comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qui non ex sanguinib
neq exx uoluntate uiri. neq
ex uoluntate carnis: sed ex
deo nati sunt: Ipse est in
quo semen abrahã totius
mundi adoptione benedici¬
tur. & fit patriarcha genti¬
um pater: dũ ꝓmissionis fi¬
lii fide non carne nascunt᷑:
Ipse est qui nulluis gentis ex¬
ceptionẽ faciens. de om̃i na¬
tione quȩ est sub cȩlo unum
scãrũ ouiũ efficit gregẽ. &
cotidie implet quod ꝓmise¬
rat dicens. habeo & alias
oues quȩ non sunt de hoc
ouili. & illas oportet me ad¬
ducere. & uocẽ meã audieis.
& unus grex erit & unus
pastor: quãuis enĩ beato petͦ
principaliter dicat. pasce O¬
ues meas. ab uno tamen dño
ipsa om̃ium regitur cura pa¬
stoꝵͥ & uenientes ad petrã
tam lȩtis. tãq irrigus pascu¬
is alit. ut innumere oues di¬
lectionis pinguedine robo¬
ratȩ. sicut bonus pastor di¬
gnatus est ꝓ ouib suis ani¬
mã suã ponere: ita & ipsȩ

Expanded text:
tur. Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate viri, neque ex voluntate carnis, sed ex Deo nati sunt . Ipse est in quo semen Abrahae totius mundi adoptione benedicitur; et fit patriarcha gentium pater , dum promissionis filii fide, non carne nascuntur. Ipse est qui nullius gentis exceptionem faciens, de omni natione quae sub coelo est unum sanctarum ovium efficit gregem, et quotidie implet quod promiserat, dicens: Habeo et alias oves, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient; et erit unus grex et unus pastor . Quamvis enim beato Petro principaliter dicat, Pasce oves meas , ab uno tamen Domino ipsa omnium regitur cura pastorum, et venientes ad petram tam laetis tamque irriguis pascuis alit, ut innumerae oves dilectionis pinguedine roboratae, sicut bonus pastor dignatus est pro ovibus suis animam suam ponere , ita et ips
Abbreviated transcription (Latin):
graphũ & prȩuaricationis pac¬
ta disrumpit: Ipsũ audite.
qui uiã aperit ad cęlũ: & ꝑ
crucis suppliciũ gradus uobis
ascensionis parat ad regnum:
Quid trepidatis redimi: Qd
pauetis scĩ liberari: fiat qͦd
te carnałe formidinẽ.ͥ & fide¬
li uos armate constantia In¬
dignũ est ut in saluatoris
padsione timeatis: quod ip¬
sius munere nec in ur̃o fine
sunt qui ea ꝓpriis aurib au¬
dierunt. sẽd in illis tribus
apłis uniuersa eccl̃a didicit.
quicquid eoꝵ & aspectus ui¬
dit. & auditus accepit.

Expanded text:
graphum et praevaricationis pacta dirumpit. Ipsum audite, qui viam aperit ad coelum, et per crucis supplicium gradus vobis ascensionis parat ad regnum. Quid trepidatis redimi? quid pavetis saucii liberari? Fiat quod te carnalem formidinem, et fideli vos armate constantia: indignum est enim, ut in Salvatoris passione timeatis, quod ipsius munere nec in vestro finsunt, qui ea propriis auribus audierunt, sed in illis tribus apostolis universa Ecclesia didicit quidquid eorum et aspectus vidit et auditus accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
de quȩ sunt duȩ quȩ mole¬
re dicuntur: Tercio quid pi¬
strinum sit : quid ue moliti¬
onis effectus: Nulli dubiũ
est quod molere aliter ñ con¬
stat: nisi duobus lapidibus
apparatis & conuenientibus si¬
bi: ut alteri ex his magnitu¬
do alterius imponatur Et
illum quidẽ lapidẽ qui pri¬
or solo sternitur esse pigrum
& tardum. & pęne ut ita di¬
xerim ociosum: ac nisi supe¬
rioris participatione lapidis
ornaretur: forsitan necessari¬
us non uideretur: Ita dum ille
operatur: etiam iste utilis

Expanded text:
de quae sint duae, quae molede quae sint duae, quae molere dicuntur; tertio quid pistrinum sit, quisve molitionis effectus. Nulli dubium est, quod molere aliter non constat, nisi duobus lapidibus apparatis, et convenientibus sibi, ut alteri ex his magnitudo alterius imponatur: et illum quidem lapidem, qui prior sternitur, esse pigrum et tardum, et pene, ut ita dixerim, otiosum ac nisi superioris participatione lapidis ornaretur forsitan necessarius non videretur. Ita dum ille operatur, etiam iste utilis
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃e uerbum ociosũ quod
locuti fuerint homines: red¬
dent de eo racionẽ in die
udicii: Ociosum quippe uer¬
bum est : quod aut utilitate
rectitudinis: aut racione iuss¬
tȩ necessitatis caret: Ociosa
ergo colloquia ad edificatio¬
nis studium uertite: quã celer¬
rime huius uitȩ tẽpora fugi¬
ant considerate: quã distric¬
Hunc ante oculos ur̃i cordis
tum uires suppetunt. si annun¬
ciare eum non negligitis : uo¬
cari ab eo angłi cum iohanne
y periore dominiea
capitulum euangelicũ dissereñ¬
tes: partẽ quandã ex illo per¬
struiximus: suꝑ est ut sequen¬
tia decurramus: Descripsimuᷤᷤ
enim quid esset quod ait do¬
minus: in illa nocte erunt
duo in lecto uno. & reliqua
Nunc ergo uideamus quod
reliquũ est: Dicit enĩ eadẽ¬
duuina sententia Erunt
duȩ molentes in pistrino:
una assumetur. & una relin¬
quetur: Primum igitur con¬
siderandum est. quomodo con¬
stet molentis officium: demn¬

Expanded text:
Omne verbum otiosum quod Omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii . Otiosum quippe verbum est, quod aut utilitate rectitudinis, aut ratione justae necessitatis caret. Otiosa ergo colloquia ad aedificationis studium vertite: quam celerrime hujus vitae tempora fugiant, considerate: quam districHunc ante oculos vestri cordis tum vires suppetunt, si annuntiare eum non negligitis, vocari ab eo Angeli cum Joanne periore dominica capitulum evangelicum disserentes partem quamdam ex illo perstrinximus; superest, ut sequentia decurramus. Descripsimus enim quid esset quod Dominus ait: In illa nocte erunt duo in lecto uno, etc.; nunc ergo videamus, quod reliquum est: dicit enim divina sententia: Erunt duae molentes in pistrino; una assumetur, et una relinquetur . Primum igitur considerandum est, quomodo constet molentis officium; dein
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ diuina largitate sufficitis:
ꝓrimis uestris boni uerbi cya¬
tos date: In quantum uos ꝓfe¬
cisse pensatis. etiam alios tra¬
desiderate: Si quis ur̃m fr̃s
ad forum aut fortasse ad bal¬
neum ꝑgit: quẽ ociosum esse
considerat. ut secum ueniat
inuitat: Ipsa ergo terrena ac
ad eum soli ueniatis: Hinc &¬
enim scriptum est: Qui au¬
dit. dicat ueni: ut qui iam
in corde uocem suꝑni amoris
acceꝑit: foras etiam ꝓximis uocẽ
exhortationis reddat Et for¬
tasse panem ut indigenti elemo¬
sinam porrigat non habet:
sed maius est quod tribuere
ualeat qui linguã habet: Plus
est enim uerbi pabulo uictu¬
ram in ꝑpetuum mentẽ refice¬
re. ⁊ quam uentrẽ moriturȩ
carnis terreno pane saciare:
Nolite ergo frẽs ꝓximis urĩs
elemosinam uerbi subtrahe¬
re: mecum uos admoneo:¬
ab ocioso sermone parcamus:
inutiliter loqui declinemus:
Inquantum reniti lingue prȩ¬
ualemus:ł in uentũ uerba ñ
diffluant. cum uidex dicat:

Expanded text:
pro divina largitate sufficitis pro divina largitate sufficitis proximis vestris boni verbi cyathos date. In quantum vos profecisse pensatis, etiam vobiscum alios tradesiderate. Si quis vestrum, fratres, ad forum aut fortasse ad balneum pergit, quem otiosum esse considerat ut secum veniat invitat. Ipsa ergo terrena actad eum soli veniatis. Hinc etenim scriptum est: Qui audit, dicat: Veni ; ut qui jam in corde vocem superni amoris acceperit, foras etiam proximis vocem exhortationis reddat. Et fortasse panem, ut indigenti eleemosynam porrigat, non habet; sed majus est quod tribuere valeat, qui linguam habet. Plus enim est verbi pabulo victuram in perpetuum mentem reficere, quam ventrem moriturae carnis terreno pane satiare. Nolite ergo, fratres, proximis vestris eleemosynam verbi subtrahere. Mecum Ab otioso sermone parcamus, inutiliter loqui declinemus, in quantum refraenare linguam praevaleamus; in ventum verba non defluant, cum judex dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
uitate ꝓximũ reuocat. si ex¬
hortari ad bene operandum
curat. si eternum regnũ uel
suppliciũ erranti denunciat.
cum uerba sc̃ȩ annunciatio¬
nis impendit: ꝓfecto angłs
extitit Et nemo dicat mone¬
re non sufficio: exhortari ido¬
neus non sum: Quantũ potes
exhibe :ͥ ne male seruatum
quod acceperas in tormentis
exigaris: Neq enĩ plus quam
unum talentum acceperat.
qui hoc abscondere magis stu¬
duit quã erogare: Et scimus
quod in tabernaculo non solũ
piente dño etiam cyati factift̃:
ꝑphialas quippe. doctrina ex¬
uberans : ꝑ cyatos uero parua
Alius doctrina ueritatis plenꝰ ⁊
audientium mentes inebriat:
Per hoc ergo quod dicit: ꝓfec¬
to phialam porrigit Alius ex¬
plere quod sentit non ualet:÷
secl quia hoc utcũq denunciat.
ꝓfecto ꝑ eyatum gustũ prȩbet
In dei ergo tabernaculo. id est
in scã eccła positi. si ꝑ doctrinã
sapientiȩ ministrare phialas
minime potestis: inquantum

Expanded text:
vitate proximum revocat, si exvitate proximum revocat, si exhortari ad bene operandum curat, si aeternum regnum vel supplicium erranti denuntiat, cum sanctae annuntiationis verba impendit, profecto angelus existit. Et nemo dicat: Admonere non sufficio, exhortari idoneus non sum. Quantum potes exhibe, ne male servatum quod acceperas in tormentis exigaris. Neque enim plus quam unum talentum acceperat qui hoc abscondere magis studuit quam erogare. Et scimus quod in Dei tabernaculo non solum piente Domino, etiam cyathi facti sunt . Per phialas quippe doctrina exuberans, per cyathos vero parva Alius, doctrina veritatis plenus, audientium mentes inebriat. Per hoc ergo quod dicit profecto phialam porrigit. Alius explere quod sentit non valet, sed quia hoc utcunque denuntiat, profecto per cyathum gustum praebet. In Dei ergo tabernaculo, id est in sancta Ecclesia, positi, si per doctrinae sapientiam ministrare phialas minime potestis, in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
do monstrabat: Sed quia ha¬
rundo uento agitata esse dene¬
gatur. quia non esse uestitus
mollibus dicitur. quia ꝓphetȩ
nomen huic impar esse ꝑhibe¬
tur: iam quid digne dici poᷤ¬
sit audiamus: Sequitur: Hic
est de quo scriptum ẽst: Ecce
ego muto angłm meum ante
faciem tuam: qui prȩparabit
uiam tuã ante te: Quod enĩ
grece angłs: hoc latine nunci¬
us dicitur: Recte ergo qui
nunciare suꝑnum iudicem
mittitur. angłs uocatur:ͥ ut
dignitatẽ seruet in nomine.
quam explet in operatione:
Altum quide nomen est: sed
uita nomine inferior non est:
om̃s qui sacerdotii nomine cen¬
sentur. angłi uocantur: pro¬
pheta attestante qui ait: La¬
bia sacerdotis custodiunt sci¬
entiam. & legẽ exquirent ex
ore eius quia angelus dñi ex¬
ercituum est: Sed huius alti¬
dinẽ nominis :  etiam uos si
uultis potestis mereri. Nan
unusquisq ur̃m inquantũ suf¬
ficit. inquantũ grãm suꝑnȩ
aspirationis accepit : si apra¬

Expanded text:
do monstrabat. Sed quia ado monstrabat. Sed quia arundo vento agitata esse denegatur, quia non esse vestitus mollibus dicitur, quia prophetae nomen huic impar esse perhibetur, jam quid digne dici possit audiamus. Sequitur: Hic est de quo scriptum est: Ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit viam tuam ante te . Quod enim Graece angelus, hoc Latine nuntius dicitur. Recte ergo qui nuntiare supernum judicem mittitur angelus vocatur, ut dignitatem servet in nomine, quam explet in operatione. Altum quidem nomen est, sed vita nomine inferior non est. omnes qui sacerdotii nomine censentur angeli vocantur, propheta attestante, qui ait: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Sed hujus altitudinem nominis, etiam vos, si vultis, potestis mereri. Nam unusquisque vestrum in quantum sufficit, in quantum gratiam supernae aspirationis accepit, si a pra
Abbreviated transcription (Latin):
non esset:l nequaquã petrus
apl̃s ꝑ epistolam feminas aprȩ¬
ciosarum uestium appetitu cõ¬
pesceret dicens: Non in ueste
prȩciosa: Pensate ergo quȩ cul¬
pa sit hoc etiam uiros appete¬
re: a quo curauit pastor eccłȩ
uestitus mollibus dicitur:
ꝑ significationẽ intelligi &
aliter potest: Mollibus enĩ
uestitus non fuit. quia uitam
peccantium non blandimentis
fouit: sed uigore asperȩ inuec¬
tionis increpauit dicens: Ge¬
nimina uiperarũ: quis uobis
demonstrauit fugere auentu¬
ra ira: Unde & ꝑ salomonẽ
dicitur: Serba sapientium
quasi stimuli: & sicut elaui
in altum defixi: Clauis qͥppe
atq stimulis sapientium uer¬
ba cõparantur: quia culpas
delinquentiũ nesciunt palpare
sed pungere: Sed quid existis
uidere in deserto: Propħam:
Etiam dico uobis : & plusquã
propħam: Propħȩ quippe mi¬
nisterium est uentura predice¬
re: non etiam demonstrare:
ohannes ergo plusquã ꝓpħa ẽ:
quia eum quem prȩcurrendo
prophetauerat: etiã ostenden¬

Expanded text:
non esset, nequaquam Petrus apostolus per epistolam feminas a pretiosarum vestium appetitu compesceret, dicens: Non in veste pretiosa . Pensate ergo quae culpa sit hoc etiam viros appetere, a quo curavit pastor Ecclesivestitus mollibus dicitur, per significationem intelligi et aliter potest. Mollibus enim vestitus non fuit, quia vitam peccantium non blandimentis fovit, sed vigore asperae invectionis increpavit, dicens: Genimina viperarum, quis vobis demonstravit fugere a ventura ira? Unde et per Salomonem dicitur: Verba sapientium quasi stimuli, et sicut clavi in altum defixi . Clavis quippe atque stimulis sapientum verba comparantur, quia culpas delinquentium nesciunt palpare, sed pungere. 5. Sed quid existis videre in desertum? Prophetam? Etiam dico vobis, et plus quam prophetam. Prophetae quippe ministerium est, ventura praedicere, non etiam demonstrare. Joannes ergo plus quam propheta est, quia eum quem praecurrendo prophetaverat etiam ostenden
Abbreviated transcription (Latin):
Sed bene nouerat quid di¬
ceret cũ ait. dñe bonũ est
nos hic esse:l quia re uera
solũ hominis bonũ est intra¬
re in gaudiũ dñi sui. & huic
contemplando in eternum

Expanded text:
Sed bene noverat quid diceret, cum ait: Domine, bonum est nobis hic esse, quia revera solum hominis bonum intrare in gaudium Domini sui, et huic contemplando in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. xp̃s ꝑ quã ad cęlũ om̃is
possit conscendere xp̃ianus:
purã caritatẽ fortiter retine¬
te. ipsam uobis inuicẽ exhibe¬
te: & in ea ꝓficiendo conscen¬
dide: iniufite oꝑib bonis:
ut ad premia eterna ꝑueni

Expanded text:
tus, per quam ad coelum omnis possit conscendere Christianus, puram caritatem fortiter retinete, ipsam vobis invicem exhibete, et in ea proficiendo conscendite. Insistite operibus bonis, ut ad praemia aeterna pe
Abbreviated transcription (Latin):
sitione contentus est dicet:
Honorauit eũ sp̃s sc̃s patris
uocabulo:ł quia nutrierat
saluatorẽ: Qui autẽ altius
aliquid inquirit: potest dice¬
re. qm̃ generationis ordo ada¬
uid ad ioseph usq deducitur:
nominari quia pat̾ non fue¬
rat saluatoris : ut generatio¬
nis ordo haberet locũ. pater
appellatus est dñi : Admira¬
bantur igitur pat̾ illius & ma¬
ter suꝑ his quȩ dicebantur
de eo.tam ab angło quã mul¬
titudine cęlestis exercitus:
necnon & apastoribus: Om̃ĩa
quipƿe heç audientes: uehe¬
mentissime mirabantur: Demn¬
de scriptura ait: Benedixit

Expanded text:
sitione contentus est, dicit: sitione contentus est, dicit: Honoravit eum Spiritus sanctus patris vocabulo, quia nutrierat Salvatorem. Qui autem altius aliquid inquirit, potest dicere: Quoniam generationis ordo a David ad Joseph usque deducitur, nominari, quia pater non fuit Salvatoris, ut generationis ordo haberet locum, pater appellatus est Domini. Admirabantur igitur pater illius et mater super his quae dicebantur de eo tam ab angelo quam a multitudine coelestis exercitus, necnon et a pastoribus. Omnia quippe haec audientes, vehementissime admirabantur. Deinde Scriptura ait: Benedixit
Abbreviated transcription (Latin):
iacebat elisus.l & exterior sta¬
bat erectus: Ante quã crede¬
rẽ in iħu. bonũ in me iacebat.
malũ stabat: Postquã ille ue¬
nit. tunc quod in me malum
ficate membra ur̃a suꝑ terrã:
fornicationẽ. immunditiã. lu-¬
xuriã. idolatriã. ueneficia.
ina facta est : & de hac ruina
dicit᷑ Ubicũq fuerit cadauer:
illuc congregabunt᷑ aquilȩ
Cadauer quippe : acasu nom̃
accepit: Bona est heç ruina.
ad quã primũ uenit iħe: nec
potest facere resurrectionem
nisi ruina prȩcesserit: Uenit
ante destruere quod in me
malũ fuit  ut illo destructo
& mortificato. consurgat in
me & uiuificetur id quod bo¬
nũ est : ut consequamur in eo
regnũ cȩloꝵ: Lucas scripsit:
feste nobis tradit qm̃ uirginis
filius fuit ih̃c. nec de humano
conceptus semine: iste patre
Et erat pater illuis & mat̾
admirantes suꝑ his quȩ de-¬
illo dicebantur: Quȩ igit᷑
causa extitit  ut eum qui pa¬
ter non fuit. patre esse me¬
moraret: Qui simplici expo¬

Expanded text:
acebat elisus, et exterior stabat erectus. Antequam crederem in Jesum, bonum in me jacebat, malum stabat. Postquam ille venit, tunc quod in me malum ficate membra vestra super terram, fornicationem, immunditiam, luxuriam, idololatriam, veneficia ina facta est. Et de hac ruina dicitur: Ubicunque fuerit cadaver, illic congregabuntur aquilae . Cadaver quippe a casu nomen accepit. Bona est haec ruina, ad quam primum venit Jesus, nec potest facere resurrectionem, nisi ruina praecesserit, Venit ante destruere quod in me malum fuit, ut, illo destructo et mortificato, consurgat in me, et vivificetur id quod bonum est, ut consequamur in eo regnum coelorum. Lucas scripsit: feste nobis tradit quoniam Virginis filius fuit Jesus, nec de humano conceptus est semine, iste patremEt erat pater ejus et mater admirantes super his quae dicebantur de eo. Quae igitur causa exstitit ut eum qui pater non fuit, patrem esse memoraret? Qui simplici expo
Abbreviated transcription (Latin):
gantes dicerent: Idem deus
quando uult pater est: qͣn¬
do uult filius est. quando
uult sp̃s sẽs est: ipse tamen
unus est: Quorum destru¬
ens errorem. subungit: Et
uerbum erat apud deũ: Si
enim alius apucd alium erat:
duo sunt ꝓfecto pater & fi¬
lius. & non unus ipse modo
pater. modo filius. modo etĩa
Sp̃s sc̃s est: quasi mutabilis
sit diinȩ substantiȩ natura:
cum aꝑtissime iacobus dicat
apł̃s: Apud quẽ non est

Expanded text:
gantes, dicerent: Idem Deus quando vult, Pater est; quando vult, Filius est; quando vult, Spiritus sanctus est; ipse tamen unus est. Quorum destruens errorem, subjungit: Et Verbum erat apud Deum. Si enim alius apud alium erat, duo sunt profecto Pater et Filius, et non unus. Ipse modo Pater, modo Filius, modo etiam Spiritus sanctus est: quasi mutabilis sit divinae substantiae natura, cum apertissime Jacobus dicat apostolus: Apud quem non est
Abbreviated transcription (Latin):
itu inquit impii ambulant:
Ded abeuntem trans mare
galileȩ iħm: multitudo ma¬
xima sequebatur. quȩ doctri

Expanded text:
itu, inquit, impii ambulant . Sed abeuntem trans mare Galilaeae Jesum multitudo maxima sequebatur, quae doctri
Abbreviated transcription (Latin):
phibet: quia nimirũ dñs qͦd
primo suo aduentu. deposi¬
tũ nobis benigne contulit:
hoc in sedo districtus exiget:
Sed ꝑuersus quisq qui mi¬
sericordiã largientis contem¬
nit:l iure uidiciũ discutien¬
tis dĩ ꝑtimescit: At qui gr̃am
miscđiȩ grate se meminit su¬
scepisse. gaudens utiq uidicii
discrimen expectat: l ideoq
libera modulatione suo udici
miscđiam & iudiciũ cantat:

Expanded text:
hibet: quia nimirum Dominus, quod primo suo adventu dispositum nobis benigne contulit, hoc in secundo districtus exiget. Sed perversus quisque qui misericordiam largientis contemnit, jure judicium discutientis Domini pertimescit. At qui gratiam misericordiae grate se meminit suscepisse, gaudens utique judicii discrimen exspectat, ideoque libera modulatione suo judici misericordiam et judicium cantat
Abbreviated transcription (Latin):
tia ȩterna ꝑtimescit: quod ẽ
unum turturẽ siue pullum
columbe ꝓ peccato offerre:
At dũ longa meroris anxieta

Expanded text:
ia aeterna pertimescit, quod est unum turturem sive pullum columbae pro peccatis offerre; at dum longa moeroris anxieta
Abbreviated transcription (Latin):
subiungens. qui & recubuit
in cena suꝑ pectus euis. &
dixit dñe quis est qui tra¬
det te: Hoc quomodo ges¬
tũ sit : superiora huius ȩuan¬
gelii loca plenuis ostendur.
quia uidelicet in cęna quã
ultimã ante passionẽ cũ di¬
scipulis saluator habuit. in
corporis ac sanguinis sui tra¬
didit mysteria celebranda :
discipulus ille quẽ diligebat
suꝑ pectus recubuerit. & cũ
dixisset eis. amen am̃ dico
uobis. quia unus ex uobis
tradet me. responderit ille
discipulus innuente petro ut

Expanded text:
subjungens: Qui et recubuitsubjungens: Qui et recubuitin coena super pectus ejus, et dixit: Domine, quis est qui tradet te? Hoc quomodo gestum sit, superiora hujus Evangelii loca plenius ostendunt: quia videlicet in coena, quam ultimam ante passionem cum discipulis Salvator habuit, in corporis et sanguinis sui tradidit mysteria celebranda; discipulus ille, quem diligebat, super pectus ejus recubuerit; et cum dixisset eis: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me, responderit ille discipulus, innuente Petro ut
Abbreviated transcription (Latin):
dentium. quã ꝓprio desig¬
nare uocabulo: Diligebat
autẽ eum hiesus. non excep¬
tis cȩteris singulariter solũ:
sed prȩ cȩteris quos diligebat
familiarius unum: quẽ spe¬
cialis prȩrogatuia castitatis
ampliore dilectione fecerat
dignum: Om̃s quippe se di¬
ligere ꝓbat: quib ante pas¬
sionẽ loquitur: Sicut dile¬
xit me pater. & ego dilexi
uos: manete in dilectione
mea: Sed hunc prȩ om̃ib Ulll
diligit. qui uirgo electus
ab ipso. uirgo in euum per¬
mansit: Tradunt nãq hy¬
storiȩ quod eũ de nuptiis
uolentem nubere uocauerit.
& ꝓpterea quẽ acarnali uo¬
luptate retraxerat potiore
sui amoris dulcedine dona
uit: Deniq huic moriturus
in cruce matrẽ suã cõmen¬
dauit. ut uirginẽ uirgo
seruaret: & ip̃so post mor¬
tẽ ac resurrectionẽ cęlos
ascendende. non deesset fi¬
lius eius genitrici: cuius ca¬
sta uita. castis eius tueret᷑
obsequiis: Ponit & aliud suȩ
ꝑsonȩ beatus ioħes indiciũ

Expanded text:
dentium, quam proprio desigdentium, quam proprio designare vocabulo. Diligebat autem eum Jesus non exceptis caeteris singulariter solum, sed prae caeteris quos diligebat familiarius unum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione fecerat dignum. Omnes quippe se diligere probat, quibus ante passionem loquitur: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos. Manete in dil Sed hunc prae omnibus diligit, quia virgo electus ab ipso, virgo in aevum permansit. Tradunt namque historiae, quod eum de nuptiis volentem nubere vocaverit; propterea, quem a carnali voluptate retraxerat, potiore sui amoris duvit. Denique huic moriturus in cruce matrem suam commendavit, ut virginem virgo servaret, et ipso post mortem ac resurrectionem in coelos ascendente, non deesset ejus genitrici filius, cujus casta vita castis ejus tueretur obsequiis. Ponit et aliud suae personae beatus Joannes indicium,
Abbreviated transcription (Latin):
palma clarificaberis: quo in
hac ꝓmerenda magistri uer
sequeris: Iam uerõ ab euan¬
rint sed ex eo tamen innu-¬
itur quod subiungit: Con¬
uersus petrus.  uidit illũ di¬
scipulũ quẽ diligebat iħc se
quentẽ: Patet nãq quia cũ
dixisset petro. sequere me.
id est crucẽ patiendo imita¬
reͥ surrexit de loco conuiuii
& abire iã cȩpit: Secutus
est autẽ eum petrus etiam
incessu pedũ cupiens imple¬
re quod audiuit. sequerẽ
me: Secutus & ille discipu¬
lus quẽ diligebat iħc: Heq
enĩ arcendum se a consectatu
xp̃i putabat . qui non mino¬
re se gr̃a dilectionis axp̃o
conplexũ nouerat: Heq in¬
credibile est ideo utrumq
discipulũ corporali gressu
uestigia dñi secutũ: quia nec¬
dum intellexerat quid signi¬
ficauerit in eo quod petrum
noui ur̃e fraternitati: qui
sit ille discipłs quẽ diligebat
hodie natalitia festa celebra¬
mus. qui hoc scripsit euange¬
lium: atq ideo suã ꝑsonam
maluit inditiis rerum acce¬

Expanded text:
palma clarificaberis, quod in hac promerenda magistri iter sequeris. Jam vero ab evanrint, sed ex eo tamen innuitur quod subjungit, Conversus Petrus vidit illum discipulum quem ditigebat Jesus, sequentem. Patet namque quia cum dixisset Petro, Sequere me, id est, crucem patiendo imitare, surrexit de loco convivii, et abire jam coepit. Secutus est autem eum Petrus etiam incessu pedum, cupiens implere quod audivit, Sequere me. Secutus est et ille discipulus quem diligebat Jesus. Neque enim arcendum se a consectatu Christi putabat, qui non minori se gratia dilectionis a Christo complexum noverat. Neque incredibile est ideo utrumque discipulum corporali gressu vestigia Domini secutum, quia necdum intellexerat quid significaverit in eo quod Petrum novi vestrae fraternitati qui sit ille discipulus quem diligebat hodie natalitia festa celebramus, qui hoc scripsit Evangelium, atque ideo suam personam maluit indiciis rerum acci
Abbreviated transcription (Latin):
monstratur: & belli effectus
oracionis instantia aperitur:
Orat enĩ moyses & uincit.: ł¬
cessat & uincitur: Didicit

Expanded text:
monstratur, et belli effectus orationis instantia aperitur. Orat enim Moyses et vincit, cessat et vincitur. Didicit
Abbreviated transcription (Latin):
tionis sermonẽ: Sed noluit
inquit scriptura consolari.
quia non sunt: id est noluit
consolari quia sunt: Si id¬
circo noluit consolari quia
sunt: quomodo uoluit flere
quasi illos qui non sunt:
Sed ut cõpendio iã diuersi

Expanded text:
tionis sermone? Sed noluit, inquit Scriptura, consolari, quia non sunt, id est, noluit consolari quia sunt. Si idcirco noluit consolari quia sunt, quomodo voluit flere quasi illos qui non sunt? Sed ut compendio jam diversi
Abbreviated transcription (Latin):
tem iulio nuꝑ elapso: huius
quã nostis pestilentiȩ clade ꝑ¬
cussus est: Qui ad extremũ
ueniens: urgeri cȩpit ut ani¬
m̃a redderet: Et ultima iam
corporis parte premortua: uita¬
lis uirtus in solo pectore & lin¬
qua remanserat: Frẽs aderant:⁊
eiusq ẽxitũ in quantũ dõ largi¬
ente poterant oratione tuebant᷑.
dicens Ecce draconi ad deuo
citis: Date locũ ut ei deuora¬
re me liceat: Cũq hunc fres
ut signũ sibi crucis imprime¬
ret admonerẽt:ͥ respondebat
uirtute qua poterat dicens
holo me signare sed non pos¬
sum: quia adracone premor:
Spumȩ oris eius faciem meã
liniunt: guttur meũ eius
ore suffocatur: Ecce ab eo
mea brachia comprimuntur qui
& caput meũ in ore suo obsorbu¬
it: Cũq hoc ille pallens. tremens.
& moriens diceret. cȩperunt fr̃s
uehementius oracionib insistere:
& oppressum draconis prȩsentia

Expanded text:
tem Julio nuper elapso, hujus quam nostis pestilentiae clade percussus est, qui, ad extremum veniens, urgeri coepit ut animam redderet. Et ultima jam corporis parte praemortua, vitalis virtus in solo pectore et lingua remanserat. Fratres aderant, ejusque exitum, in quantum Deo largiente poterant, oratione tuebantur.dicens: Ecce draconi ad devorcitis? Date locum ut ei devorare me liceat. Cumque hunc fratres ut signum sibi crucis imprimeret admonerent, respondebat virtute qua poterat, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia a dracone premor. Spumae oris ejus faciem meam liniunt, guttur meum ejus ore suffocatur. Ecce ab eo hia mea comprimuntur, qui jam et caput meum in suo ore absorbuit. Cumque hoc ille pallens et tremens et moriens diceret, coeperunt fratres vehementius orationibus insistere, et oppressum draconis praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
ollemnitatem nobis ho¬
diernȩ celebritatis quã
quadragesimo domi¬
nicȩ natiuitatis die debitis
ueneramur officiis. maxime
euisdem dñi saluatoris nr̃i
simul & intemerate genitri¬
cis eius humilitate dedicat᷑a
sacri euangelii lectio designat:
exponens eos qui legi nichil
debebant. implendis se legali¬
bus ꝑ om̃ia subdidisse decre¬
tis Sicut enĩ modo cũ lege¬

Expanded text:
olemnitatem nobis hodiernae celebritatis, quam quadragesimo dominicae nativitatis die debitis veneramur officiis, maxime ejusdem Domini Salvatoris nostri, simul et intemeratae genitricis ejus humilitate dedicatum sacra Evangelii lectio designat, exponens eos qui legi nihil debuerant, implendis se legalibus per omnia subdidisse decretis. Sicut enim modo cum E
Abbreviated transcription (Latin):
illũ in ierłm ut sisterent eũ
dño sicut scriptũ est in lege
dñi: quia om̃e masculinũm
ad aperiens uuluam icm̃ do¬
mino uocabitur: Precepit
nãq lex ut mulier quȩ su-¬
scepto semine peperisset
filium. immunda esset sep
nomenq aptaret: Deinde
etiã alios triginta tres dies
ab ingressu templi ac uiri
thoro abstineret. donec qua¬
dragesimo natiuitatis die

Expanded text:
nt eum Domino, sicut scriptum est in lege Domini, quia omne masculinum adaperiens vulvam, sanctum Domino vocabitur. Praecepit namque lex ut mulier quae suscepto semine peperisset filium, immunda esset septnomenque aptaret: deinde etiam alios triginta tres dies ab ingressu templi ac viri toro abstineret, donec quadragesimo nativitatis die
Abbreviated transcription (Latin):
icet fr̃s dilectissimi de sol¬
lemnitate diei huius. ue¬
terum sit diuersa tra¬
ditio una tamen scȩ deuoti¬
onis est fides: Et quãquam
nonnulli hodie dñm nr̃m
adoratũ. alii autẽ asserant eũ
aquas in uina mutasse. quidã
uero baptitatũ illũ ab ioħe
confirment: in om̃ib dĩ fili¬
us creditur. in om̃ib est nr̃a
festiuitas: Nam quod magis
utiq gentilib & adorarẽ do¬
minũ & munera offerre con¬
ceditur ͥ gentiũ est prȩfigu¬
rata uocatio: Quod aquẽ

Expanded text:
Licet, fratres dilectissimi, de solemnitate diei hujus veterum sit diversa traditio; una tamen sanctae devotionis est fides. Et quanquam nonnulli hodie Dominum noadoratum; alii autem asserant eum aquas in vina mutasse; quidam vero baptizatum illum a Joanne confirment: in omnibus Dei Filius creditur, in omnibus est nostra festivitas. Nam quod Magis, utique gentilibus, et adorare Dominum, et munera offerre conceditur, Gentium est praefigurata vocatio: quod aqu
Abbreviated transcription (Latin):
quia nunquam aliquam ferã
uiderat. Signo autem crucis¬
se confirmans armauit undi¬
ꝙ: credens quia illesum eum¬
custodire ualet meritum ia¬
ceritis. Leo autem cepit innuere

Expanded text:
quia nunquam aliquam feram viderat. Signo autem se crucis confirmavit undique credens quia illaesum custodire valet eum virtus jacentis. Leo autem coepit innuere
Abbreviated transcription (Latin):
monstraret: & dñi beniuolen¬
tiam inuitaret: Puer meus
iacet in domo: Et huc quare
non attulisti eum sicut illi il¬
lum paraliticũ in lecto porta¬
uerunt: Ideo ait. quia non
opus est ostendere illi omĩa
uidenti. non opus est in conspec
tu offerre eius. l cuius poten¬
tia non terminatur: nec
includitur. neq excluditur:
acet in domo paralitieus:l &
male torquetur: Quid ergo
uis: Quid cupis: Quid desi¬
deras: Non multum loquor ait:
Scio enim quia ad om̃ia cogno¬
scentẽ loquor: Non uerbosor.
Scio enim quod ad om̃ia prȩ-¬
scientẽ respondeo: Ideoq iste
cognoscens cordaͥ respondens
dicit: Ego ueniã.÷ & curabo

Expanded text:
monstraret, et Domini benevolentiam invitaret. Puer meus jacet in domo. Et huc quare non attulisti eum, sicut illi illum paralyticum in lecto portaverunt? Ideo, ait, quia non opus est ostendere illi omnia videnti. Non opus est in conspectu ejus afferre, cujus potentia non terminatur, nec includitur neque excluditur. Jacet in domo paralyticus, et male torquetur. Quid ergo vis? quid cupis? quid desideras? Non multum loquor, ait, scio enim quia ad omnia cognoscentem loquor. Non sum verbosior; scio enim quia ad omnia praescientem respondeo. Ideoque iste cognoscens corda respondens, dicit: Ego veniam et curabo
Abbreviated transcription (Latin):
dum quippe esset. non si dar&
quod non deberet. sed si non
daret quod deberet: Unde
apte subditur: An oculus tu

Expanded text:
dum quippe esset si non dat quod non debet, sed si non daret quod deberet. Unde apte subditur: An oculus tu
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃is ierosolima cũ illo: Tur¬
batur rex. regno credo metueis
suo. nescius quia. xp̃s non ueni¬
ebat regnũ eius inuadere. sed
saluare. l & quod nulli inferr&
mortẽ. qui esset uita cunctoꝵ:
Et cũ ꝑambularent magi. stel¬
la sicut lectũ ẽ quã uidẽrant
in oriente antecedebat eos: do¬
nec uenit & stecit supra ubi e¬
dicere & clamare uidebatur.
hic est puer quẽ natũ testabar
ẽ cȩlo hic ẽ rex ille magnus qui
uenit cęlesti imperio regnum
sociare terrarũ: Here stella
hec dominicȩ natiuitatis mini¬
stra. quȩ tanto ẽ chaldeis obse¬
cuta famulatu: ut in inquiren¬
do xp̃o non solũ eos moneret e
cȩlo:ͥ sed & ducatũ illis prebe¬
ret in derra Adorato itaq dño
magi oblatisq muneribus:
pretereuntes herodẽ. ꝑ aliam
uiã reuersi sunt in regionem
suã Neq uero poterant ꝑ he¬
rodẽ. id est itinere mortis re-¬
dire: qui in patriã suã ado

Expanded text:
 omnis Hierosolyma cum illo. Turbatur rex regno, credo, metuens suo; nescius quia Christus non veniebat regnum ejus invadere, sed salvare; 81 et quod nulli inferret mortem, qui est vita cunctorum. Et cum perambularent magi, Stella, sicut lectum est, quam viderant in Oriente antecedebat eos, donec venit, et stetit supra ubi eet clamare videbatur, Hic est puer quem natum testabar e coelo? Hic est rex ille magnus qui venit coelesti imperio regnum sociare terrarum. Vere stella haec dominicae nativitatis ministra, quae tanto est Chaldaeis obsecuta famulatu, ut in inquirendo Christo non solum eos moneret e coelo, sed et ducatum illis praeberet in terris. Adorato itaque Domino magi oblatisque muneribus, praetereuntes Herodem, per aliam viam reversi sunt in regionem suam. Neque vero poterant per Herodem, id est itinere mortis redire, qui in patriam suam, ado
Abbreviated transcription (Latin):
desponsata legitur mater
cilis marla. Et ait: Inuenta
est in utero habens: Cui in¬
uentaꝰ aut aquo inuenta ẽ:
Primo ab angłis custodien¬
tibus eam. ꝓtegentibus eã
conseruantibus eã: uel etꝰ
beatissimã animã ad hono¬
rẽ illuis. qui ab ipsa gene

Expanded text:
desponsata legitur mater ejus Maria. Et ait: Inventa est in utero habens. Cui inventa, aut a a quo inventa est? Primo ab angelis custodientibus eam, protegentibus eam, conservantibus eam, vel ejus beatissimam animam ad honore
Abbreviated transcription (Latin):
mei ad me: Oquanta in p¬
phetissȩ mente humilitas :
quã uerus sermo dñi quem
Matrem quidem dñi quȩ
ad se uenerat: mox ut uidit
esse cognouit Sed nichil in
se talis meriti reperiens quo
digna fieret atanta hospite
uisitari  unde hoc michi
mei ad me: Quia nimirũ
ipse sp̃s qui ei ꝓphetiȩ donũ
contulit. munus pariter hu¬
militatis prȩstitit. ꝓphetico
repleta sp̃u genitricem ad se
minus dignam se eius aduen¬
tui deprehendit: Ecce eñi. Tu ant̃¬
enim ut facta est uox saluta¬
tionis tuȩ in auribus meis⁊
exultauit in gaudio infans
in utero meo Intellexit eli¬
sabeth eodẽ quo impleta erat
sp̃u reuelante quid illa exul¬
tatio sui significasset infantis:
hoc est illius uenisse matrẽ cuiꝰ
ipse prȩcursor ac demonstrator
esset futurus: Et quã miran¬
da quã cita scĩ sp̃s operatio:
nulla quippe in discendo mo¬
ra est. ubi sp̃s doctor adest.

Expanded text:
mei ad me? O quanta in prophetissae mente humilitas, quam verus sermo Domini quem Matrem quidem Domini, quae ad se venerat, mox ut vidit, esse cognovit: sed nihil in se talis meriti reperiens quo digna fieret a tanta hospite visitari, Unde hoc mihi, veniat ad me? quia nimirum ipse Spiritus, qui ei prophetiae donum contulit, munus pariter humilitatis praestitit. Prophetico repleta spiritu genitricem ad se minus dignam se ejus adventu deprehendit. Ecce enim ut facta est vox salvationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo. Intellexit Elizabeth, eodem quo impleta erat Spiritu revelante, quid illa exsultatio sui significasset infantis, hoc est illius venisse matrem cujus ipse praecursor ac demonstrator esset futurus. Et quam miranda, quam cita sancti Spiritus operatio! Nulla quippe in discendo mora est, ubi Spiritus sanctus doctor adest.
Abbreviated transcription (Latin):
oculi om̃iũ reparantur: Nox
enĩ quodãmodo aufert ocu¬
los mundo aurora restituit:
Atq ita ante matutina su¬
sceptione ꝑfruimurꝰ ut glo¬
riosius postmodũ solis splen¬
dore potiamur: Sed qm̃ si¬
cut dicit apł̃s lex spiritalis
est. & spiritalib spiritalla
cõparanda sunt: solem hic
iusticiȩ arbitror designari.

Expanded text:
oculi omnium reparantur. Nox enim quodammodo aufert oculos mundo, aurora restituit; atque ita ante matutina susceptione perfruimur, ut gloriosius postmodum solis splendore potiamur. Sed quoniam, sicut dicit Apostolus: Lex spiritualis est, et spiritualibus spiritualia comparanda sunt , solem hic justitiae arbitror designari
Abbreviated transcription (Latin):
ritur: ut ex qualitate actio¬
num tẽporalium differentiȩ
retributionũ pendeant ȩter¬
narũ: Moriendũ ergo est di¬
abolo & uiuendũ dõ. defici¬
endũ iniquitati ut iusticiȩ
resurgatur: l occũbant uete¬
ra ut oriantur noua: & q̃m
sicut ueritas ait. nemo potest
duob dñis seruire. dñs sit.
ñ ille qui stantes impulit in
ruinã: l sed ille qui deiectos
go apł̃o prĩmus homo de ter¬
ra terrenus. scd̾s homo de
cȩlo cȩlestis. qualis terrenus.
tales & terreni: & qualis cȩ

Expanded text:
r; et ex qualitate temporalium actionum differentiae retributionum pendent aeternarum. Moriendum ergo est diabolo et vivendum Deo; deficiendum iniquitati, ut justitiae resurgatur. Occumbant vetera, ut oriantur nova. Et quoniam, sicut ait Veritas, nemo potest duobus dominis servire , Dominus sit non ille qui stantes impulit in ruinam, sed ille qui dejectos go Apostolo: Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis. Qualis terrenus, tales et terr
Abbreviated transcription (Latin):
quia unicus dĩ filius non in
spaciosis domibus auratisq la¬
queariis: sed in fide credenti¬
um requiescit: Hunc ergo
xp̃m iħm suggentẽ ubera na¬
scentiũ infantum more uagi¬
entem uilib circũdatũ pan¬
nis. iacentẽ uilius in presepi
angelica ministeria ꝓsecunt᷑.

Expanded text:
quia unicus Dei Filius non in quia unicus Dei Filius non in spatiosis domibus auratisque laqueariis, sed in fide credentium requiescit. Hunc ergo Christum Jesum sugentem ubera, nascentium infantium more vagientem, vilibus circumdatum pannis, jacentem in praesepe, angelica minis
Abbreviated transcription (Latin):
eternoq thalamo salutariũ
nuptiarũ sponsus uenit ecelo:
sicut ait uenerandus dauid.
ipse tamquã sponsus ꝓcedens
de thalamo suo: Deinde ut
legitur ponitur in prȩsepi:
quia ut ait euangelista. non
erat illis locus in diuersorio:
Ne quẽ fr̃s ista ꝑmoueant:
quia om̃is hec in saluatore
uilitas. preciosissimũ nr̃ȩ sa¬
lutis est sacramentum: Uide¬
te enĩ quanta sapientia collo¬
cari xp̃s dicitur in prȩsepi:
qui gemina quadã gr̃a huma.¬
ni generis & esca erat futurus
& pastor: Qui bene in prȩse¬
pio ponitur. ł ut ad pabula
greges. agni cȩlestis balatus
inuitet: Non erat inquit eis
locus in diuersorio: Nũquid
tantȩ illius erant angustiȩ
mansionis: ut nati sub hora
paruuli membra non caper&:
Sed idcirco mystico refertur
sermone non inueniri locum
in diuersorio: quia ingressus
mundum xp̃s. fidem in qua
posset requiescere non inue¬
nit: ut ait ipse in euangelio
dicens: filius autẽ hominis
non habet ubi caput suũ re¬
clinet: Unde aduertimus

Expanded text:
eternoque thalamo salutarium 32 nuptiarum sponsus venit e coelo, sicut ait venerandus David: Ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Deinde ut legitur ponitur in praesepe, quia, ut ait evangelista, Non erat illis locus in diversorio . Ne quem, fratres, ista permoveant, quia omnis haec in Salvatore vilitas pretiosissimae nostrae salutis est sacramentum. Videte enim quanta sapientia collocari Christus dicitur in praesepe, qui gemina quadam gratia humani generis et esca erat futurus, et pastor. Qui bene in praesepio ponitur, ut ad pabula greges agni coelestis balatus invitet. Non erat, inquit, eis locus in diversorio. Nunquid tantae illius erant angustiae mansionis, ut nati sub hora parvuli membra non caperet? Sed idcirco mystico refertur sermone, non invenire locum in diversorio; quia ingressus mundum Christus fidem, in qua possit requiescere, non invenit, ut ait ipse in Evangelio, dicens: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . Unde advertimus
Abbreviated transcription (Latin):
uoce collaudans & dicens:
Gl̃a in excelsis dõ: & pax in
terra hominib bonȩ uolun¬
tatis: Gła utiq dõ qui de¬
speratis mortalib munus et̃¬
ne salutis exhibuit: Et pax
hominib bonȩ uoluntatis:

Expanded text:
ce collaudans et dicens: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Gloria utique Deo, qui desperatis mortalibus munus aeternae salutis exhibuit: et pax hominibus bonae voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
hunc sensum intelligitur &
illud: in iudiciũ ego ueni
in mundũ istũ: ut qui non
uident uideant l & qui ui¬
dent cȩci fiant: Habemus in
nobis om̃s homines : & aspec¬
tum & cȩcitatẽ: Adam & ui¬
debat & nõ uidebat: Ei qͦq
ante quã aperirentur ocłi
eius.: uidisse describitur :
Hidit inquit mulier lignum
& tollens de fructu ligni co-¬
medit : & dedit uiro suo &
comederunt: Igitur non erãt
cȩci sed uidebant: Deinde
sequitur: Et aperti sunt ocłi
eorum: Ergo cȩci fuerant
nec uidebant : quorũ ocłi
postea sunt aꝑti: Sed qui
bene ante uiderant: post¬
quã mandatũ dñi p̃tergres¬
si sunt: cȩperunt uidere

Expanded text:
elligitur et illud: In judicium ego veni in mundum istum, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant. Habemus in nobis omnes homines et aspectum et caecitatem. Adam videbat, et non videbat. Eva quoque antequam aperirentur oculi ejus, vidisse describitur. Vidit, inquit, mulier lignum ndum, et tollens de fructu ligni comedit, et dedit viro suo, et comederunt . Igitur non erant caeci, sed videbant. Deinde sequitur: Et aperti sunt oculi eorum, ergo caeci fuerant, et non videbant, quorum oculi postea sunt aperti? Sed qui bene ante viderant, postquam mandatum Domini transgressi sunt, coeperunt videre
Abbreviated transcription (Latin):
operarius fuit: Oꝑator ergo
mane. horȩ terciȩ. sextȩ. &
nonȩ. antiquus ille hebraicus
populus designatur. qui in
electis suis ab ipso mundi exor¬
dio dũ recta fide dm̃ studu¬
it colere: quasi non destitit
in uineȩ cultura laborare:
Ad undecimã uero gentiles
uocantur:l quib & dicitur:
Quid hic statis tota die ocio¬
si: Qui enĩ transacto tã longo
mundi tempore ꝓ uita sua lã¬
borare neglexerant.l quasi to¬
ta die ociosi stabant: Sed pen-¬
sate fr̃s quid inquisiti respon¬
deant: Dicunt eiͥ quia nemo
nos conduxit: Nullus quippe
ad eos patriarcha nullus pro¬
pheta uenerat: Et quid est
dicere ad laborem nemo nos
conduxit nisi quia uitȩ nobis
uias nullus prȩdicauit: Quid
ergo nos abono opere cessantes.
in excusatione nr̃a dicturi su-¬
mus. qui pene amatris utero

Expanded text:
operarius fuit. Operator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Qui enim, transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Sed pensate, fratres, quid inquisiti respondeant: Dicunt enim: Quia nemo nos conduxit. Nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere: Ad laborem nos nemo conduxit, nisi, vitae nobis vias nullus praedicavit? Quid ergo nos, a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ Retro ei abire prȩ¬
cipitur. mundi qui dabat re-¬
gna. ut imperio filii dei. eui
uoluntarius non cedebat. sub¬
iaceret inuitus: atq illũ aqͦ
se adorari imꝓbe poscebat :¬
ꝓbaret merito ab om̃ib ado¬
randũ Et quid plura km̃i:
Dum nefanda temptator loqui¬
tur. dũq inconcessa prȩsumit:
quasi ab homine uictus obmu¬
tuit: & quasi adõ iussus absces¬
sit Et necesse erat ut ab illtꝰ
iã temptatione discederet. in
quo tota se mole mouens.to¬
tisq nisus uirib ne uestigiũ
quidẽ suȩ reperire potiit
uoluntatis. stupens atq demirais
post tot se scła inuenisse homi¬
nem humanas concupiscenti¬
as non habentẽ: natũq in car-¬
ne nichil penitus corrruptio¬
nis habere carnalis: Disceden¬
de itaq retrorsũ diabolo ac-¬
cedentes ut lectũ est angłi
ministrabant el Triũphus
iste quantȩ sit gle: obseqͥa
nos eclocent angłoꝵ: Nec mi¬
rũ sane si eius angeli ministe¬
riis occurrerunt euius uicto¬

Expanded text:
tetur. Retro ei abire praecipitur mundi qui dabit regna; ut imperio Filii Dei, cui voluntarius non cedebat, subjaceret invitus, atque illum a quo se adorari improbe poscebat, probaret merito ab omnibus adorandum. Et quid plura, carissimi? Dum nefanda tentator loquitur, dumque inconcessa praesumit, quasi ab homine victus obmutuit, et quasi a Deo jussus abscessit. Et necesse erat ab illius jam tentatione discederet, in quo tota se 128 mole movens, totisque nisus viribus, ne vestigium quidem suae reperire potuit voluntatis. Stupens atque demirans post tot saecula invenisse hominem humanas concupiscentias non habentem, natumque in carne nihil penitus corruptionis habere carnalis. Discedente itaque retrorsum diabolo, accedentes, ut lectum est, angeli ministrabant ei. Triumphus iste quantae sit gloriae obsequia nos edocent angelorum. Nec mirum sane si ejus angeli ministeriis occurrerunt, cujus victo
Abbreviated transcription (Latin):
Uel sicut scã elisabeth ad ipsã
beatã locuta ẽ mariã dicens.
in om̃ibus. cauebat & timebat.
sibimet istius tantȩ scĩtatis
coniunctionẽ adhibere: idcir

Expanded text:
el sicut sancta Elisabeth ad ipsam beatam locuta est Mariam, dicens: in omnibus cavebsibimetipsi tantae sanctitatis conjunctionem adhibere. Idcir
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e munerib aluntur: Et
bene eadẽ cȩna in bethania
celebratur. quȩ est ciuitas
in latere montis olueti: &
interpretatur domus obȩdi¬
entiȩ: Domus nãq obedien¬
tiȩ eccła est. quȩ fideliter
ciitas quȩ suꝑ montẽ miseri¬
cordiȩ constituta nũquã potest
abscondiꝰ ipsa quȩ de suila¬
tere constructa redemptoris.
re ꝓ se morientis exierit im¬
buta est: Ubi etiã altera soror
lazari maria in magnȩ incli¬
tium dilectionis accepit li¬
brã ungenti nardi pistici pre¬
ciosi. & unxit pedes iħu. &
extersit capillis suis pedes eͦ
Quo facto non solũ fuecedit
indiciũ deuotionis: sed &
aliarũ fidelium dõ animarũ
signat pietatis obsequium
Sed prius notandũ est quod
sicut narrantib matheo &
mareo didicimus: non solũ
pedes dñi maria. sed & caput

Expanded text:
e muneribus aluntur. Et bene eadem coena in Bethania celebratur, quae est civitas in latere montis Oliveti, et interpretatur domus obedientiae. Domus namque obedientiae Ecclesia est, quae fideliter civitas, quae super montem misericordiae constituta, nunquam potest abscondi, ipsaque de sui latere constructa Redemptoris, re pro se morientis exiere, imbuta est: ubi etiam altera soror Lazari Maria in magnae indicium dilectionis, sicut bram unguenti nardi pistici pretiosi, et unxit pedes Jesu, et extersit capillis suis pedes ejus. Quo facto non solum suae dat indicium devotionis, sed et aliarum fidelium Deo animarum signat pietatis obsequium. Sed prius notandum quod, sicut narrantibus Matthaeo et Marco didicimus, non solum pedes Domini Maria, sed et caput
Abbreviated transcription (Latin):
nes recipit. ibi planã uiam
prȩdicator inuenit: ubi priꝰ
ꝑ asperitatẽ itineris ꝑgere.
idest prȩdications gressũ po¬
nere non ualebat: Sequitur:
Et uidebit om̃is caro saluta¬
re dei: Quia om̃is caro acci

Expanded text:
 recipit, ibi planam viam praedicator invenit, ubi prius prae asperitate itineris pergere, id est praedicationis gressum ponere non valebat. 7. Sequitur: Et videbit omnis caro salutare Dei. Quia omnis caro acci