comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caturꝰ abnuit᷑: qr hȩc redẽptionis nr̃ȩ sacram̃ta uacuant᷑: si
xꝑs uerã ueri hominis totãq naturã stiscepisse ñ ereditur.
Anqr manifestata erant signa diuina. falsa dicent᷑ docum̃ta co¬
porea. Et testimonia utriusq naturȩ ualebt. ut ereator in
telligat᷑. ñ ualebt̃ ut ereatura saluetur. Q uod deitatis e̾ caro
ĩ minuit: qͦd carnis ẽ ditas ñ perimit. Idẽ enĩ &. sẽpit̾nꝰ ex pe¬
tre : & tẽporalis ex matre in sua uirtute iniuolabilis. in nr̃a
infirmitate passibilis Indeitate trinitatis cũ patre & cũsꝑusc̃o¬

Expanded text:
catus, abnuitur: quia haec redemptionis nostrae sacramenta vacuantur, si Christus veram veri hominis, totamque naturam suscepisse non creditur. An quia manifesta erant signa divina, falsa dicentur documenta corporea? et testimonia utriusque naturae valebunt, ut creator 403 intelligatur, non valebunt ut creatura salvetur? Quod Deitatis est caro non minuit, quod carnis est Deitas non peremit. Idem enim et sempiternus ex Patre, et temporalis ex matre: in sua virtute inviolabilis, in nostra infirmitate passibilis; in Deitate Trinitatis cum Patre et cum S
Abbreviated transcription (Latin):
patri. iforma serui particeps esset ⁊ nr̃i Vt mortis uincuiu
uniꝰ p̃uaricatione. ꝯtractũ. uniꝰ morte qͥ folꝰ morti mebil debuit solueretur.
Effusio enĩ ꝓ nꝰiustis sanguinis xͥ tã fuit diues adp̾tiũ. ut si uniuersitas cap.¬
tiuoꝵ. ĩ rede̾ptorẽ suũ crederet: nullũ diaboli uincła retinerent. Qm̃si
ditio nati potestatẽ acceꝑint ad uisticiã renascendi. ualidsꝰ factũe donũ
ibertatis. quã debitũ seruitutis Quã itaq sibi ĩhuiꝰ sacram̃ti p̃sidio sp̃e relino
qͥ ĩ saluatore nr̃o negant humani corꝑis ueritatẽ : dicant qͦsacrificiorecon:¬
ciliati. dicant qͦ sanguine sint redenti ͥs ẽ ut apłsait qͥ tradidit semet ipsũ¬
ꝓ nob̾ oblationẽ ⁊ hostiã dõ ĩ odorẽ suauitatislut qͦd umꝗͣ sacrificiũ
nulliꝰ tam̃ ĩ sontis occisio redemtio fuit mundi. Aecepert̃ iti ñdedert̃ coro.¬
nas ⁊ de fortitudie fideliũ exẽpla nata st̃ pacientiȩ. ñ dona uistieie. Sin¬

Expanded text:
Patri, in forma servi particeps esset et nostri, ut mortis vinculum unius praevaricatione contractum unius morte, qui solus morti nihil debuit, solveretur? Effusio enim justi sanguinis Christi tam fuit dives ad pretium, ut si universitas captivorum in Redemptorem suum crederet, nullum diaboli vinculum retineret. Quonidicio nati potestatem acceperint ad justitiam renascendi, validius factum est donum libertatis, quam debitum servitutis. Qqui in Salvatore nostro negant humani corporis veritatem? Dicant quo sacrificio reconciliati, dicant quo sanguine sint redempti. Quis est, ut Apostolus ait, qupro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis? Aut quod unquam sacrificium nullius tamen insontis occisio redemptio fuit mundi. Acceperunt justi, non dederunt coronas. De fortitudine fidelium exempla nata sunt patientiae, non dona justitiae. Sin
Abbreviated transcription (Latin):
Inde in homines manante iusticia: ubi humana ẽ suscepta nat᷑a.
Nulla eñi ratione extra nr̃i ẽ corporis ueritatẽ : de qͥ euange.¬
lista prȩdicationẽ in choans dicit. Lber generationis ibux pisti

Expanded text:
inde in homines manante justitia, ubi humana est suscepta natura. inde in homines manante justitia, ubi humana est suscepta natura. Nulla enim ratione extra nostri est corporis veritatem, de quo evangelista pr
Abbreviated transcription (Latin):
qr sꝑs carnẽ & ossa ñ habet. sicut me uidetis habere. Utere
igit᷑ frat̃ carissime inuictissimis catholicȩ fidei docum̃tis. et euan¬
gelistarũ prȩdicationẽ scõꝵ locoꝵ inqͥbꝰ degis testificatione defen:¬
de Apud te ẽ betbleem. in qͣ salutifer dauiticȩ uirginis conceptꝰ¬
partꝰ inluxit. Apud te declarata ab angłis. adorata a magis
ꝓfecit. Nonsine eibo esuritionis : ñ sine sõno quietis: ñsine fletu
nserationis : nec sine pauore formidinis. In multis miraculis¬
nat : qm̃ ipse in nr̃a carne nascit᷑: qͥ in nr̃a carne cruefigit᷑ Q
nullo int̾uemente peccato: nͥ fuisset nr̃i generis: ñ potuisset
essẽ mortalis. Ut autẽ repararet om̃iũ uitã recepit om̃iũ causã
iũ ueteris cyrographi qͦd solꝰ int̾ om̃s ñ debuit. ꝓ om̃ibꝰ sod¬
uendo uacuauit: ut sicut ꝑunius reatũ om̃s facti fuerant
peccatores. ita ꝑumus innocentiã oñs fierent in nocentes.

Expanded text:
 et carnem non habet sicut me videtis habere . » Utere ergo, frater charissime, invictissimis catholicae fidei documentis, et evangelistarum praedicationem sanctorum locorum, in quibus degis, testificatione defende. Apud te est Bethlehem, in qua salutifer Davidicae virginis pit. Apud te est declarata ab angelis, adorata a magis, profecit, non sine cibo esuritionis, non sine somno quietis, non sine fletu miserationis, nec sine pavore formidinis. Unus enimat: quoniam ipse in nostra carne nascitur, qui in nostra carne crucifigitur: quae, nullo interveniente peccato, nisi fuisset nostri generis, non potuisset esse mortalis. Ut autem repararet omnium vitam, recepit omnium causam, ac vim veteris chirographi, quod solus inter omnes non debuit, pro omnibus solvendo vacuavit : ut sicut per unius reatum omnes facti fuerant peccatores, ita per unius innocentiam omnes fierent innocentes ;
Abbreviated transcription (Latin):
boni in hoc saeculo operamure & magis desi¬
derare a dõ laudari indie r&ributionis
a&erne : quam ab homine quolib& in huius
transitorie intȩ conuersatione: hi sunt¬
octo totius ihopi&atis duces cũ exercitib

Expanded text:
boni in hoc saeculo operemur, et magis desiboni in hoc saeculo operemur, et magis desiderare a Deo laudari in die retributionis aeternae, quam ab homine quolibet in hujus transitoriae vitae conversatione. Iocto totius impietatis duces cum exercitibus
Abbreviated transcription (Latin):
DECOENODOXIA IDESTUANA GIORIA
fecit sed quasi ex se habeat uel saeularis
dignitatẽ honoris. uel spiritalis decorẽ:
sapientiae : dum homo nihil absq dĩ gratia
uel adiutorio habere poterit boni: sicut
ipsa ueritas in euangelio discipulis suis ait
sine me. nihil potestis facere : qua propter.
quigloriatur in dño glori&ur: qui anihil
sine donante dõ bonihabere poterit: ex
cuius uiti radice : multimalitiȩ germinare
uidentur ramusculi : Inde iactantia : arro¬
gantia : indignatio: discordia : in anis glorie
cupido. & hrpocrisis id .ẽ simulatio boni
operis : Cum de se homo uult laudari quod se
agerenescit. immo puene omnia quae facit:
eo tenore agit : ut ab hominib: laud&ur:
dequib: ipsedns ato: amen dico uobis. rece¬
perunt mercedẽ suã : cuius morbi medicina. ẽ
recordatio diuine bonitatis. perquã omnia
bona nobis conlata sunt quae habere uidemur
&iam & ꝑ p&ua ipsius dĩ caritas: in cuius
laudem omnia a geredebemus: quicquid

Expanded text:
De cenodoxia, id est, vana gloria. facit, sed quasi ex se habeat vel saecularis dignitatem honoris, vel spiritualis decorem sapientiae, dum homo nihil absque Dei gratia vel adjutorio habere possit boni, sicut ipsa Veritas in Evangelio discipulis suis ait: Sine me nihil potestis facere . Quapropter qui gloriatur, in Domino glorietur: quia nihil sine Deo donante 144 boni habere poterit. Ex cujus vitii radice multi malitiae germinare videntur ramusculi: inde jactantia, arrogantia, indignatio, discordia, inanis gloriae cupido, et hypocrisis, id est, simulatio boni operis, cum de se homo vult laudari, quod se agere nescit. Imo pene omnia quae facit, eo tenore agit, ut ab hominibus laudetur, de quibus ipse Dominus ait: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam .  Irecordatio divinae bonitatis, per quam omnia bona nobis collata sunt, quae habere videmur; etiam et perpetua ipsius Dei charitas, in cujus laude omnia agere debemus, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
in opere inuenit bono. quam eũ quem
otiosũ repperit & nihil boni a gentem:
genera. unũ saluti ferũ alterũ pestiferũ :
Tristitia salutaris . ẽ : quando depeccatis suis
animus contristatur peccatoris: &ita con¬
tristatur ut confessionẽ & pȩnitentiam
agere quaerat: & conuestese addnm̃ desi¬
der&: Alia ẽ tristitia huius saeculi : quȩ
mostẽ operatur animȩ: que nihil inbono
opere proficere ual&. quae animũ ꝑturbat
malitia: rancor animi pusillanimitas:
amaritudo desperatio sȩpe &iam &p̃sentis
uite nulla delectatio: quae uincitur l&i
tia spiritali & spe futurorũ : & consolati¬
one scripturarũ: uel fraterno inspiritali

Expanded text:
in opere invenit bono, quam in eo quem in opere invenit bono, quam in eo quem otiosum reperit et nihil boni agentem. Cgenera: unum salutiferum, alterum pestiferum. Tristitia salutaris est, quando de peccatis suis animus contristatur peccatoris, et ita contristatur, ut confessionem et poenitentiam agere quaerat, et converti se ad Deum desideret. Alia est tristitia hujus saeculi, quae mortem operatur animae, quae nihil in bono opere proficere valet, quae animum perturbat, malitia, rancor, animi pusillanimitas, amaritudo, desperatio. Saepe etiam et praesentis vitae nulla delectatio. Quae vincitur per laetitiam spiritualem, et spem futurorum, et consolationem Scripturarum, et frater
Abbreviated transcription (Latin):
Accidia ẽ pestis quae dõ famulantib
multum nocere probatur : dumotiosus
homo torpescit in desideriis carnalibus.
animȩ suȩ la&atur. nec in adiutorio
fraterni laboris hilarescit : sed tantum
concupiscit & desiderat. & otiosa mens
ꝑ omnia discurrit: haec ẽ. quae maxime
monachos excutit decella insaeculum:
& de regulari conuersatione eicit eos in
abruptauitiorũ: quae cũ miserabilẽ obsid&
mentẽ : multis eã inficit miseriis. quae
multa doc& mala: Dequa nasciturisomnolen¬
tia pigritia operis boni. in stabilitas loci.
ꝑuagatio deloco in locũ : Tepiditas laborandi.
quae uincitur ꝑstudiũ lectionis. ꝑ assidui¬
tatem operis boni ꝑ desideriũ futurȩ
prȩmiorũ beatitudinis. ꝑ confessionem
temptationis quam in mente bab& ꝑstabili¬
tatẽ loci & propositi sui. atq exercitium
cuius lib& astis: & laboris uel orationum
& uigiliarũ instantia. ut num quã otiosus
inueniatur seruus dĩ: difficilius inuenit
diabolus temptandi locũ in homine quem

Expanded text:
Acedia est pestis, quae Deo famulantibus multum nocere probatur, dum otiosus homo torpescit in desideriis carnalibus, animae suae laetatur, nec in adjutorio fraterni laboris hilarescit: sed tantum concupiscit et desiderat, et otiosa mens per omnia discurrit. Haec est quae maxime monachos excutit de cella in saeculum, et de regulari conversatione ejicit eos in abrupta vitiorum. Quae cum miserabilem obsidet mentem, multis eam inficit miseriis, quae multa docet mala. De qua nascitur somnolentia, pigritia operis boni, instabilitas loci, pervagatio de loco in locum, tepiditas laborandi, Quae vincitur per studium lectionis, per assiduitatem operis boni, per desiderium futurae praemiorum beatitudinis, per confessionem tentationis, quam in mente habet, per stabilitatem loci et propositi sui, atque exercitium cujuslibet artis et laboris, vel orationum et vigiliarum instantiam, ut nunquam otiosus inveniatur servus Dei. Difficilius invenit diabolus tentandi locum in homine quem
Abbreviated transcription (Latin):
uaritia ẽ nimia diuitiarum Riłla¬
ad quirendi. habendi uel tenen di
cupiditas. Quȩ pestis in explebilis ẽ
Sicut hydropicus qui quanto plus bi¬
bit tanto plus illi sitis addita crescit :
sic auaritia quanto magis hab& tanto
bendo. modus illi ñerit indenderando.
lentiȩ. in qͥ etudo in iusta uidicia c̃tẽptꝰ
ueritatis. futurȩ beatituduus obliuio.
obduratio cordis: quȩ fit contraria miseri¬
rucordiȩ &elemosinis in pauperes. & toti¬
us pietatis inmseros. Iuȩ uincit᷑ ꝑtimorẽ

Expanded text:
aritia est nimia divitiarum acquirendi, habendi, vel tenendi cupiditas, quae pestis inexplebilis est. Sicut hydropicus, qui quanto plus bibit, tanto plus illi sitis accrescit  Ms., addita crescit: sic avaritia quanto magis habet, tantbendo, modus illi non erit in desiderando. lentiae, inquietudo, injusta judicia, contemptus veritatis, futurae beatitudinis oblivio, obduratio cordis. Quae fit  Ms., quae est contraria misericordiae, eleemosynis in pauperes, et toti pietati in miseros. Quae vincitur per timorem
Abbreviated transcription (Latin):
inabiectione : in passibilis insupplicio. inimortalis in morte. Nec
eñ uerbũ. aut incarnẽ. aut manimã aliqͣ sui parte conuersũ
estueũ simplex &̾. in cõmutabilis natura deitatis tota insua sit
sẽꝑ essentia : nec damnũ sui recipiens nec augm̃tũ .e. sic assumꝑ¬
ta̾ natitrã beatificans ut glorificata inglorificante ꝑmaneat.
Cur aũ. inconuẽniens. aut impossibile uideat᷑. ut uerbũ & caro
in carnatione ꝑsonã. Cũ multo facilius sit ut hanc unitatẽ sui
atq hominis. deitatis prȩstet potestas: quã ut eã insubstantus
suis obtmeat solius humanitatis infirmitas: Nec uerbũ igir᷑
in carnẽ : nec inuerbũ caro mutata e̾: s utrũq inuno manet:
& unꝰ mnue roq ẽ. ñ diuersitate diuisꝰ ñ ꝑmixtione confusus.
nec alt̾ ex patre. alt̾ ex matre: s idẽ alit̾ expatre. ante om̃e
corporalit̃. q assũp̃ti ñ assum̃tiᷤꝓuectio ẽ : qͦd d̾s illũ exaltau

Expanded text:
issione, impassibilis in supplicio, immortalis in morte. Nec enim Verbum aut in carnem aut in animam aliqua sui parte conversum est; cum simplex et immutabilis natura deitatis tota in sua sit semper essentia; nec damnum sibi recipiens nec augmentum; et sic assumptam naturam beatificans, ut glorificata in glorificante permaneat. Cur autem inconveniens aut impossibile videatur, ut Verbum et caro incarnatione personam? cum multo facilius sit, ut hanc unitatem sui atque hominis deitati praestet potestas, quam ut eam in substantiis suis obtineat solius humanitatis infirmitas. Nec verbum igitur in carnem, nec in Verbum caro mutata est, sed utraque in uno manet, et unus in utroque est, non diversitate divisus, non permistione confusus, nec alter ex Patre, alter ex matre, sedi dem aliter ex Patre ante omne corporaliter, quia assumpti non assumentis provectio est, « quod Deus illum exaltavit,
Abbreviated transcription (Latin):
laris terreat qualitas. quasi in eo habitu
uitȩ caelestis ianuas intrare non ualeas: Igit
esi cut omnib equaliter regnidĩ predicata. ẽ
beatitudo : ita omni sexui a&ati & ꝑsonȩ
equaliter secundũ meritorũ dignitatem
regni dĩ pat& introitus : libi non . ẽ distino¬
tio quis ess& insaeculo laicus uelclericus.
diues uel pauper: lunior uel senior. seruus

Expanded text:
laris terreat qualitas, quasi in eo habitu laris terreat qualitas, quasi in eo habitu vitae coelestis januas intrare non valeas. Igitur sicut omnibus aequaliter regni Dei praedicata est beatitudo, ita omni sexui, aetati, et personae aequaliter secundum meritorum dignitatem regni Dei patet introitus. Ubi non est distinctio, quis esset in saeculo laicus vel clericus, dives vel pauper, junior vel senior, servus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt leuia & suauia dm̃ diligenti qui art:
discite ame quiamitis sum & humilis corde.
qui .ẽ. a &erna pulcritudo : a &erna dul¬
cedo: a&erna suauitas: a&erna fraglan¬
tia: a uerna iocunditas : ꝑ p&uus honor
indeficiens felicitas : quam huius saeculi
amare species pulcras: dulces sapores:
sonos suaues: odores fraglantes: tac̃tus
iocundos. honores & felicitates saeculi
miseriam : Qui uero dm̃ &dnm̃ fideliter
amat & in desinenter colit: & eius manda¬
ta ꝑseueranter impl& a &ernã cũ angelis
dĩ gloriã ꝑ p&uialiter possidere dignus
aectibi dulcissime fili uuido breui
sermone sicut p&isti dictaui : Ehabeas
ea cotidie quasi manualẽ in conspectu tuo
libellũ in quo possis te ipsũ considerare
quid cauere uel quid agere debeas: atq
ꝑ singulas uitae huius prosperitates uel
aduersitates exhostari: quomodo ad
culmen ꝑfectionis ascendere debeas: Nec
te laicihabitus uel conuersationis saecu¬

Expanded text:
sunt levia et suavia Deum diligenti, qui ait: sunt levia et suavia Deum diligenti, qui ait: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde: qui est aeterna pulchritudo, aeterna dulcedo, aeterna suavitas, aeterna fragrantia, aeterna jucunditas, perpetuus honor, indeficiens felicitas. Dein diligamus amare species pulchras, et dulces sapores, sonos suaves, odores fragrantes, tactus jucundos, honores et felicitates saeculi?eum miseriam? Qui vero Deum et Dominum fideliter amat, et indesinenter colit, et ejus mandata perseveranter implet, aeternam cum angelis Dei gloriam perpetualiter possidere dignus Haec tibi, dulcissime fili Wido, brevi sermone, sicut petisti, dictavi; ut habeas ea quotidie quasi manualem in conspectu tuo libellum, et in quo possis teipsum considerare, quid cavere, vel quid agere debeas, atque per singulas vitae hujus prosperitates vel adversitates exhortari, quomodo ad culmen perfectionis ascendere debeas. Nec te laici habitus vel conversationis saecu
Abbreviated transcription (Latin):
homo uel am& uel odio habeat: sed omnes
uitae huius uari&ates considerata tempe¬
r& diligentia: haec uero infide & caritate
obseruantib: acerne gloriae ab ipsa ueri¬
tate xpõ ihũ premia pollicentur: Nulla
melior .ẽ. sapientia quam ea qua dr̃ secundũ
modulum humane mentis intelligitur &
tim&ur: & futurũ eius creditur iudicium :
uel quid .ẽ iustius quam dm̃ diligere eiusq
mandata custodire. perquem dum non fu¬
erimus creatisumus : dum ꝑditi fuimus¬
recreati sumus & a seruitute diabolica
liberati: qui nobis omnia bona quae habemus
ꝑdonauit: & quid hac fosticudine melius ẽ:
quam diabolũ uincere.: & eius omnes supe¬
rare suggestiones. & omnia aduersa
mundi prodĩ nomine fortitertolerare :
Nobilis uistus ẽ ualde temperantia :
perquam ominis honor uitȩ huius inter
homines constat: ut omnia inquacumq
causa temperanter cogit& & loquatur:
& agat cum consilio salutis suae : haec enim

Expanded text:
homo vel amet, vel odio habeat; sed omnes homo vel amet, vel odio habeat; sed omnes vitae hujus varietates considerata temperet diligentia. Haec vero in fide et charitate observantibus aeternae gloriae ab ipsa Veritate Christo Jesu praemia pollicentur. Nulla melior est sapiemodulum humanae mentis intelligitur et timetur, et futurum ejus creditur judicium; vel quid est justius quam Deum diligere ejusque mandata custodire, per quem, dum non fuerimus, creati sumus, et recreati sumus, et a servitute diabolica liberati, qui nobis omnia bona quae habemus, perdonavit? Et quid hac fortitudine melius est quam diabolum vincere, et ejus omnes superare suggestiones et omnia adversa mundi pro Dei nomine fortiter tolerare? Nobilis virtus est valde temperantia, per quam omnis honor vitae hujus inter homines constat; ut omnia in quacunque causa homo temperanter cogitet, loquatur, et agat cum consilio salutis suae. Haec enim
Abbreviated transcription (Latin):
igitur & his xpĩanȩ religionis ductorib
quos opposuimus diabolice impi&atis
bellatorib : quat tuor presunt duces
gloriosissimi. quorum nomina haec sunt:
Drimo sciendum .ẽ. quid sit uistus:
uistus. animi habitus: Naturȩ decus.
uitae ratio . morum pi&as: cultus diuinita¬
tis. honor hominis: a &erne beatitudinis
meritũ: cuius pastes sunt ut diximus quat¬
tuor principales prudentia. iestitia.
foftitudo: temperantia: prudentia ẽ
rerum diuinarũ humanarũq pro ut homini
datum ẽ. scientia : inqua intellegendum. ẽ
quid cauerdum sit homini: uel quid
faciendũ & hoc ẽ quod in psalmo legit:
deuerte a malo: & facbonũ: iustitia ẽ
animi nobilitas. unicuiq. rei propriã
tribuens dignitatẽ: in hac diuinitatis
cultus & humanitatis iura. & iusta iudicia¬
& equitas totius uitȩ conseruatur: fostitudo
est magna animi patientia & longanimitas.
& ꝑ seuerantia inbonis operib: & uictoria
tia. ẽ totius uitȩ modus: nequid nimis

Expanded text:
Igitur ex his Christianae religionis ductoribus, quos opposuimus diabolicae impietatis bellatoribus, quatuor praesunt duces gloriosissimi, quorum nomina haec sunt:Primo sciendum est quid sit virtus. Virtus est animi habitus, naturae decus, vitae ratio, morum pietas, cultus divinitatis, honor hominis, aeternae beatitudinis meritum. Cujus partes sunt, ut diximus, quatuor principales: prudentia, justitia, fortitudo, temperantia. Prudentia est rerum divinarum humanarumque, prout homini datum est, scientia; in qua intelligendum est, quid cavendum sit homini, vel quid faciendum: et hoc est, quod in Psalmo legitur: 145 Diverte a malo, et fac bonum . Justitia est animi nobilitas, unicuique rei propriam tribuens dignitatem. In hac divinitatis cultus, et humanitatis jura, et justa judicia, et aequitas totius vitae conservatur. Fortitudo est magna animi patientia et longanimitas, et perseverantia in bonis operibus, et victoria tia est totius vitae modus, ne quid nimis
Abbreviated transcription (Latin):
irm̃ basiliũ diaconu̾ seripta tuę dilectionis accepimꝰ quȩ multũ no
catholici sensus feruore placuert. etiã hanc paginã quȩ illis epłis
xꝑi: nec pot est eo capite gloriari. in qͦ naturã suã asserit ñ haberi.
Qiud au ꝓdest imprudentissimo seni. nestoriane hereseos nomin
eoꝵ lacerare opinionẽ. quoꝵ.piissimã conuellere ñ potest fide.
cũ quantũ nestorius aueritate discesit. ditatẽ uerbi ab assũpti
hominis substantia separando : tantũ arecti tramite & iã iste des¬
riscat. qͥ unigenitũ d̾i sic de utero beate uirginis prȩdicat natũ
humani qͥdẽ corporis spetiem gesserit : s humanȩ carnis ueritas uer.¬
bo unita ñ fuerit. d̾eqͦ ꝓdigio falfitatis. qͥs nͥ uideat quȩ opimionũ
monstra nascant᷑. Negator enĩ mediatoris d & hominu̾ iħuxͥ. ne
aut ualentinꝰ usurpet: aut manicheus obtineat:. quoꝵ nulltis inxꝑo
humane carnis credidit ueritat̾e. Qua utiq ñ recepta. ñ solũ qͦs

Expanded text:
nostrum Basilium diaconem scripta tuae dilectionis accepimus quae multum nobis catholici sensus fervore placuerunt, etiam hanc paginam quae illis epistolis Christi, nec potest eo capite gloriari in quo naturam suam asserit non haberi. Quid autem prodest imprudentissimo seni Nestorianae haereseos nomine eorum lacerare opinionem quorum piissimam convellere non potest fidem,  quantum Nestorius a veritate deviavit, Deitatem Verbi ab assumpti hominis substantia separando, tantum a recto tramite etiam iste discessit, qui unigenitum Dei Filium sic de utero beatae Virginis praedicat natum, ut humani quidem corporis speciem gesserit, sed humanae carnis veritas Verbo unita non fuerit. De quo prodigio falsitatis, quis non videat quae opinionum monstra nascantur? Negator enim mediatoris Dei et hominum, hominiaut Valentinus usurpet, aut Manichaeus obtineat, quorum nullus in Christo Jesu humanae carnis credidit veritatem. Qua utique non recepta, non solum quod
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotũ liceat nescire qͥd predicet: qͣm qi noratut
norabit᷑: inexcusabilior tamen ẽ omib inperitis quilibi&
gelii. ñ solũ pagmarũ eloquĩs s &e ipsoꝵ locoꝵ testimonis
erudit᷑. Et qͦd alibi ñ lic&. ñ credi ibi ñ potest ñuderi
Quid laborat ĩ tellectꝰ. ubi ẽ magister aspectꝰ. Et cun
lecta uel audita st̃ dubia ubi se & uifui &. tactui tota
humane salutis ingert̃ sacram̃ta : Quasi ad fingulos qͦsꝙ
cunctantes: ad huc dñs uoce corporea utat᷑ & dicat. Quid ꝑtͥ

Expanded text:
sacerdotum sacerdotum gnorabitur, inexcusabilior tamen est omnibus imperitis quilibet gelii, non solum paginarum eloquiis, sed ipsorum locorum testimoniis eruditur. Et quod alibi non licet non credi, ibi non potest non videri. Quid laborat intellectus, ubi est magister aspectus? Et cur lecta vel audita sunt dubia, ubi se et visui et tactui tota humanae salutis ingerunt sacramenta? Quasi ad singulos quosque cunctantes Dominus adhuc voce corporea utatur, et dicat: Quid t
Abbreviated transcription (Latin):
cceptis dilectionis tuȩ luteris quas ad nos filii nr̃i
andreas presbit᷑. & petrus diaconꝰ detuler̾t. gaui¬
sus sũ quidẽ qͦd tibi ad episcopatꝰ tui sede redire di¬
cuisset: s confluentib in recordationẽ om̃ib causis quȩ ti
ꝑ quosdã excessus laborare fecer̃t̃: dolu aduersitatũ t̾uarũ
temet ipsũ tibi fuisse materũ.&. resistendi hereticis ꝑdi
audeas redarguere : qͦs tibi ꝓfessus es in suo errore placiussẽ
Beatȩ en̾i memoriȩ flauiam condẽpnatio & impiissimi
tio fuit: Quã ipse grandimiscđia sua fecit resosui eui
de testandũ illud ephesene synodi uiditiũ. ita sc̃a calei¬
donensis concilii auctoritate destruxit: ut nullũ de prauatoꝵ
a remedio correctionis arceret. Unde q intẽpore induls¬
tiȩ resipiscentiã magis quã ꝑtinatiã delegisti gatideo
teᷤᷤ celestẽ excepisse medicinã ut fidei abheretieis impug.¬
nate tandẽ inciperes esse defensor. Quãius em̃ntalt

Expanded text:
cceptis dilectionis tuae litteris, quas ad me filii nostri Andreas presbyter et Petrus diaconus detulerunt, gavisus quidem sum quod tibi ad episcopatus tui sedem redire licuisset; sed confluentibus in recordationem omnibus causis quae te per quosdam excessus laborare fecerunt, dolui adversitatum tuarum temetipsum tibi fuisse materiam, et resistendi haereticis conaudeas redarguere quos tibi professus sis in suo errore placuisse. Beatae enim memoriae Flaviani condemnatio, et impiissimi tio fuit? quam ipse grandi misericordia sua fecit resolvi, 1287 cum detestandum illud Ephesinae synodi judicium, ita sancti Chalcedonensis concilii auctoritate destruxit, ut nullum depravatorum a remedio correctionis arceret. Unde quia in tempore indulgentiae resipiscentiam magis quam pertinaciam delegisti, gaudeo te coelestem expetisse medicinam, ut fidei ab haereticis impugnatae tandem possis esse defensor. Quamvis enim nulli
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ si ratione ñ regit᷑. infurorẽ uer¬
titur : ita ut homo sui animi impotens
sit. facies qđ ñ conuenit. Hȩc enĩsicor¬
diinsid&. ominẽ exinut ꝓuidentiã ab eo
facti. nec iudiciũ rectȩ̨ discretionis in¬
quirert. nec honestȩ ẽtẽplationis uir¬
tutẽ. nec maturitatẽ c̃silu habere pote¬
rit : sed om̃a ꝑ p̃cipitiũ qđdã facere uidet
Dequaidest ira pullulat tumor m̃tis. rixȩ
ẽtumeliȩ. clamor. indignatio. p̃sũptio.
blasfemiȩ. sanguinis effusio. homicidia. ul¬
ciscendicupiditas. in uiriarũ memoria Iuȩ
uincit᷑ ꝑpatientiã & longanimitatẽ. & ꝑ
ratione̾ intellectualẽ. quã dĩ inserit m̃

Expanded text:
quae, si ratione non regitur, in furorem vertitur, ita ut homo sui animi impotens fiat, faciens quod non convenit. Haec enim si corde insedit, omnem eximit providentiam ab eo facti, nec judicium recte discretionis inquirere, nec honestae contemplationis virtute, nec maturitatem consilii habere poterit, sed omnia per praecipitium quoddam facere videtur. De qua idem pullulat tumor mentis, rixae, contumeliae, clamor, indignatio, praesumptio, blasphemiae, sanguinis effusio, homicidia, ulciscendi cupiditas, injuriarum memoria. Quae vincitur per patientiam et longanimitatem, et per rationem intelle
Abbreviated transcription (Latin):
su&isimus &mites: Sicut iura uĩ dño uotũ
uouit dõ ia cob: iurare dõ ẽ : id .ẽ promissi¬
onẽ suã ostendere: uotum uouit dõ iacob
humanũ genus Vinde ait in euangelio: Opus
consummaurquod de distimihi: uotum uouit
dõ iacob insequentib uox de monstrat quid
uouis s&dõ idẽ ut inuenir& taber naculũ
dẽ iacob: id .ẽ ecclesiam scam̃ dequadicitur
in alio psalmo: quam a mabilia sunt taber¬
naculatua dnẽ: sed nos sibene egerimus.
tabernaculũ erimus dõ & templũ dĩuiui :
sicut dixit apłs: templum dĩ estis uos: Nulla
nos dormitatio nulla oblectatio carnis.
nulla ambitio saeculi de terreat. ut taber¬
naculũ dõ non inueniamus in nob̵m &ipsis
Ecce audiuimus eã in effrata. inuenimus eã
in campis siluȩ : e frata speculũ interproat᷑:
inspeculo imagines conspiciuntur significat
proph&̧as . qui per imaginem locuti sunt de
futura domodĩ quam uenimus in campis

Expanded text:
sueti simus et mites. Sicut iuravit Dominus, votum sueti simus et mites. Sicut iuravit Dominus, votum vovit Deo Iacob. Iurare Dei est, id est promissionis suae ostendere †...†. Votum vovit Deo Iacob. humanum genus? Unde ait in evangelio: ‘Opus consummavi, quod dedisti mihi’. Votum vovit Deo Iacob. In sequentibus vox demonstrat quid vovisset Deo, id est ut inveniret tabernaculum Deo Iacob, id est ecclesiam sanctam de qua dicitur in alio psalmo: ‘Quam amabilia sunt tabernacula tua, Domine’. Sed nos, si bene egerimus, tabernaculum erimus Deo et templum Dei vivi, sicut dixit apostolus: ‘Templum Dei estis vos’. Nulla nos dormitatio, nulla oblectatio carnis, nulla ambitio saeculi deterreat, ut tabernaculum Deo non inveniamus in nobismetipsis. Ecce audivimus eam in Eufrata, invenimus eam in campis silvae. Eufrata speculum interpretatur. In speculo imagines conspiciuntur; significat prophetas qui per imaginem locuti sunt de futura domo Dei, quam invenimus in campis
Abbreviated transcription (Latin):
hi duo uersus & adher&a cos ꝑtinere : qui
non uolunt humiliari inpace ecclesi&e sed
ex altari inscisma doctrine suȩ. noluerunt
matris ecclesie lacte nutriri. ut ad solidũ
& amatre repulsi quia lacte pi&atis
nutriri noluerunt & sunt doctores erroris.
cũ non sint discipuli ueritatis: ideo re¬
buet᷑ in animab: illorũ quia propteni¬
fidelitatem scismatis in anima recesseruNT
a fide ideo inanima recepturi erunt quicquid
meruerunt: Sper& isrł in dno ex hoc nunc
&usq in sacculũ : qui .ẽ. spes omniũ uidentiũ¬
dm̃ ex hoc nunc &usq in sempiternum:
id ẽ. usq ad a dernitatem in quaui debimus.
inqua exemplũ nobis scirsimi dauid pro¬
posuit quasi exsua personadicens
mansu&udinis eius: dauid manuf ostis
interprecatur. Qui iuxta historiã pepercit
inimico quaerenti animam suã significans
uit . & nobiscum inimici essemus mansu&us
ẽ factus. ut nos eius exemplo edocti man¬

Expanded text:
hi duo versus et ad haereticos pertinere, qui hi duo versus et ad haereticos pertinere, qui non volunt humiliari in pace ecclesiae, sed exaltari in schisma doctrinae suae. Noluerunt matris ecclesiae lacte nutriri, ut ad solidum  a matre repulsi, quia a lacte pietatis nutriri noluerunt et sunt doctores erroris, cum non sint discipuli veritatis. Ideo retribuitur eis in animabus illorum, quia propter infidelitatem schismatis in anima recesserunt a fide, ideo in anima recepturi erunt quicquid meruerunt. Speret Israel in Domino ex hoc nunc et usque in saeculum, qui est spes omnium Deum videntium. Ex hoc nunc et usque in sempiternum, id est usque ad aeternitatem in qua videbimus in qua exemplum nobis sanctissimi David proposuit, quasi ex sua persona dicens: mansuetudinis eius. David ‘manu fortis’ interpretatur, qui iuxta historiam pepercit inimico quaerenti animam suam, significansvit et nobis, cum inimici essemus, mansuetus est factus, ut nos eius exemplo edocti man
Abbreviated transcription (Latin):
quia multũ repl&i sumus dispectione: In
aliquib: sicut deuno ubiait. De profundis
clamaui ad tednẽ: & hoc ideo quia multi sumu
in membris. unũ autẽ in xpo & omnes inuno
loquuntur . & unus in omnib: Coquitur.
nẽ non .ẽ. ex altatum cormeũ neq elati
sacrificiũ dõ humilitatis offest in his uerbis
bulatus id ẽ humiliatus: magis itaq audita
ẽ humiliati publicani oratio quam superbi¬
entis pharisȩi: neq elatisunt oculimei :
oculos cordis elatos. eẽ. non dixit. sed humi¬
latos quia omniũ bonorũ custodia ẽ. humi¬
litas : Neq ambulaui in magnis. neq inmi¬
rabilib suꝑ me: nec quaesiui ut magnus
essem interhomines aut mirabilis faciendo
signa uel miracula quia signa propt̃¬
infideles datasuNt. non propt̃ fideles.¬
ut ꝑsigna crederent qui ꝑ predicationes
non crediderunt: unde subdidit. Sinon
humiliter sentiebam. sed ex altaui animã
meam: uidentur maledictionem sonare

Expanded text:
quia multum repleti sumus despectione, in quia multum repleti sumus despectione, in aliquibus sicut de uno ubi ait: De profundis clamavi ad te, Domine. Et hoc ideo quia multi sumus in membris, unum autem in Christo: et omnes in uno loquuntur, et unus in omnibus loquitur.tum cor meum neque elati Sacrificium Deo humilitatis offert in his verbis,bulatus, id est humiliatus. Magis itaque audita est humiliati publicani oratio, quam superbientis pharisaei. Neque elati sunt oculi mei. Oculos cordis elatos esse non dixit, sed humiliatos, quia omnium bonorum custodia est humilitas. Neque ambulavi in magnis neque in mirabilibus super me, nec quaesivi ut magnus essem inter homines aut mirabilis faciendo signa vel miracula, quia signa proptinfideles data sunt, non propter fideles,r signa crederent qui per praedicationes non crediderunt. Unde subdidit: Si non humiliter sentiebam sed exaltavi <animam meam si
Abbreviated transcription (Latin):
mea in dño quid sperat remissionẽ pecca¬
torum recipessed adhuc uitam a&ernam
non tene o: & quia fecisti quod promisisti :
spero te facturũ eẽ quod huc restat.
ut post resurrectionẽ omniũ uitã a&ernã
accipiam : Acustodia matutina usq ad noctẽ
sper& isrł in dnõ : custodia matutina xp̃s
re surrexit . in quo omnes resurrecturi sumus
ideo illa resurrectionis suaȩ uigiliausq
ad noctem id ẽ finẽ mundi omnes scĩ spereis
indnõ & haec spes inde cestissima ẽ: & apud
dnm̃ miseri cordia & copiosa apud eum
redemptio: Per illũ itaq redemptisumus
perillũ resurrecturi erimus: ipse redemit
isrł ab omnib: iniquitatib suis ubi super
fidem ab omnib: iniquitatib sui f omnes
fideles: nomen isrł designat. qui omnem
redempti sunt ab omnib: iniquitatibus suis:
scire debemus quod in aliquibus locis in his
ubi ait: Miserere nobis dñe miserere nobis.

Expanded text:
mea in Domino. Quid sperat? Remissionem peccamea in Domino. Quid sperat? Remissionem peccatorum recepi, sed adhuc vitam aeternam non teneo; et quia fecisti quod promisisti, spero te facturum esse quod adhuc restat, ut post resurrectionem omnium vitam aeternam accipiam. A custodia matutina usque ad noctem speret Israel in Domino. Custodia matutina Christus resurrexit, in quo omnes resurrecturi sumus; ideo <ab> illa resurrectionis suae vigilia usque ad noctem, id est finem mundi, omnes sancti sperent in Domino. Et haec spes inde certissima est. Et apud Dominum misericordia, et copiosa apud eum redemptio. Per illum itaque redempti sumus, per illum resurrecturi erimus. Et ipse redemit Israel ab omnibus iniquitatibus suis. Ubi superafidem ab omnibus iniquitatibus suis. Omnes fideles nomen Israel designat, quia omnes hristi redempti sunt ab omnibus iniquitatibus suis. Scire debemus quod in aliquibus locis in his ubi ait: Miserere nobis Domine, miserere nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
seruitui: geminatio clamoris. significa¬
tio .ẽ deprecationis intimȩ : sequitur uero: Siniqͥ tates
obseruaueris dnẽ. dnẽ quis sustinebit: a perit
de quo profundo clamar&. id .ẽ. depeccatorũ
suorum abrsso quae inundauera t super
caput eius. intellegens omnẽ uitã hane
temptationib plenã : ideo dixit : quis susti¬
nebitsiustitia tantum modo iudicas nos.
& non miserationes prestes. nullus . ẽ. qui
sustinere possit quia omnes sunt filii ire.
sed magis nobis spes. ẽ. demiserationib tuis.
& non demiseri is nris: Quia apud te propi¬
tiatio ẽ: propterlegem tuã sustinui tedne
id ẽ speraui in tednẽ. sicut in alio psalmo
dixit expectans expectaui dnm̃ & respexit
me Expectaut. perspem. & respexitme
ꝑmiseri cordiam: Sustinuit animamea in
uerbum tuũ dnẽ: in quod uerbũ sustinuit
id ẽ in uerbũ quod caro factum ẽ. spera¬
uit animamea perquod uerbũ mihi omnia
dimisisti peccata: sed adhuc sperat anima

Expanded text:
ignificatio est deprecationis intimae. Sequitur vero: Si iniquitates observaveris, Domine, Domine, quis sustinebit? Aperit de quo profundo clamaret, id est de peccatorum suorum abysso, quae inundaverunt super caput eius, intellegens omnem vitam hanc temptationibus plenam. Ideo dixit: Quis sustinebit? Si iustitiam tantummodo iudicas nobis, et non miserationem praestes, nullus est qui sustinere possit, quia omnes sunt filii irae. Sed magis nobis spes est de miserationibus tuis, et non de meritis nostris. Quia apud te propitiatio est, et propter legem tualio psalmo dicit: Exspectans exspectavi Dominum, et respexit me: exspectavi per spem, et respexit me per misericordiam. Sustinuit anima mea in verbum tuum, Domine. In quod verbum sustinuit, id est, in verbum quod caro factum est speravit anima mea. Per quod verbum mihi omnia dimisisti peccata; sed adhuc sperat anima
Abbreviated transcription (Latin):
fructus uentris : id ẽ omniũ scõrũ congrega¬
tiones : filii mertes fructus uentris: de in de
adiungit: sicut sagittȩ in manu potentis. ita
filii excussorum: sagittȩ a postoli sunt quorũ
sonus exiuit in omnem terram de manu potentis
filii sunt excussorũ id ẽ filii proph&arum :
qui secr&a misteria incarnationis xp̃i & scaẽ
sacramenta ecclesiae de don o caelestis
thesauri excusserunt. & inlucẽ produxerunt
saeculis mysteria: horum filii apostoli. quia
quod illi in enigmate pronuntiauerunt.
hoc apostoli inxpõ quas istoriã predicauerũ
beatus homo quiimpleuit desiderium suũ
e ipsisi non confund&ur cum loqu&ur
mnimicit suis inposta exipsis id ẽ a postolori
predicationibus qui totum suum desidderiũ
fundeur cumlo quosur in imicis suis inposta

Expanded text:
ficant, id est omnium sanctorum congregationem, filii mercis fructus ventris. Deinde adiungit: Sicut sagittae in manu potentis, ita filii excussorum. Sagittae apostoli sunt, quorum sonus exivit in omnem terram, de manu potentis filii sunt excussorum, id est filii prophetarum, qui secreta mysteria incarnationis Christi et sanctae sacramenta ecclesiae de domo caelestis thesauri excusserunt et in lucem produxerunt †saeculis mysteria†. Horum filii apostoli, quia quod illi in aenigmate pronuntiaverunt, hoc apostoli in Christo quasi historiam praedicaverunt. Beatus homo qui implevit desiderium suum ex ipsis: non confundentur cum loquentur inimicis suis in porta. Ex ipsis, id est ex apostolorum praedicationibus. Qui totum suum desiderium efundetur cum loquetur inimicis suis in porta.
Abbreviated transcription (Latin):
quid audituri erunt: uenite benedicti
patris mei. ꝑcipite regnũ quod uobis para¬
tum .ẽ. aborigine mundi & c&era: tunc
ad illos dictum ẽ : qui opera misericordiȩ
modo diligenter uolunt seminare in pau
dentium sunt: qualiter a scendentium:
id ẽ. amando dm̃: qui dm̃ amat ascendit.
qui saeculũ amat cadit: sed huius cantic̃i
titulo additum ẽ : canticum graduum
salomonis : uideamus cur nomensalomonis
in hoc tantum modo loco additum sit:¬

Expanded text:
Quid audituri erunt? ‘Venite, benedicti Quid audituri erunt? ‘Venite, benedicti patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi illis hoc dicetur, qui opera misericordiae modo diligenter volunt seminare in paupdentium sunt. Qualiter ascendentium? Scilicet amando Deum. Qui Deum amat, ascendit; qui saeculum amat, cadit. Sed hujus psalmi titulo additum est: Canticum Graduum Salomonis. Videamus, cur nomen Salomonis in hoc tantummodo loco additum sit
Abbreviated transcription (Latin):
beati quilugent. quõ ipsi consolabuntur:
itẽ : beati miseri cordes qm̃ ipsi miseri cordiã
consequentur: seminant in lacrimis. qui
lugent sua peccata: seminant inualle. qui
miseri cordiae opera faciunt : dicente apło
qui seminat in benedictione. de benedicti
seminat . tantũ recipi& nam ipsa uita quam
intrauimus misera ẽ. lacrimosa ẽ: laborib:
plena: ideo homo natus flere nouit. ridere
non nouit. quia ad laborem natus .ẽ non
mitentes semina sua: iste gradus cantico
ad opera nos miseri cordiae ex hostatur:
ut eamus & quaeramus cuibene faciamus.
& compatientes simus miseriae aliorũ sicut
apłs dicit flere cumflentib: : mit tamus
semina nr̃a suꝑ transeuntes aquas quia in
multo tempore inuenia&mus illa : Ideo sequit᷑ :
Venientes autem uenient in exultatione:
postantes manipulos suos: quo ueniaent.
nisi in presentiã summi iudicis quid postabt̃:
opera miseri cordiae: esuriui enim & dedistis mͥ
nanducare : sitiui & de distismihibibere :

Expanded text:
Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Item: Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur . Seminant in lacrymis, qui lugent sua peccata; seminant in valle, qui misericordiae opera faciunt, dicente Apostolo: Qui seminat in benedictione, de benedictioseminat, tantum recipiet. Nam ipsa vita, in quam intravimus, misera est, lacrymosa est, laboribusque plena. Ideo homo natus flere novit, ridere non novit, quia ad laborem natus est, non mittentes semina sua. Iste Gradus canticorum ad opera nos miserut eamus et quaeramus cui bene faciamus et compatientes simus miseriae aliorum, sicut apostolus dicit: ‘Flere cum flentibus’. Mittamus semina nostra super transeuntes aquas, quia in multo tempore inveniemus illa. Ideo sequitur: Venientes autem venient in exultatione, portantes manipulos suos. Quo veniunt, nisi in praesentiam summi iudicis? Quid portant? Opera misericordiae. Esurivi enim et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere.
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissuis somnũ eccehereditas dnĩ. filu
merces fructus uentris: somnum hic mostẽ
significat: sicut xp̃s non ẽ ex altatus nisi
postmostẽ : ita nrã ex altatio non ẽ nisi post
mostem qui a illius resurrectio non fuit nisi
antea moreret᷑ nec nr̃a erit resurrectio. nisi
antea moriamur: quasi quaereres iterũ quib
uentris : quae ẽ hereditas ista : illa de qua
dicitur: postula ame: & dabo tibi gentes here¬
ditatem tuã: qui sunt filii merces: id ẽ. sc̃i¬

Expanded text:
dilectis suis somnum, ecce hereditas Domini filii dilectis suis somnum, ecce hereditas Domini filii mercis fructus ventris. Somnum hic ‘mortem’ significat. Sicut Christus non est exaltatus nisi post mortem, ita nostra exaltatio non erit nisi post mortem. Quae illius resurrectio non fuit nisi antea moreretur, nec nostra erit resurrectio nisi antea moriamur. Quasi quaereres iterum: ‘quibus cis fructus ventris. Quae est hereditas ista? Illa de qua dicitur: ‘Postula a me, et dabo tibi gentes hereditatem tuam’. Qui sunt filii mercis? Id est s
Abbreviated transcription (Latin):
absq diuina gratia laborare : preueniat gratia
et sub sequatur oboedientia. ille non laborat
inuanum : postquam sederitis quimandu¬
catis panem doloris: siuultis in excelso. eẽ :¬
estote hic humiles ubihumilis fuit ille qui
pronobis pauꝑ fuit factus. ut ibi excelsisitis:
ubi ille sed et addexterã dĩ patris: surrectio.
sessio abhonore iudicandi ut illi sedebitis
uos suꝑ sedes duodelim: item sessio humili¬
tatem significat. ut illic Ihs̃ fatigatus exiti¬
nere. sedebat sic suꝑ fontem: Nam & in alio
psalmo. dnẽ tu cognouisti sessionem meam
& resurrectionemmeã. id .ẽ. humilitatem
meam & ex altationẽ meã : ut intelleger&ur
adquam ꝑtiner& haec sessio formam.
qui gemunt in hac peregrinatione: caelestẽ
emur suppotenti manudĩ ut nos ex alt&
in tempore uisi tationis : quasi quaerer&
iste amator quando ess& ista resurrectio
id. ẽ. ex altatio: respond&ur ei: Cum de derre

Expanded text:
absque gratia divina laborare. Praeveniat gratia, absque gratia divina laborare. Praeveniat gratia, sed subsequatur oboedientia: ille non laborat in vanum. Surgite postquam sederitis, qui manducatis panem doloris. Si vultis in excelso esse, estote hic humiles, ubi humilis fuit ille, qui pro nobis pauper fuit factus, ut ibi excelsi sitis ubi ille sedet ad dexteram Dei patris. Surrectio esessio ab honore iudicandi, ut illic: ‘Sedebitis vos super sedes duodecim’. Item sessio humilitatem significat, ut illic: ‘Iesus fatigatus ex itinere sedebat sic super fontem’. Nam et in alio psalmo: ‘Domine, tu cognovisti sesresurrectionem meam’, id est, humilitatem meam et exaltationem meam. Ut intellegeretur ad quam pertineret haec sessio formam, qui gemunt in hac peregrinatione, caelestem emur sub potenti manu Dei, ut nos exaltet in tempore visitationis’. Quasi quaereret iste amator quando esset ista surrectio, id est exaltatio, respondetur ei: Cum dederit
Abbreviated transcription (Latin):
salomonunter pr&atur pacificus : quis ẽ
iste pacificus nisi uerussalomon dns noster
ihs̃ xpr̃. qui caelestia & terrestriã pacifi¬
cauit insanguine suo & pacificauit utraq:
duos sibi pari&es coniungens in
se ipso summo angulari lapide: Nam ecclesiã
de duob populis id ẽ circumcisionis &
preputii copulauit in unũ ouile. ut sit
unus pastor & unũ ouile: de isto uero
salomone capite huius psalmidicitur:
isi dns̃ aedificauerit domũ. inuanũ
laborant qui aedificant eã : nisi dnr̃
aedific& ecclesiã absq macula & ruga. in
uanũ laborat omnis predicator: qui sunt
qui inuanũ laborant nisi her&ici. quilaboran
ecclesiam congregare. sed absq dnõ: ideo
uanum ẽ opus illorũ: populus fidelis ex quo
qui remunerat: ille solus in omnib: & aedi¬
ficator & custos: ideo dixit in sequenti uersu
Nisi dns̃ custodierit ciu̾itatẽ. frustra uigilat
qui custodit eã ista ẽ ciuitas. dequa sȩpius
in his graduũ psalmis cantatur. spiritalis

Expanded text:
Salomon interpretatur ‘pacificus’. Quis est iste pacificus nisi verus Salomon, Dominus noster Iesus Christus, qui caelestia et terrestria pacificavit in sanguine suo et fecit utraque unum, duos sibi parietes coniungens in seipso summo angulari lapide? Nam ecclesiam de duobus populis, id est circumcisionis et praeputii, copulavit in unum ovile, ut sit unus pastor et unum ovile. De isto vero Salomone capite huius psalmi dicitur: Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam. Nisi Dominus aedificet ecclesiam absque macula et ruga, in vano laborat omnis praedicator. Qui sunt qui in vano laborant nisi haeretici, qui laborant ecclesiam congregare, sed absque Domino? Ideo vanum est opus illorum †populus fidelis ex quo qui remunerat, ille solus in omnibus et aedificator et custos. Ideo dixit in sequenti versu: Nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam. Ista est civitas de qua saepius in his graduum psalmis cantatur, spiritalis
Abbreviated transcription (Latin):
dicat itaq omnis: magnificauit dñs facere
nobiscum facti sumiifla&antef miseri cordiã
ide scctisumus la&antes : Conuestet dñs
captiuitatem nram̃ sicut torrens in austro:
torrentes dicuntur flumina hiemalia :
magno enim imp&u repentinis aquis impl&a¬
currunt. auster uero uentus calidus ẽ : &
glacies soluens : significat uero spm̃ scm̃
qui duritiã peccatorũ nrõrum quae zelo

Expanded text:
Dicunt itaque omnes: Magnificavit Dominus facere nobiscum, facti sumus laetantes. Misericordia ideo facti sumus laetantes. Converte Domine captivitatem nostram sicut torrens in austro. Torrentes dicuntur flumina hiemalia; magno enim impcurrunt. Auster vero ventus calidus est, et glacies solvens: significat vero Spiritum sanctum qui duritiam peccatorum nostrorum, quae zelo
Abbreviated transcription (Latin):
erit in re. dumuidemus facie ad faciem:
usq nunc infide credimus & inspeamamus:
Tunc repl&um ẽ gaudio os nrm̃ & lingua
nr̃a exultatione: in hac consolatione huius
redemptionis nraẽ . repl&um ẽ os cordis
nr̃i gaudio & lingua cordis exultatione.
os cordis & lingua cordis. quo ore carnali
clauso dum oramus clamamus addm̃
Tunc dicent intergentes. magnificauit dnr̃
facere cum illis. id ẽ miseri cordiã facere
cumomnib gentib : quia non tantũ notus
iudȩa sed a finib: terrȩ laudes audiuimus

Expanded text:
erit in re, dum videmus facie ad faciem: erit in re, dum videmus facie ad faciem: usque nunc in fide credimus, et in spe amamus. Tunc repletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exultatione. In hac consolatione huius redemptionis nostrae repletum est os cordis nostri gaudio, et lingua cordis exultatione: os cordis et lingua cordis, qua ore carnali clauso dum oramus clamamus ad Deum. Tunc dicent inter gentes: magnificavit Dominus facere cum illis, id est misericordiam facere cum omnibus gentibus, quia non tantum notus in Iudaea, sed a finibus terrae laudes audivimus