comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ocret. ñ ctiam ut de suo sumptus.
fac̾e̾t.ꝙ si unclici liqueat. ñ deberet
eum qui conuenitur absolucre.
Quis enim sinc pictatis inten¬
tõem auenum cadauer funerat.
oportẽt igitur testan que quo a¬
mino fu̾at ne postea paciatur.¬

Expanded text:
ret, non etiam ut suo sumptu fecerit: quod si iudici liqueat, non debet eum qui conuenitur absoluere: quis enim sine pietatis intentione alienum cadauer funerat? oportebit igitur testari, quem quo animo funerat, ne postea patiatur
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it hñ cõscñcient alui. libens
autem cruuscũq secus ł gdus
etiam filiis. f: ⁊emancipatis id̾
ius cocessum c̃ siue extitint hĩdes
siue sesc abstincant. exmdatis
autem nsi spalit̾ testatõ iusto ho

Expanded text:
t non consentiant alii. liberis autem cuiuscumque sexus uel gradus etiam filiis familiae et emancipatis idem ius concessum est, siue extiterint heredes siue sese abstineant. exheredatis autem, nisi specialiter testator iusto o
Abbreviated transcription (Latin):
sit. intahr̾s inserendo mortuũ.
ñ facit locum religiosum.
putau̾nt cum qui ad patriam
delendam ⁊ parentes ⁊ lib̾os inter¬
ficiendos uenit quem si filius pa¬
trem aut pat̾ filium occidisset sm̃
scelere it prenno ad ifficicnd om¬
nes constituerunt.

Expanded text:
sit, interim heres inferendo mortuum non facit locum religiosum. putauerunt eum, qui ad patriam delendam et parentes et liberos interficiendos uenerit: quem si filius patrem aut pater filium occidisset, sine scelere, etiam praemio adficiendum omnes constituerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
siquid ad corpus custodiendum
ui etiam commendandum fa¬
ctum sit ł si quid in marmorer
uestem collocandam. nõ auter
oportet ornam̃ta cum corporib
condi: nec quid aliud huiꝰ m̃ ccli:¬
ꝙ. homines simplicioros facĩt
¶hec accio que fimana dicitur ex
bono ⁊ equo oritur continet ãt

Expanded text:
si quid ad corpus custodiendum uel etiam commendandum factum sit, uel si quid in marmor uel uestem collocandam. Non autem oportet ornamenta cum corporibus condi, nec quid aliud huiusmodi, quod homines simpliciores faciunt. Haec actio quae funeraria dicitur ex bono et aequo oritur: continet aut
Abbreviated transcription (Latin):
dum renũciau̾it s trent renũ¬
ciatõem ⁊ obhoc euen̾it ut uecl¬
tor lib̾ctur. qr a assignatuꝵ se
m̃odum intra cͥum diem ꝓmisit.
hec acc̃õ locum ñ ħt. s nec dari uti¬
ic̃ debe pomp̃. ait ent ergo ad ac¬
coẽm de dolo dociureno. ¶Sicu
falsus modus rem̃iciatus eẽt c̃p

Expanded text:
dum renuntiaverit, sed traxerit renuntiationem et ob hoc evenerit ut venditor liberetur, qui adsignaturum se modum intra certum diem promisit, haec actio locum non habet: sed nec dari utilem debere Pomponius ait. erit ergo ad actionem de dolo decurrendum. Si, cum falsus modus renuntiatus esset, emp
Abbreviated transcription (Latin):
qui ideo fuit ut funclus ducat
sine quo fumus duciñ possit. ũ
puta si quid impensum ẽ incla¬
tõs mortm. s ⁊ siquid iniocu
fu̾it erogatum in quem mortu¬
us inferetur: fum̾s cã iuden im

Expanded text:
qui ideo fuit ut funus ducatur, sine quo funus duci non possit, ut puta si quid impensum est in elationem mortui: sed et si quid in locum fuerit erogatum, in quem mortuus inferretur, funeris c
Abbreviated transcription (Latin):
qui cͥunlit̾ obligatus ñẽ ꝓindeᷤ
si imꝑite u̾satus ẽ sibi imputare
debet qui eum adhibuit. S ⁊ si
negligent᷑. oque m̃sor securus er̃
¶lata culpa ꝑlane dolo com̃ꝑabit.
s ⁊ si m̃cͣedem accepit ñ omneo¬

Expanded text:
qui civiliter obligatus non est. proinde si imperite versatus est, sibi imputare debet qui eum adhibuit: sed et si neglegenter, aeque mensor securus erit: lata culpa plane dolo comparabitur. sed et si mercedem accepit, non omne
Abbreviated transcription (Latin):
Anl. Quõd in cõnimo uescẽli
cã ponitur meam rem familia
ludere ꝑmittitur. Si siuiis ł fui
famil uictus fu̾it patͥ ur dño
competit repetitio. Itẽ siẜuus
eius ꝙ in alealusum c̃ utił accõ
ꝓposuit a quo falli nos ñ oportet.
uamint᷑ ẽ nr̃a ne fauamur ĩ mo¬
cli renunciatõe si forteł de finibꝰ
contentio sit uł emptor scire ue

Expanded text:
 Quod in convivio vescendi causa ponitur, in eam rem familia ludere permittitur. Si servus vel filius familias victus fuerit, patri vel domino competit repetitio. item si servus eius quod in alea lusum est utilis ex hoc oposuit. a quo falli nos non oportet: nam interest nostra, ne fallamur in modi renuntiatione, si forte uel de finibus contentio sit uel emptor scire ue
Abbreviated transcription (Latin):
Rpsit ominino cos dominis
suis roddere siue añ pngnam
ad bestias siue uost pugnam.
quoniam interdum ant pecu¬
ma intũsa ant cominisso aliquos¬

Expanded text:
psit omnimodo eos dominis suis reddere sive ante pugnam ad bestias sive post pugnam, quoniam interdum aut pecunia interversa aut commisso aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sepulchiumnẽ ubi corpusossa¬
uc rominis codit sum ceisus
utem ait ñ totus qui sepulte
destiriatus ẽ locus ⁊eligiosus fit:
s quatenus corpus humatũ ẽ

Expanded text:
r. Sepulchrum est, ubi corpus ossave hominis condita sunt. Celsus autem ait: non totus qui sepulturae destinatus est, locus religiosus fit, sed quatenus corpus humatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si m̃sor machinanus fefcilent
hec accio dabitur. nec non ulud q
pomp᷑. dicit etiam incum qui m¬
sor ñ fu̾it fefellit tñ in modo com¬
petere hanc accc̃em hoc exemplo
etiam adu̾sus architectur⁊ ⁊ re¬

Expanded text:
Et si mensor machinarius fefellerit, haec actio dabitur. Nec non illud quoque Pomponius dicit etiam in eum, qui mensor non fuit, fefellit tamen in modo, competere hanc actionem. Hoc exemplo etiam adversus architectum
Abbreviated transcription (Latin):
delegaius ⁊ ille dolo .m. quid in
dolose fec̾int.adusus singuios
in solidum agipot̾it. s alt̾o cõ¬
uento si satisfcc̾it in aitenim accõ¬
nem denogani oportebit.¶Com̃¬
petit autem hec acc̃o ei cuus inter¬
fint falsum modum remincia¬
tum nõ ẽẽ. hoc ẽ ł emptori uel
uẽclitori cui renunciatio obfuit.
pomp. autem scribit si emptor
plus dederit uenditori pp̃ renuci¬

Expanded text:
delegaueris et ille dolo malo quid in dolose fecerint, aduersus singulos in solidum agi poterit, sed altero conuento, si satisfecerit, in alterum actionem denegari oportebit. Competit autem haec actio ei, cuius interfuit falsum modum renuntiatum non esse, hoc est uel emptori uel uenditori, cui renuntiatio offuit. Pomponius tamen scribit, si emptor plus dederit uenditori propter renu
Abbreviated transcription (Latin):
ductõem eẽ. s magis oꝑam b̾n¬
fitii loco p̾beri⁊ id ꝙ datur ci ad
remunandum dan ⁊ inde hono¬
ranium appellari ¶ Si aũtẽ exlo¬
cato uł coducto fu̾it actum dicen¬
dum erit noc tenere intentõem.

Expanded text:
ductionem esse, sed magis operam beneficii loco praeberi et id quod datur ei, ad remunerandum dari et inde honorarium appellari: si autem ex locato conducto fuerit actum, dicendum erit nec tenere intentionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm qoni credendum ẽ. in seemi
introgan ñ ꝓ domino ant indo¬
minum uidetur.
d p̃stare hoc statendum ẽ. et qr
se libum quodammodo ẽẽ conte¬
clit. Ideo enim ⁊ qui ad lib̾tatim
ꝑclamat. prior doc̾e uibẽtur.
actum sit ut ip̃ius clum taxat

Expanded text:
oni credendum est: in se enim interrogari, non pro domino aut in dominum uidetur.aestare hoc statuendum est et quia se liberum esse quodammodo contendit: ideo enim et qui ad libertatem proclamat, prior docere iubetur. actum sit, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
natus. intestabił fit iund ꝯuoq
nicunctabile ẽ ut sires erigat ñ
tmn priuati si etiam magr̃atus si
inpͥsenti sunt. testim dicant. Itẽ
seuatus cesuit p̾torem testimdare
deb̾e ĩuiditio adult̾i cã. ¶Si ea rei¬
inclicis motus cum hus cõcur¬
rerit. sequenda sunt omnia te¬
stinoma.s in ño ex hus quida.
corum aliud dixunt l mpati
imniero. c̾lendum ẽ ꝙ nature
negocu conuenit ⁊ ꝙ inmicicie
aut gr̃e suspitõe caret. cõfirma¬
bitq uidex motum anmi su
ex argum̃tis ⁊ testimonus ⁊ que
perentñ enim ad multitudine
cuuisq sõci test̾m uolentib ⁊ se
ip̃os ⁊ auos testes uł signatores
pͥberequo facilius negocia explicẽ¬

Expanded text:
natus intestabilis fit. Illud quoque incunctabile est, ut, si res exigat, non tantum privati, sed etiam magistratus, si in praesenti sint, testimonium dicant. item senatus censuit praetorem testimonium dare debere in iudicio adulterii caicis motus cum his concurrerit, sequenda sunt omnia testimonia. Si vero ex his quidam eorum aliud dixerint, licet impari numero, credendum est quod nature negotii convenit et quod inimicitie aut gratie suspicione caret confirmabitque iudex motum animi sui, ex argumentis et testimoniis et que non enim ad multitudinem cuiusque loci testari volentibus et se ipsos et alios testes vel signatores praebere, quo facilius negotia explice
Abbreviated transcription (Latin):
nititendi ñ sunt ad testimonit
fierti q festes ñ temeenocandi stͥ
ꝑ songum it ⁊ multo mimis nu¬
utes cuccanctisunt asignio ue
euocandos ꝑimet diligencie andi¬
cantis t̃ ex plorare q̃ consuedudo
fint namsi ꝓbabitur sep̃e malia
cuntatem testimonigra plerosor

Expanded text:
n sunt ad testimonii fidem.Testes non temere euocandi sunt per longum iter et multo minus milites auocandi sunt a signis uel euocandos pertinet, diligentiae iudicantis est explorare, quae consuetudo rit'. nam si probabitur saepe in aliam ciuitatem testimon
Abbreviated transcription (Latin):
ficei commissum astẽ sibi d̾bi¬
tum post mortem euis in idne
cum hiclib compensare uellet ex
dinio aute allegaretur minqua
id asierre quamdiu nixit desid̾at᷑
cum uarus ex cansis sepe ĩiõne¬

Expanded text:
fideicommissum a fratre sibi debitum post mortem eius in ratione cum heredibus compensare uellet, ex diuerso autem allegaretur numquam id a fratre quamdiu uixit desideratum, cum uariis ex causis saepe ration
Abbreviated transcription (Latin):
cautio incebiti ce ex posita dicat᷑
⁊ indiscte lequit᷑. tc̃ eum ĩ quem
cauto et posita ẽ compelli debitũ
nsi ip̃e qmi spalit̾ cautõem ex posu¬
it cas explanauit ꝓ quib eandẽ
conscpsit. t̾c cium eum star opo¬
tet suc confessioni isi cuidetissi¬

Expanded text:
cautio indebite exposita esse dicatur et indiscrete loquitur, tunc eum, in quem cautio exposita est, compelli debitum nisi ipse specialiter qui cautionem exposuit causas explanauit, pro quibus eandem conscripsit: tunc enim stare eum oportet suae confessioni, nisi euidentissi
Abbreviated transcription (Latin):
dem. uingenta tibi testam̃to
iegata sũnt. Idẽ scͥptum ẽ inco¬
dicist postea scͥpus. tefert an dupli¬
care logatum uolu̾it an repetere
⁊ oblitus se intestam̃to legasse
id fcc̾it an abutͦqr ergo ꝓb̾o cius re¬
i crigenda ẽ. prima fronte equiuᷤ
uidetur ut petitor ꝓret q intẽdit.
S nimirum ꝓb̾ones quedam a
reo exiguntur. namsi cditum pe¬
tam ille rꝑccat soluta mẽe pecu¬
igitur cum petitor duas scͥptura
hr̃s ip̃e id probare ñdicid.¬

Expanded text:
m Quingenta testamento tibi legata sunt: idem scriptum est in codicillis postea scriptis: refert, duplicare legatum voluerit an repetere et oblitus se in testamento legasse id fecerit: ab utro ergo probatio eius rei exigenda est? prima fronte aequius videtur, ut petitor probet quod intendit: sed nimirum probationes quaedam a reo exiguntur: nam si creditum petam, ille respondeat solutam esse pecuigitur cum petitor duas scripturas heres id adprobare iudici
Abbreviated transcription (Latin):
ab initio negauit pecuniã sese su¬
scepisse postquam fu̾it cõnitus
eam accepisse ꝓrͥones ñ debiti ab
adu̾sano etigere/ Sm u̾o abmitiõ
confiteatur quid̾ suscepisse petu¬
nias dicat autẽ ñ ĩdebitas ei fui¬
iactet ⁊ indebitas effundat. et ma¬
time si ip̃e qui in debitas dedisse
dicit homo diliges ẽ ⁊ studiosus
inaliquofacile errasse. et iceo eũ
qui dicit indebitas soluisse cõpel¬
ostenderit. nullã eum repetitc̃eo
miles ł agricultor ⁊ forẽsium tr̃
ex ꝑs ł alias simplicitate gandõs

Expanded text:
ab initio negauit pecuniam suscepisse, postquam fuerit conuictus eam accepisse, probationem non debiti ab aduersario exigere. sin uero ab initio confiteatur quidem suscepisse pecunias, dicat autem non indebitas ei fuiiactet et indebitas effundat, et maxime si ipse qui indebitas dedisse dicit homo diligens est et studiosus in aliquo facile errasse. et ideo eum, qui dicit indebitas soluisse compelostenderit, nullam eum repetitionem miles uel agri cultor et forensium rerum expers uel alias simplicitate gaudens
Abbreviated transcription (Latin):
pͥbcat: s me d̾atum ⁊ cum effica¬
cia benignam ⁊ cum iusrancia
humanum.nam int̾ solccam
uł ypothocis.
dem. U surẽ uicem fiuctuum o¬
ꝑtinent ⁊ m̾ito ñdebent a fructib
seꝑan ⁊ ita inlegatis ⁊ fidei cõniꝰ¬
sis ⁊ inrtutele accc̃e ⁊ incetis iu¬
diciis . bo. fi: obẜuatur hoc idẽ

Expanded text:
beat, sed moderatum et cum efficacia benignum et cum instantia humanum: nam inter insolentiam uel hypothecis.m.Usurae uicem fructuum optinent et merito non debent a fructibus separari: et ita in legatis et fideicommissis et in tutelae actione et in ceteris iudiciis bonae fidei seruatur. hoc idem
Abbreviated transcription (Latin):
ra mea quicquam aufat.¶Si ac¬
tõem ad id cõsequendũ hã ꝙme¬
um ñ fuit ułuti ex stipulatu fruct
ñ cõsequar. etiam si mora fc̃a sit. ꝙ si
acceptum ẽ iudicium t̃c sab̾. ⁊ ca¬
ssius ex equitate fructus quoq
post acceptum iuicdicim pͥstan¬
dos putant ut c̃a restituatur qd̾
puto rocte clici ¶CEca etiã ẽptiõĩs¬
tas mea manet. udcamus defr¬
uctib ⁊ quidem in deposito ⁊ com¬
modato. fructus quoq pͥstandi
norum. ¶Item si cliuidere futid̾
neumtecum. tunolis ⁊ colam an
snictns cunli debeant post declu¬
ctõem impensaꝵ ⁊ puto diuidõdos.
Incetis quoq bone fidei idicus.
fructus omimodo pͥstantur.
cepti fructus ĩ cã legati nemiunt.

Expanded text:
a mihi aliquid aufert. Si actionem habeam ad id consequendum quod meum non fuit, veluti ex stipulatu, fructus non consequar, etiamsi mora facta sit: quod si acceptum est iudicium, tunc Sabinus et Cassius ex aequitate fructus quoque post acceptum iudicium praestandos putant, ut causa restituatur, quod puto recte dici. Ex causa etiam emptionistas mea manet, videamus de fructibus. et quidem in deposito et commodato fructus quoque praestandi norum. Item si dividere fundum tecum velim, tu nolis et colam, an fructus dividi debeant post deductionem impensarum? et puto dividendos. In ceteris quoque bonae fidei iudiciis fructus omnimodo praestantur. cepti fructus in causa legati veniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cẽtumt̾ sine inremu̾simm patris
uł in peculuum. cinus ꝑ sona cͥca
moram spectabitur ⁊ siquidem
pater cdam taxat conneruatur ex
mora sua ñ tenetur. In fuliũ tn¬
a patre actor cõsecutus e. filius
p̾stet. Q si filius mora m fec̾it. tẽ
actor uł cum ip̃o insolidũ ł cu
patre cdum̃tarat de peculioheb̃.
S sicluo rei ꝓmittendisint. al¬
luus mora alti n nocet ¶te si fice¬
uissor solus moram fecit. ñtẽnet᷑.
sicun sistichum ꝓmissum occi¬
derit. s utił accio in hũc dat᷑mr.
punicie. dum modo ñ acbum
se exactorẽ nec cotumeliosum

Expanded text:
est sive in rem versum est patris vel in peculium, cuius persona circa moram spectabitur? et si quidem pater dumtaxat convenietur, ex mora sua non tenetur: in filium ta patre actor consecutus est, filius praestet: quod si filius moram fecerit, tunc actor vel cum ipso in solidum vel cum patre dumtaxat de peculio habebit. Sed si duo rei promittendi sint, alterius mora alteri non nocet. Item si fideiussor solus moram fecerit, non tenetur, sicuti si Stichum promissum occiderit: sed utilis actio in hunc dabitur.provinciae, dummodo non acerbum se exactorem nec contumeliosum
Abbreviated transcription (Latin):
tõe. usie ueniunt. si mnutuatus
sũ pecuniam ut cͣlitorem tiumi
ab soluam. qui aut in possõnem
mittendus erat bonorum tuoꝵ
aut pignora uẽcditur᷑. qd si do¬
mi hñs p̃p̃ eandem c̃am sołui:
puto u̾m silib̾aui te ex magno ĩ

Expanded text:
one usurae ueniunt, si mutuatus sum pecuniam, ut creditorem tuum absoluam, quia aut in possessionem mittendus erat bonorum tuorum aut pignora uenditurus. quid si domi habens propter eandem causam solui? puto uerum, si liberaui ex magno i
Abbreviated transcription (Latin):
Iauł. ¶ideamus gen̾aliter qñ
iaccõe que ẽ inꝑsonametiar
fructus ueniant. ⁊ quidem si fũ¬
dus obrem datus sit łutidotis
cã ⁊ reñiciata sit asfintas: ⁊ fru¬
crus quoq restituendi sunt. uti¬
qr hil qui ꝑcepti sunt eo tẽpore
quo sꝑabatur affinitas. s ⁊ posti¬

Expanded text:
ium.Uideamus generali, quando in actione quae est in personam etiam fructus ueniant.Et quidem si fundus ob rem datus sit, ueluti dotis causa, et renuntiata adfinitas, fructus quoque restituendi sunt, utique hi qui percepti sunt eo tempore quo sperabatur adfinitas, sed et post
Abbreviated transcription (Latin):
porro bone fidei possor mper¬
cipiendis fructib id urris ht
preterea cum ad fructuanum ꝑ¬
tineant fructus a quolibet sati
quato magis hoc inbone fidei
possorib secipicdum ẽ a plus
uiris in ꝑcipiencdis fructib hñt
cum fructuari quidem si fiant
anquam abeo pcipiant᷑ ad bone
fidciantem possõrem ꝑtineant¬
quoquo modo a solo seꝑati fue¬
rnt sicut eiũs qui uectigaiem
fundum hñt faictus fieũt si¬
mul atqr a solo seꝑati sunt. ¶ bo
frrictus ꝑcipet cognouit fundũ
auienum ce̾. an ꝑceptẽe fructus

Expanded text:
porro bonae fidei possessor in percipiendis fructibus id iuris habet, praeterea cum ad fructuarium pertineant fructus a quolibet sati, quanto magis hoc in bonae fidei possessoribus recipiendum est, qui plus iuris in percipiendis fructibus habent? cum fructuarii quidem non fiant, antequam ab eo percipiantur, ad bonae fidei autem possessorem quoquo modo a solo separati fuerint, sicut eius qui uectigalem fundum habet fructus fiunt, simul atque solo separati sunt.Bofructus perciperet, cognouit fundum alienum esse: an perceptione fructus
Abbreviated transcription (Latin):
restitutio indiugetur petere n
porut ¶Quid enimpot impn¬
tan ei qui soluert eitam si uellet
nõ potuit. nec simile uiden po¬
sse qd̾ placuit minorib etiam
mhus succum que nõ ad quisi¬
crunt usure enim ñ p̃p̃ hũcium
petentium s ꝓp̃ moram some᷑¬
tum instiguntur. ¶ ex lecato
qui conuenitur nisi conuenit.
ut tatelius pecinie ulate usirra
debert nõ nisi ex mora usuras p̃¬
usuras nõ dat s ip̃e accipit ur
solet aforicatis qui tardius pe¬
cumam infenint. Item ex uecti¬
qalbrcũm autem in loco priua¬
tisuccessent enam dare solet ¶Si
deoitoree quiminores semissibꝰ
pͥstabant usuris fisci eẽ eeꝑunt.
postqnam at fiscam m̃ncrunt.
senusies cogendi sunt p̾staretoᷤᷤ¬

Expanded text:
restitutio indulgetur, petere non potuit: quid enim potest imputari ei, qui solvere, etiamsi vellet, non potuit? nec simile videri posse, quod placuit minoribus etiam in his succurri quae non adquisierunt: usurae enim non propter lucrum petentium, sed propter moram sotium infliguntur.Ex locato qui conuenitur, nisi conuenerit ut tardius pecuniae illatae usuras deberet, non nisi ex mora usuras prusuras non dat, sed ipse accipit: ut solet a foricariis, qui tardius pecuniam inferunt, item ex uectigalibus. cum autem in loco priuati successit, etiam dare solet.Si debitores, qui minores semissibus praestabunt usuras, fisci esse coeperunt, postquam ad fiscum transierunt, semisses cogendi sunt praestare
Abbreviated transcription (Latin):
seuerit. qr omins fructus non
⁊ quẽad mocdum si totum fund
auienum quis sciẽs possideat ni¬
la ex ꝑte fiuctus suos faciet qͣ qͦ
modo sati fu̾int. ita qui comu
socium ꝑtinebit eius. ¶In alieno
fructus qui exfundo ꝑcipunitu

Expanded text:
severit, quia omnis fructus non et quemadmodum, si totum fundum alienum quis sciens possideat, nulla ex parte fructus suos faciet, quoquo modo sati fuerint, ita qui commusocium eius pertinebit. In alienofructus qui ex fundo percipiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ singulas pensices cõclitio in¬
spectaretur nõ illatanim sus tẽ¬
porib lemorum usiuarum. et
ideo posse euitari penam. sequẽ
sent ꝑmttos annos mirores
minus minores soluat quero
ris ꝑ tanta tempora mora ꝑ debi¬
usuras p̾stare debeat cm dñs
nullam pecumam fem̾init. R

Expanded text:
 singulas pensiones condicio inspectaretur non illatarum suis temporibus leviorum usurarum: et ideo posse evitari poenam sequentssit, per multos annos minores minus minores solvat, quaerris per tanta tempora mora per debiusuras praestare debeat, cum dominus nullam pecuniam faeneravit. r
Abbreviated transcription (Latin):
riq. Quni quidim cauissi se
quot amis quili eunces usuraᷤᷤ
pͥiarurum ⁊ si qno anno non
soluiss te torius panine exlic
qua mutuatus ẽ semissem so
intunm ⁊ redditis per alquot
annos usuris mox scipulato
commissa ẽ ẽẽt iuus martu
fortunato ita repsit. p̃sidem ꝓ¬
uincie adi. qui stipuiatõem de
cuius iniquitate questus esad
inclum iuste eractionis recli¬
get. hec constitutio ad infini¬
tum moctum excedit. Oiud gͦ¬

Expanded text:
ris.Cum quidam cauisset se quotannis quincunces usuras praestaturum et, si quo anno non soluisset, tunc totius pecuniae ex die qua mutuatus est semisses soluturum, et redditis per aliquot annos usuris mox stipulatio commissa esset, divus Marcus Fortunato ita rescripsit: "Praesidem provinciae adi, qui stipulationem, de cuius iniquitate questus est, ad modum iustae exactionis rediget". haec constitutio ad finitum modum excedit
Abbreviated transcription (Latin):
leccasu ꝑ libam ꝑionam acquiri
incetur s osfirium utipleii sicuti
eun qm iichi furtum faciẽter
dephendit negecam incum a¬
gens manifesti sinrti accõem mi¬
chi ꝑat¶Item cum ꝓcurator int̾¬
palau̾it ꝓmissorem homitus ꝓpe¬

Expanded text:
onam adquiri videtur, sed officium impleri, sicuti, cum quis furtum mihi facientem deprehendit, negotium meum agens manifesti furti actionem mihi parat: item cum procurator interpellaverit promissorem hominis, p
Abbreviated transcription (Latin):
tunt. It quoq ⁊ actus si petitus
sit.uuit ẽ ut tirictus ulli possint
extimati insi quis cominoclum
petitor sistatim eo tempore quo
petiss. te agere ñ ꝓhiberet᷑ ꝙ ad

Expanded text:
t.Iter quoque et actus si petitus sit, uix est ut fructus ulli possint aestimari, nisi si quis commodum urus esset petitor, si statim eo tempore quo petisset ire agere non prohiberetur: quod
Abbreviated transcription (Latin):
aus. In pecudum fructum ⁊
fctus ẽ. sicutilac ⁊ pilus ⁊ lana.
Itaq agm ⁊ eli et uituli stati
pleno uirt sunt bone fidei posso¬
ris ⁊ frũctuaru. partus uo ancil

Expanded text:
um.In pecudum fructu etiam fetus est sicut lac et pilus et lana: itaque agni et haedi et uituli statim pleno iure sunt bonae fidei possessoris et fructuarii.Partus uero ancil
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ debere. at quid refcit sordib
uiclicis instutticia res pieritm
uiria cium que fit emptori ãue¬
torem ñ d contingere dititius
stichum post mortem sũam s¬
b̾um ẽẽ iussuntuendiõit mor

Expanded text:
e debere: aut quid refert, sordibus iudicis an stultitia res perierit? iniuria enim, quae fit emptori, auctorem non debet contingere. Si Titius Stichum post mortem suam liberum esse iussum vendiderit, mor
Abbreviated transcription (Latin):
infidei cã cominissi ñdep̾hendũ¬
tur. si ꝓ modo cct̾orum quoq
bonorum deminuanturita
ꝙ ex fructib superent. uire uo¬
luntatis restitm oportebit.
cum polliduus aꝓpinqua sua
hĩs institutus rogatus fuiss fi¬
lie mulicns quicquid ex bonis
eius ad se pueniss cum c̾tam
etatem puella impless restitue
idq mat̾ sibi ideo placuissx te¬
stam̃to ⁊ p̾hendisset ne fine tuto
morum tes commint̾etur eun¬
demiq pollidium fundum re¬
tinere uississ p̾fectis p̃torio su̾a¬
sr fructus qu bona fide a polli¬
dio exbonis defuncti ꝑcepta cẽnt
restiui debere siue ꝙͣ fundumei
tm p̃legan̾at.siue ꝙ lubrĩco tu¬
tele fidei cominissi remedium
mat᷑ ptułat. ¶ Si auro uł ar¬
gento fcõ per fidei commissum
relicto mora int̾nemt. an usura¬
nm estimatio sit facienda tͣctati
reliquid ut ea distracta pecĩa¬
q tefecta fidei cominissa solue¬

Expanded text:
fideicommissi non deprehenduntur, si pro modo ceterorum quoque bonorum deminuantur, ita quod ex fructibus supererit iure voluntatis restitui oportebit. Cum Pollidius a propinqua sua heres institutus rogatus fuisset filiae mulieris quidquid ex bonis eius ad se pervenisset, cum certam aetatem puella complesset, restituere, idque sibi mater ideo placuisse testamento comprehendisset, ne filiae tutores committerentur, eundemque Pollidium fundum retinere iussisset: praefectis praetorii suasi fructus, qui bona fide a Pollidio ex bonis defunctae percepti essent, restitui debere, sive quod fundum ei tantum praelegaverat sive quod lubrico tutelae fideicommissi remedium mater praetulerat. Si auro vel argento facto per fideicommissum relicto mora intervenerit, an usurarum aestimatio facienda sirelinquit, ut ea distracta pecuniaque refecta fideicommissa solue
Abbreviated transcription (Latin):
cere d.s ⁊ si ẜi̾us mandato do¬
mini hominem ẽmit quem do¬
minus uiciosum eẽ sciret. nõ
tenetur uenditor. cirea ꝓcurato¬
ris personam cum qnidem .si.¬
ip̃e sciret morbosum uitiosum
uiciosum mandato dominiꝗ
scuet em̃it ⁊ reclibitoria agat. ex
ꝑsonadonuim utuem exceptõe ei
ñ putabat opponendam.
tio ẽ s siclix̾it hunc furem ñ eẽ:¬
n̾ quidem hus dieb quib mõ¬
dictionib emptum fug̾it. ꝗ añ¬
dem. Quin sex m̃ses utues qbꝰ
exꝑiundi potestas fuit recdibrto
uitiu fugitiulatẽs igñorauit.
nõ ic̾co tñ dissolutam ignorãciã
emptoris eccusar õportebit.
auł. L atinus largus quentan
ficenissori emptionis redbi mã
marcellus posse erficcuissori re

Expanded text:
cere debet. sed si seruus mandatu domini hominem emerit, quem dominus uitiosum esse sciret, non tenetur uenditor. Circa procuratoris personam, cum quidem ipse scierit morbosum uitiosum uitiosum mandatu domini qui id sciret emerit et redhibitoria agat, ex persona domini utilem exceptionem ei non putabat opponendam. tio est: sed si dixerit hunc furem non ene quidem his diebus, quibus mordicionibus emptum fugerit, m.Cum sex menses utiles, quibus experiundi potestas fuit, redhibitouitium fugitiui latens ignorauit: non idcirco tamen dissolutam ignorationem emptoris exc‹u›sari oportebit.um.Latinus Largus: quaero, an fideiussori emptionis redhiberi Marcellus posse ei fideiussori re
Abbreviated transcription (Latin):
ras poris quas amurisse te sogi
temporis int̾uallum indicat
misso õe emolum̃tum hrdiau¬
ferendum ⁊ fisco prandrmmipi¬
nus pus rypsit ergo ⁊ nsurͣaꝵ

Expanded text:
ras petis, quas omisisse te longi temporis interuallum indicat, misso omne emolumentum heredi auferendum et fisco praestandum diuus Pius rescripsit. ergo et usu
Abbreviated transcription (Latin):
an hec uba ⁊ demccps ꝑ singulaᷤᷤ
pensic̃es si cõditõe data usure nõ
co ꝑtineant ut quamius cõmi¬
ssasit forte prima stipulatio ñ
gͥssa c̃ diem p̃stitum. pauł. R

Expanded text:
 deinceps per singulas pensiones condicione data usurae non eo pertineant, ut, quamvis commissa sit forte prima stipulatio, noegressa est diem praestitutum. Paulus r
Abbreviated transcription (Latin):
to accio tił duple stipulatio com¬
mittatur qĩ pat̾ dampnum pa¬
ciatur ñ in mento dubitatur ñ
enm sicut muiliens dos ẽ ita pa¬
tris ẽẽ clici pot̾ nec cõferre fr̃ib cc¬
gitur cotem a se ꝓfectam ma¬
nente m̃tino./S iudeãmłis nẽ
ꝓbabilius chieatur committi hoe
quoqr casu stipulatt̾em utͥc̾ em̃
potestate sit ꝙ siemancipata est
uit pot̾it defengi statm comati
stipulatõem cum̃ uno c̃abu ade
ui regͥdi dos possit. nmquid
ergo deinum tunc ager possit.
cum mortua ininio fura remi

Expanded text:
ipulatio committatur, quasi pater damnum patiatur, non immerito dubitatur: non enim sicut mulieris dos est, ita patris esse dici potest nec conferre fratribus cogitur dotem a se profectam manente matrimonio. sed videamus, ne probabilius dicatur committi hoc quoque casu stipulationem: potestate sit. quod si emancipata est, uix poterit defendi statim committi stipulationem, cum uno casu ad eum dos regredi possit. numquid ergo tunc demum agere possit, cum mortua in matri
Abbreviated transcription (Latin):
dus ex more regiois
uͣbi cͣcͣtum ẽ constiturtur. itatñ
ut logi nõ offendat. Socins si i̾o
ni cautões ut sitardine siñt
conbtmpnatus pan̾it. futuri
tempous penderntur usmee
m̃ porestate sit accoris inłuai

Expanded text:
dus ex more regionis ubi contractum est constituitur, ita tamen, ut legi non offendat. Socius si ideoni cautiones, ut, si tardius sententiae condemnatus paruerit, futuri temporis pendantur usurae, cum in potestate sit actoris iudi
Abbreviated transcription (Latin):
clustria ñuenerint iniidiciumai
nus tm ex hris liti subsistit ꝓpt̃
demnciationis ingorem ⁊ predi¬
ctam ab senciam. ommnib uincit
aut unicit᷑. recteq cum cet̾is agã:
ꝙ euctionis nomine uicti sint.¬
¶Si finiclum in quor sus .f. titũ¬

Expanded text:
ndustria non uenerint in iudicium, unus tamen ex is liti substitit, propter denuntiationis uigorem et praedictam absentiam omnibus uincit aut uincitur, recteque cum ceteris agam, quod euictionis nomine uicti sint.Si fundum, in quo usus fructu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ uẽdito. ¶ Dinsiõne int̾co¬
hrdes fẽ si ꝓcur̾ator absentis
int̾fuit ⁊ dorimius ratam ha¬
buit. eunctis pdus ĩ dommmi
accio dabitur que daretur ĩeum
qui negetum absentis gessit
ut qͣnti sua mt̾ ẽ actorconsciͣt᷑.

Expanded text:
ex uendito.Diuisione inter coheredes facta si procurator absentis interfuit et dominus ratam habuit, euictis praediis in dominum actio dabitur, quae daretur in eum qui negotium absentis gessit, ut quanti sua interest actor consequatur,
Abbreviated transcription (Latin):
cui rei ꝓmatenti siue effc̾m
per traditc̃em domuni insfere¬
di ꝑtinet ꝑtus nõ cominetur
um sempto auenditore no¬
uarie anmoita stipulatus ẽ.
nẽnditorem ꝓmisisse quam
uiditio empti p̾stait compeule¬
possõm tradipot dici ꝑtus quo¬
q tonẽ committi incerti stipu¬
latcem ⁊ enim ancilla tlita par¬
tum postea edictum inbonis
ss .¶Si post ectam cmptoem
añ int̾positam strpulatõem ꝑtꝰ
uenditori adquisitum ẽ qd
exstipulatu consequi ñ pot̾it
uditio empticonsequitur.
Id̃ enim ꝙ ñ m̃sfertur in cãm
nouationis luire pristino peti

Expanded text:
i promittendi siue effectum per traditionem dominii transferendi continent, partus non continetur: uerum si emptor a uenditore nouandi animo ita stipulatus est, uenditorem promississe, quam iudicio empti praestare compellepossessionem tradi" potest dici partus quoque rationem committi incerti stipulatione: etenim ancilla tradita partum postea editum in bonisSi post contractam emptionem ante interpositam stipulationem partus venditori adquisitum est, quod ex stipulatu consequi non poterit, iudicio empti consequitur: id enim quod non transfertur in causam novationis iure pristino peti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprictatem amiat it sno nitum
autem ẽ ut enicto homine de e¬
uictõe teneatur hr̃s. quamuis
defunctus ñ similit᷑ fu̾it obsirict̾.
cuma aliis quib dam casibus
plemor adu̾sus ħrdt̃ ł hrdico¬
pitat obligo quam compecietat
defircto ut cum ẜuus post mõ¬
tememptoris hr̃s instiuitus ẽ

Expanded text:
prietatem amittet.Non mirum autem est, ut euicto homine de euictione teneatur heres, quamuis defunctus non similiter fuerit obstrictus, cum et aliis quibusdam casibus plenior aduersus heredem uel heredi competat obligatio, quam competierat defuncto: ut cum seruus post mortem emptoris
Abbreviated transcription (Latin):
chum uendem dixi cunstatuli¬
bum c̃e. sub hac cõclitiõe manu¬
missum sinams exasiauenit.
is amem si tiius cõsul fc̃s fuit
manumissus erat querebatur
⁊ enun colo.m. emptorem face
fore dixi qui post biẽmu lib̾ta¬
tem accepit ⁊ post bienimmi ĩ¬

Expanded text:
chum uenderem, dixi eum statuliberum esse sub hac condicione manumissum 'si nauis ex Asia uenerit', is autem 'si Titius consul factus fuerit' manumissus erat: quaerebaturm dolo malo emptorem facere, fore dixi, qui post annum libertatem acceperit, et post biennium i
Abbreviated transcription (Latin):
tor nusum. epit hoc ciupa sua feci¬
se uicetur. unde sieuictus ẽ ẜunꝰ.
nͥtenetur uẽclitor ¶Si pͥsente pro¬
missore qui de emictõe ꝓmisit ⁊
ñ ignorante ꝓcaratoriᷤ denricia¬
tum sit ꝓmissor nu hominus te¬
netur. sumli mot otenetur ⁊ qui¬

Expanded text:
tor, non cepit, culpa sua hoc fecisse uidetur: unde si euictus est seruus, non tenetur uenditor.Si praesente promissore qui de euictione promisit et non ignorante procuratori denuntiatum sit, promissor nihilo minus tenetur.Simili mo
Abbreviated transcription (Latin):
Qiuistatu lib̾um t̃licht uisi dixe¬
tt eum statuubum ẽẽ. cinctiois
nomine ppetͣto obligatũr. QQui
ẜuum uenditum tradidit ⁊ di¬
cit usum ftuctum in eosen cẽ cũ
ad sempnum ꝑtincat sempro¬
nio usunftuctum petente per
ame de eiuctioe accepit fundu
a me̾ hr̃te leganit confestim fide

Expanded text:
i statuliberum tradit, nisi dixerit eum statuliberum esse, euictionis nomine perpetuo obligatur.Qui seruum uenditum tradit et dicit usum fructum in eo Seii esse, cum ad Sempronium pertineat, Sempronio usum fructum petente peria me de euictione accepit fundum a me herede legauerit, confestim fide
Abbreviated transcription (Latin):
nor se mea uẽditice circum scͥp¬
tini dicit ⁊ impitrat cognitõem
nõ t̾m idt̾isi. ititium s etiam ad¬
usus serm scuus postulabat ap̃
ptorem ituem sibi de euctõe
stipulattem intitinm dariego
seͥnis postulabat. nam siei fũ̾dꝰ
p̾toria cogniticẽ ablatus fu̾it.¬
plam ꝓmisent ⁊ tu auenditor
fui stipulitus fras. sititͣus ẜuũ
peciet ⁊ ce eo uictus sit ꝙ ẜuus
trus int̾dendo sine uoluntate
tua ꝓprietarem homnis tͣnsfer¬
re nõ potusi supereñt publi

Expanded text:
nor se in ea uenditione circumscriptum dicit et inpetrat cognitionem non tantum aduersus Titium, sed etiam aduersus Seium: Seius postulabat apud praetorem utilem sibi de euictione stipulationem in Titium dari: ego Seius postulat: nam si ei fundus praetoria cognitione ablatus fupromiserit et tu a uenditore serui stipulatus fueris: si Titius seruum petierit et ideo uictus sit, quod seruus tuus in tradendo sine uoluntate tua proprietatem hominis transferre non potuisset, supererit Publi
Abbreviated transcription (Latin):
mancipium dominum hr̃e. łu¬
ti si funosum aut lunaticum
redelito mancipio p̾cium tecipi¬
atur ¶ Si quis cum cõsciium ĩ¬
iss fraudandorum c̾clitorum re¬
dibuit ñ redibiturus alias i¬
si uellet eos fraudare: tenctur at¬

Expanded text:
mancipium domini habere, ueluti si furiosum aut lunaticum reddito mancipio pretium recipiatur.Si quis, cum consilium inisset fraudandorum creditorum, redhibuerit non redhibiturus alias, nisi uellet eos fraudare, tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
anis. Si pignora uencant per
appantores pretoris ertraoroi¬
nem siñam erscquentes nemo
unquam dixitdandam incos
accoem re emcta s sidolo iem i¬

Expanded text:
.Si pignora ueneant per apparitores praetoris extra ordinem sententias sequentes, nemo umquam dixit dandam in eos actionem re euicta: sed si dolo rem ui
Abbreviated transcription (Latin):
omp᷑. Srem quam mͥ aucna
gentem qĩ hre mͥ rem uc̾et cels¬
offilius ai ebat᷑ qniañ bone fidci
coniemret ũ ogo exalia c̾a rem
hiens idupie stipulator ex pꝰ¬
sessore penti ⁊ fõs nictus sit qͣ
rem si possic̾et tetinet potu̾it.
peti antemirilit̾ ñ pot̾it. ł ip̃t
rare ꝓmissor cuple tuiusemt¬
stipulatoris posso amissa fu̾it.¬
¶ E. uolibr tempore uenditori demũ¬
cian pot̾ ut decare agenda ad¬
sit quia ñ p̃fintur cͥcum tempꝰ
mea stipulatẽs dum t̾n ne ꝓpe
ip̃am condepnatõem id fiat᷑.
dem. Siemptori qui stipula
nem nr̃e: quemad modum sup̃e

Expanded text:
m Si rem, quam mihi alienam gentem, quasi habere mihi rem liceret, Celsus filius aiebat, quia nec bonae fidei conveniret et ego ex alia causa rem haberem. Si duplae stipulator ex possessore petitor factus et victus sit, quam rem si possideret retinere potuerit, peti autem utiliter non poterit, vel ipso iure promissor duplae tutusstipulatoris possessio amissa fuerit. Quolibet tempore venditori renuntiari potest, ut de ea re agenda adsit, quia non praefinitur certum tempus in ea stipulatione, dum tamen ne prope ipsam condemnationem id fiat. Idem nem habere, quemadmodum si
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ dici nich int̾eẽ emꝑtons sa¬
euictus sit s int̾fu̾it emptors
enim ut ẜuus traditus ẽ. com¬
mutitur stipulatio qͣnti emp¬
ais. N eclibitoria accio dupli¬
cem ht̃ condempnatõem modo
enm in duplum modo insim¬
plum condempnatur uc̃ditor.
curaccessionis condempnan iu¬
betur. siu̾o reddat p̾cium ⁊ acce

Expanded text:
potest dici nihil interesse emptoris saevictus sit. sed interfuit emptoris enim ut servus traditus est committitur stipulatio quanti .Redhibitoria actio duplicem habet condemnationem: modo enim in duplum, modo in simplum condemnatur uenditor. et accessionis condemnari iubetur: si uero reddat pretium et acce
Abbreviated transcription (Latin):
muum quesient. ĩprobe errĩ
remase distractam ciuncere co¬
natur. cligere autẽ emptor pot̃
uirum tem uelit retin̾e intentõ¬
ne ꝑ exceptõem elisa. an pocius
sit aut opposita ea nichominus

Expanded text:
um quaesierit: improbe enim rem a se distractam euincere conatur. eligere autem emptor potest, utrum rem uelit retinere intentione per exceptionem elisa, an potius sit aut opposita ea nihilo minus
Abbreviated transcription (Latin):
mitu stipulatõem quamius si
ip̃e iũdino accepto uictus ẽẽt et
litis exumatõem substpliss pla¬
ceat committi scipulatbemiut
nõ decliss ab adũsano auferetu:
ꝓpe enim hunc ex scd̃a emptiõe.

Expanded text:
mitti stipulationem: quamuis, si ipse iudicio accepto uictus esset et litis aestimationem sustulisset, placeat committi stipulationem, non dedisset, ab aduersario aufer‹r›etur: prope enim hunc ex secunda emptione,
Abbreviated transcription (Latin):
clitor quoq mus agememit
ex stipͥiuatu pot̾it. d.m. exceptõe
sub mouere salias autem si ẜuꝰ
hominem emĩit ⁊ cluplam stip¬
taxat de peculio cemiciare u̾o
de euictõe emptor ẜuo non do¬
mino dita enim cuicto homi¬
ne utilit̾ de poculio ag̾e pot̾it.
Sinautemẜuris decesserit. tũc
domino deminciandumc ¶S
a me bessem funclierins ⁊ atitõ
midiam a te quis pecient siqui

Expanded text:
s agentem te ex stipulatu poterit doli mali exceptione summovere. alias autem si servus hominem emerit et duplam stiptaxat de peculio. denuntiare uero de euictione emptor seruo, non domino debet: ita enim euicto homine utiliter de peculio agere poterit: sin autem seruus decesserit, tunc domino denuntiandum est.Si a me bessem fundi emeris, a Titio midiam fundi a te quis petierit: si qui
Abbreviated transcription (Latin):
ea que ꝓponuntur p̾cium p̾clio¬
nim pctiposse ex hus u̾b stipu¬
lationis duple ł simple. eum ho¬
minem de quo agitur noxa esse
cohercen solent.

Expanded text:
ponuntur pretium praediorum peti posse.Ex his uerbis stipulationis duplae uel simplae 'eum hominem quo de agitur nox‹a› esse coerceri solent.
Abbreviated transcription (Latin):
duplam ꝓmitti oportere sic ent
accipierdum ut nõ exommi re
io accipiamiis. s de hus reb q̃ p̃¬
ciosiores cent. si margantas for¬
te aut ornam̃ta p̾ciosa uł uestis
senca uł quid aliud ñ contemp¬
tibile uemerit. ꝑ edam̃ autem
curulium etiam de ẜuo cauere
uenditor iubetur. ¶ Si simplã¬
facit emptor que in stipulatioe
contmenturq si ñ fecit exempto
id t̾m cõsccuturum ut ei ꝓͣmitta¬
tur quo mursi stipulatõem su¬
piorem dedugimis.¬

Expanded text:
duplam promitti oportere, sic erit accipiendum, ut non ex omni re id accipiamus, sed de his rebus, quae pretiosiores essent, si margarita forte aut ornamenta pretiosa uel uestis Serica uel quid aliud non contemptibile ueneat. per edictum autem curulium etiam de seruo cauere uenditor iubetur.Si simplafacit emptor, quae in stipulatione continentur: quod si non fecit, ex empto id tantum consecuturum, ut ei promittatur quod minus in stipulationem superiorem dedu
Abbreviated transcription (Latin):
morbo sui querẽs retine eum
uelit.nõ nocebit emptori. si ui.
insium exceptõe redibitoria ex
ctum uendid̾it. ectilicium edc̃m
ciart inuincuł fuisse ¶In eclili¬
cus accionib exceptõm oppo¬
niequum ẽ. Si emptor sciret
de fuga aut uincuł aut cefis re¬
b similib ut uenclitor ab sol¬
uatur Cecliliciẽ accões ⁊ hrdi et
in hrdem competunt. ut t̃n ⁊ fc̃a
etiam siusum fructũ in hoĩem e¬
mim compet̾e debeãt. ¶ Cum te¬
dibitoria accõe de sanitate a¬
gitur. ꝑmittendum ẽ demio n¬
cino agere. ⁊ p̾clicere ut siquid
aluid postea apparuisset de cotte

Expanded text:
morbo serui querens retinere eum uelit.Non nocebit emptori, si sex mensum exceptione redhibitoria excctum uendiderit, aedilicium edictum tiare in uinculis fuisse.In aediliciis actionibus exceptionem opponi aequum est, si emptor sciret de fuga aut uinculis aut ceteris rebus similibus, ut uenditor absoluatur.Aediliciae actiones et heredi et in heredem competunt, ut tamen et faetiam, si usum fructum in homine emerim, competere debeant.Cum redhibitoria actione de sanitate agitur, permittendum est de uno uitio agere et praedicere, ut, si quid aliud postea apparuisset, de eo ite
Abbreviated transcription (Latin):
noxisq solutum eẽ ꝓmitt᷑e ñ de¬
bes p̾t quam ꝙ uissu tuo fec̾it a¬
numĩsisti ⁊ reclibitoria ⁊ qͣnti
minoris denegandam tibi labeo
ait sic ut cdupple accio ꝑiret:ergo
⁊ ꝙ adu̾sus dc̃m ꝓmissum uesit
accio ꝑit post mortem añt hõis:¬

Expanded text:
noxisque solutum esse promittere non debes, praeterquam quod iussu tuo fecerat anumisisti, et redhibitoriam et quanti minoris denegandam tibi Labeo ait, sicut duplae actio periret: ergo et quod aduersus dictum promissumue sit, actio peribit.Post mortem autem homi
Abbreviated transcription (Latin):
possõm fugitiui. t̃e committisti¬
puiatõem uł. ait.nam ⁊ si sine
culpa possõris fugiss de m̃cautio¬
nib int̾positis absolutus eẽt. ñ
alias cominitt̾etur stipnlatio¶
si ad p̾hensum hominem restiti
cauit. si prius insi restitu̾it.

Expanded text:
itiui, tunc committi stipulationem Iulianus ait. nam et si sine culpa possessoris fugisset, deinde cautionibus interpositis absolutus esset, non alias committeretur stipulatio, quam si adprehensum hominem restituicauit, non prius, nisi restituerit.
Abbreviated transcription (Latin):
usum fructum eius ñ recte re¬
clibeatur nisi redemptum sit.
⁊ pignore lib̾ato redibeat᷑Si
subcõnditõe homo emptus sit
reclibitoria accõe añ conditõe
existentem inutilit̾ agitur. qr
ñdum ꝑfecta emptio arbitio
uicdicis in ꝑfecta fien ñ pot̾. ⁊ ĩo
pleta conclitõe itum agiͣ pot̾it.¬
Int̾cdum etiam si pura sit ⁊ uẽ¬
tumẽ ex cuius re p̾cium soluat
pendet cui sit ad quisitum ⁊ idco
neuta corum redibitoria compe
ctignitatem homimim. alioqͥn
eandem ñem fuisse incet̾is reb.
Ridiculum namq eẽ tumice
fundum accedere. cet̾um hõis
uẽctitioni quid ius aclicere ⁊ l
namq plerumq plus ĩpecuus
ẽ quam inẜuo ⁊ nõ nunqua
uiccarius qui accecdit pluris ẽ¬

Expanded text:
um fructum eius, non recte redhibetur nisi redemptum, sic et pignore liberatum redhibetur. Si sub condicione homo emptus sit, redhibitoria actio ante condicionem exsistentem inutiliter agitur, quia nondum perfecta emptio arbitrio iudicis imperfecta fieri non potest: et ideo pleta condicione iterum agi poterit.Interdum etiamsi pura sit uetum est, ex cuius re pretium soluat, pendet, cui sit adquisitum, et ideo neutri eorum redhibitoria competopter dignitatem hominum: alioquin eandem rationem fuisse et in ceteris rebus: ridiculum namque esse tunicae fundum accedere. ceterum hominis uenditioni quiduis adicere licet: nam et plerumque plus in peculio est quam in seruo, et nonnumquam uicarius qui accedit pluris e
Abbreviated transcription (Latin):
omp. Q uĩcta re uẽdita exc̃pto
ent agendiñrde eo ꝙ accessit q̃ ad¬
modum ea que empto fundono¬
minatim accesserunt si euicta
sit. simplum prestat᷑ ¶Duꝑle sti¬
pulatio cominiiti dicctur ctt¬

Expanded text:
m.Euicta re uendita ex empto erit agendum de eo quod accessit, quemadmodum ea quae empto fundo nominatim accesserunt si euicta sint, simplum praestatur.Duplae stipulatio committi dicitur t
Abbreviated transcription (Latin):
auł. P ouem qui cormi petit ni¬
tio sum ẽẽ pleriq dicunt. Item
mutas que pessimĩdant ea quoq
uim̃ita que sine eã turbant᷑ ⁊ se¬
metip̃a eripiumt uiciosa eẽ dicũt᷑.¬
Quadamĩcum domini deycatu¬
rus confugit ñ ẽ fugiturus
Immo cuam si eamente sit ut
ñ impec̃to auxilio donram non

Expanded text:
um.Bouem qui cornu petit uitiosum esse plerique dicunt, item mulas quae cessum dant: ea quoque iumenta, quae sine causa turbantur et semet ipsa eripiunt, uitiosa esse dicuntur.Qui ad amicum domini deprecaturus confugit, non est fugitiuus: immo etiamsi ea mente sit, ut non impetrato auxilio domum non
Abbreviated transcription (Latin):
nus ẽ nisi animo ad me reuer¬
tencli id fecit ¶Mortis cõsuscende
cã sibi facit qui p̃p̃ nequicias ma¬
losq mores flagituum ue aliqd
ad missum mortem sibi cõcissere
uount ñ si dolorem corporis nõ
sustinendo id fec̾it ¶Siquis ser¬
num em̃t ⁊ raptoco uibonoꝵ
raptorum accec quadruplum

Expanded text:
est, nisi animo ad me reuertendi id fecit.Mortis consciscendae causa sibi facit, qui propter nequitiam malosque mores flagitiumue aliquod admissum mortem sibi consciscere uoluit, non si dolorem corporis non sustinendo id fecerit.Si quis seruum emerit et rapto eo ui bonorum raptorum actione quadruplum
Abbreviated transcription (Latin):
ominia amittimus: hoc ẽ cun
tatem. nũtate retinemꝰ mediã eẽ
capitis dimimitõem. cum et¬
ubertas ⁊ ciuitas retinetur.
gitur nec ñ adu̾sus eos succꝰ¬
cuenit. ¶ Uba autem eclc̃ ta¬
lia sunt. sicuius quid de boni
cum is metu aut sine dolo. in
Item si qͣme quid usur sipi
feciss aut ꝙ nõ utendo añi¬
sit consecittus ẽ accione neqͣ
solutus obid qd̾ dics eius exi¬
crit: cum ab sens nõ cefendet᷑.¬

Expanded text:
omnia amittimus, hoc est et itatem et libertatem retinemus, mediam esse capitis diminutionem; quum libertas et ciuitas retinetur, igitur, nec non et aduersus eos succueuenit.Uerba autem edicti talia sunt: 'Si cuius quid de bonis, cum is metus aut sine dolo malo item si quis quid usu suum fecisset, aut quod non utendo amisit, consecutus, actioneue qua solutus ob id, quod dies eius exierit, cum absens non defenderet
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e possint. cumialiis supra
scͥptis ⁊ per ꝓcuratorem poᷤᷤ¬
sit subuenin p̾ter cos qui
inẜuitutem detinentur.
ego autem etiam nomine
eius qui m hostrum potesta
te ẽ sicurator ut plerumq
fu̾it bonis constitutus an
ibi nato qui post umimu

Expanded text:
re possunt: cum aliis supra scriptis etiam per procuratorem possit subueniri praeter eos, qui in seruitute detinentur. ego autem etiam nomine eius, qui hostium potitus est, si curator ut plerumque fuerit bonis constitutus, auuam ibi nato, qui postliminium
Abbreviated transcription (Latin):
uencliclit. si emptor eam ma¬
numisent ob hoc in integru
restitui nõ pot̾rit s ad uersus
enͣtorem quanti sua int̾ẽ
dotis deterior condictio eius
fiat ⁊ taie pactum mierit qd̾

Expanded text:
uendidit: si eam emptor manumiserit, ob hoc in integrum restitui non poterit, sed aduersus emptorem quanti sua interesdotis deterior condicio eius fiat et tale pactum inierit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ad restititiõem impetrarida
ei ꝓdẽc. cum cãm uidicati recu
tutionis pp eam snam im
plorare posse.
torib tem pupillarem bona
urgentib cclitorib distracta
sit nec de sordib tutoris m̃ito
quippiam dici pot᷑ an pupiuꝰ
gandum id auxilurm ꝙ tutõ
delicto caret. ¶surator ado¬

Expanded text:
ad restitutionem impetrandam ei prodesse, cum causam iudicati recustutionis propter eam sententiam implorare posse.toribus rem pupillarem bona urguentibus creditoribus distracta sit nec de sordibus tutoris merito quippiam dici potest, an pupigandum id auxilium, quod tutor delicto uacaret.Curator ad
Abbreviated transcription (Latin):
Alist̾. Item ei succurtitur q
inhostium potestate fuit .i.
unfiium tribui quib nega¬
tum ẽ post liminum po test
tam qui in hostium potestate
cet illa parte edc̃i contim̾ qua
loquitur de hus qui inẜm

Expanded text:
i.Item ei succurritur, qui in hostium p‹o›testate fuit, id beneficium tribui, quibus negatum est postliminium. poterant tamen, qui in hostium potestate essent, illa parte edicti contineri, qua lo
Abbreviated transcription (Latin):
Emichim bona que habuit
mitti ¶ Item cum ciuitas
amissa e muia restitutiõis
cquitas ẽ adũsus eum qui
amissis bonis ⁊ ciitate re¬
intelliguntur: Palame̾ ca¬
pitis dimimitioe nõ ꝑire.
quia ciuit iõ naturalia iura
cornmpere nõ pot᷑. IItaq d̾
dote accio quia ex hono ⁊e
quo cõcepta ẽ. nicħominus
durat etiam post capttis di.¬
minutioem.¬

Expanded text:
est in bona quae habuit mitti.Item cum ciuitas amissa est, nulla restitutionis aequitas est aduersus eum, qui amissis bonis et ciuitate reintelleguntur, palam est capitis deminutione non ‹pe›rire, quia ciuilis ratio naturalia iura corrumpere non potest. itaque de dote actio, quia in bonum et aequum concepta est, nihilo minus durat etiam post capitis deminutionem