comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uos meos. formcari q mandu¬
care de idolocitif. Nulla racio
ꝑ mittit ut hec uerba. ad eos
pertineant. quos superius tan¬
ta laude fuerat prosecutus. s
a generali corpore electorum.
uertit sermonem. ad partẽ
reproborum. quȩ indoctori¬
bus incelligitur: qui sua ne¬
gligentia fornicationem ꝙ ydo¬
latriam ineccła esse sinunt.
sub nomine xp̾iano. S iam
nunc uideanius sensum. Fu¬
it iezabel uxor. aab regis isrł
ydolatra suul ꝙ fornicaria.
quȩ etiam dei seruos insecu¬
ta est. Uerum hȩc mulier
non iuxit usq ad aduentũ
dñi. nam ꝙ ungulis ȩquorũ
legimus illam conculcatam.
S quia erant in eadem ȩccła
qui oꝑa illius mala imita¬
bantur. id circo ineis ipsa
mater fornicationũ iezabel
notatur. Sicut enim om̃s
electi unam uitam ducen¬
tes. unum xp̃i corpus faci¬
unt: sic om̃s reprobi unũ
corpus diaboli de se reddũt.
Sicq fit. ut p̃cedentia mẽ¬
bra sequentibus. & sequenda
p̾cedentibus inueniantur
conuincta. Unde scͥptum est.

Expanded text:
docet fornicari, et manducare de idolothytis. Nulla ratio permittit ut haec verba ad eos pertineant quos superius tanta laude fuerat prosecutus, sed a generali corpore electorum vertit sermonem ad partem reproborum, quae in doctoribus intelligitur, qui sua negligentia fornicationem et idololatriam in Ecclesia esse sinunt sub nomine Christiano. Sed jam nunc videamus sensum: fuit Jezabel uxor Achab regis Israel, idololatra simul et fornicaria, quae etiam Dei servos insecuta est. Verum haec mulier non vixit usque ad adventum Domini: nam et in ungulis equorum legimus illam conculcatam. Sed quia erant in eadem Ecclesia qui opera illius mala imitabantur, idcirco in eis mater ipsa fornicationum Jezabel notatur. Sicut enim omnes electi unam vitam ducentes, unum corpus Christi faciunt, sic omnes reprobi unum corpus diaboli dese reddunt, sicque fit, ut praecedentia membra sequentibus, et sequentia praecedentibus inveniantur conjuncta. Unde scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destinatus. ut filius di non so¬
lum nominetur. s etiam sit.
Nosse ꝙ enĩ xp̃i nomen. ad cus¬
todiam mandatorum ꝑtinet.
Quo contra iohannes de quo¬
libet reprobo dicit. Qui dic̃
se nosse dm. ꝙ mandata eiꝰ
non custodit. mendax est. ꝙ
ueritas non est ineo. Nemo
itaq scit hoc nomen nisi qͥ
accipit. id est qui ad hoc est¬
pͣdestinatus a deo: ut iure
xp̾ianus ꝙ uocetur ꝙ sit. Po¬
test ꝙ ꝑ hunc lapidem ignitũ¬
ꝙ candidum caritas intelligi.
quȩ candorem habet. ꝑ hoc
quod uestis est operiens nigre¬
dinem peccatorum. ignẽ aut̃¬
ꝑ amoreni. quo diligitur ds
& homo. Datur igitur iuncẽ¬
tibus calculus canditus. ut di¬
ligant dm ꝙ proximũ. Datur
incalculo nomen. ut ipsam
dilectionem ad uupleant Imã¬
dato nouo. Scriptum quippe
est. A audatum nouum do
uobis. ut uos inuicẽ diligatiᷤ.
Cuiꝰ nominis uirtutem
solus scit qui accipit. id est
qui nouo mandato illud cus¬
todit quod discipulis est col¬

Expanded text:
praedestinatus a Deo, ut filius Dei non sopraedestinatus a Deo, ut filius Dei non solum nominetur, sed etiam sit. Nosse etenim Christi nomen, ad custodiam mandatorum pertinet. Quo contra Joannes de quolibet reprobo dicit: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est, et veritas in eo non est . Nemo itaque sciaccipit, id est qui ad hoc praedestinatus est a Deo, ut jure Christianus vocetur et sit. Potest et per hunc lapidem ignitum charitas intelligi, quae candorem habet, per hoc quod vestis est operiens nigredinem peccatorum: per ignem autem, amor quo diligitur Deus et homo. Datur ergo vincentibus calculus candidus, ut diligant Deum et proximum. Datur in calculo nomen, ut ipsam dilectionem adimpleant in mandato novo. Scriptum quippe est: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis . Cujus nominis virtutem solus scit qui accipit, id est qui in novo mandato illud custodit, quod discipulis est col
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem filios di fieri. ut
sicut est filius di ipse ꝑnatu¬
ram. ita sint isti ꝑ graciam.
In qua uidelicet ad optionis
gracia. nomen etiam nouum
datur: id est nomen xp̃ianũ
prus inauditum. A xp̃o enĩ
fideles xp̃iani uocantur. sic̃
ab isrł israelite. a iuda iudei.
De hoc nomine ꝑ prophetam
esaiam eccłȩ suȩ ipse dũs an¬
te dixit. Uocabitur tibi no¬
nominatur. In caleulo itaq
habet hoc nomen. quia ab
ipso cepit ȩxordium. a quo õs
xpĩam nominantur. Et hoc no¬
itien solis datur uictoribus. id est
omnibus aduitam ȩternã pre¬
destinatis. qui huuis nominis
cipit. Scire enim positum est
hic pro eo quod est nisi uirtutẽ
huius nominis exꝑtus fuerit.
Cali modo dicuntur mulieres
nec dum cognouisse uiros. idẽ
quȩ nec dum fuerant exꝑte
uiri thorum. Nemo gͦ scit no
men hoc nisi qui accipit. id ẽ
nemo uirtutem huius nominiᷤ
ꝙ dignitatem moribus ꝙ. uita
defendit. nisi qui ante fuerit

Expanded text:
potestatem filios Dei fieri , ut potestatem filios Dei fieri , ut sicut est Filius Dei ipse per naturam, ita sint isti per gratiam. In qua videlicet adoptionis gratia, nomen etiam novum datur, id est nomen Christianum prius inauditum. A Christo enim fideles Christiani vocantur, sicut ab Israel Israelitae, et a Juda Judaei. De hoc nomine per prophetam Isaiam Ecclesiae suae ipse Dominus ante dixit: Vocabitur tibi nonominavit . In calculo itaque habet hoc nomen, quia ab ipso cepit exordium, a quo omnes Christiani nominantur. Et hoc nomen solis datur victoribus, id est omnibus ad vitam aeternam praedestinatis, qui hujus nominis cipit. Scire enim positum est hic pro eo quod est, nisi virtutem hujus nominis expertus fuerit. Tali modo dicuntur mulieres nondum cognovisse viros, id est quae nondum fuerunt expertae viri thorum. Nemo ergo scit hoc nomen, nisi qui accipit, id est nemo virtutem hujus nominis et dignitatem moribus et vita defendit, nisi qui ante fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
cit. saciabor dum mani festa¬
bitur gloria tua. Al anna &¬
enini int̾pretaturꝰ quid ẽ hoc.
nos autem nequaꝙͣ dicimus
quid est hoc. nisi de re quam
ante non uidimus. Istud eiĩ
manna non manet abseondi¬
tum. uixta quod apłs dicit.
Quod oculus non uidit. nec
auris audiuit. nec incor ho¬
minis ascendit. quȩ pͣparauit
ds diligentibus se. Et dabo.
illi calculum candidũ. Cal
ꝙ carbunculus appellatur.
eo quod intenebris constitu¬
tus: sieuti carbo succensus ful¬
gere ꝑhibeatur. ꝓ hunc autẽ
lapidem ipse intelligitur .xͦ.
qui inter huius seculi tene¬
bras refulsit. quando uerbũ
caro factum est. ꝙ habitauit
mnobis. Unde bene candidꝰ
dicitur. quia sine ulla peccati
offuscatione mundꝰ int̾ ho
candidum. id est dabo illi me¬
ipsum . qui de mundo atq
auctore mortis triumphat.
ut sit scilieet mͥ frater. ꝙ con
particeps regni ingła. Unde
iohannes dicit. Quot quot
autẽ receperunt eũ. dedit eiᷤ

Expanded text:
cit: Satiabor dum manifestacit: Satiabor dum manifestabitur gloria tua . Manna etenim interpretatur: Quid est hoc? Nos autem nequaquam dicimus: Quid est hoc, nisi de re quam ante non vidimus. Istud enim manna nunc manet absconditum, juxta quod Apostolus ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Et dabo illi calculum candidum, et iet carbunculus appellatur, eo quod in tenebris constitutus, sicut carbo succensus fulgere perhibetur. Per hunc autem lapidem ipse intelligitur Christus, qui inter hujus saeculi tenebras refulsit, quando Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Unde et bene candidus dicitur, quia sine ulla peccati offuscatione mundus apparuiaureum, id est dabo ei meipsum, qui de mundo atque auctore mortis triumphat, ut sit scilicet meus frater et particeps regni in gloria. Unde Joannes dicit: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum tribuam illi qui sum
panis uiuus de cęlo descendẽs.
Quiq ideo factus sum homo.
ut panem angelorum man¬
ducaret homo. Runc signifi¬
eabat panem olim illud man¬
na. quod filiis isrł datum ẽ
in heremo. Quod qui spirita¬
liter manducauerunt. sic̃
moyses. aaron. ꝙ iosue.ꝙ si
mortui sunt corpore. ĩ mor¬
tales fuerunt mente. Qui
autem nichil aliud pret̃ qd̾
uidebant ibi intelligebant.
mortui sunt morte ȩterna.
De quibus dñs dicit uideis.
patres ur̃i manducauerunt
manna ꝙ mortui sunt. Sicut
ꝙ nunc qui digne corpꝰ ꝙ
sanguinem dm̃i accipiunt.
uitam sibi sumunt. Qui aut̃
indigne manducant. uidici¬
ui sibi manducant ꝙ bib̃t.
Istud autem manna quod hic
promittitur fidelibus. modo
quidem insacramento accipi¬
inueritate ꝑ speciẽ sumetur.
Quod nunc manet abscondi¬
tum. tunc erit manifestum.
Qui itaq uicerit. dabo illi
manna absconditum. id est
labores contemplationẽ illi
concedam. Eł uic psalmista di¬

Expanded text:
ipsum tribuam illi qui sum ipsum tribuam illi qui sum panis vivus de coelo descendens, quique ideo factus sum homo, ut panem angelorum manducaret homo. Hunc significabat panem olim illud manna, quod filiis Israel datum est in eremo. Quod qui spiritualiter manducaverunt, sicut Moyses, Aaron, et Josue, et si mortui sunt corpore, immortales fuerunt mente. Qui autem nihil aliud praeter quod videbant ibi intelligebant, mortui sunt morte aeterna. De quibus Dominus dicit Judaeis: Patres vestri manducaverunt manna, et mortui sunt . Sicut et nunc qui digne corpus et sanguinem Domini accipiunt, vitam ibi sumunt: qui hoc indigne manducant, judicium sibi manducant et bibunt. Istud autem manna quod hic promittitur fidelibus, modo quidem in sacramento accipiin veritate per spiritualem sumetur: et quod nunc manet absconditum, tunc erit manifestum. Qui itaque vicerit, dabo illi manna absconditum, id est, labores contemplationem illi concedam. Unde Psalmista di
Abbreviated transcription (Latin):
uemte tibr& pugnabe eum
illif in gladio oris mei. Or¬
tatus fuerat iam insuꝑioribꝰ
angłm ut penitenciam ageret.
es quod ꝑmitteret quosdam
tenere doctrinam balaam.
uel nicholai. Unde cũ dicit
sin autem uenio tibi. ꝙ de in¬
de subiungit. pugnabo cum
illis. ita accipiendum est tam¬
quam diceret. pugnabo tecũ.
quia uidelicet hȩc uerba ꝙ
ad eos ꝑtinent qui p̾dictam
doctrinam sequebantur. &
ad eos etiam qui eos non cor¬
rigebant. Pari enim reatu as
est aduentum ire meȩ q uin¬
dictam te sentire faciaui. Et
pugnabo eum illis ingladio
oris mei. id est acutis eloqͥ¬
orum meorum sentenciis il¬
los dampnabo. Gladiꝰ enun
oris dei sermonum illius ua¬
lida precepta significat. pau¬
lo attestante. qui dicit. Et gla¬
dum spiritus. quod est uer¬
bum dei. Qurhabet aurẽ
audiat quid spiritus dicat
ecelesiis. Qui utiq quod uni
illarum dicit. omnes ȩccłas
bs desideria propria. ꝙ demo¬
num temptamenta. dabo ei
manna absconditum. id ẽ me¬

Expanded text:
m illis in gladio oris mei. Hortatus jam fuerat in superioribus angelum ut poenitentiam ageret eo quod permitteret quosdam tenere doctrinam Balaam vel Nicolaitarum. Unde cum dicit: Sin autem venio tibi; et deinde subjungit: Pugnabo cum illis, ita accipiendum est, tanquam diceret, pugnabo tecum, quia videlicet haec verba et ad eos pertinent, qui praedictam doctrinam sequebantur, et ad eos etiam qui eos non corrigebant. Pari enim reatu astest adventum irae meae et vindictam te sentire faciam, et pugnabo cum illis in gladio oris mei, id est acutis eloquiorum meorum sententiis illos damnabo. Gladius enim oris Dei sermonem illius valida praecepta significat, Paulo attestante, qui dicit: Et gladium spiritus quod est verbum Dei . Qui habet aurem audiat quid Spiritus dicat Ecclesiis. Qui utique quod uni illarum dicit. omnes Ecclesias desideria propria et daemonum tentamenta, dabo ei manna absconditum, id est me
Abbreviated transcription (Latin):
fidem meam. afflictionibus
auditiones intelligatur. Si
enim dixisset non negasti fi¬
dem meam indiebꝰ antiphȩ.
testis mei qui occisus est apd̃¬
me uos. planus esset sensus.
& facile intelligeretur. At
cum diciturꝰ non negasti fi¬
dem meam. ꝙ indiebꝰ anti¬
phas testis meua cetera. ob¬
scura est sencencia. Ideoq
necessarię sunt sub auditiones
utita hanc sentenciã. pronun¬
ciemus. Et tenes nom̃ meũ
ꝙ non negasti fidem meã. Et
indiebus illis in quibꝰ exti¬
tit antiphas testis meus fi¬
delis. qui occisus est apud
uos. non negasti fidẽ in eam.
Tale est ꝙ illud inpsalmo. ho¬
lite extollere in altũ cornu

Expanded text:
fidem meam, afflictionibus fidem meam, afflictionibus auditiones intelligatur. Si enim dixisset: Non negasti fidem meam in diebus Antiphae testis mei, qui occisus est apud vos, planus esset sensus, et facile intelligeretur; at cum dicitur: Non negasti fidem meam, et in diebus Antiphas testis meus, et caetera, obscura est sententia. Ideoque necessariae sunt subauditiones, ut ita hanc sententiam pronuntiemus: Et tenes nomen meum, et non negasti fidem meam; et in diebus illis, in quibus exstitit Antiphas testis meus fidelis, qui occisus est apud vos, non negasti fidem meam. Tale est et illud in Psalmo: Nolite extollere in altum cornu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ allegoriam. Seis ubi ha¬
bitas ubi est sedes sathanȩ. ꝙ
hoc generalicer uniuersali ȩc¬
cdesie dicitur. quȩ mixta
cum reprobis ubiq ꝑ orbem.
sunt cuncti reprobi. in quoꝵ
medio habitat ȩccła. iuxta
quod apłs dic̃. In medio na¬
tionis praue & ꝑuerse. int̾
quos lucetis sieut luminaria
u mundo uerbum uitȩ con¬
tinentes. Et in canticis canti¬
corum dicitur. sieut lilium
inter spinas. sic amica mea
inter filias. Et inde laus elec¬
torum amplius crescit &
ubiq diffunditur. quoniam
in medio malorum innocen¬
tiȩ seruant opera. Iinc est
quod loth scriptura teste
laudatur. quod esset uisu &
auditu iustus. habitans apud
eos qui cotidie affligebant
dicit. Circumdederunt me
sicut apes. Apes quippe inoie
mel portãt. in cauda uenenũ
occultãt. Sic ninurum hi qͥ
fraudes moliuntur dulcia pͣ¬
ponunt. ut amaris inficiant.
Et tenes nomen meum. id
est nomen xp̃iantatis integͣ
fide colis. etiam intemporẽ
tribulationis. Et non negasti

Expanded text:
riam. Scio ubi habitas, ubi sedes est Satanae. Et hoc generaliter universali Ecclesiae dicitur, quae mixta cum reprobis, ubique per orbem S cuncti reprobi, in quorum medio habitat Ecclesia, juxta quod Apostolus dicit: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis sicut luminaria in mundo, verbum vitae continentes ; et in Canticis canticorum dicitur: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias , et inde laus electorum amplius crescit, et ubique diffunditur, quoniam in medio malorum innocentiae servant opera. Hinc est quod Loth sacra Scriptura teste laudatur , quod esset visu et auditu justus, habitans apud eos qui quotidie affligebant torum: Circumdederunt me sicut apes . Apis quippe in ore mel portat, in cauda venenum occultat. Sic nimirum hi qui fraudes moliuntur, dulcia praeponunt, ut amaris inficiant. Et tenes nomen meum, id est nomen Christianitatis integra fide colis, etiam in tempore tribulationis. Et non negasti
Abbreviated transcription (Latin):
ribus cominemorantur. quia
udelicet ȩccła prus facilio¬
ribus & leuioribus preceptis
solidata est. Unde ꝙ apostoli
tantum quatuor capitula ilł¬
posuerunt. uidelicet ut ab¬
stinerent se a suffocato. ꝙ a
tudo creuisset. ad hoc usq ꝑ¬
uentum est ut omnia relin¬
querent pro xp̃o. ꝙ ad culm̃
ꝑfectionis tenderent. habita
pauꝑibus tribuerent. fratreᷤ¬
ꝙ sorores. patres. ꝙ matres. ux-¬
oresq relinquerent. Ab hĩc
etiam exordium sumpsit.
monachorum religio. uel cer¬
te pocest hoc referri ad di¬
em uidicii. quando in ma¬
nissima crebrescente tempo¬
ribus antixp̃i ꝑ secutione
amplior in ea uirtus enitebit
operationis. dum iudei ꝙ gen-¬
tiles pariter infide xp̃i fun-¬
dati. duplo quam nunc la¬
borabunt. Sed habes ad¬
uersus te pauea. quia muliẽ¬

Expanded text:
ribus commemorantur, quia ribus commemorantur, quia videlicet Ecclesia prius facilioribus et levioribus praeceptis solidata est. Unde et apostoli tantum quatuor capitula ilposuerunt, videlicet ut abstinerent se ab immolato, et ae crevisset, ad hoc usque perventum est ut omnia relinquerent pro Christo, et ad culmen perfectionis tenderent, habita pauperibus tribuerent, fratres, sorores, patres et matres uxoresque relinquerent. Abhinc etiam exordium sumpsit religio monachorum. Vel certe potest hoc referri ad diem judicii, quando immanissima crebrescente temporibus Antichristi persecutione, amplior in ea virtus enitebit operationis, dum Judaei et gentiles pariter in fide Christi fundati, duplo quam nunc laborabunt. Sed habeo adversus te pauca, quia pe
Abbreviated transcription (Latin):
ditur noui. eo modo quo ꝙ
opera. tua. Caritatem seilicet
qua dm ex toto corde diligis.¬
ꝙ prorimum sicut te ipsum.
Et fidem qua credis dm trinũ
mꝑsonis. unum in maiestate:
E.st hic autem p̾posterꝰ ordo.
dum prius ponuntur opera.
postea caritas. de hinc fides.
cum prius utiq sit credere.
uide quod quisq credit ama¬
re. Inde etiam quod creduli¬
tas ꝙ amor. doeuerit operari.
Subiungitur autem ad huc ĩ
laudibus eccłe ꝙ dicitur
Et ministerium ꝙ pacientiam.
Ministerium illud intelligitur
quo ministrabant eccłȩ illis
qui erant inhierłm. nichil
habentibꝰ de suis facultatibꝰ.
miscd̾ie opera illis exhibentes
apło monente. ut essent me¬
mores fratrum. Pacientia uero
in hoc intelligiturꝰ. quia om̃ia
istius seculi aduersa libenter
pro xp̃o sustinebant. ut ꝑ seue¬
rantes usq infinem hic salui
essent. Et opera tua nouis¬
sina. plura prioribꝰ. Quancũ
ad eccłẽ infanciam ꝑtinet.
bene opera illius plura prio¬

Expanded text:
dis novi eo modo quo et dis novi eo modo quo et opera tua. Charitatem, scilicet qua Deum ex toto corde et proximum diligis sicut teipsum; et fidem, qua credis Deum trinum in personis, unum in majestate. Est autem hic praeposterus ordo: dum prius ponuntur opera, postea charitas, dehinc fides, cum prius sit utique credere, deinde quod quisque credit amare, inde etiam quod credulitas et amor docuerit, operari. Subjungitur autem ad haec in laudibus Ecclesiae et dicitur: Et ministerium et patientiam tuam. Ministerium illud intelligitur quo ministrabant Ecclesiae illis qui erant in Hierusalem nihil habentibus de suis facultatibus, misericordiae opera illis exhibentes, Apostolo monente , ut essent memores fratrum. Patientia vero in hoc intelligitur, quia omnia hujus saeculi adversa libenter pro Christo sustinebant, ut perseverantes usque in finem salvi essent. Et opera tua novissima plura prioribus. Quantum ad Ecclesiae faciem pertinet, bene opera illius plura prio
Abbreviated transcription (Latin):
eedicit filiuf dr qui ha¬
Ibet oeulof ut flamina ig¬
nis. Iam hic aꝑte ostenditur
cuius tẏpum angłs gerebat.
qui hec ostendebat iohanni.
cum sua uerba filii dei pro
ficetur uerba dicens. Hec dic̃
filius dĩ. Cuius oculi uelut
flammna ignis existentes. sunt
dona sp̃c scĩ quȩ totum corpꝰ
eccłeilluminãt. uel certe diui¬
na eloquia de quibus ꝙ scͥp¬
tum est. Iucerna pedibꝰ meis
uerbum tuum. Et iterum.
Ignitum eloquium tuũ uehe¬
menter. Uel etiam oculi do¬
mini intelliguntur doctores
qui nos doctrina ꝙ exemplo
illumnãt. ꝙ luinen scientiȩ
p̃bent. Et pedes eiuf si¬
miles auricalco. ꝑ edes dñi
sunt. uel sancti p̃dicatores ꝑ
quos mundum eircuit igne
tribulationis probati. uel cer¬
te ultina ac nouissima illiꝰ
membra extrema ꝑsecutione.
candentia. Noui oꝑa tua..
id est tua bene gesta appro¬
bo ut poete qui ut eadem
ageres gratuite contuli. In
hoc autem loco generalis ec¬
clesie ꝑsona introducitur.
Et caritatem. ꝙ fidem subau¬

Expanded text:
Haec dicit Filius Dei, qui habet oculos ut flammam ignis. Hic jam aperte ostenditur, cujus typum angelus gerebat, qui haec ostendebat beato Joanni, cum sua verba, Filii Dei verba, profitetur, dicens: Haec, dicit Filius Dei, cujus oculi velut flamma ignis exsistentes, sunt dona Spiritus sancti, quae totum corpus Ecclesiae illuminant. Vel certe divina eloquia, de quibus scriptum est: Lucerna pedibus meis verbum tuum ; et iterum: Ignitum eloquium tuum vehementer . Vel etiam, oculi Domini intelliguntur doctores, qui nos sua doctrina et exemplo illuminant, et lumen scientiae praebent. Et pedes ejus similes aurichalco. Pedes Domini sunt vel sancti praedicatores per quos mundum circuit, tribulationis igne probati, vel certe ultima ac novissima illius membra, extrema persecutione cadentia. Novi opera tua, id est tua bene gesta approbo, ut pote qui ut eadem ageres gratuite contuli. In hoc autem loco generalis Ecclesiae persona introducitur. Et charitatem tuam et fidem, subau
Abbreviated transcription (Latin):
dominum habent hominũ
frẽm. Indie autem et nocte.
uel continuum tempus in¬
tellegitur uel prospera et add¬
uersa. Indie et nocte diabolꝰ
accusat. quando alios inꝑs¬
peritatibus excolli adq alios¬
facit aduersitatibus fran¬
gi. Et hoc ante conspectu
di quiubiꝙ est. Iuxta illd̾.
Celum et terram ego im¬
pleo. Et ipsi uicerunt
illum. idest sancti qui ĩ
ecclesia sunt & incelo bel¬
lum contra draconem
faciunt hoc est insocieta¬
te fidelium. Propter san¬
guinem agni ciius uide¬
licet passionem imi tantꝰ
mortificantes se cum uitũs
& concupiscentiis.
propter uerbum testimo¬
nii sui. quia fid̃i rectitu¬
dinem custodiunt. Et
non dixerunt animas
suas usq admortem. quia
ante elegerunt mori inhac

Expanded text:
Dominum habent hominem fratrem. In die autem et nocte, vel continuum tempus intelligitur, vel prospera vel adversa. In die et nocte diabolus accusat, quando alios in prosperitatibus extollit, atque alios adversitatibus frangit, et hoc ante conspectum Dei, qui ubique est, juxta illud: Coelum et terram ego impleo. Et ipsi vicerunt illum. Id est, sancti qui in Ecclesia sunt et in coelo, bellum contra draconem faciunt, hoc est, in societate electorum. Propter sanguinem agni. Cujus videlicet Passionem imitantur mortificantes se cum vitiis et concupiscentiis. Et propter verbum testimonii sui. Quia rectitudinem fidei custodiunt. Et non dilexerunt animas suas usque ad mortem. Quia ante elegerunt mori in hac
Abbreviated transcription (Latin):
tas. tunc repentinus
eis suꝑ ueniet interit᷑.
Unde de hir quoq apte
sub infertur. E⁊ post
dies tres & dimidium
indanihelis libro & ysaye
cominemorantur. sp̃s
uite ađo intrahit ĩeis.
non tamen alienus sp̃s
ingredietur in eis. sec
unusquisq homo suã
animam recipiet.

Expanded text:
tas, tunc repentinus eis superveniet interitus. Unde hic quoque apte subinfertur: Et post tres dies et dimidium. in Danielis libro et Isaiae commemorantur. Spiritus vitae a Deo intrabit in eos. Non tamen alienus spiritus ingredietur in eos, sed unusquisque homo suam animam recipiet.
Abbreviated transcription (Latin):
lo habitant. Ipse qui nunc
aperuit ora reꝓborum ad
blasphemandum dm uel
di seruos. ipse tunc aperiet
os corporalit̾ cum in illo dãp¬
nato homine habitare ceꝑit.
Tale est enim hoc quale et
illud. quod in euuangelio.
de redemptore nostro licet
ꝑ contrarium dicatur. qͥ a
aperiens os suum dicebat
eos. acsi diceretur. qui dudũ
aperuerat oiaphetarũ in p̃¬
sentia carnis apparens os
suum aperuit. s agnus ad
doctrinam. Bestia aperit
os suum adblasphemias.
Uel certe quia nunc ꝑm̃bra
sua metu fidelis populi aꝑ¬
te non p̃sumens blasphe¬
mare omres eius obstru¬
itur. psalmista dicente.
obstructum est oumos
loquentium iniquitatem.
In futuro õs aperire dr
quando ꝑ ipsũ hominẽ
dampnatum seculari po¬
tentia contra domini &
ecclesiam eleuatus publi¬
ce ausus fuerit blasphe¬
mare nomen eius. Illud
scilicet de quo apls dicit.
Blasphemauit hoc nom̃.
quia dicet ipsum non fu
tur et eleuabitur supra
omne quod dicitur deus
aut quod colitur. Idoq in

Expanded text:
 ipsius. Ipse qui nunc aperuit ora reproborum ad blasphemandum Deum vel Dei servos, ipse tunc aperiet os corporaliter, cum in illo damnato homine habitare coeperit. Tale est enim hoc, quale et illud, quod in Evangelio de Redemptore nostro, licet per contrarium dicatur, quia aperiens os suum docebat eos, ac si diceretur: Qui dudum aperuerat ora prophetarum, in praesentia carnis apparens, os suum aperuit. Sed agnus ad doctrinam, bestia aperiet os suum ad blasphemias. Vel certe, quia nunc per membra sua metu fidelis populi aperte non praesumens blasphemare, os suum obstruitur, Psalmista dicente: Obstructum est os loquentium iniquitatem . In futuro os aperire dicitur, quando per ipsum hominem damnatum saeculari potentia contra Deum et Ecclesiam elevatus, publice ausus fuerit blasphemare nomen ejus, illud scilicet, de quo Paulus dicit: Blasphemabit hoc nomen, quia dicet ipsum non esstur et elevabitur supra omne quod dicitur Deus, aut quod colitur, ideoque in
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ꝑxl. duos menses omne
tempꝰ quo diabolus contra
ecclesiam pugnat. siue etiã
quo aꝑte solus acrius pug¬
nabis intellegit᷑. uidendum
est in ipsius numeri natura
quare non eos uincat. Con¬
stat enim hic numerus ex
denario quat̾nario et bina¬
rio. quatuor gͦ referuntur
ad quatuor ergo libros euuan¬
gelii. siue adquatuor uirtu¬
tes principales. denarius ad
decalogum legis. binarius
ad duo dilectionis p̃cepta.
Idcirco iraq siue in omni tem¬
pore p̾sentis uite siue enam
sub antrxp̃o. insuperabiles ex¬
istunt. quia quatuor libris
euuangelii fulti. quatuor
principalibus uirtutibus ro-¬
borati. de calogum legis oꝑe
complent et duo dilectionis
p̃cepta custodiunt. Biligen¬
res dominum đm extoto
corde suo et ꝓrimum sicut
se ipsos. Nam et quod omne
tempus huius uite designe¬
tur: ꝑ quadragesimũ secun¬
dum numerum. hinc patet
quod fili isrł̃ quadra gesima
scđ̾a mansione ingressi sunt
terram repmissionis. Notan¬
dum quippe est omnibus.

Expanded text:
ginta duos menses omne tempus, quo diabolus contra Ecclesiam pugnat, sive etiam quo aperte solutus acrius pugnabit, intelligitur, videndum est in ipsius numeri natura, quare eos non vincat. Constat enim hic numerus ex denario, quaternario, et binario. Quatuor ergo referuntur ad quatuor libros Evangelii, sive quatuor virtutes principales. Denarius ad Decalogum legis, binarius ad duo dilectionis praecepta. Idcirco itaque, sive in omni tempore praesentis vitae, sive etiam sub Antichristo, insuperabiles existunt, quia, quatuor libris Evangelii fulti, quatuorque principalibus virtutibus roborati, Decalogum legis opere complent, et duo dilectionis praecepta custodiunt, diligentes Dominum Deum ex toto corde suo, et proximum sicut seipsum, nam et quod omne tempus hujus vitae designetur per quadragesimum secundum numerum, hinc patet, quod filii Israel quadragesima et secunda mansione ingressi sunt terram repromissionis. Notandum quippe est omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ribus similis ei apparuit.
It datum ͤei os loquens
magna et blasphemias. Diui¬
no & iusto di iudicio. Adil¬
ludendos animos reꝓboꝵ
ꝑmittetur antixp̃o magna
loqui. Magna utiq. non qͥa
bona. s quia in audita et
terribilia. Et blasphemias
loquetur. quia licet xp̃m
se esse & ꝓ illo se adorari faci¬
et. Datum est autem et illi
ađo ut hoc faceret. idest
ꝓmissum est illi. Cale quip¬
pe est hoc quale et illud.

Expanded text:
ribus similis ei apparuit. Et datum est ei os loquens magna et blasphemias. Divino et justo Dei judicio ad illudendos animos reproborum, permittitur Antichristus magna loqui: magna utique, non quia bona, sed quia inaudita et terribilia. Et blasphemias loquetur, quia dicet se Deum esse, et pro illo se adorari faciet. Datum est enim et illi a Deo ut hoc faceret, id est permissum est illi. Tale quippe est hoc, quale et
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ menses sunt atq idcirco
specialit̃ inhis mensibus ul¬
timum tempus et ꝑsecutio
significatur ancixp̃i. Genera¬
liter autem omne tempꝰ

Expanded text:
 menses sunt, atque idcirco specialiter in his mensibus ultimum tempus et persecutio significatur Antichristi. Generaliter autem omne tempus
Abbreviated transcription (Latin):
nalilem sensum.
t abstulit me in desercũ
inspiritu. Hic maniste o¬
stendit᷑ quia hec omnia
beatus ioħes. non corpore
uidit sed spũ & mentis in¬
tellectu desertũ insacro e¬
loquio aliquando signifi¬
cat celum. aliqͣndo menteᷤᷤ
potentẽ. aliqndo uero.¬

Expanded text:
nabilem sensum. Et abstulit me in desertum in spiritu. Hic manifeste ostenditur, quia haec omnia beatus Joannes non corpore vidit, sed spiritu et mentis intellectu. Desertum, in sacro eloquio, aliquando significat coelum, aliquando corda potente
Abbreviated transcription (Latin):
rabuntur. fit aucem coci¬
die hec stellarum deiectio.
s amplius cunc fiet quan¬
do inmanior erit ꝑsecuti¬
onis seuitia. Quod autẽ
dicitur trahebat. more
scͥpture sacre p̃teritun

Expanded text:
rabuntur. Fit autem quotidie haec stellarum dejectio, sed amplius tunc fiet, quanto immanior erit persecutionis saevitia. Quod autem dicitur, trahebat, more Scripturae sacrae praeteritu
Abbreviated transcription (Latin):
legitur fepti formi sp̃u
repletis. Unde & bene cla-¬
mauit leo prius acpostea
septem tonitrua sunt
locuta. Quia uidelicet
inde apłi. & ceteri docto¬
res. ad eius uocem pro¬
fecti predicauerunt
ubiq. Bene autem septẽ
tonitrua uoces suas lo¬
qui ꝑhibentur. quia sc̃a
predicatio. non iudeorũ
fabulas. non philosophoꝵ
uenias. non hereticorũ
uersucias insiuis docma¬
tibus receꝑit. sedd propriis
cordibus per scõs predi¬
catores diffudit. Possunt
autem & inseptem toni¬
truis specialiter sc̃i apłi
intellegi. qui in rota huiꝰ
seculi tonant. quia alta
& profunda obscura &
terribilia locuntur. Unde
& eorum numerus expar¬
tibus septenarii conficit᷑.
idest ex pari quaterna¬
rio & impariter̃ nario.

Expanded text:
ligitur septiformi Spiritu repleta? Unde et bene clamavit leo prius, ac postea septem tonitrua sunt locuta, quia videlicet inde Apostoli et caeteri doctores ad ejus vocem profecti, praedicaverunt ubique. Bene autem septem tonitrua voces suas loqui perhibentur, quia sancta praedicatio non Judaeorum fabulas, non philosophorum naenias, non haereticorum versutias in suis dogmatibus recepit, sed propriis cordibus per sanctos praedicatores diffudit. Possunt autem et in septem tonitruis specialiter apostoli sancti intelligi, qui in rota hujus saeculi tonant, quia alta et profunda et obscura et terribilia loquuntur. Unde et eorum numerus ex partibus septenarii conficitur, id est, ex pari quaternario et impari ternario.
Abbreviated transcription (Latin):
aut hi qui non habẽt ad
eorum cognitionem per¬
ueniant. aut hi qui de¬
bent. cum discretione
& moderamine. eorum

Expanded text:
aut hi qui non debent ad eorum cognitionem perveniant, aut hi qui debent cum discretione et moderatione eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tristatur. affligitur. et
uexatur. & clam̾at addm
postulans liberari neuicta¬
tot tribulationibus sub

Expanded text:
tristatur, affligitur, et vexatur: et clamat ad Deum, postulans liberari, ne victa tribulationibus su
Abbreviated transcription (Latin):
litatem. Quod turibulũ
bene aureum dicitur.
quia udelicet in ipso
sunt omnes thes auri
bum enim &e homo u¬
na est sapientia de qua
scriptum est. Accipite
sapientiam sicut aurũ.
Possumus & ꝑ turibulũ
aureum in quo cremã¬
tur aromata. in tellegere
ecclesiam. que igne di¬
uini amoris accensa mun¬
das ad đm dirigit ora¬
tiones dicens cum psal¬
mista. dirigatur oratio
mea sicut incensum ĩ
conspectu tuo. Nam &̾
ipsa sapientia est reple
ta. quam abipso suo ꝑ-¬
cepit capire. Et data
sunt illi incensa mul¬
sa significent. & supra¬
dictum est. & hic aꝑte
manifestatur cum sub¬
ditur. ut daret de ora-¬
tionibus sanctorum
om̃ium suꝑ altare au-¬
reum quod est. ante
thronum. Ipsi enim an-¬
gelo dantur in censa
ut ea suꝑ altare. hoc
est suꝑ se ipsum offe¬
rat do patri. ꝑ quem
orationes & omnia sua
oꝑa sancti ad patrem
dirigunt iuxta quod

Expanded text:
litatem, quod thuribulum litatem, quod thuribulum bene aureum dicitur, quia videlicet in ipso sunt omnes thesauri sbum enim, et homo una est sapientia, de qua scriptum est: Accipite sapientiam sicut aurum. Possumus et per thuribulum aureum, in quo cremantur aromata, intelligere Ecclesiam, quae igne divini amoris accensa, mundas ad Deum dirigit orationes, dicens cum Psalmista: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Nam et ipsa sapientia repleta est, quam ab ipso suo percepit capite. Et data sunt illi incensa mulsa significent, et supradictum est, et hic aperte manifestestatur, cum subditur: Ut daret de orationibus sanctorum omnium super altare aureum, quod est ante thronum. Ipsi enim angelo dantur incensa, ut ea super altare, hoc est, super semetipsum offerat Deo Patri, per quem orationes et omnia opera sua sancti ad Patrem dirigunt, juxta quod
Abbreviated transcription (Latin):
reo turibulo. ut oftenderet
quia ipse est uerus ponti-¬
fex futurorum bo norũ¬
Sacerdotis quippe mi¬
iusterium est altari assis¬
tere. & aptatum aromatibꝰ.
tẏmiama sollicite crema¬
re. Ipse est enim angelus
angelorum & pontifex
cat que igne diuini amo¬
ris succenditur. & uerum
sacrificum. idest cor con¬
tritum domino offert.
semet ipsam mactans ut
hostia uiua & rationabilis
fiat. Ante hoc altare stat
angelus. idest uerus pon¬
tifex perquem omnia
nr̃a munera dõ patri
mittimus. Unde & sacerdo¬
tes singulis siuis oratio.¬
nibus eius memoriam
faciunt ut perillum ex
uenit & stecit. Uenire
quippe ad humanitatem
ꝑtinet ꝑ quam habuit
transire de loco ad locum.
Stare autem ad diuinita¬
tem. ꝑ quam ubiq pre¬
sens est iuxta illũd. cę¬
lum & terram ego im¬
pleo. Uenit ergo ad nos
ꝑ humanitatem quia
uerbum caro factum
in quod ignis ponitur
nisi corpus domini in¬
tellegere debemus. tunc
enim accepit turibulũ.
quando suȩ diuinitati
nr̃am coninxit morta¬

Expanded text:
reo thuribulo, ut ostenderet quia ipse est verus pontifex futurorum bonoruSacerdotis quippe ministerium est altari assistere, et aptatum aromatibus thymiam a sollicite cremare. Ipse est enim angelus angelorum, et pontifex  quae igne divini amoris accenditur, et verum sacrificium id est, cor contritum Domino offert, semetipsum mactans, ut hostia viva et rationalibus fiat, ante hoc altare enim stat angelus, id est, pontifex verus, per quem omnia munera nostra Deo Patri mittimus: unde et sacerdotes singulis suis orationibus ejus memoriam faciunt, ut per illum exaVenit et stetit. Venire quippe ad humanitatem pertinet, per quam habuit transire de loco ad locum: stare autem ad divinitatem, per quam ubique praesens est, juxta illud: Coelum et terram ego impleo . Venit ergo ad nos per humanitatem, quia Verbum caro factum quo ignis ponitur, nisi corpus Domini intelligere debemus? Tunc enim accepit thuribulum, quando suae divinitati nostram conjunxit morta
Abbreviated transcription (Latin):
tum impiorum uocat᷑.
ꝑ quam ad illud multr¬
tudo impiorum per¬
uenit. Genus enim tro¬
pice locutionis est. ab
eo quod procurat. illd
quod procuratur ostẽ¬
dens. De ore illorum pr̃o¬
cedit ignis. & cet̾a. Quia
propter illorum doctri-¬
nam. hec omnia uen¬
tura sunt eis qui eam
suscipiunt. cum aurẽ
inilla incurrerint. tc̃
experiuntur quam a¬
mara morssit semper
igne cremari nec fun¬
dicus mori. Semꝑ fumũ
pati. lucem numquam
uidere. semꝑ fecoribus
repleri. suauitatis nic¬
hil adolere. Iđo que ho¬
renda proisus ꝑũsorum
docmata quibus ꝑ ueni¬
tur adcaliaᷤ. Pocestafent̃
equorum inoie ipsorum.
est. & in caudis eorum.
Quia ꝑ suam p̃dicatio¬
nem ꝑũ sam suaden¬
do decipiunt. Et tempoia

Expanded text:
tum impiorum vocatur, per quam ad illud multitudo impiorum pervenit. Genus enim tropicae locutionis ab eo quod procurat, illud quod procuratur, ostendens. De ore illorum procedit ignis, quia pro illorum doctrina haec omnia ventura sunt eis, qui eam suscipiunt. Cum autem in illam incurrerint, tunc experientur quam amara mors sit, semper igne cremari, nec funditus mori, semper fumum pati, lucem nunquam videre, semper fetoribus repleri, suavitatis nihil adoleri. Ideoque horrenda prorsus perversorumdogmata, quibus pervenitur ad talia. Potestas enim equorum in ore ipsorum est, et in caudis eorum. Quia per suam praedicationem perversam suadendo decipiunt, et tempora
Abbreviated transcription (Latin):
cem. paratissimus sequi¬
Qui pergunt ad angelũ.
idest accedunt fide &
de uocione ad xp̃m. pos¬
centes sibi dari librum
abeo qui aperit ora mu¬
torum & linguas infanci¬
um facit disertas. Ex hoc
iacobus. Si quis digit sa¬
pientiam. postulat ađo
quidat omnibus & non
in properat & dabitur

Expanded text:
cem paratissimus sanctquia pergunt ad angelum, id est, accedunt fide et devotione ad Christum, poscentes sibi dari librum ab eo, qui aperit ora mutorum, et linguas infantium facit disertas. Ex hoc Jacobus: Si quis indiget sapientia, postulet a Deo qui dat omnibus, et non improperat, et dabitur
Abbreviated transcription (Latin):
acceptum libellum de-¬
uorare est. cum audita¬
te scrptum secretis recõ¬
dere uisceribus. Ubi no¬
tandum quia non dicit
accipe & bibe illum. sed
deuora. idest manduca
auide. Scriptura enim
sacra inquibusdam locis
est potus. in quibusdam
uerocibus. In rebus ob¬
scurioribus quȩ in telle¬
gi sine expositore non
possunt. cibus est. quia
ueluti mandendo legen

Expanded text:
Acceptum librum devorare est, cum aviditate Scripturam secretis recondere visceribus. Ubi notandum quia non dicit, accipe et bibe illum, sed devora, id est manduca avide. Scriptura enim sacra in quibusdam locis potus est, in quibusdam vero cibus. In rebus obscurioribus, quae intelligi sine expositione non possunt, cibus est, quia veluti mandendo, legen
Abbreviated transcription (Latin):
larem. fraude ꝑ signa mi¬
raculorum. Ut enim eos
qui aꝑte iniqui sunt ꝑ¬
trahat. secularẽ potentiã
ostend ut eriam iustus
fallat. signis sanctitat̾e si¬
mulat. Illis enim suadet
elacione magnitudinis.

Expanded text:
larem: fraude, per signa miraculorum. Ut eos enim qui aperte iniqui sunt, pertrahat, saecularem potentiam ostentat: Ut vero etiam justos fallat, signis sanctitatem simulat. Illis enim suadet elationem magnitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
regnum daturus est ꝑ petuũ.
bra. quȩ cum eo dampnabunt᷑.
Inter hȩc itaq cornua. id est
inter iustos ꝙ reprobos. incer
regnum xp̃i ꝙ diaboli. scã
ȩccła facit diuisionem. quia
segregat bonos a malis. suꝑ¬
bos ab humilibus. iudicio
seutenciȩ dicens. om̃is qui
De his cornibus ꝙ psalmista
dicit. omsuia cornua pec¬
catorum confruigam. ꝙ ex¬
altabuntur cornua iusti.
H inc enim discernit᷑ reg
litate scilicet regnum xp̃i
eleuatur. suꝑbiã uero reg
lis designatur quȩ illumi¬
nata est ab eo qui illumi¬
nat omnem hominẽ. ꝙ ce

Expanded text:
regnum daturus est perpetuum, bra quae cum eo damnabuntur. Inter haec itaque cornua, id est inter justos et reprobos, et inter regnum Christi et diaboli, sancta Ecclesia facit divisionem, quia segregat bonos a malis, superbos ab humilibus judicio sententiae, dicens: Omnis qui De his cornibus et Psalmista dicit: Omnia cornua peccatorum confringam, et exaltabuntur cornua justi . Hinc enim discernitur Chrlitate scilicet regnum Christi elevatur, superbia vero regnlesia designatur, quae illuminata est ab eo qui illuminat omnem hominem ve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ȩccła eisdem tribus modiᷤ
partitur: insacerdotibꝰ. mili¬
tibus. & agri cultoribꝰ. Que
tribus amabilis dicitur in
scĩs. uxta quod apłs dicit.
quod đr fuerunt inuomitu.
ad reprobos ꝑtinet. qui simul
ꝑ mixti sunt bonis. sieut in
area grana cum paleis. qui
etiam sua pͣsentia grauant
scõs: ueluci noxii cibi. und̃
ꝙ necesse est. ut eicianturꝰ
de corpore xp̃i. Tales utiq
fuerunt heretici. qui eiec¬
ti sunt ab ȩccła. de quibus
ioħs dicit. ex nobis exierut̃ s.
eos qm̃ irritauerunt te dñe.
In quoꝵ etiam ꝑsona inse¬
quentibus huuis propheciȩ
uerbis dicitur. quia tepidus
es. incipiam te euomere ex
ore meo. Et conutersus
sumut uiderem uocẽ quȩ

Expanded text:
et Ecclesia eisdem tribus modis et Ecclesia eisdem tribus modis partitur, in sacerdotibus, militibus, et agricultoribus, quae tribus amabilis dicitur, juxta quod Apostolus dicit: quod dicitur fuerunt in vomitu, ad reprobos pertinet, qui simul permixti sunt bonis, sicut in area grana cum paleis. Qui etiam sua praesentia gravant sanctos, veluti noxii cibi. Unde et necesse est ut ejiciantur de corpore Christi. Tales utique fuerunt haeretici, qui ejecti sunt ab Ecclesia, de quibus Joannes dicit: Ex nobis exierunt, seeos quoniam irritaverunt te, Domine . In quorum etiam persona in sequentibus hujus prophetiae verbis dicitur: Quia tepidus es, incipiam te evomere ex ore meo . Et conversus ut viderem vocem qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ęsayas. populus qui am¬
bulabat intenebris. ꝙ cet̾a.
Sardis. sonat in latina lin¬
gua principi pulchritu di¬
nis apta subauditur atq
ornata. Cui scilicet nisi illi
de quo psalmista dicit. spe¬
ciosus forma & cetera. Et in¬
cantico cantic̾. Eece tu pul¬
cher es dilecte mi r uic
itaq pͥncipi pulchritudi¬
nis est apta ꝙ p̃parata ec¬
clesia. ꝑ ornamenta uirtu¬
tum. unde & ꝑ psalmistam
dicitur. Astitit regina a dex¬
Ituiꝰ inuestitu de aurato. Et
in cancicis canticorum. mu
reditatem dr̃. Ipsa enun eccła
hereditas dicitur de qua pa¬
ter ad filium. postula a me:
ipsa ꝙͣ uinea quę ꝑ p̃dicato¬
res suos ita saluare satagit
semet ipsum. ut fide ꝙ oꝑe
đo placeat. ꝙ ab illius uo¬
luntate numꝗͣ recedat.
utitur: unde est. illuc enĩ
ascenderunt tribus tribꝰ dñi.
Atribus scilicet ordinibus qui
forsican erant in populo uide¬
orum. sicut fuerunt apud
romanos. insenatoribus scili¬
cet militibus: ꝙ agricolis. ita

Expanded text:
et Isaias: Populus qui ambulabat in tenebris . Sardibus. Sardis sonat in lingua latina principi pulchritudinis, apta subauditur et ornata. Cui scilicet, nisi illi de quo Psalmista dicit: Speciosus forma prae fiCanticis canticorum: Ecce tu pulcher es, dilecte mi . Huic itaque principi pulchritudinis est apta et praeparata Ecclesia per ornamenta virtutum; unde et per Psalmistam dicitur: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato ; et in Canticis canticorum: Murreditatem Dei. Ipsa enim Ecclesia haereditas dicitur, de qua Pater ad Filium: Postula a me, ipsa et vinea, quae per praedicatores suos ita salvare satagit semetipsam, ut fide et opere Deo placeat, et ab illius voluntate nunquam recedat. utitur; unde est: Illuc enim ascenderunt tribus Domini . A tribus scilicet ordinibus, qui forsitan erant in populo Judaeorum, sicut fuerunt apud Romanos, in senatoribus scilicet, militibus, et agricolis, ita
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c ꝓphetie testimonium ẽ
iħui. quia omĩs scͥpͥtura te¬
stimonium ꝑhibet ib̃u. In¬
de ipse surgens amortuis di-¬
xit discipulis. O portebat.
impleri omĩa que scͥpta e¬
rant in lege moysi &. ꝓpħ̃is
& psalmis de me. Nam & eo
baptizato. sp̃c sc̃s testimoni¬
um ei ꝑhibuit quod ee̾t dĩ
que lex & ꝓpħe narrant
de illo dict᷑a uident᷑. Ha¬
bent aut hoc destimoniũ
iħu. non hi qui uerbodenꝰ
eaq de illo dicunt᷑ creduãq
fideles si non habent oꝑa
mortua ẽ. sed qui ea fide
pollent quȩ ꝑdilectionem
oꝑat᷑. id est qui fidem qͣm
habent oꝑibus ornant.
Sed tͥ om̃is summa fidei
de xp̃o enuntiata conclu¬
dit᷑. ibi tandem buiꝰ plixi-¬
tas libri debito fine terminet᷑.¬

Expanded text:
prophetiae testimonium Jesu est, quia omnis Scriptura testimonium perhibet Jesu. Unde ipse resurgens a mortuis, dixit discipulis suis: Oportebat impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi et prophetis et Psalmis de me ; nam et eo baptizato, Spiritus sanctus testimonium ei perhibuit quod esset Dei quae lex et prophetae narrant, de illo dicta videntur. Habent autem hoc testimonium Jesu, non hi qui verbotenus ea quae de illo dicuntur credunt, quia fides si non habeat opera, mortua est, sed qui ea fide pollent, quae per dilectionem operatur, id est qui fidem quam habent, operibus ornant. Sed ubi omnis summa fidei de Christo enuntiata concluditur, ibi tandem hujus prolixitas libri debito fine terminet
Abbreviated transcription (Latin):
intuendum. quia cum sepe
inueteri testamento lega¬
mus angłos ab hominib¬
ẽe. ad oratos nequaqͣ. legimꝰ.
eos fuisse ꝓhibitos. postqͣm
aũt dñs assumptũ homi¬
nem suꝑ celos leuauit. an-¬
gł s abhomine adorari ti¬
muit que suꝑse regnare
cognouit. Et quia ne se de
teat subiungens. dm̃ adora.
Quasi diceret. Noli adora¬
re me qui uerba tͥ depmo.
sed eum incuius ꝑsona tibi
appareo.
estimonium em̃ iħu est
sp̃s ꝓpħetie. Quicqͥd enim
sp̃s ꝓphetiȩ dixit. destimo¬
nium est ih̃u cui lex & ꝓ¬
phete testimoniui ꝑhibent.
Unde & cum ipso inmonte
tranffigurato moyses & he¬
lias apparuerunt meadem
maiestate. ut ostenderetur
ipsum habere destimoniũ
a lege & ꝓphetis. Hinc ipse
dominus dicit uidȩis. Si
crederetis moysi. crederetis
& michi. Deme enun ille scͥp¬
sit. O m̃is enim scͥptura ꝑ spi

Expanded text:
intuendum, quia cum saepe in Veteri Testamento legimus angelos ab hominibus adoratos, nequaquam legimus eos fuisse prohibitos. Postquam autem Dominus assumptum hominem super coelos levavit, angelus ab homine adorari timuit, quem super se regnare cognovit: et quia ne se adoteat, subjungens: Deum adora. Quasi diceret: Noli adorare me, qui verba tibi depromo, sed eum, in cujus persona tibi appareo. Testimonium enim Jesu est spiritus prophetiae. Quidquid enim spiritus prophetiae dixit, testimonium est Jesu, cui lex et prophetae testimonium perhibent. Unde et cum ipso in monte transfigurato Moyses et Elias apparuerunt in eadem majestate, ut ostenderetur, ipsum habere testimonium a lege et prophetis. Hinc ipse Dominus dicit Judaeis: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Omnis enim S
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ. Quo in loco etiam hoc
notandum. quod supͣ mon¬
tem syon stare dicuntur
cum ipsisint mons sion
quia uidelicet. nisi quis
etiam supra semetip sum
ascenderit. de bestia non
trium phabit. In magna
cnuim montis celsituctine
stare debet qui contra
scł̃i principem certam̃
in iit. intuendum etiam
quod agnus hic stare
ꝑ hibctur. cum lucas de
ẽo dicat. dñs iħs ascendit
in celum ⁊ sedet adextris
di. Unde sciendum quia
sedere egnantis est. uł
iudicantis. Stare uero
laborantis. uł uiuanti.
quia gͦ ẽ post uindictã
mortius. ⁊ data ẽ ei p̃ote¬
stas incelo ⁊ interra. iui¬
re eũ lucas sedere dicit
hinc etiam ⁊ stephanus
int̃ manus lapidantium
positus intuens in celũ
dixit. Eece uideo celos
aꝑtos ⁊ iħm stantem
adextrix uirtutis di.

Expanded text:
i. Quo in loco etiam hoc notandum, quod hi supra montem Sion stare dicuntur, cum ipsi sint mons Sion, quia videlicet nisi quis etiam supra semetipsum ascenderit, de bestia non triumphabit. In magna enim mentis celsitudine stare debet, qui contra saeculi principem certamen inierit. Intuendum etiam quod Agnus hic stare perhibetur, cum Lucas de eo dicat: Dominus Jesus ascendit in coelum, et sedet a dextris Dei . Unde sciendum quia sedere, regnantis est vel judicantis: stare vero, laborantis vel juvantis. Quia ergo post devictam mortuis data est potestas in coelo et in terra, jure eum Lucas sedere dicit. Hinc etiam et Stephanus inter manus lapidantium positus, intuens in coelum, dixit: Ecce video coelos apertos, et Jesum stantem a dextris virtutis D
Abbreviated transcription (Latin):
tabunt indĩ contemplati¬
one consistere ut sint mor¬
scłi actionibus. & iuuant
đo. S ista querentibus fu¬
giet mors abeis. quia in¬
solubile iunculum regi¬
minis ad stringet illos.
nec poterunt gregem
sibi commissum relinquȩ¬
re inter ora lũporum. ne
forte dampna gregum
suꝑ eos reuertãtur. & illis
in peccatam depuretur
sieos errare aut perire
prosui quiȩte ꝑmiserint.
Cupient mori & fugiet
mors abeis. quia sancti ui-
ri dictum est. inter scan¬
dala huius seculi se creta
conuersatione dõ ꝑconte¬
plationem inherere cupi¬
unt: s propterea aliorum
lucra quibusdam occupati¬
onibus incertamine desu¬
dant. Nolentes itaq uiuunt
s dilatam mortem propt̃
aliorum salutem equani¬
micer fer̃: adtendentes uid̃
apłi. Non que sua sunt
singuli querentes: s que
aliorum. Et simlitudi¬
nis locustarum. similes
equif paratis in prelium¬
& cet̾a. Equis assimilantur
heretici. propter uelocem
ubiq discursum: quia subi
mundum. Locustis uero:

Expanded text:
tabunt in Dei contemplatione consistere, ut sint musaeculi actionibus, et vivant Deo. Sed ista quaerentibus fugiet mors ab eis, quia insolubile vinculum regiminis astringet illos, nec poterunt gregem sibi commissum relinquere in ora luporum, ne forte damna gregum super eos revertantur, et illis in peccatum reputetur, si eos errare aut perire pro sui quiete permiserint. Et cupient mori, et fugiet mors ab eis. Quia sancti viri, ut dictum est, inter scandala hujus saeculi secreta conversatione Deo per contemplationem inhaerere cupiunt, sed propter aliorum lucra quibusdam occupationibus in certamine desudant. Nolentes itaque vivunt, sed dilatam mortem propter aliorum salutem aequanimiter ferunt, attendentes illud Apostoli: Non quae sua sunt singuli quaerentes sed quae aliorum . Et similitudines locustarum, similes equis paratis in praelium. Equis assimilantur omnes haeretici propter velocem ubique discursum, quia totum mundum; locustis vero,