comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a patre meo. Dabitur eni apatre
credentibus fides. ut nrmo gloriet᷑
in fide sua quae ase non est quasi
propria. sed ado data quasi gratia.
Ex hoc multi discipulorũ eius abieit᷑
retro & iam nor cũ illo ambulabas.
Abierunt retio non post xp̃m. sed
post satanan. Isti aut̃ sic redieit᷑
retro quomodo ptęcisi a corpore
xp̃i. nec ultra redientes ad eum.
eius non fuerunt. & hi non pauci
sed multi. Audiamus ergo quid
ad paucos dixerit qui temansert᷑.
Orxit ergo iħc adduodeci. Nũquid
& tios uultis ud abire. Non
discessto nec iudas. sed quare ma¬
nebat cũ dño iam apparebat.
postea manifestatus est. Respon¬
dit petrus pto om̃ibus: utrus pro
multis. unitas pro unruersis.¬
Respondit ergo ei symon petrus.
Dtĩe: ad quem abimus: Repellis
nos ate. da nobis alterum simibe¬
fpu scõ intellexit. Vnde nesi qͥa
credidit uerba uitȩ arternȩ:
Uitam enit arternam habes miuistra¬
& nos credimus & cognoutius.
Namsi prius cognoscere & deinde

Expanded text:
a Patre meo. » Dabitur enim a Patre a Patre meo. » Dabitur enim a Patre credentibus fides, ut nemo glorietur in fide sua, quae a se non est, quasi propria, sed a Deo data, quasi grata. « Ex hoc multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant. Abierunt retro, non post Christum, sed post Satanam. Isti autem sic abierunt retro, quomodo praecisi a corpore Christi, nec ultra redientes ad eum, ejus non fuerunt. Et hi non pauci, sed multi. « Audiamus ergo, quid ad paucos dixerit, qui remanserunt. Dixit ergo Jesus ad duodecim: Nunquid et vos vultis abire? Non discessit nec Judas: sed quare manebat Domino jam apparebat nobis postea manifestatus est. Respondit Petrus pro omnibus, unus pro multis, unitas pro unRespondit ergo ei Simon Petrus: Domine, ad quem ibimus? Repellis nos a te: da nobis alterum o, intellexerit. Unde, nisi quia credidit? Verba vitae aeternae habes. Vitam enim aeternam habes ministra, sed credimus et cognovimus. Nam si prius cognoscere, et deinde
Abbreviated transcription (Latin):
cius. Sp̃s ergo est qui uiutficat.
caronon prodest quicquã. Uerba
quae ego loquutus sum uobis:
sp̃s & uita sunt. Quid est sp̃s
& uita sunt: sprritaliter intelligen¬¬
da sunt. Intellexistis sprritaliter:
sp̃s &. trita sunt. Intellexistis car-¬
naliter. & iam si illa sp̃s & uita sunt
sed tibi non sunt õ homo: qui sptri¬
taliter ca non intellexisti. nec fide
ca trenerati nosti. Dunt enͣi quidã
in uobis qui non credunt. & ideo
non intelligunt qui non credunt.
ꝑ intellectum uiui ficamtir. Prius
hereanius per fidem. tt sic post
uiuificemur per intellectum.
S crebat cium ab initio iħs qui essent
credentes. & quis traditurus ess& eũ.
Nam ibi iudas etat inter eos qui scari.¬
dalirati sunt. quem xp̃c non siluit
nec aperte ostendit: tit om̃s tume¬
rent quamuis unus peria. Ded
postea qua dixit & distinxit creden¬
tes a non credentibus: exptessit
catisan quare non credant. Propt᷑aea
cixi uobis inquit quia nemo potest
uenire ad me. nisi futrit ei datũ

Expanded text:
ergo est qui vivificat, caro non prodest quidquam. Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt. Quid est, spiritus et vita sunt? spiritualiter intelligenda sunt. Intellexistis spiritualiter? Spiritus et vita sunt. Intellexistis carnaliter? Etiam sic illa spiritus et vita sunt, sed tibi non sunt, o homo! qui spiritualiter ea non intelligis, nec fide ea venerari nosti. Sunt enim quidam in vobis qui non credunt. Et ideo non intelligunt, quia non credunt. per intellectum vivificemur. Prius credimus per fidem, ut sic post vivificemur per intellectum.Sciebat enim ab initio Jesus qui essent credentes, et quis traditurus esset eum. » Nam ibi Judas erat inter eos qui scandalizati sunt, quem Christus non siluit, nec aperte ostendit, ut omnes timerent, quamvis unus periret. Sed posteaquam dixit et distinxit credentes a non credentibus, expressit causam quare non credant. « Propterea dixi vobis, inquit, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum
Abbreviated transcription (Latin):
eternã in tequie quam scorum
sp̃s suscipit: quod autẽ ad corpo
atturet. nec uita eterna fraudit
in resurrectione mortuorũ nous¬
simo die. Ciaro eni mea inquis
uere est cybus. & sanguis ms urre
est potus. Cum eni cybo & potu
id appetant homines ut non esu¬
riant neq sitiant. hoc ue raciter
non ptęstat nisi iste cybus & potius
qui eos aquibus sumĩtur in mnor¬
tales & incorruptibiles facit. ide

Expanded text:
eternam in requie, quae sanctorum spiritus suscipit. Quod autem ad corpus attinet, nec ejus vita aeterna fraudatur, sed in resurrectione mortuorum novism est. Caro enim mea, inquit, / vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Cum enim in cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant neque sitiant, hoc veraciter non pręstat nisi iste cibus et potus, qui eos, a quibus sumitur, inmortales et incorruptibiles facit. In
Abbreviated transcription (Latin):
mente disponunt᷑. Leuare itatꝑ est capita: mentes nr̃asad
gaudia patrie celestis erigere. Qui gͦ dm diligunt ex mun¬
di fine gaudere atꝙ hylarestere iubent᷑. qr uidelicet cũ que
amant mox inutniunt. dũ transit is quẽ ñ amauerũt. Absit
enum. ut fidelis quisq qui adcum iudere desiderat de mundi
ꝑtussionib lugeat: quem finiri cisclem suis ꝑcussionib ñ
ignorat. Scriptũ namq est. Quitum ꝙ uoluerit amicus
esse scl̃i huius: inimicus dei constituitur. Qui gͦ appro¬
pinquante munsi fine nĩ gaudet. anucũ se illius esse testa¬
tur. atei ꝑ hoc mimicus dei esse coniuncit᷑. S absit hoc a fi¬
delium corclib: absit abhiis. qui et esse aliã uitã ꝑ fulem cre

Expanded text:
mente disponuntur. Levare itaque capita est mentes nostras ad mente disponuntur. Levare itaque capita est mentes nostras ad gaudia patriae coelestis erigere. Qui ergo 1438 Deum diligunt ex mundi fine gaudere atque hilarescere jubentur, quia videlicet eum quem amant mox inveniunt, dum transit is quem non amaverunt. Absit enim ut fidelis quisque qui Deum videre desiderat de mundi percussionibus lugeat, quem finiri eisdem suis percussionibus non ignorat. Scriptum namque est: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur . Qui ergo appropinquante mundi fine non gaudet, amicum se illius esse testatur, atque per hoc inimicus Dei esse convincitur. Sed absit hoc a fidelium cordibus, absit ab his q
Abbreviated transcription (Latin):
cipatus apellatꝰ Que mnacduentu listricti uidicis nr̃is tunc
oculis insibiliter apparebunt: ut clistricte tunc a nobis exigãt.
hoc qo nos mͦ inusibilis concłitor equanunit̾ portat. Ubi et
subelitur. Et tunc uicdebt̃ filiũ hominis uenientẽ in nubi¬
h in potestate magna & maiestate. Ac si aꝑte diciret᷑. In po¬
testate & maiestate iusuri sunt. quẽ in humilitate positũ
audire noluerunt: ut uͥtutem eiꝰ tanto tunc listrictus sen
tiant: quanto nunc ceruicẽ torłis ad eus pacientiã ñ incli¬
nant. S quia hec contra repbos dicta sunt: mox ad electoꝵ
consolationem u̾ba uͭtunt᷑. Nam subdit᷑. Hiis antem fieri
dicens. Cũ plage mundi crebrescunt. cũ terror iudicii iir¬
tutib commnotis oftendit᷑. leuate uos capita. il est exhila¬
rate torda: qi dũ finit᷑ mundus cui amici nͥ estis ꝓpe sit re¬
demptio qͣm quesistis. In scriptura etenĩ sacra sepe caput
ꝓ mente pouit᷑: q sic̃ tapite regunt᷑ membra: ita cogitationes

Expanded text:
estates appellat, quae in adventu districti judicis nostris tunc oculis visibiliter apparebunt, ut districte tunc a nobis exigant hoc, quod nos modo invisibilis conditor aequanimiter portat? Ubi et subditur: Et tunc videbunt Filium hominis venientem in nubibus cum potestate magna et majestate. Ac si aperte diceretur: In potestate et majestate visuri sunt quem in humilitate positum audire noluerunttiant, quanto nunc cervicem cordis ad ejus patientiam non inclinant. Sed quia haec contra reprobos dicta sunt, mox ad electorum consolationem verba vertuntur, nam subditur: His autem fieri dicens: Cum plagae mundi crebrescunt, cum terror judicii virtutibus commotis ostenditur, levate capita, id est exhilarate corda, quia dum finitur mundus, cui amici non estis, prope fit redemptio quam quaesistis. In Scriptura etenim sacra saepe caput pro mente ponitur, quia sicut capite reguntur membra, ita et cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sequant᷑ etiam panca q̃ restant: qr sequentiũ rerum cer
dicunus. ut ad cautele studiũ uĩt mentes eugilent: ne
cisturitate torpeant. ne ignorantia languescant: s semꝑ eas
ꝙ timor sollicitet & in bono oꝑe sollicitudo confirmet. pen¬
santes hoc qd̾ redemptoris nr̃i uoce subiungit᷑. Arescentib
hominib p̃timore &̧ expectatõe que suꝑ uenient uniu̾so

Expanded text:
quin sequantur etiam pauca quae restant, quia sequentium rerum certquin sequantur etiam pauca quae restant, quia sequentium rerum certdicimus, ut ad cautelae studium vestrae mentes evigilent, ne securitate torpeant, ne ignorantia languescant, sed semper eas et timor sollicitet, et in bono opere sollicitudo confirmet, pensantes hoc quod Redemptoris nostri voce subjungitur: Arescentibus hominibus prae timore et exspectatione quae supervenient
Abbreviated transcription (Latin):
xit. Et erunt signa in sole ꝙ luna & stellis: ꝙ in t̾ris pris¬
sura gentiũ ꝑre confusione sonttꝰ maris & fluctium
Ex quib ꝓfecto om̃ib. alia iam facta cernimꝰ. alia in
ꝓrimo uentura formidamus. Dam gentẽ suꝑ gentem
exurgere. earũꝙo p̾ssurã t̾ris insistere. płus iã in utis tribi¬
lationib ꝓspeximꝰ: quã in coditib legimꝰ. Qd̾ t̾reinotꝰ
urbes innumeras subruat: ex aliis mundi partib sa¬
tis quã frequent̾ audiuimꝰ. Pestilentias. sine cessations
patimꝰ. Signa uero in sole ꝙ luna ꝙ stellis. adhuc aꝑte mi¬
nime uilemꝰ. fed qͥa & hec ñ longe sint. ex ipsa iã acris
immutatione colligimus. Quãuis pruisquã italiagn¬
tili gladio ferienda traderet᷑. igneas in celo acies iutdimꝰ
plũ qui postea humani gũis fusus ẽ sanguinẽ cberasa¬
tem. C onfusio autẽ maris ꝙ fluctuũ necdũ noua exorta ẽ
s cũ mułta iam p̃nuntiata completa sint. dubiũ non est

Expanded text:
 in terris pressura gentium prae confusione sonitus maris et fluctuum. Ex quibus profecto omnibus alia jam facta cernimus, alia in proximo ventura formidamus. Nam gentem contra gentem exsurgere, earumque pressuram terris insistere, plus jam in nostris tribulationibus cernimus quam in codicibus legimus. urbes innumeras subruat, ex aliis mundi partibus scitis quam frequenter audivimus. Pestilentias sine cessatione patimur. Signa vero in sole, et luna, et stellis, adhuc aperte minime videmus, sed quia et haec non longe sint, ex ipsa jam aeris immutatione colligimus. Quamvis priusquam Italia gentili gladio ferienda traderetur, igneas in coelo acies vidimus, ipsum qui postea humani generis fusus est sanguinem coruscantem. Confusio autem maris et fluctuum necdum nova exorta est. Sed cum multa praenuntiata jam completa sint, dubium non est
Abbreviated transcription (Latin):
sed publicauit miscdĩam. Unde
distulit potentiam: Quia de enuo
descendere noluit. qui potuit de
sepulclrro resurgere. Unde publi¬
cauit mi scdĩam. Quia pendeu
in cruce dixit. Pater ignosce
illis. quia nescrunt quid faciun
Siue ergo propter quia nͥ uenerit
iudicare mundũ. sed saluare
mundũ: dixit. ego non iudico que.¬
quam. siue quem ad modũ cõme

Expanded text:
sed publicavit misericordiam. Unde sed publicavit misericordiam. Unde distulit potentiam? quia de cruce descendere noluit, qui potuit de sepulcro resurgere . Unde publicavit misericordiam? quia pendens in cruce dixit: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sive ergo propter hoc, quia non venerat judicare mundum, sed salvare mundum, dixit, Ego non judico quemquam; sive, quem
Abbreviated transcription (Latin):
amorte peccati. prius erat eius
miscđia preroganda & post exer-
cantauerat psalmus. Miscđĩam
& iudictum. cantabo tibi dñe.
Non enim primũ rudictum & postea
miscđĩam. Nam & si primu essec
dit tamen. Nam reprobatus est ab
in mundu. Itrisiones sustiauit:
flagella. sputa. obprobria ⁊ nimi-¬
corum. turpissima mortẽ crucis.
Hȩc om̃ia sustinurit quia uoluit.
ut saluar& hominem que creauerat.¬
Sicut nullũ genus mortis intolera-¬
bilius fuit cruce. propter longos
craciatus : sic nihil nunc gloriosius
quam signu cructs poitare infronte
unde apłs ait. głam crucis p̾dicat.¬
Mihi autẽ absit gloriari: insi in
mihi mundus crucifixus est & ego
iudicart: consequenter iudeis
respondit. Uos scđm carnem
tudicatis. ego non iudico qurͣquã.
Pertulit iniustũ iudicrum: ut
ageret iustũ. S ed in eo qͦd ꝑtult
iniustum. miscdĩae fuit. Deniq
ita bumilis factus est: ut ꝑueni
ad crucem. Distulit quide potetui

Expanded text:
a morte peccati, prius ejus erat a morte peccati, prius ejus erat misericordia praeroganda, et post exercecantaverat Psalmus: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Non enim ante judicium et post misericordiam: nam si primum esset dit tamen. » Nam reprobatus est ab in mundum, irrisiones sustinuit, flagella, sputa, opprobria inimicorum, turpissimam mortem crucis. Haec omnia sustinuit quia voluit, ut salvaret hominem quem creaverat. Nullum genus mortis intolerabilius fuit cruce, propter longos cruciatus: sed nihil nunc gloriosius quam signum crucis portare in fronte. Unde Apostolus ait, gloriam crucis pMihi absit gloriari, nisi in quem mundus mihi crucifixus est, et ego enter Judaeis respondit: Vos secundum carnem judicatis: ego non judico quemquam. Pertulit injustum judicium, ut ageret justum; sed in eo quod pertulit injustum, misericordiae fuit. Denique ita humilis factus est, ut perveniret ad crucem. Distulit quidem potentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ficat eum aquo est missus: quantũ
deb& homo glorificare cũ aquo
est creatus. Scio unde ueni. & quo
uado. Iste qui in pręsentia uobis
loquitur hab& quod non deseruit.
sed tamen uentt. Non e̾ni ueniendo
inde discessit. aut remeandonos de¬
reli quit qui dixit. Eicce ego
uobiscum sum om̃ribus diebris. usq
ad consũmationem scłi. Etrgo
uerũ est testimoniũ luminis siue
ostendat se siue alia. quia sine
lumine non potest uideri lumen:
& sine lumine non potest uideri
quodlib& aliud quod non ẽ lumen.
Sicut enim lumen & serpsum osten¬
& scipstm ostendit. & alios in lu-¬
minat. qui caritate crica se sunt
& sequuntur illũ non pedum
esse prȩdictos. Vnũ mnstricordiȩ
qui peractus est: alterũ iudicu
qui uenturus est. Prima ergo dis
non iudicialis. Nam si primo ue.¬
niss& iudicaturus : ntminem inut¬
niss& cui prȩmia iustitiȩ redder&.
Quia ergo uidit om̃s peccatores. &
omnino esse neminem inmunem

Expanded text:
ficat eum a quo est missus, quantum ficat eum a quo est missus, quantum debet homo glorificare eum a quo est creatus? « Scio unde venio, et quo vado. » Iste qui in praesentia vobis loquitur, habet quod non deseruit, sed tamen venit. Non enim veniendo inde discessit, aut redeundo nos dereliquit, qui dixit: « Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi . « Ergo verum est testimonium luminis, sive se ostendat, sive alia: quia sine lumine non potest videri lumen; et sine lumine non potest videri quodlibet aliud quod non est lumen. » Itaque et lumen et seipsum ostenet seipsum ostendit, et alios illuminat qui charitate circa se sunt, et sequuntur illum non pedum esse praedictos, unum misericordiae qui peractus est, alterum judicii qui venturus est. « Prima ergo dispnon judicialis; nam si primo venisset judicaturus, neminem invenisset cui praemia justitiae redderet. Quia ergo vidit omnes peccatores, et omnino esse neminem immunem
Abbreviated transcription (Latin):
est dñs iħs xp̃s perhibuit testimo¬
nium. quale nulli hominum.
Rit enim. Inter natos multerũ
non surrexit maior. iobanne bap¬
tista. Hic tamen quo nemo erat
maior inter natos mulier̃a. dicit
post me fortior me est: cuius non
sum dignus calctamtnta solutre
Vlidete. quemadmodum scꝰ lucerua
diei sũmittat. Lucrruã uero.
ipfum iohanueni fuisse dñs rpse
testatur. Ille erat inguit lucerna
ardens & lucrns. & uos uoliustis
ad horam exultare in lumure cius.
Responderunt ergo iudȩi. Tu de
te ipso testimonium dicis. testimo¬
nrum tuum non est uerũ. Uide.¬
amus quid audiant. audiamus
& nos: sed non sicut illi. Illi cori-¬
temprentes. nos credentes. Illi
xp̃m occidere uolentes. nos per
xpͣm uiuere cupientes. Interim
ista distantia distinguat aures
mentesq nrͣas. & audiamus quid
iudȩis responderit dñs. Et si ego¬
scio unde treni & quo uado. Patrẽ
uolebat intelligi. Et si patri
głam dabat filius. aequalis glori¬

Expanded text:
est Dominus Christus, perhibuit testimoest Dominus Christus, perhibuit testimonium, quali nulli hominum. Ait enim: « Inter natos mulierum non surrexit major Joanne Baptista . » Hic tamen, quo nemo erat major inter natos mulierum, dicit post me, fortior me est, cui non sum dignus calceamenta solvere . » Videte quemadmodum se lucerna diei submittat. Lucernam vero ipsum Joannem fuisse Dominus ipse testatur. Ille erat inquit lucerna ardens et lucens, et vos voluistis ad horam exsultare in lumine ejus. » « Responderunt ergo Pharisaei: Tu de teipso testimonium dicis, testimonium tuum non est « verum. » Videamus quid audiant, audiamus et nos, sed non sicut illi: illi contemnentes, nos credentes; illi Christum occidere volentes, nos per Christum vivere cupientes. Interim ista distantia distinguat aures mentesque nostras, et audiamus quid Judaeis responderit Dominus. « Respscio unde venio et quo vado. » Patrem volebat intelligi. Et si Patri gloriam dabat Filius, aequalis glori
Abbreviated transcription (Latin):
tpse sit uera lux qui nllumina
onem homint̾ uenitatem in
hunc mundũ. Euius ꝑprtuum
splendoitm humana fragilitas uidtre
non potuiss& nisi nube carnis tege.¬
petur. ꝑ quam quasi per quoadam
lucidissimum speculum diuini luminis
daritas humanis mentib in notescer&
quae fide prerganda est: ut tanti lu¬
minis aspectui digna efficiatur.
Vnde sequutus ait. Qui fequitur
nit non ambulat in tenebris. sed
habebit lumen uitę. Qui meis
modo iussis & exemplis obsequitur
non tinrebit in futirro tenebras dap¬
nationis. sed lucem potius uitȩ ubi
mumqu̾a prorsus moriatur habebit.
Itaq fratres mei sequamur xp̃m lumea
mundi. ne ambrilemus inteuebris.
Tenebre metitendȩ sunt morũ non
oculorũ. & si oculorũ non exteriorũ :
sed eosũ undeꝰ disceruitur album
& nigrũ. sed iustum & inrustum.
Antequam etgo ueniret dñs nr iħs
xp̃s multas ante se lucernas pto¬
pbeticas accendit & misit. De his
erat &iam iobannes baptista. cui
tam magnum ⁊psum lunren quod

Expanded text:
pse sit « vera lux, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . » Cujus perpetuum splendorem humana fragilitas videre non potuisset, nisi nube carnis tegeretur, per quam quasi per quoddam lucidissimum speculum, divini luminis claritas humanis mentibus innotesceret, quae fide purganda est, ut tanti luminis aspectu digna efficiatur. Unde secutus ait: « Qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habeat lumen vitae. » Qui meis modo jussis et exemplis obsequitur, non timebit in futuro tenebras damnationis, sed lucem potius vitae, ubi nunquam prorsus moriatur, habebit. Itaque, fratres mei, sequamur Christum lumen mundi, ne ambulemus in tenebris. Tenebrae metuendae sunt, morum, non oculorum: etsi oculorum, non exteriorum, sed interiorum. Unde discernitur non album et nigrum, sed justum et injustum. Antequam ergo veniret Dominus noster Jesus Christus, multas ante se lucernas propheticas accendit, et misit. De his erat etiam Joannes Baptista, cui tam magnum ipsum lumen, quod
Abbreviated transcription (Latin):
diamus. Nemo apprehendit eum.
quia necdum uenerat hora eius.
Scilic& om̃ia dispositionis suȩ. om̃a
uoluntatis suae: quia qui uoluritate
natus est. uoluntate & passus est.
Si sanguis ille non funderetur:
mundus non redimeretur. Agamꝰ
itaq & gr̃as potestati diumnitatis.
& miserationi infirmitatis cius.
de occulta potentia quam iudȩi
non nouerant. unde illis modo dic¬
tum est. neq me nostis. neq patte
meu. & de carne suscepta quam
iudȩi nouerant. & cuius patriam
serebant: unde illis alio loco dixit.
& me scitis. & unde sim scitis. Utuq
noutrimus in xp̃o. & unde ęqualis¬
sit patri. & unde illo maior est
pater. Illud uerbũ est. illud caro:
illud do: illud homo. sed unus xp̃s.
ds & homõ

Expanded text:
? Nemo apprehendit eum, ? Nemo apprehendit eum, quia necdum venerat hora ejus. Scilicet omnia disvoluntatis suae. Quia qui voluntate natus est, voluntate et passus est. si sanguis ille non funderetur, mundis non redimeretur. Agamus itaque gratias et potestati divinitatis, et miserationi infirmitatis ejus, de occulta potentia, quam Judaei non noverant, unde illis modo dictum est: « Neque me nostis, neque Patrem meum. » Et de carne suscepta, quam Judaei noverant, et cujus patriam sciebant. Unde illis alio loco dixit: « Et me scitis, et unde sim scitis. » Utrumque noverimus in Christo, et unde aequalis Patri, et unde illo major est Pater: illud Verbum est, illud caro; illud Deus est, illud homo; sed unus Christus, Deus et homo.
Abbreviated transcription (Latin):
ceret iuatis si me serretis & pati
meũ scrretis: Hȩe utrba loquitus
est ibs ingatophilacio doctus intẽs
Magna fiducia sine timore. Non
num pateretur si noll&: quia nec
nasceretur si noll&. Quid est quod
hȩe uerba iħs ingazophylacio docens
in templo locutus est. Gatophy¬
lacium est ubi thesauri conduntur.
Ibs ingarophylacio loquebat᷑ iudxis
dum in parabolis loquutus .e. turbis.
Nam gatophy lacium fuit xp̃s. inqua
om̃ia latuerunt mysteria. tunc
aperienda dum ille qui latuit in
littera loquebatur non in ꝓuerbiis.
sed palã om̃ia fidelibus suis enarrans.
Nam & gatophylacia adherebant
templo. quia ipse xpͣs templum est.
de quo ⁊pse ait. Soluite templũ
hoc. cui om̃ia mysteria ueteris
legis adherebant. & ad eu̾ oninia
respicrebant. doneo uenir& ad
aperenda singulorũ gazophylacia
mysteriorũ. & sensus fidelium suorũ
ait intellegerent quȩ latebant. sict
euuangelista ait. Tunc aperuit
illis sensum: ut intelbegerent scrip¬
turas. Deniq quid sequatur au-¬

Expanded text:
me sciretis, et Patrem meum sciretis? Haec verba locutus est Jesus in Gazophylacio, docens in templo. Magna fiducia, sine timore: non enim pateretur si nollet, quia nec nasceretur si nollet. Quid est quod haec verba Jesus in gazophylacio docens in templo locutus est? Gazophylacium locus est ubi thesauri conduntur. Jesus in gazophylacio loquebatur Judaeis, dum in parabolis locutus est turbis. Nam gazophylacium fuit Christus, in quo omnia latuerunt mysteria, tunc aperienda, dum ipse qui latuit in littera, loquebatur non in proverbiis, sed palam omnia fidelibus suis enarrans. Nam et gazophylacia adhaerebant templo, quia ipse Christus templum est, de quo ipse ait, Solvite templum hoc . Cui omnia mysteria vetelegis adhaerebant, et ad eum omnia respiciebant, donec veniret ad aperienda singulorum gazophylacia mysteriorum, aperiente eo sensus fidelium suorum, ut intelligerent quae latebant, sicut evangelista ait: Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Denique quid sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
pritas inueni& fidem in terram:
Scit ergo om̃ia. ꝑ que facta funt omiu.
& tamen dubitando increpat. Si
me scrretis. & patrem meũ forsitan
scrretis. Increpat infideles: ammo¬
net fideles. ut sciant unam esse cos.¬
nitionem patris & filii. quatenus
sciant cognitiorem filii diꝰ. cognitus¬
nem . ẽe. & patris. Id eo discipulo din
poscenti. ut ostender& eis patrem
respondit. Tanto tempore uobisa
sum & non cognorustis me: Phihss
qui uid& meꝰ uid& & patrem. p
dissimilis ess& filis patri. numquis¬

Expanded text:
putas inveniet fidem in terra? putas inveniet fidem in terra? Scit ergo omnia, per quem facta sunt omnia, et tamen dubitando increpat. Si me sciretis, et Patrem meum forsitan sciretis. Increpat infideles, admonet fideles: ut sciant unam esse cognitionem Patris et Filii: quatenus sciant cognitionem Filii, cognitionem esse et Patris. Ideo discipulo electo poscenti ut ostenderetur eis Pater, respondit: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui videt me, videt et Patrem . Si dissimilis esset Fili
Abbreviated transcription (Latin):
& tunc patrem neũ scietis. Si en̾i
me scrretis: forsitan & patre̾ nreu
sciretis. Ille om̃ia scit: quando.
forsitan non dubitat sed increpat.
Adtende enim quomodo increpatiue
dicatur ipsum forsitan quod uidedim
esse utrbum dubitationis. Sed dub¬
tationis uerbum est: quando dicitm
nesciente. Cum utto dicitr ad
uerbum dubitationis: cum dm nih
utiq lateat. illa dubitatione arqunꝰ
infidelitas. non opinatur diuinita.
Homines eñi de his rebus quas certas
habent aliquando increpatione di.¬
bit ant. id est uerbum dubitations
ponunt. cum corte non dubitant
uelut si indigneris feruo tuo & dia
contempnis me. considera. forsitan
dominus tuus sum. Hinc & apłou
quosdam cortemptores suos loquens
Quod dicit puto dubitare uidetitr
sed ille increpabat non dubitaba
Et dñs xp̃s alio loco. increpans inst¬
litatem futirorũ getreris humani.
cum uenerit inquit filrus homins

Expanded text:
 tunc et Patrem meum scietis: « Si enim  tunc et Patrem meum scietis: « Si enim me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis. » Ille qui omnia scit, quando dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. Attende enim quomodo increpative dicatur ipsum forsitan, quod videtur esse verbum dubitationis: sed dubitationis verbum est, quando diciturnesciente: cum vero dicitur a Deo verbum dubitationis, cum Deum utique nihil lateat, illa dubitatione arguitur infidelitas, non opinatur divinitas. Homines enim de his rebus quas certas habent, aliquando increpative dubitant, id est, verbum dubitationis ponunt, cum corde non dubitant: velut si indigneris servo tuo, et dicas, Contemnis me? Considera, forsitan Dominus Deus tuus sum: hinc et Apostolus ad quosdam contemptores suos loquens ei habeo . Quod dicit puto, dubitare videtur; sed ille increpat, non dubitat; et Dominus Christus alio loco increpans infidelitatem futuram generis humani, Cum venerit, inquit, Filius hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
in aperto caro. in occulto uerbum.
Homo manifestus: ds occultus. Uidt¬
anus ergo quid adhȩc dñs respondit.
Ubi est inquiunt patertuus Audi¬
uimus enam te dicere solus non sũ.
sed ego & qui me misit pater.
Solum te uidimus. patre tirũ
tecum non uidimus. Quomodo te
dicis solum non esse. sed cum patre
tuo esse. Aut ostende nobis tecum
esse patrem tuũ. Et dñs. Numquid
me uidetis. & patrem ieum nori
uidetis. Hoc enim sequitur. Hoc
suis uerbis ⁊pse respondit. quorum
uerborum expositionem nos ante
prȩmisimus. Uidete enim quid
Dicitis ergo ubi est pater tuusquasi¬
nre iam sciatis. quasi totũ hoc sim
quod uidetis. Ergo quia me non
nostis. ⁊deo uobis patrem meu non
ostendo. Honrirem quȩritis. quia
scđ̾m catirem rudicatis. Quia itero
scđm quod uidetis aliud fum &
aliud scđm quod non uidetis : patre
autẽ intum loquar occultum.
Occultum prius est ut nre noutritis.¬

Expanded text:
in aperto caro, in occulto Verbum: in aperto caro, in occulto Verbum: homo manifestus, Deus occultus. Videamus ergo quid ad haec Dominus respondit: « Ubi est, » inquiunt, « Pater tuus? » Audivimus enim te dicere, « solus non sum, sed ego et qui me misit Pater. » Nam solum te videmus; Patrem tuum tecum non videmus. Quomodo te dicis solum non esse, sed cum Patre tuo esse? Age, ostende nobis tecum esse Patrem tuum. Et Dominus: Nunquid me videtis, et Patrem meum non videtis? Hoc enim sequitur, hoc suis verbis ipse respondit, quorum verborum expositionem nos ante praemisimus. Videte enim quid » Dicitis ergo: « Ubi est Pater tuus, » quasi jam sciatis, quasi totum hoc sim, quod videtis. Ergo quia me non nostis, ideo vobis Patrem meum non ostendo. Hominem quaeritis, quia secundum carnem judicatis. Quia vero, secundum quod videtis aliud sum, et aliud secundum quod non videtis, Patrem autem meum loquar occultum. Occultus prius est, ut me noveritis,
Abbreviated transcription (Latin):
Illa trinitas. de occulto unu testem
danihelem excitauit. & duosconuieit.
Etrgo quia in lege ura scriptũ est
duorum hominũ testimonrũ uerũ
esse. accipite nr̃m testimonium.
ne fentiatis rudicium. Elgo enim
inquit non rudico quemquam:
sed testimoniũ phibeo de me.
Differo iudicrũ. non differo testi¬¬
moniu. Etligamus ft̾es testimo.¬
nium diꝰ. quia testimoniũ dei
urrũ est. Et quomodo testis est
om̃rum quae agimus. iudex erit
om̃iũ quae fecimus. Eit alium
non quęrit testem. nisi seipsum:
quia om̃ia secreta cordis nr̃i con¬
siderat. quid uel ex quo fonte pto¬
ceda. Ideo testis: quia non quȩrit
aliu̾ unde cognoscat qui sis uel qua-¬
lis sit uita tua: qui reddit unicuiq
scđm opera sua. Responderunt
ergo iudȩi. dño loquente de patre
suo & dixerunt. Ubi est pater tuus:
Patrem xp̃i naturaliter acceperunt:
quia uerba xp̃i scđm cartre̾ tudica.¬
uerunt. Et rat aute qui loquebat᷑

Expanded text:
Illa Trinitas de occulto unum testem Illa Trinitas de occulto unum testem Danielem excitavit, et duos convicit. Ergo quia in lege vestra scriptum est duorum hominum testimonium verum esse, accipite verum testimonium, ne sentiatis judicium. Ego enim, inquit, non judico quemquam, sed testimonium perhibeo de me; differo judicium, non differo testimonium. » Eligamus, fratres, testimonium Dei; quia testimonium Dei verum est; et qui modo testis es omnium quae agimus, judex erit omnium quae fecimus. Et alium non quaerit testem nisi seipsum, quia omnia secreta cordis nostri considerat, et quid et ex quo fonte procedat. Ideo testis, quia non quaerit alium unde cognoscat quis sis vel qualis sit vita tua, qui reddet unicuique secundum opera sua. « Responderunt ergo Judaei Domino loquenti de Patre suo, et dixerunt: Ubi est pater tuus? Patrem Christi carnaliter acceperunt, quia verba Christi secundum carnem judicaverunt. Erat autem qui loqueba
Abbreviated transcription (Latin):
est. quia duorũ hominũ testimo¬
nium urru est: Numquid semꝑ
duo homintes uerũ dicunt testi
monium. Nonire duo falsi testes
contra susannam falsũ ꝓtulerant
testimonium Et tudȩis quae¬
rentibus falsum testimonium
contra xp̃m. dicit euuangelista.
Uenerunt nouissime duo falsi testes.
Numquid quia duo erant. ideo falfi
testes non erant: Quid de duob
dicimus uel tribus: Uniuersus
populus mentitus est contra xpm
Si ergo totus populus. qui constat
ex magna hominum maltitudine
falsum test moniũ dicere inuentꝰ
est. quomodo acciprendũ est in
ore duorã uel trium testiũ stabrt
om̃e uerbũ nisi qͥa hoc modo ꝑ
mysteriũ trinitas. se cõmendata
est: in qua ꝑpetua stabilitas ue-¬
ritatis est Siuts habere bonam
causam. habrto duos uel tres testes.
quando susanna casta femina fide¬
lisq contunx. ad tiobus falsis testib
urguebatur. trinitas illi in consci.¬
entia atq in occulto suffragabatur.

Expanded text:
est, quia duorum hominum testimoest, quia duorum hominum testimonium verum est? Nunquid semper duo homines verum monium? Nonne duo falsi testes contra Susannam falsum protulerunt testimonium ? Et Judaeis quaerentibus falsum testimonium contra Christum, dicit evangelista: « Venerunt novissime duo falsi testes . » Nunquid quia duo erant, ideo falsi testes non erant? Quid de duobus dicimus vel tribus? Universus populus mentitus est contra Christum. Si ergo totus populus, qui constat ex magna hominum multitudine, falsum testimonium dicere inventus est, quomodo accipiendum est: « In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum , » nisi quia hoc modo per mysterium Trinitas commendata est, in qua perpetua stabilitas veritatis est? Si vis habere bonam causam, habeto duos vel tres testes, . Denique, quando Susanna, casta femina fidelisque conjux, a duobus falsis testibus urgebatur, Trinitas illi in conscientia atque in occulto suffragabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quia solus non sumi. sed ego & qui
me misit pater. Idem ergo alio
loco dixit. Etgo & pater: unum
sumus. Unum in substantia. duo
in ꝑsona. Unum dixit in substan.¬
tiae unitatem: sumus dixit ꝓpt
psonarũ distinctionem. Audi ꝗͥd
dixit. Ego & qui me misit pater.
Distingire personas. agnosce quia
est. ne inbaratrũ sabelliani per-¬
uentas. Et noli dicere aliud &
alrud. sed dic alius & alius. Non
aliud in substantia. sed alius in
ꝑsona. Non pater maior: nͥ filius
minor in diuinitatis gła. sed crede
unũ sumus. In eo quod dixit ipsa.
ueritas inum. liberat te ab arrio.
quod dixit sumus liberat te asabellio.
Siunum: non ergo diuisũ. Si sumꝰ.
non ergo unts. De iudicio dixerat.
dum dixit. Ego non rudico que¬¬
quam. De testimonio nune uult
st. Ur̃a dicit. tamqua dicer&s in
lege quae uobis adõ data est. sicuit
dicimus parem nr̃m cotidianum.
quem adõ nobis dari poscimus.
Quid est quod in lege ur̃a scriptũ

Expanded text:
quia solus non sum, inquit, sed ego, et qui quia solus non sum, inquit, sed ego, et qui me misit Pater. Idem ergo in alio loco dixit: Ego et Pater unum suin persona. Unum dixit, in substantiae unitate; sumus dixit, propter personarum distinctionem. Audi quid dixit: « Ego, et qui me misit, Pater. » Distingue personas: agnosce quia est; ne in barathrum Sabellianum pervenias. Et noli dicere, aliud et aliud: sed dic, alius et alius. Non aliud in substpersona. Non Pater major, non Filius minor in divinitatis gloria; sed crede, unum sumus. « In eo quod dixit ipsa Veritas unum, liberat te ab Ario; quod dixit sumus, liberat te a Sabellio. Si unum, non ergo diversum; si sumus, non ergo unus. » De judicio dixerat, dum dixit: Ego non judico quemquam; de testimonio nunc vult est. Vestram dixit, tanquam diceret: In lege quae vobis a Deo data est; sicut dicimus: Panem nostrum quotidianum, quem a Deo nobis dari poscimus. Quid est quod in lege vestra scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
non scđm carnem iudicare scđm
quod abhominibus iudicatus qͥi
Nam ut cognoscatis tam & iudicc
xp̃m: audite quid sequitur. Ea
si tudico ego: iudiciũ meu uerust.
Ei cco hab& & iudicium. sed agnose
saluatorem: ne sentias iudicem
Quare autẽ dixit rudiciũ suum
uerum esse: Quia solus inquit
non sum: sed ego & qui me misto
pater. Quid est missio xp̃i. nisi
Et a patre missus erat. & apatre
numquam recessit: & hic fuit ꝑ
mcarnatioriem. & hic est modo ꝑ
diuinitatẽ. ides ergo mundat
corda nra : ut intellectus impͥla
corda nr̃a. Et intellegamus
ministerium salutis ntẽ altum
est: profundum est. secretũ esta
tna substantia est. tina diumitas
una matestas patris & filii.
Pater non passus est: sed solus filius.
E rgo intellegamus missionẽ filu
nominatam incarnationem filii:
patrem aut̃ in carnatũ esse non
gedas. Unde ergo utrũ est iudiciũ
eius. nisi quia utrus est filius patris:
Idto dixit iudicriũ ieũ irerum est:

Expanded text:
ndum carnem judicare, secundum quod ab hominibus judicatus est. Non ut cognoscatis jam ut judicem Christum, audite quid sequitur: « Et si judico ego, judicium meum verum est. » Ecce habet et judicium. Sed agnosce Salvatorem, ne sentias judicium. Quare autem dixit judicium suum verum esse? « Quia solus, inquit, non sum, sed ego et qui misit me, Pater. » Quid est missio Christi, nisi Et a Patre missus erat, et a Patre nunquam recessit. Et hic fuit per incarnationem, et hic est modo per divinitatem. Fides ergo mundat corda nostra, ut intellectus impleat corda nostra. Et ut intelligamus, mysterium salutis nostrae altum est, profundum est, secretum est, una substantia est, una divinitas est, una majestas Patris et Filii. Pater non passus est, sed solus Filius. Ergo intelligamus missionem Filii nominatam incarnatiPatrem autem incarnatum esse non credamus. Unde ergo verum est judicium ejus, nisi quia verus est Filius Patris? Ideo dixit: Judicium meum verum est,
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant. O si hic nre inueniat
illa natiuitas : O si quod credo
in scripturis dĩ. uideam oculis
meis: Et ut noutritis quantũ
desidtriũ habebant sc̃ĩ qui noueras
descripturis uirginem parͥturam.
sicut audistis cum esaias legeretur
ecce uirgo in utero accrpiet & par&
filium. & uocabis nomen eius em¬
manuhel: emmanuhel quid sit.
euuangelium nobis aperuit dictus
quod interpretatur nobi scu̾ ds̃.
anima. non tibi uideatur in possi.¬
bile. ut uirgo pareret. uirgo pa¬
riens ꝑmaneret Intellige natum
dm̃ : & non miratis uirginis partũ
Ut ergo noueritis antiquos scos &
iustos. optasse uidere quod concisu
est huic seni symeoni. dñs ur̃ ihs

Expanded text:
dicebant: O si hic me inveniat illa nativitas! O si quod credo in Scripturis Dei, videam oculis meis! Et ut noveritis quantum desiderium habebant sancti qui noverant de Scripturis Virginem parituram, sicut audistis cum Isaias legeretur, Ecce virgo in utero concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Emmanuel quid sit Evangelium nobis aperuit, dicens: Quod interpretatur, Nobiscum Deus . anima, non tibi videatur impossibile, ut virgo pareret, et virgo pariens permaneret. Intellige natum Deum, et non miraberis virginis partum. Ut ergo noveritis antiquos sanctos et justos desiderasse videre quod concessum est huic seni Simeoni, Dominus nos
Abbreviated transcription (Latin):
EXULTENT TIRGI¬
nes: uirgo peperit xpͣm.
N ihil inea quod uouit putent exter-¬
minatum: mausit uirgo post partũ.
Exultent uiduę: infantem xp̃m
uidua anna cognouit. Ecxultent
nupta prophetauit. Nullus gradus
prȩter missus. ẽ: dequo non haber&
testimoniũ salus om̃ium. Nũquid
enim solę uirgines ad regnum celo-
rum ꝑueniunt. Perueniunt
& uiduȩ. Scã anna auirginitate
sua septem antris uixerat cũ uito
suo. Quo defuncto usq ad senilẽ
aetatem ptruenerat. & senectute
scã expectabat infantiam saluatoris.
ut paruu uideret annosa: paruũ
cognosceret an icula. intrantem
inmundum saluatorem iuderet
i tuta: & in masculino sexu tria
ipsa grnera comnendata sunt.
Ipse xp̃s putr natus est: &xultent
putri continentiam uouentespucro.
Ipse uere in tegritatem purritiae
consecrauit: qui suae matri fecun-¬
ditatẽ attulit: uirgininitatẽ non
abstulit. Symeon ille senex diu
uixerat. cuius artas conparatur
annȩ & audierat responsũ quod
non ess& uisurus mortem. nisi ui¬

Expanded text:
Exsultent virgines, virgo peperit Christum. Nihil in ea quod voverunt putent exterminatum, mansit virgo post partum. Exsultent viduae, infantem Christum vidua Anna cognovit. Exsultent nupta prophetavit. Nullus gradus praetermissus est, de quo non haberet testimonium salus omnium. Nunquid enim solae virgines ad coelorum regna perveniunt? Perveniunt  vidua sancta Anna. A virginitate enim sua septem annos vixerat cum viro suo; quo defuncto usque ad senilem aetatem pervenerat, et in senectute sancta exspectabat infantiam Salvatoris; ut parvum videret annosa, parvum agnosceret anicula, intrantem in mundum Salvatorem videret itura . Et in masculino sexu tria ipsa genera commendata sunt. Ipse Christus puer natus est; exsultent pueri, continentiam voventes puero. Ipse consecravit, qui suae matri fecunditatem attulit, virginitatem non abstulit. Simeon ille senex diu vixerat, cujus aetas comparata est Annae, et audierat responsum quod non esset visurus mortem, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tem: qnͣm uidit infantem. Ei
hoc illi conerssum erat iã decrepta
quasi desideranti & suspiranti et
dictnti cotidie in orationibus suls
Quando urni&: quando nasectur
quando uidebo: putas durabo
Putas hic me inurniet: putas isti
oculi iudebunt. ꝑ quem cordis
oculi reurlabunt᷑: Dicebat iste
inorationibus suis: & ꝓdesiderio
suo accepit responsum. quod non
sustar& mortem: nisi uideret xp̃m¬

Expanded text:
ntem, quoniam agnovit infantem. Et hoc illi concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et suspiranti et dicenti quotidie in orationibus suis: Quando veniet? quando nascetur? quando videbo? Putas durabo? putas hic me inveniet? putas isti oculi mei videbunt, per quem cordis oculi revelabuntur? Dicebat ista in orationibus suis, et pro desiderio suo accepit responsum, quod non gustaret mortem, nisi prius videret
Abbreviated transcription (Latin):
Tidit & agnouit. Agnouit sẏmtori
infantẽ tacentem: & occiderunt
iudei iuuene̾ mitacula faciente̾.
¶ um ergo cognotuss&. accepit cum
mulnas suas. hoc est brachiis suis
ampboxatus eũ portabata quo
portabatur. Ipse est en̾i xpͥs sapi¬
entia dĩ. attin gens afinȩ
usq ad finem fortiter: & disponens
om̃ia suauiter. Quantus ibi crat
& quam magnus: quam paruus
factus erat. Parutis factus : paruos
quȩrebat. Quid est paruos quȩ¬
colligebat. In prȩsepi dignatus est
poni: ut esset piorũ cibaria iumen¬
torã. Accepit ergo eũ sẏmeon in
ergo dimittis in pace e Quiã
ergo pueri pucrũ xpͣm: sci senes
sentn symeonem. Si autẽ quȩritis
ut & coniugatus aliquis uir tes.¬
timonium dño perhibrat: zacha.¬
riam considerate. In manus suas
sed maiestatem intus agnouit.
emo contempnat natũ: si uult
esse renatus. Adillũ pertinuit
propter nos nasci: ad nos ꝑtineat
in illo renasci. qui urnit in hunc¬

Expanded text:
dit et agnovit. Agnovit Simeon infantem jacentem, et occiderunt Judaei juvenem miracula facientem. Cum ergo cognovisset, accepit eum in ulnas suas, hoc est, in brachia sua, et amplexus est eum, portabat a quo portabatur. Ipse enim est Christus sapientia Dei, attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Quantus ibi erat, et quam magnus, quam parvus factus erat? Parvus factus, parvos quaerebat. Quid est, parvos quaeet mites colligebat. In praesepi dignatus est poni, ut esset piorum cibaria jumentorum. Accepit ergo eum Simeon in ergo dimittis in pace? Quoniamergo, pueri, puerum Jesum; sancti senes, senem Simeonem. Si autem quaeritis, ut et conjugatus aliquis vir testimonium Domino perhibeat, Zachariam considerate. Nemo ergo sed majestatem intus agnovit. Nemo contemnat natum, si vult esse renatus. Ad illum pertinuit propter nos nasci, ad nos pertineat in illo renasci: qui vivit et
Abbreviated transcription (Latin):
dauid. Una eademq confessionis
& laudationis uoce dnm qui prę.¬
cedebant & qui sequuntur exaltant:
quia una ninirrũ est fides eoru qui
ante incarnationẽ dñicam & qui
postea fuere probati: quaniuis fa-¬
cramenta habuerint pro temporũ
ratione dispatia: petro ad testante
qui ait. Ped per grãm dñi iħ̃u¬

Expanded text:
David . Una eademque confessionis David . Una eademque confessionis et laudationis voce Dominum qui praecedunt et qui sequuntur exaltant: quia una nimirum fides est eorum, qui ante incarnationem Dominicam et qui postea fuere probati, quamvis sacramenta habuerint pro temporum ratione disparia, Petro attestante, qui ait: Sed per gratiam Domini
Abbreviated transcription (Latin):
cius. Plirrima autẽ turba stra-¬
uerunt uestimenta sua intria.
Plurima hȩc turba innumerabi¬¬
lem martẏrum designat exercitu:
qui corpora sua animarum uide¬
lic& tegumenta pro dño dabant.
quo sequentibus electis planiorẽ
recte uiuendi callem facerent:
nequi uidelic& dubitarent ibi
pedem boriae actionis ponere. in
pace: ubi non paucos uiderent
in bello prȩcessisse martyrii. Alu
aute̾ cedebant ramos de arborib
& sternebant inuia. Rami
arborũ. dicta sunt patrũ prȩcȩ¬
dentiũ. & exempla. Eit quisquis
in exemplum recte ctedendi
siue operandi: quid prophetę.
quid apłi. quid exteri sc̃i dixert̃
scu fecerunt pandit: tamos pro¬
fecto de arboribus ctdit. quib
iter asini dñm portantis conpla¬
net: quia sententias de soorum
libris excerpit. ꝑ quas sim pliciũ
xpͥ corda ne inuria ueritatis er¬
itat edific&. Ttirbȩ autem quȩ
prȩcedebant & quat sequebaritur.
clamabanit dicentes. Osatina filio

Expanded text:
ejus Plurima autem turba straejus Plurima autem turba straverunt vestimenta sua in via. Plurima haec turba innumerabilem martyrum designat exercitum, qui corpora sua, animarum videlicet tegumenta, pro Domino dabant, quo sequentibus electis planiorem recte vivendi callem facerent: ne qui videlicet dubitarent ibi pedem bonae actionis ponere in pace, ubi non paucos viderent in bello praecessisse martyrii. Alii autem caedebant ramos de arboribus, et sternebant in via. Rami arborum dicta sunt Patrum praecedentium exempla. Et quisquis in exemplum recte credendi sive operandi quid prophetae, quid apostoli, quidve caeteri sancti dixerunt seu fecerunt, pandit: ramos profecto de arboribus caedit, quibus iter asini Dominum portantis complanet, quia sententias de sanctorum libris excerpit, per quas simplicium Christi corda ne in via veritatis errent, aedificet. Turbae autem, quae praecedebant et quae sequebaclamabant dicentes: Osanna filio
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ asinam & pullum filiũ subiu.¬
galis: quia requiescit incorde
humiliuꝰ & qutetorũ. & tremen.¬
tium uerba eius: sie corũ qui in
synagoga iugũ trahere nouerunt.
seu illorã qui gentili diu libertate
effrenes. cusdem synagoge instantu
ad fidei & utritatis sunt gram com.¬
uersi. Adducentes autẽ asinam
& pullum discrpuli: in posuerunt
suꝑ eos uestimenta fua: & dñm
desuꝑ sedtre fectrunt. U estim̃ta
discipulorũ. opera funt iustitiae.
ꝯtios nudos inutnerunt discipuli
suis sternunt irestimentis: &
predicatores sei quoslib& ascitatis
habitu uacuos inueniunt. hosq
urrtutũ suarũ exemplis. ad sus¬
cipiendam fidem & dilectionem
sui conditoris imbuunt. Non
oñi nudam dñs asinã: non nudu
uoluit ascendere pullũ: qura
siue iudxus. seu gentilis. nisi
scorũ fuerit dictis ornatus et
actis. non potest dnm habere
rectorem: sed regnat potius pec¬
catum in mortali eius corpore.
ad obediendum concupiscentus

Expanded text:
, super asinam et pullum filium subju, super asinam et pullum filium subjugalis, quia requiescit in corde humilium et quietorum et trementium verba ejus, sive eorum qui in synagoga jugum legis trahere noverunt: seu illorum qui gentili diu libertate effrenes, ejusdem synagogae instantia ad fidei et veritatis sunt gratiam conversi. Adducentes autem asinam et pullum discipuli, imposuerunt super eos vestimenta sua, et Dominum desuper sedere fecerunt. Vestimenta discipulorum opera sunt justitiae, quos nudos inveniunt discipuli, suis sternunt vestimentis, et praedicatores sancti quoslibet a sanctitatis habitu vacuos inveniunt, hosque virtutum suarum exemplis ad suscipiendam fidem et dilectionem sui conditoris imbuunt. Non enim nudam Dominus asinam, non nudum voluit ascendere pullum, quia sive Judaeus sive gentilis, nisi sanctorum fuerit dictis ornatus et actis, non potest Dominum habere rectorem, sed regnat potius peccatum in mortali ejus corpore ad obediendum concupiscentiis
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium: ut appateat drim
ꝯtudem in omibus quȩ de ipso
eratit scripta complesse. sed uiuidia
cȩcatos seribas & phariseos ea quo
ipsi legebant. intellegere nequi¬
uisse. Dicite filiȩ sẏon: ecce rex
tuus ueniet tibi maitsurtus. & so¬
dens suꝑ asinam & pullum: filiũ
subiugalis. Filia fyon. ȩxcła q
fidelium. ꝑtinens ad suꝑnam
hierłm quae est mates om̃iu
nr̃m: cuius portio tutic non i¬
nima erat in populo ⁊ frabel.
Regem habrns manstetũ : quia
non tertena in mitibus. sed man¬
suetis cȩlestia regna dare consu¬
cuit dicens. Discite ame quia
mitis sum & humilis corde: &
inurnietis requiem animabus
uris. De quibus psalmista. Man¬
surti in quit posfidebunt terrã.
& delectabuntur in mnultitud ine
pacis. Rex ergo mansuetus. nun¬
suctis idest humilibus corde tͥram
pacis tribuit: quos in terra belli
& tribulationũ quondam rex
imprus id est diabolus. suꝑbiae
uulnere strauit. Sedens inquit

Expanded text:
testimonium, ut appareat Dominum testimonium, ut appareat Dominum quidem in omnibus quae de ipso erant scripta complesse, sed invidia caecatos Scribas et Pharisaeos ea quae ipsi legebant intelligere nequivisse. Dicite, filiae Sion, Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, sedens super asinam et pullum filium subjugalis. Filia Sion Ecclesia est fidelium, pertinens ad supernam Jerusalem, quae est mater omnium nostrum, cujus portio tunc non minima erat in populo Israel regem habens mansuetum: quia non terrena immitibus, sed mansuetis coelestia regna dare consuevit dicens: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . De quibus Psalmista: Mansueti, inquit, possidebunt terram, et delectabuntur in multitudine pacis . Rex vero mansuetus mansuetis, id est humilibus corde, terram pacis tribuit, quos in terra belli et tribulationum quondam rex impius, id est diabolus, superbiae vulnere stravit. Sedens, inquit