comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa extrema uitȩ nr̃ȩ plꝰ iudicat: & iecirco eles¬
tos suos infine solliticiꝰ purgat. Hinc ẽ quod¬
hic scͥptum ẽ. dñs iudicabit fines t̾re: qͥa tanto
ultimis nr̃is inuigilat: qnto in ipsis inicia se¬
quęrentis pensat. Et quia nr̃a oꝑa atq inten¬
tiones diuersis modis sit̃ stũ est ĩ extremi¬
tate examinat: bene lictũ ẽ dñs iudicabit
fines t̾rȩ. id est extrema hominis: qm̃ non
inde uidicabunt᷑ quȩ in meliꝰ uel indete¬
riꝯ medio tempore cõmutant᷑: s in quib ex¬
tremis inuentꝰ fuerit qͥ iudicabit᷑. Sequit᷑.
t dabit imꝑiũ regi suo. Dñs dat im¬
ꝑium regi suo: qͥa ds̃ pater ubiq potestatẽ
dedit unigenito suo.: iuxta qd̾ damhel in
uisione sua loquit᷑ dicens. Aspiciebam in ui¬
sione noctis: & ecce cũ nubib cęli qͣsi filiꝰ homi¬
nis ueniebat. & usq ad antiquũ dierũ ꝑue

Expanded text:
quia extrema vitae nostrae plus judicat, et idcirco elecquia extrema vitae nostrae plus judicat, et idcirco electos suos in fine sollicihic scriptum est: « Dominus judicabit fines terrae, » quia tanto ultimis nostris invigilat, quanto in ipsis initia sequentis pensat. Et quia nostra opera atque intentiones diversis modis, sicut dictum est, in extremitate examinat, bene dictum est, « Dominus judicabit fines terrae; » est extrema hominis, quoniam non iudicabuntur, quae in melius uel in deterius medio tempore commutantur, sed in quibus extremis inuentus fuerit, qui iudicabitur.Et dabit imperium regi suo. » Dominus dat imperium regi suo, quia Deus Pater ubique potestatem dedit unigenito Filio suo: juxta quod Daniel in visione sua loquitur, dicens: « Aspiciebam in visione noctis, et ecce cum nubibus coeli, quasi filius hominis venit, et usque ad Antiquum
Abbreviated transcription (Latin):
accipi pecratores: qͥ oꝑib diabolicis ñ uident᷑
exuti. Isti cũ iusticia iudicandi sunt: quia
ꝓ factoꝵ suoꝵ scelere damnabunt᷑. Quib di¬
cenclũ est: ite maledicti in ignem ęternum.
Sic duob nominib equitatis & iusticiȩ: qua¬
litatẽ illã iudicii mirabili breuitate descͥpsit.
In quo iudicio ꝓut diximꝰ iniqͥ iudei acrius
damnabunt᷑: qͥa dñs iudicabit fines terrȩ.
eterũ quantũ ad morałe ꝑtinet intelligen¬
tiam: fines t̾rȩ extrema hominũ atq intentio¬
nes designant. quȩ dñs iudicare dicit᷑. Ipse
quide piꝯ conditor nr̃ facturam suam ñ dẽse¬
rens: mala hominũ & ꝑ suã patientiã tolerat :
& ꝑ eoꝵ qndoq conuersionẽ relaxat. Cũ durã
atq insensibiles m̃tes respicit. mͦ eas minis.
mͦ uerb̾ib mͦ reuelationib terret᷑: ut q̃ pessi¬
ma securitate duruerant. salubri timore
molescant: qͣtinꝰ uel sero redeant: & hoc ipsũ
saltẽ qd̃ expectati st̃ erubescant. Scit enĩ dñs

Expanded text:
accipi peccatores, qui operibus diabolicis non videntur exuti; isti cum justitia judicandi sunt, quia pro factorum suorum scelere damnabuntur, quibus dicendum est: « Ite, maledicti, in ignem aeternum. » Sic duobus nominibus aequitatis et justitiae, qualitatem illam judicii, mirabili brevitate descripsit. In quo judicio, ut diximus, iniqui Judaei acrius damnabuntur, quia Dominus judicabit fines terrae. Caeterum quantum ad moralem pertinet intelligentiam, fines terrae extrema hominum atque intentiones designantur, quae Dominus judicare dicitur. Ipse quidem pius Conditor noster, facturam suam non deserens, mala hominum et per suam patientiam tolerat, et per eorum quandoque conversionem relaxat. Cum duras atque insensibiles mentes respicit, modo eas minis, modo verberibus, modo revelationibus terret, ut quae pessima securitate duruerant, salubri timore mollescant, quatenus vel sero redeant, et hoc ipsum saltem quod diu exspectati sunt erubescant. Scit enim Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
num eiꝰ. E inc angłs ad mauiam ait. Dabit illi
dñs d̾s secdẽ dauid patris sur &e regnabit in do¬
mo iacob inȩt̃num: & regni eiꝰ ñ erit finis.
De qͦ etiã bene ait hic. Dabit imꝑium regi suo:
ipsi uidelicet xp̃o. cui tradidit pat̃ om̃ia in
regunt: & in illo qͥ ꝓpt̃ eos fudit sanginẽ suũ
mam ac celsam potentiam ipsiꝰ debemꝰ ac¬
cipere: quȩ cunctis suꝑeminet: De ipso
namq eacharias loquit᷑ dicens. Erexit cornu
salutis nob̃. Ossa siquidẽ omĩa. carne inuoluta
sunt. Cornu excedit carnẽ. Et ideo cornu salu¬
tis regnũ saluatoris xp̃i uocat᷑: quod cuncta
gaudia huiꝰ secłi suꝑat. In cuiꝰ significatiõe
dauid uel salomon: cornu olei st̃ in regni głam
consecrati. Uerũ ut quibdam placet. ꝑ cornu
imꝑiũ qd̃ a patre filiꝰ accepit spetialit̃ eccłiȩ
tantũmͦ designat᷑: de qͦ ꝑ psalmistã pater
loquit᷑ dicens. Postula a me & dabo tͥ gentes

Expanded text:
Dabit illi Dominus Deus sedem David patris sui, et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis . » De quo etiam bene ait « et dabit imperium regi suo, » ipsi videlicet Christo, cui tradidit Pater!Pater omregnant: et in illo, qui propter eos fudit sanguinem suum, mam ac celsam potentiam suam debemus intelligere, quae cuncta supereminet de ipso: namque Zacharias loquitur, dicens: « Erexit cornu salutis nobis . » Ossa siquidem omnia, carne involuta sunt; cornu excedit carnem, et ideo cornu salutis regnum Salvatoris Christi vocatur, quod cuncta gaudia hujus saeculi superat, in cujus significatione, David vel Salomon, cornu olei sunt in regni gloriam consecrati. Verum, ut quibusdam placet, per imperium quod a Patre Filius accepit, specialiter Ecclesia tantummodo designatur. De quo per Psalmistam Pater loquitur, dicens: « Postu
Abbreviated transcription (Latin):
sufficere crediderunt. Unde & seqͥtur. Qͥa ñ in
fortitudine sua roborabitur uir. uidelicet ñ¬
ꝓpria. s in uirtute diuina potens est uir. id⁊
gentilis ppłs. Uel potest generaliter intelligi:
qͦa nullo suis uirib bona oꝑari ualet. nec dia¬
bolo resistere. ĩmo si se contra dñm erigere tẽp¬
tauerit. bonũ si q habere uidet᷑. amittit. ⁊d̾
in ipso pͥmo angło: & post ea in homine de¬
monstratũ est. Scͥptũ namq est: ñ głetur
prudens inprudentia sua: nec sapiens in sa¬
Perd̾a sapientiã sapientiũ: & prudentiam
prudentiũ reꝓbabo. Quod euidentissime os

Expanded text:
nt, unde et sequitur. « Quia non in fortitudine sua roborabitur vir. » Videlicet propria, sed virtute divina potens est vir, id est gentilis populus; vel potest generaliter intelligi, quia nullus suis viribus bona operari valet, nec diabolo resistere, imo si se contra Dominum erigere tentaverit, bonum si quod habere videtur amittit, quod in ipso primo angelo, et postea in homine demonstratum est. Scriptum namque est: « Non glorietur prudens in prudentia sua, nec sapiens in sa« Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo . » Quod evidentissime
Abbreviated transcription (Latin):
nullo fece hereticȩ prauitatis fedent᷑: neq ad
prauũ aliqͦd opꝰ dilabant᷑. Unde de scĩs ani¬
malib ꝑ ierechielem dicit᷑: pedes eoꝵ pedes
recti. Pedes scõꝵ pedes recti dicunt᷑. quia eoꝵ
oꝑa ad sequendã iniquitatẽ ñ sunt retorta:
qͥa int̃ fluctꝰ huiꝯ scłi seruantur a dño. S dũ
illi seruant᷑. impii e contrario qͥ eoꝵ p̾dicatio¬
nib contrarii fuerunt intenebris conticeseunt:
scilicet iudei q̃ tenebris infidelitatis & igno¬
rantiȩ inuoluunt᷑. & lum̃ ueritatis contẽplari¬

Expanded text:
tur neque ad pravum aliquod opus dilabantur unde sanctis animabus per Ezechielem dicitur: « Pedes eorum pedes recti . » Pedes sanctorum pedes recti dicuntur, quia eorum opera ad sequendam iniquitatem non sunt retorta; quia inter fluctus hujus saeculi servantur a Domino. Sed dum illi servantur, impii e contrario qui eorum praedicationibus contrarii fuerunt, in tenebris conticescent, scilicet: Judaei, qui tenebris infidelitati et ignorantiae involvuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
testat᷑ dicens. Qui uicerit faciã illũ colũnã
in tẽplo cłi mei. Nam qͥsqͥs in di oꝑe recta in¬
tentione firmat᷑. columna instructura fabri¬
cȩ spualis erigit᷑: ut in hoc tẽplo qd̾ ẽ eccłia
positꝰ.x utlitate. ꝓsit &e decore. Unde de scõꝵ
predicatione subinfertur. Pedes sc̃oꝵ suoꝵ
seruabitĩ& impii intenebris conticescent: quia
ñ infortitudine sua roborabitur uir.
Licet pedes ipsi doctores designentur. sicut ꝑ
moysen dicit᷑. qui appropinquant pedib eiꝰ
accipiunt de doctrina illiꝰ. qͦs dñs int̾ scan¬
dala ꝑsecutoꝵ seruauit: ueruntam̃ pedes
scõꝵ incessꝰ actionis & ipsũ opꝰ p̃dicationis acci

Expanded text:
testatur, dicens: « Qui vicerit, faciam illum columnam in templo Dei mei . » Nam quisquis in Dei opere, recta intentione firmatur, columna in structura fabricae spiritalis erigitur, ut in hoc templo, quod est Ecclesia positus, et utilitate prosit, et decore. Unde de sanctorum praedicatione subinfertur: « Pedes sanctorum suorum servabit, et impii in tenebris conticescent, quia non in fortitudine sua roborabitur vir. » Licet pedes ipsi doctores designentur, sicut per Moysem dicitur: « Qui appropinquant pedibus suis accipiunt de doctrina illius quos Dominus inter scandala persecutorum servavit . » Verumtamen pedes sanctorum incessus actionis et ips
Abbreviated transcription (Latin):
decĩ sedeᷤ.  Iiudicantes duodecĩ tͥb isrł.
Hinc ys aias clicit. Dũs acdiudicium
uenet.: cũ semorib popłi sui. Einc salo¬
mon ait. Nobilis in portis uir eiꝰ: quando
sederit cũ senatorib terre. Nobilis ergo erit
dñs uir sc̃ȩ ęccłiȩ in portis suȩ ciuitatis: qui
uidebat᷑ ignobilis ante tribunal p̾siclis. Ꝙ
etiã nc̃ a multis contemnendꝰ putat᷑: qͥa ubi
scłi finis aduenerit: ubi pat̾e celestis ingres¬
sum a peruerit electis: iam cunctis parebit
sublimis. Et soli um głȩ tenebit sine fi¬
ne: qͥa regnieiꝰ ñ erit finis: qͥa ipse
dñabitur a mariusq ad mare. & cętera.
Sequitur. Dñi eiim sunt cardines terrȩ: &
posuit suꝑ eos orbem. Cardines trȩ q̃ttuor
climata mundi intelligunt᷑: uidelicet oriens.
occidens. septentrio. atq meridies. Suꝑ quȩ
posuit orbem: qͥa uidelicet ubiq dilatauit
eccłiam suam. Hinc psalmista ait. A solis
ortu usq ad occasum: laudabile nom̃ dñi. Alinc

Expanded text:
s duodecim tribus Israel . » Hinc Isaias dicit: « Dominus ad judicium veniet cum senioribus populi sui . » Hinc Salomon ait: « Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus . » Nobilis ergo erit Dominus, vir sanctae Ecclesiae, in portis suae civitatis, qui videbatur ignobilis, ante tribunal praesidis. Quia etiam nunc a multis contemnendus putatur, quia ubi saeculi finis advenerit, ubi patriae coelestis ingressum aperuerit electis, jam cunctis parebit sublimis. Et solium gloriae tenebit sine fine, quia regni ejus non erit finis . Nam sedominabitur a mari usque ad mare , » etc. « Domini enim sunt cardines terrae, et posuit super eos orbem. » Cardines terrae quatuor climata mundi intelliguntur, videlicet oriens, occidens, septentrio, atque meridies, super quae posuit orbem, quia videlicet ubique dilatavit Ecclesiam suam. Hinc Psalmista ait: « Ab ortu solis usque ad occasum, laudabile nomen Domini . » Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodiꝰ intelligi eosdem uruificare qͦs mortifi¬
cauerit. Idem repetit dicendo. deducit ad in¬
feros & reducit: hoc est de quib apłs ait. Mortui
enĩ estis. & uita ur̃a abscondita est cũ xp̃o in d̾o̾.
& iter ũ. Si consurrexistis cũ xp̃o que sursũ st̃
querite: & relie̾. S nunqͥd eosdẽ deduxit ad
sia potest accipi: cũ qͦ uitã nr̃ãm apłs dixet ab¬
sconditam. Ipse descendit ad inferos. &̾e ñ est
anma eiꝰ m inferno derelicta. s cito resurrex̃
a mortuis: & reduxit eũ pat᷑ ad semet ipsum. de

Expanded text:
commodius intelligi eosdem vivificare, quos mortificommodius intelligi eosdem vivificare, quos mortificaverit, idem repetit dicendo: « Deducit ad inferos et reducit. » Hoc est quod Apostolus ait: « Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . » Et iterum: « Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite , » et reliqua. Sed nunquid eosdem deduxit ad sia potest accipi, cum quo vitam nostram Apostolus dixit absconditam. Ipse descendit ad inferos, et non est anima ejus in inferno derelicta, sed cito resurrexit a mortuis et reduxit eo Pater ad semetipsum . De
Abbreviated transcription (Latin):
p̃siguratum ẽ. ubi setrus auriculam serui pͥnci¬
pis sacerdotũ amputauit: qͥa uidelicet ppłs u
cdeoꝵ pͥncipib sacerdotũ indebito mancipatꝰ
obseqͥo adeo ut suasu illoꝵ barraban dimriti.
ĩm uͦ peterent crucifigi: in dñi passione dex¬
terã auricuła. id est spũałẽ legis intelligenti¬
am ꝑdidit: ut totã literȩ intelligentiã au¬
cdiat insinistra. Hinc incanticis canticoꝵ spon¬
sus eccłiȩ quã mysterio crucis redemit ex in¬
fidelitate: synagoge loquit᷑ dicens. Sub arbore
malo suscitauite. & reliq̃. Ac si dixisset. Sub
arbore crucis a ꝑpetua morte lib̾auite. S ibi
corrupta ẽ mat̾ tua: ibi uiolata ẽ genit̾x tua:
idest maior pars plebis. me negando & barra¬
ban eligendo. a me reꝓbata ẽ. atq infirmata.
De qua recte subsequit᷑. Dñs mortificat
&e uiiuficat: deducit ad inferos & reducit.
Mortificat multã infiliis sy nagogã scilicet.
unuificat steriłe ęccłiam gentiũ: qu̾auis possit

Expanded text:
rus auriculam servi principis sacerdotum amputavit . Quia videlicet populus Judaeorum principis sacerdotum indebito mancipatus obsequio, adeo ut suasu illorum Barrabam dimitti, Jesum vero peterent crucifigi . In Domini passione dexteram auriculam, id est spiritalem legis intelligentiam perdidit, ut totam litterae intelligentiam audiat in sinistra. Hinc in Canticis canticorum sponsus Ecclesiae, quam mysterio Crucis redemit, ex infidelitate Synagogae loquitur, dicens: « Sub arbore malo suscitavi te , » et reliqua; ac si dixisset: Sub arbore crucis a perpetua morte liberavi te. Sed « ibi corrupta est mater tua, ibi violata est genitrix tua, » id est major pars plebis, me negando et Barrabam eligendo, a me reprobata est atque infirmata. De qua recte subinfertur: « Dominus mortificat et vivificat, deducit ad inferos et reducit. » Mortificat multam in filiis Synagogam scilicet, vivificat sterilem, Ecclesiam gentium. Quamvis possit
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtate arq humilitate suꝑare diabolum
suꝑbũ. qͥ rex dicit᷑ suꝑ om̃s filios suꝑbiȩ: tam̃
maiestas dui patris de stercore illũ sublimauit
in effabilit̃. Et hoc quare ⁊ Queris quare:
Audi quare. Ut sedeat inquit cum pͥn¬
cipib: & soliũ głe teneat. Pr incipes scĩ
apłi intelligunt᷑: qui sedebunt cũ xp̃o super
duodecim sedes. S dñs soliũ głȩ retinet.
ñ solũ uidelicet in equalitate patris seden¬
do ad dexterã maiestatis. iuixta qđ apłs di¬

Expanded text:
tate atque humilitate superaret diabolum superbum, qui rex dicitur super omnes filios superbiae, tamen majestas Dei Patris, de stercore eum sublimavit ineffabiliter, et hoc quare? Quaeris quare? Audi quare: « Ut sedeat, » inquit, « cum principibus et solium gloriae teneat . » Principes, sancti apostoli intelliguntur, qui sedebunt cum Christo super duodecim sedes. Sed Dominus solium gloriae retinet non solum videlicet in aequalitate Patris, sedendo ad dexteram majestatis: juxta quod Apos
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso uiuimꝯ & mouem᷑ & sumꝰ. Hinc suis
discipłis ipsa ueritas ait. Sine me nichil po¬
testis facere. Et si st̃ qͥ dicunt᷑ dii multi &
dñi multi: nullꝰ tam̃ eoꝵ est naturalit̃ id qd̃
ds̃ est. Quid ẽ enĩ umbra ad cõparationẽ cor¬
poris: & fumꝰ ad cõparationẽ ignis ⁊ Hoc per

Expanded text:
in ipso vivimus, movemur, et sumus . » Hinc suis discipulis ipsa Veritas ait: « Sine me nihil potestis facere . » Et si sunt qui dicuntur dii multi et domini multi, nullus tamen eorum est, naturaliter id quod Deus est. Quid est enim umbra ad comparationem corporis, et fumus a
Abbreviated transcription (Latin):
& nescientes qͥa ds est scientiarũ. & arbiter
conscientiarũ. & carnalit̾ sapientes ita agere
despexerunt: a fastu suȩ suꝑbie corruentes
humiliati sunt. Nam sequitur.
reus foctiũ suꝑatꝰ est: & infirmi accincti
sunt robore. Areꝰ enĩ nomine in sacro
eloquio. aliquando dies iudicii iuxta qđ ꝑ
psalmistã dicit᷑. ostendisti popło tuo dura.
potasti nos uino conpunctionis. dedisti me

Expanded text:
et nescientes quia Deus est scientiarum, et arbiter et nescientes quia Deus est scientiarum, et arbiter conscientiarum, et carnaliter sapientes, ita agere despexerunt, a fastu suae superbiae corruentes, humiliati sunt. Nam sequitur: « Arcus fortium superatus est, et infirmi accincti sunt robore. » Arcus enim nomine, in sacro eloquio, aliquando dies judicii, juxta quod per Psalmistam dicitur: « Ostendisti populo tuo dura, potasti n
Abbreviated transcription (Latin):
tes: recedant uetera de ore ur̃o. & cȩtera.
Ne darguit scã ęccłia iudeos & sapientes huiꝰ
scłi extollentes se contͣ scientiam dĩ. ne suꝑbe
sapiant neq praue de cło sentiant: s humilia
& sapiant & loquant᷑. Scͥptũ nũq est. Dñs in
oelo & tu suꝑ terrã: ideo pauci sint sermoneᷤ
tui. Recedant in ꝗͣ uetera legis de ore ipsoꝵ.
& cȩt̾a quȩ ad ueterẽ hominẽ ꝑtinent. id⁊ ad
carnalem conuersationẽ: s scientiam quȩ
ex do ẽ inquirere satagant. Non sint in hu¬
mana & carnali scientia legis głantes:  ñ
exeat uani loquiũ de ore ipsoꝵ: & sciant qͥa
nemo potest habere nͥ ab ipso ꝑceꝑit scientiã
ueritatis: qͥa ipse ẽ scientiarũ dñs: & ipsi ne¬
cesse est ut p̃parentur bonȩ cogitationes: quia
qm̃ in maliuolam animã ñ introibit sapien¬
tia: nec inhabitabit in corpore subdito pecca¬
tis. Et. Sp̃c scrutatur etiã ꝓfunda di. Uerũ
quia udȩi głantes in lege. altiora se querenteᷤ.

Expanded text:
s. Recedant vetera de ore vestro, » etc. Redarguit sancta Ecclesia Judaeos et sapientes hujus saeculi, extollentes se contra scientiam Dei, ne superbe sapiant, nec prave de Deo sentiant, sed humilia et sapiant et loquantur. Scriptum namque est: « Dominus in coelo, et tu super terram . » Ideo pauci sint sermones tui. Recedant, inquam, vetera legis de ore ipsorum, et caetera quae ad veterem hominem pertinent, id est ad carnalem conversationem. Sed scientiam quae ex Deo est, inquirere satagant, non sint humana et carnali scientia legis gloriantes, et non exeat vaniloquium de ore ipsorum, et sciant quia nemo potest habere, nisi ab ipso perceperit, scientiam veritatis: « quia ipse est scientiarum Dominus, et ipsi, necesse est, ut praeparentur bonae cogitationes. » Quia Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . » Et spiritus scrutatur etiam profunda Dei . Verum quia Judaei gloriantes in lege, altiora se quaerentes,
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ꝑ eundẽ ꝓpħam dicit᷑. arcũ suũ tetendit
& parauit illũ. & in ipso parauit uasa mor¬
tis. & reliqͣ: aliqͣndo autẽ maloꝵ insidiȩ &
intentiones figurant᷑ ꝑu̾soꝵ: sic̃ in psalmo
legimꝰ. Intenderunt arcũ suũ. rẽ amaram.
Unde in hoc loco dicit᷑. Arcꝰ fortiũ suꝑatus ẽ.
Deniq qͥa uidei duriciã legis uelut cornila
arcus corda noui testam̃ti flectere noluer̃t.
s carnalit̾ sapere. & p̾dicationẽ saluatoeis
conati sunt suis ꝑu̾sis intentionib suꝑare.
& praue de ipso sentire. atq ęccłiam ipsiꝰ con¬
temnere. & parare arcũ suũ rem amaram.
& ꝓpt̾ea deiecti sunt & humiliati᷑. bene dictũ
est arcꝰ fortiũ suꝑatꝰ ẽ. idest intentio iudeoꝵ
ꝑuersa. qua praue senserunt ex uet̾i testa¬
mento ꝓlata. in nouo infirmata ẽ: qͥa ex hoc
qd carnalit̾ in lege głati sunt. & eã quod̾amͦ

Expanded text:
tendit et paravit illum, et in ipso paravit vasa mortis , » etc. Aliquando autem malorum insidiae, et intentiones figurantur perversorum, sicut in Psalmo legimus: « Intenderunt arcum suum, rem amaram . » Unde et in hoc loco dicitur: « Arcus fortium superatus est. » Denique quia Judaei duritiam legis, velut cornua arcus corda Novi Testamenti, flectere noluerunt, sed carnaliter sapere, et praedicationem Salvatoris conati sunt suis perversis intentionibus superare, et prave de ipso sentire, atque Ecclesiam ipsius contemnere, et parare arcum suum rem amaram, et propterea dejecti sunt atque humiliati. Bene dictum est: « Arcus fortium superatus est. » Id est intentio Judaeorum perversa, quia prave senserunt, ex Veteri Testamento prolata, in Novo infirmata est. Quia ex hoc quod carnaliter in lege gloriati sunt, et ea q
Abbreviated transcription (Latin):
tos habebat filios infirmata est.
licet qd̾ nato samuhele inquiunt mortuus
sit filiꝰ pͥmogenitꝰ fenenne: & singulis anne
filiis nascentib. singuli fenenne mortui sint
altiorẽ intellectũ ꝓperabimꝰ. Nã & ingreco
ut aiunt ita legit᷑. Sterilis peꝑit septẽ: ⁊ mul¬
ta in filiis infirmata ẽ. Sterilis enĩ quȩ plu¬
rimos siue septẽ peꝑit. ęccłia ex gentib intel¬
ligit᷑: quȩ multos filios ꝑ fontẽ baptismatis

Expanded text:
tos habebat filios infirmata est. tos habebat filios infirmata est. gunt quod, nato Samuele, mortuus sit filius primogenitus Phenennae, et singulis Annae filiis nascentibus singuli Phenennae mortui sint altiorem properabimus. Nam et in Graeco, ut aiunt, ita legitur: « Sterilis peperit septem, et multa in filiis infirmata est. » Sterilis enim quae plurimos, sive septem peperit. Ecclesia ex gentibus intelligitur, quae mult
Abbreviated transcription (Latin):
um. ab eiꝯ intellectu ierunauit. Huiꝰ gͦ messẽ
famelicꝰ comedit: qͥa nimirũ gentilis ppłs u̾ba
legis intelligendo edit: ã quib udaica plebs si¬
ne intellectu laborauit. Nos famelicos fidi dñs
p̃uidit: cũ ꝑ eugłium dixit. Beati qͥ esuriunt
& sitiunt itusticiã: qm̃ ipsi saturabunt᷑. S qͥa
iudaicꝰ ppłs messẽ ꝑdidit: recte subiungitur.
qualit̾ ipse periit: cũ dicit᷑. & ipsũ rapiet arma¬
tus. Antiquus hostis iudaicũ ppłm armatus
rapuit: qͥa in eũ uitã fidi fraudulentȩ sugges¬
tionis iaculis extinxit: ut unde se in herere
dõ crederet: inde eiꝰ ordinationi repugnaret.
De qͦ & dicit᷑. Et bibent sitientes diuitias en. Nuiꝰ
enĩ sitientes diuitias hibunt: qͥa fluentis sacrȩ
locutionis quȩ udaicꝰ ppłs in suꝑbie ostentatio¬
ne possederat. conuerse gentilium mentes
irrigantur. De quib bene dicitur.
Ionec sterilis peꝑit plurimos: & quȩ mul¬

Expanded text:
um, ab ejus intellectu jejunavit. Hujus ergo messem um, ab ejus intellectu jejunavit. Hujus ergo messem famelicus comedit, quia nimirum gentilis populus verba legis intelligendo edidit, a quibus Judaica plebs sine intellectu laboravit. Hos famelicos fidei Dominus praevidit, cum per Evangelium dixit: « Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . » Sed quia Judaicus populus messem perdidit, recte subjungitur qualiter ipse periit, dum dicitur: « Et ipsum rapiet armatus. » Antiquus hostis Judaicum populum armatus rapuit, quia in eum vitam fidei, fraudulentae suggestionis jaculis exstinxit, ut unde se inhaerere Deo crederet, inde ejus ordinatione repugnaret. De quo et dicitur: « Et bibent sitientes divitias ejus. » Hujus enim sitientes divitias bibunt, quia fluentis sacrae locutionis, quae Judaicus populus in superbiae ostentatione possederat, conversae gentilium mentes irrigantur. De quibus benedicitur: « Donec sterilis peperit plurimos., et quae mul
Abbreviated transcription (Latin):
reciꝑe u̾bũ di̾: s qͥa reppulistis illud & indig¬
nos uos iudicastis et̃nȩ uitȩ. ex hoc ibimꝰ ad
gentes. De quib subiungit᷑: & famelici satu¬
rati sunt. Famelici enĩ gentiles intelligunt᷑:
qͥ priꝰ esuriebant panẽ u̾bi dĩ. S qͥa iudei a
ꝓpriis sedib elocati st̃. e esuriẽ sustinuere
in uob̾ famem. ñ famẽ panis neq sitĩ aquȩ.
s audiendi u̾bũ dĩ: ex eodẽ cibo spũaliter
saturari cȩpert̃. Unde ingreco ita habetur. &
esurientes tͣnsierunt t̾ram: qͥa gentes ad qͣs
ipsa eloq̾a di transiert̃. multũ esuriendo ñ
t̾rena ꝓ ut iudei. s cȩlestia sapuert̃. Hine
in libro beati iob scͥptũ est. Cuiꝰ messem
famelicꝰ cõmedet: & ipsũ rapiet armatus. &¬
bibent sitientes diuitias eiꝰ. Iudaici enĩ ppłi
messis fuerant sacrȩ legis eloquia. ex quib sa¬
pient̃ saciari debuerat s ñ comedit: qͥa legem
qͥdem uerbotemꝰ ten uit:. s ꝑfatuitatis fastidi¬

Expanded text:
verbum Dei, sed quia repulistis illud, et indignos vos judicastis aeternae vitae, ex hoc ibimus ad gentes . » De quibus subjungitur, « et famelici saturati sunt. » Famelici enim gentiles intelliguntur, qui prius esuriebant panem verbi Dei. Sed quia Judaei a propriis sedibus elocati sunt, et esuriem sustinuere, in vobis famem, non famem panis, neque sitim aquae, sed audiendi verbum Dei , » ex eodem cibo spiritaliter saturari coeperunt. Unde et in Graeco ita habetur: « Et esurientes transierunt terram: » quia gentes, ad quas ipsa eloquia Dei transierunt, multum esuriendo, non terrena, ut Judaei, sed coelestia sapuerunt. Hinc in libro beati Job scriptum est: « Cujus messem famelicus comedet, et ipsum rapiet armatus, bibent sitientes divitias ejus . » Judaici enim populi messis, fuerant sacrae legis eloquia, ex quibus sapienter satiari debuerat, non comedit: quia legem quidem verbotenus tenuit, sed per fatuitatis fastidi
Abbreviated transcription (Latin):
uidebant᷑ priꝰ. S quia sp̾ualit̃ intelligere.
nec etiam ipsũ qͥ de semetipso ait. ego sum
panis uiuus qͥ de cȩlo descendi recipere uolue¬
runt. qͥ multa beneficia signoꝵ atq miracu¬
loꝵ eis contulit & ingratꝰ apparuit: ido dũ
hi suꝑbirent & terrena saperent. de maiorib
minores effecti. ꝓ eisdem panib elocati. a ꝓprii
saluatorẽ. & in ipsis panib id est diumis eloqͥ¬

Expanded text:
videbantur prius. Sed quia spiritaliter intelligere, videbantur prius. Sed quia spiritaliter intelligere, nec etiam ipsum, qui de semetipso ait: « Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi , » recipere noluerunt qui multa beneficia signorum atque miraculorum eis contulit, et ingratus apparuit. Ideoque dum hi superbirent, et et terrena saperent, de majoribus minores effecti, pro eisdem panibus elocati, a propriis Salvatorem, et in ipsis panibus, id est, divinis eloq
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ infirmꝰ sum. Et iterũ. Miserere mei d̾s
miserere mei: qm̃ inte confidit anima mea.
Infirmꝰ erat popłs gentilis: qudo alienꝰ ates¬
tam̃to di fuerat. Hine salomon de eacdem
gentiũ infirmitate ait. Lepiisculꝰ plebs in¬
u̾alida: quȩ collocat in petra cubile sium.
ꝑlebs ẽ in ualida natio gentiũ fidelis:. quȩ in
suis uirib nil fidens. in auxilio sui redeptoriᷤ
sꝑare didicit. Et hoc est illi in petra collocare
dicere nouit psalmista. Esto mͥ in lapidem
fortissimũ : & indomũ mnunitã: ut salues
me. Unde bene de abiectione iudeoꝵ & salu¬
te gentiũ subinfert᷑. Repleti pris ꝓ panibꝰ
se locauerunt: & famelici saturati sunt.
N greco ita hebet᷑. Plen panib minorati sunt:
& esurientes tnͣsierunt t̾ram. Repleti priꝰ
seu pleni panib iudȩi intelligunt᷑. qͥ mino¬
rati sunt: qͥa uidelicet credita sunt illis
eloqͥa dĩ quȩ ꝑ panes designant᷑: qͥb saciari

Expanded text:
m infirmus sum . » Et iterum: « Miserere mei, Deus, miserere mei, quoniam in te confidit anima mea . » Infirmus erat populus gentilis, quando alienus a testamento Dei fuerat. Hinc Salomon de eadem gentium infirmitate ait: « Lepusculus plebs invalida, quae collocat in petra cubile suum . » Plebs est invalida natio gentium fidelis, quae in suis viribus nil fidens, sed in auxilio sui Redemptoris sperare didicit. Et hoc est illi in petra collocare dicere novit cum Psalmista: « Esto mihi in lapidem fortissimum, et in domum munitam, ut salves me . » Unde bene de abjectione Judaeorum et salute gentium subinfertur: « Repleti prius pro panibus se locaverunt, et famelici saturati sunt. » In Graeco ita habetur: « Pleni panibus minorati sunt, et esurientes transierunt terram. » Repleti prius, seu pleni panibus Judaei intelliguntur, qui minorati sunt: quia videlicet credita sunt illis eloquia Dei, quae per panes designantur, quibus satiari
Abbreviated transcription (Latin):
raint anna & ait. Exultauit cor meũ
in dño: & exaltatũ ẽ cornu meũ in dõ
meo. Hic enĩ iam manifestissime. anna in
cantico suo mutationẽ sic̃ suꝑiꝰ p̃diximus.
ueteris testam̃ti uel sacerdotii in nouũ testa¬
mentũ. uel sacerdotiũ qui est xp̃c ꝓpħare uide¬

Expanded text:
T II. « Exsultavit cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum in Deo meo. » Hinc enim jam manifestissime Anna in cantico suo mutationem, sicut superius praediximus, Veteris Testamenti, vel sacerdotii, in Novum Testamentum vel sacerdotium, qui est Chri
Abbreviated transcription (Latin):
alibi scͥptũ est. Conuersi st̃ i arcũ prauũ.
Arcus enĩ pͣuus a qͦ tendit᷑ ad ipsũ conuertit᷑ :
quia p̾uitas maligne intentionis quam de
pharetra sui liuoris exerere iudaica ꝑficdia
uoluit. in eam conuersa ẽ: qͥa sue malicia
infidelitatis daninata extitit: & grãm forti¬
tudinis. qͣ głabatur posse sine adiutorio di¬
uino humana suffitientia legẽ implere
amisit: & eandẽ grãm ualitudinis. creden¬
tes ex gentib qͥ priꝰ infirmi uidebant᷑ esse.

Expanded text:
t in arcum pravum . » Arcus enim a quo intenditur, ad ipsum convertitur: quia pravitas malignae intentionis, quam de pharetra sui livoris exerere Judaica perfidia voluit, in eam conversa est, quia sua malitia infidelitatis damnata exstitit, et gratiam fortitudinis qua gloriabatur posse sine adjutorio divino humana sufficientia legem implere, amisit, et eamdem gratiam valetudinis credentes, ex gentibus qui prius infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ int̾ueritis & ñ receperint uos. exeun¬
tes de ciuitate excutite puluerẽ de pedibus
ur̃is. Puluis enĩ ẽ leuitas t̾renȩ cogitationis.
A quo ipsi etiã sũmi p̃dicatores immiines esse
nequeunt. cũ ꝓ auditorib suis solliciti salu¬
brib curis incessant̃ intendunt: & qͣsi ꝑ itine¬
ra mundi umno uix calcaneo t̾rȩ puluerẽ ligañ.
S hunc puluerẽ leuitatis: cotidie ꝑ effusionẽ
doctores abluere festinant lacrimarũ. Hic
est qd incanticis canticoꝵ. cũ ȩccłia ad officiũ
p̃dicationis surgere p̃ciperet᷑. sponso respon¬
dit dicens. Expoliaui me tunica mea: quomͦ
induar illa: Laui pedes meos: qͦmͦ inqͥnabo
illos ⁊ Ac si aꝑte dicat. Deserui negotia scła¬
ria tiu causa: qͦmͦ repetam illa: Et iã secre¬
te conpunctionis fletib ablui qͥcqͥd in incessu
p̃dicationis. & incogitationib t̾renis deliqui:¬

Expanded text:
os, exeuntes de civitate, excutite pulverem de pedibus vestris . » Pulvis enim levitas est terrenae cogitationis, a quo ipsi etiam summi praedicatores immunes esse nequeunt, cum pro auditoribus suis solliciti salubribus curis incessanter intendunt, et quasi per itinera mundi imo vix calcaneo terrae pulverem lingant, sed hunc pulverem levitatis quotidie per effusionem doctores abluere festinant lacrymarum. Hinc est quod in Canticis canticorum cum Ecclesia ad officium praedicationis surgere praeciperetur, sponso respondit, dicens: « Exspoliavi me tunica mea, quomodo induar illa? Lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos ? » Ac si aperte dicat: Deserui negotia saecularia tui causa, quomodo repetam illa? Etiam secreta compunctionibus, fletibus ablui, quidquid in incessu praedicationis, et in cogitationibus terrenis reliqui
Abbreviated transcription (Latin):
tate subiungit᷑. Suscitans de puluere
egenũ. & de stercore erigens pauperem.
Sater uidelicet de terrȩ puluere filiũ tam
cito suscitauit. iuxta q ipse ꝑ psalmustam
postulat dicens. resuscita me & retribuã eis:
animã med̃ in inferno: nec dabis sc̃m tuum
uidere corruptionẽ. Ipse etiã sic̃ supͣdictũ est.

Expanded text:
scitans de pulvere egenum et de stercore erigens pauperem. » Pater videlicet de terrae pulvere Filium tam cito suscitavit, juxta quod ipse per Psalmistam postulat, dicens: « Resuscita me et retribuam eis, animam meam in inferno, nec dabis Sanctum tuum videre corruptionem . » Ipse etiam, sicut supra dictu
Abbreviated transcription (Latin):
& clama q̃ ñ parturis: qm̃ multi filii desertȩ:
magis ꝙ eiꝰ quȩ habet uirũ. Deserta du fuit
a scõ spu gentiũ mat̾ ȩccłia. nec habuit filios añ
grãm regenerationis: quȩ post ea gentes & popłoᷤ
do inse ut diximꝰ oꝑante generauit. Unde sub¬
ningit᷑. Magis quã eiꝰ ꝙ̃ N habet uirũ. hocẽ
sy nagoge: quȩ uelut u go. ita legis onere
p̃mebat᷑. Aut certe referendũ est quȩ ante quã
eiceret᷑ uirũ se habere credebat: s postꝗͣ abiecta
est & uirũ ꝑdidit. eccłia fecunda fuit. Hinc ꝑ
salomonẽ dicit᷑. Florebit amigdalũ. impingua¬
bit᷑ locusta: dissiꝑabit᷑ capparis. Amigdalũ qͥrpe:
florẽ pris cunctis arborib ostendit. Et quid in
q̃ in p̃dicatorib sius pͥmitiuos uirtutũ flores
aꝑuit.x. ad inferenda poma bonoꝵ oꝑum uen¬
turos scõs qͣsi arbusta sequentia p̾uenit: In qͣ
mox locusta impinguata ẽ: qͥa sicca gentilitatiᷤᷤ
sterilitas ꝑinguedine ẽ gr̃ȩ celestis infusa. Sed¬

Expanded text:
m multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum . » Deserta diu fuit a sancto Spiritu gentium mater Ecclesia. Nec habuit filios ante gratiam regenerationis, quae postea gentes et populos, Deo in se, ut diximus, operante, generavit: unde subjungitur, « magis quam ejus quae habet virum. » Hoc est Synagoga quae velutdum est, quae antequam ejiceretur virum se habere credebat, sed postquam abjecta est et virum perdidit, Ecclesia fecunda fuit. Hinc per Salomonem dicitur: « Florebit amygdalum, impinguabitur locusta, dissipabitur capparis . » Amygdalum quippe florem prius cunctis arboribus ostendit; et quid in quae in praedicatoribus suis primitivos virtutum flores aperuit, et ad inferenda poma bonorum operum, venturos sanctos, quasi arbusta sequentia praevenit. In qua mox locusta impinguata est, quia sicca gentilitatis sterilitas pinguedine est gratiae coelestis infusa.
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta qd ołi ysaias p̃dixerat. Letabit᷑ deserta
& inuia: & exultabit solitudo: & florebit quasi
liliũ. Ista enĩ pris deserta ac solitudo: peperit
septem. Septenario qͥppe numero unitas ac uni¬
uersitas ꝑfectionis soler demonstrari: eo qd̃ pͥmo
impari. & pͥmo pari. id est t̾nario ac qͣternario
numero. tanꝙͣ ex diu̾so unitas to Pta confi¬
citur: & idõ ꝑ ipsũ figurant᷑ umi uersi qͦs
in unitate ficdi sc̃a ęccłia ꝑ quatuor partes

Expanded text:
as praedixerat: « Laetabitur deserta et invia, et exsultabit solitudo, et florebit quasi lilium . » Ista enim prius deserta ac solitudo peperit septem. Septenario quippe numero unitas ac universitas perfectionis solet demonstrari, eo quod primo impari, et primo pari, id est ternario et quaternario numero tanquam ex diverso, unitas tota conficitur. Et ideo per ipsum figurantur universi, quos in unitate fidei sancta Ecclesia per quatuor p
Abbreviated transcription (Latin):
Socoth. pͥma mansio filioꝵ isrł in deserto.
postquã de egypto st̃ ꝓfecti. anteꝙͣ mare ru¬
brũ transirent. Sin. desertũ int̾ mare ru¬
brũ & solitudinẽ syna. Nam de deserto sin fi¬
lii isrł uenert̃ in rafidim. & ã rafidim indeser¬
tum sin uixta montẽ syna. ubi moyses le¬
gis tabulas accepit. Desertũ autẽ sin idem
dicit ẽẽ scͥptura qđ & cades. s hoc iuxta hebre¬

Expanded text:
Soccoth, prima mansio filiorum Israel in deserto, Soccoth, prima mansio filiorum Israel in deserto, postquam de Aegypto sunt profecti, antequam mare transiret Rubrum. Sin, desertum inter mare Rubrum et solitudinem Sina. Nam de hoc deserto filii Israel venerunt in Raphidim, et a Raphidim in desertum Sina, juxta montem Sina, ubi Moyses tabulas legis accepit. Desertum autem Sin idem dicit esse Scriptura quod et Cades, sed et hoc juxta Hebrae
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit᷑ usq in prȩsentẽ diẽ iuxta heͥliam contͣ
occidentałe plagã. hoc nomine. In.uiii. qͦq lapide
a scitopoli in campo uicꝰ salumias appellat᷑. Iose¬
phus uͦ salem ẽẽ affirmat. in qͣ regnauit melchi¬
sedech. quȩ postea uocata ẽ solima. & ad extre¬
mũ ierosolumȩ nom̃ accepit. Sur. ubi inuenit
angłs ancilła sarȩ agar. int̾ cades & barad. Ex¬
tenditur aut̃ desertũ sur. usq ad mare rubrũ.
qđ egypti confinia ꝑuenit. Porro cades solitu¬
do est suꝑ urbem petram. S & scͥptura desertũ
cades contͣ faciem egypti extendi memorat.
ad qcł pͥmũ uenere hebrei. rubro mari tnͣs¬
uadato. Segor. quȩ & bala & toara. una de.u.
ciuitatib sodomoꝵ ad p̾ces loth de incendio re¬
seruata. quȩ usq nc̃ ostendit᷑. Meminit hinꝯ ysa¬
ias inuisione contra moab. de qͣ & supͣ diximꝰ.
Scene. id÷ tab̾nacula. Locus in qͦ habitauit iacob
regressus de mesopotamia. qui lingua hebra¬
ica appellatur socoth. de exodo.

Expanded text:
 in praesentem diem Juxta Aeliam contra occidentalem plagam hoc nomine; in octavo quoque lapide a Scythopoli in campo vicus Salumias appellatur: Josephus vero Salem esse affirmat , in qua regnavit Melchisedec, quae postea dicta est Solyma, et ad extremum, Jerosolymae nomen accepit. Sur, ubi invenit Angelus ancillam Sarae Agar, inter Cades et Barad. Extenditur autem desertum Sur usque ad mare Rubrum, quod ad Aegypti confinia pervenit. Porro Cades, solitudo est super urbem Petram: sed et Scriptura desertum Cades contra faciem Aegypti extendi memorat, ad quod primum venere Hebraei, Rubro mari transvadato. 270 Segor, quae et Bala et Zoara, una de quinque civitatibus Sodomorum ad preces Lot de incendio reservata, quae usque nunc ostenditur. Meminit hujus et Isaias in visione contra Moab, de qua et supra diximus. Sene, id est, tabernacula, locus in quo habitavit Jacob regressus de Mesopotamia qui lingua Hebraica appellatur Soccoth . DE EXODO.
Abbreviated transcription (Latin):
S & filiꝯ emor appellatꝰ ẽ sichem. a quo ⁊ locꝰ no¬
men acceꝑat. fu̾it aut̃ & alt̾a sichem in monte
effraim. ciuitas fugitiuoꝵ. Sennaar. unde fuit¬
amrafel. qͥ aduersꝰ reges sodomoꝵ bellũ gessit.
Sodoma. ciuitas impioꝵ. diuino igne consũpta.
iuxta mare mortuũ. Seboim. ⁊ hȩo ciuitas im¬
pioꝵ inȩt̾nos cineres dissoluta. iuxta urbem
qͦncła sodomã. Sofera. mons orientis in india
iuxta quẽ habitauerunt filii iectan. filii eber.
qͦs iosephꝰ refert a cofene flumine & indiȩ re¬
gionib usq ad id locoꝵ ꝑuenisse. ubi appellat᷑
regio ieria. S & classis salomonis ꝑtriennium
hinc q̃dam cõmertia cõportabat. Soora. urbs
iuxta sodomã quȩ & segor & coara. de qua supra
quã excidit chodorlaomor. Seir. mons in terra
edom. in qͦ habitauit esau in regione gebalena.
q̃ ex eo qd esau pilosꝰ eẽt & hispidus. seir hoc est

Expanded text:
Sed et filiSed et filimen accepit. Fuit autem et falia Sichem in monte Effraim, civitas fugitivoAmarfal, qui adversus reges Sodomorum bellum gessit. Sodoma, civitas impiorum divino igne consumpta, juxta mare Mortuum. 267 Seboim, et haec civitas impiorum in aeternos cineres dissoluta, juxta urbem quondam Sodomam. Sophera, mons orientis in India, juxta quem habitaverunt filii Jectan, filii Heber. Quos Josephus refert a Cophene flumine et Indiae regionibus usque ad id locorum pervenisse, ubi appellatur regio Hieria: sed et classis Salomonis per triennium hinc quaedam commercia deportabat. Soora, urbs juxta Sodomam, quae et Segor et Zoara de qua et supra omae, quam excidit Chodologomor. Seir, mons in teEdom, in quo habitavit Esau in regione Gebabena, quae ex eo quod Esau pilosus esset et hispidus, Seir, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
idon. urbs phenicis. in signis olim t̾minꝰ
chananeoꝵ ad aquilonẽ respiciens & pꝰ ea
regionis iudeȩ. Cecidit aut̃ in sortẽ trib asen.
s eã ñ possedit qͥa hostes nequaꝗͣ ualuit expel¬
lere. Sennaar. campꝰ babylonis. in quo turris
extructa ẽ. unde egressus assur ȩdificauit nini¬
uen. Meminit huiꝰ loci iosephꝰ inpͥmo antiqͥ¬
tatũ libro. ita scribens. De campo qͥ in babilonia
regione appellat᷑ sennaar. narrat estieus hysto¬
ricus dicens. Quidam sacerdotũ ꝓfugi de
eniali iouis sacra rapientes. incenna.
campũ babyloniȩ ꝑuensre. Sichem.
& sa lem quȩ & latine & grece sicima uo.¬
cata est. eiuitas iacob. nc̃ deserta. Osten
ditur aut̃ locꝰ in suburbanis neapoleos iuxta se¬
pulchrũ ioseph. quã subu̾tit abimelech. & semi¬
nauit in ea salem sic̃ in libro iudicũ scriptum ẽ.
Postea uͦ instaurata ẽ ab ieroboam ut regnor ũ
narrat hẏstaria. ꝙ sita ẽ in finib tͥb effraim.

Expanded text:
idon, urbs Phoenices insignis, olim terminus Chananaeorum ad Aquilonem respiciens, et postea regionis Judaeae. Cecidit autem in sortem tribus Aser, sed non eam possedit, quia hostes nequaquam valuit expellere. Sennaar, campus Babylonis, in quo turris exstructa est. Unde egressus Assur aedificavit Ninevem. Meminit hujus loci Josephus in primo Antiquitatum libro, ita scribens: « De campo qui in Babylonia regione vocatur Sennaar, narrat Hestiaeus historicus, dicens: Quidam sacerdotum profugi de templo Enyalii Jovis sacra rapientes, in Sennaar campum Babyloniae pervenere. Sichem et Salem, quae Latine et Graece Sicima vocata est, ditur autem locus in suburbanis Neapoleos juxta sepulcrum Joseph; quam subvertit Abimelec, et seminavit in ea salem, sicut in libro Judicum scriptum est. Postea vero instaurata est a Jeroboam, ut Regnorum narrat historia , et sita est in finibus tribus Ephraim.
Abbreviated transcription (Latin):
misericors. Iairus. illuminans. aut illumina¬
tus de. I. Lisania. natiuitas tẽptationis.
s miniũ uiolent̃. Leui. appositꝰ. Lamech. hu¬
milis. Quida putant ꝑcutientẽ. siue ꝑcussũ
posse sonare. Lararus. adiutꝰ. Loth. ligatꝰ. aut
declinans. ł uacans.S. nMoẏses. assumptus.
uel palpans. siue contrectans. ł urgens. s me¬
lius ẽ ex aqua. Mathathia. donũ di. aut aliqͣn¬
do. Melchi. rer m̃s. Matusale. mortuus est &
misit. Malale hel. laudat᷑ dĩ. ꝑ laudans dm̃.¬
Martha. irritans. ꝓuocans. Sermone aut̃ siro.
dña interpretatur. uel dominans. Me .N.¬
Pontiꝯ. declinans consilium. Pilatꝰ. os mallea¬

Expanded text:
misericors. Jairus, illuminans, aut illuminatus. Lisania, nativitas tentationis; sed nimium violenter. Levi, appositus. Lamech, humilis; quidam putant percutientem, sive percussum posse resonare. Lazarus, adjutus. Lot, ligatus, aut declinans, vel vacans. Moses, assumptio, vel palpans, sive contrectans, aut urgens, sed melius est, ex aqua. Matthathia, donum Dei, aut aliquando. Melchi, rex meus. Matusala, mortuus est, et misit. Maallalel, laudatus Dei, vel laudans Deum. , irritans, provocans: sermone autem Syro, domina interpretatur, vel dominans. 96 NPontius, declinans consilium. Pilatus, os mallea
Abbreviated transcription (Latin):
Reu ꝑascens. aut pastus est. de.S. icera.
fas. Dinne enĩ qđ in ebriari potest. apud
hebreos sicera dr̃. Simeon. audiens. Paudiuit
tristiciã. Sedi. ex latere meo.Semei. audiens.
Salathiel. peticio mea ds. Seruch. lorũ. siue
corrigia. ł dependens. siue ꝑfectio. Salman. pax.¬
Salem. misit. Sem. nom̃. Seth. posit᷑. aut po¬
nens. ł posuit. aut poculũ. siue germen. uel
resurrectio. Sarastha. incensa. siue angustia
panis. nom̃ ex hebreo siroq cõpositũ. Simon.
pone merorẽ. uł audi tͥsticiam. Susanna.
lilium. aut grã eis. S meliꝯ si femininum
nom̃ figuret᷑ a lilio. Samaritȩ. custodes. Sodo¬
ma. pastio silens. ł declinatio eoꝵ. aut fulua.
Satan. adu̾sariꝯ. siue tnͣsgressor. Saba. capti¬
uitas. Saducei. iustificati.

Expanded text:
Reu, pascens, aut pastus est. Sicera, ebrietas. Omne enim quod inebriare potest, apud Hebraeos Sicera dicitur. Simeon, audiens, vel audivit tristitiam. Sedi, ex latere meo. Semi, audiens. Salathiel, petitio mea Deus. Salman, pax. Seruch, lorum, sive corrigia, vel dependens, sive perfectio. Salem, misit. Sem, nomen. Seth, positus, aut ponens, vel posuit, aut poculum, sive germen, vel resurrectio. Seraptha, incensa, sive angustia panis. Nomen ex Hebraeo Syroque compositum. Simon, pone moerorem, vel audi tristitiam. Sosanna, lilium, aut gratia ejus: sed melius si femininum nomen figuretur a lilio. 97 Samaritae, custodes. Sodoma, pastio silens, vel declinatio eorum, aut fulva. Satan, adversarius, sive transgressor. Saba, captivitas. Sadducaei, justificati.
Abbreviated transcription (Latin):
effeta. acdaꝑire. Augusti. solłepnter
eiꝰ. Aser. beatꝰ. aut beatꝰ erit. Amos. onerans.
Arfaxath. saluans de populationẽ. Adam.
homo. aut t̾renꝰ. siue indigena. A maus. po¬
pulus abiectꝰ. de.c. Cesar. possessio pͥnci¬
palis. Cirinꝯ.heres. qui apud nos melio effer¬
tur & uerio ꝑ.q. litt̾am. ut dicat᷑ quirinꝰ.
Cosan. diuinans. Cainam. luctꝰ. aut lugens.
Cafarnaum.ager. ł uilla c̃solationis. de.e
Eseli. uicins m̃s. Eber. tͣnsituis. E noc. dedica¬
tio. E nos. homo. Hucusq ꝑ .e. breuẽ litte¬
ram legerimo exin pertensũ legamꝰ elem̃tũ.
Erodes. pelliceus. gloriosus. Eutabeth. cłi
saturitas. ł dĩ mei uiram̃tum. aut sep̾tiras
situs. siue tnͣsgressio ꝓ qͦ nr̃i legunt pascha.¬
falech. diuidens. aut diuisit. filippo. os lam¬
padis. łos manuũ. de .s. Gabriel. conforta¬
uit me ds. aut fortitudo di. ł uirtꝰ mea ds̾.

Expanded text:
epheta, adaperire. Augusti, solemniter ejus. Aser, beatus, aut beatus erit. Amos, onerans, Arfaxad, sanans depopulationem. Adam, homo, aut terrenus, sive indigena. Ammaus, populus abjectus. Caesar, possessio principalis. Cyreniu, haeredis: qui apud nos melius effertur, et verius per Q litteram, ut dicatur Quirinu. Cosam, divinans. Cainam, luctus, aut lugens. Capharnaum, ager, vel villa consolationis. Eseli  Hesli , vicinus meus. Eber, transitus. Enoch, dedicatio. Enos, homo. Hucusque per brevem E litteram legerimus; exin per extensum legamus elementum. Erodes, pelliceus gloriosus. Elisabe, Dei mei saturitas, vel Dei mei juramentum, aut septimus. situs, sive transgressio, prFalec, dividens, aut divisit. Filippus, os lampadis, vel os manuum. Gabriel, confortavit me Deus, aut fortitudo Dei, vel vir meus.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ occurrens regi ȩthiopum misit ad eze¬
chiam nuntios & epłas: ut eos quos uirib
ñ cepit sermone terrer&. Pugnasse autẽ sen¬
nacherib contͣ egyptios & obsedisse pelusium
iamq extructis aggerib urbe capienda ue¬
nisse tharacham regen ȩthiopum in auxili

Expanded text:
autem occurrens regi Aethiopum, misit ad Ezeautem occurrens regi Aethiopum, misit ad Ezechiam nuntios et epistolas, ut eos quos in viribus non cepit, sermone terreret. Pugnasse autem Sennacherib contra Aegyptios, et obsedisse Pelusium, jamque exstructis aggeribus urbe capienda, venisse Tharacam regem Aethiopum in auxili
Abbreviated transcription (Latin):
audierat. Hȩc inqͥt dicite dño ur̃o. qͥa hȩc dicit
dñs. Noli timere uerba. quib ñ tu s ego sum
blasphematꝰ. Nec dico om̃ia quȩ regi assyrio
faciam. ne meam uidear iactare potentiam. s
quia daudꝰ sit ei sp̃c non dĩ s aduersarii. &
audito nuntio reuertens ad t̾ram suam cor¬
ruat gladio. ut duo parit̃ quȩ optabat erechi¬
as audir&e. se ab obsidione liberandũ. & in¬
est ꝙͥ rabsaces & inuenit rege assyrioꝵ expug¬
nantẽ lobnam. Audierat eiũ qd̃ recessisset
de lachis. Cumq audisset de tharacha rege
ȩthiopiȩ dicentes. ecce egressꝰ est ut pugnet
adu̾sum te. & iret cont᷑ eũ. misit nuntios
ad erechiam dicens: hȩc dicite erechie regi
iudȩ. Non te seducat cł̃s tuus in quo habes
fiduciam. neq dicas. ñ tradetur ierłm in ma-¬
nu regis assyriorum iuxta uoluntatẽ dñi
rabsaces deseruit obsidionẽ ierłm & ꝑrexit
inuenit oppugnantẽ lobnam. Sennacherib

Expanded text:
audierat: « Haec, inquit, dicite domino vestro, quae dicit audierat: « Haec, inquit, dicite domino vestro, quae dicit Dominus: Noli timere verba, quibus non tu, sed ego sum blasphematus. » Nec dico omnia quae regi Assyrio faciam, ne meam videar jactare potentiam. Sed quia dandus sit ei spiritus non Dei, sed adversarii, et audito nuntio revertens ad terram suam corruat gladio, ut duo pariter, quae optabat Ezechias, audiret se ab obsidione liberandum, eest igitur Rabsaces et invenit regem Assyriorum expugnantem Lobnam audierat enim quod recessisset de Lachis cumque audisset de Tharaca rege Aethiopiae dicentes ecce egressus est ut pugnet adversum te et iret contra eum misit nuntios ad Ezechiam dicens haec dicite Ezechiae regi Iudae non te seducat Deus fiduciam, neque dicas: Non tradetur Hierusalem in manus regis Assyriorum. » Juxta voluntatem Dei Rapsaces deseruit obsidionem Hierusalem, et invenit oppugnantem Lobnam. Sennacherib
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbulationis & increpationis & blasphemiȩ dies
iste. Uenerunt filii usq ad partũ. & uires ñ
habet parturiens. Scindunt uestim̃ta sua.
qͥa rabsacen audiunt blaspemantẽ. Scidit rex
uestem suã. qͥa ꝓppłi & suis ẽẽ peccatis credebat.
dnm talia sit locutꝰ. Mira regis humilitas &
prudentia. Dimisso regio cultu obuolutꝰ sacco.
ad templũ ꝑgit de palatio. pͥncipes sacerdotum
ñ stolis s ciliciis mittit ad ysaiam cooꝑtos. & dix̃.
Dies hȩc thulationis nr̃ȩ correctionis. dei blas¬
phemiȩ hostiũ. Ponitq similitudinẽ parturi¬
entis feminȩ & dolentis. quȩ ad partum usq ꝑ¬
uenit & generare ñ possit. Si qͦmͦ audiat dñs
dñm. & hanc habemꝰ ultionis fiduciã. qm
uiuens ds blaspemat᷑ a cultore ydoloꝵ mortuoꝵ.
Leua gͦ orationem nrãm iacentẽ ꝓ reliquiis ppli
quȩ obsidentur. Prȩuenit eos ysaias. quia eo
spũ qͦ futura noscebat. etiam absentẽ regem

Expanded text:
tribulationis, et increpationis, et blasphemiae dies iste. Venerunt filii usque ad partum, et vires non habet parturiens, » etc Scindunt vestimenta sua, quia Rapsacen audiunt blasphemantem. Scidit et rex vestem suam, quia pro populi et suis esse peccatis credebat, et contra Dominum talia sit locutus. Mira regis humilitas et prudentia! Dimisso regio cultu, obvolutus sacco, ad templum pergit de palatio; principes sacerdotum, non stolis, sed ciliciis mittit ad Isaiam coopertos, et dixit: « Dies haec tribulationis nostrae, correptionis Dei, blasphemiae hostium. » Ponitque similitudinem parturientis feminae et dolentis, quae ad partum usque pervenit, et generare non possit. « Si quomodo audiat Dominus Dominum; et hanc habemus ultionis fiduciam, quoniam vivens Deus blasphematur a cultore idolorum mortuorum. Leva erga orationem nostram jacentem pro reliquiis populi, quae obsidentur. Praevenit eos Isaias, quia eo spiritu, quo futura noscebat, etiam absentem regem