comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hec dona. her munera. hec scã sacrificia illibata. qͣsi¬
commemorantes illam traditionem. quam deus
fecit ex dono. Iudas pro munere. Iudens i sacrifi¬
cium illibatum. Singłi tñ ad mortem. mortem au¬
tem crucis. Nam licet cliuersa fu̾int opantiar uirũ
tamen & idem extitit oꝑatum. Heo trina traditio
rosolimam: semet ip̃m exposuit passioni. qui cũ
uenisset ibidem. exposuit ad quid uenu̾t. Nisi gra¬
num inquit frumenti cadens in terra mortuũ
fuerit ⁊ ip̃m solum manet. Si autẽ mortuũ fuerit.:

Expanded text:
ec dona, haec munera, haec sancta sacrificia illibata. Commemorans illam traditionem, quam Deus fecit ex dono, Judas pro munere, Judaeus in sacrificium illibatum. Singuli tamen ad mortem, mortem autem crucis ; nam licet diversa fuerunt operantia, tamen unum et idem exstitit operatum. Haec trina traditio rosolymam, semetipsum exposuit passioni; qui cum venisset, ibidem exposuit ad quid venisset. Nisi granum frumenti cadens in terram, mortuum fuerit, ipsum solum manet: si autem
Abbreviated transcription (Latin):
des a turbis xp̃o sunt accdamare. uideł. calicem.
decima luna primi mensis. quando sccłm legem¬
uerus agnus ingressus est ierosolimam. & a nequis¬
simis lauistis obsessus multis insidus querebatur
ad mortem. Traditus autem a trib a deo. a iuda.¬
&̾ a iudeo. De prima traditione dicit apłs. Ptoprio
filio suo non peꝑcit deus. sed ꝓro nobis om̃ib tra¬
didit illum. De scd̃a dicit᷑ a matheo. Querebat

Expanded text:
des a turbis Christo sunt acclamatae, videlicet decima luna primi mensis, quando secundum legemur Exod. XII, verus Agnus ingressus est Hierosolymam, et a nequissimis lanistis obsessus, multis insidiis quaerebatur ad mortem. Traditus est autem a tribus, a Deo, a Juda, a Judaeo. De prima traditione dicit Apostolus: Proprio Filio suo non pepercit Deus, sed pro nobis omnibus tradidit illum . De secunda
Abbreviated transcription (Latin):
rantie. fortitudinis. inter aduersa. rectitudinis
inter raiqua. Mansuetudinis. inter probra. In
sacrificio eucharistie. panis unitatis. uitiũ earita¬
tis. & aqua fidelitatis. Panis. pro corpore. uinũ ꝓ
anima. Aqua pro popło. Sicut uifra planius ce
plenius ostendetur. Inter hec sacrificia. prinũ
eclucit. Sccd̃m deducit. Eercium autem inducit.
łducit incipientes. Deducit ꝓficientes. Inducit
perficientes. Ex egypto. Per desertũ. In patriã.
Ex egỹpto confusionis. Per desertũ peregͥnationis.
in patriam głificationis. Hec tria sacrificia sa¬
cerdos offert in missa. Priniũ in confessione.
scłm in p̃fatione. Tertium in actione. Nã &
tria sunt que scd̃m propħam deus requirit

Expanded text:
rantiae: fortitudinis inter adversa, rectitudinis rantiae: fortitudinis inter adversa, rectitudinis inter iniqua, mansuetudinis inter probra. In sacrificio eucharistiae panis unitatis, vinum charitatis, aqua fidelitatis: panis pro corpore, vinum pro anima, et aqua pro populo, sicut infra planius et plenius ostenditur. Inter haec sacrificia, primum educit, secundum deducit, tertium autem inducit. Educit incipientes, deducit proficientes, inducit perficientes ex Aegypto per desertum in patriam: ex Aegypto confusionis, per desertum peregrinationis, in patriam glorificationis. Haec tria sacrificia sacerdos offert in missa. Primum in confessione, secundum in praefatione, tertium in actione. Nam et tria sunt quae, secundum prophetam, Deus requirit
Abbreviated transcription (Latin):
orro tria sunt eccłe sacrificia. que cłie sacri¬
significata sunt in ueteri cestam̃to ciic.¬
per propitiatoriũ. thuribłm. & altare. Uidelicet
sacrificium penitentie.i sacrificium iusticie. &̾ sa¬
crificium eucharistie. De pͥmo. Sacrificiũ deo sp̃c
cium iusticie. De tercto. Tibi sacriticabo hostiã
laudis. Suꝑ altare caro mactatur. Infra thuribu¬
lum thus adoletur. ad propitiatoriũ sanguis in¬
fertur. Paro mactatut in contͥcione. Thus ado¬
letur ex deuotione. Sanguis infertur pro redẽ¬
ptione. Suꝑ altare corporis. Infra thuribłm cor¬
dis. tto propitiatoriũ. dei patris. In hiis sacrificiiᷤᷤ
panis & uinsi & aqua sp̃ualiter offeruntur. In
sacrificio pn̾ie uinũ doloris. & conpunctionis.
a qua meroris & plorationis. Pams. laboris &
afflictionis. Doloris in corde. Meroris in oie. La¬
boris in opere. In sacrificio iusticie panis forti¬
tudinis & constantie. Uinim rectitudinis &¬
&̾ prudentie. Aqua mansuetudinis & tempe¬

Expanded text:
orro tria sunt Ecclesiae sacrificia, quae significata sunt in Veteri Testamento per propitiatorium, thuribulum et altare, videlicet sacrificium poenitentiae, sacrificium justitiae, et sacrificicium justitiae ibid.; de tertio: Tibi sacrificabo hostiam laudis Psal. CXV. Super altare caro mactatur, infra thuribulum thus adoletur, ad propitiatorium sanguis infertur. Caro mactatur in contritione, thus adoletur in devotione, sanguis infertur pro redemptione super altare corporis, infra thuribulum cordis, ad propitiatorium Dei Patris. In sacrificiis illis panis et vinum et aqua spiritualiter offeruntur. In sacrificio poenitentiae vinum doloris et compunctionis, aqua moeroris et plorationis, panis laboris et afflictionis: doloris in corde, moeroris in ore, laboris in opere. In sacrificio justitiae panis fortitudinis et constantiae, vinum rectitudinis et prudentiae, aqua mansuetudinis et tempe
Abbreviated transcription (Latin):
rea lamura cydaris pontificalis sculptum erat nomen dñi
tetragramaton. cuius mysterium superius prelibauimus.
Per mithiam gͦ cupitis xp̃i. sunmam illam honorificentrã
inrelligimus. que propter diuinitatem debetur humani¬
tati. nan ꝓpter pedem auoratur scabellum: dorate in¬
de qua dicit psalmista. Uirga recta est. uirga re¬
gni tui quia dilexisti iusticiam & odisti iiquitatem.

Expanded text:
rea lamina cidaris pontificalis sculptum erat nomen domini tetragrammaton, cujus mysterium superius praelibavimus. Per mitram ergo capitis Christi summam illam honorificentiam intelligimus, quae propter divinitatem debetur humanitati. Nam propter pedem adoratur scabellum: Adorate, inde qua dicit Psalmista: Virga recta est virga regni tui; quia dilexisti justitiam et odisti iniquitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
tiulus degiti. donum sc̃i sp̃c significat. Digitus enim
apticulatus atq distinctus sp̃m sanctum insinirat.
scđ̃m illud. Digitus dei est hic. E alibi. Si indigito d̾i
d sam requiester suꝑ eum sp̃c sapientie &̾ intellectus
&̾ cet̾. Ip̃e uero de plenitudine sua scdm differentes
donationes distribuit. Alii scd̾m apłm denis sermonẽ
tum. & cep̾. Quod et uisibilis pontifex imitatur. alios.
in eccła constituens sacerdotes. alios diacones. alios sub¬
diacones. & huiusmodi.

Expanded text:
nulus digiti donum Spiritus sancti significat. Digitus enim articulatus atque distinctus, Spiritum sanctum insinuat, secundum illud: Digitus Dei est hic Exod. VIII; et ali Nam requiescit super eum Spiritus sapientiae et intellectus Isa. II, etc. Ipse vero de plenitudine sua secundum differentes donationes distribuit: alii, secundum Apostolum, dans r. XII, etc. Quod et visibilis pontifex imitatur, et alios in Ecclesia constituens sacerdotes, alios diacones, alios subdiacones, et hujusmodi.
Abbreviated transcription (Latin):
dotes: referri debet eoꝵ intentio ad instans prolationiꝰ
ep̃i. cui principaliter celebranti concelebrant. & tr̃
omnes simul consecrant & conficiunt. Quamquã
nonuulli consentiant. quod qui primꝰ pronuntiat.
ille conserrat. nec alioꝵ defraudatur intentio. quia
factum est quod intendunt. Consueuerunt autẽ
pb̃ri cardinales romanum circumstare pontificẽ.
cum dũo pariter discumbentes sacram de manu
cus eu charistiam acceꝑunt. Et u eo ꝗd ip̃i celebras
ostendt apłos tunc a dño ritũ huiꝰ sacrificii didicisse.¬
De hora instituti

Expanded text:
dotes, referri debet eorum intentio, ad instans prolationis dotes, referri debet eorum intentio, ad instans prolationis episcopi, cui principaliter celebranti concelebrant, et tunc omnes simul consecrant, et conficiunt. Quanquam nonnulli consentiant, quod qui prius pronuntiat, ille consecrat: nec aliorum defraudatur intentio, quia actum est quod intenditur. Consueverunt autem presbyteri cardinales Romanum circumstare pontificem, cum Domino pariter discumbentes sacram de manu ejus eucharistiam acceperunt, et in eo quod ipsi concelebrant, ostendunt apostolos tunc a Domino ritum hujus sacrificii didicisse.De hora instituti
Abbreviated transcription (Latin):
dit. & sine uino panem. ⁊ sine pane uinũ consetrari
contingit. Brauiter tamen offendit. qui negligenter
uel ignoranter alterutram spetiem pretermitut. Bra¬
uius qui scienter aut sponte. Maxime si formã in¬
tendit mutare uel heresi introducere. Quid gͦ facien
bet. & suꝑ illud solummͦ consetrationem repetere. Alii
uͦ semꝑ in dubiis. quod turius est iudico preferendũ.
tifici multi sacerdotes concelebrent. tib suꝑ eni¬
si forte ũ om̃s simul conseccatoria uerba pro dem obla¬
nuntient: queritur an ille solus corrficiat qui tã con¬
primus ꝓnuntrat. Quid gͦ ceteri faciunt: An secłi¬
iterant sacramentum: Poterit gͦ contingere qd̾ bus
ille ñ conficit. qui celebrat principaliter. ⁊ ille confici¬
at qui secundario celebrabit. Et sic pia celebrantis in¬
tentio defmudabitur. Gane dici potest & probabiliter
responderi. quod siue prius siue post proferant sacer¬

Expanded text:
dit, et sine vino panem, et sine pane vinum consecrari dit, et sine vino panem, et sine pane vinum consecrari contingit. Graviter tamen offendit, qui negligenter aut ignoranter alterutram speciem praetermittit: gravius qui scienter aut sponte, maxime si formam intendit mutare, vel haeresim introducere. CAPUT XXIV. bet, et super illud solummodo consecrationem repetere. Alii,vero semper in dubiis quod tutius est, judico praeferendum.terdum multi sacerdotes concelebrent, si forte non omnes simul consecratoria verba pronuntient. Quaeritur, an ille solus conficiat, qui primus pronuntiat? Quid ergo caeteri faciunt, an iterant sacramentum? Poterit ergo contingere, quod ille non conficit qui celebrat principaliter, et ille conficiet, qui secundario celebrabit, et sic pia celebrantis intentio defraudabitur? Sane dici potest, et probabiliter responderi, quod sive prius, sive posterius proferant sacer
Abbreviated transcription (Latin):
queritur utrũ netessitate cogente. uel casu interai¬
dente sola materia panis possit in eucharistiam
consecrari. sicut sub sola panis specie debet euchari¬
stia reseruari. Sunt sane qui dicunt. quod cum uer¬
bum et elementum efficiant sacramentum. uec for¬
ma uerboꝵ nec materia rerũ. quas xp̃e expressit mu¬
tari potest. siue rlimidiari. quia sicut uinum si ne
pane. sic panis sine uino minume conserratur. Unde
deum pro frum̃to formetur in panera. sic̃ neutr̃u
ꝑ se. sic neutrum cum alio transub̾atur in carñe
uel mutatur in sangunie. Nam si panis sine ui¬
no. uel uinum sine pane uuitari posset in carnẽ
aut in sanguinẽ. in hiis itaq regionib in quib
alterutrũ inuencri non potest: licite posset alterũ
sine altero consecrari. Minus enĩ ignorantia quã
necessitas. uel negligentia quã difficultas extusat.
A lii uero dicunt quod cum xp̃c prius conuerterit
sanguinem. sicut ewangłice lectionis textus osten¬

Expanded text:
ritur utrum, necessitate cogente vel casu intercedente, sola panis materia possit in eucharistiam consecrari, sicut sub sola panis specie debet eucharistia reservari? Sunt sane qui dicunt, quod cum verbum et elementum efficiant sacramentum, nec forma verborum nec materia rerum, quas Christus expressit, mutari potest sive dimidiari. Quia sicut vinum sine pane, sic panis sine vino minime consecratur, cum udeum pro frumento formetur in panem. Sicut neutrum per se, sic neutrum cum alio transsubstantiatur in carnem, aut mutatur in sanguinem. Nam si panis sine vino, vel vinum sine pane, mutari posset in carnem aut in sanguinem: in his regionibus, in quibus alterutrum inveniri non potest, licite posset alterum sine altero consecrari. Minus enim ignorantia quam necessitas, vel negligentia quam difficultas excusat. Alii vero dicunt, quod cum Christus prius convertit sanguinem, sicut evangelicae lectionis textus osten
Abbreviated transcription (Latin):
crationis sit diuersa sententia. quibdã dicentib
quod cum totum est dictum: totum est factum. Ali¬
is autem dicentib quod panis aute mutatur in tor¬
pus. & postea uinum mutatur in sanguinem. Płiq
tutius procedentes affirmant. quod alius sacerdos
consetrationem repetere debet. atq perficere. qũ
ut tradit auctoritas. non dicitur iteratum quod ne¬
scitur esse factũ. Uerum ne ulla fiat iteratio uel di¬
uisio sacramenti. nec aliquis scrupulus ertoris uel
dubitationis remaneat. consultus & tucius iudica¬
tur. ut illa talis oblatio studiosissime recondatur.
&̃ suꝑ aliam totum officium celebretur. Sed & si¬

Expanded text:
crationis sit diversa sententia, quibusdam dicentibus, crationis sit diversa sententia, quibusdam dicentibus, quod cum totum est dictum, totum est factum; aliis autem dicentibus, quod panis ante mutatur in corpus, et postea vinum mutatur in sanguinem. Plerique tutius procedentes affirmant, quod alius sacerdos consecrationem repetere debet atque perficere. Quoniam, ut tradit auctoritas, non dicitur iteratum quod nescitur ante esse factum. Verum ne illa fiat iteratio, vel divisio sacramenti, nec aliquis scrupulus erroris vel dubitationis remaneat, consultius et tutius judicatur, ut illa talis oblatio studiosissime recondatur, et super aliam totum officium celebretur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
prs meum. Panis mutetur in carnem. & ad
prolationem illoꝵ uerboꝵ. hic est sanguis meus.
uinum mutetur in sanguinem. si post ꝓlationem
istoꝵ. & ante prolationem illoꝵ impedim̃tum ac¬
cidat sacerdoti. quominus proced̾e ualeat. uidetͤ
g quod panis sit mutatus in carnen. uino in sari¬
gameni ñ mutato. Quid gͦ iudicabitur in boc
arcicło faciendũ. an alius sacerdos totum repetat
aprincipio. & sic super panem iterabitur consecra¬
tio: an ab eo loco tantũ incipiet. in quo sacerdos il¬
le dimisit: &e sic diuiditur ministeriũ unitatis. De
hoc ita statutum legitur in concilio toletano. Censu¬
imis conuenire ut cum a sacerdotib mnissaꝵ tem¬
pore. sacra mysteria consecrentur. si egritudinis
acridat curuislibet euentus. quo ceptum nequeat.
consecrationis explere mysterium. sit liberum ep̃o
uel pbro alteri consecrationem exequi cepti officii.
ut precedentib libenter alii pro complem̃to succe
dant. Porro cum inter theologos de tempore conse¬

Expanded text:
m, panis mutetur in carnem: et ad prolationem illorum verborum: Hic est sanguis meus, vinum mutetur in sanguinem. Si post prolationem istorum, et ante prolationem illorum, impedimentum accidat sacerdoti quo minus procedere valeat, videtur ergo quod panis sit mutatus in carnem, vino in sanguinem non mutato. Quid ergo judicabitis in hoc articulo faciendum? an alius sacerdos totum repetet a principio, et sic super panem iterabitur consecratio? an ab eo tantum loco incipiet, in quo sacerdos ille dimisit, et sic divideretur mysterium unitatis? De hoc ita statutum legitur in concilio Toletano: Censuimus convenire, ut cum a sacerdotibus missarum tempore mysteria consecrantur, si aegritudinis cujuslibet accidat eventus, quo coeptum nequeat consecrationis explere mysterium, sit liberum episcopo vel presbytero alteri, consecrationem exsequi coepti officii, ut praecedentibus, libenter alii pro complemento succedant Cant. VII. Porro cum inter theologos de tempore conse
Abbreviated transcription (Latin):
asula uel planeta magni sacerdotis. est unuersat
eciła. De qua dicit apłs. Quocquot in xp̃o baptizati
estis. xp̃m indiustis. Hoc est illud aarom uestimenttun
cius in horam descendit unguentum. Sed a capite descen¬
dum ceteri. Quod autem casula cum unica sit & inregͦ
exterisione manuum in auterioien & posteriorẽ partẽ
quodam modo diuiditur. designat & antiquam eccłam
que passionem xp̃i precessit. & nouam que passionem xp̃i
subsequitur. Nam &̾ qui preibant & qui sequebantur.

Expanded text:
asula vel planeta magni sacerdotis est universalis Ecclesia; de qua dicit Apostolus: Quotquot in Christo baptizali estis, Christum induistis . Hoc est illud Aaron vestimentum, cujus in oram descendit unguentum: sed a capite descendum caeteri. Quod autem casula, cum unica sit et integra, extensione manuum in anteriorem et posteriorem partem quodam modo dividitur, designat et antiquam Ecclesiam, quae passionem Christi praecessit, et novam, quae passionem Christi subsequitur. Nam et qui praeibant et qui
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnius amipliare: cantores instituit. qui corã
archa federis domini musicis instrumentis &e modulat̾õ
nib decantarent. Inter qͦs p̾cipus fuerunt heman asaph.
echan. Sed om̃ium primus henian cuius uicem in eccła¬
nunc optiner primicerius. qui cantorib est prelatus
Unde legitur in ꝑalipomenon. Isti st̾ quos constituit dd̾
suꝑ cantores domus domini stantes uixta osdinem suum
&̾ a dettris eius afaph silius barachie. tbo sinistram autẽ
ad deuotionem dei ualeant excitare.
pantur. ab aaron ⁊ filiis eius ministerii sui sum̾e
possunt exemplum. Scriptum est enum in exodo. Precipe
filiis aãron ut offentut oleum de arborib oliuax puris¬
simum. piloꝙ contusum. ut ardeat lucerua semꝑ in taber¬
naculo testimonii. et collocabunt eam aa̾ron &e filii eius
dotes agebant: hoc nc̃ acoliti faciunt in nirinsterio lucer
in libro ꝑalipomenon narratur dixisse. Hon erit offi¬
dũ legtuiro eb̃ngłium. non ut tenebras aeris illuminent:

Expanded text:
solemnius ampliare, cantores instituit, qui coram arca foederis Domini musicis instrumentis et modulatis vocibus decantarent, inter quos praecipui fuerunt Heman, Asaph et Hethan. Sed omnium primus Heman, cujus vicem nunc in Ecclesia obtinet primicerius, qui cantoribus est praelatus. Unde legitur in Paralipomenon: Isti sunt quos constituit David super cantores domus Domini, stantes juxta ordiet a dextris ejus Asaph filius Barachiae, ad sinistram autem ad devotionem Dei valeant excitare. pantur, ab Aaron et filiis ejus ministerii sui sumere possunt exemplum. Scriptum est enim in Exodo: Praecipe filiis Aaron ut offerant oleum de arboribus olivarum purissimum, piloque contusum, ut ardeat lucerna semper in tabernaculo testimonii; et collocabunt eam Aaron et filii ejus, dotes agebant, hoc nunc acolythi faciunt in ministerio lucernin libro Paralipomenon dixisse narratur: Non erit offidum legitur evangelium: non ut tenebras aeris illuminent,
Abbreviated transcription (Latin):
que ostium habent ab occidente sacerdos coram altari
consistens ut ad orientem semper adoret. semper in
salutatione se conu̾tit ad popłm. excepto prefationis
&e confractionis articulo. cum or̃oni totus intentus. &
cor habet sursum ad dominum & eutharistie ꝑagit
satramentum.¬

Expanded text:
quae habent ostium ab occidente, sacerdos coram altari consistens ut adoret ad orientem, semper in salutatione se convertit ad populum, excepto praefationis et fractionis articulo, cum orationi totus intentus, et cor habet sursum ad Dominum, et Eucharistiae peragit sacramentum.
Abbreviated transcription (Latin):
librum reddidit ministro & sedit. Porro sc̃m consuetu
In hot illud signifitans quod fuerat proph̃atum. Beus
per dexteram: ea que sunt tristia per sustram Iocirto
pontifet ad dexteram partem altaris primum accedit.
ut gaudium dñice natiuitatis ostendat. Dtinde post
exrangłium ad sinistram conuertitur: ut tristitiam
passionis insinet. Sed iterum redit ad dexteram: ut
gaudium dñice resurrectionis annuntiet. Hoc ip̃m
etechiel in descriptione quatuor animalium figurauit
tem uituli a sinistris. quia natiuitas & resurrectio gau¬
dium intulerunt. Passio uero tristiciam inspirauit.
Propter quod & ip̃e dicebat. Tristis est anima mea
orare. quia uisitauit nos oriens ex alto. De quo legit᷑.
libro sapientie repperitur. Oportet inquit ad orien
ter in oriente consistat. que tamen essentialiter est
ubiꝙ. Celum inquit & terram impleo: sed quod de¬

Expanded text:
librum, reddidit ministro, et sedit. Porro secundum consuIn hoc illud signans, quod fuerat prophetatum: Deusper dextram; ea quae sunt tristia, per sinistram, idcirco pontifex ad dextram partem altaris primum accedit, ut gaudium Dominicae nativitatis ostendat. Deinde post evangelium ad sinistram convertitur, ut tristitiam passionis insinuet. Sed iterum redit ad dextram, ut gaudium resurrectionis annuntiet. Hoc ipsum Ezechiel in descriptione quatuor animalium figuravit.tem vituli erat a sinistris, quia nativitas et resurrectio gaudium attulerunt: passio vero tristitiam inspiravit, propter quod ipse dicebat: Tristis est anima mea orare, quia visitavit nos Oriens ex alto Luc.libro Sapientiae reperitur: Oportet, inquit, ad luciter in oriente consistat, quae tamen essentialiter est ubique:  Coelum, inquit, et terram ego impleo
Abbreviated transcription (Latin):
re subdiaconũ legentem epłam solus comitatura coli¬
tus. Diaronum uero legentem cirangłium tam subdi¬
acom quam acoliti comitantur. Ostenditur etiam
gitur de apłis. sed interdum sumitur de ueteri testa¬
mento. interdum de nouo.

Expanded text:
 subdiaconum legentem epistolam unus acolythus comitatur, diaconum vero legentem evangelium, tam subdiaconus quam acoluthus comitantur; quia apostolis, sed interdum sumitur de Veteri Testamento, interdum de Novo.
Abbreviated transcription (Latin):
mor̃onem. Hac gͥ institutione formati. celebramꝰ
iugiter per mysterium: quod semeł offerebatur
in p̃cium. Nam ubi ueritas uenit. figura cessa¬
uit. Et signum est sublatum de medio: cũ iam ñ
erat aliqua res presens. que futura significaretur:
sed que presens perciperetur. Mansit tam̃ figura
donec fuit in ueritate cõpletum. quod in similitu¬
hoc sacram̃tum uelud ultimum testatoris mandatũ.
arcius memorie commdanent. unde nouissimũ he-¬
dib condens testamentum. uos irquit estis qui per
mansistis metum in temptationib meis. Et ego di¬
spono uob̃ regnum. sicut pater meus disposuit mͥ.

Expanded text:
. Hac ergo constitutione formati celebramus jugiter per mysterium, quod semel offerebatur in pretium. Nam ubi veritas venit, figura cessavit, et signum est sublatum de medio, cum jam non erat res aliqua quae futura significaretur, sed quae praesens perciperetur; mansit tamen figura, donec fuit in veritate completum, quod in similituhoc sacramentum velut ultimum testatoris mandatum arctius memoriae commendarent. Unde novissimum condens haeredibus testamentum: Vos, inquit, estis qui mecum permansistis in tentationibus meis, et ego dispono vobis regnum, sicut Pater meus mihi disposu
Abbreviated transcription (Latin):
.xxiI.
apłis celebrauit. de quo cum dixisset. Desiderio
desideraui hoc pascha. manducare uobiscum añ quã
patiar. Cum hoc dixerat. statim ostendit. ut scilicet
ueteri pasche funem imponens: nouum pasche substi¬
tueret sacram̃tum. Accipiens pauem ẽũ. benedixit.
ac fregit. dedicq discipulis suis diceus. accipite &  co¬
medite. hoc est corpus meum. quod ꝓ uob̾ tradetur.

Expanded text:
. XII, apostolis celebravit, de quo cum dixisset: Desiderio desideravi hoc pascha manducare vobiscum antequam patiar Luc. XII. Cur hoc dixerit statim ostendit, ut scilicet veteri paschae imponens finem, novum Paschae substitueret sacramentum. Accipiens enim panem, benedixit ac fregit, deditque discipulis suis, dicens: Accipite et com
Abbreviated transcription (Latin):
meo. Patec gͦ cum primum acceꝑunt apłi eucha¬
ristiam. non eos accepisse ieuinos. Non sdeo tam̃ ẽ
calũpniandum eccłe quod a ieuinis semper accipit᷑.
Placuit etum sp̃ui sc̃o. ut in honorẽ tanti sacram̃ti
prius in os xp̃iani dr̃cum corpus intraret sicut u¬
biq mos iste seruatur. Non enim quia post cibos
dicens. Conuenientib uobis in unum. iam ñ est
dñicam cenam manducare. Unusquisq enim cenã
esurit: alius autem ebrius est. Saluator gͦ p̃scriptis ex
causis post cenã tradidit eucharistiam. Quo autem
ordine deinceps sumetur. disponendũ apłis reseruauit.
Quod corpus

Expanded text:
. Patet ergo cum primam acceperunt apostoli eucharistiam, non eos accepisse jejunos. Non ideo tamen est calumniandum Ecclesiae, quod a jejunis semper accipitur. Placuit enim Spiritui sancto, ut in honorem tanti sacramenti prius in os Christiani Dominicum corpus intraret, sicut ubique mos iste servatur. Non enim quia post cibos dicens: Convenientibus vobis in unum jam non est Dominicam coenam manducare, unusquisque suam coenam ebrius est I Cor. XI. Salvator ergo praescriptis ex causis post coenam tradidit eucharistiam, quo autem deinde ordine sumeretur, disponendum apostolis reservavit. Quod corpus
Abbreviated transcription (Latin):
Qina uero per uisa mirada tognouit hunc ẽẽ de quo
magister predixerat: Qui post me uenit añ me factꝰ
est. cuiꝰ ñ sum dignus corrigiã calciam̃ti eius soluere.
pronus ad pedes calciam̃tum romani pontificis oscłat᷑.
Sacerdos gͦ subdiatonũ ñ benedicit. quia xp̃e comiñ¬
dauit ioħ̃em. Quid inquit existis in desertũ uidere.
Proph̃am. Etam dico uobis. & plus quã ꝓpħam. Am̃
pͥncipium lectionis ad sacerdotem accedit. & exhibet
reuerentiam. quia lex finem acceꝑit in xp̃o: sed ewan

Expanded text:
Quia vero per visa miracula cognovit hunc esse de quo magister praedixerat: Qui post me venit, ante me factus est, cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere, pronus ad pedes, calceamentum Romani pontificis osculatur. Sacerdos vero subdiaconum benedicit, quia Christus commendavit Joannem. Quid, inquit, existis in desertum videre? prophetam? Etiam dico vobis, et plus quam prophetam. Amen principium lectionis ad sacerdotem accedit, et exhibet reverentiam, quia lex accepit finem in
Abbreviated transcription (Latin):
legalia. sacram̃ta dicuntur.. Stricte: scłm quod
sacrũ solũ modo signum. dicitur saciamñtum. Sa¬
cramentum. autem ⁊ actiue dicitur & passiue. quasi
sacrum signans. uel sacrum signatum. Nam nomi¬
ne sacramenti. qñꝙ signum rei. qnq res signi ua¬
rie nũcupatur. scdm quod sacranientum accipitur
pro signo rei: Sacramentum dicitur a signo & satro
actiue. id est sacrum sigirans. Unitas autẽ eccłe dici¬
tur sacram̃tum passiue. id est sacrũ signatũ. Corpus¬
uero dominicum. utroq modo dicitur sacram̃tum
id est sacrũ signans & sacrum signatũ. Sactamentũ¬

Expanded text:
legalia sacramenta dicuntur: stricte secundum quod legalia sacramenta dicuntur: stricte secundum quod sacrum solummodo signum dicitur sacramentum. Sacramentum autem et active et passive dicitur, quasi sacrum signans, vel sacrum signatum. Nam nomine sacramenti quandoque signum rei, quandoque res signi varie nuncupatur, secundum quod sacramentum accipitur pro re signi, sacramentum diciactive, id est sacrum significans; unitas autem Ecclesiae dicitur sacramentum passive, id est sacrum signatum. Corpus Domini cum utroque modo dicitur sacramentum, id est sacrum significans, et sacrum signatum. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
ignoꝵ autem alia sunt natutalia. & alia
positiua. Naturalia sunt que scdm natu¬
ram significant. quoꝵ quedam sunt que perante¬
cedens significant consequens. Ut rubore uesꝑtino
significatur serenitas matutina. Alia sunt que per
consequens significant antecedens. ut fumo uel
gna rei sacte. ut serpens eneus. erectus in ħemo. A¬
lia sunt signa rei ñ sacre. ut arcus triumphalis
erectus in biuio. Signoꝵ rei sacre. alia sunt sacra
ut baptismus. alia si sunt sacra ut agnus paschał
Sacra sunt signa nioui testamenti. Non sacra ueters
sacram significantia. non tamen utraq sunt sacra
signa .i. iustificantia. Licet non nulli dixerint sa¬
cramenta legalia iustificasse. Hec est enim diffe¬
rentia inter legalia & eirangłica sacramenta qđ̃
illa significabant tantum & non iustisicabant:
hec autẽ significant. ⁊ nou iustificant. Uerũ q̃nꝙ¬
scđm quod omne signũ rei sacre. siue sit sacrũ. siue¬
non sacrum. dicitur sacramentum. Unde signa

Expanded text:
a sunt naturalia, et alia positiva. Naturalia sunt, quae secundum naturam significant. Quorum quaedam sunt quae per antecedens significat subsequens, ut rubore vespertino significatur serenitas matutina. Alia sunt quae per consequens significant antecedens ut fumo vel gnum rei sacrae, ut serpens aeneus erectus in eremo . Alia sunt signa rei non sacrae, ut arcus triumphalis erectus in bivio. Signorum rei sacrae, alia sunt sacra, ut baptismus; alia non sacra, ut agnus paschalis. Sacra sunt signa Novi Testamenti, non sacra Veterissacram significantia, non tamen utraque sunt sacra signa, id est justificantia; licet nonnulli dixerunt, legalia justificasse. Haec est enim differentia inter legalia et inter evangelica sacramenta, quod illa significabant tantum et non justificabant, haec autem significant et justificant. Verum qm quod omne signum rei sacrae, sive sit sacrum, dicitur sacramentum; unde signa
Abbreviated transcription (Latin):
quem deuoret. Seminare scdm similitudinẽ signifi¬
cat predicare. Unde. Exiit qui seminat seminare sem̃
suum. Et aliud cecidit in t̾ram bonã. aliud supra petrã¬
significat xp̃m. Unde. Et uocabitur nom̃ eiꝰ emanuel
quod iuterpretatur nobiscum deus. Res ut aqua ba
trinitatis. Singła repperiuntur in hoc excellentissimo
sacramento. Res. io est corpus & sanguis. Factũ. id est.
esus. ⁊ potus. Uerbumi hoc est corpus meum. hic est san

Expanded text:
 Petr. V. Seminare secundum similitudinem significat praedicare, unde: Exiit qui seminat seminare semen suum et aliud cecidit in terram bonam, aliud supra petramsignificat Christum, unde: Vocabitur nomen ejus Emmanuel, quod interpretatur Nobiscum Deus . Res ut aqua bapTrinitatis. Singula reperiuntur in hoc excellentissimo sacramento; res, id est corpus et sanguis; factum, id est esus et potus; verbum, hoc est corpus meum, hic est san
Abbreviated transcription (Latin):
odicum ocii quod inter młtas angustias pri¬
nuꝑ es qua nostis occasione capttiui. ñ exto gul¬
to michi p̃teriit ociosum. sed ad deprimendam suꝑbiã.
que capud est omnium uitioꝵ: iulitatera humaue
conditionis utcumq descripsi. Cytulum autem p̃¬
sentis opuscłi nomim ur̃o dedicaui. rogans & postu¬
laus. ut si quid ut eo uña discretio dignum inuene¬
rit: piuine gr̃e totum asscribat. Siuero paternitas
ur̃a suggesserit᷑ dignttem huniane nature xp̃o fa

Expanded text:
uod inter multas angustias nuper ea, quam nosti, occasione captavi, non ex toto michi preteriit otiosum, sed ad deprimendam superbiam, que caput est omnium vitiorum, vilitatem humane conditionis utcumque descripsi. Titulum autem presentis opusculi vestro nomini dedicavi, rogans et postulans ut si quid in eo vestra discretio dignum invenerit divine gratie totum ascribat. Si vero paternitas vestra suggesserit, dignitatem humane nature Christo fa
Abbreviated transcription (Latin):
tam eternam possidebit. Urere debet per comminationem:
ritas fame. que debet esse retorta. ut pontifex bonum habeat
testimonium. scd̃m apł̃m. & ab hiis qui surrit intus. & ab hiis qui
sunt foris. Per racuictum coloris aerii significatur serenitas
conscientie. quam intra se pontifex debet habere. scũm quod
dicitapłs. Gloria nostra hec est. testimonium conscientie nr̃e.¬

Expanded text:
tam aeternam possidebit Matth. X. Urere debet per comminationem, tam aeternam possidebit Matth. X. Urere debet per comminationem, ritas famae, quae debet esse retorta, ut pontifex habeat bonum testimonium, secundum Apostolum, et ab his qui sunt intus, et ab his qui sunt forisconscientiae, quam intra se pontifex debet habere, secundum quod dicit Apostolus: « Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae n
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex assuniebat. significans humilitatem. De qua uo
significans quod pontifex debet gerere huuulitatẽ iu men¬
te ȩxemplo capitis nr̃i dicentis. Discite a me quia mitis sum
bat a fronte. lamina aurta. significans sapientram. in qua
Ac sroiceretur aꝑtius. Ille cuius poritifex iste gerit peosonã.
auterti hec uroumenta pro maiori parte contexta opere
polimito .i. uario. propter uarieratem uirtutum. De qua
dicit psalmigraphus. astitit regina a dexiris tuis in uestitu
or p̃ciosis colorib. purpura. cocto. bysso. Iaciacto. Per putpu¬
ram regie dignitatis. significatur pontificalis potestas. que
uia regia debet inted̾e. ne declinet ad dixtenim. uel ueuiet
ad sistram. neliget dignos. aut soluat indignos. Per toc¬
cum colons ignei significatur pontificalis doctrina. que sicut
ignis debet lirtere & urere. Propt̾ quod & bis tinctus fuisse
rit patrem aut matrem ⁊ cetera. tentuplum accipiet. & ui¬

Expanded text:
pontifex assumebat, significans humilitatem; de qua Dompontifex assumebat, significans humilitatem; de qua Domsignificans quod pontifex debet gerere humilitatem in mente, exemplo capitis nostri dicentis: « Discite a me, quia mitis sum bat a fronte lamina aurea, significans sapientiam, in qua ac si diceret apertius: Ille, cujus pontifex iste gerit personam, autem haec indumenta pro majori parte contexta opere polymito, id est vario, propter varietatem virtutum. De qua dicit Psalmographus: Astitit regina a dextris tuis in vestitu iosis coloribus, purpura, cocco, bysso, hyacintho. Per purpuram regiae dignitatis significatur pontificalis potestas, quae via regia debet incedere, ne declinet ad dextram, vel deviet ad sinistram; ne liget dignos aut solvat indignos; per coccum coloris ignei, significatur pontificalis doctrina, quae sicut ignis lucere debet et urere, propter quod et bis tinctus esse t patrem et matrem, etc., centuplum accipiet et vi
Abbreviated transcription (Latin):
non est conuentio lutis ad tenebras. neq xp̃i ad belial. Erat¬
autem rõnale quadeangłm. significans quod debet discern̾e
inter quatuor. inter uerum & falsum. ne deuiet in creden¬
dis. inter bonum & malum. ne deuiet in agendis. Frat
autem duplex. quia debet discerutre pro duobus. pro
se iudelieet & pro populo. ne si cetus tetum uizterit: am¬
bo in foueam catant. Habebat & quatuor ordines lapidũ¬
significans quod pontifex debet habere: quatuor priicipa¬
les uirtutes. Iusticiam. Portitudinem. Prudentiam łem¬
perantiam. In singłis autim ordinib habebat tres lapi¬
des. significans quod pontifex in primo. debet habere fidẽ.
spem. & caritatem. In scd̃o: modestiam. mansuetudinem.
& benignitatem. In tercio: pacem. miscłiam. & largitatẽ.
In quarto: iugilantiam. sollicitudintma. & longanumitafe.
Per laꝑides enim figurantur uirtutes scd̾m illud. Alius

Expanded text:
non est conventio lucis ad tenebras, neque Christi ad Belial non est conventio lucis ad tenebras, neque Christi ad Belial autem rationale quadrangulum, significans quod debet discernere inter quatuor: inter verum et falsum, ne deviet in credendis; inter bonum et malum, ne deviet in agendis. Erat et duplex, quia debet discernere pro duobus, pro se videlicet et pro populo, ne, si caecus caecum duxerit, ambo in foveam cadant Luc. VI. Habebat et quatuor ordines lapiduigurans quod pontifex debet habere quatuor principaliores virtutes, justitiam, fortitudinem, prudentiam, temperantiam. In singulis autem ordinibus habebat tres lapides; signans quod pontifex in primo debet habere fidem, spem, charitatem; in secundo modestiam, mansuetudinem et benignitatem; in tertio, pacem, misericordiam et largitatem; in quarto vigilantiam, sollicitudinem, et longanimitatem. Per lapides etiam figurantur virtutes secundum illud: « Aliu
Abbreviated transcription (Latin):
Maledictus homo qui ñ reliquerit semen in isrł. Pet se
narium significatur ꝑfectio ꝓ eo quod uñs fexto die perfe¬
cit deus celum & terram & omnem omatum eoꝵ. Quod gͦ
sȩx uomina filioꝵ isrł scułpta erant in uno lapibe. Sex in
alio: signisicabat quod uesideria sacerdotis & oꝑa perfici
& ueritas finem. Habebat & duas catenulas auri puris¬
simi. sibi inincem tohereutes. que duol inserẽbantur
tis affectus. ad deum scił. & ꝓximum. De quib precipitur
Diliges d̾ñm deum tium. ex toto cordenio. & protimum
tuum sicut te ip̃m. Sicut enim aurum pminet uniuer¬
sis metallis: ita caritas excellit uniuersis uirtutib. De qͦ
cio & finis. quib catenule inseruntur. uttam deum qͣm
proximum diligat expuro corde. & conscientia bona. &
fide non ficta. Et tani deum quam proximum diligat ꝓpter¬
pontifex deber induere discretiorem. per quam uiscernat
inter lutem & tenebras. inter dextram & simstram. qura

Expanded text:
Maledictus homo qui non reliquerit semen in Israel DeMaledictus homo qui non reliquerit semen in Israel Des sexto die perfecit coelum et terram et omnem ornatum eorum. Quod ergo sex nomina filiorum Israel sculpta erant in uno lapide, et sex in alio, significabat quod desideria sacerdotis et opera perfici et veritas finem. Habebat et duas catenulas auri purissimi sibi invicem cohaerentes, quae duobus inferebantur tis affectus, ad Deum scilicet et ad proximum, de quibus praecipitur: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et proximum tuum sicut teipsum sis metallis, ita charitas excellit universas virtutes; de qua tio et finis, quibus catenulae inseruntur, ut tam Deum quam proximum diligat « de corde puro, et conscientia bona, et eruntur, ut tam Deum quam proximum diligat. Depontifex debet induere discretionem, per quam discernat inter lucem et tenebras, inter dextram et sinistram. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
diens sanctuarium moriatur. Cepit enim iħc facere &
uocere. sacerdotib relinquens exemplum. ut sequantur
uestigia eius. Qui petcatum non fecir. Ut sit honestas in
conuersatione. Nec inuentus est dolus iu ore eius: ut sit
ueritas in predicatione. Quinto uibuebat ephot .i. suꝑ
humerale. significans quod pontifex debet urduere patien¬
tiam: ut in patientia sua possideat animam suam. Hu¬
meris enim supportamus honeta. scd̃m illud. Supposuit
Habebat autem duas horas coniunctas in utroq: latere sũ¬
mitatum: significaus quod pontifex uebet habere arma
nec aleprinatur atuersis. Habebat &e duos lapides onichiuos
insertos humeris. in quib sculpta erant duodecim nomi¬
na filiox iscł. Sec in uno. & sex in alio. Per duos onichi¬
tios significautar ueritas & sinceritas. ueritas ꝑte cla
claritatem: sinceritas per solioitatem. Per filios iseł.
significantur sancta descderia. & iusta opera. Scd̃ma illud.

Expanded text:
diens sanctuarium, moriatur. Coepit enim Jesus facere et diens sanctuarium, moriatur. Coepit enim Jesus facere et docere Act. I, sacerdotibus relinquens exemplum, ut sequantur vestigia ejus, qui peccatum non fecit, ut sit hconversatione; nec inventus est dolus in ore ejus ibid., ut sit veritas in praedicatione. Quinto induebatur ephod, id est superhumerale, significans quod pontifex debet induere patientiam, ut in patientia sua possideat animam suam Luc. XXI. Humeris enim onera portamus, secundum illud: « Supposuit Gen. XLIX. » Habebat autem duas oras conjunctas in utroque latere summitatum, significans quod pontifex debet habere arma nec deprimatur adversis. Habebat et duos lapides onychinos insertos humeris, in quibus sculpta erant duodecim nomina filiorum Israel, sex in uno, et sex in alnos significatur veritas et sinceritas. Veritas per claritatem, sinceritas per soliditatem. Per filios Israel significantur sancta desideria et justa opera, secundum illud:
Abbreviated transcription (Latin):
induebatut hoc oidine. Lotis prius manib ce pedib
induebat manachasin .i. feminalia. significans quod
sacerdos inuidatis oꝑib. & affectib. lacruis peniten¬
tie. debet assumere continentiam. ut offerat hostrama
mamatulatam. sanctam. d̃o placentem. Noster autem
pontifex quia ugem debet habere continentiam: non in¬
duit in sacrisicio fentinalia sed saudalia. Ac si dicatur.
Qui Totus est. non indiget uisi ut pedes lauet. & est mun¬
stimenta tua sint candida. Tertio cingebat sebaltheo si¬
gnificans castitatem. qua circa lumbos deb̾et accingi. ut
restringat concupiscentiam. Unde ueritais ait. Sint lim¬
br ur̃i precintti. & lucerue ardentes in manib uestris. Piar¬
to inbuebat tunacam poberim. ⁊ talarem. significans
quod pontifex debet induere pirseuerantiam. quia qui
tintiauabulis aureis. Per malogranatum: intelligitut
operatio. per tintinnabulum auteum: predicatio accipit᷑
que duo debent in sacerdote coniungi. ne sine illis ingre

Expanded text:
induebatur hoc ordine. Lotis prius manibus ac pedibus induebatur monachasim, id est feminalia, signans quod sacerdos mundatis operibus et affectibus, lacrymis poenitentiae, debet assumere continentiam, ut offerat hostiam immaculatam, sanctam, Deo placentem Rom. XII. Noster autem pontifex, quia jugem debet habere continentiam, non induit in sacrificio femoralia, sed sandalia; ac si dicatur: Qui lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet, et est munT XV. De zona. Tertio, cingebat se balteo, significans castitatem, quia circa lumbos debet accingi, ut restringat concupiscentiam. Unde Veritas ait: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris to induebat tunicam poderim, id est talarem, significans quod pontifex debet induere perseverantiam; quia « qutintinnabulis aureis Exod. XXVIII. Per malogranatum intelligitur operatio, per tintinnabulum aureum accipitur praedicatio; quae duo debent in sacerdote conjungi, ne sine illis ing
Abbreviated transcription (Latin):
magna ꝑte supplentur quide pͥmitiuis sc̃is deesse uide¬
bantur in pͥma. Sed quate ioħ̃s repetitur. ⁊ stepħs soci¬
atus iohi p̃mittitur mathie & baritabe. Sune ioħs in
pͥnta cõmemorõne disponitur. & cũ aliis numeratur.
propt̃ dignitatem apłatus. In hac autẽ cõmemor̃one
inde maxime cõm̃datur. quia xp̃c in cruce matrem
discipło. uirginena uirgini cõm̃dauit. Et ex illa hora
miteretur. cũ tuis sanctis apłis & martyrib. unde
conicitur quod apłi tantũ &̃ mrẽs subnotentur. quã¬
uis ioħs baptista ñito possit uit̾ martyres nuñari.
Non estimator meriti. quia non scłm exigentiam
meritoꝵ retribuis. sed minꝰ puniendo. uel magis
remunerando quã qͥsq meruit. Unde. Non scł̃m pec¬
bues nobis. Et alibi. Mensuram bonam & confertã.
&e̾ coagitatã. & suꝑesfluentem dabo in sinum ur̃m.¬

Expanded text:
e primitivis sanctis deesse videbantur in prima. Sed qualiter Joannes repetitur, et Stephanus sociatus Joanni praemittitur Matthiae ac Barnabae? Sane Joannes in prima commemoratione disponitur, et cum aliis numeratur propter dignitatem apostolatus. In hac autem commemoratione inde maxime commendatur, quia Christus in cruce matrem discipulo Virginem, virgini commendavit. Ex illa hora aemitteretur, cum tuis sanctis apostolis ac martyribus. Unde conjicitur, quod apostoli tantum ac martyres subnotentur, quamvis Joannes Baptista merito inter martyres possit numerari. Non aestimator meriti, quia non secundum exigentiam meritorum retribuis, sed minus puniendo, vel magis remunerando, quam quisque meruerit. Unde: Non secundum pecI, Et alibi: Mensuram bonam, confertam et coagitatam et supereffluentem dabunt in sinum
Abbreviated transcription (Latin):
ardebit. Est & altare interius. fides incarnationis. de
us est ara crucis. hoc est altare holocausti. suꝑ quod cre¬
mabatur sacuficiũ uisꝑtimim. Est & altere exterius.
eccłastica sacram̃ta. de quib scciptum est. Altaria tua
sublime altare ꝑferri det̾minat subdens. Ut qͦtͦt. a cet̾.
eccła. ñ solum ꝓ uuisi sed etiam pro memoria¬
defunctis. & eos sacre obłonis intercessione com defun¬
m̃dat certissime credens quod sangus ille p̃cio ctor¬
sus qui ꝓ multis effusus est in rerissionem pecc̃oꝵ. non
solũ ad salutem uiuentiũ. uerũ etram ao absołonem
ualeat defunc̃doꝵ. qui cum signo fidei p̾cedunt ad dum.
non quod ibi sit fides ant spes. ubi spẽs est te res. Nam
fides euacuatur. caritas nũquam extidit. sed signũ¬

Expanded text:
Est et altare interius fides incarnationis, de are exterius, ara crucis, hoc est altare holocausti, super quod cremabatur sacrificium vespertinum. Est et altare exterius ecclesiastica sacramenta, de quibus scriptum est: Altaria tua,sublime altare perferri, determinat subdens: Ut quotquot . . . . . Ecclesia, non solum pro vivis, sed etiam pro defunctis, et eos sacrae oblationis intercessione commendat, certissime credens, quod sanguis ille pretiosus, qui pro multis effusus est in remissionem peccatorum, non solum ad salutem viventium, verum etiam ad absolutionem valeat defunctorum, qui cum signo fidei procedunt ad Dominum. Non quod ibi sit fides aut spes, ubi species est et res. Nam fides evacuatur, charitas autem nunquam excidit I
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o quiescentib. In hoc loco quoꝵ sacerdos malue¬
rit defunctoꝵ debet agere memoriã sp̃alem. Locũ refri¬
gerii. in quo ñ est ardor penax. lucis. In qͦ ñ est obscuri¬
tas tenebraꝵ. Et pacis. In quo ñ est conflictus penau.
Nam absterget deus om̃em lacriniã ab ocħs scõꝵ. &¬

Expanded text:
in Christo quiescentibus. In hoc loco sacerdos, quorum maluerit, defunctorum debet agere memoriam specialem. Locum refrigerii, in quo non est ardor poenarum; lucis, in quo non est obscuritas tenebrarum; et pacis, in quo non est conflictus poenarum. Nam absterget Deus omnem lacrymam ab oculis
Abbreviated transcription (Latin):
Pater si fieri potest ⁊ cetͥ Sacerdos inclinans orat & di¬
cit. Supplites te rogamus & cet̾. per oscłm altaris rep̃¬
sentans osculum ꝓditoris. Quia uͦ factus in agonia
ꝓlixnis orabat. tertio dicens sermonẽ eundẽ: sacerdos fa¬
cit tres cruces. pͥmam & scłam distincte super oblatã
benelictione celesti. & gr̃a repleamur. forte ꝓpter su¬
dorem corporis crucem impͥmens suꝑ corpus. & ꝓpt̾
guttas sanguinis. crucẽ impͥmens super sangͥnem.
Et quia ꝓcidit in faciem suam orans: impͥmit sibi taui¬
cem in facie. uel potius per diras cruces quas facit sacer¬
dos super corpus & sanguinẽ designantur iuncła & fla¬
gella. uincła quib ligatũ est corpus. & flagella quib
allisus est sanguis. Nam de unicłis legitur. Ministͥ
nideoꝵ comphenderunt iħm & ligauerunt. Et uincien¬
tes duxerunt ⁊ tradiderunt pylato. De flagellis legit᷑.
nati sumus. Pert̾tiam uero crucẽ quam sacerdos sibi
facit in facit. recolitur illud quod exspuebant in faciem

Expanded text:
Pater si fieri potest, sacerdos inclinans orat, dicens: Supplices te rogamus . . . per osculum altaris repraesentans osculum proditoris. Quia vero factus in agonia prolixius orabat tertio dicens sermonem eumdem, sacerdos facit tres cruces, primam et secundam distincte super oblatam benedictione coelesti et gratia repleamur. Forte propter sudorem corporis crucem imprimens super corpus, et propter guttas sanguinis crucem imprimens super sanguinem, et quia procidit in faciem suam orans, imprimit sibi crucem in facie. Vel potius per duas cruces, quas facit sacerdos super corpus et sanguinem, designantur vincula et flagella. Vincula, quibus ligatum est corpus; flagella, quibus illisus est sanguis ejus. Nam de vinculis legitur: Ministri Judaeorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt, et vincientes duxerunt et tradiderunt Pilato Marc. XV. De flagellis legitur:ujus livore sanati sumus. Per tertiam vero crucem quam sacerdos sibi in faciem facit, recolitur illud, qui exspuebant in faciem
Abbreviated transcription (Latin):
orõnes nr̃as offerre deo. quasi tunc pͥmo noui̾t deus
quid uelimus. qm̃ deus om̃ia nouit antequã fiant
sed quia necesse habet tõnalis creatura temporales
causas ad et̾nitatẽ referre. siue petendo quod erga
latenter reporter. Hinc etiam euident̾ apparet. quod
autẽ altare legitur in scripturis. Superiꝰ & Inferus.
Interius & exterus. Quodlibet autem est duplex. Nã
alcare superius est deus trinitatis. de quo legitur. Nõ
suꝑ altare tuũ uitulos. Altare inferius est. eccła mili¬
taus de qua legitur. Si altare lapideũ feceris mͥ : non
m̃sa templi de qua dicitur. Constituite diem sollẽpnẽ
in condensis usq: ad cormi altaris. Altare interuis est

Expanded text:
orationes nostras offerre Deo, quasi tunc primo Deus noverit orationes nostras offerre Deo, quasi tunc primo Deus noverit quid velimus, quia Deus omnia novit antequam fiant, sed quia necesse habet rationalis creatura tecausas ad aeternam ueritatem referre siue petendo, quid erga latenter reportet. Hinc etiam evidenter apparet, quodautem interius et exterius. Quodlibet autem est duplex. Nam altare superius est Deus Trinitas, de quo legitur: « Non super altare tuum vitulos Psal. L. Altare inferius est Ecclesia militans, de quo dicitur: Si altare lapideum feceris mihi, nonmensa templi, de qua dicitur: Constituite diem solemnem in condensis, usque ad cornu altaris Psal. CXVII. Alt