comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
testimonus uel testib credimus. Porro
si seire non incongruenter dicimur etĩã
illud quod certissimũ eredimus. hinc
factũ est ut etiam recta credita. & si ñ
ad sint fensib nr̃is uidere mente dicam᷑.
Serentia quippe mente tribuitur. siue
ꝑ corporis sensus sure ꝑ animũ ipsum
aliquid ꝑceptum cognitũq retireat.
& fides ipsamente utiq uidetur. Quã¬
uis hoc fide credatur quod non uidetur.
unde apłs petrus dicit. Inque modo
non uidentes creditis. Et ipse dñs.
Beati qui non uiderunt & crediderunt.
Cum itaq dicitur homini erede xp̃m
resurrexisse amortuis. si eredit attende¬
quid credat. & utrũq discrrne. Uidet
homine cuius audit uocẽ. & ipsa uox
inuisis corporalib deputatur. Scđ̾m ea
ouȩ supra diximus hȩc duo sunt testis
& testimonium. quoꝵ ad oculos unum.
ad aures alterũ ꝑturet. Sed huc testẽ
fortasse alioꝵ testimonioꝵ auctoritate
confirmat. diuinarũ scilic& scripturarũ

Expanded text:
testimoniis uel testibus credimus. porro testimoniis uel testibus credimus. porro si scire non incongruenter dicimur etiam illud, quod certissimum credimus, hinc factum est, ut etiam recte credita, etsi non adsint sensibus nostris, uidere mente dicamur. scientia quippe menti tribuitur, siue per corporis sensus siue per ipsum animum aliquid perceptum cognitumque retineat, et fides ipsa mente utique uidetur, quamuis hoc fide credatur, quod non uidetur. unde et apostolus Petrus dicit: In quem modo non uidentes creditis, et ipse dominus: Beati, qui non uiderunt et crediderunt. Cum itaque dicitur homini: \'Crede Christum resurrexisse a mortuis\', si credit, aquid credat, et utrumque discerne. uidet hominem, cuius audit uocem, et ipsa uox in uisis corporalibus deputatur secundum ea, quae supra diximus. haec duo sunt, testis et testimonium, quorum ad oculos unum, ad aures alterum pertinet sed hunc testem fortasse aliorum testimoniorum auctoritate confirmat, diuinarum scilicet scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ dicimus uide quid luceat. sed etĩã¬
uide quid sonet. uide quid oleat. uide
quid sapiat. uide quid calrat. Nec quia
dixi ea credi quȩ absunt asensib nr̃is fic ac¬
cipiatur ut inter illa deputentur quae
aliquando uidimus & nos uidisse retinemꝰ
certiq sumus. quauis tunc ñ presto sint
cum recoluntur a nobis. neq enĩ inter
credita sed inter insa deputantur. & ideo
nota sunt non quia fidem habuimus
aliis testib sed quia nos uidisse sint
dubio recordimur & scimus. Constat
igitur nr̃a serentia ex uisis reb & creditis.
In his autem quȩ credimus. aliis testibus
mouemur ad fidem. cum xarũ rerum
quas nec uidisse nos recolimus uec uide.¬
mus. dantur signa irel inuocib uel in
litteris url inquibq documentis quib
insis non uisa credantur. Non autem
in merito seire nos dicimus non solũ ea
quꝵ uidimus aut uidemus. uerum &
illa que idoneis adquãq rem cõmoti

Expanded text:
tantum dicimus: \'Vide, quid luceat\\ sed etiatantum dicimus: \'Vide, quid luceat\\ sed etiaide, quid sonet\'; : \'Vide, quid oleat\'; \'Vide, quid sapiat\'; \'Vide, quid caleat\'. nec, quia dixi ea credi, quae absunt a sensibus nostris, sic accipiatur, ut inter illa deputentur, quae aliquando uidimus et nos uidisse retinemus certique sumus, quamuis tunc non praesto sint, cum recoluntur a nobis; neque enim inter - credita sed inter uisa deputantur et ideo nota sunt, non quia fidem habuimus aliis testibus, sed quia nos uidisse sine dubio recordamur et scimus.\'. Constat igitur nostra scientia ex uisis rebus et creditis. in his autem, quae credimus, aliis testibus mouemur ad fidem, cum earum rerum, quas nec uidisse nos recolimus nec uidemus, dantur signa uel in uocibus uel in litteris uel in quibusque documentis, quibus uisis non uisa credantur. non autem inmerito scire nos dicimus non solum ea, quae uidimus aut\' uidemus, uerum et illa, quae idoneis ad quamque rem commoti
Abbreviated transcription (Latin):
duntur abfentia. Plane forsitan fatis
est. si p̾sentia illa hoc illo intelligamꝰ
dicta quȩ pręsto sunt sensib siue ani¬
mi fire corporis. unde &iam ducto
uocabulo prȩsentia nomi nantur.
Sic enĩ hanc lucẽ corporis fensus. sie
& mram uoluntaten plane uideo.
quia prȩsto est animinri sensib atq
intus mihi prȩfens est. Siquis uero
mihi indicet uoluntatẽ suam cuiusos
& uox mihi presens est. tanren quia
ipsa uoluntas quã mihi indicat latet
sensum corporis & animi mrei. credo
non uideo. aut sieum mentiri existi.¬
mo non credo & si forte ut dicit ita sit̃
Creduntur ergo illa quȩ ab sunt
afensib nr̃is. siuidetur idonrũ quod
ei testimonium ꝑhibetur. Videntur
autem quȩ prȩsto sunt unde & p̃sen.¬
tia nominantur uel animi uel corpo¬
ris sensibus. Namcũ sint quinq
corporis fensus cernendi audiendi. ol faci
eppur oculis attributus est. uerũ tamen hoc
uerbo utimur & ⁊ neeteris. Neq enim

Expanded text:
duntur absentia? plane forsitan satis duntur absentia? plane forsitan satis est, si praesentia illa hoc loco intellegamus dicta, quae praesto sunt sensibus siue animi sine corporis, unde etiam ducto uocabulo praesentia nominantur. sic enim hanc lucem corporis sensu, sic et meam uoluntatem plane uideo, quia praesto est animi mei sensibus atque intus mihi praesens est. si quis uero mihi indicet uoluntatem suam, cuius os et uox mihi praesens est, tamen, quia ipsa uoluntas, quam mihi indicat, latet sensum corporis et animi mei, credo, non uideo aut, si eum mentiri existimo, non credo, etsi forte, ut dicit, ita sit. creduntur ergo illa, quae absunt a sensibus nostris, si uidetur idoneum, quod eis testimonium perhibetur; uidentur autem, quae praesto sunt, unde et praesentia nominantur, uel animi uel corporis sensibus. nam cum sint quinque corporis sensus, cernendi, audiendi, olfaciencipue oculis adtributus est, uerum tamen hoc uerbo utimur et in ceteris. neque . enim
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid sentire ꝑ corpus. sicut incęlo
solem. & in terra monte arborẽ corpus¬
ur quod libet. & alnid mentis intuitu
rem nihilominus euidentem. sicut nr̃a
uoluntas a nobismet ipsis uitus aspieiam
cum aliquid uolumus uel cogitatio eũ
cogitamus. uel memoria cũ recordam.
uel tale aliquid ⁊ nanimo sine corpore.
Aliud autẽ credere quod incorporis
mentisue conspectũ. nec ad ẽ. irec ad fu¬
isse recolitur. ficut sine parentib ereatui
adam. & natum exuirgine passumq
resurrexisse xp̃m. haec eñi etiam cor¬
poraliter facta sunt & uideri ꝑ corpuis
si tunc adessemus utiq poturerunt. nẽ
distinctio falsa non ẽ. ꝓfecto illa prę.¬
structio minus habebat quod inter ere.¬
dere & aliquid p̃sens mente conspicere.
ne omni modo unum atq idem putar¬
tur. parũ clara firerat elocutione dis.¬
cretum. Quid ergo dicimus. nunc sats
est ut inter uidere & credere hoc distare
dicamus. quia p̾sentia uicbentur. ere.¬

Expanded text:
aliquid sentire per corpus sicut in caelo aliquid sentire per corpus sicut in caelo solem et in terra montem, arborem corpusue quodlibet et aliud mentis intuitu rem nihilo minus euidentem, sicut nostra uoluntas a nobismet ipsis intus aspicitur, cum aliquid uolumus, uel cogitatio, cum cogitamus, uel memoria, cum recordamur, uel tale aliquid in animo sine corpore, aliud autem credere, quod in corporis mentisue conspectu nec adest nec adfuisse recolitur sicut sine parentibus creatum Adam et natum ex uirgine passumque resurrexisse Christum. haec enim etiam - corporaliter facta sunt et uideri per corpus, si tunc adessemus, utique potuerunt, nunc distinctio falsa non est, profecto illa praestructio minus habebat, quod inter credere et aliquid praesens mente conspicere, ne omni modo unum atque idem putaretur, parum clara fuerat elocutione discretum. Quid ergo dicemus ? num satis est, ut inter aidere et credere hoc distare dicamus, quia praesentia uidentur, cre
Abbreviated transcription (Latin):
rerum genere minime dubitandũ ẽẽ.
putauimus. in quib si alicubi fallimur
periculi eẽ. iudicamꝰ. si ñ sit contra illã
fidem qua pietas informatur. Harc prę¬
locutio mea ñdũ propositam discutit
questionẽ. sed te atq alios qui ista becturi
sunt prȩstruit. quabes sure hoꝵ seu quo.¬
rumlibet seriptoꝵ iudices eẽ. debeatis.
ne uel scire uos opinem ini qđ iescitis.
uel temere credatis quod neq corporis
fensib aut animi contuitu. in eiusdẽ
rei quȩ cognoscenda ẽ. euidentia per¬
cepistis. neq canonicarum scripturarũ
auctoritate etiam si non affuit sensib
uel animi irel corporis ur̃i tauren ere.¬
dendũ eẽ. didicistis. Iam ne ergo ueni¬
mus ad causam anadhuc lector instruen¬
dus est : Non nulli eñĩ putant ipsum
quod dicimus credere cum res uera ere.¬
ditur hoc solum ẽẽ. mente contueri.
Quod si ita ẽ. fallitur ista nr̃a superior
prȩlocutio. in qua distinximus aliud ẽẽ.

Expanded text:
rerum genere minime dubitandum . esse rerum genere minime dubitandum . esse putauimus. in quibus si alicubi fallimur periculi esse iudicamus, si non sit contra illam fidem, qua pietas informatur. haec praelocutio mea nondum propositam discutit quaestionem, sed te atque alios, qui ista lecturi sunt, praestruit, quales seu meorum seu quorumlibet scriptorum iudices esse debeatis, ne uel scire uos opinemini, quod nescitis, uel temere credatis, quod neque corporis sensibus aut animi contuitu in eiusdem rei, quae cognoscenda est, euidentia percepistis neque canonicarum scripturarum auctoritate, etiam si non adfuit sensibus uel animi uel corporis uestri, . tamen credendum esse didicistis. Iamne ergo uenimus ad causam? an adhuc lecturas instruendus est? nonnulli enim putant ipsum, quod dicimus credere, cum res uera creditur, hoc solum esse mente contueri. quod si ita est, fallitur ista nostra praelocutio, in qua distinximus aliud esse
Abbreviated transcription (Latin):
testib irel testimonus quib aliquid cre¬
dendum ex̃. suadetur. tibi credẽre irel
non eredere liceat. quantũ meam mo¬
nenti ad facrendam fidẽ uel habere irel
non babere ꝑpenderis. Si enim ea
quȩ ñ uidimus hoc ẽ. inprȩfenti appa¬
rentia. non sensimus irel mente irel cor¬
pore neq deseripturis scĩs uel legendo¬
irel audrendo didicimus. nilla omnino
credidissemus. unde sciremus rẽ. ciui.¬
tates ubi nũqu̾a fuimꝰ. uel aromulo
conditã rom̃a. urelut depropriorib laqͣr
constantinopolim a constantino. Vnche
postremo seiremus. qui nam parentes
nos ꝓcreauissent. quib patrib auis
maiorib geniti essemus: Taliũ oruippe
cum plurima sciamus. non tanren ea urel
ullo fensu prȩsentia sicut solẽ sicut nr̃i
animi uoluntate. uel canonicoꝵ eloqͥoꝵ
auctoritate. sicut adam fuisse primum.
rexisse didicimus. sed illis referentibus
de quoꝵ testimonio in hoo dum taxat

Expanded text:
testibus uel testimoniis, quibus aliquid cretestibus uel testimoniis, quibus aliquid credendum esse suadetur, tibi credere uel non credere liceat, quantum ea momenti ad faciendam fidem uel habere uel non habere perpenderis. Si enim ea, quae non uidimus, hoc est in praesenti apparentia non sensimus uel mente uel corpore neque de scripturis sanctis uel legendouel audiendo didicimus, nulla omnino credidissemus, unde sciremus esse ciuitates, ubi numquam fuimus, uel a Romulo conditam Romam uel, ut de propioribus loquar, Constantinopolim a Constantino? unde postremo sciremus, quinam parentes nos procreauissent, quibus patribus, auis, maioribus geniti essemus? talium quippe cum plurima sciamus, non tamen ea uel ullo sensu praesentia sicut solem, sicut nostri animi uoluntatem uel canonicorum eloquiorum auctoritate sicut Adam fuisse primum hrexisse didicimus sed aliis referentibus, de quorum testimonio in hoc dum taxat
Abbreviated transcription (Latin):
monuero disferendo quo ita uideas ocu.¬
lis carnis. uel ullo alio sensu riꝰ fentias. seu
te fensisse recolas. sicut sentiuntur colo.¬
res. fragores. odores. sapores. feruores.
& siquid aliud per corpus ceruendo audi¬
endo. ol faciendo. gustando. tangendo.
sentiamus. aut ita uideas mentis intuitu
ut uides uitã uoluntatẽ. cogitationem.
nemoriam. intelligentiam. screntiam.
fidem tuam. & quicoruid aliud mente
conspicis. ato ita eẽ. non tantũ creden¬
do sed plane uiuendo non dubitas. hoc
me iudices ostendisse. Quod autẽ non
sic ostendero ut aut corporis aut animi
sensu uisum p̾ceptũq teneatur. & tam̃
dixero aliquid quod aut uerũ quidem
aut falsũ eẽ. necesse sit. sed nullo illoꝵ
duoꝵ genere uideatur. restat ut tantum
modo credatur url ñ credatur. Sed si
diuinarum scripiurarũ earum scilicet
qux̧ canonicȩ inaeccła nominantur.
ꝑspicua firmatur auctoritate. sine ulla
dubitatione crechendũ est. Aliis uero

Expanded text:
monuero disserendo, quod ita uideas ocumonuero disserendo, quod ita uideas oculis carnis uel ullo alio sensu eius sentias seu te sensisse recolas, sicut sentiuntur colores, fragores, odores, sapores, feruores et si quid aliud per corpus cernendo, audiendo, olfaciendo, gustando, tangendo sentimus, aut ita uideas mentis intuitu, ut uides uitam, uoluntatem, cogitationem, memoriam, intellegentiam, scientiam, fidem tuam et quicquid aliud mente conspicis atque ita esse non tantum credendo sed plane uidendo non dubitas, hoc me iudices ostendisse. quod autem non sic ostendero, ut aut corporis aut animi sensu uisum perceptumque teneatur, et tamen dixero aliquid, quod aut uerum quidem aut falsum esse necesse sit, sed nullo illorum duorum genere uideatur, restat, ut tantum modo credatur uel non credatur. sed si diuinarum scripturarum earum scilicet, quae canonicae in ecclesia nominantur, perspicua firmatur auctoritate, sine ulla dubitatione credendum est. aliis uero
Abbreviated transcription (Latin):
tur obtutus ut adea cernenda periremat
sentis aut queris. sicui des uitã tuam .uo.¬
luntatẽ. inquisitionẽ. serentiam. igno.¬
rantiam quia irec ipsa est contẽnencda
uisio indere quod nescias. Sic in quã
uides hȩc omĩa. ut inte uideas apud te
habeas. ac sine ullis figurarũ liamentis
coloꝵq ntorib tanto clarius & certius.
quanto simplicius in teriusq conspicias.
Cum igitur irec corporis oculis sicut
corpora sure cebestia siue terrestria nec
mentis aspectu sicut ea sunt quoꝵ ñ nulla
cõmemorauit quȩ apud temet ipsam cer¬
tissime intueris. nunc uideamus deum
cur crehiimus eum uideri. nisi quia scrip.¬
turȩ ad cõmodamus fidem ubi legitur.
brati mundo corde quia ipsi dm̃ uidebt̃.
& si qua alia inhac sententia nrea de diui.¬
na auctoritate conscripta sunt. cui non
credere ne fas ducimus. eredere autem
pietatis ex̃. minime dubitamus. Hanc
itaq distinctionẽ tene. ut siquid te am¬

Expanded text:
tur obtutus, ut ad ea cernenda perveniat, tur obtutus, ut ad ea cernenda perveniat, sentis aut quaeris: sic vides vitam tuam, voluntatem, inquisitionem, scientiam, ignorantiam, quia nec ipsa est contemnenda visio, videre quod nescias. Sic, inquam, vides haec omnia, ut in te videas, apud te habeas, ac sine ullis figurarum lineamentis colorumque nitoribus, tanto clarius et certius, quanto simplicius interiusque conspicias. Cum igitur nec corporis oculis, sicut corpora sive coelestia, sive terrestria, nec mentis aspectu, sicut ea sunt, quorum nonnulla commemoravi, quae apud temetipsam certiscur credimus eum uideri, nisi quia scripturae accommodamus fidem, ubi legitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et si qua alia in hanc sententiam eadem diuina auctoritate conscripta sunt, cui . non credere nefas ducimus, credere autem pietatis esse minime dubitamus ? Hanc itaque distinctionem tene, ut, si quid te ad
Abbreviated transcription (Latin):
ane dicitur. sed aut seripturis canonicis
eredis siquid nondũ quã sit uerũ uides
aut interius demonstrati ueritatĩ. Ut
hoc plane uideas. exempli gr̃a dicam
aliquid. quo ad hȩc certius prȩstruaris.
& inde potissimũ unde nobis in hoc ipso
opere positus est disputandi labor. credi.
solem url mentis obtutu. sicut se quiso
in terius uidet uiuentẽ uidit uolentem
uidet querentẽ. uidet screntẽ. uicdet
urscrentẽ: Tuitaq ipsa lbectis his litteris
solem quidem uidisse te recolis ꝑ oculos
corporis. potest etiam statim uidere si ẽ.
id temporis & eo locies. ubi exea parte
cȩlum oculis tuis usq ad solr̃ contirendũ
patet. At illa uero uidenda quȩ mente
conspiei dixi id est quod uiuis qđ uide¬
redm̃ uelis. quod id requiras quod te
uirere & uelle & querere scias. quomodo
autẽ ds uideatur nescias. Adhȩc in quã
omnia uidenda non oculos corporis adhi.¬
bens. irec inter uallũ loci ꝑ quod intenda.¬

Expanded text:
a me dicitur; sed aut! scripturis canonicis a me dicitur; sed aut! scripturis canonicis credas, si quid nondum, quam sit uerum, uides, aut interius demonstranti ueritati, ut hoc plane uideas. ! Exempli gratia dicam aliquid, quo ad haec certius praestruaris, et inde potissimum, unde nobis in hoc ipso opere\' propositus est disputandi labor. credimusolem, uel mentis obtutu, sicut se quisque interius uidet ; uiuentem, uidet uolentem, uidet quaerentem, uidet scientem, ; uidet nescientem? tu itaque ipsa lectis his lisolem quidem te vidisse recolis per oculos corporis, potes etiam statim videre, si est id temporis, et eo loci es ubi ex ea parte coelum oculis tuis usque ad solem contuendum patet. Ad illa vero videnda quae mente conspici dixi, id est quod vivas, quod videre Deum velis, quod id requiras, quod te vivere et velle et quaerere scias, quomodo autem Deus videatur nescias; ad haec, inquam, omnia videnda non oculos corporis adhibes, nec intervallum loci per quod intenda
Abbreviated transcription (Latin):
cogitando & orando proficiunt quam
legendo & audiendo. Nee ideo tamen
agere partes suas fermo cessauerit. sed
cum plantator & rigator officiũ sui
gesserit muireris. cetera illi qui dat
incrementũ relinquit. Ille quippe
etiam ipsum plantatoremq formauit.
indrem. etiam cũ exterior iste corrũpi.¬
tur. fuie castigatione abstinentiȩ. fiui
aliqua morbida ualitudine siue quolibe
casu. urel certe quod nrcesse est &e iam his
qui sano corpore diu uiuunt. ⁊pso ȩcatꝰ
accessu. E rige itaq sp̃m mrentis tua t̾
qui renouatur ⁊ nagnitiore dĩ scđm
imaginẽ eiꝰ qui creauit eum. ubi ꝑfidĩ
inte habitat xp̃s. ubi non est iudeus &
grecus. seruus liber. masculus femina.
ubi non morieris cum solui corporeo
cxperis. quia nec ibimareuisti. eum sis
annis grauis. Hoc interiore tuo erecta
intende & uide quȩ loquor. nolo aucto.¬
ritatẽ meam sequaris. ut ideo putes tibi
aliquid necesse ex̃. crethere. quomodo

Expanded text:
cogitando et orando proficiunt quam cogitando et orando proficiunt quam legendo et audiendo. nec ideo tamen agere partes suas sermo cessauerit, sed, cum plantator et rigator officium sui gesserit muneris, cetera illi, qui dat incrementum, relinquit; ille quippe etiam ipsum plantatorem rigatoremquein diem, etiam cum exterior iste corrumpitur siue castigatione abstinentiae siue aliqua morbida ualitudine siue quolibet casu uel certe, quod necesse est etiam his, qui sano corpore diu uiuunt, ipso aetatis accessu. erige itaque spiritum mentis tuae, qui renouatur in agni-I tione secundum imaginem eius, qui creauit eum, ubi per fidem in te habitat Christus, ubi non est Iudaeus et\' Graecus, seruus liber, masculus femina, ubi non morieris, cum solui corpore coeperis, quia nec ibi marcuisti, cum sis annis grauis. hoc interiore tuo erecta intende et uide, quae ! loquor. nolo auctoritatem meam sequaris, ut ideo putes tibi aliquid necesse esse credere, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ugustimis. Memor debiti quod
ex tua petitione & nrea ꝓmissione
factũ ẽ. religiosa famula dĩ paulina. per¬
solutionis quoq eius ieglegens ẽẽ. ñ debui.
Cum eñĩ penusses ut de inuisibili deo
utrũ ꝑ oculos corporeos possit uideri ꝓ¬
lixe aliquid copioseq ad te scriberem. ne¬
gare ñ potui. ne scm̃ studiũ tuũ offende¬
rem. Sed ꝓmissũ distuli. sire ꝓpt᷑ alias
occupationes meas. siut quod ame id fli¬
gitarenir unde aliquanto diutius cogita¬
ri oportebat. Sed cum tanta res esset qu¬
que cogitando non tã quid deea fentien¬
cdũ dicendũue ẽ. quã quona modo persu¬
dendum his qui diuersa sentirent fue.¬
ret difficilior. finẽ aliquando dilationi
adhibendum putaui. sperans diuinũ
ad iutorium magis mihi scribenti qua
differenti ad futurũ. Quamobrem
primũ mihi uidetur. plus ualere in hac
inquisione uirendi. quã loqurendi
modum. Nam qui didicert̃ ad nõdõ
iħu xp̃o mites rẽ. & humibes corde. plus

Expanded text:
IBER. Memor debiti, quod ex tua petitione et mea promissione factum est, religiosa famula dei Paulina, persolutionis quoque eius neglegens esse non debui. cum enim petiuisses, ut de inuisibili deo, utrum per oculos corporeos possit uideri, prolixe aliquid copioseque ad te scriberem, negare non potui, ne sanctum studium tuum offenderem; sed promissum distuli o sine propter alias occupationes meas siue quod a me id flagitaretur, unde aliquanto diutius cogitari oportebat. sed cum tanta res esset, quae cogitando, non tam quid de ea sentiendum dicendumue esset, quam quonam modo persuadendum his, qui diuersa sentirent, fieret difficilior, finem aliquando dilationi adhibendum putaui sperans diuinum adiutorium magis mihi scribenti quam differenti adfuturum. quam ob rem primum mihi uidetur plus ualere in hac inquisitione uiuendi quam : loquendi modum. nam qui didicerunt a domino Iesu Christo mites esse et humiles corde, plus
Abbreviated transcription (Latin):
illa hora sicut anocturno fure com¬
prȩhendi. Nam si ad cauendum hoc
malum idẽ ne hora dñ tamquã fur
inueniat in paratum. opusẽ. & nosse
tempoꝵ spacia. non diceret apostolus
non opus esset ut hoc scriberet. sed hoc¬
eis potius ẽẽ. scribendum. tamquam
doctor prouidentissimus iudicaret
Nunc autem nec illis hoc opus esse
monstrauit quib sufficrebat ut sci¬
rent imparatis atq dormientibus ho¬
ram dñi sicut furem eẽ. irenturam.
atq hoc serendo effent ipsi uigilanter
parati. post quanta libet tempora ue.¬
niret. & suum seruauit modũ. ut lic&
a płs non tanen prȩsumeret alios do.
non est ur̃m seire. Ponis etiam quod
idem ipse dixit apłs. Non retinens me.¬
moria. quia cum essem apud uos hȩc
dicebam uobis. & mine quid detieat
seitis. ut reuebetur in suo tempore.

Expanded text:
illa hora sicut a nocturno fure comilla hora sicut a nocturno fure comprehendi. nam si ad cauendum hoc malum, id est ne hora domini tamquam fur inueniat inparatum. opus esset nosse temporum spatia, non diceret apostolus non opus esse, ut hoc scriberet, sed hoc potius eis esse scribendum tamquam doctor prouidentissimus iudicaret. nunc autem nec illis hoc opus esse monstrauit. quibus sufficiebat, ut scirent inparatis atque dormientibus horam domini sicut furem esse uenturam atque hoc sciendo essent ipsi uigilanter parati, post quanta libet tempora ueniret, et suum seruauit modum, ut licet apostolus non tamen praesumeret alios doceNon est uestrum scire. Ponis etiam, quod idem ipse dixit apostolus: Non retinetis memoria, quia, cum essem apud uos, haec dicebam nobis? et nunc quid detineat, scitis
Abbreviated transcription (Latin):
quantum temporis hoc futurum sit.
sed quomodo futurum fit. ⁊d est non
oruanta erit ętatis breuitas irel ꝓlixi¬
tas. sed quantum libet inter uallum
spaciumq temporis. non tamen ris
hoc ureni& malum nouissimum nisi cũ
dixerint pax & securitas. Quib uerb̃.
indetur a postolus huius nouissimi
diei uel spẽm irel timorem ab hoc nr̃o
tempore remouisse. Non enim uide.
mus amatores huius scłi quib subita¬
neus apparebit in teritus iam dicere
pax & securitas. Quid autẽ serre suf.¬
ficiat. satis ipse demonstrat apłs dicen.¬
do. De temporibus & momentis non
opus habrmus uobis scribere. uel sicut
alii codices habent non opus habetis
uobis scribi. Nec secutus ad iunxit.
Vos enim ipsi diligenter scitis. quan.¬
tũ temporis restet. sed ait. Uos enim
ipsi diligenter seitis. quia hora dñi sict̃
fur in nocte ita ueni&. Hoc ergo scire
opus est. ut curent filii lucis esse &
parato corde uigilare qui nolunt ab

Expanded text:
quantum temporis hoc futurum sit. quantum temporis hoc futurum sit. sed quo modo futurum sit, id est non quanta erit aetatis breuitas uel prolixitas, sed, quantum libet interuallum sit spatiumque temporis, non tamen eis hoc ueniet malum nouissimum, nisi cum dixerint: Pax et securitas. quibus uerbis uidetur apostolus huius nouissimi diei uel spem uel timorem ab hoc nostro tempore remouisse; non enim uidemus ipsos amatores huius saeculi, quibus subitaneus apparebit interitus, iam dicere: Pax et securitas. Quid ergo scire sufficiat, satis ipse demonstrat apostolus dicendo: De temporibus et momentis non opus habemus uobis scribere uel, sicut alii codices habent: Non opus habetis uobis scribi. nec secutus adiunxit: Vos enim ipsi diligenter scitis, quantum temporis restet\', sed ait: Vos enim ipsi diligenter scitis, quia hora domini sicut fur in nocte ita ueniet. hoc ergo scire opus est. ut curent filii lucis esse et parato corde uigilare, qui nolunt ab
Abbreviated transcription (Latin):
esset. Qui enim adirentum dñi ñ
cognouerit primũ. prȩparare se non
poterit ad scđm. C redendo enĩ fide.¬
literq ingilando. ne illum tamquã
fur intenebris comprebendat. fiur tar.¬
dius uenerit siue citius quam speratur.
Dicit etiam sicut amonet apłs paulus.
Innouissimis temporib instabunt tem¬
pora periculosa. & reliqua. Sed nũqͥđ
icheo docet tempora quȩ pater posuit
insua potestate aut ideo quisquã nouit
quam longa uel breuia sint eadẽ ipsa
ouȩ fatendũ ẽ. ẽẽ. nouissima : Ciogi.¬
tare quippe debemus quam olim dic¬
tum sit fratres nouissima hora est.
Rursus eundem apłm dixisse cõne¬
moras. detemporib autem & mom̃tis
non necesse habemus uobis scribere.
Vos enim ipsi diligenter scrtis. quia
dres dnĩ sicut fur innocte ita urnioe.
& cum dixerint pax & securitas. tunc
subttaneus illis apparebit in teritus
quomodo dolores parturrentis & non
effugrent. Eit hie non dixit post

Expanded text:
esset. qui enim aduentum domini non esset. qui enim aduentum domini non cognouerit primum, praeparare se non poterit ad secundum credendo in eum fideliterque uigilando, ne illum tamquam fur in tenebris comprehendat, siue tardius uenerit siue citius, quam speratur. Dicit etiam, sicut admones, apostolus Paulus: In nouissimis temporibus instabunt tempora periculosa et reliqua. sed numquid ideo docet tempora, quae pater posuit in sua potestate? aut ideo quisquam nouit, quam longa uel breuia sint eadem ipsa, quae fatendum est esse nouissima? cogitare quippe debemus, quam olim dictum sit: Filioli, nouissima hora est. Rursus eundem apostolum dixisse commemoras: De temporibus autem et momentis non necesse habemus uobis scribere; uos enim ipsi diligenter scitis. quia dies tunc subitaneus illis apparebit interitus quo modo dolores parturientis et non effugient. et hic non dixit. post
Abbreviated transcription (Latin):
discerentur per illos in notescebant.
unde credibilius est non dm̃ noluisse sci.
C ur ergo in quib de temporibus cog.¬
noscendis ipse dñs monet ubi dicit.
Quis nam est fidelis seruus & prudens
quem constituit dñs suꝑ familiã suã
ut det illis cibum intempore.&. cetera.
Immo uero monet non ut bonus seruus
cognoscat temporũ fune̾. sed ut omiti
tempore in opere bono uigibet: Quia
nescit tempoꝵ finẽ. non monet tẽpora
quȩ pater posuit in sua potestate affe.¬
quamur super apłos. sed monet ut qm̃
nescimus quando ueniat dñs ⁊ ncordis
prȩparatione imitemur apłos. Onde
im supra satis locutus sum. Arguit
autem iudeos quare tempus non cog.¬
noscant dicens. Ypocritȩ facrem cȩli
potestis probare: Et reliqua. Q m̃
illud tempus non cognoscebant quod
iam uolebat agnosci. idest prima ad¬
uentus sui quo in eum crecherent qui
alterum enis aduentũ urelbent expecta.¬
re uigilantes. quando cuq futurus

Expanded text:
discerentur, per illos innotescebant? discerentur, per illos innotescebant? unde credibilius est non deum noluisse sciri\'Cur erg-o\', inquis, \'de temporibus cognoscendis ipse dominus monet, ubi dicit: Quisnam est fidelis seruus et prudens, quem constituit dominus super familiam suam, ut det illis cibum in tempore?\' et cetera. immo uero monet, non ut bonus seruus cognoscat temporum finem, sed ut omni tempore in opere bono uigilet, quia nescit temporum finem; non monet. ut tempora, quae pater posuit in sua potestate, adsequamur super apostolos, sed monet, ut, quoniam nescimus, quando ueniat dominus. in cordis praeparatione imitemur apostolos, unde iam supra satis locutus sum. arguit autem Iudaeos, quare tempus non cognoscant, dicens: Hypocritae, faciem caeli potestis probare et reliqua. quoniam illud tempus non cognoscebant, quod iam uolebat agnosci, id est primi aduentus sui, quo in eum crederent, qui alterum eius aduentum uellent expectare uigilantes, quandocumque futurus
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ quȩ predici uoluit adhominũ sensus
penitus non posse peruenire constituit.
quanto maiore anmiratione plenũ ẽ.
siea quȩ prophetȩ hominib sunt locuti.
hec apłi uel scire sunt prohibiti uel do.¬
cere : Quomodo autem prophetȩ̨
ista dequib agitur tempora docentes
non intelligerentur ab apłis si intelli
guntur anobis. aut si eos apł̃i intelbexert̃
istam mensuran temporis ꝓphetantes
quomodo non docerent quod intellexe¬
runt. quando per eoꝵ prȩconũ & ipse
prophetȩ innotescebant qui eos suis li¬
bris ista docurrunt. & ideo ꝑ oruas littera s
ea ipsi didicerant. per easdem poterant
alii quoq in his gentib discere. in quib
apłi Auc toritatem propheticam cõmenda.¬
bant: Cur ergo eis dictũ est non est
ur̃m serre : Vel siita intelligendũ est
non est ur̃m docere tempora quȩ pater
posuit in sua potestate quando quidem
sic ea docebant cum hi inquoꝵ litteris

Expanded text:
deus, quae praedici uoluit, ad hominum sensus deus, quae praedici uoluit, ad hominum sensus penitus non posse peruenire constituit\', quanto maiore admiratione plenum est, si ea, quae prophetae hominibus sunt locuti, haec apostoli uel scire sunt prohibiti uel docere! quo modo autem prophetae ista, de quibus agitur. tempora docentes non intellegerentur ab apostolis, si intelle- ?untur a nobis? aut si eos apostoli intellexerunt istam mensuram temporis prophetantes, quo modo non docerent, quod intellexerunt, quando per eorum praeconium et ipsi prophetae innotescebant, qui eos suis libris ista docuerunt? et ideo per quas litteras ea ipsi didicerant, per easdem poterant alii quoque in his gentibus discere, in quibus apostoli auctoritatem propheticam commendabant. cur ergo eis dictum est: Non est uestrum scire uel, si ita intellegendum est, non est uestrum docere tempora, quae pater posuit in sua potestate, quando quidem sic ea docebant, cum hi, in quorum litteris
Abbreviated transcription (Latin):
Quem scripturȩ sensum sic exponis ut
dicas Non ergo apłos testes consũma.¬
tionis mundi. sed nominis & resurrecti.¬
onis sue uoluit intelligi. Non quidẽ
ille ait. non est ur̃m predicare tẽpora
sed non est ur̃m nosse. Oerum siita uis
intelligi quod ait non est urm seire. ac
si diceret. non ur̃m scientes facere. idẽ.
non est ur̃m hoc docere. Quis pr̃m
docere audeat uel scrre presinnat. quod
as ille magister nec eos discipulos docu.¬
it aquibus prȩsentibus in terrogatus ẽ.
presens. nec illi tam scĩ magniq docto.¬
res aeccłam docere potuerunt: An
respondebitur hex non docuisse apłos
sed prophetas : Hoc enim aisti & uerũ
est: quod ea quȩ futura sunt sc̃oꝵ pro¬
phetarum uocibus cognoscuntur. qui
prius quam frerent inquis ea quȩ fu.¬
tura erant uoluntate diuina hominib
sunt locuti. Sed si ueneratio tua sa.¬
tis ad miratione plenum ẽẽ. dicit si ea

Expanded text:
quem scripturae sensum sic exponis, ut quem scripturae sensum sic exponis, ut dicas: \'Non ergo apostolos testes consummationis mundi sed nominis et resurrectionis suae uoluit intellegi ? . non quidem ille ait: \'Non est uestrum praedicare tempora\' sed: Non est uestrum nosse. uerum si ita uis intellegi, quod ait: Non est uestrum scire. ac si diceret: Non est uestrum scientes facere, id est non est uestrum hoc docere, quis nostrum docere audeat uel se scire praesumat, quod deus ille magister nec eos discipulos docuit, a quibus praesentibus interrogatus est praesens, nec illi tam sancti magnique doctores ecclesiam docere potuerunt? An respondebitur haec non docuisse apostolos sed prophetas? hoc enim aisti et uerum est, quod ea. \'quae futura sunt, sanetorum prophetarum uocibus cognoscuntur, qui, priusquam fierent\', inquis, \'ea, quae futura erant, uoluntate diuina hominibus sunt locuti\'. sed si ueneratio tua <satis admiratione plenum esse dicit, si ea
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Vigilate. ne cum urenerit repen¬
te. inueniat uos dormientes : Cur
itaq omnib dicit quod adeos solos
pertineat qui tunc erunt. nisi quia
eo modo ad om̃s ꝑ tinet quomodo
dixi. Tunc enim unicuiq ueniet
dies ille. cum uenerit ei dies. ut talis
hinc exeat. qualis iudicandus est illo
die. ac per hoc uigilare debet omnis
xp̃ianus. ne inperatũ eum inueniat
dñi aduentus. Imparatum autem
inuenio ille dies. quẽ imparatum
inuenerit suȩ uitȩ huius ultimꝰ dies.
Certe enim hoc saltim manifestum
erat apłis non eoꝵ temporib eum hic
inearnt uiuerent dnm̃ esse uenturum.
& tamen quis dubitet eos precipur uigi¬
lasse & seruasse. quod omnib dixit ne in¬
paratos repente ueniens inueniret:
Nondum sane intelligo quomodo accipi
debeat quod scripsit scĩtas tua propterea
dixisse dnm̃ apłis. non est ur̃m nosse tẽ.¬
pora uel momenta que pater posuit
in sua potestate. qm̃ secutus ad iunxit.

Expanded text:
ait: Vigilate, ne, cum uenerit repenait: Vigilate, ne, cum uenerit repente, inueniat uos dormientes? cur itaque omnibus dicit. quod ad eos solos pertineat, qui tunc erunt, nisi quia eo modo ad omnes pertinet, quo modo dixi? tunc enim unicuique ueniet dies ille, cum uenerit ei dies, ut talis hinc exeat, qualis. iudicandus est illo die. ac per hoc uigilare debet omnis Christianus, ne inparatum eum inueniat domini aduentus. inparatum autem inueniet ille dies, quem inparatum inuenerit suae uitae huius ultimus dies. certe enim hoc saltem manifestum erat apostolis non eorum temporibus, cum hic in carne uiuerent, dominum esse uenturum; et tamen quis dubitet eos praecipue uigilasse et seruasse, quod omnibus dixit, ne inparatos repente ueniens inueniret? Nondum sane intellego, quonam modo accipi debeat, quod scripsit sanctitas tua propterea dixisse dominum apostolis: Non est uestrum nosse tempora uel momenta, quae pater posuit in sua potestate, quoniam secutus adiunxit:
Abbreviated transcription (Latin):
quod unusquisq debet etiam de dre
huns uitȩ sue nouissimo formidare.
In quo enim quemq inuenerit suus
nouissimus dres. in hoc eũ comp̃hendet
mundi nouissimus dies. Qm̃ qualis
indre isto quisq moritur. talis in dre
illo iudicabitur. Ad hoc pertinet qđ
in euangelio scđm marcum ita scriptũ
est. Uigilate ergo. quia nescitis quan
do dñs domus ueniat. sero an media
nocte an gallicantu anmane. Ne cũ
uenerit repente. in ueniat uos dormi¬
entes. Quod autem uobis dico. om̃ib
dico uigilate. Quib enim omnib
dicit. nisi electis & dilectis suis. ad cor¬
pus eius pertinentib quod est a eccła :
Non solum ergo illis dixit quib tẽ
audrentib loquebatur. sed etĩa illis
qui fuerunt post illos ante nos. & ad
nos ipsos & qui erunt post nos usq
eius nouissimũ aduentũ. Numquid
autẽ om̃s inuenturus est dies illa in
hac uita. aut quisquã dicturus est
quod ad defunctos etiam pertineat qđ

Expanded text:
quod unusquisque debet etiam de die quod unusquisque debet etiam de die hujus vitae suae novissimo formidare. In quo enim quemque invenerit suus novissimus dies, in hoc eum comprehendet mundi novissimus dies; quoniam qualis in die isto quisque moritur, talis in die illo judicabitur. 3. Ad hoc pertinet quod in Evangelio secundum Marcum ita scriptum est: Vigilate ergo, quia nescitis quando dominus domus veniat; sero, an media nocte, an galli cantuenerit repente, inueniat uos dormientes. quod autem nobis dico, omnibus dico: Vigilate. quibus enim omnibus dicit, nisi electis et dilectis suis ad corpus eius pertinentibus, quod est ecclesia? non solum ergo illis dixit, quibus tunc audientibus loquebatur, sed etiam illis, qui fuerunt post illos ante nos, et ad nos ipsos et qui erunt post nos usque ad eius nouissimum aduentum. numquid autem omnes inuenturus est dies ille in hac uita aut quisquam dicturus est, quod ad defunctos etiam pertineat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & apłs paulus quando dicebat. ñ
cito moueamini mente neq terrrami.¬
ni. siue peruerbum siue per epłam
tamquã ꝑ nos quasi instet dies domini.
nolebat utiq ut crederent eis. quia ĩã
proprinquare dñi arbitrabantur aduen.¬
tum. mec tanen uolebat ut tamquã
seruus ille diceret. moram facit dñs m̃s
uenire. & traderent se suꝑbiȩ luxurie¬
q perdendos. sed fic eos nolebat depro.¬
pinquante dre nouissimo falsis auscul.¬
tare rumoribus. ut tamen uellet eos
paratos aduentum dñi sui lumbis ac.¬
cinctis && lucernis ardentib operiri
quibus dicit. Uos autẽ fr̃s non estis
interrebris ut dres ille uos tamqua fur
comprehendat. Om̃s uos filii lucis estis
& filii diei. non sumus noctis nreq tene.¬
brarum. Ille autem qui sic dicit morã
facit dñs m̃s uenire. ut percutiat
conseruos suos. epuletur cum ebriosis.
non est lucis sed temebrarum. Et ideo
tamquã fur dies ille comprehendet.

Expanded text:
nam et apostolus Paulus, quando dicebat: Non nam et apostolus Paulus, quando dicebat: Non cito moueamini mente neque terreamini siue per uerbum siue per epistulam tamquam per nos, quasi instet dies domini. nolebat utique, ut crederent eis, qui iam propinquare domini arbitrabantur aduentum; nec tamen uolebat, ut tamquam seruus ille dicerent: Moram facit dominus meus uenire et traderent se superbiae luxuriaeque perdendos; sed sic eos nolebat de propinquante die nouissimo falsis auscultare rumoribus, ut tamen uellet eos paratos aduentum domini sui lumbis accinctis et lucernis ardentibus opperiri. quibus dicit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut dies ille uos tamquam fur comprehendat. omnes enim uos filii lucis estis et filii diei: uon sumus noctis neque tenebrarum. ille autem, qui sic dicit: Moram facit dominus meus uenire, ut percutiat conseruos suos et epuletur cum ebriosis, non est eum tanquam fur dies ille comprehendet:
Abbreviated transcription (Latin):
breuiter ideo magister bonus curauit
exprimere. id est superbiam atq luxuriã
Ne quod dicebat moram facit dñs m̃s
ctesiderio dñi sui dicere crederetur. quo
arcdebat ille qui dicebat. sitiuit anima
mea addm̃ uiuum. quando ireniam &
apparebo ante facrem dĩ. Dicendo
enim quando ueniam. morasse ꝑpeti
moleste ferebat. quia etiam quod tẽ.¬
pore acceleratur desiderio tardũ uidet᷑.
Quomodo autem tardus est aduentꝰ eiꝰ.
uel quomodo longe futurus est. cum
ipsi apłi tempore quo adhuc erant in
quod nescimus & nos : quantum ad me
attiret dico & eos qui hoc mecum nes.¬
ciunt. & tamen quibus dictum est
non est ur̃m scire tempora quȩ pater
posuit in sua potestate. diligebant eius
manifestationẽ & dabant conseruis in
tempore cibaria nec ꝑcutiebant eos dol¬
minando eis. irec luxuriabantur cum
amatorib mundi dicentes. morã facit
dominus m̃s. Alia est ergo ignorantia
tempoꝵ. alia labes morũ amorq uitioꝵ.

Expanded text:
breviter, ideo magister bonus curavit breviter, ideo magister bonus curavit exprimere, id est superbiam atque luxuriam, ne quod dicebat, Moram facit dominus meus, desiderio domini sui dicere crederetur, quo ardebat ille, qui dicebat: Sitiuit anima mea ad deum uiuum; quando ueniam et apparebo ante faciem dei? dicendo enim \'quando ueniam?\' moras se perpeti moleste ferebat. quia, etiam quod tempore acceleratur, desiderio tardum uidetur. quo modo autem tardus est eius aduentus uel quo modo longe futurus est, cum ipsi apostoli tempore, quo adhuc erant in quod nescimus et nos — quantum ad me attinet, dico, et eos, qui hoc mecum nesciunt —; et tamen, quibus dictum est: Non est uestrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate, diligebant eius manifestationem et dabant conseruis in tempore cibaria nec percutiebant eos dominando eis nec luxuriabantur cum amatoribus mundi dicentes: Moram facit dominus meus. Alia est ergo ignorantia temporum alia labes morum amorque uitiorum.
Abbreviated transcription (Latin):
esyemo. augustinus indño salutem.
Accepi litteras uemerationis tirȩ. quib
ualde salubriter exhortaris. ut saluato¬
ris nr̃i diligatur & desideretur aduentꝰ:
Facis hoc ut seruus bomis. eiusctem
patris familias auidus lucroꝵ dm̃i tui.
& uolens habere plurimos socios dibecti.¬
onis qua ipse precipire & ꝑseueranter
accederis. Intirentes igitur quod com¬
niemorasti de apło quia dnm̃ dixit
redditurum coronam iustitrȩ. ñ tantũ
fibi. sed & omnibus qui diligunt mani¬
festationem eius. ita si recte uiuimus.
& in hoc scło tamqua peregrini agimꝰ.
cum se in hac dilectione cor nrm profi.
crenter extendit. sure citius siue tardi.¬
us urniat. qua putatur. ouius manifes.¬
tatio fideli caritate diligitur. & pio de¬
sideratur affectu. Seruus quippe
ilbe qui dicit moram facit dñs meus
& percutit conferuos suos. manducat
& bibit eum ebriosis. non utiq diligit
manifestationẽ eius. Ex morib enĩ
apparet animus eius. quos mores lic&

Expanded text:
HESVCHIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Accepi litteras uenerationis tuae, quibus ualde salubriter exhortaris, ut saluatoris nostri diligatur et desideretur aduentus. facis hoc ut seruus bonus eiusdem patris familias auidus lucrorum domini tui et uolens habere plurimos socios dilectionis, qua ipse praecipue et perseueranter accenderis. intuentes igitur, quod commemorasti de apostolo, quia dominum dixit redditurum coronam iustitiae non tantum sibi sed et omnibus, qui diligunt manifestationem eius. ita recte uiuimus et in hoc saeculo tamquam peregrini agimus, cum se in hac dilecienter extendit; sive citius sive tardius veniat quam putatur, cujus manifestatio fideli charitate diligitur, et pio desideratur affectu. Servus quippe ille qui dicit, Moram facit dominus meus; et percutit conservos suos, manducat et bibit cum ebriosis , non utique diligit manifestationem ejus. Ex moribus enim apparet animus ejus; quos mores, licet
Abbreviated transcription (Latin):
& nutrientib millis dreb orate ut hie¬
me non fiant. E runt enĩ daes illi
tribulationis tabes. quabes non fuerunt
ab initio ereaturȩ quam condidit ds̃
usq nunc. neq fient. Et nisi breui¬
asset dñs dies illos. non fuisset salua om̃s
caro. sed ꝑpter electos quos elegit bre¬
uiauit dies. Non dissimiliter & ma.¬
theus. hoc autẽ lucas ita pofuit. ut ap¬
pareat ad illius ciui tatis excidiũ ꝑtinert.
Nam sic apud eum legitur. Var autẽ
pregnantib & nutrientib in illis dieb
Eirit enim pressura magna suꝑ trã
& ira populo huic. & cachent inore
gladii. & captiui ducentur inomnes
gentes. & hierłm calcabitur agentibus.
dorec impleantur tempora nationũ.
Vnde autẽ adhoc uentũ ẽ. matheus

Expanded text:
et nutrientibus in illis diebus. orate, ut hieet nutrientibus in illis diebus. orate, ut hiemtribulationis tales: quales non fuerunt ab initio creature: quam condidit Deus usque nunc neque fient. et nisi breuiasset dominus dies illos, non fuisset salua omnis caro; sed propter electos, quos elegit, breuiauit dies. non dissimiliter et Matthaeus. hoc autem Lucas ita posuit, ut appareat ad illius ciuitatis excidium pertinere; nam sic apud eum legitur: Vae autem praegnantibus er nutrientibus in illis diebus; erit enim pressura magna super terram et ira populo huic et cadent in ore gladii et captiui ducentur in omnes gentes et Hierusalem calcabitur a gentibus, donec impleantur tempora nationum. Unde autem ad hoc uentum e
Abbreviated transcription (Latin):
est caput aeccłȩ. aut rursus quod perti.¬
nret ad adirentũ eiꝰ nouifsimũ ꝑseipsum.
ad eum ꝑtinere ad seueremus ad uentũ
qui ẽ. per aeccłam. in qruib omnib sunt
quelam manifesta qurȩtła uero sic ob.¬
scura. ut uel laboriosũ sit ea ditudicare.
uel temerarium quãdiu ñ intelligunt᷑.
cde his aliquid definire. Quis enĩ ñ uide.¬
at adillam ciuitatẽ ꝑtinere qđ dictũ ẽ.
Cum aute uideritis cireumdari ab exer¬
citu hrerłm. tunc seitore quia ad propin¬
quabit desolatio eius: Item quis non
uideat ad adirentũ dñi nouissimum
pertinere quod dictum est cũ uideritis
ne fiat fuga ur̃a hreme uel sabbato.
Etrit enim tunc tribulatio magna qua¬
lis non fuit ab mitio mundi neq fioe.
Sic ẽ. positum scđm matheum & sccdn
marcum. ut incertũ sit utrũ de excidio
illius ciuitatis. an de scłi fine intelligi
cdebeat. Sic enim hoc ipsum begitur
apud marcum. Oae autẽ pregnantib

Expanded text:
est caput ecclesiae, aut rursus, quod pertiest caput ecclesiae, aut rursus, quod pertinet ad aduentum eius nouissimum per se ipsum, ad eum pertinere adseueremus aduentum, qui est per ecclesiam. in quibus omnibus sunt quaedam manifesta, quaedam uero sic obscura, ut uel laboriosum sit ea diiudicare uel temerarium, quam diu non intelleguntur, de his aliquid definire. Quis enim non uideat ad illam ciuitatem pertinere, quod dictum est: Cum autem uideritis circumdari ab exercitu Hierusalem, tunc scitote, quia adpropinquauit desolatio eius? item quis non uideat ad aduentum domini nouissimum pertinere, quod dictum est: Cum uideritis on fiat fuga uestra hieme uel sabbato; erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi neque fiet, sic est positum secundum Matthaeum et secundum Marcum, ut incertum sit, utrum de excidio illius ciuitatis an de saeculi fine intellegi debeat. sic enim hoc ipsum legitur apud Marcum: Vae autem praegnantibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ Aeccłam in qua usq ad fine̾ urnire ñ
cessat. In suis enĩ uenrens agnoseitur.
dum eius cotidre menbra nascuntur.
de aduentu ait. Amodo uidebitis filiũ
hominis uenrentẽ innubib De quibus
nubib dictum ẽ. ꝑprophetam. Manda.¬
bo nubibus nreis. ne pluant suꝑ eam. siue
deipso fine in quo apparebit uiuos iudi.¬
caturus & mortuos. Cum ita signa
dicat orirȩ adista tria ꝑtinent. id est ad ex¬
eidium illius ciuitatis ad adirentũ eius
incorpore suo quod ẽ. aeccła. Adad¬
uentum erus incapite a eccłȩ quod est
sit. diligendi consideratione cerirendũ
est. neforte quod ꝑtinet ad eiresionẽ
hierłm ad finem scłi referendũ putemꝰ.
aut contrario quod ad fine̾ scłi perti.¬
nent. ad firmemus ad cruitatis illurs
excidium ꝑtinere. aut quod pertinet
ad eius adirentum nouifsimũ incorpore
suo quod ẽ. Aeccła dicamus ꝑtinere adeiꝰ
adientũ nouissimũ incorpore suo qđ

Expanded text:
per ecclesiam, in qua usque ad finem uenire non per ecclesiam, in qua usque ad finem uenire non cessat — in suis enim ueniens agnoscitur, dum eius cotidie membra nascuntur, de quo aduentu ait: Amodo uidebitis filium hominis uenientem in nubibus, de quibus nubibus dictum est per prophetam: Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam — siue de ipso fine, in quo apparebit uiuos iudicaturus et mortuos. Cum itaque signa dicat, quae ad ista tria pertinent, id est ad excidium illius ciuitatis, ad aduentum eius in corpore suo, quod est ecclesia, ad aduentum eius in capite ecclesiae, quod est sit, diligenti consideratione cernendum est, ne forte, quod pertinet ad euersionem Hierusalem, ad finem saeculi referendum putemus aut e contrario, quod ad finem saeculi pertinet, adfirmemus ad ciuitatis illius excidium pertinere aut, quod pertinet ad eius aduentum in corpore suo, quod est ecclesia, dicamus pertinere ad eius aduentum nouissimum in corpore suo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ireniatur quierunt si dici potest nouis.¬
simoꝵ nouissimi. atq ad ipsum omnino
nouissimũ quẽ uult intelligi dñs uibi
dicit. & resuscitabo eũ in nouissimo die
qui quã longe absit cõprehendi ñ potest
Signa quȩ inruangelio futura p̃dicta
sunt. ficut cõmemorat sc̃ĩtas tua. scđm
lucam eadem sunt. scđm matheum &
scđm mareum. Hi eni tres narrant
quȩ dixerit dñs. cum in terrogatus eẽt
adiscipulis suis. quando futura essent
quȩ de templi uersione predixerat. &
quod signum esset adirentus eius & con.¬
sũmationis scłi. Non enĩ discrepant.
rebus. sialius aliouid dicit quod alius
tacet. Aut alio modo dicit. magis autẽ
conlata inuicẽ iuuant. ut legentis
intellectus regatur. Sed de omnibus
disputare nunc longum est. in terrogan.¬
tibus enim dñs ea respondit. quȩ iam ex
illo tempore firerant secutura. sure de
exeidio hrerłm unde orta ẽ. ipsius inter.¬
rogationis occasio. sure deadirentu suo

Expanded text:
ueniatur, qui erunt, si dici potest, nouisueniatur, qui erunt, si dici potest, nouissimorum nouissimi, atque ad ipsum omnino nouissimum, quem uult intellegi dominus, ubi dicit: Et resuscitabo eum in nouissimo die. qui quam longe absit, comprehendi non potest. Signa, quae in euangelio futura praedicta sunt, sicut commemorat sanctitas tua, secundum Lucam, eadem sunt secundum Matthaeum et secundum Marcum. hi enim tres narrant. quae dixerit dominus, cum interrogatus esset a discipulis suis. quando futura essent, quae de templi euersione praedixerat, et quod signum esset aduentus eius et consummationis saeculi. non enim discrepant rebus, si alius aliquid dicit, quod alius tacet aut alio modo dicit; magis autem conlata inuicem iuuant. ut legentis intellectus regatur. sed de omnibus disputare nunc longum est. interrogantibus enim dominus ea respondit, quae iam ex illo tempore fuerant secutura. siue de excidio Hierusalem. unde orta est ipsius interrogationis occasio, siue de aduentu suo