comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui pecunias habent in regnum dĩ introi¬
bunt. Amen dico uobis. quia diues difficile
intrabit in regnum celorum. Occasione
huiꝰ habentis diuitias. ingreditur sermonẽ
de auaro iub nomine diuitis. Ubi gͦ difficile
ponit. non impossibilitatem p̃ttudit. s rari¬
tas demonstratur. difficilit enumn diuitiȩ con¬
tempnuntur. & uix aliquis res scłi sine scli
ipsius uitiis assequitur. Heȩ sunt enim spi¬
nȩ & tribuli. qui semen ilĩ suffocauerunt. Qͣ¬
re tutum ẽ. nec habere nec abrire diuitias.
Et ittrum dico uobis. Tacilius. ẽ. camelũ
ꝑ foramen acus transire. quam duuit̃ intra¬
re in regnum cȩlorum. Facilius. id est
minus difficile. ẽ. & idõ minus difficile. qͥa
minus impossibile. Impossibilius enim .ẽ.
cupidum intrare in regnum cȩlorru. quã
ꝑ foramen acus transire camelum. Caritas
enun enius dilatatio iungit dõ. contraria. ẽ
cupiditati. cuiꝰ angustia se parat a dõ. Sicut
gͦ impossibilissumim. ẽ. nigrum dum sue¬

Expanded text:
qui pecunias possident, in regnum Dei introibunt! Amen dico vobis, quia dives difficile intrabit in regnum coelorum. Occasione hujus habentis divitias, ingreditur sermonem de avaro sub nomine divitis. Ubi ergo difficile ponit, non impossibilitatem praetendit, sed raritas demonstratur: difficulter enim divitiae contemnuntur, et vix aliquis res saeculi sine saeculi ipsius vitiis assequitur. Hae sunt enim spinae et tribuli, qui semen Dei suffocaverunt, quare tutum est, nec habere nec amare divitias. Et iterum dico vobis: Facilius est camelum per foramen acus transire quam divitem intrare in regnum coelorum. Facilius, id est minus difficile est, et ideo minus difficile, quia minus impossibile. Impossibilius est enim cupidum intrare in regnum coelorum, quam per foramen acus transire camelum. Charitas enim cujus dilatatio jungit Deo, contraria est cupiditati, cujus angustia separat a Deo. Sicut ergo impossibilissimum est nigrum, dum fue
Abbreviated transcription (Latin):
am seire: Dicit ei iĩc. Ego sum uia ueritas
ꝙuita. Nemo uenit ad patrem nisi ꝑ me:
trumq dñs dixerat eos scire. quod
thomas dicit nescire. Nescit dñs m̃ti¬
ri. Ergo sciebant. quod se scire nesciebant.
Nam si eum sciebant. & ipse. ẽ. uia. ueritas.
& uita. totum istud sciebant. Ibat ad uerita¬
tem & uitam. id ẽ. ad seipsum. & ad patrem
ꝑ seipsum. Nos etiam imus ꝑ tpsum. & ad
patrem & ad ipsum. Miro & ineffabili mͦ
qui nunquam dimisit se uenit ad se. Acci¬
pite impar exemplum. ut cumq ad intelli¬
gendum. E go quantum attinet ad animũ
meum cum hoc sim quod estis nos. si taceo
apuad meipsum sum. Si loquor uobis quod
intelligatis. quodamm ad uos ꝓcedo. nec
me relinquo. Cum autem tacuero ad me¬
quodamm redeo. & uob̃cum maneo. si tenueri¬
tis quod audistis. Si hoc potest dĩ factura

Expanded text:
 Dicit ei Jesus: Ego sum via, et veritas, et vita. Nemo venit ad Patrem nisi per me. Utrumque dixerat Dominus eos scire, quod Thomas dicit nescire. Nescit Dominus mentiri. Ergo sciebant quod se scire nesciebant. Nam si eum sciebant, et ipse est via et veritas et vita, totum istud sciebant. Ibat ad veritatem et vitam, id est, ad seipsum, et ad Patrem per seipsum. Nos etiam imus per ipsum, et ad Patrem, et ad ipsum. Miro et ineffabili modo qui nunquam dimisit se, venit ad se. Accipite impar exemplum, utcunque ad intelligendum. Ego quantum attinet ad animum meum, cum hoc sim quod estis vos: si taceo, apud meipsum sum; si loquor vobis quod intelligatis, quodammodo ad vos procedo, nec me relinquo. Cum autem tacuero, quodammodo ad me redeo; et vobiscum maneo, si tenueritis quod audistis. Si hoc potest Dei factura,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed sciatis quia mͦ uado parare uobis locũ.
moriendo. resurgendo. in cȩlos ascendendo.
Leronimus contra iouinianum.
i non mansiones multe ẽẽnt apud
patrem. dixissem uobis quia uado
p̃pararet sibi mansionem ex ꝓpͥis oꝑib dix¬
issem uobis. Et ideo non. ẽ. mneum parare
uobis sed ur̃m. Ludȩ nichil ꝓfuit paratꝰ
locus. quem suo uitio ꝑdidit. Luxta quẽ
sensum etiam illud intelligendum. ẽ. quod
dicꝰtum . ẽ. filiis ⁊ ebedei. Sedẽre a dex
tris uel a suustris non ẽ. meum da¬
re uobis. sed quib paratum. ẽ. a patre meo.
Frustra inquit petitis quod in uobis situm
ẽ. & quod pat m̃s parauit dignis uirtutibꝰ.
Et si abiero & p̃parauero uob̾ locum. iterũ

Expanded text:
Sed sciatis quia vado modo locum vobis parare Sed sciatis quia vado modo locum vobis parare moriendo, resurgendo, et in coelos ascendendo. Hieronymus contra Jovinianum: « Si non mansiones multae essent apud Patrem, dixissem vobis, quia vadosque praepararet sibi mansionem ex propriis operibus, dixissem vobis. Et ideo non est meum parare vobis, sed vestrum; Judae nihil profuit paratus locus, quem suo vitio perdidit. Juxta quem sensum etiam illud intelligendum est, quod dictum est filiis Zebedaei: Sedere a dextris meis vel a sinistris, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo . Frustra, inquit, petitis quod in vobis situm est, et quod Pater meus praeparavit dignis virtutibus. Et si abiero, et praeparavero vobis l
Abbreviated transcription (Latin):
on turbetur cor ur̃m. Cre¬
ditis indm̃ & in me credite.
tem tanquam homi¬
ni timerent. & ideo turba-¬
rentur: consolatur eos. dm̃
etiam se. ẽẽ. testans. Quasi
dicat. Mortem metuitis
hiuc formȩ serui. ñ turbemini. quia d̃s
suscitabit illam. In domo patris mei
babantur. quandoquidem fidentiori dic¬
tum erat. quia negaret dñm. Sed cum
audiunt de mansionib cęli. a ꝑturbatio¬
ne recreantur. certi pꝰ ꝑicula. se apud dm̃
mansuros ꝓ meritis suis. quod significant
multȩ mansiones. Ala. ẽ. enu gła solis
alia lunȩ. alia stellarum. Differt enim stel¬
la a stella ingła. Proinde respuendi sunt
qui putant ideo dictum mansiones mul¬
tas. quia extra regnum cȩlorum. ẽ. aliquid
ubi maneant inuocentes beati. qui sine bap¬
tismo de bac uita migrarunt. Hȩc autem
fides non .ẽ. catholica. Si quominus dix
issem uobis quia uado parare uobis locum
Si alicubi nisi in domo patris. id.ẽ.
in iustis mansiones ẽẽnt: dixissem uobis.

Expanded text:
on turbetur cor vestrum, creditis in Deum, et in me credite. mortem tanquam homines timerent et ideo turbarentur, consolatur eos, Deum etiam se esse contestans. Quasi dicat: Mortem metuitis huic formae servi, non turbemini, quia Deus suscitabit illam. In domo Patris mei babantur, quandoquidem fidentiori dictum erat quia negaret Dominum. Sed cum audiunt de mansionibus coeli, a perturbatione recreantur, certi post pericula se apud Deum mansuros pro meritis suis, quod significant multae mansiones. Alia est enim gloria solis, alia lunae, alia stellarum, differt enim stella a stella in gloria . Proinde respuendi sunt, qui putant ideo dictum multas mansiones, quia extra regnum coelorum est aliquid ubi maneant innocentes beati, qui sine baptismo de hac vita migraverunt, haec autem fides non est catholica. Si quominus dixissem vobis, quia vado parare vobis locum.Si alicubi nisi in domo Patris, id est, in justis mansiones essent, dixissem vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes adueniat regnum tuum. Lam uo¬
catur regnum. sed tunc habebit potestatẽ
regnandi. cum audiet. Ũeiite benedicti pa-¬
tris mei. ꝑcipite regnum: id ẽ. qui iam reg-¬
num eratis. & non regnabatis nisi inspe.
uenite & regnate in re. Credenti colligitur
meritum. uidenti redditur p̃mium. Deside¬
rium uisionis. p̃paratio. ẽ. mansionis. Domi¬
ne. para quod paras: nos scilicet tͥ & te nobͤ.
ut sit multitudo mansionum. quod ꝓ diu̾¬
sitate meritorum. alius plus. alius minus.
participes tu erimus. Et quo ego uado
scitis. & uam scitis. Cum xp̃c in eadem
ꝑsona sit d̃s & homo. scđm homuiem uenit
ad homines. & scđm Shominem głifica¬
tum redit ad se dm̃. qui ẽ. inpatre ueritas

Expanded text:
dicentes: Adveniat regnum tuum . Jam vodicentes: Adveniat regnum tuum . Jam vocatur regnum, sed tunc habebit potestatem regnandi, cum audiet: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum , id est, qui regnum eratis, et non regnabatis nisi in spe, venite et regnate in re. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Desiderium visionis, praeparatio est mansionis. Domine, para quod paras, nos scilicet tibi, et re nobis, ut sit multitudo mansionum, quod pro diversitate meritorum, alius plus, alius minus, participes tui erimus. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. Cum Christus in eadem persona sit Deus et homo, secundum hominem venit ad homines, et secundum hominem glorificatum r
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo illi futuri erant in ipso. Ipse. est
enim uita eterna. in qua futuri sumus.
absentiam carns latendo. ueniet in
iudicio apparendo. sed manet regnando.
ut ꝓficiamus bene uiuendo. & sic patatur
locus. Abiens quidem seil non reliuiquens
parat. quia subtrahit se & latet. ut sit fi
fidei. Non sunt contraria quod dix̃ man¬
siones multȩ sunt. & quod hic dicit se ite¬
rum p̃parare locum. Nam & istȩ mausio¬
nes iam sunt p̃destinatione. & ita non sunt
parandȩ. & tam̃ parandȩ sunt in oꝑatione
Sic istud dictum. ẽ. quomͦ ꝓpħa dicit.
quia ds̃ fecit quȩ futura sunt. Eecit p̃desti¬
nando facturus.ẽ. oꝑando. Parat gͦ d̃s mͦ
mansiones. mansionib parando maniores.
ꝑ domun accipitur templum dĩ de quo apłs
ait. Templum dĩ sc̃m ẽ. quod estis uos. Hoc
ẽ. etiam regnum dĩ quod filius traditurus. ẽ
suo. d̃o & pat. Tunc iusti fulgebunt sicut sol.
in regno patris. Regnum fulgebit in reg¬
no. cum regno uenerit regnum. quod oramꝰ

Expanded text:
ergo illi futuri erant in ipso. Ipse enim est vita aeterna, in qua futuri sumus. absentiam carnis latendo, veniet in judicio apparendo, sed manet regnando, ut proficiamus bene vivendo, et sic paratur locus. Abiens quidem, sed non relinquens parat; quia subtrahit se et latet, ut sit fides fidei. Non sunt contraria quod dixit, mansiones multae sunt, et quod hic dicit, se iturum praeparare locum. Nam et istae mansiones jam sunt praedestinatione, et ita non sunt parandae, et tamen parandae sunt in operatione. Sic istud dictum est, quomodo propheta dicit, quia Deus fecit quae futura sunt. Fecit praedestinando, facturus est operando. Parat ergo Deus modo mansiones, mansionibus parando mansores. Per domum accipitur templum Dei, de quo Apostolus ait: Templum Dei sanctum est quod estis vos . Hoc est etiam regnum Dei, quod Filius traditurus est , Deo et Patri . Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris . Regnum fulgebit in regno, cum regno venerit regnum, quod oramus
Abbreviated transcription (Latin):
frat̃nam uͦ societatẽ. pͥmogenitus om̃is creaturȩ.
Uingenitus insubstantia iłitatis. pͥmogenitus ĩ
susceptione humanitatis. Ungenitus in natura.
noe euangelista plenum gr̃ȩ &ue Mat̾.¬
ritacis dicit ipsum uerbum humanatũ. id ẽ xp̃m.
in cõmutabilitatis. licet mutabilẽ naturã sibi
unierit. Sic quippe assumpsit nr̃am. ut ñ desere¬
obes testimonium ꝑhibet de ipso & clamat diceis.
hic erat quẽ dixi. Qui pꝰ me uenturus ẽ. aute me
factis ẽ. quia pͥor me erat. Qui pꝰ me aid p̃dican¬
dum uenturus ẽ. factus ẽ. ante me. ñ dico factus
ẽ. antequã essem ego. seil ante positus ẽ. mͥ. & aute¬
cellit me in humanitate. quia pͥor me erat in
eternitate deitatis.

Expanded text:
enitus omnis creaturae. Unigenitus in substantia Deitatis, primogenitus in susceptione humanitatis. Unigenitus in natura, Unde evangelista plenum gratiae et veritatis dicit ipsum Verbum humanatum, id est incommutabilitatis, licet mutabilem naturam sibi junxerit. Sic quippe assumpsit nostram, ut non desereibet de ipso, et clamat, dicens: Hic erat quem dixi, qui post me venturus est, ante me factus est, quia prior me erat. Qui post me ad praedicandum venturus est, factus est ante me, non dico, factus est antequam essem ego, sed antepositus est mihi, et antecellit me in humanitate, quia prior me erat in aeternitate Deitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Cum ita uerbum carnis se uelamine ob¬
umbraret quasi collirio nob̃ oculos tergens. nos
humiles in ipso sic humanato glãm eius. id ẽ.
excellentiam diuinitatis intelleximus. quam
ꝓinfirmitate usibilis carnis suꝑbi credere no-

Expanded text:
 Cum ita Verbum carnis se velamine obumbraret, quasi collyrio nobis oculos tergens, nos humiles in ipso sic humanato, gloriam ejus, id est excellentiam divinitatis intelleximus, quoniam pro infirmitate carnis superbi cre
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ ꝑpetuã eum nr̃a natura uiit. ut ampliꝰ
nullatenus a nr̃a penitus natura ꝑ diuisionem
ꝑsone disiungeretur. Na si carnẽ ad horam
deposuit. aiuinȩ tam̃ & uerbi unio ñ defuit.
Uellabitauit in nob̃ ꝑgrãm. sicut ipse ꝓmisit

Expanded text:
sionem perpetuam cum nostra natura iniit, ut amplius sionem perpetuam cum nostra natura iniit, ut amplius nullatenus a nostra penitus natura per divisionem personae disjungeretur. Nam, et si carnem ad horam deposuit, animae tamen et Verbi unio non defuit. Vel habitabit in nobis per gratiam, sicut ipse promisit,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ recepunt eum. dedit eis potestatẽ filios
dĩ fieri biis qui credunt in nomine eius. Ab
initio inundi semꝑ aliqui fuerunt receptores
diuni uerbi credentes in nomine euis. idẽ.
confitentes ꝑeins noticiã se saluari. Nomine
quippe suo res cognoscitur. & ulõ nom̃ ꝓ noticia
ponitur. Qui ñ ex sanguiib ueq ex uoluntate
cariis neq ex uoluntate uiri. sed ex dõ nati sunł.
Qui scilicet uhoc quod facti sunt filii. dĩ. ñ
sunt ex sanguinib uł ẽ. ex materia sanguinis.
patrĩ & matris. quod exposuit dicens. Neq ex
concupicentia earnis. id ẽ. feminȩ. neq uiri.
Quia caro ab ossib sustentatur. & minus forti¬
tudinus ht̃. ideo ꝑ eam serus infirmior designat᷑.
uerbum in ꝓpͥa uem̃it. ñ uidelicet locali aduen¬
tu sea humiliando se ꝑ nr̃e infirmitatis as¬
sumptionẽ. determinat dicens uerbum caruẽ
factum. ⁊dẽ. hominẽ assumptũ in unã ꝑsonã
sibi copulasse. Et sic babitauit in uobis. ul ẽ. man¬

Expanded text:
t eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus. Ab initio mundi semper aliqui fuerunt receptores divini verbi, credentes in nomine ejus, id est confidentes per ejus notitiam se salvari. Nomine quique suo res cognoscitur, et ideo nomen pro notitia ponitur. Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Quid scilicet in hoc quod facti sunt filii Dei, non sunt ex sanguinibus, id est ex materia sanguinis patris et matris, quod exposuit dicens: Neque ex concupiscentia carnis, id est feminae neque viri. Quia caro ab ossibus sustentatur, et minus fortitudinis habet, ideo per eam sexus infirmior designatur.Verbum in propria venerit, videlicet non locali adventu, sed humiliando se, per nostrae infirmitatis assumptionem, determinat, dicens verbum carnem factum esse, id est, hominem assumptum in unam personam sibi copulasse. Et sic habitavit in nobis, id est man
Abbreviated transcription (Latin):
actum ẽ. autem in illis diebꝰ ex¬
iit in montem orare. & erat per¬
noctans in oratione dĩ Be da¬
ut d̃s. orat ut homo. Quã¬
do orat. theoricam uitam. quando sanat. ac¬
tiuam uitam informat. ne quis ꝓ cura pri¬
mi a contemplationis studio torpescat. uel
ꝓstudio duunȩ contemplationis. quamuis
suꝑice sit. ꝓximi curam negligat. Quia
pat̾ omnia posuit in manus filii iudex ẽ:
quod ẽ. insigne ꝓuidȩ potestatis. Filius
tam̃ ut fornam homuus impleret. obse¬
crat patiem ꝓ nobis. quia filius aduocatꝰ c̃.
nobis. in quo consistit officium pietatis.
Inde paulus. Aduocatum habemus ad
patrem iħ̃m xp̃m. Si aduocatus ẽ. debet
ꝓ nr̃is interuenire peccatis. Non g̾ auasi
infirmus obsecrat. s pirs impetrat. orandi
formam p̃seribens. quam debemus imitari.
Exit autẽ orare in montẽ. qui am̃ orando
mens. ad uerticẽ sublimioris euriȩ ꝓgie¬
diens. ut exteriore cessante tumultu. in quodã
mentis secreto ꝑ interna desuleria sient̃ cum

Expanded text:
diebus, exiit in montem orare: et erat pernoctans in oratione Dei. BEDut Deus, orat ut homo. Quando orat, theoricam vitam; quando sanat, activam vitam insinuat: ne quis pro cura proximi a contemplationis studio torpescat, vel pro studio divinae contemplationis, quamvis superior sit, proximi curam negligat. Quia Pater omnia posuit in manus Filii, judex est: quod est insigne providae potestatis. Filius tamen ut formam hominis impleret, obsecrat Patrem pro nobis, quia advocatus est nobis, in quo consistit officium pietatis. Inde Joannes: Advocatum habemus apud Patrem Jesum Christum . Si advocatus est, debet pro nostris intervenire peccatis. Non ergo quasi infirmus obsecrat, sed quis impetrat, orandi formam praescribens, quam debemus imitari. Exiit autem orare in montem qui Deum orando mens, ad verticem sublimioris curiae progrediens, ut exteriore cessante tumultu in quodam mentis secreto per interna desideria silenter cum
Abbreviated transcription (Latin):
ata ua ẽ. scłi uoluptateᷤ. angusta. labores
sc̃ĩ & ieuinia. Multi inueniunt angustã
uiam et ñ ingrediuntur. quia capti scti uolup¬
tatib. de itinere ueritatis reu̾tuntur. Lata uia
n queritur. quia sponte se offert. Mas ister¬
patiosa uia ẽ. subaudis. Quam angusta
ẽ. idẽ. uaide angusta ẽ. Uia arta ẽ. ille qͥ
Atx. ego sum uia. ueritas & uita. Arta ẽ. illis.
quibꝰ p̃cepta eius uidentur. ẽẽ. importabilia.
tam̃ amantib igum dñi suaue. ẽ. Hanc uiã
pauci inueniunt ad cõmodum suum. quia
pauci sunt qui saluantur. Unde lucas. Con¬
tendite int̾re ꝑangustam portam. Porta po¬
test intelligi uel ille idem qui aubi ait. ego sum
paradisum.
enedix̃ contendite. quia nisi mentis inten

Expanded text:
ata via est, saeculi voluptates: angusta, labores sancti et jejunia. Multi inveniunt angustam viam, sed non ingrediuntur, quia capti saeculi voluptatibus, de itinere veritatis revertuntur. Lata via non quaeritur, quia sponte se offert. Spatiosa via, est, subaudis. Quam angusta est, id est, valde angusta est. Via arcta est ille qui dixit: Ego sum via, veritas et vita . Arcta est illis, quibus praecepta ejus videntur esse importabilia, tamen amantibus jugum Domini suave est. Hanc viam pauci inveniunt ad commodum suum, quia pauci sunt qui salvantur. Unde Lucas: Contendite intrare per angustam portam . Porta potest intelligi vel ille idem qui alibi dicit: Ego sparadisum. Bene dixit contendite; quia, nisi mentis inten
Abbreviated transcription (Latin):
nonne magis trinitas ipse fons caritatis unus
d̃s. ẽ: Oulta habeo de uobis loqui & indicare.
s: qui misit me uerax. ẽ. Et ego quȩ audiui ab
co hec loquor in mundo. Et non cognouerunt
quia patrẽ eis dicebat dm̃. Habeo multa lo¬
qui docendo. si credideritis. arguendo. si non cre
loquor. Llem. ẽ. filium audire a patre. quod. ẽ.
c̃ẽ ab eo. Sensus gͣ. ẽ. uleo uerum iudico.
quia ueritas sum filius ueracis. Hec ueritas non
ẽ. maior uerace isto nec minor. s ȩqualis: quam¬
uis pius homo minus sit ipsa pietate. pulcher
minus ipsa pulcritudine. castus. castitate.
Nam si pietas quȩ .ẽ. apud dm̃ cuius.ẽ. pariceps
pia anima. recedit ab ipsa pia anima. siuc pui¬
erhitudo. siue castitas. non tam̃ crescit in dõ
uel minuitur. sient oculus tuus nec clausus
minuit lucẽ. nec aꝑtus auget. Hac similitu¬
dine si uerax ẽ. anima. ueritas. ẽ. apud dm̃. cuiꝰ
ipsa. ẽ. particeps. Et si eius non fuerit parti¬

Expanded text:
, nonne magis Trinitas ipse fons charitatis unus , nonne magis Trinitas ipse fons charitatis unus Deus est? Multa habeo de vobis loqui et judicare, sed qui misit me, verax est. Et ego quae audivi ab eo, haec loquor in mundo. Et non cognoverunt quia Patrem ejus dicebat Deum. Habeo multa loqui docendo, si credideritis: arguendo, si non credloquor. Idem est Filium a Patre audire, quod est esse ab eo. Sensus ergo est: Ideo verum judico, quia veritas sum, Filius Veracis. Haec Veritas non est major Verace isto, nec minor, sed aequalis, quamvis pius homo minus sic ipsa pietate, pulcher minus ipsa pulchritudine, castus castitate. Nam si pietas quae est apud Deum, cujus est particeps pia anima, recedat ab ipsa anima pia, sive pulchritudo, sive castitas; non tamen crescit in Deo vel minuitur, sicut oculus tuus nec clausus minuit lucem, nec apertus auget lucem. Hac similitudine si verax est anima, veritas est apud Deum, cujus ipsa est particeps; et si ejus non fuerit parti
Abbreviated transcription (Latin):
dictum.ẽ. Tu autem idem ipse es. & anni
tui non deficient. Sciebat ibi. ẽẽ. quosdã
credituros. & ideo dixisse tu quis es. ut sci¬
rent quid illum. cẽ. crederent. Respondit
gͦ. pͥncipium. non tanquam diceret p̾nct¬
pium sum. s tanquam diceret pͥncipium
me credite. Quod in sermone greco eiuden¬
ter apparet. ubi pͥncipium.ẽ. femini^ gͥene¬
cis. sicut lex masculini. Sed consuetudo lo¬
cutionis udeo ꝑ diuersas linguas uariat ge¬
uera uocabulorum. quia in ipsis reb non
inuenit sexum. Non enun sapientia uere
respondere debuisse. ego sum ueritas. respon¬
dit tanquam diceret. principium me credi¬
te. Et adlidit. qui & loquor uobis. id .ẽ. qͥ
humilis ꝓpt̃ uos factus. ad ista uerba des¬
cendi. Principiũ. ẽ. pat̃. p̃ticipiũ ẽ. filius.
tam̃ non sunt duo pͥncipia. sicut nec duo dii.
Nam si accedentes ad dm̃ multȩ aiimȩ ꝑei
ritatẽ una. ẽ anima. & multa corda cor unum

Expanded text:
dictum est: Tu autem idem ipse es, et anni dictum est: Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Sciebat ibi esse quosdam credituros, et ideo dixisse: Tu quis es? ut scirent quid illum esse crederent. Respondit ergo, principium, non tanquam diceret, principium sum, sed tanquam diceret, principium me credite. Quod in sermone Graeco evidenter apparet, ubi principium est feminini generis, sicut lex masculini. Sed consuetudo locutionis ideo per diversas linguas variat genera vocabulorum, quia in ipsis rebus non invenis sexum. Non enim sapientia vere respondere debuisse: Ego sum veritas: respondit, tanquam diceret, principium me credite. Et addidit, qui et loquor vobis, id est qui humilis propter vos factus, ad ista verba descendi. Principium est Pater, principium est Filius, tamen non sunt duo principia, sicut nec duo dii. Nam, si accedentes ad Deum multae animae per charitatem, una anima est, et multa corda, cor unum
Abbreviated transcription (Latin):
in peccatis ur̃is. Ex pouit quid sit. c̾ẽ.
de mundo. id .ẽ. ẽẽ. peccatores. infideles. ter¬
rena sapientes. Non .ẽ. gͦ de hoc mundo ꝑ
quem mundus factus. ẽ. quia omnes de mun¬
do pꝰ mundum facti sunt. dñs autẽ . ẽ. ante
mundum. quia in pͥncipio erat uerbum.
Si enim ñ credideritis quia ego sum. mori.¬
cinini in peccato ur̃o.
contrario dat spem credituris. ut de mun-¬
do leuentur ad eum. qui mundum fecit.
Quod nicbil addidit dicens quia ego sum.
multa subintelligi dedit. scilicet. ego sum
uerbum patris. conditor mundi. hominis
formator & reformator. Quod qui non eredit.
moritur in peccatis. Moysi etiam dix̃. ego
sum qui sum. boc. ẽ. uerum. ẽẽ. lubeo. quia
non sum mutabilis. s semꝑ idem. In omni
motu rerum inuenio p̃teritum. & futurum:
in ueritate dĩ solum p̃sens. Dicebant gͦ
ei. Tu quis es: Dixit eis iñc. Principium
qui & ioquor uobis. Principium. ẽ. cui

Expanded text:
in peccatis vestris. Exponit quid sit esse in peccatis vestris. Exponit quid sit esse de mundo, id est esse peccatores, infideles, terrena sapientes. Non est ergo de hoc mundo, per quem mundus factus est; quia omnes de mundo, post mundum facti sunt. Dominus autem est ante mundum, quia in principio erat Verbum. Si enim non credideritis quia ego sum, moriemini in peccato vestro. Econtrario dat spem credituris, ut de mundo leventur ad eum qui mundum fecit. Quod nihil addidit, dicens: Quia ego sum, multa subintelligi dedit, scilicet ego sum Verbum Patris, Conditor mundi, hominis formator et reformator. Quod qui non credit, moritur in peccatis. Moysi etiam dixi: Ego sum qui sum , hoc est verum esse habeo, quia non sum mutabilis, sed semper idem. In omni motu rerum invenio praeteritum et futurum, in veritate Dei solum praesens. Dicebant ergo ei: Tu quis es? Dixit eis Jesus: Principium, qui et loquor vobis. Principium est, cui
Abbreviated transcription (Latin):
on desiderio queretis me. s: odio. Pquã
abscessit dñs auesierunt ilum & qui
odenuit & qui amauerunt. illi ꝑsequendo.
isti babere cupiendo. Quo ego uado uos
non potestis uenite. Hoc & discipulis
aubi dix. non auferendo sꝑem ut istis. s pre¬
aicendo dilationẽ. Dicebant g̃ iudei.
Nunquid interficiet semetipsum. quia di¬
eit. quo ego uado uos non potestis uenire:
tusta uerba quasi ipsi iimortales
ẽent & uenire non possent quo ille
tet. si se interfecisset. Dñs autem dicebut
non de morte s de gła ad quam ibat post
mortẽ. Quod illi omnia carnalit̾ sapien¬
tes. non intellȩxerunt. Et dicebat eis.
Uos de deorsum estis. ego de suꝑnis sum. I dõ
terram sapitis. quia sicut serpentes terram
manducatis. Quid ẽ. terram manducatis:
Tcrrenis pascimini. terrenis delectamini. ter.¬
renis inbiatis. cor sursum non habetis. De suꝑ¬
nis sum. id ẽ. i patre cum co excedens omtua.
Uos de mundo hoc estis. ego non sum de
hoc mundo. Dixi gͦ uobis. quia moriemini

Expanded text:
on desiderio quaeretis me, sed odio. Postquam abscessit Dominus, quaesierunt illum et qui oderunt, et qui amaverunt: illi persequendo, isti habere cupiendo. Quo ego vado, vos non potestis venire. Hoc et discipulis alibi dixit, non auferendo spem ut istis, sed praedicando dilationem. Dicebant ergo Judaei: Nunquid interficiet semetipsum, quia dicit: quo ego vado, vos non potestis venire? Stulta verba, quasi ipsi immortales essent, et venire non possent quo ille iret, si se interfecisset. Dominus autem dicebat non de morte, sed de gloria ad quam ibat post mortem. Quod illi, omnia carnaliter sapientes, non intellexerunt. Et dicebat eis: Vos de deorsum estis, ego de supernis sum. Ideo terram sapitis, quia sicut serpentes terram manducatis. Quid est, terram manducatis? Terrenis pascimini, terrenis delectamini, terrenis inhiatis, cor sursum non habetis. De supernis sum, id est a Patre, cum eo excedens omnia. Vos de mundo hoc estis, ego non sum de hoc mundo. Dixi ergo vobis, quia moriemini
Abbreviated transcription (Latin):
loquor. Et qui me misit mec̃. ẽ. & non reliqͥt
me solum. quia ego quȩ placita sunt ei facio
semꝑ. Predicit quosdam de cis post passi¬
onem suam cognturos quis. ẽẽt. & credituros ĩ
illum. Exaltationẽ. dicit hic passionis. non
glĩficationis. crucis non oeli. Ame ipso nichil
facio. id ẽ. a meipso non sum. Hoc dix̃ contra
patͥ passianos dicentes. qui. ẽ. pat̃ ipse. ẽ. filius.
Duo sunt nomina. s res una. Docuit me pa¬
t̃. hoc. ẽ. scientẽ me genuit pat̾. Ante dixerat
sc missum. s rem magnã sepe commemorat.
Cum ambo simul sint. unus missus. ẽ. alter
misit. quoniã missio incarnatio. ẽ. quȩ tantũ
ẽ. filii non etiam patris.

Expanded text:
non reliquit me solum, quia ego quae placita sunt ei, facio semper. Praedicit quosdam de eis post passionem suam cognituros quis esset, et credituros in illum. Exaltationem dicit hic passionis, non glorificationis; crucis, non coeli. A meipso nihil facio, id est a meipso non sum, hoc dixit contra Patripassianos, dicentes: Qui est Pater, ipse est Filius. Duo sunt nomina, sed res una. Docuit me Pater, hoc est scientem me genuit Pater. Ante dixerat se missum, sed rem magnam saepe commemorat, cum ambo simul sint, unus missus est, alter misit, quoniam missio incarnatio est, quae tantum est Filii, non etiam Patris.
Abbreviated transcription (Latin):
xcxii
xcxiii
cuiii
cuiii
cx
cxi
cxii
cxiii
cxiiii
cxui
cxxiii
cxx
cxxi
cxxii
cxxiii
cxxiiii
cxxu
crxui
cxxuiii
cxxx
cxxxi
cxxxii
cxxxiii
cxxxiiii
crxxuii
cxxxuiii
cxl
cxli
cilii

Expanded text:
CIII CIIII CVII CVIII CX CXI CXII CXIII CXIIII CXVI CXVIII CXX CXXI CXXII CXXIII CXXIIII CXXV CXXVI CXXVIII CXXX CXXXI CXXXII CXXXIII CXXXIIII CXXXVII CXXXVlII CXL CXLI CXLII
Abbreviated transcription (Latin):
ac datuhele. habetur iun fine undeci¬
mȩ uisionis. Et in dimidio inquit ebdo¬
madȩ auferetur sacrificium meum. & li¬
bamina. & in templo abhominatio desola¬
tionum erit psq ad consuminationem tẽ¬
poris A

Expanded text:
 Daniele, habetur in fine undecimae visionis. Et in dimidio, inquit, hebdomadae auferetur sacrificium meum et libamina, et in templo abominatio desolationum erit usque ad consummationem temporis .
Abbreviated transcription (Latin):
itcuit ut doceat idortorem.ẽẽ. expeditum
& ñ acceptorẽ ꝑsonarum. Langor ẽ. diutur¬
nus morbus. infirmitas quelibet uel iomenta¬
nea. Et abuit opino eius in totam syram.
& optulenint ei omnes male habentes uariis lan¬
gorib & tormentis comp̃bensos. & qui demonia

Expanded text:
ircuit, ut doceat doctorem esse expeditum et non acceptorem personarum. Languor est diuturnus morbus, infirmitas quaelibet vel momentanea. Et abiit opinio ejus in totam Syriam, et obtulerunt ei omnes male habentes variis languoribus et tormentis
Abbreviated transcription (Latin):
saratis uiam respuitis. Quod dr̃ la¬
mentauimus ad iohannem ꝑtinet. cuius
abstinentia uictum penitentiȩ significabat.
Quoil autem uicas ait cantaiumus tybiis
add dñm spectat. cuius cybus & potus cum
cȩteris ieticiam regni figurabat. Et nisti¬
ficata ẽ. sapientia a filiis sius. Ierouimꝰ. Beda.
uicanul me putetis. ego tam̃ dĩ uirtus
&. dĩ sapientia intelligor uste facere ab
apłis. Hic ostendit dñs filios sapientiȩ intel¬
ligere iusticiam ñ ẽẽ inabstinendo uel in
mandiicando. s in temꝑantia non sumendi
ea auȩ merito rep̃bendi queant. & in equa¬
nimitate tolerandi inopiam. Non ẽ. enim
regnum dĩ esca & potus. auorum ñ usus sea
concupiscentia rep̃henditur. immo iusticia
& pax o& gauium. Iustificata sapientia dĩ
ẽ. dispensatio at docꝰtrina a fidelibꝰ comp¬
bata. quę suꝑbis resistit. humilibꝰ autem dat
grãm. In quibdam codicib legitur iustifica

Expanded text:
Lamentavimus, ad Joannem pertinet, cujus abstinentia luctum poenitentiae significabat. Quod autem Lucas ait, cantavimus tibiis , ad Dominum spectat, cujus cibus et potus cum caeteris laetitiam regni figurabat. Et justificata est sapientia a filiis suis. HIERON. et BEDA. Quidquid me putetis, ego tamen Dei virtus et Dei sapientia intelligor juste facere ab apostolis. Hic ostendit Dominus filios sapientiae intelligere, justitiam non esse in abstinendo vel in manducando, sed in temperantia non sumendi ea quae merito reprehendi queant, et in aequanimitate tolerandi inopiam. Non est enim regnum Dei esca et potus , quorum non usus, sed concupiscentia reprehenditur; imo justitia et pax et gaudium . Justificata sapientia est Dei dispensatio atque doctrina a fidelibus comprobata, quae superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . In quibusdam codicibus legitur: Justifica
Abbreviated transcription (Latin):
corda ur̃a & ñ uestim̃ta nr̃a. Et iterum.
Uentrem meum doleo. sensus cordis mei con¬
turbati stuit in me. Et paulopost. S tultꝰ
populus meus me non cognouit. fuii iusi¬
pientes sunt & ueccedes. H ylariꝰ.
uoniam ad cantantium modum sal¬
tantium modus officio corꝑis aptat᷑.
dictum ẽ. Cȩcimius uobis & non saltastis
hoc ẽ. ad confessionem psallendi dõ ꝓuoca¬
uimus. & non obedistis coaptando. & confor¬
mando uos doctrinȩ. Uenit enim iob̾es
neq manducans neq bibens. & dicunt de¬
monium habet. Ũenit fuius homius man

Expanded text:
ra et non vestimenta vestra . Et iterum: Ventrem meum doleo, sensus cordis mei conturbati sunt in me . Et paulo post: Stultus populus meus me non cognovit, filii insipientes sunt et vecordes . HILAR. Quoniam ad cantantium modum, saltantium modus officio corporis aptatur, dictum est: Cecinimus vobis, et non saltastis, hoc est, ad confessionem psallendi Deo provocavimus, et non obedistis coaptando et confirmando vos doctrinae. Venit enim Joannes, neque manducans, neque bibens; et dicunt, Daemonium ha
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ dr̃. Declaratio sermonum tuoꝵ illumi¬
nat. & intellectum dat pariuilis. Pariuilis
ud ẽ. humilib sp̃u. E orum. uel synagoga ẽ.
uel uarłm. in qua uira p̃ceptoꝵ dĩ cort de¬
bantur. Lbi ꝓphe tanquam in publico fori con-¬
uentu aus coȩqualib id ẽ. generis sui populis
patria uoce expbrabant. quod nec psalmis al¬
lecti ad laudem dĩ assurrexerint corde deuoto.
menbrorum agilitate. quod notat saltus. nec
threuis id ẽ. iam̃tationibꝰ ꝓpħ̃icis. ꝓ excidiis iã
factis uel faciendis ad penitentiam sunt con¬
uersi. Cecinimus nobis nuptiale scuicet car¬
men. ubi & dĩ uerbo anima & spũ caro nubit.
ꝑsalinista autem quasi in ipso actu nuptiarũ
positus. quailam leticia saltans. monuit nos
ludere dicens. Exultate dõ adiuitori nr̃o.
inbilate dõ iacob. & çc̃a. Sea quid sequit᷑:
Et non auaiuit populus meus nocem meam.

Expanded text:
io sermonum tuorum illuminat, et intellectum dat parvulis . Parvulis, id est, humilibus spiritu. Forum vel Synagoga est, vel Jerusalem, in qua jura praeceptorum Dei condebantur. Ibi prophetae, tanquam in publico fori conventu, sui coaequalibus, id est generis sui populis patria voce exprobrabant, quod nec psalmis allecti ad laudem Dei assurrexerint corde devoto, membrorum agilitate, quod notat saltus, nec threnis, id est lamentationibus propheticis pro excidiis jam factis vel faciendis, ad poenitentiam sint conversi. Cecinimus vobis, nuptiale scilicet carmen, ubi et Dei verbo anima et spiritui caro nubit. Psalmista autem, quasi in ipso actu nuptiarum positus, quadam laetitia saltans, monuit nos ludere, dicens: Exsultate Deo adjutori nostro, jubilate Deo Jacob , et caetera. Sed quid sequitur? Et non audivit populus
Abbreviated transcription (Latin):
in homine haberet. ut & homo ad sui dilecti¬
onem magis accederet. Uenit itaq filius dĩ
ut hominem a peccato lib̾aret: & suam illi
dilectionem infunderet. Hoc autem fecit.
hominem quem assumpsit patͥ offerendo
hostiam. & quasi p̃cium ꝓ homine hominẽ
dando. Hȩc gͥ certa causa incarnationis. eẽ.
dep̃henditur. quam & apłs ad romanos. &¬

Expanded text:
in hominem haberet, ut et homo ad sui dilectionem magis accederet. Venit itaque Filius Dei, ut hominem a peccato liberaret, et suam illi dilectionem infunderet. Hoc autem fecit hominem quem assumpsit, Patri offerendo hostiam, et quasi pretium pro homine hominem dando. Haec igitur certa causa incarnationis esse deprehenditur, quam et Apostolus ad Romanos,
Abbreviated transcription (Latin):
t quodcumq petieritis patrem in nomine
meo. det uobis. Non eẽt gr̃a si p̃cederent
merita. Non ergo d̃s̃ eligit bonos. seil quos
eligit gr̃a bonos facit. Ponit cos ĩ scipso tanqͣ
palmites in iite: ut in eo radicati eant uo¬
iendo. uelle enum mente ẽ. ire. fructum af¬
ferant oꝑando.: Maneat dilectio. quia
ipsa.ẽ. fructus nr̃. Quȩ dilectio nunc. ẽ. in
desidĩo. nondum in saturitate. & ipso deside¬
rio quodcũq petierimus in nomine rt̃u. da¬
bit nobis pater..A. CxXxUIII.¬
Dȩc mando uob̾ ut diligatis inuicem.
um sacra eloquia do Gregorius.
minicis plena sint p̃ceptis quid ẽ qͣs
de dilectione quasi de singulari mandato.
hic loquitur dñs. nisi quia omne mandatũ
de sola dilectione. ẽ. & omnia unum p̃ceptũ
sunt: Quicquid enim p̃cipitur in sola ca¬
ritate solidatur. Et sicut ex una radice mul
Hoc. ẽ. quod apłs ait. Eructus sp̃c . ẽ. caritas.
inde cȩtera tanquam ex isto capite

Expanded text:
t quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Non esset gratia, si praecederent merita. Non ergo Deus elegit bonos, sed quos elegit gratia bonos facit. Ponit eos in seipso tanquam palmites in vite, ut in eo radicati eant volendo velle enim, mente est ire, fructum afferant operando. Maneat dilectio, quia ipsa est fructus noster. Quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate, et in ipso desiderio quodcunque petierimus in nomine Jesu, dabit nobis Pater. A. 138X Haec mando vobis, ut diligatis invicem. Cum sacra eloquia Dominicis sint plena praeceptis, quid est quod de dilectione quasi de singulari mandato hic loquitur Dominus, nisi quia omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt? Quidquid enim praecipitur, in sola charitate solidatur. Et sicut ex una radice multHoc est quod Apostolus ait: Fructus spiritus est charitas . inde caetera tanquam ex isto capite
Abbreviated transcription (Latin):
sed non potestis portare mͦ. quia p̃teritum
posuit hic ꝓfuturo: ut illud. Foderunt
manus meas & pedes meos. Daturꝰ erat
dñs plenitudinem. de qua dicit apłs. Cum
autem uenerit quod ꝑfectum. ẽ: tunc eua¬
cuabitur quod ex parte. ẽ. Hoc erit nota ficri¬
cis omnia. quȩ scilicet ad beatitudinem suf¬
ficient. Ita dr̃. d̃s erit omna in omnb. idẽ.
unicuiq sufficientia. N on uos me ele¬
gistis sed ego elegi uos. & posui uos ut eatis

Expanded text:
sed non potestis portare modo , quia praeteritum sed non potestis portare modo , quia praeteritum posuit hic pro futuro, ut illud: Foderunt manus meas et pedes meos . Daturus erat Dominus eis plenitudinem de qua dicit Apostolus: Cum autem venerit quod perfectum est, tunc evacuabitur quod ex parte est . Hoc erit nota eis fieri omnia, quae scilicet ad beatitudinem sufficient. Ita dicitur: Deus erit omnia in omnibus , id est, unicuique insufficientia. Non vos me elegistis, sed ego vos
Abbreviated transcription (Latin):
os amici mei estis. si feceritis quȩ ego p̃cipio
uobis. lam non dico uos seruos. quia seruus
nescit quid faciat dñs er. Augustinus.¬
eriuis ꝑcaritatem fit bonus. & ita bonus ser¬
iuis. ẽ. amicus: S ieut duo tunores. sic sunt
duȩ seruitutes. Est timor quem ꝑfecta cari¬
tas foras mitit: ẽ. alter timor castus. ꝑma-¬
nens in scłm scłi. U trumq iunxit apłs. &
seruitutem & timorem. qui non. ẽ. in caritate
dicens. Non enim accepistis sp̃m seruitutis
iterum intimore. De tuore casto dix̃. Noli
altum saꝑe sel time. De seruitute ũ easta di¬
ctum. ẽ. iam non dicam uos seruos. De alt̾a
seruitute dicit alibi. E uge serue bone. intra
in gaudium dñi tui. E rgo serui sumus &
non serui. Serui boni. non serui tales qual
ille de quo scriptum. ẽ. Seruus non manet
indomo ineternum. Uos autem dixi ami¬
cos. quia omnia quecumq audiui a patre mõs
nota fcci uobis. Non .ẽ. contrarium ad hoc
quod alibi dicit. multa habeo uobis dicere

Expanded text:
ipio vobis. Jam non dico dicum vos servos, quia servus nescit quid faciat Dominus ejus. AUGUST. Servus per charitatem fit bonus, et ita bonus servus est amicus. Sicut duo timores, sic duae sunt servitutes. Est timor quem perfecta charitas foras mittit, est alter timor castus permanens in saeculum saeculi . Utrumque junxit Apostolus, et servitutem et timorem, qui non est in charitate, dicens: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . De timore casto dixit: Noli altum sapere, sed time . De servitute non casta dictum est: Jam non dicam vos servos . De altera servitute dicit alibi: Euge, serve bone, intra in gaudium Domini tui . Ergo servi sumus, et non servi. Servi boni, non servi tales, qualis ille de quo scriptum est: Servus non manet in domo in aeternum . Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Non est contrarium ad hoc quod alibi dicit: Multa habeo vobis dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
tuersi discubitus conuiuantium. diuersos
signant conuentus ȩccłarum. Quinqua-¬
geni autem discumbunt. qui adbue in pe¬
nitentia positi. auditum uerbi ꝑcipiunt.
Nam quinauage nariꝰ numerꝰ. penitentiȩ
& remissionis ẽ. Centeni uͭ discumbuit.
qui ꝑ penitentiam quinquage narii al ꝑses¬
tum centesimi numeri culiñ ascendentes in
solo iam uitȩ ȩternȩ desiderio suspirant.
cceptis autem aum o R.L¬
que panibꝰ & duobꝰ piscibꝰ respex in qe
ium & benedix̃ illis. & fregit & distribuit dis¬
cipulis. discipuli autem turbis. & manduca.¬
uerunt omnes & saturati sunt. Tulerunt re¬
liquias duodecim copbinos fragnentoꝵ ple¬
nos. Manducantium autẽ fuit numerus
quasi quinq milia uiroꝵ. erceptis mulieribꝰ

Expanded text:
versi discubitus convivantium diversos versi discubitus convivantium diversos significant conventus Ecclesiarum. Quinquageni autem discumbunt, quia adhuc in poenitentia positi auditum verbi percipiunt. Nam quinquagenarius numerus poenitentiae et remissionis est. Centeni vero discumbunt, quia per poenitentiam quinquagenarii ad perfectum centesimi numeri culmen ascendentes, in solo jam vitae aeternae desiderio suspirant. « Acceptis autem quinque panibus et duobus piscibus respexlum et benedixit illis, et fregit et distribuit discipulis, discipuli autem turbis: et manducaverunt omnes, et saturati sunt. Tulerunt reliquias duodecim cophinos fragmentorum plenos. Manducantium autem fuit numerus quasi quinque millia virorum, exceptis mulieribus
Abbreviated transcription (Latin):
num tͥ ẽ. ad uitam ingredi debilem. nel clau¬
dum. quam duas manus uel duos pedes ha¬
bentẽ muti inignem eternum. Beu a
uia supra doouit ne
scadalizaremus credentes. ammonet
quantum cauere debemus eos qui scandali¬
tant. cum parum distet in uitio fallere uel
falli. Scandalitat autem. qui dicto uel facto
minus recto. occasionem dat ruinȩ. Mac̾.¬
ut sonum lege bic ꝓmelius. aut qͣm.¬
ꝓ non. sicut ibi. Bonum c̃. confidere

Expanded text:
ingredi debilem vel claudum, quam duas manus vel duos pedes habentem, mitti in ignem aeternum. BEDA. Quia supra docuit, ne scandalizaremus credentes, admonet quantum cavere debemus eos qui scandalizant, cum parum distet in vitio fallere vel falli. Scandalizat autem, qui dicto vel facto minus recto occasionem dat ruinae. Aut bonum lege hic pro melius, aut  non, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nium penitus societate. atq ab ipsa diuinoꝵ¬
sacramentorum participatione sc parantur.
sicut ante uentilationẽ palea toleratur in area.
ut neq illis ad inquitatis cominunionẽ con¬
sentiatur. nec ꝓpt̾ illos bonorum societas de¬
extinguitur. Omnis enim igne salietur. &
N uerme. putredinem gebentȩ: in igne. ardo¬
rem designat. Sic enim uermemdicit seram
scelerum penitudinem. quȩ nunquam ĩ tor¬
mentis conscicntiam mordere cessabit. ut ig¬
nis sit pena extrinsecus. uermis. dolor inte¬
rius. Ideo autem ꝑignem tribulationis euel¬
las amicos ita tͥ utiles ut manus. pes. oculus.
site ad gebennam trabere uelit: quia omnis
qui uictima dĩ.ẽ. purgatorio igne examina¬
bitur. & interim ratione sapientiȩ sallitur.
dum sanguinis corruptio quȩ putredinis cu¬
stodia & uermium mat̾.ẽ. consumitur. Fiȩto
enim uerinium. solet nasci de corruptione

Expanded text:
nium penitus societate, atqnium penitus societate, atqsacramentorum participatione separantur; sicut ante uentilationem palea toleratur in area, ut neque illis ad iniquitatis communionem consentiatur nec propter illos bonorum societas deignis non exstinguitur. Omnis enim igne salietur, et n verme putredinem gehennae, in igne ardorem designat. Sic enim vermem dicit seram scelerum poenitudinem, quae nunquam in tormentis conscientiam mordere cessabit, ut ignis sit poena extrinsecus, vermis dolor interius. Ideo autem per ignem tribulationis evellas amicos ita tibi utiles, ut manus, pes, oculus, si te ad gehennam trahere velint; quia omnis qui victima Dei est, purgatorio igne examinabitur: et interim ratione sapientiae salitur, dum sanguinis corruptio, quae putredinis custodia est, et vermium mater, consumitur. Fetor enim vermium, solet nasci de corruptione
Abbreviated transcription (Latin):
abs te. Bonum ẽ. tͥ iuscũ ĩ uitã ĩtrare. quã
duos ocłos habentẽ. mitti in gehennã ignis.
otandum quod ille de quo iohannes
suggesserat. non ita separabatur adis¬
cipulis. ut eos tanquam hercticus imꝓbaret.
s sicut facere solent bomines nondum xꝑi
sacramenta suscrꝑe audentes. & tam̃ nomi¬
ni xp̃iano fauentes. Tales & si non iam tuti
sͥ debeant uideri. ex hac benuiolentia. quia
nondum sunt abluti baptismo. tamen
miscdĩa dĩ iam eos itagubernat. ut ad eam
ꝑueniant. ata: ita securi de hoc scło absce¬
dant. O ꝓfecto aliquando etiam priusquã
xp̃iani fiant utiliores sunt quam falsi xꝑi¬
ani. qui aliis ea ꝑsuadent. ut eos secum in
ȩternam penam ꝑtrabant. Quos menbroꝵ
corꝑalium nomine tanquam manum uel
oculum scandalitantẽ. iubet dñs crui a cor¬
pore. hoc ẽ. ab unitatis societate. ut sine bis
potius eatur ad uitam. quam cum eis in ge¬
bennam. Et si omnibꝰ bonis quibꝰ de eis no¬
ticia ẽ. hac ꝑuersitate innocescunt. ab om¬

Expanded text:
re, quam duos oculos habentem, mitti in gehennam ignis. otandum quod ille de quo Joannes suggesserat, non ita separabatur a discipulis, ut eos tanquam haereticos improbaret, sed sicut facere solent homines, nondum Christi sacramenta suscipere audentes, et tamen nomini Christiano faventes. Tales etsi jam non tuti sibi debeant videri ex hac benevolentia, quia nondum sunt abluti baptismo, tamen misericordia Dei jam ita eos gubernat, ut ad eam perveniant, atque ita securi de hoc saeculo abscedant. Qui profecto aliquando etiam priusquam Christiani fiant, utiliores sunt quam falsi Christiani, qui aliis ea persuadent ut eos secum in aeternam poenam pertrahant. Quos membrorum corporalium nomine tanquam manum vel oculum scandalizantem, jubet Dominus erui e corpore, hoc est, ab unitatis societate, ut sine his potius eatur ad vitam, quam cum eis in gehennam. Et si omnibus bonis, quibus de eis notitia est, hac perversitate innotescunt, ab om
Abbreviated transcription (Latin):
icut necesse ẽ. ignem calere. et Mas.¬
Iniucm ũ frigescere. ita etiam nccesse. ẽ.
ut iniquitas mundi ercoribꝰ pleni. scandalã
pariat. ꝑfectorum ũͥ caritas pietatis oꝑibꝰ
luccat. Ucrumptam̃ quia nulla necessitas
cogit humana corda. ẽẽ. iniqua. quȩ tam̃ qͥa
iniqua sunt. necessario scandala mouent. idõ
ue illi cuius uitio ueniunt. In qua generali
sententia percutitur ioas. H ylarius.¬
deo enim maxime ait utture scandala. quia
ao sacramentum iradendȩ nobis ȩtemitatis.
omnis in eo passionis humilitas. ẽẽt. ex¬
plenda. In hoc namq ignorantia pluri¬
mum aetinetur humana. quod sub defor-¬
mitate crucis. ȩternȩ glẽ dñm nolit acciꝑe.
Et quid mundo tam ꝑicrilosum quam

Expanded text:
icut necesse est ignem calere, icut necesse est ignem calere, nivem vero frigere, ita etiam necesse est, ut iniquitas mundi erroribus pleni, scandala pariat; perfectorum vero charitas, pietatis operibus luceat. Verumtamen quia nulla necessitas cogit humana corda esse iniqua, quae tamen quia iniqua sunt, necessario scandala movent, ideo vae illi cujus vitio veniunt. In qua generali sententia percutitur Judas. Ideo enim maxime ait venire scandala, quia ad sacramentum reddendae nobis aeternitatis omnis in eo passionis humilitas esset explenda. In hoc namque ignorantia plurimum detinetur humana, quod sub deformitate crucis, aeternae gloriae Dominum nolit accipere. Et quid mundo tam periculosum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
as me. Q enim non ẽ. aduersum nos ꝓnobisẽ.
on ẽ. contrarium quod alibi ait qui uos
sꝑnit me sꝑnit. & qui mecum non. ẽ.
aduersum me. ẽ. Hoc enim uult intelligi
in tantum cum illo non. ẽe. aliquem. in quã¬
tum ẽ. aduersus illum. & in tantum aduer¬
sus illum non. ẽt: in quantum cum illo ẽ. sic̃
iste qui in hoc quod in nomine xp̃i uirtures
faciebat. non erat contrarius discipulis. sed
in hoc quod in socictate eorum non erat. Un
de añs dix̃ eis nolite ꝓbibere eum. Unitatẽ
ȩccłȩ debebant ei suadere. non illud in quo
cum illis erat. ꝓhibere. sicut catholica ȩccła
non imꝓbat in hereticis sacramenta commu¬
nia. in quibꝰ nobiscum sunt . s diuisionem ã
nobis & sententias neritati aduersas. Be oa.
ac sententia doctus dicit apłs. Siuc occa¬
sione. siuc ueritate xp̃c annuntietur. in
uoc gaudeo & gaudebo.MCLXXUIIII.
ȩ mundo a scandalis. Necesse ẽ. enim
ut ueniant scandala. U erumptamen
ue homini ꝑ quem scandalum uenit. Teꝵ¬

Expanded text:
de me. Qui enim non est adversus vos, pro vobis est.  contrarium, quod alibi dicit: Qui vos spernit, me spernit; et qui mecum non est, adversum me est. Hoc enim vult intelligi, in tantum cum illo non esse aliquem, inquantum est adversus eum; et intantum adversus illum non esse, inquantum cum illo est, sicut iste qui in hoc quod in nomine Christi virtutes faciebat, non erat contrarius discipulis, sed in hoc, quod in societate eorum non erat. Unde Dominus dixit eis: Nolite prohibere eum. Unitatem Ecclesiae debebant ei suadere, non illud in quo cum illis erat, prohibere, sicut catholica Ecclesia non improbat in haereticis sacramenta communia, in quibus nobiscum sunt, sed divisiones a nobis et sententias veritati adversas. BEDA. Hac sententia doctus dicit Apostolus: Sive occasione, sive veritate Christus annuntietur, in hoc gaudeo et gaudebo M. 179II e est enim ut veniant scandala. Verumtamen vae homini per quem scandalum venit. S