comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipa Namita diuus marcus ẽth¬
uiciano rescripsit. quod desideras
an impe̾rare debeas ertimabũt
tudices. adhibitis ctiam nus qui
concradicerent idest qui leden¬
quiineuts erant potestate nepo¬
tos apud artogatore mefficium¬
tursimulq cum suo pẽe ineur
recidunt potestatem. qd nosim¬
liter madoptionem contingit.
nam nepotes ereo mauinatu¬
ral retinentur potestate. No
tancum cum quis adoptat. si¬

Expanded text:
 Nam ita diuus Marcus Eutychiano rescripsit: 'Quod desideras an impetrare debeas, aestimabunt iudices adhibitis etiam his, qui contra dicent, id est qui laederenqui in eius erant potestate, nepotes apud adrogatorem efficiuntur simulque cum suo patre in eius reccidunt potestatem. quod non similiter in adoptionem contingit: nam nepotes ex eo in aui naturalis retinentur potestate. Non tantum cum quis adoptat, s
Abbreviated transcription (Latin):
Epotes ex fil io mortuo auore¬
cidere solent in filii potestatẽ
hoc est pris sui. simili modo ⁊ ꝑ¬
nepor ⁊ deiceps ł in filn potesti
fuerit. ⁊ in familiam manfit ł
in eius patris qui añ cos in po

Expanded text:
epotes ex filio mortuo auo reccidere solent in filii potestatem, hoc est patris sui: simili modo et pronepotes et deinceps uel in filii potestate, si uiuit et in familia mansit, uel in eius parentis, qui ante eo
Abbreviated transcription (Latin):
ritati facit p̾iditiũ.
emãcipacõid ⁊ ailiis mõñ quib¬
uat᷑ͣi ym ĩ adoptiones fa¬
ciunt. ꝙ adoptionis nomenqͥ
sp̃es dnuditur quarũ alt̾a a¬
adoptantur filii fam̃ arrogãt᷑
qui sui uris sũt.¬
modis fit. aut principis uic¬
totitate. aut mgitus impio
principis auctoritate. a dopta¬
mus cos qui sui uiris sunt qͥ
spes adoptionis dr̃ anrogatio
qr ⁊ is qui aoptat rogat᷑ .i ĩtro
optatur itrogatur anidfi¬

Expanded text:
ritati facit praeiudiciuEMANCIPATIONIBUS ET ALIIS MODIS QUIBUnatura, uerum et adoptiones faciunt. Quod adoptionis nomen est species diuiditur, quarum altera aadoptantur filii familias, adrogantur qui sui iuris sunt.modis fit, aut principis auctoritate aut magistratus imperio. principis auctoritate adoptamus eos qui sui iuris sunt: quae species adoptionis dicitur adrogatio, quia et is qui adoptat rogatur, id optaturus sit iustum si
Abbreviated transcription (Latin):
de sine quis ħ̾re in potestate ni¬
si exierint liben quib casib so¬
lent nequaꝙͣ dubitandumẽ
remanere eos in potestate. qͣre
non solum eos liboc inpotestate
habebit quos ante furorem ge¬
uint um ⁊ si quianfurorem.¬
in futore agente eo exor cõcipi¬
at uidendũ anest in potestate
eius nascat᷑ filiuc nam furio¬
suc l exorem ducere nõ possit re¬
tine tumrimoniũ potest. ꝙ cũ
ita se babeat in potestate filium
hebit. ꝓmd̾ ⁊ si furiosa sit eror
ex ea añ ꝯceptus in potestate na¬
scit᷑. s ⁊ si nnfurore eiuc cõceptꝰ
ib eo qui non furebat fine dubi¬
o i potestate nascitur qr retine¬
tur mr̃imoniũ.⁊ si ambo ĩ furo¬
re agant exor ⁊ maritus ⁊ cunc
ꝯcipiat partus ĩ potestate᷑ nati¬
qͣiͣ uolũtas reliquic in futore na¬
alc̾o furente estat ⁊ utroq adeo
aũ retinet ius potestatic pr fut¬
iosus ut ⁊̃ ⁊ acquitatur uli cõ¬
modum eius quod filius acq

Expanded text:
desinere quis habere in potestate, nisi exierint liberi quibus casibus solent, nequaquam dubitandum est remanere eos in potestate. quare non solum eos liberos in potestate habebit, quos ante furorem genuit, uerum et si qui ante furoremin furore agente eo uxor concipiat, uidendum an in potestate eius nascatur filius: nam furiosus licet uxorem ducere non possit, retinere tamen matrimonium potest: quod cum ita se habeat, in potestate filium habebit. proinde et si furiosa sit uxor, ex ea ante conceptus in potestate nascetur: sed et in furore eius conceptus ab eo qui non furebat sine dubio in potestate nascetur, quia retinetur matrimonium. sed et si ambo in furore agant et uxor et maritus et tunc concipiat, partus in potestate paasi uoluntatis reliquiis in furiosis maaltero furente, consistet et utroque. Adeo autem retinet ius potestatis pater furiosus, ut et adquiratur illi commodum eius, quod filius adq
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾e s post cõstitutũ dies tẽpo¬
rar acc̃onis crient. q̃re et si post
tẽpus obligatonis se soluturũ
gatus l inidtẽpus quo ñ tene¬
trũ penã cõtineat siacc̾o an rri
ꝓsecutom et mag̾ ẽ ut etiã mar¬
cellus putat ut rei sit ꝑsecut̃o¬
¶ Uetus fuit dubitat̾o an qui b¬
ac act̾oc egit sortis oblig̾om cõ¬
sumat. et tutius ẽ dice soluto¬
nẽ potius ex hac act̃one fc̃a lib̾a¬
tõnẽ cõting̾e ñ uitis cotestati¬
onẽ qm̃ solut̾o ad utrã oblig̾o¬

Expanded text:
licet post constitutum dies temporalis actionis exierit. quare et si post tempus obligationis se sol‹u›turugatio, licet in id tempus quo non teneutrum poenam contineat haec actio an rei persecutionem: et magis est, ut etiam Marcellus putat, ut rei sit persecutio.Vetus fuit dubitatio, an qui hac actione egit sortis obligationem consumat. et tutius est dicere solutione potius ex hac actione facta liberationem contingere, non litis contestatione, quoniam solutio ad utramque oblig
Abbreviated transcription (Latin):
scribit. uñ falsam opimonẽ labe¬
oms eristimãtis si posꝙͣ quis cõsti¬
tuit ꝓ aliodñs ei demite̾t ne solua¬
t in fẽm except̾om dandã noc in¬
m̃ito põp nã cũ semel sit obligato¬

Expanded text:
scribit: unde falsam putat opinionem Labeonis existimantis, si, postquam quis constituit pro alio, dominus ei denuntiet ne soluat, in factum exceptionem dandam: nec immerito Pomponius: nam cum semel sit obligat
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ est. diri ñ eẽ audiend̃ si uent
hodie fidẽ cõstitute rei ftag̾e. ¶ Si
iure uirãdo delato deberitibi i
detuso uisiutãd̃s referẽdi nec̾ti¬
tate cõpulsus id fec̃o qr nemodu¬
bitat mod facẽ qui teferat ꝙͣ ut
ip̃e iuret mulla distract̃o adhib¬
mcã uẽcõdiã sb̃secuta sit refẽndi
q̃ lutius citius ex archatua mu¬
tua acceꝑat salua rõne usurax¬

Expanded text:
aesitum est. dixi non esse audiendum, si uelit hodie fidem constitutae rei frangere. Si iureiurando delato deberi tibi idetulero iusiurandum, sed referendi necessitate compulsus id fecero, quia nemo dubitat modestius facere qui referat, quam ut ipse iuret, nulla distinctio adhibmeam uerecundiam subsecuta sit referendiquae Lucius Titius ex arca tua mutua acceperat, salua ratione usura
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Pr omissor stich post mor¬
am ab eo factã mortuo stichosi
cõstitũt se p̃tiũeius solutinũ
tenet᷑. ¶ Si sine die cõstituas po¬
cest quid̃ dicit teñ cem. licet
ũba edcilate pateãt alioqum
et cõfestim cecũ agi poc̾it sista

Expanded text:
.Promissor Stichi post moram ab eo factam mortuo Sticho si constituerit se pretium eius soluturum, tenetur.Si sine die constituas, potest quidem dici te non teneri, licet uerba edicti late pateant: alioquin et confestim agi
Abbreviated transcription (Latin):
n ꝑ actorẽ stetisse eand̾ recipiũt
dubitatonẽ. Et põp̃ dubitat si
diẽ cõstituti refẽnda. ꝓ iñ siua¬
licudine ĩpeditus aut ui aut tẽ¬
pestate petitorñuent ip̃i noce

Expanded text:
per actorem stetisse' eandem recipiunt dubitationem. et Pomponius dubitat, si diem constituti referenda. proinde si ualetudine impeditus aut ui aut tempestate petitor non uenit, ipsi noce
Abbreviated transcription (Latin):
odicũ cẽpus statuend̾ est ñ tmi¬
mus .x. dierũ ut exact̾o celebre¬
t᷑. ¶ ẽ onsticuton sacisfacit qui
soluturũ se cõstituit si offerat
sacisfactonẽ. ¶ Si qui aũcõsti¬
tuat se satisdaturũ si fideiusso
rẽlpignora det ñ tenet᷑ qr i¬

Expanded text:
ndum est non minus decem dierum, ut exactio celebretur. constituto satis non facit, qui soluturum se constituit, si offerat satisfactionem. si quis autem constituat se satisdaturum, fideiussorem uel pignora det, non tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
fisco pecerentur hoc euenerat
ut partes ciduce fisco peterẽ¬
tut. s ꝗ si ex asse fiat senatus
cõsultũ locũ habebit. ¶Item
⁊ si uacansia bona uendicen¬
ad eũ ꝑuenerũt senatus cosu¬
itũ hoc locũ habebit ⁊ si cuu¬
tati peteret᷑. ¶In priuatoru
¶Non solu aumlicreditatem li¬
utimur senatus cõsulto sed ⁊
in peculio castrensi ł alia uni¬
uercitate. ¶P etitam aũ bere¬
ditatem ⁊ certam ⁊ ceteta. ad
or quo quic scit a se peti. Nari
ubi scit. incipit ẽe male fidei
possessor idest cu primũci denu¬
cutum ect. quid ergosi scit qͥ¬
n incipiat usuras deb̾e pecum¬
e redacte. ⁊ puto debere cepit
ei male fidei possessor ee. s po¬
namus denũtiatũ ee non tñst
mtiatu est. senatus ipi denũ¬
certiorau̾it.s. si non cerciorare
nocebit hoc iduersus bone fidi
possessores. Nan ita senatuc loc¬
ue est eos quise heredes existima¬
ssent. ¶Eerm si quis sciene ad se
hereditatem non ꝑtinere. distra

Expanded text:
fisco peterentur'. hoc euenerat, ut partes caducae fisco peterentur: sed et si ex asse fiat, senatus consultum locum habebit: idem, et si uacantia bona fiad eum pervenerunt, senatus consultum hoc locum habebit: et si civitati peteretur. In privatorum Non solum autem in hereditate utimur senatus consulto, sed et in peculio castrensi vel alia universitate. "Petitam autem hereditatem" et cetera: id est ex quo quis scit a se peti: nam ubi scit, incipit esse malae fidei possessor. "id est cum primum aut denuntiatum esset": quid ergo si scit qun incipiat usuras debere pecuniae redactae? et puto debere: coepit enim malae fidei possessor esse. sed ponamus denuntiatum esse, non tamen nuntiatum est: senatus ipsi denuncertiorauerit, sed non si certiorare nocebit. Haec aduersus bonae fidei possessores, nam ita senatus locutus est: 'eos qui se heredes existimassent'. ceterum si quis sciens ad se hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ido adiectuest. qm post litenco¬
cestatam oinc incipuit male fidei
possessores ce. ¶Quinimo post con¬
trou̾siam motim qͣuis ei lictis cõ¬
testate mentiofiat in senatue con¬
sulcotm̃ ⁊ post motim cocrou̾sia
ome possessores parec fuit. ⁊ qͣi p̾do¬
nec tenent ⁊ hoc iure hodie ntimũ
cepit ei scirerem rem ad se no ꝑti¬
tentem possidere. is qui int̾peuat᷑
qui uo pdo est. ⁊ an littem ⁊ditsta
is qui dolo fecit quominuc posside¬
ret. mericout possessor code pnatur
accipies siie dolo desierit possidere
siue dolo possessionem uolu̾it am¬
ittere siuc an ab aliote possideat᷑
fiuc in totu non erstet locũ habe¬
bit hec clausula. unsi sit aliuis pos¬
sessor ab uttoq beredica peti possit
uctus p̾stabit. an q̃ ic qui dolo fecit
quominuc possidet. ⁊ dicendu en¬
c posse senatus cosulto ambo tem̃

Expanded text:
 ideo adiectum, quoniam post litem contestatam omnes incipiunt malae fidei possessores esse, quin immo post controuersiam motam. quamquam enim litis contestatae mentio fiat in senatus consulto, tamen et post motam controuersiam omnes possessores pares fiunt et quasi praedones tenentur. et hoc iure hodie utimur: coepit enim scire rem ad se non pertinentem possidere se is qui interpellatur. qui uero praedo est, et ais qui dolo fecit quo minus possideret, ut possessor condemnatur. accipies, sive dolssessionem noluerit admittere. sive autem ab alio res possideatur sive in totum non extet, locum habebit haec clausula. unde si sit alius possessor, ab utroque hereditas peti possit: uctus praestabit an etiam is qui dolo fecit quo minus possideret? et dicendum erit post senatus c
Abbreviated transcription (Latin):
dienduc sit. si uelit remtrade
li detiorem ftãm. non petitor si
ptiu desidet. quod inmmierandũ
sit tale desideriũ anuo qr ex rehe¬
redicaria locupletior sit.⁊ id qd̾
am pliuic ht ex p̃cio restituere de¬
beat uidendũ. Nam ⁊ moratio¬
nem diui adriam ita est. dispici¬
te fres cõscripti pres. noquid sit
equũ possessorem non facere lu
liereditarie reiuendite p̾tiũ cius
successisse ⁊ quoda modo ip̃m he¬
ditariũ fcm. or igit̾ possessorem

Expanded text:
diendus sit, si uelit rem tradere licet deteriorem factam, non petitor, si pretium desideret, quod inuerecundum sit tale desiderium: an uero, quia ex re hereditaria locupletior sit, et id quod amplius habet ex pretio restituere debeat, uidendum. nam et in oratione diui Hadriate, patres conscripti, numquid sit aequius possessorem non facere luchereditariae rei venditae pretium eius successisse et quodammodo ipsum hereditarium factum". oportet igitur posse
Abbreviated transcription (Latin):
reicã cõparant᷑. ut pariant. au
sor. si aut podideat aut post peti¬
tam hereditatem dolo malo feci¬
t quominis possidet debeat resti¬
ciere. ¶s e pensionec queer loci¬
tione poiorũ ubanorũ ꝑcepte st̃¬

Expanded text:
rei causa comparantur ut pariant, augsor, si aut possideat aut post petitam hereditatem dolo malo fecit quo minus possideret, debeat restituere. Sed et pensiones, quae ex locationibus praediorum urbanorum perceptae s
Abbreviated transcription (Latin):
cupletior. utiq ei ⁊ si nõ tamlate
erogiss. aliquidtm̃ aductũ codi¬
tidimũ erogass. nam ⁊ diuus nu¬
rcus in cã pytheodori qui rogatus
erat quod sibi suꝑfuss ex heredi¬
tate reddere decteuit. ea que alie¬
nata erant nõiuramenti fidei cõ¬
missi cã. nec p̃tiũ in corpuc pr̃im¬
omi. pitheodori teddidisse ⁊ exꝓpr¬

Expanded text:
si non tam laute erogasset, aliquid tamen ad victum cottidianum erogasset. nam et divus Marcus in causa Pythodori, qui rogatus erat quod sibi superfuisset ex hereditate reddere, decrevit ea, quae alienata erant non minuendi fideicommissi nec pretium in corpus patrimonii Pythodori redisse, et ex pr
Abbreviated transcription (Latin):
cus. affidius. tenus. geuerianꝰ
cõsules uerba fecerũt dehus qͥ
imparor cesar traiam ꝑthi filiꝰ
diui nerue nepoc atdrianus au¬
gustus. impacor. marimusq p¬
rinceps ꝓposuit quinto nonas
marcu que ꝓrime fũnt libello
cõpleruc eet quid fieri piaceat
dequa reita censuerut. ¶Cumi
an ꝙͣ ꝑtec caduce erbonis rusti¬
ci fisco peterent᷑. hni qui se here¬
dec eẽ eristimant. hereditatem
distrarint. placere redacte exp̃¬
tio rerũ uenditatũ pectume u¬
suras no ee erigendas. Idemq ĩ
simlib caĩs ẜuandu est. Idemp¬
lacere a quib hereditas petita
fuiss. si aduersuc eos iudicatu

Expanded text:
enus Severianus consules verba fecerunt de his, quae imperator Caesar Traiani Parthici filius divi Nervae nepos Hadrianus Augustus imperator maximusque princeps proposuit quinto nonas Martias quae proximae fuerunt libello complexus esset, quid fieri placeat, de qua re ita censuerunt. Cum, antequam partes caducae ex bonis rustici fisco peterentur, hi, qui se heredes esse existimant, hereditatem distraxerint, placere redactae ex pretio rerum venditarum pecuniae usuras non esse exigendas idemque in similibus causis servandum. Item placere, a quibus hereditas petita fuisset, si adversus eos iudic
Abbreviated transcription (Latin):
anit bone fidei possessor nec p̃tio
fẽs fit locupletior. an singlac rec
cet an erceptione no tepellat᷑ qd
piuditiũ hereditati non fiat. int̾
ẽptorẽ ⁊ eũ qui uenodedit. qr nõ
uidet᷑ uenire in petitione heredi¬

Expanded text:
axit bonae fidei possessor nec pretio factus sit locupletior, an singulas rescet, an exceptione non repellatur "quod praeiudicium hereditati non fiat inter actorem et eum qui venum dedit", quia non videtur venire in petitionem heredi
Abbreviated transcription (Latin):
noie uidet locupletior qr potestre¬
petere. fuige ei eñ du seheredem
putat soliisse suo nõie ⁊ uidet᷑
inchi uiliami de solo pdone ut ca¬
ueat sensisse nõ de bone fidi ⁊̃ pos¬
¶ S petitor si acreditorib cõuem¬
atur exceptione uti debebit. ¶ Srã
si ip̃i aliquid poom debeat᷑. hoc de¬
duce non debebis max̾ie si id fuit

Expanded text:
nomine uidetur locupletior, quia potest repetere: finge enim eum, dum se heredem putat, soluisse suo nomine. et uidetur mihi Iulianus de solo praedone ut caueat sensisse, non etiam de bonae fidei possed et petitor si a creditoribus conveniatur, exceptione uti debebit. Sed si ipsi aliquid praedoni debebatur, hoc deducere non debebit: maxime si id fuit
Abbreviated transcription (Latin):
dacte inquit peccumeer p̃tiore¬
ruuenditatũ. Redactam sic acci¬
piemuc non solũ iameractam
uerũ si crigipotint nec exacta
est. ¶ Quod si post hereditatem
rec distrarit hicip̃e rec uemient
fructus que earum. ¶S si forte
tales fuerint. que ł sterilec erãt
ł tempore periture.⁊ hee distra¬
ttassis possit petitor eligere. ut
sibi p̃tia ⁊ usure p̾stentur. ¶ Ait
senatus placere a quibus heredi¬
tas fuiss si aduersuc eos iudica¬
tũ ec̃t p̃tia ꝙ ad eos rerũ heredita¬
te uenditarũ puenissent ⁊ si a

Expanded text:
dactae", inquit, "pecuniae ex pretio rerum venditarum". redactam sic accipiemus, non solum iam exactam, verum et si exigi potuit nec exacta est. Quid si post petitam hereditatem res distraxerit? hic ipsae res venient fructusque earum. sed si forte talmpore periturae, et hae distrartassis possit petitor eligere, ut sibi pretia et usurae praestentur. Ait senatus: "placere, a quibus petita hereditas fuisset, si adversus eos iudicatum esset, pretia, quae ad eos rerum ex hereditate venditar
Abbreviated transcription (Latin):
tit incħ eĩ exheredicate deductutũ
si eamnon atingit. ¶Simli modo
⁊ si mutuam peccumam accepit qi
diuec ẽẽ cepit. si tñ pignori reche¬
reditarias dedit. iudendi an sic ł
attingat᷑ hereditas qd̾ est difficile
cũ ip̃e sit obligatus. ¶Adeo aũ qͥ
iocupletior ft̃s non est nontener¬
tur.ut si quis putanc se erasse here¬
dem. partem dimidiamhereditatis
sine dolomalo cõsupsit marcellus
t᷑ qĩ quod erogauit. ereofu̾it. qd̾ ad
eũ non ꝑtinebat. ẜ ad coheredes. nã
s is qui heres non erat.totũ quicq¬
uid ip̃se erit cõsupsiss sine dubio
non tenet᷑ qiͣ locupletior non fc̃s
relatie.uma prima. dem̃ alia. posse
dici totu qd suꝑ est restituere eũ de¬
bere qĩ suam ꝑtem cõsuꝑẜit. tertia
utiq qd̾ cosuptũ est deced̾e ait. uti¬
q non uch restituendũ. de illo du¬
bitat utrũ totũ an ꝑtem restitue¬
ndamti dicat. putotimen residuu
intogrũ nõ oẽ restituendũ. s ꝑtem
eiuc diudiam. ¶ol uod aũ quicer

Expanded text:
tat nihil eum ex hereditate deducturum, si eam non attigit. Simili modo et si mutuam pecuniam accepit, quasi dives se deceperit. Si tamen pignori res hereditarias dedit, videndum, an vel sic attingatur hereditas: quod est difficile, cum ipse sit obligatus. Adeo autem qui locupletior factus non est non tenetur, ut si quis putans se ex asse heredem partem dimidiam hereditatis sine dolo malo consumpserit, Marcellus tur, quasi id quod erogauerit ex eo fuerit, quod ad eum non pertinebat, sed ad coheredes: nam et si is qui heres non erat totum, quidquid apud se fuit, consumpsisset, sinnon tenetur, quasi locupletior non factus. relatis, una prima: deinde alia posse dici totum quod superest restituere eum debere, quasi suam partem consumpserit: tertia utrique quod consumptum est decedere: ait utique nonnihil restituendum, de illo dubitat, utrum totum an partem restituendam dicat: puto tamen residuum integrum non esse restituendum, sed partem eius dimidiam. Quod autem quis ex
Abbreviated transcription (Latin):
it. utrũ cũ suo incremento. an uo̾
in sinplu uenitut legis aquilie
ri.qr tam diu quish̾t nore deden¬
de facultatem ꝙ diu iudicati coue¬
uiditiũ non potest nore dedendo
se libate. suscepit aũ ꝑpetitionẽ
ueredicatis. ¶Pret̾ hec multa re¬
pimus tractata ⁊ depeticione he¬
reditatis ⁊ de distractis reb here¬
ditaruc ⁊ dedoloptito ⁊ defruc¬
tib de quib cu forma senatus cõ¬

Expanded text:
it: utrum cum suo incremento an vero in simplum venit, ut legis Aquiliaeri: quia tamdiu quis habet noxae dedendae facultatem, quamdiu iudicati conveudicium non potest noxae dedendo se liberare: suscepit autem per petitionem hereditatis. Praeter haec multa repperimus tractata et de petitione hereditatis, de distractis rebus hereditariis, de dolo praeterito et de fructibus. de quibus cum forma senatus con
Abbreviated transcription (Latin):
Apa .rx.QUuod si in diem sit de¬
bitor ł sub codone a quo peticaẽ
hercditas non debere eũ damp¬
nari. Rerplane iudicate tẽpus
spectandum ẽẽ scd̃m octaueni se¬
ncensiam. ut. ap̃ popscriptũ est
an dies uenit qd̾ instipulatoc cõ¬
donali crit dicendu. ¶Sinaut
non uenit caue offo uidicis de
beat de restituendohoc debito.
si is qui p̾cia teru beredicariatiũ
possid. ¶ltem quia debitore here¬
ditario e regit petitione heredici¬

Expanded text:
 Quod si in diem sit debitor uel sub condicione, a quo petita est hereditas, non debere eum damnari. rei plane iudicatae tempus spectandum esse secundum Octaueni sententiam, ut apud Pomponium scriptum est, an dies uenerit: quod et in stipulatione condicionali erit dicendum. si autem non uenerit, cauere officibeat de restituendo hoc debito, et is qui pretia rerum hereditariarum possidet, item qui a debitore hereditario exegit, petitione heredita
Abbreviated transcription (Latin):
odatur possessori. ¶Uemunt heeres
in hereditatis petitonem in quib
possessor retentionem huit. noctia
petitionem. uelucisi urrauit defu¬
nccue petitoris remno ee a decess¬
it debent hec quoq resticui. Im¬
mo ⁊ si possesser sua culpa eas am¬
ifit. tenebitur hoc noĩe. Idemq
erit ⁊ in pdone. licet hic pp̃ culpa
non teneitur. qr nec hic d hac res
retinere. ¶ Seruitutec in restitut¬
onc hrditłtis non uenire. ego didi¬
ci cũ mcsi eonoie possic restitii. si¬
cut est in corporib a in fructib.¬
re si magna utilitas bereditatis

Expanded text:
o datur possessori. Veniunt et hae res in hereditatis petitionem, in quibus possessor retentionem habuit, non etiam petitionem: veluti si iuraverat defunctus petitoris rem non esse et decesserit, debent hae quoque restitui. immo et si possessor sua culpa eas amiserit, tenebitur hoc nomine. idemque erit et in praedone, licet hic propter culpam non teneatur: quia nec hic debet has res retinere. Seruitutes in restitutionem hereditatis non uenire ego didici, cum nihil eo nomine possit restitui, sicut est in corporibus et fructibm haec venire, si magna utilitas hereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
cui uemre. su iuta su corporas
sunt licredicaria quorii tñ peti¬
culũ adħcredem ꝑtinet. ut res
pignori date defiuicto ł cõmod¬
ate depoite ne. ⁊ quid rei pigno¬
ri date ⁊ speci alis petitio est. ut
lereditatis petit̾oe cotineatur
spicut ille quatu nõie publicia¬
na copetit. s licet earu nõie que¬

Expanded text:
itaria corpora, sunt hereditaria, quorum tamen periculum ad heredem pertinet: ut res pignori datae defuncto vel commodatae depositaeve. et quidem rei pignori datae etiam specialis petitio est, ut et hereditatis petitione contineatur, sicut illae quarum nomine Publiciana competit. sed licet earum nomi
Abbreviated transcription (Latin):
dctur fecisse ⁊n male fidei possess¬
orib.at quin senatus de luis est
distrahi expedierat. que honerab¬
ant maghereditatem ꝙͣ fructui
ris qualem computationem faci¬
at aduersus male fidei possessore

Expanded text:
detur fecisse et in malae fidei possessoribus: atquin senatus de his est ldistrahi expedierat, quae onerabant magis hereditatem quam fructui ris, qualem computationem faciat advers
Abbreviated transcription (Latin):
rte eũ diligẽtius habiturus cẽt
si ñ accepiss ut maumitte̾t᷑. tẽ
ei ñ ẽ eqũ eũ et suo et totop̃tio
carere. ¶Sr ubi accepitut mani¬
mittẽt dem̃ fuuis decessit si qͥd̃
morã fecit maumuissiom cõseq¬
uens ẽ ut dicamus refũde eu
ꝙ. accepit deb̾esꝙ si morã ñfecit
s cũ ꝓfectus eẽt apud p̃sidẽr¬

Expanded text:
 diligentius eum habiturus esset, si non accepisset ut manumitteret: tunc enim non est aequum eum et servo et toto pretio carere. Sed ubi accepit, ut manumitteret, deinde servus decessit, si quidem moram fecit manumissioni, consequens est, ut dicamus refundere eum quod accepit: quod si moram non fecit, sed cum profectus esset ad praeside
Abbreviated transcription (Latin):
pmisserat putat decessisse ñ et¬
it tutus ꝑ rełonẽ et ido erhac
cã putat marcellus et recte aut
remutend̾ ei iusuiratid̃ aut sꝑ¬
atrũdand̾ ut cercioret᷑ ex fic ui¬
ret. ¶ Defensor municipu ł cu
ꝙ ad plenam defent̾one si ꝑatꝰ
sit iuditiũ accipe. ¶ Qui iuisu¬
rand̃ defeit prior decalũpnia
rabit᷑. ¶ Hoc iusiurad̾ de calur¬
na eq̃ prono pe̾tibq remittit᷑¬

Expanded text:
promiserat, putat decessisse? non erit tutus per relationem. et ideo ex hac causa putat Marcellus, et recte, aut remittendum ei iusiurandum aut spatium dandum, ut certioretur et sic iuret. Defensor municipum vel eque ad plenam defensionem, si paratus sit iudicium accipere. Qui iusiurandum defert, prior de calumnia rabitur. hoc iusiurandum de calumnia aeque patrono parentib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si p̾t̾nt codici potit. ¶S si stictu
decessit an repeti ꝙ datũ c̃ possit n¬
culus ait si post id tẽpus dcessit ꝙ
manmuttipotuit repec̾om ẽẽ si
minꝰ cessare. ¶ or umimoet simci
tibi dodi ut matiumtes placuert
tñ ut datẽ ultrotibi cõpete icc̾om¬

Expanded text:
eriit, condici poterit. sed si Stichus decesserit, an repeti quod datum est possit? Proculus ait, si post id temporis decesserit, quo manumitti potuit, repetitionem esse, si minus, cessare. Quin immo et si nihil tibi dedi, ut manumitteres, placuerat tamen, ut darem, ultro
Abbreviated transcription (Latin):
festũ sit te plus forteꝙͣ accepisti
crogasse codo cessabit. S si miitus
erogatũ fit. cõd̾o locũ hebuit. ita
cui ita ut ab eo intͣ certũ tỹx ma¬
minnttet᷑. si penituit eñ qui tͥdi¬
dit et sr si cũ cerciorau̾nt et fu̾it
maumissus post pm̃nam actũ ac

Expanded text:
accepisti erogasse, condictio cessabit: sed si minus erogatum sit, condictio locum habebit, ita cui ita, ut ab eo intra certum tempus manumitteretur, si paenituerit eum qui tradiderit et super hoc eum certioraverit et fuerit manum
Abbreviated transcription (Latin):
aut ip̃e dedit ia lib fcus fiet accipi¬
entis. ¶ Quãꝙ̃ pmissũ sit statu
uos face̾ ꝑt eu uetare dare si ei fict
ut et statu lib ꝑueniat ad lib̾tatẽ
accipe uoluit adũsus ħed̾ ĩ fcm ac¬
t̾oe ag̾e p̃t ut testatori pareat᷑.
ri suo cũcuuenret ut ex ꝓmisso¬
rẽ datet. necilie det p̃t dici cõdici¬
ei posse qui accepto sit lib̾atus.
ameas dem ꝑatotibi ad ꝓfiscicõo¬

Expanded text:
aut ipse dedit iam liber factus, fient accipientis. Quamquam permissum uos facere, potest eum uetare dare: sic enim fiet, ut et statuliber perueniat ad libertatem accipere voluit, adversus heredem in factum actione agere potest, ut testatori pareatur.ri suo, cum conveniret, ut expromissorem daret, nec ille det, potest dici condici posse ei, qui accepto sit liberatus.am eas, deinde parato tibi ad profic
Abbreviated transcription (Latin):
ex eacã ex q̃ de peccłioł de ĩrẽ ũso
ł qd̾ iussu ꝓr ten̾et᷑ erit liccitum
mãdatũ.hoc ãplius dicosi cũ du¬
bitarẽ utr cõt̃ senatus cõfultũ ac¬
cipet anñ nec eem daturus ccͣ se¬
natus cõsultũ accipientũt̾tessit
qui dicet ñ accipecẽ senatuᷤcõsu.¬
et ꝑicło mo crede dicat. bñ credis
arbitror locũ eẽ mandato. et nã¬
datieu teneri ¶Si post credicã pec¬
cumã mandauo credicori credẽ¬
dã nlłm eẽ madatũ rectissime pap̃.
ait ¶Plane si expectares. neurges
debitorẽ ad solutonẽ. mãdauo cibi
ut ei des int̾uallu ꝑicłoq meo pe¬
cuniã fore dicã. Ymputo om̃e no

Expanded text:
ea causa, ex qua de peculio uel de in rem uerso uel quod iussu pater teneretur, erit licitum mandatum. hoc amplius dico, si, cum dubitarem, utrum contra senatus consultum acciperet an non nec essem daturus contra senatus consultum accipienti, intercesserit qui diceret non accipere contra sericulo meo crede', dicat, 'bene credis': arbitror locum esse mandato et mandati eum teneri. Si post creditam pecuniam mandauero creditori credendam, nullum esse mandatum rectissime Papinianus ait. plane si, ut exspectares nec urgueres debitorem ad solutionem, mandauero tibi, ut ei des interuallum, periculoque meo pecuniam fore dicam, uerum puto omne no
Abbreviated transcription (Latin):
decet̾is uitus. id̾ crit dicendũ
aut culpa cam̾ ñcurau̾it cõdẽp¬
nabit᷑ ¶ Sex fũdo ꝙͣ michiemu
ꝓcurator fructus cõsecutus est
cos quor offõ uidicis se p̾estare
eũ or. ¶Sipcurator meus pece¬
uma mea̾ħat ex morautiq u¬
suras michipendet. ¶ S et si pe¬
cuma mea fenori dedit. aisura¬
qr cõsecutus est. cõseqͥt dicemꝰ
deb̾e cũ p̾stare qntũcõ emolu¬
mẽti sensit siuie eũ mandam.
siue ñ. qr bone fid̾i ħ cõgrut. ne
de alieno lucrũ sentiat. ¶ oxsi ñ
ertͥuit peccumã. s ad usus suos
cou̾̃tit. ĩ usuras cõuemet᷑. q̃ legi
quis cicio mãdau̾t ut ab actori¬
b suis mucua peccumã accipet
mandati eũ ñ acturũ. pap̃.ł. unn¬

Expanded text:
de ceteris uitiis, idem erit dicendum. aut si culpa caueri non curauerit, condemnabitur. Si ex fundo quem mihi emit procurator fructus consecutus est, hos quoque officio iudicis praestare eum oportet. Si procurator meus pecuniam meam habeat, ex mora utique usuras mihi pendet. sed et si pecuniam meam faenori dedit usurasque consecutus est, consequenter dicemus debere eum praestare quantumcumque emolumentum sensit, siue ei mandaui siue non, quia bonae fidei hoc congruit, ne de alieno lucrum sentiat: quod si non exercuit pe cuniam, sed ad usus suos conuertit, in usuras conuenietur, quae legitquis Titio mandauerit, ut ab actoribus suis mutuam pecuniam acciperet, mandati eum non acturum Papin
Abbreviated transcription (Latin):
credas. ñ obligabit mandati. qiͣ
adũsus bonã fidẽ mandatũ sit
Eũ quida tale epsam scripfiss
amico suo. Rogo te ut cõmẽda¬
tũ ħas sextiliũ crescentẽ amicũ
meũ ñ obligabit᷑ maͣndati. qr cõ¬

Expanded text:
credas, non obligabitur mandati, quasi aduersus bonam fidem mandatum sit. Cum quidam talem epistulam scripsisset amico suo: 'rogo te, commendatum habeas Sextilium Crescentem amicum meum', non obligabitur mandati, quia com
Abbreviated transcription (Latin):
torib et accorib. et in g̾ndis
cõfilio mandati ñ cem̾. S si qu¬
id dolo ferit. ñmãdatisi magis
de dolotem̾ ¶Sĩmandauo ꝓcu¬
ratori meo ut titio peccumã me¬
a credat sine usuris. isq ñ sñ u¬
suris credidĩt. anetia michius
uras resticuere debeat iudãmꝰ
et labeo scribit restitue eũ opor¬
tere etia si ħ mandam̾m ut gͣtu¬
itã peccumã daret. ꝙͣuis si pic¬
ulo suo credidiss cessaret ĩquic

Expanded text:
dis consilio, mandati non teneri, sed si quid dolo fecerit, non mandati, sed magis de dolo teneri. Si mandauero procuratori meo, ut Titio pecuniam meam credat sine usuris, isque non sine usuris crediderit, an etiam usuras mihi restituere debeat, uideamus. et Labeo scribit restituere eum oportere, etiamsi hoc mandauerim, ut gratuitam pecuniam daret, quamuis, si periculo suo credidisse
Abbreviated transcription (Latin):
fideuissori cõdẽpnato qui iõ fid̃¬
iussit. qr dñs ꝓcuratorimanda¬
u̾at. ut peccumã mutuã accipe¬
ret.utilẽ act̾onẽ dandã qĩ ĩsti¬
toriã. qr et hic qi pposuisse eum
mutue peccume accipiend̃ in¬
dat᷑. ¶ Si cuimandauont atitio
stipulet᷑. potocũ eocuumanda¬
ui ag̾e mandati.ut eũ accepto
agã ut eũ deleger michi. ł si
cui alinioluero. et ꝓap̾r eod̾

Expanded text:
fideiussori condemnato, qui ideo fideiussit, quia dominus procuratori mandauerat ut pecuniam mutuam acciperet, utilem actionem dandam quasi institoriam, quia et hic quasi praeposuisse eum mutuae pecuniae accipiendae uideatur. Si cui mandauero, ut a Titio stipuletur, potero cum eo cui mandaui agere mandati, ut eum accepto agam, ut eum deleget mihi uel si cui alii uoluero. et Pap
Abbreviated transcription (Latin):
erbibi sibi desidet. ¶popͥscribit
ei us dẽ hois noie recte putat ples
ad exhibedũ age posse forte si bõ
primi sit. scdi in eo usufructus sit.
t̾tius possõm suam cõmendat. qͣ¬
tus pignoratũ eũ sibi. affirmet.
oib igit᷑ ad erhibendũ accocõpe¬
tit. qr om̃i inc̾est exhib̾i hõim. Ibi¬
d̾ sb̃iũgit iudicem ꝑ arbitriũ fibi
ex hac act̾oe comissui q̃ exceptoes
extimare quas possõr obicit. ⁊ si qͥ
tam euidens situt facile repella
agencem deb̾e possorẽ ab solui si
obscurior sit ł quehãt altiorem
qonem differenami ĩ ditectũ ui¬
om te exhibi iussa. ¶ Dequibdã tũ
exceptionib oĩomodo ip̃m debere
disceptare qui de. ad txhibendum
actoe iudicat ueluti pacti cõuẽ¬
ci. doli maliautisiurandi. reiq
iudicate. ¶ Untdũ equitac exbibi¬
t̾ois efficit ut ꝙ̃uis ad erhibendũ

Expanded text:
eri sibi desideret. Pomponius eiusdem hominis nomine recte plures ad exhibendum agere posse: forte si homo primi sit, secundi in eo usus fructus sit, tertius possessionem suam contendat, quartus pigneratum sibi eum adfirmet: omnibus igitur ad exhibendum actio competit, quia omnium interest exhiberi hominem. Ibidem subiungit iudicem per arbitrium sibi ex hac actione commissum etiam exceptiones aestimare, quas possessor obicit, et si qua tam euidens sit, ut facile repellat agentem, debere possessorem absolui, si obscurior uel quae habeat altiorem quaestionem, differendam in directum iudicium re exhiberi iussa: de quibusdam tamen exceptionibus omnimodo ipsum debere disceptare, qui ad exhibendum, action‹e› iudicat, ueluti pacti conuenti, doli mali, iurisiurandi reique iudicata‹e›. Interdum aequitas exhibitionis efficit, ut, qu
Abbreviated transcription (Latin):
sicuendice ꝙͣuis erbibit nego op¬
care non possim. ¶i mecũ fuit
actum ad cribendũ ego ob hoc
ꝙ couentus sum ad exhibendii
ad restituendu. s ħ non sufficit
alioquĩ a qui dolo fecit quomi
possidet ⁊ potit ad exibend ũ agi
cũ n uendiciturus n ĩt̾erdicꝰ¬
tutus. a fura raptor pot̾it ꝙ ue¬

Expanded text:
sic uindicem, quamuis ex hibitum ego optare non possim. Si mecum fuerit actum ad exhibendum, ego ob hoc, quod conuentus sum ad exhibendum ad restituendum. sed hoc non sufficit: alioquin et qui dolo fecit quo minus possideret poterit ad exhibendum agere, cum neque uindicaturus neque interdictu
Abbreviated transcription (Latin):
anoscat. ꝙ ex cã debet fieri ad
designandũ eũ cunus noĩeno¬
rali quis agit recensione ẜuor
fc̃a. ¶ Si quis exͣ hrdẽ tabłas tes¬
tamentił codiculo. ł quidalid̾
ad testm ꝑtinenc exiberi uelit
dicendum est ꝑ hanc accom ã¬
gendũ no eẽ cũ sufficũt sibi ĩ¬
t̾erdicta in hatic rem copeteti
a itapop ait. ¶ ꝯciendũ est au
nõ solũ eic quos diximus cõpe
int̾sit. at eĩ eus res sit. ⁊ si iub̾e

Expanded text:
dgnoscat? quod ex causa debet fieri ad dgnoscat? quod ex causa debet fieri ad designandum eum, cuius nomine noxali quis agit, recensitione seruorum facta. Si quis extra heredem tabulas testamenti uel codicillos uel quid aliud ad testamentum pertinens exhiberi uelit, dicendum est per hanc actionem agendum non esse, cum sufficiunt sibi interdicta in hanc rem competentia: et ita Pomponius. Sciendum est autem non solum eis quos diximus competintersit, non an eius res sit, et sic iube
Abbreviated transcription (Latin):
Ia bac actione auctor oiã
nocere debet. ⁊ dicere argu¬
menta rei de qua agitur.
olui ad exibendu agit non
utiq se dominum dicit nec
debeto stendere cũ multesi¬
nt cause adcribendũ age¬
ndi. ¶ꝑ teterca in hac acto¬
ne notandũest. ꝙ teus con¬
turmaꝵ ꝑ in litrem iuciu¬
tandũ pecicori dapnati pos¬
sit. iudice quantitate̾ taran¬
ce ¶Est. aũ ꝑsonał hec actio
aci competit qui in remac¬
turus. qualicũq in tẽ accio¬
ne. etiam pignoratitia ser¬
uana¶siue ipot hecaria. q̃
creoitorib comperuĩt. seo
a usumfructũ petituro con
ł quã aliam tem cuius op¬
tio michi relicta esti ad exi¬
bendũ me age posse costat ut
eehibitũ possim uẽdicare ¶Si
quis norali id̾o epiri uelit ad
ceibendũ actio ei neccĩa. quid
eĩ si dnis quid᷑ patut sit de fẽde
actor nõ destinare non uelit¬
possit msi ex p̾sentib qr aut s¬
mĩ nõ recognoscit aut nom̃
nontenet. nõne eqũ est ei fa¬
miliam exibi ut noxiũ ẜuũ a¬

Expanded text:
In hac actione actor omnia nosse debet et dicere argumenta rei de qua agitur. Qui ad exhibendum agit, non utique dominum se dicit nec debet ostendere, cum multae sint causae ad exhibendum agendi. Praeterea in hac actione notandum est, quod reus contumax per in litem iusiurandum petitoris damnari possit ei iudice quantitatem taxante. Est autem personalis haec actio et ei competit qui in rem acturus est qualicumque in rem actione, etiam pigneraticia Seruiana siue hypothecaria, quae creditoribet usum fructum petituro compl quam aliam rem, cuius optio mihi relicta est, ad exhibendum me agere posse constat, ut exhibitis possim uindicare. Si quis noxali iudicio experiri uelit, ad exhibendum ei actio est necessaria: quid enim si dominus quidem paratus sit defendere, actor uero destinare non possit nisi ex praesentibus, quia aut seruum non recognoscit aut nomen non tenet? nonne aequum est ei familiam exhiberi, ut noxium seruum a
Abbreviated transcription (Latin):
un oporte. isi repetici die pa¬
tus sit intentionẽ suscipe. ita ut
restituituꝵ ¶ Sab. putauit par¬
tum quoq restituendũ siue pr¬
anguans fuit musr siue postea
sunt obhoc qd̾ nõ exhibetur. ł
tartlius quid̾ exhibint extimã¬
de a indice sunt. ¶ Et ioneratiꝰ
ait utilitatem actoric uerure m
cetimatione non qͣti tec res sit.
ris erit q̃ reserit
tuitas petitoris cõsuetur. qdsip

Expanded text:
 paratus sit repetita die intentionem suscipere, ita ut restituitur, Sabinus putauit partum quoque restituendum, siue praegnas fuerit mulier siue postea sunt ob hoc quod non exhibetur uel tardius quid exhibetur, aestimandae a iudice sunt: et ideo Neratius ait utilitatem actoris uenire in aestimationem, non quanti res sit, ris erit quam res eritlitas petitoris conservetur: q
Abbreviated transcription (Latin):
liter non possideam. I d̾ a si ĩ ar¬
mario ł nauitabam meam. lã¬
sam cyfo iũris ł emblemata fi¬
aic. ł purpuram uestimento ĩ¬
teris. aut brachiũ statue coadu¬
naius ¶Item mumcipes ad ex¬
ac est restituendi. nam ⁊ possi¬
de a usucape eos posse cõstat.
Ndem ꝗ incollegiis ceris q cor¬
poribus dicendũ erit ¶Si quis
nari nisi restituat. ¶S ĩquiscũ
iudicu accepti tẽpore. possidet
postea sine dolomalo posside de¬

Expanded text:
r non possideas. Idem et si armario uel naui tabulam meam uel ansam scypho iunxeris uel emblemata phialae, uel purpuram uestimento intexeris, aut bracchium statuae coadunaueris. Item municipes ad exas est restituendi: nam et possidere et usucapere eos posse constat. idem et in collegiis ceterisque corporibus dicendum erit. Si quis nari, nisi restituat. Si quis, cum iudicii accepti tempore possideret, postea sine dolo malo possidere de
Abbreviated transcription (Latin):
tuatio. effectum q ut legatu
mus cũ iamniimos uẽdicare nõ
gati potuisti tam̃ tibi ꝓspice sti¬
pulatone ẜuandor legatoꝵ. ⁊ si
eatitui a fructuariotuosatis
uon erigis. dicit marcellus ces¬
muius dolus est. Succurrendũ
tam legatarioifcm adiifus en¬
finctuarin actone.nt. ¶ Quatũ
aui adhanc actionem attinet. ex

Expanded text:
tuario effectumque, ut legatum ›, cum iam nummos uindicare non gati. potuisti tamen tibi prospicere stipulatione legatorum et, si arus legati tui a fructuario satis non exegit, dicit Marcellus cesnullus dolus est: succurrendum tamen legatario in factum aduersus fructuarium actione ait. Quantum autem ad hanc actionem att
Abbreviated transcription (Latin):
sit in fugi ꝑmisẜis aũ ei mich
uelit morari. Id̾ erit dicendũ
aut pegre a te missus sit łm
p̾diis cuis agat. ad hoc solũce¬
sa auto auenoł sigillũ andel.¬
bro uendicari nõ potest. S ut
excludatur ad exbibendũ agi
pt. alit̾ atq intigno iuncto
edib de quo nec ad exbibendũ
uetaret. S actoe de tingno ĩu¬
ncto ex ead iege ĩ duplũ agit᷑¬

Expanded text:
sit in fuga, permiseris autem ei ubi sit in fuga, permiseris autem ei ubi uelit morari, idem erit dicendum, aut peregre a te missus sit, uel in praediis tuis agat, ad hoc solum tesa auro alieno uel sigillum candelabro uindicari non potest, sed ut excludatur, ad exhibendum agi potest: aliter atque in tigno iuncto aedibus, de quo nec ad exhibendum uetaret: sed actione de tigno iuncto ex eadem lege in duplum agit
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ cã in posso̾e sit. S ⁊ eũ qui u¬
sũfur suffructus nõie remtene¬
at ꝙͣuis nec hic utiq pofsideat
Idem uił querit quatenus opor¬
teat hos cehibe. ⁊ ait priorem qͥ¬
dem sic ut actor possonem hãt.
fit in possõe. e̾ũ uo qui usũfrũ¬
endu ceni̾ in ꝙͣtũ in lute̾ uirauo
s ui adicit si ẽptor possid̾at. ł do¬
lo malo quominus fecit possi¬
deat. ¶Item celsus scribit ster¬
cus ꝙ in aream meam cõgessi¬
sti ꝑ ad exbibendũ actonem po¬
sse te cosequi ut tollas sic tñut
totũtollas cetm alias nõ posse¬
¶ S asi tatis deiatasit iflumi¬
nis m agrũ alt̾uis posse eũ cõ
aream ł in tuas edes desid̾itte¬
neb̾is ad exhibendũ licet nõ po¬
ssideas. ¶Item si quis facultatẽ
restituendi non h̾at licet possi¬
dat tñ adexhibendũ nõ tenebĩ
ut puta si in fuga ẜinis sit. ad
hoc plane solũ tenebitur ut¬
caueat se exhibiturũ si ĩ pot¬
e statem eius ꝑuenit. s ⁊ siñ

Expanded text:
a in possessione sit, sed et eum, qui usus fructus nomine rem teneat, quamvis nec hic utique possideat. inde Iulianus quaerit, quatenus hos oporteat exhibere: et ait priorem quidem sic, ut actor possessionem habeat, sit in possessione: eum uero qui usum fruendum teneri in quantum in litem iurauero: sed ibi adicit, si emptor possideat aut dolo fecit quo minus possideat.Item Celsus scribit stercus, quod in aream meam congessisti, per ad exhibendum actionem posse te consequi ut tollas, sic tamen ut totum tollas: ceterum alias non posse.Sed et si ratis delata sit ui fluminis in agrum alterius, posse euaream uel in tuas aedes deciderit, teneberis ad exhibendum, licet non possideas. Item si quis facultatem restituendi non habeat, licet possideat, tamen ad exhibendum non tenebitur, ut puta si in fuga seruus sit: ad hoc plane solum tenebitur, utcaueat se exhibiturum, si in potestatem eius peruenerit. sed et si non
Abbreviated transcription (Latin):
actiodabitur. nec nõ illud pomp̃
non fuit fefellit tm̃ modo copete
dandas decteuit. ego ⁊̃ aduer¬
sus tabuuariũ puto actonemda¬
nõam qui in cõputatione fe fei¬
tm uo d religiosis ⁊ sum

Expanded text:
actio dabitur. Nec non illud quoquenon fuit, fefellit tamen in modo, competere dandas decreverit. Ego etiam adversus tabularium puto actiones dandas, qui in computatione fefellit. VII DE RELIGIOSIS ET SVM
Abbreviated transcription (Latin):
sum est eĩ cũqi ĩ rẽ meam ĩpẽ¬
do que sit al iena aut coĩs. hoc
retẽtione h̾ebo. qr neminem mͥ
obligare uolmi. at cũ puto re
titu esse que sit meum. aut rem
michi coem cũ alio ꝙͣ est. id̾ ago
ut alui michi obtigem ¶ Et sic
negotioꝵ gestoꝵ actio daf. an̾sꝰ
eu cuius negotia curau cũ pu¬

Expanded text:
rsum est enim, cum quasi in rem meam inpenrsum est enim, cum quasi in rem meam inpendo, quae sit aliena aut communis: hoc  neminem mihi obligare uolui. at cum puto rem Titii esse, quae sit Maeuii, aut esse mihi communem cum alio quam est, id ago, ut alium mihi obligem, et sicut negotiorum gestorum actio datur aduersus eum cuius negotia curaui, cum pu
Abbreviated transcription (Latin):
aliquas irem coem fecit siue
socius eius aliquid ex ea reluce¬
atus est ueluci oꝑas fui m̾cedes¬
l. p. ¶Aedes cões sint aut parie
ud̾oS erit agendũ aut int̾d¬
icto uit possidetis exꝑiem᷑. d.
coĩnoie accu est aut agi debu¬
it abeo qui scit se sociũ hr̃e. Impẽ¬
dia au que dũ ꝓpriũ meñ fũdũ
existimo feci. que scil siuedica¬
rctur fũdi pars ꝓexcept̾om do
ipĩus iudicu retin̾e possum:
Cũsi derandũ est quoo quide
fmag puto qr bõe fidĩ iudme¬
cõi di. s hoc ita simes agatun
ẽectn si alienauo partem meã
nõ ent unde retinere possim. S
is qui ameemĩt an retine poss¬
it indendĩ est.nam ⁊ si uẽdica¬
retur ab eopars impendioꝵ no¬
in sotiũ que ego fecissem ita
ut ego poteram retentionem
fac̾e̾. e̾t uerius est ut inbat ⁊
spe expense retincantur. Que
cũ ita sint rectissime dicetur
q̃ impendior noie iitile iudi¬
tiũ diri debe michi in sotiu¬
q̃ manente rei cõrone. ¶Diũ¬

Expanded text:
aliquas in rem communem fecit, siue socius eius solus aliquid ex ea re lucratus est, uelut operas serui mercedes.Si aedes communes sint aut pariesiudicio erit agendum, aut interdicto uti possidetis experimur. nomine actum est aut agi debuit ab eo, qui scit se socium habere.Impendia autem, quae dum proprium meum fundum existimo feci, quae scilicet, si uindicaretur fundi pars, per exceptionem dolipsius iudicii retinere possim, considerandum est. quod quidem magis puto, quia bonae fidei iudo: sed hoc ita, si mecum agatur. ceterum si alienavero partem meam, non erit unde retinere possim. sed is, qui a me emerit, an retinere possit, videndum est: nam et si vindicaretur ab eo pars, impendio quae ego fecissem, ita ut ego poterat retentionem facere: et verius est, ut et in hac specie expensae retineantur. quae cum ita sint, rectissime dicitur etiam impendiorum nomine utile iudicium dari debere mihi in sociuetiam manente rei communione. diue
Abbreviated transcription (Latin):
exceptoe doli oppõita nõ alit̾ res¬
tituere dño coget᷑. ꝙͣ si peccumã
creditori cius soluta quipignori
datũ p̾diũ ħuit. usurarũ qr medi
ptus fuit. nam cos nouis usuris
dũcarat cõpensari sũptuũ in p̾di¬
u fcorũ exemplo equu est. ¶ an
cilla que ñ est in dotem data. s ĩ
pecculiũ filie cõcessa est. peculio
filie non legato. macipiu b̾rdita¬
riũ ec̃ cõuenit. ¶ Si tam pr dotis
acpeculu cõtẽplatione fuiã ex¬
brdauit. ⁊ ea rõe reddita nichilei
testo relinquit. aut eo minuc le¬
gauit filia defentio tuebitur uo

Expanded text:
ta non aliter restituere domino cogetur, quam si pecuniam creditori eius solutam, qui pignori datum praedium habuit, usurarumque mediiptis fuit: nam eos usuris nouis dumtaxat compensari sumptuum in praedium factorum excillam, quae non in dotem data, sed in peculium filiae concessa est, peculio filiae non legato mancipium hereditarium esse convenit. si tamen pater dotis ac peculii contemplatione filiam exheredavit et ea ratione reddita nihil ei testamento reliquit aut eo minus legavit, filiam defensio tuebitur vol
Abbreviated transcription (Latin):
si stueatue empte ꝑtes rocisse pe¬
tant᷑ similem actom ꝓficere. Idẽ
scribit si arcam emero. ⁊ insulam
mea edificaueto rocteme publici¬
ma usurũ. ¶Item inquit sim
sulam emi. ⁊ ad arcam ea puenit
eq̃ pot̾o uti publiciana.
sc suũ donass. eñ q in dotem acc¬
episs an usucapionem. rescriptũ
est a diuopio fc̃o ꝯmortio resticu¬
endũ ẽc̃ fiui. nam ualuisse dona¬
t̾om int̾ sponsũ ⁊ sonsam. dabi¬
t᷑ ergo a possidenti eiceptio ⁊ a¬
missã possõne. publiciana. sũ exͣ¬
neuc sũ donator possideat ¶ Ic cui
crtrebelliano baditat restituta ẽ
ĩ fi nõ fiut nactus possom uti po¬
test publitiana. ¶In uectigali¬
buc ⁊ in alic p̾dus que usucapi
nõ possũit publiciana cõpetit. si
forre bona fide michi tradita sũt
ld̾ est ⁊ si suꝑficiariam ĩsulam a
nõ dño bona fide emo ¶ Si rec ca

Expanded text:
es recisae petantur, similem actionem proficere. Idem scribit, si aream emero et insulam in ea aedificauero, recte me Publiciana usurum. Item, inquit, si insulam emi et ad aream ea peruenit, aeque potero uti Publiciana.sae seruum donasset eumque in dotem accepisset ante usucapionem, rescriptum est a diuo Pio diuortio facto restituendum esse seruum: nam ualuisse donationem inter sponsum et sponsam. dabitur ergo et possidenti exceptio et amissa possessione Publiciana, siue extraneus siue donator possideat. Is cui ex Trebelliano hereditas restituta est, etiamsi non fuerit nactus possessionem, uti potest Publiciana. In uectigalibus et in aliis praediis, quae usucapi non possunt, Publiciana competit, si forte bona fide mihi tradita est. Idem est et si superficiariam insulam a non domino bona fide emero. Si r
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ c̃ptorem fuisse ꝙͣuis ñ a dnõ
enierim.s ille callido cõsiliouẽ¬
did̾it. n eĩ dolusuẽditoris ncħ̾
nocebit. ¶In hac act̾oe nõ obit
michi si successor sum. ⁊ dolofe¬
ci. cũ is incunis locũ successibo¬
na fide emiss. nec ꝓd̾it si dolo ca¬
reo cũ eptorcui successi dolo fec¬
iss. s eĩ si fiuis meus emit dolꝰ
eius spectandus erit ñ meus ł̾
fc̃m est in hac act̾os deduci põ¬
ponio urͣ. ¶ Bonam au fidẽ sol¬
uis ẽptoris cõtinet. ¶Yt igit᷑¬

Expanded text:
fidei emptorem fuisse, quamuis non a domino emerim, licet ille callido consilio uendiderit: neque enim dolus uenditoris mihi nocebit. In hac actione non oberit mihi, si successor sum et dolo feci, cum is, in cuius locum successi, bona fide emisset: nec proderit, si dolo careo, cum emptor, cui successi, dolo fecisset. Sed enim si seruus meus emit, dolus eius erit spectandus, non meus, factum est in hac actione deduci Pomponio uidetur. Bonam autem fidem solius emptoris continet.