comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. usq ad terminos terre. ꝓpter quoᷤᷤ
cecitas ex parte in isrł facta ẽ. ut ple¬
uitudo gentium introiret. cognito dño
et saluatore nr̃o ih̃u xp̃o: qui ꝓpter noᷤᷤ
consolandos tunc iacuit in angusto
diuersorio: nunc. ꝓpter sublimandos
sedet in celo: sic eum annuntiemꝰ in
hac terra. in hac regione carnis nr̃e:
ut ñ qua uenimus redeamus: nec
prioris nr̃e conuersationis uestigia re¬
petamus. Hoc ẽ enim qd̃ illi magi ñ
qͣ uener̃t redier̃t uia. Mutata uia uita
mutata est: et nobis celi enarrauerũt
gliam dei. Et nos ad xp̃m adorandũ.
fulgens ex euͣngłio ueritas. tanqͣm de
celo stella perouxit. Et nos ꝓphetiam ĩ
gente iudaica celebratam. tanqͣm indi¬
cium iudeoꝵ ñ nobiscum ꝑ gentiũ fide¬
li aure percipimꝰ. Et nos regem et sacer¬
dotem. et ꝓ nobis mortuum xp̃m agnoᷤᷤ¬
centes atq laudantes: tanquã in auro
et thure et myrra honoramꝰ. Suꝑ est
ut eum euͣnglitantes nouam uiam car¬

Expanded text:
usque ad terminos terrae, propter quos caecitas ex parte in Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret , cognito Domino et Salvatore nostro Jesu Christo, qui propter nos consolandos tunc jacuit in angusto diversorio, nunc propter sublimandos sedet in coelo; sic eum annuntiemus in hac terra, in hac regione carnis nostrae, ut non qua venimus redeamus, nec prioris nostrae conversationis vestigia repetamus. Hoc est enim quod et illi Magi non qua venerant redierunt. Via mutata, vita mutata est. Et nobis coeli enarraverunt gloriam Dei ; et nos ad Christum adorandum fulgens ex Evangelio veritas, tanquam de coelo stella, perduxit; et nos prophetiam in gente Judaica celebratam, tanquam indicium Judaeorum non nobiscum pergentium, fideli aure percepimus; et nos regem et sacerdotem et pro nobis mortuum Christum agnoscentes atque laudantes, tanquam in auro et thure et myrrha honoravimus: superest ut eum evangelizantes novam viam car
Abbreviated transcription (Latin):
quem dui uenturum ppłi̾s uerbo predi¬
cauerat. ipsum iam uenientẽ ad se sic̃
ex lectione sci euͣngelii fratres modo cũ
legeretur audiuimus. mox ligito ue¬
monstrauit dicens. Ecce agnus dei. ec¬
ce qui tollit peccata mundi. Ecce agnus
dei: ecce innocens. et ab omni peocato ĩ¬
numis: ut pote qui os quidẽ de ossib
lam de carne peccatrice traxit maculam
culpe. Eoce qui tollit peccatũ mundi:
ecce qui iustus inter peccatores. mitis
inter impios. hoc est quasi agnus in¬
ter lupos apparens. etiam peccatores
et impios iustificandi habet potesta¬
tem. Quomodo autẽ peccata mundi
tollat. quo ordine iustificet impios: pe¬
trus apłs ostendit. qui ait. Non corrup¬
tibilib argento uel auro redempti es¬
tis de uana ur̃a conuersatione pater¬
ne traditionis. s precioso sanguine

Expanded text:
u venturum populis verbo praedicaverat, ipsum jam venientem ad se, sicut ex lectione sancti Evangelii, fratres, modo cum legeretur, audistis, mox digito demonstravit, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ecce Agnus Dei, ecce innocens et ab omni peccato immunis, utpote qui os quidem de ossibuslam de carne peccatrice traxit maculam culpae. Ecce qui tollit peccata mundi, ecce qui justus inter peccatores, mitis inter impios, hoc est, quasi agnus inter lupos apparens, etiam peccatores et impios justificandi habet potestatem. Quomodo autem peccata mundi tollat, quo ordine justificet impios, apostolus Petrus ostendit, qui ait: Non corruptibilibus argento vel auro redempti estis de vana vestra conversatione paternae traditionis, s
Abbreviated transcription (Latin):
on solum autẽ. lauit nos a pecra¬
tis nr̃is in sanguine suo qͣndo
sanguinẽ suum dedit in cruce ꝓ no¬
bis. uel qͣnͣdo unusquisq nr̃m myste¬
rio sacrosancte passionis illiꝰ baptismo
aque ablutꝰ est: uerum etiã cotidie
tollit peccata mundi. lauat q nos a pec¬
catis nr̃is cotilie in sanguine suo: cũ
eiusdẽ beate passionis ad altare memo¬
ria replicatur: cum panis ⁊ uini crea¬
tura in sacramentũ carnis ⁊ sanguimi
eius ineffabili sp̃c sanctificatione tranꝰ¬
fertur: sicq corpꝰ et sanguis ipsius ũ
infidelium manib ad ꝑniciem ipsorũ
funditur ⁊ occiditur: s fidelium ore.
suam sumitur in salutẽ. Cuius recte
figurã agnus in lege paschalis osten¬
dit. qui semel ppłm de egyptia seruitu¬
te liberans. in memoriam eiusdẽ libe¬
rationis ꝑ om̃s annos ĩmolatione sua
ppłm eundem scĩficare solebat: donec
ueniret ipse. cui talis hostia testimo¬
nium dabat. Oblatusq ꝓ nobis patri
in hostiam. odoremq suauitatis. my¬

Expanded text:
on solum autem lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo, quando sanguinem suum dedit in cruce pro nobis, vel quando unusquisque nostrum mysterio sacrosanctae passionis illius baptismo aquae ablutus est, verum etiam quotidie tollit peccata mundi. Lavat itaque nos a peccatis nostris quotidie in sanguine suo, cum ejusdem beatae passionis ad altare memoria replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis ejus ineffabili Spiritus sanctificatione transfertur: sicque corpus et sanguis illius non infidelium manibus ad perniciem ipsorum funditur et occiditur, sed fidelium ore suam sumitur in salutem. Hujus  Al., cujus recte figuram agnus in lege paschalis ostendit, qui semel populum de Aegyptia servitute liberans, in memoriam ejusdem liberationis, per omnes annos immolatione sua populum eumdem sanctificare solebat, donec veniret ipse cui talis hostia testimonium dabat, oblatusque Patri pro nobis in hostiam odoremque suavitatis, my
Abbreviated transcription (Latin):
cognosci ueracit̾ ñ po test: si occasio neces¬
rauquillitatis enim tẽpore plerũqz
ao gregis custodiã. sicut uerꝰ pastor.

Expanded text:
cognosci veraciter non potest, si occasio necesranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor
Abbreviated transcription (Latin):
lo attestante. qui aut. Ipse enim sp̃c pos¬
tulat ꝓ nobis gemitib in enarrabilib
Minor uero ẽ qui postulat: qͣm qui pos¬
tulatur. Quomodo ergo sp̃e postulare di¬
citur qui miuor ñ est: Sed ipse sp̃c pos¬
tulat. quia ad postulandũ eos quos re¬
pleuerit infiãmat. Consolator autẽ idẽ
sp̃c uocatur: quia de peccati ꝑpetratione
merentib dum spem uenie p̃parat: ab
aff̾uctione tristicie mentẽ leuat. De quo
recte ꝓmittitꝰ Ipse uos docebit omina:
quia nisi isdem sp̃c cordi assit audientis:
ociosꝰ ẽ sermo doctoris. Nemo ergo docen¬
ti homiui tribuat qd̃ ex ore docentis ĩ¬
telligit. quia uisi intus sit qui doceat:
doctoris lingua exteriꝰ inuacuũ laborat.

Expanded text:
Ipse enim Spiritus postulat pro nobis, gemitibus inenarrabilibus . Minor vero est qui postulat quam qui postulatur; quomodo ergo Spiritus postulare dicitur qui minor non est? Sed ipse Spiritus postulat, quia ad postulandum eos quos repleverit inflammat. Consolator autem idem Spiritus vocatur, quia de peccati perpetratione moerentibus, dum spem veniae praeparat, ab afflictione tristitiae mentem levat. De quo recte promittitur: Ipse vos docebit omnia. Quia nisi idem Spiritus cordi adsit audientis, 1577 otiosus est sermo doctoris. Nemo ergo docenti homini tribuat quod ex ore docentis intelligit, quia nisi intus sit qui doceat, doctoris lingua exterius in vacuum laborat.
Abbreviated transcription (Latin):
semper potestate p̾sens erat: corporali
iam uisione recedebat. Paraclitꝰ aũt sp̃e
sc̃s quem mittet pat̾ in nõie meo: ille
uos docebit omnia. ⁊ suggeret uobiᷤᷤ oĩa
q̃ cuuq dixero uobis. Nostis plurii fr̃s
mei qd̃ greca loquutione paraclitꝰ. la¬
tine aduocatꝰ dicitꝰ uel consolator. Qui
idcuro aduocatꝰ dicitꝰ. quia ꝓ errore de¬
linquentiũ apud rasticiã patris inter¬
ueuit. Qui uniꝰ substantie cum patre ⁊

Expanded text:
semper potestate praesens erat, corporali semper potestate praesens erat, corporali jam visione recedebat. 3. Paraclitus autes, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quaecunque dixero vobis. Nostis plurimi, fratres mei, quod Graeca locutione paraclitus Latina advocatus dicitur, vel consolator. Qui idcirco advocatus dicitur, quia pro errore delinquentium apud justitiam Patris intervenit. Qui unius sub
Abbreviated transcription (Latin):
tur: qͣnto inferiꝰ delectatꝰ. Unde ⁊ adhuc
subditur. Qui ñ diligit me: sermones
meos ũ seruat.
sus redite. si dm̃n uere amatis exqui¬
rite. Nec tamen sibi aliquis credat. qͥcqͥd
sibi animꝰ sine operis atcestatione respon¬
derit. De dilectione conditoris. lingͣ meu
sus. O peratꝰ᷑ et enum magna si est. Si ue¬
ro operari renuit: amor ñ ẽ. Et sermo¬
nem quem audistis. ñ ẽ meus: s eiꝰ qui
ipse qui loquitꝰ unigenitꝰ filiꝰ. uerbum
tur: ideo sermo quẽ loquitꝰ filiꝰ. ñ ẽ
filii. s patris: quia ipse filiꝰ. uerbũ est
patris. Hec loquutꝰ sum uobis: apud
uos manens. Quando ñ maneret apd̃
cos: qui ascensurꝰ celum ꝓmittit dicens.
ecce ego uobiscũ sum omnib dieb usq
ad consũmationẽ scł̃i: S uerbũ incar¬
natum. ⁊ manet et recedit. Recedit
corpore: manet deitate. Apd̾ eos ergo tũc
mansisse se ꝑbibet: quia qui iiuisibili

Expanded text:
tur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc tur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me, sermones meos non servat. sus redite; si Deum vere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, sus. Operatur etenim magna, si est; si vero operari renuit, amor non est. Et sermonem quem audistis non est meus, sed ejus qui ipse qui loquitur unigenitus Filius Verbum t ideo sermo quem loquitur Filius non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud eos, qui ascensurus coelum promittit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi ? Sed Verbum incarnatum et manet et recedit: recedit corpore, manet divinitate. Apud eos ergo tunc se mansisse perhibet, quia qui invisibili
Abbreviated transcription (Latin):
sate frẽs km̃ qͣnta sit ista sollempnicas.
Habere in cordis hospicio aduentũ dei:
Certe si domum ur̃am quisqͣm diues ac
p̃potens amicꝰ intraret: omni festiuantia
domus tota mundaretꝰ᷑: ne quid fortasse
esset. qd̃ oculos amici intrantis offend̾et.
Tergat ergo sordes praui operis: qͥ deo
ed uidete quid ueritas dicat. Ueniemꝰ.
et mansione a pud eum faciemiꝰ. In qͦ¬
rumdã enim corda uenit. sed mansionẽ
ñ facit: quia per compunctionẽ quidem
dei respectũ ꝑcipiunt: s temptationis
tempore hocipsũ qd̾ compuncti fuerant
obliuiscuntꝰ. sicq ad ꝑpetrata peccata re¬
deunt: ac si hec minime plauxissent. Qͥ
ergo deum uere diligit: qui eiꝰ mandata
custodit: ĩ eiꝰ corde dñs ⁊ uenit. ⁊ man¬
siouẽ facit: quia sic eum diuinitatis a¬
mor penetrat: ut ab hoc amore. temp¬
tationis tempore ñ recedat. Ille enumn
uere amat. cuius uidelicet mentẽ delec¬
tatio pͣua ex consensu ñ superat. Nã
tanto quisq a superno amore disungi¬

Expanded text:
arissimi, quanta sit ista solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo ed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ mittit: docet ꝑicula ñ timenda
affectum subicit religioni. Aurũ su¬
pra tulerat: es de zona excusserat.
Sura eu̾nglistaꝵ conditio. Unde er¬
go sumptꝰ ÷ unde uictꝰ necessaria:
Austeritatẽ mandatoꝵ. spe temꝑat
ꝓmissorum. qui recipit inquiens uoˢ
me recipit: ⁊ qui me recipit. recipit eũ
qui me misit: ut in suscipiendis apłis.
unusquisq credentiũ xp̃m se suscepisse
arbitraretꝰ. Qui recipit ꝓph̾am ĩ no¬
mine ꝓph̾e: mercedẽ ꝓph̾e accipiet. ⁊¬
et intelligit eum de futuris loq̃ntẽ
hic mercedẽ ꝓpħe accipiet. Igitꝰ iudei
carnalit̾ intelligentes ꝓpħas. mercedẽ
ñ accipiunt ꝓpħarum. Alit̾: in om̃i
ꝓfessione. zizanium mixtũ ẽ tritico
Dremiserat. qui recipit uos. me reci¬
pit: et qui me recipit: recipit eum
qui me misit. Ad susceptionẽ magis¬
troꝵ. discipłos ꝓuocauerat. Poterat
occulta ẽẽ credentium responsio. Er¬
go et pheudo ꝓph̾as. ⁊ iudã ꝓditorẽ

Expanded text:
nem mittit, docet pericula non timenda, nem mittit, docet pericula non timenda, affectum subjicit religioni. Aurum supra tulerat, aes de zona excusserat. Dura Evangelistarum conditio. Unde ergo sumptus, unde victus necessaria? Austeritatem mandatorum spe temperat promissorum. Qui recipit, inquiens, vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit, ut in suscipiendis apostolis, unusquisque credentium Christum se suscepisse arbitretur. Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet. et intelligit eum de futuris loquentem, hic mercedem prophetae accipiet. Igitur Judaei, carnaliter intelligentes prophetas, mercedem n accipient. Aliter: In omni professione zizanium mixtum est tritico. Praemiserat: Qui recipit vos, me recipit: et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Ad susceptionem magistrorum discipulos provocaverat. Poterat 66 occulta esse credentium responsio; ergo et pseudoprophetas et Judam proditorem
Abbreviated transcription (Latin):
qua. Qͥ ante p̾miserat. ñ ueni pacem
mittere. s gladium. ⁊ diuid̾e hoĩes ad¬
u̾sus patrẽ et matrẽ ⁊ socrũ: ne quiᷤ
pietatẽ religioni anteferret: subiecit
dicens. Qͥ amat patrẽ aut matrem
tico legimus canticoꝵ. Ordinate ĩ me
caritatẽ.
Nc ordo in omni affectu necessa¬
riꝰ ẽ. Ama post dm̃ patrẽ: ama
matrẽ: ama filios. Si autẽ necessi¬
tas uen̾it ut amor parentũ aut fili¬
orum dei amori comparetꝰ ⁊ ñ possit
utrũq seruari: odium in suos. habẽ
re patrẽ aut matrẽ: s signant̾ ad di¬
dit. qui amat patrẽ aut matrẽ suꝑ
me. Et qui ñ accipit crucẽ suã ⁊ se¬
quitur me: ñ ẽ me dignꝰ. In alio euͣn
gelio scribitur: qui non accipit cru¬
cẽ suã cotidie: ne semel putemꝰ ar¬
dorẽ fidei posse sufficere. semꝑ crux
portanda est: ut semꝑ nos xp̃m ama¬
re doceamꝰ.
ui recipit uos. me recipit. Et qͥ
me recipit: recipit eum qͥ me
misit. Ordo pulcherrimꝰ. Ad p̃dicatio¬

Expanded text:
pacem mittere, sed gladium; et dividere homines adversum patrem et matrem, et socrum, ne quis pietatem religioni anteferret, subjecit dicens, Qui amat 65 patrem aut matrem tico legimus Canticorum: Ordinate in me charitatem . Hic ordo in omni affectu necessarius est. Ama post Deum patrem, ama matrem, ama filios. Si autem necessitas venerit, ut amor parentum ac filiorum Dei amori comparetur, et non possit utrumque servari, odium in suos, pietasre patrem aut matrem, sed signanter addidit: Qui amat patrem aut matrem plus quam me. Et qui non accipit crucem suam et sequitur me, non est me dignus. Qui gelio scribitur : Qui non accipit crucem suam quotidie. Ne semel putemus ardorem fidei posse sufficere, semper crux portanda est, ut semper nos Christum amare doceamus. Qui recipit vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Ordo pulcherrimus. Ad praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
stis: michi fecistis. Ecce aute iudiciũ.
cum ꝑ membra sua suscipitꝰ: suscepto¬
res suos etiam ꝑ semecipsũ requirit.
et tamen nos ad hospitalitatis gr̃am¬
pigri sumꝰ. Pensate fratres. qnͣta hos¬
pitalitatis uirtus sit. Ad mensas ues¬
trais xp̃m suscipite: ut uos ab eo susci¬
pi ad conuia et̾na ualeatis. Prebete
modo ꝑegrino xp̃o hospiciũ: ut uos ĩ
idicio non qͣli ꝑegrinos uesciat: s ut

Expanded text:
stis, mihi fecistis . Ecce ante judicium stis, mihi fecistis . Ecce ante judicium cum per membra sua suscipitur, susceptores suos etiam per semetipsum requirit; et tamen nos ad hospitalitatis grpigri sumus. Pensate, fratres, quanta hospitalitatis virtus sit. Ad mensas vestras Christum suscipite, ut vos ab eo suscipi ad convivia aeterna valeatis. Praebete modo peregrino Christo hospitium, ut vos in judicio non quasi peregrinos nesci
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ nolite obliuisci. ꝑ hanc enim placue¬
runt quidam. angłis hospicio receptis.
hinc petrꝰ ait. Hospitales inuicẽ sine
murmuratione. Hinc ueritas dicit:
Hospes fui: et suscepisti me. Lect .iiiͦ.¬
ꝓmata res ẽ ualde: et senioꝵ nr̃o¬
rum nobis relatione tradita. Qui¬
dam pat̾familias cum tota domo sua
magno hospicalitatis studio seruie¬
bat. Cumq cotidie ad mensã suã ꝑe¬
geluos susciperet: quodã die ꝑegrinuᷤ
quidam inter alios uenit: ad mensã
ductus ẽ. Dumq paterfamilias ex hu¬
militatis consuetudine. aqͣm uellet ĩ
eius manib fundere: conu̾sus urce¬
um accepit: sed repente eum ĩ cuiꝰ
manib aqͣm fundere uoluerat. ñ i¬
uenit. Cumq hoc factum. secũ ipse
miraretꝰ᷑: eadem nocte ei domirꝰ ꝑ uisi¬
onẽ dixit. Ceteris dieb me ĩ membris
meis: hesterno autẽ die me ĩ memet
ipso suscepisti. Ecce iniudiciũ ueniens
dicit. Quod uni ex minimis meis feci¬

Expanded text:
tem nolite obliuissci per hanc enim placuetem nolite obliuissci per hanc enim placuerunt quidam angelis hospitio receptis. Hinc Petrus ait: hospitales inuicem sine murHospes fui, et suscepistis me . Opinata res est valde, et seniorum nostrorum nobis relatione tradita. Quidam paterfamilias cum tota domo sua magno hospitalitatis studio serviebat; cumque quotidie ad mensam suam peregrinos susciperet, quodam die peregrinus quidam inter alios venit, ad mensam ductus est. Dumque paterfamilias ex humilitatis consuetudine aquam vellet in ejus manibus fundere, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte ei Dominus per visionem dixit: Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in ipso suscepisti. Ecce ad judicium veniens dicit: Quod uni ex niminis meis feci
Abbreviated transcription (Latin):
amare potuissent. Sed quia ẽẽ extranei
a caritate ñ poterant: hii cum quib
ueritas gradrebatꝰ. eum ad hospiciũ qͣsi
ꝑegnũ uocant. Cur aũ dicimꝰ uocãt: rũ illic scͥp¬
tum sit. ⁊ coegerunt eum. Ex quo nimirũ
exemplo colligitur: quia peregrin ad
hospicium ñ solũ inuitandi sunt: sed
etiam trabendi. Mensã ponunt: cibos
offerunt:. ⁊ deum quem in sacre scriptu¬
re expositione ñ cognouerant: in panis
frnctione cognoscunt. Audiendo ergo
p̃cepta dei. illuminati ñ sunt: faciendo
illuminati sunt. quia scriptũ ẽ. Non¬
enim auditores legis iusti sũt apud de¬
um: s factores legis iustificabuntꝰ.
Quis quis enum uult audita intellige¬
re: festinet ea q̃ iam intelligere potu¬
it. opere implere. Ecce dñs ñ ẽ cognitꝰ
dum loqueretꝰ s dignatꝰ ẽ cognosci
dum pascitur. Hospitalitatẽ ergo fratres
km̃i diligite: caritatis opera amate. Hĩc
enim ꝑ paulum dicitꝰ. Karitas frater¬
nitatis maneat in uobis: et hospitalita¬

Expanded text:
e extranei a charitate non poterant hi cum quibus Veritas gradiebatur, eum ad hospitium quasi peregrinum vocant. Cur autem dicimus, vocant, cum illic scriptum sit Et coegerunt eum? Ex quo nimirum exemplo colligitur quia peregrini ad hospitium non solum invitandi sunt, sed etiam trahendi. Mensam ponunt, cibos offerunt, et Deum quem in Scripturae sacrae expositione non cognoverant, in panis fractione cognoscunt. 2. Audiendo ergo praecepta Dei illuminati non sunt, 1539 faciendo illuminati sunt, quia scriptum est: Non auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Quisquis ergo vult audita intelligere, festinet ea quae jam intelligere potuit opere implere. Ecce Dominus non est cognitus dum loqueretur, et dignatus est cognosci dum pascitur. Hospitalitatem ergo, fratres charissimi, diligite, charitatis opera amate. Hinc enim per Paulum dicitur: karitas fraternitatis maneat in uobis et hospitalita
Abbreviated transcription (Latin):
aperuit: et tamen quia adhuc ĩ eorũ
cordib peregrinus erat a fide. ire se lon¬
gius fiuxit. Fingere namq. cõponere
bicimꝰ. Unde et compositores luti fi¬
ichil ergo simplex ueritas ꝑ dupli¬
citatẽ fecit: sed tale̾ se eis exbibu

Expanded text:
aperuit, et tamen qui adhuc in eorum aperuit, et tamen qui adhuc in eorum cordibus peregrinus erat a fide, ire se longius finxit; fingere namque componere dicimus, unde et compositores luti fiihil ergo simplex veritas per duplicitatem fecit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cotidiana nobis sollemp¬
uitate laborantib pauca loq̃nda sunt.
Et fortasse hec utiliꝰ ꝓderunt: quia se¬
pe et alimenta q̃ minus sufficunt. aui¬
dius sumuntꝰ. Lectionis ergo eungłi¬
ce sũmatĩ sensum statui. ñ ꝑ singuia
uerba discutere: ne dilectionẽ uram ua¬
leat sermo ꝓlixior exposicionis onerare
Eoce audistis fratres km̃i. quia duob
discipulis ambulantib ĩ ma. ñ quidẽ
credentib s tam̃ de se loquentib dñs
apparuit: sed eis speciẽ quam recognos¬
cerent ñ ostendit. Hoc ergo egit foris
dũs ĩ oculis corporis: qd̃ apud ipsos a¬
gebatur intus ĩ oculis cordis. Ipsi nãq
apud semetipsos. intus ⁊ amalunt et
clubitabant: cis autẽ domuiꝰ foris et
p̃sens aderat: et quis esset ñ ostendebat.
De se ergo loquentib p̃sentiã exbi¬
buit: sed de se cdubitantib cognitioniᷤᷤ
sue speciẽ abscondit. Uerba quidẽ cõ¬
tulit: duriciã intellectꝰ concrepauit:
scripture sacre mysteria q̃ de ip̃o erant

Expanded text:
otidiana vobis solemnitate laborantibus pauca loquenda sunt; et fortasse haec utilius proderunt, quia saepe et alimenta quae minus sufficiunt avidius sumuntur. Lectionis ergo evangelicae summatim sensum statui non per singula verba discutere, ne dilectionem vestram valeat sermo prolixior expositionis onerare. Ecce audistis, fratres charissimi, quia duobus discipulis ambulantibus in via, non quidem credentibus, sed tamen de se loquentibus Dominus apparuit, sed eis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis esset non ostendebat. De se ergo loquentibus praesentiam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Verba quidem cotulit, duritiam intellectus increpavit, Scripturae sacra mysteria quae de seipso erant
Abbreviated transcription (Latin):
tor eccłis ĩ sua culꝑa disceret. qͣliter alii
miseceri debuisset. Prius itaq eũ osten
dic sibi. ⁊ tunc p̃posuit ceteris. ut ex sua
infirinitate cognosceret: qm misericor¬
diter aliena infirma toleraret. Bene au¬
tem de redemptore nr̃o dicitur. p̃cedet
uos ingalileam: ibi eum uidebitis sicut
dixit uobis. Galilea namq transmigra

Expanded text:
stor Ecclesiae, in sua culpa disceret, qualiter aliis stor Ecclesiae, in sua culpa disceret, qualiter aliis misereri debuisset. Prius itaque ostendit eum sibi, et tunc praeposuit caeteris, ut ex sua infirmitate cognosceret, quam misericorditer aliena infirma toleraret. Bene autem de Redemptore nostro dicitur: Praecedet vos in Galilaeam, ibi eum videbitis, sicut dixit vobis. Galilaea namque tran
Abbreviated transcription (Latin):
ue saluator interp̃tatꝰ. At uero multi
hoc nomine tunc ih̾c dici poterãt: ñ ta¬
men substantialit̾. s nuncupatine. Ideo
et locus subiungitꝰ᷑: ut de qͦ ih̾u dictum
sit manifestet᷑. Nazarenũ. Et causa ꝓti¬
nus subditur. Crucifixũ. Atq additur.
Surrexit: ñ est hic. dicitꝰ ꝑ p̾sentiam
carnis: qui tam̃ nusqͣm deerat ꝑ p̃sen¬
tiã marestatis. Sed ite dicite discipłis
eiꝰ et petro: quia p̃cedit uos ĩ galileam
nominatis discipulis. petrus de¬
signatur ex nomine. Sed si hũc ange¬
lus nominatĩ ũ exprimeret: qui magiᷤ¬
trum negauerat. uenire inter discipłos
ñ auderet. Uocatur gͦ ex nõie: ne des¬
peraret ex negatione. Qͣ in re conside¬
randum nobis ẽ. cur omp̃e ds̃ eũ quẽ cũc¬
te eccłie p̃ferre disposuerat. ancille uodẽ
ꝑtimescere et scipsũ negare ꝑmisit. Qid
nimirũ mague actum pietatis dispensa¬
tione cognoscimꝰ. ut is qui futurꝰ erat pa¬

Expanded text:
est, salvator interpretatur. At vero multi est, salvator interpretatur. At vero multi hoc nomine dici poterant tunc, non tamen substantialiter, sed nuncupative, ideo et locus subjungitur, ut de quo Jesu dictum sit manifestetur Nazarenum. Et causam potius subdit: Crucifixum. Atque addidit: Resurrexit, carnis, qui tamen nusquam deerat per praesentiam majestatis. Sed ite, dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam. nominatis discipulis, Petrus designatur ex nomine. Sed si hunc angelus nominatim non exprimeret, qui magistrum negaverat, venire inter discipulos non auderet. Vocatur ergo ex nomine, ne desperaret ex negatione. Qua in re considerandum nobis est cur omnipotens Deus eum quem cunctae Ecclesiae praeferre disposuerat pertimescere, et seipsum negare permisit. Quod nimirum magnae actum pietatis dispensatione cognoscimus, ut is qui futurus erat pa
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Erat aspectꝰ eiꝰ sicut fulgur: ⁊ uesti¬
menta eiꝰ sicut uix. In fulgure et enĩ ter¬
ror timoris ẽ: in niue autẽ. blandimen¬
uia uero omp̃e ds̃ ⁊ terribilis ẽ pec¬
resurrectiont eiꝰ angis. et in fulgore tuil¬
tus. et in canooe habitꝰ demonstratur.
ut de ipsa sua sꝑecie ⁊ terreret reꝑbos:
et mulceret pios. Unde recte quoq po¬
pulum ꝑ deserta gradientẽ colũpna ig¬
nis ĩ nocte. et columpna nubis p̃ibat᷑ ĩ
die. In igne et enĩ terror timoris ẽ. ĩ
nubẽ autẽ uisionis lene blandim̾tum
Bies uero uita iusti: et nox accipitur
uita peccatoris. Unde et conuersis pec¬
catorib pauiꝰ dicit. fuistis aliq̃ndo te¬
nebre: nunc autẽ lux ĩ dño. In die er¬
go ꝑ nubem columpna monstrata est.
et in nocte ꝑ igne: quia omp̃c ds̃. ⁊ blã¬
dus iustis. et terribilis apparebit ĩ uistiᷤ
Istos in iudicio ueniens ꝑ leuitatis mã¬
suecudinẽ demulcet: illos uero ꝑ uisti¬
zarenũ. Iħc latino eloquio salutaris: si

Expanded text:
ait: Erat aspectus ejus sicut fulgur, et vestimenta ejus sicut nix. In fulgure enim terror timoris est, in nive autem blandimenQuia vero omresurrectionis ejus angelus et in fulgure vultus, et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos, et mulceret pios. Unde recte quoque populum per deserta gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die . In igne enim terror est, in nube autem visionis lene blandimentum; dies vero vita justi, et nox accipitur vita peccatoris. Unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . In die ergo per nubem columna monstrata est, et in nocte per ignem, quia omnipotens Deus et blandus justis, et terribilis apparebit injustis. Istos in judicio veniens per lenitatis mansuetudinem demulcet, illos zarenum. Jesus Latino eloquio salutaris, id
Abbreviated transcription (Latin):
me. Quia igitꝰ redemptor nr̃. iã p̾sentis
uite corruptionẽ transierat. recte ange¬
lus qͥ nuntiare ꝑbennẽ eiꝰ uitam uene¬
rat in dextera sedebat. Qͥ stola candida co¬
opertꝰ apparuit: quia festuutatis nostre
gaudia nuntiauit. Candor et enĩ uestis.
splendorẽ nr̃e denuntiat sollempnitatis.
Nostre dicamiꝰ. an sue : S ut fateamꝰ ue¬
riꝰ. et sue dicamꝰ ⁊ nr̃e. Illa quippe re¬
demptoris nr̃i resurrectio ⁊ nr̃a festiuitas
fuit. quia nos ad ĩmortalitatẽ reduxit.
et angłoꝵ festiuitas extitit. qͥa nos reuo¬
cando ad celestia. eoꝵ numerũ impleuit.
In sua ergo ac nr̃a festiuitate angłs albiᷤ
uestitus apparuit: quia dũ nos ꝑ resur¬
rectionẽ dominicã ad suꝑna reducimur.
celestis patrie dampna reparantꝰ. Sed
quid uenientes feminas affatꝰ audiamꝰ.
Nolite ex pauescere. Ac si aꝑte dicat. Pa¬
ueant illi qui ñ amant aduentũ suꝑno¬
rũ ciuiũ: ꝑtuescant qui carnalib desi¬

Expanded text:
. Quia igitur redemptor noster jam praesentis vitae corruptionem transierat, recte angelus qui nuntiare perennem ejus gloriam venerat, in dextra sedebat. Qui stola candida coopertus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor etenim vestis, splendorem nostrae denuntiat solemnitatis: Nostrae dicamus an suae? sed ut fateamur verius, et suae dicamus et nostrae, illa quippe redemptoris nostri resurrectio, et nostra festivitas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit, et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelis in albis vestibus apparuit, quia dum nos per resurrectionem Dominicam ad superna reducimur, coelestis patriae damna reparantur. 3. Sed quid advenientes feminas affatur audiamus: 1527 Nolite expavescere. Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium; pertimescant qui, carnalibus desi
Abbreviated transcription (Latin):
ego in aqͣ baptizans. Qd̾ est aꝑte dice¬
re. Non ideo ueni in aqua baptitans.
quia peccata mundi baptizando tollere
possim: s ut eum baptirando ac predi¬
cando manifestarem ppło isrł. Qui in
sp̃u scõ baptiraus ad tollenda peccata
non solum isrł. sed totius mundi si ei cre
li uiam prepararẽ: qui bapuraret ĩ remis¬
sioneui peccatorũ. Et testimoniũ ꝑhiouit
iohannes: dicens. Quia uidi sp̃m descen¬
deutem quasi columbã de celo. ⁊ mansir
plices fuerint: nisi ueram cum fratrib
habuerint pacem: qͣm significant oscu¬
la coluacxrum. Habent autẽ oscula ⁊
corui. sniant: qd̵ columba omnino ñ
facit: significantes eos qui lo qunt᷑ pacẽ
cum ꝓximo suo: mala autem sunt ĩ cor¬

Expanded text:
ego in aqua baptizans. Quod est aperte diceego in aqua baptizans. Quod est aperte dicere: Non ideo veni in aqua baptizans, quia peccata mundi baptizando tollere possum, sed ut eum baptizando ac praedicando manifestarem populo Israel, qui in Spiritu sancto baptizans ad tollenda peccata non solum Israel, sed totius mundi, si ei credlli viam praepararem qui baptizaret in remissionem peccatorum. Et testimonium perhibuiJoannes, dicens: Quia vidi Spiritum descendentem quasi columbam de coelo, et mansit plices fuerint, nisi veram cum fratribus habuerint pacem, quam significant oscula columbarum. Habent autem oscula et corvi, sed laniant, quod columba omnino non facit, significancum proximo suo, mala autem sunt in cor
Abbreviated transcription (Latin):
am suam: a quo sp̃m sanctũ dari debe¬
re testabatur. ipse uos baptizabit inqͥ¬
ens sp̃u sc̃o: a quo seipsum ablui desi¬
derabat dicens ego a te debeo baptirari
et tu uenis ad me. Quomodo ergo di¬
cit. et ego nesciebam eum: nisi quia eũ
quẽ ante nouerat ꝑfectius iam cum
baptiraretur agnouit: Quẽ enim mũ¬
di saluatorẽ et iudicẽ nouerat. huius
potentiam maiestatis altius sp̃u sanc¬
to super eum descendente cognouit.
eq enim dubitandũ est. qͥa xii¬
beatꝰ iobannes cum sp̃m sanctũ
licet corporali specie uidere. cum uocem
patris licet corporaliter sonantẽ me¬
ruisset audire. multum ex hoc uisi ⁊
auditu ꝓfecerit: multũ e diuine po¬
testatis excellentia reuelatis oculis mẽ¬
ad comparationẽ iutelligentie qͣ tunc
illustrari ceperit. eatenus illũ quantꝰ
esset. omnimodis sibi uideret᷑ ignoras
cdũo diligenter ꝑhibens: adiungit. S.
ut manifestaret᷑ in isrłꝰ: ꝓpterea ueni

Expanded text:
am suam . A quo Spiritum sanctum dari debeam suam . A quo Spiritum sanctum dari debere testabatur: Ipse vos baptizabit, inquiens, Spiritu sancto , a quo seipsum ablui desiderabat, dicens: Ego debeo a te baptizari, et tu venis ad me ? Quomodo ergo dicit: Et ego nesciebam eum, nisi quia eum quem et ante noverat, perfectius jam, cum baptizaretur, agnovit; quem mundi Salvatorem et judicem noverat, hujus potentiam majestatis altius Spto super eum descendente, cognovit. Neque enim dubitandum est, quibeatus Joannes, cum Spiritum sanctum, licet corporali specie videre; cum vocem Patris, licet corporaliter sonantem, meruisset audire, multum ex hoc visu et auditu profecerit, multum de divinae potestatis excellentia, revelatis oculis menad comparationem intelligentiae qua tunc illustrari coeperat, eatenus illum quantus esset, omnimodis sibi videretur ignorasDomino diligenter perhibens adjungit: Sed ut manifestaretur in Israel, propterea veni
Abbreviated transcription (Latin):
bens de domino: hic ẽ inquit de
quo dixi. Post me uenit uir qui ante
me factus ẽ: quia prior me erat. Post
me ueuit uir: post me natus ẽ in mũ¬
aute me factus est : qui me potentia ma¬
iestatis tantum qnͣtum sol luciferũ licet
post apparens antecellit: quia prior me
erat: quia in principio erat uerbum: ⁊
uerbum erat apud clm. et d̃s erat uer¬
bum. Post me uenit uir: tempus hu¬
mane natiuitatis quo iohanne posterior
est intellige. Qui ante me factus est:
primatum regie potestatis quo etiã an¬
gelis p̾sidet intuere. Quia prior me erat:
eteruitatem diuine maiestatis qua patri
ẽ equalis intellige. Post me uenit uir
qui aute me factus est: quia prior me
erat. Post me ueuit humauitate: qͥ ideo
me precellit dignitate: quia prior me
erat cdiuinitate. Et ego nescielũ eum
inquit. Certum ẽ quia sciebat dñm
iohannes. cui testimoniũ ꝑhibere mis¬
sus est: quem iudicem omnium uentu¬
rum p̃dicabat dicens. cuius uentila¬
brum in manu sua. et ꝑmundabit are¬

Expanded text:
inquit, de quo dixi: Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit vir, post me natus est in munante me factus est, qui me potentia majestatis tantum quantum sol luciferum, licet post apparens, antecellit, quia prior me erat, quia In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Post me venit vir, tempus humanae nativitatis, quo Joanne posterior est, intellige. Qui ante me factus est, primatum regiae potestatis, quo etiam angelis praesidet, intuere. Quia prior me erat, aeternitatem divinae majestatis, qua Patri est aequalis, intellige. Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit humanitate, qui ideo me praecellit dignitate, quia prior me erat divinitate. Et ego nesciebam eum, inquit. Certum est quia sciebat Dominum Joannes, cui testimonium perhibere missus est, quem judicem omnium venturum praedicabat, dicens: Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit are
Abbreviated transcription (Latin):
confidimus: qui ꝑ singula heremi loca
in speluncis ⁊ exignis cellarum tugu¬
riis unici. modico contenti pabulo de¬
morati sunt. Bestiis sociati. multi aui¬
b subministrati. ciboꝵ sꝑnentes delici¬
as. luxꝰ seculi calcantes: laudẽ tempora¬
lem ñ amantes. uisus hominũ fugiẽ¬
tes: angłorũ assucti loquelis. plurimᷤ
uirtutum effulsere signis. Cecis usum¬

Expanded text:
nitate, qui per singula eremi loca in speluncis et exiguis cellarum tuguriis modico contenti pabulo demorabantur. Alii bestiis sociati, alii avibus subministrati, ciborum spernentes delicias, luxus saeculi calcantes, laudem temporalem non amantes, visum hominum fugientes, angelorum assueti loquelis, plurimis virtutum effulsere signis « circu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sanguinis mysteria celebrantes. et n
sui cordis penetrabilib hostiã uiuam
deoq placentem. idest semetipsos sine
macula atq ãmixtione praui oꝑis of¬
ferre ñ desistebant. Et licet ꝑsecutoꝵ
ñ sensissent gladium. tam̃ ꝑ uite me¬
ritum d̾õ digni marcyrio ñ priuant᷑.
quia martyriũ non solũ sangunus ef¬
fusione sed abstinentia peccatoꝵ ⁊ exer¬
citatione dei p̃ceptorum ꝑficitꝰ. Sic ⁊¬

Expanded text:
et sanguinis mysteria celebrantes, et in et sanguinis mysteria celebrantes, et in sui cordis penetralibus hostiam vivam Deoque placentem, id est, semetipsos sine macula atque admistione pravi operis offerre non desistant; et licet persecutorum non sensissent gladium, tamen per vitae meritum Deo digni martyrio non privantur, quia martyrium non sola sanguinis effusione, sed abstinentia peccatorum, et exercitatione Dei praeceptorum perficitur. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
tur : qm̃ d̾s temptauit illos: ⁊ inue¬
nit eos dignos se. Tanqͣm aurũ in for¬
nace ꝓbauit illos: ⁊ quasi holocausti
hostiam accepit illos. Nunc gͦ kĩni
martyrum xp̃i certamina atq uicto¬
rias audiuimꝰ: eis ninurũ hunc diem
tanto credimꝰ sanctificatũ: qͣntũ in se¬
metipsis ut sanctificarent᷑ laborare ꝑ
torm̃ta ñ cessauere.
p̃i uero sacerdotib atq doctorib.
siue confessorib. huiꝰ diei festiui¬
tatem. ñ ignotam ẽẽ credimꝰ: qͥ corda
fidelium sp̃ualit̾ quasi imbrib irri¬
gant celestib: ut fidelit̾. ꝓferre ĩmar¬
cessibilẽ bonorum operum possint fruc¬
tum. Qui talenta sibi credita ñ solũ
reddere. uerũ etiara cum usura sine
do didicere. ñ sibimet tantũmodo sed
et aliis subiectorum mentib ꝓfuturũ.¬
do. obsecrando. curamq faciendo inse¬
rere nitelintꝰ᷑: quoꝵ mens lucidissima
manus uero plene sunt mundicia: eo
qd̃ in mensa altaris sacrosc̃a xp̃i corꝑis

Expanded text:
os, et invenit illos dignos se. Tanquam aurum in fornace probavit illos, et quasi holocausta hostiam accepit illos. » Nunc ergo martyrum Christi certamina atque victorias audivimus, eis nimirum hunc diem tantum credimus sanctificatum, quantum in semetipsis ut sanctificaretur laborare per tormenta non cessavere; Christi vero sacerdotibus atque doctoribus, sive confessoribus, hujus festivitatem diei non ignotam esse credimus, qui corda fidelium spiritaliter quasi imbribus irrigant coelestibus, ut feliciter proferre immarcescibilem bonorum operum possint fructum, qui talenta sibi credita non solum reddere, verum etiam cum usura sine do didicere, non sibimet tantummodo profuturum, sed et aliis subjectorum mentibus, secdo, increpando, curamque faciendo, inserere nitebantur. Quorum mens lucidissima, manus vero plenae sunt munditia, eo quod in mensa altaris sacrosancta Christi corporis
Abbreviated transcription (Latin):
et ecce omnis similitudo repti¬
lium et animauum abbominatio.⁊
uniuersa ydola domꝰ isriꝰ depicta erãt
in pariete doraꝰ isrł. in curcuitu ꝑ totũ.
et septuaginta uiri de seniorib domꝰ
isrl. et hictonias filiꝰ saphan stabut
in medio corum stantium aute pictu¬
ras ⁊ unusqsq habebat thuribulum
in manu sua: et uapor nebie de thu¬
re surgebat. Et dixit ad me. Certe ui¬
des fili hominis. que seuiores domꝰ
isrł faciunt in tenebris. unusquisq
in abscondito cubiculi sui. Sicunt
nim. Nonuidet dominꝰ nos. de reliqͥt
terrã. Et dixit ad me. Adhuc conu¬
sus uidebis abhominationes maiores
quas isti faciunt.
⁊ introduxit me ꝑ ostium por

Expanded text:
t ecce omnis similitudo reptilium et animalium, abhominatio et universa ydola domus Israel depicta erant in pariete in circuitu per totum.Et septuaginta viri de senioribus domus Israel, et Jezonias filius Saphan stabat in medio eorum stantium ante picturas: Et unusquisque habebat thuribulum in manu sua: et vapor nebulae de thure consurgebat. Et dixit ad me: Certe vides, fili hominis, quae seniores domus Israel faciunt in tenebris, unusquisque in abscondito cubiculi sui. Dicunt enim: Non videt Dominus nos, dereliquit Dominus terram. Et dixit ad me: Adhuc conversus videbis abominationes majores, quas isti faciunt. Et introduxit me per ostium por
Abbreviated transcription (Latin):
t leuaui ocuios meos aduã u.¬
aquilonis. et ecce ab aquilone porte
altaris idolum zeli. in ipso introitu. Et
dixit ad me. Fili hominis. putas ne in¬
des tu quid isti faciunt. ab hominatio¬
nes magnas qͥs domus isrł facit hic.

Expanded text:
t levavi oculos meos ad viaquilonis: et ecce ab aquilone portae altaris, idolum zeli in ipso introitu, Et dixit ad me: Fili hominis, putasne, vides tu quid isti faciant, abominationes magnas, quas domus Is
Abbreviated transcription (Latin):
uit se aqua. et in muroꝵ specie¬
se congelauit: atq inter undas pede¬
iti apparuit: Iordanis retrorsum cõ¬
uersus: contra naturam in sui fõ¬
tis reuertitur exordium: Nonne da¬
rer naturam. uel marimorũ fructu¬
Sitiebat populus pattum. tetiges
moyses pettam: et aqua de petra fai¬
xit: Nunquid non preter naturã
operata est gratia. ut aquam uo¬
meret petra. quar non haberet na¬
tura: Carath fluuius amarissimꝰ
erat: ut sitiens populus uibere nõ
posset sloyses misit lignum in a¬
quam: et amaritudinem suam aqͣ¬
rum natura deposuit: quam infusa
subito gratia temꝑauit. Sub hely¬
seo. ꝓpheta. uni ex filus. ꝓpłetarum
ercussum est ferrum de securi: et statĩ
unmersum est. Regauit belyseum
qui amiserat ferrum: Misit etiam
holyseus lignum in aquam: et fer¬
nn natauit. Utiq etiam: hoc pͥt̾
iram factum cognouimus: Gra¬
uor est eium fexri f quam aqͣ¬
rum liquor:. Adue ctimur igit᷑ ma¬

Expanded text:
it se aqua, et in murorum specieit se aqua, et in murorum speciem congelavit, atque inter undas via pedestris apparuit. Jordanis retrorsum conversus contra naturam in sui fontis revertitur exordium. Nonne claret, naturam vel maritimorum fluctuSitiebat populus patrum, tetigit Moyses petram, et aqua de petra fluxit. Numquid non praeter naturam operata est gratia, ut aquam vomeret petra, quam non habebat natura? Marath fluvius amarissimus erat, ut sitiens populus bibere non posset; misit Moyses lignum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura deposubito gratia temperavit. Sub Elisaeo propheta uni ex filiis prophetarum excussum est ferrum de securi, et statim mersum est. Rogavit Elisaeum, qui amiserat ferrum: misit etiam Elisaeus lignum in aquam, et ferrum natavit . Utique et hoc praeter naturam factum cognoscimus; gravior est enim ferri species, quam aquarum liquor. 52. Advertimus igitur ma
Abbreviated transcription (Latin):
tu cum bileris sitire non poteris. Et
illud in uibra. hoc in ueritate. Lu.
Iilluel quod miraris
umbra est quantum illud est
cuius umbram miraris: Audi quia
umbra est: que apud patres fc̃a est.
quente eos petra. petra autem erat xp̃c:
S non in plurib eorum: compla¬
citum est deo: Nam prostrati sunt ĩ
ra nostri: Cognouisti potiora: Poti
actoris quam manna de celo. Forte
dicis aliud iudeo Quomodo tu mͥ
hoc nobis superest ut proden.us: Qͥ¬
tis igitur utimur exemplis: perhem¬
ne hoc non esse qd̃ natũra formauit.
sed quod benedictio conseccauit. Ma¬
ioremq ium esse benedictionis qmͣ
nature: quia benedictione etiam
natura ip̃a mutatur: Tnde uͥgam
tenebat moyses: proiecit eam et fc̃a
est serpens: Ruisus apprehendit cau¬
dam serpentis. et in uirge natur
fontium uenis singus aepit erũ¬
pere: non eium erat potus in auunˢ
remcauit. Sic conclusus. erat undi¬
e populus hebreorum. huic egyptuᷤ
uallatus mari conclusus: Tu¬
Irgam leuauit ricyses separa.¬

Expanded text:
uum biberis, sitire non poteris; et illud in umbra, hoc in veritate. Si illud, quod miraris, umbra est, quantum istud est, cujus et umbram miraris? Audi, quia umbra est, quae apud patres facta est: quente eos petra; petra autem erat Christus. Sed non in pluribus eorum complacitum est Deo. Nam prostrati sunt in unt nostri. Cognovisti praestantiora: potioauctoris quam manna de coelo. § 1. Forte dicas: aliud video; quomodo tu mihhoc nobis adhuc superest ut probemus. Quantis igitur utimur exemplis, ut probemus, non hoc esse, quod natura formavit, sed quod benedictio consecravit, majoremque vim esse benedictionis, quam naturae, quia benedictione etiam natura ipsa mutatur? Virgam tenebat Moyses, projecit eam et facta est serpens. Rursus apprehendit caudam serpentis et in virgae naturafontium venis sanguis coepit erumpere; non erat potus in fluviiremeavit. Circumclusus erat undique populus Hebraeorum, hinc Aegyptiis vallatus, inde mari clausus. Virgam levavit Moyses; separav
Abbreviated transcription (Latin):
doctores et ꝓphetas. ad extremũ uero
qͣsi ꝑ operarios in uinee cultura labo¬
rauit. quãuis in quolibet modulo.
uel mensura. quisquis in fide recta
bone actionis extitit. huius uinee¬
operarius fuit.
perator ergo mane hora der¬
tia. sexta et nona antiquus ille
hebraicus ppłs designatur. qui ĩ elec¬
tis sius ab ipso mundi exordio dũ rec¬
ta fide deum stucluit colere. quasi ũ
destitit in uinee cultura laborare. Ad
undecimã uero gentiles uocantur. qͥ¬
b et dicitur. Quid hic statis tota die
ociosi: Qui enim transacto tã longo
mundi tempore ꝓ uita sua laborare
neglexerant: quasi tota die ociosi sta¬
bant. Pensate fratres quid inquisiti
respondeant. Dicunt enim. quia ne¬
mo nos conduxit. Nullus enĩ ad eos
patridircha: nuuiꝰ. ꝓpheta uenerat. Et
quid ẽ dicere ad laborẽ nemo nos cõ¬
duxit: nisi quici uite nobis uiã nul¬
uis p̃dicauit: Quid ergo nos a bouo
opere cessantes. in excusatione nr̃a
dicturi sumus: qui pene a matris ute¬

Expanded text:
doctores et prophetas, ad extremum vero quasi per operarios in vineae cultura laboravit. Quamvis, in quolibet modulo vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit hujus vinoperarius fuit. Operator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Qui enim, transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Sed pensate, fratres, quid inquisiti respondeant: Dicunt enim: Quia nemo nos conduxit. Nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere: Ad laborem nos nemo conduxit, nisi, vitae nobis vias nullus praedicavit? Quid ergo nos, a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris ute
Abbreviated transcription (Latin):
domino specialit se uisitante ꝑcepit.
S ut ꝑfecte lectionis huius principia
considerare ualeamꝰ: libet suꝑiora parũ¬
per attendere. Apparuit dñs post resur¬
rectionẽ discipulis septẽ. inter qͦs erat
nocte laborantib. ⁊ stans ĩ liccore. copi¬
osa rete eorum piscium multitudine im¬
pleuit. Moxq egressus ad t̾ram: inuita¬
uit ad prandium. Et int̾ prandendum
tertio petrum. an se amaret int̾rogauit
ac tertio amorẽ confitenti. quia ter eũ
negauerat. ei tertio pascendas suas oueꝰ
cõmisit. ac deinde quia ꝓ carũde ouiũ.
idest animarũ fidelium. cura pastorali
usq ad martyrium crucis ẽẽt ꝑuentu¬
rus intimauit dicens. Am̃ am̃ dico tͥ.
cum eẽs iunior cingebas te ⁊ ambulabaᷤ
ubi uolelus: cum autẽ senueris extendeᷤ

Expanded text:
itante percepit. Sed ut perfectae lectionis hujus principia considerare valeamus, libet superiora parumper attendere. Apparuit Dominus post resurrectionem discipulis septem, inter quos eratnocte laborantibus, et stans in littore copiosa rete eorum piscium multitudine implevit, moxque egressos ad terram invitavit ad prandium, et inter prandendum tertio Petrum an se amaret, interrogavit; ac tertio amorem confitenti, quia ter eum negaverat, ei tertio pascendas suas oves commisit: ac deinde quia pro earumdem ovium, id est, animarum fidelium cura pastorali usque ad martyrium crucis esset perventurus, intimavit dicens: Amen amen dico tibi, cum esses junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem senuer
Abbreviated transcription (Latin):
ne alteriꝰ. qd̃ uinciendꝰ a ꝑsecutore: ĩ duc¬
tu quo ñ uellet. qd̃ tormenta passionis
contra uoluntatẽ ẽẽt passurꝰ humane
fragilitatis. Sed ne grauis forte uide¬
retur petro p̃dicta a dño passio crucis.
hanc suo confestim lenire curauit exẽ¬
plo: ut cruciatũ martyrii eo leuiꝰ ferret.
mortis accipere sententiã. Postqͣm enim
significauit ei qua morte clarificaturꝰ es¬
set dm̃: ꝓtinis adiungit qd̾ ĩ huiꝰ capi¬
te lectionis audiuimꝰ. Et dicit ei. Seq̃¬
re me. Ac si aperte dicat. Quia ipse pri
ꝓ tua redemptione crucis suppliciũ subi¬
re ñ timui: cur tu pro mei confessiore
nominis crucẽ pati formides: qui eo glo¬
riosiori martyrii palma clarificaberis. qd̾
ĩ hac ꝓmerenda magistri iter seq̃ris:

Expanded text:
ore; in ductu quo non vellet, quod tormenta passionis contra voluntatem esset passurus humanae fragilitatis. Sed ne gravis forte videretur Petro praedicta a Domino passio crucis, hanc suo confestim lenire curavit exemplo, ut cruciatum martyrii eo lenius  Al., mortis excipere  Al., accipere sententiam. Postquam enim significavit ei qua morte clarificaturus esset Deum, protinus adjungit quod in hujus capite lectionis audivimus. Et dicit ei: Sequere me. Ac si aperte dicat: Quia ipse prius pro tua redemptione crucis supplicium subire non timui, cur tu pro mei confessione nominis crucem pati formides? Qui eo gloriosiore martyrii palma clarificaberis, quod in hac promerenda magistri iter sequeris