comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis. & quando forte uentus ex illa parte qua
patoe inruerit. sit ibi cauta gubernatio. Nã quid
dicturus est mihi quisquis talib locis forte prȩest
Immo seruit fratribus in his quę monasteria dicun¬
tur Quid dicturus est : Cautus ero nullũ malũ
admittã. Quomodo nullũ admites: Nullũ homi¬
nẽ malũ. nullũ frattẽ intrantẽ malũ. ad missurus
sũ. cũ paucis bonis bene nibierit. Ubi cognoscis
Qũe forte uis excludere. ut cognoscat᷑ malus. intus
ꝓbandus est. Quomodo ergo exdudis intraturum.
qui postea ꝓbandus estEt ꝓbari. nisi intrauerit
non potest: Repellis om̃s malos Dicis enĩ & nosti¬
c̃ inspicere Om̃s nudis cordibus ad te ueniunt. Qui
intraturi sunt: ipsi se non nouerunt. quanto minus
tu : Multi enĩ sibi ꝓmiserunt quod impleturi es¬
sent illã uitã scam̃ in cõmune habentẽ om̃a. ubi ne¬
modiat aliquid suũ. quib est anima una & cor

Expanded text:
charitatis; et quando forte ventus ex illa parte qua charitatis; et quando forte ventus ex illa parte qua patet, irruerit, sit ibi cauta gubernatio. 11. Nam quid dicturus est mihi quisquis talibus locis forte praeest, imo servit fratribus, in his quae monasteria dicuntur? quid dicturus est? Cautus ero, nullum malum admittam. Quomodo nullum malum admittes? Nullum hominem malum, nullum fratrem malum intrantem admissurus sum; cum paucis bonis bene mihi erit. Ubi cognoscis quem forte vis excludere? Ut cognoscatur malus, intus probandus est: quomodo ergo excludis intraturum, qui postea probandus est, et probari nisi intraverit non potest? Repelles omnes malos? Dicis enim, et nosti inspicere. Omnes nudis cordibus ad te veniunt? Qui intraturi sunt, ipsi se non noverunt; quanto minus tu? Multi enim sibi promiserunt quod impleturi essent illam vitam sanctam, in commune habentem omnia, ubi nemo dicit aliquid suum, quibus est una anima et cor
Abbreviated transcription (Latin):
turbis sunt eliquati Si tam̃ iã ipsi pauci omnes
boni : tam̃ cogitatio humana laudabilis. ẽẽ. cũ talib qui
eleger̃ uitã quietã remoti abstrepitu populari a turbis
inquietis. a magnis fluctib scłi. tãquã in portu sunt.
Lã gͦ ibi gaudiũ illud. iam ibi iubilatio illa quȩ ꝓmit¬
titur : Nondũ sed adhuc gemitus. adhuc sollicitudo¬
⁊ tẽptationũ. Hab& enĩ aliunde & portus aditum.
Si portus aditũ ex nulla parte haber&. nulla in eũ
nauis intrar&. Oport& ergo ut ex aliqua parte pa¬
teat. Aliquando autẽ ꝑ eã partẽ qua pat& uentus
irruit. & ubi scopuli non sunt. nauesse inuicem con¬
lise confringunt. Vbi ergo seturitas. si nec in portue
Et tam̃ ut cũq esse feliciores in portu. quã in pela¬
go fatendũ est. concedendũ est ucrũ est. Tamensi
naues in portu bene sibi applicent᷑. non sibi collidan¬
tur. Seruet᷑ ibi parilitas aequabilitatis. constantia

Expanded text:
turbis sunt eliquati? Si tamen jam ipsi pauci, omnes turbis sunt eliquati? Si tamen jam ipsi pauci, omnes boni: tamen bona cogitatio humana, laudabilis, esse cum talibus qui elegerunt vitam quietam; remoti a strepitu populari, a turbis inquietis, a magnis fluctibus saeculi, tanquam in portu sunt. Jam ergo ibi gaudium illud? jam ibi jubilatio illa quae promittitur? Nondum; sed adhuc gemitus, adhuc sollicitudo tentationum. Habet enim alicunde et portus aditum: si portus aditum ex nulla parte haberet, nulla in eum navis intraret; oportet ergo ut ex aliqua parte pateat: aliquando autem per eam partem qua patet, ventus irruit; et ubi scopuli non sunt, naves se invicem collisae confringunt. Ubi ergo securitas, si nec in portu? Et tamen utcumque feliciores in portu quam in pelago, fatendum est, concedendum est, verum est. Ament se, naves in portu bene sibi applicentur, non sibi collidantur: servetur ibi parilitas aequabilitatis, constantia
Abbreviated transcription (Latin):
gaste ut nemo te uideat. Cui ꝓderis: Tu ad hoc
ꝑuenisses si nullus tibi ꝓfuiss&  Anquia ueloces
pedes tibi uideris habuisse ad transeundũ. prȩtisurus
espontẽ : Eochortor om̃s. uax dĩ om̃s hortat᷑: susti¬
nentes inuicẽ in dilectione. Separabo me inquit aliqͥs ⁊ͣ
cũ paucis bonis. cũ illis inͥ bene erit. Nã nulli ꝓdesse.
impiũ & crudele est. Non ie hoc docuit dñs ñs.
Non enĩ dãp̃nauit seruũ. qui interuertit quod
accepit. sed qui . ñ. erogauit. lutelligat᷑ pena inter¬
uersoris ex pena pigri. Serue nequã & piger.
ait dñsdãpnans. Nonait interuertisti petuniam
meã. non ait dedi tibi. & non mihi integrũ quod¬
dedi reddidisti : Quia . ñ. creuit. qͥa.ñ. erogasti. inde
inqͥt te puniã. Auarus .ẽ. ds̃ silutis nr̃ȩ. Ergo sepa¬
rabo me inqͥt cũ paucisbonis. Quid mͥ est rationẽ
habere cũ turhis: Bene Pauci ipsiboni. de quib

Expanded text:
gas te, ut nemo te videat; cui proderis? Tu ad hoc gas te, ut nemo te videat; cui proderis? Tu ad hoc pervenisses, si nullus tibi profuisset? An quia veloces pedes tibi videris habuisse ad transeundum, praecisurus es pontem? Exhortor omnes, vox Dei omnes hortatur: «Sustinentes invicem in dilectione.» 10. Separabo me, inquit aliquis, cum paucis bonis; cum illis mihi bene erit. Nam nulli prodesse impium et crudele est. Non me hoc docuit Dominus meus. Non enim damnavit servum qui intervertit quod accepit, sed qui non erogavit. Intelligatur poena interversoris ex poena pigri. «Serve nequam et piger,» ait Dominus damnans: non ait, Intervertisti pecuniam meam; non ait, Dedi tibi, et non mihi quod dedi integrum reddidisti: Quia non crevit, quia non erogasti, inde, inquit, te puniam . Avarus est Deus salutis nostrae. Ergo separabo me, inquit, cum paucis bonis: quid mihi est rationem habere cum turbis? Bene: pauci ipsi boni, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
capiunt: qui nobiscũ sẽꝑ futuri. ñ. sunt: Quos dul¬
ces cybos nisigustate & uidete quã dulcis est dñs:
Int̃ illos necesse .ẽ. gemamꝰ. Sed quo sesse paraturus ñ¬
est xp̃ianus. ut . ñ. gemat int̃ falsos fr̃s: Quoiturus
est: Quid facturus: solitudinẽ petat. secuntur
scandala. Separat se qui bene ꝓficit. ut nullum
om̃ino hominẽ patiat᷑. Quid si & ipsũ ante quam eͣ¬
ꝓficer& nemo uell& pati: Si gͦ qͥa ꝓficit nullũ ho¬
minẽ uult pati: eo ipso quo . ñ. uult aliquẽ hominẽ
seruare unitatẽ sp̃s in uinculaͦ pacis. Sustinentes
in uicẽ .ñ. habes qͦđ inte alius sustineat: Miror si iꝰ¬
.ñ. est. Sedecce ñ sit. Co robustior es ad ceteros
fustinendos. quo iã .ñ. habes qͦđ in te alii sustineant.
Non sustuieris. sustine ceteros. Non possũ inquis
Ergo habes qͦđ & inte alii sustineant. Sustinentes
inuicẽ in dilectione. Tudeseris res humanas. & segre¬

Expanded text:
capiunt, qui nobiscum semper futuri non sunt? quos dulcapiunt, qui nobiscum semper futuri non sunt? quos dulces cibos, nisi, «Gustate et videte quam dulcis est Dominus» ? Inter illos necesse est gemamus. 9. Sed quo se separaturus est christianus, ut non gemat inter falsos fratres? Quo iturus est? quid facturus? Solitudines petat? Sequuntur scandala. Separaturus est se qui bene proficit, ut nullum omnino hominem patiatur? Quid si et ipsum, antequam proficeret, nemo vellet pati? Si ergo, quia proficit, nullum hominem vult pati, eo ipso quo non vult aliquem hominem servare unitatem spiritus in vinculo pacis» . «Sustinentes invicem:» non habes quod in te alius sustineat? Miror si non est: sed ecce non sit; eo robustior es ad caeteros sustinendos, quo jam non habes quod in te alii sustineant. Non sustineris, sustine caeteros. Non possum, inquis. Ergo habes quod et in te alii sustineant. «Sustinentes invicem in dilectione.» Tu deseris res humanas, et segre
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ paleis. est liliũ int̾ spmas. Quid eñ audit acccłi
Sicut liliũ in medio spinarũ. ita ꝓoxima mea in medio
filiarũ. Odne quomͦ consolaris. quomͦ confortas. quomͦ
terres: qͥđ ẽ qͦđ dicis.Sicut liliũ in medio. Quarũ:
Spinarũ. lta ꝓoxima mea in medio. Quarũ: filiarũ
Quas dicis spits: Ipsas filias. Respond& Spiuae
sunt ꝓpt̃ mores suos filię ꝓpt̾ sacramenta mea.
Utinã gͦ int̃ gemitꝰ alicnarũ gemeret᷑. minꝰ gemeret᷑.
Ille ẽ. maior gemitꝰ. qm̃ si inimicus exꝓbrass& mihi¬
sustinuissẽ utiq. Et si is qui oderat me suꝑ me mag¬
nalocutus fuiss&: absconderẽ me utique ab eo.
Psalmi uoces funt. qui litteras nr̃as nouit sequitur.
Qui non nouit. discat ut sequat᷑. Si is qui oderat me
suꝑ me magnalocutꝰ fuiss&. absconderẽ me utiq ab eo
Tu uͦ homo unianmis dux m̃s & notus m̃s. qui simul
metũ dulces capiehas cybos. Quos dulces cybos nobiscũ

Expanded text:
inter paleam , est lilium inter spinas. Quid enim audit Ecclesia? inter paleam , est lilium inter spinas. Quid enim audit Ecclesia? «Sicut lilium filiarum.» O Domine, quomodo consolaris, quomodo confortas, quomodo terres? Quid est quod dicis? «Sicut lilium in» «medio,» quarum «spinarum? Ita proxima mea in medio,» quarum «filiarum?» quas dicis spinas, ipsas filias? Respondet: Spinae sunt propter mores suos; filiae, propter sacramenta mea. Utinam ergo inter gemitus alienorum gemeretur; minus gemeretur. Ille est major gemitus, «Quoniam si inimicus exprsustinuissem utique; et si is qui oderat me, super me magnum verbum dixisset, absconderem me utique ab eo.Psalmi voces sunt: qui Litteras nostras novit, sequitur; qui non novit, discat, ut sequatur. «Si is qui oderat me, super me magna locutus fuisset, absconderem me utique ab eo: tu vero unanimis, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos» . Quos dulces cibos nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
bnłuos. Simules & seruus & liber. Seruus qͥa factꝰ es.
liber qͥa amaris adõ a quo factꝰ es. lmmo &iã inde liber.
qͥa amas eũ aquo fact es Noli seruire cũ murmure
non enĩ id agunt murmura tua ut ñ seruias. sed
ut malus seruus seruias. Seruus es dñi. libertus es
dñi. Non te sic quęras manumitti. ut recedas de
domo manu missoris tui. Seruite dño in iocundi¬
tate. Plena erit illa & ꝑfecta iocunditas. cũ corrup¬
tibile hoc induerit incorruptionẽ. & mortale boc
induerit inmortalitatẽ. Tunc erit ꝑfecta iocunditis.
tunc illa ꝑfecta iubilatio. tunc laussine defectu.
tunc amor sine scandalo. tunc fructꝰ sine timore.
tunc uita sine morte. Quid hic nullũ ne gaudiũ :
Si nullũ gaudiũ. nulla iubilatio. Quomodo: lubilate
̃dõ uniuersa terra. Est plane & hic gaudiũ de spe
futurȩ uitȩ. Gustat᷑ hic. unde ibi saciem᷑. Sed necesse
.ẽ. ut multi ꝑferant frum̃ta int̾ tizania. St̃ grana

Expanded text:
. Simul es et servus et liber: servus, quia factus es; liber, quia amaris a Deo a quo factus es: imo etiam inde liber, quia amas eum a quo factus es. Noli servire cum murmure; non enim id agunt murmura tua, ut non servias, sed ut malus servus servias. Servus es Domini, libertus es Domini; non te sic quaeras manumitti, ut recedas de domo manumissoris tui. 8. «Servite Domino in jucunditate.» Plena erit illa et perfecta jucunditas, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem : tunc erit perfecta jucunditas, tunc illa perfecta jubilatio, tunc laus sine defectu, tunc amor sine scandalo, tunc fructus sine timore, tunc vita sine morte. Quid hic? nullumne gaudium? Si nullum gaudium, nulla jubilatio: quomodo, «Jubilate Domino, universa terra?» Est plane et hic gaudium; de spe futurae vitae gustatur hic unde ibi satiemur. Sed necesse est ut multa perferant frumenta inter zizania: sunt grana
Abbreviated transcription (Latin):
sed miscđam & iudiciũ. Si ergo ꝑ tẽpora distingua¬
motẽpus nuscđȩ : Primo in dõ considera: ut &
tu. quantũ tibi ipse donauit imiteris patrem.
sleq enĩ arrogant̃ dicimꝰ patrẽ nrm nos debere
imitari : quando quidẽ ipse dñs ipse unicus dĩ filius.
ad boc nos hortat᷑ dicens. Estote sicut pater uest̃
cȩlestis:. Cũ dicer& diligite inimicos urõs. orate ꝓ
eis qui uos ꝑsetunt᷑. ut sitis inquit filii patris ur̃i¬

Expanded text:
diam et judicium:» si ergo per tempora distinguamo tempus misericordiae? Primo in Deo considera, ut et tu quantum ipse tibi donaverit, imiteris Patrem. Neque enim arroganter dicimus, Patrem nostrum nos debere imitari; quandoquidem Dominus ipse unicus Dei Filius ad hoc nos hortatur, dicens: «Estote sicut Pater vester coelestis.» Cum diceret, «Diligite inimicos vestros, orate pro eis qui vos persequuntur: ut sitis
Abbreviated transcription (Latin):
Ue his qui ꝑdider̃ sustinentiã. Et qͦđ est amplius.
ructat in dignationis malũ odorẽ. unde exterreat
intraturos. quia ipse cũ in trass&. ꝑdurare .ñ. potuit.
Quales illi: Inuidi litigatores. neminẽ sustinentoᷤ.¬
÷ auari. Ille ibi illud fecit. & ille ibi illud fecit. Omale
quare taces bonos: Quos tolerare non potusti iac¬
tas: qui te malũ tolerauerunt taces. Merito illud

Expanded text:
«Vae his qui perdiderunt sustinentiam» . Et quod est amplius, «Vae his qui perdiderunt sustinentiam» . Et quod est amplius, ructat indignationis malum odorem, unde absterreat intraturos; quia ipse cum intrasset, perdurare non potuit. Quales illi? Invidi, litigatores, neminem sustinentes, avari; ille ibi illud fecit, et ille ibi illud fecit. O male, quare taces bonos? Quos tolerare non potuisti, jactas: qui te malum toleraverunt, taces. 13. Merito illud
Abbreviated transcription (Latin):
in uicẽ se sustinent. Laudasti: qui nescit quid
interius agat᷑. qui nescit quomodo illo uento intran¬
te &iam naues iͥn portu collidunt᷑. intrat quisi secu¬
ritatẽ sperans neminẽquẽ toler& habiturus inue¬
nit ibi fr̃s malos. qui mali inueniri non possent:
nisi admiterent᷑. Et necesse est ut primo tolerent᷑.
ne forte corrigant᷑. Net excludi facile possunt. nisi
prius fuerint: tolerãdi. & fit ipse in tolerandȩ im¬
q patientiȩ. Quis me huc quȩ rebat: ego putabã quia
caritas est hic. Et paucorũ hominũ molestia inrita¬
tus. dũ non ꝑseuerauerit implere qͦđ uouit: fit de¬
ysertor tã sc̃i ꝓpositi & reus uoti non redditi. lam uͦ
cũ inde exxierit. fit & ipse uituperator. & maledicus.
& dicit ca sola quȩ quasi se patę non posse asseue¬
q̃ rat: & aliquando uera: Sed uera malorũ toleran¬
da sunt ꝓpt̾ societatẽ bonorũ. Dicit illi scriptura.

Expanded text:
invicem se sustinent. Laudasti, laudasti: qui nescit quid invicem se sustinent. Laudasti, laudasti: qui nescit quid interius agatur, qui nescit quomodo illo vento intrante etiam naves se in portu collidunt, intrat quasi securitatem sperans, neminem quem toleret habiturus; invenit ibi fratres malos, qui mali inveniri non possent, nisi admitterentur et necesse est ut primo tolerentur, ne forte corrigantur; nec excludi facile possunt, nisi prius fuerint tolerati: et fit ipse intolerandae impatientiae. Quis me huc quaerebat? Ego putabam quia charitas est hic. Et paucorum hominum molestia irritatus, dum non perseveraverit implere quod vovit, fit desertor tam sancti propositi, et reus voti non redditi. Jamvero cum inde exierit, fit et ipse vituperator et maledicus: et dicit ea sola quae quasi se pati non potuisse asseverat; et aliquando vera. Sed vera malorum toleranda sunt propter societatem bonorum. Dicit illi Scriptura:
Abbreviated transcription (Latin):
ibi bonos ministros. fideles dispensitores. om̃iũ tole¬
ratores. uiscera sua impendentes in his quos uolunt
ꝓficere. non quęrentes quȩ sua sunt. sed quȩ iłu xp̃i
laudant hȩc. obliuiscunt᷑ qͥa mixti st̃ malis. Rur¬
sus qui rep̃bendunt auaritiã dericorũ. imptobitates
dericorũ. lites clericorũ: appetentes resalienas. ebri¬
osos. uoraces. iactuit. Et tuinde uituperas. &ͣ
tu inue laudas. Tu qui laudas. dic inixtos in alos.
tu qui uituperas. uide ibi & bonos. Sic & in illa uita
cõmuni fratrũ quȩ.ẽ. in monasterio. magni uiri.
scĩ. cotidie in ymis. in orationibus. in laudib dĩ.
inde uiuunt. cũ lectione illis resest laborant ma¬
nib suis. inde se transigunt. non aue̾re aliquid ap¬
petunt: quicquid eis infert᷑ apiis fratrib: cũ suffi¬
cientia & cũ caritate utunt᷑. Nemo sibi usurpat
aliquid qͦđ alt̾ non habeat. om̃s se diligunt. omnos

Expanded text:
ibi bonos ministros, fideles dispensatores, omnium toleibi bonos ministros, fideles dispensatores, omnium toleratores, viscera sua impendentes his quos volunt proficere, non quaerentes quae sua sunt, sed quae Jesu Christi. Laudant haec, obliviscuntur quia mixti sunt malis. Rursus qui reprehendunt avaritiam clericorum, improbitates clericorum, lites clericorum, appetentes res alienas, ebriosos, voraces, jactant. Et tu invide vituperas, et tu incaute laudas: tu qui laudas, dic mixtos malos; tu qui vituperas, vide ibi et bonos. Sic et in illa vita communi fratrum, quae est in monasterio: Magni viri, sancti, quotidie in hymnis, in orationibus, in laudibus Dei, inde vivunt, cum lectione illis res est; laborant manibus suis, inde se transigunt; non avare aliquid petunt, quidquid eis infertur a piis fratribus, cum sufficientia et cum charitate utuntur; nemo sibi usurpat aliquid quod alter non habeat; omnes se diligunt, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
laudat᷑ ds̃. Audit forte qui nescit. tacitũ est de cõ¬
mixtsene malis. Menit laude inuitatus. inuenit
cõmixtos malos. qui non illi predicti sunt ante quĩ
uenir& offendit᷑ a falsisxp̃ianis. refugit aueris
xp̃ianis. Rursus odiosi maledici. in ruunt in uitu¬
perationẽ. Quales xp̃iani. qui ꝯp̃iani: Auari.
feneratores. Nonne ipsi sunt qui tbeitra & amphi¬
teatra implent ꝑ ludos. & ꝑ alia spectacula: Qui im¬
plent accđas ꝑ dies festos: ẽbriosi. uoraces in uidi.
insectatores. alterutrũ sunt tales. sed .ñ. solitales.
Et iste uituperator ceco animo taic& bonos. & ille
laudator. in cauto aniuio tac& malos. Si autẽ sic y¬
laudat᷑ in hoc tẽpore aecła dĩ. quomododant scrip¬
turȩ̃ dĩ: Ecce quomodo nunc dixi. Sicut lilium in
medio spinarũ. ita ꝓoxina mea in medio filiarum : A.¬
lta & inclericis. laudatores dericorũ intendunt

Expanded text:
laudatur Deus. Audit forte qui nescit tacitum esse de comlaudatur Deus. Audit forte qui nescit tacitum esse de commixtis malis, venit laude invitatus, invenit commixtos malos, qui non illi praedicti sunt antequam veniret; offenditur a falsis christianis, refugit a veris christianis. Rursus odiosi, maledici, irruunt in vituperationem: Quales Christiani? qui Christiani? Avari, feneratores. Nonne ipsi sunt qui theatra et amphitheatra implent per ludos et per alia spectacula, qui implent ecclesias per dies festos? Ebriosi, voraces, invidi, insectatores alterutrum. Sunt tales, sed non soli tales. Et iste vituperator caeco animo tacet bonos; et ille laudator incauto animo tacet malos. Si autem sic laudatur in hoc tempore Ecclesia Dei, quomodo laudant Scripturae Dei, ecce quomodo nunc dixi, «Sicut lilium in medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum:» aIta et in clericis. Laudatores clericorum intendunt
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ne securus laudes quelib& uiti̾ ante mortẽ nec
laudes hominẽ quẽ quã. hinc autẽ fallunt᷑ homines. ñ¬
ut uł non suscipiant meliorẽ uitã. uł temere aggre¬
diint᷑. quia & cũ laudare uolunt. sic laudant ut non
ibi dicant mala quȩ mixta sunt. & qui uituperare uo¬
lunt. tĩ inuido animo & ꝑuerso uituperant. ut clau¬
dant oculos aduersus bona. & sola mala quȩ ibi uł sunt
uł putint᷑ exigerent. Inde fit ut unaqueq ꝓfessio
male laudata. id est non caute laudata. cũ inuitauerit
homines laude sua. inueniant illi qui illuc ueniunt
aliquos quales ibi esse .ñ. credebant. & offensi inalis.
resileant abonis. fr̃s. disciplinã istã ad uitã uram̃ con¬
ferte. & sic audite ut uiuatis. Laudat᷑ ut generalit̃
dicã aeccła dĩ magni homines op̃iani. Soli xp̃iani.
magna catholica. Diligunt se om̃s. Impendunt sibi
quisq quod possunt. Orationibus. ieiunus. ymius.
uacat̾ ꝑ totũ orbẽ terrarũ. unꝰu consensione pacis

Expanded text:
quamlibet vitam; ante mortem ne laudes hominem quemquam . 12. Hinc autem falluntur homines, ut vel non suscipiant meliorem vitam, vel temere aggrediantur; quia et cum laudare volunt, sic laudant, ut non ibi dicant mala quae mixta sunt; et qui vituperare volunt, tam invido animo et perverso vituperant, ut claudant oculos adversus bona, et sola mala quae ibi vel sunt vel putantur, exaggerent. Inde fit ut unaquaeque professio male laudata, id est non caute laudata, cum invitaverit homines laude sua, inveniant illi qui illuc veniunt, aliquos quales ibi esse non credebant; et offensi a malis, resiliant a bonis. Fratres, disciplinam istam ad vitam vestram conferte, et sic audite ut vivatis. Laudatur, ut generaliter dicam, Ecclesia Dei: magni homines Christiani, soli Christiani, magna Catholica; diligunt se omnes, impendunt sibi quisque quod possunt, orationibus, jejuniis, hymnis vacatur per totum orbem terrarum, una consensione pacis
Abbreviated transcription (Latin):
posuistis. ipse est ds̃. Scitote qm̃ dñs ipse est ds̃.
Ipse fecit nos. & non ipsi nos. Ipse fecit nos
Omã ꝑ ipsũ facta sunt: & sine ipso factũ ẽ. nihil.
Quid .ẽ. qͦđ excultatis: quid est quod superbitis:
Alius uosfecit: & qui uosfecit. ipse auobis patit᷑.
Sed uos sic uos iactatis & gloriamini & eatollitis:
quasia uobis ipsis facti sitis. Bonũ est uobis : ut qui
fecit uos reficiat uos. Ipse fecit nos & non nos.
Non babemus suꝑbire. Totũ bonũ quod babemꝰ.
ab artifice nr̃o habemꝰ. Quod in nobis fetimꝰ. inde ÷

Expanded text:
posuistis; ipse est Deus. «Scitote quoniam Dominus ipse est Deus. posuistis; ipse est Deus. «Scitote quoniam Dominus ipse est Deus. Ipse fecit nos, et non nos». «Ipse fecit nos:» omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Quid est quod exsultatis? quid est quod superbitis? Alius vos fecit; et qui vos fecit, ipse a vobis patitur. Sed vos sic vos jactatis et gloriamini, et extollitis, quasi a vobis ipsis facti sitis. Bonum est vobis ut qui fecit vos, perficiat vos. «Ipse fecit nos, et non nos.» Non debemus superbire: totum bonum quod habemus, ab
Abbreviated transcription (Latin):
ginitas. Si enĩ nuber& non haber& nomen unde ex¬
tolleret᷑. & haber& frenũ quo regeret᷑. Sed nũqid
ꝓpt̾ uirgines malas dãpnaturi sumus & sc̃ĩs. & cor¬
port & spũ : Aut ꝓpt̃ istas laudabiles. & iam illas
improbandas laudare cogemꝰ : Undiq unus assu
alloquit᷑ quicũq in caritate om̃a toleratis. & spe
gaudetis. Seruite dño non in a maritudine inur¬
murationis: sed in iocunditate diletionis. lutrate
in conspectũ eiꝰ in exultatione. facile . ẽ. caultare
foris: in conspectu dĩ exculta. Non ualde lingua
exulta sed conscientia exult&. Intrate in conspec
quẽ non putabant homines dm̃ scitote qm̃ dñs
ipse est ds̃. Dñs ille ñ uobis uilescat crucificistis
flagellastis. sputis inlinistis. spinis coronastis. ueste
ignominiosa uestistis. in ligno suspendistis. clauis
confixistis. lincea ꝑcussistis. custodes ad sepulchr̃ u

Expanded text:
ginitas. Si enim nuberet, non haberet nomen unde exginitas. Si enim nuberet, non haberet nomen unde extolleretur, et haberet frenum quo regeretur. Sed numquid propter virgines malas, damnaturi sumus sanctas et corpore et spiritu ? aut propter istas laudabiles, etiam illas improbandas laudare cogemur? Undique unus assualloquitur, quicumque in charitate omnia toleratis, et spe gaudetis. «Servite Domino,» non in amaritudine murmurationis, sed «in jucunditate» dilectionis. «Intrate in conspectu ejus, in exsultatione.» Facile est exsultare foris; in conspectu Dei exsulta. Non valde lingua exsultet; conscientia exsultet. «Intrate in conspectquem non putabant homines Deum: «Scitote quoniam Dominus ipse est Deus,» Dominus ille non vobis vilescat: crucifixistis, flagellastis, sputis illinistis, spinis coronastis, veste ignominiosa vestistis, in ligno suspendistis, clavis confixistis, lancea percussistis, custodes ad sepulcrum
Abbreviated transcription (Latin):
In quandã securitatẽ : si quietẽ queris. quasi lectum
quęris. ut sine aliqua sollicitudine requiescas. Et
inde unus assumet᷑: & unus relinquet᷑. Nemo uos
fallat fr̃s. si non uultis falli & uultis amare. Fr̃s:
scitote omnẽ ꝓfessionẽ in aecła habere fictos. Non
dixi omnẽ homunẽ : ẽẽ. fictũ: sed omnẽ ꝓfessionẽ
haxe fictas ꝑsonas. Sunt ap̃ati mali sed st̃ & boni
Quasi plueres malos uides quia palea sunt: & te ad
grana ꝑuenire. ñ ꝑmittunt. Sunt ibi & grana. ac¬
cede & tẽpta excute. adhibeas iudiciũ inuenias
scĩ moniales. indisciplinatas. Nũquid ideo scimoniũ
rep̃hendendũ est: Multȩ non stant in domib suis.
circueunt domus alienas curiose agentes. loquen¬
tes quȩ non oport&. Suꝑbe. linguate. ebriose.
Et si uirgines : quid prodest integra caro. mente cor¬
rupta: Melius est humile coniugiũ. quã suꝑba uir¬

Expanded text:
in quadam securitate. Si quietem quaeris, quasi lectum in quadam securitate. Si quietem quaeris, quasi lectum quaeris, ut sine aliqua sollicitudine requiescas. Et inde «unus assumetur, et unus relinquetur.» Nemo vos fallat, fratres: si non vultis falli, et vultis amare fratres, scitote omnem professionem in Ecclesia habere fictos. Non dixi omnem hominem esse fictum, sed omnem professionem habere fictas personas: sunt christiani mali, sed sunt et boni. Quasi plures malos vides, quia palea sunt, et te ad grana pervenire non permittunt: sunt ibi et grana, accede, tenta, excute adhibe oris judicium. Invenis sanctimoniales indisciplinatas; numquid ideo sanctimonium reprehendendum est? Multae non stant in domibus suis, circumeunt domos alienas, curiose agentes, loquentes quae non oportet, superbae, linguatae , ebriosae: etsi virgines sunt, quid prodest integra caro, mente corrupta? Melius est humile conjugium, quam superba vir
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sunt duo in agro: Quod dicit apłs. Ego plan¬
taui apollo rigauit. sed ds̃ in crementũ dedit.
Dĩ agri cultura est. in agro laboramꝰ. Duo in agro.
deria sunt: unus assumet᷑ & unus relinqueret᷑
Assumet᷑ bonus: relinquet᷑ malus. In molendino
duȩ. ad plebes retulit. Quare in molendino :
Quia deuinctȩ scło. circuitu rerũ tẽporalium
tã quã mola detinent᷑. & inde una assumet᷑. & una re¬
linquet᷑. Quȩ inde assumit᷑ : faciens operabona. at¬
tendens indigentiã seruorũ dĩ. indigentiã paupcrũ.
in confessione fidelis. in lȩticia spei certa. uigilans
ad dm̃. nulli impretans malũ: diligensquantũ po¬
test. non solũ amicos. sed &iã inimicos. Prȩt̾ uxorẽ
suã nesciens aliquã : prȩt̾ maritũ suũ.ñ. sciensaliquẽ
Assumet᷑ & de molendino quȩ autẽ alit̃ fuerit. re¬
linquet᷑. Alii autẽ dicuit. quietẽ uolumꝰ. neminem
uolumꝰ pati. remouemꝰ nos a turbis: bene erit nobis

Expanded text:
uod dicit Apostolus: «Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit. Dei agricultura estis» . In agro laboramus. «Duo in agro,» clerici sunt: «unus assumetur, et unus relinquetur;» assumetur bonus, relinquetur malus. «In molendino duae,» ad plebes retulit. Quare «in molendino?» Quia devinctae saeculo, circuitu rerum temporalium, tanquam mola detinentur. Et inde «una assumetur, et una relinquetur.» Quae inde assumetur? Faciens opera bona, attendens indigentiam servorum Dei, indigentiam pauperum, in confessione fidelis, in laetitia spei certa, vigilans ad Deum, nulli imprecans mala, diligens quantum potest, non solum amicos, sed etiam inimicos, praeter uxorem suam non sciens aliquam, praeter maritu autem aliter fuerit, relinquetur. Alii autem dicunt: Quietem volumus, neminem volumus pati, removemus nos a turbis; bene erit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
SALMUS ISTE CENTESIOrUS.
quod hab& in primo uersũ. hoc in
toto eius corpore quȩrere debenius
GIS ERICORDIA ET IDΙCIuo
cantaBo tiBi dñt. Nemo sibi obimpunitatem
blandiat᷑ de iniscđa dĩ: quia est audiciũ: nemo in
melius cõnutatus exhorreat iudiciũ dĩ: qͥa pretedit
miscła. Honiines enĩ quando iudicant. aliquando
uicti miscđam faciunt contra iusticiã. Et uidetur

Expanded text:
salmus iste centesimus quod habe in primo versu, hoc in toto ejus corpore quaerere debemus. «Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine.» Nemo sibi ad impunitatem blandiatur de misericordia Dei; quia est et judicium: et nemo in melius commutatus exhorreat judicium Dei; quia praecedit misericordia. Homines enim quando judicant, aliquando victi misericordia, faciu
Abbreviated transcription (Latin):
Laudatio ur̃a. quasi manducatio erit. Quantum
laudatis. tantũ uires ad quiritis: & tantũ dulcescit
quẽ laudatis. Laudate nom̃ eius quia suauis est
dñs. in acternũ miscła eius. Non enĩ cũ te libera¬
uerit desin& esse misericors & ut ꝓtegat sẽper

Expanded text:
Laudatio vestra quasi manducatio erit: quantum Laudatio vestra quasi manducatio erit: quantum laudatis, tantum vires acquiritis, et tantum dulcescit quem laudatis. «Laudate nomen ejus, quia suavis est Dominus. In aeternum misericordia ejus.» Non enim cum te liberaverit, desinet esse
Abbreviated transcription (Latin):
hendas. ne ille reprehendat qui dãpnaturus est.
Ergo & cũ intraueris in atria c̃onfitere quando
non erit confessio peccatorũ iͦn illa requie. in illa
aequalitate angelorũ. Sed uidete quid dixerim.
Nonerit confessio peccatorũ. Non dixi non erit
confessio. erit eiũ confessio laudis. Semꝑ confite¬
beris illũ dm̃ te creaturã. illũ ꝓtectorẽ. te ꝓtectũ.
In illo quodã modo absconditus eris. sicut dictũ est.
Abscondes eos in abscondito uultus tui. in atria eius.
in ymnis confitemini illi. In portis confitemini.
& in atria cũ intraueritis. confitemini in ymnis
ymui laudessunt. Quando intras. te rep̃hende :
cũ intraueris. illũ lauda. Aperite mͥ portas iusticiȩ
dicit in alio psalmo: ingrediens in eas confitear dño.
Nũquid dixit cũ ingressus fuero. iã non confitebor :
non se accusans. Laudate nom̃ eius.: quia suauis est
dñs. Nolite putare. quia defiatis in laudando

Expanded text:
hendas, ne ille reprehendat qui damnaturus est. hendas, ne ille reprehendat qui damnaturus est. Ergo et cum intraveris in atria, confitere. Quando non erit confessio peccatorum? In illa requie, in illa aequalitate Angelorum. Sed videte quid dixerim: Non erit confessio peccatorum. Non dixi, Non erit confessio: erit enim confessio laudis. Semper confiteberis, illum Deum, te creaturam; illum protectorem, te protectum. In illo quodammodo absconditus eris, sicut dictum est, «Abscondes eos in abscondito vultus tui» . «In atria ejus in hymnis confitemini ei». In portis confitemini; et in atria cum intraveritis, confitemini in hymnis. Hymni laudes sunt. Quando intras, te reprehende; cum intraveris, illum lauda. «Aperite mihi portas justitiae,» dicit in alio psalmo; «ingrediens in eis» «confitear Domino» . Numquid dixit, tum ingressus fuero, jam non confitebor? Enon se accusans. 17. «Laudate nomen ejus, quia suavis est Dominus.» Nolite putare quia deficitis in laudando.
Abbreviated transcription (Latin):
pascuȩ eius. Oues & ouis: ipse oues. una ouis. Et
quã amantissimũ nr̃i pastorẽ habemꝰ dimisit
nonaginta nouẽ. descendit querere unã: repor¬
tauit in humeris suis. redẽp̃tã sanguine suo
initiũ est. a confessione incipite. Inde psalmꝰ in
confessione. ibi iubilate: confitemini uos. ñ. factos
auobis. laudate eũ aquo facti estis. Ab illo sit bonum
tuũ. a quo retedens fetisti malũ tuũ. Intrate por¬
tas eius in confessione. Intr& grex in portas. non
foris remaneat ad lupos. Et quomodo intr& : In
confessione. Porta id est initiũ. confessio tibi sit.
Unde in alio psalmo diat᷑. Incipite dño in confes¬
sione. Quod illic dicit incipite. hoc appellauit hic
portas. Intrate in portas eius in confessione. Et
quiꝰ cũ iã intrauerimus non confitebim : semper
confitẽre. sẽꝑ habes quod confitearis. Difficile
est in hac uita ut sic homo mutet᷑. ut nihil inueni¬
at̾ in eo quod rep̃bendat᷑. Opus est ut te repre.¬

Expanded text:
pascuae ejus.» Oves et ovis: ipsae oves una ovis. Et quam amantissimum nostri pastorem habemus! Dimisit nonaginta novem, descendit quaerere unam, reportat in humeris suis redemptam sanguine suo. initium est; a confessione incipite. Inde «Psalmus in confessione,» ibi jubilate. Confitemini vos non factos a vobis, laudate eum a quo facti estis. Ab illo sit bonum tuum, a quo recedens fecisti malum tuum. «Intrate in portas ejus in confessione.» Intret grex in portas, non foris remaneat ad lupos. Et quomodo intret? «In confessione.» Porta, id est initium, confessio tibi sit. Unde in alio psalmo dicitur: «Incipite Domino in confessione» . Quod illic, dicit, «Incipite;» hoc appellavit hic, «portas: Intrate in portas ejus in confessione.» Et quid, cum jam intraverimus, non confitebimur? Semper confitere, semper habes quod confitearis. Difficile est in hac vita, ut sic homo mutetur, ut nihil inveniatur in eo quod reprehendatur: opus est ut tu te repre
Abbreviated transcription (Latin):
miscda eius est uigenerationẽ & generationẽ
ueritas eius. Aut omnẽ generationẽ accipe. qͦđ
dictũ est ingenerationẽ & generationẽ: aut in
duabus generationibus unã terrenã. alteram
çȩlestẽ. Hic est generatio una. quę parit morta¬
les altera quȩ parit acternos. Ueritas cius. & hic
est & ibi. Nloli putare. qͣuia hic ñ .ẽ. ueritasei. Si. ñ.
hic ess& ueritas eiꝰ. non dicer& in alio psalmo:
ueritas de terra orta est. nec ipsaueritas dicer&
ecce ego uobiscũ sũ. usq ad consũmationẽ sȩculi

Expanded text:
rationem veritas ejus.» Aut omnem generationem accipe quod dictum est, «in generationem et generationem;» aut in duabus generationibus, unam terrenam, alteram coelestem. Hic est generatio una quae parit mortales; altera quae parit aeternos. Veritas ejus et hic est, et ibi. Noli putare quia hic non est veritas ejus: si non hic esset veritas ejus, non diceret in alio psalmo: «Veritas de terra orta est» ; nec ipsa Veritas diceret, «Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
Seminũ uim. nascendi ordinẽ. ꝑmanendi modũ.
intereundi decessũ. currere uolumina seculoꝵ sine
ulla ꝑturbatione. stellas uolui quodã modo ab ori¬
ente in occidentẽ. ꝑaigere cursus annorũ: uidemꝰ
dimensiones mensiũ. distentiones horarũ. inq
his om̃ib: nescio quid inuisibile quod sp̃s & auinia
dicit᷑. in esse om̃ib animantib ad appetendã uolup¬
tatẽ fugiendãq molestiã. ad conseruandã incolo-

Expanded text:
seminum vim, nascendi ordinem, permanendi modum, seminum vim, nascendi ordinem, permanendi modum, intereundi decessum, currere volumina saeculorum sine ulla perturbatione, stellas volvi quodam modo ab oriente in occidentem, peragere cursus annorum, videmus dimensiones mensium, distentiones horarum; inque his omnibus nescio quid invisibile, quod spiritus vel anima dicitur, inesse omnibus animantibus ad appetendam voluptatem fugiendamque molestiam, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tis. umo recordemini rem cognitã: maxine iubi¬
lant. qui aliquid in agris operant᷑ copii fructuum
iocundati. uł messores uł uindemiatores. uł aliqͦs
fructus metentes. & in ipsa fęcunditate terrȩ. &
feracitate gaudentes: ex ultando cantant. Et inter
cantica quȩ uerbis enuntiant. inserunt uoces quas¬
dã sine uerbis. in clatione exultantis animi. & hȩc
uocat᷑ iubilatio. Siquis forte ꝓpterea ñ. recognosait
quia nũquã aduertit. aduertat de cetero. Atq utinã
non inueniat quosa uertat. ne ds̃ inueniat quos
euertit. Sed tam̃ quia non quiescunt nasci spinae:
in male excultantibus. auertamꝰ iubilationẽ impro¬
bandã. & offeramꝰ dõ iubilationẽ coronandã. Quan¬
do gͦ nos iubilamus: Quando laudamꝰ. quod dici
non potest. Ad tendimꝰ enĩ uniuersã creituram.
terrã & mare. & cȩlũ. & om̃a quȩ in eis sunt. ad¬
tendimꝰ singula. habere origines & causas suas:

Expanded text:
tis, imo recordemini rem cognitam, maxime jubitis, imo recordemini rem cognitam, maxime jubilant qui aliquid in agris operantur; copia fructuum jucundati vel messores, vel vendemiatores, vel aliquos fructus metentes, et in ipsa fecunditate terrae et feracitate gaudentes, exsultando cantant; et inter cantica quae verbis enuntiant, inserunt voces quasdam sine verbis in elatione exsultantis animi, et haec vocatur jubilatio. Si quis forte propterea non recognoscit, quia nunquam advertit, advertat de caetero. Atque utinam non inveniat quos advertat, ne Deus inveniat quos evertat. Sed tamen quia non quiescunt nasci spinae, in male exsultantibus advertamus jubilationem improbandam, et offeramus Deo jubilationem coronandam. 5. Quando ergo nos jubilamus? Quando laudamus quod dici non potest. Attendimus enim universam creaturam, terram et mare, et coelum, et omnia quae in eis sunt: attendimus singula habere origines et causas suas,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is terra . &. ñ. intelligere iubilationẽ. ut uex nr̃a
sola iubil&. & cor. ñ iubil& : Sonus enĩ cordis. intel¬
lectus est. Quod nostis dicturus sũ. Qui iubilat. ñ.
uerba dicit. sed sonus quidã est lȩtiaȩ sine uerbis
uax ẽ enĩ animi diffusi lȩticia. quantũ potest ea¬
prunentis affectũ : non sensũ cõprehendentis. Gau¬
dens homo in exultatione sua. ex uerbis quibusdã
quȩ non possunt dici& intelligi. eru̾pit in uocem
quandã exultationis sine uerbis: ut appareat eũ
ipsa uoce gaudere quidc̃. sed quasi repletũ gaudio
nimio. non posse uerbis explicare quod gud&
Ani aduertite hoc in eisqui cantant. & iam non
honeste. Nonenĩ talis erit iubilatio nr̃a. qualis illoꝵ
est. Nosenĩ in iustificationẽ iubilare debemꝰ. Illi
autẽ iubilant ĩniquitatẽ. Itaq nos in confessione :
illi non incsnfessione. Lam̃ ut hoc qͦđ dico intelliga¬

Expanded text:
omnis terra,» et non intelligere jubilationem, ut vox nostra omnis terra,» et non intelligere jubilationem, ut vox nostra sola jubilet, et cor non jubilet? Sonus enim cordis, intellectus est. 4. Quod nostis dicturus sum. Qui jubilat, non verba dicit, sed sonus quidam est laetitiae sine verbis: vox est enim animi diffusi laetitia, quantum potest, exprimentis affectum, non sensum comprehendentis. Gaudens homo in exsultatione sua, ex verbis quibusdam quae non possunt dici et intelligi, erumpit in vocem quamdam exsultationis sine verbis; ita ut appareat eum ipsa voce gaudere quidem, sed quasi repletum nimio gaudio, non posse verbis explicare quod gaudet: Animadvertite hoc in eis qui cantanhoneste. Non enim talis erit jubilatio nostra, qualis illorum est; nos enim in justificatione jubilare debemus, illi autem jubilant in iniquitate: itaque nos in confessione, illi in confusione. Tamen ut hoc quod dico intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
UBILATE ERGO OÑO UNIUERSA TERRA
Nũ quid modo uocẽ in eã audit uniuersa terra :
Et tam̃ hanc uocẽ audiuit uniuersa terra. lã iubi¬
lat dño uniuersa terra. & quȩ adhuc non iubilat
Et mixti sunt boni malis. & mali ꝑ omnẽ terrã. &
boni ꝑ omnẽ terrã. In malis murmurat om̃ĩs terra.
in bonis iubilat om̃is terra. Quid. ẽ. gͦ iubilare:
Multũ enĩ nosattentos fecit hoc uerbũ. & p̃sentis
psalmi titulus. qui inscribit᷑ inconfessione. Quid est
in confessione iubilare: Et alterius cuiusdã psalini
sententia dicentis. Beatꝰ płsqui intelligit iubilationẽ
Profecto magnũ aliquid est. quod intellectũ beatos
facit. Dñs ergo dĩ nr̃ beatificator hominũ d& nuhi
intelligere quod dicã. d& uobis intelligere qͦđ audi¬
tis. Beatꝰ płs qui in telligit iubilationẽ. Curramus
ergo ad hanc beatitudinẽ. intelligamꝰ iubilationẽ
non eã sine intellectu fundamꝰ. Quid opus est iubila¬
re & .ñ. obtẽperare huic psalmo dicenti. iubilate dõ

Expanded text:
ubilate ergo Domino universa terra. Nunquid modo vocem meam audit universa terra? Et tamen hanc vocem audivit universa terra: Jam jubilat Domino universa terra, et quod adhuc non jubilatet mixti sunt boni malis, et mali per omnem terram, et boni per omnem terram. In malis murmurat omnis terra, in bonis jubilat omnis terra. Quid est ergo jubilare? Multum enim nos attentos facit ad hoc verbum et praesentis psalmi titulus, quia inscribitur, «In confessione.» Quid est, in confessione jubilare? Est alterius cujusdam psalmi sententia dicentis, «Beatus populus qui intelligit jubilationem» : profecto magnum aliquid est, quod intellectum beatos facit. Dominus ergo Deus noster beatificator hominum, det mihi intelligere quod dicam, det vobis intelligere quod auditis: «Beatus populus qui intelligit jubilationem.» Curramus ergo ad hanc beatitudinem, intelligamus jubilationem, non eam sine intellectu fundamus. Quid opus est jubilare et obtemperare huic psalmo dicenti, «Jubilate Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
quibusdã figuris rerũ tegerent sententus suas. ip¬
ssũq uelamen quo tecta. ẽ. ueritas in libris antiquõꝵ
tunc tolleret᷑. quando iã ipsa ueritas de terra oriret᷑
Sic cñ dicit᷑ in psalmo Ueritas de terra orta est.

Expanded text:
quibusdam figuris rerum tegerent sententias suas, ipquibusdam figuris rerum tegerent sententias suas, ipsumque velamen quo tecta est veritas in Libris antiquorum, tunc tolleretur, quando jam ipsa veritas de terra oriretur. Sic enim dicitur in psalmo:
Abbreviated transcription (Latin):
nus enĩ es Ita inquis: credo Quid oras & dicis.
adueniat regnũ tuũ: optas ut ueniat. quem
times ne ueniat: Corrige te : ut non ores contrate.¬
RATRES. Notũ ESSE IAM DEBET
caritati ur̃ȩ.tã quã filiis aeccłe & eru¬
ditis in scola xp̃i. ꝑ om̃s litteras an¬
tiquoꝵ patrũ nr̃oꝵ qui scripserunt
uerba dĩ & magnalia dĩ nobis eos consulere uolu¬
isse. qui futuri eramus hoc tẽpore iã credentes in
xp̃m : qui oportuno tẽpore uenit ad nos primo
humilis postea uenturus excelsus: Primo enĩ uenit
ante iudicẽ staturus: postea uenturus est iudea
sessurus: ut ante illũ st& ꝓ merito suo genꝰ bumanũ
iudices. & hoc adhuc in humilitate uenturũ: Multi
precones p̃cesser̃ ad huc nasciturũ de uirgine maria.
futurũ infantẽ & sucturũ lac. futurũ paruulum¬
s uerbũ dĩ. ꝑ qͦđ facta sunt om̃a. Precesser̃ multi pre¬
cones & dixer̃ futura ista tẽpora sed ita dixer̃: ut

Expanded text:
nus enimes. Ita, inquis. Credo quod oras, et dicis: nus enimes. Ita, inquis. Credo quod oras, et dicis: «Adveniat regnum tuum» . Optas ut veniat, quem times ne veniat. Corrige te, ut non ores contra te.Fratres, notum esse jam debet Charitati vestrae, tanquam filiis Ecclesiae, et eruditis in schola Christi per omnes Litteras antiquorum patrum nostrorum, qui scripserunt verba Dei, et magnalia Dei, nobis eos consulere voluisse, qui futuri eramus hoc tempore jam credentes in Christum; qui opportuno tempore venit ad nos, primo humilis, postea venturus excelsus. Primo enim venit ante judicem staturus: postea venturus est judex sessurus, ut ante illum stet pro merito suo genus humanumjudicem magnum, et hunc adhuc in humilitate venturum. Multi praecones praecesserunt adhuc nasciturum de virgine Maria, futurum infantem, et sucturum lac; futurum parvulum, Verbum Dei per quod facta sunt omnia, praecesserunt multi praecones, et dixerunt futura ista tempora: sed ita dixerunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
montes ille enĩ non iniuste iudicabit Uenturo
forte aliquo iudice homine: cui . ñ. potest patere
conscientia: contremiscant homines &iã in no¬
centes. Si ab ipso expectant p̾miũ laudis uł timen
penã dãpnationis: Quando ille ueni& qui falli. ñ.
potest: gaudeant montes. Securi gaudeant:
inluminabunt᷑ ab eo. non dãpnabunt᷑. Gaude¬
ant qͦđ uenit dñs iudicare orbẽ terrarũ in ęqui¬
te: ac si montes iusti gaudent. iniqͥ contremiscant
Sed ecce non dũ uenit. Quid opus est ut tremant:
Corrigant᷑ & gaudeant. In potestate tua est:
quomodo expectes uenturũ xp̃m. Ideo differt
uenire. ut cũ uenerit non te dãpn&. Ecce non¬
dũ uenit. ille in cęlo est tu in terra. Ille differt
aduentũ. tu noli differre consiliũ. Aduentꝰ ipsi¬
us durus est duris.mitis est piis. Uide ergo
modo tu qͥđ sis. Si durus es. licet tibi est.¬
mitescere: Si mitis: iam gaude uenturũ Xp̃ia¬

Expanded text:
montes; ille enim non injuste judicabit. Venturo montes; ille enim non injuste judicabit. Venturo forte aliquo judice homine, cui non potest patere conscientia, contremiscant homines etiam innocentes, si ab ipso exspectant praemium laudis, vel timent poenam damnationis: quando ille veniet qui falli non potest, gaudeant montes, securi gaudeant; illuminabuntur ab eo, non damnabuntur; gaudeant, quia veniet Dominus judicare orbem terrarum in aequitate; ac si montes justi gaudent, iniqui contremiscant. Sed ecce nondum venit, quid opus est ut tremant? Corrigantur, et gaudeant. In potestate tua est quomodo exspectes venturum Christum. Ideo differt venire, ut cum venerit non te damnet. Ecce nondum venit, ille in coelo est, tu in terra: ille differt adventum, tu noli differre consilium. Adventus ipsius durus est duris, mitis est piis. Vide ergo modo tu qui sis: si durus, licet tibi mitescere; si mitis, jam gaude venturum. Christia
Abbreviated transcription (Latin):
iubilat᷑ dõ. dĩ aures delectabant᷑: maris fluctꝰ exci¬
tabant᷑. Cõmoueat᷑ mare & plenitudo eiꝰ: orbis
terrȩ & om̃s habitantes in eo. Cõmoueat᷑ mare in
ꝑsecutionibus. flumina plaudent manibus in idip¬
sũ: mouet᷑ mare: & flumina plaudent manib in
idipsũ: fiunt ꝑsecutiones: & gaudent sc̃i in dm̃.
Vnde flumina plaudent manibus: Quid est
plaudere manibus: Gaudere operibus: Plau¬
dere gaudere est: manib. operibus Quȩ flumi¬
na: Quos ds̃ fecit flumina: dando illis illã aqũa
Qui credit in me. flumina aquę uiuę fluent de
uentre eius. Ista flumina manib plaudebant. ista
turo dño iudicare terrã: contremiscunt. Ergo
sunt montes. boni. sunt montes mali. Montes
boni magnitudo spũalis: montes mali tumor suꝑbiȩ
Montes exultabunt a facie dĩ qm̃uenit. qm̃ uenit¬
iudicare terrã: Quare ueniͤ& & quomodo ueni& :
Qm̃ uenit iudicare terrã. ludicabit orbẽ terrȩ
in iusticia: & populos in aequitate. Gatdeant gͦ

Expanded text:
delectabantur, maris fluctus excitabantur. «Commoveatur mare et plenitudo ejus, orbis terrae et omnes habitantes in eo.» Commoveatur mare in persecutionibus. «Flumina plaudent manibus in idipsum.» Moveatur mare, et flumina plaudent manibus in idipsum: fiunt persecutiones, et gaudent sancti in Deum. Unde flumina plaudent manibus? quid est, plaudere manibus? Gaudere operibus. Plaudere, gaudere est; manibus, operibus. Quae flumina? Quos Deus fecit flumina, dando illis illam aquam Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus» . Ista flumina manibus plaudebant, ista turo Domino judicare terram, contremiscent. Ergo sunt montes boni, sunt montes mali: montes boni, magnitudo spiritualis; montes mali, tumor superbiae. «Montes exsultabunt a facie Domini, quonieniet, et quomodo veniet? «Quoniam venit judicare terram. Judicabit orbem terrae in justitia, et populos in aequitate.» Gaudeant ergo
Abbreviated transcription (Latin):
quod precisurus ess& dñs particulas quasdã de corpore
suo & daturus illis & dixet̃ durus ẽ. bic sermo. Ipsi
erant duri. non sermo. Et enĩ siduri non essent. sed
mites essent: dicerent sibi. Non sine causa hoc dicit.
nisi quia est ibi aliquod sacramentũ latens. Manerent
cũ illo lenes & .ñ. duri. & discerent ab illo. quod illis
discedentib qui remanser̃ dicͥerunt. Nã cũ reman¬
sissent cũ illo discipuli duodecim. illis recedentib sug¬
gesserunt illi tãquã dolentes illorũ mortẽ. qͦđ scanda¬
litati sunt uerbo eius & recossor̃. lile autẽ instruoxit
illos & ait illis. Sp̃s est qui uiuificat: caro autẽ nihil
prodest. Uerla quȩ locutussũ uobis. sp̃s est & uita. st̃¬
Spũalit̃ intelligite qͦđ locutus sũ. Non hoc corpus qͦđ
udetis manducaturi estis & bibituri illũ sanguinẽ
quẽ fusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentum

Expanded text:
quod praecisurus esset Dominus particulas quasdam de corpore quod praecisurus esset Dominus particulas quasdam de corpore suo, et daturus illis, et dixerunt, «Durus est hic sermo.» Ipsi erant duri, non sermo. Etenim si duri non essent, sed mites essent, dicerent sibi: Non sine causa dicit hoc, nisi quia est ibi aliquod sacramentum latens. Manerent cum illo lenes, non duri; et discerent ab illo, quod, illis discedentibus, qui remanserunt, didicerunt. Nam cum remansissent cum illo discipuli duodecim, illis recedentibus, suggesseruut illi, tanquam dolentes illorum mortem, quod scandalizati sunt in verbo ejus et recesserunt. Ille autem instruxit eos, et ait illis, «Spiritus est qui vivificat; caro autem nihil prodest: verba quae locutus sum vobis, spiritus est et vita» . Spiritualiter intelligite quod locutus sum: non hoc corpus quod videtis, manducaturi estis; et bibituri illum sanguinem, quem fusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentum