comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cupiebat: et ideo nec filiũ
sciebat. quo melius aliqd¬
esse credebat. Ad hunc sen¬
sum corrigendũ dictum est:
qui uidet me. uidet et patrẽ.
Quomodo tu dicis. ostende
nobis patrem: Tideo qͦ mo¬
do tu dicas. Non alterum
queris uidere similem. sed il¬
lum putas esse meliorẽ. Non
credis quia ego in patre: et pa¬
der in me est: Cur in simi¬
lib distantiã cupis cernere:
Cur inseparabiles. separatĩ
desideras nosse: Deinde. ñ
ad solũ philippũ. sed ad eos
pluraliter loquitur que non

Expanded text:
cupiebat: et ideo nec Filium sciebat, quo melius esse aliquid credebat. Ad hunc sensum corrigendum dictum est, Qui videt me, videt et Patrem. Quomodo tu dicis, Ostende nobis Patrem? Video quomodo tu dicas: non alterum quaeris videre similem, sed illum putas esse meliorem. Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Cur in similibus distantiam cupis cernere? cur inseparabiles separatim desideras nosse? Deinde non ad solum Philippum, sed ad eos pluraliter loquitur, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
Oquens dñs iħc ouib suis. et
presentib et futuris que tũc
aderant. quia erant ibi iam
oues eius. et erant que future
erant oues eius: item presen¬
tibus et futuris. et illis et nob.
et quot quot etiã post nos fue¬
rint oues eius: quis ad eaᷤᷤ mis¬
sus esset ostendit. Omnes er

Expanded text:
oquens Dominus Jesus ovibus suis, et praesentibus, et futuris quae tunc aderant; quia erant ubi jam oves ejus erant, quae futurae erant ejus oves: item praesentibus et futuris, et illis et nobis, et quotquot etiam post nos fuerint oves ejus, quis ad eas missus esset, ostendit. Omnes er
Abbreviated transcription (Latin):
coticdianũ: quẽ tam̃ acło pe¬
dimus: addendo. da nob̾. Gra-¬
tis aũt odit. qui nullũ ex
odio cõmodũ querit: uel in¬
commnodũ fugit. Sic oderũt
dñm impii. sic diligunt ius¬
ti: hoc ẽ gratis. ut alia preter
illũ non expectent bona: quo¬
niã ipse erit in om̃ibꝰ om̃ia. Qsqͥs
uero altiꝰ attenderit xp̃m dicentẽ.

Expanded text:
otidianum , quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis. Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit. Sic oderunt Deum impii, sic diligunt justi, hoc est, gratis, ut alia propter illum non exspectent bona, quoniam ipse erit in omnibus omnia . Quisquis vero altius attenderit Christum dicente
Abbreviated transcription (Latin):
rium uero: sed sicut sũt in¬
ter se duo falsa contraria. Er¬
rando indiuersa istis: in me¬
dio est uia quã reliquistis. In¬
der uos ipsos longiore int̾ual¬
lo separati estis: quã ab ipsa
uia eirius desercores estis. uos¬
aũt hinc. uos aũt illinc. ue¬
nite ⁊ alteri ad alteros transi¬
re nolite: sed hinc atq illĩc

Expanded text:
rium vero, sed sicut sunt inter se duo falsa contraria. Errando in diversa istis, in medio est via quam reliquistis. Inter vos ipsos longiore intervallo separati estis, quam ab ipsa via cujus desertores estis. Vos hinc, vos autem illinc, huc venite: alteri ad alteros transire nolite, sed hinc atque illinc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sunt in nob̃. uł in melius
inuicem. uł in decerius opi¬
namur. Itaq ista etiã si ab illo
nob̾ est relicta: pax nostra est.
Nisi enĩ ab illo. ñ haberemu
et talem: sed ipse ñ habet talẽ.
Si tenuerimus usq in finem
qualem accepimus:qualem
habet habebimus: uibi mehil
nob̾ repugnet ex nob̾: & ncħ
nos inuicem lateat incordib
nostris. Nec ignoro ista dñi
uerba. etiã sic accipi posse:

Expanded text:
n sunt in nobis, vel in melius invicem vel in deterius opinamur. Itaque ista etiam si ab illo nobis relicta est pax, nostra est. Nisi enim ab illo, non haberemus et talem: sed ipse non habet talem. Si tenuerimus usque in finem, qualem accepimus, qualem habet habebimus, ubi nihil nobis repugnet ex nobis, et nihil nos invicem lateat in cordibus nostris. Nec ignoro ista Domini verba etiam sic accipi posse
Abbreviated transcription (Latin):
nim castitas ñ esset: unde
aũt noluerit esse castus: ca¬
stitas in tegra perseuerat. Si
ergo plus pietas quã pius. płꝰ
puichritudo quã pulcher. plꝰ
castitas quã castus: nunquid
dicturi sumus. plus ueritas. ꝙͣ
uerax: Si hoc dixerimus: fi¬
liũ incipiemus dicere maio¬
rem patre. Ait enĩ apertis¬
sime ipse dñs. E go sumuia:
ueritas et uita. Ergo si filiuᷤ
ueritas: pater quid. nisi qđ̃
ait ipsa ueritas. qui me misit
uerax est: Filius ueritas: pa¬
ter uerax. Quid plus sit. qͤ¬
ro : sed equalitatẽ inuenio.
Uerax enĩ pater ñ ab ea ueri¬
tate uerax est cuius partem
cepit: sed quã totam genuit.
Uideo planius esse dicendũ.
Et certe ne uos du teneam:
hodie hucusq tractetur. Cũ
fimero quod uolo dicere ad¬
iuuante do: sermo claudat.
Hoc iđo dixi: ut intentos
uos facerenz. Omnis anma
quoniã res est mutabilis: et
quanuis magna creatura.
tamen creatura: quam¬
uis corpore melior.tam̃ fac¬
ta.Omnis ergo anima quo¬

Expanded text:
nim castitas non esset, unde nim castitas non esset, unde autem noluerit esse castus, castitas integra perseverat. Si ergo plus pietas quam pius, plus pulchritudo quam pulcher, plus castitas quam castus; numquid dicturi sumus plus veritas quam verax? Si hoc dixerimus, Filium incipiemus dicere Patre majorem. Ait enim apertissime ipse Dominus: Ego sum, via et veritas, et vita . Ergo si Filius veritas; Pater quid, nisi quod ait ipsa veritas, Qui me misit, verax est? Filius veritas, Pater verax: quid plus sit quaero, sed aequalitatem invenio. Verax enim Pater non ab ea veritate verax est cujus partem cepit, sed quam totam genuit. 8. Video planius esse dicendum. Et certe ne vos diu teneam, hodie huc usque tractetur: cum finiero quod volo dicere, adjuvante Deo, sermo claudatur. Hoc ideo dixi, ut intentos vos facerem. Omnis anima quoniam res est mutabilis, et quamvis magna creatura, tamen creatura; quamvis corpore melior, tamen facta: omnis ergo anima quo
Abbreviated transcription (Latin):
patri det głam: equalis filiꝰ.
Exemplũ enĩ nobis prebet:
et tanquã in cordib nostris
loquttur. O homo fidelis. si
engłium meũ audis: dicit
tibi dñs deus tuus. Tbi ego
in principio uerbũ d̃s̃ apud
d̃m. equalis patri. coetermis
gignenti. do glam ei cuius sũ
filius: quomodo tu suꝑbus es
aduersus eũ. cuius es seruus:.
Multa inquit habeo de nob̃
loqui et rudicare: sed qui mi¬
sit me uerax est. Tanquã di¬
ceret. Id̾o uerũ iudico: quia
filius ueracis. ueritas sũ. Pa¬
ter uerax: filius ueritas. Qͥd
temus si possumus: quid est
amplius. uerax an ueritas.
De quib queramus. Pius ho
Piuis enĩ apietate: ñ pietas a
pio. Potest enim esse pietas:
et si ille qui pius erat. factus
est impius. Ipse perdidit pi¬
etatem: pietati ichil abstu¬
lit.Quid item pulcher et
pulchritudo: Plus ẽ pulchri¬
tudo: quam pulcher. Pulchri¬
tudo enĩ facit pulchrũ: non
pulcher pulchritudinẽ. Cas¬
tus. et castitas. Castitas pla¬
ne plus est quã castus. Si e¬

Expanded text:
Patri det gloriam aequalis Filius. Exemplum enim nobis praebet, et tanquam in cordibus nostris loquitur: O homo fidelis, si Evangelium meum audis, dicit tibi Dominus Deus tuus, ubi ego in principio Verbum Deus apud Deum, aequalis Patri, coaeternus gignenti, do gloriam ei cujus sum Filius; apud eum, cujus es servus? Multa, inquit, habeo de vobis loqui, et judicare; sed qui misit me, verax est, tanquam diceret, Ideo verum judico, quia Filius veracis veritas sum. Pater verax, Filius veritas, quid temus si possimus, quid est amplius, verax an veritas. De quibusdam quaeramus. Pius hompius enim a pietate, non pietas a pio. Potest enim esse pietas, etsi ille qui pius erat, factus est impius. Ipse perdidit pietatem, pietati nihil abstulit. Quid item pulcher et pulchritudo? Plus est pulchritudo quam pulcher: pulchritudo enim facit pulchrum, non pulcher facit pulchritudinem? Castus et castitas? Castitas plane plus est quam castus. Si e
Abbreviated transcription (Latin):
batur magirus. fortis. certus.
inuictus: ñ ei timeamus qua¬
si deficiat. Non perit. s nos
querit.Nos inquã nos om̃i¬
nosic querit: nos ipsos in ip¬
sius perturbatione uideamꝰ.
ut quando perturbamur. ñ
desperatione pereamus. Qn
do turbatur qui ñ turbaret᷑
nisi uolens: eũ consolatur qͥ
turbatur et nolens. Pereant
argum̃ta philosophoꝵ. qͥ ne¬
gant in sapientem cadere per¬
turbationes animoꝵ. Stultã
fecit deris sapientiã huiꝰ mũ¬
cdi: et dñs nouit cogitationeᷤᷤ
hominũ. quoniã uane sunt.
Turbetur plane ammnus
xp̃ianus. ñ miseria: sed mi¬
sericordia. Timeat ne pere¬
ant homines xp̃o: contriste¬
tur. cũ perit aliquis xpisto.
Concupiscat adquiri ho¬
mines xp̃o÷ lecetur cũ adqͥ¬
runtur hominesxp̃o. Time¬
at et sibi ne pereat xpisto:
contristetur peregrinari se
a xp̃o. Concupiscat regna¬
re cum xp̃o: letetur du spe¬
rat se regnaturũ esse cũ xp̃o.
perturbationes tiocant. ti¬
mor et tristicia. amor et leti¬

Expanded text:
batur magnus, fortis, certus, invictus, non timeamus quasi deficiat; non perit, sed nos quaerit. Nos, inquam, nos omnino sic quaerit; nos ipsos in illius perturbatione videamus, ut quando turbamur, non desperatione pereamus. Nam quando turbatur, qui non turbaretur nisi volens, consolatur qui turbatur et nolenargumenta philosophorum, qui negant in sapientem cadere perturbationes animorum, stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ; et Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Turbetur plane animus christianus, non miseria, sed misericordia: timeat ne pereant homines Christo, contristetur cum perit aliquis Christo; concupiscat acquiri homines Christo, laetetur cum acquiruntur homines Christo: timeat et sibi ne pereat Christo, contristetur peregrinari se a Christo; concupiscat regnare cum Christo, laetetur dum sperat se regnaturum esse cum Christo. perturbationes vocant, timor et tristitia, amor et laeti
Abbreviated transcription (Latin):
tibi fieri ñ us. alii ne feceris.
hoc. et ñ in natura ipsa quo¬
dammodo legitur: Furtum
uis pati: Titiq ñ uis. E oce
lex in corde tuo. Quod ñuis
pati: facere noli. Et hanc le¬
gem transgrediunt homines.
Ecce alter dies mortis. Data
est etiã lex diuinitus: per fa¬
mulũ dei moysen. Dictum

Expanded text:
tibi fieri non vis, alii ne feceris. ur, et non in natura ipsa quodammodo legitur? Furtum vis pati? utique non vis. Ecce lex in corde tuo: quod non vis pati, facere noli. Et hanc legem transgrediuntur homines: ecce alter dies mortis. Data est etiam lex divinitus per famulum Dei Moysen: dictum
Abbreviated transcription (Latin):
nrũ dices: honora patrẽ et
matrẽ : non concupisces rem
proximmi tiri: ñ concupisces
uxorem proximi tui. E ocelex
scripta est: et ipsa contemnit᷑.
Ecce tercius dies mortis. Qͥd
restat: Tenit et eugłrum.
predicatur regnũ celoꝵ. diffa¬
matur ubiq xp̃c: minatur
gehennã: uita promittitur¬
eterna: et ipsa contemnitur.
Trans grediuntur homines
eugłium. E cce quarcus dies
mortis. Nerito iam putet.
Numquid et talib negan¬
da est miscdia. Absit. Etiã
ad tales excitandos: dñs ñ
dedignatur aocedere. Mul¬
ti autem ex iudeis uenerãt
ad marthã. et mariã: rit cõ¬
solarentur eas. de fratre suo.
Marcha ergo ut audiuit.

Expanded text:
Honora patrem et matrem; Non concupisces rem proximi tui; Non concupisces uxorem proximi tui . Ecce Lex scripta est, et ipsa contemnitur: ecce tertius dies mortis. Quid restat? Venit et Evangelium, praedicatur regnum coelorum, diffamatur ubique Christus, minatur gehennam, vitam promittit aeternam, et ipsa contemnitur. Transgrediuntur homines Evangelium: ecce quartus dies mortis. Merito jam putet. Numquid et talibda est misericordia? Absit. Etiam ad tales Dominus excitandos non dedignatur accedere. Multi autem ex Judaeis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur 575 eas de fratre suo. Martha erg
Abbreviated transcription (Latin):
os. sed et manus et caput.
Quandoquidem sic mina-¬
ris: lauanda tibi meamen
bra ñ solum ima ñ subtra¬
ho ÷ uerũ etiã prima subster¬
no. Ne michi neges capien¬
dam tecũ partẽ: nullã tibi
nego abluendam mei corpo¬
ris partẽ. Dicit ei iħe. Qui
lotus est. ñ habet opus nisi pe¬
des lauare: sed est mundus to¬
tus. Hic moueatur quis for¬
tassis: et dicat. Immo si mũ¬
dus est totus: quid ei opus ẽ
uł pedes lauare: Dñs autẽ
nouerat quod dicebat: etiã si
nostra infirmitas eius secreta
ñ penetrat. Terumtam̃ qͣn¬
dum nos erudire. et ex lege
sua docere dignatur: ꝓ ca¬
ptui meo. pro modulomeo.
aliquid etiã ego de huiꝰ que¬
stionis profunditate illo ad¬
iuuante respondeam: ac pͥ¬
mũ ipsam locutionẽ non ẽẽ
sibi contrariã facillime os¬
tendam. Quis enĩ ñ ita re¬
ctissime loqui possit. mun¬
dus est totus preter pedes:
Elegantius aũt loquitur.
si dicit. mundus ẽ totus i¬
si pedes: quod tantũdẽ ua¬

Expanded text:
os, sed et manus et caput. Quandoquidem sic minaris, lavanda tibi membra mea, non solum ima non subtraho, verum etiam prima substerno. Ne mihi neges capiendam tecum partem, nullam tibi nego abluendam mei corporis partem. 3. Dicit ei Jesus: Qui lotus est, non habet opus nisi pedes lavare, sed est mundus totus. Hic moveatur fortassis quis, et dicat: Imo si mundus est totus, quid ei opus est vel pedes lavare? Dominus autem noverat quod dicebat, etiamsi nostra infirmitas ejus secreta non penetrat. Verumtamen quantum nos erudire et ex lege sua docere dignatur, pro captu meo, pro modulo meo, aliquid etiam ego de hujus quaestionis profunditate, illo adjuvante, respondeam: ac primum ipsam locutionem non sibi esse contrariam facillime ostendam. Quis enim non ita rectissime loqui possit, Mundus est totus, praeter pedes? Elegantius autem loquitur si dicit, Mundus est totus, nisi pedes; quod tantumdem va
Abbreviated transcription (Latin):
maneatur in eo quod credit:
peruenitur ad io quod uide¬
atur. Inde ioħs ipse sanctus
eugłista in epła sua: dilec¬
tissimi inquit. filii deisumꝰ:
sed nondũ apparuit quid eri¬
mus. lam sumus: et aliquid
erimus. Quid plus erimus.
quã sumus: Audi. nondũ
apparuit quid erimus. Scimꝰ
quia cũ apparuerit:.similes
ei erimus. Unde: Quom¬
am uidebinis eũ sicuti est.
Magna promissio: sed mer¬
ces est fidei. Queris merce¬
dem: Opus precedat. Si cre¬
dis: mercedem exige ficłi. Si
fidei qua fronte queris:Si
ergo manseritis in uerbo me¬
o. uere discipuli mei eritis ut
contemplemini ipsam uerita¬
dem sicuti ẽ. non per uerba so¬
nantia. sed per lucem splen¬
dentem: cum satiauerit nos
quod legitur in psalmo.Si¬
gnatum est super nos lum̃
uultus tui dñe. Moneta d̃i
sumus: nummꝰ a thesauro
oberrauimus. E rrore detri¬
tum ẽ: quod in nobis fuerat
impressum. Uenit qͥ refor¬
met: quia ipse formauerat.
Querit et ipse numinũ siru

Expanded text:
maneatur in eo quod creditur, pervenitur ad id quod videatur. Inde Joannes ipse sanctus evangelista in Epistola sua: Dilectissimi, inquit, filii Dei sumus, sed nondum apparuit quid erimus. Jam sumus, et aliquid erimus. Quid plus erimus quam sumus? Audi: Nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus. Unde? Quoniam videbimus eum sicuti est . Magna promissio; sed merces est fidei. Quaeris mercedem, opus praecedat. Si credis, mercedem exige fidei; si cedem qua fronte quaeris? Si ergo manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis: ut contemplemini ipsam veritatem sicuti est; non per verba sonantia, sed per lucem splendentem, cum satiaverit nos, quod legitur in Psalmo, Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Moneta Dei sumus, nummus a thesauro oberravimus. Errore detritum est quod in nobis fuerat impressum; venit qui reformet, quia ipse formaverat: quaerit et ipse nummum su
Abbreviated transcription (Latin):
persistat.Ille uero adhuc au¬
diat: insi credideritis. ñ intel¬
ligetis. Quare ista iã cominẽ¬
do: qui etiã cum uerba hec ob¬
scura sicut possũ exposuero.

Expanded text:
persistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero
Abbreviated transcription (Latin):
iinũ sirmus. Quid ẽ ergo. om¬
nes unũ sint. ut mundus cre¬
dat: Ipsi quippe om̃s. mun¬
dus est credens. Neq enĩ alii
sunt qui unũ erunt. et alius
est mundus propterea creditu¬
rus quia illi unũ erunt: cum
procul dubio de his dicat. ut
omnes unũ sint. de quib di¬
xerat. ñ pro his aũt rogo tan¬
tum. sed et pro eis qui credi¬
turi sunt per uerbũ eorũ in
me: continuo subiuingens.
ut omnes unũ sint. Isti aũt
omnes: quid est nisi mund:
ñ hostilis utiq sed fidelis.
Nam eoce qui dixerat. ñ ꝓ
mundo rogo. pro mundõ ro¬
gat ut credat: quoniam est
mundus de quo scriptum ẽ.
ne cũ hoc mundo damnem.
pro isto mundo ñ rogat: ne¬
q enĩ quo sit predestinatus
ignorat: et est mundus de
quo scriptũ est. ñ uenit filiꝰ
hominis ut iudicet mundũ:
sed ut saluetur mundus per
ipsum. Unde et apłs. Deris
inquit erat in xp̃o: mundũ

Expanded text:
unum sumus. Quid est ergo, Omunum sumus. Quid est ergo, Omnes unum sint, ut mundus credat? Ipsi quippe omnes mundus est credens. Neque enim alii sunt qui unum erunt, et alius est mundus propterea crediturus, quia illi unum erunt; cum procul dubio de his dicat, Ut omnes unum sint, de quibus dixerat, Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me, continuo subjungens, Ut omnes unum sint. Isti autem omnes quid est, nisi mundus, non hostilis utique, sed fidelis? Nam ecce qui dixerat, Non pro mundo rogo , pro mundo rogat ut credat. Quoniam est mundus de quo scriptum est: Ne cum hoc mundo damnemur . Pro isto mundo non rogat: neque enim quo sit praedestinatus, ignorat. Et est mundus de quo scriptum est, Non enim venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum : unde et Apostolus, Deus, inquit, erat in Christo, mundu
Abbreviated transcription (Latin):
quod alio loco ait. ego et pat̃
unũ sumus: ubi eandem pa¬
tris et suam significauit esse
naturam: ac per hoc. et cũ
in nobis sunt pater et filius.
uel etiam spiritus sanctus. ñ
debemus eos putare nature
untus esse nobiscũ. Sic itaq
sunt in nob̃. uł nos in illis:
ut illi unũ sint in natura su¬
a: nos unũ in nostra. Sunt
quippe ipsi in nobis. tamqͣm
deus in templo suo.sumꝰ aũt
nos in illis. tamquã creatura
in creatore suo. Deinde cũ di¬
xisset. ut et ipsi in nob irrũ
sint: adiunxit. ut mundꝰ ere¬
dat. quia tu me misisti. Qͥd
est hoc: Numquidnã tunc
credituius ẽ mundus: quãdo
in patre et fitio omnes unũ
erimus: Nonne ista ẽ pax
illa perpetua: et potius fidei
merces quã fides : Anũ enĩ
erimus: ñ ut credamus: seđ
quia credidimus. Sed et si ĩ
hac uita propter ipsam com¬
munẽ fidem. ommes qui unũ
credimus. unũ sumus iuixta
illud apłi. omnes enĩ uo̾ unũ
estis in xp̃o ih̃u: etiã sic ñ ut
credamus. sed quia credimus

Expanded text:
quod alio loco ait, Ego et Pater unum sumus ; ubi eamdem Patris et suam significavit esse naturam. Ac per hoc et cum in nobis sunt Pater et Filius, vel etiam Spiritus sanctus, non debemus eos putare naturae unius esse nobiscum. Sic itaque sunt in nobis, vel nos in illis, ut illi unum sint in natura sua, nos unum in nostra. Sunt quippe ipsi in nobis, tanquam Deus in templo suo: sumus autem nos in illis, tanquam creatura in Creatore suo. 2. Deinde cum dixisset, Ut et ipsi in nobis unum sint, adjunxit, Ut mundus credat quia tu me misisti. Quid est hoc? Numquidnam tunc crediturus est mundus, quando in Patre et Filio unum omnes erimus? Nonne ista est pax illa perpetua, et potius fidei merces quam fides? Unum enim erimus, non ut credamus, sed quia credidimus. Sed etsi in hac vita propter ipsam communem fidem, omnes qui in unum credimus, unum sumus, juxta illud Apostoli, Omnes enim vos unum estis in Christo Jesu ; etiam sic non ut credamus, sed quia credimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ diceret᷑. preciosa in conspe¬
ctu dñi mors sanctoꝵ eiꝰ. Itaq
etiã quod ait. pastor bonus a¬
nimã suã ponit ꝑro ouib sũ
is: ñ ipse unus hoc fecit: et
tam̃ si illi qui fecerunt m̃bra
eius sunt: idem ipse unꝰ hoc
fecit. Ipse enĩ potuit sine illi¬
facere : ipsi sine illo unde potu¬
erunt. cũ ipse dixerit .sine me
nichil potestis facere: Hinc
aũt ostendimus. quod et alii
fecerint:quia ipse apłs ioħs qͥ¬

Expanded text:
non diceretur, Pretiosa in conspenon diceretur, Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Itaque etiam quod ait, Pastor bonus animam suam ponit pro ovibus, non ipse unus hoc fecit: et tamen si illi qui fecerunt membra ejus sunt, idem ipse unus hoc fecit. Ipse enim potuit facere sine illis; ipsi sine illo unde potuerunt, cum ipse dixerit, Sine me nihil potestis facere ? Hinc autem ostendimus quod et alii fecerint, quia ipse apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
ipse per se ipsũ intret. Si enĩ
nemo pastor bonus est. nisi
qui per ostium intrat ⁊ et ip
se precipue pastor bonus. et ip¬
se est ostium: intelligere non
possum. nisi et ipsũ per se ip¬
sum ad oues suas intrare. et
uocem suã illis dare ut sequã¬
tur eũ ⁊ easq intrantes et exeum¬
tes pascua tnuenire: quod est
uita eterna. Cito ergo dico.
Ego querens intrare ad uos.
idest. ad cor uestrũ: xp̃m pre¬
dico. Si aliud predicem: per
aliam partẽ conabor ascende
ad parietes uestros: sed ad cor¬
intro: Ap̃m in me libent̃
auditis. Quare xp̃m ĩme
libenter auditis: Qͥa oues
xp̃i estis: sanguine xp̃i com¬
parati estis. Agnoscitis preciũ
uestrũ: quod ñ a me datur.
sed per me predicatur. Ille qͥp¬
pe emit: qui preciosum san.¬
gumẽ fudit. Preciosus sanguiᷤᷤ
est illius. sine peccato. Fecit
tam̃ ipse etiã suoꝵ sanguinẽ
preciosũ: pro quib dedit san¬
guinis preciũ. Nam si suoꝵ
sanguiẽ non faceret p̾ciosũ:

Expanded text:
ipse per seipsum intret. Si enim nemo pastor bonus est, nisi qui per ostium intrat, et ipse est praecipue pastor bonus, et ipse est ostium; intelligere non possum, nisi et ipsum per seipsum ad oves suas intrare, et vocem suam illis dare ut sequantur eum, easque intrantes et exeuntes pascua invenire, quod est vita aeterna. 2. Cito ergo dico. Ego quaerens intrare ad vos, id est ad cor vestrum, Christum praedico: si aliud praedicem, per aliam partem conabor ascenderad parietes vestros, sed ad corintro, Christum in me libenter audistis. Quare Christum in me libenter audistis? Quia oves Christi estis, sanguine Christi comparati estis. Agnoscitis pretium vestrum: quod non a me datur, sed per me praedicatur. Ille quippe emit, qui pretiosum sanguinem fudit: pretiosus sanguis est illius sine peccato. Fecit tamen ipse etiam suorum sanguinem pretiosum, pro quibus dedit sanguinis pretium: nam si suorum sanguinem non faceret pretiosum,
Abbreviated transcription (Latin):
dicauit: in epistola sua dixit.
Sicut xp̃c pro nob̃ animã suã
posuit: sic et nos debemꝰ pro
fratrib anmas ponere. Debe¬
mus dixit: debitores nos fecit.
qui primus exhibuit. Ido quo¬
dam loco scriptũ est. Si sederi
cenare ad mensam potentis.sa¬
pienter intellige que apponũ¬
tur tibi÷ et mitte manũ tuã.
sciens quia talia te oportet pre¬
parare. Mensa potentis que
sit nostis: ubi est corpus& san¬
guis xxp̃i. Qui accedit adtalẽ
mensam: preparet talia. Et
quid est.preparet talia: Quo¬
modo pro nob ipse anmãsu¬
am posuit : sic et nos debemꝰ¬
uolebat facere pastorẽ bonũ.
ñ in ipso petro sed in corpore
suo: ait. Petre amas me: Pa¬
sce oues meas. Hoc semel. hoc
iterũ. hoc tercio: usq ad eius

Expanded text:
ola sua dixit: Sicut Christus pro nobis animam suam posuit, sic et nos debemus animas pro fratribus ponere . Debemus, dixit; debitores nos fecit qui primus exhibuit. Ideo quodam loco scriptum est: Si sederis coenare ad mensam potentis, sapienter intellige quae apponuntur tibi: et mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Mensa potentis quae sit, nostis; ibi est corpus et sanguis Christi: qui accedit ad talem mensam, praeparet talia. Et quid est, praeparet talia? Quomodo ipse pro nobis animam suam posuit, sic et nos debemuvolebat pastorem bonum, non in ipso Petro, sed in corpore suo ait: Petre, amas me? pasce oves meas. Hoc semel, hoc iterum, hoc tertio usque ad ejus
Abbreviated transcription (Latin):
qtuid habes. ut uiuas exiguo
tempore in labore sollicitus:
sed da pauperi unde habes:
ut uiuas semper sine labore se¬
curus. Accusant nos amatoreᷤ
uite temporalis: quã nec cũ
uolunt. nec quãdiu uolunt.
habent. Et nos inuicem ñ ac¬
cusamus. tampigri. tam tepi¬
di ad capessendam uitã eter¬
nam: quã si uoluerimꝰ. habe¬
bimus: cũ habuerimus. ñ a¬
mittimus. Hanc auĩt mortẽ
quã dmemtis: etiã si nolue¬
rimus habebimus. Si ergo
moriamur met̾num: bene
intelligimus tres illos mor¬
trios quos in corporib fuscita¬
uit: aliquid significare et fi¬
gurare de resurrectionib ani¬
marũ que fuint per fidem.
Resuscitauit filiũ archisyna¬
gogi: adhuc in domo iacentẽ.
Resuscitauit iuuenẽ. filrũ
uidue: extra portas cruitatis

Expanded text:
dquid habes, ut vivas exiguo dquid habes, ut vivas exiguo tempore in labore sollicitus; sed, Da pauperi unde habes, ut vivas semper sine labore securus. Accusant nos amatores vitae temporalis, quam nec cum volunt, nec quamdiu volunt habent: et nos invicem non accusamus, tam pigri, tam tepidi ad capessendam vitam aeternam, quam si voluerimus habebimus, cum habuerimus non amittemus; hanc autem mortem quam timemus, etiamsi noluerimus, habebimus. 3. Si ergo moriamur in aeternum; bene intelligimus tres illos mortuos quos in corporibus suscitavit, aliquid significare et figurare de resurrectionibus animarum quae fiunt per fidem: resuscitavit filiam archisynagogi adhuc in domo jacentem ; resuscitavit juvenem filium viduae extra portas civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
turus: et ñ laborat ne pec¬
cet homo in eternũ incturꝰ.
Et cũ laborat ne moriatur:
sine causa laborat. Id emm
agit. ut multũ. mors diffe¬
ratur: ñ ut euadatur. Si au¬
dem peocare nolit. ñ labora¬
bit : et uiuet in et̾ntm. O si
possemus excitare homines.
et cũ ipsis pariter excitari:
ut tales essemus amatores ui¬
te permanentis:quales sũt
homines amatores uite fugi¬
entis. Quid ñ facit homosub
mortis pericło constitutus:
Gladio impendente cerui¬
cibꝰ ꝓdiderũt homines quic¬
qͥd sibi unde uiuerẽt reseruabãt.
Quiis ñ continuo prodidit
ne percuteretur: Et post
proditionẽ. fortasse percus¬
sus est. Quis ñ ut uiueret.
continuo perdere uoluit
unde uiueret:eligens uitã
mendicantẽ. quã celerẽ mor¬
tem: Cui dictũ est. nauiga
ne moriaris: et distulit: Cui
dictum est.labora ne moria¬
ris: et piger fuit: Leiade¬
us iubet. ut in eternũ uiua¬
mus: et obedire negligimꝰ.
Non tibi d̾s dicit. perde qͥe¬

Expanded text:
turus, et non laborat ne pecturus, et non laborat ne peccet homo in aeternum victurus. Et cum laborat ne moriatur, sine causa laborat; id enim agit ut multum mors differatur, non ut evadatur: si autem peccare nolit, non laborabit, et vivet in aeternum. O si possemus excitare homines, et cum ipsis pariter excitari, ut tales essemus amatores vitae permanentis, quales sunt homines amatores vitae fugientis! Quid non facit homo sub mortis periculo constitutus? Gladio impendente cervicibus, prodiderunt homines quidquid sibi, unde viverent, reservabant. Quis non continuo prodidit ne percuteretur? Et post proditionem fortasse percussus est. Quis non, ut viveret, continuo perdere voluit unde viveret, eligens vitam mendicantem quam celerem mortem? Cui dictum est, Naviga ne moriaris; et distulit? Cui dictum est, Labora ne moriaris; et piger fuit? Levia Deus jubet, ut in aeternum vivamus; et obedire negligimus. Non tibi Deus dicit, Perde qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui in monumentis funt
audient uocem eius. et pro¬
cedent: qui bona fecerunt
in resurrectionẽ uite: qͥ ma¬
le egerunt.ad resurrectionẽ
iudicii. Tres tam̃ mortuos
a dño resuscitatos in eugłio
legunus: et forte ñ frustra.
Dm̃ quippe facta. ñ sunt
tantũmodo facta: s signa.
Si ergo signa funt. preter id
quod mira sunt: aliquid ꝓ¬
fecto significant. Quoꝵ facto¬
rum significationẽ intienire.
aliquanto ẽ operofius: quã
ea legere. uł audire. Admirã¬
tes audiebamus tanqͣm ma¬
gni miracłi spectacło ante no¬
stros oculos constituto. cũ eu¬
angłium legeretur:quẽad¬
modũ reuxerit lararuis. Si
atcendamus mirabiliora o¬
pera xp̃i: omnis qui credit.
resurgit. Si attendamꝰ om̃s.
et intelligamus decestabilio¬
res mortes: omnis qui peccat.
moritur. Sed mortẽ carnis
omnis homo timet. mortẽ
amme pauci. Pro morte
carnis que sine dribio qͣn¬
doq uentura est currunt
omnes ne ueniat: inde est
quod laborant.Laborat
ne moriatur homo mori¬

Expanded text:
monumentis sunt, audient vocem ejus: et procedent qui bene fecerunt, ad resurrectionem vitae; qui male egerunt, ad resurrectionem judicii . 2. Tres tamen mortuos a Domino resuscitatos in Evangelio legimus, et forte non frustra. Domini quippe facta non sunt tantummodo facta, sed signa. Si ergo signa sunt, praeter id quod mira sunt, aliquid profecto significant: quorum factorum significationem invenire, aliquanto est operosius, quam ea legere vel audire. Admirantes audiebamus, tanquam magni miraculi spectaculo ante nostros oculos constituto, cum Evangelium legeretur, quemadmodum revixerit Lazarus. Si attendamus mirabiliora opera Christi, omnis qui credit, resurgit: si attendamus omnes, et intelligamus detestabiliores mortes, omnis qui peccat moritur. Sed mortem carnis omnis homo timet, mortem animae pauci. Pro morte carnis quae sine dubio quandoque ventura est, curant omnes ne veniat: inde est quod laborant. Laborat ne moriatur homo mori
Abbreviated transcription (Latin):
atur quisq animã suam. Si
peccat: moritur. Peccatũ. ani
me morsest. Sed aliquando ĩ
cogitatione peccatur. Delecta¬
uit quod malũ est: cõsensis¬
ti. peccasti. Consensio illa oc¬
cidit te. Sed intus est mors:
quia cogitatũ malũ. nondũ
processit in factũ. Talẽ am¬
mani resuscitare se significans
dñs. resuscitauit illam puellã

Expanded text:
atur quisque animam suam: si peccat, moritur; peccatum, mors est animae. Sed aliquando in cogitatione peccatur. Delectavit quod malum est, consensisti, peccasti; consensio illa occidit te: sed intus est mors, quia cogitatum malum nondum processit in factum. Talem animam resuscitare se significans Dominus, resuscitavit illam puella
Abbreviated transcription (Latin):
pit formã serui: et anma et
caro in forma serui: que acce¬
pta est a forma dei. Humili¬
auit semet ipsũ: factus obedi¬
ens usq ad mordem. lam ĩ mor

Expanded text:
pit formam servi; et anima et caro in forma servi, quae accepta est a forma Dei. Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem . Jam in mor
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ meum seruauerunt.
et ur̃m seruabunt: sed hec om¬
na facient uob̾ propter no¬
men meũ: quia nesciunt eũ
qui misit me. De quib aũt
dixerit si queramꝰ. inuenimꝰ
et̃ ad hec uerba uenisse ab eo
quod dixerat. si mundus uos
odit. scitote quia me priorẽ
uobis odio habuit: minc ue¬
ro quod addidit. si ñ uenissem
et locutus eis fuissem. peccatũ
ñ haberent:iudeosostendit ex¬
pressius. De hisergo et illa di¬
cebat: nã hoc indicat uerboꝵ
ipsa contextio. De hisemĩ di¬
cit. si ñ uenissem. et locutus
eis fuissem. peccatũ ñ haberent:
de quib dicebat. si me ꝑsecuti
sunt. et uos persequentur: si
sermonẽ meũ seruauerunt. et
uestrũ seruabunt:sed hec omĩa

Expanded text:
servaverunt, et vestrum servabunt: sed haec omnia facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui misit me. De quibus autem hoc dixerit si quaeramus, invenimus eum ad haec verba venisse ab eo quod dixerat, Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit: nunc vero quod addidit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, Judaeos ostendit expressius. De his ergo et illa dicebat; nam hoc indicat verborum ipsa contextio. De his enim dicit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, de quibus dicebat, Si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt: sed haec om
Abbreviated transcription (Latin):
ei sanctitatem quem celebrare
iam ceꝑaut: propter quem de
ingressu etiam pretorri conta¬
minari metuebant. Itane ob

Expanded text:
i sanctitatem, quem celebrare jam coeperant; propter quem de ingressu etiam praetorii contaminari metuebant. Itane ob
Abbreviated transcription (Latin):
cit: ditat nichil ẽ aliud ꝗͣ
ditem facit. idest. diuitem
facit: sic liberat nichil ẽ aliud
quã liberũ facit. Hoc in uer¬
bo greco planius est. Nam in

Expanded text:
cit; ditat nihil est aliud quam ditem, id est, divitem facit: sic liberat nihil est aliud quam liberum facit. Hoc in verbo graeco planius est. Nam in
Abbreviated transcription (Latin):
quidam ex istimant grecum
nom̃ est: sed hebreũ. Opor¬
tunissime tam̃ occurrit in
hoc nomine: quedã congru¬
entia utrarũq linguarum.
Quia enĩ pasfio grece pascha
dicitur: ideo pascha passio
putata est: uelut hoc nom̃
a passione appellatũ est. In
sua ergo lingua. hoc est ĩ he¬
braica: pascha transitꝰ dicit᷑.
Propterea tunc primũ pascha
celebrauit populus d̃i: quan¬
do ex egipto fugientes. rubrũ
mare transierunt. NIunc er¬
go figura illa propħica. ĩ ue¬
ritate completa est. cũ sicut
ouis ad immolandũ duci¬
tur xep̾e: cuius sanguine il¬
litis postib nostris. id ẽ. cu¬
ius signo crucis signatis fron¬
tib nostris: a perditione hu¬
uis scłi. tanquã a captiuita¬
de uł interemptione egiptia
liberamur: et agimꝰ saluber¬
rimũ transitũ. cũ a diabo¬
lo transimus ad xp̃m: et
ab isto instabili scło. ad eiꝰ
fundatissimũ regnũ. Ideo
quippe ad dm permanen¬
tem transimꝰ: ne cũ mundo
transeunte transeamus.De

Expanded text:
quidam existimant, graecum nomen est, sed hebraeum: opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguarum. Quia enim pati graece πάσχειν dicitur, ideo Pascha passio putata est, velut hoc nomen a passione sit appellatum: in sua vero lingua, hoc est in hebraea, Pascha transitus dicitur: propterea tunc primum Pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes, Rubrum mare transierunt . Nunc ergo figura illa prophetica in veritate completa est, cum sicut ovis ad immolandum ducitur Christus , cujus sanguine illitis postibus nostris, id est, cujus signo crucis signatis frontibus nostris, a perditione hujus saeculi tanquam a captivitate vel interemptione Aegyptia liberamur ; et agimus saluberrimum transitum, cum a diabolo transimus ad Christum, et ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo quippe ad Deum permanentem transimus, ne cum mundo transeunte transeamus. De
Abbreviated transcription (Latin):
de mundo. Hoc eis regenerati¬
one collatum est: nam genera¬
tione de muindo erant: prop¬
ter quod iam eis dixerat. ego
uios de mundo elegi.Dona¬
tum est ergo eis. ut sicut ipse.
nec ipsi essent de mundo. ip̃
so eos liberante de mundo.
Ipse aũit de mundo numquã
firit: qui etiã scđ̾m formã ser

Expanded text:
de mundo. Hoc eis regeneratione collatum est. Nam generatione de mundo erant: propter quod jam eis dixerat: Ego vos de mundo elegi. Donatum est ergo eis, ut sicut ipse, nec ipsi essent de mundo, eos ipso liberante de mundo. Ipse autem de mundo nunquam fuit, qui etiam secundum formam ser
Abbreviated transcription (Latin):
delissima caritate gr̃e dei noue¬
rimus tribuendũ esse ñ nobis:
sicut apostolus cũ dixisset. fu¬
istis enim aliquando denebre.
nunc aũt lux inquit: et ne
sibi hoc cribuerent: adiecit.
in dño. Deinde saluator no¬
ster rogando patrem. hominẽ¬
se demonstrabat: nunc de¬
monstrans et se ipsũ quoniã
cũ patre deus est. facere quod
rogat: et ego inquit claritatẽ
quã dedisti michi. dedi illis.
Quã claritatem. nisi iminor¬
talitatem: quã natura huma¬
na in illo fuerat acceptura: Nã
nec ipse adhuc acceperat eam:
sed more suo propter immobi¬
litatem predestinationis. prete¬
riti temporis uerbis futura si¬
gnificat. quod nunc clarifican¬
duf.hoc ẽ suscitandus a patre.
et ipse sit nos ad eam claritatẽ
suscitaturus in finẽ. Simile
est hoc ei quod alibi dicit. Si¬
cut pater suscitat mortuos et
uiuificat: sic et filius quos
uult uiuificat. Et quos. m¬
si eosdem quos pater: Que¬
cũq enĩ pater facit. ñ alia. s

Expanded text:
delissima charitate, gratiae Dei noverimus tribuendum esse, non nobis: sicut Apostolus cum dixisset, Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux, inquit; et ne sibi hoc tribuerent, adjecit, in Domino . 3. Deinde Salvator noster rogando Patrem, se hominem demonstrabat: nunc demonstrans et seipsum, quoniam cum Patre Deus est, facere quod rogat, Et ego, inquit, claritatem quam dedisti mihi, dedi illis. Quam claritatem, nisi immortalitatem, quam natura humana in illo fuerat acceptura? Nam nec ipse adhuc acceperat eam, sed more suo propter immobilitatem praedestinationis, praeteriti temporis verbis futura significat, quod nunc clarificandus, hoc est suscitandus a Patre, et ipse sit nos ad eam claritatem suscitaturus in fine. Simile est hoc ei quod alibi dicit, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Et quos, nisi eosdem quos Pater? Quaecumque enim Pater facit, non alia, sed
Abbreviated transcription (Latin):
inter
tollatur maceria separans quod
ẽ peccatũ. uenit ille mediator:
et factus ẽ sacrificiũ. sacerdoᷤ ip¬
pro peccato. offerens se ipsũ in

Expanded text:
iator tollatur maceria separans quod est peccatum, venit ille mediator, et factus est sacrificium sacerdos ippro peccato, offerens seipsum in
Abbreviated transcription (Latin):
mactanda pro peccato.in quo¬
rum sanguine ille sanguis
figurabatur. peccata lex ap¬
pellat: usq ad eo. ut inqui¬
busdam locis scriptũ sit. ita

Expanded text:
mactanda pro peccatis, in quorum sanguine sanguis ille figurabatur, peccata Lex appellat: usque adeo ut in quibusdam locis scriptum sit ita
Abbreviated transcription (Latin):
ominus ihe in sermone
quẽ locutus est discipłis
suis post cenam proximuᷤ
passiom. tanquã iturus et
relicturus eos presentia cor¬
porali: cum omnib aũt su¬
is usq in consummationem
secłi futurus presentia spirita¬
li: exhortatus est cos ad perfe¬
rendas persecutiones impioꝵ.

Expanded text:
ominus Jesus in sermone quem locutus est discipulis suis post coenam, proximus passioni, tanquam iturus et relicturus eos praesentia corporali, cum omnibus autem suis usque in consummationem saeculi futurus praesentia spirituali, exhortatus est eos ad perferendas persecutiones impio
Abbreviated transcription (Latin):
cere. ñ prohiberentur : & hoc
facturi preuiderentur ab eo
qui nouit quid sit quisq fa¬
cturuis: et quid ei sit pro eius
opere redditurus. Sed et que
sequuntur eugłii uerba plus
urgent: et profundiorem fa¬
ciunt questionẽ. Adrungit
enĩ et dicit. Propterea ñ po¬
terant credere: quia iterũ di¬
cit ysaias. Excecauit oculoᷤ

Expanded text:
ent, non prohiberentur; et hoc facturi praeviderentur ab eo qui novit quid sit quisque facturus, et quid ei sit pro ejus opere redditurus. 5. Sed et quae sequuntur Evangelii verba plus urgent, et profundiorem faciunt quaestionem: adjungit enim, et dicit, Propterea non poterant credere, quia iterum dixit Isaias
Abbreviated transcription (Latin):
iam sibi ñ uiuant: sed ei eͥ
pro ipsis mortuus est et resur¬
rexit. Precemur medicũ sau¬
cii. portemur in stabulũ eu¬
randi.Ille est enĩ qui promit¬
tit sanitatem: qui miseratus
est. in uia semiuirio a latro¬
nibus derelicto: infudit ole¬
um et uinũ: curauit uulne¬
ra: leuauit in rumentũ:per¬
duxit in stabulũ: stabulario
cõmendauit. Cui stabulario:
Forte illi qui dixcit. pro xp̃o
legatione fungimur. Dedit
etiã duos nummos: qui imꝑẽ¬
te ipsa sunt duo precepta: in
quib tota lex pendet et pro¬
phete. E rgo fratres et ecclesia
hoc tempore in qua saucrus
sanatur stabulũ est uiatoris:
sed ipsi eccłe sursũ est heredi¬
tas possessoris. Explicit ser

Expanded text:
 sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit . Precemur medicum saucii, portemur in stabulum curandi. Ille est enim qui promittit sanitatem, qui miseratus est in via semivivum a latronibus derelictum: infudit oleum et vinum, curavit vulnera, levavit in jumentum, perduxit in stabulum, stabulario commendavit. Cui stabulario? Forte illi qui dixit, Pro Christo legatione fungimur . Dedit etiam duos nummos, qui impente ipsa sunt duo praecepta, in quibus tota Lex pendet et Prophetae . Ergo, fratres, et Ecclesia hoc tempore, in qua saucius sanatur, stabulum est viatoris: sed ipsi Ecclesiae sursum est haereditas possessoris. TR
Abbreviated transcription (Latin):
cia arguet mundũ spiritus
sanctus. quia ad patrẽ uado.
et iam ñ uidebitis me : quia
scilicet mortalem xp̃m ulte¬
rius ñ uiderent. Cognouit

Expanded text:
ia arguet mundum Spiritus sanctus, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me, quia scilicet mortalem Christum ulterius non viderent. Cognovit
Abbreviated transcription (Latin):
de conuiuio sancto ille qui eũ
fuerat traditurus egressus ẽst.
sermonis fui ut in illo pacem
haberent: propter quod totũ¬
Hec enĩ paco finem temporis
ñ habet: et omnis pie nr̃e inten¬
tionis actionisq finis ipsa erit.
Propt̾ hancsacram̃tis eiꝰ imbu¬
iiur: propt̃ hanc mirabilibꝰ eiꝰ
oꝑibꝰ et sermonibꝰ erudim: pro¬
ꝑter hãc sp̃s eiꝰ pignꝰ accepimꝰ ꝓpt̃
hanc. in eum credimus et sꝑa¬
mus: et eius amore quantum
donat accendimur. Hac pace.
in pressuris omnib consolam:
hac a pressuris omnib lib̾amͣ.
Propter hanc. omnẽ tribula¬
tionem fortiter sustinemus: ut
in hac feliciter sine ulla tribu¬
latione regnemus. Merito ad
eam clausit uerba que parum
intelligentib discipulis erant
prouerbia: intellecturis ea quã¬
do eis dedisset promissũ spiri¬
tum sanctum. de quo suꝑrus
ait. Pec locutus sum uobis
apud uos manens: paraclitus
autẽ spiritus sanctus quẽ mit¬
cet pater in nomine meo.ille

Expanded text:
de convivio sancto ille qui eum fuerat traditurus, egressus est. sermonis suhaberent, propter quHaec enim pax finem temporis non habebit; et omnis piae nostrae intentionis actionisque finis, ipsa erit. Propter hanc sacramentis ejus imbuimur, propter hanc mirabilibus eius operibus et sermonibus erudimur, propter hanc spiritus eius pignus accepimus, propter hanc in eum credimus et speramus et eius amore, quadonat accendimur: hac pace in pressuris omnibus consolamur, hac a pressuris omnibus liberamur: propter hanc omnem tribulationem fortiter sustinemus, ut in hac feliciter sine ulla tribulatione regnemus. Merito ad eam clausit verba, quae parum intelligentibus discipulis erant proverbia; intellecturis ea quando eis dedisset promissum Spiritum sanctum, de quo superius ait: « Haec locutus sum vobis, apud vos manens. Paracletus autem Spiritus sanctus, quem mittet
Abbreviated transcription (Latin):
didit illum. Sed si pasfione cla-¬
rificatus dicitur: quantoma¬
gis resurrectione: Naminpas¬
sione magis eiꝰ humilitas quã
claritas commendatur: apło
teste qui ait. Humiliauit se¬
met ipsum factus obediens
usꝙ ad mortem: mortem aũt
crucis. Deinde sequitur: et de

Expanded text:
didit illum . Sed si passione cladidit illum . Sed si passione clarificatus dicitur, quanto magis resurrectione? Nam in passione magis ejus humilitas quam claritas commendatur, Apostolo teste, qui dicit: Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem cr
Abbreviated transcription (Latin):
ficiendes habent. in qua nulla
sunt tempora. Non ergo eͤ
nisse: sed deo potius ordinan¬
de: nec ei siderea necessitas xp̃i
conexiut passionẽ. Absit enĩ
rit sidera mori oogerent siderũ
concłitorem. Non itaq xp̃m
tempus ut moreretur impegit:
sed tempus xp̃c quo moreret᷑
elegit: qui etiã dempus quo
de uirgine natus est cũ patre
constituit. de quo sine tempo
plenitudo temporis: misit d̃s
filium suum in terris. Et deris
per propħam. Tempore ait ac¬
ceptabili exaudiui de: et in die
salutis adiuuite. Et rursus a¬
postolus. Ecce nunc tempus
acceptabile: eoce nunc dies sa¬
lutis. Dicat ergo: pater uenit
hora: qui cum patre dispofuit
omnes horas. Tamqͣm dicens.
Pater. quam propter homines.
et apud homines ad me clarifi
candum simul constitustiue
nit hora: clarifica filiũ tuum:
ut fũius cuus clarificet te. Cla¬
rificatũ a patre filium non nul¬
li accipiunt in hoc quod eiñpe¬
pereit: sed pro nobis ominbꝰtra¬

Expanded text:
ficientes causas, in qua nulla ficientes causas, in qua nulla sunt tempora. Non ergo crenisse, sed Deo potius ordinante. Nec siderea necessitas Christi connexuit passionem: absit enim ut sidera mori cogerent siderum conditorem. Non itaque Christum tempus ut moreretur impegit, sed tempus Christus quo moreretur elegit: qui etiam tempus quo de Virgine natus est, cum Patre constituit, de quo sine temporplenitudo temporis, misit Deus Filium suum » ; et Deus per Prophetam, « Tempore, » ait, « acceptabili exaudivi te, et in die salutis adjuvi te » ; et rursus Apostolus, « Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis » . Dicat ergo, Pater, venit hora, qui cum Patre disposuit omnes horas: tanquam dicens, Pater, quam propter homines et apud homines ad me clarifcandum simul constituimus, venit hora: clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Clarificatum a Patre Filium, nonnulli accipiunt in hoc, quod ei non pepercit, sed pro nobis omnibus tra
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. Sic enĩ eugłistasequitur
dicens. Hec locutus est iħe: et
subleuatis oculis in celũ. dix¬
it. Pater. uenit hora: clarifica
filiũ tuum. Poterat dñs nost̃
linigenitus et coecerms patri.
in forma serui et ex forma serui
si hoc opusesset orare filentio:
sed ita se patri exhiberi uolirit
precatorem: ut meminisset
esse se nostiũ doctorem. Pro¬
inde eam quam fecit oratio.¬
nem pro nobis. notam fecit
et nobis: quoniã tanti magi¬
stri ñ solum ad ipsos sermoci¬
natio. sed etiam pro ipsis ad
patrem oratio. discipuloꝵ es
set edificatio: et si eoꝵ qui hec
dicta aderant audituri: pro¬
fecto et nostra. qui fueramꝰ
conscripta lectuiri. Quapro¬
ꝑter. hoc quod ait. pater uenit
hora clarifica filrũ tuũ. osten¬
dit omne tempus. et quid qͦn¬
do faceret uł fieri fineret. ab il¬
lo esse dispositũ qui tempori
subditus ñ est: quoniã que
futura fuerant per singula tẽ¬
pora. in dei sapientia cauisas ef¬

Expanded text:
coepit. Sic enim Evangelista sequitur, coepit. Sic enim Evangelista sequitur, dicens: Haec locutus est Jesus, et sublevatis oculis in coelum dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum. Poterat Dominus Unigenitus et coaeternus Patri in forma servi et ex forma servi, si hoc opus esset, orare silentio; sed ita se Patri exhibere voluit precatorem, ut meminisset nostrum se esse doctorem. Proinde eam quam fecit orationem pro nobis, notam fecit et nobis; quoniam tanti magistri non solum ad ipsos sermocinatio, sed etiam pro ipsis ad Patrem oratio, discipulorum est aedificatio. Et si illorum qui haec dicta aderant audituri, profecto et nostra qui fueramus conscripta lecturi. Quapropter hoc quod ait, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ostendit omne tempus, et quid quando faceret vel fieri sineret, ab illsubditus non est. Quoniam quae futura erant per singula tempora, in Dei sapientia habent ef
Abbreviated transcription (Latin):
uobis omnia: quecũq dixero
uob. Nec nimirũ futura fue¬
rat hora illa: qua se ꝓmiserat ñ
lam in prouerbiis locuturum:
sed palam de patre annunciatu-¬
rum. Eadem quippe ipsiꝰ uer¬
ba illis reuelante spiritu sanc¬
to intelligentib: iam ñ erant
fuitura prouerbia. Neq emm
loquente in eoꝵ cordib spiri¬
tu sancto. taciturus erat uinge¬
nitus filius: qui dixit in ea ho¬
ra palam se illis anmuinciaturũ
esse de patre: quod eis utiq iam
intelligentib ñ esset ꝓuerbiũ.
Sed hoc quoq ipsũ. qromodo
simul loquantur in fuoꝵ spiri¬
taliũ cordib et dei filius et sp̃rri¬
tus sanctus. mimo ipsa trintas
que inseparabiliter operatur.
intelligentib est uerbũ: ñ in¬
telligentibus prouerbiũ. Cum
ergo dixisset. propter quid om¬
nrla sit locutus. ut in illo scilicet
pacem haberent. in mundo pres¬
isset ut confiderent quoniã ipse
uicit mundũ: eo qui erat ad il¬
los sermone funto. deinde ad
patrẽ uerba direcit. et orare iã

Expanded text:
mnia quaecumque dixero vobis » . Haec nimirum futura fuerat illa hora, qua se promiserat non jam in proverbiis locuturum, sed palam de Patre annuntiaturum. Eadem quippe ipsius verba, revelante Spiritu sancto, intelligentibus jam non erant futura proverbia. Neque enim loquente in eorum cordibus Spiritu sancto, taciturus erat unigenitus Filius, qui dixit in ea hora palam se illis annuntiaturum esse de Patre, quod eis utique jam intelligentibus non esset proverbium. Sed hoc quoque ipsum, quomodo simul loquantur in suorum spiritualium cordibus et Dei Filius et Spiritus sanctus, imo ipsa Trinitas quae inseparabiliter operatur, intelligentibus est verbum, non intelligentibus autem proverbium. 2. Cum ergo dixisset propter quid omnia sit locutus, ut in illo scilicet pacem haberent, in mundo habeisset ut confiderent, quia ipse vicit mundum; eo qui erat ad illos sermone finito, deinde ad Patrem verba direxit, et orare jam