comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q: ad mostẽ proueritate cestauerunt quo uero nontestes. quod latine
uti iui.q possimus sed grecemartures appellamuse amilariuret¬
clesiae Auribur hoc grecum uerbum sonat sicut & multa gre
nomina quaȩ ꝓlatinis utimus : Martorum primus in nouo
testamento stephanur fuit qui hebreo sermone inter ptatur porma
quod prior fuerat in mastyrio. ad inmitationem fidelium. Idemaũ
ut quod sẽquer&ur mre uaticinio quodam futurs priur inuocabulo
resonar& passus estenim & quoduo cabatur Accipit stephanus enim co¬
ronadicitur humiliter lapidatur sed sublimiter coronatus : Quo sunt
Autem matyrii genera unuminapta passione. Alterum in occulta. ani¬
miuistute Nammulti hostes insidias tollerantes & cunctis carnali¬
bus desiderur resistentes ꝑ hoc quod se omni potentidõ incorde macta¬
uerunt &iam pacis temporiae martures. facti sunt. quietiam siꝑ
sequutionis tempores exister &. mastyres eẽ potuerunt
ECLERI CIS

Expanded text:
que ad mortem pro verque ad mortem pro verutique possemus, sed Graece martyres appellamus, familiarius Ecclesiae auribus hoc Graecum verbum sonat, sicut multa Graeca nomina, quae pro Latinis utimur. 3. Martyrum primus in Novo Testamento Stephanus fuit qui sermone Hebraeo interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio 339 ad imitationem fidelium: idem autut quod sequeretur in re, vaticinio quodam futuri prius in vocabulo resonaret; passus est enim, et quod vocabatur accepit. Stephanus enim corona dicitur, humiliter lapidatus, sed sublimiter coronatus. 4. Duo autem sunt martyrii genera, unum in aperta passione, alterum in occulta animi virtute. Nam multi hostis insidias tolerantes, et cunctis carnalibus desideriis resistentes, per hoc quod se Omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres facti sunt, qui etiam, si persecutionis tempus existeret, martyres esse potuerunt. De clericis
Abbreviated transcription (Latin):
sine cogomino solus habetur interptaturdonatus ut subaudiatur proui¬
da ipseenim in lococius electus ẽ aba postolis cum ꝓduobus sor smittere¬
tur: Marcur excelsurmandato utiq ꝓpt̃ euangelium: Altis simi quod
predicatur : Lucas ipse consurgens siue ipse eleuans: Barrabas fili¬
us ꝓph&e uel filius consolationis:
disermone autem siromaria dñanuncupatur & puchre
Aquia d ñm genuit : Elizab&h. deimei saturitas uel dĩmei iura¬
mentum: Magdalene turris: Martha in ritans ł prouocans sermo¬
tum condemnauit quamuis hoc mysterio ꝓph&ali ad nuntiassa: Pon
tius declinans consilum utiq enim iudaeorum acceptaenim a qualauit
manur suas dicenr in nocensegosum a sanguine iustihuius: Pylatus os
malleatores: Barrabba filius magistrieorum absq: dubio iudeorumma¬
gistriquiest diabulus homicidi auctor quiurq hodie regnat ineis :
Aunde & testimonia grece martoria puncupantur. testes ideo uoca¬
ti sunt quia propter testimonium xp̃i passiones sustenuerunt. &us¬

Expanded text:
sine cognomine solus habetur, interpretatur donatus, ut subaudiatur pro Juda; iste enim in locum ejus electus est ab apostolis, cum pro duobus sors mitteretur. 22. MARCUS excelsus mandato, utique propter Evangelium Altissimi, quod praedicavit. 23. LUCAS, ipse consurgens sive ipse elevans, eo quod elus prophetae, vel filius consolationis. di. Sermone autem Syro Maria domina nuncupatur; et pulchre; quia Dominum genuit. Elisabeth Dei mei saturitas, vel Dei mei iuramentum. Magdalena turris. Martha inritans, vel provocans. Sermotum condemnavit, quamvis hoc mysterio prophetali adnuntiasset. PTIUS, declinans consilium, utique Judaeorum; accepta enim aqua lavit manus suas, dicens: Innocens ego sum a sanguine hujus Justi . 9. PILATUS, os malleatoris, gistri, qui est diabolus, homicidiorum auctor, qui usque hodie regnat in eis. unde et testimonia Graece martyria nuncupantur. Testes autem ideo vocati sunt, quia propter testimonium Christi passiones sustinuerunt, et us
Abbreviated transcription (Latin):
dir fidedis ud nuprenatur inter p̃tecri porest : Catacuminurdictus ꝓeo qui a obuedoetrinam
fidciaudit nicedumta menbabtismnũ recepit NAmcato cuminus greccouditar interp̃tatur:
Comp&ens uocator quipostinstructionẽfidoi conpetitgratiuam xp̃iinde a petendo compe&den¬
teruocati: Laicus popularur latoitnim grece populur dicitur. Proseliter id est Aduc¬
na &cirtumcirsur quimis cebatur populodi grecũ est:
dun totum non enimsicut conuenticulaber&icorum haliquibus regionum
pastiburcoar tantur scdptotũterrarũ orbemdilatata. diffunditur quodetiam
tra adnuntiatur huniuer somundo hinc&uni uersitas ab uno cognominata est
ꝓpt̃ quo dinunitatt̃ collegitur unde dñr in cuangelioqui mecũ noncollegit spargit
Cur ecelesia cumuncesit Aiohanne. ui. scribuntur nisiutune catholica septiformi
plenaspũde signacur sicut&dedñõ noui murdixir se. salamonem sp̃ientiae aedificauit
sibidomum. &itxciditcolumnas uii.q. tamen .uii. una cẽ non ambigitur. dicente

Expanded text:
delis, vel nuper renatus interpretari potest. Catechumenus dictus pro eo, quod adhuc doctrinam fidei audit, necdum tamen baptismum recepit. Nam κατεχούμενος Graece auditor interpretatur. Conpetens vocatus, quia post instructionem fidei conpetit gratiam Christi; inde et a petendo conpetentes vocati. Laicus popularis. Λαός enim Graece populus dicitur. Proselytus, id est advena et circumcisus qui miscebatur populo Dei, Graecum eν, id est secundum totum. Non enim sicut conventicula haereticorum in aliquibus regionum partibus coartatur, sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Quod etiamtra adnuntiatur in upropter quod in unitate colligitur. Unde Dominus in Evangelio ait: Qui mecum non colligit, spargit . Cur autem, Ecclesia cum una sit, a Joanne septem scribuntur? nisi ut una Catholica septiformi plena Spiritu designetur: sicut et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit
Abbreviated transcription (Latin):
dentis me sirum est non hebreum: Matheus in hebreo donatus ex primi¬
tur item & appellatur leui extribua qua ortus fuit in latanum autẽ exo¬
pere publicam nomenaccepit quia expublicanis fuit elactur & in apostola¬
tum traslatus : Simon cannaneus. Ad distinctionem simonis p&re deui¬
cõgalilexe canna ubiaquas dñs mutauit inuinum ipse est quiinalio euan¬
gelista. scribitur zelotis ccenna quippe zelus interp̃tatur:aen¬
I Vdas ia cobi. quialibi appellatur lebeur figuratum nomen Acoꝵ de
quod nos diminutiue corculum possimus appellare ipsein alio euangelis¬
ta tatheus scribitur quem ecclesiastica tradidit historia missum adede¬
sã ad abgarum regem: Iudas scariothis ł auico aquro ortus est ł extri

Expanded text:
Hebraeo donatus exprimitur. Idem et appellatus Levi ex tribu a qua ortus fuit. In Latino autem ex opere Publicam nomen accepit, quia ex Publicanis fuit electus, et in apostolatum translatus. 18. Simon Cananaeus, ad distinctionem Simonis Petri, de vico Galilaeae Cana; ubi aquas Dominus mutavit in vinum: ipse est qui in alio evangelista scribitur Zelotes, Cana quippe zelus interpretatur. 19Iudas Iacobi, qui alibi appellatur Lebbaeus, figuratum nomen habet a corde, quod nos diminutive corculum possumus appellare; ipse in alio evangelista Thaddaeus scribitur, quem ecclesiastica tradit historia missum Edessam ad Abgarum regem. Iudas Iscariotes vel a vico in quo ortus
Abbreviated transcription (Latin):
sicut iudit p&rus uas illud summis sum decaelo instuporementis cum uarus anima¬
unum sẽcundum oculos corporis sicut uidit abraha .ii. uiros subiliee mambre & moyses
gneminrubo & discipuli transfiguratum dnm̃ in monte intermoysen & heliam &
ca&era huius modi: Alterum secccuntum sp̃m quo in maginamur eoquae ꝑcorpus sen¬
timus sicut uidit p&rur discumillum submitti decelo cumuariis animalibus & sicut
esauirdm̃ in sede altir sima noncorporaliter sed spiritaliter uidit nonenundm̃ forma
corporta circuinterminat sed quẽ ad modum figurae nonproprio multa dñr sta

Expanded text:
sicut vidit Petrus vas illud summissum de caelo in stupore mentis cum variis animaUnum secundum oculos corporis; sicut vidit Abraham tres viros sub ilice Mambre, et Moyses ignem in rubo, et discipuli transfiguratum Dominum in monte inter Moysen et Heliam, et cetera huiusmodi. Alterum secundum spiritum, quo imaginamur ea quae per corpus sentimus; sicut vidit Petrus discum illum submitti de caelo cum variis animalibus, et sicut Esaias Deum in sede altissima non corporaliter, sed spiritaliter vidit. Non enim Deum forma corporea circumterminat, sed quemadmodum figurate, non proprie multa dicuntur, ita
Abbreviated transcription (Latin):
sbi quodnonsunt corporieresurrcctionenegant & animã interire cumcorporep̃dicant
suouoq tontu libror lezis recipiunt ꝓpbecarumuaticini resouunt: Ephinei di¬
cese tloriantur lamcum in babiloniamuenir: s& populurdi plerique relinquentes
uxores suas babilonicis mulieribur. adhesserunt quidamalitẽ israbeliticir tantũ con¬
uguis contempti uelexeur gentti dumreuer si essent. debabilonia. diuisserunt seabom
mpopulo & ao sunserunt sibihocnomen. lactantiae. Meristac appellati coquodse¬

Expanded text:
sibi quod non sunt; corporum resurrectionem negant, et animam interire cum corpore praedicant. sibi quod non sunt; corporum resurrectionem negant, et animam interire cum corpore praedicant. Hi quinque tantum libros legis recipiunt, prophetarum vaticinia respuunt. Efnei diesse glorientur. Nam cum in Babyloniam venisset populus Dei, plerique relinquentes uxores suas Babylonicis mulieribus adhaeserunt: quidam autem Israeliticis tantum coniugiis contenti, vel ex eis geniti, dum reversi essent de Babylonia, diviserunt se ab omni populo et adsumserunt sibi hoc nomen iactantiae. Meristae appellati eo quod se
Abbreviated transcription (Latin):
cita est cuditip lina iuł ꝓ positum quentenendo sequuntur longealu inrelegionus
cultuopinuntes quameicter S cismt absisura animorum uoeata codemenit
ultuo polemr fu eredit utcacteri solocony tgationis dilctatur ditibo sitauut sas¬
non uondicut hemines piosustisumur nos scificamus inmundos sed&cietera similia
up s aitiodiets coquodsit supfliua: Aut supinstituta. ob seruotio. Audicunt. Asenb
runuute dogins et fereile pos sinta gnosei causiscorum uelnomine demonstrare. opostut
possdb at᷑ Hebrei t ranstores dicuntur quonomine Aomonentur utdepioribur ad
onalior aetinsant & pristinos errores rlinquant: Pharisti & siducei interse
contraru sunt Nanferisci exhebreo in latinum interptantur diuissio quodtra¬
ditionum & obseruationum qua sillideuteresis uocant iustitiam . praeferant uinde&
diuiss uocantus: A populoquasipustitiẽ : Se ducei inter p̃tantur iusti uindicant enim

Expanded text:
ca disciplinam vel propositum, quem tenendo sequuntur, longe alia in religionis cultu opinantes quam ceteri. Schisma ab scissura animorum vocata. Eodem enim cultu, eodem ritu credit ut ceteri; solo congregationis delectatur discidio. Fit autem schisma cum dicunt homines, 'nos iusti sumus,' 'nos sanctificamus inmundosSuperstitio dicta, eo quod sit superflua aut superinstituta observatio. Alii dicunt a senibus, rum autem dogmata ut facile possint agnosci, causas eorum vel nomina demonstrare oportuit. phemant. Hebraei transeuntes dicuntur: quo nomine admonentur, ut de pejoribus ad meliora transeant, et pristinos errores relinquant. Pharisaei et Sadducaei inter se contrarii sunt. Nam Pharisaei ex Hebraeo in Latinum divisi interpretantur, eo quod traditionum et observationum, quas illi deuterosis vocant, justitiam praeferunt: unde divisi vocantur a populo, quasi per justitiam. Sadducaei interpretantur justi. Vendicant enim
Abbreviated transcription (Latin):
currunt reserentes hoc ad cursum septem stel¬
larum. quibus mundum regi dicunt. siue
ad cursum septem dierum p̃sentium. quib
peractis. uite t̾minus consũmatur. quoꝵ
sinis est creata. id est uidicium. De feuitibus.
orro equites singulares ideo cur Icrii.¬
rere dicunt. quia singularit᷑ unusquisq
cursum uite huius ꝑagit. atq transit alius
alio tempore sequens alium . ꝑ unam tam̃

Expanded text:
 currunt referentes hoc ad cursum septem stellarum, quibus mundum regi dicunt, sive ad cursum septem dierum praesentium, quibus peractis vitae terminus consummatur; quorum finis est creta, id est iudicium. De equitibus . Porro equites singulares ideo currere dicunt quia singulariter unusquisque cursum vitae huius peragit atque transit, alius alio tempore sequens alium, per unam tame
Abbreviated transcription (Latin):
aũ grecum est. qui latine asylus. uul¬
go tabanus uocatur: Hibiones sunt
qui in uino nascuntur. quos uulgo mus¬
t̾iones a musto appellant. Uñ afra
re incipis ex ore in oculis tuis bibio¬
nes muolant: Gurgulio dicitur. q
pene nichil est aliud nisi gurtur.

Expanded text:
autem Graecum est, qui Latine asilus, vulautem Graecum est, qui Latine asilus, vulgo tabanus vocatur. Bibiones sunt qui in vino nascuntur, quos vulgo mustiones a musto appellant. Unde et Are incipis, ex ore in oculis tuis bibiones involant. Gurgulio dicitur, quia pene nihil est aliud nisi guttur.
Abbreviated transcription (Latin):
hense manũ tingunt Unde et blatteũ
colorem dicunt.: hoc autem anmal lu¬
cem uid̾e non patitur. contrarium mꝰoȩ
Nam musca lucipeta. et blatta lucisu¬
ga est. Per noctem enim tantum
ambulat: Papiliones auiculȩ sunt
que maxime abundant florentib
maluis. quiq uermiculos exst̃core
suofaciunt nasci: Li ocusta quod pedi¬
bus sit longis ueluti hasta. Unde etiã
greci tam maritimam quam t̃restrẽ
hastaco appellant: Cicade ex circuloꝵ
nascuntur sputo: hȩ in italia aput
reginos mitͥte sunt. nec uscãm alibi
Musca ex greco uenit sicut et mus. Ite
sicut et apes necate in aqua aliquoci ẽs
post unius hore spacium reuiuiscunt:
Cinomia grece uocatur .i. musca cani¬
Culex ab aculeo dictus. quod sangui¬
nem sugit: habet enim in ore fistulã
in modum stimuli. qua carnem tere¬
brat ut sanguinem bibat. Scinifes mus¬
cȩ minutissime sunt. aculeis permoleste.
qua tercia plaga superbus egipti cesus
torum aculeis ꝑmolestum: Oestrum

Expanded text:
hensae manum tingunt, unde et blatteum colorem dicunt. Hoc autem animal lucem videre non patitur, contrarium muscae; nam musca lucipeta, et blatta lucifuga est, per noctem enim tantum ambulat. 8. Papiliones, aviculae sunt, quae maxime abundant florentibus malvis, quique vermiculos stercore suo faciunt nasci. 9. Locusta, quod pedibus sit longis, veluti hasta, unde et eam Graeci, 105 tam maritimam, quam terrestrem, astacon appellant. 10. Gicadae, ex cuculorum nascuntur sputo, hae in Italia apud Rheginos multae sunt, nec usquam alibi. 11. Musca ex Graeco venit, sicut et mus: hae, sicut et apes, necatpost unius horae spatium reviviscunt. Cynomya Graece vocatur, id est musca caniCulex ab aculeo dictus, quod sanguinem sugit. Habet enim in ore fistulam in modum stimuli, qua carnem terebrat ut sanguinem bibat. Sciniphes muscae minutissimae sunt, aculeis permolestae. Qua tertia plaga superbus Aegyptiorum ptorum, aculeis permolestum. Oestrus
Abbreviated transcription (Latin):
teribus notent &ad noticiam legentium reuocent quas quidedicerunt pripri e
lamnotarii appellantur.
suo rum notae sunt
quo scriptio caeleris breuiorque fiat. Scribe¬
batur enim uerbi gra¬
put ꝑ duo cappa iuncta calumn iae causa ꝑ r&e iudex esto perd & .in. dolumma lum cu¬
ius generis plurimas consimiles nota sin libris antiquis inueniuntur : Has iuris notas no¬
uicuimperatores acodicibus leguma bolendas sanxerunt : quia multos perha ec callidi

Expanded text:
teribus notent et ad notitiam legentium revocent; quas qui didicerunt proprie teribus notent et ad notitiam legentium revocent; quas qui didicerunt proprie iam notarii appellantur. uorum notae sunt, quo scriptio celeris breviorque fiat. Scribebatur enim verbi graput', per duo KK iuncta 'calumniae causa', per I et E 'iudex esto', per D et M 'dolum malum'. Cuius generis plurimas consimiles notas in libris antiquis invenimus. Has iuris notas novicii imperatores a codicibus legum abolendas sanxerunt, quia multos per haec callidi
Abbreviated transcription (Latin):
dos ad hib&ur. Tiunt & aliae notulae librorum proagnoscendis his quae ꝑ extre¬
mitates paginum ex ponuntus ut ubi lector in liminari huius modi signum inuen erit
ad textum recurrens eius deinsermonis ueluersiculisciat esse ex possitionem cuius simi¬
lem suꝑ iacentem notã inuenerit
ulgares nota sennius primus mille & centum inuenit : Nota rum ususerat ut
quic quid procontentione. aut in iudicus dicer&ur libraris criberent conplures
simul astantes diuisis interse pastibus quod quis que uerba & quo ordine exciper&
Romȩ primus tullius tiro ciceronis libestus cõmentatus est notas. sed tantum p̃possiti¬
onum. Posteumuipersamniur filargius & aquila libestus mecenatis alius alias
addiderunt: De inde seneta contracto omnium de gesto que & aucto numero opur
efficit in quinquemilia. Notae aũt dictae eo quo duerba uel sillabas p̃fixis care¬

Expanded text:
das adhibetur. Fiunt et aliae notulae librorum pro agnoscendis his quae per extredas adhibetur. Fiunt et aliae notulae librorum pro agnoscendis his quae per extremitates paginarum exponuntur, ut, ubi lector in liminare huiusmodi signum invenerit, ad textum recurrens eiusdem sermonis vel versiculi sciat esse expositionem, cuius similem superiacentem notam invenerit. De notis vulgaribus . Vulgares notas Ennius primus mille et centum invenit. Notarum usus erat ut, quidquid pro contentione aut in iudiciis diceretur, librarii scriberent conplures simul astantes, divisis inter se partibus, quot quisque verba et quo ordine exciperet. Romae primus Tullius Tiro Ciceronis libertus commentus est notas, sed tantum praepositionum. Post eum Vipsanius, Philargius, et Aquila libertus Maecenatis alius alias addiderunt. Deinde Seneca, contractu omnium digestoque et aucto numero, opus efficit in quinque milia. Notae autem dictae eo, quod verba vel syllabas praefixis charac
Abbreviated transcription (Latin):
Diple perstincon baneprimus leogo ras sira cusanus pos suit homericis uersibus ad separa¬
tione molim̃pi a caelo ÷ dipleperstigmene id est cumgeminis punctis hancanti¬
qui in his opponebant quae ge ño dotus efesius nonrtetae adiecerat aut d&ra xerat¬
Aut ꝑmet auerat in hir & nr̃i eau sisunt: N Diple o bolis mene interponitur ad seperan¬
pbus infestus it  auersa cum obolo ad ea ponitur quae adaliquid res piciunt : ut nos
⁊ Diplesuꝑne obolata ponitur ad condie ioner locorum ac temporum ꝑsonarumq mdtata
obolantur cera uniumenim fulmendicitur. RCriso non haec sola ex uoluntate uniur¬
cuiusque ad aliquid notandum ponitur. ꝓphi&ro id est frontts haec ubi aliqui d obscu¬
omnino est. Gancora inferior ubi aliquidue lissime uel in conuenientius denuntia¬
tum est: S chronis not antum in fine libri apponitur Y alo gus nota ademenden¬

Expanded text:
Diple περὶ στίχον. Hanc primus Leogoras Syracusanus posuit Homericis versibus ad separaDiple περὶ στίχον. Hanc primus Leogoras Syracusanus posuit Homericis versibus ad separationem Olympi a caelo. Diple περιεστιγμένη, id est cum geminis punctis. Hanc antiqui in his opponebant quae Zenodotus Ephesius non recte adiecerat, aut daut permutaverat. In his et nostri ea usi sunt. A diple-obolismenephus infertur. Adversa cum obolo ad ea ponitur quae ad aliquid respiciunt, utVirg. A? Diple superne obolata ponitur ad conditiones locorum ac temporum personarumque mutaobelantur, ceraunus enim fulmen dicitur. 22. Chresimon  . Haec sola ex voluntate uniuscujusque ad aliquid notandum ponitur. 36 23. Φ et ρ,  , id est φροντίς. Haec ubi aliquid obscuomnino est. 25. Anchora inferior ubi aliquid vilissime, vel inconvenientius denuntiatum est. 26. Coronis   nota tantum in fine libri apponitur. 27. Alogus   nota ad men
Abbreviated transcription (Latin):
loco possitierant. Fparagraphus ponitur ad separandas res arebus quae in
conexu concurrunt quemad modum in catalo co loca a locis & regionibus
iagone praemia a premiscestamina adiuersiscestaminibus separantur ⁊
poi situra est figura para graphocontraria &ideo sic formata. quia sicut
ille principia notat ista fingr a principis separat. CCriphia circuli pras in¬
ferior cumpunctu ponitur in his locirubi qua estio dura & obsdura a periri uel
solui non potuit  antis imma ponitur a deos uersus quorũ ordo ꝑ indtandur
est sic & inantiquis aucturibus po situminuenitur .S. antis macumpuncte poni¬
tur in hirlocisubi i eodem sensu duplices uersur sunt & dubitatur qui potiur ele¬
gendussit  Diplehanc scriptures nr̃i adponunt in libris ecclesasticorumo
uirorũ adseparanda uel ao demonstranda testimonia sc̃arũ scripiorarũ

Expanded text:
loco positi erant. 8. Paragraphus   ponitur ad separandas res a rebus quae in loco positi erant. 8. Paragraphus   ponitur ad separandas res a rebus quae in connexu concurrunt, quemadmodum in catalogo loca a locis, et regiones a regionibus, in agone praemia a praemiis, certamina a diversis certaminibus separantur. 9. Positura   est figura paragrapho contraria, ideo sic formata, quia siille principia notat, ita ista fines a principiis separat. Cryphia, circuli pars inferior cum puncto, ponitur in his locis, ubi quaestio dura et obscura aperiri vel solvi non potuit. Ͻ Antisimma ponitur ad eos versus quorum ordo permutandus est. Sic et in antiquis auctoribus positum invenitur. Ͽ Antisimma cum puncto ponitur in his locis ubi in eodem sensu duplices versus sunt, et dubitatur qui potius eligendus sit. Diple. Hanc scriptores nostri adponunt in libris ecclesiasticorum virorum ad separanda vel ad demonstranda testimonia sanctarum Scripturarum.
Abbreviated transcription (Latin):
quas que antiquiad distinctionem scripturarum carminibus & historiis ad¬
po suerunt : Nota est figura propria in litterae modumpo: sita ad demonstran¬
O dam unã quamque uerbi sententiarumq: acuersuum rationem : Notae aũt uer¬
apponitur in his qua e o bmissa sunt ut in lucescant ꝑ cam notam que deesse uidentur stell
cens ad ponitur in uerbis uel sententias suꝑ flueiteratis siue in hirlocis ubilectio ali¬
qua falsitate not᷑a est ut quasi sagitta iugul& suꝑuacua at que falsa confodiat
Sagit ta enim grece obolus dr̃ : obolus suꝑne adpunctus ponitur in hisdem de
quibus dubitatur utrumtollideb& ant necne apponi: ÷ Limni cus id est uir¬
interpr&es eodẽ sensus ed diuersis sermonibus transtuderunt : Y antigra phus
cumpunctu apponitur ubiintrans lationibus diuersus sensus hab&ur
asteris cuscumobo lobancproprie aristarcus utebatur. in his uersibus qui non suo

Expanded text:
quasque antiqui ad distinctionem scripturarum carminibus et historiis adquasque antiqui ad distinctionem scripturarum carminibus et historiis adposuerunt. Nota est figura propria in litterae modum posita, ad demonstrandam unamquamque verbi sententiarumque ac versuum rationem. Notae autem veradponitur in his quae omissa sunt, ut inlucescant per eam notam, quae deesse videntur. Stella cens, adponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectio aliqua fasagirra enim grece obelus dicitur. Obelus superne apunctatus, ponitur in iisdem de quibus dubitatur, utrum tolli debeant, nec ne apponi. Liminiscus id est virinterpretes eodem sensu, sed diversis sermonibus, transtulerunt. 6. Antigraphus   cum puncto apponitur, ubi in translationibus diversus sensus habetur. 7. Asteriscus   cum obelo: hac proprie Aristarchus utebatur in iis versibus, qui non suo
Abbreviated transcription (Latin):
pasticula sensus punctisque adimam lit terã ponitus & uocatur sub distinctio ab eo
quod punctum subtus idest ad imã litterã accipit. Vbiaũt in sequentibur iam senten¬
tia sensum praestat sed adhuc aliquid super est desententiae plenitudinefit col
mediamq: lit terã puncto notamus & mediam distinctionem uocamur quia
punctũ ad mediã litterã ponimus. Ubiuero iam ꝑ gradus pronuntiandomo
plenam sententiae clasuilam facimus fitper iodos. Punctum que ad caput literae
ponimus & uocatur distinctio id est disiunctio quia integramseparauit sententiã
Hoc quidem apudorat onis c&erum aputpo& asubi inuer su post duos pedessyllaba
reman& comma est quia ibi post stansionem praecirsio uerbi facta est : Ubi
uero postduos pederdepaste orationis nibilsuꝑ est colonẽ totus aũt uersus
per nodos est
r&t erea quaedã scripturarum notae aput celeberfimos auctorer fuorunt

Expanded text:
particula sensus, punctusque ad imam litteram ponitur, et vocatur subdistinctio ab eo particula sensus, punctusque ad imam litteram ponitur, et vocatur subdistinctio ab eo quod punctum subtus, id est, ad imam litteram accipit. 4. Ubi autem in sequentibus jam sententia sensum praestat, sed adhuc aliquid superest de sententiae plenitudine, fit colon, mediamque litteram puncto notamus, et mediam distinctionem vocamus, quia punctum ad mediam litteram ponimus. 5. Ubi vero jam per gradus pronuntiando plenam sententiae clausulam facimus, fit periodus; punctumque ad caput litterae ponimus, et vocatur distinctio, id est, disjunctio, quia integram separavit sententiam. 6. Hoc quidem apud oratores. Caeterum apud poetas ubi in versu post duos pedes syllaba remanet, comma est, quia ibi post scansionem praecisio verbi facta est. Ubi vero post duos pedes de parte orationis nihil superest, colon est. Totus autem versus periodus estterea quaedam scripturarum notae apud celeberrimos auctores fuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
id est ubi .h. lit tera ponideb& talifigura notatur .ł. psi lequod inter pra&atur
siccitas siue purum id est ubh lit tera poninondeb& talinota ostenditur ⁊. quo¬
rum duorum accentuum figurã latini exipsa littera aspirationis fecerant Vn¬
desi coniungas has fecistreandem aspirationis notã rursum sime diumeius apicẽ
da mordine suo ad ponitur sensum nobis lectionis ostendit: Dictae aut̃po siture
uel quia punctispo sitis ad notantur qui ã ibiuox prointer uallo distinctionis deponitur
has grrecithesisuocat latimpo situras Primapo situra subdistinctio dr̃ eadem :¬
& comma. Media distinctio sequens ipsa & cola. Vltima distinctio qu& ota in son
sententiã cludit ipsa est ꝑ inodos. Cuius ut dĩmus paster sunt cola & comma quar̃
diuersitas punctis diuerso locoposi tirdemonstratur. Vbi eniminitio pronunti¬
ationis nec dũ plena pras sensui est & ta menres pirart opost& fit comina id est

Expanded text:
id est ubi H littera poni debet, tali figura notatur: . ψιλή, quod interpretatur id est ubi H littera poni debet, tali figura notatur: . ψιλή, quod interpretatur siccitas, sive purum, id est, ubi H littera esse non debet, tali nota ostenditur: . Quorum duorum accentuum figuram Latini ex ipsa littera aspirationis fecerunt. Unde si coniungas has, fecisti eandem aspirationis notam. Rursus si medium eius apicemdum ordine suo adponitur, sensum nobis lectionis ostendit. Dictae autem positurae vel quia punctis positis adnotantur, vel quia ibi vox pro intervallo distinctionis deponitur. Has Graeci θέσεις vocant, Latini posituras. Prima positura subdistinctio dicitur; eadem et comma. Media dissententiam claudit, ipsa est περίοδος; cujus, ut diximus, partes sunt κῶλον et κόμμα, quarum diversitas punctis diverso loco positis demonstratur. 3. Ubi enim in initio pronuntiationis necdum plena pars sensus est, et tamen respirare oportet, fit comma, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
m& a wel discernendȩ ambiguitatiscausa utergo. Namcumproduciturgo causa
significat cum corripitur coniuctionemils
Sigurȩ accentuum decansunt quaea grãmaticis pro uerborum distinctiomibus
ad ponuntur: Oxia id est acutus accentus linia a sinistra paste indextrã pastẽ
fitita x pereos pomene id est circumf lexus linea deacuto & grauifacta ox primit᷑
culi inferior iacens ita ołphen id est coniunctio quia duo uerba cõnectit subiecta
uirgula uersui circum flexasitita . diastole id est distinctio quȩ contrario separat
dextera parscirtuli s ubposita uersui fitita .ꝯ. A postrophos parritem est circuli dex¬
tera & ad summã litteram ad posita fitita .3. qua nota deesse ostenditur in sermone
ultima uocaliut tribunal protribunale. Dasia quđ interpra&atura spiratio

Expanded text:
A 'meta'; vel discernendae ambiguitatis causa, ut 'ergo'. Nam cum producitur 'go' causam A 'meta'; vel discernendae ambiguitatis causa, ut 'ergo'. Nam cum producitur 'go' causam significat; cum corripitur, coniunctionem. § 19 De figuris accentuum. Figurae accentuum decem sunt, quae a grammaticis pro verborum distinctionibus adponuntur. Ὀξεῖα, id est acutus accentus, linea a sinistra parte in dexteram partem fit ita: `. Περισπωμένη, id est circumflexus, linea de acuto et gravi facta, exprimitur culi inferior, iacens ita:  ̆. Ὑφέν, id est coniunctio, quia duo verba conectit, subiecta virgula versui circumflexa, fit ita: . Diastole, id est distinctio, quae e contrario separat, dextra pars circuli supposita versui, fit ita: . Apostrophus pars item circuli dextra et ad summam litteram adposita, fit ita: , qua nota deesse ostenditur in sermone ultima vocalis, ut 'tribunal' pro 'tribunale'. Δασεῖα, quod interpretatur aspiratio,
Abbreviated transcription (Latin):
cendit & discendit circumflexus efficitur: Acutus a ũt & circum flexus similes sunt
Namuter que leuat sillabã grauis contrarius uid&ur ambabus nã semper deꝑre¬
mit Sillabas cumillileuent ut u nde uenit. titan& nox ubisidera condit᷑ : Vnde
hic grauis est minus enĩ sonat quã acutus & crcumflexus. Monosillabaũt pars
orationissinaturaliter breuis est utuir autpositione longa utars acutum
accentum hab&. Siuro naturaliter longa ut rescircumflexum. difllabã
parsorationis si priorem naturaliter longã hab& & ultimam breuem cirtum¬
flectitur ut musa aliteracuitur triffllaba parsorationis simediam
breuem hab& . ut tibia tuncprimã acuimus Si ueronatura liter longã
hab& secundã & ultimam breuem ut  romanus tunc mediamcir¬
tinentur Era uis accentus cumu no accentu pomipotest indictione una. cum
nedicas ur sus uel propt̃ pronunciationem nedicas m& abreuiter & non product

Expanded text:
cendit et descendit, circumflexus efficitur. Acutus autem et circumflexus similes sunt; cendit et descendit, circumflexus efficitur. Acutus autem et circumflexus similes sunt; nam uterque leuat syllabam. Grauis contrarius uidetur ambobus; nam semper deprimit syllabas, cum illi leuent, ut Vnde uenit Titan et nox ubi sidera condit. Vnde hic grauis est; minus enim sonat quam acutus et circumflexus. Monosyllaba autem pars oratio < n > is, si naturaliter breuis est, ut uir, aut longa positione, ut ars, acutum accentum habebit; si uero naturalpars orationis si priorem naturaliter longam habet et ultimam brevem, circumflectitur, ut 'Musa'; aliter acuitur. Trisyllaba pars orationis si mediam brevem habet, ut 'tibia', tunc primam acuimus. Si vero naturaliter longam habet secundam et ultimam brevem, ut 'Metellus', tunc mediam cirtinentur. Gravis accentus cum uno accentu poni potest in dictione una, cumne dicas 'ursus'; vel propter pronuntiationem, ne dicas 'meta' breviter et non producta
Abbreviated transcription (Latin):
abiccte nunc resolucio est sponde in proceleumatico. in quare solutione semper sin ali¬
pha seqr̃ uergib: ex una aut longa ii breuer fiunt ex duabus aũt breuibur longa
numquã fit findienim solida possunt solidari scssa non possunt. Figura est cunuis
note sillabae egnoscuntur. Ubienim circulipastem inferiorembispo sitã aspicis
rior semidirculuf ẽnota longa : iacense o &ra inpedibus ac cidunt ut a trocheo tro¬
chaaicum ãdactilo dactilicum a iambo lambicum de quibus paulopost dicen
Accentus qui grece prosodia dicitur ex greconñ accipitur. Naigrecepros latine ad
latinienim habent & alia nomina : Namaccentus & tonos & tenore dicuntur ꝗ
ibi sonus crescit & desinit. Accentus aut dictus quod iux ta cantum sit sicut aduer¬
bium quia iux ta uerbum est: Acutus accentus dictus. quod eecuat & erigat sillabã
Grauis quod deprimat & deponat est enim contrarius acuto. Circumflexus quia de
acuto & graui constat : Incipiens enim de acuto ingrauem de sinit . ad queita dumas¬

Expanded text:
Abiete' nunc resolutio est spondei in proceleumatico, in qua resolutione semper synaloepham sequitur Vergilius. Ex una autem longa duae breves fiunt: ex duabus autem brevibus longa numquam fit. Findi enim solida possunt, solidari scissa non possunt. Figura est, cuius nota syllabae agnoscuntur. Ubi enim circuli partem inferiorem bis positam aspicisrior semicirculus est; nota longa I iacens est. Metra inchaicum, a dactylo dactilicum, a iambo iambicum, de quibus paulopost dicends. 1. Accentus, qui Graece prosodia dicitur, ex Graeco nomen accepit. Nam Graece πρὸς, Latine ad Latini enim habent et alia nomina. Nam accentus et tonos et tenores dicunt, quia ibi sonus crescit et desinit. 2. Accentus autem dictus, quod juxta cantum sit, sicut adverbium, quia juxta verbum est. Acutus accentus dictus, quod acuat et erigat syllabam. Gravis, quod deprimat, et deponat, est enim coacuto et graui constat: incipiens enim ab acuto in grauem desinit atque ita, dum as
Abbreviated transcription (Latin):
aer auram facit. Uñ et lucrecius. Ae¬
rias auras: Altanus qui in pelago est
ꝑ diriuacionem ab alto i mari uocatꝰ:
Iã alt̾̃ est flatus in ripis quẽ diximꝰ an¬
rã: Nam aura terrẽ: Turbo est uolubi¬
litas uentorum. et tarbo dictus a t̾ra
quociens uentus consurgit. et t̾ram in
circuitu mittit: Tempestas aut protp̃t
dicitur sicut ubiq historiographi solt
cdum dicunt. Ea tempestate: Aut ab sta¬
tu celi quia magnitudine sui diebus
multis oritur U̾noaũ et autunnali
tempore quã maxinie siunt tempesta
tes: fragor a fractarum rerum nomi¬
natus est sonitu. quod sicca queq et a¬
rida facile frangit: Procella ab eo quod
I uenti cum pluma : Procelle enĩ
aue de flum inibus. aut de uentis furt.
Nichil aũ uelocius uentis: Unde et ꝑꝑ
celeritatẽ tã uentos quã flumina
alata fingunt poete . ut alie s austri

Expanded text:
aer auram facit; unde et Lucretius 5, 503: Aeaer auram facit; unde et Lucretius 5, 503: Aerias auras. Altanus, qui in pelago est, per derivationem ab alto, id est mari, vocatus. Nam alter est flatus in ripis quem diximus auram; nam aura terrae est. Turbo est volubilitas ventorum; et turbo dictus a terra, quotiens ventus consurgit et terram in circuitum mittit. Tempestas aut pro tempore dicitur, sicut ubique historiographi solent, dum dicunt, "ea tempestate"; aut ab statu caeli, quia magnitudine sui multis diebus oritur. Verno autem et autumnali tempore quam maximae fiunt temtes. Fragor a fractarum rerum nominatus est sonitu, quia sicca quaeque et arida facile frangit. Procella ab eo quod vis venti cum pluvia. Procellae enim aut de fulminibus, aut de ventis fiunt. Nihil autem velocius ventis; unde et propter celeritatem tam ventos quam fulmina alata fingunt poetae, ut Virg. Aen.
Abbreviated transcription (Latin):
uulgus agrestẽ: Septemtrio dictus
eoqd̾ a circulo septem stellarũ consur¬
git. que uertentes e mundo resuguas¬
to capite ferri uidentur: Circuis eoqd̾
licũ uocant propt̃ qd̾ eis a parte gal¬
lie flat: Aquilo dictus eoquod aquaᷤ
distringat. et nubes dissipet: Est enĩ
gelidus uentus et siccus: Idem et bo¬
reas. qui ab iþerboreis montibus
flat. Inde enĩ origo eiuisdem uenti.
unde et frigidus : Natura enĩ oĩũ
septemtrionaliũ uentorũ frigida
et sicca ÷ Australium humida et
calida: Ex omnib aũ uentis duo car¬
cdinales sunt. septemtrͥo ⁊ auster: ł¬
quibus nomen in di. ⁊ ũ
est
quod certo anni tempore flatus agere in¬
cipiunt: Eniautos enĩ grece annus lati¬
ne dicitur: hec cursum rectum a bore¬
a in egiptum ferunt: Quib aust̃ con-¬
trarius est Nuo autẽ sunt extra hoc
ubiq sp̃s magis quã uenti. aura. et al¬
tanus. Aura ab aere dicta quasi aeria
quod motus est lems aeris Agitatus enĩ

Expanded text:
vulgus Agrestem. Septentrio dictus vulgus Agrestem. Septentrio dictus eo quod circulo septem stellarum consurgit, quae vertente se mundo resupinato capite ferri videntur. Circius dictuslicum vocant, propter quod eis a parte Galliciae flat. Aquilo dictus eo quod aquas stringat et nubes dissipet; est enim gelidus ventus et siccus. Idem et Boreas, quia ab Hyperboreis montibus flat; inde enim origo eiusdem venti est; unde et frigidus est. Natura enim omnium septentrionalium ventorum frigida et sicca est, australium humida et calida. Ex omnibus autem ventis duo cardinales sunt: Septentrio et Auster. Equibus nomen inditum est quod certo anni tempore flatus agere incipiunt; ἐνιαυτὸς enim Graece, annus Latine dicitur. Haec autem cursum rectum a Borea in Aegyptum ferunt, quibus Auster contrarius est. Duo sunt autem extra hos ubique spiritus magis quam venti: aura et altanus. Aura ab aere dicta, quasi aeria, quod lenis sit motus aeris. Agitatus enim
Abbreviated transcription (Latin):
ab oriente est enim coniunctus subso¬
lano Uulturnus quod alte tonat. de qͦ
lucrecius Altitonans uulturnus. et
auster sulmine pollens Auster ab hau¬
riendo aquas uocatus. unde et crassũ
aerem facit. et nubila nutrit : Hic gͥce
corrũpat aerem.: Nam pestilentia quȩ
ex corrupto aere nascitur. aust̃ flans
in reliquas regiones transmitcit :S
sicut aust̃ pestilentiam gignit. sic aqͥ¬
lo repellit. Curoaust̃ dictus. qd̾ ex una
parte habeat eurum. ab alcera austrũ:
Austroasricus. qd̃ uinctus sit hinc et¬
inde austro et africo. ipse et liponothus.
flores et germina eius flatu uiuifi
aũ flores soluuntur. a zephiro funt:
Africus a propͥa regione uocatus In a¬
frica enĩ iicium flandi sumit Cho¬
rus ẽ qui ab occidente estiuo flat.:⁊
uocatus chorus. quod ipse uentoꝵ cir¬
culum claudat. et quasi chorũ faci¬
at. Ific antea caurus dictus. quem ple¬
riq argesten dicunt. ñ ut imprudens

Expanded text:
ab Oriente. Est enim conjunctus Subsoab Oriente. Est enim conjunctus Subsolano. 5. Vulturnus, quod alte tonat; de quo Lucretius: Altitonans Vulturnus, et Auster fulmine pollens. 6. Auster, ab hauriendo aquas vocatus, unde et crassum aerem facit, 118 et nubila nutrit. Hic Graece corrumpat aerem. Nam pestilentiam quae ex corrupto aere nascitur, Auster flans in reliquas regiones transmittit; sed sicut Auster pestilentiam gignit, sic Aquilo repellit. Euroauster dictus, quod ex una parte habeat Eurum ex altera Austrum. 7. Austroafricus, quod junctus sit hinc inde Austro et Africo. Ipse, et Libonotus, flores, et germina ejus flatu vivificautem flores solvuntur, Zephyro fiunt. 9. Africus, a propria regione vocatus. In Africa enim irus est, qui ab occidente aestivo flat, et vocatur Corus, quod ipse ventorum circulum claudat, et quasi chorum faciat. Hic antea Caurus dictus, quem plerique Argesten dicunt, non ut inprudens
Abbreviated transcription (Latin):
et gestus nostros uidetur imitarr. liux ip¬
sa substantia: li umen eruod a luce ma¬
cliuersis partibus cȩli nomina diuer¬
sa sartitus: Dictus autem uentus. quod
sit uehenens et uiolentus Uis enim eiꝰ
tanta est. ut non solum saxa et artares
euellat .s. etiam celum t̾ramq conturb.
maria commoueat: Sentorum quatuor
principales p̃s sunt. quorum primus ab
oriente subsolanus. Ameridie auster.
ab occidente fabonius. A septentrione
euisdem nominis uentus aspirat. haben¬
tes geminos hinc inde uentorum sp̃c:
Subsolanis a latere dextro uulturnum
habet. a leuo eurum: Auster a dextris
euroaustrum: A sinistris austro africum.
fabonius a parte dextera africum. a lena
chorum: Porro septemtrio a dextris circiũ.
asinstris aquilonem : Hi xir uenti mũ¬
di globum flatibus circumagunt. quor
nomina propriss causis signata sunt: Hã
subsolamis uocatus. eoquod sub ortu solis
nascatur: Curus eo quod ab eoͦ flat. id÷

Expanded text:
et gestus nostros videtur imitari. 14. Lux, ipet gestus nostros videtur imitari. 14. Lux, ipsa substantia; lumen, quod a luce madiversis partibus coeli nomina diversa sortitur; dicitur autem ventus quod sit vehemens, et violentus. Vis enim ejus tanta est, ut non solum saxa et arbores evellat, sed etiam coelum terramque conturbet, maria commoveat. 2. Ventorum quatuor principales spiritus sunt. Quorum primus ab Oriente Subsolanus, a Meridie Auster, ab Occidente Favonius, a Septentrione ejusdem nominis ventus aspirat, habentes geminos hinc inde ventorum spiritus. 3. Subsolanus a latere dextro Vulturnum habet, a laevo Eurum; Auster a dextris Euroaustrum, a sinistris Austroafricum; Favonius a parte dextra Africum, a laeva Corum. Porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris Aquilonem. Hi duodecim venti mundi globum flatibus circumagunt. 4. Quorum nomina propriis ex causis signata sunt. Nam Subsolanus vocatus, eo quod sub ortu solis nascatur. Eurus, eo quod ab Eoo flat, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
rarus est. et non est spissus ut pluuia
Nebula inde dicta. unde et nubila.
ab obnubendo. scł hoc est operiendo.
seue quod mibes uolans faciat: Ex ha¬
lant enim ualles humidȩ nebulas. ⁊
siunt nubes Inde nubilum. inde ni¬
ues. Nebule autem ima petunt cum
serenitas est. sũma cum mibilum:
Caligo umbra est de spissitudine ae¬
ris effecta. et dicta caligo quod maxime
quad ceneant umbras Nichil aũ sunt
tenebre. s ipsa lucis absentia tenebre di¬
cuntur. sicut silentium non aliqua tes:
sed ubi sonus non est. silentium licitur:
Sic tenebit non aliquid sunt. s ubi lux
non est cenebre dicuntur: Umbra est aer
carens sole. dicta autem. cum solis obici
mur radus Est autem mobilis et incerta
et ex solis circuitu. et ex motu uentorum.
Namqlie quociens mouecur in sole nobiscum
moue ͥ uidetur. quia ubicumq quoꝰlo¬
co radiis solis obstitimus: proinde illi lum̃
auferimis: Sic et ingrecli nobiscum umbra

Expanded text:
rarus est, et non spissus ut pluvia. rarus est, et non spissus ut pluvia. Nebula inde dicta, unde et nubila, ab obnubendo scilicet, hoc est operiendo, terram, sive quod nubes volans faciat. Exhalant enim valles humidae nebulas et fiunt nubes; inde nubilum, inde nives. Nebulae autem ima petunt cum serenitas est; summa, cum nubilum. Caligo umbra est de spissitudine aeris effecta. Et dicta caligo quod maxime quod teneant umbras. Nihil autem sunt tenebrae, sed ipsa lucis absentia tenebrae dicuntur; sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est, silentium dicitur; sic tenebrae non aliquid sunt, sed ubi lux non est, tenebrae dicuntur. Umbra est aer carens solem. Dicta autem mur radiis. Est autem mobilis, et incerta, et ex solis circuitu, et ex motu ventorum. Namque quoties movetur in sole, nobiscum moveri videtur, quia ubi quoquo loco a radiis solis obstitimus, perinde illi lumen auferimus; sicque ingredi nobiscum umbra,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi fluentes: Imbres autem et ad plu¬
dicti aũ greco uocabulo. quod teram in¬
ebriant ad germinandum. ex his enim cun¬
atq amma nascuntur et imbri est aũ na-¬
men grecum: Grando appellata. quod for¬
ma eius granorum similitudinem habeat:
lidantur in niuem. ruptoq aere soluun¬
tur. Nix a nube unde uenit. et glacies
a gelu et aqua. quasi galacies .i. gelata
aqua: Gelu autem quodͤ stringatur tel¬
lus: Ge quippe t̾ra dicitur: Tunc autem¬
gelu maiore stringitur terra. cum suerte
nox serena: Pruma est matutini tempo¬
ris frigus. q inde priuna nomen ac¬
cepit. quia sicut ignis urit : piro enim
ignis. Urere enim et ad frigus et ad so¬
lem pertinet Nam unosermone duo
diuersa signisicantur pro eo quod unũ
effectum habent Similis enim uis ÷
et caloris et frigoris. Inde et utraq
saxa rumpunt. Nam et calor urit.
adurat: Nos grecum est. quod illi dro¬
sondicunt: Alii putant ros dictum. qr

Expanded text:
quasi fluentes. Imbres autem et ad nuquasi fluentes. Imbres autem et ad nudictae a Graeco vocabulo quod terram inebrient ad germinandum. Ex his enim cunatque anima nascuntur et imbri. Est autem nomen Graecum. Grando appellata quod forma eius granorum similitudinem habeat. lidantur in nivem, ruptoque aere solvuntur. Nix a nube, unde venit; et glacies a gelu et aqua, quasi gelaquies, id est gelata aqua. Gelus autem quod eo stringatur tellus; γῆ quippe terra dicitur. Tunc autem maiori gelu stringitur terra, cum fuerit nox serena. Pruina est matutini temporis frigus, quae inde pruina nomen accepit quia sicut ignis urit; πῦρ enim ignis. Urere enim et ad frigus et ad solem pertinet; nam uno sermone duo diversa significantur, pro eo quod unum effectum habent. Similis enim vis est et caloris et frigoris, unde et utraque saxa rumpunt. Nam calor urit, adurat. Ros Graecum est, quod illi δρόσος dicunt. Alii putant ros dictum quia
Abbreviated transcription (Latin):
noster. idest qui nobis in usu est Tria sũt
men: fulgu. quia tangit. fulgor. quia
incendit et urit. fulmen. quia findit:
Ideo et cum ternis radiis singuntur
De ArCU et NUBIU effectibꝰ.
rcus celestis dictus a similitudine
curuati arcus: Hiris huic propriũ
nomen est. et dicitur hiris quasi aeris.
Hic autem a sole resplendet. dum cane
nubes ex aduerso radium solis accipiunt
et arcus speciem fingunt: Cui uarios co¬
lores illaclat res. quia aqua tenuis. aer
lucidus et nubes caligantes inradiata
ista uarios creat colores: Pluuie eo quod
fluant. quasi fluuie Hascuntur enĩ
de t̾re et maris anhelitu. que cum al¬
cius eleuate suerint: aut solis calore
resolute. aut ui uentorum compresse
stillantur in t̾ris Nimbiis est densitaᷤᷤ
nubis intempesta et obscura. et inde nim¬
bus a nube. Sunt autem mmbi repen¬
tine et precipites pluuie: Nam pluuias
uocannus lentas ⁊ niges quasi fluuias.

Expanded text:
noster, id est qnoster, id est qmen. Fulgur incendit et urit; fulmen, quia findit; ideo et cum ternis radiis finguntur. CAPUT X. De arcu et nubium effectibus. 1. Arcus coelestis dictus a similitudine curvati arcus. Iris huic proprium nomen est. Et dicitur Iris, quasi aeris, . 115 Hic autem a sole resplendet, dum cavae nubes ex adverso radium solis accet arcus speciem fingunt; cui varios colores illa dat res, quia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caligantes, inradiata ista varios creant colores. Pluviae dictae quod fluant, quasi fluviae; nascuntur enim de terrae et maris anhelitu. Quae cum altius elevatae fuerint, aut solis calore resolutae, aut vi ventorum conpressae, stillantur in terris. Nimbus est densitas nubis intempesta et obscura; et inde nimbus a nube. Sunt autem nimbi repentinae et praecipites pluviae. Nam pluvias vocamus lentas et iuges, quasi fluvias,
Abbreviated transcription (Latin):
gorore defertur ad aures: quod mirari quis
non debeat. cũ uesicula quanius parua mag̾¬
num tam̃ sonitum displosa emittat cũ
tonitruo aũ simul⁊ fulgura ex primit.
s illud ce erius uidetur. quia clarum ÷
hoc autem tardius ad aures peruenire.
li ux autem que apparet ante conitruũ
fulgor uocatur. que ideo ut diximus
ante uidetur. quia clarum est lumen:
tonitruum autem ad aures tardius
ꝑuent. De FUL MINIBUS.
ulgor et fulmen ictus celestis iaculi a
feriendo dicti sulgere enim ferire ẽ
adq perciteere: fulmina autem conlisa lumi¬
bna faciunt : Ilam ommum rerum conlisio ignẽ
creat. ut in lapilibus cerni us uł attritu ro.¬
tarum. uel in siluis arborum: Simili modo
in nubibus ignis Unde et prius nubila st̃
deinde ignes: Ee uento autem ex igne sulmi
na in nubibus fieri et impulsu uentorum
emitti: Ideo autem sulminis ignem uim
habere maiorem ad penetrandum. quia
subtilioribus elementis factus est quam

Expanded text:
gore defertur ad aures. 2. Quod mirari quis gore defertur ad aures. 2. Quod mirari quis non debet, cum vesicula, quamvis parva, magnum tamen sonitum displosa emittat. Cum tonitruo autem simul et fulgura exprimit, sed illud celerius videtur, quia clarum est, hoc autem ad aures tardius pervenit. Lux autem quae apparet ante tonitruum fulgetra vocatur. Quae, ut diximus, ideo ante videtur quia clarum est lumen; tonitruum autem ad aures tardius pervenit. De fulminibus . Fulgur et fulmen, ictus caelestis iaculi, a feriendo dicti; fulgere enim ferire est atque percutere. Fulmen autem conlisa nubila faciunt. Nam omnium rerum conlisio ignem creat, ut in lapidibus cernimus, vel attritu rotarum, vel in silvis arborum: simin nubibus ignis; unde et prius nubila sunt, deinde ignes. 2. Ex vento autem et igne fulmina certum est in nubibus fieri, et impulsu ventorum emitti; ideo autem fulhabere maiorem ad penetrandum, quia subtilioribus elementis factus est quam