comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ceritis in desideriis. ñ ea no¬
bis interdicta intelligimus
quȩ saluti congruunt. & quȩ
humana poscit infirmitas:
sed quia non om̃ib desideri¬
is seriuendũ. nec quicqͥd caro
concupiscit implendũ est:
De adhibendo tẽperantiȩ mo¬
do admonitos nos esse cogno¬
seimus. ut carni quȩ sub ani

Expanded text:
ceritis in desideriis , non ea nobis interdicta intelligimus quae saluti congruunt et quae humana poscit infirmitas. Sed quia non omnibus desideriis serviendum, nec quidquid caro concupiscit implendum est, de adhibendo temperantiae modo admonitos nos esse cognoscimus, ut carni, quae sub ani
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ continet in mysterio
dignitatis: Ecce inqͥt beatꝰ stepha¬
nus uideo cęlos aꝑtos.
& filium hominis stantem
adextris dĩ: Considerate at¬
tentius dilectissimi fr̃s. cum
re uidisset. cur se filiũ homi

Expanded text:
tamen continet in mysterio dignitatis. ecce, inquit beatus Stephanus, uideo caelos apertos et filium hominis stantem a dextris dei. considerate adtentius, dilectissimi fratres, cum re uidisset, cur se filium homi
Abbreviated transcription (Latin):
lominus ab angłis in die fac¬
tus hominũ: qui coeternus
& coequalis dõ patri. dies
nunciate diem de die salu¬
tare eius: Quid est diem
de die: nisi filium de patre:
Est igitur de patre filius
de die dies: sed tamen pat̾
& filius non duo dies. sed il¬
nus est dies Est de patre
filius. de dõ ds̃ . pater tam̃
& filius non duo dii. sed unꝰ
est dd̃ Unus igitur dies eter¬
nitatis simul pater & filius
a nobis agnoscitur:ͥ in die
autẽ tẽporis solus filius in¬
uenitur: Dies enĩ eternus
pater & filius. nr̃m corpus
& animã fecit: in die uero
temꝑis solus filius nr̃m cor

Expanded text:
lo minus ab angelis, in die faclo minus ab angelis, in die factus est hominum, qui, coaeternus et aequalis Deo Patri, dies nuntiate diem de die, salutare ejus . Quid est diem de die, nisi Filium de Patre? Est igitur de Patre Filius, de die dies; sed tamen Pater et Filius non duo dies, sed unus est dies. Est de Patre Filius, de Deo Deus; Pater tamen et Filius non duo dii, sed unus est Deus. Unus igitur dies aeternitatis simul Pater et Filius a nobis agnoscitur, in die autem temporis solus Filius invenitur. Dies etenim aeternus Pater et Filius nostrum corpus et animam fecit; in die vero temporis solus Filius nostrum cor
Abbreviated transcription (Latin):
lis de immortali. uisibilis de
inuisibili. mutabilis de incom¬
mutabili. opus de opifice. Ae
creatore creatura. de factore
factura. paruus de immenso.
tẽporalis de eterno. humilis
de altissimo. plasmatus elimo.
de illo qui om̃ia creauit ex
nichilo: Cuius est inenarra¬
bilis om̃ipotentia. qua nos gra¬
tuita bonitate fecit: nec minꝰ
tamen inenarrabilis gr̃a. qua
nos om̃ipotentissima misera¬
tione saluauit: qui & opus
creatricis om̃ipotentiȩ gratis
fecit: & opus gr̃e saluatricis.
om̃ipotenter impleuit: Illic
habens potestatẽ condendi
& regendi creaturã suã: hic
habens potestatẽ ponendi &
sumendi ꝓ nobis animã suam:
Om̃ipotentiã uero nunc dici¬
mus qua uerbum quod in
principio erat. & apud dm̃
erat. & ds̃ erat: fecit om̃e
quod non erat: Gratiã uero
qua uerbum caro factũ: ue¬
nit quȩrere & saluũ facere
quod perierat: Om̃ipotentiã:
qua fecit omnẽ diem: Orãm:
qua certo die concipi. &
certo die dignatus est nasci:
Idem igitur minoratus pau¬

Expanded text:
lis de immortali, visibilis de invisibili, mutabilis de incommutabili, opus de opifice, de creatore creatura, de factore factura, parvulus de immenso, temporalis de aeterno, humilis de altissimo, plasmatus e limo de illo qui omnia creavit ex nihilo. Cujus est inenarrabilis omnipotentia, qua nos gratuita bonitate fecit; nec minus tamen inenarrabilis gratia, qua nos omnipotentissima miseratione salvavit. Qui et opus creatricis omnipotentiae gratis fecit, et opus gratiae salvatricis omnipotenter implevit: illic habens potestatem condendi et regendi creaturam suam, hic habens potestatem ponendi et sumendi pro nobis animam suam. Omnipotentiam vero hanc dicimus, qua Verbum, quod in principio erat, et apud Deum erat, et Deus erat, fecit omne quod non erat; gratiam vero, qua Verbum caro factum venit quaerere et salvum facere quod perierat; omnipotentiam, qua fecit omnem diem; gratiam, qua certo die concipi et certo die dignatus est nasci. 4. Idem igitur minoratus pau
Abbreviated transcription (Latin):
sed auditor incredulus confu¬
tatur: Sed iam uideamus qͣs
pro nobis natus ꝑferat xp̃s
iniurias: quibus ue rursus
iniuriȩ illȩ uirtutibus deco¬
rentur: Et ante omĩa. femineo
se sexu concipi patitur: qui
in exordio mundi om̃ipotenti
manu de masculo operatus ẽ
feminã : Sed hanc humilita.¬
tem nascendi:: uirginalis ma¬
tris sublimat integritas Et
quãuis natus xp̃c femineo ut
infans lacte pascatur:l tamen
ut rerum potens uirgineis nu¬
tritur uberibus: atq ut pri¬
mũ illũ in has scłi ꝓcellas &
fluctuantis sentinam mundi.
uterus maternus effudit:
iulissimis circũdatur pannis:
Pannis induitur ille ꝓ nobis:
qui cum crearet om̃ia. terras
luce ꝑfudit. cȩlũ sycieribus
adornauit. & ignea solẽ cla¬
ritate uestiuit: Obuoluitur
quidem pannis: sed hi panni
noua stella radiante mune¬
rantur: amagis. & exultantibus
angłis honorantur: Et ut no

Expanded text:
sed auditor incredulus confutatur. Sed jam videamus quas pro nobis natus perferat Christus injurias, quibusve rursus injuriae illae virtutibus decorentur; et ante omnia femineo sexu se concipi patitur, qui in exordio mundi omnipotenti manu de masculo operatus est feminam. Sed hanc humilitatem nascendi virginalis matris sublimat integritas. Et quamvis natus Christus femineo, ut infans, lacte pascatur; tamen ut rerum potens virginibus nutritur uberibus, atque ut primum illum in has saeculi procellas, et fluctuantis sentinam mundi uterus maternus effudit, vilissimis circumdatur pannis. Pannis siquidem induitur ille pro nobis, qui cum crearet omnia, terras luce perfudit, coelum sideribus adornavit, et ignea solem claritate vestivit. Obvolvitur quidem pannis, sed hi panni nova stella radiante munerantur a magis et exsultantibus angelis honorantur. Et ut no
Abbreviated transcription (Latin):
dni ꝑ annos singulos celebra¬
tur: ore cunctoꝵ fideliũ epi¬
phania uenerabiliter nuncul¬
patur: Et quia grecũ batur
esse uocabulũ: multis est la¬
tinis incognitũ: Inde est qd̃
nomen istud om̃s quidẽ lati-¬
ni dicunt ł sed non om̃s in¬
ueniuntur nosse quod di¬
cunt: Proinde bonũ est ut
cuncti qui diẽ hodiernum
epiphaniã nuncupant. &¬
cur hoc dicatur ignorant:
sacramentũ diei huius nomi¬
nis intex pretatione cognos¬
cant: Debet enĩ diei huius
bus. & ideo sollemnitatis
causa non debet ignorari: Hũc
ergo diem sicut diximus epi

Expanded text:
ni per annos singulos celebratur, ore cunctorum fidelium Epiphania venerabiliter nuncupatur. Et quia Graecum probatur esse vocabulum, multis est Latinis incognitum. Inde est quod nomen istud omnes quidem Latini dicunt, sed non omnes inveniuntur nosse quod dicunt. Proinde bonum est ut cuncti qui diem hodiernum Epiphaniam nuncupant, et cur hoc dicatur ignorant, sacramentum diei hujus nominis interpretatione cognoscant. Debet enim diei hujus ri, et ideo solemnitatis causa non debet ignorari. Hunc ergo diem, sicut diximus, Epi
Abbreviated transcription (Latin):
contagio pulueris sicut reli¬
quũ corpus immunes custodi¬
re nequimus. ipsã terrenȩ in¬
habitationis necessitat̃e desi¬
gnant :l quia inquantũ coti¬
die desides nos & negligentes
afficimur: intantũ etiã mag¬
ni quiq & summȩ conuersa¬
tionis uiri acȩlesti quã maxi¬
me diligunt contemplatione
reuocantur: ut si dixerimus
quia peccatũ non habemus.
nos ipsos seducamus: & ueri¬
tas non sit in nobis: Qui er¬
go lotus est non indiget nisi
ut pedes lauet. sed est mun¬
dus totus: quia qui ablutus¬
tus est fonte baptismatis in
remissione om̃ium peccatoꝵ
non indiget rursus. immo ñ
potest eodẽ modo ablui. sed
dulgentia tergant᷑: Est enĩ
toto actionũ suarũ corpore
mundus. exceptis dũtarat
his quȩ menti necessitate cu¬
rȩ temporalis adheserunt:
ob quoꝵ cotidianã sordida¬
tionem simul & emundatio¬
nem cotidie dicimus orantes
& dimitte nobis debita nr̃a.
sicut & nos dimittimus debi¬

Expanded text:
contagio pulveris, sicut relicontagio pulveris, sicut reliquum corpus, immunes custodire nequimus, ipsam terrenae inhabitationis necessitatem designant, qua in quantum quotidie desides nos et negligentes afficimur, in tantum etiam ut magni quique et summae conversationis viri a coelesti, quam maxime diligunt, contemplatione revocantur, ut si dixerimus, Quia peccatum non habemus, nos ipsos seducamus, et veritas non sit in nobis . Qui ergo lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus; quia qui ablutus est fonte baptismatis in remissionem omnium peccatorum, non indiget rursus, imo non potest eodem modo ablui, sed dulgentia tergantur. Est enim toto actionum suarum corpore mundus, exceptis duntaxat iis quae menti necessitate curae temporalis adhaeserunt, ob quorum quotidianam sordidationem simul et emundationem quotidie dicimus orantes, Et dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debi
Abbreviated transcription (Latin):
audiens solito mor amoris di¬
uini feruore correptus respon¬
dit: Dñe. non tantũ pedes sed
& manus & caput: Ac si aꝑte
dicat: Quia iã te docente in¬
telligo quod lauando pedes
meos errata mea te munda¬
re significas. non solũ pedes.
sed & manus & caput tibi la¬
uandũ offero: quia ñ solũ
incessu. sed etiã actu. iusu qͦq
auditu. gustu. olfactu. & ta¬
ctu. multa me cõmittere. quȩ
ate debeant dimitti ñ ambi¬
go Sed feruido amatori qͥd
respondeat dñs. quomodo
hunc ad intelligentiã mysti¬
cȩ lauationis paulatĩ ꝓuocet
audiamus: Qui lotus est
inquit ñ indiget nisi ut pe¬
des lauet: sed est mundus
totus: Manifeste denuntiat
quod lauatio pedũ illa re¬
missionẽ quidẽ peccatoꝵ de¬
signaret. non tamen eã quȩ
semel in baptismate datur.
sed illã potius quã cotidiani
fideliũ reatus. sine quibus in
hac uita non uiuitur. coti¬
diana gr̃a eius mundantur:
Dedes nãq quib incedentes
terrã tangimus. ideoq eos a

Expanded text:
audiens, solito mox amoris divini fervore correptus, respondit, Domine, non tantum pedes meos, sed et manus et caput. Ac si aperte dicat: Quia, jam te docente intelligo, quod lavando pedes meos errata mea te mundare significas, non solum pedes, sed et manus et caput tibi lavandum offero; quia non solum incessu, sed etiam actu, visu quoque, auditu, gustu, olfactu et tactu, multa me committere, quae a te debeant dimitti, non ambigo. Sed fervido amatori quid respondeat Dominus, quomodo hunc ad intelligentiam mysticae lavationis paulatim provocet, audiamus. Qui lotus est, inquit, non indiget, nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus. Manifeste denuntiat quod lavatio pedum illa remissionem quidem peccatorum designaret, non tamen ea quae semel in baptismate datur, sed illa potius qua quotidiani fidelium reatus, sine quibus in hac vita non vivit, quotidiana ejus gratia mundantur. Pedes namque, quibus incedentes terram tangimus, ideoque eos a
Abbreviated transcription (Latin):
illo uini mirabilis poculo:
peccatis ebriũ mortale genus
uisitasse se xp̃s ostendit: Et
ideo km̃i in spiritalib donis

Expanded text:
illo vini mirabilis poculo peccatis ebrium mortale genus visitasse se Christus ostendit? Et ideo, carissimi, in spiritualibus donis
Abbreviated transcription (Latin):
suis precib adiuuare: cum re¬
pente liberatus magnis cȩpit
uocib clamare dicens: Dõ gr̃as.
ecce discesit. ecce exiit: ante

Expanded text:
suis precibus adjuvare; cum repente liberatus coepit magnis vocibus clamare dicens: Deo gratias, ecce discessit; ecce exiit, ante
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ cognouimus. operando
semꝑ exercere meminerimꝰ:
ne de nobis dicatur illud
apł̃i petri: quia melius erat
eis uiã ueritatis non agnosce¬
re. quã post agnitionẽ retror¬
sum conuerti. ab eo quod tra¬
ditum est illis. hoc est sc̃õ
mandato: Et in signũ inqͥt
cui contradicetur: Signo
dominicȩ crucis multi sepe

Expanded text:
quae cognovimus, operando semper exercere meminerimus, ne de nobis dicatur illud apostoli Petri: Quia melius erat eis viam veritatis non agnoscere, quam post agnitionem retrorsum converti ab eo quod traditum est illis sancto mandato. Et in signum, inquit, cui contradicetur. Signo Dominicae crucis multi saepe
Abbreviated transcription (Latin):
tere eundem etiam dm̃ ue¬
rum de dõ uero: & ȩterno
patri filiũ semꝑ e̾e coeternũ:
Quod autem futuro tẽpore
dicitur hic erit magnus &
filius altissimi uocabitur: ne mo
ita intelligendũ putet. quod
dñs xp̃s ante partũ uirginis
non fuerit: sed ita hoc potiꝰ
dictum intelligamus. quia
potentiam diuinȩ maiesta¬
tis quã dei filius ȩternaliter

Expanded text:
tere eumdem etiam Deum verum de Deo vero, et aeterno Patri filium semper esse coaeternum. Quod autem futuro tempore dicitur, Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur, nemo ita intelligendum putet quod Dominus Christus ante partum virginis non fuerit, sed ita hoc potius dictum intelligamus, quia potentiam divinae majestatis quam Dei Filius aeternaliter
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat intus ingressus. l &
tot facti sunt xp̃i cultores:
quot diabolus corrruptores
se putauerat uirginis inue¬
nisse: Remansit itaq iu¬
uenis qui ꝓbationis huius
auctor extiterat. qui se puta¬
bat defensorẽ uirginis supe¬
rare: hic splendorem dum
ꝓuocaret ad luctum: uitã
quã uidebatur habere ami¬
sitͥ & mortẽ quã quȩ rebat
inuenit: Succecdunt riden¬
tib lacrimȩ:l & insultanti¬
bus finẽ lamentationis im¬
ponunt: Attendit uirgo
lugentẽ iudice. & quẽ mi¬
nantẽ antẽ contempserat:
nunc deprecantẽ exaudit:
Ilico igitur ut cȩpit orare
pro mortuo. & amortuis exei¬
tat saluum qui morti fuerat
deputatus. & ad gaudium
euocat. qui fuerat precipi¬
tatus in luctũ: Nam qui in¬
cestus fuerat mortuus. castus
exurgit: & fit prȩdicator ca¬
stimonii: qui ꝑsecutor exti¬
terat castitatis: Ad hec sa¬
crilegi conturbantur in tẽ

Expanded text:
us intus ingressus; et tot facti sunt Christi cultores, quot diabolus corruptores se putaverat virginis invenisse. Remansit itaque juvenis qui reprobationis hujus auctor exstiterat: qui se putabat defensorem virginis superare, hic splendorem, dum provocaret ad uxum, vitam, quam videbatur habere, amisit: et mortem, quam quaerebat, invenit. Succedunt ridentibus lacrymae, et insultantibus finem lamentationes imponunt. Attendit virgo lugentem judicem, et quem minantem ante contempserat, nunc deprecantem exaudit. Illico igitur ut coepit orare pro mortuo, et a mortuis excitat salvum, qui morti fuerat deputatus; et ad gaudium evocat, qui fuerat praecipitatus in luctum. Nam qui incestus fuerat mortuus, castus 458 exsurgit; et fit praedicator castimonii, qui persecutor exstiterat castitatis. 9. Ad haec sacrilegi conturbantur in te
Abbreviated transcription (Latin):
cata quã sua uulnera: plus
illoꝵ impietat᷑e. quã suã mor¬
tẽ: Et recte plus: In illorũ
quippe iniquitate erant mul¬
ta quȩ plangi: in illius autẽ
morte non erat quod debuis¬
set doleri: Illorum impieta¬
t̃e mors sequebat᷑ eterna:
huius autẽ mortẽ uita ꝑpe¬
tua Imitemur ergo in aliqͦ
dilectissimi fr̃s tanti megistri
fidẽ: tam preclari martyris
caritat᷑e: Diligamus nos huiꝰ
animo in ecclesia fr̃s nr̃os:
quo ille tunc dilexit inimi¬
cos suos Sed quod peuis est
aliquotiens ñ solũ inimicos ñ
diligimus: sed nec amicis qͥdẽ
fidem integrã custodimus:
Sed dicit aliquis ñ possũ di¬
ligere inimicũ meũ: quem
cõtidie uelut hostẽ patior
crudelissimũ: Oquicumq ille
es attendis quid tibi fecerit
homo. & non consideras quid
tu feceris deo: cũ enĩ tu mul¬
tũ grauiora in dm̃ peccata
cõmiseris: quare ñ dimittas
homini paruũ. ut tibi ds̃ digne¬
tur dimittere multũ : Recole
quid tibi in euangłio ueritas

Expanded text:
cata quam sua vulnera, plus illorum impietatem quam suam mortem; et recte plus. In illorum quippe iniquitate erant multa quae plangi, in illius autem morte non erat quod debuisset doleri; illorum impietatem mors sequebatur aeterna, hujus autem mortem vita perpetua. Imitemur ergo in aliquo, dilectissimi fratres, tanti magistri fidem, tam praeclari martyris caritatem; diligamus nos hoc animo in Ecclesia fratres nostros, quo ille tunc dilexit inimicos suos. Sed quod pejus est aliquoties non solum inimicos non diligimus, nec amicis quidem fidem integram custodimus. Sed dicit aliquis: non possum diligere inimicum meum, quem quotidie velut hostem patior crudelissimum. O quicunque ille es, attendis quid tibi fecerit homo, et non consideras quid tu feceris Deo; cum enim tu multo graviora in Deum peccata commiseris, quare 204 non dimittis homini parum, ut tibi Deus dignetur dimittere multum? Recole quod tibi in Evangelio Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
nandã: Quia bimi occisi sui:
doctrina & oꝑatione ꝑfectos
indicat: Quia uero infra: sim¬
plices uel idiotas: fidei tamen
non fictȩ constantia fortes eque
denunciat: Quod illi quidẽ
occisi sunt. sed xp̃s qui quȩre¬
batur uiuens euasit insinuat
corꝑa quidẽ ab impiis posse
tio tota seuit: nullatenus eis
uel uiuentib uel occisis posse
auferri. sed eos ueraciter con¬
testari: quia siue uiuimus :
dño uiuimus. siue morimur

Expanded text:
nandam. Qui a bimatu occisi sunt, doctrina et operatione perfectos indicant; qui vero infra, simplices vel idiotas, fidei tamen non fictae constantia fortes aeque denuntiant. Quod illi quidem occisi sunt, sed Christus qui quaerebatur vivenrum ab impiis posse tio tota saevit, nullatenus eis vel viventibus, vel occisis posse auferri, sed eos veraciter contestari: Quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur,
Abbreviated transcription (Latin):
Prophetauit itaq symeon: ꝓ¬
phetauerat copulata coniuigio
ꝓphetauerat uirgo: Debuit
eriã uidua. ne qua aut ꝓfessio
deesset aut sexus:l & ideo an¬
na & stipendiis uiduitatis &
moribus talis inducitur: ut
digna plane fuisse credatur:
se nunciaret: Cuius merita cũ
Alibi descripserimus cũ uiduas
hortaremur. hoc loco qͣm̃ ad
alia ꝓperamus non putamus
iteranda: Non ociose tamen

Expanded text:
prophetauit itaque Symeon, prophetauerat copulata coniugio, prophetauerat uirgo, debuit etiam uidua, ne qua aut professio deesset aut sexus. et ideo Anna et stipendiis uiduitatis et moribus talis inducitur, ut digna plane fuisse credatur, um nuntiaret. cuius merita cum alibi descripserimus, cum uiduas hortaremur, hoc loco, quoniam ad alia properamus, non putamus iteranda. non otiose tamen
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ inuenire non poss&:
Pater uero suscitati filii tri¬
stis abscessit l & ut legitur
turbis furentib uicarium
dereliquit: Hirgineo itaq
corpori stridentes prȩparart̃
flãmas ÷ sed corpus quod in¬
cendia libidinum superaue¬
rat : refrigeriũ in mediis flã¬
mis inuenit: Et quȩ ad hoc
focos ingressa fuerat ut ar-¬
deret. cȩpit ꝑ scãm uirginita¬
tẽ algere : ut disceretur ur¬
ginitas flãmas sibi & incendia
penitus dominari non posse:
Nec illos perisse existimes:
quos ꝓ nomine xp̃i consump¬
sit incendiũ: Namq cũ lege¬
ris heliam ignib raptũ:. &̃
pueros tres in mediss ignibus
nulla ratione consumptos. aut
quia laurentiũ craticula su¬
sceptũ recolis. & agnen sicut
teclam flammarĩi globos eua-¬
sisse cognoscis: nullam in his
suspiceris uarietatẽ fidei tc̃
fuisse: Una etenĩ fides scõs

Expanded text:
hominum invenire non posset. Pater vero suscitati filii tristis abscessit, et ut legitur turbis furentibus vitiatum dereliquit. Virgineo itaque corpori stridentes praeparantur flammae, sed corpus, quod incendia libidinum superaverat, refrigerium 542 in mediis flammis invenit: et quae ad hoc focos ingressa fuerat, ut arderet, coepit per sanctam virginitatem algere, ut disceret virginitas flammas sibi et incendia penitus dominari non posse. Nec illos periisse aestimes, quos pro nomine Christi consumpsit incendium. Nam cum legeris Eliam ignibus raptum, et pueros tres in mediis ignibus, nulla ratione consumptos: aut quia Laurentium craticula consumptum recolis, et Agnem, sicut Theclam flammarum globos evasisse cognoscis, nullam in his suspiceris varietatem fidei tunc fuisse; una etenim fides s
Abbreviated transcription (Latin):
euangłista qui ex hebreis &
hebreo sermone scripsit ȩuan¬
geliũ. etiã asinȩ facit menti¬
onem. ꝓuida utriq dispen¬
satione ut quoꝵ salutẽ seri¬
bendo quȩsierunt: hos saluan¬
dos adño mystice docerent
bis inquit aliquid dixerit:
dicite quia dñs his opus ha¬
bet & confestim dimittet eoᷤ.
Et doctorib prȩcipitur. ut
si quid eis obstiterit aduersi¬
tatis. si quis ꝓhibuerit pecca¬
tores alaqueis diaboli solui.
& ꝑ confessionẽ fidei dño ad¬
duci: non tam̃ prȩdicando de¬
sistant: sed constanter insinu¬
ent. quia dñs ad ȩdificandã
eccłam talib opus habet:
Quauis enĩ seuus ꝑsecutor sit¬
& immanis : non potest eoꝵ
obsistere saluationi. quos

Expanded text:
evangelista, qui ex Hebraeis et evangelista, qui ex Hebraeis et Hebraeo sermone scripsit Evangelium, etiam asinae facit mentionem, provida utraque dispensatione, ut quorum salutem scribendo quaesierunt, hos salvandos a Domino mystice docerent quit, aliquid dixerit, dicite quia Dominus his opus habet, et confestim dimittet eos. Et doctoribus praecipitur, ut si quid eis obstiterit adversitatis, si quis prohibuerit peccatores a laqueis diaboli solvi, et per confessionem fidei Domino adduci, non tamen praedicando desistant, sed constanter insinuent quia Dominus ad aedificandam Ecclesiam talibus opus habet. Quamvis enim saevus sit persecutor et immanis, non potest eorum obsistere salvationi quos
Abbreviated transcription (Latin):
sed habeat uitã eternam: ⁊
Duos ad exhibenda iumen¬
ta misit discipulos:⁊ ut sig¬
nificaret in utrũq populũ
cireũcisionis scilicet & prepu¬
tii prȩdicatores esse destinan¬
dos. Sel certe duos misit.
ut eosdẽ predicatores doc¬
trina simul & operatione
ꝑfectos esse moneret: ne uel
erroris uerba indocti uerita¬
ti miseerent: uel ea quȩ rec¬
te docuissent. ꝑuerse uinen¬
do negarent: Inuenietis inqͥt
asina alligata  & pullũ cum
ea Soluite. & adducite mi¬
chi Pullũ quoq alligatũ fu¬
isse alii euangelistȩ testant᷑
Nterq enĩ populus funib pec¬
catoꝵ erat circũplexus. &
solutione diuina opus habe¬
bat: Iste lege quã acceperat
male utendo: ille nũquam
accipiendo peccauerunt: H¬
de bene dicit apłs. quia ñ
est distinctio:  om̃s enĩ pecca¬
uerunt. & egent gła dĩ: ur
Et pulchre tres alii euange¬
listȩ qui gentibus scripsert:
pullũ solummodo dño allatũ
memorant: Matheus autem

Expanded text:
sed habeat vitam aeternam . sed habeat vitam aeternam . Duos ad exhibenda sibi jumenta misit discipulos, ut significaret in utrumque populum, circumcisionis videlicet et praeputii, praedicatores esse destinandos. Vel certe duos misit, ut eosdem praedicatores doctrina simul et operatione perfectos esse moneret: ne vel erroris verba indocti veritati miscerent, vel ea quae recte docuissent perverse vivendo negarent. Invenietis, inquit, asinam alligatam et pullum cum ea, solvite et adducite mihi. Pullum quoque alligatum fuisse alii evangelistae testantur. Uterque enim populus funibus peccatorum erat circumplexus, et solutione divina opus habebat; iste lege quam acceperat male utendo, ille nunquam accipiendo peccaverat. Unde bene dicit Apostolus: Quia non est distinctio: omnes enim peccaveruEt pulchre alii tres evangelistae, qui gentibus scripserunt, pullum solummodo Domino adductum memorant. Matthaeus autem
Abbreviated transcription (Latin):
pacis ꝑducit: Hierosolima
etenĩ uisio pacis interpretat᷑:
Et bene cum ad montẽ oliue¬
ti uenisset dñs. discipulos
qui hec animalia adduce¬
rent misit. quia non nr̃is
ad eũ meritis. sed sola ipsius
gr̃a largiente ꝑuenimus: io¬
hanne accestante qui ait: &
in hoc est caritas. non quasi
nos dilexerimus dñm sed
quod ipse dilexit nos Mons
naq oliueti celsitudinẽ domi¬
nicȩ dilectionis qua nos mise¬
ricorditer illustrare ac salua¬
re dignatus est insinuat. ñ
solum quia olei natura lucis
ministra est & laboꝵ dolo¬
rũq solamen uerũ etiam
cunctis quib immiscetur so¬
let excellere liquoribus: Et
apłs dde caritate locuturus:
adhuc inquit excellentiorẽ
tem igitur oluieti ueniens dñs.
asinos sibi quibꝰ ierosolimã pe¬
tat precipit exhiberiꝰ figura¬
te significans hoc quod alibi
dicit aꝑte: quia sic dilexit
ds mundũ. ut filiũ suã uni¬
genitũ cdaret: ut om̃is qui
credit in ipso non pereat

Expanded text:
pacis perducit. Hierosolyma pacis perducit. Hierosolyma etenim visio pacis interpretatur. Et bene cum ad montem Oliveti venisset Dominus, discipulos qui haec animalia adducerent, misit: quia non nostris ad eum meritis, sed sola ipsius gratia largiente, pervenimus, Joanne attestante, qui ait: Et in hoc charitas est, non quasi nos dileximus Deum, sed quia ipse prior dilexit nos . Mons namque Oliveti celsitudinem Dominicae dilectionis, qua nos misericorditer illustrare ac salvare dignatus est, insinuat; non solum qui olei natura lucis ministra est, et laborum dolorumque solamen, verum etiam quia cunctis quibus immiscetur, solet excellere liquoribus. Et Apostolus de charitate locuturus: Adhuc, inquit, excellentiorem tem igitur Oliveti veniens Dominus, asinos sibi quibus Hierosolymam petat, praecepit exhiberi, figurate significans hoc quod alibi dicit aperte: Quia sic  mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in ipsum non pereat,
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo dñs instar agni pascha¬
lis ante quinq dies quam pa¬
ti inciperet locũ passionis ad¬
it  ut se insinuaret esse illũ
de quo prȩdixit ysaias Sicut
ouis ad occisionẽ ducetur. l &
quasi agnus corã tondente
obmutescet. & non aperiet os
suũ: Et paulo superius: Ipse
autẽ uulneratus est ꝓpter ini¬
quitates nr̃as : & liuore eius
saluati sumus Sed inuidoꝵ
corda principũ in cunctis quȩ
ꝓuide gessit. eũ ꝑsequi quam
in eum credere maluerunt:
& multũ miseri. uitȩ auctorẽ
morti potius dare. quã ꝑ eũ
ipsi uiuificati studebant.
Nerũ nos ꝑfidoꝵ cȩcitate de-¬
clinata. eoꝵ magis exempla
qui fideliter dñm laudauere
sequamur: l & iter eius mysti¬
cum. mystica ut decet incer¬
pretatione scrutemur: Asina
& pullus quib sedens ieroso¬
limã uenit. utrusq populi
uidei udelicet & gentilis
simplicia corda designant:
quib ipse prȩsidens quȩq
anoxia libertate suo frenats
imperio. ad uisionẽ suꝑnȩ

Expanded text:
Ergo Dominus instar agni paschalis ante quinque dies, quam pati inciperet, locum passionis adiit, ut se insinuaret esse illum de quo praedixit Isaias: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tondente se obmutescet, et non aperiet os suum . Et paulo superius: Ipse autem vulneratus est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus. Sed invidorum corda principum in cunctis, quae provide gessit, eum persequi quam in eum credere maluerunt, et multum miseri vitae auctorem morti potius dare, quam per eum ipsi vivificari studebant. Verum nos perfidorum caecitate declinata eorum magis exempla qui fideliter Dominum laudavere, sequamur, et iter ejus mysticum mystica, ut decet, interpretatione scrutemur. Asina et pullus ejus, quibus sedens Hierosolymam venit, utriusque populi, Judaei videlicet et gentilis, simplicia corda designant, quibus ille praesidens quaeque a noxia libertate suo frenans imperio ad visionem supernae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ subleuant: dũ in eo solam
tes: Quinquaginta annos
nonclũ habes. e abrahã udi¬
sti: Quos benigne redemp¬
tor ñr acarnis suȩ intuitu
submouet.l & ad diuinita¬
tis contemplationẽ trahit di¬
cens Amen am̃ dico uobis:
ante quã abrahã fieret ego
sum: Ante enĩ preteriti tẽ

Expanded text:
n sublevant; in eo solam tes. Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham vidisti? Quos benigne Redemptor noster a carnis suae intuitu submovet, et ad divinitatis contemplationem trahit dicens: Amen, amen dico vobis, antequam Abraham fieret, ego sum. Ante enim praeteriti te
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ prȩclara designantur.
quod & ds̃ fuerit & dñs pri¬
us ante incarnationẽ xp̃s
& quod populus eius ab ipso
saluandus iam tunc annuncia¬
batur: Et ideo dictũ ẽ Ipse
saluũ faciet ppłm suũ apecca
tis eoꝵ ut uere ds̃ Dei enĩ est
uirtutis apeccato saluare: uel
peccata dimittere: Iste ergo
filius dĩ habens popłm suum.
ipsum uenit ut dictũ est libe

Expanded text:
erbum praeclara designantur, quod et Deus fuerit et Dominus prius ante incarnationem Christus, et quod populus ejus ab eo salvandus jam tunc annuntiabitur. Et ideo dictum est: Ipse enim salvum faciet populum suum a petis eorum, ut vere Deus. Dei enim est virtutis a peccato salvare, vel peccata dimittere. Iste ergo filius Dei habens populum suum, ipsum venit, ut dictum est, libe
Abbreviated transcription (Latin):
nostram sine iniquitate:
accepit carnẽ nr̃am cũ mor¬
talitate: Accepit animã ius¬
tam ꝑ quã nr̃is animabus
iusticiam redderet: Carnẽ
uero ꝓpterea dignatus est
habere mortalem: ut scđm
ipsam moriens mortẽ uince¬
ret: scđm ipsam etiã resur¬
geret. ꝑ quam nr̃a quoq cor¬
pora suscitaret: Magnum
mysterium dilectissimi fr̃s.
magnũ duinȩ dilectionis
indicium: homo dm̃ contem¬
nens. adõ discessit: Ds̃ homi¬
nẽ diligens: ad homines ue¬
nit: Dilexit impiũ : ut face¬
ret iustum: Dilexit infirmũ:
ut faceret sanum: Dilexit
ꝑuersũ:  ut faceret rectum:
Dilexit mortuũ ut faceret
uiuum: Et quid amplius di¬
cam: Quandoquidem ds̃
unigenitus humanã naturã
tantum dilexit: ut eã non
solum apotestate mali ange¬
li liberaret: uerũ etiã in se¬
ipso suꝑ om̃s bonos angłos
in patris dextera collocaret:
Natura enim quȩ in primo
homine a malo angło capti¬
uata fuerat : ipsa nunc in
scđo homine suꝑ om̃s bonos

Expanded text:
ate, accepit carnem nostram cum mortalitate; accepit animam justam, per quam nostris animabus justitiam redderet, carnem vero propterea dignatus est habere mortalem, ut secundum ipsam moriens mortem vinceret, secundum ipsam etiam resurgeret, per quam nostra quoque corpora suscitaret. 6. Magnum mysterium, dilectissimi fratres, magnum divinae dilectionis indicium. Homo Deum contemnens a Deo discessit, Deus hominem diligens ad homines venit. Dilexit impium, ut faceret justum; 554 dilexit infirmum, ut faceret sanum; dilexit perversum, ut faceret rectum; dilexit mortuum, ut faceret vivum. Et quid amplius dicam? quandoquidem Deus unigenitus humanam naturam tantum dilexit, ut eam non solum a potestate mali angeli liberaret, verum etiam in seipso super omnes bonos angelos in Patris dextera collocaret. Natura enim quae in primo homine a malo angelo captivata fuerat, ipsa nunc in secundo homine super omnes bonos
Abbreviated transcription (Latin):
dicit presidi. Insensate. sua
sor animarũ. alienare me
speras ꝑ has penas ab amo¬
re ddei mei saluatoris nr̃i ihu¬
xp̃i. Sed non ꝑotes: quia ha¬
beo corroboratorẽ meũ & sal¬
uatorem ip̃m dñm iħra¬

Expanded text:
dixit presidi: «Insensate et male sua- sor animarum, alienare me speras per has penas ab amore Dei mei et Saluatoris Iesu Christi. Sed non potes, quia habeo corroboratorem meum et Saluatorem ipsum domi
Abbreviated transcription (Latin):
rib meliora subungens st̃m¬
plici cũ deuotione lȩtifices:
Lauabis sine dubio & faciẽ
nitate deterges: si diumno
iocundior cultu nullius ua

Expanded text:
 meliora subjungens, simplici cum devotione laetifices. Lavabis sine dubio et faciem nitate deterges, si divino jucundior cultu nullius a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerantiȩ radicib mittat:
Multis eñĩ libet qͦd audiunt. boni
operis initia ꝓponunt:l secl mor
ut fatigari aduersitatib cȩperus:
inchoata derelinquunt: Petro¬
sa ergo terra humor̃e non habu¬
it: quȩ hoc quod germinaue¬
rat. ad fructũ ꝑseuerantie non
ꝑduxit: Multi namq cũ uer¬
bum contra auaritiã audiunt.
eandem auaritiã decestantur:
rerum om̃ium contemptum
laudant: sed mer ut uiderit
animus quod concupiscat: ob¬
liuiscitur quod laudabat:
Multi cũ uerbũ contra luxu¬
riã audiunt. pollutiones car¬
nis non solum ꝑpetrare non

Expanded text:
severantiae radicibus mittat. Multis enim libet quod audiunt, boni operis initia proponunt; sed mox ut fatigari adversitatibus coeperint, inchoata derelinquunt. Petrosa ergo terra humorem non habuit, quae hoc quod germinaverat ad fructum perseverantiae non perduxit. Multi namque cum verbum contra avaritiam audiunt, eamdem avaritiam detestantur, rerum omnium contemptum laudant; sed mox ut viderit animus quod concupiscat, obliviscitur quod laudabat. Multi cum verbum contra luxuriam audiunt, pollutiones carnis non solum perpetrare non
Abbreviated transcription (Latin):
die pasche idest quartaderĩa luna ad
uesperũ iussꝰ ẽ ĩmolari. signifi¬
cans eũ qui nos suo sanguine
redempturus. ante quinq
dies paschȩ. id est hodierno
die magno prȩcedentium se¬
quentiumq populoꝵ gaudio
nit in tẽplũ dĩ. & erat coti¬
die docens in eo: Quinta.Uiii.
demũ ꝑacta ddie ubi ueteris
pasc e sacramenta hactenus
obseruata cõsummauit. ac
noui deinceps obseruanda di¬
scipulis sacramenta contradi¬
dit: egressus in montẽ oliue¬
ti tentus est aiuidȩis. & mane
crucifixus: Ipsa nos die adȩmoni¬
ca dominatione redemit: qua
antiquus ille hebreoꝵ popłs

Expanded text:
schae, id est quarta decima luna, ad vesperam jussus est immolari: significans eum qui nos suo sanguine redempturus ante quinque dies paschae, id est, hodierno die magno praecedentium sequentiumque populorum gaudio nit in templum Dei, et erat quotidie docens in eo. Quinta demum peracta die, ubi veteris paschae sacramenta hactenus observata consummavit, ac nova deinceps observanda discipulis sacramenta contradidit, egressus in montem Oliveti, tentus est a Judaeis, et mane crucifixus, ipsa nos die a daemoniaca dominatione redemit, qua antiquus ille Hebraeorum pop
Abbreviated transcription (Latin):
conderet᷑: & licet reuolutio
lapidis. euacuatio monum̃ti.
depositio linteoꝵ & totius
facti angłi narratores copio¬
se ueritatẽ dominicȩ resur¬
rectionis astruerent: & mu
ruit. non solũ colloquens cũ

Expanded text:
conderetur. Et licet revolutio lapidis, evacuatio monumenti, depositio linteorum, et totius facti angeli narratores copiose veritatem Dominicae resurrectionis astruerent; et muruit : non solum loquens cu
Abbreviated transcription (Latin):
tutes operando: De quo baptis¬
mate. ascensurus in cęlũ dicit
discipłis: Uos autẽ baptira¬
bimini sp̃u scõ non
post multos hos dies Sed dili¬
gentius intuendũ est. quia cũ
dixisset suꝑ quẽ uideris sp̃m.
descendentem: addidit & ma-¬
nentẽ suꝑ eum: Et in scõs enĩ
eius sp̃s descendit: Herũ quia
quãdui sunt in corꝑe peccato
carere nequeunt. quia cęle¬
stium contemplationi semper
oculũ mentis intendere non
sufficiunt. sed sepius hunc ad
terrenȩ curã conuersationis in¬
flectunt: iin eoꝵ ꝓcul dubio cor¬
dibus sp̃s aliquando uenit. ali¬
quando recedit: Unde dictũ
est: Sp̃s ubi uult spirat. & uo¬
cem eius audis: l secd nescis un¬
de ueniat. & quo uadit: Ue
nit quippe ad scõs. uadit ã
idonei non sunt: euis ꝑ tẽꝑa

Expanded text:
 operandi. De quo baptismate ascensurus in coelum, dixit discipulis: Vos autem baptizabimini in Spiritu sancto non post multos hos dies . Sed diligentius intuendum est quia cum dixisset: Super quem videris Spiritum descendentem, addidit, Et manentem super eum; in sanctos enim ejus Spiritus descendit. Verum quia quandiu sunt in corpore, peccato carere nequeunt, quia coelestium contemplationi semper oculum mentis intendere non sufficiunt, sed saepius hunc ad terrenae curam conversationis inflectunt, in eorum proculdubio cordibus Spiritus aliquando venit, aliquando recedit. Unde dictum est: Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, sed non scis unde veniat, aut quo vadat . nit quippe ad sanctos, vadit a idonei non sunt, ejus pe
Abbreviated transcription (Latin):
de medio turbarũ dicamusq
saluatori Beatus uenter qui
te portauit: & ubera quȩ su¬
xisti. Uere enĩ beata parens.
quȩ sicut quidã ait enixa est
puerpera regẽ. qui cȩlũ terrãq
tenet ꝑ scł̃a:÷ cuius nomen
& eterno cõplectens omia gy¬
ro imperiũ sine fine manet:
quȩ uentre beato gaudia
matris habens cũ uirginita¬
tis honore  nec primã simi¬
lem uisa est nec habere se

Expanded text:
de medio turbarum, dicamusque Salvatori: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . Vere enim beata parens, quae sicut quidam ait enixa est puerpera Regem. Qui coelum terramque tenet per saecula, cujus. Numen et aeterno complectens omnia gyro, Imperium sine fine manet; quae ventre beato, Gaudia matris habens cum virginitatis honore, Nec primam similem visa est, nec habere se
Abbreviated transcription (Latin):
gelistȩ suꝑ gloriosos sedent
thronos. ubi multitudo mar¬
trum in eterna gła gloriat᷑
ubi copiositas uirginum. in

Expanded text:
gelistae super gloriosos sedent thronos, ubi multitudo martyrum in aeterna gloria gloriatur, ubi copiositas virginum in
Abbreviated transcription (Latin):
Ostensurus głam sue maie¬
statis in montẽ discipulos
cducit. ut discant ipsi. di¬
scant qui hanc uidere sici¬
unt. non eam fibi in huuis
scłi ꝓfundo. sed in regno su

Expanded text:
Ostensurus gloriam suae Majestatis, in montem discipulos ducit, ut discant ipsi, discant omnes qui hanc videre sitiunt, non eam sibi in hujus saeculi profundo, sed in regno su
Abbreviated transcription (Latin):
& prȩcursor dñi saluatoris.
quem diu uenturũ populis
uerbo prȩdicauerat. ipsũ iam
uenientẽ ad se sicut ex lectio¬
ne scĩ ȩuangłii fr̃s modo cum
legeretur audistis: mox digi¬
to demonstrauit dicens Ec̃ce
agnus dĩ÷ͥ ecce qui tollit pecca¬
ta mundi: Ecce agnus dĩͥ ecce
innocens & ab om̃i peccato im¬
munis. ut pote qui os quidem
ne peccatrice traxit maculam
culpe: Ecce qui tollit peccatũ
mundi: Ecce qui ustus inter
peccatores. mitis inter impios.
hoc est agnus inter lupos appa¬
rens : etiã peccatores & impios
iustificandi habet potestat᷑e:
Quomodo autẽ peccata tollat¬
mundi. quo ordine iustificet
impios: apls petrus ostendit
qui ait: Non corruptibili ar

Expanded text:
 praecursor Domini Salvatoris, quem diu venturum populis verbo praedicaverat, ipsum jam venientem ad se, sicut ex lectione sancti Evangelii, fratres, modo cum legeretur, audistis, mox digito demonstravit, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ecce Agnus Dei, ecce innocens et ab omni peccato immunis, utpote qui os quidem ne peccatrice traxit maculam culpae. Ecce qui tollit peccata mundi, ecce qui justus inter peccatores, mitis inter impios, hoc est, quasi agnus inter lupos apparens, etiam peccatores et impios justificandi habet potestatem. Quomodo autem peccata mundi tollat, quo ordine justificet impios, apostolus Petrus ostendit, qui ait: Non corruptibili
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. qui eas ab initio concreuit
in niues. durauit in glatiem.
egyptiis uercit in sanguinẽ. &
hebreis sitientib manare arida
de rupe prȩcepit: quȩ innu¬
merabilium multitudinẽ po¬
puloꝵ stillicidiis noui fontis
uice maternoꝵ uberũ nutrie¬
bat: Quid primũ stupeas. qͥd
mireris: Uinũ de aqua. an aqͣm
de petra: Sed nulla te qui¬
cũq inter ista cuntaris infide¬
litas turbet: ł quod dubium
non est ad nutum creatoris cre¬
aturarum elementa pendere:
Aut cur non creclamus uirtute
dominica uinũ fieri potuisse
de aqua: cum nobis operan¬
te dõ fomentis imbriũ terrȩ
de gremio ꝑ ministeria uine¬
arum aqua surgat in uinum:
Hoc inquit fecit ih̃s initium
signoꝵ in chana galileȩ. & ma¬
nifestauit głam suã.ͥ & credi¬
derunt in eum discipuli eius:
Crediderunt discipuli non
utiq hoc quod fieri cernebar.
sed illud quod carnalis uide

Expanded text:
num, qui eas ab initio concrevit in nives, duravit in glaciem, Aegyptiis vertit in sanguinem, et Hebraeis sitientibus manare arida de rupe praecepit, quae innumerabilium multitudinem populorum stillicidio novi fontis, vice maternorum uberum, nutriebat. Quid primum stupeas, 70 quid mireris, vinum de aqua, an aquam de petra? Sed nulla te, quicunque inter ista cunctaris, infidelitas turbet, quod dubium non est ad nutum Creatoris creaturarum elementa pendere: aut cur non credamus virtute dominica vinum fieri potuisse de aqua, cum nobis, operante Deo, fomentis imbrium terrae de gremio per ministerium vinearum aqua surgat in vinum? Hoc, inquit, fecit Jesus initium signorum in Cana Galilaeae, et manifestavit gloriam suam, et crediderunt in eum discipuli ejus. Crediderunt discipuli non utique hoc quod fieri cernebant, sed illud quod carnalis vide
Abbreviated transcription (Latin):
dit in medio doctoꝵ. audi¬
ens & interrogans illos. hu¬
manȩ est humilitatis indi¬
ciũ. l immo etiã eximium
discende humilitatis exem¬
plum: Dei quippe uirtus &
dĩ sapientia eternaq diui¬
nitas loquitur: Ego sapientia
habrto in consilio: & erudi¬
tis intersum cogitationibus
Meum est consiliũ & ȩquitas:
mea prudentia mea est forti¬
tudo: Per me reges regnant.
& conditores legum iusta de-¬
cernunt: Beatus homo qui
audit me. qui uigilat ad fo-¬
res meas cotidie⁊ & obseruat
ad postes ostii mei : Ipsa homi¬
ne induta ad audiendos ho¬
mines aduenire dignata est:
ut nimirũ hominib quãuis
summo ingenio pr̃editis. ne-¬
cessariã discendi uerbi for¬
mã prerogaret. l ne si qui di¬
scipuli ueritatis fieri refuge¬
rent: magistri efficerentur
erroris: Et bene qui uiuenis
erat doctrinȩ subiturus of¬
ficium. puerulus adhuc se.¬
niores audit & interrogat:
ut uidelicet eoꝵ ꝓuida dis¬
pensatione compescat auda-¬

Expanded text:
dit in medio doctorum audidit in medio doctorum audiens et interrogans illos, humanae est humilitatis indicium, imo etiam eximium discendae humilitatis exemplum. Dei quippe virtus, Dei sapientia aeterna quae divinitus loquitur: Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Meum est consilium et aequitas, mea est prudentia, mea est fortitudo, per me reges regnant, et conditores legum justa decernunt. Beatus homo qui audit me, et qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . Ipsa homine induta ad audiendos homines advenire dignata est, ut nimirum hominibus, quamvis summo ingenio praeditis, necessariam discendi verbi formam praerogaret: ne si qui discipuli veritatis fieri refugerent, magistri efficerentur erroris. Et bene qui juvenis erat doctrinae subiturus officium, puerulus adhuc seniores audit et interrogat, ut videlicet eorum provida dispensatione compescat audac
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sequamur: Nam qui hu¬
militatis eius uestigia sequi
dedignatur:l qua temeritate
sperat se ad intuenda clarita¬
re: Quod ergo dñs ꝑ omnes
annos cũ parentib in pascha
ierosolimam uenit: humanȩ
nimirũ est humilitatis indi¬
offerenda dõ sacrificioꝵ spi¬
ritaliũ uota concurrere: &
auctorẽ suũ oracionib lacri¬
misq sibi conciliare ꝓfusis
fecit ergo dñs inter homines
homo natus: quod faciendũ
hominib ꝑ angelos imperaue¬
rat ds̃: Seruauit ipse legẽ:
quã dedit. l ut nobis qui pu¬
ri homines sumus seruandũ
ꝑ omĩa quicquid d̃s iubet os¬
tenderet: Sequamur iter
humane conuersationis eius.
si deitatis gloriã delectamur
intueri. si optamus habitare
in domo eius eterna in cęlis.
uidere uoluntatẽ dñi. & ꝓ
tegi atemplo scõ eius: Et ne-
ulla in eternum malorũ au-¬
ra pulsemur: meminerimus
prȩsentis eccłȩ domũ necessa¬
riis precum mundarũ fre¬
Uiiii. quentare muneribus Quod
ipse duodennis in templo se¬

Expanded text:
dicta sequamur. Nam qui humilitatis ejus vestigia sequi dedignatur, qua temeritate sperat se ad intuenda claritare? Quod ergo Dominus per omnes annos cum parentibus in Pascha Hierosolymam venit humanae nimirum est humilitatis indi sacrificiorum spiritualium vota concurrere, et auctorem suum orationibus lacrymisque sibi conciliare profusis. Fecit ergo Dominus inter homines homo natus quod faciendum hominibus per angelos imperaverat Deus. Servavit ipse legem quam dedit, ut nobis qui puri homines sumus, servandum per omnia quidquid Deus jubet, ostenderet. Sequamhumanae conversationis ejus, si divinitatis gloriam delectamur intueri, si optamus habitare in domo ejus aeterna, in coelis videre voluptatem Domini, et protegi a templo sancto ejus . Et ne ulla in aeternum malorum aura pulsemur, meminerimus praesentis Ecclesiae domum necessariis precum mundarum frequentare muneribus. Quod ipse duodenis in templo se
Abbreviated transcription (Latin):
ad głam: Nec inter uana
igitur nobis desipiendũ est
nec inter aduersa trepidandũ:
Ibi quidẽ blandiuntur de

Expanded text:
 IV. Nec inter vana igitur nobis desipiendum est, nec inter adversa trepidandum. Ibi quidem blandiuntur de
Abbreviated transcription (Latin):
Dassione canunt: quod sermo¬
ne non norunt: Occisi prȩdi¬
cant. ÷ quod uiui ñ poterant:
Nec nouũ quid dicit᷑. ut in¬
nocens sanguis aut dõ referat
laudes. aut suas indicet pas¬
siones: cũ abel sanguis clamet
ad cęlũ: aut occisoꝵ animȩ
ab altari uociferentur ad dm̃:
Contulit martyriũ laudem:
quib negauerat natura ser¬
monẽ: Licuit sanguine cla¬
mare  quib narrare non li¬
cebat uoce: Licuit sanguine
Miscent cũ dño colloquia:
quib humana negata sunt
uerba: Sedenĩ occisis innocentib
istis impleta st̃ ꝓpheciȩ uer¬
ba dicentis: Nox in rama au¬
dita est fletus & plorationis.
rachelis flentis filios suos: &

Expanded text:
assione canunt quod sermone non norunt, occisi praedicant quod vivi non poterant. Nec novum quid dicitur, ut innocens sanguis aut Deo referat laudes, aut suas indicet passiones, cum Abel sanguis clamet ad coelum, aut occisorum animae ab altari vociferentur ad Deum. Contulit martyrium laudem, quibus negaverat natura sermonem. Licuit sanguine clamare, quibus narrare non licebat voce: licuit sanguine Miscent cum Domino colloquia, quibus humana negata sunt verba. Sed enim occisis innocentibus istis, impleta sunt prophetiae verba dicentis: Vox in Rama audita est fletus et plorationis, Rachelis flentis filios suos,
Abbreviated transcription (Latin):
tere. agenerali indulgentia
nec iudaicũ uoluit crimen
excludere: Quoꝵ itaq ꝑfidi¬
am detestamur. eoꝵ fidem si

Expanded text:
tere, a generali indulgentia nec Judaicum voluit crimen excludere. Quorum itaque perfidiam detestamur, eorumdem fi
Abbreviated transcription (Latin):
lamatabthani. hoc est ds̃ meus.
ds meus. quare me dereliqui¬
sti: Hac inquã uoce usus est.
ut quod ꝓphetia annunciaue¬
rat: rei exitus approbaret: Et
q̃m sequentia pene manifesta
sunt. ulum inspiciamus uersi¬
culum in quo ait: ego sum.
uermis & non homo: Cur to¬
tius dñs creature. uermicu¬
lo se uoluit cõparari: Possu¬
mus hoc quidem humilitati
primitus assignare. quȩ sc̃oꝵ
uirtus est maximaͥ sicuit sc̃s
moyses ante dm animal se ir¬
racionabile ꝓfitetur: dauid
puliee se sep̃e cõmemorat. Sed
magis illud accipiendũ puto.
q̃m uermis nulla extrinsecus
admixtione alieni corporis
sed de sola & pura terra pro¬
creatur÷ ideo illũ cõparatũ
sola & pura maria generatur:. t̃.

Expanded text:
lamma sabacthani? hoc est: Deus meus, lamma sabacthani? hoc est: Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti ? Hac, inquam, voce usus est, ut quod prophetia annuntiaverat rei exitus approbaret. Et quoniam sequentia pene manifesta sunt, illum inspiciamus versiculum in quo ait: Ego autem sum vermis et non homo . Cur totius Dominus creaturae vermiculo se voluerit comparari, possumus hoc quidem humilitati primitus assignare, quae sanctorum virtus est maxima, sicut sanctus Moyses ante Deum animal se irrationabile profitetur, David pulicem se saepe commemorat. Sed magis illud accipiendum puto: am vermis nulla extrinsecus admixtione alieni corporis, sed de sola ac pura terra procreatur, ideo illum comparatum sola et pura Maria generatur.