comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ẽ animꝰ humanꝰ. omẽ in locale incorporeũ qͦ ẽ. Porro uita corpis
anima ẽ. & in corpore uiuente tã uunt pars minima corporis quã totũ
corpus: Tantũ gͦ uitȩ in parte corporis: quantũ in toto corpore. & uita
hȩc anima ẽ: Nec locale ẽ quod tã magnũ ÷ in toto quã in aliquo. et tã
magnũ in paruo quã in magno: Nongͥ localis ÷ animꝰ. & quicqͥd in loca¬
ẽ. quȩ nec multitudine recordabiliũ distendit᷑. nec paucitate tenu¬
at᷑. & incorporalit̃ etiã corporaliũ reminiscit᷑. & cũ memuat anim
totꝰ meminit. & totꝰ memoria ÷. qͥ menut totꝰ. et memoria corpus
ubi tangit᷑. animꝰ autẽ ñ ꝑ totũ corpus. hoc ÷ ꝑ partẽ corporis totꝰ¬
U.
dit a dõ. animꝰ autẽ & proximat ⁊ longinquat inlocalit᷑. Igit̃ anun

Expanded text:
De uita. Omne inlocale incorporeum quoque est, porro uita corporis anima est et in corpore uiuente tam uiuit pars minima corporis, quam totum corpus. tantum ergo uitae in parte corporis est, quantum in toto corpore, et uita haec anima est, nec locale est quod tam magnum est in toto quam in aliquo et tam magnum in paruo quam in magno. non igitur localis est animus, et quidquid inlocaest, quae nec multitudine recordabilium distenditur nec paucitate tenuatur et incorporaliter etiam corporalium reminiscitur. et cum meminit animus, totus meminit et totus memoria est qui meminit totus et memoria corpus ubi tangitur, animus autem per non totum corpus, hoc est per partem corporis totus dit a deo, animus autem et proximat et longinquat inlocaliter: igitur animus
Abbreviated transcription (Latin):
poreo uegetasse motu. & in localit̃ excessisse. rursũq ad illud in loca¬
lit̃ redisse cognosceᷤ. Iãsitͥ uisioniᷤᷤ huide sincerũ ueritate claruerit. nulla
q̃stionis difficultate iactabere. qͣtinꝰ anima corpore posito in localit̃
ẽẽ possit inmundo. qr sic erit in localit̃ in qualiba mundi parte. sic̃
mlocalit̃ fuit incorpore: Tuuͦ inprȩ iuditiũ generis ammaꝵ om̃iũ
xp̃i qͦq anmã localẽ corporeãq ꝓnuntias. & corpꝰ dicis eẽ animã redẽp

Expanded text:
poreo unegetasse motu et inlocaliter excessisse rursumque ad illud inlocaporeo unegetasse motu et inlocaliter excessisse rursumque ad illud inlocaliter redisse cognosces. Iam si tibi uisionis huiusce sincerum ueritate claruerit, nulla quaestionis difficultate iactabere, quatenus anima corpore posito inlocaliter esse possit in mundo, quia sic erit inlocaliter in qualibet mundi parte, sicut inlocaliter fuit in corpore. tu uero in praeiudicium generis animarum omnium Christi quoque animam localem corporeamque pronuntias et corpus dicis
Abbreviated transcription (Latin):
dine sic̃ inlocalit̃ m̃dus indõ ÷ sic in localit̃ corpꝰ in anima: Nunc scis¬
citanti mͥ peto respondeas: Si localit̃ int᷑ corpꝰ ÷ anima. quomͦ continas
corpꝰ: Notũ nẽpe ÷ corpore contineri nichil posse oper ͤ nisi
qđ contin& exterius sit. & qͦd continet᷑ interius Anima uͦ ut adfirmaᷤᷤ
igitꝰ in illã redigim᷑ difficultatẽ. ut aut sit in localit̃ extracerpꝰ
ut contineat corpꝰ. aut si continet ubi ñ ẽ. sit ubi ñ est: Sed ratio hec
te forsitan sui nouitate sollicitat. Eingila paulisꝑ. acsi potes intuere.¬
siñ potes ammirare in corꝑe animȩ potentiã. ut corpꝰ moueat stant
& ñ ꝑ locos loca quelibet ad euntẽ in hisdẽq locis in localit̃ agentẽ:
stud sicernere quiueris. ñ nob̃ animã lazari ꝓ quadã abscedendi
redeundiq localitate ueluti qͦddã corpꝰ obpones. s eãdẽ corpꝰ eiꝰ incor

Expanded text:
dine sicut inlocaliter mundus in deo est, sic inlocaliter corpus in anima. Nunc scisdine sicut inlocaliter mundus in deo est, sic inlocaliter corpus in anima. Nunc sciscitanti mihi peto respondeas: si localiter intra corpus est anima, quo modo continet corpus? notum nempe est corpore contineri nihil posse corporeum, nisi quod continet exterius sit et quod continetur interius. anima uero, ut adfirmaigitur in illam redigimur diffcultatem, ut anima aut sit inlocaliter extra corpus, ut contineat corpus, aut, si continet ubi non est, sit ubi non est. sed ratio haec te forsitan sui nouitate sollicitat. euigila paulissi non potes, admirare incorporei potentiam, ut corpus moveat stantem, et non locis loca quaelibet adeuntem, in iisdemque locis illocaliter agentem. Istud si cernere quiveris, non nobis animam Lazari pro quadam abscedendi redeundique lo
Abbreviated transcription (Latin):
lidatur. sicut illud itidẽ huius amissione dissoluit᷑. Illa sine hoc
uiuit meliꝰ. hoc sine illa nec peius. Atq ut ex his duob quib confit
humana substantia. qͥd in quosit ñ argum̃to solũ iuigeat. s etiã aucto¬
ritate clarescat. ꝓpheticũ qͦ testimoniũ ꝓferamꝰ Ait nãq Corpꝰ quod
corrũpit᷑ ad grauat animã: Ac pͥmũ uidendũ nob est. utrũnã
illud ad grauet. quod in quoquã. anillud in quo qͥcquã ẽ: Su lludin
quo aliqͥd÷ leuat᷑. gͦ pondere qͥsq onerat᷑ Sin uͦ illud ad grauat qͦd:
in aliquo. non illud in qͦ aliqͥd ẽ : magis in anima ÷ corpꝰ qđ adgrauat
animã. quã in corꝑe amina quȩ grauat᷑ a corpore: Onus uidelicet
in portitore. ñ portitor monere: Quȩ cũ itasint. magnã animȩ au¬
ctoris sui ineẽ similitudinẽ. maximo illud inditio ẽ. qđ ꝓ similitu¬

Expanded text:
lidatur, sicut illud itidem huius amissione dissoluitur. illa sine hoc lidatur, sicut illud itidem huius amissione dissoluitur. illa sine hoc uiuit melius, hoc sine illa nec peius. atque ut ex his duobus, quibus confit humana substantia, quid in quo sit non argumento solum uigeat, sed etiam auctoritate clarescat, propheticum quoque testimonium proferamus. ait namque: corpus quod corrumpitur adgrauat animam. ac nobis primum uidendum est, utrumnam illud adgrauet, quod in quoquam, an illud, in quo quidque est. si illud, in quo aliquid est, leuatur ergo pondere quidque oneratur. sin uero illud adgrauat, quod in aliquo, non illud, in quo aliquid est, magis in anima est corpus, quod adgrauat animam, quam in corpore anima, quae grauatur a corpOre: onus uidelicet in portitore, non portitor in onere. quae cum ita sint, magnam animae auctoris sui inesse similitudinem maximo illud indicio est, quod pro similitu
Abbreviated transcription (Latin):
dicã aut inse. aut subiectũ. aut in subiecto ẽ. Inse ẽ ds. In rebus¬
corꝑalib subiectũ ÷ corpꝰ. & color corporis in subiecꝰto. in incorporeis
animꝰ ⁊ disciplina. quȩ ita sibi nexasunt ut nec sine colore corpus. nec fine
disciplina sit rationał animꝰ: Modo tu uideris qr animã corpus ẽe & eãd
suꝑiectã insubiecto corpore contineri credis. utrũnã probare ualeamꝰ
manere quod in subiecto÷ ipso intereunte subiecto. quia si corpore con¬
tinetur. ipsa insuo suꝑiecta subiecta : : nec manere poterit qͣ continet᷑.
illo ꝑȩunte qͥ continet: Sed dicit apłs ueterescente corpore reno¬
uari animã. corruptoq solidari: Non ego corpore continẽt᷑ Uereor
ne istic opinatꝰ uidearis nouus achademicus. qͥ ⁊ cũ achademicis nichil
scias. & de his quȩ nescis sine cuitatione diffinias Nide ne ñ corpuᷤ
contineat animã. s contineat᷑ ab amma: Fłoc nẽpe corrupto illa so¬

Expanded text:
est. in se est deus, in rebusporalibus subiectum est corpus et color corporis in subiecto, in incorporeis animus et disciplina, quae ita sibi nexa sunt, ut nec sine colore corpus nec sine disciplina sit rationalis animus, modo tu uideris, qui animam corpus esse et eandem superiectam in subiecto corpore contineri credis, utrumnam probare ualeamus manere quod in subiecto est ipso intereunte subiecto, quia si corpore continetur, ipsa in suo superiecta subiecto est, nec manere poterit quae continetur illo pereunte qui continet. sed dicit apostolus ueterascente corpore renouari animam corruptoque solidari, uon ergo corpore continetur. Vereor ne et istic opinatus uidearis nouus academicus, qui et cum academicis nihil scias et de his quae nescis sine cunctatione definias. uide ne non corpus contineat animam, sed contineatur ab anima. hoc nempe corrupto illa so
Abbreviated transcription (Latin):
ris ȩlem̃tũ replet. poetica quadã licentia uacuũ ꝑhibes Nec intelligi
uacuũ ꝓrsꝰ eẽ ñ posse. q ubi ÷ aliqͥd ñ nichil est: Aer uero. nichil ñ ẽ:
git᷑ ubi aer: uacuũ ñ ẽ s nec illud uacuũ recte potestdici qd̾ nichil ẽ.
qr quod nichil ẽ recipere aliqͥd ñ potest. ꝓinde uacuũ ñ ẽ qd̾ nulliꝰ

Expanded text:
ris elementum replet, poetica quadam licentia uacuum perhibes nec intellegis ris elementum replet, poetica quadam licentia uacuum perhibes nec intellegis uacuum prorsus esse non posse, quia ubi est aliquid nonnihil est. aer uero nihil non est, igitur ubi aer est uacuum non est. sed nec illud uacuum recte potest dici, quod nihil est, quia quod nihil est recipere aliquid non potest. proinde uacuum non est q
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ ñ discessit. non dereliquit: Si dereliquit. unque discessit. Obice
nc̃ gͥ localitatẽ dõ. Contiguꝰ uidelicet gradꝰ ÷ ut ab iniuria similitudi¬
nis dĩ feraris in dm̃. & qͥ infamas imaginẽ lacessias auctorẽ: Sic̃ ergo
inlocalitas dõ ñ adimit᷑ qd̾ hominẽ xpm̃ discedendo deseruit. sic̃
anima inlocalitatis pͥulegiũ ñ amittit. cũ corpore moriente dis¬
fundendũ uiscerib nuntiaret. eũq sub dm̃cȩ oculis genitricis ad¬
staret. sine dubio cęlo deerat: Maria ñ suꝑ uolabat uacua. atq¬
diffusa uasti aeris ñ implebat. s ipsũ tantũ locũ in quo aderat oc¬
cupabat: Dilata huiꝰ paululũ discussione sententiȩ: tantã ad ũsan¬
tiũ repugnantiã ꝓlocutionũ. stupere me fateor Nunc aerẽ sub¬
tilẽ nẽ. eũdẽ uistũ ̾icisn unc magnũ mundi locũ quẽ ꝓportione ae¬

Expanded text:
si enim non discessit, non dereliquit, si dereliquit, utique discessit. obice si enim non discessit, non dereliquit, si dereliquit, utique discessit. obice nunc igitur localitatem deo. contiguus uidelicet gradus est, ut ab iniuria similitudinis dei feraris in deum et qui infamas imaginem lacessias auctorem. sicut ergo inlocalitas deo non adimitur, quod hominem Christum discedendo deseruit, sic anima inlocalitatis priuilegium non amittit, cum corpore moriente disfundendum uisceribus nuntiaret cumque sub dominicae oculis genetricis adsisteret, sine dubio caelo deerat, maria non sudiffusa uasti aeris non inplebat, sed ipsum tantum locum, in quo aderat, occupabat. dilata huius paululum discussione sententiae tantam aduersantium repugnantiam prolocutionum stupere me fateor. nunc aerem subtilem, nunc eundem uastum dicis, nunc magnum mundi locum,. quem pro portione ae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in illo m̃dꝰ. s inalio ipse c̃um̃do ẽ Si extͣ mundũ. rursꝰ quero utrũ
locꝰ in qͦ÷ mundꝰ in locosit: Aut gͥ loca hoc÷ corpora infinita fateberis.
Istã nc̃ gͦ rationẽ m̃te ꝑtcta. ⁊ sic̃ tantũ locoꝵ tantũq spatioꝵ eẽ ꝑ
spicis ñ inloco. ita illud qͦd nulliꝰ ÷ molis nilliꝰ ÷ spacii. intellige in loco
ẽẽ posse sine loco. qr sullud qͦd locale: in loco ñ ÷: multominꝰ in loco :
illud qd̾ eousq ÷ sĩplicis consequentiȩ. ut agnitio eiꝰ ñ dicã in ꝓp̃tus
s ne uitari qͥdẽ facile ualeat. sic elapsũ tͥ satis mirari nequeo:
Dicis corpꝰ xp̃i c̃patibulo sublatũ ÷ animatũ fuisse. exaniinũ uͦ
cũ sepulchro mandatũ s ẜ pt̃ quȩ hoc qd̾ negandũ ñ ÷. acuminis
argum̃to tui localis erit animꝰ. ꝙ uiuificari xp̃i corpꝰ alt̾na¬
reliquit. Ipse qͣ: dñs de cruce clamauit. Os m̃s. quare me dereliquisti:

Expanded text:
non in illo mundus, sed in alio ipse cum mundo est, si extra mundum, rursus quaero, utrum locus, in quo est mundus, in loco sit. aut igitur loca, hoc est corpora infinita fateberis iistam nunc ergo rationem mente pertracta et sicut tantum locorum tantumque spatiorum esse perspicis non in loco, ita illud, quod nullius est molis, nullius est spatii, intellege in loco esse posse sine loco, quia si illud, quod locale est, in loco non est, multo minus in loco est, illud quod eo usque est simplicis consequentiae, ut agnitio eius non dicam in promptu sit, sed ne uitari quidem facile ualeat, sic elapsum tibi satis mirari nequeo. dicis corpus Christi cum patibulo sublatum est animatum fuisse, exanimum uero cum sepulcro mandatum, propterque hoc quod negandum non est acuminis argumento tui localis erit animus, quia uiuificare Christi corpus alterna in passione dereliquit. ipse quoque dominus de cruce clamauit: deus meus, quare me dereliquisti?
Abbreviated transcription (Latin):
imfimis terrȩ qͥppiã. nisi precedentib porro apud euũ causis ex¬
titerit: Sin autẽ ⁊ illic quȩdã terrens potior uiuentiũ multitudo.
sustantia engo suꝑ cȩlestis ista sub cȩlo ÷: hauriens indelicet a su-¬

Expanded text:
infimis terrae quippiam, nisi praecedentibus porro apud aevum causis exinfimis terrae quippiam, nisi praecedentibus porro apud aevum causis exstiterit. Sin autem est illic quaedam terrenis potior viventium multitudo, substantia ergo supercoelestis ista sub coelo est, hauriens videlicet a su
Abbreviated transcription (Latin):
rient. ut tertiũ cȩlũ paulus inuenat: Sed qͥd ad beatitudinẽ expec.¬
tat. ut de uno corporeo ad aliud. aut ab hoc ad tertiũ aeque corpo-¬
reũ qͥsqͥs ascendat. cũ non id sit merito beatiꝰ. qͦd locosublimiꝰ. Alioqͥn
cedent auiculis homines. atq ad aec̾nitatẽ ñ profecstib ibit quisq
s passibus. Qua ꝓpt̾ cũ nec prȩminentia locał beatũ faciat. nec tres
itidẽ cȩlos anima corporał inueniat. ut tandẽ defecta corpor ib
incorporeis cedat. uixta plibatã tacita discussione rationẽ. terna¬
riũ celoꝵ numerũ differentiãq uideamꝰ. & qr cũ differentia dig¬
nitatũ sit distantia locoꝵ. si distant magis quã differ̾ant: Inter
pͥmũ scłmq cȩlũ quęro qͥd rei sit. Aut sustantia indelicae illic.
aut nichil est. Si nichil. nulla creati cȩli causa suberit. cũ nec in

Expanded text:
riant, ut tertium caelum Paulus inueniat. sed quid ad beatitudinem specriant, ut tertium caelum Paulus inueniat. sed quid ad beatitudinem spectat, ut de uno corporeo ad aliud aut ab hoc ad tertium aeque corporeum quisquis ascendat, cum non id sit merito beatius, quod loco sublimius? alioquin cedent auiculis homines, atque ad aeternitatem non profectibus ibit quisque, sed passibus. Quapropter cum nec praeeminentia localis beatum faciat, nec tres identidem caelos anima corporalis inueniat, ut tandem defecta corporibus incorporeis cedat, iuxta praelibatam tacita discussione rationem ternarium caelorum numerum differentiamque uideamus, quia cum differentia dignitatum sit distanprimum secundumque coelum, quaero, quid rei sit? Aut substantia videlicet illic, aut nihil est? Si nihil, nulla creati coeli causa suberit, cum haec in
Abbreviated transcription (Latin):
Qua uidelicet auctoritate uerũ illud antetẽporaneũ cęlũ credere
sinimur. quãquã istud de quo agimus firmamentũ cȩlũ dicere ñ in hi-¬
beamur. eo uidelicet qr ds̃ firmamentũ uocauerit cȩlũ. Sed moue
iterũ qđ cȩli in autenticis uoluminibus non duali tantũ s plurali
numero uocitant᷑. Uerũ autẽ subicit᷑. quod terrȩ corpꝰ unũ inscrip¬
turis dr̃ orbis c̃ẽ terrarũ. Ita igit᷑ forsan dicant᷑ multi cęli. cũ duo
sint. sicut terrȩ dicunt᷑ esse. cũ una sit: Ad qđ ergo tertiũ cęlũ rap¬
tꝰ : paulus: Cia nunc sodes egredere. & ȩlem̃toꝵ mollib excussis. tru-¬
tinȩq uiditii corpoꝵ ponderib impositis. adpende mundũ. quippiã
fortasse cęli nobis inde prosilient: Aut si unꝰ mundꝰ plures porro ñha¬
bet cęlos. aliquos tibi cũ epicuro mundos athomoꝵ minuta partu¬

Expanded text:
qua uidelicet auctoritate uerum illud unum ante temporaneum caelum credere qua uidelicet auctoritate uerum illud unum ante temporaneum caelum credere sinimur, quamquam istud quo de agimus firmamentum caelum dicere non inhibeamur eo uidelicet, quia deus firmamentum uocauerit caelum. Sed mouet iterum, quod caeli in authenticis uoluminibus non duali tantum, sed plurali numero saepe uocitantur. uero autem subicitur, quod terrae corpus unum in scripturis dicitur. orbis esse terrarum. ita igitur forsan dicantur caeli multi, cum duo sint, sicut terrae dicuntur esse, cum una sit. ad quod ergo tertium caelum raptus est Paulus? eia nunc sodes egredere et elementorum molibus excussis trutinaeque iudicii corporum ponderibus inpositis adpende mundum: quipiam fortasse caeli nobis undeunde prosilient. aut si unus mundus plures porro non habet caelos, aliquos tibi cum Epicuro mundos atomorum minuta partu
Abbreviated transcription (Latin):
ri fidẽ quę̧rimus. ecce tibi creaturarũ testẽ ipsũ creationis aucto¬
rẽ. Qui cũ ante omẽ tempus creau̾it cęlũ & terrã. postq die uno
fecerit lucẽ. & firmam̃tũ secundo itidẽ die condiderit. idq cȩ lum
abusiuo nomine uocitauerit. cui ratis interualloꝵ limitibus loco
uel modo uariantiũ porro siderũ ornamenta subtexuit. anĩad.¬
uerti prõptũ ẽ hoc insibile firmamentũ. tanto interuallo sustantȩ
cȩlo inuisibili cedere. quanto itidẽ terrȩ imis locoꝵ intercapedne
prȩminere: Quo cirea alieno ac translato nomine firmament :
istud cęlũ dici potest. cũ uere ee̾ cȩlũ illi creato ante tẽpora cȩlo sit pro-¬
priũ. Enĩuero istud stelligerũ qͦd cȩlũ dicimꝰ. inscriptura geneseos
coeli dicitur firmamentũ: quippe ubi luminariũ creationẽ retexit:
fecit inquit ds̃ duo magna lummaria. et posuit ea in firmam̃to cȩli

Expanded text:
ri fidem quaerimus, ecce tibi creaturarum testem ipsum creationis auctori fidem quaerimus, ecce tibi creaturarum testem ipsum creationis auctorem, qui cum ante omne tempus creauerit caelum et terram postque die uno fecerit lucem et firmamentum secundo itidem die condiderit idque caelum abusiuo nomine uocitauerit, cui ratis interuallorum limitibus loco uel modo uariantium porro siderum ornamenta subtexuit, animaduerti promptum est hoc uisibile firmamentum tanto interuallo substantiae caelo inuisibili cedere, quanto itidem terrae imis locorum intercapedine praeeminere. quocirca alieno ac translaticio nomine firmamentum istud caelum dici potest, cum uere esse caelum illi creato ante tempora caelo sit proprium. enimuero istud stelligerum quod caelum dicimus in scriptura geneseos caeli dicitur firmamentum, quippe ubi luminarium creationem retexit: fecit, inquit, deus duo luminaria magna et posuit ea in firmamento caeli.
Abbreviated transcription (Latin):
quendũ sit nobis consulta ueritate uideamus: Ac pͥmũ ñ facilẽ de
coelorũ numero quȩstionẽ. paulo scrupulosius uentilemꝰ. nẽpele¬
gimꝰ. Laudate dñm cęli cęlorũ. Sed istic & de multis et de binis li¬
cet intelligi: ut & plures cęli pluriũ cęloꝵ. & duo cęli duoꝵ cȩlorũ
tacito numeri articulo accipi pesse uideant᷑. Ecce a terrȩ contagiis
aeretenus aquarũ ȩlem̃tũ ÷: ex in ꝓfundũ aeris usq ad lunaris
si decrescit imũ lum̃: abhinc igniũ aetherioꝵ spatia usq in ex¬
tima transmundana: quas peroidis globomundus includitur.
Ibi nã nunc exacta uniuersitate corpoꝵ quȩremus cȩlũ. transom̃e
mundanũ : Sed in hoc opaco rerũ caliginantiũ nubilo. exaditis
suꝑ cȩlestiũ doc trinarũ consulta repetamus: In pͥncipio inquit pͥn¬
cipiũ geneseos creauit ds̃ coelũ et terrã. Si opinionibus missis ue¬

Expanded text:
quendum sit nobis consulta ueritate uideamus. Ac primum non usque facilem de quendum sit nobis consulta ueritate uideamus. Ac primum non usque facilem de caelorum numero quaestionem paulo scrupulosius uentilemus. nempe legimus: laudate dominum, caeli caelorum, sed istuc et de multis et de binis licet intellegi, ut et plures caeli plurium caelorum et duo caeli duorum caelorum tacito numeri articulo accipi posse uideantur. ecce a terrae contiguis aere tenus aquarum elementum est, exin profundum aeris usque ad lunaris sideris citimum lumen, abhinc ignium aetheriorum spatia usque in extima transmundana, qua sphaeroidis globo mundus includitur. ubinam nunc exacta uniuersitate corporum quaeremus caelum trans omne mundanum? sed in hoc opaco rerum caligantium nubilo ex adytis supercaelestium doctrinarum consulta repetamus. in principio, inquit principium geneseos, creauit deus cum I u met terram. si opinionibus missis ue
Abbreviated transcription (Latin):
creaturã incorporali creaturȩ subdens. & ipsã sũme incorporeo
creatori hanc eamdẽ cũ sui inferiori subiciens. in tertiũ cȩlũ
pauli pedes equos rapiat. qͥ solidũ sensibilis mundi penetrabili¬
mente transiniserint. intentãq aciem eximo cȩli tergo sistentes. redinte¬
gratis uiribus omẽ incorporeũ creatũ potiori nisu pro sustantiȩ excel¬
lentioris dignitate tranauerint. atq hinc redactis paululũ respiraculs
pausȩ uiribus in sup̃ma incorporei creatoris agnitione constiterun:
Quo circa nunc locoꝵ ꝑcuntari sedulo corporales istos uelĩ. quȩ sen
tentia  suꝑ hac apłica sententia sit. Nã cũ dicat apłus raptũ sese usq
ad tertiũ coelũ. pͥmũ quȩro localiterne sit raptus. & qui tres isti cęli
sint. anne plures horũ. an om̃s corporei. anne incorporei quippiã.
ut qm̃ nos adid usq loci disputationis ordo deuexit. quid istinc se¬

Expanded text:
creaturam incorporali creaturae subdens et summo incorporeo creaturam incorporali creaturae subdens et summo incorporeo creatori hanc eandem cum sui inferiore subiciens in tertium caelum Pauli pedissequos rapiat, qui solidum sensibilis mundi penetrabilimente transmiserint intentamque aciem ex imo caeli tergo sistentes redintegratis uiribus omne incorporeum creatum potiore nisu pro substantiae excellentioris dignitate tranauerint atque hic redactis paululum respiraculo pausae uiribus in suprema incorporei creatoris agnitione constiterint. quocirca nunc locorum percontari sedulo corporales istos uelim, quae fere illis super hac apostolica sententia sit. nam cam se dicat apostolus raptum esse usque ad tertium caelum, primum quaero localiter inlocaliterne sit raptus, et qui tres isti caeli sint, anne plures horum, anmones corporei, anne incorporei quipiam, ut quoniam nos ad id usque loci disputationis ordo deuexit, quid istinc se
Abbreviated transcription (Latin):
sens es: Si corpꝰ ÷ spũs. cur ñ potiꝰ ex duob cõpactũ te corporib ab
sentẽ. alio presentẽ corpore e̾e̾ dicis : Aut si unũ corpus es totꝰ. eur
ñ parte corporis abe̾e̾ te. & parte corꝑis ad ee̾ proferas: It enĩ co¬
ꝑe corinthiis ddicas absentẽ. eo uidelicet fieri potest. quia totꝰ un
uniuerso tuo corꝑeꝰ es Uerũ qͦd corporeꝰ totꝰ. & ꝑhoc quia absens
corpore absens es totꝰ. nescio quo tui quoꝰ ñ es ad ee̾ te dicis. Aut
mendatii te argues. aut corporales istos de animȩ incorporalitate
conuincis: Est ne aliquid istic reꝑtũ. aut fortassis obscurũ. qui in
quantũ corporeꝰ ÷. absens corinthiis est : Aut nullo sui. aut ꝑ incor¬
absens toto corporeo sui. coriithiis potuit presentari. Hac & aliae
ad media. a mediis ad sũma conscendit. ut rato iuditio corpoream

Expanded text:
sens? Si corpus est spiritus, cur non potius ex duobus compactus corporibus, uno sens? Si corpus est spiritus, cur non potius ex duobus compactus corporibus, uno absentem, alio non parte corporis abesse te et parte corporis adesse te profers? ut enim corpore Corinthiis te dicas absentem, eo uidelicet ferri potes, quia totus in uniuerso tuo corporeus es, uerum quod corporeus totus et-per hoc quia absens corpore absens totus, nescio quo tui, quo non es, adesse te dicis: aut mendacii te arguis aut corporales istos de animae incorporalitate conuincis. estne aliquid istic creperum aut fortassis obscurum, qui in quantum corporeus est absens Corinthiis est aut nullo sui aut per incorabsens toto corporeo sui Corinthiis potuit praesentari. haec et taliad media, a mediis ad summa conscendit, ut rato iudicio corpoream
Abbreviated transcription (Latin):
locorũ sicubi conduxit. harũpiam scripturarũ testimonus usus sim. fasta¬
men÷ multimodo ueritatis gladio falsilo qui ceruiculã salubri concisi¬
one cõpͣilari. Paulus doctor gentiũ uas electũ. ome peccatũ inquit
extra corpus ÷ : qui autẽ fornicatur in corpus suũ peccat. Si excepto
crimine formcationis extra corpus ÷ omẽ peccatũ. in amma ergo est
Porro si in amma ÷ & corpus ÷ anima. non ergo extra corpus: om̃e pec¬
catũ. Sed apłus dicit. p̃t̃ fornicationẽ extra corpus e̾e̾ omẽ peccatũ:
Incorporea ergo ÷ anima. ut sit aliqͥd in quo extra corpꝰ possit ẽẽ pec¬
catũ. Itẽq ad corinthios in eũ qui scelere pollutus incesti nouercalẽ
thorũ pęne matris struprator inluserat. sententiã promulgaturus
sic ait Et si absens corpore. p̃sens autẽ spũ eũ qͥ hoc opꝰfecit iã iudi¬

Expanded text:
locorum sicubi conduxit harumpiam scripturarum testimoniis usus sim, fas talocorum sicubi conduxit harumpiam scripturarum testimoniis usus sim, fas tamen est multimodo ueritatis gladio falsiloqui ceruiculam salubri concisione concipilari. Paulus doctor gentium, uas electum: omne peccatum, inquit, extra corpus est, qui autem fornicatur in corpus suum peccat. si excepto crimine fornicationis extra corpus est omne peccatum, in anima ergo est. porro si in anima est et corpus est anima, non ergo extra corpus est omne peccatum. sed apostolus dicit praeter fornicationeIncorporea ergo est anima, ut sit aliquid in quo extra corpus possit esse peccatum. Itemque ad Corinthios in eum qui scelere pollutus incesti, novercalem torum pene matris stuprator illuserat, sententiam promulgaturus sic ait: Etsi absens corpore, praesens autem spiritu, eum qui hoc opus fecit jam judi
Abbreviated transcription (Latin):
subiungit: hȩc inquit cogitauerunt & errauerunt: excecauit enĩ
illos malitia eoꝵ. Et tãquã diceres quid in his culpae uertitur. qͥd
erroris: ille respondit. hominẽ animã corpoream cogitauerunt. &
errauerunt: Ac uelut rogares ingeminanti. & quid in hoc uerita
claudat. ut animã corpus eẽ qͥssentiat: iterat propheta responsũ
Errauerunt. Uidelicet errauerunt: quia ds̃ creauit hominẽ in ex¬
terminabilẽ. & ad imaginẽ suȩ similitudinis fecit illũ. id est dicer
adeotenꝰ non ÷ corpus anma: ut sit imago diuina: Est ne aliquid
quo ab hinc locorũ uspiã progrediaris: tuomet inditio proditus.
ueritatis nirib captꝰ. prophetia testificatione conuictus: Sedin¬
derit quisq quid sentiat: pro ut mea tamen opinio fert. hoc sal¬
ꝓpheticũ qͦd hactenus dissertauimꝰ ad uersũ corporales ꝓsp̃ĩta.¬
libꝰ sat. foret: ni par eẽ ducerẽ. apłica quoq ac etiã euangłica

Expanded text:
subiungit: haec, inquit, cogitauerunt et errauerunt, excaecauit enim subiungit: haec, inquit, cogitauerunt et errauerunt, excaecauit enim illos malitia eorum. et tamquam diceres: quid in his culpae uertitur, quid erroris, ille respondet: hominem animam corpoream cogitauerunt et errauerunt, ac uelut rogaret geminanti et quid in hoc ueritas claudat, ut animam corpus esse quis sentiat, iterat propheta responsum: errauerunt, uidelicet errauerunt, quia deus creauit hominem inexterminabilem et ad imaginem suae similitudinis fecit illum, id est dicere: adeo tenus non est corpus anima, ut sit imago diuina. estne aliquid, quo abhinc locorum uspiam progrediaris tuomet indicio proditus, ueritatis uiribus captus, prophetae testificatione conuictus? sed uiderit quisque quid sentiat: prout mea tamen opinio fert, hoc saltim probum quod eatenus dissertauimus aduersum corporales pro spiritalibus sat foret, ni par esse ducerem apostolica quoque aut etiam euangelica
Abbreviated transcription (Latin):
istic aeri cõparatur. Quod ergo diffundi fpũs dicitur tãquã mol¬
lis aer. tale ÷ acsi diceretur spũs hoc cẽ quod mollis aer. Itẽq sp̃ĩta
aer iste subtilis: Cũq ex his cluobus quod ante dictũ: impiorũ blasphe¬
miasit quod postpositũ tua sententia duoq ista itatemus uniantur. uti
fint & negotio & sensu et uerbo indiscriminabilia. quid potissimũ con¬
sequitur nisi ut aut pro similitudine sententiȩ tuȩ si eamdẽ defensi¬
tandã credis. impiorũ quoq sententia laudabilis sit. aut quia plecli¬
bilis illa : tua quoq sit pro eius parilitate dãpnabilis: Sed qͥd diutiꝰ
uel argumentantes halucinamur. cũ suꝑ hoc propheta censuerit:
Dixerunt inquit impii apud se cogitantes non recte. exiguũ ẽ temp
uitȩ nraẽ. extinctus cinis erit corpus nrm̃. & spũs diffundet᷑ tãqũ
mollis aer Postq paululũ. sententiã quoq int̾sita disputation

Expanded text:
istic aeri conparatur. quod ergo diffundi spiritus dicitur tamquam molistic aeri conparatur. quod ergo diffundi spiritus dicitur tamquam mollis aer, tale est ac si diceretur: spiritus hoc est quod mollis aer. itemque spiritalis aer iste subtilis, cumque ex his duobus quod ante dictum est inpiorum blasphemia sit, quod postpositum tua sententia, duoque ista itatenus uniantur, uti sint et negotio et sensu et uerbo indiscriminabilia, quid potissimum consequitur, nisi ut aut pro similitudine sententiae tuae, si eandem defensitandam credis, inpiorum quoque sententia laudabilis sit aut, quia plectibilis illa>est, tua quoque sit pro eius parilitate damnabilis? Sed quo diutius uel argumentantes halucinamur, cum super hoc propheta censuerit: dixerunt, inquit, inpii apud se cogitantes non recte: exiguum est tempus uitae nostrae et exstinctum cinis erit corpus nostrum et spiritus diffundetur tamquam mollis aer, postque paululum sententiam quoque intersita disputatione
Abbreviated transcription (Latin):
uel tibi forsan inficiendi. locus in presentiarũ suꝑ quibus agimꝰ.
utraque uideamus: Propheta nẽpe dicit impios dicere. extinc¬
tũ cius erit corpus nr̃m. et sp̃s diffundetur tamquã mollis aer:
Enĩuero tu te quid dicis : Nonnullae sunt inquis sp̃itales natura&.
ut angłi. archangeli. ceterȩq uirtutes. ipsa quoq anima nostra.
uel certe aer iste subtilistamen incorporea nullatenus aestimandȩ
prolocutionũ harũsce discrimen: Impii de humano spũ de anima
uidelicet humana dixerunt. quod diffundatur spũs tãquã mollis aer.
necessarius hic noster adiungit quod anima humana & aer iste
subtilis aque sp̃italia sint. sed ꝑinde incorporea non sint. Uerba nc̃
eadẽ et sensus expende: Nam quod illic spus dicitur humanꝰ hic anuma
ita profecto concordat. at si uterque animã. aut spm̃ uterque dixisset
qui scilicet ita illic in mollẽ diffundi aerẽ dicitur. sicut ttidẽ subtili

Expanded text:
vel tibi forsan inficiandi locus, impraesentiarum super quibus agimus vel tibi forsan inficiandi locus, impraesentiarum super quibus agimus utraque videamus. Propheta nempe dicit impios dicere: Exstinctus cinis erit corpus nostrum, et spiritus diffundetur tanquam mollis aer. Enimvero tute quid dicis? Nonnullae sunt, inquis, spirituales naturae, t angeli, archangeli ceteraeque uirtutes, ipsa quoque anima nostra uel certe aer iste subtilis, tamen incorporeae nullatenus aestimandae prolocutionum harumce discrimen: inpii de humano spiritu, de anima uidelicet humana dixerunt, quod diffundatur spiritus tamquam mollis aer. necessarius hic noster adiungit, quod anima humana et aer iste subtilis aeque spiritalia sint, sed perinde incorporea non sint. uerba nunc eadem et sensus expende, nam quod illic spiritus dicitur humanus, hic anima, ita profecto concordat, atque si uterque animam aut spiritum uterque dixisset, qui scilicet ita illic in mollem fundi aerem dicitur, sicut itidem subtili
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ds̃ creauit hominẽ in exterminabilẽ. et ad imaginẽ su& similitu¬
dinis fecit illũ. Istic ergo temet indefensionẽ acrius ꝑ mouendũ cre¬
do. proq causa merito in me etiam istius modi forma uerba facturũ.
Quid tu unde contractis testificationibus uteris. haut quaquã tam̃
ueritate pulsantibus conscientia nr̃a sincerũ : Quid autẽ in ea re.¬
fert quid porro attinet impios obdetractã diuinȩ imaginis digni-¬
tatẽ diuinitus plecti. cũ memet impietaus huiuscȩ laquȩis nouerĩ
non teneri : Proinde moneo facessas. nec sententiae talis infamiam
michi mendacit̾ inuras: Plunc ego nisi rennuis in tua tecũ redeo. ex
quibus arbitrauere utrũnã istud in impios prophetici sermonis ora
gio. contra famã deditus sententia̾. & contra sententiã sollicitus
famȩ. eadẽ quȩ istic uelut aliena rennuis. illic itidẽ ueluti pro¬
pria defendis: Ne quid sit tamen uel michi secus interpretandi

Expanded text:
m Deus creavit hominem inexterminabilem, et ad imaginem suae similitudinis fecit illum . Istic ergo temet in defensionem tui acrius permovendum credo, proque causae merito in me etiam istiusmodi ferme verba facturum: Quid tu, unde unde contractis testificationibus uteris, haudquaquam tamen veritate pulsantibus conscientiae nostrae sincerum? Quid autem mea refert; quid porro attinet, impios ob detractam divinae imagini dignitatem divinitus plecti, cum memet impietatis hujusce laqueis noverim non teneri? Proinde moneo facessas, nec sententiae talis infamiam mihi mendaciter inuras. Nunc ego nisi renuis, in tua tecum redeo, ex queis arbitrabere, utrumnam istud in impios prophetici sermonis oracgio, contra famam deditus sententiae, et contra sententiam sollicitus famae, eadem quae istic velut aliena renuis, et illic itidem veluti propria defendis. II. Ne quis sit tamen vel mihi secus interpretandi,
Abbreviated transcription (Latin):
beat ex aduerso posita. ut sibi nec magnitudine nec specie nec loco dissei¬
tiant. ut sunt aures & oculi. quȩ item singula ut nasus & os mediũ
locũ teneant. atq ut esse pulchra possint. concinentiam sũmȩ aequ¬
litatis imitentur. Quatenus igitur numeri ueritatẽ in anima rep

Expanded text:
beat ex aduerso posita, ut sibi nec magnitudine nec specie nec loco dissenbeat ex aduerso posita, ut sibi nec magnitudine nec specie nec loco dissentiant, ut sunt aures et oculi, quae item singula, ut nasus et os, medium locum teneant atque, ut esse pulchra possint, concinentiam summae aequalitatis imi
Abbreviated transcription (Latin):
particeps eius fiat sapiens dici non potest: Istic ego percuntatũ ueno
spatiumne loci fore iudices. ansit in locale aliquid quo capitur sapien¬
tia. Ego sic censeo. quod si secundũ spatiũ sapientiar capax ÷ sapientis
anima. ergo sodm molẽ magna ẽ sapientia: Quod quia non sinet di¬
ci ueritas. in locale est quod capit. ut in locale possit e̾ẽ quod capitur:
En tibi humam ammi sine mole magnitudinẽ: Numeri nunc intu¬
ere rationẽ: Anĩ aduertisti ut arbitror hȩc esse in corporibus signa
numerorũ. quod scilicet numerosa sint corpora. quȩ sibi secundũ
prestantissimã numeri aequalitatẽ partiũ parilitate respondeañ.
ut qm̃ unius ad unũ. et duorũ ad duo. & ad tria triũ sũma aequa¬
litas ÷ : sic itidẽ illud numerosũ corpus esse dicamus. quod rata di¬
mensione formatũ. ut uerbotenus humanũ quȩ sunt bina. sic ha¬

Expanded text:
particeps eius fiat, sapiens dici non potest. istic ego percontatum uenio, particeps eius fiat, sapiens dici non potest. istic ego percontatum uenio, spatiumne loci fore iudices an inlocale aliquid, quo capitur sapientia? ego sic <censeo, quod si secundum spatium sapientiae capax est sapientis anima, ergo secundum molem magna est sapientia. quod quia non sinit dici ueritas, inlocale est quod capit, ut inlocale possit esse quod capitur. en tibi humani animi sine mole magnitudinem, numeri nunc intuere rationem. Animaduertisti, ut arbitror, haec esse in corporibus signa numerorum, quod scilicet numerosa sint corpora, quae sibi secundum praestantissimam numeri aequalitatem partium parilitate respondeant, ut quoniam unius ad unum et duorum ad duo et ad tria trium summa aequalitas est, sic itidem illud numerosum corpus esse dicamus, quod rata dimensione formatum, ut uerbo tenus humanum quae sunt bina sic ha
Abbreviated transcription (Latin):
uelut in patriam tendens subtilis natura. magnas partes stipati aeris
inrũpit. et nisi eũdẽ ȩlementi alterius profundũ uinceret. quo ꝑua
mensura pondus & numerus: Nunc qm̃ et eorũdẽ est & parcilis um¬
tas. et locale pondus. & magnitudo mensurabilis. utrũ tria hȩc eatenꝰ
m amma aut in corpore sint quȩ ramus: Magnũ certe corpus longi¬
tudine & latitudine et altitudine dicimus. cuus utique spatiũ grande
uł paruũ pro sui capacitate censemus Ergo tantũ quicq corporis qͦd.¬
cũq corpus recipit. quantũ pro amplitudine capax ÷: Sic equidem
transcenso inferioris creature gradu. sublimiorẽ cerne creaturã. et
anim magnitudinẽ sui capacitate metire: Ecce capax est anima hu¬
mana sapientiae: Capax nãq est eius. quȩ intelligens eius ẽ. Ergo ut
ante indeptã sapientiam sapientiae capax dici non potest. sic antequã

Expanded text:
uelut in patriam tendens subtilis natura magnas partes stipati aeris uelut in patriam tendens subtilis natura magnas partes stipati aeris inrumpit et, nisi eundem elementi alterius profundum uinceret, quo per mensura pondus et numerus. nunc quoniam eorundem est et partilis unitas et locale pondus et magnitudo mensurabilis, utrum tria haec eatenus in anima, ut in corpore sint, quaeramus. magnum. certe corpus longitudine et latitudine et altitudine dicimus, cuius utique spatium grande uel paruum pro sui capacitate censemus. ergo tantum quidque corporis quodcumque corpus recipit, quantum pro amplitudine capax est. sic equidem transcenso inferioris creaturae gradu sublimiorem cerne creaturam et animi magnitudinem sui capacitate metire. ecce capax est anima humana sapientiae, capax namque est eius, quae intellegens eius est. ergo ut ante indeptam sapientiam sapientiae capax dici non potest, sic antequam
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ rationis tramitẽ in reliquis tene corporibus. quia & aquȩ
guttulã quã digito tincto sustuleris. habentẽ scilicet pro magni¬
tudinis modo menfurã. pro partiũ distantia numerũ. lege ponde¬
ris si dimittas in aere. non residet nisi ad sua ꝑuenerit: Reris quoq
ratio par ÷: cuius ichil uł sub aqua contineri. uł supra ignẽ ferri
potest Quod si quo pacto fiat neressitate ponderis uel hinc natu¬
raliter: erũpit. uel inde sponte desidit. mensurabilẽ uero aerem
& pronumero partiũ numerosũ uł hinc ut arbitror liquet. ꝙ
corporeũ metiri posse mundũ. cuius aer pars : quarto iã consan¬
Sic etiam ignis aelementũ. et pro partibus suis quia locale ẽ recipit
numeros. et pro spatio quia finale mensuris subditur: Pondus autẽ
ignis iste terrenus. quasi quoddã semen igniũ supremorũ sursũ uer¬
sus habet. qui quanto maiore fomento pastus maiorũ fuerit uiriũ.

Expanded text:
ad modum rationis tramitem in reliquis tene corporibus, quia et aquae ad modum rationis tramitem in reliquis tene corporibus, quia et aquae guttula, quam digito tincto sustuleris, habet scilicet pro magnitudinis modo mensuram, pro partium distantia numerum: lege ponderis si dimittas eam in aere, non residet nisi ad sua peruenerit. aeris quoque ratio par est, cuius nihil uel sub aqua contineri uel supra ignem ferri potest, quod, si quo pacto fiat, necessitate ponderis uel hinc naturaliter erumpat uel inde sponte desidat. mensurabilem uero aerem et pro numero partium numerosum uel hinc, ut arbitror, liquet, quia corporeum metiri posse mundum, cuius aer tertia pars est, iam constitsic etiam ignis elementum et pro partibus suis, quia locale est, recipit numeros et pro spatio, quia finale, mensuris subditur. pondus autem ignis iste terrenus quasi quoddam semen ignium supremorum sursum uersus habet, qui quanto maiore fomento pastus maiorum fuerit uirium,
Abbreviated transcription (Latin):
si placet qm̃ mensuris ponderibus & numeris omĩa disposita sunt. ea¬
rũdem in creaturis signa quęramus: Imũ certe aelementorũ om̃ium
terra ÷: In rotundo scilicet illud imũ constat esse quod mediũ ẽ. quia
in rotundi extimis imũ non ẽ: Quȩlibet ergo terrȩ pars magna uł
minma. aut lapillus exiguus uel mimitissimus puluis culus qͥ pun¬
cto uisibili contingi non quȩat. habet & mensurã pro modulo suo.
& nutuerũ pro ratione partiũ. quibus distant suꝑiora ab inferio¬
ribus. dextra asinistris. a posterioribus priora Unde etiam quãlibet
minimũ diuidi in duo potest. quia corpus est. Pondus uero illius hin
anĩ aduertitur. quod hoc ipsũ minmũ ab origine sua sublatũ. et in
aqua suꝑiori uidelicet elemento dimissũ. motu infatigabili non
quiescit. donec naturali pondere ad solidũ terrae ꝑuemat: hunc

Expanded text:
si placet, quoniam mensuris ponderibus et numeris omnia disposita sunt, eosi placet, quoniam mensuris ponderibus et numeris omnia disposita sunt, eorundem in creaturis signa quaeramus. imum certe elementorum omnium terra est. in rotundo scilicet illud imum constat esse, quod medium est, quia in rotundi extimis imum non est. quaelibet ergo terrae pars magna uel minima aut lapillus exiguus uel minutissimus puluisculus, qui puncto uisibili contingi nequeant, habent et mensuram pro modulo sui et numerum pro ratione partium, quibus distant superiora ab inferioribus, dextra a sinistris, a posterioribus priora, unde etiam quamlibet minimum diuidi in duo potest, quia corpus est. pondus uero illius hinc animaduertitur, quod hoc ipsum minimum ab origine sua sublatum et in aqua, superiore uidelicet elemento dimissum motu infatigabili non quiescit, donec naturali pondere ad solum terrae perueherit. hunc
Abbreviated transcription (Latin):
subrutilat. necessario scilicet istic admonebere. ut paululũ sepofita
carnaliũ fallatia uisionũ. dicas nobis de decẽ pede forma corporea
cu nr̃o uisibilis sit: sed quia hanc nisi miniũ fortasse succenses. cor¬
pori contẽplabilẽ non negabis. conseque nͣs. quȩro illã umensu
supra sumus locuti mensurã. animone an corpori¬
dicas ẽẽ conspicuam Sed nonita quẽpiam ueritas deserat. ut dium
corpori uisibilia fore. contendat. cũ ne corpora uideri ab hoc nisi
atumato cognoscat. aut ut dicã uerius animã potius ꝑ corpus quã
quicquã ꝑ se sentire corpus intelligat: Duplex ergo ẽ. uidendi uis:
Anima uidet mensurã pondus. et numerũ ꝑse: uidet mensurabilia. nu¬
merabilia. & ponderabilia ꝑ corpus. Ergo ꝑ corpus indet quȩ sunt simi¬
lia corpori idest corpora. incorporea uero ꝑ se. quibus : ipsa similis: Nẽ

Expanded text:
subrutilat, necessario scilicet istic admonebere, ut paululum seposita subrutilat, necessario scilicet istic admonebere, ut paululum seposita carnalium fallacia uisiouum dicas nobis decempedae forma corporeae cui nostro uisibilis sit? sed quia hanc, nisi nimium fortasse suscenses, corpori contemplabilem non negabis, consequenter quaero illam inmensurabilem de qua supra sumus locuti mensuram animone an corpodicas esse conspicuam P sed non ita quempiam ueritas deserat, ut diuina corpori uisibilia fore contendat; cum nec corpora uideri ab hoc nisi animato cognoscat aut, ut dicam uerius, animam potius per corpus quam quidquam per se sentire corpus intellegat. duplex ergo est uidendi uis: anima uidet mensuram pondus et numerum per se, uidet mensurabilia numerabilia ėt ponderabilia per corpus. ergo per corpus uidet quae sunt similia corpori, id est corporea, incorporea uero per se, quibus est ipsa similis. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
nunc sensibus spatia. habet enĩ certũ magnitudinis modũ. quicquid
fmale est: Proinde mundi moles uniuersa qm̃ ex fintis est cõpacta
corporibus. quippe cũ alterũ corpus alteri finẽ fatiat. proculdubio ip¬
sa finalis ÷ propt̃q mensurabilis. tamquã siquid spatiorũ humana mens
cogitat. in ea certe ratione mensura ꝑ corporales formas mitti posse
non dubitat. Quod quidẽ ita posse fieri ueritas declarat. si ullus
extra mundũ locus ÷: sed qm̃ extra omẽm locũ locus esse non potest.
localis mensura ubi locus nullus est non accedit. et cũ desit quod me¬
tiri possit. quo possit metiri super est. quia finito mensurabili. immnen¬
surabilis mensura non deficit Eatenus equidẽ rato ponderis. eo
quod pendi potest. cessante non terit. et numerus finito numerabili
non finitur: Igitur si mmmensae lucis splendor aliquo nobis fulgore

Expanded text:
nunc sensibus spatia. habet enim certum magnitudinis modum quidquid nunc sensibus spatia. habet enim certum magnitudinis modum quidquid finale est. proinde mundi moles uniuersa, quoniam ex finitis est conpacta corporibus, quippe cum alterum corpus alteri finem faciat, procul dubio ipsa finalis est propterque et mensurabilis. trans quam si quid spatiorum humana mens cogitat, in ea certe ratione mensurae per corporales formas mitti posse non dubitat, quod quidem ita posse fieri in ueritate claret, si ullus extra mundum locus est. sed quoniam extra omnem locum locus esse non potest, localis mensura ubi locus nullus est non accedit, et cum desit quod metiri possit, quo possit metiri superest, quia finito mensurabili inmensurabilis mensura non deficit. eatenus equidem ratio ponderis eo quod pendi potest cessante non interit et numerus finito numerabili non finitur. igitur si inmensae lucis splendor aliquo nobis fulgore
Abbreviated transcription (Latin):
Sic et inhis principalibus formis ratio par est. quas plato idȩas nominat.
Nam secundũ eamdẽ quadrati operis legem fabricamus. et quadratã ta¬
bulam & forũ quadratũ. et cũ forũ maius quadrũ sit. non tam̃ magis
quadratũ est: hinc capias oportet inditiũ. illius non pensi ponderis et
inmensurabilis mensurae & innumerabilis numeri. quȩ tria simul ae¬
quiterna semꝑ indiuidua ubique et ubicũq tota unus ds̃sunt Om̃ĩa
ec em̃ corpora quibus quidq uel numeramꝰ uel pendimꝰ uł metimur.
& innumerabilia sunt et ponderabilia & mensurabilia Nam et nume¬
ri in corporibus certus : modus. & pendiculi trutine certũ ÷ pondus.
et decẽ pedis certa mensura ÷ A cuius magnitudine & citro recurrili¬
et usq ad untias et semiuntias. & usq ad minimũ citra quod nchil ÷
& ultra itẽ progredi usq ad maxima. et ipfius quoq mundi in accessa

Expanded text:
sic et in his principalibus formis ratio par est, quas Plato ideas nominat. sic et in his principalibus formis ratio par est, quas Plato ideas nominat. nam secundum eandem quadrandi legem fabricamus et quadratam tabulam et forum quadratum, et cum forum maius quadratum sit, non tamen magis quadratum est. hinc capias oportet indicium illius non pensi ponderis et inmensurabilis mensurae et innumerabilis numeri, quae tria simul aequiterna semper indiuidua ubique et ubicumque tota unus deus sunt. Omnia etenim corpora, quibus quidque uel numeramus uel pendimus uel metimur, et numerabilia sunt et ponderabilia et mensurabilia. nam et numeris in corporibus certus est modus et pondiculi trutinae certum est pondus et decempedae certa mensura est, a cuius magnitudine et citra recurri licet usque ad uncias et semuncias et usque ad minimum, citra quod nihil est, et ultra item progredi usque ad maxima et ipsius quoque mundi inaccessa
Abbreviated transcription (Latin):
numeris. ponderibusq disposuit. quando quidẽ hȩcipsa non secun¬
dũ ista formauit: Sed auctoritati diuinȩ obuiare nefas ẽ: Numeris
ergo ponderibus & mensuris. uniuersa creata sunt Mensuragͦ
om̃ia. si et ipsa creata sunt: Hic om̃ibus cogitandi uiribus enitendi
est. ut quo quo modo possit agnosci. non hoc esse pondus principale
quod penditur. sed quo penditur. non eũdẽ esse numerũ qui nu¬
meratur sed quo numeratur: nec mensurã quã metitur sed qua
metituꝵ. ficut itẽ non hoc ÷ magnitudo quod magnũ. nec hoc aqͣli
quod aequalitas. nec hoc pulchritudo quod pulchrũ Nichil eñ
creatũ ꝑ se magnũ est. sed ex minoris cõparatione magnũ aliqͥd
cdiciturꝰ hinc ÷ quod montẽ paruũ dicimus. et grande miliũ. ga¬
dẽ quoq muscã. et bouẽ paruũ. Cũ uero ad ipsam q eatricem¬
uenitur magnitudinẽ. quia cõparari non potest nec maior nec minor est:

Expanded text:
numeris ponderibusque disposuit, quando quidem haec ipsa non secunnumeris ponderibusque disposuit, quando quidem haec ipsa non secundum ista formauit, sed auctoritati diuinae obuiare nefas est, numeris ergo ponderibus et mensuris uniuersa creata sunt. mensura ergo ta sunt omnia, si et ipsa creata sunt. hic omnibus. cogitandi uiribus enitendum est, ut quoquo modo possit agnosci non hoc esse pondus principale quod penditur, sed quo penditur, nec eundem esse numerum qui numeratur, sed quo numeratur, nec mensuram quae metitur, sed qua metitur, sicut item non hoc est magnitudo quod magnum, nec hoc aequale quod aequalitas, nec hoc pulchritudo quod pulchrum. nihil enim creatum per se magnum est, sed ex minoris conparatione magnum aliquid dicitur. hinc est quod montem paruum dicimus et grande milium, grandem quoque muscam et bouem paruum. cum uero ad ipsam creatricemuenitur magnitudinem, quia conparari non potest, nec maior nec minor est.