comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia. figurantur illius eui p̃co¬
nes. iñ quo populus fidelium
sine aquis baptismi. uiuere
nulla tenus posset. Fuer qui qͥn¬
q panes & duos pisces habuit
nec tamen eos esurientib cur¬
bis distribuit. sed dño distribu¬
endos obtulit: populus ẽ iude¬
orũ litterali sensu puerilis. qui
scripturarũ dicta clausa secum
tenuit. que tamen dñs in car¬
ne apparens accepit. & quod in¬
tus haberent utilitatis ac dul¬
cedinis ostendit: quã multipli¬
ci sp̃c gr̃a que pauca ac despec¬
ta uidebant᷑ exuberarent pa¬
defecit. & hec per apłos suos apo¬
stoloꝵq successores. cunctis nati¬
onib ministranda porrexit.
Unde bene alii ferunt eugłiste.
quia panes & pisces dñs disci¬
pulis. discipuli autẽ ministra¬
uerunt turbis. Cũ enim mini
ab eis qui audierunt in nos cõ¬
firmatũ est. Quinq siquidẽ
panes & duos pisces fregit. & di¬
stribuit discipulis suis quan¬
do aperuit illis sensũ ut intelli¬

Expanded text:
tia figurantur illius aevi praecotia figurantur illius aevi praecones, in quo populus fidsine aquis baptismi vivere nullatenus posset. Puer qui quinque panes et duos pisces habuit, nec tamen eos esurientibus turbis distribuit, sed Domino distribuendos obtulit, populus est Judaeorum litterali sensu puerilis, qui Scripturarum dicta clausa secum tenuit, quae tamen Dominus in carne apparens accepit, et quid intus haberent utilitatis ac dulcedinis ostendit, quam multiplici Spiritus gratia, quae pauca ac despecta videbantur, exuberarent, patefecit, et haec per apostolos suos apostolorumque successores cunctis nationibus ministrando porrexit. Unde bene alii referunt evangelistae quia panes et pisces Dominus discipulis, discipuli autem ministraverunt turbis. Cum enim mysteab eis qui audierunt, in nobis confirmatum est. Quinque siquidem panes et duos pisces fregit et distribuit discipulis suis, quando aperuit illis sensum, ut intelli
Abbreviated transcription (Latin):
bat. temptatus agnoscat: & mi¬
raculo facto castiget. Neq enĩ
dubitare debuerat p̃sente rerũ
creatore qui educit panem de
terra. & uino letificat cor ho¬
minis: paucoꝵ denarioꝵ pane̾
sufficere turbarũ milib non
paucis. ut unusquisq suffici¬
enter acciperet: & iam satura¬
tus abiret. Quinq autẽ paneᷤᷤ
quib multitudinem populi
saturauit: quinq sunt libri
moysi. quib spiritali intellec¬
tu patefactis. & abundantiore
iam sensu multiplicatis: au¬
ditoꝵ fideliũ cotidie corda refi¬
cit. Qui bene ordeacii fuisse
referuntur. ꝓpter nimirũ au¬
steriora legis edicta. & tegum̃¬
ta litterȩ grossiora: que interi¬
orem spiritalis sensus quasime¬
dullam celabant. Duo autẽ
pisces quos addit. psalmistarũ
non inconuenienter & ꝓpheta¬
rũ scripta significant: quoꝵ u
nũ canendo. alterũ colloquen¬
oo: siis auditorib futura xp̃i
& eccłiȩ sacramenta narrabãt.
Et bene per aquatilia animan¬

Expanded text:
bat, tentatus agnoscat, et mibat, tentatus agnoscat, et miraculo facto castiget. Neque enim dubitare debuerat, praesente rerum creatore, qui educit panem de terra, et vino laetificat cor hominis , paucorum denariorum panes sufficere turbarum millibus non paucis, ut unusquisque sufficienter acciperet, et jam saturatus abiret. Quinque autem panes quibus multitudinem populi saturavit, quinque sunt libri Moysi, quibus spirituali intellectu patefactis, et abundantiore jam sensu multiplicatis, auditorum fidelium quotidie corda reficit. Qui bene hordeacei fuisse referuntur, propter nimirum austeriora legis edicta, et integumenta litterae grossiora, quae interiorem spiritualis sensus quasi medullam celabant. Duo autem pisces, quos addidit, psalmistarum non inconvenienter et prophetarum scripta significant, quoniam uni canendo, alteri colloquendo suis auditoribus futura Christi et Ecclesiae sacramenta narrabant. Et bene per aquatilia animan
Abbreviated transcription (Latin):
plecti conspiciunt. comparatio¬
ne eternoꝵ quasi nichili despi¬
ciant: uixta exemplũ illius qui
uidens impiũ suꝑ exaltatũ &
eleuatũ suꝑ cedros libani: tran¬
siit temporalia contemplando.
& quasi non esse uidebat: quẽ
cito tollendũ p̃uidebat. Quod
subleuasse oculos ihc & uenien¬
tem ad se multitudinẽ uidisse
ꝑhibetur: diuinȩ pietatis indi¬
ciũ est. qiria uidelicet cunctis
ad se uenire querentib gratia
miscđiȩ celestis occurrere con¬
sueuit. & ne querendo errare
possint: lucem sui sp̃c aperire¬
currentib solitus est. Nam
quod oculi iħu dona sp̃c eius
mistice designent: testatur in
apocalipsi iohannes. qui figu¬
rate loquens de illo: & uidi in¬
quit agnũ stantem tanqͣm oc¬
temptans philippũ dñs. unde
inquit ememus panes ut mã¬
ducent hi: ꝓuida utiq dispen¬
satione facit. non ut ipse que
non nouerat discat. sed ut phi¬
lippus tarditatem suȩ fidei qͣm
magistro sciente ipse nescie¬

Expanded text:
plecti conspiciunt, comparatioplecti conspiciunt, comparatione aeternorum quasi nihil despiciant, juxta exemplum illius qui videns impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani , transiit temporalia contemplando, et quasi jam non esse videbat, quem cito tollendum praevidebat. Cum sublevasset oculos Jesus. Et venientem ad se multitudinem vidisse perhibetur, divinae pietatis indicium est: quia videlicet cunctis ad se venire quaerentibus, gratia misericordiae coelestis occurrere consuevit, et ne quaerendo errare possint, lucem sui Spcurrentibus non desinit. Nam quod oculi Jesu dona spiritus ejus mystice designent, testatur in Apocalypsi Joannes, qui figurate loquens de illo: Et vidi, inquit, agnum stantem tanquam octans Philippum Dominus, Unde, inquit, ememus panes, ut manducent hi? Provida utique dispensatione facit, non ut ipse quae non noverat discat, sed ut Philippus tarditatem suae fidei, quam magistro sciente ipse nescie
Abbreviated transcription (Latin):
esse:uade uende que habes &e
da pauperib. & habebis thesau¬
rũ in cęlo: & ueni sequere me.
Cuius discretionem moderami¬
nis. non per se solũ dñs in car¬
ne docens ex hibuit: uerũ nũc
quoq per uerbi sui ministros
ex hibere non cessat. Unde de
eisdem sub unius boni serui ꝑ¬
sona testatur. quia dare debe¬
ant conseruis in tempore triti¬
ci mensuram. id est pro captu
audientiũ. oportune & mensu¬
rate uerbi dapes suggerere.
Quod uero ꝓpinquante pa¬
scha dñs turbas docet. sanat¬
& reficit: possunt ita mistice
interp̃tari. quia pascha tran¬
situs dicitur. & quoscũq dñsĩ
t̃na munerũ suorũ suauitate
recuperat. ad salubrem ꝓfecto
transitũ preparat: ut carnis iui¬
delicet concupiscentias. mentiꝰ
sublimitate transcendant. in¬
fima mundi desideria parit̃
& aduersa celesti spe & amore
conculcent. Et si necdũ anima
uel carne ad superna ualent
transire: quia hoc nimirũ in
futuro ꝓmitcitur: quicquid
tamen carnales quasi altũ am¬

Expanded text:
ade, vende quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me . Cujus discretionem moderaminis, non per se solum Dominus in carne docens exhibuit, verum nunc quoque per verbi sui ministros exhibere non cessat Unde de eisdem sub unius boni servi persona testatur quia dare debeant conservis in tempore tritici mensuram, id est, pro captu audientium, opportune et mensurate verbi dapes suggerere Quod vero propinquante Pascha Dominus turbas docet, et sanat, et reficit, possumus ita mystice interpretari, quia Pascha transitus dicitur; et quoscunque Dominus in terra munerum suorum 519 suavitate recuperat, ad salubrem profecto transitum praeparat, ut carnales videlicet concupiscentias mentis sublimitate transcendant; infima mundi deet adversa coelestis regni spe et amore conculcent, et si necdum anima vel carne ad superna valeant pertingere, quia hoc nimirum in futuro promittitur. Quidquid tamen carnales quasi altum am
Abbreviated transcription (Latin):
sũ: sana me dñe. q̃m conturba¬
ta sunt ossa mea. Et iterũ de
ꝑcipiendis ab eo uitȩ perpetuȩ
alimoniis confisa: dñs inquit
pascit me & nichil michi dee¬
rit. in loco pascue ibi me collo¬
cauit. Quod autẽ subiens in
montẽ iħc ibi sedebat cũ disci¬
pulis suis. sed ueniente ad eũ
multitudine descendit. atq
hanc in inferiorib reficit: quã
in superiorib paulo ante cura¬
uerat: nequaqͣm frustra factũ
credamus. sed ad significandũ
mistice quia doctrinã & charis¬
mata sua dñs iuxta ꝑcipientiũ
capacitatem distribuit. infir
dens sacramenta. celsiorib au¬
tem quibq & perfectioribꝰ sen¬
su. secretiora sue maiestatis ar¬
chana reserans. artiora deuotȩ
conuersationis itinera sugge¬
rens. & altiora p̃mioꝵ celestiũ
dona ꝓmittens. Deniq cuidã
sciscitanti. quid faciens uitam
eternam possideret. quasi infe¬
rius adhuc posito: cõmunia suȩ
dona largitatis impendit di¬

Expanded text:
sum; sana me, Domine, quoniam conturbasum; sana me, Domine, quoniam conturbata sunt omnia ossa mea ; et iterum de percipiendis ab eo vitae perpetuae alimoniis confisa: Dominus, inquit, pascit me, et nihil mihi deerit; in loco pascuae ibi me collocavit . Quod autem subiens in montem Jesus, ibi sedebat cum discipulis suis, sed veniente ad eum multitudine, descendit, atque hanc in inferioribus refecit, quam in inferioribus paulo ante curaverat, nequaquam frustra factum credamus, sed ad significandum mystice quia doctrinam et charismata sua Dominus juxta percipientium capacitatem distribuit, infirmdens sacramenta: celsioribus autem quibusque, et perfectioribus sensu secretiora suae majestatis arcana reserans, altiora devotae conversationis itinera suggerens, et altiora praemiorum coelestium dona promittens. Denique cuidam sciscitanti quid faciens vitam aeternam possideret, quasi inferius adhuc posito, communia suae dona largitatis impendit, di
Abbreviated transcription (Latin):
dem interfluente iordane du¬
odeuiginti passuũ milib in
longũ: & quinq extenditur in
latũ. Mistice autẽ mare tur¬
bida ac tumentia scłi huius
uolumina significat. in quib
praui quilibet iniuste delec¬
tati. quasi ꝓfundis dediti pi¬
sces. mentẽ ad superna gau
dia non intendunt. Unde
bene idem mare galileȩ id est
rota cognominatur. quia ni¬
mirũ amor labentis scłi quasi
in uertiginẽ corda mittit. que
ad perhennis uite desideria eri-
psalmista. In cireuitui impiz
ambulant. Sed abeuntem
maxima sequebatur. que do¬
ctrinȩ sanationis & refectionis
ab eo celestis munera sũma ꝑ¬
ciperet: quia priusqͣm dñs in
carne appareret.sola illũ gens
udea sequebatur credendo.
Postquã uero per incarnatio¬
nis suȩ dispensationẽ fluctus
uitȩ corruptibilis adiit. calca¬
uit. transuit: maxima mox
eũ multitudo credentiũ secu¬
ta est nationũ. spiritalit̃ in¬
strui. sanari. ac satiari deside¬

Expanded text:
tationem. Siquidem interfluente Jordane, dutationem. Siquidem interfluente Jordane, duodeviginti passuum millibus in longum, et quinque extenditur in latum. Mystice autem mare turbida ac tumentia hujus saeculi volumina significat, in quibus pravi quilibet injuste delectati, quasi profundis diditi pisces mentem dia non intendunt. Unde bene idem mare Galilaeae, id est, rota cognominatur. Quia nimirum amor labentis saeculi, quasi in vertiginem corda mittit, quae ad perennis vitae desideria non Psalmista: In circuitu, inquit, impii ambulant . Sed abeuntem maxima sequebatur, quae doctrinae sanationis et refectionis ab eo coelestis munera summa perciperet, quia priusquam Dominus in carne appareret, sola illum gens Judaea sequebatur credendo. Postquam vero per incarnationis suae dispensationem fluctus vitae corruptibilis adiit, calcavit, transiit, maxima mox eum multitudo credentium secuta est nationum, spiritualiter instrui, sanari ac satiari deside
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid uitii temptantis
morbi uidelicet spiritalis nos
interius uastare senserimus
solitȩ pietatis illius munere
postulemus emundari. Sed &
si ieinos nos celestis uitȩ dul¬
cedine conspexerimus. eius gra¬
tiam flagitemus. ut necessarie
nos compunctionis. ut ceterarũ
uirtutũ spiritaliũ donis satia¬
re dignetur. quatinus tempo¬
re sacro sc̃e resurrectionis illiꝰ
interius exteriusq decenter or¬
nati: sacramenta ñrȩ salutis
puro corpore simul & corde su¬
mamus. Uerũ quia breuit
ista p̾libauimus. libet diligen¬
tius dotam sacrȩ lectionis seri¬
em intueri. & quicquid in ea
misticũ indagare ualemiis:
ũrȩ pandere caritati. Abiit
iħc trans mare galileȩ qd̃ est
tiberiadis. Primo dicendũ iux¬
ta historiam. quia mare gali¬
leȩ qd̃ multis pro diuersitate
circĩuacentiũ regionũ uoca¬
bulis distinguitur. illis tantũ
in locis tiberiadis uocat᷑. uibi
tiberiadem ciuitatẽ aquis ut
aunt calidis salubrem ab

Expanded text:
quidquid vitii tentantis quidquid vitii tentantis morbi, videlicet spiritualis, nos interius vastare senserimus, solitae pietatis illius munere postulemus emundari. Sed etsi ei unitos nos coelestis vitae dulcedine conspexerimus, ejus gratiam flagitemus: ut necessariae nos compunctionis et caeterarum virtutum spiritualium donis satiare dignetur, quatenus tempore sacrosanctae resurrectionis illius interius exteriusque decenter ornati, sacramenta nostrae salutis puro corpore simul et corde sumamus. Verum quia breviter ista praelibavimus, libet diligentius totam sacrae seriem lectionis intueri, et quidquid in ea mysticum indagare valeamus, vestrae pandere charitati. Abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis. Primo dicendum, juxta historiam, quia mare Galilaeae, quod multis pro diversitate circumjacentium regionum vocabulis distinguitur, illis tantum in locis Tiberiadis vocatur, ubi Tiberiadem civitatem aquis, ut aiunt, calidis salubrem ab
Abbreviated transcription (Latin):
ac saluatoris recte cũ le¬
gunt uel audiunt. acci¬
pitint: non tam in his quid
foris stupeant attendunt. qͣm
quid horũ exemplo ipsi intus
agere. quid in his misticũ per¬
pendere debeant inspiciunt.
Ecce enim ꝓpinquante pascha
die festo uideoꝵ sequentem se
multitudinẽ dñs uerbo salutiᷤ
pariter & ope curationis erige¬
bat. Nam sicut alius eugłista
scribit. loquebatur illis de reg¬
no dei. & eos qui cura indige¬
bant sanabat: eademq doctri¬
na & sanatione completa.pau¬
cis de cibariis abundantissi¬
me refecit. Et nos ergo fr̃es
carissimi huius exemplo facti.
ꝓpinquante pascha die festo
nr̃e redemptionis. adiuncta
fratrũ caterua dñm coto cor¬
de sequamur: quo actionum
itinere ingressus sit diligen¬
tissime contẽplemur ut uesti¬
gia eius sequi mereamur. Qui
enim dicit se in ipso manere:
debet sicut ille ambulauit &
ipse ambulare. Quicquid in
nobis imperitiȩ nocentis inesse
dep̃henderimus. crebra uerbi
illius auditione tergamus:

Expanded text:
ac Salvatoris recte, cum legunt vel audiunt, accipiunt, non tam in his quid foris stupeant attendunt, quam quid horum exemplo intus agere, quid in his mysticum perpendere debeant inspiciunt. Ecce enim appropinquante Pascha, die festo Judaeorum, sequentem se multitudinem Dominus verbo salutis pariter et ope curationis erigebat. Nam sicut alius evangelista scribit, loquebatur illis de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanabat, eademque doctrina et sanatione completa, paucis de cibariis abundantissime refecit. Et nos ergo, fratres charissimi, hujus exemplo facti propinquante Pascha die festo nostrae redemptionis, adjuncta fratrum caterva Dominum toto corde sequamur, quoque actionum itinere ingressus sit diligentissime contemplemur, ut vestigia ejus sequi mereamur. Qui enim dicit, se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Quidquid in nobis imperitiae nocentis inesse deprehenderimus, crebra verbi illius auditione tergamus, et
Abbreviated transcription (Latin):
uita ista transiturra est. & qui
dulcedine eius capti fuerint. et
per hanc dulcedinẽ offenderint
dm̃: cũ uita ista transibunt. Nam
conteretur muscipula: certi esto¬
te. Om̃is dulcedo uitȩ istius pre¬
sentis: ñ erit impleta sorte loci sui.
Sedopus est ñ herere. ut qͣndo cõ¬
teretur muscipula tunc exultes.
& dicas. Ouscipula contrita ẽ: et
nos eruti sumus. Sed ne putes
hoc uirib tuis te posse. attende cu

Expanded text:
ita ista transitura est; et qui dulcedine ejus capti fuerint, et per hanc dulcedinem offenderint Deum, cum ista vita transibunt. Nam conteretur muscipula; certi estote: omnis dulcedo vitae istius praesentis non erit, impleta sorte loci sui; sed opus est non haerere, ut quando conteretur muscipula, tunc exsultes et dicas, «Muscipula contrita est, et nos eruti sumus.» Sed ne putes hoc viribus tuis te posse, attende cu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. sed forte ꝓ merito desideris
ur̃i. neq ex facultatib nr̃is. sed ex
habundantia donoꝵ suoꝵ: ut sic
tractet᷑ ressatis necessaria homi¬
nib positis in nouo testam̃to. ut
om̃ino nullas latebras inueniat
inmicus: ubi se occultet ad deci¬
piendos fideles. Explicit de psal

Expanded text:
meritis nostris, sed forte pro merito desiderii meritis nostris, sed forte pro merito desiderii vestri; neque ex facultatibus nostris, sed ex abundantia donorum suorum: ut sic tractetur res satis necessaria hominibus positis in novo testamento, ut omnino nullas latebras inveniat inimicus, ubi se occultet ad decipiendos fideles. IN PSAL
Abbreviated transcription (Latin):
iis est opus ut eruaris. Nam si
suꝑbieris: in muscipulã cadis. &
dic. Adiuitorm̃ nr̃m in nomine
mus tractatus ẽ: & quantũ ddñs
adiuuare dignatus est. ut puto
expositus. Crastino etiã die ser¬
monẽ deberi caritati ũrȩ optime
nostis. Adestote: & adrruate nos
orationib ur̃is. Pollicitationis e¬
nim nr̃e meminisse debetis. nec
dicerem quid essem tractaturus:
nisi ad iuuari uolens stuctio ficłi
&e orationũ ũrarũ. Meministis
enĩ me. ꝓmisisse uobis de hoc trac¬
homines heretici maxime mani¬
chei rep̃hendere legem: & dicere
quia ñ d̃s illam dedit. Exponen¬
dus est enim locus iste: ut cogno¬
scatur quia & legem d̃s dedit. et
lex per moysen data est: ut non
saluaret ꝓpt̃ certam causã. Non
saluauit lex ut lator legis ipse im¬
perator desideraret᷑: qui indulgẽ¬
tiam daret peccantib & data qui¬
oem lex esset per moysen: gr̃a au¬
tem & ueritas per iħm xp̃m fieret.
Ad hoc intentos uos facere uolui.

Expanded text:
i superbieris, in muscipulam cadis, et dic, «Adjutorium nostrum in nomine mus tractatus est, et quantum Dominus adjuvare dignatus est, ut puto, expositus. Crastino etiam die sermonem deberi Charitati vestrae optime nostis; adestote, et adjuvate nos orationibus vestris. Pollicitationis enim nostrae meminisse debetis; nec dicerem quid essem tractaturus, nisi adjuvari volens studio fidei et orationum vestrarum. Meministis enim me promisisse vobis de hoc trachomines haeretici, maxime Manichaei, reprehendere Legem, et dicere quia Deus illam non dedit. Exponendus est enim locus iste, ut cognoscatur quia et Legem Deus dedit, et Lex per Moysen data est; ut non salvaret, propter certam causam. Non salvavit Lex, ut lator Legis ipse Imperator desideraretur, qui indulgentiam daret peccantibus; et data quidem Lex esset per Moysen, Gratia autem et veritas per Jesum Christum fieret. Ad hoc intentos vos facere volui.
Abbreviated transcription (Latin):
ut haberemus qd̃ speraremus.
Quia gͦ prior resurrexit. spem no¬
bis dedit. quia in miseria positi:
spe consolati sumus. Hinc gaudi¬
um magnũ. & conuertit dñs cap¬
tiuitatẽ nr̃am. ut iam de captiu¬
tate uiam teneamꝰ: & eamus ad
patriam. Iam gͦ redempti ñ in
uia timeamus: insidiantes nr̃os
hostes. Ideo enim redemrit nos.
ut ñ audeat hostis insidiari no¬
bis: si de uia ñ recesserimꝰ. Ipse
enĩ xp̃e factus est uia. Uis non¬
pati latrones: Ait tibi. Uiam

Expanded text:
ut haberemus quod spararemus. ut haberemus quod spararemus. Quia ergo prior resurrexit, spem nobis dedit: quia in miseria positi, spe consolati sumus; hinc gaudium magnum. Et convertit Dominus captivitatem nostram, ut jam de captivitate viam teneamus, et eamus ad patriam. Jam ergo redempti, in via non timeamus insidiantes hostes nostros. Ideo enim redemit nos, ut non audeat hostis insidiari nobis, si de via non recesserimus. Ipse enim Christus factus est via . Vis nonpati latrones! Ait tibi: Viam
Abbreviated transcription (Latin):
do ad ꝓprietatem relatũ est. Sed
exempla nobis etiam de cõmu¬
ni locutione hominũ danda st̃.
ut facile intelligatur quomͦ di¬
cimus sicut uixit pater. ita & fi¬
lius: ad similitudinẽ hoc dicimꝰ.
& sicut pecus morit᷑. ita homo mo¬
ritur: ad similitudinẽ hoc dicit᷑.
Quando autẽ dicimus fecit si¬
cut uir bonus. nũquid ñ est uir
bonus: sed similitudinẽ habet
uiri boni: fecit tanqͣm uistus.
Hoc tanqͣm. non negat eũ ustũ
esse. sed ꝓprietatem euuis ostendit.
fecisti sicut senator. Ergo ñ sum
senator si dicat. immo quia es:
sicut senator fecisti. & quia iustꝰ
es sicut uistus fecisti. & quia bonuᷤ
es: sicut bonus fecisti. Ergo quia
& isti uere consolati erant. sicut
consolati gaudebant. id est mag¬
nũ erat gaudiũ ipsoꝵ tanquã
consolatoꝵ: illo consolante mori¬
turos qui mortuus est. Om̃s enĩ
moriendo gemimiis. consolatus
est ille qui mortuus ẽ: ne mo¬
ri timeremus. Prior resurrexit:

Expanded text:
do ad proprietatem relatum est. Sed do ad proprietatem relatum est. Sed exempla nobis etiam de communi locutione hominum danda sunt, ut facile intelligatur. Quando dicimus, Sicut vixit pater, ita et filius; ad similitudinem hoc dicimus: et, Sicut pecus moritur, ita homo moritur; ad similitudinem hoc dicitur. Quando autem dicimus, Fecit sicut vir bonus; numquid non est vir bonus, sed similitudinem habet viri boni? Fecit tanquam justus; hoc tanquam, non negat eum justum esse, sed proprietatem ejus ostendit. Fecisti sicut senator: Ergo non sum senator, si dicat: Imo quia es, sicut senator fecisti; et quia justus es, sicut justus fecisti; et quia bonus es, sicut bonus fecisti. Ergo quia et isti vere consolati erant, «sicut consolati» gaudebant; id est, magnum erat gaudium ipsorum, tanquam consolatorum, illo consolante morituros qui mortuus est. Omnes enim moriendo gemimus: consolatus est ille qui mortuus est, ne mori timeremus. Prior resurrexit,
Abbreviated transcription (Latin):
quibus : filiis suis. Nemogͦ sibi. Ab
ista confusione iam conuersi e¬
rant: quib dicit apłs. Quam
enĩ głam habebatis in his: in qͥ¬
bus nunc erubescitis: Confu¬
sio gͦ est ista tota uita rerũ hu¬
manarũ: ñ ꝑtinens ad dm̃. In
hac confusione: in ista babylo¬
nia: captiua tenetur syon. Sed
conuertit dñs captiuitatẽ syon
& facti sumus inquit sicut con¬
solati. id est gauisi sumus:tan¬
quam consolationẽ accipientes.
Consolatio ñ est nisi miseroꝵ. cõ¬
solatio ñ est nisi gementiũ. lu¬
gentiũ. Quare quasi consolati:
nisi quia adhuc gemimꝰ: Gemi¬
mus in re: consolamur in spe.
Cũ transierit res de gemitu:
gaudiũ ueniet eternũ. ubi non
opus erit consolatione: quia nul¬
la miseria sauciabimur. Qua¬
re autẽ uelut consolati ait: &
ñ ait consolati: Non semꝑ ad
similitudinẽ poiit᷑ hoc uerbũ.
sicut. Qd̃ dicimus sicut. aliqͣn¬
do ad ꝓprietatem refertur: abi¬
quando ad similitudinẽ. Mo¬

Expanded text:
quibus? Filiis suis. Nemo ergo sibi. Ab quibus? Filiis suis. Nemo ergo sibi. Ab ista ergo confusione jam conversi erant, quibus dicit Apostolus: «Quam enim gloriam habebatis in his, in quibus nunc erubescitis» ? Confusio ergo est ista tota vita rerum humanarum, non pertinens ad Deum. In hac confusione, in ista Babylonia, captiva tenetur Sion: sed convertit Dominus captivitatem Sion. 4. «Et facti sumus,» inquit, «sicut consolati:» id est, gavisi sumus, tanquam consolationem accipientes. Consolatio non est nisi miserorum, consolatio non est nisi gementium, lugentium, Quare «quasi consolati,» nisi quia adhuc gemimus. Gemimus in re, consolamur in spe: cum transierit res, de gemitu gaudium veniet aeternum, ubi non opus erit consolatione, quia nulla miseria sauciabimur. Quare autem «velut consolati» ait, et non ait, consolati? Non semper quasi ad similitudinem ponitur hoc verbum, «sicut:» quod dicimus, «sicut,» aliquando ad proprietatem refertur, aliquando ad similitudinem; mo
Abbreviated transcription (Latin):
captiua syon: In angłis eterna:
in hominib captiia. Non om
nes illius ciuitatis ciues capti¬
ui sunt: sed qui inde peregri¬
nantur ipsi captiui funt. Ho¬
mo ciuis est iherłm. sed uendi¬
tus sub peccato factus ẽ peregri¬
tiua syon quomͦ est umbra illi¬
us iherłm: Umbra illrus syon
quã acceperunt iudei in imagi¬
ne: in figura fuit in captiuita¬
te in babilonia. & post septita¬
gunta annos rediit ille popłs:
ad ciuitatem suam. Septuagin¬
ta anni significant om̃e tempꝰ:
qd̾ septem dieb uoluit᷑. Cũ au¬
tem transierit om̃e tempus:
tunc redimus & nos ad patriã
nr̃am. quomodo ille popls post
septuaginta annos rediit a cap¬
tiuitate babyloniȩ. Babylonia
est mundus iste. babylonia en ĩ
interp̃tatur confusio. Uidete si
non est confusio tota uita hu¬
mana. Quicquid agunt homi¬
nes in spe uana: qͣndo cognoue¬
rint qd̃ ag̃t erubesc̃t. Quare labo¬
rant: Cui laborãt: filiis meiᷤ inqͥt.
Et ipsi cui: filiis sius. Et ipsi

Expanded text:
captiva est. In angelis aeterna, in hominibus captiva. Non enim omnes illius civitatis cives captivi sunt, sed qui inde peregrinantur ipsi captivi sunt. Homo cujus est Hierusalem, sed venditus sub peccato, factus peregritivitas Sion quomodo umbra illius Jerusalem? Umbra illius Sion quam acceperunt Judaei in imagine, in figura fuit in captivitate in Babylonia, et post septuaginta annos rediit ille populus ad civitatem suam . Septuaginta anni significant omne tempus quod septem diebus volvitur: cum autem transierit omne tempus, tunc redimus et nos ad patriam nostram; quomodo ille populus post septuaginta annos rediit a captivitate Babyloniae. Babylonia est enim mundus iste: Babylonia enim interpretatur, Confusio. Videte si non est confusio tota vita humana. Quidquid agunt homines in spe vana, quando cognoverint quid agunt, erubescunt. Quare laborant? cui laborant? Filiis meis, inquit. Et ipsi cui? Filiis suis. Et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃. & dorsũ ad scłm: qui ad¬
huc in uia sumus. tamen ad pa¬
triam tendimus. Et qͣndo forte
aliquã tribulationẽ patimur.
sed tam̃ tenemus uiam. & ligno
portamur: asper quidẽ uentus¬
est. sed uientus ꝓsper est cũ labo¬
re quidẽ: sed cito ducit. cito per¬
ducit. Quia gͦ de captiuitate
nr̃a gemebamus: genrunt & il¬
li qui iam crectiderunt. Quomͦ
autẽ facti sumus captiui. obliti
fuimus: sed per scripturã cõme¬
moramur. Paulũ ipsũ apłm int̃¬
rogemus. Ft enim. Scimꝰ quia
lex spiritualis est: ego autẽ car¬
nalis sum. uenundatus sub pec
cato. Quis nos uendidit: Nos
ipsi: qui consensimus seductori.
Uendere nos potuimus: redime¬
re nos ñ possumus. Uendidimꝰ
nos consensione peccati: redimi¬
mur in fide rustictȩ. Sanguis
enim innocens datus est ꝓ nob̾:
ut redimeremur. Quẽcũq san¬
guinen ille fudit ꝑsequendo
uistos: aialem sanguinẽ fudit:

Expanded text:
ad Deum, et dorsum ad saeculum, qui adad Deum, et dorsum ad saeculum, qui adhuc in via sumus, tamen patriam attendimus: et quando forte aliquam tribulationem patimur, sed tamen tenemus viam, et ligno portamur; asper quidem ventus, sed ventus prosper est; cum labore quidem, sed cito ducit, cito perducit. Quia ergo de captivitate nostra gemebamus, gemunt autem et illi qui jam crediderunt; quomodo autem facti sumus captivi, obliti fuimus, sed per Scripturam commemoramur: Paulum ipsum Apostolum interrogemus; ait enim, «Scimus enim quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venuncato. Quis nos vendidit? Nos ipsi, qui consensimus seductori. Vendere nos potuimus, redimere nos non possumus. Vendidimus nos consensione peccati, redimimur in fide justitiae. Sanguis enim innocens datus est pro nobis, ut redimeremur. Quemcumque sanguinem ille fudit persequendo justos, qualem sanguinem fudit?
Abbreviated transcription (Latin):
ti sumus. Spes autẽ que uidet᷑
non est spes. Quod enim iudet
quis: quid sperat : Si autẽ qd̃
non uidemus speramus: ꝑ pa¬
cientiam expectamus. Ecce quare
gemimus. & quomͦ gemimuis.
quia qd̃ speramus iam quidẽ ex¬
pectamus. sed nondũ tenemus:
& donec teneamus in tempore
suspiramus. quia desideramus
qd̾ nondũ tenemus. Quare:
Quia spe salui facti sumus. Iã
caro sumpta de nobis in dño :
non spe sed re salua facta est.
Resurrexit enĩ & ascendit in
capite nr̃o caro nr̃a salua: adhuc¬
in menbris saluanda est. Secu¬
ra gaudeant menbra: quia a
capite suo ñ sunt deserta. Dixit
enim menbris laborantib Ecce
usq ad consũmationẽ scłi. Ita
factũ est: ut conuerteremur ad
dm̃. Spem enĩ non habueramũ
nisi ad scłm. & inde serui mise¬
ri. & bis miseri: quia in hac uita
spem posueramus. faciem ha¬
bentes ad scłm: dorsũ contra dm̃.
Cũ uero conuerterit nos dñs. ut
iam incipiamus faciem habere

Expanded text:
ti sumus. Spes autem quae videtur, ti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus» . Ecce quare gemimus, et quomodo gemimus; quia quod speramus, jam quidem exspectamus, sed nondum tenemus, et donec teneamus, in tempore suspiramus, quia desideramus, quod nondum tenemus. Quare? Quia «spe salvi facti sumus.» Jam caro sumpta de nobis in Domino, non spe, sed re salva facta est. Resurrexit enim et ascendit in capite nostro caro nostra salva; in membris adhuc salvanda est. Secura gaudeant membra, quia a capite suo non sunt deserta. Dixit enim membris laborantibus: «Ecce ue ad consummationem saeculi» . Ita factum est ut converteremur ad Deum. Spem enim non habebamus, nisi ad saeculum; et inde servi miseri, et bis miseri, quia et in hac vita spem posueramus, et faciem habentes ad saeculum, dorsum contra Deum. Cum vero converterit nos Dominus, ut jam incipiamus faciem habere
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ qui nondũ crediderunt:
Iam uͦ in his qui crediderunt ñ
gemit nec parturit creatura:
Non solũ autẽ inquit. sed & noᷤ
primitias sp̃s habentes. id est
iam mente deo credidimꝰ. & in ip¬
sa fide primitias quasdam de¬
dimus: ut primitias nr̃as sequa¬
mur. Ergo & nos ipsi in nob̃met¬
ipsis ingemiscimus adoptionẽ
expectantes redemptionẽ corpo¬
ris nr̃i. Gemebat gͥ & ipse: & ge¬
munt om̃s fideles ad optionẽ: ex¬
pectantes redemptionẽ corporis
sui. Ybi gemunt: In ista morta¬
litate. Quam redemptionẽ ex¬
pectant: Corporis sui. que p̾cessit
in dño qui resurrexit a mortuis:
& ascendit in cȩbũ. Hoc nobis an¬
tequam reddatur: necesse est ge¬
mamus etiam fideles: etiam spe¬
rantes. Ideo sequitur ibi & dicit.
Cum diceret & ipsi in nobismet¬
ipsis ingemiscimus adoptionẽ
expectantes redemptionẽ corporiᷤ
nr̃i: quasi diceretur ei. quid tibi gͦ
modo saluator saluũ te fecit: sub

Expanded text:
tantum gemit, qui nondum crediderunt? tantum gemit, qui nondum crediderunt? jam vero in his qui crediderunt non gemit, nec parturit creatura? «Non solum autem,» inquit, «sed et nos ipsi primitias spiritus habentes,» id est, jam mente Deo credidimus, et in ipsa fide primitias quasdam dedimus, ut primitias nostras sequamur: ergo «et nos ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri.» Gemebat ergo et ipse, et gemunt omnes fideles, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis sui. Ubi gemunt? In ista mortalitate. Quam redemptionem exspectant? Corporis sui, quae praecessit in Domino, qui resurrexit a mortuis, et ascendit in coelum. Hoc nobis antequam reddatur, necesse est gemamus, etiam fideles, etiam sperantes. Ideo sequitur ibi, et dicit; cum diceret, «Et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri;» quasi diceretur ei, Quid tibi ergmodo Salvator salvum te fecit? qui
Abbreviated transcription (Latin):
tamen illi ciuitati. quartũ nos
oportet desiderare quenos ipse
p̃cessit: & inde nunqͣn recessit:
Non enim dñs sic uent ad nos.
ut desereret angłos. & llis man¬
sit: & ad nos uenit. Ilis mansit
in maiestate: ad nos ienit in car¬
ne. Cramus autẽ ibi abi redẽp¬
tiui tenebamur. Ubigͦ tenebam᷑ :
Ut ille ueniret redinere capti¬
uos. Ubi tenebamur forte apd̃
barbaros. Peior est birbaris dia¬
bolus: & angłi eius. ꝓsi antea te¬
nebant genus hunanũ. ab his
uenerat in captitatem: paui¬
lum apłm interrigemus. Etenĩ
ipse p̾cipue gemit in ista captuii
docuit nos gemere ex ipso sp̃u.
quo & ille impletus gemebat.
Hoc enim ait. Om̃is creatura cõ¬
gemiscit: & dolet usq nũc. Et
iterũ. Uanitati enim creatura
subiecta est ait. ñ sponte sed ꝓp¬
ter eũ: qui subiecit in spe: Om¬
nem creaturam dixit in homimi¬
bus. etiam ñ credentib sed tam̃
credituris ingemiscere creaturã
in laborib Nũquid nam in his

Expanded text:
tamen illi civitati, quantum nos tamen illi civitati, quantum nos oportet desiderare, quo nos ipse praecessit, et unde nunquam recessit? Non enim Dominus sic venit ad nos, ut desereret Angelos: et illis mansit, et ad nos venit; illis mansit in majestate, ad nos venit in carne. Eramus autem ubi? Si redemptivi tenebamur. Ubi ergo tenebamur, ut ille veniret redimere captivos? ubi tenebamur? Forte apud barbaros? Pejor est barbaris diabolus et angeli ejus. Ipsi antea tenebant genus humanum: ab eis m homo venerat in captivitatem, Paulum apostolum interrogemus. Etenim ipse praecipue gemit in ista captivitm; et docuit nos gemere ex ipso Spiritu quo et ille impletus gemebat. Hoc enim ait: «Omnis creatura congemiscit et dolet usque nunc.» Et iterum: «Vanitati enim creatura subjecta est,» ait, «non sponte, sed propter eum qui subjecit in spe.» Omnem creaturam dixit in hominibus etiam non credentibus, sed tamen credituris, ingemiscere creaturam in laboribus. Numquidnam in his
Abbreviated transcription (Latin):
icut iam meministis ex
ordine nobis tractantib¬
S
iste psalmus est centesi¬
mus uicesimus quintus.
Quo. nisi ad illam supernã ihe¬
rusalem. matrẽ om̃iũ nr̃m que
est in celis: Que superna est:
ipsa eterna est. Hec autẽ que in
terra fuit: umbrã babebat illiꝰ.
Itaq ista cecidit: illa permanet.
Hec impleuit tempus p̃dicatio¬
nis: illa tenet eternitatẽ nr̃ȩ re¬
parationis. Fb illa peregrina¬
mur in hac uita. ad eius reditũ
suspiramus: tam diu miseri et
laborantes. donec ad illam redea¬
mus. Nec ciues nr̃i angłi dimi¬
serunt nos in peregrinatione.
sed annuntiauerunt nobis ip¬
sũ regem uenturũ ad nos. & ue¬
nit ad nos. & contemptus est int̃
nos a nobis. & postea nobiscũ fu
it: & docuit nos contemni quia
contemptus ẽ. Docuit nos tolera¬
re: quia tolerauit. Docuit nos¬
pati. quia passus est: & ꝓmisit
resurrecturos quia resurrexit.
in se ipso ostendens quid spera
quam mortuus resurerisset.
& ascendisset in cęlũ: sispirabãt

Expanded text:
icut jam meministis, ex ordine nobis tractantibus iste psalmus est centesimus vicesimus quintus, quo, nisi ad illam supernam Jerusalem, matrem omnium nostrum, quae est in coelis ? Quae superna est, ipsa et aeterna: haec autem quae in terra fuit, umbram habebat illius. Itaque ista cecidit, illa permanet: haec implevit tempus praedicationis, illa tenet aeternitatem nostrae reparationis. Ab illa peregrinamur in hac vita, ad ejus reditum suspiramus: tamdiu miseri et laborantes, donec ad illam redeamus. Nec cives nostri Angeli dimiserunt nos in peregrinatione, sed annuntiaverunt nobis ipsum Regem venturum ad nos. Et venit ad nos, et contemptus est inter nos a nobis, et postea nobiscum: et docuit nos contemni, quia contemptus est; docuit tolerare, quia toleravit; docuit pati, quia passus est; et promisit resurrecturos, quia resurin seipso ostendens quid sperarquam mortuus resurrexisset et ascendisset in coelum, suspirabant
Abbreviated transcription (Latin):
dit & martirũ. Tamen om̃s de
ꝓpagine seccati uenientes. Unũ
sangum fudit eis qui ñ so¬
lũ iustificitus sed iustus natus
est. Illo saiguine fuso: ꝑdidit
quos tenelat. Pro quib enim in
cantant isũ psalmũ. Cũ conuer¬
terit dñs cꝓtiuitatem syon: fac¬
ti sumus seut consolati. Hoc
uoluit dicre: facti sumiis gaui¬
uentes. Quindo: Cũ conuerte¬
rit dñs captuitatẽ syon. Que
syon ipsa iherłm: & eterna syon.

Expanded text:
rum: tamen omnes de propagine peccati venientes. Unum sanguinem fudit ejus qui non justificatus, sed justus natus est: illo sanguine fuso, perdidit quos tenebat. Pro quibus enim dacantant istum psalmum. 3. «Cum converteret» «Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati.» Hoc voluit dicere, Facti sumus gaudentes. Quando? «Cum converteret Dominus captivitatem Sion.» Quae Sion? Ipsa Jerusalem, et aeterna S
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditus in eternũ eris. ait dñs. Le¬
uate signũ in terra. clangite bu¬
cina in montib sc̃ificate suꝑ eam
gentes. annuntiate contra illã re¬
gib ararath. menni. & ascenez. nu¬
merate contra eã thapser. adducite
equũ quasi bruchũ aculeatũ: scifi¬
cate contͣ cam gentes. reges medie:
duces eius & uniuersos magistratꝰ
eius: cunctãq t̾ram potestatis eiꝰ.
Et cõmouebitur t̾ra & turbabitur.

Expanded text:
 eris ait Dominus levate signum in terra clangite bucina in gentibus sanctificate super eam gentes adnuntiate contra illam regibus Ararat Menni et Aschenez numerate contra eam Thapsar adducite equum quasi bruchum aculeatum sanctificate contra eam gentes reges Mediae duces eius et universos magistratus eius cunctamque terram potestatis eius et commovebitur terra et turbabitur
Abbreviated transcription (Latin):
eius confundet᷑. & uniu̾si int̾fecti
eiꝰ cadent in medio eius: & laudab̃t
suꝑ babilonẽ celi & terrȩ & omnia
que in eis sunt quia ab aquilone
uenient ei p̃dones ait dñs. Et quo¬
modo fecit babilon ut caderent oc¬
cisi in isrł. sic de babilone cadent
occisimunuersa terra. Qui fu¬
gistis gladiũ uenite. nolite stare.
recorlamini ꝓcul dñi: & iherłm¬

Expanded text:
si interfecti ejus cadent in medio ejus. Et laudabunt super Babylonem coeli et terra, et omnia quae in eis sunt: quia ab aquilone venient ei praedones, ait Dominus. Et quomodo fecit Babylon, ut caderent occisi in Israel: sic de Babylone cadent occisi in universa terra. Qui fugistis gladium, Venite, nolite stare: Recordamini procul Domini, e
Abbreviated transcription (Latin):
plagis celi. & uentilabo eos in om̃s
uentos istos. & nonerit gens ad
quam non peruemant ꝓfugi e¬
iam. & pauere faciam elam corã
inimicis suis. & in conspectu que¬
rentiũ ammã eoꝵ. & adducã suꝑ
ees malũ: iram furoris mei dicit
oñs. E enattam post eos gladiã
uonec consumã eos. & ponam soli¬
um meũ in elam. & ꝑdam inide
reges &e principes ait dñs. In nouis¬
simis autẽ dieb reuerti faciam
captiuos elam dicit dñs Merbũ¬
qd iocutus est dñs de babilone &
deterra chaldeoꝵ in manuihere¬
miȩ ꝓphetȩ. Anmintiate in gen¬
tibus & auditũ ficite: leuate sig¬
num: p̃dicate & nolite celare. Dici¬
te. Capta est bobilon. confusus ẽ
bel. uictus est marodach. confu¬
sasunt sculpelia eius. superata
sunt idola eoꝵ. qͣm ascendit con¬
tra eam gensab aquilone. que
ponet tramqus in solitudineno
& nonerit qu habitet in ea ab ho¬
mine usq a pecus: & moti sunt
& abieruntͥ n c̃ieb illis et in

Expanded text:
plagis coeli, et ventilabo eos in omnes plagis coeli, et ventilabo eos in omnes ventos istos, et non erit gens, ad quam non perveniant profugi Elam, et pavere faciam Elam coram inimicis suis, et in conspectu quaerentium animam eorum. Et adducam super eos malum, iram furoris mei, dicit Dominus: et mittam post eos gladium donec consumam eos, et ponam solium meum in Elam, et perdam inde reges, et principes, ait Dominus: in novissimis autem diebus reverti faciam captivos Elam, dicit DominuBabylone, et de terra Chaldaeorum, in manu Jeremiae prophetae. Annuntiate in gentibus, et auditum facite: Levate signum, praedicate, et nolite celare: Dicite: Capta est Babylon, confusus est Bel, victus est Marodach, confusa sunt sculptilia ejus, superata sunt idola eorum. Quoniam ascendit contra eam gens ab aquilone, quae ponet terram ejus in solitudinem: Et non erit qui habitet in ea ab homine usque ad pecus: et moti sunt, et abierunt. In diebus illis, et in
Abbreviated transcription (Latin):
pient. pelles eoꝵ & om̃ia uasa eoꝵ
& camelos eoꝵ tollent sibi. & uoca¬
bunt suꝑ eos formidinẽ in circui¬
tu. fugite. abite uehement̃ inuo¬
raginib sȩdete qui habitatis a sor
ait dñs. Iniit enim contra uos na¬
bugo donosor rex babilonis con¬
siliũ. & cogitauit aduersũ nos co¬
gitationes. Consurgite & ascendi
te ad gentem quietam: & habitã¬
tem confidenter ait dñs. Non o¬
stra non uectes eis. soli habitant.
& erunt cameli eoꝵ in direptionẽ
& multitudo iumentoꝵ in pre¬
dam: & disꝑgam eos in omnem
uentũ. qui sunt attonsi in comã
& ex om̃i confinio eoꝵ adducam
interitũ suꝑ eos ait dñs. & erit a¬
sor in habitacłm draconũ deserta
usq ĩet̃nũ ñ manebit ibi iur. nec
in eolet eam filius hominis. Qd̃
ꝓphetam aduersũ elam: in prin¬
cipio regni sedechiȩ regis uda di¬
cens. Hec dicit dñs exercituũ. Eece
ego confringam arcũ ȩlam. sumã
fortitudinem eoꝵ & inducã suꝑ
elam quatuor uentos a quatuor

Expanded text:
pient: pelles eorum, et omnia vasa eorum, et camelos eorum tollent sibi: et vocabunt super eos formidinem in circuitu, Fugite, abite vehementer, in voraginibus sedete, qui habitatis Asor, ait Dominus: Iniit enim contra vos Nabuchodonosor rex Babylonis consilium, et cogitavit adversum vos cogitationes. Conte ad gentem quietam, et habitantem confidenter, ait Dominus. Non ostia, non vectes eis, soli habitant. Et erunt cameli eorum in direptionem, et multitudo jumentorum in praedam, et dispergam eos in omnem ventum, qui sunt attonsi in coma, et ex omni confinio eorum adducam interitum super eos, ait Dominus. Et erit Asor in habitaculum draconum, deserta usque in aeternum: Non manebit ibi vir, nec incolet eam filius hominis » prophetam adversus Elam, in principio regni Sedechiae regis Juda, dicens: Haec dicit Dominus exercituum: Ecce ego confringam arcum Elam, et summam fortitudinem eorum, et inducam super Elam quatuor ventos a quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
& obsederunt eã. & edificauerunt
contra eã munitiones in circuitu:
& fuit ciuitas obsessa usq ad unde¬
cimũ annũ regni sedechiȩ: Mense
autẽ quarto nona m̃sis. obtinuit
fames in ciuitate: & ñ erant alim̃ta
popło t̾rȩ. & dirupta ẽ ciuitas. & om¬
nes uiri bellatores eius fugerunt &
exierunt de ciuitate nocte ꝑuiam
portȩ que ẽ int̾ duos muros. & du¬
cit ad hortũ regis. chaldeis obsiden¬
tib uirbẽ ingiro: & abierunt ꝑuiã
que ducit in heremũ. Persecutus ẽ¬

Expanded text:
unt contra eam munitiones in circuitu. Et fuit civitas obsessa usque ad undecimum annum regni Sedechiae. Mense autem quarto nona die mensis, obtinuit fames in civitate, et non erant alimenta populo terrae: et disrupta est civitas, et omnes viri bellatores ejus fugerexierunt de civitate nocte per viam portae quae est inter duos muros et ducit ad hortum regis Chaldeis obsidentibus urbem in gyro et abierunt per viam quae ducit in heremum persecutus e
Abbreviated transcription (Latin):
qd ẽ in mectio eiꝰ. & ert quasi mulie¬
res : gladius ad chesauros eꝰ quidi¬
ripient᷑: siccitas suꝑ aquas eiis
erit. & arescent quia terra sculpti¬
liu est. & in portentis gloriat᷑. Prop¬
cerea habitabunt racones cu fatu¬
is ficariis. & habitab̾t in ea strutio¬
nes & ñ in habitabit᷑ ultra usꝙ ad
sempit̃nũ. nec extruet᷑ usq ad ge¬
nerationẽ & generationẽ: sicut sub¬
uertit ds sodomã & gomorrã driti¬
cinas eius ait cñs. Non habitabn
ibiuie nec incolec eã filiꝰ hominis.
Ecce populus uenit ab aquilone &e
gens magna. & reges mustticonsur¬
gent a finib t̾rȩ arcũ & scucũ apore¬
hendient. crudeles sunt & ĩmsericor¬
des. uor eoꝵ quasi mare sonabit. et
suꝑ equos ascendent sicut iur para¬
tuẜ ad preliũ contra te filia babilon
Nudnut rex babilomis famã eoꝵ. &
uissolutȩ st̃ manꝰ erus. angustia apõ¬
hendit eũ. dolor quasi parturientẽ
Ecce quasi leo ascendet de supbia
urdamis ad pulcritudtinẽ robustõ

Expanded text:
erunt quasi mulieres gladius ad thesauros eius qui diripientur siccitas super aquas eius erit et arescent quia terra sculptilium est et in portentis gloriantur propterea habitabunt dracones cum fatuis ficariis et habitabunt in ea strutiones et non habitabitur ultra usque ad sempiternum nec extruetur usque ad generationem et generationem sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorram et vicinas eius ait Dominus non habitabit ibi vir nec incolet eam filius hominis ecce populus venit ab aquilone et gens magna et reges multi consurgent a finibus terrae arcum et scutum adprehendent crudeles sunt et inmisericordes vox eorum quasi mare sonabit et super equos ascendent sicut vir paratus ad proelium contra te filia Babylon audivit rex Babylonis famam eorum et dissolutae sunt manus eius angustia adprehendit eum dolor quasi parturientem ecce quasi leo ascendet de superbia Iordanis ad pulchritudinem robustam
Abbreviated transcription (Latin):
mon. Ad idumeã. Nec dicit do¬
minus exercituũ. Nũquid ñ est
ultra sapientia in theman: Periit
consiliũ a filiis: mutilis facta est
sapientia eoꝵ. fugite. terga uer¬
tite. descendite in uoraginẽ habi¬
tatores de dan. qm̃ pertitionem
esau adduxit suꝑ eũ: tempus uisi¬
tationis eius. Si innlenniatores
uenissent superte: non reliquis¬
sent racemũ. si fures in nocte: ra¬
puissent qd̃ suffieret sibi. Ego ue¬
ro discooperui esai. reuelaui ab¬
sconctita eius: & celiri ñ poterit.
Uastatũ est semereias & fr̃es etꝰ
& uicim enus: & non erit. Reli¬
que pupillos tuos. eco eos faciam
inuere. & uidue cuem me spera¬
bunt: quia hec dici dñs. Ecce qͥbꝰ
non erat iudiciũ utbiberent ca¬
licem. bibentes bibent: & tu quasi
iiocens relinqueris: Non eris
innocens. sed bibens bibẽs. quia ꝑ
memet ipsũ uiraui dicit dñs. qd̾
in solitudinem & mobꝓbrrũ. E
in desertũ. & in maledictionem

Expanded text:
. AD IDUMAEAM. Haec dicit Dominus exercituum. Numquid non est ultra sapientia in Theman? Periit consilium a filiis, inutilis facta est sapientia eorum. Fugite, terga vertite, descendite in voraginem, habitatores Dedan: Quoniam perditionem Esau adduxi super eum, tempus visitationis ejus. Si vindemiatores venissent super te, non reliquissent recemum: Si fures in nocte, rapuissent quod sufficeret sibi. Ego vero discooperui Esau, revelavi abscondita eius et celari non poterit vastatum est semen eius et fratres eius et vicini eius et non erit relinque pupillos tuos ego eos faciam vivere et viduae tuae in me sperabunt quia haec dicit Dominus ecce quibus non erat iudicium ut biberent calicem bibentes bibent et tu quasi innocens relinqueris non eris innocens sed bibens bibes quia per memet ipsum iuravi dicit Dominus quod in solitudinem et in obprobrium et in desertum et in maledictio
Abbreviated transcription (Latin):
habitantiũ in terra egipti in fathu¬
res. dicens. Sermonẽ quẽ locutus
es ad nos in nomine dñi non au¬
Diemus ex te sed facientes faciemꝰ
om̃e uerbũ qd̃ egredietur de ore
nr̃o. ut sacrificemus regine cęli.
& libemus ei libamina. sicut feci¬
mus nos & patres nr̃i. reges nr̃i &
principes ñri in urbib iuda. & in
plateis iherłm. & saturati sumus
panib & bene nobis erat: malũꝙ
non uidimus. Ex eo autẽ tempo¬
re quo cessauimus sacrificare re¬
ginȩ celi & libare ei libamina: in¬
digemus om̃ib. & gladio & fame
consumpti sumus. Quod si nos sa¬
crificamus reginȩ celi &e libamus ei
libamina. nũquid sine uiris nr̃is
fecimus ei placentas ad colendum
eam. & liba libandi : Et dixit ihere¬
mias ad omnẽ popłm. aduersum
uiros & aduersũ mulieres. & aduer¬
sum uniuersam plebem qui re¬
sponderant ei uerbũ dicens. Nũ¬
quid non sacrificiũ qd̃ sacrificastis
in ciuitatib iuda & in plateis ihe¬

Expanded text:
habitantium in terra Aegypti in Phatuhabitantium in terra Aegypti in Phatures, dicentes: Sermonem, quem locutus es ad nos in nomine Domini, non audiemus ex te: sed facientes faciemus omne verbum quod egredietur de ore nostro, ut sacrificemus reginae coeli, et libemus ei libamina, sicut fecimus nos, et patres nostri, reges nostri, et principes nostri, in urbibus Juda, et in plateis Jerusalem: Et saturati sumus panibus, et bene nobis erat, malumque non vidimus: Ex eo autem tempore, quo cessavimus sacrificare reginae coeli, et libare ei libamina, indigemus omnibus, et gladio et fame consumpti sumus. Quod si nos sacrificamus reginae coeli, et libamus ei libamina: numquid sine viris nostris fecimus ei placentas, ad eam et liba libandi et dixit Hieremias ad omnem populum adversum viros et adversum mulieres et adversum universam plebem qui responderant ei verbum dicens numquid non sacrificium quod sacrificastis in civitatibus Iuda et in plateis Hie