comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuetus p̃ceptio sacerdo temcensuit
ucreligendũ. Quladigamos ad mi
fuitilla haecuxor: Quasinon
baea sint cõmercia fiditatis in
illa : quue in haȩc exercentur¬
⁊iquaelixor ad seritur Hanc
quid ꝙniugu tabulas non fecit̃
conbiepiscentia aliu fuit Aullo
pacto digamos uel concubina¬
trũbatenis ingestos dec& subire
runistaeriũ ⁊ Inleuiaco scrip¬
iritusmẽ acp̃finitũ : quleseligi
debeant sacerdetes: Siego
clericus monogumus fuerit.
& uxor cius diguma : nolieũ
ad ministeriũ adplicare ⁊
deordinandis cleris dedit ⁊
ancillac morentur solum
adeais dec& in gredi sacerdotẽ ⁊
secindũ si nodulẽ regulam
cohueniatur. & p̃cepta patͥrũ
tianicea diffinita eilegantur
Iam uero siconuentus p̃dicta
fugerit & roliquerit : conse¬
cuti sumus maximũ lucrũ
Alioquin: talis ab eccła ana¬
themati tandus sit Germõ¬
nant enĩ feminȩ cũ uiris ha¬
m̃tiũ acuto mucrone ꝑcutiuNt .⁊
Prone fas dolor est dicere : sed

Expanded text:
et vetus praeceptio sacerdotem censuit et vetus praeceptio sacerdotem censuit eligendum. Quia digamos ad minfuit illa, haec uxor. Quasi non haec eadem sint commercia foeditatis in illa, quae in hac exercentur, quae uxor asseritur, aut quia conjugii tabulas non fecit, concupiscentia alia non fuit. Nullo pacto digamos, vel concubinarum catenis insertos, decet subirenisterium. In Levitico scriptum est ac praefinitum, quales eligi debeant sacerdotes. Si ergo clericus monogamus fuerit, et uxor ejus digama, noli eum ad ministerium applicare . de ordinandis clericis dedit ancillae morentur, solum ad ea decet ingredi sacerdotem. secundum synodalem regulam conveniatur, et praecepta in Nicaea diffinita ei legantur; jam vero si conventus praedictos fugerit et reliquerit, consecuti sumus maximum lucram. Alioquin talis ab Ecclesia anathematizandus est. Germinant enim feminae spinas cum viris hamentium acuto mucrone percutiunt. Proh nefas! dolor est dicere, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tatiis it tibi cum castis uirginib: ÷
longeua dilectio : Tunc inbono
meritum collocabis & famã
meliorabis : Sed congregatio¬
nes puellarum : pulchre cen¬
seo in ebdomada. secundauin¬
tatione ad benedicenda n con¬
gregationẽ conuenies : Gedñ
solus nerumigerulilinuis
telacerantib macerent : alienã
enimcupiunt uicini discutere
uitam : non suam: Prepterea
digne accipe nostrorũ p̃cepta
uerborum : & mõnita humili¬
tatis. quae fraterno affectu
calumo imperłte ex p̃ssimus
Dulciterlege : Iamuero utre¬
p̃hensibilis diuinialturis ñ
sit sacerdos : paucadereliquo
a postoli testimoniis quantũ
dñs donat ex poniam ⁊
Sufficlant superiores causae :
quae dictae s̃. Ulerum nealiquis
minus intellegens ad epõs
sentiat a postolum fuis se locutũ
qulddedia conib adtimotheũ
ti piceptdum ẽ. quid de prbis ad
titum cominemorari delect&
Sed p̃tereundumaioirẽ : superi¬
oris explanare sentendum
Vnius uxori suiri & noua&

Expanded text:
tati: sit tibi cum castis virginibus tati: sit tibi cum castis virginibus longaeva dilectio, tunc in bono meritum collocabis, et famam meliorabis. Sed de congregatione puellarum pulchre censeo, in hebdomada secunda visitatione ad benedicendam congregationem convenias, sed non solus, ne rumigeruli linguis te lacerantibus macerent. Alienam enim cupiunt vicini discutere vitam, non suam. Propterea digne accipe nostrorum praecepta verborum, et monita humilitatis, quae fraterno affectu calamo imperante expressimus, dulciter lege. Jam vero ut reprehensibilis divini altaris non sit sacerdos, pauca de reliquis Apostoli testimoniis, quantum Dominus donat, exponam. Sufficiant superiores causae, quae dictae sunt. Verum ne aliquis minus intelligens ad episcopos sentiat Apostolum fuisse locutum, quid de diaconibus ad Timotheum praeceptum est, quid de presbyteris ad Titum, commemorare delectat. Sed praetereundum non est superiorem explanare sententiam. Unius uxoris virum et nova
Abbreviated transcription (Latin):
didisti: siagup&urũ consostiũ
non dimiseris benignus es:
Gaudeo : Pudicus: falsum ẽ
tu: Nonuestis tenera dericũ
facit aut sacer dotem : sed
casta mentis intentio
Haec enim : deuotionẽ hono¬
ris intecustodit: Honore
quidẽ gloriosius: bonio pe¬
hris fama conseruat : Sacer¬
segreguri: Sugitur generis
gratia iudicas easdem nullo
pacto dimit tere : memento
thamar quod abamnon fra¬
tresuo corrupta sit: Idipsũ
ꝑsequuor ⁊ Dilectissime:
tibi unius ẽ tabernaculi con¬
uersatio: Carnis: non facile
tollitur delectatio: Deduob
enim quod unus denderat. silo¬
qui non potest uel temptatur:
Remotio igitur uiri : castitas
conlocat arma. construit
in meliorib castrapudoris.
honorẽ consolatur : Potuit
enim & maria mater dñi de
choro apostolorũ non disce¬
dere silicer& : Teclu pͥtemp¬
tationẽ passionis : antiochiȩ
a paulo ꝓhib&ur parit̃ ꝑgeren
Nemomiles : cum uxore ꝑgit
adbellum : Non in uideo cari¬

Expanded text:
didisti, si agapetarum consortium didisti, si agapetarum consortium non dimiseris. Benignus es? gaudeo. Pudicus? falsum esttu. Non vestis tenera clericum facit, aut sacerdotem, sed casta mentis intentio. Haec enim devotionem honoris in te custodit. Honorem quidem gloriosius boni operis fama conservat. Sacersegregari. Si igitur generis gratia judicas easdem nullo pacto dimittere, memento quod Thamar ab Amnon fratre suo corrupta sit . Idipsum persequor, dilectissime: ubi unius est tabernaculi conversatio, carnis non facile tollitur delectatio. De duobus enim, quod unus desiderat, si loqui non potest, vel tentatur. Remotio igitur viri castitatis collocat arma, construit in melioribus castra, pudoris honorem consolatur. Potuit enim et Maria mater Domini de choro apostolorum non discedere, si liceret. Thecla post tentationem passionis Antiochiae a Paulo prohibetur pariter pergere. Nemo miles cum uxore pergit ad bellum. Non invideo chari
Abbreviated transcription (Latin):
cum clericis nullo pacto con¬
iunta p̃cipitur conuersatio
Ianuadiaboli uia iniquitatis.
scorpionis ꝑcussus. nociuũq
genus femina : Cum ꝑximat
stipulu incenditignem ⁊
Flumĩgero igne : ꝑcutit femina
conscientiũ pariterhabitantis.
exuritq fundamenta mon¬
tium : Ego iudicorSicũ uiris
feminae habitant : uiscariũ
non de erit diaboli: Exeisoc¬
cupatus. ẽ ab initio peccatum:
Ferreas mentes: libidodoniit:
Si alligat quis ignem insinũ
suum uestimenta eius non
conburentur  aut siquis am¬
bii lauerit suꝑ carbo nes ignis
pedes suos non conbur&.
mihicrede: non potest toto
corde habita recũ dño : qui fe¬
minarum accessib: copulat᷑
Seddicis. quiambulat inquit
simpliciter: ambulat con¬
fidenter Bene &urgut et
Sedo post& testimonium benũ
habere abhis qui forissunt :
lic& coramdño incedus⁊
tenebrarum : suꝑfilios lucist
Cumate hocgenus nenampu¬
tatur : das rep̃hentib telocũ
Ipsetedetrahentiũ morsib tra¬

Expanded text:
cum clericis nullo pacto concum clericis nullo pacto conjuncta praecipitur conversatio. Janua diaboli, via iniquitatis, scorpionis percussio, nocivumque genus est femina. Cum proximat stipula, incendit ignem. Flammigero igne percutit femina conscientiam pariter habitantis, exuritque fundamenta montium. Ego judico, si cum viris feminae habitent, viscarium non deerit diaboli, qui ex eis aucupatus est ab initio peccatum. Ferreas mentes libido domat: si alligaverit quis ignem in sinu suo, vestimenta ejus non comburentur? Aut si quis ambulaverit super carbones ignis, pedes suos non comburet? Mihi crede, non potest toto corde habitare cum Domino, qui feminarum accessibus copulatur. Sed dicit: Qui ambulat, inquit, simpliciter, ambulat confidenter . Bene et argute; sed oportet testimonium bonum habere ab his qui foris sunt. Licet coram Domino incedas, tenebrarum super filios lucis. Cum a te hoc genus non amputatur, das reprehendentibus te locum. Ipse te detrahentium morsibus tra
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃catus es ut tibi breuit᷑ ex¬
ponerem : qualit̃ clerici
uictita redebeant: Hinc me
plerique maledictis aemulis
p̃stolantur : quia non sileo ue¬
ritatem Prima quidem tẽp¬
tamenta sunt dericorum : fe¬
minarum frequent̃ accessus ⁊¬
stius sexus : rep̃hensibiler ex¬
hibentclericos: Quidtibi reuera
cum feminis quiad alture cũ
dño fabuluris : tẽcuncti inpũ¬
blico : tein agrorustici aratores
acuinitores cotidie grauiter
lucerabunt. Si contra dis posi¬
tum fidei cum feminis habitare
contendis & quia ut arbitror
concupiscis in rep̃hensibilis
inueniri testimoniobonomu
cõpart̃ nire Numquid inchoro apłoꝵ
feminae ad fuerunt  ꝓhibe
uirgines tecũ commorari : quue
degeneratuo non sunt : Diligis
ieus : exterius ordindi frequeñ iusita.
iunctus obsequio clericorum:
Neccum Necr&ulit̃ acsolus
ingrederis: macules testimo¬
niumtium : Alit̃ namq: con¬
iugati : aliter continentes edo¬
centur ecclesiasticum subire
misterium: Onus feminarũ :¬

Expanded text:
ecatus es, ut tibi breviter exponerem, qualiter clerici victitare debeant. Hinc me plerique e maledictis aemulis praestolantur, quia non sileo veritatem. Prima quidem tentamenta sunt clericorum, feminarum frequentes accessus. Iste sexus reprehensibiles exhibet clericos. Quid tibi revera cum feminis, qui ad altare cum Domino fabularis? Te cuncti in publico, te in agro rustici aratores ac vinitores quotidie graviter lacerabunt, si contra dispositum fidei cum feminis habitare contendis. Et quia ut arbitror concupiscis irreprehensibilis inveniri, testimonio bono munire. Nunquid in choro apostolorum feminae affuerunt? Prohibe virgines tecum commorari, etiam quae de genere tuo sunt. Diligis eas? exterius ordina, frequenter visita junctus obsequio clericorum, ne dum secretaliter ac solus ingrederis, macules testimonium tuum. Aliter namque conjugati, aliter continentes edocentur ecclesiasticum subire ministerium et onus. Feminarum
Abbreviated transcription (Latin):
corp̃matur. quatenus ad se¬
m&ipsum redeat : Etcum p̃¬
positae potestatideliquerit :
eius contrasẽ iudiciũ a quo sibi
p̃latus ẽ ꝑhorrescat : Nam
cum p̃positis delinquimus
ci ordinationi qui eos nobis p̃¬
tulit obuiamus: Vnde morses
cũ contrase &uaron conq̃ri
populũ cognouis s& aitoNosit
quid sum: : Nec contranos ẽ¬

Expanded text:
cor prematur, quatenus ad secor prematur, quatenus ad semetipsum redeat, et cum praepositae potestati deliquerit, ejus contra se judicium a quo sibi praelata est, perhorrescat. Nam cum praepositis delinquimus, ejus ordinationi, qui eos nobis praetulit, obviamus. Unde Moyses quoque cum contra se et Aaron conqueri populum cognovisset, ait: Nos enim quid sum
Abbreviated transcription (Latin):
incorde malitiam usque adopera
miseri odoris ostendere & cogi¬
tata apud senoxia. factis exte¬
rioribus ex sequendo monstrarep
quiapiae subditorum mentes
ab omni sẽpeste obtrectationis
abstinentes p̃positorũ uitã nul¬
lolinguae gladio ꝑcutiunt. &iã
cum dein ꝑfectione rep̃henduNt
Bonisubditi quando ꝓ infirmi¬
tate sese abstinẽre iux possunt.
ut extrema quaedam atque
exteriora p̃positorum mala
s tamen humilit̃ loquantur :
quasi oram clamidis silent̃ inciduNT ⁊
quae uidelic& dũ p̃latae dignitati
saltim in noxiȩ & latent̃ dero¬
gant : quasi regis suꝑ positi
uestem secant : Stamen ad
sem& ipsos redeunt : sequeue¬
bem̃tissime uelde tenuissima
uerbi laceratione rephendunt ⁊
Vndebene & illic scriptum est. ⁊¬
Posthaec dauid ꝑcussit corsuũ :
eo quod ab scidis s& oramcla¬
iudicantur : Siquando uero
contraeos uel in minimis lin¬
gualabitur. Necesse ẽ ut ꝑ
afflictionem paenitentiae

Expanded text:
in corde malitiam usque ad opera in corde malitiam usque ad opera miseri odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. quia piae subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes praepositorum vitam nullo linguae gladio percutiunt, etiam cum de imperfectione reprehendunt. Qui et si quando pro infirmitate sese abstinere vix possunt, ut extrema quaedam atque exteriora mala praepositorum, sed tamen humiliter loquantur, quasi oram chlamydis silenter incidunt: quia videlicet dum praelatae dignitati saltem innoxie et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem foedant; sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime vel de tenuissima verbi laceratione reprehendunt. Unde bene et illic scriptum est: Post haec David percussit cor suum, eo quod abscidisset oram chlajudicantur. Si quando vero contra eos, vel in minimis lingua labitur, necesse est ut per afflictionem poenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
mmonendis subditi ne p̃¬
positorũ suorũ uitã tẽmere
rep̃hendant si quideos for¬
tasse agererep̃hensibiliter
uident. Neunde rectemala
redarguunt inde ꝑelationis
inpulsũ in ꝓfundiora mer¬
gantur ammonendis̃ subditi:
necum culpas p̃positorum con¬
siderant: contraeos audaciores
fiant. Sed sic siquaualde sunt
eorum praua apud sem&ip¬
sos diuidicent : ut tamendiui¬
notimore constricti. ferre
sub eis iugum reuerentiae
non recusent: Quod melius
ostendimus: sidacud factum
ad mediũ deducamus: Saul
quippe ꝑ secutor cum ad pur¬
gandum uentrẽ speluncam
fuis s& ingressus :illiccũ uiris
sus dauid inerat: quiiam tã
ilon gotempore ꝑ secutionis eiꝰ
malu tolerabat: Cumque
enĩ uiri sui adferiendũ saul
accederent: fregit eosref¬
ponsionib: quiamanũ mestere
in xp̃m dñi non debẽrent:
Quitam̃ occultae surrex̃. & orã
saul: nisi mali rectores : quid ꝑ
dauid nisi boni subditide signaNT
sauligitur uentrẽ purgare c̃ :
prauos p̃positos. conceptam

Expanded text:
monendi sunt subditi, ne praepositorum suorum vitam temere judicent, si quid eos fortasse agere reprehensibiliter videant, ne unde recte mala redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt, ne cum culpas praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant; sed sic quae valde sunt eorum prava, apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Quod melius ostendimus, si David factum ad medium deducamus. Saul quippe persecutor cum ad purgandum ventrem speluncam fuisset ingressus, illic cum viris suis David inerat, qui jam tam longo tempore persecutionis ejus mala tolerabat; cumque eum viri sui ad feriendum Saul incenderent, fregit eos reprehensionibus, quia manum mittere in christum Domini non deberet. Qui tamen occulte surrexit, et oram per Saul nisi mali rectores? Quid per David nisi boni subditi designantur? Saul igitur ventrem purgare, est pravos praepositos conceptam
Abbreviated transcription (Latin):
hominis: humanogeneri
poenadiuinitus in lata est
seruitutis. Itaut quib aspicit
non congruere libestatem :
ds̃ ideo discreuit hominib:
uitã alios seruos constituens.
alios dominos utlicentia ma¬
leagendi seruorũ potestate
dominantiũ restringatur
Namsiom̃s sine m&u fuissent
quis eã quĩ amalis quempiã
ꝓhiber& inde& ingentibus
reges principesq electi sunt
utterrore suopopulos amalo
coercerent. atq: ad recte uiuen¬
dumlegibus subderent: Quan¬
tum adtin& ad rationẽ ñ ẽ ꝑ¬
sonarum acceptio apuddm̃
quimundielegit ignobilia &
caro hoc c̃ carnalis potentia
corã illo : Vnus enĩ dñs : a equa¬
liter & dominis fert consultũ
& seruis: Melior ẽ subiecta ser¬
uitus quam ȩlata libestas ⁊
Multienĩ inueniunt᷑ dõ libere
seruientes subdominis constituti
flagitiosis : Qui& si subiecti sunt
illis corpore p̃latitam̃ s̃ meNte¬
lerum que subditi sub pasto

Expanded text:
hominis, humano generi poena divinitus illata est servitutis, ita ut quibus aspicit non congruere libertatem, Deus ita discrevit hominibus vitam, alios servos constituens, alios dominos, ut licentia male agendi servorum, potestate dominorum restringatur. Nam si omnes sine metu essent, quis esset qui a malis quempiam cohiberet? Inde et in gentibus reges principesque electi sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent, atque ad recte vivendum legibus subderent. Quantum attinet ad rationem, non est personarum acceptio apud Deum ; qui mundi eligit ignobilia etcaro, hoc est carnalis potentia coram illo : Unus enim Dominus aequaliter et dominis fert consilium et servis. Melior est subjecta servitus, quam elata libertas; multi enim inveniuntur Deo libere servientes, sub dominis coflagitiosis: qui etsi subjecti sunt illis corpore, praelati tamen suntlerumque subditi sub pasto
Abbreviated transcription (Latin):
iugum reuerentiae ñ recuseNł
Quia facta p̃positorum oris
gladio ferienda non sunt: &iã
cũ recte rep̃hendenda iudi¬
cantur : Plerosq cdericos inpu¬
dentiae uitio. non nisi incre¬
patio dura conpescit: quiadũ
sedelin quere nesciunt. necesse. ẽ
ut aplurimis increpentur :¬

Expanded text:
n recusent: quia facta praepositorum, oris gladio ferienda non sunt, etiam cum recte reprehendenda judicantur. Plerosque clericos, impudentiae vitio, non nisi increpatio dura compescit: quia dum se delinquere nesciunt, necesse est ut a plurimis increpentur
Abbreviated transcription (Latin):
onachũ autẽ ꝑ fectum
Ucẽ nolle delin quere et
Sed dehoc gradupulsus ꝓuo¬
cubis adelericosan dehis
aliquid audeam dicere qui
ceste in suis urbib: com̃moraNt᷑:
Absitautem ut quicquam de
his sinistrũloquar: quia posto
licogradui succedentes : xp̃ĩ corpͥ
sacro oreconficiunt : ꝑ quos
Quisponsamdñi sobria custita¬
te conseruant: Sed & ulia quue
ante ꝑstrinxi monachi causat̃ :¬
aliadericorum: Clerici: oues¬
pastunt, Ego pascor⁊
Illid ealtario uiuunt: milis
quasi in fruetuose arbori
securis ponitur ad radicem.
simunus adulture nonde fe¬
ro ÷ Nec possum obtendere
pauꝑtatẽ : cumin euan gebo
anum uiduam . duoq sibi
te ps̃biterum sedere nonli¬
c&: Illisi peccauero lic&
tradereme satunae ipin¬
teritũ carnis. ut sp̃s saluus
riquidem lege quicumq sa¬
cerdo tibus n obtem perasr& :
autextra custra positus lu¬
pridabatur apopulo aut
gludio ceruice sub iecta con¬
temptum expiabat cruorẽ
Nuncuero i noboediens sp¬
imnaut eiectus deccła rabidodae¬

Expanded text:
onachum autem perfectum esse nolle, delinquere est. Sed de hoc gradu pulsus, provocabis ad clericos. An de his aliquid audeam dicere, qui certe in suis urbibus commorantur? Absit autem ut quidquam de his sinistrum loquar, qui lico gradui succedentes, CHRISTI CORPUS sacro ore conficiunt; per quos qui sponsam Domini sobria castitate conservant. Sed alia, ut ante perstrinxi, Monachorum est causa, alia Clericorum. Clerici pascunt oves: ego pascor. Illi de altario vivunt: mihi quasi infructuosae arbori, securis ponitur ad radicem, si munus ad altare non defero. Nec possum obtendere paupertatem, cum in Evangelio anum viduam, duo, quae sola te presbyterum sedere non licet: illi, si peccavero, licet tradere me Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus ri quidem Lege, quicumque Sacerdotibus non obtemperasset, aut extra castra positus, lapidabatur a populo; aut gladio cervice subjecta, contemptum expiabat cruore . Nunc vero inobediens spr: aut ejectus de Ecclesia rabido dae
Abbreviated transcription (Latin):
tribuebant refrigeria : quoꝵ
ꝓspiritalib: debebant in&ere
carnaluo : Itaergo age& iuue
inmonasterio : utclericus esse
merearis. Vtado lescentiã tuũ
nulla sorde cõmacules: Vtad
uirgo ꝓcedas & habeas deforis
bonum testimoniũ ⁊ feminae
quie nomentuũ nouerint : uul¬
tum nesciant: Cum ad ꝑfectã
a&utem ueneris sita menuitu
comes fuerit. & teuel populus
uel pontifex oiuitatis ad cleri¬
cum adlegerint : agito quuẽ
dericisunt. & int̃ ipsos sec tare
meliores quia in omni conditio¬
ne & grudi optimis mixtas pesimu
Necredas laudatoribytuis
timmo inrisorib: aurẽ neli¬
bent̃ ac cõmodes: XCUII.¬

Expanded text:
tribuebant refrigeria, quorum tribuebant refrigeria, quorum pro spiritualibus debebant metere carnalia . Ita ergo age, et vive in monasterio, ut clericus esse merearis, ut adolescentiam tuam nulla sorde commacules, ut ad virgo procedas, et habeas deforis bonum testimonium. Feminae quae nomen tuum noverint, vultum nesciant. Cum ad perfectam aetatem veneris, si tamen vita comes fuerit, et te vel populus vel pontifex civitatis ad clericclerici sunt, et inter ipsos sectare meliores, quia in omni condicione et gradu optimis mixta sunt pesNe credas laudatoribus tuis, immo inrisoribus aurem ne libenter adcommodes, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Siclericatus trtillat tẽ
desiderium : disce quod possis
decere. &rauonalem hostiam
offerap̃o : Nesis miles : ante¬
quamtrroNepriormugis¬
tersis antequã discipulus.
Nonẽ humilitatis meae neq
mensuia iudicare dec &eris
&di ministris ecclesiarũ sinistrũ
quippiam dicere ⁊ Habeantilli
cidinẽ & gradũ suum : Quem
sienueris: quomodo tibi uiuen
dũ sit. editus ad nepotianum
liber docere tepoterit loloN
ergo :̃ ut sine intermissione
oratio & uigiltibi sit sensus ⁊
Nec iugis cogitauonib putens:
corpus parit̃ animusq tendat᷑
addñm. Iram : uince pacientia
Amuscientiã scripturarũ : & car¬
nis uitium non amabis : Necua
ud c& menstuu : uariis ꝑturbatio¬
nibus : Quuesi pectoriinsi de¬
rint: dominabunt᷑ tui. & te
deducent ad delictũ maximum
Fac& uliquid operis: itesemꝑ
tẽdiabolus inueniat occupatũ¬
memento quia &apostoli xp̃i
habentes potestatẽ de euange¬
lio uiuere laborabant manib:
suis nequem grauarent : &aluis

Expanded text:
si clericatus titillat te desiderium, disce quod possis docere, et rationalem hostiam offer Christo. Ne sis miles antequam tiro: ne prius magister sis antequam discipulus. Non est humilitatis meae neque mensurae judicare de clericis, et de ministris ecclesiarum sinistrum quippiam dicere. Habeant illi ordinem et gradum suum. Quem si tenueris, quomodo tibi in eo vivendum sit, editus ad Nepotianum liber docere poterit. Volo ergo ut sine intermissione oratio, et vigil tibi sinec vagis cogitationibus patens corpus pariter animusque tendatur ad Deum. Iram vince patientia. Ama scientiam Scripturarum, et carnis vitia non amabis. Nec vacet mens tua variis perturbationibus, quae, si pectori insederint, dominabuntur tui, et te deducent ad delictum maximum. Facito aliquid operis, ut semper te diabolus inveniat occupatuMemento quia et apostoli Christi, habentes potestatem de Evangelio vivere, laborabant manibus suis ne quem gravarent: et aliis
Abbreviated transcription (Latin):
deuitant placere : Dicendũ ẽ
beni uolis subditis. uttũ ꝓximoꝵ
facta conspiciunt: ad suum
corredeant. & de alienis actib:
ñ p̃sumant. Nebon alaudent
&agere recusent: Grauius
quippeextrema ultione fe¬
riendisunt quibus placuit
quodimitari noluerunt:¬

Expanded text:
devitant placere. Dicendum est devitant placere. Dicendum est benevolis subditis, ut cum proximorum facta conspiciunt, ad suum cor redeant, et de alienis actibus non praesumant, ne bona laudent, et agere recusent, gravius quippe extrema ultione feriendi sunt quibus placuit quod imitari noluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ammonendi sunt beniuoli sub¬
diti ut sicalienis bonis c̃gruaNt :
quatenus habere & ꝓpria con¬
cupiseant : Sic ꝓ ximorũ facta
diligendo laudent : ut & iã
imitando multiplicent
Nesi in hoc p̃sentis uitae stadio
ad cestamen alienum deuoti
fautores s pigriexpectato¬
res ad sistant: & pcestamen
si nebraui oremaneant :
Quoñ : incestamine ñ laboraNts
Et tunc corum palmas afflicti
respiciant: in quorũ nunc
laborib: otiosae ꝑdurant ⁊
Valde peccamus. sialiena bene
gestu nondiligimus :S nil
mercedis agimus si ea quȩ di¬
ligimus inquantum possum:
ñ imitamur  Dicendum. ẽ
beniuoliꝰ subditis. quia siimi¬
taribona minime festinaNT.
quaelaudantes ad ꝓbant sic
eis uistutũ scĩtas. sicut stultis
expeccatorib: ludicrarum
astium uanitas plac&
Illinãq aurigarũ acstrionũ
gesta fauoribus offerunt :
nec tam̃ tales eẽ desiderant.
quales illos conspiciunt. eẽ
quos laudant : Mirant᷑ eos
placita egisse : sed tam̃ similit̃

Expanded text:
Admonendi sunt benevoli subditi, ut sic alienis bonis congaudeant, quatenus habere et propria concupiscant. Sic proximorum facta diligendo laudent, ut etiam imitando multiplicent, ne si in hoc praesentis vitae stadio ad certamen alienum devoti fautores, sed pigri exspectatores assistant, eo post certamen sine bravio remaneant, quo nunc in certamine non laborant; et tunc eorum palmas afflicti respiciant in quorum nunc laboribus otiosi perdurant. Valde peccamus, si aliena bene gesta non diligimus. Sed nil mercedis agimus, si ea quae diligimus, in quantum possumus, non imitamur. Dicendum est benevolis subditis, quia si imitari bona minime festinant quae laudantes approbant, sic eis virtutum sanctitas, sicut stultis exspectatoribus ludicrarum artium vanitas placet. Illi namque aurigarum ac histrionum gesta favoribus efferunt, nec tamen tales esse desiderant quales illos conspiciunt esse quos laudant. Mirantur eos placita egisse, sed tamen similiter
Abbreviated transcription (Latin):
¶His qui substantias aliorũ p̃diaq
diripiunt: Hienim eaquȩ ex¬
tranos : s tam̃ qua e nr̃a s̃ auferuN
Corruptores ueromorum : ꝓpri e
nos ipsos decipiunt. qm̃ diuitiue
hominum mores eorum sunt
Multum ergodistantdã namorũ.
adamnis tem poraliũ rerũ dũ
ista extranossint. mores uero in nob̵ :¬

Expanded text:
his qui substantias aliorum praediaque his qui substantias aliorum praediaque diripiunt. Hi enim ea quae extra nos, sed tamen quae nostra sunt auferunt; corruptores vero morum proprie nos ipsos decipiunt, quoniam divitiae hominum mores eorum sunt. Multum ergo distant damna morum a damnis temporalium rerum, dum ista extra nos sunt, mores vero in nob
Abbreviated transcription (Latin):
ACECELAOUOS IUSTITIA
doc&ur ꝑ ipsos peccati
morb in repit & mors ad
plebes ꝑtransit : Scilic& uel
dum maladocent: ueldum
cerdotes &clerici prauueiui¬
uentes. forma ca &eris in ma¬
lum existunt : quimbonis
exemplũ eẽ debuerunt :
Hienim quos cumq: exemplo
malȩ conuersationis suue per¬
dunt: de illis rationem si ne
dubio reddituri sunt: Ex car¬
nalium p̃positorũ exemplo
plerumq fituita d&erior sub¬
ditorum: Et plebis merito
fiunt tales sacerdotes : qui exẽ¬
plod& eriori populum destru¬
ant non aedificent : Ex me¬
rito enimplebis nonnũ quã
ep̃i deprauantur : quatenus
pliuius corruant qui sae q̃unt᷑
Capite lan guescente : cũ& era
corporis membra inficiunt᷑
Vnde & scriptum ẽ omne
caput languidũ : & omnecor
merens. a planta pedis usque
ad uesticem nonẽ in eo sanitas:
Caput enim languidũ doctor. ẽ
agens peccatũ ciuiꝰ malum ad cor¬
pus ꝑuenitur : dum eo uel peccan¬
te uel prauue docente. pestifer
languor ad plebes subditastran

Expanded text:
er quos justitia docetur, per ipsos peccati morbus irrepit, et mors ad plebes pertransit, scilicet, vel dum mala docent, vel dum cerdotes, et clerici prave viventes, forma caeteris in malum existunt, qui in bonis exemplum esse debuerunt. Hi enim quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, de illis rationem sine dubio reddituri sunt. 3. Ex carnalium praepositorum exemplo plerumque fit vita deterior subditorum, et plebis merito fiunt tales sacerdotes, qui exemplo deteriore populum destruant, non aedificent. Ex merito enim plebis nonnunquam copi depravantur, quatenus proclivius corruant qui sequuntur. 4. Capite languente, caetera corporis membra inficiuntur. Unde et scriptum est: Omne caput languidum, et omne cor moerens, a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas . Caput enim languidum doctor est agens peccatum, cujus malum ad corpus pervenit, dum eo vel peccante, vel prave docente, pestifer languor ad plebes subjectas tra
Abbreviated transcription (Latin):
& scripturassacras audiunt¬
isit ꝗ nec cõmunicant inoratione
cum populo s ꝓquadã in tẽpe¬
rantia sea ꝑceptione scãe com¬
munionis auestunt: hi de eccła
remoueantur quã diuꝑ confessionẽ
poenitentiae fructus osten

Expanded text:
et Scripturas sacras audiunt, neque communicant in oratione cum populo, sed pro quadam intemperantia se a perceptione sacrae communionis avertunt, hi de ecclesia removeantur, donec per confessionem poenitentiae fructus osten
Abbreviated transcription (Latin):
aut diaconus aut a synodo
fuerit ep̃s fostedamnatus.
&impr̃is a urib: molestus ex¬
titerit opost& ad maius ep̃oꝵ
conuesti consilium & quue
putauerint habere iusta.
plurimis ep̃is suggerant.
corumq discussiones aciudicia
p̃stolentur: Si uero haec par¬
iu pendentes molesti fuerint
imperatori : hos nulla uenia
dignos eẽ nec locum satis¬
factionis habere. nec spem
futurae restitutionis poe¬
nitus opperiri⁊

Expanded text:
aconus, aut a synodo fuerit episcopus forte damnatus, et imperatoris auribus molestus exstiterit, oportet ad majus episcoporum converti concilium, et quae putaverint habere justa, plurimis episcopis suggerant, eorumque discussiones ac judicia praestolentur. Si vero haec parvi pendentes molesti fuerint imperatori, hos nulla venia dignos esse, nec locum satisfactionis habere, nec spem futurae restitutionis penitus opperiri
Abbreviated transcription (Latin):
politani ad serit imperatorẽ :
hunc reꝓbari & abiciopostere
non solum a cõmunione uerũ
&ubhonore ciu pasticeps in¬
d&ur existere quia ueneran¬
di principis auribus molestiã
temptauit inferre contraleges
eccłe: Sigitur a direprincipẽ
neces suria caus adeposcit.
hoc agatur cum tractatu &
consilio m&ro politani. &
ca&erorũ ep̃oꝵ qui in eadẽ
ꝓuintia cõmorantur Qui
&iam ꝓficiscentem : suis ꝓ

Expanded text:
politani, adierit imperatorem, hunc reprobari et abjici oportere, non solum a communione, verum et ab honore cujus particeps videtur existere, quia venerandi principis auribus molestiam tentavit inferre contra leges Ecclesiae. Si igitur adire principem necessaria causa deposcit, hoc agatur cum tractatu et consilio metropolitani, et caeterorum episcoporum qui in eadem provincia commorantur. Qui etiam proficisc
Abbreviated transcription (Latin):
i quis prbt aut diaconus &
Domnino quilib& exelero
parro chiam ꝓpriumdese¬
rens adidiam ꝓperauit : de . lxxi¬
in omnino demigrans in aliam
parrochiam ꝑmultatem pora
nititur immorari ulterius
ibidem non ministr& maxi¬
me siuo canti suo ep̃o & regredi
ad ꝓpriam parrochiam com¬
monenti oboedire contẽ serit
quod si in hac in dirciplinatione
ꝑdurat : aministerio modi som¬
nibus remoueatur i taut ne¬
quaquã locum restitutionis
inueniat: Si uero ꝓhaccausa
dmnatum alt̃ op̃s ruiscipiat :
hicadũ a cõmuni cocreeatur
synodo uel ut quiecclesi astica
consticuta dis soluat : LxXuI¬
priuatus ẽ : non ante susci¬
piatur abaliis. quam suo re¬
conli &urep̃o. autceste ad
synodum quae congregatur
occurre̾s ꝓsesatis faciat.¬

Expanded text:
i quis presbyter, aut diaconus, et omnino quilibet ex clero, parochiam propriam deserens, ad aliam properaverit: dein omnino demigrans, in alia parochia per multa tempora nititur immorari, ulterius ibidem non ministret: maxime, si vocanti suo episcopo, et regredi ad propriam parochiam commonenti obedire contempserit. Quod si in hac indisciplinatione perdurat, a ministerio modis omnibus removeatur: ita ut nequaquam locum restitutionis inveniat. Si vero pro hac causa damnatum alter episcopus suscipiat, hic etiam a communi coerceatur synodo, velut qui ecclesiastica constituta dissolvat. privatus est, non ante suscipiatur ab aliis, quam suo reconcilietur episcopo, aut certe ad synodum, quae congregatur, occurrens pro se satisfaciat,
Abbreviated transcription (Latin):
DEEISS QUIABOMINAN
EOS QUI CARNIBUS
iquis carnes edentem p̃ter
sanguinem &i dolisim mo¬
latum & suffocatum cum
religione & fide condemnatXXUIII
uelut spem ꝓpt̃ huius modi
ꝑceptionem non habentẽ
anathema sit

Expanded text:
De his qui abominantur eos qui carnibus Si quis carnes edentem, praeter sanguinem, et idolis immolatum, et suffocatum, cum religione, et fide, condemnat, velut spem, propter hujusmodi perceptionem, non habentem: anathema sit
Abbreviated transcription (Latin):
Ciquis ꝓpt̃ continentiam quae
putatur aut contumaciam
indie dominico eiunatana themasit :¬
OEEUIS QUIRCCIESIASTICAIT¬
Diquis corũ qui continoaiac
Ostudent absq necomntate cor¬
porea tradita in commun e
ieiunia : &ubecclesa custodita
suꝑbiendo dissoluit. stimulo
sua e cogitationis inpulsus:
anathemasit : Lxx¬

Expanded text:
quis propter continentiam quae putatur, aut contumaciam, in die Dominico jejunat, anathema sitDe his, qui ecclesiastica ieSi quis eorum, qui continentiae student, absque necessitate corporea tradita in commune ieiunia et ab ecclesia custodita superbiendo dissolvit stimulo suae cogitationis impulsus, anathema sit.
Abbreviated transcription (Latin):
mentis in gurgitat: Sump¬
cuos s dupibus grauidus : non
potest sius abstinentiam lauda¬
requã calcat : Vitio cupiditatis
addictus : cupidi sumorẽ non
potest dissuadere pecuniae:
Inimicitiarum tenax: nonua¬
lebit animos dis sidentiũ sacer¬
dotuli tranquillitate conpo¬
nere : Iustitiã p̃dicare iudicib
crubescit : quũ ipse ꝑsonae
potentis fauore corrumpit:
Nec defendit opprersos : siꝑ
sonas authonorat aut dos picit :
Et quie quidboni non facit aut
mali cominittit : nec iubebit
seri nec uu& abit. quia necessa¬
riam docendi auctoritatem.
contrariu&atesuae actionis
amitcit aut minuit
XXUIIII ISIDORIDERIS QUIBENE
DOCENT ET MAUUIUUNT
NTER DŨ DOCTORIS UITIA

Expanded text:
mentis ingurgitat. Sumpmentis ingurgitat. Sumptuosis dapibus gravidus, non potest suis abstinentiam laudare, quam calcat. Vitio cupiditatis addictus, cupidis amorem non potest dissuadere pecuniae. Inimicitiarum tenax, non valebit animos dissidentium sacerdotali tranquillitate componere. Justitiam praedicare judicibus erubescit, quam ipse personae potentis favore corrumpit: nec defendit oppressos, si personas aut honorat, aut despicit: et quidquid boni non facit, aut mali committit, nec jubebit fieri, nec vetabit: quia necessariam docendi auctoritatem, contrarietate suae actionis, aut amittit aut minuit. CAPUT XXIX Isidori de his qui bene docent et male vivunt. Interdum doctoris vita
Abbreviated transcription (Latin):
De colite ergoquanta & qua¬
liame audiente atq ꝓban¬
te dicere solebatis. dead mi
nistratione pontificis qui po¬
puli sibi conmissi cura post¬
hubita. ardentiur bona p̃¬
sentia desiderat: quã futuras
Etoblitus quod non solumdese.
s &iam degrege sibi credito
rationem pastori pastoriĩ
omnium reddat. sua suor¬
que d&rimenta non cogit& :¬
quem non delinquentium
peccata contristant. nec p¬
ficientium bonalu&ificaNt
sderẽtantũ: Plerum que
autem necdest omnino sol¬
licitus quid asius boni mali¬
uegeritur ignorat: Qui
non p̃dicat ꝑ seuerantiã uis¬
tis. paenitentiam prauis. con¬
temptum mundi conuersis :
futuras penas a uersis. :¬
qui non potest dicere contemp¬
toribus ammonitionis siae:
futurũ cogitate iudiciũ. quod
ipse foste non cogitat:  maco¬
ribus mundi nolitediligere
mundum : si cum mundiamor
oblectat ⁊ Ambitiosi s. ambi¬
tioni iamfinem in ponite : si
eumambitioriunosa pͥcipitat
Ebriosis. ebrietatem cau&e :
si semero usque ad alienationẽ

Expanded text:
ecolite ergo quanta et qualia, me audiente atque probante, dicere snistratione pontificis, qui, populi sibi commissi cura posthabita, ardentius bona praesentia desiderat, quam futura; et oblitus quod non solum de se, sed etiam de grege sibi credito, rationem pastori pastorum omnium reddet, sua suorumque detrimenta non cogitat. Quem non delinquentium peccata contristant, nec proficientium bona laetificant, sed de se tantum, plerumque autem nec de se omnino sollicitus, quid a suis boni malive geratur, ignorat. Qui non praedicat perseverantiam justis, poenitentiam pravis, contemptum mundi conversis, futuras poenas aversis. Qui non potest dicere contemptoribus admonitionis suae, Futurum cogitate judicium, quod ipse forte non cogitat. Amatoribus mundi, Nolite diligere mundum, si eum mundi amor oblectat. Ambitiosis, Ambitioni jam finem imponite, si eum ambitio ruinosa praecipitat. Ebriosis, Ebrietatem cavete, si se mero usque ad alienationem
Abbreviated transcription (Latin):
uult sua relinquere ut habeat
undeuiuat. ut quid accipit
underationẽ reddat. ut quid
peccatis alienis suamultiplicat :
ANINISUE OEIBUE SUSTIN¬
taque sacerdos cui dispensa
tionis cura cõmissa .ẽ Non
solum sine cupiditate s & iã
cum laude piu&atis accipit
apopulo dis pensanda &
fidelit̃ dispensat accepta
qui a omnia sua aut reliquit.
aut eccłȩ rebus adiunxit.¬
& seinnumero pauperũ pauꝑ¬
tatis amore constituit
Itautunde pauperib: sub mi¬
nistrat. inde & ipse tamquã
pauꝑ uoluntarius uiuat :
Clericiquoq quos pauperes
aut uoluntas aut natiuitas fec̃
cũ ꝑ fectione iustutis uitae
necessaria siue in domib: suis
siue in congregatione uiuen¬
tes accipiant. quia ad ea ac¬
cipienda ñ eoshabendi cupi¬
ditas ducit s cogit uiuen¬

Expanded text:
vult sua relinquere ut habeat vult sua relinquere ut habeat unde vivat, ut quid accipit unde rationem reddat? ut quid de peccatis alienis sua multiplicat? animae suae opibus sustentaque sationis cura commissa est, non solum sine cupiditate, sed etiam cum laude pietatis accipit a populo dispensanda, et fideliter dispensat accepta, qui omnia sua aut reliquit, aut ecclesiae rebus adjunxit, et se in numero pauperum paupertatis amore constituit, ita ut, unde pauperibus subministrat, inde et ipse tanquam pauper voluntarius vivat; clerici quoque quos pauperes aut voluntas, aut nativitas fecit, cum perfectione virtutis vitae necessaria sive in domibus suis, sive in congregatione viventes accipiunt, quia ad ea accipienda non eos habendi cupiditas ducit, sed cogit
Abbreviated transcription (Latin):
Patrimonium cordiũ : diuitiae in
corruptibiles morum: quibus
nonabundant nisiquilllis car¬
nalibus excorderenuntiant
Quae quã uis & ipsasintbona ut po¬
te abonodõ creata : tam̃ quia sunt
bonis malisq communia. stu¬
dent ea spiritales uiri contẽnere.
quo possint ad illu incõparabilit̃
meliora quae s̃ bonorũ omniũ
propria peruenire
Qm̃ nonẽ tulebonum quod
habent & mali : quale illud ẽ
quod non habent nisibonis
fit exercitiũ iusti & insufti
suppliciũ. Quia& iustus desi¬
derio cuelestiũ captus. omnia
tem poralia siuehabeat siue
amittat. omninoñsentit
Et iniquus id quod cum delecta¬
tionehabuit: sine dolore tĩ
ꝑdit. Propterea igit᷑
eis quimilitant dõ
fugiendae s̃ ex toto corde
diuitiae: Quas qui habere
uolunt : sine lubore nonquȩr̃
sine difficultate non inueniust.
sinecura non seruant. sine
anxia delectatione non pos¬
sident si nedolore ñ ꝑduNt
A postolus autẽ : xp̃imilitib dicit

Expanded text:
patripatricorruptibiles morum: quibus non abundant, nisi qui illis carnalibus ex corde renuntiant. Quae quamvis et ipsa sint bona, utpote a bono Deo creata, tamen quia sunt bonis malisque communia, student ea spiritales viri contemnere, quo possint ad illa incomparabiliter meliora, quae sunt bonorum omnium propria, pervenire. Quoniam non est tale bonum quod habent et mali, quale illud est quod non habent nisi boni.fit exercitium justi, et injusti supplicium: quia et justus desiderio coelestium captus, omnia temporalia, sive habeat, sive amittat, omnino non sentit: et iniquus id quod cum delectatione habuit, sine dolore non perdit. Propterea igitur eis qui militant Deo, fugiendae sunt ex toto corde divitiae. Quas qui habere volunt, sine labore non quaerunt, sine difficultate non inveniunt, sine cura non servant, sine anxia delectatione non possident, sine dolore non perdunt. Apostolus autem Christi militibus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
s indeditari unde non debeas:
non ẽ habenda facultas sed de¬
testanda calumitas: Nihilẽ
enĩ calumitiosius : nihilq: mi¬
serius eo : qui iniquis ad qui¬
sitionib: crescit. quẽ locupl& ẽ
fraudes faciunt acrapinae ⁊
Illȩ nobis s̃ abiendȩ diuitiue q̃
& munire quas nec adquirere
possumus inuiti. nec ꝑdere
armant amundo distermi¬
natt. dõ cõm̃dant: Ditantani¬
mos nrõs. atq nobilitant ⁊
Nobiscũ s̃ intra noss⁊ Diuitias
nr̃ae credendae s̃. Pudicitia.
quaenos pudic̃os. Iustitia q̃
iustos. Piu&as qua e pios. Hu¬
militas. quachumiles Man¬
suu&udo : quae man sua&os
In nocentia quae in nocentes.
Duritas quae puros. Prudentia
quae prudentes: Temperantia
quȩ temperantes. Et caritasq̃
nos facitdõ & hominib: caros
Vistutũ potentes. scłi contempto
res. acbonorũ omnium sectato¬
res: Haec s̃ ñ omniũ s stõꝵ scaẽ
uistutes ñdiuitum suꝑborum
s humiliũ pauperũ facultates.

Expanded text:
sed inde ditari unde non debeas, sed inde ditari unde non debeas, non est habenda facultas, sed detestanda calamitas. Nihil est enim calamitosius, nihilque miserius eo qui iniquis acquisitionibus crescit, quem locupletem fraudes faciunt ac rapinae. Illae nobis sunt ambiendae divitiae, quae et munire, quas nec acquirere possumus inviti, nec perdere, armant, a mundo disterminant, Deo commendant, ditant animas nostras atque nobilitant, nobiscum sunt, intra nos sunt. Divitiae nostrae credendae sunt pudicitia, quae nos pudicos; justitia, quae justos; pietas, quae pios; humilitas, quae humiles; mansuetudo, quae mansuetos; innocentia, quae innocentes; puritas, quae puros; prudentia, quae prudentes; temperantia, quae temperantes; et caritas, quae nos facit Deo et hominibus caros, virtutum potentes, saeculi contres, ac bonorum omnium sectatores. Haec sunt non omnium, sed sanctorum solae virtutes; non divitum superborum, sed humilium pauperum facultates,
Abbreviated transcription (Latin):
BONẼSENTIAANATORIB FUIUROR
euquam subtiliter. nosille
decipiendi asti fex fallit
quanta cecitate oculosnr̃ae
mentis obducit. nediscer¬
namus gaudendi auidi
unde iustius gaudeamus
Aut necupientes augeri diui¬
tus nouerimus : quas quib:
in comparabiliter p̃feramus
Namgaudere quidẽbonũ ẽ
Sed quigaud& si non in degau¬
deat unde deb&: ñ potest
bonum eẽ quod gaud&
Si quidẽ guid& & raptor : cũ
desiderata rapuerit: Caud&
& ebriosus : cũ exopta t̃ue
occasionẽ potationis inuene¬
rit: Caud& & adulter : cũ
ad delectationẽ fruendicor¬
poris concubitiꝑ uenerit:
s cum sit gaudere bonum
dehis atq huius cemodigau¬
deregrande ẽ malum ⁊
Hacc & his similias̃ unde nos
gaudere uult mundus. cũ
suis a matorib periturus ⁊i
Haecs̃ quaerepudiare debemꝰ
ut debona conscientia. descĩta¬
temorum deadquisitione
iustutũ. dedonodĩ & depro¬
missione futuri regni. in ef¬
fabilit̃ gaudeamus : Ditari
quoq: diuitiis : grande ẽbonũ

Expanded text:
bona praesentia amatoribus futurorum. 1. Heu quam subtiliter nos ille decipiendi artifex fallit, quanta caecitate oculos nostrae mentis obducit, ne discernamus gaudendi avidi, unde justius gaudeamus; aut ne cupientes augeri divitiis, noverimus quas quibus incomparabiliter praeferamus. Nam gaudere quidem bonum est; sed qui gaudet, si non inde gaudeat unde debet, non potest bonum esse quod gaudet. Siquidem gaudet et raptor, cum desiderata rapuerit; gaudet et ebriosus, cum exoptatae occasionem potationis invenerit; gaudet et adulter, cum ad delectationem fruendi corporis concupiti pervenerit: sed cum sit gaudere bonum, de his atque hujusmodi gaudere grande est malum. Haec et his similia sunt unde gaudere nos vult mundus, cum suis amatoribus periturus. Haec sunt quae repudiare debemus, ut de bona conscientia, de sanctitate morum, de acquisitione virtutum, de dono Dei, et de promissione futuri regni ineffabiliter gaudeamus. 2. Ditari quoque divitiis grande est bonum;
Abbreviated transcription (Latin):
go pensent inuidi : caritas
quantȩ uistutis ẽ quac alie¬
nilaboris opera nr̃a sinelu¬
bore facit: Dum seinuidi.
aliuore minime custodiunt :
in antiquam ues suti hostis
nequitiã dimerguntur:
Deillonam que scriptũ est :
Inuidia diaboli : mors intrauit
in orbemterrarũ ⁊quia enim
ipsecuelum ꝑdidit condito
hoc homini inuidit. &dam¬
natione suaꝑditus ad huc
alios ꝑdendo cumulauit
Cognoscant inuidi : quantis
lapsibus sub crescentis ruinȩ
sub iaceant. Quiadum liuo¬
rem a cordenon ꝓiciunt.
aduꝑtasoperum nequitias
de uoluuntur ꝓu si enim cam
nuidis s& acceptam fratris
hostiam minime ꝑ ueniss&

Expanded text:
go pensent invidi, charitas go pensent invidi, charitas quantae virtutis est, quae alieni laboris opera. nostra sine labore facit. Dum se invidi a livore minime custodiunt, in antiquam versuti hostis nequitiam demerguntur. De illo namque scriptum est: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum . Quia enim ipse coelum perdidit, condito hoc homini invidit, et damnationem suam perditus adhuc alios perdendo cumulavit. Cognoscant invidi quantis lapsibus subcrescentis ruinae subjaceant: quia dum livorem a corde non projiciunt, ad apertas operum nequitias devolvuntur. Nisi enim Cain invidisset acceptam fratris hostiam, minime pervenisset
Abbreviated transcription (Latin):
fornicatio et talis fornica¬
lis nec intergentes. itaut
uxorem patris quis hubeat ⁊
&uos inflatiestis: & non ma¬
gis luctum habuistis. ut tolle¬
r&urdemedio urm qui hoc
opus fecit: Acsia ꝑ tedicat
Quid uos ꝑ ꝓteruiam huius
ud illius dictis. quiꝑ dissolu¬
tionem negle gentiae nullius
uos eẽ monstraas. Ammo¬
nendi sunt in uidi subditi :
ut ꝑ pendant quant ae caeci¬
tatis sunt qui alieno ꝓfectu
deficiunt aliena ex altatione
conta bescunt quante in felicitati ss̃ :
qui melioratione ꝓximide¬
teriores fiunti Dumq aug¬
menta ulienae prosperitatis
aspiciunt. apud sem& ipsos
anxiae afflicti cordis sui
pestemoriuntur : Quid in¬
uidis infelicius : quosdum
conspecta felicitas afficit
poena nequio res reddit:
Aliorum uerobona quueha¬
bere non possunt : sidilige¬
rent sua fecissent : Nr̃a
nimirum suntbona aliorũ :
quue & sumitari non pos¬
sumus. amamus in aliis
&amantiũ fiunt quae que
amantur in nob̵ ⁊ Hincer¬

Expanded text:
fornicatio, et talis fornicafornicatio, et talis fornicalis nec inter gentes, ita ut uxorem patris quis habeat. Et vos inflati estis et non magis luctum habuistis, ut tolleretur de medio vestrum qui hoc opus fecit . Ac si aperte dicat. Quid vos per proterviam hujus vel illius dicitis, qui per dissolutionem negligentiae nullius vos esse monstratis? Admonendi sunt inviti subditi, ut perpendant quantae caecitatis sint, qui alieno profectu deficiunt, aliena exaltatione contabescunt: quantae infelicitatis sint, qui melioratione proximi deteriores fiunt: dumque augmenta alienae prosperitatis aspiciunt, apud semetipsos anxie afflicti, cordis sui peste moriuntur. Quid invidis infelicius, quos dum conspecta felicitas afficit, poena nequiores reddit? Aliorum vero bona, quae habere non possunt, si diligerent, sua fecissent . Nostra nimirum sunt bona aliorum. quae etsi imitari non possumus, amamus in aliis: et amantium fiunt, quaecunque amantur in nobis. Hinc er
Abbreviated transcription (Latin):
rali regiminae constituti.
dumuuldedesẽ elati p̃sumunt:
ex ꝓbrando ca&eros dedgnant᷑
Dum singulariter summa existi¬
mant cuncta quae agunt :
Subtiliter itaque ab arguentedis¬
cutienda sunt opera ꝓteruorũ
Vltinquo sibi placent: ostendant᷑
quiadõ displicent ⁊ Tunc pro¬
t̃uos melius corrigimus. cum
ea quuebene egis se secredunt.
maleacta monstramus. Etunde
adepta gloria creditur : inde
utilis confũsio subsequatur
Nonnũꝙ subditi cum se uitium
ꝓteruiȩ mini meꝑ p&rare cognos¬
cunt : compendiosius ad cor¬
reptionẽ ueniunt si alterius
cul pae manifestioris & exlatere
requisitae: in ꝓperio confun¬
duntur. V tex eo quod defendere
nequeunt : cognoscant setenere
in ꝓbe quod defendunt. Cum ꝓ¬
terue paulus corinthios ad¬
uersum s&emere inuicem
uider& inflactos. ut alius a pollo
alius pauli alius cuephȩ
alius xp̃i seeẽ dicer& incestus
culpam in mediũ deduxit:
quue apud eos & ꝑp&rata fuerat¬
& incorreptu remanebat di¬
cens audĩtur inter uos

Expanded text:
rali regimine constituti, dum valde de se elati praesumunt, exprobrando caeteros dedignantur, dum singulariter summa existimant cuncta quae agunt. Subtiliter itaque ab arguente discutienda sunt opera protervorum, ut in quo sibi placent, ostendantur quia Deo displicent. Tunc protervos melius corrigimus, cum ea quae bene egisse se credunt male acta monstramus: ut unde adepta gloria creditur, inde utilis confusio subsequatur. Nonnunquam subditi, cum se vitium proterviae minime perpetrare cognoscunt, compendiosius ad correctionem veniunt, si alterius culpae manifestioris, et ex latere requisitae, improperio confundantur, ut ex eo quod defendere nequeunt, cognoscant se tenere improbe quod defendunt. Cum proterve Paulus Corinthios adversum se temere invicem videret inflatos, ut alius Apollo, alius Pauli, alius Cephae, alius Christi se esse diceret: incestus culpam in medium deduxit, quae apud eos et perpetrata, et incorrepta remanebat, dicens: Auditur inter vos
Abbreviated transcription (Latin):
lli autẽ quitã infirmisuNt
ut possessionibus suis re¬
nuntiare non possint sieaq̃
accepturi erant. dispensa¬
tori relinquant. Nihilha¬
bentibus conferenda sine
peccato possident sua
Quia &ipsiquodã modo sua
relinquunt : quando ꝓpriis
contenti reb: nihil eorũ quȩ
labore uelordine suo deberi
arbitrantur accipiunt
Quod siputant ideo accipide¬
bere eorum q̃ conferuntur
eclesiae postionẽ. neeam
uideatur abicere. scuereñ
posre suarelinquere qđ eis
deformae sit intersuos pau¬
peres reddi Nouerint se eẽ
deformius possessores de
elemosinis pauperũ pasci ⁊¬

Expanded text:
lli autem, qui tam infirmi sunt, ut possessionibus suis renuntiare non possint, si ea quae accepturi erant, dispensatori relinquant, nihil habentibus conferenda, sine peccato possident sua : quia et ipsi quodammodo sua relinquunt, quando propriis contenti rebus, nihil eorum quae labori vel ordini suo deberi arbitrantur, accipiunt. Quod si putant ideo accipi debere eorum quae conferuntur Ecclesiae, portionem, ne eam videantur abjicere, se vero non posse sua relinquere, quod eis deforme sit inter suos pauperes reddi, noverint esse deformius possessores de eleemosynis pauperum pasci