comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mitunt᷑. ꝓptẽa qui ea sic habent. cũ ha¬
beant in fundam̃to fundatam fidem q̃
ꝑdilectionẽ oꝑatur. neq huic ista ulla
satione uł cupiditate p̃ponant. in eoꝵ
amissione passi detrim̃tũ ꝑ ignẽ quendã
oloris pueniunt ad salutem. Aquo do-¬
oit atq. detrim̃to tanto est qͥsq securior.
uto ea uł minꝰ amauerit. uł tanqͣm ñ
abens habuerit. Qui u̾. ꝓpter illa. uł te¬
enda uł adipiscenda homicidiũ. adul¬
unĩ. fornicationẽ. y dolatriam. & simi-¬
lia quȩq cõmiserit. ñ ꝓpter fundam̃tum
ꝑ ignem saluabit᷑. s amisso fundam̃to
cationis domꝰ. uideamus quia iam
dedicatũ est caput nr̃m. Iam facta est de-¬
dicatio in capite. tanqͣm dedicatio funda¬
m̃ti. Caput sursum est fundam̃tũ infe¬
riꝰ. ne forte ꝓpterea male dixerimꝰ funda¬
m̃tũ esse xp̃m. culmen est potiꝰ ascendit
in cęlũ. sedet ad dexteram dĩ patris. s pu¬

Expanded text:
mittuntur, propterea qui ea sic habent, ut hamittuntur, propterea qui ea sic habent, ut habeant in fundamento fidem, quae per dilectionem operatur, neque huic ista ulla ratione uel cupiditate praeponunt, in eorum amissione passi detrimentum per ignem quendam doloris perueniunt ad salutem. a quo dolore atque detrimento tanto est quisque securior, quanto ea uel minus amauerit uel tamquam non habens habuerit. qui uero propter illa uel tenenda uel adipiscenda homicidium, adulterium, fornicationem, idololatriam et similia quaeque commiserit, non propter fundamentum per ignem saluabitur, sed amisso fundamento cationis domus, videamus quia jam dedicatum est caput nostrum: jam facta est dedicatio domus in capite, tanquam dedicatio fundamenti. Caput sursum est, fundamentum deorsum: ne forte propterea male dixerimus fundamentum esse Christum; culmen est potius, ascendit in coelum, sedet ad dexteram Patris. Sed pu
Abbreviated transcription (Latin):
his thesaurum in cęlo. & ueni sequere me.
edificaret suꝑ illud fundam̃tũ. aurum.
argentũ. lapides p̃ciosos. Non enĩ cogi-¬
taret nisi quȩ sunt dĩ. quomͦ placeret dõ.
Et heȩ cogitationes sunt qnͣtũ existimo.
aurũ. argentũ. lapides p̃ciosi. Porro si
urta diuitias suas quodã carnali tenere¬
tur affectu. qͣmuis ex eis multas elemosi¬
nas faceret. nec ad eas augendas fraudis
aliqͥd rapineq moliret᷑. aut earũ minu¬
endarũ uł amittendarũ metu in aliqͦd
facinꝰ flagitiũ ue laberet᷑. alioqͥn iam
se isto modo ab illiꝰ fundam̃ti stabilitate
subtraheret. s ꝓpter carnalem ut dixi
quẽ in eis habebat affectum. quo talib
bonis sine dolore carere ñ posset. edifica¬
ret suꝑ fundam̃tũ illud ligna. fenũ. sti¬
pulam. maxime & si uxorem sic haberet.
ut etiã ꝓpter ipsam cogitaret ea quȩ sunt
mundi. quomͣ placeret uxori. Hȩc gͥ qm̃
affectu dilecta carnali. ñ sine dolore a-¬

Expanded text:
thesaurum in caelo; et ueni, sequere me, aedificaret super illud fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos; non enim cogitaret, nisi quae sunt dei, quomodo placeret deo. et hae cogitationes sunt, quantum existimo, aurum, argentum, lapides pretiosi. porro si circa diuitias suas quodam carnali teneretur affectu, quamuis ex eis multas elemosynas faceret nec ad eas augendas fraudis aliquid rapinaeque moliretur aut earum minuendarum uel amittendarum metu in aliquod facinus flagitiumue laberetur — alioquin iam se isto modo ab illius fundamenti stabilitate subtraheret —, sed propter carnalem, ut dixi, quem in eis habebat affectum, quo talibus bonis sine dolore carere non posset, aedificaret super fundamentum illud ligna, fenum, stipulam, maxime si et uxorem sic haberet, ut etiam propter ipsam cogitaret ea, quae sunt mundi, quomodo placeret uxori. haec igitur quoniam adfectu dilecta carnali non sine dolore a
Abbreviated transcription (Latin):
saluus erit: sic tam̃ quasi ꝑ ignem. S ali¬
ud est igne ñ ledi. aliud ꝑ ignẽ saluari.
Et unde hoc: Propter fundam̃tũ. Non
teponere fenum fundam̃to: ut fenum
habeat pͥmũ locũ in corde tuo. & scd̾m¬

Expanded text:
alvus erit, sic tamen quasi per ignem . Sed aliud est igne non laedi, aliud per ignem salvari. Et unde? Propter fundamentum. Non teponere fenum fundamento, ut fenum habeat primum locum in corde tuo, et s
Abbreviated transcription (Latin):
idõ negandum est. ꝓpͥum fundam̃tũ esse
fidĩ catholicȩ: quia putari potest aliqͥb
hereticis hoc nobiscũ esse cõmune. Si
enĩ diligenter quȩ ad xp̃m ꝑtinent cogi¬
tent᷑. nomine solo inuenitur xp̃c apud
quoslibet hereticos qui se xp̃ianos uocari
uolunt. reipsa uͦ ñ est apud eos. Qd̾ osten¬
dere nimis longũ est: qm̃ cõmemorandȩ
sunt om̃s hereses. siue quȩ fuerunt. siue
quȩ sunt. siue quȩ poterunt cẽ sub uoca

Expanded text:
ideo negandum est proprium fundamentum esse fidei catholicae, quia putari potest aliquibus haereticis hoc nobiscum esse commune. Si enim diligenter quae ad Christum pertinent cogitentur, nomine tenus invenitur Christus apud quoslibet haereticos, qui se christianos vocari volunt; re ipsa vero non est apud eos. Quod ostendere nimis longum est; quoniam commemorandae sunt omnes haereses, sive quae fuerunt, sive quae sunt, sive quae potueru
Abbreviated transcription (Latin):
tatio tribulationis. de quo aꝑte alio
loco scͥptum est. Uasa figuli. ꝓbat fornax.
& homines iustos tẽptatio tribulationis
Iste ignis in hac interĩ uita facit qd̾ apłs
dixit. Si accidat duob fidelib uni sqi¬
licet cogitanti quȩ sunt dĩ. qͦmͦ placeat
dõ. hoc est edificanti suꝑ xp̃i fundam̃tũ.
aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos: alteri
autẽ cogitanti quȩ st̃ mundi. qͣm place¬
at uxori. id est edificanti suꝑ ide funda¬
m̃tũ ligna fenũ. stipulam. illiꝰ enĩ op
ñ exurit᷑. quia ñ ea dilexit quoꝵ amissi¬
one crucietur. exurit᷑ autẽ huiꝰ qm sine
dolore ñ ꝑeunt: quȩ cũ amote possesses
sunt. S qm̃ alterutra conditione. ⁊posi
ꝯͣmuis doleat cũ amittit. saliuas sqͥlẽ¬

Expanded text:
uo aperte alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Iste ignis in hac interim vita facit quod Apostolus dixit, si accidat duobus fidelibus, uni scilicet cogitanti quae Dei sunt, quomodo placeat Deo, hoc est, aedificanti super Christum fundamentum, aurum argentum, lapides pretiosos; alteri autem cogitanti ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori , id est, aedificanti super idem fundamentum ligna, fenum, stipulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit quorum amissione crucietur; exuritur autem hujus, quoniam sine dolore non pereunt, quae cum amore possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditione proposiquamvis doleat cum amittit, salvus e
Abbreviated transcription (Latin):
diligit iniquitatẽ: odit animã suam.
Neq illud esse poterit. in quo ñ nulli seip
ȩt̾nus erit. transituros arbitrantur cos.
quib ꝓpter fidem mortuã ꝑ ignem ꝓ¬
mittunt salutem. ut uidelicet ipse ig¬
nis ȩt̾nus sit. combustio uͦ eoꝵ. hoc est
et̾nam. iusti autẽ in uita et̾nam. Ertts
eterna cõbustio. sicut ignis. Et eos iti¬
ros in ulam ueritas dixit. quoꝵ ñ fidem
s bona opa dedarauit defuisse. Erocui¬

Expanded text:
diligit, inquit, iniquitatem, odit animam suam. diligit, inquit, iniquitatem, odit animam suam. neque illud hic dici poterit, in quo nonnulli se ipsaeternus erit, transituros arbitrantur eos quibus propter fidem mortuam per ignem promittunt salutem, ut uidelicet ipse ignis aeternus sit, conbustio uero eorum, hoc est aeternam, iusti autem in uitam aeternam. erit ergo aeterna conbustio, sicut ignis; et eos in illam ituros ueritas dixit, quorum non fidem, sed bona opera defuisse dec
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾num qui p̃paratus est diabolo & angłis
eius. quos ñ increpat quia in eũ ñ credide¬
runt: s quia bona oꝑa ñ fecerunt. nam
ꝓfecto ne sibi qͥsqͣm de fide quȩ sine oꝑib
mortua est uitã ꝓmittat ęt̾nam. ꝓpterea
om̃s gentes segregaturũ se dixit. quȩ ꝑ¬
mixte eisdẽ pascuis utebantur. ut appa¬
reat eos illi dicturos. dñe qnͣdo te uidi¬
mus illa & illa patientẽ & ñ ministraui¬
mꝰ tibi. qui in eũ crediderant. s bona
oꝑari ñ curauerunt. tanqͣm de ipsa fide
mortua ad uitã ꝑueniretur ȩternam.
An forte ibunt in ignẽ eternũ qui opera
miscdĩȩ ñ fecerunt. & ñ ibunt qͥ aliena
rapuerunt. uł corrũpendo in se tẽplum
dĩ in scipsos immisericordes fuerunt. qͣsi
dicente apło. si distribuam omĩa mea
pauꝑib. caritatẽ autẽ ñ habeam. nichil
mͥ ꝓdest. aut diligat qͥsq ꝓximũ sicut
seipsũ. qui ñ diligit seipsum: Qui enĩ

Expanded text:
aeternum, qui paratus est diabolo et angelis aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius? quibus non increpitat, quia in eum non crediderunt, sed quia bona opera non fecerunt. nam profecto ne sibi quisquam de fide, quae sine operibus mortua est, uitam promittat aeternam, propterea omnes gentes segregaturum se dixit, quae permixtae eisdem pastoribus utebantur, ut adpareat eos illi dicturos: domine, quando te uidimus illa et illa patientem, et non ministrauimus tibi? qui in eum crediderant, sed bona operari non curauerant, tamquam de ipsa fide mortua ad uitam perueniretur aeternam. an forte ibunt in ignem aeternum, qui opera misericordiae non fecerunt, et non ibunt, qui aliena rapuerunt uel corrumpendo in se templum dei in se ipsos inmisericordes fuerunt? quasidicente apostolo: si distribuam omnia mea pauperibus, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest, aut diligat quisquam proximum sicut se ipsum, qui non diligit se ipsum. qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. regnũ dĩ ñ possidebunt. Falsa
erunt hec. si enĩ tantũ mͦ credant & bap¬
trzentur. qmuis in malis talib ꝑseue¬
rent. salui erunt ꝑ ignem. Atq ideo
in xp̃o baptizati. etiam qͥ talia agunt
regnũ dĩ possidebunt. Erustra autẽ
dicit᷑. hȩc quidẽ fuistis. s abluti estis.
qͣndo & abluti hec sunt. In aniter autẽ
illud a petro dictum uidebit᷑. sic & uos
summili forma baptisma saluos facit. ñ
carnis depositio sordiũ. s conscientiȩ
bonȩ uit̾rogatio. si quidẽ & habentes
pessimas conscientias om̃ium flagitioꝵ
& scelerũ plenas. nec eoꝵ maloꝵ peniten¬
tia mutatos. tam̃ baptisina saluos facit.¬
llud qͦ ñ uideo cur dñs dixerit. si uis ue¬
nire ad uitam serua mandata. & cõme¬
morauit ea quȩ ad mores bonos ꝑtinen.
si etiã his ñ seruatis ad uitã ueniri potest
ꝑ solam fidem que sine opib mortua est.
Illud deinde quomͦ uerũ erit. qd eis quos
ad sinistrã positurus est dicet. ite in ignẽ

Expanded text:
gunt, regnum dei non possidebunt. falsa erunt haec. si enim tantummodo credant et baptizentur, quamuis in malis talibus perseuerent, salui erunt per ignem, atque ideo in Christo baptizati etiam qui talia agunt, regnum dei possidebunt. frustra autem dicitur: haec quidam fuistis, sed abluti estis, quando et abluti haec sunt. inaniter etiam illud a Petro dictum uidebitur: sic et uos simili forma baptisma saluos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio, siquidem et habentes pessimas conscientias omnium flagitiorum et scelerum plenas nec eorum malorum paenitentia mutatas tamen baptisma saluos facitillud quoque non uideo, cur dominus dixerit: si uis uenire ad uitam, serua mandata, et commemorauit ea, quae ad bonos mores pertinent, si etiam his non seruatis ad uitam ueniri potest per solam fidem, quae sine operibus mortua est. illud deinde quomodo uerum erit, quod eis, quos ad sinistram positurus est, dicet: ite in ignem
Abbreviated transcription (Latin):
rendus est intellectus. atq in his dispu¬
ciꝰ quedã difficilia intellectu. Quã non
debent homines ꝑuertere ad ꝓpͥum suum
interitũ. ut contra euidentissima testimo¬
nia scͥpturarũ securos faciant de ꝑcipien¬
da salute nequissimos. nequiciȩ suȩ ꝑti¬
nacissime. coherentes. nec em̃dando aut
penitendo mutatos. Hic a me fortasse
queratur de ipsa pauli apl̃i sententia
qd̃ ego sentiam. & quo nã modo intelligen¬
dire intelligentiores atq doctiores. Di¬

Expanded text:
 in his depueius quaedam difficilia intellectu: quam non debent homines peruertere ad proprium suum interitum, ut contra euidentissima testimonia scripturarum securos faciant de percipienda salute nequissimos, nequitiae suae pertinacissime cohaerentes nec emendando aut paenitendo mutatos. Hic a me fortasse quaeratur, de ipsa Pauli apostoli sententia quid ego sentiam et quonam modo intellegendire intellegentiores atque doctiores,
Abbreviated transcription (Latin):
igna qͥpoe. & fenũ & stipula ñ ab¬
surde accipi possunt rerũ scdariũ qmins
licite concessarũ tales cupiditates. ut a¬
mita sine animi dolore ñ possint. Cũ
enĩ iste dolor urit. si xp̃c in corde funda¬
m̃ti habet locũ. id est ut ei nichil antepo¬
nat᷑. & malit homo qui tali dolore urit᷑
reb quas ita diligit magis carere quã
xp̃o: ꝑ ignẽ fit saluus. Si autẽ res huiꝰ¬
modi tẽporales ac scl̃ares tẽpore tẽptatio¬
nis maluerit tenere qmͣ xp̃m. eum in fun¬
dam̃to ñ habuit. qui hec pͥore loco habu¬
it. cum in edificio pͥus ñ sit aliqͥd funda¬
m̃to. Ignis enĩ de quo eo loco est locutus
apls talis debet intelligi. ut ambo ꝑeũ
transeant. id est: qui edificat suꝑ hoc fun¬
dam̃tũ aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos.
& qui edificat ligna. fenum. stipulam.
Cum enĩ hoc dixisset. adiunxit. uniꝰ cuiꝰq
opus quale sit ignis ꝓbabit. Si cuiꝰ opus
manserit qd̃ suꝑ edificauit. mercedem¬

Expanded text:
igna quippe et fenum et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde fundamenti habet locum, id est, ut ei nihil anteponatur, et malit homo qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit magis carere quam Christo; per ignem fit salvus. Si autem res hujusmodi temporales ac saeculares tempore tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio prius non sit aliquid fundamento. Ignis enim, de quo eo loco est locutus Apostolus, talis debet intelligi, ut ambo per eum transeant; id est, et qui aedificat super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, et qui aedificat ligna, fenum et stipulam. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Si cujus opus permanserit, quod su
Abbreviated transcription (Latin):
porna. & audiuit si ad uitã uenire uel¬
se seruanda sibi ẽẽ mandata. & cũ que¬
ret quȩ mandata. dictũ est. ñ occides.
⁊ mechaberis. ñ furtũ facies. ñ falsum
sestimoniũ dices. honora patrẽ tuum &

Expanded text:
aeternam, et audiuit, si ad uitam uenire uelaeternam, et audiuit, si ad uitam uenire uellet, seruanda sibi esse mandata, et cum quaereret, quae mandata, dictum est ei: non occides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices, honora patrem tuum
Abbreviated transcription (Latin):
ctura archytecti sapientis. Hoc exposi-¬
tione ñ indiget. Aꝑte enim dictũ est.
fundam̃tũ enĩ aliud nemo potest pone¬
re p̃ter id qd̃ positum est. qd̾ est xp̃c iñc.¬
Si autẽ xp̃c ꝓcul dubio fides xp̃i. ꝑfidem
qͥppe habitat xp̃c in cordib nr̃is. sicut
id̾e apłs dicit. Porro si fides xp̃i. illa
ipsi credant & contremiscant. & filiũ dĩ
confiteant᷑ ĩm. potest acci. Api in
fundam̃tũ. Quare. nͥ quia ñ est fides
quȩ oꝑatur ꝑ dilectionẽ. s quȩ expͥmit᷑
ꝑ timorẽ: Fides itaq xp̃i. fides gr̃ȩ xp̃i
anȩ. id est ea fides quȩ ꝑ dilectionem
oꝑatur. posita in fundam̃to neminem
perire ꝑmittit. S quid sit edificare suꝑ
hoc fundam̃tũ. aurũ. argentũ. lapides
p̃ciosos. ligna. fenum. stipulam. si sub¬
tilius disserere coner. uereor ne ad intel¬
ligendũ difficilior sit ipsa expostuo
& qͣntũ potero dilucide expedire quos
scntio. Eece ulle qui quesiuit a magistro
pono qͥd boni faceret ut haberet uitam

Expanded text:
ctura architecti sapientis. hoc expositione non indiget; aperte enim dictum est: fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter id quod positum est, quod est Christus quippe habitat Christus in cordibus nostris, sicut idem apostolus dicit. porro si fides Christi, ilipsi credant et contremescant et filium dei confiteantur Iesum, potest accipi in fundamentum. quare? nisi quia non est fides, quae operatur per dilectionem, sed quae exprimitur per timorem. fides itaanae, id est ea fides, quae per dilectionem operatur, posita in fundamento neminem perire permittit. sed quid sit aedificare super hoc fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos et ligna, fenum, stipulam, si subtilius disserere coner, uereor, ne ad intellegendum difficilior sit ipsa expositio; et, quantum potero, dilucide expedire quod sentio. ecce ille, qui quaesiuit a magistro bono, quid faceret, ut haberet uitam
Abbreviated transcription (Latin):
nisi bene uiuentib ñ daretur. eadẽ sen¬
tiret quȩ cct̾i apłi. Sic itaq Petrus. His
⁊ inquit om̃ib ꝑeuntib. quales opor¬
tet esse uos in scĩs conu̾sationib & pieta¬
tib expectantes & ꝓperantes ad p̾sentiã
diei dñi ꝑ quã celi ardentes soluentur.
& clem̃ta ignis ardore decoquent᷑. Nouos
ũ celos & t̾ram nouam scdm ꝓmissa ipsiꝰ
epectamus in quib iusticia inhabitat.
uiolati & ĩmaculati apud eũ reppiri in¬
pace. Et dñi nr̃i patientiã salutẽ existi¬
mate. sicut & dilectissimꝰ fr̃ nr̃ Paulus

Expanded text:
daretur, eadem sentiret, quae ceteri apostoli. sic itaque Petrus, his ergo, inquit, omnibus pereuntibus, quales oportet esse uos in sanctis conuersationibus et pietatibus, expectantes et properantes ad praesentiam diei domini, per quam caeli ardentes soluentur et elementa ignis ardore decoquentur. nouos uero caelos et terram nouam secundum promissa ipsius expectamus, in quibus iustitia inhabitat. uiolati et inmaculati apud eum reppace, et Domini nostri patientiam salutem existimate, sicut dilectissimus frater nos
Abbreviated transcription (Latin):
Si cuiꝰ autẽ opus arserit. damnũ patie¬
tur. ipse autẽ saluus erit. sic tam̃ qͣsi ꝑ
ignẽ. Qd̾ ita intelligendũ putant. ut
illi uideantur edificare suꝑ hoc funda¬
m̃tũ. aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos:
qui fidĩ quȩ in xp̃o est bona oꝑa adiciuis.
Iili autẽ ligna. fenũ. stipulam. qͥ cũ ean¬
dẽ fidem habeant. male oꝑantur. Unde.
arbitrant᷑ ꝑ quasdã penas ignis cos posse
purgari ad salutẽ ꝑcipiendam. merito
illa quȩ obscuritatem̃ ambiguitatemq
beam: nichil sũ. Et qͥd ꝓderit fr̃s mei

Expanded text:
us arserit, damnum patietur; ipse autem saluus erit, sic tamen quasi per ignem. quod ita intellegendum putant, ut illi uideantur aedificare super hoc fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos, qui fidei, quae in Christo est, bona opera adiciunt; illi autem ligna, fenum, stipulam, qui cum eandem fidearbitrantur per quasdam poenas ignis posse purgari ad salutem percipiendam merito filla quae obscuritatem ambiguitatemque beam, ni
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ducit irriguum. s ds̃ implet fon¬
tem. Postremo in uinea sua incrementũ
sarmentis dare ñ potest. formare fructꝰ
ñ potest. modificare semina ñ potest.
tempora gignendi tempare. ñ potest. ds
autẽ qui omĩa potest agricola nr̃ est.¬

Expanded text:
quidem ducit in rivum, sed Deus implet fonquidem ducit in rivum, sed Deus implet fontem. Postremo in vinea sua incrementum dare sarmentis non potest, formare fructus non potest, modificare semina non potest, tempora gignendi temperare non potest. Deus autem qui omnia potest, agricola nost
Abbreviated transcription (Latin):
ptissime enĩ ds pater dictus ẽ agri¬
cola. Apls dicit. Dei agricultura.
dei edificatio estis. In reb huiꝰ modi uisi-¬
bilib uitis ñ est edificium: & ȩdificiũ
ñ est uinea. Nos autẽ uinea dĩ sumus.
qͥa colit nos ad fructũ. & edificiũ di sumꝰ.
quia qͥ colit nos habitat in nobis. Et
qͥd ait idem apłs: Ego plantaui. apollo
qui plantat ñ est aliqͥd. neq qui rigat᷑.
s qui increm̃tũ dat ds̃. Iue gͦ increm̃tum
dat. Nunqͥd forte isti sunt agricole:
Agricola enim dicit᷑. qui plantat & qui ri-¬
gat. Dixit autẽ apłs. Ego plantaui. apol¬
lo rigauit. Querimꝰ unde. hoc iã fecerit.
ꝑ ꝓpħas ipse est agricola tuus. siue ꝑ apłos
eundẽ ipsum agnosce agricolam tuum.
Quid gͦ: Fortasse oꝑarii sumꝰ agricolȩ illiꝰ.
& hoc ipsũ ab ipso imꝑtitis uirib & ab ip¬
so donata gr̃a. Ipse gͦ & colit & increm̃tũ
gentiam. pluere. uincȩ suȩ ñ potest. Qd̃
si forte irrigare potest. de cuiꝰ potest: Ipse

Expanded text:
tissime enim Deus Pater dictus est agricola. Apostolus dicit: Dei agricultura estis, Dei aedificatio estis. In rebus hujus mundi visibilibus, vitis non est aedificium, et aedificium non est vinea: nos autem vinea Domini sumus, quia colit nos ad fructum; aedificium Dei sumus, quia qui colit nos habitat in nobis. Et quid ait idem Apostolus? Ego plantavi, Apollo qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Ille ergo incrementum dat. Numquid forte isti sunt agricolae? Agricola enim dicitur qui plantat, qui rigat: dixit autem Apostolus, Ego plantavi Apollo, rigavit. Quaerimus unde ipse hoc fecerit? per Prophetas, ipse est agricola tuus; sive per Apostolos, eumdem ipsum agnosce agricolam tuum. Quid ergo nos? Fortasse operarii sumus agricolae illius, et hoc ipsum ab ipso impartitis viribus, et ab ipso donata gratia. Ipse ergo et colit, et incrementum gentiam: pluere vineae suae non potest. Quod si forte irrigare potest, de cujus potest? Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
i non potes ñ habere maliciam: uł
Ioderis illam. Cum enĩ odisti illam.
uis tͥ suppetit ut aliqͥd facias. Est enim
peccatũ in mortali corpore. S qͥd di¬
cit apłs: Non regnet peccatũ in ur̃o
mortali corpore. ad obediendum desi
deriis ciꝰ. Qnͣdo incipit ñ esse: Qnͣdo
complebitur in nobis qd̾ ait. Cum cor¬
ruptibile hoc induerit incorruptiont̃.
& mortale hoc induerit un mortalita¬
tem. Anteqm hoc fiat est delectatio ini
deo qui tecũ illud oderit. Iam comun¬
ctus m̃te legi dĩ: mentȩ scrui legi dĩ
Et si carne ꝓptea seruis legi peccati. qͥd
sunt in te delectationes quȩdam carna¬
ies. tunc nullȩ erunt qͣndo iam ñ pug¬
nest peccatũ cum delectaris. regnat si

Expanded text:
 Non potes, non habere malitiam? vel oderis illam. Cum enim odisti illam, vix tibi subrepit, ut aliquid mali facias. Est enim peccatum in mortali corpore. Sed quid dicit Apostolus? Non regnet peccatum in vestro mortali corpore, ad deriis ejus . Quando incipit non esse? Quando complebitur in nobis quod ait: Cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Antequam hoc fiat, est delectatio iniqDeo qui tecum illud oderit. Jam conjunctus mente legi Dei, mente servis legi Dei. Et si carne propterea servis legi peccati , quia sunt in te delectationes quaedam carnales, tunc nullae erunt quando jam non pugInest peccatum, cum delectaris: regnat, si
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ tuam. post concupiscentias tu¬
as non eas. & a uoluntate tua uetare.
Audiui & illam ex munere tuo. qm multũ
amaui. Neq si manducauerimꝰ ab un¬
dabimꝰ. neq si ñ manducauerimꝰ decrit
nobis. Hoc est dicere. Nec illa res me co¬
piosum faciet : nec illa crumnosum.
Audiui & alterã. Ego enĩ didici in quib
sum sufficiens ẽẽ. & abundare noui. &
penuriã pati noui. Om̃ia possum in eo
qui me confortat. Ecce miles castroꝵ cȩ
minẽ. & perierat & inuentus est. nec ille
in se potuit quia idem puluis fuit. quẽ
talia dicentẽ affectu tuȩ. inspirationis ad¬
amaui. Omĩa possum inquit in eo qui
me confortat. Conforta me ut possim.
da qd̾ iubes. & iube qd̃

Expanded text:
uocem tuam: post concupiscentias tuas non eas et a uoluptate tua uetare. audiui et illam ex munere tuo, quam multum amaui: neque si manducauerimus, abundabimus, neque si non manducauerimus, deerit nobis; hoc est dicere: nec illa res me copiosum faciet nec illa aerumnosum. audiui et alteram: ego enim didici, in quibus sum, sufficiens esse et abundare noui et penuriam pati noui. omnia possum in eo, qui me confortat. ecce milea castrorum caminem, et perierat et inuentus est. nec ille in se potuit, quia idem puluis fuit, quem talia dicentem adflatu tuae inspirationis adamaui: omnia possum, inquit, in eo, qui me confortat. conforta me, ut possim, da quod iubes et iube q
Abbreviated transcription (Latin):
entib. uicta es in resurgentib. Uictoria
tua qua absorbueras corꝑa morientiũ
tẽporalis fuit. uictoria nr̃a qua in corpo¬
rib absorta es resurgentiũ. ęt̾na consta-¬
bit. Ubi est aculeus tuus hoc est pecca-¬
tum. quo puncti & uenenati sumꝰ. ut
etiã in nr̃is corꝑib fieres. & ea tam lon¬
go temꝑe possideres: Aculeus autẽ mor-¬
tis est peccatum. uirtꝰ uͦ peccati lex. Pec¬
cauimꝰ in uno om̃s. ut moreremur in
uno om̃s. Accepimꝰ legem ñ ut em̃da-¬
tione fineremꝰ peccatum. s ut transgres¬
sione augeremꝰ. Lex autẽ subintrauit
ut abundaret delictũ. & conclusit scrip¬
tura om̃ia sub peccato. S dõ grãs qui

Expanded text:
entibus, uicta es in resurgentibus. uictoria entibus, uicta es in resurgentibus. uictoria tua, qua absorbueras corpora morientium, temporalis fuit, uictoria nostra, qua in corporibus absorta es resurgentium, aeterna constabit. ubi est aculeus tuus? hoc est peccatum, quo puncti et uenenati sumus, ut etiam in nostris corporibus fieres et ea tam longo saeculo possideres? aculeus autem -mortis est peccatum, uirtus uero peccati lex. peccauimusin uno omnes, ut moreremur in uno omnes; accepimus legem, non ut emendatione finiremus peccatum, sed ut transgressione augeremus. lex enim subintrauit, ut abundaret peccatumet: conclusit scriptura omnia sub peccato. sed deo gr
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ an corꝑis. utrũ pͥme qua nunc om̃s
morimꝰ. an scdȩ qua tunc impii morient᷑.
nulla causa est exagitandi questionem.
nullꝰ t̾giuersandi locus. Apłi u̾ba quibꝰ
id agebat int̾rogata respondent. Cum
mortale hoc inquit induerit immorta-¬
litatẽ : tunc fiet sermo qui scͥptus est.
Absorta est mors in uictoria. Ubi est mors
uictoria tua: Ubi est mors aculeus tuus:
Aculeus autẽ mortis peccatum: uirtꝰ uͦ
peccati lex. De resurrectione corporis
aiebat. qua absorbebitur mors in uic¬
toria. cũ mortale hoc induerit immor¬
talitatem. Tunc ipsi morti insultabitur.
quȩ in uictoriã resurrectione porꝑis ab-¬
sorbebit᷑. Gunc ei dicet᷑. Ubi est mors
contentio tua. ubi est mors stimulꝰ tuus:
Mortigͦ corꝑis hoc dicetur. Hanc enĩ ab¬
sorbebit uictoriosa immortalitas. cum
mortale hoc immortalitate induetur.
tecũ confligeret. teq ñ uitam donando
s suscipiendo suꝑaret: Uicisti in mori-¬

Expanded text:
imae, an corporis? utrum primae qua nunc omnes imae, an corporis? utrum primae qua nunc omnes morimur, an secundae qua tunc impii morientur? Nulla causa est exagitandi quaestionem, nullus tergiversandi locus; Apostoli verba quibus id agebat, interrogata respondent: Cum mortale hoc, inquit, induerit immortalitatem, tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus autem mortis peccatum, uirtus uero peccati lex. de resurrectione corporis agebat, quod absorbebitur mors in uictoriam, cum mortale hoc induerit inmortalitatem.. tunc ipsi morti insultabitur, quae in uictoriam resurrectione corporis absorbebitur. tunc ei dicetur: ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? morti ergo corporis hoc dicetur. hanc enim absorbebit uictoriosa inmortalitas, cum mortale hoc inmortalitate induetur. tecum confligeret teque non uitando, sed suscipiendo superaret? uicisti in mori
Abbreviated transcription (Latin):
clarant. eo absorbebitur mors in
uictoria. quo corruptibile & mortale
hoc induet incorruptionẽ & immorta¬
litatẽ. id est uiuificabit ds & mortalia
corꝑa nr̃a ꝓpter inhabitantẽ sp̃m ciꝰ in
nobis: manifestũ est & huiꝰ mortis cor¬
poris quȩ resurrectioni corꝑis contraria
est. aculcum fuisse peccatũ. Aculcum
autẽ quo mors facta est: ñ quẽ mors fe¬
cit. Peccato enĩ morim᷑. ñ morte pecca¬
mus. Sic itaq dictũ est aculeus mortis
quomͦ lignũ uitȩ. ñ qd̃ homini uitam
faceret. s qd̾ hominis uita fieret. Et
quomͦ lignũ scientiȩ ꝑ qd̾ scientia fie¬
ret hominis. ñ qd̃ ꝑ suam scientiã fece¬
rit homo. Sic gͥ & aculeus mortis quo
mors facta est. ñ quẽ mors fecit. Sic
eñ dicimꝰ & poculũ mortis quo aliqͥs
mortuus sit uł mori possit. ñ qd̾ mo¬
riens mortaus ue confecerit. Nculeus
itaq mortis peccatũ est. Peccato punctũ
mortificatũ est genus humanũ. Quid
adhuc querimus cuiꝰ mortis: Utrũ an¬

Expanded text:
mors in uictoriam, quo corruptibile et mortale hoc induet incorruptionem et inmortalitatem, id est quo uiuificabit deus et mortalia corpora nostra propter inhabitantem spiritum eius in nobis, manifestum est et huius mortis corporis, quae resurrectioni corporis contraria est, aculeum fuisse peccatum, aculeum autem, quo mors facta est, non quem mors fecit; peccato enim morimur, non morte peccamus. sic itaque dictum equomodo lignum vitae, non quod hominis vita faceret, sed quo vita hominis fieret: et quomodo lignum scientiae, per quod scientia fieret hominis, non quod per suam scientiam fecerit homo. Sic ergo et aculeus mortis, quo mors facta est, non quem mors fecit. Sic enim dicimus et poculum mortis, quo aliquis mortuus sit, vel mori possit, non quod moriens mortuusve confecerit. Aculeus itaque mortis peccatum est, peccati punctu mortificatum est genus humanum. Quid adhuc quaerimus cujus mortis, utrum an
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ait apls. fides spes caritas. tria hec.
maior autẽ hoꝵ caritas. Hanc habentes
& in nobis nutrientes: securi illo aditi¬
uante ꝑseuerantes in eo dicamꝰ. Quis
nos separabit a caritate xp̃i: Donec
omĩa tolerat: S in his om̃ib suꝑamꝰ.
Unde: Per cũ qui dilexit nos. Ergo si ds̃
ꝓ nobis. quis contra nose Sicut scͥtũ¬

Expanded text:
sicut Apostolus ait, Fides, spes, charitas, tria haec; sicut Apostolus ait, Fides, spes, charitas, tria haec; major autem horum charitas . Hanc habentes, et in nobis nutrientes, securi illo adjuvante perseverantes in eo, dicamus: Quis nos separabit a charitate Christi? donec omnia tolerat? Sed in his omnibus superamus. Unde? Per eum qui dilexit nos . Ergo, Si Deus pro nobis, quis contra nos? SERMO C
Abbreviated transcription (Latin):
Modo ꝑ fidem. tunc ꝑ speciem. Modo ꝑ
fidem. qmͣdiu in uia. qmͣdiu in peregri¬
natione. Qmdiu enim sumꝰ in corpore:
ꝑegrinam᷑ a dño. Per fidem enim ambu-¬
lamꝰ. ñ ꝑ speciem. Si hoc est fides. qͥd erit
species: Audi quid erit. Ut sit ds omĩa
in om̃ib. Quid est omĩa: Quicqͥd hic
querebas. qͥcqͥd hic ꝓ magno habebas. ip¬
Amabas manducare & bibere: Ipse tͥ erit
cibus. ipse tͥ erit potus. Uolebas sanita¬
tem corporis fragilem transeuntẽ: Ipse
tibi immortalitas erit. Querebas diui
quid amabas: Głam. honores. Ds̃ tibi
erit gła. cui & mͦ dicitur. gła mea. exaltais
hoc mͦ sꝑamus. Cum uenerimꝰ. tenebi¬
mus. Et iam uisio erit. ñ fides. Cũ uene¬
rimꝰ tenebimꝰ. Et iam reserit. ñ spes.
Caritas quid: Nunqͥd & ipsa mͦ est & tunc
ñ erit: Si amamꝰ credendo & ñ uiden¬
do. quomͦ amabimꝰ uidendo & tenendo:
Ergo caritas ñ tantũ erit. s ꝑfecta erit.

Expanded text:
Modo per fidem, tunc per speciem: modo per Modo per fidem, tunc per speciem: modo per fidem, quamdiu in via, quamdiu in peregrinatione. Quamdiu enim sumus in corpore, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem species? Audi quid erit: Ut sit Deus omnia in omnibus . Quid est, Omnia? Quidquid hic quaerebas, quidquid hic pro magno habebas, ipamabas? Manducare et bibere? Ipse tibi erit cibus, ipse tibi erit potus. Quid hic volebas? Sanitatem corporis fragilem, transeuntem? Ipse tibi immortalitas erit. Quid hic quaerquid amabas? Gloriam, honores? Deus tibi erit gloria: cui et modo dicitur, Gloria mea, et exaltans hoc modo speramus: cum venerimus, tenebimus; et jam visio erit, non fides: cum venerimus, tenebimus, et jam res erit, non spes. Charitas quid? numquid et ipsa modo est, et tunc non erit? Si amamus credendo et non videndo; quomodo amabimus videndo et tenendo? Ergo charitas erit, sed perfecta erit:
Abbreviated transcription (Latin):
sum apłm audi. Adoptionẽ inqͥt expe¬
ctantes. in nobisinctipsis ingemiscimus.
Ad huc ibi est gemitus. iam potest dici illa
felicitas. de qua dicit scͥptura. transiet la¬
bor & gemitus: Ergo adhuc inquit
in nobis metipsis ingemiscimꝰ. adoptio-¬
nem expectantes redemptionẽ corporis
nr̃i. Adhuc ingemiscimꝰ. Quare: Spe
enĩ salui facti sumꝰ. Spes autẽ quȩ uide¬
tur ñ est spes. Qd̃ enim uidet quis. quid
tientiam expectamꝰ. In hac gͦ patientia:
martyres coronant᷑. Desiderabant quȩ
ñ uidebant. contemnebant quȩ ferebais.
In hac spe dicebant. Quis nos scparabit
a caritate xp̃i: Gribulatio an angustia.
an ꝑsecutio. an fames. an nuditas. an pe¬
riculũ. an gladius: Quia ꝓpterte. Et
ubi est. ꝓpter quẽ: Quia ꝓpter te inquit
mortificam᷑ tota die. Propter te: Et ubi
est. beati qui ñ uiderunt & crediderunt:
Ecce ubi est. in te est: quia & fides ipsa in
teipso est. An fallit nos apłs qui dicit
habitare xp̃m ꝑ fidem in cordib nr̃is:

Expanded text:
sum Apostolum audi: Adoptionem, inquit, exspectantes, in nobismetipsis ingemiscimus adhuc. Ubi est gemitus, jam non potest dici illa felicitas, de qua Scriptura dicit, Transiit labor et gemitus . Ergo adhuc, inquit, in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes redemptionem corporis nostri. Adhuc ingemiscimus. Quare? Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes. Si enim videt quis, quid tientiam exspectamus. In hac ergo patientia martyres coronabantur; desiderabant quae non videbant, contemnebant quae ferebant. In hac spe dicebant: Quis nos separabit a charitate Christi? Tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an gladius? Quia propter te. Et ubi est propter quem? Quia propter te, inquit, mortificamur tota die . Propter te. Et ubi est, Beati qui non viderunt et crediderunt ? Ecce ubi est, in te est, quia et fides ipsa in te ipso est. An fallit nos Apostolus, qui dicit habitare Christum per fidem in cordibus nostris ?
Abbreviated transcription (Latin):
an hos fr̃s. Neutrũ autẽ hoꝵ contͣ fidem.
S greca lingua hos casus pares ñ habet. &
id̾o illa inspecta renuntiatur uocatiuus.
id est o fr̃s. Qd̃ si uoluisset int̾pres dice
minꝰ seruitũ esset u̾bis. s minꝰ de senten¬
ua dubitaret᷑. aut certe adderetur nr̃i.
Iemo enĩ fere ambigeret uocatiuũ casum
esse. cũ audiret. ꝓpt̾ea consolati sumꝰ fr̃s
nr̃i in uobis. S iam hoc piculosiꝰ ꝑmit¬
uur. Ita factũ est in illa ad corinthios.
um ait apłs. cotidie morior ꝑ ur̃am głam
s. quã habeo in xp̃o iũu. Nit eñ qui¬
dã int̾pres. Cotidie morior ꝑ ur̃ãm iuro
glam. quia in greco uox urantis mani¬
festa est. sine ambiguo sono. Rarissime
d e difficillimȩ inueniri potest ambi¬
sutias in ꝓpͥis u̾bis. qnͣtũ ad libros diui¬
anĩ scripturarũ spectat. qm̃ ñ aut cir¬
uinstantia ipsa sermonis qua agnosci
scͥptoꝵ intentio aut int̾pretũ colla

Expanded text:
an "hos fratres". neutrum autem horum eat contra fidem; an "hos fratres". neutrum autem horum eat contra fidem; sed graeca lingua hos casus pares non habet et ideo illa inspecta renuntiatur uocatiuus, id est "o fratres", quod si uoluisset interpres dicerminus seruitum esset uerbis, sed minus de sententia dubitaretur, aut certe adderetur: "nostri". nemo enim fere ambigeret uocatiuum casum esse, cum audiret: propterea consolati sumus, fratres nostri, in uobis; sed iam hoc periculosius permittitur. ita factum est in illa ad Corinthios, cum ait apostolus: cotidie moriors, quam habeo in Christo Iesu, ait enim quidam interpres: cotidie morior per uestram iuro gloriam, quia in graeco uox iurantis manifesta est sine ambiguo sono. rarissime igitur et difficillime inueniri potest ambiguitas in propriis uerbis, quantum ad libros diuinarum scripturarum spectat, quam non aut circumstantia ipsa sermonis, qua cognoscitur scriptorum intentio, aut interpretum collatio
Abbreviated transcription (Latin):
ian qͥppe cũ barbarismo dici ñ est abscon¬
ditũ ossum meũ: qͣm ut idõ esset minus
aptum. quia magis latinũ est. S aliqͣn¬
do dubiꝰ sillabȩ sonꝰ. etiã uicino u̾bo ad
andẽ sententiã ꝑtinenti iudicatur. sicun
est ulud apli. Quȩ p̃dico uobis sicut p̃¬
aixi. qm̃ qui talia agunt regnũ di non
possidebunt. Si tantũm dixisset quȩ p̃¬
dico uobis. neq subiunxisset sicut p̃dixi:
ñ nisi ad codicẽ p̃cedentis linguȩ recur¬
rendũ esset. ut cognosceremꝰ utrũ in eo
qo dixit p̾dico. ꝓducenda ac corripienda
issit sillaba media. Nunc autẽ manife¬
stũ est ꝓducendam esse. Non enĩ ait sicut
p̃dicaui. s sicut p̃dixi. Non solũ autem
stȩ. s euã aliȩ ambiguitates quȩ ñ ad
distinctionẽ uł ad ꝓnuntiationẽ ꝑtinen
similit̾ considerandȩ sunt: qualis illa est
ad thessalonicenses. Propt̾ea consolati fr̃s
sumꝰ in uobis. Dubiũ est em̃ utrũ o fr̃s.

Expanded text:
lem quippe cum barbarismo dici, Non est absconlem quippe cum barbarismo dici, Non est absconditum a te ossum meum, quam ut ideo esset minus apertum, quia magis latinum est. Sed aliquando dubius syllabae sonus etiam vicino verbo ad eamdem sententiam pertinente dijudicatur: est illud apostoli: quae praedico uobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt regnum dei non possidebunt. si tantummodo dixisset: quae praedico uobis, neque subiunxisset: sicut praedixi, non nisi ad codicem praecedentis linguae recurrendum esset, ut cognosceremus, utrum in eo quod dixit: praedico producenda an corripienda esset syllaba media. nunc autem manifestum est producendam esse. non enim ait: sicut praedicaui, sed: sicut praedixi. Non solum autem istae sed etiam illae ambiguitates, quae non ad distinctionem uel ad pronuntiationem pertinent, similiter considerandae sunt. qualis illa est ad Thessalonicenses: propterea consolati sumus fratres in uobis. dubium enim, utrum "o fratres"
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcunctationẽ qua dictũ est. qͥd gͦ dicemꝰ.
responsio subiciatur. quia gentes quȩ ñ
sectabantur iusticiã app̃henderunt in¬
sticiã. textus consequens ñ coherebit.
Qualibet autẽ uoce ꝓnuntiet᷑ illud quod
nathanael dixit. a nazareth potest aliqͥd
boni esse siue affirmantis. ut illud solũ
ad int̾rogationẽ ꝑtineat qd̃ ait a nara¬
reth. siue totũ cum dubitatione int̾ro¬
gantis: ñ uideo quomͦ discernat᷑. Uterq
autẽ sensus fidem ñ impedit. Est autẽ
ambiguitas in sono dubio sillabarum.
& hȩc utiq ad ꝓnuntiationẽ ꝑtinens
Nam qd scriptũ est ñ est absconditũ osuicũ
utrũ correpta o. littera ꝓnuntict an ꝙ¬
ducta. Si enim corripiat ab co qd sunt
ossa. si autẽ. ꝓducta ab eo qd̾ sunt oiã
intelligitur numerꝰ singularis. Scdl
talia. linguȩ p̾ccdentis inspectione dl
consuetudo uulgaris. utilior est signifi¬
caudis reb. qm̃ integritas litterata. Mal¬

Expanded text:
percunctationem qua dictum est: Quid ergo dicemus? percunctationem qua dictum est: Quid ergo dicemus? responsio subjiciatur: Quia gentes, quae non sectabantur justitiam, apprehenderunt justitiam, textus consequens non cohaerebit. Qualibet autem voce pronuntietur illud quod Nathanael dixit: A Nazareth potest aliquid boni esse, sive affirmantis, ut illud solum ad interrogationem pertineat, quod ait, A Nazareth? sive totum cum dubitatione interrogantis; non video quomodo discernatur: uterque autem sensus fidem non impedit. 7. Est etiam ambiguitas in sono dubio syllabarum, et haec utique ad pronuntiationem pertinens. Nam quod scriptum est, Non est absconditum a te os utrum correpta littera os pronuntiet, an producta. Si enim corripiat, ab eo quod sunt ossa; si autem producat, ab eo quod sunt ora, intelligitur numerus singularis. Sed talia linguae praecedentis inspectione dijconsuetudo vulgaris utilior est significandis rebus, quam integritas litterata. Mal
Abbreviated transcription (Latin):
qua credimꝰ dm̃ ñ accusaturũ adu̾sus de¬
ctos suos. & xpm ñ condemnaturũ eltdos
suos. potest illud sic pnuntiari. quis ac¬
cusabit adũsus electos dĩ. ut hanc inter¬
rogationẽ quasi responsio consequatur
ds qui iustificat. & iterũ int̾rogetur. qris
ĩc qui mortuus est. Qd̃ credere quia de¬
mentissimũ est: ita pnuntiabit᷑ ut p̃ce¬
dat ꝑcuncdatio. sequatur int̾rogatio.
Inter ꝑcunctationẽ autẽ & int̾rogationẽ
hoc ueteres int̾esse dixerunt. qd̾ ad ꝑcun¬
ctationẽ multa responderi possunt. ad
int̾rogationẽ uͦ aut ñ. aut etiã. Pronun¬
tiabitur gͦ ita. ut post ꝑcunctationẽ qua
dicimꝰ. quis accusabit adu̾sus electos dei
illud qd̃ sequit᷑ sono int̾rogantis enunti¬
etur. ds̃ qui iustificat. ut tacite respon
iũc qui mortuus est. magis autẽ qui re¬
surrexit qui est in dextera dĩ. qui & inter.¬
pellat ꝓ nobis. ut ubiq tacite responde¬
iusticiam app̃henderunt iusticiã. nͥ post

Expanded text:
qua credimus Deum non accusaturum adversus electos suos, nec Christum condemnaturum electos suos, potest illud sic pronuntiari. Quis accusabit adversus electos Dei, ut hanc interrogationem quasi responsio consequatur, « Deus qui justificat. » Et item interroganti: « Quis us, qui mortuus est. quod credere quia dementissimum est, ita pronuntiabitur, ut praecedat percontatio, sequatur interrogatio. inter percontationem autem et interrogationem hoc ueteres interesse dixerunt, quod ad percontationem multa responderi possunt, ad interrogationem uero aut "non" aut "etiam". pronuntiabitur ergo ita, ut post percontationem, qua dicimillud quod sequitur sono interrogantis enuntietur, « Deus qui justificat, » ut tacite respondristus qui mortuus est, magis autem qui resurrexit, qui est in dextera Dei, qui et interpellat pro nobis, » ut ubique respondejustitiam apprehenderint justitiam, nisi post
Abbreviated transcription (Latin):
ambiguis ꝓnuntiationib. Nam & ipsȩ
nisi lectoris nimia uitientur incuria. aut
regulis fidĩ corrigunt᷑. aut p̃cedentis aut̃
consequentis connexione sermonis. Aut
si neutrũ hoꝵ adhibetur ad correctionẽ.
nichilominꝰ dubiȩ remanebunt. ut
quolibet modo lector ꝓnuntiauerit:
ñ sit in culpa. Nisi em̃ fides reuocet

Expanded text:
ambiguis pronuntiationibus. nam et ipsae, ambiguis pronuntiationibus. nam et ipsae, nisi lectoris nimia uitientur incuria, aut regulis fidei corriguntur aut praecedentis uel consequentis contextione, sermonis aut, si neutrum horum adhibetur ad correctionem, nihilominus dubiae remanebunt, ut quolibet modo lector pronuntiauerit, non sit in culpa. nisi enim fides reuocet
Abbreviated transcription (Latin):
illud ita loquim᷑. ut dominas ueritatis
animas dicamꝰ. qm ab eis dicimꝰ posside¬
ri. Aut si nomine possessionis ab hoc
sensu impedim᷑: id qͦ auferatur. Non
enim ait pater omĩa in possessionẽ tibi
dabo. siue omĩa mea possides. uł possi¬
debis. s om̃ia mea tua sunt. Nec tamen
ita sunt eiꝰ: ut ipsiꝰ dĩ. Qd̃ enĩ est in nr̃a
pecunia. potest familiȩ nr̃ȩ uel alim̃tũ
esse uel ornam̃tũ. uel aliquid huiꝰ modi.
Et certe cũ ipsũ patrẽ recte ille possit suũ
dicere: ñ uideo quȩ ipsiꝰ recte sua uoca¬
re ñ possit: diu̾sis dumtaxat modis. Cũ
enim beatitudinẽ illam optinuerimꝰ.
nr̃a erunt ad uiuendũ suꝑiora. nr̃a eruis
ad conuiuendũ equalia: nr̃a erunt ad
dominandũ ĩferiora. Quis accusa¬
bit adũsus electos dĩ: Ds̃ qui iustificat:
quis est qui condemnet: Et cęt̾a. Ex¬
autẽ de. ambigus distinctionib
diximus. eadem obseruanda sunt & in

Expanded text:
illud ita loquimur, ut dominas veritatis illud ita loquimur, ut dominas veritatis dicamus animas, quam ab eis dicimus possideri. Aut si nomine possessionis ad hunc sensum impedimur, id quoque auferatur. Non enim ait pater, Omnia in possessionem tibi dabo, sive, Omnia mea possides vel possidebis; sed, Omnia mea tua sunt. Nec tamen ita sunt ejus, ut ipsius Dei. Quod enim est in nostra pecunia, potest familiae nostrae vel alimentum esse vel ornamentum, vel aliquid hujusmodi. Et certe cum ipsum patrem recte ille posset suum dicere, non video quae ipsius recte sua vocare non possit, diversis duntaxat modis. Cum enim beatitatem illam obtinuerimus, nostra erunt ad videndum superiora, nostra erunt ad convivendum dominandum inferiora. Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat? Quis est qui condemnet, etc., Quautem de ambiguis distinctionibus diximus, eadem obseruanda sunt et in
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ es semꝑ. addidit & om̃ia mea. tua st̃. Qua in re pͥmo
cauendũ ẽ. ne intelligas ita dictũ om̃ia mea tua st̃. qͣsi ñ sint & fñs.
ut tanqͣm in t̾rena hereditate patiaris angꝰtias. qͦmͦ possint ẽẽ
om̃ia maioris. si habet ibi etiã iunior partẽ suã. Sic enĩ a ꝑfectis
Y &s purgatis ac
iam ĩmortalib filiis habentur omĩa.
ut sint & om̃ium singula. & om̃ia sin¬
guloꝵ. Ut enĩ cupiditas nichil. sine an¬
gustia: ita nichil cũ angustia caritas
tenet. S quomͦ omĩa: Num & angłoꝵ
ait aliquis & uirtutes sublimes ac pote¬
states atq uniu̾sa cęlestia di ministeriã
d̾s in possessionẽ tali filio subiecisse pu¬
tandus est: Si possessionẽ sic accipias
ut eiꝰ possessor ipse sit ds: ñ utiq om̃ia.
Non enĩ dñi erunt. s consortes potiꝰ angłoꝵ
te dicimꝰ possidert animas ueritatẽ: non
inuenio cur ñ uere ac ꝓprie accipe omĩa
possimꝰ. quȩ dicta sunt omĩa. Non enim

Expanded text:
m est, addidit, Et omnia mea tua sunt? Qua in re primo cavendum est ne intelligas ita dictum, omnia mea tua sunt, quasi non sint et fratris, ut tanquam in terrena haereditate, patiaris angustias, quomodo possint omnia esse majoris, si habet ibi etiam junior partem suam. Sic enim a perfectis et perpurgatis, ac jam immortalibus filiis habentur omnia, ut sint et omnium singula, et omnia singulorum. Ut enim cupiditas nihil sine angustia, ita nihil cum angustia charitas tenet. Sed quomodo omnia? Num et Angelos, ait aliquis, et Virtutes sublimes ac Potestates, atque universa coelestia Dei ministeria Deus in possessionem tali filio subjecisse putandus est? Si possessionem sic accipias, ut ejus possessor ipse sit dominus; non utique omnia. Non enim domini erunt, sed consortes potius Angelote dicimus possidere animas veritatem; non invenio cur non vere ac proprie accipere possimus omnia quae dicta sunt omnia. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uocationẽ qua fiunt electi: ñ qui eli¬
gunt᷑ quia crediderunt: s qui eliguntur
ut credant. Hanc enim & ipse dñs satis
aꝑit: ubi dicit. Non uos me elegistis. s
ego elegi uos. Nam si ꝓpt̾ea electi erant¬
quia crediderant. ipsi eum pͥus utiq ele¬
gerant credendo in eum. ut eligi mere¬
rentur. Aufert hoc omino qui dicit. ñ
uos me clegistis. s ego uos elegi. Et ipsi
quidẽ ꝓcul dubio elegerunt eum. qͣndo
crediderunt in eum. Unde ñ ob aliud
dicit. ñ uos me elegistis s ego uos elegi
nisi quia ñ elegerunt ut eligeret eos.: s
ut eligerent eum elegit eos. qͥa miscdia
cius p̾uenit eos scd̃m grãm ñ scd̾m de¬

Expanded text:
go vocationem qua fiunt electi: non qui eliguntur quia crediderunt, sed qui eliguntur ut credant. Hanc enim et Dominus ipse satis aperit, ubi dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Nam si pquia crediderant, ipsi eum prius utique elegerant credendo in eum, ut eligi mererentur: aufert autem hoc omnino, qui dicit: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi. » Et ipsi quidem procul dubio elegerunt eum, quando crediderunt in eum; unde non ob aliud dicit: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi, » nisi quia non elegerunt ut eligeret eos, sed ut eligerent eum elegit eos, quia misericordia ejus praevenit eos secundum gratiam, non secundum de
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ. s beniuolentiȩ & miscdie di est:
subiecit dicens. Dñe ut scuto bonȩ uolun¬
iatis tuȩ coronabis nos. Bona & enim uo¬
luntas dĩ p̃cedit bonam uoluntat̾ẽ nrãm.
ut peccatores uocet in penitentiã. & ipsa
sunt arma quib expugnatur inimicus.
ontra quẽ dicit᷑. Quis accusabit adũsus
ilectos dĩ: Et si ds̃ ꝓ nobis qͥs contra nos:
Qui unigenito filio suo ñ pepcit. s ꝓ no¬
bis om̃ib tradidit illum. Si enĩ cum ad-
t multomagis reconciliati salui erimꝰ
ab ia ꝑ ipsum. Hoc est inuictissimũ scu¬
IAII quo repellitur inimicus. desꝑationẽ
salitis suggerens. multitudine tribula¬
amq tendimus uitam primiiis
peccata nr̃a damnando. deinde bene
iuuendo. ut post uitam condemnatam
malam. & gestam bonã meream᷑ ȩt̾nam.
Scd̾m ꝓpositũ enim occultissimȩ iusticiȩ
bonitatisq suȩ. ds̃ quos p̃destinauit illos¬
glificauit. Predestinatio nr̃a ñ in nobis
facta est. s in occulto apud ipsũ in eiꝰ pre¬

Expanded text:
sed benevolentiae et misericordiae Dei est, subjecit dicens: Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos; bona enim voluntas Dei praecedit bonam voluntatem nostram, ut peccatores vocet in poenitentiam. Et ipsa sunt arma quibus expugnatur inimicus, contra quem dicitur: Quis accusabit adversus electos Dei? et, Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui unico Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Si enim adhuc est; multo magis reconciliati, salvi erimus ab ira per ipsum . Hoc est invictissimum scutum, quo repellitur inimicus desperationem salutis suggerens multitudine tribulaque tendimus vitam, primum nostra peccata damnando, deinde bene vivendo, ut post vitam, condemnatam malam et gestam bonam, mereamur aeternam. Secundum propositum enim occultissimae justitiae bonitatisque suae Deus quos praedestinavit, illosin nobis. Praedestinatio enim nostra non in nobis est, sed in occulto apud ipsum in ejus prae