comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reforunt ad uespasiani & titi
tempora quib: hiero solrma subuersa t̃ :
Sedhoc sidei pr̃ ae non conuenit utmine¬
tur dñr regnoromano quare impim
gentem subuesterit & rursum in
montem sion dicat munera offeren¬
da Nisi forte & haee spiritaliter i
ecclesia accipiamus. Qui mittitin
mari legatos & inua sirpaprri suꝑa¬
quas: Ite angeli ueloces ad gentem
conuulsam & dilaceratam ad popu¬
lum terribilem post quem non c̃
alius gentem expectantem. ex peo¬
tantem & conculcatam cuius diri¬
puerunt flumina interram eis:
A pud hebracos & ac grptids & aegr̃ptor
& aegrptia uno uocabulum Nuncu¬
pantur meacm hocdictum sit
nequis in uerbo haoreat. Cum ꝓ
genere seminino masculinũ hiue¬
nerit. Idẽ ꝓterra hominem quȩ
tunc dicitur. Quimittit in mari
legatos hoc ẽ ipsa mes Rtim Ipsa
acgrptius eo qđ de a lexandria quae
tunc ut diximur. Nõ uocabat᷑ lega¬
timissi sint hierus olimã & inua¬
sis paprri idẽ epistolis siuen auibis
suũ illis auxiliũ ꝓmittenter Ite

Expanded text:
ferunt ad Vespasiani et Titi tempora, a quibus Hierosolyma subversa est. Sed hoc fidei nostrae non convenit, ut minetur Dominus regno Romano, quare impiam gentem subverterit, et rursum in montem Sion dicat munera deferenda, nisi forte et haec spiritualiter in Ecclesia accipiamus. Qui mittit in mari legatos, et in vasis papyri suaquas ite angeli veloces ad gentem convulsam et dilaceratam ad populum terribilem post quem non est alius gentem expectantem expectantem et conculcatam cuius diripuerunt flumina terram ejus. Apud Hebraeos et Aegyptus et Aegyptius et Aegyptii, uno vocabulo nuncupantur MESRAIM . Hoc dictum sit, ne quis in verbo haereat, cum pro genere feminino masculinum invenerit, id est, pro terra hominem, quia et nunc dicitur: Qui mittit in mari legatos, hoc est, ipsa Mesraim, ipse Aegyptius, eo quod de Alexandria, quae tunc, ut diximus, No vocabatur, legati missi sunt Hierosolymam et in vasis papyri, id est, epistolis, sive navibus, su
Abbreviated transcription (Latin):
riolos: Cũ sedicio fuerit orta iae¬
grpto si uebabr lonio seruire cupi¬
entiũ siue nubentiũ iugũ ci colla
submittere siue alus xp̃o credenti¬
b: aliis repugnantib: disrũ p&ur
& scind&ursprae grpti non eadẽ
cunctis uolentibus & omne consiliũ
adsimula crasua & diuinos & ariolos
acuates magicisq: ed occis astib: int̃¬
rogabunt curista acciderint:
& tradã aegrptũ inmanu crudeliũ &¬

Expanded text:
riolos. Cum seditio fuerit orta in Aeriolos. Cum seditio fuerit orta in Aegypto, sive Babylonio servire cupientibus, sive nolentibus jugo ejus colla submittere: sive aliis Christo credentibus, aliis repugnantibus, disrumpetur et scindetur spiritus Aegypti, non eadem cunctis volentibus, et omne consilium ad simulacra sua; et divinos, et hariolos, ac vates, magicisque edoctos artibus interrogabunt, cur ista acciderint. Et tradam Aegyptum in manu domi
Abbreviated transcription (Latin):
tae auctoritate consentiens: & cerrare
inquid faciã multitudinẽ aegrpti i
manu nabogo donosor regirbabrlonis:
& iterũ confortabo brachia regis babr¬
lonis: Daboq gladiũ meũ imanueiꝰ
& confringam brachia pharaonis.
& scient quia ego dñr cum dederogla¬
diũ meũ hnmanu regis babrlonis
& extenderi t cũ superterrã egrp¬
ti & dirꝑgam aegr̃ptũ inationes.
Siaũt ad tẽpora referemus saluatoris
illud decuuangelio sumamus ex¬
emplum: Nolite putare quodue¬
ni pacẽ mittere suꝑ terram. non
ueni pacẽ mittere sodgladiũ Vt¬
nienĩ diuidere uirũ aduersur ꝓ
ximũ suũ & filiã contramatrõ suã
& nurũ contra socrã suã & inimi¬
cihomines domesticieꝰi : & rursum
in alio loco erunt diuisi duo intres
& tres iduo: Pater contra filium
& mat̃ contra filiã suã nurus con¬
tra socrũ suã : & disrũ p&ur sp̃r
p̃cipitabo & int̃rogabunt simul acra
sua & diuinos suos & phitoner & a¬

Expanded text:
tiae auctoritate consentiens: Et cessare, tiae auctoritate consentiens: Et cessare, inquit, faciam multitudinem Aegypti in manu Nabuchodonosor regis Babylonis. Et iterum: Confortabo brachia regis Babylonis, daboque gladium meum in manu ejus, et confringam brachia Pharaonis. Et scient quia ego Dominus, cum dedero gladium meum in manu regis Babylonis, et extenderit eum super terram Aegypti, et dispergam Aegyptum in nationes . Si autem ad tempora referimus Salvatoris, illud de Evangelio sumamus exemplum: Nolite putare quod veni pacem mittere super terram: non veni pacem mittere, sed gladium. Veni enim dividere virximum suum, et filiam contra matrem suam, et nurum contra socrum suam, et inimici hominis domestici ejus . Et rursum in alio loco: Erunt divisi duo in tres, et tres in duo: pater contra filium, et mater contra filiam, et nurus contra socrum . Et disrumpetur spiritus praecipitabo: et interrogabunt simulacra sua et divinos suos, et pythones et ha
Abbreviated transcription (Latin):
pora referunt. Quando egres¬
sup est suꝑ nubem leuem id .ẽ.
corpus humanum qđ ex uirgine
ad sumpserat. Nullo humanȩ
commextionis semine p̃ graua¬
tum. siue qđ a nube leue porta¬
tus sit idẽ corpore uirginali.
& ad ingres sum om̃s dȩ mones
contremuerint. Tuncq: prima
ido lorum runa fuit prȩsen¬
tiã dñi ferre non sustinens: &
concurrere faciã ae grptios ad¬
uersum aegyptios & pugnabit᷑
contra fratrem suũ. ciuitas ad¬
uersus ciuitatem. & regnũ ad¬
uersur regnum : Ingresso ae¬
gyptum dño & potentissimã
gentẽ sui praesentia destruen¬
te erit prima uictoria dissidere
care qđ temporibis assrriorũ
& nabugo donosor regis babyllo¬
nis factũ eẽ manifestũ ẽ alus
sedentibis & alus repugnantib: :
Quod autem haec babylloniam
captiuitatẽ p̃dicat. Hie remi¬
as testis c̃ dicens uitula olgans
atq formonsa aegrptur stimulator
ab aqui lone ueni& ei & rursum confura
ẽ. filia aegrpti & tradita hmanu popu¬
liaquilonis. Et echiel pari prophe¬

Expanded text:
pora referunt, quando ingressus est super nubem levem, id est, corpus humanum, quod ex Virgine assumpserat, nullo humanae commixtionis semine praegravatum: sive quod a nube levi portatus sit, id est, corpore Virginali, et ad ingressum ejus omnes daemones contremuerint, tuncque prima idolorum ruina fuerit, praesentiam Domini ferre non sustinens. Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios, et pugnabit vir contra fratrem suum, versus civitatem, et regnum adversus regnum. Ingresso Aegyptum Domino, et potentissimam gentem sui praesentia destruente, erit prima victoria dissidere care: quod temporibus Assyriorum et Nabuchodonosor regis Babylonii factum esse, manifestum est, aliis sedentibus, et aliis repugnantibus. Quod autem haec de Babylonica captivitate praedicat, Jeremias testis est, dicens: Vitula elegans atque formosa Aegyptus, stimulator ab Aquilone veniet ei. Et rursum: Confusa est filia Aegypti, et tradita in manu populi Aquilonis . Ezechiel quoque pari prophe
Abbreviated transcription (Latin):
Dirso lutaẽ damarcur uersa hfu
gã tremor adp̃hendit eam. an¬
gustia & dolores tenuerunt eam
quasi parturientem & iterum
succendam ignem inmuro da¬
masci & deuorabit moenia be¬
nada psciendum quod ab hiere¬
mia babrlonia captiuitas da¬
mascenȩ urbis dircribitur. Idẽ
paucorum quo sassrriorum rex
reliquerat inea esaias autem ui¬
cinam ab assrrus captiuitatem
nunti& : Alii aestimant deroma¬
na captiuitate pracdici. quan¬
do & iudacorum captus est. po¬
pulus &damascur cui impera¬
bat a rosa similem sustenuit
seruitutem ut cunotaque su ꝑ¬
cascripta sunt ad xp̃i tempus &¬
ada postolorum mysteria trans¬
ferant. &erit i dicilla ad te¬
nuabitur gloria ia cob & pingues
carnes eius marcercent.¬

Expanded text:
Dissoluta est Damascus, versa est Dissoluta est Damascus, versa est in fugam, tremor apprehendit eam, angustia et dolores tenuerunt eam quasi parturientem . Et iterum: Succendam ignem in muro Damasci, et devorabit moenia Benadab. Sed sciendum quod ab Jeremia Babylonia captivitas Damascenae urbis describitur, id est, paucorum quos Assyriorum rex reliquerat in ea. Isaias autem vicinam ab Assyriis captivitatem nuntiat. Alii aestimant de Romana captivitate praedici, quoniam et Judaeorum captus est populus; et Damascus cui imperabat Areta, similem sustinuit sereas scripta sunt, ad Christi tempus et Apostolorum mysteria transet erit in die illa adtenuabitur gloria Iacob et pingue carnis eius marcescet
Abbreviated transcription (Latin):
&erit sic̃ aceruur lapidũ inruinaut
tante modo parerent here & pris¬
tincorpotentiȩ uestigico:¬
in ruinarum magnitudine demons¬
trentur. derclictae ciuitates aroer.
gregibur erunt aroer miris cehit̃¬
p̃tatur quae propriȩ arbor in so¬
litudine & salra humo nascitur
& per hoo uastitas demonstrat᷑:
solitudo ut nec insidiator tim̃¬
dussit . & cessabit adiutoriũ
abef fraim: Nequaquã x trib:
milla contra iudam habebunt
bit quando autem dicit. cessare
regnum & quiescere. Non perpe¬
tuam significat uastitatem sed
aufest in p̃sens potentiã perquã
iomnispria ante regnabat:
do inquid xtribus assrrio po¬
pulante deleta sunt & omnis
gloria carum incaptiuitate duc¬
ta est : sic pauci qui indamasco
residerint imitantur. & ha¬
bebunt gloriã gentis : sotiae
gloriam ꝑ hironiã dictã : acci
pe ignominia: hoc autem totum
fi& quia dñs locutus est cuius uer¬
ba irrita cẽ. non possunt : quidã
hanc proph&iã candem putant
cẽ. quã in hieremiã legimus:

Expanded text:
rvus lapidum in ruinam, ut tantummodo parietinae ac pristinae potentiae vestigiin ruinarum magnitudine demonstrentur. Derelictae civitates Aroer gregibus erunt. Aroer, myrice interpretatur, quae proprie arbor, in solitudine et salsa humo nascitur, et per hoc vastitas demonstratur. solitudo, ut nec insidiator timendus sit. Et cessabit adjutorium ab Ephraim: nequaquam decem tribus in illa contra Judam habebunt bit. Quando autem dicit cessare regnum et quiescere, non perpetuam significat vastitatem, sed aufert in praesens potentiam, per quam in omni Syria ante regnabat. do, inquit, decem tribus Assyrio populante deletae sunt, et omnis gloria earum in captivitatem ducta est: sic pauci, qui in Damasco resederint, immutabuntur, et habebunt gentis gloriam sociae. Gloriam per ironiam dictam accipe, pro ignominia. Hoc autem totum fiet, quia Dominus locutus est, cujus verba irrita esse non possunt. Quidam hanc prophetiam eamdem putant esse, quam in Jeremia legimus:
Abbreviated transcription (Latin):
pecula: Comedontes & bibentes:
surgite principes arripite dipcũ:
Locus iste duplicit̃ accipit᷑: omȩ de
&clamitȩ ꝗb: supradixi. ascende
elã obsidȩ medȩ sumite cr̃bũ futuro
uos proelio prȩparate. nepost¬
quã dimicationis tõpus ad uene¬
rit lassitudo uos detrahat. Cũq
comederitis abiberitis surgite arinas¬
corripite. babrloniam debellate :
quodq: ait. contẽplare inspecula:
hoc sensu legitur. diligenter
quae uentura sunt prospicite:
potest sic intellegi: obabrlon⁊ para
balthasar filio euil mero dac ne¬
poti nabugo donosor regituo
mensa atq: conuiuium. & uide
quid post cibum ueniat. in quoscortan
tos & concubinas inuasis dñi ꝓ
pinabat. Oprincipes qui cum
rege accumb&is. macdos aut̃ ꝑsas¬
q: significat surgite ad interfitien¬
dum regem : arma corripite: hoc
plenus indani helis uoluminis dis¬
pone speculatorẽ & qđ cũq uiderit¬
adnunti&: & uidit currũ duorũ
aequitũ ascensorẽ asini. & ascen¬

Expanded text:
bibentes: surgite, principes, arripite clypeum. Locus iste dupliciter accipitur: o Medi et Elamitae, quibus supra dixi: ascende Elam, obside Mede, sumite cibum, futuro vos praelio praeparate, ne postquam dimicationis tempus advenerit, lassitudo vos retrahat. Cumque comederitis et biberitis, surgite, armacorripite, Babylonium debellate. Quodque ait, contemplare in specula, hoc sensu legitur: diligenter quae ventura sunt, prospice. Potest et sic intelligi: o Babylon, para Balthasar filio Evilmarodach nepoti Nabuchodonosor regi tuo mensam atque convivium, et vide quid post cibum eveniat, in quo scortis et concubinis in vasis Domini propinabit. O principes, qui cum rege accumbitis, Medos autem Persasque significat, surgite et ad interficiendum regem arma corripite. Hoc plenius in Danielis volumine dispone speculatorem, et qadnuntiet et vidit currum duorum equitum ascensorem asini et ascen
Abbreviated transcription (Latin):
lũq a postolũ uasclectionis : Quiue¬
ro asseriorum temporib: putant con¬
plea quae dicta sunt hocuo lunt in¬
tellegi quod sub asseria captiuitate
damartur nonsit omnino del&a sod
trans latis quib:dã incrrenen. alia
parscultorũ terrae dimirra sit quȩ &
ipra postea babr lonia uastante del&at̃
sidonec sub mace donibus & tholomeis rur¬
sum restaurar&ur : Qin aduenti p̃i
cẽt quidẽ ciuitas sed non tantȩ potenti¬
ȩ quanta antesuerat & est sensurtã
pauci remanebunt indamasco quã so¬
lent post messorer paucȩ remanerespi¬
cȩ quasi hiualle raphaim latissima & po¬
tentissima solent pauperes legere uł
iolea paucȩ oliuȩ quȩ diligentiã legen¬
tis euaserint : Indicilla inclinabi t

Expanded text:
um vas electionis . Qui vero Assyriorum temporibus putant completa quae dicta sunt, hoc volunt intelligi, quod sub Assyria captivitate Damascus non sit omnino deleta, sed translatis quibusdam in Cyrenem, alia pars cultorum terrae dimissa sit, quae et ipsa postea Babylonio vastante deleta est: donec sub Macedonibus et Ptolemaeis rursum instauraretur, et in adventu Christi esset quidem civitas, sed non tantae potentiae quantae antea fuerat. Et est sensus: tam pauci remanebunt in Damasco, quam solent post messores paucae remanere spicae, quas in valle Raphaim latissima et potentissima solent pauperes legere: vel in olea paucae olivae, quae diligentiam legentis evaserin
Abbreviated transcription (Latin):
praquod arcenderit raasin rexsrriȩ
& phacee filiur romeliȩ rexirł in hieru¬
salem ad procliandũ contracã. Nun¬
tiatumq: sit domui dauid requieuit
srria super ephraim. de quibus pro¬
phoca loquitur adahar nolitimere
& cortuũ ne formid& ad uobus cau¬
dirtitionum fumi gantiũ horũ inira¬

Expanded text:
sin rex Syriae et Phacee Filius Romeliae, rex Israel, in Jerusalem, ad praeliandum contra eam: nuntiatumque sit domui David: Requievit Syria super Ephraim, de quibus Propheta loquitur ad Achaz: Noli timere, et cor tuum ne formidet a duabus caudis titionum fumigantiu
Abbreviated transcription (Latin):
su sel. quod simmachur sonitum
theodotio naues interp̃tati sunt
& nos inermbalũ uertimus aqui¬
la inumbram trastulit. sed scien¬
dum quod umbra. Sel. dicitur.
hic autem syllaba ipsa gemino¬
tur ex quo possumus dictũ intel¬
legere : Vae terrae quac inũbra
alarum suarum pollicitura au¬
xilium & cum scriptura dicat:
Qui habitat madiutorio altissimi
inptectione dĩ cȩli commorabit᷑:

Expanded text:
od Symmachus, sonitum, Theodotion, aves interpretati sunt, et nos in cymbalum vertimus. Aquila bis umbram transtulit. Sed sciendum quod umbra SEL dicitur, hic autem syllaba ipsa geminatur. Ex quo possumus dictum intelligere: Vae terrae, quae in umbra alarum suarum pollicetur auxilium. Et cum Scriptura dicat: Qui habitat in adjutorio Altissimi, in protectione Dei coeli commo
Abbreviated transcription (Latin):
tribub c̃ traiudã p̃bebat auxiliũ.
& regũ & parali pomen on narra
historia &iã ipsis uastantẽ ab as¬
srris ad ꝓpinquare significat.
dicente rege assrrior. coepiarabiã
& damascũ & samariã. Sic̃enĩ illr
coepi & uniũsa regna capiãi & in
regiũ uolumine legimꝰ: Arcenđrex
assrrior damascũ & coepit eam
& transtu lit incirenen . rta sinqo

Expanded text:
aebebat auxilium, et Regum et Paralipomenon narrat historia, etiam ipsi vastitatem ab Assyriis appropinquare significat, dicente rege Assyriorum: Cepi Arabiam et Damascum et Samariam. Sicut enim illas cepi, et universa regna capiam. Item in Regum volumine legimus: Ascendit rex Assyriorum Damascum, et cepit eam et transtulit in Cyrenen.
Abbreviated transcription (Latin):
os & aeuȩos solus theodotio ebrȩicũ
uerbũ posuit ar̃s. & em̃ir qđ apud
eo nom̃datius legitur horer & amir
id c̃. uomeres aceruir segetuim : Qui¬
a oblita es dĩ saluatorirtui & fortis ad¬
iutoristui nones recordata : Istain

Expanded text:
eos et Evaeos. Solus Theodotio Hebraicum verbum posuit, ARS ET EMIR: quod apud eos emendatius legitur HORES ET AMIR , id est, vomeres et acervi segetum. Quia oblita es Dei Salvatoris tui, et fortis adjutoris tui
Abbreviated transcription (Latin):
sentiunt iudacorum & hoc capi¬
tulũ qđ nunc ꝓ posuimus super
&linicis int̃p̃tantur qui ꝑsequatiꝰ¬
t᷑ ecclesiam. Illud quoq qđ seꝗt᷑
increpauit eũ & fugios ꝓcul : dedia¬
bulo accipiunt tropologiã int̃¬
p̃tationom uastitatẽ ꝑsecutorũ
& demonũ de monstrantes : Nor
aut coeptum seꝗm᷑ ordinẽ hstoria

Expanded text:
tiunt Judaeorum. Et hoc capitulum quod nunc proposuimus, super Ethnicis interpretantur, qui persequuntur Ecclesiam. Illud quoque quod sequitur, Increpabit eum, et fugiet procul, de diabolo accipiunt, tropologica interpretatione vastitatem persecutorum, et daemonum demonstrantes. Nos autem coeptum sequimur ordi
Abbreviated transcription (Latin):
& erit deserta. Hoc ñ loꝗt aotradi.¬
ut quomodo aduentũ exegypto popu¬
lidĩ om̃s gentes quȩ incolebant terrã
reꝓmissionis subito pͥauore t̃rite ara¬
tra dimiscrunt: A ceruosq fru¬
gũ & media opera salutẽ pedib: re¬
ꝗrentes: sic & terra multo tẽpore
desolata ꝑmaneat Vnde miror ꝓa

Expanded text:
eserta. Hoc non loquitur contra Daut quomodo ad adventum ex Aegypto populi Dei, omnes gentes quae incolebant terram repromissionis, subito pavore conterritae aratra dimiserunt, acervosque frugum et media opera, salutem pedibus requirentes: sic et terra Israel multo tempore desol
Abbreviated transcription (Latin):
& do lobis grauitor : Hor inquid opẽ¬
rum tuorũ fructurcapier uitis tua
sorech. degenerauit in labrur cam:
Sementuum spem ꝓmittit higerini¬
ne : sed cũ maturitas uenerit ab alio
demitt& & tuncdo lobis grauiter
quando sperata & paenelã terita ꝑ¬
dideris: Vemultitudini populorũ
multorũ ut multitudinemaris
sonantis & tumultus turbarum
sicut sonitus a quarũ multarum
sonabunt populi sicut sonitus a¬
quarum inundantiũ & ieropa¬
puluis montiũ a facie uenti & sicut

Expanded text:
 dolebis graviter. Hos, inquit, operum tuorum fructus capies: vitis tua Sorec degenerabit in labruscam, semen tuum spem promittet in germine; sed cum maturitas advenerit, ab alio demetetur. Et tunc dolebis graviter, quando sperata et pene jam tenta perdideris. Vae multmultorum, ut multitudo maris sonantis: et tumultus turbarum, sicut sonitus aquarum multarum. Sonabunt populi sicut sonitus aquarum inundantium, et increpapulvis montium a facie vent
Abbreviated transcription (Latin):
operati sunt digitullus a non rerpici&
lucus & delubra. hoc xp̃i tẽporib: putan¬
terse compl&um. quando distructo
regno damarci ꝑp&uum siluatorir sus¬
cessit imperium &ido latriae error
ẽ inminutds: pia quidem uoluntar
int̃p̃tantur sed nan seruans instori¬
ac ordirien : Nos autem dicimꝰ quod
sub uersa damasco &xtribubus duc¬
tis in assirus resodui tribuum
quierant exir ł ad ezechiȩ litte¬
ras conuersi sint adcultũ dĩ & ad
tem plũ hierosolimã uenerint
sicut parto li pomenon parrat
historia: deleta ergo damar¬
co conuestentur hominos ad
factorẽ suũ id ẽ dm̃ quicorcre¬
auit : & oculicorum nequaquã
idola quȩ fecerant in bethel &
indan s ed dm̃ respic tent con

Expanded text:
unt digiti illius: et non respicient lucos et delubra. Hoc Christi temporibus putant esse completum, quando destructo regno Damasci, perpetuum Salvatoris successit imperium, et idololatriae error est imminutus. Pia quidem voluntas interpretantium, sed non servans historiae ordinem. Nos autem dicimus, quod subversa Damasco, et decem tribubus ductis in Assyrios, residui tribuum qui erant ex Israel, ad Ezechiae litteras conversi sint ad cultum Dei, et ad templum Jerusalem advenerint, sicut Paralipomenon narrat historia . Deleta ergo Damasco, convertentur homines ad factorem suum, id est, ad eum qui eos creavit, et oculi eorum nequaquam idola quae fecerant in Bethel et in Dan, se
Abbreviated transcription (Latin):
& rest& aqua de mari& fluuiur de solabit᷑
adq siccabitur & deficient slumina
ad tenuabunt᷑ & siccabunt᷑ ruii agge¬
rum Calamus & iuncus aresc& Nu¬
dabitur alucus riui a fontesua & om̃is
sementis inrigua siccabitur & artrc&¬
& nonerit: Natura leest ut cum ꝑ
iram dĩ captiuitas uenerit indignati¬
onem eius pestilentia subsequatur:
& aduersum eos qui offenderint dm̃
cuncta clementa descuiant : unde
scriptum ẽ in alio ꝓph&a . & uolucres
inaere deficere & pirces iaquis ut om̃a
humano usui subtrahantur. hocdicimꝰ
simpliciter ut siccitatẽ fluminis¬
nili e triuorum eus uoluerimus acci¬
pere sin aut̃ ꝑ m&a foran influuio
regnũ hiriuo duces ciꝰ intellegimus
& inuirorem & iniunco & inpaprro
cuncta aegypti abundantia ut ꝑea
ubi rex pharao dracomagnus habi¬
tare discribitur in fluminibis &
dicit ms̃ ẽ. fluuius & egofecime m&¬
ipsum & audit᷑ frenũ in maxillistu¬
is & ad glutinabo pisces fluminũ ta

Expanded text:
cet aqua de mari et fluvius desolabitur atque siccabitur et deficient flumina adtenuabuntur et siccabuntur rivi aggerum calamus et iuncus marcescet nudabitur alveus rivi a fonte suo et omnis sementis inrigua siccabitur aresceet non erit. Naturale est, ut cum per iram Dei captivitas venerit, indignationem ejus pestilentia subsequatur, et adversum eos qui offenderint Deum, cuncta simul elementa desaeviant. Unde scriptum est in alio Propheta , et volucres in aere deficere, et pisces in aquis, ut omnia humano usui subtrahantur. Hoc dicimus, si simpliciter siccitatem Nili fluminis et rivorum ejus voluerimus accipere. Sin autem per metaphoram: in fluvio regnum, et in rivis duces ejus intelligimus; et in virore et junco et papyro cunctam Aegypti abundantiam, ut peubi rex Pharao draco magnus habitare describitur in fluminibus, et dicit: Meus est fluvius, et ego feci memetipsum. Et audit: Ponam frenum in maxillis tuis, et agglutinab
Abbreviated transcription (Latin):
dnr̃ manũ suã suꝑfluuiũ egypti uio¬
lentum & ꝑcuti& cũ inseptt̃ uallib
Itaut ꝑtranseat cũ quis calciato pe¬
de quo scilic& omniserror aegrp¬
rescit aquademare: & historicȩ por¬
sumus accipere nonmare magnũ
significari sed lacũ mariotenũ qđ
scriptura om̃r c̃gregationes aquarũ
appell& maria : Possunt & hi pa¬
ra bolicȩ dicta intellogi. qđq seꝗt᷑
nudabit᷑ alueus riuia fontesuo dis¬
cribit᷑ qđ & riuos & fons arescãt
simul : & merebunt piscatores &

Expanded text:
manum suam super fluvium Aegypti violentum, et percutiet eum in septem vallibus, ita ut pertranseat eum quis calceato pede: quod scilicet omnis error Aegyprescet aqua de mari, et historice possumus accipere, non mare magnum significari, sed lacum Mareotiden, eo quod Scriptura omnes congregationes aquarum appellet maria. Possunt et hyperbolice dicta intelligi. Quodque sequitur: Nudabitur alveus rivi a fonte suo, describit quod rivus et fons arescant simul.
Abbreviated transcription (Latin):
dit ponã super dibon additae¬
m̃ta & quaestionẽ ftccereui¬
siculo demonstrauit dicens.
hir qui fugerint democbleorẽ
& reliquiis terrae. Vt &iam
qui fugalapsir̃ abestur consu¬
mantur. Quã quã & ꝑ m& apho¬
ranleonẽ regẽ hostiũ porsumꝰ
intellegere : ut potentiã eĩ quasi
rugitũ nemopornt euadere :
Emitteagnũ dominatorẽ t̃rȩ
dep&ra deserti ad montẽ filiȩ
sion: Quodint̃ p̃tam᷑ nonẽ hic¬
toria si pro ph&ia omĩs auꝓ
& pruecisisrententur dũ decdi

Expanded text:
ait: Ponam super Dibon additamait: Ponam super Dibon additamenta, et quaestionem facere visiculo demonstravit dicens: His qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae: ut etiam qui fuga lapsi sunt, a bestiis consumantur. Quamquam et per metaphoram leonem, regem hostium possumus intelligere, ut potentiam ejus quasi rugitum nemo possit evadere. Cap. XVI Emitte Agnum, dominatorem terrae, de petra deserti ad montem filiae Sion. Quod interpretamur, non est Historia, sed prophetia. Omnis autem et praecisis sentent
Abbreviated transcription (Latin):
tatem transfert᷑ & incuruos atq
occidentem ius aque cã pestria ẽ dut̃
sensus. iuxtã oibi magnitudinẽ
erit uisitatio. Visitationẽ hic ñ
proremedio: sed proplaga acci¬
pe. Visi tabo inuirga iniquita¬
ter eor : Tor rentẽ scdicum babr¬
lonia accipeflumina: de quib:
& dacuid in salicib: in medio cĩsus¬
pendimus orguna nostra.
gitur ad assrrios : Qm̃ circuibit
damorterminos mocbusq
adgallim ululatur eĩ & usq
ad poteũ helim clamoreĩ: Ex¬
dem propeoma & hieremiasscri¬
bit. Sunt aut̃ urbes & loca mo¬
abitarũ inquib: damor & heiula¬
tio captiui populi describit᷑: Q
aequȩ dibon. repl& ar̃ sanguine
suꝑ dibon additam̃ta his ꝗ fuge¬
rint demoab leonẽ & reliꝗir t̃rȩ :¬
Nequis scriptoris uitiũ put& & erro¬
E quib dimon silentiũ int̃ p̃tat᷑:
dibon flens : indito utroq nomine
ꝓpt̃ laticer quitacite fluantusq
hodie indifferent̃ & dimon & di¬
bon. hocoppidũ dicit᷑. Quodaũt

Expanded text:
et in corvos, atque et in corvos, atque Occidentem, locaque campestria. Est autem sensus: juxta morbi magnitudinem erit visitatio. Visitationem hic non pro remedio, sed pro plaga accipe. Visitabo, inquittes eorum . » Torrentem salicum Babylonica accipe flumina, de quibus et David: « In salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra . gitur ad Assyrios. Accingitclamor terminum Moab usque ad Gallim ululatus eius et usque ad puteum Helim clamor edem prope omnia, et Jeremias scribit. Sunt autem urbes, et loca Moabitarum, in quibus clamor, et ejulatio captivi populi describitur. Quia aquae Dibon repletae sunt sanguine.super Dibon additamenta his qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae. Ne quis Scriptoris vitium putet, et erroE quibus Dimon, silentium interpretantur; Dibon, fluens. Indito utroque nomine propter latices qui tacite fluant, usque hodie indifferenter et Dimon et Dibon hoc oppidulum dicitur. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
de sertȩcrunt. Hocoppidum su
ꝑmare mortuũẽ salsis aquis &
ob hoc ipsũ sterilib: siue aut̃ ad lu¬
sit ad nom̃ siue quodante ñ fue¬
rat p̃uanitatẽ accedit ut &iã
acquae Inae maritu dinẽ uerte¬
rentur: Quia aruit herba
defecit germ̃ uiuor omnis inte¬
riit Nonut quidam putant
uere propt̃ steriles nemrim¬
ec quas omis herba &e aruit sed
ꝑm&a forã scriptura loquitur:
&ẽ sensur & cunctomoab cequȩ
nemrim er̃ salse& amart &
quomo do ibi nulla herba pullu¬
lat sic totã prouintiã siccitar
consequitur : Id ÷ A segor usq
ornam afinib usq ad fines:
Id ipsum hieremias ecquae
nẽ rim persimȩ er̃: Scđm mag¬
nitudinẽ operis &uisitatio eor
ad torrentẽ sclicũ ducenteos
ꝓsalicib: in hebrcelegimꝰ a rabim
quod porr̃ &cruber intellegi
& legi orbim id÷ uilla infinib: eõr
sica cuĩ a plerirq ac colȩ in mon¬
teboreb: heliȩ p̃bus se cclim̃tu di¬
cunt᷑: Quod nom̃ propt̃ abigui

Expanded text:
desertae erunt. Hoc oppidum super desertae erunt. Hoc oppidum super mare Mortuum est, salsis aquis, et ob hoc ipsum sterilibus. Sive autem allusit ad nomen, sive quod ante non fuerat, post vastitatem accidit, ut etiam aquae in amaritudinem verterentur. Quia aruit herba, defecit germen, viror omnis interiit. Non ut quidam putant, vere proptaquas omnis herba exaruit, sed per metaphoram Scriptura loquitur. Et est sensus: In cuncto Moab aquae Nemrim erant salsae et amarae, et quomodo ibi nulla herba pullulat, sic totam provinciam siccitas consequitur, id est, a Segor usque Oronaim, a finibus usque ad fines. Id ipsum nunc Jeremias « aquae Nemrim pessimae erunt: secundum magnitudinem operis, et visitatio eorum: ad torrentem salicum ducent eos. Pro salicibus in Hebraeo legimus ARABIM , quod potest et Arabes intelligi, et legi ORBIM , id est, villa in finibus eorum sita, cujus a plerisque accolae in monte Oreb Eliae praebuisse alimenta dicuntur: quod nomen p
Abbreviated transcription (Latin):
sodomã & seboim. quȩ adp̃¬
cerlothparua seruata .t: Apella¬
turqibala. Id ẽ absortatradentib:
hebrȩir qđ t̃tio t̃remotu prostrata
sit : Ipsa ẽ quȩ hodie serosermo¬
ne uocat᷑. ⁊oORA hebreice Sẽqoꝵ
utroq: paruulã possumur uitulã
constnantẽ ꝓ ꝑfecta & ate acci¬
pere: Sicut enĩ tricesimuran¬
nus in hominibur ita in pecudib
acium̃tis. Tertiur robustissimis
.ẽ: Vectes quoq: ꝓt̃minir & robo¬
re intellegi. eo qđ regoa infinib:
moabitarũ sitasit diuidens ab
eir t̃rã philisthiim: ꝑ ascensũetũ
as ꝑ arcensũ luit plorans ascen¬
d& infl&ũ : Intellegimus aut
cliuũ eẽ itͦneris qđ ducit adas¬
srrior & ꝑ hoc captiuitatẽ signi¬
fic ari: &inuia oronaim clamor ẽ
contritionis leuabunt: Rursũ
hieremiar uox clamouir orona¬
imuastitar. & contricio mag¬
na: Longũ c̃. siuelim desin¬
gulis dicere cũ ꝑspicuũ sit uł
urbiũ inmoab uł locorũ eẽ no¬
mina quae defecerunt trars¬
migrantes: A quae enĩ nẽ rim

Expanded text:
damam et Seboim, quae ad preces Lot parva servata est, appellaturque Bala, id est, absorpta: tradentibus Hebraeis, quod tertio terraemotu prostrata sit; ipsa est, quae hodie Syro sermone vocatur Zoora, Hebraice Segor, utraque parvula. Possumus vitulam conternantem pro perfecta aetate accipere. Sicut enim tricesimus annus in hominibus, ita in pecudibus ac jumentis, tertius robustissimus est. Vectes quoque pro terminis et robore intellige, eo quod Segor in finibus Moabitarum sita sit, dividens ab eis terram Philisthiim. « Aquae as: Per ascensum Luith plorans ascendet in fletum. Intelligimus autem clivum esse itineris quod ducit ad Assyrios, et per hoc captivitatem significari. Et in via Oronaim clamorem contritionis levabunt. Rursum Jeremias: Vox clamoris Oronaim, vastitas, et contritio magna. Longum est, si velim de singulis dicere, cum perspicuum sit vel urbium in Moab, vel locorum esse nomina, quae deserunt transmigrantes. Aquae enim Nemrim
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ similitudinẽ habere souctans &
inpericulis constituta aluir sustra¬
gare promitcit. Significat autẽ
siue nõ aegrpticiuitatem quae
nunc alex andria dicitur : siue
fracta manũ ꝑforat incum ben¬
tis & est hic ordo pulcherrimꝰ
Vt quomodo prioruisionem ser¬
mo proph&icus. damasco mina¬
buerint auxiliũ. miscri cordia
gr̃ptiuastitas praedicitur. ob
cuius auxiliũ dĩ neglecta sit in¬
uocatio: Ipraẽ enim terra quae
est transflumen a& hiopiȩ. id
est transriuos nili fluminis quẽ ͦ¬
de ȩthiopia inaegyptum flucre
nemodubitat: Potest acgrptis
alarum crmbalũ dici. ꝓpt̃ uelo¬
citatem frugũ. uelox quippe &
concitis auium uolatꝰ reddit crm¬

Expanded text:
ctans, et in periculis constituta aliis suffragari repromittit. Significat autem sive No, Aegypti civitatem, quae nunc Alexandria dicitur, sive Afracta manum perforat incumbentis. Et est hic ordo pulcherrimus: ut quomodo in priori Visione sermo prophlla habuerint auxilium, misericordiam Aegypto vastitas praedicetur; ob cujus auxilium Dei neglecta sit invocatio. Ipsa est enim terra, quae est trans flumina Aethiopiae, id est, trans rivos Nili fluminis, quem de Aethiopia in Aegyptum fluere nemo dubitat. Potest Aegyptus alarum cymbalum dici propter velocitatem frugum: velox quippe et concitus avium volat
Abbreviated transcription (Latin):
sebon. & eleale urbes quondã
ualidis simar assyrioput ante
succisas: Qm̃ suꝑ uindemiã tuã
& ruꝑmer sẽ tuã uoxealcantiũ
irruit. Calcatorer uuar & uinde¬
miȩ l&itiã congregantir hos¬
tiũ exercitur intellege & quoo
in ipsol&itiȩ tempore captiui

Expanded text:
Esebon, et Eleale, urbes quondam Esebon, et Eleale, urbes quondam validissimas, Assyrio putante succisas. Quoniam super vindemiam tuam, et super messem tuam vox calcantium irruit. Calcatores uvarum et vindemiae laetitiam congregantes, hostium exercitus intellige, et quod in ipso laetitiae tempor
Abbreviated transcription (Latin):
urbẽ uł m& ropolis ad ꝓuinti¬
ã. & cuncta ululatibu t̃ra
resonabit suꝑmuros coctila¬
pentinȩ sub uersionis osten¬
dit Qnm̃ suburbana erebon
deserta sunt & uinea saba¬
ma: Interi esebon. & sabama uix
quingenti parsus sunt & ꝑmeta¬
phoran uineȩ omit ꝓuintiȩ sig¬
nificat uastitatẽ: Dñĩ gentiũ
exciderunt flagella eiur: ser¬
uat tranrlationẽ quã coeperat
ostendens regergentiũ. quiuas¬
tauerant moab. omĩs uicolus
castellaq populator. urq
adiazer ꝑuenerunt: erraue¬
runt in deserto : ꝓpagines ei
relicta erunt: transierunt ma¬
re: Flagella & ꝓpagines popu¬
lũ fugitiuosq: ẽi intellege &
transitũmaris captiuitatẽ in
babrlonẽ dequa postea lecturi
sumꝰ ONUS DESERTI MANS
Super hoc plarabo infl&u iater
uineã sabama in ebriabotela¬
crima mea esebon. & eleale:
Vox plangentis ꝓbhetȩ & mag¬
nitudinẽ uastitatis lacrimarũ
magnitudine contestantir fleu¬
tis q: uineã iater & sabama. &e

Expanded text:
urbem, vel metropolis ad provinciurbem, vel metropolis ad provinciam, et cuncta ululatibus terra resonabit super muros cocti lapentinae subversionis ostendit. Quoniam suburbana Esebon deserta sunt: vinea Sabama. Inter Esebon et Sabama vix quingenti passus sunt, et per metaphoram vineae, omnis provinciae significat vastitatem. Domini gentium exciderunt flagella ejus. Servat translationem quam coeperat, ostendens reges gentium, qui vastaverant Moab, omnes viculos castellaque depopulatos. Usque ad Jazer pervenerunt: erraverunt in deserto: propagines ejus relictae sunt: transierunt mare. Flagella et propagines populum fugitivosque ejus intellige: et transitum maris captivitatem in Babylonem, de qua postea lecturi sumus, Onus deserti maris. Super hoc plorabo in fletu Jazer, vinea Sabama: inebriabo te lacryma mea, Esebon et Eleale. Vox plangentis Prophetae, et magnitudinem vastitatis lacrymarum magnitudine contestantis, flentisque vineam Jazer, et Sabama, et
Abbreviated transcription (Latin):
& sed ebit suꝑillud inueritate .
in tabernaculũ dauio iudicans.
& quaerens iudicium & uelo¬
cit̃ reddens quodiustum est:
Hebrei locum istum sic int̃ p̃¬
tantur: fugito aessrrico reg¬
nccuitiudece ex echias. uir
iust & r&inebit solium da¬
uid: subiecto sibi populum dĩ iu¬
intellegunt. Finito antixpi
puluere &ua statore sublato
bitintuber naculũ decuid. & in
dieiudicu red d& cunctir ꝓope¬
rib suir: nec ẽ. ulla dubitatio:
tu idipsum intellegere pos¬
sum̃: atq in ecđȩ taberncculũ
demonstrare. qđ inomnitra mo¬
ab ecclesiarũ trophea surgen¬
tiaxp̃i testent᷑ imperium : Nu¬
diuimus suꝑbiã moab. suꝑbus
ẽ ual de suꝑbia eiur & ad rogari¬
tia eiur & in dignatio diur plus
bit moab. ad moab: uniuersus
ululabi tribi quil& antur. suꝑ
muros coctilaterir loquimini
plagas ei : Rursum. ad p̃sen¬
tiã redit & suꝑbiae argui &
moab qđ multo plurelatus
sit . quã eiꝰ fortitudo poscebat
mo ab admoab id ẽ. populusao

Expanded text:
illud in veritate, in tabernaculo David, judicans et quaerens judicium, et velociter reddens quod justum est. Hebraei locum istum sic interpretantur: Fugato Assyrio, regnabit Judae Ezechias vir justus, et retinebit solium David, subjectum sibi populum Dei juintelligunt. Finito Antichristi pulvere, et vastatore sublato,bit in tabernaculo David, et in die judicii reddet cunctis pro operibus suis. Nec est ulla dubitatio, tu idipsum intelligere possumus, atque in Ecclesiae tabernaculo demonstrare, quod in omni terra Moab Ecclesiarum tropaea surgentia Christi testentur imperium. Audivimus superbiam Moab, superbus est valde: superbia ejus, et arrogantia ejubit Moab ad Moab, universus ululabit sibi, qui laetantur super muros cocti lateris. Loquimini plagas ejus. Rursum ad ptia redit, et superbiae arguit Moab, quod multo plus elatus sit quam ejus fortitudo poscebat, Moab ad Moab, id est, populus ad
Abbreviated transcription (Latin):
intẽ plociꝰ illũ solũ rogans cuius
uerum a &ernũq: prȩsidiũ est
hoc subroro babel. & hiesu & er dra
ac neemia factum. intellegimur
ob hanc causam dedor̃ occđsionem
cus ebio ut hocde gentib: magisquȩ
necspẽ habeant Nectestam̃ tũ di nec ꝓ¬
ph&as in tollogendũ putauerit quã
dciudeis quod ab ipsis postea eoleslac
quae inspecula constitut a ẽ dona
mittenda sint . & offerendȩ uicti¬
& ingreditur aegrptum & mo¬
uebuntur simulacra ae grpti
a facie ciꝰ & corae grpti taberc&
imedio eius : Moris est scrip¬
turarum obscuris manifesta
sub nectere . qđ priur sub enig¬
matibus dixerint a pesta uoce
proferre . unde & p̃senti loco
quia contra aegrptum fuerint
comminatus: Vae terrae obum
braculis quȩ ẽ trans flumine
cus sermo contexuit nunc ma¬
nifestiorem facit intellegentiã
& ad ipsam comminus aegrptũ
loquitur quod nequaquã ꝑ ange¬
los sed ipse dñr ueniat suꝑnu
bem leuem idẽ uelocem & ingre¬
didur egr̃ptum & om̃a idola ȩgrp¬

Expanded text:
 et illum solum rogans, cujus verum aeternumque praesidium est. Hoc autem sub Zorobabel et Jesu, et Ezra ac Neemia factum intelligimus. ob hanc causam dederunt occasionem Eusebio, ut hoc de gentibus magis, quae nec spem habeant, nec Testamentum Dei, nec Prophetas, intelligendum putaverit, quam de Judaeis: quod ab ipsis postea Ecclesiae, quae in specula constituta est, dona mittenda sint, et offerendae victi ingredietur Aegyptum, et movebuntur simulacra Aegypti a facie ejus, et cor Aegypti tabescet in medio ejus. Moris est Scripturarum, obscuris manifesta subnectere, et quod prius sub aenigmatibus dixerint, aperta voce proferre. Unde et in praesenti loco, quia contra Aegyptum fuerat cbranti alis, quae est trans fluvia: cus sermo contexuit: postea manifestiorem fecit intelligentiam, et ad ipsam comminans Aegyptum loquitur, quod nequaquam per angelos, sed ipse Dominus veniat super nubem levem, id est velocem: et ingrediatur Aegyptum, et idola Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ scripturac̃ serue& ñ fituati¬
ciniũ s narratio: &ẽ sensus: G
mocbinquã desȩuiturur ÷ leo &
dequa nereli qui cequidem saluu¬
ri poter̃ : hab&o solatium : Egre¬
tollat peccatamundi qui domin&
in orb& rarũ : Depłra deserti
hooẽ deruth quaema ritmorte
legentiã ecłam quȩ sit inuistute
culmine c̃stituta: Eterit sicutauis
fugiens & pulli denido cuolantes
sice r̃filiaemoab intrans censuar¬
ñ: redit ad ordinẽ quẽ coeperat:
Cũposuero in quithir qui fugerint
democeb & reliquiist̃rȩ. leonẽ sȩ¬
uis simũs qui eor art os saq confrin¬
gat. Tunc pauidi auo labunt &
uintiae moabintrancensuar non
migrabunt quiẽ t̃minur amor¬
rȩorum & moabitarum: Trans¬
censum autem & hic ponens
captiuitatem. significat: In

Expanded text:
nem Scriptura conservet, non sit vaticinium, sed narratio. Et est sensus: O Moab, in quam desaeviturus est leo, et de qua ne reliquiae quidem salvari poterunt, habeto solatium hoc: Egretollat peccata mundi, qui dominetur in orbe terrarum. De petra deserti, hoc est, de Ruth, quae mariti morte ligentiam, Ecclesiam, quae sit in virtutum culmine constituta. Et erit, sicut avis fugiens, et pulli de nido avolantes, sic erunt filiae Moab in transcensu Arnon. Redit ad ordinem quem ceperat: Cum posuero, inquit, his qui fugerint de Moab, et reliquiis terrae leonem saevissimum, qui eorum artus, ossaque confringat, tunc pavidi avolabunt, et rovinciae Moab, in transcensu Arnon migrabunt, qui est terminus Amorrhaeorum, et Moabitarum. Transcensum autem et hic ponens, captivitatem significat
Abbreviated transcription (Latin):
annis quasi annimer cenarii aufer&
gloria mocib. suꝑ om̃i populo multo
& relinqu& paruur & modicunne¬
qua quã multur : ꝓph&c istaut su¬
pradiximꝰenortuo ahar ẽtramoca¬
bitas dirigitur regnante erechia
subquo x trib: a sen nacheribrege
assiriorum incaptiuitatẽ ductȩ
s̃ it aq sic̃ mercenarius solir ex¬
pectat occubitũ & dieb ac nocti¬
b finẽ operis prestolat᷑ ut sta¬
tu ãmercedem accipiat. gic&

Expanded text:
i, auferetur gloria Moab super omni populo multo, et relinquetur parvus et modicus nequaquam multus. Prophetia ista, ut supra diximus, mortuo Achaz contra Moabitas dirigitur, regnante Ezechia, sub quo decem tribus a Sennacherib rege Assyriorum in captivitatem ductae sunt. Itaque sicut mercenarius solis exspectat occubitum, et diebus ac noctibus finem operis praestolatur, ut statutam mercedem accipiat: sic et
Abbreviated transcription (Latin):
& debabi lonia captiui tate
p̃dici qđ p̃ captũ hierusalẽ & tran¬
sitũ annor triũ mocb chaldȩis uar¬
tandasit siue qđ intriũ annor
spatio nullueis danda sit requies¬

Expanded text:
Babylonica captivitate praedici, quod post captam Jerusalem, et transitum annorum trium, Moab a Chaldaeis vastanda sit, sive quod in trium annorum spatio nulla eis danda sit requies
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ut maris fluctibis coaequan¬
dursit ⁊ sed cũ uoneritt sedentes
& inundauerint terrã meã
unc princepsearũ sennacherib:
ab eo fugi&s. Inerepatis & sicut
puluis uenito raptante disꝑgitur.
& t̃bo in sublime uoluit᷑ intt̃ pestait̃
sicille ad ꝓpinquauit quidẽ hierusa¬
lc̃ obsidens eã sedꝑcutie t᷑ ab angelo
Veni&ꝰ mane& del&o potentiae suae
uid ebit ex orcitum & haeceritpars
corum qui ueuarta ueruntnos
Hoc ꝓph& a loquit᷑. Vł ex ꝑ sona po¬
puliuł reipsum iungens gentis uȩ
postea legimus . egressur ẽ ange¬
lus dñi & ꝑcussit in castris arsr¬

Expanded text:
fuit, ut maris fluctibus coaequandus sit. Sed cum venerint saevientes, et inundaverint terram meam, tunc princeps earum Sennacherib ab eo fugiet increpatus, et sicut pulvis vento raptante dispergitur, et turbo in sublime volvitur in tempestate: sic ille appropinquabit quidem Jerusalem, obsidens eam: sed percutietur ab Angelo; veniet mane, et deletum potentiae suae videbit exercitum. Et haec erit pars eorum qui vastaverunt nos. Hoc Propheta loquitur vel ex persona populi, vel se ipsum jungens genti suae . Postea legimus: Egressus est Angelus Domini, et percussit in castris Assy
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ fugimeimo ab esto latibulum cor
a facieuastatorir finitꝰ c̃ enimpul¬
uis consũmatꝰ õ miser defecit ꝗ
c̃culcabat t̃rã : Promi sero in he¬
braeico legitur: iod. quod potest
&uastator intellegi. Loquituraũ
ad moabut consiliũ salutir inueniat
& seniburcon gregatir cogat salu¬
tare consilium: Vis anquid saluur
et̃ & dĩmisericordiã promereri
lim ei tuquasinox &umbruesto
suscipe fugienter uagosq: nepro¬
das : & hoc qua redixerit: statim
infest. habitabuntiuxtate ꝓfu¬
gimei: Vastatuenĩ hicrus alem
& omnis iudaea quae confinirẽ
moabitir. Ad temeur populur
tranrmigrauit : Estoigitur
lectibulum corum nectime¬
ar imp&um uastatoris qui¬
asicut puluir cito transi¬
bit. & depopulator uniuer¬
sa& errue qui conculcabat.
eum & suis pedibur subici¬
ebect coura flante dirpe¬
ri& Qui dam locum hunc
male deuntixp̃o. interpre¬
tantur. Ut putent s cõs eo
tempore ꝓpt̃ ui cinam urbir
hieru rolrmae ada ruburtran¬
situros & nunceis praecepine ꝓ¬

Expanded text:
ibulum eorum a facie vastatoris, finitus est enim pulvis, consummatus est miser, defecit qui conculcabat terram. Pro misero in Hebraico legitur SOD , quod potest et vastator intelligi. Loquitur autem ad Moab, ut consilium salutis inveniat, et senibus congregatis, cogat salutare concilium. Vis, inquit, salvus esse, et Dei misericordiam promereri? li mei, tu quasi nox et umbra esto, suscipe fugientes, vagosque ne prodas. Et hoc quare dixerit, statim infert: Habitabunt apud te profugi mei. Vastata enim Jerusalem, et omni Judaea quae confinis est Moabitis, ad te meus populus transmigrabit. Esto igitur latibulum eorum, nec timeas impetum vastatoris, quia sicut pulvis cito transibit: et depopulator universae terrae, qui conculcabat eam, et suis pedibus subjiciebat, aura flante disperiet. Quidam locum hunc male de Antichristo interpretantur, ut putent Sanctos eo tempore propter viciniam urbis Hierosolymae ad Arabas transituros, et nunc eis praecipi,
Abbreviated transcription (Latin):
& erit sicut congregans inmesse quod
restiterit & brachiũ cius spicas ligat
& sic̃ quaerens spicas inualle ra saim
& relinqu&ur in eo sicut racemus & sic̃
excussio oloae duarũ aut triũ oliua¬
rum insummitate rami. Siue quat¬
tuor aut quinque hncacuminibus cus
fructur eus dicit dñs dr̃ irrahol
Q ui prac sentem damasci uastitatem
subromano intellegunt regno
Hacc dea postolis significata c̃tendunt. Quod
quomodo paucȩ spicȩ &oliug remanere
solont iagro uł in arboribur sic reliqui
csaluentur irł. maximo quia sequatur:

Expanded text:
 erit sicut congregans in messe quod restiterit et brachium eius spicas leget et erit sicut quaerens spicas in valle Rafaim et relinquetur in eo sicut racemus et sicut excussio oleae duarum aut trium olivarum in summitate rami sive quattuor aut quinque in cacuminibus ejus fructus ejus, dicit Dominus Deus Israel. Qui praesentem Damasci vastitatem sub Romano intelligunt regno, haec de Apostolis significata contendunt, quod quomodo paucae spicae et olivae remanere soleant in agro vel in arboribus, sic reliquiae Israel salventur; maxime quia sequ
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝓpugnatorib: int̃fectir ꝑges
adidola : de lubra ueneraberis¬
& nec illir repperies duxilium.
quib: uastitas tecũ cõmunis adue¬
admocbextunc : Ex quoputur tẽpr
uidelic& ex quo creatusẽ. moab
& dñs ait. moabitue & ã mani¬
tunc ꝓantiquotp̃r intellegam̾
qđ olĩ diuina sententia ista decr&ce

Expanded text:
tis propugnatoribus interfectis, perges tis propugnatoribus interfectis, perges ad idola, delubra veneraberis, nec in illis reperies auxilium, quibus vastitas tecum communis advead Moab ex tunc. Ex quo putas tempore? Videlicet ex eo, quo creatus est Moab. Et Dominus ait: Moabitae et Ammonitunc pro antiquo tempore intelligamus, quod olim divina sen
Abbreviated transcription (Latin):
uit heliar fertilitati& abun¬
dantiȩ compar&: Ac ꝑ hoc sig¬
nificat omnẽ l&itiã &fertili¬
tatẽ deuberrimis quon dã ur¬
bib: afferendã: & inuineis
Ñ exulta uit neq: iubilabit:
suh auditor prior uindemia¬
tor. id ẽ colonus moabit disꝓ
uintiȩ: Deniq: statĩ subicit:
Uinũ intorcolari ñ calcabit qͥ
calcare consueuerat. uocẽcal¬
cantiũ abstuli: nequaquã in
uindemia lȩtur uinde mia¬
tor cȩleum cautabit : s hosti
lis ubiq uastit as &uictorũ ori¬
& clamor. Suꝑhoc uent̃ m̃rad
moab. quancithara sonabit
& uiscera mea ad murũ cocti
late ris: Nequis putcer& plcenctũ
proph&ce exultationis indicium
ꝑ quam inimicos populi isrłis
gauder& ẽẽ captiuos exaffectu
& eximocordis dolore potentis si¬
mã quandã urbẽ subrutã luge¬
res edicit : Eterit cũ apparue f
qđ laborauit mocib: suꝑ excelsis
suis ingredi& ad sca suauit ob¬
secr& & non ualebit. Vltima:
neractaẽ. habere subsidium : De¬
serta inquio uirib: tuis &cunc¬

Expanded text:
vit Elias, fertilitati et abundantiae comparet, ac per hoc significat omnem laetitiam, et fertilitatem de uberrimis quondam urbibus auferendam. Et in vineis non exsultabit, neque jubilabit. Subauditur prior vindemiator, id est, colonus Moabitidis provinciae. Denique statim subjecit: Vinum in torculari non calcabit qui calcare consueverat: vocem calcantium abstuli. Nequaquam in vindemia laetus vindemiator celeuma cantabit, sed ubique hostilis vastitas, et victorum orietur clamor. Super hoc venter meus ad Moab quasi cithara sonabit, et viscera mea ad murum cocti lateris. Ne quis putaret planctum Prophetae exsultationis indictum, per quam inimicos populi Israel gauderet esse captivos, ex affectu, et ex intimo cordis dolore, et potentissimam quondam urbem subrutam lugere se dicit. Et erit, cum apparuerit quod laboravit Moab super excelsis suis, ingredietur ad sancta sua, ut obsecret, et non valebit. Ultima nerata est, habere subsidium. Deserta, inquit, viribus tuis, et cunc
Abbreviated transcription (Latin):
ronima legondũ quia inquid oblita
esdĩ saluatoristui & sortis adiutoris
tui ñ es recordata. Nũ idcircoplan¬
tare deberplantationẽ fidelẽ a ñ
potus alienũ semin are germ̃ qđ
hostiscripiat uł artesicfilios in cos
ꝗ depopalimei strꝑe generati sunt
Ideo fundastiint̃ra ut ecos alienos &pes¬
simor facias : Indie plantationis tuȩ la¬
brurca& manes em̃ tuũ florebit

Expanded text:
ironiam legendum. Quia, inquit, oblita es Dei Salvatoris tui, et fortis adjutoris tui non es recordata: num idcirco plantare debebis plantationem fidelem, et non potius alienum seminare germen, quod hostis eripiat? Vel certe sic: filios meos, qui de populi mei stirpe generati sunt, ideo fundasti in terra, ut eos alienos et pessimos facias. In die plantationis tuae labrusca, et mane semen tuum flore