comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui etiam in apłis oꝑatut omnia. etiã uelle bonum. Ipse
ergo ut credẽ incipiamꝰ oꝑatur. non enim quia credinus.
sed ut credamus elegit nos. Dico elegit nos & oꝑatur oĩa.
& hoc scm consilum uoluntatis sue. idẽ scđm uoluntatẽ
suam que est ex ratione. Quasi dic̾et. Quare nos magis
elegit add officium predicationis uł apłatus nescimus. sed
inlaudem głe eiꝰ id est ut per nos landent alii głam eiꝰ.
enim quod ait: non uos me elegistis. sed ego elegi uos. Laus
autẽ głe dei est cum multi acquirunt᷑ adłidem: sicut gła
medici est. cum multos eurat. Simus inqmͣ in laudem enis
que apłis collata st̃¬

Expanded text:
ui, etiam in apostolis, operatur omnia, etiam velle bonum. Ipse ergo ut credere incipiamus operatur. Non enim quia credimus, sed ut credamus elegit nos et operatur omnia. Et hoc secundum consilium voluntatis suae, id est secundum voluntatem suam, quae est ex ratione. Quasi dicat: Quare nos magis elegit ad officium praedicationis et apostolatus nescimus, sed in laudem gloriae ejus, id est ut per nos alii laudent gloriam ejus, sius Verum est enim quod ait: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Laus autem gloriae Dei est, cum multi acquiruntur ad fidem, sicut gloria medici est cum multos curat. Simus, inquam, in laudem ejus quae apostolis collata s
Abbreviated transcription (Latin):
est electio sed uoluntas dei qui tuilla nr̃a m̃ita innenit. s
sorte uoluntatis sue nos adsalutem uocauit. quia uoluit
ñ qi digni fuimus. Hec est sors uñ illa timica dm̃ desuꝑ¬
texta. que karitatem significat. sorte suꝑ eam missa pro¬
uenit. quia dei gr̃a caritas in spiratur. non m̃ttis. Uocati
sumus nos dico. prius predestinati. id est ꝑ gr̃am preꝑati.
or elesfi. & hoc ñ sccđ̃m merita. sed scd̃m ꝓpositum cius:¬

Expanded text:
est electio, sed voluntatis Dei, qui nulla nostra merita invenit, sed sorte voluntatis suae nos ad salutem vocavit, quia voluit, non quia digni fuimus. Augustinus Haec est sors unde illa tunica Domini desupertexta, quae charitatem significat, sorte super eam missa provenit, quia Dei gratia charitas inspiratur, non meritis vocati sumus. Nos dico prius praedestinati, id est per gratiam praeparati et electi: et hoc non secundum merita, sed secundum propositum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
uiderentur meruisse¬
eos ita gratis uocatoᷤᷤ
non meritis sicut fue¬
runt alii dicens: in
quo xp̃o id est per
meritis sed sorte idẽ
diuina electione.Sors¬
enim dicit᷑ di gr̃a qͣ
salui facti sumus

Expanded text:
iderentur meruisseos ita gratis vocatos non meritis, sicut frunt alii, dicens: In quo Christo, id est per itis, sed sorte, id est divina electione. Sorsnim dicitur Dei gratia, qua salvi facti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ grã abundans. ex q omĩa
bona st̃ homini. sine qͣ nicħ¬
ħt boni. Causa ade ẽ pecc̃m
illd̾ originale: cuiꝰ rei st̃ om̃s¬
uniꝰ hominis
carnalit̾ geniti. Cetera
pecc̃a hñt ex semulta.⁊ si¬
ex illo originali ft̃ ad peccan¬
dũ magis ꝑni. Propt̾ea ꝙͣ¬
temporalit̾ ualet forma mor¬
tis ex adam. in et̾num aũ ua¬

Expanded text:
est gratia abundans, ex qua omnia bona sunt homini, sine quet boni. Causa Adae est peccatum illud originale, cujus rei sunt omnes carnaliter geniti; caetera peccata habent ex se multa, ex illo originali sint ad peccandum magis proni. Praeterea ettemporaliter valet forma mortis ex Adam; in aeternum autem va
Abbreviated transcription (Latin):
it. quiꝑ sua̾ bonitatẽ de plenitudine sua nob̾ donauit
ꝙ nota. plures neq̃ qͣm ibi poni cõꝑatiue. s absolute
tanqͣm dic̾et multos. Non enĩ plures iustificant᷑ ꝑ¬
xpm: qm condempnant᷑ ꝑadam.S ita dicendũ ẽ. inł¬
tomagis abundauit. ne donũ x delicto ade ꝯparet᷑ ⁊
p̃feratur. Adam qͥppe ex uno delicto reos genuit. xͥ
pe in qua natist᷑ addid̾unt. soluit atq donauit. Ma¬
ior ẽ gͦ causa. xp̃i: quam causa ade. Sequit᷑. Et ñ sic̃. Hic
ostendit dispares eẽ effectus causarũ. Qs dicat. hon
solum cause st̃ dispares. s etiam effectus .i. qr ñ sic̃ ꝑ¬

Expanded text:
it, qui per suam bonitatem, de sua plenitudine nobis tribuit. Et nota, plures, non ibi poni comparative, sed absolute, tanquam diceret multos. Non enim plures justificantm condemnantur per Adam; sed ita dicendum est multo magis abundavit, ut donum Christi delicto Adae comparetur et praeferatur. Adam quippe ex uno delicto reos genuit multpae in qua nati sunt addiderunt, solvit atque donavit. Major est ergo causa Christi quam causa Adae. Et nunc sicut hic ostendit dispares esse effectus causarum; quasi dicat: Non solum causae sunt dispares, sed etiam effectus. Et id
Abbreviated transcription (Latin):
unde d̾r in apokalipsi. agnꝰoceisꝰ ẽ ab origine mundi.
riunt᷑. itam xͦ unficabunt᷑. Sic̃ in illo ild̾. itam isto
fit istud. s ħ forma ñ ex omĩ parte conformis ẽ. sicut¬

Expanded text:
Unde dicitur in Apocalypsi: Agnus occisus est ab origine mundi. Unde dicitur in Apocalypsi: Agnus occisus est ab origine mundi. risto vivificabuntur . Sicut in illo illud, ita in isto fit istud. Sed haec forma, non ex omni parte conformis est
Abbreviated transcription (Latin):
rt̾ que et̾nalit̾ punit. ĩmo sub spe seruati st̃ in aduẽ
feros fui̾t. discretꝰ tñ longo in t̾uallo erat a pecc̃orib
ita ut chaos ingens eẽt int̾ uistos ⁊ pecc̃ores. Et scien¬
dum qd̾ libros qui alit̾ hñt. dic̃ ambrosius ẽẽ corrup¬
tos iͥ scił scͥptum ẽ mortẽ regnasse etiam in eos qͥ ñ pec¬
cauert̾ in similitudinẽ p̾uaricatõnis ade. qͣ litt̾a ⁊ in
grecis codicib legit᷑. qd̃ quidã ita intelligc̾. qr dict̃ mor¬
tem corpoꝵ regnasse in cuttores uniꝰ d̾i. & usq ad moysen
s cur ñ usq ad sinẽ scłi. Sunt tñ qͥdam latini codices
qͦs constat a ueterib grecis tnslatos. qͥ ita hñt in eos
q̃ppe. ⁊ cet̾ã. qͦs incorruptos simplicitas tempoꝵ seruat
in grecis quã in latinis codicib ab heticis ꝯtentioĩs
legis asserant. ⁊ contͣdicentib sͥ qͣi auctoritate resistãt.¬
qr iam tunc decreuit d̾s in misterio .i. in occulto suo dis

Expanded text:
t, quae aeternaliter punit; imo sub spe servati sunt in advenferos fuerit discretus, tamen longo intervallo erat a peccatoribus, ita ut chaos ingens esset inter justos et peccatores . Et sciendum quod liberos qui aliter habent dicit Ambrosius esse corruptos, ubi scilicet scriptum est mortem regnasse, etiam in eos qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae. Quae littera etiam in Graecis codicibus legitur: quod quidam ita intelligunt, quia dicunt mortem corporum regnasse in cultores unius Dei, etiam usque ad Mosen, sed cur non usque ad finem saeculi? Sunt tamen quidam Latini codices quos constat a veteribus Graecis translatos, quasi ita habent in eos etc., quos incorruptos simplicitas temporum servain Graecis quam in Latinis codicibus ab haereticis contentionis legis asserant, et contradicentibus sibi, quasi auctoritate resistaristi, quia jam tunc decrevit Deus in mysterio, id est in occulto suo disp
Abbreviated transcription (Latin):
solum per p̃missa
ostenditur xp̃c ma¬
ior angłis. sedetiam
ꝑhoc quia pater di¬
ctor quiesce & iudi¬
ca addextris meis id
est impotioribe me¬
is. uł michi scd̾mdi¬
uinitatem equalis.
nam quod fit totidie dum aliqui conuertuntur. Hocce si
paulatim agitur. indesinenter tamenagitur. scabellum
pedum id est plene tibi subietos. Per hõc enim quod at
sabellum pecdum tuorum plenam subiectionem signi¬
ficat. Nel ꝑ pedes intelligitur. humanitas xp̃i. que est
inferior natura iillo. & est sensus. Donec ponam ini¬
micos tuos scabellum pedum tuorum. id est subhuma¬
nitate tua. uit ip̃am reuereantur. & suꝑse sentiant. Uł
costuos scabellum pedum tuorim subiectos potentie di¬
uinitatis. ꝑ pedes enimstabilitas eterna significatur. uͥ
quasiuestigiis positis uittute om̃ipotentie consistit. Ad qͣm
autem angłorum dixit. hoc aliquuando: Nulli hot
ayeit. quia ꝯmnis sp̃c sunt ex officio. amrumistratorii
filii. missi actua

Expanded text:
solum per praemissa ostenditur Cjor angelis, sed etiam per hoc, quia Pater dictor quiesce et judia dextris meis, id est in potioribis, et mihi secundum divinitatem aequalis. nam, quod fit quotidie dum aliqui convertuntur. Hoc et si paulatim agitur, indesinenter tamen agitur, scabellum pedum tuorum, id est plene tibi subjectos. Per hoc enim quod ait scabellum pedum plenam subjectionem significat. Vel per pedes intelligitur humanitas Christi quae inferior natura est in illo. Et est sensus: Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum, id est sub humanitate tua, ut ipsam revereantur et super se sentiant. Vel, cos tuos scabellum pedum tuorum, id est subjectos potentiae divinitatis. Per pedes enim stabilitas aeterna significatur, quae quasi vestigiis positis virtute omnipotentiae consistit. Ad quem autem angelorum dixit hoc aliquando, nulli hoc dixit, quia omnes spiritus sunt, ex officio administratorii Filii, missi actua
Abbreviated transcription (Latin):
tionem & ostentationem. excellentis sapientie seducebat
erit insipiens. idest apparebit insipiens. Eis enim quib
primo sapiens erat. tnc erit insipiens. cum apparebit
quia dementia eiꝰ nota erit om̃ib. ut hic dr̃: sed ultra ñ
pficient. Insipientia enim eorum manifesta erit om̃ib.
esmeam dotͥtnam.¬

Expanded text:
tionem et ostentationem excellentis sapientiae seducebat, tionem et ostentationem excellentis sapientiae seducebat, erit insipiens, id est apparebit insipiens. Eis enim quibus primo sapiens erat, tunc erit insipiens, cum apparebit, quia dementia ejus nota erit omnibus, ut hic dicitur. Sed ultra non ixit. Insipientia enim eorum manifesta erit omnibus:es meam doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
cos predicit huc: Ma¬
heticorum semꝑinqniera est quod magorumpharaonis hab̾e
conatum declarat hic a płs comꝑans eos magis pharaonis:
quos iheremias ꝑdici in sipierti auide comꝑat dicens. Clama¬
uit ꝑdir. congregauit que ñ peꝑit. fecit diuitias ñ cism nidi¬
cio. inmedio dierum eiꝰ derelinquent eum. et in nouissimis
suis erit insipiens. Perdix nimis contentiosum animalest.
similiter & heretici sunt̃ contentiosi. qui ñ amant disputare
sed quomꝰ suꝑare. imprudentissima ꝑuicatia. Et sicut ꝑdix
ilamat. & congregat que ñ peꝑit. ita ce ħetieus xp̃ianos iam
ꝑxpi euungłium natosinuenit. & illos diuitias suas fac̃.
nonsane cum iudiciosed cumtemeritate inconsiderata.
Non enim intelligit ibiesse ueram & salubrem oe qͦdam¬
mͦ germanam. atq raditabilem xͥanam societatem: unde
istos seꝑante. quos al suas liuitias congregauit. Sed postea
derelinquitur &e est insipiens. quiaqui primo per pollicita¬

Expanded text:
cos praedicit hic. Mahaereticorum semper inquieta est, quos magorum Pharaonis habere conatum declarat hic Apostolus comparans eos magis Pharaonis. Quos Jeremias perdici insipienti aviculae comparat dicens: Clamavit perdix, congregavit quae non peperit, fecit divitias, non cum judicio: in medio dierum ejus derelinquent eam, et in novissimis suis erit insipiens . Perdix contentiosum animal est: similiter et haeretici sunt contentiosi qui non amant disputare, sed quoquomodo superare impudentissima pervicacia. Et sicut perdix clamat, et congregat quae non peperit, itai Evangelium natos invenit, et illos divitias suas facit, non sano cum judicio, sed cum temeritate inconsiderata. Non enim intelligit ibi esse veram et salubrem et quodammodo germanam atque radicalem Christianam societatem. Unde istos separavit quos ad suas divitias congregavit; sed postea derelinquitur, et est insipiens, quia qui primo per pollicita
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentiis uł pro
tionem patiuntur ita necesse est &e tͥ sipie uiere uis. Pie
nunt ille uirp̃o. qui dicit quis infirmatur. & ego non
infirmor: Quis scandalizatur. & ego ñ uror : Aliorum¬
sic ꝑsequitur uitam bonorum qmͣ unta iniquorum. non
mͦcum cogit imitari quod displicet. sed etiam cum cogit
dolore quod uidet: Quia coram pio uiuens impie. ce si
ñ obligat consentientem. cruciat tũ sentientem. Ende:
homines. Quasi. Bo¬
ni patiuntur sed ho¬
mines mali inse ce¬
nes ce seductores

Expanded text:
cupiscentiis, vel pro tionem patiuntur, ita necesse est, et tibi si pie vivere vis. Pie vivit ille in Christo qui dicit: Quis infirmatur, et ego non infirmorsic persequitur uitam bonorum, quam uita iniquorum. non cum cogit imitari. quod displicet, sed cum cogit dolere. quod unon obligat consentientem, cruciat tamen sentientem. Unde: homines. Quasi dicat: Boni patiuntur, sed homines mali in se, et seductores
Abbreviated transcription (Latin):
Docent quod ñ
oportet. qmͣ ob cau
increpa illos dure.¬
ñ ut soles molliter¬
sed dure. ideo. it
id est ut recte cre¬
dant ñ intendñ
iudaitis fabulis. ce¬
lis literalis obser¬
nemo iustiticat᷑
uł aũtentium se aueritate sp̃ualis intelligentie. Quicqͥd
enim adũsum ueritatem opponitur. humana inuentio
est. Ideo mandata hominum &e fabulas appellat que
narrant. que nescientes uim scͥpturarum. & interiora ner¬
borum. legis colorem sequuntur ñ saporem. Putant enim
numqͣm recedendum et̃ abhis que moyses tradidit. ut pu¬
tade escarum differeritia. Uñ subdit. Om̃ia munda. Niͣ̃.¬

Expanded text:
dicat: Quod non oportet. Quam ob causam increpa illos, non ut soles mollitersed dure, ideo ut id est ut recte credant, non intendentes Judaicis fabulis litteralis obseremo justificatur vel avertentium se a veritate, spiritualis intelligentiae. Quidquid enim adversus veritatem opponitur, humana intentio est. Ambrosius Ideo mandata hominum, et fabulas appellat quae narrant, quia nescientes Scripturarum et interiora verborum legum, colorem sequuntur, non saporem. Putant enim nunquam recedendum esse ab his quae Moyses tradidit, ut puta de escarum differentia. Unde subdit: Omnia enim.
Abbreviated transcription (Latin):
b exposuert̃. Ut illos. Niͣ salus facta ẽ gentib ita
ut uidi ⁊elo legis ⁊ patrũ emulent᷑ illos alios .i. gen¬
tiles .i. inuideant eis. eosq odio habeant. Uł in bo¬
quent᷑ infide xͥ T̃ unc enim manꝰ moỹsi reuocabitur
tn sinũ. tc̃ Moyses nr̃ reu̾tet᷑ ad matrẽ & ad frẽs. Po¬
test q̃ sic intelligi. qi salus erit gentib. ita ut ger

Expanded text:
 Salus facta est gentibus, ita ut Judaei zelo legis et patrum, aemulentur illos, id est gentiles, id est invideant eis, eosque odio habeant. Vel in boquentur in fine Christi. Tunc enim manus Moysi revocabitur in sinum, tunc Moyses noster revertetur ad matrem et ad fratres. Potest etiam intell
Abbreviated transcription (Latin):
sic̾ ydolotitha
uidens enĩ quis
re. incipit &e ipẽ edere. ñ illa ꝯscĩa qua ille ꝑitie causa sciens mni
cħ ydolum eẽ. s eẽ puitat illic num̃. cũ iudet frẽm ꝑitũ illic
quem saluandũ xp̃c mortuus ẽ. & ita gͣuit̾ peccas. Sic¬

Expanded text:
sicut idolothyta? Videns enim quis cipit et ipse edere, non illa conscientia qua ille peritiae causa sciens nihil esse idolum, sed esse putat illic unum, cum videt fratrem peritum illic quem salvandum Christus mortuus est, et ita graviter peccas.
Abbreviated transcription (Latin):
solus &e barnabas ñ habemus
scłm uos utiq potestatẽ hoc
oꝑandi. Qĩ. Habemꝰ potestatẽ
hoc oꝑandi .i. accipiendi. Oꝑͥau¬
di enim ait ꝓ accipiendi. nt ho¬
sandi a labore manuum. & ne qr abstinet coapłos repre¬
hendisse ułeretur. addit. Quis militat. & c̃. Probat hic¬
ꝑ similitudines human
umqͣm. Et quis plantat ui¬
neam. & de fructu eius ñ edit.
Et quis pascit gregem: & de¬
lacte ñ manducat.  Utiq nulłꝰ:a
lac gregis dr. quicqͥd aplebe¬
p̃positis dat᷑. His u̾bis satis in¬

Expanded text:
n habemus, secundum vos utique, potestatem hoc Quasi dicat: Habemus potestatem hoc operandi, id est accipiendi. Odi enim ait pro accipiendi, ut hosandi a labore manuum. Et ne, quia abstinet, coapostolos reprehendisse videretur, addit: Quis militat, etc. Probat hr similitudines humanaunquam? Et quis plantavineam, et de fructu ejus non edit? Et quis pascit gregem, elacte non manducat? Utique nullus. Lac gregis dicitur quidquid a plebpositis datur. His verbis satis
Abbreviated transcription (Latin):
am & si st̃. ⁊ c̃. Aĩ. Unus tm̃ ẽ d̾s & uͭ. nam & si st qui dicant᷑
dii participatione ditatis ut scĩ siue¬
in celo iam recepti. ut qui iam de corpo¬
re ericit̾ sinc in t̾ra morantes. qui ut¬
in mortali corpore ꝑegnant᷑ ad huc. ꝙ.¬
ñfalso putatos cdico dos scił. s in ut̾ta¬
te du st̃ si quidẽ mutti stͣ dii pͥarticipa¬
tione ditatis ut scĩ. & st̃ dñi multi. qui

Expanded text:
 Et vere; nam etsi sunt qui dicantur dii, participatione deitatis, ut sancti,in coelo, jam recepti, ut qui de corpore exierunt, sive in terra, morantes, ut qin mortali corpore peregrinantur, et non falso putatos, dico deos, sed in veritai sunt, siquidem multi sunt dii, participatione deitatis
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc scło ñ ẽ gła. qr necesse ẽ hoc ꝓ iniunctioẽ. Qd̃ita ait. Ne¬
cessitas enim p̃cepti mͥ in cũbit. nec audeo omittẽ. qr ueerit

Expanded text:
de hoc solo non est gloria, quia necesse est hoc pro injunctione; quod ita ait: Necessitas enim praecepti mihi incumbit: nec audeo omittere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. Demq p̾me nuptie sc̃ sub¬
A¶NO. benedictione łi celebrantur
tm̃i in dño faciat. scił sine turpitudins suspicione. & ui¬
ro sue religionis nubat. Ułita continua. Mulier. ⁊ c̃. Qiͣ.
sa formeationis dimissa ẽ. ñ potest dum uiuit uir eiꝰ qi
mulier alligata ẽ leui uiri. qnͣto tempore uir eiꝰ uiuit. qd̾ si

Expanded text:
t. Denique primae nuptiae sub benedictione Dei celebrantur tantum in Domino, faciat scilicet sine turpitudinis suspicione, et viro suae religionis nubat. Vel ita continua; mulier, etc. Quasi sa fornicationis dimissa est, non potest, dum vivit vir ejus. Quia mulier alliga
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ idolũ nicħ ẽ. Existimabant enĩ idolũ ẽẽ ꝑsonã subsisten¬
tem ex simula chro & spũ p̾sidente. Uł idolum nicħ ẽ in
mundo .i. nullius rei q̃ sit in mundo similitudinẽ hñs. Ydo¬
lum enim hic appellat speciem qͣm ñ iuidit oculus. s auimꝰs
fingit. ut si quis humanis m̃b̃s caput canis ł arictis formet
ł inuno habitu hominis duas facies. & huiꝰmodi. Qui hoc
fac̃ ñ similitudinẽ s ydolum fac̾. Fac̃ enĩ qd̾ ñ ht aliqͥd simi¬
le sui.s qd̾ mens ociosa ł curiosa reꝑit. Iło distincte dictũ ẽ
in lege. Non facies ydolũ. neꝙ oniẽn similitudinẽ rei. Simili¬
tudo ẽ tiͣ cum aliq̃tud ex his q̃ st̃ ł in celo ł in tra. ł in aqͥs for¬
matur. Ꝙ scimꝰ qr nulłꝰ ds ẽ insi unus. Hoc dic̃ ne putetur
d̾s eẽ in idolo. Unus enim tm̃ d̾s ẽ pat̾ & filtus & sp̃c sc̃s .i. ip

Expanded text:
e, nihil est. Existimabant enim idolum esse personam subsistentem ex simulacro et spiritu praesidente. Vel, idolum nihil est in mundo, id est nullius rei quae sit in mundo similitudinem habens. Idolum enim hic appellat speciem quam non videt oculus, sed animus sibi fingit. Ut si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno habitu hominis duas facies, et hujusmodi, qui hoc facit, non similitudinem, sed idolum facit. Facit enim quod non habet aliud simile sui, sed quod mens otiosa et curiosa reperit. Ideo distincte dictum est in lege: Non facies idolum neque omnem similitudinem rei . Similitudo vero est cum aliquid ex his quae sunt, vel in coelo, vel in terra, vel in aquis formatur. Et scimus quia nullus Deus est nisi unus. Hoc dicit ne putetur esse Deus in idolo. Unus enim tantum Deus est Pater, et Filius, et Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
uxore eẽ ñ potuit. qmͣ gau¬
dens qr duxit. & marime qui
pari ꝯsensu ꝯtinentiã scruãt.
Beatiora sane ꝯiugia iudi¬
canda st̃. que siue filiis pro¬
ta. continentiam pari ꝯsen¬
su seruare potert̾. Sequitur.

Expanded text:
e non potuit, quam gaudens, quia duxit, et maxime qui onsensu continentiam servant. Beatiora sane conjugia judicanda sunt, quae sive filiis prota continentiam pari consensu servare poterunt. Et qui
Abbreviated transcription (Latin):
rep̾hendit apłs. s eoꝵ more sͥ ꝓbat licere. Mulieres em̃¬
nistrantes eis &e sumptꝰ &e ser¬
st̾. ministrantes ei de facultatib¬
trabant infirmis ꝯpaciens locu¬
a fidelib data uictui necessaria. qͦs dm̃dauit uide. ut &ẽ fu¬
ies si ñ possemus uitare. disceremꝰ in eccł̃ia tolerare. Et muli¬
eres ministraturas se sequi uoluit. ostendẽs quid a plebib
buit. ne uident᷑ m̃unes eẽ a salute. q̃ ⁊ ministrabat ei. sie

Expanded text:
ulieres enistrantes eis et sumptus et serutae ministrantes ei de facultatibtrabant infirmis compatiens locua fidelibus data victui necessaria, quos commendavit Judae, ut etiam fures, si non possemus vitare, disceremus in Ecclesia tolerare. Et mulieres ministraturas sequi se voluit, ostendens quid a plebibusbuit, ne viderentur alienae a salute, quae et ministrabant ei sicut
Abbreviated transcription (Latin):
mones qui greco noĩe a scĩa sic st̃ noĩati. in quib scĩa ẽ sũ
caritate. Pxopt̾ hoc aũ uiciũ .i. elationem scĩe repͥmendã
datus ẽ paulo stimulꝰ sathane. a quo tondit᷑ ne erigatur.
nrãm. quam naturas rerũ. laudabilior ẽ enim animꝰ cui
nota ẽ infirmitas sua. qͣm qui ea ñ respecta sẏderũ uiã scru¬
tat᷑. & t̾rarum fundam̃ta. & celoꝵ fastigia. S meliores
nit. apponit dolorem ꝑegͥnat̾onis ex desidi̾o pat̾e ⁊ ꝯtlito
fecta est scĩa illa. qr ce si quis eris¬
timat se scire aliquid. scił qd̃ li¬
cet eis uti. ñdum tñ ꝯnouit
quẽadmodũ oporteat eum sci¬
re. id ẽ nondum nouit quod

Expanded text:
ati, in quibus scientia est sine charitate. Propter hoc autem vitium, id est elationem scientiae reprimendam, datus est Paulo stimulus Satanae, a quo tunditur ne erigatur. nostram, quam naturam rerum. Laudabilior enim est animus cui nota est infirmitas sua, quam qui ea non respecta, siderum viam scrutatur, et terrarum fundamenta, et coelorum fastigia; sed meliores nit, apponit dolorem peregrinationis ex desiderio patriae et conditorentia est illa, quia et si quis existimat se scire aliquid, scilicet eis uti, nondum tamen cognovit 87 quemadmodum oporteat eum scre, id est nondum novit quod
Abbreviated transcription (Latin):
usus sum. cipiendo. & ne forte qͥsqͣm arbitraret᷑¬
ido eum ñ accepisse qr iili ñ dederant. &e de sua potesta¬
te ħ totiens hac de causa dixisse ut deinceps darent.
in me fiant .i. ut ego acci
Qiͣ. uere ñ idõ scͥpsi ut ac

Expanded text:
ne forte quisquam arbitraretcepisse, quia illi non dederant, et de sua potestate haec toties hac de causa dixisse, ut deinceps darent, in me fiant, id est ut ego accipiam. cat: Vere non ideo scripsi ut ac
Abbreviated transcription (Latin):
edere sub ueneratione ydoli. & exemplo eoꝵ sub uen̾atio¬
ne ydoli ecdebant. Illos g̾ increpat apłs hic. Qĩ. De his p̾
istis scitis ut ego. Ꝙ hoc ẽ qd̾ ait. de his aut̃ que idolis ĩmo¬
his int̾eos maiorib qui habentes scĩam cũ offendiclõ mi¬
noꝵ edebant. qͦs pͥmũ arguit. nec sufficient̾ scire dic̃. qr of

Expanded text:
edere sub veneratione idoli, et exemplo eorum sub veneratione idoli edebant. Illos igitur increpat Apostolus hic. Quasi dicaistis scitis ut ego. Et hoc est quod ait: De his autem quae idolis immohis inter eos majoribus, qui habentes scientiam cum offendiculo minorum edebant: quos primum arguit, n
Abbreviated transcription (Latin):
apd̾ dm in erigendo stipendiũ debitum ab infirmis
s de sius laborib tnsigendo cotidianũ uictũ. Hoc ẽ qd
stabulario ad quem uulnerat᷑ ile qͥ icidit in lat̾nes
ꝑductus est dñs ait. Si quid ampliꝰ erogaueris in rede¬
do repellebat a p̃dicatioe ñ accipiendo. qui ñ uͥ ꝑ tẽpora¬
lib p̾dicabant. Idõ enĩ abstinet apłs a sumptib. ne sit for

Expanded text:
apud Deum, non exigendo stipendii debitum ab infirmis, sed de suis laboribus transigendo quotidianum victum. Hoc est quod stabulario, ad quem vulneratus ille qui incidit in latrones perductus est, Dominus ait: Si quid amplius erogaveris in rededo repellebat a praedicatione non accipiendo, qui non nisi pro temporalibus praedicabant. Ideo enim Apostolus abstinet a sumpt
Abbreviated transcription (Latin):
ñ generatiõe carnali ꝓpa¬
gandꝰ ẽ ppls dĩ. s regn̾atioẽ¬
spũali colligend̾. q qr tem¬
solum restat agendũ. ut
qͥ hñt uxores sint tãqͣm nͨ
habentes studendo di ser¬
uicio ñ oꝑi carnis. qd̾ utiq¬
fac̾qui hñs urorẽ reddit
ñ exigit debitum. & qͥ ꝑꝑ in

Expanded text:
n generatione carnali propagandus est populus Dei, sed regeneratiotuali colligendus. Et quia temsolum restat agendum, ut qui habent uxores sint tanquam habentes, studendo Dei servitio, non operi carnis: Quod utiqqui habet uxorem; reddit, non exigit de
Abbreviated transcription (Latin):
legi: quanto tem ait. Mtaier alligata c̃ legi ui¬
legi: quanto tem¬
pore uir ei ullliT. ut. ut ñ liceat alii nubere.
Quod si dormierit uir eiꝰ.¬
tur ei ut cui nuilt nubat. Idõ¬
eius. libet MTA dic̃ cui uult. qr inuite nuptie¬

Expanded text:
r alligata est legi viri quanto temejus vivit, ut non liceat alii nubere. Quod si dormierit vir etur ei ut cui vult nubat. Augustinus Ideo dicit, cui vult, quia invitae nupti
Abbreviated transcription (Latin):
cet ⁊ ñ exped̾. Hic enim bñ utit᷑ ħo malo: ibi uͦ bñ utitui
bono. Duo enĩ ħ scił bonum ⁊ malũ. & alia duo scił
usus bomis ⁊ usꝰ mal smet adiuncta. quatuor diffe̾n¬
tias facunt. Bene utit᷑ aliquis bono: ꝯtinentiã dedi¬
cans do. Male ntit᷑ quis bono: ꝯtinentiã dedicãs ydolo
Male utit᷑ qͥs malo: ꝯcupiscentiã relaxans ad ult̾io. Be¬
ne ntit᷑ malo: ꝯcupiscentiam ost̾ngens conubio. Sic sͦ
melius c̃ bene uti bono. qͣm bñ utimalo. cum utrũq sit
bonum. ita qui dat uuginẽ suã nuptũ bene fac̃. & qu̾i ñ dai¬

Expanded text:
et non expedit. Hic enim bene utitur homo malo, ibi vero bene utitur bono. Duo enim haec, scilicet bonum et malum, et alia duo, scilicet usus bonus et usus malus, sibimet adjuncta, quatuor differentias faciunt. bene utitur bono continentiam dedicans deo, male utitur bono continentiam dedicans idolo; male utitur malo concupiscentiam relaxans adulterio, bene utitur malo concupiscentiam restringens conubio. sicut ergo melius est bene uti bono quam bene uti malo, cum sit utrumque bonum, ita qui dat uirginem suam bene facit et qui non da
Abbreviated transcription (Latin):
tas. clem̃tia. sap̃ia. & potentia. Si dix̾is partes st̃. simplex
gͦ uͥtus ex partib ꝯstat. q̃ te diffimente unus ẽ d̾s. Eigo
ex partib łm ꝯpositum eẽ dicis: Non dico inquis. Non
st̃ gͦ partes. Si gͦ in una pats ꝑsona. & illa iuenis. ⁊ par¬
tes ñ inuenis. qntomagis pat̾ & filius ce sp̃ẽ sc̃s. & ꝓpt̾ in

Expanded text:
a, clementia, et potentia? Si dixeris, partes sunt, simplex ergo virtus ex partibus constat, quae te diffiniente unus est Deus, ergo Deum ex partibus compositum esse dicis. Non dico, inquis, non sunt ergo partes. Si ergo in una Patris persona, et illa invenis, et partes non invenis; quanto magis Pater, et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
stinete ab hoc licito. qr & ego habeo lib̾tatem accipiendi
stipendia. & tñ n accipio. Q uere habeo lib̾tatem. Numqͥd
enim ñ sum lib̾ acciꝑe. Utiq lib̾ sum acciꝑe. qr licet mͥ qd̃
& aliis apłis. scił de eũngłio uiuere. Hoc & si sic inductũ
minꝰ de eo senserunt chorithii. Uñ subdit. Non sum apłs¬
uere sum lib̾ qr sum apłs. & uere

Expanded text:
dicat: Abstinete ab hoc licito, quia et ego habeo libertatem accipiendi stipendia, et tamen non accipio. Et vere habeo libertatem. Nunquid enim non sum liber accipere? Utique liber sum accipere, quia licet mihi quod et aliis apostolis, scilicet de Evangelio vivere. Hoc etsi sic inductum minus de eo senserunt Corinthii. Unde subdit: Non sum aposVere sum liber, quia sum apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
dicio mundanoꝵ igniũ cũ flagratione ꝑib̃. ñ substantia
s figura. atq ip̃a substantia eas qͣlitates habeb̾. q̃ corpo¬
rib immortalib mirabłi mutatõne ꝯueniant. ⁊ ido ñ
facere consulo. s magis uolo uos eẽ sine solliritudine rei
⁊ pensius uigilatur. Et recte hoc uolo quia qui¬
E. sine urore est. sollicitus ẽ ut compleat ca que
dñi sunt. & quo

Expanded text:
dicio mundanorum ignium cum flagratione peribit. Non substantia, sed figura atque ipsa libera substantia eas qualitates habebit, quae corporibus immortalibus mirabili mutatione conveniant. Et ideo non facere consulo. Sed magis volo vos esse sine sollicitudine rei propensius vigilatur. Et recte hoc volo, qui sine uxore est, sollicitus est, ut compleat ea quae Domini sunt, et quo
Abbreviated transcription (Latin):
Ep̃dicatorẽm iuiue¬
Sed ne hoc uideatur ad litteram eẽ: subdit. Nunqͥd¬
ram eẽ: subdit. Nunqͥd
ut de eis in lege pre¬
cipiat.Non ꝓ bobꝰ

Expanded text:
edicatorem vivesed ne hoc videatur ad litteram esse dictum, subdit: Nunquid ut de eis in lege prcipiat? Non pro bobus,
Abbreviated transcription (Latin):
quam ñ flentes. ut spe futuri
litantł. tanquam ñ gaudentes. ut intꝰ timeant
sp̃ũalit̾ corrumpi. Et qui emunt ut faciunt ꝯiugati. qͥ
ꝓuident filus sint tanquam ñ possidentes. ut scił ñ appo¬
nant cor ꝑituris reb. s sic habeant. ut amore ulis ñ here¬
ant. Q ut umu̾salit̾ colligam. qui utunt᷑ hoc mundo sint
tanqͣm ñ utant᷑. ut scił ex bonis eius faciant bona. ñ mali
fiant. que bona ne putent᷑ mala bomis dant᷑. itemq tollun¬
tur ut ꝓbent᷑. Neuͦ putent᷑ magna ł sũma. dant᷑ malis. itẽq¬

Expanded text:
tur; sint tanquam non gaudentes, ut intus timeant spiritualiter corrumpi; et qui emunt, ut faciunt conjugati, qui provident filiis, sint tanquam non possidentes, scilicet non apponant cor perituris rebus; sed sic habeant, ut amore illis non haereant. Et ut universaliter colligam, qui utuntur hoc mundo, sint tanquam non utantur, ut scilicet ex bonis ejus faciant bona, non mali fiant: quae bona ne putentur mala, bonis dantur. Itemque tollentur ut probentur, ne vero putentur magna vel summa, dantur et malis. Itemq
Abbreviated transcription (Latin):
buccis sonantib ñ sapientib t̾culli
consillliM. anus inflauit. dum sołas nuptias
tanqͣm illicitas maledico dente concidit. quas omĩno li
citas apłs sob̾a m̃te ꝯcedit. De t̾ciis aũ & quartis & de ul¬
tra plurib nuptiis. solent hoĩes moue̾ questionẽ. S qͥs
audet diffinire: qd̾ nͨ apłm uideo diffinisse.dit enim.
Uł ut breuit̾ respondeam nͨ illas nuptias debeo dãp¬
nare. nͨ uerec̾diam eis numerositatis auferre. Ipsc c̃. xp̃c¬
apli & nr̃m magist̾ & dñs. seꝑtẽuirã mulierẽ in euͣngłio
ñ dãpnat. nͨ dic̃ in refurrectioẽ ñ posse eẽ. s tm̃ ait. neq
nubent neq nubent᷑. Unde nec contra humane uerecun¬
die sensum audeo dicere ut quotiens uoluint nubant. nͦ
ex meo corde p̃t̃ scͥpture sc̃e auctoritatẽ. quotaslib⁊ nupti¬
as audeo ꝯdẽpnare. Qd̃ aũ dr uniuire uidue. hoc omĩui
um. & ne quis hoc consiliũ tanqm humanum & ñ liui¬
num putaret ꝯtẽpnendum adiecit. Puto aũ qd̃ & ego

Expanded text:
buccis sonantibus, non sapientibus, etiam Tertullianus inflavit, dum secundas nuptias tanquam illicitas maledico dente concidit, quas omcitas, Apostolus concedit. De tertiis autem et quartis, et de ultra pluribus nuptiis, solent homines movere quaestionem. Sed quis audeat definire quod nec Apostolum video definisse? Ait enim: Unde, ut breviter respondeam, nec illas nuptias debeo damnare, nec eis verecundiam numerositatis auferre; nec cn Evangelio non damnat, nec dicit in resurrectione non posse esse; sed tantum ait: Neque nubent neque nubentur . Unde nec contra humanae verecundiae sensum audeo dicere, ut quoties voluerint, nubant, nec ex meo corde praeter Scripturae sanctae auctoritatem quotaslibet nuptias audeo condemnare. Quod autem dicitur univirae viduae, hoc omnium. Et ne quis hoc consilium tanquam humanum et non divinum putaret contemnendum, adjecit: Puto autem quod ego,
Abbreviated transcription (Latin):
uiatis aĩ ut si in¬
tiã uob̃ laq̃um for¬
mcationis. Non hͥ
dico ut laq̃um uo
co ad id tendens qd̾ ho¬
conuguim. s qr hoc honestius ẽ ad id tendo qd p̾beat
facuitatẽ uł facilitatẽ alicui obseruandi se dno sine im¬
pedim̃to. qd̾ ẽ in coniugio. Cumgͥ ait ad id q̃d honestũ
est ñ matͥmoniũ turpe eẽ monstrauit. s qd̾ honesto
erat honestius. generalis honesti noi̾e om̃dauit. qr ho¬
nestius quid ẽ. ñ qd̾ magis ẽ honestum. Sic̾ gͦ bono
melius. & bono beatius ẽ. sic honesto honestius ẽ. qd̾ ho¬
Siquis aũ turpẽ

Expanded text:
iatis, non ut, si injiciam vobis laqueum foricationis. Non hoc dico ut laqueum co, ad id tendens quoconjugium, sed quod hoc honestius est. Et ad id tendo quod praebeat facultatem, vel facilitatem alicui observandi 86 se Domino sine impedimento, quod est in conjugio. Cum igitur ait ad id quod honestum est, non matrimonium turpe esse monstravit, sed quod honesto erat honestius, generalis honesti nomine commendavit, quia honestius quid est, nisi quod magis honestum. Sicut ergo bono melius, et beato beatius est, sicut honesto honestius est, quod hoquis au
Abbreviated transcription (Latin):
placeat ux̃ori.
magna enĩ ama¬
ritudo ẽ in domo uxor tͥstis. & diuisꝰ ẽ ñ natura s actu. qr¬
partim dõ. partim seruit mundo.
& uirgo cogitat

Expanded text:
placeat uxori. Magna enim amaritudo est in domo uxor tristis, et divisus est, non natura, sed actu, qpartim Deo, partim servit mundo. et virgo cogitat
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc est qͦd ait: nã
& cum ẽẽmus apdꝰ
bamus uob̾. qm̃ siquis non uult oꝑari ñ manducet. Dicunt
quidam de oꝑib spũalib hoc apostołump̃cepisse. alioqͥn
fide oꝑe corꝑali hoc diceret. in quo uł agricole ułopłices
laboratt. indetur sentire adũsus dñm qui in euͣngłio ait:
nolite solliciti esse quid manducetis. S suꝑfluo conant᷑.
& sibi & tet̾is  caliginem obducere. ut quod utiliter caritas
monet ñ solum facere noliit sednec intelligere. cum multis
aliis locis epłarum suarum quid hic sentiat apłs aꝑtissime do¬
ceat. Uult enim serutis deicorpaliter oꝑari unde uiuant. ut
ñ compellantur egestate necessaria petere: nec est contra illd̃
qͦd p̃cuctum est. nolite solititi esse quid manducetis. Non
enim hoc ideo dictum est ut ista non ꝓcurent. qͣnitum neces¬
sitati sat ẽ. uñ honeste poterunt. hut ñ ista intueantur. &
ñ pter ista faciant. qincqͥd ineuñgł q p̃como factre iuleat᷑.
udiuimus enim

Expanded text:
 hoc est quod ait: Nam et cum essemus apud bamus vobis: Quoniam si quis non vult operari, non manducet. Dicunt quidam de operibus spiritualibus hoc Apostolum praecepisse. Alioquin si de corporali opere hoc diceret, in quo vel agricolae vel opifices laborant, videretur sentire adversus Dominum qui in Evangelio ait: Nolite solliciti esse, quid manducetis . Sed superflue conantur et sibi et caeteris caliginem obducere, ut quod utiliter charitas monet, non solum facere nolint, sed nec intelligere: cum multis aliis locis epistolarum suarum quid hinc sentiat Apostolus apertissime doceat. Vult enim servos Dei corporaliter operari, unde vivant, ut non compellantur egestate necessaria petere, nec est contra illud quod praedictum est: Nolite solliciti esse quid manducetis. Non enim hoc ideo dictum est ut ista non procurent quantum necessitati sat est, unde honeste potuerint, sed ut non ista intueantur, et non propter ista faciant quidquid in Evangelii praeconio facere jubentur. Audivimus enim
Abbreviated transcription (Latin):
ado̾ malus. ut destuat fundam̃tũ .i. fidẽ x que ꝑ carita¬
dem oꝑat᷑. Simul gͦ & caritatẽ ⁊ talem affectum ali¬
qui hñt. talis enĩ affectus ẽ uere uenialis. Uł potius
ligna fenum. stipula accipiunt᷑ ñ bona oꝑa nͨ mala
q̃ sint dampnabilia. s pecca q̃ st̃ uenialia uñ gregoriꝰ.
tñ si quis de igne future purgatioĩs accipiat. pensan¬
dum sollicite est qr illũ dix̃ ꝑ ignem posse saluari. ñ qͥ¬
suꝑ fundam̃tum hoc. ferrũ. ł es ł plumbũ edificat
.i. ꝑecc̾ã maiora & id̾o duriora atq tunc in solubilia
s qͥ edificat ligna. fenũ. stipulã .i. pecc̾a minima. atq
leuissima. q̃ ignis facile consumat. de qͥb minmis
ero. ait enĩ apłs. fundam̃tũ positũ ẽ. ⁊ cͦ. Qd ẽ & inqͥu̾t¬

Expanded text:
malus, ut destruat fundamentum, id est fidem quae per charitatem operatur. Simul ergo et charitatem, et talem affectum aliqui habent. Talis enim affectus venialis est. Vel potius lignum, fenum, stipula accipiuntur non opera bona, nec mala quae sint damnabilia, sed peccata venialia. Unde Gregorius: tamen si quis de igne futurae purgationis accipiat, pensandum sollicite est, quia illum dixit per ignem posse salvari, non qhoc fundamentum ferrum, vel aes, vel plumbum aedificat, id est peccata majora, et ideo duriora, atque tunc insolubilia; sed qui aedificat ligna, fenum, stipulam, id est peccata minima atque levissima, quae ignis facile consumat. De quibus tamenero. Ait enim Apostolus: Fundamentum positum est, etc. Quid est et
Abbreviated transcription (Latin):
ignis p̾sentis iudicii ꝓbabit. & hõc igne illius opꝰ ñ
exurit᷑. qui ñ ea diligit quoꝵ amissione crutiet᷑. cui
amore possessa st̃. Si cuiꝰ opꝰ manserit in igne. ut opꝰil¬
loꝵ qͦs amissio temporaliũ ñ cruciat. qd̾ suꝑedificatũ¬
ẽ meirede acciꝑiet ñ solum pt finẽ qñ hoc sumet un̾
cogitauit. s &̃ in hac uita uͥ ht̃ requiẽ suã aĩa contẽp¬
nens omĩa. Si cuiꝰ opꝰ ar serit .i. cremablẽ erit. patiet᷑
detͥmentũ. qr ꝙ dilexit ꝑdet. & ꝓ eo qd̾ dilexit hic ł m
futuro pumet᷑. S qm̃ alterutra conditione ꝓposita
eis potiꝰ mallet carere qͣm xͦ. nͨ timore amittendi tali.
amissoꝵ ñ tn ea p̃fert dõ. ꝙ si gͦ eum urit dolor
amissoꝵ. ñ subu̾tit neq consumit eũ fundam̃ti sta¬
bilitate. & incorruptione munitũ. & id̾o saluus

Expanded text:
illius opus non exuritur, qui non ea dilexit, quorum amissione crucietur; cui amore possessa sunt. Si cujus opus manserit, in igne, ut opus illorum quos amissio temporalium non cruciat. Qui superaedificat, mercedem accipiet non solum post finem quando hoc sumet unde cogitavit, sed etiam in hac vita ubi habet requiem suam anima contemnentis omnia. Si cujus opus arserit, id est cremabile erit, patietur detrimentum; quia quod dilexit perdet, et pro eo quod dilexit, hic vel in futuro punietur. Sed quoniam alterutra conditione proposita eis potius mallet carere quam Christo, nec timore amittendi talia amissorum, non tamen ea praefert Deo. Etsi ergo urit eum dolor amissorum, non subvertit, neque consumit eum fundamenti stabilitate, et incorruptione munitum. Augustinus
Abbreviated transcription (Latin):
&e absurdas noĩs dignitas acceptabiles fatiat. Siquis
aũ suꝑ edificat suꝑ fundam̃tũ hoc aurum. argentũ
claram doct̾nam significat in tͥb aliis friuola &e uana
doctna significat᷑. q̃ & si mͦ fallit. in igne t̾n apparebit
qr ardeb bona ꝑmanente. Et uͦ manifestũ erit. dic̃

Expanded text:
contrarias et absurdas nominis dignitas acceptabiles faciat. Si quis autem superaedificet supra fundamentum hoc, aurum, argentum, claram doctrinam significat. In tribus aliis frivola et vana doctrina significatur, quae etsi modo fallit. in igne tamen apparebit, quia ardebit bona permanente. Et vere manifestum erit, dies
Abbreviated transcription (Latin):
erit ille ignis. quã qͥcqͥd potest homo pati in hac ui
ne p̃senti accipiat᷑. Nam hic &ẽ dies dm̃ ẽ dũ iudiciũ
incipit a domo dm̃ .i. a saluandis. incipit pena que
consũmabit᷑ in reꝓbis. Ido enim hic pumunt᷑ electi
tt ibi ñ puniantur. in quo &e die ẽ ignis tͥbulatioĩs
qͦ urit᷑ amor tẽꝑalium rerũ. dum hoĩes cont̾stant᷑¬

Expanded text:
erit ille ignis, quam quidquid potest homo pati in hac vine praesenti accipiatur. Nam etiam hic dies Domini est, dum judicium incipit a domo Dei , id est a salvandis, incipit poena quae consummabitur in reprobis. Ideo enim hic puniuntur electi, ut ibi non puniantur, in quo die est etiam ignis tribulationis quo uritur amor temporalium rerum, dum homines contristant
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃tũ x edificant ligna. fenum. stipulã. in qͦ ma¬
nifeste oftendit᷑ eẽ quedam pecc̾a ita leuia. ut stipule
suũ fundam̃tum. Nan &e ponderũ gemina st̃ gn̾a. qͦ
rum alia uma petunt ut lapis suꝑ aquam positus. &
aqͣ fuꝑ oleum. alia uͦ sũma petunt. ut ignis & oleũ.
dit ad celum. uͥ fundam̃tũ eiꝰ ẽ xp̃c sedens ad dext̾am
patͥs. Uł alit᷑ potest ab illo loco accipi ut sapiens archi¬
tectus fundam̃tum posui. Sapiens architectus est
q̃ scd̾m disciplinã auctoris collocat fundam̃tũ .i. qui

Expanded text:
Christi aedificant lignum, fenum, stipulam. In quo manifeste ostenditur esse quaedam peccata ita levia, ut stipulaeest suum fundamentuorum alia ima petunt, ut lapis super aquam positus, et aqua super oleum. Alia vero summa petunt, ut ignis et oleum.  sedens ad dexteram Patris. Vel aliter potest accipi ab illo loco: Ut sapiens architectus fundamentum posui.--Sapiens architectus est qui secundum disciplinam auctoris collocat fundamentum, i
Abbreviated transcription (Latin):
meraria scĩa. Ergo cuiꝰ uult miseretur gratuita
miscd̾ia: ⁊ quem uult indurat ueritate rectissi¬
ma. Qinis porro tã impie desipiat ut d̃m dicat.
luit & uͥ uolu̾t in bonũ ñ posse comu̾̾tere: cum uo¬
cundũ grãm quegratis dat᷑: obdurat aũ scd̾m
iudicium qd̃ meritis reddit᷑. uUñ dat᷑ intelligi ã
ut obduratio dĩ sit nolle misereri. ut ñ ab ilło ali
tis neq currentis s miserentis d̾i. itaꝙ̾ dictũ ẽ a
ñ ẽuolentis neq currentis s õbdurantis dĩ. qr
do bonũ qd̃ fac̃ equitate sua. sic̃ ex miscd̾ia sua
iudicioꝵ dĩ: uerumtam̃ caueat p̾cipitium Qͣ
regͦ illum liberet ⁊ ñ ulũ: nolo ut a me q̃ras. ho¬
mo sum. ꝓfundũ nimis ẽẽ adu̾to. ñ penetro. ñ¬
scrutor. expauesco inserritabilia st̃ enĩ st̃ iudicia
eiꝰ. Pret̾ea notandum ẽ. qr obduratio d̾i tm̃ tem¬
poralis ẽ: obdurat enim temporalit̾ ñ ab et̃no.
Reꝓbatio nͦ ałia ẽ ab et̾no: alia temporalit̾. Que

Expanded text:
meraria scientia. Ergo cujus vult miseretur gratuita misericordia, et quem vult indurat veritate rectissima. Quis porro tam impie desipiat, ut dicat Deum uando voluerint, in bonum non posse convertere, cum vocundum gratiam quae gratis datur; obdurat autem secundum judicium quod meritis redditur. Unde datur intellut obduratio Dei sit nolle misereri: ut non ab illo irrtis neque currentis sed miserentis Dei: ita etiam dictum est, non est volentis neque currentis, sed obdurantis Dei, Audo bonum. Quod facit aequitate sua, sicut ex misericordia sua judiciorum Dei, verumtamen caveat praecipitium. Cur ergo illum liberet et non illum, nolo ut a me quaeras, homo sum, profundum nimis esse adverto, non penetro, Inscrutabilia enim sunt judicia Dei. Praeterea notandum est vel obduratio Dei tantum temporalis est. Obdurat enim temporaliter, non ab aeterno. Reprobatio vero alia ab aeterno, alia temporaliter. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
magnificem. non ob
mori est m̃ lucrum quia ꝑmortem abhiis miseriis lib̾abr¬
tur. ce ad beatitudinem transit. & ꝑmortem multos lucͦ¬
st muiuere ut eum magni
Quod si uiuere
oꝑis idest tam dignꝰ
fructus de oꝑere meo

Expanded text:
magnificem non ob mori, est mihi lucrum, quia per mortem ab his miseriis liberatur, et ad beatitudinem transit, et per mortem multos lucrahi vivere ut eum magnificem. Quia si vivere, ris, id est tam dignus fructus de meo
Abbreviated transcription (Latin):
Nhoc suffecit. Uł mortuus ẽ pecc̃o .i. similitu¬
DeD. dini peccati .i. carni in q̃ ñ erat pecc̾m. s si¬
militudo pecrati cu mortuus ẽ. qnͣ moriendo exutꝰ ẽ
carne mortali simili peccatͥci. in quo sacͣm̾tum bap
mel moriendo similitudini pecc̾imortuus p̾dicat᷑
ita qͥcũq inillo fui̾t baptitatꝰ eidem rei cuius fin̾t
pitum senem. sic̃ nullꝰ phibend̾ ẽ a baptismo. ita
nullus ẽ qui pecc̾o ñ moriat᷑ in baptismo s paruu¬
did̾unt. Noͥta ꝙ̃ qd̾ apłs hec dicendo uoluit intellige
telligatur quod dixi. Ds̃ mali auctor ñ ẽ. qͥ ⁊ omĩũ
qͥ st̾ auctor ẽ qi in qͣntũ st̾ i tantũ bona st̃. ⁊ ne mde

Expanded text:
militudini, id est carni in qua non erat peccatum, sed similitudo peccati, cui mortuus est quando moriendo exutus est carne mortali simili peccatrici. In quo sacramentum bamel moriendo similitudini peccati mortuus praedicatur, ita quicunque in illo fuerit baptizatus eidem rei cujus fuerit illa pitum senem, sicut nullus est prohibendus a baptismo, ita nullus est, qui non peccato moriatur in baptismo; sed parvue ntelligatur quod dixi, Deus mali auctor non est, qui et omnium quae sunt auctor est, quia in quantum sunt, in tantum bona sunt; et ne
Abbreviated transcription (Latin):
tructuo N. arboris que non facit fructum bonũ
exertantur & inignem mittantur. Ideo iubet sumptus illis
netessarios dari. quia dignum erat ut quisp̃ualia trade¬
bant. ñ illis deeẽitt carnalia. Apollo ep̃c fuit. cormthiorũ
quiꝓpter seditionem toncitatam aduersum se apseudo¬
apłis discesserant cura ⁊ ena souo suo ad titum cretensem
ep̃m: sed corinthiis iam sedatis ꝑ epłas pauli mandat tito
ut pͥusqͣm uemat nithopolim. premintat eosita sollicite.
ut nichil inuiatco illis desit. Saliitant te oñis qui merũ
sunt. ꝓpter com¬
pendium omnes
salutatores signi¬
quinosamant in

Expanded text:
it fructum bonum, excidatur et in ignem mittatur. Ideo jubet illis sumptus necessarios dari, quia dignum erat ut qui spiritualia tradebant, non illis deessent carnalia. Apollo episcopus fuit Corinthiorum qui propter seditionem concitatam adversum se a pseudoapostolis discesserat, cum Zena socio suo ad Titum Cretensem episcopum, sed Corinthiis jam sedatis per Epistolas Pauli, mandat Tito ut priusquam veniat Nicopolim, praemittat eos ita sollicite ut nihil in viatico illis desit. Salutant te omnes qui mecum sunt; propter compendium simul omnes consalutatores signiqui nos amant, n
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis quereret. uñ autemres erit ill¬
tus qͥuodeis aduiatitum largiatur:¬
espondet. Discant
esse sibi ip̃is inbõ¬
nis oꝑib. dando¬
ministris non dico
ad quelibet. sed

Expanded text:
asi quis quaereret: Unde autem res erit illtus quod eis ad viaticum largiaturspondet: Discant esse sibi ipsis in bonis operibus dandoistris. Non dico ad quaelibet, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nui temꝑe opus uigilia mentis aute mortẽ
corꝑis. ut in p̃sentia sumini iudicis securi
consistamus. Hȩc enun erit nr̃a beatitudo.
Non dix̃ nescimus sed nescitis. quia bomo
uel angelus nec sibi nec alii scit diem iudi¬
cii. sed filiꝰ in patre sibi scit quamuis aliis
nesciat. ud . c̃. nullum scire faciat. ut semꝑ sol¬
liciti uigilemus. Pater autẽ solus scire dicit᷑.
quia solus facit filium scite. Nota . ẽ. hȩc re¬
gula loquendi. ut ibi. Temptat uos d̃s̃. ut
sciat id ẽ. ut scire faciat. si diligitis eum.
Sic gͦ planum ẽ. quod sequitur.

Expanded text:
ni tempore opus est vigilia mentis ante mortem corporis, ut in praesentia summi judicis securi consistamus. Haec enim erit nostra beatitudo. Non dixit, nescimus, sed nescitis, quia homo vel angelus nec sibi nec alii scit diem judicii, sed Filius in Patre sibi scit, quamvis aliis nesciat, id est, nullum scire faciat, ut semper solliciti vigilemus. Pater autem solus scire dicitur, quia solus facit Filium scire. Nota est haec regula loquendi, ut ibi: Tentat vos Deus, ut sciat, id est, scire faciat, si diligitis eum . Sic ergo planum est quod sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
si ea dicunt quȩ dñm antea legimisꝰ ilpe¬
isse: Sca falsꝰ testis .ẽ. qui non eodem sensu
dicta intelligit quo dicuntur. Dñs aurerat
ac templo corpis sui. Isti mutant dicta salua¬
toris qui dixerat soluite templum hoc. & al¬
unt eum dixisse possum destruere templũs
dĩ. ũos inquit dñs soluite non ego. quia ipsi
nobis inferie manus non debenius. D einde
ũtunt dicentes. & pꝰ triduum edificare aliud
ut intelligant ade templo iudaico. Dñs autẽ
ut ostenderet animale templum. dixerat.¬
& ego in triduo suscitabo illud. Aliud ẽ. enĩ
elificare quam suscitare. Et surgens pͥu¬
ceps sacerdotum in medium. interrogauit
itĩm dicens. Nichil respondes ad ea quo isti
adũsꝰ te testificantur. Iñc autẽ niehil respon¬
ait. Ira commotꝰ pͥnceps & uesania m̃tis
agitatꝰ surgit. quia dñs tacebat. Taeiturm¬
tas quidem xp̃i. apologiam adȩ absoluit.
Quanto autẽ tacebat ad indignos responsi¬
one er tantomagis pontifex furens ad resi¬

Expanded text:
si ea dicunt quae Dominum ante legimus dixisse? Sed falsus testis est, qui non eodem sensu dicta intelligit, quo dicuntur. Dominus dixerat de templo corporis sui. Isti mutant dicta Salvatoris quae dixerat: Solvite templum hoc , et aiunt eum dixisse, possum destruere templum Dei. Vos, inquit Dominus, solvite; non ego, quia ipsi nobis inferre manus non debemus. Deinde vertunt, dicentes, et post triduum aedificare aliud, ut intelligant de templo Judaico. Dominus autem ut ostenderet animale templum, dixerat, et ego in triduo suscitabo illud. Aliud est enim aedificare, quam suscitare. Et surgens princeps sacerdotum in medium, interrogavit Jesum, dicens: Nihil respondes ad ea quae isti adversum te testificantur? Jesus autem nihil respondit. Ira commotus princeps, et vesania mentis agitatus, surgit, quia Dominus tacebat. Taciturnitas quidem Christi apologiam Adae absolvit. Quanto autem tacebat ad indignos responsione ejus, tanto magis pontifex furens ad res