comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
serationes eiꝰ. iom̃ia opera eius. Nisi ille talis
esset: de nobis repetitio nulla esset. At tende
ad te ipsum. quid merebaris. Peccator contẽp¬
tor dĩ. quid merebaris e Uide si occurrit tibi
nisi pęna. si occurrit tibi. nisi supplicium Vides
ergo quid tibi debebatur. & quid dederit. qui
gratis dedit data est uenia peccatori. datus est
sp̃s iustificationis : data est caritas & dilectio: inqua
om̃ia bona facias: & suꝑ baec dabit & uitã ȩt̾nam.
& societatẽ angeloꝵ Totũ de inscđia merita tua.
Nus quã iactes. qui & ipsa tua merita: illius dona
sunt Et iustitiam tuam exultabunt. misericors
dedit In his quibus ad huc non dedit: longanimis.
non dampnans. sed ex pectars. ipsa expectatione
clamans Conuertimini ad me. & conuertar ad
uos Et uide nimiam longanimitatẽ. nolo inquit
mortem impii. quantũ ut reuertatur & uiuat
Ille quideni longanimus. tuaut̃ sođm duritiam

Expanded text:
serationes ejus in omnia opera ejus.» Nisi ille talis serationes ejus in omnia opera ejus.» Nisi ille talis esset, de nobis repetitio nulla esset. Attende ad te ipsum; quid merebaris peccator? contemptor Dei, quid merebaris? Vide si occurrit tibi nisi poena, si occurrit tibi nisi supplicium. Vides ergo quid tibi debebatur, et quid dederit qui gratis dedit. Data est venia peccatori, datus est spiritus justificationis, data est charitas et dilectio, in qua omnia bona facias; et super haec dabit et vitam aeternam, et societatem Angelorum: totum de misericordia. Merita tua nusquam jactes, quia et ipsa tua merita illius dona sunt: «Et justitia tua exsultabunt. Misericors am dedit: in his quibus adhuc non dedit, «longanimis,» non damnans, sed exspectans, ipsa exspectatione clamans, «Convertimini ad me, et convertar ad vos» ; et nimia longanimitate, «Nolo,» inquit, «mortem impii, tantum ut revertatur et vivat» . Ille quidem longanimis; tu autem secundum duritiam
Abbreviated transcription (Latin):
constituere. Audi hoc idem apertius: Et hoc inquit
quod gr̃a salui facti estis: non ex uobis sed dĩ douũ
est. Sed & nos forte aliquid fecimus. ut dona dĩ
mereremurt Non exoperibus inquit. ne forte
quis extollatur Quid ergo nos bene non opera¬
mur s immo operainur Sed quo modo: ipso in
nobis operante. quia ꝑ fidem locũ damus in corde
nr̃o ei. qui in nobis & ꝑ nos bona operatur Audi
eñi unde opereris bona. ipsius eñi sumus figmen¬
tum. creati in xp̃o ihũ in operibus bonis: ut in
illis ambulemus. Ista est suauitas abuindans me¬
inoriae ipsius circa nos. hanc eructando prȩdica¬
tores eius: & iustitia eiꝰ exultabunt non sua
Quid ergo. ut simus. ut laudemus. ut iustitia
tua exultemus. ut memoriã abrindantiae sua¬
uitatis tuae eructemus: quid ergo nos fecisti
dñe :ͦ quẽ laudamus dicamus. & cũ dicimus: lau¬
& inultũ misericors. Suauis dñs om̾ibus. &mi¬

Expanded text:
constituere. Audi hoc idem apertius: «Et hoc,» inquit, constituere. Audi hoc idem apertius: «Et hoc,» inquit, quod «gratia salvi facti estis, non ex vobis, sed Dei donum est.» Sed et nos forte aliquid fecimus, ut dona Dei mereremur. «Non ex operibus,» inquit, «ne forte quis extollatur,» Quid ergo? nos bene non operamur? Imo operamur. Sed quomodo? Ipso in nobis operante; quia per fidem locum damus in corde nostro ei qui in nobis et per nos bona operatur. Audi enim unde opereris bona: «Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, ut in illis ambulemus» . Ista est suavitas abundans memoriae ipsius circa nos. Hanc eructando, praedicatores ejus justitia ejus exsultabunt, non sua. Quid ergo ut simus, ut laudemus, ut justitia tua exsultemus, ut memoriam abundantiae suavitatis tuae eructemus, quid erga nos fecisti, Domine, quem laudamus? Dicamus, et cum dicimus, lauet multum misericors. Suavis Dominus omnibus, et mi
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. audi aliud eiꝰ figmentũ ubi te fecit. Non exope¬
ribus aito ne forte quis extollatur. Sed quid dixit.
non exoperibus. ne forte quis extollatur. Super¬
us quid cõmemorauit s gr̃a salui factiestis ꝑ fidem.
& hoc non ex uobis. Apostoli uerba sunt. non mea
Grã salui facti estis ꝑfidem. & hoc ut salui essetis
ꝑ fidem: non ex uobis. Quã uis hoc ipsam quod dixe¬
rat grã. utiq enon exuobis. sed nequis aliter intelli¬
geret. planius hoc aperire dignatꝰ est da
intellectorem: & totũ dixit gr̃a salui facti estis
Ubi audis grãm: gratis intelligeꝰ Si ergo gratis:
nihil tu attulisti. nibil meruisti. Nam si meri¬
tis aliquid redditum est: merces est non grã:
Grã inquit: salui facti estis ꝑfidem. Ex pone illud
apertius propt̃ arragantes: propt᷑ sibi placentes.
propt̃ ignorantes dĩ iustitiã. & suam uolentes

Expanded text:
tuo; audi aliud figmentum ubi te fecit. «Non ex opetuo; audi aliud figmentum ubi te fecit. «Non ex operibus,» ait, «ne forte quis extollatur.» Sed qui dixit, «Non ex operibus, ne forte quis extollatur;» superius quid commemoravit? «Gratia salvi facti estis per fidem; et hoc» «non ex vobis.» Apostoli verba sunt, non mea: «Gratia salvi facti estis per fidem; et hoc» ut salvi essetis per fidem «non ex vobis.» Quamvis hoc ipsum quod dixerat, «Gratia;» utique, «non ex vobis:» sed ne quis aliter intelligeret, planius hoc aperire dignatus est. Da intellectorem, et totum dixit: «Gratia salvi facti estis.» Ubi audis, «gratia,» Gratis intellige. Si ergo gratis, nihil tu attulisti, nihil meruisti: nam si meritis aliquid redditum est, merces est, non gratia. «Gratia,» inquit, «salvi facti estis per fidem.» Expone illud apertius propter arrogantes, propter sibi placentes, propter ignorantes Dei justitiam et suam volentes
Abbreviated transcription (Latin):
s et bibite grãm . discite grs̃m. intelligite grãm
Nos ante quã om̃ino essemus: non eramus. & facti
sumus homines. cũ ante nihil essemus Deinde
iam ipsi homines extraduce illius. peccatores&
maligni eramus. & fili irae natura fiorit & cae¬
teri Attendamus ergo grãm dĩ. non solũ quia fe¬
cit nos: uerũ etiã quia refecit Cui ergo debemꝰ
quia sumus. illi debemus quia & iustificati sumus
Nemo quasi dõ tribuat quia est: & sibi tribuat quia
iustus est Melius est rm̃. quod tibi uis tribuere :
quã quod illi Mlelius eni aliquid es quia iustus
es: quã quia homo es. Inferius aliquia das dõ. &
superius tibie Totũ illi da in toto ipsum lauda
non cadas demanu artificis. Ut esses quis fecit&
Nonne scriptũ est. quia sũpfit ds̃ limũ
de t̾ra. & formauit hominẽ: Antequã
homo esses: limus eras. Ante quã limus esses: nihil
eras. Sed non de isto solo figinento grãs agas artifici

Expanded text:
est, bibite gratiam? Discite gratiam, intelligite gratiam. est, bibite gratiam? Discite gratiam, intelligite gratiam. Nos antequam essemus, omnino non eramus; et facti sumus homines, cum ante nihil essemus: deinde jam ipsi homines ex traduce illius peccatoris, et maligni eramus, et filii irae natura, sicut et caeteri . Attendamus ergo gratiam Dei, non solum qua fecit nos, verum etiam qua refecit. Cui ergo debemus quia sumus, illi debemus quia et justificati sumus. Nemo quasi tribuat Deo quia est, et sibi tribuat quia justus est. Melius est enim quod tibi vis tribuere, quam quod illi: melius enim aliquid es quia justus es, quam quia homo es. Inferius aliquid das Deo; et superius tibi. Totum illi da, in toto ipsum lauda: non cadas de manu artificis. Ut esses quis fecit? Nonne scriptum est quia sumpsit Deus limum de terra, et formavit hominem ? Antequam homo esses, limus eras; antequam limus esses, nihil eras. Sed non de isto solo figmento gratias agas artifici
Abbreviated transcription (Latin):
tiae suauitatis tuae eructabunt. Quomodo non
sufficit memoriã tuã. nec memoriã ab undantiae
tua ełmemoriã suauitatis tuae. sed memoriã abim¬
dantiae suauitatis tuae : Et eñ quid ꝓdest si
abundat & in fuaue este ltem molestũ. si suaue.
& paruũ est. Ergo memoriã abrindantiae fuaur¬
tatis tuae eructabunt. quia non es oblitus m̃i.
Et non oblitus cõmonuisti & nos. ut & nos reducas
inmemoriã. Cõmemorabunt᷑ eni. & conuertent᷑
ad dñm. uniuersi fines t̾rae. Quia ergo memoriã
abundantiae suauitatis tuȩ eructabunt. intelli¬
gentes in se ni hil boui esse. quod ate non sit. nec
potius se conuerti adte. nisi cõmonerent᷑ ab fte.
nec reduci potuisse in memoriã tui: situ obliuis¬
cereris illorũ : Haec considerantes in gr̃a tua: &
iustitia exultabunt. Haec in quã in tua gr̃a con¬
siderantes. exultabunt iustitia tua non sua
fratres si uultis eructare grãm: bibite grãm. Quid

Expanded text:
tiae suavitatis tuae eructabunt.» Quomodo non tiae suavitatis tuae eructabunt.» Quomodo non sufficit, memoriam tuam, nec memoriam abundantiae tuae, vel memoriam suavitatis tuae; sed «memoriam abundantiae suavitatis tuae?» Etenim quid prodest si abundat et insuave est? Item molestum, si suave et parum est. 10. Ergo, «Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt:» quia non es tu oblitus nostri; et non oblitus commonuisti nos, ut et nos reducas in memoriam. «Commemorabuntur» enim «et convertentur ad Dominum universi fines terrae» . Quia ergo «memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt,» intelligentes in se nihil boni esse quod a te non sit; nec potuisse converti ad te, nisi commonerentur abs te; nec reduci potuisse in memoriam tui, si tu obliviscereris illorum: haec considerantes in gratia tua, «Et justitia tua exsultabunt.» Haec, inquam, in tua gratia considerantes, «exsultabunt justitia tua,» non sua. Fratres, si vultis eructare gratiam, bibite gratiam. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
in habitant indomo tua. in scła scłoꝵ laudabrnt
te Et magnitudinẽ tuã illã: illam in finitam
ducabunt. qui sic eructabunt. memoriã ab undan¬
tiae suauitatis tuae: Quid est memoriã abundan¬
tiae suauitatis tuae: quia nos oblitus non es: cũ
obliti te nos fuerimus. Om̃is eñi caro oblita erat
dmñ: ille tamen opera sua non est oblitus. haec
memoria eiꝰ suꝑ nos. quia non nos oblitus est/ pre¬
dicanda est. enarratda est. & quia ualde dulcisest:
manducanda. & eructanda est. Sic manduca: ut
eructes: Sic accipe: ut des. Manduca scũ discis
Eructas cum doces Manducas cũ audis: Eructas:
cum predicas. Hoc tanen eructas: quod manducas¬
ti. Deniq ille auidissimus epulator iohannes apłs.
cui non sufficiebat ipsa mensa dñi. nisi discũberet
suꝑ pectus dñi. & de archano eiꝰ biberet diuina se¬
creta. quid eructauit: In pricipio erat uerbũ.
et uerbũ erat apud dm̃ Memoriã ergo abim dan¬

Expanded text:
i habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt i habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . «Et magnitudinem tuam» illam, illam infinitam,ducabunt qui sic eructabunt? «Memoriam abundantiae suavitatis tuae.» Quid est, «memoriam abundantiae suavitatis tuae?» Quia nos oblitus non es, cum obliti te nos fuerimus. Omnis enim caro oblita erat Deum; ille tamen opera sua non est oblitus. Haec memoria ejus super nos, quia non nos oblitus est, praedicanda est, enarranda est; et quia valde dulcis est, manducanda et eructanda est. Sic manduca, ut eructes; sic accipe, ut des. Manducas, cum discis; eructas, cum doces; manducas, cum audis; eructas, cum praedicas: hoc tamen eructas quod manducasti. Denique ille avidissimus epulator Joannes apostolus, cui non sufficiebat ipsa mensa Domini, nisi discumberet super pectus Domini , et de arcano ejus biberet divina secreta, quid eructavit? «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum» . «Memoriam» ergo «abundan
Abbreviated transcription (Latin):
Sinon blandiretur: uulla esset exhortatio
Si non minaret᷑. nulla ess& correctio Dicent
ergo laudatores tui. & uirtutẽ metuendorũ
Uirtutẽ creaturae tuae pumentis & discipli¬
nã dantis dicent: non tacebunt. non eñĩ p̃dica¬
bunt regnũ tuũ ȩt̃num. & tacebunt ignem
et num. Lauseñĩ dĩ in iuia te constituens. oster¬
dere tibi debet squid̃ diligas: & quid timeas. &
quid appetas. & quid fugias. quid eligas. & qud
reicias : Temipus electionis nunc est: acceptionis
postea erit Dicatur ergo uirtus metuendorũ
finitam sio: quomodo magnitudinis tuȩ non
est finis. non de illa tacebunt Illã inquã mag¬
nitudinẽ de qua superius dixeram. & magnitu¬
dinis tuȩ non est finis: en arrabunt eam
Quomodo enarrabunt eam. si finis non est& enar¬
rabunt eã cũ laudabunt eam Et quia finis eius
non est: sic & laudis eiꝰ non est finis: Probemus.
quia non erit finis laudis eꝰ Beati inquit qui¬

Expanded text:
Si non blandiretur, nulla esset exhortatio; Si non blandiretur, nulla esset exhortatio; si non minaretur, nulla esset correptio. Dicent ergo laudatores tui «et virtutem metuendorum;» virtutem creaturae tuae punientis et disciplinam dantis dicent, non tacebunt. Non enim praedicabunt regnum tuum aeternum, et tacebunt ignem aeternum. Laus enim Dei in via te constituens, ostendere tibi debet et quid diligas, et quid timeas, et quid appetas, et quid fugias; quid eligas, et quid rejicias. Tempus electionis nunc est, acceptionis postea erit. Dicatur ergo virtus metuendorum.finitam, sic quomodo magnitudinis tuae non est finis; non de illa tacebunt. Illam, inquam, «magnitudinem tuam,» de qua superius dixeram, «Et magnitudinis» tuae «non est finis, enarrabunt eam.» Quomodo enarrabunt eam, si finis non est? Enarrabunt eam, cum laudabunt eam; et quia finis ejus non est, sic et laudis ejus non erit finis. Probemus quia non erit finis laudis ejus. «Beati,» inquit, «qu
Abbreviated transcription (Latin):
artificem gñs agendo. non arrogando Laudate
quia ipse fecit. quia sic constituit: quia talia do
inquit tuam ad nuntiabunt. & magnificentiam
gloriae sc̃itatis tuȩ loquentur. & mrxabilia tua¬
÷ narrabunt᷑ Et uirtutẽ metuendorũ tuorum
dicent. & magnitudinẽ tuam enarrabunt eam
Memoriã abundantiae suauitatis tuȩ eructabt᷑.
non nisi tuam lste operũ considerator. uide
si de flexus est ab operante: ad opus. Uide side¬
cidit ab eo qui fecit: ad eaquȩ fecit. Ab his quȩ
facta sunt. gradũ sibi fecit ad eum. non abillo
ad ista cafirm: Si eñi amaueris haec plusquam
illum: non habebis illũ. Et quid tibi ꝓdest abun¬
dire operibus. site deserit operator: Certe
ama & haet. sed plus illũ ama. Et haec: propter
ilum ama. Adnuntia uirtutẽ eius Magnificen¬
tiam głȩ sc̃itatis eiꝰ loquere. mirabilia ei enarra:
uirtutem metuendorũ dio. Iste em̃ amabilis
S&e t̾ribibis est. non eñĩ blanditur. & non minat᷑:

Expanded text:
artificem; gratias agendo, non arrogando. Laudate artificem; gratias agendo, non arrogando. Laudate quia ipse fecit, quia sic constituit, quia talia doninquit, «tuam annuntiabunt. Et magnificentiam gloriae sanctitatis tuae loquentur, et mirabilia tua narrabunt. Et virtutem metuendorum tuorum dicent, et magnitudinem tuam enarrabunt eam. Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt:» nonnisi tuam. Iste operum considerator, vide si deflexus est ab operante ad opus; vide si decidit ab eo qui fecit, ad ea quae fecit. Ab his quae facta sunt, gradum sibi fecit ad eum, non ab illo ad ista casum. Si enim amaveris haec plus quam illum, non habebis illum. Et quid tibi prodest abundare operibus, si te deserit operator? Certe ama et haec; sed plus illum ama, et haec propter illum ama. Annuntia virtutem ejus, magnificentiam gloriae sanctitatis ejus loquere, mirabilia ejus enarra, virtutem metuendorum dic. Iste enim amabilis est et terribilis. Non enim blanditur et non minatur.
Abbreviated transcription (Latin):
neraitio in seruis tuis. cũ laudat opera tuã
Sed quomodo laudat: Et uirtutẽ tuam
adnuntiabunt:. In laudandis o poribus tuis:
uirtutẽ tuã adnuntiabunt. Laudatores isti
scĩ & bom fideles. ueri laudatores. non in grati
gr̃ãe. conlaudant opera dĩ. haeo atq illa. suma.
&ima. caelestia & t̾restria. Intͦ ipsa opera di.
quȩ laudant. & se ipsos muemunt : quia in ope¬
ribus dĩ & ipsi sunt Qui eñĩ fecit om̃ia: ipse nos
fecit int̾ om̃ia Proinde si laudas opera dĩ: & te
saudaturus es quia & tu opus dĩ es Ubi est ergo.
non te laudet os tuũ e ecce inuentũ est. quomodo
& te laudare possis. & arrogans non sis. dm̃ in te
lauda non te. Non quia tu talis es: sed quia ille
fecit te Non quia tu aliquid potes: sed quia
potest ille inte & ꝑte. Ac ꝑ hoc laudabunt: &
urtutẽ tuã ad nuntiabunt. non suã. sed tuam
Discite ergo laudare intuentes opera. miramini

Expanded text:
neratio in servis tuis, cum laudat opera tua. neratio in servis tuis, cum laudat opera tua. Sed quomodo laudat? «Et virtutem tuam annuntiabunt.» In laudandis operibus tuis, virtutem tuam annuntiabunt. Laudatores isti, sancti et boni fideles, veri laudatores, non ingrati gratiae, cum laudant opera Dei haec atque illa, summa et ima, coelestia et terrestria, inter ipsa opera Dei quae laudant, et seipsos inveniunt, quia in operibus Dei et ipsi sunt. Qui enim fecit omnia, ipse nos fecit inter omnia. Proinde si laudas opera Dei, et te laudaturus es; quia et tu opus Dei es. Ubi est ergo, «Non te laudet os tuum» ? Ecce inventum est quomodo et te laudare possis, et arrogans non sis. Deum in te lauda, non te: non quia tu es talis, sed quia ille fecit te; non quia tu aliquid potes, sed quia potest ille in te et per te. Ac per hoc laudabunt te, «et virtutem tuam annuntiabunt;» non suam, sed «tuam.» Discite ergo laudare. Intuentes opera, miramini
Abbreviated transcription (Latin):
Proponit᷑ homini laus solis. laus caeli. laus t̾rȩ.
ut adminora etiã ueniã: laus rosae. laus auri.
om̃ia ista opera dĩ funt. Proponunt᷑ suscipiunt᷑.
laudantur. operadĩ caelebiantur. de operato¬
sre tacetur. Ego in operibus uolo laudare
creatorem Ingratũ non amo laudatoremi
Laudas quod fecit. taces de illo qͦuod fecit:
Quasi uero nisi ille tantus esset Inuenires
quod laudares. in eo quod uides. Quid ibi lau¬
daturs species. utilitas. aliqua uirtus aliqua
potentia rerũ istarũ. Si pulcritudo te delec¬
tet. quid pulchrius faciente: Si utilitas
laudatur: quid illo utilius qui fecit om̃ia:
Si uirtus laudatur. quid illo potentius. a quo
sfacta sunt om̃ia. a quo etiã facta non dimit¬
tuntur sed reguntur. & gubernant᷑ om̃iae
Non ergo quẽ admodũ quidã elo quentes
multi. laudantes creaturã. ob liui scentes crea¬
torem. non sic tale laudat generatio & ge¬

Expanded text:
proponitur homini laus solis, laus coeli, laus terrae; proponitur homini laus solis, laus coeli, laus terrae; ut ad minora etiam veniam, laus rosae, laus lauri: omnia ista opera Dei sunt, proponuntur, suscipiuntur, laudantur; opera celebrantur, de operatore tacetur. Ego in operibus volo laudari Creatorem; ingratum non amo laudatorem. Laudas quod fecit, taces de illo qui fecit? Quasi vero nisi ille tantus esset, invenires quod laudares. In eo quod vides, quid ibi laudatur? Species, utilitas, aliqua virtus, aliqua potentia rerum istarum. Si pulchritudo te delectat, quid pulchrius faciente? Si utilitas laudatur, quid illo utilius, qui fecit omnia? Si virtus laudatur, quid illo potentius, a quo facta sunt omnia; a quo etiam facta non dimittuntur, sed reguntur et gubernantur omnia? Non ergo quemadmodum quidam eloquentes muti, laudantes creaturam, obliviscentes Creatorem; non sic te laudat generatio et ge
Abbreviated transcription (Latin):
one filu di. etimus in alia generatione: filui
resurrectionis. Appellauit scriptura filios
resurrectionis: ipsã resurrectionẽ generati¬
onẽ uocauit. Ingeneratione inquit. cũ sederit
filius hominis in maiestate sua ltẽ in alio
loco Non eñi nubent. neq uxores ducent :
oũ sint filii resurtectionis. Ergo generatio
& generatio: laudabit opera tuã Laudamus
nunc opera dĩ: cũ in hac mortalitate inuimꝰ
Et si laudamus conpediti: quomo laudabimꝰ
coronatie Ergo hȩc nunc attendamus in hac
generatione opera dñi. meuius laude dicit᷑:
generatio & generatio laudabit opera tua. qm̃
magnitudinis tuae non est finis. Opera tua in¬
tueri licet. ut tu lauderis qui talia operaris.
Et uirtutẽ tuã ad nuntiabunt Neq eñi opera
tua laudabunt: nisi ut uirtutẽ tuã adnuntient
Proponunt᷑ laudes pueris in scola. & om̃ĩa talia
ꝓponunt᷑. quae lardent᷑. quȩ ds̃ est operatus

Expanded text:
one filii Dei; erimus in alia generatione filii one filii Dei; erimus in alia generatione filii resurrectionis. Appellavit Scriptura filios resurrectionis; ipsam resurrectionem regenerationem vocavit. «In regeneratione,» inquit, «cum sederit filius hominis in majestate sua» . Item in alio loco: «Non enim nubent, neque uxores ducent, cum sint filii resurrectionis» . Ergo, «Generatio et generatio laudabit opera tua.» Laudamus nunc opera Domini, cum in hac mortalitate vivimus; et si laudamus compediti, quomodo laudabimus coronati! Ergo haec nunc attendamus in hac generatione opera Domini, in cujus laude dicitur, «Generatio et generatio, laudabit opera tua;» quoniam magnitudinis tuae non est finis. Opera tua intueri licet, ut tu lauderis qui talia operaris. 7. «Et virtutem tuam annuntiabunt.» Neque enim opera tua laudabunt, nisi ut virtutem tuam annuntient. Proponuntur laudes pueris in schola, et omnia talia proponuntur quae laudentur, quae Deus est operatus:
Abbreviated transcription (Latin):
quis extendat aciem uel mentis. non dicam car¬
nis : Ergo quantũ nota funt nobis opera ei:
laudemus eũ ꝑ opera e̾i In uisibilia enĩ eius a con¬
stitutione mundi. ꝑ eaquȩ facta sunt intellec¬
ta conspiciunt᷑. Generatio & generatio. landa¬
bit opera tua. om̃is generatio laudabit opera
tua forte enĩ om̃is generatio dicta est : gene¬
ratio & generatio. Non enĩ tam diu dicturus
erat generatio & generatio. quã diu finiret
numerũ om̃ium generationũ. Sed repetitio
loquentis: in in finitũ misit ammũ cogitantis.
Ecce ista generatio quae nunc in carne est.
transitura hinc. sicut uenit. laudat opera dĩ.
& illa cui succedenti cedit laudabit utiq ope¬
ra dĩ. & post illã erit alia. & usq infinẽ scłi. qũã
multae generationes: hoc significans: ait. ge¬
neratio & generatio laudabit opera tuã Anforte
duas quasdam generationes in sinuare uoluit
ista repetitione sᷤ Sumus enĩ in ista generati¬

Expanded text:
quis extendat vel aciem mentis, non dicam carquis extendat vel aciem mentis, non dicam carnis? Ergo quantum nota sunt nobis opera ejus, laudemus eum per opera ejus. Invisibilia enim ejus, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur . «Generatio et generatio laudabit opera tua.» Omnis generatio laudabit opera tua. Forte enim omnis generatio dicta est, «generatio et generatio.» Non enim tamdiu dicturus erat, «generatio et generatio,» quamdiu finiret numerum omnium generationum; sed repetitio loquentis, in infinitum misit animum cogitantis. Ecce ista generatio quae nunc in carne est, transitura hinc sicut venit, laudat opera Dei; et illa cui succedenti cedit, laudabit utique opera Dei; et post illam erit alia; et usque in finem saeculi quam multae generationes! Hoc significans ait, «Generatio et generatio laudabit opera tua.» An forte duas quasdam generationes insinuare voluit ista repetitione? Sumus enim in ista generati
Abbreviated transcription (Latin):
us sise audi apłm emittentẽ tibi securitatem.
siue uiuimus. dño uiuimus. siue morimur dño
morimur Siue ergo uiuimus. siue morimur:
dñi sumus. Et unde factũ est ut eiꝰ sis & mortirss
quia p̃cio sui sangumis te redemit. Et mortuus.
quomodo perdit seruũ mortuũ. cuius mors est
prȩciũ tuũ e Idõ cũ dixisset. siue inuimus siue
morimur dñi sumus ut ostenderet ipsũ prȩtiũ:
nitudinis eꝰ non est finis. & eũ quẽ non capimus:
laudare debemus. Si eñi capimus est magnitudi
nis eiꝰ finis. Si aut̃ magni tudinis eiꝰ non est finis.
capere ex eo aliquid possumus dm̃ tamen totum
capere non possumus tam quã defioientes in eius
tem. de conditis conditorẽ. de creatura creatorẽ:
Uideamus quae hio fecerit. quȩ nolis nota sunt. quae
nobis manifesta sunt. Iilius eni in mensa bonitas
& int̾minabilis magnitudo. quanta alia fecit quȩ
nos non nouimus Quando quidem aciem oculox
spaciũ est. ubi uagatur acies nr̃a. Ultra caelos

Expanded text:
atem: «Sive vivimus, Domino vivimus; sive morimur, Domino morimur: sive ergo vivimus, sive morimur, Domini sumus.» Et unde factum est ut ejus sis et mortuus? Quia pretio sui sanguinis te redemit et mortuus. Quomodo perdit servum mortuum, cujus mors est pretium tuum? Ideo cum dixisset, «Sive vivimus, sive morimur, Domini sumus;» ut ostenderet ipsum pretium, «nitudinis ejus non est finis,» et eum quem non capimus, laudare debemus si enim capimus, magnitudinis ejus est finis: si autem magnitudinis ejus non est finis, capere ex eo aliquid possumus; Deum tamen totum capere non possumus; tanquam deficientes in ejus tem, de conditis Conditorem, de creatura Creatorem. Videamus quae hic fecerit, quae nobis nota sunt, quae nobis manifesta sunt. Illius enim immensa bonitas et interminabilis magnitudo, quanta alia fecit quae nos non novimus? Quando quidem aciem oculoruspatium est ubi vagatur acies nostra: ultra coelos
Abbreviated transcription (Latin):
oms diligentes se . & om̃s peccatores disperdet. Uidetis
quia est apud eũ saeueritas. apud quẽ tanta suauitas.
Saluos faciet om̃s sperantes in se. om̃s fideles. om̃sti¬
mentes se. om̃s in uocantes se in ueritate : & om̃s pec¬
catores disperdet. Quos om̃s peccatores. nisi ꝑseueran¬
tes in peccatis: dm̃i non se rep̃liendere audentes. con¬
tra dm̃ cotidie difputantes. ueniam delictorũ despe¬
rantes. & ex ipsa desperatione delicta cumulantes.
aut ueniã sibi peruersae ꝓ mittentes. & ex ipsa
ꝓmissione a peccatis & impietate non recedente se
Ueniet tempus ut separentur isti om̃s. & fiant illae
duae partes una addexterã altera ad finistrã Accipi¬
ant iusti regnũ aet̾num: eant illin ignẽ aet̾num
Et om̃s peccatores disperdet. Qm̃ haec ita sunt. &¬

Expanded text:
omnes diligentes se, et omnes peccatores disperdet.» Videtis quia est apud eum severitas, apud quem tanta suavitas. Salvos faciet omnes sperantes in se, omnes fideles, omnes timentes se, omnes invocantes se in veritate; «et omnes peccatores disperdet.» Quos «omnes peccatores,» nisi perseverantes in peccatis; Deum, non se, reprehendere audentes; contra Deum quotidie disputantes; veniam delictorum desperantes, et ex ipsa desperatione delicta cumulantes; aut veniam sibi perverse promittentes, et ex ipsa promissione a peccatis et impietate non recedentes? Veniet tempus ut separentur isti omnes, et fiant illae duae partes, una ad dexteram, altera ad sinistram; accipiant justi regnum aeternum, eant illi in ignem aeternum : «Et omnes peccatores disperdet.» 25.
Abbreviated transcription (Latin):
locutũ est uanitatẽ. Quando deniq loquentes
illi uanitatẽ. audirent uos loquentes ueritatem.
Quorũ os locutũ est uanitatẽ: & dextera corum
dextera iniquitatis: Quid tu int̾ eos cũ uasae pasto
rali habente quinq lapides: Dic mibi aliter
can dem legem qua significasti quinq lapidibus.
si gnifica &e aliter. D̾s canticũ norũ cantabo tibĩ
Canticũ nouũ gr̃a est. Canticũ nouũ: hominis
noui est Canticũ nouũ. testamenti noui eft
Cantabo itiquit tibi canticũ nouũ Sed neputes
grãm alege discedere. cũ magis ꝑ grĩm leximple¬
atur: in psalterio decem cordarũ psallam tibi in
psalterio decem cordarũ. in lege decem prȩceptoꝵ
ibi tibi psallam. ibi tibi gaudeam: ibi tibi cantẽ
canticũ noriũ. Quia plenitudo legis: caritas est.
Caeterũ qui non habent caritatẽ. psalteriũ portare
possunt: cantare non possunt Ego itaq inquit o
tradictionis. ut obmutescat psalteriũ meũ. In

Expanded text:
locutum est vanitatem.» Quando denique loquentes locutum est vanitatem.» Quando denique loquentes illi vanitatem, audirent vos loquentes veritatem? «Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum derali, habente quinque lapides? Dic mihi aliter: eamdem Legem quam significasti quinque lapidibus, significa et aliter. «Deus, canticum novum cantabo tibi.» Canticum novum, gratiae est; canticum novum, hominis novi est; canticum novum, Testamenti Novi est. «Cantabo tibi» inquit, «canticum novum.» Sed ne putes gratiam a Lege discedere, cum magis per gratiam Lex impleatur: «In psalterio decem chordarum psallam tibi. In psalterio decem chordarum,» in Lege decem praeceptorum: ibi tibi psallam, ibi tibi gaudeam, ibi tibi cantem canticum novum; quia plenitudo Legis charitas est . Caeterum qui non habent charitatem, portare psalterium possunt, cantare non possunt. Ego itaque, inquit, tradictionis, ut obtumescat psalterium meum: «In
Abbreviated transcription (Latin):
corporis. manus dĩ. Emitte manũ tuã exalto:
exime me & erue me de aquis multis: Quid est
de aquis multis : de populis multis. Quibus popu¬
lis : alienigenis. in fidelibus. siue fortis oppugnan¬
tibus: siue intus insidiantib Exime me deaquis
multis. in quibus mȩ exercebas in quib me ad
multis haec est illa aqua contradictionis. Exime
iam de istis aquis multis. aquib: eruet ds̃ corpris
xp̃ sui. aquib eruet ds̃ humilitatẽ dauid: Quid
est de aquis multis: Quid dixisti. ne aquae alter
intelligant᷑. Quid dixisti aquas multase Quid
dixi audi De manu filioꝵ alienoꝵ Audite frẽs
inter quos simus. inter quos uiuamus. a quib erui
de sideramus. Quorũ os locutũ est uanitatẽ ho¬
die uos om̃s si non ad haec diuina spectacula uer¬
bi di. congregati esietis: & eis hac hora permixti
uiueretis. quantas uanitates audiretis quorũ os

Expanded text:
corporis, manus Dei, «Emitte manum tuam ex alto; corporis, manus Dei, «Emitte manum tuam ex alto; et exime me, et erue me de aquis multis.» Quid est, «de aquis multis?» De populis multis. Quibus populis? Alienigenis, infidelibus, sive foris oppugnantibus, sive intus insidiantibus. «Exime me de aquis multis,» in quibus me exercebas, in quibus me ad Haec est illa aqua contradidictionis . «Exim» 8. Audiamus jam de istis aquis multis, a quibus eruet Deus corpus Christi sui, a quibus eruet Deus humilitatem David. Quid est, «de aquis multis?» Quid dixisti, ne aquae aliter intelligantur? quid dixisti aquas multas? Quid dixi, audi. «De manu filiorum alienorum.» Audite, fratres, inter quos simus, inter quos vivamus, a quibus erui desideremus. «Quorum os locutum est vanitatem.» Hodie vos omnes, si non ad haec divina spectacula verbi Dei congregati essetis, et eis hac hora permixti viveretis, quantas vanitates audiretis! «Quorum os
Abbreviated transcription (Latin):
munũ aduersus dñm: & aduersus xp̃m eius. con¬
uenerunt. conspirauerunt. Corusca. coruscationes:
& disperge eos. Crebresce miraculis tuis: & soluet᷑
conspiratio eoꝵ Corusca coruscationes: & disꝑges
eos lam minaculis territi: non audebunt aliquid
contra te. & in ipsis mira culis ex pauescentes. bȩsita¬
bunt. Quis est iste qui tanta potest: quis est ifte
qui sic exaltat᷑. cuius nom̃ tantũ ualet ẽ cũ dicunt
quis est iste : credituri sunt Coruscasti miraculis:
& dispersifti malã consensionẽ eoꝵ Emitte sagit¬
tas tuas & conturlubis eos. Sagitȩ potentis acutȩ.
prȩcepta tua. dicta tua. feriant coreoꝵ Emitte
sagittas tuas & cont̾babis eos. uulnerent᷑ male
sani: ut sanent̾ bene uuluerati. Et dicant iam
in ȩcclesia. & in corpore xp̃i constituti. dicant
adiutorio Veni& enĩ ipse dñs in uoce archange¬
li. & in tuba di descendet de caelo Ipse saluator

Expanded text:
unum adversus Dominum, et adversus Christum ejus . Conunum adversus Dominum, et adversus Christum ejus . Convenerunt, conspiraverunt. «Corusca coruscationes, et disperges eos.» Crebresce miraculis tuis, et solvetur conspiratio eorum. «Corusca coruscationes, et disperges eos.» Jam miraculis territi, non audebunt aliquid contra te, et in ipsis miraculis expavescentes haesitabunt. Quis est iste qui tanta potest? quis est iste qui sic exaltatur, cujus nomen tantum valet? Cum dicunt, Quis est iste, credituri sunt: coruscasti miraculis, et dispersisti malam consensionem eorum. «Emitte sagittas tuas, et conturbabis eos. Sagittae potentis acutae» ; praecepta tua, dicta tua feriant cor eorum. «Emitte sagittas tuas, et conturbabis eos.» Vulnerentur male sani, ut sanentur bene vulnerati; et dicant jam in Ecclesia et in corpore Christi constituti, dicant adjutorio. Veniet enim «ipse Dominus in voce archangeli, et in tuba Dei descendet de coelo» ; ipse Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
corrigentes. ut ostenderent eis motũ animi sui con¬
sciderunt uestim̃ta sua. & dixerunt. Quid hoc facitis:
homines & nos sumus. passibiles sicut & uos. & caepertꝰ
sub his uerbis cõmendare excellentiã dni nr̃i ibũ xp̃i.
humiliantes se. ut cõmendaret᷑ ds. quia indinati
erant caeli: ut descenderet dĩ In clina ergo caelos
tuos & descende Factum est lange montes & fumi¬
gabunt Montes. suꝑbos elationes terrenas tumidas
granditates Tange inquit. tange istos montes de
grã tua. da istis montib fumigabunt : quia fetebunt᷑
peccata sua fumus confitentiũ peccatorũ extor¬
quebit & lacrimas humiliatorũ suꝑborũ: Tange
montes & fumigabunt: quã diu non sunt tacti:
magni sibi uident᷑. Dicturi sunt. tumagnus es dñe
Picturi sunt & montes. tusolus altissimus in omnẽ¬
tram. Sed sunt quidã confpirantes. conuenientes

Expanded text:
corrigentes, ut ostenderent eis motum animi sui, concorrigentes, ut ostenderent eis motum animi sui, consciderunt vestimenta sua, et dixerunt, «Quid hoc facitis?» «Homines et nos sumus passibiles, sicut et vos.» Et coeperunt sub his verbis commendare excellentiam Domini nostri Jesu Christi , humiliantes se ut commendaretur Deus; quia inclinati erant coeli, ut descenderet Deus. «Inclina» ergo «coelos tuos, et descende.» Factum est. «Tange montes, et fumigabunt:» montes superbos, elationes terrenas, tumidas granditates: «Tange,» inquit, «tange» istos «montes;» de gratia tua da istis montibus: «et fumigabunt;» quia fatebuntur peccata sua. Fumus confitentium peccatorum extorquebit et lacrymas humiliatorum superborum. «Tange montes, et fumigabunt.» Quamdiu non tacti, magni sibi videntur. Dicturi sunt, Tu magnus, Domine ; dicturi sunt et montes, «Tu solus altissimus super omne Sed sunt quidam conspirantes, convenientes
Abbreviated transcription (Latin):
Fulgora coruscationẽ & dissipabis cos. emittẽ sagntas
tuas & conturbabis eos. Emitte manũ tuam exalto
& exime me. et erue mede aquis multis Corpus
xp̃i. humilis dauid. gr̃a plenus. de dõ prȩfumens. puig¬
nans in hoc scło: inuocat adiutoriũ di. In clina caelos
tuos & descende: Qui sunt caeli inclinati: apłi humili¬
ati liti enĩ caeli enarrant gloriã dĩ. & de his caelis
enarrantibus głam dĩ. mox dicit᷑ Non sunt loqu elȩ
neq sermones: quorũ non audientur uoces eorum
In omnẽ t̾ram exiuit sonus eorũ. & in fines orbis terrae
uerba eorũ Cum ergo isti caeli emitterent uoces
suas ꝑ om̃s terras. & facerent mirabilia. coruscante de
illis. & in tonante dño miraculis & prȩceptis: putati st̃
du descendisse de caelo ad homines Nant quida exgen¬
tibus hoc putantes: eis etiã sacrificare uoluerunt.
Tunc illi uidentes sibi deferri in debitũ honorẽ. &
ex pauescentes. & de testantes. & eos qui sic errabant

Expanded text:
os; emitte sagittas tuas, et conturbabis eos. Emitte manum tuam ex alto; et exime me, et erue me de aquis multis.» Corpus Christi, humilis David, gratia plenus, de Deo praesumens, pugnans in hoc saeculo, invocat adjutorium Dei: «Inclina coelos tuos, et descende.» Qui sunt coeli inclinati? Apostoli humiliati. Isti enim «coeli enarrant gloriam Dei:» et de his coelis enarrantibus gloriam Dei mox dic non audiantur voces eorum: in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum» . Cum ergo isti coeli emitterent voces suas per omnes terras, et facerent mirabilia, coruscante de illis et intonante Domino miraculis et praeceptis, putati sunt dii descendisse de coelo ad homines. Nam quidam ex Gentibus hoc putantes, eis etiam sacrificare voluerunt. Tunc illi videntes sibi deferri indebitum honorem, et expavescentes, et detestantes, et eos qui sic errabant
Abbreviated transcription (Latin):
linguas positas in manu di aboli de quibus pugnat.
conluctationẽ habetis non aduersus carnẽ & sangui¬
nẽ. sed aduersus principes & potestates & rectores¬
sͣ mundi tenebrarũ harũ. hoc est iniquorũ. Attendi¬
te ut discernatis uos. attendite ne putetis ueram
felicitatem esse. quã fibi optant homines. aut infir¬
mi. aut maligni. Ecce fratres. certe filios alienos
dixit. certe aquas multas: certe gladium malignũ.
:Uidete uanitatẽ quã loquunt᷑. & cauete ne talia
loquamini. cauete ne talia loquentes imi temini.
quorũ os locutũ est uanitatẽ. & dextera eorũ. qexte¬
ra inquitatis. Quã uanitatẽ locutũ est cor eorum.

Expanded text:
linguas positas in manu diaboli, de quibus pugnat, linguas positas in manu diaboli, de quibus pugnat, colluctationem habetis, «non adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, et rectores mundi tenebrarum harum» , hoc est, iniquorum. Attendite, ut discernatis vos; attendite, ne putetis veram felicitatem esse, quam sibi optant homines aut infirmi aut maligni. Ecce, fratres, certe filios alienos dixit, certe aquas multas, certe gladium malignum. Videte vanitatem quam loquuntur, et cavete ne talia loquamini, cavete ne talia loquentes imitemini. «Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis.» Quam vanitatem locutum est os
Abbreviated transcription (Latin):
quorã os locutũ est uanitatẽ. Et ut noueris
ipsos dici. cũ & hic dixisset de gladio maligno
erue me. secutus est & exime me de manu filiex
alienorũ. quorũ os locutũ est uanitatẽ: similit̃
sicut ibi Et quod sequit᷑. & dextera corũ dexte¬
ra iniquitatis: hoc & supra ꝓposuerat. quando
eos dycerat aquas multas. Tu eñi ne aquas mul¬
tas bonas putares: ex posuit eas ingladio maligno
Nunic ergo exponat qui dyxit. quorũ os locutũ
est uanitatẽ. & dextera eorũ dextera iniquitatis.
Qua uanitatẽ locutũ est os eorũ. & quomodo dextȩ
uelut nouellae constabilitȩ. in iuuentute sua.
felicitatẽ ipsorũ. uult enumerare. Attendite
xp̃i. attendite quos dicat alienigenas. quosdicat
filios alienos. quos dicat aquas contradictionis quos
dicat gladiũ malignũ. attendite obseero. quia
inter istos periclitamini. int̾ borũ linguas. ad¬
uersus carnis urãe desideria dimicatis. Int̃ horã

Expanded text:
quorum os locutum est vanitatem.» Et ut noveris quorum os locutum est vanitatem.» Et ut noveris ipsos dici; cum et hic dixisset, «De gladio maligno erue me,» secutus est, «Et exime me de manu filiorum alienorum, quorum os locutum est vanitatem:» similiter sicut ibi. Et quod sequitur, «Dextera eorum dextera iniquitatis;» hoc et supra posuerat, quando eos dixerat aquas multas. Tu enim ne aquas multas bonas putares, exposuit eas in gladio maligno. Nunc ergo exponat quod dixit, «Quorum os locutum est vanitatem,» «et dextera eorum dextera iniquitatis.» Quvelut novellae constabilitae in juventute sua.» Felicitatem ipsorum vult enumerare. Attendite,Christi; attendite quos dicat alienigenas, quos dicat filios alienos, quos dicat aquas contradictionis, quos dicat gladium malignum. Attendite, obsecro; quia inter istos periclitamini, inter horum linguas adversus carnis vestrae desideria dimicatis: inter horum
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde redemit dauid seruũ suũ e Vnde rede¬
mit xp̃m: Vnde redemit corpus xp̃r s de gladio
maligno erue me De gladio non sufficit. addidit
maligno Procul dubio est. gladius benignus Quis
erat fideles ab in fidelibus. filios a parentibus. & caete¬
ras necessitudines. dirẽpturus gladio putredinem
abscidenti: menbra aut̃ xp̃i sananti. Est ergo benig¬
nus gladius bis acutus. utroq acumine p̾̃potens uete¬
ris & noui testamenti. narratione p̃teriteꝵ: ꝓmissione
futurorũ Est ergo iste gladius benignus. ille autĩ
malignus est. quo ill loquunt᷑ uanitatem. quia
benignus est. quo ds loquit᷑ ueritatem Ergo agla¬
dio maligno erueme. filii quippe hominũ. dentes
eorũ arma & sagittae. & lingua eorũ gladius acutus
Ab hoc gladio maligno :erue me Qũe dixit modo
gladium: ipsos superus dixit a quas multas erue
me de aquis multis. Quas dixi aquas multas: ipsũ
dico malignũ gladium. Peniq de aquis multis
cum dixisset: secutus est de manu filiorũ alie noꝵ.

Expanded text:
de redimit Christum? unde redimit corpus Christi? «De gladio maligno erue me. De gladio,» non sufficit; addit, «maligno.» Procul dubio est gladius benignus. Quis erat fideles ab infidelibus, filios a parentibus, et caeteras necessitudines dirempturus, gladio putredinem abscindente, membra autem Christi sanante. Est ergo benignus gladius bis acutus, utroque acumine praepotens, Veteris et Novi Testamenti, narratione praeteritorum et promissione futurorum. Est ergo iste gladius benignus: ille autem malignus est quo illi loquuntur vanitatem; quia benignus est, quo Deus loquitur veritatem. Ergo, «A gladio maligno erue me. Filii» quippe «hominum dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus» : ab hoc gladio maligno erue me. Quem dixit modo gladium, ipsas superius dixit aquas multas: «Erue me de aquis multis.» Quas dixi aquas multas, ipsum dico gladium malignum. Denique de aquis multis cum dixisset; secutus est, «De manu filiorum alienorum,
Abbreviated transcription (Latin):
in corruptionẽ. Ergo si caro carter tibi est: non
corps est carcer tuus: sed corruptio corporo
tui Corpus eñi tuũ fecit ds̃ bonũ. quia bonus
est: corruptionẽ intulit iustus. quia iudex est
Illud habes debenefitio: illud habes de suppsi¬
tio Hoc ergo forte dixit. educ de carcere ani¬
mã meã: educ de corruptione animã meam.
Si sic intelligamus: non est blasphemia. intel¬
lectus constat. Ad extremũ fr̃s sicut arbitror:
Gaudenti eñi homini: & carcer latus est. Tristi:¬
& pratũ angustũ est. Ergo orat se eduoi ab an¬
gustia Quãuis eni in spe latitudinẽ habeat.
in re tamen p̾senti. angustatur. At tende angusti¬
as apłi Non habui requiem. sp̃ru meo dixtt.
quia non inuem tẏtum frẽm meũ Alio loco
Quis infirmat᷑ & ego non infirmor Quis scan¬
da liratur & ego non uroro qui ergo & infirna¬
batur. & urebat᷑. nonne in penis & carcere¬

Expanded text:
incorruptionem . Ergo si caro tibi carcer est, non incorruptionem . Ergo si caro tibi carcer est, non corpus est carcer tuus, sed corruptio corporis tui. Corpus enim tuum fecit Deus bonum, quia bonus est; corruptionem intulit justus, quia judex est: illud habes de beneficio, illud habes de supplicio. Hoc ergo forte dixit, «Educ de carcere animam meam,» Educ de corruptione animam meam. Si sic intelligamus, non est blasphemia; intellectus constat. 19. Ad extremum, fratres, sicut arbitror, Gaudenti enim homini et carcer latus est, et tristi pratum angustum est. Ergo orat se educi ab angustia. Quamvis enim in spe latitudinem habeat, in re tamen praesenti angustatur. Attende angustias Apostoli: «Non habui requiem spiritu meo,» dixit; «quia non inveni Titum fratrem meum» . Alio loco: «Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror» ? Qui ergo et infirmabatur et urebat
Abbreviated transcription (Latin):
moriar. eduo de carcere isto corporis ani¬
mam meã. Si festinat nimis. non habet
caritatem. De siderane quidẽ hoc debet
& coneupiscere sicut apłs ait: contupiscentiam
habens dissolui. & esse cũ xp̃o. multo eñi magis
optimũ. sed ubi est caritas: Ergo sequitur Ma¬
nere in carne: necessariũ ꝓpt᷑ uos De corpore
ergo educat ds. quando uoluerit. posset dici er
corpus nr̃ carcei non quia carcer est quod ds fecit
ordinata sensuum dispositiones. uidere. audira
ol facere. gustare contingere.: om̃is hacc cõpago
& fabricae distinctio: nõn potuit fieri nisi ado
qui omĩa operatus est. caelestia t̾restria sumna
& ima. uisibilia & in insibilia Quid ergo ibi pae¬
nale nr̃m e quod corruptibilis caro. quod mortalis:
quod indigens. hoc uonerit᷑ p̃mio Non em̃ cor¬
pus non erit. cũ corpus resurgat. sed quid ibi non
erit s corruptio. Corruptibile eñi hoc induet

Expanded text:
moriar; educ de carcere isto corporis animoriar; educ de carcere isto corporis animam meam. Si nimis festinat, non habet charitatem. Desiderare quidem hoc debet et concupiscere, sicut Apostolus ait: «Concupiscentiam habens dissolvi et esse cum Christo; multo enim magis optimum» . Sed ubi est charitas? Ergo sequitur, «Manere in carne necessarium propter vos.» De corpore ergo educat Deus, quando voluerit. Posset dici et corpus nostrum carcer, non quia carcer est quod fecit ordinata, sensuum dispositiones, videre, audire, olfacere, gustare, contingere; omnis haec compago et fabricae distinctio, non potuit fieri nisi a Deo, qui omnia operatus est, coelestia, terrestria, summa et ima, visibilia et invisibilia. Quid ergo ibi poenale nostrum? Quod corruptibilis caro, quod fragilis, quod mortalis, quod indigens: hoc non erit in praemio. Non enim corpus non erit, cum corpus resurgat. Sed quid ibi non erit? Corruptio: corruptibile enim hoc induet
Abbreviated transcription (Latin):
mundo Si diceret educ de carcere corpus
meũ: securi acciperemus carcerem mundũ
Fortasse tamen ꝓpt̃ aliqua quȩ nos tenent
desideria terrena. contra quȩ luctamur. &
dicaͥmus quia uideo aliam legem in menbris
meis repugnantẽ legi mentis meae. recte
diormus : educ animã in eã de hoo mundo:
id est de laboribus. & de pressuris huius scti
Non eñi caro quã tu fecisti: sed corruptela
carnis & pressarȩ. & temptationes: carcer
mihi sunt Aliqui aut̃ dixerunt.: carcerẽ
istum & speluncã: corpris hoc esse. ut hoc sit
educ de carcere animã meã/ Sed &iste intel¬
lectus: uacillat aliquantũ. Quid emi
magnũ. educ de carcere animã meã. educ
de corpore animã meãe. Latronũ animȩ
& sceleratorũ. nonne exeunt de corpore.
& eunt in peiores penas quã hi ꝓtulerunto
Quid ergo magnũ petitur. educ de carce¬
re animã meã. cũ siue sero siue cito. neces¬
st sit exire hinc e Forte iustus dioit iam

Expanded text:
mundo. Si diceret, Educ de carcere corpus mundo. Si diceret, Educ de carcere corpus meum; securi acciperemus carcerem mundum. Fortasse tamen propter aliqua quae nos tenent desideria terrena, contra quae luctamur et dimicamus, quia, «Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae» ; recte dicimus, Educ animam meam de hoc mundo, id est, de laboribus et pressuris hujus saeculi. Non enim caro quam tu fecisti, sed corruptela carnis, et pressurae, et tentationes carcer mihi sunt. 18. Aliqui autem dixerunt carcerem istum et speluncam corpus hoc esse, ut hoc sit, «Educ de carcere animam meam.» Sed et iste intellectus vacillat aliquantum. Quid enim magnum, «Educ de carcere animam meam,» Educ de corpore animam meam? latronum animae et sceleratorum nonne exeunt de corpore, et eunt in pejores poenas quam hic pertulerunt. Quid ergo magnum petitur, «Educ de carcere animam meam;» cum sive sero, sive cito, necesse sit exire? Forte justus dicit: Jam
Abbreviated transcription (Latin):
in uuo quodã habitaculo. alteri domus est. alteri
carcer est: Illi qui custodiunt homines inclusos
& sun domo sua custodiant: illi qui artius custodi¬
unt᷑. in carcere sunt Nuni quid & illi in carcere
dicendi sunt ÷ unũ habita culũ est. &illi & illi Aite¬
ri facit donũ libertas: alteri carcerem seruitus:
Quib dã ergo iusum est quad spelunca & carcer
mundus sit iste. & hoc onit ȩccła. ut decar¬
cere educatur: idest de hoc mundo de sũb
sole. ubi om̃ia uanitas. Picit᷑ eñi onña uanitas
& p̾sumpto sp̃s in om̃i opere hominis: quod
ipse laborat sub solȩ. Ergo extra istũ mim¬
dum nescio quare. quia pollicetur nobis ds̃ qđ
futuri simus: forte ideo de isto loco clama¬
mus. educ de carcere auima in eam: Anima
nr̃a ꝑfidem & spem in xp̃o est. si cut paulo
ante dixi. uita nr̃a abscondita est cu̾xp̃o
in dõ. corpus aut̃ nr̃m in isto carcere. in isto

Expanded text:
in uno quodam habitaculo, alteri domus est, alteri in uno quodam habitaculo, alteri domus est, alteri carcer est. Illi qui custodiunt homines inclusos; etsi in domo sua custodiant, illi qui arctius custodiuntur, in carcere sunt: numquid et illi in carcere esse dicendi sunt? Unum habitaculum est et illi et illi; alteri facit domum libertas, alteri carcerem servitus. Quibusdam ergo visum est quod spelunca et carcer mundus iste sit; et hoc orat Ecclesia, ut de carcere educatur, id est, de hoc mundo, de sub sole, ubi omnia vanitas. Dicitur enim, «Omnia vanitas, et praesumptio spiritus in omni opere hominis, quo ipse laborat sub sole» . Ergo extra istum mundum in nescio qua requie pollicetur nobis Deus quod futuri simus; forte ideo de loco isto clamamus, «Educ de carcere animam meam.» Anima nostra per fidem et spem in Christo est, sicut paulo ante dixi: «Vita vestra abscondita est cum Christo in Deo.» Corpus autem nostrum in isto carcere, in isto