comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oruis uelit pudicus esse. quis inpudicꝰ:
C ur enĩ cum datũ fit diuinitus homi.¬
ni liberum arbitrium. adulteria legib
puniantur. & sacrilegia permittantur. a¬
An fidẽ ñ seruare leuius ẽ. animã dõ
quã feminã uiroͦ Aut si ea quȩ non
contẽptu sed ignorantia religioni cõ¬
mitumtur mitius uindicanda. Num¬
quid ideo neglegenda sunt: Melius
esse quidem. quis dubitauerit addm̃
colendum doctrina homines duci quã
pęne timore uel dolore conpelli : Sed
non quia isti meliores sunt. ideo illi
qui tabes non sunt. neglegendi sunt.
Multis tnĩ ꝓfuit quod experimentis
probamus. prius timore uel dolore cogi.
ut postea possint doceri. aut quod iã
uerbis didicerant opere sectari. Propo.¬
nunt nobis quidam fententiam cuiꝰdã
sȩcularis auctoris. qui dixit. Pudore
& libertate liberos retinere satius esse
credo. quã metu. hoc quidẽ uerũ ẽ.
sed sicut meliores sunt quos diligit

Expanded text:
quis uelit pudicus esse. quis inpudicus\'? quis uelit pudicus esse. quis inpudicus\'? cur enim, cum datum sit diuinitus homini liberum arbitrium, adulteria legibus puniantur et sacrilegia permittantur? an fidem non seruare leuius est animam deo quam feminam uiro? aut si ea, quae non contemptu sed ignorantia religionis comittuntur, mitius uindicanda, numquid ideo neglegenda sunt? Melius esse quidem quis dubitauerit ad deum colendum doctrina homines duci quam poenae timore uel dolore compelli? sed non, quia isti meliores sunt, ideo illi. qui tales non sunt, neglegendi sunt. multis enim profuit, quod experimentis probauimus et probamus, prius timore uel dolore cogi, ut postea possint doceri aut, quod iam uerbis didicerant, opere sectari. proponunt nobis quidam sententiam cuiusdam saecularis auctoris, qui dixit: Pudore et liberalitate liberos retinere satius esse credo quam metu. hoc quidem uerum est; sed sicut meliores sunt, quos dirigit
Abbreviated transcription (Latin):
prohibendo. In hoo seruiunt dño reges.
inquantũ sunt reges. cum ea faciunt
ad seruiendum illi. quȩ ñ possunt facere
nisi reges. Cum itaq nondum reges
dño feruirent tẽporib apłoꝵ. sed adhuc
meditarentur inania aduersus eum
&e aduersus xp̃m eius. ut ꝓphetarum
predicta om̃ia conplerentur. non utiq
Sic enim ordo tempoꝵ uolirebatur. ut
&e iuchȩi occiderent prȩdicatores xp̃i. pu.¬
tantes se officium dõ facere sicut prę¬
dixerat xp̃s: & gentes fremerent aduer.¬
sus xp̃ianos. & om̃s pacientia martyrũ
uincerre. Postea uero quã cępit im.¬
pleri quod scriptuniẽ: & adorabunt eũ
om̃s reges terrȩ om̃s gentes seruient illi.
Quis mente sobrius. regibus dicat.
Nolite curare in regno ur̃o a quo teneat᷑
uel oppugnetur a eccła dñi ur̃iNon
aduos ꝑtineat. quis irelit esse sure reli.¬
giosus siue sacrilegus᷑ Quib dici non
porest. non aduos ꝑtureat in regno ur̃o

Expanded text:
prohibendo. in hoc ergo seruiunt domino reges, prohibendo. in hoc ergo seruiunt domino reges, in quantum sunt reges, cum ea faciunt ad seruiendum- mendam illi, quae non possunt facere nisi reges:,. Cum itaque nondum reges domino seruirent temporibus apostolorum, sed adhuc meditarentur inania aduersus eum et aduersus Christum eius, ut prophetarum praedicta omnia complerentur, non utique sic enim ordo temporum uoluebatur. ut et Iudaei occiderent praedicatores Christi putantes se officium deo facere, sicut praedixerat Christus. et gentes fremerent aduersus Christianos et omnes patientia martyrum uinceret. postea uero quam coepit impleri. quod scriptum est: Et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi, quis mente sobrius regibus dicat: \'Nolite curare in regno uestro, a quo teneatur uel oppugnetur ecclesia domini uestri; non ad uos pertineat. quis uelit esse siue religiosus sine sacrilegus\', quibus dici non potest: \'Non ad uos pertineat, in regno uestro
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo dicitur : & nc̃ reges intelligite.¬
rrudimini qui iudicatis terrã. seruite
dño intimore. & exultate ei cũ tremore.
Quomodo ergo reges dño seruiunt
intimore. nisi ea quȩ contra uissa dñi
fiunt religiosa seueritate prohibendo
ato plectendo : Aliter enĩ feruit
qui homo ẽ. aliter qui & iam rex est.
Qui homo ẽ. seruit uiuentlo  ficdelit᷑:
Qui uero &iam rexẽ. seruit begi iusta
prȩxiprenti. & contraria ꝓhibenti. ẽuenient
uigore sancrendo. sicut feriuuit ezechi.¬
as lucos & templa idoloꝵ & illa excelsa
quȩ contra dĩ precepta furrant construc.¬
ta destruendo. sicut seruiuit iosias talia
& ipse facrendo. sicut seruiuit rex ni¬
niuitarũ uni uersam eiuitatẽ ad placan.¬
dum dnm cõpelbendo: Sicut serui uit
darius idolum frangendo in potestatem
cdaniheli dando & inimicos eiꝰ leonibus
ingerendo: sicut seruiuit nabuchodo nosor
de quo iam diximus. om̃s in regno suo po.¬
sitos adblasphemandũ dm̃ lege terribili

Expanded text:
nunc, reges, intellegite;erudimini, qui iudicatis terram; seruite domino in timore et exultate ei cum tremore. quo modo ergo reges domino seruiunt in timore nisi ea, quae contra iussa domini fiunt. religiosa seueritate prohibendo atque plectendo? aliter enim seruit, quia homo est, aliter, quia etiam rex est; quia homo est enim, seruit uiuendo fideliter, quia uero etiam rex est, seruit leges iusta praecipientes et contraria prohibentes conuenienti uigore sanciendo, sicut seruiuit Ezechias lucos et templa idolorum et illa excelsa, quae contra dei praecepta fuerant constructa, destruendo, sicut seruiuit Iosias talia et ipse faciendo, sicut seruiuit rex Nineuitarum uniuersam ciuitatem ad placandum dominum compellendo. sicut seruiuit Darius idolum frangendum in potestatem Daniheli dando et inimicos eius leonibus ingerendo, sicut seruiuit Nabuchodonosor, de quo iam diximus, omnes in regno suo positos a blasphemando deo lege terribili
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis ultimã cõm̃dauit apłs. Haec aut̃
causa p̾cipua fuit ista dicendi. in his bre.¬
uiter constrictis atq significatis. ñ pu.¬
taretur neglegendũ eẽ. quod sequitur.
caritate. Nequisquã sicut se habet hu.¬
manȩ cogitationis infirmitas existimaret.
non eẽ. ista facrenda ꝓhis aquib ꝑsecutio.¬
nẽ patrebatur Aeccła. cũ m̃bra xp̃i exom.¬
ni essent hominũ geitere colligenda.
Vncde adiungit & dicit. Hoc eñi bonũ ẽ.
& acceptum coram saluatori dõ nr̃o. qui
om̃s homines uult faluos fueri. & inagni.¬
tionẽ ueritatis uenire. Et ne quisqũã
diceret posse eẽ. salutis uiam inbona
conuersatione & unius dĩ omnipotentis
cultu sine participatione corporis & san¬

Expanded text:
uerbis ultimam commendauit apostolus. Haec autem uerbis ultimam commendauit apostolus. Haec autem causa praecipua fuit ista dicendi, ut his breuiter perstrictis atque significatis non putaretur neglegendum esse, quod sequitur: ietate et caritate, ne quisquam, sicut se habet humanae cogitationis infirmitas, existimaret non esse ista facienda pro his, a quibus persecutionem patiebatur ecclesia, cum membra Christi ex omni essent hominum genere colligenda. unde adiungit et dicit: Hoc enim bonum est t acceptum coram saluatore deo nostro, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. et ne quisquam diceret posse esse salutis uiam in bona conuersatione et unius dei omnipotentis cultu sine participatione corporis et san
Abbreviated transcription (Latin):
intelligenda ẽ. oratio quã facimus ad uo.¬
tum id est prosruchen. Uouentur autẽ
omnia que offeruntur dõ. maxinte scĩ al¬
taris oblatio. quo sacranrento predicatur
nrm aliud maximũ uotũ quonos noui.¬
mus inxp̃o eẽ. mansuros. utiq in conpa¬
ge corporis xp̃i. Q uius rei sacramentũ
ẽ. quod unus panis. unũ corpus multi
sumus. Ideo in huius sc̃ĩficatione & dis¬
tributionis p̃paratione existimo apłoꝵ
iussisse ꝓprie fieri. proseuchas id est oratio.¬
nes. irelut ñ nulli minus perite int̾ p̃cati
sunt adorationes. Hoc est rnũ aduotum.
quod usitatius inscripturis nuncupatur
ẽuche. In terpellationes autẽ. siue ut
ur̃i codices habent postulationes fuint.
cũ populus benedicitur. Tunc enim
antistites uelut aduocati susceptos suos
ꝑ manus inpositionẽ miferi cordissime
offerunt potestati. Quib ꝑactis & par¬
ticipato tanto sacramento. gr̃arũ actio
cuncta concludit. Quã inhis etiam

Expanded text:
intellegenda est oratio, quam facimus ad uointellegenda est oratio, quam facimus ad uotum, id est rcpoc εὐκήν. uouentur autem omnia, quae offeruntur deo, maxime sancti altaris oblatio, quo sacramento praedicatur nostrum illud maximum uotum, quo nos uouimus in Christo esse mansuros, utique in compage corporis Christi. cuius rei sacramentum est, quod unus panis, unum corpus multi sumus. ideo in huius sanctificatione et distributionis praeparatione existimo apostolum iussisse proprie fieri rcpossoxa. id est orationes uel, ut nonnulli minus perite interpretati sunt, adorationes, hoc est enim ad uotum, quod usitatius in scripturis nuncupatur eoa. interpellationes autem siue, ut uestri codices habent, postulationes fiunt, cum populus benedicitur; tunc enim antistites uelut aduocati susceptos suos per manus inpositionem misericordissimae offerunt potestati. quibus peractis et participato tanto sacramento gratiarum actio cuncta concludit, quam in his etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quod om̃is urel pene om̃is frequentat
aeccła. ut p̾cationes accipiamus dictas
quas facimus incelebratione sacram̃toꝵ.
antequã illud quod ẽ. indñ mensa in¬
cipiat benedici. orationes cũ benedicit᷑
& scĩficatur & ad distribuendũ cõminui.¬
tur. quã totam petitionẽ fere om̃is eccła
dominica oratione concludit. Adquẽ
intellectũ enam uerbi greci origonos
adiuuat. Nam eam quã dicunt euchen
raro ita scriptura ponit ut intelligatur
oratio. sed plerũq ut multo usitatius
quod uerbũ ita positũ ẽ. unde tractamꝰ
semꝑ oratronẽ uocat. Onde hanc uerbi
originẽ sicut superius dixi. non nulli minꝰ
erudite intuentes. p̃roseuchen non oratio.¬
nr̃ sed adorationẽ dicere uolurrunt. quȩ
potius proscynesis dicitur. Sed quia ora.¬
tio interdũ uocatur euche. adoratio pu¬
tata ẽ. proseuchẽ. Porro siusitatius ut
dixi inscripturis uotũ appellatur euche.
excepto nomine generali orationis ea ꝓprie

Expanded text:
quod omnis uel paene omnis frequentat quod omnis uel paene omnis frequentat ecclesia, ut precationes accipiamus dictas, quas facimus in celebratione sacramentorum, antequam illud, quod est in domini mensa, incipiat benedici, orationes. cum benedicitur et sanctificatur et ad distribuendum comminuitur, quam totam petitionem fere omnis ecclesia dominica oratione concludit. ad quem intellectum etiam uerbi Graeci origo nos adiuuat; nam eam quam dicunt εὐκήν raro ita scriptura ponit, ut intellegatur oratio; sed plerumque et multo usitatius quod uerbum ita positum est, unde tractamus, semper orationem uocat. unde hanc uerbi originem, sicut superius dixi, nonnulli minus erudite intuentes irpoaeoxav non orationem sed adorationem dicere uoluerunt, quae potius jrpoaxuvraat? dicitur; sed quia oratio interdum uocatur eua, adoratio putata est TtpoaeoxVj. porro si usitatius, ut dixi, in scripturis uotum appellatur εὐκή, excepto nomine generali orationis ea proprie
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ẽ. exoratio ꝓpeccatis mis. Quã quam
fortassis codices apud uos etiam in eo loco
de dño iħu non habent interpellat ꝓnobis.
sed postulat ꝓnobis. Ingreco enĩ quo uerbo
hic positȩ sunt interpellationes. quas ipse
posuisti postulationes. ipsũ & illic uerbũ
eꝰ ubi scripiũ ẽ. interpellat ꝓnobis. Cũ
igitur & qui p̾catur & qui operat p̃cetur.
& qui interpellac dm̃ ad hoc interpellet
ut oret & p̃cetur. Quid sibi uult quod
ista ita posuit apłs. ut non sit eoꝵ negle¬
genda distinctio : Excepto itaq no.¬
mine generali. & salua loquendi consu.¬
etudiie scđm quã siur dicas p̾cationẽ.
sire orationẽ sure in terpellationẽ irel
postulationẽ. una eadẽo res intelligitur.
Aliqua enam singuloꝵ istoꝵ ꝓprietas
inquirenda ẽ. sed ad eam liquido ꝑue.¬
nire difficibe ẽ. Multa quippe hinc
dici possunt quȩ in ꝓbanda non sint.
Sed eligo inhis uerbis hoc intelligere.

Expanded text:
ipse est exoratio pro peccatis nostris. quamquam ipse est exoratio pro peccatis nostris. quamquam fortassis codices apud uos etiam in eo loco de domino Iesu non habent interpellat pro nobis\' sed \'postulat pro nobis\'; in Graeco enim, quo uerbo hic positae sunt interpellationes, quas ipse posuisti postulationes, ipsum et illic uerbum est, ubi scriptum est: Interpellat pro nobis. Cum igitur, et qui precatur et qui orat, precetur et, qui interpellat deum, ad hoc interpellet, ut oret et precetur, quid sibi uult, quod ista ita posuit apostolus, ut non sit eorum neglegenda distinctio? excepto itaque nomine generali et salua loquendi consuetudine, secundum quam, siue dicas precationem siue orationem siue interpellationem uel postulationem, una eademque res intellegitur, aliqua etiam singulorum istorum proprietas inquirenda est, sed ad eam liquido peruenire difficile est; multa quippe hinc dici possunt, quae inprobanda non sint. Sed eligo in his uerbis hoc intellegere,
Abbreviated transcription (Latin):
orare. aliud adorare. Deniq non isto
uerbo sed alio legitur ingreco. dñm diñ
tuum ad orabis. & ad orabo ad tẽplũ sem̃
tuum. & siorua similia. Pro interpellatio.¬
nib autẽ quod nr̃i habent. scd̃m codices
eredo uestros postulationes posuisti. hȩc in¬
terim duo idẽ. quod alii postulationes
alii interpellationes in terpretati sunt
unũ uerbũ tranfferre uoluert̃. qđ gecus
habet eñteuxis. Et ꝓfecto adurer asfet
nosti. aliud ẽẽ. inter pellare. aliud postu.¬
lare. Non eñĩ solemus dicere postulant
interpellari. sed interpellant postulari
Cerũtamen ex uicinitate uerbũ usurpa¬
tũ. cui ꝓpinquitas ipsa impetrat intel.¬
lectũ. non ẽ. irelut censuaria notationi
nam interpellat. & non etiam postulat:
Imano uero quia postulat ꝓ eo positum est
interpellat. Euidenter quippe alibi
de illo dicitur & siquis peccauerit aduoca.¬
tum habemus ad patrẽ iħm xp̃m iustum.

Expanded text:
orare, aliud adorare. denique non isto orare, aliud adorare. denique non isto uerbo sed alio legitur in Graeco: Dominum deum tuum adorabis et: Adorabo ad templum sanctum tuum et si qua similia. Pro interpellationibus autem, quod nostri habent, secundum codices, credo, uestros postulationes posuisti. haec interim duo, id est quod alii postulationes, alii interpellationes interpretati sunt, unum uerbum transferre uoluerunt. quod Graecus habet, ἐντεὐξεις. et profecto aduertis et nosti aliud esse interpellare, aliud postulare. non enim solemus dicere \'postulant interpellaturi\' sed \'interpellant postulaturi\'; uerum tamen ex uicinitate uerbum usurpatum, cui propinquitas ipsa impetrat intellectum, non est uelut censoria notatione nam interpellat et non etiam postulat? immo uero, quia postulat, pro eo positum est \'interpellat\'. euidenter quippe alibi de illo dicitur: Et si quis peccauerit, aduocatum habemus ad patrem Iesum Christum iustum;
Abbreviated transcription (Latin):
tiam fortasse tenebimus. Sed mirum
si sententiam greci sermonis irel consur¬
tudinis obtinebimus. Predicationẽ & de¬
p̃cationẽ multi nr̃i hoc idẽ putant. & hoc
cotidiano usui iam omnino preualuit.
Qui autẽ distinctins latinȩ locuti sunt.
p̃cationib utebantur in obtandis bonis.
dep̃cationib uero indeuitandis malis.
Precari enĩ dicebant eẽ. p̃cando bona op¬
tare. in p̃cari mala. Quod uulgo iam
dicitur mabedicere. dep̃cari autẽ. mala
p̾cando depellere. Sed usitatũ iam loqñ¬
di modum potius sequamur. & siue pre¬
cationes. siue dep̃cationes inuenerimus.
quã greci deesis uocant. ñ putemus eẽ.
enrendandũ. Orationes uero quas grecui
habent pr̃o seuchas. distinguere a precib
uel p̃canonib omnino difficibe ẽ. Quod
uero quidam codices non habent oratiores
sed adorationes quia ñ dictũ ẽ. in greco
ter interp̾tatũ. Proseuchas enĩ orationes
dici agrecis notissimũ ẽ. & utiq aliud ẽ.

Expanded text:
tiam fortasse tenebimus; sed mirum tiam fortasse tenebimus; sed mirum si sententiam Graeci sermonis uel consuetudinis obtinebimus. precationem et deprecationem multi nostri hoc idem putant et hoc cotidiano usu iam omnino praeualuit. qui autem distinctius Latine locuti sunt, precationibus utebantur in optandis bonis, deprecationibus uero in deuitandis malis. precari enim dicebant esse precando bona optare, inprecari mala, quod uulgo iam dicitur maledicere. deprecari autem mala precando depellere. sed usitatum iam loquendi modum potius sequamur et, siue precationes siue \'deprecationes\' inuenerimus, quas Graeci δεήσεις uocant, non putemus esse emendandum. orationes uero, quas Graecus habet προσευχὰς, distinguere a precibus uel precationibus omnino difficile est. quod uero quidam codices non habent \'orationes\' sed \'adorationes\', quia non dictum est in Graeco ter interpretatum; προσευχάς enim orationes dici a Graecis notissimum est. et utique aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
quosclam autẽ ꝓphetas. quosdam uero u¬
euangelistas. sed hoc tamoruã unũ aliquid
duob nominib amplexus ẽ. quos autem
pastores & doctores. Illa plane difficillime
discernuntur. ubi ad timotheũ scribens ait.
Nam nr̃i interp̃tes uix repperiuntur.
oui ea diligenter & ferenter tranfferre
curauerint. Ecce enĩ sicut ea ipse posu.¬
isti. obseero fieri obsecrationes. non eodẽ
uerbo utrũq dixit apłs. qui utiq grecȩ
illã scripsit epłam. sed ꝓeo quod in latino
ẽ. obseero. ille grecę dixit paracalo. Pro
eo urro quod latimis ur̃ habet obsecrati.¬
omes. ille posuit deesis. Proinde alii co¬
dices in quib & nr̃i funt ñ habent obse.¬
crationes sed dep̃cationes. Tria porro
quȩ sequuntur orationes. interpellatio.¬
ies. gratiarũ actiones. pleriq latini co.¬
dices sic habent. Vnde si uelimꝰ scđm
latine lingue ꝓprietates ista discernere
more loquendi nr̃a uel qualẽcuq scren¬

Expanded text:
quosdam autem prophetas, quosdam uero quosdam autem prophetas, quosdam uero euangelistas, sed hoc tamquam unum aliquid duobus nominibus amplexus est: Quosdam autem pastores et doctores. Illa plane difficillime discernuntur, ubi ad Timotheum scribens ait: nam nostri interpretes uix reperiuntur, qui ea diligenter et scienter transferre curauerint. ecce enim sicut ea ipse posuisti: Obsecro fieri obsecrationes, non eodem uerbo utrumque dixit apostolus, qui utique Graece illam scripsit epistulam; sed pro eo, quod in Latino est obsecro, ille Graece dixit uapaxaXd; pro eo uero, quod Latinus uester habet obsecrationes, ille posuit seTQoei?. proinde alii codices, in quibus et nostri sunt, non habent \'obsecrationes\' sed \'deprecationes. tria POITO quae sequuntur: Orationes, interpellationes, gratiarum actiones plerique Latini codices sic habent Unde si uelimus secundum Latinae linguae proprietates ista discernere more loquendi, nostram uel qualemque scien
Abbreviated transcription (Latin):
prote quise uidebant inte. Addidit
autẽ ab ipso. ut non ase ipsis hoc factũ
intelligerent sed ab ipso. ⁊dẽ. miscdiȩ
eius & gr̃a. De prophetis quodait apłs.
quosdam quidem dedit ds̃ i narccła apłos.
quosdam autẽ ꝓphetas. Hoc intelligo
quod ipse scripsisti. ꝓphetas eos dictos
isto loco ex quib agabus erat. non illos
qui irenturũ in carne dnm ꝓphetauert᷑.
Ei uangelistas urero inuenimus. quos
apłos fuisse ñ begimus. sicut fuert̃ marcꝰ
& lucas. Pastores autẽ & doctores quos
maxime ut discernerẽ uoluisti. eosdem
puto eẽ. sicut & tibi uisũ ẽ. ut ñ alios
pastores alios doctores intelligamus. fed
ideo cũ p̃dixisset pastores subi unxisse doc.¬
tores. ut intelligerent pastores ad officiũ
suũ ꝑtinere doctrinã. Ideo enĩ ñ ait quos¬
dam autẽ pastores quosdam uero doctores
sed cum superiora ⁊pso locutionis genera
distingueret dicendo. quos autẽ apostolos

Expanded text:
pro te, qui saeuiebant in te. addidit pro te, qui saeuiebant in te. addidit autem ab ipso\', ut non a se ipsis hoc factum intellegerent sed ab ipso, id est misericordia eius et gratia. De prophetis quod ait apostolus: Quosdam quidem dedit deus in ecclesia apostolos, quosdam autem prophetas, hoc intellego, quod ipse scripsisti, prophetas eos dictos isto loco, ex quibus Agabus erat, non illos, qui uenturum in carne dominum prophetauerunt. euangelistas uero inuenimus, quos apostolos fuisse non legimus, sicut fuerunt Marcus et Lucas. pastores autem et doctores, quos maxime ut discernerem uoluisti, eosdem puto esse, sicut et tibi uisum est, ut non alios pastores. alios doctores intellegamus; sed ideo, cum praedixisset pastores, subiunxisse doctores, ut intellegerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. ideo enim non ait: Quosdam autem pastores, quosdam uero doctores, sed cum superiora ipso locutionis genere distingueret dicendo: Quosdam autem apostolos,
Abbreviated transcription (Latin):
quã ds̃ conquassabit capita inimicoꝵ
suoꝵ. nimiũ suꝑbientem. nimiũ fe
extollentiũ indelictis suis. Peryꝑboben
quippe significauit suꝑbiam tantũ
se extolbentẽ & tanta elatione inceden¬
tẽ. quasi capilli uerticẽ ꝑambulando
calcarent. Item ⁊ neodem psalmo qđ
seriptũ ẽ. lingua canũ tuoꝵ ex inimi.¬
cis ab ipso. non semꝑ in malo accipren.¬
di sunt canes. alioquin ñ rep̾hende.¬
rentur apud ꝓphetã canes neserentes
latrare. & amantes dormitare. Profec¬
to enĩ laudabiles canes esfent. si &e latra.¬
re scirent. & uigilare amarent. Et
certe illi trecenti innumero ꝑerucis
litterã sacratissimo. non eligerentur
aduictoriam faciendã qui tamquã
canes lamberent aquã. nisi aliquid
magnum significarent. Uigilant eni
& hic marccłar laudib cum ꝓphetia
exereretur. lingua canũ ẽ. cõmemora¬
ta. ñ dentes. Tuoꝵ autẽ canũ dixit.
ex inimicis. id ẽ. ut qui erant inimici
tui frerent caues tui. & la trarent

Expanded text:
nquassabit capita inimicorum suorum nimium superbientium, nimium se extollentium in delictis suis\'. per hyperbolen quippe significauit superbiam tantum se extollentem et tanta elatione incedentem, quasi capilli uerticem perambulando calcarent. item in eodem psalmo quod scriptum est: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso, non semper in malo accipiendi sunt canes. alioquin non reprehenderentur apud prophetam canes nescientes latrare et amantes do.rmitare; profecto enim laudabiles canes essent, si et latrare scirent et uigilare amarent. et certe illi trecenti in numero per crucis litteram sacratissimo non eligerentur ad uictoriam faciendam, qui tamquam canes lamberent aquam, nisi aliquid magnum significarent. uigilant enim et hic in ecclesiae laudibus, cum prophetia exereretur, lingua canum est commemorata, non dentes. tuorum autem canum, dixit, ex inimicis, id est ut, qui erant inimici tui, fierent canes tui et latrarent
Abbreviated transcription (Latin):
itaq si apud inferos dñs quando mortuis
est in carcere conclusis spiritib p̃dicauit.
quid bonis soli meruerint ut dñs in in¬
dictũ fuisse illi diuiti. inter nos & uos
chaos magnũ firmatũ ẽ. ut hi qui nolt᷑
hinc transire aduos ñ possint. neque
inde huc transineare. Nescio utrum
quisqu̾a fit cui ñ uideatur absurdum.
Porro si plures qua duo ibi erant ouis au.¬
deat dicere ñ ibi fuisse parriarchas & pri.¬
phetas quib inscriptura dĩ iustiaȩ pre.

Expanded text:
itaque, si apud inferos Dominus, quando mortuus est, in carcere conclusis spiritibus praedicavit, quid boni soli meruerint, ut Dominus ad inse illi diuiti: Inter nos et uos chaos magnum firmatum est, ut hi, qui uolunt, hinc transire ad uos non possint neque inde huc transmeare, nescio utrum quisquam sit, cui non uideatur absurdum. porro si plures quam duo ibi erant, quis audeat dicere non ibi fuisse patriarchas et prophetas, quibus in scri
Abbreviated transcription (Latin):
subsequente uersiculo ait. Sermo dñi &
cente dese. Ignẽ enĩ inquit ueni mittere
in terrã. & quid uolo. nisi iam accendatur.
Item alibi dicit. Non ueni pacẽ mutere.
sed gladium. Cides eum unam ium doctri.¬
nȩ sue diuerso ignis & gladii nomine de.¬
signasse. aut quomodo marrȩ inlata ꝑgla.¬
diũ passio uel tribulatio p̾staret: Itaq hoc
scire cupio quid admariam ꝑtineret ut
reurlarentur multoꝵ cordium cogitationeᷤ.
aut ubi apparuit qui ex eo qđ animã eius
siue carnalis inferro. fiue spiritalis gladius
in uerbo dĩ ꝑ transiuit. ex inde multoꝵ
cordiũ cogitationes reuelatȩ sint: Expo.¬
ne ergo hanc maximȩ deuerbis symeonis
clausulã mihi quia latere ñ dubito scãr
animȩ tuȩ que de interioris oculi purita.¬
te meruit inluminatione sp̃s sc̃i. ꝑ quẽ
Ds̃ misereatur mei ꝑ orationes tuas. & in¬
luminet uultũ suũ suꝑ ne ꝑ lucernam
unanime magister m̃s infide caritatis.

Expanded text:
subsequente uersiculo ait: Sermo domini subsequente uersiculo ait: Sermo domini cente de se: Ignem, enim inquit, ueni mittere in terram et quid uolo, nisi iam accendatur? item alibi dicit: Non ueni pacem mittere sed gladium. uides eum unam uim doctrinae suae diuerso ignis et gladii nomine designasse. aut quo modo Mariae inlata per gladium passio uel tribulatio praestaret? itaque hoc scire cupio: quid ad Mariam pertineret, ut reuelarentur multorum cordium cogitationes, aut ubi apparuit, quia ex eo, quod animam eius siue carnalis in ferro siue spiritalis gladius in uerbo dei pertransiuit, exinde multorum cordium cogitationes reuelatae sint? expone ergo hanc maxime de uerbis Symeonis clausulam mihi, quia lucere non dubito sanctae animae tuae, quae de interioris oculi puritate meruit inluminationem spiritus deus misereatur mei per orationes tuas et inluminet uultum suum super me per lucernam unanime, magister meus in fide ueritatis
Abbreviated transcription (Latin):
gladius. ut reuelentur multoꝵ cordiũ
cogitationes. Scđm litterã hoc mihi
penitus obscurũ ẽ. quia nec mariam
beatissimã usquã legimus occisam. ut de
corporali gladio sc̃s ille ei futurã passionẽ
ꝓphetasse uideatur. Sed quod subrecit.
ut reuelentur multoꝵ cordiũ cogitatio.¬
nes. scrutans enĩ inquit corda. Eit de
uit ds̃ oꝑta cordium. & occulta tenebrarũ.
Ididr̃q apłs spiritaliter exprimens arma
cęlestia quib in interiori nr̃o debramus
armari. G ladiũ spiritus dicit uerbũ dĩ.
cde quo adlrebreos ait. Qiuus ẽ. enĩ sermo
dĩ & efficax. & penetrabilior om̃i gladio
ergo mirũ sistius uerbi ignita uis &
ancipitis gladii peneirabilior acres. &
seĩ ioseph olim & postea beate mariae
animã ꝑ transiuit: Nam neq millius
neq inhuius corpore ferrũ transisse cog.¬
nouimus. Atq ut magis pateat ibi ꝓphe.¬
tam ferrum ꝓuerbi gladio posuisse. statim

Expanded text:
gladius, ut reuelentur multorum cordium gladius, ut reuelentur multorum cordium cogitationes. secundum litteram hoc mihi penitus obscurum est, quia nec Mariam beatissimam usquam legimus occisam, ut de corporali gladio sanctus ille ei futuram passionem prophetasse uideatur. sed quod subiecit: ut reuelentur multorum cordium cogitationes -.scrutans, enim inquit, corda et rebit deus operta cordium et occulta tenebrarum. itidemque apostolus spiritaliter exprimens arma caelestia, quibus in interiori nostro debeamus armari, gladium spiritus dicit uerbum dei, de quo ad Hebraeos ait: Viuus est sermo dei et efficax et penetrabilior omni gladio ergo mirum, si istius uerbi ignita uis et ancipitis gladii penetrabilior acies et sancti Ioseph olim et postea beatae Mariae » animam pertransiuit? nam neque in illius neque in huius corpore ferrum transisse cognouimus. atque ut magis pateat ibi prophetam ferrum pro uerbi gladio posuisse, statim
Abbreviated transcription (Latin):
ex discipulis suis ad obescentior fuis adoles¬
centiorẽ elegit. ut conuenienter assignoꝵ
uirgini apostolo uirginẽ matrẽ. duo pa¬
riter ineadem fententia docens. formam
quã relinquebat corpore ñ relmqueret
cura. sed nec corpore relictura. quia quẽ
uidebat morientẽ. morferat uiscera redi¬
uiuũ. Et illud quod adfidẽ omnium
ꝑtimeret salutiferũ pretatis suȩ crem̃tum
archana diuini ratione confilu fub hac
uoce defignans. ut & alii matrẽ delegerat
ꝓmatre habendam. & uice sua confulan¬
dam. ato illi uicissim nouũ filium ui.¬
ce corporis sui traderet. immo ut ita
dixerim gigneret. quo ostenderet eam
preter se qui ea uirgine natus eẽt irec ha¬
buisse filium nec habere. quia nec saluator
tantopere curã desolationis eius habuissoe.
si illi unicus ñ fuisset. Sed redeamus
aduerba symeonis. inquoꝵ clausula
intellectũ meũ caligare fateor. Et niã
inquit animã ꝑtransibit framea uel

Expanded text:
ex discipulis suis adulescentior adulesex discipulis suis adulescentior adulescentiorem elegit, ut conuenienter adsignet uirgini apostolo uirginem matrem duo pariter in eadem sententia docens, formam quam relinquebat corpore, non relinqueret cura sed nec corpore relicturus, quia, quem uidebat morientem, mox erat uisura rediuiuum, et illud, quod ad fidem omnium pertineret, salutiferum pietatis suae sacramentum arcana diuini ratione consilii sub hac uoce designans, ut et alii matrem delegaret pro matre habendam et uice sua consolandam atque illi uicissim nouum filium uice corporis sui traderet, immo, ut ita dixerim, gigneret, quo ostenderet eam praeter se, qui ex ea uirgine natus esset, nec habuisse filium nec habere, quia nec saluator tantopere curam de solatio eius habuisset, si illi unicus non fuisset. Sed redeamus ad uerba Symeonis, in quorum clausula intellectum meum caligare fateor: Et tuam, inquit, animam pertransibit framea uel
Abbreviated transcription (Latin):
cerẽ datus. aut cũ affectionis interna &
tristitia uel dolore cruciatur. ut inma¬
ria quã utiq ad crucẽ dni in quo time¬
in sui tantũ corporis filiũ cogitabat
materna mens duxerat. ut cũ eũ uidis.¬
sed mortuũ humana infirmitate luge.¬
ret. sepelrendumq colligeret. nihil sibi
de ipsius resurrectione prȩsumens. qua
subsecutura ammirationis fidẽ in oculis
pofita passionis pęna cȩcabat. Quamuis
eandẽ ad stantẽ cruci sux dñs ñ morientiᷤ
infirmitate trepidans conscilatus sit.
sed ipsa qua obibat uobens inpotestatẽ
habens mortẽ plena uirtute uiuentis
& constantia resurrecturi decruce
ammonet dicens deapostolo brato ioħe.
mulrer ecce filius tuus. Itemq illi ibi¬
dẽ consistenti. ecce mater tua. Iam scili¬
cet ab humana fragilitate qua erat natꝰ
ex femina ꝑcrucis mortẽ demigrans in
aeternitate dĩ ut eẽt ingła dĩ patris. de¬
legat homini iura pietatis humanȩ. &

Expanded text:
ceri datus, aut cum affectionis internae ceri datus, aut cum affectionis internae tristitia uel dolore cruciatur, ut in Maria, quam utique ad crucem domini, in quo tunc sui tantum corporis filium cogitabat, materna mens duxerat, ut, cum eum uidisset mortuum, humana infirmitate lugeret sepeliendumque colligeret nihil sibi de ipsius resurrectione praesumens, qua subsecuturae admirationis fidem in oculis posita passionis poena caecabat, quamuis eandem adstantem cruci suae dominus non morientis infirmitate trepidans consolatus sit, sed ipsam, qua obibat uolens, in potestatem habens mortem plena uirtute uiuentis et constantia resurrecturi de cruce admonet dicens de apostolo beato Iohanne: Mulier, ecce filius tuus itemque illi ibidem consistenti: Ecce mater tua. iam scilicet ab humana fragilitate, qua erat natus ex femina, per crucis mortem demigrans in aeternitatem dei, ut esset in gloria dei patris, delegat homini iura pietatis humanae et
Abbreviated transcription (Latin):
mã ꝑtransibit gladius. ut reuelentur
multoꝵ cordiũ cogitationes. Num.¬
quid depassione marrȩ quȩ nusquan
scripta t̃ hoc ꝓphitasse eredendus ẽ: An
uero dematerno eius effectu quo postea
intẽpore passionis assistens cruci. qua hoc
erat fixum quod ipsa pepererat mater.¬
norũ uiscerum dolore confixa ẽ. & animã
illius illa quȩ eiꝰ scđm carnẽ filium ipsa
spectante confoderat erucis trophea pene.¬
trabat: Cideo em̃ & inpsalmis de ioseph
ita dictũ. Humiliauert̃ in cõpedib pe¬
des eiꝰ. ferrũ ꝑtransiit animã eiꝰ. sicut in¬
euangelio dixit. symeon. & tuam ipsius
animã ꝑ transibit gladius. Non ait
caruẽ sed aninã. in qua pretatis affectio
continetur. & doloris aculeus quasi gla¬
dius operatur. cũ ait aliqua carnis suae
iniuria afficitur. ut ioseph qui ñ mortis
sed inuriarũ ꝑtulit passioires. Inseruũ
uenditus. & inreũ uinculatus. & in car¬

Expanded text:
mam pertransibit gladius, ut reuelentur mam pertransibit gladius, ut reuelentur multorum cordium cogitationes. numquid de passione Mariae, quae nusquam scripta est, hoc prophetasse credendus est? an uero de materno & eius affectu, quo postea in tempore passionis adsistens cruci, qua hoc erat fixum, quod ipsa pepererat, maternorum uiscerum dolore confixa est et animam illius illa, quae eius secundum carnem filium ipsa spectante confoderat, crucis rumphea penetrabat? uideo enim et in psalmis de Ioseph ita dictum: Humiliauerunt in compedibus pedes eius; ferrum pertransiit animam eius, sicut euangelio dixit Symeon: Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. non ait carnem sed \'animam\', in qua pietatis affectio continetur et doloris aculeus quasi gladius operatur, cum aut aliqua carnis suae iniuria afficitur, ut Ioseph, qui non mortis sed iniuriarum pertulit passiones in seruum uenditus et in reum uinculatus et car
Abbreviated transcription (Latin):
tangeret cũ ascendisset ad patrẽ : Nisi
forte fictei ꝓfectu & mentis ascensu. quo
ds̃ homini fit longinquus. aut ꝓximꝰ.
& illa dubitairerit de xp̃o que hortuli.¬
num putauerat. Ideo fortassis audire
meruit. noli nre tangere. Indigna
enĩ iudicabatur ut tangeret manu
xp̃m quẽ nec dũ fide app̾henderat. nec
intellexerat dm̃i cum hortulanũ putas.¬
set. de quo paulo ante abangelis audre.¬
rat. quid queritis uiuentẽ cũ mortuis
Noli ergo ne tangere. quia tibi uon
ascendi ad patrẽ. eui adhuc tantũ homo
uidror. Postea metanges. cũ ad agnos.¬
cendũ me credendo conscenderis. Ne ill
etiam beatissimis symeonis uerbis
edissere muhi ut sequar sensũ tuũ. qͥb
cũ aduidendũ ex oraculo dĩ xpm̃ agen.¬
te spũ uenisset intẽplũ & acceptum
beuedixit infãtẽ dnm̃ : ait ad mariam
Eicce positus ẽ. hic irruinã de refur.¬
rectionẽ multoꝵ inisrł: & insignum
cui contradicetur. & tuam ipsius ani¬

Expanded text:
tangeret, cum ascendisset ad patrem, nisi tangeret, cum ascendisset ad patrem, nisi forte fidei profectu et mentis ascensu, qua deus homini fit longinquus aut proximus? et illa dubitauerat de Christo, quem hortulanum putauerat. ideo fortassis audire meruit: noli me tangere. indigna enim iudicabatur, ut tangeret manu Christum, quem necdum fide adprehenderat nec intellexerat deum, cum hortulanum putasset, de quo paulo ante ab angelis audierat: quid quaeritis uiuentem cum mortuis? noli ergo me tangere, quia tibi nondum ascendi ad patrem, cui adhuc tantum homo uideor; postea me tanges, cum ad agnoscendum me credendo conscenderis. De illis etiam beatissimi Symeonis uerbis quid sentias, edissere mihi, ut sequar sensum tuum, quibus, cum ad uidendum ex oraculo dei Christum agente spiritu uenisset in templum et acceptum sinu benedixisset infantem dominum, ait ad Mariam: ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel et in signum, cui contradicetur; et tuam ipsius ani
Abbreviated transcription (Latin):
mihi eodẽ sensu prõptã dethesauro
cordis tui & mitte adme ⁊nalia respon.¬
sa que redbes mihi ut spero p̾stante mͥ
ac tibi comeatũ dierũ xp̃o. ut ea quo
labor tuus innre fructificet accipiam.
uides ouasi dm̃ in terrogaui. ut audi.¬
am quid inte uel ꝑ te mihi loquatur ds.
hoc antẽ rogo lucere mihi facias qͦ mͦ
uel qua ratione dñs post resurrectionẽ
uel mulierib qirȩ prinȩ ad sepulchrũ
uenert̃. irel postea illis duob inuia dem¬
de discipulis suis & ñ agnitusfit & agnitꝰ.
Inrodem enĩ corpore resurrexit. in quo
dẽ corporis forma quȩ fuerat : Aut si
eadẽ erat quomodo ñ agnoscebatur abhis
qui eam nouerant : Illud uero sacram̃.¬
t eẽ. credo quod qui inuia ambulantib
non fuerat agnitus. Infractione orualis
reuxlatus ẽ: Ilipsum tamen tuo fen¬
su uolo tenere ñ meo. Et quod ad
mariam att nolime tangere nondimi
enĩ ascendi ad patrẽ. si cominus stantem
non sinebatur attingere. quomodo eum

Expanded text:
mihi eodem sensu promptam de thesauro mihi eodem sensu promptam de thesauro cordis tui et mitte ad me inter alia responsa, quae reddes mihi, ut spero, praestante mihi ac tibi commeatum dierum Christo, ut ea, quo labor tuus in me fructificet, accipiam,uides quasi per deum, interrogaui, ut audiam, quid in te uel ex te mihi loquatur deus. Hoc autem rogo lucere mihi facias, quo modo uel qua ratione dominus post resurrectionem uel mulieribus, quae primae ad sepulcrum uenerunt, uel postea illis duobus in uia, deinde discipulis suis et non agnitus sit et agnitus; in eodem enim corpore resurrexit, in quo sdem corporis forma quae fuerat? aut si eadem erat, quomodo non agnoscebatur ab his, qui eam nouerant? illud uero sacramenti esse credo, quod qui in uia ambulantibus non fuerat agnitus in fractione panis reuelatus est. id ipsum tamen tuo sensu uolo tenere, non meo. Et quod ad Mariam ait: noli me tangere, nondum enim ascendi ad patrem, si cominus stantem non sinebatur adtingere, quomodo eum
Abbreviated transcription (Latin):
saturitas carnis aliena ẽ. Nisi forte
&e ipsam saturandȩ carnis curã. quȩ
maxime obseruantiam religionis prȩ.¬
tenchentib ꝓbrosa ẽ. non parcere cor¬
pori dixit. scđm illud honestatis pre.¬
ceptũ quod alibi dicit. ut unusquiso
suũ uas honorifice possidere nouerit.
ut hostiam uiuã & placentẽ dõ suum
corpus exhibeat non insaturitatẽ car¬
quid & euangelicis locis suggerã bea.¬
titudini tuȩ. non quidẽ quanta legen.¬
miscendis memoriam uentilare. sed
uel pauca oux adhorã dictationis huiꝰ
inment̾ẽ ueniunt sciscitabor deresur¬
rectionis forma. Non grandẽ sed
pbenã fidei instructione epłam. qua
sec unde consultationi meȩ dũ harcha.¬
gine ex hiemarẽ rescripseras. si habes
inscedis rogo ut mittas. aut certe re.¬
texas eam mihi. ouod tibi facibe est.
Nam oe si scriptura ũ texat quia forte
breuis epła ut tumultu ariatib inter
libros tuos hebrei spreta sit. renoua eã

Expanded text:
saturitas carnis aliena est: nisi forte saturitas carnis aliena est: nisi forte et ipsam saturandae carnis curam, quae maxime observantiam religionis praetendentibus probrosa est, non parcere corpori dixit secundum illud honestatis praeceptum, quod alibi dicit, ut unusquisque suum uas honorifice possidere nouerit, ut hostiam uiuam et placentem deo suum corpus exhibeat non in saturitatem carquid et de euangelicis locis suggeram beatitudini tuae, non quidem quanta legenminiscendis memoriam uentilare —, sed uel pauca, quae ad horam dictationis huius in mentem ueniunt, sciscitabor. de resurrectionis forma non grandem sed plenam fidei instructione epistulam, qua secundae consultationi meae, dum Carthagini exhiemarem, rescripseras, si habes relatam in schedis, rogo, ut mittas aut certe retexas eam mihi, quod tibi facile est. nam etsi scriptura non extat, quia forte breuis epistula ut tumultuaria tibi inter libros tuos haberi spreta sit, renoua eam
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ uanȩ sunt. Qualẽ humili¬
tatẽ qualẽq rationẽ saprentie super¬
stitione hominũ doctrinis uenienti
inẽe. dicat requiro. Et quod ait
ad ñ parcendũ corpori. non inhonore
aliquo ad saturitatẽ carius. prorsus
hex parũ intelligo. quia inxadẽ sen¬
tentia magna mihi uidetur ẽẽ. defi¬
derio. Arbitror enĩ eũ de absturentia
qualibet ficta uel inutili qualis sobet ab
herencis efectari. hoc dicere ad ñ par¬
eendũ corpori. Quod autẽ adiecit ñ
in honore aliquo. quia sc̃ĩ operis spetiem.
non in fide ueritatis exercentes. nullius
gloriȩ honore fructuue agunt. quod
in magna erroris ꝑuersi rep̃hensioire
conficiunt. transfigurantes se uiminis.¬
tros iustitȩ. Sed quod adrecit adsaturi.¬
carnis. contrarium mihi uidetur illi
quod dicit. adñ parcendũ corpori. Ui
cdetur eñĩ mihi ilbe ñ parcere corpori.
qui carnẽ reiuniis donat. sicut apłs
dicit. Liuidũ facio corpus nreum.
& inseruitutẽ redigo. A quo opere.

Expanded text:
oniam uanae sunt. qualem humilitatem qualemque rationem sapientiae superstitioni hominum doctrinis uinesse dicat, requiro. Et quod ait, « Ad non parcendum corpori, non in honore alique ad saturitatem carnis » ; prorsus haec parum intelligo, quia in eadem sententia magna mihi videtur esse discretio: arbitror enim eum de abstinentia qualibet ficta vel inutili, qualis solet ab haereticis affectari, hoc dicere, « ad non parcendum corpori; » quod autem adjecit, « non in honore aliquo, » quia sancti operis speciem, non in fide veritatis exercentes, nullius gloriae honore vel fructu agunt, quod in magna erroris perversi reprehensione conficiunt, transfigurantes se in ministros justitiae. Sed quod adjecit, « ad saturicarnis, » contrarium mihi videtur illi quod dicit, « ad non parcendum corpori: » videtur enim mihi ille non parcere corpori, qui carnem jejuniis domat, sicut Apostolus dicit, « Lividum facio corpus meum, et in servitutem redigo » ; a quo opere
Abbreviated transcription (Latin):
euangelico ꝑsingulos dres paucitatẽ suã¬
⁊ deficiendo mirannur. Nos hunc ag.¬
noscamus. & ꝓ salute diuina humana
obꝓbria sufferamus. Vermis ẽ. ꝓpter
humilitatẽ carnis. Fortassis &ia ꝓꝑter¬
 uirginis parrm. Nam hoc animal
pleruniq de carne uel dequaq rẽ ter.¬
rena sine ullo coneubitu nascitur.
Matutiniss ẽ. quia diluculo resurrexit.
Poterat unq illa cucurbita & sure ullo
uermiculo arescere. Postrem si habeat
ds̃ ad hoc uermem necessarium. quid
opus erat addere matutinũ. nisi ut ille
uermis agnosceretur. qui cantat pro
susceptione matutina. ego autem sum
uermis & non homo: Quid ista pro.¬
phetia iam ipso rerũ effectu. & ad imple¬
tione lucidius : Neq enĩ si in risus est
uermis iste cum pender& meruce. sicut
in eodem psalmo scriptũ ẽ. locuti sunt
labiis & mouert̃ caput. Sperauit in
clño eripiat eũ. saluũ faciat eũ qm̃ uult¬

Expanded text:
euangelico per singulos dies. paucitatem suaeuangelico per singulos dies. paucitatem suam deficiendo mirantur. nos hunc agnoscamus et pro salute diuina humana opprobria sufferamus. uermis est propter humilitatem carnis, fortassis etiam propter uirginis partum; nam hoc animal plerumque de carne uel de quaque re terrena sine ullo concubitu nascitur. matutinus est, quia diluculo resurrexit. poterat utique illa cucurbita et sine ullo uermiculo arescere. postremo si habebat deus ad hoc uermem necessarium, quid opus erat addere matutinum, nisi ut ille uermis agnosceretur, qui cantat pro susceptione matutina: Ego autem sum uermis et non homo? , Quid ista prophetia iam ipso rerum effectu et adimpletione lucidius? neque enim si inrisus est uermis iste, cum penderet in cruce, sicut in eodem psalmo scriptum est: Locuti sunt labiis et mouerunt caput: \'Sperauit in deum, eruat eum; saluum faciat eum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetici sacramenti suꝑbiori garrili¬
tate derideant. dũ tanen & ipsos
sensim paulatimo consunmat. Nam
de omnib talib isaias ꝓphetat. ꝑ qui
nobis dicit ds̃. Audite me qui scis
iuditium populus m̃s. in quorũ cordi¬
lex nra est. Obprobria hominũ nolid
meturre. & detractatione eoꝵ ne supe.¬
remini. nec quod uos spernant magni
duxeritis. Sicut enim uestim̃tũ ia
tempus absumentur. & sicut lana atinea
comethentur. Iustitia autẽ mea in ȩter-¬
num manoe. Nos ergao agnos camus
uermem matutinũ. quia ce illo psalmo
cuius titulus inseribinir pro susceptio.¬
ne maturina. hoc feipse nomine appel¬
lare dignatus ẽ. Eigo inquit sũ uermis
& non homo. obpbrium hominũ &e ab.¬
irctio plebis. Hoc obꝓbrium de illes ob¬
ꝓbriis est quȩ iubemur non meturre
ꝑ isnam dicentẽ. Obprobria hominũ
nolite metirere.Abisto uerme tãꝗ
atinea comeduntur. orui sub enis dente

Expanded text:
prophetici sacramenti superbiore garruliprophetici sacramenti superbiore garrulitate derideant, dum tamen et ipsos sensim paulatimque consumat. nam de omnibus talibus Esaias prophetat, per quem nobis dicit deus: Audite me, qui scitis iudicium, populus meus, in quorulex mea est; obprobrium hominum nolite metuere, et detractatione eorum ne superemini, nec quod uos spernant, magni duxeritis. sicut enim uestimentum ita per tempus absumentur et sicut lana a tinea comedentur, iustitia autem mea in aeternum manet. nos ergo agnoscamus uermem matutinum, quia et in illo psalmo, cuius titulus inscribitur: Pro susceptione matutina, hoc se ipse nomine appellare dignatus est: Ego, inquit, sum uermis et non homo, opprobrium hominum et abiectio plebis. hoc opprobrium de illis opprobriis est, quae iubemur non metuere per Esaiam dicentem: Opprobria hominum nolite metuere. ab isto uermi tamquam a tinea comeduntur, qui sub eius dente
Abbreviated transcription (Latin):
re non iustos. sed peecatores inpęniten¬
tiam. Umbraculum ergo cucurbitȩ
suꝑ caput eiꝰ promissiones erant ueteris
testamenti irel ipsa iam munera. in
ꝯuibus erat utiq sicut dieit apostolis
umbra futuroꝵ. tamquã abestu tẽpori¬
lium maloꝵ in terra ꝓmissionis defe¬
saculum prebens. Uermis autẽ matu.¬
anis quo rodente cucurbita exaruit.
idem ipse rursus xp̃s occurrit. ex eus
ore euangelio diffamato cuncta illa
quȩ temporaliter apud isra helitas urlui
ibraculi prius significatione uigueri
euacuata marrescunt. & nunc ille po¬
pulus amisso hiero solimitano regno
& sacerdotio &e sacrificio. quod torum
umbra erat futuri incaptiua dispen¬
satione magno estu tribulationis achi¬
ritur. sicut ionas quod seriptum est.
a solis ardore & dol& grauiter & tam̃
dolor eius atq umbrȩ quã diligebas
salus gentium pęnitentiaq preponũ
Adhuc cachinnent pagani &iam
uernem xp̃m. & hanc in terp̃tationẽ

Expanded text:
re, non justos, sed peccatores in poenitenre, non justos, sed peccatores in poenitentiam . Umbraculum ergo cucurbitae super caput ejus, promissiones erant Veteris Testamenti, vel ipsa jam munera, in quibus erat utique, sicut dicit Apostolus, umbra futurorum , tanquam ab aestu temporalium malorum in terra promissionis defensaculum praebens. Vermis autem matutinus, quo rodente cucurbita exaruit, idem ipse rursus Christus occurrit, ex cujus ore Evangelio diffamato, cuncta illa quae temporaliter apud Israelitas vel ut umbratili prius significatione viguerunt, evacuata marcescunt. Et nunc ille populus amisso Jerosolymitano regno, et sacerdotio, et sacrificio, quod totum umbra erat futuri, in captiva dispersione magno aestu tribulationis aduritur, sicut Jonas, quod scriptum est, a solis ardore , et dolet graviter; et tamen dolori eius atque umbrae, quam diligebat, salus gentium paenitentiumque praeponitur. Adhuc cachinnent pagani et iam uermem Christum et hanc interpretationem
Abbreviated transcription (Latin):
dñi xp̃i quo modo ratio reddatur. cũ
ꝓparre totũ intelligitur indie primo¬
& in nouissimo. ut toti tres dies id est
cum suis noctib cõputentur. longũ est
disserere. & in aliis sermonib iam sepis.¬
sinre dictũ ẽ. Sicut ergo ionas naui
in aliiũ ceti. ita xp̃s ex ligno in sepulchrũ
url in mortis ꝓfundũ. Et sicut ille
ꝓhis qui tẽpestate periclitabantur. ita
xp̃s prolis qui in hoc scło fluctuant.
Et sicut primo iussũ ẽ. ut p̃dicaretur
niniuitis aiona. sed non adeos ꝑuenit
ꝓphetia ionȩ. nisi postra quã eum cetꝰ
euomuit: ita ꝓphetia prȩmissa est
tabernaculum sibi constituit. & conse¬
dit exaduerso ciuitatis niniue. quid ei
futurum essoe expectans. alterius sig¬
nificationis ꝑsonã ꝓpheta gestabat. Prę¬
figurauit enim carnabẽ populũ isrł.
Nam hinc erat & tristitia desalute n¬
niuitarũ. hoc ẽ. deredẽptione & libera¬
tione gentium. unde ienit xp̃s uoci¬

Expanded text:
Domini Christi, quomodo ratio reddatur, cum Domini Christi, quomodo ratio reddatur, cum a parte totum intelligitur, in die primo et novissimo, ut toti tres dies, id est cum suis noctibus computentur, longum est disserere, et in aliis sermonibus jam saepissime dictum est. Sicut ergo Jonas ex navi in alvum ceti, ita Christus ex ligno in sepulcrum vel in mortis profundum. Et sicut ille pro his qui tempestate periclitabantur, ita Christus pro his qui in hoc saeculo fluctuant. Et sicut primo jussum est ut praedicaretur Ninivitis a Jona, sed non ad eos pervenit praedicatio Jonae, nisi posteaquam eum cetus evomuit; ita prophetia praemissa est tabernaculum sibi constituit, et consedit ex adverso civitatis Ninive, quid ei futurum esset exspectans, alterius significationis personam Propheta gestabat. Praefigurabat enim carnalem populum Israel. Nam huic erat et tristitia de salute Ninivitarum, hoc est de redemptione et liberatione Gentium. Unde venit Christus voca