comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad easdem quoq corꝑis partes ubi fuerant recdi-¬
re necesse sit. Alioquin si capillis redit quod tã
crebra tonsuia detraxit: si unguib quod toci¬
ens dempsit exsectio: immoderata. & indecens
cogitantib & ideo resurrectionẽ caruis ñ creden¬
tib occurrit informitas. S quẽadmodum fi sta-¬
tua cuiꝰ libet solubilis metalli. aut igne liquesce¬
ret. aut conteret᷑ in puluerẽ. aut confunderet᷑
in massam. & eam uellet artifex rursus ex illiꝰ
materiȩ qnͣtitate reꝑare. nichil inter ẽẽt ad eiꝰ
integritatẽ. quȩ particda materiȩ cuiq menbro
statuȩ reddetur: dum tamen totum ex quo
consittuta fuerat restituta refumeret: ita ds̃
mirabiliter atq tneffabiliter artisex de toto.
quo caro nr̃a constuterat. eam mirabili atq mef-¬
fabli celeritate. restituet. Nec aliquid actine¬
bit ad eiꝰ redintegiationẽ utrum capilli ad ca-¬
pillos redeant. & ungues ad ungues: an quic¬

Expanded text:
ad easdem quoque corporis partes, ubi fuerunt, rediad easdem quoque corporis partes, ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin si in capillis redit quod tam crebro tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursum ex illius materiae quantitate reparari, nihil interesset ad ejus integritatem quae particula materiae cuique membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, resumeretur: ita Deus, mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili atque ineffabili celeritate restituet. Nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quid
Abbreviated transcription (Latin):
habendo. uł quadam iinia deformitate mosi¬
stia dicunt᷑. ad humanȩ natitie figuiã resunl¬
ctione reuocabuntur. ita ut singłȩ anims ful¬
gła sua corꝑa obtineant: nullis coheientib e
quetũq cobcrentia nata fuetant. s seotsums
singłis sua menbra gestantib. quiq human
corporis copuletur integittas. Non autt̃ pc
caro: s in quemlibet puluerem. cinerem ue. solira¬
uatur. in quolibet alitus. atirasq diffugiat: tn
quãcumq alioꝵ corꝑoꝵ substantiã. uel in ppsa
elementa uertat᷑. in quorumcũq antmalitĩ
etiam hominũ cibum cedat: carnemq mutet᷑.
illi antinȩ. humane. in puncto temꝑis redit: q̃
illam primitus ut homo fieret. cresceret. uitie¬
iet antmauit. Ipsa itaq terrena materies. quȩ.
discedente anima fit cadauer: ñ ita resiurectio¬
ne. reꝑabitur. ut ea quȩ dilabunt᷑. &. in alias atq
abias aliarum rerum species . formasq uertunt᷑.
quãuis ad corpus redeant unde dilapsa sunt.

Expanded text:
quadam nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur; ita ut singulae animae singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecumque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus, quibus humani corporis completur integritas. CAPUT LXXXVIIcaro; sed in quemlibet pulverem cineremque solvatur, in quoslibet alitus aurasque diffugiat, in quamcunque aliorum corporum substantiam, vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcunque animalium, etiam hominum cibum cedat, carnemque mutetur; illi anima humana in puncto temporis reddit, qui illam primitus, ut homo fieret, cresceret, viveret, animavit. Ipsa itaque terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, non ita resurrectione reparabitur ut ea quae dilabuntur, et in alias atque alias aliarum rerum species formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant, unde dilapsa sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
gñdo incipit homo in ttero uiuiere. utrũ sit
quedam uita. & occulta. quȩ nundum motib
uiuentis appareat. Nam negare uixisse puciꝑe.
quę ꝓpterea menbratĩ execant᷑ & eiciunt᷑ ex utis
pregnantiũ. ne matres quoq si mortua ibi re¬
linquant᷑ occidant. impudentia ninia uidet᷑
Ex quo autẽ homo incipit uiuere: ex illo utiq
mori iam pocest. Mortuu ᷤᷤ uero ubicumq illi
mors potuit euenire: quomͦ ad resurretionem
ñ ꝑtineat mortuoꝵ repꝑire ñ possum Neq eñ
& monstia quȩ nascuntur. & uiuunt. qmlibet
cito moriant᷑. aut refurrectuia negabunt᷑. aut
ita resurrediuia credenda funt: ac ñ potius
correcta emendataq natura. Absit enĩ ut illũ¬
bimembiẽ qui nuꝑ natus est tn oriente. de qus
& fr̃s fidelissimi quod eum uiderint retuleriul.
& scẽ memoriȩ ieronimus pbr scriptũ reliquis
absit ingm̃ uit unũ hominẽ duplice ac ñ pote

Expanded text:
Quando incipit homo, in utero vivere utrum sit Quando incipit homo, in utero vivere utrum sit quaedam occulta vita, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matres quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero, ubicumque illi mors potuit evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat mortuorum, reperire m monstra quae nascuntur et vivunt quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut vitiata resurrectura credenda sunt, aut non potius correcta emendataqbimembrem, qui nuper natus est in Oriente, de quo et fratres fidelissimi quod eum viderint retulerunt, et sanctae memoriae Hieronymus presbyter scriptum reliquit: absit, inquam, ut unum homine
Abbreviated transcription (Latin):
posstm disputare. & om̃ib questionib quȩ de hac
re motieri assolent. satisfacere ñ inuienio. Resur¬
rectuiam tamen omiuum carnem. quicumꝙ
nati sunt homintm atq nascent᷑. & mortiu si
atq morient᷑. nallomͦ debet dubitare xp̃tamis¬
Unde pͥmo occunit de aboitiuis fetib questo
qui tam quidem nati sunt in uteris matrun
s nondum ita ut iam possint renasci. Si enim
tesurrecturos tos dixtrimus. de his qui um for¬
mati funt tolnari potest ut cumq quod dicttꝰ
ficut semina quȩ concepta ñ fuerint. S quis
negare audeat. & si affirmare ñ audeat id actiũ
resurredionẽ: ut quicquid formȩ defuit. im¬
pleatur. atq ita ñ desit ꝑfectio. qriȩ accessura
gruum dies allaturi fuerant natuia fiaudetur
neq in eo quod aduersum atq contiariũ ddies
attuleiant. natura turpet᷑. s integret᷑ quod nun¬
dutm erat integrum. sicut instauiabit᷑ qđ fue.
mter doctissimos. queri ac disputari pocest qͥõ
utrum ab homine inueniri possit ignoro:

Expanded text:
reviter disputare, et omnibus quaestionibus quae de hac re moveri assolent, satisfacere non invenio. Resurrecturam tamen carnem omnium quicumque nati sunt hominum atque nascentur, et mortui sunt atque morientUnde primo occurrit de abortivis fetibus quaestio, qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possent renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus; de iis qui jam formati sunt, tolerari potest utcumque quod dicitur arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura gruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; sed integretur quod nondum erat integrum, sicut instaurabitur quod fuinter doctissimos quaeri ac disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro.
Abbreviated transcription (Latin):
ne. ulla deformitate: siuit sine ulla corruptione.
onere. difficultate. In quib tanta facilitas: qnͣta
selicitas erit. Propte quod & sp̃italia dicta st̃:
cum ꝓculdubio cora fint futura ñ sp̃c. Sed
sicut nunc corpuis nrmale dicit᷑. quod tamen
corpus ñ anma. ẽ. ⁊ta tunc spiritale erit: corpis
tamen ñ sp̃s erit. Proinde gnͣtum attinet ad cor¬
tuptionẽ quȩ ninc aggrauat antmnã. & uitia

Expanded text:
ne ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate: in quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod et spiritualia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura, non spiritus. Sed sicut nunc corpus animale dicitur, quod tamen corpus, non anima est; ita tunc spirituale corpus erit, corpus tamen, non spiritus erit. Proinde quantum attinet ad corruptionem, quae nunc aggravat a
Abbreviated transcription (Latin):
cimus: ita etiam post resturectionem mortuoꝵ assta¬
turi sumꝰ ante tribunal dĩ. Hanc enim ipsam aĩam
tunc habebimus. quam mͦ habemꝰ. & in hoc ip̃o quo
minc indium᷑. sumus corꝑe suscitandi. Non entm si
ȩcerna morte ꝑeamus: qui postqm̃ hic uixerimnꝰ. ali¬
bi iudicabim̃. ut aut ꝓ peccatis penas: aut ꝓbonis
oꝑib piȩima consequan᷑ exerna. Nemo fr̃s km̃i de re
surrectione. despet: in qua xp̃ianoꝵ spes tota consi¬
dione dubitantes: ad cliem uidicii uos p̃parate. an
forte sicut impii & increduli ñ putatis fieri posse tt
a mortius resurgamus: ᷤ plane dicat hoc. qui omni¬
temꝑe. ñ credit. ẽẽ. dm̃: qui hoc ꝓmittit futurum.
Nos autẽ qui scimus di omĩpotentis. eẽ. uitutem
qm̃ ꝓmisisse. dm̃. eligimis quod resurrectionẽ faci¬

Expanded text:
cimus; ita etiam post resurrectionem mortuorum astacimus; ita etiam post resurrectionem mortuorum astaturi sumus ante tribunal Christi. Hanc enim ipsam animam tunc habebimus, quam modo habemus: et in hoc ipso, quo nunc induimur, sumus corpore suscitandi. Non enim sicaeterna morte pereamus: qui postquam hic vixerimus, alibi judicabimur; ut aut pro peccatis poenas, aut pro bonis operibus praemia consequasurrectione desperet, in qua Christianorum spes tota consictione dubitantes, ad diem judicii vos praeparate. An forte sicut impii et increduli non putatis fieri posse ut a mortuis resurgamus? Plane dicat hoc, qui omnipotentem non credit esse Deum, qui hoc promittit futurum. Nos autem qui scimus Dei omnipotentis esse virtutem, quia promisisse eum legimus, quod resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
tempus extenditur. ut quod hic seruimus
do. alibi nos seruisse lecemur. Hic entm nob̃
posita sunt certamina: sed infutitro ȩccliȩ. certami¬
num prȩmia reseruata. Iuste. siquidem. & ꝓuide.
dutina sapientia. seꝑpauit templo. laboris. & p̃mii.
Hic gͦ laboramus. hic secuimus do. & mandata
dilectissimi. quid nobis scriptura dtuina cõmen¬
dat: id est futurũ. ẽẽ. iudictum di. Post restirre¬
ctionem complebit᷑ mortioꝵ. hoc est quod p̃cipue
xp̃ianos a gentili errore secernit: quia illi hoc tan¬
iumodo uitam. eẽ. credunt. & ideo sine do. eẽ. &
diuersis peccatis. atq criminib ñ metuunt inqui¬
nari. Nos u ira inhac. uita conuersemur. ut nos
ad aliam p̃paremꝰ: in qua & bonis bona. & malis ma¬
la retribuent᷑. ficut dixit beaitis apl̃s. Om̃s nos ma¬
infestari oportet ante tribunal xp̃i: ut recipiat unꝰ¬
quisq ꝓ ut gessit suie bona. siue mala. Siccit hic
modo adstamus in eccl̃ia. & nos inuicẽ presentes aspi¬

Expanded text:
tempus extenditur; ut quod hic servimus Deo, alibi nos servisse laetemur. Hic enim nobis posita sunt certamina; sed in futuro saeculo certaminum praemia reservata: juste siquidem et provide divina sapientia separavit tempus laboris et praemii. Hic ergo laboramus, hic servimus Deo, et mandata dilectissimi, quid nobis Scriptura divina commendat, id est, futurum esse judicium Dei, quod post resurrectionem complebitur mortuorum. Hoc est quod praecipue Christianos a gentili errore secernit: quia illi hanc tantummodo vitam esse credunt; et ideo sine Deo esse, et diversis peccatis atque criminibus non metuunt inquinari: nos vero ita in hac vita conversamur, ut nos ad aliam praeparemus, in qua et bonis bona, et malis mala retribuentur, sicut dixit Apostolus, Omnes nos manifestari oportet ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque prout gessit, sive bonum, sive malum. Sicut hic modo astamus in ecclesia, et nos invicem praesentes aspi
Abbreviated transcription (Latin):
Post resurrectionẽ uͦ facto uniuerso completoq
iudicio: suos fines habebunt cuuitates duȩ: una
tamen. & angłoꝵ & hominum Istis uoluntas:
illis facultas ñ poterit ulla. cc̃. pectandi: nec ulla
conditio moriendi. Istis in ȩterna uita uere felici¬
terq uiuentib aillis infeliciter in eterna morte.
sine. moriendi potestare. durantib. qm̃ utriq
sine. fine. S tn beatitudine. isti. aliꝰ alio p̃stabiliꝰ.
in miseria uͦ illi. aliꝰ alio tolerabiliꝰ ꝑmanebunt

Expanded text:
Post resurrectionem vero facto universo completoque judicio, suos fines habebunt civitates duae, una tamen et angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit ulla esse peccandi, vel ulla conditio moriendi; istis in aeterna vita vere feliciterque viventibus, illis infeliciter in aeterna morte sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti alius alio praestabilius, in miseria vero illi alius alio tolerabilius permanebunt
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ buiꝰ mundi amministratio: testimonim est
resurrectionis future. Tidemus certe hiemis ad¬
uentu arbores spoliari pomis. nudari foliis. secl
eas tur sus uerni temꝑe speciem resurrectionis ex¬
primere: que primo quidem incipunt torge¬
ie in gemmis. T̃unc ornari in florib. uestiri. & fo-¬
liis. & postmodum pomis grauari. Interrogo te
infidelis homo. qui de resurrectione. dubitas. uͥ
sint ista quȩ temꝑe quo d̃s disposuit ꝓducunt᷑.
dic michi ubi latitant. antegiñ ꝓducant᷑. quȩ mis¬
qmͣ quidem uident᷑: s tamen ds qui om̃ĩpotes
est. & ea ex nchilo condidit secreta sua untute
ꝓducit. hinc iam ad campos & prata respicite.
qtȩ estate transacta herbis suis spoliant᷑ a florib
& nuda remanent ip̃a sꝑacia terraꝵ. s tterum
uernis temꝑe reuestiunt᷑. & ubiq nouo gerni¬

Expanded text:
ergo hujus mundi administratio testimonium est resurrectionis futurae. Videmus certe hiemis adventu arbores spoliari pomis, nudari foliis; sed eas rursus verno tempore speciem resurrectionis exprimere: quae primo quidem incipiunt turgere in gemmis, tum ornari in floribus, vestiri in foliis, et postmodum pomis gravari. Interrogo te, infidelis homo, qui de resurrectione dubitas: Ubi sunt ista, quae tempore quo Deus disposuit producuntur? Dic mihi, ubi latitant antequam producantur, quae nusquam quidem videntur; sed tamen Deus, qui omnipotens est, et ea ex nihilo condidit, secreta sua virtute producit? Hinc jam ad campos et prata respicite, quae aestate transacta herbis suis spoliantur ac floribus, et nuda remanent ipsa spatia terrarum; sed iterum veris tempore revestiuntu
Abbreviated transcription (Latin):
empus quod tnter homines mortem s
ultimã resurrectionẽ interpositum est:
aminas abditis receptacłis continet sicut
unaqueq digna est. uł requie. uł erumpna: ꝓ
eo quod soritra.ẽ. in carne. cum tuueret. Neq
negandum est defunctoꝵ ammas. pietate suoꝵ uti¬
uentiũ releuati. cũ ꝓ illis sacrificiũ mediatoris
sunt: qui cũ uiuerent. hec sibi ut postea posseil
malus. ut ei ñ ꝓfint ista post mortẽ. Est uͦ talis
in bono. ut his ñ requirat. & est rursus talis in
adiuuari. Quo cirta hic omẽ meritum conꝑat.
quo possit post hanc uitam releuari. quispiam.
lecit. cum obierit apud dĩ ꝓmereri. Num igit᷑
ista que ꝓ defuntis commnendandis frequentat
ȩcełii. illi apłice. st̃ aduersa sententie. q̃ dictum
est: om̃s enim astabimꝰ ante. tribunal xp̃i. ut re¬
ferat un quisq sccłm ea que ꝑ corpꝰ gessit. siue
bonũ. siuie malum. quia etiã hoc meritũ fibi
quisq cum in corꝑe uiueret comꝑauit. ut ei

Expanded text:
uod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet; sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne cum viveret. Neque negandum est, defunctorum animas pietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium mediatoris invicem honorem habentes, et ea semper operantes, malus, ut ei non prosint ista post mortem: est vero talis in bono, ut his non requirat; eadiuuari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo possit post hanc vitam releuari quispiam lexerit, cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est, Omnes enim astabimus ante tribunal Christi, ut referat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive quisque cum in corpore viveret, comparavit, ut ei
Abbreviated transcription (Latin):
tam: nec hoc quidem credit. quod xp̃s resutrexit
a mottiris. Qui autem dnm̃ iũm tesurrerisse a
mortuis consitetur: nec sua poterit dilbitare.
Abstinete. ergo uos ab omni oꝑe malo. ab inimni¬
atiis. ab ebrietate. a fornicatione. afitu. a ꝑui¬
tio. a falso testimonio. a detractione: quia hȩc.
omĩa. odit d̃s. & eos qui ista faciunt. puniet
i suturo. Estote atitem benigni. misericordes.
intucem honorem habentes. & ea semꝑ oꝑantes.
quȩ in scĩs sitis diligit ds. ut possitis cum scĩs
cius ad ȩternam. & immortalem głam ꝑuenire.¬

Expanded text:
ram, nec hoc quidem credit, quod Christus resurrexerit ram, nec hoc quidem credit, quod Christus resurrexerit à mortuis. Qui autem Dominum Jesum resurrexisse a mortuis confitetur, nec de sua poterit dubitare. Abstinete ergo vos ab omni opere malo, ab inimicitiis, ab ebrietate, a fornicatione, a furto, a perjurio, a falso testimonio, detractione: quia haec omnia odit Deus, et eos qui ista faciunt, puniet in futuro. Estote autem benigni, misericordes, invicem honorem habentes, et ea semper operantes, quae in sanctis suis diligit Deus, ut possitis cum sanctis ejus ad aeternam et immortalem gloriam perveninasci ex homine, id est, ex Maria virgine, est digna
Abbreviated transcription (Latin):
tiere. S dicis o homo incredule. ideo credimꝰ
futurũ aut arbores. & herbe. & omĩa recuuiscaĩ.
guia illa iam facta cognoscimus. Unde. antem
cognoscert possumus. quia mortui resurgiis.
cum adhuc a mortius nemo furrexit.: quisq
hoc dicis. uł cogitas. audi pacienter. & intelligi
luit. & resurgere: ne tu de resurrectione dibi
returi. a mortius. cum hoc ꝓmtitat d̾s. qͥ nels
aliqnͣdo mentiri: quia & potest facere. quicquid
uult. quia omĩpotens est. & implet omĩa qul
ꝓmittit. quia uerax est. & mendaciũ in eo ñ esl.
Et dedit nobis pius & misericors dñs untuals
suȩ pignus. & grandi testimonio. spes nobis
resurrectionẽ ostendit: quia unigenitũ filiũ
suum ꝓ nobis hominẽ factum. & mortuun
a mortius suscitauit. id̾o enim dñs nr̃ Ihe. xps¬
nasci ex homine id ẽ ex maria uirgine est digla¬
tus ã iudis erucifigi. ce die t̾cia resurgere: ut nõ
tali exemplo animati resurretionem ex mes¬
tius cel tisume crederemiis. quia qͥ ñ tcdit sisl¬

Expanded text:
trae. Sed dicis, o homo incredule, Ideo credimus futurum ut arbores, et herbae et omnia reviviscant, quia illa jam facta cognoscimus; unde autem cognoscere possumus quia mortui resurgunt, cum adhuc a mortuis nemo surrexerit? Quisquis hoc dicis vel cogitas, audi patienter, et intellige  mori voluit et resurgere, ne tu de resurrectione dubitrecturi a mortuis; cum hoc promittat Deus, qui nescit aliquando mentiri, qui et pot, quia omnipotens est; et implet omnia quae promittit, quia verax est, et mendacium in eo non est? Et dedit nobis pius et misericors Dominus virtutis suae pignus, et grandi testimonio nobis spem resurrectionis ostendit; quia unigenitum Filium suum pro nobis hominem factum et mortuum a mortuis suscitavit. Ideo enim Dominus nasci ex homine, id est, ex Maria virgine, est dignatus, et a Judaeis crucifigi, et die tertia resurgere; ut nos tali exemplo animati, resurrectionem ex mortuis certissime crederemus: quam qui non credit fu
Abbreviated transcription (Latin):
pus. Noli gͦ incredule homo de resurrectione du-¬
bitare. qui grana seminum mortua & putrefacti
quȩ tibi sunt necessaria. quomodo teipsum non
reꝑat. ꝓpter quẽ & alia reꝑare dignatus est. Itaq¬

Expanded text:
pus . Noli ergo, incredule homo, de resurrectione dupus . Noli ergo, incredule homo, de resurrectione dubitare. Qui grana seminum mortua, et putrefactquae tibi sunt necessaria; quomodo te ipsum non reparat, propter quem et alia reparare dignatus est?
Abbreviated transcription (Latin):
ri nescit. S te appello ꝗtucũq infideli antmo de re¬
surrectione. dubitas. & putas ñ posse mortuos suscita¬
re.⁊ quid est ampliꝰ ex nichilo homines facere qui iti¬
uant. an eos qui facti sunt. atq uirerunt. reparate.
post mortem  ittiq plꝰ est facere quod numqm̃ fuit.
qm̃ reꝑare quod fuerit. Quom̃ gͦ impossibile. dices
.eẽ. ut ds̃ qui hominẽ formauit. ex nichilo. reformet.
quomͦ nos stiscitare. ñ potest conuersos in puluerem.
qui fi etiamen nichilum rediremus. facere poterat. uti
essemus sicut & secit̾ nos. eẽ: cum antea numqm̃ fu¬
issemus: ta enim beatuis apłs paulus dixit. S dicuil
aliqui. quomͦ resurgent mortui. quale autẽ corpore.
ueniunt.  insipiens tu quod seminas. ñ uiuisicatur.
insi prtꝰ moriatur. Et quod seminas ñ corpus quod
futurum est seminas: s nudum granum ut prita tri¬
tici. aut alicuiꝰ ȩteroꝵ. Peus autem dat illi corpus.
sicut uoluit. & itnicitiq seminum ꝓpriutin or¬

Expanded text:
ione. Sed te appello, quicumque infideli animo de resurrectione dubitas, et putas non posse mortuos suscitari. Quid est amplius, ex nihilo facere homines qui vivant; an eos qui facti sunt atque vixerunt, reparare post mortem? Utique plus est facere quod nunquam fuit, quam reparare quod fuerit. Quomodo ergo impossibile esse dicis ut Deus, qui hominem formavit ex nihilo, reformet? Quomodo nos suscitare non potest conversos in pulverem, qui si etiam in nihilum rediremus, facere poterat ut essemus; sicut et fecit nos esse, cum antea nunquam fuissemus? Ita enim beatus apostolus Paulus dixit: Sed dicunt aliqui, Quomodo resurgunt mortui? quali autem corpore veniunt? Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, nisi prius moriatur: et quod seminas, non corpus quod futurum est seminas, sed nudum granum, ut puta tritici aut alicujus caeterorum: Deus autem dat illi corpus, sicut voluit, et unicuique seminum proprium cor
Abbreviated transcription (Latin):
nichil: s ꝑ ipsum etiam regit & disponit quȩ
facta sunt. Agnoscitis gͦ xp̃m dei uirtutem
& di sapientiam. agnoscite dictum & de sapi¬
entia. Atungit a fine usq ad finem fortiter.
& disponit om̃ia suauiter. Non gͥͦ dubitem

Expanded text:
nihil: sed per ipsum etiam regi et disponi quae nihil: sed per ipsum etiam regi et disponi quae facta sunt. Agnoscitis ergo Christum Dei Virtutem et Dei Sapientiam: agnoscite dictum et de Sapientia, Attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Non ergo dubit
Abbreviated transcription (Latin):
nequaqͣm discedere. De patre gͦ & filio frẽs
audite. Facit aliquid pater sine filio: Res¬
pondemꝰ. Non. An dubitabitis: Quid enim
facit sine illo. ꝑ quem facta sunt om̃ia. Om¬
nia inquit ꝑ ipsum facta sunt. & sacietatẽ
inculcans tardis. duris. litigiosis addidit: & si¬
ne ipso factum est nichil. Quid gͥ frẽs:
patrem: ꝑ uerbum suũ deum. ꝑ urtutem
& sapientiã suam. Nunquid dicturi sumus
om̃ia quidem quando creata sunt ꝑ ipsum
facta sunt: s nunc ñ om̃ia ꝑ ipsum facit
pater: Absit. Recedat hȩc cogitatio a fide¬
lum cordib. abigatur a sensũ deuotoꝵ. ab
intellectu pioꝵ. Fieri non potest. ut ꝑ ipsũ
creauerit: & non ꝑ ipsum gubernet. Ab-¬
sit ut sine ipso regatur qd̾ est: quando ꝑ ip¬
sum factum est ut esset. S & hoc testimonio
scͥpturȩ doceamꝰ. non solum ꝑ ipsum facda ꝙ
creata om̃ia sicut ex euugło cõmemorauimꝰ. om¬
nia ꝑ ipsum facta sunt & sine ipso factũ est

Expanded text:
nequaquam discedere. De Patre ergo et Filio, fratres, nequaquam discedere. De Patre ergo et Filio, fratres, audite. Facit aliquid Pater sine Filio? Respondemus, Non. An dubitatis? Quid enim facit sine illo, per quem facta sunt omnia? Omnia, inquit, per ipsum facta sunt. Et satiate inculcans tardis, duris, litigiosis, addidit, Et sine ipso factum est nihil . 5. Pater Patrem per Verbum suum, Deum per Virtutem et Sapientiam suam: numquid dicturi sumus, Omnia quidem, quando creata sunt, per ipsum facta sunt, sed nunc non omnia per ipsum facit Pater? Absit. Recedat haec cogitatio a fidelium cordibus, abigatur a sensu devotorum, ab intellectu piorum. Fieri non potest ut per ipsum creaverit, et non per ipsum gubernet. Absit ut sine ipso regatur quod est, quando per ipsum factum est ut esset. Sed et hoc testimonio Scripturae doceamus, non solum per ipsum facta et creata omnia, sicut ex Evangelio commemoravimus, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑiustis impleatur. C ollaborate nobis. ui¬
detis enim qd̾ susceperimꝰ: non solum quid
uerumetiã qui: unde uolumꝰ dicere. ubi
positi. quom̃ positi. in corpore qđ corrũpit᷑
& aggrauat animã: & deprimit terrena i¬
habitatio sensum multa cogitantẽ. Quando g̃
istum sensum a multis extraho. & ad unum
deum trintatẽ inseparabilẽ colligo. ut aliqͥd
uideam quod dicam: putas ne in hoc corpore
quod aggrauat animã. ut aliquid uobis dig¬
Nam infirmꝰ sum illi. & grauis est mͥ. Solet
hec questio ab studiosissimis fratrib ꝓponi.
solet in amatoꝵ uerbi dei sermone uersari.
solet ꝓ hac multũ pulsari ad deũ dicentib
hominib. Facit aliquid pater qd̃ ñ facit fi¬
lius. aut facit aliquid filiꝰ qd ñ facit pater:
Interun de patre & filio dicamꝰ. Cum autẽ
hinc expedierit conatum nr̃m cui dicimꝰ ad¬
uitor meus esto ne derelinquas me: intelligi¬
tur etiam sp̃s sc̃s ab operatione patris & filii

Expanded text:
aperuistis impleatur. Collaborate nobis. Viaperuistis impleatur. Collaborate nobis. Videtis enim quid susceperimus; non solum quid, verum etiam qui; unde volumus dicere, ubi positi, quomodo positi in corpore quod corrumpitur et aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Quando ergo istum sensum a multis extraho, et ad unum Deum Trinitatem inseparabilem colligo, ut aliquid videam quod dicam; putasne in hoc corpore quod aggravat animam, ut aliquid vobis digNam infirmus sum illi, et gravis est mihi. CAPUThaec quaestio ab studiosissimis fratribus proponi, solet in amatorum verbi Dei sermone versari, solet pro hac multum pulsari ad Deum, dicentibus hominibus: Facit aliquid Pater, quod non facit Filius; aut facit aliquid Filius quod non facit Pater? Interim de Patre et Filio dicamus. Cum autem hinc expedierit conatum nostrum, cui dicimus, Adjutor meus esto, ne derelinquas me ; intelligitur etiam Spiritus sanctus ab operatione Patris et Filii
Abbreviated transcription (Latin):
Dicat mͥ aliquis. ostende inseparabilem tri.¬
nitatem. Memento te catholicum loqui. &¬
catholicis loqui. Fides enim nra id est fides
ur̃a. fides recta. fides catholica. ñ opinione
p̃sumptionis s testimomo lectionis collec¬
ta. nec heretica temeritate incerta sed apłi-¬
ca ueritate fundata: hoc insinuat. hoc no¬
iumꝰ. hoc credimꝰ. Hoc & si ñ uidemꝰ oculis.
nec adhuc corde qͣm du fide mundamur. ip¬
lem esse trinitatẽ: unum d̾m ñ tres ddeos.
Ita tamen unum d̾m ut filiꝰ ñ sit pater. ut
nec filiꝰ: sed patris & filũ sp̃s. Hanc ineffa¬
bilem diuinitatẽ apud seipsam manentem.
om̃ia innouantẽ. creantem. recreantẽ. mit¬
tentem. reuocantem. uidicantẽ. liberantẽ:
hanc gͦ truntatẽ ineffabilem simul nouimꝰ
orsum uenit filiꝰ in homine. seorsum sp̃s
m̃s. Ubi est inseparabilis trinitas: Facit
uos d̾s ꝑ me intentos. orate ꝓ nobis: & qua¬
si aꝑite sinum ur̃m. Donet ipse. unde qd̾

Expanded text:
Dicat mihi aliquis: Ostende inseparabilem TriDicat mihi aliquis: Ostende inseparabilem Trinitatem. Memento catholicum te loqui, catholicis loqui. Fides enim nostra, id est, fides vera, fides recta, fides catholica, non opinione praesumptionis, sed testimonio lectionis collecta, nec haeretica temeritate incerta, sed apostolica veritate fundata, hoc insinuat; hoc novimus, hoc credimus. Hoc etsi non videmus oculis, nec adhuc corde quamdiu fide mundamur; iplem esse Trinitatem, unum Deum, non tres deos. Ita tamen unum Deum, ut Filius non sit Pater, ut nec Filius, sed Patris et Filii Spiritus. Hanc ineffabilem divinitatem apud se ipsam manentem, omnia innovantem, creantem, recreantem, mittentem, revocantem, judicantem, liberantem; hanc ergo Trinitatem ineffabilem simul novimus orsum venit Filius in homine, seorsum Spirimeus. Ubi est inseparabilis Trinitas? Fecit vos per me Deus intentos. Orate pro nobis, et quasi aperientes sinum: donet ipse unde quod
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ cum sp̃s sc̃s in specie columbȩ. Deinde
uox desuꝑ consecuta est. Hic est filiꝰ m̃s di¬
lectus. in quo mͥ bene sensi. Habemꝰ g̃ distinc¬
tam quodamm trinitatẽ. m uoce patrẽ. in
homine filium: in columba sp̃m sc̃m. Hoc qui¬
dem cõmemorare opus erat. nam uidere fa¬
cillimũ est. Euidenter enĩ nec ullo dubita¬
tionis scrupulo cõmendatur hȩc trinitas. Nam
ipse dñs xp̃c in forma serui ueniens ad ioħem.
utiq filiꝰ est. Non eñ dici potest qd̾ pater est.
qͥs dicat quid est columba. cum ipsum euuan-¬
tu es filiꝰ m̃s. Habemꝰ g̃ distinctam trinitatẽ.
& si consideremꝰ loca auddeo dicere. qmuis ti¬
mide id̃ dicam tamen audeo quasi separabi¬
lem trinitatẽ: cum uĩc uenit ad fluiuũ ex
alio loco in alium locum. columba de celo des¬
cendit ad terram de alio loco in alium locum.
uox ipsa patris nec de terra nec de aqua so¬
nuit s de celo. Tria hec quasi separantur lo¬
cis. separantur officũs: separantur operib.

Expanded text:
us sanctus in specie columbae; deinde vox desuper consecuta est, Hic est Filius meus dilectus, in quo bene sensi. Habemus ergo distinctam quodam modo Trinitatem: in voce Patrem, in homine Filium, in columba Spiritum sanctum. Hoc quidem commemorare opus erat; nam videre facillimum est. Evidenter enim, nec ullo dubitationis scrupulo commendatur haec Trinitas. Nam ipse Dominus Christus in forma servi veniens ad Joannem, utique Filius est: non enim dici potest quod Pater est, quis dicat, Quid est columba cum ipsum EvanTu es Filius meus . Habemus ergo distinctam Trinitatem.Et si consideremus loca, audeo dicere quamvis timide id dicam, tamen audeo quasi separabilem Trinitatem. Cum Jesus venit ad fluvium, ex alio loco in alium locum; columba de coelo descendit ad terram, de alio loco ad alium locum; vox ipsa Patris, nec de terra, nec de aqua sonuit, sed de coelo: tria haec quasi separantur locis, separantur officiis, separantur operibus.
Abbreviated transcription (Latin):
tes & si fide xp̃iana ñ catholici. tam̃ ydolis
inimici uenert̃ ydolis aduersantes & ipsi ce-¬
perunt. uicert de ydolis p̃sumentes & ꝑdi-¬
ta ydola adhuc querentes. & ꝑditis adhuc
sacrificare cupientes. S ibi erant & nr̃i. &
afflicti sunt: s nouerant dicere. benedicam
dñm in om̃i tempore. Afflidi sunt in regno
terreno. s regnũ celoꝵ ñ ꝑdiderunt. immo
ad illud regnũ capescendum exercitatione
tribulationũ meliores effeti sunt. & si in tri¬
bulationib non blasphemauert̃ tanqͣm integra
uasa de fornace exierunt. & dñica benedictio¬
ne repleti sunt. Isti autẽ blasphematores ter-¬
rena sectantes. terrena desiderantes. in terrenis
spem ponentes. cum ista uelint nolint ꝑdide¬
rint quid tenebunt. ubi remanebunt: Foris
intus nichil. inanis archa: inanior conscientia.
Ubi requies. ubi salus. ubi spes: Temant gͦ.
desinant blasphemare. discant adorare: scor-¬

Expanded text:
tes, etsi fide christiana non Catholici, tamen idolis tes, etsi fide christiana non Catholici, tamen idolis inimici; venerunt idolis adversantes, et ipsi ceperunt: vicerunt de idolis praesumentes, et perdita idola adhuc quaerentes, et perditis adhuc sacrificare cupientes. Sed ibi erant et nostri, et afflicti sunt: sed noverant dicere, Benedicam Dominum in omni tempore . Afflicti sunt in regno terreno: sed regnum coelorum non perdiderunt: imo ad illud capessendum exercitatione tribulationum meliores effecti sunt. Et si in tribulationibus non blasphemaverunt, tanquam integra vasa de fornace exierunt, et dominica benedictione repleti sunt. Isti autem blasphematores, terrena sectantes, terrena desiderantes, in terrenis spem ponentes, cum ista velint nolint perdiderint, quid tenebunt? ubi remanebunt? Foris nihil, intus nihil: inanis arca, inanior conscientia. Ubi requies? ubi salus? ubi spes? Veniant ergo, desinant blasphemare, discant adorare: scor
Abbreviated transcription (Latin):
tati quia hoc dicimꝰ ȩternitatẽ ꝓmittimus.
Carthago in nomine ap̃i manet & olim cuer-¬
illud qd̾ dicunt ñ est uerũ. quia continuo di¬
is ꝑditis roma capta est. afflicta est: prorsus
non est uerum. Ante simulachra ipsa euersa
sunt. & sic uicti sunt gothi cum ragadaiso.
Nementote frẽs mem̃tote. ñ est longũ. Pauci
anni sunt. recordamini. Quersis in urbẽ romã
om̃ib simulachris. ragadaisus rex gothorũ
cum ingenti exercitu multo numerosiore qͣm
alaricus fuit uenit: paganꝰ homo erat Raga-¬
daisus. sacrificabat cotidie. nunciabat᷑ ubiq
qđ sacrificũs ñ desisteret ragadaisus. Gunc
om̃s isti. ecce nos ñ sacrificamꝰ ille sacrificat
uinci habemꝰ ã sacrificante. quib ñ licet sacri-¬
ficare. Deus ostendit quia ñ in istis sacrificiis
est ipsa temporalis salus. ipsa regna terrena.
Uictus est ragadaisus adiuuante dño. miro
modo. Postẽa uenerunt gothi ñ sacrifican¬

Expanded text:
tati, quia hoc dicimus, aeternitatem promittimus. tati, quia hoc dicimus, aeternitatem promittimus. Carthago in nomine Christi manet, et olim everillud quod dicunt non est verum, quia continuo diis perditis Roma capta est, afflicta est. Prorsus non est verum: ante simulacra ipsa eversa sunt; et sic victi sunt Gothi cum Rhadagayso. Mementote, fratres, mementote: non est longum, pauci anni sunt, recordamini. Eversis in urbe Roma omnibus simulacris, Rhadagaysus rex Gothorum cum ingenti exercitu, multo numerosiore quam Alarici fuit, venit. Paganus homo erat Rhadagaysus: Jovi sacrificabat quotidie. Nuntiabatur ubique quod a sacrificiis non desisteret Rhadagaysus. Tunc omnes isti: Ecce nos non sacrificamus, ille sacrificat, vinci habemus a sacrificante, quibus non licet sacrificare. Deus ostendens quia non in istis sacrificiis est ipsa temporalis salus, ipsa regna terrena, victus est Rhadagaysus, adjuvante Domino, miro modo. Postea venerunt Gothi non sacrifican
Abbreviated transcription (Latin):
ego dico cum de illa ñ taceo. nisi quia falsum est.
p̃tium erei. adde plus argentei & aurei: ydola
gentium argentũ & aurũ. Non dixit lapis. ñ
dixit lignum. ñ dixit testa. sed quod ꝓ magno
habent argentũ & aurum. tam̃ ipsum argentã
& aurum oculos habent & ñ uident. Deus au-¬
reus & d̾s ligneus ad p̃tium dispares sunt. ad
habere oculos & ñ uidere fr̃es sunt. Ecce qua-
lib doti homines romã custodib commiser̃t.
habentib oculos & ñ uidentib. Aut si romam
seruare potuert̃. quare ipsi ante ꝑierunt: In¬
quiunt tunc ꝑiit roma. tam̃ perierunt. Non
inquiunt ipsi periert̃. s simulachra eoꝵ. Quo¬
mͦ gͦ custodirent tecta ur̃a. qui ñ potuerunt
custodire simulachra sua: Alexandria olim
tales deos ꝑdidit. constantinopolis ex quo con¬
peratore condita est. olun deos ipsos falsos
Quam diu uult d̾s manet. ñ enim & illi ctui¬

Expanded text:
perdidit. Quid ergo dico, cum de illa non taceo, nisi quia falsum est perdidit. Quid ergo dico, cum de illa non taceo, nisi quia falsum est pretium, aerei. Adde plus, argentei et aurei: Idola gentium argentum et aurum. Non dixit, Lapis; non dixit, Lignum; non dixit, Testa: sed quod pro magno habent, argentum et aurum. Tamen ipsum argentum et aurum oculos habent, et non vident . Dii aurei et dii lignei ad pretium dispares sunt: ad habere oculos et non videre, pares sunt. Ecce qualibus Romam docti homines custodibus commiserunt, habentibus oculos, et non videntibus. Aut si Romam servare potuerunt, quare ipsi ante perierunt? Inquiunt: Tunc periit Roma. Tamen perierunt. Non, inquiunt, ipsi perierunt, sed simulacra eorum. Quomodo ergo custodirent tecta vestra, qui non potuerunt custodire simulacra sua? Alexandria olim tales deos perdidit. Constantinopolis ex quo conano imperatore condita est, olim deos ipsos falsos Quamdiu vult Deus, manet. Non enim et illi civi
Abbreviated transcription (Latin):
noluisti. Non nobis dicatur. quotiens uolui &
nolusti. Iila enĩ gallina diuina sapientia est.
s assumpsit carnẽ ut pullis congrueret. Uide¬
te gallinã hispidam plumis. demissis alis. uoce
fracta & quassa. & lassa & languida: congrue¬
re paruulis suis. Ouum gͦ nr̃m id est spem nr̃am.
sub alis illiꝰ gallinȩ ponamꝰ. Animaduertistis
forte. quomͦ gallina concidat scorpionẽ. Tti¬
nam gͦ & istos blasphemantes. in terra reptan¬
tes. de cauernis ꝓdeuntes. & male pungentes:
illa gallina concidat & deuoret in corpꝰ suũ
traiciat & in ouũ uertat. Non irascantur com¬
moti iudemur. s maledicta maledictis ñ red¬
dimꝰ. Ila ledicimur & benedicimꝰ blasphemati
dep̃camur. S ñ dicat de roma dictũ est de
me. o si taceat de roma. quasi ego insultator
exhortator. Absit ã me ut insultem. auertat
d̾s a corde meo & a dolore conscientiȩ meȩ.
Ibi multos frẽs ñ habumꝰ. ñ adhuc habemꝰ. por¬
tio peregrinantis ierłm ciuitatis ñ ibi magna de

Expanded text:
obis dicatur, Quoties volui, et noluisti? Illa enim gallina divina Sapientia est: sed assumpsit carnem, ut pullis congrueret. Videte gallinam hispidam plumis, dimissis alis, voce fracta, et quassa, et lassa, et languida congruere parvulis suis. Ovum ergo nostrum, id est, spem nostram sub alis illius gallinae ponamus. CAPUforte, quomodo gallina concidat scorpionem. Utinam ergo et istos blasphemantes, in terra reptantes, de cavernis prodeuntes, et male pungentes, illa gallina concidat et devoret, in corpus suum trajiciat, et in ovum vertat. Non irascantur: commoti videmur; sed maledicta maledictis non reddimus. Maledicimur et benedicimus, blasphemati deprecamur . Sed non dicat de Roma, dictum est de me: O si taceat de Roma: quasi ego insultator qualiscumque exhortator. Absit a me, ut insultem. Avertat Deus a corde meo, et a dolore conscientiae meae. Ibi multos fratres non habuimus? non adhuc habemus? Portio peregrinantis Jerusalem civitatis non ibi magna deg
Abbreviated transcription (Latin):
licta ur̃a deleuit. tueri & custodire uos aduer¬
sum diaboli aduersantis insidias. ut non uobis
obrepat inimicus qui culpam generare consue-¬
uit. S qui deo se commutit. diabolũ non ti¬
met. Si entm d̾s ꝓ nobis. quis contra nos:
Ipsi g laus & gła a seculis & nunc & semper.

Expanded text:
licta vestra donavit, tueri et custodire vos adverlicta vestra donavit, tueri et custodire vos adversum diaboli adversantis insidias; ut non vobis obrepat inimicus, qui culpam generare consuevit. Sed qui Deo se committit, diabolum non timet; Si enim Deus pro nobis, qui contra nos ? Ipsi ergo laus et gloria a saeculis, et nunc, et semper,
Abbreviated transcription (Latin):
habebas hoc est humilitatẽ. dum arrogantiam
desideras ułndicare. Perdidisti pecuniã. sicut adã
nudus es factus. Accepisti a diabolo debitũ qđ ñ
erat necessariũ. & ideo qui eras liber in xp̃o:
debitor factꝰ es diabolo. Cautionẽ tuã tene-¬
bat mnimicus. s eam dñs crucifixit & suo cruo¬
re deleuit. Abstulit debitũ tuũ. reddidit liber¬
tatem. Bene gͦ ait. dimitte nobis debita nr̃a
sicut & nos aimittimꝰ debitorihus nr̃is. Tide¬
quid dicas. Quomͦ
ut dimiitat᷑ tͥ. Si ñ dimittis. quomͦ eũ conuenis:
& ne patiaris nos induci in tẽptationẽ quam
ferre ñ possumꝰ.s lihera nos a malo. Uide qͥd
dicat. quam ferre ñ possumꝰ. Non dicit ñ in¬
ducas in tẽptationẽ. s quasi athleta talem ult
temptationem quam ferre possit humana
conditio. & unusquisq ut a malo hoc est
ab immico & a peccato liberetur. Potens
est autẽ dñs qui abstulit peccatũ ur̃m & de¬

Expanded text:
habebas, hoc est, humilitatem: dum arrogantiam habebas, hoc est, humilitatem: dum arrogantiam desideras vindicare, perdidisti pecuniam. Sicut Adam nudus es factus, accepisti a diabolo debitum, quod non erat necessarium: et ideo qui eras liber in Christo, debitor factus es diabolo. Cautionem tuam tenebat inimicus: sed eam Dominus crucifixit, et suo cruore delevit; abstulit debitum tuum, reddidit libertatem. Bene ergo ait, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Vidquid dicas. Quomodut dimittatur tibi: si non dimittis, quomodo eum convenis? Et ne patiaris nos induci in tentationem quam ferre non possumus: sed libera nos a malo. Vide quid dicat, quam ferre non possumus. Non dicit, Non inducas nos in tentationem; sed quasi athleta talem vult tentationem, quam ferre possit humana conditio, et unusquisque ut a malo, hoc est, ab inimico, et a peccato liberetur. Potens est autem Dominus qui abstulit peccatum vestrum, et de
Abbreviated transcription (Latin):
non meretur cotidie acciꝑe. ñ meretur post an-
cotidie sacrificiũ. ne forte aliquid uel in conde
uel in sermone peccassent. Ergo tu audis qd̃
quotienscumq offert̃ sacrificiũ. mors dñi. resur-¬
rectio dñ. eleuatio dñi significetur. & remissio
assumis. Qui uulnꝰ habet. medicinã requirit.
Uulnus est. quia sub peccato sumꝰ. Medicina est.
celeste & uenerabile sacram̃tum. Panẽ nr̃m co-¬
tidianũ da nobis hodie. Cotidie si accipis. coti¬
Die tͥ hodie est. Tibi hodie est xp̃c. tͥ cotidie
te. Hodie est quando xp̃c resurgit. heri & hodie
sit. dies hodiernꝰ appropinquauit. Sequitur.¬
& dimitte nobis debita ñr̃a. sicut & nos dimittim
debitorib nr̃is. Debitũ quid est nisi peccatum:
Ergo si non accepisses alieni fenoris pecuniam ñ
egeres. & ideo peccatũ tibi imputatur. Habuisti
pecuniã cum qua diues nascereris. diues eras ad
imaginẽ di & similitudinẽ factus: ꝑdidisti qđ

Expanded text:
non meretur quotidie accipere, non meretur post annunon meretur quotidie accipere, non meretur post annut sacrificium, ne forte aliquid vel in corde vel in sermone peccassent. Ergo tu audis, quod quotiescumque offertur sacrificium, mors Domini, resurrectio Domini, elevatio Domini significetur, et remissio assumis? Qui vulnus habet, medicinam requirit. Vulnus est, quia sub peccato sumus: medicina est coeleste et venerabile Sacramentum. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Quotidie si accipis, quotidie tibi hodie est. Tibi hodie est Christus, tibi qudie genui te . Hodie est, quando Christus resurgit. Heri et hodie sit, dies hodiernus appropinquavit. 27. Sequitur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debitum quid est, nisi pecErgo si non accepisses alieni fenoris pecuniam, non egeres: et ideo peccatum tibi imputatur. Habuisti pecuniam, cum qua dives nascereris. Dives eras, ad imaginem Dei et similitudinem factus; perdidisti quod
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est sit pax in terra quẽ admodum in cęlo
Panem nr̃m cotidianũ. da nobis hodie. Nle-¬
mini sermoniꝰ mei cum de sacramentis
tractarẽ. dixi uobis qđ ante
uerba xp̃i quod offertũr panis dicatur.
ubi uerba xp̃i deprõpta fuerint iam ñ panis
dicitur. sed corpꝰ appellatur. Quare gͦ in orati
one dñica quȩ postea sequitur. ait panem
hoc est suꝑ substantialem. Non est iste pa-¬
nis qui uadit in corpus. sea ille panis uitȩ ȩternȩ
qui animȩ nr̃e substantiã fulcit. Ideo gͦ grece
epyoysion dicitur. latinꝰ autẽ hunc panẽ cotidia¬
num dixit: quia greci dicunt aduenientẽ. Ergo
qdͣ latinꝰ dixit & grecus. utrũq utile uidetur.
Grecus utrũq uno sermone significauit. latinꝰ
cotidianũ dixit. Si cotidianꝰ est panis. cur post
annũ illum sumas quẽ admodum greci in oriente.
facere consueuer̃t : Nccipe cotidie qđ cotidie tͥ¬
ꝓsit. sic uiue ut cotidie merearis acciꝑe. Qui

Expanded text:
hoc est, sit pax in terra, quemadmodum in coelo. hoc est, sit pax in terra, quemadmodum in coelo. 24. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. mini sermonis mei cum de sacramentis tractarem . Dixi vobis quod ante verba Christi quod offertur, panis dicatur: ubi Christi verba deprompta fuerint, jam non panis dicione dominica, quae postea sequitur, ait, Panem hoc est, supersubstantialem. Non iste panis qui vadit in corpus, sed ille panis vitae aeternae, qui animae nostrae substantiam fulcit. Ideo ergo graece ἐπιούσιον dicitur: latinus autem hunc panem quotidianum dixit: quia Graeci dicunt advenientem diem. Ergo quod latinus dixit et graecus, utrumque utile videtur: graecus utruco subjungit: « Si quotidianus est panis, cur post annum illum sumis; quemadmodum Graeci in Oriente facere consuerunt? Accipe ergo quotidie prosit: sic vive, ut quotidie merearis accipere. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
głam dei. Celum est ubi culpa cessauit. celũ ⁊̃
est ubi flagitia non sunt. olum est ubi nul¬
lis sc̃ificetur nomen tuum. scm in nobis. Quid
est scĩficetur: Quasi optemꝰ ut sq̃ficetur ille
qui ait. estote sc̃i quia & ego sc̃s sum. quasi
aliquid ei ex nr̃a p̾dicatione scificationis acce¬
dat: Non. S sc̃ificetur in nobis. ut ad nos
possit eiꝰ sc̃ificatio ꝑuenire. Pater ñr qui es in
regnum. Ipse dñs dicit. ego in hoc natꝰ sum:
& tu dicis pater uentat regnũ tuũ. quasi non
uenerit: S tunc uenit regnũ dei. qñdo estis
eius grͣam consecuti. Ipse enĩ ait. regnũ di intra
uos est. Ueniat regnum tuũ. fiat uoluntas tua
sicut in celo & in terra. panem nr̃m cotidianũ
da nobis hodiȩ. Sanguine xp̃i pacificata st̃
om̃ia. uel in cęlo uel in terra. Sc̃ificatum est cȩ-¬
lum. deiectus est diabolus. ibi uersatur ubi &
homo quem ille decepit. Eiat uoluntas tua.

Expanded text:
gloriam Dei . Coelum est ibi, ubi culpa cessavit. Coelum est gloriam Dei . Coelum est ibi, ubi culpa cessavit. Coelum est ibi, ubi flagitia non sunt. Coelum est ibi, ubi nullis, sanctificetur nomen sanctum tuum in nobis. Quid est, sanctificetur? Quasi optemus, ut sanctificetur ille qui ait, Estote sancti, quia et ego sanctus sum : quasi aliquid ei ex nostra precatione sanctificationis accedat? Non: sed sanctificetur in nobis, ut ad nos possit ejus sanctificatio pervenire. Pater noster, qui esregnum. Ipse Dominus dicit, Ego in hoc natus sum ; et tu dicis, Pater, veniat regnum tuum: quasi non venerit? Sed tunc venit regnum Dei, quando estis gratiam ejus consecuti: ipse enim ait, Regnum Dei intra vos est . Veniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra. Pificata sunt omnia, vel in coelo, vel in terra: sanctificatum est coelum, dejectus est diabolus. Ubi versatur? Ubi et homo, quem ille decepit. Fiat voluntas tua,
Abbreviated transcription (Latin):
non de oꝑatione tua. s de xp̃i gr̃a. Gratia
enim saluati estis. ut apłs ait. Non gͦ hic arro¬
gantia est. s fides. Predicare qd acceꝑis. ñ est
suꝑbia s deuotio. Ergo attolle oculos ad pa¬
trem qui te ꝑ lauachrum genuit. ad patrẽ qui
ꝑ filium te redemit: & dic. Pater ñr. Bona
p̃sumptio. s moderata. Patrẽ dicis quasi filtꝰ.
sed noli tibi aliquid specialiter uindicare. So-¬
lius xp̃i specialis est pater. nobis om̃ib in
commune est pater. quia illum solum genu-¬
it. nos creauit. Dic gͦ & tu ꝑ gr̃am pater ñr.
ut filiꝰ esse merearis ȩccłiȩ. Contuere . & consi¬
deratione te ipse cominenda. Pater nr. qui es in
celis. Quid est in celis. Audi scͥpturam dicen¬
tem. Excelsus suꝑ om̃s celos añs. & ubiq habes
quod suꝑ celos celoꝵ dñs sit. Quasi ñ in cȩ.¬
lis & angłi. quasi non in celis & dñationes. sed
in celis illis de quib dictum est: celi enarrant

Expanded text:
non de operatione tua, sed de Christi gratia; Gratia enim salvati estis , Apostolus ait. Non ergo hic arrogantia est, sed fides: praedicare quod acceperis, non est superbia, sed devotio. Ergo attolle oculos ad Patrem, qui te per lavacrum genuit, ad Patrem qui per Filium te redemit, et dic, Pater noster. Bona praesumptio, sed moderata. Patrem dicis, quia filius; sed noli tibi aliquid specialiter vindicare. Solius Christi specialis est Pater, nobis omnibus in commune est Pater: quia illum solum genuit, nos creavit. Dic ergo et tu per gratiam, Pater noster, ut filius esse merearis; Ecclesiae contuitu et consideratione te ipse commenda. Pater noster, qui es in coelis. Quid est, in coelis? Audi Scripturam dicentem, Excelsus super omnes coelos Dominus . Et ubique habes quod super coelos coelorum Dominus sit: quasi non in coelis et Angeli, quasi non in coelis et Dominationes; sed in coelis illis, de quibus dictum est, Coeli enarrant
Abbreviated transcription (Latin):
soꝵ est manifesta ꝑnities. ꝓsperoꝵ falsa
blandities. Time mane & quando malicia
Est. om̃ino ñ sinistra audiamꝰ sur sum cor.
Duid ponimꝰ cor in terra. cum uideatis qͥa
sueratur terra : Nos non possiumꝰ ñ exhosta
⁊uos ut habeatis qd dicatis. &. qd̾ ꝑ spe ũa
esponeatis insultatorib & blasphematorib
nomins ap̃iani. Nemo uos murmuranddo auer¬
bat ab expectatione futuron. Onis qui ꝓpter

Expanded text:
 est manifesta pernicies, prosperorum falsa blandities. Time mare et quando malacia est. Omnino non frustra audiamus, sursum cor. Quid ponimus cor in terra, cum videamus quia evertitur terra? Nos non possumus nisi exhortari vos, ut habeatis quod dicatis, et quod pro spe vestra respondeatis insultatoribus et blasphematoribus nominis christiani. Nemo vos murmurando avertat ab exspectatione futurorum. Omnes qui