comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dec̃ cum ab om̃i. ¶ Officiales. autẽ indistincte
si dolo induxerũt aliquem uidicem ad male-
prudentiam assessores male iudicau̾it erit ex¬
cusatus. uidex si simplicitex erat et hũit bonã
consciam nec fuit in culpa eligendo talem as¬
sessorem qr bonus et sufficiens cõiter credebat᷑.
in maiori enim culpa fuit hicassessor ꝙͣ iudex.¬
in uidice. multi enĩ illiteratiet simplices hñt
iurdcõnem et iuste. et ideo precise deneb assessor
ciales quicumq sint hñt certos redditus sibi
assignatos non licet eis aliquidalitigantib
uel ⁊ aliis subditis extorq̃re ut supradcm est¬
sed de iudice ordinario. si non hñt certũ. stipendiũ.
ciales. ut sagi sũ missi. ⁊ siles. si extorquent nõ
tñ per uim uel ĩmoderatam improbitatẽ non
reprehenduntur. siu̾oꝑ ĩmo¬
deratã imꝓbitatẽ modicũ. tñ cepto ex quo non accipiunt insi

Expanded text:
de Pennaforte Officiales autem distincte, si dolo induxerunt iudicem ad male prudentiam assessoris male iudicaverit, erit excusatus iudex, si simplex erat et habuit bonam conscientiam, nec fuit in culpa eligendo talem assessorem, quia bonus et sufficiens communiter credebatur. In maiori enim culpa fuit hic assessor, qud non sic in iudice. Multi enim illiterati et simplices habent iurisdictionem et iuste, et ideo precise tenebitur assessor quicumque sint, habent certos redditus sibi assignatos. Non licet eis aliquid a litigantibus vel etiam aliis subditis extorquere, ut supra dictum est de iudice ordinario. Sed si non habent certum stipendium ciales, ut sagi sive missi et similes, si extorquent, non tamen per vim vel immoderatam improbitatem, non reprehenduntur. Si vero per immoderatam improbitatem, modic
Abbreviated transcription (Latin):
.s. illud. ialiis duob cãib
siliter tenetur restituere qi¬
ex cum offõ suo teneretur iu¬
dicare et bene uidicare et gͣ¬
tis. turpiter accepit et crim̃.
ꝯcussionis. ꝯmisit etidẽo di¬
co si accepit peccuniãut nõ
uidicaret cum nũ deberet iu¬
dicare.uelut non male iuidi¬

Expanded text:
. In aliis duobus casibus similiter tenetur restituere, quia cum ex officio suo teneretur iudicare et bene iudicare et gratis, turpiter accepit et crimen concussionis commisit. Et idem dico si accepit pecuniam ut non iudicaret, cum deberet iudicare, vel ut non male iudi
Abbreviated transcription (Latin):
bent. sic credo ꝙ iuidex inferior qui sat
ueritatem non d condempnare ĩ no¬
centem etiam si precipiatur ea suꝑiori
exequi smãm latam a delegato ad niã¬
datum eius qmͣuis idem ordinanus
sciat illam esse i̾iustam nisi possit ob¬
tinere ab eod̃ delegato ut ab hec honere
absoluatur qr loqr̃ ibi de ciuilib causis
et ecc̾asticis ubi ulłs ꝯdempnatur ao
mortem et iceo non estibi tm̃ pendłm

Expanded text:
em credo, quod iudex inferior qui scit veritatem, non debet condemnare innocentem, etiam si precipiatur ei a superiexequi sententiam latam a delegato ad mandatum eius, quamvis idem ordinarius sciat illam causam esse iniustam, nisi non possit obtinere ab eodem delegato, ut ab hoc onere absolvatur, quia loquitur ibi de civilibus causis et ecclesiasticis, ubi nullus condemnatur ad mortem. Et ideo ibi non est tantum
Abbreviated transcription (Latin):
quid possunt hiꝰ turam̃qͥ sibi renut¬
cere. siue cũ iurat uniu̾sitas siue cũ
cͥurant aliqui qui se aliquid fcũros
cum der aut teligionem uel pietatẽ
ꝑtinet uiramentũ non possunt remͤ¬
dere ut si duo uirent ꝙ ibunt ultra ma¬
remilitare deo aut ꝙ intrabunt religionẽ

Expanded text:
quid possunt huiusmodi iuramenta sibi remittere, sive cum iurat universitas, sive cum iurant aliqui se aliquid facturos tum dei aut religionem vel pietatem pertinet iuramentum, non possunt remittere, ut si duo iurent quod ibunt ultra mare militari deo aut quod intrabunt religionem
Abbreviated transcription (Latin):
quia in primo caũ deerat u̾itas
in conscĩa. In scdõ iudicium.sͣ.¬
s s. tria. si uero credebat ab ĩicio
se posse reddere et probabiliter ñ
peierabat quantum in hxo et. si
postea fecit posse suum et non
non est per hec ꝑiurus exlxͣ cã
multo magis excusatur si mi¬
sit tỹr cebito s cau fuitamis¬

Expanded text:
quia in primo casu deerat veritas in conscientia, in secundo iudicium. Si vero credebat ab initio se posse reddere et probabiliter, non peierabat quantum ad hoc, si postea fecit posse suum: in non est propter hoc periurus. Ex hac causa multo magis excusatur, si misit tempore debito; sed casu fuit amis
Abbreviated transcription (Latin):
.i. sicut. si tamenelapso t̾mino
posset et non persolu̾et. cunces¬
set periurus. lapsus noͣn t̾mi-¬
ni. non substulit. obligoẽm:
uniuersitas aucuius ciuitatiꝰ
uel collegii obligauit se iura¬
mento adaliquid mortui sũt
uirantes. queritur utrũ succes¬
sores sint periurr: Si transgre¬
diantur uidetur ꝙ sicqr om̃s
cbligationes antecessorunt
eam et ex hec multũ dampnificati st̃
qr uenditores bladiex hac ccc̃one ꝓ¬
uiderant sibi de alia mensura nũꝙͥ
nisi ad tantũ deuenirent inopiam
ꝙ nullatenus heant. unde alias uiue

Expanded text:
in via. Si tamen elapso termino posset et non persolveret, esset periurus. Lapsus enim termini non sustulit obligationem universitas alicuius civitatis vel collegii obligavit se iuramento ad aliquid et mortui sunt iurantes: queritur utrum successores sint periuri, si transgrediantur? Videtur quod sic, quia omnes obligationes antecessorueam et ex hoc multum damnificati sunt, quia venditores bladi ex hac occasione providerunt sibi de alia mensura; nunquitate propria, nisi ad tantam devenirent inopiam, quod nullatenus haberent alias unde
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. credo
sine preiuditõ
quod ubi ecc̃a
non petit ab
hususmodi
rusticis deciãs
set permicti tol¬
li a militibus li¬
berant᷑ oĩo rus¬
ticiuec peccant
taliter soluen¬
do tusi placeat
os eccłiam talr
de fraudari a
iure suo. Ex par¬

Expanded text:
ensis Credo sine preiudicio, quod ubi ecclesia non petit ab huiusmodi rusticis decimas, sed permittit tolli a militibus, liberantur omnino rustici, nec peccant taliter solvendo, nisi placeat eis ecclesiam taliter defraudari a iure suo. DE
Abbreviated transcription (Latin):
que non consueuerant decimari. uidetur ꝙ po¬
sint petere ip̃i milites eo ꝙ eis t̾ra illa ab ãtiqͦ
fuerit decimalis et una eademq res non debe¬
illud. uerum est in monasterio uelin eccł̃ia
secus. forte posset dici. in laico. ad siłitudinẽ
fundo uendito excepto lapidicinis non u-¬
sentur per illam exceptc̃em excepte nisi lapi¬
dicine que tunc apparebant. licet plures alie
essent in fundo que non apparebant. Item qr¬

Expanded text:
que non consueverant decimari, videtur quod possunt petere ipsi milites, eo quod eis terra illa ab antiquo fuerit decimalis et una eademque res non debeillud verum est in monasterio vel in ecclesia. Secus forte posset dici in laico, ad similitudinem fundo vendito, exceptis lapidicinis, non videntur per illam exceptionem excepte, nisi lapidicine que tunc apparebant, licet plures alie esse possent in fundo que non apparebant.
Abbreviated transcription (Latin):
de decima hiꝰ quam tenet nules. Utiũ sit de antiquis dacis ante .xił.
uel de datis de nouo in feo dũ post concił. die quod si a tp̃r ex qͦ
non extat memoria miles huiꝰ et antecessores eius quiete
et pacifice tenuerunt eam et recgnoscentes se eam tenere ab
occ̃a muedietate uel ĩmedictate et reddintes ibͣi debitũ ob seqͥum
ipã ecce. uel alii noĩe eus p̃sumendũ est berigna interp tatt̃ẽ
ꝙ sit de antiquis argumentũ xii. di. di ila. alias non est ꝑ

Expanded text:
de decima huiusmodi quam tenet miles, utrum sit de antiquis datis ante concilium vel de datis de novo in feudum post concilium? Dic quod si a tempore a quo non extat memoria, miles huiusmodi et antecessores eius quiete et pacifice tenuerunt eam et recognoscentes se eam tenere ab ecclesia mediate vel immediate et reddentes ibi debitum obsequium ipsi ecclesie vel alii nomine eius presumendum est benigna interpretatione, quod sit de antiq
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m dico quod si rustici sciunt uelcredunt.
milites licite et aucte ecc̃e recipere excusantur
presertim cum ecr̃a petat ab eis nec contradicit
militibus quos scit et uidet recipere decimas
siscirent eos illicite dͣeclmas. non liberarent:
si tamen pp̃ metum persoluerent excusarent᷑
apeccato non a toto sedatanto.xxii.q.u. Ita
lium: ĩmo debent solui ecc̃e qr talia priuile¬

Expanded text:
dum dico, quod si rustici sciunt vel credunt milites licite et auctoritate ecclesie recipere, excusantur presertim cum ecclesia non petat ab eis, nec contradicit militibus quos scit et videt recipere decimas. Alias si scirent eos illicite recipere, non liberarentur. Si tamen propter metum persolverent, excusantur a peccato, non a toto sed a tanto. Guillelmus lium, immo debent solvi ecclesie, quia talia privile
Abbreviated transcription (Latin):
liori iudicio ꝙ si priuiłm fuit concessum ĩ
in ꝑpetuũ sibi et suis successorib ita quod fuͭ
reale et propter tam fauorabilem camet
asede apłica. possunt licite tenere uelad tp̃c
uel in perpetuũ. iuxta formam in priuiłio
posse ad ampliandum.ccͣ. paganos cultum

Expanded text:
liori iudicio, quod si privilegium fuit concessum in liori iudicio, quod si privilegium fuit concessum in perpetuum sibi et suis successoribus, ita quod fuit reale et propter tam favorabilem causam et a sede apostolica, possunt licite tenere, vel ad tempus vel in perpetuum, iuxta formam in ecclesia posse ad ampliandum contra paganos cultum
Abbreviated transcription (Latin):
legando dicit quia ex quo ecc̃a recipit seriuitium dibi¬
tum a uassallo noni nͣtiliter remanet penes eam ius spi
tis in feod̃ post dcm̃ ꝯcił. uel de illis que non erant date ĩ¬
quo ad ius temporale seu cuule ita ꝙ tnͣsirẽt
ad heredes eius sicut in feod̃. inutiliter. enĩ
eẽt tunc ius spũale apud eccãm qr sicut sine
anima non põt uiuere corpus rerita sñ tem¬
quid de militib catalonie quitutuntur se tu¬
eti priuilegio sedis apłice. Indulto. ut dñt
rum que paganis expulsis reduceret ad cul¬
tum dei posset licite retinere ut int̾ milites ⁊
principes tetre sue. Qui ip̃m̃ iuuarent ad ħ
diuidere. nunquid possunt tales decimas licite
retinere. Item nunquid liberantur et excusan¬
tur rustici apeccato soluendo militibus. Item
nerali ex priuilegio perceptc̃e poterunt petẽ
decimas noualiũ que postea fc̃a sunt uel fi¬
unt. uel illarum rerum de quib antiquit᷑
non consueuetunt dari decime ut de oliuis

Expanded text:
legando dicit, quia ex quo ecclesia recipit servitium debitum a vasallo, non inutiliter remanet penes eam ius spirtis in feudum post dictum concilium vel de illis que non erant date iquoad ius temporale seu civile, ita quod transirent ad heredes, sicut et feudum. Inutiliter enim esset tunc ius spirituale apud ecclesiam, quia sicut sine anima non potest vivere corpus, ita sine temQuid de militibus Catalonie, qui nituntur se tueri privilegio apostolice sedis indulto, ut dicunrum, que paganis expulsis reduceret ad cultum dei, posset licite retinere et inter milites et principes terre sue, qui ipsum iuvarent ad hoc, dividere; nunquid possunt tales decimas licite retinere? Item nunquid liberantur et excusantur rustici a peccato solvendo militibus. Ad neralis privilegii perceptione potuerunt petere decimas novalium que postea facta sunt vel fiunt vel illarum rerum de quibus antiquitus non consueverunt dari decime, ut de olivis
Abbreviated transcription (Latin):
It̾ quid de peccunia uel alia
re ĩuenta in uia uel pladea
rapinam ꝯmitti. non enĩ.
facienda sunt. mala ut.
ueniant quecũq bona .xxxi.¬

Expanded text:
te Quid de pecunia vel aliena re inventa in via vel platea rapinam committi. Non enim facienda sunt mala, ut veniant quecumque bona. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
s quia usura. parum. uel nicħ dicat a rapi¬
na: de ea consequenteragendum. Uideamusergo
quid sit rasura. Unde dicatur que species in quibꝰ
cãibus usure permittantur uel ꝓhibeantur. qũo¬
usuratius et hẽs eiis ad reddendas usuras ꝯpellan¬
tur. Ultimo de quibusdam dubitabilibus ¶Usu

Expanded text:
quoque, cum parum vel nihil distat a rapina, de ea consequenter agendum est. Videamus igitur quid sit usura vel unde dicatur, que species, in quibus casibus usure permittantur vel prohibeantur, quousurarius et heres eius ad reddendas usuras compellantur ultimo de quibusdam dubitabilibus. Usu
Abbreviated transcription (Latin):
ribus dum tñ sufficienter
beneficiatis nisi gratis pro
miserabilib ꝑsonis uel su¬
nec etiam tẽ si posset ibi eẽ
periculũꝙ longe strictuisẽ
inclaustralibus obseruã

Expanded text:
t sufficienter beneficiati, nisi gratis ac miserabilibus personis vel sunec etiam tunc si posset ibi esse periculum, quod longe strictius est in claustralibus observa
Abbreviated transcription (Latin):
satisfacto de it¬
suris. petatur.
uenia ad cau¬
delam adebito¬
ultra. restrtuẽd̾.
¶In sũma noͣ qd̃
uxor usuͣrii. et
familie̾. debent
ꝓcedere sic̾ uxor
pensionẽ aut mercedẽ terre uł petoris ñ ea locauit res¬
tituere te᷑ credo etiam ꝙ restitue̾ teneat᷑ ei dampna
que pp̃ sołonem usure passuis est. ut si domũ suã uł
p̃dium oportuerit pp̃ hoc distralx meliori p̾cio quam
ualẽt etaliam dom̃ ꝯducere ad usũ suũ autem si
oportuit eum accipere ad usa̾m ab alio usuranio pp̃
usuras preccãs soluendas. si aut̃ ex p̾cunia usuraria
negeciatus est ꝗ lucrnt̾ est et in de emit prediũ et frne¬
tus ꝑcipit nec lucrũ nec fructus hiꝰ restituerete. idẽ
etiam credo de lucro hĩto dere furtiua uel rapta per
negcria tr̃em aut per ꝯparatc̃em redditus uel predii

Expanded text:
satisfacto de usuris petatur venia ad cautelam de debitoultra restituendum. In summa nota quod uxor usurarii et familie debent procedere sicut uxor terre vel pecoris, si ea locavit restituere tenetur. Credo etiam quod restituere teneatur ei damna, que propter solutionem usure passus est, ut si domum suam vel predium oportuit propter hoc distrahere viliori pretio quam valeant et aliam domum conducere ad usum suum, aut si oportuit eum accipere ad usuram ab alio usurario, propter usuras predictas solvendas. Si autem ex pecunia usuraria negotiatus est et lucratus aut emit inde predium et fructus percepit nec lucrum nec fructus huiusmodi tenetur restituere. Idem etiam credo de lucro habito de re furtiva vel rapta per negotiationem aut per comparationem redditus vel predii
Abbreviated transcription (Latin):
do qui non consueuit recipere aliquem ad pro-¬
fessionemnisi probõne premissa. Quod autẽ
sequitur infra ãnum. Intellige ubi annus.
statutus est ad probõnem. idem enim crederem
de alio tempore si esset ad hoc statutum. ¶ Qluid
si non apparet euidenter ꝙ uoluerit uitam mu¬
tare et in religione perpetuo deseruire in
iudicio qͣuasi penitentie confitetur ꝙ tali
uoluntate compos sui ex premissa deliberatõe
intrauit: dico quod. non licet: et redire ad scłm
et si dubitaret. idem consulerem eiqr indubiis

Expanded text:
do qui non consuevit recipere aliquem ad professionem, nisi probatione premissa. Quod autem sequitur infra annum, intellige ubi annus statutus est ad probationem. Idem enim crederem de alio tempore, si esset ad hoc statutum. Quid si non apparet evidenter quod voluit vitam mutare et in religione perpetuo deservire, in iudicio tamen penitentie confitetur, quod sui voluntatis compos fuit et premissa deliberatione intravit? Dico quod non licet ei redire ad seculum et, si dubitaret, idem consulerem, quia in dubiis
Abbreviated transcription (Latin):
etca qui facit ꝓfessionem scd̾m regulam b̃i¬
benedicti obligat se ad eam totaliter obseruan¬
dam nam qui nich excipit om̃ĩa ꝯprehenoit xix¬
titer. aut irregulariter. in primo casu patet qd¬
tenetur. In scdo idem qr ⁊̃ st expssiss turpis adiec¬
tio ꝓ non adiecta heretur. et teneretur regislarit¬
cus soło indistincte dico ꝙ non potest redire ad
scłm ex quo fecit ibi ꝓfessionem. S utrũ cogna¬
tur ibi manere distin. aut erat ꝑitus iurif aug ut aliquarum:¬
ignarus in primo caũ non põt recedere qr inelltͣ
se obligasse non ad id ꝙ fiebat. S adid ꝙ fieri detebar In sedo
caũ suhdistingue aut fuit ei explanata asperitas regule e
tuncicem ꝙ iniutis petito. aue non ĩunc si crededat eos reglatit
uiuere et ad illam asperitatẽ seuoluit obliga

Expanded text:
tra: qui facit professionem secundum regulam bBenedicti, obligat se ad eam totaliter observadam. Nam qui nihil excipit, omnia comprehendititer aut irregulariter. In primo casu patet qtenetur; in secundo idem, quia etiamsi expressisset, turpis adiecpro non adiecta haberetur et tenetur regularutio: Indistincte dico quod non potest redire ad seculum, ex quo fecit ibi professionem. Sed utrum ibi cogatur manere, distinguo: aut erat peritus iuris aut ignarus. In primo casu non potest recedere, quia intelligitur se obligasse, non ad id quod fiebat, sed ad id quod fieri debebat. In secundo casu subdistinguo: aut fuit ei explanata asperitas regule, et tunc idem quod in iurisperito, aut non, et tunc si credebat eos regulariter vivere et ad illam asperitatem se voluit obliga
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis secularis uidet moãs¬
terium dissolutũ monachos
splendide commedere bene ⁊
indutos et similia cogitat.
huncordinem bene possum
sustinere ingreditur postea
fit inquisitio in monasterio
compelluntur ad regislant
obseruandam iste dicit non
noui hancaspetitatem qmͣ¬

Expanded text:
aliquis secularis videt monasterium dissolutum, monachos splendide comedere, bene etiam indutos et similia, cogitat se nunc ordinem bene posse sustinere, ingreditur, postea fit inquisitio in monasterio, compelluntur ad regulam observandam, iste dicit, non novi hanc asperitatem q
Abbreviated transcription (Latin):
mortale uenire. cc. nisi addatur ꝓmissio uel uotũ expressum.
uel cacctũ suie p̾sumptũ. ut cũ quis racpit hĩtum professorũ
l nich̾ dicatur uerbo uel cũ recipit hĩtum nouicii exprimendo
ꝓpoĩtum suũ de perpetua obseruancia religionis. receptio enĩ
hitus nouicii cum eiudenti ex pressione hiꝰ ꝓpoĩti uoti p̾sũp¬
tionem inducit. ad ꝙ neutrũ per se sufficit. sic credo ꝙ propõi¬
tum eundi ultra mare. uel ad scm̃ Iacobum sine uoto non

Expanded text:
ntra, nisi addatur promissio vel votum expressum vel tacitum sive presumptum, ut cum quis recipit habitum professorum, licet nihil dicatur verbo vel cum recipit habitum novitii, exprimendo propositum suum de perpetua observantia religionis. Recepto enim habitus novitii, cum evidenti expressione huius propositi, voti presumptionem inducit ad quod neutrum per se sufficeret. Sic credo quod propositum eundi ultra mare vel ad sanctum Iacobum sine voto non
Abbreviated transcription (Latin):
ut per bona temporalia que of¬
fert spũalia ualeat adipisci⁊
clerici qui eum infrẽm admit¬
tunt non eent eum nisi como¬
da temporalia reciperent ad¬
nocenciuis: quod sine dubio tam illi qmͣ istr a¬
pud distinctum iudicem qui scrutator est cor¬
dium et cognitor secretorum culpabiles iudicã¬

Expanded text:
ut per temporalia bona, quae offert, spiritualia valeat adipisci, et clerici qui eum in fratrem admittunt, non essent eum, nisi commoda temporalia perciperent, adnt, admissuri, sine dubio tam ille quam isti apud districtum Judicem, qui scrutator est cordium et cognitor secretorum, culpabiles judican
Abbreviated transcription (Latin):
petita. in primo cãu. si sccẽ
uel creditur. probabiliter
quod ex iusta cã et licite ĩ¬
posita fuerit et soluta põt
exigere. ita tñ quod et ip̃e cõ¬
pleat si quid ex illa causa

Expanded text:
petita. In primo casu, si scitur vel creditur probabiliter, quod ex iusta causa et licite imposita fuerit et soluta, potest exigere, ita tamen quod et ipse compleat, si quid ex illa causa
Abbreviated transcription (Latin):
uel aliũ certũ terminũ et illi ꝓmittũt
enr̃ num quid de symoraco in talib:
creco qd in ultimo caũ sẏmoniaca ẽ
talis ꝓmissio. in reliquis casib supra¬
poitis non creco symoniã ꝯmũti. nec
illicita est hiꝰ pactio uel ꝯdictio. qr per¬
inde est ac si dicatui tali si tñ interim¬
reddas de yconeum ad ħ ut recipiaris.
et utilem monastio ad discendo tale
artificium uel tale e sciãm talentł.
talem. Quid de illo cui frã est pro mis¬
sio ce illo recipiendo ad certũ t̾minũ
sub prec̃a ꝯdicione ñ quid aduerẽte
t̾mino et ĩpleta condicione tenecur
intrare cũ illi parati sint eũ recipere:
.h ͦ. credo qd si nlłm fecie uotũ. ttec obli¬

Expanded text:
et illi promittunt ei; nunquid est simonia in talibus? Credo quod in ultimo simoniaca est talis promissio. In reliquis casibus suprapositis non credo simoniam committi, nec illicita est huiusmodi pactio vel conditio, quia perinde est ac si dicatur, recipireddas te idoneum ad hoc ut recipiaris et utilem monasterio, addiscendo tale artificium vel tale, aut scientiam talem vel talem. Quid de illo cui facta est promissio de se recipiendo ad certum terminum sub predicta conditione: nunquid adveniente termino et impleto conditione tenetur intrare, cum illi parati sunt eum recipere? Respondeo: credo quod si nullum fecit votum nec obli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ in hiis. que ꝓħita sunt qr symomaca sufficit uolũtas ad
introducend̾ pocm̃. siue stet in ifinitib suis siuie ꝓgrediatur
ad artum emendi uel uendendi siue etiam pasciscendi. s
non sufficit ad introducend̾ iꝰitatem si non ꝓgrediatur ad
actum pasciscendi. In alis aut̃ que sunt symomaca quia ꝓ¬
hibita non sufficit ad introducendum pegatum. uolũdas
renunciandi beneficio ad opus altius etiam si pragdiatur

Expanded text:
ad introducendum peccatum, sive stet in finibus suis sive progrediatur ad actum emendi vel vendendi sive etiam pasciscendi. Sed non sufficit ad irregularitatem, si non progrediatur ad actum pasciscendi. In illis autem que sunt symoniaca quia prohibita, non sufficit ad introducendum peccatum voluntas renunciandi beneficio ad opus alterius, etiam si progrediatur
Abbreviated transcription (Latin):
potest intelligi in otiib similibꝰ
casibus in quibus ura dicunt extor¬
quendam ẽẽ peccumai turpiter ac¬
ceptam cuius tñ repetitio non dat᷑
et qui turpiter debit qũ dico ꝓpter
magr̃mn qui dedit peccumam ꝓ hñ¬
dis scoł cui ꝯpecit date peccunie repẽti¬
cio ut coñ est. supra de magr̃is et sd̃
in siłibus caĩbus si qui sunt tales
contra id tñ qd̾̃ dictum est de pͤcuia.
symoniace acquisita. est. ar. ꝯͣ ex.
sumpto. a ꝯtrario sensu qr inidetur
innui qr peccuniã per pactũ symoĩa¬
cum acquisitã resignare ce᷑ qui eã
accepit licet secus sit si absq pacto
faĩt recepta et ideo tuciꝰ est dr̃ẽ ꝙ pͦ
cunia ex pacto symoiãco acqͥsita re¬

Expanded text:
potest intelligi in omnibus similibus casibus, in quibus iura dicunt extorquendam esse pecuniam turpiter acceptam, cuius tamen repetitio non datur ei qui turpiter dedit. Quod dico propter magistrum, qui dedit pecuniam pro habendis scholis, cui competit date pecunie repetitio, ut dictum est supra de magistris, et idem in similibus casibus, si qui sunt tales. Contra id tamen, quod dictum est de pecunia symoniace acquisita, est ar argumentsumpto a contrario sensu, quia videtur innui quod pecuniam per pactum symoniacum acquisitam resignare tenetur qui eam accepit, licet secus sit, si absque pacto fuerit recepta. Et ideo tutius est dicere, quod pecunia ex pacto symoniaco acquisita re
Abbreviated transcription (Latin):
datum ecc̃e. nam fides ⁊ hosti seruanda est¬
runt in tempore guerrs uel etiam in tempore
treuge. sed cum m̃cibus prohitis non credo qd̃
teneantur illis ad restituttẽm s qr peccaũnt¬
ut puniantur et ĩ eo in quo deliquerunt qd̃
sit eis iniungendũ in pnĩa. ut illud. dent ĩ
redemptionem captiuoꝵ uel insubsidiũ eorũ
qui pugnant pro fide xp̃iana uel ip̃imet ĩpẽ¬
dant in eod̃ subsidio si ad ħ sunt ydonei cor¬

Expanded text:
m ecclesie. Nam fides etiam hosti servanda estrunt in tempore guerre vel etiam in tempore treuge, sed cum mercibus prohibitis, non credo quod tenentur illis ad restitutionem. Sed quia peccaut puniantur in quo deliquerunt quod sit eis iniungendum in penitentia, ut illud dent in redemptionem captivorum vel in subsidium eorum qui pugnant pro fide christiana, vel ut ipsimet expendant in eodem subsidio, si ad hoc sunt idonei cor
Abbreviated transcription (Latin):
toribus. Item. mortaliter reti¬
nent. uel ꝯsumunt qr tot hõi¬
cidiorum reisunt quot pau¬
reres in lccis ubi hĩtant fame
et hiꝰ tui turpibus personis
et aliis supradcis que sic pas¬
cuntur uel ditantur de reb
ecc̃e nũquid et ip̃i tenentur
ad restitutionẽ utiq .xiiii.q.¬

Expanded text:
. Item mortaliter retinent vel consumunt quia tot homicidiorum rei sunt, quot pauperes in locis ubi habitant, fame et huiusmodi turpibus personis et aliis supradictis, que sic pascuntur vel ditantur de rebus ecclesie; numquid et ipse tenentur ad restitutionem? Utiq
Abbreviated transcription (Latin):
concessis. emere bladum uel uinũ
ut postea canus uendatur. facere
st̾a de fioribus ad uendendum quo¬
quencius. ad lascuuam facere decioᷤ¬
simplices et siłia si damen talia
sunt inprohĩta ex hiis caĩs nͣeqͥ¬
sita retineri possunt. licet autemħ
distinctio udeatur ꝓbabilis qr
tamen pene restringende sunt
et qui nimis emungie elicit san¬
guinem. Uerius creto qd̃ licet in
predc̃s casibus bonum sit et salu¬
bre quod penitẽs Qmducatur ĩ

Expanded text:
concessis, emere bladum vel vinum concessis, emere bladum vel vinum ut postea carius vendatur, facere serta de floribus ad vendendum, quoquentius ad lasciviam, facere decios et similia, si tamen talia sunt prohibita, ex his causis acquisita retineri possunt. Licet autem hec distinctio videatur probabilis, quia tamen pene restringende sunt et qui nimis emungit elicit sanguinem, verius credo, quod, licet in predictis casibus bonum sit et salubre quod penitens inducatur i
Abbreviated transcription (Latin):
hũerunt de bonis ecc̃e quid si alũde
datum est eis quid etiam de oĩbus
illis qui turpit̾ acquirunt aliquid. t̃ĩquid
possunt sibi maliquo caũ illud re
tio illicuius fuit res illa distingͥ
mala quedam sunt que ñ puniũ¬
tur a iure ciuili in forma iudicii
nisi pena ĩ famie ut hystrionatꝰ
et ex̾cicium illoꝵ qui pugnant
in hareua uel induello uel opere
merecricũ soliͣtarũ et in talibus
turpiter acquisita res retineri p̃t
ad usum acquirentis quedã sunt
que puniũtur a uire ꝑ corporalẽ
penam uel per exrorsionẽ curpiũ
lucrorũ et caliter acquisita reti¬
neri non debent ad usũ acquirẽ¬
hiũt ad quod tñ non tenetur et hꝰ
restituno in foro penitenciali inoi¬
canda est pro parte satisfactionis.
forte potest dispensare sicut ilimi¬
tando tempore pm̃e et mensura ie¬
uinioꝵ. in ill̾ autem que sunt mala
quia prohĩta sunt. sicut tornea mẽ¬
ta negetiatio cłicis lucrum aducca¬
cionis uel medicine in casibus nõ

Expanded text:
habuerunt de bonis ecclesie. Quid si aliunde datum est eis, quid etiam de omnibus illis qui turpiter acquirunt aliquid; numquid possunt sibi in aliquo casu illud retitio illi cuius fuit res illa. Distingumala, quedam sunt que non puniuntur a iure civili in forma iudicii, nisi pena infamie, ut histrionatus et exercitium illorum qui pugnant in arena vel in duello vel opera meretricum solita et in talibus turpiter acquisita retineri possunt ad usum acquirentis. Quedam sunt que puniuntur a iure per corporalem penam vel per extorsionem turpium lucrorum et taliter acquisita retineri non debent, nec ad usum acquirunhabuit, ad quod tamen non tenetur. Et huiusmodi restitutio in foro penitentiali inducenda est pro parte satisfactionis forte potest dispensare, sicut in mutando tempore penitentie et mensura ieiuniorum. In illis autem que sunt mala, quia prohibita sunt, sicut torneamenta, negotiatio clericis, lucrum advocationis vel medicine in casibus non
Abbreviated transcription (Latin):
propoĩtam. dico ꝙ miles hñs iustũ bellum ccͣ
alium militẽ licite facit suũ quicquid eapit ab
hoste. uel uellatorib. eius siue subditis suis.
siue aliis.
quousz iux¬
ta conscien

Expanded text:
homicidio. Miles habens iustum bellum contra alium militem, licite facit suum quicquid capit ab hoste vel coadiutoribus, sive subditis suis sive aliis, quousque iuxta conscien
Abbreviated transcription (Latin):
marito. si autem consumpta est uel si uir solus furatus
est et mulier ꝑticipauit ꝯsenciendo uel ꝯͣtedendo sponta¬
nea uel ĩuita. potest uxorsi uir non ꝯͣdicat negeciũ manci
ge̾ndo et seipam liberando estimatr̃em tei ꝯsumpte resti¬
tuere uero dño latent̾ de cõib bonis si alit̾ non põt. nec
erit furtũ. qi non est fraudulenta ꝯtrectatio nec animo

Expanded text:
marito. Si autem consumpta est vel si vir solus furatus est et mulier participavit consentiendo vel comedendo, spontanea vel invita, potest uxor, si vir non contradicat, negotium mariti gerendo et se ipsam liberando, estimationem rei consumpte restituere vero domino latenter de communibus bonis, si aliter non potest. Nec erit furtum, quia non est fraudulenta contrectatio nec animo
Abbreviated transcription (Latin):
tis eterne. et si alicubi inueniatur rensum ꝙ
non tenet᷑ur intelłr dictum in odium uiolen¬
torium. uel cum quis iurauerat se daturum
dientiam potest tñ ip̃e petentem repellere per ex
et ħ nisi cum urabat se soluturum intendebat
cabit mortaliter ita uirando. Sed bene potest.
uti exceptione bene peccato timeo tamenscan¬
dalum et malum exemplum apud alios qui
nesciunt cccultam intencionem suam. procedat
ergo sic et non peccabit. peccat ab ep̃o ut cogat
illum absoluere istum a iuramento exͣ .e. ex ad¬
ministrationis. sinon poterit ad hoc induci sol¬
uat et postea repetat quia licet iurauit solue
non tamen iurauit non re¬

Expanded text:
igatur. Et si alicubi inveniatur responsum quod non teneatur, intelligitur dictum in odium violentorum vel cum quis iuraverat se daturum iasticas, potest ipse petentem repellere per excet hoc nisi cum iurabat se soluturum intendebat cavit mortaliter ita iurando, sed bene potest uti exceptione sine peccato. Timeo tamen scandalum et malum exemplum apud alios, qui nesciunt occultam intentionem suam. Procedat ergo sic et non peccabit. Petat ab episcopo ut cogat illum absolvere istum a iuramento. Si non poterat ad hoc induci, solvat et postea repetat quia licet iuraverit solvere, non tamen iuravit non re
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur qued sy
sit maius pecca¬
tam turare per
fłos deos ueratit
quam per. ueram
deum. fallacires.
quia in primo ñ¬
est peccatum y do¬
latrie quo nlłm¬

Expanded text:
idetur quod semper sit maius peccatum iurare per falsos deos veraciter, quam per verum deum fallaciter, quia in primo est peccatum idolatrie, quo n
Abbreviated transcription (Latin):
siuit ad eum cum honere deciãrum expssũ ⁊z¬
ecc̃a. petere a quo maluit. Ere
tore liberatus est emptor uel
econu̾so. absitenĩ. ꝙ eccã sit
um recipiat cũ augm̃to. utẽ¬

Expanded text:
sivit ad eum cum onere decimarum et esia petere a quo maluerit. Crtore, liberatus est emptor, vel econverso. Absit enim quod ecclesia suum recipiat cum augmento. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
amici et cogͣti mouentis bellũ qui
ñ sunt ei subditi et milites ⁊ s̾iuen¬
tes. stipendiarii exͣnei. si credant uꝰũ
eẽ bellũ. Nͦ credo ꝙ non. qr ñ excusat
eos bonũ obediẽcie sicut subditos.
nec cebent se ꝯmutere discrimini
indubio nͭ̃ uiuẽt aliquẽ in p̾iudi¬
ciũ alt̾ĩus. qr sicut dicit ambꝵ si ñ
potest alicui subuei̾ri quin gͣuetur
alt̾ ꝯmodius est neut iuuari qmͣ
est silẽ de aduccato qmͣ exeñt bona
fides qmͣ diu credit iustã ẽẽ cam ꝙͣ
et iudicat de allegatis. ĩ bello uͦ siue
in guerm uiribus corporalibus
negm̃ niticur. non per tc̃em diuidi¬

Expanded text:
amici et cognati moventis bellum, qui non sunt eius subditi et milites et servientes stipendiorum extranei, si credant iustum esse bellum? Credo quod non, quia non excusat eos bonum obedientie, sicut subditos, nec debent se committere discrimini in dubio, ut iuvent aliquem in preiudicium alterius, quia sicut dicit Ambrosius: Si non potest alicui subveniri quin gravetur alter, melius est neutrum iuvari, quam est simile de advocato, quem excusat bona fides, quamdiu credit iustam esse causam et iudicat de allegatis. In bello vero sive in guerra viribus corporalibus negotium nititur, non per rationem diiudi
Abbreviated transcription (Latin):
noc̃a ⁊ t̾re subsidia m̃strare
qͣm̾is non multi taliũ ꝓpter
breuitatẽ possoĩnum ⁊ pau¬
citatem inh̃itancium ibi st̃
oportuni. Itemutrũ heãnt.
curam temporalẽ uel perpetu¬
amut in primo cau indul¬
geatur dilatio in sedo redẽptio. superioris auctoritas exigit᷑ qr

Expanded text:
ncte subsidia ministrare; quamvis non multi talium propter brevitatem possessionum et paucitatem inhabitantium ibi sunt tia. Item utrum habeant causam temporalem vel perpetuam, ut in primo casu, indulgeatur dilatio, in secundo redemptio. Superioris auctoritas exigitur
Abbreviated transcription (Latin):
creco tam̃ ꝙ si raptor erat uel usurariꝰ
deret in succur sũ t̾re scẽ non potest sine
sp̃ali lnia pape in alios usus illa ꝯu̾tere
tus sit a labore peregrinatõis. si aut̃ nõ
nouit ut dem̃ est pot̾ ingͥ̾diens moastium¬

Expanded text:
Credo tamen quod si raptor fuerit vel usurarius, deret in succursum terre sancte, non potest sine speciali licentia pape in alios usus illa convertetus sit a labore peregrinationis. Si autem non vovit, ut dictum est, potest ingrediens monast
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quid si aliquis percutit inłrem pregnãtem
uel dat ei uenenum. uel ipãm qͣ accipit. ut fa-¬
erat iam formatũ. siue animatum. homicida ẽ
recte si aborsum fecit mulier ex illa percussice:
siue pecõne qr hoiẽm interfetii. siuero non dũ
erat aĩarum non dicitur homicida quantum
ad irregularitatem s ut homicida hebitur
quantum ad penitenciam et id̃ dico de illo
qui dat uel accipit ueneñ. uel silẽ ne fiat ge

Expanded text:
 quod cum aliquis percutit mulierem pregnantem vel dat ei venenum vel ipsamet accipit ut faiam erat formatum, sive animatum homicida est recte, si aborsum, fecit mulier ex illa percussione sive potione quia hominem interfecit. Si vero nondum erat animatum, non dicitur homicida quantum ad irregularitatem, sed ut homicida habebatur quantum ad penitentiam. Et idem de illo qui dat vel ac
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quid si plures inter se ripati sunt uel in cõ¬
flictu fuerunt et aliquis est ibi interfcũs nec
apparet a quo uel ex cuius uulnere nũquid
omnes iudicabũtur homicide uel irregula¬
res uel nullus. nͦ quantũ ad pcc̃m dicuntur
homicide omnes qui percusserũt etiam õs qͥ
habuerunt seduenerunt ut prestarent auxt¬
lium eccisoribus si forte uiolencia ip̃orum
repesleretur. Discretus tam̃

Expanded text:
quid si plures inter se rixati sunt vel in conflictu fuerunt et aliquis est ibi interfectus, nec apparet a quo vel cuius vulnere; numquid omnes iudicabuntur homicide vel irregulares vel nullus? Respondeo: quantum ad peccatum dicuntur homicide omnes qui percusserunt et etiam habuerunt, sed venerunt ut prestarent auxilium occisoribus, si forte violentia aliquorum repellerentur. Discretus tam
Abbreviated transcription (Latin):
lendinis aduentũ uelad aquam. Rxͦ cĩ
tudinem regionis nonphĩtam ap̃¬
lauis curra fen̾attem a talibus in festi
feriandis. de molendĩs aut que tra hun¬
turper ium̃ta credo q debent quiescere
dieb fenãdis cum scd̾ legẽ non solum

Expanded text:
lendinis ad ventum vel ad aquam? Respondeo: cum tudinem regionis, non prohibitam a prelatis circa feriationem a talibus in festis feriandis. De molendinis autem que trahuntur per iumenta, credo quod debent quiescere diebus feriandis, cum secundum legem non solum
Abbreviated transcription (Latin):
aut quos ferrari in festis hiꝰ cum non
credo qd̃ sint exca̾biles. uiatores ⁊ͥ et
cursores siue ħ faciãt pro peccunĩa sũ
non. non audeo ꝯdempnare. si ħ faci¬
ant in festis. maxĩe cum etiam scd̾
legem ꝯcessum fuerit ire in salbõ l¬

Expanded text:
i, cum non credo quod sint excusabiles. Viatores etiam et cursores, sive hoc faciant pro pecunia sive non, non audeo condemnare si hoc faciant in festis, maxime cum etiam secundum legem concessum fuerit ire in sab
Abbreviated transcription (Latin):
rõne rei. Ratione persone cum quis u̾berat
quisquis. Rationeloci: cum ecc̃e uel cymitii
emunitas uiolatur. rõne rei:cum res con¬
secrata uel sacro usui deputata usurpatur¬
crum de sacro uel non sacrum de sacro. siue
transgresser iur publici quod consistit
in sacris. et sacerdotibus et magr̃atibus de¬

Expanded text:
rilegium ratione persone, cum quis verberat . Ratione loci, cum ecclesie vel cemeterii immunitas violatur. Ratione rei, cum vel consecrata vel sacro usui deputata usurpaturcrum de sacro vel non sacrum de sacro sive transgressor iuris publici, quod consistit in sacris sacerdotum magistratibus
Abbreviated transcription (Latin):
exigere potest qi
ubi maius con¬
ceditur minus
illud tñ intelligt̃
quid̃ de ecciis ple¬
no iure subiectis
monast̾iis uel
de illis que sune
eis ꝯcesse ĩ usus
ecc̃atum percipi¬
unt deciãs alias
ubi inchil hñt
uris in ecciis
Sediti decimis
aliquã poridẽm
possunt a militib recuperare sibi usurpant qd̃
non licet de uire. nisi cum alla noualia uel aliañ
sunt infra t̾minos alicuius parrochieuel nisi
aliam cam rõnabilem ostendantut in p̾all̃. cũ¬
inuna parrcchia colit predia in alia ꝑrcchia.
ad primũ dico. quod deciãs ꝑsonales d persol¬
uere illi ecc̃e ubi per totũannũ uel frequenciꝰ
audit diuina uel recipit eccãstica sacram̃ta¬

Expanded text:
exigere potest quia ubi maius conceditur, minus Istud tamen intelligunt quidam de ecclesiis pleno iure subiectis monasteriis vel de illis que sunt eis concesse in usus ecclesiarum percipiunt decimas. Alias ubi nihil habent iuris in ecclesiis, sed in decimis aliquam portionem, possunt a militibus recuperare, sibi usurpant quod non licet de iure, nisi cum illa novalia vel alia non sunt infra terminos alicuius parochie, vel nisi aliam causam rationabilem ostendat. QUin una parochia, colat predia in alia; alius paAd primum dico, quod decimas personales debet persolvere illi ecclesie ubi per totum annum vel frequentius audit divina et recipit ecclesiastica sacram
Abbreviated transcription (Latin):
primonium recipiunt deci¬
mas: de talibus dicit. ioͫ. qui
bonis parentũ et opibus suᷤ¬
tentari possunt. si quod pa¬
uperumest accipiunt sacri¬
legium profecto incurrunt
et per abusionem talium iu¬
dicium sibi manducant ⁊
eccãm sicut debẽt et hͣs decĩa
non percipiunt ut eas ĩ ma¬
los usus ꝯsumant s ut ĩde.

Expanded text:
rimonium, recipiunt decimas de talibus? Dicit Hieronymus: Qui bonis parentum et opibus sustentari possunt, si quod pauperum est accipiunt, sacrilegium prosecto incurrunt et per abusionem talium, iudicium sibi manducant et ecclesie sicut debent et has decimas non recipiunt, ut eas in malos usus consumant, sed ut inde
Abbreviated transcription (Latin):
exͣe. ad apłice. Si tñ super hoc esset certa ꝯsue¬
tuco standum esset ei per illam ad aplĩce¬
cecime p̾diales dande sint capl̃¬
lis ubiaudiuntur diuina uł
ecc̃e baptismaliad ħ dico ꝙ ecc̃e
baptismali debẽt dari predia

Expanded text:
edia sita sunt. Si tamen super hoc esset certa consuetudo, standum esset ei. Item si dubidecime prediales dande sint capellis ubi audiuntur divina vel ecclesie baptismali, dico quod ecclesie baptismali debent dari predia
Abbreviated transcription (Latin):
contrahitur ut si tustos infrrmi.
furiosi uel frenetici dimisit eum
ut iret ludere inplateã. uel ał daret
operam rei illicite autẽ ex nimia
ebriecate aut̃ crapula uigilare nõ
potuit maxime cum solus esset de¬
putatus ad custodiam si aut̃ nõ
eẽt certum ꝙ inde mors ꝓuenerit
aut inde probabiliter dubitatur
scd̾m udicium modicorum autẽ
non in primo casu abstmnendum
nu̾strare et promoueri. ał. non.

Expanded text:
contrahitur, uti si custos infirmi furiosi vel phrenetici dimisit eum, ut iret ludere in plateam, vel alias daret operam rei illicite aut ex nimia ebrietate aut crapula vigilare non potuit, maxime cum solus esset deputatus ad custodiam. Si autem non est certum quod inde mors provenit aut inde probabiliter dubitatur secundum iudicium medicorum, aut non: in primo casu abstinendum ministrare et promoveri, alias non.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quid de hiis quł rapuntur in
eccĩis. aut de bonis cłicorum. aut
ecc̃atum que sunt in ran illiꝰ terra¬
ꝯtra quem iuste gi̾tur bellum nũ¬
quid qͥ rapiũt ea tenentur
ad restitutionem: n credo qd̃ sic.
nͥchi auct̾ẽ prelati eccãstici hec
faciãt. ¶ Quid de illis qui confu¬
giunt ad eccãs ĩminentib hosti¬
bus et ibi capumtur ab eis. Nũ¬
quid capientes debent eos dimĩtẽ
liberos uͦ. credo quod sic nisi incas¬
tellauerit eccãm aut inde ĩpug¬
nauerunt hostes. in hec enĩ caũ est cũ
et ip̃i mola̾nt emunicatẽ ecc̃e im¬
pugnando non debent gaudere enui¬
nitate ecre idem credo si reponant
ibi uictualia sua. ce quibus sus¬
tentantur in̾pugnatt̃e hostiũ.¬

Expanded text:
Quid de illis que rapiuntur in ecclesiis aut de bonis clericorum aut ecclesiarum, que sunt in terra illius contra quem iuste geritur bellum; numquid qui rapiunt ea tenentur ad restitutionem? Credo quod sic, nisi auctoritate prelati ecclesiastici hoc fiat. Quid de illis qui confugiunt ad ecclesias imminentibus hostibus et ibi capiuntur ab eis; numquid capientes debent eos dimittere liberos? Credo quod sic, nisi incastellaverint ecclesiam aut inde impugnaverint hostes. In hoc enim casu, cum et ipsi violant immunitatem ecclesie impugnando, non debent gaudere immunitate ecclesie. Idem credo, si reponant ibi victualia sua, de quibus sustentantur in oppugnatione hostiu
Abbreviated transcription (Latin):
inuinea ali
reparet sepẽ que
in quadam sui
parte rupta uł
inclinata est.
laboris autem
operis possit qͥs
sine peceato fa¬
cere die fr̾ando
non est decer¬
minanͣd s ad
arbitriũ boni
uiri recurren¬

Expanded text:
in vinea aliqrepararet sepem, que in quadam sui parte rupta et inclinata est. laboris aut operis possit quis sine peccato facere die feriando, non est determinatum, sed ad arbitrium boni viri recurren
Abbreviated transcription (Latin):
noncelebrabit usq ad mensem uelq non ieiunabit pro deo uel pro poc̃is suis ĩ
pane et aqua nͥbi pcipiatur ei uel non dicet psaltlum uel.uii. psaimos uel ꝙ non
iuuabit istum in licitis et honestis us ad certũ tempus. Sexto: cum excludit
opus indifferens pia intentõne pro deo aut prorximo faciend̾. ut si quis uuir ꝙ¬
ad molendinũ uel ꝙ talia non faciet ei uel ꝙ non uendet ei rẽ ꝓ minori p̾cio qmͣ p
tuli uel ñ comedet ad eandẽ mensam. cũ eo. aut si iuret aliquis. hĩ indifferens c̾do
dm̃. ec salutem aĩe suc et pp̃tollend scandalũ ꝓximi e . Quem sic iurauis In tribus
aut̃ primis modis creto ꝙ possit quil sicuirans aucte ꝓpria uenire ꝯtra s ĩponen¬
incurrunt in facilitatẽ labendi ec ꝗͣuiriũ et indistiectem unde petenda est ab so¬
iutio a superiori qui hiꝰ iuramenta cebet facile relettare uel pocius ostendere sic
iurantes ñ fuisse obligatos et itiponere prnãm de temerario uiram̃to nec te

Expanded text:
non celebrabit usque ad mensem, vel quod non ieiunabit pro deo vel pro peccatis suis in pane et aqua nisi precipiatur ei, vel quod non dicet psalterium vel VII psalmos, vel quod non iuvabit istum in licitis et honestis usque ad certum tempus. Sexto cum excludit opus indifferens, pia intentione pro deo aut proximo faciendum, ut si quis iur eius, vel quod talia non faciet ei vel quod non vendet ei rem pro minori pretio quam tali vel non comedet ad eandem mensam cum eo; aut si iuret aliquid huiusmodi indifferens,deum et salutem anime sue et propter tollendum scandalum proximi, contra quem sic iuravit. In primis autem tribus modis credo, quod possit quilibet sic iurans auctoritate propria venire contra, sed imponenincurrunt in facilitatem labendi in periurium et in detractionem, unde petenda est absolutio a superiori, qui huiusmodi iuramenta debet facile relaxare vel potius ostendere sic iurantes non fuisse obligatos et imponere penitentiam de temerario iuramento. Nec te
Abbreviated transcription (Latin):
autem auget nouum feodum com¬
parendo et cum calia iudeantur res¬
picere comodũ subditorum pro eo
quod cum domitius maritat fili¬
am suam acquirit sibi amicos. et
augendo feodũ sic dicior. lam plus
potest parcere subditis quam ante
et c̾ͥ facit filium militem potẽcior
est ad defendendum derram. non
credo quod dampnandi sunt qui
talia recipiũt ubi constitutũ est
uel consuetum dum tñ non reapiãt

Expanded text:
aut auget novum feudum comparando. Et cum talia videantur respicere commodum subditorum, pro eo quod cum dominus maritat filiam, acquirit sibi amicos et augendo feudum fit ditior, iam plus potest parcere subditis quam ante, et cum facit filium militem, potentior est ad defendendum terram, non credo quod damnandi sint qui talia recipiunt, ubi constitutum est vel consuetum, dum tamen non recipiant
Abbreviated transcription (Latin):
laborat ibi uoluendo libexos et studendo et res
piciendo acta et disputando forte cũ aliis ꝑiti
miserabilibus personis que pp̃ deftm aduo-¬
cati quem ñ possunt ꝯducere amitrunt cãs ⁊
grauantur iniuste. intelligo qr tenantur ad¬
mediciqui tenetur gratis de medicina sua
curam et consiliũ suum impendere pauperi
languido. symachus. pp̃. non est grandis.¬
uł diffrã utru letum inferas: admitas. mortẽ
enim languantibus probatur infligere. qͥ¬
dude hanc cum possit non excludit. hxxiii .d.ĩpͣn.¬
tenetur autẽ aduccatus ad restt̃em om̃ium
que aliqui ꝯtra quos p̾stabat prõciniũ ꝓpt̾
ip̃uis ꝑtinatiam ĩiusteamiserũt eam te
runt cam. teͣ etiam si extorsit salariũ unde
non debuit extorquere uel si ultra ꝙͣ sebuit
hr̃e extorsi. ał. si absq fraude et dolo ip̃ius ali¬
qua ẽent sponte oblata a suo dienculo siacci¬
piat non dico eum teneri ad rest̾ ⁊ id̾ dico de

Expanded text:
laborat ibi, volvendo libros et studendo et recipiendo acta vel decreta et disputando forte cum aliis peritis. miserabilibus personis, que propter defectum advocati, quem non possunt conducere, amittunt causas et gravantur iniuste, intelligo quod teneantur admedici, qui tenetur gratis de medicina sua curam et consilium impendere pauperi langui. Symmachus papa: Non est grandis differentia utrum lethum inferas vel admittas. Mortem enim languentibus probatur infligere, qui hanc cum possit non excludit. Tenetur autem advocatus ad restitutionem omnium, que aliqui contra quos prestabat patrocinium, propter ipsius pertinaciam iniuste amiserunt. Terunt. Tenentur etiam si extorsit salarium unde non debuit extorquere, vel si ultra quam debuit habere. Alias si absque fraude et dolo ipsius, aliqua essent sibi sponte oblata a suo clientulo, si accipiat, non dico eum teneri ad restitutione
Abbreviated transcription (Latin):
offerat. seqͣ nõ
solum audiri
cũ ueritatẽ op¬
primit᷑ cito uio¬
latur auro ni¬
stĩa nuillamq
reus ꝑtimescit
mere nũmis

Expanded text:
offerat, non solum audiri ra veritatem opprimitur; cito violatur auro iustitia, nullamque reus pertimescit mere nummis
Abbreviated transcription (Latin):
riores ponant᷑.
nec enimpati¬
mur quemqmͣ
optinere inli cui
et laboꝵ assidui¬
tas et stipendio¬
tum prolixitas
suffragatur.

Expanded text:
riore ponantur. Nec enim patimur quemquam obtinere, nisi cui et laborum adsiduitas et stipendiorum prolixitas suffragatur.
Abbreviated transcription (Latin):
pro benefitio uel alio sibi dã¬
do. nisicum tale obsequiũ
fuerit impositum ipsi bene¬
ficio.ũ.gͣ. alicui prebende ĩ

Expanded text:
pro beneficio vel alio sibi dando, nisi cum tale obsequium fuit impositum ipsi beneficio, ut quando alicui prebende
Abbreviated transcription (Latin):
licas hĩ magis est pena quam culpa. unde non dixit malum s¬
creatoris quare cumineungłio p̾misisset dico
uobis. non iurare omnino statim subiũxit¬
neq per celum qr chronus dei est nz per terram:
qr scabellum ip̃ius est neq pet ierłm qr tinitas¬

Expanded text:
litas hujusmodi magis est poena quam culpa, unde non dixit, maluCreatoris. Quare, cum in Evangelio praemisisset: vobis non jurare omnino, » statim subjunxneque per coelum, quia thronus est Dei; neque per terram, a scabellum
Abbreviated transcription (Latin):
restituere. fic eniin ꝯpenfatio rei sic subrepte cũ ĩuria u̾uste
non solum barbaris auiu̾ nni me tribuatur. s eciam si
ap̃ eos imient fuerit subtili auferatur ingenio. C. de. cõ¬
si uir solus furatus est aliquid et uxor ꝑticipauit ꝯsenciẽ¬
do. uel cõedento uolũtaria uel ĩuita. nũquid licebit uxori
de. reb coĩbus sibi et uiro sat̾facere eo ĩuito dãpnificatis:

Expanded text:
sis Fit enim compensatio rei sic surrepte, cum iniuria iniuste  l lex que dicit, non solum barbaris aurum minime tribuatur, sed etiam si apud eos inventum fuerit, subtili auferatur ingenio. DE si vir solus furatus est aliquid et uxor participavit consentiendo vel comedendo, voluntaria vel invita? Numquid licebit uxori de rebus communibus sibi et viro satisfacere eo invito damnificatis?