comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
I tum. de ħ nomine quedã
noscitur ꝓuenisse diu̾sitas.
Iheronimus hebraice lĩgue
doctissimus inquisitor. conti¬
nuationem spẽ sci ẽẽ confir¬
mat. obħ quia cliapsalma
significet semꝑ. Beatus at̾
augustinus rerum obscuraꝵ
subtilissimus in dagator ĩt̃
ardua sine offensione discur¬
rens. hanc potius partem ele¬
gisse cognoscitur. ut magis
cdiuisio ẽẽ uideatur. nominis
ip̃ius cdiscutiens qualitatẽ.
sin psalma quippe dicitur.
greco uecabulo. adimata co¬
pulatio. Uia psalma u̾o ser¬
monum tupta continuatio.
docens ubicumq teꝑtum fu¬
erit. aut ꝑsonarum. aut teꝵ
fieri ꝑmutationem. ꝯ Uerito
ergo tale nomen illic inter¬
ponitur. ubi ł sensus. uł ꝑsde̾
diuicli comꝓbantur. Wnde
et nos cliuisiones congrue
faciemus. ubicumiq in ꝓsal¬
mis cliapsalma potetit ĩue.¬
niri . Reliquas autẽ put
datum fuerit indagabimus.
niri. Utrum inquinq uolu¬
minibus. psalmorum sit se¬
canda contextio an c̃te unꝰ
lib̾ debeat muĩcupari.

Expanded text:
rum de hoc nomine quaedam noscitur provenisse diversitas. Hieronymus, Hebraicae linguae doctissimus inquisitor, continuationem Spiritus sancti esse confirmat; ob hoc, quia diapsalma significet semper. Beatus autem Augustinus rerum obscurarum subtilissimus indagator, inter ardua sine offensione discurrens, hanc potius partem elegisse cogndivisio esse videatur, nominis ipsius discutiens qualitatem. Sympsalma quippe dicitur Graeco vocabulo vocum adunata copulatio; diapsalma vero sermonum rupta continuatio; docens ubicunque repertum fuerit, aut personarum, aut rerum fieri permutationem. Merito ergo tale nomen illic interponitur, ubi vel sensus, vel personae dividi comprobantur. Unde et nos divisiones congrue faciemus, ubicunque in psalmis diapsalma potuerit inveniri; reliquas autem, prout datum fuerit, indagabimus, CAPUT XII. Utrum in quinque voluminibus Psalmorum sit secanda contextio, an certe unus liber debeat nuncupari.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibus pccłs ẽ grauius. de
clementia omnspotentis:
dñi despasse utderetur. Hyso¬
pus quamuis sit herba par¬
uissima. radicibus sius saxoꝵ
fertur uiscera penetrare. Hoc
et int̾nis hominum saucie᷑¬
ꝓsi corpus septies solebat as¬
ꝑgi. significans p̃tioso sangͥ¬
ne dñi saluatoris. maculas
pcc̃orum efficacit̾ oẽ diluẽdas.
Hac similitudine supplicat
se ꝓpha liberari. ut xp̃i sangͥ¬
ne salutari quem pio corde
credebat ẽẽ uenturum. abso¬
lutionis mumera mereretur.
Pet hysopum enim signifi¬
cat sacramenta que cliximus.
que nõ solum inquinamẽ¬
ta detͬ̃gat: s etiam suꝑ niuẽ
puritatem anime relucẽtis
album. de corporibus nil pͥ
mueniri. S ideo suꝑ niuem
dixit: quia spaͣlis anima lõ¬
ge supra corpora mundata

Expanded text:
omnibus peccatis est gravius, de omnibus peccatis est gravius, de clementia omnipotentis Domini desperasse videretur. Hyssopus quamvis sit herba parvissima, radicibus suis saxorum fertur viscera penetrare. Haec et internis hominum sauciprosi corpus septies solebat aspergi : significans pretioso sanguine Domini Salvatoris maculas peccatorum efficaciter esse diluendas. Hac similitudine supplicat se propheta liberari; ut Christi sanguine salutari, quem pio corde credebat esse venturum, absolutionis munera mereretur. Per hyssopum enim significat sacramenta quae diximus, quae non solum inquinamenta detergunt, sed etiam super nivem puritatalbum de corporibus nihil potest inveniri. Sed ideo super nivem dixit, quia spiritalis anima longe supra corpora mundata
Abbreviated transcription (Latin):
ut quod fuerat uł suspicare
arduum. ꝓuenire ᷤ uli in decla¬
ratione manifestum. Et
nota quod collata sͥ munera
pulchra definitione complec¬
titur. Iicendo enim in certa
et occulta sapientie tue man¬
ifestasti mͥ. ꝓphetiam quid sit
ostendit. Omis aliud addit
reatui suo. ut cum beneficia:
uumerat. culpã semꝑ accrescat.
Incerta ergo et occulta sunt.
que deus ilłi infilii sui mani¬
festatione reuelauit. P̾mũ.
ut agnoscetet cum habete fi¬
lium. Heinde ut ip̃m nosset
ex semine incarius assumꝑ¬
tione uenturum. ut passiõĩs
quoq futura p̾clicetet. et re¬
surrectionis glam nuntiaret.
et inde non se dicit debuisse
poccare. cum talla meruisset
agnoscete. Oscã simplicitas.
quis tantum sue defensioni
studere potuit. quantum iste
inꝓpria condempnatione la¬
borauit: Qdargumentum
dicitur a causis. Dicit enim
post toth collata beneficia ad
talia se non debuisse ꝑueni
plicatione suꝑiori ꝓstratus.
confisus erigitur. ne quod:

Expanded text:
ut quod fuerat vel suspicari ut quod fuerat vel suspicari arduum, provenerit illi in declaratione manifestum. Et nota quod collata sibi munera pulchra definitione complectitur. Dicendo enim, incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi, prophetia quid sit ostendit? Onus aliud addit reatui suo, ut cum beneficia numerat, culpa semper accrescat. Incerta ergo et occulta sunt quae Deus illi in Filii sui manifestatione revelavit. Primum ut agnosceret eum habere Filium, deinde ut ipsum nosset ex suo semine in carnis assumptione venturum; ut passionis quoque futura praediceret, et resurrectionis gloriam nuntiaret; et inde non se dicit debuisse peccare, cum talia meruisset agnoscere. O sancta simplicitas! quis tantum suae defensioni studere potuit, quantum iste in propria condemnatione laboravit? Quod argumentum dicitur A causis. Dicit enim post tot collata beneficia, ad talia se non debuisse pervensupplicatione prostratus, confisus erigitur, ne, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tiferam ꝑtem. et dominus
tribuit. et oꝑationem ip̃ius
sua pictate concedit. Lyec qͥ¬
dem latius beatus augusti
consensu gen̾alitatis diui¬
no munere docuerunt. secl
nos ea contingere fecit he¬
tesis exectanda. que nimis
saniti nr̃e ꝓbatur eẽ contrana.
Ecce enim u̾itatem dilex¬
isti incerta et occulta sapien¬
tie tue manifestasti michi.
Sicut suplori ñsu ꝑ cõmune
delictum approbauit quia
nemo apcc̃is redderetur exte¬
ptus. sic iterum ꝑ suam cõfes¬
sionem sibi supplicat subue¬
nire. qm in conficendo poc̃o:
supra sacrificia plus requirit.
Non enim deus delectatur
penis nrĩs. s confessionem
querit ertoris. sicut scriptũ ẽ.
Holo enim mortem poc̃oris.
s comĩtatur et uiuat. Incer¬
ta sunt. que om̃ino discerm
non possunt. s aliquibus
amibiguitatibus colligu̾t᷑.
Occulca uosunt. que nec o¬
culus conspicit. nec mens
humana diuidicat. Hxc
duo non solum sͥ reuelata di¬
cit. s manifestata ꝓfitetur.

Expanded text:
tiferam partem et Dominus tiferam partem et Dominus tribuit, et operationem ipsius sua pietate concedit. Haec quidem latius beatus Augustinconsensu generalitatis divino munere docuerunt. Sed nos ea contingere fecit haeresis exsecranda, quae nimis saluti nostrae probatur esse contraria.Ecce enim veritatem dilexisti, incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi. Sicut superiori versu per commune delictum approbavit, quia nemo peccatis redderetur exptus, sic iterum per suam confessionem sibi supplicat subveniri, quoniam in confitendo peccato supra sacrificia plus requirit. Non enim Deus delectatur poenis nostris, sed confessionem quaerit erroris, sicut scriptum est: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Incerta sunt quae omnino discerni non possunt, sed aliquibus ambiguitatibus colliguntur. Occulta vero sunt quae nec oculus conspicit, nec mens humana dijudicat. Haec duo non solum sibi revelata dicit, sed manifestata profitetur;
Abbreviated transcription (Latin):
de plenitudinem eius nos
om̃s accepimus. grãm pro
gr̃a: Nel quemadinodum
ip̃a gr̃a dici poterit gratuita.
si eam anticipet alicuius bo¬
ni p̃missa celeritas: Aucdite
aplin: qui dognia ur̃m falsis¬
simum uera p̾dicatione cõ¬
uincit dicens. quis prior de¬
dit ei. et retribuetur illi: qm̃
ex ip̃o. et ꝑ ip̃m. et imp̃o sunt
omina. Item apłs. A quo ẽ
et uelle et ꝑficere ꝓbona uo¬
lũtate. Et iacobꝰ apłs. Om¬
ne datum optimnum. ⁊ om̃e
donum ꝑfectum de surssum
ẽ.descendens apatre lumi¬
num. Sequitur alia uos
multo peior absurditas.
Si a nob̾ õet bone uolunta¬
tis mitrum. nos magis po¬
ñemus fundanientum u
oclificaret dominus. qd certe
nulla pot̾̃ mentis sanitas ap¬
ꝓbare. Qua ꝓpt̃ desinite asse¬
tere. que non potestis imple¬
re. Ini obecdient᷑ audiunt. qs
ip̃e facit aucdirs. illi ꝓficue cu¬
piunt. qui mimus ainini¬
tatis accipiunt. Nam post
uitia tam humani generis
naturam liberi arbitrii salu¬

Expanded text:
De plenitudine ejus nos De plenitudine ejus nos omnes accepimus, et gratiam pro gratia . Vel quemadmodum ipsa gratia dici poterit gratuita, si eam anticipet alicujus boni praemissa celeritas? Audite Apostolum, qui dogma vestrum falsissimum vera praedicatione convincit, dicens: Quis prior dedit ei, et retribuetur illi? Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia . Item Apostolus: A quo est et velle et perficere, pro bona voluntate . Et Jacobus Apostolus: Omne datum optimum et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum . Sequitur vos alia multo pejor absurditas. Si a nobis esset bonae voluntatis initium, nos magis poneremus fundamentum, ubi aedificaret Dominus; quod certe nulla potest mentis sanitas approbare. Quapropter desinite asserere quae non potestis implere. Illi obedienter audiunt, quos ipse facit audire; illi proficue cupiunt, qui munus Divinitatis accipiunt. Nam post vitiatam humani generis naturam, liberi arbitrii salu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cessisse datur intelligi. In
alio quoq psalmo dicit.
Disi dominus edificaũit
domum. in uanum labo¬
rant qui edificant eam.
Idem ddicit. A domino gssꝰ
hominis dniguntur. et in¬
am eius cupit nimis. Alio
quoq loco psalmista testa¬
tur. Pominus erigit elisos.
dñs soluit compeditos. do¬
minus illuminat cecos.
Cum aucliatis p̃uenire
elificare. dirigere. ⁊ erigete.
dũm absolũe. et illumina¬
re. nullis pcedentibus me¬
ritis. quid ibi ꝓprium cepis¬
se cognoscitis. nisi illud tm̃
liberum compbare. Si uolu¬
eritis et ob auclicritis. bona
t̾re comedetis. Et iterum:
ezechiel. Facite nob cor no¬
uum. et sp̃m nouum. Et
iterum. Hodie si uocem elꝰ
audieritis. nolite obdura¬
re corda ur̃a. S hec et his si¬
milia pessime intentione
sencitis ut credatis homies
a semetipsis bone uolunta¬
tis mitium sumere. et post
ad iutorium diminitatis:
acciꝑe. ut quod dici nefas ẽ.
nos simus causa cius bene¬
ficii: non ip̃e sui. Iam quomi
u̾um erit qd̾ ihoannes ait.

Expanded text:
r intelligi. In alio quoque psalmo dicit: Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam . Idem dicit: A Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus cupiet nimis . Alio quoque loco Psalmista testatur: Dominus erigit elisos; Dominus solvit compeditos; Dominus illuminat caecos . Cum audiatis praevenire, aedificare, dirigere, et erigere Dominum, absolvere, et illuminare nullis praecedentibus meritis, quid ibi proprium coepisse cognoscitis, nisi illud tantliberum comprobare: Si volueritis et obaudieritis, bona terrae comedetis . Et iterum Ezechiel: Facite vobis cor novum, et spiritum novum . Et iterum: Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra . Sed haec et his similia pessima intentione sentitis; ut credatis homines a semetipsis bonae voluntatis initium sumere, et post, adjutorium Divinitatis accipere; ut quod dici nefas est nos simus causa ejus beneficii, non ipse sui. Jam quomodo verum erit quod Joannes ait:
Abbreviated transcription (Latin):
Uam suauis oratio sce
matris aucdita ẽ: que
nos et fide generat. et teligio¬
sa institutione conformat. ig¬
naros docet: paruulos fouet.
afflictos teleuat: et illos ad
ppria ubera nutriendos colli¬
git. quos sui doginatis eẽ cog¬
noscit. Supplicat enim ut ro¬
gars discamus. malos refu¬
git ut pessimos execremur.
Confidit inchĩo. ut et nos
de ipõ p̃sumere debeamus. S
tãqͣm ueneranda mater ũba
traclit pariuilis adloquẽdũ.
ut in nobis coalescens oratio¬
nis affectus. et psalmocliam
p̃stet humanis actib conso¬
latricem: et cõgruentem di¬
uinis iussionib actionem.⁊
Loquamir ergo qd̾ ammon.
sapiamus qd̾ creclit. amemꝰ
certe quod diligit. ut cũ eiꝰ
antmum sequimut: tũc ip̃i
filii sine dubitatione reddam̃.
Quintus autem numetus ĩqͦ
hic psalmus noscitur constitu¬
tus: tribuencdus ẽ pentatheu¬
co. quod sola ecc̃a catholica ue¬
te intelligit: que ꝓmissam atq

Expanded text:
uam suavis oratio sanctae matris audita est, quae nos et fide generat, et religiosa institutione conformat. Ignaros docet, parvulos fovet, afflictos relevat, et illos ad propria ubera nutriendos colligit, quos sui dogmatis esse cognoscit. Supplicat enim, ut rogare discamus; malos refugit, ut pessimos exsecremur; confidit in Domino, ut et nos de ipso praesumere debeamus. Sic tanquam veneranda mater, verba tradit parvulis ad loquendum; ut in nobis coalescens orationis affectus, et psalmodiam praestet humanis actibus consolatricem, et congruentem divinis jussionibus actionem. Loquamur ergo quod admonet, sapiamus quod credit, amemus certe quod diligit, ut cum ejus animum sequimur, tunc ipsius filii sine dubitatione reddamur. Quintus autem numerus, in quo hic psalmus noscitur constitutus, tribuendus est Pentateucho, quod sola Ecclesia catholica vere intelligit, quae promissam atq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph̾e deꝓmitur. Prima
ptesssone ietum se dicit do¬
mino ꝑsauituum: qm̃ con¬
fudit dblum. cuius culturã:
aduentus fui pia dispensa¬
Sccla: cõmonet fideles ut
psallant domino qui habi¬
tat insyon. qui uindicat sã¬
gumem pauꝑum: et exaltat
cos deportis mortis. Tertia.
pcc̃orib cum antixṗo malo¬
rum finem dicit ẽẽ uenturũ.
Quarta. malorum ip̃orum
nimietate ꝓmotus: conũsus
ad dñm quasi tecessisse illu
dicit a defensione paupum.
cum malis datur licencia p̃¬
sumptionis sue. Quinta de

Expanded text:
hetae depromitur. Prima professione laetum se dicit Domino psalliturum, quoniam confudit diabolum, cujus culturam adventus sui pia dispensaSecunda commonet fideles ut psallant Domino, qui habitat in Sion, qui vindicat sanguinem pauperum et exaltat eos de portis mortis. Tertia peccatoribus cum Antichristo malorum finem dicit esse venturum. Quarta malorum ipsorum nimietate permotus, conversus ad Dominum, quasi necessisse illum dicit a defensione pauperum, cum malis datur licentia praesumptionis suae. Quinta de
Abbreviated transcription (Latin):
Cce nob̃ filiorum chore
satutaria dicta fulserunt.
ecte nob̾ eccasticus ordo dño re¬
uelante lampa᷑uit. Pattes eñi
nr̃os ab inimicis sus ꝑ mira¬
cula uisualit lib̾atos ẽẽ cogno¬
uimus. nunc autẽ fideles per
p̃ssiones corporum et tristitias
animarum. ad ct̃nam requiẽ
ꝑuenire didicimus. ut tẽpore
suo utrumq ftm̃ humani ge¬
neri cognosceretur c̃ẽ ꝓficun.
nec deberet aliquis queri. cũ
se mũdanis enimpnis cognos¬
ceret ingrauari. Lib̾tate quo¬
q innoce̾ntie insurgunt et
mr̃um uoces. ubi dormire. et
oblinisci dicitur deus. quoͦ dic¬
tum non increpatiue debet
suscipi: s affuctiosa uoluntate
deꝓmi. que etiam in libro iob
frequentissime repperiuntur.
ut nisi ea prudenti indagatio¬
ne conspexeris: non supplica¬
tiones intelligis. s querelas.
Merum ista moderata p̾sump¬
tio iustorum:. sinceri cordis ini¬
detur deꝓmere puritatem. ut
simplicitas animi pondus il¬
late uideatur exponete ỹssĩo¬
nis. Sic inscripturis diuinis

Expanded text:
cce nobis filiorum Core salutaria dicta fulserunt: ecce nobis ecclesiasticus ordo Domino revelante lampavit. Patres enim nostros ab inimicis suis per miracula visualiter liberatos esse cognovimus; nunc autem fideles per passiones corporum, et tristitias animarum ad aeternam requiem pervenire didicimus; ut tempore suo utrumque factum humano generi cognosceretur esse proficuum; nec deberet aliquis queri, cum se mundanis aerumnis cognosceret ingravari. Libertate quoque innocentiae 150 insurgunt et martyrum voces, ubi dormire et oblivisci dicitur Deus. Quod dictum non increpative debet suscipi, sed affectuosa voluntate depromi. Quae etiam in libro Job frequentissime reperiuntur; ut nisi ea prudenti indagatione conspexeris, non supplicationes intelliges, sed querelas. Verum ista moderata praesumptio justorum sinceri cordis videtur depromere puritatem, ut simplicitas animi pondus illatae videatur exponere passionis. Sic in Scripturis divinis
Abbreviated transcription (Latin):
possumus. In alio quippe psal¬
mo dictum ẽ. Pelicta quis in¬
telligit: Hoc ẽ enim qd̾ dicit
intellectus. ut cum nos intel¬
ligere diuinitas p̃stiterit pc̃ca
nr̃a. peis deluendis studiosis¬
sime supplicemus. Honenim
pillo errore quis supplicat. quẽ
prsus ignorat. ꝯIam et cum
domims xp̃c inquarte parte
locuturus sit: primo uersu sic
inchoat. intellectum dabo tibi.
ut istius penitentis merito in¬
tellectus intitulo p̾missũo sit.
cui ctiam diuina uoce p̃mitti¬
tur. Slicet sint et alii peni¬
tentium psalmi. tamen ꝓpt̃
subtilitatem distantie. diuer¬
sa titulorum significatione
notati sunt. Primus enim
qui insexto ponitur. continet
ri iudicui ꝑtinet timorẽ. iste
u̾o merito talis ẽ titulo ỹno¬
tatus. qui se de cerioratũs tar¬
dius intellexit. quia pcc̃a que
confestim ꝓdi debuerant do¬
mino: sediutius tacuisse cõ¬
fessus est. Status autẽ prĩ¬
cipalis huius cause cõcessio
est. qui cunctis penitentib

Expanded text:
possumus. In alio quippe psalpossumus. In alio quippe psalmo dictum est: Delicta quis intelligit ? hoc est enim quod dicit intellectus; ut cum nos intelligere Divinitas praestiterit peccata nostra, pro eis diluendis studiosissime supplicemus. Nam pro illo errore quis supplicat, quem prorsus ignorat? Nam et cum Dominus Christus in quarta parte locuturus sit, primo versu sic inchoat: Intellectum dabo tibi; ut istius poenitentis merito, intellectus in titulo praemissus sit, ui etiam divina voce promittitur. Sed licet sint et alii poenitentium psalmi, tamen propter subtilitatem distantiae diversa titulorum significatione notati sunt. Primus enim qui in sexto ponitur, continet ri judicii pertinet timorem. Iste vero merito tali est titulo praenotatus, qui se deterioratum tardius intellexit, quia peccata quae confestim prodi debuerant Domino, se diutius tacuisse confessus est. Status autem principalis hujus causae 103 concessio est, quae cunctis poenitentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Eractaẽ tam magnips¬
almi salubris et decora
textio. ubi et inbecillitas:
humianitatis exprimitur. et
beneficia diuina monstrant᷑.
ut considerans fragulitatẽ suã.
nemo suꝑbiat. respiciens aut̃
ex pauescat. Numerus quoq
psalmi erecte supputationis
culm̃ ostendit. premia quoq
fideli coniugio compmittit. ut
cum se anima huic p̾dicatione
beata comisatione scciauent.
tucenaria remimeratione di¬
tescat. Huic etiam miniero ⁊
alia sactamenta conueniunt.
Triginta siquidem annoru
ioseph. dominus legitur in e¬
gỹpto constitutus. Trignita
etiam annorum saluato ñr.
uitale baptisma intrnctus a¬
quis iordanicis consectauit.
Est quoq in his decadibus
sc̃a trinitas. que fidei nr̃e in uio¬
labilem regulam tribuit ⁊ sa
psalmi dicti sint ad ĩtel¬
lectum ut eos sensus nr̃agnos¬
ceret. ne uiuenli ignoraret. me¬
rito querencdum uidetur. cur ĩ
hoc titulo posuerit dd intelłctꝰ.
de intellectus idem sequitur.
penitentie studium uenire ñ

Expanded text:
eracta est tam magni psalmi salubris et decora contextio, ubi et imbecillitas humanitatis exprimitur, et beneficia divina monstrantur, ut considerans fragilitatem suam nemo superbiat; respiciens autemexpavescat. Numerus quoque psalmi erectae supputationis culmen ostendit, praemia quoque fideli conjugio compromittit; ut cum se anima huic praedicationi beata conversatione sociaverit, trigenaria remuneratione ditescat. Huic etiam numero et alia sacramenta conveniunt. Triginta siquidem annorum Joseph dominus legitur in Aegypto constitutus. Triginta etiam annorum Salvator noster vitale baptisma intinctus, aquis Jordanicis consecravit. Est quoque in his decadibus sancta Trinitas, quae fidei nostrae inviolabilem regulam tribuit et saicti sint ad intellectum, ut eos sensus noster agnosceret, ne vivendi regulas ignoraret, merito quaerendum videtur cur in hoc titulo posuerit David intellectus? de intellectus ideo sequitur, poenitentiae studium venire non
Abbreviated transcription (Latin):
Utrumq quidem erat om̃i¬
no desetendum. s alii sunt.
uani. alii impii. Uani fit.
qui caducis inquisitionibꝰ
occupantur et insuꝑflua tẽp
narrationem consumunt.
Impii autem heretici qui qͥs¬
tionib ꝑfidis scripturas di¬
uinas deprauare contẽdũt.
sicut pectus apłs ait. de pra¬
uantes eas. ad suui interi¬
tum et ꝑditionem. Hos gͥ
utrosq iure monet c̃ẽ fugtẽ¬
dos. quia illi suꝑfluitates
cdiligunt. isti cela ꝑu̾sitatis
infigunt. Lauabo inter in¬
nocentes mamis meas. et
circumdabo altate tuũ dñe.
Pot talia loqui. qui caput su¬
um sequitur xp̃m. qui t̾rena
despicit. et celestia concupiscit.
sicut apls ait. Nr̃a autem :

Expanded text:
Utrumque quidem erat omniUtrumque quidem erat omnino deserendum. Sed alii sunt vani, alii impii. Vani sunt qui caducis inquisitionibus occupantur, et in superflua tempus narratione consumunt. Impii autem, haeretici, qui quaestionibus 87 perfidis Scripturas divinas depravare contendunt, sicut Petrus apostolus ait: Depravantes eas ad suum interitum et perditionem . Hos ergo utrosque jure monet esse fugiendos, quia illi superfluitates diligunt, isti tela perversitatis infigunt. Vers. 6. Lavabo inter innocentes manus meas, et circumibo altare tuum, Domine. Potest talia loqui, qui caput suum sequitur Christum, qui terrena despicit, et coelestia concupiscit, sicut Apostolus ait: Nostra autem
Abbreviated transcription (Latin):
placuisse testatus ẽ. Non se¬
di inconcilio uanitatis. qui
tractatib miquorum milla
concilii sui participatione cõ¬
sentit. Fieti enim pot̾ ut hõo
sc̃s quas̃ aliquo ad cõcilium
ueniat miquorum. ubi uel
incongrua uł uana referunt᷑.
D dum̃ talia cognouerit. neq¬
cum eis sedeat: neq delectatio¬
ne aliqua commoretur. s pra¬
uum studium aut dissuatet.
aut deserit. Qua ꝓpt̾cum se pͥꝯ
negass sedisse cum malis. mo¬
do se ꝓficetur non introisse cũ
pessimis. Ante enim tracta¬
tum ipõrum uitauit. post et
initium significat oꝑationis.
quod uir sc̃s. a sua conscientia
gregationem malignãtul.
et cum ĩpiis non sedebo. Mi¬
nus fuerat scõ uiro malum
uitasse concilium. nisi et con¬
gregationem odiss om̃imo¬
dis sub dolorum. Odiũ eni
significat diuisionem. sicut
ẽ in amore collegium. Et cũ
suꝑius se dixerit inuanitatis
concilio non sedisse: modo se
ꝓfĩtetur cum impiis nõ sedẽ.

Expanded text:
placuisse testatus est. Non seplacuisse testatus est. Non sedit in concilio vanitatis, qui tractatibus iniquorum nulla consilii sui participatione consentit. Fieri enim potest ut homo sanctus casu aliquo ad concilium veniat iniquorum, ubi vel incongrua vel vana referuntur. Sed dum talia cognoverit, neqsedet, neque delectatione aliqua commoratur, sed pravum studium aut dissuadet, aut deserit. Quapropter cum se prius negasset sedisse cum malis, modo se profitetur non introisse cum pessimis. Ante enim tractatum ipsorum vitavit, post et itium significat operationis, quod vir sanctus a sua conscientia gregationem malignorum, et cum impiis non sedebo. Minus fuerat sancto viro malum vitasse concilium, nisi et congregationem odisset omnimodis subdolorum. Odium enim significat divisionem, sicut est in amore collegium. Et cum superius se dixerit in vanitatis concilio non sedisse, modo se profitetur cum impiis non sedere.
Abbreviated transcription (Latin):
partem cocis mentibꝰ inclu¬
canrur. Bene etgo ꝓpħa petit
dicens. Idroba me domine:
et tempta me. In ista parte
que dñi ẽ ut non in illã temp¬
tationem dbuicam inducet᷑:
ubi sequitur. sed libera nos ama
temptationum pericula nonti¬
mebat. quia mĩam eius nõ po¬
terat obliuisci. Iugiter enim
sub uenir sibi facit. cui collatũ
beneficium ante oculos semꝑ
assistit. qua de re etiam domino
complacuisse se dicit. Compla¬
cere ẽ autem. cum scĩs chñi eter
nia ueritas et uita. Aliter eĩ
patri non pot̾̃ complacere. nisi
qui tali fuent credulitate fir
Complacuisse se domino egre¬
gia nimis narratione decla¬
rat. Innocentiam quippe suã
nititut ostendere duob ũsibꝰ
refugiendo que praua sunt:
Aliis uo cluobr agendo que
tecta sunt quod argumentu
incopicis clicitur ex contrariis.
Concilium enim uanitatis ⁊
congregatio innocentium. oĩ¬
no contraria sunt. E mimerat
enim nunc que domino lar¬
giente peregenit. ide se com¬

Expanded text:
partes caecis mentibus indupartes caecis mentibus inducamur. Bene ergo propheta petit dicens: Proba me, Domine, et tenta me, in ista parte quae Domini est, ut non in illam tentationem diabolicam induceretur; ubi sequitur: Sed libera nos a matentationum pericula non timebat, quia misericordiam ejus non poterat oblivisci. Jugiter enim sibi subveniri facit, cui collatum beneficium ante oculos semper assistit. Qua de re etiam Domino complacuisse se dicit. Complacere est autem cum sanctis Domini aeternvia, veritas et vita . Aliter enim Patri non potest complacere, nisi qui tali fuerit credulitate firmComplacuisse se Domino egregia nimis narratione declarat. Innocentiam quippe suam nititur ostendere, duobus versibus refugiendo quae prava sunt; aliis vero duobus agendo quae recta sunt. Quod argumentum in topicis dicitur ex contrariis. Concilium enim vanitatis, et congregatio innocentium omnino contraria sunt. Enumerat enim nunc quae, Domino largiente, peregerit, unde se com
Abbreviated transcription (Latin):
nes meos et cor meum.
Proba et tempta nõ p̃sump¬
tiue dicitur. s hoc emendatio¬
nis grã fieri postulatur. Hã
quando ille ꝑserutatur et tẽp¬
nr̃m. et ad fructum penitẽtie
ꝑuenire. Alioquin si nulla noc
in hoc scło adũsitate comino¬
ueat. sub neglecto relĩquimꝰ
ea ꝓ quibus satisface̾ debe̾mꝰ.
Ip̃se enim suosequent̾ expo¬
nit. cur se ꝓbari et temptari de¬
sidetaret. utiq ut uretentur
renes et coreius quatenis de¬
lectationes et cogitationes
humane u̾bi dñi calore pur¬
gentur.qui more fornacium
uitiorum sordes absimmens. a¬
nimas honiinum ademin¬
dationem ꝑfectissimi decoris
adducit. Per scrutandum ẽ
autem cut hic petat se temp
tari. cum in euangelica orõe
sit positum. ne inducas noG
intemptationem. Nue sunt
igitur temptationes. una do¬
mini. qua bonos temptat ut
eos competent̃ crucliat. sicut
legitur ingenesi. Temptauit
deus abraham. uel illud qd̃
tem. de qua p̾cannr ne ĩ eius

Expanded text:
nes meos et cor meum. nes meos et cor meum. Proba et tenta, non praesumptive dicitur, sed hoc emendationis gratia fieri postulatur. Nam quando ille perscrutatur et tenere nostrum, et ad fructum poenitentiae pervenire. Alioquin si nulla nos in hoc saeculo adversitate commoneat, sub neglecto relinquimus ea pro quibus satisfacere deberemus. Ipse enim subsequenter exponit, cur se probari et tentari desideraret, utique ut urerentur renes et cor ejus; quatenus delectationes et cogitationes humanae verbi Domini calore purgarentur, qui more fornacium, vitiorum sordes absumens, animas hominum ad emundationem perfectissimi decoris adducit. Perscrutandum est autem cur hic petat se debere tentari, cum in evangelica oratione sit positum: Ne inducas nos in tentationem . Duae sunt igitur tentationes: una Domini, qua bonos tentat, ut eos competenter erudiat, sicut legitur in Genesi: Tentavit Dominus Abraham ; vel illud quod tem: de qua precamur ne in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Iugssus sum. et indño
sꝑans non infirmabor.
Dericulosa quidem iu¬
c̾icii uidetur ẽẽ petitio. s
sequestratio malorum q̃
fit mexamme clñi cognos¬
titura bene merito competẽ¬
cer optari. Quaꝓpt̾ non est
hic detestabilis arrogantia
mentorum. s uixta pctitio fi¬
deliter fuientis. ut soquestret᷑
apessimis. necum ip̃is malis
abea ᷑ portionem. Postulat eĩ
uir sõs iuclicia: quia certus e¬
rat de eius misccłia. sic̃ dicit
apls̃. He cetero reposita ẽ mͥ
corona iusticie: quã reddet
michi dominus in illa die.
iustus nidex. Ininnocentia uͦ
fua ingclitur. qui sicut inferiꝰ
dicit sꝑat in domino. nec de
siris quicquã uiribus. s de
diuina largitate p̃sumit. Ee¬
quitur huius rei decora ꝓba¬
tio. quia in domino confĩdẽ¬
do.infimatum se cẽ nõ asse¬
nt. Hec ẽ enim in innocẽcia
quam supius dixit. ilͤ ĩdm̃i
untute confidete. ne possit
cum aliqua poc̃orum infirmi¬
tas ingrauare. Proba mae do¬
mine et tempta me ure te¬

Expanded text:
ssus sum; et in Domino sperans non infirmabor. Periculosa quidem judicii videtur esse petitio, sed sequestratio malorum, quae fit in examine Domini, cognoscitur a bene merito competenter optari. Quapropter non est hic detestabilis arrogantia meritorum, sed justa petitio fideliter servientis, ut sequestretur a pessimis, ne cum malis habeat portionem. Postulat enim vir sanctus judicia, quia certus erat de ejus misericordia, sicutolus: De caetero reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . In innocentia vero sua ingreditur, qui, sicut inferius dicit, sperat in Domino, nec de suis quidquam viribus, sed de divina largitate praesumit. Sequitur hujus rei decora probatio, quia in Domino confidendo infirmatum se esse non asserit. Haec est enim innocentia, quamtute confidere, ne possit eum aliqua peccatorum infirmitas ingravare. Vers. 2. Proba me, Domine, et tenta me: ure re
Abbreviated transcription (Latin):
psalmus dauid.
Um psalmus sigrri¬
ficet in actibus nostͥs
conuenientiam sp̃ualium re¬
rum. dcł autem manu for¬
tis atq desidetabilis: totus
hic textus ad ꝑfectum oͥptã¬
dus ẽ xp̃ianum. qui domi¬
no largiente diusarum lau¬
de meritorum inecc̃a eius
constanci animo ꝑseuerãs.
diuinis sebeneficiis conso¬
latur. D tamen cum talis
hyminus dicitur: necesse ẽ
ut ad xp̃m dñm in telligẽ¬
tie untute referatur.
Diuisio psalmi.
os iste quem cdiximus
primo modo psalmi in¬
nocentiam suam respici depca¬
tur. quia cum miquis homini¬
bus non habuit portionem.
Scdõ supplicat ne hereticis
aut scismaticis iuiditio do¬
nini misceatur. qm̃ donũ ei
se duexisse testatus ẽ.¬

Expanded text:
Psalmus David. Cum psalmus significet in actibus nostris convenientiam spiritualium rerum, David autem manu fortis atque desiderabilis, totus hic textus ad perfectum aptandus est Christianum, qui Domino largiente diversorum laude meritorum in Ecclesia ejus constanti animo perseverans, divinis se beneficiis consolatur. Sed tamen cum talis hymnus dicitur, necesse est ut ad Christum Dominum intelligentiae virtute referatur. Divisio psalmi anctus iste quem diximus, primo modo psalmi innocentiam suam respici deprecatur, quia cum iniquis hominibus non habuit portionem. Secundo supplicat ne haereticis aut schismaticis in judicio Domini misceatur, quoniam domum ejus se dilexisse testatus e
Abbreviated transcription (Latin):
exauclita suscipiat. Sccło dep̃catur.
ut om̃e confiliu eiꝰ tectamq fide.
dñs om̃ipotentie sue pietate cõfir¬
met. ꝓmittens fidelẽ ppłm nõ mag¬
nificanctũ potestate mundana.
s diuina potentia.

Expanded text:
Secundo deprecatur ut omne consilium ejus rectamque fidem Dominus omnipotentiae suae pietate confirmet, promittens fidelem populum non magnificandum potestate mundana, sed divina potentia.
Abbreviated transcription (Latin):
simarum terum honore sac̃tꝰ
ẽ. Hoc enim ꝑ singulos quos¬
q psalmos facere. nob̾ diffici¬
le fuisse ꝓfitemut. quod ĩ de¬
terminatum atq suspensu.
patrum etiam reliquid auc¬
toritas. Reliquos autem
sͥ calculos diligens ꝑscruta¬
tor exquirat. qm̃ multa acces¬
su temporis inscripturis di¬
uinis fiunt eloquia. que nc̃
uidentur absconlita. In con¬
clusionibꝰ u̾o aut summam
totius psalmi sub breuitate
complectimur: aut contra
heret̾es aliquid dicimus dec¬
truendas. Ip̃a ẽ enim cdñi:
sincera cdilectio. adiisarios cr

Expanded text:
simarum rerum honore sacratus simarum rerum honore sacratus est. Hoc enim per singulos quosque psalmos facere nobis difficile fuisse profitemur, quod indeterminatum atque suspensum Patrum etiam reliquit auctoritas. Reliquos autem sibi calculos diligens perscrutator exquirat, quoniam multa accessu temporis in Scripturis divinis fiunt clara, quae nunc videntur abscondita. In conclusionibus vero aut summam totius psalmi sub brevitate complectimur, aut contra haereses aliquid dicimus destruendas. Ipsa est enim Domini sincera dilectio, adversarios ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ligesta psalmorum.
Rimo nob̾ de tituloru
inscriptione. dño iuuã¬
tedicendum ẽ. Unde uelut
uberibus exp̃ssis. lacteus sẽ¬
sus diuine p̾dicationis ema¬
nat. Tum unusquisq psalmꝰ
ꝓ sua qualitate diuidendus
c̃ ne nobis incellectum ꝑmis¬
ceat. aut occulta mutatio re¬
rum. aut uarietas introduc¬
ta loquentium. Terciaͦ archa¬
num psalmi partim scdm:
spu̾alem incelligentiam: par¬
tis sccłm hystoricam lectionẽ.
partim scdm misticum sẽsũ
subtilitates retum discutiẽs.
ꝓprietatesq u̾borum. ꝓut cõ¬
cessum fuerit conaboꝵ aꝑire.
Quarto ꝓut locus ex egerit.
uirtutem eius breuiter dem¬
onstrare contendam. quate¬
nus intentio digesti carmĩs.
diuino munete oculis ince¬
rioribus elucescat. uiitute:
psalmoclica. inspiratione di¬
uina. quam nob intentio su¬
ꝑna teserat. et sermone daui¬
tico. a uiciis nos remouet. et
recte nob̾ uiuete ꝑsuadet.
Quinto de ordine num̃i psal¬
morum. cum res exegetit me¬
morabimus. qui reuerencis¬

Expanded text:
igesta psalmorum. Primo nobis de titulorum inscriptione, Domino juvante, dicendum est. Unde, velut uberibus expressis, lacteus sensus divinae praedicationis emanat. Tum, unusquisque psalmus pro sua qualitate videndus est, ne nobis intellectum permisceat aut occulta mutatio rerum, aut varietas introducta loquentium. Tertio, arcanum psalmi, partim, secundum spiritalem intelligentiam, partim, secundum historicam lectionem, partim secundum mysticum sensum, rerum subtilitates discutiens proprietatesque verborum, prout concessum fuerit, conabor aperire. Quarto, prout locus exegerit, virtutem ejus breviter demonstrare contendam, quatenus intentio digesti carminis divino munere oculis interioribus elucescat. Virtutem psalmi dico inspirationem divinam, qua nobis intentio superna reseratur, et sermone Davidico a vitiis nos removet, et recte nobis vivere persuadet. Quinto, de ordine numeri psalmorum, cum res exegerit, memorabimus, qui reverendis
Abbreviated transcription (Latin):
magis debuit confortare i¬
uestigium. ut post lapsum
surgere ualuiss. Unde euidẽ¬
ter apparet cadere istucl esse.
impiorum incidere ditionẽ.
manum quippe huiꝰ. ił con¬
silium opationemq confir¬
mat. Nec turbari pot̾ captꝰ.
qui ad usa scłi huis subire
decteuit intrepidus. Iiior
fui et senui et nonudi iustũ
derelictum: nec semen eius q̃¬
tens panem. Perentum ẽ
ad cciam sectionem ubi sumũ
hominem loqui putesbreue
et angustum tempus osten¬
ditur. nec dei laudibus om̃o
sufficiens. s magis introduc¬
te nox credatur ecc̃e que ab
mitio scłi usq adsinem. uerã
nob̾ pbat cẽ sententiam. Iu¬
nior fuit quando mitia legis
m ir̃o ꝑthoplasto primeua sꝯ¬
cepit. Denuit. icł ad honorabi¬
liorem uenit etatem. quando

Expanded text:
magis debuit confortare vmagis debuit confortare vestigium, ut post lapsum surgere valuisset. Unde evidenter apparet cadere istud, esse in impiorum incidere ditionem. Manum quippe hujus, id est consilium operationemque confirmat; nec turbari potest captus, qui adversa saeculi hujus subire decrevit intrepidus. Vernon vidi justum derelictum, nec semen ejus egens pane. Perventum est ad tertiam sectionem: ubi si unum hominem loqui putes, breve et angustum tempus ostenditur, nec Dei laudibus omnino sufficiens; sed 125 magis introductae vox credatur Ecclesiae, quae ab initio saeculi usque ad finem, veram nobis probat esse sententiam. Juvenior fuit, quando initia legis in ipso protoplasto primaeva suscepit. Senuit, id est ad honorabiliorem venit aetatem, quando
Abbreviated transcription (Latin):
non quia ip̃i non etunt qs
penalis flãma torquebit. s
qm̃ a iustorum ꝓmissa bea¬
titudine disperibunt. Adnõ
Intelligamus ꝓpositam cau¬
sam. Rominum gssus. ꝑ se tor¬
tuosi semꝑ et pram sunt. quip¬
pe qui in iniquitatib cõcepti
et indelictis ꝓgeniti sumus.
s cunc a patre luminum di¬
rigimiur. quando fidei regu¬
lam inqua gracliamur ac¬
cipimus. Pinginur plane.
cum sine errorib ambulamꝰ.
S quonos cdlucit ista cdirec¬
tio: indelicet ut ad ꝑfectam
fidem et et̾na p̾mia ueniamꝰ.
Uerum iste xp̃iamis qui iam
corde cdirectus fuerat. uiam
dñi cupiet nimis. icł ip̃m do¬
minũ saluatorem supra oĩa
rit non in pocm intelligas.
quia iustum dixit. s in ma¬
nibus pcc̃orum. in casu aspo.
qui frequent᷑ scĩs dyabolo ĩ¬
sidiante contingit. S ut ti¬
bi satisfaçere uidearis. con¬
sidera. quia cum in eodem i¬
ũsu dicat ceciderit quod adpe¬
des respicit: sub iungit firmã¬
dam manum cadentis. cuiꝰ

Expanded text:
non quia ipsi non erunt, quos non quia ipsi non erunt, quos poenalis flamma torquebit, sed quoniam a justorum promissa beatitudine disperibunt. Vers. Intelligamus propositam causam. Hominum gressus per se tortuosi semper et pravi sunt, quippe qui in iniquitatibus concepti, et in delictis progeniti sumus; sed tunc a Patre luminum dirigimur, quando fidei regulam in qua gradiamur accipimus. Dirigimur plane, cum sine erroribus ambulamus. Sed quo nos ducit ista directio? Videlicet ut ad perfectam fidem et aeterna praemia veniamus. Verum iste Christianus qui jam corde directus fuerat, viam Domini cupiet nimis, id est ipsum Dominum Salvatorem supra omniarit, non in peccatum intelligas, quia justum dixit, sed in manibus peccatorum, in casu aspero, qui frequenter sanctis diabolo insidiante contingit. Sed ut tibi satisfacere videaris, considera quia cum in eodem versu dicat, ceciderit, quod ad pedes respicit, subjungit firmandam manum cadentis, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
deuotione plura restituit lar¬
gienter mom̃ibus  grãs ager
pauptatem sͥ datam diuiti.¬
as putat. dolores quoqz iṗos
et calamitates amplectitur.
qui spe futuri p̾mu contra ip¬
sas quoqr mortos pacientia
int̾ueniente confligit. Et
intende quod dicit. miseret᷑
et comodat. Iocc et ad elemo¬
sinas ꝑtinet largiendas. uͥ
manitas benigna subseqͥt᷑
Et considera qm̃ ꝑfiguram
dẏaphoresis. ꝓ quam at diffe¬
rentia ꝑsonarum int̾ instũ
et impium: contrariam sibi
distantiam facit. Qm̃ bene
dicentes eum possidebunt
tt̃am. maledicentes autem
illum disperient. Sicut suꝑiꝰ
ꝑ figuram dẏaphoresis pcc̃o¬
rum et iustorum uolunta¬
tem diuisit. ita et nunc per
eandem figuram eorum re¬
tributiones et p̃mia segre¬
gauit. ne confusum relĩque
dendam. de qua et alius z¬
psalmus dicit. Portio m̃a
in tra uiuentium. Maledi¬
centes autẽ et blasphemi ur
dei legibus in obedientes.
ab illa patria sub mouentur.

Expanded text:
devotione plura restituit: lardevotione plura restituit: largienti in omnibus gratias agens, paupertatem sibi datam divitias putat, dolores quoque ipsos et calamitates amplectitur, qui spe futuri praemii contra ipsas quoque mortes patientia interveniente confligit. Et intende quod dicit, miseretur et commodat, hoc ad eleemosynas pertinet largiendas, ubimanitas benigna subsequitur. Et considera quoniam per figuram diaphoresis, per quam fit differentia personarum, inter justum et impium contrariam sibi distantiam facit. Vers. 23. Quoniam benedicentes eum possidebunt terram; maledicentes autem illum disperient. Sicut superius per figuram diaphoresim, peccatorum et justorum voluntatem divisit, ita et nunc per eamdem figuram, eorum retributiones et praemia segregavit: ne confusum relinquerdendam, de qua et alius psalmus dicit: Portio mea in terra viventium . Maledicentes autem et blasphemi, vel Dei legibus inobedientes, ab illa patria submoventur;
Abbreviated transcription (Latin):
conscendere. Ieficientes eñ
poterant aliter deficere. mni¬
diciũ eorum aliquod fortas¬
se remaneret: addidit. tãꝙͣ
fumus. ut milla pars actuũ
eorum residua eẽ noscatur.
Dam sicut iste de flãmis e¬
grediens ꝑ aera extollitur
sinibus conglobatis. et qͣn¬
to magis altius euolat. tan¬
to celenus euanescit: sic pcc̃a
tenebrosa et leuia. quanto se
amplius erigunt. tanto ue¬
lociꝰ dissipantur. Quod autẽ
ait deficientes deficient. ar¬
gumentum ẽ qd dicitur acõ¬
iugatis. Hec enim ũba ex
se ipãs nascuntur. et orta
ab uno s̃ consona similitu
tuatur poc̃or. quando derũbũ
audit. et non illud suis opeti¬
bus rep̾sentat. Hoc ẽ enim
non soluere nissa minime di¬
uinitatis implere. Mutuatꝰ
etiam. quando dei beneficia di¬
ñsa suscipit. et millam gr̃arũ
restituit actionem. S ecõtra
ꝓterinis. et tãqͣm nichilacce¬
perit semꝑ ingratus ẽ. Iusti
uo causa diũsa ẽ. Ham quã¬
uis hic pauca suscipiat pia

Expanded text:
conscendere. Deficientes enim, conscendere. Deficientes enim, poterant et aliter deficere; ut indicium eorum aliquod fortasse remaneret. Addidit, tanquam fumus; ut nulla pars actuum eorum residua esse noscatur. Nam sicut iste de flammis egrediens per aera extollitur sinibus conglobatis, et quanto magis altius evolat, tanto citius evanescit, sic peccata tenebrosa et levia, quanto se amplius erigunt, tanto velocius dissipantur. Quod autem ait, deficientes deficient, argumentum est quod dicitur a conjugatis. Haec enim verba ex seipsis nascuntur, et orta ab uno sibi consona similitudtuatur peccator, quando verbum Dei audit, et non illud suis operibus repraesentat. Hoc est enim non solvere, jussa minime Divinitatis implere. Mutuatur etiam quando Dei beneficia diversa suscipit, et nullam gratiarum restituit actionem; sed contra protervus, et tanquam nihil acceperit, semper ingratus est. Justi vero causa diversa est; nam quamvis hic pauca suscipiat, pia
Abbreviated transcription (Latin):
deuotis ꝓmititur ꝑfecta se¬
curitas. ut et infuturo iudi¬
io non erubescant. et in hoc
mundo competentia dona
munici aũt dm̃ moxhonori¬
ficati fuerint et exaltati: de¬
ficientes ut fuimus deficiẽt.
Considandum ẽ quia ĩ hoc
ũsu. una ꝓbatione posita:
mor alia subsequitur. Picit
Que figura dicitur epexerga¬
sia. quotiẽs une cause cluas
ꝓbationes apponimus. In il¬
lo si quidem idicio ꝑibunt
pcc̃ores. quos cibo spuali mi¬
nime constat ẽẽ completos.
Nam hic a semetipsis sacia¬
ti. et locupletes estimantur.
quorum omnino ieuma et
in anis ẽ: quanius copiosa
sacietas.indelicet que usq ad
hec ꝑlucit ut ꝑeant. ꝙ nota
quia podres ꝑituros ẽẽ confir¬
mat. id m illa iudicatione:
damynandos. Nam ĩuenies
impios qui pene toto uite sue
tempore mundanis delectati¬
omibus ꝑfruuntur. Curergo
dicit mox. q̃m̃ qui ruinosã
altitudinem ascendit. statĩ
a uitate cacdit. quia tunc in¬
cipit ꝑire. cum nititur riitura

Expanded text:
devotis promittitur perfecta sedevotis promittitur perfecta securitas, ut in futuro judicio non erubescant, et in hoc mundo competentia dona inimici autem Domini mox honorificati fuerint et exaltati, deficientes, ut fumus deficient. Considerandum est quia in hoc versu una probatione posita, mox alia subsequitur. Dicit Quae figura dicitur epexergasia, quoties uni causae duas probationes apponimus. In illo siquidem judicio peribunt peccatores, quos cibo spirituali minime constat esse completos. Nam hic a semetipsis satiati et locupletes aestimantur, quorum omnino jejuna et inanis est, quamvis copiosa satietas, videlicet quae usque ad hoc perducit ut pereant. Et nota quia peccatores perituros esse confirmat, id est, in illa judicatione damnandos. Nam invenies impios, qui pene toto vitae suae tempore mundanis delectationibus perfruuntur. Cur ergo dicit, mox? Quoniam qui ruinosam altitudinem ascendit, statim a veritate cadit: quia tunc incipit perire, cum nititur ruitura
Abbreviated transcription (Latin):
S his talibꝰ. quid ꝓuẽire
possit exponit. et hrditas eo¬
rum inet̾num erit. Heredi¬
tas eorum ẽ celestis ihrłm
et̾na pace ditissima. que me¬
rito totiẽs ꝓmittitur. ut ũe
pollicitationis ambiguitas
auferatur. met̾num erat.
ꝓpt̾̃ mundanas hereditates
adiectum ẽ. que et̃ne ẽẽ non
tempus significat diem
iucdicii. quando omnis caro
sollicita. actuum suorum.
retributionem compensa¬
tionemq formidat: sicut¬
et alibi dicit. Indie mala
lib̾auit eum dominus. In
isto ergo tempore non cõ¬
funduntur inmaculati.
quibus ꝑ grãm satisfactio¬
nis pcc̃a dimissa sunt. Be¬
quitur. Et inliebus fam¬
is saturabuntur. Dies fa¬
mis tempus huiꝯ mũdi
significant. quando beati esu¬
riunt et sicuit iusticiam. Hã
in resintectione iustis nonẽ
tempus famis. s bonorum
om̃ium et̾na sacietas. E rgo
in hoc mundo ubi possesurire¬
uł querere iusticiam. satura
retributiones sepissime repro¬
missas. quibus epulis fideles
saciat xp̃ianos. Qua ꝓpter

Expanded text:
quid provenire possit exponit: Haereditas eorum in aeternum erit. Haereditas eorum est coelestis Jerusalem aeterna pace ditissima, quae merito toties promittitur, ut verae pollicitationis ambiguitas auferatur. In aeternum erit, propter mundanas haereditates adjectum est, quae aeternae esse non tempus significat diem judicii, quando omnis caro sollicita actuum suorum retributionem compensationemque formidat, sicut alibi dicit: In die mala liberabit eum Dominus . In isto ergo tempore non confundentur immaculati, quibus per gratiam satisfactionis peccata dimissa sunt. Sequitur, et in diebus famis saturabuntur. Dies famis, tempus hujus mundi significant, quando beati esuriunt et sitiunt justitiam . Nam in resurrectione justis non est tempus famis, sed bonorum omnium aeterna satietas. Ergo in hoc mundo, ubi justivel quaerere justitiam, saturabretributiones saepissime repromissas, quibus epulis fideles satiat Christianos. Quapropter
Abbreviated transcription (Latin):
Confirmare ẽ enim. maͬmi
afflictione positum consola¬
torio smone roborare. Quod
si bene respicias: tali dicto:
totius psalmi uirtus exp̃s¬
sa ẽ. Istis enim omnibus
sentenciis agitur. ut p̃sump¬
tio pcc̃oris deiciatur. et iusti
animus sublenetur. Que
figura dicitur paradigina.
id ecemplum hortantis.
uł deterrentis. quod hic quo¬
q factum ẽ cum iustos inui¬
tat ꝓsperis. et poc̃ores t̾ret ad

Expanded text:
Confirmare enim est in animi Confirmare enim est in animi afflictione positum consolatorio sermone roborare. Quod si bene respicias, tali dicto totius psalmi virtus expressa est. Istis enim omnibus sententiis agitur, ut et praesumptio peccatoris dejiciatur, et justi animus sublevetur. Quae figura dicitur paradigma, id est exemplum hortantis vel deterrentis. Quod hic quoque factum est, cum justos invitat prosperis, et peccatores terret ad
Abbreviated transcription (Latin):
intendamus quid sit modi¬
cum.quia ip̃m ẽ quod effic̃
magnos. Moclicum hic sen¬
tiatur humilitas. inqua ⁊¬
dum se anmius ñr cohib.
mundi p̃tiosa transcendit.
Contra cliuitie sunt pcc̃oꝵ
muite. id congestio criminũ.
et habundantia delictorũ.
UInde quantum sit mello
estimemus modicum uid
iusti ꝑciꝑe. et molem tanto¬
rum scelerum non habere.
ducit. istud autem demerg̃
intartarum. Hoc argumen¬
tum. tractum ẽ excontrari¬
is. Contrariumẽ enim mo¬
u̾icum iusti. quam multe
pcc̃orum conterentur: con¬
firmat aũt iustos dominꝰ.
Brachia iniquorum super¬
bas significat actiones. in
quibꝰ impu p̃sumunt: dũ
nulla ratione consideratio¬
nis fiectuntur. Et nõ dix̃
franguntur quod imo ictu
pot̾at ꝓuenire. s conterent᷑.
id assidua tritura min̾nt.
cdum sepius grauius sic ꝑ
partes imminui. quam su¬
bita clade consimimi. S
sicut impios tali intĩnina¬
tione debilitat. ita iustos
bona ꝓmissione confirmat.

Expanded text:
intendamus quid sit modiintendamus quid sit modicum: quia ipsum est quod efficit magnos. Modicum hic sentiatur humilitas, in qua dum se animus noster cohibet, mundi pretiosa transcendit. Contra, divitiae sunt peccatorum multae, id est congestio criminum, et abundantia delictorum. Unde quantum sit melius, aestimemus modicum illud justi percipere, et molem tantorum scelerum non habere; ducit, istud autem demergit in tartarum. Hoc argumentum tractum est ex contrariis; contrarium est enim modicum justi, quam multae peccatorum conterentur: confirmat autem justos Dominus. Brachia iniquorum superbas significant actiones, in quibus impii praesumunt, dum nulla rationis consideratione flectuntur. Et non dixit, franguntur, quod uno ictu poterat provenire; sed conterentur, id est assidua tritura minuentur, dum semper gravius sit per partes imminui quam subita clade consumi. Sed sicut impios tali interminatione debilitat, ita justos bona promissione confirmat.