comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
num ñ mͥ ad iacet: quia non poterat face¬
re ut ñ concupisceret. faciebat tantum
ut concupiscentiam refrenaret : ut concu¬
piscentiȩ non consentiret: et concupiscen¬
tiȩ m̃bra ad satellicium ñ preberet. Per¬
ficere gͦ inquit bonum: ñ mͥ adiacet. Non
possũ implere quod dictum ẽ:ñ concupis¬
ces. Quid gͦ: Opus ẽ ut impleas: post con¬
cupiscentias tuas ñ eas. Hoc age interim
qũadiu insunt illicitȩ concupiscentiȩ in
carne tua: post concupiscentias tuas ñ
eas. Mane inseruitute di: in lib̾tate xꝑi
Mente serui legi dei tui. noli te dare con¬
cupiscentiis tuiᷤ. Sequendo eas: uires eis
addis. Dando eis uires. quomͦ uincis: qͣn¬
do contra te inimicos nutris uiribꝰ tius:
Quȩ igit᷑ libertas plena atq ꝑfecta. In
illo dño iħu. qui dixit: si uos filius libe¬
rauerit. tunc uere liberi eritis. Quan¬
do plena & ꝑfecta libertas erit: Quando
nullȩ inimicitiȩ: quando nouissima

Expanded text:
num non mihi adjacet; quia non poterat facenum non mihi adjacet; quia non poterat facere ut non concupisceret: faciebat tantum ut concupiscentiam refrenaret, ut concupiscentiae non consentiret, et concupiscentiae membra ad satellitium non praeberet. Perficere ergo, inquit, bonum non mihi adjacet: non possum implere quod dictum est, Non concupisces. Quid ergo opus est? Ut impleas, Post concupiscentias tuas non eas . Hoc age interim quamdiu insunt illicitae concupiscentiae in carne tua, Post concupiscentias tuas non eas. Mane in servitute Dei, in libertate Christi; mente servi legi Dei tui. Noli te dare concupiscentiis tuis: sequendo eas, vires eis addis; dando eis vires quomodo vineis, quando contra te inimicos nutris viribus tuis? 13. Quae igitur libertas plena atque perfecta in illo Domino Jesu qui dixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis; quando plena et perfecta libertas erit? Quando nullae inimicitiae, quando « novissima
Abbreviated transcription (Latin):
mouentur in ministeriũ furentis pecca¬
ti. Teneat arcem imꝑator interior: qͥa
sub maiore imꝑatore iuuandus adsistit.
frenet iram: coherceat concupiscentiã.
In est tamen quod frenet᷑: in est quod
coherceatur: in est quod teneatur. Quid
autẽ uolebat ille iustus mente seruienᷤᷤ
legi dĩ: nisi ut om̃ino ñ eẽt quod frena¬
retur: Et hoc debet conari om̃is qui
tendit ad ꝑfectionem: ut & ipsa concu-¬
piscentia cui ñ dantur ad obȩdiendum
m̃bra. cotidie in ꝑficiente minuatur.
uelle inquit ad iacet mͥ. ꝑficere autem
bonũ ñ. Numquid dixit: ñ mͥ adiacet
facere bonum: Si hoc dixisset: spes nulla
eẽt. Non ait. ñ mͥ adiacet facere: s ñ mͥ
adiacet ꝑficere. Quȩ est enim ꝑfectio bo¬
ni: nisi consũmatio & finis mali: Quȩ ẽ
autem consummatio mali: nisi qd̃ lex
dicit. non concupisces: Omino ñ concu¬
piscere ꝑfectio boni est: quia consũma¬
tio mali ẽ. Hoc dicebat ille. Perficere bo¬

Expanded text:
moventur in ministerium furentis peccamoventur in ministerium furentis peccati. Teneat arcem imperator interior, quia sub majore imperatore juvandus assistit; frenet iram, coerceat concupiscentiam. Inest tamen quod frenetur, inest quod coerceatur, inest quod teneatur. Quid autem volebat ille justus mente serviens legi Dei, nisi ut omnino non esset quod frenaretur? Et hoc debet conari omnis qui tendit ad perfectionem, ut et ipsa concupiscentia cui non dantur ad obediendum membra, quotidie in proficiente minuatur. Velle, inquit, adjacet mihi, perficere autem bonum non . Numquid dixit, Non mihi adjacet facere bonum? Si hoc dixisset, spes nulla esset. Non ait, Non mihi adjacet facere, sed, Non mihi adjacet perficere. Quae est enim perfectio boni, nisi consumptio et finis mali? Quae est autem consumptio mali, nisi quod Lex dicit, Non concupisces ? Omnino non concupiscere perfectio boni est, quia consumptio mali est. Hoc dicebat ille, Perficere bo
Abbreviated transcription (Latin):
nos contͣrii. de diu̾sis pͥncipiis uenienteᷤ.
s ipse ego m̃te seruo legi dei. carne au¬
tem legi peccati: quã du languor obluctat¬
saluti. S si carne seruis legi peccati: fac
quod ait ipse apłs. Non gͦ regnet pecca¬
tum in ur̃o mortali corpore: ad obedien¬
dum desideriis eius: neq exhibeatis m̃¬
bra ur̃a. arma iniquitatis peccato. Non
ait ñ sit: s ñ regnet. Quamdiui peccatũ
necesse est eẽ in m̃bris tuis. saltim illi
regnũ auferatur: ñ fiat quod iubet. Sur¬
git ira: noli dare irȩ lingũa ad maledi¬
cendum. Noli dare irȩ manũ aut pedẽ:
ad feriendum. Non surgeret ista ira ir¬
rationabilis: nisi peccatum ẽẽt in m̃bris.
S tolle illi regnum: ñ habeat arma un¬
de contra te pugnet. Discet etiam non
surgere: cum arma ñ cȩꝑit inuenire.
Non exhibeatis m̃bra ũr̃a: arma iniqui¬
tatis peccato. Alioquin toti captiui eri¬
tis: & ñ erit dicere. mente seruio legi dĩ.
Mens enim si teneat arma: menbra non

Expanded text:
diversis principiis venientes; sed ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati, quamdiu languor obluctatsaluti. 12. Sed si carne servis legi peccati, fac quod ait ipse Apostolus: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus, neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato . Non ait, Non sit; sed, Non regnet. Quamdiu peccatum necesse est esse in membris tuis, saltem illi regnum auferatur, non fiat quod jubet. Surgit ira? noli dare irae linguam ad maledicendum; noli dare irae manum aut pedem ad feriendum. Non surgeret ira ista irrationabilis, nisi peccatum esset in membris: sed tolle illi regnum, non habeat arma unde contra te pugnet; discet etiam non surgere, cum arma coeperit non invenire. Non exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato; alioquin toti captivi eritis, et non erit dicere, Mente servio legi Dei. Mens enim si teneat arma, membra non
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. Modicum autẽ dixit: quia id quod
ꝓlixum uidetur hominib breuissimũ
ẽ ante oculos dĩ. De hoc quippe modico:
iste ipse ioħes eugłista. filioli inquit no¬
uissima hora ẽ. Ne quis porro existimet
patr̃e tantũ modo & filium sine sꝑusc̃õ
apd dilectores suos facere mansionẽ: re¬

Expanded text:
nem. Modicum autem dixit, quia et id quod nem. Modicum autem dixit, quia et id quod prolixum videtur hominibus, brevissimum est ante oculos Dei. De hoc quippe modico iste Joannes evangelista, Filioli, inquit, novissima hora est . Ne quis porro existimet Patrem tantummodo et Filium sine Spiritu sancto apud dilectores suos facere mansionem, re
Abbreviated transcription (Latin):
donent in fine etiam suã manifestatio¬
ꝑ os eius. s etiam nos ꝑ eugł̃ium eius
hoc nosse possemus. Quesierat enim de
xꝑi manifestatione: & audiuit de dile¬
ctione atq mansione. Est xͦ quedã dei
manifestatio interior. qmͣ ꝓrsus impiiñ
nifestatio nulla ẽ. filii uͦ potuit ẽẽ s in
carne: quȩ nec talis ẽ qualis illa: nec sẽ¬
ꝑ illis ad ẽe potest qualiscumq sit. s
ad modicum tempꝰ: & hoc ad iudiciũ
ñ ad gaudium: ad supplicium ñ ad pre¬
miũ. Nunc ẽ gͦ ut intelligamꝰ qͣntũ aꝑi¬
re ipse dignatur. quomͦ dictũ sit. adhuc¬
÷ modicum & mundus me iam ñ uidet:
uos autem uidebitis me. Uerũ ẽ quide
qd̾ post paululũ etiam corpꝰ suũ in quo
eum poterant & impii uidere. oculis
eorum fuerat subtracturus: qñquidem
qm̃ dictũ ẽ testantib angelis. sic ueniet
qũeadmodum eũ uidistis euntem incȩ¬
gentes eum facit pat̾. atq ipse mansio¬

Expanded text:
donent in fine etiam ipsam suam manifestatiodonent in fine etiam ipsam suam manifestatioper os ejus, sed etiam nos per Evangelium ejus hoc nosse possemus. Quaesierat enim de Christi manifestatione, et audivit de dilectione atque mansione. Est ergo quaedam Dei manifestatio interior, quam prorsus impii nosancti manifestatio nulla est: Filii vero potuit esse, sed in carne; quae nec talis est qualis illa, nec semper illis adesse potest qualiscumque sit, sed ad modicum tempus; et hoc ad judicium, non ad gaudium; ad supplicium, non ad praemium. 3. Nunc est ergo ut intelligamus, quantum aperire ipse dignatur, quomodo dictum sit, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, vos autem videbitis me. Verum est quidem quod post paululum etiam eum poterant et impii videre, oculis eorum fuerat subtracturus, quandoquidem iam dictum est ab angelis: Sic ueniet, quo modo eum uidistis euntem ingentes eum facit Pater atque ipse mansio
Abbreviated transcription (Latin):
ter m̃s diliget eũ: & ad eum ueniemꝰ.
S& mansionẽ apd eum faciemꝰ. Qui ñ
diligit me: sermones meos ñ seruat.
fcce exposita ẽ causa quare se suis ma¬
nifestaturꝰ est ñ alienis: quos mundi
nomine appellat. Et ipsa causa ẽ: qd
hi diligant. illi ñ diligant. Ipsa causa ẽ.¬
luriii. de qua sacer insonat psalmus. Iudicame
ds̃: & discerne causam meam de gente ñ
sc̃a. Qui enim diliguntur: quia dilig̃t
eliguntur. Qui uͦ ñ diligunt: si lingͥs
hominũ loquant᷑ & angłoꝵ ̃fiunt sic̃¬
eram̃tum sonans & cimbalũ tinniens.
Et si habuerint ꝓphetiam. & scierint
omĩa sacmenta. & omñe scientiam. &
habuerint omnẽ fidem ut montes tns¬
ferant: nichil sunt. E si distribuerint
omẽm substantiam suã. & tradiderint
corpus suũ ut ardeant: nichil eis ꝓdest.
Dilectio scõs discernit a mundo: quȩ
facit unanimes habitare in domo. In
qua domo fac̃ pat̾ & filius mansionẽ.
qui donat eis & ipsam dilectionẽ. qͥb

Expanded text:
niemus, et mansionem apud eum faciemus. Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ecce exposita est causa quare se suis manifestaturus est, non alienis, quos mundi nomine appellat; et ipsa est causa quod hi diligant, illi non diligant. Ipsa causa est de qua sacer insonat Psalmus, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Qui enim diligunt, quia diligunt, eliguntur: qui vero non diligunt, si linguis hominum loquantur et Angelorum, fiunt aeramentum sonans et cymbalum tinniens; et si habuerint prophetiam, et scierint omnia sacramenta, et omnem scientiam, et habuerint omnem fidem ut montes transferant, nihil sunt; et si distribuerint omnem substantiam suam, et tradiderint corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest . Dilectio sanctos discernit a mundo, quae facit unanimes habitare in domo . In qua domo facit Pater et Filius mansionem; qui donant et ipsam dilectionem, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui scariothes cognominatꝰ ẽ: s cuius¬
epła int̾ scͥpturas canonicas legitur.
cum ipsis tanqm int̾rogantes discipłi:
cõmunemq magistr̃u audiamꝰ & nos.
Iudas enĩ sc̃s ñ immundus. nec insecta¬
tor d̾ni s sectator. causam quesiuit qͦ¬
re se ñ mundo s suis manifestaturus
ẽet iħc: quare adhuc modicũ & mundꝰ

Expanded text:
Iscariotes cognominatus eser Scripturas canonicas legitur: cum ipsis tanquam interrogantes discipuli, communemque magistrum audiamus et nos. Judas enim sanctus, non immundus, nec insectator Domini, sed sectator, causam quaesivit quare se non mundo, sed suis manifestaturus esset Jesus; quare adhuc modicum et mundus
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ quẽ audistis ñ ẽ m̃s. s eius qui
misit me patris: ñ miremur. ñ pauea¬
mus. Non ẽ minor patre: s ñ ẽ nͥ a pa¬
tre. Non ẽ impar ipso: s ñ ẽ a se ipso. Ne¬
q enĩmentitus ẽ dicendo: qui ñ dili¬
git me sermones meos ñ seruat. Ecce
suos dixit eẽ sermones. Numquid sibi
ẽ ipse contrarius: ubi rursus dixit. & ser¬
mon̾e quẽ audistis ñ ẽ m̃s: & fortasse
ꝓpt̾ aliqmͣ distinctionẽ. ubi suos dixit.
tem sermonẽ hoc ẽ uerbum. ñ suũ dix̃¬
ẽẽ. s patris. se ipsum intelligi uoluit.
In pͥncipio enim erat uerbũ. Et u̾bum
erat apud dm: & ds̃ erat uerbũ. Non
utiq suũ. s patris ẽ uerbum: quomͦ nec
sua imago s patris ẽ: nec suus filius
idem ipse. s patris. Recte gͥ tribuit
auctori quicqͥd facit equalis: a quo ha¬
bet hoc ipsũ. quod illi ẽ indifferenter

Expanded text:
us qui misit me, Patris; non miremur, non paveamus: non est minor Patre, sed non est nisi a Patre; non est impar ipso, sed non est a seipso. Neque enim mentitus est dicendo, Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ecce suos dixit esse sermones; numquid sibi ipse est contrarius, ubi rursus dixit, Et sermo quem audistis non est meus? Et fortasse propter aliquam distinctionem, ubi suos dixit, tem sermonem, hoc est Verbum, non suum dixesse, sed Patris, seipsum intelligi voluit. In principio enim erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Non utique suum, sed Patris est Verbum: quomodo nec sua imago, sed Patris; nec suus Filius idem ipse, sed Patris. Recte igitur tribuit auctori quidquid facit aequalis, a quo habet hoc ipsum quod illi est indifferenter
Abbreviated transcription (Latin):
dum uenimus ad eos. Ueniunt sub¬
ueniendo: uenunus obediendo. Ne¬
niunt illuminando: uenimus intu¬
endo. Ueniunt implendo: uenimus
capiendo : ut sit nob̾ eoꝵ ñ ext̾naria
uisio s int̃na: & in nobis eoꝵ ñ tnͣsito¬
ria mansio. s ȩterna. Sic mundo ñ
se filius manifestat. Mundus enim
beatificentur: s ut iudicentur ad modi¬
cũ uident. Nec ipsum in forma dĩ ubiẽ
cum patre & sꝑu scõ parit̃ inuisibilis:
s in forma hominis ubi ẽẽ uoluit mun¬

Expanded text:
dum venimus ad eos. Veniunt subveniendo, venimus obediendo. Veniunt illuminando, venimus intuendo. Veniunt implendo, venimus capiendo: ut sit nobis eorum non extraria visio, sed interna, et in nobis non transitoria mansio, sed aeterna. Sic mundo non se Filius manifestat. Mundus enim beatificentur, sed ut judicentur, ad modicum vident: nec ipsum in forma Dei, ubi est cum Patre et Spiritu sancto invisibilis, sed in forma hominis, ubi esse in mun
Abbreviated transcription (Latin):
ut patri agnoscat ȩqualem. Alit̃ non
recte tangitur: id est aliter in eum ñ
recte creditur. Poterat autẽ sic crede¬
re maria. ut eum putaret imparem
patri: quod utiq ꝓhibetur cũ dicit᷑ ei
noli me tangere: id est noli in me sic cre¬
dere. quẽ admodu adhuc sapis. Noli
tuum sensum huc usq ꝑtendere. quod
ꝓte factus sum: ne ñ tnͣsire ualeas ad
illud ꝑ quod facta es. Quomͦ enim ñ car¬
naliter adhuc in eum credebat: quẽ
sicut hominẽ flebat: Nondũ enĩ ascen
di inquit ad patr̃e meũ. Ibi me tangis.
quando me credideris patri ñ imparem
dm. uade autẽ ad fratres meos: & dic
eis. Ascendo ad patr̃e meũ & patr̃e ur̃m.¬

Expanded text:
ut Patri agnoscat aequalem. Aliter non ut Patri agnoscat aequalem. Aliter non recte tangitur, id est, aliter in eum non recte creditur. Poterat autem sic credere Maria, ut eum putaret imparem Patri. Quod utique prohibetur cum dicitur ei: Noli me tangere, id est, noli in me sic credere, quemadmodum adhuc sapis. Noli tuum sensum hucusque pertendere, quod pro te factus sum, nec transire ad illud per quod facta es. Quomodo enim non carnaliter adhuc in eum credebat, quem sicut hominem flebat? Nondum enim, inquit, ascendi ad Patrem meum. Ibi me tanges, quando me credideris Patri non imparem Deum. Vade autem ad fratres meos, et dic eis: Ascendo ad Patrem meum, et
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ ascendisset uoluisse se tangi:
a mulierib autẽ noluisse: nisi cũ
ascendisset ad patrem: S nec sic
qui uellet desipere sineretur: le¬
guntur enim etiam feminȩ post
resurrectionẽ anteqm ad patrem
ascenderet tetigisse iħm: in quib
erat etiam maria magdalene. nar¬
rante matheo quod occurrerit illis
iħc dicens. Auete. Illȩ aut̃e accesse¬
runt inquit. & tenuerunt pedes eiꝰ:
& ad orauerunt eum. Hoc a iohan¬
ne p̃t̾missum est: s a matheo uerũ
dictum. Restat gͦ ut aliquod in his
uerbis lateat sacram̃tum: quod siue
inueniamꝰ. siue inuenire minime ua¬
leamꝰ. in ẽẽ tam̃ nullomͦ dubitare de¬
bemus. Aut gͦ sic dictũ ẽ noli me tan¬
gere. ñdum enim ascendi ad patre
meũ. ut in illa femina. figuraretur
se credi uoluit iħc. hoc ẽ sic se sꝑitalit
tangi. quod ipse & pater unũ sint. fiꝰ
quippe intimis sensib quodammͦ as
cendit ad patrẽ: qui sic in eo ꝓfecerit.

Expanded text:
Patrem ascendisset, voluisse se tangi; Patrem ascendisset, voluisse se tangi; a mulieribus autem noluisse, nisi cum ascendisset ad Patrem? Sed nec sic, qui vellet, desipere sineretur. Leguntur enim etiam feminae post resurrectionem antequam ad Patrem ascenderet, tetigisse Jesum, in quibus erat etiam ipsa Maria Magdalene, narrante Matthaeo quod occurrerit illis Jesus dicens, Avete. Illae autem accesserunt, inquit, et tenuerunt pedes ejus et adoraverunt eum . Hoc a Joanne praetermissum est, sed a Matthaeo verum dictum. Restat ergo ut aliquod in his verbis lateat sacramentum; quod sive inveniamus, sive invenire minime valeamus, inesse tamen nullo modo dubitare debemus. Aut ergo sic dictum est, Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum, ut in illa femina figuraretur se credi voluit Jesus, hoc est, sic se spiritualiter tangi, quod ipse et Pater unum sint. Ejus qcendit ad Patrem, qui sic in eo profecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
enim ascendi ad patr̃e meum. Uade
autẽ ad fr̃s meos: & dic eis. Ascendo¬
quod breuit̾ quidem: s tam̃ atten¬
tius ꝑtractare debemiis. Iħc quippe
mulierem quȩ illum magistrũ ag¬
nouit. & appellauit. cum hȩc ei res¬
ponderet fidem docebat: & ortolanꝰ
ille in enus corde tanqm in orto suo.
granũ synapis seminabat. Quid ẽ gͦ
noli me tangere: & tanqm huius
ꝓhibitionis causa quereretur ad¬
iunxit. ñdum enim ascendi ad pa¬
tr̃e meũ: Quid ẽ hoc: Sistans in
terra ñ tangitur: sedens in celo qͦmͦ
ab hominib tangeretur: Qui cer¬
te anteqmͣ ascenderet. discipłis
se tangendũ obtulit dicens. sicut
lucas ęugłista testatur: palpate
& uidete: quia sꝑc carnẽ & ossa ñ ha¬
bet: sicut me uidetis habere. Uel qͣn¬
do dixit discipło thome. Infer digitũ¬
tuũ huc. & uide manus meas: & affer
manũ tuã. & mitte in latus meum.
Quis autẽ tam sit absurdus. ut dicat
eum a discipłis quidem anteqũa ad

Expanded text:
enim ascendi ad Patrem meum: vade enim ascendi ad Patrem meum: vade autem ad fratres meos, quod breviter quidem, sed tamen attentius pertractare debemus. Jesus quippe mulierem quae illum magistrum agnovit et appellavit, cum haec ei responderet, fidem docebat: et hortulanus ille in ejus corde, tanquam in horto suo granum sinapis seminabat. Quid est ergo, Noli me tangere? Et tanquam hujus prohibitionis causa quaereretur, adjunxit, nondum enim ascendi ad Patrem meum. Quid est hoc? Si stans in terra non tangitur, sedens in coelo quomodo ab hominibus tangeretur? Qui certe antequam ascenderet, discipulis se tangendum obtulit dicens, sicut Lucas evangelista testatur, Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere : vel quando dixit discipulo Thomae, Infer digittuum huc, et vide manus meas, et affer manum tuam, et mitte in latus meum. Quis autem tam sit absurdus, ut dicat eum a discipulis quidem antequam ad
Abbreviated transcription (Latin):
Iposiusti eum: & ego eum tollam. Dicit
Sei iħc. Maria. Conuersa illa: dicit ei.
Ralboni: quod dicit᷑ magister. Nemo
calumniet᷑ mulieri quod ortolanũ
dixerit dñm: & iħm magistrũ. Ibi e¬
nim rogabat: hic agnoscebat: ibi ho¬
norabat hominẽ. a quo beneficium
postulabat: hic recolebat doctorem.
a quo discernere humana & diuina
discebat. Appellabat dñm. cuius an¬
cilla ñ erat: ut ꝑ eum ꝑueniret ad
dñm cuius erat. Alit̾ gͦ dñm dixit.
sustulerunt dñm meũ: alit̾ autem.
d̾ñe si tu sustulisti eũ. Nam & ꝓpħȩ
appellauerunt dños eos qui homines
erãt: s alit̃ illũ de quo scͥptũ ẽ dñs¬
nom̃ eius. S ista mulier quȩ iam fu¬
erat conuersa retrorsum ut uideret
iħm. qnͣdo eum putauit ẽẽ ortola¬
nũ. & cum illo utiq loquebatur:
quomͦ rursus conuersa dicit᷑. ut di
ceret ralboni. nͥ quia tunc conuersa
corpore quod ñ erat putauit : nc̃ cor¬
de conuersa. quod erat agnouit:
Dicit ei iħc. Noli me tangere: ñdum

Expanded text:
isti eum, et ego eum tollam. Dicit ei Jesus: Maria. Conversa illa dicit ei, Rabboni; quod dicitur Magister. » Nemo calumnietur mulieri quod hortulanum dixerit dominum, et Jesum Magistrum. Ibi enim rogabat, hic agnoscebat: ibi honorabat hominem a quo beneficium postulabat; hic recolebat doctorem a quo discernere humana et divina discebat. Appellabat dominum cujus ancilla non erat, ut per eum perveniret ad Dominum cujus erat. Aliter ergo Dominum dixit, Sustulerunt Dominum meum; aliter autem, Domine, si tu sustulisti eum. Nam et Prophetae appellaverunt dominos eos qui homines erant; sed aliter illum de quo scriptum est, Dominomen ei . Sed ista mulier quae jam fuerat conversa retrorsum ut videret Jesum, quando eum putavit esse hortulanum, et cum illo utique loquebatur, quomodo rursus conversa dicitur, ut ei diceret, Rabboni; nisi quia tunc conversa corpore, quod non erat, putavit, nunc corde conversa, quod erat agnovit? 3. « Dicit ei Jesus: Noli me tangere, nondum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ex illa hora suscepit eam discipłs in
sua: ut ad eius eurã quicquid ei eẽt
necessarium ꝑtineret. Suscepit gͦ eã
in sua. ñ predia quȩ nulla ꝓpria pos¬
sidebat: s officia quȩ ꝓpͥa dispensati¬

Expanded text:
est, Ex illa hora suscepit eam discipulus in est, Ex illa hora suscepit eam discipulus in sua, ut ad ejus curam quidquid ei esset necessarium pertineret? Suscepit ergo eam in sua, non praedia, quae nulla propria possidebat; sed officia, sed propria dispensati
Abbreviated transcription (Latin):
te: S ibi quoq audierant. quic̃uq
ista dimiserit. ꝓpt̾ me: accipiet in hoc
scło centies tantũ. habebat gͦ discipłs¬
centuplicit̾ plura quã dimiserat: in ꝗͣ
susciꝑet eius matrẽ qui illa donaue¬
rat. S in ea societate beatus ioħs rece¬
ꝑat centupłr. ubi nemo dicebat ali¬
quid suũ : s erant illis omĩa commu¬
Sic enim apłi erant: quasi nichil ha¬
bentes. & omĩa possidentes. Quomͦ gͦ
matrẽ magistri & dni sui discipłs &
famulus accepit in sua: ubi aliquid
suũ nemo dicebat: An quia paulo pꝰ
in eodem libro legitur. quotqͦt enim
possessores predioꝵ uel domoꝵ erant.
uendentes afferebant pretia illoꝵ.
& ponebant ad pedes apłoꝵ: distri¬
buebatur autẽ unicuiq sicut cuiq
opus erat: Intelligendũ ẽ sic distri¬
butũ fuisse huic discipło quod opus
erat: ut illic etiam beatȩ mariȩ tan¬
qua matris eiꝰ portio poneretur. Ma¬
gisq sic debemus acciꝑe quod dictu

Expanded text:
te; sed ibi quoque audierat: Quicunque te; sed ibi quoque audierat: Quicunque ista dimiserit propter me, accipiet in hoc saeculo centies tantum . Habebat ergo icentupliciter plura quam dimiserat, in quae susciperet ejus matrem qui illa donaverat. Sed in ea societate beatus Joannes receperat centuplum, ubi nemo dicebat aliquid suum, sed erant illis omnia commuSic enim Apostoli erant, quasi nihil habentes, et omnia possidentes . Quomodo ergo matrem magistri et Domini sui discipulus et famulus accepit in sua, ubi aliquid suum nemo dicebat? An quia paulo post in eodem libro legitur, Quotquot enim possessores praediorum vel domorum erant, vendentes afferebant pretia eorum, et ponebant ad pedes Apostolorum: distribuebatur autem unicuique prout opus erat , intelligendum est sic distributum fuisse huic discipulo quod opus erat, ut illic etiam beatae Mariae tanquam matris ejus portio poneretur; magisque sic debemus accipere quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ suis & maxime domesticis ñ ꝓ̃¬
uidet : fidem negat: & ẽ infideli dete¬
rior. Quid autẽ tam cuiq domesticũ:
qu̾ã parentes filiis. aut parentib filii:
huius itaq saluberrimi p̃cepti ipse
magister scoꝵ. de se ipso constituebat
exemplum: quando ñ ut famulȩ dĩ
qm creauerat & regebat. s ut matri
homo de qua creatus fuerat & qmͣ re¬
linquebat. alterũ ꝓ se quodãmͦ filiũ
ꝓuidebat. Nam cur hoc fecerit: quod
sequitur indicat. Ait enim eugłista.¬
ft ex illa hora. accepit eam discipłs
in sua: de se ipso dicens: sic quippe cõ
memorare solet. quod eum diligebat
familiarius diligebat: ita ut in conu¬
uio suꝑ pectus suũ discumbere faceret:
credo ut istius eugłii quod ꝑ eum fue¬
rat predicaturꝰ. diuinam excellentiã
hoc mͦ altius comm̃daret. S inquȩ
sua ioħs matrẽ dñi accepit: Neq e¬
mi ñ ex eis erat qui dixerunt ei. ec¬
ce nos reliquimꝰ omĩa t̃ & secuti sumus

Expanded text:
autem suis, et maxime domesticis non prautem suis, et maxime domesticis non providet, fidem negat, et est infideli deterior . Quid autem cuique tam domesticum quam parentes filiis, aut parentibus filii? Hujus itaque saluberrimi praecepti, ipse magister sanctorum, de seipso constituebat exemplum, quando non ut famulae Deus, quam creaverat et regebat, sed ut matri homo de qua creatus fuerat, et quam relinquebat, alterum pro se quodammodo filium providebat. Nam cur hoc fecerit, quod sequitur indicat. Ait enim evangelista: Ex illa hora accepit eam discipulus in sua, de seipso dicens; sic quippe de se commemorare solet, quod eum diligebat familiarius diligebat, ita ut in convivio super pectus suum discumbere faceret. Credo ut istius Evangelii, quod per eum fuerat praedicaturus, divinam excellentiam hoc modo altius commendaret. Sed in quae sua Joannes matrem Domini accepit? Neque enim non ex eis erat qui dixerant ei: Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
de dicit dicipło. Ecce mat̾ tua. & ex
illa hora: accepit eam discipłs in sua.
Hȩc nimirũ ẽ illa hora: de qua iħc
aquã conu̾surus in uinũ dixerat ma¬
tri. Quid mͥ & tibi ẽ mulier: N ondũue¬
nit hora mea. Hanc itaq horam p̃dixe¬
rat quȩ tunc ñdum uenerat: in qua
deberet agnoscere moriturus: de qua
fuerat mortalit natus. Tunc gͦ diuina
facturus. ñ diuinitatis s infirmitatis
matr̾ẽ uelut incognitam repellebat:
nunc autẽ humana iam patiens. ex
qua fuerat factus homo. affectu com¬
m̃dabat humano. Tunc enim qui
mariam creauerat innotescebat᷑ uir¬
tute : nunc uͦ quod maria peꝑerat pen¬
debat in cruce. Moralis gͥ insinatur
locus: facit quod faciendũ admonet.
Exemplo suo suos instruxit p̃ceptor
bonus. ut a filiis piis impendatur eu¬
ra parentib: tanqmͣ lignũ illud ubi
erant fixa m̃bra morientis: etiam cat
hedra fuerit magistri docentis. Ex hac
doctrina sana didicerat paulus apłs
quod docebat: quando dicebat. Si qͥs

Expanded text:
nde dicit discipulo, Ecce mater tua. Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua. » Haec nimirum est illa hora de qua Jesus aquam conversurus in vinum, dixerat matri, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea . Hanc itaque horam praedixerat quae tunc nondum venerat, in qua deberet agnoscere moriturus, de qua fuerat mortaliter natus. Tunc ergo divina facturus, non divinitatis, sed infirmitatis matrem velut incognitam repellebat: nunc autem humana jam patiens, ex qua fuerat factus homo, affectu commendabat humano. Tunc enim qui Mariam creaverat, innotescebat virtute: nunc vero quod Maria pepererat, pendebat in cruce. 2. Moralis igitur insinuatur locus. Facit quod faciendum admonet, et exemplo suo suos instruxit praeceptor bonus, ut a filiis piis impendatur cura parentibus: tanquam lignum illud ubi erant fixa hedra fuerit Magistri docentis. Ex hac doctrina sua didicerat Paulus apostolus, quod docebat quando dicebat: Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
isaias ꝓpħa predixerat. sicut ouiᷤ ad im¬
molandũ ductus ẽ. Item quia sub¬
iunxerat dicens. s unus militum.
lancea latus eius aꝑuit: ad hoc ꝑti¬
net alterum testimoniũ. uidebunt
turus. Post hȩc autẽ rogauit pila¬
Itum ioseph ab arimathia. eo quod eẽt

Expanded text:
Isaias propheta praedixit: « Sicut ovis ad imIsaias propheta praedixit: « Sicut ovis ad immolandum ductus est . » Item subjunxerat, dicens: « Sed unus militum lancea latus ejus aperuit, » ad hoc pertinet alterum testimonium, hoc est: turus. « Post haec autem rogavit Pilatum Joseph ab Arimathaea, eo quod esset
Abbreviated transcription (Latin):
brius: & qui uidit inquit testimoni¬
um ꝑhibuit: & uerũ ẽ eus testimoniũ:
& ille scit quia uera dicit: ut & uoscre¬
datis. Non dixit ut & uos sciatis: s ut
credatis. Scit enim qui uidit. cuiuis
credat testimonio qui ñ uidit: magis
autẽ ad fidem credere ꝑtinet quam
uidere. Nam quid ẽ aliud credere:
qm fidem accõmodare: facta sunt enĩ
inquit hȩc ut scͥptura impleretur:
os ñ cõminuetis ex eo. Et itum alia
scͥptura dicit. Uidebunt in quẽ con¬
fixerunt. Duo testimonia de scͥpturis
reddidit singulis reb: quas factas fu¬
isse narrauit. Nam quia dixerat. ad
iħm autem cũ uenissent ut uiderũt
eum iam mortuũ. ñ fregerunt eiꝰ cru¬
ra: ad hoc ꝑtinet testimoniũ. os ñ cõ¬
minuetis ex eo: quod p̃cepfui ẽ eis qͥ
celebrare pascha iussi sunt ouis im¬
molatione in ueteri lege. quȩ dnice
passionis umbra precesserat. unde pas
cha nr̃m immolatus ẽ xꝑc: de quo &

Expanded text:
brius? Et qui vidit, inquit, testimonibrius? Et qui vidit, inquit, testimonium perhibuit; et verum est ejus testimonium; et ille scit quia vera dicit, ut et vos credatis. Non dixit: Ut et vos sciatis, sed ut credatis. Scit enim qui vidit, cujus credat testimonio qui non vidit. Magis autem ad fidem credere pertinet, quam videre. Nam quid est aliud credere, quam fidem accommodare? Facta sunt enim haec, inquit, ut Scriptura impleretur: Os non comminuetis ex eo. Et iterum alia Scriptura dicit, Videbunt in quem confixerunt. Duo testimonia de Scripturis reddidit singulis rebus quas factas fuisse narravit. Nam quia dixerat, Ad Jesum autem cum venissent, ut viderunt eum jam mortuum, non fregerunt ejus crura, ad hoc pertinet testimonium, Os non comminuetis ex eo: quod praeceptum est eis qui celebrare Pascha jussi sunt ovis immolatione in veteri Lege, quae Dominicae polatus est, de quo et
Abbreviated transcription (Latin):
lancea latus eius aꝑuit: & continuo
Sexiit sanguis & aqua. Qigilanti u̾bo
eugłista usus ẽ: ut ñ diceret latus enis
ꝑcussit aut uulnerauit. aut quid ali¬
ud. s aꝑuit: ut illic quodãmodo uitȩ
ostium panderetur. unde sac ram̃ta
eccłiȩ manauerunt: sine quib adu
tam quȩ uera uita ẽ. ñ intratur. Ile
sanguis in remissionẽ fusus ẽ peccato¬
rum: aqua illa salutare temperat po¬
culũ: hec & lauacrũi p̃stat & potum.
Hoc p̾nuntiabat quod noe in latere
arcȩ ostium facere ussus ẽ. qua intͦ¬
rent animalia quȩ ñ erant diluuio
peritura: quib p̃figurabatur eccłia.
Propt̃ hoc pͥma mulier facta ẽ de un
latere dormientis: & appellata ẽ uita.
mat̃q uiuoꝵ. Magnũ quippe signifi¬
cauit bonũ: ante magnũ p̃uaricati¬
onis malũ. Hic scd̃s adam inclinato
capite in cruce dormiuit: ut inde
formaretur ei coniunx qd̾ de latere
dormientis effluxit. Omors: unde mol¬
tui reuiuiscunt. Quid isto sangui¬
ne mundius: Quid uulnere isto salu¬

Expanded text:
lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua. Vigilanti verbo evangelista usus est, ut non diceret: Latus ejus percussit, aut vulneravit, aut quid aliud, sed aperuit, ut illic quodammodo vitae ostium panderetur, unde sacramenta Ecclesiae manaverunt, sine quibus ad vitam quae vera vita est, non intratur. Ille sanguis in remissionem fusus est peccatorum. Aqua illa salutare temperat poculum. Haec et lavacrum praestat, et potum. Hoc praenuntiabat quod Noe in latere arcae ostium facere jussus est, quia intrarent animalia quae non erant diluvio peritura, quibus praefigurabatur Ecclesia. Propter hoc, prima mulier facta est de viri latere dormientis, et appellata est vita, materque vivorum. Magnum quippe significavit bonum ante magnum praevaricationis malum. Et hic secundus Adam inclinato capite, in cruce dormivit, ut inde formaretur ei conjux, quae de latere dormientis effluxit. O mors, unde mortui reviviscunt. Quid isto sanguine mundius? Quid vulnere isto salu
Abbreviated transcription (Latin):
do dici potest littera. quȩ arundi¬
ne scribitur: s sonos significantes uo¬
cis humane usitatissime dicimꝰ lin¬
guas. Scͥpturam uͦ arundinẽ dici
quo minus ẽ usitatũ: eo magis est
mystice figuratum. faciebat ista
ppłs impius: patiebatur ista mise¬
ricors xꝑc. Qui faciebat quic qͥd fa¬
ceret nesciebat: qui patiebat᷑ autẽ.
ñ solũ quid fieret. & cur fieret
sciebat: uerũ etiam de male facien¬
tib bene ipse faciebat. Cum gͦ acce¬
pisset iħc acetum: dixit. Consũma¬
tum ẽ. Quid. nisi quod ꝓpħia tanto
ante p̾dixerat: Deinde quia nichil
remanserat quod anteqmͣ morere¬
tur fieri adhuc oporteret: tanqͣm
ille qui potestatẽ habebat ponen¬
di animã suã. & iterum sumendi
eam. ꝑ actis om̃ib quȩ ut ꝑageren
tur expectabat: inclinato capite tra¬
didit sꝑm. Quis ita dormit qnͣdo uo¬
luerit: sicut iħc mortuus ẽ qnͣdo
uoluit: Quis ita uestẽ ponit qnͣdo
uoluerit: sicut se carne exuit. qñ

Expanded text:
do dici potest littera quae arundido dici potest littera quae arundine scribitur. Sed sonos significantis vocis humanae usitatissime dicimus linguas; Scripturarum vero arundinem dici, quo minus est usitatum, eo magis est mystice figuratum. Faciebat ista populus impius, patiebatur ista misericors Christus. Qui faciebat quid facere nesciebat. Qui patiebatur autem, non solum quid fieret, et cur fieret, sciebat, verum etiam de male facientibus bene ipse faciebat. Cum ergo accepisset Jesus acetum, dixit, Consummatum est . Quid, nisi quod prophetia tanto ante praedixerat? Deinde, quia nihil remanserat quod antequam moreretur fieri adhuc oporteret, tanquam ille qui potestatem haberet ponendi animam suam, et iterum sumendi eam, peractis omnibus quae ut tur exspectabat, inclinato capite tradidit spiritum. Quis ita dormit quando voluerit, sicut Jesus mortuus est quando voluit? Quis ita vestem deponit quando voluerit, sicut se carne exuit quando
Abbreviated transcription (Latin):
tortuosis latibulis fraudulentum.
Ysopum autẽ cui circumposuerũt
spongiam aceto plenã. qm̃ herba ẽ
humilis & pectus purgat: ipsiꝰ xꝑi
humilitatẽ congruent̾ accipimus
qm circumdederunt: & se circũue¬
nisse putauerunt. Unde illud in psal¬
mo. Asꝑges me ysopo: & mundabor
Yꝑi namq humilitate mundaturq
nͥ humiliasset semet ipsum factus
obediens usq ad mort̾e crucis. ñ ut¬
q sanguis eius in peccatoꝵ remissi¬
onẽ. hoc ẽ in nr̃ãm mundationẽ fu¬
isset effusus. Nec moueat quomodo
spongia ori eiꝰ potuit ad moueri: qui
in crucem fuerat exaltatus a terra.
Sicut enim apd̃ alios eugłistas le¬
gitur qd̾ hic p̃termisit. in arundi¬
ne ẽ factum: ut in spongia talis po¬
tus ad crucis sublimia leuaretur.
Parundinẽ uͦ scͥptura significabat᷑
quȩ implebatur hoc facto. Sicut
enĩ lingua dicitur uł greca uł lati¬
na. uł alia quęlibet sonũ signifi¬
cans qui lingua ꝓmitur: sic arun¬

Expanded text:
tortuosis latibulis fraudulentum. tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum autem cui circumposuerunt spongiam aceto plenam, quoniam humilis est et pectus purgat, ipsius Christi humilitatem congruenter accipimus, quam circumdederunt, et se circumvenisse putaverunt. Unde illud in psalmo: Asperges me hyssopo, et mundabor . Christi namque humilitate mundamur, quia nisi humiliasset semetipsum, factus obediens usque ad mortem crucis , non utique sanguis ejus in peccatorum remissionem, hoc est, in nostram mundationem fuisset effusus. Nec moveat quomodo spongiam ori ejus potuerint admovere, qui in cruce fuerat exaltatus a terra. Sicut enim apud alios evangelistas legitur quod hic praetermisit in arundine est factum , ut in spongia talis potus ad crucis sublimia levaretur. Per arundinem vero Scriptura significabatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur, vel Graeca, vel Latina, vel alia quaelibet, sonus significans qui lingua promitur, sic arun
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ posuerunt eum. Hȩc erat causa ma¬
ior doloris: quia nesciebat quo iret ad
consolandum dolorem. S hora iam
uenerat: qua id quod nuntiatũ quo¬
damm fuerat ab angłis flere ꝓhiben¬
tibus. gaudium succederet fletibus.
Deniq hȩc cum dixisset. conuersa est
retrorsum: & uidit iħm stantẽ: & ñ sci¬
ebat quia iħc ẽ. Dicit ei ihe. Mulier

Expanded text:
ubi posuerunt eum. Haec erat causa maubi posuerunt eum. Haec erat causa major doloris, quia nesciebat quo iret ad consolandum dolorem. Sed hora jam venerat qua id quod nuntiatum quodammodo fuerat ab angelis flere prohibentibus, gaudium succederet fletibus. Denique cum haec dixisset, conversa est retrorsum, et vidit Jesum stantem, et nesciebat quia Jesus est. Dici
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uult quod ista cum fleret. rursus
in monum̃tũ inclinata ꝓspexit: Ut̃u
quod nimiũ dolebat. nec suis nec illoꝵ
oculis facile putabat ẽẽ credendum:
an potius diuino instinctu in animo
eius effectum ẽ. ut ꝓspiceret: Pros¬
pexit enim: & uidit duos angłos in
albis sedentes unũ ad caput. & unũ
ad pedes: ubi positum fuerat corpus
iħu. Quid ẽ quod unus ad caput: &¬
ad pedes alter sedebat: An qm̃ qui
grece angłi dicuntur. latine sunt nun
usq ad pedes. ab initio usq in finem
significabant ẽẽ nuntiandum: Dicunt
Sei illi. Mulier quid ploras: Dicit eis
Quia tulerunt dnm meum: & nescio
uͥ posuerunt eum. Angłi lacrimas ꝓ¬
hibebant: ubi quid aliud qũa futurũ
quodammͦ gaudiũ nuntiabant: Ita
enim dixerunt. Mulier quid ploras:
Ac si dicerent: plorare noli. At illa eos
putans int̾rogasse nescientes. causas
sui corpus exanime. a toto partẽ sig¬
eius sepulta sit caro. Et nescio inquit:

Expanded text:
ergo vult quod ista cum fleret, rursum ergo vult quod ista cum fleret, rursum in monumentum inclinata prospexit? Utrum quod nimium dolebat, nec suis nec illorum oculis facile putabat esse credendum? An potius divino instinctu in animo ejus effectum est ut prospiceret? Prospexit enim, Et vidit duos angelos in albis, sedentes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positum fueratJesu. Quid est quod unus ad caput, ad pedes alter sedebat? An quoniam qui Graece angeli dicuntur, Latine sunt nuntusque ad pedes, ab initio usque ad finem significabant esse nuntiandum? Dicunt ei illi: Mulier, quid ploras? Dicit eis: Quia tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum. Angeli lacrymas prohibebant, ubi quid aliud quam futurum quodammodo gaudium nuntiabant? Ita enim dixerunt Quid ploras? ac si dicerent: Plorare noli. At illa eos putans interrogasse nescientes, causas m vocans, Domini sui corpus exanime, a toto partem sigejus sepulta sit caro. Et nescio, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ublatum eẽ dnm de mo¬
numento discipłis enis
petro & iohanni nunti¬
auerat maria magda¬
lenȩ: quo illi uenientes.
inuenerunt sola linteamina. quib
corpus fuerat inuolutũ. Et quid ali¬
ud credere potuerunt: nͥ quod dixe¬
rat. quod etiam ipsa crediderat: Abi¬
Serunt gͦ ad semet ipsos iterum disci¬
płi. id ẽ uͥ habitabant: & unde ad
monum̃tum cucirrerant. Maria
aut̾ẽ stabat ad monum̃tum foris plo¬
Irans. Uiris enim recedentib: infirmi¬
orem sexum in eodem loco fortior fige¬
bat affectus. E ocł̃i qui dnm quesie¬
rant & ñ inuenerant. lacrimis iam
uacabant: amplus dolentes. quod fu
tanti cuius eis uita subtracta fuerat.
num̃tum. Dum gͦ fleret. inclinauit
se: & ꝓspexit in monum̃tũ. Cur hoc
fecerit nescio: ñ enim nesciebat ñ ibi
ẽẽ quẽ querebat: qnͣdoquidẽ inde sub¬
latum. & discipłis ipsa nuntiauerat: &¬
illi ad monum̃tum uenerant: & ñ solu
intuendo s etiam intͣndo corpus dni
quesierant. nec inuenerant. Quid sibi

Expanded text:
ublatum esse Dominum de monumento, discipulis ejus Petro et Joanni nuntiaverat Maria Magdalene: quo illi venientes, invenerunt sola linteamina, quibus corpus fuerat involutum; et quid aliud credere potuerunt, nisi quod dixerat, quod etiam ipsa crediderat? Abierunt ergo iterum ad semetipsos discipuli: id est, ubi habitabant, et unde ad monumentum cucurrerant. Maria autem stabat ad monumentum foris plorans. Viris enim redeuntibus, infirmiorem sexum in eodem loco fortior figebat affectus. Et oculi qui Dominum quaesierant et non invenerant, lacrymis jam vacabant, amplius dolentes quod fuertanti, cujus eis vita subtracta fuerat, Cum ergo fleret, inclinavit se et prospexit in monumentum. Cur hoc fecerit nescio. Non enim nesciebat non ibi esse jam quem quaerebat; quandoquidem inde sublatum et discipulis ipsa nuntiaverat; et illi ad monumentum venerant, et non solum intuendo, sed etiam intrando corpus Domini quaesierant, nec invenerant. Quid sibi
Abbreviated transcription (Latin):
int iħc & stetit in medio. & dicit eis.
Pax uobis. Eẜ cum hoc dixisset: osten¬
dit eis manus & latus. Claui enim
manus fixerunt: lancea latus eiꝰ ape¬
ruerat: ubi addubitantium corda
sananda. uulnerum sunt seruata
uestigia. Moli autẽ corporis ubi diu¬
nitas erat ostia clausa ñ obstiterunt:
ille qiuippe ñ eis aꝑtis in trare potuit
quo nascente uirginitas matris in uio¬
lata ꝑmansit. Gauisi sunt gͦ discipłi:
uiso d̃no. Dixit gͦ eis iterum. Pax uobis.
Iteratio: confirmatio ẽ. Ipse quippe dat
misit me pat̃ inquit: & ego mitto uoᷤ.
ł qualem patri filium nouimꝰ s hic uer¬
ba mediatoris agnoscimus: mediũ qͥp¬
pe se ostendit dicendo. ille me. & ego
uos. Hoc cum dixisset: insufflauit &
dixit eis. Accipite sꝑm scm̃. Insufflan¬

Expanded text:
o, et dicit eis: Pax vobis. Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. » Clavi enim manus fixerant, lancea latus ejus aperuerat: ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille quippe non eis apertis intrare potuit, quo nascente virginitas matris inviolata permansit. Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino. Dixit ergo eis iterum: Pax vobis. Iteratio confirmatio est; ipse quippe dat misit me Pater, inquit, et ego mitto vos. Aequalem Patri Filium novimus, sed hic verba Mediatoris agnoscimus. Medium quippe se ostendit dicendo, Ille me, et ego vos. Hoc cum dixisset, insufflavit, et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum. Insufflan
Abbreviated transcription (Latin):
Saminib positum: s separatim inuo
lutum in unum locum. Putamusne
nichil ista significant: Nequaqmͣ id
putauerim: s ad alia festinamꝰ in qͥb
immorari questionis uł obscuritatis
aliciuus necessitatis compellim᷑. Nam

Expanded text:
aminibus posituaminibus positulutum in unum locum. » Putamusne nihil ista significant? Nequaquam hoc putaverim. Sed ad alia festinamus, in quibus immorari quaestionis vel obscuritatis alicujus necessi
Abbreviated transcription (Latin):
tus affectu: s hoc in plurib codicibꝰ
quos in ꝓmptu habuimus ñ inueni¬
mus. Exiit gͦ petrus. & ille alius dis¬
cipulus : & uenerunt ad monum̃tũ.
Citrrebant autẽ duo simul: & ille
alius discipulus p̾cueurrit citiuspe¬
tro: & uenit pͥmus ad monum̃tũ. Ad¬
uertenda hic & cõmendanda recapi¬
tulatio: quomͦ reditum ẽ ad id qd̾
fuerat p̾̃termissum: & tam̃ quasi
hoc sequeretur adiunctum ẽ. Cum
enim iam dixisset uenerunt ad mo¬
num̃tum: regressus ẽ ut narraret
quomͦ uenerint: atq ait. Currebant
aut̾ẽ duo simul & cetera: ubi ostendit
quod p̾currens ad monum̃tum. pri¬
or uenerit alius ille discipulus quẽ
se ipsum significat: s tanqm de alio
cuncta narrat. & cum se inclinasset
inquit : uidit posita linteamina ñ tam̃¬
introiit. Uenit gͦ symon petrus sequẽs
Seum. & introiit in monum̃tum: & ui¬
dit linteamina posita. & sudarium
qd fuerat suꝑ caput eius ñ cum linte¬

Expanded text:
tus affectu. Sed hoc in pluribus Codicibus, tus affectu. Sed hoc in pluribus Codicibus, quos in promptu habuimus, non invenimus. Exiit ergo Petrus, et ille alius discipulus, et venerunt ad monumentum. Currebant autem duo simul, et illalius discipulus praecucurrit citius Petro, et venit primus ad monumentum. Advertenda hic et commendanda est recapitulatio, quomodo reditum est ad id quod fuerat praetermissum; et tamen quasi hoc sequeretur adjunctum est. Cum enim jam dixisset, venerunt ad monumentum, regressus est ut narraret quomodo venerunt; atque ait, currebant autem duo simul, etc. Ubi ostendit quod praecurrens ad monumentum prior venerit alius ille discipulus, quem seipsum significat, sed tanquam de alio cuncta narrat. 8. « Et cum se inclinasset, inquit, vidit posita linteamina, non tamintroiit. uenit ergo Simon Petrus sequens eum et introiit in monumentum. et uidet linteamina posita et sudarium, quod fuerat super caput eius. non cum linte
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixiis est ortus: & in orto mo¬
num̃tũ nouũ: in quo ñdum quisqm
positus fuerat. Sicut in mariȩ uir¬
ginis utero nemo ante illum. nemo
post illum conceptus ẽ: ita in hoc mo¬
numento nemo ante illũ. nemo post
illum sepultus est. Ibi gͦ ꝓpt̾ parasce¬
ue uideoꝵ. quia iuxta erat monum̃¬
tum: posuerunt iħm. Acceleratam
uult intelligi sepulturã ne aduesꝑasceret:
qndo iam ꝓpt̃ parasceuen qmͣ cenam
pur̃a uidȩi latinȩ usitatius apud nos
uocant: facere tale aliqͥd ñ licebat.
magdalene uenit ma¬
ne cum adhuc eent te
nebrȩ ad monum̃tum:
& uidit lapidem sub¬
rectionem mos xꝑianus appellat:
quẽ matheus solus in eugłistis pͥmã
sabbati nominauit. Cucurrit gͦ &
uenit ad symonẽ petrum. & ad aliũ
discipłm quẽ amabat iħc : & dicit¬
eis. Tulerunt dñm de monumento:
& nescimꝰ ubi posuerunt eũ. Nõmulli
codices etiam greci habent. tulerunt
dnm meũ: quod uideri dictum po¬
test ꝓpensiore karitatis uł famula¬

Expanded text:
s est, hortus, et in horto monumentum novum, in quo nondum quisquam positus erat. Sicut in Mariae virginis utero nemo ante illum, nemo post illum conceptus est; ita in hoc monumento nemo ante illum, nemo post illum sepultus est. « Ibi ergo propter parasceven Judaeorum, quia juxta erat monumentum, posuerunt Jesum. » Acceleratam vult intelligi sepulturam, ne advesperasceret; quando jam propter parasceven, quam coenam puram Judaei latine usitatius apud nos vocant, facere tale aliquid non licebat. Magdalene venit mane, cuessent, ad monumentum; et vidit lapidem subi resurrectionem mos Christianus appellat: quem Matthaeus solus in evangelistis primam sabbati nominavit. » Cucurrit ergo, et venit ad Simonem Petrum, et ad alium discipulum queeis: Tulerunt Dominum de monumento, et nescimus ubi posuerunt eum. Nonnulli Codices etiam Graeci habent: Tulerunt Dominum meum, quod videri dictum potest propensiore charitatis vel famula
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut dicamus pͥmũ ferens mixtitram
mirre. sed ut quod dictum ẽ primũ
ad suꝑiorem sensũ ꝑtineat. Uenerat
enim ad iħm nichodemus nocte pri
ẽ ad iħm ñ tunc solum. s tunc pͥmũ ue¬
nisse nichodemũ: uentitasse autẽ postea
ut fieret audiendo discipłs: qd certe
mͦ in reuelatione corporis beatissimi
stephani fere om̃ib gentib declarat᷑.
Acceꝑunt gͦ corpus iħu: & ligauer̃t̃
illud linteis cum aromatib sicut mos

Expanded text:
ut dicamus: Primum ferens misturam myrrhae, seu ut quod dictum est, primum, ad superiorem sensum pertineat. Venerat enim ad Jesum Nicodemus nocte primest ad Jesum non tunc solum, sed tunc primum venisse Nicodemum; ventitasse autem postea, ut fieret audiendo discipulus, quod certe modo in revelatione corporis beatissimi Stephani fere omnibus gentibus declaratur. Acceperunt ergo corpus Jesu, et ligaverunt illud linteis cum aromatibus, sicut mos
Abbreviated transcription (Latin):
indicat. Quid sibi enim uult qd̃ sta¬
tim adiunxit. ñdum enĩ sciebant
scͥpuram: quia oportet eum a mortius
resurgere: Non gͦ eum credidit resur¬
rexisse: quẽ nesciebat oportere resur¬
gere. Quid gͦ uidit: Quid credidit:
uidit scilicet inane monum̃tũ: & cre¬
didit quod dixerat mulier eum de mo¬
num̃to ẽẽ sublatum: ñdũ enim sciebãt
scͥpturam: quia oportuit eum a mortiuis
resurgere. E ideo qnͣdo id ab ipso dño
audiebant quãuis aꝑtissime diceretur.
consuetudine audiendi ab illo para¬
bolas. ñ intelligebant: & aliquid aliud
eum significare credebant. S ea quȩ
sequuntur: in sermonẽ alium diffe¬
ramus¬
bierunt gͦ iterum: ad semet ipsos

Expanded text:
 statim adjunxit, Nondum enim sciebant Scripturam, quia oportet eum a mortuis resurgere? Non ergo eum credidit resurrexisse, quem nesciebat oportere resurgere. Quid ergo vidit? quid credidit? Vidit scilicet inane monumentum, et credidit quod dixerat mulier, eum de monumento esse sublatum. Nondum enim sciebant Scripturam, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Et ideo quando id ab ipso Domino audiebant, quamvis apertissime diceretur; consuetudine audiendi ab illo parabolas, non intelligebant, et aliquid aliud eum significare credebant. Sed ea quae sequuntur in sermonem alium differamusAbierunt
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibus quȩ ante suam
mortem ꝑagi oportere
p̃sciebat. qnͣdo uoluit
tradidit sꝑm: quȩ deinde secuta sint
eugłista narrante uideamus. Iudei gͦ
inquit qm̃ parascheue erat. ut ñ re¬
manerent in cruce corpora sabbato.
erat enim magnꝰ dies ille sabbati: ro¬
gauerunt pilatum ut frangerentur
eoꝵ crura. & tollerentur. Non crura
tollerentur: s hi quib ido frangeban¬
tur ut morerentur. auferrentur ex
ligno: ne pendentes in crucib mag¬
nũ diem festum salbati. sui diurni
cruciatus horrore fȩdarent. Uenert̃
gͦ & milites: & pͥmi quidem fregerũt
crura: & alterius qui crucifixus est

Expanded text:
omnibus quae ante suam mortem peragi oportere praesciebat, quando voluit tradidit spiritum, quae deinde secuta sint evangelista narrante videamus. Judaei ergo, inquit, quoniam parasceve erat, ut non remanerent in cruce corporaerat enim magnus dies ille Sabbati rogaverunt Pilatum ut frangerentur eorum crura, et tollerentur. Non crura tollerentur, sed hi quibus ideo frangebantur, ut morerentur et auferrentur ex ligno, ne pendentibus in crucibus, magnum diem festum sui diuturni cruciatus horrore foedarent. Venerunt ergo milites, et primi quidem fregerunt crura, et alterius qui crucifix