comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sapiente significat nam dmũ saluatorem illa sinã libri iob de¬
nitit qua diatus iaquid puodueis luciferũ in tpĩe suo lucgre¬
rum g se xp̃s inuotuit qui diluculo a morte resurrexit et fue¬
gore sui luinus mortulitat᷑ nẽ caligiem p̾ssit cui bene ꝑ Io¬
hrcm̃ dicitur stella splendida et matutina. uĩus quippe appa¬
uendo post mortem matutina nõb̾ stala factus est quia dum in
semet ipõ exemplum nob iesurrectõis pbuit que lux sequatur
iudicart / t̾udem gͦ supiẽ et bom intalectus illa sapiã beati pe¬
facitis acrendentes donec dies lucescat et lucifer oriatur in
cordibus uuĩs leifer ip̃e clarus intellettꝰ un̾ est qui mlu¬
ftribitur lumine uere sapiencie. et ꝑfecte uere caritatis In
contanã ueio ponitur luciser ubi ꝑ ꝓsaiã ꝓpħam̃ in houere
labilonis sus pro regio babileme ad apostatõ angłm dicitur

Expanded text:
ri Job denotat, qua dicitur: Nunquid producis luciferum in tempore suo ? Luciferum ergo se Christus innotuit, quia diluculo a morte resurrexit, et fulgore sui luminis mortalitatis nostrae caliginem pressit. Cui bene per Joannem dicitur: Stella splendida et matutina . Vivus quippe apparendo post mortem matutina nobis stella factus est; quia dum in semetipso exemplum nobis resurrectionis praebuit, quae lux sequatur indicavit. Lucem ergo sapientiae et boni intellectus illa sententia beati Penem, cui bene facitis attendentes, donec dies lucescat et Lucifer oriatur in cordibus vestris . Lucifer ipse clarus intellectus noster est, qui illustrabitur lumine verae sapientiae perfectae charitatis. In contrariam vero ponitur Lucifer, ubi per Isaiam Prophetam in onere Babylonis sub typo regis Babyloniae ad apostatam angelum dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
qĩ umꝰ ocłi que ita spectatores suos stupestẽ faciebãt ut
utere cos putarentur in lapides/ Surenas tres fingũt fuis¬
se ex parte iurgnies et ex partes uolucies hutẽs alas et
bngulas quarũ una uoce alta tibris/ fria lira cauebat q̃
in lectos nauigantes sub cantu in naufagia trahebant
egestarem deducebant his fitte sũc infene naufragia
dilas aut̃ huisse et ungulas qͥr amor et uolat et uulñat
atq in fluctib cõmorasse dicuntur qr fluccꝰ uenerẽ erea¬
uerũt / Seillam quoq feniẽ feminã capitib succintã
caninis cũ latatib magins ppt fietũ ficuli maris in
qua naiuigantes uerticib in se concurrenciũ undañ ept̾rti
latrare existimant undas quas sorbentes estus uoingo colli¬
det / ffingut et monsori quedam mracõnabiliũ aminãcium
ut cerberum inferorum canẽ tria copita hũtam significãtios
ꝑ eum tres etatiss ꝑ quas mors honneñ deuorat : idest infã¬
cium unentutem senectutẽ quẽ quidam ideo dictũ cerberũ pu

Expanded text:
ius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant, ut vertere eos putarentur in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte virgines, et ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebat; quae illectos navigantes sub cantu in naufragia trahebantegestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et volat et vulnerat. Quae inde in fluctibus conmorasse dicuntur, quia fluctus Venerem creaverunt. Scyllam quoque ferunt feminam capitibus succinctam caninis, cum laquo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti, latrare existimant undas, quas sorbentis aestus vorago collidit. 33. Fingunt et monstra quaedam irrationalium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem, significantes per eum tres aetates per quas mors hominem devorat, id est, infantiam, juvenuttem, et senectutem. Quem quidam ideo dictum Cerberum pu
Abbreviated transcription (Latin):
mores melius tamen si in eamores magis ꝙͣ pulcritudo q̃¬
nitur Mĩe aut̃ille querũtur quas aut duieie aut forma
non quas probitas morum cõmendat Ideo aut̃ femina sus
sus uiui potestate consistunt qr leuitate aĩ plerũq decipiuntur
unde et eqnũ enit eas nui auccoritate rep̾mi ꝓuide et ueteres
idest mens et uaicio que aiam̃ regit et mea dñãtur nã iur et

Expanded text:
mores. Melius tamen si in ea mores quam pulchritudo qumores. Melius tamen si in ea mores quam pulchritudo quaeratur. Nunc autem illae quaeruntur, quas aut divitiae aut forma, non quas probitas morum commendat. Ideo autem feminae sub viri potestate consistunt, quia levitate animi plerumque decipiuntur. Unde et aequum eratid est mens et ratio, quae animam regit, et in ea dominatur. Nam vir et
Abbreviated transcription (Latin):
Mat̾moniũ est nobiliũ iusta conuencio et condicio, cõiugiũ
est legitimarũ ꝑ sonarum int̾ se creundi et oopulandi nnpcie¬
Tres aut̃ ob eausas ducitur uxor iõma est causa prolie de
qua legitur in genesi et benedieit eos dicens, crescite et multi¬
plicamini / Secunda causa aditomi dequa ibi ingenesi dicit᷑
nõ ẽ bonũeẽ homniem̃ solum faciamus ei adiutoriũ simile sibi
Tertia causa incontientie unde dicit apłs ut qui se non cõ¬
tiet nubat In eligendo marito iiiͦ ͬ expectari solent uirtus
gems pulcritudo sa pĩa / exhis sapiã potentior est ad amorie
affeccum Refert ihecimi ͦ ͬ iurgilius de enea qd ħus dido mi¬
te ꝙͣ forti petcore et armis oracõne heu quib ille iactabatur
fortis qr bella ex hausta canebat genẽ credo equidẽ nec uana
fides gentis effe deoꝵ. Iem in eligenda uxore iiͦ ͬ ree
impeleut̃ homiinẽ ad amorem pulcrictudo gens onuioie

Expanded text:
Matrimonium est nubilium iusta conventio et condicio. Coniugium Matrimonium est nubilium iusta conventio et condicio. Coniugium est legitimarum personarum inter se coeundi et copulandi nuptiTres autem ob causas ducitur uxor: prima est causa prolis, de qua legitur in Genesi: Et benedixit eis, dicens: Crescite, et multiplicamini ; secunda causa adjutorii, de qua ibi in Genesi dicitur: Non est bonum esse hominem solum, faciamus ei adjutorium simile ; tertia causa incontinentiae; unde dicit Apostolus ut qui se non continet, nubat. 28. In eligendo marito quatuor spectari solent: virtus, genus, pulchritudo, sapientia. Ex his sapientia potentior est ad amoris affectum. Refert haec quatuor Virgilius de Aenea, quod his Dido imte: Quam forti pectore et armis! Oratione: Heu quibus ille iactatus fatis, quae bella exhausta canebat! Genere: Credo equidem, nec vana fides, genus esse deorum. Item in eligenda uxore quattuor res inpellunt hominem ad amorem: pulchritudo, genus, divitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
nco suiẽ iie futiuia sat carnis ula cõmxtio/ matrona ẽse
que iam npsis et dicta matrona quasi mater matura uel quia
iam mater fieri potest unde et matrimonum dictum distingritur
autem int̾ matronam et familias nam matrone qr iãm in ma¬
trimoniũ conuenerunt matres ꝙ genuerunt Matres familie qr
ꝑ quãdam iuris solempnitatem in familiam mariti tranfierũt
Monoctannus dictus qr um tantum nipsit Mono em̃ apud gre¬
cos dicitur unũ ganios npeie int̾pietantur Ditanius aũt
et trigamus amĩo uxorum uocatus quasi duab uel tribus ma¬
ritis Didua uocata ꝙ cum auur suo diuisa fu̾it nec cura cõ¬
sorciũ alt̾iꝰ uiri postmortem cõuigis p̃mi adhefeut nam q̃ alli
stodiat/ ftris uxor fracrissa uocatur mariti fr̃ leuir dicitur
quoꝵ int̾ se friñ uxores in ianeteices uocantur quasi eadem ia¬
nuã t̾bentes uel ꝑ cãdem iamã it henr̃es uĩi soror glos ap¬
peceatur sorrris iuir speciale nomen non habet nec uporis frricer

Expanded text:
nec fuerat nec futura erat carnis ulla commistio. Matrona est, quae jam nupsit, et dicta matrona, quasi mater nati: vel quia jam mater fieri potest. Unde et matrimonium dictum. Distinguitur autem inter matronam et matremfamilias. Nam matronae, quae jam in matrimonium convenerunt: matres, quae genuerunt: matresfamiliae, quae per quamdam juris solemnitatem in familiam mariti transierunt. Monogamus dictus, qui uni tantum nupsit. Monos enim apud Graecos unum dicitur, γάμος nuptiae interpretantur. Digamus autem et trigamus a numero uxorum vocatus, quasi duabus, vel tribus maritus. Vidua vocata, quod cum viro duo non fuerit, nec circa consortium alterius viri post mortem coniugis primi adhaeserit. Nam quae alteri stodiat. Fratris uxor fratrissa vocatur. Mariti frater levir dicitur. Duorum inter se fratrum uxores ianetrices vocantur, quasi eandem ianuam terentes, vel per eandem ianuam iter habentes. Viri soror galos appellatur. Sororis vir speciale nomen non habet, nec uxoris frater.
Abbreviated transcription (Latin):
pulcritudo/ genus diuitie mores nam in cantieo eanti᷑ ꝭ
de eius pulcritudine ita dicitur. pulcra es amica mea sua¬
petrus apłs uos genꝰ regiũ et sac̃dotale / Ee duuens illiꝰ
septum est iopibi manũ ill ⁊ duucie multe honestatẽ
iutem morum illius pene om̃ĩo scaptuua sacra predicat bnde non
est ncoe aliquod ex ͫ inde pone̾ i̾ne gͦ ir iurgo ese in carne et
nonogamꝰ in spũ qr aliã sponsam nescit pt̃ seam̃ acam ca¬

Expanded text:
pulchritudo, genus, divitiae, mores. Nam in Cantico canticorum de ejus pulchritudine ita dicitur: Pulchra es, amica mea, suagenus regium et sacerdotale . De divitiis illius scriptum est: In operibus manuum illius divitiae multae. Honestatem autem morum illius pene omnis Scriptura sacra praedicat. Unde non est necesse aliquod exemplum inde ponere. Hic ergo vir virgo est in carne, et monogamus in spiritu, quia aliam sponsam nescit praeter sanc
Abbreviated transcription (Latin):
Disturrẽtes in bello uelud unũ corpus equoꝵ et homm̃ iuderẽ
inde centauios fictos asseuerant Pouo monocentauiũ
bulose in lalormilo fuisse in clausã de qua ouidius fenu¬
bouẽq uuũ semiuĩq bouẽ O nocentauad aũt uocari
eo ꝙ media hois fpẽ media asim ẽẽ dicatur siauit et yppo¬
centauues ꝙ squorũ hom̃i que ineis natura eb̃ĩcta fuisse
tenta dicuntur cum aliquid de futuris p̾signãt ut est illud
qd dus̃ ait ad erechielẽ filni homĩs dedite in signũ et por¬
centum domui ist / unde idẽ ꝓphã legitur iussus don¬
mire in latere dextro ad tempus et item in latere sinfco
exemplabat Similit̃ et in nouo bestamento signa portenta et
et ꝓpħãbũt filii uuĩ et filie urẽ senes uũ somina sompiãbiũ

Expanded text:
discurrentes in bello velut unum corpus equorum scilicet et homdiscurrentes in bello velut unum corpus equorum scilicet et hominum viderentur, inde centauros fictos asseverant. Porro Monocentaurum dicunt fabulose in Labyrintho fuisse. De qua Ovidius: Se autem vocari eo quod media hominis specie, media asini esse dicatur: sicut et Hippocentaurus; quod equorum hominumque in eis natura conjuncta fuisse tenta dicuntur, cum aliquid de futuris praesignant: ut illud, quod Dominus ad Ezechielem ait: Fili hominis, dedi te in signum et portentum domui Israel . Unde idem propheta legitur jussus dormire in latere dextro ad tempus, et item in latere sinistro exemplabant. Similiter et in Novo Testamento signa, portenta et et prophetabunt filii vestri, et filiae vestrae: senes ves
Abbreviated transcription (Latin):
cum .i. capitib qui latine scedra dicitur qd duo ce̾so dia
cupita excrestebant s constat udiã fuisse locã euomentẽ
aquas uastantẽ uicuã ciuitatem in quo uno mectu clausi
mulr erũpebant ꝙ hercules uidens loca ip̃a exussit et sic
aque clausit meatus Nam ydra ab aqua dita eft ha mẽa¬
onem facit ambrosiuis in smũlitudinẽ hesiũ dicens hesis
eñ quasi quedam ꝓdra fabularum nulm̃b suis creuit et
dum sepe ueciditur pululauit igmi debita incendioq ꝑita
finguẽ et cumerã trifonnẽ bestiã que ore est leo postiemis
partib dicico media capia quã quidã plrisiologiũ aĩal
sz ciliere montẽ eẽ aiunt quibusdam locis leones et capͣs
mit᷑entẽ quibusdã ardentem quibusdam serpentib ple¬
nam hc̃ belloro fontis habitalẽ feait unde cimerã dr̃ oecidis¬
se. Tentauus aũt spẽs uocabulũ indidit idest hominẽ equo
imxtã quos quidõ fuisse equites tessaloꝵ didut sed pio eo ꝙ

Expanded text:
um palude. Sed Latine excetra dicitur quod uno ceso tria capita excrescebant. Sed constat Ydram fuisse locum evomentem aquas vastantes vicinas civitates, in quo uno meatu clauso multi erumpebant. Quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aque clausit meatus. Nam Ydra ab aqua dicta est. Pionem facit Ambrosius in similitudinem haeresium dicens: Haeresis enim quasi quaedam Hydra fabularum vulneribus suis crevit, et dum saepe recipitur, pullulat igni debita, incendioque peritura. Fingunt et Chimaeram triformem bestiam, quae ore est leo, postremis partibus draco, media capra. Quam quidam physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam serpentibus plenam. Hunc Bellerophontis habitabilem fecit. Unde Chimaeram dicitur occidisse: Centauris autem species vomistum, quos quidam fuisse equites Thessalorum dicunt, sed pro eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis ut nam uee ꝙ greci pigmeos uocant es ꝙ sunt stadua cubi¬
tales dllia magnitudine par̃cũ ueluti capite infonm aut suꝑfaut
membiorĩ partib ut bicipites et bimanu uel scinodoncas quib
gemim proeedũt dentes silia defectu parciũ in quibus alła pars
płiimo deferit ab alla ut manus a manu uel ies a pode ailia distis¬
sione ut sine manu aut capite gñata quos grede stiuiesios uocunt
dilia pͥmimena qñ solũ caput aut erap nascitur alia q̃ in ꝑte
danffigurãtur sicut qui leonis ht̃ uultiõ uel caiis uee tauruud
eaput aut corpus ut ep faside memorant genitũ inmota mĩo
giunntar in ałiene creadõrs portentũ ut exmulie̾re intuliõdi

Expanded text:
poris, ut nani, vel quos Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubiporis, ut nani, vel quos Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubitales; alii magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites, et trimani, vel cynodontes, quibus gemini procedunt dentes. 8. Alii a defectu partium, in quibus altera pars plurimum deficit ab altera, ut manus a manu, vel pes a pede. Alii a discissione, ut sine manu aut capite generata, quos Graeci steresios vocant. Alia privimeria, quando solum caput, aut crus nascitur. Alia quae in parte transfigurantur, sicut qui leonis habent vultum vel canis, vel taurinum caput, aut corpus, ut ex Pasiphae memorant genitum Minotaurum, gurantur in alienae cre
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ex ꝑmientis probatum est Aieisen quippe uulpis exequa c̾a¬
ta sclui regnũ portendit Ailepandio ex mullere monstĩ cieatĩ
ꝙ suꝑiores corporis partes honie ses mortuas huẽrit inferiores
Quosarũ bestiarũ ses nuentes significassi repentinã regis int̾feccõ
nem supuidant em̃ dẽc̾iora melioribus Sed hec moustra quei
siguifidaib dantur nõ du uiniuis ses continuo ut nata fiuũt
occidũ Int̃ porcentũ aũt et portentuosum differe nam portẽ¬
ta sunt que tranffigurantur sieut fertuo in unibia mulierem
pepisse serpentem uride lucanꝯ matoẽq suus cont̾nit in fans
Portentuosa uero leuẽ sumũs muta᷑nem et exempli causa eõ
sep digitis nati Pttenta gͣ uee portentiosa existũt alia magni¬
tudine tõeus corporis ut ulor cõmunẽ honñ modũ ꝙͣtũ fuit ei¬
tan innouẽ iugenb iatens honioo testante alia ꝑuitate tocius cor¬

Expanded text:
etiam experimentis probatum est. Xerxen quippe vulpis ex equa creaetiam experimentis probatum est. Xerxen quippe vulpis ex equa creata solvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum, quod superiores corporis partes hominis, sed mortuas habuerit, inferiores diversarum bestiarum, sed viventes, significasse repentinam regis innem; supervixerant enim deteriora melioribus. Sed haec monstra, quae in significationibus dantur, non diu vivunt, sed continuo, ut nata fuerint, occidunt. Inter portentum autem et portentuosum differt. Nam portenta sunt, quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus: Matremque suus conterruit infans. Portentuosa vero levem sumunt mutationem; ut exempli causa cum sex digitis nati. Portenta igitur vel portentuosa existunt, alia magnitudine totius corporis ultra communem hominum moduacens. Homero testante; alia, parvitate totius cor
Abbreviated transcription (Latin):
tate fuint cum uoluntas caitoris cuiꝰq condite rei nẽ
sit uñde et ip̃i gentiles dñ mͦ natuad mꝰ dm̃ aippee¬
lant. Portentĩ gͦ fit ñ contͣ nam ses contͣ quẽ est noͣ naͣm
portenta aut̃ et ostenta monstia atq piodĩgia ides nudeupant
qd portendẽ atq oñde̾ monscune ac predicarẽ alisua futura
iudentur nom portaitã dicta ꝑhibentum a ꝓtendendo ĩdest p̾¬
oñdendo ostenta aũt qd oftendẽ quicꝙ futuũ iudeantur piodi¬
Ra qd porro dicant Idest futura p̾ditant monftiaa no a moĩtu
dicta ꝙ aluquis significando demonstient sue ꝙ featim mouftient quid
appairat E hoc ꝓp̾etatis est abusione tamen scuptorid plenaq corud¬
pitur. Quedam aũt portentoium creaciones in signifecadõnib futuus
constituta udentur uult eñ deus inedũ uentura significare ꝑ aliqua
nascentud noxia sicut ꝑ somnos et ꝑ ouicula quo p̾moueat et sig¬
ficet quibusdam uel gentibus uel hoĩb futurã eladem qd plũms

Expanded text:
cum voluntas Creatoris cuiusque conditae rei natura sit. Unde et ipsi gentiles Deum modo Naturam, modo Deum appellant. Portentum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Portenta autem et ostenta, monstra atque prodigia ideo nuncupantur, quod portendere atque ostendere, monstrare ac praedicare aliqua futura videntur. Nam portenta dicta perhibent a portendendo, id est praeostendendo. Ostenta autem, quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significando demonstrent, sive quod statim monstrent quid appareat; et hoc proprietatis est, abusione tamen scriptorum plerumque corrumpitur. Quaedam autem portentorum creationes in significationibuso futuris constituta videntur. Vult enim deus interdum ventura significare per aliqua nascentium noxia, sicut et per somnos et per oracula, qua praemoneat et significet quibusdam vel gentibus vel hominibus futuram cladem; quod plurimis
Abbreviated transcription (Latin):
Resie huti uicissim cocundo et gignunt et papunit Sicut
aut̃ in singue gentib quedam mousera sunt hominũ itar
in õmuso gne huiano que dam monstra sunt genciũ eiclo¬
coq eoꝵ fũbutose pariens fĩa iimiẽsa mole et simuileo sibi ge¬
nueut De dur tra appegatur geme genꝰ licet et fie filios uue
impiti s scupturio sas puaricatores augld̃s eũ filiab hom̃i
an dilud̃ ancusuisse et exunde natos gigantes idest mim¬
uin grandes et fortes uuos de quib t̾ra dompleta est Cuode¬
phali appedantiu eo ꝙ camna capita habeant quosq ipẽ labra¬
tꝯꝰ magis bestias ꝙ homiẽs̃ confitetio hi in india nascuntur
ticropes quoq cidem idia gignit et dittos eiclopes eo ꝙ uiĩ¬

Expanded text:
unt. Sicut autem in singulis gentibus quaedam monstra sunt hominum: ita et in universo genere humano quaedam monstra sunt gentiueo quod eos fabulose pariens terra immensa mole et similes sibi genuerit. Ge enim terra appellatur: genos, genus: licet et terrae filios vulgus inperiti de Scripturis sanctis praevaricatores angelos cum filiabus hominum ante diluvium concubuisse, et exinde natos Gigantes, id est nimium grandes et fortes viros, de quibus terra conpleta est. Cynocephali appellantur eo quod canina capita habeant, quosque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur. Hi in India nascuntur. Cyclopes quoque eadem India gignit; et dictos Cyclopes eo qu
Abbreviated transcription (Latin):
delium corꝑa significant ut est illud in ipħã. et impleam ual¬
lem iosaphat cadauenb mortuoꝵ Item in aliã ꝑtem ponuidt᷑¬
ut est illud in p̃saet̾io posuũt cadaũa ẜnorum tuoꝵ defuuitꝰ
nocatur qr compleuit lute officilẽ namdicims fuuccꝰ officio qui
Sepultus aũt dictꝰ eo ꝙ iã sine pulsu et palpita̾ne est idest
sine mot / Sepelue aut̃ est condere corpus nam humare es¬
ruere dicimꝰ hoc est humũ mieere Sepultus aũt aut iuieue
obrutũ aut dampnatum in infemo signifieat unde dicitur
mortuus est diues et sepultus est in infemo Sepulchrum
uero allegorice eoipus pccõris intelligitur mortuã iuens dĩãm

Expanded text:
delium corpora significant, ut est illud in Propheta: Et impleam valdelium corpora significant, ut est illud in Propheta: Et impleam vallem Josaphat cum cadaveribus mortuorum . Item in aliam partem ponuntur, ut illud in Psalterio: Posuerunt cadavera servorum tuorum . Defunctus vocatur, quia complevit vitae officium. Nam dicimus functos officio, qui Sepultus autem dictus eo, quod jam sine pulsu et palpitatione est, id est, sine motu. Sepelire est autem condere corpus. Nam humare obruere dicimus, hoc est, humum injicere. Sepultus autem non vitiis obrutum aut damnatum in inferno significat. Unde dicitur: Mortuus est et dives, et sepultus est in inferno . Sepulcrum vero allegorice
Abbreviated transcription (Latin):
est tum xp̃o in deo mors aũt nõ sclĩ carius obitũ sed eciam
interitum aĩe et dampnanẽ inferm significat unde sorptum
est quocunq die comederitis ex eo morte morienim et alibi
Saluator ait / Si quis ẜ̾monẽ meũ ẜuouerit mortẽ non iu¬
debit met̾nũ Et ruslm Ego sum inquit resurrectõ et inta
qui credit in me nõ morietus met̾inõ et in psalao scriptũ
mors pccõrum pessima est / mortem peccatori illã dicue q̃
ab honuẽ nõ pt̃ intueri quam non solum malã ses eciam pes¬
snnã cẽ ꝓfitetur re uã pessima qmĩ eam et̾na pena omitatiũ
uĩuentes mũdo et mortiu deo peccatores intelligintur iii psas
no destenduntin inferiũd iuuentes Cadauer aĩt est si
in sepultum. iacet Nam cadauer nominatũ a cadendo qr iam sca¬
re nõ pot̃ Euod dum portatur exequias ditius crematũ reli¬
quias conditũ iam scpultũ/ Corpus dut consuetudine dicitur.
ut est illud cum corꝑa luce carentum anface cabauero infi¬

Expanded text:
Mors autem non solum carnis obitum, sed etiam interitum animae et damnatorum inferni significat. Unde scriptum est: Quocunque die comederitis ex eo, morte moriemini . Et alibi Salvator ait. Si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum . Et rursum: Ego sum, inquit, resurrectio et vita: qui credit in me, non morietur in aeternum . Et in Psalterio scriptum est: Mors peccatorum pessima est . Mortem peccatorum illam dicit, quae ab homine non potest intueri, quam non solum malam, sed etiam pessimam esse profitetur. Revera pessima, quoniam eam aeterna poena comitatur. Viventesmo: Descendunt in infernum viventes . Cadaver autem est, si insepultum jacet. Nam cadaver nominatum a cadendo, quia jam stare non potest. Quod dum portatur, exsequias dicimus, crematum reliquias, conditum, jam sepultum. Corpus autem consuetudine dicitur, ut est illud: Cum corpora luce carentum. Mystice cadavera infi
Abbreviated transcription (Latin):
suĩ qñ utidtatur aipciis Ahalomꝰ uterꝰ iigius marie
ut in psulmo et ip̃ẽ tãꝙ sponsus procedens de chalanio fuo
Thalan cocda scõrum ut in erechiele, Oscłm reconciliã homie
indeũ sicut in euuãgelio de prodigo filio dicitur et ostlãtus
est eiõ. et in apło. Reconeiliati sumꝰ deo ꝑ mortem filii eius/
et in mala ꝑti inda osclõ filiũ homis tradio Risus gaudiũ
sumpit̾nũ sicut in salonione pro ecciã dr̃ et uidebit in die no¬
ingiũ lond est. Quod uero causa formca̾ns aut adult̾n ma¬
luuest idtueo arboũ est / Ducta aũt arra a re pio quatia¬
ditur Est aut ara nõ solum sponsio cõlugal sos etiã pro
quab ꝓmissa re data ut compleatur porrei imꝑciorum pe¬
titores ꝯ pcand et petendo dicta Promiba ducta eo ꝙ imibentib
pest q̃q nubentẽ uus ꝯiugit ip̃ã est et parammpha nam
nimpba stonse in imptũs et nipha pio lauaius offiero qdi
ct ad nomen mibentie alluditur/ Cõigee appedeat ppẽ in

Expanded text:
is Mariae, ut in Psalmo: Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Thalami corda sanctorum, ut in Ezechiele: Osculum reconciliatio hominis in Deum: sicut de prodigo filio dicitur: Et osculatus est eum . Et in Apostolo: Reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus . Et in malam partem: Juda, osculo filium hominis tradis! Risus gaudium sempiternum, sicut in Salomone pro Ecclesia dicitur: Et ridebit in die noconjugium bonum est. Quod vero causa fornicationis aut adulterii, malum est: idcirco arrabo non est. Dicta autem arrha a re, pro qua traditur. Est autem arrha non solum sponsio conjugalis, sed etiam pro qualibet promissa re data, ut compleatur. Proci, nuptiarum petitores, a precando et petendo dicti. Pronuba dicta eoque nubentibus praeest, quaeque nubentem viro conjungit, ipsa est et paranympha. Nam nympha sponsa in nuptiis, et nympha prolabationis officio, quod et ad nomen nubentis alludit
Abbreviated transcription (Latin):
bia plantas uersas hñt post cuuas et occenos digitos in plã¬
tis/ Uppodes in scithia sunt huãnã formã et equinos pedes
tans indie tenẽt quib est iuernꝰ oeceanus, Phibent et in
eadẽ india ẽẽ genutes fenimaꝵ que quĩquẽnes conciput et
occanũ uite amiũ nõ exerdũt Sicuntur aut̃ et alia homĩ fa¬
bulosa portenta que non sunt ses ficta in causis uerum mt¬
pretancur ut genorrẽ hispanie regẽ cuplici forma prodi¬

Expanded text:
bya plantas versas habent post crura, et octenos digitos in planbya plantas versas habent post crura, et octenos digitos in plantis. Ippodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos pedes ntana Indiae tenent, quibus vicinus est Oceanus. Perhibent et in eadem India esse genteoctavum vitae annum non excedunt. Dicuntur autem et alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpretantur, ut Geryonem Hispaniae regem triplici forma prodi
Abbreviated transcription (Latin):
sruose gentĩ faties senbuntur. Alia sine narib equali tocius
ore plamar in sonnes hntẽs uultꝰ silia labio subt̾iore adio ꝓ¬
minente ut in sclie audorib tocã ex eo faciem contegant dormi¬
entes dlus conoeta ora eẽ modico bñ forannẽ dalams ha¬
benarum haunenter partus nõ nuilli sine luguis eẽ dicũ
iueem serinonis utentes mitu sine motu. Pamieies apud
seris cẽ fertur tam diffusa magnitũdine aurũ ut ouũe cor¬
dictur ditabatit in ethiopia promi ut pecoiel ambulare di
sunt adincis naribus coruua in frontibus et capraruã pedi¬
ũms ex acol herem quos uanõ delusa eniore gentilitas fan¬
nos q saturs q colit Oicũt quidam eẽ siluesties homies qs
nõnulli fannos ficarios uocant/ Seropodum gens fertur
in ecluopia singul cruib et celeutate miabili ques inde scio¬
podas greci uocant eo ꝙ ꝑ estũ in t̾ra resupum iacentes
pedũ suoꝵ magnitudine adumbrentur Aucipodas in li¬

Expanded text:
ntur. Aliae sine naribus aequali totius oris planitie informes habentes vultus. Alii labro subteriore adeo prominente, ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientes. Aliis concreta ora esse modico tantum foramine, calamis avenarum pastus haurientes. Nonnulli sine linguis esse dicuntur, invicem sermonis utentes nutum sive motum. Panotios apud Scythiam esse ferunt, tam diffusa magnitudine aurium ut omne cordicuntur. Artabatsunt aduncis naribus, cornua in frontibus, et caprarum pediunus ex accolis eremi, quos vario delusa errore gentilitas faunos satyrosque colit. Dicunt quidam esse silvestres homines, quos nonnulli fatuos ficarios vocant. Sciopodum gens fertur in Aethiopia singulis cruribus et celeritate mirabili, quos inde sciopodas Graeci vocant eo quod per aestum in terra resupini jacentes pedum suorum magnitudine adumbrantur. Antipodas in Li
Abbreviated transcription (Latin):
ir sexlini signifieat nõ ꝯuigiũ n̾ adiecers
uir eius. maritus etiã siue adiectione ꝯiugn so¬
nat et a mare maruꝰ qͣiꝰ mas Est cuiĩ nomẽ
pͥme poĩcionis qd fact in diminurõne mascul in di̾uae
maritꝰ/ Sponsus abspondendo uocatus nd auterpm̃
zabellarum mat̾monii cauciones sibi iuicem emuitebant. in
qnib spondebãt se inuioem consentue in uia matͬmonii et
fideuissores dabat unde et admissũ est ut ẜonsum dieaniꝰ uuũ

Expanded text:
ir sexum significat, non coniugium, nisi adieceris vir eius. Maritus vero etiam sine adiectione coniugem sonat; et a mare maritus, quasi mas. Est enim nomen primae positionis, quod facit in diminutione masculus, in demaritus. Sponsus ab spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se invicem consentire in jura matrimonii, et fidei jussores dabant. Unde et admissum est, ut sponsum dicamus virum
Abbreviated transcription (Latin):
at hioc in egipto et syria non tanitum femie ẜ et uui intuntur unde
et ihẽmias trausenfiriten tulit limibaie ibiq illus in foranine petie
abscondit et postea scissum reꝑit hoc a quibusdam et uenale dicituo ꝙ
in remibzalligatur. De limibare gͦ dũs ad ihennã itaait. sieutem
adheret lumbaie ad liiba iuiri sic ad glutinam i omem ist̃s et¬
omem̃ domũ uida dicit dñẽ. ut dẽt mͥ in ppłm et in nomẽ et in laude
et in glam nõ audierũt Cumccoriũ siue lumbare. qd in rembus il̃¬
gitur ppłs istꝭ est. qui inlim similitudinẽ assumptus det̾ra et in¬
magnarum et nimim̃abiliũ genciũ quodãmõ absortus et nnchili ie¬
putatus. postlongum aut̃ tempus ip̃e ꝓphã in txpũ dẽi ppł̃m libeue
de captuntate qui nchilonnꝰ et postlibãtus dei p̾cepta nõ feait s seaito¬

Expanded text:
at. Hoc in Aegypto et Syriaat. Hoc in Aegypto et Syriaet Hieremias trans Euphratem tulit lumbare suum, ibique illud in foramine petrae abscondit, et postea scissum reperit. Hoc quibusdam et renale dicitur, quod in renibus alligatur. De lumbare ergo Dominus ad Hieremiam ita ait: Sicut enim adhaeret lumbare ad lumbos viri, sic agglutinavi mum Iuda. dicit dominus, ut esset mihi in populum et in nomen et in laudem et in gloriam; et non audierunt. Cinctorium siue lumbare, quod dei renibus iungitur, populus Israhel est, qui in lini similitudinem assumtus de terra et inmagnarum et innumerabilium gentium quodammodo absortus et nihili reputatus. post longum autem tempus ipse propheta in typum dei populum liberat de captiuitate. qui nihilominus et post reditum dei p
Abbreviated transcription (Latin):
in euua gliõ annos quõ hue intiasti. non hus uestem imprialem uẽsti¬
mentũ lieĩ uurtus aiẽ siuie mundida castitatis ut in leuicies uestie᷑
sacds uestimentis liueis et femorulibus liuea dicitus qr ex solo lino
fic imostema uestie... exlana linaꝙ concexta et dicta lmostema quia
in stamimeliuũ in taima larã habet linea quidẽ uestis. significat morti¬
ficacionem uite et carnis lmostema uõ que exlana lio contexta ẽ ꝓ¬
pochucaꝵ ꝑsonõ sigͣt qui berngnitutem gͣ preximes oñdunt et delo¬
sas iquitutes opponũt Quto gͦ ꝑlanã insi simplicitas et quid per
luiũ nͥ subtilitas designatur/ Et sepe homo subtilis et aptus ext̾ius sim¬
pliditatẽ mansuetudinis oñdit et intenus subtilitatem malicie contegit
stegͦ uestem seaccionis siue quasi exlana et lio induit qñ ab eo et
simplicitis monstratur in suꝑficie et subcilitas maliaie ẜnatus in
mende lumbare uodant qd luibum religet uel qd limbis mlxre¬

Expanded text:
odo huc intrasti, non habens vestem nuptialem? . Vestimentum lineum, virtus animae, sive munditia castitatis, ut in Levitico: Vestietur sacerdos vestimentis lineis et femoralibus . Linea dicitur, quia ex solo lino fit. Linostema vestis est ex lana linoque contexta: et dicta linostema, quia in stamine linum, in trama lanam habet. Linea quidem vestis significat mortificationem vitae carnalis. Linostema vero, quae ex lana linoque contexta e signat, qui benignitatem erga proximos ostendunt, et dolosas iniquitates opponunt. Quid ergo per lanam, nisi simplicitas? et quid per linum, nisi subtilitas, designatur? et saepe homo subtilis et acutus exterius simplicitatem mansuetudinis ostendit, et interius subtilitatem malitiae contegit. Iste ergo vestem se actionis suae quasi ex lana et lino induit, quando ab eo et simplicitas monstratur in superficie, et subtilitas malitiae servatur in mente. Lumbare vocatur, quod lumbis religetur, vel quod lumbis haere
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ fres undecimius usq ad finem uniscus ꝑ serasse desaribitur salus talaiẽ
trinicam habuisse ꝑhibetus Quide̾go talaus tumca ñ accio consumia¬
ta qi em̃ ꝓpensa tiunca talũ corꝑis ecoꝑit cũ bona accio ante dei ocłos usq¬
ad uite noe c̃miũ regit/. Salinaticauestis p̾mũ indaliatiea promĩciã
giede texto ẽ. tonita sucdotalis candida conclauis et puepiua. Ser̃caẽ
tramo seuca stammelineo. trama ex senco olofora tota ex purputa olon dñ
totum Rissina dandida confecta ex quodam gnẽ lim grossioris sunt qui
et genus quoddã lui eẽ bissum existimant / uestimentum ẽ ecciẽ fides
seu uittusd uarietas uel nacionũ diũsitas uem psaltiõ. asiftit iegnia a¬

Expanded text:
inter fratres undecim usque ad finem justus perseverasse describitur, solus talarem tunicam habuisse perhibetur. Quid est ergo talaris tunica, nisi actio consummata? quasi enim protensa tunica talum corporis ad vitae nos terminum tegit. Dalmatica vestis primum in Dalmatia provincia Graeciae texta est, tunica sacerdotalis candida cum clavis ex purpura. Serica est Tramoserica, stamine lineo, trama ex serico. Holoporphyra tota ex purpura: holon enim totum. Byssina candida confecta ex quodam genere lini grossioris: sunt, qui et genus quoddam lini byssum esse existimant. Vestimentum est Ecclesiae fides, sive virtutis varietas, vel nationum di
Abbreviated transcription (Latin):
¶LA ꝙ quasi mat. est enĩ machina de qua eflirme aqua exhitur
luẽdius in fluiuo idsure iotas aut astra iidemus haustra autem
endem irta ab̾ hauendo aquã dicca Gigillus ꝙ in gur uercatur
Est enĩ lignũ in transidsa ꝑtica mobille eoquo fumecid̃ sctula uelute m puteĩo¬
ẽ illudmm eccĩastico ancẽꝵꝙ rumpatur fumoilus argenteus et reciut uita aurea. et

Expanded text:
 quasi ruat: est enim machina de qua e flumine aqua extrahitur. Lucretius: In fluvios versare rotas atque haustra videmus. Haustra autem, id est rota, ab hauriendo aquas dicta. Girgillus, quod in gyrum vertatur: est enim lignum in transea plangentes. Antequam rumpatur funiculus argenteus; et recurrat vitta aurea: Et
Abbreviated transcription (Latin):
que illos nõ cognouunꝰ ꝑtulisse Nocest aut̃ et illid intelligi
ut aiobones desolatouos ouiciones acapiamꝰ cantatid igne suo¬
ceusas que nos uicus ita mundant atꝙ purifieant ut ꝙ in no¬
bis dyabolus constmuperat de solatũ ati eũsum diuino benefi¬
cio senciatur Siue magis illia est qs yͥsałs at Et uolauit
ad me unus de seraphm et in manu labetat aarbonem ignis
quẽ forcipe acceꝑat dealtaui et tetigit s mad̃ et dixit ecce be¬
ligit ħ labia tuã etait Ecoe ab stuli iniquitates tuas et pec¬
cata eucumpurgaui qd miẽ beneficio sõ aucis efficit qñ ᷝa¬

Expanded text:
et illud intelligi, ut carbones desolatorios, orationes accipiamus charitatis igne succensas, quae nos vitiis ita mundant atque purificant, ut quod in nobis diabolus construxerat, desolatum atque eversum divino beneficio sentiatur. Sive magis illud est quod Isaias ait: Et volavit ad me unus de seraphim, et in manu habebat carbonem ignis, quem forcipe acceperat de altari, et tetigit os meum, et dixit: Ecce tetigit hoc labia tua, et ait: Ecce abstuli iniquitates tuas, et peccata tua circumpurgavi . Quod nunc beneficio sanctae crucis efficitur,
Abbreviated transcription (Latin):
doꝙ ex uecce humore tingitur bñde pulchie dicad apatribus quia sta eccaia elect¬
rum ftoribus ueruans in pace ht̃ liliã in bello uosas Item quia abissus decia
umens oritur s ꝑ eoditacõnes longas acmulcisarias amisso hmũore ac nue ren¬
autem regalis e st habitus bisso indiutar ecciã cum caftigant corpora sua eleca et ẜ¬
uituti subiaunt. purpiua aut̃ cum ead continentiã non os fauoiẽ nuilgi ẜ pro
acquirenda beatitudine regui ꝑhemins exdent ẜ hic iuitutũ habitus pñcti quidẽ
nescientibus iudetur contemptibil ẜ in futuroqual fuĩt̃ manifeste patebit unde
puilthie in a poealipsi sua iohẽs scõrum seuodem audisse. refert diceneud gandeaꝰ
et epuetemus quia ueneruẽ nptie anni et upor euis sparauit se et dacum e
ei ut croꝑ iat se bissinũ splendens candidum Bissinũ eiĩ infaficadẽnes sunt sd̃oꝵ

Expanded text:
od ex testae humore tingitur; unde pulchre dictum est a Patribus quia sancta Ecclesia electorum floribus vernans, in pace habeat lilia, in bello rosas. Item quia byssus de terra virens oritur, sed per exercitationes longas ac multifarias, amisso humore ac virore nautem regalis est habitus. Bysso induitur Ecclesia, cum castigant corpora sua electi, et servituti subjiciunt; purpura autem cum eamdem continentiam non ob favorem vulgi, sed pro acquirenda beatitudine regni perennis exercent. Sic virtutum habitus in praesenti quidem nescientibus videtur contemptibilis, sed in futuro qualis fuerit, manifeste patebit. Unde pulchre in Apocalypsi sua Joannes sanctorum se vocem audisse refert, dicentium, Gaudeamus et exsultemus, quia venerunt nuptiae Agni, et uxor ejus praeparavit se, et datum est ei ut co
Abbreviated transcription (Latin):
lier fortis lanã et linũ et oꝑatur consilio manuũ suarum cid̃ ecciã sca solliei¬
inledebus et hoc utrunq consilio prudentissimo hoc ẽ suꝑne solãmõ ietribu¬
innauibus eam componũt hee potest signifieure despeccã uerbi docc̾nam a supb
que tamẽ frequent̃ aduuiat nocitatib ppłorum in fluccibus huiꝰ scli latoraneũ
Bissum genus ẽ. quoddã lumi niniũ caudidi et mollissimi qd greti papaten
uatant de bisso quoq in proũbus scriptum ẽ Bissus uo quaq et pur¬
piua indirnentũ eius bissus in eafdiate piure conũsacõrs prpura in esfu

Expanded text:
lier fortis lanam et linum, et operatur consilio manuum suarum, cum Ecclesia sancta sollicimundet illecebris: et hoc utrumque consilio prudentissimo, hoc est supernae solummodo retribuunt. Haec potest significare despectam verbi doctrinam a superbis, quae tamen frequenter adjuvat necessitatibus populorum in fluctibus hujus saeculi laborantium. Byssus genus est quoddam lini nimium candidi et mollissimi, quod Graeci papatem vocant. De bysso quoque in Proverbiis scriptum est: Byssus quoque et purpura indument
Abbreviated transcription (Latin):
cinca erat ne midarentur postrelaxato diugulo repente prostratuset exarii¬
in campodoi solatantum uerecundia oꝑunnituo
De gemibrs gyimncotum
¶era grincorum G. sunt idẽ. saltus. cursusactus. uictus atq
luioioo. unde ferunt quediegem tot filios adulescentes habentem
teidem guibus deregno iussisse contendere
De Saltu

Expanded text:
cincti erant, ne nudarentur: post relaxato cingulo repente prostratus exanimin campo, ubi sola tantum verecunda operiuntur. De generibus gymnicorum . Genera gymnicorum quinque: id est saltus, cursus, iactus, virtus atque luctatio. Unde ferunt quendam regem tot filios adolescentes habentem totidem generibus de regno iussisse contendere. De saltu
Abbreviated transcription (Latin):
facci sumus huic mundo et angłis et hoimibus Quã erãt spectaculum Enoc et
helias usq adeo ut corpora eorui in platea pioicerentur in conspectu tocius ppłi
infedee itu et apli spectuculum facci funt qui pu ͤ deridebantur poĩti ad inuruiã
et mortẽ quã passi funt mundum aut̃ angelos ⁊⁊ honuẽs dixit quia et angeli
ideireo infidelitas dioitur qd insibilia fequitur

Expanded text:
facti sumus huic mundo, et angelis et hominibus . Quia erunt spectaculum Enoch et Elias usque adeo, ut corpora eorum in platea projiciantur in conspectu totius populi infidelis; ita et apostoli spectaculum facti sunt; quia publice ridebantur, positi ad injuriam et mortem quam passi sunt. Mundum autem, angelos et homines dixit; quia et angeli idcirco infidelitas dicitur, quia visibilia sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
lucidus et iibes caligantes mreidiate illi uauos creant dolores¬
clirus auc̃ celestis est signũ testamenti quod posuit dais inter.
se et homies atq omẽm ammã uiuã ne perdat eam diliuu
cii color aque et ignie simul oũditur qr ex parce ceuileus est et
bitur non aqua dilium ultia delebitus ꝓns idest aicus duoꝵ
aus  Serencat est indulgencia delictoꝵ ꝑ sanguinẽ ilũ xp̃i¬

Expanded text:
lucidus, et nubes caligantes irradiatae illi varios creant colores. Arcus autem coelestis est signum testamenti, quod posuit Deus inter se et homines atque omnem animam vivam, ne perdat eam diluviocu color aquae et ignis simul ostenditur, quia ex parte caeruleus est ebitur, non aqua diluvii ultra delebitur. Iris, id est, arcus, duorum ejus . Serenitas est indulgentia delictorum per sanguinem Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
dicatores up̃i circm tocius orbis ubis tonantib impleiert̃
Cum tonibua aut̃ sumul et fulgur expͥmitu sed illud aleroꝰ
fuegi enĩ feire est atq ꝑeutẽ fulmina aut̃ collisa lumina fa¬
aut nam onĩ renum collifio ignem ceat. ut in lapidibusc
et prus inbila suuit deinide ignis Exuento aũt et igne ful¬

Expanded text:
dicatores Christi circulum totius orbis verbis tonantibus impleverunt. Cum tonitruo autem simul et fulgur exprimitur, sed illud celerius lgere enim ferire est atque percutere, fulmina autem collisa nubila faciunt. Nam omnium rerum collisio ignem creat, ut in lapidibus et prius nubila sunt, deinde ignes. Vento autem et igni ful
Abbreviated transcription (Latin):
conit bue orti ar idit et cõmota est t̾ia. Choruscatõnes
duuna peptu dic̃it uentatis linpmie radiancia que terre¬
bine qͣoñ ꝑ totum mũdum salutari illuminacione fu
ceie  Cononbauit eos dehis dicit qui tuẽ ꝯturbati sunt
qnͣeum resmepisse morfestie probacdõnib agnouerunt

Expanded text:
Coruscationes divina praecepta dicit veritatis lumine radiantia, quae tenebras hominum per totum mundum solutari illuminatione fugrrere. Conturbavit eos: de his dicit, qui tunc conturbati sunt, quando eum resurrexisse manifestis probationibus agnoverunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ie notem ludons ꝑ diem nõ luceus ut qui nõ indet iudeant
in iuditio ud tolp in t̾rore ts nocturno qr tuc̾ eut magna bibũ¬
satio scc̃o taꝙ ig̃mo et lucebit instis. et audebit inuistis Illudauẽ
ꝙ ii emiãgelio legitiur ub̾i dñs coram tuibus discipulis tñffiga¬
ntus est in monte et ete nufes sucida ebuinsrauit eos quia
mat̾iale ta bermaculum peduis quefunt nib accipit inubra¬
culum ut discat in resurretcõne nõ tegmine domorum ẜ stẽ
dune bapbato sic et in monte clarificato reius st̃e t̾intatis
nustumm declarutur nam ib̃i pat̃ inuoce filius in baptis¬
mate et sp̃s sc̃s in coluuiba ostensus est hic ud paten in
est qr nmir̃ glonã eius ꝙͣ in baptisino credentes confitem̃
illud in psalmo mulctitudo soutus aquauim uocem dedeniẽ
ualo Euasi mare confragosum ita in scid eccis restnãt
duõsa noca ppłorum sed quare sit sonitus factus mulcitudi¬
nis aquarum pulchie subiecit quia uocem dedenĩt inibes

Expanded text:
 non lucens, et per noctem lucens, ut qui non videant, In judicio vero tanquam in terrore nocturno, quia tunc erit magna tribulatlegitur, ubi Dominus coram tribus discipulis transfiguratus est in monte, Et ecce nubes lucida obumbravit eos ; quia materiale tabernaculum Petrus quaesivit, nubis accipit umbraculum, ut discat, in resurrectione non tegmine domorum, sed Spdane baptizato, sic et in monte clarificato, totius sanctae Trinitatis mysterium declaratur. Nam ibi Pater in voce, Filius in baptismate, et Spiritus sanctus in columba ostensus est: hic vero Pater in est: quia nimirum gloriam ejus, quam in baptismo credentes confitemur, illud in Psalmo: Multitudo sonitus aquarum, vocem dederunt nubes: quasi mare confragosum ; ita in sanctis Ecclesiis resonant diversa vota populorum. Sed quare sit sonitus factus multitudinis aquarum, pulchre subjicit, quia vocem dederunt nubes.
Abbreviated transcription (Latin):
Ubes sute a nulndo i dest oꝑiendo celum unde
et impte ꝙ nultut suos uelent unde et neptiunus
qui nubat ibest mare et t̾ram tegat nulee aiũ ae¬
ris densctas facit lienti enĩ aerem dõglobant milesꝙ facurt
bũde est issud atip in iibem acgitur aer Nubes aũt̃ inifaice alii

Expanded text:
ubes dictae ab nubendo, id est, operiendo coelum: unde et nuptae, quod vultus suos velent; unde et Neptunus, quod nubat, id est, mare et terram tegat. Nubes autem aeris densitas facit. Venti enim aerem conglobant, nubesque faciunt; unde est illud: Atque in
Abbreviated transcription (Latin):
but moniem c̾ium exunt sonus eorum et in fines or¬
bia Rleuba corum Mube est ꝓteccõ diuina sicut in eoo¬
a ligitur cabernaculum fodars iibs obumbrasse nube
obstiurtas ese scuptiuarum ut in psaltło. Qui oꝑit ee¬
lum iibibus

Expanded text:
mnem terram exivit sonus eorum, et in fines terrae verba eorum . Nubes est protectio divina, sicut in Exodo legitur tabernaculum foederis nubes obumbrasse. Nubes obscuritas est Scripturarum, ut in Psalterio: Qui operit coelum nubibus
Abbreviated transcription (Latin):
erra est in media uaũdi regio¬
ne posita ommibus partibus celi in modum centei.
equali interuallo consistens. que singulari numõ
totum orbem significat plurali uero singulas ꝑtes
cuꝰ nomĩa diuersa dat racio nam fra dicta a su
do uocata/ Piopue autem tenu ad diftingionem aque auda nũ¬
Laturat enĩ ꝓpuetas siccitas est terris nam ut humida sit hoc aqͣ¬
rum adfinitate sortitur cuiꝰ motum alii dicunt uentum ẽẽ in ꝯauis
rupti aliquad montes tumuliq sedere dilu aquã dicunt gnalem
in fris moueri et eas simul coneutere sicut uas ut dicit luccetius
silii fungo eaiidem tenum uocant ciiꝰ pleriq latentes nume suꝑ¬
poĩta cimncta concuciunt Terre quoq iactus aut motu aque infe¬
rioris fit aut crebris toinitruus aut de concaus t̾ie erumpentibus
uentis Terra enĩ imiface plures significacõnes habet alñ si¬
gnifieit patriam delestem ut est illud. Credo uidere bona dñi int̾ra

Expanded text:
erra est in media mundi regione posita, omnibus partibus caeli in modum centri aequali intervallo consistens; quae singulari numero totum orbem significat, plurali vero singulas partes. Cuius nomina diversa dat ratio; nam terra dicta a supdo vocata. 2. Proprie autem terra, ad distinctionem aquae, arida nun.' Naturalis enim proprietas siccitas est terris; nam ut humida sit, hoc aquarum affinitate sortitur. Cuius motum alii dicunt ventum esse in concavis cava terrae citatu rupti aliquot montes tumulique sedere.' Alii aquam dicunt genetalem in terris moveri, et eas simul concutere, sicut vas, ut dicit Lucretiusfungum eamdem terram vocant, cujus plerumque latentes ruinae superposita cuncta concutiunt. Terrae quoque hiatus aut motu aquae inferioris fit, aut crebris tonitruis, aut de concavis terrae erumpentibus ventis. Terra enim mystice plures significationes habet. Aliquando significat patriam coelestem, ut est illud: Credo vider
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qr int̃ utrisq abocceano mare magnũ ingreditur qd eas int̾¬
secat/ Quappt̃ si in duas ꝑtes orientis et occidentis orbem diuiais asia
ent in uña in alt̾a ueio eiuopa et affrica. Istetres partes totum hu¬
manũ genus eum insulis que his adiatent continent Et bene tri¬
uus partibus disturctus est orbis que sc̃e trincatis fide imbuendꝰ
erit et euuãgelico documento inftruendus bñde legitur in para¬
uola saliultoris ꝙ mulier acceptũ fermentum abscondit in farma
sactis tribus donec fermentaretur totum idest stã ecciã huãno gñ¬

Expanded text:
sunt, quia inter utrasque ab Oceano mare Magnum ingreditur, quod eas intesunt, quia inter utrasque ab Oceano mare Magnum ingreditur, quod eas intersecat. Quapropter si in duas partes Orientis et Occidentis orbem dividas, Asia erit in una, in altera Europa et Africa. Istae tres partes totum humanum genus cum insulis, quae his adjacent, continent. Et bene tribus partibus distinctus est orbis, qui sanctae Trinitatis fide imbuendus erat, et Evangelico documento instruendus. Unde legitur in parabola Salvatoris , quod mulier acceptum fermentum abscondit in farinae satis tribus, donec fermentaretur totum, id est, sancta Ecclesia humano g
Abbreviated transcription (Latin):
ducas similit̾ quoq et si as occidentis eardine ad p̾dictos cardines idẽ¬
ad austrum et aquilonem / singulas rectas lineas tendas. facis qua¬
diritam t̾ium intia orbem p̾dictum. Sed quomodo quadratus ifte
demonstuitius intra cireulum stribi detmeat eoclides in quarto
libio elementoꝵ eudent̃ insiuat. Qua ꝓpt̾ recte scriptua sancta
faciem terre et orbe uocat/ et imi eadem dieit caidimibus contineri
Diuisus est aũt trifure equibus una pars asia alla eiuopa t̾lia af¬
frica nũcrpatur quas tres partes orbis ueteres non equalit diuise¬
runt nam asia annidie ꝑ orientem usq septentuonem ꝑuenit euro¬
pauero a septentrione usq ad oecidentan atq affrica ab occidente
usꝙ ad nũdiem / õnde euident̾ orbem dindium due tenent eiuopa
et affrica aliũ uero dumnidiũ sola asia sc̃d ideo iste due partee st̃e

Expanded text:
ducas: similiter quoque et si ab Occidentis cardine ad praedictos cardines, id educas: similiter quoque et si ab Occidentis cardine ad praedictos cardines, id est Austrum et Aquilonem, singulas rectas lineas tendas: facis quadratum terrae intra orbem praedictum. Sed quomodo quadratus iste demonstrativus inter circulum scribi debeat, Euclides in quarto libro Elementorum evidenter insinuat: quapropter recte Scriptura sancta faciem terrae et orbem vocat, et quatuor eam dicit cardinibus contineri. Divisus est autem trifarie: e quibus una pars Asia, altera Europa, tertia Africa nuncupatur. Quas tres partes orbis veteres non aequaliter diviserunt. Nam Asia a meridie per orientem usque ad septentrionem pervenit; Europa vero a septentrione usque ad occidentem; atque inde Africa ab occidente usque ad meridiem. Unde evidenter orbem dimidiumet Africa: alium vero dimidium sola Asia. Sed istae duae ideo partes factae