comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exhibeamus .i. of
feramuis deo in sa¬
crificium omnem
hominem tam in¬
deum quam gen¬
tilem. ꝑfcm̃ non
.s. ut omnis sit ꝑ¬
boro certando cc̃
rebelles secundũ¬

Expanded text:
exhibeamus, id est offeramus Deo in sacrificium, omnem hominem, tam Judaeum quam Gentilem, perfectum, non t ut omnis sit pboro certando contra rebelles, secundu
Abbreviated transcription (Latin):
religione ã¬
gelorum que
non uidit
ambulans
frustra. ĩfla¬
tus sensucͣ¬
nis sue et
non tenens
caput ex que¬

Expanded text:
religione angelorum, quae non uidit ambulans frustra inflatus sensu carnis suae et non tenens caput. de qu
Abbreviated transcription (Latin):
bene firmati nonne in quam estis .i.
stum est enim quia ꝑfectio discipuloꝵ
gandium. ⁊ corona ẽ magistrorum hiĩe¬
nim sunt qui labores frnctuum suoꝵ
edituri sunt. fructus enim magr̃i est
obedientia disciprli cuuis bona conu̾¬
satio coronam dat magistio uidice
xp̃o. ⁊ ue̾ tunc eritis corona nr̃a. enuim
alias eccłias et estis gandium nr̃m
apud nos ⁊ si modo nobis gła estis. ꝙͥ
eritis nobis apud uerum indicem:¬
sumis desolati pro
nobis non sustinẽ¬
tes amplius igno¬
r̾are statum ur̃m
quia quasi pondꝰ¬
erat dum nescirẽ
deconstantia ur̃a¬
placuit nobis solis

Expanded text:
bene firmati. Nonne, inquam, estis, idstum enim est quod perfectio discipulorum gaudium et corona est magistrorumnim qui labores fructuum suorum edituri sunt. Fructus enim magistri est obedientia discipuli, cujus bona conversatio, coronam dat magistro judice Christo. Et vere tunc eritis corona nostra. Enim, alias Ecclesias, et estis gaudium nostrum apud nos. Et si modo gloria nobis estis, quid eritis nobis apud verum judicemsumus desolati pro vobis, non sustinentes amplius, igrare statum vestrum, quia quasi ponderat, dum nescirem de constantia vesplacuit nobis solis
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. ⁊ exhortan¬
dosuos ut inqui¬
bus erãtis bonis: sta¬
retis. ⁊ hoc ꝑ fide
nr̃a defendenda ut
atur ab integrita
tionib istis tran¬
sitoriis. Ip̃i enim

Expanded text:
obis, et exhortandos vos, ut in quibus eratis bonis, staretis, et hoc pro fide vestra, defendenda, ut atur ab integritate ationibus istis transitoriis. Ipsi enim
Abbreviated transcription (Latin):
subintroiert mecum erat cum
esset gentilis nõ. ꝯ¬
pulsus est rationi¬
bns eorum enrum¬
cidi .i. non põtait ex¬
in societatem in cͥ¬
curicidi cum ultͦ¬

Expanded text:
ui mecum erat, cum sset gentilis. Neque compulsus est, rationibus eorum circumcidi, id est non potuit exin societate incicircumcidi? cur ult
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in xp̃o euacua¬
tur uelamen: s su¬
ꝑ cor eorum. qui ne¬
rationem eorum.
cum .i. quamuis le¬
gitur .i. exponitur.
eis moyses .i. uetus¬
testamentum et
ita .duo obsunt eis:¬
cur non intelligãt.
.i. obscuritas in lecti¬
one᷑ et cecitas super

Expanded text:
sunt in Christo evacuatur velamen, sed super cor eorum, qui nrationem eorum. Cum, id est quamvis, leest 121 exponitur eis Moyses, id esTestamentum. Et ita duo obsunt eiscum non intelligant est obscuritas est in lectione; et
Abbreviated transcription (Latin):
rio enim mota q̃stio. Aiscendi existit ⁊cra¬
sio. multa quippe aa fidem catholicar ꝑ¬
tinentia dum hr̾ticorum callaa ĩauie¬
tudine exagrtant᷑. ut adn̾sus ens efendi
possint.⁊ considͤant᷑ did geniius ⁊ intel¬
liguntur clarius ⁊ p̃dicant᷑ enstamius
h̾e fĩcorum enim genus callidum est. ⁊ on
errores. s ut catholicam doctͥnam aansus
torum insidias asserentes iuxillannores ⁊
cautiores simus. probane gͣ neł ũ heriei¬

Expanded text:
rio enim mota quaestio, discendi existit occario enim mota quaestio, discendi existit occasio. Multa quidem ad fidem Catholicam pertinentia, dum haereticorum callida inquietudine exagitantur, ut adversus eos defendi possint, et considerantur diligentius, et intelligunteticorum enim genus callidum non spiriterrores, sed ut Catholicam doctrinam adversus eorum insidias asserentes, vigilantiores, et cautiores simus. Prosunt ergo nobis haere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̾. postquam egit
de uel amine capitis
ubi płimum a nĩta¬
te deuiabant. ncip̃¬
age̾ de dominica ce
na. in qua ip̃i sdem
multum peccabant
do capite p̃cqno u¬
tiq. non sandans
diccudo primum oftendi ꝙ pͥmum ma¬
lum dissensio est. unde cet̾a ormitur. ai
emi dissensio õ. nichil rectum ẽ. audio
erant in hiis qui dubitabant de rrne. scis¬
sure aũ erant ꝑ donis spũalib Uidens
añ diabolus templa demorium deseri ⁊ no
mien mediantis mediatoris curare genis hu¬
manum mouit hrticos qui sub uocabula xͥ
cłia xp̃i morhidum aliquid pͣnumq sapi¬
unt. si correcti ut sanm rectum q sapi¬
anr resistunc canturmacit᷑. suaq postifera
dogniata emendair nelunt. s defensare ꝑ¬
catholicis dum deusnit᷑ otam malis here
omnes enia inimici eccłie uł mme eca
ti uł malitia deprauati prosunt qr si at¬
cipnũnt potestatem impalit᷑ alfligendi ex̾¬
cent ein⁊ patĩam. si ucm malesentiendo
adn̾sant᷑ ex̾cent enis sapĩam. ab Qñsa¬

Expanded text:
c. Postquam egit de velamine capitis, ubi plurimum a veritate deviabant, incipit de Dominica coena agere, in qua ipsi iidem multum peccabant.do capite, praecipio utique, non laudans, dicendo, primum, ostendit quod primum malum dissensio est, unde caetera oriuntur. Ubi enim dissensio est, nihil rectum est, audio erant in his qui dubitabant de resurrectione; scissurae autem erant pro donis spiritualibus. Videns enim diabolus templa daemonum deseri, et in nomen liberantis Mediatoris currere genus humanum, movit haereticos qui sub vocabulo Chrclesia Christi morbidum aliquid pravumque sapiunt, si correcti ut sanum rectumque sapiant, resistunt contumaciter suaque pestifera dogmata emendare nolunt, sed defensare pCatholicis, dum Deus utitur etiam malis bene, Omnes enim inimici Ecclesiae vel ti, vel malitia depravati prosunt, quia si accipiunt potestatem corporaliter affligendi, exercent ejus patientiam; si vero male sentiendo adversantur, exercent ejus sapientiam. Ab adversa
Abbreviated transcription (Latin):
optat ni hesis sint. s qr sic sfuturum est:
ut non tantum reprobi qui dicinit o¬
go sum pauli. s etiam qui probati sunt
in nobis .i. intͥ uos. sicut illi qui dinnt
ẽgo sum xp̃i. manifesti fiant hominibus
hiĩ enim dea ꝑbati sunt qui bñ possunt
doce̾. s manifesti hominib eẽ ñ possunt nͥ
cum docent. doce̾ aũ nobuant: nisi cos qͥ do¬
cĩ querunt. s multi ad querendum pigͥ
sunt. nͥ ꝑ molestias ⁊ insultationes ħrtico¬
rum quasi de sompno excitent᷑ h̾eticns
nõ est. qui alicuius temꝑalis commodi
⁊ maxime głe principanns q sui gratia
falsas ac nouas opaniones. uł gignit uł
darguit eos de hoc
ꝙ corpus domini¬
tum non eo ordi¬
ne sumebant quo
sumi oꝑtebat int̾
prandia enim uł¬
post pranclium e¬
ncharistiam sume¬
tius facere debe̾nt.

Expanded text:
optat ut haereses sint, sed quia sic futurum est, ut non tantum reprobi, qui dicunt ego sum Pauli, sed etiam qui probati sunt in vobis, id est inter vos, sicut illi qui dicunt ego sum Christi, manifesti fiant hominibus. Hi enim Deo probati sunt, qui bene possunt docere, sed manifesti hominibus esse non possunt, nisi cum docent. Docere autem nolunt, nisi eos qui doceri quaerunt, sed multi ad quaerendum pigri sunt, nisi per molestias et insultationes haereticorum quasi de somno excitentur. Haereticus vero est qui alicujus temporalis commodi, et maxime gloriae principatusque sui gratia falsas ac novas opiniones vel gignit veldarguit eos de hoc d corpus Dominicum non eo orde sumebant quo sumi oportebat. Inter prandia enim post prandia, ucharistiam sumetius facere deberent.
Abbreviated transcription (Latin):
motheus hac
epłam scribit apłs
phylippensibus. phi¬
luppenses autem st̃
macedones qui ac¬
cepto u̾bo p̃dicati¬
onis ab apło fͥmi
in fide fuerunt nͨ
pseudo apłos rece¬
ꝑunt. unde eos lau
aliqnam sub̾am
romam miserant
truem cum hac re¬
cum presens non¬
potest munit eos
contra duplex bel¬
lum .s. tribulatoꝵ
⁊ psendo p̃dicatoꝵ¬

Expanded text:
motheus. Hanc Epistolam scribit Apostolus Philippensibus. Philippenses autem sunt Macedones, qui accepto verbo praedicationis ab Apostolo firmi in fide fuerunt, nec pseudoapostolos receperunt. Unde eos laudaliquam substantiam Romam miserant: quem cum hac recum praesens npotest, munit eos contra duplex bellicet tribulatorum et pseudopraedicato
Abbreviated transcription (Latin):
dico in incorrupti¬
one .i. in integri¬
tate fidei ad simili¬
tudinem sporise q̃
ñ admitut corru¬
ptorem. uel gr̃a
sit uobis in icor¬
ruptione .i. in ui¬
t̃a et̾na cum .i. ⁊

Expanded text:
dico, in incorruptione, id est in integritate fidei, ad similitudinem sponsae quae non admittit corruptorem, Vel, gratia sit vobis in incorruptione, id est in vita aet
Abbreviated transcription (Latin):
obedientia ĩ
omni locodi¬
uulgata est
gaudeo igit᷑
inuobis. s
uolo uossa¬
pientes esse
in bono et
simplices in
malo. iro
eus autem
pacis cont̾et
sathan sub
pedibus ne¬
stris ueloci¬
ter. gratia
domini nr̃i¬

Expanded text:
obedientia in omni loco divulgata est. Gaudeo igitur in vobis, sed volo vos sapientes esse in bono, et simplices in malo. Deus DEUS AUTEM PACIS CONTERET SATANAN SUB PEDIBUS VESTRIS VELOCITER. GRATIA DOMINI N
Abbreviated transcription (Latin):
si non iret dm̃ no¬
luisse cã utiq in¬
dignitatis illorum.
ueniam dico et
cognoscam .i. pro.¬
babo ⁊ queram nõ
ẜmonem humane
sapientie. s mrtu¬
tem. in fide ⁊ bona
oꝑatione eor̃ qui
ĩflati sunt scꝑ¬
bra alta sapiendi
⁊ cetõs intlicandi.

Expanded text:
si non iret Deum voluisse, causa utique indignationis illorum. Veniam dico, et cognoscam, id est probabo, et quaeram, non sermonem humanae sapientiae, sed virtutem, in fide et bona operatione, eorum qui inflati sunt superbia alta sapiendi et caeteros judicandi.
Abbreviated transcription (Latin):
temcito ad
uos sidomi¬
nus uolue¬
rit et cog¬
noscam nõ
sermonem
eorum qui
inflatisũt
sed uirtutẽ
rson enim
in sermone
est regnum

Expanded text:
tem ad vos, si Dominus voluerit, et cognoscam non sermonem eorum, qui inflati sunt, sed virtutem. Non enim in sermone est regnum
Abbreviated transcription (Latin):
karissi mus bene
agendo. ⁊ fidelis
in dominõ .i. in p̃¬
dicatione domim
Qui nos commone¬
t̾aciat uias meas
.i. instructiones me
doceo. eas. ubiq
terrarum. ⁊ in
omm ecc̃a. ⁊ idẽo
autentice sunt. di¬
co misi thymothe¬
ni ⁊ opus erat
mitti qr quidam
urm̃ sic mͥflati st̃¬

Expanded text:
ne agendo, et fidelis in Domino, id est in praedicatione Domini, qui vos commonefaciat vias meas, id est instructiones meadoceo eas ubique terrarum, in omni Ecclesia; et ideo authentice. Dico misi Timotheum, et opus erat mitti. Quia quidam vestrum sic inflati s
Abbreviated transcription (Latin):
Senim
imitatores
factiestis fra¬
tres ecclesia¬
rum dei que
sunt in iude¬
quia eadem̃
suo quos hic rege̾t¬
⁊ post in gloria co
deo qma hoc fecit
deus agimns dico
sine int̾missione
nos cito ⁊ firmit̾
recepistis ꝙ ita a¬
it qm̃ cum accepis¬
ssetis a nobis u̾bñ
accepissetis solo an¬
ditu u̾bum ꝙ de
deo est. uł u̾bum
andinimus a deo
loquente in nobis
uel in qno andit᷑
dens cum inquam
stis illud non ut
uerbum hominũ¬
enim deuotione re
nam qui dens o

Expanded text:
enim imitatores facti estis, fratres, ecclesiarum dei, quae sunt in Iudaequia eadem suo quos hic regeret, et post in gloria corDeo, quia hoc fecit Deus, agimus, dico, sine intermissione. vos cito et firmiter recepistis. Quod ita ait: Quoniam cum accepissetis a nobis verbum accepissetis solo auditu verbum quod, de Deo est. Vel, verbum audivimus a Deo loquente in nobis, vel, in quo auditur Deus. Cum, inquam, illud, non ut verbum hominuenim devotione susnam. Qui Deus o
Abbreviated transcription (Latin):
remonens ait. Absit.c uł ita. dixi nos¬
esse sub gratia non sub lege. ⁊ quomar
lex a deo est. ne ꝑ hec ei forte opponeretur
ipse sibi opponit. quasi lex quia a deo est.
Nnescitis. ne alind ꝑfitentes aliud fa
estis sub lege queñ
umabat. sed estis
sub gr̃a que refͥ¬
sit factor. sinequa
gr̃a sub legepositus
tantum modo erit.
legis auditor. Seqͣ.
non sumus suble¬
ge que terret. sed
sub gr̃a que bene
ꝑmittit. Quid gͦ
cia quomam non
sumus sub lege sed
sub gratia᷑: hoc qui¬
dam dicebant qui
legem quasi coh̾e̾n¬
ciamus. ⁊ cum ẜni
dei dicimur. gestis
ẜui diaboli inueni¬
amur. premonet ⁊
demuntiat nos ser
uoluntatem exple
debetis peccare s bñ

Expanded text:
removens ait: Absit! Vel ita: Dixi vos sub gratia esse non sub lege, et quoniam lex a Deo est, ne per hoc ei forte opponeretur, ipse sibi opponit; quasi dicat: Quia lex a Deo est. n nescitis, ne aliud profitentes, aliud faestis sub lege quae non juvabat, sed estis sub gratia, quae refrsit factor, sine qua gratia, sub lege positus tantummodo erit legis auditor. VERS. non sumus sub lege quae terret, sed sub gratia quae bonum promittit. Quid ergo cia, quoniam non sumus sub lege, sed sub gratia? Hoc quidam dicebant, qui legem quasi cohaeciamus; et cum Dei servi dicimur, gestis servi diaboli inveniamur, praemonet, et denuntiat nos esse voluntatem explemdebetis peccare, sed bene
Abbreviated transcription (Latin):
participes. in una
non dico nos nobiscum. s dico nos nob̃¬
cum. nt non inferiores sed pares nolus si¬
tis si nolueritis et bene de nobis hoc asse¬
ro: enim .i. quia omina ista facimus:
pp̃ nos instruendos nostro exemplo. ita
omnia ad nos spectant: ut gr̃a dei ha¬
bundans in nobis. habundet m uobis.
⁊ ꝑ nos. in aliiͣs ⁊ ꝑ nos multos habund
in actione gratiaru ut .s. uos ⁊ illr gr̃a

Expanded text:
participes in una non dico nos nobiscum, sed nos vobcum, ut non inferiores, sed pares nobis sitis, si volueritis. Et bene de vobis hoc assero. Enim, id est quia, omnia ista facimus propter vos instituendos nostro exemplo, ita omnia ad vos spectant, ut gratia Dei abundans, in nobis abundet et per vos in aliis, et per vos multos abundet in actione
Abbreviated transcription (Latin):
dentlum deum gloriosum qͣm a munere
fuo nullum milt eẽ aliemm iõ apłs: om¬
niã sustinet. ⁊ omnib fidelib predicat:
ut non pancos ad cenam ꝑducat dei cuiꝰ
contumelia est. si uemant pauci. magna e¬
nii contumelia enis est: qui conam fecit
opulentam: ac multos m̃nitauit. si pancos

Expanded text:
m gloriosum, qui a munere suo nullum vult esse alienum. Ideo Apostolus omnia sustinet, et omnibus fideliter praedicat, ut non paucos ad coenam perducat Dei, cujus contumelia est, si veniant pauci. Magna enim contumelia ejus est qui coenam fecit opulentam, ac multos invitavit, si paucos
Abbreviated transcription (Latin):
illa creatione qua ly¬
mines facti sumus¬
s ea de qua ille di
in bonis oꝑibus que deus p̃parait ante¬
quam ad ea surge̾ posseris. p̃parauit¬
dico ut in illis ambilenns ꝓficiendo.
non ut confisi gr̃e. dem̃de ociosi simus
In hiis uerbis aꝑte monstrat apłs ip̃am
dei predestinationem erisdemq effectũ¬
.i. gratiam que apponitur. ait enim. c̾ati
sumiis in. fide ⁊ in oꝑibus hec est gratra ꝙ
autem sequitur quc p̃paranit hec ẽ p̃desti¬
natio. quia p̃destinatio est gratie p̃ꝑatie.
fuerat ipse facturus. prescire aut̃ potens
est etiam que ipse non facit sicut quecũ¬
q pecata. quia ⁊ si sunt quedam que ita
peccata sunt ut sint etiam pene peccatoꝵ
unde dictum est. Tradidir eos dens in re.
sensum. ⁊c̾. non ibi peccatum dei est s
iuditium. p̃destinatio igͣ dei in bono ẽ
euis q effectus bonus est. Ille itaq oꝑa¬
t᷑ hominem bonum ⁊ enstodit qui incõ¬
mutabilit᷑ bonus est. semꝑq ab illo fiꝰ

Expanded text:
illa creatura qua homines facti sumused ea de qua ille dicin operibus bonis, quae Deus praeparavit, antequam ad ea surgere possetis. Pradico, ut in illis ambulemus, proficiendo, non ut confisi gratiae, deinde otiosi simus. Haimo In his verbis aperte monstrat Apostolus ipsam Dei praedestinationem, ejusdemque efnim, creati sumus in Christo et in operibus, hoc est gratia. Quod autem sequitur, quae praeparavit, hoc est praedestinatio, quia praedestinatio est gratiae praeparatio. fuerat ipse facturus; praescire autem potens est etiam quae ipse non facit, sicut quaecunque peccata, quia etsi sint quaedam ita peccata ut sint etiam poenae peccatorum, unde dictum est: Tradidit eos Deus in reprobum sensum : non ibi peccatum Dei est, sed judicium. Praedestinatio igitur Dei in bono est, ejusque effectus bonus est. Ille itaque operatur hominem bonum et custodit qui incommutabiliter bonus est, semperque ab illo fieri
Abbreviated transcription (Latin):
litatem ipse demonstrans. meritum offi¬
cii sui noluit anteferre. Nam simili uͦi
etiam iohannes apostolus pp̃ humilitatẽ
in epła sua nomen siumeadem ratione
non p̃tulit. Hanc gͦ epłam fert᷑ apłs ad¬

Expanded text:
litatem ipse demonstrans, meritum officii sui noluit anteferre. Nam simili modo etiam Joannes apostolus propter humilitatem in epistola sua nomen suum eadem ratione non praetulit. Hanc ergo epistolam fertur Apos
Abbreviated transcription (Latin):
subdons. Eimt
autem ⁊ para mi¬
chi hospitium ultꝰ
hoc porest eum mo¬
uere ad ueniam.
Ideo dico para. nã
spero ꝑ orationes
ur̃as me donari
nobis. hoc dicit ut
magis obediant.
solent enum abser¬
tes contempni. Sa¬
lurat te epafras
concaptuius mens
cus ⁊ arystareus¬

Expanded text:
subdens: Simul autem et para mihi hospitium, vel hoc potest eum movere ad veniam. Ideo, dico, para, nam spero per orationes vestras me donari vobis. Hoc dicit ut magis obediant. Solent enim absentes contemni. Salutat te Epaphras et captivus meus cus, et Aristar
Abbreviated transcription (Latin):
firmat anxilio. cui grã głificationis iuste
ea non ex legt eẽ salutem. nunc dicit ꝙ lex
ultra non ẽ tenenda ⁊ agit define legns ⁊ pͥ¬
ori inutilitate eius. Ne gͦ mirent᷑ romani
quia apło ait. Non estis sub lege. s sub gr̃a
Supͣ enim dicebat᷑ lex ñ iustificare. hic dr̃
debere cessare quia data est usq ad xp̃m.

Expanded text:
firmat jugi auxilio, cui gratia glorificationis juste firmat jugi auxilio, cui gratia glorificationis juste ea non ex lege esse salutem: nunc dicit ultra non est tenenda, et agit de fine legis, et priori ejus inutilitate: non ergo mirentur Romani quia Apostolus dicit: Non estis sub lege, sed sub gratia: supra dicebatur non justificare, hic dre cessare, quia data est usque ad Chris
Abbreviated transcription (Latin):
ut mortem peccato
⁊ stipendium pro oꝑe diabolice militiede¬
gratis est. gr̃ã non est. Intelligendum ẽ
igͣ etiam ip̃a hominis bona merita eẽ dei
na. s maluit dicero gratia dei inta eterna
ut m̃telligeremus deum ad uitam ecer¬
nam ꝓ sua miseratione nos ꝑduce̾ nõ mi¬
̃ tis nr̃is. Qiud enim est mitum hominis
ante gratiam: cum omne bonum nĩtum
nr̃m non in nobis facrat nisi gr̃a. Amppecuĩ
deus ccronat mi̾ra nr̃a. nichil alud coronat
quamminia̾ sua unde uita et̾na que
mñ fine a deo mitis p̃cedentib reddit᷑ quia
cadem mi̾ta quibus redditur non a nob̃
sunt. s in nobis foã sunt ꝑ grãm recte
⁊. ip̃a gr̃a nuncupatur qr gratis datur
neo iõ gratis qr non mi̾tis datur. s qr
data sunt ⁊ ip̃amita qnib datur. Cõ¬
fitendum est gͦ iõ grãm uitam etͥnam Qu
uocari quia hiĩs mitis reddit᷑ que gratia
contulit gr̃a. Certum est enim uitame¬
malum delcuit. indebito bñficio. ⁊ iugi cõ¬

Expanded text:
ut mortem peccato et stipendium pro opere diabolicae militiae degratis est, gratia non est. Intelligendum est igitur etiam ipsa hominis bona merita esse Deirna, sed maluit gratia Dei dicere vita aeterna, ut intelligeremus Deum ad vitam aeternam pro sua miseratione nos perducere, non mes nostris. Quid enim est meritum hominis ante gratiam, cum omne bonum meritum nostrum non in nobis faciat nisi gratia? 32 Quippe cum Deus coronat merita nostra, nihil aliud coronat quam merita sua. Unde vita aeterna quae in fine a Deo meritis praecedentibus redditur, quia eadem merita quibus redditur non a nobis sunt, sed in nobis facta sunt per gratiam, recte et ipsa, gratia nuncupatur, quia gratis datur: nec ideo gratis, quia non meritis datur, sed quia data sunt et ipsa merita, quibus datur. Cofiocari, quia hiis meritis redditur que gratia contulit gratia. Certum enim est vitam aemalum delevit, indebito beneficio, et con
Abbreviated transcription (Latin):
subdit. qui in nobͥ
est. qr deus templi¬
est. quẽ habetis a dõ
qr ita eum hospitem
⁊ dñidatorem of¬
fenidetis. Ex hoc

Expanded text:
subdit, qui in vobis est, qui Deus templest. Quem habetis a Deo, et ita eum hospitem m datorem offenderetis. Ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
q ad diaboli tem¬
ptationem. usq
ad populi irrisionem. usq ad sputa et
uicula et alapas ⁊ flagella usq ad
mortem. ⁊ si parum est hoc alicinid de
gñe mortis addendum esti mortem aũ
non quamlib. s crucis tine ignomi¬
niosior est. Ecce habemus humilitatis
exemplum. suꝑ bie medicamentum.
aund gͦ intumescis homo: o pellis mor¬
ticina qnid tenderis. o saiesfeda qͥd
inflaris: pͥnceps tuus humilis est¬
⁊ tu suꝑbus. caput est humile ⁊ mẽ¬
brum suꝑbimi: Absit. Propterqe.
ostendit hummli

Expanded text:
 ad diaboli tentationem, usque ad populi irrisionem, usque ad sputa et vincula, et alapas, flagella, usque ad mortem. Et si parum est hoc, aliquid de genere mortis addendum est. Mortem autem, non quamlibet, sed crucis, quae ignominiosior est. Augustinus Ecce habemus humilitatis exemplum, superbiae medicamentum. Quid ergo intumescis, homo? O pellis morticina, quid tenderis? O sanies fetida, quid inflaris? Princeps tuus humilis, et tu superbus? Caput est humile, et membrum superbum? Absit! Propter quod. Ostendit humili
Abbreviated transcription (Latin):
fectis ut ũsti uideant᷑ recedrt. eni¬
caritatis. qͣͣ int̾ alios ñ possent habi¬
tare causa sõitatis sue qui potius suo
etemplo debuerunt consolarialios. ũ¬
de subdit s potuis consdłantes eos. cõ¬
solatur laborantem̃ qm ꝑit᷑ m̃ labore
ꝑsistit. cuã subleuãtio laboris est ui¬
sio collaborantis ut in itine̾ fit. ⁊ tã¬
tomagis consolemur qͣnto magis
uideritis diemi retͥbutionis ꝑ passi¬
tonis. tantomagis inttate uegnis
culꝑa ur̃a desit.

Expanded text:
ut justi videantur recedunt. Culcharitatis, quasi inter alios non possent habitare causa sanctitatis suae, qui potius suo exemplo debuerunt consolari alios. Unde subdit: Sed potius consolantes eos. Consolatur laborantem qui pariter in labore consistit, quia sublevatio laboris est visio collaborantis, ut in itinere fit. Et tanto magis consolemur, quanto magis videritis diem retributionis per passiutionis, aut tanto magis instate, ne culpa vestra desit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ libidinem ut quidam aimnt. temptando
iar̃t tui ñ consentit᷑. non est peccatum s ma¬
tra exͥcende mr̃tutis. Hor iñtellige dictum
e temptanione que fit ab hoste nõ a carne
que poccatum ẽ ueniale ⁊ si ei ñ consentiat᷑.
humane timens
qui solus potest fa¬
cere ut siminaus

Expanded text:
m aiunt. Tentatio autem cui non consentitur, non est peccatum, sed materia exercendae virtutis. Hoc intellige dictum de tentatione quae fit ab hoste, non a carne: quae peccatum est veniale, si ei non consentiatur.humane timens,qui solus potest fare ut stimulus
Abbreviated transcription (Latin):
agnus᷑ egrȩdietur ubi aries sic ꝑiclitari
metuit: ⁊ quis ẽ ille stimlus qui datus
rit. Angeluis sathane .i. angeliis malignꝰ
na missus a deo uenit. dominus enm̃ ad
consuationem humilitatis immisit dia¬
boluĩ autem uenĩt ut ad defectum tͣh̾e̾t
Deus enim ad hoc iusto non parcebat ut
eius uirturdem in infirmitate ꝑficeret
dans cola. hỹzantem angelum. diabolus
fizet. ut reprmmiat & iem motum suꝑ¬
lie incuticisdo tͥbulationes ⁊ dolores. Nam
dolore quodam corꝑis traditur. nehemẽt᷑
gitatur. dolores antem corꝑm płmq im¬
mittim : ab angelis sathane. s hoc nor
possunt nisi ꝑmissi. Sic ⁊ iob probatus ẽ
ꝑ iissi .s ẽ ad eum ꝑband̾ sachanas ⁊ ꝑ

Expanded text:
agnus egredietur, ubi aries sic periclitari metuit? Ecquis est ille stimulus qui datus est? Angelus Satanae, id est angelus malignus na missus venit. Dominus enim ad conservationem humilitatis immisit. Diabolus autem venit ut ad effectum traheret. Deus autem ad hoc juste non parcebat, ut ejus virtutem in infirmitate perficeret, dans colaphizantem angelum. Diabolus  colaphizet, ut reprimat omnem motum superbiae incutiendo tribulationes et dolores. Nam et dolore quodam corporis trahitur vehementer agitatus, dolores autem corporum plerumque immittuntur ab angelis Satanae, sed hoc non possunt nisi permissi. Sic et Job probatus est; permissus est ad eum probandum Satanas, et
Abbreviated transcription (Latin):
onem m̃stificationem q nostram intrinsetꝰ
opatur qne etram baptrzatos ꝑnulos stam
serit corpi qui nondum ualent aliqũe nni
occulta etiam tabe carnalis concupiscentie
sue tabiticanit m se ommes de fua styrpe nẽ¬
turos. Unsde recte sabdit. In quo omnespet
plo ut quidam dieurt. duines enim illi miꝰ
materia fuit ex quo secinsdum ꝓptiginis
faccessionem ꝑ carnis concupiscentam des¬
cenarnus uel iñ quo peccato omnes pecca.
pprie ⁊ curuispecte ⁊ sine ambiguitate:
catomanifestim est. Alia enim sunt pro¬
pria pectata iñ quibus tantum peccant
quonm peccatasunt. abasa hoo unum m
quo omnes pecta. crraitas omnes ili inuas
homo fuerant. Manfestam est itaq os A¬
añ adam peccasse tasi in massa. Ipẽ enin
nacisunt sub peccato exeo igͣ cuncti frcat
peccatores. Usq ad legem ⁊ q. dicat quis
in ommnes ꝑtͣnsiͣt.

Expanded text:
stificationemque nostram, etiam intrinsecus operatur, quae etiam baptizatos parvulos suo inserit corpori, qui nondum valent aliquem imitis exemplum, occulta etiam tabe carnalis concupiscentiae suae tabificavit in se omnes de sua stirpe venturos. Unde recte subdit: In quo omnes pecplo, ut quidam dicunt. Omnes enim illi unusmateria fuit, ex quo secundum propaginis successionem per carnis concupiscentiam descendimus. Vel in quo peccato omnes peccaverunt proprie et circumspecte, et sine ambiguitate, cato, manifestum est. Alia enim sunt propria peccata, in quibus tantum peccant quorum peccata sunt; aliud hoc unum in quo omnes peccaverunt, quando omnes illi unus homo fuerant. Manifestum est itaque in Adam peccasse, quasi in massa. Ambrosiusnati sunt sub peccato. Ex eo igitur cuncti sunt peccatores, usque ad legem. Et quasi dicat quis: In omnes pertransiit
Abbreviated transcription (Latin):
bro sapĩe dr̃ Inusdia diaboli mors int᷑ut
iñ oebem t̾rarum ⁊ quiã non nult iñtestĩ¬
gi hoc esse factum ppagatione s imitatione
contãmo subiũnxit scnptura. Imstantur
qnidem adam quottnot ꝑ inobedientiam tͣrs¬
gͦ dimitur mandatum dei s aliusd est ꝙ exem¬
plum est ex uolimtate poccantib. asiud ꝙ
origo est tum peccato nascentib. Nam ⁊
ipsum imitannur scĩ ad seq̃ndam iusticiam

Expanded text:
bro Sap. 2 dicitur: Invidia diaboli mors intravit bro Sap. 2 dicitur: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum. Et quia non vult intelligi hoc esse factum propagatione, sed imitatione, continuo subjunxit Scriptura: Imitantur quidem Adam, quotquot per inoboedientiam transgrediuntur mandatum dei; sed aliud est quod exemplum est uoluntate peccantibus, aliud quod origo est cum peccato nascentibus. nam et Christum imitantur sancti eius ad sequendam iustitiam
Abbreviated transcription (Latin):
tmindum cuma muliere m̃itium pectati
fui̾t ⁊ ante a serpente siue a drabolo ad ꝙ
dicimus apłm iñ hñs consuctudinis cediuẽ
tenusse dumfuccessionem postitatis huma¬
ne que peccato ⁊ morti ex eo ueniẽnti fuc¬
cubuit non mulieri s uiro attribit᷑. Ilõ
eniin ex muliere postiͥtas s exuiro nomi¬
nari solet. ⁊ obihoc mortalis postitas ⁊ coor¬
palis successio uiro patius tantraam aucto¬
ri. ⁊ non mulieri deputatur nel quia mu¬
lier de mr̃o est ⁊ utusq una caro est ⁊ iõ
siuie a nuuliete siue ab adam dicatur utͣ q
ad prinum hominem ꝑtinet p̃te̾a sciendũ
est hereticos quosdam qui nominati sunt pe
lagrani daxisse pecoatum prime transg̾słio¬
nis in alios homines non ppagatione s imi¬
tationis transisse. uisde ⁊ in ꝑuulis nolunt cͥ¬
de̾ ꝑ baptismum solui ceigiale pectatum
ꝙ in nascentib millum est omnino conten
ꝑꝑagationis intelligi noluisset enĩs pͥncipẽ
non adam s daabolum dic̾et de quo in li¬

Expanded text:
mundum, cum a muliere initium peccati fuerit, et ante a serpente, sive a diabolo. Ad quod dicimus Apostolum in his consuetudinis ordinem tenuisse, dum successionem posteritatis humanae quae peccato et morti ex eo venienti succubuit, non mulieri, sed viro attribuit. Non enim a muliere posteritas, sed ex viro nominari solet: et ob hoc, mortalis posteritas, et corporalis, successio viro potius, tanquam auctori, et non mulieri deputatur. Vel quia mulier de viro, et utriusque una caro est, et ideo sive a muliere, sive ab Adam dicatur, utrumque ad primum hominem pertinet. Praeterea sciendum est haereticos quosdam, qui nominlagiani, dixisse peccatum primae transgressionis in alios homines non propagatione, sed imitatione transisse. Unde etiam in parvulis nolunt credere per baptismum solvi originale peccatum, quod in nascentibus nullum esse omnino contendpropagationis, intelligi voluisset, ejus principem non Adam, sed diabolum diceret, de quo in li
Abbreviated transcription (Latin):
doleo. ⁊ quis scandalizatur aliqua mo¬
lestia tribulationm ⁊ ego non uror ig¬
ne caritatis qua eis compatior Omues
enim qui scandabam patiuntur frixo¬
rium sunt habentium caritatem .i. ossi¬
nn que fermit carnes. ⁊ ꝑfectorum qui
portant ⁊ regunt carnales.Undr et
ossa mea sicut in frixorio confrixa sũt
⁊ nota ꝙ ait uror. Urunt quidem
omnes tribulationes s bonos non ad
consumptionem inmo ad purgatio
strum mordax urit tei s sanat te: Maxĩe
autem iste affestus quiber u̾borti eopri¬
mitur purgat quia de caritatenenit. ⁊ cum
heosint. S i oportet glotari sicat ntiꝙo

Expanded text:
doleo. Et quis scandalizatur aliqua molestia tribulationum, et ego non uror? igne charitatis qua ei compatior. Omnes enim, quia scandalum patiuntur, frixorium sunt habentium charitatem, id est ossium quae ferunt carnes, id est perfectorum, quia portant et regunt carnales. Unde: Et ossa mea sicut in frixorio confrixa sunt . Et nota quod ait, uror. Urunt quidem homines tribulationes, sed bonos non ad consumptionem, imo ad purgationstrum mordax urit te, sed sanat te; maxime autem iste affectus quia hoc verbo uror exprimitur purgat, quia de charitate venit. Et cum haec sunt, si oportet gloriari, sicut uti
Abbreviated transcription (Latin):
cem se ꝑcutumt. dissensiones. quando
ꝑtes faciunt in ecclesia. secte que grece
dicuntur hereses. inuidie dealienis bo.¬
nis. homicidia ebrietates assidne. comes¬
sationes suꝑfluc.⁊ hiĩs similia. atten
credere etiam omnia mala accidere an¬
me ex carne error est. non enim omnia
it te inique uitia tribuenda sunt carni
ne ab hiis omnib mundemuis diabolum
qui carnem non habet. s carnis noĩe
totum hominem signanit qui uiuen
se .i. secundum homiñem. factus ẽ hõ.
similis diabolo qura ⁊ ille secundum so
ninere uosuit quando in ueritate ñ stetit.
ut autem ab hiiͣs ꝑene commninatione de

Expanded text:
cem se percutiunt; dissensiones, quando partes faciunt in Ecclesia; sectae, quae Graece dicuntur haereses; invidiae, de alienis bonis; homicidia, ebrietates assiduae; commessationes superfluae, et his similia. Atten Credere eciam omnia mala accidere anime ex carne error est. Non enim omnia vite inique vicia tribuenda sunt carni, ne ab hiis omnibus mundemus diabolum, qui carnem non habet, sed carnis nomine totum hose, id est secundum hominem, factus est homo similis diabolo, quia et ille secundum se vivere voluit, quando in veritate non stetit. Ut autem ab his poenae comminatione de
Abbreviated transcription (Latin):
occulte desiderat.⁊
est sensus. si spiritu
ducimini. hoc commodi iam habetis qd̾
non estis sub lege. que timorem incunit.
non amorem tribuit et iõ hec ꝑs eligẽ¬
da est qua liberamur a lege. Mamfesta¬
autem sunt oꝑa carnis. incipit enume
opera autem carnis manifesta sunt .i. ꝑ
se apparent mala qne sunt forncatio opꝰ
.s. luxurie. iinmunditia. ⁊ si non oꝑe im

Expanded text:
occulte desiderat. Et est sensus: Si spiritu ducimini hoc commodi jam habetis, quod non estis sub lege, quae timorem incutit, non amorem tribuit. Et ideo haec pars jam eligenda est, qua liberamur a lege. Manifesta sunt. Opera carnis incipit enumeropera autem carnis manifesta sunt, id est per se apparent mala, quae sunt fornicatio, opus scilicet luxuriae, immunditia, etsi non opere im
Abbreviated transcription (Latin):
si recnsat dicere que singrsa fecun̾t. dicit
tamen ꝙ quidam fide oꝑati simt. sapient᷑
hystoriarum cominemorationem uitat¬
ne sermonem suum ꝑtelet. breuitͥ que¬
dam tangens. nec enim animo tacuit. nec
dicens molestus effectus ẽ. fugit densitatẽ
longitudinem. ne fatiget auditores. Dẽ.¬

Expanded text:
si recusabat dicere quae singulis fecerunt, dicit tamen quae quidam fide operati sunt. Sapienter historiarum commemorationem ne sermonem suum protelet, breviter quaedam tangens. Nec enim omnino tacuit, nec dicens molestus effectus est, fugit densitatem et longitudinem, ne fatiget auditorem. VE
Abbreviated transcription (Latin):
ieptefiliam sibi occurrentem occidit. cum id
se nouisset deo immolaturum ꝙ ei rede
miti de p̃lio nictori primitus occurrisset
nec sanson alit̾ extusat᷑ ꝙ se ip̃m cum hosti¬
bus ruina domus opp̃sfit. nisi quia spiritꝰ
latent᷑ hoc iusserat. qui ꝑ illum miracu¬

Expanded text:
Jephte filiam sibi occurrentem occidit, cum id Jephte filiam sibi occurrentem occidit, cum id se vovisset Deo iunti de praelio victori primitus occurrisset . Nec Samson aliter excusatur, quod seipsum cum hostibus ruina domus oppressit , nisi quia spiritus latenter hoc jusserat, qui per illum miracu
Abbreviated transcription (Latin):
abyonen ut assume̾t decem milia pug¬
natorum secum ⁊ iret contra sysaram pͥn¬
cipem ex̾citus iabẏn qui dixit senre si ip̃a
cum ip̃o net. Itaq ⁊ ip̃a iuit cumeo. Do¬
minus aut̃ ext̾ruit ex̾atum rabyn qũe¬
congͤgaua̾t sysara ad torrentem cison. fu¬
gitq sysara ad tentoria iahel uxoris aber¬
cynei. ubi cum absconditus dormisset iahel
clanum tab̾naculi ꝑcussum cum malleo
defixit in cerebrum eius usq ad t̾ram et
mortuus est. ⁊ ecce barach sequens sysarã
ueniebat. Egͥssaq iahel in occursum eias
dixit ei. Ueni ⁊ ostendam tibi uirumcine
queris. Qui cum intrasset uidit sysarã
iacentem mortuum. Humiliauit gͦ deus
die illo iabyn regem chanaan coram fili¬
is isił. De sanson quiut legit᷑ in libro nĩ¬
icum afflixit uchement᷑ iudeos. ⁊ de
iepte qui cum iret ad pugnam ccͣhostes
nouit domino qͣtinus si tͥumphum de ho¬
offerret deo. Occurrit q ei filia qͣm immo¬
delitatis cͥmine. uerum etiam laudat᷑

Expanded text:
Abynoen ut assumeret decem millia pugnatorum: fecit; et iret contra Sisaram principem exercitus Jabin, qui dixit se ire, si ipsa cum eo iret. Itaque et ivit ipsa cum eo. Dominus autem exterruit exercitum Jabin quecongregaverat Sisara ad torrentem Cison. Fugitque Sisara ad tentoria Jabel uxoris Abercinei, ubi cum absconditus dormisset Jabel clavum tabernaculi percussum cum malleo defixit in cerebrum ejus usque ad terram, et mortuus est. Et ecce Barach sequens Sisaram veniebat, egressaque Jabel in occursum ejus, dixit ei: Veni et ostendam tibi virum quem quaeris. Qui cum introisset, vidit Sisaram jacentem mortuum . Humiliavit ergo Deus die illo Jabin regem Chanaan coram filiis Israel. Et de Samson, qui ut legitur in libro Judicum afflixit vehementer Philisthaeos. Et de Jephte, qui cum iret ad pugnam contra hostes vovit Domino, quoniam si triumphum de hoofferret Deo: occurritque ei filia, quam immodelitatis crimine, verum etiam laudatur
Abbreviated transcription (Latin):
uo tantum electo
sciat audire. ⁊ ħ uo¬
catio ut dixius ẽ
electorum tantum. hac nocatione iraple
uocat extius hos ⁊ iustificanit. remissio¬
ne peccatorim ⁊ bona oꝑatione. Quos
antem iustificauit dnͣm poctatores essent Aug̃
uel ponitur precitum ꝑ futuro ut sit sẽ¬
sus. magnificanit .i. magnificabit etua
remimatione ut similes deo fint hoc aũ
fecisse que ab etͥno disposint̃ facere. Unde
ysaias. q̃ fecit uentura sunt ⁊ talib oĩa
ant. ut inde cantioresfat ⁊ in se ñ tiden
⁊ si enim ad tempns traidam credant.

Expanded text:
ero tantum electorsciat audire, et haec vocatio, ut diximus, est electorum tantum. Hac vocatione impletuvocati exterius, hos et justificavit remissione peccatorum, et bona operatione. Quos autem justificavit, dum peccatores essent, el ponitur praeteritum pro futuro, ut sit sensus: Magnificavit, id est magnificabit aeterna remuneratione, ut similes Deo sint. Hoc autem fecisse quae ab aeterno disposuit facere; unde Isaias: Qui fecit quae futura sunt . Talibus omnia ant, ut inde cautiores sint, et insi enim ad tempus quidam credant,
Abbreviated transcription (Latin):
Dscant aũ
⁊ nr̃i bonis
oꝑibus pre¬
esse ad usus
necessarios
ut non sint
infructuosi
sunt omnes
qui nos amãt

Expanded text:
scant autem et nostri bonis operibus praeesse ad usus necessarios ut non sint infructuosi sunt omnes qui nos amant
Abbreviated transcription (Latin):
emm ubi opus est
pot̃ uelare. s nõdñ
fuo iudici se offert¬
⁊ colloquit᷑ ubi con¬
diriom suam ncc̃e ÷¬

Expanded text:
m, ubi opus est, potest velare, sed nondum suo judici se offert, et colloquitur, ubi conditionem suam nece
Abbreviated transcription (Latin):
lier que infior ẽ et
subiecta uiro qruir
capur ẽ mulieris o¬
rans aut ꝑpħans nõ
nelato capite .s. sine
signo subiectionis
quam debet uiro qͣi
ẽ ad tͣpitutlinem.
ac si decaluetur. Nã

Expanded text:
 quae inferior est et subjecta viro, quia vir caput est mulieris, orans aut prophetans non velato capite, scilicet sine signo subjectionis quam debet viro, quaost ad turpitudinem, ac si decalvetur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
biamus nec mala
quasi tristẽ¬
sint deo .i. a deo re¬
ꝓbati sint. et nere
suus cogniti .i. a
deo ꝓbati. Itemha
biti sins apuda¬
los: quasi morien¬
tes i. de nirio m uistium ruentes. ⁊ ecce

Expanded text:
biamus, nec mala Quasi tristesunt Deo, id est a Deo reprobati sunt. Et vere mus cogniti, id est a Deo probati. Item, biti sumus apud alios quasi morientes, id est de vitio in vitium ruentes, et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
prouobis. Ip̃orum dieo. desiderantiũ
nos indere in etͥna beatitudine uel eti¬
tem eminentem iñ nobis grartas deo.
de alterna indigentia.⁊ de alt̾no suꝑ¬
plemento indigentie prouiñtialium
xp̃i ⁊ militum xpi egit hiñc de rebus
carrianb in alos. Inde antem de reb
spñalib in istos. ĩoq tangnam scõꝵ
gandiorum sagina plemis ernctuans
exclamat. Gr̃as

Expanded text:
 dico, desiderantium vos videre in aeterna beatitudine, vel etitem eminentem in vobis. Gratias Deo. De alterna indigentia et de alterno supplemento indigentiae provincialium Christi et militum Christi egit. Hinc de rebus carnalibus in 132 illos; inde autem de rebus spiritualibus in istos. Ideoque tanquam sanctorum gaudiorum sagina plenus eructans clamat: Gratias
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse autem ptꝙͣ¬
admonuit bonos
de clemosinis iñ sã¬
tros faciendis agit
de correctis quipse¬
isei sequeban t¬
bant quasi correc
tos a elemosmnas
minito uos autem

Expanded text:
Ipse autem. Posadmonuit bonos de eleemosynis in satos faciendis, agit de incorrectis qui pse sequebantbant. Quasi dicat: tos ad eleemosynas invito
Abbreviated transcription (Latin):
nus .i. ammalie
⁊ passibilis ex na.
na natura fuit hu¬
qiua non humão
no conceptus et
natus. qualis ant̃
t̾renus per̃ fuit .i. a
nimalis ⁊ mortał.
tales ⁊ terreni.s.¬
mali. mortales ex
mortali. ⁊ qualis
immortales eyũt.
⁊ celestes quia ta¬
les erunt celestes.
Igitur ut possimns
ẽẽ celestes. Si cut
portanimus yma¬

Expanded text:
us est animalis et passibilis ex natuna natura fuit huqui non humano nutu conceptus est et natus. Qualis autem terrenus, pater fuit, id est animalis et mortalis, tales et terreni, scmali, mortales ex mortali. Et qualis immortales erunt, et coelestes, quia tales erunt coelestes. Igitur, ut possimus esse coelestes sicut portavimus ima
Abbreviated transcription (Latin):
lior. hic comꝑat cri¬
stum angelis ⁊ pre¬
fert eis. In p̃io tam̃¬
ait paulominus
minoratus est ab
angelis hic eisdem¬
melior dicit᷑ ⁊ sicut
illud secundum hu¬
manam naturam¬
Ita ⁊ hoc secundum
diuinam dcm̃ esse¬
posset. intelnigi ni¬
si adderetur effectꝰ
dum carnem. nam secundum hoc ꝙ pr̃is
substantie consubstantiaus agnoscitur ñ
est factus. s natus de eo. gͦ sermo u̾satur¬
secundum humanam naturam secimdũ
quam ⁊ minor fuit angelis passione ⁊
maior ac melior etiam gre plenitudine
dequa etiam ip̃i angeli ad mensuram re¬
cipiunt. iõ ait ⁊ ip̃e xp̃c. tanto melior .i.
dignior angelis est effectus .i. euident̾
habere ⁊ non p̃ illis addit. ꝑ illis nam dũ
mortalis fuit᷑. differens nomen habuit
quia angel minsstrabant ei pꝰtquam im¬
mortalis. magis diffe̾ns quia honorabili¬
or atq p̃clarior illis ꝑ omnia exticit. Iõ
a nomine angelorum. hoc est nomen ꝙ
eẽt pprius filius. non posset ex hoc apłs

Expanded text:
lior. Hic comparastum angelis, et praefert eis. In Psaait: Paulo minus minoratus est ab angelis . Hic eisdemmelior dicitur. Et sicut illud secundum humanam naturamet hoc secundum divinam dictum essposset intelligi, nisi adderetur effectusdum carnem. Nam secundum hoc quod Patris substantiae consubstantialis agnoscitur, non est factus, sed natus: de eo ergo sermo secundum humanam naturam, secundum quam et minor fuit angelis passione, et major ac melior etiam gratiae plenitudine, de qua etiam ipsi angeli ad mensuram accipiunt. Ideo ait et ipse Christus: Tanto melior, id est dignior, angelis est effectus, id est evidehabere, et non prae illis. Addit prae illis. Nam dum mortalis fuit differens nomen habuit, quia angeli ministrabant ei, postquam immortalis magis differens, quia honorabilior atque praeclarior illis per omnia exstitit. Ideoque a nomine angelorum, hoc est nomen quesset proprius Filius, non posset ex hoc Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
predicando aude¬
am lociui inter
mala omnia ꝑ
cum omnia eius
notificare subdẽs.
It autem ⁊ uos
sciatis ea que crr¬
came sunt hoc di¬
cit quia multe
eierant tͥbulati¬
ones que qͣi eũ
cutiudabant
uel iõ dicit cͥca.
quia intiora nõ
tangebant ut in¬
quam illa sciatis.
⁊ quid agam .i.
quam constans
⁊ bene audiant
uerba titici hũc
commendat uñ
etiam subdit et
fidelis mi. in do¬

Expanded text:
praedicando, audeam loqui, inter mala omnia, pcum omnia eis notificare, subdens: Ut autem et vos sciatis ea quae circa me sunt. Hoc, quia multae ei erant tribulationes quae quasi eum circumdabant, vel ideo dicit circa, quia interiora non tangebant, ut, inquam, illa sciatis, et quid agam, id est, quam constans et bene audiant verba Tychici hunc commendat. Unde etiam subdit: Et est fidelis min
Abbreviated transcription (Latin):
um que ceanos¬
corda nr̃a. ⁊ ut p̃¬
dicta sicur docui
fiant.Pax si
frĩb ⁊ caritas cũ
fide pacem optat
seis que est ianu¬
a dilectionis qr
ꝑ pacem manebt¬

Expanded text:
um ut cognoscorda vestra. Et ut praedicta sicut docui fiant, pax sit fratribus et charitas cum fide. Pacem optat eis quae est janua dilectionis, quia per pacem maneb
Abbreviated transcription (Latin):
Ambꝰ dem̃ ꝓpħicum testimonium fribdit qͦ
ostendit etiam iudeos reos de quib mi¬
sunt sub peccato sicut scͥꝑtum est deiu¬
deis de quib ninus inderet᷑ ꝙia ñ ẽ
ligit ex culpasua est ꝙr ñ ẽ requirens dm̃i
.i. quia ñ requirit deum. ex oꝑib enii
⁊ hoc ẽ ꝙ ait. Oues deolinaun̾t. ne

Expanded text:
Deinde propheticum testimonium subdit, quo ostendit etiam Judaeos reos, de quibus misunt sub peccato. Sicut scriptum est, de Judaeis de quibus minus videretur, quia non est ligit, ex culpa sua est. Quia non est requirens Deum, id est quia non requirit Deum. Ex operibus enEt hoc est: Omnes declinaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ferrent᷑ ydolis. imposuitq in ẜintutẽ
non in iustifuationem ⁊ ut figa ess
futuri de gnornm reꝑbatione addit
burebant᷑. ⁊ ꝓ ꝑeccato fiebant. quedã
emi non pro peccato fiebant. Illa ĩ¬
ttiam que cet̾is erant digniora. nõ
sumiatio ominum hostiarum cepe¬
runt illa displic̾e. añ ñquam ea dest᷑¬
xit. s illis sabditus fuit dum in tẽplo
cum hostiĩs p̃sentatus fuit. In figaris
illis ui̾tas p̃minciabat᷑. celebrabant
figuras future rei. multi scientes. sed
pliros ignorantes ꝙ cessare debebant
re exhibita. un de subdit. Nimc .s.

Expanded text:
mposuitque in servitutem nec in justificationem, et ut figura essent futuri, de quorum reprobatione adhuc burebantur, et pro peccato fiebant. Quaedam enim non pro peccato fiebant. Illa, inquam, quae caeteris erant digniora, non summatio omnium hostiarum, coeperunt illa displicere. Ante nunquam ea destruxit, sed illis subditus fuit, dum in templo cum hostiis fuit praesentatus. In figuris illis veritas praenuntiabatur. Celebrabant figuras futurae rei, multi scientes, sed plures ignorantes, quae cessare debebant e exhibita. Unde subdit: VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
S hoc mñ telligendumꝰ est de oꝑib p̾ceden¬
tib fidem ñ sequentib sine quib fu
ẽ. ⁊ ipse paulus ait. Si habuero omnem
rit osterderet non mito bonorum oꝑm ꝑ
ueniri ad fidem. s fidem sequi bona oꝑa Sit̃
ficandum. s sola fidesine oꝑib p̃cedentibus
fit homo iustus. ut ñ magis finit isti nui
oꝑ a legis timoro feca̾it tum fides ꝑ dilesti¬
onem oꝑatur iñ corde. etram si forit ñ exit
m̃ oꝑe. slam fides q̃ ꝑ dilestionem oꝑatar
Isi non sit iñ ciio extersus opetur. ĩ corde ta
priorum oꝑm ad iusiciam fidei uenitur
isi quo rũdoi se p̃ferebant. bona oꝑa etiam
taite fidem m̃ansa sunt. Iter enim mͥ ni¬
dentur esse ut magne mres ⁊ carsts celer¬
rimns p̃tꝰ uiam. Nlemo gͦ compatet ue̾
bona oꝑa sira ante fidem ubi si des nõ crat
bonum opus non erat. Bomim enim opꝰ
iñtentio facit. intentionem fides dirigit.
slon ualde attendas quid homo faciat. s
quid cum faciat actondat amo lactos opñe

Expanded text:
Sed hoc intelligendum est de operibus praecedentibus fidem, non sequentibus, sine quibus inanis  mortua est . Et ipse Paulus ait: Si habuero omnem ut ostenderet non merito bonorum operum perveniri ad fidem, sed fidem sequi bona opera, dificandum, sed sola fide sine operibus praecedentibus fit homo justus, ut non magis sint justi qui opera legis timore fecerant; cum fides per dilectionem operetur in corde, etiam si foris non exeat in opere. Nam fides quae per dilectionem operatur, et si non sit in quo exterius operetur, in corde tampriorum operum, ad justitiam fidei venitur, in quo Judaei se praeferebant: bona opera etiam ante fidem inania sunt. Ita enim mihi videntur esse ut magnae vires et cursus celerrimus praeter viam. Nemo ergo computet vere bona opera ante fidem, ubi fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos optimae
Abbreviated transcription (Latin):
ta ratione ad eoslo¬
quit᷑ qui agunt¬
totua. sub lege osterdens
cy sine causa glor¬
antur sibi blandientes de lege ⁊ de ge¬
nere abrahe. uidentes non nistificari
dec. ubi est gloria tua : quasi non potes
gloriari. nam illa uitiosa gloriatiotua
⁊hisa est suꝑba gloriatio. Num quid ꝑle
gem factorum. ĩ. ꝑ legem moysi que car¬
nalia mandabat. non. s ꝑ legem fidei. qͣi¬

Expanded text:
ta ratione ad eos loquitur qui agunt sub lege, ostendens quod sine causa gloriantur, blandientes sibi de lege, et de genere Abrahae, videntes non justificari daee, ubi est gloria tua? Non potes gloriari; nam illa vitiosa gloriatio tuaclusa est superba gloriatio. Nunquid per legem factorum? id est per legem Moysi, quae carnalia mandabat. Non. Sed per legem fidei.
Abbreviated transcription (Latin):
de głatione hona ⁊.d. quia ex fĩde est iusti¬
cia ubi est gͦ. o indee głatio tua .⁊. quid ẽ
in quo debes głari. exclusa ẽ głatio tua
Gloriationem landabilem dicit que in
domino est. eamq exclusam dicit .i. ut
eminet exp̃ssam non ut abscedet̾ pulsã.
onde ⁊ exclusores dicintur quidam ar¬
tifices argentarii n qua signisicatiõe
etiam accipit᷑ illuo in psalmo. ut exdis¬
dant᷑ qui ꝓbati sunt argento .i. ut emi¬
neant hii cim probati sirat elogniõ dñi
ita ⁊ hic dicitua.

Expanded text:
 dicat: Quia ex fide est justitia. Ubi est ergo, o Judaee, gloriatio tua; id est, quid est in quo debes gloriari? Exclusa est gloriatio tua. Gloriationem laudabilem dicit quae in Domino est, eamque exclusam dicit, id est ut emineret expressam; non ut abscederet, pulsam. Unde et exclusores dicuntur quidam artifices argentarii, in qua significatione etiam accipitur illud in Psalmo: Ut excludantur qui probati sunt argento , id est ut emineant hi, qui probati sunt eloquio Domini, ita et hic dicitur