comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riñ possint. siue possint:
Que cũ ipse tacuerit. quis
nostrũ dicat ista uł illasũt:
Aut si dicere audeat.unde
probat: Quis enĩ est tam ua-¬
nus aut temerarius: qui cum
dixerit etiã uera quib uolue¬
rit. que uoluerit. sine ullo de¬
stimonio diuino affirmet ea
esse que tunc dñs dicere no¬
luit: Quis hoc nostrũ faci¬
at. et ñ maximã culpam de¬
meritatis incurrat: in quo.
nec propħica nec apłica excel¬
lit auctoritas: Nam profec¬
to. si eoꝵ aliquid legissemus ĩ
libris canonica auctoritate
confirmatis. qui post ascensi¬
onem dm̃ scripti sunt:parũ
fuerat hoc legisse. insi illic id
etiam legeretur. hoc ex eis esse.
que tunc dñs noluit discipuł
dicere.quia ñ poterant illapor¬
tare:tanquã si uerbi gr̃a ego
dicerẽ. illud quod legimus in
huius eugłii capite. in princi¬
pio erat uerbũ. et uerbũ erat
apud dm̃. et deus erat uerbũ.
hoc erat in principio apud
d̃m. et alia que sequuntur.

Expanded text:
ri possint, sive non possint. ri possint, sive non possint. Quae cum ipse tacuerit, quis nostrum dicat, Ista vel illa sunt? Aut si dicere audeat, unde probat? Quis enim est tam vanus aut temerarius, qui cum dixerit etiam vera quibus voluerit, quae voluerit, sine ullo testimonio divino affirmet ea esse quae tunc Dominus dicere noluit? Quis hoc nostrum faciat, et non maximam culpam temeritatis incurrat, in quo nec prophetica nec apostolica excellit auctoritas? Nam profecto si eorum aliquid legissemus in Libris canonica auctoritate firmatis, qui post ascensionem Domini scripti sunt, parum fuerat hoc legisse, nisi illic id etiam legeretur, hoc ex eis esse quae tunc Dominus noluit discipulis dicere, quia non poterant illa portare. Tanquam si, verbi gratia, ego dicerem, illud quod legimus in hujus Evangelii capite, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc erat in principio apud Deum , et alia quae sequuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
audire cupientib que sint
de quib tunc dicebat. adhuc
multa habeo uobis dicere. sed
ñ potestis portare modo. Si
apłi nondũ poterant. multo
minus uos potestis: quia for¬
de sicut multi possunt audi¬
re quod tunc nondũ pot̾at
petrus. sic multi possint mar¬
tyrio coronari. quod tunc ñ¬
dum poterat petrus: preser¬
tim iam misso sp̃u sancto. qͥ
tunc nondũ erat missus: de
quo continuo subunxit at¬
q ait. cũ aũt uenerit ille spi¬
ritus ueritatis. docebit uos
omnẽ ueritatẽ: sic utiq de
monstrans. ido illos que habe¬
nondũ ad eos uenerat spirit
sanctus. E oce concedimꝰ ut
ita sit. multos ea modo posse
portare iam misso sp̃u sancto:
que tunc eo nondũ misso. ñ
poterant portare discipuli.
Numquid id̃o scimus. que
sint que dicere noluit:que
tunc seiremus. si ab eo dicta
legeremus. uł audissemus:
Aliud est enĩ seire utrũ a nob
uł a uob̾ portari possint: ali
ud seire que sint siue porta¬

Expanded text:
audire cupientibus quae sint audire cupientibus quae sint de quibus Dominus tunc dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, Si Apostoli nondum poterant, multo minus vos potestis: quia forte sic multi possunt audire, quod tunc nondum poterat Petrus, sicut multi possunt martyrio coronari, quod tunc nondum poterat Petrus: praesertim jam misso Spiritu sancto, qui tunc nondum erat missus, de quo continuo subjunxit, atque ait, Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem; sio quae habenondum ad eos venerat Spiritus sanctus. 2. Ecce concedamus ut ita sit, multos ea modo portare posse jam misso Spiritu sancto, quae tunc eo nondum misso non poterant portare discipuli: numquid ideo scimus quae sint quae dicere noluit, quae tunc sciremus si ab eo dicta legeremus vel audiremus? Aliud est enim scire utrum a nobis vel a vobis portari possint; aliud autem scire quae sint, sive porta
Abbreviated transcription (Latin):
et si ñ omnia de quib magist̾
deris ille dicebat. adhric mul¬
ta habeo uobis dicere: tam̃ eoꝵ
fortasse nonnulla. Sed quenã
sint ista que ipse ñ dixit: teme¬
rariũ est uelle presumere. ac di¬
cere. Nam et mori pro xpisto
nondum erant idonei tunca¬
postoli: quib dicebat. ñ pote¬
stis me modosequi.Ande pͥ¬
mus eoꝵ petrus. qui hoc se lã
posse p̾sumpserat: aliud ex ꝑ¬
tus est quã putabat: et tam̃
postea uiri et mulieres. pueri &
puelle. iuuenes et uirgines. se¬
niores cũ iunorib imnumera¬
biles. martyrio coronati sunt:
et ipse inuente sunt oues quod
tunc quando ista dñs loque¬
batur. nondũ poterant porta¬
re pastores. Numquid ergo
debuit illis ouib dici. in illo
temptationis arcicło quo cer
debuit eis dici. quis uestrum
audeat idoneũ martyrio se
putare. cui petrus idoneus
nondũ fuerat: quando eũ
os ad os ipse dñs instruebat:
Sic itaq dixerit aliquis. ñ de¬
bere dici populis xp̃ianis

Expanded text:
et si non omnia de quibus magister et si non omnia de quibus magister Deus ille dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, tamen eorum fortasse nonnulla: sed quaenam sint ista quae ipse non dixit, temerarium est velle praesumere ac dicere. Nam et mori pro Christo nondum erant idonei tunc Apostoli, quibus dicebat, Non potestis me sequi modo; unde primus eorum Petrus, qui hoc jam se posse praesumpserat, aliud expertus est quam putabat : et tamen postea et viri et mulieres, pueri et puellae, juvenes et virgines, seniores cum junioribus innumerabiles martyrio coronati sunt; et posse inventae sunt oves, quod tunc quando ista Dominus loquebatur, nondum poterant portare pastores. Numquid ergo debuit illis ovibus dici in illo tentationis articulo, quo certdebuit eis dici, Quis vestrum audeat idoneum martyrio se putare, cui Petrus idoneus nondum fuerat; quando eum os ad os ipse Dominus instruebat? Sic itaque dixerit aliquis non debere dici populis christianis,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dñs ait discipulis suis. ad¬
huc multa habeo uob̾ dicere.
sed ñ potestis portare modo:
prius querendũ illud occur¬
rit quod suꝑius dixit. om̃ia
que audiui apatre meo nota
uob̾ feci: et hic dicat. adhuc
multa habeo uob̾ dicere. sed
ñ potestis portare modo. Te¬
rum illud quomodo dixerit.
quod nondũ fecerat tanquã fe¬
cerit. sicut ea que futura sunt.
dm fecisse propħa testatur di¬
cens. qui fecit que futura sũt:
lam cũ ipsa uerba tractaremꝰ.
ut potuimus. ex posuimus.
Nunc ergo que ista sint que
apostoti tunc portare ñ pote¬
rant: uiultis forsitan scire. Sed
quis nostrũ audeat. eoꝵ se di¬
cere iam capacem: que illi ca¬
pere ñ ualebant. Ac per hoc
nec a me expectanda sunt ut
dicantur: que forte ñ caperẽ
si michi ab alio dicerentur:
nec uos ea portare possetis. eti¬
am si ego tantus essem. ut a
me ista que uob̃ altiora sunt
audiretis. Et fieri quidẽ po¬
ad ea capienda iam idonei.
que alii capere nondũ ualẽt:

Expanded text:
ubi Dominus ait discipulis suis, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, prius quaerendum illud occurrit, quomodo superius dixerit, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : et hic dicat, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Verum illud quomodo dixerit, quod nondum fecerat tanquam fecerit, sicut ea quae futura sunt, Deum fecisse propheta testatur dicens, Qui fecit quae futura sunt , jam cum ipsa verba tractaremus, ut potuimus, exposuimus. Nunc ergo quae ista sint quae Apostoli tunc portare non poterant, vultis forsitan scire. Sed quis nostrum audeat eorum se dicere jam capacem, quae illi capere non valebant? Ac per hoc nec a me exspectanda sunt ut dicantur, quae forte non caperem, si mihi ab alio dicerentur; nec vos ea portare possetis, etiamsi ego tantus essem, ut a me ista quae vobis altiora sunt audiretis. Et fieri quidem poad ea capienda jam idonei, quae alii capere nondum valent;
Abbreviated transcription (Latin):
Quis nisi ihe naue populo
transituro iordanis fluenta
diuisit: et currentẽ solem e¬
missa ad dm oratione frena¬
uit et fixit: Quis pret̾ san

Expanded text:
Quis nisi Jesus Nave populo transituro Jordanis fluenta divisit , et currentem solem emissa ad Deum oratione frenavit et fixit ? Quis praeter Sa
Abbreviated transcription (Latin):
di magistrũ. docentẽ. Querit
credentem: ut faciat intelli¬
gentẽ. Ipse causam dicit. qͣre
ille cecus natus sit. Neq hic
peccauit inquit neq paren¬
tes eius. sed ut manifestent᷑
opera di millo. Deinde qͥd
sequitur:Oe opoitet ope¬
rari opera eius qui misit me.
E cce ẽ ille missus: in quo faci¬
em lauit cecus. Et uidete qͥd
sequitur. Me oportet oꝑari
opera eius qui misit me: do¬
nec dies est. Mementote quo¬
modo unuersam głam illi
dat de quo est.Quia ille ha¬
bet filiũ qui de illo sit. ipse ñ
habet de quo sit. Sed quare

Expanded text:
di magistrum docentem: quaerit di magistrum docentem: quaerit credentem, ut faciat intelligentem. Ipse causam dicit quare ille caecus sit natus: Neque hic peccavit, inquit, neque parentes ejus: sed ut manifestentur opera Dei in illo. 4. Deinde quid sequitur? Me oportet operari ope in quo faciem lavit caecus. Et videte quid dixerit, Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. Memento te quomodo universam gloriam illi dat de quo est: quia ille habet filium qui de illo sit, ipse non habet de quo sit. Sed quare
Abbreviated transcription (Latin):
q hic peccauit. neq parentes
eius: ut cecus nasceretur. Qd
est. quod dixit: Si nullꝰ ho¬
mo sine peccato ÷ parentes
peccato erant: Numquid
ipse uł sine originali peccato
natus erat: uł uiuendo nicħ
addiderat : An quia oculos
clausos habebat: concupiscen¬
cie minime uigilabant: Qͣn¬
ta mala ceci committunt:
A quo malo abstinet mens
mala. etiã oculis claufis:
Non poterat uidere: sed no¬
uerat cogitare: et forte concu¬
piscere aliquid quod cecus ñ
posset implere: sed in corde
iudicari. a cordis perscrutato¬
re. Si ergo et parentes eius ha¬
buerunt peccatũ. et iste habu¬
it peccatum: quare dñs dixit.
neq hic peccauit. neq paren¬
tes eius. nisi ad rem de qua ĩ¬
terrogatus est. ut cecus nascere¬
tur; Habebant enĩ peccatũ
parentes eius ⁊sed ñ ipso pec¬
cato factum est. ut cecus nasce¬
retur. Si ergo ñ peccato factũ
est parentum ut cecus nascere¬
tur quare cecus natus ẽ:Au¬

Expanded text:
que hic peccavit, neque parentes que hic peccavit, neque parentes ejus, ut caecus nasceretur. Quid est quod dixit? Si nullus homo sine peccato, numquid parentes peccato erant? Numquid ipse vel sine originali peccato natus erat, vel vivendo nihil addiderat? An quia oculos clausos habebat, concupiscentiae minime vigilabant? Quanta mala committunt caeci! A quo malo abstinet mens mala, etiam clausis oculis? Non poterat videre, sed noverat cogitare, et forte concupiscere aliquid quod caecus non posset implere, sed in corde judicari a cordis perscrutatore. Si ergo et parentes ejus habuerunt peccatum, et iste habuit peccatum; quare Dominus dixit, Neque hic peccavit, neque parentes ejus: nisi ad rem de qua interrogatus est, ut caecus nasceretur? Habebant enim peccatum parentes ejus, sed non ipso peccato factum est ut caecus nasceretur. Si ergo non peccato factum est parentum ut caecus nasceretur, quare caecus natus est? Au
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit ñ sũ: adhuc queris ab
eo. Cathecuminus aut fide¬
lis: Si responderit. cathecu¬
minus: munctus est. nondũ
lotus. Sed unde inunctus. qͣͤ¬
re: et respondet. Quere ab il¬
lo in quẽ credat eo ipso quo
cathecuminus est: dicit ĩ xpi¬
stum. Ecce modo loquor et
fidelib et cathicuminis. Qd
dixit de sputo et luto: Quia
uerbũ caro factum ẽ. Hoc q̾
cathecumini audiunt: sed
ñ eis sufficit. ad quod inuncti
sunt. Festinent ad lauachrũ:
si lumen inquirunt. lamer¬
go propter quasdã in hac ip¬
sa lectione questiones: uerba
dm̃i et ipsius uniuerse lectio¬
lus percurramus. potrus quã
tractemus. E xiens. uicdit ho¬
minẽ cecũ. Non utcumq ce¬
cum: sed a natiuitate. Et ĩ¬
terrogauerunt eũ discipłi eiꝰ.
Rabbi. Scitis rabbi: qͥa ma¬
gister est. Magistrũ appella¬
bant: quia discere desidera¬
bant. Questionẽ quippe do¬
mino proposuerunt. tanqͣm
magistro. Quis peccauit: hic
an parentes eius. ut cecus nas¬
ceretur : Respondit sħc. Ne¬

Expanded text:
dixerit, Sum; adhuc quaeris ab eo, Catechumenus, an fidelis? Si responderit, Catechumenus; inunctus est, nondum lotus. Sed unde inunctus? Quaere, et respondet; quaere ab illo in quem credat: eo ipso quo catechumenus est, dicit, In Christum. Ecce modo loquor et fidelibus et catechumenis. Quid dixi de sputo et luto? Quia Verbum caro factum est. Hoc et catechumeni audiunt: sed non eis sufficit ad quod inuncti sunt; festinent ad lavacrum, si lumen inquirunt. 3. Jam ergo propter quasdam in hac ipsa lectione quaestiones, verba Domini et ipsius universae lectionis percurramus potius quam tractemus. Exiens vidit hominem caecum: non utcumque caecum, sed, a nativitate. Et interrogaverunt eum discipuli ejus: Rabbi. Scitis Rabbi quia magister est. Magistrum appellabant, quia discere desiderabant: quaestionem quippe Domino proposuerunt tanquam magistro, Quis peccavit, hic, an parentes ejus, ut caecus nasceretur? Respondit Jesus: Ne
Abbreviated transcription (Latin):
nis. id est omnis hominis: ita
mundus reconciliatus ex ini¬
mico lib̃abitur mundo: eum
in illũ exerit potestatẽ suam:
Hunc aũt facit suũ. cui uitã
donet eternã. Qua propter
omnib prorsus ouib suis. bo
nus pastor.omnib menbris
sius magnũ caput promisit
hoc preniũ ÷ ut ubi est ipse.
et nos cum illo simus. nec po¬
terit insi fieri: quod ommipo¬
tenti patri se uelle dixit om̃i¬
potens filius. Ibi enĩ est et spi¬
ritus sanctus. pariter eternus.
pariter deus: spiritus unus.
duoꝵ: et substantia uolunta¬
tis amboꝵ. Nam illud quod
dixisse legitur propinquante
passione. uerũ ñ quod ego uolo.
sed quod tu uis pater: quasi a¬
lia patris. alia filii sit uolunta ᷤᷤ
aut fuerit: sonus est nostre ĩ¬
firmitatis. quãuis fidelis: quã
in se caput nostrũ transfigura¬
uit: quando etiã peccata nostͣ
portauit. Tnam uero esse pa

Expanded text:
nis, id est omnis hominis. Ita nis, id est omnis hominis. Ita mundus reconciliatus ex inimico liberabitur mundo, cum in illum exserit potestatem suam, hunc autem facit suum, cui vitam donet aeternam. Quapropter omnibus prorsnus pastor, omnibus membris suis magnum caput, promisit hoc praemium, ut ubi est ipse, et nos cum illo simus, nec poterit nisi fieri quod omnipotenti Patri se velle dixit omnipotens Filius. Ibi est enim et Spiritus sanctus pariter aeternus, pariter Deus, Spiritus unus duorum, et substantia voluntatis amborum. Nam illud quod dixisse legitur propinquante passione: Verum non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater , quasi alia Patris, alia Filii sit voluntas, aut fuerit, sonus est nostrae infirmitatis quamvis fidelis, quam in se caput nostrum transfiguravit, quando etiam peccata nostra portavit. Unam vero esse Pa
Abbreviated transcription (Latin):
faciat et ipse cũ patre: siquid
in hoc eugłio proficimus. no
umus. Ipsi sunt ergo quos
a patre accepit.quos et ipse
de mundo elegit. atq elegit
ut iam ñ sint de mundo: sic̃
ñ est et ipse de mundo: ũt̃
sint tam̃ etiã ipsi mundus
credens. et cognoscens quod
xp̃c a deo patre sit missus. ut
mundus ex mundo libaret᷑:
ne mundus deo reconcilian¬
dus. cũ mundo inimicissimo
damnaretur. Sicut enim ait
in huius orationis exordio
dedit ei potestatẽ ominis car¬
nis. idest hominis: ut omne
quod dedisti ei. det eis uitam
eternã. Abi ostendit potes¬
catem se quidem omnis homi¬
nis accepisse: ut liberet quos
uoluerit. damnet quos uolu¬
erit. qui uiuos et mortuos iu¬
dicabit: sed eos sibi esse datos:
quib omnib det uitã eternã.
Sic enĩ ait. Tt omne quod
dedisti ei. det eis uitã eternã.
Proinde ñ ei clatisunt. quibꝰ
uitam ñ dabit eternã: quam¬
us et ipsoꝵ potestas datasit.
cui potestas data est om̃is car¬

Expanded text:
faciat et ipse cum Patre, si quid faciat et ipse cum Patre, si quid in hoc Evangelio profecimus, novimus. Ipsi sunt ergo quos a Patre accepit, quos et ipse de mundo elegit. Ad quae elegit? ut jam non sint de mundo, sicut non est et ipse de mundo, et sint tamen etiam ipsi mundus credens, et cognoscens quod Christus a Deo Patre sit missus, ut mundus ex mundo liberaretur, ne mundus Deo reconciliandus cum mundo inimicissimo damnaretur. Sicut enim ait in hujus orationis exordio: Dedisti ei potestatem omnis carnis, id est omnis hominis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam . Ubi ostendit potestatem se quidem omnis hominis accepisse, ut liberet quos voluerit, damnet quos voluerit, qui vivos et mortuos judicabit; sed eos sibi esse datos, quibus omnibus det vitam aeternam. Sic enim ait: Ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Proinde non ei dati sunt, quibus vitam non dabit aeternam: quamvis et ipsorum potestas data sit, cui potestas data est omnis car
Abbreviated transcription (Latin):
Pater ruste: et mundus de ñ
cognouit.ego aũt te cognoui.
Et hi cognouerunt quia tu
me misisti. et notũ feci eis no¬
men tuũ et notum faciã: ut
lilectio quã dilexisti me in
N magnã spem dñs iħc suos
erigit:qua maior omnino eẽ
ñ possit. Audite. et estote ĩ
spe gaudentes:propter quod.
uita ista ñ amanda sed toleran¬
da sit: ut esse possitis in eiꝰ tri¬
bulatione patientes. Audite
inquam: et quo spes nostrã
dicit. filius dei uingenitus
qui ꝑatri coeternus et equał
est. dicit: qui propt̾ nos ho¬
mo factus est: sed sicut om̃is
homo mendax factus ñ est.
Dicit uia. uita. ueritas: di¬
cit qui mundũ uicit: de his
quib uicit. mct. Audite:
credite. sperate: desiderate qci
dicit. Pater inquit. quos de¬
disti michi: uolo ut ubi ego
sum. et illi sint mecũ. Qui
sunt isti quos ait a patre da¬
tos sibi: Nonne illi de quib
alio loco dicit: nemo uenit
ad me. nisi pater qui misit
me attraxerit eũ: Iam quo¬
modo ea que fieri dicit a pat̾

Expanded text:
pater iuste, et mundus te non cognouit, ego autem te cognoui, et hi cognouerunt, quia tu me misisti, et notum eis feci nomen tuum et notum faciam, ut dilectio, qua dilen magnam spem Dominus Jesus suos erigit, qua major omnino esse non possit. Audite, et estote in spe gaudentes, propter quod vita ista non amanda, sed toleranda sit, ut esse possitis in ejus tribulatione patientes. Audite, inquam, et quo spes nostra dicit, Filius Dei unigenitus qui Patri coaeternus et aequalis est, dicit; qui propter nos homo factus est, sed sicut omnis homo mendax non factus est, dicit; via, vita, veritas dicit ; qui mundum vicit , de his quibus vicit, dicit. Audite, credite, sperate, desiderate quod dicit: Pater, inquit, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum. Qui sunt isti quos ait a Patre datos sibi? Nonne illi de quibus alio loco dicit, Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum ? Jam quomodo ea quae fieri dicit a Patre,
Abbreviated transcription (Latin):
tis. debet eam uincere uis amo¬
ris: quo amator ille qui cũ sit
uita nostra. etiam mortẽ uolu¬
it perferre pro nob̾. Nam si
nulla esset mortis uł parua
molestia: ñ esset tam magna
martyrũ gloria. Sed si pastor
bonus qui posuit anmã suã
pro ouib sius. ex ipsis ouibus
tam multos sibi martyres fecit:
quantomagis debent usq ad
mortem pro ueritate certare.
et usq ad sanguinem aduersus
peccatum. quibus oues ipsaspa¬
scendas. hoc est docendas regen¬
dasq committit: Ae per hoc
precedente passionis exemplo.
quis ñ uideat magis debere
imitando pastori herere pasto¬
res. si eum multe etiã inritate
sunt ouesꝰ Sub quo pastore u¬
no. in grege uno et pastores ip¬
si.sunt oues. Omnes quippe
fecit suas oues⁊ pro quibus ẽ
om̃ibus passus: quia et ipse

Expanded text:
tis, debet eam vincere vis amotis, debet eam vincere vis amoris, quo amatur ille qui cum sit vita nostra, etiam mortem voluit perferre pro nobis. Nam si nulla esset mortis vel parva molestia, non esset tam magna martyrum gloria. Sed si pastor bonus qui posuit animam suam pro ovibus suis , ex ipsis ovibus tam multos sibi martyres fecit; quanto magis debent usque ad mortem pro veritate certare, et usque ad sanguinem adversus peccatum, quibus oves ipsas pascendas, hoc est, docendas regendasque committit? Ac per hoc praecedente passionis ejus exemplo, quis non videat magis debere imitando pastori haerere pastores, si eum multae etiam imitatae sunt oves, sub quo pastore uno in grege uno, et pastores ipsi sunt oves? Omnes quippe fecit suas oves, pro quibus est omnibus passus; quia et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
gnificans qua morte clarifica¬
turus erat dm̃. Extendes inqͥt
manus tuas: hoc est crucifigeris.
Ad hoc aũt ut uenias: alius te
cinget: et ducet ñ quo uis: sed
quo ñ uis. Prius dixit quod fie¬
ret: deinde quomodo fieret. Non
enim crucifixus. sed erticifigen¬
dus quo nollet est ductus. Nã
crucifixus ñ quo nolebat abiit:
sed potius quo uolebat. Solutꝰ
quippe a corpore. uolebat ẽẽ cũ
xp̃o: sed si fieri posset. pret mor¬
tis molestiam iritã concupisce¬
bat eternã. Ad quã molestiam
nolens ductus ẽ: sed ab ea uolẽs
eductus est. Nolens ad eam ue¬
quit hunc infurmitatis affectũ
quo nemo uult mori:usq ad¬
eo naturalem. ut eum beato pe¬
tro nec senectus auferre potue¬
rit: cui dictum est. cũ senueris.
duceris quo ñ us. Propter nos
ter si fieri potest. transeat a me
calix iste: qui utiq mori uene¬
rat. nec habebat mortis necessi
eam potestate sumpturis. Sed
molestia quantacumq sit mor¬

Expanded text:
gnificans qua morte clarificagnificans qua morte clarificaturus erat Deum. Extendes, inquit, manus tuas, hoc est crucifigeris. Ad hoc autem ut venias, alius te cinget, et ducet, non quo vis, sed quo non vis. Prius dixit quod fieret, et deinde quomodo fieret. Non enim crucifixus, sed utique crucifigendus quo nollet est ductus: nam crucifixus non quo nolebat abiit, sed potius quo volebat. Solutus quippe a corpore volebat esse cum Christo, sed si fieri posset, praeter mortis molestiam vitam concupiscebat aeternam: ad quam molestiam nolens ductus est, sed ab ea volens eductus est: nolens ad eam vequit hunc infirmitatis affectum quo nemo vult mori, usque adeo naturalem, ut eum beato Petro nec senectus auferre potuerit, cui dictum est, Cum senueris, duceris quo non vis. Propter nos ter, si fieri potest, transeat a me calix iste : qui utique mori venerat, nec habebat mortis necessiteam potestate sumpturus. Sed molestia quantacumque sit mor
Abbreviated transcription (Latin):
caces. ñ intelligant neq que lo¬
quuntur neq de quibus affir¬
maut. sicut cecatr. leticias car¬
nales. spiritualib gaudus an¬
teponant: sicut uoluptatum
amatores magis quam di. Hec
enĩ atq huuismodi uicia. siue
uni homini accidant omnia. si¬
ue hisalia. illis alia dominent᷑.
ex illa radice quodãmodo pul¬
lulant. eum sunt homines se¬
ipsos amantes: quod uicium
maxime cauendũ est eis. qͥ pas¬
ñ que ihu xp̃i: et in usus cupidi
amor in eo qui pascit oues eius
in tam magnũ debet sp̃ualem
crescere ardorem: ut uincat
etiam mortis naturalem timo¬
rem. quo mori nolumus: & qͣn¬
do cum xp̃o iuuere uolumus.
Nam et apostolus paulus di¬
cit se habere concupiscentiam
dissolui et esse cum xp̃o: inge¬
miscit tamen grauatus. et ñiuilt
spoliari. sed superuestiri: ut ab¬
sorbeatur mortale a uita. Et
hiric dñs dilectori suo. eum se¬
nueris inquit. extendes manꝰ
tuas. et alius te cinget: et ducet
quo ñ uis. Hoc ẽnim dixit: si¬

Expanded text:
caces; non intelligant neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant , sicut caecati; laetitias carnales spiritualibus gaudiis anteponant, sic ut voluptatum amatores magis quam Dei. Haec enim atque hujusmodi vitia, sive uni homini accidant omnia, sive his alia, illis alia dominentur, ex illa radice quodammodo pullulant, cum sunt homines seipsos amantes. Quod vitium maxime cavendum est eis qui pasnon quae Jesu Christi, et in usus cupiditujus amor in eo qui pascit oves ejus, in tam magnum debet spiritualem crescere ardorem, ut vincat etiam mortis naturalem timorem, quo mori nolumus, et quando cum Christo vivere volumus. Nam et apostolus Paulus dicit se habere concupiscentiam dissolvi et esse cum Christo: ingemiscit tamen gravatus, et non vult spoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita . Et huic Dominus dilectori suo. Cum senueris, inquit, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis. Hoc enim ei dixit, si
Abbreviated transcription (Latin):
municatus. eũ reconciliatur
ab eccła. in celo soluitur recõ¬
ciliatus: si hoc ergo inecclesia
fit:petrus quando claues
accepit. eccłam sc̃am signifi¬
cauit. Si in petri persona sig¬
nificati sunt in eccła boni: in
iude persona significati sunt
in eccła mati. Ipsis dictumest.
me aũt ñ semper habebitis.
Quid est. ñ semper. et quid ẽ.
semper: Si bonis es.si ad cor¬
pus xp̃i pertines. quod signifi¬
cat petrus: habes xp̃m et inpre¬
senti: et in futuro. In p̾senti ꝑ
fidem. in presenti per signum:
in presenti per baptismatis sa¬
cramentũ: in presenti per al¬
taris cibũ et potũ. Habes
xp̃m inpresenti. sed habebi
semper:quia cũ hinc exieris
ad illũ uenies qui latrom di¬
xit: hodie mecũ eris inpara
quia intras eccłam: signas te
signo xp̃i : baptizaris baptis¬
accedis ad altare xp̃i. In p̾sen¬
ti habes xp̃m. sed male ruuen¬
do. ñ semper habebis. Potest
et sic intelligi. Pauperes sem¬
per habebitis uobcum: me au¬

Expanded text:
municatus; cum reconmunicatus; cum reconab Ecclesia, in coelo solvitur reconciliatus: si hoc ergo in Ecclesia fit, Petrus quando claves accepit, Ecclesiam sanctam significavit. Si in Petri persona significati sunt in Ecclesia boni, in Judae persona significati sunt in Ecclesia mali; ipsis dictum est, Me autem non semper habebitis. Quid est enim, non semper? Et quid est, semper? Si bonus es, si ad corpus pertines, quod significat Petrus; habes Christum et in praesenti et in futuro: in praesenti per fidem, in praesenti per signum, in praesenti per Baptismatis sacramentum, in praesenti per altaris cibum et potum. Habes Christum in praesenti, sed habebis semper; quia cum hinc exieris, ad illum venies qui dixit latroni, Hodie mecum eris in paradstum, quia intras Ecclesiam, signas te signo Christi, baptizaris baptisaccedis ad altare Christi: in praesenti habes Christum, sed male vivendo non semper habebis. 13. Potest et sic intelligi: Pauperes semper habebitis vobiscum, me au
Abbreviated transcription (Latin):
ergo eis iħc. Sine illam: ut in
diem sepulture mee seruet
illud. Noriturũ se demin¬
ciauit. Sed quid est quod se¬
quitur. pauperes enĩ semper
habetis uob̾cum : me aũt ñ
semper habebitis: Intelligi¬
mus quid est. pauperes sem̃ꝑ
habetis. Quod dixit. uerũ est.
dum est. me aũt ñ semꝑ hã¬
bebitis: Nolite expauescere:
iude dictum est. Quare ergoñ
dixit habebis. sed habebitis:
Quia ñ unus ẽ iudas. Hnris
malus. corpus maloꝵ signi¬
ficat: quomodo petrus cor¬
pus bonoꝵ. immo corpus
eccłe: sed in bonis. Nam si
in petro ñ ẽẽt eccłe sacram̃tũ
ñ ei diceret dñs. tibi trãdo cla¬
ues regni celoꝵ ⁊ quecũq sol¬
ueris in terra. soluta erunt
et in celo: et que ligaueris ĩ
terra. ligata erunt et in celo.
Si hoc petro tantũ dictũ est:
eccła fit: ut que in terra ligan¬
tur. ligentur in celo. et que sol¬
uuntur in terra. soluant᷑ in
celo: quia cũ exc̃omunicat
eccła. in celo ligatur excom¬

Expanded text:
ergo ei Jesus: Sine illam, ut in ergo ei Jesus: Sine illam, ut in diem sepulturae meae servet illud. Moriturum se denuntiavit. 12. Sed quid est quod sequitur? Pauperes enim semper habebitis vobiscum, me autem non semper habebitis. Intelligimus quidem, Pauperes semper habebitis: quod dixit, verum est. dum est, Me autem non semper habebitis? Nolite expavescere; Judae dictum est. Quare ergo non dixit, habebis; sed, habebitis? Quia non unus est Judas. Unus malus corpus malorum significat; quomodo Petrus corpus bonorum, imo corpus Ecclesiae, sed in bonis. Nam in Petro non esset aecclesiae sacramentum, non ei diceret Dominus: 'Tibi trado claves regni caelorum; quaecunque solveris super terram, soluta erunt et in caelo, et quaecunque ligaveris in terra, ligata erunt et in caelo'. Si hoc Petro tantum dictum est, aecclesia fit, ut quae in terra ligantur, ligentur in caelo, et quae solvuntur in terra, solvantur in caelo, cum excommunicat aecclesia, in caelo ligatur excom
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ que pars fideli cũ infide¬
le: Petrus enĩ accepit ad ui¬
tam: iudas ad morcẽ. Quo¬
modo enĩ ille odor bonꝰ: sic
ille cibus bonus.Sicut ergo
odor bonus. ita et cibus bonꝰ.
bonos trurificat: malos mor¬
tificat. Qui enĩ manducaue¬
rit indigne: iudictum sibi
manducat et bibit. Iudiciũ
sibi: ñ tibi. Si iudiciũ sibiñ ti¬
bi. colera malũ bonus: ut
uenias ad premia bonoꝵ. ne
mittaris in penã malorum.
Exemplũ dñi accipite con¬
uersantis in terra.Quare lo¬
strauerunt: nisi quia eccła ip¬
sius loculos suos erat habitura:
Quare furem admisit: nisi
ut eius eccła fures pacienter
toleret:Sed ille qui consueue¬
rat de loculis pecrimã tollere:
ñ dubitauit accepta pecunia
ipsũ dñm uendere. Tidea¬
mus quid ad ista dñs respon¬
deat. U idete fratres. Non il¬
li ait: propter furta tua di¬
cis ista. Furem nouerat nec
prodebat. sed potius colera¬
bat ⁊ et ad perferendos maloᷤᷤ
in eccła. nobis exemplũ pati¬
entie demonstrabat. Dixit

Expanded text:
tamen quae pars fideli cum infideli? Petrus enim accepit ad vitam, Judas ad mortem. Quomodo enim ille odor bonus, sic ille cibus bonus. Sicut ergo odor bonus, ita et cibus bonus, bonos vivificat, malos mortificat. Qui enim manducaverit indigne, judicium sibi manducat et bibit: judicium sibi, non tibi. Si judicium sibi, non tibi; tolera malum bonus, ut venias ad praemia bonorum, ne mittaris in poenam malorum. 11. Exemplum Domini accipite conversantis in terra. Quare haistraverunt, nisi quia Ecclesia ipsius loculos suos habitura erat? Quare furem admisit, nisi ut ejus Ecclesia fures patienter toleret? Sed ille qui consueverat de loculis pecuniam tollere, non dubitavit accepta pecunia ipsum Dominum vendere. Videamus quid ad ista Dominus respondeat. Videte, fratres: non illi ait, Propter furta tua dicis ista. Furem noverat, nec prodebat; sed potius tolerabat, et ad perferendos malos in Ecclesia nobis exemplum patientiae demonstrabat. Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
uel regnũ meũ non ẽ hine. Di
xit itaq ei pylatus. Ergo rex
es tu: Respondit iħe Tu di¬
cis quia rex sum ego. Non qͥa¬
se regem timuit confiteri: sed
tu dicis ita libratũ est. ut neq
regem se neget: rex est enĩ cuius
regnũ non est de hoc mundo:
neq regem talem se esse fateat᷑.
cuius regnũ putetur esse de hoc
mundo. Talem quippe sentie¬
bat qui dixerat. Ergo rex es tu:
Cui responsũẽ. tudicis qͥa rexsũ
ego. Dictũ ẽ. tu dicis. aesi dictũes¬
set. carnalis. carnaliter dicis. De
inde subrungit. Egoinhoc na¬
tus sum. et ad hoc ueni ĩmun¬
dum: ut testimoniũ perhi¬
beam ueritati. Non est pro¬
ducenda huius pronomini
sillaba. quod ait in hoc natꝰ
sum. tam quã dixerit. ĩ hac
re natus sũ.sed corripienda:
tamquã dixerit. ad hanc rẽ
natus sum. uł ad hoc natus
sum: sicut ait. ad hoc uemi ĩ
munctũ. In greco namq euã¬
gelio nichil hunis locutionis¬
est ambiguũ. Unde mani¬
festum est eum temporalem

Expanded text:
vel, Regnum meum non est hinc. 3. Dixit itaque ei Pilatus: Ergo rex es tu? Respondit Jesus: Tu dicis quia rex sum ego. Non quia regem se timuit confiteri; sed Tu dicis ita libratum est, ut neque se regem neget rex est enim cujus regnum non est de hoc mundo, neque regem talem se esse fateatur, cujus regnum putetur esse de hoc mundo. Talem quippe ille sentiebat qui dixerat, Ergo rex es tu? cui responsum est, Tu dicis quia rex sum ego. Dictum est enim, Tu dicis, ac si dictum esset, carnalis carnaliter dicis. 4. Deinde subjungit: Ego in hoc natus sum, et ad hoc veni in mundum, ut testimonium perhibeam veritati. Non est producenda hujus pronominis syllaba, quod ait, In hoc natus sum, tanquam dixerit, In hac re natus sum: sed corripienda, tanquam dixerit, Ad hanc rem natus sum, vel ad hoc natus sum; sicut ait, Ad hoc veni in mundum. In graeco namque Evangelio nihil est hujus locutionis ambiguum. Unde manifestum est eum temporalem
Abbreviated transcription (Latin):
unus xpistus est. Ac per hoc.
ubi summa potestas est: se¬
cundũ uoluntatis nutũ tra¬
ctatur infirmitas. Hoc est.
turbauit semet ipsũ. Dixxi
potestatẽ: at tendite signifi-¬
cationẽ. Magnus reus ẽ: quẽ
mortis quatriduũ. et illa sig¬
nificat sepultura. Quid est
ergo quod turbauit semet ip¬
sum xp̃c : insi ut significaret
tibi. quomodo turbaritu de¬
beas. cũ tanta mole peccati
grauaris et p̾meris: Atcendi¬
sti enĩ te. udisti te reũ: com¬
putasti tibi. illud feci. et pe¬
percit michi d̃s: illud cõmisi
et distulit me: eugłium au¬
diui et contempsi: baptiratꝰ
sum: et iterũ ad eadem reuo¬
lutus sũ. Quid facio:. Quo
eo: Tnde euado: Quan¬
do ista dicis. iam fremit.xp̃c :
quia fides fremit. In uoce
frementis: apparet spes resur¬
gentis. Si ipsa fides intus est:
ibi est xp̃c fremens. Si ficles
Ergo fides tua de xp̃o: xpistꝰ
est in corde tuo. Hinc ẽ illud
quod dormiebat innaui:et
cũ periclitarentur discipłi:
iam imminente naufragio.

Expanded text:
unus Christus est. Ac per hoc ubi summa potestas est, secundum voluntatis nutum tractatur infirmitas: hoc est, turbavit semetipsum. 19. Dixi potestatem, attendite significationem. Magnus reus est, quem mortis quatriduum et illa significat sepultura. Quid esergo quod turbat semetipsum Christus, nisi ut significet tibi, quomodo turbari tu debeas, cum gravaris et premeris? Attendisti enim te, vidisti te reum, computasti tibi: Illud feci, et pepercit mihi Deus; illud commisi, et distulit me; Evangelium audivi, et contempsi; baptizatus sum, et iterum ad eadem revolutus sum: quid facio? quo eo? unde evado? Quando ista dicis, jam fremit Christus; quia fides fremit. In voce frementis apparet spes resurgentis. Si ipsa fides intus, ibi est Christus fremens: si fides Ergo fides tua de Christo, Christus est in corde tuo. Hinc est illud quod dormiebat in navi: et cum periclitarentur discipuli, jam imminente naufragio
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas lib̾abit uos. paulopost
exponens quid dixerit. si uos
inquit filius liberauerit. tũc
uere liberi eritis: ut ostendẽt
hoc suꝑius dixisse ueritatem:

Expanded text:
eritas liberabit vos, paulo post exponens quid dixerit, Si vos, inquit, Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis ; ut ostenderet hoc se prius dixisse veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
ceps mundi huius missus ẽ
foras. utiq iudicatus est: quo¬
mam iudicio ignis et̾m. irre¬
uocabiliter destinatus ẽ. Et
de hoc itaq iudicio. quo pͥn¬
ceps iudicatus est mundi ar¬
guitur a sc̃o sp̃u mundus:
quoniã cum suo principe iu¬
dicatur: quẽ superb atq im¬
pius imitatur. Si enim deus
sicut dicit apłs petrus. peccan¬
tib angelis ñ pepercit. s car¬
cerib caliginis inferi retru¬
dens. tradidit in iudicio pu¬
mendos reseruari: quomodo
ñ a sancto sp̃u de hoc iudicio
mundus arguitur. quando
in sancto sp̃u hec apłs loqui¬
tur: Credant itaq homines
in xp̃m: ne arguantur de pec¬
cato infidelitatis sue: quopec¬
cata omnia detinentur. Trã¬
seant in numerũ fideliũ: ne
arguantur de iusticia eoꝵ. qͦs
iustificatos ñ imitantur. Ca¬
ueant futurũ iudiciũ. ne cũ
mundi principe iudicentur:
quẽ iudicatũ imitantur. Et¬
enĩ ne sibi existunet parci dura
suꝑbia mortaliũ: de suꝑborũ
supplicio t̾renda est angłorum.

Expanded text:
s missus est foras , utique judicatus est; quoniam judicio ignis aeterni irrevocabiliter destinatus est. Et de hoc itaque judicio quo princeps judicatus est mundi, arguitur a Spiritu sancto mundus; quoniam cum suo principe judicatur, quem superbus atque impius imitatur. Si enim Deus, sicut dicit apostolus Petrus, peccantibus angelis non pepercit, sed carceribus caliginis inferi retrudens tradidit in judicio puniendosn a sancto Spiritu de hoc judicio mundus arguitur, quando in sancto Spiritu haec Apostolus loquitur? Credant itaque homines in Christum, ne arguantur de peccato infidelitatis suae, quo peccato omnia detinentur. Transeant in numerum fidelium, ne arguantur de justitia eorum, quos justificatos non imitantur. Caveant futurum judicium, ne cum mundi principe judicentur, quem judicatum imitantur. Etenim ne sibi existimet parci superbia dura mortalium, de superborum supplicio terrenda est angelorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc dilectionẽ nob̾ donat
ipse qui ait. sicut dilexiuos:
Ad hoc ergo nos dilexit. ut &
nobis conferens diligendo
nos. ut mutua dilectione cõ¬
stringamur inter nos: et tã
dulci uinculo conexis men¬
bris. corpus tanti capitis si¬
mus. In hoc cognoscent in¬
quit omnes quia mei estis

Expanded text:
Hanc dilectionem donat ipse nobis qui ait: Sicut dilexi vos, Ad hoc ergo nos dilexit, ut et nobis conferens diligendo nos, ut mutua dilectione constringamur inter nos, et tam dulci vinculo connexis membris corpus tanti capitis simus. 3. In hoc cognoscent, inquit, omnes quia mei dis
Abbreviated transcription (Latin):
me uob̾̃ ut potui disputasse
meminisse debetis. Ibi enĩ sic
ait. Mandatum nouũ do
uobis ut diligatis inuicem:

Expanded text:
me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem
Abbreviated transcription (Latin):
quando in patre cũ illo erimꝰ
in quo est: Neq hinc apłs
nobis. quamis nondũ rem
tenentib. sed tam̃ spem gerẽ¬
tibus tacuit. Ait enĩ. Si resur¬
rexistis eum xp̃o. que surfũ
sunt querite. ubi xp̃c ẽ in de¬
xtera dei sedens: que sursum
sunt sapite ñ que suꝑ terrã.
Mortui enĩ estis. inquit: et
uita uestra abscondita est cũ
xp̃o in deo. Eece interim per
fidem ac spem uita nr̃a ubi
xp̃c est. cũ illo est: quia cum
xpisto in do est. Ecce uelut
iam factum ẽ quod orauit ut
fieret.dicens. uolo ut ubi ego
sum: et illi sint mecũ. S m̾ic
per fidem. Quando aũt fi¬
illo in gla. Tunc apparebi¬
mus quod tunc erimus: qͥa
tunc apparebit. ñ maniter
nos il credidisse ac sperasse
ante quã essemus. faciet¬
hoc ille cui filius cũ dixis¬
set ut uideant claritatẽ me¬
am quã de disti michi: con

Expanded text:
quando in Patre cum illo erimus, in quo est. Neque hinc Apostolus nobis quamvis nondum rem tenentibus, sed tamen spem gerentibus tacuit: ait enim: « Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextra Dei sedens; quae spite, non quae super terram: mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . » Ecce interim per fidem ac spem vita nostra ubi Christus est, cum illo est, quia cum Christo in Deo est. Ecce velut jam factum est quod oravit ut fieret dicens: « Volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum . » Sed nunc per fidem, quando autem fiillo in gloria . » Tunc apparebimus quod tunc erimus, quia tunc apparebit non inaniter nos id credidisse ac sperasse antequam essemus facti, et cui Filius cum dixisset: « Ut videant claritatem meam, quam dedi
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce agnus dei: ecce qui tollit
peccatũ mundi. Adhuc aliqͥd
scđm has similitudines mira¬
bilrus dicturos sũ. Et agnus
enĩ et ouis et pastor: inter se
amica sunt. Contraleones
aũt. a pastorib oues custodi¬
ri solent: et tam̃ de xp̃o cum
sit ouis et pastor: leginrus dic¬
tum. uicit leo de tribu iuda.
etates. Solemus uidere pastores
sedere supra petram: et inde c̃õ¬
missa sibi pecora custodire.

Expanded text:
Ecce agnus Dei, ecce qui tollit Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Adhuc aliquid secundum istas similitudines mirabilius sum dicturus. Et agnus enim et ovis et pastor inter se amica sunt; contra leones autem a pastoribus oves custodiri solent: et tamen de Christo, cum sit ovis et pastor, legimus dictum, Vicit leo de tribu Juda , etates. Solemus videre pastores sedere supra petram, et inde commissa sibi pecora custodire
Abbreviated transcription (Latin):
bilis dixit. Dicam ergo in
huius profunditate questio¬
nis. quid michi uideatur.
Eligat unusquisq quod pla¬
tiat sicut scriptũ est. Sentite
de dño in bonitate: et insim¬
plicitate cordis querite illum
Ostiariũ forte. ipsũ dñm debe¬
mus accipere. Multosunt e¬
min inter se diuersa in rebus
humanis pastor et ostrũ. quã
ostiarius et ostium. et tamen
dñs et pastorẽ se dicit. et osti¬
um. Cur ergo ñ intelligamꝰ
ipsũ. et ostrartũ: Si enĩ consi¬
deremus proprietates: dominꝰ
xp̃c nec pastor est. sicut cõsue¬
uumus nosse et uidere pastoreᷤ:
nec ostiũ est: ñ enĩ eum faber
fecit. Si au̾t scđm aliquam si¬
militudinẽ et ostiũ et pastor
est: audeo dicere. et ouis est.
Ouis nempe. sub pastore est.
Tam̃ ille. et pastor et ouis est.
Ubi est pastor:. Ecce hic ha¬
bes. Lege eugłium. E go sũ
pastor bonus. Cbi est ouis:
Interroga propħam. Sicuit
ouis ad immolandũ ductus
est. Interroga amicũ sponsi.

Expanded text:
bilis dixit. 3. Dicam ergo in bilis dixit. 3. Dicam ergo in hujus profunditate quaestionis quid mihi videatur: eligat unusquisque quod platiat, sicut scriptum est, Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum . Ostiarium forte ipsum Dominum debemus accipere. Multo sunt enim inter se diversa in rebus humanis pastor et ostium, quam ostiarius et ostium; et tamen Dominus et pastorem se dixit, et ostium. Cur ergo non intelligamus ipsum et ostiarium? Si enim consideremus proprietates, Dominus Christus nec pastor est, sicut consuevimus nosse et videre pastores; nec ostium est, non enim eum faber fecit: si autem secundum aliquam similitudinem, et ostium et pastor est; audeo dicere, et ovis est: ovis nempe sub pastore est, tamen ille et pastor est et ovis. Ubi est pastor? Ecce hic habes, lege Evangelium: Ego sum pastor bonus. Ubi est ovis? Interroga propnetam: Sicut ovis ad immolandum ductus est . Interroga amicum sponsi:
Abbreviated transcription (Latin):
et ego suim pastor: auderet qͥs¬
quã nostrũ dicere. quod ipse
xp̃c. sit et pastor et ostiũ: Si
enĩ diceret. ego sum pastor. et
ñ diceret. ego sum ostrũ: que¬
situri eramus quid esset ostrũ:
et forte aliud puitantes. ante
ostiũ remansuri. Gr̃a illius
et misccdia. nob̃ exposuit pa¬
storem: se ipsũ dixit. Expo¬
suit ostrũ: se ipsũ dixit. Os¬
tiariũ nobis querendũ reli¬
quit. Quẽ nos dicturi sumꝰ
ostiarrũ: Quemlibet inue¬
nerimus: cauendũ est.ne ma¬
ior ex istimetur quã ipsũ osti¬
um: quia ostiarius in domi¬
bus hominũ maior ẽ ostio.
Ostiarius enĩ ostio. ñ ostrum
preponitur ostiario: qͥa ostia¬
rius ostrũ. ñ ostrũ custodit o¬
stiariũ. Non audeo dicere
aliquẽ ostio maiorẽ. Audirii
iam enĩ quid sit ostiũ: ñ me
latet. Non sũ dimissus con¬
iecture mee: ñ michi humana
relaxata est suspicio. Dñs
dixit: ueritas dixit. Muta¬
ri ñ potest: quod immuta¬

Expanded text:
et, Ego sum ostium , auderet quiset, Ego sum ostium , auderet quisquam nostrum dicere quod ipse Christus sit et pastor et ostium? Si enim diceret, Ego sum pastor, et non diceret, Ego sum ostium; quaesituri eramus quid esset ostium, et forte aliud putantes ante ostium remansuri. Gratia illius et misericordia nobis exposuit pastorem, seipsum dixit; exposuit ostium, seipsum dixit: ostiarium quaerendum nobis reliquit. Quem nos dicturi sumus ostiarium? Quemlibet invenerimus, cavendum est ne major existimetur quam ipsum ostium; quia ostiarius in domibus hominum major est ostio. Ostiarius enim ostio, non ostium praeponitur ostiario; quia ostiarius ostium, non ostium custodit ostiarium. Non audeo dicere aliquem ostio majorem; audivi enim jam quid sit ostium: non me latet, non sum dimissus conjecturae meae, non mihi humana est relaxata suspicio; Deus dixit, veritas dixit, mutari non potest quod immuta
Abbreviated transcription (Latin):
go audiunt uocẽ pastoris
sui dicentis: ego sũ pastor bo¬
nus. Non adderet bonus:n-¬
si essent pastores mali.S pa¬
stores mali. ipsi sunt fures &
latrones: aut certe ut multũ.
mercennarii. Omnes enĩ per¬
sonas quas posuit : requirere.
distinguere. nosse debemus.
Aperuit enĩ iam duas res do¬
minus: quas clausas quodam¬
modo proposuerat. lamscimꝰ.
quia ostiũ ipse est: scimus qͥa
pastor ipse est.Fures et latroneᷤᷤ
qui sint: in hesterna lectione
patefactũ est. Hodie aũt au¬
diuinrus mercennarrũ: au¬
diuimus et luipũ. Heri no¬
minatus est et ostiarius. In
bonis ergo. ostrũ est. ostiaru.
pastor et oues: in malis.fures.
latrones. mercennarii. lupu.
Pastorem.ipsũ. Ostiarrum.
quẽ: Hec enĩ duo. ipse expo¬
suit : ostiariũ nobis querẽctũ¬
reliquit. Et quid ait de osti¬
ario: Huic inquit aperit
ostiarius. Cui aperit: Pas¬
tori. Quid aperit pastori:
Ostrũ. Et quis est ipsũ osti¬
um: Ipse pastor. Numquid
ñ ipse dixisset. ego sum ostrũ.

Expanded text:
go audiunt vocem pastoris sui dicentis, Ego sum pastor bonus. Non adderet, bonus, nisi essent pastores mall. Sed pastores mali, ipsi sunt fures et latrones: aut certe, ut multum, mercenarii. Omnes enim hic personas quas posuit, requirere, distinguere, nosse debemus. Aperuit enim jam duas res Dominus, quas quodammodo clausas proposuerat: jam scimus quia ostium ipse est, scimus quia pastor ipse est. Fures et latrones qui sint, in hesterna lectione patefactum est; hodie autem audivimus mercenarium, audivimus et lupum: heri nominatus est et ostiarius. In bonis ergo ostium est, ostiarius, pastor et oves: in malis fures et latrones, mercenarii, lupus. pastorem ipsum: ostiarium quem? Haec enim duo ipse exposuit; ostiarium nobis reliquit quaerendum. Et quid ait de ostiario? Huic, inquit, ostiarius aperit. Cui aperit? Pastori. Quid aperit pastori? Ostium. Et quis est ipsum ostium? Ipse pastor. Numquid,non ipse dixisset, Ego sum pastor,
Abbreviated transcription (Latin):
stificatũ est in sp̃u: apparu¬
it angłis : predicatũ est in¬
gentib. creditũ est in mun¬
do: assumptũ est in gloria.
Sed omnia oꝑa xp̃i intelli¬
gere ubi ait.maiora horũ
faciet: nulla nos necessitas
cogit. Hoꝵ enĩ forsitan di

Expanded text:
 est in spiritu, apparuit angelis, praedicatum est gentibus, creditum est mundo, assumptum est in gloria. Sed omnia opera Christi intelligere, ubi ait, Majora horum faciet, nulla nos necessitas cogit. Horum enim forsitan di
Abbreviated transcription (Latin):
side occideret᷑: & id̾o eũ occiden¬
dũ accipe recusantes. si nune eũ
accipiũt occidendũ: Aut si hoc si
fit. cur dictũ ẽ tũc gͦ tͣdidit eis illũ
ut crucifigeret᷑: In aliqͥd interest:
Plane intest. Hon ẽ em̃ dictũ. tũc gͦ
tͣdidit eisillũ ut crucifig̾ent eñ. s
ut erucifigeret᷑: id ẽ. ut iudicio ac¬
potestate pͥsidis eracifigeret. S iđ̃o
illũ tͣditũ dixit eugłista: ut eos cͥmi¬
ne ĩplicatos a quoaliem eẽ conabã¬
tur ostenderet. Non enĩ hoc fa-¬
ceret pylatus: nisi ut id quod
eos cupere cernebat impleret.
Quod ergo sequitur. susceꝑũt
aũt iħm et eduxerunt: potest
ad milites iam referri apparito¬
res presidis. Nam postea eui¬
dentius dicitur. milites cum
crucifixissent eũ: quãus euã¬
gelista etiã si totũ iudeis tͥbu¬
it: merito facit. Ipsi enĩ sus ce¬
perunt quod auidissime fla¬
gitabant: et ipsi fecerunt qͥc¬
quid ut fieret extorserunt. S

Expanded text:
side occideretur, et ideo eum occidenside occideretur, et ideo eum occidendum accipere recusantes, si nunc eum accipiunt occidendum? Aut si hoc non fit, cur dictum est, Tunc ergo tradidit eis illum ut crucifigeretur? An aliquid interest? Plane interest. Non est enim dictum, Tunc ergo tradidit eis illum ut crucifigerent eum; sed, ut crucifigeretur, id epotestate praesidis crucifigeretur. Sed ideo illis traditum dicit evangelista, ut eos crimine implicatos, a quo alieni esse conabantur, ostenderet. Non enim faceret hoc Pilatus, nisi ut id quod eos cupere cernebat impleret. Quod ergo sequitur; Susceperunt autem Jesum, et eduxerunt. Potest ad milites jam referri apparitores praesidis. Nam postea evidentius dicitur, Milites ergo cum crucifixissent eum : quamvis evangelista etiamsi totum Judaeis tribuit, merito facit; ipsi enim susceperunt quod avidissime flagitaverunt, et ipsi fecerunt quidquid ut fieret extorserunt. Sed