comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad uoluptate. At ecia si considerate uolumꝰ
que sic in nã hoĩs excellentia ⁊ dignitas in¬
celligemus ꝙͣ sit turpe defluere luxuria ac
delicate ⁊ molliter uiuere ꝙͣq honestũ ꝑce
cõtinẽter señe sobrie. Intelligendum eciam ẽ
duabus quasi a na indutos ẽẽ ꝑsonis. quarũ
una cõmuiis ẽ ex qua quidem om̃es ꝑticepes
sumꝰ iõnis prestancie q eiꝰ qua ancellimꝰ
tera aut̃ que proprie singulis est accributa.
ut enĩ in corporib magne dissimilitudines
sunt. alios eñ uidemꝰ uelocitate ad cuisum
alios uirib ad luccandũ ualere. Itẽq inforĩs
alus dignitatẽ inesse alus uenustatẽ. sic in
animis existunt eciã maiores uarietates.
Erat in l. crasso. in l. philiipo multus lepos.
maior eciã magisq de industria in u. cesa¬
re iuł filio. at hisdem temporib in istan¬
ro. ⁊ m. druso adolescente singularis seueri¬
tas .iii c. lelio multa hylaritãs in eiꝰ fami¬
liari scipione ambicio maior uita tristior

Expanded text:
iam si considerare volumus, quae sit in natura excellentia et dignitas, intellegemus, quam sit turpe diffluere luxuria et delicate ac molliter vivere quamque honestum parce, continenter, severe, sobrie. Intellegendum etiam cst duabus quasi nos a natura indutos esse personis; quarum una communis est ex eo, quod omnes participes sumus rationis praestantiaeque eius, qua antecellimus tera autem, quae propriae singulis est tributa ut enim in corporibus magnae dissimilitudines sunt, alios enimvidemus velocitate ad cursum, alios viribus ad luctandum valere, itemque in formis aliis dignitate inesse, aliis venustatem sic et in animis existunt etiam maiores varietates, erat in L. Crasso et Philippo multus lepos, maior etiam, magisque de industria in C. Caesare L. filio, at iisdem temporibus in M. Scauro et in M. Druso adolescente singularis severitas, in C. Laelio multa hilaritas, in eius familiari Scipione ambitio maior, vita tristior.
Abbreviated transcription (Latin):
mõte habebat/ demoliri ea quor alti¬
tudo officeret auspiciis claudius pro¬
scuipsit. Insulami uendidit. eiuit .p. cal¬
furmꝰ lauarius. Huic ab auguribz il¬
lud idde demĩciatu ẽ. Itaq calsurmus
cu demolitus eẽt. cognoniss qz clandi¬
adegit quicquid sibi dare fac̾e̾ oꝑterxt
nuĩ catonis pr̃ ut enñ ceteri ex prĩb hic
sic qmi illud lumẽ progenuit ex filio ẽ
noĩandus. Is ico iudex ita prouũtiauit
tor. Que si recte indicauit nõ recte fru¬
mentarius ille nõ recte pestilenciam¬
edun uenditor tatuit. M huiꝰ mõi re¬
ticentie iure ciili cõprehendi nõ posst̃
q̃ aut̃ possunt diligent tenentur. m.
marius cratidianꝰ propinquus no. Ce
non dixerat . Adducta res in uudicui
est. Oratu ciassus. cratimaniũ defen¬
debat anconiu̾s. Ius crassus uricebat
ꝙ uicii uenditor non dixiss sciens id

Expanded text:
monte habebat, demoliri ea, quorum altitudo officeret auspiciis, Claudius proscripsit insulam vendidit, emit P. Calpurnius Lanarius. Huic ab auguribus illud idem denuntiatum est. Itaque Calpurnius cum demolitus esset cognossetque Claudim ilium adegit, QUICQUID SIBI DARE FACERE OPORTEREnostri Catonis pater ut enim ceteri ex patribus, sic hic, qui illud lumen progenuit, ex filio est nominandus—is igitur iudex ita pronuntiavit:tor. Quod si recte iudicavit, non recte frumentarius ille, non recte aedium pestilentium venditor tacuit. Sed huius modi reticentiae iure civili conlprehendi non possunt; quae autem possunt, diligenter tenentur. M. Marius Gratidianus, propinquus noster, non dixerat. Adducta res in iudicium est. Oratam Crassus, Gratidianum defendebat Antonius. Ius Crassus urguebat, quod vitii venditor non dixisset sciens, id
Abbreviated transcription (Latin):
sile uiciũ in gestũ motuqz caueatur. Naz
et palestia motus sunt sepe odiosiores et
histrionũ nõnulli gestus ineptus nõ uacãt.
et in utrrq genere que sunt becta ⁊ simp¬
licia laudantur. forme aut̃ dugnitas co¬
loris bonitate tuenda est color ep̾cita cioẽ
corporis. Ad hibenda p̾terea mudicia est
nõ hodiosa neq exquisita nimis. tãtũq¬
effugiat a grestem ⁊ inhũanaz negligen¬
ciam. Eadem incio habenda ẽ uestitus ĩ
quo sicut in ꝑlerisq reb mediocritas op¬
rendũ aut ne aut tardĩtatib uta¬

Expanded text:
simile vitium in gestu motuque caveatur. Nam simile vitium in gestu motuque caveatur. Nam et palaestrici motus sunt saepe odiosiores, et histrionum non nulli gestus ineptiis non vacant, et in utroque genere quae sunt recta et simplicia, laudantur. Formae autem dignitas coloris bonitate tuenda est, color exercitationibus corporis. Adhibenda praeterea munditia est non odiosa neque exquisita nimis, tantum quae fugiat agrestem et inhumanam neglegentiam. Eadem ratio est habenda vestitus, in quo, sicut in plerisque rebus, mediocritas optem est, ne aut tarditatibus uta
Abbreviated transcription (Latin):
uerecundiã disputantur. Nos aut nãz se¬
quamur ⁊⁊ ab om̃ quod aboret oculoꝵ au¬
uiũ q aꝓpbaciõe fugiamiꝰ. Status incessu ᷤ.
sepio. accubatio. uultus. oculi. manuũq
motus teneant illud decor. Quib ĩ re¬
bus duo mapie sũt effugienda ne quid
effeminatũ ade molle ⁊ ne quid duou
aut unsticid sit net uero histrionib orato¬
ub cõcedendum est ut his hec apta sine no¬
bis dissoluca. Scenicoro quidem mos tatã
le ueteris disciplie herecundiã ut ĩstena
sue subluya culo prodeat nemo uerentur
poris apiantur aspiciãtur q nõ decore. No¬
stir quidem more cũ parentb puberes fi¬
lii. cũ soceris generi nõ lauantur. Retinẽ¬
da ut̾ est huiꝰ gens uerecundia. p̃sertun nã
pulchricudinis duo gen̾a sũt quore
In altero uenustas sit. in altero digntas
uenustatem muliebrem dic̾e debemt duggen¬
tatem uirilez. Ergo a forma remoneatur
omis uur non dugnus ornatus. Et huic

Expanded text:
verecundiam disputantur. Nos autem naturam severecundiam disputantur. Nos autem naturam sequamur et ab omni, quod abhorret ab oculorum auriumque approbatione, fugiamus; status incessus, sessio accubitio, vultus oculi manuum motus teneat illud decorum. Quibus in rebus duo maxime sunt fugienda, ne quid effeminatum aut molle et ne quid durum aut rusticum sit. Nec vero histrionibus oratoribusque concedendum est, ut iis haec apta sint, nobis dissoluta. Scaenicorum quidem mos tantam habet vetere disciplina verecundiam, ut in scaenam sine subligaculo prodeat nemo; verentur partes quaedam aperiantur, aspiciantur non decore. Nostro quidem more cum parentibus puberes filii, cum soceris generi non lavantur. Retinenda igitur est huius generis verecundia, praesertim natura pulchritudinis duo genera sint, quorum in altero venustas sit, in altero dignitas, venustatem muliebrem ducere debemus, dignitatem virilem. Ergo et a forma removeatur omnis viro non dignus ornatus, et huic
Abbreviated transcription (Latin):
honesta eau posuit in promptu. Que aut
pros corporis ad natare nectem date. asꝑet¬
tum erñt deformẽ habiture atq foruã e¬
as cõtexit acq abdidit. Hanc uere tam di¬
lictentem fabricam imitata ẽ hom̃ uere¬
cundia qͥ eiñ na occultauit eadez om̃s qui
sana mente sunt remonent ab oculis . ap̃ĩ¬
q neccessitati dant oꝑani. ut ꝙͣ occulcissie
pareant, quarũqz pauz corporis usus nec
usus suis uoĩb appellent. Quodq facere
nõ curpe ẽ modo occulte. id dic̾e̾ obscenũ ẽ.
Itaq nec actio illaro rerũ apta petulancia
uacat nec oronis obstenitas Nec u̾o audi¬
endi sunt. Cyuici. aut si qui ferunt stoici
pene cunci qui reprehendũt ⁊⁊ irrident ꝙ
ea q̃ turpia nõ suit uerbis flagiciosa di¬
camus. Illa aũt que turpia sunt noĩb¬
suis appellemꝰ. latrocimari. fraudare. ad¬
ulterari .re. turpe ẽ s Dicitur nõ obstene
Liberis dare opain re honestuz ẽ. noie ab¬
stenũ pluraq ĩ eam sĩam ab eisde cõtͣ

Expanded text:
honesta, eam posuit in promptu, quae partes autem corporis ad naturae necessitatem datae aspectum essent deformem habiturae atque foedum, eas contexit atque abdidit. Hanc naturae tam diligentem fabricam imitata est hominum verecundia. Quae enim natura occultavit, eadem omnes, qui sana mente sunt, removent ab oculis ipsique necessitati dant operam ut quam occultissime pareant; quarumque partium corporis usus sunt usus suis nominibus appellant; quobscenum est. Itaque nec actio rerum illarum aperta petulantia vacat nec orationis obscenitas. Nec vero audiendi sunt Cynici, aut si qui filerunt Stoici paene Cynici, qui reprehendunt et irrident, quod ea, quae turpia non sint, verbis flagitiosa ducamus, illa autem, quae turpia sint, nominibus appellemus suis. Latrocinari, fraudare, adulterare re turpe est, sed dicitur non obscene; liberis dare operam re honestum est, nomine obscenum; pluraque in ear sententiam ab eisdem contra
Abbreviated transcription (Latin):
sue cõiussa memiuisse. prinatũ aũt oꝑtet
equo ⁊ pari cũ ciuib uinuere iure/ neq̃ ss¬
missum ⁊ abiectum neqz se efferenteni. cuz
in re .p. ea uelle que cranquilla et honesta
siit. Talem eñ solemꝰ ⁊ sentire bouur uirũ
⁊ dicere. Peregrini aũt atq incole officiuz
est nil preter suũ negociũ agere. mł de ali¬
cno inquirere mimẽ ẽẽ in aliena re .p. curi¬
osum. Ita foro officia reꝑiantur cũ querit᷑
quid deceat et quid aptun sit ꝑ sonis tem¬
porib etatib. Nichil est aũt ꝙ tan dece¬
omnib factis dictis etiã corporis demq
motu ⁊ statu ceruitur. Id q potissinũ
est in tub rebus formositate ordine or¬
natu ad actionem apto difficlius ad lo¬
quendum u lacis erit incelligi. In hus
aut trib continetur cura eciã illa ut pro¬
nius. his quoq de rebus panca dicant᷑¬

Expanded text:
suae commissa meminisse. Privatum autem oportet aequo et pari cum civibus iure vivere neque summissum et abiectum neque se efferentem, tum in re publica ea velle, quae tranquilla et honesta sint; talem enim solemus et sentire bonum civem et dicere. Peregrini autem atque incolae officium est nihil praeter suum negotium agere, niihil de alio anquirere minimeque esse in aliena re publica curiosum. Ita fere officia reperientur, cum quaeretur, quid deceat, et quid aptum sit personis, temporibus, aetatibus. Nihil est autem, quod tam deceomnibus factis, et dictis, in corporis denique motu, et statu cernitur, idque positum estin rebus tribus, formositate, ordine, ornatu ad actionem apto; difficilius ad eloquendum, sed satis erit intelligi in his autem tribus continetur cura etiam illa, ut proamus, his quoque de rebus pauca dicant
Abbreviated transcription (Latin):
ceat cui ille accender it una ex re satis bene p¬
cipit ut quicquid sine detounento comodari
possit id tribuatur cuiq uł ignoto. Eꝑ quo
sunt illa coĩa nõ prohibere aquã profluente
pati ab igne iguem capere si quis uelit consi¬
lium fidele deliberanti dare. Que sut̃ his uti¬
lia qui accipuut̃ Danti nõ molesta. Quare p
his utend̾ et suꝑ aliquid ad cõmimẽ utilita¬
tem est afferendum. S qũ copie parue sui¬
gulorum sunt. eoꝵ aũt qui his egeant infini¬
ta est multitudo. uulgaris liberalitas referen¬
da est ad illum ennii fineni. Nichilominꝰ ip̃i
luceat ut facultas sit qua in nr̃os sumus liberales

Expanded text:
cet, cum illi accénderit. Una ex re satis praecipit, ut, quicquid sine detrimento commodari possit, id tribuatur vel ignoto; ex quo sunt illa communia: non prohibere aqua profluente, pati ab igne ignem capere, si qui velit, consilium fidele deliberanti dare, quae sunt iis utilia, qui accipiunt, danti non molesta. Quare et his utendum est et semper aliquid ad communem utilitatem afferendum. Sed quoniam copiae parvae singulorum sunt, eorum autem, qui his egeant, infinita est multitudo, vulgaris liberalitas referenda est ad illum Ennii finem: Nihilo minus ipsi lucet, ut facultas sit, qua in nostros simus liberales.
Abbreviated transcription (Latin):
lum ut inimicis gerebantur. uter ẽẽt nõ uter
nis reddendis illa p̃clara. Nlec iͥ aurũ posto
nec mn p̃ciũ deberitis. nec cauponãtes bellum
s belligerantes ferro nõ auro uitã c̾namus.
utoiqz nos sne uelit an me regnare hera quis¬
ne ferat sors uirtuce experiannr. Et hoc sil
accipe dciii. quor Girtuti belli fortuna peꝑ¬
cit eorumde me liberalitati ꝑcere certum ẽ
eciam si quid suiguli temporib addicti hosti pro¬
iuserint ecial est eo ip̃o fides cõẜuanda ut primo
natu non censit. Deinde cum retineretur a pro¬
pinquis ⁊ amatis ad suppliciũ redire maluit ꝙͣ
fidem hosti datã fallere. ac de bellicis quidẽ offi

Expanded text:
lum ut cum inimicis gerebatur, uter esset, non uter lum ut cum inimicis gerebatur, uter esset, non uter vis reddendis illa praeclara: Nec mi aurum posco nec mi pretium dederitis, Nec cauponantes bellum, sed belligerantes Ferro, non auro vitam cernamus utrique. Vosne velit an me regnare era, quidve ferat Fors, Virtute experiamur. Et hoc simul accipe dictum: Quorum virtuti belli fortuna pepercit, Eorundem libertati me parcere certum est. Atque etiam si quid singuli temporibus adducti hosti promiserunt, est in eo ipso fides conservanda, ut primo natu non censuit, deinde, cum retineretur a propinquis et ab amicis, ad supplicium redire maluit quam fidem hosti datam fallere. Secundo autem Puni
Abbreviated transcription (Latin):
seius epła ad marcũ silũ in qua scripsit se an¬
disse eum factud ẽẽ missum a consule cũ ima¬
ceronia bello ꝑfico nules eẽt. Mouet uritur
ut caueat ue prelĩ meat. Negat eñ̃ ius dẽ
qui nulos non sit an hoste pirgnare. Equi¬
dem eciam illud aiaduerto ꝙ qui proprio noie per¬
dullus eẽt is hostis uocaretur lenitate uerbi rei tri¬
sticiam nuttigante. hostis apud maiores is dice¬
batur quẽ mic pegriũ dicimus. Iudicãt xii. ta¬
bule aut statutus dies cũ hoste. Iteuiq aduersa
hostem et̾na au̾ctas. Quid ad hanc mansuetudi¬
nem addi põt euz qui cũ bellum geras tã molli
noĩe appellare. quã ꝙͣ i nomẽ durius essecit iã
uetustas. A ꝑegonio eñ recessit ⁊ proprie ĩ eo qͥ
ariua ferat contra remansit. Tuz uero de imꝑ¬
oꝑtot easdem quas dixi paulo añ iustas cau¬
sas esse bellors. Sr ea bella quib impii propo¬
picis et fame sic cũ celtiberis cu cunbris bel¬

Expanded text:
senis est epistula ad M. filium, in qua scribit se ausenis est epistula ad M. filium, in qua scribit se audisse eum missum factum esse a consule, cum in Macedonia bello Persico miles esset. Monet igitur, ut caveat, ne proelium ineat; negat enim ius esse, qui miles non sit, cum hoste pugnare. Equidem etiam illud animadverto, quod, qui proprio nomine perduellis esset, is hostis vocaretur, lenitate verbi rei tristitiam mitigatam. Hostis enim apud maiores egrinum dicimus. Indicant duodecim tabulae: aut status dies cum hoste, itemque: adversus hostem aeterna auctoritas. Quid ad hanc mansuetudinem addi potest, eum, quicum bellum geras, tam molli nomine appellare? Quamquam id nomen durius effect iam vetustas; a peregrino enim recessit et proprie in eo, qui arma contra ferret, remansit. Cum vero de imp subesse tamen oportet easdem, quas dixi paulo ante iustas causas esse bellorum. Sed ea bella, quibus imperii propopitis et famae, sic cum Celtiberis, cum Cimbris bel
Abbreviated transcription (Latin):
quos in deiiceris cõsulendũ est. Tum hi qui ar¬
mis positis ad imꝑatoꝵ fidem confugient quã¬
ius murũ aries pcusserit recipiendi. In quo tan¬
cope apud maiores nõs insticia culta ẽ ut hii
qui cantates aut naciones deiitas bello fide
recipissent eaꝵ patroni essent more maioꝵ. At
uelli quidom equitas sauccissime feciali ppłui.
iure p̃scripta est. Ex quo intelligi põt. nulluz
bellũ ẽẽ instũ / nisi quod aut reb petitis gerat᷑
ator tenebat prouiciã in cuiꝰ ep̾citu catonis fi¬
lius turo nullitabat. Cũ aũt pompilio uidere¬
tur unã diuuttere legionem cacouis quoq
filiũ qui in eadem legione militabat diuusit
S cũ amore pugnãdi in ep̃citu irmausiss.
Cato ad popiliũ scoipsit ut si enĩ pateretur
in excitu remian̾e ẜõ euz obligaret nulicie sa¬
cramento quia priore amisso iure cũ hostib
pugnare nõ poterat. A dro sinua erat obẜua¬
cio in bello mouendo. Marci quidem catonis

Expanded text:
quos vi deviceris, consulendum est, tum ii, qui armis positis ad imperatorum fidem confugient, quamvis murum aries percusserit, recipiendi. In quo tantopere apud nostros iustitia culta est, ut ii, qui civitates aut nationes devictas bello in fidem recepissent, earum patroni essent more maiorum. Ac belli quidem aequitas sanctissime fetiali populi Romani iure perscripta est. Ex quo intellegi potest nullum bellum esse iustum, nisi quod aut rebus repetitis geratur ator tenebat provinciam, in cuius exercitu Catonis filius tiro militabat. Cum autem Popilio videretur unam dimittere legionem, Catonis quoque filium, qui in eadem legione militabat, dimisit. Sed cum amore pugnandi in exercitu remansisset, Cato ad Popilium scripsit, ut, si eum patitur in exercitu remanere, secundo eum obliget militiae sacramento, quia priore amisso iure cum hostibus pugnare non poterat.Adeo summa erat observatio in bello movendo. M. quidem Catonis
Abbreviated transcription (Latin):
easq̃ q non neccessarias. Quib declinatis uicii
qd in reb honestis ⁊ coguicione dignis opere cu¬
re qz ponetur. id ine laudabitur ut in astrolo¬
igia. C. Sulpitiũ audiuimꝰ in gemeotria sex¬
tum pompeiũ ip̃i cognonimꝰ. multos in dya¬
letica. plures in iure cuuli. que om̃s artes
in ueri inurestagatione uersantur. Cuiꝰ studio
a reb gerendis abduci contra officiũ est. uir¬
tutis eñ laus onuĩs in accione cosistit. a qua
eni fit intermssio sepe. multiqz uantur ad
scudia reditus. Tam ag itatio mentis q̃ nũ-¬
quã acquiescit. põt nõs in studiis coguicioĩs
eciã sine oꝑa nra continu̾e Omĩs aũt cogita¬
cio motus q ai aut in consilus capiendis de
reb bonestis et ꝑtiuentib ad bene beateq ui¬
uendũ aut in scudus scie cognitionis q uersa¬
bitur, ac de prmno qd̾ offici fonte dipoinius.

Expanded text:
easdemque non necessarias. Quibus vitiis declinatis quod easdemque non necessarias. Quibus vitiis declinatis quod in rebus honestis et cognitione dignis operae curaeque ponetur, id iure laudabitur, ut in astrologia C. Sulpicium audivimus, in geometria Sex. Pompeium ipsi cognovimus, multos in dialecticis, plures in iure civili, quae omnes artes in veri investigatione versantur; cuius studio a rebus gerendis abduci contra officium est. Virtutis enim laus omnis in actione consistit; a qua tamen fit intermissio saepe multique dantur ad studia reditus; tum agitatio mentis, quae numquam acquiescit, potest nos in studiis cognitionis etiam sine opera nostra continere. Omnis autem cogitatio motusque animi aut in consiliis capiendis de rebus honestis et pertinentibus ad bene beateque vivendum aut in studiis scientiae cognitionisque versabitur. Ac de primo quidem officii fonte diximus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ordo aue̾ et constancia ⁊ moberacio/ et ea que st̾
his siliã uersentuo in eo gn̾e / ad quod est adhibẽ¬
da quedã actio non solum mentis agitacio. his
Ieñ reb que tractantu in uita modũ quenda
et ordinom ad hibentes. honestatem et decus ob¬
quatuor aut̾ locis in quos honesti na¬
turam uimqz diuisimus pris ille qͥ
in ueũi dognicione consistit maxĩe naturã at¬
cuugit hũanã. Duines eñ trahimur et duciniur
pulchrũ ⁊ uramus. Labi aut eyrare nescire de¬
cipi et malũ ⁊ curpe dicimius. In hoc genere ⁊ na¬
turali ⁊ honesto duo uicia uitanda sut. unum
ne incognita pro couitis heamꝰ. his q teniere
assentiamus. Quod uitiũ effugere qui uolet
omnes aut̾ uelle debent ad hibebit ad considerã¬
das res ⁊ tempus et dilugenciã. Alterũ est ui¬
cium qd̾ quidã nimis magnũ studiũ multã¬
qz oꝑam in res obsairas atqz difficles confeuĩt.

Expanded text:
Ordo autem et constantia et moderatio et ea, quae sunt Ordo autem et constantia et moderatio et ea, quae sunt his similia, versantur in eo genere, ad quod est adhibenda actio quaedam, non solum mentis agitatio. Iis enim rebus, quae tractantur in vita, modum quendam et ordinem adhibentes honestatem et decus conttuor autem locis, in quos honesti naturam vimque divisimus, primus ille, qui in veri cognitione consistit, maxime naturam attingit humanam. Omnes enim trahimur et ducimur apulchrum putamus, labi autem, errare, nescire, decipi et malum et turpe ducimus. In hoc genere et naturali et honesto duo vitia vitanda sunt, unum, ne incognitapro cognitis habeamus iisque temere assentiamur; quod vitium effugere qui volet omnes autem velle debent, adhibebit ad considerandas res et tempus et diligentiam. Alterum est vitium, quod quidam nimis magnum studium multamque operam in res obscuras atque difficiles conferunt
Abbreviated transcription (Latin):
in oñn que fiuint queq dicuntur ordine ⁊ modo
in quo ẽ modestia ⁊ temꝑancia. Que quatuor ꝙͣ¬
ꝙͣ intei se collutata atq implicata sint taiiẽ exsi¬
gulis certa officioꝵ gen̾a nascuntur. uelut ex ea
ꝑte aue prima descoipta est/ in qua sapĩar ⁊ prudẽ¬
ciã pomimus mest ĩ dargcio atq nuẽtio ueni. E¬
iusq uirtutis hoc numꝰ est propriũ ut enĩ quisq
maxĩe ꝑspicit qͥd in quaq re uerissimũ sit. qui¬
q acutissime ⁊ celeberrnne põt ⁊ uide̾ et explica¬
heri. Quo circa huic qiͣ materia quã tractet ⁊
in quã uersetur subiecta est ueritas. Reliquis aut
roib uirtutib neccessitates proposite sũt ad eas
res prestandas tuendasq quib accio uite conti¬
netur. Ut et societas homi cõmuctioͣ seruetur. et
animi excellencie magratudo cũ in a̾gendis o¬
prꝰ potilitibrq ⁊ sibi et suis comꝑandis. Tum
multomonis in his ipis despiciendis eluceat.

Expanded text:
in omnium, quae fiunt quaeque dicuntur, ordine et modo, in omnium, quae fiunt quaeque dicuntur, ordine et modo, in quo inest modestia et temperantia. Quae quattuor quamquam inter se colligata atque implicata sunt, tamen ex singulis certa officiorum genera nascuntur, velut ex ea parte, quae prima discripta est, in qua sapientiam et prudentiam ponimus, inest indagatio atque inventio veri, eiusque virtutis hoc munus est proprspicit, quid in re quaque verissimum sit. quique acutissime et celerrime potest et videre et explicae haberi solet. Quocirca huic quasi materia, quam tractet et in qua versetur, subiecta est veritas. Reliquis autem tribus virtutibus necessitates propositae sunt ad eas res parandas tuendasque, quibus actio vitae continetur, ut et societas hominum coniunctioque servetur et animi excellentia magnitudoque cum in augendis opibus utilitatibusque et sibi et suis comparandis, tum multo magis in his ipsis despiciendis eluceat.
Abbreviated transcription (Latin):
rõiusqz est ꝙ unũ hoc aĩal sencit quid sit ordo
quid deceat in fc̃is dc̃isq qui modus. Itaq coꝵ
ip̃oꝵ que aspectu senciuntur nullũ aluidaial
pulchricudinẽ uenustatẽ ⁊ cõueniencic̃o sentit
ꝑtiu. quã silititdinem natura raciq ab oculis
ad aminũ trafferens multo eciã magis pulch¬
tudinuem constanciã ordinem in consilus scis q
cõseruandã putat. cauetq ne quid in decore effi¬
minate ue faciat. Tum in omnibz opinionib
et fcĩs ne quid libidiuose aut faciat aut cogitet.
Quib ex reb conflatur ⁊ efficitur id quod que¬
rimus honestum. Quod ⁊ si nobilitatũ nõ sit
tñ honestũ sit. Qd̃q uẽ dicimꝰ eciã si a nullo
si oculis cerneretur mirabiles amores ut ait
ex aliqua. aut ẽ in pspitiencia ueriso¬
lercia q uersatui / aut in ħomi societate tuendo cubu¬
endo q suũ cuiq ⁊ rerũ cõtractaꝵ fide. aut in aĩ
excelsi atq inuicti magnitudine ac robore / aut

Expanded text:
onisque. quod unum hoc animal sentit, quid sit ordo, quid sit, quod deceat, in factis dictisque qui modus. Itaque eorum ipsorum, quae aspectu sentiuntur, nullum aliud animal pulchritudinem, venustatem, convenientiam partium sentit; quam similitudinem natura ratioque ab oculis ad animum transferens multo etiam magis pulchritudinem, constantiam, ordinem in consiliis factisque conservandam putat cavetque, ne quid indecore effeminateve faciat, tum in omnibus et opinionibus et factis ne quid libidinose aut faciat aut cogitet. Quibus ex rebus conflatur et efficitur id, quod quaerimus, honestum, quod etiamsi nobilitatum non sit, tamen honestum sit, quodque vere dicimus, etiamsi a nullo si oculis cerneretur, mirabiles amores, ut ait ex aliqua: aut enim in perspicientia veri sollertiaque versatur aut in hominum societate tuenda tribuendoque suum cuique et rerum contractarum fide aut in animi excelsi atque invicti magnitudine ac robore aut
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo est decestabilior istoꝵ ĩmanitas q̃ lace¬
rare oñi scelere prĩam ⁊ in ea fundicus delenda o¬
cupati sunt ⁊ fuerũt. S si contencio quedã ⁊ cõ¬
paritio fict quib plunu toibuendũ sit officii
pricipes sunt patoia ⁊ parentes. quoꝵ beneficii
maxinus obligati sumꝰ proxim liberi totaq
donius quo spectat in nos solos. neqz aliud ullũ
consilia ẜmones cohortaciones consolacioẽs
interdum eciã obiuriationes in amicus uigẽt
maxime Est ea q iocundissima amciciã¬

Expanded text:
s? Quo est detestabilior istorum immanitas, qui laces? Quo est detestabilior istorum immanitas, qui lacerarunt omni scelere patriam et in ea funditus delenda occupati et sunt et fuerunt. Sed si contentio quaedam et comparatio fiat, quibus plurimum tribuendum sit officii, principes sint patria et parentes, quorum beneficiis maximis obligati sumus,proximi liberi totaque domus, quae spectat in nos solos neque aliud ullum consilia, sermones, cohortationes, consolationes, interdum etiam obiurgationes in amicitiis vigent maxime, estque ea iucundissima amici
Abbreviated transcription (Latin):
firmor ꝙͣ cuz boni uiri morib similes sunt fami¬
liaritate cõnincti Illud eni honestũ quod sepe di¬
amus eciam si in alio cernmꝰ tamẽ nos mouet
atq illi in quo idem messe uidetur amicos faicit.
Et quã quã om̃is Girtus nos ad se alliciat faciat¬
mabilius nec copulatius ꝙͣ moꝵ simmlitudo bo¬
nore. in quib eni eadem studia sũt eedem uolun¬
tates. In his fit ut eque quisq alcero delectetur
ac se ip̃o. efficitur q id quod pitagoras uult in
amccia ut unũ fiat ex plurib. ¶ Magna eci
datis acceptisq que mutua ⁊ grata sunt int̾
quos ea sunt firma deuinciũtur societate S
cuz omia rõne q aĩo lustraueris ommiũ societa¬
tum nulla est gracior nulla carior ꝙͣ ea que cuz
re pu ͦ est/ uincuiqz nostrum. Cari sunt parentes.
cari liberi propinqui familiares s omnes omniũ
caritates patria una complexa est. pro qua quis
uonus dubitet mortem appetere si ei sit profuturꝰ¬

Expanded text:
firmior, quam cum viri boni moribus similes sunt famifirmior, quam cum viri boni moribus similes sunt familiaritate coniuncti; illud enim honestum quod saepe dicimus, etiam si in alio cernimus, tamen nos movet atque illi, in quo id inesse videtur, amicos facit. Et quamquam omnis virtus nos ad se allicit facitmabilius nec copulatius quam morum similitudo bonorum; in quibus enim eadem studia sunt, eaedem voluntates, in iis fit ut aeque quisque altero delectetur ac se ipso, efficiturque id, quod Pythagoras vult in amicitia, ut unus fiat ex pluribus. Magna etiadatis acceptis, quae et mutua et grata dum sunt, inter quos ea sunt, firma devinciuntur societate. Sed cum omnia ratione animoque lustraris, omnium societatum nulla est gravior, nulla carior quam ea, quae cum re publica est uni cuique nostrum. Cari sunt parentes, cari liberi, propinqui, familiars, sed omnes omnium caritates patria una complexa est, pro qua quis bonus dubitet mortem oppetere, si ei sit profuturu
Abbreviated transcription (Latin):
Interiꝰ eciã est eiusdem eẽ ciuitatis. Caulta enĩ ci
iuibus int̾ se coĩa. foꝵ. fona. porticꝰ. uie. leges. iura.
iudicia. suffragia. consuetudines preterea ⁊ famili¬
aritates. multeq cũ multis res rõnesq contracte.
Arcior uero collugacio societatis propinquoꝵ ab il¬
la enĩ ĩmensa societate generis hũan in epiguuz
augustum qz deducitur. Nam cũ sit hoc cõmune
nature aĩantiũ ut hẽant libidinẽ procreandi.
patrie societas in ip̃o cõmoio est. proxuna in libe¬
ris. Deinde una domus ouña coĩa. Id aũt est pri¬
mũ urbis principium ⁊ quasi seminariũ rei pu ͭ ͤ
Sequitui fratrum cõmnetiones. post conso brmoꝵ
sobrinoꝵ q qui cum una domo capi iã non possait
in alias domos cãꝙͣ in colomias exeut. ¶ Sequitur
giũs aũt cõunctio ⁊ beniuolencia deuincit hoĩes
caritate. Magnũ est eni eadem here monumẽta
maior eiusdem uti sacois sepulchra here coiã.¶
Sed ominũ societatũ nulla prãncior est nulla

Expanded text:
erius etiam est eiusdem esse civitatis; multa enim sunt civibus inter se communia, forum, fana, porticus, viae, leges, iura: iudicia, suffragia, consuetudines praeterea et familiaritates multisque cum multis res rationesque contractae. Artior vero colligatio est societatis propinquorum; ab illa enim immensa societate humani generis in exiguum angustumque concluditur. Nam cum sit hoc natura commune animantium, ut habeant libidinem procreandi, prima societas in ipso coniugio est, proxima in liberis, deinde una domus, communia omnia; id autem est principium urbis et quasi seminarium rei publicae. Sequuntur fratrum coniunctiones, post consobrinorum sobrinorumque, qui cum una domo iam capi non possint, in alias domos tamquam in colonias exeunt. Sequuntur guinis autem coniunctio et benivolentia devincit homines et caritate; magnum est enim eadem habere monumenta maiorum, eisdem uti sacris, sepulcra habere communia. Sed omnium societatum nulla praestantior est, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
parata inferuntur ac de inferenda quideminu¬
di qr officii, plures solent ẽe cause, naz
minucitias aut laborem aut sumptus suscipe
n olũt. Aut eciã negligencia piggritia iihercia
Nut siis studuis quibusdam occui pationib ne sic
impediuntur, ut eos quos eutari uebeant dei¬
sertos ẽẽ paciatur. Itaq uidendum ołt no noi
satis sit id qd apud platonem est .i. pħios die¬
tum ꝙ in ueri inuestigatõe ueisuntu ꝙ qr ea q̃
pleri q uehementer expectar̃ de quib mt̾ st di¬
gladiari solent cõtemipnãt ⁊ pro nichilo putẽt
ꝓpteroa iustos esse. Nam alterũ ĩiustiae ⁊ enus¬
assequutui in inferenda ne cui ex̾ceant ĩiuria in al¬
accessuros putat nisi coactos. Equius erat id uolũ¬
catesieri. Na hoc ip̃m ita iustũ est ꝙ recte fit si
est uoluntariũ. Sut̾ aũt qui aut studio rei fami¬
liaris tuendo aut odio quodã hom̃i suũse negociũ
agere dicant ne fac̾e cuiquã uideantur nuriã qͥ

Expanded text:
parata inferuntur. Ac de inferenda quidem iniparata inferuntur. Ac de inferenda quidem inidique officii plures solent esse causae; nam aut inimicitias aut laborem aut sumptus suscipere nolunt aut etiam neglegentia, pigritia, inertia aut suis studiis quibusdam occupationibusve sic impediuntur, ut eos, quos tutari debeant, desertos esse patiantur. Itaque videndum est, ne non satis sit id, quod apud Platonem est in philostum, quod in veri investigatione versentur quodque ea, quae plerique vehementer expetant, de quibus inter se digladiari soleant, contemnant et pro nihilo putent, propterea iustos esse. Nam alterum iustitiae genusassequuntur, ut inferenda ne cui noceant iniuria, in alidem accessuros putat nisi coactos. Aequius autem erat id voluntate fieri; namhoc ipsum ita iustum est, quod recte fit, si est voluntarium. Sunt etiam, qui aut studio rei familiaris tuendae aut odio quodam hominum suum se negotium agere dicant nec facere cuiquam videantur iniuriam.
Abbreviated transcription (Latin):
ratus uite q cultus cũq elegancia ⁊ copia. qui¬
b reb effectũ est ut infinita peciniẽ cupiditas eẽt.
Nec uero rei familiaris cauplificacioꝰ neruini no¬
cet uituꝑanda est s fugienda semꝑ nuria est. Ma¬
xnue aut̃ adducuntur pleuq ut eos iniustiae ca
nec fides regni est. Id latius pacet nam quicquid
h̾mõi est in quo non possũt plures excellere in co
fit plerũq tanta cõtentio ut difficile sit seruare
scam societatem. Declarenit id modo temutas .u.
cesaris qui oiã diuina iura ⁊ huana puereit ꝓpt̾
eum quem sibi opponis errore fiuperat pompatum.
Est aut̃ in hoc gue molestũ ꝙ in maximis animu
uenduĩ est ne quid in eo gen̾e peccetur. S in om̃i
ĩusticia ꝑmultũ interest utrũ ꝑturbacõe aliqͣ
animi q̃ plerũq breuis est ead compus, an con¬
sulto ⁊ cogitata fiat iniuria, leuiora enĩ sut̃ ea que
repentino motu accidut ꝙ̃ ea que meditata ⁊ p̃¬

Expanded text:
ratus vitaeque cultus cum elegantia et copia; quiratus vitaeque cultus cum elegantia et copia; quibus rebus effectum est ut infinita pecuniae cupiditas esset. Nec vero rei familiaris amplificatio nemini nocens vituperanda est, sed fugienda semper injuria est. Maxime autem adducuntur plerique ut eos justitiae capneeius modi est, in quo non possint plures excellere, in eo fit plerumque tanta contentio, ut difficillimum sit servare sanctam societatem. Declaravit id modo temeritas C. Caesaris, qui omnia iura divina et humana pervertit propter eum, quem sibi ipse opinionis errore finxerat, principatum. Est autem in hoc genere molestum, quod in maximis animisvendum est, ne quid in eo genere peccetur. Sed in omni iniustitia permultum interest, utrum perturbatione aliqua animi, quae plerumque brevis est et ad tempus, an consulto et cogitata fiat iniuria. Leviora enim sunt ea, quae repentino aliquo motu accidunt, quam ea, quae meditata et prae
Abbreviated transcription (Latin):
qui ĩuiste impecũ in quẽ pico facit aut ira aut
aliqua ꝑcibacõe nicitatus is qͣ̃i manus nise¬
re uidetur socio. Qui aut non deffendit, nec ab¬
siscit si põt iniuoie tã est in uicio ꝙͣ si ꝑeutes
aut amigos aut patriã deserat de cansis ĩferẽ
nocendi cã de industoia inferuntur. se¬
aimet nisi id fecerit ip̃e aliquo afficiatur incõmo¬
do. Qapĩam aut̃ ꝑtem ad iniuriã faciendã ag ͤ¬
diuncur ut adipistantur ea que cõcupiuenũ in
quo uicio lacissime patet auaricia. Expetunt᷑
aut̾ diuitie tũ ad usus uite neccessarios cum
ad ꝑfouendas uoluptates In quib aut̃ maior
est animꝰ in his peciũe cupiditas spectat ad opes
et ad gratificandi faculratem ut nuꝑ .m. crassi
negabat ullam satis magnã pecumã ẽẽ ei. ꝯͥ
in re pu ͣ princops uellet ẽẽ qui fructib excitũ
alere non poss. Delectant eciã magnifici appa

Expanded text:
qui iniuste impetum in quempiam facit aut ira aut qui iniuste impetum in quempiam facit aut ira aut aliqua perturbatione incitatus, is quasi manus afferre videtur socio; qui autem non defendit nec obsistit, si potest, iniuriae, tam est in vitio, quam si parentes aut amicos aut panocendi causa de industria inferuntur, saei cogitat, timet ne, nisi id fecerit, ipse aliquo afficiatur incommodo. Maximam autem partem ad iniuriam faciendam aggrediuntur, ut adipiscantur ea, quae concupiverunt; in quo vitio latissime patet avaritia. Expetuntur autem divitiae cum ad usus vitae necessarios, tum ad perfruendas voluptates. In quibus autem maior est animus, in iis pecuniae cupiditas spectat ad opes et ad gratificandi facultatem, ut nuper M. Crassus negabat ullam satis magnam pecuniam esse ei, qui in re publica princeps vellet esse, cuius fructibus exercitum alere non posset. D
Abbreviated transcription (Latin):
mimus est ut ne cui quis noceat insi laces¬
aut lege paccione cõdicõe forte. Ex quo fit
ut ag̾ arpinas arpinatiu dicatur Tusculanꝰ
cuscũlanoꝵ / Siłis est priuataꝵ possessionum
neat. Ex quo si quis plus eo sibi appetet no¬
labit ius huc̃ne societatis. Sz qm̃ ut preclare¬
clare scriptũ est a platone non nobis solĩ na¬
ti sumus ortus q nr̃i partem pr̃ia rienditat
ꝑtem amc. Ata ut placet stoycis que in ter¬
prodesse possint. In hoc na debenius ducẽ seqͥ
cõmunes utilitates in medud afferre muta
cõuentor constancia/ ⁊ heritas Ex quo quã¬
ꝙͣ hoc uidebitur fortasse cupiã duriItiĩ aude
anius nuutari stoycos qua scadiose exquirũt. uñ
uerba sũt ducta credamꝰ qr quia ut fiat qd dc̃m
est appellatã fidem. de duob gn̾ib iniusticie .uii.¬
E
dimuisticie gu̾a sũt duo. unũ eoꝵ qui
nferũt. Alterũ eoꝵ qui ab hus quib
infercur si possut̃ non propulsant nuriã. Na

Expanded text:
munus est, ut ne cui quis noceat nisi lacesaut lege, pactione, condicione, sorte; ex quo fit, ut ager Arpinas Arpinatium dicatur, Tusculanus Tusculanorum; similisque est privatarum possessionum neat; e quo si quis sibi appetet, violabit ius humanae societatis. Sed quoniam, ut praeclare scriptum est a Platone, non nobis solum nati sumus ortusque nostri partem patria vindicat, partem amici, atque, ut placet Stoicis, quae in terprodesse possent, in hoc naturam debemus ducem sequi, communes utilitates in medium afferre mutatconventorumque constantia et veritas. Ex quo, quamquam hoc videbitur fortasse cuipiam durius, tamen amus imitari Stoicos, qui studiose exquirunt, unde verba sint ducta, credamusque, quia fiat, quod dictum est, appellatam fidem. Sed iniustitiae geiustitiae genera duo sunt, unum eorum, qui inferunt, alterum eorum, qui ab iis, quibus infertur, si possunt, non propulsant iniuriam. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
pace uiuatur. Parta aut uitoria conẜuandi
sut hi qui non condeles in bello non ĩmanes fi¬
erĩ ut maiores noi tusculanos. equos uolstos¬
hernicos sabinos eciã in cuitate acceperient
At cartagiuem ⁊ mnumantiã fonditus sb̃stule¬
r̃t. Nollem cormiliu. s credo aliquos sequi¬
tos oportuuitatẽ loci mapĩe ne poss aliquado
ad bellum locus ip̃e adortari. Qea quidẽ sina ꝑa¬

Expanded text:
pace vivatur, parta autem victoria conservandi pace vivatur, parta autem victoria conservandi ii, qui non crudeles in bello, non immanes fuerunt, ut maiores nostri Tusculanos, Aequos, Volscos, Sabinos, Hernicos in civitatem etiam acceperunt, at Carthaginem et Numantiam funditus sustulerunt; nollem Corinthum, sed credo aliquid secutos, opportunitatem loci maxime, ne posset aliquando ad bellum faci
Abbreviated transcription (Latin):
locutũ ne capide qͥd agerent ne appeterent/ atq ut
regredi ꝙͣ progredi mallet. Id cũ btriqz fecissent
aliquatum agoi in medio relictũ est. Itaq fie¬
illoꝵ sicut ip̃i duperãt terminauit in medio re¬
lictũ qd̾ erat. p᷑. R. adiudicauit. Deciꝑe hoc aut
est nõ iudicare. Quocirca in om̃i re fuicienda ta¬
lis solercia. ¶ Sũt aũt quedam officia / eciã adu¬
sus eos scruanda a quib nurĩã accoꝑis. Est eñ̃
ulciscendi ⁊ puiendi modus. Atq̃ haud scio an
satis sit eun qui la cessierit ũurie sue penitere.
ut et ip̃e ne quid tale post hac ⁊ ceteri fuit ad
tq in R. pi maxĩe conẜuanda sũt iura
Rbelli. Nam cũ suit duo gen̾a decertandi.
unũ ꝑ disceptacõẽm. alterũ per uiii. cũqid si
propoiũ homnuis hoc belluaꝵ confugiendum
est ad posterus, si uei non licz suꝑiore. Quaie
suspienda bella sũt ob ẽã cam ut siue ũuria ĩ

Expanded text:
locutum, ne cupide quid agerent, ne appetenter, atque ut locutum, ne cupide quid agerent, ne appetenter, atque ut regredi quam progredi mallent. Id cum utrique fecissent, aliquantum agri in medio relictuipsi dixerant, terminavit; in medio relictum quod erat, populo Romano adiudicavit. Decipere hoc quidem est, non iudicare. Quocirca in omni est re fugienda talis sollertia. Sunt autem quaedam officia etiam adversus eos servanda, a quibus iniuriam acceperis. Est enim ulciscendi et puniendi modus; atque haud scio an satis sit eum, qui lacessierit, iniuriae suae paenitere, ut et ipse ne quid tale posthac et ceteri sint ad tque in re publica maxime conservanda sunt iura belli. Nam cum sint duo genera decertandi, unum per disceptationem, alterum per vim, cumque illud proprium sit hominis, hoc beluarum, confugiendum est ad posterius, si uti non licet superiore. Quare suscipienda quidem bella sunt ob eam causam, ut sine iniuria in
Abbreviated transcription (Latin):
aupõr imori ut si constitueris cupiã te aduo¬
catum in rẽ pũtem ẽẽ uenturũ atq interim
grauit egrotare filius ceperit/ nõ sit cõtra offi¬
ciũ non facere qd̵ dixeris. Magis q ille cui ꝓ¬
missum sit ab officio discedat si se destitutum
queratur. Iam in illis promissis standũ nõ eẽ
quis nõ Gidet q̃ coactus quis metu / que decep¬
tus quis dolo promisit. que quidẽ plera q iu¬
ue pretorio liberantur / nõ nulla legib. Existũt
eciã ñiurie calumpnia quadã ⁊ nniuis callida
s maliciosa iuris interpretacõe ex quo illud
suiumũ ius sumina ĩiuiria fcm̃ estriam trito seo¬
mone proneobũ. quo ⁊ in gen̾e multa pertan
probandũs si uerum est. Q. fabium lebeonẽseu
queni alium. Nichil enĩ heõ preter auditum. ar¬
bitrum nolens ⁊ neapolitanis de finb a seua¬
tu datu cũ ad locum ueniss cũ utoisq separatiz

Expanded text:
anteponi minori; ut, si constitueris cuipiam te advoanteponi minori; ut, si constitueris cuipiam te advocatum in rem praesentem esse venturum atque interim graviter aegrotare filius coeperit, non sit contra officium non facere, quod dixeris, magisque ille, cui promissum sit, ab officio discedat, si se destitutum queratur. Iam illis promissis standum non esse quis non videt, quae coactus quis metu, quae deceptus dolo promiserit? quae quidem pleraque iure praetorio liberantur, non nulla legibus. Exsistunt etiam saepe iniuriae calumnia quadam et nimis callida, sed malitiosa iuris interpretatione. Ex quo illud Summum ius summa iniuria factum est iam tritum sermone proverbium. Quo in genere etiam uidem probandus, si verum est Q. Fabium Labeonem seu quem alium nihil enim habeo praeter auditum arbitrum Nolanis et Neapolitanis de finibus a senatu datum, cum ad locum venisset, cum utrisque separatim
Abbreviated transcription (Latin):
micidũt sepe temꝑa cũ ea que maxĩe uidẽ¬
lur dagrna ẽẽ iufto hõie eaq quẽ uirũ bomid
dicimꝰ õnuitãtu. Fuunt qz cõtraria ut reddẽ
ꝑtiuent et adueritatem ⁊ ad fidem. ea migrare
interdũ ⁊ nõ ẜuare sit iustũ. Referoi eñĩ decet ad
ea q̃ posu in principio fundamenta iusticie. Pri¬
mũ ut ne cui noceatur demde ut cõi utilitati ser¬
matur/ ea cum temꝑe cõmutãtur. Cõmutatur of
quod accidere sͣ cõuentũ ut id difficile sit nuitile
uel ei cui promissum sit uł ei qui promiserit uã
ut in fabuliᷤ est. bi neptimus qd ͬ Theseo promu¬
serat non feciss Theseus ypolito non esset orbatus
ħ trib enĩ optatis ut scribitur hoc erat terciũ qd
de ypoliti inceritu iratus optauit. Quo impet᷑¬
to in maximos luctus incidit. Ne promissa ut̃
seruanda sũt ea que suit his quib promiseris
mutilia / nec si tibi plus ea noceant ꝙͣ illi prost̃
cui promiseris. Contra officiũ mauis dampnũ

Expanded text:
 quae maxime videntur digna esse iusto homine eoque, quem virum bonum dicimus, commutantur fiuntque contraria, ut reddere pertinent ad veritatem et ad fidem, ea migrare interdum et non servare fit iustum. Referri enim decet ad ea, quae posui principio, fundamenta iustitiae, primum ut ne cui noceatur, deinde ut communi utilitati serviatur. Ea cum tempore commutantur, commutatur offquod et conventum, ut id effici sit inutile vel ei, cui promissum sit, vel ei, qui promiserit. Nam si, ut in fabulis est, Neptunus, quod Theseo promiserat, non fecisset, Theseus Hippolyto filio non esset orbatus; ex tribus enim optatis, ut scribitur, hoc erat tertium, quod de Hippolyti interitu iratus optavit; quo impetrato in maximos luctus incidit. Nec promissa igitur servanda sunt ea, quae sint iis, quibus promiseris, inutilia, nec, si plus tibi ea noceant quam illi prosint, cui promiseris, contra officium est maius
Abbreviated transcription (Latin):
cũ statiussem scribere aliquid ad te hoc tempe ⁊ ml¬
ta post hac ab eo ordii mapĩe uolui. quod ⁊ etati
tue esset aptissinud ⁊ auc̃ti mee. Nam cio multa
sut in phiã et grauia ⁊ utilia accurate copioseq
a plu̾s disputata latissime pate uidentur ea q̃
de officus crrdita ab illis et precepta sunt Nulla
enĩ uite pars neq publicis neq priuatis noq
forensib neq demosticis in reb/ neq s. tecid agas
quid neq si cũ altero contrahas / datare officio põt.
In eo qr colendo sita iuite est honestas omĩs et in ne¬
gliggendo turpitudo Atq hec quidem questio comiũs

Expanded text:
cum statuissem scribere ad te aliquid hoc tempore, mulcum statuissem scribere ad te aliquid hoc tempore, multa posthac, ab eo ordiri maxime volui, quod et aetati tuae esset aptissimum et auctoritati meae. Nam cum multa sint in philosophia et gravia et utilia accurate copioseque a philosophis disputata, latissime patere videntur ea, quae de officiis tradita ab illis et praecepta sunt. Nulla enim vitae pars neque publicis neque privatis neque forensibus neque domesticis in rebus, neque si tecum agas quid, neque si cum altero contrahas, vacare officio potest, in eoque et colendo sita vitae est honestas omnis et neglegendo turpitude. Atque haec quidem quaestio communis
Abbreviated transcription (Latin):
uideor meo Iure quodamodo uendicare Quam
illis dicendi. ꝙ hge quoq colendũ est equabile
et temperatum oracionis genus. Et id quidem nemi¬
ni uideo grecoꝵ ad huc contugisse / ut idem in utroq
gen̾e la borauet sequereturqz ⁊ id forense dicendi
et hoc quietũ disputandi genus Nisi forte deme¬
tris falerius in hoc numo hẽri põt disputator ss¬
tilis orator par uehemens dulcis tamẽ ut Theo¬
frasti discipulum possis agnostere. Nos eñi quau¬
tum in utroq prosecerinus alioꝵ sit iudicii utrũ¬
q certe sequei sumus. Equidem ⁊ platonem ex¬
istimo si genus forense dicendi tractare uoliussẽt
grauissime copioseqz potuiss dic̾e Et demostenẽ
si illa que a platone didicerat tenuiss. ⁊ promm¬
ciare uoluisset ornate spleudide q facere potuisse.
Codemqz modo de Aristole ⁊ socrate iudicio quoris
utoiq suo studio delectatus cõtempsit alterum. S

Expanded text:
videor id meo iure quodam modo vindicare. Quam videor id meo iure quodam modo vindicare. Quam illis dicendi, sed hoc quoque colendum est aequabile et temperatum orationis genus. Et id quidem nemini video Graecorum adhuc contigisse, ut idem utroque in genere elaboraret sequereturque et illud forense dicendi et hoc quietum disputandi genus, nisi forte Demetrius Phalereus in hoc numero haberi potest, disputator subtilis, orator parum vehemens, dulcis tamen, ut Theophrasti discipulum possis agnoscere. Nos autem quantum in utroque profecerimus, aliorum sit iudicium, utrumque certe secuti sumus. Equidem et Platonem existimo, si genus forense dicendi tractare voluisset, gravissime et copiosissime potuisse dicere, et Demosthenem, si illa, quae a Platone didicerat, tenuisset et pronuntiare voluisset, ornate splendideque facere potuisse; eodemque modo de Aristotele et Isocrate iudico, quorum uterque suo studio delectatus contempsit alterum. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ncanquam te aarxe fili annium
ram audientem cratipprd idq a
et doctoris am̃ttem ⁊ uibis. Quo¬
trum alter te stiã aug̾e põr altera
exemplis. Tamen ut ip̃e ad meã ũcilitatem semper
cũ grecis latina cõnũxi. neq id in phiã solum sed
in dicendi ex̾citacione feci ideitidem tͣ censeo faciẽ¬
dimii. ut par sis in utriuisq oĩonis facultate. Quõ
etiam docti aliquãtum se arbitiarentur adeptos ⁊
ad discendum ⁊ ad iudicandũ. Quamobrem dus¬
te quãtum ꝓficias non penitebit. Sed tamẽ mã
legens non multum a peripatetitis dissidencia. qͦ¬
mã utriq socratici ⁊ platonici ẽẽ uolunius/ de reb
ip̃is utere iundicio tuo nichil eiũ impedio. Ouaĩonẽ
aut̃ latmam effities profecto lerendis noĩs pleni¬
orem. Nec uero hec areoganter dictũ existiari uelim
riam philosophandi sciãm cõcedens multis qdo¬
ratoris propriũ aꝑte distinte oranate due̾ qm̃
in eo studio etatem cõsumpsi si id michi assumo

Expanded text:
Quamquam te, Marce fili, annum iam audientem Cratippum, idque et doctoris auctoritatem et urbis, quorum alter te scientia augere potest, altera exemplis, tamen, ut ipse ad meam utilitatem semper cum Graecis Latina coniunxi neque id in philosophia solum, sed etiam in dicendi exercitatione feci, idem tibi censeo faciendum, ut par sis in utriusque orationis facultate. Quam etiam docti aliquantum se arbitrentur adeptos et ad dicendum et ad iudicandum. Quam ob rem diste, quantum proficias, non paenitebit; sed tamen nostra legens non multum a Peripateticis dissidentia, quoniam utrique Socratici et Platonici volumus esse, de rebus ipsis utere tuo iudicio nihil enim impedio, orationem autem Latinam efficies profecto legendis nostris pleniorem. Nec vero hoc arroganter dictum existimari velim. Nam philosophandi scientiam concedens multis, quod est oratoris proprium, apte, distincte, ornate dicere, quoniam in eo studio aetatem consumpsi, si id mihi assumo,
Abbreviated transcription (Latin):
nifimos iusticiã ẽẽ ẜuandã. Est aut̃ insi¬
ma condĩnio ⁊ fortua ẜuors quib non male pre¬
cipuit qui ita mubent uti mercennariis oꝑa aũt
exhibendo iusta p̃bendo. Cu aũt duob modis.
iSest aut ui aut foaude fiat ĩnria uł repentio
ficia eque magna non sũt henda atqz ca que iu¬
dicio considerate constant̾ q delata sunt. Sed
in collocando beneficio ⁊ in referenda grã si cet᷑a
paria sunt hoc mapĩe officii est ut quisqr ma¬
oume opis indiggeat ita ei potissimũ opitulari
Qd̾ contra fit a plerisq a quo eñĩ plunũ sꝑãt
eciã si ille his non egeat tanie ei potissimũ in

Expanded text:
andam. Est autem infima condicio et fortuna servorum, quibus non male praecipiunt qui ita iubent uti, ut mercennariis: operam exigendam, iusta praebenda. Cum autem duobus modis, id est aut vi aut fraude, fiat iniuria, fraus ficia ita aeque magna non sunt habenda atque ea quae judicio considerato constantique delata sunt. Sed in collocando beneficio, et in referenda gratia si caetera paria sunt, hoc maxime officii est ut quisquis maxime opis indigeat, ita ei potissimum opitulari, quod contra fit a plerisque: a quo enim plurimum sperant, etiamsi ille his non eget, tamen ei potissimum in