comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rib dr̃ c̾cident eũ amici: diuident eũ negotiato¬
res. Itẽ in malã partẽ ut inezechiel: negotiato¬
res cũ hedis et agnis ueniunt adte. Moneta ap¬
pellata ẽ. qͣ monet᷑ nequa fraus in metallo ł in
ponde fiat. Numisma ẽ. solidꝰ aureꝰ. ł argenteꝰ.

Expanded text:
itur: Concident eum amici, divident eum negotiatores . Item in malam partem, ut in Ezechiele: Negotiatores cum agnis et haedis veniunt ad te . Moneta appellata est, quia monet, ne quae fraus in metallo vel in pondere fiat. Numisma est solidus aureus, vel argenteus,
Abbreviated transcription (Latin):
uñ & sũptꝰ qͦs dabant. ppłi cributa nominauer̃
uectigalia st̃ tribura auehendo dicca. stipendia
astipe pendenda nõata antiqͥ enĩ appende pecu¬
niã soliti erant: magis quã adnumerare. Quid .N.
diuites. qͥd thesauioꝵ possessores st̃. et qͥd diuitiȩ
misticȩ significent: breuit᷑ dicamꝰ. Diues dr̃ d̾s̾.

Expanded text:
 sumptus, quos dabant populi, tributa nominarunt. Vectigalia sunt tributa a vehendo dicta. Stipendium a stipe pendenda nominatum. Antiqui enim appendere pecuniam soliti erant magis, quam annumerare. Quid autem divites, qui thesaurorum possessores sunt, et quid divitiae mystice significent, breviter dicamus. Dives dicitur Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ plũbi. Antiqͥssimi ñdũ auro argentoq ĩuen¬
to. ere utebant᷑. Nam priꝰ erea pecunia fuit in
usu. p̾t argentea. deinde aurea subsecuta est
fuisset facca pecunia: nom̃ tnͣ eraru ꝑmansit.
g̃coq sermone cõp̾sitũ nã thesin greci repositũ
aurũ: auraria nom̃ ht̃ abauro. Dethesauri
significatione eligłica parabola manifestũ indi¬
tiũ dat uͥ dñs ait. simile ÷ regnũ celoꝵ thesauro
abscondito inagro. quẽ qͥ inuenit hõ abscondit

Expanded text:
us. Antiquissimi nondum auro argentoque invento, aere utebantur. Nam prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aurea subsecuta est,fuisset facta pecunia, nomen tamen aerarii permansit oque sermone compositum: nam thesis Graeci repositum aurum. Auraria nomen habet ab auro. De thesauri significatione evangelica parabola manifestum indicium dat, ubi Dominus ait: Simile est regnum coelorum thesauro abscondito in agro, quem qui invenit h
Abbreviated transcription (Latin):
ris inuentũ ⁊. Siqͥdẽ & in insuł itania & ĩgalatina
gignit᷑. sũma t̾ra arenosa. & coloris nigri. & pondẽ
gͣiuis int̾ueniunt & minuti calcłi.: maxime extorrẽ¬
tib siccatis. lauant eas arenas: & qd̾ sibi coquunt in
fornacib. Inuenuint᷑ & i̾aurariis metalł aqͦ missa
calcłi nigri &gͣues. & dũ aurũ colligit᷑: cũ eo rema¬
de & eadẽ gͣuitas plũboꝵ qͣ auris ÷: sic & cupiditas
mundi. et auaritia peccuniarũ onerosa ÷ &gͣuissi¬
ma iniqͥtare opͥmit amatorẽ ipsiꝰ. qdefi feno.¬
errũ dictũ qd ferra .i. semina frugũ t̾rȩ õdat.
.i. et calips. acalibe flumine uͥferrũ optima

Expanded text:
ris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallicia gignitur, summa terra harenosa et coloris nigri, et pondere gravis; interveniunt et minuti calculi, maxime torrentibus siccatis; lavant eas arenas, et quod subsidit, quoquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aurariis metallis aqua missa calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur, cum eo remade et eadem gravitas plumbi, quae auri est. Sic et cupiditas mundi et avaritia pecuniarum onerosa est, et gravissima iniquitate opprimit amatorem ipsius. CAPUT Ferrum dictum, quod farra, id est, semina frugum, terrae condat. Idem et chalybs a Chalybe flumine, ubi ferrum optima
Abbreviated transcription (Latin):
moyses qͥ õs añcedit gentiliũ phylosophos tẽꝑe.
rauit. Pmũ fidon arguius pondũ rõnẽ ing̾cia
c̃sticuit. ec licet alii antiqͥores exstirert̃. siste hac
arte exꝑientior fuit. Pondꝰ dictũ eo qd̾ instatera
libratũ pendeat: hinc ecpensũ. Abusiue aũ põd̾
libra una ÷: un &̃ dipondiꝰ dictũ ÷ qͣsi duopon¬
dera. qd̾ nom̃ adhuc inusu retinet᷑. Trutina ẽ.
gemina pondũ lanx: eqͥli examine pendens.
facta ꝓpr̃ talenta & centenaria adpendenda. sic̃
mom̃tana ꝓparua modicaq pęcunia. Hȩc ec
moneta uocata. eadẽ & statera: nom̃ ex nũo hñs.
qd̾ duoli lancib & uno inmedio stilo librata ȩqͣ¬
lit̾ stet. Exam̃ ÷ silũ mediũ qͦtrunne statera regit᷑.
ce lances ent᷑. uñ & in lancis arm̃tũ dr̃. Instatera

Expanded text:
Moyses qui omnes antecedit gentilium philosophos temporeravit. Primus Phidon Argivus ponderum rationem in Graecia constituit; et licet alii antiquiores extiterint, sed iste hac arte experientior fuit. Pondus dictum eo quod in statera libratum pendeat; hinc et pensum. Abusive autem pondus libra una est. Unde etiam dipondius dictum est, quasi duo pondera; quod nomen adhuc in usu retinetur. Trutina est gemina ponderum lances aequali examine pendens, facta propter talenta et centenaria adpendenda; sicut momentana pro parva modicaque pecunia. Haec et moneta vocata. Idem et statera nomen ex numero habens, quod duobus lancis et uno in medio stilo librata aequaliter stet. Examen est filum medium quo trutinae statera regitur et lances aequantur. Unde et in lanceis amentum dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tendens. asellũ suꝑ sedisse plibet᷑. Lunc gra¬
diens cũ ramis palmarũ multitudo plebiiͣ
obuiã ei clamauert̃. osanna benedictꝰ qui
uenit innomine dm̃i rexisrł. Uulgꝰ aũ ido¬
lauandi capita infantiũ. Qui unguendi
st̃. ne obseruare quadragesime sordida ad
unctionẽ accederent. Hoc aũ die simbolũ
cõpetentib tradit᷑ ꝓpt̃ confiniũ dñce pas¬
chȩ sollẽptatẽ. ut qui iam add̃i grãm ꝑci¬
piendã festinant: sidẽ quã confiteant᷑ ag¬
noscant. Cȩna dñica dicta. ẽ: eo qd in eo die¬

Expanded text:
tendens, asellum sedisse perhibetur: tunc gratendens, asellum sedisse perhibetur: tunc gradiens cum ramis palmarum multitudo plebium obviam ei clamaverunt: Hosanna, benedictus, qui venit in nomine Dlavandi capita infantium, qui unguendi sunt ne observatione quadragesimae sordidata ad unctionem accederent. Hoc autem die symbolum conpetentibus traditur propter confinem Dominicae paschae sollemnitatem; ut qui iam ad Dei gratiam percipiendam festinant, fidem, quam confiteantur, agnoscant. Coena Dominica dicta est, eo q
Abbreviated transcription (Latin):
gos magos adoraturos exibuit. Sce nophe¬
gia sollẽpnitas hebreoꝵ degreco inlatinũ ta¬
b naculoꝵ dedicatio intͣp̃tat᷑. quȩ cȩlebratur
auideis in memoriã expeditionis cũ ab egẏpto
ꝓmoti intab̾nacłis agebant. et exeo scenophe¬
gia. Scȩna enĩ grecȩ tab̾nacłm dr̃. Quȩ sollẽpni¬
tas apud hebreos. septẽbrio m̃se celebrat᷑. bo¬
menia apud nos kalendas. apud hebreos aũ
qr scłm lunarẽ cursũ m̃ses supputant᷑. et grece
mene luna appellat᷑: inde neomenia. idẽ no¬
ua luna. Erant eñi apud hebreos ipsi dies ka¬
lendarũ ex legali institutione sollẽpnes deqͥbꝰ
inꝑsalt̾io dr̃ canite ininitio mͣsis tuba i
die insignis sollẽpnitatis ur̃e. Einchenia no¬
ua tẽpli dedicanio. grece enĩ cenon dr̃ nouũ:
qñ enĩ aliqͥd nouũ dedicat᷑. Einchenia dr̃.
Hanc dedicationẽ tẽpli sollẽpnitatẽ uidi occo¬
bre m̃se colebant. Dies palmarũ ido dr̃ eo qd

Expanded text:
agos adoraturos exhibuit. Scenopeagos adoraturos exhibuit. Scenopegia solemnitas Hebraeorum de Graeco in Latinum tabernaculorum dedicatio interpretatur, quae celebrabatur a Judaeis in memoriam expeditionis, cum ab Aegypto promoti in tabernaculis agebant, et ex eo Scenopegia. Scena enim Graece tabernaculum dicitur: quae solemnitas apud Hebraeos Septembri mense celebratur. Neomenia apud nos Calendae, apud Hebraeos autem quia secundum lunarem cursum menses supputantur, et Graece mene luna appellatur: inde neomenia, id est, nova luna. Erant enim apud Hebraeos ipsi dies calendarum ex legali institutione solemnes, de quibus in psalterio dicitur: Canite in initio mensis tuba, in die insignis solemnitatis vestrae . Encaenia, nova templi dedicatio. Graece enim kainon d enim aliquid novum dedicatur, encaenia dicitur. Hanc dedicationis templi solemnitatem Judaei Octobri mense colebant. Dies palmarum ideo dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ita suscepta. ut mutare ob religionẽ xp̃i ñ
debeat absoluto idẽ. firmo atq solidõ nomina¬
pͥma ÷ deciuꝰ uocabulo iam suꝑiꝰ dictũ ÷. Pente¬
costen sicut et pascha apud hebreos celebris
dies erat. qd̾ ptꝰ qͥnq decadas pasche cȩlebratur.
unde et uocabulũ sũpsit. pente enĩ grece qͥnq.
Inquo die scłm legẽ panis ꝓpositionis denouiᷤ
frugib offerebant᷑. Cuiꝰ figuram agnꝰ iubileꝰ
in te stam̃to ueteri gessit. quȩ nõ iterũ ꝑfigurã
reꝓmissionis ȩt̾nam requiẽ p̃figurat. Eplpha-¬
nia grecȩ latine apparitio siue manifestatio
uocat᷑: eo enĩ die xp̃c sideris inditio magis ap¬
paruit adorandꝰ. qd fuit figura pͥmitiȩ creden¬
tiũ gentiũ. Quo die dñicum baptismatis sacra¬
mͣtũ es ꝑmutate aquȩ inuinũ factoꝵ ꝑdñm
pͥma inqua natꝰ : xp̃c pastorib hebreoꝵ an¬
gelo nuntiante apparuit. Scd̾ã. inqua exgen¬
tiũ ppło stella indice apͣsepis cunabula ma-¬

Expanded text:
dicitur, ita suscepta, ut mutari ob religionem non debeat a solo, id est, firmo, atque solido nominaprima est, de cujus vocabulo jam superius dictum est. 4. Pentecoste sicut et Pascha apud Hebraeos celebris dies erat, quae post quinque decadas Paschae celunde et vocabulum sumpsit. Pente enim Graece quinque. In quo die secundum legem panes propositionis de novis frugibus offerebantur: cujus figuram annus jubilaeus in Testamento Veteri gessit, quae nunc iterum per figuram repromissionis aeternam requiem praefigurat. Epiphania Graece, Latine apparitio sive manifestatio vocatur. Eo enim die Christus sideris indicio magis apparuit adorandus: quod fuit figura primitiae credentium gentium. Quo die Dominicum Baptismatis Sacramentum et permutatae aquae in vinum factorumprima, in qua natus Christus pastoribus Hebraeorum, angelo nuntiante, apparuit: secunda, in qua ex gentium populo, stella indice, ad praesepis cunabula m
Abbreviated transcription (Latin):
ligentia iudeoꝵ. et eorũ oscũ uellet pur¬
gure ysaac ut ostenderet quia quecunq
lex et ꝓpħȩ dixeit̃. deipso dixeit̃. Rixati
sunt cũ eo palestiui. id÷ iudei agera regno
di alieni. s descendit ab eis: ñ pot̃. eẽ. cum
his qͥ inputeis aquã nolunt hr̃e s terrã.
et dicit eis: ecce relinquet᷑ uob̾ domꝰ ur̃a
deserta. Fodit ysaac gͦ nouũ puteũ immo
pueri ysaac fodiunt. pueriysaac matħs.¬

Expanded text:
ligentia Judaeorum; et eorum os cum vellet purligentia Judaeorum; et eorum os cum vellet purgare Isaac, ut ostenderet quia quaecunque lex et prophetae dixerunt, de ipso dixerunt, rixati sunt cum eo Palaestini, id est Judaei a regno, Dei alieni. Sed descendit ab eis: non potest esse cum his qui in puteis aquam nolunt habere, sed terram, et dicit eis: Ecce relinquetur vobis domus vestra aeserta . Fodit ergo Isaac, novum puteum, imo pueri Isaac fodiunt. Pueri sunt Is
Abbreviated transcription (Latin):
exquo haurit᷑ aqua apotatione dictꝰ.
qui et in bonã significationẽ positꝰ in¬
telligi pot̃. et inẽtrariã. Puteus iuram̃ti que
fodit abrahã. idẽ. bersabee in regione gerati¬
ca. Puteus uisionis ⁊ indeserco. apud quẽ
habitauit indeserto. Puteus iudicii ÷ usq in
pͣsentẽ diẽ. inregione geratica. Rursꝰ puteꝰ
turam̃ti : uͥ iurauert̃ ysaac et abimelech: uo¬
catͣq oppidũ ysaac. Sunt et alii plures putei
inscĩs script᷑is quȩ hodie in regione geratica
et nixta ascalonẽ demonstrant᷑. In bonã gͦ
significationẽ illud accipi pot̃. qd̾ ingenesi
xert̃ eos implentes humo. et reliqua. Quis :
iste ysaac nͥ saluator nrͣ. quidũ descendissec
inistã torrentẽ gerarã. pͥmo o̾i̾ũ illos puteos
fodere uoluit qͦs foderant pueri patris sui.
uls moyses puceũ legis foderat: dauid. salomon.
et ꝓpħiȩ libros scripsert ueteris testam̃ti. qͦs
tam̃ terrena et sordida repleuerat intel¬

Expanded text:
ex quo hauritur aqua, a potatione dictus: qui et in bonam significationem positus intelligi potest, et in contrariam. Puteus juramenti, quem fodit Abraham , id est, Bersabee in regione Geraritica. Puteus visionis est in deserto apud quem habitavit Isaac. Puteus judicii est usque in praesentem diem in regione Geraritica. Rursum puteus juramenti, ubi juraverunt Isaac et Abimelech, vocaturque oppidum Isaac. Sunt et alii plures putei in sanctis Scripturis, qui in regione Geraritica, et juxta Ascalonem demonstrantur. In bonam ergo significationem illud accipi potest, quod in Genesi alaestini obstruxerunt eos implentes humo, et reliqua. Quis est iste Isaac, nisi Salvator noster, qui dum descendisset in istam torrentem Gerara, primo omnium illos puteos fodere vult, quos foderant pueri patris sui? Idem Moyses puteum legis foderat David, Salomon, et prophetae; libros scripserunt Veteris Testamenti, quos tamen terrena et sordida repleverat intel
Abbreviated transcription (Latin):
puteũ fodert̃. et inuenert̾ aquã uiuam: q̃
fit aquȩ fons salientis. in uitã ȩt̾nam.S ꝓ
his adhuc alt̾cant᷑ illi qui t̾rena sapiunt.
nec nouacondi patiunt᷑: nec uetera pur¬
gari eu̾głicis puteis contradict᷑. apłis ad¬
latitudo dicens. nc̃ dilatauit nos dñs et
fecit crescere suꝑ t̾ram. Uere dilatatꝰ: ysaac.
et ĩpleuit omnẽ tram scientia trinitatis.
et intoto orbe latitudinẽ eccłȩ collocauit.
Priꝰ tantũ iniudea notꝰ erat ds. et misrł
nominabat᷑. nc̃ auͣ inomne t̾ram exiuit
riã uͦ significationẽ positꝰ ÷ puteꝰ ille suꝑ
quẽ legit᷑ saluator fatigatꝰ exitinere sedisse.
et mulier samaritana cũ hydria aquã¬
inde haurire uelle. Hydria eñi fortasse
amorẽ scłi huiꝰ significat. id ÷ cupiditate̾:
quã ibi homines decenebitsa ꝓfunditate
cuiꝰ imaginẽ puteꝰ gerit. hoc ÷ det̾rena con¬
u̾satione hauriunt uoluptatẽ: qua ꝑcepta.
iterũ ineiꝰ appetitũ in arde sct: sic̃ deaqua

Expanded text:
puteum foderunt, et invenerunt aquam vivam, quae fit aquae fons salientis in vitam aeternam . Pro his adhuc altercantur illi, qui terrena sapiunt, nec nova condi patiuntur, nec vetera purgari, evangelicis puteis contradicunt, apostolis adlatitudo dicens: Nunc dilatuvit nos Dominus, et fecit crescere super terram . Vere dilatatus est Isaac, et implevit omnem terram scientia Trinitatis, et in toto orbe latitudinem Ecclesiae collocavit. Prius tantum in Judaea notus erat Deus, in Israel nominabatur : nunc autem in omnem terram riam vero significationem positus est puteus ille, super quem legitur Salvator fatigatus ex itinere sedisse, et mulier Samaritana cum hydria aquam haurire velle. Hydria enim fortasse amorem saeculi hujus significat, id est, cupiditatem, qua sibi homines de tenebrosa profunditate, cujus imaginem puteus gerit, hoc est, de terrena conversatione hauriunt voluptatem; qua percepta iterum in ejus appetitu inardescunt, sicut de aqua
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ds in iob dr̃. ut ÷ illud: d̾s sapiens ÷ corde. et for¬
tis robore. Itẽ sapientes sci uocitant᷑. in osee ubi
scriptũ ⁊: quis sapiens et intelliget et sciet hȩc:
stulta mundi er infirma elegit ds. ut cͥfunde̾t
fortia. Rursũ sapientes huiꝰ mundi stulti st̃

Expanded text:
us in Job dicitur, ut est illud: Deus sapiens corde, et fortis est robore . Item sapientes sancti vocitantur in Osee, ubi scriptum est: Quis sapiens, et intelliget et sciet haec? Stulta mundi et infirma elegit Deus, ut confundat fortia . Sapientes autem hujus mundi stulti s
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ut diligamꝰ dm̃ ecdnm nrm extotocorde et extota
aĩa. et extota mͣte: et ꝓximũ nrm tanꝗͣ. nosmet¬
ipsos. Nã ꝓmissũ habemꝰ ab illo qͥfallere ignorat.
iugũ inqͥt meũ suaue ÷ et honꝰ meũ leue. Laborio¬
infima pulcͥtudo transit. et recedit. ł amantẽ dese¬
foueat. sicq sacrificiis purgata atq exhonerata
aĩa. abhac laboriosa uira et erũpnosa reuolet
ad quietã et intrabit ingaudiũ dñisui. Inscͥptͣis

Expanded text:
 et Dominum nostrum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente, et proximum nostrum, tanquam nosmetipsos. Nam promissum habemus ab illo, qui fallere ignorat: Jugum, inquit, meum suave est, et onus meum leve . Laborionitatem: quoniam haec infima pulchritudo transit et recedit, vel amantem desefoveat: sicque sacrificiis purgata atque exonerata anima ab hac laboriosa vita et aerumnosa revolet ad requiem, et intret in gaudium Domini sui. In Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ spẽs uͥtutis ÷ fortitudo. q̃ita diffinit᷑. fortitudo ÷
magno aĩo ꝑicłoꝵ et labor ꝑpessio. cuiꝰ partes st̃¬
magnificentia: fidentia. patientia. ꝑseuerantia.
Magnificentia ⁊ rerũ magnarũ etexcelsarũ. cũ aĩ
ãpla q̃dã et splendida ꝓpositione cogitatio atq
ãministratio fidentia ⁊ ꝑ ꝗͣ magnis et honestis in q¬
reb multũ animꝰ inse fidutiȩ certa cũspe collocauit.
Patientia ÷ honestans aut utilitatis causa rerũ ar¬
duarũ. aut difficiliũ uoluntaria. aut diut᷑naꝑ
pessio. ꝑseuerantia ⁊ in ratione bñ c̃ sid̾ata. stabił
mod̾ata dñatio. eiꝰq partes st̃: cͣanentia. clem̃tia.
modestia. Continentia. ẽ. ꝑ ꝗͣ oĩs mala cupiditas.
magna c̃silii gub̾natione regit᷑ et depͥmit᷑. Clem̃¬

Expanded text:
vero species virtutis est fortitudo, quae ita definitur: Fortitudo est vero species virtutis est fortitudo, quae ita definitur: Fortitudo est magno animo periculorum et laborum peificentia, fidentia, patientia, perseverantia. Magnificentia ergo est rerum magnarum et excelsarum, cum animi ampla quadam et splendida propositione cogitatio atque administratio. Fidentia est, per quam magnis et honoratis in rebus multum animus in se fiduciae certa cum spe collocavit. Patientia est, honestatis aut utilitatis causa, rerum arduarum aut difficilium voluntaria ac diuturna perpessio. Perseverantia est in ratione bene considerata stabilis moderata dominatio: ejusque partes sunt: continentia, clementia, modestia. Continentia est, per quam omnis mala cupiditas magna consilii gubernatione regitur et gubernatur. Clem
Abbreviated transcription (Latin):
traxeit᷑. Epycurei dicti ab epycuro qͦdã phyloso¬
pho. amatore uanitatis ñ sapientiȩ: quẽ etiã ip¬
si phylosophi porcũ nominauert̃. qͣsi uolu¬
tans indeno carnali: uoluptatẽ corꝑis sũmum
bonũ asserens. qui etiã dix̃. nulla diuina ꝓui¬
dentia instructũ. ee̾. aut regi mundũ: s origine re¬
rũ achomis. id ÷ insecabilib ac solidis corꝑib ad¬
signauit. qͣ fortuitis c̃cursionib uniu̾sa nascañ.
ec nata sint. Asseruit aũ dm̃ nicħ agere omĩa
c̃stare corꝑib. animã nicħ aliud. eẽ. quã corpꝰ.
uñ ec dix̃. ñ ero pꝰea quã mortuꝰ fuero. Gimnoso¬
phiste. nudi popacas indie solitudines ꝑhi¬
bent᷑ phyloso phari. adhibentes tm̃ genitalibꝰ
regmina. Gimn. enĩ exeo dicrũ ÷: qd̾ iuuenes
nudi exercent incap̃o. uͥ .pi. enda sola tmͣ oꝑi¬
ds.eẽt. dũ quȩrerent. Quidã enĩ corꝑeo sensu

Expanded text:
traxerunt. Epicurei dicti ab Epicuro quodam philosotraxerunt. Epicurei dicti ab Epicuro quodam philosopho amatore vanitatis, non sapientiae, quem etiam ipsi philosophi porcum nominaverunt, quasi volutans in caeno carnali, voluptatem corporis summum bonum adserens; qui etiam dixit nulla divina providentia instructum esse aut regi mundum. Sed originem rerum atomis, id est insecabilibsignavit, quorum fortuitis concursionibus universa nascantur et nata sint. Asserunt autem, Deum nihil agere, omnia constare corporibus, animam nihil aliud esse quam corpus. unde et dixit, non ero postquam mortuus fuero. Gymnosophiste nudi per opacas Indie solitudines perhibentur philosophari, adhibentes tantum genitalibus tegmina: gymnos enim ex eo dictum est, quod iuvenes nudi exercentur in campum, ubi pudenda sola tDeus esset dum quaererent. Quidam enim corporeo sensu
Abbreviated transcription (Latin):
erit qͥ paleas furauerit: qmͣ qui aurũ. qͥ mergu¬
lũ occiderit quã qͥ equũ. ñ eñi aĩal crim̃. s ani¬
mꝰ facit. Hi etiã animarũ cũ corꝑe ꝑrre dicunt.
appellati auilla plathonis. achademia athenaꝵ.
uͥ idẽ plato docebat. hi oĩa incerta opinantur.
s sic̃ farendũ ÷. multa incerta et occulta eẽ. quȩ
hendi. Hanc sectã arcessilaus cirinaciꝰ phylo¬
sophꝰ reꝑit. cuiꝰ sectator fuit democritꝰ. qͥ dixit
ranꝗͣ. inputeo alto. ita ut fundꝰ nullꝰ sit: ira
i nocculto ia cere ueritatẽ. Pypatetici ad eãbula¬
tione dicti: eo qd̾ aristoteles auctor eoꝵ ãbulasͤ¬
iu disputare solitꝰ. eẽt. hi dict̃. qndã parcicłam
aĩe. eẽ. et̾nã: dereliqͦ magna exparte mortalẽ
cẽ. Cinici abĩmunditia ĩpudentiȩ nuncupati.
cont᷑ humanã enĩ uerec̃diã in ꝓpatulo ire cũ c̃ui¬
cantes agendũ. cẽ. ut canis. inucis ł plateis. un

Expanded text:
erit, qui paleas furaverit, quam qui aurum: qui mergerit, qui paleas furaverit, quam qui aurum: qui mergum occiderit, quam qui equum. Non enim animal crimen, sed animus facit. Hi etiam animam cum corpore perire dicunt, appellati a villa Platonis academia Athenarum, ubi idem Plato docebat. Hi omnia incerta opinantur: sed sicut fatendum est multa incerta et occulta esse, quaeehendere. Hanc sectam Archesilaus, Cyrenaicus philosophus reperit, cujus sectator fuit Democritus, qui dixit, tanquam in puteo alto, ita ut fundus nullus sit, ita in occulto jacere veritatem. Peripatetici a deambulatione dicti, eo quod Aristoteles, auctor eorum, deambulans disputaret. Hi dicunt quamdam particulam animae esse aeternam, de reliquo magna ex parte mortalem esse. Cynici ab immunditia impudentiae nuncupati: contra humanam enim verecundiam in propatulo coire cum conjcantes agendum esse, ut canes in vicis vel plateis. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tiosas uoluptates repͥmit: et oĩa moderat. Logica¬
aũ diuidit᷑ induas sp̃es. hoc ⁊ dialeticã. et redio¬
ricã. Dialectica ẽ. disputatio acuta. uerũ distin¬
guens a falso. rechorica ẽ. disciplina ad ꝑsuaden
dũ qͦ idonea. Diuisi lt̃ aũ et ipsi phyloso phi
in heresib sius. habentes quidẽ nõa exauctaribꝰ
ut platoniei. exycurei. prchagorici. Alii alocis
c̃uenticłoꝵ et stationũ suarũ. ut pypatetici. stoici.
achademici. platonici. aplatone phylosopho¬
dicto. Hi ammarũ creatorẽ eẽ. dm̃ corꝑũ angłos
assert̃. ꝑ multos a nnoꝵ circulos indiu̾sa corꝑa
redire aĩas dict̃. Sroici a loco dicti. porticꝰ eñi fuit
um hystorie. in hẽ porticuĩ conuenientes sapi¬
entes philophanbant᷑. exqͦ et stoici dicti st̃: gͥce
eñi porticꝰ stoa dẽ. hanc septã pͥmꝰ reno insticuit.
hi negant sine uirtute effici quẽꝙͣ beatũ. Om̃e
peccm uniforme ẽe: assert̃ dicentes. sicille noce̾s

Expanded text:
Logicam dividitur in duas species, hoc est Dialecticam et Rhetoricam. Dialectica est disputatio acuta, verum distinguens a falso. Rhetorica est disciplina ad persuadendum quaeque idonea. Divisi sunt autem ipsi philosophi in haeresibus suis, habentes quidam nomina ex auctoribus: ut Platonici, Epicurei, Pythagorici: alii a locis conventiculorum et stationum suarum, ut Peripatetici, Stoici, Acdicti. Hi animarum creatorem esse Deum, corporum angelos asserunt; per multos annorum circulos in diversa corpora redire animas dicunt. Stoici a loco dicti. Porticus enim fuum historiae. In hanc porticum convenientes sapientes philosophabantur, ex qua et stoici dicti sunt: graece enim porticus stoa dicitur. Hanc sectam primo Zeno instituit. Hi negant, sine virtute effici quemquam beatum. Omne peccatum uniforme esse asserunt, dicentes: sic ille nocens
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli ł ꝓfunditas t̾rȩ: siue etiã inuisibiliũ rer̃.
et in cõp̃hensibiliũ disputatio. Diuidit᷑ gͦ
phylosophia intres partes. hoc÷ inphisicã.
ethicã. logicã. sic̃ suꝑiꝰ ostendimꝰ In phisica gͥ
causa q̃rendi. inechica ordo uiuendi: inlogica
iatio intelligendi u̾sat᷑. inqͥb uidelicet gene¬
rib trib phylosophiȩ diuina eloqͥa consisit᷑.
Nã aut denat᷑ã disputare solent ut ingenesi
et ineccłasten: aut demorib ut inꝑu̾biis et in
õĩb sparsim libris. aut delogica ꝓqua nr̃i
theologiã sibi uendicant. ut incantico canti¬
coꝵ et scõ ȩũgłio. Theologica ꝙ̃ ÷ qͣlatine in

Expanded text:
coeli, vel profunditas terrae, sive etiam invisibilem rerum coeli, vel profunditas terrae, sive etiam invisibilem rerum et in in Physicam, Ethicam et Logicam, sicut superius ostendimus. In Physica igitur causa quaerendi, in Ethica ordo vivendi, in Logica ratio intelligendi versatur. In quibus videlicet generibus tribus Philosophiae divina eloquia consistunt. Nam aut de natura disputare solent, ut in Genesi, et in Ecclesiaste: aut de moribus ut in Proverbiis et in omnibus sparsim libris: aut de logica, pro qua nostri Theologiam sibi vendicant, ut in Cantico cantum, et sancto Evangelio. Theologica
Abbreviated transcription (Latin):
cũ deo equat᷑ canonis disciplina ÷ : et uͥ qͥd
deigneo oło legit᷑. eraclitꝰ int̾uenit. Padẽ ma¬
teria ap̃ hereticos et phylosop hos uolutat᷑.
id ÷ retractu ĩplicat᷑. s spͣtis errorib gentiliũ
at hereticoꝵ. qͣ sit uera philosophia scdm
catholicoꝵ patrũ. sensũ dicendũ nob ⁊. Phylo¬
sophia ergo: natẽ inqͥsicio rerũ humanarũ.
diuinarũꝙ cognitio. qͣntũ hõi possibile est
rimari. Est qͦ phylosophia honestas uitȩ. stu¬
cata. disciplinabili similitudine fute pat̾ȩ
uiuunt. Mat̾ia gͦ phylosophiȩ c̾stat exscĩa
et opinione. Scientia ÷ cũ res aliqͣ certa ratio¬
ne ꝑcipit᷑. ut eclipsin soł lunari corꝑi obiectꝰ ÷.¬
ł in scͥpturis hẏstoriȩ textꝰ qͥ rerũ gestarũ expͥ¬
mit ueritatẽ. siue morał uitȩ fideł institutio.
Opmatio. ẽ. cũ incerta res nulla latet. et nulla
firma iatione diffiniri ꝑ ot̃: ut magnitudo

Expanded text:
cum Deo aequatur Zenonis disciplina est. Et ubi quid cum Deo aequatur Zenonis disciplina est. Et ubi quid de igneo Deo legitur, Heraclitus intervenit. Eadem materia apud haereticos et philosogentilium atque haereticorum, quae sit vera philosophia secundum catholicorum patrum sensum dicendum nobis est. Philosophia ergo est naturae inquisitio, rerum humanarum divinarumque cognitio, quantum homini possibile est rimari. Est qcata discivivunt. Materia ergo philosophiae constat ex scientia et opinione. Scientia est, cum res aliqua certa ratione percipitur: ut eclipsis solis, lunaris corporis object in scripturis historiae textus, qui rerum gestarum exprimit veritatem, sine moralis vitae fidelis institutio. Opinatio est, cum incerta res latet, et nulla firma ratione definiri potest, ut magnitudo
Abbreviated transcription (Latin):
.eẽ. sapientes. stulti facti st̃. Piatonici qͥdẽ dm̃cu¬
tatorẽ et arbitrũ ec iudicẽ assert̃. epicurei oci¬
osũ. ec inexercitatũ. Mundũ aũ platonici af¬
firmant incorꝑalẽ. stoici corꝑalẽ: epycurꝰ atho¬
mis. pithagoras exnumeris: eraclitꝰ exigne. Uñ
et uarro igne̾ mundi animũ dic̃. ꝓinde qd̾ in
mundo oĩa gub̾net. sic̃ animꝰ in nob̾ ꝗͣ uanissi¬
me. qͥ cũ ⁊ inqͥt in nob̾ ipsi sum̃. cũ exit ȩmorit᷑.¬
ego ec ignis cũ demundo ꝑfulgorẽ ꝓficiscit᷑.
mundꝰ ȩmorit᷑. Hi phylosophoꝵ exrores etrã¬
et ap̃ eccłam induxert̃ hȩreses. inde eonas &
forme nescio q̃ inde ap̃ arriũ trintas numi¬
nis. ec ap̃ ualentiũ platonicꝰ furor. Inde mar¬
tionis ds̃ melior decranquillirate abstoicis
enĩ uenerat. ec ut aĩa iit̾ire dicat᷑: epycurus
obseruat᷑. et uo carnis restitutio neget᷑ deua¬
na oĩĩ phylo sophoꝵ scola sumit᷑. et uͥ mat̾ia

Expanded text:
esse sapientes, stulti facti sunt. 20. Platonici quidem Deum curatorem, et arbitrum, et judicem asserunt. Epicurei otiosum et inexercitatum. De mundo autem Platonici affirmant incorporalem, Stoici corporalem, Epicurus ex atomis, Pythagoras ex numeris, Heraclitus ex igne. 21. Unde et Varro ignem mundi animum dicit, proinde quod in mundo ignis omnia gubernet, sicut animus in nobis. Quam vanissime: Qui cum est, inquit, in nobde mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. Hi philosophorum errores etiam apud Ecclesiam induxerunt haereses. Inde eones et formae nescio quae: inde apud Arium Trinitas Numinis, et apud Valentinum Platonicus furor: inde Marcionis Deus melior de tranquillitate: ab stoicis enim venerat. Et ut anima interire dicatur, Epicurus observat, et ut carnis restitutio negetur, de vana omnium philosophorum schola sumitur: et ubi materia
Abbreviated transcription (Latin):
tali necessariis c̃sistit. ꝑhanc gͥ mos uiuendi
honestꝰ appecteꝰ: et instituta ad uirtutes ten¬
ruras scđ̾m regulã catholice sidi intelligat.
et sccłm earũ instituta in sacris uirtutib bñ
uiuendo semet ipsũ exercere studeat. mun¬
dũq cor ab oĩ malo desid̾io et mundi cupi¬
ditate hr̃e certet. sicq ad desid̾atũ bonũ dõ
opitulante ꝑuenire ualebit. Hoc enĩ psal¬
mista nob̾ ostendit dicens. beati ĩmacłati inuia:
qͥ ambulant in lege dñi. beatiqͥ scrurant᷑ testimo¬
nia eiꝰ. in toto corde exqͥrt᷑ eũ. ñ enĩ qͥ oꝑant̃ mni¬

Expanded text:
tali necessariis consistit. Per hanc legitur mos vivendi, honestus appetitus, et instituta ad virtutes tenturas secundum regulam catholicae fidei intente legat, et secundum earum instituta in sacris virtutibus bene vivendo semetipsum exercere studeat, mundumque cor ab omni malo desiderio et mundi cupiditate habere certet: sicque ad desideratum bonum, Deo opitulante, pervenire valebit: hoc enim Psalmista nobis ostendit, dicens: Beati immaculati in via qui ambulant in lege Dei. Beati, qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exq
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis cłi ⁊ ornata. ut in isaia. rectas inqͥt facite
uias planas. Plana enĩ illa ẽ. uia q̃ in obedi¬
entia p̃ceptoꝵ diei ẽ. exeqͣta. Nam er alibi legit᷑.
uias q̃ adextris st̃ nouit dñs. qͣ aũ asinistriᷤ
st̃ tepbe. Strata dicta qͣsi uulgi pedib trita.¬
ut lucretiꝰ. strata ꝗͣ iã uulgi pedib aitrita uia¬
rũ. ipsa: et dilapidata: i. lapidib strara. pͥmi
aũ phoeni dñr lapidib uias strauisse. pꝰtea
romani eas suꝑ omnẽ pene orbẽ disposuert̃.
ꝓpt̃ rectitudinẽ iinerã: et ne plebs eẽt otio¬
sa. Ager ẽ. media stratȩ eminentia acoageran¬

Expanded text:
ceptis Dei est ornata, ut in Isaia: Rectas facite, inquipera in vias planas . Plana enim illa est via, quae obedientia praeceptorum Dei est exaequata. Nam alibi legitur: Vias quae a dextrissae . Strata dicta, quasi vulgi pedibus trita. Lucretius: Strataque jam vulgi pedibus detrita viarum. Ipsa est et dilapidata, id est lapidibus strata. Primi autem Poeni dicuntur lapidibus vias stravisse, postea Romani eas per omnem pene orbem disposuerunt propter rectitudinem itinerum, ne plebs esset otiosa. Agger est media stratae eminentia coaggera
Abbreviated transcription (Latin):
ec itiner diu̾sam significationẽ hñt. itͣ eni ÷
locꝰ transitu facił. unde ec appellamꝰ. Et iter̃.
Itiner aũ÷ itꝰ longe uiȩ. et ipse labor ambu¬
landi. tit qͦ ueł ꝑuenias. Semita itineris di¬
midiũ ÷: a semi itu dicta.Semtta aũ hoĩm ÷
calles ferarũ et pecudũ. Calles ÷ it̾ pecudũ
in montes angͦtũ et tritũ. acollo pedũ uoca¬
tũ: siue acallo pecudũ ꝑduratũ. Tramites
stͣ transu̾sa magris itinera. siue recta uia
dicra. qd̾ tnͣsmutat. Diuortia st̃ flexꝰ uiaꝵ¬

Expanded text:
icationem habent. Iter enim est locus transitu facilis; unde appellamus et itum. Itiner autem est itus longae viae, et ipse labor ambulandi ut quo velis pervenias. Semita itineris dimidium est, a semiitu dicta. Semita autem hominum est, calles ferarum et pecudum. Callis est iter pecudum inter montes angustum et tritum, a callo pedum vocatum, sive a callo pecudum praeduratum. Tramites sunt transversa in agris itinera, sive recta via, dicta quod transmittat. Divortia s
Abbreviated transcription (Latin):
pellatione uocant᷑.
qui la tine a matoreᷤᷤ
sapientiȩ int̾p̃tarf
Est enĩ phylosophus
qui diuinarũ et hu¬
manarũ rerũ scien¬
tiã ht̃. et omnẽ bene
iuiuendi tramitẽ tenet.
Nom̃ phylosophors pͥmũ apitiagora fert̃
exortũ. nam dũ antea greci ueteres sopistas
ide. sapientes aut doccores sapientiȩ semet

Expanded text:
pellatione vocantur, qui Latine amatores sapientiae interpretantur. Est enim Philosophus qui divinarum et humanarum rerum scientiam habet, et omnem bene vivendi tramitem tenet. Nomen Philosophorum primum a Pythagora fertur exortum. Nam dum antea Graeci veteres sophistas, id
Abbreviated transcription (Latin):
stͣ: hocẽ. diu̾sȩ ac diuisȩ uiȩ. siue semitȩ
ẽ. uia. cõpoeta qr plures in ea cõpetunt uiȩ.
qͣsi triuie: qdriue. Hoc em̃ obseruandũ ÷
in locis singłis. uͥ ista nõa uiarũ st̃ denotata.
ut ap̃cedentib ł conseqͤntib eiꝰdẽ scriptẽ
locis. earũ significatio intelligat᷑: qr sic con¬
gruus sensus facle in eis dinoscit᷑. utrũ ad
bonã łinalã partẽ ꝑtineant.¬
capitula libri xu:

Expanded text:
c divisae viae, sive semitae est via. Compita, quia plures in ea competunt viae, quasi triviae, quadriviae. Hoc quoque observandum est in locis singulis, ubi ista nomina viarum sunt denotata, ut a praecedentibus vel consequentibus ejusdem scripturae locis earum significatio intelligatur. Quia sic congruus sensus facile in eis dignoscitur, utrum ad bonam vel malam partem pertineant.CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
phylosophi triplicigenere diuidunt᷑. nã
aut physici. aut echi ci. aut logici. Physici
dicti. qr denat᷑is tractant: nat᷑a qͥipe grece fi¬
sis uocat᷑. & hici. qͥ demorib disputant: mo¬
irs enĩ apud grecos. &his appellantͣ. logici
aũ qr in natͣiͣs et inmorib rationẽ ad iungt̃.¬
ratio enĩ grece logos dr. Diuidit᷑ aũ physica
in septẽ partes. hoc ÷ arithmeticã: astrono¬
micã. astrologiã : mechanicã. medicuiã. geo¬
metricã. et musicã. Arithinethica ⁊ nume¬
roꝵ scientia. astronomia lex astroꝵ: qͦ oriug
et occidt᷑ astra. Astrologia ẽ. astroꝵ scientia. &
nat᷑a. et potestas celiq: conu̾sio. Mȩchanica ÷
ꝑitia fabrice artis in metalł. et in lignis: et in
lapidib. Medicina ÷ scientia curationũ. ad
tẽꝑam̃tũ et salutẽ corꝑis: inuenta hoĩm. be¬
ometriça ÷ disciplina m̃surandi spatia locoꝵ:¬
et magnitudines corꝑũ. Musica ÷ diuisio
sonoꝵ. et uocũ uaritas: et modulatio canen¬

Expanded text:
Philosophi triplici genere dividuntur. Nam aut physici sunt aut ethici aut logici. Physici dicti, quia de naturis tractant. Natura graece physis vocatur. Ethici, quia de moribus disputant. Mos enim apud Graecos ethos dicitur. Logici autem, quia in natratio enim graece logos dicitur. Dividitur autem Physica in septem partes, hoc mia Astrologia Mechanicia . Medicina Geometria Musica Arithmetica est numerorum scientia. Astronomia lex astrorum, qua oriuntur et occidunt astra. Astrologia est astrorum ratio et natura et potestas, coelique conversio. Mechanica est peritia fabricae artis in metallis et in lignis et in lapidibus. Medicina est scientia curationum ad temperamentum et salutem corporis inventa et locorum. Geometria est disciplina mensurandi spatia et magnitudines corporum. Musica est divisio sonorum, et vocum varietas, et modulatio canen
Abbreviated transcription (Latin):
ia ẽ. qͣ pot̃ ire uehicłm: et uia dicca auehi¬
cłoꝵ incursu: nã duos aceꝰcapit ꝓpt̃ euntiũ
et uenientiũ uehicłoꝵ incursũ. Om̃is aũ uiaaut
publica ẽ. aut pͥuata. publica ẽ. ꝗͣ in solo publico
ẽ. qͦ it̾ actꝰ ppło patet. hȩc aut mare aut oppida ꝑti¬
net. Puata ẽ. q̃ uitino municipio data ẽ. Uia
enĩ multiplicẽ significationẽ ht̃. et inbonã par¬
tẽ aliqñ accipit᷑. aliqñ uͦ incontriã. Uia em̃ ipsũ
dnm xp̃m significat. qͥ ait in eũgłio: ego sũ uia &
ueritas et uita. qr ꝑ ipsũ adȩt̾nã uitã ꝑgimꝰ. et
ipso tribuente uerã beatitudinẽ accipiemꝰ. Ali
rũ designant᷑. unde psalmista ait. uiã man¬
datoꝵ tuoꝵ cucurri: et itẽ uias tuas dñe demon¬
stra mͥ. et semitas tuas edoce me. Aliqnͣ aũ uita
hoĩs mea significat᷑. unde ꝓpħa ait.: uias meas
eñtiaui tͥ et exaudisti me. Incͣtͣriã uͦ partẽ uiȩ

Expanded text:
cta a vehiculorum incursu. Nam duos actus capit propter euntium et venientium vehiculorum incursum. Omnis autem via aut publica, aut privata. Publica est, quae in solo publico est, qua iter actus populo patet. Haec aut ad mare aut ad oppida pertinet. Privata est, quae vicino municipio data est. Via enim multiplicem significationem habet: in bonam partem aliquando accipitur: aliquando vero in contrm significat, qui ait in Evanglio: Ego sum via, veritas et vita ; et per ipsum ad aeternam vitam pergimus: et ipso tribuente veram beatitudinem accipiemus. Aliarum designantur, unde Psalmista ait: Viam mandatorum tuorum cucurri . Et item: Vias tuas, Domine, demonstra mihi, et semitas tuas doce me . Aliquando vita hominis in eo significatur. Unde Propheta ait: Vias meas enuntiavi, et exaudisti me . In contrariam vero partem viae
Abbreviated transcription (Latin):
tranducat adlitꝰ. et intranquillissimo por¬
tu requiescere faciat. Int̃pͣtat᷑ aũ genesar
bulo aut ꝓ inferno ponit᷑. aut ꝓsepultura
foueali. aut sstiꝰ mundi ꝓfundissima ca¬
lamitate. dr̃ enĩinde lacus. qd̃ ipsa t̾ra
lateat. Nam lacus ꝓuiferno notat᷑. ut ÷ ilłd̾
psalmiste: posuert̃ me in lacũ inferiorẽ. in
tenebras et umbrã mortis. sic et iillo testi¬
monio zachariȩ ꝓpħȩ. qd̾ adipsum dñm
ait: in sanguine testam̃ti tui ȩduxisti uinc¬
tos tuos delacu in qͦñ: aqua. Qd̃ ira itel¬

Expanded text:
transducat ad littus, et in tranquillissimo portransducat ad littus, et in tranquillissimo portu requiescere faciat. Interpretatur autem Genesar, bulo aut pro inferno ponitur, aut pro sepultura foveali, aut istius mundi profundissima calamitate. Dicitur enim inde lacus, quod sub ipsa terra lateat. Nam lacus pro inferno notatur, ut est illud Psalmistae: Posuerunt me in lacum inferiorem, in tenebras et umbra mortis : Sic et in illo testimonio Zachariae Prophetae, quo ad ipsum Dominum ait: In sanguine testamenti tui eduxit eduxisti vinctos tuos de lacu, in quo non est aqua . Quod it
Abbreviated transcription (Latin):
diabolꝰ inꝑdicis regnat. et cũ his qui indo̾
uita uiuunt. nullo consortio iungit᷑. s ue¬
ra uita carentes in ꝓfundum mergit infer¬
ni. Insulphure fecor carnis. et ꝑignẽ ardor¬
fetorẽ ht̃. ignis ardorẽ qui itaq adꝑu̾sa de¬
sideria excarnali fetore arserant. dignum
fuit ut simul sulphure ꝑirent et igne:
quatinꝰ exiusta pena discerent. ex in iusto
de siderio quio fecissent. Lacus tyb̃iadis ab
oppido tiberiadi uocatꝰ qd̾ qͦndã hero des in
honore tiberii cȩsaris condidit. ẽ. aũ iniu¬
dea õib lacis salubrior. et adsanitatẽ corꝑũ
qͦdãm efficatior. Genesar lacus amplissĩ
tib aquis aura ñ uentis: s de se ipso sibi
ex crescens. unde et gene sar dr̃ greco uoca¬
bulo: quasi generans sibi auram. Deniq
diffusi ora spatia lacus frequentib auris
spirantib agitat᷑. unde et purior haustus
eiꝰ. et ad porandũ dulcis et habił. Deniq si¬
scierimꝰ qͥd in latina lingua resonet genesar.

Expanded text:
in perditis regnat, et cum his, qui in Deo vita vivunt, nullo consortio jungitur: sed vera vita carentes in profundum mergit inferni. In sulphure fefętorem habet, ignis ardorem. Qui itaque ad perversa desideria ex carnis foetore arserant, dignum fuit, ut simul cum sulphure et igne perirent, quatenus ex iusta poena discerent, ex iniusto desiderio quid foppido Tiberiade vocatus, quod quondam Herodes in honorem Tiberii Caesaris condidit. Est autem in Judaea omnibus lacis salubrior et ad sanitatem corporum quodam modo efficacior. Genesar lacus amplissimutibus aura non ventis, sed de se ipso sibi excrispans, unde et Genesar dicitur Graeco vocabulo quasi generans sibi auram. Deinde per diffusiora spatia lacus frequentibus auris spirantibus agitatur. Unde et purior haustus ejus et ad potandum dulcis et habilissciremus quid in Latina lingua resonet Genesar,
Abbreviated transcription (Latin):
lacus ꝓsepultura ponit᷑. ut ÷ illud psalmiste.
estimatus sũ cũ descendentib in lacũ. Cul¬
pat eos qui putabant dñm saluatorẽ mortu¬
um fuisse cõmumt̾. et illã singularẽ et mi¬
rabilẽ passionẽ morientib reliqͥs hominib
cõꝑare. Rursum in laci noẽ ꝓfundissima
calamitas istiꝰ mundi expͥmit᷑. ut ⁊ illud:
ad te dñe clamaui ds m̃s nesileas ame: et
ero simił descendentib in lacũ. Lacus ȩnĩ
credit᷑. s quas ꝓfunditates et m̃suras ha¬
beat ignorat᷑. Lacus. dolor ł lapsus in mor¬
tẽ: ut inpsalmo. lacũ aꝑuit et effodit eũ.
et alibi laqueos parauert̃ pedib meis. Lu

Expanded text:
lacus pro sepultura ponitur, ut est illud Psalmistae: Aestimatus sum cum descendentibus in lacum . Culpat eos, qui putabant Dominum Salvatorem mortuum fuisse communiter, et illam singularem et mirabilem passionem morientibus reliquis hominibus comparem. Rursum in laci nomine profundissima calamitas istius mundi exprimitur, ut est illud: Ad te, Domine, clamavi: Deus meus, ne sileas a me, et ero similis descendentibus in lacum . Lacus enim creditur; sed quas profunditates et mensuras habeat, ignoratur. Lacus dolor vel lapsus in mortem, ut in Psalterio: Lacum aperuit et effodit eum . Et alibi: Laqueos paraverunt pedibus m
Abbreviated transcription (Latin):
nis quitͥ consines sunt. s etiã apopłoꝵ turb̾. que
ꝑ insolentiã et impbitatẽ morũ tuę pat̾nitati nͣ
paruã molestiam ingerunt. et obhoc frequenti
orationi atq assiduȩ leccioni te uacare ñ ꝑmittu
Hȩc enĩ omĩa mͥ sollicite tractanti: uenit inm̾tẽ
ut iuxta morẽ antiquoꝵ qui dererũ naturis et

Expanded text:
nis qui tibi confines sunt, sed etiam a populorum turbis, quae nis qui tibi confines sunt, sed etiam a populorum turbis, quae per insolentiam et improbitatem morum Tuae Paternitati non parvam molestiam ingerunt, et ob hoc frequenti orationi atque assiduae lectioni te vacare non permittunt. Haec enim omnia mihi sollicite tractanti venit in mentem ut juxta morem antiquorum qui de rerum naturis et
Abbreviated transcription (Latin):
cum omni caritatis officio
merico uenerando atq co¬
lendo patri hemmot it
ep̃o: Rabanus mutił ser¬
uorum dei seruus. inxp̃o
ȩternam optat salutẽ. Memor
bom studii tui scẽ pater qd̃ habsti in puerili
Atq iuuenili etate. inliterarũ exercitio et sacra¬
rum scripturarũ meditatione qñ mecũ legebas
ñ solum diuinos libros et scõꝵ patrũ suꝑ eos expo¬
sitioues s etiã huiꝰ mundi sapientus de rerũ nataris
sollert᷑ inquisitiones. quas in liberaliũ artiũ descrip¬
tione et cȩt̾arum rerũ inuestigatione composuert.
post quã mediuina ꝓuidentia abexcerioꝵ nego¬
tiorum cura ab soluit. teq in pastorał cure gci¬
um sullimauit: cogitabã quis tue scĩtati gratum
et utile in scribendo conficerẽ. qđ haberes ob com¬
memorationẽ in paucis breuit᷑ annotatũ. qd ante
inmultoꝵ codicũ amplitudine. et facunda oratoꝵ
locutione disertũ copiose legisti. Neq eni mͥ igno¬
tum.ẽ. quale̾ infestationẽ habeas. ñ solũ apaqa¬

Expanded text:
cum omni charitatis officio merito venerando atque colendo Patri HEMMONI episcopo, RABANUS, inutilis servorum Dei servus, in Christo aeternam optat salutem. Memor boni studii tui, sancte Pater, quod habuisti in puerili atque juvenili aetate in litterarum exercitio et sacrarum Scripturarum meditatione, quando mecum legebas non solum divinos libros et sanctorum Patrum super eos expositiones, sed etiam hujus mundi sapientium de rerum naturis solertes inquisitiones, quas in liberalium artium descriptione et caeterarum rerum investigatione composuerunt. Postquam me divina providentia ab exteriorum negotiorum cura absolvit, teque in pastoralis curae officium sublimavit, cogitabam, quid Tuae Sanctitati gratum et utile in scribendo conficere possem: quo haberes ob commemorationem in paucis breviter adnotatum quod ante in multorum codicum amplitudine et facunda oratorum locutione disertum copiose legisti. Neque enim mihi ignotum est qualem infestationem habeas, non solum a paga
Abbreviated transcription (Latin):
dicare. et inplacito sclariũ lites forenses int᷑ rixan¬
tes decernere. Hȩc gͦ cũ scribam mi dñe: noło ut
estimes me nouam legẽ uiuendi r̃ constituere. s
olim ascĩs uiris ꝓlatam obrecordationẽ brxuit̃
cõmemorare. Credo eñi te magis uelle int̃̾no con¬
spectui conditoris tui salubrit᷑ placere: quã fasio¬
rib humanis forinsecꝰ inanit extolli. Iaeo quod
bene inseruicio di agere cepisti: hoc melius semꝑ
oꝑando usꝙ infinẽ ꝑficere satagas. Ut inp̾mis et
in ultimis conu̾sationis tuȩ tp̃rib dei seruiciũ ꝑfecte
agens: ad celestis p̃mii plenitudinẽ felicit puenite
ualeas. quatinꝰ tibi inextremo iudicio ipse sum miꝰ
pat̾familias cũ cȩt̾̃is electis dicat. Euge serue ho¬
ne et fideł: quia suꝑ paura fuisti fideus. supͣ miũ¬
ta te constituam. intra ingaudiũ dñi tui

Expanded text:
aedicare, et in placito saecularium lites forenses inter rixanaedicare, et in placito saecularium lites forenses inter rixantes decernere. Haec ergo cum scribantur, mi domine, nolo ut aestimes me novam legem vivendi tibi constituere, sed olim a sanctis viris prolatam ob commemorationem breviter commemorare. Credo enim te magis velle interno conspectui conditoris tui salubriter placere, quam favoribus humanis forinsecus inaniter extolli. Ideo quod bene in servitio Dei agere coepisti, hoc melius ac melius semper operando usque in finem perficere satagas: ut in primis et in ultimis conversationis tuae temporibus Dei servitium perfecte agens, ad coelestis praemii plenitudinem feliciter pervenire valeas; quatenus tibi in extremo judicio ipse summus paterfamilias cum caeteris electis dicat: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam. Intra in gaudium domi
Abbreviated transcription (Latin):
betis: hõs constituite adidicandũ scłaria negotia
Multo eñi melius ẽ. laborare ep̃m indoctiina u¬
bi dei obsalutẽ animarũ sibi cõmisarũ: quam
in disponendis et defimiendis eiuilib qͣstionib
et uanis hominũ contentionib uacare. qui ꝓpt̃
t̾renã cupiditatẽ lites rixasq incessant᷑ mouent
et unꝰ quisꝙ in his alterũ suꝑare contendit. Nus¬
quã enĩ in scripturis sacris legit᷑ ipse saluator aut
discipłi eiꝰ hoc egisse siue docuisse. Inuenit᷑ tam̃
meuangłio scriptũ. qd̾ quidã hõ tõgauerit ipsũ
mediatorẽ nr̃m. qd̾ fr̃i suo iuberes ut qiuideret
secũ hȩreditatẽ suã. Qui ille responđit. O homo
quis me constituit iudicẽ auc dunsorẽ inter uos
In quo ꝓbauit se nolle. doctores euangłi curis et
rixis scłariũ occupari uel int̾ esse. Non eñ idem
officiũ. ẽ. euangłiũ xp̃i inpulpito eccłe popło p̃¬

Expanded text:
betis, hos constituite ad indicandum saecularia negotia betis, hos constituite ad indicandum saecularia negotia . Multo melius est enim laborare episcopum in doctrina verbi Dei ob salutem animarum sibi commissarum, quam in disponendis et definiendis civilibus quaestionibus; et variis hominum contentionibus vacare, qui propter terrenam cupiditatem lites et rixas incessanter movent, et unusquisque in his alterum superare contendit. Nusquam enim in Scripturis sacris legitur ipse Salvator, aut discipuli ejus, hoc egisse sive docuisse. Invenitur tamen in Evangelio scriptum quod quidam homo rogaverit ipsum Mediatorem nostrum quod fratri suo juberet ut divideret secum haereditatem suam. Cui ille respondit: O homo, quis constituit me judicem aut divisorem inter vosIn quo probavit se nolle doctores Evangelii curis et rixis saecularium occupari vel interesse. Non enim idem officium est Evangelium Christi in pulpito ecclesiae populo pr
Abbreviated transcription (Latin):
tuus manifestꝰ sit om̃ib. Accende t̾ et doct̾ue insta
mllis. Hoc em̃ faciens et te ipsũ saluũ facies. et eos
qui te audient. Unde decet te nicħ aliud p̃ponẽ
meditationi diuinȩ legis et doctrine u̾bi dĩ. nec ul¬
lo mͦ debes deserere ea ꝓpt̃ mundanã curã et secłaria
negotia. qd hec iaͣximũ impeditũ faciunt oꝑi
diumo. apud cosqui ns abutunt᷑. Nam ꝓ dolor
multi inueniunt᷑ huiꝰ tẽꝑis uiri exȩccłastieis
ꝑłonis. qui relicto p̃dicandi officio et sp̃uali conu̾sa¬
tione. in eo se magnos estimant: sit̾renis negotiis
p̃ponant᷑. et dnceptationib scłariũ seꝑe int̃sint.
ita ut in eor conuentib quasi arbitres p̃sideant.
et eors conflictuũ iudices fiant. Qđ tam̃ nullo mͥ
apłs consentit quiait. Nemo militans dõ ĩplicat
se negotiis scłarib ut ei placeat cui se ꝓbauit. Nã
qui certat magone ñ coronat᷑: nͥ legitime certa¬
uerit. Item alibi ait. Si quos coutẽmpibiles hã¬

Expanded text:
tuus manifestus sit omnibus. Attende tibi et doctrinae: insta in illis. Hoc enim faciens, et teipsum salvum facies, et eos qui te audiunt. Unde decet te nihil aliud praeponere meditationi divinae legis, et doctrinae verbi Dei: nec ullo modo debes ea deserere propter mundanam curam et saecularia negotia: quia haec maximum impedimentum faciunt operi divino apud eos qui his abutuntur. Nam, proh dolor! multi inveniuntur hujus temporis viri in ecclesiasticis ersonis qui, relicto praedicandi officio et spiritali conversatione, in eo se magnos aestimant, si terrenis negotiis praeponantur, et disceptationibus saecularium saepe intersint: ita ut in eorum conventibus quasi arbitres praesideant, et eorum conflictuum judices fiant. Quod tamen nullo modo Apostolus consentit, qui ait: Nemo militans Deo implicet se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit. Nam qui certat in agone, non coronatur nisi legitime certaverit . Item alibi ait: Si quos contemptibiles ha