comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
una est diuinitas: equalis gloria
coeterna maicstas:
Qualis pater.talis filius:
talis spuitus sanctus.
Increatus pater. increatiy
filius: increatus spiritus scs
Ammensus pr. uniensus
filius: immensus spiritus sc̃s
Eternus pater. eternus fili¬
us eternus spiritus sanctus:
It tamen nontres eterni:
sed unus cternus E
Dicut non tres incicati: noc
atus ⁊ unus immensus
Et tamen nontres omini¬
potentes: sunius ommipotẽs
ta deus pater. deus filuys
deus spiritus sanctus:
Lt tamen nontres du: sz
LUta dominus pater. domi
sed unus est doninus.
Quia sicut singillatim u¬
namquaq personam deum ac
dominum confiteri doristiana

Expanded text:
una est divinitas, aequalis gloria, coaeterna majestas. Qualis Pater, talis Filius, talis et Spiritus sanctus. Increatus Pater, increatus Filius, increatus Spiritus sanctus. Immensus Pater, immensus Filius, immensus Spiritus sanctus. Aeternus Pater, aeternus Filius, aeternus Spiritus sanctus. Et tamen non tres aeterni, sed unus aeternus. Sicut non tres increati, nec d unus immensus et non tres omnipotentes, sed unus omnipotens. ta deus pater, deus filius, deus spiritus sanctus 16 et tarnen non tres dii, sed Ita dominus pater, dominsed unus dominus, 19 quia sicut singillatim unamquamque personam et deum et dominum confiteri christiana
Abbreviated transcription (French):
huurer ceulx qui ant
soifpt
ogbergier les pom¬
Lestir les mds A
isiter les malades
aceter les prisoneẽs¬
biseuelir les mors
ricorde espiritireles.

Expanded text:
abruver ceulz qui ont soif, herbergier les povestir les nuz, isiter les malades, racheter les prisonnsevelir les morsricorde espirituelles s
Abbreviated transcription (Latin):
sugimus sancta dei genitrix
nostras deprecationes ne de¬
spicias in necessitatibus sed
apericulis cunctis libera nos
semper uirgo benedicta.

Expanded text:
ugimus, sancta Dei genitrix, nostras deprecationes ne despicias in necessitatibus, sed a periculis libera nos semper, Virgo benedicta.
Abbreviated transcription (Latin):
Olen sunt celi ⁊ terra maiesta¬
tis glorie mue.
Regloriosus apostoloꝵ chorꝰ.
Ce prophecarum laudabilis
Te martyrum candidatus
laudat exercitus.
Te per orbem terrarum san¬
ctã conficetur eoclesia.
ratrem ĩmense maiestatis
Tenerandum tuum uerũ ⁊¬
unicum filium.

Expanded text:
terra majestatis gloriae tuae. Te gloriosus apostolorum chorus. Te prophetarum laudabilis Te martyrum candidatus laudat exercitus. Te per orbem terrarum sancta confitetur Ecclesia. Patrem immensae majestatis. Venerandum tuum verum unicu
Abbreviated transcription (Latin):
Anipotens sempuer¬
ne deus parce metuentibus,
propitiare supplicantibus ut
post noxios ignes nubium
et uumn procellarum in materi¬
minatio tempestatis. Ser do-¬
minum nostium ihesum xpri

Expanded text:
nipotens sempiterne Deus, parce metuentibus, et propitiare supplicibus, ut post noxios ignes nubium et vim procellarum, in materimunicatio potestatis. Per Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Regloriosus apostoloꝵ chorꝰ.
Ce prophecarum laudabilis¬
numeius:
Te martyrum candidatus
laudat exercitus.
Te per orbem terrarum san¬
ctã conficetur eoclesia.
ratrem ĩmense maiestatis
Tenerandum tuum uerũ ⁊¬

Expanded text:
gloriosus Apostolorum chorus; Te prophetarum laudabilnumerus; Te Martyrum candidatus laudat exercitus. Te per orbem terrarum sancta confitetur Ecclesia Patrem immensae majestatis, Ad venerandum tuum verum
Abbreviated transcription (Latin):
et posse perficere qui tibi placẽt
et michi expediunt: tribue mi¬
in tribulatione solationum
in persecutione auxilium: et
in omni temptatione uirtu¬
preteritis indulgentiam: de pre¬
sentibus continentiam. et de

Expanded text:
et perficere quae tibi placent et mihi expediunt. Da et tribulatione auxilium, in persecutione solatium, et in omni tempore tentationis virtupraeteritis malis veniam, de praesentibus vit
Abbreviated transcription (Latin):
uoces illius etiã fr̃s audirent: qͣn¬
uis imaginẽ minime cernerent.
Ut enĩ discipłis suis uenerabilis
pater dicebat. corporalib eius
ocłis adem antiq̃ hostiᷤᷤ teterrimꝰ
& succensus apparebat: qui in eũ
ore oculisq flãmantib seuire
uidebat᷑. lam uͦ que diceret: au¬
diebant om̃s. Prius enĩ hunc uo¬
cabat ex nomine. Cincũ uir dei
minue responderet: ad eiꝰ mox
contumelias erũpebat. Nam cũ
clamaret dicens. Benedicte. Bene¬
dicte. & eum sibi nullomͦ respon¬
dere conspiceret: ꝓtinꝰ aduinge¬
bat. maledicte ñ benedicte. Quid
metũ habes: qͥd me ꝑsequeriᷤ: S
iã ñc spectanda sunt contͣ dei fa¬
mulũ antiqͥ hostis noua certami¬
na. Cui pugnas quidẽ uolens intu¬
lit. sed occasiones uictorie minis¬
trauit inuitus. Le. I Ii¬
ursũ dũ fr̃s parietẽ qͥa res
ita exigebat paulo altius
edificarent: uir dei in orationis
studio intra celle sue claustra mo¬

Expanded text:
voces illius etiam fratres audirent, quavoces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem volens intulit, sed occasiones victoriae ministravit invitus. CAPUT Iursus dum fratres parietem, quia res ita exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra mo
Abbreviated transcription (Latin):
dei benedictus audiens. sese ĩgra¬
uib lamentis dedit: uł qͥa in imi¬
cusoccubuit. uł quia de inimici
morte discipłs exultauit. Lc. ĩ. Dic .iiͦ.¬
listrũ nãq qͦd cassinũ dr̃: in
excelsi montis latere sitũ est.
Qui uidelicet mons distenso sinu
hoc idem castrũ recipit. Sed ꝑ
tria milia se inaltũ subrigen. ue¬
lut ad ethera cacumen tendit:
stulto rusticoꝵ pͦpło apollo coleba¬
tur. Circũquaq etiã incultũ de¬
monũ luci subcreuerant: in qͥbꝰ
adbuc eodem tempore infideliũ
insana multitudo sacͥficĩs sacͥ¬
legis insudabat. Ibi itaq urdei
ꝑueniens contriuit idolũ. subuer¬
tit aram. succidit lucos. atqꝙ in
ipso templo apollimꝰ oraculum
beati martinr ubi uͦ ara eiꝰdem
ed łc. iĩ stinuaad fidẽ uocabat.
hec antiq̃ hostis tacite nõ fe.¬
rens. ñ occulte uł ꝑ somniũ seda¬
ꝑta uisione eiusdẽ patrisse oculis
ingerebat: & magnis clamorib
uim se ꝑpeti conquerebat᷑. ita ut

Expanded text:
Dei Benedictus audiens se in gravibus lamentis dedit, vel quia inimicus occubuit, vel quia de inimici morte discipulus exultavit. Qua de re strum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, subvertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi vero ara ejusdem e continua ad fidem vocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
quia dum rem diligimus tempo¬
ralem. ueram amittimus dilecti¬
onem. Omnis quippe qui nr̃a
tollit: inimicus est. S si odioba¬
bere ceperimus inimnicum: intus
ẽ. quod ꝑdimus. Cum ergo ali¬
quid exterius aprorimo p̾atim᷑.
contra occultum raptorem inte¬
rius uigilemus. qui nunquam
melius uincitur. nisi cum raptor
exterior amatur. Una quippe ẽ.¬
et summa ꝓbatio caritatis. si et
ipse diligitur qui auersatur.

Expanded text:
quia dum rem diligimus tempoquia dum rem diligimus temporalem, veram amittimus dilectionem. Omnis quippe qui nostra tollit, inimicus est. Sed si odio habere coeperimus inimicum intus est quod perdimus. Cum ergo aliquid exterius a proximo patimur, contra occultum raptorem interius 1561 vigilemus, qui nunquam melius vincitur, nisi cum raptor exterior amatur. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipse diligitur qui adversatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cognetionis et carnis. Quib tam̃
in hac dilectione. sacra eloquia non
contradicunt. S aliud est quod
sponte impenditur nature: aliud
quod preceptis dñicis ex caritate
debetur obedientie. Hi nimirum
et ꝓrimum diligunt. et tamen illa
sullimia dilectionis premia non
assequuntur: quia amorem suũ
non spiritualiter s carnaliter
impendunt. Proinde cum dñs
diceret. hoc est preceptum meum
ut diligatis inuicem: ꝓtinus ad¬
didit. sicut dilexi uos. Acsi aꝑte
dicat. Ad hoc amate: ad quod
amaui uos.ll
ua in re fratres km̃i soller¬
ter intuendum est quod
antiquus hostis dum mentem
nrãm ad rerum temporalium
delectationem trahit. infirmiorẽ
contra nos ꝓrimum excitat. qui
ea ipsa quȩ diligimus auferre
mositur. Nec curat antiquus
hostis hec faciens ut terrena tol¬
lat: s ut caritatem in nobis fe¬
riat. Nam in odium repente
erardescimus: et dum foris mui¬
cti esse cupimus. intus grauiter
ferimur. Dum parua foris defen¬
dimus. intus amittimus maxima:

Expanded text:
cognationis et carnis, quibus tamen in hac dilectione sacra eloquia non contradicunt. Sed aliud est quod sponte impenditur naturae, aliud quod praeceptis dominicis ex charitate debetur obedientiae. Hi nimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectionis praemia non assequuntur, quia amorem suum non spiritaliter, sed carnaliter impendunt. Proinde cum Dominus diceret: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, protinus addidit: Sicut dilexi vos. Ac si aperte dicat: Ad hoc amate ad quod amavi vos. 2. Qua in re, fratres charissimi, solerter intuendum est quod antiquus hostis, dum mentem nostram ad rerum temporalium delectationem trahit, infirmiorem contra nos proximum excitat, qui ea ipsa quae diligimus auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis, haec faciens, ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam in odium repente exardescimus; et dum foris invicti esse cupimus, intus graviter ferimur; dum parva foris defendimus, intus amittimus maxima,
Abbreviated transcription (Latin):
quia redemptor nr̃ in mun¬
dum ꝓ redemptione gentium
uenit. cum samaritanos cotidie
ad fidem uocari conspicimus.
quid est quod in predicatione

Expanded text:
quia Redemptor noster in mundum pro redemptione gentium venit, cum Samaritanos quotidie ad fidem vocari conspicimus, quid est quod in praedicatione
Abbreviated transcription (Latin):
et nomen ei helcana
filius ieroam. filii
helui. filii thau. filii
supl ephrateus. et habuit duasuxorẽ.
Nomen iiis anna: et nomen sed̾e
fenenna. Fuerunt q fenẽte filii. anne
autem ñ erant liberi. Et ascendebat uir
ille te tiuitate sua statutis flieb: ut
aloraret et satrificaret añe exercitiũ
insilo. Erant autẽ ebi duo felii heli.
ofri et finees sacercotes dñi. LIenit gͦ
dies ⁊ inmolauit helcana tecdit ꝙ fe¬
uenne uxori sue et cunctis filiis eius ⁊

Expanded text:
cana filius Hieroboam filii Heliu filii Thau: filii Suph Eufratheus: et habuit duas uxores. Nomen uni Anna: et nomen secunde Fenenna. Fueruntque Fenenne filii: Anne autem non erant liberi. Et ascendebat vir ille de civitate sua statutis diebus: ut adoraret et sacrificaret Domino exercituum in Silo. Erant ibi autem duo filii Heli: Ofni et Finees sacerdotes Domini. Venit ergo dies ut immolaret Helcana. Deditque Fenenne uxori sue et cunctis filiis
Abbreviated transcription (Latin):
me quippiam te hebraita ueritate. Certe si
incredicuis es: loge grecos toclices et latinos.
et confer cum huis opusculis que suꝑ enume¬
re:. interroga quemlib hebreorum cui mag̃
attommoclaie tebeas fitem. Et si nr̃a fir¬
mauerit: puto qd eum ñ eltimes cõiectorẽ.¬

Expanded text:
me quidpiam de Hebraica veritate. Certe si incredulus es, lege Graecos codices et Latinos et confer cum bis opusculis: et ubicumre, interroga quemlibet Hebraeorum, cum magis accommodare debeas fidem: et si nostra firmaverit, puto quod eum non aestimes co
Abbreviated transcription (Latin):
frasm probari potest. Qe cum ita se habeant:
obsetro te lector. ne laborem meũ rep̃hensio¬
nem estimes autiquoꝵ. In tabernatulo tei.
offert unus quiste qd potest. Alii aurum et
argentum et la pides pretrosos: alii bissum et
purpurã et tocum osferunt et iacinctum.
Nobistum bene agitur. si obtulerimꝰ pelles
et capͣrum pilos. Et tam̃ apłs tontẽptibiliora
nr̃a magis necessarta uidicat. Nute et tota
illa tabernatult pulcritudo. et ꝑ singilas.
speties eccłie presentis future q distuictõ pel¬
lib tegitur. et tilitiis. ardorem ꝙꝑ solis et in
iuriam mbrium ea que uiliora sũt ꝓhibẽt.
Lege gͦ pͥmum samuel et malachim meũ:
meum inqͣm meum. Quitͥd eñĩ trebrus
uertendo et ementanto sollicitiꝰ et didicimꝰ
et tenenus: nr̃m est nrm est. Et tũ intellexͥᷤ
qd antea nesciebas: uel interpretẽ me estima¬

Expanded text:
ita se habeant, obsecro te, lector, ne laborem meum reprehensionem existimes antiquorum. In tabernaculo Dei offert unusquisque quod potest. Alii aurum et argentum et lapides pretiosos, alii byssum et purpuram et coccum offerunt et hyacinthum. Nobiscum bene agitur, si obtulerimus pelles et caprarum pilos. Et tamen Apostolus contemptibiliora nostra magis necessaria judicat . Unde et tota illa tabernaculi pulchritudo et per singulas species Ecclesiae praesentis futuraeque distinctio, pellibus tejuriam imbrium ea quae viliora sunt prohibent. Lege ergo primum, Samuel, et Malachim meum: meum, inquam, meum. Quidquid enim crebrius vertendo, et emendando sollicitius et didicimus et tenemus, nostrum est. Et cum intellexeris quod antea nesciebas,
Abbreviated transcription (Latin):
sis regnum euis. ac non regnete
peccatum in mortali tuo corꝑs
s spinicus in adquisitionemite.
Adhanc igitur operura salutatiũ
delectetur palmam: quicraraꝵ
Desiderat habere premia repromi

Expanded text:
sis regnum ejus ac non regnet peccatum in mortali tuo corpore, sed spiritus in acquisitionem vitae. Ad hanc igitur operum salutarium delectetur currere palmam, quicumque desiderat praemia repromissa
Abbreviated transcription (Latin):
suxp̃i amplector uestigia fimisti
patrimonium ncum ex quo illu¬
stratut. cum indignis ac tinpib
idolatrq ex hauriat. mequoiu
bati magam atq sacrilegam cust¬
die granssime mancipauit ut
intam me corporalem admuteit
suspicet. Nichilcam suptrest

Expanded text:
sti amplector vestigia. Cum iste patrimonium meum, ex quo illustratur, cum indignis et turpibus idololatris exhauriat, me quoque veluti magnam atque sacrilegam custodiae tam gravissimae mancipavit, ut vitam me corporalem amittere suspicer. Nihil enim superest
Abbreviated transcription (Latin):
utilans atq eximio
fulgore micans scõꝵ
presulum atq mo¬
nachorum doctrina
patrumq sollertia nobiliumui¬
rorum credidit uitas doctorum.
Scilicet. ut poteris alma redolerẽt
priorum exempla. Egit hoc a scłis
rerum sator eternus. ut suorum fa

Expanded text:
utilans atque eximio fulgore micans sanctorum praesulum atque monachorum doctrina, Patrumque solertia, nobilium virorum condidit Vitas doctorum, scilicet ut posteris alma redolerent priscorum exempla. Egit hoc a saeculis rerum Sator aeternus, ut suorum fa
Abbreviated transcription (Latin):
fabat iohannes et ex
discipulis eius duo:
et respiciens iesumã¬
bulantem: dicit. Ecce
agnus dei. Utiq iste singulariter
agnus. Nam et discipuli dictisũt
agni. Ecce egomuto uos sicut agnõ
inmedio luporum. Dicti sunt et
ipsi lum̃. uos autem estis lumen
mundi. S aliter ille de quo dictũ
est. Erat lumen uerum quod illu¬
minat omnẽ hominem uenientẽ
ĩ hũc mondũ. Sic ⁊ agnus singłarit̾

Expanded text:
abat Joannes, et ex discipulis ejus duo, et respiciens Jesum ambulantem dicit, Ecce Agnus Dei. Utique singulariter iste Agnus: nam et discipuli dicti sunt agni, Ecce ego mitto vos sicut agnos in medio luporum . Dicti sunt et ipsi lumen, Vos estis lumen mundi : sed aliter ille de quo dictum est, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Sic et Agnu
Abbreviated transcription (Latin):
me o studio tẽperaui : Int̃du aute quaȩ maniresta non auoi
gere curaui Propter quod lege sẽcurus. & ꝑfice quȩ monui di
xBLicit PROLORUS IncipIT TEXTꝰ libri. xp̃i com¬
munionem. uerm corpys eius et
SANEUI NEM ESSE NONDU DI TANDU
uiseus. camolico Rumrec te dm̃. eUnc la
creasse denihilo corde credit adiustitiã. & ore confitet᷑ ad salute
nũ quã dubitare poterit exaliquo aliquid rur sus freri posse.
contranaturã aliud. immo iure natur.e qđ necdũ erat : Nãnat
om̃ium creaturarũ non exe . ẽ. neque ex se secreat rursũ õmĩ
ie sunt naturalia rerũ nascentia. sed ex uoluntate dĩ om̃i um

Expanded text:
meo studio temperavi. Interdum autem quae manifesta non dubium figere curavi, propter quod lege securus et perfice quae monui devotus. Explicit Prologus. INCIPIT LIBER S. PASCmunionem verum corpus ejus et sanguinem esse non dubitandum. 1. Quisque catholicorum recte Deum cuncta creasse ex nihilo corde credit ad justitiam, et ore confitetur ad salutem, nunquam dubitare poterit ex aliquo aliquid rursus fieri posse, quasi contra naturam aliud, imo jure naturae, quod necdum erat. Nam natura omnium creaturarum non ex se est, neque ex sese creat rursum omnia, quae vel sunt naturalia rerum nascentia, sed voluntate Dei omnium
Abbreviated transcription (Latin):
aeccłc parisiacae. Simulq baiocassinac cũ rocom¬
si tenuit factione scilic& patrui sui Rarolipͥnc
extra decreta tamen canonũ. Caenobia uͦ nobili

Expanded text:
ae Parisiacae simulque Baiocassinae cum Rotomagensi tenuit, factione scilicet patrui sui Karoli principis, extra decreta tamen canonum; coenobia vero nobili
Abbreviated transcription (Latin):
sequane sita. Huius ciuitatis ecclesia in honore
beate & gloriosȩ dĩ genitricis semꝑ uirginis mariȩ
est consecrata. Hȩc uͦ est metropolis. Sex enim
sub se ciuitates episcopales contin&. Scilic& primã
ciuitatem baiocatarũ. Secdam ciu. Abrincatariim.
erciã ciũ. Euatinorum. que dicitur ebroicas. Er¬
tã ciũ. Salanũ. que uocatur Sagium. Quinta ciũ.
lexouioꝵ. Sextã ciũ. constantinoꝵ. In prefata
entis. ł uge serue bone. & fidelis quia suꝑ pauca
sti fidelis supramulta te c̃stituam. De cȩtero secre¬
rem animi nr̃i. uoluntatem. planius audies ꝑ
stroꝵ legatoꝵs ueridicam relationem: Lohes
co ep̃s apostolica legatione recepta. & om̃ium
lẽ canonicoꝵ. electione cũmuni consensu facta.
tropolitanam adeptꝰ.ẽ. sedem. Hic uͦ fuit uir
eniȩ nobilis. lib̾alibus imbutꝰ disciplinis.

Expanded text:
lesia in honore beatae et gloriosae Dei Genitricis semper virginis Mariae est consecrata. Haec vero est metropolis: sex enim sub se civitates episcopales continet, scilicet primam civitatem Bajocatarum, secundam civitatem Abrincatarum, tertiam civitatem Evatinorum, quae dicitur Ebroicas; quartam civitatem Salanum quae vocatur Sagium; quintam civitatem Lexoviorum, sextam civitatem Constantinorum. In praefataentis: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam . De caetero secretiorem animi nostri voluntatem planius audies per nostrorum legatorum veridicam relationem. » Joannes vero ejus apostolica legatione recepta, et omniumecclesiae canonicorum electione communi consensu facta, metropolitanam adeptus est sedem. Hic vero fuit vir progenie nobilis, liberalibus imbutus disciplinis.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i hiltberto & abbati cȩnobii
fontanellenfis : minimꝰ famulorũ
dñi seruus aigradiis Largiente diuina
miscđa narrare aggredimur. actꝰ eximiȩ scĩtatis
Ansberti pontificis acclȩ rotomagensis: implen-
edduas ob causas: in tali prȩcipuo opere ualde
ohartor: Hinc me retrahente exiguitate sensis
ic uilitate sermonis: hinc ꝓuocante ur̃a iocundȩ
at̾nitatis p̾cepto. cui in obȩdientes existere
iefas duximus Ea tamen fide qua ad nos
larę conuersationis eius actus ꝑuenerunt.
GESTA BUGONIS ARCHI CP̃I ROTOALAGEHS
Uoo filius drogonis uir uenerabilis ami
nomine. adeltrude progenitꝰ. nepos kai
coenobii. ab anno incarnationis dominicae.
.xx.iiͦi. indictione.ui. qui erat annꝰ principã
karoli .uiiii. Gregorii uͦ scđi papae qui loco.

Expanded text:
ENOBII FONTANELLENSIS MINIMUS FAMULORUM DOMINI SERVUS AIGRADUS. Largiente divina misericordia, narrare adgredimur actus eximiae sanctitatis Ansberti pontificis ecclesiae Rotomagensis, implendoSed duas ob causas in tali praecipuo opere valde coartor, hinc me retrahente exiguitate sensus ac vilitate sermonis, hinc provocante vestrae iocundae paternitatis praecepto, cui inoboedientes existere nefas ducimus. Ea tamen fide, qua ad nos clarae conversationis eius actus pervenerunt, Gesta Hugonis archiepiscopi Rotomagensis. Hugo, filius Drogonis , vir venerabilis, a matre nomine Adeltrude progenitus, nepos Karoli coenobii ab anno incarnationis dominicae 723, indictione 6, qui erat anuus principatus Karol
Abbreviated transcription (Latin):
est triumphale mar¬
tyrum nomen. qui ꝑ
diuersa tormentorũ
genera xp̃i passionem
non lassescentib p̃cor̾¬
diorum mentib imitabantur. Alii
ferro ꝑempti. alii flammis exusti.
Alii flagris uerberati: alii uectib ꝑforati.
Ali cruciati patibulo. alii pelagi piculo.
pati. Alii linguis priuati. alii lapidib
obruti. Alii frigore afflcti. alii fame
cruciati. Alii uͦ truncatis manib siue
cȩteris cȩsis membris: spectaculum
contumelie in popłis nudi ꝓpter
nom̃ dñi portantes. Hi sunt trium¬
phatores & amioi dĩ. qui contẽnentes

Expanded text:
est triumphale martyrum nomen, qui per diversa tormentorum genera Christi passionem non lacessantibus praecordiorum mentibus imitabantur. Alii ferro perempti, alii flammis exusti, alii flagris verberati, alii vectibus perforati, alii cruciati patibulo, alii pelagi periculoulis mancipati, alii linguis privati, alii lapidibus obruti, alii frigore afflicti, alii fame cruciati; alii vero, truncatis manibus, sive caeteris caesis membris, spectaculum contumeliae in populis nudi propter nomen Domini portantes. Hi sunt triumphatores et amici Dei, qui, contemnentes
Abbreviated transcription (Latin):
URATE OUT HIS
sollennitatib interestis.
ne ab ȩcerna sollennitate
separemini. Quid ꝓdest
interesse festis hominũ. si deesse con¬
tingat festis angłorum: Nolite gͦ
pensare in uobis transitoria que
possidecis. sed considerate quid estis.
ccȩ mundus qͥ diligitur fugit. Sc̃i
isti quoꝵ hodie mentionem facimus.
Norentem mundũ mentis despectu
Acauerunt. Tunc enim erat uita
qͥa res transiensi & tunc nichil ꝓp.uit:
cũ stare uideretur. Hec gͥ uobiscum:
agite. bȩc inmente sedula cogitatione:
uersate. Et si adhuc hic cenemur in
infirmitate corꝑoris. tam̃ ad eos de
quib lodͥmur toto corde tendamus.
ut cum ipsis postmodum in
etna scła gaudere mereamur.
ꝑeum qui uiuit & regnat in

Expanded text:
urate qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate separemini. Quid prodest interesse festis hominum, si deesse contingat festis angelorum? Nolite ergo pensare in vobis transitoria, quae possidetis, sed considerate quid estis. Ecce mundus, qui diligitur, fugit. Sancti isti, quorum hodie mentionem facimus, florentem mundum mentis despectu calcaverunt. Tunc enim erat vitaquia res transiens et tunc prope nihil fuit, cum stare videretur. Haec igitur vobiscum agite, haec in mente sedula cogitatione versate; etsi adhuc hic tenemur in infirmitate corporis, tamen ad eos de quibus loquimur toto corde tendamus, ut cum ipsis postmodum in aeterno saeculo gaudere mereamur, per eum qui vivit et regnat in
Abbreviated transcription (Latin):
rum impleta ẽ ꝓmissio figurarum. ⁊
legalium ratio preceptorum: dum &
ueram docet ꝓpħiam ꝑ sui p̾sentiam.
⁊ possibilia facit mandata ꝑ gr̃am.¬
His gͦ sacramentorum reuelationib
petrus apłs incitatꝰ: mundana sꝑuenᷤ
⁊ t̾rena fastidiens. in et̾norum deside¬
riuni quodam mentis rapiebat᷑ exces¬

Expanded text:
 impleta est figurarum et legalium ratio praeceptorum, dum et veram docet prophetiam per sui praesentiam, et possibilia facit mandata per graHis ergo sacramentorum revelationibus Petrus apostolus incitatus, mundana spernens et terrena fastidiens, in aeternorum desiderium quodam mentis rapiebatur exces
Abbreviated transcription (Latin):
oyses et helyas. lex scilicet et ꝓ¬
phe apparuerunt cum dño lõ¬
quentes: ut uerissime in illa
quinq uirorum presentia compleretur
qd̾ dictum est. In duob uel trib testib
stabit omne uerbum. Quid hoc sta¬
bilius. quid firmius uerbo. in cuiꝰ p̃¬
dicatione ueteris ac noui testamenti
concinit tuba. & cum euangłica doctri¬
na antiquorum ꝓtestationum instru¬
menta concurrunt. Lectio .ii.¬

Expanded text:
 et Elias, lex scilicet et prophetae, apparuerunt cum Domino loquentes: ut verissime in illa quinque virorum praesentia compleretur quod dictum est: In duobus vel tribus testibus stat omne verbum . Quid hoc stabilius, quid firmius verbo, in cujus praedicatione veteris et novi Testamenti concinit tuba, et cum evangelica doctrina, antiquarum protestationum instrumenta concurrunt? Asti
Abbreviated transcription (Latin):
icente enun patre.L. uͦi¬
hic est filius mĩs dilectꝰ in qͦ mͥ bene
complacui ip̃m audite: nonne eindeu¬
ter auditum ẽ. hic est filus nĩs. cui ex
me ⁊ mecum. ẽẽ. sine tempore ẽ. quia nec
genitor genito prior. nec genitꝰ est ge¬
nitore posterior. Hic est filiꝰ nĩs. queni
a me non separat deitas non diuidit
potestas: non discernit et̾uitas. Hic ẽ
filius m̃s nou adoptiuus sed ꝓprius. non
alunde creatꝰ sed ex me genitus. uec

Expanded text:
icente enim Patre: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite; nonne evidenter auditum est: Hic est Filius meus, cui ex me et mecum esse, sine tempore est? Quia nec Genitor Genito prior, nec Genitus est Genitore posterior. Hic est Filius meus, quem a me non separat Deitas, non dividit potestas, non discernit aeternitas. Hic est Filius meus, non adoptivus, sed proprius; non aliunde creatus, sed ex me genitus; nec
Abbreviated transcription (Latin):
duodenus apłorum
numerus : qͦs a primis
miraculorũ uirtutib.
ad componendũ nouȩ fidei fundam̃¬
tum. erigendumq adhuc tenerȩ
statum ęccłȩ. diuina ꝓuidentia ex
om̃ib quos capiebat mundꝰ elegit:
ut in omnem t̾ram sonus eoꝵ p̾di¬
cationis exiret. & in fines orbis terrȩ¬

Expanded text:
duodenus apostolorum numerus, quos a primis miraculorum virtutibus, ad componendum novae fidei fundamentum, erigendumque adhuc tenerae statum Ecclesiae divina Providentia, ex omnibus quos capiebat mundus, elegit, ut in omnem terram sonus eorum praedicationis exiret, et in fines orbis terra
Abbreviated transcription (Latin):
ens unanissimę crudelitatis
belua domicianus. incantam
rabiem indignationis exarsit
ut ubicunq ꝑ se uel ꝑ suos
satellites xp̃ianum quempiã
Srepꝑisset aut cogeret dus
sacrificare incertis: art dit̾isis
penis addictũ. gladio traderei
uuniendum. Sed & ꝑ totum sibi
subditũ orbem in cuncris ciuicatib
oppidis. municipiis quoq et uicis
publicũ pependit edictum.  ad¬
minisiriuonis infulis seruientes
onĩs xp̃i nomigis amatores ex poni
diu̾sitate supplicii maturarent ne
superesse posset qui uaserco adau¬
sere quot peribat. H Hi.¬

Expanded text:
ens immanissimae crudelitatis bellua Domitianus, in tantam rabiem indignationis exarsit, ut ubicunque per se vel per suos satellites Christianum quempiam reperisset, aut cogeret diis sacrificare incestis, aut diversis poenis indictum, gladio traderet puniendum. Sed et totum per sibi subditum orbem in cunctis civitatibus, oppidis, municipiis quoque et vicis publicum pependit edictum, ut administrationis infulis servientes, omnes Christi nominis amatores exponere diversitati supplicii maturarent, ne superesse posset, qui valeret acquirere, quod peribat.
Abbreviated transcription (Latin):
demonstraret: uel certe paruulum
statuit in medio eoꝵ seipsum qͥ ñ
ministrari uenerat. s ministrare:
tt eis humilitatis tribueret exẽplũ.
Ali paruulũ interp̾tantur sp̃m scin
quem posuerit in cordib discipłoꝵ
ut suꝑbiam humilitate mutarent.
puerũ. significat. humiles suo dignos
esse complexu ac dilectione. Ialesq
cũ impleuerint qͦd p̃cepit discite
a me quia mitis sum & humilis
cordef iure posse głari ac dicere.
Leua es sub capite meo. & dextera
illius amplexabitur me.
ꝗdixit. Amen dico uobis. nisi
cnisi fueritis & efficiamini sic̃
paruuls ñ intrabitis in regnũ cẽloꝵ
N on p̾cipitur apłis ut ętatem habe¬
and paruuloꝵ sed ut innocentiam.
Et quod illi ꝑ annos possident: hi
possideant ꝑͥ industriam. ut maliciã
non sapientia paruili sint: ui
instarꝰ ętatis paruule simplicitatem
sine arrogantia. caritatem sine
inuidia: deuotionem fine iracund¬
conseruent
uicunq gͦ humiliauerit se

Expanded text:
parvulum statuit in medio illorum seipsum, qui non ministrari venerat, sed ministrare, ut eis humilitatis tribueret exemplum. Alii parvulum interpretantur Spiritum sanctum, quem posuerit in cordibus discipulorum, ut superbiam humilitate mutarent. puerum , significat humiles suo dignos esse complexu ac dilectione; talesque cum impleverint quod praecepit: Discite a me quia mitis sum et humilis corde , jure posse gloriari ac dicere: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me. Et dixit: Amen dico vobis, nisi conversi fueparvuli, non intrabitis in regnum coelorum. Non praecipitur apostolis ut aetatem habeant parvulorum, sed ut innocentiam. Et quod illi per annos possident, hi possideant per industriam, ut malitia, non sapientia parvuli sint. Ut ad instar aetatis parvulae simplicitatem sine arrogantia, charitatem sine invidia, devotionem sine iracundconservent. Quicunque ergo humiliaverit s
Abbreviated transcription (Latin):
meminit: ñ uidens pulchrã mulieren
delectatur. n ariud loqͥtur & aliud
cogitat: sic & uos nisi talem habue¬
ritis innocentiam & animi puritat
regnum cęloꝵ non potestis intrare.
Siue aliter. quicunq hummiliauerit.
se sicut paruulus iste: hie ẽ malor
in regno cȩlorũ. Qui imitatus me
fuerit. & se in exemplũ mei humilia¬
uerit: ut tantũ se desciat quantũ
me deieci formam serui accipiens
hic intrabit in regnum cęlorum.

Expanded text:
meminit, non videns pulchram mulierem delectatur, non aliud loquitur, aliud cogitat, sic et vos, nisi talem habueritis innocentiam et animi puritatem, regnum coelorum non potestis intrare. Sive aliter: Quicunque humiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum. Qui imitatus me fuerit, et se in exemplum mei humiliaverit, ut tantum se dejiciat, quantum me dejeci, formam servi accipiens, hic intrabit in regnum coelorum.
Abbreviated transcription (Latin):
oliditas doctrine super insignem
nagnamq iusticiam fundata: quã
ignificat. etiã ipse mons in qͦ dispu¬
tat dñs. Potest gͥ mons iste ipsum
xp̃m significare: de qͦ scriptum est.
mite: ascendamus ad montem dñi
eq accendunt lucernam . AII.¬
& ponunt. eam sub modio. sed
uꝑ candelabrũ: ut luceat om̃ib
qui in domo sunt. Exemplis etiam
atq similitudinib domesticis docet
apłos fiduciam habere prȩdicandi
ne abscondantur ob metum. &
sint similes lucernę sub modio.
sed tota libertate se prodant.
ut quod audierant in cubiculis.
ecclesiam dicit. cui lucernam
superposuit : quia nr̃is in frontib
fidem suȩ incarnationis affixit.¬
hominibus: ut uideant opera
uestia bona. & glorificent patrem
urm qui in cęlis est. Si tantum¬
modo diceret sic luceat lumen
uestrum corato hominibus ut
udeant bona facta ur̃a: finem
constituisse uideretur in laudib
ominum. quas quęrunt̃

Expanded text:
oliditas doctrinae super insignem magnamque justitiam solidata. Quam significat etiam ipse mons in quo disputat Dominus. Potest igitur mons iste ipsum Christum significare. De quo scriptum est: Venite, ascendamus ad montem Domie accendunt lucernam et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. Exemplis etiam atque similitudinibus domesticis docet apostolos fiduciam habere praedicandi, ne abscondantur ob metum, et sint similes lucernae sub modio, sed tota libertate se prodant, ut quod audierunt in cubiculis Ecclesiam dicit, cui lucernam superposuit, quia nostris in frontibus fidem suae incarnationis affixithominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est. Si tantummodo diceret, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona facta vestra; finem constituisse videretur in laudibus hominum, quas quaerunt
Abbreviated transcription (Latin):
teppore cor gerens senile.
Etatem quippe morib transi¬
ens: nulli animum uoluptati
dedit. S dum in hac terra
adhuc eit. qͦ temporalit̃ libere
uti potuisset: despexit. iam
quasi aridum mundũ cũm
ex ꝓumcia nursia. eexortus:
rumȩ liberalib licterarums
stutus traditꝰ fuerit. S cum
in eis mulcos ire ꝑ abrupta uicioꝵ
cerneret: suũ quem quasi iN
ingressu mundi posuerat retraxit
pedem. ne siquid de scientia eius
attingeret : ipse quoq postmodum¬
quasi in immane p̃cipitiũ totus iret.
Despectis itaq licterarum studiis.
relicta domos rebusq patris. soli dõ
placere desiderans. sc̃ȩ conu̾sattonis
habitum quęsiuit. Recessit gͥ scient̃

Expanded text:
tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati ius: Dum in hac terra esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit iam quasi aridum mundum cum ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. R
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto claritatem dĩ uicinius contem¬
plantur. Alia uͦ ita dõ coniunta sund
nulli alii intersint. Tantoq magis
ardent amore: quanto subtilius clar¬
tatem dirinitatis eiꝰ aspiciunt. Talib
ut diximꝰ a primordio incipientis
uitȩ beatoꝵ spuum distinctionib
suꝑna cęloꝵ regna a dõ conditore

Expanded text:
quanto claritatem Dei vicinius contemquanto claritatem Dei vicinius contemplantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt nulli alii intersint, et tanto magis ardent amore, quanto subtilius claritatem Divinitatis ejus aspiciunt. Talibus, ut diximus, a primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore,
Abbreviated transcription (Latin):
honorem sui nominis ac maiestatis.
in ꝑpetuũ miro ordine collocauit.
De quib loqui plura ꝑtimesca sus
quia soli dõ scire est quomort tiel
queadinodũ eoꝵ nobis intusibius
absq contagione seu diminũtione
in sua sola puritate ẽsistat natura.
Sed tam̃ nouem eẽ angłoꝵ ordines
ad di iudicia as mninisteria cõplen¬
da. destante sacro eloqͥo cognouimꝰ.
Quor prmeipatus atq potesta tessub¬
tilicer ac mirabiliter dĩ omipoten¬
tis untu distingunt᷑ Alu ex illis
ad nos inmundum futura p̾dicendo
pueniunt. alii add hoc sunt c̃stituti:
ut ꝑ eos signa & miracula frequentiꝰ
fiant. Aliĩ subiectis angłor spiritib
presunt eisq ad explenda diuina
ininasteria disponendõ p̾ticipantur
I garros tenta cęteris preminent
ꝓ eo qͦd eis ad obediendũ alia angłorum
agmina subiecta sunt. Alii tanta diuini¬
tatis gr̃a replentur: ut in eis dominus
sedeat. & ꝑ eos sua iudicia decernat.
Aln tanto ꝓrectioriᷤᷤ scientiae pleni sunt

Expanded text:
inis ac majestatis in perpetuum miro ordine collocavit. De quibus plura loqui pertimescimus, quia soli Deo scire est quomodo vel quemadmodum eorum invisibilis absque contagione seu diminutione in sua sola puritate consistat natura. Sed tamen novem esse angelorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
su.
t gaudio tocius uisionis imple¬
tus. ibi cum ih̾u optabat habi¬
tare: ubi manifestata eiꝰ gła letabat᷑.
Unde ⁊ ait. Dñe. bonum ẽ nos hic ẽẽ
Si uis faciamꝰ hic tria tab̾nacula.
tͥ unum. moysi unum. ⁊ helie unũ.
Sed huc suggestioni dñs ñ respondit.
significans ñ quidem imꝓbum sed in¬
ordinatum ẽẽ qd cuperet. cũ saluari
mundꝰ uisi xp̃i morte ñ posset ⁊ exem¬
plo dñi in hoc uocaret᷑ credentium fi¬
des. ut licet ñ oporteret de beatitudinᷤ
ꝓmissione dubitari: ni

Expanded text:
su; et gaudio totius visionis impletus, ibi cum Jesu optabat habitare, ubi manifestata ejus gloria laetabatur; unde et ait: Domine, bonum est nos hic esse: si vis, faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, Moysi unum, et Eliae unum . Sed huic suggestioni Dominus non respondit, significans non quidem improbum, sed inordinatum esse quod cuperet; cum salvari mundus nisi Christi morte non posset, et exemplo Domini in hoc vocaretur credentium fides, ut licet non oporteret de beatitudinis promissionibus dubitari, i
Abbreviated transcription (Latin):
obumbrauit eos. Et ecce uox de nuib
dem erat in filio pat̃. ⁊ in illa dñi clar te¬
te qͣm ad discipłoꝵ temꝑauit aspectim
ñ separabatur ab unigenito genitoris e¬
sentia. Sed ad commendandam ꝓpͥetatn
utͥusq ꝑsone. sicut uisui significauit fil¬
um splendor ex corpore: sic anditui patr̃
nox nunciauit ex nube. Lecti. Ui¬
ua uore accepta discipłi. qd in faciem
cecid̾unt ⁊ timuerunt ualde: non de
patriᷤᷤ tantum sed ⁊ de filii maiestate tre¬
muerunt. Altiore enm sensu. unam
utͥusq intellexere deitatem. Et quia in
fide ñ erat hesitatio: non fuit intimore
discretio. Latum gͦ illud ⁊ multiplex
testimonium fuit. ⁊ plus in uirtute uer
borum qm in sono uocis auditum est.

Expanded text:
t ecce vox de nube Praesens quidem erat in Filio Pater, et in illa Domini claritate, quam ad discipulorum temperarat aspectum, non separabatur ab Unigenito Genitoris essentia; sed ad commendandam proprietatem utriusque personae, sicut visui significavit Filium splendor ex corpore, sic auditui Patrem vox nuntiavit ex nube. Qua voce accepta, discipuli quod in faciem ceciderunt et timuerunt valde, non de Patris tantum, sed et de Filii majestate tremuerunt: altiori enim sensu unam utriusque intellexerunt Deitatem: et quia in fide non erat haesitatio, non fuit in timore discretio. Latum ergo illud et multiplex testimonium fuit, et plus in verborum virtute quam in sono vocis auditum est.
Abbreviated transcription (Latin):
osculari pedes meos. Oleo caput me¬
um non iuxisti: hec autem unxit un¬
guento pedes meos. Post enume¬
racionem uero: subinfertur sententia.
Propter qd̃ dico tibi remictũt᷑ ei p̾ec

Expanded text:
osculari pedes meos. Oleo caput meum non unxisti, haec autem unxit unguento pedes meos . » Post enumerationem vero subinfertur sententia: « Propter quod dico tibi, remittuntur ei pec
Abbreviated transcription (Latin):
Et. sespiciens ih̾m am¬
bril antem: licit. Ecce
agrais dei. Utiq iste
singulariter agnus.
Iam ec discipuli: dicti
sunt agni. Ecce ego mitto uos: sicut ag¬
nos in medio luporum. Dicti sunt et
ipsi lumen. uos estis autem lumen
mundi. Sed alicer ille de quo clictum¬

Expanded text:
et respiciens Jesum ambulantem dicit, Ecce Agnus Dei. Utique singulariter iste Agnus: nam et discipuli dicti sunt agni, Ecce ego mitto vos sicut agnos in medio luporum . Dicti sunt et ipsi lumen, Vos estis lumen mundi : sed aliter ille de quo dictum
Abbreviated transcription (Latin):
Ic uncta mei corporis men¬
bra uercentur in linguas:
et omnes aitus humana
uoce resonarent. nichil dig¬
num scẽ ac uenerabilis paule uir¬
cutib dicerem. Nobilis genere. secd
multo nobilior sc̃itate. prepotens qͦn¬
dam diuitiił. s nunc xp̃i pauꝑtate
insignior. grecorum styrps soboles sci¬
pionum. pauli heres. cuis nocabulũ
tuahit. metie papyrie matͥs affricani
uera et germana ꝓgenies. rome p̃tu¬
lit bethlecm. et auro tecta fulgentia.
informis lun mlitate nutauit. Non
meremus qd̾ talem amisimus: sed gͣ¬
tias agimus qd̾ habuimus: iimo
habemus. Deo enim uuunt omĩa:
et quicquid reuertitur ad dñm in fa¬

Expanded text:
cuncta mei corporis membra uerterentur in linguas et omnes artus humana uoce resonarent, nihil dignum sanctae ac uenerabilis Paulae uirtutibus dicerem. nobilis genere, sed multo nobilior sanctitate, potens quondam diuitiis, sed nunc Christi paupertate insignior, Gracchorum stirps, suboles Scipionum, Pauli heres, cuius uocabulum trahit, Maeciae Papiriae, matris Africani, uera et germana progenies, Romae praetulit Bethlem et auro tecta fulgentia informis luti uilitate mutauit. non maeremus, quod talem amisimus, sed gratias agimus, quod habuimus, immo habemus — deo enim uiuunt omnia et, quidquid refertur ad dominum, in fa
Abbreviated transcription (Latin):
Nhias hebraice.
latine dicitur do-¬
natus: ut subau¬
diatur ꝓ iuda tra-¬
ditore. Iste enim
in loco eius duode
Hic sine cognomine solus habetur.
cui datur euangłii p̃dicatiom ui
dea: cuiꝰ festa celebrantur sexto ka-¬
lendas marcii. Fuit enim de septua¬
ginta duob discipulis unus. Explic̃¬

Expanded text:
hias Hebraice, Latine dicitur Donatus, ut subaudiatur pro Juda Scarioth. Iste enim in loco ejus duodecHic sine cognomine solus habetur cui datur Evangelii praedicatio in Judaea: cujus festum celebratur sexto Kalendas Martias: fuit etiam de septuaginta discipulis unus. 2. Inc
Abbreviated transcription (Latin):
fatus gͥ ulfrannus
Senonũ pontifex
exordium hatiuita¬
tis territorio wasti.¬
nensi babuit patri¬
monio guncupa¬
domauriliaco. fuit
enĩ carnis origine
nobilis: sedculmine mentis nobilior.
Genitor quoq eius ulbertꝰ nomine
inaula Regis dasoberti ce filii eiuis
bludouici. militari oꝑi euũ impen¬
dit. Predictus dĩ famulus inpuerilie¬
tate constitutꝰ. abipso magistris catho¬
licis traditꝰ est sactarũ litterarũ studii
imbuendus. Que ꝑ om̃e pueritie uł
adolescentie tempꝰ exercens: usꝙ adu
rilem etatẽ abhac intentione animũ
ñ reflexit. Exin crescentib meritis
pie intentionis clericatꝰ habitũ su¬
mens. parentũ ortatui ac suffragatuᷤ
amminiculo suffultus. cuix delega
inseriure edictis. Terrena iudelicet
horum tempore regum electione po¬
płi senonice urbis. consensuꝙ ac fa¬
uore om̃ium pontifex eligit ac bene¬
dicitur. Successit gͦ in ordine ep̃aitꝰ
uenerabili lamb̃to pontifici. Qui sus¬
ceptum ep̃atus gradũ: ad imitatio¬

Expanded text:
tur Vulframnus Senonum pontifex exordium nativitatis territorio Wastinensi habuit, patrimonio noncupante Mauriliaco. Fuit enim carnis origine nobilis, sed culmine mentis nobilior. Genitor quoque eius Vultbertus nomine in aula regis Dagoberti et filii eius Hludovii militari operi aevum impendit. Praedictus vero Dei famulus in puerili aetate constitutus, ab ipso magistris catholicis traditus est sacrarum litterarum studiis imbuendus; quae per omne pueritiae vel adolescentiae tempus exercens, usque ad virilem aetatem ab hac intentione animum non refixit. Exin, crescentibus meritis piae intentionis, clericatus habitum sumens, parentum hortatu ac suffragii amminiculo fultus, in aula inservire edictis, terrena videlicet horum tempore regum electione populi Senonicae urbis consensuque ac favore omnium pontifex eligitur ac benedicitur. Successit autem in ordine episcopatus venerabili Lantberto pontifici. Qui susceptum episcopatus gradum ad imitatio
Abbreviated transcription (Latin):
solum in ecclia circunstande pplin:
uerũ in atriis sitã repłet plebẽ. Illati
sunt aut̃ in eccłiam scĩ apłi petri: & po¬
siti inabsida eiusdem in orientali parte.
ubi signis & miraculis choruscant
p̃sule xp̃o. cui ẽ cũ deo patre in unita¬
te sp̃s scĩ om̃is honor & gla ꝑcuncta¬

Expanded text:
solum in ęcclesia circumstantem populum, verum in atriis sitam repleret plebem. Inlati sunt autem in ęcclesiam sancti apostoli Petri et positi in absida eiusdem in orientali parte, ubi signis et miraculis coruscant praesule Christo, cui est cum Deo patre in unitate Spiritus sancti omnis honor et gl
Abbreviated transcription (Latin):
apud uos iam plura sunt monasterias
monachorũ quoq nom̃ ẽ celebre. Et be
uoluntatẽ ur̃am iuste quisq mira.¬
bitur. orantibq uob̃ optatũ ds̃ tͥbu¬
et effectum. Qm igitur exegistis am.
ut uob scrib̾em de conũsatione biati
antonii. uolentib discere quẽ admotĩ
ceperit. quiue fu̾it ante scm̃ ꝓpositũ
qualem etiã habuerit t̃minũ uite: &
si uera sunt ea que de ipso fama disꝑ¬
sit. ut ad eius emulationẽ atq exem¬
plũ uos instituere possitis. magna cũ
leticia suscepi ur̃e caritatis imꝑuit
Et mͥ enĩ ingens lucrũ ẽ atq utilita
hoc ipsum qd recordor antonii: & u
cũ admiratione audientes scio eiꝰ ꝓ¬
situm cupere sectari. ꝑfecta ẽ siqui¬
dem ad uirtutẽ uia: Antoniũ scire
quiᷤ fuerit. Ergo ut breuit̃ dicã. et
om̃ib que de eo referunt᷑ & sermo

Expanded text:
s jam plurima sunt monasteria; monachorum quoque nomen est celebre; et hanc voluntatem vestram juste quisque mirabitur; orantibusque vobis optatum Deus tribuet effectum. Quoniam igitur exegistis a me ut vobis scriberem de conversatione beati Antonii, volentibus discere quemadmodum coeperit, quive fuerit ante sanctum propositum, qualem etiam habuerit terminum vitae, et si vera sint ea quae de ipso fama dispersit, ut ad ejus aemulationem atque exemplum vos instituere possitis, magna cum laetitia suscepi vestrae charitatis imperium. Etenim mihi ingens lucrum est atque utilitas hoc ipsum quod recordor Antonii , et vos cum admiratione audientes, scio ejus propositum cupere sectari: perfecta est siquidem ad virtutem via, Antonium scire quis fuerit. Ergo ut breviter dicam, et omnibus, quae de eo referentium sermo
Abbreviated transcription (Latin):
sa tnslatio sensus
oꝑit: & ueluti leto gramine sata stn¬
gulat. Dum enĩ casib &e figuris ser¬
uit oratio. quod breui poterat indica¬
re sermone: longo ãbitu circũ acta
nichil desit ex sensu: cum aliquid dest
teris: tu quere sententiã.

Expanded text:
anslatio, sensum et veluti laeto gramine, sata strangulat. Dum enim casibus et figuris servit oratio, quod brevi poterat indicare sermone, longo ambitu circumacta nihil desit ex sensu, cum aliquid desittteris , tu quaere sententias.
Abbreviated transcription (Latin):
tus. cum traditor ille iudas dñm ꝓ¬
deret xp̃m suiq homicida effectus
apłatum ꝑderet: iste uir dñi in loco
illius sorte ce oratione meruit scõrum
apłorum duodecimꝰ apłs ordinari. Cui
datur sacri euangeliĩ p̃dicatio in iu¬
ue: multomagis beatorũ apłorum
qui specialit xp̃o adheserunt. collo¬
quium cũ illo habuerũt comederũt

Expanded text:
tus, cum traditor ille Judas Deum proderet Christum, suique homicida effectus apostolatum perderet; iste vir Domini in loco illius sorte et oratione sanctorum apostolorum duodecimus apostolus ordinatur: cui datur sacri Evangelii praedicatio in Juquanto magis beatorum apostolorum? Qui specialiter Christo adhaeserunt, colloquium cum illo habuerunt, comederunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sacre scripturt seriem pandere stu
no consilio censuisset mundũ langui¬
dum clementissime uisitare. suũq
plasma de potestate diabolice frau¬
dis mirabilit̾ eripere quod ꝑquinꝙ
milia & eo amplius annõrtur posse¬
derat: ille qui erat rex regum ã dñs
dominantiũ sub potestate humani
regis octouiam scilicet augusti hu¬
militer nascidignatus ẽ. Et qui ue
re ẽ creator celi ac terre: carnem nr̃e
fragilitatis susciꝑe ñ dedignatus ẽ.
Lac ꝑinde ꝑ incrementa crescens ut
effectum uere incarnationis sue ostẽ¬
deret. qm̃ quidem ille qui est uerus
dies. & qui semꝑ duodecim horis lu¬
cet: duodecim apłos eligere censuit.
Deinde ad similitudinem septuagin¬
ta duarum linguarum septuagin¬
ta duos discipulos assumpsit: binosq
misit ad p̃dicandum. Inter quos
siquidem beatus mathias sc̃ẽ p̃dica¬
tionis misteriũ suscipiens se dñi hu¬

Expanded text:
 sacrae Scripturae seriem pandere curano consilio censuisset mundum languidum clementissime visitare, suumque plasma de potestate diabolicae fraudis mirabiliter eripere quod per quin que millia et eo amplius annorum possederat ille qui erat Rex regum et Dominus dominantium sub potestate humani regis, Octaviani scilicet Augusti, humiliter nasci dignatus est; et ille qui erat Creator coeli et terrae carnis nostrae fragilitatem suscipere non est dedignatus. At perinde per incrementa crescens, ut effectum verae incarnationis suae ostenderet; quoniam quidem ille esset verus dies, qui duodecim horis lucebat, duodecim apostolos eligere censuit: deinde ad similitudinem septuaginta duarum linguarum, septuaginta duos discipulos assumpsit, binosque misit ad praedicandum. Inter quos siquidem B. Matthias sanctae praedicationis ministerium suscipiens,