comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aplerisq autem scd̃m uariam grecisermo¬
nis suplectilem corpus s ͭ ct  nde. hoc
est memoriam interpretari: eoquod ita ani¬
mam inse clausam habeat: quomodo sepul¬
chra. & tumuli cadauera mortuorum Q. si
hoc uerum est. ubi est fides nr̃a: Ubi preconi¬
um resurrectionis: Ubi apostolica doctri¬
na. quȩ inȩcclesiis xpisti huc usq perdurat:
Ubi illa benedictio ad adam. q. semen eius.
& ad noc. & ad filios eius. crescite & multipli¬
camini & replete terram: lam enim non erit.
brnedictio sed maledictio: iurta origenem
qui angelos uertit in animas. & desublimi
fastigio dignitatis facit ad inferiora descende¬
re. Quasi deus generi humano non possit am¬
mas per benedictionem dare. insi angeli pec.¬
cauerint: E tot incęlis ruinȩ sint. quot in
terra natiuitates: dimittenda nobis est doc¬
trina apostolorum. s propħarum. & legis.
& ipsius domini saluatoris in guangelio per¬
tonantis: E contrario origenes precipit. S. le¬

Expanded text:
a ple-. risque autem secundum uariam Graeci sermoa ple-. risque autem secundum uariam Graeci sermonis supellectilem corpus a7|ja, hoc est \'memoriam\' interpretari, eo quod ita animam in se clausam habeat, quomodo sepulchra et tumuli cadauera mortuorum. et, si hoc uerum est, ubi est fides nostra? ubi praeconium resurrectionis? ubi apostolica doctrina, quae in ecclesiis Christi hucusque perdurat? ubi illa benedictio ad Adam et ad semen eius et ad Noe et ad filios eius: crescite et multiplicamini et replete terram? iam enim non erit benedictio, sed maledictio iuxta Origenem, qui angelos uertit in animas et de sublimi fastigio dignitatis facit ad inferiora doscendere, quasi deus generi humano non possit animas per nedictionem dare, nisi angeli peccauerint, et tot in caelis ruinae sint, quot in terra natiuitates. dimittenda nobis est doctrina apostolorum et prophetarum et legis et ipsius domini saluatoris in euangelio pertonantis: e contrario Origenes praecipit et le
Abbreviated transcription (Latin):
consilum. & credant prauȩ illius ꝑre¬
dicationis. non potest filius uidere pa
his uerbis legimus. et ita locutus est.
origenes Sicut enim in congruum est
dicere quod possit filius uidere patrem:
Sic inconsequens est oꝑmari. quod sp̃e
sc̃s possit uidere filium: Illud quoq
quis origene dicente patiatur: quod a¬
nimȩ angeli fuerint inclis. &o postquã
peccauerint insupernis. deiectas esse in
ulum mundum. & quasi intumulos
Q sepulcra. Sic in corpora ista religatas
penas antiquorum luere peccatorum.
& corpora credentium non templa xp̃i esse.
Sed carceres dampnatorum : Ex inueritatẽ
hystoriȩ allegoriam de puuans mendatio.
infinita uerba multiplicat: &. simplices quos¬
serit anmas iuxta grecam quod corpora ca¬
citatas. quia decelestibus ad inferiora ueni.
entes calorem pristinum amiserint. Nunc
corpus hoc obid iurta grecos. aere acidest
uinculum. Siue uixta aliam proprietatem
cadauer dici. quia animȩ de gęlo rueruit:

Expanded text:
consilium et credant praeclarae illius praeconsilium et credant praeclarae illius praedicationi: non potest filius uidere pathis uerbis legimus et ita locutus est Origenes: sicut enim incongruum est dicere, quod possit filius uidere patrem, sic inconsequens est opinari, quod spiritus sanctus possit uidere filium. illud quoque quis Origene dicente patiatur, quod animae angeli fuerint in caelis et, postquam peccauerint in supernis, deiectas esse in istum mundum et quasi in tumulos et sepulchra sic in corpora ista relegatas poenas antiquorum luere peccatorum et corpora credentium non templa Christi esse, sed carceres damnatorum? exin ueritatem historiae allegoriae deprauans mendacio infinita uerba multiplicat et simplices quosserit animas, juxta Graecam etymologiacitatas, quia de coelestibus ad infeentes calorem pristinum amiserint, nunc corpus hoc ob id iuxta Graecos SljAa?, id est \'uinculum\', siue iuxta aliam proprietatem \'cadauer dici, quia animae de caelo ruerint;
Abbreviated transcription (Latin):
tristiciam atq lacrimas addicristis:
non solum autem ine. sed & alios plu¬
rimos catholicos qui inter̃ erant lesis¬
tis: et ut intelligo. hec est omnis indig¬
natio & iste furor: & ideirco comini¬
namini quod mittetis aduersum me
epystolas. & huc illucq sermo uester
discurrat. & propter defensionem he¬
reseos ad uersum me odia suscitantes.
rumpitis caritatem quam inuos habu¬
imius: in tantum ut feceritis nos ętĩa
penitentiam agere. Quare uobis com¬
municauerimus: Ita origenis errores
& doginata defendentes Simplicit̃
loquar: Nos scdđm quod scriptum est.
nec oculo nr̃o partumis ut non effodi¬
amus eum si nos scandalitauerit: nec
manui. neq pedi. si nobis scandalum fẽ¬
cerit: et nos ergo. siue oculi nostri siue
manis siue pedes fueritis: sim ilia sus¬
tinebitis: Quis enim chatholicorum pos¬
sit ȩquo animo sustinere & eorum qui
fidem suam bonis operibus exornant.
ut audiant origenis doctrinam atq

Expanded text:
tristitiam atque lacrimas adduxistis, tristitiam atque lacrimas adduxistis, non solum autem me, sed et alios plurimos catholicos, qui intererant. et, ut intellego, haec est omnis indignatio et iste furor et idcirco comminamini, quod mittetis aduersum me epistulas et huc illucque sermo uester discurrat, et propter defensionem hereseos aduersum me odia suscitantes rumpitis caritatem, quam in uos habuimus, in tantum, ut feceritis nos etiam paenitentiam agere, quare uobis communicauerimus, ita Origenis errores et dogmata defendentes. Simpliciter loquar: nos, secundum quod scriptum est, nec oculo nostro parcimus, ut non effodiamus eum, si nosscandalizauerit, nec manui nec pedi, si nobis scandalum fecerint. et uos ergo, siue oculi nostri siue mamis siue pes fueritis, similia sustinebitis. quis enim catholicorum possit aequo animo sustinere et eorum, qui fidem suam bonis operibus exornant, ut audiant Origenis doctrinam atque
Abbreviated transcription (Latin):
dicere potuerimus: Quamquam enĩ
hoc incorde meo semꝑ orem. tamen
ut simpliciter fatear. nunquam in
alienas aures protuli: nete uiderer
parui pendere dilectissime: Quando
autem complemus orationem sođm
ritum mysteriorum: &: pro omnib
& prote quoq dicimus. Custodi illũ
qui predicat ueritatem. uelcerte ita.
presta domine Q custodi. ut ille uer¬
bum predicet ueritatis: Sicut occasio
sermonis se tulerit.&. habuerit ora¬
tio consequentiam: Quapropter obse¬
crote dilectissime. & ad uolutus pe¬
dibus tius precor presta michi. & ti¬
bi. ut salueris sicut scriptum est. a
generatione peruersa: &. recede ab he¬
resi origenis. & acunctis heresibus di¬
lectissime: Uideo enmi quod propter
hanc causam omnis ur̃a indignatio
concitata sit: quod direrim uobis. ar¬
rii patrem & aliarum hereseon radi¬
cem & parentem. laudare non debe¬
tis Et cum uos rogarem ne ita erra¬
retis & monerem: contradixistis : &. ad

Expanded text:
dicere potuerimus. quamquam enim dicere potuerimus. quamquam enim hoc in corde meo semper orem, tamen, ut simpliciter fatear, numquam in alienas aures protuli, ne te uiderer parui pendere, dilectissime. quando autem conplemus orationem secundum ritum mysteriorum, et pro omnibus et pro te quoque dicimus: \'custodi illum, qui praedicat ueritatem\' uel certe ita: \'tu praesta, domine, et custodi, ut ille uerbum praedicet ueritatis\', sicut occasio sermonis se tulerit et habuerit oratio consequentiam. quapropter obsecro te, dilectissime, et aduolutus pedibus tuis precor: praesta mihi et tibi, ut salueris, sicuti scrgeneratione perversa: et recede ab haeresi Origenis, et a cunctis haeresibus, dilectihanc causam omnis uestra indignatio concitata sit. quod dixerim uobis: \'Arrii patrem et aliarum hereseon radicem et parentem laudare non debetis\'. et cum uos rogarem, ne ita erraretis, et monerem, contradixistis et ad
Abbreviated transcription (Latin):
ei prb̃t ruphynus nescio qui& alia tͣnͣ¬
sitorie loqueretur. & iam hoc dixerit.
putas ne aliquos ordinaturus est sc̃s
episcopus: et huc usq fecisse sermonẽ:
Ego autem epyphanius. nec audiuiquic¬
quam nec respondis nde dilectissimȩ
non te preueniat furor. nec occupet in¬
dignatio. nec frustra mouearis: & ali¬
ud dolens. te uertas ad alia. & peccan.¬
di occasionem inuenisse uideuris: Qđ
propħa deuitans. dominum precatur
dicens: Non declines cor meum in
uerba maliciȩ: ad excusandas excusa¬
tiones inpeccatis: Illud quoq audiens.
admiratus sumi. quod quidam quiso¬
lent ultro citroq portare rumuscu¬
los.&. his quȩ audierint semper adde¬
re. ut tristicias. ut rixas. inter fratres
concitent. te quoq turbauerunt. Qu
dixerunt tibi. quod inoratione quan¬
do offerius sacrificia deo soleamus
pro te dicere domine presta iohan¬
ni ut recte credat: Noli nos in tantũ
putare rusticos: ut hec tamaperte

Expanded text:
ei presbyter Rufinus nescio qua alia tranei presbyter Rufinus nescio qua alia transitone loqueretur, etiam hoc dixerit: \'putasne aliquos ordinaturus est sanctus episcopus?\' et hucusque stetisse sermonem. ego autem Epiphanius nec audiui quicquam nec respondi. unde, dilectissime, non te praeueniat furor nec occupet indignatio nec frustra mouearis et aliud dolens te uertas ad alia et peccando occasionem inuenisse uidearis. quod propheta deuitans dominum precatur dicens: ne declines cor meum in uerba malitiae ad excusandas excusationes in peccatis. Illud quoque audiens admiratus sum, quod quidam, qui solent ultro citroque portare rumusculos et his, quae audierunt, semper addere, ut tristitias, ut rixas inter fratres concitent, te quoque turbauerunt et dixerunt tibi, quod in oratione, quando offerimus sacrificia deo, soleamus pro te dicere: \'domine, praesta Iohanni, ut recte credat\'. noli nos in tantum putare rusticos, ut haec tam aperte
Abbreviated transcription (Latin):
tinere. eoquod grandis esset & late patens
prouiderent Numquam autem ego ordi¬
naui diaconissas & ad alienas misi prouinei¬
as: neq feci quicquam ut eccłam scinderem:
Quid ergo tibi uisum est sic grauiter intu¬
mescere.Q lactari contra nos. proopere dei.:
Quod inedificatione &. non indestructione
fratrum factum est:  Sed & illud uehxm̃¬
ter ad miratus sum quod meis locutus es
clericis. ad serens te per sanctum prbtm &
abbatem monachorum gregorium man¬
dasse michi ne quemquam ordinarem. &
ego hoc pollicitus sum dicens Nunquid i¬
uenis sum. aut canones ignoro: dudi igit᷑
ueritatem in sermone dei. me boc nec audisse
nec nosse. nec istius sermonis penitus
recordari Suspicatus autem sum ne
forsitan intermulta quasi oblitus ho¬
mo essem. St ob hanc causam sanctuim
gregorium sciscitatus. & ⁊enonem
p̃sbtm quicum eo est: Squibus abbas
gregornis respondit se hoc penitus
ignontre: Teno autem dixit. quia cũ

Expanded text:
tinere, eo quod grandis esset et late patens tinere, eo quod grandis esset et late patens cclesiae prouiderent. numquam autem ego ordinaui diaconissas et ad alienas misi prouincias neque feci quidquam, ut ecclesiam scinderem. quid ergo tibi uisum est sic grauiter intumescere et iactari contra nos pro opere dei, quod in aedificationem et non in destructionem fratrum factum est? sed 6t illud uehementer admiratus sum, quod meis locutus es clericis adserens te per sanctum presbyterum et abbatem monachorum Gregorium mandasse mihi, he quemquam ordinarem, et ego hoc pollicitus sim dicens: \'numquid iuuenis sum aut canones ignoro?\' audi igitur ueritatem in sermone dei, me hoc nec audisse nec nosse nec istius sermonis penitus recordari. suspicatus autem sum, ne forsitan inter multa quasi homo oblitus essem, et ob hanc causam sanctum Gregorium sciscitatus et Zenonem presbyterum, qui cum eo est. e quibus abbas Gregorius respondit se hoc penitus ignorare. Zeno autem dixit, quia, cum
Abbreviated transcription (Latin):
queri audissem cur non haberent qui sibi
dm̃ sacramenta conficerent: &. illum omnes
suo poscerent testimonio. & grandem uti¬
litatem in cõmune monasterii testarentur.
quare tunc reperta oportimitate non scrip¬
sissent uobis: neq super ordinatione eius
aliquid proposcissent: hec ita acta sunt ut
locutus sum: in caritate xp̃i: Quam te erga
prauitatem nostram habere credebam. quã¬
quam inmonasterio orclinauerim. Q. non
in parrechya quȩ tibi subiecta sit: Ouere be¬
nedicta ȩpiscoporum cypri mansuetudo &
bonitas: & nostra rusticitas. Sensu tuo &
arbitratu digna nuodia dei Nam multi ȩ¬
piscopi comininis nr̃e & prb̃ros in nr̃a
ordinauerunt prouintia quos nos compre¬
hencdere non potueramus. Q miserunt adnos:
& diaconos & yppodiaconos. quos suscepimus
cum gratia & ipse cohortatus sum: beatȩ me
ut ȩcclesiis oypri quȩ uxta se erant ad meȩ
autem parrechie uidebantur eccłam per¬

Expanded text:
queri. audissem, cur non haberent, qui sibi queri. audissem, cur non haberent, qui sibi domini sacramenta conficerent, et illum omnes suo poscerent testimonio et grandem utilitatem in commune monasterii testarentur, quare tunc reperta oportunitate non scripsissent nobis neque super ordinatione eius aliquid poposcissent. Haec ita acta sunt, ut locutus sum, in caritate Christi, quam te erga paruitatem nostram habere credebam, quamquam in monasterio ordinauerim et non in paroecia, quae tibi subiecta sit. o uere benedicta episcoporum Cypri mansuetudo et bonitas et nostra rusticitas sensu tuo et arbitratu digna misericordia dei! nam multi episcopi communionis nostrae et presbyteros in nostra ordinauerunt prouincia, quos nos conprehendere non potueramus, et miserunt ad nos et diaconos et hypodiaconos, quos suscepimus cum gratia. et ipse cohortatus sum beatae memout ecclesiis Cypri, quae iuxta se erant, ad meae autem paroeciae uidebantur ecclesiam per
Abbreviated transcription (Latin):
ret. quia nescio quid aduersum eos habe¬
bam tristiciȩ: Cum igitur celebraretur
collecta in ecclesia uillȩ quȩ est iurta mo¬
nasterium nr̃m. ignorantem eum & nul¬
lam penitus habentem suspitionem. per
multos diaconos ad prehendi uisũmus &
teneri os eius : ne forte se cupiens liberare.¬
adiuraret nos per nomen xp̃i: E primum
diaconum ordinauimus. proponentes eiti¬
moremdei & compellentes ut ministraret.
Ualde que obtutebatur: indignum esse se
contestans: Uix gͦ compulimis eum: s su¬
adere potiumus. testimoniis scripturarum.
&ͥ propositione mandatorum dei Et cum ni¬
nistrasset in sanctis sacrificiis: Rursus cum
in genti difficultate tento ore enis. ordina¬
uimus prbm. E hisdem uerbis quibus an¬
tea suaseramus impulimus. tit sederet inor¬
dine presbiterii: Post hec scripsimus ad san¬
ctos p̃sbiteros monasterii & cȩteris fratrib
& increpuimus eos quare non scripsissent
super eo: cum ante annium multos eorum

Expanded text:
ret, quia nescio quid aduersum eos haberet, quia nescio quid aduersum eos habebam tristitiae —, cum igitur celebraretur collecta in ecclesia uillae, quae est iuxta monasterium nostrum, ignorantem eum et nullam penitus habentem suspicionem per multos diaconos adprehendi iussimus et teneri os eius, ne forte liberare se cupiens adiuraret nos per nomen Christi, et primum diaconum ordinauimus proponentes ei timorem dei et conpellentes, ut ministraret; ualdeque obnitebatur indignum esse se contestans. uix ergo conpulimus eum et suadere potuimus testimoniis scripturarum et propositione mandatorum dei. et cum ministrasset in sanctis sacrificiis, rursus cum ingenti difficultate tento ore eius ordinauimus presbyterum et isdem uerbis, quibus antea suaseramus, inpulimus, ut sederet in ordine presbyterii. post haec scripsimus ad sanctos presbyteros monasterii et ceteris fratribus et increpuimus eos, quare non scripsissent super eo, cum ante annum multos eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiȩ episcoporum. hñt subse ecclesias qui¬
bus curam uidentur impendere. & nemo
super alienam mensuram extenditur: tam̃
preponitur ommibus caritas xp̃i. inqua mil¬
la simulatio est: Nec considerandum quid
factum sit: sed quo tempore. & quomodo.
& in quibus. & quare factum sit: Cum enĩ
uidissem quia multitudo scõrum frarrum
in monasterio consisteret. & sancti presbi¬
teri hierominus & uincentius. propter ue¬
recundiam & humilitatem nollent debita
nomini suo exercere. sacrificia. &. laborares
in hac parte mysusterii. quȩ xp̃ianorum
precipuȩ salus est. Inuenire autem & cõ¬
prehendere seruum dei non posses qui te
eo quod graue omis sacerdotii nollet susci¬
pere sepe fugielat. Sed nec alius quis ȩꝓisco¬
porum facile eum repperiret. Unde & sa¬
tis miratus sum quomodo dispensatione de¬
I ad nos uenerit cum diaconibus momiste¬
rii & cȩteris fratribus. ut michi satis face¬

Expanded text:
ecclesiae episcoporum habent sub se ecclesias, quiecclesiae episcoporum habent sub se ecclesias, quibus curam uidentur inpendere et nemo super alienam mensuram extenditur, tamen praeponeretur omnibus caritas Christi, in qua nulla simulatio est; nec considerandum, quid factum sit, sed quo tempore et quo modo et in quibus et quare factum sit. cum enim uidissem, quia multitudo sanctorum fratrum in monasterio consisteret et sancti presbyteri Hieronymus et Uincentius propter uerecundiam et humilitatem nollent debita nomini suo exercere sacrificia et laborare in hac parte monasterium, quae Christianorum praecipua salus est, inuenire autem et conprehendere seruum dei non posses, qui te et, quod graue onus sacerdotii nollet suscipere, saepe fugiebat, sed nec alius quis episcoporum facile eum repperiret — unde et satis miratus sum, quomodo dispensatione dei ad nos uenerit cum diaconibus monasterii et ceteris fratribus, ut mihi satisface
Abbreviated transcription (Latin):
bet illo tremore concutere qui dictus
adño est. Siquis mascitur fratri suosi¬
ne causa reus erit iudicio:ᷤ Non quo
magnopere curem. si scribas quod tibi
placuerit: Seribebantur enim & epis¬
tolȩ bibline iuxta ysaiam. Q mitteban¬
tur super aquas. quȩ cito cum seculo
transeunt: Nichil tibi nociumus. nichil in¬
iuriş fecimus : nec quicquam uiolenter ex¬
torsimus: In monasterio fratrum & fratrũ
peregrinorum qui prouinciȩ tuȩ nichil de¬
bent .& propter nrãm prͣautatem & litte¬
ras quas ad eos crebro direximus cominu¬
nionis quoq tuȩ cȩperunt habere discordiam.
ne uiderentur quadam duritia & conscienti¬
a antiquȩ fidei abȩclesia separari. ordina¬
uimus diaconum. & post quam ministra¬
uit. Rursum prb̃im: Super quo debueras gra¬
tulari: intelligens quod obdei timorem hoc
sumus facere conpulsi: maxime cum nulla
sit diuersitas in sacerdotio dei. et ubiq uti¬
litati ecclesiȩ prouidetur Nlam Q si singulȩ

Expanded text:
bet illo tremore concutere, qui dictus bet illo tremore concutere, qui dictus a domino est: si quis irascitur fratri suo sine causa, reus erit iudicio? non quo magnopere curem, si scribus, quod tibi placuerit — scribebantur enim et epistulae biblinae iuxta Esaiam et mittebantur super aquas, quae cito cum saeculo transeunt —: nihil tibi nocuimus, nihil iniuriae fecimus nec quicquam uiolenter extorsimus. in monasterio fratrum — et.fratrum peregrinorum, qui prouinciae tuae nihil debuere et propter nostram paruitatem et litteras, quas ad eos crebro direximus, communionis quoque tuae coeperunt habere discordiam -, ne uiderentur quadam duritia et conscientia antiquae fidei ab ecclesia separari, ordinauimus diaconum et, postquam ministrauit, rursum presbyterum, super quo debueras gratulari intellegeųs, quod ob dei timorem hoc sumus facere conpulsi, maxime, cum nulla sit diuersitas in sacerdotio dei et ubi utilitati ecclesiae prouidetur. nam, etsi singuli
Abbreviated transcription (Latin):
honoratior tumultuaria & breui lucu¬
bratione dictaui : ne uiderer omnino re.¬
ticere Eodem enim tempore immo eodẽ
die. michi& litterȩ tuȩ reddite sunt. &
meȩ expetitȩ. ut aut tacendum fuerit.
aut inculto eloquio respondendum: Quo¬
rum alterum pudoris: alterum caritati:¬
Incipit epła epiphanii cipri.
missa ad iohannẽ epm. constant̃.
a sc̃o ieronimo trans lata.
ooririo dilectissimo fratri
iohanni ȩp̃o: epyphannis: Opor¬
tebat nos dilectissime. clericatus
honore non abuti in superbia. Sed custo¬
dia mandatorum dei et obseruatione
diligentissima. hoc esse quod dicimur:
Sic enim sancta scriptu loquitur: Cle¬
rieorum non proderunt eis: Quȩ arro¬
gantia clericatus conducere nobis pote.¬
rit: qui non solum cogitatione & sensu:
Uerum & sermone peccamus : audiui
quippe quod tumeas contranos & iras¬
caris: & miniteris scribere inextremos
fines terrȩ. ut loca proiunciasq non no¬
minem: Et ubi est dei timor qui nos de¬

Expanded text:
honoratior, tumultuaria et breui lucuhonoratior, tumultuaria et breui lucubratione dictaui, ne uiderer omnino reticere. eodem enim tempore, immo eodem die mihi et litterae tuae redditae sunt et meae expeditae, ut aut tacendum fuerit aut incompto eloquio respondendum, quorum alterum pudoris, alterum caritatiI. EPISTULA EPIPHANIl CVPRII MISSA AD IOHANNEM EPI- SCOPUM A SANCTO HIERONVMO TRANSLATA. Domino dilectissimo fratri Iohanni episcopo Epiphanius. Oportebat nos, dilectissime, clericatus honore non abuti in superbiam, sed custoddiligentissima hoc esse quod dicimur. Si enim sancta Scriptura loquitur: « Cleri eorum non proderunt eis : quae arrogantia clericatus conducere nobis poterit, qui non solum cogitatione et sensu, uerum et sermone peccamus — audiui quippe, quod tumeas contra nos et irascaris et miniteris scribere in extremos fines terrae, ut loca prouinciasque non nominem —, et ubi est dei timor, qui nos de
Abbreviated transcription (Latin):
gentos annos & urbis & templi rui¬
ne permanent: Obquod tantum facurꝰ
certe non colis ydola. sed eciam seriiens
persis atq romanis. E captiuitatis pres¬
susiuigo. ignoras allenos deos: Quomodo
clementissimus quondam deus quinĩ¬
quam tui oblitus est. nunc pertanta
sparia temporum miseriis tuis. non
adducitur ut soluat captuntatem. Et
ut ueruis dicam. expectatum tibi mittat
antixpistum : Ob quod in quam facinus¬
q: tam ȩxecrabile scȩlus. a uer ͭ ͭate oculos
suos ignoras: Memento uocis parentum
tuorum. Sanguis eius super nos & suꝑ
filios
nr̃os: Et uenite occidamus
eum. et nr̃a erit ereditas:
& non habemus regem ni¬
si oesarem: habes quod ele¬
guti Usq ad finem mundi
seruiturus es cesari. donec gen¬
tium introeat plenitudo.&. sic omnis
is rahel saliuiis fiat: ut qui quondam e¬
rat incapite. uertatur in caudam hec
tibi uir eloquentissime induplicis ꝑre¬
fecturȩ honore trans acto nunc iixp̃o

Expanded text:
ngentos 975 annos et urbis et templi ruingentos 975 annos et urbis et templi ruinae permanent. Ob quod tantum facinus? Certe non colis idola, sed etiam serviens Persis atque Romanis, et captivitatis pressus jugo, ignoras alienos deos. Quomodo clementissimus quondam Deus, qui nunquam tui oblitus est: nunc per tanta spatia temporum miseriis tuis non adducitur, ut solvat captivitatem, et ut verius dicam, expectatum tibi mittat Antiet tam execrabile scelus auertit oculos suos ? ignoras ? memento uocis parentum tuorum: sanguis eius super nos et super filios nostros et: uenite, occidamus eum et nostra erit hereditas et: non habemus regem nisi Caesarem. habes, quod elegisti: usque ad finem mundi seruiturus es Caesari, donec gentium introeat plenitudo et sic omnis Israhel saluus fiat, ut, qui quondam eiat in caput, uertatur in caudam. Haec tibi, uir eruditissime, in duplicis praefecturae honore transacto nunc in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
phylistiim quoq &. diuersarum gentũi
liberarunt: Nouissime sub regibus of¬
fendisti dm̃: & omnis tua prouintia
babalonio uastante deleta est Per septu¬
agnnita annos templi solitudo permansit.
acyro rege persarum est laxata capti¬
uitas: Esdra hocꝰ neemias plenissime re¬
ferunt: extructum est templum subda
rio rege persarum atq medorum. aro¬
robabel filio salathiel. & iesu filio iose¬
dech. sacerdote magno Quȩ passi sitis
amedis. egyptiis. macedonibus que ñ
numero: nectibi adducam in memori¬
am anthiochum. epyphanen. crudelis¬
sumum omnium tẏrannorum. nec ꝑoni
peum. gabinium. Scaurum. Uarum.
cassium. sosstumq replicabo: qui tuis
urbibus & precipuȩ insultauere hie¬
rosolimȩ: ad extremum subuas pasiano
& tito urbs capta templumq subuer¬
sum est: deinde ciuitatis usq ad hadri¬
anum principem per quinquaginta
annos meͣnsere reliquie: post euersio¬
nem templi: palilomimis perqua drm¬

Expanded text:
Philistiim quoque et diversarum gentium Philistiim quoque et diversarum gentium liberarunt. Novissime sub regibus offendisti Deum, et omnis tua provincia, gente Babylonica vastante, deleta est. Per septuaginta annos templi solitudo permansit. A Cyro rege Persarum est laxata captivitas. Esdras hoc et Nehemias planissime referunt. Exstructum est trio, rege Persarum atque Medorum, a Zorababel, filio Salathiel, et Iesu, filio Iosedech, sacerdote magno. quae passi sitis a Medis, Aegyptiis Macedonibusque, non numero nec tibi adducam in memoriam Antiochum Epiphanen, crudelissimum omnium tyrannorum, nec Gnaeum Pompeium, Gabinium, Scaurum, Uarum, Cassium Sossiumque replicabo, qui tuis urbibus et praecipue insultauere Hierosolymae. ad extremum sub Uespasiano et Tito urbs capta templumque subuersum est. deinde ciuitatis usque ad Adrianum priannos mansere reliquiae. Post eversionem Templi paulo minus per quadri
Abbreviated transcription (Latin):
q uiuentium. terrȩ ueprium preferemꝰ:
dicente domino ad moysen de abiectione
ifrahelis & assumptione gentilum: di¬
mitte me ut deleam populum istum. &
faciam te ingentem magnam: Q eodem
patre adfiliumi Postula ame .E. dabo ti¬
bi gentes hereditatem tuam.S. possessi¬
onem tuam terminos terrȩ: & apertius
per ȩsaxam: parum tibi est ut sis puer m̃s
ad suscitandas tribus iacob. & feces uel
reliquias isrł congregandas: dedi de in
lucem cunctis gentibus. ut sis saluator
uniuersȩ terrȩ. ex quo per spicuȩ de¬
monstratur. omnia illius populi in
umbra & typo & imagine
preces¬
sisse: Scripta autem esse ꝓ
no¬
bis. in quos fines scłorum
decurrerunt: multa uideȩ
scelera commisisti: cunctis cir¬
ca te seruisti nationibus: Obquos
factum: Utiq propter idolatriam: Cũ¬
q seruires crebro misertus tui. est deus:
& misit uidices q saluatores qui te de
famulatu moabitarum. & ammanitarũ

Expanded text:
que viventium, terrae veprium praeferemus, que viventium, terrae veprium praeferemus, dicente Domino ad Moysen de abjectione Israelis et assumptione gentium, Dimitte me, ut deleam populum istum, et faciam te in gentem magnam . Et eodem Patre ad filium, Postula a me, et dabo tibi haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Et apertius per Isaiam, Parum tibi est, ut sis puer meus ad suscitandas tribus Jacob, et feces, vel reliquias Israel congregandas. Dedi te in lucem cunctis gentibus, ut sis salvator universae terrae . Ex quo perspicue demonstratur, omnia illius populi in umbra et typo, et imagine praecessisse, scripta autem esse pro nobis, in quos fines saeculi decurrerunt. 7. Multa, Judaee, scelera commisisti, cunctis circa te servisti nationibus. Ob quod factum? utique propter idolatriam. Cumque servisses crebro, misertus tui est Deus, et misit Judices et salvatores, qui te de famulatu Moabitarum et Ammonitarum,
Abbreviated transcription (Latin):
hierosoluna. &. nunc hehya. lebuseos expel¬
lere uon ualuerint. Sed manserint cum
eis in scandalum ȩxemiplumq uitiorum:
in tantum ut ubi templum tuum condi¬
tum est. area eorne fuerit iebusei. & ip¬
sum templum.lxx milium latomorum &
lxxx. milium uectorum hoc est .el. miliũ.
ex ceptis prȩpositis operum promultitudine
habitantum tecum in circumcisis eorum.
ab ethncis extructum sit: Hec hoc dico in
suggillationem terrȩ udeȩ. ut hereticus
sychophanta mentitur. aut quo auferam¬
hẏstoriȩ ueritatem quȩ fundamentum ẽ
in telligentiȩ spiritalis: Sed ut decutiam
suꝑ cilium iudeorum. qui synagoge angꝰ¬
tias ecclesiȩ latitudini preferunt: Si em̃
accidentem tantum consequuntur licteram.
& non spiritum iuuificantem: ostendant
terram repromissionis lacte & melle ma¬
nantem: Sin autem per trop.: ologiam dic¬
tum putant. pro rerum omnium abun¬
dantia: & nos terram confessionis terrã¬

Expanded text:
Hierosolyma et nunc Aelia — Iebusaeos expelHierosolyma et nunc Aelia — Iebusaeos expellere non ualuerit, sed manserit cum eis in scandalum exemplumque uitiorum in tantum, ut, ubi templum tuum conditum est, area Ornae fuerit Iebusaei et ipsum templum LXXX milium latomorum et LXX milium uectorum, hoc est CL milium exceptis praepositis operum pro multitudine habitantium tecum incircumcisorum ab ethnicis extructum sit ? Nec hoc dico in sugillationem terrae Iudaeae, ut hereticus sychistoriae veritatem, quae fundamentum est intelligentiae spiritalis, sed ut decutiam supercilium Judaeorum, qui synagogae angustias, Ecclesiae latitudini praeferunt. Si enim occidentem tantum sequuntur 974 litteram, et non spiritum vivificantem, ostendant terram repromissionis lacte et melle manantem. Sin autem per tropologiam dictum putant pro rerum omnium abundantia: et nos terram confessionis terram
Abbreviated transcription (Latin):
mortuum dicitur: transiordanen au¬
tem duarum senis tribuum possessio
est. Ruben .ꝯ. gad. Q dimidiȩ tribus
manasse: et ego fatebor: hec tibi repro¬
missa non tradita si obseruasses man¬
data dei.q. inpreceptis illuis ambu¬
lasses: Si non proonimpotenti deo co¬
liisses behelphegor & baalim. bcelte.¬
bub & chamos: Quos quia pretulisti deo:
omnia quȩ tibi promissa fuerant perdi¬
disti Et michi in euangelio promittun¬
tur regna celorum: que in strumentum
uetus ommino non nominat: Sed si non
fecero quȩ prȩcepta sunt: ne quaquam
erit culpa in promittente. Sed inie qui
promissum accipere non merui Ubi enĩ
pera premittuntur. frustra cupias quod
promissum est: lege librum iosue .g.
iudicum . &. quantis possessionis angustiis
sis coartatus in telliges: Quid diuersarũ
urbium alienigenas cominenorem. quos
populus iudeorum nequiuit expellere de
urbibus & sedibus suis: cum ipsa metro¬
polis tua. prius iebis. postea salem. tercio

Expanded text:
mortuum dicitur — trans Iordanem aumortuum dicitur — trans Iordanem autem duarum semis tribuum possessio est, Ruben et Gad et dimidiae tribus Manasse —, et ego fatebor haec tibi repromissa, non tradita, si obseruasses mandata dei et in praeceptis illius ambulasses, si non pro omnipotente deo coluisses Beelphegor et Baalim, Beelzebub et Chamos, • quos quia praetulisti deo, omnia, quae tibi promissa fuerant, perdidisti. et mihi in euangelio promittuntur regna caelorum, quae instrumentum uetus omnino non nominat. sed si non fecero, quae praecepta sunt, nequaquam erit culpa in promittente, sed in me, qui promissum accipere non merui. ubi enim pera praetermittuntur, frustra cupias, quod promissum est. lege librum Iosue et Iudicum et, quantis possessionis angustiis sis coartatus, intelleges. quid diuersarum urbium alienigenas commemorem, quos populus Iudaeorum non quiuit expellere de urbibus et sedibus suis, cum ipsa metropolis tua — prius Iebus, postea Salem, tertio
Abbreviated transcription (Latin):
hi sunt qui prolocorum qualitatibus
diuersis nominibus appellantur ꝙ. a.
mauritana per africam. ͦ egyptum.
palestinamq &̃. phenioem. celesiriam.
ospͥhohenem mesopotaniam atq ꝑ¬
sidem.tendunt adindiam: hȩc est ui¬
dee tuarum longitudo &. latitudo ter¬
rarum. in his głoriaris. Suꝑ his te per
diuersas ꝓuintias ignorantibus iacti¬
tas ad popłorum phaleras Ego te intꝰ
& incute noui: Quod si obieceris terrã
repromissionis dici. quȩ in numerorũ
uolumine continetur: ameridie maris
saliarum persina .&. cades barnae us¬
q adtorrentem ȩgypti qui uixta runi¬
coruram mari magno influit. & ab
occidente ipsum mare quod palestine
phenicis Syriȩ coelen. ciliciȩq pertendi¬
tur. abaquilonȩ taurum montem &
tephyrum usq emath quȩ appellatur
epiphania syriȩ. adorientem uero ꝑ
anthiochiam & lacum genesareth q̃
nuno tyberias appellatur. & iorclinen
qui mari influit salinarum. quod ñc̃

Expanded text:
hi sunt, qui pro locorum qualitatibus hi sunt, qui pro locorum qualitatibus diuersis nominibus appellantur et a Mauritania per Africam et Aegyptum Palaestinamque et Phoenicem, Coelen Syriam et Osrohenen, Mesopotamiam atque Persidem tendunt ad Indiam. haec, Iudaee, tuarum longitudo et latitudo - terrarum, in his gloriaris, super his te per diuersas prouincias ignorantibus iactitas: ad populum phaleras, ego te intus et in cute noui. Quodsi obieceris terram repromissionis dici, quae in Numerorum uolumine continetur, a meridie maris salinarum per Sina et Cades-Barne usque ad torrentem Aegypti, qui iuxta Rinocoruram mari magno influit, et ab occidente ipsum mare, quod Palaestinae, Phoenici, Syriae Coelae Ciliciaeque praetenditur, ab aquilone Taurum montem et Zephyrium usque Emath, quae appellatur Epiphania Syriae, ad orientem uero per Antiochiam et lacum Cenereth, quae nunc Tiberias appellatur, et Iordanem, qui mari influit salinarum, quod nunc
Abbreviated transcription (Latin):
tum possederit. Utiq ad an usq
ngum spatio tenditur. Neq enm
damd q salomon potentissimos re¬
ges: exceptis his quos post uictori
am inamititiam receperunt plus
tenuisse scriptura testatur. Ꝙ hoc
dico: ut taceam quinq palestine eiui¬
tates. garan. ascalonem. get. & ac¬
caron. arotum. idumeos᷑ quoq a
q ab hierosolima milibus separatos.
arabas. O aggarenos. quos nunc sar¬
racenos uocant: inuicuna urbis hie¬
rusalem: Pudet dicere latitudinem
terre repromissionis : ne echuicis o¬
casionem blasphemandi dedisse uidea
mur. Abioppe usq ad unculum nrm
bethleem: quadraginta sex milia sunt.
cui suocedit uastissma solitudo plena f¬
ferocium barbarorum: de quibus di¬
citur: sontra faciem omnuum fratrũ
tuorum habitabis E quorum facit po¬
eta eloquentissimus mentionem: late¬
q uagantes barchei: abarca oppido qđ
in solitudine situmest: quos numc cor¬
rupto sermone afilibaricianos uocãt

Expanded text:
tum possederit: utique a Dan usqutum possederit: utique a Dan usqu milium in longum spatio tenditur. neque enim Dauid et Salomon, potentissimos reges, exceptam in amicitiam receperunt, plus tenuisse scriptura testatur. Et hoc dico, ut taceam quinque Palaestinae ciuitates Gazam, Ascalon, Geth, Accaron, Azotum, Idumaeos quoque a ab Hierusolima milibus separatos, Arabes et Agarenos, quos nunc Sarracenos uocant, in uicinia urbis Hierusalem. Pudet dicere latitudinem terrae repromissionis, ne ethnicis occasionem blamur. ab Ioppe usque ad uiculum nostrum Bethleem quadraginta sex milia sunt, cui succedit uastissima solitudo plena ferocium barbarorum, de quibus dicitur: c o ntra faciem omnium fratrum tuorum habitabis et quorum facit poeta eloquentissimus mentionem: lateque uagantes Barcaei, a Barca oppido, quod in solitudine situm est, quos nunc corrupto sermone Afri Baricianos uocant.
Abbreviated transcription (Latin):
nibus retro ecclesiȩ greci sermonis scri¬
ptoribus quasi pauli apostoli suscipi.
licet pleriq eam. uel barnabe uel cle¬
mentis arbitrentur: & nichil inter.¬
esse cuius sit. cum ecclesiastici uirisit.
s. cotidie ecclesiarum lectione celebre¬
tur. Quod si eam latinorum consuetu¬
do non recipit inter scripturas cano¬
nicas: nec grecorum quidem ecclesiȩ
apochalipsin iohannis eadem liberta¬
te suscipiunt. E tamen nos utraq
suscipimus. Nequaquam huius tem¬
poris consuetudinem. Sed ueterum
scriptorum auctoritatem sequenteᷤ.
qui plerimiq utriusq abutuntur te¬
stimoniis: non ut interdum de apo¬
chrifis facere solent: quippe qui &¬
gentilium litterarum raro utantur
exemplis. Sed quasi canonicis &o ec¬
clesiasticis: Respondeant michi qui
hanc terram quȩ nunc nobis xp̃i
passione & resurrectione terra re¬
promissionis effecta est. possessam
putant apopulo iudeorum: post¬
quam est reuersus exegypto quan¬

Expanded text:
nibus retro ecclesiae Graeci sermonis scrinibus retro ecclesiae Graeci sermonis scriptoribus quasi Pauli apostoli suscipi, licet plerique eam uel Barnabae uel Clementis arbitrentur, et nihil interesse, cuius sit, cum ecclesiastici uiri sit et cotidie ecclesiarum lectione celebretur. quodsi eam Latinorum consuetudo non recipit inter scripturas canonicas, nec Graecorum quidem ecclesiae Apocalypsin Iohannis eadem libertate suscipiunt, et tamen nos utramque suscipimus nequaquam huius temporis consuetudinem sed ueterum scriptorum auctoritatem sequentes, qui plerumque utriusque abutuntur testimoniis, non ut interdum de apocryphis facere solent — quippe et gentilium litterarum raro utantur exemplis —, sed quasi canonicis et ecclesiasticis. Respondeant mihi, qui hanc terram — quae nunc nobis Christi passione et resurrectione terra repromissionis effecta est-possessam putant a populo Iudaeorum, postquam est reuersus ex Aegypto, quan
Abbreviated transcription (Latin):
procul eas uidentes & salutantes. Q
consitentes. quia peregrini & aduenȩ
erant super terram: Qui enum hec lo¬
quuntur: ostendunt quod querant
patriam Et si quidem illius recorda¬
bantur de qua egressi erant. habebãt
tempus ut reuerterentur: Hunc ue¬
ro meliorem desiderant: id est celestẽ:
Multis qr in medio sanctis cominemo¬
ratis: adextremum intulit Et hi om¬
nes testimonium habentes infide.
non acceperunt repromissionem: deo
de nobis melius quid prouidente. ne
sine nobis perfecti fierent. Accessimꝰ
enun admontem syon. & ciuitatem de¬
i uiuentis hierusalem cȩlestem: &.
multa milia angelorum sollempnita¬
tis . q ecclesiam primitiuorum qui
scripti sunt incęlis: nec me fugit qđ
perfidia iuideorum hȩc testimonia
non suscipiat: quȩ utiq ueteris testa¬
menti auctoritate firmata sunt: li¬
lud nr̃is dicendum est hanc eꝑisto.¬
lam quȩ unscribitur ad hebreos. Nõ
solum abecclesiis orientis. Sed ab om¬

Expanded text:
procul eas uidentes et salutantes et procul eas uidentes et salutantes et confitentes, quia peregrini et aduenae sunt super terram. qui enim sic loquuntur, ostendunt, quod quaerant patriam. et, siquidem illius recordabantur, de qua egressi erant, habebant tempus, ut reuerterentur; nunc uero meliorem desideMultisque in medio Sanctis commemoratis, ad extremum intulit, Et hi omnes testimonium habentes in fide, non acceperunt repromissionem, Deo de nobis melius quid psine nobis perfecti fierent. accessimus enim ad montem Sion et ciuitatem dei uiuentis, Hierusalem caelestem, et multa milia angelorum sollemnitatis et ecclesiam primitiuorum, qui scripti sunt in caelis. nec me fugit, quod perfidia Iudaeorum haec testimonia non suscipiat, quae utique ueteris testamenti auctoritate firmata sunt. illud nostris dicendum est, hanc epistulam, quae scribitur ad Hebraeos, non solum ab ecclesiis orientis sed ab om
Abbreviated transcription (Latin):
est: Tunc egressus de terra caldeorum
habitauit incharram: & inde post quã
mortuus est pater eus migrauit inter.¬
ram inqua uos nunc habitatis. E non
dedit ei possessionem nec uestigium qui¬
dem pedis. quam repromisit ei dare in
possessionem et semini euis posteun: ac
ne forsitan lectoris tacita cogitatio
trahat illum adillam intellegentiam ut
quod non est datum parenti. reddatur
posteris: Uas electionis loquitur adhe¬
breos fĩde. qui uocatur abraham obedi¬
uit egredi in locum quem accepturus
erat in possessionem: et egresũis est ne¬
sciens quo iret: fide peregrinatus est
interra repromissionis. quasi maliena
intabernaculis habitans: cum ysaac &:
iacob coheredibus eiusdem repromis¬
sionis Expactabat enim fundamentũ
habentem ciuitatem: cuius artifex &
creator deus est Et iterum. Cum de a¬
bel & enoc & noe sapraq dixisset: in¬
tulit: luxta fidem mortu sunt hũ om¬
nes non acceptis repromissionibus: sed

Expanded text:
est: Tunc egressus de terra Chaldaeorum est: Tunc egressus de terra Chaldaeorum habitavit in Carran: et inde, postquam mortuus est pater ejus, migravit in terram, in qua vos nunc habitatis: et non dedit ei possessionem, ne vestigium quidem pedis, quam repromisit dare ei in possessionem, et semini ejus post eum . Ac ne forsitan lectoris tacita cogtrahat eum ad illam intellegentiam, ut, quod non est datum parenti, reddatur posteris, uas electionis loquitur ad Hebraeos: fide, qui uocatur Abraham, oboediuit egredi in locum, quem accepturus erat in possessionem, et egressus est nesciens, quo iret. fide peregrinatus est in terra repromissionis quasi in aliena in tabernaculis habitans cum Isaac et Iacob, coheredibus eiusdem promissionis; expectabat enim fundamentum habentem ciuitatem, cuius artifex et creator deus est. et iterum, cum de Abel et Enoch, Noe Sarraque dixisset, intulit: iuxta fidem mortui sunt hi omnes non acceptis repromissionibus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nos doceat autoritas. Sanctos huius terrȩ
quam uidei terram repromisuonis autu¬
mant. non habitatores esse: sed accolas atq
peregrinos: Exiusti uiri persona legimus:
aduena sum ego & peregrinus: Sicut om¬
nes patres mei. Quicum du in terrȩ huius
tenebris uersaretur: flebiliter ingemiscit.
q dicit: heu me quia peregrinatio mea ꝑro¬
longata est. habitaui cum habitantibus cedar:
multum accola fuit anima meabicumq
autem habitator terrȩ legitur. et priora.
Nͥ. media. & extrema tractemus: & liqui¬
do scripturarium poterit regula com¬
probari. Semper habitatores terrȩ pecca¬
tores appellari: De quibus inapocalipsi
lohannis illud exemplum est Ue habita¬
toribus terrȩ Abraham adquem primũ
facta est repromissio dicente donmno. ti¬
bi dabo terram hanc q. semini tuo. luxta
stephani prui iuxp̃o marteris contionẽ
nec uestigium quidem pedis huius ter¬
rȩ dicitur accepisse: ltaenim scriptum

Expanded text:
nos doceat auctoritas, sanctos huius terrae, nos doceat auctoritas, sanctos huius terrae, quam Iudaei terram repromissionis autumant, non habitatores esse, sed accolas atque peregrinos. ex iusti uiri persona legimus: aduena sum ego et peregrinus sicut omnes patres mei. qui cum diu in terrae huius tenebris uersaretur, flebiliter ingemiscit et dicit: heu me, quia peregrinatio mea prolongata est, habitaui cum habitantibus Cedar, multum accola fuit anima mea. ubicumque autem habitator terrae legitur, et priora et media et extrema tractemus et liquido scripturarum poterit regula conprobari, semper habitatores terrae peccatores apJoannis illud exemplum est: Vae habitatoribus terrae . Abraham ad quem primum facta est repromissio, dicente Domino. Tibi dabo terram hanc et semini tuo , juxta Stephani primi in Christo martyris concionem, ne vestigium quidem pedis hujus terrae dicitur accepisse. Ita enim scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Qui operatur terram suam implebitur pa¬
nibus: Quanti eium operantur terram: ęxer¬
cent uomere: &. tamen multis impedientibus
c̃ausis. egestate confitiuntur sͥ penuria Sed
considerandum scriptuna quiddicat: Qui ope¬
ratur terram suam: pͣropriȩ uiris sui est. de
qua nunquam eici potest Sodm quem senium
Sͦ illud seriptum est. Redemptio animȩ uiri:
propriȩ diuitiȩ. Et hoc scd̾m litteram sentiri
potest: Quanti enim alienis amicorum qͥue
redimuntur pecimiis Hiuius terrȩ cultores¬
& agricolȩ: apłi sunt: de quibus dicitur:. Uos
estis sal terrȩ. & malio loco: In patientia ues¬
tra. possidebitis animas ur̃as. quorum imus
uas electionis. confidentissime loquebatur:
dei enim cooꝑatores sumus. dei agricultura
dei edificatio estis E multa alia: quȩ idcirco
non replico. ne sensum uidear legentis obtun¬
dere: & memoriȩ illius diffidere lllud quo¬
q sollicita mente tractemus & scriꝑturarũ

Expanded text:
tia: Qui operatur terram suam implebitur patia: Qui operatur terram suam implebitur panibus. Quanti enim operantur terram, et exercent vomere: et tamen multis impedientibus causis, egestate conficiuntur et penuria? Sed considerandum, Scriptura quid dicat: Qui operatur terram \'suam', quae proprie iuris sui est, de qua numquam eici potest; secundum quem sensum et illud scriptum est: redemptio animae uiri propriae diuitiae. et hoc secundum litteram mentiri putes: quanti enim alienis amicorumque redimuntur pecuniis! huius terrae cultores agricolae apostoli sunt, quibus dicitur: uos estis sal terrae et in alio loco: in patientia uestra possidebitis animas uestras, quorum unus, uas electionis, confidentissime loquebatur: dei enim cooperatores sumus, dei agricultura, dei aedificatio estis et multa alia, quae idcirco non replico, ne sensum uidear legentis obtundere et memoriae illius diffidere. Illud quoque sollicita mente tractemus et scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
se conuersas: Non dico prudentibus Sed ne
stultis quidem hoc persuaderi potest Ego ar
est aquis. parasti ꝙ bum eorum. qm̃ sic est pre.¬
paratio. Sulcos eius in ębria multiplica geni¬
mina illius. instillicidiis eius letabitur gerim¬
nans. huic sensui comuienire: Illa enim terra
cotidie uisitatur adeo & inebriatur : cunctis¬
q est plena diuitius: de hac fluuius egredit᷑
dei: de quo scriptum est. fluminis unpetus
letificat ciuitatem dei Qui &. in descriptio¬
ne templi hiezechyel mystico sermone nar¬
ratur: in cuius ripis arbores sunt exutraq
parte . persingulos menses nouis frugibus a¬
bundantes. De qua terra: & in ꝑrouerbiis uir
scripsit sapientissimus: Qui operatur terram
suam: implebitur panibus: Quod si dehac ter¬
ra quam cernimus & que magis apeccatoril
possidetur. de qua scriptum est. Maledicta ter¬
ra in operibus tuis. aliquis intellegendum pu¬
tat: respondeat quomodo possit hec stare senten¬

Expanded text:
se conuersas ? non dico prudentibus, sed ne se conuersas ? non dico prudentibus, sed ne stultis quidem hoc persuaderi potest. ego arbest aquis; parasti cibum illorum, quoniam sic est praeparatio tua. sulcos eius inebria, multiplica genimina illius; in stillicidiis eius laetabitur germinans, huic sensui conuenire. illa enim terra cotidie uisitatur a deo, inebriatur cunctisque est plena diuitiis. de hac fluuius egreditur dei, de quo scrlaetificat civitatem Dei ; qui et in descriptione templi Ezechiel mystico sermone narratur : in cujus ripis arbores sunt, ex utraque parte per singulos menses novis frugibus abundantes. De qua terra et in Proverbiis vir scripsit sapientissimus: Qui operatur terram suam, implebitur panibus . Quod si de hac terra quam cernimus, et quae magis a peccatoribus possidetur, de qua scriptum est: Maledicta terra in operibus tuis , aliquis intelligendum putat; respondeat quomodo possit haec stare senten
Abbreviated transcription (Latin):
&. scd̾s inuenit: immo ab alio perditam iste re¬
stituit. dicente apło. Regnauit mors abadam
usq ad moysen: subeuius persona lex intelligi¬
tur. Insimilitudinem preuaricationis adam
qui est forma futitri: Uolumus scire quȩ sit¬
hec terra: Manifestius legimus in malachi. Exa¬
tos uos dicent omnes dicit dominiis: Qm̃ eritis
uos terra uoluntaria quȩ significantuis grecȩ
appellatur. E s ł ͥ t t. quam uel sancn deside¬
rant. nel que placeat deo e sayas quoq in hecu̾¬
ba consentit dicens. Et erit uir abscondens ser¬
mones suos: & apparebit in terrason. Sicut
fluuius gloriosus interra sitienti. Quȩ est ter¬
ra syon inqua apparebit fluuius gloriosus:
illa uidelicet de qua idem dđ in alio psalmo.
canit. Gloriosa dicta sunt de te ciuitas dei. Q
iterum Diligit dominus portas syon. Suꝑ
omnua tabernacula iacob utas portas diligit
deus. quas uidemus incineres & fauillas es¬

Expanded text:
et secundus inuenit, immo ab illo perditam iste reet secundus inuenit, immo ab illo perditam iste restituit dicente apostolo: regnauit mors ab Adam usque ad Moysen — sub cuius persona lex intellegitur — in similitudinem praeuaricationis Adam, qui est forma futuri. uolumus scire, quae sit terra, manifestius? legamus Malachiam: beatos uos dicent omnes, dicit dominus, quoniam eritis uos terra uoluntaria, quae significantius Graece appellatur {}sÂ1Jli\'fJ, quam uel sancti desiderent uel quae placeat deo. Esaias quoque in haec uerba consentit dicens: et erit uir abscondens sermones suos et apparebit in terra Sion sicut fluuius gloriosus in terra sitienti. quae est terra Sion, in qua apparebit fluuius gloriosus? illa uidelicet, de qua idem Dauid in alio psalmo canit: gloriosa dicta sunt de te, ciuitas dei, et iterum: diligit dominus portas Sion super omnia tabernacula Iacob. istas portas diligit deus, quas uidemus in cineres et fauillas es