comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nich ut ur̃ ultius dice restat: nisi doceamus
ordĩare acies ꝑcutẽ adu̾sarios ⁊ inuade ho¬
stes. pͥus tñ dicemus de ordine acieꝵ. si .n. ce
nam ut ait uegetius. nͥ bellatores sint or¬
dĩati ⁊ occupent debitũ spaciũ: bñ pugͣre
rari ⁊ int̾lucentes: aditum p̾stant hostib.
ut fnciluis deuincant᷑. Seruari aut̃ ordĩez

Expanded text:
idetur ulterius dicere restat, nisi ut doceamus ordinare acies, percutere adversarios, et invadere hostes. Prius tamen dicemus de ordine acierum. Si enim Nam, ut ait Vegetius, nisi bellantes sint ordinati, et occupent debitum spatium, bene pugnare rari et interlucentes, aditum praestant hostibus ut facilius devincantur. Servare autem debitum
Abbreviated transcription (Latin):
qñ ueniũt ad exꝑientiam ꝑticulariũ gestoꝵ
⁊ gustant qnͣta sit duricies fr̾i ⁊ qnͣtũ sit ar¬
moꝵ pondus ⁊ qnͣtus labor pugne ⁊ qͣntũ af¬
tangebat᷑: sunt apt̃ores ad intlłigend̾. S ut
płim sunt mnepti ad pugnand. nam ⁊ tales
difficilius sustinẽt armoꝵ pondus. uehem̃tiꝰ.
dolent ex illatione uulnu̾r.: ¶ Qnto ꝯsi¬
danda est in bellantib u̾sucia ⁊ industͥa ad
belland̃. nam qͣnͣto calutiores sunt bellatores.
tanto ciciuns uictoriam obtinẽt. ¶ Sexto
cittenddã ẽ u̾ilitas ⁊ audacia m̃tis. qr auida¬
tõres ⁊ mag̃ cordati ut płi in pugna uic¬
toriam optinẽt. ¶Rex gͦ aut princeps ł
dux ex̾citus pͥusꝙͣ publice dimicet ex ꝑte ho¬
st̃ bellatores. ¶Eo qui sũt mag̾ ex̾citati.
¶ ttio qui sunt fortiores in sustinẽdo ncͣcͣites
⁊ ĩcõmoda. ¶ qͣrto qui sunt robustiores ⁊
duriores corꝑe. ¶qͥnto qui sũt industͥores
⁊ sagaciores mente.¶uiͦ qui sũt audati¬

Expanded text:
quam veniunt ad experientiam particularium gestorum, et gustant quanta sit durities ferri, et quantum armorum pondus et quantus sit labor pugnae, et quantum atangebatur sunt aptiores ad intelligendum, sed ut plurimum sunt inepti ad pugnandum: nam tales difficilius sustinent armorum pondus, vehementius dolent ex illatione vulnerum. Quinto, consideranda est in bellantibus versutia et industria ad bellandum. Nam quanto cautiores sunt bellatores, tanto citius victoriam obtinent. Sexto, attendenda est virilitas et audacia mentis. quia audaciores et magis cordati ut plurimum in pugna victoriam obtinent. rex igitur aut princeps vel dux exercitus, priusquam publice dimicet, ex parte hos bellatores. Secundo, qui sunt magis exercitari. Tertio, qui sunt fortiores in sustinendo necessitates, et incommoda. Quarto qui sunt robustiores, et duriores corpore. Quinto, qui sunt industriores, et sagaciores mente. Sexto, qui sunt audaci
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ ⁊ pulu̾em ꝯͣ se offenduntur moculis
ut diicare n̾o possunt. ¶ Sexto attendd̃¬
ẽ qui ples auxilictores expectant. nam si
hostes płes expectant auxilia uł n̾o ẽ bel¬
land̾ uł accełanda ẽ pugna. si aut̃ ip̃i płes
auxiliatores expectant: est pugnatio diffen
dens dux excituĩ ĩufficient̾ adu̾t̾e pot̾ utr de¬
beat publicam pugnam c̃omitt̾e. nam ꝓrit
uidit se in płib cond̾onib p̾fatis hñdare ł¬

Expanded text:
 se, offendentur in oculis ut dimicare non possint. Sexto est attendendum, qui plures auxiliatores expectant. Nam si hostes plura expectant auxilia, vel non est bellandum, vel acceleranda est pugna. Si autem ipsi plures auxiliatores expectant, est compugnatio differedens dux exercitus sufficienter advertere potest, utrum debeat publicam pugnam committere. Nam prout viderit se in p
Abbreviated transcription (Latin):
fit excitus morari securus.
beslica ẽ cautela maxĩe adhnda. at piiͦ¬
nam qr belloꝵ cusus irremediabiles st pug
diligent̾ uid̾da sunt quecumq cͣcͣbella ꝯm¬
cõsid̾anda existunt. priusꝙͣ pugna pu ͣ t
ꝯmiitatur. Meluis est .n. pugnam nõ ꝯm¬
t̾e̾: ꝙͣ absq debita p̾uisione fortune ⁊ caiu
se expone. uidemus aut̃ in bello duo exi-
ste̾ .s. uiros pugnantes ⁊ auxilia alia q̃ re¬
quirunt᷑ ad pugnam. ¶ Ex ꝑte ã iuroꝵ
pugnantiũ qͣntũ ad p̃ns spectar: sex ft̃
attendd̃a. ⁊ ex ꝑte anxilioꝵ ⁊ admĩculan-¬

Expanded text:
it exercitus morari securus. bellica est cautela maxima adhibenda. Nam quia bellorum casus irremediabiles sunt, diligenter videnda sunt, quaecunque circa bella consideranda existunt, prius quam pugna publica committatur: melius est enim pugnam non committere, quam absque debita praevisione fortunae et casui se exponere. Videmus autem in bello duo existere. videlicet viros pugnantes, et auxilia alia quae requiruntur ad pugnam. Ex parte autem virorum pugnantium, quantum ad praesens spectat sex sunt attendenda:
Abbreviated transcription (Latin):
hostum ꝑuenire. ita ꝙ cum ꝑicula pͥmsa
minus noceant ꝑ uelocissimos equites st̃
uso patiatur molestias. ¶Sexta ẽ ut̾ sꝑ
ex illa ꝑte ex̾citus ꝓbiores milites magis
bellicosi pedites apponant᷑. ex qͣ d̾r manis¬
ꝑiculũ ĩmin̾e. ꝙ si ex om̃i ꝑte de ꝑicło dubi¬
tat᷑: undiq sunt remedia adhibenda. ¶ sep¬
tĩa est ne ex̾citus disꝑsim uadat. nam int̾¬
rupta acie: facilius debellat᷑. In qͣl .n. hora
uñ ⁊ ꝓũbiałr d̾r qui est munit᷑: ñ est deris.
sꝑ ergo dux blłi cui cõmissa est tãtoꝵ uita:
d ẽẽ attentus ⁊ ingilãs ne hostes eũ ĩua¬
de possint .q. negligentẽ ⁊ dement̾e. Deb̾et
⁊ pedites ut suit ꝑati ad arma. ñ si ꝯfĩg̾e̾t
ciliqͣ ĩuasio subita: possent inuadentib
resist̾e. sic .n. dd̾o dato ꝙ aliq̾s accide̾t repẽtin¬

Expanded text:
hostium prevenire. Itaque cum pericula visa minus noceant, per velocissimos equites dete ex improviso patiatur molestias. Sexta est, ut semper ex illa parte exercitus probiores milites et magis bellicosi pedites apponantur, ex qua crediiculum imminere: quod si ex omni parte de periculo dubitatur,undique sunt remedia adhibenda. Septima est, ne exercitus disparsim vadat. Nam interrupta acie facilius debellatur. In qualibet enim hora ur, quod qui est munitus, non est derisus. Semper ergo dux belli cui commissa est tantorum vita, debet esse attentus et vigilans, ne hostes eum invadere possent quasi negligentem et dormientem. Debet  pedites, ut sint parati ad arma; ut si congingeret aliqua invasio subita, possent invadentibus resistere. Sic enim dicendo, dato quod accideret
Abbreviated transcription (Latin):
¶Octaua ẽ consid̾are ex̾citũ in quib sit
copiosior. utr̃ mag̾ hũnd peditib ur̃ eqͥt¬
b. nam equites melius se defendũt ĩ cã¬
pis. pedites uͣo in locis siluestͥb ⁊ mõtuo¬
ꝯsis. Ituq put ind̾it dux belli se hũndare ĩ
equitib uł peditib: elig̾e̾ pot̾it uias campe¬

Expanded text:
tela est, considerare exercitum in quibus sit copiosior, utrum magis abundet peditibus, vel equitibus. Nam equites melius se defendunt in campis. Pedites vero in locis sylvestribus et montuosis. Itaque prout viderit dux belli se abundare in equitibus, vel in peditibus, eligere poterit vias campe
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ unius cͥoes. qr sicut omĩa m̃bͣ cõrs
se inuicẽ iuuãt: sic om̃s bellatores ⁊ om̃s
ꝑtes eiusd̃ excitus sẽĩuicem defendũt. q̃r si¬
sic confundunt᷑ bellatores in ex̾citu: si care¬
aͥs qui toti excitui erat p̾p̃oitus. sub ħ aut̃
duce erant centuriones. sub centurione
ita ꝙ p̾emt centũ bellatorib ⁊ .x. decãis.
quoꝵ quil decanoꝵ sub se .x. uiros pugͣti¬

Expanded text:
 sicut omnia membra corporis se invicem iuvant, sic omnes bellatores et omnes partes eiusdem exercitus se invicem defendunt. Quare sisic confundunt bellatores in exercitu si carealiquis qui toti exercitui erat praepositus. Sub hoc autem duce erant centuriones. Sub centurione ita quod praeerat centum bellatoribus, et decem decanis. quorum quilibet decanorum sub se decem viros
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͦs dñtes eos ñ curare de honore suobitiosi si¬
⁊ ruosus qr uitupamꝰ ambitõsos landaᷤ ue muꝑ¬
ñ curare de hõre suo. Curare g ͤ de ꝓprio hore br̃.
uno mo ⁊ landabłe ⁊ alio mõ iutuꝑabłe. nam ñ
curare de hore qr ñ ułt age̾ oꝑa honore digͣ. iuitu

Expanded text:
aliquos, dicentes eos non curare de honore suo, et rursus quia vituperamus ambitiosos laudamus non curantes de honore suo. Curare igitur de proprio honore, uno modo est laudabile, et alio vituperabile. Nam non curare de honore, quia non vult a
Abbreviated transcription (Latin):
cipib: uid̾e ñ ⁊ difficue. ip̃i .n. maxĩe debẽt ẽẽ sciẽtes
⁊ cognoscentes qui sũptus qͥb oꝑib deceãt᷑ faciunt¬
Ad eos a̾ maxĩe spectat face̾ magnas largitoes ⁊
excellentes sumptꝰ uõi gr̃a. nam maxĩe d boñ inte¬
d̾e qui totũ rognũ d in bonũ d̾ig̾e. sic ⁊̃ ad eos spectat

Expanded text:
 maxime debent esse scientes, et cognoscentes, qui sumptus quibus operibus deceant. Ad eos autem maxime spectat facere magnas largitiones, et excellentes sumptus boni gratia. Nam maxime debet bonum intendere, qui regnum debet in bonum dirigere. Sic etiam ad eos specta
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a uõ utłia ⁊ dupplex uirtus. una respiciẽs magnos
sic cͣcͣ ip̃a boͣ honesta ⁊ dupplex uͥtus. una q̃ respicit
magnos hõres ut magͣnmutas. ⁊ alia q̃ respicit
magnis h̾orib cͥpłr quis sehĩe pot̾. nam quidã in ta¬
lib deficiunt ut pusillanimes. quid̃a suꝑhũdãt ut
¶uidemꝰ .i. aliqͦs de se aptos ad magͣ potentes magͣ
⁊ ardua ex̾c̾e. quidam tñ pusillaminitate ducti recra¬
nos a̾ eos p̾sũptuosos uocare possumꝰ. magͣnimꝰ uͦ me

Expanded text:
ipsa bona utilia est duplex virtus una respiciens magnos sic circa ipsa bona honesta est duplex virtus, una quae respicit magnos honores, ut magnanimitas, et alia quae respioribus tripliciter quis se habere potest. Nam quidam in talibus deficiunt, ut pusillanimes. Quidam vero superabunVidemus enim aliquos de se aptos ad magna, potentes magna et ardua exercere: quadam tamen pusillanimitate ducti, retraNos autem eos praesumptuosos vocare possumus. Magnanimus ve
Abbreviated transcription (Latin):
fug̾e ꝯmouentẽ ꝙ ⁊ actus prudentie. nec facere
int̾ ext̾iora boͣ sit boñ excellens faciẽs oꝑa uͥtutsi
in qͣntũ st̃ hore digna excellenͣri mõ fãcit ea ꝙͣͣ
si agẽt talia oꝑa qr delc̃aret᷑ in illis. ¶ Rectegͦ
magͥnam̃tas dr̃ om̃s u̾tutes maiores face ⁊ dr̃ õs
noris amatĩe. Oꝑa .n. aliaꝵ u̾utũ ut st̃ magͦ hõre

Expanded text:
uod est actus prudentiae. nec facere inter exteriora bona sit bonum excellens, faciens opera virtutum, inquantum sunt honore digna, excellentiori modo facit ea, quam si ageret talia opera, quia delectaretur in illis. Recte ergo magnanimitas dicitur omnes virtutes maiores facere, noris amativae. Opera enim aliarum virtutum, ut sunt magno honore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ alii: tanto in oꝑio uirtutũ ⁊ in recͥbntõib debẽt
alios suꝑare ¶Tercõ dec eos cẽ pancor opa¬
tĩos. negocia .n. ardua pauca sunt resptũ alioꝵ. ũ
dire ꝑ seip̃os. nec decz eos õiũ e̾e oꝑatiõs. s ut pos¬
sint lib̾ius intende expeditõni negõꝵ magnoꝵ¬

Expanded text:
 virtutum, et in retributionibus debent alios superare. Tertio decet eos paucorum operativos. negocia enim ardua pauca sunt respectu aliorum. dire per seipsos, nec decet eos omnium esse operativos; sed ut possit liberius intendere expeditioni nego
Abbreviated transcription (Latin):
ficũ: ꝑuifici .n. qr intendũt qũo ꝑcant. ĩmo ut supͣ
dicebatur ꝓ modico multũ ꝑdũt. magnificus gͦ cui
ñ ⁊ cure de rõcimo: ab equali sũptu facit opꝰ magis
magnificũ qr ñ ꝑcit decentib sũptib. Contingit
trah̾e: si modici sint ⁊ ꝑui ualoris: ĩo opus bͥmłtũ
expendit: indecent̾̃ facit q̃r ab equali sũptu l ⁊̃ ali¬
qͣndo a mĩori. Lib̾alis ł mag̾ficꝰ facit decentiꝰ opꝰ ꝙͣ ꝑ¬

Expanded text:
im, quia semper intendunt, quomodo parcant numo, ut supra dicebatur, pro modico multum perdunt. Magnificus ergo, cui non est curae de ratiocinio ab aequali sumptu, facit opus magis magnificum, quia non parcit decentibus sumptibus. Contingit trahere, etiam si modice sint, et parvi valoris, ideo opus, ubi multum expendit, indecenter facit. Quare ab aequale sumptu, vel etiam aliquando a minori, liberalis, vel magnificus facit decentius op
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ⁊ ñ fauorẽ ⁊ głam hoĩm. ¶ Tercia ꝓpͥetas
magnifici ẽ fac̾ẽ simmpt̾ ⁊ dist̾butoes delcabilit̾ t
prompte. nam qui pͥnsꝙͣ sumptꝰ faciat du rõcinatur.
⁊ om̃s minutas expensas inquirit ⁊ nõ delcãor ⁊ ꝓm
ẽ mag̃̾ intend̾e quałr faciat opus optimũ ⁊ decen

Expanded text:
 non favorem, et gloriam hominum. Tertia proprietas magnifici, est facere sumptus et distributiones delectabiliter et prompte. Nam qui prius quam sumptus faciat, diu ratiocinatur, et omnes minutas expensas inquirit, et non delectabiliter, est magis intendere qualiter faciat opus optimum, et dece
Abbreviated transcription (Latin):
tores ⁊ amatores ut maĩfeste odiant icia ꝓse¬
qͣntur malos. ⁊ ñ ꝑmittant maleficos ui̾ieꝰ. ⁊ a¬
ꝑte diligãt bonos ⁊ honorẽt eos qr ħ mo maxĩe
inducet totũ ppłm s̃ ꝯmissũ ut sit iust᷑ ⁊ u̾uo
ab hoib. nam põiti in dignitatib multos mĩt
adulatores ⁊ loqñtes eis placentia. si ã talib

Expanded text:
tores, et amatores, ut manifeste odiant vitia, persequantur malos, et non permittant maleficos vivere; et aperte diligant bonos, et honorent eos: quia hoc modo maxime inducent totum populum sibi commissum, ut ab hominibus. Nam positi in dignitatibus multos habent adulatores, et loquentes eis placentia. Si autem talibus
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ reddit hõiem aĩosum ⁊ u̾ilem. fugidi¬
tas u̾o reddit timudũ ⁊ pusillammẽ. qr młi¬
eres q̃ sunt pauide ⁊ pusillãmres: ad opa
bllica destinari ñ debent. in bellis .n. ẽ meli
paiuidos expellere: qͣm eos in societate hre.
Nam cũ humanũ sit tim̾e mort̾e uriles ⁊̃
⁊ aĩosi trepidant uidentes tinudos trepi¬
dare. negͥ reddant bellantes pusilãmes
quos constat ẽẽ tinidos oz ab ex̾citu expelli.¬
¶ Tercia uia sumitur ex ꝑte fortitud̃is corͣlis.
Nam cum bellantes oporteat sustin̾e armor
pond̾a ⁊ dare magnos ictus: expedit eos h̃e
da ⁊ hĩe fortia brachia ad faciend̾ ꝑcussiones

Expanded text:
em, frigiditas vero timidum et pusillanimum. quare mulieres, quae sunt pavidae et pusillanimes, ad opera bellica destinari non debent. In bellis enim melius est pavidos expellere, quam eos in societate habere nam cum humanum sit timere mortem, viriles etiam et animosi trepidant videntes timidos trepidare: ne igitur reddantur bellantes pusillanimes, quos constat esse timidos oportet ab exercitu expelli. Tertia via sumitur ex parte fortitudinis corporalis. nam cum bellantes oporteat diu sustinere armorum pondera, et dare magnos ictus, expedit eos habere ravedinem, et habere fortia brachia ad faciendum percussiones
Abbreviated transcription (Latin):
did̾e equałr posẜones illas int̾ ciues. ¶ S ci¬
uitate iam constituta ⁊ ciub tam hñtib pꝰ¬
sessiones in equales difficilius erat hoc ad¬
eqͣlitatẽ reduo̾e. Statuit tñ phelleas ciutatis
rc̃orem hoc mõ reduc̾e hãc inequalitat̃e ad eq̃

Expanded text:
dere aequaliter possessiones illas inter cives. Sed civitate iam constituta, et civibus iam habentibus possessiones inaequales, difficilius erat hoc adaequalitatem reducere. Statuit enim Phaleas civitatis rectorem hoc modo reducere hanc inaequalitatem ad
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis filios diuitũ ñ ẽẽ insolentes. qr̃ cũ fi¬
lu d̾itura ut płim sũt magͣuni ⁊ magni cor¬
dis si uideaut se ẽẽ despectos ⁊ pauꝑes exnl¬
tatos ñ ualentes se contin̾e: fient insolen¬
tes ⁊turbabunt alios. ¶Tercia ma ad
oñdd̾ legẽ felles ñ ẽẽ decente deeqͣtione pos¬
sessioñ sumitur exꝑte uͥtutũ qͣs decet hr̃e ci

Expanded text:
vitatis filios diuturnum non esse insolentes. quare cum filii divitum ut plurimum sint magnanimi et magni cordis si videant se esse despectos et pauperes exaltatos non valentes se continere, fient insolentes, et turbabunt alios. Tertia via ad ostendendum legem Phaleae non esse decentem de aequatione possessionum, sumitur ex parte virtutum quas
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ tͥa q̃ de ipĩs bellantib socͣces itatuebat
¶Primo .n. dicebat eos ẽe alios ⁊ distinc¬
tos ab alus ciũb. ¶ ẜo sratuebat magnã
sic p. Nam sꝑ bonũ cõe p̾ponend̾ eit bono pri¬
uato. Naturale .n. ẽ ꝑtem se expon̾e ꝑiculo ꝓ

Expanded text:
 quae de ipsis bellantibus Socrates statuebat. Primo enim dicebat eos esse alios et distinctos ab aliis civibus. Secundo statuebat magnam sit patet. nam semper bonum commune praeponendum est bono privato: naturale enim est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ cupiditat̾e possidd̾i diuicias. q̃r siciues ñ pꝰ¬
ex hus que uidebat incinibus alus. Nam in
multis policuis bñ ordĩatis magna cura fuit
te motus ex hiis q̃ udebat in policiis aliis:
statuit potissiẽ curand̾ ẽe de possoĩb c̃m̃ nolẽ¬

Expanded text:
propter cupiditatem possidendi divitias. quare si cives non posex his quae videbat in civitatibus aliis. nam in multis politiis bene ordinatis magna cura fuit te motus ex his quae videbat in politiis aliis, statuit potissime curandum esse de posse
Abbreviated transcription (Latin):
bellatores. forte ꝑbellatores intendebat nobi¬
les quoꝵ ũ est manib oꝑari: Cum . n. inc̃itate
quidam mãib oꝑentur ut colentes t̾ram ⁊ ar¬
tifices. quidã uͦ nõ. ut uobiles. hii quid̾ nobi¬
les potissĩẽ derent defend̾e prĩam ⁊ eor maxĩe
ẽ tractare cͣc amoꝵ indust̾am. uolebat gͦ socra¬
tes policiam cuiꝙͣ nõ deb̾e noĩari cĩtatẽ nͥ saltẽ
contuiet nulle nobiles quos ꝑ qnͣdã excellen¬
ciam uocabat bellatores. Qũo phelleas ph¬
intromisit se de ordine cuutatis statuẽs se.¬

Expanded text:
bellatores. forte per bellatores intendebat nobiles, quorum non est manibus operari. Cum enim in civitate quidam manibus operarentur ut colentes terram, et artifices: quidam vero non, ut nobiles: hi videlicet nobiles potissime debent defendere patriam, et eorum maxime est vacare circa armorum industriam. Volebat ergo Socrates politiam aliquam non debere nominari civitatem, nisi saltem contineret mille nobiles, quos per quandam excellentiam vocabat bellatores. Quomodo Philosophcorum intromisit se de ordine civitatis, statuens quo
Abbreviated transcription (Latin):
fructib ciuitatis: ad tͥa debẽt aspic̾e .s. ad çi¬
ues. nam siciues ẽent pusillãnnes ⁊ ĩutłes
ad bellũ: indig̾et maiori copia bellatoꝵ su
se hñtiũ. ¶ Sod̾o inspiciend̾ ẽ ad regionẽ
Nam qnͣto citas illa maiori regione ⁊ maio¬
ri t̾raꝵ spatio potiretur: tanto sustentare
poss maiorẽ numu̾m bellatoꝵ. ¶Tertio
aspiciend̾ ẽ ad loca uncina. ut utrũ citas illa
hĩet cͣcͣ se uicinos amicos uł mnimicos. pu¬
sillammes uł u̾iles. nam ẜuarias ꝯdõnes¬

Expanded text:
is, ad tria deberet respicere. Primo ad cives: nam si cives ipsi essent pusillanimes et inutiles ad bellum, indigeret maiori copia bellatorum sic se habentium. Secundo inspiciendum esset ad regionem: nam quanto civitas illa maiori regione et maiori terrarum spatio potiretur, tanto sustentare posset maiorem numerum bellantium. Tertio aspiciendum esset ad loca vicina, ut utrum civitas illa haberet circa se vicinos amicos vel inimicos, pusillanimes vel viriles. nam variatis con
Abbreviated transcription (Latin):
cũ patefc̃m sit in p̾cedentib ñ expedire c̃ĩtati
posẜones uxores ⁊ finos ẽẽ cões ut socrates
stãtuebat. nec ẽẽ decẽs mlr̃es ordĩari ad oꝑa
bssica. nec ẽẽ utile eosd̃ sꝑ in eisd̃ magr̃atib
p̾fici: ut socrates statusse uidebat᷑: ¶ Restat
gͦ consequi de dĩone ⁊̃ ordĩe ciuitatis ꝙͣ socͣtes
ordĩauit. ¶ Dicebat .n. socrates it tange

Expanded text:
cum patefactum sit in praecedentibus, non expedire civitati possessiones, uxores, et filios esse communes, ut Socrates statuebat; nec esse decens, mulieres ordinari ad opera bellica; nec esse utile, eosdem semper in eisdem magistratibus praefici, ut Socrates statuisse videbatur. Restat ergo exequi de iussione et ordine civitatis, quam Socrates ordinavit. D
Abbreviated transcription (Latin):
dec̾iantes de politicis. ⁊ de or dam esse.
dine cuuũ ñ sine rõne locutos fuisse. Io bñ se
h̃t eoꝵ opĩones tractare. ñ ostentatõis cã. S
qr ħ requirit pns methodꝰ qmͣ intendimiꝰ trad̾e
de regimĩe ciuitatis ⁊ regni. ¶ Uiso .n. ꝙͣ c̾ca

Expanded text:
antes de Politiis, et de ordine civium, non sine ratione locutos fuisset ideo bene se habet eorum opiniones tractare, non ostentationis causa, sed quia hoc requirit praesens methodus, quam intendimus tradere de regimine civitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝑsoã pͥuata ñ hñs potestatẽ sicut cogno¬
scitur postꝙͣ ad aliqͣm p̾positurã uł ad aliꝙ̃
magr̃atũ assumit᷑. qr cũ deceat regiã ma
situras distͥbuere. ⁊ cognosd̾e qͣles p̾ficiat ppo¬
sitos ⁊ magr̃os. si pͥnciꝑatus ⁊̃ magrãtꝰ ⁊ ułr

Expanded text:
otestatem, sicut cognoscitur postquam ad aliquam praeposituram vel ad aliquem magistratum assumitur. Quare cum deceat regia maiesituras distribuere, cognoscere quales praeficiant praepositos et magistros; si principatus et magistr
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigand ħ id sumitur ex ꝑte ip̃oꝵ p̃põi¬
toꝵ. nam multa mala ⁊ multas iniustĩas
ꝯutt̾e̾nt p̾põiti cĩtatũ si scirent se ẽẽ ꝓpe¬
tuetales a quib cau̾ent si considacẽt se ẽẽ
ab hnĩ offõ remouendos. ¶Tercia uia sũtͦ

Expanded text:
investigandum hoc idem, sumitur ex parte ipsorum praepositorum. nam multa mala et multas iniustitias committerent praepositi civitatem, si scirent se esse perpetuo tales, a quibus caverent si considerarent se esse usmodi officio removendos. Tertia via sumitur
Abbreviated transcription (Latin):
possonũ illar qnͣtitate. possent .n. aues adeo
sus hñdo possones cquatas possent ita hũn¬
darem eis ⁊ ado deliciose uiu̾e ꝙ ñ contĩg̾et
ip̃os temꝑatos ẽe. Ꝙ principalis intento le

Expanded text:
possessionum illarum: possent enim cives adeo sus habendo possessiones aequatas possent ita abundare in eis, et adeo deliciose vivere, quod non contingeret ipsos temperatos esse. Quod principalis intentio le
Abbreviated transcription (Latin):
coutͣhant cũ diuitib ⁊ in ꝯͣliendo accipiãt do¬
tes ⁊ ñ dent. pauꝑes gͦ accipiendo ĩnagͣs doces
adiuitib: potu̾nt equari eis in posẜonib.
¶Potuit ã phelleas tͥplici uia mou̾i ad hoc
hiis q̃ iudebat in posẜonib aliis.  Peimu
ura sic p. siam cuies ualde litigãt ꝓ possõib.
ues hr̃ent possones eqͣles ⁊ scirent se ñ posse
exced̾e suos ꝯciues in possessionib frustra ꝑꝑ
hoc insurg̾ent lites ⁊ placita. ¶ Nam dato
ꝙ alt̾ litigantiũ cãm obtin̾et: ñ młtũ ex hoc
gͥaud̾e poss. qr oport̾et ip̃m ꝑ dationẽ dotiũ eqͣ¬
ri in possonib aliis ciuib. dic tͣ ꝑdẽs placit
ñ multũ admit̾e̾t. qr accipiendo dotes eqͣret᷑
aliis ab in d̾iciis. uide̾ntur gͥ oĩo cessare uti¬
gia ⁊ placita: siciues hr̃ent possones equatas
Scd̾auia sumct᷑ ut tollantur de cĩtate in¬

Expanded text:
in contrahendo accipiant dotes, et non dent pauperes ergo accipiendo magnas dotes a divitibus poterunt aequari eis in possessionibus. Potuit autem Phaleas triplici via moveri ad hoc his quae videbat in politiis aliis. Prima via sic patet. nam cives valde litigant pro possessionibus: ves haberent possessiones aequales, et scirent se non posse excedere suos concives in possessionibus, frustra propter hoc insurgerent lites et placita. nam dato quod alter litigantium causam obtineret, non multum ex hoc gaudere posset quia oporteret ipsum per dationem dotium aequari in possessionibus aliis civibus. Sic etiam perdens placitum, non multum amitteret: quia accipiendo dotes, aequaretur aliis in divitiis. viderentur ergo omnino cessare placita, si cives haberent possessiones aequatas. Secunda via sumitur, ut tollantur de civitate in
Abbreviated transcription (Latin):
requiruntur ad bellum. ¶Hõies .n. bella¬
tores decet ẽc mente cautos ⁊ ꝓuidos. corde
u̾iles ⁊ aĩosos. corꝑe robustos ⁊ fortes.
hostes ex sagacitate: qm ex fortitudine.
pauci .ii. bellatores si sint sagnces ⁊ indri¬
stres suꝑant multos ñ fortitudĩe s prudenͣ.
ml̾res ergo qr hñt consiliũ inuailid̾ ⁊ ab usu
rõis deficiunt. nec sunt ita industres ⁊ꝓui¬
de sicut uiri: nõ sunt ordĩande ad oꝑa belli¬
ca. nam in bellis est magna cautela ⁊ ĩ du¬
militari. si alia male acta recuꝑari possũt
caus tñ belloꝵ irremediabiles sũt ex ip̃n ĩ¬

Expanded text:
requiruntur ad bellum. Homines enim bellatores decet esse mente cautos et providos: corde viriles et animosos: corpore robustos et fortes. hostes ex sagacitate quam ex fortitudine: pauci enim bellatores si sint sagaces et industres superant multos non fortitudine sed prudentia. Mulieres ergo, quia habent consilium invalidum, et ab usu rationis deficiunt, nec sunt ita industres et providae sicut viri, non sunt ordinandae ad opera bellica. Nam in bellis magna cautela et indure militari, si alia male acta recuperari possunt, casus tamen bellorum irremediabiles sunt. ex ipsa i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ in c̃itate eẽt maxĩa pax optinia ⁊ nõ ori¬
rentur ibi litigia. nam ꝓpͥus amoris effcũs
ẽẽ u̾r ẽe ur pax ⁊ concordia. ꝙ u̾o socrates adde¬
bat de mlr̾ib ꝙ ordiande eeñt ad oꝑabellica
saluari pot̾ ñ inelligendo hoc simpliat᷑ s ĩ ca¬
su. poss .n. casus conting̾e ꝙ ⁊̃ mulieres bel¬
tes ytalie hoc contingit ꝙ uiris desentib c̃i¬
tatẽ ⁊ cum exissẽt inuasa. est eoꝵ c̃tas ab ho

Expanded text:
quod in civitate esset maxima pax, et non orirentur ibi litigia. nam proprius amoris effectus, esse videtur pax, et concordia. Quod vero Socrates addebat de mulieribus, quod ordinandae essent ad opera bellica. salvari potest non intelligendo hoc simpliciter, sed in casu. Posset enim casus contingere, quod et mulieres belpartes Italiae hoc contingit, quod viris deserentibus civita
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ sic seꝑandi sunt bellatores ab artifi¬
cib ⁊ ab aluis ciub ꝙ ciies alios ꝓ defen¬
sione pr̃ie bellare non oporteat. Melius ẽ gͦ
dic̾e in cuutate tot ẽẽ bellatores ⁊ defensores
pr̃ie:quot sunt ibi ciuies ualentes portare
arma: ꝙͣ seꝑare bellatores ab aliis cimbus
¶Scd̃a ura sic p. Nam constitu̾e tantã
muititudinẽ uellatoꝵ in qual cĩtate ut

Expanded text:
go sic separandi sunt bellatores ad artificibus et ab aliis civibus, quod cives alii pro defensione patriae bellare non oporteat. melius est ergo dicere in civitate tot esse bellatores et defensores patriae, quot sunt ibi cives valentes portare arma, quam separare bellatores ab aliis civibus. Secunda via sic patet, nam constituere tantam multitudinem bellatorum in qualibet civitate ut
Abbreviated transcription (Latin):
¶ pͦ qr uen̾ea ꝓuocat. Cum .n. corꝑe calefacto
maior ficit incitato ad actus ueneos. uinũ ꝙ¬
p̾ssio rõis. Nam ascẽdente fumositate uini ad
caput: curbat᷑ c̾e̾brũ. qͦ curbato: dep̃mit᷑ int̃õ
nr̃ qͣnt̃ ad suos actus. qr ñ possumꝰ ud̾e rõe
uti. immod̾ata gͦ sũpt̃o uini nt̃m impedit
t̃onis usũ in qͣntũ turbat oe̾brũ. In  gͦ ꝙ ali¬

Expanded text:
 quia venerea provocat. Cum enim corpore calefacto maior fiat incitatio ad actus venereos, vinum pressio rationis. Nam ascendentibus fumositatibus vini ad caput, turbatur cerebrum: quo turbato deprimitur ratio nostra quantum ad suos actus, quia non possumus libere ratione uti. Immoderata ergo sumptio vini in tantum impedit rationis usum, in quantum turbat
Abbreviated transcription (Latin):
at a cõsecutõe fuuis: expedit aliqͦs ludos ⁊ al¬
qͣs deductões int̾pon̾e suis curis. ut ex ħ aliq̃
reqͥem recipientes mag̃ possĩt laborare ĩ cõ¬
instruendi sunt pu̾i erga ludos ũ ñ oĩo phi¬
beant᷑ a ludis. s ut modate heant ludos ho¬
nestos ⁊ lib̾ales. nam ludi turpes ⁊ eloqͥa tͦ¬
pia ⁊ deductões inhõeste ꝓhibende sũt inuẽi¬

Expanded text:
at a consecutione finis, expedit aliquos ludos et aliquas deductiones interponere suis curis, ut ex hoc aliquam requiem recipientes, magis possint laborare in coninstruendi sunt pueri erga ludos, ut non omnino prohibeantur a ludis: sed ut moderate habeant ludos honestos, et liberales. Nam ludi turpes, et eloquia turpia, et deductiones inhonestae prohibendae sunt a iuveni
Abbreviated transcription (Latin):
cum sñ lege ⁊ iustiͣ constitura cuutas sta¬
re ñ poss: ordĩau̾nt cuutatẽ politicam q̃

Expanded text:
cum sine lege et iustitia constituta civitas stare non posset, ordinaverunt communitatem politicam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ oporteat eos cẽ.q. semideos. ⁊ debite ⁊ absq
uegligentia negons regni intend̾e ñ uacat eis¬
entias intm̃ decet eos scire: in qnͣtũ desuiunt
morali neg̃o. Decet gͥ eos scire gͣmaticã ũ ĩtlłi¬
entie ꝙͣ alie facilius tradunt᷑. Inmo si nũꝙͣ
politico debent insudare ut sciant ydioma li¬
tu̾le. ¶ Debens ⁊̃ aliqui addisc̾e de dyaletica
⁊ rethorica: ut ex hoc subtiliores fiant ad q̃¬
ros. dic gͥ morale negociũ scire expedit ab
hus qui cupiũt principari. ut si om̃s alias
scĩas ignorarẽt. adhuc stude deb̾ent ut eis mo
ceps sufficient̾ iustruitur. qͣlit̾ debait prĩcipa¬
N ⁊ qũo se ⁊ cines induc̾e debent ad uͥtutes.

Expanded text:
cum oporteat eos esse quasi semideos, et debite et absque negligentia negotium regni intendere, non vacat eentias in tantum decet eos scire, inquantum deserviunt morali negocio. Decet igitur eos scire grammaticam, ut intellientiae quam aliae facilius traduntur. Immo si nunquam politico, debent insudare, ut sciant idioma literale. Debent etiam aliquid addiscere de dialectica et rhetorica, ut ex hoc subtiliores fiant ad res. Sic ergo morale negocium scire expedit ab iis qui cupiunt principari: ut si omnes alias scientias ignorarent, adhuc studere debent, ut eis moceps sufficientere instruitur, qualiter debeat principari, et quo se et cives inducere debeat ad virtutes.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑ se bo᷑ ⁊ laudabil. ¶ Tercio cohibendi sunt
ne absq p̾meditatione loqͣntur. nam uiuẽs
cognoscũt: ad panca respicientes eñtiãt fn¬
cile ⁊ eñtiant cito ⁊ debilit̾ qͣr ⁊ monendi sũt
ue statim ad int̾rogata respondeant. Lic. n
ditantes r̾ndeãt ⁊ ut p̾cogitẽt in ẜmõib ꝓfe¬
rendis ꝑ successionẽ tp̃ris disponunt᷑ ũ ꝓterãt¬

Expanded text:
er se bona et laudabilis. Tertio cohibendi sunt, ne absque praemeditatione loquantur. Nam iuvenes cognoscunt, ad pauca respicientes enunciant facile, idest enunciant cito et debiliter, quare monendi sunt, ne statim ad interrogata respondeant. licet enditati respondeant, et ut praecogitent in sermonibus proferendis, per successionem temporis disponentur
Abbreviated transcription (Latin):
iudũ futõꝵ. siam sicut auoꝵ director d cogi¬
d̾e fut᷑a ut adhibea medicam̃ta ad ea ꝑ q̃ ĩ
post̾um facilius oblicaiͣ possint. ¶ Tercio
decet ip̃m ẽẽ cautũ. qr ut in pͦ liꝰ tetiginius
sicut in cognosc̾edo ⁊ spoculando ẽ admbẽda
cautela: ne fl̾a admisceant᷑ uis: sic ⁊ in agẽ¬
dis ꝯͣ hoĩem ẽe cautũ ne mala ꝑmisceant᷑
bonis. Quedã .n. ẜ se mala suꝑfi cõ¬

Expanded text:
rovidum futurorum. Nam sicut aliorum director debet cogiprovidere futura, ut adhibeat medicamenta ad ea, per quae in posterum facilius obliquari possint. Tertio decet ipsum esse cautum, quia ut in primo libro tetigimus, sicut in cognoscendo et speculando est adhibenda cautela, ne falsa admisceantur veris: sic in agendis convenit hominem esse cautum, ne mala admisceantur bonis. quaedam en
Abbreviated transcription (Latin):
bendã l enu̾are possemꝰ oĩa illa octo: que
in pͥmo libro de pruden᷑ tetigunꝰ: sufficiat tñ
ad p̾sens qͣtuor de illis enumare. ⁊octor gͦ
pũor nobłiũ d ẽe sic prudẽs intlłigiołib u̾
ẽẽ memor recolendo p̾t̾ita. Nam sicut uolẽs
rectificare uͥgam. ñꝙͣ eam rectificare poss
nͥ cognosce̾t ex qͣ ꝑte eẽt oblicata: Sic uolẽs
alios rectificare nĩꝙͣ eos c̃ogrue rectifica¬

Expanded text:
ibendam, licet enumerare possemus omnia illa octo quae in primo libro de prudentia tetigimus, sufficiat tamen ad praesens quatuor de illis enumerare. Doctor enim puerorum nobilium debet esse sic prudens in agibilibus, ut e memor, recolendo praeterita. Nam sicut volens rectificare virgam, nunquam eam rectificare posset nisi cognosceret ex qua parte esset obliquata: sic volens alios rectificare nunquam eos congrue rectifica
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrii. Rã qr iuuẽs molles st̃ ⁊ ductiles si sine
freno seꝯ lasci ͣ ᷤᷤ statĩ ĩp̃mũtur ĩ eis hĩtus
uitiosi. sicut ĩ cera molli ⁊ ductili statim ĩ¬
p̾mit᷑ forͣ sigilli sie gͦ uutnes ĩformẽtur hĩ
uit̃osis statĩ ab ip̃a ĩfanͣ st̃ moᵈͥ ⁊ corriᵈ ͥ ut ꝑ

Expanded text:
rii. Nam quia iuvenes molles sunt et ductiles, si sinc fraeno sequantur lascivias, statim imprimuntur in eis habitus vitiosi: sicut in cera molli et ductili statim imprimitur forma sigilli. Ne ergo iuvenes informentur habitibus vitiosis, statim ab ipsa infantia suntmonendi et corr
Abbreviated transcription (Latin):
ges ⁊̃ ira ã sunt de actib hõii sũt sb̾ politicͣ
que  de regĩe ãtatis. siam ut alibi nos dixisse
ineminimiꝰ. om̃s legute sunt .q. quidã ydiote poli¬
tici. ¶ Nam sicut laici ⁊ uulgares qr arguũt ⁊
formãt rõnes suas quẽ modũ arguendi docet
dyaietica. iõ ip̃i qr ñ argnũt artificiałr ⁊ dyale¬
tice: appellant᷑ a ph̾o ỹdiote dẏaletici: sic legi¬
ste qr ea de quib  politica dicũt narratinẽ
⁊ sine rõne: appellari possunt ydiote politici.
tes politicam ⁊ morales scĩas: ꝙͣ scientes leges
⁊ iura. uani qnͣto scientes ⁊ dantes cãm ħ̾ora¬
błiores sũt loquentib ñ reddentib cãm dc̃i᷑ ta¬
to tales horabłiores sunt illis. ¶ Ex ħ ⁊ appa¬
di. siam primo ħorandi sũt d̾mi ⁊ scientes theo

Expanded text:
ges et iura, quae sunt de actibus hominum sub politica, quae est de regimine civitatum. Nam  ut alibi nos dixisse meminimus omnes legistae sunt quasi quidam idiotae politici: Nam sicut laici et vulgares, quia arguunt et formant rationes suas, quem modum arguendi docet dialectica, ideo ipsi quia non arguunt artificialiter et dialectice, appellantur a Philosopho idiotae dialectici: sic Legistae, quia ea de quibus est politica, dicunt narrative et sine ratione, appellari possunt idiotae politici. unt scientes politicam et morales scientias, quam scientes leges et iura. Nam quanto scientes et dantes causam, honorabiliores sunt loquentibus et non reddentibus causam dicti: tanto tales honorabiliores sunt illis. Ex hoc autem appadi. Nam primo honorandi sunt divini
Abbreviated transcription (Latin):
endi ⁊̃ opponendi. Nam modus sciendi ur ẽ.
ut ꝑ debita argum̃ta ⁊ ꝑ debitas rõnes mãi¬
rõnes. Nam nisi modũ arguendi sciremus.
fl̾m. eo ꝙ ignoramꝰ ignoraremus argnẽ
scĩa lib̾alis d̾r ẽe rethorica. Est ã rethorica¬

Expanded text:
endi et opponendi. Nam modus sciendi noster, est ut per debita argumenta, et per debitas rationes manirationes. Nam nisi modum arguendi sciremus, falsum: eo quod ignoraremus arguendscientia liberalis dicitur esse Rhetorica. Est autem Rhetorica,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se morabat᷑. hoĩes gͦ sic disꝑsi morantes a¬
uqñ concordabant in unũ constituentes sͥ
cĩtatẽ aliꝙͣ in qͣ sił morantes h̾ere possent
sufficientius q̃ requirunt᷑ ad indigñam in¬
te. ħ gͦ mõ poss fieri constitutio regni ut
si multe cĩtates ⁊ castra sił confedarentur
⁊ concordarẽt. ut sub uno rege exist̾ent tm̃¬

Expanded text:
per se morabatur. homines sic dispersi morantes aliquando concordabant in unum, constituentes sibi civitatem aliqua, in qua simul morantes habere possent sufficientius quae requiruntur ad indigentiam vitae. Hoc ergo modo posset fieri constitutio regni, ut si multae civitates et castra simul confoederarentur et concordarent, ut sub uno rege existerent, t
Abbreviated transcription (Latin):
cessarẽt lites ⁊ uirgia ⁊ ẽẽt ciuitas oportũe
ordiãta. uolebant ⁊̃ uxores ẽẽ cões. qr ex ħ
consurg̾et maxĩa dilcõ uit̾ ciues. namuxo
illa ẽẽt maxuus amor eo ꝙ antiquiores
dilig̾ent om̃s iunores ut finos. ⁊iumorẽ
eos diligent sicut pres. ¶ Dosu̾nt ⁊̃ hiꝰ ꝯ¬

Expanded text:
civitas optime ordinata. Volebant etiam uxores communes, quia ex hoc consurgeret maxima dilectio inter cives. nam uxoilla esset maximus amor, eo quod antiquiores diligerent omnes iuniores ut filios, et iuniores eos diligerent ut Patres. Posuerunt eti
Abbreviated transcription (Latin):
mu̾e sufficient᷑̃ ⁊ uͥtuose regenda sit cĩtas ⁊
regnũ. ¶Tercio mõifestabr qũo eligendi
sunt pugnatores. ⁊ qũo impugnandi sũt
hostes. ⁊ qũo ordĩande sunt cicies belloꝵ ⁊
quib cantelis uti debeant uellantes. Q ũo

Expanded text:
e sufficienter et virtuose regenda sit civitas et regnum. Tertio manifestabitur quomodo eligendi sunt pugnatores, et qualiter impugnandi sunt hostes, et quomodo ordinandae sunt acies bellorum, et quibus cautelis uti deb
Abbreviated transcription (Latin):
ut melius possit resist̾e impugnatõ hosti¬
um. Cum gͤ regnũ sit .q. q̃dam ꝯfed̾at̃o płi¬
poͣm aliar cuntatũ ad defensionẽ cuiusl ci¬
uitatis regni si contingat eam ab extrane¬
is impugnari pp̃ faciliorẽ defensionẽ ⁊ tuiti¬
onẽ utile fuit ex płib cõitatib politicis ꝯsti¬

Expanded text:
us possit resistere impugnationem hostium: cum ergo regnum sit quasi quaedam confederatio pluripotentiam aliarum civitatum ad defensionem cuiuslibet civitatis regni; si contingat eam ab extraneis impugnari, propter faciliorem defensionem et tuitionem utile fuit ex pluribus communitatibus politicis consti
Abbreviated transcription (Latin):
hũndare. o cĩtat̾e unã indig̾e anxilio alt̾i
q̃r sicut utile  uite hũane m ead cĩtate ꝯgͥ¬
gari diu̾sos uicos ut facilius h̾eant q̃ reqͥ¬
runt᷑ ad uitam: sic utile ẽ ciuitati płes cõ¬
g̾gare uicos sub uno principatu aut sub
uno regno. ut facilius ⁊ meliꝰ sͥ inuice to̾¬
uẽiant qͣnͣtũ ad ea quib indigemꝰ in uita.
Nam sicut diũsa m̃bra corꝑis ño eũd̃ actũ
sis mbris cõg̾gari i umo corꝑe ut s̾ inuicẽ
subueĩant: sic qr ñ om̃s cĩcates hũndant
in eisdẽ: utile ÷ eas cog̾gari sub uno regno.
ut melius possint sibi inmõe sb̾uẽixe in hi¬
is q̃ requirunt᷑ ad sufficiõm uite. ¶ Scd̃̾a
iua ad innestigand̾ ħ id̾ sumit᷑ exꝑte adep

Expanded text:
abundare, oportet civitatem unam indigere auxilio alterius. Quare sicut utile est vitae humanae in eadem civitate congregari diversos vicos, ut facilius habeantur quae requiruntur ad vitam: sic utile est civitates plures congregari sub uno principatu aut sub uno regno, ut facilius et melius sibi invicem subveniant quantum ad ea quibus indigemus in vita. Nam sicut diversa membra cosis membris congregari in uno corpore, ut sibi invicem subveniant: sic quia non omnes civitates abundant in eisdem, utile est eis congregari sub uno regno, ut melius possint sibi invicem subvenire in his quae requiruntur ad sufficientiam vitae. Secunda via ad investigandum hoc idem, sumit
Abbreviated transcription (Latin):
tus uͣr eẽ potior multitudine. uñ pͥma cã
deus ip̃e qr est silme unus: arguitur esse
sũme bonus. indet᷑ gͦ ciuitas esse pocissĩe
bona: si sit potissĩe una. qnͣto gͥ plus adu
uitnt̾ẽ ꝓoedit: tanto plus ꝓpinquat ad cer¬
miñ uoͣnitatis. ¶ Scd̾ ã ꝙ ccͣ ciuitatẽ sta

Expanded text:
tur esse potior multitudine unde prima causa Deus ipse quia est summe unus, arguitur esse summe bonus. videtur ergo civitas esse potissime bona, si sit potissime una. igitur quanto plus ad unitatem procedit, tanto plus appropinquat ad terminum bonitatis. Secunda
Abbreviated transcription (Latin):
cimłr uiuit: nisi ex pauꝑtate uł ex fortun a
ħ accidat. uł est bestia ⁊ scełatus ⁊ sñ iugo ñ
ualens legem ⁊ societatem supportare. uł . ꝯ

Expanded text:
civiliter vivit nisi ex paupertate, vel ex fortuna hoc accidat vel est bestia et sceleratus et sine iugo, non valens legem et societatem supportare, vel est
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sitatem in se. ⁊ diu̾sos hr̃e iicos ut ex¬
pediẽs ad ucam ꝙ ñ reꝑitur in io uico
ꝯponẽ ad alia tota. ut nũꝙͣ melodia que ẽ
muttitudo uocũ: est bñ ꝓporcionata si sunt
om̃s uoces eqͣles. s ad rectam consonãtiã
o ibi dare diu̾sitatẽtonoꝵ. sic pictura ñ ꝙͣ
ẽ bñ ordĩata nͥ ibi sit diu̾sitas coloꝵ: sic ⁊
cĩtas nũꝙͣ bñ ordinata erit nisi ibi sit diu̾¬

Expanded text:
diversitatem in se, et diversos habere vicos, ut expediens ad vitam quod non reperitur in uno vico,  comparationem ad alia tota. ut nunquam melodia; quae est multitudo vocum, est bene proportionata, si sint omnes voces aequales: sed ad rectam consonantiam oportet ibi dare diversitatem tonorum. sic pictura nunquam est bene ordinata, nisi ibi sit diveristas colorum. sic et civitas nunquam bene ordinata erit, nisi sit ibi dive
Abbreviated transcription (Latin):
qr l uidẽt ñ poss audire. nec ambulare:
sic si maxĩa ẽẽt conforntas in c̃itate. ñ
ꝙ om̃s eẽnt textores ur coriarii: c̾itas ĩp¬
subiectos. nam cum cuutas sit ordo q̃ũ ad a¬
liquẽ principantẽ uł dñantẽ. ⁊ cũ inc̃ĩtate
⁊ aliqui subiecti q̃r cum hoc diu̾sitatẽ reqͥ¬
rat: o inciuitate dare diu̾sitatẽ aliꝙͣ.

Expanded text:
 videret, non posset audire, nec ambulare: sic si esset maxima conformitas in civitate, ut quod omnes essent textores vel coriarii, civitas impsubiectos. Nam cum civitas sit ordo civium ad aliquem principantem vel dominantem, ut cum in civitate et aliqui subiecti. quare cum hoc diversitatem requirat, oportet in civitate dare diversitatem a
Abbreviated transcription (Latin):
.I
.n. plures hõies magis trahunt nauem ꝙͣ¬
tumcũq illi płes sunt eiusd̃ ritus ⁊ sĩc siłes
⁊ conformes sic ples hõies mag̃ bellant
ciuitas aͥ ñ sic: s constituta  ad suffĩam¬

Expanded text:
. enim plures homines magis trahunt navem, quantumcunque illi plures sint eiusdem ritus et sint similes et conformes, sic plures homines magis bellant. Civitas autem non sic, sed constituta est ad suffi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficuam: honorẽ aicciꝑet incutate illa. ⁊
qr homines cõit̾ sunt honoris cupidi: ĩdu¬
cebantur multi ut inuenientes ꝯsuetudi¬
nes nouas dicentes eas ẽẽ utiles ⁊ ꝓficuas c¬
uitati: solu̾ent leges prĩas ⁊ antiquas. m̾ito

Expanded text:
ficuam, honorem acciperet in civitate illa; et quia homines sunt communiter honoris cupidi, inducebantur multi ut invenientes consuetudines novas, dicentes eas esse utiles et proficuas civitati, solverent leges patrias et antiquas. Merito
Abbreviated transcription (Latin):
artiũ. ẜa ex ꝑte pranitatis qͣrdom legũ. t̾cia
ex simplicitate cõdentiũ leges. ⁊ qͣrta ex in
ꝓbanda dc̃a prioꝵ. puta in medicinali amo¬
ta sũt multa prna eloquia. ⁊ in scĩa gĩnasti¬
ca sũ in arte luctatina q̃ docet luctari ut in¬
stigand̾ hoc idẽ sumitur exꝑte prauitatu
quaꝵ dam legum. nam qͣsdam leges prĩas
erat lex olim ap̃g̾cos ꝑ portantes fr̾um ⁊ aͣ
sent suas uxores uende̾. Sic etiam ꝯt leges
aliqͣs ẽe stultas. ut puta illam legem ꝙͣ ut. re¬
tui innad̾et aliꝙ̃ cinem ⁊ ille presentib ali¬
quib fug̾e̾t ab eo reputabatur fugiẽs reus
omicidii. Dicebat .n. leglator ꝙ ñ fug̾e̾t: nͥ sẽ¬
tiret se culpabilẽ. s hoc fatuũ fuit statũe.
qr suĩi ailiquis sit culpabils sũi no: sitrme¬

Expanded text:
artium. Secunda ex parte puritatis quarundam legum. Tertia ex simplicitate condentium leges. Et quarta ex indobanda sunt dicta priorum, puta in medicinali amota sunt multa paterna eloquia, et in scinetia gymnastica, sive in arte luctativa quae docet luctari, ut inndendum hoc idem, sumitur ex parte puritatis quarundam legum: nam quasdam leges patriaserat lex olim apud Graecos, quod portantes ferrum, et alia sent uxores suas vendere, Sic etiam contingit leges aliquas esse stultas, utputa legem illam quam ut retui invaderet aliquem civem, et ille praesentibus aliquibus fugeret ab eo reputabatur fugiens reus homicidii: dicebat enim legislator quod non fugeret, nisi sentiret se culpabilem: sed hoc fuit stultum statuere, quia sive aliquis sit culpabilis sive non, si time
Abbreviated transcription (Latin):
qr huic nͣlis rõ n̾o contindicit. Leges gͦ defi
rat lex illa ꝙ ciies possẽt suasuxores uẽd̾e.
obẜuande: s excirpande. siuͦ leges sint de¬
fc̃iue. qr nõ complete det̾iant ꝑticulaiͣa agi¬
bilia. dato ꝙ occurrãt leges meliores ⁊ ma¬
g̾ sufficientes: no est assuescẽd̾ ĩnouare le
cientes que sunt munꝰ. dato tñ ꝙ in aliqͦ suf¬
ficientõres eẽnt leges nouit̾ admuẽte: sũt
tanto ex alia ꝑte nocet tollendo consuetudi¬
nẽ ⁊ diuturnitatẽ tp̃ris. ꝑ qͣm lex ħt effica¬
tiam magnã. Non est gͥ siłe de artib ⁊ de
legib qr artes ⁊ sc̃ie totam efficatiam hñt.

Expanded text:
 huic naturalis ratio non contradicit. Leges ergo defrat lex illa, quod cives possent suas uxores vendere, observandae, sed extirpandae. Si vero leges sint defectivae, quia non complete determinant particularia agibilia, dato quod occurrant leges meliores et magis sufficientes, non est assuescendum innovare legcientes quae sunt minus. Dato tamen quod in aliquo sufficientiores essent leges noviter adiuventae, sunt tanto ex alia parte nocet, tollendo consuetudinem et diuturnitatem temporis, per quam lex habet efficaciam magnam. Non est ergo simile de artibus et de l
Abbreviated transcription (Latin):
¶Est ĩ attendd̃ ꝙ uie subt̾raee sunt mu¬
niende cabulis ⁊ auis edificus ne cadat t̾¬
ra ⁊ suffocat fodientes. t̾ra ⁊̃ q̃ extrahit᷑
de dõis fossis est tałr abscondenda ne indeã
ab obsessis ¶ Et rursus cumignis appoᷤ
ad ligna sustinentia murũ. apponẽs hiꝰ
tutum fac̾o ne ledantur ꝑ muroꝵ casũ.
Sic gͦ agend̾ ẽ inpugnatione ꝑ cunicłos¬

Expanded text:
t muniendae tabulis et aliis artificiis, ne cadat terra et suffocet fodientes: terra etiam quae extrahitur de dictis fossis est taliter abscondenda, ne videatur ab obsessis. Et rursus cum ignis apponitur ad ipsa ligna sustinentia murum, apponens huiututum fugere, ne laedantur per murorum casum. Sic ergo agendum est in impugnatione per cunic
Abbreviated transcription (Latin):
as ut ꝑ e̾as possit hr̃i ingͥ̾ssus ad c̾̃itate ⁊ ca¬
strũ que omĩa latent̾ fieri possunt absq
eo ꝙ sentiunt᷑ ab obsessis. lic ñ sñ difficł¬
tate ⁊ diutarnitate t̃pris possunt ħ om̃a
pugͣnd̾ ꝑ appõitionẽ ignis fĩ d ut sił cad̾ãt
muri ⁊ munitoos suffose ⁊ ꝑ mas sb̾t̾rane
tũ fc̃m ex muris cadentib: reliqui obsidẽ

Expanded text:
possit haberi ingressus ad civitatem et castrum: quae omnia latenter fieri possunt absque eo quod sentiantur ab obsessis: licet tamen sine difficultate et diuturnitate temporis, possint haec omnia pugnandum ad appositionem ignis fieri debet, ut simul cadant muri et munitiones suffossae: et per vias subterranea et per aditum factum ex muris cadentibus reliqui obside
Abbreviated transcription (Latin):
ᵈ edificiũ debent appon̾e ne obsessi udere
possiat ubi incipiant fode. Ibr .n. fodendo ⁊¬
faciendo uias subt̾raneas sicut facuunt
fodientes angentũ ⁊ inuementes uenas
metatallor: debent ꝑ uias illas faciendo e
⁊ suppon̾e ibi ligna ne statim cedant. ⁊ cũ
om̃s muros uł maximam ꝑte muroꝵ
sic suffod̾int ⁊ subpunctau̾nt. sind̾int
obsidentes ꝙ ꝑ solum cassi muroꝵ possĩt
nem in lignis sustinentib muros ⁊ fac̾e

Expanded text:
edificium debent apponere, ne obsessi videre possint ubi incipiant fodere: ibi enim faciendo vias subterraneas sicut faciunt fodientes argentum et invenientes venas metallorum, debent per vias illas, faciendo eaet supponere ibi ligna ne statim cadunt. Et cum omnes muros, vel maximam partem murorum sic suffosserunt et subpunctaverunt, si viderint obsidentes quod per solum casum murorum possint nem in lignis sustinentibus muros et facere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯt ꝙ exutenta in cast̾s cum fiunt occupa¬
fi obsidentes sõpno ato ułocio aut aliqua
nccuste disꝑsi: repente ꝓrumꝑũt in ip̃os ⁊
succendunt tentoria. destruũt obsidentiũ
machinas. ⁊ alũ multos ex obsidentib ꝑtu¬
ciũt. q̃r obsidentes ut tuti ꝑmaneant. Lõ¬
ge a munttione obsessa. saite ꝑ ictũ teli ł
iaculi debent castra metari ⁊ cͣc te fac̾e fossas
⁊ fig̾e ibi ligna ⁊ construe ꝓpugnacula. ũ si
opidani uellent eos repente inuade: resisten¬
tiam inuenirẽt. ¶Diso qũo se munire de¬
bent obsidentes ne ab opidanis molestent᷑.
restat oñd̾e quot mõis impugnare debẽt ob¬
sessos. ¶ Est ã unus modus impugnͣdi
des emissos maĩb uł fundis. uł ĩ ꝑ appõi¬
tiones scaiaꝵ. nõ multũ .n. industr̃es in
pugna si obsessi faciant sead muros ⁊ad
ꝓpugnacula: statĩ impugnãt eos cũ balistiᷤᷤ
uł fundis. apponũt scilas ad muros. ut si
possut ascend̾e: sint pares illis. ¶ Pt tñ

Expanded text:
od existentes in castris cum fuerint occupati obsidentes somno, vel ludo, vel ocio, aut aliqua necessitate dispersi repente prorumpunt in ipsos, et succedunt tentoria, destivunt obsidentium machinas, et aliquando multi ex obsidentibus perdunt. Quare obsidentes ut tuti permaneant, longe a munitione obsessa saltem per ictum teli vel iaculi debent castrametari, et circa se facere fossas, et figere ibi ligna, et construere propugnacula: ut si oppidani eos repente vellent invadere resistentiam invenirent. Viso quomodo se munire debent obsidentes, ne ab oppidanis molestentur: restat ostendere quot modis impugnare debent obsessos. Est autem unus modus impugnandides emissos manibus vel fundis, et etiam per appositiones scalarum. Multum enim industres in pugna, si obsessi faciunt se ad muros et ad propugnacula, statim impugnant eos cum ballistis cum fundis; apponunt scalas ad muros, ut si possint ascendere ad partes illas. Praeter tamen