¬

Expanded text:
in hoc tempore, ut sit ipse justus et justificans eum qui ex fide est Ubi est ergo gloriatio tua? Exclusa est. Per quam legem? Factorum? Non, sed per legem fidei. Arbitramur eni
Abbreviated transcription (Latin):
naturam. Similiter aut̃ & masculi relicto
naturali usu feminae. exarserunt indesi¬
deriis suis in inuicõ masculi in masculas
turpitur dinem operantes & mercedem
quã oportuit erroris sui insemetipsis.¬

Expanded text:
nt: scilicet quia masculi relicto naturali usu feminae exarserunt in desideriis suis in inuicem, masculi in masculos turpitudinem exercentes et mercedem quam oportuit erroris sui in semetipsos
Abbreviated transcription (Latin):
iuo in spũ meo in euangelio filii eius quod
sine interimissione memoriã ur̃i facio¬
semꝑ in orationibus meis. obsecrans
si quomodo tandem aliouandoꝓspȩ¬
rum iter habeam inuoluntate dĩ ue¬
niendi aduos. Desidero eñĩ uicere
uos. ut aliquid in ꝑciar grãe uibis
spiritalis ad confirmandos uos. dest
simul consolari in nobrsa ꝑ eanquȩ
inuicen est fidem uram atq meam
Nolo aut̃ uos ignorare fratres quia
sepei ꝓposui uenire ad uos. & ꝓhbitus
sum usq adhuc: ut alique fructum
habeam & inuob̾ sicut & incȩteris
gentibus Grecis ac barbaris. sapien¬
uentibus & insipientibus debitor sum:
Ita quod inme: prumptũ est: & uobis quu

Expanded text:
in Spiritu meo, in Evangelio Filii ejus, quod sine intermissione memoriam vestri facio in orationibus meis obsecrans, si quomodo tandem aliquando prosperum iter habeam in voluntate Dei veniendi ad vos desidero enim videre vos ut aliquid inpertiar gratiae vobis spiritalis ad confirmandos vos id est simul consolari in vobis per eam quae invicem est fidem vestram atque meam nolo autem vos ignorare fratres quia saepe proposui venire ad vos et prohibitus sum usque adhuc ut aliquem fructuhabeam in vobis: sicut et in ceteris gentibus: Grecis ac Barbaris: sapientibus atque insipientibus debitor sum. It
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsi certe templũ non babebant: sed hic
ad orabant. ubi& nos adoramus : Vtriq
contendebant : illiꝓtemplo istipro
Dicit eubc: Mulier. credemihi quiaue¬
n& hora: quando neque in monte boc
neque inbiero solimis adorabitis patrẽ:
Crede inꝗd mibi  Est enim inte quicre¬
dat qr cepistiꝰ eẽ intellectui quando
me ꝓphetã agnouisti: Crede ergomihi.
qr scriptũ est : nisi credideritis nonia¬
telligetis: Uenient ait dies. quan¬
doneq: inmonte boc. neq: mhieroso¬
limis ad orabitis patrem: Tempus e¬
uuangelice gr̃e quodiã instabat dicit.
quondo ablata omi umbra figurarũ.
ueritas pura luce mentes credentiũ
ill us stratura erat: s̃ enim non loco
contineturi quicelũ  terrã impla̧
net intẽplis manufactis. sed in scĩs
mentib habitat : Vos in ꝗd adoratis
qđ nescitis: nos adoramus qđ scimꝰ.
Multũ honorẽ iudeis tribuit: qui
dĩ cognitionẽ habebant : Le gem

Expanded text:
 ipsi certe templum non habebant, sed hic  ipsi certe templum non habebant, sed hic adorabant ubi et nos adoramus. Utrique contendebant, illi pro templo, isti proDixit Jesus: Mulier, crede mihi, quia venit hora, quando neque in monte hoc, neque in Hierosolymis adorabitis Patrem. Crede, inquit, mihi. Est enim in te qui credit, quia coepisti adesse intellectui, quando me prophetam agnovisti: Crede ergo mihi, quia scriptum est: Si non credideritis, non intelligetis . Venient autem, ait, dies, quando neque in monte hoc, neque in Hierosolymis, adorabitis Patrem. Tempus evangelicae gratiae, quod jam instabat, dicit, quando, ablata omni umbra figurarum, veritas pura luce mentes credentium illustratura erat. Deus enim non loco continetur, qui coelum et terram adimplet, nec in templis manufactis, sed in sanctis mentibus habitat. Vos, inquit, adoratis quod nescitis, nos adoramus quod scimus. Multum honorem Judaeis tribuit, qui Dei cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
suũ uocauerat : sed uicinũ erat . ut error
iste tã quã adulter expelleretur: & in¬
tellectus rationalis intro duceretur:
re : sed non dũ plene ueniebat : ꝓphetã
enĩ dñm putabat: nec ꝑ om̃ia errabat: nã
& ipse seꝓphetã uocare dignatus ẽdicens:
Et longe ante moyses deeodixerat: pro¬
phetã uobis suscitabit ds̃ defratrib urĩs
rauerunt : & uos dicitis. qr iherosolimis
ẽ locus. ubi ad orare oport& : contentio
erat int̃ iudeos & samaritanos: qr iudei
solũ modo hiero solimis intẽplo asalomo¬
ne constructo: dñin ad orabant: Sama¬
ritani uero longe posid : & ipsidm̃ sed
ñ i illo tẽplo ad orabant : Ideoq iudei
se extollebant & melio resse illis dicebant
qui dm̃ intẽplo a sapientis simo hominom
aedificato colebant: Quibus dicebant
nõbis quia templum habetis quoduos non
babemus : nũ quid patres nr̃i quidõ placu¬
erunt. non in hot monce ad orauerunt¬

Expanded text:
suum vocaverat, sed vicinum erat, ut error suum vocaverat, sed vicinum erat, ut error iste tanquam adulter expelleretur, et intellectus rationalis introduceretur. re, sed nondum plene adveniebat. Prophetam enim Dominum putabat, nec per omnia errabat. Nam et ipse prophetam se vocare dignatus est, dicens: m . Et longe ante Moyses de eo dixerat: Prophetam vobis suscitabit Deus de fratribus vestris raverunt, et vos dicitis quia Hierosolymis est locus ubi adorare oportet. Contentio erat inter Judaeos et Samaritanos, quia Judaei solummodo Hierosolymis in templo a Salomone constructo Deum adorabant, Samaritani vero longe positi, et ipsi Deum, sed non in illo templo adorabant. Ideoque Judaei se extollebant, et meliores se dicebant, qui Deum in templo a sapientissimo hominum aedificato colebant. Quibus dicebant putatis, quia templum habetis, quod nos non habemus? Nunquid patres nostri, qui Deo placuerunt, non in monte hoc adoraverunt? et
Abbreviated transcription (Latin):
telligentiae euocato. p̃sens ad esto: Uir enim
anime.ẽ. quo dãmodo sp̃shominis: qui anima¬
lẽ. affectionẽ tã quã coniugẽ regit: De quo
apłs dicit: nemo scit hommũ que sunt hommis
nisi sp̃s homins qui in ipso ẽ Sed cũ illarespon¬
intelligat dm̃. cũ quolegitimũ potes þabe¬
recon iugiũ sederror diabolitibi domi¬
nat᷑ quite ad ulterina cõmaculationȩ
corrũpit : & fortasse ad hoc ꝑtinae. qđ hec
mulier post qumq: carnales res ponsiones:
sexta iã xp̃m nominat : nã primaresponsio¬
neque in quo haurias habes. & puteus altus. ẽ
tertia dñe. damibi hanc aquã: ut ñsitiã
neq ueniã huc haurire: quarta : ñ habeo
urũ : quinta: uideo qr ꝓphȩta estu. patres
nr̃ĩ in monte hoc ad orauerunt : sexta :
iã responsione xp̃m fatetur dicens : Scio
quia messias uenit quidicitur xp̃s : Sed
adhuc errat: quia uenturũ eũ expectabat.
quẽ presentẽ habebat: nandũ enĩ uirũ

Expanded text:
telligentiae evocato praesens adesto. Vir enim telligentiae evocato praesens adesto. Vir enim animae est quodammodo spiritus hominis, qui animalem affectionem tanquam conjugem regit. De quo Apostolus dicit: Nemo scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est . Sed cum illa responintelligat Deum, cum quo legitimum potes habere conjugiunatur, qui te adulterina commaculatione corrumpit. Et fortasse ad hoc pertinet quod haec mulier post quinque carnales responsiones, sexto jam Christum nominat. Nam prima ejus responsioneque in quo haurias habes, et puteus altus est; tertia: Domine, da mihi hanc aquam, ut non sitiam, neque veniam huc haurire; quarta: Non habeo virum; quinta: Video quia propheta es: patres nostri in monte hoc adoraverunt. Nam jam responsione Christum fatetur, dicens: Scio quia Messias venit, qui dicitur Christus. Sed adhuc errat, quia venturum eum exspectabat quem praesentem habebat. Nondum enim virum
Abbreviated transcription (Latin):
enigra & quo quo modo colorata uidemus:
liditu: r auca & sonora captamus: olfactir õdo
efetentiaq discernimus: Gustu. dulcia &
edura lema & aspera sentimus : Istis quinque
sensibus. eccła gentiũ ante aduentũ xp̃i subdi
merat. & lucẽ mentis ñ habens. carnalẽ uitã
absq ulla ueritatis intelligentia transibat :
it quia istossensus ñ error repperit sed natu¬
ra contribuit: recte uiriquasilegitimi dicunt᷑:
rectoribus. anima uterecur: sed habere uirũ
id ẽrationalẽ spm. cui illos priores uiros id est
quinq sensus in famulatũ subicere: nec iã anima
aternorũ amore frueretur: Sed qm̃ ad huc
pristino errore tenebatur: ñ eã post quinque
uipos. idẽ post tẽpꝰ quinq sensuũ carnaliũ uer¬
bũ dĩ acceperat: sed diabolus compleru ad ul¬
terino illectã obtinebat: Ait ergo dñs : Voca
uirũ tuũ: Et uenibuc: Quod ẽ dicere : remouete
ab affectione carnali in quanunc es & spũ in¬

Expanded text:
et nigra quoquo modo colorata videmus. et nigra quoquo modo colorata videmus. Auditu rauca sonoraque captamus. Olfactu odorifera et fetentia discernimus. Gustu dulcia simet dura, lenia et aspera sentimus. Istis quinque sensibus Ecclesia gentium ante adventum Christi subdita erat: et lucem mentis non habens, carnalem vitam sine ulla intelligentia transibat. Et quia istos sensus non error reperit, sed natura contribuit, recte viri quasi legitimi dicuntur,rectoribus anima uteretur, sed haberet virum, id est rationalem spiritum, cui illos priores viros, id est quinque sensus, in famulatum subjiceret, nec jam anima aeternorum amore frueretur. Sed quoniam adhuc pristino errore tenebatur, nec ea post quinque viros, id est post tempus quinque sensuum carnalium, verbum Dei acceperat, sed diabolus complexu adulterino illectam obtinebat, ait Dominus: Voca virum tuum, et veni huc, quod est dicere: Remove te ab affectione carnali in qua nunc es, et spiritu in
Abbreviated transcription (Latin):
militate uero eiꝰ: ait apłs: bumiliauit seipsũ
factus oboediens usq: ad mortẽ. mortẽ autẽ
crucis: alulier illa samaritana gentiũ ẽeceła
Que bene samaritana uocatur : Samaria enĩ
uir tutẽ damasci accepit. quando ei magiau¬
rũ obtulerunt. in quo quondã ipsa potentissi¬
maciuitas confidebat : accepit & spoliasa¬
marie: idẽ homines idolatrie captiuitate
obpressos ad libertatẽ noue grẽ reduxit :
a ꝑte igitur hec mulier samaritana dr̃ qi
scã eccła ante xp̃i aduentũ. idolatrie cultu
dedita erat. nichilq aliud agere nouerat :¬
quã cir cascłi curas uanis cupiditatib occupari
hoc enũ significat qđ cũ paria ad puteũ hec¬
sc
aulier a quã haurire ueniebat: Poscebat dnis
beabibere. salutẽ gentiũ sitiens. quatinus eas
uerrore eruer&e & ad xp̃iane fidei religionẽ
ia ducerae: qumq. uiri quos habuerat : quinq
os poris sensus accipiuntur uisus uidelic&. auditꝰ.
istus odoratus & tactus : Et insu quidẽ alba

Expanded text:
 ait Apostolus: Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Mulier haec Samaritana gentium est Ecclesia, quae bene Samaritana vocatur. Samaria enim s namque virtutem Damasci accepit, quando ei magi aurum obtulerunt, in quo quondam ipsa potentissima civitas confidebat. Accepit spolia Samariae, id est, homines idololatriae captivitate oppressos ad libertatem novae gratiae reduxit. Apte igitur haec mulier Samaritana diclesia ante Christi adventum idololatriae dedita cultui erat: nihilque aliud agere noverat quam circa saeculi curas vanis cupiditatibus occupari. Hoc enim significat, quod cum hydria ad puteum haec mulier aquam haurire veniebat. Poscebat Dominus ab ea bibere, salutem gentium sitiens, quatenus eas ab errore erueret, et ad Christianae fidei religionem adduceret. Quinque viri quos habuerat quinque sensus corporis accipiuntur, visus videlicet, auditus, gustus, odoratus et tactus. Et visu quidem alba
Abbreviated transcription (Latin):
mundaret sibi popłm acceptabilẽ
sectatorẽ bonꝙ operũ. hȩc lo¬
quere & exhortare. & argue cũ
omĩ imperio. Nemote contepnat
Admone illos principib & potesta¬
tibus subditos eẽ. dicto obedire
ad om̃e opus honũ paratos esse.
neminem blasphemare. non litͥgi¬
osos esse. sed domesticos. Omnem
ostendentes mansuetudinẽ ad om̃s
homines. Eramꝰ enĩ & nos aliquando
insipientes. increduli. errantes.
seruientes desideriis. & uoluptatib.

Expanded text:
mundaret sibi populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum. Haec loquere, et exhortare, et argue cum omni imperio; nemo te contemnat. Admone illos principibus et potestatibus subditos esse, dicto obedire, ad omne opus bonum paratos esse, neminem blasphemare, non litigiosos esse, sed modestos omnem ostendentes mansuetudinem ad omnes homines. Eramus enim aliquando et nos insipientes, increduli, errantes, s
Abbreviated transcription (Latin):
sis talis ut paulus senẽs nuncaut
& iunctus iħu xpi. Obsecrote
ꝓmeo filio quẽ genui inuinculis
onesimo qui tibi aliquando in¬
utilis fuit. nunc aut̃ & tibi & mihi
utilis quẽ remisi tibi luaut̃ illum
sicut uiscera mea suscipe quẽ ego
uoluerã mecũ detinere. ut
ꝓte mihi ministraret inuinculis
euangelii. Sine consilio aut̃ tuo
nibil uolui facere. Utina uelud
ex necessitate bonũ tuũ e&. sed
uoluntariũ. Forsitan enĩ ideodis
cessit adhoram ate. ut eternũ
illũ reciperessam ut non seruũ.
sed ꝓseruo carissimũ fratrem.
maxime mihi. Quanto magis autem
tibi &c in carne. & in dño. Si ergo
habes me sotium. suscipe illũ sicut
me. Si aut̃ aliquid nocunt tibiaut
debet. hoc mihi inputa. Ego paulus
scripsi mara manu. Ego redđã ut non
dicã tibi. quõ & teipsii mihi debes
lta fr̃ ego te fruar in dño. Refice
uiscera mea in xp̃o. Confidensobe¬
dientia tua scripsi tibi. sciens quo
& suꝑ id quod dico facies. Simul aut̃¬

Expanded text:
s senex nunc autem et vinctus Iesu Christi obsecro te de meo filio quem genui in vinculis Onesimo qui tibi aliquando inutilis fuit nunc autem et tibi et mihi utilis quem remisi tu autem illum id est mea viscera suscipe quem ego volueram mecum detinere ut pro te mihi ministraret in vinculis evangelii sine consilio autem tuo nihil volui facere uti ne velut ex necessitate bonum tuum esset sed voluntarium forcessit ad horam a te ut aeternum illum recipere iam non ut servum sed plus servo carissimum fratrem maxime mihi quanto autem magis tibi et in carne et in Domino si ergo habes me socium suscipe illum sicut me si autem aliquid nocuit tibi aut debet hoc mihi inputa ego Paulus scripsi mea manu ego reddam ut non dicam tibi quod et te ipsum mihi debes ita frater ego te fruar in Domino refice viscera mea in Domino confidens oboedientia tua scripsi tibi sciens quoniam et super id quod dico facies simul aute
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m. ut iustificati grã ipsiuꝰ here¬
des simꝰ scđm spem uitae aet̾nae.
Fidelis sermo. Et dehis uolo tecon¬
firmare. ut curent bonis operib
prȩ esse qui credunt dõ. hec sunt
bona & utilia hommibus. Stultas
aut̃ questiones. & genealogias. &
contentiones. & pugnas legis deuita

Expanded text:
nostrum ut iustificati gratia ipsius heredes simus secundum spem vitae aeternae fidelis sermo est et de his volo te confirmare ut curent bonis operibus praeesse qui credunt Deo haec sunt bona et utilia hominibus stultas autem quaestiones et genealogias et contention
Abbreviated transcription (Latin):
epła non seruauerit morem suum.
ut uel uocabulũ nominis sui uel
ordinis scriberet dignitatem
Hȩc causa est quod ad eos scri¬
bens qui exoircũcisione credi¬
derant. quasi gentiũ apłs. & ñ
strans. meritũ officii sui noluit
anteferre. Nam simili modo &ciã
non p̃tulit. Hlanc ergo epłam feriꝰ¬

Expanded text:
enda non servaverit morem suum, ut vel vocabulum nominis sui, vel ordinis describeret dignitatem. Haec causa est quod ad eos scribens qui ex circumcisione crediderant, quasi gentium apostolus estrans, meritum officii sui noluit anteferre. Nam simili modo etiam non praetulit. Hanc ergo Epistolam fer
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ desunt corrigas. & consti¬
tuas ꝑciuitates presbiteros. sic̃¬
& ego tibi disposur. Siquissine
crimine est uniuꝰ uxoris uir sifilios
habens fideles non ina ousatione
luxuriae. aut non subditos. ꝓporia
enĩ ep̃m sine crimine esse. sicut dĩ
dispensatorẽ. N on suꝑbũ. non iracun¬
dũ. non uinolentũ. non ꝑcussorem
non turpilueri cupidũ. sed hospita¬
lem benignũ. sobriũ. ustũ.
scm̃: continentẽ. amplecten¬
tẽ eũ qui scđm doctrinã est fidedẽ¬

Expanded text:
e desunt corrigas et constituas per ciuitates presbyteros, sicut ego tibi disposui, si quis sine crimine est, unius uxoris uir, filios habens fideles, non in accusatione luxuriae, aut non subditos. oportet enim episcopum sine crimine esse sicut dei dispensatorem, non superbum, non iracundum, non uinolentum, non percussorem, non turpilucrum: sed hospitalem, benignum, sobrium, iustum, sanctum, continentem, amplectentem eum qui s
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽm deuita. sciens quia subuer¬
sus ẽ qui eiꝰ modi ẽ. & delinquit cum
sit ꝓprio udicio condẽp̃natus
Cum misero ad te artemã. aut
tichicũ. festina ad me uenire.
ni copolim. ibi enĩ statui hiemare
Tenã legis peritũ. & apollo solli¬
cite p̃mitte. ut nihil illisdesit
Discant aut̃ & nr̃i bonis operib
p̃esse adusus necessarios. ut non
sint infructuosi. Salutant tẽ
qui mecũ sunt om̃s. Saluta eosqui
nos amant in fide. brã dĩ cum om̃ibuꝰ

Expanded text:
tionem devita: sciens quia subversus est, qui ejusmodi est, et delinquit, cum sit proprio judicio condemnatus. Cum misero ad te Artemam, aut Tychicum, festina ad me venire Nicopolim: ibi enim statui hyemare. Zenam legisperitum et Apollo sollicite praemitte, ut nihil illis desit. Discant autem et nostri bonis operibus praeesse ad usus necessarios, ut non sint infructuosi. Salutant te qui mecum sunt omnes: saluta eos, qui nos amant in fide. Gratia Dei cum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓbi. Tuaut̃ loquere quedecet
sanã doctrinã. Senes ut sobrusint.
tione. inpatientia. Anus similit̃ in
habitu sc̃o. non criminatrices. non uino
multo seruientes. bene docentes ut
prudentiã doceant. Adolescentulas
prudentes. castas. sobrias. domoscurã¬
stilis habentes: benignas. subditassuis
uiris. ut non blasphemet᷑ uerbũ dĩ.
Iuuenes similit̃ hortare ut sobrii sint¬
ut his qui ex aduerso ẽ uereatur¬
nihil habens malũ dicere de nob̃:
om̃ibus placentes. non contra dicen¬
tes. non fraudantes: sed in om̃ibꝰ.
fidem bonã ostendentes. ut doctri¬
nam saluatoris nr̃i dĩ ornent in¬

Expanded text:
uere quae decet sanam doctrinam. senes sobrios esse, tate et patientia. anus similiter in habitu sancto, non criminatrices, non uino multo seruientes, bene docentes, ut prudentiam doceant: adulescentulas prudentes, castas, sobrias, domus curam habentes, benignas, subditas viris suis, ut non blasphemetur verbum Dei. Juvenes similiter hortare ut sobrii sintut his qui ex adverso enihil habens malum dicere de nobis.omnibus placentes, non contradicentes, non fraudantes, sed in omnibus fidem bonam ostendentes, ut doctrinam Salvatoris nostri Dei ornent
Abbreviated transcription (Latin):
in nouissimis dicb. instabunt
tẽpora periculosa. & erunt ho¬
mines seipsos amantes. cupidi. ela¬
ti. suꝑbi. blasphemi. parentibus
in obedientes. ingrati. scelesti.
sine affectione. sine pace: çrimi¬
natores. in continentes. inmites
sine benignitate: ꝓditores ꝓtui.
tumidi. uoluptatũamatores
magis quã dĩ. Hahentes speciem
quidẽ pietatis. uirtutem aut̃ eiꝰ

Expanded text:
stabunt tempora periculosa et erunt homines se ipsos amantes cupidi elati superbi blasphemi parentibus inoboedientes ingrati scelesti sine affectione sine pace criminatores incontinentes inmites sine benignitate proditores protervi tumidi voluptatium amatores magis quam Dei habentes speciem quidem pi
Abbreviated transcription (Latin):
ambulante in ordin ate & non scđm
tradicionẽs quã acceperunt a nobis
psi enĩ sertis quemad modũ oporteat¬
tione die ac nocte operantes. nequẽ
urm̃ grauaremꝰ: non quasi non habueri¬
mus potestatem. sed ut nos m& ipsos
formã daremus uobis ad imitandum
nos. Namꝰ eũ essemꝰ apud uos. hoc de¬
nuntiabamꝰ uobis. quõ siquis non uult
operari nec manducet. Audiuimus
enĩ int̾ uos quosdã ambulare inqui¬
&e. nihil operantes. sed curiose agen¬
tes. His aut̃ qui eiꝰ modi sunt denun¬
tiamꝰ & obsecramus in dño iħu. xp̃o¬

Expanded text:
nte et non secundum traditionem quam acceperunt a nobis. ipsi enim scitis, quomodo oporteattione die ac nocte operantes, ne quem uestrum grauaremus: non quia non habuerimus potestatem, sed ut nosmet ipsos formam daremunos. nam et cum essemus apud uos, hoc denuntiabamus uobis, quoniam, si. quis non uult operari, nec manducet. audiuimus enim inter. uos quosdam ambulare inquiete, nihil operantes, sed curiose agentes. his autem qui eiusmodi sunt denuntiamus et obsecramus in domino
Abbreviated transcription (Latin):
serpit. Ex quib ẽ hymeneuꝰ & phi¬
l&iis. quiaueritate exciderunt.
dicentes resurrectionem iã factã
& subuertunt quoꝵdã fidem: sed
firmũ di fundamentũ stat. habeas
signaculum hoc. Cognouit dñs
qui sunt eiꝰ. & discedat ab iniqui¬
tate om̃is qui nominat nomendni:
In magna aut̃ domo non solũ sunt

Expanded text:
neus et Philetus qui a veritate ceciderunt, dicentes resurrectionem jam factam, et subvertunt quorumdam fidem. Sed firmum fundamentum Dei stetit, habens signaculum hoc. Cognovit Dominus qui sunt ejus, et discedit ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini. In magna autem domo
Abbreviated transcription (Latin):
uenire ad me cito. Demas enĩ mede
reliquiđ diligens hoc scłm . & abiit
thessalonicã. Crescens ingalatiam.
titꝰ indalmaciã. lucas est mecũ soluꝰ:
Marcũ ad sume. & ad duc tecũ est
enĩ mihi utilis inministeriũ. lichicũ
aut̃ misi ephesũ. Penulã quã reliqui
troade apud carpum. ueniens affer
tecũ. & libros. maxime aut̃ menbranas.
Alexander e rariuꝰ multa mala mihi
ostendit. reddat illi dñs scđm ope¬
mea defensione. nemo mili a ffuit
sed om̃s me dereliquerunt. non

Expanded text:
venire cito. Demas enim me reliquit, diligens hoc saeculum, et abiit Thessalonicam: Crescens in Galatiam, Titus in Dalmatiam. Lucas est mecum solus. Marcum assume, et adduc tecum: est enim mihi utilis in ministerium. Tychicum autem misi Ephesum. Penulam, quam reliqui Troade apud Carpum, veniens affer tecum, et libros, maxime autem membranas. Alexander aerarius multa mala mihi ostendit: reddet illi Dominus secundum opemea defensione nemo mihi affuit, - sed omnes me dereliquerunt: non
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ficiet spũ oris sui & destru¬
et illus tratione aduentus sui.
eũ cuiꝰ ẽ aduentꝰ scđm operatio¬
nẽ satanae. in omi uirtute & sig¬
nis & ꝓdigiis mendacib & in om̃i
seductione iniquitatis. his qui
pereunt:. Eoquod caritatẽ ueri¬
tatis non receper᷑ ut salui fierent
ideo mitt& illis ds̃ operationẽ
erroris. ut credant mendatio.
ut iudicentur om̃s qui noncre¬
diderunt ueritati. sed consepuer uune

Expanded text:
ficiet spiritu oris sui et destruet inlustratione adventus sui eum cuius est adventus secundum operationem Satanae in omni virtute et signis et prodigiis mendacibus et in omni seductione iniquitatis his qui pereunt eo quod caritatem veritatis non receperunt ut salvi fierent ideo mittit illis Deus operationem erroris ut credant mendacio ut iudicentur omnes qui non crediderunt verita