comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in testimonium suꝑ illos. Puluis excutitit
de pedibus in testimonium laboris sui.
quod ingressi sint in ciuitatem. & p̾dica¬
tio apłica ad illos usq ꝑuenerit. Siue ex¬
euuangelium spreuerint. Auegorice au¬
tem qui uerbo humiliter intendunt. siqͥ¬
bus ut homines terrenȩ leuitatis neuis
obscurantur ꝑ ea mox que recipiunt euua¬
gelicȩ p̃dicationis uestigia purgantui.
contempnunt: horum uitanda comiunio.
sugenda sinagoga censetur. Excuciendꝰ
ẽ puliuis. ne gestis manibus & pulueri cõ¬
parandis mentis caste uestigium polluacur.
S gressi antem cucuibant ꝑ castellum euu¬
angeluantes & curantes ubiq. Quid eũu¬
gelitarent uel quomodo curarent apli. mar

Expanded text:
in testimonium in testimonium de pedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sunt in civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive exevangelium spreverint. Allegorice autem, qui verbo humiliter intendunt, si quibus, ut homines, terrenae levitatis naevis obscurantur, per ea mox quae recipiunt evangelicae praedicationis vestigia purgantur. contemnunt, horum vitanda communio, fugienda synagoga censetur; excutiendus pedum pulvis, ne gestis manibus, et pulveri comparandis, mentis castae vestigium polluatur. Egressi autem circumibant per castella evangelizantes, et curantes ubique. Quid evangelizarent, ve
Abbreviated transcription (Latin):
tos egros.&. sanabantur. Dicit & iacobus.
Infitinatur quis in uobis. inducat presbiteros
eccłie .&. orent suꝑ ipsum ungentes oleo sc̃o
in nomine dñi. &. si in peccatis fit dimittun¬
tur ei. Unde patet ab ipsis apłis nunc sc̃ẽ
eccłie morem eẽ contraditum. ut pontifica¬
li benedictione consecrato oleo ꝑungatur
egrotus. Predicabant aut̃ẽ: ut penicentiã
agerent. Ẽ cȩtera. Misit illos inquit euuan¬
geliare iegnum di : quia uidelicet utrũq
iuxta iohanniis bapciste uel ipsuis saluatoris
cxemplum predicabant. Penitentiam agite:

Expanded text:
tos aegros, et sanabantur. » Dicit et Jacobus: « Infirmatur quis in vobis? inducat presbyteros Ecclesiae, et orent super ipsum, ungentes eum oleo sancto in nomine Domini, et si in peccatis sit, dimittentur ei . » Unde patet ab ipsis apostolis hunc sanctae Ecclesiae morem esse traditum, ut pontificali benedictione consecrato oleo, perungatur aegrotus. « Praedicabant autem ut poenitentiam agerent, » etc. « Misit illos inquit evangelizare regnum Dei » quia videlicet utrumque juxta Joannis Baptistae, vel ipsius Salvatoris exe
Abbreviated transcription (Latin):
& spũ st̃ pauꝑes. ꝑfecti monachi qui ꝓpt̾ dm̃
om̃ĩa relinquentes. nec corporis ꝓprii potesta¬
tẽ in suo arbitriõ relinquunt. & ido quanto
hic ꝓpt̾ dm̃ pauꝑiores. tanto in futura gła diti¬
ores. iuxta ꝓmissionẽ dñi dicentis. Om̃is qui
reliquerit domũ. agros. patrem. & matrem.
fĩs.&. sorores. uxorem. & filios. ꝓpt̾ me: cen¬
tuplũ accipiet & uitã ȩtͣ̃nã possedebit. Beati
qui nẽ esuritis: quia saturabimim. Quid esu¬
rire uel quid sitire debeant. qui ad beatitudi¬
nẽ ꝑuenire desiderant: alius euugłista ma¬
nifestius declarat dicens. Beati qui esuriunt
& sitiunt iusticiã: qm̃ ipsi saturabunt᷑. Iu¬
sticiã quippe. esurire uel sitire ẽ: p̃cepta dei
libent̾ audire: & libentius oꝑx implere.
Tales enĩ saturabunt᷑: quando ad uidendum
Ego autem cum iusticia apparebo in conspectu
tuo: saciabor dum manifestabit᷑ gla mea.
U nde salomon ait. Diligite iusticiam: qͥ uidi¬

Expanded text:
 sunt pauperes perfecti monachi, qui propter Deum omnia relinquentes, nec corporis proprii potestatem in suo arbitrio relinquunt: et ideo quanto hic propter Deum pauperiores, tanto in futura vita sunt ditiores, juxta promissionem Domini dicentis: Omnis qui reliquerit domum, agros, patrem et matrem, fratres et sorores, uxorem et filios propter me, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . Beati qui nunc esuritis, quia saturabimini. Quid esurire vel sitire debeant, qui ad beatitudinem pervenire desiderant, alius evangelista manifestius declarat, dicens: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Justitiam quippe esurire et sitire, est praecepta Dei libenter audire, et libentius opere implere. Tales enim saturabuntur, quando ad videndum Ego autem in justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua . Unde Salomon ait: Diligite justitiam qui judi
Abbreviated transcription (Latin):
ad illũ: Rabbi. turbȩ te compͥmunt & affli¬
gunt. & dicis quis me tetigit: Et ille. Teti¬
git me aliquis: nã & ego noui uirtutẽ de me
dm̃ credit: & recta fide confitet᷑. At uͦ pa
dñm resurrexisse ñ credebat. sed eũ mortuũ
int̃ mortuos querebat. uolenti dñm tangere
dictũ ẽ noli me cangere. nondũ eñ ascendi
ad patrem meũ: Ac si diceret᷑. Ea enĩ manu
fidei me tangere noluisti: manu corporis noli¬
me tangere. Curatio uͦ demonũ ñ solũ ꝑ eius
p̃sentiam fiebat: sed etiam inuocatione eiꝰ no¬
munis in eius absentia. sicut discipuli dño

Expanded text:
ejus ad eum: Rabbi, turbae te comprimunt et affliejus ad eum: Rabbi, turbae te comprimunt et affligunt, et dicis, quis me tetigit? Et ille: Tetigit me aliquis, nam et ego novi virtutem de me Deum credit, et recta fide confitetur. At vero Dominum resurrexisse non credebat, sed eum mortuum inter mortuos quaerebat, volenti illum tangere, dictum est: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum . Ac si diceret: Quia manu fidei me tangere noluisti, manu corporis me tangere noli. Curatio vero daemonum, non solum per ejus praesentiam fiebat, sed etiam per invocationem ipsius nominis in sui absentia, sicut discipuli quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
M atitima hic magni maris loca intelligere debe¬
mus: maxime cũ de tiro & sidone. quȩ in cor¬
de maris sitȩ st̃ affuisse memorant᷑: In qͦ lo co
cognoscimꝰ: quia urtutes ei ñ solũ ad uid̃oꝵ
regnũ sed etiam ad uicinas & exteras regiones
ꝑuenerant: quando om̃s concurrebant. ñ solũ
ut audirent uerbũ di: sed ut sanarent᷑ a lango¬
rib suis. Unde & subdit᷑. S om̃is turba quȩ¬
rebat eũ tangere: quia uirtus de illo exibat.
& sanabat om̃s. Multũ enĩ illũ tangere cupi¬
tus de illo exibat: om̃s uolebant eũ tangere.
Nam & supͣ tangendo leꝓsum curauerat. &. ñc̃
om̃is turba quȩrebat eũ tangere: ut intelliga¬
mꝰ. qͥa tactꝰ eus sanitas ẽ. Qͦd uͦ exꝑta ẽ mulier¬
illa quȩ sanguinis fluxum paciebat᷑ duodeci
annis: & cũ tetigisset finbriam uestim̃ti eiꝰ
statim sanata ẽ ab infirmicate sua. Ad cuius
tactũ uirtꝰ de illo intantũ ꝓcessit: ut quasi ne¬
scius dñs quereret. qͥs me cetigit: E. discipłi

Expanded text:
ma enim hic Magni maris loca intelligere debemus, maxime cum de Tyro et Sidone, quae in corde maris sitae sunt, affuisse memorantur. In quo loco cognoscimus, quia virtutes ejus non solum ad Judaeorum regnum, sed etiam ad vicinas et exteras regiones pervenerant, quando omnes concurrebant, non solum ut audirent verbum Dei, sed ut sanarentur a languoribus suis. Unde et subditur, Et omnis turba quaerebat eum tangere, quia virtus de illo eet sanabat omnes. » Multi enim eum tangere cupitus exibat, omnes volebant eum tangere. Nam et supra tangendo leprosum curaverat, et nunc omnis turba quaerebat eum tangere, ut intelligamus quia tactus ejus sanitas est. Quod experta est illa mulier, quae sanguinis fluxum patiebatur duodecim annis, et cum tetigisset fimbriam vestimenti ejus, statim sanata est ab infirmitate sua . Ad cujus tactum virtus de illo exibat intantum, ut quasi nescius Dominus quaereret, Quis me tetigit? Et discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
G audate in illa die & exultate: ecce enim
merces ur̃a multa ẽ in celo. Non enĩ dolen¬
dũ ẽ in ꝑsecutionib sed potius gaudendũ.
quia quanto hic quisq ꝓpt̾ iusticiam duriꝰ
affgitur: tanto dulcius in cęlo remuuerat᷑.

Expanded text:
illa die, et exsultate, ecce enim merces vestra multa est in coelo. Non enim dolendum est in persecutionibus, sed potius gaudendum, quia quanto hic quisque propter justitiam durius affligitur, tanto dulcius in coelo remunerabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
pii. Aut̾ contemptores mũdi: alit̾ amatores¬
mũdi. Alit̃ pacifici: alit̾ iracundi. Alit̃ sua
dantes: alit̾ aliena rapientes: ut & isti audi
mors hominis: uita ẽ serpentis. Lenis autẽ
sibilus equos mitigat: catulos instigat. luxta
laban pasceret: uaria queq: ꝓ mercede recep¬
turus. tulit uirgas populcas & amigdalinas
quas ex parte excorticauit.& ex parte cũ cor¬
ticib reliquit: posuitq eas in canalib tempo¬
re quo ducebant᷑ ad adaquandũ oues: ut in
eaꝵ aspectu conciperent uarios fetos. Iacob
pastor ouium. pastores significat animaꝵ:
quoꝵ primo dictũ ẽ. si diligis me: pasce oues
lud salomonis: Aqua ꝓfunda sermo ex ore uiri
&. torrens redundans fons sapientiȩ. Uirge
autẽ. uariȩ sententiȩ sunt scͥpturaꝵ. Ducun

Expanded text:
pii; aliter contemptores mundi, aliter amatorespii; aliter contemptores mundi, aliter amatores; aliter pacifici, aliter discordes; aliter sua dantes, aliter aliena rapientes; ut et isti audiamors hominis, vita est serpentis; et levis sibilus equos mitigat, catulos instigat. Juxta uli sui Laban pasceret, et varia quaeque pro mercede recepturus esset, tulit virgas populeas et amygdalinas, quas ex parte decorticavit, et ex parte cum corticibus reliquit, posuitque eas in canalibus tempore quo ducebantur ad aquandum oves, ut in earum aspectu conciperent varios fetus . Jacob enim pastor ovium, pastores significat animarum, quorum primo dictum est. Si diligis me, pasce oves , juxta illud Salomonis: Aqua profunda verba ex ore viri, et torrens redundans fons sapientiae . Virgae autem variae, sententiae sun
Abbreviated transcription (Latin):
ranti respondit. Mandata nosti: Non occĩ¬
des. ñ mechaberis. ñ falsum testimoniũ dices.
ñ concupisces rem pioximi tui. honora pa¬
trem & matrẽ. Sed illo respondente. hȩc om̃a
custodim a uiuentute mea: ostendit ei mon¬
tẽ ꝑfectioris doctͥnȩ dicens. Adhuc unũ tͥ de¬
est. Siuis ꝑfectus eẽ. uade &. uende omña quȩ
habes & da pauꝑib. & habebis chesaurũ in
cęlo. & ueni &. sequere me. S quia hunc mon¬
tem difficile qui scłi diuitiis honerati sunt as¬
cendere possunt: subiectũ ẽ ilico. Ille autem
abiit tristis: quia habebat multas possessioneᷤ.
cipulis montẽ ascenderat: quib dicebat. Sa¬
Non enĩ om̃s omĩa capiunt: neq om̃s equalit̃
instruunt᷑. Alit̃ enĩ ammonendi st̃ suꝑbi:
alit̾ humiles. Alit̃ casti: alit̾ adulteri. Alit̾
ebriosi: alit̾ sobrii. Alit̃ uiri: alit̾ feminȩ.
A lit̃ comugati: alit̾ uirgines. Alit̃ pii: alit̾ im¬

Expanded text:
ranti respondit: Mandata nosti? Non occiranti respondit: Mandata nosti? Non occides, non moechaberis, non falsum testimonium dices, non concupisces rem proximi tui, honora patrem et matrem. Sed illo respondente, Haec omnia custodivi a juventute mea, ostendit ei montem perfectioris doctrinae, dicens: Adhuc unum tibi deest: Si vis perfectus esse, vade et vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me. Sed quia hunc montem difficile qui saeculi divitiis onerati sunt, ascendere possunt, subjunctum est illico: Ille autem abiit tristis, quia multas habebat possessiones .st, quando cum discipulis montem ascenderat, quibus dicebat: SaNon enim omnes omnia capiunt, neque enim omnes aequaliter instruuntur. Aliter quippe admonendi sunt superbi, aliter humiles; aliter casti, aliter adulteri; aliter ebriosi, aliter sobrii; aliter viri, aliter feminae; aliter conjugati, aliter virgines; aliter pii, aliter im
Abbreviated transcription (Latin):
tati condescendere dignatꝰ est.
sed etiam in suis scĩs sermonibus ad humanã
ignorantiã destruendam. ita doctrinã suam
temꝑauit: ut ñ solũ ꝑfecti. sed etiã minꝰ ꝑfecti
cibum uitȩ inuenire possint. Deniq ut supra
euugłista retulit. cũ ascendisset in montẽ: secu¬
ti sunt eũ discipuli ei: Ubi cũ ꝑfectiora manda¬
ta quasi capere ualentib dedisset: nolens ꝓpt̃
eos simpliciores turbas relinquere: iterũ des¬
cendens de monte. stetit in loco campestri.
cationẽ atq c̃omunẽ. Qui em̃ tales sunt:
ut cũ apłis audire possint. uobis datũ ẽ nosse
misterium regni d̾i. sublimus sunt instru¬
endi. Qui uͦ ꝓpt̾ m̃tis infirmitatẽ ad altiorẽ¬
tis sunt erudiendi. Ẽ qui idonei ñ sunt ad fa¬
cienda bona: saltẽ ñ sint ꝓcliues ad ꝑpetranda
mala. Quod alibi suo exemplo dñs ostendit:
cum cuidam quȩrenti. magist̃ qͥd faciendo
uitã ȩt̾na possidebo. quasi in conuiallib mo¬

Expanded text:
tati condescendere dignatus est, sed etiam in sanctis suis sermonibus ad humanam ignorantiam instruendam, ita doctrinam suam temperavit, ut non solum perfecti, sed etiam minus perfecti cibum vitae invenire possent. Denique ut supra evangelista retulit, cum ascendisset in montem, secuti sunt eum ejus discipuli; ubi cum perfectiora mandata quasi capere valentibus dedisset, nolens propter eos simpliciores turbas relinquere, iterum descendens de monte, stetit in loco campestri. cationem atque communiorem. Qui enim tales sunt, ut cum apostolis audire possint: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei , sublimius instruendi sutis sunt erudiendi, ut qui idonei nequaquam existunt ad facienda bona, saltem non sint proclives ad perpetranda mala. Quod alibi Dominus suo exemplo ostendit, cum cuidam quaerenti, Magister, quid faciendo vitam aeternam possidebo? quasi in convallibus mo
Abbreviated transcription (Latin):
sticiam: qm̃ ipsoꝵ ẽ regnũ cȩloꝵ. Sustinent
enim multas tribulationes homicidȩ. adul¬
teri. fures. alienaꝵ rerũ inuasores: nec tam̃
talis ꝑsecutio ad beatitudinẽ ꝑducit. quȩ
ꝓpt̃ iusticiam ñ sustinet᷑. Unde nos amino¬
net beatus petrus apłs dicens. Nemo ur̃m
paciat᷑ quasi homicida. aut fur. aut adult̾.
aut rapax. Si autẽ ut xp̃ianuis ñ erubescat:
sed głificet dm̃ in isto nomine. E iterum.¬
E quis ẽ qui uobis noceat: si boni emulatoreᷤᷤ
fueritis: S &. si qͥd patimini ꝓpt̃ iusticiã:

Expanded text:
stitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Sustinent enim multas tribulationes homicidae, adulteri, fures, alienarum rerum invasores. Nec tamen talis persecutio ad beatitudinem perducit, quae propter justitiam sustinetur. Unde nos admonet beatus Petrus, dicens: Nemo vestrum patiatur quasi homicida, aut fur, aut adulter, aut rapax. Si autem ut Christianus, non erubescat, sed glorificet Deum in isto nomine . Et quis est qui vobis noceat, si boni aemulatores fueritis? S
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ di conueniut̃ fideles: cũq ex eloquiis
diuinis diuerse sententiȩ ad mediũ ꝓferunt᷑:
quasi uirge in canalib ponũt᷑. Quȩ ex parte
decorticandȩ st̃ & ex parte cũ corticib relin¬
quendȩ: qͥa ut diximꝰ ꝑfectiores allegorico sen¬
su instruendi. simplices u & minꝰ intelligen¬
tes uixta ueritatẽ historiȩ sunt pascendi. Unde
& dñs cũ discipulos in monte docuit:. & tux¬
bas in conuallib curare uoluit: ostencht. ut
illi qui ex doctrina uerboꝵ credere ñ potuerant.
saltẽ ex uirtutib miraculoꝵ crederent. Qͦd ut
diximꝰ suo exemplo ostendit: quando descendẽs¬

Expanded text:
uiis divinis diversae sententiae ad medium proferuntur, quasi virgae in canalibus ponuntur. Quae ex parte decorticandae sunt, et ex parte cum corticibus relinquendae, quia, ut diximus, perfectiores allegorico sensu instruendi, simplices vero et minus intelligentes, juxta veritatem historiae sunt pascendi. Unde et Dominus cum discipulos in monte docuit, et turbas in convallibus curare voluit, ostendit ut illi qui ex doctrina verborum credere non poterant, saltem ex virtutibus miraculorum crederent. Quod, ut diximus, suo Dom
Abbreviated transcription (Latin):
docte oraculo triumphum resurrectio¬
nis mundo annuntiare meruerunt:
ac mortis qũa eua serpentino seduta
affatu contraxit imperium. prȩdicare
dirutum. Quanto feliciores animȩ ui-¬
iorum pariter & feminarũ: quotquot
in die iudicii ꝑcussis pauore ac digna
ultione reprobis. ipse celesti gra adiute
triumphare de morte: & gaudium
beate resurrectionis intrare meruerint.
Currentibus autem eis cuuangłirare
discipulis occurrit iħc: easq salutat.
ostendens se omnib iter uirtutum
ichoantib ut ad salutem perpetuam

Expanded text:
doctae oraculo triumphum resurrectiodoctae oraculo triumphum resurrectionis mundo annuntiare meruerunt, ac mortuis quod Eva serpentino seduaffatu contraxit, imperium praedicare dirutum. Quanto feliciores animae virorum pariter et feminarum, quotquot in die judicii percussis pavore ac digna ultione reprobis, ipsae coelesti gratia adjutae triumphare de morte, et gaudium beatae resurrectionis intrare meruerint. Currentibus autem eis evangelizare discipulis occurrit Jesus, easque salutat, ostendens se omnibus iter virtutum inchoantibus, ut ad salutem perpetuam
Abbreviated transcription (Latin):
numenti daudebatur: ut claustra in¬
ferorum sua illum uirtute deiecisse
ac superasse doceret: quatinus omnes
quos ibi suos inuenisset ad paracdysi
lucem requiemq subleuaret: iuxta
illud propheticum. Tu quoq in san
ac uultu significaret: quia is cuius
głam resurrectionis nunciabat: & t̾ri¬
bilis ad dampnandum reprobos. &
benignus eẽt & blandus ad consolandũ
electos. In fulgure & enun terror tuno¬
ris: in niue autem blanduentum
candoris exprimitur. In cuius indiciũ
diuine dic̾retionis. ipse quoq angelis
apparet: & custodes sepulchri impios
terre prosterint: & uisitatrices eiusde
sepulchri piissimas benigna consolati¬
one refouet: ac ne paueant confortat.
insuper etiam familiari affectu prior¬
ipse qui sciret eas iħm quęrere dicit.
& quia iam surrexit addidit. Mox
etiam ipsas honorifico ac letissimo
subditas munsterio. gaudia resurrec¬
tionis cius euuangłirare precipit.
Equam felices femine quȩ angelico

Expanded text:
numenti claudebatur, ut claustra innumenti claudebatur, ut claustra inferorum sua illum virtute dejecisse ac superasse doceret, quatenus omnes quos ibi suos invenisset ad paradisi lucem requiemque sublevaret, juxta illud propheticum: Tu quoque in sanet vultu significaret, quia is, cujus gloriam resurrectionis nuntiabat, et terribilis ad damnandum reprobos, et benignus esset ac blandus ad consolandum electos. In fulgure etenim terror timoris, in nive autem blandimentum candoris exprimitur. In cujus indicium divinae discretionis ipse quoque angelus apparet, et custodes sepulcri impios terrae prosternit, et visitatrices ejusdem sepulcri piissimas benigna consolatione refovet, ac ne paveant confortat. Insuper etiam familiari affipse quia sciret Jesum quaerere dicit, et quia jam surrexit addit, mox etiam ipsas honorifico ac laetissimo subditas ministerio gaudium resurrectionis ejus evangelizare praecepit. Et quam felicis feminae quae angelico
Abbreviated transcription (Latin):
debita non desunt: sicut inquisita sc̃i
cuuangłii copiosissime probat hẏstoria.
Reuoluit autem lapidem non ut egres¬
suro dño ianuam pandat. sed ut egres
cium. Qui enun mortalis adhuc clau¬
so uirginis utero potuit nascendo
mũdum ingredi: ipse absq ulla du¬
bietate iam factus inmortalis clauso
licet sepulchro potuit resurgendo exi¬
re de mundo. Nec pretereundum
quare testis dominicȩ resurrectionis
angelus sedens apparuerit: cum is
qui natiuitatis eius mundo gaudi¬
um euuangłirabat: uixta pastores
stetisse legatur. Stare quippe pugnan¬
stans apparuit angłs. qui aduentum
dñi in mundo predicabat: ut etiam
stando signaret. quia is quem predi¬
cabat ad debellandum mundi priu¬
cipem ueniret. Recte prȩco resurrec¬
tionis eius sedisse memoratur: ut
etiam sedendo figuraret. eum supera¬
to mortis auctore sedem regni iam
conscendisse perpetui. de qua ipse
paulopost discipulis apparens ait.
lapidem reuolutum quo ostium mo¬

Expanded text:
debita non desunt, sdebita non desunt, sEvangelii copiosissime probat historia. Revolvit autem lapidem, non ut egressuro Domino januam pandat, sed ut egresscium. Qui enim mortalis adhuc clauso virginis utero potuit nascendo mundum ingredi, ipse absque ulla dubietate jam factus immortalis, clauso licet sepulcro, potuit resurgendo exire de mundo. Nec praetereundum quare testis Dominicae resurrectionis angelus sedens apparuerit, cum is qui nativitatis ejus mundo gaudium evangelizabat, juxta pastores stetisse legatur. Stare quippe pugnanstans apparuit angelus qui adventum Domini in mundo praedicabat, ut etiam stando signaret, quia is quem praedicabat, ad debellandum mundi principem veniret. Recte praeco resurrectionis ejus sedisse memoratur, ut etiam sedendo figuraret eum superato mortis auctore, sedem regni jam conscendisse perpetui. De qua ipse paulo post discipulis apparens ait: lapidem revolutum, quo ostium mo
Abbreviated transcription (Latin):
iugiliis sobria ac pura conscientia dici
dominici paschalia festa exspectantib.
Uenit inquit maria magdalene: &
altera maria uidere sepulchrum.
Due unius nomninis eiuslemq amoris
ac deuotionis femine quȩ dominicum
uenerunt inuisere sepulchrum: du¬
as fidelium plebes iudaicam scilicet¬
& gentilem designant. que uno atq
in dissimili studio passionem refurrec¬
tionemq sui redemptoris quacumq
euis eccł̃ia ꝑ orbem diffusa ẽ celebrare
desiderant. Quod autem terremotus
resurgente dño de sepulchro sicut etiã
moriente in cruce fictus c̃ magnus:
significat terrena prius corda. & cȩlesti
spe deiecta: ꝑ fidem passionis ac resurrec¬
tionis eus concutienda ad penitentiã
ac saluberrimo pauore ꝑmota ad uitã
sublimanda ꝑpetuam. Quod angls
aduenit obsequium sue seruitutis qͦd
dño debuit exsoluit. quia enim xp̃c
d̃s & homo ẽ. interacta humanitatis
euis semꝑ angłorum ministeria deo

Expanded text:
vigiliis sobria ac pura conscientia, diei vigiliis sobria ac pura conscientia, diei Dominici paschalia festa expectantibus. Venit, inquit, Maria Magdalena, et altera Maria videre sepulcrum. Duae unius nominis ejusdemque amoris ac devotionis feminae, quae Dominicum venerunt invisere sepulcas fidelium plebes Judaicam scilicet et gentilem designant, quae uno atque indissimili studio passionem resurrectionemque sui Redemptoris quacunque ejus Ecclesia per orbem diffusa est celebrare desiderant. Quod autem terrae motus resurgente Domino de sepulcro, sicut etiam moriente in cruce factus est magnus, significat terrena prius corda et coelesti spe dejecta per fidem passionis ac resurrectionis ejus concutienda ad poenitentiam ac saluberrima pavore permota ad vitam sublimandam perpetuam. Quod angelus advenit, obsequium suae servitutis quod Domino debuit exsolvit; quia enim Christus Deus et homo est, interdicta humanitatis ejus semper angelorum ministeria Deo
Abbreviated transcription (Latin):
noctem precederet iuxta ordinem ui¬
delicet prime conditionis: hac autẽ
nocte ꝑ misterium resurrectionis
dĩ temporum ordo mutatus est.
Nam quia nocte surrexit amortuis:
die uero sequente eiusdem resurrec¬
tionis effectum discipulis ostendit.
ac participato cum cis conuiuio ueritatẽ
uirtutis eius mirantib sunul & gau¬
dentibus astruxit: rectissune nox illa
sequentis diei comuncta est luci. ac sic
temporum ordo statutus ut dies noctem
sequatur. Etquidem aptissime quon¬
dam diem sequebatur nox. quia homo
a luce paradysi peccando lapsus in huiꝰ
scłi tenebias crumpnasq decidit. Ap¬
tissime nunc dies sequitur noctem:
quando ꝑ fidem resurrectionis apecca¬
ti tenebris & umbra mortis ad lucem
uite. xp̃o dño largiente reducimur.
resurrectionis illustratam cognouinus.
particula nr̃o in corde tenebrescat. sed
tota lucescat in diem. & nunc uideli¬
cet nobis uigilias euis dignȩ deuotio¬
nis laudes agentib & completis quoq

Expanded text:
noctem praecederet, juxta ordinem vinoctem praecederet, juxta ordinem videlicet primae conditionis. Hac autem nocte per mysterium resurrectionis Domini temporum ordo mutatus est. Nam quia nocte resurrexit a mortuis, die vero sequenti ejusdem resurrectionis effectum discipulis ostendit, ac participato cum eis convivio, veritatem virtutis ejus mirantibus simul et gaudentibus astruxit, rectissime nox illa sequentis diei conjuncta est luci, ac si  Al., sic temporum ordo statutus est, ut dies noctem sequatur. Et quidem aptissime quondam diem sequebatur nox, quia homo a luce paradisi peccando lapsus, in hujus saeculi tenebras aerumnasque decidit; aptissime nunc dies sequitur noctem, quando per fidem resurrectionis a peccati tenebris et umbra mortis ad lucem vitae Christo largiente reducimur. resurrectionis illustratam cognovimus, s particula nostro in corde tenebrescat, sed tota lucescat in diem, et nunc videlicet nobis vigilias ejus digne devotione laudis agentibus, et completis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
cebat. & sabluto quid̃e siluerunt scãm
mandatum sicut lucas aperte designat.
Cum autem transisset sabbatum. uespera¬
q adueniente tempus oꝑandi redisset:
mox prompte ad deuotionem eniert̃
quȩ minus parauerant aromata sicut
marcus cominemorat. ut uenientes
ungerent cum. &. ualde mnane una
sabbatorum: ueniunt ad monumen
dominicȩ resurrectionis euuangłista
describens ait. uespere autem sabbati
que lucescit in prima sabbati: cum
consuctus ordo temporum habeat ue¬
speram magis tenebrescere in noctem.
quam in diem lucescere: sed mnistice
studuit: dum cius exordium quo de¬
uote xp̃o femine in obsequium illius
uigilare ceperunt: insequentem iam
dicm lucescere ꝑhibuit. Nam dñs
auctor. & ordinator temporum qͥ
in ultima noctis huius parte surrexit:
totam eam nimirum eiusdem resur-¬
rectionis luce festiuam reddidit & cho¬
ruscam. Siquidem ab exordio mun¬
danȩ creationis usq huc. ita tempo¬
rum cursus distinguebatur: ut dies

Expanded text:
cebat, et Sabbato quidem siluerunt secundum cebat, et Sabbato quidem siluerunt secundum mandatum, sicut Lucas aperte designat. Cum autem transisset Sabbatum, vesperaque adveniente tempus operandi redisset, mox prompte ad devotionem emerunt, quae minus paraverant aromata, sicut Marcus commemorat, ut venientes ungerent eum, et valde mane una Sabbatorum veniunt  Al., venDominicae resurrectionis evangelista describens ait: Vespere autem Sabbati, quae lucescit in prima Sabbati. Cum consuetus ordo temporum habeat, vesperam magis tenebrescere in noctem, quam in diem lucescere. Sed mystice studuit, dum ejus exordium quo devotae Christo feminae in obsequium illius vigilare coeperunt, in sequentem jam diem lucescere perhibuit. Nam Dominus auctor et ordinator temporum, qui in ultima noctis hujus parte surrexit, totam eam nimirum ejusdem resurrectionis luce festivam reddidit et coruscam. Siquidem ab exordio mundanae creationis usque huc, ita temporum cursus distinguebatur, ut dies
Abbreviated transcription (Latin):
intimare curauit. Sexta quippe feria
ctucifixus ẽ. sabbato quieuit in sepul¬
dno. dominica surrexit amortuis. sig¬
nificans electis suis ꝑ sex huius scłi eta¬
tes inter pericula ꝑsecutionum bonis
operibus insudandum: in alia autẽ
uita quasi in sabbato perpetuo requi¬
em animarum sꝑaudam: porro in die
iudicii quasi in dominica die corpoꝵ
quoq inmortalium receptionẽ eẽ cele¬
brandam: in quib deinceps anime
suꝑno gaudio sine fine fruantur.
Q uod autem in lectione euuangelica
telligendum est. quia uespere quidẽ
prua sabbati. ad sepulchrum ꝑueneriist.
id est uespẽre. aromata parauerint.
quib corpus dñi ungere desiderabant.
sed parata uespere aromata mane ad
us quidem breuitatis causa obscurnis
posuit: sed euugłiste alii quo ordine
st factum euidentius ostendunt. Se¬
pulto namq sexta feria dño: reuersȩ
amonum̃to mulieres parauerunt aro¬
mata & ungenta. quam diu operari li¬

Expanded text:
intimare curavit. Sexta quippe feria intimare curavit. Sexta quippe feria crucifixus est, Sabbato quievit in sepulcro, Dominica resurrexit a mortuis, significans electis suis per sex hujus saeculi aetates, inter pericula persecutionum bonis operibus insudandum. In alia autem vita quasi in Sabbato perpetuo requiem animarum sperandam: porro in die judicii quasi in die Dominica, corporum quoque immortalium receptionem esse celebrandam, in quibus deinceps animae superno gaudio sine fine fruantur. Quod autem in lectione evangelica dtelligendum est: quia vespere quidem primam Sabbati ad sepulcrum pervenerunt, id est, vespere aromata paraverunt, quibus corpus Domini ungere desiderabant, sed parata vespere aromata mane ad us quidem brevitatis causa obscurius posuit, sed alii evangelistae quo ordine sit factum evidentius ostendunt. Sepulto namque sexta feria Domino, reversae a monumento mulieres paraverunt aromata et unguenta quandiu operari li
Abbreviated transcription (Latin):
audiuimus: resurrectio dm̃ ac salua¬
toris nr̃i dedicauit. Iuste enun hanc
ꝓ eius amore ugiliis celebramus. &.
hymnis: qui pro nr̃o amore in ea dor-¬
mire in morte ac de morte uoluit exci¬
tari. Nam sicut apl̃s ait. mortiis est
propter delicta nr̃a: & resurrexit
propter iustificationem nr̃am: quod
ipso quoq statu temporis quo uel
mortuus est in cruce: uel amortuis
resurrexit ostendit. Circa horam qͥp¬
pe nonam cum inclinata iam eẽt
ad uesꝑam dies .&. tepefactus ameri¬
diano feruore radius solis. misteriũ
uictoriosissime passionis consũmauit.
euident̾ se insinuans propt̾ aufe¬
renda scelera quib adiuina luce &
dilectione in huius uoctem peregri¬
nationis incidimus. crucis subisse
patibulum. Surrexit mane prima
sabbati que nunc dies dominica uocat᷑
manifeste docens se nos amorte anime
resuscitatos: in lucem ꝑpetuę felicita¬
tis c̃ẽ perducturum: sed & aliud nobis
memorabile misterium tempore suȩ
passionis sepulture & resurrectionis

Expanded text:
arissimi, resurrectio Domini ac Salvatoris nostri dedicavit. Juste etenim hanc pro ejus amore vigiliis celebramus et hymnis, qui pro nostro amore in ea dormire in mortem, ac de morte voluit excitari; nam sicut Apostolus ait: Mortuus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Quod ipso quoque statum temporis quod vel mortuus est in cruce, vel a mortuis resurrexit, ostendit. Circa horam quippe nonam, cum inclinata jam esset ad vesperam dies, et tepefactus a meridiano fervore radius solis, mysterium victoriosissimae passionis consummavit, evidenter se insinuans propter auferenda scelera, quibus a divina luce et dilectione in hujus mortem peregrinationis incidimus, crucis subisse patibulum. Surrexit mane prima Sabbati, quae nunc dies Dominica vocatur, manifeste docens se nos a morte animae resuscitaturum, et in lucem perpetuae felicitatis esse perducturum. Sed et aliud nobis memorabile mysterium tempore suae passionis, sepulturae et resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
nobis gr̃e munera narrant. audi-¬
endis operam damus. nouam adopti¬
onis plebem spiritualis egypti domi¬
mo subtractam. uni uero domino
fonte regenerationis sacramus. missarũ
sollempnia celebramus. corpus sacrosc̃mn
& pręciosum agni nr̃i sanguinem quo
apeccatis redempti sumus. denuo do in
profectum nr̃e salutis immolamus. Et
quia de resurrectionis dominice simul
&. creptionis nĩe misteriis annua sollẽp¬
plecti: hec uuendo semꝑ tenere: hec
quasi munda animalia nunc oris locu¬
tione ruminanda. nunc cordis penetra¬
bilibus retractanda seruemus. Ẽ aute
omnia talibus uitam ducere curemus
actibus: quibus nr̃e quoq resurrectio¬
nis euentum letantes mereamur aspi¬
cere: ut cum tuba nouissima totum
genus humanum excitans ad tribu¬
nal iusti iudicis aduocauerit. nos asor¬
te reproborum secernat signum eus¬
dem uidicis ur̃i quo sacramur: apena
negligentium secernant uigilie quibꝰ
aduentum cius exspectamus. cisq dig¬

Expanded text:
nobis gratiae munera narrant, audinobis gratiae munera narrant, audiendis operam damus, novam adoptionis plebem spiritualis Aegypti Domino subtractam, uni vero Domino fonte regenerationis sacramus, missarum solemnia celebramus, corpus sacrosanctum et pretiosum Agni nostri sanguinem, quo a peccatis redempti sumus, denuo Deo in profectum nostrae salutis immolamus. Et quia de resurrectionis dominicae simul et ereptionis nostrae mysteriis annua solemplecti, haec vivendo semper tenere, haec quasi munda animalia nunc oris locutione ruminanda, nunc cordis penetralibus retractanda servemus, et ante omnia talibus vitam ducere curemus actibus, quibus nostrae quoque resurrectionis eventum laetantes mereamur aspicere, ut cum tuba novissima totum genus humanum excitans ad tribunal justi judicis advocaverit, nos a sorte reproborum secernat, signum ejusdem judicis nostri, quo sacramur, a poena negligentium secernant vigiliae quibus adventum ejus exspectamus, eisque dig
Abbreviated transcription (Latin):
puniens. e contta ppłm quem sacram̃¬
tis salutaribus imbutum uidit rede¬
mit: ita nimirum dñs & redemptoi
nr̃ cum suum ꝓ nobis corpus &. san¬
guinem hostiam patri obtulisset sil¬
uertit potentiam diaboli &. satellitum
cius: spirituum uidelicet inmundoꝵ
audatiam commninuit. Deiecit clau¬
stra inferm: electos qui ibidem quauis
intranquillitatis sinu tenebantur eru
it: & hac ipsa nocte resurgens amortu¬
is ad celestis regni gaudia reduxit. un¬
pleta prophetia quȩ dixit. Ascendens
in altum captiuam duxit captiuitatẽ.
inuenit abstulit: uerum etiam eis
cognouit: necnon & nobis quos in se
credituros in fine temporum p̃uidit:
remedium salutis morte sua ac resur¬
rectione ꝓcurauit. Nobis & antequ̾ã
crearemur: spiritalem uite alimoniã
mur. parauit uite ꝑhennis iter. qđ
sequainur aperuit. Unde & ipsi ie¬
rito nocte hac redemptionis nr̃e me¬
mores uigiliis do dignis instamus &.
prȩcib. lectionib diuinis que date

Expanded text:
puniens, e contra populum quem sacramepuniens, e contra populum quem sacramentis salutaribus imbutum vidit, redemit: ita nimirum Dominus ac Redemptor noster cum suum pro nobis corpus et sanguinem hostiam Patri obtulisset, subvertit potentiam diaboli, et satellitum ejus, spirituum, videlicet, immundorum, audaciam comminuit. Disjecit claustra inferni, electos qui ibidem quamvis in tranquillitatis sinu tenebantur eruit, et hac ipsa nocte resurgens a mortuis ad coelestis regni gaudia reduxit, impleta prophetia quae dixit : Ascendens in altum captivam duxit captivitatem,invenit, abstulit, verum etiam eis cognovit, necnon et nobis, quos in se credituros in fine temporum praevidit, remedium salutis morte sua ac resurrectione procuravit. Nobis etiam antequam crearemur spiritualem vitae alimoniam mur paravit, vitae perennis iter quod sequamur aperuit. Unde et ipsi merito nocte hac redemptionis nostrae memores, vigiliis Deo dignis instamus et precibus lectionibusque divinis, quae datae
Abbreviated transcription (Latin):
nocenter occisus. leonis qui occiderat in¬
res potenter confregit: agnus qui tollt
peccata mundi. leonem qui intulit pec¬
cata mundo confregit: agnus qui nos
sue carnis &. sanguinis libamine ne pe¬
reamus reficit. leonem qui nos rugiens
circuit: &. quẽ de nobis ꝑdat inquirit:
confregit. agnus qui suȩ mortis signum
frontibus ur̃is ad decutienda tela morti¬
feri hostis unposuit. nam &. ideo sangil
agni legalis in limine & suꝑliminari
& utroq poste domnorum in quib ede¬
batur iussus est poni: ut etiam quadn¬
tita sanguinis distinctio quadrifidum
dominicȩ passionis uexillum quo nos
signati liberamur. exprimeret: deiecti
aduersarium nr̃e libertatis &. pacis: qu
insidiatur nobis in occulto. sicut leo i
cubili suo. Sicut ergo nocte hac unma¬
lato agno in egẏpto. signatis ens san¬
guine domibus fidelium. commestis
euis carnib uenit dñs repente. & eos
qui misterii celestis exortes maneban

Expanded text:
nocenter occisus, leonis qui occiderat vinocenter occisus, leonis qui occiderat vires potenter attrivit. Agnus qui tollit peccata mundi, leonem qui intulit peccata mundo confregit: Agnus, qui nos suae carnis et sanguinis libamine ne pereamus reficit, leonem qui nos rugiens circuit, et quem de nobis perdat inquirit, interficit Agnus, qui suae mortis signum frontibus nostris ad decutienda tela mortiferi hostis imposuit. Nam et ideo sanguis agni legalis in limine superliminari et utroque poste domorum in quibus edebatur jussus est poni, ut etiam quadripartita sanguinis distinctio quadrifidum dominicae passionis vexillum, quo nos signati liberamur exprimeret, dejecit adversarium nostrae libertatis et pacis, qui insidiatur nobis in occulto, sicut leo in cubili suo. Sicuti ergo nocte hac immolato agno in Aegypto, signatis ejus sanguine domibus fidelium, comestis ejus carnibus venit Dominus repente, et eos qui mysterii coelestis exortes manebant
Abbreviated transcription (Latin):
re : atq intus paratum ac ugilantem
horam sue redemptionis exspectare.
Q uod dum faceret: ecce noctis huius me¬
dio dñs adueniens ꝑcussis egyptiorum
primogenitis. liberauit ppłm suum a
pondere longe seruitutis: atq ad trã
ꝓmisse olim patriȩ ꝑduxit. iubens eũ
hanc noctem in memoriam sue saluati¬
onis om̃ib aunis immnolatione agni
paschalis agere sollempnem. Que ꝓfecto
redemptio ppłi illius spiritualis nr̃e re¬
demptionis quȩ resurgente amortuis
dño hac nocte completa est. typum ges¬
sit: sicut etiam carnales eiusdem ppłi
oppressores egyptii diriora nequitie spi¬
ritualis arma designant. quib subieetiũ
sibi genus humanũ impia dampnatione
premebant. Sed ueniens agnus inmacu¬
latus dignatus ẽ immolari pro nobis. de¬
dit sanguinem suum nr̃e salutis precũ.
qui morte ad tempus suscepta mortis
imperium ꝑpetuo dampnauit. Miran¬
doq ac desiderabili spectaculo agnus i¬

Expanded text:
re, atque intus paratum ac vigilantem, re, atque intus paratum ac vigilantem, horam suae redemptionis exspectare: quod dum faceret, ecce noctis hujus medio Dominus adveniens, percussis Aegyptiorum primogenitis, liberavit populum suum a pondere longae servitutis, atque ad terram promissae olim patriae perduxit, jubens eum hanc noctem in memoriam suae salvationis omnibus annis immolatione agni paschalis agere solemnem. Quae profecto redemptio populi illius spiritualis nostrae redemptionis, quae resurgente a mortuis Domino hac nocte completa est, typum gessit, sicut etiam carnales ejusdem populi oppressores Aegyptii diriora nequitiae spiritualis arma designant, quibus subjectum sibi genus humanum impia damnatione premebat. Sed veniens Agnus immaculatus dignatus est immolari pro nobis, dedit sanguinem suum nostrae salutis pretium, qui, morte ad tempus suscepta, mortis imperium perpetuo damnavit, mirandoque ac desiderabili spectaculo agnus in
Abbreviated transcription (Latin):
cipue nocte sollicitas pro eius exspec¬
tatione uigilias agamus. Obsecremꝰ
miscdiam illius. qui susceptam pro no¬
bis humiliter mortem mox sublimiter
superauit: ut nr̃e nos tempore resurree¬
tionis de morte ad uitam transinigrare
concedat. Rogemus eum qui pascha
nr̃m unimnolatus est xp̃c: ut & inchoata
paschalis gaudii sollempnia nos digne
ꝑagere: & ꝑ hec contingere ad gaudia
prestet ȩtͣna. Inter hec uero notandum
quod huius sacratissime noctis ac redep¬
tionis nr̃e quam colimus sollempnitas
iam olim est in antiquo d̃i ppło mistice
designata. Cum eium idem ppłs diu
fuisset egyptia seruitute grauatus. nec
eum dimittere uellent egyptii ad libe-¬
rum sui conditoris exire seruitium:
tandem prȩcepit ei dñs in celebratione
pasche immolare agnum. euisq carnes
hac nocte assare & edere. eius sanguine
qui eẽt fusus in limine postem domoꝵ
suarum utrumq ac suꝑliminare ꝑunge¬

Expanded text:
cipua nocte, sollicitas pro ejus exspeccipua nocte, sollicitas pro ejus exspectatione vigilias agamus. Obsecremus misericordiam illius, qui susceptam pro nobis humiliter mortem mox sublimiter superavit, ut nostrae nos tempore resurrectionis de morte ad vitam transmigrare concedat. Rogemus eum qui pascha nostrum immolatus est Christus, ut et inchoata paschalis gaudii solemnia nos digne peragere, et per haec contingere ad gaudia praestet aeterna. Inter haec vero notandum quod hujus sacratissimae noctis ac redemptionis nostrae, quam colimus, solemnitas jam olim est in antiquo Dei populo mystice designata. Cum enim idem populus diu fuisset Aegyptia servitute gravatus, nec eum dimittere vellent Aegyptii ad liberum sui Conditoris exire servitium, tandem praecepit ei Dominus in celebratione paschae immolare agnum, ejusque carnes hac nocte assare et edere, et ex ejus sanguine, qui esset effusus in limine, postem domorum suarum utrumque ac superliminare perunge
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc mistice & uirtutem suȩ resur¬
rectionis. & nr̃e profectum uite spũa¬
lis insinuat. Galilea quippe. transini¬
gratio facta interpretatur. Et bene
in galilȩa uidetur adiscipulis: qui ĩa
de morte ad uitam. de corruptione ad
incorruptionem. de pena transinigra¬
uerat ad głam. & uictoriam resurrec¬
tionis non solum ostensione corporis:
sed exhortatione sermonis. sed nomine
quoq loci in quo appareret & loqueret᷑
cominendaret. Sed & ipsi gaudio re¬
surrectionis eius. ita solum tunc frui
ualeamus: si nunc de corruptela uitio¬
rum ad uirtutum oꝑa transingrare
satagimus. Unde curandum sumno¬
pere est fr̃s mei: ut quia resurrectionis
dm̃ .&. saluatoris nr̃i tempus agnoui¬
mus. quia eius sollempnia celebramꝰ.
continius bonoꝵ operum profectibus
ad contemplandam eius celsitudinem
transinigremus: quia nr̃e resurrectio¬
nis tempus ignoramus: quod tamen
futurum nullomodo ambigimꝰ. Et
omni quidem tempore & in hac pre¬

Expanded text:
in hoc mystice, et veritatem suae resurin hoc mystice, et veritatem suae resurrectionis et nostrae profectum vitae spiritualis insinuat. Galilaea quippe transmigratio facta interpretatur. Et bene in Galilaea videtur a discipulis, qui jam de morte ad vitam, de corruptione ad incorruptionem, de poena transmigraverat ad gloriam, ut victoriam resurrectionis non solum ostensione corporis et exhortatione sermonis, sed nomine quoque loci in quo appareret et loqueretur commendaret. Sed et ipsi gaudio resurrectionis ejus ita solum tunc frui valemus, si nunc de corruptela vitiorum ad virtutum opera transmigrare satagimus. Unde curandum summopere est, fratres mei, ut quia resurrectionis Domini et Salvatoris nostri tempus agnovimus, quia ejus solemnia celebramus, continuis bonorum operum profectibus ad contemplandam ejus celsitudinem transmigremus, quia nostrae resurrectionis tempus ignoramus, quod tamen futurum nullo modo ambigimus, et omni quidem, et in hac prae
Abbreviated transcription (Latin):
pedes cus. Uideamus fr̃s in dño re-¬
surgenti amortius ueritatem nr̃e car-¬
nis: uideamus głam nouȩ incorrupti¬
onis. Suꝑius quippe lectum ẽ. quia
dauso surrexit monum̃to: nunc au¬
tem legitur. quia mulieres tenuerunt
pedes eius. &. adorauerunt cum.
Surrexit cnim clauso ostio monumenti
& exiit: ut imnmortale iam factum do¬
ceret cẽ corpus. quod in monum̃to
clausum fuerat mortuum. tenendas
mulierib prebuit plantas: ut ueram
bus tangi posset intimaret. Ite nunci
pietas saluatoris mira benignitas
quos ante passionem discipulos &
aliquando etiam seruos uocare consue¬
uerat. hos post resurrectionem fĩs ap¬
pellat: ut & eiusdem se humanitatis
quam & ante habuerat habitum resur.¬
gendo resumpsisse mon̾traret: & illos
quoq ad promerendam sꝑandamq
in sua carne coronam nmi nortalitatis
qua ipse iam p̾minebat erigeret.
Sane quod se in galilea uidendum a
discipulis prȩdixit. & sicut sequentia
scĩ euũgłii declarant exhibuit: etram

Expanded text:
res, in Domino resurgente a mortuis veritatem nostrae carnis, videamus gloriam novae incorruptionis. Superius quippe lectum est quia clauso surrexit monumento: nunc autem legitur quia mulieres tenuerunt pedes ejus, et adoraverunt eum. Surrexit enim clauso ostio monumenti, et exiit, ut immortale jam factum doceret esse corpus, quod in monumento clausum fuerat mortuum. Tenendas mulieribus praebuit plantas, ut veram bus tangi posset  Al., possit intimaret. Ite, inquipietas Salvatoris, mira benignitas! Quos ante passionem discipulos, et aliquando etiam servos vocare consueverat, hos post resurrectionem fratres appellat, ut et ejusdem se humanitatis, quam et ante habuerat, habitum resurgendo resumpsisse monstraret, et illos quoque ad promerendam sperandamque in sua carne coronam immortalitatis qua ipse jam praeeminebat erigeret. Sane quod se in Galilaea videndum a discipulis praedixit, et sicut sequentia sancti Evangelii declarant, exhibuit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
piebant: &. in carnalib quiescebant. Om̃is
enĩ caro fenũ. Quȩ sunt autẽ illa fragm̃ta:
nisi quȩ populus ñ potuit manducare: In¬
telligunt᷑ gͦ quȩda secretiora intelligentiȩ:
quȩ multitudo ñ potest capere. Quid gͦ re¬
stat: nisi ut secretiora intelligentiȩ quȩ ñ
potest capere multitudo. illis credant᷑ qui
idonei sunt. & alios docere. sicut erant apłiꝰ
Unde duodecim cophini impleci funt. Faccũ
ẽ hoc. & mirabilit̾: quia magnũ factũ est¬
& utiliter: quia sp̃itale factum ẽ. Qui tunic
uiderunt. admirati sunt. Nos autẽ admira¬
mur. cũ audimus. Factũ ẽ enĩ ut illi uide¬
rent: scͥptũ ẽ autẽ ut nos audiremꝰ. Quod
in illis oculi ualuert̃: hoc in nobis fides.
Cernimꝰ quippe animo. quod oculis ñ potui¬
mus. & p̾lati illis sumꝰ: qm̃ de nobis dictũ
ẽ. Beati qui ñ uident: & credent. Addo
autẽ. quia forte & intelleximꝰ quod ila tͥla

Expanded text:
piebant, et in carnalibus quiescebant. Omnis piebant, et in carnalibus quiescebant. Omnis enim caro fenum . Quae sunt autem illa fragmenta, nisi quae populus non potuit manducare? Intelliguntur ergo quaedam secretiora intelligentiae, quae multitudo non potest capere. Quid ergo restat, nisi ut secretiora intelligentiae, quae non potest capere multitudo, illis credantur qui idonei sunt et alios docere, sUnde duodecim cophini impleti sunt. Factum est hoc et mirabiliter, quia magnum factum est; et utiliter, quia spirituale factum est. Qui tunc viderunt, admirati sunt: nos autem non miramur cum audimus. Factum est enim ut illi viderent, scriptum est autem ut nos audiremus. Quin illis oculi valuerunt, hoc in nobis fides. Cernimus quippe animo quod oculis non potuimus, et praelati illis sumus, quoniam de nobis dictum est, Beati qui non vident, et credunt . Addo autem quia forte et intelleximus quod illa turba
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittebatur: & frangi uissit panes: Fran¬
gendo multiplicati sunt. Nichil uerius.
Quinq enim libri moysi quam multos libros
cum exponunt᷑ tanquã frangendo id ẽ disse¬
rendo fecerunt: Sed quia in illo hordeo ig¬
norantia primi ppłi tegebatur. de quo pͥmo
ppło dictum ẽ. quamdiu legitur moyses
rat ap̃c. nondũ uelum templi fuerat illo in
cruce pẽdente conscissum. Quia gͦ ignoran¬
tia ppłi erat in lege: ꝓpterea temptatio illa
dñi. ignorantiam discipuli demonstrabat.
Nichil gͥ uacat: omnnia innuunt: sed intellec¬
torem requirunt. Nam & ipse numerus pa¬
sti populi. ppłm significat sub lege constitu¬
tum. Cur enim quinq milia erant: nisi
quia sub lege erant. quȩ lex quinq libris
moysi explicatur. Unde & quinq illis por¬
ticib languidi ꝓdebantur: ñ sanabantur.
Ille autẽ ibi curauit languidũ: quia & hic
turbas de quinq panib pauit. Nam &.
suꝑ fenũ discumbebant. Carnalit̾ gͦ sa¬

Expanded text:
promittebatur. Et fracti sunt panes, franpromittebatur. Et fracti sunt panes, frangendo multiplicati sunt. Nihil verius. Quinque enim libri Moysi, quam multos libros cum exponuntur tanquam frangendo, id est disserendo, fecerunt. Sed quia in illo hordeo ignorantia primi populi tegebatur, de quo primo populo dictum est: Quandiu legitur Moyses, rat Christus, nondum velum templi fuerat illo in cruce pendente conscissum. Quia ergo ignorantia populi erat in lege, propterea tentatio illa Domini ignorantiam discipuli demonstrabat. Nihil ergo vacat. Omnia eminent, sed intellectorem requirunt. Nam et ipse numerus pasti populi populum significabat sub lege constitutum. Cur enim quinque millia erant, nisi quia sub lege erant, quae lex quinque libris Moysi explicatur? Unde de quinque illis porticibus languidi prodebantur, non sanabantur. Ille enim ibi curavit languidum, qui et hic turbas de quinque panibus pavit. Nam et super fenum discumbebant. Carnaliter ergo sa