comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
les. minus ꝑfeccco. scribit ergo sanctis .i. ꝑ
fectis. et nõ solum eis. ser ⁊ fidelib qui si
nõ sancti sunt ł in fide sam sunt. et quod
deum. sit uob̾ a deo pr̃e nrõ. ꝑ qͣm omnia cõ¬
dita sunt. et restaurata. et domino ihu. xpõ
sine quo nulla bonadantur nobis. Gene¬
dictus premissa salutatõe incipit. a gr̃arum
quidem benedcõis u̾bum est. set ꝑ cõgruentia
ꝑsone uarie deb¬

Expanded text:
les minus perfectos. Scribit ergo sanctis, id est les minus perfectos. Scribit ergo sanctis, id est perfectis, et non solum eis, sed etiam fidelibus, qui, si non sancti sunt, vel in fide sani. Et quod Deum, sit vobis, a Deo, Patre nostro, per quem omnia condita sunt et restaurata, et Domino Jesu Christo, sine quo nulla bona dantur vobis. Haimo Benedictus, praemissa salutatione incipit a gratiarumquidem benedictionis verbum est, sed pro congruentia personae varie deb
Abbreviated transcription (Latin):
lolam dei gr̃m fore collata: ẽ igitur intẽto¬
apostoli in hac epistola. ephesios in bonis h̾itĩ
cõfirmare et ad ulteriora pronccare nec ñ ad hu¬
militatem accc̃emq gr̃arum informare Madꝰ
traccaridi talis est demore suo salutatõem pre¬
mutit. deinde gr̃as agens deo. exponens pabe
neficia hũano generi p̾stita p̃ ip̃uis apostoł
spetialit᷑ indulta deinde ephesiis ip̃is ostendẽs
a quo ⁊ ad quid uocati sunt. deinde xp̃i digni¬
tatem. et p̾latõem ostendit. postea ad patĩam
⁊ caritatemeos inuitat unitatem fidei. et eccłi¬
e cõm̃daus. et dona gr̃e enumerans tandem
ad c̾tamen. exhortans ccͣ princiꝑes tenebrar
militie xp̃iane arinaturam describit. prius
ergo salutaris. ⁊ se noto nomine signifi¬
doomnib qui sunt ephesi sanctis. ex̾cit̾io
uirtutium. et fidelib fide recta: que est in
xp̃o iħii. recte illa duo posuit. Tunc enim
prodest. ac creditur bonauita si fides ẽ in
xp̃o iħu. tunc uere sancti sunt. si fideles fc̃

Expanded text:
solam Dei gratiam collata fore. Est igitur intentApostoli in hac Epistola Ephesios in bonis habitis confirmare, et ad ulteriora provocare, nec non et ad humilitatem actionemque gratiarum informare. Modus tractandi talis est: De more suo salutationem praemittit. Deinde gratias agit Deo, exponens prius beneficia humano generi praestita, post ipsis apostolis specialiter indulta, deinde Ephesiis ipsis ostendens a quo et ad quid vocati sint. Deinde Christi dignitatem et praelationem ostendit, postea ad patientiam et charitatem eos invitat, unitatem fidei et Ecclesiae commendans et dona gratiae connumerans. Tandem ad certamen exhortans contra principes tenebrarum, militiae Christianae armaturam describit. Prius ergo salutans, et se noto nomine signifido omnibus qui sunt Ephesi sanctis exercitio virtutum, et fidelibus fide recta quae est in Christo Jesu. Recte illa duo posuit: tunc enim prodest ac creditur bona vita, si fides est in Christo Jesu; tunc vere sancti sunt, si fideles sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sianr. hii ꝑ paulũ
nõ fundati. s cõfir¬
mati fuerant in fide.
eos entm nõ fundau̾
apostolus in fide. sec
confirmanit multa
ꝓ eis passus aꝑfidis
lus. a roma de carce̾
ꝑ titicum confortato¬
riam epistolam c̃ ul¬
terius ũ eẽt eos insurꝰ.
et sciens eos eẽ boneo
erat. qui enim stat
cadere pot̾. et qr nł¬
lus adeo ꝑfetꝰ est qͥ
crescere nõ possit co
adult̾iora hortatur
et ne recedant a fi¬
de ꝓ suis tribulatio
sertim. ne ꝑfectio e¬
rigat eos intimorẽ
ostendit de quo sta¬
tu. ad qͣm dignum

Expanded text:
siani: hi per Paulum non fundati, sed confirmati fuerant in fide. Eos enim non fundavit Apostolus in fide, sed confirmavit, multa pro eis passus a perfidis,lus a Roma de carcere per Tychicum confortatoriam Epistolam, cum ulterius non esset eos visurus: et sciens eos esse bonoserat. Qui enim stat cadere potest, et quia nullus adeo perfectus est qui crescere non possit, eos ad ulteriora hortatur; et ne recedant a fide pro suis tribulatiosertim ne perfectio erigat eos in tumorem, ostendit de quo statu ad quem dignum
Abbreviated transcription (Latin):
turos. ⁊ ista nega¬
turos in quo euuͣ¬
gelio p̾dicando. la¬
boro usq ad iuncu¬
la. sic et tu facias e¬
go dico ħitus. quasi
male operans. hic ꝯ¬
tumeliam notat. q̃
tamen u̾bum dei ñ
est alligatum qr ex
sermone presentes ⁊
ltit̾is absentes docẽ
sum xp̃m resurrexis¬
se sustineo omĩa in
nõ prosmr ut et ip̃i
mecum cõseqͣntur.
hic salutem amme
uetcri homuir et su¬
cõseqͣntur s alutem
et ħ ẽ quod ait. Nã
si nos sumus cum
resurexisse. Nam si
negabimus
et ipse nega¬
bit nos. Si no
credimus ille
fidelis manz
negare se ip¬
sum. non po¬
conmoneo ce¬
tificans corã¬
contendere ad

Expanded text:
turos et ista negaturos, in quo Evangelio praedicando, laboro usque ad vincula, sic et tu facias: ego dico habitus, quasi male operans. Hic contumeliam notat quaetamen verbum Dei non est alligatum, quia et sermone praesentes et litteris absentes docere sum Christum resurrexisse, sustineo omnia, innon prosim, ut et ipsi mecum consequantur, hic salutem animaveteri homini, et suconsequentur salutem. Et hoc est quod ait: Nam si nosnam si negabimus et ille negabit nos si non credimus ille fidelis manet negare se ipsum non pocommone testificans coracontend
Abbreviated transcription (Latin):
dei non est a¬
lligatum i¬
deo omnia
sustineo pp̾
electos. ut ⁊
ipsi salutem
conseqͣntur
que est in
xpisto ihesu
cum gloria
celesti fideł
sermo Nã
si cũ mortu¬
i sumus et
cõuiuemus
mortui. i. si nos sumus mortui mimdo. ł

Expanded text:
Dei non est alligatum. Ideo omnia sustineo propter electos, ut et ipsi salutem consequantur, quae est in Christo Jesu, cum gloria coelesti. Fidelis sermo: Nam si commortui sumus, et convivemusmortui, id est si nos sumus mortui mundo vel
Abbreviated transcription (Latin):
nec cogitari poñ ño excra eũ nsło opuis. est cto¬
nr̃os ita ut extra ip̃m nicħ ĩtesligatis uł appeta¬
tis. Nota qd̾ p̃misit deassiduitatẽ ⁊ iugilancia.
orcionis ⁊ post subdit decustodia pacis qr ha¬
bita assiduitate orationis tuic demñ pax custod̾
corda fuxp̃o Toc ĩo dicit qr qui cũ deo hñt pacem

Expanded text:
nec cogitari potest, et ideo extra eum nullo opus est. Cvestros, ita ut extra ipsum nihil intelligatis vel appetatis. Nota quod praemisit de assiduitate et vigilantia orationis. Et post subdit de custodia pacis, quia adhibita assiduitate orationis, tunc demum pax custodit corda in Christo. Hoc ideo dicit, qui cum Deo habent pacem,
Abbreviated transcription (Latin):
nim ħ dicit. qͣi ip̃m ħat culpam. ꝙ uidetur
dum p̾aipet̃ siue gr̃o. et p̃ uanicatoe es c̃stitu¬
cõstiuit si q̃ratur a nobis cuit ñ eo utu cola¬
mus deum: quo coluerunt eum hebrei pr̃es reᷤ¬
p̾dictum. sic eium prenutiatũ est ꝓpropħã
ieremiam. unde soquitur. Uituperans emin¬

Expanded text:
nim hoc dicit quasi ipsum habeat culpam quod videtur, dum praecipit sine gratia et praevaricatores constituSi quaeratur a nobis cur non eo ritu colamus Deum quo coluerunt eum Hebraei patres, repraedictum, sic enim praenuntiatum est per prophetam Jeremiam. Unde sequitur: VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
icass aculpa ħ ñ daret ᷑ secumd̾¬
s datur ⁊ it̾a apparz
illud fuisse imperfec¬
casset. nonuti
si illud prius testam̃¬
tum uacasset tulpa¬
i. ꝑfecte mundaret
pabiles eenͣt eius ob¬
seruatores. nõ utiq¬

Expanded text:
casset culpa, non daretur secund datur. Et ita apparet illud fuisse imperfeccasset, non utisi illud prius testamentum vacasset a culpaperfecte mundaret pabiles essent ejus observatores. Non utiq
Abbreviated transcription (Latin):
sacrifitio. transit ad gr̃am testamentorum ue¬
teri preferens nouum. quod testamentum no¬
uum sanctitum est .i. cõfiriatum. ut duret
missa. eadem iñ pleraq precepta. Discussa eiñ
precepta omĩa fere ead̾ inueniuntur in euu¬
głio moralia utiq ead̾. ut ñ occides ⁊ c̾. huiu¬
modi cĩmonialia. nõ ead̾ sacramenta u̾o. nõ
ead̾. qr illa promcitebant. ħ dant salutem. siłr¬

Expanded text:
am testamentorum, veteri praeferens novum. Quod Testamentum Novum sancitum est, id est confirmatum est ut duret missa, eadem tamen pleraque praecepta: discussa enim praecepta omnia fere eadem inveniuntur in Evangelio, moralia utique eadem, ut: Non occides, et caetera hujusmodi. Caeremonialia vero non eadem; sacramenta non eadem, quia illa prom
Abbreviated transcription (Latin):
babitur nõ enin si ad
scientiam cõferas igno
rat deus aliquos. ł ali¬
qua. qui tameninudi
batie ħ uͥbo insinuata

Expanded text:
ustinus Non enim si ad scientiam referas, rat Deus aliquos, vel aliqua, qui tamen in jubatio hoc verbo insinuata
Abbreviated transcription (Latin):
misit filiũ ⁊ mittens .i. per hominẽ faciens cognosci¬
bilem ⁊ uisibilẽ. dãpnauit pecc̃m .i. desituxit daabo¬
tauit. pecc̃m .i. formitẽ pecci p̾cedentẽ depecc̃o ade dã¬
pnauit dico incatne xp̃i c̃ qua uetus homo noster
crucifixus est sicut sup̃ mimstratũ est. uł dapn.

Expanded text:
misit Filium, et mittens, id est per hominem faciens cognoscibilem et visibilem, damnavit peccatum, id est destruxit diabotavit peccatum, id est fomitem peccati procedentem de peccato Adae damnavit. Dico in carne Christi, cum qua vetus homo noster crucifixus est, sicut supra monstratum est. August.
Abbreviated transcription (Latin):
modo inxp̃o fc̃a sit lib̾a¬
tos nam deus est ĩxp̃o si
hoc est Nam deus pater
tegritatẽ neniens mnin
im̃ uirginis s si añ ibi
erat quomodo ueñ qr
ibi aħio actu cepit esse
ꝙ añ etat fuit enĩ ibi
erat ⁊ inmũdũ uenisse
dr᷑ qi nisibilis mũdo
apparuit. misit. dico
insimulitudine carnus
pecc̃ĩ. ñ incarnem pecca¬
trixem s mei similem
ꝑpassibilitatẽ ⁊ morta¬
litatẽ ⁊ alios defeftus

Expanded text:
modo in Christo facta sit liberatos, nam Deus est in Christohoc est. Nam Deus Pater tegritatem veniens in uterum Virginis. Sed si ante ibi erat, quomodo venit? quia ibi alio modo coepit esse quam ante erat. Fuit enim ibierat, et in mundum 38 venisse dicitur, quia visibilis mundo apparuit. Misit dico, in similitudinem carnis peccati, non in carnem peccatricem, sed in ei similem per passibilitatem, et mortalitatem, et alios defectus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidem confugiens sanaretur. Ideoq desa
uo qua instificet humiliatos. gͦ iusticia est
magis ꝓprie ditatur. sup om̃s qr celitus dũ¬
m xst dꝑ om̃is iudcos⁊ gentiles. qui credũt
dei ⁊ gentilis Om̃s enĩ¬

Expanded text:
rdiam per fidem confugiens sanaretur. Ideoque de scordiam vero, qua justificet humiliatos. Ergo justitia est magis proprie dicatur, sup super omnes Judaeos et gentiles, qui credunt Judaei et gentilis. Omnes eni
Abbreviated transcription (Latin):
qr sine pecto fuit et est ordo probationis talis ꝓ¬
ꝓsn dicit qd̵ ascendes dedit et ascend̾ dixit res¬
sco̾m deitatẽ q̃ ubiq est nec ascendit loco nͦ
descendit .s. scd̾m animã ad ĩferos descendit s
corpus et aĩniã decelo asce̾dat ⁊ ita scd̾i hũa¬

Expanded text:
ia sine peccato fuit. Et est ordo probationis talis: Propheta dicit quod ascendens dedit, et ascendere dixit resSecundum deitatem qui ubique est, non ascendit loco nec descendit, sed secundum animam ad inferos descendit, secundum corpus et animam ad coelos ascendit; et ita s
Abbreviated transcription (Latin):
s prohis qui nõ ab¬
ruperant amorem.
set timore succubue¬
runt orat ut eis ignoᷤ¬
catur multum enĩn

Expanded text:
 pro his qui non abruperant amorem, scilicet timore succubuerant, orat ut eis ignoscatur. Multum enim
Abbreviated transcription (Latin):
emem uenire
Alutat te oeba¬
lus. ⁊ prudens. ⁊ linꝰ.
et clandia ⁊ frẽs o̾s
Post salutatiõem frm̃
ipẽ salutat quasi sb̾¬
scribens hocinodo. do¬
minis ibesus sit cuni
spiritu tuo. et caue
ne admonitus irasca¬
ris. set potuis gr̃a sit
at ur̃a dilectio am̃¬
i fiat. ł uera sunt q̃¬

Expanded text:
 veniret. Salutant te Eubolus, et Pudens, et Linus, et Claudia, fratres omnes. Post salutationem fratrum ipse salutat, quasi subscribens hoc modo: Dominus Jesus sit cum spiritu tuo, et cave ne admonitus irascaris, sed potius gratia sit at nostra dilectio. Amt fiat, vel vera sunt q
Abbreviated transcription (Latin):
si forte in seħ̾at q̃ aliis amunitiat est igtoꝰ
intentio apostoli instruere titũ de ep̃ali offitio
atq monere ut id imperiose tractet ⁊ ħeticos nit
Modus talis primo salutat deĩ instrint eum de
episcopali offitio docens eum quid agẽ debeat. ⁊
quales episcopes ꝑciuitates cõstituere. deuide qͣi

Expanded text:
si forte in se habeat quae aliis annuntiat. Est igitur si forte in se habeat quae aliis annuntiat. Est igitur intentio Apostoli instruere Titum de episcopali officio atque monere ut id imperiose tractet, et haereticos vitet. Modus talis: primo salutat; deinde instruit eum de episcopali officio, docens eum quid agere debeat, et quales episcopos per civitates constituere; deinde qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
epistolam
scribit apꝰ¬
tito euim relicto crete epis copo ex humilita¬
te. et ex simplicitate minis patienti. a nico¬
poli scribit de epis copali offitio imꝑiose. ⁊
potestatiue tractando p̾scripta ei auctorita¬
te suautili. Debet enim pontifex ħere mat̾¬
nam pietatem. et pris seui̾tatem. ut sit for¬
tis suꝑbis. et suauis modestis ut nõ hñs ti
moris angulum. nec elatiõnis suꝑcilium n¬
radrt lucas. oe inueste legalis pontificiᷤ
erat coctusbis tunctꝰ. qui ħebat spem̃ ignis.
Ignis autem duo facit urit ⁊ lucet. Ita ⁊
pontifex predicationis gladio .s. ignito elo¬
na dicitur. quod indunabatur ad ignẽ ⁊ li¬
quescebat ad solem. ⁊ baculus pontificał
ab inferiori ꝑte pungit. ⁊ ĩ sũmo inant̾io¬
ra extenditurin se rediens. quia eccͣsticus doc¬
torgladio u̾bi punge̾ deb i aspere redargu¬
cre peccantes. quod est exifi̾ori natura. ⁊
correctosin antiora dirigere. ita tamen ut ad
ppuam. coscientiam sui. ed sidecatõe redeat

Expanded text:
Epistolam scribit Aptica disciplina. Tito enim relicto Cretae episcopo ex humilitate et simplicitate nimis patienti, a Nicopoli scribit de episcopali officio imperiose et potestative, tractando praescripta ei sua auctoritate utili. Debet enim pontifex habere maternam pietatem et patris severitatem, ut sit fortis superbis, et suavis modestis · ut non hmoris angulum, nec elationis supercilium. Urat et luceat: unde in veste legalis pontificis erat coccus bis tinctus, qui habet speciem ignis. Ignis autem duo facit: urit, et lucet; ita et pontifex gladio praedicationis, scilicet ignito elona dicitur quod indurabatur ad ignem, et liquescebat ad solem. Et baculus pontificalis ab inferiori pungit, et a summo in anteriora extenditur, in se rediens, quia ecclesiasticus doctor gladio verbi pungere debet, id est aspere redarguere peccantes: quod est ex inferiori natura, et correctos in anteriora dirigere, ita tamen ut ad propriam conscientiam sui consideratione redeat,
Abbreviated transcription (Latin):
̃. adalias natic̾es que erant ii circuitu
it̃ petrus tamquam¬
leo rugiens cucuit
querens. qͣm deuorz¬
ciã remonere aposto¬
lum. ł deuita nult
tollere. ne aliis prodeᷤᷤ¬
set quod quia non po¬
t̾ insultat ei aposto¬
regnum suum celeᷤᷤ¬
quilam. aquila erat
isce aput istos hospita
nesiphor domum .i.
familiam exastus re¬
mansit corinchi. tro¬
phinium aũt reliqͥ
Ideo hos nominat ut
festina antehyemẽ
uenire. pp̃ imbres. ⁊
frigora. cõmon ut
autup̃no ueniret..¬

Expanded text:
 ad nationes quae erant in circuitu it Petrus, tanquam rugiens circuit quaerens quem devoria removere Apostolum, vel de vita vult tollere ne aliis prodesset. Quod quia non potest insultat ei Apostoregnum suum coelesquilam. Aquila erat vir Priscae: apud istos hospitanesiphori domum, id est familiam. Arastus remansit Corinthi; Trophimum autem reliqui ideo hos nominat ut Festina ante hiemem venire propter imbres et frigora, commonet ut autumno veniret.
Abbreviated transcription (Latin):
car .i. operib et uirtute ĩ carue ostensus cla¬
cit angłis qd̾ absconditũ est u̾m ⁊̃ hic eis ap¬
paret cũ efficitũt atq ꝓpalatur Ideo dicitur
noscentes angłi mist̾ium qd̃ priꝰ laguit decla¬
ratum incatue genu illi flestentes qiͣ deo grãs

Expanded text:
id est operibus et virtute in carne ostensis clacit angelis quod absconditum est, sed et hic apparet eis, cum efficitur atque propalatur; ideo dicitur ut agnoscentes angeli mysterium quod prius latuit, declaratum in carne, genu illi flectentes quasi Deo gratias
Abbreviated transcription (Latin):
deo. aquo ħ bona st̃
sĩ auobis age̾ dico.¬
Ita. ut dignũ. est: q
meccliis dei
propaciencia
ur̃a et fide in
om̃ib persem¬
tiomibus ur̃is
et tribubatio¬
nibus quas
sustinetis in
exempłu iusti
iudicii dei ut
digni h̾ami
rĩ regno dei
proquo etpa¬

Expanded text:
Deo, a quo haec bona sunt, non a vobis. Agere dico,ta ut dignum est, quia ecclesiis Dei pro patientia vestra et fide in omnibus persecutionibus vestris et tribulationibus quas sustinetis in exemplum justi judicii Dei, ut digni habeamini in regno Dei, pro quo et pa
Abbreviated transcription (Latin):
tione dai .s. paciente ⁊ ñ ꝑrniente tunc sustenta¬
tio n dei ẽst uͥ poccator ñ starim punitur ut per
piciatorem hũao generi ꝑfide̾ insanguinem
ipius .i. ꝑ fidem ⁊ insanguis sui efsusione̾. ut
ꝑhoc ostendat suam insticiã dum eis remitte¬
te p̃cedentia delicła q̃ pessirais tytaunis serui¬
endo contraxerãt eo tp̃r ed sustinebat ⁊ pacie¬

Expanded text:
icet patiente et non puniente tunc. Sustentatio enim Dei est, ubi peccator non statim punitur ut peccr fidem in sanguine ipsius, id est per fidem et sanguinis sui effusionem, ut per hoc ostenderet justitiam suam dum eis remitteret praecedentia delicta quae pessimis tyrannis serviendo contraxerant, eo tempore quo sustinebat, et patie
Abbreviated transcription (Latin):
aũ maximũ ipe sp̃s sc̃s estñ gͥ uistificati st̃¬
sp sine uoluntate nr̃a fiat s uoluntas nos¬
tra ostẽditur ĩ firma ꝑ legẽ ut sanet gra uo
liitatẽ. yt sana uolutas inpleat legem ño
constituta srb lege nec indigens sege. p̃a ẽ¬

Expanded text:
ustificati graod sine voluntate nostra fiat, sed voluntas nostra ostenditur infirma per legem, ut sanet gratia voluntatem, et sanata voluntas impleat legem, non constituta sub lege, nec indigens lege. CA
Abbreviated transcription (Latin):
petrus ait. qr ñ corrupubilib argento uł auro
redempti estis s p̾cioso sangiune unigeniti si¬
lii dei. Nem̃pe ut iustificarentut hoĩes diuina gr̾a
uitas demaria nata est ut posset ꝓillis iustisi¬
sandis offerre sactisicium passionis ⁊ crucis nisi
emi anobis sumeret carñe mortalem xp̃c mori
desictis alienati fiumus. si gͥ ad peccata no reddea¬
mus fructuosa erre nobis redep̃cio xp̃i. quẽ xp̃m

Expanded text:
Petrus ait, Quia non corruptibilibus argento, vel auro, redempti estis, sed pretioso sanguine unigeniti Filii Dei . Nempe ut justificarentur homines divina gratia, Veritas de Maria nata est, ut posset pro illis justificandis offerre sacrificium passionis et crucis. Nisi enim a nobis sumeret carnem mortalem, Christus delictis alienati fuimus. Si ergo ad peccata non redeamus, fructuosa erit nobis redemptio Christi. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
uircus hicmonz nõ
crubesçere ad qued
bescas testaricoram
aifrcus ẽ resurrexit
tis uidentib suscipi¬
ente eum nube moe¬
est. set collabora mͥ
in predicando ennͣgłi¬

Expanded text:
irtus. Hic monet non erubescere, ad quod bescas testari homincifixus est, resurrexit ltis videntibus suscipiente eum nube, in coeest, sed collabora mihi in praedicando Evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
che parentum euis
sinceritatem fidei
demfides et ideo fer
ueat Propter qͣm
cam̃ couinendata fi¬
de illiuis ad eam sñ
timore et erubescẽ¬
tia predicandamex
habes. et fuisti tał
quasi sopitam ade¬
o tibi collatam q̃
est inte per inpossi.¬
moneo ut resusci¬
tes gr̃amder qued
utiq potes dedit e
nis qͣm sobrietas precedit. de qͣ sb̾dit. et sobri¬
tatis. odiscretõis. Ecce a sũmodono .i. a dilec¬
tione. ad unum descendit .i. ad sobriecatem.
Noli itaq prius monuit nõ timere. ad ꝙual
crubescere tes¬
timonium do¬
me uinctum
eus set colla¬
bora eunͣgelĩ
uocatione su¬
a sancca nõ
secundum o
pera nostra
set secumdũ
propositum
suum et gra¬
tiam que da¬
ta est nobis
in xpisto ih̾u
ante tempora
secularia ma¬

Expanded text:
Parentum ejus sinceritatem fidei dem fides, et ideo fer Propter quam causam. Commendata fide illius, ad eam sine timore et erubescentia praedicandam exhhabes, et fuisti taliquasi sopitam a Deo tibi collatam, quae est in te per imposiMoneo ut resuscites gratiam Dei, quod utique potes. Dedit enis, quam sobrietas praecedit, de qua subdit, et sobrietatis, id est discretionis. Ecce a summo dono, id est a dilectione, ad unum descendit, id est ad sobrietatem. Noli itaque. Prius monuit non timere, ad quod rubescere testimonium dome uinctum eius, sed conlabora euangelio uocatione sua sancta non secunpera nostra, sed secundum propositum suum, et gratiam quae data est nobis in Christo Jesu ante tempora saecularia
Abbreviated transcription (Latin):
refrigerauit ⁊
cathenam me¬
am non erub¬
uit seo cum ro¬
mainuenisset
sollicite meqĩ
siuit inuenit
det illi domi

Expanded text:
refrigerauit, et catenam meam non erubuit. Sed cum Romam uenisset, solicite me qu ę siuit, et inuenit. Det illi Domi
Abbreviated transcription (Latin):
tur p̾putio circũ¬
gienda media u̾o que int̾uututes ⁊ uitia
sunt nec fugienda sunt. nec appetenda. ut
circumncisio. ⁊ p̾putium que nichualent ĩ
xp̃o set fides ñ utiq cciosa qr fites sine oꝑib¬
proximi. Opꝰ fidei ip̃a ddectiõ ẽ. sinedilectõ¬
⁊ demones cred̾t ⁊ cõtremiscunt. qui aut̃ ñ
crediuit tardiores sunt ⁊ peiores. qͣ i demo¬
nes. set multum int̾est utrum quis credat
tis hic laudat galathas. ⁊ eos ꝑ quos indu¬
ti sunt ut uidanare uellent. intuperat. ⁊
ne ill cõsentiant

Expanded text:
tur praeputio circumgienda; media vero, quae inter virtutes et vitia sunt, nec fugienda sunt, nec appetenda, ut circumcisio et praeputium quae nihil valent in Christo, sed fides, non utique otiosa, quia fides sine oproximi. Opus fidei, ipsa dilectio; sine dilectioet daemones credunt et contremiscunt : qui autem non credunt, tardiores sunt et pejores quam daemones. Sed multum interest utrum quis credat tis. Hic laudat Galatas, et eos per quos inducti sunt ut judaizare vellent, vituperat; et ne illis consentiant
Abbreviated transcription (Latin):
Quis emm nõ uideat prius eẽ cogitare qͣm credere
Nullus quippe credit aliquid insi pruis cogitauit
ex nob̾ nec credere: set susficientia ur̃a qͣ credere
ui et ydone

Expanded text:
Quis enim non videat, prius esse cogitare quam credere? Nullus quippe credit aliquid, nisi prius cogitaverit ex nobis, nec credere, sed sufficientia, qua credere incui et idone
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa fa. sine mͦ¬
nec gligenter et inde¬
uote. et. sine. hesitatio¬
nib ut nõ hesitetis
sitis ita omĩa facite
ut sicis siue que rela
queri et qnͣtũ ad
uos sitis. simplices.
ñ duplices u qui
duol domuis ser¬
tionis praue
et ꝑuerse int̃
quos lucetis
sicut lumina¬
ria ĩmundo. u̾¬
bũ uite conti¬
uentes ad glo¬
riã meam in
nõ inuanũ
cucurri neq
inuanum la¬
boraui s et si
ĩmolor supra
sacrificium ⁊
i. ur̃e gaudeo
et congratu¬

Expanded text:
ia facite sine munegligenter et indevote; et sine haesitationibus, ut non haesitetis sitis. Ita omnia facite ut sitis sine querelaqueri; et quantum ad vos, sitis simplices, non duplices ut qui duobus dominis sertionis prauae et peruersae, inter quos lucetis sicut luminaria in mundo, uerbum uitae continentes ad gloriam mihi in non in uacuum cucurri neque in uacuum laboraui. sed et si immolor supra sacrificium et uestrae, gaudeo et congratu
Abbreviated transcription (Latin):
deriũ est ꝙ aũ desidetas nõ dũ uides s deside¬
tando capax efficieris ut cũ uenerit ꝙ uide¬
as ĩ plearis. sit̃ .N. si uelles implere aliꝙ̃ sinũ
⁊ nosti ꝙ magnũ est ꝙ dab̾r excendes srñui. uł
sacri. uł utris uł aliciuns rer ⁊ excendendo
facił capacionẽ sic deus differendo rem qrtẽ
desiderido exerceam᷑ cm̃ aũ nos exercit icm

Expanded text:
derium est. Quod autem desideras, nondum vides; sed desiderando capax efficiaris, ut cum venerit quod desideras, implearis. Sicut enim si velles implere aliquem sinum, et nosti quam magnum est quod dabitur, extendes sinum vel sacci, vel utris, vel alicujus rei, et extendendo facis capaciorem: sic Deus differendo rem, extendesiderando exerceamur: tantum autem nos exercet
Abbreviated transcription (Latin):
apłm hortari fideles ut ĩ fide quã tenẽt tenacit᷑
perseua̾nt donec exeat deinedio eccłie mist̾ium
iniquitatis qd̃ nc̃ occłtũ ẽ et est sensus tm̃ hoc.
super est agendũ. ut qui te. nũc. fidem. tene .i.
rũt s ex nobis no erant sic̃ gͦ ante fiuiẽ mnu̾di

Expanded text:
m hortari fideles ut in fide quam tenent tenaciter perseverent, donec exeat de medio Ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. Et est sensus: Tantum hoc superest agendum, ut qui tenet nunc fidem teneat, id runt, sed ex nobis non erant . Sicut ergo ante fidem exierunt
Abbreviated transcription (Latin):
peslatur nust̾iũ qr iam tc̃ diabolus occłte per
ueronẽ. ⁊ alios oꝑabatur occidendo martires
sicut tũc aperte operaturꝰ est ꝑ antrep̃m in¬
cit apłos et sũt nero et alii u̾bra futuri .s. auti
at hos apette nõ gponit et iõ nos qui nescimmiis
qd̾ illi sciebant ꝑuenire cũlabore cupiniꝰ ad idqd̃¬
norare suspiciones tñ lõiũ quas legere uł audi¬
re potui nõ tacebo. Quidam suspicantur ħ de im¬
ꝑio dcm fuisse roiano ⁊ ideo apłm ñ id aꝑte
scrib̾e uoluisse ne calupniã .s. ĩ curreret qd̾ rona¬
no i̾ꝑio male optan̾it cũ spearetur et̾nũ ut ħ
gi cuiꝰ iam facta uelud antixp̃i uidebantur. unde
ñ illi ip̃m resurrectum et futurũ autip̃m sus¬
picantur alii uo uoc occisũ putant s pocus
subtractũ ut putaretur occisus et uiuam occł¬
tari ĩuigore ip̃iꝰ etatis ĩqua fuit cũ croderetur
extintus donee suo tẽpore reueletur et testituat᷑
in regnũ s multũ u̾ra michi ẽ ħ opinantiũ tan

Expanded text:
pellatur mysterium, quia jam tunc diabolus occulte per Neronem et alios operabatur occidendo martyres, sicut tunc aperte operaturus est per Antichristum incit apostolos. Et sunt Nero et alii umbra futuri, scilicetat, aperte non exponit. Et ideo nos qui nescimus quod illi sciebant, pervenire cum labore ad idnorare; suspiciones tamen hominum quas legere vel audire potui non tacebo. Quidam suspicantur hoc de imperio dictum fuisse Romano, et ideo Apostolum non id aperte scribere voluisse, ne calumniam, scilicet incurreret quod Romano imperio male optaverit, cum speraretur aeternum, ut hoc gi, cuius iam facta uelut Antichristi uidebantur. Unde nonnulli ipsum resurrecturum et futurum Antichristum suspicantur; alii uero nec occisum putant, sed subtractum potius, ut putaretur occisus, et uiuum occultari in uigore ipsius aetatis, in qua fuit, cum crederetur exstinctus, donec suo tempore reueletur et restituatur in regnum. Sed multum mihi mira est haec opinantium tan
Abbreviated transcription (Latin):
siam et tradidit
semet ip̃m pro
ea ut illam sc̃i¬
ficaret mundãs
eam lauacͦaque
inuerbo uiteut
exiberet ip̃e sibi
gloriosam eccͣiã
nõ hñtem ma¬
culã neq rugã
aut aliquid eiꝰ¬
modi set ut sit

Expanded text:
siam et tradidit semetipsum pro ea ut illam sanctificaret mundans eam lauacro aque in uerbo uite, ut exhiberet ipse sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid huiusmodi, sed ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m scõ sinos esti. loquẽ¬
intelligitis et si nos tp̃os
ĩ strͣnis dehis q̃ dicitis. ĩ¬
pscsis. qui ad lotrã ope¬
tationẽ cõmonẽt: ⁊ hym¬

Expanded text:
sancto, si vos estis loquenintelligitis, et si vos intus instruitis de his quae dicitis, ipsalmis, qui ad bonam operationem commonent, et hym
Abbreviated transcription (Latin):
uodei .i. quid deo placcat
quer̃cce cui placet ut
omĩa prouide et cum
modestia agantur ni
chil perturbate et cũ
strepitu. et uos qui¬
huic prudẽcie oꝑam da
tis. Nolite ĩ ebriari uino
coueniat alios arguen
ꝓcedit malus motus
uñ tollitur auctorita ᷤᷤ¬
arguendi. sobrn .i. pos

Expanded text:
d est quod Deo placeat. Quaerite cui placet, omnia provide et cum modestia agantur, hil perturbate et cum strepitu. Et vos qhuic prudentiae operam dat. » Nolite inebriari vino. conveniat alios arguendcedit malus motus, unde tollitur auctoritarguendi. Sobrii enim pos
Abbreviated transcription (Latin):
rqr ħeticis accessum
et alia bona q̃ supra¬
dicta sunt. pe. ne. defi.
afide et bona oꝑatio¬
uos. peco ut ñ deficia¬
tis et ideo suplico deo

Expanded text:
etis accessum et alia bona, quae supradicta sunt, peto ne deficiatis, a fide et bona operatioVos peto ut non deficiatis, et ideo supplico Deo
Abbreviated transcription (Latin):
nobis prouidentes ⁊ ĩt̾ra prelati et nota qd
nõ ait est: patermi s noĩatur. qr nec homo nͨ
angelus uere est pater ut deus qui est pẽ.
oũ creationẽ ⁊ fideliũ recreatione quos ad op¬
tauit ĩ filios sicut enĩ deꝰ quisolus u̾e̾ est et so¬
lus uere bonꝰ ẽ essencie ⁊ bonitatis sue nomen
ceceris ĩꝑtitur ut ip̃a quoq et bona dicant᷑
ita ⁊ ip̃e qui solus pr̃ ẽ om̃i retũ creatione ⁊
fideliũ regn̾atione ⁊ sidel pateriutas no
t ⁊ item filioli mei adhuc. mo. uo. sum simlr̾¬

Expanded text:
nobis providentes, et in terra praelati. Et nota quod non ait, est paternitas, sed nominatur, quia nec homo, nec angelus vere est pater, ut Deus qui est Pater omnium creatione, et fidelium recreatione, quos adoptavit in filios. Sicut enim Deus qui solus vere est, et solus vere bonus essentiae et bonitatis suae nomen caeteris impartit, ut ipsa quoque esse et bona dicantur, ita et ipse qui solus Pater est omnium rerum creatione et fidelium regeneratione, paternitatis not item: Filioli mei, adhuc modicum
Abbreviated transcription (Latin):
go scripsisse paulũ quã m̃titum eẽ nͣ credo et ĩd
nõ recte agebut ħ petrus. quia erat cõtra euu¬
geli uitatem. ut putarent qui credebant u
xp̃m. se sine illis leg alib saluos eẽ ñ posse.
ħ enum contendebaut anthiocbie qui ex circũ¬
cisione crediderant. Ip̃m ũ paulum. credo nõ ita
egisse. qũ timotheum circumadit᷑ ł tenchus
uotum ꝑsoluit. Rierosolimis aiacobo moti¬
tus legalia illa suscepit. ut putare uideret᷑.
ꝑ illa legalia salutem dari. set ne illa. q̃ in ui¬
bris futuror deus fieri uisserat tamqͣm idolab̾¬
am. gentium dap̃n are crederetur. hoc ẽ enim
quod illi iacobus ait̃. Uides inquit fr̃ .s. quot
milia sinit intudea qui credidenut ĩ xͦ. et hii
om̃s emulatores legis sinit. Audieroͥ at de te
quod discissicẽm dcceas amoyse eorum. qui ꝑgẽ
ces. sunt uidcorũ dicẽs. ñ debcre airauicid̾e fi¬
lios suos. neq secumd̾ cõsuetudinẽ logis ingͥ

Expanded text:
go scripsisse Paulum quem mentitum esse non credo, et ideo go scripsisse Paulum quem mentitum esse non credo, et ideo non recte agebat hic Petrus, quia erat contra Evangelii veritatem, ut putarent qui credebant in Christum, se sine illis legalibus salvos esse non posse. Hoc enim contendebant Antiochiae qui ex circumcisione crediderant. Ipsum vero Paulum credo non ita egisse, quando Timotheum circumcidit, vel Cenchris votum persolvit, vel Hierosolymis a Jacobo monitus, legalia illa suscepit, ut putare videretur per illa legalia salutem posse dari, sed ne illa quae in umbris futurorum Deus fieri jusserat, tanquam idololatriam gentium damnare crederetur. Hoc est enim quod Jacobus ait: Vides, inquit, frater, quot millia sunt in Judaea qui crediderunt in Christo, et hi omnes aemulatores legis sunt. Audierunt enim de te quod discissionem 146 doceas a Moyse eorum qui per gentes sunt Judaeorum, dicens non debere circumcidere filios suos, neque secundum consuetudinem l
Abbreviated transcription (Latin):
firĩ iuprudatti a coẜteretur. augustinꝰ uero di¬
at creden des degentib honere legis liberaros eẽ¬
de uideis uero credentes legi sb̾ ditos eẽ nec pecra¬
re si ciruncidũt et sacrificant dũ nͦi spemsa¬
lutis in eis costituant. nec peccat petrus si ui¬
dauat. set quod cogit gentes uidendare suo exẽ¬
plo. in quo suo paulus repreħndit eum ut dec¬
tor gentium ut sit rep̾ husio u̾a. nec difpensa¬
toria. alicqumn mentitiuis est ꝑaulus. si enimb
fecit petrus ꝙ facere debuit mentitus ẽ paulus.
quod eum ñ uiderit rects ambulantem ad iu̾ta¬
tem etligłium. quisquis enimfacit̃ ꝙ facere
deb : recte utiq facit. et᷑ ħ falsum deillo dicit̾
qui dicis eum ñ recce fecisse: quod nouit eum
facere de buisse. Si autem um̾i scripsit paulus
u̾m est quod petrus ñ recte ambulabat. ad iu̾¬
tatemi euiͣgłĩ. ego illud quid̾ petrum sic egis¬
se credo ut gentiles cegeret uidanare. ħ enĩ le¬

Expanded text:
phyrii imprudentia coerceretur. Augustinus vero diphyrii imprudentia coerceretur. Augustinus vero dicit credentes de gentibus onere legis liberatos ede Judaeis vero credentes, legi subditos esse, nec peccare si circumcidunt et sacrificant, modo spem salutis in eis non constituant, nec peccat Petrus si judaizat, sed quia cogit gentes judaizare suo exemplo, in quo solo, Paulus reprehendit eum ut doctor gentium, ut sit reprehensio vera, nec dispensatoria. Alioquin mentitus est Paulus. Si enim hoc fecit Petrus quod facere debuit, mentitus est Paulus qui eum vidit non recte ambulantem ad veritatem Evangelii. Quisquis enim facit quod facere debet, recte utique facit, et ideo falsum de illo dicit, qui dicit eum non recte fecisse, quod novit eum facere debuisse. Si autem verum scripsit Paulus, verum est quod Petrus non recte ambulabat ad veritatem Evangelii: ego quidem illud Petrum sic egisse credo, ut gentes cogeret judaizare. Hoc enim le
Abbreviated transcription (Latin):
re soluit. Cum enim paulus et barnabas iam
conu̾sus multis gentib uenissent anthiochiam
quid de uidea descendentes dicebant sine lege
moysi. nemo pot̾ saluari. Tuncutriq .s. paulus
et barnabas. et illi uidei. qui hoc dicebant ascen¬
deritnt ierłm ad apostolos. petrus u̾o ait. dedit
patres nostri portare potuinꝰ. set per gr̃am credi¬
mus s aluari sicud et illi. petrus itac bñ sensit
gem suum. Sunulauit aut paulus pro simili me¬
tu uo incircũcisiõe tunctħi et ip̃e qui comã ex
noto untriuit᷑. ut nararei in tencas ex lege ca
bi. et presbit̾orum. purificatus. secumd̾ legem. ĩ
trauit in templum. et hostiã obtulit̃. Ecce quõ
uideis uideus factus ẽ. ñ igitur offitioso m̃dati¬
o. s honesta dispensatc̾e. et petiuni se a gentib
segregasse et paulum ei restitisse. ego imo a¬
lui anteme exposcunt: ut et apostolorũ ꝑui¬
dentia demiostraretur et blasphemantis por¬

Expanded text:
re solvit. Cum enim Paulus et Barnabas jam re solvit. Cum enim Paulus et Barnabas jam conversis multis gentibus venissent Antiochiam, quidam de Judaea descendentes dicebant: Sine lege Moysi nemo potest salvari. Tunc utrique scilicet Paulus et Barnabas et illi Judaei qui hoc dicebant, ascenderunt Jerusalem ad apostolos. Petrus vero ait: Dedit patres nostri portare potuimus? sed per gratiam credimus salvari sicut et illi . Petrus itaque bene sensit gem suum. Simulavit autem Paulus pro simili metu, ut in circumcisione Timothei, et ipse qui comam ex voto nutrivit ut Nazaraei, in Cenchris ex lege capbi et presbyterorum purificatus secundum legem in templum intravit, et hostiam obtulit. Ecce quomodo Judaeis Judaeus factus est. Non ergo officioso mendacio, sed honesta dispensatione et Petrum se a gentibus segregasse, et Paulum ei restitisse, ego imo alii ante me exposuerunt, ut et apostolorum prudentia demonstraretur, et blasphemantis Por
Abbreviated transcription (Latin):
recte legem ũ eẽ teneudam. et qr in omni gente
quicumq timet deum. et operatur iusticiam.
arreptin est illi seo utriq canta simulatt̾e dispẽ¬
sat ille subtraccdem. iste reprehensicem̃ ut ediu¬
deis. superbia. et gentilib desperatio tolleres᷑
nõ igitur. ł pauloł eis cum quib añcedens seab
cis post ea separabat. petrus uero reprehensi¬
bilis erat nec paulus ei procacit᷑ resistelut. Pai¬
lus enim in petro ħ ieprchendere ñ potuit᷑ quod
ñe fecit. nec arguere simul atice̾m curus et ip̃e
reus erat. set fuit ħ rep̾hñsio ñ u̾a. set dispen¬
satoria. nec petriis peccauit nec paulus procacit̃
arguit. Petrus aũt si c̾ legitur ĩ actib aposto¬
lorum. actor fuit hisi decreti legem ẜ euligłiũ
ñ esse seruandam. qui pꝰ uisioem̃ linthei ubi e¬
uant diu̾si genis ałia. Ad cornelium intrauit
etcum gentib comedit. qui ⁊̃ questicem̃ de ħx

Expanded text:
sentit legem non esse tenendam, et in omni gente sentit legem non esse tenendam, et in omni gente quicunque timet Deum et operatur justitiam, acceptus est illi, sed uterque cauta simulatione dispensat, ille subtractionem, iste reprehensionem, ut et Judaeis superbia, et gentibus desperatio tolleretur. Non igitur vel Paulo vel eis cum quibus ante edens se ab eis postea separabat, Petrus vere reprehensibilis erat, nec eis Paulus procaciter resistebat. Paulus enim in Petro hoc reprehendere non potuit, quod ipse fecit, nec arguere simulationem, cujus et ipse reus erat; sed fuit haec reprehensio non vera, sed dispensatoria; nec Petrus peccavit, nec Paulus procaciter arguit. Petrus autem, sicut legitur in Actibus apostolorum, auctor fuit hujus decreti, legem post Evangelium non esse servandam, qui post visionem lintei, ubi erant diversi generis animalia, ad Cornelium intravit, et cum gentibus comedit: qui etiam quaestionem de hac
Abbreviated transcription (Latin):
que omĩa que uident inte putant eẽ necc̃ia salutiui
dauare : cogebat quid̾ ñ docentis imperio. set cõu̾sa¬
tioiis exemplo et de ħ obuirgatus c̃. huic discant
um pꝰ xp̃m obseruatiõe. ieronꝰ. eminait petrum
nd̾ ideo obseruasse illa logalia. quod uellet ea
debebant. s inuitum fecisse et dispensatid̃e simu
eiis e. exemplo uidaitabant. nec fuit rep̃ħnsio
ũa quia nuchil in eo rephusibils erat scrdispen¬
seruasse illa legalia nõ dispensatoriẽ. set uere &. eis
sbiectum s ñ meis. spemponentẽ que ab omnib
uideis erantꝰ scruanda. et eum uere nõ illa seruã
ħ loco impnis porphirus pecrũ apaulo reprehu¬
sum. nobis obicit uolens et illi maculam erroriᷤ
et huic pro caritatis incut̾e et in comune degiua¬
ts fict accus are m̃darium dum int̾ se ecõtisum pͥn¬
apes discederent quodutiq facit nõ intlłigens
quo sensu petrus rep̾ħnsibilis fuisse ł ei paulus
in faciem restitisse dicatur. Nam utric sentit

Expanded text:
quae omnia quae vident in te putant esse necessaria saluti, judaizare? cogebat quidem non docentis imperio, sed conversationis exemplo, et de hoc objurgatus est. Hinc discant um post Christum observatione. Hieronymus enim ait Petrum non ideo observasse illa legalia, quod vellet ea debebant, sed invitum fecisse et dispensatorie simulejus quasi exemplo judaizabant. Nec fuit reprehensio vera, quia nil in eo reprehensibile erat, sed dispenservasse illa legalia non dispensatorie, sed vere, quasi eis subjectum, sed non in eis spem ponentem, quae ab omnibus Judaeis erant servanda, et eum vere peccasse, non  loco impius Porphyrius Petrum a Paulo reprehensum nobis objicit, volens et illi maculam erroris, et huic procacitatis incutere, et in commune ficti dogmatis accusare mendacium, dum inter se Ecclesiarum principes dissiderent. Quod utique facit non intelligens quo sensu Petrus reprehensibilis fuisse, vel ei apostolus Paulus in faciem restitisse dicatur. Nam uterque recte
Abbreviated transcription (Latin):
susciperet. post passicem̃ et resurrõem namꝙ
ta corpora deducenda erant quodam modo ad
sepulturam. nec simulate set religiose nõ erãt
disserenda continuo ł iniricorum obiectõib
tanqͣm canum morsib propitienda. Ideo u̾c
quisquis xp̃ianoruim qͣmius sit. exuideis ea
celebrare uolui̾t: & sopitos cineres eruens: ñ
eris puis deductor. ł bauilus corpors. set ip̃mꝰ
sepulture iuolator. Nam processu temporis ob
tione gentes uidanare cogebat. Utrũ u̾inscͥp¬
serit. an ñ. nescio qua dispensatiua falsitate
mentitꝰ sit̃ Absit ut eum m̃dacit᷑ fecisse cre¬
damͣ. oumnino eium tonend̾ est in dectriua
religionis. nullo modo eẽ mentiend̾. ex sod̾a sor¬
iptorib scãrum scripturar̃. credend̾ ẽ omnino ab¬
cẽ m̃datium. ne dispensatores xp̃i sibi. ꝑritant
licere prou̾itatis dispens atõe mentirr. Fidel igitꝰ
dispensator xp̃i paulus nob̾ exbib procul dubio

Expanded text:
susciperet, post passionem et resurrectionem, susciperet, post passionem et resurrectionem, ta corpora deducenda erant quodammodo ad sepulturam, nec simulate, sed religiose, non erant deserenda continuo, vel inimicorum obtrectationibus tanquam canum morsibus projicienda. Ideo nunc quisquis Christianorum quamvis sit ex Judaeis ea celebrare voluerit, quasi sopitos cineres eruens non erit pius deductor vel bajulus corporis, sed impius sepulturae violator. Nam processu temporis obstione gentes judaizare cogebat: utrum verum scripserit an non, nescio qua dispensativa falsitate mentitus sit. Absit! ut eum mendaciter fecisse credamus. Omnino enim tenendum est in doctrina religionis nullo modo esse mentiendum, et a scriptoribus sanctarum Scripturarum credendum est omnino abesse mendacium, ne dispensatores Christi sibi putent licere pro veritatis dispensatione mentiri. Fidelis igitur dispensator Paulus nobis exhibet procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
iudarare mirum si paulus constrmgebat eum li¬
bere. debere asserere. quod cum ceteris apostolis se
nec sic mirum ẽ quod cum uolebat paulus nõ
timide ħ sb̃tegere. set fident̃ asserere. quod eũ
ꝑiter sentire iam nou̾at. ł quia cum eo cõtule
chiam quos tunuerit cum gentib eum cõ¬
uesci uiderat. Non enim negamus pecrũ in hͣ
siũa fuisse in qua et paulus fuit̃. Non igitur
tunc eum quid̃ in ea re u̾m eẽt docebat. seo eiꝰ
simulatõem qͣ gentes cogebat uidauare oar¬
guebat. quod sic illa omĩa simulatorie g̾ebã¬
tur. Q um̾ eẽt quod dicebant. quid̾ .s. creden¬
diss ĩ recte ambulantem ad u̾tatem euuͣge¬
lii. eiq uerissime diceret. quod gentes uidai¬
zare cogebat. quod paulus utiq nõ faciebat.
ob ħ illa uetera faciebat u̾aciter ubi opus erat¬
obseruans ut dapͥnanda nõesse mõstraret. p̾¬
dicaus tamen instant̃ nõi eis set gratia fidei
saluos. fieri fideles. ne ea uelut neccia quisqͣm

Expanded text:
judaizare, non mirum si Paulus constringebat eum libere debere assenec sic mirum est, quod eum nolebat Paulus non timide obtegere, sed fidenter adserere, quod eum pariter sentire iam nouerat, chiam quos timuerat, cum gentibus eum convesci viderat. Non enim negamus Petrum in hac sententia fuisse in qua et Paulus fuit. Non igitur tunc eum quid in ea re verum esset docebat, sed ejus simulationem qua gentes cogebat judaizare, arguebat, quia sic illa omnia simulatorie gerebantur, quasi verum esset quod dicebant quidam, scilicet credendisset non recte ingredientem ad ueritatem euangelii, eique uerissime diceret, quod gentes iudaizare cogebat. quod Paulus utique non cogebat ob hoc illa uetera ueraciter, uobservans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis, sed gratia fidei salvos fieri fideles, ne ea velut necessaria quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
mum isrł. nõ dicis ppło gentium. s iudeis. ut nõ
inuetustate lict̾e uiuant. s in nouitate spiritꝰ
nec funt ille cĩ monie res indifferentes. inter bo
uande. eas obsemare tu dicis bonum. ego affir¬
mo malum nͣ modo. qui ex gentili. s etiã. qui
ex iuidaico ꝓpł o crediderunt. Dos natura. ⁊

Expanded text:
gentium sed Judaeis, ut non in vetustate litterae vivant, sed in novitate spiritus, nec sunt illae caeremoniae res indifferentes inter bonuvandae. Eas observare tu dicis bonum, ego assero malum, non modo eis qui ex gentili, sed etiam qui ex Judaico populo crediderunt. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
eiq in faciem restitisse. quod cogerat gentes
uidanare. Petrutaq et baruabe simulatiõ meri¬
to repreheus a ẽ. et correcta. ue et tunc noceret. ⁊¬
ne posteris ad imitandum ualeret Cui ier̾. ita
respondit. Scribis eium in epistola. quod pausꝰ
lege precipuntur celebranda ut doceret. uõ eẽ
ꝑuitiosa biis qui ea uellent. si cut aparentib¬

Expanded text:
eique in faciem restitisse, quod cogeret gentes judaizare. Petri itaque et Barnabae simulatio, merito reprehensa est et correpta, ne et tunc noceret, et ne posteris ad imitandum valeret. Cui Hieronymus ita respondet: Scribis in epistola quod Paulus lege praecipiuntur celebranda, ut doceret non esse perniciosa his qui ea vellent sicut a parentibu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ sehñtes. hiis assup̃tis sanctifica te cum iꝑ¬
imisseut scirent falsa oẽ que de illo audiciãt
hii qui cumde udeis credidissent. tamen enmni¬
latoies erant legis. qui sicea uolebant obser¬
naritamqͣm sinehps in euugłio salus creden¬
tib esse nõ possit. Hiĩ senserant paulum
uehementissimnm gr̃e predicatorẽ et intentẽe
eorum maxĩe adu̾sum ab emulis enim noue
legis qm nõ intelłigebant quo aĩo auideis fi

Expanded text:
super se: his assumptis, sanctifica te cum ipnuisse, ut scirent falsa esse quae de illo audierant hi, qui cum ex Judaeis credidissent, tamen aemulatores erant legis, qui sic ea volebant observari, tanquam sine his in Evangelio salus credentibus esse non possit. Hi senserant Paulum vehementissimum gratiae praedicatorem, et intentioni eorum maxime adversum. Ab aemulis enim novae legis qui non intelligebant quo animo a Judaeis fi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrim sunt. ⁊ hoᷤ¬
pites. significant
se inquirere patri
significare uolebãt
⁊ ne putaret quis ꝙ
illam inquirent.
de qua exierant sb̾¬
dit. et si quidem me¬
minissent illuis patri¬
e de qua exierant he
bant reu̾ti ꝙ meliorẽ
i nd erubescit deus uo¬
qui deus deus d̾r ange¬
lorum. in istis hono¬
ratur. sicut ꝑmalos
blasphemantur. ⁊ ĩo
teus eor diciuoluit
petunt. id est
non confundi¬
tur deus uoca¬
rideus eorum
paraiit enun
illis cinitatem

Expanded text:
regrini sunt, et hospites, significant se inquirere patriasignificare valebant. Et ne putaret quis quod illam quaererent de qua exierant, subdit: Et siquidem meminissent illius patriae de qua exierunt, habant reverti, quod meliorem n erubescit, Deus voqui dicitur Deus angelorum. In istis honoratur sicut per malos blasphematur. Et ideo Deus eorum dici voluit petunt, id est non confunditur Deus vocari Deus eorum. Paravit enim illis civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
utitur uerbo transla¬
to anaiugantib qͥ
longe prospitiunt
desideratas ciuitateᷤᷤ
quas aũquam ing̾¬
diantur salutatiõe

Expanded text:
Utitur verbo translato a navigantibus, qui longe prospiciunt desideratas civitates, quas antequam ingrediantur, salutatione
Abbreviated transcription (Latin):
lex moysi reos illos nõ faciebat siseruaretur .i. iu
uebant faciendo legeur iuocat bit uistictam lapis
oꝑa ilsa logalia unde nĩmoysi ita habetur quifece¬
itt ea unret ĩ illis. t iniebant itiq nestñc eã fecissent
I habebit hoc p̃miũ nessta morte puniatut no̾ est ergo
magara iusticta timere nec ht̃ m̃itũ apud deũ alius
est ꝙͥ ñ uistificati apud deu̾ aliud ñ oĩo iustificari qͥ¬
si nec illa quect̾uũ qui no ĩ oꝑib logis ustificantur tẽ¬
ꝑalem iñ expetanit mercedẽ nec instificantur apd̾ deu̾
s tñ ⁊ ista q̃dã est ut sic dicam t̾rena canalisq iusti
deiñ deiusticia fidei subdit: Que au. quasi. de¬

Expanded text:
lex Mosi reos illos non faciebat, si servaretur, id est vivebant faciendo legem. Et vocat hic justitiam legis opera illa legalia. Unde et in Mose ita habetur: Qui fecerit ea, vivet in illis . Timebant utique ne si non ea fecissent, go in ea, id est habebit hoc praemium ne ista morte puniatur. Non est ergo magna justitia timere, nec habet meritum apud Deum. Aliud est ergo non justificari apud Deum, aliud non omnino justificari. Qlegis justificatur, temporalem inde exspectat mercedem, nec justificatur apud Deum; sed tamen et ista quaedam est, ut sic dicam, terrena carnalisque justitia. Deinde de justitia fidei subdit, quae autem. Quasi d
Abbreviated transcription (Latin):
gottum seculare ape¬
llaput quasi m̃cat̃¬
faciens quis de spũ¬
alib carnalia q̃rat¬
⁊ ẽ hic diffinitio bo
¶ plic se secularib negotiis. hoc ideo
diano ab eis sustentari quib euuͣgłium nu¬
nistrabat. nec opere corporali labore poss a
liqua sibi negotia quereret quib amini ciꝰ
intentio implicares᷑. Nam et illa negotia st̃
secularia: cum amimuis occupat᷑. colligende
cura pectunie sine labore corporis ut faciunt
negotiatores. ed hismodi. cura enim ñ ma¬
ant hũdi sollicitudine ꝙ ne iste faceret qr
infirimis laborare noͣ poterat. prohib dice¬
qͣ ideo labora. sicut bontis miles. Pideo ue¬
mo se. implic secislarib negotuis. qr asr ñ¬
datur corona insi le¬
gictune milit ut¬
certat in ago

Expanded text:
gotium saeculare appellat, ut quasi mercafaciens quis de spiritualibus carnalia quahaec diffinitio boni implicet se saecularibus negotiis. Hoc ideo diano ab eis sustentari quibus Evangelium ministrabat, nec in opere corporali laborare posset, aliqua negotia sibi quaereret quibus animi ejus implicarentur. Nam et illa negotia sunt saecularia, cum animus occupatur colligendae cura pecuniae sine labore corporis, ut faciunt negotiatores, et hujusmodi. Cura enim non maant habendi sollicitudine. Quod ne iste faceret, quia infirmus laborare non poterat, prohibet, dicei. Quasi dicat: Ideo labora sicut bonus miles, vel ideo nemo se implicet saecularibus negotiis, quia adatur corona nisi legitime militet, ut in ago
Abbreviated transcription (Latin):
nesiphori asiani.
qr sepe me refrr ĩ
ministrando michi.
neccia hunc unita
romam sollicite
me. q̃suut ut ei
liceret ame. ing̾¬
di. et iuenit me

Expanded text:
nesiphori, Asiani, quia saepe me refrigeravit, ministrando mihi necessaria. Hunc imitarRomam sollicite me quaesivit, ut ei liceret ad me ingredi, et invenit me