comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cordi tuo: consenti tu cordi dei Audi uocem ip
pat̾: Laudabuntur ergo omnes recti corde Qd
sequitur : Si laudabuntur om̃s recti corde: dãp¬
nabuntur ꝑuerũ corde: Buo tibi modo ꝓposi¬
ta sunt: elige cum tempus ẽ: Si recto corde fue¬
ris. ad dexteram eris: laudaberis: Quomͦ: blenite
benedicli patris mei ꝑcipite regnum: quoduo¬
bis paratum est ab origine mundi Puerso au¬
tem corde si fueris. si subsannaueris am̃. si ꝑuiden¬
tiam ipsius irriseris: si dixeris in animo tuo ue¬
re noncurat deus res humanas: si curaret re
humanas. ille latro tantum haberet: et ego in¬
nocens indigerem: ꝑuerso corde factus es. Heni¬
et uidicium illud: apparebunt omnia propter
quȩ ista omnia faciat deus: & tu qui noliusti
in hac uita corrigere cortuum ad rectitudinem
dei. et te addexteram preparare. ubi laudabur¬
tur omnes recti corde. eris ad sinistram: ubi tc̃
audies. ite inignem ȩternum: qui paratus ẽ dia¬

Expanded text:
cordi tuo; consenti tu cordi Dei. Audi vocem ipscordi tuo; consenti tu cordi Dei. Audi vocem ips, Pater . 19. Laudabuntur ergo omnes recti corde. Quid sequitur? Si laudabuntur omnes recti corde, damnabuntur perversi corde. Duo tibi modo proposita sunt; elige cum tempus est. Si recto corde fueris, ad dexteram eris, et laudaberis. Quomodo? Venite, benedicti Patris mei; percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Perverso autem corde si fueris; si subsannaveris Deum, si providentiam ejus irriseris, si dixeris in animo tuo, Vere non curat Deus res humanas: si curaret res humanas, ille latro tantum haberet, et ego innocens indigerem? perverso corde factus es. Veniet judicium illud; apparebunt omnia propter quae ista omnia faciat Deus; et tu qui noluisti in hac vita corrigere cor tuum ad rectitudinem Dei, et te ad dexteram praeparare, ubi laudabuntur omnes recti corde, eris ad sinistram, ubi tunc audies: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est dia
Abbreviated transcription (Latin):
non ad corruptionem: & quod tibi subtrahit ad to¬
lerantiam ualeat non adblasphemiam. Si autẽ
blasphemas et displicet tibi deus. et tu tibi placeᷤᷤ:
ꝑuerso corde et distorto es: &t hoc peiuis quia cor
deiuis corrigere ad cortuum. ut hoc ille fatiat
quod tuuis: cum tu debes facere quod ille uult:
Quid gͦ uis de torquere cor dei quod semꝑ rectum
est ad prauitatem cordis tui: Quanto meliꝰ ad rec¬
titudinem dei corrigis cortuum: Nonne hoc te
docuit dominus tiius : de cuuis modo passione
loquebamur : Nonne infirmitatem tuam porta¬
bat quando dixit: tristis est anima mea usq
ad mortem: Nonne te ipsum inse figurabat
cum dicebat: pat̾ si fieri potest transeat a me
calix iste: Ionenim duo corda et diuersa patͥs
et filii. s informa serui portauit cortuum. ut
doceret illud exemplo suo Iam ecce quasi aliud
cortuum inuenit tribulatio: uolens transire qͦd
imminebat: s noluit deus: Non consentit deus

Expanded text:
non ad corruptionem; et quod tibi subtrahit, ad tonon ad corruptionem; et quod tibi subtrahit, ad tolerantiam valeat, non ad blasphemiam. Si autem blasphemas, et displicet tibi Deus, et tu tibi places; perverso corde et distorto es: et hoc pejus, quia cor Dei vis corrigere ad cor tuum, ut hoc ille faciat quod tu vis; cum tu debeas facere quod ille vult. Quid ergo? Vis detorquere cor Dei, quod semper rectum est, ad pravitatem cordis tui? Quanto melius ad rectitudinem Dei corrigis cor tuum? Nonne hoc te docuit Dominus tuus, de cujus passione modo loquebamur? Nonne infirmitatem tuam portabat, quando dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem? Nonne teipsum in se figurabat, cum dicebat: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste? Non enim duo corda et diversa, Patris, et Filii; sed in forma servi portavit cor tuum, ut doceret illud exemplo suo. Jam ecce quasi aliud cor tuum invenit tribulatio, volens transire quod imminebat: sed noluit Deus. Non consentit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquid sentis siue scđm corpus. siue scd̃m dispen¬
dium rei familiaris. siue ꝑ orbitatem aliquã caris¬
simorum tuorum: noli respicere eos quos nosti
iniquiores te: Non enim forte audes dicere. ius¬
tum te: si nosti peiores te. et florere inistis et
nonflagellari: ut displiceat tibi consilium dĩ et
dicas Ecce puta peccator sum: et ideo flagellor:
Quare ille non flagellatur : cuius noui tanta fla¬
gitias Quantuncumq malefecerim: nunquid
ego tantum feci. quantum ille: Distortum ẽ cor
tuum: Quam bonus deus isrł: sed rectis corde: Tui
autem labuntur pedes: quia zelas inpeccatores
pacem peccatorum intuens: Sine curari: Houit
quid agat: qui uulnus nouit: Non secatur alius:
Quid si desꝑatur: Quid si propt̾ea tusecaris. quia
non desꝑaris: Patere ergo quicquid pateris. recto
corde: Nouit deus quid tibi donet: quid tibi sub¬
trahat Quod tibi donat ad consolationem ualeat.

Expanded text:
Aliquid sentis, sive secundum corpus, sive secundum dispenAliquid sentis, sive secundum corpus, sive secundum dispendium rei familiaris, sive per orbitatem aliquam charissimorum tuorum: noli respicere eos quos nosti iniquiores te non enim forte audes dicere justum te, sed nosti pejores te, et florere in istis, et non flagellari; ut displiceat tibi consilium Dei et dicas: Ecce puta peccator sum, et propterea flagellor; quare ille non flagellatur, cujus novi tanta flagitia? Quantumcumque mali fecerim ego, numquid ego tantum feci quantum ille? Distortum est cor tuum. Quam bonus Deus Israel; sed rectis corde! Tui autem labuntur pedes, quia zelas in peccatores, pacem peccatorum intuens . Sine curare; novit quid agat, qui vulnus novit. Non secatur alius. Quid, si desperatur? quid si propterea tu secaris, quia non desperaris? Patere ergo quidquid pateris recto corde: novit Deus quid tibi donet, quid tibi subtrahat. Quod tibi donat, ad consolationem valeat,
Abbreviated transcription (Latin):
dator spei: Letabitur ustus in domino: et sꝑabit
in eo & laudabuntur omnes recti corde: Iam quia
dominus resurrexit. iam quia ascendit in cęlum.
iamquiaostendit esse aliam uitam: iam quia ma¬
nifesta sunt consilia eius quib latuit corde alto.
non fuisse inania: quia sanguis ille effusus est
ut esset precium redemptorum: iam quia manifes¬
ta sunt omnia. quia predicata sunt omnia: quia cre¬
dita sunt omnia sub omni cȩlo. letabitur uistus in
domino et sꝑabit in eo: et laudabuntur om̃s qui
recto sunt corde: Qui sunt recti corde: Eia fr̃s mez
semꝑ diximus. et bonum ẽ. ut noueritis qui sunt
recti corde: qui omnia quȩcumq inhac uita pa-¬
tiuntur. non ea tribuunt insipientiȩ sed consilio
dei admedicinam suam: non p̾sumunt de iusti¬
cia sua. ut putent se iniuste pati quod patiunt᷑:¬
aut ideo esse dm̃ iniustum. quia non plura pati-¬
tur qui plus peccat: Uidete fr̃s: hȩc sepe diximus:

Expanded text:
dator spei. 18. Laetabitur justus in Domino, et sperabit dator spei. 18. Laetabitur justus in Domino, et sperabit in eum; et laudabuntur omnes qui recti sunt corde. Jam quia Dominus resurrexit, jam quia ascendit in coelum, jam quia ostendit esse aliam vitam, jam quia manifestum est consilia ejus quibus latuit corde alto non fuisse inania, quia ideo sanguis ille fusus est ut esset pretium redemptorum; jam quia manifesta sunt omnia, quia praedicata sunt omnia, quia credita sunt omnia, sub omni coelo laetabitur justus in Domino, et sperabit in eum; et laudabuntur omnes qui recti sunt corde. Qui sunt recti corde? Eia fratres mei, semper dicimus, et bonum est ut noveritis. Qui sunt recti corde? Qui omnia quaecumque in hac vita patiuntur, non ea tribuunt insipientiae, sed consilio Dei ad medicinam suam; nec praesumunt de justitia sua, ut putent se injuste pati quod patiuntaut ideo esse Deum injustum, quia non plura patitur qui plus peccat. Videte, fratres; haec saepe dicimus.
Abbreviated transcription (Latin):
rexit dominus: ad huc ille tristis est. non credit:
Nisi misero inquit manum meam. et tetigero
cicatrices clauorum: non credam: Prebetur et cor¬
pus tangendum: mittit manum: Contrectat. et¬
exclamat: Dominus m̃s: et deus meus: letabit᷑
iustus indomino: Illi ergo lȩtatisunt iusti in dño
qui uiderunt: tetigerunt. et crediderunt: Qd
iusti quimͦ sunt. qui non uident. non tangunt :
non lȩtantur in domino: & ubi est illa uox dñi
ad ipsum thomam. quia uidisti me credidisti:
beati qui non uiderunt et crediderunt: Ergo
omnes letemur indomino: Om̃s scd̃m fidem
unus uistus simus: omnes inuno corꝑe unum
caput habeamus : et lȩtemur indomino non
innobis: quia bonum nr̃m non nos nobis. s ille
qui fecit nos: Ipse est bonum nr̃m adletificandos
nos ut nemolȩtetur inse. netno presumat: ne¬
mo desperet de se. nemo de quoquam homine.
quem debet adducere. ut socius sit spei ipsius. nõ

Expanded text:
rexit Dominus: adhuc ille tristis est, non credit. rexit Dominus: adhuc ille tristis est, non credit. Nisi misero, inquit, manum meam, et tetigero cicatrices clavorum, non credam. Praebetur et corpus tangendum, mittit manum, contrectat, exclamat. Dominus meus et Deus meus! Laetabitur justus in Domino. Illi ergo laetati sunt justi in Domino, qui viderunt, tetigerunt, et crediderunt: quid justi qui modo sunt, quia non vident, quia non tangunt, non laetantur in Domino? Et ubi est illa vox Domini ad ipsum Thomam: Quia vidisti me, credidisti: beati qui non viderunt, et crediderunt ? Ergo omnes laetemur in Domino; omnes secundum fidem unus justus simus, omnesque in uno corpore unum caput habeamus, et laetemur in Domino, non in nobis; quia bonum nostrum non nos nobis, sed ille qui fecit nos. Ipse est bonum nostrum ad laetificandos nos. Et nemo laetetur in se, nemo praesumat, nemo desperet de se, nemo de quoquam homine, quem debet adducere ut socius sit spei ipsius, non
Abbreviated transcription (Latin):
xit etiam apparens tristes inuenit: tenuit oculoᷤ
duorum inuia ambulantium ne abeis cognoscere¬
tur: et inuenit eos gementes et suspirantes. et
tenuit eos donec exponeret scripturas : et ꝑ ipsaᷤᷤ
scripturas ostenderet. quia ita fieri oportebat sicut sac̃¬
tumest. Ostenlit enim inscripturis: quia post ter¬
cium diem resurgere oportebat dñm: Et quomͦ ter¬
cio die resurgeret: si de cruce descenderet: Quomͦ
uos qui tristes estis in uia. si uideis insultantibus
uideretis dñm decruce descendisse: quanto effer¬
remini: Letaremini quod ora udeorum sic obtu¬
rasset: Expectate consilium medici: Quod non
descendit. quod occidi uult: antidotum terit: Ee¬
ce iam resurrexit: ecce iam loquitur: ñdum ag¬
noscitur. ut letius agnoscatur: Post ea aꝑuit ocu-¬
los eorum: in fractione panis cognouerunt eum:
letantur. exclamant: letabitur iustus indomino:
Nunciatur ciudam duriori Uisus est dñs : resur¬

Expanded text:
xit; etiam apparens tristes invenit. Tenuit oculos xit; etiam apparens tristes invenit. Tenuit oculos duorum in via ambulantium, ne ab eis agnosceretur, et invenit eos gementes et suspirantes; et tenuit eos donec exponeret Scripturas, et per ipsas Scripturas ostenderet quia ita fieri oportebat sicut factum est. Ostendit enim in Scripturis, quia post tertium diem resurgere oportebat Dominum. Et quomodo tertio die resurgeret, si de cruce descenderet? Modo vos qui tristes estis in via, si Judaeis insultantibus videretis Dominum de cruce descendisse, quantum efferremini? Laetaremini quod ora Judaeorum sic obturasset. Exspectate consilium medici: quod non descendit, quod occidi vult, antidotum terit. Ecce jam resurrexit, ecce jam loquitur: nondum agnoscitur, ut laetius agnoscatur. Postea aperuit oculos eorum in fractione panis: agnoscunt eum , laetantur, exclamant. Laetabitur justus in Domino. Nuntiatur cuidam duriori, Visus est Dominus, resur
Abbreviated transcription (Latin):
bas. & sicut oiuis ad uictimam ducebaris: et non
aperiebas coram tondente te os tuum: & nos
eum putabamus inplaga. et indolore positum:
et scientem ferre infirmitatem: Hoc in erat quod
abscondebas faciem tuam: speciose formȩ p̃filiis
hominum: Hoc inerat illud quod uidebaris non
habere speciem neq de corem: Portabas incruce
insultantes et dicentes: sifilius dei est. descendat
de cruce Quis forte sciens potestatem tuam ser¬
uus tuus. et dilectus tuus non exclamauit in cor¬
de suo et dixit: o si modo descenderet. et isti om̃s
qui insultant confunderentur: S non erat sic: Do¬
riendum erat propt̾ morituros: et resurgendũ
propt̾ semꝑ uicturos Hoc illi qui uolebant illum
de cruce descendere non intelligebant: At ubire¬
surrexit et glorificatus ascendit incęlum: intellexe
discipuli crucifixo domino: Contristati merentes
discesserunt: ꝑdidisse se sp̃e putauerunt. Resurre.¬

Expanded text:
bas, et sicut ovis ad victimam ducebaris, et non bas, et sicut ovis ad victimam ducebaris, et non aperiebas coram tondente os tuum, et nos te putabamus esse in plaga et dolore positum, et scientem ferre infirmitatem? Hoccine erat quod abscondebas speciem tuam, speciose forma prae filiis hominum ? Hoccine erat illud, quod videbaris non habere speciem neque decorem ? Portabas in cruce insultantes et dicentes: Si Filius Dei est, descendat de cruce . Quis forte sciens potestatem tuam servus tuus, et dilectus tuus, non exclamavit in corde suo, et dixit: O si modo descenderet, et isti omnes qui insultant confunderentur? Sed non erat sic: moriendum erat propter morituros, et resurgendum propter semper victuros. Hoc illi qui volebant illum de cruce descendere, non intelligebant; at ubi resurrexit, et glorineatus ascendit in coelum, intellexerdiscipuli crucifixo Domino; contristati, moerentes discesserunt; perdidisse se spem putaverunt. Resurre
Abbreviated transcription (Latin):
dicite nobis cui magis obtemꝑare oporteat: d̾o
anhominib  Quid illi dicerent : hominib potiꝰ
quam deo: Sine dubio non responderunt: nisi
deo potius: Illi sciebant quid iuberet deus: &
contempserunt minãtes sacerdotes: Quia ergo
timuit omnis homo: non terruit omnis homo:
t tadnunciauerunt oꝑa dei: Si timet homo: ñ
terreat homo: Eum enim timere debet homo:
a quo factus ẽ homo: Quod supra homines est ti¬
me: & homines te non terrebunt: Mortem sempi¬
ternam time: & presentem non curabis Nolup¬
tatem illam incorruptam. et quietem sine labe
concupisce: & promittentem ista dona temꝑa¬
lia totum mundum deridebis: Ama gͦ et time:
Ama quod promitit deus: time quod minatur
deus Nec corrumꝑis exeo quod promittit: nec ter¬
reberis ex eo quod minatur homo & timuit
omnis homo: et ad nunciauerunt oꝑa dei: et fac¬
ta eiis intellexerunt: Quid est facta eiꝰ intellexe¬

Expanded text:
Dicite nobis cui magis obtemperare oporteat, Deo, Dicite nobis cui magis obtemperare oporteat, Deo, an hominibus ? Quid illi dicerent? Hominibus potius quam Deo? Sine dubio non responderent, nisi, Deo potius. Illi autem sciebant quae juberet Deus, et contempserunt minantes sacerdotes. Quia ergo timuit omnis homo, non terruit homo: et aununtiaverunt opera Dei. Si timet homo, non terreat homo: eum enim timere debet homo, a quo factus est homo. Quod supra homines est time, et homines te non terrebunt. Mortem sempiternam time, et praesentem non curabis. Voluptatem illam incorruptam, et quietem sine labe concupisce; et promittentem dona ista temporalia, et totum mundum deridebis. Ama ergo, et time: ama quod promittit Deus, time quod minatur Deus; nec corrumperis ex eo quod promittit, nec terreberis ex eo quod minatur homo. Et timuit omnis homo: et annuntiaverunt opera Dei, et facta ejus intellexerunt. Quid est, facta ejus intellexe
Abbreviated transcription (Latin):
qui uidicium uenturum contremuerunt: Seti¬
muit om̃is homo: et adnunciauert̃ oꝑa dei : Ille
qui dicebat atimore inimici erue animam meã:
tuuit omĩs homo: Atimore inunici eruebatur:
s timori dei subdebatur: Non timebat cos qui cor¬
pus occĩdunt: sed eum qui potestatem habet cor-¬
pus ⁊ animam mutere ingehennam: Predicaue¬
runt dominum: Nam primopetrus timuit: et
inimicum timuit:. Nondum erat aĩa eiꝰ eruta ab
inimico: Interrogatꝰ ab ancilla quodint̃ discipło
eius esset: negauit dominũ ter Resurrexit dñs fir.¬
mauit columnam: Iam petrus predicet sine timo¬
re: et cum timore: Sine timore eorum qui corpus
occidunt: cum timore eiꝰ qui habet potestatem cor¬
pus et animam occidendi ingehennam ignis Timu¬
it om̃is homo. et annunciauerunt oꝑa dei :tlanq
annunciantes istos apostolos oꝑadei: exhibuer̃t
sibi pͥncipes sacerdotum & cõminatisunt dicen¬
tes. ne in nomine iħu predicarent: Et illi dixert.

Expanded text:
qui judicium venturum contremuerunt. Et tiqui judicium venturum contremuerunt. Et timuit omnis homo: et annuntiaverunt opera Dei. Ille qui dicebat, A timore inimici erue animam meam, timuit omnis homo. A timore inimici cruebatur sed timori Dei subdebatur. Non timebat eos, qui corpus occidunt, sed eum qui potestatem habet, et corpus et animam mittere in gehennam . Praedicaverunt Dominum: nam primo Petrus timuit, et inimicum timuit; nondum erat anima ejus eruta ab inimico. Interrogatus ab ancilla quod inter discipulos ejus esset, negavit Dominum ter . Resurrexit Dominus, firmavit columnam: jam Petrus praedicat sine timore, et cum timore; sine timore eorum qui corpus occidunt, cum timore ejus qui habet potestatem et corpus et animam occidendi in gehenna ignis. Timuit omnis homo: et annuntiaverunt opera Dei. Namque annuntiantes istos Apostolos opera Dei, exhibuerunt sibi principes sacerdotum, et comminati sunt dicentes ne in nomine Jesu praedicarent. Et illi dixerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
Fxaltato deo ut dixi predicato xp̃o: iusisunt ui¬
dei a quib dam iudeis uisi sunt deficientes in
scrutationib suis: Nidebant enim illi in nomi¬
ne crucifixi et occisi manib suis fieri tanta mi¬
racula: recesserunt corde abeis qui ꝑmanserunt
in ĩpietate: displicuit eis illorum duritia: que¬
sierunt consilium salutis suȩ: et dixert̃ apłis:
Quid faciemus: Conturbatisunt gͦ om̃s quiui¬
debant eos. idẽ qui intelligebant quod linguȩ eo¬
rum infirmatȩ sunt suꝑ eos qui intelligebant:
quia in omnib suis malis ꝑscrutationib consili¬
orum ubiq defecerunt: Conturbatisunt isti &
homines fuerunt: timuit omĩs homo: idẽ oĩs
utens ratione. ad intelligenda quȩ facta erant:
Tnde illi qui non timuerunt. pecora potius no¬
minandi st̃: bestiȩ potus imnanes et truces: leo
rapiens et rugiens ad huc ille populus: At uero
omnis homo timuit: idẽ qui credere uoluerunt.

Expanded text:
Exaltato Deo, ut dixi, praedicato Christo, visi sunt JuExaltato Deo, ut dixi, praedicato Christo, visi sunt Judaei a quibusdam Judaeis, visi sunt deficientes in scrutationibus suis. Videbant enim illi in nomine crucifixi, et occisi manibus suis, fieri tanta miracula: recesserunt corde ab eis qui permanserunt in impietate; displicuit eis illorum duritia; quaesierunt consilium salutis suae, et dixerunt Apostolis: Quid faciemus? Conturbati ergo sunt omnes qui videbant eos : id est, qui intelligebant quod linguae eorum infirmatae sunt super eos, qui intelligebant quia in omnibus suis malis perscrutationibus consiliorum ubique defecerunt. Conturbati sunt isti. homines fuerunt. Timuit omnis homo: id est omnis utens ratione ad intelligenda quae facta erant. Unde illi qui non timuerunt, pecora potius nominandi sunt, bestiae potius immanes et truces. Leo rapiens et rugiens, ille adhuc populus. At vero omnis homo timuit: id est, qui credere voluerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
defecerunt scrutantes scrutationes: Quidẽ quod
dixisti omfelix astutia : Tantum ne deseris lucẽ
consili pietatis. et inprofunda uersutia demer¬
geris. ut hoc dicas : dicite quia uobis dormien¬
tibus uenerunt discipuli eiꝰ et abstulerunt eu̾:
Dormientes testes adhibes: uere tu ipse obdor¬
misti: quiscrutando talia defecisti: Si dormie¬
bant: quid uidere potuerunt: Sinichil uidert̃:
quomͦ testes sunt : Sed de fecerunt scrutantes
scrutationes: De fecerunt a luce dei: defecerunt
in ipso affectu consiliorum suorum: Quando quod
uoluerunt nichil proficere potuerunt: utiq de¬
fecerunt: Quare hoc ÷ Quia accessit homo et cor
altum: et exaltatus est deus: Propterea postea
cum innotuisset xp̃i resurrectio. et ueniens sp̃c
sc̃s impleret fidutia timentes quos dam discipłos
ut auderent iam mortem non timentes predica¬
re quod uiderant: exaltato deo in maiestate sua
udicem uenturum quem primo uiderant iudica¬
tum: conturbati funt omnes qui uidebant eos

Expanded text:
defecerunt scrutantes scrutationes. Quid est, quod dixisti, o infelix astutia? Tantumne deseris lucem consilii pietatis, et in profunda versutiae demergeris, ut hoc dicas: Dicite quia vobis dormientibus venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum? Dormientes testes adhibes: vere tu ipse obdormisti, qui scrutando talia defecisti. Si dormiebant, quid videre potuerunt? si nihil viderunt, quomodo testes sunt? Sed defecerunt scrutantes scrutationes: defecerunt a luce Dei, defecerunt in ipso effectu consiliorum suorum: quando quod voluerunt, nihil perficere potuerunt, utique defecerunt: Quare hoc? Quia accessit homo, et cor altum; et exaltatus est Deus. Propterea postea cum innotuisset Christi resurrectio, et veniens Spiritus sanctus impleret fiducia timentes quosdam discipulos, ut auderent jam mortem non timentes praedicare quod viderant, exaltato Deo in majestate sua,judicem venturum, quem primo viderant judicatum, Conturbati sunt omnes qui videbant eos.
Abbreviated transcription (Latin):
racula talia facta sunt circa sepulchrum: ut ea ip¬
si milites qui custodes aduenerant testes fierent.¬
si uera uellent nunciare: S auaritia illa quȩ cap¬
tiuauit discipulum comitem xͥ: captiuauit et mi¬
litem custodem sepulchri: Samus uobis inqui

Expanded text:
racula talia facta sunt circa sepulcrum, ut ea ipsi milites vidracula talia facta sunt circa sepulcrum, ut ea ipsi vellent vera nuntiare; sed avaritia illa quae captivavit discipulum comitem Christi, captivavit et militem custodem sepulcri. Damus, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
licitatem ÷ & auferens eam asermentibꝰ sͥ:
Non illis bonis uidebat᷑ ds̃. Et quib bonus dͥs
ñ indebatur: ñ utiq ab eis laudabat᷑: Aqͥbꝰ
autem d̾s nͨ laudabatur: defecerunt in illis
ymni. Post eauͦ populus iste intellexͣ. quid
eum admoneret ds̃ querere. cum ista tem¬
poralia subtraheret seruis suis. & donarit
ea mimiciꝰ suis. blasphemis. impiis: admonitꝰ
intellex̃. quia p̃omnib quȩ dat ds̃ & bonis
& malis & aliquando aufert & bonis & ma¬
lis. pͣ omnib seruat aliquid bonis. Quid ẽ.
seruat aliquid bonis: Quid illis seruat: Se

Expanded text:
licitatem, et auferens eam a servientibus sibi? licitatem, et auferens eam a servientibus sibi? Non illis bonus videbatur Deus: et quibus Deus bonus non videbatur, non utique ab eis laudabatur; a quibus autem Deus non laudabatur, defecerunt in illis hymni. Postea vero populus iste intellexit quid eum admoneret Deus quaerere, cum ista temporalia subtraheret servis suis, et donaret ea inimicis suis, blasphemis, impiis: admonitus intellexit quia prae omnibus quae dat Deus, et bonis, et malis, et aliquando aufert, et bonis, et malis, prae omnibus servat aliquid bonis. Quid est, servat aliquid bonis? quid illis servat? Se
Abbreviated transcription (Latin):
faceret nutare pedes. & prope labi adi uia
Et ecce ista cogitatio inpopulo erat uet̾is tes¬
tamenti. Utinam non sit ĩ carnalib fr̾ib
nr̃is: cum iam aꝑte predicatur felicitas no¬
ui testamenti. Quid enim dixit illa tunc
synagoga: Quid dixit ille populus: Hos
seruimus do ꝙ corripimur: flagellamur:
subducuntur ea nobis quȩ diligimus. et
quȩ pro magno deo acceꝑamus. Illi autẽ
sceserati homines. nequissimi. suꝑbi blas¬
femi. inquietr: habundant omnib reb
ꝓꝑter quas nos dõ seruimus. Puto sine cau¬
sa seruitur ddõ. Hu sensus ẽ psalmi deficien¬
tis populi & nutantis. dum considerat bona
t̾rena. propter quȩ serinebat do. habunda¬
rehis qui non seruirent d̃o. nutat & ꝓpe
labitut: et cum hymins illis deficit᷑ qͥa m
talib cortibus hymni deficiebant. Quidẽ
iam talia cogitabant: dm ñ laudabant.
Qmodo enim laudarent dm quib quasi ꝑ¬
uersus uidebatur. dans impiis tantam łt¬

Expanded text:
faceret nutare pedes, et prope labi a Dei via. faceret nutare pedes, et prope labi a Dei via. Et ecce ista cogitatio in populo erat Veteris Testamenti: utinam non sit in carnalibus fratribus nostris, cum jam aperte praedicatur felicitas Novi Testamenti! Quid enim dixit illa tunc Synagoga? quid dixit ille populus? Nos servimus Deo, et corripimur, flagellamur; subducuntur nobis ea quae diligimus, et quae pro magno a Deo acceperamus; illi autem scelerati homines nequissimi, superbi, blasphemi, inquieti, abundant omnibus rebus, propter quas nos Deo servimus: puto sine causa servitur Deo. Hic sensus est Psalmi, deficientis populi et nutantis: dum considerat bona terrena propter quae serviebat Deo, abundare his qui non servirent Deo, nutat, et prope labitur: et cum hymnis illis deficit, quia in talibus cordibus hymni deficiebant. Quid est, jam talia cogitabant, Deum non laudabant. Quomodo enim laudarent Deum, quibus quasi perversus videbatur, dans impiis tantam fe
Abbreviated transcription (Latin):
rebat. qui est creator omnium & spiritali¬
um et corporalium⁊ cum ergo illi pii scd̾or
carnem atcenderent. idest illa sy nagoga
que erat inbonis protemporalibus boms
non spiritalib quales ibi erant ꝓphetȩ. qua¬
les pauci intellectores regni cȩlestis eterm ⁊ ex¬
go illa synagoga ammaduertit que acceꝑit
ado: & quȩ ꝓmiserit deus populo illi. abun¬
dantiam rerum terrenarum. patriam. pacẽ.
felicitatem terrenam⁊ sea mbis omnib figti¬
re erant. & non intelligens quid ibilateret
in rebus figuratis. putauit hoc ꝑro mag¬
no donare deum ÷ nec habere melius quod
dare posset diligentibus se & seruientibus
sibi. Aatendit & uidit quosdam peccatoreᷤᷤ.
impios. blasphemos. seruos demonum: fili¬
os diaboli. uiuentes in magna nequitia. et
suꝑbia : habundare reb talib terrenis. tẽ¬
poralibus pro qualibus rebus ipse do serinie¬
bat: et nata ẽ. cogitatio pessima incorde q̃

Expanded text:
rebat, qui est creator omnium, et spiritualirebat, qui est creator omnium, et spiritualium, et corporalium: cum ergo illi pii secundum carnem attenderent, id est, illa Synagoga quae erat in bonis, pro tempore bonis , non spiritualibus, quales erant ibi Prophetae, quales pauci intellectores regni coelestis, aeterni; ergo illa Synagoga animadvertit quae acceperit a Deo, et quae promiserit Deus populo illi, abundantiam rerum terrenarum, patriam, pacem, felicitatem terrenam: sed in his omnibus figurae erant; et non intelligens quid ibi lateret in rebus figuratis, putavit hoc pro magno dare Deum, nec habere melius quod dare posset diligentibus se et servientibus sibi. Attendit, et vidit quosdam peccatores, impios, blasphemos, servos daemonum, filios diaboli, viventes in magna nequitia et superbia, abundare rebus talibus terrenis, temporalibus, pro qualibus rebus ipsa Deo serviebat: et nata est cogitatio pessima in corde, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nis dĩ. Et ibi iam fr̃̾s inheremo quicquid pas¬
sus ẽ ille popłs. & qͥcquid eis ds largitusẽ.
quetumq illa flagella fuerant. quecumq do¬
nã̾ significationes sunt rerum. quas in hac
solitudine buius uitȩ ambulantes inxp̃o. que¬
rentes patriam. & accipunuis ad consolatione:
& patimur ad ꝓbationem. Non gͦ miru quia
illud defecit: quia figurabat futurum. Nam
ꝑ ductus ẽ popuł ad patͥam ꝓmissionis. Numqͥd
semꝑ staturame Si hoc ẽc̃t: non t̃ẽt si guta.
sed res. Quia uͦ figura erat : ad temꝑale qͥd¬
dam ꝑductus est ille populus. Si ad temꝑa¬
le qͥdaam ꝑductus ẽ oporcebat ut deficeret:
et defectu suo cogeretur querere quod ñ¬
quam deficeret. Synagoga gͦ idest quidm
ibi ꝑie colebant. Sed tamen ꝑꝑter terrenaᷤᷤ
res. propter ista presentia ÷ sunt enĩ impii
qui presentium rerum bona ademonibus
querunt ÷ hic autem populus ideo melior
erat gentibus: quod quamuis presentia
bona et temporalia. tamen ab uno do que¬

Expanded text:
ibi jam, fratres, in eremo quidquid passus est ille populus, et quidquid eis Deus largitus est; quaecumque illa flagella fuerunt, quaecumque dona, significationes sunt rerum quas in hac solitudine hujus vitae, ambulantes in Christo, quaerentes patriam, et accipimus ad consolationem, et patimur ad probationem. Non ergo mirum quia illud defecit quod figurabat futurum. Nam perductus est populus ad patriam promissionis; numquid semper staturam? Si hoc esset, non esset figura, sed res. Quia vero figura erat, ad temporale quiddam perductus est ille populus. Si ad temporale quiddam perductus est, oportebat ut deficeret, et defectu suo cogeretur quaerere quod nunquam deficeret. 6. Synagoga ergo, id est, qui Deum ibi pie colebant, sed tamen propter terrenas res, propter ista praesentia: sunt enim impii qui praesentium rerum bona a daemonibus quaerunt; hic autem populus ideo melior erat Gentibus, quod quamvis praesentia bona et temporalia, tamen ab uno Deo quae
Abbreviated transcription (Latin):
sum inqͥd eccłam di: s gr̃a dĩ ait sum i qͦa
sum. Abstulit sͥ omne granditatẽ suã minimꝰ
iam inse: grandis in t̾po. Et iste paulus q̃d dic̾ :
Non repulit ds plebem suã. De plebe exiudeis
ueniente: plebem suam inquit quam p̾seunt.
Nam & ego isrłita sum ex semine abraham:
de tribu beniamin. Ergo & paulus nob desyna¬
¶tum
Loquit᷑ gͦ in hoc psalmo sy nagoga: deficientib
ymins dauid filii iesse. idẽ deficientib rebus
temꝑalib. ꝑ quas solebat acarnali ppło lauda¬
rids. Quare autem ille defeccrunt: insi ut

Expanded text:
sum, inquit, Ecclesiam Dei; sed gratia Dei, ait, sum id quod sum, inquit, Ecclesiam Dei; sed gratia Dei, ait, sum id quod sum . Abstulit sibi omnem granditatem suam; minimus jam in se, grandis in Christo. Et iste Paulus quid dicit? Non repulit Deus plebem suam, de plebe ex Judaeis veniente, plebem suam, inquit, quam praescivit: nam et ego Israelita sum ex semine Abraham, de tribu Benjamin . Ergo et Paulus nobis de Synatum. Loquitur ergo in hoc psalmo Synagoga, deficientibus hymnis David, filii Jesse; id est deficientibus rebus temporalibus, per quas solebat a carnali populo laudari Deus. Quare autem illae defecerunt, nisi ut
Abbreviated transcription (Latin):
dubitat: s memento de synagoga fuisse ari¬
etes quorum filii sumus. Unde dicit᷑ inpĩalmo.
Afferte dominofilios arietum. Qui inde arie¬
tes: Petrus. Ioħ̃s. Iacob. Andreas. Bartholo¬
meus: & cȩt̾i apłi. Hunc & ipse pͥmo saulus. pꝰ¬
ea paulus: id est pͥmo suꝑb pꝰ ea humilis. Sau
lus enim dictus ẽ Nomen saul nostis quia rex
suꝑb & infrenis fuit. Nonquasi iactantia
aliqua nomen sibi mutauit apłs: seil ex sau¬
lo factus ẽ paulus: ex suꝑbo modicus. Paulũ
enim modicum ẽ. Uis nosse quid sit saulus :
Ipsum audi iam paulum recordantem quid
fuerit ꝑ malitiam suã: et quid iam sit per
giam dei. Audi quomodo fuerit saulus : et
ti saulum: audiet paulum. Ego enim sũ
inquid minimus apłoꝵ. Quid est minimus ⁊
nisi ego sum ꝑaulus e Et sequitur. Qui ñ sũ
dignus uocari apłs. Quares Qma fui sauluˢ.
Quidẽ fui saulus: Ipse dicat. Ouia ꝑsecutus

Expanded text:
dubitat: sed memento de Synagoga fuisse aridubitat: sed memento de Synagoga fuisse arietes, quorum filii sumus. Unde dicitur in psalmo: Afferte Domino filios arietum . Qui inde arietes? Petrus, Joannes, Jacobus, Andreas, Bartholomaeus, et caeteri Apostoli. Hinc et ipse primo Saulus, postea Paulus: id est, primo superbus, postea humilis. Saül enim, unde dictum est nomen Sauli, nostis quia rex superbus et infrenis fuit. Non quasi jactantia aliqua nomen sibi mutavit Apostolus; sed ex Saulo factus est Paulus, ex superbo modicus. Paulum enim Modicum est. Vis nosse quid sit Saulus? Ipsum audi jam Paulum recordantem quid fuerit per malitiam suam, et quid jam sit per gratiam Dei; auti Saulum, audi et Paulum: Ego enim sum, inquit, minimus Apostolorum. Quid est minimus, nisi ego sum Paulus? Et sequitur: Qui non sum dignus vocari apostolus. Quare? Quia fui Saulus. Quid est, fui Saulus? Ipse dicat: Quia persecutus
Abbreviated transcription (Latin):
erant temꝑalit̾ ab his aquib oppͥmebant᷑ et
euaserant hostes ꝑsequentes ꝑ mare rubrũ:
et ducti erant ꝑsolitudinẽ. & inuenẽrant pa¬
triam & regnum: Hinc solum laudabant dm:
non intelligentes qͥdãttillis figuris p̾signarit
& ꝓmitteret ds. Deficientib ergo tebutꝰ ꝓ qͥb
laudabat dm popłus carnalis cui regnanit
ille dauid: defecerunt hymni dauid nͣ filidĩ
s filii iesse. ꝑiculosum locum tituli psali pͣ¬
sentis: sicut domintis uoluit precer uecti su¬
mus. Accepistis quare dictum sit defecerunt
ymni dauid filii iesse: cuius uox ẽ psalmus
asaph. Quid ẽ asaph: Sicut inuenĩmus in
inter pretationib ex lingua hebrea ingretũ
& exgreca nob̃ inlatinum translatis: asaph
sy nagoga inter pretatur. Nox eͣ gͦ sy nagoge
S tu cum audieris sy nagogam: noli contimuo
detestari quasi interfectricem domini. Erat
quidem illa sy nagoga int̾fectrix dm̃: nemo

Expanded text:
erant temporaliter ab his a quibus opprimebantur, et erant temporaliter ab his a quibus opprimebantur, et evaserant hostes persequentes per mare Rubrum, et ducti erant per solitudinem, et invenerant patriam et regnum; hinc solum laudabant Deum, nondum intelligentes quid in illis figuris praesignaret et promitteret Deus: deficientibus ergo rebus pro quibus laudabat Deum populus carnalis, cui regnavit ille David, defecerunt hymni David; non Filii Dei, sed filii Jesse. Periculosum locum tituli psalmi praesentis, sicut Dominus voluit, praetervecti sumus: accepistis quare dictum sit, Defecerunt hymni David, filii Jesse. 4. Cujus vox est Psalmus? Asaph. Quid est, Asaph? Sicut invenimus in interpretationibus ex lingua hebraea in graecam, et ex graeca nobis in latinam translatis, Asaph Synagoga interpretatur. Vox est ergo Synagogae. Sed tu cum audieris Synagogam, noli continuo detestari quasi interfectricem Domini. Erat quidem illa Synagoga interfectrix Domini; nemo
Abbreviated transcription (Latin):
ficata e: ubi regnauit dauid. Acceꝑunt t̾ram
lib̾ati ex egypto: transeuntes ꝑrubrũ mare
finitis an fractib t̾roribusq solitudim̃: acce¬
ꝑunt t̾ram: acceꝑunt regnum. Demde post
regnum acceptum. quia tͣrena acceꝑant : ce¬
ꝑunt merito peccatorum suoꝵ oppugnari. ex¬
pugnari. captiuari : ad extremum euersac̃ &
ipsa cuntas. Tales erant ille ꝓmissiones ñ ꝑse¬
uerature: ꝑ qͣs tam̃ sigurarentur future ꝓmis¬
siones ꝑseuerature: ut ille omnis decursus tẽ¬
poralium ꝓmissionum sigura eẽt quedam ꝑ¬
phetia futurorum. Itaq cum illud regnum de¬
ficeret tibi regnauit dauidd filius iesse. idest
homo quidam et si ꝓpła. et si sc̃s quia uide¬
bat et p̃uidebat. xp̃m uenturum. decunꝰ se¬
mine etiam scdm carnem nasciturꝰ erat: ta¬
fecturum erat illud regnum ꝑ quod regnũ
acceptum laudabat᷑ tunc qs a car nalibus:
hoc solum enim ꝓ magno habebant qͥa lib̾ati

Expanded text:
ficata est, ubi regnavit David. Acceperunt terram, ficata est, ubi regnavit David. Acceperunt terram, liberati ex Aegypto, transeuntes per Rubrum mare; finitis anfractibus et erroribus solitudinum, acceperunt terram, acceperunt regnum: deinde post regnum acceptum, quia terrena acceperant, coeperunt merito peccatorum suorum oppugnari, expugnari, captivari; ad extremum eversa est et ipsa civitas. Tales erant et illae promissiones non perseveraturae, per quas tamen figurarentur futurae promissiones perseveraturae; ut ille omnis decursus temporalium promissionum figura esset, et quaedam prophetia futurorum. Itaque cum illud regnum deficeret, ubi regnavit David, filius Jesse, id est, homo quidam, etsi propheta, etsi sanctus, quia videbat et praevidebat Christum venturum, de cujus semine etiam secundum carnem nasciturus erat; tafecturum erat illud regnum, per quod regnum acceptum laudabatur tunc Deus a carnalibus; hoc solum enim pro magno habebant, quia liberati
Abbreviated transcription (Latin):
tiam di reuocans boc apłs ait. Si tu ex natu¬
rali iicisus es oleastro & contra naturam in¬
sertus es inbonam oluam: nołi głari inqͥd
aduersus ramos. Sed dicis ait fracti sunt ra
mi: ut ego inserar. B̾ene. Pꝑter incredulita¬
tem fracti sunt: tu autem fide sta. holi altuͣ
saꝑe: sed time. Quid ẽ noli altum saꝑe: holi
suꝑbire quia insertus es : s time ne franga¬
ris ꝑ infidelitatem. sicut illi fracti sunt. Ppt̃
incredulitatẽ inquit fracti sunt: tu autem
fide sta. Noli altum saꝑe: s time. Nam si as
naturalib ramis non peꝑcit: neq tͥ parcet
Et sequitur bomis locus & necessarnis: & to¬
tus audiendus. Uides gͦ inquit bonitatem &
seueritatem die In eos quidem qui fractisunt
nes a do nr̃o populo illicarnali. t̾rene erant
& temꝑales: ꝓmissum ẽ regnsi terrenum⁊ pro
gipto lib̾ati. ꝑ iħm naue introducti sunt intͣ¬
ram ꝓ missionis. ubi etiam ierłm t̾rena eli¬

Expanded text:
tiam Dei revocans hoc Apostolus ait: Si tu ex natutiam Dei revocans hoc Apostolus ait: Si tu ex naturali incisus es oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam, noli gloriari, inquit, adversmi, ut ego inserar. Bene; propter incredulitatem fracti sunt: tu autem fide sta; noli altum sapere, sed time. Quid enim est, Noli altum sapere? Noli superbire, quia insertus es; sed time ne frangaris per infidelitatem, sicut illi fracti sunt. Propter infidelitatem, inquit, fracti sunt: tu autem fide sta; noli altum sapere, sed time. Nam si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Et sequitur bonus locus, et necessarius, et totus audiendus: Vides ergo, inquit, bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui fracti sunt, s a Deo nostro populo illi carnali terrenae erant et temporales. Promissum est regnum terrenum; promgypto liberati: per Jesum Nave introducti sunt in terram promissionis, ubi etiam Jerusalem terrena aedi
Abbreviated transcription (Latin):
occurrens inangulo ide᷑ in ipso. xp̃o dediu̾so
uenienti pariete pͣꝑutii. idẽ gentium: cum gͦ¬
se erigerent gentes. sic illas rẽpͥmit. Si enm
tu inquit ex naturali incisus oleastro in sercus
es millis: noli głari adu̾sus ramos. Nam si gła¬
ris: non tu radicem portas. s radixte. Ergo de
rndice patriarcharum dicie fractos quosdam
ramos ꝓpt̾ infidelitatem. & insertum ibi oleast¬
rum: ut eẽc particeps pingnedinis oliuȩ: idest
eccl̃am exgentib uemientem. Et quiᷤ inserit
oleastrum moluia: Oluia solet moleastro in¬
seri oleastrum moliua numꝗͣ iudimus. Nã
quisqͥs fecerit. ñ inueniet baccas nisi oleastri.
ꝓs enim inserit᷑ hoc crescit: et eius ieifruetuᷤᷤ
sinuenit᷑:
Inuenitur ñ radicis fructus: s furculi. Hoc os¬
tendens apłs omĩpotentia sua dm fecisse. ut
oleaster mradicem oliue insereretur. & non
baccas filuestres s oliuam daret: adomĩpoten¬

Expanded text:
occurrens in angulo, id est in ipso Christo, de diverso occurrens in angulo, id est in ipso Christo, de diverso venienti parieti praeputii, id est Gentium: cum ergo erigerent se gentes, sic illas reprimit: Si enim tu, inquit, ex naturali incisus oleastro, insertus es in illis, noli gloriari adversus ramos. Nam si gloriaris: non tu radicem portas, sed radix te. Ergo de radice Patriarcharum dicit fractos quosdam ramos propter infidelitatem, et insertum ibi oleastrum, ut esset particeps pinguedinis olivae, id est, Ecclesiam ex Gentibus venientem. Et quis inserit oleastrum in oliva? Oliva solet in oleastro; oleastrum in oliva nunquam vidimus. Nam quisquis fecerit, non inveniet baccas nisi oleastri. Quod enim inseritur, hoc crescit, et ejus rei fructus invenitur: invenitur non radicis fructus, sed surculi. Hoc ostendens Apostolus omnipotentia sua Deum fecisse, ut oleaster in radicem olivae insereretur, et non baccas silvestres, sed olivam daret; ad omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
landus. tanquã fructus apparens. sicut scͥptum
ẽ floruit urga de radice iesse: sic̃ etiam ipsum
nouum testamͣtum quod inxp̃o ẽ pͥorib illis
temꝑib occultum erat solis ꝓpħ̃is cognitum &
paucissimis piis ÷ non ex manifestatione psen¬
tium. s ex reuelatione futurorum. Nam qͥd sibi
uult fr̃s ut tinum qͥldam cõmemorem. quod
abraham mittens seruum suum fidelem. ad
desponsandam uxorem unico filio suo. facit
eum uirare sibi: ⁊ ĩ nuiram̃to dicit ei. ponȩ ma¬
num sub femore meo & iira: Quid erat infe¬
more abrabȩ uͥille manũposuit nurans: Qͥd ibierat:
nisi qd̃ et tunc ei ꝓmissum ẽ insemine tuo bene¬
dicentur omnes gentes: fẽmoris nomine caro
significatur de carne abrabȩ per ysaac̃ & iacob.
ostendimus : Paulum int̾rogemus. Gentes
iam credentes in xp̃m. & quasi suꝑbire cupi¬
entes contra iudeos qui crucifixerunt xp̃m.
cum & de ipso populo uenerit alius paries.

Expanded text:
landus tanquam fructu apparente, sicut scriptum landus tanquam fructu apparente, sicut scriptum est, Floruit virga de radice Jesse : sic etiam ipsum Novum Testamentum, quod in Christo est prioribus illis temporibus occultum erat, solis Prophetis cognitum, et paucissimis piis, non ex manifestatione praesentium, sed ex revelatione futurorum. Nam quid sibi vult, fratres, ut unum quiddam commemorem, quod Abraham mittens servum suum fidelem ad desponsandam uxorem unico filio suo, facit eum jurare sibi, et in juramento dicit ei: Pone manum sub femore meo, et jura ? Quid erat in femore Abrahae, ubi ille manum posuit jurans? Quid ibi erat, nisi quod et tunc ei promissum est: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Femoris nomine caro significatur. De carne Abrahae, per Isaac et Jacob, ostendemus? Paulum interrogemus. Gentes jam credentes in Christum, et quasi superbire cupientes contra Judaeos qui crucifixerunt Christum; cum et de ipso populo venerit alius paries,
Abbreviated transcription (Latin):
lardat. s etiam hilariter laudat. Qui cantat.
laulem: non solum cantat. sel es amat eũ
quem cantat. In laude confitentis ẽ p̾dica¬
tio: incantico amantis affectio. Defecerunt
gͦ hymii dauid aut. Et addidit filii iesse
Erat enim dauidrex isrł filius iesse tempore
quodam uet̾is testam̃ti: quo tempe nomuni
mradice. Si enim queras fructum intadice nͣ
inuenis: nec tam̃ inuenis in ramis fructum.
nisi qui de radice ꝓcesserit. Illo gͦ temꝑe popło
pͥmo ueniente ex semine. habrahȩ carnaliter.
nam & populus scds ꝑtinens ad nouum testa¬
mitum ad semen abrabȩ ꝑtinet s iam syirita¬
litet ⁊ illigͦ ppło pͥmo adhuc carnali ubi pauci
ꝓpħȩ intelligebant & quid desideraretur ado.
& quando haberet publice predicari premin¬
tiauerunt futura hȩc temꝑa & aduentum dñi
nem nasciturus. in radicem erat occultus in se¬
mine patͥarcharum. & quodam temꝑe reue¬

Expanded text:
laudat, sed etiam hilariter laudat: qui cantat laudat, sed etiam hilariter laudat: qui cantat laudem, non solum cantat, sed et amat eum quem cantat. In laude confitentis est praedicatio: in cantico amantis affectio. Defecerunt ergo hymni David, ait: et addidit, filii Jesse. Erat enim David rex Israel, filius Jesse , tempore quodam Veteris Testamenti; quo tempore Novum us in radice. Si enim quaeras fructum in radice, non invenies; nec tamen invenies in ramis fructum, nisi qui de radice processerit. Illo ergo tempore, populo primo venienti ex semine Abrahae carnaliter; nam et populus secundus pertinens ad Novum Testamentum, ad semen Abrahae pertinet, sed jam spiritualiter: illi ergo populo primo adhuc carnali, ubi pauci prophetae intelligebant et quid desideraretur a Deo, et quando haberet publice praedicari, praenuntiaverunt futura haec tempora, et adventum Dominem nasciturus, in radice erat occultus in semine Patriarcharum, et quodam tempore reve
Abbreviated transcription (Latin):
uscera. quorum spes dominus ds ur est: et
non respicitis inuanitates & insanias falsas.
Et qui ad huc respicitis: audite ne respiciatis.
Psalmus iste descriptionem habet. idest titulu.
defecerunt ymii dauid filii iesse: psalmus
ipsi asaph. Tot habemus ꝑsalmos inquorum
titulus scriptum ẽ nom dauid. nusquam ẽ. ad.¬
ditum filii iesse. insi in hoc solo: qͦd credendũ ẽ
ñ frustra factum neq maniter. Abiq emm
nobis innuit ds: & ad intellectum uocat pii
studio caritatis. Quiad ẽ gͦ de fecerunt yminda¬
uid filuĩ iesse: Hymni laudes sunt di. cum can¬
tico. Hymni cantus sunt: continentes laudem
di. Si sit laus & ñ sit đr: non ẽ ynnus. Si sit
laus & di laus. ꝙ ñ cantetur: non d̃ ymnus.
Oportet gͦ ut sisit hymnus. habeat hȩc tria:
et laudem. & di. & canticum. Quid ẽ gͦ defecer̾t
ymine Defecerunt laudes quȩ cantent᷑ ind̾m.
Molestam rem: & quasi luctuosam uidetur
mntiare. Qui enim cantat lauilem: ñ solu

Expanded text:
sti, quorum spes Dominus Deus vester est, et non respicitis in vanitates et insanias mendaces ; et qui adhuc respicitis, audite ne respiciatis. Psalmus iste inscriptionem habet, id est titulum, Defecerunt hymni David, filii Jesse: Psalmus ipsi Asaph. Tot habemus psalmos in quorum titulis scriptum est nomen David, nusquam est additum filii Jesse, nisi in hoc solo. Quod credendum est non frustra factum, neque inaniter: ubique enim nobis innuit Deus, et ad intellectum vocat pium studium charitatis. Quid est, Defecerunt hymni David, filii Jesse? Hymni laudes sunt Dei cum cantico: hymni cantus sunt continentes laudem Dei. Si sit laus, et non sit Dei, non est hymnus: si sit laus, et Dei laus, et non cantetur, non est hymnus. Oportet ergo ut, si sit hymnus, habeat haec tria: et laudem, et Dei, et canticum. Quid est ergo, Defecerunt hymni? Defecerunt laudes quae cantantur in Deum. Molestam rem et quasi luctuosam videtur nuntiare. Qui enim cantat laudem, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
ñm xp̃m. Transit ppłs ille ꝑmare rubrum:
iste ꝑbaptismũ. Moruntur in marirubro
omnes inimici popłi illius: moriuntur iubap¬
tismo omnia peccata nr̃a. Intendite fr̃s. Post
mare illud rubrum non continuo patriadat᷑:
nec tam̃ tamquam iam hostes desmant secure
triumphatur: s restat heremi solitudo⁊ restãt
hostes insidiantes inuia ⁊ sic & post bapti̾ma.
restat uita. xp̃iana intemptationib. In illa
heremo suspirabatur patriȩ ꝓmisse. Qͥd aliud
xp̾iam suspirant iam abluti baptismo: Huqͥd
iam regnant cum xp̃os Nondum uentum ẽ.
adc̾ram ꝑmissionis nr̃e: s n on. de fecturã.
Nonenim ibideficient y nimi dauid Hoc mͦ
audiant omnes fideles: sciant ubi sint. In
heremo sunt: patͥam suspirant. Mortui st̃ hos¬
tesinbaptismo: s inseq̃nte ᷤ atͥgo. Qd ẽ inseq̃ntes at̾go:
Ante faciẽ futura habemus: et atergo preterita:
Omina p̾cerita peccata: deleta sunt inbaptimo.
Quib modo temptamur. nͥ atergo insecuntur:

Expanded text:
m. Transit populus ille per mare Rubrum; iste per Baptismum. Moriuntur in mari Rubro omnes inimici populi illius ; moriuntur in Baptismo omnia peccata nostra. Intendite, fratres. Post mare illud Rubrum non continuo patria datur, nec tanquam jam hostes desint, secure triumphatur; sed restat eremi solitudo, restant hostes insidiantes in via: sic et post Baptismum restat vita christiana in tentationibus. In illa eremo suspirabatur patriae promissae; quid aliud Christiani suspirant jam abluti Baptismo? Numquid jam regnant cum Christo? Nondum ventum est ad terram promissionis nostram; sed non defecturam, non enim ibi deficient hymni David. Hoc modo audiant omnes fideles; sciant ubi sint: in eremo sunt; patriae suspirant. Mortui sunt hostes in Baptismo; sed insequentes a tergo. Quid est, insequentes a tergo? Ante faciem futura habemus; a tergo praeterita: omnia praeterita peccata deleta sunt in Baptismo; quibus modo tentamur, non a tergo insequuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam mradice occultabant᷑ quibdam se¬
fuerunt. Et adtendite iam breuiter ipsam fi¬
guram nr̃am. Populus istł subpharaonis et
fidem p̃destinatꝰ iamdõ. & add huc seruiens
demonibꝰ & diabolo pͥncipi eorum. Ecce ppłs sub¬

Expanded text:
 quibusdam sefuerunt . 5. Et attendite jam breviter ipsam figuram nostram. Populus Israel sub Pharaonis et fidem praedestinatus jam Deo, et adhuc serviens daemonibus et diabolo principi eorum: ecce populus sub
Abbreviated transcription (Latin):
nec imptias ꝑati. qui ñ dampnaretur si duxiᷤᷤ¬
set urorẽ: post uotum quod do ꝓmisit siduxe¬
rit dampnabitur. cum hoc faciat quod ille
qui non ꝓmiserat: dam᷑ ille nͥ dampnatur.
iste damꝑnatin Quare: insi quia iste repexͣ
retro: Iam enim in ante erat: iste autẽ illuc
nͣdum ꝑuenerat. Sic uirgo: quȩ si imberet
nͨ peccaret. Sc̃ionialis si nupserit: xp̃i ad¬
ultera reꝑutabitur. Respex enim recro de
loco quo accesserat. Sic quib placet relicta
omin spe seculari. & omni actione t̾rena. con¬
ferre se insocietate sc̃orum. incõmunẽ illã
utam ubi ñ dicit aliquis aliquid ꝓͥum. s ft̃
illis omnia cõmunia : ꝙ ẽ illis anima una.¬
& cor unum indm: quisqͥs inde recedere uo¬
luerit. ñ tał habet᷑ qͣlisille qͥ ñ intͣuit. Iue eni n̾dũ accessit:
erit: nemo retro respiciat: nec pͥstinis. fuiᷤ
deleccetur. Nemo aũtatur ab eo quod ante :

Expanded text:
nec nuptias pati; qui non damnaretur, si duxisnec nuptias pati; qui non damnaretur, si duxisset uxorem, post votum quod Deo promisit si duxerit, damnabitur: cum hoc faciat quod ille qui non promiserat; tamen ille non damnatur, iste damnatur. Quare, nisi quia iste respexit retro? Jam enim ante erat, iste autem illuc nondum pervenerat. Sic virgo, quae si nuberet, non peccaret , sanctimonialis si nupserit, Christi adultera deputabitur. Respexit enim retro de loco quo accesserat. Sic quibus placet, relicta omni spe saeculari et omni actione terrena, conferre se in societatem sanctorum, in communem illam vitam ubi non dicit aliquis aliquid proprium, sed sunt illis omnia communiaunum in Deum ; quisquis inde recedere voluerit, non talis habetur qualis ille qui non intravit: ille enim nondum accessit; erit; nemo retro respiciat, nemo pristinis suis delectetur, nemo avertatur ab eo quod ante est,