comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
discussione dignum. & ea pro ur̃is
numinib cura dicere. in quib ñ te¬
causȩ pręuaricatorẽ putemus quod
nos magis cõmoiteas quȩ contra illos
discipossunt quan ꝓeis aliquid dicas.
Ad sumũ tamen ne te hoc lateat
& insaerilega conuitia in prudentẽ
trabat scias xp̃ianis catholicis quoꝵ
inur̃o oppilo &iam arccła constitu¬
ta ẽ. nullũ coli mortuoꝵ. nihil deniq
ut numen adorari quod sit factum
& conditũ adõ. sed unũ ipsum deum
qui fecit & condidit omĩa. Disserent᷑
ista latius ipso uero & uno dõ adiuuan.¬
te. cum te grauiter agere uelle cogno¬
ominis eximus meritoq hono¬
rabilib ac desiderabilib filiis
armentario & paulinȩ. augustinꝰ
indño salutẽ. Uir egregius filius
m̃s ruferius ad finis ur̃ retulit mihi
quid dño uoueritis. Qua eius narra¬
tiore hilaratꝰ. & ibidem menuens ne
aliud suadeat ille tẽptator. qui bonis
talib Antiquinis inuido extandam

Expanded text:
discussione dignum et ea pro uestris discussione dignum et ea pro uestris numinibcausae praevaricatorem putemus, quo nos magis commoneas quae contra illos dici possunt, quam pro eis aliquid dicas. Ad summam tamen, ne te hoc lateat, et in sacrilega conuicia inprudentem trahat, scias a Christianis catholicis, quorum in uestro oppido etiam ecclesia constituta est, nullum coli mortuorum, nihil denique ut numen adorari, quod sit factum et conditum a deo, sed unum ipsum deum, qui fecit et condidit omnia. disserentur ista latius ipso uero et uno deo adiuuante, cum te grauiter agere uelle cognoOMINIS EXIMIIS MERITOQVE HONORABILIBUS AC DESIDERABILIBUS FILIIS ARMENTARIO ET PAULINAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Vir egregius, filius meus Ruferius, adfinis uester, rettulit mihi, quid domino uoueritis. qua eius narratione hilaratus et ibidem metuens, ne aliud suadeat ille temptator, qui bonis talibus antiquitus inuidet, exhortandam
Abbreviated transcription (Latin):
luisse. cum publicã sacroꝵ urestroꝵ
cȩlebrationẽ cõmemorares. nisi ut
nobis decuriones & plurimates ciuita.¬
tis per platras ur̃ȩ urbis bacchantes
ac furentes ante oculos quasi specula
poneremus. in qua cȩbebritate si numi¬
ne in habitamini certe uidetis quabe
illud sit. quod adimit. mentẽ. Si autẽ
fingitis. quȩ sunt ista oiam inpubli.¬
co ur̃a seereta uel quo ꝑtinde tam
turpe mendatium: Deinde cur
nulla fatura canitis si uates estis:
Aut cur spoliatis curcũstantes si sami
estis: Cum igitur hȩc nos e alia
quȩ nunc prȩger mittenda existimo
ꝑ epłam tuam feceris recordari. quid
nos derideamus deos ur̃os quos abs te
ipso subtiliter derideri intelligit qui
& ingenium tuum nouit. & legit lit.¬
teras tuas. Itaq si aliquid inter nos
de his rebus uis agamus. quod etati
prudentrȩq tuȩ congruit. quod deniq
de nr̃o ꝓposito iure carissimis nr̃is
flagitari potest. quȩre aliquid nr̃a

Expanded text:
luisse, cum publicam sacrorum uestrorum luisse, cum publicam sacrorum uestrorum celebrationem commemorares, nisi ut nobis decuriones et primates ciuitatis per plateas uestrae urbis bacchantes ac furentes ante oculos quasi specula poneremus. in qua celebritate si numine inhabitamini, certe uidetis, quale illud sit, quod adimit mentem; si autem fingitis, quae sunt ista etiam in publico uestra secreta? uel quo pertinet tam turpe mendacium? deinde cur nulla futura canitis, si uates estis? aut cur spoliatis circumstantes, si sani estis? Cum igitur haec nos et alia, quae nunc praetermittenda existimo, per epistulam tuam feceris recordari, quid nos derideamus deos uestros, quos abs te ipso subtiliter derideri nemo non intellegit, qui et ingenium tuum nouit et legit litteras tuas? itaque si aliquid inter nos de his rebus uis agamus, quod aetati prudentiaeque tuae congruit, quod denique de nostro proposito iure a carissimis nostris flagitari potest, quaere aliquid nostra
Abbreviated transcription (Latin):
non dubitaueris admoronẽ confugere
ut scribis & eius uersu tetueri. quo ait.
trabit sua quẽq uoluptas. Nam si
tibi auctoritas maronis placoe sicut
placrre significas. ꝓfecto & iam illud
placae. Primus ab ghereo uenit satur.¬
nus olimpo. Arma iouis fugiens. &
regnis exul adeptus. Et cetera quib
rum atq huiusmodi deos ur̃os uult
intelligi homines fuisse. Legerat
enim ille multam historiam uetusta
auctoritate roboratam. quam &iam
tullius legerat. qui hoc idẽ indialo¬
gis plus qua postulare audereniꝰ com¬
memorat. & ꝑducere in hominũ noti.¬
ciam quantũ illa tẽpora patrebatur.
molitur. Quod autẽ dicis eo nr̃is
ur̃a saera prȩponi quod uos publice
colitis deos. nos autẽ seeretiorib con¬
irenticulis utimur. primo illud abs
te quȩro quomodo oblitus sis libe.¬
rũ illum. quẽ paucoꝵ sacratoꝵ ocu.¬
lis cõmittendũ putes. Deinde tu
ipse iudicas nihil aliud te agere uo-¬

Expanded text:
non dubitaueris ad Maronem confugere, non dubitaueris ad Maronem confugere, ut scribis, et eius uersu te tueri, quo ait: Trahit sua quemque uoluptas. nam si tibi auctoritas Maronis placet, sicut placere significas, profecto etiam illud placet: Primus ab aetherio uenit Saturnus Olympo arma Iouis fugiens et regnis exul ademptis et cetera, quibus eum atque huius modi deos uestros uult intellegi homines fuisse. legerat enim ille mysticam historiam uetusta auctoritate roboratam, quam etiam Tullius legerat, qui hoc idem in dialogis plus, quam postulare auderemus. commemorat et perducere in hominum notitiam, quantum illa tempora patiebantur, molitur. Quod autem dicis eo nostris uestra sacra praeponi, quod uos publice colitis deos, nos autem secretioribus conuenticulis utimur, primo illud abs te quaero, quo modo oblitus sis Liberum illum, quem paucorum sacratorum oculis committendum putatis. deinde tu ipse iudicas nihil aliud te agere uo
Abbreviated transcription (Latin):
recalent. si uero &e sonus nobis ur̃ non
rationabiliter displicae. & me bene in¬
terpretatũ illud uocabulũ recognoscis.
habes quod succenseas uirgilio tuo qui
herculem ur̃m ad sacra quę illi ab euan.¬
dyo erlebrantur inuitat hoc modo.
Et nos ce tua dextra dipede saera scđo.
Secundo pede optat ut ueniat. ergo
uentre optat herculẽ non famonem.
De quo tumultũ nobis insultare dignariꝰ
Cerumtanen si ridere delectat. habes
apud uos magnam materiam facetarũ
dm̃ stertutium. deameluacinam. urene¬
rem caluam. drum timorẽ. deũ pallorẽ.
deam febrẽ. & cetera innnerabilia
huiuscemodi. quib romani antiqui
simulaeroꝵ cultores templa fecert᷑ &¬
colenda censuert̃. Quȩ si neglegis. ro.¬
manos deos neglegis. ex quo intellegeris
non romanis initiari sacris. & tamen
ui deris omnino plus quã nos fortasse
illa sacra nihil penchere. sed ex eis ires.¬
cio quã captare ad huius uitȩ transi.¬
tum uoluptat̾e. quippe qui &iam

Expanded text:
recalent. si uero et sonus nobis noster non recalent. si uero et sonus nobis noster non rationabiliter displicet et me bene interpretatum illud uocabulum recognoscis, habes quod suscenseas Vergilio tuo, qui Herculem uestrum ad sacra, quae illi ab Euandro celebrantur, inuitat hoc modo: Et nos et tua dexter adi pede sacra secundo. secundo pede optat ut ueniat. ergo uenire optat Herculem Namphamonem, de quo tu multum nobis insultare dignaris. uerum tamen si ridere delectat, habes apud uos magnam materiam facetiarum: deum Stercutium, deam Cluacinam, Venerem Caluam, deum Timorem, deum Pallorem, deam Febrem et cetera innumerabilia huiusce modi, quibus Romani antiqui simulacrorum cultores templa fecerunt et colenda censuerunt. quae si neglegis, Romanos deos neglegis, ex quo intellegeris non Romanis initiatus sacris, et tamen uideris omnino plus quam nos fortasse illa sacra nihili pendere, sed ex eis nescio quam captare ad huius uitae transitum uoluptatem, quippe qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nominũ ab surditate cõmota inmrentẽ
non uenerit haberoe uos & insacerdotib
euchaddares. & in nominib ab addires.
Non puto ego ista tibi cum scriberes in
animo non fuisse. sed more humanita¬
tis & leporis tui cõmune facere nos
uoluisti. adrelaxandum animũ. quan¬
ta inur̃a superstitione ridenda sint.
Neque enĩ usq adeo te ipsum obliuisci
potuisses. ut homo afer scribens afris.
cum simus utriq inafrica constituti.
punica nomina exagitanda existima¬
res. Nam si ea uocabula in terp̃tem᷑.
nam famo quid aliud significat. quã
boni pedes hominẽ : id ẽ. cuius aduen¬
tus. afferat aliquid felicitatis. sicut
solemus dicere secundo pede introisse.
cuius introitũ prosperitas aliqua conse¬
cuta sit. Que lingua sumꝓbatur abfi
te. nega punicis libris. ut auiris docts.¬
simis ꝓduntur multa saprenter esse
mandata memorie. Peniteat te certe
ibi natũ ubi huius lingirȩ̨ cunabula

Expanded text:
nominum absurditate commoto in mentem nominum absurditate commoto in mentem non uenerit habere uos et in sacerdotibus Euoaddires et in numinibus Abaddires. non puto ego ista tibi, cum scriberes, in animo non fuisse, sed more humanitatis et leporis tui commonefacere nos uoluisti ad relaxandum animum, quanta in uestra superstitione ridenda sint. neque enim usque adeo te ipsum obliuisci potuisses, ut homo Afer scribens Afris, cum simus utrique in Africa constituti, Punica nomina exagitanda existimares. nam si ea uocabula interpretemur, Namphamo quid aliud significat quam boni pedis hominem? id est, cuius aduentus adferat aliquid felicitatis, sicut solemus dicere secundo pede introisse, cuius introitum prosperitas aliqua consecuta sit. quae lingua si inprobatur abs te, nega Punicis libris, ut a uiris doctissimis proditur, multa sapienter esse mandata memoriae; paeniteat te certe ibi natum, ubi huius linguae cunabula
Abbreviated transcription (Latin):
isse. nisi iocari potus quam ferrȩ̨
agere maluisses. sed illud plane qđ
tales deos quȩdam dĩ unius magni
menbra esse dixisti. ammoneo quia
dignaris ut ab huiusmodi sacribegis
facenus te magnopere abstinxas.
Si quidem illũ dm̃ dicis unum de
quo ut dictum ẽ. a ueterib docti
indoctiq confentiunt. huius ne tu
menbra dicis esse quoꝵ iam immani.¬
tatem. urel si hoc mauis potentiam
mortui hominis imago compescit:
Plura hinc possim dicere. uicdes enĩ
ꝓ tua prudentia quã late locus iste
pateat reprehensioni. sed me ipse coibeo
ne ate rethorieȩ̨ potius quã urridice age¬
re existimer. Nam quod nomina quedã
mortuoꝵ punica collegisti. quib in nrãm
religionẽ festiuas ut tibi uisum ẽ. contume¬
lias iaerendas putares. nescio uirũ refellere
cdebram an silentio preterire. Si enim re¬
sisterẽ. tam uidentur beues tur grauitati
quam sunt. iocari mihi non multũ uacat.
Si autem graues tibi uidentur. miror qđ

Expanded text:
isse, nisi iocari potius quam serie isse, nisi iocari potius quam serie agere maluisses? sed illud plane, quod tales deos quaedam dei unius magni membra esse dixisti, admoneo, quia dignaris, ut ab huius modi sacrilegis facetiis te magnopere abstineas. si quidem illum deum dicis unum, de quo, ut dictum est a ueteribus, docti indoctique consentiunt, huiusne tu membra dicis esse, quorum iam immanitatem uel, si hoc mauis, potentiam mortui hominis imago compescit? plura hinc possim dicere; uides enim pro tua prudentia, quam late locus iste pateat reprehensioni. sed me ipse cohibeo, ne a te rhetorice potius quam ueridice agere existimer. Nam quod nomina quaedam mortuorum Punica collegisti, quibus in nostram religionem festiuas, ut tibi uisum est, contumelias iaciendas putares, nescio, utrum refellere debeam, an silentio praeterire. si enim res istae tam uidentur leues tuae grauitati, quam sunt, iocari mihi non multum uacat; si autem graues tibi uidentur, miror, quod
Abbreviated transcription (Latin):
seruent. ꝑ quos & eoꝵ atque eunctoꝵ
mortalium cõmunẽ patrẽ uni.¬
uirsi morrabes quos terra sustin&s.
melle modis concordi discordia
uineramur & colimus. EPFa¬
eriumnt aliquid inter nos
agimus. an iocari lib&ꝵ:
Nam sicut tua epistola loquitur
utrum ipsius infirmitate. an moꝵ
tuoꝵ comitatu fit factũ. ut malles
esse facetior quã paratior. incer.¬
tum habro. Primo enĩ olimpi
montis & foriuestri cõparatio facta
est. quȩ nescio quo ꝑunurrit nisi
ut nie cõmone faceroe & m illo
monte iour̃ castra posuisse cum
aduersus patrẽ bellum gererte ut
ea docoe historia quam ur̃i &iam
saera uocant. & inisto foro recorda¬
rer esse induob simulacris. unũ
martẽ nudum. alterũ armatũ. quoꝵ
demonũ infestissimũ ciuib ꝓrec¬
tis trib digitis contra conlocata
statua humana cõprimerte. Ergo¬
ne umquã ego crediderim mentio¬
ne illius fori facta numinũ taliũ
memoriam mihi te renouare uolu.¬

Expanded text:
seruent, per quos et eorum atque cunctorum seruent, per quos et eorum atque cunctorum mortalium communem patrem uniuersi mortales, quos terra sustinet, mille modis concordi discordia ueneramur et colimus. eriumne aliquid inter nos agimus, an iocari libet? nam sicut tua epistula loquitur, utrum causae ipsius infirmitate, an morum tuorum comitate sit factum, ut malles esse facetior quam paratior, incertum habeo. primo enim Olympi montis et fori uestri comparatio facta est, quae nescio quo pertinuerit, nisi ut me commonefaceret et in illo monte Iouem castra posuisse, cum aduersus patrem bellum gereret, ut ea docet historia, quam uestri etiam sacram uocant, et in isto foro recordarer esse in duobus simulacris Unum Martem nudum, alterum armatum, quorum daemonium infestissimum ciuibus porrectis tribus digitis contra conlocata statua humana comprimeret. ergone umquam ego crediderim mentione illius fori facta numinum talium memoriam mihi te renouare uolu
Abbreviated transcription (Latin):
robore at exploso qua cunctis clario.
res. omissis &iam quibus pugnare
solebas crysippeis arguinentis. post¬
posita paululum dialectica quae
neruorũ suorũ lactamine nihil cer¬
ti cuiquam relinquere nititur. ipsa
re approbes qui sit iste ds̃ quẽ uobis
xp̃iani quasi ꝓprium uindicatis.
& in locis abditis presentẽ uos uidere
componitis. Nos & enĩ deos nostros
luce palam ante oculos atq aures
omnium mortalium piis prȩcibus
adoramus. & ꝑ suaues hostias ꝓpitios
nobis efficimus. & a cunctis hȩc ceriui
& probari contendimus. Sed ulterius
huic certamine senex inualidus sub¬
traho & insententiam mantuani recho.¬
ris libenter pergo. trahat sua queq
uoluptas. Post hȩc non dubito uir
eximre quia mea secta deuiasti. hanc
epłam aliouoꝵ furto detractã flamis
uel quolib&e pacto perituram. quod
si acciderit erit damnũ cartubȩ non
nr̃i sermonis. cuius exemplar penes
om̃s religiosos ꝑpetuo retinebo. Di te

Expanded text:
robore atque exploso, qua cunctis clarus robore atque exploso, qua cunctis clarus es, omissis etiam, quibus pugnare solebas, Chrysippeis argumentis postposita paululum dialectica, quae neruorum suorum luctamine nihil certi cuiquam relinquere nititur, ipsa re adprobes, qui sit iste deus, quem uobis Christiani quasi proprium uindicatis et in locis abditis praesentem uos uidere componitis. nos etenim deos nostros luce palam ante oculos atque aures omnium mortalium piis precibus adoramus et per suaues hostias propitios nobis efficimus et a cunctis haec cerni et probari contendimus. Sed ulterius huic certamini me senex inualidus subtraho et in sententiam Mantuani rhetoris libenter pergo: Trahat sua quemque uoluptas. post haec non dubito, uir eximie, qui a mea secta deuiasti, hanc epistulam aliquorum furto detractam flammis uel quolibet pacto perituram. quod si acciderit, erit damnum chartulae, non nostri sermonis, cuius exemplar penes omnes religiosos perpetuo retinebo. dii te
Abbreviated transcription (Latin):
me eẽ. tanti erroris dissimulare non
possum. Quis enĩ ferat ioui ful.¬
mina uibranti preferri migiginem.
tonont minerue. ueneri uestȩ. quȩ
sanem. &e cunctis pronefas dus im.¬
moralibus archimartyrẽ. Nam pha.¬
monẽ inter quos lucitas &iã aut
minore cultu fuspicitur. atq alii
interminato numero diis. hominibq
odiosa numina. qui conseia nefandoꝵ
facinoꝵ specre gloriosȩ mortis scelera
sua sceberibus cumulantes. dignum
morib factisq suis exitum maculati
reppereunt. Horum busta si memo¬
ratu dignũ ẽ. relictis templis neglec¬
tis maiorũ suoꝵ manib stulti frequen.¬
tant. ita ut prȩsagium uatis illius u¬
dignȩ ferentis emineat. Inque deum
templis iurauit roma per umbras.
Sed mihi hac tẽpestate prope modum
uidenr bellum actiaticũ rursus exor.¬
tum. quo egyptia monstra in roma.¬
norũ deos audeant tela uibrare mi¬
nime duratura: Sed illud quȩso uir
saprentissime uti remoto facundiae

Expanded text:
me esse tanti erroris dissimulare non me esse tanti erroris dissimulare non possum. quis enim ferat Ioui fulmina uibranti praeferri Migginem, Iunoni, Mineruae, Veneri Vestaeque Sanamem et cunctis, pro nefas ! diis inmortalibus archimartyrem Namphamonem ? inter quos Lucitas etiam haud minore cultu suspicitur atque alii interminato numero, diis hominibusque odiosa nomina, qui conscientia nefandorum facinorum specie gloriosae mortis scelera sua sceleribus cumulantes dignum moribus factisque suis exitum maculati reppererunt. horum busta, si memoratu dignum est, relictis templis, neglectis maiorum suorum manibus stulti frequentant, ita ut praesagium uatis illius indigne ferentis emineat: Inque deum templis iurabit Roma per umbras. sed mihi hac tempestate propemodum uidetur bellum Actiacum rursus exortum, quo Aegyptia monstra in Romanorum deos audeant tela uibrare minime duratura. Sed illud quaeso, uir sapientissime, uti remoto facundiae
Abbreviated transcription (Latin):
abeus crebro tuis affectib lȩtifica.¬
ri. & instinctu tui sermonis
Quẽ me paulo ante iocundissime
salua caritate pulsasti. paria redhib̾e
non destiti. ne silentium meũ peni¬
tudinẽ appellasses. Sed quȩso ut
si hȩc quasi senibes artus esse duxeriᷤ.
benignarũ aurium indulgentia
ꝓsequaris. Olimpũ montẽ deoꝵ ẽẽ.
habitaeulum sub incerta fide gr̃ã
fabulatur. at uero nr̃e urbis forũ
salutariũ numinũ frequentia posses.¬
sum nos cernimus. & ꝓbamus equi¬
dem unum eẽ. dm̃ sũ mũ sure ini¬
tio sine ꝓle natitrȩ seu patre magnũ
atq magnificũ. Quis tam demens
tam mente captus negre eẽ. certissi.¬
mũ : Hinius nos uirtutes ꝑ munda.¬
num opus diffusas multis uocabulis
inuocamus. om̃ nomen eius cuncti
proprium uidelico ignoramus.
Nam ds̃. omnib religionib cõmune
nomen ẽ. Ita fit ut dum eius quasi
quȩdam menbra carptim uariis fup.¬
plicationib ꝓsequimur. totum colere
ꝓfecto uideamur. sed in pacrentem

Expanded text:
Avens crebro tuis affatibus laetificari, et instinctu tui sermonis, quo me paulo ante jucundissime salva charitate pulsasti, paria redhibere non destiti, ne silentium meum poenitudinem appellares. Sed quaeso ut si haec quasi seniles artus esse duxeris, benignarum aurium indulgentia prosequaris. Olympum montem deorum esse habitaculum, sub incerta fide Graecia fabulatur. At vero nostrae urbis forum salutarium numinum frequentia possessum nos cernimus et probamus. Equidem unum esse Deum summum, sine initio, sine prole naturae, ceu patrem magnum atque magnificum, quis tam demens, tam mente captus neget esse certissimum? Hujus nos virtutes per mundanum opus diffusas, multis vocabulis invocamus, quoniam nomen ejus cuncti proprium videlicet ignoramus. Nam Deus omnibus religionibus commune nomen est. Ita fit ut dum ejus quasi quaedam membra carptim, variis supplicationibus prosequimur, totum colere fecto uideamur. Sed inpatientem
Abbreviated transcription (Latin):
ut nobis caritatẽ tuam non agnos.¬
cere. sed recognoscere uideremur.
Quia uidelic& ex illo quinos ab ori.¬
gine mundi predestinauit si caritas
ista manauit. in quo facti sumus
ante quã nati. quia ipse fecit nos
& non ipsi nos. qui fecit quȩ futura
sunt. huius igitur prȩfentia &
operȩ formati insimilitudinẽ uo.¬
luntatũ & unitatẽ fidei uel unita.¬
tis fidẽ p̾ueniente notitia caritate
correxi sumꝰ. ut nos inuicẽ ante cor-¬
porales conspectus reuelante spũ
nosceremus. Gratulamur itaque
& gloriamur in dño. qui unus atq
idem ubiq terrarũ operatur insuis
dibectionẽ suam spũ scõ. quẽ super
omne carne effudit. fluminis im.¬
petu lȩtificans ciuitatẽ suã. in cuius

Expanded text:
ut nobis caritatem tuam non agnosut nobis caritatem tuam non agnoscere sed recognoscere uideremur, quia uidelicet ex illo, qui nos ab origine mundi praedestinauit sibi, caritas ista manauit, in quo facti sumus, antequam nati, quia ipse fecit nos et non ipsi nos, qui fecit, quae futura sunt. huius igitur praescientia et opere formati in similitudinem uoluntatum et unitatem fidei uel unitatis fidem praeueniente notitiam caritate conexi sumus, ut nos inuicem ante corporales conspectus reuelante spiritu nosceremus. gratulamur itaque et gloriamur in domino, qui unus atque idem ubique terrarum operatur in suis dilectionem suam spiritu sancto, quem super omnem carnem effudit fluminis impetu laetificans ciuitatem suam, in cuius
Abbreviated transcription (Latin):
nis libris dñm ꝓfecisse contendunt.
Diligentissime & copiosissime scrip.¬
fit beatissimus frater feuerus de
condiscipulatu nr̃o mileuitane an¬
tistes arccłȩ. bene apud eandẽ ci.¬
uitatẽ frĩb cognitus. debito nob̾eũ
officio sc̃itatẽ uram salutat. Frẽs
quoq om̃s nobiscũ dño serurentes.
tam id faciunt quã uos desiderant.
t̃a uos desiderant quã uos diligunt.¬
& tam diligunt quã estis boni.
Panis quẽ misimꝰ uberior benedie.¬
tio fice dilectione aceipientis ur̃ȩ
benignitatis. C ustodiat uos dñs
& habundantissima dñi gr̃a prȩstan.¬
bratissimo patri alypio. pau.¬
linus & therasia peccatores. Haec ẽ.
uera caritas. hȩc ꝑfecta dibectio. quã
tibi circa humilitatẽ nrãm in effe
docusti. dñe uere sc̃e & merito bea¬
tissime ac desiderabilis. Accepimꝰ
eñi ꝑ hominẽ nrm iulianũ de hear.¬
tagine reuertentẽ litteras. tantam
nobis sc̃itatis tuȩ lucẽ afferentes.

Expanded text:
nis libris dominum profecisse contendunt, nis libris dominum profecisse contendunt, diligentissime et copiosissime scripsit. Beatissimus frater Seuerus de condiscipulatu nostro Mileuitanae antistes ecclesiae bene apud eandem ciuitatem fratribus cognitus debito nobiscum officio sanctitatem uestram salutat. fratres quoque omnes nobiscum domino seruientes tam id faciunt, quam uos desiderant, tam uos desiderant, quam uos diligunt, et tam diligunt, quam estis boni. panis, quem misimus. uberior benedictio fiet dilectione accipientis uestrae benignitatis. custodiat uos dominus et abundantissima domini gratia praestanBEATISSIMO PATRI ALVPIO PAULINUS ET THERASIA PECCATORES.- Haec est uera caritas, haec perfecta dilectio, quam tibi circa humilitatem nostram inesse docuisti, domine uere sancte et merito beatissime ac desiderabilis. accepimus enim per hominem nostrum Iulianum de Carthagine reuertentem litteras tantam nobis sanctitatis tuae lucem adferentes,
Abbreviated transcription (Latin):
Habebat enĩ iam ilbe omĩa fecumo
gestabat. ꝑ eum autem prima rescrip.¬
ta transmisi. Credo iam exꝑtam
sc̃itatẽ tuam signa citate spiritali
quã tibi dñs tribuit. quid ille uir
boni animo gerat. & quȩ iu illo
in firmitate pars claudic&. Vnde
humanitati & caritati tuȩ tã ipsũ
quam filium eius legisti ut spero
qua sollicitudine cõmendauerim.
& quanta mihi necessitudure co¬
pulati sint. aedifica eos ꝑte dñs
quod ab illo magis petendum est.
nã id tu quam uelis noui. Aduer.¬
sus paganos te scribere didici ex fr̃ĩb.
si quid de tuo pectore ueremur
in differenter mitte ut legamus.
Nam pectus tuum tabe dñi oracu.¬
lum est. ut exeo nobis tam inpli¬
cita & aduersus loquacissimos
questiones explicatissima daturi
responsa prȩsumã. Libros beatis.¬
simi papȩ ambrosu credo habere
sc̃itatẽ tuam. eos autẽ multũ desi¬
derio quos aduersus ñ nullos impe.¬
ritissimos & suꝑbissimos qui deplato.¬

Expanded text:
habebat enim ille iem omnia secumque habebat enim ille iem omnia secumque gestabat; per eum autem prima rescripta transmisi. credo iam expertam sanctitatem tuam sagacitate spiritali, quam tibi dominus tribuit, quid ille uir boni animo gerat et quae in illo infirmitate pars claudicet. unde humanitati et caritati tuae tam ipsum quam filium eius legisti, ut spero, qua sollicitudine commendauerim et quanta mihi necessitudine copulati sint. aedificet eos per te dominus. quod ab illo magis petendum est; nam id tu quam uelis, noui. Aduersus paganos te scribere didici ex fratribus. si quid de tuo pectore meremur, indifferenter mitte, ut legamus; nam pectus tuum tale domini oraculum est, ut ex eo nobis tantum placita et aduersus loquacissimas quaestiones explicatissima datum iri responsa praesumam. libros beatissimi papae Ambrosii credo habere sanctitatem tuam; eos autem multum desidero, quos aduersus nonnullos inperitissimos et superbissimos, qui de Plato
Abbreviated transcription (Latin):
iugio ꝓposita utriq fexui calcandȩ
suꝑbrȩ. ñ desperande ꝑfectionis
exempla. Nescio si quicquam
miseri cordius agitis. quã si tantum
nolitis latere quod tabes estis. quantũ
tales esse uoluiffeas. Cetustinũ impus
quoq miferabibẽ puerũ ur̃ȩ benigni.¬
tati caritatiq cõmendo. causas calami¬
tatis & prregrinationis eiꝰ audieas ex
ipso. Nam &e ꝓpositũ eiꝰ quo serui¬
turum fe ẽẽ. pollicetur dõ. tempus
ꝓlixins & artas robustior & transactꝰ
timor. certius indicabunt. Tres li¬
bros atq utinam tã grandis questionis
ita explicatores ut grandes. tanto
minus metuens inte laborẽ legendi.
quanto ardorẽ ꝑspicio diligendi.
misi scĩtati & caritati tuȩ. Nam
questio eoꝵ ẽ. de libero arbitrio.
Hos aut non habere aut om̃s non
habere. fratrẽ romanũ scio. ꝑ quẽ
ꝓpe omĩa quę quib liboe auribus
accõmodata seribere potui. studio
innos tuo non apportanda indicaui.

Expanded text:
iugio proposita utrique sexui calcandae iugio proposita utrique sexui calcandae superbiae et non desperandae perfectionis exempla. nescio si quicquam misericordius agitis, quam si tantum nolitis latere, quod tales estis, quantum tales esse uoluistis. Vetustinum, impiis quoque miserabilem puerum, uestrae benignitati caritatique commendo. causas calamitatis et peregrinationis eius audietis ex ipso. nam et propositum eius, quo seruiturum se esse pollicetur deo, tempus prolixius et aetas robustior et transactus timor certius indicabunt. tres libros atque utinam tam grandis quaestionis ita explicatores ut grandes tanto minus metuens in te laborem legendi, quanto ardorem perspicio diligendi, misi sanctitati et caritati tuae; nam quaestio eorum est de libero arbitrio. hos aut non habere aut omnes non habere fratrem Romanianum scio, per quem prope omnia, quae quibuslibet auribus accommodata scribere potui, studio in nos tuo non adportanda dedi, sed legenda indicaui.
Abbreviated transcription (Latin):
iam nolle incorporare quȩ desunt.
aliud iam incorporata diuellere.
Illi urlut cibi repudiantur. illa ue¬
lut menbra prȩciduntur. Quanto
igitur & quantũ mirabili gaudio
nr̃is tẽporib xpiana caritas conspi¬
cit ꝑ chñi euangeliũ cum lȩtitia fir¬
ri quod ore dominico tristia diues
audiuit. quãꝗ ullis uerbis explic̾e
coneeptionẽ ac parturitionẽ cordis
mei. tamen quia prudenter & pre
intellegis ñ rẽ. istam ur̃am hoc est
humanã sed inuobis dñi głam.
Nam &e inimicũ cautissine intue¬
mini. deuotissime quȩ agitis. ut
tamquã discipuli xp̃i humiles cor¬
de & mites sitis. Utilius eñi terre¬
na opulentia tenetur humiliter.
quã suꝑbe relinquitur. Quia ergo
recte intelligits non esse hanc urãm
sed dñi głam. uidetis quã parua
& exigua dixerim. Dixi enĩ de
laudib xp̃i. quib sunt linguae
in pares angeloꝵ. Hanc ergo xp̃i
głam &e iã oculis nr̃oꝵ hominum
cupimus ammoueri in uno con¬

Expanded text:
iam nolle incorporare, quae desunt, iam nolle incorporare, quae desunt, aliud iam incorporata diuellere: illi uelut cibi repudiantur, illa uelut membra praeciduntur. quanto igitur et quantum mirabili gaudio nostris temporibus Christiana caritas conspicit per domini euangelium cum laetitia fieri, . quod ore domini cum tristitia diues audiuit! Quamquam nullis uerbis explicem conceptionem ac parturitionem cordis mei, tamen quia prudenter et pie intellegitis non esse istam uestram, hoc est humanam, sed in uobis domini gloriam — nam et inimicum cautissime intuemini deuotissimeque agitis, ut tamquam discipuli Christi humiles corde et mites sitis; utilius enim terrena opulentia tenetur humiliter, quam superbe relinquitur — quia ergo recte intellegitis non esse hanc uestram sed domini gloriam, uidebitis, quam parua et exigua dixerim. dixi enim de laudibus Christi, quibus sunt linguae inpares angelorum. hanc ergo Christi gloriam etiam oculis nostrorum hominum cupimus admoueri, in uno con
Abbreviated transcription (Latin):
raliter ad esse cupimus. Quamuis
enĩ sedulo atq misericorditer id agi.¬
tis. tamen & iam corã hominibus
reginum nr̃arũ luceant opera ur̃a
ut uicdeant bona facta ur̃a. & glori¬
ficent patrẽ urm qui incȩlis est.
Piscatores uocante quod nauiculas &
recia dimisert̾ omĩa se dimisesse &
dnm̃ secutos esse &iam. cõmemoran.¬
do lȩtati sunt. & uera omĩa contẽ¬
nit. qui ñ solum quantũ potuit. sed
& iam quantũ uoluit habere contenit.
Sed ineo quod cuprebatur oculi dĩ
testes sunt. ⁊ neo quod habebatur
& hominũ. Nescio quo autẽ modo
cum suꝑflua terrena diliguntur.
artius ad epta quã concupita constru¬
gunt. Nam unde tristis ille discessit
qui consilium consequenhe uitae
arternȩ querebat ad nõ. cũ audisso
uencdenda esse omĩa sua & distribu.¬
enda pauperib & habendũ thesaurũ
incelo si uelloe esse ꝑfectus. nisi quia
magnas ut ruangelium loquitur
habebat diuitias : Aliud est eni

Expanded text:
raliter adesse cupiamus. quamuis raliter adesse cupiamus. quamuis enim sedulo atque misericorditer id agatis, tamen etiam coram hominibus regionum nostrarum luceat opera uestra, ut uideant bona facta uestra et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. piscatores uocante domino. quod nauiculas et retia dimiserunt, omnia se dimisisse et dominum secutos esse etiam commemorando laetati sunt. et re uera omnia contemnit, qui non solum. quantum potuit, sed etiam, quantum uoluit habere, contemnit. sed in eo, quod cupiebatur, oculi dei testes sunt, in eo, quod habebatur. et hominum. nescio quo autem modo, cum superflua terrena diliguntur. artius adepta quam concupita constringunt. nani unde tristis ille discessit, qui consilium consequendae uitae aeternae quaerebat a domino, cum audisset uendenda esse omnia sua et distribuenda pauperibus et habendum thesaurum in caelo, si uellet esse perfectus, nisi quia magnas, ut euangelium loquitur, habebat diuitias? aliud est enim
Abbreviated transcription (Latin):
nisi maiorẽ mihi coepiscopatus sarei.¬
nam imponera. Quod quidẽ quia
tanta eius caritate tantoq populi stu.¬
dio dnm̃ id uelle eredidi. non nullis
iam exemplis p̃cedentib quib mihi
om̃is exousatio claudebatur. urhȩm̃ter
ꝑpter nr̃am asperitatẽ atq infirmita¬
tẽ. siquid me mordo hoc unculum
atq urgoe hoc onus ineffabiliter mihi
aliquanto urȩ prȩsentiȩ solatio tobera.¬
bilius & portabilius redderetur. Vos
audeo curis eiusmodi expeditioresq
uiuere. Quare ñ inpudenter ego rogo
uos & postulo & flagito. ut inafricam
maiore talium hominũ quã siccitatis
nobilitate laborantẽ uenire digne¬
mini. Seit ds̃ quã non solũ ꝓpter
desiderium nirũ neq solum ꝑpter
eos qui uel ꝑ nos urm̃ propositum
irel unde cũq fama prędicante didi¬
eerunt. sed &iam ꝑpter ceteros qui
partm non audiunt parum audita
non oredunt. tamen possunt cõꝑta
diligere. uos istis terris & iam corpo.¬

Expanded text:
nisi maiorem mihi coepiscopatus sarcinisi maiorem mihi coepiscopatus sarcinam inponeret. quod quidem quia tanta eius caritate tantoque populi studio dominum id uelle credidi, nonnullis iam exemplis praecedentibus, quibus mihi omnis excusatio claudebatur, uehementer propter nostram asperitatem atque infirmitatem, si quid me mordet hoc uinculum atque urget hoc onus, ineffabiliter mihi aliquanto uestrae praesentiae solatio tolerabilius et portabilius redderetur. uos autem audio curis eius modi expeditiores liberioresque uiuere. qua re non ego inpudenter rogo uos et postulo et flagito, ut in Africam maiore talium hominum siti quam siccitatis nobilitate laborantem uenire dignemini. Scit deus. quam non solum propter desiderium meum neque solum propter eos, qui uel per nos uestrum propositum uel undecumque fama praedicante didicerunt, sed etiam propter ceteros. qui partim non audiunt, partim audita: non credunt, tamen possunt comperta diligere, uos istis terris etiam corpo
Abbreviated transcription (Latin):
obsiderent uiam pectoris mei. neq
acorde adlinguã meam uerba transi.¬
re desiderent. donec tanto priora
quanto funt ur̃a ꝓcederent scĩ fres.¬
& dilecti dõ nr̃aq inuicẽ menbra.
Quis dubitre nos uno spũ uegetari
nisi qui non fentit qua nobis dileo¬
tione uinciamur: Gellem tamen
scire utrũ hanc absentiam corporalẽ
uos patiencius quã nos facilius tolere¬
tis. Si ita ẽ. fateor non amo istam
fortitudinẽ urãm. nisi forte quia
nos tabes sumus. ut minus auobis
chesiderari quã uos desiderare debramꝰ.
Inue certe si essoe pacrentia uestrȩ
absentiȩ ꝑferendȩ. displicer& mihi.
segniter enim agerẽ ut nos uiderẽ.
Quid autẽ absurdius quã fortitudine
fieri segniorẽ: Sed qua arcebefiae
cura tenear. ex hoc ur̃a caritas oportor
atrendat. quod beatissimus pater
ualerius qui uos nobiscũ quantũ salu.¬
tix quantũq sitiat audietis ex fr̃ib
ne prȩsbiterum me esfe suũ passus ẽ.

Expanded text:
obsiderent uiam pectoris mei neque obsiderent uiam pectoris mei neque a corde ad linguam meam uerba transire sinerent, donec tanto puriora, quanto sunt uestra, procederent. sancti fratres dilecti deo nostraque inuicem membra, quis dubitet nos uno spiritu uegetari, nisi qui non sentit, qua nobis dilectione uinciamur? Vellem tamen scire, utrum hanc absentiam corporalem uos patientius quam nos facilius toleretis. si ita est, fateor, non amo istam fortitudinem uestram, nisi fonos tales sumus, ut minus a vobis desiderari, quam vos desiderare debeamus. In me certe si esset patientia vestrae absentiae perferendae, displiceret mihi; segniter enim agerem ut vos viderem: quid autem absurdius, quam fortitudine fieri segniorem? Sed qua Ecclesiae cura tenear, ex hoc vestra charitas oportet attendat, quod beatissimus pater Valerius, qui, vos nobiscum quantum salutet, quantumque sitiat, audietis ex fratribus, nec presbyterum me esse suum passus est,
Abbreviated transcription (Latin):
tando innr̃a corda transcripsimꝰ. nec
icheo tamen eos tam cito auobis licor
aduos remeantes sure mobestia passi su.¬
mus. Videte enĩ queso uos quibris
quaciebamur affectib. tanto utique
dimittendi erant uelocius. quanto nob̃
in pensius obedire cuprebant. Sed
quanto id cuprebant magis. tanto uos
nobis prȩsentius exhibrbant. eo quippe
indicabant quã cara uiscera ur̃a essent.
Tanto igitur eos minus dimitrere uole.¬
bamus. quanto iustius ut dimitterent᷑
instabant. Orem non ferendam. nisi
anobis ista discessione non discederemus.
nisi unius esfemꝰ corporis menbra. unũ
haberemus caput. una ꝑfunderemur gr̃a.
uuo pane uiueremus. una incederemꝰ
uia. eadẽ habitaremus domo. Cur
enim non iscdem & iam uerbis uteremꝰ:
Sed cur potius hȩc ur̃a sint uerba
quã mra: Quȩ utiq uera sunt tam
nobis ad eiusdem capitis cõmunione
proueniunt. & si aliquid uobis donatũ
habent. tantomagis ea sic dibexi. ut

Expanded text:
tando, in nostra corda transcripsimus. 3. Nec tando, in nostra corda transcripsimus. 3. Nec ideo tamen eos tam cito a nobis, licet ad vos remeantes, sine molestia passi sumus. Videte enim, quaeso vos, quibus qualiebamur affectibus. Tanto utique dimittendi erant velocius, quanto vobis impensius obedire cupiebant; sed quanto id cupiebant magis, tanto vos nobis praesentius exhibebant: eo quippe indicabant quam chara vestra viscera essent; tanto igitur eos minus dimittere volebamus, quanto justius ut dimitterentur instabant. O rem non ferendam, nisi a nobis ista discessionisi \'unius essemus corporis membra, unum haberemus caput, una perfunderemur gratia, uno pane uiueremus, una incederemus uia, eadem habitaremus domo\'! cur enim non etiam isdem uerbis uteremur?sed cur potius haec uestra sint uerba quam mea, quae utique quam uera sunt, tam nobis ab eiusdem capitis communione proueniunt? et si aliquid proprium uobis donatum haberent, tanto magis ea sic dilexi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
aliam epłam uram audentẽ uoces atq
reddentẽ & suauissimã partẽ ur̃ȩ prefen¬
tie. Sed qua uobis uisendis inhiaremꝰ
auidius cum magna indño iocunditate
suscepimus. unde aut quando aut quo
modo urel uos prȩstare uel non possemꝰ
exigere. ut nos de uobis tanta scribendo
docerets. quanta eoꝵ ore didicimus.
Aderat &iam quod nulli cartȩ ad ẽẽ
potest. tantũ innarrantib gaudium.
ut ipsũ &iam uultũ oculosq loquen.¬
tium uos incordib eoꝵ seriptos cum
effabili lȩtitia legeremus. Hoc quoq
amplius erat. quod pagina quȩ libor
quanta cumq bona seripta contineat
nihil ipsa ꝓficit. quauis ad ꝓfectum
explicetur alioꝵ. hanc autẽ epistolam
uram fraternam scilica animã sic
in eoꝵ conloquio legebamꝰ. ut tanto¬
beatior apparerae nobis. quanto ube.¬
rius conseripta essoe ex uobis. Itaq
illam ad eiusdem beatitatis imitatio.¬
nr̃ studiosissimȩ de uobis omĩa ꝑcunc¬

Expanded text:
aliam epistulam uestram audientem uoces atque aliam epistulam uestram audientem uoces atque reddentem et suauissimam partem uestrae praesentiae, sed qua uobis uisendis inhiaremus auidius, cum magna in domino iucunditate suscepimus. unde aut quando aut quo modo uel uos praestare uel nos possemus exigere, ut nos de uobis tanta scribendo doceretis, quanta eorum ore didicimus? aderat etiam, quod nulli chartae adesse potest, tantum in narrantibus gaudium, ut per ipsum etiam uultum oculosque loquentium uos in cordibus eorum scriptos cum ineffabili laetitia legeremus. hoc quoque amplius erat, quod pagina quaelibet, quantacumque bona scripta contineat. nihil ipsa proficit, quamuis ad profectum explicetur aliorum; hanc autem epistulam uestram, fraternam scilicet animam. sic in eorum conloquio legebambeatior appareret nobis, quanto uberius conscripta esset ex vobis. Itaque illam ad ejusdem beatitatis imitationem, studiosissime de vobis omnia percunc
Abbreviated transcription (Latin):
& theraside augustinus in dño salutẽ.
Cum litteras meas quib respondi
priorib ur̃is. si tamen ur̃is litteris ullo
modo ame responderi potest. celerrime
optauerim uenire inur̃ȩ caritatis manꝰ.
ut quo pacto absens cito possem esse
uobiscũ. luchrũ mihi ur̃ȩ epistobe
contulit tarditas mea. Bonus dñs
qui non tribuit fepe quod uolumus.
ut quod mallemus attribuat. Aliud ẽ.
enim quod accepta epistola mea scrip¬
turi estis. aliud quod non accipiendo
scripsistis. Quod cum lȩtissimȩ legeri.¬
mus defuiss&. certe nobis ista bȩtitia
sicut optauimꝰ maximeq uolui mus.
cito adurãm scĩtatẽ nr̃ȩ literȩ ꝑmrassent
Nune uero & hȩç habere seripta ce illa
sperare rescripta gaudeo cun multi ore
delectat. ita irec nr̃a culpa accusari po¬
test. & dñi largior benignitas fecit.
quod nr̃o desiderio conducibilius esfe iu.¬
dicauit. Scos frẽs romanũ & agilem

Expanded text:
ET THERASIAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM.. ET THERASIAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM.. Cum litteras meas, quibus respondi prioribus uestris, si tamen uestris litteris ullo modo a me responderi potest, celerrime optauerim uenire in uestrae caritatis manus, ut aliquo pacto absens cito possem esse uobiscum, lucrum mihi uestrae epistulae contulit tarditas mea. bonus dominus, qui non tribuit saepe, quod uolumus, ut, quod mallemus, adtribuat. aliud est enim, quod accepta epistula mea scripturi estis, aliud, quod non accipiendo scripsistis. quod cum laetissime legerimus, defuisset certe nobis ista laetitia, si, sient optauimus maximeque uoluimus, cito ad uestram sanctitatem nostrae litterae permeassent. nunc uero et haec habere scripta et illa sperare rescripta gaudio cumulatiore delectat. ita nec nostra culpa accusari potest et domini largior benignitas fecit, quod nostro desiderio conducibilius esse iudicauit. Sanctos fratres Romanum et Agilem,
Abbreviated transcription (Latin):
uideremus. Non solũ desideriis nr̃is
magnũ conferretur gaudium. fed & ĩã
mentib lumen adcrescer&. & ex tua
copia locupletaretur inopia nr̃a.
Quod quidem & abfentib largiri po¬
test. hac prȩsertim occasione qua filui
nr̃i umanimes & carissimi nobis in
dño romanus & agilis. quos ut nos
alios tibi commendamus in nomine
dñi reuertentur opera caritatis im¬
pleto. in quo tur caritatis affectu
specialiter utantur rogamꝰ. Nosti enĩ
quam celsa ꝓmittat altissimus. fratri
frẽm adiuuanti. ꝑhos si quo me grãe
quȩ tibi data ẽ. dono remuirerari uo¬
bes. tuto facres. sunt enĩ uelim eredas
unũ cor & una in dño anima nobiscũ.
Gr̃a dĩ tecum ut ẽ. maeternũ mane¬
at. frater in xp̃o dño unanime uene¬
rabilis dilectissime & desiderabilis.
Om̃s in xp̃o scõs quales tibi coherere
non dubium ẽ. anobis saluta. Cõm̃da
nos omnib scĩs ut tecũ ꝓ nobis orare
ominis dilectissimis & since¬

Expanded text:
uideremus. non solum desideriis nostris uideremus. non solum desideriis nostris magnum conferretur gaudium, sed etiam mentibus lumen adcresceret et ex tua copia locupletaretur inopia nostra. quod quidem et absentibus largiri potes hac praesertim occasione, qua filii nostri unanimes et carissimi nobis in domino Romanus et Agilis, quos ut nos alios tibi commendamus, in nomine domini reuertentur opere caritatis inpleto; in quo tuae caritatis affectu specialiter utantur, rogamus. nosti enim quam celsa promittat altissimus fratri fratrem adiuuanti. per hos, si quo me gratiae quae tibi data est, dono remunerari uoles, tuto facies. sunt enim, uelim credas, unum cor et una in domino anima nobiscum. gratia dei tecum, ut est, in aeternum maneat, frater in Christo domino unanime, uenerabilis, dilectissime et desiderabilis. omnes in Christo sanctos, quales tibi cohaerere non dubium est, a nobis saluta. commenda nos omnibus sanctis, ut tecum pro nobis orare OMINIS DILECTISSIMIS ET SIXCE
Abbreviated transcription (Latin):
ut nobis non nouã aliquã amicitiam
sumere. sed quasi ueterẽ caritatẽ re.¬
sumere uideremur. Deniq nunc
& si sermone non tanren tamquam
& affectu rudes scripsimꝰ. teq uicissim
in spũ ꝑ interiorẽ hominẽ quasi re.¬
cognoscimus. Nec mirũ si & absentes
adsumꝰ nobis & ignoti nosmoe nouimꝰ.
cum unius corporis menbra sumus
unũ habeamus caput. una ꝑfimdam᷑
gr̃a. uno pane uiuamꝰ. una incedamus
uia. eadem habitemus domo. Deniq
in omne quod sumꝰ tota spe ac fide
qua stamus inp̃fenti nitimur infutu.
Quantulũ ergo ẽ. quod absentia cor¬
poralis nobis inuidoe nr̃i. nisi sane
fructũ istũ quo pascuntur oculi tẽpora.¬
lium expectatores. quauis ne corpo.¬
ralis quidẽ grã temporalis inspirita.¬
lib dici debeat. Quib oiam corpoꝵ
art᷑nitatẽ resurrectio largretur. ut
audebimus inuirtute xp̃i & bonitatis
dĩ patris uel indigni prȩsumere. Qua¬
re utinã hoc quoq nobis munus

Expanded text:
ut nobis non nouam aliquam amicitiam ut nobis non nouam aliquam amicitiam sumere, sed quasi ueterem caritatem resumere uideremur. denique nunc etsi sermone, non tamen tamquam et affectu rudes scribimus teque uicissim in spiritu per interiorem hominem quasi recognoscimus. nec mirum, si et absentes adsumus nobis et ignoti nosmet nouimus, cum unius corporis membra simus, unum habeamus caput, una perfundamur gratia, uno pane uiuamus, una incedamus uia, eadem habitemus domo. denique in omne quod sumus tota spe ac fide qua stamus in praesenti nitimur in futuruQuantulum ergo est quod absentia corporalis nobis inuidet nostri nisi sane fructum istum, quo pascuntur oculi temporalium expectatores? quamuis ne corporalis quidem gratia temporalis in spiritalibus dici debeat, quibus etiam corporum aeternitatem resurrectio largietur, ut audemus in uirtute Christi et bonitatis dei patris uel indigni praesumere. quare utinam hoc quoque nobis munus
Abbreviated transcription (Latin):
uacat. uides quid mecũ fentiat africa.
temq uidi tota mente conplexus. al.¬
loquio quoq familiari atq fraterno
ꝑ litteras audire ꝓperaui. Et credo
in manu & in gr̃ã dñi fermonẽ meũ
adte fuisse ꝑlatũ. Sed morante adhuc
puero quẽ ad te aliosq dilectos aeque
dõ salutandos ante hremẽ miseramus.
non potui mus ultra & officium nr̃m
suspendere. & desideriũ fermonis tui
cupidissimũ temperare. Scripsimus
itaq iterato nunc. si priores ad te¬
litrerȩ nr̃ȩ ꝑuenire meruerunt. Aut
primo si illis in manus tuas ꝑ ureniendi
felicitas non fuit. sed tu fr̃ spiritalis
omnia iudicans amorem inte nrm
ne pendas. officio solo aut tẽpore lit.¬
terarum. Dñs enĩ testis ẽ. qui unius
ato idem operatur in suis ubiq carita.¬
tẽ suam. iam ab inde nobis ex quo te be.¬
neficio uenerabilium episcopoꝵ aure.¬
lii &e alypii ꝑ tua in manicheos opera
cognouimꝰ. ita inditã dilectionẽ tuã.

Expanded text:
uacat, uides, quid mecum sitiat Africa. uacat, uides, quid mecum sitiat Africa. temque uidi tota mente conplexus, alloquio quoque faper litteras audire properavi. Et credo in manu, et in gratia Domini sermonem meum ad te fuisse perlatum; sed morante adhuc puero quem ad te aliosque dilectos aeque Deo salutandos, ante hiemem miseramus, non potuimus ultra et officium nostrum suspendere, et desiderium sermonis tui cupidissimum temperare. Scripsimus itaqlitterae nostrae peruenire meruerunt, aut primo, si illis in manus tuas perueniendi felicitas non fuit. Sed tu, frater spiritalis omnia iudicans, amorem in te nostrum ne pendas officio solo aut tempore litterarum. dominus enim testis est, qui unus atque idem operatur in suis ubique caritatem suam, iam abinde nobis, ex quo te beneficio uenerabilium episcoporum Aurelii et Alypii per tua in Manichaeos opera cognouimus, ita inditam dilectionem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo roboris tui. Ardeo quippe.
ut dum adhuc artas eius in iridi
feno ẽ. zizania conuertat infrugem.
& eredat exꝑtis. quod ex periri perieu¬
losȩ desiderat. Nunc ergo ex riꝰ carmi.¬
nȩ & exepistola quã ad eum misi. in¬
tellegit beni uolentissima & mansue.¬
tissima prucdentia tua. quid de illo
doleam. quid timeam. quid eupiam.
Nec despero affuturũ dnm. ut per te
ministrũ eius tantis curarũ estibus
liberer. Sane quia multa scriptura
nr̃a lecturus es. multo mihi erit gra¬
tior dibectio tua. si ex his quȩ tibi dis¬
plicuerint emendaueris me iustus
in miscdĩa. & argueris ie. Non
enĩ talis es. cuius obeo timeam in¬
pinguari caput meũ. Fratres non
solum qui nobiscũ habitant. & qui
unt. sed ꝓpe om̃s qui nos in xp̃o li.¬
benter nouert᷑. salutant. uenerantur.
desiderant. germanitatẽ beatitudinẽ
humanitatẽ tuam. Non audeo pete¬
re. sed si tibi ab aecclesiasticis munerib

Expanded text:
exemplo roboris tui. Ardeo quippe, exemplo roboris tui. Ardeo quippe, ut dum adhuc aetas ejus in viridi feno est, zet credat expertis, quod experiri periculose desiderat. nunc ergo ex eius carmine et ex epistula, quam ad eum misi, intellegit beniuolentissima et mansuetissima prudentia tua, quid de illo doleam, quid timeam, quid cupiam. nec despero adfuturum dominum, ut per te ministrum eius tantis curarum aestibus liberer. sane quia multa scripta nostra lecturus es, multo mihi erit gratior dilectio tua, si ex his, quae tibi displicuerint, emendaueris me iustus in misericordia et argueris me. non enim talis es, cuius oleo timeam inpinguari caput meum. fratres non solum qui nobiscum habitant et qui unt, sed prope omnes, qui nos in Christo libenter nouerunt, salutant, uenerantur, desiderant germanitatem, beatitatem, humanitatem tuam. non audeo petere, sed si tibi ab ecclesiasticis muneribus