comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdeant innotitiã oñiũ. sicut mala
dapnandorũ om̃ĩb erunt nota: nõ
sent hoc ex pͥsũ ĩ scripta. uñ nõ irta¬
tionabilit̃ putari potest. peccata hic
ꝑpenitentia tecta et deleta. illic etiã
tegi aliis: alia uͦ eunctis ꝓpalaride
utrũ illi quos uiuos ĩueniet xp̃c
ntͥauã omĩno morituri sint. an ip̃o
tẽpotis puncto. quo rapientur obu¬
am tp̃o: ad mimoctalitatẽ mira cele¬
ritate sint tͣnsituri. Nõ enĩ dicendũ
ẽ fieri ñ posse. ut ꝑaera insullime
poitent᷑ in illo spacio. et moriant᷑. et
tẽ: et accepturos ĩmortalitatẽ: apłs
nos urgere uidet᷑. nͥ dic̃. ĩ xp̃o omnes
inusicibim᷑: et alibi. qͦd seminas ñ
uuficat᷑ nisi pͥus moriat᷑. Cur ã

Expanded text:
odeant tunc in notitiam omnium, sicut mala damnandorum omnibus erunt nota, non legi hoc expressum in Scriptura. Unde non irrationabiliter putari potest peccata hic per poenitentiam tecta et deleta, illic etiam tegi aliis, alia vero cunctis propalari. um illi quos vivos inveniet Christus, nunquam omnino morituri sint, an ipso temporis puncto quo rapientur obviam Christo ad immortalitatem mira celeritate sint transituri. Non enim dicendum est fieri non posse ut super aera in sublime portentur in illo spatio, et moriantur et tem, et accepturos immortalitatem, Apostolus nos urgere videtur, ubi dicit: In Christo omnes vivificabimur . Et alibi: Quod seminas non vivificatur, nisi prius moriatur
Abbreviated transcription (Latin):
rel nͨ uisi rerum ignorinna possit enau. nõ ẽ tn
ꝯseq̃ns ut ꝯtiuo erret. quisꝗs aliqͥd nescit. S qͥs¬
quis se. existimat scire. ꝙ uescit ꝓ uero .ii. appro¬
bar falsum. q̃d ẽ. entoris ꝓpͥum. Uerumptũ inq̃
ie quisq enet. mt̃ ẽ płimũ. St enĩ que nescire.

Expanded text:
rebus, nec nisi rerum ignorantia possit errari; non est tamen consequens ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed quisquis se existimat scire quod nescit: pro vero quippe approbat falsum, quod est erroris proprium. Verumtamen in qu
Abbreviated transcription (Latin):
tum ut̾ẽe. quo animo. ⁊de quibꝰ tebꝰ quisq
m̃tiar᷑. Nlon.  sic peccat qui ꝯsulendi. ur qͥ nocẽ¬
di nolitate m̃tit᷑. nect̾m nocet. quiuiatorẽ
m̃tiendo. indiu̾so umñe mittit. qnt qui urã ui¬
te m̃datio depiauit. Porro omne m̃datiũ
g̾it. sĩue illud u̾m sit. sĩue putet᷑ inõsit. uerba
enim to sunt instituta. nõ ut ꝑ ea bomines.¬

Expanded text:
tum interest quo animo et de quibus rebus quisque mentiatur. Non enim sic peccat qui consulendi, ut qui nocendi voluntate mentitur; nec tantum nocet qui viatorem mentiendo in diverso itinere mittit, quantum qui viam vitae mentiendo depravat. Porro omne mendaciumgerit, sive illud verum sit, sive putetur et non sit. Verba enim ideo sunt instituta, non ut
Abbreviated transcription (Latin):
tate sui nusꝗͣ oeẽe. eamq solam om̃o il¬
localem. ⁊ incirũ scͥptibilẽ. nullo ocludi
loco. ẜ̃ afine usq ad finẽ atting̾e. nõ tñ
spatiosa magnitudĩe. nec locali motu. s
stmũsitate. atq ininobilitate sue centie.
Un̾a̾s. ad dardanũ ait. Nlõ quasi spaciosa mãg¬
nuudiue. opiuemͦ dm̃ ꝑcuncta diffrindi. sic̃
humꝰ aur lux ista diffudr. s potiꝰ. sic̃ in duo
maiore maior. nͨ nmmore minor. uͨ imnor
in uno qͣm induob. Ita ds siue labore regẽs.

Expanded text:
tatem sui nusquam deesse, eamque solam omnino illocalem et incircumscriptibilem, nullo concludi loco, sed a fine usque ad finem attingere, non tamen spatiosa magnitudine, nec locali motu, sed immensitate atque immutabilitate suae essentiae. ad Dardanum, ait: Non quasi spatiosa magnitudine opinemur Deum per cuncta diffundi, sicut fumus aut lux ista diffunditur, sed potius sicut in duobmajore major, nec in minore minor, nec minor in uno quam in duobus Ita Deus
Abbreviated transcription (Latin):
qr p̃scita sunt. eis eẽ cã eueniendi. Impossibi¬
bile ẽ. aut̃ ea nõ euenire. cum p̾scita sint: qr si
nõ euenirẽt. cum p̃scita sint. falłetur dĩ pre¬
scientia. At dĩ p̃scĩa. falli nõ põt. Impossibile
ẽ.gͦ. ea nõ euenire. cum p̃scita sint. Sicgͥ. p̃s¬

Expanded text:
raescita sunt, eis esse causa eveniendi. Impossibile est autem ea non evenire, cum praescita sint, quia si non eveniret cum praescita sint, falleretur Dei praescientia. At Dei praescientia falli non potest. Impossibile est ergo ea non evenire, cum praescita sint. Sic ergo praes
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnit̾. aut̃ qͣm supͣaccipiens fuii. ⁊ uti. sic dic̃. Uti
ẽ assume aliꝗͥ infacultatẽ uoluntatis: frui aut̃
ẽ uti cum gaudio. nõad huc spei. s iam rei. Iõꝙ
omĩs qui fruit᷑ utitur. assumit .n. inficustea
dent. nõiã insp̃e ⁊ita inbac uita: nõ uidem᷑ frui.
s tm̃ uti. uͥ gaudemꝰ inspe: cum supͣdictum sit.

Expanded text:
aliter quam supra accipiens uti et frui, sic dicit: Uti est assumere aliquid in facultatem voluntatis. Frui autem est, uti cum gaudio, non adhuc spei, sed jam rei; ideoque omnis qui fruitur, utitur; assumit enim aliquid dent, non jam in spe: et ita in hac vita non videmur frui, sed tantum uti, ubi gaudemus in spe; cum supra dictum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
ait. angłi illo fiuentes iam b̾ati sunt. qͦ ⁊ nos
siui desid̾amꝰ: ⁊ qnͣt in hac uita iã fruimur: uł ꝑ
speculum. uł mnenigmate. tanto ur̃am ꝑegͥnati¬
onẽ. ⁊ tosabilius sustinemꝰ. ⁊ ardñtius finire cu¬
pimus. ¶alia detminatio. Põt ⁊̃ dici ꝙ qui fruit᷑¬

Expanded text:
uentes jam beati sunt, quo et nos frui desideramus; et quantum in hac vita jam fruimur, vel per speculum, vel in aenigmate, tanto nostram peregrinationem, et tolerabilius sustinemus, et ardentius finire cupimus. 5. Alia determinatio. Potest etiam dici quod qui
Abbreviated transcription (Latin):
aue quib ut̃ndũ ẽ. alie que fruunt᷑. ⁊ utuntur.
zllc quib stuend̾ ẽ. nos łutos facuuit. Istis quib
minicłam̃. łi adillas res que nos bãtos faciunt ꝑ¬
urnie. eisꝙ inberere: possłmꝰ. Res uͦ q̃ fruuntur
⁊ utunt᷑. nos sumꝰ. ꝙͣ int̾ utasq dstituti. ⁊angłi.¬

Expanded text:
ae quibus utendum est, aliae quae fruuntur et utuntur. Illae quibus fruendum est, nos beatos faciunt. Istis quibus miniculamur, ut ad illas res, quae nos beatos faciunt, pervenire, eisque inhaerere possimus. Res vero quae fruuntur et utuntur nos sumus;
Abbreviated transcription (Latin):
intellig̾̃dẽ. ẽẽ locũ amenissimũ. fructuosis ar¬
borib magnũ. ⁊ magno fõte fecund̾. Qd dm̃s ã
pͥncipio.: antiqͣ tͣaslano dic̃ adorientẽ. Uñ uolt
inorientali parte eẽ ꝑadisũ. longe int̾iacente
spatio. uł mnaris. uł t̃re. aregionib qͣs incolunt
hon̾ies. sec̾tum. ⁊iualtositũ. usq adlunaiẽ ar¬
culũ ꝑting̾ntẽ: im̃ nec aque diluuii illue. per¬
ẽ lignũ uite. alt̾m uͦ. lignũ scĩe bomi imali: li¬
Egnũ aut̃ uite dictũ ẽ. sic̃ docet b̾da. istrabꝰ. qi
aimirꝰ accep̃ hanc uim. ut qui exeiꝰ stuctu etꝰ¬
ꝯdinecder. corpꝰ eiꝰ stabili samtate. ⁊ ꝑpetua solidita¬
te. firmaret᷑. nec ulla infirmitate. uł etatis in¬

Expanded text:
ligendum est esse locum amoenissimum fructuosis arboribus, magnum et magno fonte foecundum. Quod dicimus a principio, antiqua translatio dicit ad Orientem. Unde volunt in orientali parte esse paradisum, longo interjacente spatio vel maris vel terrae a regionibus quas incolunt homines secretum, et in alto situm, usque ad lunarem circulum pertingentem, unde nec aquae diluvii illuc perest lignum vitgnum autem vitae dictum est, sicut docet Beda et Strabus quia divinitus accepit hanc vim, ut qui ex ejus fructu comederet, corpus ejus stabili sanitate et perpetua soliditate firmaretur; nec ulla infirmitate, vel aetatis im
Abbreviated transcription (Latin):
uellet. utiq ifiẽnt. qr innullo pͭ ab homine su¬
ꝑan. uł impediri. eiꝰ uoluntas. s ut iusticiã suã
omibꝰ ostñder. ⁊ mali eẽnt in excusabiles. Demĩq
ut boni ex obedientia. głã. mali: exinobediẽtia.

Expanded text:
nullo potest ab homine superari vel impediri ejus voluntas, sed ut justitiam suam hominibus ostenderet, et mali essent inexcusabiles; denique ut boni ex obedientia gloriam, mali ex inobedientia
Abbreviated transcription (Latin):
aꝓpt̾ obedientiã. doãtũ ẽ ei nom̃ ħ: cocđ̾m tropum
illũ inscqͥptura creb̾itinũ. ħ accipiend̾ ẽ. quodicr̃
res fĩ. qñ innotescit. Post resiurectionẽ uõ. qd̾ añ
erat. in euidñti poĩtum ẽ: ut scirent hoĩes. ⁊ demo¬
nes. Manifestationẽ gͦ illius nomĩs doaũ ei ds pꝰ
resurrectõnẽ s illã m̃uit ꝑ obediẽtiã passioĩs. qͥ eo¬

Expanded text:
pter obedientiam donatum est ei hoc nomen? Secundum tropum illum in Scriptura creberrimum hoc capiendum est, quo dicitur res fieri quando innotescit. Post resurrectionem vero, quod ante erat in evidenti positum est, ut scirent homines et daemones. Manifestationem ergo illius nominis donavit ei Deus post resurrectionem, sed illam meruit per obedientiam passionis
Abbreviated transcription (Latin):
ut subã ꝓpͥe dici possit: inẽ ineoaliꝗͥ tanꝗͣ insu¬
biecto. ⁊ nõ ẽ simplex. Nefas ẽ aut̃ drẽ. ut subsist¬
at dĩ. ⁊ subsit bonitati sue: atq illabonitas. ñ subã
sit. uł potuis cẽntia. neq ip̃e d̾s sit bonitas sua.
s millo sit tanꝙͣ. insub̃to. Uñ manifestumẽ. dm̃
abusiue subãm uocari. ut nomine usitatiore. in¬
telligatur eẽntia: ꝙ u̾e ac ꝓpͥe dicit᷑. ita ut fortasse
solum dm̃ diciopporteat eẽntiã: est .n. uẽ solus.

Expanded text:
ut substantia proprie dici possit, inest in eo aliquid tanquam in subjecto; et non est simplex. Nefas est autem dicere ut subsistat Deus et subsit bonitati suae; atque illa bonitas non substantia sit, vel potius essentia, neque ipse Deus sit bonitas sua, sed in illo sit, tanquam in subjecto. Unde manifestum est Deum abusive substantiam vocari, ut nomine usitatiore intelligatur essentia, quod vere ac proprie dicitur, ita ut fortasse solum Deum dici oporteat essentiam. Est enim vere solus,
Abbreviated transcription (Latin):
mis m̃tib c̾nitur. ꝯdentis . n. huãe acies inualida. in
tam excelłnti lucȩ nõ figitur.: nisi ꝑ iusticiam ficdi e¬
mundet᷑. De hac gͥ re sũma. ⁊ excellentissima. cum
qͥ audit. ⁊ legit ea que demeffabili. ⁊ de in accessidi¬
ꝙ uen̾abił doctor ac̃. in .i. li. det̾. de se ipoaĩt. Nõ
pigebit me inqͥt. sic ubi hesito q̃rere. nec pudebit.
sic ubi end disc̾e. Q uisqͥs gͦ ħ aud̾. ł legit. uͥ parit̾
uͥ errorẽ suũ ꝯgnoscit redeat adme. uͥ meũ reuo¬
cet me. ta ing̾diam᷑ simł caĩtatis uiã t̾ndntes
adeum deqͦ dictumẽ. q̃nte faciem eius semper.

Expanded text:
mis mentibus cernitur. Mentis enim humanae acies invalida in tam excellenti luce non figitur, nisi per justitiam fidei emundetur. De hac igitur re summa et excellentissima cum qui audit et legit ea, quae de ineffabili et inaccessibivenerabilis doctor August. in 2 lib. de Trin. de seipso ait: Non pigebit me, inquit, sicubi haesito quaerere; nec pudebit, sicubi erro, discere. Quisquis ergo audit hoc vel legit, ubi pariter ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est: Quaerite faciem ejus semper
Abbreviated transcription (Latin):
.i ꝯscientiam male fit: et ad gehennã
edificat. uł in omnico quod infideł
facit peccat: non quia illd̾ facit.s
quia notieo modo illud facit quo

Expanded text:
scientiam, male fit, et ad gehennam aedificat. Vel in omni eo quod infidelis facit, peccat, non quia illud facit, sed quia non eo modo illud facit quo
Abbreviated transcription (Latin):
usas pmordiales omĩũ rerum. mdoeẽ. in¬
adnoens similitudinẽ aitificis. in cꝰ dispone est
quał futura sit archa. Ita ⁊ indo uniꝰcuiꝰq rei.
futine causa p̃ceffit. Inc̃aturis uͦ quar̃damre¬
rũ. s nõ omiũ cause sunt. Ut ait ab.Qina ĩ

Expanded text:
usas primordiales omnium rerum in Deo esse; inducens similitudinem artificis, in cujus dispositione est qualis futura sit arca. Ita et in Deo uniuscujusque rei futurae causa praecessit. In creaturis vero quarumdam rerum, sed non omnium causae sunt, ut ait Aug. Quia i
Abbreviated transcription (Latin):
ilo ueso̾et᷑. uumqͥd poss nõ morie di semꝑ mi
uesci de illoligno. ⁊ aliis. ⁊ nõ illo uesc̾et᷑. uiuet
eideligno uite. nõ de ꝯditiõe natẽ t̾m s. qiͣ nõ ex
Aliis aut̃ uid̾r. ꝙ ex lignouite erit ei posse non
mori. nõexnatã. Iđo .n. drpotuisse nõ mori. qi
pot̾at ex ligno illo. dequo edens nõ moreretur.

Expanded text:
illo vesceretur, numquid posset non mori. Si semper vesci illo ligno, et aliis, et non illo vesceretur, viveret non ex Aliis autem videtur quod ex ligno vitae erat ei posse non mori, non ex natura. Ideo enim dicitur posse non mori, quia poterat uti illo ligno, de quo edens non moreretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ee abimitio mu̾di int̃ cet̾as intellectuales
nat᷑as. nec simł c̃atas. sic̃ origenes fing̃. diciirꝰ:
⁊ cirillus. ⁊ quidã latinoꝵ p̾sumptores affirmãt.
atiouẽ uͦ aĩe solum ẽarorẽ nosse. eiꝰq uditio
corpꝰq caagulan inuulua. ⁊ ꝯpingi.atq for

Expanded text:
e ab initio inter creaturas intellectuales naturas, nec simul creatas, sicut Origenes fingit, neque inet Cyrillus, et quidam Latinorum praesumptores affirmant. ationem vero animae solum Creatorem nosse, ejusque judicio corpus coagulari in vulva, et compingi atque for
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ natẽ subsistunt ur sint. s quo illas amini¬
stiat ut uoluĩt. quas ut uoluir ꝯdid̾. Oui̾ũ
gͦ. que adgra̾m sigͥcandã. nõ natasli motu re¬
rũ s mirabilit̾ fc̃a sunt. absꝯdite cãe uideo
fuer᷑. Quoꝵ unũ erat. q̃d mulier facta ẽ. dela¬
te uni dormientis. Nõ ħuit pͥmaret̃ ꝯlicio ut
Ere sonioblunanomsm aiont at sue

Expanded text:
quo illas administrat ut voluerit, quas ut voluit condidit . Omnium ergo quae ad gratiam significandam non naturali motu rerum, sed mirabiliter facta sunt, absconditae causae in Deo fuerunt; quorum unum erat, quod mulier facta est de latere viri dormientis. Non habuit prima rerum conditio ut e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficiend̾ corpꝰ muliens. dis extͥnsecũ augm̃tũ ad¬
didis. maiꝰ illud e̾ẽt. qm ip̃a costa. Ioq potius de
accepiss sub̾e puites. Restat gͣ. ut de sola ip̃iꝰ coste
suba sine omĩ extͥnseco addiam̃to. ꝑ diuinã potẽ¬
tiam insemetip̃o multiplicata. mulieris corpꝰ fac¬
tum dicat᷑: eo sane muracło. quo postea deqͥnq
panib iħu celesti bnedictiõe multiplicatis. qͥnq

Expanded text:
ficiendum corpus mulieris Deus extrinsecum augmentum addidisset, majus illud esset quam ipsa costa; ideoque potius de accepisset substantiae partes. Restat ergo ut de sola ipsius costae substantia sine omni extrinseco additamento, per divinam potentiam in semetipsa multiplicata, mulieris corpus factum dicatur: eo sane miraculo quo postea de quinque panibus a Jesu coelesti benedictione mul
Abbreviated transcription (Latin):
costa. deqͣ mulier madutoriũ gn̾atioĩs uro
est formata. s ut nullã meo senfisse penã mõ¬
stret᷑. ⁊diuine simł potentie opꝰ mirabłe ostũ¬
det᷑. q̃ hominis dormientis latꝰ apuit. nec t̾n
eũ aquiete soporis excitaũ. Inqͦ ⁊̃ oꝑe sacm̃tũ¬

Expanded text:
costa, de qua mulier in adjutorium generationis viro est formata; scilicet, ut nullam in eo sensisse poenam monstraretur, et divinae simul potentiae opus mirabile ostenderetur, quae hominis dormientis latus aperuit, nec eum tamen a quiete soporis excitavit. In quo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa simul scit. ⁊ semꝑ. Ex tali itaq sn̾su. E¬
illd̾ dictũ ẽe nou̾imus: ut dñi illa alt̾natĩ.
uł particłatĩ scire neget. neq ꝑ diu̾satẽpoꝵ
moñita sic illa cognouit. sic̃ ꝑuana mom̃¬
ta illorum q̃dam deficĩt. quedã incipi.¬
unt. neq aluis alissq irratioabilaꝰ ata ꝓui

Expanded text:
omnia simul scit et semper. Ex tali itaque sensu illud dictum esse noverimus, ut Deum illa alternatim vel particulatim scire neget, nec per diversa temporum momenta sic illa cognovit, sicut per varia momenta illorum quaedam deficiunt, quaedam incipiunt. Neque illis aliisque irrationabi
Abbreviated transcription (Latin):
eintitet᷑ uor illa magna. qua resur¬
gent om̃s mortui et gunc nuiusteti¬
d angeloꝵ uentilabit᷑ area: quia bo¬
ni congregabunt᷑ ei de quatuor par¬
bis uit̾ra quã diexerũt remanentib:
et cunc p̃conia illa bonorũ. esuriui
et dedcstis mͥ mandiicare. et increpati¬
oues ille malorũ esurim etͥ degistis

Expanded text:
emittetur vox illa magna qua resuremittetur vox illa magna qua resurgent omnes mortui; et tunc ministerio angelorum ventilabitur area, quia boni congregabuntur ibi de quatuor parin terra quam dilexerunt haerentibus: Et tunc praeconia illa bonorum: Esurivi et dedistis manducare, et increpationes illae malorum: esurivi, et non dedistis
Abbreviated transcription (Latin):
legat᷑. quod dñs mittet anołos
suos. qui colligent deregno eius oiã
scandala: et mutent iniquos ĩcum¬
nũ iomis. Et itẽ. E xibunt angli et
separabũt malos demedio iustorũ
⁊ uatitent eos ĩ caminũ ignis. Et
itẽ. Mitrec angłos suos cũ tubai. et
cong̾rabunt electos a quatuor uen
impleri dubitandũ ẽ. Dnõ enĩ ue¬
nente ad uidicuĩ. p̃cedet ante eũ
ienis. quo cõburet᷑ facies mundi
hui et peribit celũ et terra. ñ scd̾m
substanciã s scd̾m spẽm que imu¬
tabitur: celũ quide aeriũ ñethe¬
reũ. Tantũ enĩ ascendet ignis ĩ iu¬
dicio: quantũ ascenderũt aque ĩ
diluiuo. Ille aũ ignis malis qͥ reꝑti
fuerint uiui. erit consũptio. bo¬
nis uͦ non. Ut enĩ ait augustinꝰ¬
hoc erit uicendiũ mũdi scĩs. quod
fuit caminꝰ trib pueris. In quib
aliquid purgandũ suerit: ꝑ illũ
ionẽ purgabit᷑. aliis si nullã ĩge¬
ret molestiam: pugato ũ ꝑionẽ
mundo. et ad uidiciũ ueniente dño:

Expanded text:
lica, quod dominus mittet angelos suos qui colligent de regno / eius omnia scandala et mittent iniquos in caminum ignis. Et iterum: Angeli exibunt et separabunt malos de medio iustorum et mittent eos in cam Mittet angelos suos cum tuba, et congregabunt electos a quatuor ventimpleri dubitandum non est. Domino enim veniente ad judicium, praecedet ante eum ignis, quo comburetur facies mundi hujus; et peribit coelum et terra, non secundum substantiam, sed secundum speciem quae immutabitur; coelum quidem aereum, non aethereum. Tantum enim ascendet ignis in judicio, quantum ascenderunt aquae in diluvio. Ille autem ignis malis qui reperti fuerint vivi erit consumptio, bonis vero non, ut ait AugustinHoc erit incendium mundi sanctis, quod fuit caminus tribus pueris. In quibus si aliquid purgandum fuerit, per illum ignem purgabitur. Aliis vero nullam ingeret molestiam. Purgato vero per ignem mundo, et ad judicium veniente Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
et pauꝑib iudiciũ tribuit. hii gͦ rec¬
te subgñali iudicio nõ tenentur. sed
iudices ueniunt: quia et p̃cepta
ꝗũalia uuiendo uiccrunt. et omĩb
relictis. xp̃m secuti sut̃. Recte pauꝑ¬
ib uidiciũ tͥbuit: qui quanto hu¬
ic mũdo magna humilitate despecti
sunt. tanto tunc maiou culmine pe¬
destatis exc̃scent. Pe talib dicit᷑ qui iu¬
cerit dabo ei sedere mecũ inthrone me¬
d̾ sicut et ego uici. et sedi cũ patre mes
ĩthrono eius. Ulacens dñs cũ ꝑatre ĩ thro¬
no sedit: quia post passionis certamen
et resurrectonis palis queis pam eĩt
equalis omĩb cdaruit. Nobis si ĩchro¬
no silii sedcre ẽ: ex eius fun pocesi¬

Expanded text:
et pauperibus judicium tribuit. Hi ergo recte sub generali judicio non tenentur, sed judices veniunt, quia et praecepta generalia vivendo vicerunt, et omnibus relictis Christum secuti sunt. Recte pauperibus judicium tribuit, qui quanto huic mundo magna humilitate despecti sunt, tanto tunc majori culmine potestatis excrescent. De talibus dicituum in throno meo: sicut et ego vici, et sedi cum Patre meo in throno ejus. Vincens Dominus, cum Patre in throno sedit, quia post passionis certamen et resurrectionis palmam, quod Patri esset aequalis omnibus claruit. Nobis vero in throno Filii sedere, est ex ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ducare. Aliiautẽ ñ uidicant᷑ et reg¬
nant: qui etiam p̃cepta legis ꝑfecti¬
onis uirtute tͣnscendunt: quia nõ
hoc solum qd̃ lex p̃cipit implere cõ¬
tenti sut: s etiã quod ad ꝑfectionẽ
consulitͣ implere student: de qͥbus
ecdie sponso loquens ait. Nobilis in¬

Expanded text:
ducare. Alii autem non judicantur, et regducare. Alii autem non judicantur, et regnant, qui etiam praecepta legis perfectionis virtute transcendunt, quia non hoc solum quod lex praecipit, implere contenti sunt, sed et quod ad perfectionem consulitur, implere student. De quibusEcclesiae sponso loquens ait, Prov.
Abbreviated transcription (Latin):
iã uidicatꝰ ẽ. Eorũ enĩ dãpnatio. toti
eccłie nota ẽ et  certa: et ideo di¬
cunt᷑ tunc᷑ iudicati. Quia ad conspec¬
tũ districti iudicis cũ aꝑta dãpnati¬
one suc in fidelitatis acced̃t. Qui uͦ ꝓ
fessionẽ fidei sine oꝑib hñt. iudica¬
bunt᷑ et peribut̃: idest redargirent᷑
ut pereant. Qui uͦ nec fidei sacram̃ta
tenuerut: icrepationẽ iudicis in se
sieri nõ auoient. quia in fidelitatis
sue tenebris p̃iuidicati. eius quẽ despere¬
rant in uectione redargui nõ meren¬
fidẽ saltẽ uerbo tenuerunt. Illi ĩ dãp¬
natione sua et̾ni iudicis. nec uerlu
percipiunt: qui eius reuerentiam
nec uerbotenus seruare uoluerunt:
et ideo illi iudicandi. Isti nõ uidican¬
di diciuit᷑. Ex electorũ uͦ parte auii
iudicant᷑ et regnant. scilicet qui ui¬
te maculas lacrimis t̃gent. et elemo¬
sinarũ siꝑ inductione oꝑient: qͥb
iuoex ueniens indexterã consisten¬
tio dicet. Esuriui: et dedistis mͥ mã¬

Expanded text:
jam judicatus est. Eorum enim damnatio toti Ecclesiae nota est, et certa; et ideo dicuntur tunc non judicari, quia ad conspectum districti judicis cum aperta damnatione suae infidelitatis accedent. Qui vero professionem fidei sine operibus habent, judicabuntur, et peribunt, id est, redarguentur ut pereant. Qui vero nec fidei sacramenta tenuerunt, increpationem judicis in se fieri non audient, quia infidelitatis suae tenebris praejudicati, ejus quem despexerant invectione redargui non merenfidem saltem verbo tenuerunt. Illi autem in damnatione sua aeterni judicis nec verba percipient, qui ejus reverentiam nec verbo tenus servare voluerunt; et ideo illi judicandi, sed isti non judicandi dicuntur. Ex electorum vero parte alii judicantur, et regnant, scilicet, qui vitae maculas lacrymis tergunt, et eleemosynarum superinductione operiunt; quibus judex veniens in dextra consistentibus dicet: Esurivi, et dedistis mihi man
Abbreviated transcription (Latin):
dii ancipites inmanib eorũ: id est seu¬
tentaade bonis et malis inpotestate eouĩ
Si uero querit᷑ que erit eoiũ potestas
uel auctoritas ĩ iudicando: puto ñ ante
posse sciri quã uideat᷑: nisi diuina re¬
uelatione quis didicerit de ordinib eer
ordines in iudicio. Nue quippe sũt
cant᷑ et pereunt: alii iudicant᷑ et reg¬
nant: Alii ñ iudicant᷑ et reonant. Iudi¬
cant᷑ et pereunt: quib dnica incdama¬
tione dicit᷑. Esuriui: et nõ dedisti. michi

Expanded text:
dii ancipites in manibus eorum, id est, sententia de bonis et malis in potestate eorum. Si vero quaeritur, quae erit eorum potestas vel auctoritas in judicando, puto non ante posse sciri quam videatur, nisi divina revelatione quis didicerit. 3. De ordinibus eorin judicio. Duae quippe sunt cantur et pereunt; alii judicantur et regnant, alii non judicantur et regnant. Judicantur et pereunt, quibus Dominica inclamatione dicitur: Sitivi, et non dedistis mihi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Suscip̃ enĩ det̾ra t̾ram: qr caro deĩra ẽ. ⁊ de
c̃ane maĩe cãnẽ accep̃ ħsine impietate aũbodi
illũ potiꝰ. cꝰ scabellũ ẽ. p̃p̃ q̃ adorat his auctõĩta

Expanded text:
Suscepit enim de terra terram, quia caro de terra est, et de carne Mariae carnem accepit; haec sine impietate a Verbo Dei illum potius cujus scabellum est, propter quem adorat. His auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ inunico filio plenani gigñe poturt. nec
tñ plenã genuit s̃minorẽ: cogimini. patrẽ
it sibi filium. S simile ostñd̾. ꝙ nõ inuorẽ pa

Expanded text:
in unico Filio plenam gignere potuit nec tamen plenam genuit, sed minorem, cogimini Patrem genuit Filium. 6. Per simile ostendit quod non minorem Pa
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrta uel quinta gn̾atio fideliũ. licent̃
sibi coniungant᷑. S post multũ tẽꝑis:
Idẽ gregoriꝰ a felice messitue sicilie p̾su¬
ie requisitꝰ. uttũ augustino scripserit.
ut anglorũ quarta gn̾atione coͣtͣcta
matrimonia nõ soluerent᷑: int̾ cet̾a
talẽ reddidit rõnẽ. Quod scͥpsi augusti¬

Expanded text:
rta vel quinta generatio fidelium licenter sibi jungantur. Sed post multum tempus idem Gregorius a Felice Messinae Siciliae praesule requisitus, utrum Augustino scripserit, ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia non solverentur, inter caetera talem reddit rationem: « Quod sc
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: quia constat eos duos suisse ĩ car
parentela. Itẽ uiliꝰ papa. nullũ ĩutro¬
ꝙ seru ꝑmittimꝰ exꝓpinquitate sui
sanguinis uł itrous usq ĩseptimũ
gñationis gͣdũ uxorẽ ouc̃e. uel ĩ cesti
macula cõpulari: quia sicut nͣ licet
cuiꝙͣ xp̃iano de sua cõsagumitate: sic
nec de consanguinitate uxous cõui¬
gẽ ducẽ ꝑꝑ carnis unitatẽ. Itẽ gre¬
ꝑ grad̾ cognationis placuit usq ad
septimã ꝯñationẽ obseruare. Nã ⁊ here-¬
ditas rerũ perlegales intrumentorũ
diffiniones sanctita usq ad septimũ
gradũ hereoũ ꝓtendit successionem.
Non enĩ eis succederent: nisi decog¬
ꝓpagine cognationis deberet᷑: his ane¬
torib insinuat᷑. ⁊ q̃ sit affinitas: ⁊ us

Expanded text:
est, quia constat eos duos in carne una fest, quia constat eos duos in carne una fparentela. » Item Julius papa: « Nullam ex utroque sexu permittimus ex propinquitate sui sanguinis vel uxoris, usque in septimum generationis gradum, uxorem ducere, vel incesti macula copulari: quia sicut non licet cuiquam christiano de sua consanguinitate, sic nec de consanguinitate uxoris conjugem ducere, propter carnis unitatem. Item Greper gradus cognationis placuit usque ad septimam generationem observare. Nam et haereditas rerum per legales instrumentorum definitiones sancita, usque ad septimum gradum haeredum protendit successionem. Non enim eis succederent, nisi de propagine cognationis deberetur. His auctoritatibus insinuatur, et quae sit affinitas, et us
Abbreviated transcription (Latin):
sangunitatẽ ĩuenti suerint. ũ separẽ¬
t᷑. aut insta infinitatis lineã. idest
usq ad septimĩa gn̾ationẽ uigantur¬
uidendũ ẽ: dequa gregoriꝰ ait. Por¬
ro deasfinitate quã dicitis parentelã
eẽ. que ad uirũ ex parte urors seuq̃
exparte iuri ad urorẽ ꝑtinet manifes¬
ta rõ ẽ: quia si scd̃m diunã sententi¬
ã. ego et ieoe mea sumꝰ uiia caro: pro¬
fecto mͥ et illi mea suaq parentela. ꝓ¬
pinquitas una efficit᷑. Quo circa egͥo
⁊ soror uroris mee inuno et pͥmo gͣ¬
du erumꝰ. filiꝰ uͦ eiꝰ: scdõ gradu erit a
tend̾e: quẽad mod̾ ip̃iꝰ quoq gradꝰ aliqͣ
femina ꝓp̾e ꝓpinquitatis sit. Quod
nmirtĩ uxori mee deꝓpinquitate ui¬
ri sui. incunctis cognationis gͣdib cõ¬
uenit obseruare. Qui ił aliorsũ senti¬
t̾ uir coniungatur consanguineis¬
rus. Sane consanguinitas que ĩ ꝓpͥo
iuirs conseruanda ẽ. etiã inuxouis pa¬
rentela de lege nurtiarũ eustodienda

Expanded text:
 separentur, aut infra affinitatis lineam primam usque ad septimam generationem junganturvidendum est, de qua Gregorius ait: « Porro de affinitate, quam dicitis parentelam esse, quae ad virum ex parte uxoris, seu quae ex parte viri ad uxorem pertinet, manifesta ratio est, quia secundum divinam sententiam, ego et uxor mea sumus una caro, profecto mihi et illi sua meaque parentela propinquitas una efficitur. Quocirca ego et soror uxoris meae in uno et primo gradu erimus, filius vero ejus secundo gradu erit a tendere, quemadmodum ipsius quoque gradus aliqua femina propriae propinquitatis sit. Quod nimirum uxori meae de propinquitate viri sui in cunctis cognationis suae gradibus convenit observare. Qui vero aliorsum senseter vir conjungatur consarus: « Sane consanguinitas, quae in proprio viro conservanda est, etiam in uxoris parentela de lege nuptiarum conservanda
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit᷑. tanto pleniꝰ habetur. fec̃ ais ratiõilem
c̃aturam. que ssimũ bonũ intellig̾et. untelligẽ¬
doxamaret. ⁊ amãdo possic̾et. acposidłndo fr̃¬
ueret᷑. Camq smͦ. distinx̃. ut par nsu purtate
incorporeã. ⁊incorporeã. ⁊ incorꝑea quidangłs.
Corporeau̾. hõ uocar᷑. ex anima ratioaali. ⁊ carne.
subsistens. Condiciogͦ. ratiõał c̃̾ature. pͥmã c̃am
aõq si quent᷑ qr c̃atus sit ho. uł angłs bui smo

Expanded text:
ationalem creaturam, quae summum bonum intelligeret, intelligendo amaret, amando possideret, et possidendo frueretur: eamque hoc modo distinxit, ut pars in sui puritate incorpoream et corpoream. Incorporea, angelus; corporea vero, homo vocatur, ex anima rationali et carne subsistens. Conditio igitur rationalis creaturae primam causam mo
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ sathanas coralieꝰ nõ quid̾ ing̾diẽs ineum
inisensũ eiꝰ. neq introiens aditũ cordis. siqͥd̾
ta deceptione aĩam in affectũ malicie tͣhẽs.
ꝑ cogitationes. ⁊incentiua uicioꝵ quibꝰ ple

Expanded text:
 Satanas cor alicujus, non quidem ingrediens in eum, vel in sensum ejus, neque introiens aditum cordis illius, ta deceptione animam in affectu malitiae trahens per cogitationes et incentiva vitiorum, quibus ple
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ isp̃m iatiaiẽ. ingłificatione eiusddẽ ꝑfici¬
endaerat. aĩam corporeis induñitis. ⁊t̾tenis es
mansionib copulauit. luteamq mat̾iã fecit
aduite sñsũ uegetare. ut scuet hõ q sipotuit dͥs
in amiciciã tantam ꝯuing̾e. nequaꝗͣ uͣnpꝰsib le
fut᷑m. intic̃ał c̃ature hu̾litatẽ. licet longe infĩ¬
orem adsue gle perticipationẽ sublimare. Quia
um t̃renicorporis. huiliatꝰ ẽ. Ne forte inħ nimiᷤ¬

Expanded text:
itum rationalem in glorificatione ejusdem perficienda erat, animam corporeis indumentis et terrenis mansionibus copulavit; luteamque materiam fecit ad vitae sensum vegetare, ut sciret homo quia, si potuit Deus in amicitiam tantam conjungere, nequaquam ei impossibile futurum rationalis creaturae humilitatem, licet longe inferiorem, ad suae gloriae participationem sublimare. Quia um terreni corporis humiliatus est; ne forte in
Abbreviated transcription (Latin):
Uñitũ ẽ cãni. ꝑ medium intellectũ ũbũ
di tante .n. subtilitatis. atq simplicitatis ẽ
diuma ẽentia: ũ corꝑi de limo t̾re formato:
uniri nõ ꝯgͥeric. nͥ mediante r̾ali eentia. Illa
corrigiam calciam̃ti iħu: qr illuis unioĩs
modũ inuestigare. aliisꝙ explicare: non
erat s ufficiens. Nõ sunt gͥ audiendi: qͥ nõ
uerũ hoĩnẽ filiũ di. suscepisse dñt. neꝙ nat̾
de femina: s falsam canẽ ⁊ imaginẽ corꝑis

Expanded text:
tellectum Verbum Dei. Tantae enim subtilitatis atque simplicitatis est divina essentia, ut corpori de limo terrae formato uniri non congruerit, nisi mediante rationali essentia. Illa corrigiam calceamenti Jesu, quia illius unionis modum investigare, aliisque explicare non erat sufficiens. Non sunt ergo audiendi qui non verum hominem Filium Dei suscepisse dicunt, neque natum de femin
Abbreviated transcription (Latin):
uocat᷑. expͥma desponsationis fider quã
concubitu nõ agnou̾at. nec fuerat ag¬
niturꝰ: nec ꝑierat. nec mendar manserat
coniugis appellatio. uͥ nec fuerat nec fu¬
t᷑a erat carnis ulla cõmutio: ꝓpt̃ quod si

Expanded text:
vocatur ex prima fide desponsationis, quam concubitu nec cognoverat, nec fuerat cogniturus: nec perierat, nec mendax manserat conjugis appellatio, ubi nec fuerat, nec futura erat carnis ulla commixtio. Erat qui
Abbreviated transcription (Latin):
cumħtna intelligo: totasimł intelligo. Ne
ꝙenim quioꝗͣ intelligibiliũ ẽ. ꝙ ñ intelli¬
gam. niũ ꝙ ignoro: ꝙaut̃ ignoro. nͨ memim.
nec uolo. Q uicqͥd gͥ intelligibiliũ. ñ intelligo:
ligibiliũ memam. ⁊ uolo. dseq̃nt̃ intelligo
totamq memoriã meã capit. dum utorto
toeo. ꝙ intelligo ⁊ memini. Cum itaꝙ inui¬
cẽ asinguł. zomĩa. ⁊totacapiant̃. eualas
tota singła totis singulis. ⁊ tota singula simł

Expanded text:
c tria intelligo, tota simul intelligo. Neque enim quidquam intelligendum est, quod non intelligam, nisi quod ignoro, Quod autem ignoro, nec memini, nec volo. Quidquid ergo intelligibilium non intelligo, ligibilium memini, et volo; consequenter intelligo. totamque memoriam meam capit, dum toto eo utor, quod intelligo, et memini. Cum itaque invicem a singulis et omnia tota capiantur; aequalia sunt tota singula totis singulis; et tota singula simul
Abbreviated transcription (Latin):
angustinꝰ. Institutũ ẽ ut iã pacte spon¬
le.ñ statĩ tͣdant᷑ ne uilẽ habeat mari¬
tꝰ datã: ꝗͣ suspirauit sponsus dilatã.
Auesponsa sit iudua mortuo sronso
q̃ tm̃ infuturo ẽ pacta: mortuo spõ¬
so ñ remanet uidua. quia ñ fuerat itir
eiꝰ. Uñ si quis eã duxerit. ad sacros ordi¬
nes conscend̾e ñ ꝓhibet᷑: quia ñ duxit
iuduã. Uidue enĩ maritꝰ eque sic̃ biga¬
mꝰ saccrdos fieri ꝓhibet᷑. Ex tali uͦ copu¬

Expanded text:
am pactae sponsae non statim tradantur, ne vilem habeat maritus datam, quam suspiravit sponsus dilatam. 13. Quae sponsa sit vidua mortuo sponso,tum in futuro est pacta, mortuo sponso non remanet vidua, quia non fuerat vir ejus. Unde si quis eam duxerit, ad sacros ordines conscendere non prohibetur, quia non duxit viduam. Viduae enim maritus aeque sicut bigamus, sacerdos fieri prohibet
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ad hũc articulũ attinet: ꝙ ei obu¬
et de canonicis ĩstitutis: qͥn ad sacros
ordines ꝓmoneri ualeat. Si uͦ taus
sponsa fuisset int̃ ꝙͣ et sponsũ eus
ꝯsensus de p̾senti intͣcessiss. ⁊ eo mortuo
uidua remansisset: ei copulatꝰ in con¬
uigio. uteriꝰ ad sacros ordines ñ accedet.
cũ uiduã duxerit. Nõ ẽ gͥ ambigendũ

Expanded text:
iculum attinet, quod ei obviet de canonicis institutis, quin ad sacros ordines promoveri valeat. Si vero talis sponsa fuisset inter quam et sponsum ejus consensus de praesenti intercessisset. eo mortuo vidua remansisset; cui copulatus in conjugio, ulterius ad sacros ordines non accederet, cum viduam duxerit. Non est
Abbreviated transcription (Latin):
mecha fornicationis quidẽ uindictã susti¬
neant. licita uͦ conuigia eis ñ negent᷑.
e illa disrũsatione hõc intelligi
debet. uͥ ñ fuit consensus cõuigalis
de p̃senti: alioqͥn ñ lic̾et alia eis sortiri
ꝯiugia. Scd̾m hoc etiã intelligi debet.¬
illud. Statuũ ẽ a sacro ꝯuentu ut siqͥs
spõsa alfius rapuerit. publica pententia
multet᷑. et sine spe ꝯuigii maneat: et
si ip̃a eidẽ crimini consentiens ñ fu¬
erit. licentia nubendi alii: ñ neget᷑. ap¬
paret hãc̃ fuisse desponsitã sine pacti¬
one conuigali dep̃sentr: et ideo nõ fu¬
isse conuigẽ. cui iuuente sporiso alt̾i
nubendi licentia ñ negat᷑. Sit em̃ q̃¬
dã miptialia pacta desut᷑o. ex qͥb spon¬
si et sponse uocant᷑. nec exinde con ui
cit: et utͣq pactio. desponsatio uel spon¬

Expanded text:
moecha fornicationis quidem vindictam sustineant, licita vero eis conjugia non negentur. De illa desponsatione hoc intelligi debet, ubi non fuit consensus conjugalis de praesenti; alioquin non liceret eis alia sortiri conjugia. Secundum hoc etiam illud intelligi debet Statutum est a sacro conventu, ut si quis sponsam alterius rapuerit, publica poenitentia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. Et si ipsa eidem crimini consentiens non fuerit, licentia nubendi alteri non negetur. Apparet hanc fuisse desponsatam sine pactione conjugali de praesenti, et ideo non fuisse conjugem, cui vivente sponso alteri nubendi licentia non negatur. Sunt enim quaedam nuptialia pacta de futuro, ex quibus sponsi et sponsae vocantur, nec exinde conjugecit. Et utraque pactio desponsatio vel spon
Abbreviated transcription (Latin):
ut quisq electorũ hãt angłm ad sin ꝓfectũ. at¬
q custodiam. sp alit̾ delegam̃. Uñ in euũgłio
u̾itas apusilloꝵ scandalo ꝓhubñs. ait. Angłieoꝵ
semꝑ uid̾nt saciem patris. Angłos dic̃ eorũ ẽẽ
quibꝰ ad custodiã deputatissit. suꝑquẽ locũ¬
ieronimꝰ tradit. Unamꝗͣq aĩam. ab exordio na¬
tiugatis. hr̃e angłm ad sui custodiã deputatũ:
inquiẽs ita. Magna digͥas aĩarũẽ. ut unaq̃q
bãt ab ortu nanuitatis incustodiã sui. angłm
delegatũ. Gc. quoq dic̃ q̃d quisq unũ bonũ

Expanded text:
t quisque electorum habeat angelum ad profectum sui atque custodiam specialiter delegatum. Unde in Evangelio Veritas, a pusillorum scandalo prohibens, ait: Angeli eorum semper vident faciem Patris . Angelos dicit eorum esse, quibus ad custodiam deputati sunt. Super quem locu tradit unamquamque animam ab exordio nativitatis habere angelum ad sui custodiam deputatum, inquiens ita: Magna dignitas animarum est, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum delegatum. Gregor. quoque dic
Abbreviated transcription (Latin):
aquas sibi illustnͣt. que multo raniores fuer̃t
que motu suo curumagiata. noctẽ. diemq dis¬
A̾nebat. Ibi gͦ pͥmũ lucẽ apparuisse. uismile ẽ. uͥ
sol cortichiano cursu curumuectꝰ apparet: ut eodẽ
finite. lur cutum currẽs acpͥmo ad occasũ descẽ

Expanded text:
aquas sibi illustrant, quae multo rariores fuerunt  circumagitata noctem diemque discernebat. Ibi itaque primo lucem apparuisse verisimile est, ubi sol quotidiano cursu circumvectus apparet, ut eodem tramite lux circumcurrens, ac primo ad occasum desce
Abbreviated transcription (Latin):
ysaac. ⁊iacob. uł quis aliꝰ. qui ⁊̃ digito pre¬
sens demõstian possit. si qͣuoq illos ead̾
ratio ꝯfutabit: sic̃ enun dicunt᷑ abrabã.
ysaac. n acob. tria indudua: ita tres hoĩes.
itria anmalia. Curgͦ pat̾. ⁊ filiꝰ. ⁊ sp̃o.s.¬

Expanded text:
Isaac, Jacob, vel quis alius qui etiam digito praesens demonstrari possit; sic quoque illos eadem ratio confutabit. Sicut enim dicuntur Abraham, Isaac, Jacob tria individua, ita tres homines, et tria animalia. Cur ergo Pater et Filius et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
S ut ħomittã: pot̾at c̃teeis pĩare. ꝙ mulus a¬
nimalilb p̃stitit. quoꝵ pulli. qͣmuis sint par¬
uuli. t̾n mox ut nascunt᷑ currt̃. ⁊ iatras sequ¬
uut᷑. E coutͣ hoĩnato. nec ad incessum pedes ido¬
neisut. nec manꝰ sairẽ ad ⁊ alpend̾ habiles. et
uita se mãmis posins naicntes magis pos¬
sunt esimentes. flere qͣm sugg̾e. ꝓp̾eq infir¬
mitati m̃tis ꝯgruit. ħ infirmitts eaiuis. His

Expanded text:
omittam, poterat certe eis praestare quod multis animalibus praestitit, quorum pulli, quamvis sint parvuli, tamen mox ut nascuntur currunt, et matrem sequuntur. Contra homini nato nec ad incessum pedes idonei sunt, nec manus saltem ad scalpendum habiles, et, juxta se mammis positis, nascentes magis possunt esurientes flere quam sugere, proprieque infirmitati mentis congruit haec infirmitas carnis. His
Abbreviated transcription (Latin):
ne uirꝰ neꝗcie in alios effund̾e q̃ ant. ⁊lucuã i̾utatis incandlabro
eraitare uolates. tilabore nito ac sudo
or libͥs distinc bum. Snqͦ maioꝵ erempla
doctrinamq re ples. Inquo: ꝑ dc minice
fidei sincam ꝓsestionẽ. iuꝑos doctne fiau¬
dulntiam ꝓdidimꝰ. addicum demostn̾de ue
ritanis ꝯpłri. nec ꝑiculo impie ꝓfesslois in¬
serti. temꝑato int̾ utrꝙ mod̾am ine utntes.
sic ubi uero parum. uox nea insonuit. non
moniis. u nõ sit necẽe q̃renti. libroꝵ nũosi¬

Expanded text:
tiae in alios effundere queant, et lucernam veritatis in candelabro tiae in alios effundere queant, et lucernam veritatis in candelabro exaltare volentes, in labore multo ac sudoror libris distinctum. In quo majorum exempla doctrinamque reperies; in quo, per dominicae fidei sinceram professionem, vipereae doctrinae fraudulentiam prodidimus, adiritatis complexi, nec periculo impiae professionis incerti, temperato inter utrumque moderamine utentes . Sicubi vero Patrum vox nostra insonuit, non moniis, ut non sit necesse quaerenti librorum numerosi
Abbreviated transcription (Latin):
dium impndt̃. s his q̃ sommarẽ. sapĩe u̾ba coaptare nituntur.
nõ u̾i. s placiti rationẽ sectantos. qͦs inq̃ noiuntas non adintelli¬
gn̾tiam u̾itatis. s ad defensionẽ plac̾ũtiũ incitat. nõ desid̾antes
doci u̾itatem. s̃ ab ea ad fabulas ou̾t̃ntes auditum. quorum ꝓfesi¬
o ẽ mag̃ placita ꝙͣ. docũda quirere: nec doc̾nda desid̾are. s̃ desi¬
d̾atis docꝰtnam coaptare: ħnt rationẽ sapi̾e insuꝑsticioe. qr fidei defe¬
ctionẽ. seqͥr ypocͥsis m̃dax. ut sit i inu̾bis pietas. ꝙͣ ãmisit osci̾a.
Ipãmꝙ simulatã pietatẽ. omiũ u̾boꝵ m̃datio. impiã reddunt. fai¬
se doctne iustitutis. fidei sc̾itatẽ corrumꝑe mouenteᷤ. auniũꝙ prur¬
ginẽ: sub nouello sui desidii doginate aliis ing̾entes: qͥ ot̃ntioni
stuanted. otta u̾itatẽ sine fecdẽ bellant. Stit ueri nãq assertionẽ.

Expanded text:
dium impendunt, sed his quae somniarunt sapientiae verba coaptare nituntur, dium impendunt, sed his quae somniarunt sapientiae verba coaptare nituntur, non veri, sed placiti rationem sectantes, quos iniqua voluntas non ad intelligentiam veritatis, sed ad defensionem placentium incitat; non desiderantes doceri veritatem, sed ab ea ad fabulas convertentes auditum. Quorum professio est magis placita quam docenda conquirere; nec docenda desiderare, sed desideratis doctrinam coaptare; habent rationem sapientiae in superficie. Quia fidei defectionem sequitur hypocrisis mendax, ut sit in verbis pipsamque simulatam pietatem, omni verborum mendacio impiam reddunt; falsae doctrinae institutis fidei sanctitatem corrumpere molientes, auriumque pruriginem, sub novello sui desiderii dogmate aliis ingerentes, qui contentioni studentes, contra veritatem sine foedere bellant. Inter veri n
Abbreviated transcription (Latin):
uerentes aliquid depenuna actenuitate nĩa¬
Icumpauꝑcula. ingaz ophilatiũ dm̃ nutt̾e. arlua¬
scande. opꝰ ultra uireᷤ m̃as agere psumpsimꝰ. d̾sũ¬
mationis fiduciã. laborisꝙ m̃cedẽ insamanta no
pollicentis. s t̾ret iinsitas laboris desidium hortatur. ꝓficiendi: s oe¬
hortat᷑ infirmitas deficiẽdi. ꝙͣ uincit zelus domus d̃i. Q uo uardescẽ¬
tes. fidem nr̃am ad u̾sus eirores cãnaliũ. atꝙ animaliũ nomiñ. daui¬
ticȩ tiuris dipeis munire. uł potus munitam ostñdere. ac theologica
stilo. nos s̾iure flagitantiũ. Quas bigas. in sb̾agitat xͥ cantas. qͣm¬
tũ motib dissentiens qͦ fit animar̃ sñsus. uͥ cum omne dictum
ĩi ratione ꝑfectum sit. tam̃. dum aliud. aliis. aut uidr aut opla¬
cet. u̾itati ł ñ intellectȩ. uł offendñti. impietats eiror obticatur
ac uoluntaris inuidia resuitet. qmͣ ds huł seculi oꝑatur ĩ illis
diffidñtie filiis. qͥ ñ rationi uoluntatẽ subiciunt. nec doctne stu¬

Expanded text:
upientes aliquid de penuria ac tenuitate nostcum paupercula in gazophylacium Domini mittere escandere, opus ultra vires nostras agere praesumpsimus; consummationis fiduciam, laborisque mercedem in Samaritano pollicentis; sed terret immensitas laboris. Desiderium hortatur proficiendi, sed dehortatur infirmitas deficiendi , quam vincit zelus domus Dei. Quo inardescentes, fidem nostram adversus errores carnalium atque animalium hominum, Davidicae turris clypeis munire, vel potius munitam ostendere, ac theologicarstylo nos servire flagitantium: quas bigas in nobis agitat Christi charitum motibus, dissentiens quoque sit animorum sensus: ut cum omne dictum veri ratione perfectum sit, tamen dum aliud aliis aut videtur, aut complacet, veritati vel non intellectae, vel offendenti, et impietatis error obnitatur, ac voluntdiffidentiae filiis, qui non rationi voluntatem subjiciunt, nec doctrinae stu
Abbreviated transcription (Latin):
se. ⁊si non abislis. s ꝑilla ad̾o. S cda ꝓpt̾ eni¬
ditionẽ. ⁊ institina su̾t. ut ꝑidem q̃d foris in
sp̃e iusibili c̾nit᷑. ad iunsibilẽ uͥtutẽ que intͦ
agnoscendã mẽs erudiatur hõ enimi qui. aũt
tus. Piopt̃ er̾citationẽ. similit̾ insticuta sẽ.
qr cũ ho. ociosus ẽẽ nonpossit. ꝓponit᷑ ei utił
isalub̃s ex̾citatio. insacͣm̃tis. qua. unã et
nonam dedinet. ⁊ occupationẽ. Nonem̃ fa¬
cile capitur atemptatore. quibono uacat
te ur te occupatũ diaboł inueniat. de t̾plici

Expanded text:
se, etsi non ab illis, sed per illa a Deo. Propter eruditionem etiam instituta sunt, ut per id quod foris in specie visibili cernitur, ad invisibilem virtutem quae intus est cognoscendam mens erudiatur. Homo enim qui ante citationem similiter instituta sunt, quia cum homo otiosus esse non possit, proponitur ei utilis et salubris exercitatio in sacramentis, qua vanam et noxiam declinet occupationem. Non enim facile capitur a tentatore, qui bono vacat to, ut te occupatum diabolus inveniat. 4. De tri
Abbreviated transcription (Latin):
quib .iii. pͥmo ꝯsid̾anda occiurunt. Quid
sit saciam̃t. quare institurũ. inquibꝰ ꝯsistar
i ꝯfitiat᷑. ⁊ que sit distantia: int̾ sacͣm̃ta ue¬
tĩs. moue legis. Quid sit sacramentum
signatũ. S nũc agitur de saciam̃to. scđmꝙ¬
ẽ signum. Item e dacram̃t ẽ. inuisibił gr̃ẽ. ui¬
q̃bilis forma. Signũ uͦ ẽ. ies. piet̾ sp̃em qͣm
ing̾̃it sñsib. aliudaliqd ex se faciens incogita¬
cionẽ uenire. Signoꝵ uero alia sunt nat̾cs¬
la. ut sumꝰ sigͥans iguẽ alia data. Eteoꝵ
que datasinis. quedam siuir sacram̃ta. q̃dã
non. Onme .ii. sacram̃t ẽ: signum. s nõ eꝯu̾so.¬

Expanded text:
imo consideranda occurrunt, quid sit sacramentum, quare institutum, in quibus consistat et conficiatur, et quae sit distantia inter sacramenta veteris et novae legis. 2. Quid sit sacramentum. signatum; sed nunc agitur de sacramento s signum. Item sacramentum est invisibilis gratiae visibilis forma. Signum vero est res praeter speciem quam ingerit sensibus, aliquid aliud ex se faciens in cogitationem venire. Signorum vero alia sunt naturalia, ut fumus significans ignem, alia data. Et eorum quae data sunt quaedam sunt sacramenta, quaedam non. Omne enim sacramentum est signum, sed non e co
Abbreviated transcription (Latin):
erent. Quare: Quia impduit ea ds iusiuitu¬
tem. nõ iniustificationẽ. ⁊ ut figura futi ẽẽnt.
uoleus ip̾e sibi potius offerii. qͣm ydolis. Illa
gͦ. signa erant. s t̃n ⁊ saciaũna. licet iniuiꝰ ꝓpͥe¬
usc̾ptis sepe uocant᷑. qr signaerant rei sacre.
tuta sunt. De causa institutionis sacram̃torg̃.
Enplici autẽ ex causa sacmta institur

Expanded text:
erent. Quare? quia imposuit ea Deus in servitutem, non in justificationem, et ut figura futuri essent, volens sibi ipsi potius offerri ea, quam idolis. Illa ergo signa erant, sed tamen et sacramenta, licet minus puris saepe vocantur, quia signa erant rei sacrae tuta sunt. 3. De causa institutionis sacramentorum. Triplici autem de causa sacramenta instituta
Abbreviated transcription (Latin):
cationis uire sit. et necessitate uulgaris
appellationis: potiꝰ quã ulla cognationis
causa. Upor eñ frĩs: fratrissa potiꝰ quã
cognata uocat᷑. Mariti sr̃: leuir dicitur.
ale nomen: nec uroris fiat̃ D e paren

Expanded text:
cationis jure fit, et necessitate vulgaris appellationis potius, quam ulla cognationis causa. Uxor enim fratris, fratrissa potius quam cognata vocatur. Mariti frater, levir dicitur. ale nomen, nec uxoris frater. C. VI.
Abbreviated transcription (Latin):
Daptꝰ admittit᷑: cũ puella iuolentera
domo patͥs educit᷑. ut corrupta ĩuro¬
rẽ habeat᷑. siue puelle. siue parentib uis
illata constiterit. hic morte multat᷑. S
si ad eccłiam cũ raptaꝰ fugerit: pͥuilegio
eccłe moctis impunitatẽ meret᷑. Atten¬

Expanded text:
aptus admittitur, cum puella violenter a domo patris educitur, ut corrupta in uxorem habeatur. Sive puellae, sive parentibus vis illata constiterit, hic morte mulctatur; sed si ad Ecclesiam cum rapta confugerit, privilegio Ecclesiae mortis impunitatem meretur. A
Abbreviated transcription (Latin):
meliusꝙ auqͥd. spĩne̾e. qmͣ corpꝰ. s longe melio¬
rẽ. qui spm̃ fecit. ⁊ corpud. Quarcus modꝰ ł r̃o.
Nceller̾unt ⁊̃ corporis spe̾m. ẽe su̾sibilem. et
spe̾ sp̃em intelligibilẽ. ⁊ intelligibilem spẽm
susibili p̾tulerunt. Sensibilia dm̾s que uisu ta¬
ctuꝙ corꝑis: sñtm q̃unt. Intelligibilia. que ospoc¬
tu m̃tis. possc̃ intellig̃.s um gͥ inaspectu eoꝵ. ⁊ cor
p̃. ⁊ aĩmsꝰ. inagis minꝰꝙ spetiosa cẽnt. s. aut omni
sp̾e carere possent. omĩo nulla ee̾nt: uider̃ ẽẽ aliquid
ta ee̾̃nt. Ecoe tot moĩs potuit cognosai u̾itas dĩ. Cũ
gͦ a̾s unasit. ⁊ simpłr e̾entia. que ex nulla diu̾sitate

Expanded text:
onge meliorem qui spiritum fecit et corpus. 5. Quartus modus vel ratio. Intellexerunt etiam corporis speciem esse sensibilem, et spiritus speciem intelligibilem; et intelligibilem speciem sensibili praetulerunt. Sensibilia dicimus quae visu tactuque corporis sentiri queunt; intelligibilia, quae conspectu mentis possunt intels magis minusque speciosa essent; si autem omni specie carere possent, omnino nulla essent; viderunt esse aliquid ta essent. Ecce tot modis potuit cognosci veritas Dei. Cum ergo Deus una sit et simplex essentia, quae ex nulla diversitate
Abbreviated transcription (Latin):
bum fc̾m ẽ. ⁊ ociliatumẽ ut auctori. ut nõ
int̾iret. Ccce ostn̾sumẽ quant̃ inc̾aturis. ab¬
quatenus imago tͥnitatis indicat᷑. Non enim
ꝑc̾aturar̃ otemplationẽ sufficiens notioa tri
ris spirationis reuelatione. Snde illi antiqui

Expanded text:
um est, et reconciliatum est auctori ut non interiret. Ecce ostensum est qualiter in creaturis aliquatenus imago Trinitatis indicatur; non enim per creaturarum contemplationem sufficiens notitia Triris inspirationis revelatione. Unde illi antiqui