comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non dño. sedsibi Quomodo enĩ non sibi
cũ dicant. supernos & suꝑ filios nr̃os.
Q uodergo firmauerunt. sibi firmaue¬
runt. quia ipse ait alibi Foderunt
ante faciem meam foueam: & incider
in eam: Dnm mors non occidit: sedipse
mortem. Illos aut̃ iniquitas occidit:
quia noluerunt occidere iniquitatẽ
Pror sus fr̃s certum est: aut occides
iniquitatem. autoccideris ab iniquita¬
te Noli autẽ quęrere occidere iniqui¬
tatem. tamquam aliquid extra te:
ad tȩ ipsum respice uide quitecum
pugnetinte : & caue ne ex pugnette.
Iniquitas tua inimica tua. interfecta
non erit Ex te enimest & anima
tua aduersus te rebellat: non aliud
aliquid: Ex quadam parte heres
dõ. ex quadam parte delectaris scło
Illud quo delectaris scło. pugnat
aduersus mentem quȩ coher& dõ
Co hereat cohereat. non deficiat
non se dimittat: magnum adiutoriũ
hab& : Uincit᷑ quod milla sibi rebellat:

Expanded text:
non Domino, sed sibi. Quomodo enim non sibi, non Domino, sed sibi. Quomodo enim non sibi, cum dicunt: Super nos, et super filios nostros? Quod ergo firmaverunt, sibi firmaverunt: quia ipsa vox est alibi, Foderunt ante faciem meam foveam, et inciderunt in eam. Dominum mors non occidit, sed ipse mortem: illos autem iniquitas occidit, quia noluerunt occidere iniquitatem. 9. Prorsus, fratres, certum est; aut occidis iniquitatem, aut occideris ab iniquitate. Noli autem quaerere occidere iniquitatem tanquam aliquid extra te. Ad teipsum respice, vide quid tecum pugnet in te; et cave ne expugnet te iniquitas tua, inimica tua, si interfecta non erit: ex te enim est, et anima tua adversus te rebellat, non aliud aliquid. Ex quadam parte cohaeres Deo; ex quadam parte delectaris saeculo: illud quo delectaris saeculo, pugnat adversus mentem quae cohaeret Deo. Cohaereat, cohaereat, non deficiat, non se dimittat, magnum adjutorium habet. Vincit quod in illa sibi rebellat,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt tanta miracula. non sunt
mõti: per stiterunt in consilio ser¬
monis maligni Traditus est ille iudici.
trepidat iudex: & non trepidant qui iudi¬
ci tradiderunt. Contremȩscit potestas.
& non contremescit inmanitas. uult ille
lauare manus: & illi inquinant linguas.
Sed quare hoc Firmauerunt sibi
ftrmonem malignum. Quanta egit
pylatus. quanta utrefrenarentur. qui a
dixit: Quid egit. Sed firmauerunt
sibi sermonem malignum : Crucifige. cruci¬
fige. Repetitio: confirmatio est sermo¬
nis maligni. Uideamus quomodo firma¬
uerunt sibi sermonem malignum. Regẽ
uestrum crucifigamDixerunt. Non
habemus regem: nisi solum caesarem:
Ofirmare. sermonem malignum. Offe¬
rebat illc regem filium dĩ: illi ad hominem
recurrebant: digni qui illũ haberent.¬
& illum non haberent: Adhuc audi fir¬
mauerunt sibi sermonẽ malignum
Non inuenio aliquid inisto homine
ait iudox. quo dignussit morte: & illi
qui firmaueruntꝰ sermonẽ malignum:
nros F irmauerunt sermonẽ malignũ :

Expanded text:
sunt tanta miracula; non sunt moti, perstiterunt in consilio sermonis maligni. Traditus est ille judici: trepidat judex, et non trepidant qui judici tradiderunt; contremiscit potestas, et non contremiscit immanitas; vult ille lavare manus, et illi inquinant linguas. Sed quare hoc? Firmaverunt sibi sermonem malignum. Quanta egit Pilatus? quanta ut refrenarentur? quae dixit? quid egit? Sed firmaverunt sibi sermonem malignum: Crucifige, crucifige! Repetitio, confirmatio est sermonis maligni. Videamus quomodo firmaverunt sibi sermonem malignum. Regem vestrum crucifigam? Dixerunt: Non habemus regem nisi solum Caesarem . Obfirmaverunt sermonem malignum. Offerebat ille regem Filium Dei; illi ad hominem recurrebant: digni qui illum haberent, et illum non haberent. Adhuc audi quomodo firmaverunt sermonem malignum. Non invenio aliquid in isto homine, ait judex, quo dignus sit morte . Et illi qui firmaverunt sermonem malignum, unt sermonem malignum,
Abbreviated transcription (Latin):
ued ferro exercitum ał mandõ. hostesq
debellandos. sed rex isrł quod mentem
regat. quod inaeternum consulat.
quod in regnum caelorũ credentes spe¬
rantes amantesque perducat. Dĩ ergo
filius aequalis patri uerbum per quod
facta sunt om̃ã. quodrex esse uoluit
isrł dignatio est non promotio misera¬
tionis. indicium est non potestatis aug¬
mentum: Quienim appellatus est rex
iudaeorum. in caelis est dñs angłorum:
Etinuenit iħsasellum. & sedit suꝑ eum.
Hic breuiter dictum est: namquẽ ad mo
dum sit factum apud alios euuangłistas.
plenissime legitur. Adhibetur autem
huic facto proph&icum testimonium
ut apparer& quod magnum principes
iudacorum eum non in tellegebant. im
plebantur quaelegebant: Inuenit ergo
iħs asellum. & sedit super eum.: sicut¬
scriptum est Noli timere filia syon. ecce
rex tuus uenit tibi. sedens super pullum
asinȩ: haec filia syon cui diuinitus ista
dicuntur. in illis erat ouibus qu suocem

Expanded text:
vel ferro exercitum armandum, hostesque vel ferro exercitum armandum, hostesque debellandos, sed Rex Israel, quod mentem regat, quod in aeternum consulat, quod in regnum coelorum credentes, sperantes, amantesque perducat. Dei ergo Filius aequalis Patri, Verbum per quod facta sunt omnia, quod rex esse voluit Israel, dignatio est, non promotio; miserationis indicium est, non potestatis augmentum. Qui enim appellatus est Rex Judaeorum, in coelis est Dominus angelorum. Et invenit Jesus asellum, et sedit super eum. Hic brdum sit factum, apud alios evangelistas plenissime legitur. Adhibetur autem huic facto propheticum testimonium, ut appareret quod maligni principes Judaeorum eum non intelligebant, in quo implebantur quae legebant: Invenit ergo Jesus asellum, et sedit super eum. scriptum est: Noli timere, filia Sion, ecce rex tuus venit tibi, sedens super pullum asinae. » Haec filia Sion, cui divinitus ista dicuntur, in illis erat ovibus, quae vocem
Abbreviated transcription (Latin):
lebant uidere: non itaest seduidebat
ipsos gentiles postpassionem & resur¬
rectionem suam inom̃ibus gentibus
credituros. quia sicut dicit apostolus.
cecitas ex parte isrł factaest. donec
plenitudo gentium intrar&. Exocca¬
sione igitur istorum gentilium qui
eum uidere cupiebant adnuntiat
futurum plenitudinem gentium. &
ꝓmittit iamiamque ad esse horam
glorificationis suae. quafacta incęlis
gentes fuerant crediturȩ Vnde ꝓredicꝰ¬
tum est exaltare super caelos ds. & suꝑ
omnem terrã gła tua: Haec est gen¬
tium plenitudo dequa dicit apostolꝰ.
cecitas ex parte isrł facta est donec
plenitudo gentium intrar&. Sed
altitudinem glorificationis oportuit.
ut preceder& humilitas passionis.

Expanded text:
lebant videre. Non ita est: sed videbat lebant videre. Non ita est: sed videbat ipsos  Ms., ipse gentiles post passionem et resurrectionem suam in omnibus gentibus credituros; quia, sicut dicit Apostolus: Caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret . Ex occasione igitur istorum gentilium qui eum videre cupiebant, annuntiat futuram plenitudinem gentium, et promittit jam jamque adesse horam glorificationis suae, qua facta in coelis, gentes fuerant crediturae. Unde praedictum est: Exaltare super coelos Deus, et super omnem terram gloriam tuam . Haec est gentium plenitudo, de qua dicit Apostolus: Caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret. Sed altitudinem glorificationis oportuit ut praecederet humilitas passionis.
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse hoc signum. Pharisȩi ergo dixe¬
runt adsem& ipsos. Uidetis quia nihil
ꝓficimus: Ecce mundus totus. post cũ
abiit: Turba turbauit turbam.
Quid autem inuidłs cȩca turba. quia
post eum uaditmundus. perquẽ factus
est mundus. E rant aut̃ gentiles qui¬
dam ex his qui ascenderant. ut ad orareN
indie festo: hiergo accesserunt adphi¬
lyppum. quierat ab&hsaida galileae
& rogabant cum dicentes. dñe uolumꝰ
iħm uidere: Uenit philyppus & dicit
andreae. andreas rursum & philyppꝰ
dixerunt ihũ Uideamus quid dñs ad
ista responderit: Ecce uoluerunt eum
iudaei occidere. gentiles uidere. Sed
etiam illi ex iuda eis erant quiclama¬
bant: benedictus quiuenit in nomine
dnĩ rex isrł. Ecce illi ex circumcisione.
illi expreputio uelud parie tes dediuer¬
so uenientes. & munam fidem xp̃i
pacis osculo concurrentes: Audiam̃
ergo uocem lapidis angularis. Iħs aũt
quisquã forsitam putat ideo se dixxisse
glorificatũ. quia gentiles eum uo¬

Expanded text:
. Pharisaei ergo dixerunt ad semetipsos: « Videtis quia nihil proficimus? Ecce mundus totus post eum abiit . » Turba turbavit turbam. Quid autem invides, caeca turba, quia post eum vadit mundus, per quem factus est mundus? « Erant autem gentiles quidam ex iis qui ascenderant ut adorarent in die festo. Hi ergo accesserunt ad Philet rogabant eum, dicentes: Domine, volumus Jesum videre. Venit Philippus et dicit Andreae. Andreas rursum et Philippus dixerunt Jesu. Videamus quid Dominus ad ista responderit. Ecce voluerunt eum Judaei occidere, gentiles videre: sed etiam illi ex Judaeis erant, qui clamabant: Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Ecce illi ex circumcisione, illi ex praeputio, velut parietes de diverso venientes, et in unam fidem Christi pacis osculo concurrentes. Audiamus ergo vocem lapidis angularis. Jesus autquisquam forsitan putat ideo se dixisse glorificatum, quia gentiles eum vo
Abbreviated transcription (Latin):
&ligatis abene agendi facultate pedib
nr̃is acmanibus. ex teriores mittat inte¬
nebras Mundemus fide fortia cordium
nr̃orum uascula. scđm purificationem
praeteptorũ caclestium Impleamus
haec aqua scientiae salutaris sacrȩ
lectioni crebrius ad tendendo. rogem
dm̃ ut ipsam quã nobis scientiae grãm
contulit.
contulit. caritatis suae
feruore calefaciat. & ad suꝑna quae¬
renda sola acsapienda conuertat.
quatenus spiritaliter mebriati possi¬
mus & ipsi cum proph&a cantare.
potastinos uino conpunctionis. Sicq
fit᷑ ut nobis quoq bene ꝓficientibus.
& nunc &x parte prout capere sufficimus
& infuturo perfecte iħs manifestet głam
suam. in qua uiuit & regnat cũ patre

Expanded text:
et ligatis a bene agendi facultate pedibus et ligatis a bene agendi facultate pedibus nostris ac manibus exteriores mittat in tenebras. Mundemus fide fortia cordium nostrorum vascula secundum purificationem praeceptorum coelestium, impleamus haec aqua scientiae salutaris, sacrae lectioni crebrius attendendo. Rogemus Dominum ut ipsam quam nobis scientiae gratiam contulit inflet charitatis suae fervore calefaciat, et ad superna quaerenda sola ac sapientia convertat, quatenus spiritualiter inebriati, possimus et ipsi cum Propheta cantare: Potasti nos vino compunctionis . Sicque fit ut nobis quoque bene proficientibus, et nunc ex parte prout capere sufficimus, et in futuro perfecte Jesus manifestet gloriam suam, in qua vivit et regnat cum patre
Abbreviated transcription (Latin):
N&E arnalem prius. & quasi insipidã
mentẽ corum sapore scientiae caelestis
imbuit: Nam & primo consistens interror.
sui sps munere aperuit illis sensũ ut intel¬
legerent scripturas Etpost modum misso
codem decaelis. maiorem superni amoris
simul & sapientiac spirit᷑alis flagrantiam
eorum cordib infudit. Data insuper
omium cognitione linguarũ : quibus
uniuerso orbi eam quã perceperant
uitae gram propinare sufficerent. Has
& tunc una inciuitate figurabantur
& nunc uniuerso celebrantur inorbe
terrarum. tota mente diligamus. harum
gaudiis caelestibus indefessa bonorum
operum intentione iungamur: hasquia
per fidem uocati intrauimus. mundo
dilectionis habitu celebrare curemus.
nostrȩq actionis simul & cogitationis
maculas ante diem ex tremi discriminis
ipsi sollicitius ex aminando diluamus
Neforte tunc ingrediens rex qui has suo
filio nuptias fecit. siuiderit nos nuptialẽ
caritatis uestem non habere eiciat nos.

Expanded text:
ret, car nalem prius et quasi insipidam ret, car nalem prius et quasi insipidam mentem eorum sapore scientiae coelestis imbuit. Nam et primo consistens in terra, sui Spiritus munere aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas: et postmodum misso eodem de coelis majorem superni amoris simul et sapientiae spiritualis flagrantiam eorum cordibus infudit, data insuper omnium cognitione linguarum, quibus universo orbi eam, quam perceperant, vitae gratiam propinare sufficerent. Has mi, quae et tunc una in civitate figurabantur, et nunc universo celebrantur in orbe terrarum, tota mente diligamus, harum gaudiis coelestibus indefessa bonorum operum intentione jungamur. Has quia per fidem vocati intravimus mundo dilectionis habitu, celebrare curemus, nostraeque actionis simul et cogitationis maculas ante diem extremi discriminis ipsi sollicite examinando diluamus; ne forte tunc ingrediens rex, qui suo filio nuptias fecit, si viderit nos nuptialem charitatis vestem non habere, ejiciat nos,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde conuenienter per hibetur : qđ
architriclinus uocato sponso dixerit.
Om̃is homo primum bonũ uinũ ponit.
& cum inebriati fuerint tunc id quod
deterius est. Tu seruasti uinũ bonũ
usque adhuc: quia doctorum est̃ cog¬
noscere distantiã legis & euuangelii ueri
tatis & umbrȩ cunctisq ueteribus
institutis Cunctis regni terreni pro¬
missis. nouam euuangelicȩ fidei grãm
& perpetua caelestis patriae dona pre¬
ferre. hoc fecit initium signorũ iħs
inchana galileȩ. & manifestauit głam
suam Manifestauit hoc signo. quia
ipse ess& rex głae Et ideo sponsus ccdȩ
qui ut homo communis uenira adnup¬
tias. sed quasi dñs caeli & terrae ȩlem̃ta
ꝓut uoluiss& conuerter&. Pulchra aut̃
rerũ conuenientia. qui initio signoꝵ
quaemortalis adhuc mortalib erat
ostensurus: aquã conuertit muiũ
ipse initio signorũ quae in mortalis
umn perresurrectionẽ effectus. in mor¬
is uitae studia sola sectantibus ostende¬

Expanded text:
Unde convenienter perhibetur quod Unde convenienter perhibetur quod architriclinus vocato sponso dixerit: Omnis homo primum bonum vinum ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est. Tu servasti bonum vinum usque adhuc. Quia doctorum est cogntatis et umbrae, cunctisque veteribus institutis, cunctis regni terreni promissis, novam evangelicae fidei gratiam, et perpetua coelestis patriae dona proferre. Hoc fecit initium signorum Jesus in Cana Galilaeae, et manifestavit gloriam suam. Manifestavit hoc signo quia ipse esset rex gloriae, et ideo sponsus Ecclesiae, qui ut homo communis veniret ad nuptias, sed quasi Dominus coeli et terrae elementa prout voluisset, converteret. Pulchra autem rerum convenientia, qui initio signorum quae mortalis adhuc mortalibus erat ostensurus, aquam convertit in vinum: ipse initio signorum quae immortalis jam per resurrectionem effectus, immortalis vitae studia sola sectantibus ostende
Abbreviated transcription (Latin):
puli. qui impleuerunt hẏdrias aqua:
Nonquidem ipsi praeteritas mundi
aetates legalib ac propheticis implen¬
do scriptis. sed ipsi intellegendo pru¬
denter & aperiendo fideliter. quia
scriptura quae a prophetis ministrata
est & salubris ess& adhaustũ sapientię
caelestis & adoperum castigationẽ
utilis. Impleuerunt autẽ eas usque
adsummum: quia recte intellexert̃
nullum fuisse tempus scł̃i ascĩs alienũ
doctorib. qui siue uerbis. siue exem¬
plis. siue etiam scriptis. uiam uitae
mortalib panderent E tdicit eis
Ite haurite nunc: & ferte archi tricli¬
no Et tulerunt. Architriclinus
aliquis legis peritus illius temporis est
fortasse nichodemus uel gamalihel.
uel discipulus tunc eius saulus. nunc
autẽ magister totius eccłȩ paulus apłs
Et dum talibus uerbũ euuangelii cre¬
ditur. quod in littera legis & prophetiȩ
latebat occultum :Uinum utique archi¬
triclino de aqua factum propinatur.

Expanded text:
puli, qui impleverunt hydrias aqua? puli, qui impleverunt hydrias aqua? Non quidem ipsi praeteritas mundi aetates legalibus ac propheticis implendo scriptis, sed ipsi intelligendo prudenter et aperiendo fideliter, quia Scripest, et salubris esset ad haustum sapientiae coelestis et ad operum castigationem utilis. Impleverunt autem eas usque ad summum; quia recte intellexerunt nullum fuisse tempus saeculi a sanctis alienum doctoribus, qui sive verbis, sive exemplis, sive etiam Scripturis viam vitae mortalibus panderent. Et dicit eis: Ite, et haurite nunc, et ferte architriclino. Et tulerunt. Architriclinus aliquis legis peritus illius temporis est, fortasse Nicodemus vel Gamaliel, vel discipulus tunc ejus Saulus, nunc autem magister totius Ecclesiae Paulus apostolus. Et dum talibus verbum Evangelii creditur quod in littera legis et prophetiae latebat occultum, vinum utique architriclino de aqua factum propinatur.
Abbreviated transcription (Latin):
aqua praecipiens. hanc mirabile con¬
uertit inuinum quia sex mundi actates
sapientiae salutaris largitate donauit.
quã tamen ipse ueniens sublimioris sen¬
sus uirtute fecundauit. Namque car¬
nales. carnaliter tantũ sapiebant.
ipse spirit᷑aliter sentienda resera uit
Uultis audire fr̃s qualiter de aqua
fecerit uinum. Apparuit post resur¬
rectionẽ suã duobus discipulis ambulan¬
tibus inuia : ibatq cum illis: Et inci¬
piens amoyse & om̃ib prophetis: in¬
ter prȩtabatur illis in om̃ib scripturis
quae deipso erant. Uultis iterũ audire
quomodo eodem sunt uino inebriati.
post modũ cognoscentes quis ess& qui
eis uerbum uitae propinabat.icebaÑ
ad inuicem: Nonne cornr̃m ardens
erat innobiscũ loqueretur inuia. &
& aperir& nobis scripturas : Dicit
ergo iħs ministris. implete hxdrias
aqua. Et impleuerunt eas : usque ad
summum: Quid ꝑministros qui haec
iubentur facere. nisi xpĩ signantur disci¬

Expanded text:
aqua praecipiens, hanc mirabiliter conaqua praecipiens, hanc mirabiliter convertit in vinum, quia sex mundi aetates sapientiae salutaris largitate donavit. Quam tamen ipse veniens sublimioris sensus virtute fecundavit. Namque carnales carnaliter tantum sapiebant, ipse spiritalibus spiritaliter sentienda reseravit. Vultis scire qualiter de aqua fecerit vinum? Apparuit post resurrectionem suam duobus discipulis ambulantibus in via, ibatque cum illis; et incipiens a Moyse et omnibus prophetis, interpretabatur illis in omnibus Scripturis, quae de ipso erant . Vultis iterum audire, quomodo eodem sunt vino inebriati? Postmodum cognoscentes quis esset, qui eis verbum vitae propinabat, dicebant ad invicem: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, cum loqueret aperiret nobis Scripturas? Dicit ergo Jesus ministris: Implete hydrias aqua. Et impleverunt eas usque ad summum. Quid per ministros qui haec jubentur facere, nisi Christi signantur disci
Abbreviated transcription (Latin):
redemit intellegis : in inductione iN¬
templum & oblatione hostiȩ purifi¬
cantis. figuratim cognoscis fideles quos¬
q debaptisterio ad altare scm ingredi
ac dominici corporis & sanguinis uicꝰ¬
tima singulari debere consecrari
Uino quidem deaqua facto. & quidẽ
meracissimo donatus es. Porro sicircũ¬
cisionis diem ad generalem humani gent¬
ris resurrectionẽ: quando mortalis
ꝓpago cessabit. mortalitas tota inmor¬
Italitate
mutabitur inter praetaris. Et circũ¬
cisos induci intemplum cumhostiis
intellexeris. quando post resurrectio¬
nem uniuersali &x pleto udicio. scĩiã
incorruptibiles facti. ad contẽplandã
perpetuo speciem diuinae maiestatis
cumbonorum operum muntrib intra¬
bunt Mirandum profecto uinum de
aqua ficri uidebis cuius conditori recte
protestaris & dicas. & poculũtuũ inebri¬
ans quam praeclarum est. E rgo dñs
uinum in gaudia nuptiarũ non denihi¬
lo facere uoluit. sed hẏdrias sex implere

Expanded text:
redemit, intellredemit, intelltemplum, et oblatione hostiae purificantis, figuratum cognoscis, fideles quoque de baptisterio ad altare sanctum ingredi, ac dominici corporis et sanguinis victima singulari debere consecrari; vino quidem de aqua facto, et quidem meracissimo, donatus est Porro si circumcisionis diem ad generalem humani generis resurrectionem, quando mortalis propago cessabit, mortalitas tota immortalitate mutabitur, interpretaris, et circumcisos induci in templum cum hostis intellexeris, quando post resurrectionem, universali expleto judicio, sancti jam incorruptibiles facti, ad contemplandam perpetuo speciem divinae majestatis, cum bonorum operum muneribus intrabunt, tantum profecto vinum de aqua fieri videbis, cujus conditori recte protesteris, et dicas: Poculum tuum inebrians, quam praeclarum est ! Ergo Dominus vinum in gaudia nuptiarum non de nihilo facere voluit, sed hydrias sex impleri
Abbreviated transcription (Latin):
lo deeccła peccando raptis. aliis gratia
sps scĩ per xp̃m resi piscendo ac pęniten
sunt intellegens. Magno mox conpunc¬
tionis ardore quasi musto incalescens.
quicquid sibi peccati captiuantis in eẽ.
deposcit. Sexta inchoante scł̃i actate
dñs in carne apparens: octaua die nati¬
uitatis iux ta legem circũ cisus est. trice¬
sima & tertia posthaec ad templũ dela¬
tus. & legalia pro eo sunt munera oblata
haec intuentes adlitterã aperte discimꝰ.
quanta nobis diligentiasunt euuange¬
licȩ fidei subeunda mysteria. quando
ipse benedictionem grãe afferens qui
legem litterȩ deditUectrũ primo cȩri¬
moniarum ritu consecrari. qui cuncta
sacramenta suscipere simul & tradere
curauit E cee hẏdria sexta ad abluenda
peccati contagia adpotanda uitae gau¬
dia mundiorẽ ceteris adferens undã
Uerum si in octaui diei circũcisione
baptisma quod in mysterium dñi cae
resurrectionis apeccatorũ nos morte

Expanded text:
lo de Ecclesia peccando raptos, alios gratia lo de Ecclesia peccando raptos, alios gratia Spiritus sancti per Jesum resipiscendo ac poenitendsunt intelligens, magno mox compunctionis quasi musto incalescens, quidquid sibi peccati captivantis inesse ddeposcit. Sexta inchoante saeculi aetate, Dominus in carne apparens, octava die nativitatis, juxta legem circumcisus est. Tricesima et tertia post haec ad templum delatus, et legalia pro eo sunt munera oblata. Haec intuentes ad litteram, aperte discimus quanta nobis diligentia sunt evangelicae fidei subeunda mysteria, quando ipse benedictionem gratiae afferens, qui legem litterae dedit, veterum primo caeremoniarum ritu consecrari, qui  Beda,sacramenta suscipere simul et tradere curavit. Ecce hydria sexta, ad abluenda peccati 485 contagia, ad potanda vitae gaudia, mundiorem caeteris afferens undam. Verum si in octava  Beda, octavi diei circumcisione baptisma, quod in mysterium Dominicae resurrectionis a peccatorum nos morte
Abbreviated transcription (Latin):
carnale simul imperium & spirit᷑ale
destructum. xp̃i aut̃ & eccłae regnũ.
suamque uitam & regnum sed & ipsum
regem ibi scriptum legere nouit. ubi
prius quasi de aliis ueterẽ legebat histo¬
riam. Quinta actate scłi. populus
babyloniam transmigratur. Sed post
septuaginta annospęnitens & correctꝰ.
patriam perhiesum sacerdotem magnũ
reducitur: ubi domũ dĩ quae incensa ẽ.
& ciuitatẽ scam quaedestructa. ẽ. re¬
aedificat: haec legens siue audiens: quis¬
que peccandi metum corripit. ad pęni¬
tendi remedium confugit: aqua hydriȩ
purificantis ablutus est: Siuero intelle¬
gere didicerit hierłm & templum dĩ
eccłam xpĩ. babylonem confusionem
peccatorum nabuchodonosor diabolũ.
hiesum sacerdotem magnum uerũ aeter¬
tuaginta annos bonorũ plenitudin ẽ
operum quacper sp̃s scĩ dona largiunt᷑.
uidelic& propter decalogum & septi¬
formem ciusdem sp̃s grãm. uidcritq
hoc cotidie fieri. aliis nimirũ adiabo¬

Expanded text:
carnale simul imperium et spiritale carnale simul imperium et spiritale destructum, Christi autem et Ecclesiae regnum suamque vitam et regnum, sed et ipsum regem ibi scriptum legere novit, ubi prius quasi de aliis veterem legebat historiam. Quinta aetate saeculi, populus Babyloniam transmigrat. Sed post dictionem quae prompatriam per Jesum sacerdotem magnum reducitur, ubi domum Dei, quae incensa est, et civitatem sanctam, quae destructa est, reaedificat. Haec legens sive audiens quisque peccandi metum corripit, ad poenitendi remedium confugit, aqua hydriae purificantis ablutus est. Si vero intelligere didicerit Hierusalem et templum Dei Ecclesiam Christi, Babylonem confusionem peccatorum, Nabuchodonosor diabolum, Jesum sacerdotem magnum, verum aeterseptuaginta annos bonorum plenitudinem operum, quae per Spiritus sancti dona largiuntur, videlicet propter decalogum et septiformem ejusdem spiritus gratiam, videritque hoc quotidie fieri, alios nimirum a diabo
Abbreviated transcription (Latin):
que liberatione mirabili : quisquis emen¬
datius uiuere coeperit liberari deside¬
rans cum electis. timens ex terminari
cum reprobis: hydriam profecto aque
qua mundaretur uel reficeret᷑ accepr
Atuero dum altius aspicere coeperit.
& in archa eccłam. in noe xp̃m. inaqui
diluente peccatore fA quã baptismi.
quae peccata diluit. in hominib uel in
animalib quae archa continebat. mui
fariam baptizatorũ differentiam:
num fecit. quia spirit᷑alem sensũ cuius
noua flagrantia debriaris aperuit
Quartę actatis initiis Dauid prosaule¬
lute regnum israheliticȩ gentis sortit᷑
humilis. in nocens. & mitis exul. ꝓ illo
cuius in iusta diupersecutione crucia
batur. Ecce hẏdria quarta. fonte salu¬
tari repleta. Quisquis haec audiens
humilitati atque innocentiae studere
& superbiam coeperit atque inuidiã
suo decorde repellere. quasi haustum
aquae limpidissimȩ quoreficiatur in¬
uenit At sinsaule iudaeos persequen

Expanded text:
que liberatione mirabili, quisquis emenque liberatione mirabili, quisquis emendatius vivere coeperit, liberari desiderans cum electis, timens exterminari cum reprobis, hydriam profecto aquae, qua mundaretur vel reficeretur, invenit. At vero cum altius respicere coeperit, et in arca Ecclesiam, in Noe Christum, in aqua delente peccatores aquam baptismi, quae peccata diluit, in hominibus vel in animalibus, quae arca continebat, mufariam baptizatorum differentiam, num fecit, quia spiritualem sensum, cujus nova fragrantia inebriaris, aperuit. Quartae aetatis initiis David pro salute regnum Israeliticae gentis sortitur, humilis, innocens et mitis, exsul pro illo cujus injusta diu persecutione crbatur. Ecce hydria quarta fonte salutari repleta. Quisquis haec audiens humilitati atque innocentiae studere, et superbiam coeperit atque invidiam suo de corde repellere, quasi haustum aquae limpidissimae, quo reficiatur, invenit. At si in Saule Judaeos persequent
Abbreviated transcription (Latin):
fratricida impius aeternę maledicti¬
onis poenas luit. Quicumq his auditis
metuunt cumimpiis dampnari. cupi¬
entes benedici cumpiis. om̃ium odiorũ
& inuidiae fomitem abiciunt: dõ
placere persacrificium iustitiae mo¬
destiȩ. innocentiae. acpatientiae
curant : uas plenum aquae inscriptura
inueniunt: unde salubriter abluti
potatiq gaudeant Sedsi intellexe¬
rint cain homicidam. iudaeorum. eẽ.
perfidiam: occisionem abel. passionẽ
esse dñi saluatoris. Terrã quae aperuit
os suum & suscepit eius sanguinẽ dema¬
nu cain. eccłam esse quae effusum
auida eis xp̃i sanguinem in mysteriũ
suae renouationis accepit. Nimirum
aquã inuinũ mutatã repperiunt.
quia sacrae dicta legis. sacratius intelle¬
gunt. Saecunda aetate scłi inchoan¬
te deletus est aquis diluuii mundus.
obpeccatorũ magnitudinẽ : sed solus
noe est propter iustitiã cum domo
sua liberatus in archa Huius plagae
audita uastatione horribili. paucorũ¬

Expanded text:
fratricida impius aeternae maledictifratricida impius aeternae maledictionis poenas luit. Quicunque, his auditis, metuentes cum impiis damnari, cupientes benedici cum piis, omnem odiorum et invidiae fomitem abjiciunt, Deo placere per sacrificium justitiae, modestiam innocentiae, virtutem patientiae curant: vas profecto aquae in Scriptura invenerunt, unde salubriter abluti potatique gauderent. Sed si intellexerint Cain homicidium Judaeorum esse perfidiam, occisionem Abel passionem Domini Salvatoris, terram quae aperuit os suum, et suscepit ejus sanguinem de manu Cain, Ecclesiam esse, quae effusum a Judaeis Christi sanguinem, in mysterium suae renovationis accipiat, nimirum aquam in vinum mutatam reperiunt, quia sacrae dicta legis sacratius intelligunt. Secunda saeculi aetate inchoante, deletus est aquis diluvii mundus ob peccatorum magnitudinem ; Noe propter justitiam est cum domo sua liberatus in arca. Hujus plagae audita vastatione horribili, paucorum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ unus ds̃ est intellege trinitatẽ
Sed quantum inter aquã & uinum. tan¬
tum distare inter sensum illũ quo scrip¬
turae ante aduentũ saluatoris intelle¬
gebantur: & eum quẽ ueniens ipse re¬
uelauit apłis. corumque discipulis
perpetuo sequendũ reliquit Et qͥdẽ
potuit dñsuacuas implere hẏdrias
uino: qui in exordio mundanae crea¬
tionis cuncta creauit ex nihilo: Sed
maluit de aqua facere uinum: quo ty¬
pice docer& nonse adsoluendũ in ꝑ¬
bandumque. sed ad implendũ potiũ
legem prophetasque uenisse Neque
alia se percuuangelicã gram facere
& docere : quã quae legalis & prophe¬
tica scriptura eum facturũ docturũq
signar& Uideamus ergo fr̃ssex hydri¬
as scripturarũ aqua salutari repletas.
uideamus eandem a quã insuauissimũ
uini odorẽ gustumque conuersam:
Inprima aetate sacculi. abel iustum
frater inuidens occidit: & obhoc ipse
perpetuam martẏrii głam. beatus
etiam in euuangelicis & apostolicis
litteris iustitiae laudem accepit.

Expanded text:
quae unus Deus est, intellige Trinitatem. Sed quantum inter aquam et vinum, tantum distat inter sensum illum, quo Scripturae ante adventum Salvatoris intelligebantur, et eum quem veniens ipse revelavit apostolis, eorumque discipulis perpetuo sequendum reliquit. Et quidem potuit Dominus vacuas implere hydrias aquae, vino, qui in exordio mundanae creationis cuncta creavit ex nihilo: sed maluit de aqua facere vinum, quo typice doceret se non ad solvendam improbandamque, sed implendam potius legem prophetasque venisse ; neque alia se per evangelicam gratiam facere, et docere, quam quae legalis et prophetica Scriptura eum facturum docturumque signaret. Videmus ergo sex hydrias Scripturarum aqua salutari repletas. Videamus eamdem aquam in suavissimum vini odorem gustumque conversam. In prima aetate saeculi, Abel justum frater invidens occidit ; et ob hoc ipse perpetua martyrii gloria beatus, etiam in evangelicis et apostolicis litteris justitiae laudem accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
UOD DÑS NRT ATQUE
saluator adnũptias uocatus. non solum
uenire sed & miraculum ibiden
conuiuas laetificar& facere dignatus. ẽ.
&ceptis caclestium sacramentorum
figuris. etiam iuxta litterã fidem
recte credentium confirmat Porro
tatiani & martiani. ceteroꝵq
qui nuptiis detrahunt ꝑfidia
quam sit dampnabilis insinuat.
Sienim thoro inmaculato & nuptis
debita castitate celebratis culpa in¬
ess&: nequaquam dñs adhas uenire.
nequaquam eassignorum suorum ini¬
tiis consecrare uoluiss&. Nunc aũt
quia bona est castitas coniugalis.: me¬
lior continentia uidualis. optima
perfectio uirginalis: ad conproban:¬
dam omnium electionẽ graduum:
&x in temerato mariae uirginis utero
nasci dignatus est: A prophacico annȩ
uiduae ore mox natus benedicitur:
anuptiarum celebratorib iam iuue¬
nis inuitatur & hossuae praesentia
a facturus in terra. dĩ filiusuenit
adnuptias: ut ipsum sẽ esse docer&.
dequo subtypo solis psalmista praecinuit
Etipse tamquam sponsus procedens

Expanded text:
us noster atque Salvator ad nuptias vocatus, non solum venire, sed et miraculum ibidem, quo convivas laetificaret, facere dignatus est, exceptis coelestium sacramentorum figuris, etiam juxta litteram recte fidem credentium confirmat. Porro Tatiani et Marciani caeterorumque qui nuptiis detrahunt perfidia quam sit damnabilis insinuat. Si enim toro immaculato et nuptiis debita castitate celebratis culpa inesset, nequaquam Dominus ad has venire, nequaquam eas signorum suorum initiis consecrare voluisset. Nunc autem, quia bona est castitas conjugalis, melior continentia vidualis, optima perfectio virginalis, ad comprobandam omnium electionem graduum, m, ex intemerato Mariae virginis utero nasci dignitatus est, a prophetico Annae viduae ore mox natus benedicitur, a nuptiarum celebratoribus jam juvenis invitatur, et hos suae praesentia namque facturus in terra Dei Filius venit ad nuptias, ut ipsum se esse diceret de quo sub typo solis Psalmista praecinuit: Et ipse tamquam sponsus procedit
Abbreviated transcription (Latin):
fide & dilectione solidata Lapi  quẽ
uidit danihel praecisum demontesine
manibus. factumque in montẽ mag¬
num: & implesse omnem terrã Et̃
de quo dicit ⁊acharias. In lapide uno.
septem oculi sunt : id est inxp̃o uniuer¬
sitas scientiae spirit᷑alis inhabitat:
Cuius & apłs petrus meminit ita dicens
Adquẽ accedentes lapidem uiuum:
& ipsi tamquã lapides uiui. super aedi¬
ficamini: Bene scđm purificationem
iudacorũ tantũ positȩ erant hydriç
quia iudaeorum tantũ populo. lex per
moysen data est : nam gratia & ueri¬
tas euuangelii nonminus gentibus
quã iudaeis per iħm xp̃m facta est:
Capientes inquit singulȩ metretas:
binas uel ternas. Quia scripturȩ scȩ̃
auctores. & ministriꝓph& ȩ. modo
depatre tantum locuntur & filio.
ut est illud: om̃a insapientia fecisti.
Uirtus& enim di & sapientia xp̃s est:
Modo etiam sp̃sscĩ faciunt mentionẽ:
iuxta illud psalmographi Uerbo dñi

Expanded text:
fide et dilectione solidata lapidis, quem fide et dilectione solidata lapidis, quem vidit Daniel praecisum de monte sine manibus, factumque in montem magnum, et implesse omnem terram ; et de quo dicit Zacharias: In lapide uno septem oculi sunt, id est, in Christo universitas scientiae spiritualis habitat. Cujus et apostolus Petrus meminit, ita dicens: Ad quem accedentes lapidem vivum, et ipsi tanquam lapides vivi, superaedificamini . Bene secundum purificationem Judaeorum positae erant hydriae, quia Judaeorum tantum populo lex per Moysen data est. Nam gratia et veritas Evangelii, non minus gentibus quam Judaeis per Jesum Christum facta est. Capientes, inquit, singulae metretas binas, vel ternas, quia Scripturae sanctae auctores et ministri, prophetae modo de Patre tantum loquuntur et Filio, ut est illud: Omnia in sapientia fecisti . Virtus enim Dei et sapientia Christus est. Modo etiam Spiritus sancti faciunt mentionem, juxta illud Psalmographi: Verbo Domini
Abbreviated transcription (Latin):
mendare curauit: Carnis namq infir¬
ma perpetiens. matrẽ dequa haec susce¬
pit pie cognitam ei quẽ maxime dilige¬
bat discipulo commendauit: quam
diuina facturus quasi in cognitam se
nosse dissimulat. quia hanc diuinae
natiuitatis auctorẽ non esse cognoscit
Erant autẽ lapideae hydriȩ sex posite
scđm purificationẽ iudaeorũ: capien¬
tes singulȩ metretas. binas uel ternas.
Hẏdriae uocanturuasa aquarum
receptui parata. Crece enĩ aqua.
idor dicitur : A qua aũt.: scripturȩ
sacrȩ scientiam designat. quae suos
auditores & apeccatorũ sorde ablue
re. & diuinae cognitionis solet fonte
potare Uasa sex quibus continebat᷑.
corda sunt deuota scõrum. quorũ
per fectio uitae & fidei &emplũ.
recte credendi acuiuendi proposita
est generi humano persex saeculi
labentis aetates. id est usque ad tẽpus
dominicae praedicationis: Etbene
lapidea sunt uasa. quia fortia sunt
praecordia iustorũ: ut pote illius

Expanded text:
mendare curavit. Carnis namque infirmendare curavit. Carnis namque infirma perpetiens, matrem, de qua haec suscepit, pie cognitam, ei, quem maxime diligebat, discipulo commendavit, quam divina facturus quasi incognitam se nosse dissimulat, quia hanc divinae nativitatis auctorem non esse recognoscit. Erant autem ibi lapideae hydriae sex positae secundum purificationem Judaeorum, capientes singulae metretas binas vel ternas. Hydriae vocantur vasa aquarum receptui parata: Graece enim ὕδωρ aqua dicitur. Aqua autem Scripturae sacrae scientiam designat, quae suos auditores et a peccatorum re, et divinae cognitionis solet fonte potare. Vasa sex quibus tenebatur, corda sunt devota sanctorum, quorum perfectio vitae et fidei ad exemplum recte credendi ac vivendi proposita est generi humano per sex saeculi habentis aetates, id est, usque ad tempus dominicae praedicationis. Et bene lapidea sunt vasa, quia fortia sunt praecordia justorum, ut pote illius
Abbreviated transcription (Latin):
hora mea: Aeque enĩ matrẽ suam in¬
honorar&. qui nobis iub& honorare
patitm & matrem caut tam sibi esse
matrẽ negar&. Excuius carne uir¬
pnea carnem suscipere non despexit:
edum apło teste quiait: Q ui factus est
e a semine dauid scđm carnem: Quo¬
nodo enim &x semine dauid scđm car¬
nem. si non ex corpore mariae scđm
carnem quae ex lauid semine descendit :
sed ineo quod miraculum facturus ait:
& uidmihi & tibi est mulier Signi¬
ficat se diuinitatis qua miraculũ erat
patrandum. non principium tempora¬
liter accepisse dematre. sed acternitatẽ
semper habuisse depatre: Quid mihi
semper habui cumtua carne exqua car¬
nem suscepi commime non est. nondũ
uenit hora mea: ut fragilitatẽ sumptae
& te humanitatis moriendo demonstrẽ
prius est ut potentiam accernȩ deitatis
uir tutes operando pate faciam. Uenit
autẽ hora . ut quid sibi & matri cõmune
esset ostender&: cum eam moriturus
incruce discipulo uirgini. uirginẽ com¬

Expanded text:
hora mea. Neque enim matrem suam inhora mea. Neque enim matrem suam inhonoraret, qui nobis jubet honorare patrem et matrem: aut eam sibi esse matrem negaret, ex cujus carne virginea carnem suscipere non despexit, etiam Apostolo teste qui ait: Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Quomodo ex semine David secundum carnem, si non ex corpore Mariae secundum carnem, quae ex semine David descendit? Sed in eo quod miraculum facturus ait: Quid mihi et tibi est, mulier? significat se divinitatis, qua miraculum erat patrandum, non principium temporaliter accepisse de matre, sed aeternitatem semper habuisse de Patre. Quid mihi semper habui, cum tua carne, ex qua carnem suscepi, communis non est. Nondum venit hora meo, ut fragilitatem sumptae ex te humanitatis moriendo demonstrem: prius est ut potentiam aeternae deitatis virtutes operando patefaciam. Veniet autem hora ut quid sibi et matri commune esset ostenderet, cum eam moriturus in cruce discipulo virgini virginem com
Abbreviated transcription (Latin):
&istere : qui ⁊elo feruere piȩ deuoti¬
onis. & emulari carismata maiora.
acdeuitiis aduirtutes bona operando
de terrenis ad aeterna norunt speran¬
uII do & amando transiigrare. Discũ bent
autem adnuptias dñõ. uinum defecit.
ut uino meliori per ipsum mirabili ordi¬
ne facto. manifestaretur gła latentis
dĩ in homine. & credentium in eum fidis
aucta proficer&. Quodsi mysterium
quaerimus. apparente in carne dño.
meraca illa legalis sensus suauitas. pau¬
latim coeperat ob carnalem phariseoꝵ
inter pretationẽ. aprisca sua uirtutẽ
deficere. Quimox ea quaecarnalia
uidebantur mandata. ad spirit᷑alem
conuertit doctrinam: cunctamq
litterȩ legalis super ficiem euuangelica
caelestis grãe uir tute mutauit. quod ẽ
uinum fecisse deaqua. Sed primo stu¬
deamus indagare quid sit. Quod cum
deficiente uino dicer& mater iħu adeũ
uinum nonhabent: respondit. Quid
mihi & tibi est mulier: Nondũ uenit

Expanded text:
existere qui zelo fervere piae devotiexistere qui zelo fervere piae devotionis, et aemulari charismata majora, ac de vitiis ad virtutes, bona operando, de terrenis ad aeterna norunt sperando et amando transmigrare. Discumbente autem ad nuptias Domino, vinum defecit, ut vino meliori per ipsum mirabili ordine facto, manif in homine Dei, et credentium in eum fides aucta proficeret. Quod si mystquaerimus, apparente in carne Domino, meraca illa legalis sensus suavitas paulatim coeperat ob carnalem Pharisaeorum interpretationem, a prisca sua virtute deficere, qui mox ea quae carnalia videbantur mandata ad spiritualem convertit doctrinam, cunctamque litterae legalis superficiem evangelicae coelestis gratiae virtute mutavit, quod est vinum fecisse de aqua. Sed primo studeamus indagare quid sit cum deficiente vino diceret mater Jesu ad eum: Vinum non habent. Respondit: Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit
Abbreviated transcription (Latin):
& ex quo ad sociandam sibi eccłam tã¬
quam sponsus processit. Primus nup¬
tiarum locus iudaea extitit.: inqua
filius dĩ homo fieri & eccłam sui corpo¬
ris participatione consecrare. sui sp̃s¬
pignore infide confirmare dignatus. ẽ
Seduocatis ad fidem gentib usque
ad fines orbis terrae earundem nupti¬
arum uotiua gaudia peruenerunt.
Nec uacat amysterio quod die tertia
postea quae superior euuangłii sermo
descripserat nuptiae facte referunt᷑.
sed tertio tempore scłi dñm adopti¬
dam sibi eccłam uenisse de signat
Primum quippe scł̃i tempus: ante
legem patriarcharum exemplo:
Secundum: sublege proph& arum
scriptis Tertium. subgrã praeconiis
euuangelistarũ. quasi tertiaȩ dici
luce mundo refulsit: in quo dñs & sal¬
uator nr̃t ꝓredẽptione generis hu¬
mani in carnenatus apparuit: sed & ho
inchana galilea id .ẽ. in zelo trans¬
migrationis perpe trate nup
tiat cos maxime grãxp̃i dignos

Expanded text:
 ex quo ad sociandam sibi Ecclesiam tan ex quo ad sociandam sibi Ecclesiam tanquam sponsus processit. Primus nuptiarum locus in Judaea exstitit, in qua Filius Dei homo fieri, et Ecclesiam sui corporis participatione consecrare, sui Sppignore in fide confirmare dignatus est: sed vocatis ad fidem gentibus, usque ad fines orbis terrae earumdem nuptiarum votiva gaudia pervenerunt. Nec vacat a mysterio quod die tertia, post ea quae superior Evangelii sermo descripserat, nuptiae factae referuntur, sed tertio tempore saeculi Dominum ad aptandam sibi Ecclesiam venisse designat. Primum quippe saeculi tempus alegem patriarcharum exemplis, secundum sub lege Prophetarum scriptis, tertium sub gratia praeconiis evangelistarum, quasi tertia diei luce mundo refulsit, in quo Dominus et Salvator noster, pro redemptione generis humani in carne natus apparuit. Sed et hoc quod in Cana Galilaeae, id est in zelo transmigrationis perpetratae, eaetiat, eos maxime gratia Christi dignos
Abbreviated transcription (Latin):
possunt filii sponsi lugere. quã diucum
illis est sponsus : Uenient aut̃ dies cũ
auferetur abeis sponsus: & tunc iẽiuna¬
ibunt: Q uianimiril incarnatio nr̃i
saluatoris. & quo patrib coepit pro¬
luctu semper & pectata donec uenir&:
S ex quo postresurrectionem
ascendit ad caelum: om̃isscõꝵ spes ad
eius pendit reditum. Solo autem quo
cũ hominibus conuersatus est tc̃pore:
flere aclugere nequiuerunt. quia iam
sccum etiam corporaliter cum
quem spirita liter dilexerunt
habebant. Sponsus ergo xp̃s: sponsa
eius est eccła ilii sponsi uel nuptiarũ.
singuli quique fidelium cius sunt:
Tempus nuptiarum est tempus illud.
quando per incarnationis mysterium
scam sibi eccłam sociauit: Non igitur
casu. sed certi grãmysterii uenit ad
nuptias interra carnali more celebra¬
tas: qui ad copulandam sibi spiritali
amore eccłam decaelo descendit ad
terram: Cuius quidem thalamus incor¬
ruptȩ genetricis uterus fuit: in quo¬
ds̃ humanȩ naturȩ coniunctus est.¬

Expanded text:
ere quandiu cum illis est sponsus? Venient autem dies, cum auferetur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt . Quia nimirum incarnatio nostri Salvatoris ex quo patribus coepit proluctu semper exspectata donec veniret. Similiter ex quo post resurrectionem ascendit ad Patrem, omnis sanctorum spes ad ejus pendet reditum. Solo autem quo cum hominibus conversatus est tempore, flere ac lugere nequiverunt, quia jam secum etiam corporaliter eum quem spiritualiter dilexerunt habebant. Sponsus ergo Christus, sponsa ejus est Ecclesia, filii sponsi vel nuptiarum singuli quique fidelium ejus sunt: tempus nuptiarum est tempus illud quando per incarnationis mysterium sanctam sibi Ecclesiam sociavit. Non igitur casu, sed certi gratia mysterii, venit ad nuptias in terra carnali more celebratas, qui ad copulandam sibi spirituali amore Ecclesiam de coelo descendit ad terram: cujus quidem thalamus incorruptae genDeus humanae naturae conjunctus est, et
Abbreviated transcription (Latin):
innatura dĩ aequalis patri. innatura
hominis factus est mortalis in nobis:
quod fecerat: haec est ergo dominicȩ
natiuitatis magna sollẽpnitas: haec.ẽ.
diei huius noua & gloriosa festiuitas.
aduentus dĩ factus ad homines Itaque
dies iste ꝓeo quod inco xp̃s natus est.
natalis dicitur. Quemque ideo obseruare
per reuolutũ circulũ anni festa sollẽpni¬
tate debemus : ut in memoria reuocetur.
quod natus est xp̃s¬

Expanded text:
in natura dei aequalin natura dei aequalhominis factus est mortalis in nobis. quod fecerat. Haec est ergo Dominicae nativitatis magna solemnitas, haec est diei hujus nova et gloriosa festivitas, adventus Dei factus ad homines. Itaque dies iste pro eo quod in eo Christus natus est, natalis dicitur. Quemque ideo observare per revolutum circulum anni festa solemnitate debemus, ut in memoriam revocetur quod natus est Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ATALIS DÑIDIES.EA
decausa apatribus uotiue sollẽp¬
nitatis institutus. ẽ: quia in eo
xp̃s ꝓredemptione mundi nasci corpora¬
liter uoluit: ꝓdiens ex uirginis utero:
qui erat in patris imperio: Cuius susceptȩ
carnis causa. haec est. Postquã enim
inuidia diaboli parensille primus spe
ductus in anicecidit: confestim exulet
ꝑditus in om̃i genere suo radicẽ malitiȩ
& peccati transduxit : Crescebatque
in malũ uehementius om̃e genusmorta¬
lium: diffusis ubique sceleribus. & qđ c̃
nequius om̃ium cultibus idolorũ Uolens
uerbo. lege. prophetis. signis. plagis.
ꝓdigiis. Sed cum nec siquidem errores
suos ammonitus agnoscer& mundus.
misit ds̃ filium suum ut carnẽ induer&.
& hominib apparer&. & peccatores sanar&e.
Quiideo in homine uenit: quia ꝑsem&
ipsum ab om̃ibus cognosci non potuit
Ut autẽ uideretur uerbum caro factũ ẽ.¬
ad sumendo carnẽ: non mutatũ in carne
Adsumpsit enĩ humanitatẽ: non amisit
diuinitatẽ Ita idem ds̃ &idem homo

Expanded text:
atalis Domini dies ea de causa a Patribus votivae solemnitatis institutus est, quia in eo Christus pro redemptione mundi nasci corporaliter voluit, prodiens ex virginis utero, qui erat in Patris imperio. Cujus susceptae carnis causa haec est. Postquam enim invidia diaboli parens ille primus spe seductus inani cecidit, confestim exsul, et perditus in omni genere suo radicem malitiae et peccati transduxit, crescebatque in malum vehementius omne genus mortalium diffusis ubique sceleribus, et, quod est nequius, omnium cultibus idolorum servienverbo, lege, prophetis, signis, plagis et prodigiis. Sed cum nec sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundus, misit Deus Filium suum, ut carne indueretur, et hominibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum eadsumendo carnem, non mutatum in carnem; adsumpsit enim humanitatem, non amisit diuinitatem. itaque idem deus et idem homo
Abbreviated transcription (Latin):
laetitiae praeconsortibus tuis. Decuiꝰ
dono consortibus xpĩ dato loqui tur
iohannes : uos unctionẽ habetis ascõ:
& nostisomnia. Etpulcherrima con¬
paratione umbra ueritati concinit:
Ramum oliuae. columba corporalis
ablutam diluui aquis detulit in archã.
Sp̃s sc̃s inspeciȩ columbae corporalis
baptizatum aqua iordanis descendit
quos non solum homines quierant inar¬
cha cum noe. sed & animantia quae ar-¬
cha continebat. & ipsa quoq ligna &x
quibus eadem facta. ẽ. archa figurant:
post acceptum undȩ regenerationis la¬
uachrum perunctionẽ sacri chrisma
re in nobis intemeratã dignetur ipse

Expanded text:
laetitiae, prae consortibus tuis . De cujus laetitiae, prae consortibus tuis . De cujus dono consortibus Christi dato loquitur Joannes: Vos unctionem habetis a sancto, et nostis omnia . Et pulcherrima comparatione umbra veritatis concinit. Ramum olivae columba corporalis ablutam diluvii aquis detulit in arcam, Spiritus sanctus in specie columbae corporalis baptizatum aqua Jordanis descendit quos non solum homines qui erant in arca cum Noe, sed et animantia quae arca continebat, et ipsa quoque ligna ex quibus eadem facta est arca, figurant post acceptum undae regenerationis lavacrum: per unctionem sacri chrismatre in nobis intemeratam dignetur ipse