comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si fieri posset ut oesis cor.poreis possem
nusterioꝵ. lumine corpis amplius pene¬
trare. ocłos ur̃os eruissetis &. dedissetis
ih: tanta caritate erga me feruentese¬
ratis .&. tantũ desidabatis audire uerbũ
dei ꝑ mne. Filioli mei qͦs ego parturio.
donec formet᷑  xꝑs in uobis. Parturire

Expanded text:
eri potuisset ut oculis corporis possem mysteriorum ejus lumine corporis amplius penetrare, oculos vestros eruissetis et dedissetis mihi, tanta charitate erga me fruentes eratis, et in tantum desiderabatis audire verbum Dei per me. Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis. Parturire
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ꝑ repmissionẽ dieat natũ eẽ: cũ lega¬
mꝰ etiã de hismaele etiã. ꝓmissionẽ fac¬
tã eẽ. Nã legimꝰ in libro geneseos.qr cũ
ẽet agar in deserto sur. apparuit ei ange¬
lus dñi inqͥens. agar ancilla sarai. unde
uenis aut qͦ uadis: Que respondit. Afacie
sarai dñe mee ego fugio. Cui angelus. Re
rursũ. Multiplicans inqͥt multiplicabo
sem̃ tuũ. Ecce paries filiũ .&. uocabis nom
eiꝰ hismael. Hic erit ferꝰ homo: manꝰ eus
itra om̃s. & manꝰ omnũ etra eũ. Adhoe
dicendũ ẽ ꝙ qͣndo ist a ꝓ missio facta est

Expanded text:
nem dicat natum esse, cum legamus etiam de Ismaele promissionem factam esse. Nam legimus in libro Geneseos , quia cum esset Agar in deserto Sur, apparuit ei angelus Domini inquiens: Agar, ancilla Sarai, unde venis et quo vadis? Quae respondit: A facie Sarai dominae meae ego fugio. Cui angelus: Revrursum: Multiplicans, inquit, multiplicabo semen tuum. Ecce paries filium, et vocabis nomen ejus Ismael. Hic erit ferus homo. Manus ejus contra omnes, et manus omnium contra eum. Ad hoc dicendum est, quia quando ista promissio fac
Abbreviated transcription (Latin):
dicere natũ. s melius ẽ factũ ex muli¬
ere: ꝓpt̾ heretieos qͥ dicunt. qr ut ingres¬
sus est uirgine̾. statim exiuit. Factum
sub lege. Factꝰ ẽ sub lege. qr oc taua die
ẽ eireucisus: quadragesimo st̃. ꝓ eo le¬
galia muera oblata .es. hoc iđdo. ut de¬
monstraret lege̾ eẽ scam. iustã & bo¬
na: uł ut eos redimeret qͥ sub lege erant
id: subiecti erant legi peccatores. nͣua¬
lentes ꝑ eam mundari. Adopcionẽ. idest
electionẽ filioꝵ. subqugis. der: quã ꝑdidi¬

Expanded text:
melius factum ex muliere propter haereticos, qui ducunt ut ingressus est virginem, statim exiit. Factum sub lege. Factus est sub lege, quia octavo die est circumcisus: quadragesimo die sunt pro eo legalia munera oblata, et hoc ideo ut demonstraret legem esse sanctam, justam et bonam: vel ut eos redimeret qui sub lege erant, id est qui subjecti erant legi, peccatores non valentes per eam mundari; ut adoptionem, id est electionem filiorum, subaudis Dei, quam perdidi
Abbreviated transcription (Latin):
hic apłs. Solent eñĩ patres morituri filios
suos paruulos qͦs heredes relinquunt. com¬
mittere sub tutoribꝰ & aucłoribꝰ. usq ad
illud tẽpꝰ qͦ illi posst̾ res ꝓprias regere: hoc
ẽ scđ̾m legẽ romanã. usq ad uicesimũ qͥn¬
tũ annũ. Ip̃si etiã tutatores cũ consilio sca¬
binior de bent ingene tali mallo eligi. Qũa¬
du aũ sub illoꝵ. tutela ẽ paruulus. niehil
distat a seruo. licet sit dñs seruoꝵ: &. filius
regis. aut comitis. siue alicuiꝰ pͥnc ipis. q fla
flagellatꝰ etiã aseruo. ẽ. ut ores. st̃ defenso¬

Expanded text:
hic Apostolus. Solent enim patres morituri filios suos parvulos quos haeredes relinquunt committere sub tutoribus et actoribus, usque ad illud tempus quo ipsi possint res proprias regere, hoc est, secundum legem Romanam, usque ad vicesimum quintum annum. Ipsi etiam tutores cum consilio scabinorum in generali malo debent eligi. Quandiu autem sub illorum tutela est parvulus, nihil distat a servo, licet dominus servorum et filius regis, aut comitis, sive alicujus principis sit, quia flagellatur et
Abbreviated transcription (Latin):
despectio & irrisio. in ipsos retorq̃bit᷑: cũ & a
Nec tolerare pot est dissimile sanimos.
Ridens nolentes opibꝰ pͣsentibꝰ uti.
Spantesq sibi credita posse dari.
Sed sꝑnenda hec st̃ popłis obꝓbria sc̃is

Expanded text:
despectio et haec irrisio in ipsos retorquebitur, cum etNec tolerare potest dissimiles animos: Ridens nolentes opibus praesentibus uti, Sperantesque sibi credita posse dari. Sed spernenda haec sunt populis opprobria sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
peinentes dlit i qua noua ereatura ẽ. idest
nouus popłs. uetera transiert ĩa inspe. mor¬
talias udelicet &. corrupelo: & facta st̃ no¬
ua similit in spe. immortalitas .a. incorrup¬
cio. Uel usus ẽ p̃terito ꝓ futuro ꝓ eo qͦd est
uetera tͣnsibunt .&. fient om̃ia noua: uixta qͦd
iohannes dicit. Ert omnia noua. Omnia dũ.
sub audis. ge nera in nouacionis. ex deo patre
steriũ reconciliacionis. Iuli reconciliant᷑ qui
antea immiei erant. eł uos imnnei eramꝰ deo¬

Expanded text:
inentes. Aliter: si qua nova creatura est, id est novus populus, vetera transierunt illis jam in spe, mortalitas videlicet et corruptio, et facta sunt nova similiter in spe immortalitas et incorruptio; vel, usus est praeterito pro futuro, pro eo quod est, vetera transibunt, et fient omnia nova, juxta quod Joannes dicit: Erunt omnia nova. Omnia autem, subaudis genera innovationis, ex Deo Patre sterium reconciliationis. Illi reconciliantur, qui antea inimici erant. Et nos inimici eram
Abbreviated transcription (Latin):
didimꝰ ꝑ sanguine. rꝑi reformaia ẽ natura.
A. ps g. ꝓcurans nobis reconciliacione̾. ꝑ suã
passionẽ tediit addm patie̾ unde uenerat
eẽ sanguine xꝑi. &. sua p̾dicacione teconeili¬
arent nos Sic eñi ipse dixit. Sicut misit me
sibui ꝑ illũ. Deus pater infilio erat .x. filius in
patre sic ut idem filius dit. Ego .x. pat̃ unii
suniꝰ a. ego inpatre .& pat̾ inme est: llit ergo

Expanded text:
didimus, per sanguinem Christi reformata est natura uChristus ergo procurans nobis reconciliationem per suam passionem, rediit ad Deum Patrem unde venerat.esse sanguine Christi et sua praedicatione reconciliarent nos. Sicut enim ipse dixit: Sicut misit me sibi per illum. Deus Pater in Filio erat, et Filius in Patre, sicut idem Filius ait: Ego et Pater unum sumus . Et, Ego in Patre, et Pater in me est . Aliter ergo
Abbreviated transcription (Latin):
hostiã. ꝓpeccato.  ic enĩ appellat᷑ hostia
ꝓpeccato: marime in septuaginta inter¬
pretib qͥ soliti st̃ dicere. Ponet manũ suã
suꝑ caput peccati: id÷ suꝑ caput hostię
ꝓpeccato. Sed questio orit᷑ in hoc loco. qͦ¬
inꝰ iidicat ds & undicat in homine pec¬
catũ: si ipse pecaatũ ñ nouit. Quȩ ita sol¬

Expanded text:
 peccato. Sic enim appellatur hostia pro peccato, maxime in Septuaginta interpretibus, qui soliti sunt dicere: Ponet enim manum suam super caput peccati , id est, super caput hostiae pro peccato. Sed quaestio oritur in hoc loco. Quomodo judicet Deus et vindicet in homine peccatum, si ipse peccatum non no
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ: sͥ ñ nouit ꝑ exꝑienciã ut aliqͦndo pec¬
caret. Uerbi gr̃a sic dicimꝰ. Iohannes euan¬
gelista qͦndo seripsit eugłm suũ nͣ nouit
mentiri id÷ nouit m̃daciũ ꝑ sapieneiã.
s. ñ nouit ꝑ uoluntat̾e ut uellet menti¬
ri. neq e ex pienciã. qͥndo illud scripsit
Iđo fecit d̃s pat̾ hostiam ꝓ peccato xꝑm.
ut nos efficerem᷑ iusticia dei in ipso: N:
ut nos efficerem᷑ iusti ꝑ miscđiã dei patris
in ipso. id÷ ꝑ xꝑm: uł in ipso. id : in cor¬

Expanded text:
ut aliquando peccaret; verbi gratia, sic dicimus: Joannes evangelista quando scripsit suum Evangelium, novit mentiri, id est, novit mendacium per sapientiam, sed non novit per voluntatem ut vellet mentiri, neque per experientiam quando illud scripsit. Ideo fecit Deus Pater hostiam pro peccato Christum: ut nos efficeremur justitia Dei in ipso, id est, ut efficeremur justi per misericordiam Dei Patris in ipso, id
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ .x. corruptibilẽ s nc̃ ĩa ñ nouimꝰ: subaudis.
illũ mortalẽ & corruptibilẽ: s immorialẽ
ẜ incorruptibilẽ .&. est sensus. Ido ñ estis
ponti inspe rerũ carnaliũ.e tẽporaliũ .p.
in spe .s. fide ĩa estis immortales .&. incorrup¬
tibiles securi de pͥmio. Si qua gͦ nona ere

Expanded text:
is illum mortalem et corruptibilem, sed immortalem et incorruptibilem, et est sensus: Ideo non estis positi in spe rerum carnalium et temporalium, quia in spe et fide jam estis immortales et incorruptibiles securi de praemio. Si qua ergo nova cre
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ aũ tab̾ nacłm. uult inte lligi sc̃a
scõꝵ: illã uide licet part̾e templi quȩ di¬
uidebat᷑ pariete uiginti cubitoꝵ .&. ue¬
lo qͦd pendebat ante pariet̾e. ubi intrin¬
secus erat aicha moy si: continens in se
tabulas legis & urña aureã. inqua erat
manna: uirg̃a qͦq aaron quȩ frondue¬
rat. Ipsaaũ archa. planosce mate erat
facta iđoq suꝑ illã erat tabula aure¬
a quȩ appellabatur ꝓpiciatoriũ eoqͦd
inde loqueret᷑ dñs moysi .&. sacerdoti¬
bꝰ. eẜ suꝑ ipsam archã. erant duo cheru¬
bin. qͥałis suis obumbrabant tabulam
ꝓpiciatorii. uersisq uultibꝰ respicieban
inꝓpiciatoriũ. In istud scđm tab̾ nacłm.
nͥ solus pontifex semel in anno accepto
sanguine in uascło in grediebat᷑ intus
oraturus ꝓ popło. septima decima ui¬
delicet die septimi mensis. a festiuitate
acionis. In crastinũ auͣ: se quebatur festi
grediebant᷑. starũ
presentis secłi

Expanded text:
igi Sancta sanctorum, illam videlicet partem templi quae dividebatur pariete viginti cubitorum et velo, quod pendebat ante parietem ubi intrinsecus erat arca Moysi, continens in se tabulas legis et urnam auream, in qua erat manna, virga quoque Aaron quae fronduerat. Ipsa autem arca plano schemate erat facta, ideoque super ipsam erat tabula aurea quae appellabatur propitiatorium, eo quod inde loqueretur Dominus Moysi et sacerdotibus, et super ipsam arcam erant duo cherubin quae alis suis obumbrabant tabulam propitiatorii, versisque vultibus respiciebant in propitiatorium, In istud secundum tabernaculum, nisi solus pontifex semel in anno, qui accepto sanguine in vasculo ingrediebatur intus oraturus pro populo, septima decima videlicet die septimi mensis a festivitate ptiationis, in crastinum autem sequebatur festivgrediebantur, statum praesentis Ec
Abbreviated transcription (Latin):
meliore s edqr ñ ꝑ miansert intestaĩnto eiꝰ¬
id: ñ obseruauert qͦd p̃cepit intestainto
suo neglerit eos. hoc ẽ dimisit eos ire scłm
desidia cordissui. iuxta qͦd psalmista dicit
Notandũ aũ qr cũ dixisset sermo diumꝰ. ꝑfi¬

Expanded text:
meliorem. Sed quia non permanserunt in testameliorem. Sed quia non permanserunt in testaid est non observaverunt quae praecepit in testamento suo, neglexit eos, hoc est dimisit eos ire secundum desideria cordis sui, juxta quod Psalmista dicit . Notandum autem quia cum dixisset sermo divinus: Perfi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ualebat. It uͦ nouu testaͣtũ dictũ est:
eoqͦd ueter̃e hominẽ. id÷ pecesto ueteris
hominis ade cõmacłatũ. nouu efficiat in
b. iptismate ꝑ fide dñice passionis. Quod ñ
c̃ simile testam̃to ueteri qͦd fecit cũ patri¬
bꝰ eor :qr illud t̾rena. ꝓmntebat ac tẽ po¬
rilia. & p̃cipiebat carnalia istud uꝰ etͣn.
&: celestia. ꝓnintit p̃cipiens sꝑitalia. Q
uͦ dicit. in die qua apprehendi manũ il¬
lor ut educere eos de tęrra egypti: mag¬
nã frmmiliaritate suã omp̃s di̾ offendit. quã
cere pleruiq etiã huc illucq sustentando
illos. ne labant᷑: utpote firinos gressus ad
puerilis ac paruulus ee̾t.qr neq gressus bo¬
ne opacionis habebat. neq fortitudine qua
se posset er soluere de iugo oppͥmenenr te¬
tendit ei manũ suã. magnũ uidelicet pieta
ferrea traliens ad cognicionẽ suã &. ample¬
.riis gratissimos: simulq deducens ꝑ deser¬
ti uastitate. introduxit interr̃a omnib

Expanded text:
um Testamentum dictum est, eo quod veterem hominem, id est peccato veteris hominis Adae commaculatum, novum efficiat in baptismate per fidem Dominicae passionis, quod non est simile Testamento Veteri, quod fecit cum patribus eorum: quia illud terrena promittebat ac temporalia, et praecipiebat carnalia, istud vero aeterna et coelestia promittit praecipiens spiritualia. Quod vero dicit: In die qua apprehendi manum illorum, ut eos ducerem de terra Aegypti , magnam familiaritatem suam omnipotens Deus ostendit, quam cere, plerumque etiam huc illucque suillos ne labantur, ut pote firmos gressus adhe populus puerilis ac parvulus esset, quia neque gressus bonae operationis habebat, neque fortitudinem, qua se posset exsolvere de jugo opprimentium, tetendit ei manum suam, magnum videlicet auxiliferrea, trahens ad cognitionem suam, et amplexus gratissimos, simulque deducens per deserti vastitatem, introduxit in terram omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
amaiore usq adminore eor: qr ꝓpiciusero
iniqͥtatibꝰ eoꝵ .s. peceatoꝵ eoꝵ n memiora¬
bor ampluis ehagnia distaneia inter leg̃ẽ
aͥ. lege̾. inter scripturã &. scriptura: inter
doctores legis doctoresq eugłii: inter
Intera &. grãm sꝑitalis intelligencie.
Na littera legis seripta ẽ in tabulis lapi

Expanded text:
 ad minorem eorum: quia propitius ero iniquitatibus eorum, et peccatum eorum non memorabor amplius. Magna distantia inter legem et legem, inter scripturam et scripturam, inter doctores legis doctoresque Evangelii, inter litteram et gratiam spiritalis intelligentiae. Nam littera legis scripta est in tabu
Abbreviated transcription (Latin):
deis s et iã talibꝰ gentil ibꝰ. Scm̃ gͦ se¬
cłare. loc ũ uocat atrior: ubi gentiles
stabant adorandũ post udeos. E aberii¬
cłm eni factũ est primũ in qͦ erant eu¬
delabra &: mensa: quȩ sub audis. mensa
u ꝓposicio panũ dicat᷑. quȩ scã dr. Non de
illo tab̃nacło disputaturꝰ ẽ hic apłs quod
moyses fecit in heremo. ubi tantũm unũ
cande labrũ fuit. s de tẽplo qͦd postea sa¬
lomon edificauit in ihrłm. ubi fuerant
plura candelabra. Unde qͦd dicit pͥmũ. ñ est
referendũ ad tẽpꝰ.s pocius ad locũ. Diui¬
dit enĩ illud templũ salomonis beatꝰ a¬
cłm appellat illã part̾e templi ubi erañ
candelabra & mensa. suꝑ quã poneban¬
t᷑ duodec̃i panes calidi: sex hinc & sex in¬
de .E. suꝑ panes due patene auree. ple¬
ne thure: una hinc & altera inde. ẜrat¬
q: ibi: a sabbato usq ad sabbatũ. Erat e¬
tiã ibi altare aureũ ubi offerebat᷑ incen¬

Expanded text:
daeis, sed etiam gentilibus. Sanctum ergo saedaeis, sed etiam gentilibus. Sanctum ergo saeculare vocat locum atriorum, ubi gentiles stabant ad adorandum post Judaeos. Tabernaculum enim factum est primum, in quo candelabra, et mensa quae, subaudis mensa vel propositio panum, dicitur sancta. Non de illo tabernaculo disputaturus est hic Apostolus, quod Moyses fecit in eremo. Ubi tantummodo unum candelabrum fuit, sed de templo quod postea Salomon aedificavit in Hierusalem, ubi fuerunt plura candelabra. Unde quod dicit primum, non est referendum ad tempus, sed potius ad locum. Dividit enim illud templum Salomonis beatus Aculum appellat illam partem templi ubi erant candelabra et mensa, super quam ponebantur duodecim panes calidi, sex hinc, et sex inde, et super panes duae patinae aureae, plenae thure: una hinc, et altera inde, eratque ibi a sabbato usque ad sabbatum, et erat ibi altare aureum, ubi offerebatur incen
Abbreviated transcription (Latin):
terauit pͥus. Sumens apłs fiduciã &. aue¬
Horitat̾e ex dictis ꝓpheticis ubi đr. consũ¬
mabo testam̃tũ norũi suꝑ domũ isrł os¬
tendit illud ia liqͥdius ee finiendĩ. Di¬
cendo inqt ds ꝓoꝓpħam consũ mabo tes¬
tam̃tũ noũii. ueterauit pͥus hoc ẽ inue¬
tustate redegit: siue uetustũ ostendit il¬
lud qd erat prius. Unde .&. sub iungit. Qd
qũ antiquat᷑ a. senescit: ꝓpe interitũ est
reat: finẽq acc ipiat . Ioc uerbo intel¬
ligendũ ẽ. ñ de p̃ceptis uite ac moꝵ. in
qbꝰ lex manet ꝯcordans cũ eugłio. s de
mandatis sacrificioꝵ carnaliũ. in quibꝰ
adueniente quẽ prȩfigurabant finẽ. ae¬
us in qͥt testam̃tũ habuit iustificaciõ¬
nes culturȩ qr ꝑ dn unũ cultũ iustifica¬
bant᷑ homines. a leuioribꝰ peccatis. Ha¬
buit &. sanctum secłare: in qͦ sc̃o homi¬
nes. hoc ẽ gentiles ad iudaisinũ trause
untes recipiebat. Patet etiã ñ solũ iu¬

Expanded text:
teravit prius. Sumens Apostolus fiduciam et aucteravit prius. Sumens Apostolus fiduciam et auctoritatem ex dictis propheticis, ubi dicitur: Consummabo testamentum novum super domum Israel, ostendit illud jam liquidius esse finiendum. Dicentamentum novum, veteravit prius: hoc est in vetustatem redegit, sive vetustum ostendit illud quod erat prius. Unde et subjungit: Quod autem antiquatur et senescit, prope interitum est. reat finem que accipiat. Hoc vero intelligendum est non de praeceptis vitae ac morum, in quibus lex manet, concordans in Evangelio, sed de mandatis sacrificiorum carnalium. In quibus adveniente quem praefigurabant, finem acus inquit Testamentum habuit justificationes culturae: quia per divinum cultum justificabantur homines a levioribus culpis. Habuit et sanctum saeculare, in quo saeculi homines, hoc est gentiles ad Judaismum untes recipiebat. Patebat enim non solum Ju
Abbreviated transcription (Latin):
ascensione. eugłm scripsit: quomͦ pos¬
set tantã diuinitatẽ illius. ꝓferre. quã
ipse dñs eis ꝓtulit. maxime ea noc te
qua cõprehensus ẽ: Nosaũ partẽ in cor¬
asbꝰ plenius aũ in mebranis scriptũ ha¬
beniꝰ ab illis nobis relictũr ut in his me¬
ditando exerceamͣ. Q uod aũ sub iungi
frẽm suũ dicens. cognosce dññ . ñ est¬
ad p̃sens tempꝰ referendũ. ubi inuic̃e
docem᷑ s sicut dieit beatꝰ augustinꝰ dũ
loqueret᷑: ꝓpħa iheremias de pͥmo dm̃i
aduentu subito ẽuertit ocłm mentis
ti ineiꝰ ꝯt̾e̾ placione. uidebunt ꝙ cognos¬
cent illũ sicuti ẽ. Naͣ in pͣsenti sicut di¬
.ximꝰ. ocemͣ in uicẽ. Postea peccator illoꝵ
ñ erit memor̾ qmͣ om̃s expoliati abom¬
ni fece mortalitatis & corrupcione cor¬
ꝑ is & mutabilitate atq peccato. resin¬
rectionis gładonati. fulgebunt sicut
angeli der in celo. Dicendo aũ nouir ue¬

Expanded text:
ascensionem Evangelium scripsit, quomodo posascensionem Evangelium scripsit, quomodo posset tantam divinitatem illius proferre, quam ipse Dominus eis protulit, maxime nocte qua comprehensus est? Nos autem partim in cordibus, plenius autem in membranis scriptum habemus, ab illis nobis relictum, ut in his meditando exerceamur. Quod autem subjungit: fratrem suum, dicens: Cognosce Dum, ubi invicem docemur; sed, sicut dicit B. Augustinus, dum loqueretur propheta Jeremias de primo Domini adventu, subito convertit oculum mentis ti in ejus contemplatione, videbunt et cognoscent illum sicuti est: nam in praesenti sicut diximus docemur invicem. Postea peccatorum illorum non erit memor: quoniam omnes exspoliati ab omni faece mortalitatis et corruptionis corporis immutabilitate atque peccato, resurrectionis gloria donati, fulgebunt sicut angeli Dei in coelo. Dicendo autem novum, ve
Abbreviated transcription (Latin):
caritas dei diffusa ẽ in cordibꝰ fidelium.
Hoc aũi qd dicit. dabo leges meas in m̃te
eor .s. incordibꝰ eoꝵ serib̾a eas spec ialit
ad scos apłos ꝑtinet. qͥ gram noui testa¬
m̃ti ñ habuert scriptã in tabulis lapi¬
deis. neq in mẽbranis: s inmente ꝙ. cor¬
dibꝰ suis diumitꝰ habuert exaratã. Primu
qͥde ante dñica passionẽ. ꝗndo sicut ma¬
thieus narrat. ascendit in mont̾e: ibiq.
cũ eis illũ plixũ sermone̾ habuit. ubi
institucio toeius ꝑfec̾te uitę ꝯtinetur.
Scło uͦ post resurractionẽ sinam: qͣndo si¬
cut lucos testat᷑ aꝑuit eissensũ ut intel¬
ligerent omnia que seripta erant iule¬
ge moysi &. ꝓpħis & psalmis de ipso. Dem¬
qͥe uͦ decimo diȩ ascensionis sue: discunt
qͥcͥd mortalibꝰ de deo sciendũ erat. Quo¬
mꝰ possent euangelistȩ tanta miricła
& uerba cęlestia. post eiꝰ ascensionẽ seri¬
bere: nͥ ea incor diũ tabulis diuinitꝰ ex a¬
rata haberent: Precipue beatꝰ iohan¬

Expanded text:
charitas Dei diffusa est in cordibus fidelium. Hoc autem quod dicit, Dabo leges meas in mente eorum, et in cordibus eorum scribam eas, specialiter ad SS. apostolos pertinet, qui gratiam Novi Testamenti non habuerunt scriptam in tabulis lapideis, neque in membranis, sed in mente et cordibus suis divinitus habuerunt exaratam. Primum quidem dominicam passionem, quando sicut Matthaeus narrat ascendit in montem, ibique cum eis illum prolixum sermonem habuit ubi institutio totius perfectae vitae continetur. Secundo vero post resurrectionem suam, quando sicut Lucas testatur aperuit eis sensum, ut intelligerent omnia quae scripta erant in lege Moysi, et prophetis, et Psalmis de ipso. Deinde vero decimo die ascensionis suae discunt quidquid mortalibus de Deo sciendum erat. Quomodo possent evangelistae tanta miracula ac verba coelestia post ejus ascensionem scribere, nisi ea in cordium tabulis divinitus exarata haberent? praecipue B. Joan
Abbreviated transcription (Latin):
postquã uictor a mortuis resurrerit.
Unde d̾s pat̾ contestat᷑ iurando ꝙ uiur¬
dati. hoc ẽ legis moysi: ꝓptͣ infirmitatẽ
eiꝰ .s. in utilitatẽ. In firmitat̾e in hoc ha¬
bebat lex: ꝙ oꝑantes ñ ualebat iuua
ualebat aꝑire. Unde seqͥt᷑. Nichil enim
ad ꝑfectũ addur it ler. Quid enim:
Nic hul ꝓfuit lex: Profuit qͥd̾e aliqͥd
corꝑa mundando: peccata leuia rela¬
rando. Sed nic hil adhoc. ꝓfuit ut per¬
fectos facere potuisset seruientes in
ea: qmͣ grauiora peccata nͣ tollebat.
nec ianuã patrię cęlestis alicui aꝑie¬
bat. Qua ꝓpt̾ reꝓbata ẽ. in gr̃e daretꝰ
locus: in qua ꝑ fectio constat. Utilis
seruae ionibꝰ ponebant. Introducł io
uͦ melioris spei subaudis. mͦ in gram:
inquã spem ꝓximamꝰ addm. I abuit
sdemlex spem: s ñ talem. qualem gracia
prestitit s ꝑabant eiũ bene placentes.
lege̾q custodientes. posside re terram.
iurta illud: Si uolueritis .&. audieritis

Expanded text:
postquam victor a mortuis resurrexit. postquam victor a mortuis resurrexit. Unde Deus Pater contestatur jurando, qudati, hoc est legis Moysi propter infirmitatem ejus et inutilitatem. Infirmitatem utique in hoc habebat lex: quia operantes non valebat adjuvarvalebat aperire. Unde sequitur: Nihil enim ad perfectum adduxit lex. Quid enim, nihil profuit lex? profuit quidem aliquid corpora mundando, peccata levia relaxando; sed nihil ad hoc profuit, ut perfectos facere potuisset servientes in ea, quoniam graviora peccata non tollebat, nec januam regni coelestis alicui aperiebat. Quapropter reprobata est, ut gratiae daretur locus, in qua perfectio constat; utilis servationibus ponebant. Introductio vero melioris spei. Subaudi, est modo in gratia. In qua. Spe. Proximamus ad Deum. Habuit quidem lex spem, sed non talem qualem gratia praestitit: sperabant enim beneplacentes, legemque custodientes possidere terram, juxta illud: Si volueritis, et audieritis
Abbreviated transcription (Latin):
eni dicit. si seđ̾m ordiñe me lehisedech ex¬
urget alius sacerdos: ñ dubitatiue loqt᷑.
s affirmatiue. Quasi diceret. Ampluis ad¬
huc ꝑ hoc demonstrat᷑ destructũ ẽẽ sa¬
cerdociũ legis. qr scđm ordine melchise¬
dech. surrexit rꝑs alius saerdos: qui ñ
scđ̾m carnalis mandati legẽ. factꝰ est sacer¬
dossicut aaron. Leg̾e c irnalis mandati
uocat.qr ex maxima parte carnalis erat
carnalia p̃cipiens incircũcisione. in mun¬
dac ione corpis inihoctiis &. oblacionibꝰ
indise recione eibor dierĩrac tepoꝵ dicens.
uł illud. abstme ab his eibis. obserua ista tͣe¬
pora: ceteraq his similia. quȩ omnia morte
finienda erant.A ꝑs. aũ sacerdocnuĩ sꝑitale
ẽ .&. scd̾m uirtitẽ uitę insolu bilis. idest
scdm potenciã uitę indeficiens: quę nullo
mortis int̾uentu solui poterit. Habet e
nii xꝑs inse uita in solubilẽ: q quãuis ad
te̾pꝰ mortuus e̾e̾t carne. tamͣ ineternũ di¬
uinitate uiuit: &. insuꝑ humanitate

Expanded text:
t: Si secundum ordinem Melchisedech exsurgeret alius sacerdos, non dubitative loquitur, sed affirmative: quasi diceret, Amplius adhuc per hoc demonstratur destructum esse sacerdotium legis: quia secundum ordinem Melchisedech surrexit Christus alius sacerdos, qui non secundum carnalis mandati legem factus est sacerdos, sicut Aaron. Legem carnalis mandati vocat, quia ex maxima parte carnalis erat, carnalia praecipiens in circumcisione, in mundatione corporis, in hostiis et oblationibus, in discretione ciborum, dierum ac temporum, dicens: vel illud: abstine ab his cibis: observa ista tempora caeteraque his similia, quae omnia morte finienda erant. Christi autem sacerdotium spiritale est, et secundum virtutem vitae insolubilis, id est secundum potentiam vitae indeficientis: quae nullo mortis interventu solvi poterit: habet enim Christus in se vitam insolubilem: quia quamvis ad tempus mortuus esset carne, tamen in aeternum divinitate vivit, et insuper humanitate,
Abbreviated transcription (Latin):
me lehi sedech. ad huc eni in lũbis. hoc ẽ in
ꝓpagacione seminis patris erat leit q̃udo
obinauit illi mel chisedech. Quomͦ dicit
leui decimatũ eẽ a melchisedech eũ necdũ
natus eet. presertim cũ & filius fuerit na¬
turalis iacob Utiq ñ inse ẽ decimatus
sed in abrabã de euius semine de scendit
Quando ab rabã decimas optulit mechi¬
sedech: i illo om̃s filii eius deder̃t. Qu ꝓp¬
t̃dicit apłs. qr leui qͥ dec imias infiliis suis
a fribꝰ suis accepit decimatꝰ ẽ ꝑ abrabam.
siue in ab raham. Quibꝰ uerbis qͥec laratur
ꝓ ñ sacerdociũ melehi sedee ꝯ infigura
rꝑi sacerdo ciũ precessit. maioris digue¬
tatis ñ eẽt nequaqua ab raha om̃sq filuei
ab illo decimati essent. Dũ e ni sacerdoci¬
ũ a sacerdocio decimatur: maioris dig¬
nitatis unũ altero offendit᷑ Sigͦ. sũmac io¬

Expanded text:
Melchisedech. Adhuc enim in lumbis. Hoc est, in propagine seminis. Patris erat. Levi. Quando obviavit ei Melchisedech. Quomodo dicit Levi decimatum esse a Melchisedech, cum necdum natus esset, praesertim cum et filius fuerit naturalis Jacob? utique non in se est decimatus, sed in Abraham, de cujus progenie descendit, quando Abraham decimas obtulit Melchisedech, in illo omnes filii ejus dederunt. Quapropter dicit Apostolus, Qui decimas in filiis suis a fratribus accepit, decimatus est per Abraham, sive in Abraham. Quibus verbis declaratur, quia nisi sacerdotium Melchisedech, qui in figura Christi sacerdotium praecessit, majoris dignitatis non esset, nequaquam Abraham, omnesque filii ejus ab illo decimati essent: dum enim sacerdotium a sacerdotio decimatur, majoris dignitatis unum altero ostenditur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ in no uissima mundi etate. tanto
mielius ministeriũ sortitꝰ ẽ sacerdocii
ꝓꝑs quã fuisset illud legale qͥnto &
melioris testam̃ti mediator est. Quanto
meliora st̃ celestia t̾renis. et̾na tẽpora¬
libꝰ tanto melioris test am̃iti dator &¬

Expanded text:
hoc est in novissima mundi aetate, tanto melius ministerium sortitus est sacerdotii Christus, quam fuisset illud legale, quanto et melioris testamenti mediator est: quanto meliora sunt coelestia terrenis, aeterna temporalibus, tanto melioris testamenti dator
Abbreviated transcription (Latin):
strps .s. qͦ miͦ melioribꝰ ꝓ missionibꝰ con¬
firmatũ est. In hoc qͦq meluis sacerdo cui
sortitꝰ est ꝙ illud fuit tẽ porale. istud est¬
eternũ. Illud ñ poterat hominẽ iustifici¬
re nec regnũ celoꝵ suis obseruatoribꝰ re¬
serare: istud uͦ & ꝑfecte iustificat homine
tatimq regnũ cȩloꝵ apit. Mediator autẽ¬
test an̾iti appellat᷑ dñs: qr sicut moyses medi¬
ator fuit inter d̾mi &. popłm. uerba dei ad
popłm referens iterĩq popłi ad dm ita &
rꝑs uerba dei patris nobis retulit. iterũq
nr̃a refert ad illũ. Transiens apłs a sacer¬
qote & sacrificio: tune demũ .&. testam̃ti
differenciã facit dicens. Nã si illud pͥus
scđi testam̃ti locus in qͥreret᷑ s edqr illud
fcce diesueniunt dic it dñs. &. ꝯsũmabo

Expanded text:
 et quomodo melioribus promissionibus confirmatum est. In hoc quoque melius sacerdotium sortitus est, quia illud fuit temporale, istud aeternum. Illud non poterat hominem justificare, nec regnum coelorum suis observatoribus reserare; istud vero et perfecte justificat hominem, statimque regnum coelotestamenti appellatur Dominus, quia sicut Moyses mediator fuit inter Deum et populum, verba Dei ad populum referens, iterumque populi ad Deum, ita et Christus verba Dei Patris nobis retulit, iterumque nostra refert ad illum. Transiens Apostolus a sacerdote et sacrificio, tunc demum et testamenti differentiam facit, dicens: Nam si illud prius. undi Testamenti locus relinqueretur, sed quia illud Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et consummabo
Abbreviated transcription (Latin):
filius iuxta patr̃e suũ regẽ. Sed sicut dixi¬
mꝰ. plenitudine maiestatis. sũmãq głam
beatitudinis &̾ ꝓsꝑitatis. de bemꝰ ꝑ dex¬
terã intelligere: in qua filius sedet. S ede¬
incelis sc̃or minister est. qͦd duobꝰ modis
accipi potest. Ueniens qͥppe dñs in mundu.

Expanded text:
filius juxta patrem suum regem. Sed, sicut dixifilius juxta patrem suum regem. Sed, sicut diximus, plenitudinem majestatis summamque gloriam beatitudinis et prosperitatis, debemus per dexteram intelligere, in qua Filius sedet. Sedein coelis, sanctorum minister est: quod duobus modis accipi potest. Veniens quippe
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ pentebit euͣ tues sacerdos ineternũ¬
filis nomen. addistinctionẽ seruoꝵ qͥ fue¬
rͣt in lege : qr serui infirmi fuert. siue qr
peccatores. siue qr mortales erant. Filiũ
cunt᷑ de xꝑo. Q uo dicto. significat aliqͥd
sũmũ &. magnũ &. qͦsi recapitul acione pͣ¬
cedentis disputacionis. ad tem ipsã dedu¬
cit auditorẽ. Talemi habemꝰ pontificem.
subaudis. quale̾ suꝑius diximꝰ. Sẽm uide¬
licet. in nocent̾ẽ. impollutũ segregatũ a
peccatoribꝰ .&. qualem adhuc dicturi su¬
mꝰ insequentibꝰ. Qui consedit indextera
sedis magnitudinis in celis. sc̃oꝵ m inister
ꝙ tabernacłi ueri qͦd firit ds & ñ homo
Sedẽ magnitudinis incelis. debemꝰ acci¬
ꝑe plenitudinẽ pat̾nę maiestatis in qua
filius dei sedet. quȩ etiã designat᷑ ꝑ der¬
terã. Nec est puerilit accipiendũ. qͦd
di pat̾ dexterã aut sinistr̃a habeat qui
sꝑs ẽ omnia implens: ut ita sedeat fi¬
lius in dextera illius. sicut solet sedere

Expanded text:
on poenitebit eum, tu es sacerdos in aeternuFilii nomen ad distinctionem servorum, qui fuerunt in lege: quia servi infirmi fuerunt, sive quia peccatores, sive quia mortales erant; Filium cuntur de Christo: quo dicto significat aliquid summum et magnum, et quasi recapitulatione praecedentis dispositionis ad rem ipsam deducit auditorem. Talem habemus pontificem. Subaudi, qualem superius diximus, sanctum videlicet, innocentem, impollutum, segregatum a peccatoribui consedit in dextera sedis magnitudinis in coelis, sanctorum minister, et tabernaculi veri, quod fixit Deus, et non homo. Sedem magnitudinis in coelis debemus accipere plenitudinem paternae majestatis, in qua Filius Dei sedet: quae etiam designatur per dexteram: nec est pueriliter accipiendum, quod Deus Pater dexteram aut sinistram habeat, qui spiritus est omnia implens: ut ita sedeat Filius in dextera illius, sicut solet sedere
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ excelsior celis᷑ qͦndo quadrage simo die
ad ministrande sue resurreetionis. suꝑ
om̃s celos .&. suꝑ om̃s ordines cęlestiu
sꝑ uui eleuatꝰ est ad consessũ paternę
maiestatis: ubi sedet nͣe in plenitudine
honoris&. głȩ. Potest & ita intelligi qͦd
dicit . talis nobis decebat ut ee̾t pontifer
qͥsi diceret. Iudei uelut seruato more le¬
gis deo serinentes. legales pontifices ha¬
buert sibi ẽseruos. mortalesq ac pecca¬
tores qͥ ꝓ semet ipsissinil it̃ indigebant
offerre. Nosqũ qͥb dictũ est. ĩa ñ dic̃a uos
seruos s: amicos meos .&. q filii dei sumꝰ
seruiendo illi amore filiacionis. decet ut

Expanded text:
ie admirandae suae resurrectionis super omnes coelos et super omnes ordines coelestium spirituum elevatus est ad consessum paternae majestatis, ubi nunc sedet in plenitudine honoris, gloriae. Potest et ita intelligi, quod dixit: Talis nobis decebat, ut esset pontifex, quasi diceret: Judaei velut servi timore legis Deo servientes legales pontifices habuerunt, sibi conservos mortalesque ac peccatores, qui pro semetipsis similiter indigebant offerre: nos autem quibus dictum est: Jam non dico vos servos, sed amicos meos, et quia filii Dei sumus, serviendo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dñm nr̃m iłim rꝑm filiũ tuũ eẜ quia
semꝑ uiuit: semꝑ int᷑pellat. ꝓ nobis. Alii
uͦ pontifices qr semꝑ ñ erant : seniꝑ ñ int̃¬
ostendit uultui dei. ꝓ nobis. &. miseretur
scđ̃m utr̃aq su bstanciã .T. alis enĩ decebat
ut nobis eet pontifex sc̃s. in nocens. im
pollutꝰ. segregatꝰ a pęccatoribꝰ & ercelsior
cȩlis factꝰ. Non eramꝰ digmi. nec ꝓmereba¬
mͤ talem habere pontific̾e: s necesse erat
nobis. ut talem haberemꝰ pontific̃e qͥ eet
sẽg in interiore homine. in nocens mani¬
bꝰ. impolluto corpore: segregatꝰ a pecid¬
torib id÷ ab omni peccato immunis.
& a ꝯuersacione peccator seꝑ atꝰ In hoc
eñi fuit seꝑatꝰ qr alu homines in pecito

Expanded text:
Et quia semper vivit, semper interpellat pro nobis. Alii vero pontifices quia semper non erant, semper non inteostendit vultui Dei pro nobis, et miseretur secundum utramque substantiam. Talis enim decebat ut nobis esset ppollutus, segregatus a peccatoribus, et excelsior coelis factus. Non eramus digni, nec promerebamur talem habere pontificem: sed necesse erat nobis, ut talem haberemus pontificem, qui esset sanctus in interiore homine, innocens manibus, impolluto corpore, segregatus a peccatoribus; idem ab omni peccato immunis, et a conversatione peccatorum separatus. In hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑ d̾m patr̃e qͥ dirit ad illũ. Iurauit dñs
.÷. ñ penitebit eũ id ñ mutabit uuamtũ
suũ: qm tues sacerdos neternũ. scđm ordi¬
ne̾ melchisedech. In tantũ melioris testam̃¬
ti. sponsor siue ꝓmissor factꝰ est rꝑs. subau¬
qͥis in quantũ cũ iure irando dei patris su¬
ũ sacerdociũ tenet. Inquantũ sacerdociũ
rꝑi qͦd iuram̃to dei est sanccitũ. sua dignita¬
te precellit sacerdoc iũ ueteris legisꝰ in
cantũ precellit etiã gr̾a eugłi legẽ moysi.
It alii qd̾e plures facti st̃ saacerdotes¬
Ascđm lege: id̾circo qͥd morte ꝓhibe
dixit cũ iure iurando. tues sacerdos ineter¬
nũ eo qd maneat ineteriũ. sempiter mĩ
habet sacerdociũ. Duas ponit hic differen
sacerdotes legis mortales erant. plures fac
Hft sacerdotes in ipsa lege. sicut aarona:
filii eiꝰ idcirao qͦd morte p̾uenti phiberent᷑
ꝑ manere in sacerdocio. Mortius em̃ patri¬
bͫ. suecedeb ant filii ipsor in locũ. Iis autẽ

Expanded text:
s et non poenitebit eum, id est non mutabit juramentum suum, quoniam tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. In tantum melioris Testamenti sponsor sive promissor factus est Jesus, scilicet in quantum cum jurejurando Dei Patris suum sacerdotium tenet. In quantum sacerdotium Christi, quod juramento Dei est sancitum, sua dignitate praecellit sacerdotium legis veteris, in tantum praecellit etiam gratia Evangelii legem Moysi. Et alii quidem plures facti sunt sacerdotes, idcirco quod morte dixit cum jejurando, Tu es sacerdos in aeternum, eo quod maneat in aeternum, sempiternum habet sacerdotium. Duas ponit hic differentsacerdotes legis mortales erant, plures facti sunt sacerdotes in ipsa lege, sicut Aaron et filii ejus, idcirco quod morte praeventi prohiberentur permanere in sacerdotio. Mortuis enim patribus, succedebant filii in locum ipsorum; Jesus autem
Abbreviated transcription (Latin):
Contestatur ds patͣ loquens ad filium.
qm̃ tues sacerdos inȩternũ. seđm ordine
me lehisedech. De fectꝰ dic łionis isto
in loco habet᷑. satis necessarius. Qua. ꝓp
tͣdicat᷑ ita .C amplius adhue manifes¬
tũ ẽ fubaudis. destructũ e̾e sacerdo¬

Expanded text:
 loquens ad Filium quoniam tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Delectus dictionis isto in loco habetur satis necessarius, quapropter nunc dicatur ita: Et amplius adhuc manifestum est, subaudis, destructum esse sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
cis mutatui est: s etiã tribii. e qͦmͦ transiatũ
ẽ sacerdociũ de tribuad tribũ. de sacerdota¬
li uidelicet ad regalẽ. ut eade̾ ipsa sit m sacer
intuere mẏsteriũ. Primũ fuit regale sacer¬
dociũ in melchisedech scđm conseque ne iam
lumͦ sacerdotale: inaaron. T̃ereiũ fint iterũ
regale sacerdociũ inrꝑo: sicut & primum.
Unde eccła mͦ regale habet sacerdociũ: di¬
ũi. E ribꝰ gͦ uda exqua ortꝰ est dñs ꝑ Mar¬
am uirgin̾e. cũ semꝑ regia e̾e̾t & nũquã
sacerdotalis. inixꝑo fuit utrũq & regalis &
sacerdotalis: translato ex toto sacerdocio
a tribu leui. que antea sacerdotalis erat
Camplius ad huc manifestũ est. si scđ̾m
ordinẽ melchisedech exufgeret aliussa¬
cerdos: qͥ ñ scđ̾m leg̾e mandati carnalis

Expanded text:
tatum est, sed etiam tribu. Et quomodo translatum est sacerdotium de tribu in tribum, de sacerdotali videlicet ad regalem, ut eadem ipsa sit et regalIntuere mysterium. Primo fuit regale sacerdotium in Melchisedech, secundum consequentiam lummodo sacerdotale in Aaron; tertium iterum fuit regale sacerdotium in Christo, sicut et primum. Unde Ecclesia modo regale sacerdotium habet, di Mariam Virginem, cum semper regia esset, nunquam sacerdotalis, in Christo fuit utrumque et regalis et sacerdotalis: translato ex toto sacerdotio a tribu Levi, quae antea sacerdotalis erat. Et amplius adhuc manifestum est, si secundum ordinem Melchisedech exsurgat alius sacerd
Abbreviated transcription (Latin):
tes illius susce pert illud. moyses scilicet
& aaron. cũ reliqͥs fr̃ibꝰ suis ex cad̃e tribu
Nã leui genuit caath: caath uͦ anirani
amrã aĩl. moysen &. daron. Iđo dicit popłm
sub illo sacerdo cio leg̾e accepisse: qr moy ses
& aaron. pͥncipes erant illis tẽ poribꝰ npo¬
pło.qͥ ipsam leg̾e administrauert de tribu
sacerdotali existentes. Frgo sacerdocio le¬
uitico multo melior est ordo sacerdoc is
melchisedech. qͥ typum gerebat sacerdo¬
tis nr̃i. Nequaꝗͣ. enĩ dixisset scđm ordi.¬
ne melehisedech: si illud sacerdoc iũ aaron
melius cet. sub qͦ popłs iudeoꝵ. lege acce¬
pit. Si aũ sacerdo eiũ legis transiatũ est
ad rꝑm. scđm ordinẽ melchi sedech
necesse ẽ ut legis translacio fiat: hoce
a lege moysi necesse ẽ transire ad legem
euangłii. Neq eni potest sine lege sacer¬
dos . &. sie testam̃to ee. & sine preceptis.
Sũmis isibꝰ laborabat apłi ut a lege
moys facereteos transire ad leg̃e euglii

Expanded text:
tes illius susceperunt illud, Moyses scilicet et Aaron, cum reliquis fratribus suis ex eadem tribu. Nam Levi genuit Caath, Caath vero Amram, Amram autem Moysen et Aaron. Ideo dicit populum sub illo sacerdotio legem accepisse, quia Moyses et Aaron principes erant illis temporibus in populo, quia ipsam legem administraverunt de tribu sacerdotali existentes: ergo sacerdotio Levitico multo melior est ordo sacerdotii Melchisedech, qui typum gerebat sacerdotis nostri: nequaquam enim dixisset, Secundum ordinem Melchisedech, si illud sacerdotium Aaron melius esset, sub quo populus Judaeorum legem accepit. Si autem sacerdotium legis translatudum ordinem Melchisedech, necesse est ut et legis translatio fiat: hoc est, a lege Moysi necesse est transire ad legem Evangelii: neque enim potest sine lege sacerdos, et sine testamento esse, et sine praeceptis. Summis nisibus laborat Apostolus, ut a lege Moysi faceret transire ad legem Evangelii,
Abbreviated transcription (Latin):
terra egypti. Pe lege eñi hoc dix̃ quã quin¬
qͣgesima die egressionis illius de terrae¬
syptr a atam eẽ constat in monte synas
inqua ñ ꝑmansert patres eor. s fecert
intulũ in oreb x. ddorauert̃. Nã illud qͥd
pepigit cĩ̃ abrasĩr in rꝑo cõpletũ est: in

Expanded text:
t Dominus. De lege enim hoc dixit, quam quinquagesima die egressionis illorum de terra Aegypti datam esse constat in monte Sinai, in qua non permanserunt patres eorum, sed fecerunt vitulum in Oreb, et adoraverunt. Nam illud quod pepig
Abbreviated transcription (Latin):
Quifecerit ea uiuet. H ie aũi spam̃. quia
plangentes &. euangelica pͣcepta eustodi¬
entes ñ terr̃a possidebimꝰ s celũ. Insup eti¬
ã qͦd celo multo melius ẽ. sꝑamiꝰ ꝓrimi deo
consistere. ad ipsũ paternũ soliũ ꝑue nire
s munstrare ei eũ angelis. iuxta qͦͥd salua¬
tor dicit ineugłio.ẜ ulgebunt iusti sicut sol
in regno patris sui: eruntq sicut angeli dei
incelo. Hoc uͭ sacerdociũ ꝑ qͦd hane głam
possessuri sumꝰ. Nest sine iure uirando. ut
firmã dei ꝓmissione credamꝰ Unde apłs sub¬
dit. C quantũ est sub audis. firmũ istud sa¬
cerdociũ xꝑi de qͦ loquim: Utiq multũ:
qr ñ sine iure irando firmatũ est. Alii qͥdẽ
sine iure iurando. sacerdotes ficti st̾ ut aa¬

Expanded text:
ia placentes et Evangelica praecepta custodientes, non terram possidebimus, sed coelum; insuper etiam quod coelo multo melius est, speramus proximi Deo consistere, ad ipsum paternum solium pervenire et ministrare ei cum sanctis angelis, juxta quod Salvator ait in Evangelio: Fulgebunt justi sicut sol in regno Patris sui, eruntque sicut angeli Dei in coelo . Hoc vero sacerdotium, per quod hanc gloriam possessuri sumus, non est sine jurejurando, ut firmam Dei promissionem credamus. Unde Apostolus subdit: Et quantum est, subaudis firmucerdotium Christi, de quo loquimur, utique multum: quia, Non sine jurejurando, firmatum est. Alii quidem sine jurejurando sacerdotes facti sunt. Ut Aa
Abbreviated transcription (Latin):
iuftificit qͥ est rex iusticie & iple pac¬
ficat omnia quę incelis &. quȩ in uerril
fi ꝗͥ nascendo & moriendo reiuigendo
atq ascendendo. paiem intulit inundo
qͥ seđ̾in diuinitate & sine finę .&. line insi u
rox oft ex ęt̾no patre eteriꝰ. quauil exu¬
porali matre. toporalis eet :Sie enim
istius mel chisedech ñ logunꝰ i telne

Expanded text:
ustificat, qui est rex justitiae, et ipse pacificat omnia quae in coelis et quae in terris sunt, qui nascendo et moriendo, resurgendo atque ascendendo, pacem attulit mundo, qui secundum divinitatem sinc fine et sine initio rex est, ex aeterno Patre aetertemporali matre temporalis esset. « Sicut enim istius Melchisedech non le
Abbreviated transcription (Latin):
biserierint abrabe.Ganta inqͥt¬
est excellencia saeerdoeir. ut etiã ipsi qui
eund̾e̾ habuerant. ꝓgenitore .ꝙ. ab uno pa¬
tre descenderant. ꝓpt̾ excellencie meritu
qͦ meliores erant fr̃ib suis ut pote. iaron
adipisei. Ac ꝓpt̾ea nͥ maioris dignitatis
e̾e̾t melchisedech quã ab rah̃a. nequaqu̾a
abrahã alienigene dec imas dedisset.
sicut aaron maioris meriti fuit. quam
fr̾s illius reliquarũ tribuũ. Dieit gͦ qͥ
d̾e de filiis leui accipientes saçerdoe iũ.
sic ut accepit aaron &. filii eiꝰ mandatũ¬
usq hic. & p̾ceptũ habent seđ̾m legem
sumere decimas a popło. qͥsi mel iores
illis: & hoc a fr̃ib suis. cũ unũ eundẽ¬
q habuissent. ꝓgenitor̾e: iuxta qͦd apłs¬

Expanded text:
nta inquest excellentia sacerdotii, ut etiam ipsi qui eumdem habuerant progenitorem et ab uno patre descenderant propter excellentiae meritum, quo meliores erant fratribus suis, ut pote Aaron,adipisci: ac propterea nisi majoris dignitatis esset Melchisedech quam Abraham, nequaquam Abraham alienigensicut Aaron majoris meriti fuit quam fratres illius reliquarum tribuum. Dicit ergo, et quidem de filiis Levi accipientes sacerdotium, sicut accepit Aaron et filii ejus, mandatum et praeceptum habent secundum legem sumere decimas a populo, quasi meliores illis, et hoc a fratribus suis, cum unum eumdemque habuissent progenitorem, juxta q
Abbreviated transcription (Latin):
ris oꝑis ex celleneiq̃ &̃ qua enmtate siue
oppidũ legit᷑ etiã iacob descendisse. quę
fuit intęrra chanaan regionis sic hem
Considdandũ qͦq ẽ qͥd abrahã dȩ cede
homũ reuertens quos ꝑ secutꝰ ẽ usq
dan ũ inuia reuersionis babun sberu¬
slem s pocius salemo ppidũ supra
memoratũ. Primũ qd̃e qui iñpretat
rer iusticię. deinde au rex salem qͥo
eN rex pacis sine patre sine marro.

Expanded text:
ris operis excellentiam, ad quam civitatem sive oppidum legitur etiam Jacob descendisse, qui fuit in terra Chanaan regionis Sichem . Considerandum quoque, quod Abraham de caede hostium revertens, quos persecutus est usque Dan, non in via reversionis habuit Jerusalem, sed potius Salem oppidum supra memoratum. Primum quidem qui interpretatur rex justitiae, deinde rex Salem quod est rex pacis, si
Abbreviated transcription (Latin):
brahã patriarcha. Conuertit sermo¬
ne suũ ad eos qͥ głant᷑ se filios ẽẽ abrahȩ
& nobilitat᷑e generis ab illo ducere se iac¬
tant. Unde in eugłio dño eũ prepone¬
re conabant᷑ eũ dicerent. Nunqͥd tu ma
& attend ite diligent᷑. quantꝰ fuerit
mel chisedech sacerdos dei summi: cu
decimas dedit ab raha patriarcha de pͣ¬
cipuis. id÷ de melioribꝰ spoliis. Quib
uerbis uult ostendere maioris digni¬
tatis & honoris fuisse melehisedech quã
us fore sacerdociũ xꝑi. quã iudeoꝵ Qua¬
si diceret. Quẽ uos excellenciorẽ om̃ibꝰ
hominib estimatis: hic decimas optu¬
lit melchisedech. ꝗͥ in figura xꝑi p̾ces¬
sit. C qͥd̾e de filiis leui sacerdoeiũ ac¬
cipientes. mandatũ habent decimas¬

Expanded text:
braham patriarcha. Convertit sermonem suum ad eos qui gloriantur se filios esse Abrahae et nobilitatem generis ab illo ducere se jactant. Unde in Evangelio Domino eum praeponere conabantur, cum dicerent: Nunquid tu maet attendite diligenter quantus fuerit hic Melchisedech sacerdos Dei summi, cui decimas dedit Abraham patriarcha de praecipuis, id est de melioribus spoliis. Quibus verbis vult ostendere, majoris dignitatis et honoris fuisse Melchisedech quam us fore sacerdotium Christi quam Judaeorum, quasi diceret: Quem vos excellentiorem omnibus hominibus aestimatis, hic decimas obtulit Melchisedech, qui in figura Christi praecessit. Et quidem de filiis Levi sacerdotium accipientes
Abbreviated transcription (Latin):
aũ fit iusta uarietas nominũ qr hebre¬
imultis in locis ꝑ consonantes solũmodo
seribunt sib tractis uocalibꝰ atq ita
scđm arhitriũ legentis ꝓnunciat᷑. nu
no semy eodeq mͦ. O sendunt aũ in eo

Expanded text:
autem fit ista varietas nominum, quia Hebraeautem fit ista varietas nominum, quia Hebraei multis in locis per consonantes solummodo scribunt, subtractis vocalibus, atque ita secundum arbitrium legentis pronuntiatur, non uno semper eodem
Abbreviated transcription (Latin):
brahia .T. radunt hebiei melehisehech
ipsũ eę̃ sem pͥmogenitũ filiũ noe. qͥ eo
tpr̾e qͦͥ natus ẽ abraha .i. ibuerit annos
etatis ducentos octoginta duos: eo quoq
tpr̃e qͦ mortuus ẽ ab raha. habuerit qͥu
rit abrana triginta qͥnq Q iubꝰ ex pletis
facłi stꝰ om̃s dies uite illius quingenti¬
centũ anni. Nec eẽ mirũ. si abraha ob¬
uiãꝓcesserit. eiq pane̾ &. uinũ obuile¬
rit. qͥd nepoti suo iure pat̾nitatis de be¬
uat .&. benedixerit ei decimasq prede
atq uictoriȩ ab eo acceꝑit. sicut sacer¬
dos excelsi ꝙ summi dei. ñ falsor deor
&. idoloꝵ. Oui fuit rex salem. Salem au
ut beatꝰ iheronimꝰ dieit ñ est putanda
ih rłm ut iosephus hystoriographus.
nt̃orq plurimi arbitrant᷑ s. iuxta op¬
pidũ est senopolim: quȩ usq hodie ar ella¬
t᷑ salem siue salim. De qͦ teste beato ihe
ronimo in eugłio legitur. Erat inqͥt
iobannes baptitans in e non. iuxta sa¬
lem qr aque multe erant ibi. Ide ireo

Expanded text:
hisedech ipsum esse Sem primogenitum Noe; qui eo tempore quo natus est Abraham, habuerit annos aetatis ducentos nonaginta duos: eoquo tempore quo mortuus est Abraham, habuerit annos rit Abraham annos triginta quinque, quibus expletis facti sunt omnes dies vitae illius sexcenti anni: nec esse mirum si Abrahae obviam processerit, eique panem et vinum obtulerit quod abnepoti suo jura paternitatis debebat; et benedixerit ei, decimasque praedae atque victoriae ab eo acceperit, sicut sacerdos Excelsi et summi Dei, non falsorum deorum et idolorum: qui fuit etiam rex Salem. Salem autem, sicut beatus Hieronymus dicit, non est putanda Hierusalem, ut Josephus historiographus nostrorumque plurimi arbitrantur; sed oppidum est juxta Scythopolim, quod usque hodie appellatur Salem sive Salim: de quo, teste beato ronymo in Evangelio legitur: Erat autem Joannes baptizans in Aennon, juxta Salim, quia aquae multae erant ibi . Idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑posuit iusiurandũ ut ꝑ duas res im¬
mobiles qͥbꝰ impossibile ẽ mentiri đm. for¬
tissimũ solaeiũ habeamꝰ. id firmit᷑ illi
credamꝰ: qͥ confugimꝰ credendo ad tenen¬
dã ꝓposita spem. hoc ẽ ad accipiend̃a ꝓ¬
missã remuneracionẽ. Ouas res immo¬
biles. hc debemꝰ acciꝑe. Promissionẽ de
rꝑo qua dixit. insemine tuo benedicen¬
t᷑ om̃s gentes: & iusurrandũ illius qͦd dix
ꝑ miemet ipsũ iuraui tibi. Promissio eñi
illius immobilis ẽ ꝙ ñ potuit mutari
& iuram̃tũ illius ueridicũ. Q inda etiã
una rem immobllẽ intelligiuolunt. ꝓ

Expanded text:
ut per duas res immobiles, quibus impossibile est mentiri Deum, fortissimum solatium habeamus. Id est, firmiter illi credamus. Qui confugimus. Credendo. Ad tenendam propositam spem. Hoc est, ad accipiendam promissam remunerationem. Duas res immobiles hic debemus accipere promissionem Dei de Christo, qua dixit: In semine tuo benedicentur omnes gentes; et jusjurandum illius, quod dixit: Per memetipsum juravi tibi: promissio enim illius immobilis est, quia non potuit mutari, et juramentum illius veridicum. Quidam etiam unam rem immobilem intelligi vol