comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ lam occupanerit mundum. tanta au
ganus audeat. Legitur ille qͥ rep̾hendi ñ
potest: qui dixit. Uade uende omĩa quȩ
contradici ñ potest: euangłio contradici ñ pot̃.
gua ad laudem ꝓhibentem. Si laudas: ortare.
Quare laudando p̃mis: melius uituꝑares: qͣ
dolose laudares. Quid enim diceres intuꝑando:
absit fẽda uita ista ẽ: mala uita ista ẽ. S qͥa nosti cũ
hȩc dixeris. p̃mi te posse auctoritate euangłi¬
ca. conuertis te adaliud dissuadendi genus. ut
ẽ hoc: Ecce illi fecer̃: forte tu ñ poteris. Inci¬
pis ascendere: cadis. Monere uidetur. serpẽs
ẽ. dolosa lingua ẽ. uenenum ht̃. Roga contͣ
illam siuis ascendere: & dic dõ tuo. Dñe erue
anunam meã alabiis iniustis. & a lingua do

Expanded text:
quae jam occupaverit mundum, tanta aucquae jam occupaverit mundum, tanta aucganus audeat. Legitur ille qui reprehendi non potest, quia dixit, «Vade, vende omnia quae contradici non potest, Evangelio contradici non potest, osa ad laudem prohibentem. Si laudas, hortare. Quare laudando premis? Melius vituperares, quam dolose laudares. Quid enim diceres vituperando? Absit: foeda vita ista est, mala vita ista est. Sed quia nosti, cum haec dixeris, premi te posse auctoritate evangelica; convertis te ad aliud dissuadendi genus, ut est hoc? Ecce illi fecerunt, forte tu non poteris: incipis ascendere, cadis. Monere videtur; serpens est, dolosa lingua est, venenum habet. Roga contra illam, si vis ascendere, et dic Deo tuo: «Domine, erue a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdest consulit. Iile aut̃ quasi consulens:
retrahit a salute. Quia gͦ uidere habere palliũ
consulentis: &e ht̃ uenenum perĩtis: lii¬
gua dolosa dicta ẽ. Ascensurus gͦ. contra ipsas
linguas: pͥmo dm̃ dep̃catur. Ait enim.
bularer damaui: & exaudisti me.
Unde illũ exaudiuit.: Ut iã cõstitu¬
eret eum adgradus ascendendi. Et¬
qͥa iam ascensutꝰ ẽ. exauditꝰ qͥd orat: Dñe erue
aniam meã a labiis iniustis: & alitigua do¬
losa. Quȩ ẽ litgua dolosa : subdola. habens i¬
maginem consulendi:. de ꝑniciem nocendi.
Ipsi s̃ qui dicunt. Et tuħ facturꝰ es qdđ nemo
fecit : & tu solus etis xp̃ianꝰ: Et si ostenderit
alios ħ facere. & legerit euangłm uͥ p̃cepit
dñs fieri. et legerit actus apłorum: illi quid
dicunt in lingua subdola & labiis iiquis:
Non poteris forte implere. Multum ẽ qđ ag¬
grediãris. Alii ꝓhibendo det̃rent: alii lau¬
dando plus p̃munt. Quia enim talis ẽ uita

Expanded text:
prodest consulit; ille autem quasi consulens, prodest consulit; ille autem quasi consulens, retrahit a salute. Quia ergo videtur habere pallium consulentis, et habet venenum perimentis, lingua dolosa dicta est. Ascensurus ergo, contra ipsas linguas primo Deum deprecatur: ait enim, clamavi, et exaudisti me.» Unde illum exaudivit? Ut jam constitueret eum ad gradus ascendendi. s est exauditus, quid orat? «Domine, erue animam meam a labiis injustis et a lingua dolosa.» Quae est lingua dolosa? Subdola, habens imaginem consulendi, et perniciem nocendi. Ipsi sunt qui dicunt: Et tu hoc facturus es, quod nemo fecit? et tu solus eris christianus? Et si ostenderit alios hoc facere, et legerit Evangelium ubi praecepit Dominus fieri, et legerit Actus Apostolorum; illi quid dicunt in lingua subdola et labiis iniquis? Non poteris forte implere; multum est quod aggrederis. Alii prohibendo deterrent, alii laudando plus premunt. Quia enim talis est vita
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Asapientia cepit: ceusq ad timorẽ de¬
scendit. Quomͦ ille qui docebat sap̾iam. de¬
scendit usꝙ ad timorem: Iu qͥ discis & ꝓfi¬
mꝰ ascensurum hominem. Ubi ascensutũ : in
corde. Unde ascensurum: ab humilitate. la
it. Q ascensurum: ad illut ineffabile qđ̃ cũ
pati linguas adu̾santium. Quicumq illas ñdum
passus ẽ: ñdum ꝓficit. Quicumq illas ũdũ patit᷑.
nec conat᷑ ꝓficere. Uult nosse quiad aicamꝰ. imno
quid audiamꝰ. simul exꝑiat᷑. Incipit ꝑficere. in¬
cipit uelle asceudere. uelle contempnere. t̾renã
fragilitatẽ. Temꝑalem felicitatẽ scłi ꝓ nichiloha¬
bere: dm̃ solum cogitare. Lucris ñ gaudere: aã¬
nis ñ contabescere. Om̃a etiam sua uelle uenꝰ¬
dere. & pauꝑib tribuere: & sequi xp̃m̃ u iaea¬
niꝰ quẽadinodum patiat᷑ linguas detrahentiũ.
& inulta contradicentiũ: & qđ grauius quasi
consulendo. a salute auertentium. Qui enm
consulit alicui: ad salutem confulit. addia qd̃

Expanded text:
 sapientia coepit, et usque ad timorem descendit: Quomodo ille qui docebat, a sapientia descendit usque ad timorem; tu qui discis, si profimus ascensurum hominem: ubi ascensurum? «In corde.» Unde ascensurum? Ab humilitate, id est  ascensurum? Ad illud ineffabile quod cumpati linguas adversantium. Quicumque illas nondum passus est, nondum profecit: quicumque illas non patitur, nec conatur proficere. Vult nosse quid dicamus? Imo quid audiamus simul, experiatur. Incipiat proficere, incipiat velle ascendere, velle contemnere terrena, fragilia, temporalia, felicitatem saeculi pro nihilo habere, Deum solum cogitare, lucris non gaudere, damnis non contabescere, omnia etiam sua velle vendere et pauperibus tribuere, et sequi Christum; videamus quemadmodum patiatur linguas detrahentium et multa contradicentium, et quod est gravius, quasi consulendo a salute avertentium. Qui enim consulit alicui, ad salutem consulit, ad id quod
Abbreviated transcription (Latin):
de: ñ ascendit. Non ascendit ꝑ ascensiones
cordis: nͥ anuma quȩ ꝑegrinat᷑. d donec ꝑue¬
niat: inultum ꝑegrinata ẽ anumna nea. ubi:
nͥ ceperitis facere qđ cantatis. Quantũlibet. ¶¬
lud dicam qͦmͦ libet exponam. qualib cũq u̾¬
bis uersem: ñ intrat in cor eius in qͦ ñ ẽ opus
tunc psalmꝰ cantat᷑. & facit cor qđ in psalmo
cantat᷑. Quam multi enim sonant uoce. et
corde muti s̃ͣ & quã multi tacent labiis & cla¬
mant affectu: Quia ad cor hominis aures dĩ.
sic̃aures corꝑales ados hominis. sic cor hoĩs ad
aures dĩ. Multi clauso ore exaudiunt᷑: e mul¬
ti in magnis clamoribꝰ ñ exaudiunt᷑. Affecti¬
bꝰ orare debemꝰ: & dicere. Multum ꝑ egrina¬
ta ẽ anima mea: cum his qui oderant pacẽ.
eram pacificus. Quid enim aliud dicimꝰ istis
ħecicis. nͥ cognoscite pacem: Amate pacẽ.
iustos uos dicitis. di iusti ẽẽtis: int̾ paleã gra¬
na gemeretis. Nam qͥa s̃ grana in catholica

Expanded text:
ndit per ascensiones cordis nisi anima quae peregrinatur. Sed donec perveniat, «multum peregrinata est anima mea.» Ubi?nisi coeperitis facere quod cantatis. Quantumlibet illud dicam, quomodolibet exponam, qualibuscumque verbis versem, non intrat in cor ejus in quo non est optunc Psalmus cantatur, et facit cor quod in Psalmo cantatur. Quam multi enim sonant voce, et corde muti sunt? Et quam multi tacent labiis, et clamant affectu? Quia ad cor hominis aures Dei: sicut aures corporis ad os hominis, sic cor hominis ad aures Dei. Multi clauso ore exaudiuntur, et multi in magnis clamoribus non exaudiuntur. Affectibus orare debemus, et dicere, «Multum peregrinata est anima mea: cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Quid enim aliud dicimus istis haeriticis, nisi, Cognoscite pacem, amate pacem? Justos vos dicitis. Sed si justi essetis, inter paleam grana gemeretis. Nam quia grana sunt in Catholica,
Abbreviated transcription (Latin):
ui cumtabnaculis cedar. Uerbum ħ qͥa hebreum
ẽ: ꝓculdubio ñ intellexistis. Quid÷ in habitatu
cum tabnaculis cedar: Cedar qͥntũ menum¬
mꝰ ex int̃precatione nomiuũ hebrenũ: tene¬
bras significat. Int̃p̃tatum cedar latine: tene¬
brȩ dicuntur. Nostis aut̃ auos filios habuisse
abraham. Quos quidam cõmemorat apłs: et
ad̃ imaginem duorũ testam̃torum ẽẽ dicit.
Unus de ancilla erat: alt̃ de lib̃a. Ex aucilla:
eratismahel. De liba sarra quẽ suscepit ex de¬
sꝑatione ꝑfidem: ysaac erat. Ut̃c ex semine
abrahȩ: s ñ ut̃q heres abrahȩ. De abraham
natus ẽ uutis: s tn ñ ħeditat. Alt̃ etiam he¬
res ñ solum filiꝰ. s &e heres. In isinahel s̃ om̃s
qͥ carnalit̃ colunt dm̃. Adipsos enim: & uetꝰ
testam̃tum ꝑtinet. Quia sic dixit apłs. sub
lege uolentes eẽ: legem ñ audistis. Scriptũ
est enim qͦd abraham duos filios habitit: u¬
num de ancilla & unum de lib̾a. Quȩ s̃ in al¬

Expanded text:
tabernaculis Cedar.» Verbum hoc quia hebraeum est, procul dubio non intellexistis. Quid est, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar?» Cedar, quantum meminimus ex interpretatione nominum hebraeorum, Tenebras significat. Interpretatum Cedar latine, Tenebrae dicuntur. Nostis autem duos filios habuisse Abraham, quos quidem commemorat Apostolus, et ad imaginem duorum testamentorum esse dicit: unus de ancilla erat, et alter de libera. Ex ancilla, Ismael erat; de libera Sara, quem suscepit ex desperatione per fidem, Isaac erat. Uterque ex semine Abrahae, sed non uterque haeres Abrahae. De Abraham natus unus, sed tamen non haereditat: alter etiam haeres; non solum filius, sed et haeres. In Ismael sunt omnes qui carnaliter colunt Deum. Ad ipsos enim et vetus testamentum pertinet: quia sic dixit Apostolus, «Sub Lege volentes esse, Legem non audistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera; quae sunt in al
Abbreviated transcription (Latin):
Pinguiores enim umbre tenebre c̃. Ergo is¬
mahel intenebris: ysaac uluce. Quic̃q hic
etiã inecła t̃renam felicitatẽ quęr̃ a dõ: ad¬
huc ad ismahel ꝑtinent. Ipsi s̃ qui contradi¬
eunt sp̃italib ꝓficientib & detrabunt illis
& habent labia iniqua: e linguas subdolas.
Contra qͦs rogauit iste ascendens: & appositi c̃
ei carbones desolatoriĩ. & sagittȩ potentis acutȩ.
Inter illos erum adhuc uiuit: donec tota area
uentilet᷑. Ideo dixit. in habitauicum tab̃uacu¬
lis cedar. Nam e ipsa tabuacula ismahel ce¬
dar dicta s̃. sic ht̃ lib genescos. sic habet qđ ce¬
dar adismahel ꝑtinet. Ergo isaac cum isiahel
id÷ qui ꝑtiuent ad ysaac: uit̃ illos uuunt qͥ
ꝑtinent adismah al. Isti sursum uolunt ascen¬
dere: illi deorsum uolunt p̃mere. Isti uolare
uolunt addm̃: illi conant᷑ pennas euellere.

Expanded text:
. Ergo Ismael in tenebris, Isaac in luce. Quicumque hic etiam in Ecclesia terrenam felicitatem quaerunt a Deo, adhuc ad Ismael pertinent. Ipsi sunt qui contradicunt spiritualibus proficientibus, et detrahunt illis, et habent labia iniqua et linguas subdolas. Contra quos rogavit iste ascendens, et appositi sunt ei carbones desolatorii, et sagittae potentis acutae. Inter illos enim adhuc vivit, donec tota area ventiletur: ideo dixit, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Nam et ipsa tabernacula Ismael, Cedar dicta sunt. Sic habet liber Geneseos; sic habet, quod Cedar ad Ismael pertinet . Ergo Isaac cum Ismael; id est, qui pertinent ad Isaac, inter illos vivunt, qui pertinent ad Ismael. Isti sursum volunt ascendere, illi deorsum volunt premere: isti volunt volare ad Deum, illi conantur pennas evellere.
Abbreviated transcription (Latin):
bitis in audiendo: nec infru¬
ctuose laborabitis inoꝑando.
Est enim sic̃ enus titulus p̃nuntiat. cantica gra¬
aruum: grece scriptũ ẽ auabathmnon. Gradus: uel
descendentium s̃. uł ascendentium. d gradus qͦmͦ

Expanded text:
bitis in audiendo, nec infructuose laborabitis in operando. Est enim, sicut ejus titulus praenotatur, «Canticum graduum.» Graece scriptum est, ἀναβαθμῶν. Gradus vel desc
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt g ascenaentes & descenaentes. Ascendẽ¬
tes qui s̃: qui ꝓfictunt ad intellectũ sp̃ĩtali¬
um. Descendentes qui sunt: qͥ quãuis qͣntũ
homines poss.: fruantur intelligentia sp̃ita¬
lium. Tam̃ descendt̃ ad paruulos: ut talia e¬
is dicant qualia possunt capere. & lacte nu¬
titti possint iãonei fieri & ualidi ad capien¬
dum cibum ad sp̃italem. Esaias fr̃s: etiam
ipse adnos descendentibꝰ fuit. Nam &ipsi
gradus eius descendentes apparent. Cum erum

Expanded text:
sunt et descendentes. Ascendentes qui sunt? Qui proficiunt ad intellectum spiritualium. Descendentes qui sunt? Qui quamvis, quantum homines possunt, fruantur intelligentia spiritualium; tamen descendunt ad parvulos, ut talia eis dicant, qualia possunt capere, et lacte nutriti possint idonei fieri et validi ad capiendum cibum spiritualem. Isaias, fratres, etiam ipse ad nos de descendentibus fuit: nam et ipsi gradus ejus d
Abbreviated transcription (Latin):
lent⁊ s ut ostenderet qua uenirent. Itaq fr̃s mĩ
hunc psalmum ascensionis cantemus: ascensuri
in core. qͥa ut ascendiamꝰ. descensũ ẽ ad nos. Nã
scalas uidit iacob: & in ipsis scalis demonstrati s̃
ei ascendentes & aesceudentes. utrũq uidit.
Possumꝰ putare ascendentes ipsos ꝓficientes:
descendentes deficientes: qͥa & reuera inueni¬
mꝰ hoc in popło dĩ. Alii ꝓficiunt: alii defici¬

Expanded text:
lent, sed ut ostenderet qua venirent. 2. Itaque, fratres mei, lent, sed ut ostenderet qua venirent. 2. Itaque, fratres mei, hunc psalmum ascensionis cantemus ascensuri in corde; quia ut ascendamus descensum est ad nos. Nam vidit scalas Jacob, et in ipsis scalis demonstrati sunt ei ascendentes et descendentes : utrumque vidit. Possumus putare ascendentes visos, proficientes; descendentes, deficientes: quia et revera invenimus hoc in populo Dei; alii
Abbreviated transcription (Latin):
se: & oĩa faccus ꝓpt̃ te. Hunc gͦ ascendendũ est.
illuc ascendendũ ab exemplo altus. addiuinitatẽ
ipstus. Exemplum̃ enim łͥ fec̃: humiliato se.
llam qͥ nolebant a conualle plorationis ascende:
comp̃ssi c̃ ab ipso. Prepopere enimm uolebant ha¬
bere ascensum. honores altas cogitabant: uiã
humilitatis ñ cogitabant. Intelligat caritas ut̃a
qđ dico: duos discipłos uoluisse ad latera dñ. u¬
nim adderceram alterum ad simstram sedẽre.
Uidit eos dñs p̃propere &e p̃postere de honoribꝰ co¬
gitare: cum priꝰ discerent humiliari ut exaltarr̃e¬
t᷑: &e ait a deos dr̃s. Pocestis bibere calicem quẽ ego
bibiturus sum: ipse enim in conualle plorati¬
onis. beotturꝰ erat calicem passionis. Illi aut̃ ñ
attendentes humilitatẽ xp̃i: comp̃hende uole¬
bant alaitudinem xp̃i. Reuocauit illos ad uiam
tanquam aberrantes: ñ ut negaret illis qđ uel¬

Expanded text:
se, et omnia factus est pro te. Hinc ergo ascendendum est, se, et omnia factus est pro te. Hinc ergo ascendendum est, illuc ascendendum; ab exemplo ipsius, ad divinitatem ipsius. Exemplum enim tibi fecit humiliando se. Nam qui nolebant a convalle plorationis ascendere, compressi sunt ab ipso. Praepropere enim volebant habere ascensum, honores altos cogitabant, viam humilitatis non cogitabant. Intelligat Charitas vestra quod dico, duos discipulos voluisse ad latera Domini, unum ad dexteram, alterum ad sinistram sedere: vidit eos Dominus praepropere et praepostere de honoribus cogitare, cum prius discere deberent humiliari, ut exaltarentur; et ait eis Dominus: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Ipse enim in convalle plorationis bibiturus erat calicem passionis: illi autem non attendentes humilitatem Christi, comprehendere volebant altitudinem Christi. Revocavit illos ad viam, tanquam aberrantes; non ut negaret illis quod vel
Abbreviated transcription (Latin):
caro factum ẽ: & habitauit in nobis. Quid÷
uallis plorationis: p̾buit se ꝑcutienti ma
xillam: saturatus ẽ oꝓpbriis. Quid÷ uallis plo¬
rationis : colafizatus ẽ. sputis ulinitus. spi¬
nis coronatus. crucifixus ẽ. hec uallis plorati¬
onis: unde tͥ ascendendũ ẽ. S quo ascendendũ
ẽꝰ In pͥncipio erat uerbũ. & u̾bũ erat ap̃ dm̃:
ce as erat uerbum. Ipsum enim u̾bñ cato factũ ẽ.: & ha¬
bitauit in nobis. Dic descendit adte: ut maneret
ise. Descendit adte: ut fieret tͥ conuallis ploratio¬
nis. Mlansit in se: ut eẽt. ⁊ mons ascensionis. Erit
inquit ysaias in nouissimis dieb manifestꝰ motis
dm̃. paratus in cacutnne montium. Ecce qͦ ascen¬
dendum ẽ. d noli aliqͥd t̾renum cogitare. Nec qͥa
montẽ audisti alta quędam cogites t̾re: riec cũ sa¬
xuim audis. aut petiã. aliqua duritia. a te intel¬
ligat᷑. Neceum audis leonẽ cogites feritatẽ. Nec cũ
audtis agnum: cogites pecus. Nichil horum ẽ in

Expanded text:
caro factum est, et habitavit in nobis.» Quid est vallis plorationis? «Praebuit percutienti se maxillam; saturatus est opprobriis» . Quid est vallis plorationis? Colaphizatus est, sputis illinitus, spinis coronatus, crucifixus est. Haec est vallis plorationis unde tibi ascendendum est. Sed in quo ascendendum est? «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Ipsum enim «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Sic descendit ad te, ut maneret in se: descendit ad te, ut fieret tibi convallis plorationis; mansit in se, ut esset tibi mons ascensionis. «Erit,» inquit Isaias, «in novissimis diebus manifestus mons» «Domini, paratus in cacumine montium» . Ecce quo ascendendum est. Sed noli aliquid terrenum cogitare, nec quia montem audisti, alta quaedam cogites terrae: nec cum saxum audis aut petram, duritia a te intelligatur; nec cum audis leonem, cogites feritatem; nec cum audis agnum, cogites pecus. Nihil horum est in
Abbreviated transcription (Latin):
longincꝰ factus ẽ. Multũ a te recessit ꝑe¬
grinatio mea. facta ẽ longinqua. qͥa ñdũ
ueni in patriam illam uͥ cum nullo malo
uicturꝰ sum: ñdum ueni adillam societatẽ
angłorum. uͥ scandala ñ timebo. Quare aut̃
ñdum fũ ibi: qͥa incolatus m̃s longincus
factus ẽ. In colatus. ꝑ egrinatio ẽ. In cola dr̃.

Expanded text:
it, «factus est!» Multum a te recessi, peregrinatio mea facta est longinqua. Nondum veni in patriam illam, ubi cum nullo malo victurus sum; nondum veni ad illam societatem Angelorum, ubi scandala non timebo. Quare autem nondum sum ibi? Quia «incolatus meus longinquus factus
Abbreviated transcription (Latin):
sibi disposuit. qui ascensiones etiam in corde
tuo disposuit. d uͥ: in conualle plorationis.
Conuallis humilitate significat: mons celsi¬
tudinẽ significat. Est mons qͦ ascendamꝰ: sp̃itał
quedam celsitudo. Et quis ÷ iste mons qͦ ascen¬

Expanded text:
tibi disposuit qui ascensiones etiam in corde tibi disposuit qui ascensiones etiam in corde tuo disposuit. Sed ubi? «In convalle plorationis.» Convallis humilitatem significat; mons celsitudinem significat. Est mons quo ascendamus, spiritualis quaedam celsitudo. Et quis est iste mons quo ascen
Abbreviated transcription (Latin):
pedibꝰ corꝑalibꝰ queramus: si sic̃ in alio psalmo scri¬
ptum ẽ. ascensiones in corde eius disposuit in
conuallem plorationis. in loco quem disposuit.
Dixit ascensiones. Ubi: id÷ incorde. Unde: a con¬
ualle plorationis. Etiam quo ascendent᷑ tanquã
deficit sermo humanꝰ. nec explicari potest. for¬
cor hominis illuc ascendat. Ergo qͥa oculus ñ
uidit. nec autis audiuit. nec incor hominis ascẽ¬
dit÷ quomͦ dici posset quo ascendendum ẽ: idõ
cum dici ñ posset. ait in locum quẽ disposuit.
Quid tͥ plus dicturus sum. ait homo ꝑquẽ sp̃s
sc̃s loquebatur: in locum talem. aut locũ talẽ:
quicqͥd dixero: t̃renum cogitas ⁊ huniore plenꝰ.
carnem portas. Corpis quod corrumpit᷑ aggra¬
uat animam: & deprimit t̃rena inhabitatio
sensum multa cogitantem. Cui loqͦr: quis au¬
diturus ẽ : quis capiet : uͥ erimꝰ pꝰ hanc uitam
sim corde ascenderimus: Quia gͦ nemo sperat
aliquem ineffabilit̃ beatitudinis locum quẽ

Expanded text:
o psalmo scriptum est, «Ascensiones in corde ejus disposuit, in convalle plorationis, in locum quem disposuit» . Dixit «ascensiones;» ubi? Id est, «in corde.» Unde? A «convalle plorationis.» Et jam quo ascendatur, tanquam deficit sermo humanus, nec explicari potest, fcor hominis illuc ascendat. Ergo quia «oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit;» quomodo dici posset quo ascendendum est? Ideo cum dici non posset, ait, «In locum quem disposuit.» Quid tibi plus dicturus sum, ait homo per quem Spiritus sanctus loquebatur? in locum talem, aut locum talem? Quidquid dixero, terrenum cogitas, humi repis, carnem portas: corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Cui loquar? quis auditurus est? quis capiet ubi erimus post hanc vitam, si in corde ascenderimus? Quia ergo nemo, spera aliquem ineffabilem beatitudinis locum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
Et comedit om̃e fenũ in t̾ra eorũ: &e co¬
medit omne fructũ t̾re eorũ. Et fenum
fructꝰ ẽ: sic̃ loqui scriptura consueuit.
Quȩ fenũ: appellatietiã segetes frugũ.
Sed ut duo diceret: duob fortasse quȩ
dixerat numero uoluit consonare: id:
locustȩ &e bruco. hoc totũ aut̃ ꝑtinet ad
elocutionis uarietatẽ medentẽ fastidio:
ñ ad diuersitatẽ sententiarũ. Et ꝑcussit¬

Expanded text:
Et comedit omne fenum in terra eorum, et comedit omnem fructum terrae eorum.» Et fenum fructus est, sicut loqui Scriptura consuevit, quae fenum appellat etiam segetes frugum, sed ut duo diceret, duobus fortasse quae dixerat, numero voluit consonare, id est, locustae et brucho. Hoc autem totum pertinet ad elocutionis varietatem medentem fastidio, non ad diversitatem sententiarum.
Abbreviated transcription (Latin):
popłm suũ in exultatione: & electos suosin
letitia. Et dedit illis regiones gentium: &
labores popłorum posseder̃. Non ut eũ ꝓptͣi
sta colant: sedut ea quoq ad bonũ et̃num
referant. atq conuertant. Id÷: ut custodi¬
ant iustificationes ciꝰ: & legeni eiꝰ exquirant.
Quecumq gͥ alia bona dat ds̃: referenda
st̃ ad gratiutũ cultũ eiꝰ. Ipse aut̃ cultꝰ eius:
ñ ẽ referendꝰ ad alia bona que dat ds̃. Tunc
enim erit gratuitꝰ. Ad qđ certam̃ ꝓuocãs.
ioseph. et humiliatꝰ et exaltatꝰ locũ fecit
ad temꝑalia bona popło dĩ. ut firmaret᷑¬
retͣ suꝑ mimicos eius: quantomagis iħc
uenundatꝰ & humiliatꝰ a fr̃ib suis scd̾m
carnẽ. & exaltatꝰ in celis. locũ fecit ad̃ et̃¬
na bona popło dĩ. triumphanti de dia¬
bolo & angłis eius: Audi gͦ sem̃ abrahe.
ũ de carne glorians. s unitans fidem.
Audite serui dĩ &e clectidĩ: ꝓmissioniem
habentes uite p̾sentis & future. Si tẽpta¬

Expanded text:
suos in laetitia. Et dedit illis regiones gentium, et labores populorum possederunt.» Non ut propter ista eum colant, sed ut ea quoque ad bonum aeternum referant atque convertant; id est, «Ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant.» Quaecumque igitur alia bona dat Deus, referenda sunt ad gratuitum cultum ejus: ipse autem cultus ejus non est referendus ad alia bona, quae dat Deus; tunc enim erit gratuitus. Ad quod certamen provocans m venundatus Joseph, et humiliatus, et exaltatus, locum fecit ad temporalia bona populo Dei, ut firmaretur super inimicos ejus; quanto magis Jesus venundatus et humiliatus a fratribus suis secundum carnem, et exaltatus in coelis, locum facit ad aeterna bona populo Dei, triumphanti de diabolo et angelis ejus? Audi ergo, semen Abrahae, non de carne glorians, sed imitans fidem; audite, servi Dei, et electi Dei, promissionem habentes vitae praesentis et futurae . Si tenta
Abbreviated transcription (Latin):
Saluiꝰ centesimꝰ quintꝰ: etiã ipse
p̃notat᷑ alleluia. Ethoc duplicit̃.
Sed quidã dicunt unũ alleluia
ꝑtinere ad finẽ psaliui suꝑioris: alte¬
rũ ad huiꝰ principiũ. Et hoc asser̃r qͦd
om̃s alleliunatici psalmi habeant infi¬
nẽ allelina. ñ om̃s in capite. Unde qui¬
c̃q psalmꝰ ñ habet in finẽ alleliua: nec

Expanded text:
Psalmus centesimus quintus etiam ipse praenotatur, «Alleluia:» et hoc dupliciter. Sed quidam dicunt unum Alleluia pertinere ad finem psalmi superioris, alterum ad hujus principium. Et hoc asserunt quod omnes Alleluiatici psalmi habeant in fine Alleluia, non omnes in capite: unde quicumque psalmus non habet in fine Alleluia, nec
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ tam̃ spm sc̃m ñ laterent. qui in his
loquit᷑ psalmis. Ferrũ aut̃ qͦd dicit ꝑtran¬
sisse animã euis: tribulationẽ duram¬
necessitatis accipimꝰ. Non enim corpꝰ. s ani¬
mã dixit. Talis ẽ quędam locutio ẽ in e

Expanded text:
um sanctum non laterent, qui in his loquitur Psalmis. Ferrum autem quod dicit pertransisse animam ejus, tribulationem duranecessitatis accipimus: non enim corpus, sed «animam» dix
Abbreviated transcription (Latin):
ptꝰ in ꝓfectione eorum: qͥa incubuit ti¬
nior eorũ suꝑ eos. Ecce qͦmͦ popłm suũ
firmauit: suꝑ immicos eiꝰ. Cũ aut̃ mi¬
micis eorũ ista mala iusticia eiꝰ inflixerit:
que ipsis largita sint. etiã temporalia
iiscdia eiꝰ accipite. Expandit nubẽ in
ꝓtectionẽ corũ: & ignẽ ut luceret eis. ꝑ
noccem. Petier̃ carnẽ. & uenit coturnix:

Expanded text:
orum, quia incubuit timor eorum super eos.» Ecce quomodo populum suum firmavit super inimicos ejus. 40. Cum autem inimicis eorum ista mala justitia ejus inflixerit; quae ipsis largita sit etiam temporalia misericordia ejus, accipite: «Expandit nubem in protectionem eorum, et ignem ut luceret eis per noctem. Petierunt, et venit coturnix,
Abbreviated transcription (Latin):
audite .I. ocauit fam̃ suꝑ t̾ram: & om̃e
firmam̃tũ panis contriuit. Misit an¬
te eos uirum: in seritũ uenundatꝰ est
ioseph. Humiliauer̃ incõpedib pe¬
des eius: ferrũ ꝑtransiit animã eiꝰ do¬
nec ueniret uerbũ eiꝰ.ẜ. loquiũ dñi i

Expanded text:
it famem super terram omne firmamentum panis contrivit misit ante eos virum in servum venundatus est Ioseph humiliaverunt in conpedibus pedes eius ferrum pertransiit anima eius donec veniret verbum eius eloquium Domini
Abbreviated transcription (Latin):
pit. cui dauid successit in regnũ. atq
in de ceteri. & reges uidȩ. & reges isrł cõ¬
tinuatione sacratȩ consuetudinis un¬
gebant᷑: in qua unctione sigurabatur
unus uerus xp̃c cui dictum ẽ. unx̃ te ds̃
ds tuus. oleo exultationis p̃ participi¬
b tius. Unde gͦ. illi iam tẽ xp̃i appella¬
bant̾: nam ꝓpħas eos fiussẽ legimus. de
abraham: & utiq qͦd de illo manifeste di¬
gum ẽ. hoc & in illis intelligendum ẽ.
Anideo. xp̃i. quia ellam silatent̃. iã tam̃
m̃ xp̃c ante illos. Quod & iudȩis respon¬
dit dicens: andeꝗ abraham fieret ego
sum. Quomͦ aute hunc illi ignorarent.
aut in eum ñ crederent. cum ꝓpterea
ꝓpb̃ȩ dicerentur. quia licet occultius.
tam̃ dñm p̾nuntiabant: Unde aꝑte
ipse dicit. Abraham concupiuit uide
diem meum: & uidit & gauisusẽ. Non
enũ quisquam p̃ter istã fidem que ẽ in

Expanded text:
pit, cui David successit in regno; atque inde caeteri et reges Judae et reges Israel continuatione sacratae consuetudinis unguebantur: in qua unctione figurabatur unus verus Christus, cui dictum est, «Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis» . Unde ergo illi jam tunc christi appellabantur? Nam prophetas eos fuisse, legimus de Abraham; et utique, quod de illo manifeste dictum est, hoc et de illis intelligendum est. An ideo christi, quia etiamsi latenter, jam tamen Christus ante illos: quod et Judaeis respondit, dicens, «Antequam Abraham fieret,» «ego sum.» Quomodo autem hunc illi ignorarent, aut in eum non crederent; cum propterea prophetae dicerentur quia licet occultius, tamen Dominum praenuntiabant? Unde aperte ipse dicit: «Abraham concupivit videre diem meum, et vidit, et gavisus est» . Non enim quisquam praeter istam fidem quae est in
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ mercedis extra ipsũ: & hoc faciant
laudantes. inuocantes. adnuntiantes.
nec in suã s in eiꝰ głam: ꝑ fidem bene oꝑã¬
tes. spe gaudentes. caritate feruentes. Hoc
totũ sonat his uerbis. Confitemini dño
& inuocate nom̃ eiꝰ: ad nuntiate in gentib
oꝑa eiꝰ. Cantate ei &e psallite ei: narrate oĩa

Expanded text:
cedis extra ipsum; et hoc faciant laudantes, invocantes, annuntiantes, nec in suam, sed in ejus gloriam per fidem bene operantes, spe gaudentes, charitate ferventes . Hoc totum sonat his versibus: «Confitemini Domino, et invocate nomen ejus, annuntiate in gentibus opera ejus. Cantat
Abbreviated transcription (Latin):
rata. in quib quȩrendis possent negoti¬
ossimis laborib occupari ut adhoc ua¬
cent. unde bonũ et̃num possit adquiri.
hoc ẽ ut custodiant iustificationes eiꝰ. &
legem euls requirant. Deniq cũ sem̃ a¬
brahȩ tales hic intelligiuoluit. qui ue¬
re essent. sem̃ abrahȩ: quales utiq nec
in alo popło desuer̃. Qđ etĩam paulus

Expanded text:
rata, in quibus quaerendis possent negotirata, in quibus quaerendis possent negotiosissimis laboribus occupari, ut ad hoc vacent unde bonum aeternum possit acquiri, hoc est, «Ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant.» Denique, quoniam semen Abrahae tales hic intelligi voluit, qui vere essent semen Abrahae, quales utique nec in illo populo defuerunt: quod etiam apos
Abbreviated transcription (Latin):
suum. Et eduxit popłm suũ in exultatio¬
ne: &e eleccos suos in leticia. Quod ait po¬
płm suum: hoc repetiuit electos suos. Et
qdđ ait in exultatione: hoc repetiuit in lȩ¬
ticia. Et dedit illis regiones gentiũ: & la¬
boies popłorũ posseder. Qd̾ sunt regiones
gentiũ: hoc sunt labores popłorũ. Et qđ̃
dictum ẽ. dedit illis: hoc repetitũ ẽ posse¬
der̃. Et tanquã quęreremꝰ cui homo ista
data st̃. ne hoc ipsum putaret᷑ sũmum
bonum. qđ ista felicitas rerũ tẽporaliũ
popło dĩdataẽ: continuo eam ad aliũ
reccilit. uͥ sũmũ bonũ oportet inquiri
Ut custodiant inquit ustificationes eiꝰ.
&e legeni eiꝰ requirant. Ubi intelligendũ
ẽ. dĩ seruos. &e electos. filios ꝓmissionis.
uerũ & getmanũ sem̃ abrahȩ inuitentes
fidem abrahȩ. ꝓptẽa ista bona t̃rena su¬
mere a dõ. ut ñ in eis ligxu diffluant si¬
ue ꝑuersa securitate torpescant: ẜ ideo
habeant diuma nusodia hec omuta p̃pa¬

Expanded text:
suum. Et eduxit populum suum in exsultatione, et electos suos in laetitia.» Quod ait, «populum suum;» hoc repetivit, «electos suos:» et quod ait, «in exsultatione;» hoc repetivit, «in laetitia. Et dedit illis regiones gentium, et labores populorum possederunt.» Quod sunt, «regiones gentium;» hoc sunt, «labores populorum:» et quod dictum est, «dedit illis;» hoc repetitum est, «possederdata sunt, ne hoc ipsum putaretur summum bonum, quod ista felicitas rerum temporalium populo Dei data est; continuo eam ad aliud retulit, ubi summum bonum oportet inquiri: «Ut custodiant,» inquit, «justificationes ejus, et legem ejus requirant.» Ubi intelligendum est Dei servos et electos filios promissionis, verum et germanum semen Abrahae, imitantes fidem Abrahae, propterea ista bona terrena sumere a Deo, ut non in eis luxu diffluant, sive perversa securitate torpescant; sed ideo habeant divina misericordia haec omnia praepa
Abbreviated transcription (Latin):
uos filii iacob: mem̃tote mirabilium eiꝰ
quȩ fecit. ꝓdigia eius & iudicia oris eius.
Nequis aut̃ uingenti hoc tribueret isra¬
helitarũ scđm carnẽ. & ñ intelligeret ma¬
gis ẽẽ sem̃ abrahe filios ꝓmissionis quã
filios carnis: quib apłs dicit cũgentib
lo queret᷑. uos gͦ abrahȩ. sem̃ estis. scd̾m
ꝓmissionẽ heredes. Sequit᷑ e dicit. Ipse

Expanded text:
os filii Jacob, «mementote mirabilium ejus quae fecit, prodigia ejus et judicia oris ejus.» Ne quis autem uni genti hoc tribueret Israelitarum secundum carnem, et non intelligeret magis esse semen Abrahae filios promissionis quam filios carnis, quibus Apostolus dicit, cum Gentibus loqueretur, «Vos ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem haeredes» ; sequi
Abbreviated transcription (Latin):
mortem. & tanta stragem in marirubto
tã magni ꝑsequentis exertitꝰ. egiptios
reliquias magna fasilitate contererẽt.
Tunc impletũ ẽ. qđ suꝑius. cũ dixiss
& auxit popłm suum uehenĩt. mox
addidit: & firmauit eũ suꝑ inimicos eiꝰ.
hanc enĩ sententiam uno uersiculo ꝓ¬
positam. ut explicaret qͦmͦ id factũ sit:
adiunx̃ cetera quȩ in hac laude narra¬
uit usq ad istum locũ uͥait. Lecata ẽ
egiptꝰ in ꝓfectione corũ. qr incubuit
tinor eorum suꝑ eos: uelud ad signans

Expanded text:
mortem, et tantam stragem in mari Rubro mortem, et tantam stragem in mari Rubro tam magni persequentis exercitus, Aegyptios  eorum reliquias magna facilitate contererent. Tunc impletum est quod superius, cum dixisset, «Et auxit populum suum vehementer,» mox addidit, «Et firmavit eum super inimicos ejus.» Hanc enim sententiam uno versiculo propositam ut explicaret, quomodo id factum sit, adjunxit caetera quae in hac laude cladis narravit, usque ad istum locum, ubi ait, «laetata est Aegyptus in profectione eorum, quia incubuit timor eo
Abbreviated transcription (Latin):
Et quãuis ꝑ dolũ ab iniquis homini¬
b: tam̃ qđ sibi reddi debuit abstuler̃.
Sic̃ enĩ giptiorũ iniqͥtate: sic iustorũ
infirmitate adid qͦd opꝰ erat illis fa¬
ctis. figurandũ &e p̃nuntiandũ. diui¬
ne usus ẽ ds. Et edux̃ eos in argento ꝙ
auro. Et ista locutio scripturarũ ẽ. Pro
eo quippe dictũ ẽ in argento & auro:
ac si diceret᷑. cum argento & auro. Et ñ erat
intribub eorũ infirmꝰ. S corꝑe. ñ ani¬
mo. E tiam hoc magnũ dĩ beneficiũ fu¬
it: ut in illa necessitate migrandi. nul
Timor utiq hebreorum: suꝑ egiptios.
Non enĩ timor eorum qͦ timebant hebre¬
i: sed quo tuebant᷑. Dicet aliquis. Quo¬
mͦ gͦ nolebant eos dimittere egiptũ:
quomͦ tanquam rediturus dimiser̃: quo¬
mͦ tanquã redituris. & redituris aurũ
e argentum petentib cõmodauer̃. si
lȩcata ẽ egiptꝰ in ꝓfectione eorũ: S intel¬
ligendũ ẽ pꝰ illam ultimã egiptiorum

Expanded text:
et quamvis per dolum, ab iniquis hominiet quamvis per dolum, ab iniquis hominibus tamen quod sibi reddi debuit, abstulerunt. Sicut autem Aegyptiorum iniquitate, sic istorum infirmitate, ad id quod opus erat illis factis figurandum et praenuntiandum divine usus est Deus. «Et eduxit eos in argento et auro.» Et ista locutio Scripturarum est. Pro eo quippe dictum est, «in argento et auro,» ac si diceretur, cum argento et auro. «Et non erat in tribubus» «eorum infirmus:» sed corpore, non animo. Etiam hoc magnum Dei beneficium fuit, ut in illa necessitate migrandi nulluTimor utique Hebraeorum super Aegyptios. Non enim «timor eorum,» quo timebant Hebraei, sed quo timebantur. Dicet aliquis: Quomodo ergo nolebant eos dimittere Aegyptii? quomodo tanquam redituros dimiserunt? quomodo tanquam redituris et reddituris aurum et argentum petentibus commodaverunt, si «laetata est Aegyptus in profectione eorum?» Sed intelligendum est, post illam ultimam Aegyptiorum
Abbreviated transcription (Latin):
mitias uͦ laborũ: ꝓpt̃ pͥmogenita pecco¬
rũ dictũ arbitror. Quȩ plage cũ suit
decẽ nec onĩs cõmemorate st̃: nec eodẽ
ordine quo ibi factȩ legunt᷑. Lib̃a ẽ enĩ
laudatio: a lege narrantis. & texentis
tiq auccoritate qua ꝑ eum eogit homi¬
nem. qͥ illam scripsit hystoriam &e com¬
memorat aliqͥd factũ qđ ibi ñ legitur
& qđ ibi legitur p̃terit. Aduingit aut̃¬
etiam laudib hoc dĩ. qđ argento & au¬
ro dicatos israhelitas. alux̃ ex egipto:
quia & ipsitales erant. qui ñdũ possent
cõtẽpnere laborũ suorũ licet tempora¬
lem. tam̃ debitam iustãq mercedem.
Nec in eo qđ egiptios deceper̃. aquib
sibi ut cõmodarent᷑ aurũ. argentũq
petier̃. putandus ẽ ds̃ huiꝰmodi do¬
lose eis qui sursũ cor habent uł iubere
uł si fecerut ad probare. Magis enĩ ꝑ
illa dĩ uerba utiq ab illo qui cor eorũ
uidebat. & cupiditates examinabat
ꝑmissi st̃ facere ista: quã iussi. Non tam̃

Expanded text:
mogenita pecorum, dictum arbitror. Quae plagae cum sint decem, nec omnes commemoratae sunt, nec eodem ordine quo ibi factae leguntur. Libera enim est laudatio a lege narrantis et texentis tique auctoritate qua per eum egit hominem qui illam scripsit historiam, et commemorat aliquid factum quod ibi non legitur, et quod ibi legitur praeterit. 28. etiam hoc laudibus Dei, quod argento et auro ditatos Israelitas eduxit ex Aegypto; quia et ipsi tales erant, qui nondum possent contemnere laborum suorum licet temporalem, tamen debitam justamque mercedem: nec in eo quod Aegyptios deceperunt, a quibus sibi ut commodaretur aurum argentumque petiverunt, putandus est Deus hujusmodi dolos, eis qui sursum cor habent, vel jubere, vel, si fecerint, approbare. Magis enim per illa Dei verba, utique ab illo qui cor eorum videbat et cupiditates examinabat, permissi sunt facere ista, quam jussi: non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
agentib in herenio. beneficia diui¬
na conlata sint. Expandit nubem
ni ꝓtectionem eorũ: & ignẽ ut luceret
eis ꝑ noctem. Tam sunt hȩc manife¬
coturnix. Non coturnices concupiert:
s carnes. Quia uͦ coturuix caro ẽ: & in
isto psalmo ñ loquit᷑ de amaricatio
s de fide electorũ qđ ẽ uerũ semen
abrahȩ. ipsi intelligenduist petisse ut ueni¬
ret unde amaricantiũ murmura p̃meren¬
t᷑. Iam in uersu quid sequit᷑: Et pane cȩli
saturauit eos. Manna quidẽ ñ nonun auit.
s nulli obscurũ ẽ. qui illas litteras legit.

Expanded text:
agentibus in eremo beneficia divina collata sunt. «Expandit nubem in protectionem eorum, et ignem ut luceret eis per noctem.» Tam sunt haec manifecoturnix.» Non coturnicem concupiverunt, sed carnes. Quia vero et coturnix caro est, et in isto psalmo non loquitur de amaricationDeo, sed de fide electorum, quod est verum semen Abrahae; ipsi intelligendi sunt petisse ut veniret unde amaricantium murmur opprimeretur. Jam in versu qui sequitur, «Et pane coeli saturavit eos,» manna quidem non nominavit, sed nulli obscurum est qui illas litteras legit.
Abbreviated transcription (Latin):
confirmamini. Querite in qͥt faciem eius
semꝑ. Quȩ ẽ facies dñi. nͥ p̃sentia dĩꝰ sicut
facies uenti: & facies ignis. Dictum ẽ enĩ sic̃
stipula ante faciem uenti: & sic̃ fluit cera
a facie ignis. Et multa talia ponit scriptu¬
ra: nichilaliud quã earũ rerũ p̃sentia uo¬
lens intelligi quarũ nominat. faciem.
ded qͥd÷. quęrite faciem eiꝰ semꝑ: scio qui¬
dem: qr mͥ adherere dõ bonũ ẽ. S si semꝑ
querit᷑. quando inuenit᷑: An semꝑ dixit
in tota uita qua bic uiuit᷑ : Ex quo id nos
facere debere cognouimꝰ: qͣndo & inuentꝰ
querendꝰ est. Iam qͥppe illum inuenit fi¬
des: s adhuc eum quęrit spes. Caritas au¬
tem & inuenit eũ ꝑ fidẽ: & eum quȩnt
habere ꝑ speciem .bi tẽ sic inuemet᷑ ut suf

Expanded text:
amini. Quaerite,» inquit, «faciem ejus semper.» Quae est facies Domini, nisi praesentia Dei? Sicut facies venti, et facies ignis: dictum est enim, «Sicut stipulam ante faciem venti» ; et, «Sicut fluit cera a facie ignis» . Et multa talia ponit Scriptura, nihil aliud quam earum rerum praesentiam volens intelligi, quarum nominat faciem. Sed quid est, «Quaerite faciem ejus semper?» Scio quidem quia mihi adhaerere Deo bonum est ; sed si semper quaeritur, quando invenitur? An «semper» dixit, in tota vita ista qua hic vivitur, ex quo id nos facere debere cognovimus, quando et inventus quaerendus est? Jam quippe illum invenit fides, sed adhuc eum quaerit spes. Charitas autem et invenit eum per fidem, et eum quaerit habere per speciem: ub
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. Lȩcet᷑ cor querentiũ dñm. dic enĩ mi¬
p̃tatum ẽ: quãtus uerbũ muiꝰ latinũ uide¬
at᷑. Unde & alii codices habent confirmami¬
ni: alii corroboramini. Ei quippe dr̃ forti¬
tudo mea: & fortitudinẽ meã ad te custodi¬
am: ut eum quȩrendo atq ad eũ accedendo.
& unluminemur & confortemur: ne cecita¬
te qͥd faciendũ sit ñ uideamꝰ. aut infirmi

Expanded text:
sequitur, «Laetetur cor quaerentium Dominum:» sic enim mirpretatum est, quamvis verbum minus latinum videatur: unde et alii codices habent, «confirmamini;» alii, «corroboramini.» Et quippe dicitur, «Fortitudo mea» ; et, «Fortitudinem meam ad te custodiam» : ut eum quaerendo atque ad eum accedendo, et illuminemur et confortemur; ne caecitate quid faciendum sit n
Abbreviated transcription (Latin):
dicet᷑. Et tuã ipsius animã ꝑtransibit gla¬
dius: ut reuelent᷑ ex multis cordib cogi¬
tationes. Passio itaq dm̃ que multis ru¬
ina fuit. & in qua multorũ cordiũ occul¬
ta patuer̃. qm̃ exp̃ssum ẽ. quid de dño
sentiebant: & ipsam eiꝰ matrẽ grauiter
carnali orbitate ꝑcussã. sine dubio con¬
tristauit. In illa uero tribulatione fuit io¬
seph donec ueniret uerbũ eius: qđ fuerat
interp̃tatꝰ ueracit̃ somnia. Unde comm̃datꝰ
ẽ regi: ut eciam illi de somniis eius. futu¬
ra pͥdiceret. Sed qm̃ dixit donec ueniret
uerbũ eius: ne omnim eiꝰ sic intelligeremꝰ.
ut quisquã rem tantã homini tribuen¬
dam putaret: continuo subiecit. Ploqui¬
um dñi inflãmauit eũ. Uel qͦd magis
de greco expressũ. alii codices habent: elo¬
quiũ dñi igniuit eũ: ut etiam ipse int̾ eos
cõputaret᷑. quib dictum ẽ. Laudamini
in nomine scõ eiꝰ: elo quiũ dñi igniuit¬
eũ. Merito sp̃s sc̃s. quando a dño missus ẽ:

Expanded text:
ipsius animam pertransiet gladius, ut revelentur ex multis cordibus cogitationes . Passio quippe Domini, quae multis ruina fuit, et in qua multorum cordium occulta patuerunt, quoniam expressum est quid de Domino sentiebant, et ipsam ejus matrem graviter carnali orbitate percussam sine dubio contristavit. In illa vero tribulatione fuit Joseph, «donec veniret verbum ejus,» quo fuerat interpretatus veraciter somnia: unde commendatus est regi, ut etiam illi de somniis ejus futura praediceret . Sed quoniam dixit, «donec veniret verbum ejus,» ne omni modo «ejus» sic intelligeremus, ut quisquam rem tantam homini tribuendam putaret; continuo subjecit, «Eloquium Domini inflammavit eum:» vel, quod magis de graeco expressum alii codices habent, «Eloquium Domini ignivit eum;» ut etiam ipse inter eos computaretur, quibus dictum est, «Laudamini in nomine seum.» Merito Spiritus sanctus quando a Domino missus est,
Abbreviated transcription (Latin):
te aut̃ te manũ tuam: uniuersa ĩplebũt᷑
bonitate. Reuelante te. xp̃m tuũ: uniuier¬
sa implebunt᷑ bonitate. Non aut̃ habent
a se bonitatem. Nã illi quando boni: ꝓba¬
tͣ illis. Auertente aut̃ te faciem turbabũ¬
t᷑. Multi repleti bonitate. sibi tribuer̃
qͥd habebant. & uoluer̃ głari quasi in
iustificationib suis. & dixer̃ sibi. iustus
sum. magnꝰ sum: & facci st̃ sibi placentes.
&e sonuit eis apłs. Quid enĩ habes qͦd ñ
accepisti:. Uolens autẽ ꝓbare ds̃ homini
qͦd ab illo habeat quicquid habet. Ut
cũ bonitate habeat & humilitate: ali¬
qͣndo eũ ꝑturbat. Auertit ab illo faciẽ
suam. & decidit in temptationem. & o¬
stendit illi quia qͦd iustꝰ erat & recte am¬
bulabat: ipso regente fiebat. Auercente
autẽ te faciem tuã: turbabunt᷑. Hidete
qͥd dicat: & in alio psalmo. Ego dixi in
habundantia mea: ñ mouebor in ȩt̃nũ.
Presũpsit de se: impletꝰ ẽ bonitate. &
putabat a se sibi ẽẽ totã bonitatẽ. & di¬

Expanded text:
am, universa implebuntur bonitate.» Revelante te Christum tuum, «universa implebuntur bonitate» Non autem habent a se bonitatem; nam aliquando probatur illis: «Avertente autem te faciem tuam, turbabuntur.» Multi repleti bonitate, sibi tribuerunt quod habebant, et voluerunt gloriari quasi in justificationibus suis, et dixerunt sibi, Justus sum, magnus sum; et facti sunt sibi placentes. Et sonuit eis Apostolus: «Quid enim habes quod non accepisti» ? Volens autem probare Deus homini quod ab illo habeat quidquid habet, ut cum bonitate habeat et humilitatem, aliquando eum perturbat; avertit ab illo faciem suam, et decidit in tentationem; et ostendit illi quia quod justus erat, et recte ambulabat, ipso regente fiebat. «Avertente autem te faciem tuam, turbabuntur.» Videte quid dicat et in alio psalmo: «Ego dixi in abundantia mea, Non movebor in aeternum.» Praesumpsit de se; impletus erat bonitate, et putabat a se sibi esse totam bonitatem, et di
Abbreviated transcription (Latin):
febrem: dm̃q pallorem. An qđ ẽ credibiliꝰ
uocauit famẽ. intelligendũ ẽ dix̃ ut fa¬
mes ẽẽt: ut hoc sit uocare qđ appellare.
hoc appellare qđ dicere. hoc dicre qđ iu¬
bere:Nam ille uocauit famẽ: qui uocat
ea quȩ ñ sunt. tanquam sint. Nec ibi apłs
dixit. qui uocat ea quȩ ñ sunt ut sint: s
tanquam sint. Aput dm̃ iã quippe faccũ
ẽ: qđ eius dispositione futurũ ẽ: quia de
illo alibi dr̃. qui fecit quȩ uentura sunt.
Et hic quando fames facta ẽ. tunc dicia ẽ
uocata: ide ut adesset quȩ iam fuerat
in eius occulta gubernatione disposita.
Deniq quomͦ uocauerit famẽ: statu ex¬
posuit dicens. Om̃e firmaintũ panis con¬
truuit. Et hȩc inusitata locutio ẽ. Contri¬
ante eos uirum. Quẽ uirũ: ioseph. Quomͦ
nusit : in seruũ uenundatꝰ ẽ ioseph. Nem¬
pe quando factum ẽ peccatũ erat fratrũ:
mͦ ds̃ bene utatur malis oꝑib hominũ:

Expanded text:
Febrem, deumque Pallorem. An quod est credibilius, Febrem, deumque Pallorem. An quod est credibilius, «Vocavit famem,» intelligendum est, Dixit ut fames esset; ut hoc sit vocare, quod appellellare quod dicere; hoc dicere, quod jubere? Nam ille vocavit famem, qui «vocat ea quae non sunt, tanquam quae sunt». Nec ibi Apostolus dixit, «Qui vocat ea quae non sunt,» ut sint; sed, «tanquam sint» . Apud Deum quippe jam factum est quod ejus dispositione futurum est; quia de illo alibi dicitur, «Qui fecit quae futura sunt» . Et hic quando fames facta est, tunc dicta est vocata, id est, ut adesset quae jam fuerat in ejus occulta gubernatione disposita. Denique quomodo vocaverit famem, statim exposuit, dicens, «Omne firmamentum panis contrivit.» Et haec suitante eos virum.» Quem virum? Joseph. Quomodo misit? «In servum venundatus est Joseph.» Nempe quando factum est, peccatum erat fratrum, modo Deus bene utatur malis operibus hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
uirum: in seruũ uenundatꝰ ẽ ioseph.
ꝑ hoc factũ ẽ: ut transirent degente in
gentẽ. de regno in popłm alterũ. Sed
ñ sunt negligent̃ p̃tereunde: scciptu¬
rarum sc̃arũ locutiones. Uocauit in¬
qͥt famẽ suꝑ t̾ram. Quasi fames aliqua
ꝑsona sit. uł aliquod animatũ corpus.
uel aliqui sp̃s qui ob edire possit uocã¬
ti: cũ sit fames ex media contracta ꝑu¬
cies. atq ita sit in eis qui eã patiunt᷑.
ut aliquis morb. Sic̃ enum morbus
ut ẽẽ desinat. fit plerumq ꝑ medica-¬
m̃tũ: sic & fames sanat᷑. qͦdãmͦ ꝑ alim̃¬
tum. Quid̃ gͦ uocauit famẽ: In for¬
te ista mala que patiunt᷑ homines.
habent qͦsdam p̃positos suos angłos
malos: Nam & in alio psalmo dicit:
immissiones ꝑ angłos malos. dm̃ homi¬
ẽ forte uodiuit famẽ: id÷ angłm p̃positum
famis. & eius rei nomine cuius ẽ prepositꝰ
appellatum. Ex qua opinione. romani uete¬
res deos qͦsdam tales consecrauer̃: sic̃ deam

Expanded text:
nundatus est Joseph.» Per hoc factum est ut transirent de gente in gentem, de regno in populum alterum. Sed non sunt negligenter praetereundae Scripturarum sanctarum locutiones. «Vocavit,» inquit, «famem super terram:» quasi fames aliqua persona sit, vel aliquod animatum corpus, vel aliquis spiritus qui obedire posset vocanti; cum sit fames ex inedia contracta pernicies, atque ita sit in eis qui eam patiuntur, ut aliquis morbus. Sicut enim morbus ut esse desinat, fit plerumque per medicamentum; sic et fames sanatur quodammodo per alimentum. Quid est ergo, «Vocavit famem?» An forte ista mala quae patiuntur homines, habent quosdam praepositos suos angelos malos nam et in alio psalmo dicit immissione per angelos malos Deum homiest forte, «Vocavit famem,» id est angelum propositum famis, et ejus rei nomine cujus est praepositus, appellatum? Ex qua opinione Romani veteres quosdam deos tales consecrarunt, sicut deam
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ: & ipsi ifrł in testam̃tũ ȩt̃num.
Dicens. tͥ dabo t̃ram chanaam: funicu¬
lum hereditatis ur̃e. Quȩ omĩa ꝓ mo¬
dulo meo. quẽa diodũ accipienda es¬
sent exposui: hic occurrebat animȩ
paruulȩ fidĩ. Si gͦ ds̃ gratis ẽ colendus.
xtestam̃ti ȩt̃ni hereditas ipse ase ipso
requirendus. mortalem istã uitã. cur¬
prestat quȩrentium eũ & temꝑales
neccessitates: an & ipsas sue nuiscdie
multiplicatione ñ deserit:. Nam iu¬
tente audite. Quid p̃stiterit patrib
nr̃is. uel in quib fidĩ exempla consti¬
tuit. uł qui ex illorũ carne ꝓpagati.
etiã fide unisitati st̃. Cũ essent uume¬
ro breui. paucissimi & incole mea. id÷¬

Expanded text:
 in testamentum aeternum, dicens, Tibi dabo terram Chanaam, funiculum haereditatis vestrae.» Quae omnia, pro modulo meo, quemadmodum accipienda essent, exposui. 37. Hic occurrebat animo parvulae fidei: Si ergo Deus gratis est colendus, et testamenti aeterni haereditas ipse a seipso requirendus; mortalem istam vitam quaerentium eum, et temporales necessitates, an et ipsa suae misericordiae multiplicatione non deserit? Nam intente audite quid praestiterit patribus nostris, vel in quibus fidei exempla constituit, vel qui ex illorum carne propagati etiam fidem imitati sunt. «Cum essent ipsi numero brevi, paucissimi et incolae i
Abbreviated transcription (Latin):
cob in regno cȩlorum. Ista ẽ heraditas et̃na.
Nam &e hic uͥait. statuit illud iacob in p̃¬
ceptũ: manifestat p̃ceptũ eẽ fidĩ. Non enĩ
ꝓmissum. appellaret p̃ceptũ. Si enĩ opus ẽ
in p̃cepto: merces in ꝓmisso. hoc ẽ opus dĩ
dñs ait: ut credatis in eũ quẽ ille misit.
hoc gͦ uerbũ qđ mandauit. memorerit in
ȩt̃nũ testam̃ti sui: hoc ẽ uerbũ fidĩ quod
p̃dicamus. Statuit illud ipsi iacob in ꝑre¬
ceptum: & ipsi isrł in testam̃tum ȩt̃num.¬

Expanded text:
cob in regno coelorum» . Ista est haereditas aeterna. cob in regno coelorum» . Ista est haereditas aeterna. Nam et hic, ubi ait, «Statuit illud Jacob in praeceptum;» manifestat praeceptum esse fidei: non enim promissum appellaret praeceptum. Si enim opus est in praecepto, merces in promisso: «Hoc est opus Dei,» Dominus ait, «ut credatis in eum quem ille misit» . Hoc ergo verbum quod mandavit, «memor in aeternum testamenti sui,» hoc est, verbum fidei quod praedicamus , «statuit illud» ipsi «Jacob in praeceptum; et» ipsi «Israel in testamentum aeternum