comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate obtinere ea quȩ mundi sunt intuet᷑.
ipse admorem glestium robustius stringit᷑. sciens
quia bonis desideriis premia ȩcna non deerunt:
dum & prauis & duplicibꝰ cordibꝰ bona tempora¬
lia non negant᷑. Qua ex re mundiᷤᷤ qͦq manibus
addet fortitudinem: quia conspiciens peruersos
obtinere terrenam głam bona sua opera ꝓuehit¬
quanto hȩc abundare etiam malis cernit. Quam
eñi sunt despicienda considerit: quȩ d̃s ompotens
etiam ꝑuersis p̃stat. Si enim pͥncipalit̃ magna cẽnt:
nequaquam hȩc conditor aduersariis suis tribuere.
Inde & indignum sͥ cẽ. ꝑpendit. ut illa bona appe¬
tat quȩ habundare conspicit & malis: sed ad per¬
cipienda celestia mentem suã dirigit. quȩ sͥ cum
repbis communia ẽ. non possint. Igit᷑ pt̾ quam
exteriores ꝓfectꝰ maloꝵ bonoꝵ uero interiores intu¬
lit: exhortationis uerba ꝓtulit dicens. Igit᷑ uos om̃s¬

Expanded text:
voluntate obtinere ea quae mundi sunt intuetur: voluntate obtinere ea quae mundi sunt intuetur: ipse ad amorem coelestium robustius stringitur, sciens quia bonis desideriis praemia aeterna non deerunt, dum et pravis et duplicibus cordibus bona temporalia non negantur. Qua ex re mundis quoque manibus addet fortitudinem, quia conspiciens perversos obtinere terrenam gquanto haec abundare etiam malis cernit. Quam enim sint despicienda considerat quae Deus omnipotens etiam perversis praestat. Si enim principaliter magna essent, nequaquam haec conditor adversariis suis tribueret. Unde et indignum sibi esse perpendit ut illa bona appetat quae abundare conspicit et malis, sed ad percipienda coelestia mentem suam dirigit, quae sibi cum reprobis communia esse non possunt. Igitur postquam exteriores profectus malorum, bonorum vero interiores intulit, exhortationis verba protulit, dicens: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
citabit᷑. Hoc loco innocens. nec dum ꝑfectꝰ iustꝰ
accipit᷑: qui bona adhuc nichoaus & si nocere alis
non nouit. ꝑfecta tamen ipse agere nequaquam
ualet. ⁊ quia corda paruuloꝵ dum ꝑu̾sos florere
inp̃senti uita conspiciunt: inuidiȩ facibꝰ suecen¬
dunt᷑. Ganto enim quisq plus inuidet aliis bona
presentia: quanto ea minus contempserit. Nam
qͦd haberi ab omnibꝰ non uale simul: totũ huie
desit. qͦo alt̾ habuerit. Suecendit᷑ uͦ contͣ hẏpo¬
chritam intiocens: dum głae simulatoris inui
dce. etiam qui nulli nocere solet. Sin uͦ hoc in loco
& florere conspicit. & tamen cum suo ͭ flore. con¬
tempnit: & p̃dicando quȩ recta sunt tanto eũ
despiciendum ceteris eẽ denuntiat: quanto eum
conspicit. illa anxiȩ querere quȩ cum eo dii ñ
ualeant ꝑmanere. Inqͦ adhuc sensu subiungit᷑.¬
Et tenebit iustꝰ uiam suam: & mundiᷤ manibꝰ
aadet fortitudinem. Considerato qͥppe hypochrita
iustꝰ uiam suam tenet: quia dum illum exꝑuersa

Expanded text:
idere. --Hoc loco innocens necdum perfectus justus accipitur, qui bona adhuc inchoans, etsi nocere aliis non novit, perfecta tamen ipse agere nequaquam valet. Et quia corda parvulorum, dum perversos florere in praesenti vita conspiciunt, invidiae facibus succenduntur; tanto enim quisque plus invidet aliis bona praesentia, quanto ea ipse minus contempserit. Nam quod haberi ab omnibus non valet simul totum, huic desit quod alter habuerit. Succenditur vero contra hypocritam innocensdet, etiam qui nulli nocere solet. Sin vero hoc in loco et florere conspicit, et tamen cum suo eum flore contemnit; et praedicando quae recta sunt, tanto eum despiciendum caeteris esse denuntiat, quanto eum conspicit illa anxie quaerere quae cum eo diu non valeant permanere. In quo adhuc sensu subjungittenebit justus viam suam, et mundis manibus addet fortitudinem. - Considerato quippe hypocrita, justus viam suam tenet, quia dum illum ex perversa
Abbreviated transcription (Latin):
tum est siloquaris. Acsi aꝑte diceretur.
Eoplus loqueris: quo ame molestum ali¬
quid de tua actione non audis. Unde &
loqui. N arrat iustus quid facere potuit:
sed ne iusticiam deserat quod facere po¬
tuit declinat. Sequitur. Atq utinam¬

Expanded text:
tum est, si loquaris? Ac si ei aperte diceretur: tum est, si loquaris? Ac si ei aperte diceretur: Eo plus loqueris quo a me molestum aliquid de tua actione non audis. Unde etloqui. Rec III.  Narrat justus quid facere potuit; sed ne justitiam deserat, quod facere potuit declinat. Sequitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ba uentosa: Uentosa enim uerba sunt: que
inflacioni temporali potius quam rectitudi¬
nseruiunt. Sepe autem mali etiambona
dicunt: sed quia bene non dicunt. uencosa
uerba ꝓferunt. Nam dicta eorum. & si
quando sana sunt ꝑsententiam: inflata
nisi ut quisq ꝑpendere sollicite sciat. ne
luctus tempore uerba increpationis inferat:
Sienim sunt quedam que increpari iure
debeant. in afflctione post ponenda sunt:
ne consolator increpando dolorem augeat
quem lenire ꝓposuerat. Sequitur. Aut
aliquid tibi molestum est siloquaris: Ma¬
li uiricum aliis sibi similib conuitiosa uer¬
ba proferunt: eo citius obmutescunt. quo
de se talia mox audiunt. qualia suis audi¬
torib dicunt. Cum autem bonos uiros
ꝑ conuitiosa uerba iaculant᷑. nil eis molestie
exconuitio nascitur. quia contra tacentes
loquuntur: nec compellunt᷑ audire quod
sunt: quia iusti conuitia non reddunt. etiã
dum coguntur audire quod non sunt.
Bene ergo dicitur. aut aliquid tibi moles¬

Expanded text:
andus. --Ventosa enim verba sunt quae inflationi temporali potius quam rectitudini serviunt. Saepe autem mali etiam bona dicunt; sed quia bene non dicunt, ventosa verba proferunt. Nam dicta eorum et si quando sana sunt per sententiam, inflata nisi ut quisque perpendere sollicite sciat ne luctus tempore verba increpationis inferat? Si enim sunt quaedam quae increpari jure debeant, in afflictione postponenda sunt, ne consolator increpando dolorem augeat, quem lenire proposuerat. Seqaliquid tibi molestum est si loquaris? - Mali viri cum aliis sibi similibus conviciosa verba proferunt, eo citius obmutescunt, quo de se talia mox audiunt qualia suis auditoribus dicunt. Cum autem bonos viros per conviciosa verba jaculantur, nil eis molestiae ex convicio nascitur, quia contra tacentes loquuntur, nec compelluntur audire quod sunt, quia justi convicia non reddunt, etiam dum coguntur audire quod non sunt. Bene ergo dicitur: Aut aliquid tibi moles
Abbreviated transcription (Latin):
iminortalis exerit: qui una uoce non potu¬
it ferri moriturus: Quis eius iram toleret:
cuius & ipsa non potuit mansuetudo tole¬
rari: Consideret gͦ uir sanctꝰ & dicat. Cum
iuix paruam stillam sermonum euis audi¬
erimus: quis poterit tonitruũ magnitu

Expanded text:
immortalis exerit, qui in una voce non potuimmortalis exerit, qui in una voce non potuit ferri moriturus? Quis ejus iram toleret, cujus et ipsa non potuit mansuetudo tolerari? Consideret ergo vir sanctus, et dicat: Cum vix parvam stillam sermonum ejus audierimus, quis poterit toni
Abbreviated transcription (Latin):
quis sustinebit eum : Sed quã incompre¬
hensibilis sit atq inconsid̾abilis illa mag¬
nitudo. qua in scd̃a ostensione uenturus
est. bene ut cumq ꝑpendimus: si p̾mi ad¬
uentus ponda. sollicita consid̾atione pen¬
samus. Certe ut nos a morte redimeret
mori dominus uenit: & defectum nr̃e
carnis in suo corꝑe penasq tolerauit.
Qui pͥusquam ad crucis patibulum ꝑ¬
ueniret: teneri. conspui. illudi. alapis se ce
di ꝑtulit. Ecce ad quanta ꝓpt̃ nos uenire
probra consensit: et tam̃ pͥusqũa se teneri
ꝑmuteret. ꝑ sequtores suos requisiuit dicenꝰ.
Quem queritis : Cui ilico responderunt.
Iħm nazarenum. Quib cum repente di¬
ceret ego sum. uoce solũmꝰ mitissime res¬
ponsionis edidit: &. armatos ꝑsecutores su¬
os ꝓtinus in t̾ram strauit. Quid gͦ facturꝰ
est. cum uidicaturus uenerit: qui una uo¬
ce hostes suos ꝑculit. etiam cum uidican¬
dus uenit: Quod est illud udicium qͦd

Expanded text:
quis sustinebit eum ? Sed quam incomprequis sustinebit eum ? Sed quam incomprehensibilis sit atque inconsiderabilis illa magnitudo, qua in secunda ostensione venturus est, bene utcunque perpendimus, si primi adventus pondera sollicita consideratione pensamus. Certe ut nos a morte redimeret, mori Dominus venit, et defectum nostrae carnis in suo corpore poenasque toleravit. Qui priusquam ad crucis patibulum perveniret, teneri, conspui, illudi, et alapis caedi se pertulit. Ecce ad quanta propter nos venire probra consensit; et tamen priusquam se teneri permitteret, persecutores suos requisivit, dicens : Quem quaeritis? Cui illico responderunt: Jesum Nazarenum. Quibus cum repente diceret, Ego sum, vocem solummodo mitissimae responsionis edidit, et armatos persecutores suos protinus in terram stravit. Quid ergo facturus est, cum judicaturus venerit, qui una voce hostes suos perculit, etiam cum judicandus venit? Quod est illud judicium quod
Abbreviated transcription (Latin):
um magnitudinis illiꝰ ĩtueri : Ac si aꝑte di¬
cat. Si humilitatis eius admiranda uix fe¬
rimus: sonorum atq terribilem maiestatis
eius aduentum qua uirtute toleramꝰ: hc̃
niet: deus noster et non silebit. Ignis in con¬
spectu eius ardebit: & in cirtuitũ eius tem¬
pestas ualida. Hunc sophonias ꝓpħa denun¬
tiat dicens. Iuxta est dies domini magnꝰ:
iuxta & uelox nimis. Uox diei domini ama¬
ra. tͥbulabit᷑ ibi fortis. Dies ire dies illa. dies
tͥbulationis & angustie. dies calamitatis et
nuserie: dies tenebrarum et caliginis: dies
nubis et turbinis : dies tube & clangoris.
Terrorem ͦ districti examinis. qũe sopho¬
nias tubam. beatus iob tonitruum appellat.
Quem iohel quoq consid̾ans ait. Contur¬
bent᷑ omnes habitatores terrȩ. quia uenit
dies domini: qr ꝓpe est dies tenebraꝵ et ca¬
liginis. dies nubis et turbinis. M agnus
enim dies domini & terribilis ualde: et

Expanded text:
um magnitudinis ejus intueri? Ac si aperte dium magnitudinis ejus intueri? Ac si aperte dicat: Si humilitatis ejus admiranda vix ferimus, sonorum atque terribilem majestatis ejus adventum, qua virtute tolerabimus? Hunc niet, Deus noster, et non silebit . » LIBER Ospectu ejus ardebit, et in circuitu ejus tempestas valida . Hinc Sophonias propheta denuntiat, dicens: Juxta est dies Domini magnus, juxta et velox nimis. Vox diei Domini amara, tribulabitur ibi fortis. Dies irae dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris . Terrorem ergo districti examinis, quem Sophonias tubam, beatus Job tonitruum appellat. Quem Joel quoque considerans ait: Conturbentur omnes habitatores terrae, quia venit dies Domini, quia prope est dies tenebrarum et caliginis, dies nubis et turbinis: Magnus enim dies Domini, et terribilis valde, et
Abbreviated transcription (Latin):
tia ꝑ ignem iudicium exercens in potesta¬
tis suȩ maiestate canduerit: Unde uir
sanctus aduentum illius narrat pͥmu:
sed lassatur ad scđm dicens. Ecce hec ex
parte dicta sunt uiarum eiꝰ. & cũ uix
paruam stillam sermonum eius au¬
dierimus: quis poterit magnitudits¬
tonitruum illius intueꝵ⁊ĩ: Quid
hoc loco uiarum nomine. nisi actiones
domini appellat: unde & ꝑ ꝓpħam dñs¬
dicit. non enim sunt uiȩ meȩ sicut uiȩ ur̃ȩ:
a duentum gͦ dominicũ narrans. uias d̃i
ex parte retulerat: quia alia eius actio fuit
qua nos condidit. alia qua redemit. Ea itaq
que de domini actione narrauit. extremi
iudicii comꝑatione leuigans: ait. Scce hec
ex parte dicta sunt uiarũ eits. Quod
quia quicquid altum. quicquid terribi¬
le in hac uita positi de eius consicdatione
cognoscimus: ex immensitate secretoꝵ cȩ¬
lestium uelut tenus ad nos guͬta suꝑni
liquoris emanat. Et quis poterit tonitru¬

Expanded text:
tia per 556 ignem judicium exercens, in potestatia per 556 ignem judicium exercens, in potestatis suae majestate canduerit? Unde vir sanctus adventum illius narrat primum, sed lassatur ad secundum, dicens: CAPUT Xcum vix parvam stillam sermonum ejus audierimus, quis poterit tonitruum magnitudinis illius intueri? - Quid hoc loco viarum nomine, nisi actiones Domini appellari? Unde et per dicit: Non enim sunt viae meae sicut viae vestrae . Adventum ergo Domini narrans, vias Dei ex parte retulerat, quia alia ejus actio fuit, qua nos condidit, alia qua redemit. Ea itaque quae de Domini actione narravit, extremi judicii comparatione levigans, ait: Ecce haec ex parte dicta sunt viarum ejus. Quod quia quidquid altum, quidquid terribile in hac vita positi de ejus consideratione cognoscimus, ex immensitate secretorum coelestium, velut tenuis ad nos gutta superni liquoris emanat. Et quis poterit tonitru
Abbreviated transcription (Latin):
quasi de leonum cubilib coronat᷑. Remu¬
ueratio quippe uictoriȩ: corona est. Tocies
g ei coronam fideles offerunt: quoties
hunc uicisse mortẽ ex resurrectione con¬
fitent᷑. Leo gͦ de suis cubilib pellit᷑: quia¬
& obstetͥcante manu domini tortuosus co-¬
luber. in cauernis quas tenuerat habita-¬
re ꝓhibet᷑. Nam uictus a fidelium cordi¬
bus exiit: qui suꝑ hec antea sceptro ꝑfidie
tiis sanctus uir aduentꝰ dominici ordine̾
retulit: ponda exp̃ssit: quid ex eius incar-¬
natione fieri potuit admirando exp̃ssit.
Sed qui mira fecit in humilitate ueniens:
considari non pot᷑ cum quanto terrore
uenturus est in maiestatis sue fortitudi¬
ne apparens. Ordo pͥmi aduentꝰ illiuis
pensari & conspici in tantum potuit: in
quantũ ad redimendos carnales ueniens.
diuinitatis suȩ magnitudine carnalib
oculis temꝑauit. Quis uͦ eius celsitudinis
terrorẽ ferat: cum secundi aduentꝰ poten¬

Expanded text:
quasi de leonum cubilibus coronatur. Remuquasi de leonum cubilibus coronatur. Remuneratio quippe victoriae corona est. Toties ergo ei coronam fideles offerunt, quoties hunc vicisse mortem ex resurrectione confitentur. Leo ergo de cubilibus suis pellitur, quia, obstetricante manu Domini, tortuosus coluber in cavernis quas tenuerat habitare prohibetur. Nam victus a fidelium cordibus exiit, qui super haec antea sceptro perfiditiis sanctus vir adventus dominici ordinem retulit, pondera expressit, quid ex ejus incarnatione fieri potuit admirando narravit. Vet. XIX, Rec. XXI. Sed qui mira fecit in humilitate veniens, considerari non potest cum quanto terrore venturus est, in majestatis suae fortitudine apparens. Ordo primi adventus illius pensari et conspici in tantum potuit, in quantum ad redimendos carnales veniens, divinitatis suae magnitudinem carnalibus oculis temperavit. Quis vero ejus celsitudinis terrorem ferat, cum secundi adventus poten
Abbreviated transcription (Latin):
uel eum qui ablactatus fuerit. nisi domi¬
num appellat: Quid uͦ foramine aspidis
uel cauernis reguli. nisi corda signauit
iniquoꝵ: Quia antiquus hostis dum
totum se in eorum consensu contulit:
quasi in foramine ꝓprio coluber tortuosus.
sinus astutiȩ colligendo glomerauit. Que
&. aspidis appellat nomine occulte seuien¬
tem: & reguli. aꝑte ferientẽ. M anum gͦ
suam dominus in foramine reguli atq
aspidis misit. quando iniquoꝵ corda i¬
uinã potestate tenuit: & comp̃hensum
diabolum extraxit: ut in monte sancto eiꝰ
quod est eccłia electis fidelib non noceret.¬
menti đr. Coronabis de capite amana. de
uertice sanir & hermon de cubilib leonũ.
Quid enim leonum nomine. nͥ demonia
designant᷑: quȩ ira contra nos atrocissimȩ
crudelitatis inseuunt: Et qr peccatores
ad fidem uocati sunt. quoꝵ quondam cor¬
da leonum cubilia fuerunt: dum uicisse
mnortẽ dominus eoꝵ confessione credit᷑:

Expanded text:
vel eum qui ablactatus fuerit nisi Domivel eum qui ablactatus fuerit nisi Dominum appellat? Quid vero foramine aspidis, vel caverna reguli, nisi corda signavit iniquorum? Quia antiquus hostis, dum totum se in eorum consensu contulit, quasi in foramine proprie  Text. proprio coluber tortuosus sinus astutiae colligendo glomeravit, queet aspidis appellat nomine occulte saevientem, et reguli aperte ferientem. Manum ergo suam Dominus in foramine reguli atque aspidis misit, quando iniquorum corda divina potentia tenuit, et comprehensum diabolum traxit, ut in monte sancto ejus, quod est Ecclesia, electis fidelibus non noceretdicitur: Coronaberis de capite Amana, de vertice Sanir et Hermon, de cubilibus leonum . Quid enim aliud leonum nomine quam daemonia designantur, quae ira contra nos atrocissimae crudelitatis insaeviunt? Et quia peccatores ad fidem vocati sunt, quorum quondam corda leonum cubilia fuerunt, dum vicisse mortem Dominus eorum confessione creditur,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi in eorum habitatione requieuit. Sed
obstetͥcante manu domini. tortuosus coluber
de cauernis ꝓpͥis expulsus est: quia dum no¬
bis diuina grã medicat᷑. is qui nos tenuerat
antiqus hostis. a nobis eicitur: sicut incarna¬
ta ueritas dicit. Nunc pͥnceps huius mun¬
di eicietur foras. Unde iam nc sanctos om̃s
non tenendo possidet: sed tẽptando ꝑsequit᷑
Nam quia uon in eis intͥnsecus regnat. con¬
tra eos pugnat extͥnsecus: & quia intus do¬
minum ꝑdidit. bella molit᷑ foris. Ille enm
eum de carnalibus hominum cordibus
expulit: qui ꝓpter homines ad incarnati¬
onem uenit. Dumq corda infidelium te¬
nuit: quasi manum ad latibula serpentis
misit. Unde recte ꝑ ꝓpħam dr. Delecta-¬
bitur infans ab ubere suꝑ foramine aspi¬
dis: & in cauerna reguli qui ablactatus
fuerit manum suam mittet. Non noceburs
& non occident in unuierso monte sancto
meo. Quem namq infantem ab ubere

Expanded text:
quasi in eorum habitatione requievit. Sed quasi in eorum habitatione requievit. Sed obstetricante manu Domini, tortuosus coluber de propriis cavernis expulsus est, quia dum nobis divina gratia medetur, is qui nos tenuerat antiquus a nobis hostis ejicitur, sicut incarnata Veritas dicit: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . Unde jam nunc sanctos omnes non tenendo poNam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos pugnat extrinsecus; et quia intus dominium perdidit, bella molitur foris. Ille enim eum de carnalibus hominum cordibus expulit, qui propter homines ad incarnationem venit; dumque corda infidelium tenuit, quasi manum ad latibula serpentis misit. Unde recte per prophetabitur infans ab ubere super foramine aspidis, et in cavernam reguli qui ablactatus fuerit manum suam mittet, non nocebunt, neque occident in universo monte sancto meo. Quem namque infantem ab ubere,
Abbreviated transcription (Latin):
rent. nullo fortitudinis decore clariussent.
Sed quia sanctis apostolis uirtutum gr̃a
decoratis. uite p̃dicatio contra infidelium
corda conualuit: & antiquus hostis obsessas
infidelium mentes p̃dicatoꝵ uocib expul¬
sus reliquit: post ornamenta cęloꝵ apte
enun colubri appellatur nomine. nisi an¬
tiquus hostis et lubricus et tortuosus: qui
decipiendo hominẽ colubri ore locutus ẽ.
de quo ꝑ ꝓpħam dicitur. leuitan serpentem
uectem tortuosum: Qui idcuro loqui ser¬
pentis ore ꝑmissus est: ut ex ipso uase eius
homo cognosceret. qualis c̾et qui intus ha¬
bitaret. Serpens quippe non solum tor¬
tuosus est: sed etiam lubricꝰ. Quia gͦ inueri¬
tatis rectitudine non stetit: tortuosum am¬
mal intrauit. Quia uͦ suggestioni eius
si pͥmȩ non resistit᷑. repente totus ad inter¬
na cordis dum non sentitur illabitur:
Cauernȩ uͦ huius colubri corda fuerant
iniquoꝵ: que quia ad prauitatẽ traxit ꝓpͥam.

Expanded text:
rent, nullo fortitudinis decore claruissent. rent, nullo fortitudinis decore claruissent. Sed quia sanctis apostolis virtutum gratia decoratis, vitae praedicatio contra infidelium corda convaluit, et antiquus hostis obsessas infidelium mentes praedicatorum vocibus expulsus reliquit, post ornamenta coelorum apte enim colubri appellatur nomine, nisi antiquus hostis, et lubricus, et tortuosus, qui decipiendo homini colubri ore locutus est? De quo per prophetam dicitur: Leviathan serpentem, vectem tortuosum . Qui idcirco loqui serpentis ore permissus est, ut ex ipso vase ejus homo cognosceret qualis esset qui intus habitaret. Serpens quippe non solum tortuosus est, sed etiam lubricus. Quia ergo in rectitudine veritatis non stetit, tortuosum animal intravit. Quia vero suggestioni ejus, si primae non resistitur, repente totus ad interna cordis dum 555 non sentitur illabitur, Cavernae vero hujus colubri corda fuerunt iniquorum. Quae quia ad pravitatem propriam traxit,
Abbreviated transcription (Latin):
ret. quicquid contra creatoris grãm al¬
tum t muerat. hec sunt ornamenta cęlo¬
rum: hec sunt dona sp̃c. quȩ diuersis ma¬
nifestari uirtutib solent: quas oculte dis¬
pensationis munere diuisas. paulus enu¬
merat dicens. Alii quidem ꝑ sp̃m datur
sermo sapientiȩ: alii autem sermo scientiȩ.
scđm eundem sp̃m. Alteri fides in eodem
sp̃u. Alii grã sanitatum in uno sp̃u. Alii oꝑ¬
atio uirtutum:. alii ꝓpħia: alii discretio
spũum: alii genera linguarũ: alii interpre¬
tatio sermonum. Qui mox generali defi¬
nitione concludens ait. hec autẽ omnia
oꝑatur unus atq idem sp̃c: diuidens singu¬
lis prout uult. De his etiam cęlis. in psalmo
dictum est. U erbo domini celi firmati st̃.
De his quoq ornamentis sp̃c subdit᷑. Et
sp̃u oris eius omnis uͥtus eoꝵ. Bene itaq
dicitur. sp̃c eius ornauit celos: qr p̃dicato¬
res sancti nisi ꝓmissa paracliti dona ꝑcipe¬

Expanded text:
ret quidquid contra Creatoris gratiam alret quidquid contra Creatoris gratiam altum tumeret. Haec sunt ornamenta coelorum, haec sunt dona Spiritus, quae diversis manifestari virtutibus solent, quas occultae dispensationis munere divisas Paulus enumerat, dicens: Alii quidem per spiritum datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem spiritum, alteri fides in ealii operatio virtutum; alii prophetia; alii discretio spirituum; alii genera linguarum; alii interpretatio sermonum. Quae mox generali diffinitione concludens, ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem spiritus, dividens singulis prout vult . De his etiam coelis in Psalmo dictum est: « Verbo Domini coeli firmati sunt . » De his quoque ornamentis Spiritus subditur: « Et spiritu oris ejus omnis virtus eorum. Bene itaque dicitur: Spiritus ejus ornavit coelos, quia praedicatores sancti nisi promissa Paracliti dona percipe
Abbreviated transcription (Latin):
stoloꝵ uirtutem premere nec flagella ua¬
luerunt: patenter ostendit᷑. cum ꝓtinus
sub infertur. Et illi quidem ibant gauden¬
tes a conspectu concilii: qm̃ digni habiti st̃
pro nomine iħu contumeliam pati. Max
etiam post flagelloꝵ gaudia quid agerent
indicatur. O mni autem die in templo et
cita domos non cessabant docentes & euan¬
gelizantes iħm xp̃m. E cce ille paulo ante
tumidus. iam linguis loquitur. choruscat
miracłis. infidesitatẽ sacerdotum ac pͥncipũ
libera uoce increpat: ad p̃dicandum iħ m
exemplum auctoritatis ceteris prestat: ne
in nomine eius loqui debeat uerberibus
ꝓhibetur. nec tamen compescit᷑. Contẽpnit
flagella cedentium. qui paulo ante reqͥ
rentium uerba timuerat: & qui ancille ui¬
res requisitus expauit. uires pͥncipun ce¬
sus p̃mit. S ancti enim iam spiritus uirtu¬
te solidatꝰ. buius mundi altitudines lib̃¬
tatis calce depͥmebat: ut in uno ẽẽ cerne¬

Expanded text:
stolorum virtutem premere nec flagella vastolorum virtutem premere nec flagella valuerunt, patenter ostenditur, cum protinus subinfertur: Et illi quidem ibant gaudentes a conspectu consilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Mox etiam post flagellorum gaudia quid agerent indicatur: Omni autem die in templo et circa domos non cessabant, docentes et evangelizantes Jesum Christum . Ecce ille qui paulo ante timidus jam linguis loquitur, coruscat miraculis, infidelitatem sacerdotum ac principum libera voce increpat, ad praedicandum Jesum exemplum auctoritatis caeteris praestat. Ne in nomine Jesu loqui debeat verberibus prohibetur, nec tamen compescitur. Contemnit flagella caedentium, qui pairentium verba timuerat, et qui vires ancillae requisitus expavit vires principum caesus premit. Sancti enim jam Spiritus virtute solidatus, hujus mundi altitudines libertatis calce deprimebat, ut in imo esse cerne
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute miraculum fecerint ꝑcunctari cura¬
uerunt. Quib repletus sp̃u sc̃o petrꝰ dixit.
Principes populi & seniores. si nos hodie di¬
iudicamur. in benefacto hominis infirmi.
in quo iste saluus factus est: notum sit om̃i¬
bus uobis & om̃i plebi isrł. quia in nomine
iħu xͥ narareni. quẽ uos crucifixistis. quẽ ds
suscitauit a mortius. in hociste astat coram
uobis saluus. Cumq erga hec. ꝑsequenti¬
um furor excresceret. eosq sacerdotes ac pͥn¬
cipes iħm predicare ꝓhiberent: contra iram
pͥncipum qua auctoritate petrus excreue¬
rit indicatur. cum illic ꝓtinus subditur.
Petrus uͦ et apostoli dixerunt. Obedire opor¬
tet deo magis quam hominib. Sed cum au¬
ctoritatem predicantium. resistentium p̃¬
cepta ñ premerent: ad flagella ꝑuenitur.
Nam subditur. Tunc pͥncipes sacerdotũ
cesis denuntiauerunt ne loquerent᷑ in no¬
mine iħu: & dimiserunt eos. Sed quia apo¬

Expanded text:
virtute miraculum fecerint percunctari curavirtute miraculum fecerint percunctari curaverunt. Quibus, repletus Spiritu sancto, Petrus dixit: Principes populi et seniores, si nos hodie dijudicamur in benefacto hominis infirmi, in quo iste salvus factus est, notum sit omnibus vobis et omni plebi Israel, quia in nomine Jesu Christi Nazareni, quem vos crucifixistis, quem Deus suscitavit a mortuis, in hoc iste astat coram vobis sanus . Cumque erga haec persequentium furor excresceret, eosque sacerdotes ac principes Jesum praedicare prohiberent, contra minas principum qua auctoritate Petrus excreverat indicatur, cum illic protinus subditur: Petrus vero et apostoli dixerunt: Obedire oportet Deo magis quam hominibus . Sed cum auctoritatem praedicantium resistentium praecepta non premerent, ad flagella pervenitur, nam subditur: Tunc principes sacerdotum caesis denuntiaverunt ne loquerentur in nomine Jesu, et dimiserunt eos. Sed quia apo
Abbreviated transcription (Latin):
uariis linguis pro ut sp̃c sanctus dabat
cloqui illis. Ex eo gͦ acceꝑunt ornamenta
uirtutis: quos ummnensa ante possederat
feditas timoris. Summus enim ille apłoꝵ
sp̃c grãm. quoties dum mori timuit: ui¬
tam negauit. Qui non penis. non afflic̃¬
tionib non terribili potestate cuiusqu̾a:
s unius mancipii sola est int̾rogatione
prostratus. Et quidem mancipium. ne
sexus firmior terribile demonstraret:
ancilla est inquirente temptatus. Rur¬
sumq ut alius sexus infirmitas etiam officii
sui deiectione uilesceret: non ab ancilla tan¬
tum mͦ. s ab hostiaria est ancilla requisitus.
Ecce quam uilis ẽ ad temptandum ꝑsonare¬
quisita: ut aꝑte ꝓderet᷑. quanta eum timoris
infirmitas. possideret. qui nec ante uocem
hostiariȩ ancillȩ subsisteret. Sediam hic pau¬
lo ante timidus. qualis post aduentum sp̃c
contra sacerdotes ac pͥncipes. quanta dñm au-¬
ctoritate p̃dicauit. Nan cum facto mira¬
culo questio fuisset exorta. et sacerdotes pͥnci.¬

Expanded text:
variis linguis, prout Spiritus sanctus dabat eloqui illis . Ex eo ergo acceperunt ornamenta virtutis, quos immensa ante possederat foeditas timoris. Scimus enim quod ille aspiritus gratiam, quoties dum mori timuit, vitam negavit. Qui non poenis, non afflictionibus, non terribili potestate cujusquam, sed unius mancipii sola est interrogatione prostratus. Et quidem mancipium ne sexus firmior terribile demonstraret, ancilla est inquirente tentatus. Rursusque ut talis sexus infirmitas etiam officii sui dejectione vilesceret, non ab ancilla tantum, sed ab ostiaria est ancilla requisitus. Ecce quam vilis est ad tentandum persona requisita, ut aperte proderetur quanta eum timoris infirmitas possederit, qui nec ante vocem ostiariae ancillae subsisteret. Sed jam hic paulo ante timidus, qualis post acceptam virtucontra sacerdotes ac principes quanta Dominum auctoritate praedicavit. Nam cum facto miraculo quaestio fuisset exorta, et sacerdotum princi
Abbreviated transcription (Latin):
supposita sit. unde cunctis appetit suꝑ¬
esse. Homo quippe in sublimib eleuatus.
tantos suꝑ se sustinet: quantõs subpo¬
sitos regit. hii autem qui talib sociãt᷑:
ipsi etiam laboris eorum participatione
sociant᷑. Nam cum eis laborem etiam to¬
lerant ponderis: dum pariter głam
affectant honoris. Unde cum dicẽret. ec¬
ce gigantes gemunt sub aquis: ꝓtinus
Ac si dicat. Pariter gemunt: quia eoꝵ
głȩ ex delectatione sotiantur. Ipsa au¬
tem occupatio scłarium dignitatum.
tanto faciliorib uiciis p̃mitur: quanto
maiorib curis grauatur. E umanus naꝙ
animus uiderẽ & deuitare peccata: uti¬
nam ualeat uł quietꝰ. Quia gͦ uidit de¬
sideratas rerum celsitudines. absq pec¬
catis ministrari non posse: et quia di¬
uine irȩ non abscondit᷑ quicquid illi¬
citum ꝑpetrat᷑: recte secutus adiunxit.¬
Hudus est inferus coram illo: et nul¬
lum est oꝑimentum ꝑditioni. Quod

Expanded text:
supposita sit, unde cunctis expetit supersupposita sit, unde cunctis expetit superesse. Homo quippe in sublimibus elevatus, tantos super se sustinet, quantos suppositos regit. Hi autem qui talibus sociantur, ipsi etiam laboris eorum participatione deprimuntur. Nam cum eis laborem etiam tolerant ponderis, dum pariter gloriam affectant honoris. Unde cum diceret: Ecce gigantes gemunt sub aquis, protinus Ac si dicat: Pariter gemunt qui eorum gloria ex delectatione sociantur. Ipsa autem occupatio saecularium dignitatum tanto facilioribus vitiis premitur, quanto majoribus curis gravatur. Humanus namque animus videre et devitare peccata utinam valeat vel quietus. Quia ergo vidit desideratas rerum celsitudines absque peccatis ministrari non posse, et quia divinae irae non absconditur quidquid illicitum perpetratur, apte secutus adjunxitudus est infernus coram illo, et nullum operimentum est perditioni. - Quod
Abbreviated transcription (Latin):
tu gygantum commorabit᷑: quia quis¬
quis iter rectitudinis deserit: quoꝵ se
numero. nisi suꝑboꝵ spũum iuingit: Be¬
ne autẽ contra elatos đr. Eoce gĩgantes.
gemunt sub aquis. Ac si aꝑte diceret᷑.
Cur de scientia ħo suꝑbiat: tũ ignorantie
abyssus & ipsos suꝑbissimos angłor
sp̃c p̃mat: Si autem gigantũ nomine
potentes huius scł̃i designant᷑. in aqͥs
possunt populi figurari. iohanne aites¬
tante qui ait. Aque enim sunt populi.
Bene autẽ contra suꝑbientẽ dr. ecce gi¬
gantes gemunt sub aquis: qr elati om̃s
dum in hac uita assequi honoꝵ celsitudi¬
nẽ cupiunt. sub ponderib populoꝵ ge¬
munt. Nam quanto quisq hic altius eri¬
gitur: tanto curis grauiorib oneratur.
Eisq ipsis populis mente & cogitatione¬
subponit᷑. quibꝰ suꝑponit᷑ dignitate. Et
bene his uerbis acbreuit᷑ indicat᷑: qui a
ominis suꝑbia eo ipso in imo lacet. quo
in alta se erigit: ut inde magis cunctis

Expanded text:
tu gigantum commorabitur ; quia quistu gigantum commorabitur ; quia quisquis iter rectitudinis deserit, quorum se numero nisi superborum spirituum jungit? Bene autem contra elatos dicitur: Ecce gigantes gemunt sub aquis. Ac si aperte dCur de scientia homo superbiat, cum ignorantiae abyssus et ipsos superbissimos angelorum spiritus premat? Si autem gigantum nomine potentes hujus saeculi designantur, in aquis possunt populi signari, Joanne attestante, qui ait: « Aquae sunt populi . » Bene autem contra superbientem dicitur: Ecce gigantes gemunt sub aquis. Quia elati omnes dum in hac vita assequi honorum celsitudinem cupiunt, sub ponderibus populorum gemunt. Nam quantum quis hic altius erigitur, tanto curis gravioribus oneratur, eisqsupponitur, quibus superponitur dignitate. Et bene his verbis breviter indicatur quia omnis superbia eo ipso in imo jacet quo in alta se erigit, ut inde magis cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
pio. prius uos ostendens fabricatores
mendatii. et cultores ꝑuersoꝵ dognia¬
tum: repente se ad doctrinam erigit.
& contra elatoꝵ imꝑitiam scientię suȩ
latitudinẽ ꝑ sententias expandit dicenᷤ.¬
Ecce gigantes gemunt sub aquis.
Dignũ quippe erat. ut ꝑ increpationẽ
pͥus tumorem sapientiȩ terrenȩ retun¬
deret: & ꝑ doctrinam postinodum ad
plena misteriis uerba transiret. Gi¬
gantes enim uł apostatas angelos.
uel suꝑbos quosq homines nil obstat
intelligi. Hinc enim ꝑ ꝓpħam dicitur.
Mortui non uiuent: gigantes non re¬
surgent. Quos namq mortuos nisi pet¬
catores nominat. Et quos gigantes
nisi eos qui de peccato etiam suꝑbiunt
appellat:: Illi autẽ non uiuunt: quia
peccando uitȩ iusticiam ꝑdiderunt.
Isti etiam resurgere post mortem neque¬
unt: qr post culpam suam inflau ti ꝑ
suꝑbiam. ad penitenti&̧ remedia non
recurrunt. Hinc rursum scͥptum est.
Uir qui errauerit a uia doctrinȩ. ince¬

Expanded text:
pio, prius vos ostendens fabricatores pio, prius vos ostendens fabricatores mendacii, et cultores perversorum dogmatum ; repente se ad doctrinam erigi contra elatorum imperitiam scientiae suae latitudinem per sententias expandit, dicenEcce gigantes gemunt sub aquis. - Dignum quippe erat, ut per increpationem prius tumorem sapientiae terrenae retunderet, et per doctrinam postmodum ad plena mysteriis verba transiret. Gigantes autem vel apostatas angelos, vel superbos quosque homines nil obstat intelligi. Hinc enim per prophetam dicitur: « Mortui non vivent, gigantes non resurgent . Quos namque mortuos nisi peccatores nominat? Et quos gigantes nisi eos qui de peccato etiam superbiunt appellat? Illi autem non vivunt, quia peccando vitam justitiae perdiderunt. Isti etiam resurgere post mortem nequeunt, quia post culpam suam inflati per superbiam, ad poenitentiae remedia non recurrunt. Hinc rursum scriptum est: Vir qui erraverit a via doctrinae, in coe
Abbreviated transcription (Latin):
tunt. Uude fit plerumq ut dum mo¬
derate saꝑe nesciunt: et fatua loquan
tur. Pro qua re ipse adhuc excessus
prudentiȩ subiungit᷑. ut dicatur.¬
Quem docere uoluisti: Nonne eũ
qui fecit spiramentum: ꝑspiramen¬
tum iuuimus: ꝑ prudentiam sapien¬
tes sumus. Prius autẽ nr̃m est uiuere.
postinodum saꝑe: qr ut sapientes esse
ualeamus. pͥus agitur ut simus. Qui
g uitam dedit: ipse proculdubio & pru¬
dentiam contulit. Baldach aut̃e qui
dit: occultum dei iudicum quod ue-¬
nerari humilit̃ debuit. suꝑba nisus est
temeritate penetrare. Ipsi ͦg se ꝑ pru¬
dentiam p̃tulit: cuius iudicium non
intelligendo iudicauit. Ipsi se ꝑ pru¬
dentiam p̃tulit. aquo uiuendi spira¬
culum accepit: ac si plus ipso e̾e̾t sapienᷤ.
a quo habebat ut esset. Sed quia beatꝰ
iob sc̃e eccłiȩ typum tenens. pauca in
suꝑboꝵ correptione ꝓtulit. quos tene¬
re hereticoꝵ speciem non ignorauit:
sic̃ suꝑius dixit. disputare cum deo cu¬

Expanded text:
tunt. Unde fit plerumque, ut dum motunt. Unde fit plerumque, ut dum moderate sapere nesciunt, et tur. Pro qua re ipse adhuc excessus prudentiae subjungitur, ut dicaturQuem docere voluisti? nonne eum qui fecit spiramentum? - Per spiramentum vivimus, per prudentiam sapientes sumus. Prius autem nostrum est vivere, postmodum sapere, quia ut sapientes esse possimus, prius agitur ut simus. Qui ergo vitam dedit, ipse procul dubio et prudentiam contulit. Baldath autem, quidit, occultum Dei judicium, quod venerari humiliter debuit, superba nisus est temeritate penetrare. Ipsi ergo se per prudentiam praetulit, cujus judicium non intelligendo judicavit. Ipsi se per prudentiam praetulit, a quo vivendi spiraculum accepit; 546 ac si plus ipso esset sapiens a quo habebat ut esset. Sed quia beatus Job, sanctae Ecclesiae typum tenens, pauca in superborum correptione protulit, quos tenere haereticorum speciem non ignoravit, sicut superius dixit: Disputare cum Deo cu
Abbreviated transcription (Latin):
unt. ẽẽ humiliter dei adiutores nolun:
qͥa dum se do utiles estimant. a fructu
se utilitatis alienant. Unde et ueritatis
uoce discipulis dicit᷑. Cum feceritis que
precepta sunt uobis omia: dicite. Ser¬
ui inutiles sumus: quod debiumus fa
consilium: forsitan illi qui non ba¬
bet sapientiam. Dare stulto consiliũ:
caritatis est. Dare sapienti: ostentatio¬
nis. Dare uͦ ipsi sapientiȩ: ꝑuersitatis.
Et qr hii quos tenere hereticoꝵ speciem
diximus. ꝑ locutionẽ suam ostentatio¬
ni potus quam utilitati seriiebant:
recte adhuc contra baldach subditur.
Et prudentiam tuam ostendisti
plurimam. Omnis cui prudentia rec¬
ta est. plurima non est:qr iuxta pau¬
li uocem. non plus appetit saꝑe. quam
oportet saꝑe. Cui sͦi est plurima non ẽ
recta.: quia dum ultra modum tendit᷑.
in quolibet latere culpe declinat᷑. Pru¬
dentiam uͦ suam plurim̾a ostendunt:
qui uideri p̃ aliis prudentiores appe-¬

Expanded text:
unt, esse humiliter Dei adjutores nolunt, unt, esse humiliter Dei adjutores nolunt, quia dum se Deo utiles esse aestimant, a fructu se utilitatis alienant. Unde et Veritatis voce discipulis dicitur: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus, quod debuimuconsilium? forsitan illi qui non habet sapientiam. - Dare stulto consilium, charitatis est, dare sapienti, ostentationis. Dare vero ipsi sapientiae, perversitatis, et quia hi quos tenere haereticorum speciem diximus, per locutionem suam ostentationi potius quam utilitati serviebant, recte in libro Job contra Baldach dicitur: Et prudentiam tuam ostendisti plurimam . Omnis cui prudentia recta est, plurima non est, quia juxta Pauli vocem non plus appetit sapere quam oportet sapere, cui vero est plurima, non est recta, quia dum ultra modum tenditur, in quodlibet latus culpae declinatur. Prudentiam vero suam plurimam ostendunt qui videri prae aliis prudentiores appe
Abbreviated transcription (Latin):
es. numquid imbecilli. et sustentas bra¬
chium cius qui non est fortis: Ac si aꝑ¬
te dicat. Dum eum iuiuare niteris. sub
cuius magnitudine subcumbis: om̃e
qd impendis solatium. de ostentatio¬
ne est. non de pietate. Sed int̃ hec scien¬
dum est. qr plerumq etiam dm̃ qui
uidelicet imbecillis non est. humiliter
agentes adiuuamus. Unde & ꝑ paulũ
dicit᷑. Aduitores dei sumus. Nam cum
ei qu̾e ipse ꝑ internam grãm infundit
nos exhortationis uoce concurrimus:¬
hoc quod ille ꝑ spm agit intrinsecꝰ
nos exteruis ministerio uocis aduuia¬
mus. Et tunc solum nostra exhortatio
ad ꝑfectionem ducitur: cum in corde
deus fuerit qui adiuuet᷑. Unde et ali¬
as dicit. Neq qui plantat est aliquid
neq qui rigat: sed qui incrementum
dat deus. Plantare quippe et rigare: ad¬
iuuare est. Quod utrumq uacuum erit
ministerium: si incorde d̾s non dat incre¬
mentum. S qui de sensu suo alta sapi¬

Expanded text:
es? nunquid imbecillis? et sustentas braes? nunquid imbecillis? et sustentas brachium ejus, qui non est fortis? Ac si ate dicat: Dum eum juvare niteris sub cujus magnitudine succumbis, omne quod impendis solatium, de ostentatione est, non de pietate. Sed inter haec sciendum est, quia plerumque etiam Deum, qui videlicet imbecillis non est humiliter agentes adjuvamus. Unde et per Paulum dicitur: « Adjutores enim Dei sumus . » Nam cum ei quem ipse per internam gratiam infundit nos exhortationis hoc quod ille per spiritum agit intrinsecus nos exterius ministerio vobis adjuvamus, et tunc solum nostra exhortatio ad perfectionem ducitur, cum in corde Deus fuerit qui adjuvetur. Unde et alias dicit: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Plantare quippe et rigare, adjuvare est. Quod utrumque vacuum erit ministerium, si in corde Deus non dat incrementum. Sed qui de sensu suo alia sapi
Abbreviated transcription (Latin):
homo: non filius hominis. Ex quo qͥs¬
quis ꝓdiit: ñ solum homo s filius qͦq
hominis fuit. Sicut ꝙͦ ex homine filius
hominis: ita ex putredine nascitur uer¬
mis. Unde recte homo putredo: filius
uͦ hominis uermis uocatur. Primus qͥppe
homo putredo non uermis: qr & si ꝑ mor¬
corꝑum corruptione ꝓpagat᷑. Igitur qͥa
amicoꝵs uerba finita sunt. beatꝰ iob al¬
tiori acumine ꝓsecutionis innititur:
eiusq dicta tam sunt ualida quã extre¬
ma: qr et usus ẽẽ iurisꝑitoꝵ solet. ut ar¬
gumentũ quo aduersariis suis eminere
se p̃uident ad ꝑsecutionis conclusionẽ
tem iob dixit. Cuius adiutor es: Num¬
quid imbecilli. et sustentas brachiũ
eius qui non est fortis : Adiuuare
ibellem caritatis est: aduiuare uero
potentem uelle elationis. Quia gami¬
ci eius hereticoꝵ speciem tenentes quasi
adiuuantes dm̃ sapientiam suam osten¬
dere conabantur: iuste baldach re pre¬
henditur ut dicatur. Cuius ad cutor

Expanded text:
homo, non filius hominis, ex quo quishomo, non filius hominis, ex quo quisquis prodiit, non solum homo, sed filius quoque hominis fuit. Sicut ergo ex homine filius hominis, ita ex putredine nascitur vermis. Unde recte homo putredo, filius vero hominis vermis vocatur. Primus quippe homo putredo, non vermis, quia etsi per morcorporum corruptione propagatur. 25. Igitur quia amicorum verba finita sunt, beatus Job altiori acumine prosecutionis innititur, ejusque dicta tam sunt valida, quam extrema, quia et sic usus esse jurisperitorum solet, ut argumentum, quo adversariis suis eminere se praevident, ad prosecutionis conclusionem tem Job dixit: Cujus adjutor es? Nunquid imbecillis? et sustentas brachium ejus qui non est fortis? - Adjuvare imbecillem charitatis est, adjuvare vero potentem velle, elationis. Aci ejus haereticorum speciem tenentes, quasi adjuvantes Deum, sapientiam suam ostendere conabantur, juste Baldad reprehenditur, ut dicatur: Cujus adjutor
Abbreviated transcription (Latin):
populi mei spinȩ et uepres ascendent :
quanto magis suꝑ omnẽ domũ gaudii
ciuitatis exultantis.: Humũ quippe po¬
puli sui dominus electoꝵ om̃ium men¬
tem uocat. suꝑ quam spinas et uepres
ascendere ꝑhibet: qr ne ipsam quoq eẽ
absq punctionib uicioꝵ uidet. Domꝰ
uͦi gaudii ciuitatis exultantis est. menᷤᷤ
prauorũ: quȩ dum uentura supplicia
conspicere negligit. in carnis uoluptate
se deserens inaniter hilarescit. Ait ͦg.
Suꝑ humũ popłi mei spinȩ et uepres
ascendent: quanto magis suꝑ omnem
domũ gaudii ciuitatis exultantis:
Ac si aꝑte dicat. Si & illoꝵ mente̾̃ uicia
depͥnunt. qui se ꝓ cȩlestis patͥe deside¬
rio affligunt: quib culpis substrati st̃.
qui sine ulla formidine. se in carnis uo¬
dinẽ conditionis nr̃e tenuit & natiuita¬
tis: qui bomine non uerme s putredi¬
nem filium uͦ hominis uerm̃e uocat.
Primus namq humani generis parenᷤ.

Expanded text:
populi mei spinae et vepres ascendent, populi mei spinae et vepres ascendent, quanto magis super omnem domum gaudcivitatis exsultantis? » Humum quippe populi sui Dominus electorum omnium mentem vocat, super quam spinas et vepres ascendere perhibet, quia nec ipsam quoque esse absque punctionibus vitiorum videt: domus vero gaudii civitatis exsultantis est mens pravorum, quae dum ventura supplicia conspicere negligit, in carnis voluptate se deserens, inaniter hilarescit. Ait ergo:  humum populi mei spinae et vepres ascendent, quanto magis super omnem domum gaudii civitatis exsultantis? Ac si aperte dicat: Si et illorum mentem vitia deprimunt, qui se pro coelestis patriae desiderio affligunt, quibus culpis substrati sunt qui sine ulla formidine sese in carnis vodinem conditionis nostrae tenuit et nativitatis, qui hominem non vermem, sed putredinem, filium vero hominis vermem vocat. Primus namque humani generis parens,
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc compede infirmitatis tenet᷑. Et
culpas quid̃e subigere ꝑfecte desiderat:
sed corruptione carnis astringit᷑: eius uin¬
culis etiam cum ñ uult ligatur. Hinc ita¬
q colligant. quanto peccatoꝵ pondere
pressi sint. qui contra hec decertare negli¬
gunt: si plene culpam nec illi suꝑant qͥ
contra hanc uiriliter pugnant. Unde
& postquã dictum est. ecce enim luna noz
splendet. et stelle non sunt mundȩ incon
nis uermis: Ac si aꝑte diceret᷑. Si ipsi
quoq eẽ sine contagio non ualent. qui
int̾ presentis uitȩ tenebras uirtutibus
lucent: quanto reatu iniquitatis obstric¬
ti sunt. qui adhuc carnaliter uiuunt:
Si a peocato ẽẽ liberi nequeunt. qui iam
in celestib desideriis conuersant᷑: quȩ pec¬
catoꝵ pondera tolerant. qui carnis suȩ
uoluptatib dediti. adhuc putredinis
iugum portant. Hinc petrus ait. Siiuistꝰ
iux saluabitur: impus & peccator ubi
parebunt. hinc ꝑ ysayam d̾r. Suꝑ humũ

Expanded text:
adhuc compede infirmitatis tenetur; et adhuc compede infirmitatis tenetur; et culpas quidem subigere perfecte desiderat, sed quousque corruptione carnis astringitur, ejus vinculis, etiam cum non vult, ligatur. Hinc itaque colligat quanto peccatorum pondere pressi sint qui contra haec decertare negligunt, si plene culpam nec illi superant, qui contra hanc viriliter pugnant. Unde et postquam dictum est: Ecce etiam luna non splendet, erguntur.---Ac si aperte diceretur: Si ipsi quoque esse sine contagio non valent, qui inter praesentis vitae tenebras virtutibus lucent, quanto reatu iniquitatis obstricti sunt qui adhuc carnaliter vivunt? Si a peccato esse liberi nequeunt qui jam in coelestibus desideriis conversantur, qui peccatorum pondera tolerant qui, carnis suae voluptatibus dediti, adhuc putredinis jugum portant? Hinc Petrus ait: Si justus vix sulvabitur, impius et peccator ubi parebunt ? Hinc per Isaiam dicitur: Super humum
Abbreviated transcription (Latin):
quasi in tenebris noctis lucent. Unde ꝑ
paulum quoq discipulis dr. Inter quos
lucetis: sicut luminaria in mundo. Quia
enim sancta eccłia lune appellatione ex¬
pͥmit᷑: ꝓpħa testat᷑ dicens. Qleuatꝰ est sol:
et luna stetit in ordine suo. Eleuato et¬
enim sole in suo ordine luna statuit᷑: quia
ascendente ad cȩlos domino. sc̃a ꝓtinus
eccłia in p̃dicationis auctoritate roborat᷑.
Et qr stellaꝵ nomine electi designantur:
g non splendet et stellȩ non sunt mun¬
de in conspectu eius: quia nec sancta
eccłia. uirtute ꝓpͥa tot miraculis emicat.
nisi hanc p̃uenientis gr̃e dona ꝑfundãt:
nec singłoꝵ bene uiuentium mentes a
peccatoꝵ maculis mundȩ sunt. si remo¬
ta pietate uidicent᷑: qr apud districti
iudicis oculos. sua unumquẽq corrupti¬
bilitas inquinat: nisi hunc cotidie grã
parcentis tergat. Clectoꝵ quippe animꝰ
prodire ad libertatẽ iusticis nitit᷑. sed

Expanded text:
quasi in tenebris noctis lucent. Unde per quasi in tenebris noctis lucent. Unde per Paulum quoque discipulis dicitur: Inter quos lucetis sicut luminaria in mundo . Quia enim sancta Ecclesia lunae appellatione exprimitur, propheta testatur, dicens: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Elevato enim sole, in suo ordine luna statuitur, quia ascendente ad coelos Domino, sancta protinus Ecclesia in praedicationis auctoritate roboratur. Etergo non splendet, et stellae non sunt mundae in conspectu ejus, quia nec sancta Ecclesia virtute propria tot miraculis emicat, nisi hanc praevenientis gratiae dona perfundant, nec singulorum 544 bene viventium mentes a peccatorum maculis mundae sunt, si remota pietate judicentur, quia apud districti judicis oculos, sua unumquemque corruptibilitas inquinat, nisi hanc quotidie gratia parcentis tergat. Electorum quippe animus prodire ad libertatem justitiae nititur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Unde nunc qr homo ꝑ mulierẽ cul¬
pe fubditam nascitur: reatus pͥmi
infirmitas in ꝓle ꝓpagat᷑. Et quia
in radice putruit humani generis ramꝰ:
in conditionis suȩ uiriditate minime sub¬
sistit. Unde recte nunc đr. Nuinquid
iustificari potest homo comparatꝰ
deo. aut apparere mundus natus de
muliereͦ Ac si aꝑte diceret᷑. Ne contra
auctorẽ suum homo suꝑbiat: conside¬
ret unde huc uenit: et intelligit quid
sit.S ecce nonnulli ꝑ donum sp̃c aduti
contra infirmitatẽ suȩ carnis erigunt᷑:
uͥtutib emicant: signoꝵ quoq mira¬
culis choruscant. Nullus tamen est qͥ
sine culpa uitam transeat: quousq car¬
nem corruptionis portat. Unde adhuc
subditur. Ecce luna non splendet.
et stelle non sunt munde in conspec¬
tu eius. Quid ꝑ lunam nisi cuncta si¬
mul eccłiaͥ. Quid ꝑstellas. nisi singuloꝵ¬
bene uiuentium anunȩ designantur:
Qui int prauoꝵ hominũ conuersatio¬
nes. dum magnis uirtutib eminent:

Expanded text:
. Unde nunc quia homo per mulierem cul. Unde nunc quia homo per mulierem culpae subditam nascitur, reatus primi infirmitas in prole propagatur. Et quia in radice putruit humani generis ramus, in conditionis suae viriditate minime subsistit. Unde recte nunc dicitur: Nunquid justificari potest homo comparatus Deo, aut apparere mundus natus de muliere? Ac si aperte diceretur: Ne contra auctorem suum homo superbiat, consideret unde huc venit, et intelligat quid sit. Sed ecce nonnulli per donum spiritus adjuti contra infirmitatem suae carnis eriguntur, virtutibus emicant, signorum quoque miraculis coruscant; nullus tamen est qui sine culpa vitam transeat, quousque carnem corruptionis portat. Unde adhuc subditur: et stellae non sunt mundae in conspectu ejus. - Quid per lunam nisi cuncta simul Ecclesia? quid bene viventium animae designantur? qui inter pravorum hominum conversationes, dum magnis virtutibus eminent,