comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te .u. de inferno. in quo teneram acliabolo tam expprio ꝙͣ
Sari indip̃ẽ incelum. cum uero filio sno. Iamenuncie¬
dentes qui fixamente de uoti funt. exeuntes. de siculo du¬
ce dextce patris angło: inclucuitt᷑ ĩ celũ. alii dĩco: diledui
osi erimuis artende. diligenterꝙ dicit filii cariiaris sue.
Si caritas qua pater cdiligit filium. et parrẽ dilig̃ siluis.
in esfiasdiliter comimunionẽ de monstrat amłiꝵ. qulcõ.¬

Expanded text:
t de inferno in quo tenebamur a diabolo tam ex proprio quam tari, induxit in coelum cum vero Filio suo. Jam enim credentes qui fixa mente devoti sunt exeuntes de saeculo, duce dextrae Patris angelo, inducuntur in coelum. Filii, dico, dilectioosi erimus. Attende diligenter quod dicit, filii charitatis suae. Si charitas qua Pater diligit Filium, et Patrem diligit Filius, ineffabiliter communionem demonstrat ambo
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt super nos u a deo. qui est super
et. licet quibusdam uichil uidear. tamen ea fecidõ
oꝵ pacientiam primam memorar. que ad ingpres ꝑ¬
tinet quia dui illos porrauit: qi in patentes egros.
ił adhibita potestare signoꝵ. qͣ medicina. curares uul¬

Expanded text:
unt super ret: Licet quibusdam nihil videar, tamen ea feci aucPatientiam primam memorat, quae ad mores pertinet: quia diu illos portavit, quasi impatientes aegros, ut adhibita potestate signorum, quasi medicina curaret vul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmptures eos fat̃ cura eungłm. qr gaudere se dicit ĩ dil¬
posctione conusationis eoꝵ. et sidei stabiltene. ut scietit.¬
es unde placcatur deo: in eofierent firimores. ⁊̃ qñqͥ¬
dem bene stans. Nic̃ gͦ sidi ssid ãto accepistis bona enĩ¬
fuit accepuo accepistis in

Expanded text:
 circa Evangelium, quia gaudere se dicit in dispositione conversationis illorum et fidei stabilitate, ut scientes unde placeatur Deo, in eo fierent firmiores. Et quandoquidem bene statis, sicut ergo fidei fundamento accepistis, bona enfuit acceptio, accepistis, in
Abbreviated transcription (Latin):
nag̃ uen̾unt ad ꝓtefec¬
rum euͣngłii. qm ad deiri¬
maentum. ut mali intẽ¬
cderunt. acd ꝓfrclum ue¬
uerunt dico. Nt mncł¬

Expanded text:
magis venerunt ad profectum Evangelii, quam ad detrimentum ut mali intenderunt ad profectum. Venerunt dico ita ut vincu
Abbreviated transcription (Latin):
plurmoł. istud mist̾ium mniguitatis ceptũ est ane¬
tone. qui ĩ saigante parre fuo dỹabolo zelo ̾dolorum
racterferit apłos. et sunt nero et alirumbra futuri.
expoũ ⁊ ideo nos qui nescu quod illi sciebant: ꝓue¬
rre ⁊̃ labore: ad u quad senłit apłs: cupimꝰ. ne. ualemꝰ.
p̃sertum qr illa. que addid̾ hunc sensum fatiut obs

Expanded text:
um iniquitatis coeptum est a Nerone, qui instigante patre suo diabolo, zelo idolorum interfecit apostolos. Et sunt Nero et alii umbra futuri, exponit. Et ideo nos qui nescimus quod illi sciebant, pervenire cum labore ad id quod senserat Apostolus, cupimus nec valemus, praesertim quia et illa quae addidit hu
Abbreviated transcription (Latin):
mistica: fiat de meclio .i qͣi aliquid decõits. ut non eru.¬
bescat homo adulterari furari. ⁊ alia hi facere. sicite nec
ambulare uel loqui. nel tta. Quidãm putant hoc
ẽẽ clictum de malis et fictis qui sunt in ecc̃a. tam dui
uidr occłtum. et de hoc clictum ẽ. quid nc decineat. sci¬
de mectio eccẽ: mist̾ium ĩiquiratis quod nuic occul¬
tuma est ⁊ est sensus. tnĩ. hoc super est agend̾. ut qui te.
nunt sidem. teũ .i. firmiter in ea perseueret. do. mỹt̃.
libus iohãnes ait. de nobis enerunt. sed ex nob̾ nõ er¬
ant. sicut ergo ante fiñem exierunt multi ħencide
meclio eoce ita tunc aperte inde exibunt omnes qui
non ad xp̃m. sed ad illum autixp̃m nouissim̃ ꝑtine¬

Expanded text:
mystica fiat de medio, id est aliquid de communibus, ut non erubescat homo adulterari, furari, et alia hujusmodi facere, sicut nec ambulare, nec loqui. Vel ita: Quidam putant hoc esse dictum de malis et fictis qui sunt in Ecclesia, tandiu ur occultum, et de hoc dictum esse, quid detineat scide medio Ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. Et est sensus: Tantum hoc superest agendum, ut qui tenet nunc fidem teneat, id est firmiter in ea perseveret, donec mystelibus Jesus ait: De nobis exierunt, sed ex nobis non erant . Sicut ergo ante fidem exierunt multi haeretici de medio Ecclesiae, ita nunc aperte inde exibunt omnes qui non ad Christum, sed ad illum Anti
Abbreviated transcription (Latin):
quid dixerit me fateor ignorare suspitiones tamen.
ito apłm nonid aperte scritere uoluisse. ne calimnp.
niams incurreret. ꝙ roãno imperio male optau̾tcũ
Auelut antx̃ iidebantur unde ñ nulli ipm̃ resur¬
uectur̃. ⁊ futur̃ antixp̃m suspicantar. alũ nero nec
cccisum putant. sed potius subtractum. ut pritarretur
occisus. et urnum cecultari. in ingore ipsius etans. in
qͣ futo tum crederetur egcinctus. doñ suo temꝑe ren¬
eletar. ⁊ restituat᷑ in regnum sed multum ĩ mi ẽ mi¬
ra michiest hec opinantiũ tanta p̃sumptõ illud
tamen ꝙait: ut qui tenegt et t̃. non ab surde de
r̃rano imꝑio crediauir dictum donͦ tollaur. ut sit xͦ.
Sanitũ hoc restat. anteqũ reueletur maquis ille:
ut quite nunc romañ iꝑuimi teneat .i. qui mo

Expanded text:
quid dixerit me fateor ignorare. Suspiciones tamen herea Paulum apostolum non id aperte scribere uoluisse. ne calumniam uidelicet incurreret, quod Romano imperio male optauerit, uelut Antichristi uidebantur. Unde nonnulli ipsum resurrecturum et futurum Antioccisum putant, sed potius subtractum, ut putaretur occisus, et vivum occultari, in vigore ipsius aetatis in qua fuit cum crederetur exstinctus, donec tempore suo reveletur et restituatur in regnum. Sed multum mira mihi est haec opinantium tanta praesumptio. Illud tamen quod ait, ut qui tenet, etc., non absurde de Romano imperio creditur dictum donec tollatur, ut sit sensus: Tantum hoc restat antequam reveletur iniquus ille, ut qui tenet nunc Romanum imperium teneat, id est qui mo
Abbreviated transcription (Latin):
rpis uniiĩs accessionisĩ¬
istica . u. pietans nomĩe
palliata. ut uelute hei
ministri xp̃i cum sint
psendo uel mauere reu¬

Expanded text:
is initiis accessionis iystica, id est pietatis nomine palliata, ut velint haberi ministri Christi, cum sint pseudo. Vel ita: Vere re
Abbreviated transcription (Latin):
crederemꝰ. ne a multis decipemur crodes it̃m ret i
patri moriiro. ⁊ non crederes iam in mortali qui eti¬
am se coutrastid̃ aiscipit p̃buit. quibꝰ uilentibꝰ ii
delun ascendit. eͥ fidem de celis misso spndibi recepit.
itria querunt nuluꝰ. ⁊t
de scriputris conant᷑ tortĩ¬
reuincłm unde laqueũ

Expanded text:
crederemus, ne a multis deciperemur: crederes patri iterum morituro, et non credis jam immortali? Qui etiam se contrectandum discipulis praebuit, quibus videntibus in coelum ascendit, cujus fidem de coelo misso spiritu orbis recepit, icina quaerunt vulnus, et de Scripturis conantur torquere vinculum, unde laqueum
Abbreviated transcription (Latin):
de peccato dampnauit peccatum .i. de similitudi
similitudins carnis pecc̃iqr moriendo carns mor¬
talitate exutus est. ⁊ eit sensits. fecit eũ pecc̃m .i. mor¬
talem. Ita ⁊̃ maledictum accipit᷑. ꝓ morte q̃ de maledc̃o dĩ ue
qui pendet in ligno. Quid ẽ maledictus est: i. t̃ra es
⁊̃ in t̾ram ibis. quid est quod dicit omĩs ii ⁊̃ ip̃e xp̃c qͥ¬
pecc̃m .i. peccõrem putariinpena. Et ħ utiq fecit
ut nos efficeremur. nͣ modo iusti. s etiam iusticia
s. ꝑ quos alii eent usti. Iusticia dicodei ñ nr̃a ⁊ hoc¬

Expanded text:
udinsimilitudini carnis peccati, quia moriendo carnis mortalitate exutus est. Et est sensus: Fecit eum peccatum; id est mortalem. Ita etiam maledictum accipitur pro morte, quae de maledicto endet in ligno . Quid est maledictus es? id est terra es, et in terram ibis. Quid est quod dicit omnis? quia etiam peccatorem putari in poena, et hoc utique fecit, ut nos efficeremur non modo justi, sed etiam justitia, per quos alii essent justi. Justitia dico Dei, non no
Abbreviated transcription (Latin):
te epychema molestum ⁊
ardens quecurandus est.
ille tꝰ iscera n mebant ro¬
gat ille medicum c̃ illo¬
ẽpphenia: quod michi apposnerat. sed audi uocẽ me.¬
ranionom. uel ꝑ angłm. Qͣ paule. sufficte tibi gr̃a me
lon de ꝑsecutore apłm. ꝓ et ꝓlus omnib laborantem.

Expanded text:
te epithima molestum et ardens quo curandus est ille cujus viscera tumebant, rogat ille medicum, cum illoat, sed audivi vocem merationem vel per angelum: O Paule, sufficit tibi gratia mem, de persecutore Apostolum, et plus omnibus laborantem
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ omnib quod ⁊ uos ipĩ fatians. bec an ominia
se agẽ dic̃. quia sides illorum mulus prosic᷑ nam et il¬
li qui crediderant ioborati sunt undentes pͥncipes su¬
os: frẽs sibi frõs in fide. ⁊ qui non creclidaant. facile p¬
temĩt credere eoꝵum exemplo. prompte enum fac̃ in

Expanded text:
nibus vobis, quod et vos ipsi faciatis. Haec ante omnia se agere dicit, quia fides illorum multis proficit. Nam et illi qui crediderant roborati sunt, videntes principes suos fratres sibi factos in fide, et qui non crediderant, facile poterant credere eorum exemplo, prompte enim facit
Abbreviated transcription (Latin):
me ⁊ alus fuint semper habitis in horis constitutisa
sic cdesiderent audire. quis euum non amet eñ. qͣm
aud̃ memorem sui eẽ. ꝙ aũ ita ful: uiram̃to affurm
bet seriuiri. nel seriuo ñ in carue .i. incarnalibꝰ obs̃¬
uantnis. s ispuiiti meo .u. inspiritalibs .s. uifide.¬
non in lege. ñ incircsione. nõ inco ꝙ meyses serũ
traclidit. ses in eo ꝙ filius unicꝰ cocuit. qrͣtam enĩ
clistat seruus a dño. tamũ distat eiglium alege
bendo: sed mentils inspirando. seꝙ̃.¬
Obsecrans si quomcdo ten¬

Expanded text:
 aliis fiunt, semper habitis in horis constitutis asic desiderent eum audire. Quis enim non amet eum quem audit memorem sui esse! Quod autem ita sit, juramento affirmabet serviri. Vel servio, non in carne, id est in carnalibus observantiis, sed in spiritu meo, id est in spiritalibuservus tradidit, sed in eo quod Filius unicus docuit. Quantum enim distat servus a domino, tantum distat Evangelium a lege. bendo, sed mentibus inspirando. Obsecrans, si quomodo tan
Abbreviated transcription (Latin):
saria. licet sit amalo infimitatis eorum qͥls alicͥdi
citur. si enim uirare cog̃is scias de necessitate neture
ifirrtatis eoꝵ quils aliquid ꝑsuades que insir¬
mitas utiq malum s̃ unde nos cotidie libem p̃ca.¬
raur. cdicẽcet. libera nos amalo. ideo q ñ dix̃ dñs. qd
amplius est malum ẽ tuenimꝰ facis malum: qui le¬
ne utĩs uiratiõs ut alteri suadeas: ꝙ utile ẽ ses am̃a¬
lo est illuis ⁊ uocandum: qr multum ĩterẽ qui exig̃

Expanded text:
saria, licet sit a malo infirmitatis eorum quibus aliquid dicitur. Si enim jurare cogeris, scias de necessitate venire infirmitatis eorum quibus aliquid persuades, quae infirmitas utique malum est unde nos quotidie liberari precamur, dicentes: Libera nos a malo . Ideoque non dixit Dominus quod amplius est, malum est: tu enim non facis malum qui bene uteris juratione, ut alteri suadeas quod utile est, sed a malo est illius. Et notandum quia multum interest, si exigit
Abbreviated transcription (Latin):
culum ẽ putare hoc. siclicas per deñ: uiras. fiditas tes¬
tis est deus uon uiras siclics. Quid enim est ꝑ deũ. nͥ tes¬
tise d̾s : ant quid ea testis deus nisi per deuni: ecce igo¬
dico caritati ur̃e. ⁊ qui per lapidem irat ft̃m per mr̃
est. q creatirem deũ ab hibet testem. nec fãt̃ apb̃ quihͥ.
peohibuit cdñs ꝙ est malum suasit bonum ꝙ ẽ appe¬
tendum. indulsit ꝙ est neceĩum ꝓhibiut enim fals¬
um. uel sine necessitate uirare. suasit nm̃ loqui ind¬

Expanded text:
icas, testis est Deus, non juras? Quid enim est per Deum, nisi testis est Deus? aut quid est testis, est Deus, nisi per Deum? Ecce dico charitati vestrae, et qui per lapidem jurat falsum, perjurus est, quia creatorem Deum adhibet testem. Nec facit Apostolus qui hic prohibuit Dominus quod est malum, suasit bonum, quod est appetendum, indulsit quod est necessarium; prohibuit enim falsum, vel sine necessitate jurare, suasit verum loqui: ind
Abbreviated transcription (Latin):
enim ꝑeum climinitiũ honor̾aturelecti. leo ĩ doms su
ꝓ salutauone ante alia de bonis eoꝵ grãs ag̃  r̃ãs
ũfauone. prius lenit es. quib scribit. post gͣuiter coso̾
increpanirus. Congaudet enĩ hic de bono incepco eoꝵ.
et precipue in boc gand̾e se dit̃. quia fides illorum ĩ oĩ
o audierant interpoĩto nominexͥ ceperant uen̾ari:¬

Expanded text:
enim per eum divinitus honorantur electi, ideo in donis su salutatione, ante alia de bonis eorum gratias agit. raefatione, prius lenit eos quibus scribit, post graviter eosdem increpaturus. Congaudet enim hic de bono incoepto eorum, et praecipue in hoc gaudere se dicit, quia fides illorum in omni o audierant, interposito nomine Christi coeperant venerari
Abbreviated transcription (Latin):
iuiiebant in his operibs que in uł ob timebant u¬
tiq si non ea fecissent lapidationem. Uel cruc̃e. uł
puniat᷑ ałr enĩ plect̾et᷑. qͥ aũ ex side uiu̾ ẽ hr̃ exier̃ tt̃ magis ha¬
bebit p̃sentissimũ p̃miũ. ñ gͥ ex fide iiu̾. qͥsqͥs p̾setia q̃ uidisr᷑. uel
cupit. uel timen qr fides dei: ad inuisibilia perti
net. uel lex. non est ex fide .i. nil mandat credẽ¬
dum. sed fatiend̾. alia non mautantur.

Expanded text:
ivebant in his operibus, timebant utique, si ea non fecissent, lapidationem, vel crucem, vel puniatur, aliter enim plecteretur. Qui autem ex fide vivit, cum hinc exierit, tunc magis habebit praesentissimum praemium. Non igitur ex fide vivit quisquis praesentia quae videntur, vel cupit, vel timet, quia fides Dei ad invisibilia pertinet. Ambrosius Vel, lex non est ex fide, id est nil mandat credendum, sed faciendum. Alia non mutantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ari adiuuat aũ qr nõ sunt uel aute peti qmͣ deleat
uel ccͣia Etͣ nota q ñ solum illud ꝙ oratio ĩ petͣtised ⁊̃
ip̃a oratio: inter grẽ nuum̾a reperitr. quiequid enĩ
orino impetrar eiident̃ ostend̃ donuni dei esse. ne
homo estimet a se ipõ ẽt. ꝙ si in pͥate hab̾et nõ utiq poᷤ¬
c̾et. sed ⁊ ipm̃ orare ex grã est. nulla enim orationis
p̃redt̃ merita. quib nongͣtiuita det᷑ sed debita reddat᷑.

Expanded text:
non sinit vel ante peti quam debeat, vel contraria. Et nota quia non solum illud quod oratio impetrat, sed etiam ipsa oratio inter gratiae munera reperitur. Quidquid enim oratio impetrat, evidenter ostenditur donum Dei esse, ne homo existimet a seipso esse: quod si in potestate haberet, non utique posceret, sed ipsum orare ex gratia est. Nulla enim orationis praecedunt merita, quibus non gratuita dentur, sed debita reddantur,
Abbreviated transcription (Latin):
es sacrisinoꝵ sicut olati¬
taᷤ uĩdẽs enim quis fre̾nt ꝑ¬
lium in ĩdolio sacrificata
edere. incipier ip̃e edẽ. ñ st¬
c̃ nidet sr m ꝑtium illic edẽ
nec horxere: et ita peribit.
.i. qr te sapientem uidet co¬
med̾e. putans sub ꝟdoli

Expanded text:
nes sacrificiorum sicut idolothyta? Videns enim quis fratrem peritum in idolio sacrificata edere incipit et ipse edere, non ilcum videt fratrem peritum illic edere, nec horrere; et ita peribit t quia te sapientem videt comedere, putans sub idoli
Abbreviated transcription (Latin):
tinere. dechieindiem.
spũali renonatione ꝓfi¬
diens. iam ꝑfectus sum
ꝑfectus enim erat Uiator. sed ñ dũ
ipñis itineris perfectione ꝑuẽtor. id̾o: a¬
it sequor. ꝑfinendo. temptans. si quom comp̃tend̾ã.
.I. si aliqua it potero ꝑfecte cegnoscẽ xp̃m. que ẽ sũ¬

Expanded text:
tinere de die in diem spirituali renovatione proficiens, jam perfectus sum viator; perfectus enim erat viator, sed nondum ipsius itineris perfectione perventor. Ideo ait: sequor, proficiendo, tentans si quomodo comprehendam, id est si aliquo modo potero perfecte cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
qm per aridam ĩꝑani. et
ne uie̾ttur ħ ca su. fcm̃
esse: non inlefide. uelne
uid̾etur fantasta fuissead¬
dit quod ex pͤdon egyptũ.
baprism̃ sideles transeũt
remissis pcc̃is. tamqͣm e.¬
gdpaĩs cam thastolo pͥ¬

Expanded text:
m per aridam terram, et ne videretur hoc casu factum esse, non fide, vel ne videretur phantasia fuisse, addit: Quod experti Aegyptii baptismum fideles transierunt remissis peccatis, tanquam Aegyptiis cum diabolo p
Abbreviated transcription (Latin):
sit ñ in terrã madian.¬
cliam non suit metus. s
sides qua credebat se adõ
liberari. holuit ibi ma¬
niere ne esset cã iactan¬
cipitaret ⁊ temptaret de
enm qmͣ di habent ꝙͥ
faciant. non debent temp.
Si nos persecuti frirrint ĩ¬
non uidebat: tamqm rii¬
dens. u ac si iuderet. susti¬
riprit⁊ in eo confidit. ex¬
pectans quid ꝓmiserit. et
ĩdeo non tiuit. Itemmo¬
ysos. fide .i. ꝑ fidem/ celeb

Expanded text:
it in terram Madian, non fuit metus, sed fides, quia credebat se a Deo liberari. Noluit ibi manere: ne esset causa jactanecipitaret, et sic Deenim quandiu habent quid faciant, non debent Deum tSi vos persecuti fuerint inon videbat, tanquam videns, id est ac si videret, sustinuit, et in eo confidit exspectans quod promiserat, et ideo non. Item, Moyses fide, id est per fidem, celeb
Abbreviated transcription (Latin):
locuitis est. xp̃e eigo: ntrum q dĩ unum ore suo abe
cet̾ituneant abꝰ ẽt si aliqũ illd̾. aliqñ ildꝰ fec̾iꝰ: ꝯcordiam serip¬
rararum tenebumis atq in faciendo non errabuaꝰ.
amus. sed utmã fac̾e ⁊ig̾. non simus qñra te peccam̃iti
cortipe enm urt᷑ te et ip̃m solum. qr̃s qr in te peccaũ.
quid est in te peccauit : tirscis quod peccauit. quando
ergo in te pecouit.i. quando tu scis quod peccaiit.
Runc sec̾to argue. ne s pu. argñis. non sis corrector. d¬

Expanded text:
locutus est. Christus ergo utrumque dixit, unum ore suo, altcaeteri timeant illud. Et si aliquando illud, aliquando illud fecerimus concordiam Scripturarum tenebimus, atque in faciendo non errabimus.amus, sed utinam facere pigri non simus: quando in te peccaverit, corripe eum inter te et ipsum solum. Quare? quia in te peccavit Quid est in te peccavit? Tu scis quod peccavit. Quando ergo in te peccavit, tunc secreto argue, ne si publice argueris, non sis corrector,
Abbreviated transcription (Latin):
facit: firrissima uitas ħ
haberꝙ non nisi consensi¬
oneuite intesligenda est
cat. si ea palpat. et c̃ psit on.¬
rig̾e et corritre neglgit.⁊
te xp̃m qui alios uidicis ̾¬
tipm custodi

Expanded text:
facit. Firmissima veritas hoc habet quod non nisi consensione intelligenda est cat, si ea palpat, et cum possit corrigere et corripere negligit. Et teipsum, qui alios judicas, castum custodi
Abbreviated transcription (Latin):
uelmno. añgłis qui funt ap̃ deum. ut quodãtuͦ eas offe
uñ et angłs lequens hominib ait. cum oraretiforationẽ ⁊̃em¬
nuntiare. non ut ip̃e ab eis cdiscat. sed ut ab illo: ip̃i per
uerdum eius sine torporali sono discant et nnitint eti.¬
am qued nolu̾it. ab eomissi: ad quos uoluet̃. tonum ab
illo: per illud urrbum enis audientes. uineins u̾ita¬
omina anteqm si ant sicut et postqm fcã sirat. nouit.
sed q necc̃e habet rationał creatura oltemperans deo. tẽꝑ¬
ales dãs ad eternam u̾itatẽ referre sine petendo quid er¬
ga se fiati fine consulendo qitid fatiat. inquo et contes.¬
tatur. quod non sibi ipa fit bonum. quobeata fiat. s illd̃
incõmitabile cꝰ particrpectione etiam sapiens effatur.

Expanded text:
fferUnde et angelus loquens hominibus, ait: Cum oraretis, orationem ventur nonnulla nuntiare, non ut ipse ab eis discat, sed ut ab illo ipsi per Verbum ejus sine corporali sono. Nuntiant etiam quod voluerit, ab eo missi ad quos voluerit, totum ab illo per illud Verbum ejus audientes; id est,omnia antequam fiant, sicut et postquam facta sunt novit. Sed quia necesse habet rationabilis creatura obtemperans Deo, temporales causas ad aeternam veritatem referre, sive petendo quid erga se fiat, sive consulendo quid faciat: in quo et contestatur quod non sibi ipsa sit bonum quo beata fiat, sed incommutabile, cujus participatione etiam sapiens efficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ro corde. et ut sciant etꝰ
hanc ẽẽ epłam: subd. Sal¬
utatio mea scriga ẽn
ntanu pauli. hec salutati¬
a scriptum hoc. Siqnis. et

Expanded text:
ro corde. Et ut sciant ejus esse hanc Epistolam, subdit: Salutatio mea scripta est manu Pauli. Haec salutatia scriptum hoc: Si quis, et
Abbreviated transcription (Latin):
et iniuicli ⁊ ita idei cibos ex lege concesses dm̃ clicedat
infirmus. de quo suꝑ̃ clꝑx̃. olus manducit. clubitandeit.
insirmꝰ est.apd̾ istum muius estiꝙ putat. nõ edendũ.
qua non ambulas ẜ caritatẽ. in quo peccas .s. ꝙ nonã
um: plus autem caue ne perdas. unde subd̃
Dobi cibo tuo islum pdẽ ꝓtͦ¬

Expanded text:
et immundi, et ita Judaei cibos ex lege concessos tantum dicebant infirmus, de quo supra dixit: olus manducet. Dubitando enim infirmus est, apud istum immundum est quod putat non edendum. quod non ambulas secundum charitatem. In quo peccas, scilicet quum. Plus autem cave ne perdas. Unde subdit: Noli cibo tuo illum pe
Abbreviated transcription (Latin):
is indigranoq sibi ipĩs incliguabuntur ⁊ interĩ añ iu¬
diciuim post caris absolutionẽ. er.t eis. Iribulatõ.
et angustia. in anima
sola. post uiditium ãe
o sequentia. sint exposi¬

Expanded text:
i ipsis indignabuntur; et interim ante judicium post carnis absolutionem erit eis tribulatio et angustia, in anima sola; post judicium auteo sequentia sint exposi
Abbreviated transcription (Latin):
ultionais: qui qmͣ clui ualuit hr̃e noluit. t̃inum t̾m̃¬
nris postretto queritur utrum mala noluntas atq con¬
sciã reproboꝵ ingehenna punttoꝵ: sit peccm̃ nel tm̃
pena. ⁊ fi peccatm est. utrum pillud metrantur pe¬
recipiendi. hullus enim m̃etur nͥ dum in corꝑe est.
sic̃ in consequentibs epłarum locis legñideo quidam
concedunt malam uoluntatẽ illam que ẽ irep¬

Expanded text:
ultionis, qui, quandiu valuit, habere noluit terminum criminis. Postremo quaeritur utrum mala voluntas atque conscientia reproborum in gehenna punitorum sit peccatum, vel tantum poena: et si peccatum est, utrum per illud mereantur precipiendi. Nullus enim meretur, nisi dum in corpore est, sicut in consequentibus epistolarum locis legitur. Ideo quidam concedunt malam illam voluntatem quae est in rep
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ scm̃ desiquunt. qui suam malitiam. deilt¬
nignitatem bonitatem: excedere putant. Tollentes
in hoc tͦtbulentissimo iniquitatm mari porñ
cdinee ĩdulgenne quo le irciiiant fiuãnantes ꝑt
atq ip̃a desperatione. adouit peccã peccatis. cdictͣn

Expanded text:
sanctum delinquunt qui suam malitiam Dei bonitatem excedere putant, tollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari, portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa desperatione addunt pec
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis exire laborant. De qͥ
b uon loquitur hic. Sũt
ubs placent mala. ⁊ de mi¬
sumentes. in eis ꝑtinaciter ꝓdurant. in qnͣa illłꝰ ostẽ¬
cdunt pacientiam. ⁊ suam cumulant sarcinam de tms
peccando. et sunt alii quils cdisplicent quidẽ mala s
qm̃ grania est ea eẽ intelligunt. putant sibiiam ñ pꝰ¬
se ignosci sicio q ille qui cdiẽ. aror est miquitas mã¬

Expanded text:
ex eis exire, laborant: de quibus hic non loquitur. Sunt us placent mala, et de msumentes in eis pertinaciter perdurant, in quo illius ostendunt patientiam, et suam cumulant sarcinam deterius peccando. Sunt et alii quibus displicent quidem mala, sed quoniam gravia esse intelligunt, putant sibi jam non posse ignosci, sicut ille qui dixit: Major est iniquitas m
Abbreviated transcription (Latin):
et raro. unde aut̃. ait. quia si m̃itisin ueos ininͥcat.
dñs qui inuitam ñ in mortẽ. ⁊principio: consituit
homines. ipẽ enim infert sibi intertium: qui meden
meseat. ne qͣm minc ñquillũ despacit uranim pꝰmo¬
clum euade̾ neqͣgnͣ possit. eales apł cecs air. the¬

Expanded text:
it: Quasi invitus in reos vindicat Dominus, qui invitam non mortem a principio constituit homines. Ipse enim infert sibi interitum, qui medentmescat, ne, quem nunc tranquillum despicit, iratum postmodum evadere nequaquam possit. Tales Ap
Abbreviated transcription (Latin):
hãm .i. habere possim coisidentiã in carne. siqͣ etẽt.
et uiuere possum. qr ettam plus aliis. et hoc est:
quod subd̃. Si quis aliuᷤ ame qui uos decip̃. uide¬
tux confidere in carne. qͣ uide uistus fit ego mag̃
cumtidi cultello petrino. mnuens. ꝙ post tem pus
na ad ppłm dei. sed aparentis natus uideis. ⁊ sũ:
ñ de uiliori tͥbi. s de tͥbii benia. que non fuit de concu.
buᷤ iuda que erat regia. et tribas beniamin. ⁊ eribiᷤ
leui que erat sacerdotal remanserint simł ñ receden¬
tũ a ierłm .i. a templo. et ego natus ex hebreis paren
ta quod hebrei cũr ꝑ abi ahei murata litcera. Ab abͣ.¬
ham. Unde origo trahinir. ñ al heb̃. hoc ã ãs. retract

Expanded text:
 est habere possim confidentiam in carne, si qua esset. Et vere possim, quia plus aliis, et hoc est quod subdit: Si quis alius a me qui vos decipit, videtur confidere in carne, quasi inde justus sit, ego magis ircumcidi cultello petrino. Innuens quod post tempus, na ad populum Dei, sed a parentibus natus Judaeis; et sum non de minori tribu, sed de tribu Benjamin, quae non fuit de concubibus Juda quae erat regia, et tribus Benjamin, et tribus Levi quae erat sacerdotalis remanserunt simul non recedentes a Jerusalem et a templo; et ego natus ex hebraeis parenta quod Hebraei dicuntur pro Abrahaei mutata littera ab Abraham, unde origo trahitur, non ab Heber. Hoc autem August
Abbreviated transcription (Latin):
tros : et benefatite his qui ederunt uos : ⁊ illud non rod¬
dentes malum ꝓ malo. ĩme ħ ẽ redd̾e malum ꝓmalo.
et non cliligit᷑ nec bonum fãc ĩimucoc̃ igunr ⁊ h̃o iustꝰ
et homo malus deũmicis suis uelint a cłnõ uncdrea¬
rio in q̃ discecenũt᷑: eid boñ magis cup̃ eerigi uiicĩ
qm̃i pumi. et cura deus ꝑunitnon delestat᷑ d pena mi¬
mici qͥra non ocłit eum. seo de uiclino dei. quia deum
ciligitiboc e placet quod et dño quiꝰ et deus qͣm inh se.¬
qr̃. Si plut hic fuper uistos ⁊ in uistos. tam̃ ⁊ in hoc se.¬
culo asperiis corripia ⁊ pertinaces in sine dampnabit.
hiuic ergo reseruanda est uindicta. mnde atri late loc̃ iren.¬

Expanded text:
is qui oderunt vos , et illud, Non reddentes malum pro malo? Nonne hoc est reddere malum pro malo? et non diligit, nec bonum facit inimico? Cum igitur et homo justus et homo malus de inimicis suis velint a Domino vindicari, in quo discernuntur. Sed bonus magis cupit corrigi inimicum quam puniri, et cum Deus punit non delectatur de poena inimici, quia non odit eum, sed de judicio Dei, quia Deum diligit. Hoc ei placet quod Domino, quia et Deus, quem in hoc sequitur, pluit hic super justos et injustos : tamen et in hoc saeculo asperis corripit, et pertinaces in fine damnabit. Haimo Huic ergo reservanda est vindicta. Unde ait, date locum ir
Abbreviated transcription (Latin):
quo apparet eum sp̃mũ
saactum nonhr̃e. qui sub¬
loge est non dipeusanue. s
uere ut tu intelligis. Mag¬
na michi nidẽur questio
quid sit ẽt sublege sic ñ
nalubrtticit ẽẽ sub lege. ꝙs¬

Expanded text:
quo apparet eum Spiritum sanctum non habere qui sublege est non dispensative, sed vere, ut tu intelligis. Magmihi videtur quaestio quid sit esse sub lege sic, nabiliter dicit esse sub lege
Abbreviated transcription (Latin):
.s a me cliditeris. et sdõ
chubinm. et ideo. encari
puiane. quia ab infan¬
ta tuamosti sacͣs lutera.
legũ et ꝓpb̃arum. ecce fac
cent. que sides est ixp̃o ie̾¬
omnis enim scripturat᷑¬

Expanded text:
 a me, didiceris. Et ideo dubium. Et ideo etiam permane, quia ab infantia tua nosti sacras litteras legis et prophetarum. Ecce facucent, quae fides est in Christo JeOmnis enim
Abbreviated transcription (Latin):
sunt instrũe ad
salutem. perfidẽ
erucliend̾ r
ticia. ut perfectꝰ
sit homo dei ad
omne opusbo.¬
num instruct᷑.
Destificor cor¬
in ertorem mitat. tu si
poruaue firmus ĩ his
que clicdiasti a deo uł
a me t̃relita sant tibi
ut fideli dispensatori.
uratus alus anurti¬
es. permane lito: sciẽs

Expanded text:
sint instruere ad salutem per fidem erudiendum in iustitia ut perfectus sit homo Dei ad omne opus bonum instructus testificor corin errorem mittunt, tu vero permane firmus in his quae didicisti a Deo vel a me; et credita sunt tibi, ut fideli dispensatori, ut aliis annunties; permanens, dico, sciens
Abbreviated transcription (Latin):
ris qmͣ ex humilitate u̾a¬
ꝙ penitentia.s none.¬
nine dixerat et monũat.
nequis desir gr̃ẽ. his mo¬
his quos sulclidit. nec de¬
bet aliquis decẽ. parata¬
liam postea cupiens he¬
ditare benedietionẽ. ue¬
a deo ꝙsaac confirm̃ate
beuedictionem qm fece
uonim: reprobentur. ⁊
peratenna eis non ua¬
leat. Eurc enim ĩfrut¬
iuosa erit penuentia ⁊̃
cuꝰ rei figura. nec esan¬

Expanded text:
ris, quam ex humilitate veraque poenitentia. Non enim dixerat et monuerat, ne quis desit gratiae his modis quos subdidit. Nec debet aliquis deesse, parataoniam et postea cupiens haereditare benedictionem a Deo. Isaac confirmante benedictionem quod fecionem reprobentur, et poenitentia eis non valeat: tunc enim infructuosa erit poenitentia, in cujus rei figura nec Esa
Abbreviated transcription (French):
cancdum: contutẽntur. ne aud srent legem transgrebi.
ligitur: non ipsins cłĩei. sod angelorum. pex subiectam
enim creaturam.u per angłm loquetanir dens mp̃si.
qm̃ nocem tubarum et angelarum. issi qui an cierunt
extusauerunt se. ne eis fieret uerbum. i ue eis loqus.¬

Expanded text:
candum converterentur, ne auderent legem transgredi.  intelligitur, non ipsius Dei, sed angelorum. Per subjectam enim creaturam, id est per angelum loquebatur Deus Moysi.m vocem tubarum et angelorum, qui audierunt excusaverunt se, ne eis fieret verbum, id est, ne eis loqu
Abbreviated transcription (Latin):
accessisuis ad asperitatem begis qm̃ rescribi. ait etc̃no in¬
telligatur suautas gratie. mos enim comꝑantũrem rei¬
est. uem rri est. ut alteram depͥmant atq extrnueat. ut
fic abr̾uis eramentia olarescat. sic apłe excompaitiont¬
ora. illorum trgo asperitatem declaransait. non actas¬
peccata. ad quem non momi corpoeis: sed sgctim mentt it᷑
et non acessistis ad turbinem. turbo est insuentorum cum
grancline et pluuiua. bec ad litteram in datione legis facta ft̃.
dominata sunt. meds aũ uenirir ad serenitat̾ẽ urctutum
per gram̃ sic̃ sancti. uel turbo signisiat ꝯminationem ip¬
suis legis. siquis hoc: uel illud seãt. moriatuir. et caliquẽ.
caligo est tenebrositas ignis. et fumi. qua significatur: q
obscura erat lex Caligo enim signisiontr obscuntaẽ¬
legis significat. modo uero clam intelligentia est. et pecce¬
polloit hec est seruitus pectati ẜ operationem. que per le¬
significatur motus delectationis qui ñ per legem: sed ꝑ

Expanded text:
accessistis ad asperitatem legis quam describit, ut econtrario intelligatur suavitas gratiae. Mos enim comparantium rem rei est, ut alteram deprimant, et alteram extenuent, ut sic alterius eminentia clarescat; sic Apostolus ex comparatione illorum peccata, ad quem non motu corporis, sed spiritu mentis itur. Et non accessistis ad turbinem. Turbo est vis ventorum cum grandine et pluvia. Haec ad litteram in datione legis facta sunt. dominata sunt; modo autem venitur ad serenitatem virtutum per gratiam. Vel turbo significat comminationem ipsius legis. Si quis hoc vel illud fecerit, moriatur. Et caliginem. Caligo est tenebrositas ignis et fumi qua significatur, quia obscura erat lex. Caligo enim mentis obscuritatem significat, modo vero clara intelligentia est. Et procepellit. Haec est servitus peccati secundum operationem quae per leet est motus delectationis qui non per legem, sed per
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mala: tunceruit aperra. ⁊ quia tunc erunt omnia
tiota omnib porerunt de se udicare. ⁊ de aliis. ⁊ tunc
inicuq bene agenti uel cogitanti exit ꝓ uodo suo

Expanded text:
vel mala tunc erunt aperta. Et quia tunc erunt omnia nota omnibus, poterunt de se judicare, et de aliis. Et tunc unicuique bene agenti, vel cogitanti erit pro modo suo
Abbreviated transcription (Latin):
siĩam hoc mode uͥ si nesdimꝰ
an ille uel ille hõsit imp¬
cleo. udicus. pudicus ne. uel msins sũ ininsts. edeti¬
mus tamen impudicicrn⁊ in uistinã. ⁊ pudi¬
cistiam ⁊ ustitiam diligamꝰ. et ħ appetenda. illaq uitã¬
daa dei ueritate consptaam̃. itt cum de ipĩs rebs ꝙ aꝑ
petendum ẽ appetimꝰ ⁊ ꝙ de uitand̾ est uitamꝰ ⁊ gnosaatur¬

Expanded text:
iam, hoc modo, ut si nescimus an ille, vel ille homo sit impudicus pudicusve, vel justus, sive injustus. Oderimus tamen impudicitiam et injustitiam; et pudicitiam, et justitiam diligamus. Et haec appetenda, illaque vitanda in Dei veritate conspiciamus, ut cum de ipsis rebus quod appetendum est, appetimus, et quod devitand
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝓ hibet apłs. quia oocł̃.¬
ta sunt nob̾ corda horarũ.¬
In his pleramq nosbra cre¬
clulitas fallitur. sed cauẽ¬
dum est. ne periutiosa op.¬
inatione fallam᷑. ut quia¬
nõ possumiꝰ hoĩum ĩclaga¬
re conscientias do ipĩ rebꝰ¬

Expanded text:
hibet Apostolus, quia occulta sunt nobis corda hoIn his plerumque nostra credulitas fallitur. Sed cavendum est ne perniciosa oinatione fallamur, ut quianon possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis reb
Abbreviated transcription (Latin):
tua est. quia de lege p̃cep̃simus tua uo. te legem pos
ris. non hñs meam dico: sedillam insititam que ẽ
ex fide xp̃i q̃ ĩpetrat a dẽ. que tollit umorem. ⁊ dat
sensum ut te facerte. Qui ergo fecit te sine te: nõ te
et cum iustiua uera sit ex fide. Quid ergo opꝰ est le¬
ge: omtino tollenda est ẜ umbram legalum figur¬
arum que nuslitia ex fide. est ex deo. non ex nob̾. ⁊
si fides sit nr̃a et iustiua. hec .ẜ. est ens insilesicuts.

Expanded text:
tua est, quia de lege praesumis tua voluntate te legem posss. Non habens meam, dico, sed illam justitiam quae est ex fide Christi, quae impetrat a Deo, quae tollit timorem et dat sensum ut te faceret. Qui ergo fecit te sine te, non te ; et cum justitia vera sit ex fide, quid ergo opus est lege? Omnino tollenda est secundum verbum legalium figuratum. Quae justitia ex fide est ex Deo, non est ex nobis. Et si fides nostra sit et justitia, haec scilicet ens in fide. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
scribẽ sig̃c qui in caritate dei sunt. qui scrat hir: nͥs qui
de filio dei recte sentiunt: hu sunt sancdi. ⁊ uocati sg̃ dm̃i
tem dei. porns qmͣ mertumm illoꝵ Non enim airdiligẽ¬
tibs deum: sed diledis dex prioe enini clilexit uos. ante
omnia merita ut hos eum cdileeti diligeremus nã
nerao sĩbi tribuat. tꝑnconus est ñ ẽnim ita utrestigẽ
cat. qr clilecti. ut sit sensus scribit cdilectis dei uuratis
scĩs .i illis quos dilex̃ ut ad sanctitatẽ uocaret q̃ sanc¬
ti essent sanctifican ꝑ bapm̃. Restat ã ut apłs cłicat sa.¬
litrem. ut compleauir usitatũ epłe pͥticipiũ. ideo fuld.¬

Expanded text:
scribere significat, qui in charitate Dei sunt. Qui sunt hi, nisi qui de Filio Dei recte sentiunt? hi sunt sancti et vocati dicuntur.tem Dei potius quam meritum illorum. Non enim ait diligentibus Deum, sed dilectis Dei. Prior enim dilexit nos ante omnia merita, ut nos eum dilecti diligeremus. Unde nemo sibilecti, ut sit sensus, scribit dilectis Dei vocatis sanctis, id est illis quos dilexit, ut ad sanctitatem vocaret, qua sancti essent sanctificati per baptismum. Restat autem ut Apostolus dicat salutem et compleatur usitatum Epistolae principium: ideo subd
Abbreviated transcription (Latin):
su xpĩ. qui omnnum gentium saluse. Cum audut̃
uni intor cet̃os se uocatos: scire possunt. t non debent
sub lege agere: ꝙ non debent quiasine lege depetunt cetẽ
gentes fidcm xͥ. ceteri poli uocati sunt sine lege moysi. et
bũ eam seruare cebent: Seqr̃. ominils qui sunt rome.¬

Expanded text:
su Christi, qui omnium gentium salus est. Cum audiunt Romani inter caeteros se vocatos, scire possunt quod non debent sub lege agere, quia sine lege susceperunt caeterae gentes fidem Christi, caeteri populi vocati sunt sine lege Moysi, et hi eam servare debent. Omnibus qui sunt Rom
Abbreviated transcription (Latin):
gentiss. Ad quid:. ad obecliend̾ fidei .i ut fati¬
am ego. cum aliis apłis eos obedire fidei xpĩ. ac¬
cepiuius apłatum. ⁊ hoc ꝓ nomine enis .s. xpĩ. riũ¬
te enuis qr enus uicari snmꝰ ueł ꝓ nomine enis di
deinde ut familiarius admoneat. dõnercit se ad eos
dicens. Cin quib .u inter quas gentes ⁊ uos roans .i. ii¬

Expanded text:
gentibus. Ad quid? Ad obediendum fidei, id est ut faciam ego cum apostolis aliis eos obedire fidei Christi, accepimus apostolatum: et hoc pro nomine ejus, scilie ejus, quia ejus vicarii sumus. Vel pro nomine ejus dilDeinde ut familiarius admoneat, convertit se ad eos dicens: In quibus, id est inter quas gentes, Haimo et
Abbreviated transcription (Latin):
rderemipsentireañsus cłum qui i eunͣgłio ait.
Nolite solliciti tt̃ quid mancducens. s superfiuo con¬
ant᷑. et sibi et tetĩs taliginem obduc̾ẽ nt c utbitea
caritus monet. non folum fac̃e nolrat. ⁊̃ ed nec ĩtel¬
ligere. qm mults aliis locis epłarũ suar quid hĩc
sentiat apłe apertissime cdeceat. nułt enim seruio
dei copnaliter operari. unde uruant. itr non cocpellant᷑
egestate neccũa petere. nec est ecͣ illud ꝙ p̃clictum est.
holite solliciti cẽ. quid man. Non enirboc sleo digum
est: ut ista non ꝓcurent qͣraitum necessitan sai ¶est.
Unde honeste potuerunt. secl ut non istꝑ nitantur.¬

Expanded text:
deretur sentire adversus Dominum qui in Evangelio ait: Nolite solliciti esse, quid manducetis . Sed superflue conantur et sibi et caeteris caliginem obducere, ut quod utiliter charitas monet, non solum facere nolint, sed nec intelligere: cum multis aliis locis epistolarum suarum quid hinc sentiat Apostolus apertissime doceat. Vult enim servos Dei corporaliter operari, unde vivant, ut non compellantur egestate necessaria petere, nec est contra illud quod praedictum est: Nolite solliciti esse quid manducetis. Non enim hoc ideo dictum est ut ista non procurent quantum necessitati sat est, unde honeste potuerint, sed ut non ista intu
Abbreviated transcription (Latin):
rumceosi: opantes man.¬
clucent panem suum. u
ꝓptii labores. Nẽ autem
t sccasione minist᷑re cessa.¬
pent pauꝑibus addid̾.¬

Expanded text:
rumorosi, operantes manducent panem suum, id est proprii laboris; ne autem hac occasione ministrare cessarent pauperibus, addid
Abbreviated transcription (Latin):
unde seruuis deinectĩa p̃
berent. hac cccõe pig̾scir¬
ent. Nõ enĩ in rep̃hens.¬
ionẽ uente qui huma.¬
uus est in largiendo. sed
hic qui cum psir labore
ferre ot̾iose uult uitum

Expanded text:
servis Dei necessaria praeberent, hac occasione pigrescerent. Non enim in reprehensionem venit qui humanus est in largiendo, sed hic qui, cum possit laborem ferre, otiose vult vitam
Abbreviated transcription (Latin):
simplices non dupplices n
qui duob̃ cdñis seriuire uo¬
lunt ccͣ quod clictum ẽ. nõ
potesas deo siure. ⁊ mamo.¬
astote sine rep̃hensione. ut
non sit in uob̾ quod pate¬
at rep̾hensioni. et hoc ide¬
o hortor: qr estis in medi

Expanded text:
lices ut qui duobus dominis servire volunt. Contra quod dictum est: Non potestis Deo servire et mammoteros estote sine reprehensione, ut non sit in vobis quod pateat reprehensioni. Et hoc ideo hortor, quia estis in medio
Abbreviated transcription (Latin):
et qͣdru⁊ ser qr horum simulacha dnĩsis demporibs a
coletantur. aus enim fuit ab antiquo rõans cõlebantt
uolucrum autẽ et qͣdeupedum. ⁊ serpentiũ simmulacͣ
colu̾nt. ex quo alexanchia ab angusto iucta ẽ ⁊ rome
militudmes reꝵ deificaũ¬
uaitracliclti sunt illu

Expanded text:
 quia horum simulacra diversis temporibus a colebantur. Mos enim fuit ab antiquo Romanis adorare siVolucrum autem et quadrupedum, et serpentium simulacra coluerunt, ex quo Alexandria ab Augusto victa est, et Romae militudines rerum deificatraditi sunt illu
Abbreviated transcription (Latin):
in lege cognouit. quod iñ apparet. enim .i quia si cognou¬
bolus crucisigi: per qͣm nis pdere sciret. uel d uideis potest
accipi. quoꝵ quidam cognoũnt xpm̃n. alii nero nõ cegn
tiam hec gesistisisti non cognoscebãt illñ eẽ qui ĩn legeꝑ
russ erat eis. Maiores uero nt ꝑeincipes sacettotũ scribe
et phariser cognoũnt ipm ẽẽ qui inlege ꝓmissus etat.
sed deum ẽẽ uel silium dei: nescierunt. ⁊ iteo deittrisqs
actiꝑi potest. Si cognouissent. nel minore llumesse
messiam. in lege ꝓ missũ.

Expanded text:
in lege, cognovit. Quod inde apparet: Enim, id est quia si cognovbolus crucifigi, per quem jus suum se perdere sciret. Vel de Judaeis potest accipi, quorum quidam cognoverunt Christum; alii vero non cogntiam id gessistis . Isti non cognoscebant illum esse qui in lege promissus erat eis. Majores vero, ut principes sacerdotum, Scribae et Pharisaei cognoverunt ipsum esse qui in lege promissus erat; sed Deum esse, vel Filium Dei nescierunt. Et ideo de utrisque sic potest accipi: si cognovissent, vel minores Messiam in lege promissum,
Abbreviated transcription (Latin):
b uerlit humane sapi¬
entiȩ qr ⁊ persuasibilia
fuerint uerda mea. ñ ta¬
men per humarã sapiẽ.¬
tiam. ut u̾ba pseudo apꝰ.
deo tta feci. ut fides nr̃a nõ
sit .i. non eẽ intelligat᷑ in
sapientiau ħminum: s¬
ura non attribuat᷑ hori
pliciter locuti funt sumꝰ
sapientiã ã que ẽ de secre.¬
tis de i loquim᷑ int̾ ꝑfectoᷤ.
non ꝑfectos cognitores ⁊
dectores quib opꝰ ñ ẽ docĩ.¬

Expanded text:
 verbis humanae sapientiae. Quia etsi persuasibilia fuerint verba mea, non tamen per humanam sapientiam, ut verba pseudoapostodeo ita feci, ut fides vestra non sit, id est non esse intelligatur, in sapientia hominum, sra non attribuatur homipliciter locuti sumus, sapientiam autem, quae est de secretis Dei, loquimur inter non perfectos cognitores et doctores, quibus opus non est doc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ibs est muneranda. qm̃ iustirm est: ut mali pumant᷑.
et urq bonum ẽ. om̃e ꝙ instumest. fic ergo dr̃ deus ñ fe¬
cisse mortem.q nõ fec̃ illud: ꝓ quo moeis infligitur. ⁊ pͥ¬

Expanded text:
eribus est, quoniam justum est ut mali puniantur, eribus est, quoniam justum est ut mali puniantur, et utique bonum est omne quod justum est. Sic ergo dicitur Deus non fecisse mortem, quia non fecit illud pro quo mors infligitur,
Abbreviated transcription (Latin):
lendo. qurna mortẽfec̃ q̃ ⁊
carum. Sed similtudo pecͣcan: ãui mortuus ẽ. ꝙͣ¬
donroriendo exutuᷤᷤ esẜ carne mortuli. suili peccatͥci.
dat a płs. nt quomodo ille semel moriendo fimilitudim pͨ.¬
can morimus p̃clicatur. ita quicumq fũit i illo baptizat᷑.
eidem rel ciũ illa fu̾it simititdo: moriat᷑ .i. pͦcato⁊ uĩuat
a lauacro renascendo. sicut ip̃e a sepulcheo resurgendo qm
riatur in bap̃o. S pariuili tm̃ originali. maiores uecrã
tiq dens nõ fec̃. sed hõ manibꝰ. et ub̃. acc̾sunt. frccende ꝙ
hac et alibi. aueꝰ. dicit. deũ mortem nõ fccisse. Idemtñ a¬
libi ita dic̃. Uidend̾ est ne male uttelligat᷑ ꝙ dixi. dens ma¬
li arctor ñ est. qui et omĩum q̃ sunt auctor esti. qr in ꝙͣ¬
tum sunt. in tannm boã suntti ee ne uide putenir. noti
ab illo ẽe petia maloꝵ. que unq malum ẽ his: qͥ ptimi
pena que a deo est malum ẽ. quide mab̃ sedmbonis deio.¬

Expanded text:
lendo quod una morte fecit, quacatum, sed similitudo peccati, cui mortuus est quando moriendo exutus est carne mortali simili peccatrici. dat, ut quomodo ille semel moriendo similitudine peccati mortuus praedicatur, ita quicunque fuerit in illo baptizatus, eidem rei, cujus illa fuit similitudo, moriatur, id est, peccata lavacro renascendo, sicut ipse a sepulcro resurgendo, quariatur in baptismo, sed parvuli tantum originali, majores vero etiam utique Deus non fecit, sed homo manibus et verbis accersivit. Attende quod hic et alibi Augustinus Deum mortem dicit non fecisse. Idem tamen alibi ita dicit: Videndum est ne male intelligatur quod dixi, Deus mali auctor non est, qui et omnium quae sunt auctor est, quia in quantum sunt, in tantum bona sunt; et ne tamen inde putetur non ab illo esse poena malorum, quae utique malum est his qui punipoena quae a Deo est, malum est quidem malis; sed in bonis Dei op
Abbreviated transcription (Latin):
pnor solet ẽt ad lapsum i.
gistrum uibet formam cẽ.¬
subdens. et in omnib᷑ pre.
be te ip̃m exemplum bo.
hii qui ꝓphañi sũt ⁊ ini¬
mici fidei. erubescat᷑. iuiden

Expanded text:
ptior solet esse ad lapsum: idegistrum jubet esse, formam subdens: et in omnibus praebe teipsum exemplum bonohi qui profani sunt et inimici Dei, erubescant, viden
Abbreviated transcription (Latin):
bene .dõ. ur pris do. hic dist¬
uague de uide sequiturad¬
o lescrntulas hoetate. ut ii.
si quos carnali affestuna.¬
lurałr diligunt: ament ⁊̃
pndiea cdilectione. ut .s. cum
pudore: uiris debium potiꝰ
ueddent qͣm ecigantiet silios
suos cliligant non modo car.
ẽe prudentes raẽtis intell¬
igentia. oastas corporis oõ¬
tiertua sobrias in cibo et
pota. domus fue curam ha¬
bentes. botngnas. subditas
uiris snis. rẽt nem diruti.
uel nobibuate ꝑflate. iuriᷤ¬

Expanded text:
. Hic distingue. Deinde sequitur. Adolescentulas hortare, ut viros suos, quos carnali affectu naturaliter diligunt, ament, etiam pudica dilectione, ut scilicet cum pudore viris debitum potius reddant quam exigant, et filios suos diligant non modo carnaesse prudentes mentis intelligentia, castas corporis continentia, sobrias in cibo et potu, domus suae curam habentes, benignas, subjectas viris suis, ut non divitiis vel nobilitate
Abbreviated transcription (Latin):
dilȩceuͥt et quales qmͣum: Nc desparenus et ip̃ã despi¬
tione non auderemꝰ etigi ineũ quales: ne suꝑbirem.
et superbientes denĩtis nrĩs magis ab eo refilirem̃. et
recontiliare ⁊ nistificare. tusi ꝑ mortemxͥ et de qͦ lici¬
uuis quos fuco i aliis et alius modus possibilis deo qͥ
orina potest. ses nullus alius nr̃e miserie sanãde fu-¬
it conneniettor. quid enim mentes nraf cantume¬
rigitiet ab inmortalitans desperatione liberat. qmͣ ꝙͥ
dicuntur m̃ita nr̃a botia. dona sunt eiꝰ dona namq
dei funt m̃tta nr̃a. quibus ad summũ bonũ ꝑuenius.
est precerea alia rõ quare potius istom᷑ qm̃ alio libare
uoluit. quia sic .s. permortem xͥinslitta suꝑatur diabo
plicabo ut potero uadam iustitia dei patẽ diabolitra¬
ditum ẽ genus humañ peccõ pͥm homiis. in om̃iis u¬
trius sgrꝰ cõmitione nasc̃eceforginaliter m̃semite. et de¬
bttopeunoꝵ parentum ob ligante. quo cura õs homines ab

Expanded text:
dilexerit, et quales: quantum, ne desperaremus, et ipsa desperatione non auderemus erigi in eum; quales, ne superbiremus et superbientes de meritis nostris magis ab illo resiliremus et reconciliare, et justificare nisi per mortem Christi, de quo dicimus, quod fuit et alius modus possibilis Deo, qui omnia potest, sed nullus alius nostrae miseriae sanandae fuit convenientior. Quid enim mentes nostras tantum erigit, et ab immortalitatis desperatione liberat, quam qudicuntur merita nostra bona, dona sunt ejus. Dona namque Dei sunt merita nostra, quibus ad summum bonum pervenimus. Est praeterea alia ratio quare potius isto modo quam alio liberare voluit, quia sic, scilicet per mortem Christi, justitia plicabo ut potero. Quadam justitia Dei in potestatem diaboli traditum est genus humanum, peccato primi hominis in omnes triusque sexus commistione nascentes originaliter transeunte, et debito primorum parentum obligante, quocirca omnes homines ab
Abbreviated transcription (Latin):
ixtur. qui non ea clilex̃ quorum amissione crucietur.
cui non est natum qͥcqud temꝑałr siuit exuritur ã illtꝰ
opus qui hec tem poralia ddilexta qm̃ sine dolore non ꝑ¬
eluit: que cum amore possesia sunt. Sicꝰ opus mã.
amissio temꝑaliũ ñ cruc.¬

Expanded text:
itur, qui non ea dilexit, quorum amissione crucietur; cui non est natum quidquid temporaliter fluit. Exuritur autem illius opus, qui haec temporalia dilexit, quoniam sine dolore non pereunt, quae cum amore possessa sunt. Si cujus opus mamissio temporalium non cruc
Abbreviated transcription (Latin):
alitas. ut subseriuat rationo⁊ gꝯ mulier debes hr̃e ue
b suꝑ cap̃ .s. ad hoc significad̾. ꝙ sensualitas dełs subici
ratio tli ⁊ pp̃ angłos. Gbata est eium sanctis anglis ⁊ sacͣ¬
ta ⁊ piasignificatio ista. nam deus non ad tempuguidet. nͦ
aliquidnom est inenis insione. ⁊ scĩa cum aliꝙ temꝑo¬
ualiter et transitorie geritim sicut inde afficrantur sen¬
sus nel carnales hominũ. uel ⁊ celestes sersus angłxe an¬
głici enim sꝑc̃ nob̃ adẽẽ credendi sut. maxime cum diui
nis mancipart᷑n obsequiis .i. cum eccãm ingressi. uellec¬
ciomibꝰ sacris antem accõmodamꝰ. uel psalma die oꝑam da¬
ius uel orationi in curabimꝰ. uel missarum sollempnia
głos. nec cdubita licet ubi corporis dominici. ⁊ sangui¬
nis mast̾ia gerutur. suꝑnorũ eimum aidẽe comentus.
qui monumt̃tũ. quo ueuerabile cor p̃o postaum fuerat.⁊¬

Expanded text:
alitas, ut subserviat rationi: et ideo mulier debet habereet subjici rationi. Propter angelos, grata est enim sanctis angelis et sacrata et pia significatio. Nam Deus non ad tempus videt, nec aliquid novi est in ejus visione et scientia, cum aliquod temporaliter et transitorie geritur, sicut inde afficiuntur sensus vel carnales hominum, vel etiam coelestes angelorum. Angelici enim spiritus nobis adesse credendi sunt, maxime cum diviid est cum ecclesiam ingressi vel lectionibus sacris aurem accommodamus, vel psalmodiae operam damus, vel orationi incumbimus, vel missarum solemnia cegelos. Nec dubitari licet, ubi corporis Dominici et sanguinis mysteria geruntur, supernorum civium adesse conventus, qui monumentum, quo venerabile corpus fuerat