comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat non apparuit. Quib ostensis mi¬
raculis. certo indicio colligere possumus:
quia si non hesitantes in fide. in tribulaci
onib nr̃is auxiliũ beatissimi remigii ex¬
toto corde petierimꝰ: et ab angelis sacha¬
ne. qui in serpente matrẽ humani gene¬
ris allocutus. deceperat infestacionibus.
et a prauorũ hominũ imꝓbitatib. eius
meritis et intercessionib liberabimur:
imꝑatoris. duo fr̃s franci fo¬
restarii eius. inuaserũt par¬
tem de silua quam in saltu
uosagi ut supra ostendius sc̃s remigiꝰ
in uita sua precio ꝯparauerat intra fines
eius: dicentes qd̃ plus ꝑtineret ipsa silua
ad fiscum imꝑatoris. quã ad partem sc̃i
remigii. Contradicentib hominib de
potestate remensis ecclesie: unus eorum
altercando uenit ad porcos suos. quos
in candem siluam ad pastionẽ miserat:
inter quos lupum inuenit. Quem ascendens
equum uelo citer est insecutus. et uolens eum

Expanded text:
fuerat, non apparuit. Quibus ostensis mifuerat, non apparuit. Quibus ostensis miraculis, certo inditio colligere possumus, quia, si non hesitanteonibus nostris auxilium sancti Remigii ex corde petierimus, et ab angelorum Satane, qui in serpente matrem humani generis allocutus deceperat , infestinationibus, et a pravorum hominum improbitatibus, ejus meritis et intercessionibus liberabimur. 27. eratoris duo fratres Franci, forestarii eius, invaserunt partem de silva, quam in saltu Vosage, ut snpra ostendimus, sanctus Remigius in vita sua pretio comparaverat intra fines eius, dicentes, quod plus pertineret ipsa silva ad fiscum imperatoris, quam ad partem sancti Remigii. Contradicentibus autem hominibus de potestate Remensis aecclesiae, unus eorum altercando venit ad porcos suos, quos in eandem silvam ad pastionem miserat, inter quos lupum invenit. Quem, ascendens equum, velociter est insecutus, et volens eum
Abbreviated transcription (Latin):
bus impetere. hirci hircos. capre capras.
cornib impugnare: porci cum porcis
confligere. uerueces uero cũ ueruecib
se collidere: pastores se fustib et pugnis
mutuo ꝑcutere. Et leuato maximo tur¬
bine pastores eiulantes. animalia secundũ
genus suum cũ maximo sonitu et strepitu.
ita ceperunt uersus rosecũ fugere: ac si inse
gellis ꝑsequeretur. Quod uidentes et au¬
dientes fiscalini nimio terrore ꝑcussi: non
putauerũt se uel una hora uiuere posse.
Unde correcti a p̾sũptione sua. ab afflie¬
tione pauꝑis scĩ remigii. adeo cessauerũt:
ut postea sua idem pauper homo. pacifi¬
ce. et sine in quietudine possideret. Et
quoniã iuxta fluuiũ saram. in loco lu¬
toso manebat: maximã molestiã in suis
habitaculis a serpentib sustinebat. Qui
accipiens puluerẽ quem de pauimento
ecclesie sancti remigii colligens secũ detu¬
lit.per sua habitacula sparsit: et postea
serpens in eis locis in quib puluis sparsus

Expanded text:
bus impetere, hirci hircos, caprae capras bus impetere, hirci hircos, caprae capras cornibus impugnare, porci cum porcis confligere, vervices vero cum vervicibus se conlidere, pastores se fustibus et pugnis mutuo percutere. Et levato maximo turbine, pastores heiulantes animalia secundum genus suum cum maximo sonitu et strepitu ita coeperunt versus Rosetum fugere, acsi maximallis persequeretur. Quod videntes et audientes fiscalini, nimio terrore perculsi non putaverunt, se vel una hora vivere posse. Unde correcti a presumptione sua, ab afflictione pauperis sancti Remigii adeo cessaverunt, ut in postmodum sua isdem pauper homo pacifice et sine inquietudine possederit. Et quoniam iuxta fluvium Saram in loco lutoso manebat, maximam molestiam in suis habitaculis a serpentibus sustinebat. Qui accipiens pulverem, quem de pavimento aecclesiae sancti Remigii colligens secum detulit, per sua habitacula sparsit, et postea serpens in eis locis, in quibus pulvis sparsus
Abbreviated transcription (Latin):
basilicam sc̃ĩ remigii properauit. Quo
ꝑueniens. de pane et carne ac ceruisa ma¬
tricularios pauit. candelã ad sepulcrum
scĩ posuit: et eius auxiliũ contia oppri¬
mentes se fiscalinos expetuit. suluerẽ qͦ
de pauim̃to ecclesie quantũ ualuit col¬
legit. et in panno ligauit. ac in p̃dictam
bennam misit: et desuꝑ linteũ sicut supͣ
corpus mortui affectari solet cõposuit:
et cum carro suo ad propria remeauit.
Quicũq autẽ de obuiantib sibi eum
interrogabant quid in illo carro duce¬
ret: respondebat se sc̃m remigiũ ducere.
Et ãmirabant᷑ om̃s in dicto et in facto
illius: putantes illũ esse amentẽ. Perue¬
niens autẽ cũ codem carro in pratũ suũ:
in quo pastores pascentes diuersi generis
animalia de fisco roseto inuenit. Et in¬
uocato sc̃õ remigio ut eũ contͣ opp̾ssores
suos adiuuaret: ceper̃t boues et uacce
cum maximis mugitib inuicẽ se corni¬

Expanded text:
basilicam sancti Remigii properavit. Quo basilicam sancti Remigii properavit. Quo perveniens, de pane et carne ac cervisa matricularios pavit, candelam ad sepulchrum sancti posuit et eius auxilium contra opprimentes se fiscalinos expeciit. Pulverem quoque de pavimento aecclesiae, quantum valuit, collegit et in panno ligavit ac in predictam bennam misit et desuper linteum, sicut supra corpus mortui affectari solet, composuit et cum carro suo ad propria remeavit. Quicumque autem de obviantibus eum interrogabant, quid in illo carro duceret, respondebat , se sanctum Remigium ducere; et admirabantur omnes in dicto et facto illius, putantes illum esse amentem. Perveniens autem cum eodem carro in pratum suum, in quo pastores pascentes diversi generis animalia de fisco Roseto invenit, et invocato sancto Remigio, ut eum contra oppressores suos adiuvaret, ceperunt boves et vaccae cum maximis mugitibus invicem se corni
Abbreviated transcription (Latin):
febre. quantotiꝰ ab illa uilla recessit. De
qua febre. non paruo tẽpore laborauit.
Et deinceps princeps regni usq: ad mo¬
derna tẽpora ibi non mansit. sicut nec
in codiciaco uel in luliaco: ubi lugdoui¬
cus rex germanie quando super frẽm
suum Rarolũ regnũ eius inuasit. in
luliado mansit: et inde in crastino turpiter
ante ipsum frẽm suum fugiens uix euasit:
ostra etate colonsnn
quidam uille rem̃sis episcopii.
que plũbea funtana dicitur:
manebat iuxta fiscum regium
qui rosetus uocatur. Et nec peculium.
nec meiem. uel pratum. ꝓpter fiscalino¬
rum infestacionẽ: quiete habere ualebat.
Unde sepe iusticiã apud minist̾rales re¬
gios petut: quã obtinere non potuit.
Candem inuenit sibi salubre consilium.
Nam coxit panes et carnes. et accepit
ceruisam in uasculis pro ut potuit: que
om̃ia in uose quod uulgo benna dicitur
collocauit. et carro superposuit: sicq
iunctis bobus cum candela in manu. ad

Expanded text:
febre, quantotius ab ipsa villa recessit; de febre, quantotius ab ipsa villa recessit; de qua febre non parvo tempore laboravit. Et deinceps princeps regni usque ad moderna tempora ibi non mansit, sicut nec in Codiciaco vel Luliaco, nisi Hludowicus rex Germaniae, quando super fratrem suum Karolum regnum eius invasit, in Luliaco mansit, et inde in crastina turpiter ante ipsum fratrem suum fugiens, vix evasit. 26. Nostra aetate colonus quidam ville Remensis episcopii quae Plumbeafontana dicitur manebat iuxta fiscum regium qui Rosetus vocatur et nec pe culium nec messem vel pratum propter fiscalinorum infestationem quiete habere valebat. Unde sepe iusticiam apud regios ministeriales peciit, quam obtinere non potuit. Tandem invenit sibi salubre consilium. Nam coxit panes et carnes et accepit cervisam in vasculis, prout potuit; quae omnia in vase quod vulgo benna dicitur collocavit et carro superposuit, sicque iunctis bubus, cum candela in manu ad
Abbreviated transcription (Latin):
runt. ut humana lingua hoc effari non
ualeat: et sic per totam diem et in cras¬
tina ipse odor in eadem eccła ꝑseuerauit.
Ipsaq die trans lacionis eius. cum diui¬
nis laudib sũpte sunt reliquie a corpo¬
re eius: de capillis uidelicet ipsius et
casula et tunica illius. et inuolutũ est
corpus eius integrũ: sed exsiceatum de
brandeo rubeo:xUIII¬
rocessu deniq tẽporis. pippinꝰ
rex Raroli magni pater. uo¬
lens episcopii laudunensis uil¬
lam que anisiacus dicitur ac¬
cipere quasi sub censu. sicut et alias quas¬
dam fecerat: uenit in ea manere. Ubi
cum dormiret: uenit ad eũ sc̃s remigius
dicens. Tu quid hic facis: Quare intras¬
ti in hanc uillam. quã michi homo deuo¬
cior te dedit: quamq ego eccłe dñe
mee sancte dei genitricis marie donaui:
Et flagellauit cum duriter satis: ita
ut postea liuores in corpore eius pare¬
rent. Et cum disparuit beatus remigiꝰ
pippinus surrexit: ac correptus ualida

Expanded text:
runt, ut humana lingua hoc effari non runt, ut humana lingua hoc effari non valeat, et sic per totam diem et in crastina ipse odor in eadem aecclesia perseveravit. Ipsaque die translationis eius cum divinis laudibus sumpte sunt reliquiae a corpore illius, de capillis videlicet eius et casula ac tunica ipsius, et involutum est corpus illius integrum, sed exsiccatum, de brandeo rubeorocessu denique temporis Pippinus rex, Karoli Magni pater, volens episcopii Laudunensis villam que Anisiacus dicitur accipere quasi sub censu, sicut et alias quasdam fecerat, venit in ea manere. Ubi cum dormiret, venit ad eum sanctus Remigius, dicens: 'Tu, quid hic facis? Quare intrasti in hanc villam, quam mihi homo te devotior dedit, quamque ego aecclesiaee, sanctae Dei genetricis, donavi?' Et flagellavit eum satis duriter, ita ut postea livores in corpore eius parerent. Et cum disparuit beatus Remigius, Pippinus surrexit, ac correptus valida
Abbreviated transcription (Latin):
uocem pauperis sui. Nam homo ille li¬
cet dari iussisset munera. ostendit sc̃s
dñi se illa non acceptasse: unde rediens
peruasor domũ amisit sp̃m: recepitq
ecclesia res suas: xxc uiii.
epulto siquidem ut p̃diximꝰ¬
corpore beati remigii in ec¬
clesiam scĩ xp̃ofori cũ mul¬
ta et stupenda miracula in
fierẽt: ampliata et exaltata est ipsa eccła.
Et facta cripta retro altare in qua trans¬
ferretur corpus scissimũ: effossũ de loco ẽ
in quo erat. ut in fossam factam ĩ memo¬
rata cripta deponerent: sed nullomodo
moueri potuit. Suꝑueniente autẽ nocte
et ꝑnoctantib fratrib in himnis et can¬
ticis. inultis accensis luminarib: circa me¬
diam noctem sopor in omnes irruit. Et
euigilantib eis. Ralendas octobris cum
scĩssimo corpore sepulcrũ inuentũ est an¬
gelicis manib positũ in fossa cripte re¬
tro altare facte. Tantaq euigilantes odo¬
ris suauitate repleti sunt om̃s qui affue¬

Expanded text:
vocem pauperis sui. Nam homo ille livocem pauperis sui. Nam homo ille licet dari iussisset munera, ostendit sanctus Domini, se illa non acceptasse; unde rediens pervasor domum, amisit spiritum, recepitque aecclesia res suas. 25. epulto siquidem, ut prediximucorpore beati Remigii in aecclesia sancti Cristofori, cum multa et stupenda miracula in fierent, ampliata et exaltata est ipsa aecclesia. Et facta cripta retro altare, in qua transferretur corpus sanctissimum, effossum est de loco, in quo erat, ut in fossam factam in memorata cripta deponeretur; sed nullo modo moveri potuit. Superveniente autem nocte et pernoctantibus fratribus in ymnis et canticis, multis accensis luminaribus, circa mediam noctem sopor in omnes inruit. Et evigilantibus eis, Kalendas Octobris cum sanctissimo corpore sepulchrum inventum est angelicis manibus positum in fossa cripte retro altare facte; tantaque evigilantes odoris suavitate repleti sunt omnes qui adfue
Abbreviated transcription (Latin):
deuocio: ut prõperaret ad sc̃ĩ basilicam.
Arguitur etiam a loci p̃posito ꝓ ꝑuasio¬
ne campi: sed nichil dignum racione
respondit. Explicitisq negociis ascenso
equo. ad domũ redire disponit: s ob¬
stat nisui eius sacerdotis iniuria. Nam
sauciatus a sanguine: diruit in terram.
Obligatur lingua que locuta fuerat
campũ tolli: claudunt᷑ oculi qui concu¬
pierant. manus ꝯtͣhunt᷑ que apprehen¬
derant. Tandem balbitiens. et uix ser¬
monem explicare ualens: ait. Deferte
me ad basilicã sc̃ĩ: et quantũcũq suꝑ
me auri est. ad sepulcrum eius ꝓicite.
Peccaui enim: auferendo res eius. Aspi¬
ciens autẽ dator campi. hunc cũ mune¬
ribus deferri: ait. Ne accipias queso
sancte dei munera eius: qui nũquam
cupide accipere consueuisti. Ne sis dep̃¬
cor eius adiutor: qui inflãmãtae concu¬
piscencia rerum tuarũ nequã possessor
extitit. Nec distulit sanctus: audire

Expanded text:
devotio, ut properaret ad sancti basilicam. devotio, ut properaret ad sancti basilicam. Arguitur iterum a loci preposito pro pervasione campi; sed nichil dignum atione respondit. Explicitisque negotiis, ascenso equo, ad domum redire disponit; sed obstat nisui eius sacerdotis iniuria. Nam sauciatus a sanguine, diruit in terram; obligatur lingua, quae locuta fuerat, campum tolli; clauduntur oculi, qui concupierant; manus contrahuntur, que apprehenderant. Tunc balbutiens et vix sermonem explicare valens, ait: 'Deferte me ad basilicam sancti et quantumcumque super me auri est ad sepulchrum eius proicite. Peccavi enim auferendo res eius'. Aspiciens autem dator campi hunc cum muneribus deferri, ait: 'Ne accipias, queso, sancte Dei, munera eius, quae numquam cupide accipere consuevisti; ne sis, deprecor, adiutor eius, qui, inflammante concupiscentia, rerum tuarum nequam possessor extitit'. Nec distulit sanctus audire
Abbreviated transcription (Latin):
hac circuitione concludant. Quid plu¬
ra: Non post multos dies. fines huius
ciuitatis lues aggreditur memorata.
Uerũptam usq ad eum locũ accedens
quo beati pignus accessit: ac si constitu¬
tum cerneret terminũ. intro ingredi ul¬
lon. odo non est ausa: sed etiã que ĩ pͥn¬
cipio ꝑuaserat. huius uirtutis repulsu
reliquit. Qui beatissimꝰ pontifex. et in
uita corporis et post obitũ. sicut infir¬
mis sanitatũ grãm dedit: sic et in ꝑua¬
sores sepissime ul tor extitit. Erat enĩ
haut ꝓcul a basilica cãpus. tellure fecũ¬
dus. Tales enim incole olcas uocant.
Et hic datus basilice sci fuerat. Quẽ
unus e ciuib ꝑuadit: despiciens ho¬
minem qui eum sc̃õ loco contulerat.
Qui cum ab ep̃o ac loci preposito crebro
conuentus fuisset. ut que in iuste ꝑuase¬
rat redderet: paruipendens uerba que
audierat. ꝑtinaci direpta defensabat
intencione. Deniq causa extitit et ñ

Expanded text:
hac circuitione concludant. Quid pluhac circuitione concludant. Quid plura? Non post multos dies fines huius civitatis lues aggreditur memorata. Veruntamen usque ad eum locum accedens, quo beati pignus accessit, acsi constitutum cerneret terminum, intro ingredi ullo modo non est ausa, sed etiam que in principio pervaserat huius virtutis repulsu reliquit. Qui beatissimus pontifex et in vita corporis et post obitum, sicut infirmis sanitatum gratiam dedit, sic et in pervasores sepissime ultor extitit. Erat enim haut procul a basilica campus tellure fecundus, – tales anim incolae olcas vocant, – et hic datus basilice sancti fuerat; quem unus e civibus pervadit, despiciens hominem, qui eum loco sancto contulerat. Qui cum ab episcopo ac loci preposito crebro conventus fuisset, ut que iniuste pervaserat redderet, parvi pendens verba que audiebat, pertinaci direpta defensabat intentione. Denique causa extitit et non
Abbreviated transcription (Latin):
clesie rem̃sis erant unite: ita et q̃ ipsiuꝰ
meritis erant de cetero adquirende rem̃si
ecclesie in cuius territorio iaceret feliciter¬
ost cuius obitũ. cum lues ingui¬
naria populum prime germa¬
nie deuastaret. et om̃s rem̃sis
prouincie incole huius cladis
terrerentur auditu: concurrit rem̃sium
populus ad sc̃i sepulcrum: congruũ huius
cause flagitare remediũ. Accensis cereis
lignisq non paucis: hunnis psalmisq ce¬
lestibus. per totam excubat noctẽ. Mane
autẽ facto: quid adhuc p̃catui desit. in tͣc¬
tatu rimatur. Reppererunt et enim reue¬
tum habebat: qualiter orõne p̃missa. ad¬
huc maiori ꝓpugnaculo urbis ꝓpugna¬
cula munirentur. Assũpta igitur palla
de super beati sepulcro: cõponunt eam
in modũ feretri. Accensisq super cruces
cereis. atq suꝑ ceroferariis. dant uoces
in canticis: circueunt urbem cum uicis:
nec p̃tereunt ullum hospiciũ. quod non

Expanded text:
clesiae Remensis erant unitae, ita et que ipsius clesiae Remensis erant unitae, ita et que ipsius meritis erant de cetero adquirende, Remensi aecclesiae, in cuius iaceret territorost cuius obitum cum lues inguinaria populum primae Germaniae devastaret, et omnes Remensis provinciae incole huius cladis terrerentur auditu, concurrit Remensium populus ad sancti sepulchrum, congruum huius causae flagitare remedium. Accensis cereis lichnisque non paucis, ymnis psalmisque caelestibus per totam excubat noctem. Mane autem facto, quid adhuc precatui desit, in tractatu rimatur; reppererunt etenim, revetum habebat, qualiter, oratione premissa, adhuc maiori propugnaculo urbis propugnacula munirentur. Assumpta igitur palla desuper beati sepulchro, componunt eam in modum feretri; accensisque super cruces cereis atque super ceroferariis, dant voces in canticis, circumeunt urbem cum vicis. Nec pretereunt ullum hospicium, quem non
Abbreviated transcription (Latin):
mr̃m. et feretrũ moueri ñ potuit. Propo¬
suerunt ut ferretur ad eccłam sc̃i nicha¬
sii: et moueri ñ potuit. Proposuerunt
ut ferretur ad eccłam scõrum sixti et si¬
nicii: et nec sic moueri potuit. Tandem
eacti. qm̃ parua ecclesiola erat in hono¬
re beati mr̃is xp̃ofori. sed nullũ corpus
nominati sc̃i in ea iacebat. et in qͣ eiq
circũ iacentib atrus ex antiquo erat ci¬
miteriũ rem̃sis ecclesie: petierũt ut dñs
declararet. si in eadem ecclesiola uellet
illud corpus scĩssimũ poni. Et sic tanta
facilitate motũ est feretrũ: ut nullũ onꝰ
portantes sentirent. Sepultũ est autem
illud uenerabile corpus in eadem ecclesi¬
ola. in loco ubi altare est in honore sc̃e
genouefe : que familiarissima extitit
beato remigio. Quod manifestũ ẽ actũ
fuisse diuina dispositione. atq ipsius
uoluntate: ut sicut res suo nomine ad¬
quisite. iuxta sacras leges episcopio ec¬

Expanded text:
martirum, et feretrum moveri non potuit; propomartirum, et feretrum moveri non potuit; proposuerunt, ut ferretur ad aecclesiam sancti Nicasii, et moveri non potuit; proposuerunt, ut ferretur ad aecclesiam sanctorum Sixti et Sinicii, et nec sic moveri potuit. Tandem coacti, quoniam parva aecclesiola erat in honore beati martiris Cristofori, sed nullum corpus nominati sancti in ea iacebat, et in qua eique circumiacentibus atriis ex antiquo erat cimiterium Remensis aecclesiae, petierunt, ut Dominus declararet, si in eadem aecclesiola vellet illud corpus sanctissimum poni. Et sic tanta facilitate motum est feretrum, ut nullum onus portantes sentirent. Sepultum est autem illud venerabile corpus in eadem aecclesiola, in loco, ubi altare est in honore sanctae Genovefae, quae familiarissima extitit beato Bemigio. Quod manifestum est actum fuisse divina dispositione atque ipsius voluntate, ut, sicut res suo nomine adquisite iuxta sacras leges episcopio aec
Abbreviated transcription (Latin):
et consũmato feliciter cursu. ad sc̃o¬
rum apłorum ac martirũ consortiũ
confessor dñi preciosus post mortẽ
corporis głose ꝑuenit: sicut attesta¬
et baptismi gracia consecrata: marti¬
rii palma. longanimitas paciencie.
in longeuitate ipsius uite. Confessio¬
nis gła. ortodoxe fidei p̃dicatio: et
uittutum tam in uita ipsius corporis. quam
et post obitum preclara ostensio: Transla¬
cio en paris hietissim renigii reniorum
eterum cum funus sc̃issi¬
mum deferret᷑ add sepul¬
rum mr̃m thimotei et
apollinaris. secus eccłam
ubi ex tune et nunc crux
est posita. et ubi multa miracula deus
postea pro scõ remigio ofndit: ita fere¬
trum est aggrauatũ. ut nullomͦ quocũq
ingenio. uel a quantiscũq hominib pos¬
set moueri. Et stupentib om̃ib. ac peten¬
tibus dei miscdiam. ut dignaret᷑ ostende¬
re in quo loco eiusdem sc̃i sui corpꝰ uellet
reponi: designauerũt ad basilicã p̃fatorũ

Expanded text:
et consummato feliciter cursu, ad sanctoet consummato feliciter cursu, ad sanctorum apostolorum ac martyrum consortium confessor Domini pretiosus post mortem corporis gloriose pervenit, sicut attestaet baptismi gratia consecrata, martyrii palma, longanimitas patientiae in longevitate ipsius vitae, confessionis gloria, orthodoxe fidei predicatio et virtutum tam in vita ipsius corporis, quam et post obitum preclara ostensio. INCIPIT TRANSLATIO CORPORIS BEATI REMIGII REMORUM Ceterum cum funus sanctissimum deferretur ad sepulrum martyrum Timothei et Apollinaris, secus aecclesubi ex tunc et nunc crux est posita, et ubi multa miracula Deus postea pro sancto Remigio ostendit, ita feretrum est aggravatum, ut nullo modo quocumque ingenio vel a quantiscumque hominibus posset moveri. Et stupentibus omnibus ac petentibus Dei omnipotentiam, ut dignaretur ostendere, in quo loco eiusdem sancti sui corpus vellet reponi, designaverunt ad basilicam prefatorum
Abbreviated transcription (Latin):
in occulto opere. aliud in publico: tes¬
tatur ueritas. que zebedei filios requi¬
rit dicens. Potestis bibere calicẽ. quẽ ego
bibiturus sum: Cui cũ ꝓtinus respon¬
derent possumus: ilico dñs respondit
dicẽs. Calicem quidem meũ bibetis.
Quid enĩ ꝑ calicem: nisi dolorẽ passi¬
onis accipimus : De quo alias dicit.
Pater si fieri potest: transeat a me ca¬
lix iste. Et zebedei filii idest iacob
et ioħs. non uterq per martirium
occubuit : et tamen quod uterq ca¬
licem biberet audiuit. Iohannes nãq
non per martirium uitã finiuit:
sed tamen martir extitit: quia pas¬
sionem quam non suscepit in corpo¬
re.seruauit in mente. Sic et beatus
remigius hoc exemplo sine ferro
martir extitit: quia pacientiam in
animo ueraciter custodiuit: et in se
illicita desideria occidit. Sicq mori¬
bus et uita uerbo et exemplo uiã
salutis humane. omnib se audienti¬
bus et uidentib patenter ostendit:

Expanded text:
in occulto opere, aliud in publico, tesin occulto opere, aliud in publico, testatur veritas, quae Zebedei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, ilico Dominus respondit, dicens: Calicem quidem meum bibetis. Quid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus, de quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et Zebedei filii, id est Iacobus et Iohannes, non uterque per martirium occubuit, et tamen, quod uterque calicem biberet, audivit. Iohannes namque non per martirium vitam finivit, sed tamen martir extitit, quia passionem, quam non suscepit in corpore, servavit in mente. Sic et beatus Remigius hoc exemplo sine ferro martir extitit, quia patientiam in animo veraciter custodivit et in se illicita desideria occidit. Sicque moribus et vita, verbo et exemplo viam salutis humanae omnibus se audientibus et videntibus patenter ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
tant: sicut fecit sc̃s remigius triũpha¬
tor in gentib egregius. confessor of
ficio. martir quoq studio. inuictus cer¬
tamine palmã querens sanguine. Bea¬
tus athleta dei. quem et si gladius ꝑ¬
sequentiũ non tetigit: dignitatẽ mar¬
tirii non amisit. Quem quia dii con¬
tigit in corpore uiuere: necesse fuit
etiam longiora carnis et diaboli ac
prauorũ hominũ tẽptam̃ta tolerare.
Quia enim adiuuante se dño uirtu¬
tem paciencie fortiter seruare con¬
tendit: et in pace ecclesie uixit. et
tamen martirii palmã tenuit. Duo
quippe sunt martirii genera: unũ
in mente. aliud in m̃te simul et acti¬
one. Itaq martir etiam sine ferro ꝑcuti¬
entum extitit. Mori qui pp̾e a ꝑsequen¬
te. martiriũ in aꝑto opere est : ferre
uero contumelias. odientem diligere.
illicita in se desideria mactare. martiri¬
um est in occulta cogitacione. Nam
quia duo sunt martirii genera. unum

Expanded text:
tant. Sicut fecit sanctus Remigius triumphatant. Sicut fecit sanctus Remigius triumphator in gentibus egregius, cficio, martyr quoque studio, invictus certamine palmatus athleta Dei, quem etsi gladius persequentium non tetigit, dignitatem martyrii non amisit. Quem quia diu contigit in corpore vivere, necesse fuit etiam longiora carnis et diaboli ac pravorum hominum temptamenta tolerare; quia enim, adiuvante se Domino, virtutem patientiae fortiter servare contendit, et in pace aecclesiae vixit et tamen martyrii palmam tenuit. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actone: itaque martyr etiam sine ferro percutientium extitit. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, illicita desideria in se mactare martyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum
Abbreviated transcription (Latin):
terre corpus reddidit: accipiens stolã
albam. anime scilicet beatitudinẽ sempi¬
ternam. donec in resurrectione alteram
accipiat stolam: beatã uidelicet una cũ
anima resũpta. glorificandi corporis
ĩmortalitatẽ. Nam quia patrũ antiqͦrũ
uita. que usq ad septingentos et octin¬
gentos adhuc etiam et amplius ꝓtrahe¬
batur annos. ꝓpter peccata in nobis con¬
tracta est in septuaginta. uel si multum
in annis octoginta: ita ut septuagenarii
longeui. et octogenarii dicant᷑ decrepiti:
cupet labor et dolor. De illius etatis
eiusq similiũ prolixitate: canit psal¬
mista. Adhuc multiplicabunt᷑ in senec¬
ta uberi: quia cum eorũ uita differtur.
semper in melius fortitudo ꝓducitur:
eisq per augmenta tẽporũ crescunt
ẽtiam lucra meritorum. Bene autem
pacientes sunt ut annuntient: quia
celestia p̃dicantes. tanto robustius ad¬
uersa tolerant. quanto et ꝑ toleranciã
suam animarũ ꝯmoda locupletiꝰ repor¬

Expanded text:
terrae corpus reddidit, accipiens stolam terrae corpus reddidit, accipiens stolam albam, animae scilicet beatitudinem sempiternam, donec in resurrectione alteram accipiat stolam, beatam videlicet una cum anima resumpta glorificandi corporis immortalitatem. Nam quia patrum antiquorum vita, que usque ad septingentos et octingentos, adhuc etiam et amplius protrahebatur annos, propter peccata in nobis contracta est in septuaginta, vel, si multum, in annis LXXX, ita ut septuagenarii longevi et octogenarii dicantur decrepiti, cupet labor et dolor, de illius aetatis eiusque similium prolixitate canit psalmista: Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi: quia cum eorum vita differtur, semper in melius fortitudo producitur, eisque per augmenta temporum crescunt etiam lucra meritorum. Bene autem patientes sunt, ut adnuntient, quia caelestia praedicantes tanto robustius adversa tolerant, quanto et per tolerantiam suam animarum commoda locupletius repor
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliquãdiu est priuatus: quatinꝰ m̃tis
oculis intencius que suꝑna sunt ad que
leret. Is autem studebat in sue ꝓbacionis
laudib dieb ac noctib uacare: fideli
miter in eterna requie suscipiuntur.
Quod et in eo dñs in p̃senti uolens osten¬
dere: quasi pignus eterne lucis ante ꝗͣ
decederet uisum ei restituit: unde et
sicut de amissione luminis nomen dñi
benedixit. Et non post longũ spaci¬
um sciens adesse diem sui transitus :
per missarũ celebracionẽ. ac sacre cõ¬
munionis largitionẽ. ualefaciens et
dans pacem filiis suis. post ꝗͣ per ui¬
ginti et duos annos in clericali ordi¬
ne. in ep̃atu uero septuaginta qͣtuor
continentissime ac religiosissime fidelis
seruus et prudens dño ministrauit :
nonagesimo sexto etatis sue anno. idꝰ
ianuarii scĩ certaminis cursu consum¬
mato. fide seruata. cũ multiplici bono¬
rum operũ fructu et animarũ lucro.
ut diu desiderauit anima celos penetͣns

Expanded text:
ne aliquandiu est privatus, quatinus mentis ne aliquandiu est privatus, quatinus mentis oculis intentius quae superna sunt, ad qualeret. Is autem studebat in suae probationlaudibus diebus ac noctibus vacare, fideli miter ad requiem suscipiuntur. Quod et in eo Dominus in presenti volens ostendere, quasi pignus aeternae lucis, antequam decederet, visum ei restituit; unde, sicut et de amissione luminis, nomen Domini benedixit. Et non post longum spatium, sciens adesse diem sui transitus, per missarum celebrationem ac sacre communionis largitionem valefaciens et dans pacem filiis suis, postquam per viginti et duos annos in clericali ordine, in episcopatu vero septuaginta quattuor continentissime ac religiosissime fidelis servus et prudens Domino ministravit, nonagesimo sexto aetatis suae anno Idus Ianuarias, sancti certaminis cursu consummato, fide servata, cum multiplici bonorum operum fructu et animarum lucro, ut diu desideravit, anima caelos penetrans,
Abbreviated transcription (Latin):
Dies uero et nox pro seculi diuersita¬
te ponunt᷑: quia siue in ꝓsperis reb
seu in aduersis. desiderii sui lacrimas
dm̃ desiderans anima fundit: sciens
scriptum. Uanũ est uobis ante lucem
surgere: surgite post ꝗͣ sederitis. qui
manducatis panẽ doloris. Ante lucem
quippe surgere est: prĩ ꝗͣ claritas
eterne retributionis appareat. in presentis
uite nocte gaudere. Sedendũ ergo prius ẽ.
ut post recte surgamus: quia quisquis nẽ
se sponte humiliat. hunc sequens gloria
exaltat. Manducat autẽ panem doloris:
quia gemit in hac ꝑegrinatione: et celes¬
ti desiderio anhelat ad eternã patriam.
Condito siquidem testam̃to. cuiꝰ textum
ad exemplum ep̃orum nr̃i uel futuri dem¬
poris qui illud legere uoluerint. Huie
opusculo subiungere utile duximꝰ. et
dispositis om̃ibus suis: quia ut scriptũ
est uerus agricola omnem uitis uere pal¬
mitem fructũ ferentẽ purgat. ut fructũ
plus afferat: oculorũ corporaliũ lumi¬

Expanded text:
Dies vero et nox pro seculi diversitaDies vero et nox pro seculi diversitate ponuntur; quia sive in prosperis rebus sive in adversis desiderii sui lacrimas Deum desiderans anima fundit, sciens scriptum: Vanum est vobis ante lucem surgere; surgite, postquam sederitis, qui manducatis panem doloris. Ante lucem quippe surgere est, priusquam claritas aeternae retributionis appareat, in praesentis vitae nocte gaudere. Sedendum ergo prius est, ut post recte surgamus; quia, quisquis nunc se sponte humiliat, hunc sequens gloria exaltat. Manducat autem panem doloris, quia gemit in hac peregrinatione et caelesti desiderio ad aeternam anhelat patriam Ͻ. Condito siquidem testamento, cuius textum ad exemplum episcoporum nostri vel futuri temporis, qui illud legere voluerint, huic opusculo subiungere utile duximus, et dispositis omnibus suis –, quia, ut scriptum est, verus agricola omnem vitis verae palmitem fructum ferentem purgat, ut fructum plus afferat, – oculorum corporalium lumi
Abbreviated transcription (Latin):
ost premissas autẽ.
et alias multas uirtutes quas
dñs per hunc sc̃m suum ope¬
rari dignatus est: gemitus
et suspiria illius exaudiens quib dice¬
bat. quando ueniã et parebo ante fa¬
ciem dei. saciabor dum manifestabitur
gła eius: reuelauit ei dñs consolans
illum ĩminere diem obitus sui. Qua
de re scđm sacros canones testamentũ
rerum suarũ condidit: ad hereditatẽ
illam festinans. de qua propħa dicit.
Cum dederit dilectis suis somnũ: hec
est hereditas dñi. Omĩs qui dormit in
morte. perdit hereditatem. S cũ de¬
derit dilectis suis sõnum: hec est here¬
ditas dñi: quia electi dei postquam ꝑ¬
uenerint ad mortem tunc inueniunt
hereditatẽ. sicut sc̃s remigius terrenã
derelinquens hereditatẽ accepit eter¬
nam: quia oliua fructifera per lucida
miscdie opera extitit in domo uideli¬
cet dei ecclesia. unde sperauit iure in
sicut corpus saciatur de pane. ita de
lacrimis reficitur anima: qm̃ exinde
sperat remissionẽ peccatorũ se habere.

Expanded text:
ost premissas autem et alias multas virtutes, quas Dominus per hunc sanctum suum operari dignatus est, gemitus et suspiria illius exaudiens, quibus dicebat: 'Quando veniam et parebo ante faciem Dei? Satiabor, dum manifestabitur gloria eius', revelavit ei Dominus, consolans illum, imminere diem obitus sui. Qua de re secundum sacros canones testamentum rerum suarum condidit, ad hereditatem illam festinans, de qua propheta dicit: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est hereditas Domini. Omnis qui dormit in morte perdit hereditatem; sed cum dederit dilectis suis somnum, haec est hereditas Domini, quia electi Dei, postquam pervenerint ad mortem, tunc inveniunt hereditatem. Sicut sanctus Remigius terrenam derelinquens hereditatem accepit aeternam, quia oliva fructifera per lucida misericordiae opera extitit in domo, videlicet aecclesia Dei. Unde speravit iure in sicut corpus satiatur de pane, ita de lacrimis reficitur anima, quoniam exinde sperat remissionem peccatorum habere.
Abbreviated transcription (Latin):
catiuo s obtatiuo mͦ se hec dixisse signi¬
ficauit. Hinc helias duobus quinqͣgenariis¬
ad se uenientib dixit. Si homo dei sum:
Quorũ utrorũq sentencia quanta ueri¬
tatis racione conualuit: terminus cause
monstrauit. Nam et simon eterna dãp¬
natione interuit: et duos quinqͣgenarioᷤ
de suꝑ uenietũ flãma consũpsit. Uirtus
ergo subsequens testificatur: qua mente
maledictionis sentencia ꝓmitur. Cũ enĩ
et maledicentis innocentia ꝑmanet. et
tamen eũ qui maledicitur usq ad interi¬
tum maledictio absorbet. ex utriusq par¬
dis fine colligitur: quia a bono et intimo
iudice. in reum sentencia sũpta iaculatur:¬

Expanded text:
cativo modo, sed obtativo modo se haec dixisse signcativo modo, sed obtativo modo se haec dixisse signavit. Hinc Helias duobus quinqad se venientibus, dixit: Si homo Dei ego sQuorum utrumque sententia quanta severitatis ratione convaluit terminus causae monstravit. Nam et Simon aeterna perditione interiit, et duos quinquagenarios desuper veniens flamma consumpsit. Virtus ergo subsequens testificatur qua mente maledictionis sententia promitur. Cum enim et maledicentis innocentia permanet, et tamen eum qui maledicitur usque ad interitum maledictio absorbet, ex utriusque partis fine colligitur quia ab uno et intimo judice in reum sententia sumpta jaculatur
Abbreviated transcription (Latin):
tum culpe quã ꝑpetrauit exsoluit: qr
peccata siue parua siue magna ĩpunita
esse non possunt: qm̃ aut homine pe¬
nitente aut deo iudicante plectuntur.
Cessat autem uindicta diuina: si ꝯuer¬
sio p̃currat humana. Amat enim deus
confitentib parcere: et eos qͥ seinet ipsos
iudicant non iudicare. Seiendũ quoq
est de illata a beato remigio in celten¬
ses uindicte ꝓlata sentencia: quia cum
scĩ uiri maledictionis sentenciã ꝓferũt.
non hanc ex uoto ultionis U liuore um¬
dicte. sed ex iusticie examine erũpunt.
Intus enim subtile dei iudiciũ aspiciũt:
et mala foris exsurgentia quia male¬
dicto debeant feririꝰ cognoscũt. Et eo
in maledicto non peocant: quo ab inter¬
no iudicio ñ discordant. Hine est qd
petrus in offerentẽ sibi pecunias simo¬
nem: sentenciã maledictionis intorsit
dicens. Iecunia tua tecũ sit in ꝑdicione.
Qui enim ñ ait est. sed sit: non indi¬

Expanded text:
tum culpe quam perpetravit exsolvit; quia tum culpe quam perpetravit exsolvit; quia peccata sive parva sive magna impunita esse non possunt, quoniam, aut homine penitente, aut Deo iudicante, plectuntur. Cessat autem vindicta divina, si conversio precurrat humana; amat enim Deus confitentibus parcere et eos qui semet ipsos iudicant non iudicare. Sciendum quoque est de illata a beato Remigio in Celtenses vindictae prolatae sententia, quia cum sancti viri maledictionis sententiam proferunt, non ad hanc ex voto ultionis vel livore vindicte, sed ex iustitiae examine erumpunt. Intus enim subtile Dei iuditium aspitiunt et mala foris exurgentia, quia maledicto debeant feriri, cognoscunt et eo in maledicto non peccant, quo ab interno iuditio non discordant. Hinc est, quod Petrus in offerentem sibi pecunias Symonem sententiam maledictionis intorsit, dicens: Pecunia tua tecum sit in perditione. Qui enim non ait est, sed sit, non indi
Abbreviated transcription (Latin):
discretionis uiã subtiliter requirat in¬
struitur. Peccatũ quippe originale a
parentib traximus: et nisi ꝑ grãm
baptismatis soluatur. etiã parentum
peccata portamus: quia unũ adhuc uide¬
licet cum illis sumus. Reddit ergo iniqui¬
tatem patrũ infilios: dum pro culpa pa¬
rentum ex originali peccato polluitur
proles. Et licet unda salutis a culpa pͥmi
parentis absoluaniur: tamen reatũ eius¬
dem culpe luentes iuxta sentenciã dñi
iure deꝓmptã. morte uidelicet corporis
que est pena peecati et iusticie retribu¬
tione illata. adhuc carnaliter obimus.
Et rursum ñ reddit parentũ iniquitatẽ
in filios. cum ab originali culpa ꝑ baptis¬
mum liberamur: et non iam parentum
culpas. s quas ipsi ꝯmisimꝰ habemus. nͥ
eas per penitenciã deleamꝰ: sicut dauid
qui post confessionẽ audire meruit. Dñs
transtulit peccatũ tuũ: tamen multis
post cruciatib afflictus ac fugiens. rea¬

Expanded text:
discretionis viam subtiliter requirat, indiscretionis viam subtiliter requirat, instruitur. Peccatum quippe originale a parentibus traximus, et nisi per gratiam baptismatis solvatur, etiam parentum peccata portamus, quia unum adhuc videlicet cum illis sumus. Reddit ergo iniquitatem patrum in filios, dum pro culpa parentum ex originali peccato polluitur proles; et licet unda salutis a culpa primi parentis solvamur, tamen reatum eiusdem culpae luentes, iuxta sententiam Domini iure depromptam morte, videlicet corporis, que est pena peccati ex iustitiae retributione illata, adhuc carnaliter obimus. Et rursum non reddit parentum iniquitatem in filios, cum ab originali culpa per baptismum liberamur et non iam parentum culpas, sed quas ipsi commisimus habemus, nisi eas per penitentiam diluamus. Sicut David, qui post confessionem audire meruit: Dommus transtulit peccatum tuum, tamen multis post crutiatibus afflictus ac fugiens, rea
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo geniti. peccatũ eius et mortẽ cor¬
poris pro peccato illatã traxerũt. Ita
et genitalib horum p̃sũptorũ generati.
uindictã illatã generantib sustinerent.
Et quia in femineo sexu non erat ubi
uindicta similis in m̃bris similib mons¬
traretur. sicut per guttur prime matͥs
gustus illicitus transiens ad p̾uarica¬
tricis sobolem diriuauit in culpam:
sic et ad genitas huius stirpis ꝓpagare¬
tur ignominiosa hereditas: ueluti per
moysen dño dicitur. qui reddis iniquita¬
tem patrum. filiis ac nepotib. Qd̾ ne
cui contrariũ uideatur qd̃ alia script̃a
dicit. quid est qd̃ in prouerbiũ dicitis
patres comederũt uuam acerbam. et
dentes filiorũ obstupuerũt: uiuo ego
dicit dñs si erit uobis ultra parabola
hec in ꝓuerbiũ in isrł. ut anima patris
ita et anima filii mea est. anima que
peccauerit ipsa morietur: dũ similis
sensus inuenitur. auditoris animꝰ ut

Expanded text:
ex eo geniti peccatum eius et mortem corex eo geniti peccatum eius et mortem corporis pro peccato illatam traxerunt, ita et genitalibus horum presumptorum generati vindictam illatam generantibus sustinerent, et quia in femineo sexu non erat, ubi vindicta similis in membris similibus monstraretur, sicut per guttur prime matris gustus illicitus transiens, ad prevaricatricis sobolem dirivavit in culpam, sic et ad genitas de hac stirpe propagaretur ignominiosa hereditas. Veluti per Moysen Domino dicitur: Qui reddis iniquitatem patrum filiis ac nepotibus. Quod ne cuilibet contrarium videatur, quod alia scriptura dicit: Quid est quod in proverbium dicitis: Patres comederunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupuerunt? Vivo ego, dicit Dominus, si erit vobis ultrahec in proverbium in Israhel. Ut anima patris, ita et anima filii mea est; anima quae peccaverit, ipsa morietur, dum similis sensus invenitur, auditoris animus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tamen om̃s qui hoc egerunt. et qui de
eorum germine nati fuerint. uiri pon¬
derosi fiant: et femine gutturnose sint.
Quod ita impletũ ẽ. Nam usq ad tem¬
pora Raroli magni imꝑatoris qui eos¬
eadem uilla morte crudelissima occi¬
derunt exterminauit auctorib inter¬
fectis: et consencientes per diuersas
proiuncias disꝑgi. atq perpetuo exi¬
lio condẽpnari fecit: et de ceteris uillis
sentencia. Quosdam etiam de eorum pro¬
genie qui tunc fuga lapsi cum alii disꝑ¬
gebantur remanserunt. et ad eandem
uillam redierunt: nos hanc uindicte sus¬
tinentes sentenciã uidimus: sicut et
gyezi cum domo sua maledictione
helisei lepra multatus est. Apte qͥdem
sentencia uiri dei sp̃u eius repleti. qͦ sicut
p̃sentes uidit. ita posteros eorũ rebelles
ac sediciosos p̃uidit. uindictã huiꝰmodi
p̃sũptores non solum in se. uerũ et in ge¬
nere contraxerũt: ut sicut peccato pri¬
mi parentis per traducem seminis cũcti

Expanded text:
tamen omnes qui hoc egerunt et qui de tamen omnes qui hoc egerunt et qui de eorum germine nati fuerint, viri ponderosi fiaut et feminae gutturnosae sient. Quod ita impletum est. Nam usque ad tempora Karoli Magni imperatoris, qui eosinum in eadem villa morte crudelissima occiderunt, exterminavit, auctoribus interfectis, et consentientes per diversas provincias dispergi atque perpetuo exilio condempnari fecit et de ceteris villis romulgavit. Quosdam etiam de eorum progenie, qui tunc fuga lapsi, cum alii dispergebantur, remanserunt et ad eandem villam redierunt, nos hanc vindictae sustinentes sententiam vidimus, sicut et Giezi cum domo sua maledictione Helisei lepra multatus est. Apte quidem sententia viri Dei spiritu eius repleti, quo sicut presentes vidit, ita posteros eorum rebelies ac sediciosos previdit, vindictam huiusmodi presumptores non solum in se, verum et in genere contraxerunt, ut, sicut peccato primi parentis per traducem seminis cuncti
Abbreviated transcription (Latin):
mines celtenses: semꝑ rebelles et sedici¬
osi fuerũt. Qui quadam die dñiea mne¬
briati: ceperũt inter se dicere. Qd ille
iubeleus. sic enim appellabatur ꝓpter
etatis ꝓlixitatẽ sc̃s remigius facere
uellet᷑ de illis metis quas congregaue¬
rat: an ciuitatẽ inde facere uellet: qr
sicut turres per muros ciuitatis. ita ꝑ
circuitũ curtis mete habebantur. Et
suadente diabolo se mutuo adhortati
sunt: ut focũ in eas mitterent. Quod
cum sc̃o remigio in propinqua uilla
que basilica curtis dicitur consistenti
celeri nuncio est delatũ: ascendit equũ
ut ad tantã p̃sũptionẽ ꝯpescendam ad
celtũ ueniret. Quo cũ ꝑuenit: iã ipse
mete ardebant. Beatus autẽ remigius
et etate et uesꝑtino frigore. sicut in au¬
tunno fieri solet. frigidus de equo des¬
cendit. et alonge se calefacere cepit:
tranquillo corde et ore dicens. Semꝑ
est bonus focus: si non suꝑ potest. Uerũp¬

Expanded text:
mines Celtenses semper rebelles et sedicimines Celtenses semper rebelles et sediciosi fuerunt. Qui quadam die dominica inebriati ceperunt inter se dicere, quid ille iubeleus, – sic enim appellabatur propter aetatis prolixitatem sanctus Remigius, – facere vellet de illis metis quas congregaverat, an civitatem inde facere vellet, quia, sicut turres per muros civitatis, ita per circuitum curtis mete habebantur; et, suadente diabolo, se mutuo adhortati sunt, ut focum in eas mitterent. Quod cum sancto Remigio in propinqua villa quae Basilicae - curtis dicitur consistenti celeri nuntio est delatum, ascendit equum, ut ad tantam presumptionem compescendam ad Celtum veniret. Quo cum pervenit, iam ipsae metae ardebant. Beatus autem Remigius et aetate et vespertino frigore, sicut in autumno fieri solet, frigidus de equo descendit et a longe se calefacere cepit, tranquillo corde et ore dicens: 'Semper est bonus focus, si non super potest; verun
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝑmansurũ se ꝓfessus est: sicq an¬
mo per infidelitatẽ perdito. et corpo¬
rali uoce ꝓpter suꝑbiam condẽpnato:
uirtute diuina sanctus remigius et ani
me et corporis reddidit sanitatem.
Cunctis qui aderant uel lecturi seu au
dituri hec erant sacerdotib patenter
ostendens. de male sentiendo peccante
in xp̃m. qui per humilitatẽ ꝓximus
et frater nobis fieri dignatus est: qͦmͦ
erga peccantes in se uel in ecclam atq
rebelles. et erga post recognoscentes et
penitentes debeant agere: xii.
enescente autẽ scõ remigio.
et dei sp̃u sibi reuelante. qm̃¬
habundanciã ipsius anni se¬
cutura esset fames: secutus¬
sancti ioseph ꝓuidenciã. de annona que
in uillis episcopii nata fuerat. uel quam
ab aliis cõparauerat. aceruos quos metas
dicimus fecit: ut populo fame post mo¬
dum laboraturo. inde subuenire uale¬
ret. Unde et in uilla que celtus dicitur.
plures metas fieri iussit. Ipsi autem ho¬

Expanded text:
se permansurum professus est. Sicque anse permansurum professus est. Sicque anima per infidelitatem perdito, et corporali voce propter superbiam condemnato, virtute divina sanctus Remae et corporis reddidit sanitatem, cunctis qui aderant vel lecturi seu haec audituri erant sacerdotibus patenter ostendens de male sentiendo peccante in Christum, qui per humanitatem proximus et frater nobis fieri dignatus est, quomodo erga peccantes in se vel in aecclesiam atque rebelies et erga post recognoscentes et paenitentes debeant agere. enescente autem sancto Remigio et Dei spiritu sibi revelante, quohabundantiam ipsius anni secutura esset fames, secutussancti Ioseph providentiam, de annona, quae in villis episcopii nata fuerat, vel quam ab aliis comparaverat, acervos quos metas dicimus fecit, ut populo fame in postmodum laboraturo inde subvenire valeret. Unde et in villa que Celtus dicitur plures metas fieri iussit. Ipsi autem ho
Abbreviated transcription (Latin):
anus hereticus acerrimꝰ disputator
et dialecticis ꝓpositionib ac conelusi¬
ombus confisus: et inde nimis elatus
inter erat. Ingrediente autem sc̃o remi¬
gio ep̃orum conciliũ: a multitudine
fr̃m expectanciũ. assurgentib om̃ib
reuerenter sicut angłs dei suscipitur.
Superbus autem hereticus. et male de
uero dei filio senciens: dedignatus ẽ ex
adsurgere. Qui ꝓtinus cũ sc̃s remigiꝰ
ante eum transiit ita obinutuit: ut
nec uerbũ quidem ullũ effari potue¬
rit. Expectantib autẽ om̃ib. ut pꝰ
allocutionẽ scĩ remigii hereticus ille
aliquid diceret. nichil potuit loqui:
sed ad uestigia beati remigii pronus
sentis loquere: et de illo sicut catholi¬
ca credit eccła crede. et confitere. Ad
cuius uocem ante superb hereticus.
humilis iam et catholicus: catholicam
fidem de sancta et inseparabili trinitate
et de xp̃i incarnatione catholice confes¬
sus est. et in eadem confessionis sue fi

Expanded text:
anus quidam hereticus, acerrimus disputator anus quidam hereticus, acerrimus disputator et dialecticis propositionibus ac conclusionibus confisus et inde nimis elatus, intererat. Ingrediente autem sancto Remigio episcoporum concilium, a multitudine fratrum exspectantium, assurgentibus omnibus, reverenter, sicut angelus Dei, suscipitur; superbus autem hereticus et male de vero Dei filio sentiens dedignatus est ei assurgere. Qui protinus, cum sanctus Remigius ante eum transiit, ita obmutuit, ut nec verbum quidem ullum effari potuerit. Exspectantibus autem omnibus, ut post allocutionem sancti Remigii hereticus ille aliquid diceret, nihil potuit loqui, sed ad vestigia sancti Rsentis, loquere, et de illo, sicut catholica credit Ecclesia, crede et confitere. Ad cujus vocem ante superbus haereticus, humilis jam et catholicus, catholicam fidem de sancta et inseparabili Trinitate, ei de Christi incarnatione catholice confessus est, et in eadem confessionis suae fide
Abbreviated transcription (Latin):
quos una cũ eo post patris obitũ rothil¬
dis regina nutriebat. in clericũ se to¬
tundit: et ꝓcessu temporis uite ac re¬
ligionis sue merito. partẽ hereditatis
a patruis regib obtinuit. de qua
duxiacũ uillam in pago mosomagen¬
se cum appendiciis suis sc̃o remigio.
ac rem̃si ecclesie tradidit: et uillam
riuiliacũ in pago biturico sc̃o diomi¬
sio delegauit. Uillam uero nouientũ
in pago parisiaco cũ om̃ib ad se ꝑti¬
nentib matri eeclesie parisius ciuitatiꝰ.
ubi p̃sbiter extitit ordinatꝰ donauit.
In qua uilla plenus uirtutib migranᷤ
ad dñm: in ecclesia quã ipse fundaue¬
rat corꝑe fuit in pace sepultus:
belgice ꝓuinciarum causa
fidei ad sinodũ conuener̃t:
beatũ remigiũ undecumq
doctissimũ. et in scripturis scĩs erudi¬
tissimum. ac in ecclesiasticis doginati¬
bus exercitatũ. ad idem conciliũ ue¬
nire petier̃t. Cui sinodo qͥdam arri¬

Expanded text:
quos una cum eo post patris obitum Clotilquos una cum eo post patris obitum Clotildis regina nutriebat, in clericum se totondit, et processu temporis, vitae ac religionis suae merito patrem haereditatis a patruis regibus obtinuit: de qua Duziacum villam in pago Mosomagensi cum appendiciis suis sancto Remigio ac Remensi aecclesiae tradidit et villam Riviliacum in pago Biturico sancto Dionisio delegavit; villam vero Novientum in pago Parisiaco cum omnibus ad se pertinentibus matri aecclesiae Parisius civitatis, ubi presbiter extitit ordinatus, donavit. In qua villa plenus virtutibus migrans ad Dominum, in aecclesia quam ipse aedificaverat corpore fuit in pace sepultus. Belgicae provinciarum causa fidei ad synodum convenerunt, beatum Remigium undecumque doctissimum et in scripturis sanctis eruditissimum ac in aecclesiasticis dogmatibus exercitatum ad idem concilium venire petierunt. Cui synodo Arri