comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cu filio defunctimorati sñt aut
pcos nõ stctit quomiꝰ morarẽ¬
tur mortuo filio testatoris defe¬
cisse nõuiden. s si testator pp̃ fi¬
inutilitatẽ hus qui cũ comor¬
aucli non oporte. S ceũ¬

Expanded text:
cum filio defuncti morati sunt aut per eos non stetit, quo minus morarentur, mortuo filio testatoris defecisse non videri. sed si testator propter filii utilitatem his, qui cum eo moraudiri non oportere. Sc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cũ id erint̾uallosb odicõc legat᷑
est postĩus nalet. si prius sb̃ eli¬
cõne. dem̃ pure legatũ ⁊ p̾scns dẽ¬
betin: ꝙ si pure legatũ est ⁊i oti¬
nenti brs sb̃ olicõe dampnatus

Expanded text:
est, cum id ex interuallo sub condicione legatum est, posterius ualet: si prius sub condicione, deinde pure legatum est, praesens debetur. quod si pure legatum ex continenti heres sub
Abbreviated transcription (Latin):
a suscipit qd funĩ uerũ muins
amifit indebitur sine lib̾is doce¬
ssisse ¶ Seci⁊ si naufragioulni¬
maut aggissuuł quo aliomo¬
defccisse arbitror qr nõ: uer fili

Expanded text:
 susceperit quidem filium, uerum uiuus amiserit, uidebitur sine liberis decessisse. sed si naufragio uel ruina uel adgressu uel quo alio modefecisse a
Abbreviated transcription (Latin):
brs etitit. s aut loge antpint̃¬
põitam ꝑsonã at ita impubes
decessit. Sic quor enstimandoe
nt sb̃stitutus legata debemim
filius er sbstitt̃e fratu suo hrs
eristat an alio modo. uł crco ap¬
pant ꝙ alias ab colegare patir
potuit ał nõ potint. estigitu
psonã substituti testator heat
qmͣ habait ineo cui eũ sb̃stitue¬
bat ¶ Cobrs pupillo  datussi
ꝓpte sua logata hita legis fal.¬
mis pupilli legatis erhaustu
nenda crit cũtributis iegatis¬
⁊ que ab ip̃o⁊ que apupilloda¬
ta fũ antut ꝑs qͣita bonor ap̃

Expanded text:
it, sed aut lege aut per interpositam personam atque ita impubes decesserit? sic quoque existimandus erit substitutus legata debere? filius ex substitutione fratri suo heres exsistat an alio modo, vel ex eo apparet, quod alias ab eo legare pater potuit, alias non potuit. est igitur personam substituti testator habeat, quam habuerat in eo, cui eum substituebat. Coheres pupillo datus si pro parte sua legata, habita legis Falmis pupilli legatis exhaustus nenda erit, ut contributis legatis, quae ab ipso et quae a pupillo data fuerant, pars quarta bono
Abbreviated transcription (Latin):
tñ lib̾tatis ⁊ hrditatis alitũ al
multũ tp̃ris restituat cũ p̾senti
die ficciomissũ sit. declucta qͣita
istituet. fructus c̃ qui pocpti
sunt negłia p̾sentis uł petentis
nõidicio defuncti pcepti incen¬
tur. alia c̃ã est si sb̃ odicceułm¬

Expanded text:
en libertatis et hereditatis aditum ad multum tempori‹s› restituat, cum praesenti die fidei commissum sit, deducta quarta restituet: fructus enim qui percepti sunt neglegentia petentis, non iudicio defuncti percepti uidentur. alia causa est, si sub condic
Abbreviated transcription (Latin):
atem hocem̃ facto ꝯfirmatisꝙ
pr̃ĩs tabulis pot̾unt crsb̾stitõe ã¬
bocegi alie ⁊ istitũc brditatem
quor ficcimiss anocogiposse
Urdem institutũ alire ⁊ restitũe
n ͨ ucri ħrdem oportet ne forteĩ
dãpno moretur põt ⁊ emĩ ciꝑ p̾
torem succui siue cicantum fi

Expanded text:
atem: hoc enim facto confirmatisque patris tabulis poterunt ex substitutione ambo cogi adire et restituere hereditatem.quoque fideicommissario cogi posse heredem institutum adire et restituere nec uereri heredem oportere, ne forte in damno moretur: potest enim ei per praetorem succurri, siue cautum ei
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it brdi institutoilictũ si ħr
nõent ⁊ ob hoc suspectadicat łx¬
ditatẽ ne ꝑdat legatũ offri ei oꝑ¬
ud sua intiͣsse dicit nõ cegitur al¬
urnsi ci dapnũ uł luciũ a fidci¬
omifsanosarciaturul ap̾tore

Expanded text:
lictum 'si heres non erit' et ob hoc suspectam dicat hereditatem ne perdat legatum, offerri ei opud sua interesse dicet, non cogitur adire, nisi ei damnum uel lucrum ‹a› fideicommissario sarciatur uel a praetore
Abbreviated transcription (Latin):
lcidiamcatur. płmq euentut
cm̃gentt debito uł oclicõe ens ali¬
dũ gistens efficiet legatũ nõ debi
⁊ deductis pͥcus coꝵ tũc demũ leg¬
ator meaturncõ ¶In qbusdã

Expanded text:
lcidia ineatur, plerumque euenit, ut emergente debito uel condicione aeris alierdum exsistens efficiet legatum omnino no deductis pretiis eorum tunc demum legatorum ineatur ratio. In quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
hxies prius fintñ ampliorale¬
gata debet sb̃stitutus qm qb
yupius obligatus fũat. qñ
uuonoic obligatus cat. s cefũ¬
legatus fint ieꝙ pupillo aqro

Expanded text:
heres fuit, non ampliora legata debet substitutus, quam quibus pupillus obligatus fuerat, quia non suo nomine obligatur, sed defunlegatus fuerit isque pupillo, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
sb̃stituti quos cided̾at an ⁊ cuile¬
gata pr̃an debeant ab utroq sub¬
stitutolegata debentur. ¶Suoa¬
neno posserm dĩn legan ualent᷑.
scribit. Item idꝙ dño cius pure
inspiciturut sit cum co testĩ fac¬

Expanded text:
legata praestare debent? ab utroque substituto legata debentur. Seruo alieno posse rem domini legari Ualens scribit: item id quod domino eius pure inspicitur, ut sit cum eo testa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcepent nec in seꝑatobũt s afs¬
umpsit uł in suum pr̃imoniũ
ꝯũtit nouidentur filic relicti.
demat̾ins bonis xedi uolout
ncquaqͣm cum hus ꝯtron̾siam
bras omia corꝑa mat̾ne b̾rdit¬

Expanded text:
cipiet nec in separato habuit, sed absumpsit uel in suum patrimonium conuertit, non uidentur filiae relicti. de maternis bonis concedi uolo, ne quam cum his controuersiam habeas.' omnia corpora maternae heredit
Abbreviated transcription (Latin):
uti no potist. qr logatum d̾atum
i ptes dundinopotest. noem̃ oa
mentc⁊ dotum legatans plib
actõmbonti. s ut lanor ais agen¬
di facultas sit crima int̾im que
fint electa legatum pcte. ¶Recet
temea in porcõcm tuam .c. aurtiᷤ
⁊ p̾cliotusculano ꝑtem brditati

Expanded text:
gatum datum in partes diuidi non potest: non enim ea mente datum est legatariis pluribus actionibus uti, sed ut laxior eis agendi facultas sit, ex una, interim quae fuerat electa, legatum petere. Repette mea in portionem tuam centum aureis et praedio Tusculano partem hereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
fuam uendidit uori legntũ dec
it ⁊ emptoris fidciomisitut ãp¬
mitam facaruchit cam oblato
p̃cio doli placuit excepcc̃e sb̃mou̾i
Ncuo debitorisno reus stipu¬
landi mãdauit ut ticio cu mor¬
tis cãdonabat pocĩnam debitam
soluet cũ sciens dĩmuita deces¬
fissemcur pocĩnam dediss non
cẽ lib̾acioncm socutam ꝯstitit. nͦ
si memis soluendo no eis inticiũ

Expanded text:
am uendidit, uxori legatum dedit et emptoris fidei commissit, ut ampirritam faceret, eam oblato pretio doli placuit exceptione summoueri. Maeuio debitori suo reus stipulandi mandauit, ut Titio, cui mortis causa donabat, pecuniam debitam soluerit. cum sciens dominum uita decessisse Maeuius pecuniam dedisset, non esse liberationem secutam constitit nec, si M
Abbreviated transcription (Latin):
tana abstułit. namsimmore
ci ꝑte qĩdimiliars qui in pote¬
statt erat hrs scriptus fu̾it mmi¬
ꝙ in deb̃r collacc̃o postulare ab
eo ꝓpterquem amplius erb̃rdi¬
tate pat̾na ħtmus est. ¶ tciens
igitur collacoi locus ÷ quociens
aliquo momoco affectus estis
qui in põtate ÷ int̾uentu emaci¬
pati. cct̾m si nõ est collacõccfsa

Expanded text:
nam si minore ex parte quam dimidia is qui in potestate erat heres scriptus fuerit, inique videbitur collationem postulare ab eo, propter quem amplius hereditate paterna habiturus est. Totiens igitur collationi locus est, quotiens aliquo incommodo adfectus est is qui in potestate est interventu emancipati: ceterum si n
Abbreviated transcription (Latin):
cturut oĩm quem bomis sintu¬
ns neqs exͣ bona sit. s inc̾ti actio
erit cum B̾rdeut legatano quã¬
diu iurit eundi. agendi. ducẽdi
facultatem pr̃et ⁊ aut ea suntus
ostituatur sublric cancõent si

Expanded text:
etur, ut omnium quae in bonis sint unis neque extra bona sit. sed incerti actio erit cum herede, ut legatario, quamdiu uixerit, eundi agendi ducendi facultatem praestet aut ea seruitus constituatur sub hac cautione, ut, si
Abbreviated transcription (Latin):
istituend̃ quantũ cumoo ꝙ fa¬
lcidiendie filius decliiss semi¬
ssem fac̾et. idem q̃siit an ꝙ ĩfir¬
mitati filii pat̾ ꝯsulcre uolu̾it
ftuctus queq meditp̃ris no¬
ũca ciis ⁊ restitũe deboret.12. ẜe

Expanded text:
restituendum, quantum cum eo, quod Falcidiae nomine filius deduxisset, semissem faceret. idem quaesiit, an, quod infirmitati filii pater consulere uoluerit, fructus quoque medii temporis nouerca ei restituere deberet. re
Abbreviated transcription (Latin):
umi. ãnos implet c̾tam pecu¬
mam a legaut idq fris eiꝰ fidei
ꝯmisit a quo pecuit in hoc u̾ba. a
tepeto seirit ab amnis .xii. etatiꝰ
ad studia lib̾alia frĩs tui infe¬
nec bona restituas ⁊ ad te roctlit᷑
uem at fratertuus ad amios. x¬

Expanded text:
m annos impleuerit, certam pecuniam ei legauit idque fratris eius fidei commisit, a quo petit in haec uerba: 'a te peto, Sei, ut ab annis duodecim aetatis ad studia liberalia fratris tui infenec bona restituas: et ad te reditus ueniat frater tuus ad annos
Abbreviated transcription (Latin):
det crrolitu cen aculi mcis hor¬
⁊ lib̾tis qui m illo tamploenunt
posi quao utrum hus dumta¬
rat qui cotp̃r quolegabatur i
ieb humanis ⁊ in coofficio fu̾¬
unt debitum sit anͥisqui in lo

Expanded text:
 horet libertis, qui in illo templo erunt, posui'. quaero, utrum his dumtaxat, qui eo tempore quo legabatur in rebus humanis et in eo officio fuerint, debitum sit, an etiam his qui in loco
Abbreviated transcription (Latin):
causa pata sint legata ei ancci¬
am ip̃nis causa cmpta. In ꝑati
cinm oifna ꝯtinentur que ipsiꝰ
usib fu̾nt destinata. empta u̾o
ea sola queꝓpt̾ ca empta featma¬
ritus. unde no ꝯtinebunturq̃p¬
utroq a iegato ꝯtinebuntur. ⁊
quemantus amimandau̾at
uł que em̾̃at noc dum ciaffig

Expanded text:
ata sint ei legata an ipsius causa empta: paratis enim omnia continentur, quae ipsius usibus fuerunt destinata, empta uero ea sola, quae propter eam empta fecit maritus. unde non continebuntur emputroque autem legato continebuntur et quae maritus emi mandauerat uel quae emerat, necdum autem
Abbreviated transcription (Latin):
runt deberi q membran as libri
legatis ꝯsequent᷑ igiturcct᷑a qͦ
dedebuntursi nõ adu̾seturuos¬
untas testatoris. ¶ Si cui .c. ubͥ
sint logati .c. uolumina ei dabi¬
nius no .c. que quis ingenioi
suo metitus ⁊ que ad libri scri¬
pturam suffic̾ent ut putacum
Bret homcrũ totum inunono
corpꝰnt legatum ⁊ nõsit plenũ
turacbentur. Libris a legatis

Expanded text:
eberi et membranas libris legatis: consequenter igitur cetera quoque debebuntur, si non adversetur voluntas testatoris. Si cui centum libri sint legati, centum volumina ei dabimus, non centum, quae quis ingenio suo metitus est, qui ad libri scripturam sufficerent: ut puta cum haberet Homerum totum in uno vcorpus sit legatum et non sit plenum, tur, debentur. Libr
Abbreviated transcription (Latin):
a arbores lignor appellacã ꝯtin¬
cbunturmsi aliudtestator seni¬
dictaꝵ ypocanstaꝵ sine ad calit̃
uł ad aliam iem coquendam so¬
lebat uti. ¶ offilius. ł .ni. uisp¬

Expanded text:
 arbores lignorum appellatione continebuntur, nisi aliud testator sendiaetarum hypocaustarum siue ad calcem uel ad aliam rem coquendam solebat uti. Ofilius libro qui
Abbreviated transcription (Latin):
erca aliꝗdcepierit sinc dubio
solibrdi deꝑit. ¶Si suus lega¬
tus sit ⁊ moram hrs fec̾it pic¬
iio cius ⁊ unut ⁊ detĩor fitut
si debilem forte tradat inchilo
in crigendo golegato. alioqn⁊̃

Expanded text:
ierit, sine dubio soli heredi deperit. Si seruus legatus sit et moram heres fecerit, periculo eius et uiuit et deterior fit, ut, si debilem forte tradat, nihilo in exigendo eo legato, alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵmcorbrs crit cius fidci omit¬
tout siquis erhns sinclibis de¬
cedat hrditatis mor bessem cum
decedens fit̾m suum ex dodrante
fccit hrdon qucro an fidei ꝯmis¬

Expanded text:
res erit, eius fidei committo, ut si quis ex is sine liberis decedat, hereditatis meae bessem cum decedens fratrem suum ex dodrante fecit heredem: quaero, an fideicommis
Abbreviated transcription (Latin):
debitori suo c̃clitor etitit benes s
planc audiendocnt coh̾rs si ꝓb¬
arcpossit ea mente testators here¬
dem institinfse firm sunm ut ⁊¬
tentus institõc fidci ꝯmisso absti¬
nore debct. ¶In testõita scriptũ:
gaioscio illud ⁊ illud hrs mciiᷤᷤ
dato ⁊ te se rogo fideiq tueman¬
dont ca mea omnia que supscr¬
pta sunt recldas sineulla mora
citam fidon scius acomodass m
cil cipoc̃e potent. si hns u̾bis pa¬
idco cit ꝯucuisse minꝰ leges esti¬
Dprdes nõmatim. enum̾ati da¬
requid dampnati sũt ꝓprius est
ut uuiles ꝑtes debeant. qr ꝑson
bet ut acquenturm legato prest¬

Expanded text:
debitori suo exstitit heres. sed plane audiendus erit coheres, si probare possit ea mente testatorem heredem instituisse fratrem suum, ut contentus institutione fideicommisso abstinere deberet. In testamento ita scriptum est: 'Gaio Seio illud et illud heres meus dato. et te rogo, Sei, fideique tuae mando, uti ea omnia quae supra scripta sunt reddas sine ulla moracitam fidem Seius accommodasset, nihil ei prodesse potest, si his uerbis paideo circumuenisse minus leges existides nominatim enumerati dare quid damnati sunt, propius est, ut uiriles partes debeant, quia perbet, ut exaequentur in legato praest
Abbreviated transcription (Latin):
ad ptem sibi debitam fidei.2. it
linquert. qr si testm̃ fac̾et liceb¬
at ci ꝑtem debitam solam relin¬
quert. ¶ Qui ab intestato deced
it ⁊ scit bona sua ad fiscũ ꝑuen

Expanded text:
ad partem debitam fideicommissum relinquere, quia, si testamentum faceret, licebat ei partem debitam solam relinquere. Qui intestato decedit et scit bona sua ad fiscum peruent
Abbreviated transcription (Latin):
bona fide p̾bardobet. ¶ ofticm̃tu¬
toꝵ amitorib ostitutis finem
accipit. ideoꝵ oĩa negocia que
mita sunt ad fidemꝰ curatorũ
cum filio suo ꝯmodo .ix.¬

Expanded text:
bona fide praebere debet. Officium tutorum curatoribus constitutis finem accipit ideoque omnia negotia, quae inita sunt, ad fidem curatorum cum filio suo commodo
Abbreviated transcription (Latin):
duori sunt stipulandi ⁊ alt̾
me auctore apupillo stipule¬
tur. alt̃ alt̾otutore auctore i
ciat. cetm si nõ sufficiat dicen¬
dũ ent ĩulem ẽẽ stipłone. ¶ Si
ꝯtat᷑. ⁊filius quin põtateci¬

Expanded text:
duo rei sint stipulandi et alter me auctore a pupillo stipuletur, alter altero tutore auctore, ciat: ceterum si non sufficiat, dicendum erit inutilem esse stipulationem. Si et pater et filius qui in pote
Abbreviated transcription (Latin):
boms ademptis relegatus erat
cũ crꝑmissu principis apptllaci
oer recepta sit qmis qui pmũ ⁊¬
aũat n recepait fund etierat pu¬
pillus int̾ucmentib tutoribꝰ
⁊ applłone ñusta ꝓnũciata fũ¬

Expanded text:
 praesidis bonis ademptis relegatus erat, cum ex permissu principis appellatio eius recepta sit, quam is qui pronuntiaverat non receperat, fundum emerat pupillus intervenientibus tutoribus et appellatione iniusta pronuntiata fun
Abbreviated transcription (Latin):
ens curator nõ sufficc ꝓmisit
curator cũ officiũ suũ egnssus
sponte se obligait ñ putoci
qͣm si c̃litori puelle ꝓccumã ee
datinũ spopondifssedis de quo
tctam: sinodonandi aĩos:ne
gecui gerendi cã dotem ꝓmisit
habct mmuilierem obligatã ⁊ pot¬
it diciã manenteñno camtcm

Expanded text:
ens curator non sufficere promicurator cum officium suum egressus sponte se obligaverit, non puto ei quam si creditori puellae pecuniam se daturum spopondisset: sed is de quo tractamus si non donandi animo, sed negotii gerendi causa dotem promisit, habet mulierem obligatam et poterit dic
Abbreviated transcription (Latin):
eracta sit dos siuemaneat nor̃
qr põt efficerent ei accepto ferat᷑.
Q si mulicrsuũ curatorc̃ alim¬
plere idꝙ sup̃uires pr̃imonii
enis in dotem dine ꝓmisitñqu¬

Expanded text:
exacta sit dos siue maneat nomen, quia potest efficere, ut ei accepto feratur. quod si mulier suum curatorem adimplere id, quod supra uires patrimonii eius in dotem dare promisit
Abbreviated transcription (Latin):
cius tious mutũ. a pecimĩa atu¬
tore accepit ⁊ itin harditmã
nidicata sunt. qr mortẽ tr hrs
ñ estultus q̃nitur an idnonĩe
pupilus itcusait pofsit .R. ẜta¬

Expanded text:
cius Titius mutuam pecuniam a tutore accepit et rem hereditariam diudicata sunt, quia mortem eius heres non est ultus: quaeritur, an id nomen pupillus recusare possit.
Abbreviated transcription (Latin):
mpubats tutore anctore obli¬
ganturecia si taccant. na cũpe¬
chil dicant au̾ctetutoris in ter¬
põita taietur. qn ⁊ si no debita
pecina bns ꝑsonis soluta fi̾nt

Expanded text:
mpuberes tutore auctore obligantur, etiamsi taceant: nam cum penihil dicant, auctoritate tutoris interposita tenentur. quare et si non debita pecunia his personis soluta fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
urtitoecaam impubi dan pos¬
se. s ad ca que sollapnitatem
uis desid̾ant aplicanda tuto¬
uisio fca ÷ p̃sentetutore s ñ as¬
signante istro diuisioms qsi

Expanded text:
tiam impuberi dari posse, sed ad ea, quae sollemnitatem iuris desiderant, explicanda tutovisio facta est praesente tutore, sed non adsignante instrumento divisionis:
Abbreviated transcription (Latin):
amotaꝵ tencri ¶ rerũ amotaꝵ ĩ
intunt accõm. si uentmagisus¬
unand̾ deferre. cogit᷑ adu̾saruis
iuraremeba diuortii causa amo¬
tum eẽ dum prius de calumꝑni¬
a uiretuꝵ qui iuisunand̾ defert¬
uirare cogeti si quis delacum s
uissurandũ refreuent nõuidet᷑¬

Expanded text:
amotarum teneri.Qui rerum amotarum instituit actionem si uelit magis iusiurandum deferre, cogitur aduersarius iurare nihil diuortii causa amotum esse, dum prius de calumnia iuret qui iusiurandum defertiurare cogetur.Si quis delatum sibi iusiurandum referre uelit, non uidet
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ Si cum dos soluetur huilie¬
riant satis docis fieret dcm̃ non
eẽt acum in rerum amotaꝵ in
dosnulla sit eadem accõ detur: ¶¬
sabiꝰait. si mulier res quas a¬
mou̾it non irodit estiman deb̾e
qͣntum in litem iuriurasset.¬

Expanded text:
etur mulieri aut satis doti fieret, dictum non esset actum iri rerum amotarum, dos nulla sit, eadem actio d‹a›tur.Sabinus ait, si mulier res quas amouerit non reddat, aestimari debere quanti in litem uir iurasset
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ ullami ht̃ eo noĩe exdocede¬
ductionem. de accõne rerũ
lare introductũ est aduersus
eam que uxor fuis quia non
placuit cum ea furti agere pꝰ¬
se quibrdam estimãtolb nec
quis furtum fac̾e eam utn
nerua cassio quia societas nite
quodam m dominam eam fa¬
ceretaliis ut sab̾. ⁊ ꝑculo. surtũ
qudem eam fac̾e ficut filia pa¬
tri facit. s surti non eẽ accõm
uilianꝰ rectissime est.
eas res cont̾fectat etam furti
tenebitur. Item si seriuis eius
surtum fec̾it uoxalis finticum
ea ag̾e̾ possumꝰ ¶ ⁊ cum uxore
sinti agere possibile ẽ si ei cui
ħ̾edes sumꝰ furtum fec̾it uel
nobis auteqͣm nub̾et. tamen
ꝓꝑter reu̾entiam personaꝵ in
utroq casu furtuum tm̃ꝯditõ¬

Expanded text:
nec ullam habet eo nomine ex dote deductionem. DE ACTIONE RERUM lare introductum est aduersus eam quae uxor fuit, quia non placuit cum ea furti agere pose: quibusdam existimantibus ne quidem furtum eam facere, ut Nerva Cassio, quia societas vitae quodammodo dominam eam faceret: aliis, ut Sabino et Proculo, furto quidem eam facere, sicut filia patri faciat, sed furti non esse actionem ulianus rectissime est: easdem res contrectat, etiam furti tenebitur. Item si seruus eius furtum fecerit, furti cum ea agere possumus. Sed et cum uxore furti agere possibile est, si ei cui heredes simus furtum fecit, uel nobis antequam nuberet: tamen propter reuerentiam personarum in utroque casu furtiuam tant
Abbreviated transcription (Latin):
ad exhibend̾ eas accõne ꝯsequi
pot̾it atisto ⁊ cõdiciei posse rec-
h̾editarie ñdim possesse nõ fit
furtim. ⁊ deo q autuendicari po¬
terunt. aut inh̾editatis petitõm
uement.

Expanded text:
ad exhibendum actione eas consequi poterit.Aristo et condic‹i› ei posse rectehereditariae nondum possessae non fit furtum: ideoque aut uindicari poterunt aut in hereditatis petitionem uenient.
Abbreviated transcription (Latin):
fructum eiuis sibi habete duo eẽ
legata ⁊ arbitrio eius cẽ anuelit
usimi fuctũ uenditare. ¶S i
totum fund̾ s ꝑtem appeuas¬
se. nam ⁊ pars fundr fundꝰ ret¬

Expanded text:
fructum eius sibi habeto', duo esse legata et arbitrio eius esse, an uelit usum fructum uindicare.Sed et totum fundum, sed partem appellasse: nam et pars fundi fundus re
Abbreviated transcription (Latin):
legata. s cura cohĩdem erit trac¬
tatus ñ quid tom̃ legatũ deueat.
Si quisquism hĩs ent legatum
eritanuio ñ qr sit substitut᷑ hr̃s
młtoꝙ magis solũ cohĩtemto
reb humansũerat. fftic̃ .ł.¬

Expanded text:
legata: sed circa coheredem erit tractatus, numquid totum legatum debeat, si 'quisquis mihi heres erit' legatum erit, an uero non, quia sit substitutus heres, multoque magis solum coheredem torebus humanis non erat. Afric
Abbreviated transcription (Latin):
filia ne occisis q̃s ñ habebitur¬
Si pr̃ ab hostib captus sit q̃s¬
nem de serins uñdam ⁊ supli¬
ciim fus occud elegant᷑ sce¬
uola ait. que ⁊̃ post mortem pr̃is
ꝓlut. si auteqͣm ei suus heres
existat occisus fu̾it. Idem sceno¬
ia ait ꝯstantł defendend̾ br̃te ĩ¬
stituto filio de hus q̃onemha¬
bendam ⁊ supliciũ qui pure ie

Expanded text:
 habebitur.Si pater ab hostibus captus sit, quaestionem de seruis habendam et supplicium filio occiso eleganter Scaeuola ait: quod etiam post mortem patris probat, si ante, quam ei suus heres existat, occisus fuerit.Idem Scaeuola ait constantius defendendum herede instituto filio de his quaestionem habendam et supplicium, qui pure le
Abbreviated transcription (Latin):
possid bĩditatem isqm omi¬
lem. nec enim asꝑuari d obeẽ
stam̃cianc enĩ insolid̾ tene¬
biturisolis̾. ¶Cum substi¬
tutisa sbstitutis legata fuissẽt
relicta ⁊ tam ĩstituti qͣm sub¬
stituti omissa cã testam̃ti pos¬
sideant ab intestato hr̃oitatẽ
stituto cui lib̾m fu̾it ademti
Hr̃ortatẽ non fidei qunssũ pet̾e
⁊s unu̾sa bona optinere.¶Si
duo sint ur̃ces insatutus ⁊ sub¬
stitutus ⁊ anibo omissa cã testa¬
t̃ti ab intostato possiceant hr̃¬
ditatem. ãoms ẽ anambo cogã

Expanded text:
possidet hereditatem is qui omilem: nec enim aspernari debet obesse stamenti: tunc enim in solidum tenebitur. Cum substitutis ab institutis legata fuissrelicta et ‹t›am instituti quam substituti omissa causa testamenti possideant ab intestato hereditatemstituto, cui liberum fuit adeunti hereditatem non fideicommissum petere, sed uniuersa bona optinere.Si duo sint heredes institutus et substitutus et ambo omissa causa testamenti ab intestato possideant hereditat
Abbreviated transcription (Latin):
institutus sim ꝙ ⁊ hicadeundo
umam portionem om̃s acqui¬
ro si tamen delate sint. Item
si senins mens ex ꝑte beres in¬
stitutus sit pure exꝑte sub cõ¬
ditõne dato scilicet cohr̃ce. et
iussu mes adierit dem̃ eo ma¬
numisso conditio alteriuis por
paria ꝑmanere delent in id
tempns auo alt̾ais portionis
conditio exret utacquiratur
eicu prior portio acgnisita ẽ
ego quid̾ puto ⁊ si adhuc ĩ po¬
testate sit it̾m adeunid̾ esse
siconditio exiit̾it ⁊ alud qd̾¬

Expanded text:
ic adeundo unam portionem omnes adquiro, si tamen delatae sint. Item si servus meus ex parte heres institutus sit pure, ex parte sub condicione, dato scilicet coherede, et iussu meo adierit, deinde eo manumisso condicio alterius portparia permanere debent in id tempus, quo alterius portionis condicio exstet, ut adquiratur ei, cui prior portio adquisita est. Ego quidem puto et si adhuc in potestate sit, iterum adeundum esse, si condicio exstiterit, et illud q
Abbreviated transcription (Latin):
mat p̾stitum eñ qui substitnt᷑
ẽ uel legitimo ñ quid locus sit
etcõ plane ĩdignand̾ ẽ cirꝯuen¬
tam uoluntatẽ defũcti ⁊ iõ si ad¬
liꝗuido ꝯstit̾it i ncccmi lege legͣ¬

Expanded text:
uult praestitum ei qui substitutus est uel legitimo, numquid locus non sit edicto? plane indignandum est circumuentam uoluntatem defuncti: et ideo si liquido constiterit in necem leg
Abbreviated transcription (Latin):
alplenꝰ .i. S iad instituto et
substituto eadem res micbi le¬
gata sit. ⁊ omista causa testa¬
m̃ti hr̃oitatem possideant. le¬
ge ⁊̃ si ab utraq inde solid̾ m
andeturtam̃ ab uno legata ꝯ¬
secatus ab ait̾o pete ñ pot̾o e
¶ digereitaq rerum potero.

Expanded text:
 Si ab instituto et substituto eadem res mihi legata sit et omissa causa testamenti hereditatem possideant lege, etiamsi ab utroque solidum mihi debetur, tamen ab uno legatum consecutus ab altero petere non potero: eligere itaque reum potero.
Abbreviated transcription (Latin):
nem de familia hĩtam supliciũ¬
q sũptumadiss hĩditatem.¬
¶Ubiquis incuria necatꝰ ẽ ułme¬
dicim sidiisadiri quid hĩoitas
põt. s hĩor defensis mortis ĩꝯbit.

Expanded text:
nem de familia habitam suppliciumque sumptum adisse hereditatem.Ubi quis incuria necatus est uel medici insidiis, adiri quidem hereditas potest, sed heredi defensio mortis incumbit.
Abbreviated transcription (Latin):
quia ⁊ omisit cãn testam̃¬
ti⁊ qr ab intestato possedit
ͦ mitutus sit ¶ Si patronus
ex debita sibr portõne heres
scriptus dato sibi comĩte ex
ałia ꝑte omisit institutus qr
debita ꝑs eius erat ex hansta o¬

Expanded text:
quia et omisit causam testamenti et quia ab intestato possedit nii tutus sit. Si patronus ex debita sibi portione heres scriptus dato sibi coherede ex alia parte omiserit institutionem, quia debita pars eius erat exhausta, o
Abbreviated transcription (Latin):
digꝰscripsit cogend̾ pͥmũ le¬
gata pr̃aremox dunssis legͣ¬
tis si quid suꝑfilit ex dodrãte
tunc si deiꝯiissa cogi pr̃are.
ceter̃ si legata assumant do¬
drantem tunc ncħ fidei con¬
ti ab intestato possideat hr̃or¬
tarem cogatur oi modo lega¬
ta prare.net eumi utiq omit¬
fiderꝯmista ab eo reliquit
ab rterato plane si uoĩatĩ
id ei ꝑmisit dicemꝰ ñ enim ĩ¬
fatuitate ea qͣmei testator

Expanded text:
scribit cogendum primum legata praestare, mox dimissis legatis si quid superfuerit ex dodrante, tunc fideicommissa cogi praestare: ceterum si legata absumant dodrantem, tunc nihil fideicomnti ab intestato possideat hereditatem, cogatur omnimodo legata praestare: nec enim utique omitfideicommissa ab eo relinquit ab intestato. Plane si nominatim id ei permisit, dicemus non eum infacultate ea, quam ei testator
Abbreviated transcription (Latin):
artelłł̃ Etamin soc̾i ẜuis
idem ꝙ in m̾ariti recte dixit.
¶Occusoꝵ appellatõne eos ꝯͣtir̾
labes stribit qui ꝑnĩ aut cede
slunt int̾fecti ut puta iugła¬
tum strangłatum p̾cipitatũ
uł saxouł fuste uł lapide ꝑ¬
ciusum uł anquo alio telo
netatum: ꝙ si quis puta ue¬
netare soleat. int̾empt᷑ sit ad
erunt eiadu̾sts inmopem fre
⁊ ñ tulerũt. cet̾m quid potu̾nt

Expanded text:
rum etiam in soceri servis idem quod in mariti recte dixit. Occisorum appellatione eos contineri Labeo scribit, qui per vim aut caedem sunt interfecti, ut puta iugulatum strangulatum praecipitatum vel saxo vel fuste vel lapide percussum vel quo alio telo necatum. Quod si quis puta venecare soleat interemptus sit, ad erunt ei aduersus uim opem ferre et non tulerunt: ceterum quid potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ui seruus ip̃ius substitut᷑ ẽ sũ
sim̃ adirenissit. si idcͥco fecit ne
faiciora ei seruata. ¶ap̃. R
abi substitutam ĩfitadire hr̃oi¬
tatem legata q̃ ab ipo data sũt

Expanded text:
ui seruus ipsius substitutus est, seruum suum adire iussit. si idcirco fecit, neFalcidia ei seruata. 26 Papinsibi substitutam iussit adire hereditatem, legata quae ab ipso data sunt
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣcumq mat̾ia fu̾it scrip¬
tum ꝙ ꝯtineat sup̾mamuo¬
limtatem ⁊ tam puncipaiei
am scde tabule edicto ꝯtinẽ¬
tur si plura sint testamẽta
est. si dubitetur utrumiu¬
uat andecessi̾t is cuiꝰ quis ꝙ
ad cãm testam̃ti ꝑtin ĩsꝑr¬
ci describrq postiuĩabat. dicẽ¬
dum ẽ pretorem causacogmi¬
ta statuere id deberent si lici¬
erit eumuu̾e ñ ꝑmictatin¬
spicitabulas nei ⁊̃ ip̃am scͥp¬
tinam quis inspicrat. ⁊ sigił¬
let ⁊ quid aliuo ex tabulis
nelit speccare. inspectio tabi¬
lanim ⁊̃ lectionem eaꝵ indr¬
aut inꝯtiuenti potestatem

Expanded text:
 materia fuerit scriptum, quod contineat supremam voluntatem: et tam principales quam secundae tabulae edicto continentur. Si plura sint testamenta, est. Si dubitetur, utrum vivat an decesserit is, cuius quis quod ad causam testamenti pertinet inspici describique postuladum est praetorem causa cognita statuere id debere, ut, si liquerit eum uiuere, non permittat.Inspici tabulas est, ut ipsam scripturam quis inspiciat et sigilla et quid aliud ex tabulis uelit spectare. Inspectio tabularum etiam lectionem earum indiautem in continenti potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾s ñ emancipait. s ad intesta¬
qui testõ scriptus hr̃i non fuit
si fraud̾ ꝯsilio cum hr̃dib scͥptis
ꝑticipato legitimã hr̃oitatem
solus posiideat accõ legatoꝵ ex
stũa pretoris dabitu

Expanded text:
s non emancipavit, sed ab intestaqui testamento scriptus heres non fuit, si fraudis consilio cum heredibus scriptis participato legitimam hereditatem solus possideat, actio legatorum ex sententia praetoris dabitu
Abbreviated transcription (Latin):
ab iustituto ⁊ substituto fu̾it
relicta non ut̾ꝙ s qui ab ĩsti¬
tuto accepit solus uendicabit.
tre sua br̃s scripinc fu̾it. ⁊ ego
testam̃ticã omissa bonoꝵ pos¬
sessionẽ eiusd̾ su noĩe penie¬
roaccio legatoꝵ ĩ medaridebe

Expanded text:
ab instituto et substituto fuerit relicta, non uterque, sed qui ab instituto accepit solus uindicabit.tre sua heres scriptus fuerit et ego testamenti causa omissa bonorum possessionem eiusdem filii nomine petiero, actio legatorum in me dari debe
Abbreviated transcription (Latin):
aieinegare se aignasse pupli¬
signatoꝵ fu̾it inuenta pote¬
ut ip̃is incͥnementib resig
aiis .ł Ced s quis ex sig¬
natorib aberit miti dere̾t
tabinetestam̃ti ubi ip̃e sit
uti agnoscatuam reuocari
eum agnoscendi cã hon̾osuĩ
tõne a reb mĩs reuocam ⁊ fit¬

Expanded text:
m.Uel negare se signasse: publisignatorum fuerit inuenta, poterit ipsis interuenientibus resigale Sed si quis ex signatoribus aberit, mitti debent tabulae testamenti ubi ipse sit, uti agnoscat: nam revocari eum adgnoscendi causa onerosum tione a rebus nostris revocam
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃.ł E i pecumam a sub¬
adieritan danda sit legatarus
ret possidebit hr̃oitatem ĩ utr̃
q ur̃mdandam ut ei tũ cuiab
utraq legatum sit ĩ rit̾utrum

Expanded text:
m Si pecuniam a subadierit, an danda sit legatariis ret, possidebit hereditatem, in utrumque vestrum dandam, ut ei tamen, cui ab utroque legatum sit, in alterutrum
Abbreviated transcription (Latin):
supstitutione prinsadier̾it
an ex prima institutõne
itaq qui subꝯditõne̾datus
Item si tu sextantis exquo
istitutus heres eẽt omisis
haditionem nũquid dubi¬
tas qͥn ex substitutõneade¬
neꝑtis habiturus ꝑtem es¬
tatisaut amittere uelim
ri potestan sicum testam̃to

Expanded text:
substitutione prius adierim an ex prima institutione,itaque, qui sub condicione datus Item si tu sextantis, ex quo institutus esses heres, omiseris actionem, numquid dubitas, quin ex substitutione ades habiturus partem estatis aut amittere velim ri potest, an, si, cum testamento
Abbreviated transcription (Latin):
Non q̃riminus qui pret̾missa
tã testĩ ab intestato hr̃ditatẽ
possid̾e̾tutrum uire legitumo
posfideãtan ñ. nam quoquo
iure possideant hr̃ditatem
sideant ut puta si quis omise¬
rit quid̾ hr̃ditatem s ex cã fi¬
dei ꝯmissi possidet missus in¬
missoꝵ cã uenisseuł si ꝓponaᷤᷤ

Expanded text:
imus, qui praetermissa causa testamenti ab intestato hereditatem possideant, utrum iure legitimo possideant an non: nam quoquo iure possideant hereditatemalia causa possideant: ut puta si quis omisit quidem hereditatem, sed ex causa fideicommissi possidet missus inm
Abbreviated transcription (Latin):
cid̾e qͣi testator hanc ded̾it facł¬
tatem qui eum substituit p̃¬
quis repudiauit hr̃oitatem
squi sunt ĩ põtate statim hr̃¬
ex testõ nec ꝙ seabstinere pos¬
sunt quicꝙͣ fact qͣmi si postea

Expanded text:
cidere, quasi testator hanc ei dederit facultatem, qui eum substituit. Prquis repudiaverit hereditatem. Qui sunt in potestate statim heremento nec quod se abstinere possunt, quicquam facit. quod si postea
Abbreviated transcription (Latin):
dim erit locum eẽ utili agiomi
aru̾sus enm qui possid hr̃oita¬
dum iuat p̾stitumeiqui se re¬
pndianteuenturꝰ ẽ non repudi¬
nio fecit. ibi dicend̾ ẽ adisus
posseres ꝯpetͥeactõem. sic tam̃
ut ibi. quid peccuna accepta
cemꝰ eum qui omisit ꝯuem¬
I endum. uͥ u̾o gratisifiaudẽ
tam̃ eoꝵ quib quid relictũ ẽ
possõrem deberi ꝯueniri utili
actione. ¶Qmqͣm de hr̃osb
institutis udeatur pretor loqͥ
scripsit ut si sit legatariꝰ.a quo
fidei ꝯmissum relictum ẽ. ⁊ ħ
idegissut omittatur hr̃ditas
dolo q id fetiss ꝯueniri debet.
Siquis uendid̾it hr̃oitatem u

Expanded text:
locum esse utili actioni adversus eum qui possidet hereditadum vult praestitum ei, qui se repudiante venturus est, non repudiid fecit, ibi dicendum est adversus possessorem competere actionem, sic tamen, ut, ubi quidem pecunia accepta camus eum qui omisit conveniendum, ubi vero gratis, in fraudem tamen eorum quibus quid relictum est, possessorem debere conveniri utili actione. Quamquam de heredibus institutis videatur praetor loqui, serpit: ut, si sit legatarius, a quo fideicommissum relictum est, et hic id egisset, ut omittatur hereditas, doloque id fecit, conveniri debet. Si quis vendiderit hereditatem,
Abbreviated transcription (Latin):
Item simuen̾it bona ad anũ
ꝑtinere ñ dibit accõni si
uo milia suspitio coslusid̃is
religione ptons instrux̾itisi
aliquio possideat de hr̃oitate
⁊ possidedeferit si ñ dolo ma¬
lo magis ẽut desinat ꝯnemiri.
& eigo tempꝰ spectabimꝰ pos¬
Sfideat necuentisꝯtestate tp̃e
speitande beat᷑ ctesi uacancia

Expanded text:
t bona ad alium pertinere, non dabit actionem, si vero nulla suspicio collusionis religionem praetoris instruxerit. Si aliquid possideat de hereditate et possidere desierit sine dolo malo, magis est, ut desinat conveniri. Quod ergo tempus spectabimus, possideat nec ne? litis contestatae tempus spectari debet. C
Abbreviated transcription (Latin):
inspiciendi uei scribendi in¬
beran deslocͥti tempus dab̾
ad exbiditõnem⁊ magis est
ut dari debeat scom locoꝵ an¬
gustias senꝓlixitates. Si qͥs
ñ negans ap̃ se tabulas eẽ
ñ patiaturinspici ⁊ descrsui

Expanded text:
inspiciendi uel describendi iubet an desideranti tempus dabit ad exhibitionem? et magis est, ut dari debeat secundum locorum angustias seu prolixitates.Si quis non negans apud se tabulas esse non patiatur inspici et describi,
Abbreviated transcription (Latin):
dib cum sempusꝰ indicio egit
tariis singusi hr̃ois int̾ quoi
⁊ sera sempmo cau̾nt. sũmam
qua quisq condempnat᷑ erat
cimlsuris hiidem que ad ex¬
uibitionem a testatrice p̾sta¬
birntur postea ałcepta seia fi¬
is. s tota h̃titas ad seiam ꝑ¬
tinere cepit. auero an ĩ seram

Expanded text:
ibus Sempronius iudicio egit tariis singuli heredes, inter quos et Seia, Sempronio caverunt summam, qua quisque condemnatus erat usuris isdem, quae ad exhibitionem a testatrice praestabantur: postea excepta Seia fiis et tota hereditas ad Seiam pertinere coepit. quaero, an in Seiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ins b̃ditatem suspencam cog¬
Autione filiuis emancipatus
cu de pr̃ĩs innocencia liquet
¶põt querere ꝓ hr̃te gessisse fi¬
luim pracint qui moriens co¬
ꝯꝑto matrem suam intestato
ita decessisse codrcillis petit
seruuminamimitr̾et. at sibi
parentib qu̾e sius in posso̾m
matris monimũtum extruet¬
ĩsc̾e ꝯuenit qui remoto fa
hr̃oitatem suscepitagrum
siendr consiui ꝙ in bonis¬

Expanded text:
is hereditatem suspensa cognitione filius emancipatus, cui de patris innocentia liquet, potest quaerere. Pro herede gessisse filium placuit, qui moriens comperto matrem suam intestato vita decessisse codicillis petit servum manumitteret ac sibi parentibusque suis in possessione matris monumentum exstruemiscere convenit, qui remoto famhereditatem suscepit, agrunendi consilium, quod in bonis
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m maliciose fent ne ab imi¬
cio possid̾e inciꝑet. labeo sibr u¬
qui ñ incipiat possid̾e qͣm cũ
qui desmat que siũa optinet
Siquis ꝑ fraudemomisit hr̃¬
ditatemutad legitimũ ꝑue¬
mat legatoꝵ petitõne tene

Expanded text:
ipsum malitiose fecit, ne ab initio possidere inciperet. Labeo sibi vqui non incipiat possidere, quam eum qui desinat: quae sententia optinet. Si quis per fraudem omiserit hereditatem, ut ad legitimum perveniat, legatorum petitione tene
Abbreviated transcription (Latin):
quam nepos patris quid ͤ casttẽ¬
s petiotestiũ fecit hr̃ditatẽ
adiss acquifisse ei ea de quibꝰ
ꝓat᷑ testari põt qura castren
muit ꝑ suppoĩtam ꝑsonam
emptons uona pr̃is m̾catus
pbetur ꝑnde eum queniri
opter ac̾redutorib atq sibs¬

Expanded text:
 nepos patris, qui de castrensi peculio testamentum fecit, hereditatem adisset, adquisisse ei ea de quibus pater testari potest, quia castrensnuit per suppositam personam emptoris bona patris mercatus probatur, perinde eum conveniri oportere a
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dap̃. scribit filium hĩdem in¬
stitutum qui se bonis pat̾ius
abstinint ilgo putare quos¬
dam si a statu lio petiñamas¬
cepita creditorib ꝯnemendũ
siuemũm pecuhares fulnit. si¬
ue non fu̾iti quia desacti
uoluntateactipitur. ꝓ ꝯditõ¬
ins implende causa dacur.In¬
lianuautem ⁊ si non abstimu¬
it idem existimait. Ita denĩ
autem ꝓ hr̃ce gessisseait þap̾.
si solut᷑ ueres siticet̾m si cohr̃¬
tẽs habeat. ⁊ cohr̃tesa diit non
est cogendus iquidis qui
accepit a statu libo actõnes
treoitoris susciꝑe. nam cum
se finus abstmet idem debe¬
bit consequi ure pretorio
ꝙemantipatus conseanit᷑
qui hr̃ortatem repuoiauit.¬

Expanded text:
anus scribit filium heredem institutum qui se bonis paternis abstinuit volgo putare quosdam, si a statulibero pecuniam accepit, a creditoribus conveniendum, sive nummi peculiares fuerint sive non fuerint, quia ex defuncti voluntate accipitur, quod condicionis implendae causa datur. Iulianus autem et si non abstinuit, idem existimavit. ita demum autem pro herede gessisse ait Papinianus, si solus heres sit: ceterum si coheredem habeat et coheres adiit, non est cogendus, inquit, is qui accepit a statulibero actiones creditorum suscipere: nam cum se filius abstinet, idem debebit consequi iure praetorio, quod emancipatus consequitur qui hereditatem repudiavit
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃.ł. U entre pret̾ito si auꝰ
qm fint emrancipatusaut ex¬
tranens heres mititutus fit
qͣmͣdui rumpi testiũ potest
non deferturex testamento
up̃oitas. S siuacuo uentre
mulier fuit. ⁊ inc̾to eo filiuis
in famina retentus ita deces¬
sit heres ausse intelligitum:
eancipatus uero aut extra

Expanded text:
ntre praeterito si filius qui fuit emancipatus aut exter heres institutus sit, quamdiu rumpi testamentum potest, non defertur ex testamento hereditas. sed si uacuo uentre mulier fuit et incerto eo filius in familia retentus uita decessit, heres fuisse intellegitur: emancipatu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ides decceto fino fuccurrend̾ ẽ
quia sine srat᷑ ei nascatur siũ
non nascatui patu heres futu¬
rus estieadem q ratio facit ut
emancipato quo subueniti

Expanded text:
et ideo decreto filio succurrendum est, quia, sive frater ei nascatur sive non nascatur, patri heres futurus est. eademque ratio facit, ut emancipato quoque subveniri
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse ĩ pos nam nec ex hac
cã legatariis respondusse co¬
getur tociens igitur edcm p̾¬
toris locum harebit. quociẽs
aut ꝙ̃ heres legitimus possi¬
pit ab intestato. aut s forte
qͣ prẽto possideat hr̃ditatem

Expanded text:
essionem: nam nec ex hac causa legatariis respondere cogetur. totiens igitur edictum praetoris locum habebit, quotiens aut quasi heres legitimus possipit ab intestato aut si forte quasi praedo possideat hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
utrum quis ꝑ semet ĩp̃man
ꝑ alium acquirere potint hr̃¬
ditatem. nam quoq modo
potint si nonasquisunt bĩoi¬
tatem mea cã E ut incidat ĩ
edictum p̾toris. Pret̾mutere
autem cãm testarim indet᷑
quicum possit uit̾e nolnt id
fate. Quid ergo si sermis eiꝰ

Expanded text:
utrum quis per semet ipsum an per alium adquirere potuit hereditatem: nam quomodocumque potuit, si non adquisiit hereditatem, in ea causa est, ut incidat in edictum praetoris: praetermittere autem causam testamenti videtur, qui, cum posset iubere, noluit id facere. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
qr herebitatem repudiare
possum qĩn aute quam ex ce¬
stam̃to hr̃ortatem repudra¬
uerun legitima ñdum ad
meꝑtinet. uerum eodem
moniento inteiligor ⁊ exte¬
stam̃to ⁊ legnuam repu¬
diare. sicuti si legitimam
ueluim ad me ꝑtin̾e. cum
stiam cestõ michi relictam
uidebor aũt repudrare testa¬
m̃tum. ⁊ ita legitimam ac¬

Expanded text:
itatem repudiare possim, quoniam antequam ex testamento hereditatem repudiarim, legitima nondum ad me pertinet. uerum eodem momento intellegor et ex testamento et legitimam repudiare, sicuti, si legitimam uelim ad me pertinere, cum sciam testamento mihi relictam, uidebor ante repudiare testamentum et ita legitimam a
Abbreviated transcription (Latin):
sit. sine. ad eam uroitatem ꝑ¬
tmeant amou̾e non uidetur
qui ñ calido animo uetmali¬
gno rem reposunt. net is qui
in rem errauit dum putat ñ
eẽ br̃oitariam.Si igitur non
ammo amonendi net ut ur̃¬
ditati dampnũ det remab¬
stilisset. s dum putat non
eẽ br̃oitariam dicendiu ẽ
Seumamonisse non inderi.ħ
uerla esictiad eui ꝑtinẽt.
amaũt aliquid amouit. de¬
inde se abstinet. cet̾m siañ
se abstinuit. denĩ tunt amo¬
uit hicindeamꝰ an edc̃o locus
sit magisq ẽ ut putem istic
sabmi snĩam adinittendam
sdaicet ut furti potrusaccõne

Expanded text:
itatem pertineant.Amouere non uidetur, qui non callido animo nec maligno rem reposuit: ne is quidem, qui in re errauit, dum putat non esse hereditariam. si igitur non animo amouendi, nec ut hereditati damnum det, rem abstulit, sed dum putat non esse hereditariam, dicendum est eum amouisse non uideri.Haec uerba edicti ad eum pertinent, qui ante quid amouit, deinde se abstinet: ceterum si ante se abstinuit, deinde tunc amouit, hic uideamus an edicto locus sit. magisque est, ut putem istic Sabini sententiam admittendam, scilicet ut furti potius actione
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis le scribat hĩem ĩ te¬
stamĩto militisnon remictit᷑
ei senatus consult pena¶Mi¬
les ⁊ ad tempus hr̃cem fat̾e
põt ⁊alium post tempris. uel

Expanded text:
Si quis se scribat heredem in testamento militis, non remittitur ei senatus consulti poena. Miles ad tempus heredem facere potest et alium post tempus vel
Abbreviated transcription (Latin):
iquis non qͣi heres s qͣs
patroni filius egens a ub̾co
patrono ali uent ꝓcul du¬
bio hoc extra causam ẽ ĩmis¬
cendi sebonis patͥms ita re¬
cte labeo scribit. ¶dem.ã
fiet heres adeurido. at fi .u.
pucat seiissum dare. cum
ꝑficit. ut s ad impleu̾it reli¬
quum alioꝵ .u. datione ude¬
aturconditio ẽẽ impleta q
bona fideseruit. si quasi ius
ignoraret. adiit de eo qui he

Expanded text:
quis non quasi heres, sed quasi patroni filius egens a liberto paterno ali velit, procul dubio hoc extra causam est immiscendi se bonis paternis, et ita recte Labeo scribit. Idem libfiet heres adeundo. At si quinque putet se iussum dare, cum proficit, ut, si adimpleuerit reliquum, aliorum quinque datione uideatur condicio esse impleta.Qui bona fide seruit si quasi iussignoraret, adiit.De eo, qui he
Abbreviated transcription (Latin):
heres scriptus ẽ quadrantis
petit. quero annichil accun
sit anu̾s ꝑinde omĩa sernã¬
da sunt. at si quadrans noĩa¬
tus non sit. Ꝙ magis nicħ
semisse scriptus heres. ex
qͣdrante ꝑ errorem adiit hr̃
ne ustitutus finss heres
⁊ onnitente partem suam
titis an substitutus erat ex
substitutione ad iisłes. dem̃
ꝯditi irire sercantis exstitis¬
set quero anadirenc̃ce ha

Expanded text:
heres scriptus est: quadrantis petit. quaero, an nihil actum sit an vero perinde omnia servanda sint, ac si quadrans nominatus non sit. respondit magis nihil semisse scriptus heres ex quadrante per errorem adiit herene institutus fuisses heres et omittente partem suam Titio, cui substitutus eras, ex substitutione adisses, deinde condicio iure sextantis exstitisse
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑ hr̃oitatem.s ⁊ si ꝑtem ca¬
perenon possit dñsens eadem
ħdicenda sunt de ꝑte qͣm ille ca¬
perenon põtincm enim int̾¬
estan de unu̾so queratur ꝙ
capenon possit an de portõne.

Expanded text:
haereditatem. Sed et si partem capere tantum possit Dominus ejus, eadem dicenda sunt de parte quam ille capere non potest. Nihil enim interest, de universo quaeratur quod capere non possit, an de portione.
Abbreviated transcription (Latin):
dit iure postimimũ ut nõ
it̾m seruus enis fiat cuierat
anceqͣm caꝑetur hoc emmi
satis inpum ẽ s ut pristi¬
no dño suam erstimatõem
onĩi modo offerat uel ma¬
ueat obligatus donec p̾ciũ
soluat ꝯd̾nb̾tatis fauore ĩ¬
troductum est. si qui bac
lege emptus sit ut intra
c̾tum diem mnamimittat
⁊tum lib̾tate hr̃s iustitut᷑
sit. an ei succurrend̾ sit ut
se abstineat iudeamus et
donec dies non exstit̾it pos¬
sit ei ucͣcͣuis heres efficiz ñ
possit se abstinere. Sin antẽ
dies pret̾itus su̾it tiuc non

Expanded text:
it iure postliminii, ut non iterum seruus eius fiat, cuius erat antequam caperetur hoc enim satis impium est, sed ut pristino domino suam aestimationem omnimodo offerat uel maneat ei obligatus, donec pretium soluat: quod libertatis fauore introductum est.Si quis hac lege emptus sit, ut intra certum diem manumittatur, et cum libertate heres institutus sit, an ei succurrendum sit, ut se abstineat, videamus. donec dies non exstiterit, possit ei necessarius heres effici et non possit sese abstinere: sin autem dies praeteritus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
do uolimtatem suam declata¬
sbuideatim ego creto satis eñ
plerete gessisseut si heres in¬
iau̾it. ꝓculus idem eoq iure
uamsursi seriuis heres insti¬
tutus postiussum domimañ¬
qͣm adiret alienatus eẽt nõ
nissum post̾ioris ons̃is dm̃ nõ
uissum prioris exigit in libͥs¬

Expanded text:
do voluntatem magis suam declarasse videatur. ego puto satis eum pro herede gessisse, si ut heres iuraverit: Proculus idem, eoque iure utimur. Si servus heres institutus post iussum domini, antequam adiret, alienatus esset, novum iussum posterioris domini, non iussum prioris exigitur. Lib
Abbreviated transcription (Latin):
iustitutus ẽ ꝑurẽ. ex ꝑte sub
conditõne solus ⁊̃ pendente
condicõne si adierit hr̃oitatẽ
ex asse hereserit. quia solus
heres futinus est omi modo.
usi habeat in conoitõnalẽ
ꝑtem fubsticutum.
pars ad heredem eius ꝑtinet
qui semei exanqua parte he¬
res extit̾it deficientium ꝑ tes
⁊̃ inuitus accipit ide m tatite
ei deficientium ꝑtes ⁊̃ iligo
accrescunt. ¶ lorentinꝰ .ł¬
eres qño ademido hr̃ditatẽ
successisse defumcto intelligr̃.
atcondicio cohĩoi siue suo si¬
ue exeraneo desturut aut to¬
tam agnoscatauta toto rece¬
teratisi tĩ creditores dicant
se ꝯtentos eẽ eius portione qͥ
uon põt exhon̾an nonͥ deftra¬
tur conditio. ⁊ alterius ꝑtem¬

Expanded text:
tus est pure, ex parte sub condicione solus, etiam pendente condicione, si adierit hereditatem, ex asse heres erit, quia solus heres futurus est omnimodo, nisi habeat in condicionalem partem substitutum. pars ad heredem eius pertinet. Qui semel aliqua ex parte heres exstitit, deficientium partes etiam invitus excipit, id est tacite ei deficientium partes etiam invito adcrescunt. Florentineres quandoque adeundo hereditatem successisse defuncto intellegiturat, condicio coheredi sive suo sive extraneo defertur, ut aut totam adgnoscat aut a toto receterat. si tamen creditores dicant se contentos esse eius portione, quia non potest exonerari, nisi deferatur condicio, et alterius
Abbreviated transcription (Latin):
ci agentem diuus pisis re¬
scripsit consiuib subueĩre
ei oportere mortus filio es ꝙ
rei priplice causa abert. ¶
dicitur pximus filio postu¬
mo heses dum mulier bgt¬
uans eẽtaut putatur esse
adire m̃oitatem ñ põt. Sec
s scit non eẽ ꝑgnautem po¬
testaccipe ꝓximus auentre
qmi sinim ueredem paritu¬
nus ẽ.⁊ non solum ad testa
asangumeũ pariturus ẽ. qñ
mortis temꝑe qui in ut̾o est
aĩtum ad moram facien-¬
dam infiorib ⁊ sib locum
fatieudum si funt eoitus ꝓ
iamuato habetur. Idemq ⁊
fiꝑ bonoꝵ possõmeoit talẽ¬

Expanded text:
cia agentem, diuus Pius rescripsit consulibus subuenire ei oportere mortuo filio, eo quod rei publicae causa aberat.Quod dicitur: 'proximus a filio postumo heres, dum mulier praegnas est aut putatur esse, adire hereditatem non potest: sed si scit non esse praegnatem, potest' accipe proximus a uentre, qui suum heredem pariturus est. et non solum ad testatconsanguineum pariturus est, quoniam mortis tempore qui in utero est, quantum ad moram faciendam inferioribus et sibi locum faciendum si fuerit editus, pro iam nato habetur. idemque et per bonorum poss