comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ingaudium dñi sui perpetuo coronan
Stabant ante thronũ in conspectu agni
amicti stolis albis. & palmȩ inmanib coꝵ
Stant enĩ modo ante thronũ dĩ coronati.
quiquondam ante chronos iudicum
terrenorum iacebant poenis ad triti.
Stant inconspectu agni nulla ratione
illic contemplanda eius gła separandi
acuius hic amore nec ꝑ supplicia pote¬
rant separarĩ: Stolis fulgent albis: &
palmas inmanib habent. quia prȩmia
ioperib habent. dum corpora quȩ pro
absumi. ꝑ pręcipitia dissolui. ungulis
abradi. om̃imodo poenarũ genere passi
sunt dissipari. ꝑre surrectionẽ glorifica¬
ĩta recipiunt: Et clamabant in quit uoce
t̃magna dicentes: Salus dõ nr̃o. qui sed et
suꝑ thronũ & agno. Magna nõce salutẽ
dõ decantant: qui magna gratiarum
actione recolunt. non sua sẽ uirtute
sed ipso auxiliante tribulationũ inpug¬
nantiũ superasse certamina: Dicit
iterũ eorũ & pra teritos agones. & coro¬

Expanded text:
in gaudium Domini sui perpetuo coronandin gaudium Domini sui perpetuo coronandStabant ante thronum in conspectu Agni amicti stolis albis, et palmae in manibus eorum. Stant enim modo ante thronum Dei coronati, qui quondam ante thronum judicum terrenorum jacebant poenis astricti. Stant in conspectu Agni nulla ratione illic a contemplanda ejus gloria separandi, a cujus hic amore nec per supplicia poterant separari. Stolis fulgent albis, et palmas in manibus habent; quia praemia in operibus habent, dum corpora quae pro absumi, per praecipitia dissolvi, ungulis abradi, omnimodo poenarum genere passi sunt dissipari, per resurrectionem glorificata recipiunt. Et clamabant, inquit, voce magna dicentes: Salus Deo nostro, qui sedet super thronum, et Agno. Magna voce sDeo decantant, qui magna gratiarum actione recolunt, non sua se virtute sed ipso auxiliante tribulationum impugnantium superasse certamina. Dicit iterum eorum et praeteritos agones et coro
Abbreviated transcription (Latin):
tura designat. Unde benegalilea per
petrata transmigratio: nazareth flos
aut uirgultum eius interpretatur.
Quia nimirũ scã eccła. quo ardentiore
desiderio abhisquae in terris uidet.
ad caelestia promerenda transmigrat.
eo maiore spiritalium abundat᷑
flore ac germine uirtutũ Unde¬
martyrũ hodierna festiuitate uene¬
ramur de aeterna quae incaelis est.
marty̧rũ festiuitate sedule cogitemus.
corumq uestigia in quantũ possumus
sequendo. & ipsi eiusdem festiuitatis
suꝑnȩ participes ex istere curemus
testante apło Quia sisocii passionum
fucrimus. simul& consolationis erimus
Nectam demorte eorum lugeamus.
quã deiusta palmę̧ perceptione laete¬
mur. Siquidem singulos eorũ cum ꝑ
tormenta pellerentur ex hac uiti.
rachel gemebunda id est eccła quae
genuit luctu lacrimisq prosecuta est
Sediam hinc expulsos. suꝑna hierłm quȩ ẽ
mater om̃ium nrm. mox inaliã uitã
obuiis lactitia ministris excepit. atq

Expanded text:
tura, destura, despetrata transmigratio, Nazareth flos, aut virgultum ejus, interpretatur. Quia nimirum sancta Ecclesia quo ardentiore desiderio ab his quae in terris videt ad coelestia promerenda transmigrat, eo majore spiritalium abundat flore ac germine virtutumartyrum hodierna festivitate venecamur, de aeterna quae in coelis est martyrum festivitate sedule cogitemus, eorumque vestigia, in quantum possumus, sequendo, et ipsi ejusdem festivitatis superbae participes existere curemus, testante Apostolo, quia si socii passionum fuerimus, simul et consolationis erimus : nec tam de morte eorum lugeamus, quam de justa palmae perceptione laetemur. Siquidem singulos eorum cum per tormenta pellerentur ex hac vita, Rachel gemebunda, id est, Ecclesia gemit, luctu lacrymisque prosecuta: sed jam hinc expulsos superna Jerusalem, quae est mater omnium nostrum, mox in aliam vitam obviis laetitiae ministris excepit, atque
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ uero reuertitur in illa: non solum
fuge. sed nec noctis fitmentio: qui a
nimirũ quos obpeccatorũ tenebras
olim ꝑsecutores reliquit. ipsos oblucẽ
fidei tandẽ se quaerentes reuisit
Quod dampnato licet herode. ioseph
timore archelai filii eius in iudȩã
ubi metropolim habebant ire formi¬
dans: monente angło innazar&h
galile ȩ secedit. ultima praesentis
eccłae tempora designat. quando
ꝓca quaenunc est uniuersaligentis
illius cȩcitate quaxpianos inquantũ
ualet ꝑsequi non desistit Acrior
in quibusdam antichristi ꝑsecutio con¬
surget : & quidẽ plurimis ad praedica¬
tionẽ enoch &heliȩ aꝑfidia conuersis.
sed ccteris adinstinctũ antichristi
tota intentione contra fidẽ dimican¬
tibus. Parsigitur iudaea inqua regna¬
bat archelaus ꝑfidos antichristi sequa¬
ces ostendit. Porro nazar& hgalileȩ
quo dñs transfertur. partẽ gentis ciꝰdẽ
quaetunc temporis fidẽ xp̃u est suscep¬

Expanded text:
cum vero revertitur in illam  Al., nulcum vero revertitur in illam  Al., nulla non solum fugae, sed nec noctis fit mentio: quia nimirum quos ob peccatorum tenebras olim persecutores reliquit, ipsos ob lucem fidei tandem se quaerentes revisit. Quod damnato licet Herode Joseph timore Archelai filii ejus in Judaeam, ubi metropolim habebat, ire formidans, monente angelo in Nazareth Galilaeae secedit, ultima praesentis Ecclesiae tempora designat, quando pro ea quae nunc est universali gentis illius caecitate, qua Christianos in quantum valet persequi non desistit, acrior in quibusdam Antichristi persecutio consurget. Et quidem plurimis ad praedicationem Enoch et Eliae a perfidia conversis, sed caeteris ad instinctum Antichristi tota intentione contra fidem dimicantibus. Pars igitur Judaeae in qua regnabat Archelaus, perfidos Antichristi sequaces ostendit. Porro Nazareth Galilaeae, quo Dominus transfertur, partem gentis ejusdem quae tunc temporis fidem Christi est suscep
Abbreviated transcription (Latin):
& pulsi de prouintia. & ingentibus
predicaturi sunt longe lateq disꝑsi
Sicq factum est: ut gentilitas quȩ ꝑ
aegyptum figuratur peccatis ante
tenebrosa lumen uerbi perciper&:
hoc est enĩ puerũ iħm & matrẽ cius
ꝑ ioseph in acgyptũ transferri: fidem
scilicet dominicȩ incarnationis eccłae
societatẽ. ꝑdoctoresscos gentib cõmit¬
ti:. Quod erant in acgypto usq ad obitũ
herodis: indicat figuratȩ fidem xp̃i in
gentib mansurã. donec plenitudo
earum introeat & sic om̃is isrł saluus fiat
Obitus quippe herodis terminum inten¬
tionis malitiosȩ. quanunc contra ecłam
uidȩa seuit insinuat. Occisio paruulo¬
rum mortẽ humilium spũ: quos fugato
a se xp̃o iudȩi perimere designant
Q uod aut̃ defuncto hero de redit ad terrã
enoch. & helia praedicantib uidaei
sopita modernȩ inuidiae flamma fidẽ
ueritatis accipient. Et bene cũ iudȩ ã
descrit fugere . & hoc in nocte dicitur.

Expanded text:
expulsi de provincia, et in gentibus expulsi de provincia, et in gentibus praedicaturi sunt longe lateque dispersi. Sicque factum est ut gentilitas quae per Aegyptum figuratur, peccatis ante tenebrosa lumen verbi perciperet. Hoc est enim puerum Jesum et matrem ejus per Joseph in Aegyptum transferri, fidem scilicet Dominicae incarnationis et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Quod erant in Aegypto usque ad obitum Herodis indicat figurate fidem Christi in gentibus mansuram donec plenitudo gentium introeat, et sic omnis Israel salvus fiat. Obitus quippe Herodis terminum intentionis malitiosae, qua nunc contra Ecclesiam Judae saevit, insinuat. Occisio parvulorum, mortem humilium spiritu, quos fugato a se Christo Judaei peremere, designat. Quod autem defuncto Herode redit ad terram Enoch et Elia praedicantibus Judaei, sopita modernae invidiae flamma, fidem veritatis accipient. Et bene cum Judaeam deserit, fugere, et hoc in nocte dicitur;
Abbreviated transcription (Latin):
ubi simul exemplum datur fidelibus.
ne dubitentrabiem ꝑsequentiũ. ubi
oportunũ declinare fugiendo. cũ hoc
dm̃ ac dñm suum fecisse meminerint
Siquidem ipse quierat praecepturus.
cũ uos ꝑsecuti fuerint inciuitate ista.
fugite in aliam: Prius fecit quod prȩ¬
cepit fugiendo hominem. quasi homo
interra : quẽ magis paulo ante monstra¬
uit stella decaelo Q uod occisis ꝓdño
pueris. herodes non longe post obut.
&. ioseph monente angelo dñm cũ matre
ad terrã isrł reduxit: significat om̃s
ꝑsecutiones quae contra eccłam erant
mouendȩ. ipsorum persecutorũ morte
uindicandas. eisdemq: multis ꝑsccutor¬
bus pacem eccłae denuo reddendã.
& scõs quilatuerant ad sua loca fuisse
reuersuros. Possumus quoq odium¬
herodis quo ꝑdere iħm uoluit. super
ꝑsecutionib quae apostolorum sunt
temporibus factȩ in iudȩa specialit̃
alcipere. quando inualescente inuidia
praedicatores sunt uerbi pene om̃s

Expanded text:
Ubi simul exemplum datur fidelibus, Ubi simul exemplum datur fidelibus, ne dubitent rabiem persequentium, ubi opportunum fuerit, declinare fugiendo, cum hoc Deum ac Dominum suum fecisse meminerint. Si quidem ipse qui erat suis praecepturus, Cum vos persecuti fuerint in civitate ista, fugite in aliam, prius fecit quod praecepit fugiendo hominem, quasi homo in terra, quem magis paulo ante monstravit stella de coelo. Quod occisis pro Domino pueris Herodes non longe post obiit, et Joseph monente angelo Dominum cum matre ad terram Israel reduxit, significat omnes persecutiones quae contra Ecclesiam erant movendae ipsorum persecutorum morte vindicandas, eisdemque mulctatis persecutoribus pacem Ecclesiae denuo reddendam, et sanctos qui latuerant ad sua loca fuisse reversuros. Herodes quoqHerodis quo perdere Jesum voluit, super persecutionibus quae apostolorum sunt temporibus factae in Judaea, specialiter accipere, quando invalescente invidia praedicatores verbi sunt pene omnes
Abbreviated transcription (Latin):
filios suos. cum trib: iuda quaebethlcem
tenebat non derachel: sedde sorore eiꝰ
lia fuerat orta: Ubi tamen facilis patet
responsio: quia non tantũ in bethleem.
uerum etiã in om̃ib finib: eius pueri sunt
om̃s trucidati: Tribus autẽ beniamin
quae derachel ortaest. ꝓxima fuit
tribui uidae. Unde merito credi deb&.
quod plaga crudelissimȩ necis. non pau¬
cos etiam beniamin stirpis pueros in uol¬
uerit: quos progenies rachel elata
in ecelsum uoce plorauerit. Potest
& aliter intellegi: quia rachel iuxta
bethlcem sepulta est: sicut titulus
monumenti eius manensusque hodie
testatur: ad occidente ciuitatis ultra
uiã quae ducit hebron: quod ea quae
in loco eodẽ agebantur. ipsa egisse pro¬
phetico locutionis modorectedicatur.
cuius corpore & nomine locus ipse fuerat
insignis. Quod dñsipse ne occideretur
abherode sublatus est aparentibus
in aegyptum. significat clectos sȩpius
malorum in probitate suis effugandos

Expanded text:
filios suos, cum tribus Juda quae Bethleem filios suos, cum tribus Juda quae Bethleem tenebat, non de Rachel, sed de sorore ejus Lia fuerat orta. Ubi tamen facilis patet responsio, quia non tantum in Bethleem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt omnes trucidati. Tribus autem Benjamin, quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet quod plaga crudelissimae necis non paucos etiam Benjaminaeae stirpis pueros involverit, quos progenies Rachel elata in excelsum voce ploraverit. Potest et aliter intelligi quia Rachel juxta Bethleem sepulta est, sicut titulus monumenti ejus manens usque hodie testatur, ad occidentem civitatis, ultra viam quae ducit Hebron: quod ea quae in loco eodem agebantur, ipsa egisse prophetico locutionis modo recte dicatur, cujus corpore et nomine locus ipse fuerat insignis. Quod Dominus ipse ne occideretur ab Herode sublatus est a parentibus in Aegyptum, significat electos saepius malorum improbitate suis effugandos
Abbreviated transcription (Latin):
prȩces pupilli necuiduȩ: si effundat
loquelam gemitus. Nonne lacrimȩ
uiduę admaxillam descendunt. & ex¬
clamatio eius suꝑ de ducentẽ eas:
Amax illa enim ascendunt usque ad
caelum: & dñs ex auditor delectabit᷑
in illis. Quod rachel plorasse dicit᷑
filios suos nec uoluisse consolari quia
non sunt: significat eccłam plorare
quidem scorum dehoc scło ablationẽ
Sed non ita uelle consolari ut qui scłm
morte uicerunt. rursus ad scłi certami¬
na secum toleranda redeant. quia
nimirum non sunt ultra reuocandi in
mundum: de cuius erumnis semel eua¬
serunt coronandi ad xp̃m Rachel nãq
quae ouis aut uidens dm̃ dicitur. eccłam
figurate de monstrat: cuius tota inten¬
tio ut uidere dm̃ mereatur inuigilat.
Et ipsa est ouiscentesima: quã pastor
bonus relictis in caclo nonaginta
nouem ouibus angelicarũ uirtutum.
ad gregem. Quaeritur autẽ iuxta litte¬
ram: quomodo rachel plorasse dicitur

Expanded text:
preces pupilli, nec viduam, si effundat preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis . Quod Rachel plorasse dicitur filios suos, nec voluisse consolari, quia non sunt, significat Ecclesiam plorare quidem sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle consolari ut qui saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi certamina secum toleranda redeant, quia nimirum non sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis semel evaserunt coronandi ad Christum. Rachel namque, quae ovis aut videns Deum dicitur, Ecclesiam figurate demonstrat, cujus tota intentio ut videre Deum mereatur, invigilat. Et ipsa est ovis centesima, quam pastor bonus relictis in coelo nonaginta novem ovibus angelicarum virtutum, ad gregem. Quaeritur autem juxta litteram quomodo Rachel plorasse dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
finib. quacumque ꝑ orbem diffusa . ẽ.
ꝑsecutionẽ sacuituram ꝑfidorũ. & pioꝵ
patientiã . eẽ. coronandam. Quia
bimi occisi sunt : doctrina & opera¬
tione ꝑfectos indica t. Qui uero
infra: simplices & idiotas. fidei tamen
nonficte. constantia fortes ȩque
denuntia: Quod illi quidẽ occisi
sunt: sȩd xp̃s quiquerebatur uiuens¬
tota sacuit. nulla tenus eis uduiuentib
uel occisis posse auferri. sed eos ueracitꝰ
contestari. quia siue uiuimus dño uiui¬
mus. siuemorimur dño morimur: Siue
enim uiuimus siue morimur: dñi sumus
Quod iuxta uaticinium hieremiae
Uox in rama id est in excelso audita est
ploratus & ululatus Manifeste denun¬
tiat luctum scãe eccłȩ : quo dciniusta
membrorũ suorũ nece gemit Non
ut hostesgarriunt inuacuum cedere.
sed usque ad solium suꝑni ascendere
iudicis. Etsicut protho martyris
abel: ita ctiã sanguinẽ ceterorũ
martyrum de terra clamare ad dm̃.
iuxta illud uiri sapientis. non despici&

Expanded text:
finibus quacunque per orbem diffusa est, persecutionem saevituram perfidorum, et piorum patientiam esse coronandam. Qui a bimatu occisi sunt, doctrina et operatione perfectos indicant; qui vero infra, simplices vel idiotas, fidei tamen non fictae constantia fortes aeque denuntiant. Quod illi quidem occisi sunt, sed Christus qui quaerebatur tota saevit, nullatenus eis vel viventibus vel occisis posse auferri, sed eos veraciter contestari, quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur, Domino morimur. Sive enim vivimus sive morimur, Domini sumus. Quod juxta vaticinium Jeremiae: Vox in Rama, id est in excelso, audita est ploratus et ululatus , manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quae de injusta membrorum suorum nece gemit, non ut hostes garriunt in vacuum cedere, sed usque ad solium ascendere superni judicis; et sicut protomartyris Abel, ita etiam sanguinem caeterorum martyrum de terra clamare ad Dominum, juxta illud viri sapientis: Non despicies
Abbreviated transcription (Latin):
nisi indicto ieiunio om̃s in cõmune
dñm precarentur. ut illa digna scri¬
om̃s hereticorũ tenebras pate factȩ
subito ueritatis luce dispulit: in prin
lemq initi is totum sui sermonis
temporaliter factum. ita etiam ucrũ
dm̃ uere ex dõ patre acternaliter
&xistentẽ clarissima adsertione per¬
docuit. immo om̃a diuinȩ ueritatis
& uere diuinitatis quantũ alteri
mortalium nulli licuit archana
reserauit. Et hoc uirgini priuilegi¬
um recte seruabatur ut adscrutanda
uerbi incorruptibilis sacramenta
incorrupto ipse non solum seđ & cor¬
pore proder&. Ddecuius dictorum
uerita te quam sit nemini ambigen¬
dum. ipse quoq curauit ostendere.
Qui cum dixiss& hic est discipulus ille¬
qui testimonium ꝑhibet dehis & scripsit
haec : continuo subiecit & ait. Et̃
scimus quia uerum est testimonium
eius. Q uia ergo & nos cum ceteris
fidelib scimus uerum esse testimoniũ
cius: curemus ꝑ om̃a recta fide intel¬

Expanded text:
nisi indicto jejunio, omnes in commune nisi indicto jejunio, omnes in commune Dominum precarentur, ut illa digna scriomnes haereticorum tenebras patefecit, et subita veritatis luce dispulit: In princlemque initiis totum sui sermonis temporaliter factum, ita etiam verum Deum, vere ex Deo Patre, et aeternaliter existentem clarissima assertione perdocuit, imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit, arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte servabatur, ut ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta incorrupto ipse non solum corde sed et corpore proderet. De cujus dictorum veritate quam sit nemini ambigendum ipse quoque curavit ostendere, qui cum dixisset, Hic est discipulus qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec, continuo subjecit, et ait: Et scimus quia verum est testimonium ejus. Quia ergo et nos cum caeteris fidelibus scimus verum esse testimonium ejus, curemus per omnia recta fide intel
Abbreviated transcription (Latin):
dum pandendo: si quidem a tempore
dominicȩ passionis. resurrectionis.
& ascensionis incaelum usque adultima
domiciani principis tempora. per
annos circiter sexaginta & quinque.
absque ullo scribendi adminiculo
uerbum prȩdicabat: At ubi ad omici¬
ano qui secundus post neronẽ xp̃ianoꝵ
tuta pastore ouilia lupi. marcion. che¬
rintus. & hebion. ceteriq anti christi
quixpm̃ fuisse ante mariã negabant.
simplicitatẽ fidei euuangelicȩ ꝑuersa
maculauere doctrina. Sed dumipse
post occisionẽ domiciani ꝑmittente
pio principe nerua redir& ephesum.
conpulsus est ab om̃ibus pęne tunc
asiȩ episcopis & multarũ ecclesiarum
legationib de co aeterna patri diui¬
nitate xpĩ altius facere sermonem
eo quod intrium cuuange listarua
scriptis machei uidelicet marci & lucȩ
dehumanitate eius acdehis quae per
hominem gessit. sufficiens sibi uideren¬
tur habere testimonium. Quod ille
sẽ non aliter facturum respondit:

Expanded text:
dum dum Dominicae passionis, resurrectionis et ascensionis in coelum, et usque ad ultima Domitiani principis tempora, per annos circiter sexaginta quinque absque ullo scribendi adminiculo verbum praedicabat. At ubi a Domitiano, qui secundus post Neronem Christiantuta pastore ovilia lupi, Marcion, et Cerinthus, et Hebion, caeterique Antichristi, qui Christum fuisse ante Mariam negabant, simplicitatem fidei evangelicae perversa maculavere doctrina. Sed dum ipse, post occisionem Domitiani, permittente pio principe Nerva, rediret Ephesum, compulsus est ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus de coaeterna Patri divinitate Christi altius facere sermonem, eo quod in trium evangelistarum scriptis, Matthaei videlicet, Marci et Lucae, de humanitate ejus ac de his quae per hominem gessit, sufficiens sibi viderentur habere testimonium. Quod ille se non alit
Abbreviated transcription (Latin):
ca sub tẏpo discipuli quẽ diligebat
quemque supra pectus suum fecit
discumbere. dicit iħs. sic eum uolo ma¬
nere donecuenio: Acsi aꝑte dicat.
Nolo gustum speculatiuȩ suauitatis
quã maxime in scĩs meis diligo. speran¬
tibus in protectione alarũ mearum
in ebriatis abuber cate domus meae
sicut laboriosȩ usum actionis lacti
conditione finire. sed post mortem
sublimius me apparente atq in meae
conspectu maiestatis illos ꝑducente
perfici SEQTUR Hic est
discipulus ille qui testimoniũ ꝑ hib&
dehis & scripsit haec Et scimus quia
uerum est testimonium cius Iam
manifeste beatus iohannes suã ꝑsonam
designat & officio. quã designare uitat
&xuocabulo Non autẽ pretertunter
intuendum quod dicitur: qui testimo¬
nium ꝑ hib& dehis & scripsit haec
Pcrhibuit quippe testimonium uerbo
ꝑhibuit denuo eadem quaescripserat
docendo: ꝑ hib& etiam nunc cuuan¬
gelium quod descripsit ecclȩsiis legen¬

Expanded text:
ea sub typo discipuli quem diligebat, ea sub typo discipuli quem diligebat, quemque supra pectus suum fecit discumbere, dicit Dominus: Sic eum volo manere donec venio. Ac si aperte dicat: Nolo gustum speculativae suavitatis, quam maxime in sanctis meis diligo, sperantibus in protectione alarum mearum, inebriatis ab ubertate domus meae, sicut laboriosae usum actionis lethi conditione finiri, sed post mortem sublimius me apparente, atque in meae conspectum majestatis illos perducente perfici. Sequitur: Hic est discipulus ille qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Et scimus quia verum est testimonium ejus. Jam manifeste beatus Joannes suam per sonam designat ex officio, quam designare vitat ex vocabulo. Non autem praetereunter intuendum quod dicitur, Qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Perhperhibuit denuo, eadem quae scripserat docendo; perhibet etiam nunc, Evangelium quod descripsit in Ecclesiis legen
Abbreviated transcription (Latin):
Beati quiper secutionẽ patiuntur
ꝓpter iustitiam. Cui recte subiungit
dicens sequereme: quia nimirũ iuxta
eiusdem petriuocẽ. xp̃s passus est pro
nobis relinquens nobis exemplum ut
sequamur uestigia eius. Quod autem
dicit deiohanne sic eum uolo maneꝰ¬
re donecuenio : statum contempla¬
tiuȩ uirtutis insinuat̃ quae non per
mortem finienda ut actiua. sed post
complenda Actiuusnamque labor
cum morte deficit: mercedem post
mortem accepturus ac ternã. Quis
enim in illa uita panem esurientidat.
ubi nemo esurit: Quis aquã sitienti
ubi nemositit : Quismor tuum
sepelit. ubi terra uiuentium est.
ubi nullus miser inuenitur :  Actio¬
nis ergo ibi labor nullus. sed solus
preterite actionis perpe tuus rema¬
net fructus. Speculatiua autẽ felici
tas quaehic inchoatur. illic sine fine
ꝑficitur : quando & suꝑnorũ ciuiũ
& ipsius dñĩ presentia non ꝑspeculũ
& in enigmate sicut nunc. sed facie
adfaciem uidebitur. Unde recte de

Expanded text:
Beati qui persecutionem patiuntur Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam. Cui recte subjungit, dicens: Sequere me, quia nimirum juxta ejusdem Petri vocem Christus passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. Quod autem dicit de Joanne, Sic eum volo manere donec venio, statum contemplativae virtutis insinuat, quae non per mortem finienda ut activa, sed per complenda. Activus namque labor cum morte deficit, mercedem post mortem accepturus aeternam. Quis enim in illa vita panem esurienti dat, ubi nemo esurit? quis aquam sitienti, ubi nemo sitit? quis mortuum sepelit, ubi terra viventium est? ubi nullus miser invenitur? Actionis ergo ibi labor nullus, sed solus praeteritae actionis perpetuus remanet fructus. Speculativa autem felitas, quae hic inchoatur, illic sine fine perficitur, quando et supernorum civium, et ipsius Domini praesentia, non per speculum et in aenigmate sicut nunc, sed facie ad faciem videbitur. Unde recte de
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in praesenti coeperit ardenter
desiderando praegustare. Et aliquan¬
do etiam quantum mortalibus fas. c̃
in excessu mentis speculando sublimi
ter. Haec autẽ uita diuinae specula¬
tionis illos maximȩ recipit qui post
longa monasticȩ rudimenta uirtutis
secreti abhominib degere norunt
co liberiorẽ ad caelestia meditanda
animum habentes quo aterrenis
separatum tumultibus Nam que
actiua nonsolis incȩnobio monachis.
sed & cuncto ut diximus populo dĩ
generaliter in gredienda proponitur
Et quidem utrumq apostolum
& p&rũ uidelic& & iohannẽ quãuis
inter homines positum pro &cellen¬
tis culmine grãẽ constat in utraque
uita fuisse ꝑfectum: At tamen una
.uita perpetrũ. alia designatur per
iohannem Inco & enĩ quod ait paro
dñs. ex tendes manustuas & alius tẽ
cing& & ducet quo nonuis: ꝑfecti¬
onem exprimit actiuȩ conuersatio¬
nis. quae temptationũ solet igne
ꝓbari Unde alibi de ca dicit aꝑtius

Expanded text:
etiam in praesenti coeperit ardenter etiam in praesenti coeperit ardenter desiderando praegustare, et aliquando etiam, in quantum mortalibus fas est, in excessu mentis speculando sublimiter evolare. Haec autem vita divinae speculationis illos maxime recipit qui post longa monasticae rudimenta virtutis secreti ab hominibus degere norunt, eo liberiorem ad coelestia meditanda animum habentes, quo a terrenis separantur tumultibus. Namque activa non solis in coenobio monachis, sed et cuncto, ut diximus, populo Dei generaliter ingredienda proponitur. Et quidem utrumque apostolum, et Petrum videlicet et Joannem, quamvis inter homines positum, pro excellentis culmine gratiae constet in utraque vita fuisse perfectum, attamen una vita per Petrum, alia designatur per Joannem. In eo etenim quod ait Petro Dominus, Extendes manus tuas, et alius te cinget et ducet quo non vis, perfectionem exprimit activae conversationis, quae tentationum solet igne probari. Unde alibi de ea dicit apertius:
Abbreviated transcription (Latin):
prius quidem se ipsum abhoc saeculo
inmaculatum custodire. mentem
manũ. linguam. ac membra corporis
cetera abomni inquinamento culpȩ
temptantis continere acdiuinis per¬
petuo sub iugare seruitiis. deinde
etiam proximi necessitatib iuxta
uires occurrere. esurienti cibum. potũ
sitienti. algenti uestitum ministrando.
egenos uagosque indomũ recipiendo
in firmũ uisitando. mortuum sẽpeliendo.
cripiendo in opem demanu fortio¬
ris eius. egenum & pauperẽ adiripien¬
tibus cum. sed & erranti uiã ueritatis
ostendendo acceteris se mancipando
fraternȩ dilectionis obsẽquio. insuꝑ
Contemplatiua autem uita est cum
longo quis bonȩ actionis ꝙercitio
edoctus dutinȩ orationis dulcdine
instructus. crebra lacrimarũ conpuncꝰ¬
tione adsuȩ factus acunctismundi
negotiis uacare. & in sola dilectione
oculum mentis intendere didicerit
gaudium que perpe tuȩ beatitudinis
quod infuturo percepturus est uita

Expanded text:
prius quidem seipsum ab hoc saeculo prius quidem seipsum ab hoc saeculo immaculatum custodire, mentem, manum, linguam, ac membra corporis caetera ab omni inquinamento culpae tentantis continere, ac divinis perpetuo subjugare servitiis. Deinde etiam proximi necessitatibus juxta vires occurrere  Al., succurrere, esurienti cibum, potum sitienti, algenti vestitum ministrando, egenos vagosque in domum recipiendo, infirmum visitando, mortuum sepeliendo, eripiendo inopem de manu fortioris ejus, egenum et pauperem a rapientibus eum; sed et erranti viam veritatis ostendendo, ac caeteris se mancipando fraternae dilectionis obsequiis, insuper Contemplativa autem vita est, cum longo quis bonae actionis exercitio edoctus, diutinae orationis dulcedine instructus, crebra lacrymarum compunctione assuefactus, a cunctis mundi negotiis vacare, et in sola dilectione oculum mentis intendere didicerit, gaudiumque perpetuae beatitudinis quod in futuro percepturus est, vita
Abbreviated transcription (Latin):
non eo pertinere quod sine labore
certaminis uicturus inmundo. sed illo
potius quod sine dolore passionis transi¬
turus esset emundo. Sicut enim inpatrũ
lit teris inuenimus cũ longo confectus
senio scir& inminere diem recessus sui
conuocatis discipulis siuis post monita
& hortationũ acmissirum celebrationẽ.
ultimum cis ualefecit. Deinde descex¬
dens indefossum sepulturȩ suae locum.
facta oratione appositus est ad patres
suos : tamliber adolore mortis quam
acorruptione carnis inuenit᷑ alienus
manere donec uerir& ipse fossumus
autẽ mystice in his quaepetro. & iohan¬
ni adño praedicta atque in eissunt
gesta duas eccłac uitas quibus in presenti
exercetur: actiuam scilic& & contem¬
platiuam designatas accipere: Quarũ
actiua communis popło dĩ uia uiuendi
est. Ad contemplatiuã uero ꝑ pauci
& in hoc sublimiores quique post resur
Actiua quippe uitaest studiosum xp̃i
famulum iustis insistere ł aboribus. &

Expanded text:
non eo pertinere quod sine labore non eo pertinere quod sine labore certaminis victurus in mundo, sed illo potius quam sine dolore passionis transiturus esset e mundo. Sicut enim in Patrum litteris invenimus, cum longo confectus senio sciret imminere diem recessus sui, convocatis discipulis suis, post monita exhortationum ac missarum celebrationem, ultimum eis valefecit: deinde descendens in defossum sepulturae suae locum, facta oratione appositus est ad patres suos, tam liber a dolore mortis, quam a corruptione carnis invenitur alienus. manere donec ipse veniret. Possumus autem mystice in his quae Petro et Joanni a Domino praedicta atque in eis sunt gesta, duas Ecclesiae vitas quibus in praesenti exercetur, activam scilicet et contemplativam, designatas accipere, quarum activa communis populo Dei via vivendi est. Ad contemplativam vero perpauci, et in hoc sublimiores quique post resurrActiva quippe vita est studiosum Christi famulum justis insistere laboribus, et
Abbreviated transcription (Latin):
antea labores prodño praessurasque
malorum tolerauerit. sed quia ultimũ
in pace senium finierit: ut pote ecclesiis
xp̃i perasiam quã regebat iam longe
lateq fundatis: Nam & in actibus apos¬
a conspectu concilii: qnm̃ digni habiti
sunt pronomine ihũ contumeliam pati:
Et adomiciano caesare inferuentis
olei dolium missus inecclȩsiastica narrat᷑
historia : ex quo tamen diuina se ꝓte¬
gente gratia. tam intactus exierit quã
fuerat a corruptione concupiscentiae
carnalis ex traneus: Nec multo post
ab eodẽ principe propter in superabilẽ
cuuangelit andi constantiam inpathmos
insulam exilio religatur: tbi humano
licet destitutus solatio. diuinȩ tamen
uisionis & allocutionis meruit crebra
consolatione releuari: Deniq ibidẽ
a poca lipsin quã ei dñsdestatu cccł ie
prȩsenti uel futuro reuelauit. manu
sua conscripsit: Unde constat promis¬
sionem sic manendi donec uenir& dñs.

Expanded text:
antea labores pro Domino pressurasque antea labores pro Domino pressurasque malorum toleraverit, sed quia ultimum in pace senium finierit; ut pote ecclesiis Christi per Asiam quam regebat, jam longe lateque fundatis. Nam et in Actibus aposa conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati ; et a Domitiano Caesare in ferventis olei dolium missus in ecclesiastica narratur historia; ex quo tamen divina se protegente gratia, tam intactus exierit, quam fuerat a corruptione concupiscentiae carnalis extraneus. Nec multo post ab eodem principe, propter insuperabilem evangelizandi constantiam, in Pathmos insulam exsilio relegatur, ubi humano licet destitutus solatio, divinae tamen visionis et allocutionis meruit crebra consolatione revelari: denique ibidem Apocalypsim, quam ei Dominus de statu Ecclesiae praesenti vel futuro revelavit, manu sua conscribit  Al., conscripsit. Unde constat promissionem sic manendi donec veniret Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
rus aduitam. Dicit ei iħs: Sic eum
nẽ martyrii uolo consummari. sed
absque iuolentia persecutoris diem
ex pectare nouissimum. quando ipse
ueniens cum in aeternę beatitudinis
mansione recipiam: Etquid hoc adte :
Tu tantũ crucis patibulũ subcundo
mea te uestigia sequi debere memento
Et quidẽ hanc dñi responsionẽ fr̃s
tunc temporis ita tractabant. quasi
iohannes num quã ess& moriturus.
quod non ita esse intellegendũ. ipse
iohannes am monere curauit Quicũ
pracmisiss& exisse sermonem istum inter
fr̃s quia discipulus ille nonmoritur:
putandum quia discipulus ille nonsit
mortuus in carne: quia nec dñs hoc de
illo futurum predixit. Et psal mista ait
Quisest homo quiuiuet & non uidebit
mortem Sed ita potius intellegendũ
quod ceteris xp̃i discipulis ꝑ passionem
consummatis: ipse in pace eccłae aduen¬
tum uocationis ex pectauerit. Et hoc
est quod ait dñs. sic eum uolo manere
donec uenio: Nonquia non & ipse multos¬

Expanded text:
rus ad vitam. Dicit ei Jesus, Sic Arus ad vitam. Dicit ei Jesus, Sic Anem martyrii volo consummari, sed absque violentia persecutoris diem exspectare novissimum, quando ipse veniens eum in aeternae beatitudinis mansione recipiam. Et quid hoc ad te? Tu tantum crucis patibulum subeundo mea te vestigia sequi debere memento. Et quidem hanc Domini responsionem fratres tunc temporis ita tractabant, quasi Joannes nunquam esset moriturus. Quod non ita esse intelligendum ipse Joannes admonere curavit, qui cum praemisisset exisse sermonem istum inter fratres, quia discipulus ille non moritur, putandum quia discipulus ille non sit mortuus in carne, quia nec Dominus hoc de illo futurum praedixit, et Psalmista ait: Quis est homo qui vivit, et non videbit mortem? Sed ita potius intelligendum quod, caeteris Christi discipulis per passionem consummatis, ipse in pace Ecclesiae adventum vocationis exspectaverit. Et hoc est quod ait Dominus: Sic eum volo manere donec
Abbreviated transcription (Latin):
mysicrii Figurabatur & enim iam
tunc cuuangelium quodidem disci¬
pulus erat scripturus uberius atque
altius ce terissacrȩ scripturȩ paginis
archana diuinȩ maiestatis esse conpre¬
hensurũ. quia enim inpectore ihu
sunt om̃s thesauri sapientiȩ & scientiȩ
absconditi Ncrito supra pectus cius
recubat. quẽ maiore ceteris sapientie
& scientiae singularis munere donat
Ceteros quippe cuuangelistas nouimꝰ
plura demiraculis nr̃i saluatoris pauei¬
ora de diuinitate locutos Iohannes
autem ꝑ pauca dehumanis scribens
actibus potius se exponendis diuinȩ
naturȩ indidit archanis patenter
insinuans. quanta depectore ihũ
fluenta doctrinȩ caelestisquae nobis
ructar& hauserit: Sequitur: hunc
ergo cumuidisso: ꝑ&rus. dicit ihũ
Dnẽ hic autẽ quid. Quia se beatus
p&rus audierat ꝑpassionẽ crucis
clarificaturum ec̃. dm̃ : uoluit etiã
defratre & condiscipulo cognoscere
qua. eẽt. ipse morte ꝑpetuã transitu¬

Expanded text:
mysterii; figurabatur etenim jam mysterii; figurabatur etenim jam tunc Evangelium, quod idem discipulus erat scripturus, uberius atque altius caeteris sacrae Scripturae paginis arcana divinae majestatis esse comprehensurum. Quia enim in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi , merito super pectus ejus recubat, quem majore caeteris sapientiae et scientiae singularis munere donat. Caeteros quippe evangelistas novimus plura de miraculis nostri Salvatoris, pauciora de divinitate locutos: Joannes autem perpauca de humanis scribens actibus, potius se exponendis divinae naturae indidit arcanis; patenter insinuans quanta de pectore Jesu fluenta doctrinae coelestis, quae nobis ructaret, hauserit. Sequitur: Hunc ergo cum vidisset Petrus, dicit Jesu: Domine, hic autem quid? Quia se beatus Petrus audierat per passionem crucis clarificaturum esse Deum, voluit etiam de fratre et condiscipulo cognoscere, qua esset ipse morte perpetuam transitu
Abbreviated transcription (Latin):
post mortẽ acresurrectionẽ caelos
ascendente non de ess& eius genetrici
filius. cuius castauita castiscius tuere¬
tur obsequiis. Ponit & aliud suae
ꝑsonȩ beatus iohannes indicium sub¬
iungens qui & recubuit in cęna super
pectus cius & dixit. dñe quis est quitra¬
decte: hoc quomodo gestum sit supe¬
riora huius euuangelii locaplenius
ostendunt. Q uia uidelicet incaena
quam ultimam ante passionẽ cum disci¬
pulis saluator habuit inqua corum
pedes lauit. eisque corporis ac sangui¬
nis sui tradidit mysteria celebranda.
discipulus ille quem diligebat supra
pectus recubuerit E tcũ dixiss&s eis.
amen amen dico uobis quia unus ex
uobis tradetme: responderit ille
discipulus innuente p&ro ut in terro¬
garet & diceret ei Dnẽ quis est. ait
dñs. Ille estinquit. cui ego intine¬
tum panem porreero: Quod autẽ
discipulus ille supra pectus magistri
recubuit non prȩsentissolum modo
dilectionis sed & futurit erat signũ

Expanded text:
post mortem et resurrectionem coelos post mortem et resurrectionem coelos ascendente, non deesset ejus genitrici filius, cujus casta vita ejus castis tueretur obsequiis. Ponit et aliud suae personae beatus Joannes indicium subjungens: Qui et recubuit in coena super pectus ejus, et dixit: Domine, quis est qui tradet te? Hoc quomodo gestum sit, superiora hujus Evangelii loca plenius ostendunt: quia videlicet in coena, quam ultimam ante passionem cum discipulis Salvator habuit, in qua eorum pedes lavit, eisque corporis et sanguinis sui tradidit mysteria celebranda; discipulus ille, quem diligebat, super pectus ejus recubuerit; et cum dixisset eis: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me, responderit ille discipulus, innuente Petro ut interrogaret, et dixerit ei: Domine, quis est? Ait Dominus: Ille est, inquit, cui ego intinctum panem porrexero. Quod autem discipulus ille super pectus magistri recubuit, non praesentis solummodo dilectionis, sed et futuri erat signum
Abbreviated transcription (Latin):
noui ur̃ȩ fraternitati: quissit illc¬
ille discipulus quem diligebat iħs.
iohannes uidelic& ipse cuius hodie
natalitia festa caelebramus. qui hoc¬
scripsit euuangelium : Atque ideo
suam ꝑsonam maluit indieiis rerum
accedentium quam proprio designare
uocabulo Diligebat autem cum iħs
non exceptis ceterissingulariter solum.
sed preceteris quos diligebat familariũꝰ
unum quem specialis pracrogatiua
castitatis ampliori dilectione fecerat
dignum: Om̃s quippe sediligere probat:
quibus ante passionem loqui tursicut
dilexitme pater & ego dilexiuos Manete
indilectione mea. Sedhunc prȩ om̃ib
diligit: qui uirgo electus abipso uirgo
in acuum ꝑmansit: Traduntnamq
historiae quod cum denuptiis uolentẽ
nubere uocauerit. & propterea quẽ
a carnali uoluptate retraxerat.
potiore sui amoris dulcedine dona¬
uit: Denique huic moriturus incru¬
ce matrem suam commendauit. ut
uirginem uirgo seruaret: Et ipso

Expanded text:
novi vestrae fraternitati qui sit novi vestrae fraternitati qui sit ille discipulus quem diligebat Jesus, Joannes videlicet ipse, cujus hodie natalitia festa celebramus, qui hocscripsit Evangelium, atque ideo suam personam maluit indiciis rerum accidentium, quam proprio designare vocabulo. Diligebat autem eum Jesus non exceptis caeteris singulariter solum, sed prae caeteris quos diligebat familiarius unum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione fecerat dignum. Omnes quippe se diligere probat, quibus ante passionem loquitur: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos. Manete in dilectione mea . Sed hunc prae omnibus diligit qui, virgo electus ab ipso, virgo in aevum permansit. Tradunt namque hinubere vocaverit, et propterea quem a carnali voluptate retraxerat, potiore sui amoris dulcedine donavit. Denique huic moriturus in cruce matrem commendavit suam, ut virginem virgo servaret: et ipso
Abbreviated transcription (Latin):
tione crucis supplicium subire nonti¬
mui: curtu ꝓmei confessione nominis
crucem pati formides: Qui cogloriosio¬
re martyrii palma clarificaberis. quo
in hacꝓmerenda magistri iter sequeris
Iamuero ab euuangelista non subditur
quid posthaec dicta dñs & discipuli fece¬
rint sed exeo tamen innuitur quod
subiungit Conuersus petrus: uidit
illum discipulum quẽ diligebat iħs sequen¬
tem: Patet namque quia cum dixiss&
petro sequere me: id est crucẽ patiendo
imitare: Surrexit deloco conuiuii:
& abire iam coepit Secutus est autẽ
cum petrus. etiam incessu pedum.: cu¬
piens implere quod audiuit sequereme.
Secutus est & ille discipulus: quẽ dilige¬
bat ihs. Neque enim arcendum se acon¬¬
sectatu xp̃i putabat: qui non minore
se gratia dilectionis axp̃o conplexum
nouerat neque incredibile est ideo
utrum que discipulum corporali gressu
uestigia dñi secutũ. quia nec dum intel¬
lexerat quid significauerit inco quod

Expanded text:
tione crucis supplicium subire non titione crucis supplicium subire non timui, cur tu pro mei confessione nominis crucem pati formides? Qui eo gloriosiore martyrii palma clarificaberis, quod in hac promerenda magistri iter sequeris. Jam vero ab evangelista non subditur quid post haec dicta Dominus et discipuli fecerint, sed ex eo tamen innuitur quod subjungit, Conversus Petrus vidit illum discipulum quem ditigebat Jesus, sequentem. Patet namque quia cum dixisset Petro, Sequere me, id est, crucem patiendo imitare, surrexit de loco convivii, et abire jam coepit. Secutus est autem eum Petrus etiam incessu pedum, cupiens implere quod audivit, Sequere me. Secutus est et ille discipulus quem diligebat Jesus. Neque enim arcendum se a consectatu Christi putabat, qui non minori se gratia dilectionis a Christo complexum noverat. Neque incredibile est ideo utrumque discipulum corporali gressu vestigia Domini secutum, quia necdum intellexerat quid significaverit in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
quia pro earundẽ ouium. idest animarũ
fidelium cura pastorali usque ad mar¬
tẏrium crucis. eẽt. ꝑuenturus in tima¬
uit dicens :Amen amendico tibi. cũ
esses iunior cingebaste & ambulabas.
ubi uolebas. cum autẽ senueris ex ten
des manus tuas & alius te cinget & du¬
cet quononuis. Inmanuum namque
ex tensione designauit: qđ ꝑ mor tem
crucisesset martẏrio coronandus.
Incinctione alterius: quod uincendus
aꝑsecutore: Inductu quo non uell&:
quod tormenta passionis contra uoluntatẽ
ess& passurus humane fragilitatis
Sedne grauis forte uideretur paro
predicta adñõ passio crucis: hanc suo
confestim lenire curauit exemplo. ut
cruciatum martyrii eo leuius ferr&.
quo se meminiss& similem suore demp
postquã enim significauit ei quamorte
clarificaturus esset dm̃. ꝓtinus adiungit
quod inhuius capite lectionis audiuimꝰ
Et dicitei: Sequere me Acsi aperte
dicat. Quia ipse prius protua redemp¬

Expanded text:
quia pro earumdem ovium, id est, animarum quia pro earumdem ovium, id est, animarum fidelium cura pastorali usque ad martyrium crucis esset perventurus, intimavit dicens: Amen amen dico tibi, cum esses junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem sget et ducet quo non vis. In manuum namque extensione designavit quod per mortem crucis martyrio coronandus; in cinctione alterius, quod vinciendus a persecutore; in ductu quo non vellet, quod tormenta passionis contra voluntatem esset passurus humanae fragilitatis. Sed ne gravis forte videretur Petro praedicta a Domino passio crucis, hanc suo confestim lenire curavit exemplo, ut cruciatum martyrii eo lenius  Al., levius ferret, quo se meminisset similem suo RedemptPostquam enim significavit ei qua morte clarificaturus esset Deum, protinus adjungit quod in hujus capite lectionis audivimus. Et dicit ei: Sequere me. Ac si aperte dicat: Quia ipse prius pro tua redemp
Abbreviated transcription (Latin):
quac nobis lecta est fr̃s mei: tanto
maiori a nobisintentione debet ꝑsin¬
cula uerba pensari. quanto magna
grac̃ suꝑnȩ dulcedinȩ totaredundat
Commendat enĩ nobis beatissimus cuuan¬
gelista & apłs iohannes priui legium
amoris precipui: quocȩteris amplius
ineruit honorari adñõ Commendat
testimonium cuuangelicȩ descriptio¬
nis quoducrita te diuina subnixum
nullus fidelium dubitare ꝑmittitur
Commendat placidam suae carnis
ab solutione: quam dño specialiter se
uisitante ꝑcepit. Sedut ꝑfecte lectionis
huius principia considerare ualeamus.
lib& supcriora parumꝑ adtendere
Apparuit dñs postresurrectionem
discipłis septem: inter quos erat p&rus
nocte laborantibus. & stans inlitore
copiosa retecorum piscium multitudi¬
ne impleuit Moxque egressus ad terrã.
inuitauit ad prandiũ: Et inter pran¬
dendum tertiop&rum anse amaret
interrogauit: ac tertio amorẽ confiten¬
ti. quia ter eum negauerat. ei tertio
pascendas suas oues commisit: Acdeinde

Expanded text:
quae nobis lecta est, fratres mei, tanto majori a nobis intentione debet per singula verba pensari, quanta magna gratiae supernae dulcedine tota redundat. Commendat enim nobis beatissimus evangelista et apostolus Joannes privilegium amoris praecipui, quo caeteris amplius meruit honorari a Domino: commendat testimonium evangelicae descriptionis, quod veritate divina subnixum nullus fidelium dubitare permittitur: commendat placidam suae carnis absolutionem, quam Domino specialiter se visitante percepit. Sed ut perfectae lectionis hujus principia considerare valeamus, libet superiora parumper attendere. Apparuit Dominus post resurrectionem discipulis septem, inter quos erat Petrusnocte laborantibus, et stans in littore copiosa rete eorum piscium multitudine implevit, moxque egressos ad terram invitavit ad prandium, et inter prandendum tertio Petrum an se amaret, interrogavit; ac tertio amorem confitenti, quia ter eum negaverat, ei tertio pascendas suas oves commisit: ac deinde
Abbreviated transcription (Latin):
quod indicauerant magi. in omnes
b&hleem pueros rabiem crudelitatis
aestimans fore ut nullo illic paruulo
non occiso. occideretur & xp̃s
At ille quisanguinẽ suum ꝓmundi
redemptione fundendum in aliam
differr& aetatẽ : aegypto se parentũ
ministerio subuectus intulerat: repe¬
tens scilic& hebreae gentis antiqua
cunabula . & principatũ ueri ioseph
maioris ꝓuidentiae potestate dispo¬
nens. ut illã duriorẽ omni inaedia
famem qua aegyptiorũ mentes ueri¬
tatis inopia laborabant. Ueniens
decaelo panis uitae & cybus rationis
auferr&: nec sine illaratione parare¬
tur singularis hostiȩ sacramentum.
inqua primum occisione agni saluti¬
ferum crucis signum. & pascha dñi
fuerat praeformatum: his igitur dilecꝰ¬
tissimi diuinae graẽ mysteriis eruditi
diem primitiarũ nr̃arum & inchoati¬
onem uocationis gentium. rationabili
gaudio caelebremus gratias agentes
misericordi dõ. quidignos nos fecit

Expanded text:
quod indicaverant magi, in omnes quod indicaverant magi, in omnes Bethleem pueros rabiem crudelitatis aestimans fore ut, nullo illic parvulo non occiso, occideretur et Christus. At ille, qui sanguinem suum pro mundi redemptione fundendum in aliam differret aetatem, Aegypto se parentum ministerio subvectus intulerat, repetens scilicet Hebraeae gentis antiqua cunabula, et principatum veri Joseph majoris providentiae potestate disponens, ut illam diriorem omni inedia famem qua Aegyptiorum mentes veritatis inopia laborabant, veniens de coelo panis vitae et cibus rationis auferret; nec sine illa regione pararetur singularis hostiae sacramentum, in 121 qua primum occisione agni, salutiferum crucis signum et pascha Domini fuerat praeformatum. CAP. V. His igitur, dilectissimi, divinae gratiae mysteriis eruditi, diem primitiarum nostrarum et inchoationem vocationis gentium, rationabili gaudio celebremus: gratias agentes misericordi Deo, qui dignos nos fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
famularis. Intret intret in patriarcha¬
rũ familiã gentiũ plenitudo. & bene¬
dictionẽ insemine abraham qua se
filii carnis abdicant. filii promissio¬
nis accipiant: Adorent in trib magis
om̃s populi uniuersitatis auctorem
& non iniudȩa tantũ ds̃: sed in toto or¬
be sit notus. ut ubique inisrł sit magnũ
nomen eius. Qñm hanc elegit generis
dignitatem : ut sicut infidclitas insuis
posteris conuicit. eẽ degenerẽ. ita fides
aut̃ dño magi & om̃i deuotione com¬
pleta. scđm ammonitionem somni.
non codem quouenerant itinere reuer¬
tuntur O portebat enim ut iã inxp̃o
credentes. nonꝑ antiquȩ conuersatio¬
nis semitas ambularent. sed nouam in¬
gressi uiam a relictis errorib abstine¬
rent. tum etiam herodis uacuarent᷑
insidiae. qui indñm iħm impictatẽ
doli ꝑsimulationẽ disponebat officii
Unde quia spes istius erat soluta com¬
menti inmaiorem furorẽ iracundia
regis ardescit Nam recolens tempus

Expanded text:
famularis. Intret, intret in patriarchafamularis. Intret, intret in patriarcharum familiam gentium plenitudo, et benedictionem in semine Abrahae, qua se filii carnis 120 abdicant, filii promissionis accipiant. Adorent in tribus magis omnes populi universitatis auctorem; et non in Judaea tantum Deus, sed in toto orbe sit notus, ut ubique in Israel sit magnum nomen ejus . Quoniam hanc electi generis dignitatem sicut infidelitas in suis posteris convincit esse degenerem, ita fides autem Domino, magi, et omni devotione completa, secundum admonitionem somnii non eodem quo venerant itinere revertuntur. Oportebat enim ut jam in Christum credentes non per antiquae conversationis semitas ambularent, sed novam ingressi viam a relictis erroribus abstinerent. Tum ut etiam Herodis vacuarentur insidiae, qui in puerum Jesum impietatem doli per simulationem disponebat officii. Unde quia spes istius erat soluta commenti, in majorem furorem iracundia regis ardescit. Nam recolens tempus