comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ed uenit hora ut oĩs qͥ interfic̃ uos. ar¬
bitret᷑ obsequiũ se p̃stare do. Quasi
dicat. Extͣ synagogas facient uos. s nolite so¬
licudinẽ formidare. Seꝑati quippe a congre¬
gatione eoꝵ. tot in noĩe meo cong̾gabitis. ut
illi metuentes ne templũ & lex eoꝵ deserant᷑
int̾ficiant uos: arbitrantes se bñ facere. Car
Et ħ facient niob̾. qi ñ nouerunt patrẽ nap
me. S ħ locutꝰ sum uob. ut cũ ueni̾t hora
eoꝵ reminiscamini qr ego dixi uob̃. Icło p̃¬
dixi ne ignaros in ꝓuisa t᷑barent. s p̃uisa
patient̃ ferant᷑. cũ ueni̾t hora cenebrosa

Expanded text:
ed venit hora ut omnis qui interficit vos arbitretur obsequium se praestare Deo . » Quasi dicat: Extra synagogas facient vos, sed nolite solitudinem formidare. Separati quippe a congregatione eorum tot in nomine meo congregabitis, ut illi metuentes ne templum et lex eorum descrantur, interficient vos, arbitrantes se bene facere. Ecce Patrem neque me. Sed haec locutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum reminiscamini quia ego dixi vobis. Ideo praedixi, ne ignaros improvisa turbarent, sed praevisa patienter ferantur, cum venerit hora tenebrosa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit. ille testimoniũ ꝑĩbebit de me. Uenitindie
pente costes sp̃c sc̃s incentũ uginti hoĩes congre
cło stupefacta. & loquente petͦ corde cõ. pun¬
hoc gͦ intuens dñs loquebat᷑ tanꝙͣ diceret.
Odio me habuert̃. s tale de me paraclitꝰ cesti¬
moniuĩ ꝑhibebit. ut plures ex eis faciat in me
credere. Uenit sꝑc sponte ut d̾s. mittit eum
filiꝰ a patre. ad quẽ refeit. & qͦd ipse de illo est.
ẽ. nͥ uͥ erat: Side patre. uͥ potuit eẽ sine sapi¬
entia sua. quȩ attingit a fine usq adfinem:
sc̃s missus ẽ uͥ erat. Uñ psalmista. Quo ibo
a sꝑu tuo. & qͦ a faciȩ tua fugiam: Pat̃ nusꝙͣ
legitur missus. Queri solet cur sꝑs in igne
apparuit. cur in igne simul & linguis. cur
aliquando in colũba. aliqñ monstrat᷑ in igne

Expanded text:
procedit, ille testimonium perhibebit de me. Venit in die Pentecostes Spiritus sanctus in centum viginti homines congregculo stupefacti, et loquente Petro corde compunHoc ergo intuens Dominus loquebatur, tanquam diceret: Odio me habuerunt, sed tale de me Paracletus testimonium perhibebit, ut plures ex eis faciat in me credere. Venit Spiritus sponte ut Deus: mittit enim Filius a Patre, ad quem refert et quod ipse de illo est, est nisi ubi erat? Si de Patre, ubi potuit esse sine sapientia sua, quae attingit a fine usque ad finem ? s missus est ubi erat. Unde Psalmista: Quo ibo a Spiritu tuo? et quo a facie tua fugiam ? Pater nusquam legitur missus. Quaeri solet, cur Spiritus in igne apparuit, cur in igne simul et linguis, cur aliquando in columba, aliquando in igne
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ .i. fit᷑i tẽꝑis hõiss er̃t sollictt s. Tu uͦ sis sol¬
licitꝰ de te: que in p̃sentiaꝵ. Sollicitꝰ in supͣ¬
sum̾e aliqͥd t̾eꝑale. assit. quia nouit d̃s quo in¬
qr penał ẽ. & ꝑtinet ad mortalitatẽ. ꝙͣ peccau¬
do meruimꝰ. que in se satis onerosa ẽ. ne dũ
futuroꝵ curã suꝑaddamꝰ. Hoc loco uehem̃t̾
cauendũ ẽ. ne cũ uidimꝰ aliquẽ seruũ di pro
sis. forte uidicemꝰ eũ contͣ p̃ceptũ d̾m fac̾e.
Nam et ipsed̃ns loculos habere dignatꝰ ẽ
gitemꝰ. Itaq ñ labor ⁊ ꝓuidentia dapnat᷑. s

Expanded text:
homines erunt solliciti sibi. Tu vero sis sollicitus de te in praesentiarum. Sollicitus in suprsumere aliquid temporale adsit, quia novit Deus quid inet pertinet ad mortalitatem, quam peccando meruimus, quae in se satis onerosa est, nedum futurorum curam superaddamus. Hoc loco vehementer cavendum est ne, cum viderimus aliquem servum Dei sis, forte judicemus eum contra praecepta Domini facere. Nam et ipse Dominus loculos habere dignatus est gitemus. Itaque non labor et providentia damnatur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
qͣt sut᷑us sit. qͥñc uł bonꝰ uł malꝰ apparet.
dicabit: Absit. S intelligendũ ẽ. q̃m tem̾itaᷤ
qͣ punis aliũ. te pumat neceẽ ẽ. hĩc alibi ait.
cati: qd̾ cũ gladio ferreo cõmittit. Dimutite
⁊ dimittemini. date. ⁊ dab̾r uob̾. Dimitte
inuirias. ⁊ date bñficia: ut peccata ur̃a uob̾di¬
mittant᷑. ⁊ uita bet᷑ et̾na. Mensurã bonã ⁊
ꝯfertã. ⁊ coagetatã. ⁊ suꝑeffluentẽ dabt ĩ
sinũ urm. Huic simile ẽ qd̾ alibi dr̾ ut ⁊
ipsirecipiant uos in et̾na tab̾nacła. Illi qͥbꝰ
elemosinas dabitis dabunt .i. causa er̃t. qͣre

Expanded text:
futurum sit, qui nunc vel bonus vel malus apparet. dicabit? Absit. Sed intelligendum est quoniam temeritas qua punis alium, te puniat necesse est. Hinc alibi ait: cati, quod cum gladio ferreo committit. Dimittite, et dimittemini; date, et dabitur vobis. Dimittite injurias et date beneficia, ut peccata vestra vobis dimittantur, et vita detur aeterna. Mensuram bonam et confertam et coagitatam et supereffluentstrum. Huic simile est quod alibi dicitur, ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula . Illi quibus eleemosynas dabitis, dabunt, id est, causa erunt quare
Abbreviated transcription (Latin):
repellit a uob̃. Dubia gͦ ut̾ meliꝰ int̾ptemur
qr de manifestis. ut st̃ stupͣ. blasphemie. fur¬
ta ebrietas. ⁊ similia: nob̾ tantũ iudicare ꝑ¬
mittit᷑. De dubiis scͥptũ ẽ Nolite ante t̾epꝰ ui¬
dicare qͦadusq ueniat dns et illuminabit ab¬
scondita tenebraꝵ. Duo st̃ in qͥbꝰ temerariũ

Expanded text:
repellit. Dubia ergo in melius interpretemur, quia de manifestis, ut sunt stupra, blasphemiae, furta, ebrietas, et similia, nobis tantum judicare permittitur. De dubiis scriptum est: Nolite ante tempus judicare, quoadusque veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum . Duo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ cupiditatẽ suã durã patit᷑ seruitutẽ. ⁊̃
si d̾nm ancille ñ diligat. E alt̾m ꝯt̾ẽpnet. Qͥs
dm̃ potest odisse: Contẽpnit aliquis tam̃ eũ
mit. Uñ illud. fili ne abicias pectatũ suꝑpec¬
catũ. & dicas miseratio dĩ magna ẽ. Lucas ht̃

Expanded text:
propter cupiditatem suam duram patitur servitutem, etiam si dominus ancillae non diligat. « Et alterum contemnet. » Quis Deum potest odisse? Contemnit tamen aliquis eum, id mit. Unde illud: « Fili, ne adjicias peccatum super peccatum, et dicas: misericordia Dei magna est . » Lucas habet «
Abbreviated transcription (Latin):
Nne uos magis pluris estis allis: ħ ad litt̾am
intelligendũ ẽ. qr dñs manifeste omẽm cu¬
rã rerũ p̃sentiũ amouet. ⁊ attentos tantũ eẽ
in specie fut᷑i docet. Rationale animal cui
et̾nitas ꝓmittitur. ph ẽ ꝗͣ irrationale. Magis
pluris. ħ ẽ multo pluris p̾̃cii estis uos ꝗͣ uola¬
tilia celi acrii. Quis aũt ur̃m cogitans potest
adic̾e ad statiuã suã cubitũ umĩ : Si gͦ neq qd̾
minimũ ẽ potestis. qͥd de cet̾is solliciti estis:¬

Expanded text:
uris estis illis? Hoc ad litteram intelligendum est, quia Dominus manifeste omnem curam rerum praesentium admonet, et attentos tantum esse in spe futuri docet. Rationale animal cui aeternitas promittitur plus est quam irrationale. « Magis pluris, » hoc est multo pluris pretii estis vos quam volatilia coeli aerii. « Quis autem vestrum cogitans potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? » Si ergo neque quod minimum est potestis
Abbreviated transcription (Latin):
tatio ꝗͣ ñ plantauit pat̾ m̾s celestis: eradicabr̃
Pharisei quoꝵ religio ẽ in disc̾nendiᷤᷤ cb scan¬
dalizati sunt .i. offensi sunt
uel
riunꝰa.⁊ imꝑactionẽ pedis. siue
lũ. ut qͥdã uolunt possumꝰ dic̾e. Plantationẽ
dicꝰ ħ doctrinas & mandata hominũ. qͣ a dõ ñ
Sinite illos. ceti sunt duces cecoꝵ. Ceꝰ au̾t
si ceco ducatũ p̃stet. ambo in foueã cadt̃
hoc ẽ siinsipiens insipientẽ doceat. ambo mgu̾¬
tur in pectatoꝵ ꝓfunditatẽ. Sinite illos subau¬
dis arbitrio suo: quia irreuocabiles st̃.Unde

Expanded text:
it Pater meus coelestis, eradicabitur, Pharisaei quorum religio est in discernendis cibis, scandalizati sunt, id est offensi sunt.vel ruinam et impactionem pedis sive scrupulum, ut quidam volunt, possumus dicere. Plantationem hic doctrinas et mandata hominum, quae a Deo non Sinisi caeco ducatum praestet, ambo in foveam cadunt. Hoc est, si insipiens insipientem doceat, ambo merguntur in peccatorum profunditatem. Sinite illos, subaudis arbitrio suo, quia irrevocabiles sunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ycũ pascha celebrabo. donec inȩccłia que ẽ
regnũ di. sꝑualit intellectũ cõpleat᷑. In hoc
regno dñs hodie pascha manducat. quia ea q̃
moys es rudi popło carnalit obseruanda pre¬
cep̃. ipse in menbris suis sp̃ualit̃ exercet.

Expanded text:
icum pascha celebrabo, donec in Ecclesia, quae est regnum Dei, spiritualiter intellectum compleatur. In hoc regno Dominus hodie pascha manducat, quia ea quae Moyses rudi populo carnaliter observanda praecepit, ipse in membris suis spiritualiter exercet.
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ & dixit. Am̃ am̃ dico uob̾. quia unꝰ ex
peniteat facti. Nec tam̃ designat eũ ex noĩe.
ne aꝑte coargutꝰ impudentior fiat. Mit¬
tit gͦ crimen in num̃ro. ut conscius peniten¬
tiam agat. Turbat᷑ ẽ dñs potestate. transfi¬
gum̃ta philosophoꝵ. qui negant insapien¬
tem cadere ꝑturbationes animoꝵ. Turbet᷑
animus xꝑianus. ñ miseria. s miscdia.
Quod enĩ dñs turbat᷑ sꝑu. significat tͦban¬
dos sp̃uales excaritate. cum urgens causa
erania a tritico aũ messem cogit separare:
t illi ceꝑunt constristari & dicẽ singillatĩ.
Numquid ego sum dnẽ. Nouerant apłi

Expanded text:
tus est, et dixit: Amen amen dico vobis, quia unus ex poeniteat facti, nec tamen designat eum ex nomine, ne aperte coargutus, impudentior fiat. Mittit ergo crimen in numero, ut conscius poenitentiam agat. Turbatus est Dominus potestate, transfigumenta philosophorum, qui negant in sapientem cadere perturbationes animorum. Turbatur animus Christianus, non miseria, sed misericordia. Quod enim Dominus turbatur spiritu, significat turbandos spirituales ex charitate, cum urgens causa zizania a tritico ante messem cogit separare. t illi coeperunt contristari et dicere singulatim: Nu
Abbreviated transcription (Latin):
radys.o. Alit̃. Uesꝑa erat. qñ uerꝰ sol ab occasũ ꝓ¬
ꝑabat cũ dicerae. T empꝰ meũ ꝓpe ẽ qͦ iturꝰ sum de
pascha manducare uob̾cũ. anteqͣm p̾atiar.
Desiderat tẏpicum pascha manducare. & sic pas¬
sionis suȩ misteria declarare. q̃tinꝰ & legał pas¬
che ꝓbator existat & ultͣ uetitet exhiberi car¬
nalit̃. docendo fuisse figurã ueri paschȩ. In cuiꝰ
rei figura defet̃ manna pͣꝗͣ comederunt filii
iorł de frugib t̾re. nec usi st̃ ultra cibo illo.¬

Expanded text:
. Aliter: Vespera erat, quando verus Sol ad occasum properabat, cum diceret: Tempus meum prope est, quo iturus sum de pascha manducare vobiscum antequam patiar. BEDA. Desiderat typicum pascha manducare, et sic passionis suae mysteria declarare, quatenus et legalis paschae probator existat, et ultra vetitet exhiberi carnaliter, docendo fuisse figuram veri Paschae. In cujus rei figura defecit manna, postquam comederunt filii Israel de frugibus terrae, nec usi sunt ultra cibo illo
Abbreviated transcription (Latin):
auderet ñ solũ negare s nec dubitare. & iõ stul¬
t uenit iħc & accepit panẽ. & dedit eis.
Et piscẽ similit̃. Fec̃ d̾ns prandiũ septem
discipłis de pisce suꝑposito prunis. & de aliis
quos ceꝑant. Piscis assus xꝑc ẽ passus. Ipse
ẽ & panis qui de cęlo descendit. Riscẽ & pa¬
nẽ comedit. ut nob̃ ostendet q & passionem
ȩccłia ad participandam beatitudinẽ. Apt̃
quod dictũ ẽ afferte de piscibus. ut om̃s
s ad dies referre debemus. In die resurrectionis
non semel uisus c̃ tantum. pꝰ dies octo apparuit
uͥ thomas fuit. Hodie &̃ qñ hoc de piscib factũ
ẽ apparuit. s pꝰ qͦt dies apparuerit ñ eugłista de
t̃minauit. apparuit &̃ quodiens uoluit. pꝰea in

Expanded text:
sed nec dubitare, et ideo stulEt venit Jesus et accepit panem, et dedit eis, et piscem similiter. Fecit Dominus prandium septem discipulis de pisce superposito prunis, et de aliis quos ceperant. Piscis assus, Christus est passus. Ipse est et panis qui de coelo descendit. Piscem et panem comedit, ut nobis ostenderet, quia et passionem Ecclesia ad participandam beatitudinem. Propter quod dictum est: afferte de piscibus, ut omnes sed ad dies referre debemus. In die resurrectionis non semel visus est tantum, post dies octo apparuit ubi Thomas fuit, hodie etiam quando hoc de piscibus factum est, apparuit, sed post quot dies apparuerit, evangelista non determinavit. Apparuit etiam quoties vol
Abbreviated transcription (Latin):
pasce agnosm̃os ꝗͣ si dicet. si me dili¬
gis. pasce. oues meas. Głam meã ineis quere
ñ tuam. Ne sis in eoꝵ societate. qͥ serpsos aman¬
tes ꝑtinent ad tp̃ra ꝑicłosa. heretici & scisma¬
tici de furtis dnicis peculia fecer̃t. & greges
ũ xp̃i s suos contra xꝑm pasc̾e uoluerunt.
Plane in ipsis dep̃dationib suis titulũ illuis
posuerunt. ut p̃de ipsoꝵ quasi defenderent᷑
acceꝑund. : Eicit p̃datorẽ. titulũ ñ deponit.
possidet domũ. qr inuenit ibi titulũ suũ
Quit enĩ opꝰ ẽ ut mutet nom̃ suũ. ͤa cexxx.
ic̃ ei t̃cio. Symon ioħis amas mes
Cont̾statꝰ ẽ petuꝰ qr dixit ei t̃cio amas
me. & dir̃ ei. Dñe tu oĩa scis: tu scis qr amo
ic̃ ei. Pasce oues meas. Trine nega¬
tioni rebditur triua confessio. ne
minus amori lingua seruiat ꝙͣ timori. & sic̃
indiciũ fuit timoris negare pastorẽ. sit offici¬
ciũ amoris pasce̾ oues dñi. Oues aũt passeẽ
ẽ. credentes conforcare nedeficiant. tremͥa sub

Expanded text:
Pasce agnos meos, quam si diceret: si me diligis, pasce oves meas? Gloriam meam in eis quaere, non tuam. Ne sis in eorum societate, qui seipsos amantes, pertinent ad tempora periculosa. Haeretici et schismatici de furtis Dominicis peculia fecerunt, et greges non Christi, sed suos, contra Christum pascere voluerunt. Plane in ipsis depraedationibus suis titulum illius posuerunt, ut praedae ipsorum quasi defenderentur acceperunt? Ejicit praedatorem, titulum non deponit, possidet domum, quia ibi invenit titulum suum. Quid enim opus est ut mutet nomen suum? A. 230X Dicit ei tertio: Simon Joannis, amas me! Contristatus est Petrus, quia dixit ei tertio: amas me? et dicit ei: Domine, tu omnia scis, tu scis quia amo it ei: Pasce oves meas. Trinae negationi redditur trina confessio, ne minus amori lingua serviat quam timori. Et sicut fuit indicium timoris negare pastorem, sic officium amoris pascere oves Domini. Oves autem pascere, est credentes confortare ne deficiant; terrena su
Abbreviated transcription (Latin):
an petrus eũ plus aliis dilig̾ẽt. ñ ẽ ausꝰ respon¬
de plus. ac si dic̾ẽt. Tu scis qi integro corde de
diligo. quantũ uͦ alii te diligt᷑ nescio. Caute
respondet petrus. qr meminit se pͥdẽ immi¬
nente passione plus sͥ constantie tͥbuisse ꝙͣ
hab̾et. spondendo se ẽẽ paratũ & incarcerem

Expanded text:
an Petrus eum plus aliis diligeret, non est ausus respondere: plus. Ac si diceret: Tu scis quia integro corde te diligo, quantum vero alii te diligant, nescio. Caute respondet Petrus, quia meminit se pridem imminente passione plus sibi constantiae tribuisse quam haberet, respondendo se esse paratum et in carcerem
Abbreviated transcription (Latin):
rete tͣhit ad t̾rã. qi ipsi cõmissa ẽ eccłia. Unde
spetialit̃ audiuit. Symon ioħis amas me
Pasce oues meas. Ipse pisces ao solioitatẽ lit¬
piscium q̃ ẽ p̾sentis eccłiȩ magni & pariu
capti st̃. hic aut̃ ꝑ magnos tantũ m̃ sigc̃ant᷑¬
boni ui resurrectione mortuoꝵ futuri. Hoc
in consummatione scłi. Sciendũ ẽ qͦo docen¬
tes & ñ facientes. in num̃o magnoꝵ piscium

Expanded text:
te trahit ad terram, quia ipsi commissa est Ecclesia. Unde specialiter audivit: Simon Joannis diligis, me? Pasce oves meas. Ipse pisces ad soliditatem litpiscium, quae est praesentis Ecclesiae, magni et parvi capti sunt, hic autem per magnos tantummodo signboni, in resurrectione mortuorum futuri. Hoc in consummatione saeculi . Sciendum est quod docentes et non facientes, in numero magnorum piscium
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑe dimoris dñi. Citm itaq legis denario sp̃e sẽs
merꝰ ab uno usq ad seipsum compritatis omĩb
crescens ad centum qͥnqͣginta tres ꝑuenit. Om̃s
gͦ ad grãm ꝑtinentes hoc num̃o figurant᷑. qr
incentũ ꝑfectio ẽ int̃ quinqͣginta. tͥnitas. intͥbꝰ
similit̃. Trinitas aut̃ hic geminat᷑ ꝓpt̃ fidẽ¬
utͥusq popłi. Quinquagenariꝰ uͦ multiplica¬
tis septẽ ꝑseptẽ ꝑficit᷑. cũ unitatis abiectione
Que unitas addit᷑ ut ea significet᷑ unꝰ eẽ sp̃s qͥ
se ipsũ. ita ꝑuenit adcentũ qͥnqͣginta tres.

Expanded text:
s timoris Domini . Cum itaque legis denario Spiritus smerus ab uno usque ad seipsum computatis omnibus crescens, ad centum quinquaginta tres pervenit. Omnes ergo ad gratiam pertinentes, hoc numero figurantur; quia in centum perfectio est, inter quinquaginta trinitas, in tribus similiter. Trinitas aututriusque populi. Quinquagenarius vero, multiplicatis septem per septem, perficitur cum unitatis adjectione. Quae unitas additur, ut ea significetur unus esse Spiriseipsum, ita pervenit ad centum quinquaginta tres.
Abbreviated transcription (Latin):
se in mare. alii aũt discipłi nauigio uenerunt.
N cñi longe erant a t̾ra. s qͣi cubitis ducentis.
tͣbentes rete pisciũ. Qd alibi duab nauicłis
ꝓp̃t circũcisionẽ & p̃putiũ: hoo inisto loco du¬
centis cubitis existimo figuratũ. ꝓpt̃ utͥusq
gñis electos circũcisionis & p̃putii. tanq̃m
centũ accentũ. qr de sinistra centenarii nu¬
merus ad dexteram transit. A. ccxxi. L. cccxli.
It gͦ descenderunt int̾ram. uiderunt
primas positas. & piscẽ suꝑpositũ &
panẽ. Dic̃ eis iħc afferte de piscib qͦd p̃ndistis
nunc. Non ẽ intelligendũ &̃ panẽ fuisse
suꝑpositũ prunis. s uid̾unt subaudiendũ
ẽ ita. uidt prunas positas & piscẽ suꝑpositũ.
scendit symon p̾etil & traxit rete int̾rã

Expanded text:
cipuli navigio venerunt. Non enim longe erant a terra, sed quasi cubitis ducentis, trahentes rete piscium. Quod alibi duabus naviculis propter circumcisionem et praeputium, hoc in isto loco ducentis cubitis existimo figuratum, propter utriusque generis electos, circumcisionis et praeputii, tanquam centum ac centum; quia de sinistra centenarii numerus ad dexteram transit. A. 221IX L. 341 Ut ergo descenderunt in terram, viderunt prunas positas et piscem superpositum et panem. Dicit ei Jesus: Afferte de piscibus quos prendidistis nunc. Non est intelligendum: etiam panem fuisse superpositum prunis: sed viderunt; subaudiendum est: ita. Viderunt prunas positas et piscem superpositum, Ascendit Simon P
Abbreviated transcription (Latin):
numerꝰ pisciũ. q ut ait ꝓpħa multiplicati
cuiꝰ ratio ħ ẽ. Decalogus legis. indecem
p̃ceptis existit. Quȩ lex nisi gr̃a di adiu¬
uet᷑ p̃uaricatores facit ut ait paulus.
Lict̾a occidit: sp̃c aut uiuificat. Septena¬

Expanded text:
quia, ut ait propheta, multiplicati cujus ratio haec est. Decalogus legis in decem praeceptis existit. Quae lex nisi gratia Dei adjuvetur, praevaricatores facit, ut ait Paulus: Littera occidit, spiritus autem vivificat . Septena
Abbreviated transcription (Latin):
in tẽꝑalib. N eium diuitic. s amor. diuitiaꝵ ĩ
culpa ẽ. ut eccłiaste ait. Q amat diuitias fructꝰ
ñ capiet ex eis. hocẽ qui nescit erogare pauꝑi. ca¬
rebit in postum. Et. alibi legunꝰ. Beatꝰ diues qͥ
inuentus c̃ sñ macła. qui pꝰ aurũ ñ abiit nec
sꝑaũ in pecuma. & thesauris. Ue uob̃ qui sa¬
turati estis. qi esurietis. Saturatꝰ erat diues
purpuratꝰ. epulans cotidie splendide. s dirũ
ue sustinebat qñ de lazari digito quẽ de¬
spererat. guitam aque querebat. Utiq si¬
beati si beati sunt semꝑ esurientes iusticiã
infelices sunt. nullam ueri boni patientes
famẽ. ue uob̃ qui ridets. quia lugebrus &
flebitis. hinc salomon ait. Risꝰ dolore misce¬
bit᷑. & extrema gaudii luctus occupat. Ꝙ ttm.
Coi sapientũ uͥ tͥsticia & cor stultoꝵ uletitiaẽ

Expanded text:
alibus. Non enim divitiae, sed amor divitiarum in culpa est, ut Ecclesiastes ait: Qui amat divitias fructus non capiet ex eis , hoc est, qui nescit erogare pauperi, carebit in posterum. Et alibi legimus: Beatus dives qui inventus est sine macula, qui post aurum non abiit, nec speravit in pecunia et thesauris . Vae vobis qui saturati estis, quia esurietis. Saturatus erat dives purpuratus, epulans quotidie splendide ; sed dirum vae sustinebat, quando de Lazari digito quem despexerat, guttam aquae quaerebat. Utique si beati sunt semper esurientes justitiam, infelices sunt nullam veri boni patientes famem. Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis. Hinc Salomon ait: Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Et iterum: Cor sapientium ubi tristiti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃. Maledicent uob̃ p̃sentialr̾. ⁊ dicent om̃e
malũ in absentia ur̃i. m̃tientes. ꝑ seq̃ ẽ uimĩ¬
ferre. ut insidiis appct̾e. Seꝑabunt uos. exclu¬
alia causa nͥ ꝓ pt̾ filium hominis: gatidete in
illa die et exultate. m qm merces ur̃a copiosa
ẽ in celis. hoc dicitur illis. qui ibant gauden¬
tes a conspectu concilii. qm̃ digni habiti sunt
ꝓ nomine iħu contuneliã pati. Multa enim
merces ẽ in celis: multa patientibꝰ in t̾ria ꝓpt̾
iusticiã. Sic eñ ꝑsecuti sunt ꝓpħas. qui fuert
ante uos. patits eoꝵ. Exemplo ꝓpħaꝵ consortat
illos. q uera dicentes solent ꝑserutionẽ pati.
nec tam̃ ido ꝓpħe destccrt̃ a p̃dicatione

Expanded text:
omne malum in absentia vestri mentientes. Persequi est vim inferre, vel insidiis appetere. Separabunt vos, exclualia causa nisi propter Filium hominis. Gaudete in illa die et exsultate, quoniam merces vestra copiosa est in coelis. Hoc dicitur illis, qui ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Multa enim merces in coelis est multa patientibus in terris propter justitiam. Sic enim persecuti fuerunt prophetas, qui fuerunt ante vos patres eorum. Exemplo prophetarum confortat illos, quia vera dicentes, solent persecutionem pati; nec tamen ideo prophetae defecerunt a praedicatione
Abbreviated transcription (Latin):
cabunt᷑. Utiq filii sunilitudinẽ patͥs habere
debent. Uñ filii di om̃s animi sui motꝰ subi¬
cientes rationi. in semet ipsis pacifici ẽẽ de¬
bent. sic̃ ds. Et ħ ẽ par. que dat᷑ in t̾ra hõibꝰ
bone uoluntatis. Beati qui ꝑsecution̾e pati¬

Expanded text:
cabuntur. Utique filii similitudinem patris habere debent. Unde fili Dei omnes animi sui motus subjicientes rationi, in semetipsis pacifici esse debent sicut Deus. Et haec est pax quae datur in terra hominibus bonae voluntatis . Beati qui persecutionem pati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgruit septiformis sp̃c scĩ oꝑatio. Nam timor
ꝯgruit huimilib pietas mitib. scientia lugẽ¬
Inde ueint᷑ ad scientiam diuine scͥpture. ubi
ammã oportet se mitẽ p̃b̾e pietate. ne efficia¬
tur indocił ꝑuicatib concertationib. In .iiͦi.
gͥdu in quo scientia ẽ: lugetur amissio sĩm
boni. In .iĩii. gͣdu in quo esurit᷑ iusticia. neces¬
saria ẽ fortitudo. qiñ relinq̃r sñ dolore. qd̾
retinetur tũ delectatione. In .xͦ. gͣdu datur
laborantib euadendi ꝯsiliũ. qr nͥ qͥsꝙ adniuet᷑
a supiore. ñ ẽ idoneꝰ ut se a miseriis expediat
Iustũ gͦ ꝯsiliũ ẽ ut qͥ se a potentiore uult ad:¬
iiuari. aduuiet infirmiorẽ. In .u̾i gͣda ẽ cor¬
dis mundicia. de ꝯscientia bonoꝵ oꝑm. uales¬
ꝯt̾eplari sũmũ bonũ intellectu seieno. In uͦi.
gͣdii ẽ. ipsa sapientia .i. comĩplatio u̾itatis.
suscipieñ simlitudinẽ qi in filiatione paci
qͣre unũ p̃miũ qd̾ ẽ rognum celoꝵ uarie nomina¬

Expanded text:
i septiformis operatio. Nam timor congruit hominibus, pietas mitibus, scientia lugenInde venitur ad scientiam divinae Scripturae, ubi animam oportet se mitem praebere pietate, ne efficiatur indocilis pervicacibus concertationibus. In tertio gradu in quo scientia est, lugetur amissio summi boni. In quarto gradu, in quo esuritur justitia, necessaria est fortitudo; quia non relinquitur sine dolore, quod retinetur cum delectatione. In quinto gradu datur laborantibus evadendi consilium; quia nisi quisque adjuvetur a superiore, non est idoneus ut se miseriis expediat. Justum ergo consilium est, ut qui se a potentiore vult adjuvari, adjuvet infirmiorem. In sexto gradu est cordis munditia de conscientia bonorumellectu sereno. In septimo gradu est ipsa sapientia, id est, contemplatio veritatis, suscipiens similitudinem Dei in filiatione pacifquare unum praemium quod est regnum coelorum, varie nomina
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmmi motꝰ in corde. orginesq uirtutũ. iurtuteᷤ
ũ sunt effectus donoꝵ. & habitus anmi iam
ꝯfirmati. Dona dicuntur etiam sp̃c. ut in apo
u̾tutes st̃ ae dona et m̾ita. In illis enĩ oꝑat᷑
ds̃ sine nob̾. in istis oꝑat᷑ nob̾cũ. Ex timore gͥ
qui ẽ initiũ sapientie. nascitur humilitas.

Expanded text:
primi motus in corde originesque virtutum, virtutes vero sunt effectus donorum, et habitus animi jam confirmati. Dona dicuntur etiam Spiritus, ut in virtutes sunt et dona et merita. In illis enim operatur Deus sine nobis, in istis operatur nobiscum. Ex timore igitur qui est initium sapientiae , nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
lis cedentibꝰ. quoꝵ specie uitia corꝑis figu¬
rantur iuiue uene liquorẽ ysaac inuenit.
Purum enĩ ꝓfluunt bomimores. ce boni¬
tas ipsa popularis abundat aliis sibi re¬
strictior Quid etiam tres libri salomonis.
nͥ trine huiꝰ sapientie salomonẽ osten¬
dunt suisse sollertem De ethytis inꝓuer¬
biis scͥpsit de naturalib in eccłiaste. uanita¬
ti eim creatura mundi subiecta ẽ. de mira¬
bilib et rationalib in cantico canticoꝵ. eo
qd̾ cum anime nr̃e uerbi odestis amor infrĩ
tie sint referti. singuli tamen diu̾so genere
p̃stant. E enim sapientia naturalis in ioħe¬

Expanded text:
lis, quorum specie uitia corporis figurantur, uiuae Isaac liquorem mentis inuenit — purum enim profluunt boni mores etas ipsa popularis pluralis abundat aliis, sibi restrictior. Quid etiam tres libri Salomonis nisi trinae hujus sapientiae Salomonem ostendunt fuisse solertem? De ethicis in Proverbiis scripsit, de naturalibus in Ecclesiaste, vanitati enim creatura mundi subjecta est , de mirabilibus et rationabilibus in Cantico canticorum, eo quod, cum animae nostrae verbi coelestis  sint referti, singuli tamen diuerso genere praestant? est enim uere sapientia naturalis in
Abbreviated transcription (Latin):
angłos. ⁊ iurtutes celoꝵ. Alatħs singła ꝓ¬
secutꝰ. scd̾m hominẽ moralit̾ edidit nob̾ p̃¬
cepta iuuendi. Maitꝰ rationabilit̾ mox in
pͥncipio locandum putauit. ecce mitto an¬
głm meũ. & uox clamantis in deserto. ut ã¬
miratione moueret. & docͥet humilitatem
in ioħe baptista qua do placuit. At uͦlucas ue¬
lut hystoriacum ordinẽ tenuit: om̃s sapientie
specis complectens. ꝑtinet enim ad nat᷑am
sapientiam naturalẽ ait. Emitte sp̃m tuũ
& creabuntur. Docet moralia in beatitudi¬
nib: & in illo sermone domini ostendit imi
mici eẽ diligendũ. Docet rationabilia cũ
dicit. Qui fid̃elis ẽ in mimmo. & in ma-¬
iori. fidelis ẽ. Figo sapientia sp̃ualis possidet
om̃em pͥncipatũ. quem falso sibi uendicat hu¬
mana prudentia. presertim cum ipsũ inyst̾iũ
tͥnitatis. sine hoc pͥncipatu ñ sit. Naturalit̾
enim pat̾ genuit filiũ. moralit̾ filiꝰ filiꝰ factꝰ
ẽ obediens pat̾ usq ad mortẽ. rationabiliter¬

Expanded text:
singula prosecutus secundum hominem, moraliter edidit nobis praecepta vivendi. Marcus rationabiliter mox in principio locandum putavit: Ecce mitto angelum meum , et, vox clamantis in deserto , ut admirationem moveret et, doceret humilitatem in Joanne Baptista, qua Deo placuit. At vero Lucas velut historicum ordinem tenuit, omnes sapientiae species complectens. Pertinet enim ad naturamsapientiam naturalem, ait: Emitte spiritum tuum, ut creabuntur . Docet moralia in beatitudinibus, et in illo sermone Domini ostendit inimicum etiam esse diligendum . Docet rationabilia, cum dicit: Qui fidelis est in minimo, et in majori fidelis est . Ergo sapientia spiritualis possidet omnem principatum, quem falso sibi vindicat humana prudentia, praesertim cum ipsum mysterium Trinitatis sine hoc principatu non sit. Naturaliter enim Pater genuit Filium, moraliter Filius factus est obediens Pat
Abbreviated transcription (Latin):
phylophi mundi istrus p̃cellentissi¬
ma putauert̃. tͥplicẽ scilicet eẽ sapientiã
quod aut rationalis ẽ. aut natułalis. aut
moralis. ħ tria in uet̾i testamento possumꝰ
adu̾t̾s Qd enim aliud significant tre putei
illi. quoꝵ unus est iusionis. aliꝰ uiram̃ti. t¬
cius abundantie nͥ triplicẽ istam in patͥ¬
a rchis fuisse uirtutem: Puteus uisionis ẽ
rationabilis. eo qd̾ ratio iusum m̃tis acuit. &
anmi purgat obtutũ. Puteus uiram̃ti ẽ sa¬
pientia naturalis. que ea que nature sunt
cõp̾hendit. & affirmat quasi uirando. cum¬

Expanded text:
osophi mundi istius praecellentissima putaverunt, triplicem scilicet esse sapientiam, quod aut rationalis est, aut naturalis, aut moralis. Haec tria in Veteri Testamento possumus advertere. Quid enim aliud significant tres illi putei, quorum unus est visionis, alius juramenti, tertius abundantiae, nisi triplicem istam in patriarchis fuisse virtutem? Puteus visionis est rationabilis, eo quod ratio visum mentis acuit, et animi purgat obtutum. Puteus juramenti est sapientia naturalis, quae ea quae naturae sunt, comprehendit et affirmat quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩne qͦd dat in pat̾ ad me ueniet. & eũ qͥ ue¬
unt ad me ñ eiciã foras. Pat̾ dat filio .i. tͣ
hit illos. qui ꝓpt̾ea credunt in filiũ. qr eũ
cogitant patrẽ hab̾e dm. Tales gͦ ñeicient᷑
foras. s uitꝰ manebunt in sec̾co beatitudinis

Expanded text:
ne quod dat mihi Pater, ad me veniet; et eum qui venit ad me, non ejiciam foras. Pater dat Filio, id est, trahit illos qui propterea credunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum. Tales ergo non ejicientur foras, sed intus manebunt in secreto beatitudinis.
Abbreviated transcription (Latin):
aũt uoluntas eiꝰ qͥ misit ine patͥs. ut om̃e qd̾
dedit mͥ pat̾ ñ ꝑdã ex eo. s resuscit̾e illud in
nouissimo die. Dati sunt ei humiles. ĩ qͦ sit pͥ¬
ma resurrectio. dũ aĩa dm̃ cognoscit. N ꝑdet
ex eis om̃ib quẽqꝗͣ. qd̾ eẽt si foras eiceret᷑. sed
głose resuscitabit illũ in scdã resurrectione.
Tum̃tes qͥdẽ ꝑeunt. s de pusilł nicħ. un̾ alibi.
N ẽ uoluntas di. ut ꝑeat unꝰ de pusillis. Hec
eium uoluntas pat̾s mei qͥ misit me: ut om̃is
qͥ uidet filiũ & c̾dit ĩ eũ hãt uitã et̾nã. E. ogo¬

Expanded text:
oluntas ejus qui misit me, Patris, ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo, sed resuscitem illud in novissimo die. Dati sunt ei humiles, in quo fit prima resurrectio, dum anima Deum cognoscit. Non perdit ex eis omnibus quemquam, quod esset, si foras ejiceretur, sed gloriose resuscitabit illum in secunda resurrectione. Tumentes quidem pereunt, sed de pusillis nihil. Unde alibi: Non est voluntas Dei, ut pereat unus de pusillis . Haec est enim voluntas Patris mei qui misit me, ut omnis qui vidit Filium, et credit in eum, habeat vitam aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qui de celo descendit. & dat uitã mundo.
Pat̃ mñs dat uob panẽ uerũ. Panis enĩ di ẽ qui
descendit de celo: & dat uitã mundo. Panis
a summo celo .i. a patre. & uertitur in lac dũ des¬
cendit in carnc̃. qd̾ suit descendere de celo.
Moyses uͦ ñ sic de celo. s de aere dedit manna
in sigura ħ ueri panis. corda uiuificantis. an¬
głi purũ u̾bũ. solidum cibũ comedunt. nos
idem nerbũ. s ĩ lac u̾sũ. quia si ñ possumꝰ co¬
medere: debemꝰ suggere. t̾ enĩ incarnaretur
a nob ñ agnosc̾etur. a nob̾ ñ gustaretur. Dixer̃t
eos reficeret querebant. & qͥ ñ deficeret. sicut
samaritana carere uolens indigentia aque cor¬

Expanded text:
dat vitam mundo. Pater meus dat vobis panem verum. Panis enim Dei est, qui descendit de coelo et dat vitam mundo. Panis a summo coelo , id est, a Patre, et vertitur in lac, dum descendit in carnem, quod fuit descendere de coelo. Moyses vero non sic de coelo, sed de aere dedit manna, in figura hujus veri panis corda vivificantis. Angeli parum Verbum solidum cibum comedunt, nos idem Verbum, sed in lac versum; quia, si non possumus comedere, possumus sugere. Nisi enim incarnaretur, a nobis non agnosceretur, a nobis non gustaretur. DixeruntAUGUST. Panem qui eos reficeret quaerebant, et qui non deficeret, sicut Samaritana volens carere indigentia aquae, cor
Abbreviated transcription (Latin):
Quãmulti ñ querunt iħm. nͥ ut illis faciat
bene scdm t̾ep̾. ut fugientes ad eccłiam qͣn p̃¬
muntur apotentioribꝰ. Oꝑamini ñ cibũ qͥ
ꝑit s qui ꝑmanet iuitam et̾nam. quẽ fi¬
liꝰ hominis dabit uob̾. Id est querite me ꝓpt̾
me. ñ ꝓpt̾ aliud. Ipse enim ẽ cib qͦ uiuunt ⁊
anguͣ. qui ꝑmanet in uitã et̾nam. ut post aꝑ¬
te dicet. Satagit gͥ eoꝵ satiare m̃ites: quoꝵ sa¬
tiauit & uentres. uere filiꝰ hõis dat cibũ sp̃u¬
alt̃. unde sequit᷑. hc̃ eni pat̾ signauit ds.

Expanded text:
Quam multi non quaerunt Jesum, nisi ut illis faciat bene secundum tempus, ut fugientes ad Ecclesiam, quando premuntur a potentioribus. Operamini non cibum qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam, quem Filius hominis dabit vobis. Id est, quaerite me propter me, non propter aliud. Ipse est enim cibus quo vivunt et angeli, qui permanet in vitam aeternam, ut post aperte dicet. Satagit igitur eorum satiare mentes, quorum satiavit et ventres. Vere Filius hominis dat cibum spiritualem. Unde sequi
Abbreviated transcription (Latin):
dño in naiũ cessat uentꝰ. qr in qͦtq corde per
gr̃am sui amoris adest. mox uiu̾sa uicioꝵ. &
adu̾santis mundi et malignoꝵ sp̃uũ bella
qͥesct̃. Dñs in miracło panũ se creatorẽ rerum
ostendit. ĩ ãbulando suꝑ undas se hab̾e corpꝰ li¬
berũ. ab oĩ gͣtutudine peocatoꝵ ĩ placando uẽ¬
tos. undaꝵq rabiem se dominatorẽ elem̃toꝵ.
liditat̾e portꝰ. pͦ suũ claritatis reditũ et̾neeccłit
pax  tnͣqͥllitas indicatur. Ee qi t̃c manifestus

Expanded text:
Domino in navim, cessat ventus; quia in quocunque corde per gratiam sui amoris adest, mox universa vitiorum, et adversantis mundi et malignorum spirituum bella quiescunt. Dominus in miraculo panum se Conditorem rerum ostendit, in ambulando super undas, se habere corpus liberum ab omni gravedine peccatorum; in placando ventos undarumque rabiem, se dominatorem elementoruliditatem portus, post suum claritatis reditum aeternae Ecclesiae pax et tranquillitas indicatur. Et quia tunc manifest
Abbreviated transcription (Latin):
rumore. quinetiã ꝓ signoꝵ magnitudine plu¬
rimis facie notꝰ erat. funb̾am uestim̃ti eiꝰ mi¬
nimũ mandatũ mystice intellige. uł gr̃ay di¬
stributionẽ lit eñi ex ueste fimbria ita ox¬
ap̃o sci sp̃c uirtꝰ exit. que apłis data salutẽ. his qͥ
ꝯting̾e cupiunt subministiat. Genesar quippe
idemẽ qd generareth. s a uicinitate lacidicta ẽ
ꝓuincia t̾ragenesar. seu t̾ra genesareth. a lu
lta die turba que stabat tͣns mare. uidit᷑
ꝙ nauicła alia ñ erat ibi nͥ una. ⁊ qe ñ intͦ

Expanded text:
rumore, quin etiam pro signorum magnitudine plurimis facie notus erat. Fimbriam vestimenti ejus, minimum mandatum mystice intellige, vel gratiarum distributionem. ancti Spiritus virtus exit, quae apostolis data, salutem his qui contingere cupiunt, subministrat. Genesar quippe idem est quod Genesareth; sed a vicinitate lacus dicta est provincia, terra Genesar seu terra Genesareth. A. 52X Altera die turba quae stabat trans mare, vidit quia navicula alia non erat ibi nisi una
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾. Tota nocte ꝑiclitantur qr dũ se ꝯsid̾at
hõ. nicħ inuenit nͥ tenebras angustiaꝵ. ⁊ estꝰ
hostiũ insirgentiũ. Cũ uͦ m̃tẽ ad suꝑni p̃sidis
lum̃ erigio qͣsi int̾ umbs noctis repente ortũ
tiet. Lucifer ñaq tres horas noctis i. totã uigi¬
liam matutinã illuminare dr̾. Dñs in t̾ra
iudit suos laborantes in mari. ⁊ ñ mox eis
succurrit. qi ⁊ si ad horam differre indetur
auxilium tͥbulantib. tam̃ eos tandẽ corrobo¬
tat. hinc ẽ qd̾ ueniens uolebat p̃t̾ire discipłoᷤ
ut ad horam turbati. & continuo lib̾ati. ampliꝰ
creptionis sue miracłm stuperent. & maioeesgr̃aᷤ
dño referrent. Idem sit in tempestatib passionũ
q̃ a ꝑfidis ingerunt᷑. uñ illud eccłie martyrii
certamine desudantis. Quare me repulisti : Qre
tͥstis incedo duafflig̃ me inimicꝰ. S qͦm apłi in¬

Expanded text:
Aliter: Tota nocte periclitantur, quia, dum se considerat homo, nihil invenit nisi tenebras angustiarum et aestus hostium insurgentium. Cum vero mentem ad superni praesidii lumen erigit, quasi inter umbras noctis repente ortum ristum nuntiet. Lucifer namque tres horas noctis, id est, totam vigiliam matutinam illuminare dicitur. Dominus in terra vidit suos laborantes in mari, et non mox eis succurrit; quia etsi ad horam differre videtur auxilium tribulatis, tamen eos tandem corroborat. Hinc est quod veniens, volebat praeterire discipulos, ut ad horam turbati, et continuo liberati, amplius ereptionis suae miraculum stuperent, et majores gratias Domino referrent. Idem fit in tempestatibus passionum, quae a perfidis ingeruntur. Unde illud Ecclesiae, martyrii certamine desudantis: Quare me repulisti? Quare tristis incedo, dum affligit me inimicus! Sed
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmꝰ respondit. Tues rꝑc filiꝰ di uiui. ẜmꝰ passio¬
nẽ dũ malũ putat decestatꝰ ẽ. Pmꝰ et morturũ
eẽ uerũ. ꝙ suꝑ aqͣs ambulaũ. respondeant qͣmͦ
petrꝰ ambulauit que hominẽ ñ uegant. Cũ
cepisset mergi animi fides ardebat. s humana
fragilitas in ꝓfundu trahebat. De d̾no quidẽ
sic ait dyonisiꝰ in opꝰculis de diuinis nomi¬
nib. Ignoramꝰ q̃lr̃ de uirgintis sangiinbus
alia lege pt̾ naturalem formabatur. ⁊ qͣsi ñ ĩ fu¬
sis pedib corꝑale pondꝰ. & mat̾iale. onꝰ habenti¬
ctꝰ. s tam̃ nauis ambulat. Qui enĩ ꝑseuera¬
u̾it usq ĩ fin̾e hic saluus erit. amas d̾m. sub pe
fluctuat cupiditate cor tuũ inuoca dm̃. Qͤd
aut petrꝰ implorat ne mergat᷑. significat qͥbꝰdã
tͥbulationib ⁊̃ pꝰ ultimã ꝑsecutionẽ purgari.
eccłiam. Uñ illud ꝑauli. Saluus erit. sic tam̃ qͣsi

Expanded text:
pondit: Tu es Filius Dei vivi . Primus passionem, dum malum putat, detestatus est . Primus et moriturum e verum, quia super aquas ambulavit, respondeant quomodo Petrus ambulavit quem hominem non negant. Cum coepisset mergi, animi fides ardebat, sed humana fragilitas in profundum trahebat. De Domino quidem sic ait Dionysius in Opusculis de divinis nominibus. Ignoramus qualiter de virgineis sanguinibus alia lege praeter naturalem formabatur; et quasi non infusis pedibus corporale pondus et materiale onus habentictus, sed tamen navis ambulat. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Amas Deum? sub peet te. Cum fluctuat cupiditate cor tuum, invoca Deum. Quod autem Petrus implorat ne mergatur, significat quibusdam tribulationibus etiam post ultimam persecutionem purgari Ecclesiam. Unde illud Pauli: Salvus erit, sic tamen quasi
Abbreviated transcription (Latin):
eos. Recte imnti apłi recesserant a dño: ne
ꝑiditarent᷑. Uigilie militares. in spacia horaꝵ
tͥna diuidunt᷑. Sͦ hic ostendittr discipłos to¬
ta nocte ꝑiclitatos. & in extremo noctis quod
designat consũmationẽ mundi. auxiliũ hr̃e
s ueniet tunc ad eccłiam uagã ⁊ naufragã¬

Expanded text:
ON. Recte inviti apostoli recesserant a Domino, ne periclitarentur. Vigiliae militares in spatia horarum terna dividuntur. Ergo hic ostenditur, discipulos tota nocte periclitatos, et in extremo noctis, quod designat consummationem mundi, auxilium habersed veniet tunc ad Ecclesiam vagam et naufraga
Abbreviated transcription (Latin):
Sciebant magnum eẽ. qd̾ de quinq panibꝰ fe¬
cerat. s huic cibo p̾ferebant manna. Mouebat
se illi. ꝓmutendo cibũ ꝑmanent̾ẽ in uita eter¬
ña. Patres nr̃i matina manducauert ĩ deser¬
to: sicut scͥptũ ẽ. Panẽ de celo dedit eis man

Expanded text:
Sciebant magnum esse quod de quinque panibus fecerat, sed huic cibe praeferebant manna. Movebat se illi, promittendo cibum permanentem in vitam aeternam. Patres nostri manna manducaverunt in deserto, sicut sc
Abbreviated transcription (Latin):
ioħs. forsitan ascendissent cũ eo s turba eum
qr cuͣ dñs sedet inmonte cũ disciput siuis qd̾
iohannes ꝯmemoiat. & uideret turbas ad se
uenientes. descend̾at demente. & circa nfe¬
riora loca turbas pauerat. Nesꝑe aũt facto:¬

Expanded text:
i, forsitan ascendissent in montem cum eo; quia cum Dominus sederet in monte cum discipulis suis, quod Joannes commemorat, et videret turbas ad se venientes, descenderat de monte, et circa inferiora loca turbas paverat. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ terram reliꝙͣ quod uͥq illuminat omnẽ
tenebrȩ tc̃ facte fuissent sine dubio inue¬
niret᷑ inhystoriis aliquib eoꝵ qͥ inchronicis¬
conscͥpsert̃ noua talia facta. & si usq ad no¬
nam horam tenebrȩ fuert̃ suꝑ omne terrã¬
Rego olympiad¬

Expanded text:
t omnem tenebrae tunc factae fuissent, sine dubio inniretur in historiis aliquibus eorum qui in chronicisconscripserunt nova talia facta. Et si usque ad nonam horam tenebrae fuerunt super omnem terra olympiad
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ ⁊ istamulier fructus maturꝰ erat. cn̾ di¬
ceret. Scio qr messias uenit. ⁊ messis mat᷑a
fuit quando aurã apportabatur. ad pedes
apłoꝵ.Fiecta sunt de illa messe pauca gna
& seminauerunt orbẽ t̾raꝵ. ⁊ surrex̃ altera
messis. que in fine scli metenda ẽ. De qͣmesse
dicitur. Qui seminant in lacrimis in gaudio
purgari in fine. In die uidicii complebitur
horreum. ⁊ tunc omnes qui metunt gau¬
debunt cum angłis. Ex cuntate aũt illa
multi c̾did̾unt in eum samaritanoꝵ ꝓpt̾
uerbũ mulieris. testimoniũ ꝑhibentis.¬

Expanded text:
Unde et ista mulier fructus maturus erat, cum diceret: Scio quia Messias venit: et messis matura fuit, quando aurum apportabat ad pedes apostolorum. Electa sunt de illa messe pauca grana, et seminaverunt orbem terrarum; et surrexit altera messis, quae in fine saeculi metenda est. De qua messe dicitur: Qui seminant in lacrymis, in gaudio purgari in fine. In die judicii complebitur horreum: et tunc omnes qui metunt, gaudebunt cum angelis. Ex civitate autem multi crediderunt in eum Samaritanorum, propter verbum mulieris testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
bu manduca. Ille aũt dix̃ eis. Ego cibũ habco
manducare: quẽ uos nescitis. Dicebant gͦ dis¬
cipłi adinuicẽ. Nunqͥd aliquis attulit ei man¬
ducare : Quid mirũ. si mulier ñ intelligebat
potũ sp̃c s carnise Ecce discipłi qui cibos uen¬
tris attulerant. ñdũ intelligunt magistrũ
loqͥ de cibo mͣtis uñ eos instriut. ñ ꝑ cucuitũ
ut illam que iuro carebat. s aꝑte. Dic̃ cis iħ̃o Õ¬

Expanded text:
habeo manducare, quem vos nescitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Nunquid aliquis attulit ei manducare? Quid mirum si mulier non intelligebat potum spiritus, sed carnis? Ecce discipuli qui cibos ventris attulerant, nondum intelligunt magistrum loqui de cibo mentis: unde eos instruit, non per circuitum, ut illam quae viro carebat, sed aperte. Dici
Abbreviated transcription (Latin):
quod eam mouebat querit. Iudi enim se p̃fcre¬
bant samaritanis. ꝓ templo quod edificauit
sabomon. in quo adorabant. Econtͣ uͦ samari¬
tan iactabant se adn̾sũ uidos ꝓ monte in quo
patres qui do placuert. longe pͥꝰ quã templũ
fabricaretur: orauerunt. Dic̃ ei iħc. Mulier cre¬
de mͥ. quia uenit hora. quando neq in monte ħ¬
neq in iherosolimis adorabitis patrẽ. Quasi
dicat. uemet eccłia. & ꝑtransibit de gente in
gentẽ. Crede mͥ nͥ eñi credidis. non intelliges.
⁊ iam adest uir qui credere potest. uenit hora
.i. tepꝰ. ut apatre totũ intelligas. uelut in epła
legitur. nouissima hora ẽ. Uos ad oratis qͦd nesti

Expanded text:
quod eam movebat quaerit. Judaei enim se praeferebant Samaritanis pro templo quod aedificavit Salomon, in quo adorabant. Econtra vero Samaritani jactabant se adversum Judaeos pro monte, in quo patres qui Deo placuerunt, longe prius quam templum fabricaretur, oraverunt. Dicit ei Jesus: Mulier, crede mneque in Hierosolymis adorabitis Patrem. Quasi dicat: Veniet Ecclesia, et pertransibit de gente in gentem. Crede mihi, nisi enim credideris, non intelliges , et jam adest vir qui credere potest. Venit hora, id est tempus, ut a parte totum intelligas, velut in Epistola legitur: Novissima hora e
Abbreviated transcription (Latin):
sec doc̾e. s docent̾ẽ ñdũ agnoscebat. Digna gͦ
erat cui manifeslaretur. Messias neñ. qͣsi di¬
cat ueniet. Messias hebraice.xpc grece ẽ. un
Alessias annuntiabit om̃ia ad cultũ suũ. &
patͥs ꝑtinentia. qͣlit̾ indelicet spreto teplo uł
monte. intus exhibeamꝰ nos tcplũ do. u̾ mn
sp̃u ⁊ u̾itate oremꝰ. Diõ ei iħo. Ego sum qui lo¬
quor tecũ. Ego sum messias. quẽ uenturũ ex¬
pectas. Qua manifestatione accepta mox fa¬
cdus ẽ uir caput mulieris: & xp̃c cap̃ uiri. Re¬
liquit ᷑ ydriam cupiditatis: & cucurrit p̾dica¬
re. E ꝯtinuo uen̾unt discipłi euis. & mira¬
bantur. quia cum muliere loquebatur. Nemo
tñ dix̃ quid queris. aut quid loqueris cũ ea.
Bonũ mirabantir. ñ malii suspicabant᷑. ue¬
nerat enim querere qd̾ ꝑieiat. qͥ gentilẽ er¬
rogai̾nt incaute. Reliquit gͦ ydriam suã
mulier. & abiit in ciuitatẽ. & dic̃ ilł hõib:
Uenite ae uidete hominẽ. qͥ dix̃ mͥ oñna q̃cq:

Expanded text:
set docere, sed docentem nondum agnoscebat. Digna ergo erat cui manifestaretur. Messias venit, quasi dicat: Veniet. Messias Hebraice, Christus est GraMessias annuntiabit omnia, ad cultum suum et Patris pertinentia; qualiter videlicet spreto templo vel monte, intus exhibeamus nos templum Deo, ubi in spiritu et veritate oremus. Dicit ei Jesus: Ego sum qui loquor tecum. Ego sum Messias, quem venturum exspectas. Qua manifestatione accepta, mox factus est vir caput mulieris, et Christus caput viri. Reliquit ergo hydriam cupiditatis, et cucurrit praedicare. Et continuo venerunt discipuli ejus, et mirabantur quia cum muliere loquebtamen dixit: Quid quaeris? aut quid loqueris cum ea? Bonum mirabantur, non malum suspicabantur: venerat enim quaerere quod perierat, qui gentilem errrogaverint incaute. Reliquit ergo hydriam suam mulier, et abiit in civitatem, et dicit illis hominibus: Venite et videte hominem qui di
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnq sensꝰ corꝑis ẽẽ. Qñ enĩ quis nascitur. ñ
pot̾ uti ratione. s carnus tm sensib regr̃. quia
puer que mulcent appetit. q̃ offendt̾ sug̃. Idõ
sensꝰ uiri st̃ legitimi. qi a dõ sunt aĩe uati. At
ii uen̾it ad annos exercende rationis. si optime
ẽ disciplinata. succedit uerꝰ uir. qͥ ad et̾nitat̾ẽ re¬
git. & qui ñ tm̃ docet suge̾ offendentia. s bona
discͥn̾e ⁊ mala ut caritatẽ & odiũ. Si uͦ h uir

Expanded text:
quinque sensus corporis esse. Quando enim quis nascitur, non quinque sensus corporis esse. Quando enim quis nascitur, non potest uti ratione, sed carnis tantum sensibus regitur; quia puer quae mulcent appetit, quae offendunt fugit. Ideo sensus sunt viri legitimi; quia a Deo sunt animae dati. At ubi venerit ad annos exercendae rationis, si optime est disciplinata, succedit verus vir, qui ad aeternitatem regit, et qui non tam docet fugere offendicula, sed bona discernere et mal
Abbreviated transcription (Latin):
tellectum tuũ. N emm ẽ magnũ hab̾e ammã
sine intellectu. Uñ. đd. Nolite fieri sic̃ equus
& mulꝰ quib ñ ẽ intellectus. Bestiał uita est:
sũ intellectu. uir ẽ qui reg̾ amm̾a. intellectus
scł. Non tam̃ aliud ẽ intellectꝰ amme ab anima
s ẽ aliquid aĩe. qͦmͦ ocł̾s ñ aliud ẽ a carne. s ali¬
qͥd ẽ carnis. ꝑfundens luce cet̾is m̃bris. Frgo
intellectus qui animã illtiminat. ado illu¬
minatur. Respondit mulier & dix̾. N habeo
uirũ. Dic̃ ei iħs. Bñ dixisti. quia ñ habeo
uirũ. Quinq iuros habuisti. & nunc quẽ
habes. non ẽ tuus uir. ħ uere dixisti. Reue¬
ra ñ habebat uirũ. s nescio quoͣ legitimo
iuro adult̾o utebatur. Qumq uiri scd̾m qͦs¬
dã. qͥnq sunt lib̾ moysi. qͥb etiã samaritani
utebant᷑. ña iñ illis curuncisio inerat. S qm
angustat nos quod seqͥr.⁊ nunc quẽ habes
ñ ẽ uirtuus. uidet᷑ mͥ quinq uiros anime.

Expanded text:
ntellectum tuum. Non enim est magnum habere animam sine intellectu. Unde David: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Bestialis vita est sine intellectu. Vir est qui regit animam, intellectus scilicet. Non tamen aliud est intellectus animae ab anima, sed est aliquid animae: quomodo oculus non aliud est a carne, sed aliquid est carnis, perfundens lucem caeteris membris. Ergo intellectus qui animam illuminat, a Deo illuminatur. Respondit mulier et dixit: Non habeo virum. Dicit ei Jesus: Bene dixisti, quia non habeo virum. Quinque enim viros habuisti, et nunc quem habes, non est tuus vir. Hoc vere dixisti. Revera non habebat virum, sed nescio quo non legitimo viro, sed adultero utebatur. Quinque viri secundum quosdam, quinque libri sunt Moysi, quibus etiam Samaritani utebantur: nam inde illis circumcisio inerat. Sed quoniam angustat nos quod sequitur, et nunc quem habes, non est vir tuus: videtur mihi quinque viros animae
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ. ex quib orta ẽ sides. & pͥmitiua eccła
Quãuis aũt uidi ñ om̃s. s electi p̾cellant. sa¬
maritanos. tam̃ n̾ p̃fero locũ uidoꝵ. loco sa¬
maritimoꝵ. Ee ħ ẽ qd̾ dicit. S uenit hora o
nunc ẽ. in qͣ ꝑ illuminationẽ mee dotrine
ueri adoratores adorabunt patrẽ in sp̃u ⁊ u̾ita

Expanded text:
carnem , ex quibus orta est fides et primitiva Ecclesia. Quamvis autem Judaei non omnes, sed electi, praecellant Samaritanos; tamen non praefero locum Judaeorum loco Samaritanorum. Et hoc est quod dicit: Sed venit hora et nunc est, in qua per illuminationem meae doctrinae veri adorator