comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& continua exultatione laudandꝰ est
Conuenienter autem dicit᷑. redem¬
tionem misit. qm hoc uidebantur
indigere captiui. S tale preciũ fuit.
quod non tyrannꝰ sumeret. s ille
qui absoluebatur acciperet & lucratꝰ
est captiuos redemptione sua. & ipse
ẽ magis inde ditatus. qui tene a batͥ
obnoxius. Sequit᷑. Mandauit rai
eternum testamentum suum. Ueꝰ¬
Mandare dicimus. absentibus
uerba ꝑ medias destinare ꝑsonas. ĩ¬
mentum nouum ꝑ apłos atq euũ¬
głistas suos transmisit ad gentes
In eternum autem recte dicitur.
quia nullum illi aliud successurum
significatur. sicut in ueteri testam̃to
constat effectum. Hoc ẽ enim quod
cuncta conclusit. quia plenitudinẽ
suam quȩ prius fuerat ꝓmissi resti¬
tuit. Merito gͦ eternum dicit᷑. quod
nullo alio indigere cognoscitur. Ad¬
didit. Scm & terribile nomen eius.
Scm̃ ꝑtinet ad incarnationem. sicut
ipse dicit: Custodi animam meani
qm sc̃s sum. Terribile. ad om̃ipoten¬

Expanded text:
 continua exsultatione laudandus est. Convenienter autem dicitur, Redemptionem misit, quoniam hoc videbantur indigere captivi. Sed tale pretium fuit quod tyrannus non sumeret, sed ille qui absolvebatur acciperet. Lucratus est captivus redemptionem suam, et ipse est magis inde ditatus qui tenebatur obnoxius. Sequitur, mandavit in aeternum testamentum suum. Mandare dicimus, absentibus verba per medias destinare personas. mentum Novum per apostolos atque evangelistas suos transmisit ad gentes. In aeternum autem recte dicitur, quia nullum illi aliud successurum significatur, sicut in Veteri Testamento constat effectum. Hoc est enim quod cuncta conclusit, quia plenitudinem suam, quae prius fuerat promissa, restituit. Merito ergo aeternum dicitur, quod nullo alio indigere cognoscitur. Addidit, Sanctum et terribile nomen ejus. Sanctum pertinet ad incarnationem, sicut ipse dicit: Custodi animam meam, quoniam sanctus sum . Terribile ad omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Quod & hic facere debent qͥ deuoti
sunt. & in illa cęlesti ierłm a beatis
constat. eẽ. ꝑagendum. Laudatio enĩ
eiꝰ non clauditur termino. quia nec
finem habere potest beneficiũ. Hic
laudatur quia peccatores liberat. ibi
predicatur. quia deuotos coronat.
Merito gͥ alleliuia in titulo psalmus
iste cognoscitur suscepisse. qui & a lau¬
de dñi fecit inicium. & in eiꝰ laude
fidelissimꝰ ppłs iste letatus esł.
Fuit̾ & nr̃m gaudium. audire gau¬
dentem. Alacritas enim mentis auget᷑.
quando alterius letantis ꝓlata uerba
suauit̾ hauriuntur. S ne hoc quoq
putetur ociosum. qd̾ post centesimũ
psalmum hec exultatio fidelium tali
numero collocatur. Respice enim
dulcedinem securitatemq canentiũ.
& inuenies hic imaginem illiꝰ p̃mii
contributam. quam operariis in euu¬
gło dñs pollicetur. quos ad laborem
uineȩ uocationis suę muncrib inuita¬
uit. Ipse est enuim denariꝰ. qui & ma¬

Expanded text:
sit; quod et hic facere debent qui devoti sit; quod et hic facere debent qui devoti sunt, et in illa coelesti Jerusalem a beatis constat esse peragendum. Laudatio enim ejus non clauditur termino, quia nec finem habere potest beneficium. Hic laudatur, quia peccatores liberat; ibi praedicatur, quia devotos coronat. Merito ergo Alleluia in titulo psalmus iste cognoscitur suscepisse, qui et a laude Domini fecit initium, et in ejus laude fidelissimus populus iste laetatus est! Fuit et nostrum gaudium audire gaudentem. Alacritas enim mentis augetur, quando alterius laetantis prolata verba suaviter hauriuntur. Sed nec hoc quoque putetur otiosum, quod post centesimum nonum psalmum haec exsultatio fidelium tali numero collocatur. Respice enim dulcedinem securitatemque canentium, et invenies hic imaginem illius praemii contributam, quam operariis in Evangelio Dominus pollicetur, quos ad laborem vineae vocationis suae muneribus invitavit. Ipse est enim denarius qui et ma
Abbreviated transcription (Latin):
datio eiꝰ manet in scłm scłi. Pulchre
definitum est quid sit timor dñi.
scilicet initium sapientiȩ. Per hunc
enim ad dñm uelut quibꝰ dã ianuis
introitur. Nam si metus eiꝰ iudicii
nesciatur. conuersionis medicina ne¬
gligitur. Tumeamus ulciscentem. ut
mereamur redemptoris gr̃am repperi¬
re. Sequitur. Intellectꝰ bonus om̃ib
facientib eum. Ne sapientiam putares
humanam quȩ incertis casib nutat¬
& fluctuat. dicit de ista celesti sapientia
intellectus bonꝰ id est uerus atq salu¬
taris. quem constat in illa non . eẽ. de
qua scriptum est. Sapientia huius
mundi. stultitia est apud dm̃. Iste gͦ
intellectus qui in timore dñi ꝓbatur
intentus. utilis atq fructuosꝰ ẽ. qm
inde nascitur. qd̾ ad ꝑhennem głam
ꝑducere uidetur. Adiecit. Laudatio eiꝰ
manet in scłm scłi. Ecce intentio psal¬
ni tota declarata ẽ. Poppłs ille fidelis
a diabolica prauitate liberatꝰ. gr̃as agers
año sententum religiose mentis expres¬

Expanded text:
datio ejus manet in saeculum saeculi. Pulchre definitum est quid sit timor Domini; scilicet Initium sapientiae. Per hunc enim ad Dominum velut quibusdam januis introitur. Nam si metus ejus judicii nesciatur, conversionis medicina negligitur. Timeamus ulciscentem, ut mereamur Redemptoris  ed., redere. Sequitur, intellectus bonus omnibus facientibus eam. Ne sapientiam putares humanam, quae incertis casibus nutat et fluctuat, dicit de ista coelesti sapientia: Intellectus bonus, id est verus atque salutaris, quem constat in illa non esse, de qua scriptum est: Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum . Iste ergo intellectus qui in timore Domini probatur intentus, utilis atque fructuosus est: quoniam inde nascitur, quod ad perennem gloriam perducere videatur. Adjecit, laudatio ejus manet in saeculum saeculi. Ecce intentio psalmi tota declarata est. Populus ille fidelis a diabolica pravitate liberatus, gratias agens Domino, sententiam religiosae mentis expres
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia mandata eiꝰ. Pulcherrimis uari¬
isq sententiis in hoc & in sequenti
uersu laudes dñi describuntur. quȩ
duodecima species ẽ definitionis. quã
Opera quippe uirtutis eiꝰ ẽ. quando con¬
fitentib parcit. & beatos ex impiis facit.
deinde cum obstinatis penas debitas
cum fidelib ꝓmissa restituit. iudiciũ
qd impiis comiinat᷑. qm̃ qui hic pre¬
cepta eiꝰ facere negligunt. ibi uindic¬
tam ꝑpetuam sustinebunt. Sequitur:
Fidelia om̃ia mandata eiꝰ. Scriptum ẽ:
Serua mandata. & seruabunt te. Fide¬
lia uͦ sunt. qm nullo mendatio dicta
uariantur. s absolute nos custodiunt.
missa. soluuntur. Dñi autem sermo
confirmatꝰ ꝑmanet in eternũ. Nescit
enim titubare. quod ueritas loquit᷑.
Sequitur. facta in ueritate & ȩquitar
Mandata illa quȩ superius dixit ut
ea crederes certissimis effectib esse ple¬
nissima. facta dixit. ẽẽ. quã dicta. &
ut dignitas eoꝵ amipliꝰ appareret. ad¬

Expanded text:
omnia mandata ejus. Pulcherrimis variomnia mandata ejus. Pulcherrimis variisque sententiis in hoc et sequenti versu laudes Domini describuntur. Quae duodecima est species definitionis, quam Opera quippe virtutis ejus est, quando confitentibus parcit, et beatos ex impiis facit, deinde cum obstinatis poenas debitas cum fidelibus promissa restituit; judicium, quod impiis comminatur: quoniam qui hic praecepta ejus facere negligunt, ibi vindictam perpetuam sustinebunt. Sequitur, fidelia omnia mandata ejus. Scriptum est: Serva mandata, et servabunt te . Fidelia vero sunt, quoniam nullo mendacio dicta variantur; sed absolute nos custodiunt, missa solvuntur: Domini autem sermo confirmatus permanet in aeternum. Nescit enim titubare quod Veritas loquitur. Sequitur, facta in veritate et aequitate. Mandata illa, quae superius dixit, ut ea crederes certissimis effectibus esse plenissima, facta dixit esse quam dicta. Et ut dignitas eorum amplius appareret, ad
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ. Uirtutem oꝑum suoꝵ an¬
muntiauit ppło suo. ut det illis heredi¬
tatem gentium. Hic est impleta senten¬
tia. que trib uersib continetur. Uirtꝰ
oꝑum fuit. quam dicit in euugło: Ce¬
ci uident. surdi audiunt. leprosi mun¬
dantur. mortui resurgunt. & beatus
qui non fuerit scandaliratꝰ in me.
Annuntiauit. manifestam fecit ppło¬
suo. scilicet. xp̃iano. quen redemit san¬
guine precioso. Sed hoc illi ꝓpħiȩ sp̃u
dicunt. qui ante aduentum dñi in eũ
sc̃ã fide crediderunt. Dedit autem eis
hereditatem gentium. quando eccł̃iam
catholicam de cunctis nationib uiuis
lapidib fabricauit. Ipsa est hereditas.
que ꝓmissa est abrahe. Multiplicabo
semen tuum sicut stellas celi. & sicut
harenam quȩ est ad oram maris. Ape¬
ruit enim causam. quare uirtutem
oꝑum suoꝵ annuntiauit ppło suo.
scilicet ut daret eis hereditatem genti¬
um. Ipsa enim intentio fuit miracu¬
lorum. ut crederent. & premia comꝑ¬
missa credentes acciperent. Opera

Expanded text:
ED. Virtutem operum suorum annuntiavit populo suo, ut det illis haereditatem gentium. Hic est impleta sententia, quae tribus versibus continetur. Virtus operum fuit, quam dicit in Evangelio: Caeci vident, surdi audiunt, leprosi mundantur, mortui resurgunt: et beatus qui non fuerit scandalizatus in me . Annuntiavit, manifestam fecit, populo scilicet Christiano, quem redemit sanguine pretioso. Sed hoc illi prophetiae spiritu dicunt, qui ante adventum Domini in eum sancta fide crediderunt. Dedit autem eis haereditatem gentium, quando Ecclesiam catholicam de cunctis nationibus vivis lapidibus fabricavit. Ipsa est haereditas quae promissa est Abrahae: Multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli et sicut arenam quae est ad oram maris . Aperuit enim causam quare virtutem operum suorum annuntiabit populo suo; scilicet ut daret eis haereditatem gentium. Ipsa enim intentio fuit miraculorum ut crederent, et praemia compromissa credentes acciperent. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
compleuerit. In scłm eternitatem
significat. quia uerba testamenti sui
solidissima ueritate custodit. Nã sicut
ꝓmissus est in ueteri testamento dñs
saluator. ita in nouo aduenire dignatꝰ
est. in quo esea data ẽ tunentib eum.
id est cominunicatio corꝑis & sanguinis

Expanded text:
compleverit. In saeculum aeternitatem compleverit. In saeculum aeternitatem significat, quia verba testamenti sui solidissima veritate custodit. Nam sicut promissus est in Veteri Testamento Dominus Salvator, ita in Novo advenire dignatus est, in quo esca data est timentibus eum, id est communicatio corporis et sangui
Abbreviated transcription (Latin):
& fpastos. id ẽ aduentu dñi utiq salua¬
intoris. Memoriam gͦ fecit mirabili¬
toum suoꝵ. quando pͥma noua & inusi¬
tata monstrauit. Iunc enĩ om̃a dm̃
regere potuit euident̾ aduerti. qͣndo
uise sunt consuetudines rerum sacris
iussionib immutari. Conuertere
enim ueracit̾ non potest ordines re¬
rum. nisi qui eas & fecisse & ammi¬
nistrare cognoscitur. Et ut ostenderet
qui fecit memoriam mirabiliũ suoꝵ.
sequitur misericors & miserator dñs.
Misericors. naturam eiꝰ pietatis ostend̾.
Miserator. tempꝰ quo aduentu suo
miscđim fecit. & humano generi lar
timentib se. significat utiq spiritalem
cibum. Quis enim escam cominunẽ
putet fidelibꝰ ad pmium datam. quę
& peccatorib passim cognoscitur attri¬
buta S ut magis hoc de aduentu
dñi saluatoris debuisses aduertere. seqͥt᷑.
memor erit in scłm testamenti sui.
Memor erit humanitatis consuetudi¬
ne dicitur. quia tunc quis aliquid in
mente habuisse putatur. cum ꝓmissa

Expanded text:
 id est adventu Domini utique Salvatoris Memoriam ergo fecit mirabilium suorum, quando plurima nova et inusitata monstravit. Tunc enim omnia Deum regere potuit evidenter adverti, quando visae sunt consuetudines rerum sacris jussionibus immutari. Convertere enim veraciter non potest ordines rerum, nisi qui eas et fecisse et administrare cognoscitur. Et ut ostenderet qui fecit memoriam mirabilium suorum, sequitur, misericors et miserator Dominus. Misericors naturam ejus pietatis ostendit; miserator, tempus quo adventu suo misericordiam fecit, et humano generi largtimentibus se, significat utique spiritualem cibum. Quis enim escam communem putet fidelibus ad praemium datam, quae et peccatoribus passim cognoscitur attributa? Sed ut magis hoc de adventu Domini Salvatoris debuisses advertere, sequitur, memor erit in saeculum testamenti sui. Memor erit, humanitatis consuetudine dicitur, quia tunc quis aliquid in mente habuisse putatur, cum promissa
Abbreviated transcription (Latin):
testamentum suum. scm & terribile
nomen eiꝰ. Hic enthimematicus sylo¬
gisinus iam nobis frequentatꝰ oborit᷑.
cuiꝰ ꝓpositio est. R edemptionẽ misit
ppło suo. mandauit in ęternum testi¬
mentum suum. Sequitur expectati

Expanded text:
m et terribile nomen ejus. Hic enthymematicus syllogismus jam nobis frequentatus oboritur; cujus propositio est: Redemptionem misit populo suo, mandavit in aeternum testamentum suum. Sequitur exspectata
Abbreviated transcription (Latin):
quandam imaginem futuri scłi desig¬
nans. ubi uoces iste continuȩ sunt.
& laudes dñi deuota mente concelebrar.
Nam ut sinceritatem sue intentionis
ostendat. laudaturum se dicit eum
toto cordis affectu. ut nichil cogitatio
aduersa subripiat. nec splendidã lucidãq
mentem diabolica uideantur fuscare
prestigia. Sequitur. In consilio iustoꝵ
& congregatione. Si consilium iustoꝵ
&e congregationẽ hic uelis exquirere.
om̃ino uidetur. eẽ. difficile. ut in hoc
scło electos om̃s inuenias. ubi eccłia
ꝑmixtione bonoꝵ maloꝵq completace
S qui hic toto corde confitentur. iam
uidentur in illa congregatione iustoꝵ
psallere. quam de cunctis gentib u
futurum manifestum ẽ dñm conger¬
gare. Et uideamꝰ quid nobis ista uer¬
ba denuntient. Consilium iustoru̾i.
quando beati cum dño resurrectionis
tempore iudicabunt. sicut in primo
psilmo dictum est. Ido nͨ resurgunt
impii in iudicio. neq peccatores in com¬

Expanded text:
quamdam imaginem futuri saeculi desigquamdam imaginem futuri saeculi designans, ubi voces istae continuae sunt et laudes Domini devota mente concelebraNam ut sinceritatem suae intentionis ostendat, laudaturum se dicit eum toto cordis affectu, ut nihil cogitatio adversa subripiat, nec splendidam lucidamque mentem diabolica videantur fuscare praestigia. Sequitur, in consilio justorum et congregatione. Si consilium justorum et congregationem hic velis exquirere, omnino videtur difficile ut in hoc saeculo electos omnes in venias, ubi Ecclesia permixtione bonorum malorumque completa est. Sed qui hic toto corde confitentur, jam videntur in illa congregatione justorum psallere, quam de cunctis gentibus in futurum manifestum est Dominum congregare. Et videamus quid nobis ista verba denuntient. Consilium justorum est, quando beati cum Domino resurrectionis tempore judicabunt, sicut in primo psalmo dictum est: Ideo non resurgunt impii in judicio, neque peccatores in con
Abbreviated transcription (Latin):
opłs beatoꝵ diuersis mundi par¬
tib aggregatus. pͥmo ingressu
psalmi confiteri se dicit dño in congre¬
gatione ustoꝵ. ubi est et᷑na laus. & sine
fine p̃conium. Continet autem hec
pars pꝰdicti alfabeti litteras sex. Scdo.
fideles eiꝰ dicit copioso munere saciatos.
aduentum dñi comꝓmittens. ut here¬
ditatem pollicitam auidissima inten¬
tione ꝑquirant: in quo aliȩ decẽ littere
sunt digeste. Tercio redemptos asserit
xp̃ianos. & testamentũ nouũ eterna
gr̃a consecratum. Iste uͦ residuas sex
litteras recipiens. totum alfabetum
decora ꝑfectione compleuit.
onfitebor tibi dñe in toto cor¬
de meo. in consilio iustoꝵ & con¬
gregatione. Confitebor. sicut
rep̃e diximꝰ equiuocum nomen est. sed
ꝓ locoꝵ diuersitate suscipitur. Confi¬
tentur enim & qui peccata deplorant.
idẽ & qui dño grãs referunt confitent᷑.
S illud in lacrimis. istud in gaudio est
alacritate noscitur constitutum. Unde
hic ꝓfu sa leticia exultat ppłs fidelis

Expanded text:
s beatorum diversis mundi partibus aggregatus, primo ingressu psalmi confiteri se dicit Domino in congregatione justorum, ubi est aeterna laus et sine fine praeconium. Continet autem haec pars praedicti alphabeti litteras sex. Secundo fideles ejus dicit copioso munere satiatos, adventum Domini compromittens, ut haereditatem pollicitam avidissima intentione perquirant; in quo aliae decem litterae sunt digestae. Tertio redemptos asserit Christianos, et Testamentum Novum aeterna gratia consecratum. Ista vero residuas sex litteras recipiens, totum alphabetum decora perfectione complevit.onfitebor tibi, Domine, in toto corde meo, in consilio justorum et congregatione. Confitebor sicut saepe diximus aequivocum nomen est, sed pro locorum diversitate 381 suscipitur. Confitentur enim et qui peccata deplorant, item et qui Domino gratias referunt confitentur; sed illud in lacrymis, istud in gaudio est; alacritate noscitur constitutum. Unde hic profusa laetitia exsultat populus fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
tor & iustꝰ dñs. Uenit ad ammonitionẽ
scłam. in qua dñi pͥmꝰ significatur ad¬
uentꝰ. qui confidentes beatos fecit. & suꝑ¬
bos ꝓ sua iniquitate dampnauit. Sed
iste aduentꝰ dñi mirabili ꝓprietate de¬
scribitur. Uenit enim lux quȩ suꝑat
ominem luccm. & ut gracior esset adie¬
cit in tenebris. non istas quas solis fa¬
cit absentia. si quę peccatoꝵ magis pre¬
sentia tenebrescunt. Intus sunt enim
in corde iste tenebre. ubi sol mundanꝰ
non possit accedere. quas illud lumen
expellit qd̾ mortem uicit. & delicta
contriuit. S cum rectis corde dicitur.
ꝑuersi ab isto lumine separantur. Se¬
quitur. Misericors & miserator & iustꝰ
dñs. Pauca sunt quidẽ uerba. s omiũ
creaturarum rationabilium actus
amplexantia. Nam qui confitentur

Expanded text:
tor, et justus Dominus. Venit ad admonitionem secundam, in qua Domini primus significatur adventus, qui confitentes beatos fecit, et superbos pro sua iniquitate damnavit. Sed iste adventus Domini mirabili proprietate describitur. Venit enim lux quae superat omnem lucem; et ut gratior esset, adjecit, in tenebris, non istas quas solis facit absentia; sed quae peccatorum magis praesentia tenebrescunt. Intus sunt enim in corde istae tenebrae, ubi sol mundanus non possit accedere, quas illud lumen expellit, quod mortem vicit, et delicta contrivit. Sed cum rectis corde dicitur, perversi ab isto lumine separantur. Sequitur, misericors, et miserator, et justus Dominus. Pauca sunt quidem verba, sed omnium creaturarum rationabilium actus implexantia. Nam qui confitentur,
Abbreviated transcription (Latin):
ficiat. Se iam dentib suis mordet. se
ꝓprio dolore castiga̾t. exigens a se cruera¬
tus. quos hic sustinere cogebat innoxios.
Adiecit. Desid̃ium peccatoꝵ peribit.
scilicet quia sicut illic uota beatorũ in
regno dñi plantata florebunt. ita pecca¬
torũ desidia succisa marcescunt ilu
descendente beatꝰ iste descriptꝰ est.
ut simul facta eiꝰ narrarent᷑ .a. p̾mia.
Quis se uidere non credat. quȩ scã ueri¬
tas pollicetur. S ipse nos faciat accipe¬
re. quod iam concessit audire. Hoc enĩ
alfabetum. quo carmen istud impletũ
est: ad ꝑfectionem sapientie ꝑtinere
non dubium ẽ. ꝑ quod & diuinaru᷑
rerum intellectꝰ cognoscitur. & impe¬
ricie culpa declinatur. Sic constat psal¬
mos diuersa suauitate uariatos. ut
humana imbecillitas discendi non

Expanded text:
ficiat; se jam dentibus suis mordet, se ficiat; se jam dentibus suis mordet, se proprio dolore castigat, exigens a se cruciatus quos hic sustinere cogebat innoxios. Adjecit, desiderium peccatorum peribit; scilicet quia sicut illic vota beatorum in regno Domini plantata florebunt, ita peccatorum desideria succisa marcescent. Condescendente beatus iste descriptus est, ut simul facta ejus narrarentur et praemia! Quis se videre non credat quae sancta veritas pollicetur? Sed ipse nos faciat accipere, quod jam concessit audire. Hoc enim alphabetum, quo carmen istud impletum est, ad perfectionem sapientiae pertinere non dubium est, per quod et divinarum rerum intellectus agnoscitur, et imperitiae culpa declinatur. Sic constat psalmos diversa suavitate variatos, ut humana imbecillitas discendi non
Abbreviated transcription (Latin):
Noc eninischema in his psalmis om̃ib
muenitur. qui loquuntur de institu¬
tione beatoꝵ. quamuis & alibi interdũ
repperiatur aptatum. sicut & in pͥmo
psalmo constat effectum. Trascctur dixit.
scilicet sibi. qui noluerunt a prauitate
suspendi. Uident enim se presumpsisse
quondam de gła caduca. de potestate fu¬
gitiua. & alios beatitudinem accipere.
que nescit aliquando desinere. Ira iusta.
indignatio uera. s non ꝓficua tempo¬
rib ultionis. Potuerant enim ibi non
indignari. s hic suis uiciis redderentur
infensi. Sequitur. Dentib sius fremet¬
& tabescet. Peccator & inuidꝰ. in sua fluc̃¬
luans malignitate describitur. iracun¬
die quidem suȩ retinens malum. sed
nulli ultra nociturus. Hic enam un¬
pie commouebatur ut altexum leder&.
ibi iuste sibi irascitur. qm ꝓsua malig¬
nitate punitur. Sic & ysaias ait. Non
est par impiis dicit dñs. Ham fremitꝰ
eiꝰ hoc agit ut tabeseat. impetus ut de¬

Expanded text:
Hoc enim schema in his psalmis omnibus Hoc enim schema in his psalmis omnibus invenitur, qui loquuntur de institutione beatorum; quamvis et alibi interdum reperiatur aptatum; sicut et in primo psalmo constat effectum. Irascetur, dixit, scilicet sibi, qui noluerunt a pravitate suspendi. Videbant  ed., vident enim se praesumpsisse quondam de gloria caduca, de potestate fugitiva, et alios beatitudinem accipere, quae nescit aliquando desinere; ira justa, indignatio vera, sed non proficua temporibus ultionis. Potuerant enim ibi non indignari, si hic suis vitiis redderentur infensi. Sequitur, dentibus suis fremet et tabescet. Peccator et invidus in sua fluctuans malignitate describitur: iracundiae quidem suae retinens malum, sed nulli ultra nociturus. Hic enim impie commovebatur, ut alterum laederet: ibi juste sibi irascitur, quoniam pro sua malignitate punitur. Sic et Isaias ait: Non est pax impiis, dicit Dominus . Nam fremitus ejus hoc agit ut tabescat; impetus ut de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet. Si uis esse ꝑfectus uende om̃n
tua & da pauꝑibꝰ. & ueni sequere me
Ipsa est disꝑsio. quę feliciter congregar
Ipsa erogatio. quȩ celoꝵ regna mercat᷑
Hec qui fecerit. iusticiam oꝑat᷑. quia
dñi precepta compleuit. Et in hoc
ille semꝑ manet. qmͣ ab illo auctore
eterna recipit dona. qui condidit scłi
Sequitur. Cornu eiꝰ exaltabitur in
gła. Cornu ꝓ potestate poni sepe uꝰ
dictum. sicut danihel ꝓpħa testatur
dicens. Quattuor autem cornua. quit¬
tuor regn̾a sunt. quam necesse est illis
ibi dari. qui hic uidebantur pia hu¬
militate ꝓstrati. Hactenus de beatoriũ
bonis locutꝰ est. nunc psalmum de
impioꝵ afflictione concludit.
cator uidebit & irascetur. dentib suis
fremet & tabescet. desid̾iũ peccatoꝵ pibis
Postquam beati definitionem dixit &
premia: in terria parte peccatoꝵ nota¬
uit inuidiam. Quȩ figura dicitur pa¬
radigina. quocies beatoꝵ hortamur
bonis: maloꝵ autem deterrem᷑ exemplis.

Expanded text:
inet: Si vis esse perfectus, vende omnia tua; et da pauperibus; et veni, sequere me . Ipsa est dispersio quae feliciter congregat; ipsa erogatio quae coelorum regna mercatur. Haec qui fecerit justitiam operatur, quia Domini praecepta complevit; et in hoc ille semper manet, quoniam ab illo auctore aeterna recipit dona, qui condidit saecula. Sequitur, cornu ejus exaltabitur in gloria. Cornu pro potestate poni saepe jam dictum est, sicut Daniel propheta testatur, dicens: Quatuor autem cornua, quatuor regna sunt . Quam necesse est illis ibi dari, qui hic videbantur pia humilitate prostrati! Hactenus de beatorum bonis locutus est: nunc psalmum de impiorum afflictione concludit.suis fremet et tabescet: desiderium peccatorum peribit. Postquam beati definitionem dixit et praemia, in tertia parte peccatorum notavit invidiam. Quae figura dicitur paradigma, quoties beatorum hortamur bonis, malorum autem deterremur exemplis.
Abbreviated transcription (Latin):
cor eiꝰ non commouebitur. donec uide¬
at inimicos suos. Quia paratum fue¬
rat cor beati sꝑare in dño. consequent᷑
adiunctum est. confirmatum ẽ coreiꝰ
Om̃ia enim caduca contempnit. qui
illa fuerit delectatione completꝰ. Con¬
firmatur gͦ cor iusti. cum nulla scłi
felicitate mollescit. & peccatoꝵ hic respi¬
ciens potentiam. expectat pociꝰ eoꝵ ru¬
inam. In hoc enim mundo inimico
patitur potentes uidere. ut ibi eos pos¬
sit humiliatos aspicere. S cum hic ui¬
deamus inimicos nr̃os. cẽ. carnales. qͥ
nobiscum aliqua aduersitate confligus̃
spiritales uult intelligi nequicias. qui
hic penitꝰ non uidemꝰ. s in illa nos
certum ẽ iudicatione cognoscere. Et
cum dicit donec uideat inimicos suos.
subaudiendum est humiliatos. atq
contritos. Odispositio sc̃a creatoris. qͥ¬

Expanded text:
cor ejus; non commovebitur donec videat inimicos suos. Quia paratum fuerat cor beati sperare in Domino, consequenter adjunctum est, confirmatum est cor ejus. Omnia enim caduca contemnit, qui illa fuerit delectatione completus. Confirmatur ergo cor justi, cum nulla saeculi felicitate mollescit; et peccatorum hic respiciens potentiam, exspectat potius eorum ruinam. In hoc enim mundo inimicos patitur potentes videre, ut ibi eos possit humiliatos aspicere. Sed cum hic videamus inimicos nostros esse carnales, qui nobiscum aliqua adversitate confligunt, spirituales vult intelligi nequitias, quas hic penitus non videmus, sed in illa nos certum est judicatione cognoscere. Et cum dicit, donec videat inimicos suos, subaudiendum est, humiliatos atque contritos. O dispositio  ed.
Abbreviated transcription (Latin):
rum noscitur. ẽẽ. ꝓpagata. Unde & dia¬
bolus peccatores filios habere memori¬
tur. quib dictum est. uos a patre dia
bolo estis. G loria & diuicie in dome
eius. & iusticiã eiꝰ manet in scłm scłi¬
Aahuc in bonis beati prcinissa descriptio
ꝑscucrat. Heati domꝰ. est mentis secre¬
tuni. ubi diuicias scãs & glłam ꝑpetuam
reponit. quisquis dñi p᷑cepta compleue¬
rit. S illa gła non habet finem. illȩ di¬
uicie ñ maligna subreptione desꝑcunt.
s de dñi mandatis ueniunt. unde qͥcqͥd
adquiritur. ꝑhenni integritate seruat᷑.
Deuiq sic sequitur. Et iusticia eiꝰ ma¬
net in scłm scłi. Iusticia quidẽ hominis
dicitur. s que dõ largiente prestatur.
Nam cum sit nomeꝵ generale: aduerti¬
tur tam̃ ꝓpria. cum diuina dispensati¬
one ad unumquẽq homine̾ res conces¬
sa ꝑuensrit. Et ne aliquis se tempora¬
liter existimaret fieri beatum. addidit.

Expanded text:
rum noscitur esse propagata. Unde et diarum noscitur esse propagata. Unde et diabolus peccatores filios habere memoratur, quibus dictum es VAU. Gloria et divitiae in domo ejus, et justitia ejus manet in saeculum saeculiAdhuc in bonis beati praemissa descriptio perseverat. Beati domus est mentis secretum, ubi divitias sanctas et gloriam perpetuam reponit quisquis Domini praecepta impleverit. Sed illa gloria non habet finem; illae divitiae non maligna subreptione dispereunt, sed de Domini mandatis veniunt; unde quidquid acquiritur, perenni integritate servatur. Denique sic sequitur, et justitia ejus manet in saeculum saeculi. Justitia quidem hominis dicitur, sed quae, Deo largiente, praestatur. Nam cum sit nomen generale, advertitur tamen propria, cum divina dispensatione ad unumquemque hominem res concessa pervenerit. Et ne aliquis se temporaliter existimaret fieri beatum, addidit,
Abbreviated transcription (Latin):
gere. quando dñin diligendo metui¬
mus. ne nos a regno suo reddat extra¬
neos. Beatꝰ gͦͣ qui timet dñm. & ceta
species est duodecime diffinitionis.¬
laudem. Potens in terra erit semer
eiꝰ. generatio rectoꝵ benedicetur. lam
illiꝰ beati quem suꝑiꝰ dixit prȩmia
describuntur. S cum ipse predicet
humiles sibi aeẽ. gratissimos. ita ut
iusti eiꝰ pauꝑes dicintur. queranius
in qua terra potentes dicantur effici.
qui hic ꝓbantur. eẽ. derisui. In illa seili¬
cet qua cum dño regnaturi sunt sc̃i.
ubi non diuitię humane. nec honoris
temporales faciunt potentes. s conti¬
platio dñi. & sine fine lauditio. Ipsic̃
reuera potentia cui nͨ succedit infir¬
mitas. s quod. ee. meruerit eterna feli¬
citate custodit. Semen. oꝑa significat
bonarum rerum. que in hoc scło ueld̾
semuna iacuintur. ut fructꝰ futurs
messis adolescat. Generatio autem
imitatione iustoꝵ ꝑ similitudines ope¬

Expanded text:
gere, quando Dominum diligendo metuigere, quando Dominum diligendo metuimus: ne nos a regno suo reddat extraneos. Beatus ergo qui timet Dominum, etc., species duodecimae definitionisLETH. Potens in terra erit semen ejus; generatio rectorum benedicetur. Jam illius beati quem superius dixit, praemia describuntur. Sed cum ipse praedicit humiles sibi esse gratissimos, ita ut justi ejus pauperes dicantur, quaeramus in qua terra potentes dicantur effici, qui hic probantur esse derisui. In illa scilicet qua cum Domino regnaturi sunt sancti, ubi non divitiae humanae, nec honores temporales faciunt potentes, sed contemplatio Domini et sine fine laudatio. Ipsa revera est potentia cui non succedit infirmitas; sed quod esse meruerit, aeterna felicitate custodit. Semen opera significat bonarum rerum, quae in hoc saeculo velut semina jaciuntur, ut fructus futurae messis adolescat. Generatio autem imitatione justorum per similitudines ope
Abbreviated transcription (Latin):
er totum psalmũ ꝓpħa loquitur.
pͥma animonitione quid faciat
beatus uir. & quanta bona dñi gr̃a
mereatur ostendit. Continet autẽ
litteras sex. Scła. aduentum dñi sig¬
nificat saluatoris. ꝑ quem homines
ex peccatorib & impiis in eternum
beati. eẽ. ꝓmerentur. Que duusio
tredecim litteras hebraic̾as noscitur
continere: in tercia parte contraria
inipiis ꝓuenire testatur. quȩ resi¬
duas habet litteras tres.
Diuersis modis beatus uir
in medium deducitur. ne dissimula¬
tione aliqua eiꝰ appetentia negligat᷑.
Decet enĩ animo nos frequent᷑ reuol¬
uere. unde ꝓbainur sub eternitate
gaudere. S cum beatitudo nulla sit
sub timore mundano qui pociꝰ mist¬
ros facit. manifestum ẽ timen nulli
eterna repperiri gaudia. nͥ quȩ dñi
fuerint timore p̃parata. Ipsõ enim
compellente desidamꝰ. quod nos beatis
possit efficere. Deniq sic sequitur.
In mandatis eiꝰ cupiet nimis. Quod
ꝑ timorem añi certum ẽ posse cõntir¬

Expanded text:
er totum psalmum propheta loquitur. Prima admonitione quid faciat beatus vir, et quanta bona Domini gratia mereatur, ostendit; continet autem litteras sex. Secunda adventum Domini significat Salvatoris, per quem homines ex peccatoribus et impiis in aeternum beati esse promerentur: quae divisio tredecim litteras Hebraicas noscitur continere. In tertia parte contraria impiis provenire testatur quae residuas habet litteras tres.Diversis modis Beatus vir in medium deducitur: ne dissimulatione aliqua ejus appetentia negligatur. Decet enim animo nos frequenter revolvere, unde probamur sub aeternitate gaudere. Sed cum beatitudo nulla sit sub timore mundano, qui potius miseros facit, manifestum est tamen nulla aeterna reperiri gaudia, nisi quae Domini fuerint timore praeparata. Ipso enim compellente, desideramus quod nos beatos possit efficere. Denique sic sequitur, in mandatis ejus cupiet nimis; quod per timorem Domini certum est posse contin
Abbreviated transcription (Latin):
Illum auditum malum dicit. quem
audituri sunt impii. ite in ignẽ etnũ.
& reliqua. Malus enim illis udetur.
qui uista seueritate plectendi sunt. qͥa
fas dici non est. nisi iustum dñi semꝑ
esse iudicium. Et ne solum beatos pu¬
tares penas noxias non timere. sequit᷑.
paratum ẽ cor eiꝰ sꝑare in dño. ut pro¬
missa ipsiꝰ ꝑcipiant. qui scłi illecebras

Expanded text:
Illum auditum malum dicit, quem Illum auditum malum dicit, quem audituri sunt impii: Ite in ignem aeternum , et reliqua. Malus enim illis videtur qui justa severitate plectendi sunt: quia fas dici non est, nisi justum Domini semper esse judicium. Et ne solum beatos putares poenas noxias non timere, sequitur, paratum cor ejus sperare in Domino, ut promissa ipsius percipiant, qui saeculi illecebras
Abbreviated transcription (Latin):
DNe. quinq talenta tradidisti michi.
ecce alia quinq suꝑ lucratꝰ sum. Ipse
gͦ disponet in iudicio sermones suos.
qui se dñi dona geminasse ꝓbauerit.
uͦ ut ille qui suffossum talentum eau¬
tela sterili & naria parcitate seruauit.
Quod potest etiam & ad illos ꝑtinere.
qui diuinas scripturas munere dñi per¬
scrutatas. aut infructuosa taciturnitate
retinent. aut impia uoluntate dissemi¬
bitur. in m̾emoria ȩterna erit iustus.
Reddidit causam quare uir iustꝰ dispo¬
nat sermones suos in iudicio. scilicet
quia in scłm non commouebitur. id est
a gła dñi nullatenus separatur. Seqͥt᷑.
In memoria ȩterna erit iustus. In me¬
moria utiq ęterna erit iustus. quia uo¬
catur ad pręmium. Impiis enum dicit᷑.
non noui uos. Quappt̾ sicut illi qui
deputantur ad penam de mente perhi¬
bentur excedere. ita isti ꝓpt̾ beatitudinẽ
ꝑcipiendam in memoria dicuntur
timebit. paratum cor eiꝰ sperare in dño.

Expanded text:
Domine, quinque talenta dedisti mihi, Domine, quinque talenta dedisti mihi, ecce alia quinque superlucratus sum . Ipse ergo disponit in judicio sermones suos, qui se Domini dona geminasse probaverit; non ut ille qui suffossum talentum cautela sterili et noxia parcitate servavit. Quod potest etiam et ad illum pertinere qui divinas Scripturas munere Domini perscrutatus, aut infructuosa taciturnitate retinet, aut pia voluntate dissemibitur: in memoria aeterna erit justus. Reddit causam quare vir justus disponat sermones suos in judicio; scilicet quia in saeculum non commovebitur, id est, a gloria Domini nullatenus separabitur. Sequitur, in memoria aeterna erit justus. In memoria utique aeterna erit justus, quia vocatur ad praemium. Impiis enim dicitur: Non novi vos . Quapropter 384 sicut illi qui deputantur ad poenam de mente perhibentur excedere, ita isti propter beatitudinem percipiendam in memoria dicuntur timebit: paratum est cor ejus sperare in Domino.
Abbreviated transcription (Latin):
disponit sermones suos in iudicio. Lo¬
cundum dicit ũ tam hominib accep¬
tum. quam do gratum. Qui miseret᷑.
id est qui egentib douat. Commodat
uͦ. qui recẽpturꝰ aliquid in hoc peten¬
tib in necessitate inutuatur. sicuit di¬
cit in euũgło: Omĩ petenti te da: & uo¬
lenti mutuari abste. ne ꝓhibeas eum.
tatem. Potest autem intelligi. ut hoc
qd̾ miseretur. id ẽ qd̾ pauꝑib donat
commodare uideatur. quando dat ho¬
mo temporalia. recepturus et̃na. Sed
licet utraq ad manuales uideantur
oꝑas ꝑtinere. timen n solum de pecu¬
nia miserendum dicit pauꝑi. aut spe.¬
rantib commodandum. s de om̃i be¬
neficio quo indigere cognoscitur desti¬
tutꝰ. Unde impigre debemiꝰ facere om̃e
qd̾ potest alteri subuenire. Sequitur.
Disponet sermones suos in udicio. Dis¬
positio sermonum. ordinem significat
imꝑturbatum. atq tranquillum. qͥ
ꝓbabili ratione narratur. Uenienti
quippe patrifamilias. dicendum esł.

Expanded text:
sermones suos in judicio. Jucundum dicit non tam hominibus acceptum quam Deo gratum. Qui miseretur, id est, qui egentibus donat. Commodat vero, qui recepturus aliquid in hoc mundo sperantibus in necessitate mutuatur, sicut dicit in Evangelio: Omni petenti te da, et volenti mutuari abs te, ne prohibeas eum :tatem. Potest autem intelligi, ut hoc quod miseretur, id est quod pauperibus donat, commodare videatur, quando dat homo temporalia, recepturus aeterna. Sed licet utraque ad manuales videantur operas pertinere, tamen non solum de pecunia miserendum dicit pauperi, aut sperantibus commodandum, sed de omni beneficio quo indigere cognoscitur destitutus. Unde impigri debemus facere omne quod potest alteri subvenire. Sequitur, Disponet sermones suos in judicio. Dispositio sermonum ordinem significat imperturbatum atque tranquillum, qui probabili ratione narratur. Venienti quippe Patrifamilias dicendum est:
Abbreviated transcription (Latin):
magnifico martyrum honore
sacratus est. qui nobis & ad exemplũ
datus & ad patrocinua largienda tribu¬
tus est. Ueneremur talium dolores.
huiusmodi pęnas studio nobis caritatis
optemus. ut si non meremur tali con¬
suminatione coronari. saltim in studi¬
is possimus similib inueniri. Cur
enim tales dolores xp̃ianus uelit effuge¬
re. ꝑ quos se nouit ad celoꝵ gaudia ꝑue¬

Expanded text:
magnifico martyrum honore sacratus est, qui nobis et ad exemplum datus, et ad patrocinia largienda tributus est. Veneremur talium dolores, hujusmodi poenas studio nobis charitatis optemus; ut si non meremur tali consummatione coronari, saltem in studiis possimus similibus inveniri. Cur enim tales dolores Christianus velit effugere, per quos se novit ad coelorum gaudia perve
Abbreviated transcription (Latin):
nimia uirtute ꝓfundus. qͥ uelut
stellis micantib misccłia dñi ubiq cog¬
noscitur. eẽ. radiatus. Quiꝰ enuim uirtu¬
tis sit atq potentiȩ in paralipomenor
ostenditur ubi ait. cum dñm laudare
cepissent & dicere: Confitemini dño qm̃¬
domus dĩ nube. nec possent sacerdotes
stare & ministrare ꝓpt᷑ caliginem. Com¬
pleuerat enim gła dñi domum dĩ. Pro¬
inde quid potest a nobis simile dici. quam
quod de se auctoritas cognoscitur ipsa
testari.Nam licet in om̃ib psalmis si
pure canantur diuinam nobis certum
sit adesse presentiam. hoc tam᷑ eiudentiꝰ
creditur quod legis auctoritate firmatur.

Expanded text:
nimia virtute profundus, qui velut stellis micantibus misericordia Domini ubique cognoscitur esse radiatus. Cujus enim virtutis sit atque potentiae in Paralipomenon ostenditur, ubi ait: Cum Dominum laudare coepissent et dicere: Confitemini Domdomus Dei nube, ne possent sacerdotes stare et ministrare propter caliginem. Compleverat enim gloria Domini domum Dei . Proinde quid potest a nobis simile dici, quam quod de se auctoritas cognoscitur ipsa testari? Nam licet in omnibus psalmis, si pure canantur, divinam nobis certum sit adesse praesentiam, hoc tamen evidentius creditur, quod legis auctoritate firmatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tudo gra diuinitatis adtribui. ut & fi¬
des coꝵ ꝑfectissima nosceretur. Opta¬
nt se uisitart a dño saluatore. cuiꝰ ad¬
uenti se nouerant. ẽẽ. saluandos. Ipse
ẽ enim salutaris. de quo beatꝰ sẏmeori

Expanded text:
tudo gratia Divinitatis attribui. Et ut fitudo gratia Divinitatis attribui. Et ut fides eorum perfectissima nosceretur, optant se visitari a Domino Salvatore, cujus adventu se noverant esse salvandos. Ipse est enim salutaris, de quo beatus Simeon
Abbreviated transcription (Latin):
tiam dicit. qua se consoletur genꝰ huma¬
num. ut cum illa nequid implere.
hoc saltim custodire festinet. Custo¬
dire enim iudiciũ ẽ. qui int̾ alios rec̃¬
be uidicat. Iusticiam autem facit. qͥ
equalit̾ agit. Siue illos beatos dicit. qͥ
uidiciũ in fide custodiunt. iusticiam
uͦ in oꝑe demonstrant. S uide qm
addidit in om̃i tempore. sicut in euũ¬
gło dicit: Qui ꝑseuerauerit usq in fi¬
nem. hic salu̾us erit. Merito gͦ isti ta¬
les beati dicti sunt. qui pͤcepta dñi
pura mente custodiunt. Nec tercia¬
species definitionis est. que grece poeo
bendit. Memento nr̃i dñe in bene¬
placito pplĩ tui. usita nos in salutari
tuo. Orant deuoti. ut int̾ eos debeant
estimari. qui dño fideli oꝑe placuert̾.
Noiumnus eniꝰ israheliticum ppłm par¬
tem contumacem fuisse. partem in dñi
constitisse mandatis. Unde isti supplicit
precantur. ut in illoꝵ societate debeant
adnumerari. quib potest et̾na beati¬

Expanded text:
tiam dicit qua se consoletur genus humatiam dicit qua se consoletur genus humanum, ut cum illa nequeat implere, hoc saltem custodire festinet. Custodire enim judicium est, qui inter alios recte judicat; justitiam autem facit, qui aequabiliter agit. Sive ille beatos dicit, qui judicium in fide custodiunt; justitiam vero in opere demonstrant. Sed vide quoniam addidit, in omni tempore, sicut in Evangelio dicit: Qui perseveraverit usque in finem, hic solvus erit . Merito ergo isti tales beati dicti sunt, qui praecepta Domini pura mente custodiunt. Haec terspecies definitionis est quae Graece ποίο. Memento nostri, Domine, in beneplacito populi tui; visita nos in salutari tuo. Orant devoti, ut inter eos debeant aestimari, qui Domino fideli opere placuerunt. Novimus enim Israeliticum populum partim contumacem fuisse, partim in Domini constitisse mandatis. Unde isti suppliciter precantur ut in illorum societate debeant annumerari, quibus potest aeterna beati
Abbreviated transcription (Latin):
ri sunt quicũq delinquunt. ubi fas eͤ
corda nr̃a conuerti. & miscłiam postula¬
ri. Ibi enim dampnatio ẽ confiteri
peccatum. ubi iam constat. ẽẽ. iudiciũ.
uis loquetur potentias dñi. auditas
faciet om̃s laudes eiꝰ. Popłs iste quem
diximus diuinoꝵ operũ estimatione
completꝰ. negat humanũ sensum com¬
prehendere. qd̾ de illa plenissime debe¬
at maiestate narrare. Quis eniꝰ: signi¬
ficat nullum. Caui enim aut ingeni¬
um suppetit ad cogitandũ. aut lingua
ad deꝓmendum. ut tanta inmensitas
uniꝰ possit ore narrari  Ubi merito
dicendum ẽ. nͨ mͥ si linguę centum
sint oraq centum. ferrea uox. Addi¬
dit etiã. auditas faciet om̃s laudes eiꝰ.
Et hic quoq subaudiendum ẽ. quis:
ut ꝑfecta nobis possit constare senten¬
tia. Pulchra autem uarietate dictum
est. qͥs auditas faciet om̃s laudes eius.
Illa enim possunt audiri. quȩ ꝓbant᷑
& dici. Hic qͦ modus. int̾ ꝓprias locu¬

Expanded text:
ri sunt, quicunque delinquunt; ubi fas est, ri sunt, quicunque delinquunt; ubi fas est, corda nostra converti et misericordiam postulari. Ibi enim damnatio confiteri peccatum, ubi jam constat esse judicium.ni, auditas faciet omnes laudes ejus? Populus iste quem diximus, divinorum operum aestimatione completus, negat humanum sensum comprehendere, quod de illa plenissime at Majestate narrare. Quis enim, significat nullum. Cui enim aut ingenium suppetit ad cogitandum, aut lingua ad depromendum, ut tanta immensitas unius possit ore narrari? Ubi merito dicendum est: Non mihi si linguae centum sint, oraque centum, ferrea vox. Addidit etiam, auditas faciet omnes laudes ejus. Et hic quoque subaudiendum est, quis, ut perfecta nobis possit constare sententia. Pulchra autem varietate dictum est: quis auditas faciet omnes laudes ejus? Illa enim possunt audiri, quae probantur et dici. Hic quoque modus inter proprias locu
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ Sicut suꝑior psalmus in pͥmo
uersu declarauit. quia confessio illa ad
laudes dñi debiusset aptari. ita & hic
designat confessionem istam ad medi¬
cinam penitudinis applicandã. S &
hoc qͦ ad p̃conia dñi ꝑtinere ñ dubiũ
est. quando maior gła ẽ pietatis confi¬
tenti parcere. quam uiuenti sine of¬
fensione prestare. Hebreoꝵ siquidẽ
compuncta congregatio & diuina in¬
spiratione correcta. loquitur ad reliꝙͣ.
plebem. ut antiqui erroris prauitate
dampnata. ad diuinam debeat redire
clementiam. Et ne aliquis de culparũ
addidit. Qm̃ bonꝰ. Quis enĩ dubitet
ad cum recurrere. quem sibi audit
posse celerrime subuenire. Bonꝰ enim
dñs recte dicitur. qui delinquentem
pascit. qui expectat errantem. qͥ solem
ipsiꝰ ueritatis uoce declaratur. Nemo
se humana negligentia ab studiosa &
sedula supplicatione suspenderet. reme¬
dii causam dicit. ut confessionẽ celerẽ
dñi debeat munere festinare. In scłm.
uite huiꝰ significat cursum. ubi mise¬

Expanded text:
 Sicut superior psalmus in primo versu declaravit, quia confessio illa ad laudes Domini debuisset aptari: ita et hic designat confessionem istam ad medicinam poenitudinis applicandam. Sed et hoc quoque ad praeconia Domini pertinere non dubium est, quando major gloria est pietatis confitenti parcere, quam viventi sine offensione praestare. Hebraeorum siquidem compuncta congregatio, et divina inspiratione correcta, loquitur ad reliquam plebem, ut antiqui erroris pravitate damnata, ad divinam debeat redire clementiam. Et ne aliquis de culparum addidit, Quoniam bonus. Quis enim dubitet ad eum recurrere, quem sibi audit posse celerrime subvenire? Bonus enim Dominus recte dicitur, qui delinquentem pascit, qui exspectat errantem, Qui solemipsius Veritatis voce declaratur: Nemo se humana negligentia ab studiosa et sedula supplicatione suspenderet, remedii causam dicit, ut ad confessionem celerem Domini debeat munere festinare. In saeculum, vitae hujus significat cursum, ubi mise
Abbreviated transcription (Latin):
mo octauo psalmis futura legitur ierłm
deplorata captiuitas. hic autem terciꝰ eiꝰdẽ
rei psalmus est. ut sacratissimo numero
trinitatis pietas deuotissimȩ cõpunctionis
possit offerri. Est quidem magnum cari¬
tatis genus. quod ꝓrimis iubet dñs exhibe¬
i. s tam᷑ in eomͦ mensuraq plangantur.
ut nec resurrectionis spes adimi possit.
nec inuste fecisse aliquid anm suspicem᷑.
Nam & si affectioso dolore succendimur.
modestiȩ tam̃ terminũ excedere ñ debemꝰ.
Humile quippe ac mansuetum decet. eẽ.
quod studio pietatis offertur. Nam cuius
ni generis. quamuis esset suscitaturus
lazarum fleuit. ut bonus magister. &
pietatem doceret. & ueritatem humanita

Expanded text:
mo octavo psalmis futura legitur Jerusalem mo octavo psalmis futura legitur Jerusalem deplorata captivitas; hic autem tertius ejusdem rei psalmus est, ut sacratissimo numero Trinitatis pietas devotissimae compunctionis possit offerri. Est quidem magnum charitatis genus, quod proximis jubet Dominus exhibere, si tamen in eo modo mensuraque plangatur, ut nec resurrectionis spes adimi possit, nec injuste fecisse aliquid Dominum suspicemur. Nam etsi affectuoso dolore succendimur, modestiae tamen terminum excedere non debemus. Humile quippe ac mansuetum decet esse, quod studio pietatis offertur. Nam cujus ni generis, quamvis esset suscitaturus Lazarum, flevit; ut bonus Magister et pietatem doceret, et veritatem assumptae
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur. nec facile a nr̃a infirmitate su¬
perantur. Quam rem nos & centesimus
psalmus monuisse declarat ubi dictum
est. in matutinis interficiebam omĩs pec¬
catores terrȩ. S quamuis psalmus iste
animos nr̃os pia lamentatione ꝑmulse¬
rit. & in prima parte captiuitatem
quoq nr̃am mystica expositione narra.¬
uerit. in pͣsenti tamen uersu seuissimi
atq occultissimi uicii secreta uulgauit.
ut & pestem ꝓderet: & remedia non tace¬
ret. Mittitur enim in mentem nr̃am
diabolo instigante quod nolumꝰ. recipimꝰ
quod nr̃a estimatione dampnamus. & ty¬
rannide quadam peccati ad nr̃am redimꝰ
execrationem. sine dubitatione captiui.
S iste cogitationes dum sunt pariuilȩ.
ꝑcutiantur in petram. comminuantur
sicut dictum est in lapidem angularem.
ubi om̃e malum cito dissoluitur. si in
ipso fortiter allidatur. ¶
pia nimis & laudanda deuotio. Supra
enum in septuagesimo tercio. & sepruagesi¬

Expanded text:
nascitur, nec facile a nostra infirmitate sunascitur, nec facile a nostra infirmitate superantur. Quam rem nos et centesimus psalmus monuisse declaratur, ubi dictum est: In matutinis interficiebam omnes peccatores terrae . Sed quamvis psalmus iste animos nostros pia lamentatione permulserit, et in prima parte captivitatem quoque nostram mystica expositione narraverit, in praesenti tamen versu saevissimi atque occultissimi vitii secreta vulgavit, ut et pestem proderet, et remedia non taceret. Mittitur enim in mentem nostram, diabolo instigante, quod nolumus; recipimus quod nostra aestimatione damnamus, et tyrannide quadam peccati a nostra reddimur exsecratione sine dubitatione captivi. Sed istae cogitationes, dum sunt parvulae, percutiantur in petram, comminuantur sicut dictum est in lapidem angularem, ubi omne malum cito dissolvitur, si in ipso fortiter allidatur. Copia nimis et laudanda devotio. Supra enim in septuagesimo tertio et in septuagesi
Abbreviated transcription (Latin):
lat. Iales enim retriburiones carni red¬
dere beatoꝵ ẽ. ut quȩ traxit ad culꝑam.
petram: Adhuc ad ipsam loquitur carne̾.
beatu . eẽ. cominemorans. qui filios eius
id ẽ uicia nocentia tenet. quia iam illa
tenere ꝓuectus est. Nam quando aliqͥd
tenemus. hoc in potestate nr᷑a redigimꝰ.
& desinit fieri liberum. quod᷑ nobis cepe¬
rit. eẽ. captiuum. Addidit. Et allidet
ad petram. Ut ñ moretur tenens. ne uo¬
luptas blanda subripiat. allidet ait ad
petram. in dnm utiq saluatorem. de qͦ
scriptum est. Petra autem erat xp̃c. ut
statim confracta dispereant. quȩ nos
teterrimis motib instigabant:. Bene
autem discutiendum est quod dixit par¬
uulos tuos. earnis scilicet errores. qui mi¬
sera matre nascuntur. Hii dum paruuli
fuerint. facilius tenentur: atq in petrã
illam celestem efficaciter eliduntur. Nã
si iam ceperint adulti.eẽ. & robustissima
etate uuenescere. grauior pugna cũ eis

Expanded text:
lat. Tales enim retributiones carni redlat. Tales enim retributiones carni reddere beatorum est, ut quae traxit ad culpam, 466 petram. Adhuc ad ipsam loquitur carnem, beatum esse commemorans qui filios ejus, id est vitia nocentia tenet, quia illa jam tenere provectus est. Nam quando aliquid tenemus, hoc in potestate nostra redigimus, et desinit fieri liberum, quod nobis coeperit esse captivum. Addidit, et allidet ad petram, ut non moretur tenens, ne voluptas blanda subripiat. Allidet, ait, ad petram, in Dominum utique Salvatorem, de quo scriptum est: Petra autem erat Christus ; ut statim confracta dispereant, quae nos teterrimis motibus instigabant. Bene autem discutiendum est quod dixit, parvulos tuos; carnis scilicet errores, qui misera matre nascuntur. Hi dum parvuli fuerint, facilius tenentur, atque in petram illam coelestem efficaciter eliduntur; nam si jam coeperint adulti esse, et robustissima aetate juvenescere, gravior pugna cum eis