comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adnos quosdã qđ dici nefas ẽ ar¬
bores colere. & multa alia contra xp̃i¬
anã fidẽ illicita ꝑpetrare. & miramur
cur hoc fratnitas ura districta em̃dare
ultione distulerit. ꝓpterea scriptis p̃sen¬
tibus adhortamꝰ. hosdiligenti inuesti¬
gatione ꝑ quiri. & ut ueritate cognita
tale in eis faciatis exercere undictã.
quatenꝰ & ds̃ placari possit. & aluis eoꝵ
ultio correctionis exẽplũ sit.

Expanded text:
ad nos quosdam, quod dici nefas est, arbores colere, et multa alia contra Christianam fidem illicita perpetrare: et miramur cur hoc fraternitas vestra districta emendare ultione distulerit. Propterea scriptis praesentibus adhortamur hos diligenti investigatione perquiri, et veritate cognita, talem in eis faciatis exercere vindictam, quatenus et Deus placari possit, et aliis eorum ultio correctionis exemplum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
clioce ses constituti. quotiens ad consignandos infantes egrediuntur.
ultra modũ minime grauari debuissent. Sũma enĩ p̃fira fuerat uob̾
utaudio cõsencientib quȩ abeisdẽ sac̾dotib ꝓlabore cłoꝵ dari debuis
nitatẽ urãm am moneo. quatinus sub iectis uris graues nonstudeatis
existere. s si quia sunt grauamina tẽꝑetis. quia nec hoc aheo qđ semel
definitũ est. deflectere debiustis & infutura enĩ. & in presenti uita uob̾
ꝓspicitis. si eos qui uobis c̃missist̃. sine grauamine c̃seruatis

Expanded text:
ioeceses constituti, quoties ad consignandos infantes egredimini, ultra modum gravari minime debuissent. Summa enim praefixa fuerat, vobis, ut audio, consentientibternitatem vestram admoneo ut subjectis vestris graves non studeatis existere, sed si qua sunt gravamina temperetis, quia nec ab eo quod semel definitum est deflectere debuistis. Etenim in futura et in praesenti vobis vita prospicitis, si eos qui vobis commissi sunt sine gravamine conservatis.
Abbreviated transcription (Latin):
loco monachos &monachas ꝑmit¬
timꝰ unũ monast̃iũ hadere. sed
nec ea quȩ duplicia uocant. Etsiqͥd
tale ẽ religiosus epe̾ mulieres qui¬
dẽ in suo loco studeat manere.
monachis aut̃ aluid monasteriũ
ȩdificare cogat. Sin aut̃ pluri¬
ma sint tałia monasteria separent᷑
in alus monasterus monachi. & in
alis menachȩ. Res aut̃ quas
habent cõmines scđm ira eis
cõpetentia distribu atur

Expanded text:
loco monachos et monachas permittimus unum monasterium habere, sed nec ea quae duplicia vocant, et si quid tale est. Religiosus episcopus mulieres quidem in suo loco studeat manere, monachos autem aliud monasterium aedificare cogat. Sin autem plurima sint talia monasteria, separentur in aliis monasteriis monachae, et in aliis monachi. Res autem quas habent communes, secundum jura eis compe
Abbreviated transcription (Latin):
e his qui se cõgnominant catharos
idẽ mundos. si aliquando uenerint
ad ȩccłam catholicã. placuit scõ & mag¬
no concilio. ut inpositionẽ manꝰ acciꝰ¬
pientes sic inclero ꝑmaneant. hȩc
aut̃ p̃ om̃ib eos scriptis conuenit c̾fite
ta suscipiant & sequant᷑. Id est ut bi¬
gamisse cõmunicare & his qui inꝑse¬
cutione ꝓlapsi sunt. gͦ quos & spatia
constitu tast̃ & tẽpora definita. ita
inueniuntur inclero. in eodẽ habitu
nominis eũ honore censeri. Si uͦ
hoc minme placuerit ꝓũdebit
exis tere

Expanded text:
e his qui se cognominant Catharos, id est, mundos, si aliquando venerint ad Ecclesiam catholicam, placuit sancto et magno concilio ut, impositionem manus accipientes, sic in clero permaneant. Haec autem prae omnibus eos scriptis convenit profiteta suscipiant et sequantur, id estgamis se communicare, et his qui in persecutione prolapsi sunt; erga quos et spatia constituta sunt, et tempora definita: ita inveniuntur in clero in eodem habitu nominis eum honore censeri. Si vero hoc ei minime placuerit, providebit existere.
Abbreviated transcription (Latin):
t oĩs pbr om̃ib parrochianis suis.
symbolũ ⁊ orationẽ dñicam aut ipse
in sinu&. aut aliis insinuandũ in iungat
et cũ adc̃ fessionẽ tp̃re quadragesimali
ueniunt hȩc abrino quoq memorit̃ sibi
de cantare faciat. nrec ante scãm cõmu¬
nionẽ alicui tradat. nͥ hȩc excorde ꝓnũ¬
ciare nouerit. Si quidẽ sine hoꝵ scientia
nullus saluus eẽ poterit. Inuno enĩ fides
& credulitas. xp̃iana cõtinet᷑. in alio quid
orare ⁊ p&ere adnõ debeamꝰ ex pͥmit᷑. Quod¬
uͦ sine fide nemo possit saluus ẽẽ. dñs os¬
tendit cũ dic̃. Qui crediderit & baptizatus
fuerit saluus erit. Nullus gͦ credere potẽ
quod nescit. nec audiuit. Ait enĩ apłr. Qmͦ
eredent ei quem ñ audier̃: Nec sola suf¬
ficit fides in corde. nͥ etiã uerbis enuntie¬
dit᷑ ad iusticiã. ore autẽ c̃ fessio fit ad salu¬
tẽ. Hullus autẽ de stoliditate sensus ł
tenuitate ingenũ causet᷑. quia hȩc tam
parua s̃. ut nemo tam hebes i barbarus

Expanded text:
ter omnibus parochianis suis Symbolum et Orationem Dominicam aut ipse insinuet, aut aliis insinuandum injungat, et cum ad confessionem tempore Quadragesimali veniunt, haec ab unoquoque memoriter sibi decantari faciat, nec ante sanctam communionem alicui tradat, nisi haec ex corde pronuntiare noverit. Siquidem sine horum scientia nullus salvus esse poterit. In uno enim fides et credulitas Christiana continetur: in alio quid orare et petere a Deo debeamus exprimitur. Quod sine fide nemo possit esse salvus, Dominus ostendit, cum dicit: Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit. Nullus autem credere potest quod nescit, nec audivit; ait enim Paulus: Quomodo credent ei quem non audierunt? Nec sola sufficit fides in corde, nisi etiam verbis enuntieditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem. Nullus autem de stoliditate sensus, vel tenuitate ingenii causetur: quia haec tam parva sunt, ut nemo tam hebes et barbarus
Abbreviated transcription (Latin):
Simbolum etorationẽ dñicam discere sẽp
am moneant sac̃ dotes. ppłm xp̃ianum.
Uolumꝰq ut indisciplinã condignam habeant.
qui hȩc discere neglegunt. siue mniriuno.
fiue malia castigatione. Propterea dignũ
est ut filios suos donent ad scolas. siue
admonasteria. siue foras. pbris. ut fidem
cath olicam recte discant et orationẽ dñi¬
cam. ut domi alios edocere ualeant. Qui
uͦ alit̃ non potuerint. ł insua lingua discat.
inqua omĩa necessaria humanȩ uitȩ con¬
p̃ hendunt᷑. et sẏmbolũ apłoꝵ in qͦ sides
catholica ex integro cõ prehendit᷑. ab õib dis¬
catur. tam latinę quã barbaricę. ut quod
ore confitent᷑ corde eredatur & intellegatur.

Expanded text:
i, et orationem Dominicam discere semper admoneant sacerdotes populum Christianum. Volumusque ut disciplinam condignam habeant qui haec discere negligunt, sive in jejunio, sive in alia castigatione. Propterea dignum est ut filios suos donent ad scholam, sive ad monasteria, sive foras presbyteris, ut fidem catholicam recte discant, et Orationem dominicam, ut domi alios edocere valeant. Qui vero aliter non potuerit, vel in sua lingua hoc discat.in qua omnia necessaria humanae vitae comprehenduntur, et Symbolum apostolorum in quo fides catholica ex integro comprehenditur, ab omnibus discatur, tam Latine quam barbarice, ut quod ore confitentur, corde credaut. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ollicitu dims quidẽ tuȩ. iste or¬
do eẽ debuerat. ut cũ me tropoli¬
tano tuo pͥmitꝰ deeo qđ quȩ rendũẽe
ui debat᷑ conferres. Adsi id qđ ignora¬
bat dilectio tua. &iã ipse nescus in¬
trui uos pant̃ posceretis quia in causis
que ad gnalẽ obseruantiã ꝑtinent.
nihilsine pͥmatib oport& inqͥria¬

Expanded text:
ollicitudinis quidem tuae iste ordo esse debuerat, ut cum metropolitano tuo primitus de eo quod quaerendum esse videbatur conferres, ac si id quod ignorabat dilectio tua etiam ipse nesciret, instrui vos pariter posceretis: quia in causis quae ad generalem 116 observantiam pertinent, nihil sine primatibus oportet inqui
Abbreviated transcription (Latin):
dare nom pͥcipiat᷑. Qui adimũ sacdo ciũ
purehitur. de ereto manib robonito eligit᷑.
Dredimnatꝰ aut̃ asuis or dinatorib lit teras
cet̃is huiꝰ mͦ intantũ scriptura deposcitur
tentia quȩ sine scriptura ꝓfertur. nec
nom̃ sententiȩ hab̾ȩ meretur. Qua ꝓpt̃
alligare. eãq ur̃is manib roboratã. syno¬
ut c̃uenient᷑ & canonice uob̾ ualeat respon¬
dere. & tc̃ ipsi fr̃s libellũ conseribentes eiq
sua noĩa sub scribentes porrexer̃. Hinc maro

Expanded text:
um sacerdotium provehitur, decreto manibus omnium roborato eligitur. Ordinatus autem a suis ordinatoribus litteras ceteris hujusmodi in tantum scriptura deposcitur,tentia quae sine scriptura profertur, nec nomen sententiae habere mereatur. Quapropter, allegare, eamque manibus vestris roboratam synout convenienter et canonice vobis valeat responderi. Et tunc ipsi fratres libellum conscribentes, eique sua nomina subscribentes, porrexerunt Hincmaro
Abbreviated transcription (Latin):
nisẽ exlibere p̃sentiã. adsuesionis
quitatẽ in monasterio scĩ medardi
confessoris ap̃i. qđ sitũ ẽ insuburbio
ipsius ciuitatis in eccła quȩ ẽ in honore
scȩ mnitatis sacrata.
saria negotia in eadẽ synodo uentila¬

Expanded text:
exhibere praesentiam, apud Suessionis civitatem, in monasterio sancti Medardi confessoris Christi, quod situm est in suburbio ipsius civitatis, in ecclesia quae est in honore sanctae Trinitatis sacrata, saria negotia in eadem synodo ventila
Abbreviated transcription (Latin):
archi ep̃o. Teodorico camarecense ep̃o.
hradado suesione urbis ep̃o. Lupo
catalimense ep̃o. Emmone nouio¬
magense epõ. Ebrumo silua nectense
Par dulo laudunense epõ. Hirmira¬
do ambianense ep̃o. Huc bto meldunense
epõ dio aurelianense epo. sno
tentio tre casine ep̃o. henmanno
niueruense epo. Iona agustudunen¬
Do doñe andegauense epo. Gnbto ebro¬

Expanded text:
copo, Theoderico Camaracense episcopo, Hrothade Suessonicae urbis episcopo, Lupo Catalaunense episcopo, Immone Noviomagense episcopo, Erpuino Silvanectense Pardulo Laudunense episcopo, Hilmerado Ambianense episcopo, Huberto Meldense opo, Aio Aurelianense episcodentio Trecassino, Hermanno Nivernensi, Jona AugustodunenDodone Andegavensi, Guntberto Ebro
Abbreviated transcription (Latin):
modatione destitutis. sollicita modatioẽ c̃currere. Ftidõ quia aeccła urã diu
sac̃dotis ꝓpͥi corporis quã nostis inpediente molestia pastorali ẽ regimine des¬
titutu. urĩs p̃cib ꝑmoti eundẽ epm̃ nondestitimꝰ ãmonere ut sieadẽ moles¬
aecese cogitare. Hortam̃ gͦ ut uno om̃s eodẽꝙ consensu. remoto strepitu talẽ
uobis p̃ficiendũ eligatis auxiliante dño sac̃dotẽ. qui ⁊ auenãndis canonib
nullatenꝰ respuatur. & tanto ministerio dignus ualeat repꝑiri Quidũ fu
erit postulatus cũ sollẽpnitate decreci. oĩũ subscriptionib roborati. ⁊ ui¬
sitatoris pagina ꝓseq̃nte. adnos ueniat ordinandus. quatenꝰ aeccłu urũ dis

Expanded text:
moderamine destitutis sollicita consideratione concurrere. Et ideo quia Ecclesia vestra diu sacerdotis proprii, corporis qua nostis impediente molestia, pastorali est regimine destituta, vestris precibus permoti, eumdem episcopum non destitimus admonere, ut si ex eadem molesEcclesiae cogitare. Hortamur ergo ut uno omnes eodemque consensu, remoto strepitu, talem vobis praeficiendum eligatis auxiliante Domino sacerdotem, qui et a venerandis canonibus nullatenus respuatur, et tanto ministerio dignus valeerit postulatus, cum solemnitate decreti, omnium subscriptionibus roborati, et visitatoris pagina prosequente, ad nos veniat ordinandus, quatenus Ecclesia vestra
Abbreviated transcription (Latin):
sic peccans. sic̃ monacꝰ sine gradu penit̃
& pꝰea recipiat gradus suos. Si aut̃
pbraut diaconꝰ pꝰ tale peccatũ uoluerit
monachꝰ fieri. indiscreto ꝓposito exilii
ep̃i sui huiꝰ rei moderandi facultatẽ.si
oboedientia penitentis placita sit dõ & frib¬

Expanded text:
sic peccaverit, sicut monachus sine gradu poeniteat, sic peccaverit, sicut monachus sine gradu poeniteat, et postea recipiat gradus suos. Si autem presbyter aut diaconus post tale peccatum voluerit monachus fieri, indiscreto proposito exilii episcopi sui hujus rei moderandi facultatem, si obedientia poenitentis placita sit Deo et fr
Abbreviated transcription (Latin):
penit̃. Pbr aut diaconꝰ fornicationẽ
c̃tra naturã fatiens. p̃lato ante mo¬
onẽ patiantur in una quaq ebdomaclu
exceptis quinquasgesime diebus. Post
suꝑ positionẽ. panẽ sine mensura uten¬
tur. & ferculũ aliquatenꝰ butyro inpin¬
teris uͦ dieb parͥmatũ panis mensura
& paruo impinguato butyro. olere
&ouis paucis ⁊ formatico reficiantur.
& aquȩ tantũ quantũ sufficiat sio ꝑa
ali quod ꝓut uirtꝰ eius admiserit
sẽꝑ ex intimo corde. ut defleat cul¬
pã suã. Oboedientiã quȩ om̃ia p̃mi¬
noc. libentissime accipiat. Post anñ
& dimidiũ eucaristia sumat. & ad
pacẽ ueniat. Esalmos eñ frib cantet
nepenitꝰ anima tanto tpr̃ cȩlestis medi¬
cmȩ ieuina intereat. Si inferiori gradu
pͥus qͥmona chꝰ fuerat .iii. quidẽ annos peñ.
si m̃sura ñ grauet᷑ panis. Si opariꝰe sextario
delacte romano. & alio de tenuda. & aqͣ
quantũ sufficiat. ꝓsitis ardore sumat.
Si uͦ sine monachi uoto pb̃r aut diaconꝰ

Expanded text:
er aut diaconus, fornicationem contra naturam faciens, praelato ante moonem patiantur, in unaquaque hebdomada, exceptis quinquagesimis diebus. Post st passionem: pane sine mensura, et ferculo aliquatenus butyro impinteris vero diebus paximati et parvo impinguata butyro olera, et ovis paucis, et formatico reficiantur, et aquae tantum quantum sufficiat si operaliquid, prout virtus ejus admiserit, semper ex intimo corde ut defleat culpam suam. Obedientiam quae omnia praeeminet, libentissime accipiat. Post annum et dimidium Eucharistiam sumat, et ad pacem veniat: Psalmos cum fratribus cantet, ne penitus anima tanto tempore coelestis medicinae jejuna intereat. Si inferiori gradu prius quis monachus fuerat, tres quidem annos poeniteat, sed mensura non gravetur panis. Si operarius est, sextario de lacte Romano, et alio de tenucla, et aqua quantum sufficit pro sitis ardore sumat. Si vero sine voto monachi presbyter aut diaconus
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ imitantes & irritantes se iniucẽ
s co inquinati non sunt ꝓpt̾ actatis
maturitatẽ flagellentur. Siuͦ freq̃nt᷑
addatur pęna. Pueri ante xxannos
se inuicẽ manibus co inquinantes. & c̃¬
fessi antequã cõmunicent xX. diespen
Si iterauerint pꝰpenitentiã sdies. Si fre
pssus amaiore infra x. anñ. ebđum ie
penit̃. Qui insonnis uoluntarie pol¬
lutꝰ ẽ surgat & cant& genib flexis
ui ps̃. uolens in sonnis peccare. xxp̃s
cantet. Si pollutꝰ ẽ sine uoluntate .xu
ps̃. cant& & infine uniꝰ cuiꝰꝙ psalmi
dicat ter. Ds in adutoriũ meũ. &rł¬

Expanded text:
tionem imitantes, et irritantes se invicem, tionem imitantes, et irritantes se invicem, sed coinquinati non sunt, propter aetatis maturitatem, flagellentur. Si vero frequenter, addatur poena. Pueri ante XX annos se invicem manibus coinquinantes, et confessi: antequam communicent XX dies poeniteant. Si iteraverint post poenitentiam, C dies. Si vero pressus a majore infra X annos, hebdomadam poeniteat. Qui in somnis voluntarie pollutus est, surgat, et cantet genibus flexis VII Psal. Volens in somno peccare, XX Psal. cantet, Si pollutus est sine voluntate XV Psal. cantet, et in fine uniuscujusque Psalmi dicat ter: Deus, in adjutorium meum
Abbreviated transcription (Latin):
carne se abftineat. Sisemen inos miserit
penitere deb&. Uiri int̾ femora forni¬
cantes t annũ penit̃. Si iterantes. u¬
Si int̾ crura fornicantes. si pueri sanñ i.¬
ẽ modus poenit addat᷑. uidicio sac̃ dotis
Uir semet ipsũ co inquinans. pͥmo xdies
penit̃. & iterans xx diespenit̃. Si ingra¬
peccare corporalit .xx. dies peniteat.¬
Qui diu illudetur acogitatione mollit̾
ei repugnans. ui.dies ł quantũ exegerit
duitur nitas cogitationis peniteat᷑.
Pueri qͥfornicantur intͣ sem& ipsos. ui¬
dicatũ ẽ ut uapulent. sueri soli de hoc
int̾ se sermocinantes & transgreclien¬
tes statuta senioꝵ ii. suꝑ positiones
accipiant. Osculũ ñsimplicit̾ facientes
Ut suꝑ positiones accipiant. Ille cebro¬
sũ osculũ facientes sine co inquinam̃to
uit dies penit̃. Cũ coinquinamto siue
am plexii x. suꝑ positiones accipiant.
Post anñ xx. iđ cõmit tentes. al cdies
separati am̃sa. extorresq ab ȩccła cũpa¬
ne & aqua iuuant. Minimi uͦ fornica¬

Expanded text:
carne se abstineat, si semen in os miserit, vitae. Viri inter femora fornicantes primo annum peniteat, si iterans vero inter crura fornicantes, si pueri sint est, modus poenitentiae addatur judicio sacerdotis. Vir semetipsum coinquinans, primo X dies poeniteat, et iterans XX dies. Si cum grapeccare corporaliter, XX dies pQui diu illudetur a cogitatione, molliter ei repugnans, sex dies, vel quantum exegerit diuturnitas cogitationis poeniteat. Pueri qui fornicantur intra semetipsos, judicatum est, ut vapulent. Pueri soli de hoc inter se sermocinantes, et transgredientes statuta seniorum, tres superpositiones accipiant. Osculum non simpliciter facientes, quinque superpositiones accipiant. Illecebrosum osculum facientes, sine coinquinamento, quinque dies poeniteant. Cum coinquinamento, sine amplexu, X superpositiones accipiant. Post annos XX idem committentes, XL dies separati a mensa, extorresque ab Ecclesia, cum pane et aqua vivant. Minimi vero fornica
Abbreviated transcription (Latin):
diunt. Vnde sipenitentes habent can¬
sã quã neglegere forte non debeant.
meliꝰ expetit aeccłasticũ quãforense iii.¬

Expanded text:
diunt. Unde, si poenitentes habent causam, quam negligere forte non debeant, melius expedit Ecclesiasticum, quam forense ju
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑȩ. conpletoriq temprẽ ntẽ seruitu¬
tis officia ꝑ soluamus. quia de his dix̃
idem ipse ꝓpħa ait. Media nocte surgebam
adc̃fitendũ tͥ. Eirgohis tẽporib referamꝰ¬
laudes creatori nr̃o. suꝑ iuditia iusticiȩ sux

Expanded text:
Vesperae, Completoriique tempore, nostrae servitutis officia persolvamus. Quia de his horisipse propheta ait: Media nocte surgebam, ad confitendum tibi . Ergo his temporibus laudem referamus Creatori nostro, super judicia jus
Abbreviated transcription (Latin):
& focuta aꝑximis tẽpore congruo petita
legib detur. & sollẽpnit̃ accipiat᷑. &biduo
ł triduo orationib uacent. & castitatẽ cꝰ¬
todiant. utbone soboles generent᷑. & dño¬
suis in actibus placeant. Talit̃ enĩ & dño
placebt. & filios ñspurios s legitimosatq
suffragante. ita ꝑacta legitima scitote
nia. aut stupra. ł fornicationes potius
quã legitima c̃ iugia eẽ non dubitantur
nisi uoluntas ꝓpria suffragauerit. & uota
succurrant legit tima. Nã fructꝰ diumꝰ
ẽ p̃cepta diuina custo dire. E a quoq
des erere p̃sũptione sieri nulli dubiũ ẽ.¬

Expanded text:
 a proximis tempore congruo petita, legibus dotetur, et solemniter accipiatur, et biduo vel triduo orationibus vacent, et castitatem custodiant, ut bonae soboles generentur, et Domino in actibus suis placeant. Taliter enim et Domino placebunt, et filios non spurios, 587 sed legitimos atque suffragante, ita peracta legitima scitote nia, aut stupra, vel fornicationes, potius quam legitima conjugia esse non dubitate, nisi voluntas propria suffragaverit, et vota succurrerint legitima. Nam fructus divinus est praecepta divina custodire. Ea quoque deserere, praesumptionem fieri nulli dubium e
Abbreviated transcription (Latin):
credunt. ut si uicinus eiꝰ lacte ł apibꝰ.
habundar&. omem abundantiã lactis
& mellis quã suus inicinus ante se ha¬
bere tususe. ad se & adsua animalia
& ad qͦs uoluerint adiabolo aduitȩ suis
S ifecisti ui ann ꝑlegit timas fr̃ penit̃¬

Expanded text:
dico, ut si vicinus ejus lacte vel apibus abundaret, omnem abundantiam lactis et mellis quam suus vicinus ante se habere visus est ad se et ad sua animalia, vel ad quos voluerint a diabolo adjutae, suis Si fecisti, tres annos per legitimas ferias poenit
Abbreviated transcription (Latin):
moraliũ sic ait. Cũ mens int̾ minora
& maxima peccata constringit᷑. om̃o
nullus sine peccato euadendi aditꝰ
pateat: minona sẽꝑ eligantur. quia¬
& qui muroꝵ ambitu nefugiat clau¬
detur ibi se infuga p̃cipitauit. ubi
breuior murꝰ inuenitur. Hinc &
ysidorꝰ dicit. Tolerabiliꝰ enĩ ñimple¬
re sacram̃tũ. quã ꝑmanere instupri
flagitio. Si militꝰ insino mius.
Inmał ꝓmissis rescindere fidẽ. in
tarpi uoto caue. ut decretũ quod
incaute uoiusti ñ fatias. Impia ẽ¬

Expanded text:
Moralibus libro XXVI: « Cum mens inter majora et minora peccata constringitur, si omnino nullus absque peccato evadendi patet aditus, minora semper eligantur; quia, qui murorum ambitu ne fugiat clauditur, ibi se in fugam praecipitat, ubi brevior murus invenitur. Hinc et Isidorus ait: Tolerabilius est enim non implere sacramentum quam permanere in stupri flagitio. Similiter in Synonymis: In malis promissis rescinde fidem: in turpi voto muta decretum: quod incaute vo
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ne cesse ẽ ut male uirans dig¬
nã poenitentiã agat. eo qđ nom̃
dñi contͣ p̃ceptũ illius sũpsit in
uanũ. quia in exodo scriptũ est.
Non enĩ insontẽ habebit dns
eũ qui assũpsent nom̃ dñi dĩ sui
frustra. E t in leuitieo. Honpe ui¬
rabis in nomine meo. nec pollues
quod facturũ se sacram̃to deuouerat

Expanded text:
 ut male jurans dignam poenitentiam agat, eo quod nomen Domini contra praeceptum illius sumpsit in vanum. Quia in Exodo scriptum est: Nec enim insontem habebit Dominus eum qui assumpserit nomen Domini Dei sui frustra . Et in Levitico: Non perjurabis in nomine meo, nec pollues quod f
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃dos impleuerit. & de hac uita migrauerit.
moxq succesisor eius aduenerit. om̃s lib̃ti huiꝰ¬
a eccłȩ ł ab eis ꝓgeniti carthulas suas in c̃spec¬
tu oĩum debeant ipsi substituto pontifici pub¬
licare. & ꝓfessiones suas inc̃spectu aecłȩ reno¬
uare. quatinus status sui uigorẽ. ⁊ illi obti¬
neant. ⁊ oboedientia eoꝵ accda ñ careat.
Si aut̃ aut scripturas lib̾tatis suȩ intra annũ
ordinationis noui pontificis manifestare c̃¬
tempserint. aut ꝓfessiones renouare noluerit.
uacuȩ & in anes cartulȩ ipse remaneant. & il¬
li origini sue redditi. sint ꝑ p&uo serui.
quoꝵ parentes titulũ libertatis de fa
mulis aeccłȩ ꝑceper̃. intra aeccłam cui obseqͥ¬
um debent causa eruditionis enutriantur:
Contẽptꝰ quippe ẽ patronoꝵ si ipsis neglec¬
tis aliis. adeducandũ detur ꝓ genies manu¬

Expanded text:
rit et de hac vita migraverit, mox successor ejus advenerit, omnes liberti ejus ecclesiae vel ab eis progeniti carthulas suas in conspectu omnium debeant ipsi substituto pontifici publicare et professiones suas in conspetu Ecclesiae renovare, quatenus status sui vigorem et illi obtineant, et obedientia eorum Ecclesia non careat. Si autem aut scordinationis novi pontificis manifestare contempserint, aut professiones renovare noluerint, vacuae et inanes chartulae ipsae remaneant, et illi origini suae redditi sint perpetuo servi. rum parentes titulum libmiliis Ecclesiae perceperunt, intra Ecclesiam cui obsequium debent causa eruditionis enutriantur: contemptus quippe est patronorum si ipsis neglectis aliis ad educandum detur progenies manu
Abbreviated transcription (Latin):
conos ꝑ parrochias lic&. Quos tm̃ uita &
rectitudo. & ꝓbitas moꝵ cõmendat: ea t̾m
ratione ut antea manu missi libertatẽ sta
tus percipiant. & denuo ad ec clesiasticos
honores succedant In religiosum ẽ enĩ obliga¬
tos existere seruicii qui saeri ordinis suscipi¬
ant dignitatẽ Quic quid aut̃ talib aut ꝑ lib̾ta¬
tatẽ cõcessum. aut successionis extiterit debitũ
aut quolib& ⁊ quo quo mͦ collatũ. nõ licebit eis
quippiã in de extraneas ꝑsonas trans muitte s
oĩa adius ȩccłȩ a qua manu missi s̃ post eoꝵ
int̃cluditur. Quod si aspirauerint nõ solũ lib̾¬
tatis bene ficio careant. sed etiã honoris gradũ
quẽ nõ dignitatis nat᷑ȩ. sed tẽ pr̃is necessitate
teat cõditio originis. Unde iã decretũ ẽ in
ant̾iori uniũsali cõcilio canonũ ut ꝓfessionẽ
suã liberti aeccłȩ debeant facere qua ꝓfitean¬
tur se & de familiis aecłȩ manu missos. & at¬
cłȩ obsequiũ numquã relicturos. Unde hisqͦ

Expanded text:
cones per parochias liceat, quos tamen vitae rectitudo et probitas morum commendat, ea tamen ratione ut antea manumissi libertatem status sui percipiant et denuo ad ecclesiasticos honores succedant: irreligiosum est enim obligatos existere servitute, qui sacri ordinis suscipiunt dignitatem. Quidquid autem talibus aut per libertatem concessum aut successione exstiterit debitum, aut a quolibet quoquomodo collatum, non licebit eis quidpiam inde in extraneas personas transmittere, sed omnia ad jus Ecclesiae, a qua manumissi sunt, post eorum intercluditur; quod si aspiraverint, non solum libertatis beneficio careant, sed etiam et honoris gradu quem non dignitate naturae sed temporis necessitate teat conditio originis; unde jam decretum est in anteriori universalis concilii canone, ut professionem suam liberti Ecclesiae debeant facere, qua profiteantur se et de familiis Ecclesiae manumissos et Ecclesiae obsequium nunquam relicturos.
Abbreviated transcription (Latin):
ter quã nra sententia de creuit agere tẽpta¬
uerĩt. in uitos iubemꝰ ab ep̃is ad hoc ipsum
reduci. Qđ si parentes eoꝵ. eos pontificib su¬
is darec̃tẽpserint. ⁊ alios sibi patronos a dop¬
tauerint. ingratoꝵ feriant᷑ lege lib̾toꝵ.¬

Expanded text:
ter quam sententia nostra decrevit agere tentaverint, invitos jubemus ab episcopis ad hoc ipsum reduci. Quod si forte parentes eorum eos pontificibus suis dare contempserint et alios sibi patronos adoptaverint, ingratorum feriantur lege liberto
Abbreviated transcription (Latin):
lericus q tonsira dimissa uxorẽ
acceprrit ꝗ sit sine gradu. nec ad
monasteriũ aliqđ aparentib traditꝰ
si uxorẽ habere ꝑmittit. iterũ ton¬
deri cogat᷑. nec inuita sua tonsurã
nit̾ores ad monasterium tradider̃
& in aeccła cepit cantare ⁊ legere.
nec uxorẽ ducere. nec monasteri¬
um deserere poterit. s si discesse¬
rit reducat᷑. Si tonsurã dimiserit

Expanded text:
lericus si tonsura dimissa uxorem acceperit qui quidem sit sine gradu, nec ad monasterium aliquod a parentibus traditus, si uxorem habere permittitur, iterum tonderi cogatur, nec in vita sua tonsuram nitores ad monasterium tradiderunt, et in ecclesia coepit canere et legere, nec uxorem ducere, nec monasterium deserere poterit; sed si discesserit, reducatur; si tonsuram dimiserit
Abbreviated transcription (Latin):
egorii pape
scriptũ ẽ. Si quis exclericis lax¬
auerit comã. anathema sit. Unde
sancximꝰ. ut huius modi cohercean¬
tur. & ad pͥstinũ statũ reũti.
& & si quando alectione cessat᷑.
deb& manuũ oꝑatio sub sequi.
quia ociositas mimica ẽ ammȩ. &
ut antiquiis hostis quẽ alectione si¬
cantẽ inuenerit. facile adutia ra¬
pit. E usum namq leceionis disci¬
tis. qualit̃ & uos uiuatis. & alios
doceatis. ł usum lectionis oratio¬
nis. uohis & his quib in caritatem
c̃ iuncti estis ꝓdesse ualebitis. ꝑ ma¬

Expanded text:
egorii papae scriptum est: Si quis ex clericis laxaverit comam, anathema. Unde sancimus ut hujusmodi coerceantur ad pristinum statum reverti. et si quando a lectione cessatur, debet manuum operatio subsequi, quia otiositas inimica est animae, et antiquus hostis, quem a lectione sicantem invenerit, facile ad vitia rapit. Per usum namque lectionis discetis qualiter et vos vivatis, et alios doceatis: per usum orationis, et vobis et his quibus in charitate conjuncti estis prodesse valebitis;
Abbreviated transcription (Latin):
onstat patricidas. fr̃ĩcidas.
& incestuo sos de quib consulis utrũ poss̃
con iugio copulari. poenitentiã agere.
& ideo ñ posse carnali copulȩ coniungi
qͦs oport& in castitate oĩb dieb uitȩ
sue ꝑmanere mentis & corporis. Serua

Expanded text:
onstat parricidas, fratricidas, et incestuosos de quibus consulis utrum possint conjugio copulari, poenitentiam agere, et ideo non posse carnali copulae jungi. Quos oportet in castitate omnibus vitae suae permanere, mentis et corporis, serva
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃dotes atꝙ leuitȩ & reliqͥ fideles plus uti¬
litatis posse afferre. si here ditates & agros qͦs
uendebant ȩccłis quib p̾sidebant ep̃i tra¬
derent eo qđ ex sũptib eoꝵ tã p̾sentib quã
futuris tẽporib plura nego cia &elegantiora
possent ministrare fidelib. cõmiẽ uitã
deducentib quã exp̃cio ipsori ceꝑunt p̃dia
&agros qͦs uendere solebant matricib ȩccłus
trade & ex sũptib eoꝵ uiuere. Q uo tempore¬

Expanded text:
sacerdotes et levitae et reliqui fideles, plus utilitatis posse adferre si haereditates et agros, quos vendebant, Ecclesiis, quibus praesidebant episcopi, traderent, eo quod ex sumptibus eorum, tam praesentibus quam futuris temporibus, plura et elegantiora possent ministrare fidelibus communem vitam deducentibus, quam ex pretio ipsorum, coeperunt praedia et agros quos vendere solebant matricibus Ecclesiis tradere, et ex sumptibus eorum vivere. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit .xii. anni cursus finitꝰ. cõmu¬
nicandi ei licentiã concedatur. & eqͥtan¬
di tribuatur remissio. maneat aut̃
in reliquis obseruationib .iii. dies ꝑ
ebdomada ut ꝑfectus purificari me¬

Expanded text:
fuerit duodecim anni cursus finitus, communicandi ei licentia concedatur, et equitandi tribuatur remissio. Maneat autem in reliquis observationibus tres dies per hebdomadam, ut perfectius purificari me
Abbreviated transcription (Latin):
& germanię conlaudatũ sub scriptũ.
Elaeuit nobis. & fidelib nr̃is. ut sic̃ ab ep̃is
areliquis sacerdotib ac dĩ seriuis alio an¬
no ap̃ theodonis uillã admoniti sumus
& rogati ut ep̃i & eoꝵ ministri quosds̃
suo non humano iuditio reseruauit. ur¬

Expanded text:
 subscriptum. 90 Placuit nobis et fidelibus nostris, ut sicut ab episcopis et reliquis sacerdotibus, ac Dei servis alio anno apud Theodonis villam admoniti fuimus et rogati, ut episcopi et eorum ministri, quos Deus suo non humano judicio reservavit, jux
Abbreviated transcription (Latin):
t aut̃ in oĩb obseruantia nr̃a c̃cor¬
det. Illud quoq uolumꝰ custodiri. ut
cũ sollẽpnior festiuitas c̃uentũ ppłi nu¬
basilica ñpossit. sacrifien oblatio indubi¬
tant̃ uteret᷑. ne his tantũ ad missis ad
nũ pietatis atꝙ rationis sit. ut quotiens
basilicã at quã itur p̾sentia. nouȩ plebis
inuenert. tociens sacrificiũ subse q̃ns
offerat᷑. Necesse ẽ enĩ ut quȩdã ppłi pars
more seruato sacrificiũ offerre ñpossint.
nͥpͥma diei parte conuenerint.

Expanded text:
t autem in omnibus observantia nostra concordet, illud quoque volumus custodiri, ut cum solemnior festivitas conventum populi nubasilica una simul non possit, sacrificii oblatio indubitanter iteretur, ne, his tantum admissis ad num pietatis atque rationis sit, ut quoties basilicam, in qua agitur, praesentia novae plebis impleverit, toties sacrificium subsequens offeramore servato, sacrificium offerre non possint, nisi prima diei parte convenerint.
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. ut nullũ dealtã eligi ꝑmittas ȩccła. nisi forte int̾ clõs ipsiꝰ ciuitatis in qͣ uisitacionis
inpendis ofsitiũ. nullus adep̾atũ dignus qđ euenire noncredimꝰ. potuerit inueniri
prouisurus ante omã. ne aut cuiꝰ lib& conu̾sationis meritũ laicȩ ꝑsonȩ aspirare p̾sumant
& tu ꝑiculũ ordinis tui qđ absit incurras de episcopis eligendis:y¬
acroꝵ canonũ nonignorari. utindi noiẽ sa cã aeccła suo lib̾ius potiretur honore. assensũ or
propͥa diocesi. remota ꝑsonarũ. & munerũ acceptione. obuite meritũ &sapientie clonũ
eligant᷑. ut exemplo & uerbo sibi subiectis usquequaꝙ ꝓdeẽ ualeant: Qi

Expanded text:
 eligi permittas Ecclesia, nisi forte inter clericos ipsius civitatis in qua visitationis impendis officium, nullus ad episcopatum dignus, quod evenire non credimus, potuerit inveniri. Provisurus ante omnia ne cujuslibet conversationis meritive laicae personae aspirare praesumant, et ut periculum ordinis tui, quod absit, incurras. Sacrorum canonum, non ignari, et ut in Dei nomine sancta ecclesia sua liberius potiretnonum statuta de propria diocesi, remota personarum et munerum accepcione, ob vite meritum et sapiencie donum eligantur, ut exemplo et verbo sibi subiectis usquequaque prodesse valeant. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Ugnoscentes mesenatȩ ȩccłam sac̃ dotis regimine destitutã. uisitacionis eiusdẽ ȩccłe
stat᷑nitati cuȩ oꝑam sollepnit aelegamus: Quã ita te cõuenit erhibẽ. ut nichil de
ciusdẽ a quo quã p̃sumatur ȩccłe: &idõ caritas tua ad p̃dictã ȩccłã ire ꝓꝑabit.¬
moto studio uno eodeꝙ consensũ talẽ sibi prefitiendũ expetant sacerdotẽ : qui
&tanto ministerio dignus ualeat repꝑiri &auenerandis canonibus nullatenus respuetur:
Quidũ fuerit postulatus cũ sollẽpnitate decreti õiũ subscriptionib roborata & dilecti

Expanded text:
gnoscentes Misenatem Ecclesiam sacerdotis regimine destitutam, visitationis ejusdem Ecclesiae fraternitati tuae operam solemniter delegamus. Quam ita te convenit exhibere, ut nihil de ejusdem, a quoquam praesumatur Ecclesiamoto dissidio uno eodemque conet tanto ministerio digni valeant reperiri, et a venerandis canonibus nullatenus respuantur. Qui dum fuerint postulati, cum solemnitate decreti omnium subscriptionibus roborat
Abbreviated transcription (Latin):
uos cõstiterit indignos meritas
sacrã mercatos eẽ. p̃cio dignita¬
tatẽ. cõ uictos. oport& arceri. quia
dantẽ parit̃. & accipientẽ dampnatio
simonis. quã sacra lectio testat᷑ inuoluit.

Expanded text:
uos constiterit indignos meritos, sacram mercatos esse pretio dignitatem , convictos oportet arceri, quia dantem pariter et accipientem damnatio Simonis, quam sacra lectio testatur, involvit.
Abbreviated transcription (Latin):
archi ꝓbros ⁊ archidiaconos. nonsolũ in pbr̃is. s &iã implebib parrochiȩ
immoꝰ execrabile ac dãpnabi le cupiditatis uitiũ. om̃s in cõmune dein¬
ceps uitandũ statuimus. Pertimescenda ⁊ iugilanter cauendae᷑ sac̃do¬
tibus dnĩ. heli sac̃dotis ruma. qui filios suos indigne agentes dnm̃q in
suis prauis actib adiracundiã prouocantes. sacdotioꝙ dũ inuiriã in¬
rogantes. quia uerb̃ tantũ. & non uerbĩb corripuit eos. di uina uistaꝙ
ultione ruentib ruit. At si forte qđ absit ullus ep̃oꝵ de inceps sectato¬
res auaritiȩ ministros in parrochiã suã constituerit &eoꝵ cognitã pra¬
uitate auctoritate pastorali acrit̾ ferire detractauit. exẽplũ neglegen¬
die heli sac̃ dotis imitari sec ognoscat. & sinodali correptioĩ modis oib sub¬
iacendũ Nã & in cõmuni consensi statuimꝰ ut unꝰ qͥsq ep̃oꝵ sr̃ archidiaco

Expanded text:
presbiteros et archidiaconos, non solum in presbiteris sed etiam in plebibus parrochiae immo execrabile ac dampnabile cupiditatis vitium, omnes in commune deinceps vitandum statuimus. Pertimescenda porro et vigilanter cavenda est sacerdotibus Domini, Heli sacerdotis ruina, qui filios suos indigne agentes Dominumque in suis pravis actibus ad iracundiam provocantes, sacrificioque Domini iniuriam inrogantes, quia verbis tantum et non verberibus corripuit, cum eis divina iustaque ultione ruentibus ruit. At si forte quod absit ullus episcoporum deinceps sectatores avaritiae ministros in parrochia sua constituerit, et eorum cognitam pravitatem auctoritate pastorali acriter ferire detrectaverit, exemplum neglegentis Heli sacerdotis imitari se cognoscat, et sinodali correctione modis omnibus subiacendum. Nam et in communi consensu statuimus, ut unusquisque episco
Abbreviated transcription (Latin):
turpe ẽ enĩ mulieri inȩcła loqui. mirũ
uidet᷑. qđ quȩ dĩ mulier culȩ c̃tra diuinas
humanasq leges at trita fonte inpudent᷑
indecens sit xiã int̾ barbaras gentes rep̃¬
hensibile. mulieres uroꝵ causas discutere.
&quȩ delanisicus suis & oꝑib dextralibus
& mulierib int̾genitarias suas residentes
debuerant disputare & incuentu publico
acsi incuria residentes. senatoriã sibi usur¬
pant auctoritatẽ. Quȩ ignominiosa p̃sũp¬
no factonb magis inputanda uidet᷑ quã
feminis. Unde quia diminȩ leges it supͣ
monstratũ ẽ. hoc contͣ dict̃. & humanȩ
nichil ominꝰ adipsũ ꝓhibeant ut foe¬
minȩ nichil aliud psequant᷑ inpublico
quã suã causã. Ait eni lex theodosiani
nulla ratione feminȩ ampliꝰ quã suas
causas agendi habeant potestatẽ. nec alicuiꝰ
causa ase nouerint ꝓse quendã. Idcireo
& auctoritate canonica int̾ dicimꝰ ut nul
la scĩmoniał uirgo. ł uidua conuentꝰ

Expanded text:
turpe est enim mulieri in ecclesia loqui: mirum videtur, quod quaedam mulierculae contra divinas humanasque leges, attrita fronte impudenter indecens sit, et etiam inter barbaras gentes reprehensibile, mulieres virorum causas discutere, et quae de lanificiis suis, et operibus textrilibus, et mulieribus inter genitiarias suas residentes debuerant disputare, in conventu publico ac si in curia residentes, senatoriam sibi usurpant auctoritatem. Quae ignominiosa praesumptio fautoribus magis imputanda videtur, quam feminis. Unde quia divinae leges, ut supra monstratum est, hoc contradicunt, et humanae nihilominus idipsum prohibeminae nihil aliud prosequantur in publico quam suam causam. Ait enim lex Theodosiana : « Nulla ratione feminae amplius quam suas causas agendi habeant potestatem, nec alicujus causam a se noverint prosequendam. » Idcirco ex auctoritate canonica interdicla sanctimonialis virgo, vel vidua, conventus
Abbreviated transcription (Latin):
uenturũ sit. & qđ adũsisuę factioni con¬
tingere possit. Quod &ia illi qui gentiliũ
hystorias legunt non ignorant. Quid gͦ
mirũ suam imminente tẽploꝵ & simula¬
croꝵ eusione quã ꝓpħȩ dĩ sũmi tanto añ
p̃dixerant. serapinis demon alicui cultoꝵ
suoꝵ de hoc ꝓximo ꝓdidit. ut suã quasi di¬
unitatẽ recedens ut fugiens com̃ dar&
Fugantur enĩ isti. uł &iã uissis suꝑiorib
colligati abstrahuntur & alienantur alocis
luntas dĩ. qui hoc tanto ante ꝑ om̃s gen¬
tes futurũ eẽ p̾dixit. & ut ꝑ suos fideles
fier& imꝑauit. Cur aut̃ hoc non sineͣt᷑
demon pdicere. cũ sibi iam p̾noscer&
inminere: Cũ haec p̾dictio & in ꝓpħis
at testaretur. aquib sunt ista conscrip¬
ta & prudentib dar& intellegi. quã ugi¬
lant eẽ demonũ cauenda fallatia cultusq
fugiendus qui cũ ante ꝑtã longũ tẽpus in
teplis suis haec futura tacuissent. post¬

Expanded text:
eventurum sit: et quid adversi suae factioni coneventurum sit: et quid adversi suae factioni contingere possit: quod etiam illi qui gentilium historias legunt, non ignorant. Quid ergo mirum, si iam inminente templorum et simulacrorum euersione, quam prophetae dei summi tanto ante praedixerant, Serapis daemon alicui cultorum suorum hoc de proximo prodidit, ut suam quasi diuinitatem recedens uel fugiens commendaret? Fugantur enim isti uel etiam iussis superioribus conligati abstrahuntur et alienantur a locis luntas dei, qui hoc tanto ante per omnes gentes futurum esse praedixit et, ut per suos fideles fieret, imperauit. cur autem hoc non sineretur daemon praedicere. cum sibi iam praenosceret inminere, cum haec praedictio et prophetis adtestaretur, a quibus sunt ista conscripta, et prudentibus daretur intellegi, quam uigilanter esset daemonum cauenda fallacia cultusque fugiendus? qui cum ante per tam longum tempus in templis suis haec futura tacuissent
Abbreviated transcription (Latin):
& factaẽ tran quillitas magna. Uelsi
agricola illo anno fruotificaturã intẽ
aliquã polliceatur. naturã utiq t̾rę.
&numeros seminũ callens quo tñ anno
eam uł inꝑiusa cęli intẽperies are faciat.
ita multa &iam adp̃sentiã p̾dictio¬
nemꝙ demonũ ꝑtinentia. quȩ minorib
&usitationibus causis futura p̾nidentur¬
eadẽ &maioribus & occultionb causis impe¬
dita mutantur. Fallunt aut̃ studio &iã¬
fallendi & inuida uoluntate quia homi¬
nũ errore letantur. S ne aput cultores
suos pondus auctoritatis amittunt. id
agunt. ut int̾p̃tib suis signoꝵ ꝙ suoꝵ cõ¬
iec torib culpa tribuatur. qñ uł decepti
fuerint uł mentiti. Non nũ quã uͦ ipsi
maligni sp̃s & illusores hominũ atq iniu¬
sores salitis eoꝵ solent p̾dicere defectũ
culturȩ suȩ & idoloꝵ ruinã. quatinꝰ p̃eii iu¬
deantur. quod insingulis regnis aut locis

Expanded text:
et facta est tranquillitas magna. Vel si et facta est tranquillitas magna. Vel si agricola illo anno fructificaturam vitem aliquam polliceatur, naturam utique terrae et numeros seminum callens, quo tamen anno eam vel improvisa coeli intemperies arefaciat, ita multa etiam ad praesentiam praedictionemque daemonum pertinentia, quae minoribus et usitatioribus causis futura peadem majoribus et occultioribus causis impedita mutantur. Fallunt autem etiam studio fallendi, et invida voluntate, quia hominum errore laetantur. Sed ne apud cultores suos pondus auctoritatis amittant, id agunt, ut interpretibus suis signorumque suorum conjectoribus culpa tribuatur, quando vel decepti fuerint, vel mentiti. Nonnunquam vero ipsi maligni spiritus, et illusores hominum atque invisores salutis eorum, solent praedicere defectum culturae suae, et idolorum ruinam: quatenus praescii videantur, quid in singulis regnis aut locis
Abbreviated transcription (Latin):
qui dẽ quia cũsuas dispositiones p̃nun¬
tiant. ex inꝑiuso desuꝑ aliquid iubet᷑
quod eoꝵ consilia cuncta ꝑ turbat
uelut si ali quid disponant quili b& ho¬
mines quib potestatibus subditi. quod
ñ ꝓhibituros suos p̃positos arbitrent᷑.
idꝙ facturos se eẽ ꝑmittant. At il¬
li poenes qͦs maior potestas ẽ exalie
suꝑiore concilio. hoc totũ dispositu
at̾ ꝙ p̃paratũ repente ꝓhibeant. Fal¬
luntur &iã cũ cansis naturalib sicut
medici. & naute. & agricolȩ.s longe
acutiꝰ longeq p̾stantiꝰ ꝓͦ aerii corporis
sensu sollerti re & ex citatione p̃noscunt
quia & haec abangłis dõsumo pie
seruientib exalia dispositione ignota
demonibus ex inꝑuso ac repente mutant᷑
tanquã si aliquid egro extrinsecus ac¬
cedat quo moriatur que medicꝰ ueris
salutis pcedentib signis uicturũ ee ꝓma¬
serat. Aut si aeris qualitate ꝓnisu
diu flaturũ illũ uentũ nautanĩ aliqͥ
suis nauigant ut requi escer& imperauit

Expanded text:
quidem, quia, cum suas dispositiones praenuntiant, ex inprouiso de- . super aliquid iubetur, quod eorum consilia cuncta perturbet. uelut si aliquid disponant quilibet homines quibusque potestatibus subditi, quod non prohibituros suos praepositos arbitrentur idque facturos se esse promittant, at illi, penes quos maior potestas est, ex alio superiore consilio hoc totum dispositum atque praeparatum repente prohibeant. falluntur etiam in causis naturalibus — sicut medici et nautae et agricolae, sed longe acutius longeque praestantius pro aerii corporis sensu sollertiore et exercitatiore praenoscunt — quia et haec ab angelis deo summo pie seruientibus ex alia dispositione ignota daemonibus ex inprouiso ac repente mutantur. tamquam si aliquid aegro extrinsecus accidat, quo moriatur, quem medicus ueris salutis praecedentibus signis uicturum esse promiserat; aut si aeris qualitate praeuisa diu flaturum illum uentum nautarum aliqui s navigans ut requiesceret imperavit,
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ ea p̾̃dicñt quȩ inde audiunt
ca &ꝓphetica oracula. Sic aut̃ in¬
dignant accipit᷑. qđ aliqͣ &ĩ talia de¬
mones audiant. &p̃dicant quasi aliqͥad
indignũ sit. ut quod idõ dr̃ ut hominib
in nõtes cat. hoc ñsolu boni. uerũ & iã
mali ñtaceant. cũ in ipsis hominibus gia
uitȩ bonȩ p̃cepta ualeamꝰ parit̃ iustis
ꝑuer sisꝙ cantari. nec obee aliquid im¬
mo &iã ꝓdee admaiorẽ noticia famamo
ueritatis. cũ de illa &iã hi quic quia
nouer̃ dient qui ei ꝑiisis morib contͣ

Expanded text:
et cum ea praedicunt quae inde audiunt,et cum ea praedicunt quae inde audiunt,et prophetica oracula. Sic autem indignanter accipitur, quod aliqua etiam talia daemones audiant et praedicant; quasi aliquid indignum sit, ut quod ideo dicitur ut hominibus innotescat, hoc non solum boni, verum etiam mali non taceant: cum in ipsis hominibus etiam vitae bonae praecepta videamus pariter a justis perversisque cantari; nec obesse aliquid, imo etiam prodesse ad majorem notitiam famamque veritatis, cum de illa etiam hi quidquid nover
Abbreviated transcription (Latin):
ignarꝰ. idõ iã diuinꝰ habendẽ. Quod
aut̃ mirũ si quẽ ad modũ ille in
corporis humani ut ꝑturbata ł mo¬
dificata tẽꝑie. sen bonas seu malas
futuras p̃iud& ualitudines. sic de mon
inaeris affectione atq ordinatione
sibi nota nobis ignota futuras p̃uides
tepestates: Ali quan lo & hominũ
dispositiones non solũ uoce ꝓlatas. ue¬
rũ gciã cogitationt con ceptas cũ
signa quȩ dã ex am mo exp̾muntur
incor pore. tota facilitate ꝑ discnt
atq hinc & iã multa futura p̾nunti¬
ant. Aliis ui delic& mira qui ista clis¬
posita non nouer̃. Sicut enĩ appar& c̃¬
citutor animi motus inuultu ut abho¬
minib qͦq aliquid forinsetꝰ agnoscatur
qd intri secus agitur. ita non deb& eẽ.
incredibile si &iã leniores cogitationes
cdant aliqua signa ꝑ corpus. quȩ obtuso
sensu hominũ cognosci non possunt acu¬
to aut̃ demonũ possunt. Hac atꝙ huiꝰ¬
modi facultate multa demones futu¬
ra p̾nuntiant. audiunt ut p̃nuncient.

Expanded text:
 ideo jam divinus habendus est. Quid autem mirum, si quemadmodum ille in corporis humani vel perturbata vel modificata temperie seu bonas seu malas futuras praevidet valetudines; sic daemon in aeris affectione atque ordinatione sibi nota, nobis ignota, futuras praevidet tempestates? Aliquando et hominum dispositiones, non solum voce prolatas, verum etiam cogitatsigna quaedam ex animo exprimuntur in corpore, tota facilitate perdiscunt, atque hinc etiam multa futura praenunciant, aliis videlicet mira, qui ista disposita non noverunt. Sicut enim apparet concitatior animi motus in vultu, ut ab hominibus quoque aliquid forinsecus agnoscatur quod intrinsecus agitur, ita non debet esse incredibile si etiam leniores cogitationes dant aliqua signa per corpus, quae obtuso sensu hominum cognosci non possunt, acuto autem daemonum possunt. Hac atque hujusmodi facultate, multa daemones futuraenuntiant, audiunt ut praenuntient;
Abbreviated transcription (Latin):
suerit hoc & decorpoꝵ celeritate dicimus
Et hac enĩ p̾stantia ñ solũ auolucrib hoiẽs.
rantur. ut eoꝵ. cõparatione pluber depu¬
tatisint. nec tamen ideo sibi hȩc animan¬
tiũ gñra existimant p̾ponenda. qͥbus ca¬
piendis &mansue faciendis. atq insuȩ
uoluntatis usum cõmodũq redigendis
ñ ui corporis s rationis imperitant.
llã uõ tcia doemonũ potentia quod
diurna rerũ exꝑientia quẽ admodii
p̃noscant atꝙ p̾nuntiant multa didi¬
cerunt. ita contẽpnunt qui haec uigi¬
lant̃ curant auerissimȩ lucis ueritate
discernere. ut nec senes plura exꝑtos.
&obhoc quasi doctoreᷤᷤ ideo ꝓbi adoles¬
centes. sibi ante cellere existiment. ut
nec medicos. nec nautas. nec agricolas
qͦs pͣue uoluntatis & iniqͥs morib uiderint
ideo putent sibi eẽ p̃ferendos qđ illi de
ualitudinib ille de tẽpestatib illi dear

Expanded text:
suerit. Hoc et de corporum celeritate dicimus. suerit. Hoc et de corporum celeritate dicimus. Et hac enim praestantia non solum a volucribus homines, rantur, ut in eorum comparatione plumbei deputandi sint; nec tamen ideo sibi haec animantium genera existimant praeponenda, quibus capiendis, mansuefaciendis, atque in suae voluntatis usum commodumque rnon vi corporis, sed rationis impertiant. Illam vero tertiam daemonum potentiam, quod diurna rerum experientia quemadmodum praenoscant atque praenuntient, multa didicerunt, ita contelanter curant a uerissimae lucis ueritate discernere, ut nec malos senes plura expertos et ob hoc quasi doctiores ideo probi adulescentes sibi antecellere existiment nec medicos nec nautas nec agricolas,, quos prauae uoluntatis et iniquis moribus uiderint, ideo putent sibi esse praeferendos, quod illi de ualitudinibus, illi de tempestatibus, illi de ar
Abbreviated transcription (Latin):
in muncdi atq ꝑũsi: Quantũ aut̃ ualeat
enda. mutanda. atq uersanda. lon¬
gumẽ nunc demonstrare. & putamꝰ
qđ ł mediocrit consideranti facile con¬
currat.
natione doemonii questio ẽ. illos ea
plerũꝙ p̾nuntiare quę ipsi facturi sunt.
dere. & ꝑuersis atꝙ amatorib terrenor
cõ modor mala facta suadere. dequoꝵ
moribus certi sunt quod sint eis talia
suadentid consentiri. Suadent eni mi¬
eoꝵ ꝑ quȩdã imaginana uasa miscendo.
siue ugilantiũ siue dormientiũ ali¬
quando aut̃ ñꝙ ipsi faciunt. s que na¬
turalib signis futura p̾noscunt. quȩ
signa nhom sensus uenire non possunt.

Expanded text:
inmundi atque peruersi! quantum autem ualeat inmundi atque peruersi! quantum autem ualeat r molienda, mouenda, mutanda atque uersanda longum est nunc demonstrare et puto quod uel mediocriter consideranti facile occurrat. natione daeplerumque praenunciare, quae ipsi facturi sunt. dere, et perversis et amatoribus terrenorum commodorum malefacta suadere, de quorum moribus certi sunt, quod sint eis talia suadentibus consensuri. Suadent autem mieorum per quaedam imaginaria visa miscendo, sive vigilantium sive dormientium. § 2. Aliquando autem non quae ipsi faciunt, sed quae naturalibus signis futura praenoscunt quae signa in hominum sensus venire non possunt