comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine testam̃tũ confir¬
matũ est nouũ. qđ testatus
est cũ patrib nr̃is: & re¬
conditũ in utero uirginis
inde ad nos usq transiatũ:
quȩ nimirũ uirgo ac si
archa hodie de captiuitate
huius scłi angłorum exe¬
quiis glorificata reducit᷑
decoxit & uastauit chal¬
deorũ exercitus: sed in illã
uerã & cęlestẽ quã funda¬
uit ds̃ & non homo collo¬
cet᷑ Unde uelim uos dili¬
gentius considerare dile¬
etissimȩ: cũ quantis laudib
ꝓsequi debeamꝰ dĩ genitricẽ.
ad cęli palatiũ ꝓcedentẽ:
quam hodie celestis uene¬
ratur exercitꝰ. cui comi¬
tant᷑ legiones angłicȩ. in
cuius aduentu t̾ripudiat¬
tat scõrũ numerus Quia
& si gaudiũ ẽ in cęlo sũper
uno peccatore conũtente
in t̃ris : multomagis gau¬
der̃e credendũ in cęlo de
aduentu & gła tante uir¬
ginis: Ideo & nos quęso gau¬
deamus cũ ymnis & can¬
ticis sp̃ualib iubilemꝰ dõ
cũ om̃i exultatione: qui
tantũ dilex̃ nos ut ipse

Expanded text:
uine testamentum confirmatum est novum, quod testatus est cum patribus nostris, et reconditum in utero Virginis, inde ad nos usque translatum. Quae nimirum Virgo, ac si arca, hodie de captivitate hujus saeculi angelorum exsequiis glorificata reducitur, decoxit vel evastavit Chaldaeorum exercitus, sed in illam veram et coelestem, quam fundavit Deus et non homo, collocatur. Unde velim vos diligentius considerare, dilectissimi, cum quantis laudibus prosequi debeamus Dei genitricem, ad coeli palatium procedentem, quam hodie coelestis veneratur exercitus; cui comitantur legiones angelicae; in cujus adventu tripudiattat sanctorum numerus; quia et si gaudium est in coelo super uno peccatore convertente in terris , multo magis gaudere credendum in coelo de adventu et gloria tantae Virginis. Ideo et nos, quaeso, gaudeamus in hymnis et canticis spiritualibus; jubilemus Deo cum exsultatione, qui tantum dilexit nos, ut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tamen cȩca mente carna uii¬
lis concupiscentiȩ. ipsas eiꝰ
amaritudines amamus:
Fugientẽ sequimur. laben¬
ti inhȩremus. cum ipso la¬
bimur: quẽ cadentem te-¬
nemus Aliquando nos
mundus retraxit a do
Nunc tantis plagis plenus
est. ut ipse iam nos mun¬
dus mittat ad dm̃ Pen¬
sate ergo quia nulla sun:
quȩ temporaliter currun:
Finis enĩ temporaliũ osten¬
dit: quia nichil sit quod
transire potest Casus

Expanded text:
tamen caeca mente carnales concupiscentias, ipsas ejus amaritudines amamus. Fugientem sequimur, labenti inhaeremus; cum ipso labimur, quem cadentem tenemus. Aliquando nos mundus retraxit a Deo, nunc tantis plagis plenus est, ut ipse jam nos mundus mittat ad Dominum. Pensate ergo quia nulla sunt quae temporaliter currunt, finis enim temporalium ostendit quia nihil sit quod transire potest. Casus
Abbreviated transcription (Latin):
udas autẽ genuit phares
& zaram de thamar:
Notandũ in genealogia sal¬
uatoris. Nullam scãrum
assumi mulierum. sed eas
quas scriptura reprehendit :
ut qui propter peccatores
uenerat. de peccãtoribus
Nascens omniũ peccata
deleret: Unde & in conse¬
quentibus ruth moabitis
ponitur: & bethsabeȩ uxor
uriae Naason autẽ. ge

Expanded text:
udas autem genuit Phares et Saram de Thamar. Notandum quod in genealogia Salvatoris nullam sanctarum assumit mulierum, sed eas quas Scrut qui propter peccatores venerat, de peccatoribus nascens, omnium peccata deleret. Unde et in consequentibus Ruth Moabitis ponitur, et Bethsabee uxor Uriae. Naasson autem ge
Abbreviated transcription (Latin):
incarnatione est dictum:
Acarnalibus autẽ cepit:
ut per hominẽ. dm̃ discere
incipiamus Filii dauid:
filii abraham Ordo prȩ
posterus : sed necessario com¬
mutatus Si enim primũ
posuiss& abraham & postea
dauid: Rursus ei repeten¬
dus fuerat abraham. ut
generationis series texeret᷑:
deo autẽ pretermissis ce¬
deris horum filium nuncu¬
pauit : quia ad hos tantũ
sio: Ad abraham: In semine
inquit tuo benedicentur
omnes gentes. qui est¬

Expanded text:
incarnatione est dictum. A carnalibus autem coepit, ut per hominem Deum dicere incipiamus. Filii David, filiposterus, sed necessarie commutatus. Si enim primum posuisset Abraham, et postea David, rursus ei repetendus foret Abraham, ut generationis series retexeretur. Ideo autem caeteris praetermissis, horum filium nuncupavit, quia ad hos tantum sio: ad Abraham: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes ter
Abbreviated transcription (Latin):
lẽgisti. Magnificate domimũ¬
mecũ: non quod dño aliquid
humana uoce possit adiungii
sed quia magnificatur in no¬
bis. ymago enim dei xp̃us est.
et ideo si quid iustũ religiosum¬
Q fecerit anina illa. ymagi¬
nem dei ad cuius est similitu¬
dinem creata magnificat. Et
ideo dum magnificat eã. ma¬
gnitudinis eius quadã particĩ¬
patione sublimior fit: ut illam
ymaginem splendidam bonorũ
colore factorũ. et quadã enula¬
tione uirtutis in se uideatur ex¬
primere. Magnificat autẽ a ĩa
marie dnm̃. et exultauit spiritꝰ
patri filioq deuota. unũ deumi
ex quo ommia et unũ deum per
quem omnia pio ueneretur af¬
fectu: sequitur maria quo persõa
melior. eo prophetia plenior: nec
ociosum uidetur. ꝙ et ante io¬
hannem helisabet prophetat:
et maria ante dñi generationẽ.

Expanded text:
legisti: magnificate dmecum, non quod domino aliquid humana uoce possit adiungi, sed quia magnificatur in nobis: imago enim dei Christus est et ideo si quid iustum religiosumque fecerit anima illam imaginem dei. ad cuius est similitudinem creata, magnificat et ideo, dum magnificat eam, magnitudi nis eius quadam participatione sublimior fit, ut illam imaginem splendido bonorum colore factorum et quadam aemulatione uirtutis in se uideatur exprimere. magnificat autem anima Mariae dominum, et exsultat spiritus patri filioque deuex quo omnia, et unum Dominum per quem omnia, pio veneretur affectu. 28. Sequitur Mariae, quo persona melior, eo prophetia plenior. Nec otiosum videtur quod et ante Joannem Elizabeth prophetat, et Maria ante Domini generatione
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc etiam hȩc uirgo glo¬
riosa beatã se dici ab om̃
generationibs manifestat.
eo quod eius humilitatem
ds̃ respexit: Nam subdit:
quia respexit inquit hu¬
militatem ancillȩ suae :
ecce enĩ exhoc beatam
me dicent om̃s generati¬
ones Quera & beata hu¬
militas. quȩ dm̃ hominib
peperit. uitam mortali
edidit. cęlos in nouauit.
mundũ purificauit. pr¬
dysum aperuit. & homi¬
num animas ab inferis
liberauit: Quere inqui
gloriosa MaRiNE humi¬
utas. quȩ porta paradss
efficitur: scala cęli confi¬
tuitur: Facta est certe
humilitas MARINE scali
cȩlestis: ꝑ quã descendit
ad terras: Quia respexs¬

Expanded text:
Hinc etiam haec Virgo gloriosa beatam se dici ab omnibus generationibus manifestat, eo quod ejus humilitatem Deus respexit. Nam subdit, Quia respexit humilitatem ancillae suae; ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes inibus peperit, vitam mortalibus edidit, coelos innovavit, mundum purificavit, paradisum aperuit, et hominum animas ab inferis liberavit! O vere, inquam, gloriosa Mariae humilitas, quae porta paradisi efficitur, scala coeli constituitur! Facta est certe humilitas Mariae scala coelestis, per quam descendit Deus ad terras. Quia respex
Abbreviated transcription (Latin):
aduersũ uos mentientes.
Gaudete in illa die & ex¬
ultate: ecce enim merces
in his prȩssuris atq angu¬
stiis nequaquã possent᷑
subsistere. & quod his ma¬
ius est gaudere: pisi ue¬
raciter in conspectu dĩ
& hominũ humiles essent.
Quib dñs eorũ ait Discttẽ
a me quia mitis sũ & humi¬
lis corde : & inuenietis re

Expanded text:
tientes, Gaudete in illa die et exsultate: ecce enim merces in his pressuris atque angustiis nequaquam possent subsistere, et, quod his majus est, gaudere, nisi veraciter in conspectu Dei et hominum humiles essent. Quibus Dominus eorum ait, Discite a me quia mitis sum et humilis
Abbreviated transcription (Latin):
suscepisse. Nunquã tamen
legimus eum risisse: pro¬
speratũ in prȩsenti fuisse:
Hinc plane. hinc spe gau¬
dent om̃s electi: cum
.coeperint aduersitatib
mundi fatigari. &̾ nullis
eius ꝓsperitatib fallaciter
decipi: scientes ꝓcul dubio
aliam uiã non super esse:
ꝑ quã possint cęlos pene¬
trare: Ninc est quod idem
dñs ait discipulis suis:
Heati estis cũ uos male

Expanded text:
suscepisse: nunquam tamen legimus eum risisse, prosperatum in praesenti fuisse. Hinc plane, hinc in spe gaudent omnes electi, cum coeperint adversitatibus mundi fatigari, et nullis ejus prosperitatibus fallaciter decipi; scientes procul dubio aliam viam non superesse, per quam possint coelos penetrare. Hinc est quod idem Dominus ait discipulis suis, Beati estis cum
Abbreviated transcription (Latin):
dicationis atq baptismatis
primatũ tenebat. Qui
Iħ̾m peccata mundi tol¬
lentem: uidendo agnouit.
ac digito demonstrauit:
Quo inter natos mulierum
non surrexit maior xp̃o
attestante. qui merito prȩ¬
cursor dñi. pręco iudicis.
propheta altissimi nuncu¬
patur. quia nondũ editus:
xp̃m mundo uenturũ pro¬
phetauit: & ad redẽptionẽ
animarũ ad inferos descen¬
dentẽ. gloriosa pręcucurrit
passione Huic adletȩ dĩ
electo concordat duodenꝰ
apostoloꝵ numerus: quos
a primis miraculorũ uir¬
tutibus. ad componendum
nouȩ fidei fundamentum.
erigendũq adhuc tenerȩ
diuina ex omnibus quos
capiebat mundus elegit.
ut in omnem terrã sonus
eorũ prȩdicationis exiret:
& in fines orbis terrȩ eorũ
re uĩti idest xp̃o. tanquã
palmites adhęrentes : quoꝵ
fructus in sempiternũ per¬
manens non marcescit:
Quib ipse dñs loquutus est
dicens. uos estis lux mundi:¬
& non potest ciuitas abscon¬
di supra montẽ posita. Neq

Expanded text:
dicationis atque baptismatis primatum tenebat, qui Jesum peccata mundi tollentem, videndo agnovit, ac digito demonstravit, quo inter natos mulierum non surrexit major, Christo attestante. Qui merito praecursor Domini, praeco judicis, propheta Altissimi, nuncupatur; qui nondum editus, Christum mundo venturum prophetavit, et ad redemptionem animarum ad inferos descendentem gloriosa praecucurrit passione. Huic athletae Dei electo concordat duodenus apostolorum numerus, quos a primis miraculorum virtutibus, ad componendum novae fidei fundamentum, erigendumque adhuc tenerae videntia, ex omnibus quos capiebat mundus, elegit, ut in omnem terram sonus eorum praedicationis exiret, et in fines orbis terrae eorum rae viti, id est, Christo tanquam palmites adhaerentes, quorum fructus in sempiternum permanens non marcescit: quibus ipse Dominus locutus est dicens: Vos estis lux mundi. Non potest civitas abscondi supra montem
Abbreviated transcription (Latin):
diuina patientia longa¬
nimiter expectat: Nam
illi tetros sp̃s ante mor¬
tem uidisse. & inducias
petisse quid profuit. qui
easdem inducias quas
petiit non accepit:
licite ista cogitemus: ne
nobis inuacuũ tempora
pereant. & tunc quȩramꝰ
ad bene agendũ uiuere :
cum iam compellimur
de corpore exire:
Mementote quid ueri¬
tas dicat: Orate ne
fiat fuga ur̃a hieme
uel sabbato Per legis
quippe mandatum: .xciii.¬
ambulare longius sab.¬
bato non lic& Niemps
quoq ad ambulandum
inpedimento est: quia
gressus ambulantium
torpor frigoris adstrin¬
git : Ait ergo: Orate
ne fiat fuga ur̃a hieme
uel sabbato Acsi aperte
dicat Uidete. ne tunc

Expanded text:
divina patientia longanimiter exspectat. Nam illi tetros spiritus ante mortem vidisse, et inducias petiisse, quid profuit, qui easdem inducias quas petiit, non accepit? licite ista cogitemus, ne nobis in vacuum tempora pereant, et tunc quaeramus ad bene agendum vivere, cum jam compellimur de corpore exire. Mementote quid Veritas dicat: Orate ne fiat fuga vestra hieme vel Sabbato . Per legis quippe mandatum ambulare longius Sabbato non licet ; hiems quoque ad ambulandum impedimento est, quia gressus ambulantium torpor frigoris astringit. Ait ergo; Orate ne fiat fuga vestra hieme vel Sabbato. Ac si aperte dicat: Videte ne tunc
Abbreviated transcription (Latin):
presumat accipere: Si enĩ
agnoscens reatũ suũ. ipse
se a diuino altari subduxe¬
rit: cito ad indulgentiam

Expanded text:
praesumat accipere. Si enim agnoscens reatum suum, ipse se a divino altari subduxerit, cito ad indulgentiam
Abbreviated transcription (Latin):
credimꝰ: Nã liber
principuꝰ ueteris testam̃ti
geneseos deniq ex initio
uoluminis appellatur : qͥa
in eo scđm nr̃am interpre¬
tationẽ scriptũ legimus:
Hic est liber generationis
ade: Et illud Iste gene¬
rationes cęli & t̾rȩ. quando
creatȩ sunt Ex quo con¬
stat: quocumq tam̃ modo
ex eo quod inprimordio
ibidẽ generatio cęli ac t̾rȩ
inscribit᷑. quia inde gene¬
sis appellat᷑ Et ideo di¬
gnum ꝓfecto fuit Noui
destamenti initiũ quantũ
possibile erat simili modo

Expanded text:
condemnet. Nam liber principii Veteris Testamenti Geneseos denique ex initio voluminis appellatur; quia in eo, secundum nostram interpretationem, scriptum legimus: Hic est liber generationis Adae . Et illud, Istae generationes coeli ac terrae, quando creatae sunt . Ex quo constat, quocunque tamen modo, ex eo quod in primordio ibidem generatio coeli ac terrae inscribitur, quia inde Genesis appellatur. Et ideo dignum profecto fuit Novi Testamenti initium, quantum possibile erat, simili modo
Abbreviated transcription (Latin):
Sic namq optandũ est in
singulis. Marias anima¬
ut magnificet dñm. con¬
cipiat᷑ dĩ uerbũ. pariat¬
& nutriat. recordetur
saluationis suȩ pia com¬
mertia: quomodo nullis
suis prȩcedentib meritis
sit ab iniquitate saluata:
sed sola dĩ bonitate gra¬
tuita xp̃i sanguine sit¬
redẽpta: & dicat Magni¬
ficat anima meã dñm:
Sic enĩ dilexit ds̃ mundũ.
ut filiũ suũ unigenitum
prio inquit filio non pe¬
percit. sed ꝓ nobis om̃ibus.
tradidit illũ: Omirȩ pie¬
tatis affectus. o in estima¬
bilis ardor caritatis: Quis

Expanded text:
Sic namque optandum est, ut in singulis nostra anima magnificet Dominum, concipiat Dei Verbum, pariat et nutriat, recordetur salvationis suae pia commercia, quomodo nullis suis praecedentibus meritis sit ab iniquitate salvata, sed sola Dei bonitate gratuita Christi sanguine redempta, et dicat, Magnificat anima mea Dominum. Sic enim dilexit Deus mut Filium suum unigenitum s, Qui proprio, inquit, Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . O mirae pietatis affectus! o inaestimabilis ardor charitatis! Quis
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nemo hanc eius lon¬
ganimitatẽ negligat.
quia tanto districtiorẽ
iustitiã in iudicio exiget
quanto longiorem pati¬
entiam ante iudicium
prȩrogauit Hinc & enĩ
paulus dicit Igno̾ras qm̃s

Expanded text:
Sed nemo hanc ejus longanimitatem negligat, quia tanto districtiorem justitiam in judicio exiget, quanto longiorem patientiam ante judicium praerogavit. Hinc etenim Paulus dicit: Ignoras q
Abbreviated transcription (Latin):
Callidus namq aduersã¬
rius. bellũ contra duos
mouet. Unum uidelicet
in flaminans. ut contu.¬
melias prior inferat : al¬
terum uero ꝓuocans. ut
contumelias lesus reddat.
Sed quia eus iam uictor
extitit quẽ ad ꝓferendaᷤᷤ
contumelias commouit.
contra illũ acrius dolet
quẽ ad reddendas in ii¬
rias commouere non
potuit Unde fit : ut to¬
ta se uirtute contra eũ
erigat : quẽ contumelias
fortiter ꝑtulisse conside¬
rat. Quẽ quia cõmouere
in ipsa in iuriarũ iacula¬
tione non potuit. Ab
aperto certamine inte¬
rim recedens: in secreta
cogitatione deceptionis
tempus inquirit Et
qui publice bellum per¬
didit: ad exhibendas oc¬
culte insidias exardescit.
Quietis namq iã tempore
ad uictoris animũ redit.
& uel dampna rerum.
uel in iuriarĩt iacula.
ad memoriã reducit .:

Expanded text:
Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor exstitit quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ducẽ. ad illuminanda
gentiũ corda: cunctorum
prȩscuis saluator eliger&e.¬
uiͦ Erat enĩ tam prȩcipuus in
doctrina. animi uirtute
tam potens. in nocentia &
integritate tam sc̃s. ut uno
eodemq tẽpore. hinc eum
sacerdotes ac principes iu¬
dȩorũ. ꝑ ȩmulationẽ legis
antique. data in xp̃ianos
ꝑsequendi auctoritate
scepta gr̃a ueritatis. cȩle¬
sti acie & lumine clario¬
re fulgerent: pariterꝙ
nis princeps futurus. xp̃i
queni ꝑsequebatur. cȩcal¬
di illum inandiq habers
salutẽ Ut autẽ prȩterei
cetesa: quȩ eũ uniuerso
orbi mirabilẽ faciunt
unũ illud quod ad omnd
eius sufficit laudes. qus
ualeat ȩstimare: quantȩ sit
głȩ. quod cũ inter homines
ageret. speciali quadã diui¬
nitatis gr̃a. & parahy sus
illi penetrabilis. & celum
hoc doctore ꝑfectius : ꝯui
in cęlo didicit: quod doce
teste ueracius Cui eleuato
suꝑ cęlos. oculis uidere
& approbare concessũ est:
quod post modũ ꝓmitter&

Expanded text:
sibi ducem ad illuminanda gentium corda cunctorum praescius Salvator eligeret. Erat enim tam praecipuus in doctrina, animi virtute tam potens, innocentia et integritate tam sanctus, ut uno eodemque tempore hinc eum sacerdotes ac principes Judaeorum per aemulationem legis antiquae, data in Christianos persequendi auctoritate, scepta gratia veritatis, coelesti acie et lumine clariore fulgerent; pariterqunis princeps futurus Christum, quem persequebatur, caecandi illuminandique habere virtutem. Ut autem praeteream caetera quae eum universo orbi mirabilem faciunt, unum illud, quod ad omnes ejus sufficit laudes, quis valeat aestimare quantae sit gloriae, quod cum inter homines ageret, speciali quadam Divinitatis gratia, et paradisus illi penetrabilis, et coelum hoc doctore perfectius, qui in coelo didicit quod in teste veracius, cui elevato super coelos oculis videre et approbare concessum est quod postmodum promitteret
Abbreviated transcription (Latin):
de cȩlos sponsum petistis:
deo ur̃a conuersatio in
cȩlis sit semꝑ: qm̃ uerbũ
dĩ quod amatis. Non nisi
in sinu patris inuenĩtur:
ic& igitur ubiq. totus sit.
& non longe ab uno quo¬
q nr̃m : tamen non nisi
casto rursus hauritur
pectore: Prope est enim
inquit moyses in corde
tuo & in ore tuo: tantũ
tum recto si quȩsieris
corde: Unguentũ enim¬
exmanitũ est nomen eiꝰ.
ropterea ac si adolescen¬
tile: diligite animo. qđ
q̾ exemplũ castitatis:
ule quasi in speculo re¬
biget forma uirtutis.
betis igitur in ea ma¬
isteria probitatis ex¬
resa: quid primum
eligere. quid respuere.

Expanded text:
de coelo sponsum petistis. Ideo vestra conversatio in coelis sit semper: quoniam Verbum Dei quod amatis, non nisi in sinu Patris invenitur. Licet igitur ubique totus sit, et non longe ab unoquoque nostrum, tamen non nisi casto sursum hauritur pectore. Prope est enim, inquit Moyses, in corde tuo et in ore tuo, tantum eum recto si quaesieris corde . Unguentum exinanitum est nomen ejus: propterea, adolescentulae, diligite animo, quoesset exemplum castitatis, in qua velut in speculo refulget forma virtutis. Habetis igitur in ea magisteria probitatis expressa, quid primum eligere, quid respuere
Abbreviated transcription (Latin):
corũ exempla sobriȩ & iuste
& pie uiuendo deuĩtat. Non
obcecatur fumo ꝓpriȩ cupi¬
ditatis : qr feruet interius
solo ardore dñicȩ caritatis
Huic autẽ homini. idest redẽ¬
ptori nr̃o qui ȩccłam sibi
uniũsalẽ inuincibili mentis
fortitudine copulauit : pro
modo suo quiq similantur
electi. quando quod ipse in
tota eccła generalit̾ facit: hoc
illi insuis singuli cordibus
agere specialit̾ curant Nã
quasi in altũ fodiendo suã
uigilant̾ conscientiã discuti¬
unt. ne quid in ea sordidum
lateat sollert̃ inquirunt:
Cunctas a fundo cordis super¬
uacuoꝵ cogitatuũ latebras
manu sedule discretionis
ex hauriunt: quatinꝰ firmã¬
in sẽ quietãq sedẽ petre illi
fortissime. hoc est xp̃o pͣpa¬
rent. Fitq ut ꝑ eius prȩsen¬
tiam. insuperabiles inter
scłi terrentis aduersa simul
& ꝓspera blandientis perdu¬
rent. Hȩc iuuante dño fr̃s¬

Expanded text:
corum exempla sobrie et juste, et pie vivendo devitat; non obcaecatur fumo propriae cupiditatis, quia fervet interius solo ardore Dominicae charitatis. Huic autem homini, id est, Redemptori nostro, qui Ecclesiam sibi universalem invincibili mentis fortitudine copulavit, pro modulo suo quique similantur electi, quando quod ipse in tota Ecclesia generaliter facit, hoc illi in suis singuli cordibus agere specialiter curant. Nam quasi in altum fodiendo, suam vigilanter conscientiam discutiunt, ne quid in ea sordidum lateat, solerter inquirunt, cunctas a fundo cordis supervacuorum cogitatuum latebras manu sedulae discretionis exhauriunt, quatenus firmam quietamque fidem petrae illi fortissimae, hoc est, Christo praeparent; fitque ut per ejus praesentiam insuperabiles inter saeculi torrentis adversa simul et prospera blandientis perdurent. Haec, adjuvante Do
Abbreviated transcription (Latin):
nis expositione transcurri¬
mus. Sed uidetur congruũ
sollempnitati quã colimus
de ȩdificatione tẽpli aliqua
cõmemorare. & quã decent̃
ornatꝰ illius eccłȩ significa¬
tioni conueniat indagare:
Narrat ergo scriptura: quia
prȩceperat salomon. ut tol¬
lerent lapides grandes la¬
pides pͣtiosos infundam̃tũ
tẽpli. & quadrarent eos:
Lapides autẽ grandes & prȩ¬
tiosi. qui infundam̃to locati
totũ onus tẽpli sibi super¬
impositũ portant: eximios
sc̃ȩ ęccłȩ doctores insinuant:
Grandes nimirũ excellentia
meritorũ. p̃tiosos claritate
signorũ: quia ab ipso dño
uerbũ audientes: totã cre¬
p̃dicatione. genuerunt:
Quando enĩ inscripturis fun¬
dam̃ta plurali numero di¬
cunt᷑: uel p̃dicatores scõs
uel firmas iustoꝵ cogitatu¬
nes significant: Unde ẽ illid
psalmistȩ. Fundam̃ta eiusm
montib scĩs At cũ singulari
numero fundam̃tũ ponitur.
ipsũ sȩpius auctorẽ bonorũ
omniũ indicat: De quo apħ

Expanded text:
nis expositione transcurrimus, sed videtur congruum solemnitati quam colimus de aedificatione templi aliqua commemorare, et quam decenter ornatus illius Ecclesiae significationi conveniat, indagare. Narrat ergo sacra Scriptura quia praeceperit Salomon, ut tollerent lapides grandes, lapides pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Lapides autem grandes et pretiosi, qui, in fundamento locati, totum onus templi sibi superimpositum portant, eximios sanctae Ecclesiae doctores insinuant, grandes nimirum excellentia meritorum, pretiosos claritate signorum, quae ab ipso Domino verbum audientes totam Ecclepraedicatione genuerunt. Quando enim in Scripturis fundamenta plurali numero dicuntur, vel praedicatores sanctos, vel firmas justorum cogitationes significant. Unde est illud Psalmistae: Fundamenta ejus in montibus sanctis . At cum singulari numero fundamentum ponitur, ipsum saepius auctorem bonorum omnium indicat, de quo Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
g fundam̃to lapides gran¬
des & p̃tiosi qͥ tẽplũ omne
gestarent sunt positi. qr ꝑ
ipsũ ad ꝓpagandã toto or¬
be eccłam prius patriarche
eo fortius sectatores suos in
ȩdificio cęlesti sustentabant:
Quos udelic& lapides res
quadrare p̃cepit: ut magi¬
stros ȩccłȩ cõpositos morib¬
& inmobiles animo esse
debere signar&: Sicut eni
quadratum quocũq uertt̃¬
stabit: ita nimirũ uita ꝑ¬
fectoꝵ quȩ ad ueritatis li

Expanded text:
ergo fundamento lapides grandes et pretiosi, qui templum omne gestarent sunt positi, quia per ipsum ad propagandam toto orbe Ecclesiam, et prius patriarchaeeo fortius sectatores suos in aedificio coelesti sustentabant. Quos, videlicet, lapides rex quadrare praecepit, ut magistros Ecclesiae compositos morib immobiles animo esse debere signaret. Sicut vero quadratum, quocumque vertstabit, ita nimirum vita perfectorum quae ad veritatis li
Abbreviated transcription (Latin):
dominio pressum nouerat :
Unde angelico oraculo. & se
exauditũ cognouit a dño:
& quo ordine salus quam
quȩrebat eẽt ad uentura
didicit. quia uidelicet na¬
sceretur sibi filius: qui ꝓ¬
pheta & doctor eximius
existens. Eundem populũ
ad uiã ueritatis spemq
ꝓmerendȩ salutis conuer¬
teret : & mox sequeret᷑ ipse
saluator. qui ei regni cele¬
stis dona pręstaret Et uo¬
cabis inquit nomen eius
lohannem. & erit gaudiũ
tibi & exultatio: & multi
innatiuitate eius gaude¬
bunt: Magnȩ laudis est
& uirtutis indicium: quoti¬
ens inscripturis hominib:
a dõ nom̃ imponitur uel
mutatur: Bene autẽ prȩ¬
cursor redẽptoris nostri :¬
lohannes uocari iubetur
Iohannes quippe dñi gr̃a.
siue in quo est gr̃a dicitir.
quia & ipse specialem prȩ
ceteris sc̃is eiusdem p̃cur¬
sionis gr̃am accepit : & in¬
audita eatenus mundo. cȩ¬
lestis ingressus gr̃am prȩ¬
dicare aduẽnit Qui ergo

Expanded text:
dominio pressum noverat. Unde angelico oraculo et se exauditum cognovit a Domino, et quo ordine salus quam quaerebat esset adventura didicit: quia videlicet nasceretur sibi filius qui propheta et doctor eximius existens, eumdem populum ad viam veritatis spemque promerendae salutis converteret, et mox sequeretur ipse Salvator, qui ei  AlEt vocabis, inquit, nomen ejus Joannes, et erit tibi gaudium et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Magnae laudis est et virtutis indicium, quoties in Scripturis hominibus a Deo nomen imponitur vel mutatur. Bene autem praecursor Redemptoris nostri Joannes vocari jubetur, Joannes quippe Domini gratia, sive In quo est gratia, dicitur, quia et ipse specialem prae caeteris sanctis ejusdem praecursionis gratiam accepit, et inauditam eatenus mundo coelestis ingressus gratiam praedicare advenit. Qui ergo
Abbreviated transcription (Latin):
saltẽ animũ uincamus
Placatur ds̃ isto sacrificio.
approbat in iudicio pie¬
tatis suȩ uictoriã pacis
nr̃e: certam̃ nr̃i cordis
aspicit. & qui post uincen¬
tes remunerat: Nunc de¬
certantes iuuat. ꝑ iħm

Expanded text:
saltem animum vincamus. Placatur deus isto sacrificio, adprobat in iudicio pietatis suae victoriam pacis nostrę, certamen nostri cordis aspicit, et qui post vincentes remunerat, nunc decertantes iuvat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nentẽ soluit quęstionem
dicens Nolite errare. ds
non irridetur: Quȩ enĩ
seminauerit homo: haec
& mecet Et est sensus:
Frustra causaris in opiam:
cũ aliud habeat conscien
tia : Me potes fallere
cohortantẽ: Sed scito. qđ
quantũ cumq seminaueriᷤ :
tantũ & messurus sis

Expanded text:
nentem solvit quaestionem, dicens: Nolite errare, Deus non irridetur. Quae enim seminaverit homo, haec et metet. Et est sensus: frustra causaris inopiam; cum aliud habeat conscientia tua: me potes fallere cohortantem; sed scito quod quantumcumque seminaveris, tantum et messurus sis.
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ inde transcurrere :
quȩ ad tui nominis laudẽ¬
ꝑtinerent: sed hȩc quȩ de
te ipsa narrasti. neq ut
dignitas tua meretur di¬
cere potiusti Quas ergo
tibi laudes fragilitas hu¬
mani generis ꝑsoluet. quȩ

Expanded text:
tantum inde transcurrere, quae ad tui laudem nominis pertinerent. Sed haec quae de te ipsa narrasti, neque ut dignitas tua meretur, dicere potuisti. Quas ergo tibi laudes fragilitas humani generis persolvet, qu
Abbreviated transcription (Latin):
facta memoratur. Huius
& enĩ secretũ distantiae.
reuelat ipse lohannes:
qui cum prȩ magnitudine
uirtutũ xp̃c crederetur
aturbis : dñs autẽ prae
infrmitate carnis a qui
ꝓpheta putaretur: Illum
inquit oportet crescere me
autẽ minui : Creuit quippe
dñs: quia ꝑ totũ orbem fi¬
ꝓpħa credebatur in notuit:
Decreuit ac minoratus est
lohannes: quia qui xp̃c
estimabatur. quod non xp̃c

Expanded text:
facta memoratur. Hujus etenim secretum distantiae revelat ipse Joannes, qui cum prae magnitudine virtutum Christus crederetur a turbis, Dominus autem prae infirmitate carnis a quibe propheta putaretur, Illum, inquit, oportet crescere, me autem minui. Crevit quippe Dominus, quia per totum orbem fia credebatur, innotuit. Decrevit ac minoratus est Joannes, quia qui Christus aestimabatur, quod non C
Abbreviated transcription (Latin):
Qua mercede : Quo p̃mio
Et ubi sũ inquit: illic &
minister meus erit:
Gratis ametur. & operis
quo ministratur illi: prę¬
tium sit. eẽ cũ illo Ybi enĩ
bene erit sine illo: Aut
quando. eẽ. male poterit
cũ illo Audi euidentius:
Biaus michi ministrauerit :
honorificabit eũ pater
meus. Quo honore. Nisi
ut sit cum filio eius a¬
ud enĩ superius ait. ubi
go sum illĩc & minister
neus erit : hoc intelligit᷑
exposusse cũ dicit. hono¬
rificdbit cũ pat̾ meus.
bn quẽ maiorẽ honorẽ
ditpere poterit ad optatꝰ.
quut sit ubi est unicus:
don auialis factus diuini¬
i sed consociatus eter¬
llat: Quid sit autem
ministrare xp̃o. cui operi
merces tanta ꝓmittitur:
hoc potius debemꝰ inqui

Expanded text:
qua mercede? quo praemio? Et ubi sum, inquit, ego, illic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi, pretium sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando esse male poterit cum illo? Audi evidentius. Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quod enim superius ait, Ubi ego sum, illic et minister meus erit; hoc intelligitur exposuisse cum dicit, honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus, quam ut sit ubi est Unicus; non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? 12. Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta proponitur, hoc potius debemus inqui
Abbreviated transcription (Latin):
impiis in uincla conicitur
Clauditur obscuritate carcerĩ:
qui uenit testimoniũ ꝑhi¬
bere de lumine. quiq ab
lari meruit: Quo innatis
mulierũ maior nemo est.
ad pecitionẽ mulierũ tur¬
pissimarũ capite plectitur:
Et ipse ꝓprio eruore bapti¬
zatur: Cui redẽptorem
mundi baptizare. cui uo¬
cem patris suꝑ illũ audire:
descendentis uidere donatr̃
est Sed non erat graue.
immo leue ac desiderabile
erat talibus: torm̃ta pro
ueritate tẽporalia ꝑpeti.
quȩ ꝑpetuis nouerant re¬
muneranda gaudis Opta¬
bile habebat mortẽ. quȩ
naturȩ necessitate in euita¬
bilis imminebat: confesso
xp̃i nomine. cum palma
uitȩ perhennis excipere :
Unde benedicit apostolus:
quia uobis donatũ est a
xp̃o. Non solũ ut in eũ cre¬
datis : sed etiã ut pro illo
patiamini: Qui ideo dom̃
.eẽ. dicit xp̃i. ut ꝓ illo pati¬
antur electi: quia sicut
idem dicit. Non sunt co¬
dignȩ passiones huius da

Expanded text:
impiis in vincula conjicitur; clauditur obscuritate carceris, qui venit testimonium perhibere de lumine: quique ab appellari meruit, quo in natis mulierum major nemo est, ad petitionem mulierum turpissimarum capite plectitur: et ipse proprio cruore baptizatur, cui redemptorem mundi baptizare, cui vocem Patris super illum audire, descendentis videre donatum est. Sed non erat grave, imo leve ac desiderabile erat talibus tormenta pro veritate temporalia perpeti, quae perpetuis noverant remuneranda gaudiis. Optabile habebat mortem quae naturae necessitate inevitabilis imminebat, confesso Christi nomine cum palma vitae perennis excipere. Unde bene dicit Apostolus: Quia vobis donatum est a Christo, non solum ut in eo credatis, sed etiam ut pro illo patiamini . Qui ideo donum esse dicit Christi, ut pro illo patiantur electi, quia sicut idem dicit: Non sunt condignae passiones hujus
Abbreviated transcription (Latin):
uit hoc maria. non quasi incre¬
dula de oraculo nec quasi incer¬
ta de nuntio: nec quasi dubitãs
de cremplo. sed quasi leta pro
uoto religiosa pro officio: festina
pro gaudio. in montana perrerit:
quo enum iam deo plena. nisi ad

Expanded text:
uit hoc Maria, non quasi incredula de oraculo nec quasi incerta de nuntio nec quasi dubitans de exemplo, sed quasi laeta pro uoto, religiosa pro officio, festina pro gaudio in montana perrexit. quo enim iam deo plena nisi ad
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ non potest. siue recens
ab utero siue annoso iam
ȩtate redire rursus in ma¬
terna uiscera. & nasci.
Sed sicut ad natiuitatẽ car¬
nalẽ uident muliebria
uiscera ad semel pariendũ:
sic ad natiuitatẽ sp̃ualẽ
uident uiscera eccłȩ. ut
semel quisq baptizetur.
Propterea ne quis forte di¬
cat. sed iste in heresi nat̾
est. & iste in scismate natꝰ
est : amputata sunt om̃a:
Si meministis quȩ uobis
disputata sunt de trib
patrib nr̃is quorũ ds̃ dici
uoluit. non quia soli eraN:
sed quia in solis expleta
est integritas significandi
populi futuri.  inuenimꝰ
tamen natũ de ancilla¬
& ex here datũ. natum
de libera heredẽ. Rursus
inuenimꝰ natũ de libera
ex heredatũ: natũ de an¬
cilla heredẽ. Natus de

Expanded text:
enim non potest, sive recens ab utero, sive annosa jam aetate, redire rursum in materna viscera, et nasci. Sed sicut ad nativitatem carnalem valent muliebria viscera ad semel pariendum; sic ad nativitatem spiritualem valent viscera Ecclesiae, ut semel quisque baptizetur. Propterea ne quis forte dicat, Sed iste in haeresi natus est, et iste in schismate natus est; amputata sunt omnia, si meministis, quae vobis disputata sunt de tribus patribus nostris, quorum Deus dici voluit, non quia soli erant, sed quia in solis expleta est integritas significandi populi futuri. Invenimus enim natum de ancilla exhaeredatum, natum de libera haeredem: rursum invenimus natum de libera exhaeredatum, natum de ancilla haeredem. Natus de
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii dies surripit. ut
prȩuideri non ualeat
quando uenit Unde scri¬
ptũ est: Dies dñi sicut
fur in nocte ita ueniet:
Tunc om̃s uirgines surgunt :
quia & electi & reprobi
a somno suȩ mortis ex-¬
citantur: Lampades or-¬
nant : quia sua secum
opera numerant. ꝓ quib
ȩternã recipere beatitu¬
dinẽ expectant: Sed lã¬
pades fatuarũ uirginũ
extinguntur: quia earũ
opera quȩ clara hominib
apparuerant ⁊ in aduentu
iu̾dicis intus obscurantur.
& a dõ retributionẽ non
inueniunt : quia pro eis
receperunt ab hominib
laudes quas amauerunt:

Expanded text:
repit, ut praevideri non valeat quando venit. Unde scriptum est: Dies Domini sicut fur in nocte ita veniet . Tunc omnes virgines surgunt, quia et electi et reprobi a somno suae mortis excitantur. Lampades ornant, quia sua secum opera numerant, pro quibus aeternam recipere beatitudinem exspectant. Sed lampades fatuarum virginum exstinguuntur, quia earum opera, quae clara hominibus foris apparuerant, in adventu judicis intus obscurantur. Et a Deo retributionem non inveniunt, quia pro eis receperunt ab hominibus laudes quas amaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
tes autẽ. acceperunt
oleum secũ in uasis suis
cũ lampadibus Per oleũ
quippe: futor gloriae
designatur. Uascula ait
nr̃a sunt. corda : in quib
ferimus cuncta quȩ coꝵ.¬
tamus Prudentes ergoᷤ
oleũ in uasis habent: quia
nitorem głȩ intra consci.¬
entiam retinent. paulo
atcestante qui ait: Elła
sir̃a hȩc est: testimonium
conscientiȩ nr̃e: Fatuae
autẽ uirgines oleũ secum
Non sumunt: quia gloriã
intra conscientiam non
habent. dum hanc abore
ꝓximorũ quȩrunt: Notan¬
dũ uero quod om̃s lampa¬
des habent. sed om̃s oleũ
non habent : quia plerũq¬
bona in se opera cũ ele¬
ctis. & reprobi ostendunt:
sed soli ad sponsũ cũ oleo
ueniunt: qui de his quae
foris egerint: intus głam
quȩrunt: Unde ꝑ psalmi¬
stam quoq de sc̃a elettor
eccła dicitur: Om̃is gła
eius filiȩ regũ abintus:
Moram autem faciente
sponso: dormitauerunt
om̃s & dormierunt :
Quia dũ uenire iudex ad
extremũ iudiciũ differt.

Expanded text:
tes autem acceperunt tes autem acceperunt oleum in vasis suis cum lampadibus. Per oleum quippe nitor gloriae designatur; vascula autem nostra sunt corda, in quibus ferimus cuncta quae cogitamus. Prudentes ergo oleum in vasis habent, quia nitorem gloriae intra conscientiam retinent, Paulo attestante, qui ait: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Fatuae autem virgines oleum secum non sumunt, quia gloriam intra conscientiam non habent, dum hanc ab ore proximorum quaerunt. Notandum vero quod omnes lampades habent, sed omnes oleum non habent, quia plerumqbona in se opera cum electis et reprobi ostendunt, sed soli ad sponsum cum oleo veniunt qui de his quae foris egerint intus gloriam requirunt. Unde per psalmistam quoque de sancta electorum Ecclesia dicitur: Omnis gloria ejus filiae regum ab intus . Moram autem faciente sponso dormitaverunt omnes, et dormierunt. Quia dum venire judex ad extremum judicium differt,
Abbreviated transcription (Latin):
stit Geminatus autem
quinarius. denarium ꝑ¬
ficit Et quia exutroq
sexi. fideliũ multitudo
colligitur: sc̃a eccła decẽ
uirginib similis denun-¬
tiatur In qua quia mali
cũ honis. & reprobi cum
electis admixti sunt :
recte similis uirginibus
prudentib & fatuis esse
ꝑhibetur: Sunt namque
pleriq continentes. qui ab
exteriori se appetitu cu¬
stodiunt : & spe ad interi¬
ora rapiuntur. Carnem
macerant: & toto deside¬
rio ad supernã patriam
anhelant Eterna p̾mia
expetunt: pro laboribus
suis recipere laudes hu¬
manas nolunt: Hi nimi¬
rum głam suã non in ore
hominũ ponunt: sed intra
conscientiã contegunt:
Et sunt pleriq qui corpꝰ
ꝑ abstinentiã affligunt :
sed de ipsa sua abstinen¬
dia humanos fauores ex.¬
pecunt. doctrinȩ inser¬
uiunt: indigentib multa
largiuntur: Sed fatuȩ ꝓ¬
fecto sunt uirgines: quia
solam laudis transitoriȩ
retributionẽ quȩrunt:
Unde & apte subditur:¬
runt oleũ secũ: pruden¬

Expanded text:
i. Geminatus autem quinarius numerus denarium perficit. Et quia ex utroque sexu fidelium multitudo colligitur, sancta Ecclesia decem virginibus similis denuntiatur. In qua quia mali cum bonis, et reprobi cum electis admixti sunt, recte similis virginibus prudentibus et fatuis esse perhibetur. Sunt namque plerique continentes qui ab exteriori se appetitu custodiunt, et spe ad interiora rapiuntur; carnem macerant, et toto desiderio ad supernam patriam anhelant, aeterna praemia expetunt pro laboribus suis recipere, laudes humanas nolunt. Hi nimirum gloriam suam non in ore hominum ponunt, sed intra conscientiam contegunt. Et sunt plerique qui corpus per abstinentiam affligunt, sed de ipsa sua abstinentia humanos favores expetunt; doctrinae inserviunt, indigentibus multa largiuntur, sed fatuae profecto sunt virgines, quia solam laudis transitoriae retributionem quaerunt. Unde et aperte subditurrunt oleum secum; pruden
Abbreviated transcription (Latin):
qui non uult implere
opere quod docet: Quo¬
modo ergo in eo minimꝰ
uocatur. qui adhoc nullo
modo intrare ꝑmittitura
Quid itaq ꝑhanc sententiã.
Nisi prȩsens eccła cęlorũ¬
dicitur. in qua doctor qͥ
mandatũ soluerit minimꝰ
uocatur: Quia cuius
uita despicitur: restat ut¬
& prȩdicatio contẽnatur.

Expanded text:
qui non vult opere implere quod docet. Quomodo ergo in eo minimus vocatur, qui ad hoc nullo modo intrare permittitur? Quid itaque per hanc sententiam nisi praesens Ecclesia coelorudicitur? in qua doctor qui mandatum solverit minimus vocatur, quia cujus vita despicitur, restat ut praedicatio contemnatur.
Abbreviated transcription (Latin):
bi namq habetis sponsi
ibi pontificem: ibi om̃i
quȩcumq quȩ siftis: illue
dirigite mentem: ut cũ
xp̃c uirginis filius ap¬
paruerit in fine sȩculii
Cum ipso & uos appare¬
atis in gloria. Auex

Expanded text:
bi namque habetis sponsum, ibi pontificem, ibi omnia quaecumque quaesistis. Illuc dirigite mentem, ut cum Christus Virginis filius apparuerit in fine saeculi, cum ipso et vos appareatis in gloria. Ame
Abbreviated transcription (Latin):
remediũ non erit Quȩ
illa confusio. cui reatu
suo exigente contingit:
in conuentu omniũ ho¬
minũ angelorũq eru¬
bescere: Qui pauor eũ
quẽ & tranquillũ mens
humana capere non ua
ait . Dies ire. dies illa.
dies tribulationis. & an¬
gustiȩ : Dies calamitatis
& miseriȩ. dies tenebra¬
rum & caliginis: dies
nebulȩ & turbinis. dies
dicii super corda repro¬
borũ qua asperitate pro¬
pheta uidit amarescere :
quẽ tot appellationib
non ualet explicare:
Quanta uero tunc erit
electorũ lȩcitia. qui de
eius merentur uisione
gaudere: de euius con¬
spectu uident & elem̃ta
contremẽscere: Cum eo
simul ad nuptias intra
re. qui & in sponsi nup¬
tias gaudent. & tamen
ipsi s̾unt sponsa Quia
in illo ęterni regni tha¬
lamo: uisioni nr̃e qs
coniungitur: Quȩ scilic&
uisio: nunqu̾am iam in
perpetuũ ab amoris sui
amplexib euellatur
Tunc regni ianua lugen¬
tib clauditur: quȩ mo¬
do cotidie penitentib

Expanded text:
remedium non erit! Quae remedium non erit! Quae illa confusio cui reatu suo exigente continget in conventu omnium hominum angelorumque erubescere! / Qui pavor eum, quem et tranquillum mens humana capere non valait: dies irae, dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulę et turbinis, dies i diem iudicii super corda reproborum qua asperitate propheta vidit amarescere, quem tot appellationibus non valet explicare! Quanta vero tunc erit electorum lętitia, qui de eius merentur visione gaudere, de cuius conspectu vident et elementa contremescere, cum eo simul ad nuptire! Qui et in sponsi nuptiis gaudent, et tamen ipsi sunt sponsa, quia in illo aeterni regni thalamo visioni nostrae Deus conjungitur. Quae scilicet visio nunquam jam in perpetuum ab amoris sui amplexibus evelletur. Tunc regni janua lugentibus claudetur, quae modo quotidie poenitentibus
Abbreviated transcription (Latin):
cipale & enĩ nr̃m. ca¬
put est Aꝓpellatione
autẽ capitis. ea quȩ prin¬
cipatur corpori mens
uocatur: Impinguat ergo
caput oleum peccatoris:
cum demulcet mentem
fauor adulantis Sed dũ
irent emere uenit spon-¬
sus: quia cũ uitȩ suȩ te :¬
stimoniũ a ꝓroximis quȩ¬
runt: uidex uenit: qui
non operum. sed cordiũ
testis est Quȩ autẽ pa
re in cordis palato pos¬
sit. quid admirationis
hab& quod dicitur ue¬
nit sponsus: quid dulce¬
dinis. intrauerunt cũ
eo ad nuptias. quid ama¬
ritudinis. & clausa est
ianua: Venit quippe
ille qui aduentu suo
elementa concutit: in
cuius conspectu cęlum
& terra contremescit:
Unde etiã ꝑ prophetam
dicitur: Adhuc semel. &¬
ego mou̾ebo non solum
terrã : sed etiã cęlum Ad
cuius examen omne hu¬
manũ genus deducitur:
cui aduindictam maloꝵ
remunerationẽq bonoꝵ.
angeli. archangeli: thro¬
ni.principatus. & domi¬
nationes. obsecuntur:
in illo die terror erit.
quando iam in poȩna

Expanded text:
cipale etenim nostrum caput est. Appellatione autem capitis ea quae principatur corpori mens vocatur. Impinguat ergo caput oleum peccatoris, cum demulcet mentem favor adulantis. Sed dum irent emere, venit sponsus, quia cum vitae suae testimonium a proximis quaerunt, judex venit, qui non solum operum, sed et cordium tesre in cordis palatum possit quid admirationis habet quod dicitur, Sponsus venit! quid dulcedinis, Intraverunt cum eo ad nuptias! quid amaritudinis, Et clausa est janua! Venit quippe ille qui adventu suo elementa ccuius conspectu caelum cum terra contremescit. Unde etiam per prophetam dicit: Adhuc semel, ego movebo non solum terram, sed etiam caelum. Ad cuius examen omne humanum genus deducitur, cui ad vindictam malorum remunerationemque bonorum angeli, archangeli, throni, principatus et dominationes obsecuntur. in illo die terror erit, quando iam in poena
Abbreviated transcription (Latin):
nosos: Dicebat lohannes
quod erat legis. quod iusti¬
n: quod erat salutis:
Cut quod erat non odi:
slimoris: Ecce qualem
consequitus ẽ ab impio
ꝓpietate mercedem:

Expanded text:
nosos. Dicebat Joannes quod erat legis, quod justitiae, quod salutis; certe quod erat non odii, sed amoris: ecce qualem consecutus est ab impio pro pietate mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositis suꝑni amoris obse¬
quiis. nulla ꝑsequentium
ualuit reuocare pręssura.
Uerũ quia cũ memoria beati
petri. &iam coapłi eius
pauli hodie Natalicia cele

Expanded text:
positis superni amoris obsequiis nulla persequentium valuit revocare pressura. Verum quia cum memoria beati Petri etiam coapostoli ejus Pauli hodie natalitia cele
Abbreviated transcription (Latin):
Exutraq autẽ substantia
& diuinitatis & humanita¬
uerus. At testante apostolo
atq dicente. Ex quib xp̃c
ds̃ unus ẽ. mediãtor dĩ &

Expanded text:
utraque autem substantia et divinitatis et humanitaverus, attestante Apostolo atque dicente: Ex quibus ChriDeus, unus est mediator Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
Aliis. tamen ex his aplicis
sententiis & dñm uerũ &
hominẽ comprobamus.
qui cũ ȩqualẽ impassibi¬
litatẽ. & in mortalitatẽ
cũ patre possideat: ꝓopt̃
nr̃am tam̃ salutẽ. passibilẽ¬

Expanded text:
aliis, tum ex his apostolicis sententiis, et Deum verum et hominem comprobamus, qui cum aequalem impassibilitatem et immortalitatem cum Patre possideat, propter nostram tamen salutem passibile
Abbreviated transcription (Latin):
ẽplũ autẽ dĩ eccła. ẽ: sicut
lobannes testatur in apo¬
Et aꝑtũ est inquit tẽplumꝰ
dĩ in cęlo. & archa destam̃ti
uisa est: Quȩ ꝓfecto archa
non illa moysi fabre facta
sed beata uirgo Naria est
quȩ hinc iam transposita
erat: quã beatꝰ lohannes
euangłista testis ueritatis
cui commissa est forte
recognoscens uenerabiliter
affatur. quia in cęlo uisa
et Monstrat᷑ aut̃ species
igenere sicuti & genus
ꝑseciem declaratur. qm̃
beta MarhA in templo
dĩ uisa est scilicet in excła
xp̃i. Eccła uero in eius
uiginitatis fructu penitꝰ
dno dedicatur. ac ꝑ hoc
archa testam̃ti dĩ uideli¬
cet dĩ genitrix in tẽplo
eius non immerito uisa

Expanded text:
emplum autem Dei Ecclesia est, sicut Joannes testatur in Et apertum est, inquit, templum Dei in coelo, et arca testamenti ejus visa est . Quae profecto arca non illa Moysi fabricata, sed beata virgo Maria est, quae hinc jam transposita erat; quam beatus Joannes evangelista, testis veritatis, cui commissa est, forte recognoscens venerabiliter affatur. Quia in coelo visa est, monstratur species in genere, sicuti et genus per speciem declaratur. Quoniam beata Maria in templo Dei visa est, scilicet in Ecclesia Dei; Ecclesia vero in ejus virginitatis fructu penitus Domino dedicatur; ac per hoc arca testamenti Dei, ipsa videlicet Dei genitrix, in templo ejus non immerit
Abbreviated transcription (Latin):
& amemus quantũ possumꝰ:
ut ueri adoratores ut sal¬
uator ait in sp̃u & ueritate.
orant eũ. oportet ad orare
in sp̃u Alias autẽ nisi in
sp̃u non adorat᷑: neq ei re¬
Cte seruit᷑: Iccirco egredi¬
mini exhis angustiis car¬
nalibus: exuite uos ueterẽ
hominẽ. & induite nouũ
qui scđm dm̃ creatus est:
Egredimini exhac delecta¬
tione carnali. Ne sollici¬
tudo p̾sentis uitę ac uo¬
luptas suffõcent in uobis
uerbũ uitȩ qđ seminatũ
est in corde: Peregrina¬
mini magis a corpore.
Non estis quȩ carnis oꝑa
in uob̾ mortificatis sed in
sp̃u: quicũq ergo sp̃u dĩ
aguntur: hi filũ sunt dĩ
Et ideo dilatamini uos. &
erigite mentẽ ad sublimu
adoretis eũ in throno ubi
est ipse. quia iãm extra
mundũ est Ubi & iner¬
cuttu throni eiꝰ uigini
quattuor seniores seder
legunt᷑ ante conspectum
di in sedib suis: & adoran
scłoꝵ. mittentes coronas
suas ante pedes eius quas
ab ipso acceperunt dicen¬
tes Gratias tibi agimus

Expanded text:
 amemus quantum possumus. ut veri adoratores, ut Salvator ait, in spiritu et veritate, orant eum, oportet adorare in spiritu . Alias autem nisi in spiritu non adoratur, nec ei recte servitur. Idcirco egredimini ex iis angustiis carnalibus; exuite vos veterem hominem, et induite novum qui secundum Deum creatus est . Egredimini ex hac dilectione carnali, ne sollicitudo praesentis vitae ac voluptatis suffocet in vobis verbum vitae, quod seminatum est in corde. Peregrinamini magis a corpore, non estis, quae carnis opera in vobis mortificatis, sed in spiritu. Quicunque ergo spiritu Dei aguntur, ii filii sunt Dei . Et ideo dilatamini vos, et erigite mentem ad sublimiaadoretis eum in throno ubi est ipse, quia jam extra mundum est, ubi in circuitu throni ejus viginti quatuor seniores sedere leguntur ante conspectum Dei in sedibus suis, et adorant  mittentes coronas suas ante pedes ejus, quas ab ipso acceperunt, dicentes: Gratias tibi agimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ungo est: Unde apostolus:
epondi enĩ uos inquit
uni urol uirginẽ castam
exhibere xp̃o: Et ideo
Allectissimȩ illuc mentẽ
drgtte ubi sponsus ur̃
ꝓ nobis introiit : & beata
uirgo uisa est qm̃ ibi eius
festiuitas recte colit᷑ ubi

Expanded text:
 Unde Apostolus: Despondi enim vos uni viro, inquit, virginem castam exhibere Christo . Et ideo, dilectissimae, illuc mentem dirigite, ubi sponsus vester pro nobis introiit, et beata Virgo visa est, quoniam ibi ejus festivitas recte colitur, ubi