comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reddam tibi. Isciem ergo uerbis quib dñm
supplicauerat a conseruo rogatus ẽ: sed ñ
talem miscd̃iam conseruo exhibuit. qualẽ
a dño acceperat. Unde & subditur. Ille
autem noluit. sed habiit & misit eum in
carcerem. donec redderet debitum. Mali
autem retributio. carceris conclusione uel
suffocatione designatur. Igitur carcer in
hoc loco. afflictio qua eum coartabat intel¬
ligitur. Debitum in scripturis peccatum
uocari ex eo intelligimus: quod cotidie in
oratione poscimus dicentes. dimitte nobis
debita nr̃a. Unde in lege p̾cipitur. Debi¬
tum debet tibi quispiam fr̃ tuus. si abstule¬
ris pignus ab eo: aute solis occasum pignꝰ¬
restitue. Omĩis enim homo debitor est:
& debitorem habet. Quis enim ẽ: qui
non sit debitor di. cum nullus sit sine
peccato: Et quis ẽ qui non debitorem
habeat frẽm suum: nisi ille in quẽ nullus
peccauit: Quantum autem inter decem

Expanded text:
reddam tibi. » Iisdem ergo verbis quibus dominum reddam tibi. » Iisdem ergo verbis quibus dominum supplicaverat a conservo rogatus est, sed non talem misericordiam conservo exhibuit qualem a Domino acceperat. Unde et subditur: « Ille autem noluit, sed abiit et misit eum in carcerem, donec redderet debitum. » Mali autem retributio carceris conclusione vel suffocatione designatur. Igitur carcer in hoc loco afflictio, qua eum coarctabat, intelligitur. Debitum in Scripturis peccatum vocari, ex eo intelligimus quod quotidie in oratione poscimus, dicentes: « Dimitte nobis debita nostra . » Unde in lege praecipitur: Debitum debet tibi quispiam frater tuus, si abstuleris « pignus ab eo, ante solis occasum » pignrestitue. Omnis enim homo debitor est et debitorem habet. Quis enim est qui non sit debitor Dei, cum nullus sit sine peccato? Et quis est qui debitorem non habeat fratrem suum, nisi ille in quem nullus peccavit? Quantum autem inter decem
Abbreviated transcription (Latin):
lo suꝑ uno peccatore penitentiam agen¬
te: quam supra nonaginta nouem iustis.
qui non inadigent penitentia. U̾num
autem sũmopere ẽ necessarium penitenti¬
bus: ut sicut sua sibi a do dimitti uolunt
peccata: ita fr̃ib in se peccantib clement̃
iguoscant. Sunt enu nonnulli: qui cũ
dm̃ erga se benignum ẽẽ desiderant: fr̃ib
duri. asperi. & amari existunt: quorum
similitudinem uidetur iste tenere. de quo
subditur. Et egressus serius ille: in¬
uenit unum de conseruis suis. qui debe¬
bat ei centum denarios. Ẽ tenens suffo¬
cabut eum dicens. Redde quod debes.
E greditur seruus: quando liber abire ꝑuit¬
titur. Suffocationem enim supradictam:
tribulationes & angustias quas ei inge¬
rebat. intelligere possumus. Spũaliter unꝰ¬
quisq nr̃m exiens. inuenit unum de con¬
seruis suis debentem sibi centum denari¬
os: quando reminiscitur se ab illo ẽẽ lesũ.
Procidens autem seriuuis ille: rogabat eum
dicens. Pacientiam habe in me: & omnia

Expanded text:
lo super uno peccatore poenitentiam agente quam supra nonaginta novem justis, qui non indigent poenitentia . » Unum autem summopere necessarium est poenitentibus, ut sicut sibi sua a Deo dimitti volunt peccata, ita fratribus in se peccantibus clementer ignoscant. Sunt enim nonnulli qui cum Deum erga se benignum esse desiderant, fratribus duri, asperi et amari existunt. Quorum similitudinem videtur iste tenere, de quo subditur: « Et egressus servus ille, invenit unum de conservis suis, qui debebat ei centum denarios, et tenens suffocabat eum, dicens: Redde quod debes. » Egreditur servus, quando liber abire permittitur. Suffocationem supradictam tribulationes et angustias, quas ei ingerebat, intelligere possumus. Spiritaliter, unusquisque nostrum exiens, invenit unum de conservis suis debentem sibi centum denarios, quando reminiscitur se ab alio esse laesum. « Procidens autem servus ille, rogabat eum, dicens: Patientiam habe in me, et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tranquillus ꝑmanet: cui ꝑ quendã sapi¬
entem dicitur. Tu autem dñe sabaoth
cum tranquillitate uidicas: & cum magna
reuerentia disponis nos. Tortores quib in¬
gratus seruis traditur inmundi sunt sp̃e:
de quib scriptũ ẽ. inmissiones ꝑ angelos
malos. qui grauit a nobis exigunt. quod
blande & leniter ꝑsuaserunt. Ipsos enim
tortores peccatorum habet in pena: quos
habuit suasores ad culpam. Quod autẽ dr.
quo adusq redderet uniuersũ debitum.
sic cotidie debitũ peccati in pena exsoluent.
ut tam̃ penarũ cruciatꝰ nũquã eis deficiat.
año alibi dicente. Am̃ dico tibi: non exies
inde donec reddas nouissimũ quadrantẽ.
Non gͦ ita ẽ accipiendum. quod post uniuer¬
sale iudicium uindicta peccatoꝵ ꝑacta.
repbi ueniam consequi possint. licet ori¬
genistȩ testentur. quoꝵ sententia ñ ẽ se¬
quenda: quia postquã semel dampnati
fuerint: ueniã ñ consequent᷑. Exponens
añs quod in similitudinẽ ꝓmiserat. adiun¬

Expanded text:
dam sapientem dicitur : « Tu autem, Domine Sabaoth, cum tranquillitate judicas, et cum magna reverentia disponis nos. » Tortores, quibus ingratus servus traditur, immundi sunt spiritus, de quibus scriptum est . « Immissiones per angelos malos: » qui graviter a nobis exigunt quod blande et leniter persuaserunt. Ipsos enim peccator tortores habet in poena, quos habuit suasores ad culpam. Quod autem dicitur: « Quoadusque redderet universum debitum. mnati, sic quotidie debitum peccati in poena exsolvent, ut tamen poenarum cruciatus nunquam eis deficiat, Domino alibi dicente : « Amen dico vobis, non exies inde donec reddas novissimum quadrantem. » Non ergo ita est accipiendum, quod post universale judicium vindicta peccatorum peracta, reprobi veniam consequi possint, licet Origenistae testentur, quorum sententia non est sequenda, quia postquam semel damnati fuerint, veniam non consequentur. Exponens Dominus quod in similitudinem praemiserat adjun
Abbreviated transcription (Latin):
so protulit. De lamech uero septuagies
septies ultio data ẽ. quia septuaginta sept̃
animȩ de femore eius egressȩ sunt. que
om̃s diliuo perierunt. Spu̾alit̾ uero
de lamech ultio septuagies septies dati ẽ.¬

Expanded text:
so pertulit. De Lamech vero septuagies so pertulit. De Lamech vero septuagies septies ultio data est, quia septuaginta septem animae de femore ejus egressae sunt, quae omnes diluvio perierunt. Spiritaliter vero de Lamech septuagies septies ultio da
Abbreviated transcription (Latin):
a dño positus ẽ. huuis numeri sacram̃¬
tum lucas euuanglista ostendere curauit:
cum humanȩ generationis xp̃i ordinem de¬
scribens. septuaginta septem generationes
enumerauit. cum matheus ab abraham
incipiens usq ad xp̃m descendendo qua-¬
draginta duas generationes enumerauit.
quantitatem numeri. sed ad peccatũ ꝑtine¬
re. Axp̃o ergo usq ad adam septuaginta
septem generationes numerantur: quia il¬
lud peccatum quod primus homo in para¬
dyso ꝑpetrauit. ꝑ septuaginta septem ge¬
nerationes usq ad xp̃m qui sine peccato
uenit uiguit. Unde idem lucas bene a
baptismate xp̃i numerare cȩpit. quia
omĩa peccata in baptismo soluuntur.
Q uod iistice lamech suis uerbis ostendit.
quando uxorib suis ait. Septuplũ ulcio
dabitur de cam. de lamech uero septuagi¬
es septies. Nam quantum ad litteram
ꝑtinet. septempliciter de cam ultio data ẽ.
quia uindictam quam ꝓ frĩs morte ꝓme¬
ruit. usq ad septimam generationẽ in pp¬

Expanded text:
situs est. Hujus numeri sacramentum Lucas evangelista ostendere curavit, cum humanae generationis Christi ordinem describens, septuaginta septem generationes enumeravit. Cum enim Matthaeus ab Abraham incipiens usque ad Christum descendendo, quadraginta duas generationes enumerasset, quantitatem numeri, sed ad peccatum pertinere. A Christo ergo usque Adam septuaginta septem generationes numerantur, quia illud peccatum quod primus homo de paradiso perpetravit, per septuaginta septem generationes usque ad Christum, qui sine peccato venit, viguit. Unde bene idem Lucas a baptismate Christi numerare coepit, quia omnia peccata in baptismo absolvuntur. Quod mystice Lamech suis verbis ostendit, quando uxoribus suis ait: Septuplum ultio dabitur de Cain, de Lamech vero septuagies septies. Nam quantum ad litteram pertinet, septuagies septies de Cain ultio data est, quia vindictam, quam pro fratris morte promeruit, usque ad generationem in ip
Abbreviated transcription (Latin):
ministrant: sicut ait apłs. Sunt admini¬
stratorii sp̃c in muusterium missi ꝓpt̾ eos
qui hereditatem capiunt salutis. Contri-¬
stati autem dicuntur: quia sicut gau¬
dent suꝑ bene agentes: sic dolere dicun¬
tur suꝑ male agentes. Siue aliter. con¬
serui qui hȩc dño nuntiant: doctores
& magistri eccł̃iȩ dicuntur. qui uiden¬
tes minores amaiorib opprimi uel affligi
compatiunt᷑ eis. & dũ eis condolent. qͣsi
ꝑ affectum m̃tis omĩa hȩc dño nuntiãt.
Tunc uocauit illũ dominꝰ siuis: & ait illi.
Serue nequa om̃e debitũ dimi si tibi. qmͣ
rogasti me. Nonne gͦ opportuit & te
misereri conserui tui. sicut & ego tui miser¬
tus sum: Ecce qualẽ pęnã merebit᷑: qui
suas nult uindicare inuirias. Ait enim.
diceret. Serue male. ingrate serue. cum
ad unã peticionẽ omẽ debitũ tͥ dimise¬
rim: quare ñ considerasti. quia opportuit
& te miserrri conserui tui. sicut & ego tui
misertus sũ: Ẽ iratus dñs eius: tradidit

Expanded text:
trant, sicut Apostolus ait « Sunt administratorii spiritus, in ministerium missi propter eos qui haereditatem cupiunt salutis . » Contristati autem dicuntur, quia sicut gaudent super bene agentes, sic dolere dicuntur super male agentes. Sive aliter, conservi qui haec domino nuntiant, doctores et magistri Ecclesiae intelliguntur, qui videntes minores a majoribus opprimi vel affligi, compatiuntur eis: et dum eis condolent, quasi per affectum mentis omnia haec Domino nuntiant. « Tunc vocavit illum dominus suus, et ait illi: Serve rogasti me; nonne ergo oportuit et te misereri conservi tui, sicut et ego tui misertus sum? » Ecce qualem poenam merebitur, quia suas vult vindicare injurias. Ait enim: diceret: Serve male, ingrate serve, cum ad unam petitionem omne debitum tibi dimiserim, quare non considerasti quia oportuit et te misereri conservi tui, sicut et ego tui misertus sum? « Et iratus Dominus ejus tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
quoq pacientiam. ut dignam possit exhibe¬
re penitentiam: quatinus prȩsentis uitȩ
dies ad inducias pęnitendi accipiat: &. scd̃m
ega pecatores conuersos existat: manfes¬
catur cum subditur. Misertus autẽ dñs
serui illius: dimisit eum: & debitum di¬
misit ei. Ecce non solum pacientiam quã
rogauerat inuenit: sed etiam debiti abso¬
lutionem accepit: quia clementia diuina¬
semꝑ maiora consueuit prestare. quam hu¬
mana fragilitas sciat rogare. Nemo ergo
de magnitudine uel multitudine peccato¬
rum diffidere debet. ac de ipsa desperare:
cum ille qui decem milia talenta debebat.
& pacientiam rogaret ut redderet: omnia
a dño inpetrauit. Amat enim ds pecca¬
tores post conuers ionẽ. si dignam faci¬
unt satisfactionem: quia sicut ipse dicit.
ꝑ ꝓpł̃am. non uult mortem peccatoris:
sed ut conuertatur & iuuat. E iterum.

Expanded text:
quoque patientiam, ut dignam possit exhibere poenitentiam, quatenus praesentis vitae dies ad inducias poenitendi accipiat, et secunderga peccatores conversos existat, manifestatur cum subditur. « Misertus autem dominus servi illius, dimisit eum, et debitum dimisit ei. » Ecce enim non solum patientiam, quam rogaverat, invenit, sed etiam debiti absolutionem accepit. Quia divina clementia semper majora consuevit praestare, quam humana fragilitas sciat rogare. Nemo ergo de magnitudine vel multitudine peccatorum diffidere debet, ac de ipsa desperare, cum ille qui decem millia talenta debebat, et patientiam rogaret ut redderet omnia a Domino impetravit. Amat enim Deus peccatores post conversionem, si dignam faciant satisfactionem. Quia sicut ipse dicit per prophetam, non vult mortem peccatoris, « sed ut convert
Abbreviated transcription (Latin):
possunt dimittere iussit: quando nos¬
septuagies septies fr̃ib in nobis peccantibꝰ¬
p̃cepit. Regulã gͦ dimittendi in nobis
ipsis discamꝰ : ut sicut dm̃ post peccatũ
uolumꝰ nobis inuenire propitium. sic in
nobis peccantib clementes uelimꝰ & benig-¬
monente. Cum stabitis ad orandũ: dimit¬
& pat̾ u̾r qui in cęlis ẽ dimitat uobis pec¬
cata ur̃a. Nam qui diuinis beneficiis ob¬
litus suas uult undicare iniurias: ñ solu̾
de futuris peccatis ueniã ñ merebit᷑. sed
etiam p̾̃terita peccata quȩ sibi dimissa cre¬
debat. ad uindictã ei replicabunt᷑. Unde

Expanded text:
sit, quando septuagies septies fratribus in nobis peccantipraecepit. Regulam ergo dimittendi in nobis ipsis discamus, ut sicut Deum post peccatum volumus invenire propitium, sic in nobis peccantibus clementes et benigmonente: « Cum stabitis ad orandum, dimitvester, qui in coelis est, dimittat vobis peccata vestra . » Nam qui divini beneficii oblitus, suas vult vindicare injurias, non solum de futuris peccatis veniam non merebitur, sed etiam praeterita peccata quae sibi dimissa credebat, ad vindictam ei r
Abbreviated transcription (Latin):
psũ. & tollat crucem suã &. sequat᷑ me. S it̾m.
̃ qui ñ baiulat crucẽ fuã & uenit post me: ñ ẽ
me dignus. Uariis enim modis. fideles xp̃i mi¬
nistrant: alii bene docendo ut confessores: alii
ꝓ eiuis nomine moriendo ut martires. aliiusti
elemosinas tribuendo: ut fideles laici. Sed qͥ
aps ait. qui dicit se in xp̃o manere. debet sic̃
ile ambulauit &. ipse ambulare. Qualem
antẽ remunerationẽ ꝓ tali mitatione recipiat.
ipse declarat. cum subiungit. E ubi sũ ego:
ilic & minister m̃s erit. Quid amplius ꝓmit¬
ti potest ficieli ministro. quã ut mereat᷑ eẽ cũ
dño suo: nec solum uidere eiꝰ humanitatem.
sid etiam contemplari ipsiis diuinitatem:
Unde & subiungit᷑. Siquis mͥ ministrauerit:
honorificabit eũ pat̾ m̃s qui ẽ in cęlis. hono¬

Expanded text:
crucem suam, et sequatur me . » Et iterum: « Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non est me dignus . » Variis enim modis fideles Christo ministrant. Alii bene dicendo, ut confessores; alii pro ejus nomine moriendo, ut martyres; alii juste eleemosynas tribuendo, ut fideles laici. Sed quis ait: « Qui dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare . » Qualem autem remunerationem pro tali imitatione recipiat, ipse declarat, cum subjungit: « Et ubi ego sum, ibi et minister meus erit. » Quid amplius potest promitti fideli ministro, quam ut mereatur esse cum Domino suo, nec solum videre ejus humanitatem, sed etiam contemplari ipsius divinitatem. Unde et subditur: « Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus qui est in c
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ xp̃i. Non enĩ facio animã meã p̃̾ciosio¬
rem quã me. S. ut hoc qͦd dicimꝰ etiã simpli¬
ciores intelligere possint: libet aliquos ad
medium deducere: qui odientes ammam
suam amauert᷑: & alios qui amantes odio
habuert᷑. Uerbi gr̃a. Dictũ ẽ quibdã. Ado¬
rate idola: alioquin int̾ficiemini. Illi uͦ aman¬
tes animã suã. id ẽ p̃sentem uitã: adorauert̃.
rentius leuita cuiꝰ hodie festiuitatẽ colimꝰ am¬
mã suã oderat: &. odiendo inuitam ȩtnã cus-¬
todiebat: quando expensis facultatibꝰ ȩcclie. ꝓpt̃
ussimo tyranno dicebat. Assatũ ẽ. iã uersa &
manduca: nã facultates exch̃e ꝙ̃s reqͥris: in ce¬
iestis chesauros manꝰ pauperũ deportauert̃.¬

Expanded text:
i . » Non enim facio animam meam pretiosiorem quam me. Et ut hoc quod dicimus etiam simpliciores intelligere possint, libet aliquos ad medium deducere, qui odientes animam suam amaverunt, et alios qui amantes, odio habuerunt. Verbi gratia, dictum est quibusdam: Adorate idola, alioquin interficiemini. At illi odientes anrentius levita, cujus hodie festivitatem colimus, animam suam oderat, et odiendo in vitam aeternam custodiebat, quando expensis facultatibus Ecclesiae prolissimo tyranno dicebat: « Assatum est, jam versa et manduca, » nam facultates Ecclesiae, quas requiris, in coelestes thesauros manus pauperu
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ sue passionis ꝑfecte insinuauit: qͥ prius
mortificandus erat a uideis: & postea p̃dican¬
dus gentib. Nam eius nom̃ tantõmagis cres¬
cit in fide credentium: quanto ꝑ mortẽ in ꝑ¬
fidia uidȩoꝵ ẽ extinctũ. Nec indignũ alicui¬
debet de redemptore nr̃o uideri. si in assũpta

Expanded text:
ordinem suae passionis profecto insinuavit, quia prius mortificandus erat a Judaeis, et postea praedicandus gentibus. Nam ejus nomen tanto magis crescit in fide credentium, quanto per mortem in perfidia Judaeorum est exstinctum. Nec indignum debet Redemptor
Abbreviated transcription (Latin):
ortaturus dñs discipłos ad mar¬
tyriũ sue passionis exemplum
p̾misit: ut tanto minꝰ ꝓ eiꝰ no¬
mine mort̾ẽ pati timerent:
quantõ in hoc oꝑe celestis magistri iicatores
existerent: Ait enĩ. Am̃ am̃ dico uobis. nͥ gͣnũ¬

Expanded text:
ortaturus Dominus discipulos ad martyrium, suae passionis exemplum praemisit, ut tanto minus pro ejus nomine mortem pati timerent, quanto in hoc opere coelestis magistri imitatores exsisterent. Ait enim: « Amen, amen dico vobis, »
Abbreviated transcription (Latin):
solũ manet. In quib intelligimꝰ: qͥa dñs in
similitudine gͣni frum̃ti sripsũ dicit morti¬
ficandũ & multiplicandũ. Mortificandum
in infidelitate ud̃oꝵ: multiplicandũ in fide
om̃ũ ppłor. Quod ñ solũ facilius sed etiã aꝑtius
intelligere possumꝰ. si suꝑius huiꝰ euugłii dicta
parumꝑ atendamꝰ. Supra eñ retulit eunglista
quia p̃dicante dño in iherosolnnis in die fe¬
qui erat a bethsaida enutate galileȩ: &. drxe¬
runt ei. Domine uolumus ihm uidere.¬

Expanded text:
ligimus, quia Dominus in similitudine grani frumenti seipsum dicit mortificandum et multiplicandum: mortificandum, in infidelitate Judaeorum: multiplicandum, in fide omnium populorum. Quod non solum facilius, sed etiam apertius intelligere possumus, si superiora hujus Evangelii parumper attendamus. Supra enim retulit Evangelista, quia praedicante Domino Hierosolymis in die fequi erat a Bethsaida Galilaeae, et dixerunt ei: « Domine, volumus videre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħ̃am dic̃. Ego sum uermis. &. ñ homo. Qs
pulchre dñs grano tritici comparat᷑: quia sicut
in om̃ib annonis nchil frum̃to pulchrius
nichuil ẽ delectabilius: ita ipse om̃s creaturas
excellit: quia nil eo suauius. nichil dulcius
inuenit. Sine certe gͣno frum̃ti comparat᷑:
qͥa alim̃to corporis &. sanguinis sin: fidelium
re ẽ potus. Prxmisso autẽ suȩ misterio passio¬
nis: mox ad constantiã martyrii discipulos su¬
os hortatur dicens. Qui amat animã suã. ꝑdet
eam . & qui odit amiã suã in hoc mũdo: in
uitã ȩt̃na custodit eã. Anima in scͥpturis. ali

Expanded text:
am dicit: « Ego sum vermis et non homo . » Et pulchre Dominus grano tritici comparatur, quia sicut in omnibus annonis nihil frumento pulchrius, nihil est delectabilius: ita ipse omnes creaturas excellit, quia nihil eo suavius, nihil dulcius invenitur. Sive certe grano frumenti comparatur, quia alimento corporis et sanguinis sui fidelium re est potus . » Praemisso autem mysterio suae passionis, mox ad constantiam martyrii discipulos suos hortatur, dicens: « Qui amat animam suam, perdet eam, et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. » Anima in
Abbreviated transcription (Latin):
mã suam: ꝑdet eã. Mira autẽ res ẽ. ut ama¬
do anima ꝑeat: & odiendo in hoc mundo i
uitam ȩt̃iam custodiatur. Tc̃ enĩ animã nam
bene odimꝰ. &. odiendo custodimꝰ. quando
cius carnalib desid̃iis contradicimꝰ. eiꝰ appe¬
titum frangimꝰ: eiꝰ passionib reluctam᷑ : &. in
comparatione futurȩ uitȩ p̾sentẽ uitã ꝓ nichi¬
lo ducimꝰ. illud sollicite considerantes. qͦd dñs

Expanded text:
imam suam, perdet eam. » Mira autem res est, ut amando anima pereat, et odiendo in hoc mundo, in vitam aeternam custodiatur. Tunc enim nostram animam bene odimus, et odiendo custodimus, quando ejus carnalibus desideriis contradicimus, ejus appetitum frangimus, ejus passionibus reluctamur, et in comparatione futurae vitae praesentem vitam pro nihilo ducimus: il
Abbreviated transcription (Latin):
ait saluator. Qui nou intrat ꝑ ostium in
ouile ouium sed ascendit aliunde: ille fur
ẽ & latro. Quod uero subiungit. & erat
docens cotidie in templo. hoc semper
agit in ȩccł̃ia spũaliter. quod
tunc ꝑ semetipsum fecit corporaliter.
I pse enim in templo docet cum exterius ꝑ
predicatores doctrinam format. & interius
cor auditoris illustrat.

Expanded text:
ait Salvator: « Qui non intrat per ostium in ait Salvator: « Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro . » Quod vero subjungit: « Et erat docens quotidie in templo. » Hoc semper agit in Ecclesia spiritaliter, quod tunc per semetipsum fecit corporaliter. Ipse enim in templo docet, cum exterius per praedicatores doctrinam format, et interius cor auditoris illustrat.
Abbreviated transcription (Latin):
dominus ait. Gratis accepistis: gratis date.
De quibus scriptum ẽ. Ignis deuorabit taber¬
nacula eorum: qui muera libenter acipi¬
unt. E item. Non accipias in uidicio ꝑso¬
nam pauperis: quia munera obcȩcant ocu¬
los sapientium. & uerba rectorum subuer¬
tunt. Tales dñs a templo suo eiecit: qui
quamuis in presenti seculo corpore ecc̃s
coniuncti uideantur. tamen in die uudicq̃
ab ȩccł̃ia separabuntur: quando illis dicet.
Discedite ame maledicti in ignem ȩternum.
qui paratus ẽ diabolo & angelis eius. Non
etiam ementes: quia non solum illi rei sint
&. ab ȩccłia alieni. qui spũalia dona uenditis.
sed etiam qui emunt quod carius uendere
possint. Unde magna &. scã sinodus decis¬
uit: etiam laicum si in huiusmodi negosis
mediator fuerit: ab eccłia alienum fierl.
Tales domum c̃ speluncam latonum fans
quia in eo quod spũalia dona uendunt:
aohominabilem fructum faciunt. De quib

Expanded text:
Dominus ait: « Gratis accepistis, gratis date . » Dominus ait: « Gratis accepistis, gratis date . » De quibus scriptum est: « Ignis devorabit tabernacula eorum, qui munera libenter accipiunt . » Et item: Non accipias in judicio personam pauperis, quia munera obcaecant oculos sapientium, et verba rectorum subvertunt . Tales enim Dominus a templo suo ejecit, quia quamvis in praesenti saeculo corpore Ecclesiae conjuncti videantur, tamen in die judicii ab Ecclesia separabuntur, quando illis dicetur: « Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angeletiam ementes, quia non solum illi rei sunt, et ab Ecclesia alieni, qui spiritalia dona vendunt, sed etiam qui emunt, quod carius vendere possint. Unde magna et sancta synodus decrevit, etiam laicum, si in hujusmodi negotiis mediator fuerit, ab Ecclesia alienum fieri. Tales domum speluncam latronum faciunt, quia in eo quod spiritalia dona vendunt, abominabilem fructum faciunt. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
in templo oues & boues. & columbȩ uende¬
bantur. ꝑbouem p̃dicatores signisicantur:
domino dicente ad moysen. Non arabis
in boue simul & asmo. hoc ẽ noli comun¬
gere in p̃dicatione siue in doctrina pruden¬
tem cum stulto. Et iterum. Non alliga¬
bis os boui trituranti. Quod exponens pau¬
lus apł̃s ait. Numquid de bobus cura est
do: Non. Sed ꝓpter nos hec scripta sunt.
Quicumq ergo id̾o uerbum di in eccłia pre¬
dicat. ut solummodo humanam głam aut
temporale p̾mium accipiat: quasi bouem
uenalem in templo minat. Per ouem mitis¬
simum animal innocentia designatur. Et
minibus laudetur ostendit: quasi ouem
uenalem in templo inducit. De quib dñs ai¬
cit. Omnia opera sua faciunt: ut uideantut
festare dignatus ẽ: quando baptiratũ suꝑ¬
dñm in specie columbe apparuit. Igitur
id̃o tribuit. ut temporale lucrum acqurat.
quasi columbam uenalem in templo por-¬
tat. ulest in eccł̃ia. ñ considerans illud qd

Expanded text:
in templo oves et boves et columbae vendein templo oves et boves et columbae vendebantur. Per bovem praedicatores significantur, Domino dicente ad Moysen: « Non arabis in bove simul et asino , » hoc est noli conjungere in praedicatione sive doctrina prudentem cum stulto. Et iterum: « Non alligabis os bovi trituranti . » Quod exponens Paulus apostolus ait: « Nunquid de bobus cura est Domino? » Non. Sed propter nos haec scripta sunt. Quicunque ergo verbum Dei ideo in Ecclesia praedicat, ut solummodo humanam gloriam aut temporale praemium accipiat, quasi bovem venalem in templo minat. Per ovem mitissimum animal innocentia designatur. Et minibus laudetur ostendit, quasi ovem venalem in templo inducit. De quibus Dominus dicit: « Omnia opera sua faciunt ut videantur festare dignatus est quando super baptizato Domino in specie columbae apparuit. Igitur ideo tribuit, ut temporale lucrum acquirat, quasi columbam venalem in templo portat, id est in Ecclesia, non considerans illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
añs omĩps uariis modis uisitare dignatur:
aliquando ammonendo leniter. aliquando
minando terribiliter. aliquando in ꝓsperis.
aliquando in aduersis. Sẽ tempus uisitatio¬
nis sue ꝑuersa anima non cognoscit: quando
nec in prosꝑis humilitatem. nec in aduersis
seruat pacientiam: quia nec peccata ꝑpetrare
metuit. nec ꝑpetrata fietib punit. Quod autẽ
subiungitur : & ingressus in templum cepit
eicere uendentes &. ementes de illo: cotidie
in ęccłia fieri cernitur. Templum d̃i sp̃ualit̾
ȩccłia ẽ quȩ domus orationis dici potest.
dum cotidie dõ mundas orationes offerre ñ
cessat: dicens cum psalmista. Dirigatur ora¬
tio mea. sicut incensum in conspectu tuo.
Qui enim spu̾alia dona quȩ gratis acceperunt
aut ꝓpcer p̃mium. aut ꝓpter temporalem
laudem cribuunt: uenditores sunt. In qͥb
autem maxime hoc negotium fiat. alius
euuangłista manifestare curauit dicens: qͦd

Expanded text:
Deus omnipotens variis modis visitare dignatur, Deus omnipotens variis modis visitare dignatur, aliquando admonendo leniter, aliquando minando terribiliter, aliquando prosperis, aliquando adversis. Sed tempus visitationis suae perversa anima non cognoscit, quando nec in prosperis humilitatem, nec in adversis servat patientiam, quia nec peccata perpetrare metuit, nec perpetrata fletibus punit. Quod autem subjungitur: « Et ingressus templum, coepit ejicere vendentes et ementes de illo, » hoc quotidie in Ecclesia fieri cernitur. Templum Dei spiritaliter Ecclesia est, quae domus orationis dici potest, dum quotidie Deo mundas orationes offerre non cessat, dicens cum Psalmista: « Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . » Qui enim spiritalia dona quae gratis acceperunt, aut propter praemium, aut propter temporalem laudem tribuunt, venditores sunt. In quibus autem maxime hoc negotium fiat, alius evangelista manifestare curavit, dicens quod
Abbreviated transcription (Latin):
lapis suꝑ lapidem non relinquitur: quia
in dampnatione ꝑuersȩ animȩ non solum
de malis oꝑibus sed etiam de ꝑuersis cogita¬
omnib oꝑari studeamus. Ante omĩa autẽ¬
diem mortes ante oculos ponamus: quia
facile contempuit omĩa. qui se semꝑ cogitat
moriturum. Unde salomon hortatur dicens.
In om̃ib oꝑibus tuis: memorare nouissima
tua. Et iterum. In ie bonoꝵ: ne inmemor
sis malorum. Et quodcumq potest manꝰ¬
tua facere : instanter oꝑare. hinc piris dñs
quia hic pacienter exspectat. & districto nos
iudicio uidicabit. si conuersi non fuerimꝰ.
nos ammonere dignatus ẽ cum dixit.
Currite dum lumen uitȩ habetis: ne tene¬
bre uos comprehendant. Ẽ item. Concorda
cum aduersario tuo. Et apl̃s. Ecce nunc
Cur autem infelici animȩ hȩc mala contige¬
ruit. manifestatur: cum dicitur. Eõ quod
non cognoueris tempus uisitationis tuȩ.
Tempus uisitationis in presenti ẽ uita: ubi nos

Expanded text:
lapis super lapidem non relinquitur, quia lapis super lapidem non relinquitur, quia in damnatione perversae animae, non solum de malis operibus, sed etiam de perversis cogitaomnibus operari studeamus. Ante omnia diem mortis ante oculos ponamus, quia facile contemnit omnia qui se semper cogitat moriturum. Unde Salomon nos hortatur dicens: « In omnibus operibus tuis memorare novissima tua . » Et item: « In die bonorum ne immemor sis malorum; et tua facere, instanter operare . » Hinc pius Dominus, quia hic patienter exspectat, et districte nos in judicio judicabit, si conversi non fuerimus, nos admonere dignatus est, cum dixit: « Currite dum lucem vitae habetis, ne tenebrae vos comprehendant . » Et item: Concorda cum adversario tuo. Et Apostolus: « Ecceutis I Cor. II. » Cur autem infelici animae haec mala contigerint, manifestatur cum dicitur: « Eo quod non cognoveris tempus visitationis tuae. » Tempus visitationis in praesenti est vita, ubi nos
Abbreviated transcription (Latin):
Dies tribulationis misere animȩ ueniunt:
quando dolore mortis astringitur. quȩ in
presenti uita male gaudebat. Et tuno inci¬
piet secum rixari: & dicere. Quare in malis
oꝑibus memetipsam dilataui: Quare ex
p̃teritis peccatis penitentiam non egi: Cur
in bonis oꝑibus memetipsam ñ exereui:
Tunc inquam incipiet penitere: cum nul¬
lus fructus penitentiȩ remanebit. sed sola
districtio undietȩ. Inimici uero eius nul¬
tib inquitatẽ. Quam uallo cireumdant
undiq & coangustant: quando egrediente
anuna s corpore. mala quȩ commisit enu¬
merant. & ipsos habet exactores in pena:
quos habuit ꝑsuasores in culpa. Tunc enim
a carne quȩ terra & cinis ẽ soluta ad penam
ducitur. uł qͥequid uirtutis sue se habere pu¬
tat amictit. Filios aliquando bonas. aliqͥn¬
do malas cogitationes accipimus. De bo¬
nis legimus: & uideas filios filioꝵ tuoꝵ.
lapidem. In destructione enim ciitatis

Expanded text:
» Dies tribulationis miserae animae veniunt, » Dies tribulationis miserae animae veniunt, quando dolore mortis constringitur, quae in praesenti vita male gaudebat, et tunc incipiet secum rixari et dicere: Quare in malis operibus memetipsam dilatavi? Quare ex praeteritis peccatis poenitentiam non egi? Cur in bonis operibus memetipsam non exercui? Tunc, inquam, incipiet poenitere, cum nullus fructus poenitentiae remanebit, sed sola districtio vindictae. Inimici vero ejus nultibus iniquitatem . » Quam vallo circumdant, et undique coangustant, quando egrediente anima a corpore, mala quae commisit enumerant, et ipsos habet exactores in poena, quos habuit persuasores in culpa. Tunc enim a carne, quae terra et cinis est, soluta, ad poenam ducitur, vel quidquid virtutis se habere putat, amittit. Filios, aliquando bonas, aliquando malas cogitationes accepimus. De bonis legimus: « Et vide filios filiorum tuorum . apidem super lapidem. » In destructione autem civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc scandalum in die iudicii pacietur.
Non p̃uidet siquidem futuram tribulaa oilł.
quia excęcat oculos cordis amor terrents.
qm̃ sicut puluis oculos corporeos excȩcas.
ne cdare uidere possiunt: ita amor huis
sculi & prȩsentes diuitiȩ oculum mentis.
ne futurum iudicium ualeat cauere. Talis
crat ille diues. qui dicebat in corde suo.
D estruam horrea mea & maiora horum facio:
& dicam animȩ mee. Anuna multa
bona habes posita ꝑ annos plurimos: epula¬
re ergo & gaude. Hunc diem pro nichi¬
io ducebat ille exunius ꝓpħa hieremias qͥ
dicebat. Diem hominis non concupiui.
Et paulus apł̃s hanc contempserat: cum dis¬
cipulis suis aiebat. Michi autem ꝓ mini¬
mo ẽ ut a uobis udicer. aut ab humano
die. Quid autẽ male torpenti anime uen¬
turum sit manifestatur cum subditur.
quia uenient dies in te: & circumdabunt
prosternent tẽ :. & filios tuos qui inte sunt.

Expanded text:
per hoc scandalum in die judicii patietur. per hoc scandalum in die judicii patietur. Non praevidet siquidem futuram tribulationem, quia excaecat oculos cordis amor terrenus. Quoniam sicut pulvis oculos corporeos excaecat, ne clare videre possint, ita amor hujus saeculi et praesentes divitiae oculum mentis, ne futurum judicium valeat cavere. Talis erat ille dives, qui dicebat in corde suo: « Destruam horrea mea, et majora horum aedificabo, et dicam animae meae: Anima, multa bona habes reposita per annos plurimos, epulare » ergo et gaude. Hunc diem pro nihilo ducebat ille eximius propheta Jeremias, qui dicebat: « Diem hominis non concupivi . » Et Paulus apostolus hanc contempserat, cum discipulis suis aiebat: « Mihi autem pro minimo est ut a vobis judicer, aut ab humano die . » Quid autem mali torpenti animae venturum sit, manifestatur cum subditur: « Quia venient dies in te, et circumdabunt consternent te, et filios tuos qui in te sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
doctores ȩccl̃iȩ cos quos ammonendo corri¬
gere non possunt. qui lȩtantur cum mile¬
fecerint. & exultant in rebus pessinis. con¬
dolentes deflent: sicut faciebat paulus
apłs. qui lapsum discipulorum suorum
deflebat: quando dicebat. Filioli mei qͥs
iterum parturio. donec formetur xp̃c muo
uocem meam. qm̃ confundor in nobis. Et
iterum. Lugeo multos ex his: qui ante
peccauerunt. Coñuenit autem periture
aiumȩ. quod aflente dño dicitur: quia si
cognouisses & tu. Si enim m̾ala quȩ repro¬
bis parata sunt cognosceret: si et̃ni suplici
penas ante oculos mentis reduceret: non
se falsa securitate deciperet: sed potus se
cum electorum lacrunis defleret. Sed bi
exultat in ꝓsperis. gaudet in honorib.
tatur in facultatib ipsa ꝓsperitas transem¬
tis uitȩ ante mentis oculos inala abscondit
diem infelix anima habet. dum in mundi
facultatib cotam spem suam collocat: ac

Expanded text:
doctores Ecclesiae eos, quos admonendo corridoctores Ecclesiae eos, quos admonendo corrigere non possunt, « qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis , » condolentes deflent, sicut faciebat Paulus apostolus, qui lapsum discipulorum suorum flebat, quando dicebat: « Filioli mei, quos iterum parturio donec formetur Christus vocem meam, quoniam confundor in vobis. Et iterum: Lugeo « multos ex his qui ante peccaverunt . » Convenit autem periturae animae, quod a flente Domino dicitur: « Quia si cognovisses et tu. » Si enim mala quae reprobis parata sunt, cognosceret, si aeterni supplicii poenas ante mentis oculos reduceret, non se falsa securitate deciperet, sed potius se cum electorum lacrymis defleret. Sed cum exsultat in prosperis, gaudet in honoribus, laetatur in facultatibus, ipsa prosperitas transeuntis vitae, ante mentis oculos mala abscondit diem infelix anima habet, dum in mundi facultatibus totam spem suam collocat, ac
Abbreviated transcription (Latin):
rent: ut ab illis carius emerent. quod in
templo dm̃i offerrent. E ob hanc causam
ut alii euuangłiste testantur: oues & boues
& columbe in templo dñi uendebantur.
N eq enim ea quȩ dño oblata erant iuxta ritũ
iegis sacrificabant: sed aliis atq aliis ueninida¬
bant. Ẽ ut omnem occasionem non haben¬
tibus auferrent: numinularios cum ere in
templo p̾paratos habebant: & ideo domum
orationum speluncam latronum fecerunt.
Sed dñs ingressus in templum. uendentes &
ementes de illo eicere cȩpit dicens. Scriptũ
ẽ. quia domus mea domus orationis ẽ. Uos
autem fecistis eam speluncam latronum.
Ehis factis: erat cotidie docens in templo. Sed
quod ad destructionem iuisibilis ciuitatis
ꝑtinere dixerimus: potest moralicer & ad
ꝑiturani aminam referri. Eleuit enĩ dñs
ꝑ semecipsum ꝑicuram ciuitatem:. defset
cotidie ꝑ doctores eos qui de bono opere
iabuntur in malum. Frequenter namq

Expanded text:
rent, ut ab illis carius emerent, quod in rent, ut ab illis carius emerent, quod in templo Dei offerrent. Et ob hanc causam, ut alii evangelistae testantur, oves et boves, et columbae in templo Domini vendebantur. Neque enim ea quae Domino oblata erant, juxta ritum legis sacrificabant, sed aliis atque aliis venundabant. Et ut omnem occasionem non habentibus auferrent, nummularios cum aere in templo praeparatos habebant, et ideo domum orationis speluncam latronum fecerunt. Sed Dominus ingressus templum, vendentes et ementes de illo coepit ejicere, dicens: « Scriptum est, quia domus mea domus orationis est . Vos autem fecistis illam speluncam latronum. » Et his factis, « Erat quotidie docens in templo. » Sed quod ad destructionem visibilis civitatis pertinere diximus, potest moraliter et ad perituram animam referri. Flevit enim Dominus per semetipsum perituram civitatem, deflet quotidie per doctores, eos qui de bono opere labuntur in malum. Frequenter namque
Abbreviated transcription (Latin):
Sed illis credere nolentib. post quadraginta
duos annos. egressi sunt duo ursi de siluis
eundem populum uariis cladibus dilania¬
uerunt: intantum ut idem historiographus
commemorat: undecies centena milia in obsi¬
dione ciuitatis eẽ mortua: centum quoq m¬
ua iuuenum in captiuitate eẽ disꝑsa. Ẽ in¬
gressus in templum: cepit eicere uendentes
& ementes de illo. Cum dñs ruinam ciui¬
tatis prȩdixit. & ingressus in templum cȩpit¬
cicere uendentes & ementes de illo. osten¬
dit quia maxime ruina templi ex culpa sa¬
cerdotum uenit. Ipsi namq qui in populo
doctores ẽẽ debuerant in bonum: exemplũ
facti sunt in malum. Ad hoc enim in tem¬
plo residebant: ut eos qui munera dabant
uanis fauorib extollerent. & qui dare no¬
iebant uariis modis affligerent. Auariciȩ
quoq suȩ consulentes. quoddam ingeniolũ
inuenerant. & filiis isrł de longinquo ueni¬
entibus ꝑsuadebant. ne secum hostias defer¬

Expanded text:
» Sed illis credere nolentibus, post quadraginta » Sed illis credere nolentibus, post quadraginta duos annos egressi sunt duo ursi de sylvis eumdem populum variis cladibus dilaniaverunt intantum, ut idem historiographus commemoret undecies centena millia in obsidione civitatis esse mortua, centum quoque millia juvenum in captivitate esse dispersa. « Et ingressus in templum, coepit ejicere vendentes et ementes de illo. » Cum Dominus ruinam civitatis praedixit, « et ingressus in templum, vendentes et ementes de illo ejecit, » ostendit quia maxime ruina templi ex culpa sacerdotum venit. Ipsi namque, qui in populo doctores et ductores esse debuerant in bonum exemplum, facti sunt in malum. Ad hoc enim in templo residebant, ut eos qui munera dabant, vanis favoribus extollerent; et qui dare nolebant, variis modis affligerent. Avaritiae quoque suae consulentes, quoddam ingeniosum invenerant, et filiis Israel de longinquo venientibus persuadebant, ne secum hostias defer
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis indicans: & currus igneus. & equi
ignei uisi sunt ꝑ aera ferri: & multa alia
misericors dñs ut eorum cor ad penitentiam
ꝓuocaret. ostendere dignatus ẽ. Sed illis scł̃m
duritiam & inpenitens cor. thesaurirantibus
sibi iram in die ire. missis exercitib suis ꝑdidit
homicidas illos. & eorum ciuitatẽ succendit.
Quorum etiam interitus in libris regum p̃figu¬
ratus ẽ. quando ascendente heliseo de galgalis:
pueri paruuli illudebant ei dicentes. As-¬
cende calue: ascende calue. At ille maledix¬
it eos in nomine dñi: & statim egressi sunt
duo ursi de saltu: & deuorauerunt ex illis
quadraginta &. duos pueros. Heliseus enim
figuram dñi tenuit. Qui cum caluariȩ lo¬
co crucifixus eẽt: pueriliter insultabant ei
iudei dicentes. Si filius di ẽ: descendat nc̃¬
de cruce &. crediinus ei. E iterum flecten¬
tes genua dixerunt. Aue rex iudorum.

Expanded text:
civitatis indicans. Et currus igneus, et equi civitatis indicans. Et currus igneus, et equi ignei visi sunt per aera ferri, et multa alia misericors Dominus, ut eorum cor ad poenitentiam provocaret, ostendere dignatus est. Sed « illis secundum duritiam et impoenitens cor thesaurizantibus iram sibi in die irae , » « missis exercitibus suis, perdidit homicidas illos, et eorum civitatem succendit . » Quorum interitus etiam in libris Regum praefiguratus est, quod Elisaeo ascendente de Galgalis, pueri parvuli illudebant ei, dicentes: « Ascende calve, ascende calve . » At ille maledixit eos in nomine Domini, et statim egressi sunt duo ursi de saltu, et devoraverunt ex illis quadraginta duos pueros. Elisaeus enim figuram Domini tenuit. Qui cum in Calvariae loco crucifixus esset, pueriliter illuserunt ei Judaei, dicentes: « Si Filius Dei est, descendat de cruce et credimus ei . » Et iterum: Flectentes genua, dixerunt: « Ave, rex Judaeorum .
Abbreviated transcription (Latin):
ta: enixa ẽ agnam. Media uero nocte. ita
lux in templo clara effulsit: ut ã non nullis
media dies ẽẽ putaretur. Quod cernentes
ignri: estimabant sibi ꝓspera eẽ uentura.
S ed sapientes minime latuit: interitum ei¬
uitatis significari. In die quoq sc̃o pente¬
costen sacerdotib sacrificia offerentib: au¬
aite sunt uoces in templo dicentium. T̃tan¬
seamus ex his sedibus. Duobus autem annis
ante obsidionem. cum ad celebrancdam
quandam festiuitatem hierosolimis conue¬
nissent: quidam annaniȩ filius nomine
iohannes repletus spu. clamare cepit. Uox ab
oriente. uox ab occidente. uox a quatuor uen¬
tis seculr. uox suꝑ ierosolimam & templum.
uox suꝑ sponsos & sponsas. Cumq uerberib
hunc compescere uellent: magis ac magis cla¬
mabat. Et cum inter manus flagellantium
spm̃ exalaret: ait. Uȩ ue iherosolimis. Stella
quoq ꝑ omĩa gladio similis ꝑ integrum an¬
num suꝑ iherosolimam pependit. interitum

Expanded text:
ta, enixa est agnam. Media namque nocte ita ta, enixa est agnam. Media namque nocte ita lux in templo clara refulsit, ut a nonnullis media dies esse putaretur. Quod cernentes ignari, aestimabant sibi prospera esse ventura. Sed sapientes minime latuit interitum civitatis significari. In die quoque sancto Pentecostes, sacerdotibus sacrificia offerentibus, auditae sunt voces in templo dicentium: Transeamus ex his sedibus. Duobus autem annis ante obsidionem, cum ad celebrandam quamdam festivitatem Hierosolymis convenissent, quidam Ananiae filius, nomine Jesus, repletus Spiritu clamare coepit: Vox ab oriente, vox ab occidente, vox a quatuor ventis, saeculi. Vox super Hierosolymam et templum, vox super sponsos et sponsas. Cumque verberibus hunc compescere vellent, magis ac magis clamabat. Et cum inter manus flagellantium spiritum exhalaret, ait: Vae vae Hierosolymis. Stella quoque per omnia gladio similis per integrum annum super Hierosolymam pependit, interitum
Abbreviated transcription (Latin):
demptionem plebis suȩ. Sed tempus iusita¬
tionis suȩ suꝑlia cuuitas non cognouit: quia
quem hominem uidit: dm̃ credere despȩxit.
Ad cuius duritiam incredulitatis conuincen¬
tum. etiam aues cȩli in testimonium dedu-¬
cuntur: cum ꝑ ꝓpħ̃am dicitur. Milius in
celo cognouit tempus fuum. turtur &. hi¬
rundo & ciconia cognouerunt tempus ad¬
uentus sui. populus autẽ m̃s non cognouit
tudicium dñi. E iterum. Cognouit bos
possessorem surim: & asinus prȩsepe dñi sui:
isrł autem me non cognouit: populus m̃s
non intellexit. Nec solummodo ꝑ p̃sentiam
suȩ incarnationis eam uisitauit: sed post
sium ascensionem multa signa & portenta.
ut corum cor ad penitentiam emolliret os¬
tendit. Nam ut idem istoriographus refert:
cum quandam festiuitatem celebrarent:
subico commotione facta in populo iudeoꝵ.
triginta milia ex eis se mutuo int̾fecerunt.
Nocte uero quandam uitula sacrificiis ad mo¬

Expanded text:
demptionem plebis suae . » Sed tempus visitademptionem plebis suae . » Sed tempus visitationis suae superba civitas non cognovit, quia quem hominem vidit, Deum credere despexit. Ad cujus duritiam incredulitatis convincendam, etiam aves coeli in testimonium deducuntur, cum per Prophetam dicitur: « Milvus in coelo cognovit tempus suum, turtur et hirundo et ciconia custodierunt tempus adventus sui, populus autem meus non cognovit judicium Domini . » Et iterum: « Cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui, Israel autem me non cognovit, populus meus me non intellexit . » Nec solummodo per praesentiam suae incarnationis eam visitavit, sed post suam ascensionem multa signa et portenta, ut eorum cor ad poenitentiam emolliret, ostendit. Nam ut idem historiographus refert, cum quamdam festivitatem celebrarent, subito commotione facta in populo Judaeorum, triginta millia ex eis se mutuo interfecerunt. Nocte vero quadam
Abbreviated transcription (Latin):
uideritis ciuitatem hanc ab exercitu cu¬
cumdari: scitote qm̃ prope ẽ desolatio
Tunc qui in uidea sunt: fugiant in mon¬
tes. U̾ş autem pregnantib: & nucriena¬
bus in illis diebus. Et alibi legimus: qͥd
cum discipuli ostendissent ei edificia ciui¬
tatis: dixit. Uidetis hec omnnia: Amen
dico uobis. non relinquetur lapis supet
lapidem. qui non destruatur. Ex qua
autem causa riuna p̾dictȩ ciuitati conti¬
gerit: dñs manifestat cum adiungit.
Eo quod non cognoueris tempus iusitatio¬
nis tuȩ. Hanc quippe dñs ꝑ in carnationis
suȩ misterium uisitauit: quando excelsis
d̾s hnimilis homo inter homines appareis.
multa signa & miracula ostendit. Quam
uisitationem optabat uidere. qui dicebat.
M em̃to nr̃i dñe in beneplacito populi tui:
tisica nos in salutari tuo. Hanc etiam in
proximo conspexerat: qui aiebat. Benedic¬
tus añs dͥs isrł: quia insicauit &. fecit re¬

Expanded text:
videritis civitatem hanc ab exercitu cirvideritis civitatem hanc ab exercitu circumdari, scitote quia prope est desolatio ejus. « Tunc qui in Judaea sunt, fugiant in montes. Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus . » Et alibi legimus, quia cum discipuli ostendissent ei aedificia civitatis, dixit: Videtis haec omnia? Amen dico vobis, « non relinquetur lapis super lapidem, qui non destruatur . » Ex qua autem causa ruina praedictae civitati contigerit, Dominus manifestat, cum adjungit: « Eo quod non cognoveris tempus visitationis tuae. » Hanc quippe Dominus per incarnationis suae mysterium visitavit, quando excelsus Deus humilis homo inter homines apparens, multa signa et miracula ostendit. Quam visitationem optabat videre, qui dicebat: « Memento nostri, Domine, in beneplacito populi tui, visita nos in salutari tuo . » Hanc etiam in proximo prospexerat, qui aiebat: « Benedictus Dominus Deus Israel, quia visitavit et fecit re
Abbreviated transcription (Latin):
ego his iterum pascar. At illi dolentes quod
miserȩ matri ex om̃ib facultatib hoc solum¬
modo dereliquissent. ꝑpetratum facinus
nunciauerunt urbi. Factusq ẽ clamor
magnus in ciuitate dolentium atq h¬
gentium: & in ipso clamore aꝑtis portis
ingressus titus cum romano exercitu. ali¬
os gladio trucidauit. alios igne combussit.
iuuenes quoq in captiuitatem destinauit.
ipsam uero urbem ita a fundamentis
destruxit: ut uixta uocem dñi non relin-¬
queretur in ea lapis suꝑ lapidem. In cuiꝰ
figurate ꝑ ierechielem ꝓpħam p̃dixerat di¬
cens. E tu fili homins sume tibi gladiũ
acutum radentem pilos: & duces eum ꝑ
caput tuum & barbam. Et terciam par¬
tem igni combures. & t̾ciam partem gla¬
dio concides. t̾ciam uero partem in uentũ
disꝑdes. & euaginabo gladium meum post
eos. Concordat autem huius historiogra¬
phi descriptio cum uerbis saluatoris: qui
cum męnia ciuitatis uidisset ait. Cum

Expanded text:
ego his iterum pascar. At illi dolentes, quod ego his iterum pascar. At illi dolentes, quod miserae matri ex omnibus facultatibus hoc solummodo reliquissent, perpetratum facinus nuntiaverunt urbi. Factus est clamor magnus in civitate dolentium atque lugentium, et in ipso clamore apertis portis, ingressus est Titus cum Romano exercitu, alios gladio trucidavit, alios igne combussit, juvenes quoque in captivitatem destinavit. Ipsam vero urbem a fundamentis ita destruxit, ut juxta Domini vocem, non relinqueretur in ea lfigurate per Ezechielem prophetam praedixerat, dicens: « Et tu, fili hominis, sume tibi gladium acutum, radentem pilos, et duces eum per caput tuum et barbam, et tertiam partem igni combures, et tertiam partem gladio concides, tertiam vero partem in ventum disperges, et evaginabo gladium meum post eos . » Concordat autem hujus historiographi descriptio cum verbis Salvatoris, qui cum moenia civitatis vidisset, ait: Cum
Abbreviated transcription (Latin):
or fili. in bello. fame. & direptione p̃donum.
cui te reseruabo: Nam &. si uita sperari pos¬
set: iugo tamen romanȩ seruitutis urgemur.
Ueni ergo o minate. esto matri cibus. scłis fa¬
bula. predonib furor. T̃ hec dicens. filium
subuigulat. Partem igni torrens comedit:¬
& partem in posterum reseruat. Cumq ad
odorem aduste carnis prȩdones ex more affu¬
issent. mortem minari cęperunt nisi sine¬
mora quos absconderat ostenderet cibos.
At illa truculento nultu & ipsis p̾donib tru¬
culentior: partem ait optimam reseruaui. Et
hec dicens: menbra quȩ suꝑerant detexit in¬
fantis. Cuinq predones stupefacti tantum
facinus ꝑtimuissent: ait. Meus ẽ partus: m̃s¬
ẽ filius: meus ẽ cibus. &. facinus meum.
E dite: slam & ego prior comedi: quẽ genui.
N olite eẽ aut matre religiosiores: aut femina
molliores. Quod si uos pietas uincit. & exe¬
cramini meos cibos: ego quȩ talib pasta sũ:

Expanded text:
or fili, in bello, fame et direptione praedonum, or fili, in bello, fame et direptione praedonum, cui te reservabo? Nam et si vita sperari posset, jugo tamen Romanae servitutis urgemur. Veni ergo, o mi nate, esto matribus saeculi fabula, praedonibus furor. Et haec dicens, filium jugulat, partem igne torrens comedit, et partem in posterum reservavit. Cumque ob odorem adustae carnis praedones ex more affuissent, mortem minari coeperunt, nisi quos absconderat, ostenderet cibos. At illa truculento vultu ex ipsis praedonibus tristior, partem, ait, optimam vobis reservavi. Et haec dicens, membra quae supererant detexit infantis. Cumque praedones stupefacti tantum facinus pertimuissent, ait: Meus est partus, meus filius, meus est cibus et fEdite, nam et ego prior comedi, quae genui. Nolite effici aut matre religiomolliores. Quod si vos pietas vincit, exsecramini meos cibos. Ego quae talibus pasta sum,