comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia ur̃a & fide. in om̃ib ꝑsecutionib urĩs
& tribulationib quas sustinetis in exemplũ
iusti iudiciĩ di: Ac si diceret: dum tot dura
toleratis qui tam recta agitis. quid aliud
quã iusti cħi iudicii exempla datis: Quia.
ex ur̃a pena colligendũ est. quomͦ feriat
quib irascitur. si sic uos affligi patitur.
in quib lȩtatur. Aut quomͦ ulos ꝑcussu¬
rus est quib iustũ iudiciũ exhibet. si etiã
uos sic cruciat quos pie redarguens fouet:¬
uicissim se amici qui consolaturi uenerant
eiꝰ increpationi subiciunt. dumq ad con¬
tentionis uerba ꝓsiliunt. eã ꝓ qua uenerañ
causam pietatis amittunt. Qui quidẽ ñ
praua hoc intentione faciunt. sed quãuis
affectũ ꝑcusso exhibeant. pcussum tam̃ ñ¬
nisi ꝓ iniquitate crediderunt. dũq inten¬
tionem bonã nequaquã locutio cauta sub-¬
sequitur. ipsa pietatis ꝓpositio in transgres¬
sionis uitium uertitur. Pensandũ namq
fuerat cui. & qnͣdo loquerent᷑. Iustꝰ quippe

Expanded text:
in omnibus persecutionibus vestris et tribulationibus, quas sustinetis in exemplum justi judicii Dei . Ac si diceret: Dum tot dura toleratis, qui tam recta agitis, quid aliud quam justi Dei judicii exempla datis? quia ex vestra poena colligendum est quomodo feriat quibus irascitur, si sic vos affligi patitur, in quibus laetatur; aut quomodo illos percussurus est, quibus justum judicium exhibet, si etiam vos sic cruciat, quos pie redarguens fovetvicissim se amici, qui consolaturi venerant pie ejus increpationi subjiciunt; dumque ad contentionis verba prosiliunt, eam pro qua venerant causam pietatis amittunt. Qui quidem non prava hoc intentione faciunt; sed quamvis affectum percusso exhibeant, percussum tamen nonnisi pro iniquitate crediderunt; dumque intentionem bonam nequaquam locutio cauta subsequitur, ipsa pietatis propositio in transgressionis vitium vertitur. Pensandum namque fuerat, cui et quando loquerentur. Justus quippe
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Sepe autẽ eoꝵ bona quȩ priꝰ habita
despiciunt. hȩc postmodũ quasi ꝑdita
mirantur. Unde & eliphar scĩ uiri uir¬
tutes quia amissas asserit. enumerando
subiungit dicens. Timor tuus. fortitudo¬

Expanded text:
bant. Saepe autem eorum bona quae prius habita bant. Saepe autem eorum bona quae prius habita despiciunt, haec postmodum quasi perdita mirantur. Unde et Eliphaz sancti viri virtutes, quia amissas asserit, enumerando subjungit, dicens: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
quia aut praua eos dicere asserunt. aut
recta ñ seruare. quȩ dicunt. Unde & beatꝰ
iob inferiꝰ ab amicis suis de locutione re¬
prehenditur. nunc autẽ recta dixisse. sed
hȩc ñ seruasse laceratur. Ab iniquis ergo
modo bonori locutio. modo actio reꝓbat᷑.
quatinꝰ aut repͣhensa lingua raceat. aut
eiꝰdem linguȩ suȩ adiudicata testimonio
in crimine uitȩ succumbat. Et notandũ
qd priꝰ laudes linguȩ inferunt. & post mo¬
dum de uitȩ infirmitate conqueruntur.
Iniqui & emĩ ne publice praui uideantur.
loquuntur aliqñdo bona de iustis. quȩ esse
iam cognita & aliis nouerunt. Sed sicut
prȩdiximꝰ. hȩc ipsa protinꝰ ad cumulum
reatꝰ ꝑtrahunt. & credendũ sibi in contra¬
riis ex eo qd̃ & ꝓspera loquebantur ostendt̃.
tantoq mala quasi ueriꝰ insinuant. qnͣto
& bona qͣsi deuote laudabant. Ad ustĩ gͦ
intorquent criminis uoces fauoris. dum
iustoꝵ uitã in de post grauiꝰ uulnerant.
unde hanc paulo ante speciẽtenꝰ defende.¬

Expanded text:
ia aut prava eos dicere asserunt, aut recta non servare quae dicunt. Unde et beatus Job inferius ab amicis suis de locutione reprehenditur; nunc autem recta dixisse, sed haec non servasse laceratur. Ab iniquis ergo modo bonorum locutio, modo actio reprobatur, quatenus aut reprehensa lingua taceat, aut ejusdem linguae suae adjudicata testimonio, in crimine vita succumbat. Et notandum quod prius laudes linguae inferunt, et postmodum de vitae infirmitate conqueruntur. Iniqui etenim, ne publice pravi videantur, loquuntur aliquando bona de justis, quae esse jam cognita et aliis noverunt. Sed sicut praediximus, haec ipsa protinus ad cumulum 153 reatus pertrahunt, et credendum sibi in contrariis, ex eo quod et prospera loquebantur, ostendunt; tantoque mala quasi verius insinuant, quanto et bona quasi devote laudabant. Ad usum ergo intorquent criminis voces favoris, dum justorum vitam inde post gravius vulnerant, unde hanc paulo ante specie tenus defende
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dño placuit. ita factũ est: sit nom̃ dni
benedictũ. Tunc enĩ uere ostendimꝰ quia
accepta recte tenuimꝰ. cũ ꝓfecto ȩquamimit᷑
ad momentum sublata toleramus.¬

Expanded text:
sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum. Tunc enim vere ostendimus quia accepta recte tenuimus, cum profecto aequanimiter ad momentum sublata toleramus.
Abbreviated transcription (Latin):
& enĩ sacerdotes clamosis hunc uocib implo-¬
rantes. derisi ab helia fuerant cum dicebat.
clamate uoce maiori. deus enĩ est. & forsitan
loquitur. aut in diuersorio est. Sed hȩc erꝰ
irrisio ad uirtutis usũ ñ fuit. quia ꝑculpȩ
meritũ uenit. Promde gͦ nunc dicitur.Iui

Expanded text:
etenim sacerdotes clamosis hunc vocibus imploetenim sacerdotes clamosis hunc vocibus implorantes, derisi ab Elia fuerant, cum dicebat: Clamate voce majori, Deus enim est, et forsitan loquitur, aut in diversorio est . Sed haec eis irrisio ad virtutis usum non fuit, quia per culpae meritum venit. Provide ergo nunc dicitur: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
agit & opprobria recipit. & qui exire foras
ꝑ laudes potuit. repulsus contumeliis ad
semetpsũ redit: & eo se intus robustiꝰ in dõ
solidat. quo foris ñ inuenit quo requiescat.
Tota & enĩ spes in auctore figitur. & inter
irrisionũ conuitia. solus interior testis im¬
ploratur. atq afflicti animꝰ fit dõ tanto
in precẽ ꝓtinus funditur. & pressus exteriꝰ
ad penetranda quȩ intus sunt mundiꝰ li-¬
tur ab amico suo sicut ego. inuocabit dm̃.
& exaudiet eũ: quia bonoꝵ menti dũ praui
exꝓbrant. ostendunt quẽ suoꝵ actuũ testẽ
quęrant. Quȩ dum compuncta sese in p̾cib
accingit. inde intra se suꝑnȩ exauditioni
iungitur. unde extra se ab humana laude
nitur sicut ego. quia sunt ñ nulli. quos &
humanȩ irrisiones deprimunt. & tamen
diuinis aurib exaudibiles ñ sunt. Nam cũ
derisio contra culpã nascit᷑. ꝓfecto nullũ uir-¬
tutis meritũ in derisione generat᷑. Baal

Expanded text:
agit, et opprobria recipit; et qui exire foras agit, et opprobria recipit; et qui exire foras per laudes potuit, repulsus contumeliis, ad semetipsum redit; et eo se intus robustius in Deo solidat, quo foris non invenit quo requiescat. Tota etenim spes in auctore figitur, et inter irrisionum convicia solus interior testis imploratur; atque afflicti animus fit Deo tanto In precem protinus funditur, et pressus exterius ad penetranda quae intus sunt mundius lotur ab amico suo sicut ego, invocabit Deum, et exaudiet eum, quia bonorum menti dum pravi exprobrant, ostendunt quem suorum actuum testem quaerant. Quae dum compuncta sese in precibus accingit, inde intra se supernae exauditioni jungitur, unde extra se ab humana laude nitur Sicut ego, quia sunt nonnulli quos et humanae irrisiones deprimunt, et tamen divinis auribus exaudibiles non sunt. Nam cum derisio contra culpam nascitur, profecto nullum virtutis meritum in derisione generatur. Baal
Abbreviated transcription (Latin):
ualde quasi de singularitate magnitudinis
pensat. cum subsequenter adiungit
Quis enĩ hȩc quȩ nostis ignorat: Ac si
ãꝑte dicat. cum cunctis sint nota quȩ dicitiᷤᷤ
de dictoꝵ scientia singłarit᷑ curtumeti. Quia gͥ¬
elationẽ arrogantiũ ad ȩqualitatis cõmu¬
nionẽ reuocans. ꝑfecta correptione redar.¬
guit. ad doctrinȩ nunc sententias erũpit.
ut amici eiꝰ humiliati discerent priꝰ ueritatiᷤᷤ
pondera quã reuerent᷑ audirent. Sequitur
mens cũ de bonis actib aura humani fauo¬
ris excipitur. ad gaudia exterioris diriuat᷑.
ut postponat qd̾ intus appetit. & in hoc liben¬
ter resoluta iaceat qđ foris audit. ita ut
beatã ñ tam fieri quã dici se gaudeat. cũq
laudis suȩ uocib inhiat. qd̃ esse cȩperat
relinquat. Inde gͦ a dõ disiungitur. unde
a d̾o lau̾danda uidebat᷑. Nonnun quã uero
recto oꝑi animꝰ constanter innititur. & tam̃
humanis irrisionib urguetur. Miranda.

Expanded text:
valde quasi de singularitate magnitudinis valde quasi de singularitate magnitudinis pensat, cum subsequenter adjungitQuis enim haec quae nostis ignorat? Ac si aperte dicat: Cum cunctis sint nota quae dicitis, de doctorum scientia singulariter tumetis? elationem arrogantium ad aequalitatis communionem revocans, perfecta correptione redarguit, ad doctrinae nunc sententias erumpit, ut amici ejus humiliati, prius discerent veritatis pondera, quam reverenter audirent. mens, cum de bonis actibus aura humani favoris excipitur, ad gaudia exteriora derivatur, ut postponat quod intus appetit, et in hoc libenter resoluta jaceat, quod foris audit; ita ut beatam non tam fieri quam dici se gaudeat. Cumque laudis suae vocibus inhiat, quod esse coeperat relinquit. Inde ergo a Deo disjungitur, unde in Deo laudanda videbatur. Nonnunquam vero recto operi animus constanter innititur, et tamen humanis irrisionibus urgetur: miranda
Abbreviated transcription (Latin):
te sapientiȩ blanditur ipsa fatuitas. pen¬
sat ea quȩ audierit. ac uerba quȩ ꝓfert.¬
& miratur sua & deridet aliena. Qui gͦ
solũ se sapere estimat. quid aliud ꝙͣ. hanc
eandem secũ morari sapientiam putet:
Nam quã adesse aliis abnuit. soli sibi hanc
tribuens. ꝓfecto intra tempora suȩ breuita¬
tatis claudit. Pensandũ uͦ est uir ses qnͣta
discretione utitur. ut amicoꝵ suꝑbientiu᷑
Et michi est cor sicut & uobis. nec inferi.
beati iob uita atq scientia amicoꝵ eiꝰ scien¬
tiam excedat: Sed ut eoꝵ suꝑbiã corrigat.
esse se inferiorem negat. & ne suȩ humili-¬
tatis limitẽ transeat. esse suꝑiorẽ se tacet.
nec pͣferendo se sed conferendo indicat.
quo de se hi qui sibi longe sunt impares
discant. ut dum sponte inflectit᷑ sapien¬
tia quȩ eminet. nequaquã se contͣ uires
erigat scientia quȩ iacet. Quos bene mox
ad ȩqualitatis sensũ reuocat.: quia tumere

Expanded text:
te sapientiae blanditur ipsa fatuitas. Pente sapientiae blanditur ipsa fatuitas. Pensat ea quae audierit, ac verba quae profert; et miratur sua, ridet aliena. Qui ergo solum se sapere aestimat, quid aliud quam hanc eamdem secum mori sapientiam putat? Nam quam adesse aliis abnuit, soli sibi hanc tribuens, profecto intra tempora suae brevitatis claudit. Pensandum vero est vir sanctus quanta discretione utitur, ut amicorum superbientium Et mihi est cor sicut et vobis: nec inferior beati Job vita atque scientia amicorum ejus scientiam excedat? Sed ut eorum superbiam corrigat, esse se inferiorem negat; et ne suae humilitatis limitem transeat, esse se superiorem tacet: nec preferendo se, sed conferendo, indicat quod de se hi qui sibi longe sunt impares discant, ut dum sponte inflectitur sapientia quae eminet, nequaquam se contra vires erigat scientia quae jacet. Quos bene mox ad aequalitatis sensum revocat, quia tumere
Abbreviated transcription (Latin):
habere uideantur. ita ꝑuersi cũ uera sapiunt.
recta quȩdam etiã rectiorib loquuntur. non
ut alios audientes doceant. sed ut ipsi qnͣta
doctrina polleant innotescant: prȩire se
quippe sapientia cunctos existimant. et
iccirco nichil se cuilibet dicere ultra mensu.¬
ram suȩ magnitudinis putant. sic praui
quilibet. sic om̃s heretici suꝑba uoce meli¬
ores docere ñ metuunt. quia om̃s se inferi
tionis manu ad ȩqualitatis compagem refor.¬
mat. Unde beatus iob qui eiꝰdem scẽ eccłiȩ
menbrũ est. uidens qđ amicoꝵ mens ꝑ uerba
platȩ eruditionis intumuit. ilico respondit
dicens. Ergo uos estis soli homines. & uo¬
biscum moratur sapientia: Quisquis se
quã solum se esse hominẽ exultat: Et sepe
contingit ut cũ ꝑ tumorẽ mens in altum
ducitur. in despectu omniũ & sui ammira¬
tione subleuetur. In cogitatione & enĩ
ꝓprii fauores oriunt᷑. sibiq de singularita.¬

Expanded text:
habere videantur. Ita perversi, cum vera sapiunt, habere videantur. Ita perversi, cum vera sapiunt, recta quaedam etiam rectioribus loquuntur; non ut alios audientes doceant, sed ut ipsi quanta doctrina polleant, innotescant. Praeire se quippe sapientia cunctos existimant, et idcirco nihil se cuilibet dicere ultra mensuras suae magnitudinis putant. Sic pravi quilibet, sic omnes haeretici superba voce meliores docere non metuunt, quia omnes se inferiotionis manu ad aequalitatis compagem reformat. Unde beatus Job, qui ejusdem sanctae Ecclesiae membrum est, videns quod amicorum mens per verba prolatae eruditionis intdixit: Ergo vos estis soli homines, et vobiscum morietur scientia? - Quisquis se quam solum esse se hominem exsultat? et saepe contingit, ut cum per rumorem mens in altum ducitur, in despectum humanum, et sui admirationem sublevetur. In cogitatione etenim proprii favores oriuntur, sibique de singularita
Abbreviated transcription (Latin):
refouent. hanc aspera exercent. illa delecta¬
tionib pascitur. hȩc amaritudinib uegetat᷑.
& sicut carnẽ dura sauciant. sic mollia spm̃
necant. sicut illã laboriosa interimunt. ita
hunc delectabilia extingunt. Spes itaq
carnaliũ abhominatio animȩ dicit᷑. qͥa inde
in ꝑpetuũ sp̾ꝰ interit. unde ad tempus caro
nisi beatꝰ iob cuncta largiꝰ etiã uiuendo p̃-¬
dicasset. at postquã sanctiorẽ monere de
uita nititur. doctiorẽq se erudire sapien¬
tiȩ magisterio conatur. ipse dictoꝵ suoꝵ
pondus leuigat. qui in discretione int̃po¬
sita om̃e qd loquitur destruit. qͥa liquorẽ
scientiȩ pleno uasculo suꝑfundit. Sic nãq
ab indiscretis opes scientiȩ. sicut ab stultis
sepe opes corporalis substantiȩ possident᷑
Nonnulli em̃ qui terrenarũ rerũ multipli¬
citate subnixi sunt. aliqnͣdo multa & ha¬
pentib tribuunt. ut ipsi hȩc cunctis largiꝰ

Expanded text:
refovent, hanc aspera exercent; illa delectarefovent, hanc aspera exercent; illa delectationibus pascitur, haec amaritudinibus vegetatur. Et sicut carnem dura sauciant, sic spiritum mollia necant; sicut illam laboriosa interimunt, ita hunc delectabilia exstinguunt. Spes itaque carnalium, abominatio animae dicitur, quia inde in perpetuum spiritus interit, unde ad tempus caro nisi beatus Job cuncta largius etiam vivendo praedicasset. At postquam sanctiorem monere de vita nititur, doctioremque se erudire sapientiae magisterio conatur, ipse dictorum suorum pondus levigat, qui, indiscretione interposita, omne quod loquitur destruit, quia liquorem scientiae pleno vasculo superfundit. Sic namque ab indiscretis opes scientiae, sicut a stultis saepe opes corporalis substantiae possidentur. Nonnulli enim, qui rerum terrenarum multiplicitate subnixi sunt, aliquando multa et habentibus tribuunt, ut ipsi haec cunctis largius
Abbreviated transcription (Latin):
delectamenta. sed quandoq eis effugium
perit. quia eoꝵ mens amissis omnib se
solũmodo & iudicẽ conspicit. Tunc uoluptaᷤ
subtrahitur & uoluptatis culpa seruatur.
& repente miseri ꝑeundo discunt. quia
peritura tenuerunt. qui tamen quousq
corporaliter uiuunt. quȩrere nocitura ñ
desinunt. Unde adhuc subditur
hic peccator totis cogitationib sperat. nisi
ut potestate. cȩteros transeat. cunctos rerũ
multiplicitate transcendat. aduersantes
dominando subiciat: obsequentib miran¬
dus innotescat. irȩ ad uotum satisfaciat.
benignũ se cũ laudatur ostendat. quicqͥd
gula appetit offerat. ad hoc qđ̃ uoluptas
imperat oꝑis expletione concurrat: Bene
gͦ spes illoꝵ ab hominatio animȩ dicitur.
quia ea quȩ carnales ambrunt spiritales
quiq iudicio rectitudinis auersant᷑. nam
deficit. ubi caro requiescit. Ut enĩ caro mol¬
lib. sic anima duris nutritur. illã blanda

Expanded text:
delectamenta. Sed quandoque eis effugium delectamenta. Sed quandoque eis effugium perit, quia eorum mens, amissis omnibus, se solummodo et judicem conspicit. Tunc voluptas subtrahitur et voluptatis culpa servatur, et repente miseri periendo discunt quia peritura tenueruncorporaliter vivunt quaerere nocitura non desinunt. Unde adhuc subditur:hic peccator totis cogitationibus sperat, nisi ut potestate caeteros transeat, cunctos rerum multiplicitate transcendat, adversantes dominando subjiciat, obsequentibus mirandus innotescat, irae ad votum satisfaciat, benignum se, cum laudatur, ostendat; quidquid gula appetit, offerat; ad hoc quod voluptas imperat, operis expletione concurrat? Bene ergo spes illorum abominatio animae dicitur, quia et ea quae carnales ambiunt spiritales quique judicio rectitudinis aversantur. Namdeficit, ubi caro requiescit. Ut enim caro mollibus, sic anima duris nutritur: illam blanda
Abbreviated transcription (Latin):
a terrena deficere delectatione noluert̃. Hos
illoꝵ oculos a iocunditate pristinȩ laudis¬
defecisse psalinista conspererat cũ dicebat.
in illa die ꝑibunt om̃s cogitationes eoꝵ. qͥa
& ȩterna mala nunquã cogitata repperiunt
& subito amittunt bona tẽporalia quȩ diu
tractata tenuerunt. A quib & om̃e effugiũ
perit. quia eoꝵ malicia ab animaduersione
districti iudicis. quo seualeat occultare non
inuenit. Nam nunc iniqui cũ tristia aliqͣ
uel aduersa patiunt᷑. effugii latebras inue¬
niunt. quia ad uoluptatẽ ꝓtinꝰ desiderioꝵ car¬
naliũ recurrunt: ne enĩ pauꝑtas cruciet.
diuitiis animũ demulcent. ne despectus
ꝓximoꝵ deprimat. sese dignitatib exaltans̃.
si fastidio corpꝰ atteritur ante positis epu
larum diuersitatib nutritur. si quo ani¬
mus mesticiȩ impulsu deicitur. mox ꝑ
interposita iocoꝵ blandimenta releuat᷑.
Tot gͦ habent hic effugia. quot sibi p̃parant

Expanded text:
a terrena deficere delectatione noluerunt. Hos a terrena deficere delectatione noluerunt. Hos illorum oculos a jucunditate pristina claudi Psalmista conspexerat, cum dicebat: In illa die peribunt omnes cogitationes eorum ; quia et aeterna mala nunquam cogitata reperiunt, et subito amittunt bona temporalia quae diu tractata tenuerunt. A quibus et omne effugium perit, quia eorum malitia ab animadversione districti judicis quo se valeat occultare non invenit. Nam nunc iniqui cum tristitia aliqua, vel adversa patiuntur, effugii latebras inveniunt, quia ad voluptatem protinus desideriorum carnalium recurrunt. Ne enim 358 paupertas cruciet, divitiis animum demulcent. Ne despectus proximorum deprimat, sese dignitatibus exaltant. Si fastidio corpus alarum diversitatibus nutritur. Si quo animus moestitiae impulsu dejicitur, mox per interposita jocorum blandimenta relevatur. Tot ergo hic habent effugia, quot sibi praeparant
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ oculoꝵ nomine uis intentionis expri¬
matur. ꝑ eugłm ueritas attestatur dicens:
si oculus tuus simplex fuerit totũ corpꝰ tuũ
lucidũ erit. quia uidelicet si oꝑationẽ nr̃am
intentio munda p̾uenerit. quãlibet aliter
hominib uideatur. interni tamen iudicis
oculis mundũ sub sequentis actionis corpꝰ
ostenditur. Oculi gͦ impioꝵ sunt. intentio¬
nes in eis carnaliũ desiderioꝵ. qui iccirco
deficiunt. quia ȩterna negligunt. & sola sem¬
per transitoria prestolantur. Adipisci qͥppe
terrenã głam cogitant. multiplicari rebus
temporalib exoptant. ad mortẽ cotidie cur¬
su rerũ labentiũ tendunt. s cogitare mor¬
talia mortaliter nesciunt. Carnis uita per
momenta deficit. & tam̃ carnale desideriũ
crescit. res habita instanti fine corripitur.
& habendi anxietas ñ finitur. S cũ mors
impios subtrahit. eoꝵ ꝓfecto desideria cũ
uita terminantur. quoꝵ scilicet oculi tunc
suꝑna ultione deficiunt. quia suo hic iudicio

Expanded text:
 oculorum nomine vis intentionis exprimitur, per Evangelium Veritas attestatur, dicens: Si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit ; quia videlicet si operationem nostram intentio munda praevenerit, quamlibet aliter hominibus videatur, interni tamen judicis oculis mundum subsequentis actionis corpus ostenditur. Oculi ergo impiorum sunt intentiones in eis carnalium desideriorum. Qui idcirco deficiunt, quia aeterna negligunt, et sola semper transitoria praestolantur. Adipisci quippe terrenam gloriam cogitant, multiplicari rebus temporalibus exoptant, ad mortem quotidie cursu rerum labentium tendunt; sed cogitare mortalia mortaliter nesciunt. Carnis vita per momenta deficit, et tamen carnale desiderium crescit. Res habita instanti fine corripitur, et habendi anxietas non finitur. Sed cum mors impios subtrahit, eorum profecto desideria cum vita terminantur. Quorum scilicet oculi tunc superna ultione deficiunt, quia suo hic judicio
Abbreviated transcription (Latin):
exerce agrũ tuũ. ut postea ȩdifices domũ
tuã. Quid namq est p̃parato oꝑe agrum
diligent̾ exteriꝰ exercere. nisi euulsis ini¬
quitatis sentib. actionẽ nram ad frugem
retributionis excolere: Et quid ẽ post agri
exercitiũ ad ȩdificiũ domꝰ redire. nisi qd
plerũq ex bonis oꝑib discimꝰ. quantã uitȩ
mundiciã & in cogitatione construamus:
Pene cuncta namq bona oꝑa ex cogitatio¬
ne ꝓdeunt. sed sunt ñnulla cogitationis
argum̃ta quȩ ex oꝑatione nascuntur.
Nam sicut ab animo opus sumitur. ita
rursꝰ ab oꝑe animꝰ eruditur. Mens qͥppe
diuini amoris exordia capiens. imperat
bona quȩ fiant. s postquã fieri imperata
cȩperint. ipsis suis exercitata actionib
discit. cũ imperare bona inchoauerit. qnͣtũ
minꝰ uidebat. Foris namq ager excolit᷑.
ut domus post modũ construatur. quia
plerũq ab exteriori oꝑe sumimꝰ. quantã

Expanded text:
exerce agexerce agtuam. Quid est praeparato opere agrum diligenter exercere, nisi evulsis iniquitretributionis excolere? Et quid est post agri exercitium ad aedificium domus redire, nisi quod plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam in cogitatione construamus? Pene cuncta namque bona opera ex cogitatione prodeunt, sed sunt nonnulla cogitationis acumina, quae ex operatione nascuntur; nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Mens quippe divini amoris exordia capiens imperat bona quae fiant; sed postquam fieri imperata coeperint, ipsis suis exercitata actionibus discit, cum imperare bona inchoaverat, quantum minus videbat. Foris ergo ager excolitur, ut domus postmodum construatur, quia plerumque ab exteriori opere sumimus, quantam
Abbreviated transcription (Latin):
aut sola cogitatione committit᷑. aut cogi¬
tatione simul & oꝑe ꝑpetratur. Iniquitas gͦ
in manu ẽ. culpa in oꝑe. iniusticia uero in
tabernaculo. iniquitas in mente: Mens
quippe nr̃a tabernaculũ ñ incongrue uo¬
catur. in qua apud nosmetipsos abscondim᷑.
cũ foris in oꝑe ñ uidemur. Sophar itaq
quia iusti uiri amicꝰ est. nouit quid dicat.
sed quia iustũ increpat. hereticoꝵ tenens
speciẽ ꝓferre recte. etiã quȩ nouit ignorat.
sed nos calcantes hoc qd ab eo tumide dicit᷑.
pensemꝰ eiꝰ uerba quã uera sint. si recte
dicerentur. Priꝰ enĩ a manu iniquitatem
subtrahi. & post a tabernaculo ammonet
iniusticiã abscidi. quia quisqͥs iam praua
a se oꝑa exteriꝰ resecat. necesse ꝓfecto est.
ut ad semetipsũ rediens sollerter sese in
mentis intentione discernat. ne culpa quã
iam in actione ñ habet. adhuc in cogitatio¬
ne ꝑduret. Ande bene etiã ꝑ salomonem
dicit᷑: prȩpara foris opus tuũ. & diligent̃

Expanded text:
aut sola cogitatione committitur, aut cogitatione simul et opere perpetratur. Iniquitas ergo in manu est culpa in opere, injustitia vero in tabernaculo iniquitas in mente. Mens quippe nostra tabernaculum non incongrue vocatur, in qua apud nosmetipsos abscondimur, cum foris in opere non videmur. Sophar itaque, quia justi viri amicus est, novit quod dicat; sed quia justum increpat, haereticorum tenens speciem, proferre recte etiam quae novit ignorat. Sed nos calcantes hoc, quod ab eo tumide dicitur, pensemus ejus verba quam vera sint, si recte dicerentur. Prius enim a manu iniquitatem subtrahi, et post a tabernaculo admonet injustitiam abscidi, quia quisquis jam prava a se opera exterius resecat, necesse profecto est ut, ad semetipsum rediens, solerter sese in mentis intentione discernat; ne culpa, quam jam in actione non habet, adhuc in cogitatione perduret. Unde bene etiam per Salomonem dicitur: Praepara foris opus tuum, et diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
sumina ꝑtingimꝰ. cũ sic exteriora uitia
uincimꝰ. ut etiã cogitationes suꝑfluas a¬
mente resecemꝰ.Iuas nimirũ sacrificii
igne concremare est. flamina eas diuini amo.¬
nis incendere. ut totũ cor in dĩ amore ardeat.
& cogitationes suꝑfluas concremans quasi
nazerei capillos deuotionis ꝑfectione con¬
sumat. Et notandũ qđ in t̾errã corruens
adorauit. Ille enĩ uerã do adorationẽ exhibet.
qui semetipsũ quia puluis sit humiliter
uidet. qui nil sibi uirtutis tribuit. qui bona
quȩ agit esse de miscdia conditoris agnoscit.
Unde & competent᷑ dicit. Nudus egressus¬

Expanded text:
summam pertingimus, cum sic exteriora vitia summam pertingimus, cum sic exteriora vitia vincimus, ut etiam cogitationes sumente resecemus? Quas nimirum sacrificii igne concremare est flammas eas divini amoris incendere, ut totum cor in Dei amore ardeat, et cogitationes superfluas concremans, quasi Nazaraei capillos, devotionis perfectione con Et notandum quod in terram corruens adoravit. Ille enim veram Deo adorationem exhibet qui semetipsum, quia pulvis sit, humiliter videt, qui nihil sibi virtutis tribuit, qui bona quae agit esse de misericordia conditoris agnoscit. Unde et competenter dicit: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationũ nr̃arum p̃sumptio tumultꝰq
quasi in tirannidẽ erumpit: Habet autẽ
tirannidis suȩ satellites fauentes sibimet
cogitationes suas. sed si suꝑ tirannũ hostis
inuat. sauor mox satellitũ cessat: Intrante
namq aduersario satellites fugiunt. eumq
territi declinant quẽ in pace positi callida
adulatione laudabant. Subductis uero
satellitib ante hostẽ solus remanet. quia
recedentib elatis cogitationib ꝑturbatꝰ
animꝰ se solũmodo & temptationẽ uidet
Auditis gͦ aduersis caput detondetur. cũ
temptationib uehement᷑ irruentib a
p̃sumptionis suȩ contagionib mens nuda¬
tur. Quid est enĩ qđ nazarei capillos nu¬
triunt. nisi qd ꝑ uitã magnȩ continentię
pͣsumptionum cogitationes crescunt: Sed
quid est qd̃ deuotione completa caput na-¬
zareus radere capillosq in igne sacrificii
ponere iubetur. nisi qđd tunc ad ꝑfectionis

Expanded text:
cogitationum nostrarum praesumptio tumultusque cogitationum nostrarum praesumptio tumultusque quasi in tyrannidem erumpit. Habet autem tyrannidis suae satellites, faventes sibimet cogitationes suas. Sed si super tyrannum hostis irruat, favor mox satellitum cessat. Intrante namque adversario, satellites fugiunt, cumque territi declinant, quem in pace positi callida adulatione laudabant. Subductis vero satellitibus, ante hostem solus remanet, quia recedentibus elatis cogitationibus, perturbatus animus se solummodo et tentationem videt. Auditis ergo adversis caput detondetur, cum tentationibus vehementer irruentibus, a praesumptionis suae cogitationibus mens nudatur. Quid est enim quod Nazaraei capillos nutriunt , nisi quod per vitam magnae continentiae praesumptionum cogitationes crescunt? Sed quid est quod, devotione completa, caput Nazaraeus radere capillosque in igne sacrificii ponere jubetur, nisi quod tunc ad perfectionis
Abbreviated transcription (Latin):
qui repressis p̾sumptionis suȩ cogitationib
quam in semetipso infirmꝰ sit humiliter
& apud semetipsũ quempiã de magnis actib
cogitationum fiduciã ñ habere Eõipso enĩ
quo contra uicia fortit᷑ uiuitur. cogitatio¬
num p̃sumptio in corde generat᷑. & cum
mens foras culpas ualenter conterit. ple¬
rumq apud semetipsã latent᷑ intumescit.
iamq se esse magni alicuiꝰ meriti ęstimat.
nec se peccare in cogitatione sue estimatio¬
nis putat. Ante districti autẽ iudicis oculos
tanto deteriꝰ delinquitur. qnͣto culpa quo
occultiꝰ eo pene incorrigibiliter ꝑpetratur.
& tanto ad uorandũ latiꝰ patet fouea.
qnͣto de semetipsa elatiꝰ głatur uita
Unde ut sepe iam diximꝰ. pia conditoris.
dispensatione agitur. ut de se confidens
anma dispensatoria temptatione pulset᷑.
quatinꝰ infirmata quid sit inueniat. &
p̾sumptionis ꝓpriȩ fastũ deponat. Mox
enĩ ut temptatio mentẽ pulsauerit. om̃is

Expanded text:
qui repressis praesumptionis suae cogitationibus, qui repressis praesumptionis suae cogitationibus, quam in semetipso infirmus sit humiliter et apud semetipsum quempiam de magnis actibus cogitationum fiduciam non habere. Eo ipso enim quo contra vitia fortiter vivitur, cogitationum praesumptio in corde generatur; et cum mens foras culpas valenter conterit, plerumque apud semetipsam latenter intumescit; jamque se esse magni alicujus meriti aestimat, nec se peccare in cogitatione suae aestimationis putat. Ante districti autem judicis oculos tanto deterius delinquitur, quanto culpa 71 quo occultius, eo pene incorrigibiliter perpetratur: et tanto ad vorandum latius patet fovea, quanto de semetipsa elatius gloriatur vita. Unde, ut saepe jam diximus, pia conditoris dispensatione agitur, ut de se confidens anima, dispensatoria tentatione pulsetur quatenus infirmata, quid sit inveniat, et praesumptionis propriae fastum deponat. Mox enim ut tentatio mentem pulsaverit, omnis
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & alias ȩccłix dicitur.: sicut uitta coc¬
cin ea labia tua sponsa. & eloquium tuum
dulce: Uitta quippe. crines capitis astringit.
Labia gͦ sponsȩ sicut uitta sunt qͥa ex hor¬
tatione sc̃ȩ eccl̃iȩ cunctȩ in auditoꝵ m̃tib
diffusȩ cogitationes ligantur ne remisse
diffluant. ne se ꝑ illicita spargant. ne sparsȩ
cordis oculos deprimant. sed qͣsi ad unã se
intentionẽ colligant. dum uitta eas sc̃ę prȩ-¬
ditationis ligat: quã recte & coccineã asserit.
quia scõꝵ p̾dicatio. solo caritatis ardore
flaminascit. Quid uͦ ꝑ caput. nisi ea quȩ
principale uniꝰcuiusq actionis est mens
ipsa signatur: Unde & alias dicitur. & oleu
de capite tuo ñ deficiat. Oleũ quippe in capi¬
te est caritas in mente: & a capite oleu deficit.
cũ caritas a mente discedit. Caput gͦ de¬
tondere est. cogitationes suꝑfluas a m̃te
resecare. Et detonso capite in terrã corruit.

Expanded text:
Unde et alias Ecclesiae dicitur: Sicut vitta cocUnde et alias Ecclesiae dicitur: Sicut vitta coccinea labia tua, sponsa, et eloquium tuum dulce . Vitta quippe crines capitis astringit. Labia ergo sponsae sicut vitta sunt, quia exhortatione sanctae Ecclesiae, cunctae in auditorum mentibus diffusae cogitationes ligantur; ne remissae defluant, ne sese per illicita spargant, ne sparsae cordis oculos deprimant; sed quasi ad unam se intentionem colligant, dum vitta eas sanctae praedicationis ligat. Quam recte et coccineam asserit; quia sanctorum praedicatio solo charitatis ardore flammescit. Quid vero per caput, nisi ea, quae principale uniuscujusque actionis est, mens ipsa signatur? Unde et alias dicitur: Et oleum de capite tuo non deficiat . Oleum quippe in capite, est charitas in mente; et a capite deficit oleum, cum charitas a mente discedit. Caput ergo detondere est cogitationes superfluas a mente resecare. Et detonso capite in terram corruit,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & bene subiungitur. Scidit uesti
menta sua. Uestimenta scindimꝰ. cũ discer¬
nendo nr̃a oꝑa retractamꝰ. Si enĩ apud dm̃
nr̃a nos oꝑa qͣsi uestim̃ta ñ tegerent. nequa¬
quã uoce angłica diceretur. beatꝰ qͥ uigilat
& custodit uestimenta sua ne nudus am¬
bulet. & uideant turpitudinẽ eiꝰ. Turpi¬
tudo enĩ nr̃a tunc cernitur. cũ uita repre-¬
hensibilis ante iustoꝵ oculos in iudicio
nequaquã subsequentis boni oꝑis tegii-¬
ne uelatur. S qͥa cũ culpa temptamur. ad
lamentationẽ accendimur. atq ipsis lam¬
tis excitati. ad ꝑspiciendam lucẽ iusticie
suptiliꝰ oculos m̃tis aperimꝰ. qͣsi in dolore
uestim̃ta scindimꝰ. quia ex fletu discretio¬
ne crescente cuncta quȩ agimꝰ. districtius
irata manu iudicamꝰ. Tunc omnis nr̃a
elatio corruit. tunc cuncta ab animo co-¬
gitationũ suꝑfluitas cadit. Ande & sub¬
nisi defluentes animi cogitationes accipimꝰ :

Expanded text:
Unde et bene subjungitur: CAPUT LIUnde et bene subjungitur: CAPUT LInentur. --Vestimenta scindimus, cum discernendo nostra opera retractamus. Si enim apud Deum nos opera nostra quasi vestimenta non tegerent, nequaquam voce angelica diceretur: Beatus qui vigilat, et custodit vestimenta sua, ne nudus ambulet, et videant turpitudinem ejus . Turpitudo enim nostra tunc cernitur, cum vita reprehensibilis ante justorum oculos in judicio, nequaquam subsequentis boni operis tegmine velatur. Sed quia cum culpa tentamur, ad lamenta accendimur; atque ipsis lamentis excitati, ad perspiciendam lucem justitiae subtilius oculos mentis aperimus, quasi in dolore vestimenta scindimus, quia ex fletu, discretione crescente, cuncta quae agimus, districtius irata manu judicamus. Tunc omnis nostra elatio corruit, tunc cuncta ab animo cogitationum superfluitas cadit. Unde et subnisi defluentes animi cogitationes accipimus?
Abbreviated transcription (Latin):
cit fatigatur. ei contra hostis sui insidias
munimen humilitatis ostenditur. nam
unde se ꝑtimescit eneruiter cadere. inde
accipit fortiter stare: Temptatus autẽ ñ
solũ uires a quo accipiat discit. s qnͣta eas
uigilantia seruet intelligit. Sepe enĩ quẽ
temptationis certamen suꝑare ñ ualuit.
sua deteriꝰ securitas strauit. nã dũ lassum
se quisq in ocio remittit. dissolutã mentẽ
corruptori ꝓstituit. at si eũ ex dispensatio¬
ne suꝑnȩ pietatis temptatio non repente.
uehementer irruens. sed temperato accessu
erudiens pulsat. nimirũ ad insidias ꝓuiden¬
das euigilat. ut contͣ hostẽ se in certamine
I unc surrexit iob. Sedere enĩ quiescentiᷤᷤ
est. assurgere decertantis. Audits gͦ aduer¬
sis surgere est. exꝑtis temptationib mentẽ
ad certami na robustiꝰ parare. quib nimirũ
temptationib etiã discretio ꝓficit. quia ut
uirtutes a uitiis subtiliꝰ distinguat agnoscit:

Expanded text:
cit fatigatur; ei contra hostis sui insidias cit fatigatur; ei contra hostis sui insidias munimen humilitatis ostenditur, et unde se pertimescit etiam enerviter cadere, inde accipit fortiter stare. Tentatus autem non solum vires a quo accipiat, discit; sed quanta eas vigilantia servet, intelligit. Saepe enim quem tentationis certamen superare non valuit, sua deterius securitas stravit. Nam dum lassum se quisque in otio remittit, dissolutam mentem corruptori prostituit. Sed si ex dispensatione supernae pietatis tentatio non repente vehementer irruens, sed temperato accessu erudiens pulsat, nimirum ad insidias praevidendas evigilat, ut contra hostem se in certamine ibus proficit. --Sedere enim, quiescentis est; assurgere, decertantis. Auditis ergo adversis surgere, est expertis tentationibus mentem ad certamina robustius parare. Quibus nimirum tentationibus etiam discretio proficit, quia ut virtutes a vitiis subtilius distinguat, agnoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
est mens formidat. fiduciã sibimet spei
debilitat. sepe dum inm̃sis questionib ani-¬
mus tenditur. ꝑturbata fides quasi defectura
fatigatur. sed tam̃ uiuunt filiȩ quo domo
concussa moriunt᷑. qͥa & si intra conscientiã
spem fidem caritatẽq pene occumbere ꝑtur¬
batio ipsa renuntiat. has tam̃ ante di oculos
uiuas ꝑseuerantia rectȩ intentionis seruat.
Unde & puer qui hȩc nuntiet solꝰ euadit.
quia mentis discretio etiã inter temptam̃ta
incolumis ꝑmanet. Agit qͦ puer. ut iob filios
flendo recipiat. dum discretione nuntiante
dolens animꝰ uires quas qͣn amittere cȩperat.
penitendo conseruat. Mira autẽ hoc nobiscũ
dispensatione agitur. ut mens nr̃a culpȩ
ñ nunquã pulsatione feriatur. nam esse se
magnarũ uiriũ homo crederet. si nullum
unqua earũdem uiriũ defectũ intra m̃tis
archana sentiret. Sed dum temptatione
irruente quatitur. & quasi ultra quã suffi¬

Expanded text:
est, mens formidat, fiduciam sibimet spei est, mens formidat, fiduciam sibimet spei debilitat. Saepe, dum immensis quaestionibus animus tunditur, perturbata fides, quasi defectura, fatigatur. Sed tamen vivunt filiae quae domo concussa moriuntur, quia et si intra conscientiam spem, fidem et charitatem, quas pene occumbere perturbatio ipsa renuntiat; has tamen ante Dei oculos vivas perseverantia rectae intentionis servat. Unde et puer qui haec nuntiet solus evadit, quia mentis discretio etiam inter tentamenta incolumis permanet. Agitque puer, ut Job filios flendo recipiat, dum, discretione nuntiante, dolens animus vires, quas quasi amittere coeperat, poenitendo conservat. Mira autem hoc nobiscum dispensatione agitur, ut mens nostra culpae nonnunquam pulsatione feriatur. Nam esse se magnarum virium homo crederet, si nullum unquam earumdem virium defectum intra mentis arcana sentiret. Sed dum, tentatione irruente, quatitur, et quasi ultra quam suffi
Abbreviated transcription (Latin):
dum quasi amissa ampliꝰ amatur. Aliqnͣdo
dũ subiectũ se diuinȩ formidini animus
gaudet. repente suꝑbia temptante rigescit.
sed tam̃ ualde mox timens quia ñ timet.
ad humilitatẽ se iterũ festinus inflectit. &
tanto hanc solidiꝰ recipit. quanto eiꝰ uirtutis
pondus quasi amittendo pensauit. Euersa
temptatione conscientia ad utilitatẽ ꝓpriȩ
cognitionis raptim & in momento temporis
carne moriuntur. quia uidelicet uirtutes
nr̃e tẽptationis tempore & si in momento
turbatȩ ab status sui incolumitate deficiunt.
ꝑ intentionis tam̃ ꝑseuerantiam integrȩ in
mentis radice subsistunt. Cum quib etiã
tres sorores occumbunt. quia in corde ñnun¬
quã ꝑ flagella turbatur caritas. ꝑ formidinẽ
concutitur spes. ꝑ questiones pulsat᷑ fides.
Sepe enĩ quasi a conditoris amore torpescimꝰ.
dum ultra quã nobis congruere credimꝰ fla¬
gello fatigamur. sepe dum plusquã necesse

Expanded text:
dum quasi amissa amplius amatur. Aliquando dum quasi amissa amplius amatur. Aliquando dum subjectum se divinae formidini animus gaudet, repente superbia tentante rigescit. Sed tamen valde mox timens quia non timet, ad humilitatem se iterum festinus inflectit; et tanto hanc solidius recipit, quanto ejus virtutis pondus quasi amittendo pensavit. 79. Tententatione conscientia, ad utilitatem propriae cognitionis raptim et in momento temporis carne moriuntur, quia videlicet virtutes nostrae tentationis tempore etsi in momento turbatae ab status sui incolumitate deficiunt, per intentionis tamen perseverantiam integrae in mentis radice subsistunt. Cum quibus etiam tres sorores occumbunt, quia in corde nonnunquam per flagella turbatur charitas, per formidinem concutitur spes, per quaestiones pulsatur fides. Saepe enim quasi a conditdum ultra quam nobis congruere credimus, flagello fatigamur. Saepe dum plusquam necesse
Abbreviated transcription (Latin):
tribuamꝰ. nam tanto maturiꝰ ad grauitatẽ
restringimur. quanto ad hanc qͣsi amissã
tredimꝰ. Aliquando dũ mens fortiter
aduersa contemnit. subortis aduersitatiᷤ
euentib hanc metus uehemens ꝑcutit.
sed ꝑ hunc concussa discit cui tribuat qđ
in quib dam fortiter sterit. nam tanto
post ualidiꝰ fortitudinẽ retinet. quanto
hanc repente irruente formidine sibi iã
quasi elapsam uidet. Aliquando dũ ma¬
gna nos scire gaudemꝰ. repentinȩ ignoran¬
tiȩ cecitate torpescimꝰ. sed quo ignorantia
mentis oculus ad momentũ clauditur.
eo post ad scientiã ueriꝰ aperitur. ut nimirũ
flagello suȩ cecitatis eruditus. scire ipsum a
quo habeat sciat: Aliquando dum religiose
cuncta disponimꝰ. dum pietatis uiscera plene
nos habere gratulamur. quadam m̃tis duri¬
tia irruente ꝑcutimur. sed quasi obdurati
cognoscimꝰ cui pietatis habitȩ bona tribua¬
mus. & pietas ueriꝰ uelut extincta recipit᷑.

Expanded text:
tribuamus; et tanto maturius ad gravitatem tribuamus; et tanto maturius ad gravitatem restringimur, quanto ad hanc quasi amissam redimus. Aliquando dum mens fortiter adversa contemnit, subortis adversitatis eventibus, hanc metus vehemens percutit. Sed per hunc concussa discit cui tribuat quod in quibusdam fortiter stetit; et tanto post validius fortitudinem retinet, quanto hanc repente irruente formidine sibi jam quasi elapsam videt. Aliquando dum magna nos scire gaudemus, repentinae ignorantiae caecitate torpescimus. Sed quo ignorantia mentis oculus ad momentum clauditur, eo post ad scientiam verius aperitur, ut nimirum flagello suae caecitatis eruditus, et scire ipsum a quo habeat sciat. Aliquando dum religiose cuncta disponimus, dum pietatis viscera plene nos habere gratulamur, quadam mentis duritia irruente percutimur. Sed quasi obdurati cognoscimus, cui pietatis habitae bona tribuamus; et pietas verius velut exstincta recipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
qualis malis imminentib obuiet. uel contͣ
temptationẽ quomͦ se p̃paret ignorat. Sed
hac ipsa stulticia cor prudent᷑ eruditur.
quia unde ad momentũ . desipit. eo post
ueriꝰ quo & humiliꝰ sapit. & sapientia unde
quasi amittitur inde certiꝰ possidet᷑. aliqnͣ¬
do dũ sublimia intelligendo in elationẽ se
animꝰ erigit in reb imis & uilib graui hebe¬
tudine pigrescit. ut repente sibi etiã ima
clausa ñ uideat. qui pernix sũma penetrat.
Sed hȩc ipsa hebetudo intellectum nobis
dum subtrahit seruat. quia dum ad mo-¬
iuciuio diu mentum cor humiliat.
ueriꝰ ad sublimia intelligenda confirmat:
aliquando dũ cuncta nos agere consilii
grauitate gaudemꝰ. pulsante cause emer-¬
gentis articulo precipitatione subita ra¬
pimur. & qui nos semꝑ disposite uixisse.
credidimꝰ repente. intima confusione ual¬
stamur. sed tamen eiꝰdem confusionis eru¬
ditione discimꝰ. ne nr̃is uirib consilia nr̃a

Expanded text:
qualiter malis imminentibus obviet, vel contra qualiter malis imminentibus obviet, vel contra tentationem quomodo se praeparet, ignoret. Sed hac ipsa stultitia cor prudenter eruditur, quia unde ad momentum decipitur inde post verius, quo et humilius sapit; et sapientia, unde quasi amittitur, inde certius possidetur. Aliquando, dum sublimia intelligendo, in elatione se animus erigit; in rebus imis, et vilibus gravi hebetudine pigrescit, ut repente sibi etiam ima clausa videat, qui pernix summa penetrabat. Sed haec ipsa hebetudo intellectum nobis, dum subtrahit, servat; quia, dum ad momentum cor humiliat, verius ad sublimia intelligenda cor firmat. Aliquando, dum cuncta nos agere consilii gravitate gaudemus, pulsante causae emergentis articulo, praecipitatione subita rapimur; et qui nos semper disposite vixisse credimus, repente intima confusione vastamur. Sed tamen ejusdem confusionis eruditione discimus, ne nostris viribus consilia nostra
Abbreviated transcription (Latin):
temptamenta erudiat. in septẽ mox uirtu¬
tib temperat. ut contra stulticiã sapientiã.
contra hebetudinẽ intellectũ. contͣ preci¬
pitationẽ consiliũ. contra timorẽ fortitu
dinẽ. contra ignorantiã scientiã. contra
duriciã pietatẽ. contra suꝑbiam det timorẽ
Sed ñ nunquã dum mens nr̃a tanti mune-¬
ris plenitudine atq ubertate fulcitur. si
continua in his securitate ꝑfruitur. a quo
sibi hȩc collata sint obliuiscitur. se a se ha¬
bere putat. qđ nunqua sibi abesse conside.¬
rat. Unde fit ut aliquando se hȩc eadem
gr̃a utiliter subtrahat. & p̃sumenti quantũ
in se infirmetur ostendat: Tunc enĩ uere
cognoscimꝰ bona nr̃a unde sunt. quando
hȩc quasi amittendo sentimꝰ. quia a nobis
seruari ñ possunt: Ad hoc itaq intimandę
humilitatis magisteriũ. fit plerũq ut irru-¬
ente tẽptationis articulo. tanta stulticia
sapientiã nram feriat. ut turbata mens

Expanded text:
tentamenta erudiat, in septem mox virtutentamenta erudiat, in septem mox virtutibus temperat, ut contra stultitiam, sapientiam; contra hebetudinem, intellectum; contra praecipitationem, consilium; contradinem; contra ignorantiam, scientiam, contra duritiam, pietatem; contra superbiam det timorem. Sed nonnunquam, dum mens nostra tanti muneris plenitudine atque ubertate fulcitur, si continua in his securitate perfruitur, a quo sibi haec sint obliviscitur, seque a se habere putat, quod nunquam sibi abesse considerat. Unde fit ut aliquando se haec ab eadem gratia utiliter subtrahat, et praesumenti quantum in se infirmetur, ostendat. Tunc enim vere cognoscimus bona nostra unde sint, quando haec quasi amittendo sentimus, quia a nobis servari non possunt. Ad hoc itaque intimandae utilitatis magisterium, fit plerumque, ut irruente tentationis articulo, tanta stultitia sapientiam nostram feriat, ut turbata mens,
Abbreviated transcription (Latin):
temperamꝰ : non nunquã setimor cordi
insinuat. & uires nr̃ȩ fortitudinis turbat.¬
& eo minores contra aduersa existimus.
quo quędã ꝑdere immoderatiꝰ dilecta for-¬
midamꝰ. ñ nunquã uero amor suus se mͣti
ingerit. eãq latenti motu a rectitudine
iusticiȩ diuertit. & quo se totam auctori
reddere negligit. eo in se isticiȩ uiri con-¬
tradicit. Uentus gͦ uehemens quatuor an¬
gulos domꝰ concutit. dum fortis temptatio
occultis motib quatuor uirtutes quatit.
& quasi quassatis angulis domus eruitur.
Intra hos autẽ quatuor domꝰ angulos filii
conuiuantur. quia intra archana mentis
quȩ principaliter his quatuor uirtutib
ad sũmȩ rectitudinis culmen erigitur. uir¬
tutes ceterȩ quasi quȩdã cordis soboles se
inuicẽ pascunt. Donũ quippe sp̃s. quod in
subiecta mente. ante alia. prudentiã tem¬
perantiã. fortitudinẽ. & iusticiã format.
eandem mentẽ ut contra singula quȩq

Expanded text:
temperamus. Nonnunquam se timor cordi temperamus. Nonnunquam se timor cordi insinuat, et vires nostrae fortitudinis turbat; et eo minores contra adversa existimus, quo quaedam perdere immoderatius dilecta formidamus. Nonnunquam vero amor suus se menti ingerit, eamque latenti motu a rectitudine justitiae divertit; et quo se totam auctori reddere negligit, eo in se justitiae juri contradicit. Ventus ergo vehemens quatuor angulos domus concutit; dum fortis tentatio occultis motibus quatuor virtutes quatit; et quasi quassatis angulis domus eruitur, --Intra hos autem quatuor domus angulos filii convivantur, quia intra arcana mentis, quae principaliter his quatuor virtutibus ad summae rectitudinis culmen erigitur, virtutes caeterae quasi quaedam cordis soboles se invicem pascunt. Donum quippe Spiritus, quod in subjecta mente ante alia prudentiam, temperantiam, fortitudinem, justitiam format, eamdem mentem ut contra singula quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
arem tibi. Sicut supra iam diximꝰ regio
deserti est immundoꝵ spirituũ multitudo
derelicta. quȩ dũ conditoris sui beatitudinẽ
deseruit. quasi manũ cultoris amisit A qua
uentꝰ uehemens uenit. & domũ subruit.
quia ab immundis spiritib foris tẽptatio
surripit. & a tranquillitatis suȩ statu consci
ista consistit. quia nimirũ solidum mentis nr̃e
edificiũ prudentia. temperantia. fortitudo.¬
& iusticia sustinet. In quatuor angulis domꝰ
ista subsistit. quia in his quatuor uirtutib
tota boni oꝑis structura consurgit. Unde
& quatuor paradisi flumina terram irrigant.
quia dũ his quatuor uirtutib cor infundit᷑.
ab om̃i desiderioꝵ carnaliũ estu temperatur.
Sed ñnunquã dũ menti ignauia surpit.
prudentia frigescit. nam cũ fessa torpet uen¬
tura ñ ꝓuidet. ñ nunquã dum ñnulla m̃ti
delectatio surripit. temperantia nr̃a mar¬
cescit. In quantu enĩ ad delectationem pre¬
sentiũ ducimur. in tantũ minꝰ ab illicitis

Expanded text:
r. --Sicut supra jam diximus, regio deserti est immundorum spirituum multitudo derelicta: quae dum conditoris sui beatitudinem deseruit, quasi manum cultoris amisit a qua ventus vehemens venit, et domum subruit; quia ab immundis spiritibus fortis tentatio subripit, et a tranquillitatis suae statu conscieista consistit, quia nimirum solidum mentis nostrae aedificium, prudentia, temperantia, fortitudo, justitia sustinet. In quatuor angulis domus ista subsistit, quia in his quatuor virtutibus tota boni 68 operis structura consurgit. Unde et quatuor paradisi flumina terram irrigant, quia dum his quatuor virtutibus cor infunditur, ab omni desideriorum carnalium aestu temperatur. Sed nonnunquam dum menti ignavia subripit, prudentia frigescit; nam cum fessa torpet, ventura non providet. Nonnunquam dum nonnulla menti delectatio subripit, temperantia nostra marcescit; in quantum enim ad delectationem praesentium ducimur, in tantum minus ab illicitis