comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iulodobar esse respondit. Que res presenti
expositioni bene conuenit. Inter pretatur
enĩ inachir uendens uł de infirmitate:
Deniq cdauid nr̃ contẽptibiles biuiꝰ mundi.
& ea que st̃ ñ eligens. ut ea que sunt des¬
truat: eos uendibiles mundo ꝙ infirnuta¬
te constitutos reperiendo popło suo dig¬
nos uerbo p̃dicationis adsciuit: eisq re¬
giũ honorẽ inter filios hab̾e concessit
Unde & dauid arros saul q seruitia mi¬
fiboset donans. ipsũ mufiboseth comuuã
suam suꝑ mensã suam simul cũ filiis eẽ
p̃cepit: qͥa mediatoris nr̃i gr̃a que scđm¬

Expanded text:
in Lodobar esse respondit. Quae res praesenti in Lodobar esse respondit. Quae res praesenti expositioni bene convenit: Interpretatur enim Machir, vendens vel de infirmitate: Denique David noster contemptibiles hujus mundi, et ea quae non sunt eligens, ut ea quae sunt destruat, eos vendibiles mundo, et in infirmitate constitutos reperiendo, populo suo dignos verbo praedicationis ascivit, eisque regium honorem inter filios habere concessit. Unde et David agros Saul servituti Miphiboseth donans, ipsum Miphiboseth convivam suum super mensam suam simul cum filiis esse praecepit: quia mediatoris nostri gratia, quae s
Abbreviated transcription (Latin):
teuere gre sp̃c scĩ. Habuit gͦ iohathas filiũ
paruulũ nomine mifiboseth. utroq pede
claudum: ut scriptura testatur: Quemi
dauid adse accersiri uissit: cũ ydestinatio
& p̾scientia dei eũ quẽ adscłi nunisteria
& nuinduia uegotia exercenda sermone
.& actione debilem conspicit. addiuinum
inuusteriũ eligit. qa quẽ mundꝰ ꝑfastũ
elationis speruit: hunc ds̃ ꝓpt̾ deuotionẽ
humilitatis adquirit. Interp̃tatur enim
inifiboseth decor ignominie. Is gͦ ciiꝰ loque¬
lani ꝙ p̾scientiã suꝑbia mundi despicit. dĩ
dono utiulis ad spuale ministeriũ inecclesia
apparebit. Quid ẽ gͦ quas dauid sibã seruũ
saul. lliquẽ de stirpe saulquesitans eo reue¬
lante uufiboseth inuenit: nͥ qͥa redẽptor
nr̃ elector numerũ discutiendo intereos
qͥ comtempti mundũ reliquer unt. ad se
ueiure fecit. Syba enĩ egressus uenit iuter¬
p̃tatur. Interrogatus gͦ syba arege. mifiboseth
filiũ ionache indomo machir filui amihel

Expanded text:
tus sancti. Habuit ergo Jonathas filium parvulum nomine Miphiboseth, utroque pede claudum, ut Scriptura testatur, quem David ad se accersiri jussit: cum praedestinatio et praescientia Dei, eum quem ad saeculi ministeria et mundana negotia exercenda, sermone et actione debilem conspicit, ad divinum ministerium eligit: quia quem mundus per fastum elationis spernit, hunc Deus propter devotionem humilitatis acquirit. Interpretatur enim Miphiboseth decor ignominiae: is ergo cujus loquelam et praescientiam superbia mundi despicit, Dei dono utilis ad spiritale mysterium in Ecclesia apparebit. Quid est ergo quod David Sibam servum Saul de stirpe Saul quaerens, eo revelante, Miphiboseth invenit, nisi quia Redemptor noster electorum numerum discutiendo inter eos qui contempti mundum reliquerunt, ad se venire fecit? Siba enim egressus, venit in tempore. Interrogatus ergo Siba a rege, Miphiboseth filium Jonathae, in domo Machir filii Amiel
Abbreviated transcription (Latin):
rabat. gentilitatẽ despiciebat: ⁊ insuꝑ
etiam odio insequebatur. Nam sequitur.
affligebat eã emula eius. et uehem̃ter
angebat: intantũ ut exꝓbrarit. quod
conclusisset dñs uuluã enus
ulli igitur legenti dubiũ est. qd̾
sinagoga iudeorũ eccłam gentiũ
ꝑsecuta est: et ꝓpter idolatrie cultum
contẽpnebat. et exꝓbrabat. Deniq etiã
ipsa primitiua ecclesia. ignorãs misteriũ¬
ipsius saluationis. petrũ redarguere uo¬
lebat. quare ingressus ad corneliũ esset¬
⁊ manducaret cũ gentibus: sed petrus
cũ diuinã grãm eis retulisset głifica¬
uerunt dm̃. De qua etiã despectione
idolatrie. eccła ex gentib sinagoge res¬
pondit dicens. Noli me considerare qd̾
fusca sim: qr decolorauit me sol. Ac si
aperte dixxisset. Inde fusca sum unde pec

Expanded text:
rabat, gentilitatem despiciebat, et insuper rabat, gentilitatem despiciebat, et insuper etiam odio insequebatur. Nam sequitur: « Affligebat quoque eam aemula ejus, et vehementer angebat, intantum, ut exprobraret quod conclusisset Dominus vulvam ejus. » Nulli igitur legenti dubium est, quod Synagoga Judaeorum Ecclesiam gentium persecuta est, et propter idololatriae cultum contemnebat et exprobrabat. Denique etiam ipsa primitiva Ecclesia ignorans mysterium salvationis ipsius, Petrum redarguere volebat, quare ingressus esset ad Cornelium et manducaret cum gentilibus. Sed Petrus cum divinam gratiam eis retulisset, glorificaverunt Deum . De qua etiam despectione idololatriae, Ecclesia ex gentibus Synagogae respondit, dicens: « Noli me considerare quod fusca sim, quia decoloravit me sol . » Ac si aperte dixisset: Inde fusca sum, unde pec
Abbreviated transcription (Latin):
ta cõspiciunt᷑: sempit̾na quoq uirtus
ius mundi p̃misit dicens: qr qd̾ notũ
est dei. manifestũ est illis. Deus enim
illis manifestauit. S bene ait tristis:
qr dñs concluserat uuluã eius. Deniq
qr sp̃ualiter deo generare filios ñ po¬
terat anxie ferebat: scilicet qr ñdum
aduenerat tẽpus miserendi eius. ut a
sua sterilitate aꝑiretur: et spuali gracia
fecundaret᷑. Cinus fecunditatẽ longe con¬
siderans ysaias clamabat. Letare steri-¬
lis que non paris. Et reliqua. Pro hac
sterilitate tristis erat ecclesia: qr ñ solũ
non pariebat filios: uerũ etiam a gracia
dñice incarnationis. ⁊ ab amissiõe legis
sterilem se uidebat. S ut hoc ꝑpendere
potuisset. per naturale ingeniũ intelle¬
xit. qr ipsam dñs diligebat: scilicet ñ
qualis tunc erat: sed qualis in p̃destina¬
tione futura erat. S qr hanc p̃destina¬
tionẽ. ⁊ futurã grãm sinagoga igno¬

Expanded text:
ta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus ta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus jus mundi praemisit, dicens: « Quia quod notum est Dei, manifestum est illis . » Deus enim illis manifestavit, sed bene ait, tristis, quia Dominus concluserat vulvam ejus. Denique quia spiritualiter Deo generare filios non poterat anxie ferebat, scilicet quia nondum advenerat tempus miserendi ejus, ut a sua sterilitate aperiretur, et spirituali gratia fecundaretur. Cujus fecunditatem longe considerans Isaias, clamabat: « Laetare, sterilis, quae non paris , » et reliqua. Post hanc sterilitatem, tristis erat Ecclesia, quia non solum non pariebat filios, verum etiam a gratia Dominicae incarnationis, et ab amissione legis sterilem se videbat. Sed ut hoc perpendere potuisset, per naturale ingenium intellexit. Quia ipsam Dominus diligebat, scilicet non qualis tunc erat, sed qualis in praedestinatione futura erat. Sed quia hanc praedestinationem et futuram gratiam Synagoga igno
Abbreviated transcription (Latin):
bus. partes. Anne autẽ dedit partem
unam tristis: quia anuam diligebat.¬
Iam enim suꝑius inculcauimꝰ : qd̾ fenen¬
na tipũ tenuit sinagoge. Que a deo qui¬
dem partes cum filiab et filiis. quantũ
iuxta anagogen ꝑtinet ꝑcepit: uideli¬
cet tẽporalia bona terre repmissionis.
iuata quod per psalmistã dicitur. dedit
eis regiones gentiũ. et labores popłorũ
possederũt. ut custodiant. iustificationes
eius. et legem eius requirãt: et qr pri-¬
mum credita sunt eis eloquia dei. ⁊ le¬
gis latio. ⁊ testamentũ. ⁊ repmissio. ⁊
reliqua: quãquã ingrata fuisset. Anne
autem dedit partẽ unam tristis. Pars
autẽ ista quã conditor rerũ anne.
hoc est ecclesie gentiũ contulit. natu¬
rale ingeniũ possumꝰ accipere: ꝑ quod
dm̃ agnoscere poterat. de quo predi¬
cator egregius ad romanos describẽs
ait. Inuisibilia enim ipsius a creatura
mundi. per ea que facta sunt intellec¬

Expanded text:
bus partes Annae autem dedit partem bus partes Annae autem dedit partem unam tristis quia Annam diligebatJam enim superius inculcavimus quod Phenenna typum tenuit Synagogae, quae a Deo quidem partes cum filiis et filiabus quantum juxta anagogen pertinet percepit, videlicet temporalia bona terrae promissionis. Juxta quod per Psalmistam dicitur: « Dedit eis regiones gentium et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant : » et quia primum credita sunt illis eloquia Dei, et legislatio, et testamentum, et repromissio, et reliqua. Quanquam ingrata fuisset, Annae autem dedit partem unam tristis. Pars enim ista quam conditor rerum Annae, hoc est Ecclesiae gentium contulit, naturale ingenium possumus accipere, per quod Deum agnoscere poterat. De quo praedicator egregius ad Romanos describens ait: « Invisibilia enmundi, per ea quae facta sunt, intellec
Abbreviated transcription (Latin):
et pharisei indebite usurpare conati sũt.
uidelicet nomen sponsi sibi et non xxp̃o
tribuere: ⁊ insuper econtrario contẽpse¬
runt. ĩmo in faciẽ conspuere non dubita¬
uerũt. iure nomen eorũ dicitur domus
discalciati: sicut in lege scriptũ est: ac ꝑ
hoc nudi remanser̃t ab om̃i dignitate.
et discalciati ab exemplis patriarcharũ. ⁊
propħarũ. Unde sẏlo quidem eis congruit:
ubi sacerdotes fuisse legunt᷑. Silo namq
dimissio eius. uel peticio int̾pretat᷑. Quia
enim ipsi expetierũt pilatũ. ut dimitterete¬
eis barraban. et iħm traderet eis: unde
ad insaniã crudelitatis conuersi. clama¬
bant dicentes. si dimitos eum non es
amicus cesaris. et item. crucifige cruci¬
fige eum. merito dimissi fuerũt. ⁊ dere¬
licti a deo: exuti ab om̃i bonitate. tra¬
diti sunt gentib. et amiserũt sacerdociũ
et regnũ: et corpore infidelitatis nudi
frigescũt inter gentes. Sequit᷑. Dedit gͦ

Expanded text:
et Pharisaei indebite usurpare conati sunt et Pharisaei indebite usurpare conati sunt videlicet nomen sponsi sibi et non Christo tribuere, et insuper e contrario contempserunt, imo in faciem conspuere non dubitaverunt: jure nomen illorum dicitur domus discalceati, sicut in lege scriptum est . Ac per hoc nudi remanserunt ab omni dignitate, et discalceati ab exemplis patriarcharum et prophetarum. Unde Silo quidem eis congruit, ubi sacerdotes fuisse leguntur. Silo namque dimissio ejus, vel petitio interpretatur: quia enim ipsi expetierunt Pilatum, ut dimitteret Barabbam, et Jesum traderet eis . Unde ad insaniam crudelitatis conversi, clamabant dicentes: « Si dimittis eum, non es amicus Caesaris . » Et item: « Crucifige, crucifige eum . » Merito dimissi fuerunt, et derelicti a Deo, exuti ab omni bonitate, traditi sunt gentibus, et amiserunt sacerdotium et regnum, et torpore infidelitatis nudi, frigescunt inter gentes. Sequitur: « Dedit ergo
Abbreviated transcription (Latin):
iudeorũ: qr degenerantes a fide patri¬
archarũ et propharũ ad insamã infide¬
litatis conuersi: os mutũ meruerũt habe¬
re a uero sacerdocio axp̃i. et confessione
ueri sacerdotis. De quo scriptũ est. Iuraũ
dñs et non penitebit eũ: tu es sacerdos
in eternũ scd̃m ordinẽ melchisedech. Et
quia eccłam sibi proprie que xp̃o debe¬
batur. qui erat uerus sponsus. tanquam
propriã uendicare uoluerũt. ⁊ noluer̃t
suscitare semen fidei in nomine defũcti
fratris id est xp̃i. iuxta quod in lege erat¬
scriptũ: non meruerũt esse in sorte eorũ
de quib apłs ait. et calciati pedes in
eorum qui adnunciãt pacem. qui nun¬
serunt. Quod ꝑtimescebat agere ioħes:
quando dicebat eis. non sum ego xp̃e.¬
Ueniet fortior me post me: cuius non
sum dignus ut soluã corrigiã calciam̃ti
eius. Ac si diceret. Ego redẽptoris mei uesti¬
gia denudare non ualeo: qr nom̃ sponsi
michi ĩmeritus non usurpo. Qd̃ qr scribe

Expanded text:
urum, degenerantes a fide patriarcharum et prophetarum, ad insaniam infidelitatis conversi, os mutum meruerunt habere, a vero sacerdotio Christi et confessione veri sacerdotis, de quo scriptum est: « Juravit Dominus et non poenitebit eum, tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedeh . » Et quia Ecclesiam sibi, proprie quae Christo debebatur, qui erat verus sponsus, tanquam propriam vindicare voluerunt, et noluerunt suscitare semen fidei in nomine defuncti fratris, id est Christi, juxta quod in lege scriptum erat, non meruerunt esse in sorte eorum. e apostolus ait: et calciati pedes in eorum qui annuntiant pacem, qui annunserunt. Quod pertimescebat agere Joannes quando dicebat eis, « Non sum ego enim fortior me post me, cujus non sum dignus ut solvam corrigiam calceamenti ejus . » Ac si diceret: Ego redemptoris vestigia denudare non valeo, quia nomen sponsi mihi immeritus non usurpo. Quod quia scribae
Abbreviated transcription (Latin):
nobis certissimũ est : uidelicet qr humiliat
suꝑbos. ⁊ exaltat humiles. Sed alciori ĩ tel¬
ligentia de dño potest accipi. qui ꝓpt̃ nos
pauꝑ factus est uoluntate patris: qr sic
deus dilexit mundũ. ut ipsũ unigenitũ
daret pro nobis: sicut paulus ait. Qui
proprio filio suo non peꝑcit: sed pro nobis
om̃ibus tradidit illum. Immo etiã et sua
uoluntate: ut nos sua pauꝑtate ⁊ hic
diuites faceret in fide. et illic heredes reg¬
ni qd̾ repmisit deus diligentib se. Ipse et¬
enim ditatus est magnificencia maiestatis:
quia in ipso habitauit omĩs plenitudo di¬
uinitatis corporaliter. De ipso etiã isaias
dinis. sp̃c sciencie. ⁊ pietatis: et replebit
eũ sp̃c timoris dñi. Ipse etiam humiliatꝰ
est ꝓpter nos. atq sublimatus: sicut apłs

Expanded text:
nobis certissimum est, videlicet quia humiliat nobis certissimum est, videlicet quia humiliat superbos, et exaltat humiles . Sed altiori intelligentia de Domino potest accipi, qui propter nos pauper factus est voluntate Patris: quia sic Deus dilexit mundum, ut ipsum Unigenitum daret pro nobis . Sicut Paulus ait: « Qui proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . » Imo etiam et sua voluntate, ut nos sua paupertate, et hic divites faceret in fide, et illic haeredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se. Ipse enim ditatus est magnificentia majestatis, « quia in ipso habitavit omnis plenitudo divinitatis corporaliter . » De ipso etiam Isaias dinis, Spiritus scientiae et pietatis, replevit eum Spiritus timoris Domini . » Ipse etiam humiliatus est propter nos atque sublimatus, sicut Apos
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. Dñs mortificat et uiuificat: dedu¬
cit ad inferos. et reducit. Mortificat in
filiis multã sinagogã scilicet. uiuificat
sterilem eccłam gentiũ: quãuis possit ꝯmo¬
dius intelligi. eosdem uiuificare quos mor¬
tificauerit. Idem repetit dicendo. deducit
ad inferos et reducit: hoc est quib apłs
ait. Mortui enim estis: ⁊ uita ur̃a abscon¬
dita est cum xp̃o in deo. Et iterum. Si
consurrexistis cũ xp̃o: que sursũ sũt que¬
rite. Et cetera. S nũquid eosdem dedux̃
ad inferos. ⁊ reduxit: Sed hoc in capite
ecclesie idest xp̃o cuius m̃bra sũt fideles.
absq ulla controuersia potest accipi:
tam. Ipse descendit ad inferos. et non est
anima eius in inferno derelicta: sed cito re¬
surrexit a mortuis. et reduxit eũ pater
ad semet ipsum. de quo referendo dicitur.
Dñs pauꝑem facit et ditat: humiliat. et
sublimat. Manifesta est historia. cũ hoc

Expanded text:
fertur: « Dominus mortificat et vivificat, dedufertur: « Dominus mortificat et vivificat, deducit ad inferos et reducit. » Mortificat multam in filiis Synagogam scilicet, vivificat sterilem, Ecclesiam gentium. Quamvis possit commodius intelligi eosdem vivificare, quos mortificaverit, idem repetit dicendo: « Deducit ad inferos et reducit. » Hoc est quod Apostolus ait: « Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . » Et iterum: « Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite , » et reliqua. Sed nunquid eosdem deduxit ad inferos et reduxit? Sed hoc in capite Ecclesiae, id est Christo, cujus membra sunt fideles, absque ulla controversia potest accipi, tam. Ipse descendit ad inferos, et non est anima ejus in inferno derelicta, sed cito resurrexit a mortuis et reduxit eo Pater ad semetipsum . De quo inferendo dicitur. « Dominus pauperem facit et dicat, humiliat et sublimat. » Manifesta est historia cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
littere sequi uoluit: sp̃ualem intelligenciã
in incredulis amisit: et infirma ꝑmansit.
Quod in euuangelio p̃figuratũ est. ubi pe¬
trus auriculã serui principis sacerdotũ am¬
putauit: quia uidelicet populus iudeorũ
principib sacerdotũ in debito mancipatus
obsequio adeo ut suasu illorũ barraban di¬
mitti. iħm uero peterent crucifigi: in dñi
pass̃one decterã auriculã. idest sp̃ualem le¬
gis intelligentiã ꝑdidit: ut totam littere
intelligenciã audiat in sinistra. Hinc ĩ can-¬
ticis canticorũ sponsus ecclesie quã miste-¬
rio crucis redemit: ex infidelitate sinago¬
ge loquit᷑ dicens. Sub arbore malo suscita-
ui te. Et cet̃a. Ac si dixisset. Sub arbore cru¬
cis. a perpetua morte liberaui te.Sed ibi
corrupta est mater tua. ibi uiolata est geni¬
tria tua: idest maior pars plebis me ne¬
gando. ⁊ barraban eligendo. a me repba¬
ta est: atq infirmata. De qua recte subse¬

Expanded text:
litterae sequi voluit, spiritalem intelligentiam litterae sequi voluit, spiritalem intelligentiam in incredulis amisit, et infirma permansit: quod in Evangelio praefiguratum est, ubi Petrus auriculam servi principis sacerdotum amputavit . Quia videlicet populus Judaeorum principis sacerdotum indebito mancipatus obsequio, adeo ut suasu illorum Barrabam dimitti, Jesum vero peterent crucifigi . In Domini passione dexteram auriculam, id est spiritalem legis intelligentiam perdidit, ut totam litterae intelligentiam audiat in sinistra. Hinc in Canticis canticorum sponsus Ecclesiae, quam mysterio Crucis redemit, ex infidelitate Synagogae loquitur, dicens: « Sub arbore malo suscitavi te , » et reliqua; ac si dixisset: Sub arbore crucis a perpetua morte liberavi te. Sed « ibi corrupta est mater tua, ibi violata est genitrix tua, » id est major pars plebis, me negando et Barrabam eligendo, a me reprobata est atque infirmata. De qua recte subin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidit. ecclesia fecunda fuit. Hinc ꝑ salo¬
monem dicitur. Florebit amigdalũ. ĩpin¬
guabitur locusta: dissipabitur capparis.
amigdalũ quippe florem. prius cunctis
arborib ostendit. Et quid in flore
amigdali. nisi sce eccłe primordia de-¬
signantur: que in predicatorib suis.
primitiuos uirtutũ flores aperuit : et
ad inferenda poma bonorũ oꝑum uentu¬
ros sanctos. quasi arbusta sequentia pre¬
uenit: In qua mooc locusta inpinguata
est: qr sicca gentilitatis sterilitas. pingue¬
dine est gracie celestis infusa. Sed statim¬
nens. bene uiuendi amisit ordinẽ. De qua
adhuc subditur. et que multos habebat
filios infirmata est: scilicet si nagoga
iudeorũ. et terrena ihrłm. que mul¬
tos filios carnaliter per legem edere .ui¬
debatur. Que quia uiuificantẽ sp̃m re-¬
cipere noluit: in occidente littera ĩfirma¬
ta est. De qua paulus apłs ait. Littera occi¬
dit: sp̃c autem uiuificat. Et quia suꝑficiem

Expanded text:
perdidit, Ecclesia fecunda fuit. Hinc per Saloperdidit, Ecclesia fecunda fuit. Hinc per Salomonem dicitur: « Florebit amygdalum, impinguabitur locusta, dissipabitur capparis . » Amygdalum quippe florem prius cunctis arboribus ostendit; et quid in flore amygdali, nisi sanctae Ecclesiae primordia designantur? quae in praedicatoribus suis, primitivos virtutum ad inferenda poma bonorum operum, venturos sanctos, quasi arbusta sequentia praevenit. In qua mox locusta impinguata est, quia sicca gentilitatis sterilitas pinguedine est gratiae coelestis infusa. nens, bene vivendi ordinem amisit. De qua adhuc subditur: « Et quae multos habebat filios, infirmata est. » Scilicet Synagoga Judaeorum, et terrena Jerusalem, quae multos filios carnaliter per legem edere videbatur, quae quia vivificantem Spiritum recipere noluit, in occidente littera infirmata est de qua Paulus apostolus ait: « Littera occidit, spiritus autem vivfiicat . » Et quia superficiem
Abbreviated transcription (Latin):
et solitudo. peperit septem. Septenario
quippe numero. unitas ac uniuersitas
ꝑfectionis solet demõstrari: eo qd primo
impari. ⁊ primo pari. id est ternario et
quaternario numero. tanquã ex diu̾so
unitas tota conficitur: et ideo ꝑ ipsum
figurant᷑ uniuersi. quos in unitate fi¬
dei sancta ecclesia ꝑ quatuor partes mũs
dño genuit. De ipsa iterũ per eundem
propħam dicitur. Letare sterilis que ñ
paris. erũpe et clama que non parturis:
qm̃ multi filii deserte. magis quã eiꝰ que
habet uirũ. Deserta diu fuit a sc̃o spiritu
gentiũ mater ecclesia: nec habuit filios
ante grãm regenerationis: que postea
gentes et populos deo in se ut dixcimus
oꝑante generauit. Unde subiungitur
magis quã eius que habet uirũ. hoc est
sinagoge: que uelut iugo uiri. ita legis
onere p̃mebatur. Aut certe referendũ ẽ.
que antequã esceretur. uirũ se habere
credebat: sed postquã abiecta ẽ. ⁊ uirum

Expanded text:
ac solitudo peperit septem. Septenario ac solitudo peperit septem. Septenario quippe numero unitas ac universitas perfectionis solet demonstrari, eo quod primo impari, et primo pari, id est ternario et quaternario numero tanquam ex diverso, unitas tota conficitur. Et ideo per ipsum figurantur universi, quos in unitate fidei sancta Ecclesia per quatuor partes mundi Domino genuit. De ipsa iterum per eumdem prophetam dicitur: « Laetare, sterilis, quae non paris: erumpe et clama, quae non parturis, quoniam multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum . » Deserta diu fuit a sancto Spiritu gentium mater Ecclesia. Nec habuit filios ante gratiam regenerationis, quae postea gentes et populos, Deo in se, ut diximus, operante, generavit: unde subjungitur, « magis quam ejus quae habet virum. » Hoc est Synagoga quae velut jugo viri, ita legis onere premebatur. Aut certe referendum est, quae antequam ejiceretur virum se habere credebat, sed postquam abjecta est et virum
Abbreviated transcription (Latin):
et que multos habebat filios infirmata
sed septẽ legunt᷑. Unde iudei deliram̃ta
fingũt: uidelicet quod nato samuhele
inquiunt mortuus sit primogenitus filiꝰ¬
fenenne: et singulis anne filiis nascen¬
tibus. singuli fenenne mortui sint filii.
S quia stare non potest p̃termittimus:
Nam et in greco ut aiunt ita legitur.
Sterilis peperit septem: ⁊ multa ĩ filiis
infirmata est. Sterilis enim que plurimos
siue septem peperit. ecclesia ex gentibus
intelligitur: que multos filios ꝑ fontẽ
baptismatis. et donũ sp̃c sancti. qui septi¬
formis dicitur ꝓpter septenariã oꝑacio¬
nem sui. idest sapiencie. et intellectus.
consilii . fortitudinis. sciencie. ⁊ pietatis.
et timoris dei. gignere non cessat. Que
prius sterilis erat in gentib. sed nune
fecunda gratulatur in dño: iuxta qd̃
olim ysaias predixerat. Letabit᷑ deser¬
ta et inuia: et exultabit solitudo. et
florebit quasi liliũ. Ista  prius deserta

Expanded text:
et quae multos habebat filios infirmata et quae multos habebat filios infirmata sed septem leguntur: unde Judaei deliramenta fingunt, videlicet quod nato Samuele inquiunt mortuus sit filius primogenitus Phenennae, et singulis Annae filiis nascentibus, singuli filii Phenennae mortui sint. Sed quia stare non potest, praetermittimus, Nam et in Graeco, ut aiunt, ita legitur: « Sterilis peperit septem, et multa in filiis infirmata est. » Sterilis enim quae plurimos, sive septem peperit. Ecclesia ex gentibus intelligitur, quae multos filios per fontem baptismatis, et donum Spiritus sancti, qui septiformis dicitur propter septenariam operationem sui, id est sapientiae et intellectus, consilii, et fortitudinis, scientiae, et pietatis, et timoris Dei gignere non cessat. Quae prius sterilis erat in gentibus, sed nunc fecunda gratulatur in Domino, juxta quod olim Isaias praedixerat: « Laetabitur deserta et invia, et exsultabit solitudo, et florebit quasi lilium . » Ista enim prius deserta
Abbreviated transcription (Latin):
tatis fastidiũ. ab eius intellectu ieiunauit.
Huius ergo messem famelicus comedit:
quia nimirũ gentilis populus uerba legis
intelligendo edit. a quib iudaica plebs
sine intellectu laborauit. Hos famelicos
fidei dñs p̃uidit: cũ per eugłm dixcit.
Beati qui esuriũt et sitiũt iusticiã: qm̃
ipsi saturabunt᷑. S quia iudaicus popłs
messem ꝑdidit: recte subiungit᷑. qualit̃
ipse periit. cũ dicitur. Et ipsũ rapiet ar¬
matus. Antiquus hostis iudaicũ populum
armatus rapuit: quia in eũ uitam fidei
fraudulente suggestionis iaculis extinõe:
ut unde se inherere deo crederet. inde eiꝰ
ordinacioni repugnaret. De quo et dicit᷑.
Et bibent sicientes diuitias eius. Huius
sicientes diuicias bibunt: quia fluentis
sacre locutionis que iudaicus populus
in suꝑbie ostentacione possederat. ꝯu̾se
gentiliũ mentes irrigant᷑. De quib bene¬
dicitur. Donec sterilis peperit plurimos.

Expanded text:
tatis fastidium, ab ejus intellectu jejunavit. tatis fastidium, ab ejus intellectu jejunavit. Hujus ergo messem famelicus comedit, quia nimirum gentilis populus verba legis intelligendo edidit, a quibus Judaica plebs sine intellectu laboravit. Hos famelicos fidei Dominus praevidit, cum per Evangelium dixit: « Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . » Sed quia Judaicus populus messem perdidit, recte subjungitur qualiter ipse periit, dum dicitur: « Et ipsum rapiet armatus. » Antiquus hostis Judaicum populum armatus rapuit, quia in eum vitam fidei, fraudulentae suggestionis jaculis exstinxit, ut unde se inhaerere Deo crederet, inde ejus ordinatione repugnaret. De quo et dicitur: « Et bibent sitientes divitias ejus. » Hujus enim sitientes divitias bibunt, quia fluentis sacrae locutionis, quae Judaicus populus in superbiae ostentatione possederat, conversae gentilium mentes irrigantur. De quibus benedicitur: « Donec sterilis peperit plurimos.,
Abbreviated transcription (Latin):
dei: sed qr reppulistis illud. et ĩdignos uos
iudicastis eterne uite. ex hoc ibimꝰ ad gentes.
De quib subiungit᷑. Et famelici saturati st̃.
Famelici enim gentiles intelligunt᷑: qr priꝰ
esuriebant panẽ uerbi dei. Sed quia iudei
a propriis sedibus elocati sunt. et esuriem
sustinere iuxta qd̃ per propħam olim fu¬
erat dictũ. mittã in uobis famẽ. ñ famẽ
panis. neq sitim aque. sed audiendi uer-
bum dei: ex eodem cibo sp̃ualit̃ saturari
ceperũt. Unde in greco ita habetur. ⁊ esu¬
rientes tͣnsierũt terram: qr gentes ad qͣs
ipsa eloquia dei tͣnsierũt. multũ esurien¬
do non terrena pro ut iudei. sed celestia
sapuerũt. Hinc in libro beati iob scriptũ ẽ
Cuius messem famelicus comedet. ⁊ ipsum
rapiet armatus: et bibent sicientes diuici¬
as eius. Iudaici enim populi messis fuerãt
sacre legis eloquia. ex quib sapienter saci¬
ari debuerat. sed non comedit: qr legem
quidem uerbotenus tenuit: s per fatui-¬

Expanded text:
Dei, sed quia repulistis illud, et indignos vos judicastis aeternae vitae, ex hoc ibimus ad gentes . » De quibus subjungitur, « et famelici saturati sunt. » Famelici enim gentiles intelliguntur, qui prius esuriebant panem verbi Dei. Sed quia Judaei a propriis sedibus elocati sunt, et esuriem sustinuere, juxta quod per prophetam olim dictum fuerat: « Mittam in vobis famem, non famem panis, neque sitimaliter saturari coeperunt. Unde et in Graeco ita habetur: « Et esurientes transierunt terram: » quia gentes, ad quas ipsa eloquia Dei transierunt, multum esuriendo, non terrena, ut Judaei, sed coelestia sapuerunt. Hinc in libro beati Job scriptum est: « Cujus messem famelicus comedet, et ipsum rapiet armatus, et bibent sitientes divitias ejus . » Judaici enim populi messis, fuerant sacrae legis eloquia, ex quibus sapienter satiari debuerat, non comedit: quia legem quidem verbotenus tenuit, sed per fatui
Abbreviated transcription (Latin):
orro illa flebat. ⁊ non capiebat
cibũ: ⁊ cet̾a. Irritata quippe ab
emula sua. non capiebat cibum leta cor¬
poreũ: sed scd̾m propħam fuerũt illi la¬
crime eius panes die ac nocte: ⁊ potum
suũ cũ fletu tẽperabat. Surrex̃ autem¬
Et heli sacerdote sedente suꝑ sellam.
ante postes tẽpli dñi. Heli iste sũmꝰ sacer¬
dos erat. ⁊ post sanson popłm isrł rege¬
bat. ut in hebreorũ libro inuenit᷑. annis
quadraginta: scd̃m septuaginta autem
int̃p̃tes. annis uiginti. Cũ esset anna ama¬
ro animo. orauit dñm flens largiter:
uotũ uouit dicens. Dñe exercituum
si respiciẽs uideris afflictionẽ famule
tue. ⁊ recordatus fueris mei ancille tue.

Expanded text:
orro illa flebat et non capiebat cibum, » etc. Irritata quippe ab aemula sua, non capiebat cibum laeta corporeum. Sed, secundum Prophetam, fuerunt illi lacrymae ejus panes die ac nocte, et potum suum cum fletu temperabat . « SurrexEt Heli sacerdote sedente super sellam ante postes templi Domidos erat, et post Samson populum Israel regebat, ut in Hebraeorum libro invenitur, annis quadraginta, secundum Septuaginta autem Interpretes, annis viginti « Cum esset Anna amaro animo, oravit Dominum flens largiter, et votum vovit, dicens: Domine exercituum, si respiciens videris afflictionem famulae tuae, et recordatus mei fueris, nec oblitus
Abbreviated transcription (Latin):
aut hosti antiquo & subsequunt᷑ errorẽ.
Iuterỹtatur autẽ fr̃ m̃s cadens: gyloui¬
tes ũ transinigratus. Contra quos ꝓpħa.
increpans dicit. Iudũo confido quomͦ
dicitis anime mee transinigra inmou¬
tem sic̃ passer: Et reliqua. st merito tales
laqueo doli atq malitie sue uitã ꝓpͥam
finunt. qͥ alienã prauis suamombus
corrumꝑe satagunt: sic̃ ipse achitophel¬
iupͥa domo suspendio interiit. qͥ ia
cũ ẽ. Qui fodit foueã icidet uullam:
significet: dicemꝰ inposterũ. Uxuit aut̃
& sadoch & unuiersi leuite cũ eo por¬
tantes archã federis dĩ & deposuerunt

Expanded text:
ant hosti antiquo, et subsequuntur errorem: ant hosti antiquo, et subsequuntur errorem: interpretatur autem frater meus cadens: Gilonites vero transmigratio. Contra quos Propheta increpans, dicit: « In Domino confido, quomodo dicitis animae meae, transmigra in montem sicut passer ? » Et merito tales laqueo diaboli atque malitiae suae vitam propriam finiunt, qui alienam pravis suasionibus corrumpere satagunt. Sicut ipse in propria domo suspendio interiit, qui altum est: « Qui fodit foveam, incidet in illam significet, dicemus in posterum. « Venit autem et Sadoc et universi levitae cum eo, portantes arcam foederis
Abbreviated transcription (Latin):
diligent᷑ allegoriã intendunt. inspiciunt.
absalon eẽ iherłm: que etiã &̾ ipsa inter¬
cet eã patiendo deserens. uigentib ꝑfidẽ
secessit. Alii ab salon iudã traditorẽ accipiunt.
quẽ canta & tã imiranda patientia. rp̃c per¬
tulit. tanquã bonił. cũ eiꝰ cogitationes ũ
ignoraret. Quẽ suo adhibuit. conuuuo: inqͦ
corporis ꝙ sangͥnus sui fig̾am discipulis
tradicione. & osculũ accepit. bene intelligi¬
tur pacem. xp̃c erhibuisse traditori suo:
quaius ille tã scelerate cogitationis inter¬
no bello uastaretur. Et ideo absalon patͥs¬
par dicit᷑. qͥa pat᷑ habuit pacẽ quã ille ñ
habuit. hanc enĩ posteriorẽ sententiam
ñ comiñd.ando ꝓtulimꝰ: s de dictis beati
augustiNi excitulo iudelicet tercu psal¬
nui. inquib tanquã clarissima tuba dis¬
putando resonans edisserit decerysim̃.
Achitophel gͥ iͥ recedens ad auid ad absa¬
lon transimgrauerat. bereticos significat.
qͥ recedentes atramite ueritatis se soci¬

Expanded text:
diligenter ad allegoriam intendunt, inspiciunt Absalom esse Jerusalem, quae etiam et ipsa pax intero, eam patiendo deserens, in gentibus per fidem successit. Alii Absalom Judam traditorem intelligunt, quem tanta et tam admiranda patientia Christus pertulit, tanquam bonum, cum ejus cogitationes non ignoraret, cum adhibuit convivio in quo corporis et sanguinis sui figuram discipulis  et in ipsa traditione osculum accepit, bene intelligitur pacem Christum exhibuisse traditori suo, quamvis ille tam sceleratae cogitationis interno bello pax dicitur, quia pater habuit pacem quam ille non habuit. Hanc enim posteriorem sententiam non commentando protulimus, sed de dictis beati Augustini ex titulo videlicet tertii psalmi in quibus tanquam clarissima tuba disputando resonans edisserit, decerpsimus. Achitophel igitur qui, recedens a David, ad Absalom transmigraverat, haereticos significat qui, recedentes a tramite veritatis, se soci
Abbreviated transcription (Latin):
grauior declinari posse confidit᷑.
Nuic simile petrꝰ apłs licet iunfirmi¬
tate m̃tis nͣ t̾imore cordis sic̃ abisai audi¬
ta futura passione diũi ipse respondis¬
se menglo legit᷑ dicens. Absit ate dĩe
nĩfiet istud. Cui dñs ccontrario sic̃ ꝙ
danid abisai increpando respondit.
Nade post me sathanas: qͥa ũ sapis ea
que dĩ st̃. si que hominũ

Expanded text:
gravior declinari posse confiditur. Satan? » Huic simile Petrus apostolus, licet infirmitate mentis, non tumore cordis, sicut Abisai: audita futura passione Domini ipse respondisse in Evangelio legitur, dicens: « Absit a te, Domine, non fiet istud . » Cur Dominus e contrario, sicut et David Abisai, increpando respondit: « Vade post me, Satana, quia non sapis ea quae Dei sunt, sed quae hominu
Abbreviated transcription (Latin):
scđm allegoriã consiłare libet qͥi illud
siginficet qd parricida filiꝰ patrẽ uiseqͥt᷑.
Primo pat̾ eiꝰ declinans fugit ante faciẽ
ciꝰ. securus de uictoria: qͥa sciebut impiũ
ꝑire quẽ etiã fleuit. magno luctu & de¬
plorauit eritũ parricide. Scribit᷑ eñ da¬
ud fugisse a facie bellautis aduersũ se filii.
uidaicꝰ. qͥ eũ tradidit. absalon aut̃ sic̾ ante iã
dictũ ẽ intelligit᷑ patͥs par. Quod nurum

Expanded text:
m allegoriam considerare libet, quid illud significet, quod parricida filius patrem insequitur. Primo, pater ejus declinans fugit ante faciem ejus, securus de victoria: quia sciebat impium perire, quem etiam flevit magno luctu, et deflevit exitum parricidae. Scribitur enim fugisse David a facie bellantis adversum se filii. Judaicus, qui eum tradidit. Absalom autem, sicut ante jam dictum est, intelligitur patris pax. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ait. quid mͥ & uob filii saruie. cur efficum¬
ni mͥ hodie iusathan. dimictete eũut¬
est. eũ libenter sustiuere. cui facile quid
tienter ferre. quã ulcisci. Quis qͥs contu¬
melus uerbor pressus uirtutẽ. patientie
seruare non sufficit. dauid factũ adme¬
moriã reducat: quẽ cũ semti tot con¬
uitus urgeret. & armati proceres ul¬
cisci conteudent. ait. Quid mͥ ꝙͥ uobis
filii sariue: Dimittite eũ ut maledicu¬
bonũ ꝓ maledictione hac hodierua.
Quib ꝓfecto uerbis indicat. qͥa pro
ꝑpetrato bersabee scelere ex urgentẽ
contra se filiũ fugiens. redurit ad ani¬
num malũ qd ꝑpetrauit. & equani¬
miter pertulit quod audiuit. &̾ con¬
tumeliosa uerba ñ tam conuitia
quã adutoria credidit: quib se pur¬
gari sibiq misereri posse indicauit.
Tunc enĩ illata conuitia bene toleram.
cũ insecreto mentis admala ꝑpetrata
currimꝰ. leue qͥpe uidebitur quod ill¬

Expanded text:
 filii Sarviae, cur efficiam filii Sarviae, cur efficiamini mihi hodie in Satan? Dimitte euest eum libenter sustinere, cui facile quis tienter ferre quam ulcisci: cum eum totmeliis pressus, cum virtutem patientiae servare non sufficit, David factum ad memoriam reducat; quem cum Semei tot conviciis urgeret, et armati proceres ulcisci contenderent, ait: Quid mihi et vobis, filii Sarviae? Dimittite eum ut maledicbonum pro maledictione hac hodierna. Quibus profecto verbis indicat quia pro perpetrato Bethsabee scelere, exsurgentem contra se filium fugiens, reduxit ad animum malum quod perpetravit, et aequanimiter pertulit quod audivit, et contumeliosa verba non tam convicia quam adjutoria credit, quibus se purgari sibique misereri posse judicavit. Tunc enim illata convicia bene toleramus, cum in secreto mentis ad mala perpetrata recurrimus. Leve quippe videbitur quod in
Abbreviated transcription (Latin):
Deuide sequit᷑. qualit̾ occurrisset dauid
siba puer inifiboseth cũ duob asinis
fuerunt mifiboseth.
x umo tanguntur. Nam dauid seruum
mifiboseth siba iudelicet sͥ contra dñĩ
suũ mentientẽ ñ intellȩxit: & ideo om̃a
dm̃ sui ei concessit. Cui si sp̃c ꝓphetie ad¬
esset: mentientẽ deỹhenđet. Uerũ e ꝓri¬
mo tactus ñ fuerat: cũ suꝑiꝰ amase pro¬
mserat dicens. hec faciat mͥ ds̃ ⁊ ħ addat.
si ñ magister militie fueris corã me
omui tempore ꝓioab udelicet quid
sequeretur ignorans: qͥa amasa idem
ñ solũ pͥncipatũ militie proioab ñ susci¬
peret. s etiã ꝑ ioab ppaululũ uitã fini¬
ret. Et cũ templũ dõ construere uoluit.
quid eiuicino sequeret᷑ nesciens propham
alterũ reqͥsiuit. Uenit gͦ dauid usq
baurim: & ecce egrediebat᷑ iude iuir de
coguatione domĩ saul nomine: seniei filiꝰ
gera. & maledicebat dauid: & cetera usqͦ.

Expanded text:
Deinde sequitur qualiter occurrit David Deinde sequitur qualiter occurrit David Siba puer Miphiboseth, cum duobus asinis fuerunt Miphiboseth. ximo tanguntur. Nam David servum Miphiboseth, Siba videlicet, sibi contra dominum suum mentientem non intellexit, et ideo omnia domini sui ei concessit. Cui si spiritus prophetiae adesset, mentientem deprehenderet. Verum e proximo tactus non fuerat, cum superius Amasae promiserat, dicens: Haec faciat mihi et haec addat, si non magister militiae fueris coram me omni tempore pro Joab, videlicet quid sequeretur ignorans. Quia Amasa idem non solum principatum militiae pro Joab non susciperet, sed etiam post Joab paululum vitam finiret. Et cum templum Deo construere voluit, quid e vicino sequeretur nesciens, prophetam alterum requisivit. « Venit ergo rex David usque Bahurim. Ecce egrediebatur inde vir de cognatione domus Saul, nomine Semei, filius Bera, et maledicebat, » David, et
Abbreviated transcription (Latin):
udelicet qͥ cempore passionis dm̃ licet.
corpore inbrcui ab eo discesserit: fide
tanĩ & dilectione minime sepirati st̃.
Et dirit dauud ad chusai arachiten. Si ue¬
ueris mecũ eris mͥ oneri. & reliqua
Nam &e iste chusai amicꝰ dauid qͥ inter¬
reuertens consiliũ achitophel dissipauit.
ꝑ sonã gestauit eoꝵ qͥ occulte erant ex
popło iudeoꝵ discipłi drũ: sicut fuit
huimodi. Potest etiã significare credeutes
exgentib. Qui licet cũ absalon aliqnͣdo
mucantes. nec achitophel iuqͥs suggesti¬
onib iiquã consentientes. cũ dauid fi¬
deliter ꝑmanserunt. Interpretat᷑ autẽ
chusi ethiops: a rachites longitudo mea.
hinc quoq inꝓpħa scͥptũ ẽ: mutauit
ethiops pellem suã. &. illud. ethiopia uiqͥt
festinet manꝰ dare deo: qͥa gentilis po¬
pulus p̃ quã se iugrediue peccatoꝵ eruit.
nunquã adñi tergo recessit. Et qͥ erat
longe: factus: ꝓpe insanguiue .x.p̃i.

Expanded text:
delicet qui tempore passionis Domini, licet corpore in brevi ab eo discesserunt, fide tamen et dilectione minime separati sunt. « Et dixit David ad Chusai Arachitem: Si veneris mecum, eris mihi oneri, » etc. Nam et iste etiam Chusai amicus David, qui interierusalem revertens, consilium Achitophel dissipavit, personam gestavit eorum qui occulte erant ex populo Judaeorum discipuli Domini, sicut fuit hujusmodi. Potest etiam significare credentes ex gentibus, qui licet cum Absalom aliquandoon erant communicantes, nec Achitophel iniquis suggestionibus unquam consentientes: sed cum David fideliter permanserunt. Interpretatur autem Chusai Aethiops, Arachites longitudo mea. Hinc quoque in propheta scriptum est: « Mutavit Aethiops pellem suam ; » et illud: « Aethiopia, inquit, festinet manus dare Deo. » Quia gentilis populus postquam se nigredine peccatorum exuit, nunquam a tergo Domini recessit: et qui erat longe, factus est prope in sanguine Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
mans mutit. ut sumptũ inde aurum¬
ad se deferant: cum inuilitate littere
sensun p̾ciosum iubet querere & sic ac¬
cepta summa quadringentor iuginti
talentor auri ad se defert: cũ sensum
p̃ciosum hystorie. allegorie. tropologie atq anago

Expanded text:
mans, mmans, mad se deferant, cum in utilitate litterae sensum pretiosum habet quaerere. Et sic accepta summa quadringentorum viginti talentorum auri ad regem deferunt, cum sensum pretiosum historiae allegorice et tropologice
Abbreviated transcription (Latin):
gaber que ẽ iuxta ahilam ilittore
maris rubri interra ydumea. Misitq
hyram inclasse illa seruos suos nauticos
& gnaros maris cum serius salomonis.
Qui cum uenissent in ophir. sumptum
inde aurũ quadringentoꝵ uiginti talen¬
toꝵ detulerunt ad regem salomonem.
siongaber fertur esse insula haud
ꝓcul ab ahila inrubro mari. ubi clas¬
sis iosap hat ui tempestatis attritaẽ. Ophir
autem nomen ẽ ꝓuintie. ex ophir uno
deposteris eber nominata: ex cuiꝰ stirpe
eccłam fidelium: que in mari istius
uenientes a fluuio corne usq ad regio¬
nem indie que uocatur iheria. habitas¬
se referuntur: ut iosephus narrat. Clas¬
sis itaq quan fecit salomon in asiongaber
que festinantes aut fortes. sue uiriliter
interpretatur. ñ aliam esse puto quam
monis: dum gentiles scłari sapientia eru¬
diti. cum his qui in lege moysi peritisunt
inunitate fidei sociantur. hos gͦ salomon
noster inophir que interp̾tatur infir¬

Expanded text:
gaber, quae est juxta Ailath in littore gaber, quae est juxta Ailath in littore maris Rubri in terra Idumaea. Misitque Hiram in classe illa servos suos viros nauticos et gnaros maris cum servis Salomonis. Qui cum venissent in Ophir, sumptum inde aurum quadringentorum viginti talentorum detulerunt ad regem Salomonem. » Asiongaber fertur esse insula, haud procul ab Aila in Rubro mari, ubi classis Josaphat hujus tempestatis attrita est. Ophir autem nomen est provinciae, ex Ophir, uno de posteris Eber, nominata, de cujus stirpeesiam fidelium, quae in mari istius venientes a fluvio Cophne usque ad regionem judeae quae vocatur Hieria, habitasse referuntur, ut Josephus narrat. Classem itaque quam fecit Salomon in Asiongaber, quae festinantes aut fortes sive viriliter interpretatur, non aliam esse puto quam monis, dum gentiles saeculari sapientia eruditi, cum his qui in lege Moysi periti sunt in unitate fidei sociantur. Hos ergo Salomon noster in Ophir, quae interpretatur infir
Abbreviated transcription (Latin):
sabilem exhibet deo. Offert enĩ unꝰqͥsq
fidelis holocausta dño: cũ corpꝰ suũ casti¬
gando macerat. & tota desid̾ia carnis
igne sp̃c scĩ consuiere festinat. Offert
pacificas hostias: cũ bonoꝵ oꝑum munꝰ
er hibet. Offert uictimas: cũ uota labioꝵ
suor inlaude dñi expendit. Et hec omnia
super altare qd̃ edificauerat dño offerre
debet: quia inara cordis ubi decet ig¬
nem diuium senꝑ ardere. hoc est in¬
flamina caritatis semꝑ feruere quic qͥd
inabstinentia. quicqͥd inbona oꝑatio¬
ne. quicquid in gratiarum actione ela¬
borat: iustum ẽ ut totũ insuauitate sp̃e
sc̃i offerat deo. Sicq ad olebit thumama
coram dũo quando orationẽ purã incordis
secreto p̃parat deo: & ea que sunt digna¬
& deo placita postulat. Ceterũ qͥ transito¬
ria poscit. & que adlurũ scłi ꝑtinent: ñ
coram dño adolere thimiama dicitur. qͥa
ñ inpura conscientia orare cõꝓbatur
lassem qͦr fecit rex salomon masion¬

Expanded text:
em exhibet Deo. Offert enim unusquisque fidelis holocausta Domino, cum corpus suum castigando macerat, et tota desideria carnis igne Spiritus sancti consumere festinat. Offert pacificas hostias cum bonorum operum munus exhibet. Offert victimas, cum vota labiorum suorum in laudem Domini expendit. Et haec omnia super altare quod aedificaverat Domino offerre debet, quia in ara cordis ubi decet ignem divinum semper ardere, hoc est flammam charitatis semper fervere, quidquid in abstinentia, quidquid in bona operatione, quidquid in gratiarum actione, elaborat, justum est, ut totum suavitate Spiritus sancti offerat Deo. Sicque adolebit thymiama coram Domino, quando orationem puram in cordis secreto praeparat Deo, et ea quae sunt Deo digna et placita postulat. Caeterum qui transitoria poscit, et quae ad luxum saeculi pertinent, non coram Domino adolere thymiama dicitur, quia non in pura conscientia orare comprobatur. lassem quoque fecit Salomon in Asion
Abbreviated transcription (Latin):
sa iberłm cũ multo comitatu & diuitus ca¬
melis portantib aromata. & aurũ infimi¬
tum nimis. & gemnias p̾ciosas. uenit ad
salomonẽ: & locuta est ei uniuersa que
cata ueniens salomonis audirr sapien¬
tiam concupiuit: iã tunc uent᷑am de gen¬
que iuxta ꝓpħiam circum amicta ẽ uarie¬
tate inuestitu de aurato: & ppłi sui & pat̾ne
domus oblita currebat barbara gente u̾
antnio. que in aꝑto peregͥna fuit: s in occul¬
to scõꝵ fieri cuus optabat. Unde ñ solum
celesti p̃mio resurrectionis beata. si etiam
pocestate apłica de uideis adulteris iudi¬
candis. ipsuis ore uidicis digna censetur.:
qͥa xp̃m insalomone mirata uerũ regine
celestis affectum imagine mystica eocłe
ꝓuidentis impleuerat. Huic ipsa regina
saba uiso salomone & gła eiꝰ: stupens
suꝑ prudentiã eius dixit.

Expanded text:
camelis portantibus aromata, et aurum infinitum nimis et gemmas pretiosas. Venit ad Salomonem, et locuta est ei universa, quatata veniens, Salomonis audire sapientiam concupivit, jam tunc venturam genquae juxta Prophetam circumamicta est varietate in vestitu deaurato, et populi sui et paternae domus oblita currebat barbara gente non animo, quae in aperto peregrina fuit, sed in loco culto sanctorum fieri civis optabat. Unde non solum coelesti praemio resurrectionis beata, sed etiam potestate apostolica, de Judaeis adulteris judicandis, ipsius judiciis digna censetur, quia Christum in Salomonem mirata, verum reginae coelestis affectum imagine mystica Ecclesiae providentis impleverat. Hinc ipsa regina Saba, viso Salomone et gloria ejus, stupens super prudentiam ejus, dixit
Abbreviated transcription (Latin):
designatur. Quocũq enĩ uerteris qͣ¬
tionũ occursu noui astatu sue recti¬
ticomis inclinari. Batus autẽ hebreoꝵ
mensura ẽ: quã ipsi bath nominant.
habest modios tres. ipsa ẽ & ephi: qd̾
illi epha nominant. S ephi ad mensu¬
ram ꝑtiuet uariarũ frugũ triticior¬
dei. leguminũ: batus uͦ inspeciebus
liquidis. uino. oleo: aqua. Itaq batus

Expanded text:
designatur. Quocunque enim verteris qudesignatur. Quocunque enim verteris qutionum occursu novit a statu suae certitudinis inclinari. Batus autem Hebraeorum mensura est, quam ipsi Bath nominant, habens modios tres. Ipsa est ephi, quod illi epha nuncupant. Sed ephi ad mensuram pertinet variarum frugum, tritici, hordei, leguminum. Batus vero est in speciebus liquidis, vino, oleo, aqua. Itaque Batus,
Abbreviated transcription (Latin):
arum ẽ hec grossitudo: dũ robore fidei
spei & dilectionis ꝑ ceptio baptisini cõmo¬
netur. Neq alit̾ ꝓficuũ eẽ accipientib
ostendit᷑: nͥ harũ firma certitudo uirtu¬
tũ mentẽ accipientiũ simul loꝑa ꝯfirmet.
Labiũq eĩ qͣsi labiũ calicis. ifoliũ repatidi lilii.
er labiũ qͥpe calicis. gustũ dnice pas¬
lioins: ꝑfoliũ repandi lilu patefacta cla¬
ritas resurrectionis ipsiꝰ ex pͥmitur.
Duo milia batos capiebat.
illenariꝰ nãq numerꝰ ꝓsignificatio¬
uem ꝑfectionis solet poni inscͥptis:
qͥa uimirũ denariꝰ numerꝰ quadratꝰ solidũ
facit. Decem qͥppe decies ducta. centum¬
faciunt. Que uidelicet figura iã qua¬
drata s ad huc plena ẽ: uerũ ut i alti¬
tudiue surgat & solidũ efficiat᷑. multipli¬
ca centũsdecem. & fiunt nulle. Quo pro¬
fecto numero stabilis & insuꝑabilis. &
uelut conquadrata iustoꝵ conscientia

Expanded text:
arum est haec crassitudo, dum robore fidei, arum est haec crassitudo, dum robore fidei, spei et dilectionis, praeceptio baptismi communitur, neque aliter proficuum esse accipientibus ostenditur, nisi harum firma certitudo virtutum mentem accipientium simul et opera confirmet « Labiumque ejus quasi labium calicis, et folium repandi lilii. » Per labium quippe calicis gustus Dominicae passionis, per folium repandi lilii patefacta claritas resurrectionis ipsius exprimitur. « Duo millia batos capiebat, etc. » Millenarius namque numerus pro significatione perfectionis solet poni in Scripturis, quia nimirum denarium numerum quadratum solidum facit. Decem qfaciunt. Quae videlicet figura jam quadrata, sed adhuc plena non est. Verum ut in altitudine surgat, et solida efficiatur, multiplica centum per decem, et fiunt mille. Quo profecto numero stabilis et insuperabilis, et velut conquadrata justorum conscientia