comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstringit. S iscuiiratu ẽ adulterim
diu̾sis hĩc inde cogitationib ĩpugna¬
tur. ati hoc scilere formidat ne scilẽtio
adult̾i simul ⁊ boĩcidii ꝑticeps fiat ꝓ
dere trepidat nereatu se ꝑiurii obstrin¬
gat ꝑ plexis ergo testiculoru nerius li¬
gatus ẽ. quim ꝙͣlibet ꝑtem declinet. m̃
appetit. S eũ qui sibi ad deum p̃eẽ de¬
beat min̾cauta inꝗsitõe discernit. qr
fortasse isqui sine uditio eligiturcu¬

Expanded text:
 adulterae diversis hinc inde cogitationibus impugnatur, atque hoc silere formidat, ne silentio adulterii simul et homicidii particeps fiat, et prodere trepidat, ne reatu se perjurii obstringat. Perplexis ergo testiculorum nervis ligatus est, quia in quamlibet partem declinet, metappetit, sed eum, qui sibi apud Deum praeesse debeat, minus cauta inquisitione discernit: cui fortasse is, qui sine judicio eligitur
Abbreviated transcription (Latin):
usis quos sepiꝰuir memorat᷑ celo dei ⁊ fi¬
deireligione rep̃bẽdit. Itẽ origeĩs ñ mil¬
la op̾uscula que uir beatissimus ier̃ñ
repudiat legẽda suscipimꝰ. reliqua ãt
oĩa cũ auctore suo dicimꝰ ẽẽ renuẽda
Item cronica cusebii cesanẽsis atq eĩde

Expanded text:
 zelo Dei et fidei religione reprehendit. Item, Origenis nonnulla opuscula quae vir beatissimus Hieronymus non repudiat, legenda suscipimus. Reliqua autem omnia cum auctore suo dicimus esse renuenda. Item, Chronica Eusebii Caesariensis, atque ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝙ ꝯtagium secularis iute ⁊ obediẽ
trepidat ⁊ ñ obedire formidat. ne aũ
obedies̃ deuminsius p̃ceptis deserat ⁊
aut rursus ñobediens deum inelecto
honoris ecc̃astici negligens ad locũ ir¬
ginũs p̃miis ascendit. s qr omneꝙ
hiceminet plus meroribafficituu
ꝙͣ honorib gaudeat dum cor tribula¬
trẽ p̾mituradinemoriã culpareuoca

Expanded text:
 contagium saecularis vitae, et obedire trepidat, et non obedire formidat, ne aut obediens Deum in suis praeceptis deserat, aut rursus non obediens Deum in electo honoris ecclesiastici negligens ad locum regiminis praemiis ascendit. Sed quia omne, quod hic eminet, plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet, dum cor tribulationibus premitur, ad memoriam culpa revocat
Abbreviated transcription (Latin):
illd decurib qui credũt se uirare obe¬
dituros ꝯsulibsius inõib que sibi ĩ¬
pata fuũnt ꝓhonore sue auitatis ne
nõ obedientiam recus antes reatu p¬
uirii illaqueẽtur supponitur breue
iuraturis in quo aliud ꝯtinetur ꝙͣ se
uiraturos arbitrẽtur udelicet nepa¬

Expanded text:
de civibus, qui credunt se iurare obedituros consulibus suis in omnibus que sibi imperata fuerint pro honore sue civitatis; ne vero, obedientiam recusantes, reatu periurii illaquearentur, supponitur breve iuraturis, in quo aliud continetur, quam se iuraturos arbitrentur, videlicet ne Pa
Abbreviated transcription (Latin):
tes t̾re ꝓmissionis deceptitñ agabaoniti
nesciebant eos ẽẽ incolas t̾re sibi ꝓmisse.
uenerunt enit ut ystoria refert actritis
calciam̃tis. ⁊ cũanidis panib dicentes
um pacifici uenimus de t̾ra lõginqua ⁊
calciam̃ta sunt attrita inpedib m̃is pa

Expanded text:
tes terrae promissionis, decepti tamen a Gabaonitis nesciebant eos esse incolas terrae promissae. Venerunt enim ut historia refert attritis calceamentis, et cum aridis panibus, dicentes: Viri pacifici, venimus de terra longinqua, calceamenta sunt attrita in pedibus nostris; pa
Abbreviated transcription (Latin):
uirat illi uidicauit ita em̃ ip̃e potuit eẽ
ꝯscius. S int̾ tuorẽ buis peccati. ⁊ tunoẽ
huĩꝓditõis hominũ ñparua existit ple¬
rũꝙ tẽptatio. possumus ẽ ꝑatum ad per¬
nirium admonẽdo uł ꝓbibendo atã gra¬
inpecc̃o reuocare. s si n̾ audient ꝯ cora
nobis dere ꝙͣ nominus falsu uirauit¬

Expanded text:
urat illi indicauit; ita enim potuit esse conscius. sed inter timorem huius peccati et timorem proditionis hominum non parua existit plerumque tentatio. possumus enim paratum ad periurium admonendo uel prohibendo a tam graui peccato reuocare; sed si non audierit et coram nobis de re quam nouimus falsum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit s sic̃ aluidẽ callida arte
u̾borum iurare aliud simplicit̾ intẽ¬
toe̾m suam uirãdo enũitiare sic alid̾¬
recipientis ꝙ̃ ex parte prantis u̾borum¬
nec ad sacram̃tum accedat nec in sua

Expanded text:
iperet? Sed sicut aliud est callida arte verborum iurare, aliud simpliciter intentionem suam iurando denunciare, sic alirecipiendo nec ad sacramentum accedat, nec in sua
Abbreviated transcription (Latin):
stitutum ut eẽt iunculur iniquitatis ł
matricidi uł fratricion sen cusc̾q crumi¬
ns nec credo sacram̃tiadħ debere fieri y
iiusta uiratio suorum bonorursit ĩm¬
ste uirantib exspoliatio ⁊ accipientietiã¬
cutitur q uelud bomicida mextremo ex¬
amine auisto uidice de grandinabitur
ꝑ quẽ sacroscm̃ cuangłium ad inustũ
⁊ illicitum ⁊ deo mĩme amabile qĩ testi¬
moniũ iuste ⁊humane petitõis addu¬
citur. foueat itaq ubaldus matrem ⁊
impliciti teneantur. iniuiria quippe in¬
iuste irrogata eius ẽ infamnia qui facit
nec enim ullo mõ. adobꝓbrium coacte
uoluntatis trabitur ꝙ illicita xdietioi¬

Expanded text:
itur, ut esset vinculum iniquitatis, vel matricidii, vel fratricidii, seu cujuscunque criminis. Nec credo sacramentum ad hoc debere fieri, ut injusta juratio suorum bonorum sit injuste jurantibus exspoliatio, et accipienti acutitur poena, et velut homicida in extremo examine a justo judice degrandinabitur, per quem sacrosanctum evangelium ad injustum et illicitum, et Deo minime amabile, quasi testimonium justae et humanae petitionis adducitur. § 2. Foveat itaque Hubaldus matrem et impliciti teneantur. Injuria quippe injuste irrogata ejus est infamia, qui facit. Nec enim ullo modo ad opprobrium coactae voluntatis traditur quod illicita conditio
Abbreviated transcription (Latin):
ropħtauit ꝙ ignorabat. ip̃e solus di¬
sponebat redue ĩmolato filio. s dñs ꝓ
os eius loquñtus ẽ ꝙ parabat. Captio¬
se aũt loquebatur cum fiuilis ne co¬
gnito nego. ant impediret cum aliqͦ.
autgemitu obstrepet aut fleru.

Expanded text:
od ignorabat. Ipse solus disponebat redire immolato filio. Sed Dominus per os ejus locutus est quod parabat. Captiose autem loquebatur cum servulis, ne cognito negotio aut impediret aliquis, aut gemitu obstreperet aut fletu.
Abbreviated transcription (Latin):
tens ueluti cum inimico. adpacer nõ
redire inligẽti miẜicordit ñ subue¬
nire. ista qr ꝑspicuam bñt inse min¬
stitiam asiuiram̃to fimetur tñ ẜua¬
ri ñ debent cura ħ̾ icaq uiram̃ta ĩ tel¬

Expanded text:
tens, veluti cum inimico ad pacem non redire, indigenti misericorditer non subvenire. Ista quia perspicuam habent in se iniustitiam et si iuramento firmentur, tamen servari non debent. Circa hec itaque iuram
Abbreviated transcription (Latin):
fuar ꝓhilrtur quorum exẽpla p̃miᷤ¬
sa auẽtates subicuĩt dum eur qui hoĩ¬
cidium facẽuł alũta matri⁊ fiib¬
ad pacem cum adusario ñ redire uim¬
m̃tum p̃stando ꝓmisit salubriori ꝯsi¬
no illicita uota obẜuan ñ ꝑmictunt᷑¬
ẽ q̃ idꝙ uiratur aliq̾n intiosur nõ in
natura sui sex caĩs ex̃ uemẽtib uelu¬
ticũ aliqs post notum castitatis mãt
alicuise habiturum eã inꝯuigem o¬

Expanded text:
servare prohibetur; quorum exempla praemissae auctoritates subjiciunt, dum eum, qui homicidium facere, ad pacem cum adversario non redire, iuramentum prestando promiserit, salubriori consilio illicita vota observare non permittunt quod iuratur aliquando vitiosum, non in natura sui, sed ex causis extra venientibus, veluti cum aliquis post votum castitatis, iurat alicui se habiturum eam in
Abbreviated transcription (Latin):
tendum ñ fuisse. sacrimti tñ ꝯteplati¬
one faciunt ꝙ spoponderũt. sic̾ de hero¬
de sup̃scripsamus qui saltatria ỹmi¬
um turpit. ꝓmisit audelit̾ soluit. tr̃¬
peẽ ꝙ regnum ꝓsaltatõe ꝓmittitur.
religione donatur. eluanto tollerabi¬
lius tali fuiss ꝑuirium sacramento
tium choros ꝓmifat infertur disco ꝓ¬
pħe capd̾ ⁊ hoc extimatuẽ fideicẽꝙ a¬

Expanded text:
tendum non fuisse; sacramenti tamen contemplatione faciunt quod spoponderunt: sicut de Herode supra scripsimus , qui saltatrici praemium turpiter promisit, crudeliter solvit. Turpe, quod regnum pro saltatione promittitur: risjurandi religione donatur. Quanto tolerabilius tali fuisset perjurium sacramento? inter saltantium choros promiserat. Infertur disco prophetae caput: et hoc aestimatum est fidei
Abbreviated transcription (Latin):
malum trinseatur illicitum sacram̃tr̃
dãpnabilit̾ ẜuatur si dãpnabilius ꝯtẽp¬
uitur.ũ aug̾. ił. de bono ꝯuigali. ñ est¬
tendum fides adhibetur. miru ẽ si fides
demucram legittimaqr redeatur .i. ũ poc¬
catum em̃detur uolmitatis prauitate
correcta tanꝙͣ si quisq cũ boĩem solus
expoliare ñ possit inueniat sociu miq¬
tatis ⁊ cum copaciscatur ut sumul idfa¬
ciant spoliumq partiãtur quo facino¬
re ꝯmisso totum solus auferat dolet ꝗdẽ
inbonauita ip̃ihumane societati fidẽ
fuisse ẜuanda ne p̃da iniqua exhoĩe
fieret si sentit ꝙͣ imiq sibi in peceati socie¬
tate ẜuara ñ fuĩt. Ille quippe utrobiq ꝑ¬
fidus ac ꝓfecto scelerator iuidicandusẽ.
rediens ꝯuigalem pacta ac placita ad¬
ultenna rescindat. miror sicam fidei ui¬
olatricem uł ipe adult̃ putabit. ¶ Ex¬

Expanded text:
malum transeatur, illicitum sacramentum damnabiliter servatur, sed damnabilius contemnitur. Unde Augustinus de bono coniugali: faciendum fides adhibetur, mirum, sdem veram legitimamque redeatur, id est ut peccatum emendetur voluntatis pravitate correcta, tanquam si quis cum hominem solus exspoliare non possit, inveniat socium iniquitatis, et cum eo paciscatur ut simul id faciant, spoliumque partiantur: quo facinore commisso totum solus auferat; dolet quidin bona vita ipsi humanae societati fidem fuisse servandam ne praeda iniqua ex homine fieret, si sentit quam inique sibi in peccati societate servata non fuerit: ille quippe utrobique perfidus profecto sceleratior judicandus est. rediens conjugalem, pacta ac placita adulterina rescindat, miror si eam fidei violatricem, vel ipse adulter putabit.
Abbreviated transcription (Latin):
a patre ño. imbrosio quesiui ꝗd tibika¬
rissime agedum sit de ubaldo parrochia¬
no tuo qui captus ẽ ꝗtimore necis ꝯpul¬
sus sue xubine urram̃tofimauit ip̃a
in ꝯingem suscipexpriamq matr̃ẽ cum
frĩb dedomo expellere nicħqr eis alimoĩe

Expanded text:
a patre nostro Ambrosio quaesivi, quid tibi, carissime, agendum sit de Hubaldo parochiano tuo, qui captus et timore necis impulsus suae concubinae juramento firmavit ipsam in conjugem suscipere, propriamque matrem cum fratribus de domo expe
Abbreviated transcription (Latin):
łreligionis uestẽ suscipiat ñtñ idcomi¬
nus salutẽ ꝓmẽnualet cum ĩnulli mn
lncali bĩtu scissum ⁊ deodilecti iuem¬
antur quo eremplo eudent᷑ datur ĩtel¬
ligi quociens aliquis uirat se ñ factiur̃
aliqd ex quo expeditiorsibi ina p̃paretũ
adbeatitudinẽ dum mosineco. adsalu¬
tem ualeat uenire ꝙ uiram̃tum i ꝓbi¬

Expanded text:
igionis vestem suscipiat, non tamen ideo minus salutem promoveri valet, cum nonnulli in laici habitu sanctissimi et deo dilecti inveniantur. Quo exemplo evidenter datur intelligi, quoties aliquis se iurat non facturum aliquid, ex quo expeditior sibi via preparetur ad beatitudinem, dummodo sine eo salutem valeat invenire, hoc iuramentum
Abbreviated transcription (Latin):
uiratur si aũt nescitur illicitum ẽẽ ĩpa
exignorantia excusatur. si putetur lici¬
tum eẽ ñ ex ignorãtia uiris s facti. alis
c̃ eruz si alicimis copula credatur eẽ lici
cẽ uidua aliud si ideo putatur licita qr
ꝯsangumearum ꝯnictio uł pelictarr̃
hic ẽ eru ignorantia uiris que neĩez
cecrsat nsi c̃ ꝑmittitur ius ignoã¬
re ibi uõ ignorãtia fcĩ qua quisꝙ fere
excusatur. semoe̾s aũt isrł ñ ignoralĩt
gentes t̾re ꝓmissionis ex p̃cepto dñi eẽ
delendas si ignorabant gabaonitas
ẽẽ incolas t̾re ꝓmissionis ignorabãt
si quidem factin srñ ignorabant uis far¬

Expanded text:
iuratur. Si autem nescitur illicitum esse, ipsa ignorantia excusatur, si putatur licitum esse non ignorantia iuris, sed facti. Aliud est enim si alicuius copula credatur esse liciuia creditur esse vidua. Aliud si ideo putatur licita, quia consanguineorum coniunctio vel relictarum Hic enim est ignorantia iuris, que neminem excusat, nisi cui permittitur ius ignorare; ibi vero ignorantia facti, qua quisque fere egentes terrae promissionis ex praecepto Domini esse delendas; sed ignorabant Gabaonitas esse incolas terrae promissionis. Ignorabant siquidem factum, sed non ignorabant jus fa
Abbreviated transcription (Latin):
lrud malu pmtiosu declinet tanto grͣ¬
nius deluquid ꝙto dãpnabilius accu¬
mulãtur peccã peccatis. Si añt ꝑꝑea de
si inaliquo illius iuiram̃ti occasione
nos deliquisse ꝯtigerit. uñ aug̃. scribit
seuõ mileuitano cp̃o ꝯsulenti de quo¬

Expanded text:
liud malum perniciosum declinet, tanto gravius delinquit, quanto damnabilius accumulantur peccata peccatis. Si autem proptersi in aliquo illius juramenti occasione nos deliquisse contigerit. Unde Augustinus scribit Severo Milevitano Episcopo, consulenti de quo
Abbreviated transcription (Latin):
extant mistus ad oꝑta. iurare nãqi
dei ẽ a se ip̃o nullatenus ordinata s¬
uellere penitere nõ ẽ cadem ordina¬
ta cum uolĩt ĩmutare sic̃ enm ꝑ
ieremiam dicit repente loquar adii¬
sum gentem. ⁊ adusum regnu ure¬
radicem ⁊ destruam ꝯdisꝑgam illud
sipmiãm egerit gens illa amalo suo

Expanded text:
is adoperta. Jurare namque Dei est a se nullatenus ordinata convellere, poenitere vero eadem ordinata cum voluerit immutare. Sic enim per Hieremiam dicit: Repente loquar adversum gentem, et adversum regnum, ut eradicem, et destruam, et disperdam illud. Si poenitentiam egerit gen
Abbreviated transcription (Latin):
qr filia frĩs erat in hac ostenditur ꝙ ne¬
modebet rẽptare deun sim dumbt
quid rationabili ꝯsilio fac̾iat. fecit ꝙ
potuit ꝙ. ñ potuit deo ꝯmisit. inquer
sꝑauir. nec eum fides aut spes fefellit.
si aũt int̾rogatus illam uxorer suam
opponitur ꝙ iacob m̃ciendo ⁊ sibi pro¬
fuit ⁊ alinocuit. nec tñ itp̃benditur
sr om̃datur. si iacobdicendo seeẽ esar
primo genitum ñ ẽ mentitus. ñ enĩ
dixit se cẽ primo genitum nascendo s
ius primo geniture illo uendenterite
c̃ptõe primo genitorum. deñ primoge¬
nito inprimogenitur transeundo. sic
⁊ ipe esan primo genita uendendo de p̾¬
mogenito ñ primogenitus fierime¬
ruit. sic quidei cum eẽnt filu babrae
carne. qr ñ fuerũt filuerus muit atõe
ñ deputantur int̾filios babrabe. sdi¬

Expanded text:
 filia fratris erat. Et in hoc ostenditur, quod nemo debet tentare Deum suum, dum habet quod rationabili consilio faciat. Fecit quod potuit: quod non potuit Deo commisit, in quem speravit, nec eum fides aut spes fefellit. Si autem interrogatus illam feminam opponitur, quod Jacob mentiendo et sibi profuit, et alii nocuit, nec tamen reprehenditur, sed commendatur. Sed Jacob dicendo se esse Esau primogenitum, non est mentitus. Non enim dixit se esse primogenitum nascendo, sed jus primogeniturae, illo vendente, ritemptione primogeniturae, de non primogenito in primogenitum transeundo, sicut et ipse Esau primogenita vendendo de primogenito non primogenitus fieri meruit. Sic et Judaei, quum essent filii Abrahae carne, quia non fuerunt filii ejus imitatione, non deputantur int
Abbreviated transcription (Latin):
udanda bonitas. hoc ẽ m̃ocentereẽ ĩgnꝰ¬
bare quid noccat ⁊ si curũscribatur ab
sue dote melinatus iesus ut credẽt gaba¬
onitis cestam̾̃tur dei disposint pacer de¬
dit ⁊ ꝯfimauit societater.s ubi int̾ra
cumscriptum se ppłs patrur indignan
cepit. iesus tñ pacem ꝙ̃ dederat ñ reuocã¬
dam censuit ꝙ̃ fĩmauerat sacramẽti

Expanded text:
udanda bonitas. Hoc est innocentem esse, ignorare quod noceat, et, si circumscribitur ab suae devotione inclinatus Josue, ut crederet Gabaonitis, testamentum disposuit, pacem dedit, confirmavit societatem. Sed ubi in terras cumscriptum se populus patrum indignari coepit. Josue tamen pacem, quam dederat, revocandam non censuit, quia firmata erat sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
et damd q̃uimitauit faciem suar coqͣr
abimelech. ꝗdmisit cum ⁊ abut. nec
mirũ ꝙͣ uis iustos hoĩes tñ aliqua si
peccatum nec carnem poccati simulati¬
oner peceatricis carius assũpsit.nt ꝯẽp¬
nans mearne poccaturnos in se faceret
iustitiam dei. ¶ Eoce que m̃datia sũt¬
qrdicat augustinus nõ cẽetiam mẽ¬
am descendens megiptum rogauit sa¬
ram ut sororem cuis secẽ mentiretur
dicens.non ꝙ pulcra sis mulier⁊qd̃
cum uiderint teegiptii dictu sũt. nr̃o
illius ẽ ⁊ int̾ficient me qte reẜuabũt.¬

Expanded text:
t David quando mutavit faciem suam coram Abimelech, et dimisit eum, et abiit . Nec mirum, quamvis justos homines, tamen aliqua simhabens peccatum, nec carnem peccati, simulationem peccatricis carnis assumpserit, ut condemnans in carne peccatum, nos in se faceret justitiam Dei. dicat Augustinus, non esse menaham descendens in Aegyptum rogaverit Saram, ut sororem ejus se esse mentiretur, dicens: Novi, quod pulchra sis mulier, et quod, quum viderint te Aegyptii, dicturi sunt, uxor illius est, et interficient
Abbreviated transcription (Latin):
piam pecumam alicuĩ iniuiste pollen¬
dam sciens ubi scit nescire semẽciat᷑.
nem ad mortem ꝓdere quesitur mẽti¬
menciendum in doctima pietatisma¬
gnum scelus ẽ primum genus dete¬
stabilis m̃datu nõ ẽ igitur mencien¬
dum. Scdõ gnẽ qr nulli facienda ẽ ĩ¬
rulli cũ altius inuirla ẽ ꝯsullendur
qr nec ip̃a ueritas placendi cã boĩb
enumciandaẽ. ꝙͣ tominus m̃datun

Expanded text:
piam pecuniam alicujus injuste tollendam, sciens ubi sit, nescire se mentiaturnem ad mortem quaesitummentiendum in doctrina pietatis, quia magnum scelus est, et primum genus detestabilis mendacii. Non est mentiendum secundo genere, quia nulli facienda est innulli cum alterius injuria consulendum est. quia nec ipsa veritas fine placendi hominibus enuncianda est; quanto minus men
Abbreviated transcription (Latin):
ruu ẽ capitale m̃datium ⁊ longe
fugiendumꝙ fit indoctrina religio¬
nis adꝙ m̃datium nulla ꝯlictiore
quis debet adduciscõm ut aliquem
ledat miuste q tale ẽ ut nulli ꝓͣsit
⁊ obsit alicui. ¶ Tetum ꝙ ꝓdest al
ditiam obsit corporalem quartum
sola mẽciendi fallendiq libidine ꝙ
muum mendatiũ ẽ. quintum qd
fit placendi cupiditate de suam elo¬
quio. hus ominib penitus euitatis

Expanded text:
um capitale mendatium longeque fugiendum, quod fit in doctrina religionis, ad quod mendatium nulla conditione quisquam debet adduci. laedat injuste, quod tale est et ut nulli prosit et obsit alicui; tertium quod ita ditiam obsit corporalem; quartum sola mentiendi fallendique libidine, quod merum mendacium est; quintum quod fit placendi cupiditate; sequ
Abbreviated transcription (Latin):
datiumqr minus illic quibda fortas¬
se nocuent dicat nẽcoẽ ⁊ ẽ rerum aliena¬
rum raptumdicat retributoẽm iniim¬
ñpossequeoĩa cunctisliquet ꝙͣta.aĩa¬
dusione ueritas inscqu̾aturque nob̾
iam significationis sue umbra postpo¬
fita ncra carne declaratur.⁊dem obste¬
magis ħ facile abstergitur ꝙͣ mater
boni oꝑis pictas ip̃a ꝯmittatur. non¬
nulli nõ obstetricum fallatia conãt᷑¬
maxime qr illis m̃cientib scripturest
ꝙ edificauit eis dñs comos inqua ma¬
gis recõpens atõe cognoscitur quid mẽ¬
datu culpa mereatur. nam bemginta¬
tis carum. m̾ces que eis met̾na potuit
uita retribui p̃missa culpa m̃datu m
t̾rena ẽ reopensacoe declinata. ¶Habr̃¬

Expanded text:
quia minus illic quibusdam fortasse nocuerit, dicat necesse est rerum alienarum raptum, dicat retributionem inn posse. Quae omnia cunctis liquet quanta animadversione veritas insequitur, quae nobis jam significationis suae umbra postposita in vera carne declaratur. C. XX. Obstemagis haec facillime abstergitur, quam mater boni operis pietas ipsa comitatur? Nonnulli vero de obstetricum fallacia conantme quod illis mentientibus scriptum ficavit eis Dominus domos . In qua magis recompensatione cognoscitur, quid mendacii culpa mereatur. Nam benignitatis earum merces, quae eis in aeterna potuit vita retribui, pro admissa culpa mendacii in terrenam est recompensationem declinata,
Abbreviated transcription (Latin):
redditurum cũ ille qui cõmendauĩt
poposcent si forte gladium suum repe¬
tat furens. manifestu ẽ nõ eẽ reodẽdy
ne uł se occidat ł alium donec sanitaᷤᷤ¬
ei restituatur. Hic ideo ñht̃ duplexcor
qr illecii ꝯmendatus ẽ gladius cu
pmittebat seredliturum poscenti nõ¬
cogitabat furentem posse repetere ma¬
nfestum ẽ n ẽẽ culpandum aliqu uer
racere. falsum aũt dicere ñ inuenitur

Expanded text:
redditurum cum ille qui commendavit poposcerit; si forte gladium suum repetat furens, manifestum est tunc non esse reddendum, ne vel se occidat vel alios, donec ei sanitas restituatur. Hic ideo non habet duplex cor, quia ille cui commendatus est gladius, cum promittebat se redcogitabat furentem posse repetere. Manifestum est, non esse culpandum aliquando verum tacere. Falsum autem dicere non invenitur
Abbreviated transcription (Latin):
ram̃to in aliud crim maius cẽ diu̾ten¬
em̃dat᷑ cũ in canta diffinitio solui
solueda ẽ necẽ p̃uaricatio s remerita¬
tis emendatio ẽ. ⁊temallicitum uira
septime synodi iołs apocrsarius oriẽ¬
talium sedium dixit significat ẜ iro
nius nouerat bonitatem dei ꝑpea tñs¬
gredi uoluit impium iurametum

Expanded text:
ramento in aliud crimen majus esse divertenemendetur, quum incauta diffinitio solvitsolvenda est, nec est praevaricatio, sed temeritatis emendatio. C. XVIII. Illicitum juraae synodi Joannes apocrisarius orientalium sedium dixit: Significat sermo nius noverat bonitatem Dei, propterea transgredi voluit impium juramentum
Abbreviated transcription (Latin):
tum obedientic querim̃. sicut abraa
adco temptatus logiturcũ uissus est
ĩmolare filium q̃ dñs nolebat ab eooe
filium suum nec impleri ħ mnumĩ uo¬
lebat qui ouem ꝓfilio ĩmolandam
obtulit. s tẽptabat. affectum patris si
gi. tẽptam mtemtuam si ⁊̃ filiodilec¬
tissimo ñ parceres ꝑꝑme ñ. anferoq. ipẽ
donam. nechr̃dem imiudoo quẽ largit᷑

Expanded text:
tum obedientiae quaerimus, sicut Abraham a Deo tentatus legitur, quum jussus est immolare filium, quem Dominus nolebat ab eo ocfilium, nec impleri hoc munus volebat, qui ovem pro filio immolandam obtulit, sed tentabat affectum patris, si gi; tentavi mentem tuam, si etiam filio dilectissimo non parceres propter me. Non aufero quod don
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ absit fefellisse credendus ẽ aur sibi
ta ip̃nis noluntatis int̾fuit hoc ꝓm̃¬
tiauit q re uera uoluisser efficere. Q̃¬
tum enum adduum secrera ꝯsilii que
ut homo oĩa nõ potuit. licet sp̃n dei ⁊¬
plenus agnoscere supna pret̾ misit dis¬
positõe preuentus. nec qr beatus petius ⁊¬
apłs ꝓ affectu diuine reuẽntie ip̃i dño
peridit. ñ lauabis michi pedes met̾iu
me ꝯstitusse snĩa. qr mox eiderdiuine
uoluntati cessit ⁊ ꝙ se dixerat ñ eẽ fac¬
tum caĩs astrictus humane salutis

Expanded text:
d absit, fefellisse credendus est aut sibi  uoluntatis interfuit, hoc pronuntiauit quod re uera uoluisset efficere; quantum ad diuini secreta consilii, quae ut homo omnia non potuit licet spiritu dei plenus agnoscere, superna praetermisit dispositione praeuentus. nec quia beatus Petrus apostolus pro affectu diuinae reuerentiae ipsi domino respondit: non lauabis mihi pedes iime constitisse sententia, quia mox eidem divinae voluntati cesserit, et quod se dixerat non esse facturum, causis adstrictus humanae salutis,
Abbreviated transcription (Latin):
n ꝗb reb nich int̾e ad capescẽdũ re¬
gnum dei utrum credaturanñ ⁊ u
trum uera ꝓutẽtur an falsa inhus
errare .i. alind ꝓalio putare ño ẽ arbi¬
trandum ẽẽ peccatum aut siẽ mini¬
mu ẽ atq leuissimur. Meocem.ĩ hic

Expanded text:
 rebus nihil interest ad capessendum regnum Dei utrum credantur an non, et utrum vera putentur, an falsa, in his errare, id est aliud pro alio putare, non est arbitrandum esse peccatum: aut si est minimum esse atque levissimum. CAP. C
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ q sentit bocdicit ñ um̃ dicit. ꝙͣuis
ũm inueniatur eẽ ꝙ dicit nec ullo mõ
liberẽ am̃datio qui ore nesciens ueru
loquitur sciens aut uoluntate mẽtit᷑
ñ ꝯsideratis itaꝙ reb ip̃is dequib alid
dicitur. s sola intentõe dicentis. meli¬
or ẽ qui nesciens falsum dicit. qi id
um putat ꝙͣ qui menciendi aĩmum
sciens gent nesciens uĩneẽ ꝙ dicit. It̃¬

Expanded text:
quod sentit hoc dicit, non verum dicit, quamvis verum inveniatur esse quod dicit: nec ullo modo liber est a mendacio, qui ore nesciens verum loquitur, sciens autem voluntate mentitur. Non consideratis itaque rebus ipsis de quibus aliquid dicitur, sed sola intentione dicentis, melior est qui nesciens falsum dicit, quoniam id verum putat, quam qui mentiendi animum sciens gerit, nesciens verum esse quod dicit. I
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝑ crratoẽ creaturarum uirabant
nec increaturis aliud ꝙͣ creatoẽm ip̃a¬
rum uenerabãtur. sic̃ iosepb qui per
item xp̃s pilato. ñ hr̃ss mine potatem
nisi eẽt datum cibi desup. deus. aũt ꝑ
creatur.is uirare ꝓbĩnt. neuł more gẽ¬
tilium aliq numen deitatis creatume
meẽ credẽtur ⁊ necreaturas ꝯtẽptibile
iudicando peas ꝓmissa ꝓnichilo du¬

Expanded text:
rum jurabant, nec in creaturis aliud quam creatorem ipsarum venerabantur, sicut Joseph, qui per Item Christus Pilato: Non haberes in me potestatem nisi esset tibi datum desuper. Deus autem per creaturas jurare prohibuit, ne vel more gentilium aliquod numen deitatis creaturis inesse crederetur, vel ne creaturas contemtibiles judicando per eas promissa pro nihilo du
Abbreviated transcription (Latin):
r negligent᷑. s cum magna diligẽtia
indebatur sibi cephendisse umq nira¬
uit falsum ꝑiurii reus nequaquam
ẽ udicanddus. Item ꝙ dr̃ qui falsum
uirat intitur ñ uiusalit hoc intessi¬
gi debet. ñ enim omĩs qui falsum diẽ
mtitur sic̃ nec omnus qui metitur fal¬

Expanded text:
vel negligenter, sed cum magna diligentia videbatur sibi deprehendisse verum quod juravit falsum, perjurii reus nequaquam est judicandus. Item, quod dicitur, qui falsum jurat mentitur, non universaliter hoc intelligi debet. Non enim omnis, qui falsum dicit, mentitur, sicut nec omnis, qui mentitur, fal
Abbreviated transcription (Latin):
ñ crecentis. ¶ Ee p̃missis colligitur ꝙ
appeten dum. ne ꝯsuetudine iurandi
labamur inꝑunum. s cum dicatur
malum sit. s noĩe mali ñ malitia. s pec¬
catipena intelligitur. Ex penaliem ĩfir¬
mitate incredulitas illa processit qua ad
uirandum ꝯpellimur. ip̃m aũt iuraẽ
sic̃ peccatum ñẽ itauiram̃tum aliquod

Expanded text:
. Ex praemissis colligitur, quod appetendum, ne consuetudine jurandi labamur in perjurium. Sed quum dicatur malum sit. Sed nomine mali non malitia, sed peccati poena intelligitur. Ex poenali enim infirmitate incredulitas illa processit, qua ad jurandum compellimur. Ipsum autem jurare sicut peccatum non est, ita juramentum ab aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
danserat apti sunt. afacies eius ẽ exbila¬
rata. eluo ꝯpto saul uoluit eũ dare neci.
s p̃cib ⁊ pia ppłi supplicatõe placatus
mortis reuocauit smãm. ne int̾ficeret᷑
ille ꝑquem salus data erat misrł⁊quo
do se facturum decreuit p̃cib pplĩ ꝓuoca¬
tus ñ fecit. nec tñ ꝑuirii reus arguit᷑. qa
ꝙͣ tum in ip̃ofuit ꝙ iurauit implenit.
dum suĩam mortis infiliurdedit. q̃ ni
carnali affectu. s ppłi supplicatõe ieuo¬
cauit. ¶Cum ergout ratrẽ ⁊ cremplo ẽ
obedientia ab arcbidiacono sibidenega¬
ri ñ debuit cum q̃ sicrimmnosum illum

Expanded text:
facies ejus exhilarata est. Quo comperto Saul voluit eum dare neci; sed precibus et pia populi supplicatione placatus mortis revocavit sententiam, ne interficeretur ille, per quem salus data erat in Israel, jurejurando se facturum decrevit, precibus populi revocatus non fecit. Nec tamen perjurii reus arguitur, quia, quantum in ipso fuit, quod juravit implevit, dum sententiam mortis in filium dedit, quam non carnali affectu, sed populi supplicatione revocavit. QUobedientia ab archidiacono sibi denegari non debuit, quum, etiamsi criminosum illum
Abbreviated transcription (Latin):
non i̾are si enm hocdicimus mẽtim.
idctur magna neccĩtate ꝯpulsus. cu
expedire ꝙ ñ credit. banc ꝓpensa ratiore
aꝯsideratõe librata. cum magnotimo¬
re dico coram deoiur cestis ẽ michid̃s.

Expanded text:
non jurare. Si enim hoc dicimus, mentimur. videtur, magna necessitate compulsus, quum expedire, quod non credit. Hac perpensa ratione et consideratione librata cum magno timore dico: Coram Deo, aut, testis est Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
dolo. ñ enim oĩs qui alit̾ facturus ẽ ꝙ̃.
ꝓmittit in dolo uirat licet enz apłs ali¬
pmisit. illeenm in dolo nirat. aut mẽ¬
dacit᷑ ꝓmittit. in cuĩ inte ẽ ñ sic seeẽ fac¬
turum ut ꝓmittit. illr. aũt qui ꝓmitt¬
tit falsum ꝙ putabat nm nec in dolo
nirat nec m̃dacit᷑ ꝓmittit. un aug̾ de ii¬

Expanded text:
dolo. Non enim omnis, qui aliter facturus est quam promittit, in dolo jurat. Licet enim Apostolus alir promisit. Ille enim in dolo jurat, aut mendaciter promittit, in cujus mente est, non sic se facturum, ut promittit; ille autem, qui promittit falsum quod putat verum, nec in dolo jurat, nec mendaciter promittit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
qui tẽ eccastici patrimonii curagessit
firsse dispositũ. ut sac̾dotes ꝑ uniisas
urãs dioceses ꝯstituti. Quoties ad ꝯsigͣ¬
dos infantes egrediaminiultra mod̃
grauar mĩme debuissẽt. Sũma eͥ p̃fi¬

Expanded text:
qui tunc ecclesiastici patrimonii curam gessit, fuisse dispositum, ut sacerdotes per universas vestras dioeceses constituti, quoties ad consignandos infantes egredimini, ultra modum gravari minime debuissent. Summa enim praefi
Abbreviated transcription (Latin):
quidem lege bẽtur quicũq sac̃dotibo ñ
lapidabatur. auͣt glacdio cͥuice subiecta.
ꝯtẽptum expiabat quore. minc uõ in¬
obediens sp̃uali aiadusione trucat᷑
aut eiectus deecc̃a rapido ore demonũ

Expanded text:
quidem lege habetur, quicumque sacerdotibus non lapidabatur a populo aut gladio cervice subiecta contemptum expiabat cruore. nunc vero inobediens spirituali adversione truncatur, aut eiectus de Ecclesia rapido dęmonum ore
Abbreviated transcription (Latin):
uando ergo uireccãsticus ⁊ mittenda
prudẽs ataꝑ incelligõs multas impie¬
tates meaque uocatur domus dereẽs
u̾aque opprimẽ possunt iustitiam am
tm̃n doctor rabiem ꝓcessisseut accipiãt

Expanded text:
uando ergo vir ecclesiasticus, et prudens, atque intelligens, multas impietates in ea, quae vocatur domus Dei, esset quae opprimere possint justitiam, et in tantum doctorum rabiem processisse, ut accipiant
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o in nullar crafferatur ꝑsonam
res u litio posita ancognitõieuẽtr̃
iuditiaria disceptatõe possit agno¬
sciexeade re quispiam ñsinatur exi¬
suspefione sit digna ex capitulo illom is¬
leuitam xiliiliquido ꝯstat. Sienĩ cõĩo¬
ne priuãdus c̃ qui dicum ad auilem
iudicem crediderit ꝑtrabẽdu multo
magis suspesione dignus ẽ qui sui ep̃i
iuditium int̾pellantem adiuditpur
scłare ꝑtrabere ñdubitanĩt.¶ S po
storis sine iusta sine inuista fi̾t ti¬

Expanded text:
 In nullam transferatur personam res in litigio posita ante cognitionis eventum. judiciaria disceptatione possit agnosci, ex eadem re quispiam non sinatur exisuspensione digna sit, ex capitulo illo Milevitani concilii liquido constat. Si enim communione privandus est qui clericum ad civilem judicem crediderit pertrahendum, multo magis suspensione dignus est qui sui episcopi judicium interpellantem ad judicium saeculare pertrahere non dubitavit. copi, sive justa si
Abbreviated transcription (Latin):
fimãtes. asmãm quã a sede apłica mnẽ¬
geldrudam uxorẽ bosomis scissimus
fr̾ nr mediolanẽsis archiep̃e thado. et
ceter coep̃i m̃i petiuerãt emittendam
⁊ nos diuino succẽsi çelo sub. anatbeã¬
tis atrestatõe canonice ꝓtuleramꝰ pu¬
blice inua uoce se molasse ꝯfitẽtes in

Expanded text:
am, quam a sede apostolica in Engeltrudem uxorem Bosonis sanctissimus frater noster Mediolanensis archiepiscopus Thado et ceteri coepiscopi nostri petiverant emittendam, et nos divino succensi zelo sub anathematis attestatione canonice protuleramus, publice se viva voce violasse confitentes, in
Abbreviated transcription (Latin):
simul orauent atq latebras quo min̾
ad sat̾factõem ꝑducatur p̃buent. donce
ab ep̃o excõicatore pnĩam accipiat cor¬
poris ⁊ sanguinis dm̃ coĩone p̾uatu
us recipiatirraduemã qui sacdote iu¬

Expanded text:
simul oraverit, atque latebras quo minus ad satisfactionem perducatur praebuerit, donec ab excommunicatore poenitentiam accipiat, corporis et sanguinis Domini communione privatum us recipiatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
iquis cum cłicolitigni huĩt. andeat.
siquidẽ de cãpecumaria adeat prĩ ep̃
cuis inditio cłicus suppositus ẽ Ille
aũt sine dãpno. ⁊ sinedilatr̃e ꝯpetẽtẽ
finer litumpositurus ẽ. Siaũt ep̃s no

Expanded text:
quis cum clerico litigium habuerit, si quidem de causa pecuniaria, adeat prius episcopum, cuius iudicio clericus suppositus est. Ille enim sine damno, sine dilatione competentem finem liti impositurus est. Sin autem no
Abbreviated transcription (Latin):
suo cause examinatio. ⁊ pena ꝓcedat.
nullamcõionẽ alus iudicib ĩ hurĩ
cusadusus cłicum negotinm hils
sclana iuditia non exeroeat prca.
Icłicus adusus cłicum huĩt negoci¬
um. ñ relinquat suum ep̃m ⁊ ad scła
tros ex utraq ꝑteelectos audiatur re
num subiaceat corieetionib. ⁊ siclic¬

Expanded text:
suo causae examinatio et poena procedat, nullam communionem aliis judicibus in hujusmodi cus adversus clericum negotium habens saecularia judicia non exerceat.icus adversus clericum habeat negotium, non relinquat suum episcopum et adtros ex utraque parte electos audiatur negnum subjaceat correptionibus. §
Abbreviated transcription (Latin):
dicart quo adusq ucĩat dr̃ĩs. ⁊ reliq̃.
nam sũt multa. que demditio illuiᷤ
hoĩes ignorant qr fortasse que uos laud¬
datis ille rep̃hẽdita que nos rep̃hẽditi.
Qu a peã fenatur clicuscticũ ad sełaia¬
nolita iidicaꝑtrahens. re¬

Expanded text:
iat Dominus, et reliqua. Nam sunt multa, quae de judicio illius homines ignorant, quia fortasse quae vos laudatis ille reprehendet, et quae vos reprehenditis Qua poena feriatur clericus clericum ad saecularia judicia pertrahens.
Abbreviated transcription (Latin):
iebuseos de ierłm. Iebuseus aũt int̾p̃¬
ratur gulcatio. Esto erpo qr ñ possum̃
cicere istos qui nos gulcant eos saltez
ne forte cradicantos ciçama. eradice¬
nus simul cumillis. ⁊ triticum. Oouet

Expanded text:
ebusaeos de Jerusalem. Jebusaei interpretantur conculcatio. Ergo quia non possumus ejicere omnes istos qui nos conculcant, eos statim « ne forte eradicantes zizania, eradicemus simul etiam cum illis triticum. » Movet
Abbreviated transcription (Latin):
calicingłoolim tenerẽtur astrictiꝑ arcħ¬
eũ qui celestem militẽ pulsat ñ nͥ euis fo
si addelegatorm uiditiũ eorm adu̾sarii
uallentur neꝗdillis aut subreptioant
imica legib iuolẽtia necãtatis⁊ ĩpo¬
nat. qr qui uditiũ refugir. apparet eũ de
istitia diffusu. item cispino ⁊ sabino

Expanded text:
cali cingulo tenerentur astricti, per archeum qui coelestem militem pulsat, nonnisi ejus si ad delegatorum judicium eorum adversarii allentur; ne quid illis aut subreptio, aut nimica legibus violenta necessitas imponat, quia qui judicium refugit, apparet eum de justitia diffisum. GELASI
Abbreviated transcription (Latin):
Iqm cłicorum ut nꝑĩmultis lois ꝑ¬
supbiadiabolo instigante actũ fuisse
uum collecti fui̾nt ũdicetur almai¬
sic̃ caritas ex p̃ceptis diuinis corde ñ car
teq distrietõe põtificalisũt reprimẽda¬

Expanded text:
i clericorum, ut nuper multis locis diabolo instigante actum fuisse unum collecti fuerint, vindicetur sicut caritas ex praeceptis divinis corde, non choritate et districtione pontificali sunt reprimenda
Abbreviated transcription (Latin):
cus exutos regimine ꝯsistere diffimẽtes.
p̃dictis aũt depositis licẽtiam xedimus
xitandis scandalum sollicitãdi illis
tribiumꝰ facultatem ꝙͣ tum aut ad ep̃a¬
le mist̾ium sp̃alit̃ ꝑtinet nilla eis sit
licẽtia ꝯtingendi sic̃ nos cumscã syno
alaici qui ñ obediũt ep̃is infanxs¬
cipes tam maioris ordinis ꝙ̃ inferioi̾s
atq reliquippłi ñsolum infames. s¬

Expanded text:
us exutos regimine consistere definientes. Praedictis autem depositis licentiam concedimconcitandi vel scandalum sollicitandi illis tribuimus facultatem. Quantum autem ad episcopale ministerium specialiter pertinet, nulla eis sit licentia contingendi, sicut nos cum sancta synodo et laici, qui non obediunt episcopiscipes tam majoris ordinis quam inferioris, atque reliqui populi, non solum infames, s
Abbreviated transcription (Latin):
hre. noc ultra regiliar. s q̃ eos qui ei coĩca¬
uerint om̃s ab eccã respui maxiẽ cos qui¬
potãtem oportet eũ sic̃ seditionarium
dem ꝓuintie litteris moneãtur. ⁊ si pa¬
iere noluerĩt. coĩo illis isi ad tp̃e synodi
a reliquis ep̃is denegetur. ne forte per

Expanded text:
re, nec ultra recolligi, sed etiam eos, qui ei communicaverint, omnes ab ecclesia respui, maxime eos, quipotestatem, oportet eum sicut seditionarium dem provinciae literis moneantur, et si parere noluerint, communio illis usque ad tempus synodi a reliquis episcopis denegetur, ne forte prop
Abbreviated transcription (Latin):
igitur minĩ sullor pietas ur̃adignet
honorare quib in suo elarrno boneer
mnbuens cos qut angłos autdeos nper
etiam appellat deus Eccãstica quoꝙ te¬
statur ystoria. qr cũpiememorie ꝯstã¬
tno pancipiscripto oblate accusattẽs
onis accepit. ⁊ cosdem qui accusati fue
quid p̃stitit crreuerẽtia impensa. ante
cum quippe pagam inre .p. principes
fuerunt qui uerum deu nescienter de¬
os ligneos ⁊lapideos colebant ⁊ tñ eo¬
rum sac̃dotib honorem maximũ tri
buebant. Quid igitur miru si xp̃iañ
imꝑator uendei sac̃dotes honoret. du
pagani. ut p̃diximus principes hono¬
rem impẽdere coru sac̾dotib nouerũt
qui deis ligneis ⁊ lapideis ẜmebant. Et¬

Expanded text:
pietas dignetur honorare, quibus in suo eloquio honorem tribuens, eos aut angelos, aut deos ipse etiam appellat Deus? Aecclesiastica quoque testatur historia, quia cum piae memoriae Constantino principi scripto oblatae accusationeonis accepit, et eosdem qui accusati fuerquid praestitit ex reverentia impensa. Ante eum quique pagani in republica principes fuerunt, qui verum Deum nescientes, deos ligneos et lapideos colebant, et tamen eorum sacerdotibus honorem maximum tribuebant. Quid igitur mirum, si Christianus imperator veri Dei sacerdotes honoret, dum pagani, ut praediximus, principes honorem impendere sacerdotibus noverunt, qui diis ligneis et lapideis serviebant? H
Abbreviated transcription (Latin):
intr̃er extreme uirtutis quasda basilicaᷤᷤ
ꝑduxisse ꝓbãtur neeigo fiat decer̾o ꝙ ꝯ
star hacteñ inordinate p̾sũptu. ñ. ãplĩ
ꝙͣ duos solidos uñquisq ep̃orii p̃fate
rta sy nodur brachareser anua illatiõe
expectet inferri. ouasti̾oru t̃ba silicis
nũ mĩm euectioĩs excedat. ⁊ ñ amplinᷤᷤ¬

Expanded text:
anitionem extremae virtutis quasdam basilicas perduxisse probantur. Ne ergo fiat de cetero quod constat hactenus inordinate praesumtum, non amplius quam duos solidos unusquisque episcoporum praexta synodum Braccarensem annua illatione sibi exspectet inferri, monasteriorum tamen basilicis numerum evectionis excedat, aut ampli
Abbreviated transcription (Latin):
aqua. si dicis. quõ ergo melchi sedecl
imobilis petra que ppłm soquebatur.
⁊ tubibe. ut te xp̃s sequatur. uide miste¬
num. ooyses. hoc ẽ ꝓpħri. uirga. hoc est
ubum dei. Sacdos ubo dei tangit petra.
aqua in calice salit iuitam et̾nam. ⁊t̾¬

Expanded text:
aqua. Sed dicis, quomodo ergo Melchisedech Non immobilis petra, quae populum sequebatur. Et tu bibe, ut te Christus sequatur. Vide mysterium: Moyses, hoc est propheta; virga, hoc est verbum Dei; sacerdos verbis Dei tangit petram,aqua in calice, salit in vitam aeternam. It
Abbreviated transcription (Latin):
ram et̾nam. illi ñ intelligentes dixert¬
idmulcẽ durus ẽ bic ẜmo. quis p̃r euz
iudire. dicentesq durus ẽbicẜmo. sepa¬
uerunt se ab illo. ⁊ remansitcũ xii. disci¬
pulis. discedẽtib illis instruxit co qui
reriansaant. sp̃s ẽ enm inquid qui u¬
uifieat caro nicħ ꝑdẽ. u̾ba que loquutr̃
sum aduos sp̃s ⁊ uita sunt. intellexistiᷤ¬

Expanded text:
telligentes, dixerunt: Durus est hic sermo. Quis potest eum audire? Dicentes, durus est hic sermo, separaverunt se ab illo et remansit cum duodecim. Discedentibus illis instruxit illos qui remanserant. Spiritus est, inquit, qui vivificat, caro nihil prodest. Verba quae locutus sum ad
Abbreviated transcription (Latin):
erit q: quarta feria uidas traditeẽm i¬
dr̃i cogitauit.⁊ ui. feria qucifyxeus est
cifigere. die aut dñca nicħaliudagen¬
dumẽ. nisi deo uacandum. nulla ope¬
ratio milla die scã agatur. nisi tantu
ymius ⁊psalmis ⁊canticis sp̃ualibus
dies illa transigatur. Item innocentiui
quinta feria ultĩe quadragesmias ebdo

Expanded text:
erit, quia quarta feria Judas de traditione Domini cogitavit, et sexta feria crucifixus est cifigere. Die autem dominica nihil aliud agendum est, nisi Deo vacandum. Nulla operatio in illa die sancta agatur, nisi tantum hymnis, et psalmis, et canticis spiritualibus dies illa transigatur. C. XVII. Quinta feria ultimae hebdo
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃am syrcdum recipio cum oĩb cano¬
nb sus. in quib dicitur inqbdam
sculturis scãrum ymaginum agnus
p̃cursoris digito ostensus depingitur.
qui infignram transit gre. uerum nob̃
plegem moysi p̃mostrans agnum do¬
depingitur. antiquis ergo figuris ⁊ ui¬
tis uale dicentes gram ⁊uentatem p̃fer¬
legis recipimus. nĩ igituragnumdo

Expanded text:
ctam synodum recipio cum omnibus canonibus suis, in quibus dicitur: In quibus picturis sanctarum imaginum agnus praecursoris digito ostensus depingitur, qui in figuram gratiae transit, verum nobis per legem Moysi demonstrans agnum nostrum. Antiquis ergo figuris et um vale dicentes, gratiam et veritatem praeferlegis recipimus. Verum igitur agnum D
Abbreviated transcription (Latin):
Erlatum adnos fuãt ꝙ in ꝯsiderato gelo
succensus scõrum ymagines subhac
quasi ercusatõe ncadoran debuissent
ꝯfregeris. Et quidem qr eas ad oranue¬
tusses oĩo laudauimus. fregisse eas i¬
nõ rep̃hendimus dic frat̃ aquo fcm̃
sacdore aliqn auditum ẽ ꝙ fecisti. ali
ud ẽ enim pieturam adorare aliud ꝑ
pictir ystoriam quid sit ad orandu
addiscere.namꝙ legentib scriptura l
diotis p̃stat pictura cnẽtib qr ĩ tp̃a igͦ¬

Expanded text:
erlatum ad nos fuerat, quod inconsiderato zelo succensus sanctorum imagines sub hac quasi excusatione, ne adorari debuissent, confregeris. Et quidem, quia eas adorari vetuisses, omnino laudavimus, fregisse vero reprehendimus. Dic, frater, a quo factum sacerdote aliquando auditum est quod fecisti? Siud est enim picturam adorare, aliud per picturae historiam quid sit adorandum addiscere. Nam quod legentibus scriptura, hoc idiotis praestat pictura cernentibus, quia i
Abbreviated transcription (Latin):
sit celebrandum. Istis enum tp̃rib ber¬
mes doctor ficei ⁊ scripture effulsit int̾
uos. ⁊licet nos idem pasca p̃dictodie ce¬
lebremus tñ qr quida inde dubitabãt
ad corroborandas aĩas corum eidem hẽ¬
meti angłs dm̃ appariit in habitupa¬
acapite quoquo mõ discedere item in¬
nͥdie diñco scm̃ pasca celebretur.
Elebritatem scipasce ñ nisuindiediũ¬
ca agi debere ⁊ p̾decessores nr̃i iam statu¬
eriunt. ⁊ nos illud eadem die sollẽpnit᷑
celebrare mandamus qr ñ decet ut mẽ¬
bra a capite discrepent autalit̃ gerant
sis eadem celebretur festiuuras Eodem qͦ¬

Expanded text:
sit celebrandum. Istis enim temporibus Hermes doctor fidei et scripturarum effulsit inter nos. Et licet nos idem Pascha praedicto die celebremus, quia tamen quidam inde dubitabant, ad corroborandas animas eorum eidem Hermae angelus Domini apparuit in habitu paa capite quoquo modo dessidere. n die dominica sanctum Pascha celebretur. elebritatem sancti Paschae die Dominica agi debere, et praedecessores nostri jam statuerunt, et vobis illud eadem die celebrare solemniter mandamus, quia non decet ut membsis eadem celebretur festivitas.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuntur. itꝙ int̾ fideles mimme reputa¬
te ꝯuelli. milla nouitate murari. qr ali
a ratio ẽ cãrum secularium. aliadiuma¬
asce sollempnitas inia die ⁊ tp̃r celebra¬
intimetur. dies uõ xilii. xi.kł. nouembriᷤ
ẜuetur.scribẽdumẽctiam ad singłartur
alus or̃ statuta fui̾nt futur pasca an
lacuit ut postꝙͣ omina ingilio miciet᷑.
sacdotum fuĩnt ordinat.a. illud oĩbus¬
moclis obẜuetur. ut suꝑ uẽturum ip̃uiᷤᷤ
animpasca quokalendarumdie.łquo¬
ta buna debeat susciprametropolitano
q insua ecc̃ã aduemen re natalisdm̃¬

Expanded text:
ciuntur, atque inter fideles minime reputate convelli, nulla novitate mutari, quia alia est ratio causarum saecularium, alia divinaae solennitas uno die et tempore celebraintimetur; dies vero concilii XI Cal. Novembris servetur. Scribendum est etiam ad singularum omnia statuta fuerint, futurum Pascha anlacuit, ut postquam omnia in concilio sacerdotum fuerint ordinata, illud omnimodis observetur, ut superventurum ipsius anni Pascha quoto Calendarum die vel quota luna debeat suscipi, a metropolitano que in sua ecclesia, adveniente Natalis
Abbreviated transcription (Latin):
eris xipitur cum originalipeccato na¬
scumpietati subditum mortiq subie¬
ctum. ⁊ obboc naturalit̾ irenasci filiũ.
de qua dicit apłs. cramus enim natua
filii ire sicut ⁊ ceteri. aqua ira nullus li¬
beratur. nͥ ꝑfidẽ mediatoris bõis ibux̾.¬
tẽtes um ⁊̃ paruulos qui siue muteris
matrum uiuere maipiunt ⁊ ibi mori¬
untur. siue iam de matrib nati.si sine
cati dãpnatoẽm carnali xeptr̃ecena¬

Expanded text:
iri et mulieris concipitur cum originali peccato nasci impietati subditum, mortique subjectum, et ob hoc natura ira filium nasci, de qua dicit Apostolus: Eramus enim natura filii irae sicut et caeteri. A qua ira nullus liberatur, nisi per fidem Mediatoris Dei etiam paruulos, qui siue in uteris matrum uiuere incipiunt et ibi moriuntur, siue iam nati sine cati damnationem carnali conceptione et na
Abbreviated transcription (Latin):
x quoinstituta ẽ curũcisio in ppłodeiq̃
erat tunc signaculum fidei institie dei
ad scific. a tõempingatõis ualebat par¬
milis originalis ueteris q peccati. sic̃ q̃
bapts ex illo tp̃r ualere cepit ad m̃ona¬
gnoscere. Qua inre satis pie recteq credi¬

Expanded text:
 instituta est circumcisio in populo dei, quod erat tunc signaculum iustitiae fidei, ad significationem purgationis ualebat et paruulis originalis ueterisque peccati, sicut et baptismus ex illo ualere coepit ad innouae potuerunt. Qua in re satis pie recteque credi
Abbreviated transcription (Latin):
uni apud nos uetustissima ⁊ ñ imꝓbã¬
da traditio semꝑ tenenda ẽ ut acene ter¬
mio que fit inprincipio noctis quã te
ferie quelucescit in quarta feria us indi¬
luculum quinte ferie ⁊ similit̾ acena noc¬
tis . ui. ferie que lucescit. in.ui. feria ñ mi¬
perite ieumnatio us adsabbati lucem ꝙ̃¬

Expanded text:
um apud vos vetustissima, et non improbanda traditio semper est tenenda, ut a coenae termino, quae fit in princiferiae, quae lucescit in quarta feria, usque ad diluculum quintae feriae et similiter a coena noctis sextae feriae, quae lucescit in sexta feria, jejunatio usque ad Sabbati lucem
Abbreviated transcription (Latin):
uitule. aspsus ppłm scĩficabat. atq nm̃¬
ducat dabat multo mag̾aqua sale a
belyseum ꝓpħansterilitas aque sana¬
ta ẽ.ꝙ̃tomagis diuinis p̃cib sacratus
sal sterilitatem aufert rerum humana
aboli au̾tit .⁊. ifantasmatis uersutusi

Expanded text:
uine aspersus populum sanctificabat atque mundabat: multo magis aqua sale asHelisaeum prophetam sterilitas aquae sanata est: quanto magis divinis precibus sacratus sal sterilitatem rerum aufert humanaraboli avertit, et a phantasmatum versutiis