comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ante hominẽ. ista supra homine
Illa in cogitabilis. ista mirabilis.
tates. nobis asseritur dĩ filius
natus. sed gemina in uno dĩ
filio confirmat᷑ ẽẽ substantia
Ibi qđ erat natus ẽ. hic quod
non erat factus ẽ. Ait debis
bratus euangelista iohannes
hprincipio erat uerbũ & uerbũ
eat apud łm: & dserat uerbũ
t iterũ. Et uerbũ caro factũ est.
lgt᷑ as qui apud dm̃ erat ꝓdiuit
idõ. & caro dĩ quȩ indõ non erat
ꝓcessit ex femina. Ita uerbum
cro factũ ẽ. ñ ut ds̃ uacuaret᷑
in hominẽ. sed ut homo glorifi¬
caretur indm̃. Itaq nob̵ natus
est ds̃ sed ex duab natiuitatibus
idest dĩ & hominis. se ipsum
ungenitus patris atq in sese
hominẽ unum esse uoluit dm̃
benerationẽ ergo eius quis enar¬
ribit : Fr̃s generatio xp̃i si
narrari non potest: credi potest.
Silingua deficit. fides proficit:
llagnus emĩ profectus est fidei
quũ tantũ de dõ suo concipit.
quantũ sermo ñ potest parturire.

Expanded text:
ante hominem, ista supra hominem. ante hominem, ista supra hominem. Illa incogitabilis, ista mirabilis. tates, non bis asseritur Dei Filius natus, sed gemina in uno Dei Filio confirmatur esse substantia. Ibi quod erat, natus est; hic quod non erat, factus est. Ait de his beatus evangelista Joannes : In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, e Et Verbum caro factum est. Igitur Deus, qui apud Deum erat, prodivit a Deo, et caro Dei, quae in Deo non erat, processit ex femina. Ita Verbum caro factum est: non ut Deus vacuaretur in hominem, sed ut homo glorificaretur in Deum. Itaque non bis natus est Deus, sed ex duabus nativitatibus, id est Dei, et hominis seipsum Unigenitus Patris, atque sese hominem unum esse voluit Deum. Generationem ergo ejus quis enarrabit ? Fratres, generatio Christi si narrari non potest, credi potest. Si lingua deficit, fides proficit. Magnus enim profectus est fidei, cum tantum de Deo suo concipit, quantum sermo non potest parturire.
Abbreviated transcription (Latin):
euocaret ad celũ. Mirabilis
inquit ds̃ in sc̃is suis. Si in scis
suis mmirabilis ds̃. quomodo
non in se ipso mirabilis: Si
mirabilis in iohanne quẽ nasci
de patre senissimo & stereli
dematre precepit. quanto
magis inse est mirabilis. qui ut
nr̃ȩꝰ conditionẽ carnis indueret:
nouu uirgini & conceptum
dedit & partũ : Ait sẽs abbacue
tuã & timui. consideraui oper
tua & expaui. Quis ñ expauese
& metuat tanti ꝓfunditatem
mysterii. quando quiđẽ unus
idemq: sine conceptione natus
est ds̃. & sine creante factus est
Ibi enĩ illũ exsemet ipso genut
ds̃ hic eũ uirgo dõ operante
concipit. Ibi sine mitio. hic
sine exemplo. Ibi natus ut
conderet: uitã. hic factus ut
tolleret mortẽ. Ibi patrinatus
hic hominib ꝓereatus: Iila
natiuitate hominẽ: hae gene.¬
ratione hominem liberauit.
Vtrãq fr̃s generationem eius
non posse narrari. sententia
hȩc una cõplectit᷑. Illa em̃ est

Expanded text:
evocaret ad coelum. Mirabilis, evocaret ad coelum. Mirabilis, inquit, Deus in sanctis suis . Si in sanctis suis mirabilis Deus, quomodo non in se ipso mirabilis? Si mirabilis in Joanne, quem nasci de Patre senissimo et sterili de matre praecepit, quanto magis in se est mirabilis, qui, ut nostrae conditionis carnem indueret, novum virgini et conceptum dedit et partum. Ait S. Habacuc tuam, et timui; consideravi opera tua, et expavi. Quis non expavescat et metuat tanti profunditatem mysterii, quandoquidem unus idemque 27 sine conceptione natus est Deus, et sine creante factus est Ibi enim illum ex semetipso genuit Deus: hic eum virgo Deo operante concepit. Ibi sine initio, hic sine exemplo. Ibi natus ut conderet vitam, hic factus ut tolleret mortem. Ibi Patri natus, hic hominibus procreatus. Illa nativitate hominem fecit, hac generatione hominem liberavit; utramque, fratres, generationem ejus non posse narrari sententia haec una complectitur. Illa enim est
Abbreviated transcription (Latin):
excelsis dõ. & pax interra
hominib bone uoluntatis.
Gła utiq dõ. qui desperatis
mortalibus inunus eternȩ salutis
exhibuit: & pax hominibus
bone uoluntatis. quos certamine
suo xp̃c suoq prȩlio in regnũ
ꝓprrũ. diabolica de captiuitate
reuocauit. Et quam congrue
angelicus intonat sermo quu
dicit᷑ gła in excelsis dõ & pax
in terra hominibus. quod idemꝰ
ipse dĩ filius. & apud angelos
gloriosus ẽ in excelsis. & bonȩ
uoluntatis hominibus pacem
prȩstat interris. Propt᷑ quod
dilectissimi. c̃opetentib gau¬
diis tanta de salute letemur:
atq angelicis nos uõcib soti¬
antes. honore debito mysteria
semꝑ xp̃i uirtutesq laudem⁊¬
nosrenati. Hodie saluator
mundi ꝑmatrem nascendi
tempus accepit. qui de patre
natiuitatis non habet tẽpus.
Hodie ꝑ homine filius dĩ ingres¬
sus est mundũ. cuius manu
ante hominẽ factus ẽ mundus
Hodie habitator cęliuenit ad
terras. qui terrarũ incolas

Expanded text:
excelsis Deo, et in terra pax excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Gloria utique Deo, qui desperatis mortalibus munus aeternae salutis exhibuit: et pax hominibus bonae voluntatis, quos certamine suo Christus, suoque praelio in regnum proprium diabolica de captivitate revocavit. Et quam congrue evangelicus intonat sermo cum dicitur: Gloria in excelsis Deo, et pax in terra hominibus, etc., quod idem ipse Dei Filius, et apud angelos gloriosus est in coelis, et bonae voluntatis hominibus pacem praestat in terris. Propter quod, dilectissimi, competentibus gaudiis tanta de salute laetemur, atque angelicis nos vocibus sociantes, honore debito mysteria semper Christi, virtutesque laudemnos renati. Hodie Salvator mundi per matrem nascendi tempus accepit, qui de Patre nativitatis non habet tempus. Hodie per hominem Filius Dei ingressus est mundum, cujus manu ante hominem factus est mundus. Hodie habitator coeli venit ad terras, qui terrarum incolas
Abbreviated transcription (Latin):
in presepi. qui gemina quadã
gratia. humani generis. et
esca erit futurus & pastor.
Quibene in presepio pontt᷑. ut
ad pabula ꝑennis uitȩ. spiri¬
taliũ ouũi greges. agni cȩlestis
bilitus inuitet. Non erat
inquit eis locus in diuersorio.
iuquid tante illius erant an-¬
gustiȩ mansionis. ut nati sub
borã paruuli menbra nor
ciperet : Sed idcireo mystico
refert᷑ sermone non inueniri
locũ indiuersorio. ꝗc ingressus
mundũ xp̃e.fidẽ in qua posset
raquiescere non inuenit: ut
ait ipse in euangelio diceN.
Filius autẽ hominis non habet
ubi caput reclinet. Vnde
aduertimꝵ qc unicus dĩ filius.
non inspatiosis domib auratisq
laqueariis. sed infide credentiu
requiescit. Hunc ergo xp̃m
iħ m suggent᷑e ubera nascentiũ
infantum more uagientem.
uilibus circũdatum pannis.
lica ministeria ꝓsecunt᷑ : et
om̃is cȩlestis exercitus multi¬
tudo mirat᷑. consona eũ uoce
conlaudans & dicens. Gloria in

Expanded text:
in praesepe, qui gemina quadam in praesepe, qui gemina quadam gratia humani generis et esca erat futurus, et pastor. Qui bene in praesepio ponitur, ut ad pabula perennis vitae spiritualium ovium greges agni coelestis balatus invitet. Non erat, inquit, eis locus in diversorio. Nunquid tantae illius erant angustiae mansionis, ut nati sub hora parvuli membra non caperet? Sed idcirco mystico refertur sermone, non invenire locum in diversorio; quia ingressus mundum Christus fidem, in qua possit requiescere, non invenit, ut ait ipse in Evangelio, dicens: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . Unde advertimus quia unicus Dei Filius non in spatiosis domibus auratisque laqueariis, sed in fide credentium requiescit. Hunc ergo Christum Jesum sugentem ubera, nascentium infantium more vagientem, vilibus circumdatum pannis, lica ministeria prosequuntur, et omnis exercitus multitudo miratur, consona cum voce collaudans et dicens: Gloria in
Abbreviated transcription (Latin):
uberibus. Atq ut primũ illu
in has saeculi ꝓcellas. & flucni¬
antis sentina mundi uterus
maternus effudit: uilissimis
circũdat᷑ pannis. Pannis indudꝰ
omnia terras luce ꝑfudit.
cȩlũ sideribus ad ornauit. &¬
ignea solẽ claritate uestuit.
Obuoluit᷑ quidem pannis. sed
hi panni. noua stella radiante
munerant᷑ amagis. & exultani¬
tibus angelis honorant᷑ Et
ut nouerim⁊ uniuersa hȩc
ꝑmysteriũ uel fieri uel dici
hnc qui pannis circũ uoluitus
prȩdicatus ib inttio che sini
pitris aeternoque thalamo
salutariũ nuptiarũ sponsus
uenit ecȩlo. sicut ait uene¬
randus dauid. Ipse tamquã
sponsus ꝓcedens de thalamo
suo. Ocinde ut legit᷑ ponitur
i prȩsẽpͥi. quia ut ait euan-¬
gelista non erat illis locus
indiuersorio. Neque fratres
ista ꝑmoueant. quia omnis
hec insaluatore uilitas. p̃tio¬
sissimũ nr̃ȩ salutis est saera-¬
mentũ. Uidete enĩ quanta
sapientia. collocari dicitur

Expanded text:
uberibus, atque ut primum illum uberibus, atque ut primum illum in has saeculi procellas, et fluctuantis sentinam mundi uterus maternus effudit, vilissimis circumdatur pannis. Pannis siquideomnia, terras luce perfudit, coelum sideribus adornavit, et ignea solem claritate vestivit. Obvolvitur quidem pannis, sed hi panni nova stella radiante munerantur a magis et exsultantibus angelis honorantur. Et ut noverimus universa haec per mysterium vel fieri vel dici, hic qui pannis circumvolvitur, praedicatus ab initio de sinu Patris, aeternoque thalamo salutarium 32 nuptiarum sponsus venit e coelo, sicut ait venerandus David: Ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Deinde ut legitur ponitur in praesepe, quia, ut ait evangelista, Non erat illis locus in diversorio . Ne quem, fratres, ista permoveant, quia omnis haec in Salvatore vilitas pretiosissimae nostrae salutis est sacramentum. Videte enim quanta sapientia collocari Christus dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
saluator dicit᷑. Ecce qualiter
se inuice concordantibus
sententus testimonia diuina
confirmant᷑. & cũ p̃dicantũ
diuersa sint tẽpora: ñ tim̃
diuersa narratio. Nã partũ
uirginis que ille prȩdixerat:
iste testat᷑. Qui sigitur de
diuinitate xp̃i. quis de redẽp¬
tione cunctetur. quem et
esaias ꝓfitet᷑ dm̃ & gabrihel
adnuntiat saluatore: Quis
intactȩ puerperȩ aluum
dubitet floruisse. quod uno
pene ore atq eodem sp̃u
ploquunt᷑ euangelista angłs
& ꝓpheta: Ubi tanti talesqͦ
sunt testes non erubescit
ueritas : sed auditor inere¬
dulus confutatur. Sediam
uideam⁊ quas ꝓnobis natus
rursus iniuriȩ illȩ uirtutibus
decorent᷑. Et ante omnia
femineo se sexu concipi patrͥ
qui in exordio mundi. omni¬
potenti manu de masculo
operatus ẽ femina: Sed hane
humilitatẽ nascendi. uirginalo
matris sublimat integritas
Et quauis natus xp̃e femineo
ut infans lacte pascat᷑. tam̃
ut rerũ potens. uirgineis nutro

Expanded text:
Salvator dicitur. Ecce qualiter Salvator dicitur. Ecce qualiter se invicem concordantibus sententiis testimonia divina confirmantur, et cum praedicantum diversa sint tempora, non diversa narratio. Nam partum virginis, quem ille praedixerat, iste testatur. Quis igitur de divinitate Christi, quis de redemptione cunctetur, quem et Isaias profitetur Deum, et Gabriel annuntiat Salvatorem? Quis intactae puerperae alvum dubitet floruisse, quod uno pene ore, atque eodem spiritu proloquuntur evangelista, angelus et propheta? Ubi tanti talesque sunt testes, non erubescit veritas, sed auditor incredulus confutatur. Sed jam videamus quas pro nobis natus rursus injuriae illae virtutibus decorentur; et ante omnia femineo sexu se concipi patitur, qui in exordio mundi omnipotenti manu de masculo operatus est feminam. Sed hanc humilitatem nascendi virginalis matris sublimat integritas. Et quamvis natus Christus femineo, ut infans, lacte pascatur; tamen ut rerum potens virginibus nutritur
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. sanetiore partu redimus
aduitã. Hodie peperit maria.
sed ipsa suũ parturiuit auctorẽ.
Hodie edidit mundo hominẽ. quẽ
non suscepit ab homine Quid
hoc est miraculi fr̃s : Nascitur
caro de carne. ñ tam̃ generata
ꝑ carnẽ. & secreto quodã in con¬
prehensoq conceptu. ꝓcedit
demortali femina diuina ꝓgenies.
Nec miru sane si extitit diuina
natiuitas. ubi ñ erat humana.
conceptio. aut si illa matrem
non uiolauit partus. quã coitus
non fedauit. Ait ille quondã
futuroꝵ conscius esaias. populis
& gentibus signui nouȩ salutis
aperiens. Ecce uirgo in utero
accipiet & pariet filium. &
uocabunt nom eius emmanuhel.
qđ interpretat᷑ nobiscũ ds̃
Atq ut aduertamus noui ac
ueteris testam̃ti unũ ẽẽ consensũ.
unũq consiliũ : ait etiam
beatissimus lucas. dominicae
generationis relator egregius
dicens. Missus ẽ angłs gibribel
adõ aduirginẽ de sponsata
uiro cui nomen erat ioseph

Expanded text:
Christo, sanctiore partu redimus Christo, sanctiore partu redimus ad vitam. Hodie peperit Maria, sed ipsa suum parturivit auctorem. Hodie edidit mundo hominem quem non suscepit ab homine. Quid hoc est miraculi, fratres? Nascitur caro de carne, non tamen generata per carnem, et secreto quodam incomprehensoque conceptu procedit de mortali femina divina progenies. Nec mirum sane, si exstitit divina nativitas, ubi non erat humana conceptio, aut si illam matrem non violavit partus, quam coitus non foedavit. Ille quondam futurorum conscius Isaias populis et gentibus signum novae salutis aperiens: Ecce, inquit, virgo in utero concipiet, et pariet 31 Filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod interpretatur Nobiscum Deus . Atque, ut advertamus Novi ac Veteris Testamenti unum esse consensum unumque consilium, ait etiam beatissimus Lucas dominicae generationis relator egregius dicens: Missus est angelus Gabriel a Deo ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph,
Abbreviated transcription (Latin):
buit. ad illũ quoq diem om̃s
cu gaudio & pace perducat.
populũq suũ infide & caritate
ustissime fr̃s feftiuitate prȩ xxi¬
sentis diei. in omne segaudiũ
totus ubiq suscitat mundus.
quia hodie ꝓmissus a sȩculis.
unuerso orbi iudex natus ẽ
& redẽptor: & necesse ẽ ut
in cõmune nos om̃s qui futuri
examinis resurrectionis que
ꝓmissȩ salutarem suscepimus
sidem. habeam⁊ metũ quidẽ
de iudice : sed de redẽptore
lȩxitiã. Om̃is nam que fidelis
amma timore corrigitur.
correctione lȩtat᷑. Et in hoc
bm̃ quanta erga humanũ genus
omnipotertis patris dispen¬
sitio est quanta uebenignitas.
ut qũe iudic̃e prȩparabat
incredulis. hunc credituris
pemitteret redẽptorem.
quatinus prȩcurrens misericordia.
seueritate a uentantis iudicis
prȩuemret. Hodie itaq natus
est xp̃c. sed innatiuitato eius
nr̃a omniũ habot uita natalem
Quia qui priuilegia primȩ nati-¬
uitatis amisimus. uisi tante nos

Expanded text:
buit, ad illum quoque diem omnes buit, ad illum quoque diem omnes cum gaudio et pace perducat, populumque suum in fide et caritate ustissime, fratres, festivitate praesentis diei in omne se gaudium totus ubique suscitat mundus, quia hodie promissus a saeculis universo orbi judex ortus est, et redemptor. Et necesse est, ut in commune nos omnes qui futuri examinis resurrectionisque promissae salutarem suscepimus fidem, habeamus metum quidem de judice, sed de redemptore laetitiam. Omnis namque fidelis anima timore corrigitur, correctione laetatur. Et in hoc, carissimi, quanta erga humanum genus omnipotentis Patris dispensatio est, quantave benignitas, ut, quem judicem praeparabat incredulis, hunc credituris 30 praemitteret redemptorem: quatenus, praecurrens misericordia, severitatem adventantis judicis praeveniret. Hodie itaque natus est Christus, sed in nativitate ejus nostra omnium habet vita natalem: quia, qui privilegia primae nativitatis amisimus, visitante nos
Abbreviated transcription (Latin):
effecit: ꝑ iftũ nosfilios dĩ gent¬
ratio spiritalis exhibuit. Ille
nosuitiis sub didit. ifte nos
florere uirtutibus fecit. Ille
nos ꝑuitia deiecit : quo primiss
cecidit: iste nos per uirtutes
eleuat. quo primus ascendit.
Ille quippe primus cecidit in
infernũ iste primus conscendit
in cȩlũ. Interea fr̃s dignũ est
ut indie dominicȩ natiuitats
diem quoq: dñicȩ resurreetions
sollemniter audiatis. Vnigent
enĩ ds̃ sicut ꝓ nob dignatus est
nasci. sic ꝓnobis scđm carnem
dignatus ẽ mori. dignatus est
etiã suscitari. Iste quippe dies
est uisitationis ille redẽption
Opus emĩ gr̃ȩ qua nos dr̃ umgen
saluos fecit conceptus in uter
coepit: ipsũq opus grãe de
sepulchro resuscitatus impleu
Conceptus inutero factus est
prrticeps mortis nr̃e. resurgeas
de sepulchro. fecit nos parti¬
cipes uitȩ suȩ . Nunc itaq om̃s
dñm exoremus. ut sicut in
istodie guidiũ suo populo tri-¬

Expanded text:
effecit, per istum nos filios Dei geneeffecit, per istum nos filios Dei generatio spiritalis exhibuit. Ille nos vitiis subdidit, iste nos florere virtutibus fecit. Ille nos per vitia dejecit, quo primus cecidit: iste nos per virtutes elevat, quo primus ascendit. Ille quippe primus cecidit in infernum, iste primus conscendit in coelum. 8. Interea, fratres, dignum est ut in die dominicae Nativitatis diem quoque dominicae Resurrectionis solemniter audiatis. Unigenitus enim Deus, sicut pro nobis dignatus est nasci, sic pro nobis secundum carnem dignatus est mori, dignatus est etiam suscitari. Iste quippe dies est visitationis, ille redemptionis. Opus enim gratiae, qua nos Deus Unigenitus salvos fecit, conceptus in utero coepit; ipsumque opus gratiae de sepulcro resuscitatus implevit. Conceptus in utero, factus est 555 particeps mortis nostrae; resurgens de sepulcro, fecit nos participes vitae suae. Nunc itaque omnes Dominum exoremus ut, sicut in isto die gaudium suo populo tri
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ eã homo quẽ ds̃ fecerat
a dõ separaretur : nunc aute
ad mariã bonus angłs uenit.
ut in ea humanȩ naturȩ ds
umgenitus uniret᷑. Uenit ad
euã diabolus. ut uitã nobis
malignus auferret : uenit ad
mariã gabrihel ut uitam red.¬
dendã hominibus nuntiaret.
Perprimi hominis culpa cȩpit
diabolus homini dominari :
ꝑsecundi hominis grãm. cȩpit
ab homine superari. Super
primũ superbus. sub secundo
captiuus. ꝑ illũ nos captiuatos
tenuit. ꝑ istũ nos liberatos
amisit. Primus adam nobis
auctor exttat culpȩ: nouis¬
simus adã nobis auctor extitit
gr̃ȩ. Ille de limo plasmatus
terrenos ꝓtulit: ifte despu
scõnatus caelestes efficit. ꝑ
illũ ꝑdidimus grãm priorem:
ꝑ istũ recipimus ampliore. Ille
quippe nob̾ intulit peccati
maculã. cũ qua nascerem ad
suppliciũ: iste nobis contulit
iustificationis gram. ut renas:¬
cerem᷑ ad regñũ. Per illum nos
filios sȩculi generatio carnalis

Expanded text:
ut per eam homo, quem Deus fecerat, ut per eam homo, quem Deus fecerat, a Deo separaretur; nunc autem ad Mariam bonus angelus venit, ut in ea humanae naturae Deus Unigenitus uniretur. Venit ad Evam diabolus, ut vitam nobis malignus auferret; venit ad Mariam Gabriel, ut vitam reddendam hominibus nuntiaret. Per primi hominis culpam coepit diabolus homini dominari, per secundi hominis gratiam coepit ab homine superari: super primum superbus, sub secundo captivus. Per illum nos captivatos tenuit, per istum nos liberatos amisit. Primus Adam nobis auctor exstitit culpae, novissimus Adam nobis auctor exstitit gratiae. Ille de limo plasmatus terrenos protulit, iste de Spiritu sancto natus coelestes effecit. Per illum perdidimus gratiam priorem, per istum recepimus ampliorem. Ille quippe nobis intulit peccati maculam, cum qua nasceremur ad supplicium; iste nobis contulit justificationis gratiam, ut renasceremur ad regnum. Per illum nos filios saeculi generatio carnalis
Abbreviated transcription (Latin):
a potestate mali angeli liberaret.
uerũ etiã in se ipso suꝑ oñs bonos
angłos inpatris dextera collo¬
caret : Natura enĩ quȩ in primo
homine a malo angelo captiuata
fuerat: ipsa nunc in secundo
homine suꝑ om̃s bonos angłos
regnat. Natura quȩ in primo
homine mundũ peccato polluit
ipsa in secundo homine mnundũ
apeccato mundauit. Primus
homo de terra terrenus: scđs
homo decelo cȩlestis. Primu
hominẽ mulier corruptamente
decepit. scđm hominẽ uirgo
incorrupta uirginitate concepit.
In primi hominis coniuge
nequitia diaboli seductam
deprauauit mentẽ: in secundi
autẽ hominis matre. gr̃a dĩ &
mentẽ in te gr̃a seruauit & cirnẽ.
Menti contulit firmissimã fidẽ:
carni abstulit omnino libidinẽ.
Qmigit᷑ miserabilit᷑ ꝓpeccato
dammatus est homo. ideo sine
peccato mirabilit᷑ natusẽ ds̃
homo. Adtendite fr̃s medici-¬
nalis gratiȩ lineas: dua nob̃
benignitate monstratas. Tunc
ad euam angelus malus accessit

Expanded text:
a potestate mali angeli liberaret, a potestate mali angeli liberaret, verum etiam in seipso super omnes bonos angelos in Patris dextera collocaret. Natura enim quae in primo homine a malo angelo captivata fuerat, ipsa nunc in secundo homine super omnes bonos angelos regnat. Natura quae in primo homine mundum peccato polluit, ipsa in secundo homine mundum a peccato mundavit. Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . Primum hominem mulier corrupta mente decepit, secundum hominem virgo incorrupta virginitate concepit. In primi hominis conjuge nequitia diaboli seductam depravavit mentem, in secundi autem hominis matre gratia Dei et mentem integram servavit et carnem: menti contulit firmissimam fidem, carni abstulit omnino libidinem. Quoniam igitur miserabiliter pro peccato damnatus est homo, ideo sine peccato mirabiliter natus est Deus homo. 7. Attendite, fratres, medicinalis gratiae lineas, divina nobis benignitate monstratas. Tunc ad Evam angelus malus accessit,
Abbreviated transcription (Latin):
eius naturã nrãm suscepit ex
nobis. Et ds̃ unigenitus ꝗͥ panis
est angeloꝵ: ut etiã homini
se ipsũ faceret panem : simul
hominis & anim᷑a suscepit &
carnẽ. Accepit utrãq ueram:
utm̃aiq: scãm. utrãq: mundam.
ccepit anim̃a nr̃am sine iniqui-¬
tate : accepit carnẽ nr̃am c̃u
mortalitate. Accepit anima
nustã : ꝑ quã nr̃is ammabus
iustitiam redderet. Carne uero
ꝓpterea dignatus est habere
mortalẽ : ut scđm ipsã morieas
morte uinceret . scđm ipsam
etĩ resurgeret. ꝑ qua nostra
quoq corpora suscitaret.
agnũ mysterium dilectissimi
fr̃s. magnũ diuinȩ dilectionis
indiciũ. Nomo dm̃ contẽpneas
adõ discessit: ds̃ hominem
diligens ad homines uenit
lexit impium: ut faceret
iustũ. Dilexit infirmum: ut
faceret sanũ. Dilex ꝑuersũ.
ut faceret rectum. Dilexit
mortuũ. ut faceret uiuum.
Et quid amplius dic̃a quandõ quidẽ
ds̃ umgenitus humanã naturã
tantũ dilexit. ut eã non solũ

Expanded text:
ejus naturam nostram suscepit ex ejus naturam nostram suscepit ex nobis: et Deus unigenitus, qui panis est angelorum, ut etiam hominum seipsum faceret panem, simul hominis et animam suscepit et carnem. Accepit utramque veram, utramque sanctam, utramque mundam: accepit animam nostram sine iniquitate, accepit carnem nostram cum mortalitate; accepit animam justam, per quam nostris animabus justitiam redderet, carnem vero propterea dignatus est habere mortalem, ut secundum ipsam moriens mortem vinceret, secundum ipsam etiam resurgeret, per quam nostra quoque corpora ssimi fratres, magnum divinae dilectionis indicium. Homo Deum contemnens a Deo discessit, Deus hominem diligens ad homines venit. Dilexit impium, ut faceret justum; 554 dilexit infirmum, ut faceret sanum; dilexit perversum, ut faceret rectum; dilexit mortuum, ut faceret vivum. Et quid amplius dicam? quandoquidem Deus unigenitus humanam naturam tantum dilexit, ut eam non solum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c indie tẽporis uerbũ cari
factũ de utero uirginis
matris. Xp̃e dies ae ternus.
temporis. sponsus procedens
tempore xp̃c homines saluas
Dies ȩternitatis xp̃e in caelo
scõs angelos pascens. dies tepo
xp̃c. homines in terra reficien
Ut enĩ pane angeloꝵ manducis
homo. creator angeloꝵ facti
est homo. utrosq pascens &
integer ꝑmanens. Quã boni
panis qui & angelos pascit
ꝑspeciem. ut de ipso satienti
inpatria: & nos pascit ꝑ fide
ne deficiamus inuia. Ille pa
qui se ipsũ dat angłis ad gauo
stabilitatis. seipsum dediꝰt
hominib: ad remediũ sanita
Et qui ẽ angelorũ ȩsca. nobis
factus est medicina. Uerũ tar
hic dilectissimi fr̃s ad tenda
quid ds̃ homini dignatus eftꝰ¬
prerogire. Xp̃c em̃ dĩ filius de
uero dõ ds̃uerus. & umis cũ patre
nituralit̃ ds̃ semper ex se ipso
scõs angłos pascit : sed tamen
angelicã natur̃a dĩ filius non
accepit. Ut autẽ suã caritat᷑t
ds comendaret in nobis : filius

Expanded text:
erbum caro factum de utero virginis matris. Christus dies aeternus, temporis sponsus procedens tempore Christus homines salvans. Dies aeternitatis Christus in coelo sanctos angelos pascens, dies temporis Christus homines in terra reficiens. Ut enim panem angelorum manducaret homo, creator angelorum factus est homo, utrosque pascens, et integer permanens. Quam bonus panis qui et angelos pascit per speciem, ut de ipso satientur in patria, et nos pascit per fidem, ne deficiamus in via! Ille panis, qui seipsum dat angelis ad gaudium stabilitatis, seipsum dedit hominibus ad remedium sanitatis; et qui est angelorum esca, nobis factus est medicina. 5. Verumtamen hic, dilectissimi fratres, attendite quid Dpraerogare. Christus enim Dei Filius, de vero Deo Deus verus, et unus cum Patre naturaliter Deus, semper ex seipso sanctos angelos pascit; sed tamen angelicam naturam Dei Filius non accepit. Ut autem suam caritatem Deus commendaret in nobis, Filius
Abbreviated transcription (Latin):
ammnã fecit: indie uero tem¬
poris. solusfilius nr̃m corpus
animãq suscepit. Xp̃c dies
etermis. unigenitus informa
dĩ manens: xp̃c in die tẽporis
unigenitus formã serui acci-¬
piens. Xp̃c die s ȩternus diues
ꝑmanens ut conderet nos:
Xp̃c indie tẽporis pauꝑ factus.
ut redimeret nos. Dies ȩternus

Expanded text:
mam fecit; in die vero temporis solus Filius nostrum corpus animamque suscepit. Christus dies aeternus unigenitus in forma Dei manens; Christus in die temporis unigenitus formam servi accipiens. Christus dies aeternus dives permanens ut conderet nos; Christus in die temporis pauper factus ut redimeret nos. Dies aeternus
Abbreviated transcription (Latin):
tanto honore condiderat antiquã
mutasse sententiã: opus fuit
dilectissimi secreta dispensatione
consilii. ut inc̃omutabilis ds̃
cuius uoluntas non potest sua
bemgnitate priuari. primam
pietatis suȩ dispositionem
sacram̃to occultiore c̃opleret:¬
& homo diabolicȩ iniquitatis
uersutia actus inculp̃a contra
dĩ propositũ non periret:
In gredit᷑ ergo hȩc mundi infi ma
filius dĩ de cȩlesti sede descendeis
& a paterna gła non recedens.
nouo ordine. noua natiuitate
generatus. Nouo ordine quia
inuisibilis in suis: uisibilis est
factus in nr̃is. Incõprehensibilis
uoluit cõprehendi: ante tem¬
pora manens. ẽe cepit exteni¬
pore Vniuersitatis dñs ser¬
uilẽ form̃a obumbrat᷑a maies¬
tatis sue dignitate suscepit.

Expanded text:
tanto honore condiderat, antiquam tanto honore condiderat, antiquam mutasse sententiam: opus fuit, dilectissimi, secreti dispensatione cocujus voluntas non potest sua benignitate privari, primam erga nos pietatis suae dispensationem sacramento occultiore compleret: et homo, diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam, contra Dei propositum non periret. Ingreditur ergo haec mundi infima Filius Dei, de coelesti sede descendens, et a paterna gloria non recedens: novo ordine, nova nativitate generatinvisibilis in suis, visibilis est factus in nostris; incomprehensibilis voluit comprehendi; ante tempora manens, esse coepit ex tempore. Universitatis Dominus, servilem formam obumbrata majestatis suae immensitate sus
Abbreviated transcription (Latin):
oc illuxit diesredemtionis
nouȩ. prȩparationis antiquae.
fdicitatis ȩternȩ. Reparatur
enĩ nob̵ salutis nostrȩ annua
reuolutione sacramentũ. ab
initio ꝓmissũ. infine redditũ:
sme fine mansurũ. In quo dig.¬
diumũ adorare mysteriũ ut
qđ magno dĩ munere agitur.
magnis eccłȩ gaudus celebret᷑
tatĩ ut hos diabolica malignitas
ueneno suȩ mortificauit in ui¬
diȩ prȩparata renouandis
nortalib pietatis suȩ remedia
nt̃ ipsamundi primordia prȩ¬
ignauie : derqntians serpenti
utirũ semen mulieris quod
oxii capitis elatione sua uir
cans. qui natus ex uirgine. uio.¬
latore humanȩ ꝓpaginis incor¬
rupta natiuitate damnaret.
Na qc gloriabat᷑ diabolus. hominẽ
sua fraude deceptũ diuinis
caruisse muneribus. & in morta¬
litatis dote nudatũ. durã mortis
subisse sententiã. seq in malis
suis quoddã de praeuaricatoris
consortio inuenisse solatium.
dm̃ quoq iustȩ seueritatis exi¬
gentẽ rationẽ erga hominẽ quẽ

Expanded text:
obis dies redemptionis novae, praeparationis antiquae, felicitatis aeternae. Reparatur enim nobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo digdivinum adorare mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. statim ut nos diabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis elationem sua vircans, qui natus ex Virgine violatorem humanae propaginis incorrupta nativitate damnaret. Nam quia gloriabatur diabolus, hominem sua fraude deceptum divinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam, seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio invenisse solatium; 68 Deum quoque, justae severitatis exigente ratione, erga hominem, quem in
Abbreviated transcription (Latin):
& ut hominẽ in firma ꝓinfirmis
ꝑtulisse. & ut dm̃potentiam
exercuisse cȩlest̃e. Hic naq
qui sordentibus circũdatur
pannis. regus ꝑchaldeos mu¬
neribus honoratur. hic qui
inprȩsepi humilis iacet. lu¬
mine noui ssi deris coruscat
ecelo. Hic qui ulagitus reddit
infantiȩ. angelici exeruitus
uocibus conliudat᷑ Hic qui
stmmineo lacte nutrit᷑. multa
hominũ milia paruissimo
pane satiauit. Quid illud ad¬
esse filium resurgens amortus
latarus ꝓbat. receptus lum̃
cȩcus ad nuntiat. uenerandis
euis calcata uestigiis : naris
unda testat᷑ & qđ prȩcellit
hȩc om̃a resultans e cȩlo uox
paterna confirmat: Proptq
dilectissum. ta magnũ hoc
natiuitatis dñicȩ sacram̃tum
dignis uocibus honoremus.
Diligam⁊ prȩ om̃ib castitat᷑e
quia ut placere hane sibi xp̃
ostenderet : pudicitiã uteri
uirginalis elegit. Sec temur
misericor diã qc pietatis est
qđ saluamur. Iustitiã sollient
teneamus. q obhoc unigenits

Expanded text:
et ut hominem infirma pro infirmis et ut hominem infirma pro infirmis pertulisse, et ut Deum potentiam exercuisse coelestem. Hic namque qui sordentibus circumdatur pannis, regiis per Chaldaeos muneribus honoratur. Hic qui in praesepi humilis jacet, lumine novi sideris coruscat e coelo. Hic qui vagitus reddit infantiae, angelici exercitus vocibus collaudatur. Hic qui femineo lacte nutritur, multa hominum millia parvissimo pane satiavit. Quid illud adesse Filium resurgens a mortuis Lazarus probat, receptus ad lumen caecus annuntiat, venerandis ejus calcata vestigiis maris unda testatur, et quod praecellit haec omnia, resultans e coelo vox paterna confirmat? Propter quod, dilectissimi, tam magnum hoc nativitatis Dominicae sacramentum dignis vocibus honoremus. Diligamus prae omnibus castitatem: quia ut placere hanc sibi Christus ostenderet, pudicitiam uteri virginalis elegit. Sectemur misericordiam; quia pietatis est quod salvamur. Justitiam sollicite teneamus; quia ad hoc Unigenitus
Abbreviated transcription (Latin):
de operecur retractas: Om̃a
enĩ sicut legit᷑ ds̃ quȩ uoluit
fecit incȩlo & in terra. Et si
sollicitus ꝑscruteris. prȩt̃ hunc
legitimũ humanȩ conceptionis
usũ. tres ualde mirabiles nas¬
cendi species operatã repperies
trinitatẽ. Et prima ẽ quidem.
qđ adã figuratus ex limo est.
secunda qđ mulier formata de
masculo. tertia quȩ & cȩlestis
Quidhorũ non nouu: Quid horu
non mirabile : Quidhorũ nisi
fidẽ sequam inquisitio poterit
humana conplecti : Quod autẽ
mystico hoc conceptu uisitare
mundũ suũ dĩdignatus ẽ filuis.
nr̃ȩ hoc salutis nccessitas flagi¬
tabat. nimirũ ut cęlestis tandẽ
generatio repararet:. qđ natiuitas
terrena ꝑdiderat. Sed fortassis
hunc quinatus prȩdicatur ex
femina. dũ uilibus obuoluitur
pannis.dũ iacere contentus ẽ
in prȩsepi. dũ lacrimosis uagi-¬
tibus concrepat. dũ maternis
lactat᷑ uberibus. dm̃ ẽẽ diffidis:
immo ꝑ ista fr̃t aduerte eũ

Expanded text:
de opere cur retractas? Omnia de opere cur retractas? Omnia enim, sicut legitur, Dominus quae voluit, fecit in coelo et in terra . Et si sollicitus perscruteris, praeter hunc legitimum humanae conceptionis usum, tres valde mirabiles nascenTrinitatem. Et prima est quidem, quod Adam figuratus ex limo est; secunda, quod mulier formata est ex masculo; tertia, quae et coelestis Quid horum 35 non novum? Quid horum non mirabile? Quid horum, nisi fidem sequamur, inquisitio poterit humana complecti? Quod autem mystico hoc conceptu visitare mundum suum Dei dignatus est Filius, nostrae hoc salutis necessitas flagitabat; nimirum, ut coelestis tandem generatio repararet, quod nativitas terrena perdiderat. Sed fohunc qui natus praedicatur ex femina, dum vilibus obvolvitur pannis, dum jacere contentus est in praesepi, dum lacrymosis vagitibus concrepat, dum maternis lactatur uberibus, Deum esse diffidis. Imo per ista, frater, adverte eum,
Abbreviated transcription (Latin):
dt angłsbeatissime mariae.¬
Sp̃ssẽs suꝑuemiet inte : & uirtus
altissimi obumbrabit tibi.
filius dĩ. Sp̃s inquit sc̃s super¬
ueniet inte Ideireo tibi frãt̃
uirtute scĩ sp̃s angelicus sermo
pretexit. ne comiecturis car¬
nalis disputationis hebetatus.
celeste tibi ipse mysterium
nouu puerum in aluo uirginis
potuisse formare. qui cũ primũ
conderet homine. nec semen
patris. nec uiscra materna
discussor quȩ tibi uidet᷑ uirtus
eminentior partũ dedisse
urgini. aut ꝑfectũ homine
crtisse de terra: Primus enĩ
homo ut ait apłs de terra
terrenus. secundus homo de
elo cȩlestis. Si contranatura
esse contendis qđ in mysterio
redẽptionis nr̃e. sine iuro puella
asserit᷑ concepisse. cuius quȩ so
naturȩ ẽ qđ inparente generis
nr̃i caro sine carne formata. ẽ :
Quȩ istaẽ ratio. immo quã cȩca.
contentio. ut ñ credatur ds̃
facere homine posse defemina
Siomni potentis o homo tali in
negotio ẽe ꝑspicis uoluntate.

Expanded text:
ait angelus beatissimae Mariaeait angelus beatissimae Mariaetus Altissimi obumbrabit tibi: Filius Dei . Spiritus, inquit, sanctus superveniet in te. Idcirco tibi, frater, virtutem sancti Spiritus angelicus sermo praetexit, ne conjecturis carnalis disputationis hebetatus, coeleste tibi ipse mysterium novum puerum in alvo Virginis potuisse formare, qui cum primum conderet hominem, nec semen patris, nec viscera materna discussor, quae tibi videtur virtus eminentior, partum dedisse virgini, aut perfectum hominem creasse de terra? Primus enim homo, ut ait Apostolus, de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis . Si contra naturam esse contendis, quod in mysterio redemptionis nostrae sine viro puella asseritur concepisse; cujus, quaeso, naturae est, quod in parente generis nostri caro sine carne formata est? Quae est ista ratio, imo quam caeca contentio, ut non credatur Deus facere hominem posse de femina, Si Omnipotentis, o homo, tali in negotio esse perspicis voluntatem,
Abbreviated transcription (Latin):
naduentu dñico fratres Rm̃i
solutus ẽ om̃is paternȩ preua.¬
ricationis metus. que diabolieis
dudũ fraudibus incurrit cireu.¬
uenta mortalitas. Ad est eñi
nob̵ cȩli terrȩq uidex. qui
rescisso crrographo delictorĩ.
reatũ nr̃m miseratus ab soluit.
Ad est ille dñs qui iugũ captiui.¬
tatis anntiquȩ nr̃is a ceruicibus
soluens. merore mundi ȩteria
libertate lȩtificet. Ad est rex
ille mansuetus. qui ꝑ spatia
totius orbis cȩlestis iustitue
gressib incedens. suꝑbientẽ
furentis in imici conterat ty¬
rannidẽ. Hodie ñaq: parturi.¬
ente maria natus est nobis di
filius. ut germinȩ carnis nr̃ae
conceptione ꝓductus. creato
a se homini & pietate paterna
& fraternũ largiret᷑ affectum
Etnatus sane ab intacta ẽ femimni
ut eũ parit & homin̾e testirti
partus hi manus. & dm̃ ꝓbaret
ȩterna uirginitas. Nã sicut
non poterat nisi caro de carne
aisei: ita non poterat dĩ caro
dofemineo utero. nisi sine
generante ꝓdire. Propt̃ quod

Expanded text:
adventu Dominico, fratres charissimi, solutus est omnis paternae praevaricationis metus, quem diabolicis dudum fraudibus incurrit circumventa mortalitas. Adest enim nobis coeli terraeque Judex, qui rescisso chirographo delictorum, reatum nostrum miseratus absolvit. Adest ille Dominus, qui jugum captivitatis antiquae a nostris cervicibus solvens, moerorem mundi aeterna libertateille mansuetus, qui per spatia totius orbis coelestis justitiae gressibus incedens, superbientem furentis inimici contrivit tyrannidem. Hodie namque, parturiente Maria, natus est nobis Dei Filius, ut germana carnis nostrae conceptione productus, creato a se homini et pietatem paternam, et fraternum largiretur affectum. Et natus sane ab intacta est femina, ut eum pariter et hominem testaretur partus humanus, et Deum probaret aeterna virginitas. Nam sicut non poterat nisi caro de carne nasci, ita non poterat Dei caro de femineo utero nisi sine generante prodire. Propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
erit. & ds̃ erat: fecit omne qđ
non erat: grãm uero qua uerbũ
caro factũ. uenit quȩrere &
saluũ facere quod perierat :
Ommnipotentia qua fecit omnẽ
diem. grãm quacerto die concipi.
&certo die dignatus ẽ nasci
Idem igit᷑ minoratꝰ paulominꝰ
ab angłis. in die factus ẽ hominũ.
qui coȩtermus & ȩqualis dõ
Benenuntiate diem de die
salutare eius. Quid est diem
dedie: nisi filium de patre :
Est igit de patre filius. de die
dies: sed tamen pater & filius
non duo dies. sed unus ẽ dies.
Est depatre filius. de dõ ds̃:
pat᷑ tam̃ & filius non duo du
sed unus ẽ ds̃. Vnusigit᷑ dies
eternitatis simulpater et

Expanded text:
erat, et Deus erat, fecit omne quod erat, et Deus erat, fecit omne quod non erat; gratiam vero, qua Verbum caro factum venit quaerere et salvum facere quod perierat; omnipotentiam, qua fecit omnem diem; gratiam, qua certo die concipi et certo die dignatus est nasci. 4. Idem igitur minoratus paulo minus ab angelis, in die factus est hominum, qui, coaeternus et aequalis Deo Bene nuntiate diem de die, salutare ejus . Quid est diem de die, nisi Filium de Patre? Est igitur de Patre Filius, de die dies; sed tamen Pater et Filius non duo dies, sed unus est dies. Est de Patre Filius, de Deo Deus; Pater tamen et Filius non duo dii, sed unus est Deus. Unus igitur dies aeternitatis simul
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã unã natura in discretae
diuinitatis ostendim. Altera
estergo ꝑsona genitoris et
geniti seduna est natura
genitoris &geniti. Quando
uero sufficienter aut digne
lqui poterit quis de quo:
homo dedõ. mortalis de in mor¬
tali. uisibilis de inuisibili: muta¬
bilis de in cõmutabili: opus de
opifice. de creatore creatura.
de factore factura. paruus de
ininenso teporalis deȩterno
humilis de altissimo. plasmatus
elimo de illo qui om̃a creauit
ex nichilo. cuius ẽ menarrabilis
omnipotentia. qua nos gratuita
bonitate fecit: Nec minus
tam̃ ẽ inenarrabilis gr̃a qua
nos omnipotentissima misera¬
tione saluauit. qui & opuserea¬
tricis omnipotentiȩ gratis fecit.
& opus gr̃ãe saluatricis omni¬
potenter impleuit. illic habers
potestatẽ condendi & regendi
creaturã suã. hic habens potestatẽ
ponendi & sumendi ꝓ nobis
animã suã. Omni potentiam
uero nunc dicimus qua uerbũ
qđ in principio erat & apud dm̃

Expanded text:
ipsam unam naturam indiscretae ipsam unam naturam indiscretae divinitatis ostendimus. Altera est enim persona genitoris et geniti, sed una est natura genitoris et geniti. 3. Quomodo vero sufficienter aut digne loqui poterit quis? De quo? Homo de Deo, mortalis de immortali, visibilis de invisibili, mutabilis de incommutabili, opus de opifice, de creatore creatura, de factore factura, parvulus de immenso, temporalis de aeterno, humilis de altissimo, plasmatus e limo de illo qui omnia creavit ex nihilo. Cujus est inenarrabilis omnipotentia, qua nos gratuita bonitate fecit; nec minus tamen inenarrabilis gratia, qua nos omnipotentissima miseratione salvavit. Qui et opus creatricis omnipotentiae gratis fecit, et opus gratiae salvatricis omnipotenter implevit: illic habens potestatem condendi et regendi creaturam suam, hic habens potestatem ponendi et sumendi pro nobis animam suam. Omnipotentiam vero hanc dicimus, qua Verbum, quod in principio erat, et apud Deum
Abbreviated transcription (Latin):
Illud igit᷑ uerbũ de dõ ds̃ est:
de ereatore creator est. Vnde
hoc insc naturalit̃ habet esste
qđ pater est. Netus est itaque
de patre dõ filius ds̃ alter in
persona: non alius innatura
Semꝑ apud patr̃e. semꝑ eũ pat
semꝑ depatre: semꝑ inpatre.
Semꝑ apud patr̃e : cũ quo illi
una est naturalis inmensitas.
Semꝑ cũ patre: cũ quo illi una ẽ
naturalis ac ternitas.
Semꝑ depatre : de quo illi est
naturalit᷑ ȩterna natiuitas.
Semꝑ inpatre : cũ quo illi ẽ una
nituralit̃ ȩqualisq diuinitas.
Et alt̃ quidem ille qđ pater ẽ
alter ille qđ filius ẽ neuter
tam̃ alt̃ ds̃. quia pat &c filius
unus ẽds̃. Qua ꝓpt̃ quando
depatre dõ & filio dõ naseit᷑
sermo: digne dicim alterũ
ee patre. &c alterũ filium :¬
& mchilominus digne dicim
uñu dm̃ esse patr̃e & filium
uu enĩ dicimus alterũ esse
patrẽ alterũ filiũ : discretas
ꝑsonas genitoris genitique
monstram. Qũu uero dicim
uñu dm̃ esse patrẽ &filium :

Expanded text:
de Deo Deus est, de creatore creator est. Unde hoc in se naturaliter habet esse, quod Pater est. 2. Natus est itaque de Patre Deo Filius Deus, alter in persona, non alius in natura: semper apud Patrem, semper cum Patre, semper de Patre, semper in Patre: semper apud Patrem, cum quo illi una est naturalis immensitas; semper cum Patre, cum quo illi una est naturalis aeternitas; semper de Patre, de quo illi est naturaliter aeterna nativitas; semper in Patre, cum quo illi est una naturaliter aequalisque divinitas: et alter quidem ille qui Pater est, alter ille qui Filius est; neuter tamen alter Deus, quia Pater et Filius unus est Deus. Quapropter quando de Patre Deo et Filio Deo nascitur sermo, digne dicimus alterum esse Patrem, et alterum Filium; et nihilominus digne dicimus unum Deum esse Patrem et Filium. Cum enim dicimus alterum esse Patrem, alterum Filium, discretas personas genitoris genitique monstramus; cum vero dicimus unum Deum esse Patrem et Filium,
Abbreviated transcription (Latin):
upientes aliquid dehuius dia
sollemnitate narrare. simulq
considerantes illud unũ uerbi
qͥequo dicere uolum. nulla
inuenimus uerba quib sufficiem
aliquid dicere ualeamus. Est
enĩ hoc uerbũ non quod desint
platũ. sed qđ ꝑmanet natum
Nontransitorium. sed ae ternũ
Non factũ adõ patre. sed genitũ.¬
Non solũ genitũ. sed etiã unigentẽ
deseipso. ꝑquẽ omnia creauit

Expanded text:
upientes aliquid de hujus diei solemnitate narrare, simulque considerantes illud unum Verbum, de quo dicere volumus, nulla invenimus verba quibus sufficienter aliquid dicere valeamus. Est enim hoc Verbum non quod desinit prolatum, sed quod permanet natum; non transitorium, sed aeternum; non factum anon solum genitum, sed etiam unigenitumde seipso, per quod omnia creavit
Abbreviated transcription (Latin):
missa cognoseens. in suꝑ ad ño
tories contẽpta perseuerat in
p̃cibus: & quẽ fama tantum
uulgante didicerat. saluatorẽ
rogando pulsare Ñ omittit.
Propt̃qđ & magnũ suȩ poftu¬
lationis consequitur effectũ.
cũ dño dicente fiat tibi sicut
uis. sanata ẽ filia eiꝰ ex illa hora.
Merito autẽ hȩc mulier natura
quidẽ gentilis. sed corde con¬
stans & credula. congregatae
degentib eccłȩ fidẽ deuotio¬
nẽq significat. quã expulsi¬

Expanded text:
missa cognoscens, insuper a Domino missa cognoscens, insuper a Domino toties contempta perseverat in precibus: et quem fama tantum vulgante didicerat Salvatorem, rogando pulsare non omittit. Propter quod et magnum suae postulationis consequitur effectum, cum Domino dicente, Fiat tibi sicut vis, sanata est filia ejus ex illa hora. Merito autem haec mulier, natura quidem gentilis, sed corde constans et credula, congregatae de gentibus Ecclesiae fidem devotionemque significat, quem  Al
Abbreviated transcription (Latin):
Ñnegat. sed & catellis se ipsam
aequiperandã ad iungit. Pru¬
dentiq argum̃to dnĩ quidem
sententiã confirmat. nec a
suae tam̃ petitionis in ꝓbitate
quiescit. Confirmat namq
sententiã dñi. cu dicenti Nẽ
bonũ fumere panẽ filioꝵ. &
mitterecanibus. Respondit
Etiã dñe. id ÷ ueracit̃ ut asseris
ita ẽ : qr ñ estbonũ sumere salu¬
addit. Nã & catelli edunt de
micis quȩ cadunt demensa
dominoꝵ fuoꝵ: prudentissi¬
me de monstrat. quantã hul¬
milttatẽ. qualẽ intus gerat
pectoris firmi constantiam.
quȩ indigna quidem sit intẽ¬
mpertitagratia phne sibi de
salutẽ sufficere posse putaue¬
rit. Vnde recte apiosaluatore fir
qui p̃ces illius Ñ superba de¬
dignatione. sed dispensatione
ꝓuida ad tempus diftulit.
audire meruit. Omulier.
magna ẽ fides tua. fiat tibi sic̃
uis. Magnã quippe satis habe¬
bat fidẽ. quȩ nec ꝓphetarum
antiqua. nec recentia ipsius
dñi miracula. p̃cepta uel pro¬

Expanded text:
non negat, sed et catellis seipsa non negat, sed et catellis seipsa aequiparandam adjungit, prudentique argumento Domini sententiam confirmat, nec coeptae a se tamen petitionis improbitate quiescit. Confirmat namque sententiam Domini, cui dicenti: Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus, respondit: Etiam, Domine. Id est, veraciter ut asseris, ita est: quia non est bonum sumere saluaddit: Nam et catelli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. Prudentissime demonstrat quantam humilitatem, quantam intus gerat pectoris constantiam, quae indigna quidem sit inteimpartita gratia, hanc sibi ad salutem proficere posse putaverit. Unde recte a pio Salvatore, qui preces illius non superba dedignatione, sed dispensatione provida ad tempus distulit, audire meruit: O mulier, magna est fides tua, fiat tibi sicut vis. Magnam quippe satis habebat fidem, quae nec prophetarum antiqua, nec recentia ipsius Domini miracula, praecepta vel pro
Abbreviated transcription (Latin):
animos. qui quasi homines ad
clamorẽ mulieris publicȩ eos
ꝓsequentis erubescebaN. Sed
tulit. nedaret᷑ occasio iudȩis
calũniandi: qđ gentiles eis
Ethõc est qđ ait. Non sũ missus
nisi adoues quȩ perierunt
domꝰ isrł. Quia ꝑscipsũ solus
docebat iudȩos. qui per suos
discipłos & iã gentiles ad fidei
gratiã uocauit. dequib alibi
dicit. Et alias oues habeo quȩ
ñ sunt ex hoc ouili. & illas
oport& me adducere & uocẽ
meã audient. & fiet unum
ouile. & unꝰ pastor Hinc est
enĩ qđ uña perse incorpore
gentilẽ sanaturus puellam :
non hoc ante quã ꝓbata om̃ib
incõparabili matris fide ꝑficit.
Hab& autẽ eadẽ mater etiam
constantiȩ & bumilitatis in sig¬
nc prȩcipuũ. quae canib cõpa¬
rata a dño. nec sic quidẽ ab in¬
ftantia petendi desiftit. uel
a sperando pietatis munere
mentẽ reuocat: sed susceptã
libenter amplexata contume¬
liam: Ñ solũ canib sesimilem

Expanded text:
animos qui quasi homines ad animos qui quasi homines ad clamorem mulieris publice eos persequentis erubescebant ad tulit, ne daretur occasio Judaeis calumniandi, quod gentiles in Et hoc est quod ait: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Quia per se ipse solus docebat Judaeos, qui per suos discipulos etiam gentibus ad fidei gratiam vocavit, de quibus alibi dicit: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile, et unus pastor . Hinc est quod unam per se in corpore gentilem sanaturus puellam, non hoc, antequam probata omnibus incomparabili fide matris perficit. Habet autem eadem mater etiam constantiae et humilitatis insigne praecipuum, quae canibus comparata a Domino, nec sic quidem ab instantia precandi desistit, vel a sperando pietatis munere mentem revocat, sed susceptam libenter complexata contumeliam, non solum canibus se similem