comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã id constitueret. S qͥa ulciscendi libi¬
do uitiosa ẽ: magisq ad iuidicẽ ꝑtineat in¬
t̃ alios hoc discernere. quã bonũ hominẽ
s̃ expetere. Quaꝓpt̾ impii ex illa benignita¬
tis sũmitate dilapsi: uͥ reddunt᷑ bona ꝓ
malis. ad quantã malignitatis ꝓfunditate
uener̃ retribuendo mala ꝓ bonis. qͣuto p̃ci¬
pitio. Tot gradus int̾ positos transier̃: uec
paruũ aliqͥd putari debet: qͥa ñ ait. ꝓ eo
ut diligerent me int̃ficiebant me: s de
trahebant mͥ. Ideo quippe int̃̾fecer̃. qͥa detra¬
xer̃ negantes filiũ dei. & dicentes. qͦd in pͥn-¬
cipe demoniorũ eicit demonia: & demoniũ
habet. & insanit. Quid eum auditis: & cet̃a
talia. Qua detractione ab illo auertebant
eos: qͦrũ cõuersionẽ ille quęrebat. Et idõ po¬
tius hoc dixit. ut ostendet eos magis nocẽ¬
re. qui xp̃o detrahunt: & ꝑ hoc animas in¬
t̃ficuuit. quã qͥ eiꝰ mortalem carnẽ mox
qͥdẽ dixit qͥd orabat: s quid ineliꝰ intelli¬

Expanded text:
libido vitiosa est, magisque ad judicem pertinet inter alios hoc decernere, quam bonum hominem sibi expetere. Quapropter impii ex illa benignitatis summitate delapsi, ubi redduntur bona pro malis, ad quantam malignitatis profunditatem venerunt, retribuendo mala pro bonis! quanto praecipitio tot gradus interpositos transierunt! Nec parvum aliquid putari debet, quia non ait, Pro eo ut diligerent me, interfitrahebant mihi. Ideo quippe interfecerunt, quia detraxerunt, negantes Filium Dei, et dicentes quod in principe daemoniorum ejicit daemonia» ; et, «Daemonium habet, et insanit; quid eum auditis» ? et caetera talia. Qua detractione ab illo avertebant eos quorum conversionem ille quaerebat: et ideo potius hoc dixit, ut ostenderet magis cos nocere qui Christo detrahunt, et per hoc animas interficiunt, quam qui ejus mortalem carnem, mox quidem dixit quid orabat; sed quid melius intelli
Abbreviated transcription (Latin):
duit᷑ s oꝑit᷑.: Induit᷑ enĩ quisq tunica:
oꝑit᷑ pallio. Et quid÷ hoc nͥ etiam in con¬
spectu hominũ de iniquitate gloriari: Et
sic̃ rona inquit qua semꝑ p̃cingit᷑. Maxime
homiues ideo p̃cingunt᷑: ut ad oꝑandũ
sint aptiores: ne uestis sinib p̃pediant᷑. Er¬
go maledictionẽ se p̃cingit. qͥ malũ ñ re¬
pentinũ. s dispositũ aggreditur: & ita di¬
scit male facere. ut semꝑ paratꝰ sit. Unde
&e hic ait. & sic̃ zona qua semꝑ p̾̃cingit᷑.¬

Expanded text:
d «operitur?» Induitur enim quisque tunica, operitur pallio. Et quid est hoc, nisi etiam in conspectu hominum de iniquitate gloriari? «Et sicut zona,» inquit, «qua semper praecingitur.» Maxime homines ideo praecinguntur, ut ad operandum sint aptiores, ne vestis sinibus praepediantur. Ergo maledictione se praecingit, qui malum non repentinum, sed dispositum aggreditur, et ita discit malefacere, ut semper paratus sit: unde et hic ait, «Et sicut zona qua semper praecingit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ipsa impietate recipiant: incipit ꝓ
cupiditate optent ut fiant cũ dicant᷑
futura certissima ueritate. & ꝑ dĩ iusticiã
suꝑ tales digna uentura. Quẽ ad modũ
futura p̾dicendi. uelut speciẽ male op¬
tandi qͥdã ñ in telligentes: putant odiũ
odio: & malo animo malũ animũ red¬
di: qm̃ reuera paueorũ ẽ dinoscere qͦmͦ
placeat pena iniquoꝵ accusatori. inunici¬
as ex saturare cupienti. & quã longe alio
mͦ placeant uidici recta uoluntate pecca¬
ta punienti. Ille quippe reddidit malũ
ꝓ malo: iste aut̃ etiã cũ uindicat. ñ red¬
dit malũ ꝓ malo. qm̃ iustũ reddit ui¬
gͦ ñ delectatione. ilienȩ miseriȩ. qͦd ÷

Expanded text:
ipsa impietate recipiant, incipit prcupiditate optet ut fiant; cum dicantur futura certissima veritate, et per Dei justitiam super tales digne ventura. Quem modum futura praedicendi, velut specie male optandi, quidam non intelligentes, putant odium odio, et malo animo malum animum reddi: quoniam revera paucorum est dignoscere, quomodo placeat poena iniquorum accusatori inimicitias exsaturare cupienti, et quam longe alio modo placeat judici recta voluntate peccata punienti. Ille quippe reddit malum pro malo; iste autem etiam cum vindicat, non reddit malum pro malo, quoniam justum reddit iergo non delectatio
Abbreviated transcription (Latin):
& cogens manifestari ueritatẽ: uicta op¬
hȩc : & intelliget miserationes dñi: Uide¬
te qͦ fine clausit. quis sapiens & custodi¬
et hec. Et qͥd custoditurꝰ ẽ sapiens : ĩd÷
re enim custodit hȩc: qͥa intelliget mise¬
rationłs dñi. Nõ merita sua. ñ uires suas.
ñ potentiã suã. s miserationes dñi. Qͥ er¬
rantẽ & egentẽ in uiã delux̃ & pauit. qui
pugnantẽ aduersus difficultatẽ peccatoꝵ
oe conligatũ uinculis consuetudinis sol¬
uit &e libauit. qͥ fastidientẽ uerbũ dĩ.
& tedio qͦdam pene morientẽ missa me¬
dicina uerbi sui recreauit. qͥ ꝑiclitantẽ
discriina mari placato ad portũ ꝑdux̃
qui eum deniq constituit in eo popło u̾ hu¬
nulib dat grãm. ñ in illo uͥ suꝑb̃ resistit.
& fecit eũ suum ut uitꝰ mauens multipli

Expanded text:
et cogens manifestari veritatem, convicta «opet cogens manifestari veritatem, convicta «ophaec, et intelliget miserationes Domini.» Videte quo fine clausit: «Quis sapiens? et custodiet haec.» Et quid custoditurus est sapiens? Id est, re enim custodit haec, Quia «intelliget miserationes Domini:» non merita sua, non vires suas, non potentiam suam; sed «miserationes Domini,» qui errantem et egentem in viam deduxit et pavit; qui pugnantem adversus difficultatem peccatorum, et colligatum vinculis consuetudinis solvit et liberavit; qui fastidientem verbum Dei, et taedio quodam pene morientem, missa medicina verbi sui recreavit; qui periclitantem discrimina, mari placato ad portum perduxit: qui eum denique constituit in eo populo, ubi humilibus dat gratiam, non in illo ubi superbis resistit; et fecit eum suum, ut intus manens multipli
Abbreviated transcription (Latin):
eti suꝑbi: & instructi st̃ humiles. hoc
fecit: & hoc faciendo aduiuit pauꝑem
a m̃dicitate. Meudicus ille ẽ nichil s̃ tribuens.
totũ de iiscdia dĩ expectans. ante ianuam
donunicam cotidie clamat. pulsans ut aꝑi¬
atur el nudus & tremens ut uestiat᷑: ocu¬
los in t̾ram deiciens. & pectꝰ tundens. Istũ
m̃dicũ. hunc pauꝑem. hunc humilẽ adu¬
uit ds̃. Puirimũ etiani de ipsa seꝑatione
hereticorũ. qͥa pauci facti st̃ & uexati s̃: et
seducti s̃ in iuiuo & ñ iniua. deniq qͥd pꝰ¬
ea ex illisͤ Dumuuiti s̃ seducti. pauci fa¬
fit: Et posuit sic̃ oues familias. Quasi u¬
nũ pauꝑem & unũ m̃dicũ intelligebas.
na plebs. una familia. una ouis ẽ. Et po¬
suit sic̃ oues familias. Magna mysteria
ista: magna sacram̃ta. Quã ꝓfunda ple¬
na mysteriorũ: quã dulcit̾ inuenta: qͥa
diui latentia. Ergo uidebt̃ recti & iocun¬
dabunt᷑: & oñis iniqͥtas oppilabit os su¬
ũ. Iniqͥtas illa garriens contra unitatẽ.

Expanded text:
uctus est humilis. Hoc fecit, et hoc faciendo «adjuvit pauperem a mendicitate.» Mendicus est ille, nihil sibi tribuens, totum de misericordia Dei exspectans; ante januam Dominicam quotidie clamat, pulsans ut aperiatur ei, nudus et tremens ut vestiatur, oculos in terram dejiciens, et pectus tundens. Istum mendicum, hunc pauperem, hunc humilem adjuvit Deus plurimum, etiam de ipsa separatione haereticorum; quia pauci tacti sunt, et vexati sunt, et seducti in invio et non in via. Denique quid postea ex illis deminutis, seductis, paucis fafit? «Et posuit sicut oves familias.» Quasi unum pauperem et unum mendicum intelligebas, na plebs, una familia, una ovis est. «Et posuit sicut oves familias.» Magna mysteria ista, magna sacramenta, quam profunda, plena mysteriorum; quam dulciter inventa, quia diu latentia. Ergo, «Videbunt recti, et jucundabuntur; et omnis iniquitas oppilabit os suum.» Iniquitas illa garriens contra unitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
ant illi qͥ ꝓbati s̃ in eloqͥs dĩ. Cũ enim
respondeat᷑ hereticis. tanꝗͣ ex necessi¬
tate: edificant᷑ catbolici exutilitate. Hanc¬
plane sententiã: paulus expressit. Opor¬
tet enĩ inquit hereses eẽ: ut ꝓbati ma¬
nifesti fiant in uob̃. Oportet & tauros se¬
ducentes ẽẽ: ut qui ꝓbati sunt argento.
mauifesti fiant. hoc ẽ excludant᷑. Quid:
argento ꝓbatiꝰ Eloqͥa dñi eloqͥa casta:
argentũ igne examinatũ t̾rȩ purgatũ
septuplũ. Quic̃q sunt ꝓbati in hoc ar¬
geutũ. id÷ in eloquio dñi: ñ poss̃ plene
exercere hoc argento. nͥ questionibꝰ in¬
quietati hereticorũ. Et hic attendite: qͥa
ñ p̃t̃ inissũ ẽ. Ecce effusus ẽ contẽptꝰ suꝑ
pͥncipes: suꝑ illos tauros. Quare cõtẽpti
st̃: aliud annuntiantes. Quid s̃ cõtem¬
ptiꝰ anathemati. Quisquis enĩ uob̃ euã¬

Expanded text:
ant illi qui sunt probati in eloquio Dei. Cum enim ant illi qui sunt probati in eloquio Dei. Cum enim respondetur haereticis ex necessitate, aedificantur Catholici ex utilitate. Hanc sententiam plane Paulus expressit: «Oportet enim,» inquit, «haereses esse, ut probati manifesti fiant in vobis» . Oportet et tauros seducentes esse, «ut qui probati sunt argento,» manifesti sint, hoc est, «excludantur.» Quid est, «argento probati? Eloquia Domini, eloquia casta; argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum» . Quicumque sunt probati in hoc argento, id est in eloquio Domini, non possunt plene exserere hoc argentum, nisi quaestionibus inquietati haereticorum. Et hic attendite quia non praetermissum est: ecce «effusus est contemptus super principes,» super illos tauros. Quare contempti sunt? Aliud annuntiantes. Quid sunt contempti? Anathematizati. «Quisquis» enim «vobis a
Abbreviated transcription (Latin):
nes inuenerint raleunt. Illud gͦ accipite.
qđ nouit ds̃ scd̾m hoc: sedux̃ eos ininiuo
& iñ inuia. Et qͥd de illis fecit qđ dicere ce¬
ꝑam : od adtente audiatis. potuit illos pa¬
ti uitꝰ semꝑ: s nos de illis ñ ꝓ ficeremꝰ. Cum
aut̃ seꝑati sunt. & ꝑ questiones malignas
inquietant nos: ꝓpositũ ẽ nob̃ ex illis. & in¬
quisitionis studiũ & timoris exemplũ. Unꝰ¬
quisq tremit cũ alterũ uidet exisse: tan
quã ex illiꝰ exitu dicat᷑ illi. Qua ꝓpt̃ qui se
putat stare: uideat ne cadat. ꝓsunt gͦ: qͥa
exeuut. Nã si intꝰ eẽnt. & tam mali eẽnt:
nichil de illis ꝓdesset. Quid de illis dictũ ẽ
u qͦdã ꝑsalmo Congregatio taurorũ: id÷
ceriucatorũ & suꝑborũ. Congregatio tau¬
roiũ: int̾ uaccas popłorũ. Uaccas dicit
seductiles auimas: quȩ facile consentiunt
seductoribꝰ tauris. S quare hoc᷑ ut exclu¬
daut᷑ hi qui ꝓbati sunt argento. Quidẽ.
ut excludant᷑: ut appateant. ut emine¬

Expanded text:
invenerint, redeunt. Illud ergo accipite quod novit Deus, secundum hoc «seduxit eos in invio, et non in via.» Et quid de illis fecit? Quod dicere coeperam, quod attente audiatis. Potuit illos pati intus semper, sed nos de illis non proficeremus: cum autem separati sunt, et per quaestiones malignas inquietant nos, propositum est nobis ex illis et inquisitionis studium, et timoris exemplum. Unusquisque tremit, cum altqui se putat stare, videat ne cadat» . Prosunt ergo quia exeunt: nam si intus essent, et tam mali essent, nihil de illis prodesset. Quid de illis dictum est in quodam psalmo? «Congregatio taurorum,» id est cervicatorum et superborum; «congregatio taurorum inter vaccas populorum. Vaccas» dicit seductiles animas, quae facile consentiunt seductoribus tauris. Sed quare hoc? «Ut excludantur hi qui probati sunt argento» . Quid est, «ut excludantur?» Ut appareant, ut emine
Abbreviated transcription (Latin):
ipso excitato sic̃ factũ ẽ cũ dormiret
in naui. qͥ ꝑturbationẽ cordis nir̃i tem¬
pestatẽq tranqͥllat. animo sedato atq
placato: oremꝰ etiã ꝓ ipsis detractoribus
nr̃is ut securi dicamꝰ. dimiite nob̾ dñe:
sic̃ &e nos dimitimꝰ. S ille dimtitebat: qͥ
peccatũ qͦd ei dimitteret᷑ utiq ñ habe
bat. S equit᷑ aut̃. Et posuer̃ adu̾sũ me
mala ꝓbonis. Et qͥsi quȩreremꝰ quȩ ma¬
la ꝓquib bonis: Et odiũ inquit ꝓ di¬
lectione mea. hic ẽ om̃is & magnꝰ reatꝰ
illorũ. Nã qͥd nocere potuer̃ ꝑ sequentes.
uoluntate ñ necessitate morientẽ:s
s ipsũ odiũ ẽ cruũ maximũ ꝑsequen¬
tis.: ꝗͣ uissit uoluntaria pena patientis.

Expanded text:
ipso excitato, sicut factum est, cum dormiret in navi , qui perturbationem cordis nostri tempestatemque tranquillat, animo sedato atque placato oremus etiam pro ipsis detractoribus nostris, ut securi dicamus: «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus» . Sed ille dimittebat, qui peccatum quod ei dimitteretur utiqposuerunt adversum me mala pro bonis.» Et quasi quaereremus, Quae mala? pro quibus bonis? «Et odium,» inquit, «pro dilectione mea.» Hic est omnis et magnus reatus illorum. Nam quid nocere potuerunt persequentes, voluntate, non necessitate morientem? Sed ipsum odium est crimen maximum persequenti
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pretati s̃ eleuata ẽ: hic aut̃ qm̃ ma
cata ẽ usq ad celos: ut magna sit in cęlis.
hoc eiũ uoluit dicere suꝑ cęlos. Item in¬
quinqͥgesimo nono. Lȩtabor &e diuidã sicimã
hic uͦ exaltabor &e diuidã sicimã. Ubi osten¬
ditͣ. qđ diuidenda sicima significatũ ẽ. pꝰ
dñi exaltationẽ p̃dictũ futurũ: & illã lȩtiti¬
am ad hanc exaltationẽ ꝑtinere: ut ideo
lȩcet᷑ qͥa exaltat᷑. Unde alibi dicit. Conuerti¬
sti luccũ meũ in gaudiũ mͥ: conscidisti sac¬
cũ meũ & accinxisti me lecitia. Itẽ ibi. Et ef¬
frem fortitudo capitis mei: hic aut̃ e effrẽ
susceptio capitis mei. Suscipiendo enĩ fit
fortitudo: id ÷. suscipiendo fortes facit. fru¬
ctificans in nob̃. Int̾p̃tatur enĩ effraun: fru¬
ctificatio. Susceptio aut̃ ad utrũq teferri po¬
test: siue cũ suscipimꝰ xp̃m. suie cũ ipse
nos suscipit qui ẽ caput ȩccłȩ. Et qđ ibi a¬
it tribulantes nos: Hic ait inimicos nr̃os.

Expanded text:
sto autem, «Cantabo, et psallam in gloria mea.» Ad cata est usque ad coelos,» ut magna sit in coelis; hoc enim voluit dicere, «super coelos.» Item inquinquagesimo nono, «Laetabor, et dividam Sichimam:» hic autem, «Exaltabor», «et dividam Sichimam.» Ubi ostenditur quod de dividenda Sichima significatum est, post Domini exaltationem praedictum futurum, et illam laetitiam ad hanc exaltationem pertinere; ut ideo laetetur, quia exaltatur. Unde alibi dicit, «Convertisti luctum meum in gaudium mihi; conscidisti saccum meum, et accinxisti me laetitia» . Item ibi, «Et Ephraem fortitudo capitis mei:» hic autem, «Et Ephraem susceptio capitis mei.» Suscipiendo enim fit fortitudo, id est, suscipiendo fortes facit, fructificans in nobis: interpretatur enim Ephraem Fructificatio. Susceptio autem ad utrumque referri potest, sive cum suscipimus Christum, sive cum ipse nos suscipit, qui est caput Ecclesiae. Et quod ibi ait, «Tribulantes nos;» hic autem, «inimicos nostros:»
Abbreviated transcription (Latin):
&e de qͦ popło posst̃ ñ inconuenient̃ in¬
telligi. ñ solũ ea que aꝑtiꝰ de ipsis in
hoc psalmo legimꝰ. uerũ etiã illa quȩ
ꝓpriȩ de ipso uida dicunt᷑ exp̃ssius
sic̃uti ẽ qd cõmemoraui. fiant dies eiꝰ
pauci: & episcopatũ eiꝰ accipiat alt̃. Qd̾

Expanded text:
et de quo populo possunt non inconvenienter inet de quo populo possunt non inconvenienter intelligi, non solum ea quae apertius de ipsis in hoc psalmo legimus, verum etiam illa quae proprie de ipso Juda dicuntur expressius; sicuti est quod commemoravi, «Fiant dies ejus pauci, et episcopatum ejus accipi
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ dȩ xp̃i traditore iuida ꝓpħatũ eẽ quod
hic scriptũ ẽ. Fiant dies eiꝰ pauci. & epi¬
scopatũ eiꝰ accipiat alt̃. qͥndo mathias
in locũ uide ordinatꝰ: numero apłorũ
duodecimꝰ adiunctꝰ ẽ: euident̃ appãret.
S si de illo uno homine. omĩa quȩ hic
in illo maledicta s̃ intelligere conemur:
expositionis ratio ñ om̃i mͦ. aut uix uale¬
bit occurrere. Si autẽ de tali genere ho¬
minũ malorũ. id ÷ inimicorũ xp̃i ingra¬
torũq uidȩorũ: om̃a mͥ uident᷑. posse
clariꝰ aꝑiri. Sic̃ enĩ quȩdã dicunt᷑. que
ad apłm petrũ ꝓpriȩ ꝑtinere uideant᷑.
nec tam̃ habent illustrẽ in tellectũ nͥ c̃
referunt᷑ ad eccl̃am. cuiꝰ ille agnoscit᷑
in figura gestasse ꝑsonã. ꝓpt̾ primatũ
quẽ in discipłis habuit. sic̃ ẽ. tͥ dabo
claues regni cȩlorũ. & si qua huiꝰ modi:
ita uidas ꝑsonãs qͦdãmͦ sustinet in imi
re iinpiecatis oder̃. De quib hominib

Expanded text:
ubi de Christi traditore Juda prophetatum esse quod hic scriptum est, «Fiant dies ejus pauci, et episcopatum ejus accipiat alter,» quando Matthias in locum Judae ordinatus, numero Apostolorum duodecimus adjunctus est , evidenter apparet. Sed si de illo uno homine omnia quae hic in malo dicta sunt intelligere conemur, expositionis ratio non omnimodo, aut vix valebit occurrere; si autem de tali genere hominum malorum, id est inimicorum Christi ingratorumque Judaeorum, omnia mihi videntur posse clarius aperiri. Sicut enim quaedam dicuntur quae ad apostolum Petrum proprie pertinere videantur, nec tamen habent illustrem intellectum, nisi cum referuntur ad Ecclesiam, cujus ille agnoscitur in figura gestasse personam, propter primatum quem in discipulis habuit; sicuti est, «Tibi dabo claves regni coelorum» , et si qua hujusmodi: ita Judas personam quodammodo sustinet inimicore ipsius impietatis oderunt. De quibus hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ laudẽ meã ne taciieris: tauo¬
da os peccatoris & os dolosi suꝑ
me aꝑtũ ẽ. Un de apparet et
falsam ẽẽ uituꝑationẽ quã ñ tacet pecca¬
tor &e dolosus: & ueram eẽ laudẽ. quã ñ ta¬
cet ds̃. Ds eium uerax. omĩs aut̃ homo

Expanded text:
s laudem meam ne tacueris; quia os peccatoris et os dolosi super me apertum est.» Unde apparet et falsam esse vituperationem quam non tacet peccator et dolosus, et veram esse laudem quam non tacet Deus. Deus enim verax, omnis autem homo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ouinẽ t̾rã gła tua. hinc enĩ usq ad fi¬
nẽ postrema pars ẽ. qͥnqͣgesuni noni:
sic̃ postreina pars centesumi tricesumi qͣr¬
ti. Eadẽ ẽ quale centesimi tercii decimi
ab eo uersu uͥ dr̃: Simulachra gentiũ ar¬
gentũ & aurũ: sic̃ tertius decimꝰ. & qͥuqua¬
simꝰ scds. mutatis ali qͥb mediis. eadẽ ha¬
bent omĩa a pͥncipiis usq in finẽ. Quȩc̃q
gͥ in hoc psalmo centesimo septimo. ali¬
quantulũ alit̃ posita s̃. quã in illis duob
ex quorũ partib constat: ñ habent intelle

Expanded text:
 omnem terram gloria tua.» Hinc autem usque in finem, postrema pars est quinquagesimi noni: sicut postrema pars centesimi tricesimi quarti, eadem est quae centesimi tertii decimi, ab eo versu ubi dicitur, «Simulacra Gentium argentum et aurum:» sicut tertius decimus et quinquagesimus secundus, mutatis aliquibus mediis, eadem habent omnia a principiis usque in fines. Quaecumque igitur in hoc psalmo centesimo septimo aliquantulum aliter posita sunt, quam in illis duobus, ex quorum partibus constat, non h
Abbreviated transcription (Latin):
sũpti sunt. Et tanquã diceret᷑: quid gͦ fi¬
et de numero sacratissimo duodenario.
in qͦ ñ frustra dñs . xii habere primo a
apłos uoluit: continuo subiecit. Et episco¬
patũ eius accipiat alter. Tanquã diceret.
et ipse ꝓ suo merito puniat᷑: & ille nu¬
merus suppleat᷑. Quod siqͥs quẽ ad modũ
factum sit scire desiderat actꝰ apłorum
tͣ filũ eiꝰ & m̃dicent. Nutantes dictũ ẽ. in¬
certi qͦ eant. omi p̃sidio destituti. Eician¬
tur de habitationib suis. Exposuit qͦd su¬
pra dixerat: transferant᷑. Hoc aut̃ totum
qͦuͦ uxou eiꝰ filiisq contigerit: sequenteᷤ

Expanded text:
sumpti sunt. Et tanquam diceretur, Quid ergo fiet de sacratissimo numero duodenario, in quo non frustra Dominus duodecim habere primos Apostolos voluit? continuo subjecit, «Et episcopatum ejus accipiat alter.» Tanquam dicens, Et ipse pro suo merito puniatur, et ille numerus, suppleatur. Quod si quis quemadmodum factum sit, scire desiderat, Actus Apostolorum tur filii ejus, et mendicent. Nutantes» dictum est, incerti quo eant, omni praesidio destituti. «Ejiciantur de habitationibus suis.» Exposuit quod supra dixerat, «transferantur.» Hoc autem totum quomodo uxori ejus filiisque contigerit, sequentes
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominib. E ffusus ẽ contẽptꝰ suꝑ prin¬
lui suꝑiꝰ iniia: illi ad ciuitatẽ directi. Deniq il¬
li dedueti. ñ selucti: isti aut̃ in uiuio soducti.
Quid⁊ sedux̃ eos: tradidit illos ds in concupi¬
scentias cordis sui. hoc ẽ enun sedux̃: dona¬
uit illos sibi. Nam si ꝓpriȩ quęras: ipsi se se¬
ducunt. Qui eiũ se putat se cẽ aliqͥd cũ sit¬
Diisit eos in inuo & ñ in uia. Quomͦ em̃

Expanded text:
usus est contemptus super prinlli superius in via, illi ad civitatem directi, denique deducti, non seducti: isti autem in invio seducti. Quid est, «seduxit eos? Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum» . Hoc est enim, «seduxit,» donavit illos sibi. Nam si proprie quaeras, ipsi se seducunt. «Qui enim putat se esse aliquid, cum nihDimisit e
Abbreviated transcription (Latin):
mortis habuer̃: qͦrũ om̃is sapientia ab¬
sorta erat. Et siluer̃ fluctꝰ eiꝰ. Et iocunda¬
ti sunt qr siluer̃: & dedux̃ eos in portũ
uoluntatis corũ. Confitẽant᷑ dño mnisera¬
tiones eiꝰ. Ubiq omrino. uͥq confiteant᷑

Expanded text:
mortis habuerant, quorum omnis sapientia abmortis habuerant, quorum omnis sapientia absorpta erat. «Et siluerunt fluctus ejus. Et jucundati sunt, quoniam siluerunt: et deduxit eos in portum voluntatis eorum. Confiteantur Domino miserationes ejus.» Ubique o
Abbreviated transcription (Latin):
stas seuit. brachia desiciunt. qͦ ꝓra un¬
pinguat᷑. cui fluctui latꝰ nudet᷑. qͦ na¬
uis impulsa dimiitat᷑. aquib saxis ne
pereat refcenet᷑: omiuno a rectorib nõ
udet᷑. Et qͥd restat. nͥ quod sequit᷑: et
exclamauer̾ ad dñm cũ tribularentur.
ce de necessitatib eorũ edux̃ eos. Et imꝑa¬
uit ꝓcelle: & stetit in aurãm. Nõ stecit in
tempestate: s in auram. Et siluer̃ fluctus
ciꝰ. Audite de hac rẽ uocẽ cuiꝰdã gub̃nato¬
ris ꝑiclitati: humiliati. lib̾ati. Nolo in¬
qͥt uos ignorare fr̃s. de pressura nr̃a q̃
Et quid ille:ita deficieutes desereret:aut
ñ ꝓpt̾ea illi defecer̃ ut ille aput eos głam
repperiret: Deniq qͥd sequit᷑: Sed ipsi in
nob̃mnet ipsis responsũ mortis habiimꝰ:
ut ñ fidentes ini nob̃ simꝰ. s in dõ qͥ su¬
scitat mortuos. Et imꝑauit ꝓcelle: &e stecit
in aurã. Iam illi de se apud se. responsum

Expanded text:
stas saevit, brachia deficiunt; quo prora imstas saevit, brachia deficiunt; quo prora impingatur, cui fluctui latus nudetur, quo navis impulsa dimittatur, a quibus saxis ne pereat refrenetur, omnino a rectoribus non videtur. Et quid restat, nisi quod sequitur? «Et exclamaverunt ad Dominum, cum tribularentur, et de necessitatibus eorum eduxit eos. Et imperavit procellae, et stetit in auram.» Non stetit in tempestatem, sed «in auram. Et siluerunt fluctus ejus.» Audite de hac re vocem cujusdam gubernatoris periclitati, humiliati, liberati: «Nolo», inquit, «vos ignorare, fratres, de pressura nostra, Et quid? ille ita deficientes desereret? aut non propterea illi defecerunt, ut ille apud eos gloriam reperiret? Denique quid sequitur? «Sed ipsi in nobismetipsis responsum mortis habuimus, ut non fidentes in nobis simus, sed in Deo qui suscitat mortuos» . «Et imperavit procellae, et stetit in auram.» Jam illi de se apud se responsum
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. & mirabilia eiꝰ in ꝓfundo. Quid enĩ ꝓ¬
fundius cordib humanis: inde plerũq
uenti erumpunt. tẽpestates seditionũ
& dissensionũ. nauẽ ꝑturbant. Et qͥd
agit᷑ in his: Uolens a̾s ut ad eũ clamarent.
& hi qͥ gub̾nant. & hi qui portant᷑: Dixo
Seuit: & ñ transit. Dix̃ enĩ & stetit sp̃s ꝓ
cellȩ. Et qͥd egit iste sp̃s ꝓcelle : et eralta¬
ti s̃ fluctꝰ eiꝰ. Ascendunt usq ad cęlos.
Audiendo gͦ. descendunt usq ad abys¬
sos: timendo ascendunt usq in cȩlos. De¬
scendt̃ usꝙ abyssos: foris pugne. intꝰ ti¬
ad gub̃nacula. & qͥ fidelit̃ nauẽ amant:
sentiunt qͦd dico. Turbatis & moti s̃ sic̃
ebriꝰ. Certe qnͣdo locunt᷑. qͥndo legunt. qͣn¬
do tractant: sapientes apparent. Heu ꝓdo¬
lor. ea tempestate: & onũs inquit sapien¬
tia eorum deuoiat᷑a ẽ. Aliqͣndo defiti¬
unt omĩa huiuana consilia: qͣcũq seqͥs¬
q conuerterit. fluctꝰ fremunt. tempe¬

Expanded text:
ni, et mirabilia ejus in profundo.» Quid enim profundius cordibus humanis? Inde plerumque venti erumpunt, tempestates seditionum, et dissensionum navem perturbant. Et quid agitur in his? Volens Deus ut ad eum clamarent et hi qui gubernant, et hi qui portantur, «Dixsaevit, et non transit. «Dixit» enim, «et stetit spiritus procellae.» Et quid egit iste spiritus procellae? «Et exaltati sunt fluctus ejus. Ascendunt usque ad coelos,» audiendo: «descendunt usque in abyssos,» timendo. «Ascendunt usque in coelos, descendunt usque in abyssos:» foris pugnae, intus tiad gubernacula, et qui fideliter navem amant, sentiunt quod dico: «Turbati sunt, et moti sunt sicut ebrius.» Certe quando loquuntur, quando legunt, quando tractant, sapientes apparent: vae a tempestate! «Et omnis,» inquit, «sapientia eorum absorpta est.» Aliquando deficiunt omnia humana consilia: quacumque se quisque converterit, fluctus fremunt, tempe
Abbreviated transcription (Latin):
has qͥtuor tẽptationes. qͥtuor exclamatio¬
nes. qͣtuor lib̾ationes. qͥ tuor mniserationũ
dominicarũ confessiones: generalit᷑ in
hoc psalmo. cõsequent̃ ipsa cõm̃dat᷑ eccła:
ut euidentissime noueritis. de qua psal¬
mꝰ ab exordio loquebat᷑. Cõm̃dant᷑ aut̃ ista
ut nob̃ in om̃ib dĩ gr̃a p̃dicet᷑. qͥ suꝑb re¬

Expanded text:
has quatuor tentationes, quatuor exclamatiohas quatuor tentationes, quatuor exclamationes, quatuor liberationes, quatuor miserationum dominicarum confessiones, generaliter in hoc psalmo consequenter ipsa commendatur Ecclesia; ut evidentissime noveritis, de qua Psalmus ab exordio loquebatur. Commendatur autem ita ut nobis in omnibus Dei gratia praedicetur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾atꝰ a tedio fastidioq uerbi dĩ. fortassis
dignus eris cui popłs cõmittat᷑: consti¬
tuaris in gub̃naculis nauis recturus
eccłiam. Ibi quarta tẽptatio tempe¬
statis maris: quatientis eccłam. turbant
gub̃uatorem. Deniq illas tres teptati¬
ones: experiri potest omis pius fidelis
in popło dĩ. Quarta ista: nr̃a ẽ. Qnto e¬
nĩ plus honoram: tanto plus ꝑiclitamͣ
Metuendũ ẽ: ne auertat aliquẽ ur̃m
a ueritate. ad ꝑicł̃m erroris. Metuendũ
ẽ ne uincat unũ quẽq cupiditas sua:
& eligat eam seqͥ. ꝗͣ ex eiꝰ difficultatibꝰ ex
fastidio mouat᷑. Tẽptatio uͦ gub̾nandi.
tẽptatio ꝑ icłorũ in regenda ȩccła: nos
potissunũ tangit. S qͦmͦ & uos alieni
eritis. si nauis tota ꝑiclitabat᷑ : Qd idõ
nꝰ solliciti sitis. & ꝓ nob̃ minꝰ orecis
Qd enĩ fr̃s: qͥa ad eadẽ gubna cula ñ¬
sodecis. ñ in eadẽ naue nauigatis: Post

Expanded text:
liberatus a taedio fastidioque verbi Dei, fortassis liberatus a taedio fastidioque verbi Dei, fortassis dignus eris cui populus committatur; constituaris in gubernaculis navis, recturus Ecclesiam. Ibi quarta tentatio. Tempestates maris quatientes Ecclesiam, turbant gubernatorem. Denique tres illas tentationes experiri potest omnis pius fidelis in populo Dei; quarta ista nostra est. Quanto enim plus honoramur, tanto plus periclitamur. Metuendum est ne avertat aliquem vestrum a veritate periculum erroris; metuendum est ne vincat unumquemque cupiditas sua, et eligat eam sequi, quam ex ejus difficultatibus excfastidio moriatur: tentatio vero gubernandi, tentatio periculorum in regenda Ecclesia nos potissimum tangit. Sed quomodo et vos alieni eritis, si tota navis periclitabitur? Quod ideo nus solliciti sitis, et pro nobis minus oretis. Quid enim, fratres, quia ad eadem gubernacula nsedetis, non in eadem navi navigatis? 8. Post
Abbreviated transcription (Latin):
addnm. & de necessitatib eorũ eruet
eos. Et lib̾ati. confiteant᷑ dño mnisera¬
tiones eiꝰ. Quisqͥs gͦ talis ẽ. & uinci il¬
las difficultates. & ꝓbabilit̃ iã conuer¬
sat᷑ uit̾ homines. sine ulla quȩrela
malorũ morũ. excipit᷑ tẽptatione
tercia tedũ cuiꝰdam in morã. huius uitȩ.
ita ut aliquando eũ nec legere nec orare
delectet: t̃cia temptatio priori contraria
Prius periclitabat᷑ fame: pꝰ ea fastidio.
Unde &e hoc. nͥ de qͦdã languore auime
iam te ñ uilicit adultiũ: nec tam̃ delectat
dĩ uerbum. Iam pꝰ ꝑicłm imperitie & cõ¬
cupiscentie: de quib duob te euasisse
lȩtaris: uide ne tedium fastidiũq te
necet. Non ẽ &e ista leitis tẽptatio. Lgno¬
sce te in illa. & exclama ad dm̃. ut de ne¬
cessitatib tuis etiam hic liberet te: & de
hac temptatione lib̾atꝰ cũ fueris: confite¬
ant᷑ illi miserationes eiꝰ. Lib̾atus aut̃ ab
errore. lib̾atꝰ a difficultate bene oꝑandi.

Expanded text:
tibus eorum eruat eos, et inde liberati confiteantur Domino miserationes ejus: quisquis ergo talis est, et vicit illas difficultates, et probabiliter jam conversatur inter homines, sine ulla querela malorum morum, excipitur tentatione tertia taedii cujusdam in mora hujus vitae, ita ut aliquando eum nec legere nec orare delectet. Tertia tentatio priori contraria: prius enim periclitabatur fame, postea fastidio. Unde et hoc, nisi de quodam languore animae? Jam non te illicit adulterium, nec tamen delectat Dei verbum. Jam post periculum imperitiae et concupiscentiae, de quibus duobus te evasisse laetaris, vide ne taedium fastidiumque te necet. Non est et ista levis tentatio: agnosce te in illa, et exclama ad Dominum, ut de necessitatibus tuis etiam hic liberet te; et de hac tentatione liberatus cum fueris, confiteantur illi miserationes ejus. 7. Liberatus autem ab errore, liberatus a difficultate bene operandi,
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ hominẽ fatiens pacẽ: quã dies ex
die ueuiens. euangłitauit eis qͥ erant
ꝓpe.et eis qͥ erant longe faciens utraq
unũ.: & adducens alias oues que ñ st̃
de hoc ouili ut sit unꝰ grex & unꝰ pa¬
natos suos. qr ñ uolentis neq currenti.
s miserantis ẽ dĩ: in conspectu om̃iũ
qͥ ceꝑant eos. higͦ inmici diabolus et
angłi eiꝰ. captiua uerant. p̃destinatos
in dĩ reguũ & głam. A ralemptoie aut̃ nr̃o
foras missi: qui dominari infidelib solebant
intrinsecus: fideles obplignant extrinsecus.
S obpugnant ñ expugnant: eos qui ap¬
p̃hendunt turrẽ fortitudinis. a facie ini¬
inici. Ut aut̃ obpugnent. sentiunt in no¬
b ẽẽ infirmitates reliquas. ꝓpt̾ quas dicimꝰ.

Expanded text:
um hominem, faciens pacem, quam dies ex die veniens evangelizavit eis qui erant prope, et eis qui erant longe, faciens utraque unum ; et adducens alias oves quae non sunt de hoc ovili, ut sit unus grex et unus panatos suos; quia «non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei» : «in conspectu omnium qui ceperant eos.» Hi ergo inimici, diabolus et angeli ejus captivaverant praedestinatos in Dei regnum et gloriam: a Redemptore autem nostro foras missi qui dominari infidelibus solebant intrinsecus, fideles oppugnant extrinsecus. Sed oppugant, non expugnant eos qui apprehendunt turrem fortitudinis a facie inimici . Ut autem oppugnent, sentiunt in nobis esse infirmitatis reliquias, propter quas dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
bant: Et dedux̃ cos inuiã rectã: uã
ciuitatis habitationis ñ inuener. same
&e siti estuabant & deficiebant: &de
dux̃ eos inuiã rectã. ut irent in ciuita¬
tẽ habitationis. Quomͦ subuenerit fa¬
mi &e siti. sĩ dũdicit: s & hoc expecta¬
te. Conficeant᷑ dño miserationes eiꝰ: et
mirabilia eiꝰ filiis hominũ. Dicite ex¬
ꝑti inexꝑtis. iã inuia positi. iã ad ci

Expanded text:
bant? «Et deduxit eos in viam rectam.» Viam bant? «Et deduxit eos in viam rectam.» Viam civitatis habitationis non inveniebant, fame et siti aestuabant, et deficiebant, «Et deduscit eos in viam rectam, ut irent in civitatem habitationis.» Quomodo subvenerit fami et siti, nondum dicit, sed et hoc exspectate. «Confiteantur Domino miserationes ejus, et mirabilia ejus filiis hominum.» Dicite experti inexpertis, jam in via
Abbreviated transcription (Latin):
meritũ suũ: & cõmemorant᷑. inuicorũ
afflictio ꝓpt̃ suꝑbiã. quib extunctis ere
tionis ab hereticis. & detrim̃torũ qͦdãmͦ
domesticorũ: & ex his circa eccłam diui¬
na beneficia: & psalmi conclusio. Lega¬
mꝰ iã. magis ꝗͣ disseramꝰ. Dicaut qͥ redẽ¬
pti s̃ a dño. qͦs redemit de mnanu inu¬
inicorũ: de regionib cõ gregauit eos:
ab oriente &e occasu. ab aqͥlone & mari.
Ap̃iani gͦ ipsi dicant: de toto orbe cõ¬
uocati. E rrauer̃ in solitudine & in sic¬
citate: uiã citatis habitationis ñ in¬
uener̃. Errorẽ miserabilẽ auduiusꝰ.
Quid de inopia: E surientes & sitienteᷤ¬
erant: auima eorũ in ipsis defecit. Sed̃
quare defecit:. cui bono: ñ enĩ crudeł
ẽ ds̃: s se cõmaat. qđ expedit nob̾.
ut nob̾ deficientib roget᷑: & ut subue
nieus amet᷑. Et idõ pꝰ hunc errorẽ &
famẽ & sitrm. exclamauer ad dnm̃
cũ tribularent᷑. & de necessitatibꝰ eorũ
eripuit eos. Et qͥd illis p̃stitit qr erra¬

Expanded text:
meritum suum: et commemoratur inimicorum afflictio propter superbiam; quibus exstinctis, eretionis ab haereticis, et detrimentorum quodammodo domesticorum, et ex his circa Ecclesiam divina beneficia; et Psalmi conclusio. Legamus jam magis quam disseramus. 9. «Dicant qui redempti sunt a Domino, quos redemit de manu inimicorum; de regionibus congregavit eos, ab oriente et occasu, et aquilone et mari.» Christiani ergo ipsi dicant, de toto orbe convocati. «Erraverunt in solitudine, in siccitate, viam civitatis habitationis non invenerunt.» Errorem miserabilem audivimus: quid de inopia? «Esurientes et sitientes, anima eorum in ipsis defecit.» Sed quare defecit? cui bono? Non enim crudelis est Deus; sed se commendat, quod expedit nobis, ut nobis deficientibus rogetur, et ut subve hunc errorem et famem et sitim, «Et clamaverunt ad Dominum, cum tribularentur; et de necessitatibus eorum eripuit eos.» Et quid illis praestitit, quia erra
Abbreviated transcription (Latin):
corũ dextera iniquitatis. Unde qđd dixe¬
r̃ beatũ ppłm cui hȩc sunt: os eorũ locu¬
tũ ẽ inquitatẽ. Qđ de illis supradictũ
ẽ. Cuiꝰ enĩ os loquit᷑ ueritatẽ. contra illud
qͦd dixer̃ isti. beatũ popłm cui hȩc sunt:

Expanded text:
eorum dextera iniquitatis.» Unde, quod dixeeorum dextera iniquitatis.» Unde, quod dixerunt beatum populum cui haec sunt, os eorum locutum est vanitatem; quod de illis supra dictum est. Cujus autem os loquitur veritatem, contra illud quod dixerunt isti beatum populum cui haec su
Abbreviated transcription (Latin):
uer̃ me gratis. Pro eo ut diligerent me de¬
trahebant mͥ: ego autẽ orabami. Et posuer̃
adu̾sũ me mala. ꝓ bonis: & odiũ ꝓ dilectio¬
ne mea. Omĩa de plurib: nunc uͦ qͥd di¬
gni essent. ꝓ his iniquitatib suis. & quid
eis iudicio futurũ eẽt ꝓnuntians: constiai¬
e inqͥt suꝑ eum peccatorẽ: tanquã inten¬
deus in eũ qui se tradidit talib de quali¬
uidã traditorẽ scđui scripturã accuum
apłorũ supplicio debito p̃nuntiet punien¬
dũ: qͥd ÷ constitue suꝑ eũ peccatorẽ. nͥ eũ
quẽ sequenti uersu indicat cũ dicit: Et
diabolus stet a dextris eiꝰ : hoc itaq me¬
ruit. ut suꝑ se habeat diabolũ. id̃ dia¬
bolo subditus sit. qͥ. xp̃o eẽ subditꝰ noluit.
Stet autẽ a dextris eiꝰ dictũ ẽ: qͥa oꝑa dia¬
boli p̃posuit oꝑa dĩ. Hoc enĩ cuiq ñ un¬
dextra p̃ponit᷑. Ideo & de illis qͥ scłi huuis
gaudia p̃ponentes dõ. beatũ dixer̃ pͦpłm
cui hȩc sunt: rectissime dictũ ẽ dextera

Expanded text:
ligerent me, detrahebant mihi; ego autem orabam: et posuerunt adversum me mala pro bonis, et odium pro dilectione mea.» Omnia de pluribus. Nunc vero quid digni essent pro his iniquitatibus suis, et quid eis divino judicio futurum esset praenuntians, «Constitue,» inquit, «super eum peccatorem:» tanquam intendens in eum qui se tradidit talibus, de qualiudam traditorem secundum scripturam Actuum Apostolorum supplicio debito praenuntiet puniendum ; quid est, «Constitue super eum peccatorem,» nisi eum quem sequenti versu indicat, cum dicit, «Et diabolus stet a dextris ejus?» Hoc itaque meruit, ut super se habeat diabolum, id est, diabolo subditus sit, qui Christo subditus esse noluit. «Stet» autem «a dextris ejus,» dictum est, quia opera diaboli praeposuit operidextra praeponitur. Ideo et de illis qui saeculi hujus gaudia praeponentes Deo, beatum dixerunt populum cui haec sunt, rectissime dictum est, «Dextera
Abbreviated transcription (Latin):
cantatꝰ ẽ ille de ppło isrł. Cantat᷑ aut̃
iste de unuersa eccła dĩ: diffusa toto
orbe t̾rarũ Forte ñ in meritobis habet
alleluia: ꝓpt̃ qđ clamamꝰ et abba pa¬
dem angularẽ clamat abba: alius
ex alio latere clamat pat̾: in illo itaq
lapide angulari. qͥ ẽ pax nt̃a qͥ fecit
utraq unũ. Uideamꝰ gͣ hic quid ãmo¬
neat᷑. & unde gratulem. & unde ge¬
matuꝰ. & ainde auxiliũ postulemꝰ. un¬
de deseramꝰ. unde nob̃ subueniatur.
głorificet᷑. U nicuiq hominũ quid di¬
ccurꝰ sũ: si fieri potest conferatur in se.
Loqͦr aut̃ hõib qͥ ambulant uiã dĩ
&e constituti s̃ in aliqͦ ꝓfectu sp̃itali.
Unde si qui forte ꝓpt̃ hoc minus me
intelligunt: inueniant uͥ sint. & ꝓfi¬
ciendo ad uitellectũ festinent. Non aut̃
arbitror deserturũ dm̃ conatũ urm̃:
ut ad om̃s ꝑueniat qͦd loquim᷑ siue
exꝑtos. suie in exꝑtos: ut exꝑti ad pro¬

Expanded text:
cantatus est ille de populo Israel; cantatur autem cantatus est ille de populo Israel; cantatur autem iste de universa Ecclesia Dei diffusa toto orbe terrarum. Forte non immerito bis habet «Alleluia:» propter quod clamamus et «Abba, Padem angularem, clamat, «Abba;» alius ex alio latere clamat, «Pater;» in illo utique lapide angulari, qui est pax nostra, qui fecit utraque unum . Videamus ergo hic quid admoneamur, et unde gratulemur, et unde gemamus, et unde auxilium postulemus; unde deseramur, unde nobis subveniatur; glorificetur. Unicuique hominum quod dicturus sum, si fieri potest, occurrat in se. Loquor autem hominibus qui ambulant viam Dei, et constituti sunt in aliquo provectu spirituali: unde si qui forte propter hoc minus me intelligunt, inveniant ubi sint, et proficiendo ad intellectum festinent. Non autem arbitror deserturum Deum conatum nostrum, ut ad omnes perveniat quod loquimur, sive expertos, sive inexpertos, ut experti appro
Abbreviated transcription (Latin):
tixpm cõpleri existimant iudei s ꝑ
qͦ & hic dictũ ẽ. uisita nos insalutari
tuo. Et dicet om̃is popłs iste. pͦpłs p̃desti¬
uatorũ de circũcisione & p̃putio. gens
sc̃ĩ pͦpło iadoptione fiat fiat. are
Salmꝰ iste miserationes dĩ cõ¬
m̃dat. nob̃ ꝓbatas in nobis.
& idõ exꝑtis ẽ dulcior Et mitũ
diẽ Nontam̃ uni alicii uł duob s po¬
pło dĩ conscptꝰ ẽ x ase agnoscendum
tanꝗͣ inspeculo ꝓpositꝰ. euiꝰ ticulus ñ
namo tractandꝰ ẽ. Est enĩ alleliua. &
bisalleliua: qđ nob̾ cantare certo tepe
sacram̃tũ certis dieb cautamꝰ alła. Certis
quidem dieb cantamꝰ: s om̃i die cogita¬
mꝰ. Sic enuĩ hoc uerbo significat᷑ lausdĩ.
& si ũ u ore carnis: certe in ore cordis.
semꝑ laus eiꝰ in ore meo. Qđ aut̃ ñ semel
sbis habet alleluia ditulus iste: ñ hu¬
iꝰ psalmi ꝓprium ẽ.S & alius suꝑior
sic habet: ce qͣntũ apparet ex eiꝰ textu

Expanded text:
tum compleri existimant Judaei, sedquo et hic dictum est, «Visita nos in salutari tuo. Et dicet omnis populus:» iste populus praedestinatorum de circumcisione et praeputio, gens sancta, populus in adoptionem: «Fiat, fiat.» salmus iste miserationes Dei comendat nobis, probatas in nobis, et ideo expertis est dulcior. Et mirum didicit. Non tamen uni alicui vel duobus, sed populo Dei conscriptus est, et ad se agnoscendum tanquam in speculo propositus. Cujus titulus non nunc tractandus est: est enim, «Alleluia,» et bis «Alleluia.» Quod nobis cantare certo temposacramento certis diebus cantamus. Alleluia certis quidem diebus cantamus, sed omni die cogitamus. Si enim hoc verbo significatur laus Dei, etsi non in ore carnis, certe in ore cordis, «Semper laus ejus in ore meo» . Quod autem non semel, sed bis habet «Alleluia» titulus iste, non hujus psalmi proprium est, sed et alius superior sic habet. Et quantum apparet ex ejus textu,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ nos: ut cognoscamꝰ in t̾ra uiã tuã. IN
qua t̾ra: in om̃ib gentib salutare tuũ.
Utiq tales ut inuiuant᷑. ut pauci fiant:
hinc ereit. Amultitudine uuitatis om̃s
exiet᷑. sic̃ paulo ante cõmemoraui. dictũ
de illis: ex nob̃ exier̃. s ñ fuer̃ ex nob̃. Si etũ
ex nob̾ fuissent: ꝑ mansissent utiq nob̃cũ.
S si forte nr̃i sunt in occulta p̃ scientia dĩ:

Expanded text:
gnoscamus in terra viam tuam.» In qua terra? «In omnibus gentibus salutare tuum» . Utique tales ut minuantur, ut pauci fiant, hinc exeunt; a multitudine unitatis omnes exierunt, sicut paulo ante commemoravi dictum de illis: «Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis; si enim ex nobis fuissent, permansissent utique nobiscum» . Sed si forte
Abbreviated transcription (Latin):
& putare qͦd in solo te contingit: s crede
ista contingere. aut in omĩb aut ꝓpe in
om̃ib qui ueniunt adhunc popłm. & de
de manu inimicorũ p̃cioso sanguine re¬
dimunt᷑. Repeciturꝰ ẽ enĩ assidue: quod
cantauimꝰ mꝰ miserationes eiꝰ. Confitean

Expanded text:
et putare quod in solo te contingit; sed crede et putare quod in solo te contingit; sed crede ista contingere aut in omnibus, aut prope in omnibus qui veniunt ad hunc populum, et de manu inimicorum pretioso sanguine redimuntur. 4. Repetiturus est enim assidue quod cantavim
Abbreviated transcription (Latin):
redempta ꝑ xp̃m. Non quasi simul cõtĩgant.
s in singulis quib ꝙ credentib. In popło
aut̃ illo: alit̃. Totꝰ enĩ popłs: tota illa
gens ex semine abrahȩ scdm carnẽ. lota
multitudo domꝰ isrł semel educta ẽ ex egi¬
pto. semel ꝑ mare rubrũ ducta. semel ad
t̃rã ꝓmissionis ꝑducta. Sunul eiũ om̃s e¬
rant: in quib hȩc contingebant. Hec aũt̃
in figura contingebant in illis. Scripta
s̃ aut̃ ad correptionẽ nr̃am: in qͦs fuies scłd¬
singillatimq credentes congregam in unã
quandã ciuitatẽ. & inunũ popłm dĩ s in
uno qͦꝙ nr̃m : etiam singula contingunt.
Hȩc quȩ scripta s̃: contingunt in popło.
hȩc enim pͦpłs de singulis: ñ singuli de po¬
pło. Nunqͥd eiũ unꝰ homo expopłis: s po¬
płs ex singulis hominib constat. Quicqͥd
gͦ cum loqͦr agnoueris in te. qͥsquis exꝑtꝰ
es: noli cogitando quasi remanere in te.

Expanded text:
redempta per Christum: non quasi simul contingant redempta per Christum: non quasi simul contingant sed in singulis quibusque credentibus; in populo autem illo aliter. Totus enim populus, tota illa gens ex semine Abrahae secundum carnem, tota multitudo domus Israel semel educta est ex Aegypto, semel per Rubrum mare ducta, semel ad terram promissionis perducta; simul enim omnes erant in quibus haec contingebant: «Haec autem omnia in figura contingebant in illis; scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos finis saeculdentes congregamur in unam quamdam civitatem, et in unum populum Dei; sed in unoquoque nostrum etiam singulo contingunt haec quae scripta sunt, contingunt in populo. Etenim populus de singulis, non singuli de populo: numquid enim unus homo ex populis? Sed populus ex singulis hominibus constat. Quidquid ergo, cum loquor, agnoveris in te, quisquis expertus es, noli cogitando quasi remanere in te,
Abbreviated transcription (Latin):
uitutis: ex laborib infruccuosis. ex oꝑi¬
b luteis. Uideamꝰ tam̃ utrũ ipsi sint qͥ
hȩc dicunt: qͥ ab egipto lib̾ati s̃a dño.
Non ita ẽ. S qui s̃ isti qͦ s aemit de manu
iumicorũ: Aahuc potest quisq: & illos
acciꝑe redemptos de inanu inmicorũ.¬
pͥmant᷑: qͥ sint ꝓpt̃ qͦs hȩc uult psalmꝰ
iste cantari. De regionib congregauit eos.
Possunt eẽ adhuc regiones egipti. Mul
Ab oriente & occasu: ab aquilone ce mari.
Istos gͦ iam redẽptos: intelligimꝰ in toto
orbe t̾rarũ. Popłs hic dĩ de magna &e lata
egipto lib̾atus. tanquã ꝑ mare rubrũ
ducit᷑: ut in baptismũ finiat ininucos.
Sacram̃to em̃ tanꝗͣ rubri maris. bapti¬
smo scilicet xp̃i sanguine consecrato
insequentes egiptii peocata delent᷑: te
euadente nullus qui te p̃mebat relin¬
quit᷑ inunicꝰ. Isti gͦ dicant hȩc. & audia
mꝰ iã fr̃s qm̃ ducit᷑ iste popłs dĩ: qͥd hic
agatur in cõgregatione oiniũ gentiũ¬

Expanded text:
ructuosis, ex operibus luteis: videamus tamen utrum ipsi sint qui haec dicunt, qui ab Aegypto liberati sunt a Domino. Non ita est. Sed qui sunt isti? «Quos redemit de manu inimicorum.» Adhuc potest quisque et illos accipere redemptos de manu inimicoruprimantur qui sint propter quos haec vult psalmus iste cantari. «De regionibus congregavit eos.» Possunt esse adhuc regiones Aegypti, mul«Ab oriente et occasu, ab aquilone et mari.» Istos ergo jam redemptos intelligimus in toto orbe terrarum. Populus hic Dei de magna et lata Aegypto liberatus, tanquam per mare Rubrum ducitur, ut in Baptismo finiat inimicos. Sacramento enim tanquam rubri maris, Baptismo scilicet Christi sanguine consecrato, insequentes Aegyptii, peccata delentur; et te evadente, nullus qui te premebat, remanet inimicus. Isti ergo dicant haec; et audiaiam ducitur iste populus Dei quid hic agatur in congregatione omnium gentiu
Abbreviated transcription (Latin):
uuis a qͥb captiui tenebam̃: ꝑficit sa ni¬
tates. Idõ &e hic cũ dixisset. & dedit eos ĩ
miscđłias: u conspectu om̃iũ qͥ cȩꝑant
eos: tanquã eiectis demoniis qͥ cȩꝑant.
fiat oratio ut ꝑficiat sanitates. Saluos fac
Ut cõfiteamͣ nomini scõ tuo: & głem᷑
in laude tua. dem de breuit̃ adiungit
ipsã laudẽ. Benedictꝰ dñs d̃s isrł. a scło¬

Expanded text:
niis, a quibus captivi tenebamur, perficit sanitates. Ideo et hic cum dixisset, «Et dedit eos in misericordias, in conspectu omnium qui ceperant eos;» tanquam ejectis daemoniis qui ceperant, fit oratio ut perficiat sanitates. «Salvos nosut confiteamur nomini sancto tuo, et gloriemur in laude tua.» Deinde breviter subjecit ipsam laudem, «Benedictus Dominus Deus Israel, a s
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. Istos uersus qͣntũ animaduer¬
dere potui. qđ potestis & uos quat̃ repe¬
tĩti. in qͦ numero qͣntũ dño adiuuante
scrutari ualiuimꝰ: significat nob̃ quat¬
tuor qͣsdã dẽptationes ex quib nos libe¬
rat. cui confitent᷑ sue miserationes. Fac
enĩ hominẽ pͥmo nichil quȩ rentẽ scd̾m
uitã ueterẽ. seductoria securitate uiuẽ¬
tẽ. nichil putantẽ aliud ẽẽ pꝰ hanc ui¬
tã qͣndoq fituendã negligentẽ quendã
& socordẽ. obrutũ cor habentẽ. illecebris
mundi & mortiferis delectadionibꝰ conso¬
pitum: ut excicet᷑ iste ad quęrendã grãm
dĩ: ut fiat sollicitꝰ. & tauquã de somno
euigilet. Nonne manꝰ dĩ excitat eũ: Sed
tam̃ a quo sit excitatus: ignorat. Incipit
autẽ eẽ. dĩ cũ cognouerit ueritatis fidẽ
s antequã cognoscat dolet errorẽ suũ.
Inuenit enĩ se in errorẽ: uult cognosce
ueritatẽ. Pulsat uͥ potest: temptat qđ¬

Expanded text:
rsus, quantum advertere potui, quod potestis et vos, quater repetit; in quo numero, quantum Domino adjuvante scrutari valuimus, significat nobis quatuor quasdam tentationes, ex quibus nos liberat cui confitentur suae miserationes. Fac enim hominem primo nihil quaerentem, secundum vitam veterem seductoria securitate viventem, nihil putantem aliud esse post hanc vitam quandoque finiendam; negligentem quemdam et socordem, obrutum cor habentem illecebris mundi, et mortiferis delectationibus consopitum: ut excitetur iste ad quaerendam gratiam Dei, ut fiat sollicitus, et tanquam de somno evigilet, nonne manus Dei excitat eum? Sed tamen a quo sit excitatus, ignorat. Incipit autem esse jam Dei, cum cognoverit veritatis fidem. Sed antequam cognoscat, dolet errorem suum. Invenit enim se in errore, vult cognoscere veritatem, pulsat ubi potest, tentat q
Abbreviated transcription (Latin):
i domo tua: in scła scłorũ laudabt̃ te.
Ipsa ẽ t̃cia consũmatio corꝑis xp̃i. e
lectis demoniis & ꝑfectis sanitatib u
sq ad ipsiꝰ corꝑis ĩmortalitatẽ. regnũ
sempit̾uũ ꝑ fecte laudantiũ. qr ꝑfecte
amautiũ. ꝑfecte aut̃ amantiũ: qr faci¬
e ad faciem cõtẽplantiũ. Tunc enĩ ꝑfi¬
ciet᷑: qͦd in pͥmordio psalmi huiꝰ oratũ ẽ.

Expanded text:
domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te» . Ipsa est tertia consummatio corporis Christi, ejectis daemoniis et perfectis sanitatibus, usque ad ipsius corporis immortalitatem, regnum sempiternum perfecte laudantium, quia perfecte amantium: perfecte autem amantium, quia facie ad faciem contemplantium. Tunc enim perfic