comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inse fuit pͣuũ cor hoĩs. Ut autẽ cũ illo sic
et ꝑhoc rectũi eẽ possit. acceditur ad eũ
ñ pede s fide. Idõ dr̃ etiã in epła ad he¬
breos: de illa ipsa gñatione pͣua et a¬
maricante. Non ꝓfuit sermo auditus ilł.
ñ contemꝑatis ficd̃ eorũ qͥ ob auctiert. Uo¬
luntas gͥ que est incorde ꝑat᷑ adño: fide¬

Expanded text:
in se fuit pravum cor hominis. Ut autem cor cum illo sit, in se fuit pravum cor hominis. Ut autem cor cum illo sit, et per hoc rectum esse possit, acceditur ad eum, non pede, sed fide. Ideo dicitur etiam in Epistola ad Hebraeos de illa ipsa generatione prava et amaricante: Non profuit sermo auditus illis non contemperatis fidei eorum qui obaudierunt . Voluntas igitur quae est in corde recto,
Abbreviated transcription (Latin):
ambulare. ñ nicħ mͥ uidet᷑ in hoc u̾bo nos
querere uoluisse. qđ maluit dic̃e noluer
amibulare.⁊ ꝗ ñ ambulauer̃t. Potãt enĩ
putari lex oꝑm qͣsi suffice̾ adiustificationẽ.
cũ ea que p̃cipunt᷑ forinsecus. fiunt ab ls
hominib. qͥ mallent ñ p̃cipi. que ñ ex
corde fatiunt. ⁊ tam̃ fatiunt. de ꝑ hoc qͣsi
uident᷑ ambulare in lege dĩ: s nolunt am¬
bulare. ñ enĩ excorde fatuuit. Excorde aũ
millo mͦ fierĩ pot̃: qđ formidine fic pene
ñ dilectione usticie. Non ꝗͣtũ actinet ad
facta que foruisecus agunt᷑: et qͥ timent
penã. et qͥ amant iustitiam ñ furantur.
Et iõ pares s̃ manu: difpares corde. Lares
oꝑe: dispares uoluntate. Illi idõ sic nota¬
tisunt: gnãtio inqͥt que ñ direx̃ cor suũ.
Non dictũ est oꝑd. s cor. Directo enun
corde: recta s̃oꝑa. Cũ autẽ cor directum
ñ ẽ: oꝑa recta sunt: etiã si recta uideant᷑.
Et unde cor ñ dixex̃ pͣua gnãtio. satis ap

Expanded text:
in hoc verbo nos quaerere voluisse, quod maluit dicere, noluerunt ambulare, quam, non ambulaverunt. Poterat enim putari lex operum quasi sufficere ad justificationem, cum ea quae praecipiuntur, forinsecus fiunt ab eis hominibus qui mallent non praecipi quae non ex corde faciunt, et tamen faciunt; ac per hoc quasi videntur ambulare in lege Dei, sed nolunt ambulare: non enim ex corde faciunt. Ex corde autem nullo modo fieri potest, quod formidine fit poenae, non dilectione justitiae. Nam quantum attinet ad facta quae forinsecus aguntur: et qui timent poenam, et qui amant justitiam non furantur; et ideo pares sunt manu, dispares corde; pares opere, dispares voluntate. Ideo illi sic notati sunt: Generatio, inquit, quae cor non direxit suum. Non dictum est, opera: sed, cor. Directo enim corde, recta sunt opera: cum autem cor directum non est, opera recta non sunt, etiamsi recta videantur. Et unde cor non direxit prava generatio, satis ape
Abbreviated transcription (Latin):
de celo. Quonͥ adt̾ras: ut qͥ infide sunt
paruuli. ⁊ audiendo t̃restria. nutͥant᷑
adcapienda celestia. Si enĩ terrestria
ille de celo qͦdãm᷑ uͭ nĩte excesserat deo:
ut temꝑans eẽt eis qͥb dicebat. Non po¬
tui uob loqͥ qͣsi spĩtalib s qͣsi cͣnalib̾.
Ibi eiĩ audierat ineffabilia u̾ba qͥ iitra
illi n licebat loqui ꝑu̾ba sonantia. qͣsi ꝑuo
latilia pennata.⁊ et inducendo inu̾tute
sua affric̃. hoc est ꝑuencos meridianos
feruentes et lucentes ep̃dicantium sp̃e. Et
hoc mu̾tute sua: ne sibi tribitat affricus.
qđ habet ex dõ. Ueniunt aucẽ ultro isti
uenti adhomines. et apportant eis u̾ba di¬
uinit᷑ inissa: ut insuis sedib ⁊ cirea tabna¬
cula fua. colligant eiusdẽmodi uolatilia.
et adoret uirusqͥsq dm̃ de loco suo. õs insu¬
le gentiũ. S infidelib tamꝗͣ pͣue et ama¬
ricanti genãtioni. cũ ad huc esca ẽẽt mnore
ipsoꝵ. ira ascendit in eos. ⁊ Et occidit plu¬

Expanded text:
de coelo. Quo, nisi ad terras? ut qui in fide sunt parvuli, audiendo terrestria nutriantur ad capienda coelestia. Si enim terrestria,ille de coelo quodammodo, ubi mente excesserat Deo; ut temperans eis esset quibus dicebat: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Ibi enim audierat ineffabilia verba , quae illi non licebat loqui per verba sonantia, quasi per volatilia pennata; et inducendo in virtute sua Africum, hoc est, per ventos meridianos, ferventes et lucentes praedicantium spiritus; et hoc in virtute sua, ne sibi tribuat Africus quod habet ex Deo. Veniunt autem ultro isti venti ad homines, et apportant eis verba divinitus missa; ut in suis sedibus et circa tabernacula sua colligant ejusmodi volatilia, et adoret unusquisque Dominum de loco suo, omnes insulae gentium . 18. Sed infidelibus tanquam pravae et amaricanti generationi, cum adhuc esca esset in ore ipsorum, ira Dei ascendit in eos, et occidit in plu
Abbreviated transcription (Latin):
et mirabiliũ eiꝰ quȩ ostendit eis: corã
patrib eoꝵ. qͦfec̃ mirabilia. Ed sit
hoc: ñ est qͦstio negligenda. De tpsis
patbꝰ paulo aute dicebat. qđ fuisset ge¬
neratio pͣua et amaricans: gñatio qͦ
saguatione dicunt᷑. cͦꝰ imitacionẽ eo mͦ
cauentũ p̃cipit alt̾i gn̾ationi: ut ponã

Expanded text:
et mirabilium ejus quae ostendit eis, coram patribus eorum quae fecit mirabilia. Quid sit hoc, non est quaestio negligenda. De ipsis patribus paulo ante dicebat quod fuisset generatio prava et amaricans. Ne fiant, sa generatione dicuntur, cujus imitationem eo modo cavendam praecipit alteri generationi, ut ponant
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑ euangłm. ne ipsius putaret᷑ ẽẽ qđ
dĩ est. Eigo illa gn̾atio pͣua et amari¬
cans: obliti s̃ benefitioꝵ dĩ. ⁊ et mirabi¬
liũ eiꝰ que ostendit eis. corã patribꝰ eoꝵ
qͦ fec̃ murabilia int̾ra egipti. in campo
chaneos. E incipit eadẽ mirabilia con¬
memorando recexẽ: que si ꝑabole s et ꝓ
audirx dõ dicente. Attendice pp iñs legẽ

Expanded text:
er Evangelium ; ne ipsius putaretur esse quod Dei est. 12. Ergo illa generatio prava et amaricans, obliti sunt beneficiorum Dei, et mirabilium ejus quae ostendit eis, coram patribus eorum quae fecit mirabilia in terra Aegypti, in campo Thaneos. Et incipit eadem mirabilia commemorando retexere. Quae si parabolae sunt et audire, Deo dicente, Attendite, populus meus, legem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ isti st̃ patres. quoꝵ ñ uult posteros ẽ¬
sumles: si illos acceꝑimꝰ ex qͣb̃ isti nati
crant uelut abraham. ysaae et iacob.¬
iam olim dormierant. ꝗͣdo mirabilia ds
ostencit megipto. Seqͥt᷑ enĩ. In t̾ra egip¬
ti incampo thaneos. U̾ dic̃ ostendisse dm̃
istis intrabilia corã patͥb eorũ: anforte
spũ p̃sentes erant. quia de ipsis dñs
an accõmodatiꝰ accipimꝰ patres moysẽs
et aaron. aliosq seniores qͥ cõmeinoran¬
tur in eadem scriptã etiã spm̃ accepisse.
unde acceꝑat et moyses. ut eũ adiuiia¬
rent adeundẽ pͥpͣ regendũ ac ferendũ:
Cur em̃ ñ appellarent᷑ patres. ñ sic ut ds̃¬

Expanded text:
 sint patres, quorum non vult esse posteros similes? Si illos acceperimus ex quibus isti nati erant, velut Abraham, Isaac et Jacobam olim dormierant, quando mirabilia Deus ostendit in Aegypto. Sequitur enim, In terra Aegypti, in campo Thaneos: ubi dicit ostendisse Deum istis mirabilia coram patribus eorum. An forte spiritu praesentes erant, quia de ipsis Dominus An accommodatius accipimus patres, Moysen, et Aaron, aliosque seniores qui commemorantur in eadem Scriptura etiam spiritum accepisse, unde acceperat et Moyses, ut eum adjuvarent ad eumdem populum regendum ac ferendum ? Cur enim non appellarentur patres? Non sicut D
Abbreviated transcription (Latin):
bunda facta est t̾ra: iã est om̃ss q̃ habi¬
tant int̾ra. ꝑsimilitudinẽ autẽ: ipsa c̃¬
ramare est. Quare: quia gs om̃s mariᷤ
noiẽ nncupant᷑: qđ uita humana a¬
mara est. et ꝓcellis ⁊ tempestatibꝰ subdi¬
tas Iam iluddꝰ si attendas quod homines
se tamqͣ pisces deuorant. ⁊ cũ maior mi¬
uoremi ab sorbet: hoc est gͦ hoc mare.⁊
lluc euangłiste ier̃t. In marĩ uia tua.
uia tua. quia ipse sc̃s in mari. Et mĩto
etiam: suꝑ aq̃s maris ambulauit. In
mari est ia tua: id est ingentib p̃
nos: illuintnet uultũ suũ suꝑ nos. ⁊ ut
coguoscamꝰ nitr̃a uiam tuã. U̾ in t̾ra:
in om̃ibꝰ gentibꝰ salutare tuũ. hoc est in
mari ẽ una tua. Et semite tue iaquis
multis: hoc est in popłis multis. & ues¬
tigia tua ñ coguoscentur. Nescio qͦs¬
detigit. Et mirum: nifi ⁊ ipsos uideos.
ut in mari sit uia tua. et seunte tue i
aqͥs iultis. et uestigia tua ñ cognoscent̃.
unde. aquib ñ cognoscit᷑. nͥ abhis qͥad¬

Expanded text:
bunda facta est terra: id est, omnes qui habitant in terra. Per similitudinem autem ipsa terra est. Quare? Quia gentes omnes maris nomine nuncupantur, quod vita humana amara est, et procellis ac tempestatibus subdita. Jam illud si attendas, quod homines se tanquam pisces devorant, cum major minorem absorbet: est ergo hoc mare; illuc Evangelis est via tua, quia ipse Sanctus in mari, et merito etiam super aquas maris ambulavit . In mari est via tua: id est in Gentibus pultum suum super nos, ut cognoscamus in terra viam tuam. Ubi in terra? In omnibus gentibus salutare tuum : hoc est, In mari est via tua. Et semitae tuae in aquis multis: hoc est, in populis multis. Et vestigia tua non cognoscentur. Nescio qetigit, et mirum nisi et ipsos Judaeos. ut in mari sit via tua, et semitae tuae in aquis multis; et vestigia tua non cognoscentur. Unde, a quibus non cognosc
Abbreviated transcription (Latin):
dõ sp̃c eiꝰ. Adhoc gͦ oĩa refenda s̃ ac ꝑ hoc
qͥcqͥd figata actione ista sigc̾ent. ita fieri
posst̃ sp̃italit̾ inhoi̾e. ł grã dĩ si bona sunt.
ł iuditio dĩ si mala s̃. sic̃ illa bona funt fac
ta iisraelitis.⁊ ł inala et impsos et eoꝵ ini

Expanded text:
s ejus. Ad hoc ergo omnia referenda sunt, ac per hoc quidquid figurata actione ista significant, ita fieri possunt spiritualiter in homine; vel gratia Dei, si bona sunt; vel judicio Dei, si mala sunt: sicut illa bona facta sunt in Israelitas, vel mala, et in ipsos, et i
Abbreviated transcription (Latin):
trã constitutũ. manu tam̃ dext̾a̾ benedix̃.
eũq maiori fr̃i archaua benedictione p̃¬
posuit. ut qđ ita hoc loco trib illa culpat᷑.
nec apparuisse mea qđ illa benedictio ꝓmit
qͣ prudentia cͣms expectat. figurabat᷑ enĩ
quod futi ẽtt nouissum qͥ erant pͥmi. ⁊ et
pͥmi futi᷑ ẽent qͥerant nouissimi: ꝑsaluato¬
ris aduentũ de qͦ dictũ est. Qͥ pꝰ me uenit.
an me fact̾ ẽ: Sic abel iustus. maiori p̃lat̾ ẽ
fr̃i: sic ismaeli isaac. Sic esau c̃gemino suo:
s tam̃ pͥus nato ipso iacob. Sic phares et ip¬
se congeminũ suũ: qͥ pͥꝰ manũ exutõ miserat.
et ceꝑat nasci. etiã nascendo p̃cessit. Sic dđ

Expanded text:
 constitutum, manu tamen dextera benedixit, eumque majori fratri arcana benedictione praeposuit ; ut quod ita hoc loco tribus illa culpatur, nec apparuisse in ea quod illa benedictio promittquam prudentia carnis exspectat. Figurabatur enim quod futuri essent novissimi qui erant primi, et primi futuri essent qui erant novissimi ris adventum, de quo dictum est: Qui post me venit, ante me factus est . Sic Abel justus majori praelatus est fratri , sic Ismaeli Isaac , sic Esau congemino suo, sed tamen prius nato, ipse Jacob ; sic Phares et ipse congeminum suum, qui prius manum ex utero miserat, et coeperat nasci, etiam nascendo praecessit ; sic David
Abbreviated transcription (Latin):
sericordiã facit oriri solẽ suũ suꝑ bo¬
nos ⁊ malos: ⁊ in fine scłi ꝑ iuditiũ
ab et̃na sua luce seꝑatos et̾nis tenebris
punit malos. Deinde ne uim diuinis
u̾bis inferre uideam᷑. ⁊ uͥ dictũ ẽ non
ꝑdet eos. nos dicamꝰ s postea ꝑdet eos:
de hoc ip̃o p̃senti psalmo usitatissimã
scͥpture locutionẽ adutamꝰ.. un ista
q̃stio multo diligentiꝰ ueriꝰq saluat᷑.
Certe de his ipsis loquens paulo post
cõmemorasset q̃ ꝓpt̾ eos egiptii ꝑpes¬
si sui  cõmemorat ultimã plagam.
Et ꝑcussit ĩquid omne pͥmituũ ĩ t̾ra¬

Expanded text:
it oriri solem suum super bonos et malos, et in fine saeculi per judicium ab aeterna luce sua separatos, aeternis tenebris punit malos. 23. Deinde ne vim divinis verbis inferre videamur, et ubi dictum est, Non perdet eos, nos dicamus, Sed postea perdet eos: de hoc ipso praesenti psalmo usitatissimam Scripturae locutionem advertamus, unde ista quaestio multo diligentius veriusque solvatur. Certe de his ipsis loquens paulo post, cum commemorasset quae propter eos Aegyptii perpessi fuerant, commemorans ultimam plagam, « Et percussit, » inquit, « omne primitivum in t
Abbreviated transcription (Latin):
ex fide. que ꝑdilectionẽ oꝑat᷑. quia inihe¬
ret᷑ dõ. qͥ moeret᷑ inhoĩe. et uelle et oꝑa¬
ri ꝓbona uoluntate. Nam qͥdesst aliud̃
tende arcum et mitere. et conu̾ti indie
belli. nͥ atcende et ꝑmict̾̃e inctie audicio¬
nis. et deserere inctie temptacionis : ar¬
mis qͣsi pludere. ⁊ et ad horam certaminis
nolle pugire: qđ sane ait. tendentes et
mutentes arc̾. cum debuisse dicẽ uideat᷑.
tendentes arcꝰ et mutentes sagitas. ñ enĩ
arcꝰ mittat᷑. s ab arcu aliqͥd mittit᷑. aut
illa locutio est de qua fuꝑiꝰ disseruimꝰ.
uͥ dictum est. suscitauit testimoniũ. qͥa
suscitauit aliqͥd testimonio. ita et hic
mittentes arxꝰ. qͥa misert̃ aliqͥd arcubꝰ:

Expanded text:
fide , quae per dilectionem operatur , qua inhaeretur Deo, qui operatur in homine, et velle, et operari, pro bona voluntate . Nam quid est aliud tendere arcum, et mittere, et converti in die belli, nisi attendere et promittere in die auditionis, et deserere in die tentationis; armis quasi proludere, et ad horam certaminis nolle pugnare? Quod sane ait, tendentes et mittentes arcus; cum debuisse dicere videatur, tendentes arcus, et mittentes sagittas; non enim arcus mittitur, sed ab arcu aliquid mittitur: aut illa locutio est de qua superius disseruimus, ubi dictum est, Suscitavit Testimonium, quia suscitavit aliquid Testimonio; ita et hic, mittentes arcus, quia miserunt aliquid arcubus:
Abbreviated transcription (Latin):
inme. Et exacerbauert altissinũ insicci¬
tate. Quod alii codices hñt iumaqͣso. ⁊
qđ de gͦco est exp̃ssius: nec aliud ꝗͣsiccitatẽ
sigc̃at. Utrũ in illa heremi siccitate an po¬
tius infua: qͥa licet bibisscut de petͣ. non
uentres s m̃tes aridas habebant. ⁊ nulla
uirentes feconditate itcie. Inqͣ siccitate
naret et moribꝰ. A deũ qͥppe: fideł aĩacla¬
mat. Occł̃i mei uideant eqͥtate. Et temp¬
tauert̃ dm̃ incordibꝰ suis: ut peterent
escas animabꝰ suis. Aliud ẽ petẽ cͤdendo.
altud temptando. Deniq seqͥt᷑. Et decͣ¬

Expanded text:
in me . Et exacerbaverunt Altissimum in siccitate: quod alii codices habent, in inaquoso, quod de graeco est expressius, nec aliud quam siccitatem significat. Utrum in illa eremi siccitate, an potios in sua? Quia licet bibissent de petra, non ventres, sed mentes aridas habebant, nulla virentes fecunditate justitiae. In qua siccitate naret et moribus. Ad eum quippe fidelis anima clamat, Oculi mei videant aequitatemtaverunt Deum in cordibus suis, ut peterent escas animabus suis Aliud est petere credendo, aliud tentando. Denique sequitur: « Et de
Abbreviated transcription (Latin):
ñ direx corsuũ. Et dix̃ quare continuo
suburagendo. ⁊ et ñ est creditꝰ cũ deo
spẽ eiꝰ. Id est quia ñ habebatifidem.
cooꝑatur: tunc quod tussit impletur.
et hoc ñfit. nͥ credendo mneũ qͥustificat
impiũ. Quã fidẽ ñ habuit gñatio p̃¬
ua et amaricaus. et idõ de illa ddictũ est

Expanded text:
 quare, continuo subjungendo, Et non est creditus cum Deo spiritus ejus: id est, quia non habebat fidem, cooperatur, tunc quod Deus jussit impletur; et hoc non fit, nisi credendo in eum qui justificat impium . Quam fidem non habuit generatio prava et amaricans; et
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝗ̃ ignis ec lucebit iustis ⁊ ardebitin¬
iustis. Qui difrupit indeserto petram.
et ad aqͣuit eos sic̃ iuabisso multa: et
ȩctux̃ aqͣ de petͣ. et dedux̃ tãꝗͣ flumina aqͣs.
Siqͥs sicit ueniat adme: et qͥbibit de aqͥ qͣ
ego dabo. flumina aqͥuiue fluent de uẽ¬
tre eiꝰ. Hoc enĩ dicebat sic̃ meuangłio loqͥt᷑.
de spũ quẽ accept᷑i erant cͤdentes nieum.
Adquẽ uelut uirga lignũ passionis acces¬
suer̃t adhuc peccare ei .i. ñ crełe. Nam ħ̾¬

Expanded text:
tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit intanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis. Qui disrupit in deserto petram, et adaquavit eos sicut in abysso multa; et eduxit aquam de petra, et deduxit tanquam flumina aquas, Si quis sitit, veniat ad me; et, Qui biberit de aqua quam ego dabo, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Hoc enim dicebat, sicut in Evangelio legitur, de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Ad quem velut virga lignum passionis accessuerunt adhuc peccare ei: id est, non
Abbreviated transcription (Latin):
te inscłm scłi. qͥ tumor magnã ẽẽ iudicat
penã pͥuari luce iusticie: ñ effitiem᷑ tãqͣ
patres illi gnãtio pͣua et amaricans. Ter¬
ra itaq egipti: infigura incelligenda ẽ
huiꝰ scłi. Campo chaneos: plaities est
mandati humilis. Nam mandatum hu¬
miile: int̃p̃tat᷑ chanis. In his gͦ scło hu¬
militatis mandatũ suscipiamꝰ. ut in alio
scło exaltacionẽ ꝗͣ ꝓmisit. qͥ ꝓpt̃ nos hic
qͣs qͣsi inutres: ut sic staret aqͣ qͣsi fuisset
in clausa. ⁊ pot̃ ꝑsuã gr̃am colub̾e fluida
et labentia concupiscentiarũ cͣnalium.
cũ huic scło renumtiat᷑. ut tamꝗͣ ium¬
cis pecc̃is om̃ib ꝑdeletis. fideliũ pͥp ꝑsac̃¬
m̃tũ baptisinatis traiciat᷑. Qͥ eduxit e¬
os in nube diei: et tota nocte mlllumina¬
tione ignis. Poc̃ etiã spĩtalit dirigere
itinera: si adeũ clamet fides. Itmera me¬
a dirige: scđ̃m u̾bũ tuũ. De quo alibi
dr. Ipse eiuĩ rectos faciet cursus tuos:

Expanded text:
mor magnam esse judicat poenam privari luce justitiae; non efficiemur, tanquam patres illi, generatio prava et amaricans. Terra itaque Aegypti in figura intelligenda est hujus saeculi. Campus Thaneos planities est mandati humilis. Nam Mandatum humile interpretatur Thanis. In hoc ergo saeculo humilitatis mandatum suscipiamus, ut in alio saeculo exaltationem, quam promisit qui propter nos hic quas quasi in utres, ut sic staret unda tanquam fuisset inclusa, potest per suam gratiam cohibere fluida et labentia concupiscentiarum carnalium, cum huic saeculo renuntiatur, ut, tanquam inimicis, peccatis omnibus perdeletis, fidelium popamentum Baptismatis trajiciatur. Qui deduxit eos in nube diei, et tota nocte in illuminatione ignis, potest etiam spiritualiter dirigere itinera, si ad eum clamet fides: Itinera mea dirige secundum verbum tuum . De quo alibi dicitur, Ipse enim rectos faciet cursus tuos,
Abbreviated transcription (Latin):
uit patribꝰ nr̃is.: nota facẽ ea filiis suis ⁊
ñ tam̃ eos agnouisse aut fecisse. S et
ad hoc acceꝑunt ipsi: ut cognoseat ge¬
neratio altera. qđ illa ñ cognoũ. filii
qͥ nascent᷑ et exurgent: Nam illi qͥnati
sunt ñ exsurrexert̃. quia ñ sursũ cor.
s int̾rã potiꝰ habuert̃. Cum xͦ enĩ ex sur¬
gimꝰ: unde dictum est. Si exsurrexistis
cũ xpo: que sursũ funt sapite. Et nar¬
rent inqͥt filus fiuis: ut ponant. in deo
spem suam. Ita enĩ ñsuã iusticiam iusti
uolunt constituere. s reuelant ad dm̃
uiam suã et sꝑant ineũ ut ipse fatiat.

Expanded text:
isse dixit, nota facere ea filiis suis, non tamen eos agnovisse aut fecisse; sed ad hoc acceperunt ipsi, ut cognoscat generatio altera, quod illa non cognovit. Filii qui nascentur et exsurgent. Nam illi qui nati sunt, non exsurrexerunt, quia non sursum cor, sed in terra potius habuerunt. Cum Christo enim exsurgitur: unde dictum est, Si exsurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite . Et narrent, inquit, filiis suis, ut ponant in Deo spem suam. Ita enim non suam justitiam justi volunt constituere, sed revelant ad Deum viam suam, et sperant in eum, ut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
cłm testimonu noĩat᷑: inqͦ erat uelam̃
conc̃ archani legis. sic̃ uelam̃ conc̃ fatiẽ
ministri legis.⁊ quia in illa dispensatio¬
ne ꝑabole et ꝓpositiones erant. Hec qui¬
ppe que p̃dicabaut᷑ et fatiebant.⁊ uelatis
significationibꝰ ondebant᷑: et ñ reuelatiᷤ
manifestacionib cernebant. Cũ autem
rael. More suo repetit. Nam qđ ẽ suscita¬
uit testimoniũ. ⁊ hoc est legẽ posuit. ⁊¬
et qđ est in iacob: hoc est iifrł. Nam
sic̃ ista duo noĩa sunt hõis utuꝰ : ita ler
et testimoniũ duo sunt noi̾a rei uniꝰ.⁊
Int est aliqͥd ait qͥfpiam. ⁊ int̃ suscitauit
sis causis uni hoĩst̃ pͥosita. Iacob ꝓpter
supplantacionẽ. ⁊ qm̃ nascentis tenuit
plantã fr̃is: israel aucẽ ꝓpt̃ uisionem
dĩ. Sic aliud est testimoniũ suscitauit
et posuit. Nam suscitauit cestimoniũ:
qͣtum exestimo dictum ẽ. quod illo ali¬
quid suscitatũest. Sine ległs enĩ ait apłs:

Expanded text:
culum Testimonii nominatur , in quo erat velamen culum Testimonii nominatur , in quo erat velamen contra arcam Legis, sicut velamen contra faciem ministri Legis; quia in illa dispensatione parabolae et propositiones erant. Ea quippe quae praedicabantur et fiebant, velatis significationibus condebantur, et non revelatis manifestationibus cernebantur. Cum autem rael. More suo repetit. Nam quod est, Suscitavit Testimonium; hoc est, Legem posuit: et quod est, in Jacob; hoc est, in Israel. Nam sicut ista duo nomina sunt hominis unius, ita Lex, et Testimonium duo sunt nomina rei unius. Interest aliquid, ait quispiam, inter suscitavit ersis causis uni homini sunt imposita; Jacob propter supplantationem, quoniam nascentis tenuit plantam fratris; Israel autem propter visionem Dei . Sic aliud est, suscitavit, aliud posuit. Nam, suscitavit Testimonium, quantum existimo, dictum est, quod illo aliquid suscitatum est. Sine Lege enim, ait Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
iis os meũ: eloqͣr ꝓpositiones ab mĩtio
Quantaᷤ audiuimꝰ inqͥt. et coguouimꝰ ea.
et patres nr̃i narraunt nob̃: sic est au¬
diuimꝰ et cognouimꝰ: qͦmͦ aucdi fitia et
uide. Audita enĩ sunt inuetĩ testam̃to:
que cognoscunt᷑ innouo. Audita cum
pͥħarent᷑. coguita cũ implerent᷑. Ubi
ꝓmissio redditur: ñ fraudat᷑ autitio.
ingñatione altã. Hec est nr̃a gu̾atio: in
qua nob ddonata est regnãtio. Annunti¬
antes laudes dni et potencias eius: et mi¬
rabilia eiꝰ que fecit. Ordo u̾borum est.
ctum est: eloquar ꝓpositiones ab iuitio.
Initcum est gͦ uetus cestam̃tũ: finis no¬
uũ. Limor enĩ p̃ualet inlege: et mitiũ
sapientie tuor dnĩ. finis autẽ legis:
donante diffundit᷑ caritas incordib¬
caritas foras mittit timorẽ: qm̃ nc̃ sine
citauit cestimonium in ĩacob. et legem
posuit inifrael. Nam et illud qđ tam
insigni et pleno cantis significationibꝰ
oꝑe. tałnacłm constitutu est. tab̃na¬

Expanded text:
eloquar propositiones ab initio. Quanta ergo audivimus, inquit, et cognovimus ea, et patres nostri narraverunt nobis. Sic est, audivimus, et cognovimus; quomodo, Audi, filia, et vide . Audita enim sunt in Veteri Testamento quae cognoscuntur in Novo; audita cum prophetarentur, cognita cum implerentur. Ubi promissio redditur, non fraudatur auditio. in generatione altera. Haec est nostra generatio, in qua nobis donata est regeneratio. Annuntiantes laudes Domini, et potentias ejus, et mirabilia ejus quae fecit. Ordo verborum est, ctum est, Eloquar propositiones ab initio. Initium est ergo Vetus Testamentum, finis Novum. Timor enim praevalet in Lege: et initium sapientiae timor Domini . Finis autem Legis Cdonante diffunditur charitas in cordibcharitas foras mittit timorem , quoniam nunc sine Lcitavit Testimonium in Jacob, et Legem posuit in Israel. Nam et illud quod tam insigni et pleno tantis significationibus opere tabernaculum constitutum est, taberna
Abbreviated transcription (Latin):
fiat rectum. Que fides p̃ueniente et uo¬
caute misccłia dĩ. ꝑ obedientiã suscitat᷑
et applicare incipit addĩ corut dirigat᷑.
ut qͣtomagis magisq dirigit᷑. ⁊ tanto
magis uidet qđ ñ uidẽbat. et ualet qđ
ñ ualebat. Hoc ñ fecerat sunon: cui petrꝰ
apłs dix̃. Non ẽ tͥ pars neq sors. iliac fi¬
de: cor enĩ tuũ ñ est rectũ cũ dõ. Ibi enĩ
ostendit quia ñ pot ẽẽ rectũ sine deo:
ut uicipiant homines tamꝗͣ serui sub
lege ambulare. metuentes s in lege tãqͣ
filu uolentes. inqͣ illi ambulare nolue¬
rc̃. et subilla rei remauser̃t. Hanc eñ
uoluntatẽ ñ tior. s caritas ht̃: quȩ
diffiuditur incordibꝰ credentium.¬

Expanded text:
. Quae fides, praeveniente et vocante misericordia Dei, per obedientiam suscitatur; et applicare incipit ad Deum cor, ut dirigatur; et quanto magis magisque dirigitur, tanto magis videt quod non videbat, et valet quod non valebat. Hoc non fecerat Simon, cui Petrus apostolus dixit: Non est tibi pars neque sors in hac fide; cor enim tuum non estostendit quia non potest esse rectum sine Deo, ut incipiant homines, non tanquam servi sub lege ambulare metuentes, sed in lege tanquam filii volentes, in qua illi ambulare noluerunt, et sub illa rei remanserunt. Hanc enim voluntatem non timor, sed charitas habet, quae diffunditur in cordibus credentium
Abbreviated transcription (Latin):
hoc̾: qͣmͦ intellecturi sumꝰ: adiuuet dñs.
Nox comtru tui in rota. Solebamus
pueri sufpicari: cũ audiremꝰ tomtrua
ascelo: quasi uehicula de stabulo ꝓces¬
sisse. Habent enĩ tonitrua q̃udã concus¬
sione. similẽ uehiculis. Nũqd ad ista
puerilia redituri sumꝰ⁊ ut in telligani
uox conitriu tui mrota. ⁊ qͣsi aliquã¬
uelicula habeat d̃s in nubib. et tñsitꝰ
uenculorum iliũ strepitum conciet. ÷¬
absit. hoc puerile est etͣ iͣugacorium
Quia est gͦ uox tonitru tui inrota.
uoluitur uox tua: neq hoc intelugo
ne forse tpse exponat qđ cuxit. Uox uigi
thoutruti t̾ui inuota: ñ intelligo. Audi¬
ai qͥs diçis. Apparuert̃ sulgura tua.
orbui ta  Die gͦ: ñ incellexeram. Brbis ter¬
rarũ:. est pota. Niam cacuitꝰ orb darũ.¬

Expanded text:
hoc? quomodo intellecturi sumus? Adjuvet Dominus. Vox tonitrui tui in rota. Solebamus pueri suspicari, cum audiremus tonitrua de coelo, quasi vehicula de stabulo processisse: habent enim tonitrua quamdam concussionem similem vehiculis. Numquid ad ista puerilia redituri sumus, ut intelligamus, Vox tonitrui tui in rota; quasi aliquhicula habeat Deus in nubibus, et transitus vehiculorum illum strepitum concitet? Absit. Hoc puerile est, vanum, nugatorium. Quid est ergo, Vox tonitrui tui in rota? Volvitur vox tua. Neque hoc intelligo. ne forte ipse exponat quod dixit: Vox, inquit, tonitrui tui in rota. Non intelligo: audiam quid dicis: Apparuerunt fulgura tua orbi terrarum. Dic ergo: non intellexeram. Orbis terrarum est rota: nam circuitus orb
Abbreviated transcription (Latin):
occłos siue adaures ꝑtinentibꝰ ꝗͣtum
caꝑe loimines possunt. suã faciat inino¬
tesce̾ uoluntatẽ. Si enĩ angłs uti pot̃
echere. aere.: nũbe. igue.: & alia qͣli¬
bet natura. ł spetie corꝑali.: & homo
uultu.⁊ lingua.: manu. ⁊ calamo. lit¬
teris. ⁊ alusue significantibꝰ reb ad sue
m̃tis indicanda sacͣm̃ta. ⁊ postremo ẽ
hõsic. nuntios hoĩes mittit. ⁊ ec diẽ¬

Expanded text:
inentibus, quantum capere homines possunt, suam faciat innotescere voluntatem. Si enim angelus uti potest aethere, aere, nube, igne, et alia qualibet natura vel specie corporali; et homo vultu, lingua, manu, calamo, litteris, aliisve significantibus rebus ad suae mentis indicanda secreta; postremo cum homo sit, nuntios ho
Abbreviated transcription (Latin):
inu̾ba oris mei. Ille uaniq pie attendit
legem dĩ: et u̾ba oris eiꝰ. cuiꝰ m̃tẽ aurem
inchiuat humilitas. ⁊ ñ cuiꝰ erig̃. cerui¬
cem suꝑbia. Quod enĩ infumditur con¬
cauo humilitatis excipit᷑: eminentia
tumoris expellicur. Unde alio loco. In¬
cdiua inqͣuit aur̃e tuam: excipe uͣba in¬
tellectus. Satis itaq admoniti sumꝰ: etiã
genitiuo casu incellecitulo positum est.
ꝑe .i. huimili pietate. Nec ipsius asapli
dictũ est s ipsi asaph. qđ greco articło
apparet: & inqͥ̃b̃dam latinis codicibus
inuenitur. Yba gͥ ista incellectus sunt. idẽ
inteltigentie sut que data ipsi asapli:
quod ñ uni homimi. s meliꝰ congregatio
ni popłi dĩ. ⁊unde nequaꝗͣ nos alienare
gregatio magis peccorum. conuocatio uͦ
magis homurũ intelligi solet. tam̃ ⁊ illã
dictam uruenimꝰ eccłiam. et nob̶ fortasse
potius conuenit dicẽ. Salua nos dñe ds̃¬

Expanded text:
hic, verba oris mei. Ille namque pie attendit hic, verba oris mei. Ille namque pie attendit legem Dei et verba oris ejus, cujus aurem inclinat humilitas; non cujus erigit cervicem superbia. Quod enim infunditur, concavo humilitatis excipitur, eminentia tumoris expellitur. Unde alio loco: Inclina, inquit, aurem tuam, et excipe verba intellectus . Satis itaque admoniti sumus etiam genitivo casu in titulo positum est, id est humili pietate. Nec, ipsius Asaph dictum est; sed, ipsi Asaph: quod graeco articulo apparet, et in quibusdam latinis codicibus invenitur. Verba igitur ista intellectus sunt, id est, intelligentiae sunt quae data est ipsi Asaph; quodni populi Dei, unde nequaquam nos alienare rum; quia congregatio magis pecorum, convocatio vero magis hominum intelligi solet: tamen et illam dictam invenimus Ecclesiam, et nobis fortasse potius convenit dicere, Salva nos, D
Abbreviated transcription (Latin):
citũ est dõ. Cum diẽ ñ im om̃bꝰ: erant
ꝙͣ ibi aliqͥ inqͥb beneplacitũ ẽ dõ. Ei cũ
eent om̃ia cõmunia sacram̃ta: ñ cõnui¬
uelabat᷑. om̃ibꝰ innoi̾e patris. ⁊ filii ⁊sp̃us
sc̃i baptuatis. cõmmune est lauacrũ rege¬
uerationis: s ipsa gr̃a cuiꝰ ipsa sunt sacͣ¬
inta. qua m̃bra corꝑis xͥ cũ suo capite re¬
gu̾ata sunt. ñ cõinunis est om̃ibꝰ. Namr i
heretici hñt eundẽ baptisurũ: et falsis
fr̃s incõmune catholici nominis. Ergo ⁊
hc recte dr̃: s ñ i om̃ib illis benepaaci¬
cum est dõ. Neq tunc tam̃. ⁊ neq nuine
infructuosa est uox dicentis: aitendite
popłs m̃s legem mcã. Que locutio nota ẽ
mom̃ibꝰ lictis: quod ñ ait accende: s at¬
tenctice. Ex multis enĩ popłs constat: qͥb:
imultis qd seqͥt᷑ pluralit dr̃. Inclinate
aurẽ ur̃am in u̾ba oris mei. Qđ est at¬
tendice: hoc est actendite inclinace aurẽ
uram. Et quod illi ait legẽ meã: hoc ait

Expanded text:
 erant ergo ibi aliqui in quibus beneplacitum est Deo; et cum essent omnia communia sacramenta, non commuvelabatur, omnibus in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti baptizatis , commune est lavacrum regenerationis; sed ipsa gratia cujus ipsa sunt Sacramenta, qua membra corporis Christi cum suo capite regenerata sunt, non communis est omnibus. Nam et haeretici habent eumdem Baptismum, et falsi fratres in cocitur: Sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo. 3. Neque tunc tamen, neque nunc infructuosa est vox dicentis: Attendite, populus meus, legem meam. Quae locutio nota est in omnibus litteris, quod non ait, Attende; sed, Attendite. Ex multis enim populus constat; quibus multis quod sequitur pluraliter dicitur: Inclinate aurem vestram in verba oris mei. Quod est, Attendite; hoc est, Inclinate aurem vestram: et quod illic ait, legem meam; hoc ait
Abbreviated transcription (Latin):
Quas auce figuras dix̃ apł̃s: eas dic̃ iste
psalmꝰ. ⁊ qͣ̃tum existimare possumꝰ ꝑabo¬
ias ⁊ ppositiones. Non in eo habentes fidẽ
quođ continger̃t: s uieis reb ad quas
rationabili cõꝑatione ferunt᷑. Attendamꝰ
inũba oris eiꝰ. aꝑiam inꝑaboł inquit¬
os meũ: eloquar̃ ꝓpositiones abinitio.
a quo untio dicat᷑: satis apparet in con¬
sequentib. Non enĩ aͣ quo factum est
celum ⁊ t̾ra: nel ex quo creatum est in
pͥmo hoĩe genꝰ ħumanũ: s exqͦ ppͥ con¬
gͣgatio que adducta est ex egipto. ut
seusus ꝑtͥineat acdasapli: qđ int̃pretat᷑
congͥgatio. S utinã qͥ dixit aꝑiam in
meas aꝑire ciguet᷑. Si enĩ sic̃ os suum
aꝑuit inꝑaboł. ita aꝑiret etiã ipsas pa¬
bolas: et sic̃ eloquit᷑ ꝑꝑositiones: ita eloqͦ¬
ret᷑ et earũ expositiones. ñ hic estuaremꝰ.
Nunc uͦ ita obrecta et clausa sunt omĩa:
et penam definitionis antique ñ corꝑis

Expanded text:
Quas autem figuras dixit Apostolus, eas dicit iste Quas autem figuras dixit Apostolus, eas dicit iste psalmus, quantum existimare possumus, parabolas et propositiones: non in eo habentes finem, quod contigerunt; sed in eis rebus ad quas rationabili comparatione referuntur. Attendamus in verba oris eos meum; eloquar propositiones ab initio. A quo initio dicat, satis apparet in consequentibus. Non enim ex quo factum est coelum et terra, vel ex quo creatum est in primo homine genus humanum; sed ex quo populi congregatio quae adducta est ex Aegypto: ut sensus pertineat ad Asaph, quod interpretatur Congregatio. Sed utinam qui dixit, Aperiam in in eas aperire dignetur! Si enim sicut os suum aperuit in parabolis, ita aperiret etiam ipsas parabolas; et sicut eloquitur propositiones, ita eloqueretur et earum expositiones; non hic aestuaremus: nunc vero ita obtecta et clausa sunt omnia,  panem ; et poenam definitionis antiquae, non corporis
Abbreviated transcription (Latin):
deuener̃t. Nobis gͦ potius: ista cantata st̃.
Unde in hoc psalmo int̾ cetã dictum est.
Ut cognoscat genatio altera: filu qͥuascen¬
tur et exurgent. Porro si ille int̾ius aser¬
pentib et ab ext̃mmnatore illa ꝑdicio. et
gladri trucidatio figure fuert. sic̃ eui¬
dent̃ cdiẽ apłs. ⁊ cum illa omĩa contigisse
manifestum sit. ñ enĩ are infigura di ce¬
bant᷑. uel infigura scͥpta sunt. s infigura
inqͥt contingebant illis: ꝗͣto maiore dili¬
geatia pietatis cauende sunt pene. qua¬
rum figure ille fuert. Proculdubio
certe sicut inbonis rebꝰ. multo amplius
gura. ita et in malis longe utiq peiora
sunt que sig̾r̃ant᷑ figuris. cum tanta ma¬
la sint etiam significantes figure. Nam
sic̃ tra ꝓmissionis quo ille pͦpo ducebat᷑.
incõꝑatione regni cęloꝵ niduil est quo
xͥaniis popłs aucit᷑: ita et pene ille que
figure fuer̾t. cum tam̃ suit atroces. nicõ¬
ꝑationẽ penarum qͥs sig̃cant melul sunt.

Expanded text:
enit » . Nobis ergo potius ista cantata sunt. Unde in hoc psalmo inter caetera dictum est: Ut cognoscat generatio altera, filii qui nascentur et exsurgent. Porro si ille interitus a serpentibus, et ab exterminatore illa perditio, et gladii trucidatio, figurae fuerunt, sicut evidenter dicit Apostolus, cum illa omnia contigisse manifestum sit; non enim ait, In figura dicebantur, vel, In figura scripta sunt; sed, In figura, inquit, contingebant illis: quanto majore diligentia pietatis cavendae sunt poenae quarum figurae illae fuerunt! Procul dubio quippe, sicut in bonis rebus multo amplius gura; ita et in malis longe utique pejora sunt quae significantur figuris, cum tanta mala sint etiam significantes figurae. Nam sicut terra promissionis, quo ille populus ducebatur, in comparatione regni coelorum nihil est, quo christianus populus ducitur: ita et poenae illae quae figurae fuerunt, cum tam sint atroces, in comparatione poenarum quas significant nihil sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
de fuert. qͥ meuis in xp̃o futam reuela¬
tionem p̃uide & p̃numtiare potuer̃t:
cum . ulla uetã sacͣmenta sigtantia fue¬
rint futurorum. An soli ꝓpħe habebant
bant᷑ gr̃a. ⁊ ut intelligẽnt quod audi¬
ebant. S utiq sacͣm̃tũ regni cęlorũ.
uelabatur inuetĩ testam̃to. qđ plem¬
tudine temꝑis reuelaret᷑ in nouo. No¬

Expanded text:
 ejus in Christo futuram revelationem praevidere et praenuntiare potuerunt; cum et illa vetera sacramenta, significantia fuerint futurorum. An soli Prophetae habebant bantur gratia, ut intelligerent quod audiebant. Sed utique sacramentum regni coelorum velabatur in Veteri Testamento, quod plenitudine temporis revelaret
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c uoluit se mauib inquiri. ⁊ qͣdo
dubitanti discipło cicatrices ostendic.
S numqͥd cũ ille exclamassit tangenꝰ
cicatrices uulnerum eiꝰ. dñs m̃s et ds̃
m̃s. non ne audurit. ⁊ quia uidisti me
crediduisti: beati qͥ ñ uider̃t. et e redi¬
dunt. Si gͦ ille manibꝰ querens xp̃m
hoc audire meruit. ut opprobri um
ei suit ita quesisse. nos qͥbeati dic ti su
ficut dixi oꝑibꝰ querere. Quando hoc:
nocte. Qd est nocce: uhoc scło. Nox
enĩ est anteq̃ esffulgeat dies. in aduenti

Expanded text:
 voluit se manibus inquiri, quando dubitanti discipulo cicatrices ostendit. Sed numquid cum ille exclamasset tangens cicatrices vulnerum ejus, Dominus meus et Deus meus! nonne audivit: Quia vidisti, credidisti; beati qui non viderunt et crediderunt ? Si ergo ille manibus quaerens Christum, hoc audire meruit, ut opprobrium ei fuerit ita quaesisse; nos qui beati dicti sumusicut dixi, operibus quaerere. Quando hoc? Nocte. Quid est, nocte? In hoc saeculo. Nox enim est antequam effulgeat dies in adventu
Abbreviated transcription (Latin):
audito eo qđ dix̃ tendentes. sub audire
potiꝰ arcũ. Quãuis dictũ ñ fui̾t ñ milli
sane codices gͣce hr̃e dicunt᷑. tendentes et
nuutentes arcubꝰ: ut siue dubitacione
sub audiamꝰ sagictas. Quodu ꝑfilios ef¬
frem. uniu̾sam illam guãtionẽ amarican¬
tẽ incelligi uoluit: locutio ẽ apatre co¬
tum sig̾cans. Et iõ fortasse electa ẽ ista parͤ
exqͣ ille popłs tot̾ sig̾caret᷑.: quia de his po¬
tissimũ boni aliqͥd expectandũ fuit.
qͥa exillo nati sunt. quẽ nepote fuum

Expanded text:
audito eo quod dixit, Tendentes, subaudire potius, Arcum, quamvis dictum non fuerit. Nonnulli sane codices graeci habere dicuntur, tendentes et mittentes arcubus, ut sine dubitatione subaudiamus Sagittas. Quod vero per filios Ephraem universam illam generationem amaricantem intelligi voluit, locutio est a parte totum significans. Et ideo fortasse electa est ista pars, ex qua ille populus totus significaretur, quia de his potissimum boni aliquid exspectandum fuit; quia ex illo nati sunt, quem nepotem suum
Abbreviated transcription (Latin):
ce̾nt᷑: et subiec̃ contuio. Deduxisti sic̃
oues popłm tuũ: in manu moysi et aa¬
ron. Id est abista plebe tua: que deduc¬
ta est inmanu moisi et aaron. uestigia
tua ñ cognoscent᷑. Quare gͦ positum ẽ
nͥ increpandi et expbrandi cauisa in ma¬
ri est ura tua: unde in mari ẽ uia tua.⁊
nͥ quia exclusa ẽ at̾ra tua : expulert xͫ.
noluer̾t ẽẽ suum saluatorẽ egͥ. Ille autẽ
cepit eẽ ingentibꝰ et mõibꝰ gentib. in
multis popłis. Salue facte st̃ etiam reliqͥe
popłi illiꝰ. Remanisit foris ingͣ̃ta multitu¬
do: et claudicans iacob femoris latitudo.
latitudo enĩ femoris: intelligit᷑ in multi¬
tuie gii̾is. Et facta est in maiore par¬
te istaclitarũ. ⁊ tͥba quedam uana. ⁊ iusi¬

Expanded text:
entur; et subjecit continuo, Deduxisti sicut oves plebem tuam, in manu Moysi et Aaron: id est, ab ista plebe tua quae deducta est in manu Moysi et Aaron, vestigia tua non cognoscentur. Quare ergo positum est, nisi increpandi et exprobrandi causa, In mari est via tua? Unde in mari est via tua, nisi quia exclusa est a terra tua? Expulerunt Christum, noluerunt esse suum Salvatorem aegri: ille autem coepit esse in Gentibus, et in omnibus gentibus, in multis populis. Salvae factae sunt etiam reliquiae populi illius. Remansit foris ingrata multitudo, et claudicans Jacob femoris latitudo . Latitudo enim femoris intelligitur in multitudine generis, et facta est in majori parte Israelitarum turba quaedam vana et i
Abbreviated transcription (Latin):
salmꝰ iste ea continet: que
inueti popło acta narrãt᷑¬
rt̃. Recentior autẽ ⁊ p̾tior
popłs admonet᷑: ut caueat ue fit ingͣtus
benefitiis dĩ. ⁊ eiusq inse ꝓuocet iracondi¬
aui. cuiꝰ obedient̃ ⁊fidelit debet suscipere

Expanded text:
salmus iste ea continet quae in veteri populo acta narrantur: recentior autem et posterior populus admonetur ut caveat ne sit ingratus beneficiis Dei, ejusque in se provocet iracundia
Abbreviated transcription (Latin):
tem Dectuxisti ficut ou̾es plebem tuai.
imani moisi et aaron. Quare adididit¬
hoc: indlagare aliꝗͣtum difficile est. Ado¬
niuante g nos intencione nr̃a. ⁊ qͥa post
ipsos atuos u̾sus fuus erit. et psalmis. et
sermonis. ⁊ ne forte cũ aliqͥd restare arbi¬
toemm intunore laboris minꝰ ad p̃sens
actendatis cũ cixissec uimati ẽ uia tua.⁊
quod incelligimꝰ ingentibꝰ. et semite tue¬

Expanded text:
 Deduxisti sicut oves plebem tuam, in manu Moysi et Aaron. Quare hoc addiderit, indagare aliquantum difficile est. Adjuvate ergo nos intentione vestra, quia post ipsos duos versus finis erit, et Psalmi, et sermonis; ne forte cum aliquid restare arbitramini, timore laboris minus ad praesens attendatis. Cum dixisset, In mari est via tua, quod intelligimus, in gentibus; et semitae tu
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑant᷑. ⁊ uelle et oꝑari ꝓ̃bona uolun¬
tate. Et mandata eius exqͥrant. cũ iã
ea didicerint qͦmͦ exqͥrant. Quanta e¬
nũ inqͥt mandaũ patribꝰ nr̃is nota face
ea filiis suis. ut cognoseat gnatio altã.
Quid cognoscat: litiq mandata que
mandauit. Quomͦ gͦ ad liuc ex quirant
nͥ quia ponendo indo spem suã: cunc¬

Expanded text:
t velle, et operari, pro bona voluntate . Et mandata ejus exquirant. Cum jam ea didicerint, quomodo exquirant? Quanta enim, inquit, mandavit patribus nostris nota facere ea filiis suis, ut cognoscat generatio altera. Quid cognoscat? Utique mandata quae mandavit. Quomodo ergo adhuc exquirant, nisi quia ponendo in Deo spem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
Nani ut etiam tnͣsiliret. ⁊ adista ꝑueniret
mirađm dĩ fuit: ꝗͣdo intus garriuit.
bilia. S quid fecit ds: Notã fecisti in
populis uirtucẽ tuã. Inde congregatio
ista asaph transiliens: quia notami fecit
inpopulis uͥtutẽ suram. Quã uͥtutem
suam notam fec̃ inpopłis: Nos autem

Expanded text:
Nam ut etiam transiliret, et ad ista perveniret, Nam ut etiam transiliret, et ad ista perveniret, miraculum Dei fuit: quando intus garrivit bilia. Sed quid fecit Deus? Notam fecisti in populis virtutem tuam. Inde congregatio ista, Asaph transiliens, quia notam fecit in populis virtutem suam. Quam virtutem suam notam fecit in populis? Nos autem
Abbreviated transcription (Latin):
Inscõ uia tua. Ad ipsum gͦ actendamꝰ¬
adorant. Occdos habent et ñ uident: au¬
res habent ⁊ ñ audiunt.⁊ pedes hñt et
ñ ambulabt̃. Ed ambulas adeũ qͥñ am¬
bulat: son inquit ea colo. Et qͥd colis
nom̃ quod ibi est. Certe hoc colis quod
Nec idola. nec demonia inquid. Et qͥd coł
stellam. solem. ⁊ luuã. ista celestia. Quanto
melius qͥfec̃ ⁊ t̾rena ⁊ celestia: Quis ds̃ ma
surdi. ⁊ uidunt ceci. ⁊ conualuert langui¬
di. ⁊ surrexer̃t mortui. ⁊ constricti sunt
ꝑalitici. ⁊ s miracula ista tunc incorꝑibꝰ.
Uideamꝰ manima. Sobru funt: paulo
ante ebriofi. Fideles funt: paulo ante ad¬
oratores simulacroꝵ. Res suas dant pau¬
fecer̃t ⁊ apłi. s nullꝰ coꝵ solus. Illi ut fa¬
cerent cu cũ eis: tu qͣdo fecisti illi ñ tecũ.¬
cũ fecisti: qͣdo et ipsos tu fecisti. Lues ds̃
qͥ facis imrabilia solus. Quo mͦ solus.
mirabilia Sol. Non eñĩ tres du s unus
ds: fec̃ mirabilia solꝰ. Et im pso tͣnͣsiliente.

Expanded text:
In Sancto via tua. Ad ipsum ergo attendamuadorant; oculos habent, et non vident; aures habent, et non audiunt; pedes habent, et non ambulant . Quid ambulas ad deum qui non ambulat? Non, inquit, ea colo. Et quid colis? Numen quod ibi est? Certe hoc colis quod Nec idola, nec daemonia, inquit. Et quid colis? Stellas, solem, lunam, ista coelestia. Quanto melius qui fecit, et terrena, et coelestia! Quis Deus masurdi, viderunt caeci, convaluerunt languidi, surrexerunt mortui, constricti sunt paralytici. Sed miracula ista tunc in corporibus: videamus in anima. Sobrii sunt, paulo ante ebriosi; fideles sunt, paulo ante adoratores simulacrorum; res suas donant paufecerunt et Apostoli; sed nullus eorum solus. Illi ut facerent, tu cum eis; tu quando fecisti, illi non tecum.cum fecisti, quando et ipsos tu fecisti. Tu es Deus qui facis mirabilia solus. Quomodo solus? mirabilia solus. Non enim tres dii, sed unus Deus facit mirabilia solus, et in ipso transiliente.
Abbreviated transcription (Latin):
eũ om̃s reges t̾re. om̃s g̃s seruient ei. Ex¬
go ioseph popłs exgentibꝰ: ifrael uͦ pp ex
gentão hebreorum. Redemit popłm
suum ds: filios ifrael ⁊ ioseph. ꝑ quid.
ꝑlapidem angularem. inquo duo parie
apcisfune. aquas infigura. positas popłoꝵ.
Sũ pͣ auõe dixerat notam fecisti in popłis
u̾tutem tuam. mĩto gͦ uidiuit ie aque ds.¬

Expanded text:
omnes reges terrae; omnes gentes servient illi . Ergo Joseph populus ex Gentibus; Israel vero populus ex gente Hebraeorum. Redemit populum suum Deus, filios Israel et Joseph. Per quid? Per lapidem angularem, in quo duo parietapertissime aquas in figura positas populorum . Supra autem dixerat: Notam fecisti in populis virtutem tuam. Merito ergo, Viderunt te aquae, D
Abbreviated transcription (Latin):
Uidđunt te aque ec timuert. Ideo muta
uert̃: quia tumier̃t. Nidunt te aque
as̃ et tumter̾t: et concbate ft̃ ab yssi. Qe
sunt abissi: altitudines aqͣrũ. Quis ñ
turbatur in popłis.⁊ con conscientia
pulsatur: Queris altitudiuẽ maris.
qͥd ꝓfundius humana conscientia: ista
ꝓfunditas turbata est: qͣdo iubrachio
suo redeurit popłm suũ ds̃. Somͦ curba¬
te siunt abissi: ꝗͣdo om̃s conscientias suas
confitendo fudunt: ⁊ turbate sunt abys
si. Multitudo sonitꝰ aqͣrũ. In laudibꝰ dĩ.
inconfessionibꝰ peccõꝵ: in hunnis et can¬
ticis. ⁊ in orationib. Multitudo somtꝰ
aqͣrum: uocẽ dełunt nubes. Inde isti
sonit᷑ aqͣrum : inde abissorum ꝑtbatio.
quia uocẽ dedunt nubes. Quȩ nubes:
pdicatores u̾ibi ui̾tatis. Iuş nubes.¬

Expanded text:
Ideo mutatae sunt, quia timuerunt. Viderunt te aquae, Deus, et timuerunt, et conturbatae sunt abyssi. Quae sunt abyssi? Altitudines aquarum. Quis non turbatur in populis, cum conscientia pulsatur? Quaeris altitudinem maris, quid profundius humana conscientia? Ista profunditas turbata est, quando in brachio suo redemit populum suum Deus. Quomodo turbatae sunt abyssi? Quando omnes conscientias suas confitendo fuderunt: Et turbatae sunt abys Multitudo sonitus aquarum. In laudibus Dei, in confessionibus peccatorum, in hymnis et canticis, in orationibus, multitudo sonitus aquarum. Vocem dederunt nubes. Inde iste sonitus aquarum, inde abyssorum perturbatio, quia vocem dederunt nubes. Quae nubes? Praedicatores
Abbreviated transcription (Latin):
suo loqͣbat᷑. & iu ipsa locutione garrie¬
& defec̃ sp̃c eius. Qui guarriebat foris
ecce cepit untus garrire securꝰ ibi solus
insilentio cogitat annos et̾uos. Et per¬
scrutabar inquid spm meũ. Et hnc ti¬
mendũ ne inspũ suo remaneat. ⁊ ñsit
tusilieus. Iam tam̃ meliꝰ agit: q̃ foris a¬
gebat. Transcendit aliqͥd: et hinc uide¬
am̃ quo. Non eui cessat iste tnͣfilieus¬
donec uemat infinem: unde hit̃ ticulĩ psal¬
nusq tidem. nusꝗͣ socura consolaciouẽ. aAld
quoscumq homines intendebat: scand aliũ
inieis inueniẽbat. aut timebat.⁊ nusq̃ gͦ
securꝰ. Lacere illi malum erat: ne sileret a
bonis. Loqͥet foris garrire molestũ erat.
ue anticipantes ugilias oĩs inimici eĩ
calumpnias inqͥrerent iu̾bis eiꝰ. Augus¬
tat᷑ in hac uita uehem̃t: multu de uita

Expanded text:
suo loquebatur, et in ipsa locutione garriesuo loquebatur, et in ipsa locutione garrieet defecit spiritus ejus. Qui garriebat foris, ecce coepit intus garrire securus, ubi solus in silentio cogitat annos aeternos: Et perscrutabar, inquit, spiritum meum. Et hic timendum ne in spiritu suo remaneat, et non sit transiliens. Jam tamen melius agit quam foris agebat. Transcendit aliquid: et hinc videamus quo. Non enim cessat iste transiliensdonec veniat in finem unde habet titulum Psalnusquam fidam, nusquam securam consolationem. Ad quoscumque homines intendebat, scandalum in eis inveniebat, aut timebat. Nusquam ergo securus. Tacere illi malum erat, ne sileret a bonis: loqui et foris garrire molestum erat, ne anticipantes vigilias omnes inimici ejus, calumnias inquirerent in verbis ejus. Angustatus in ha
Abbreviated transcription (Latin):
ueneĩt. Shoc gͦ corrige: hac hora dic.
dum sillabas loquor. si duas sillabas di¬
cam altã ñ sonat: nͥ cũ illa tnͣsierit. Ipsa
les sunt: auni et̃mi cogitandi sunt. Amu
qͥstant. qͥñ uenientib ⁊ ab euntibꝰ diebꝰ
ꝑagunt᷑. ⁊ anni de qͥb alio loco scͥptura
dic̃ deo. ⁊ tu autẽ idem ipse es. & auni
tui ñ defitient. ⁊ hos annos iste tnͣfitiens.
ñ inguarrulitate forinsecus. s in suo si
Nemo illi calumpinostis tendiculas uer¬
borum ułqͦuirit: incorde suo meditatꝰ ẽ.
Garriebam: coce est illud guarire. Ob¬
serua itm: ne deficiat spc̃ tuus. Non in¬
quid: nou sic garriebã quasi foris: alio
modo nunc. Quomͦ nunc garriebam.
et scrutabar spm̃ meũ. Si scrutaret᷑
iste t̃ram ut uenas auri inueniret. nemo
eum desiꝑe dicẽt. umo sapientem mul¬
ti dicent qui uellet adaurũ ꝑtinere.
Quanta homo habet uitus et ñ fodit.
scrutabat᷑ iste spm̃ suum. & cũ ipso spũ

Expanded text:
venerunt. Et hoc ergo corrige: Hac hora, dic.venerunt. Et hoc ergo corrige: Hac hora, dic.Dum syllabas loquor, si duas syllabas dicam, altera non sonat, nisi cum illa transierit: ipsa les sunt: anni aeterni cogitandi sunt, anni qui stant, qui non venientibus et abuentibus diebus peraguntur; anni de quibus alio loco Scriptura dicit Deo: Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Hos annos iste transiliens, non in garrulitate forinsecus, sed in silentNemo illi calumniosus tendiculas verborum requirit, in corde suo meditatus est. Garriebam. Ecce est illud garrire. Observa iterum, ne deficiat spiritus tuus. Non, inquit: non sic garriebam quasi foris; alio modo nunc. Quomodo nunc? Garriebam, et scrutabar spiritum meum. Si scrutaretur iste terram, ut venas auri inveniret, nemo eum desipere diceret; imo sapientem multi dicerent, qui vellet ad aurum pervenire: quanta homo habet intus, et non fodit? Scrutabatur iste spiritum suum, et cum ipso spiritu