comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sitate seruili. aut qd̾ ẽ indigniꝰ dispensatione
fallaci. potiꝰ ꝙͦ fideli fidelib enĩ & his qͥ cogno¬
uerunt ueritatẽ sic̃ ipse testat᷑. nͥ forte ꝙ hic
fallit om̃is creatura di bona ẽ: ꝙ nichil abici¬
endu qd̾ cũ gr̃arũ actione ꝑcipit᷑. Ergo ꝙ ip¬
si paulo ñ solũ uero uerũ etiã dispensatori
maxime fideli. nec solũ cognitori uerũ etiã
doctori ueritatis. omĩs utiq in cibis creatu¬
ra di ñ simulate s uere bona erat. Cur gͥ ni
chil simulate suscipiendo sacroꝵs cerimoni¬
arũq gentiliũ s de cibis & p̾putio uerũ senti¬
endo agendo tam̃. tanꝗͣ gentilis factꝰ ẽ gentibꝰ:
ꝙ ñ potuit fieri tanꝗͣ iudeus uideis. nͥ fallaci¬
ter suscipiendo sacram̃ta iudeors: Cur ole¬
astro inserto seruauit dispensationis ueram
fidem. ꝙ naturalib ramis ñ extra s in ar¬
bore constitutis. nescio qđ dispensatoriȩ si¬

Expanded text:
sitate seruili aut, quod est indignius, dispensatione sitate seruili aut, quod est indignius, dispensatione fallaci potius quam fideli. Fidelibus enim et his, qui cognouerunt ueritatem, sicut ipse testatur, nisi forte et hic fallit, omnis creatura dei bona est et nihil abiciendum, quod cum gratiarum actione accipitur. ergo et ipsi Paulo, non solum uiro, uerum etiam dispensatori maxime fideli, non solum cognitori, uerum etiam doctori ueritatis, omnis utique in cibis creatura dei non simulate, sed uere bona erat. cur igitur nihil simulate suscipiendo sacrorum caerimoniarumque gentilium, sed de cibis et praeputio uerum sentiendo ac docendo tamen tamquam gentilis factus est gentibus et non potuit fieri tamquam Iudaeus Iudaeis nisi fallaciter suscipiendo sacramenta Iudaeorum? cur oleastro inserto seruauit dispensationis ueracem fidem et naturalibus ramis non extra sed in arbore constitutis nescio quod dispensatoriae si
Abbreviated transcription (Latin):
tis affectu: queadmođu dixerĩ parũ mͥ uisꝰ
es attendisse. immo ego fortasse ñ satis hoc
ex planare potuerĩ. Neq enĩ hoc ideo dixi
qd̾ miscdit̾ illa simulauerit: s quia sic ea
ñ simulauit q̃ faciebat similia udeis. quẽ
admodũ nec illa q̃ faciebat similia gentib:
quȩ tunc qͦq tu cõmemorasti: atq in eo
me qd̾ ñ ingrate fateor a diuiusti. Cũ enĩ
abs te quesissem in epła mea qͦmͦ putetur
cit̾ suscepit sacram̃ta iudeoꝵ cũ ꝙ gentib
factꝰ sit tanꝗͣ. gentilis. nec tñ susceꝑit fal¬
lacit̾ sacͥficia gentiũ. tu respondisti. in eo fac¬
tum gentibꝰ tanꝗͣ gentilem. qd̃ p̃putiũ recȩ¬
perit: qd̾ indifferent̃ ꝑmiserit uesci eibis.
qͦs dapnant udei. Ubi ego quero. utrũ &
hoc simulate fecerit. Qd̾ si absurdissimũ atq
falsissimũ ẽ: sic gͦ & illa in qͥb iudeoꝵ consue¬
tudini congruebat lib̾tate prudenti. ñ neces¬

Expanded text:
tis affectu, quem ad modum dixerim, parum mihi uisus tis affectu, quem ad modum dixerim, parum mihi uisus es adtendisse, immo ego fortasse non satis hoc explanare potuerim. neque enim hoc ideo dixi, quod misericorditer illa simulauerit, sed quia sic ea non simulauit, quae faciebat similia Iudaeis, quem ad modum nec illa, quae faciebat similia gentibus, quae tu quoque commemorasti atque in eo me, quod non ingrate fateor, adiuuisti. cum enim abs te quciter suscepit sacramenta Judaeorum, cum et gentibus factus sit tanquam gentilis, nec tamen fallaciter sacrificia gentium, tu respondisti I in eo factum gentibus tamquam gentilem, quod praeputium receperit, quod indifferenter permiserit uesci cibis,- quos damnant Iudaei. ubi ego quaero, utrum et hoc simulate fecerit, quod si absurdissimum atque falsissimum est, sic ergo et illa, in quibus Iudaeorum consuetudini congruebat, libertate prudenti, non neces
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ m̃tior. Dent ueniã qͥlibet aliud opinan¬
tes: ego magis credo tanto apło in suis ꝙ ꝓ sitis
litteris iuranti. quã cuicũq doctissimo de
alienis litteris disputanti. nec dici timeo sic
paulũ defendẽ. qd̾ ñ simulauerit error̃e iu¬
deors s uere fuerit in errore: qm̃ neq simu¬
labat errorẽ qͥ lib̾tate apłica sic̃ illi tẽpori
congruebat uetera illa sacram̃ta uͥ opꝰ erat
agendo cõm̃dabat ea. ñ satanȩ u̾sutia deci¬
piendis hõib. s dĩ ꝓuidentia p̾nuntiandis
reb futuris ꝓphetice constituta: nec uere fu¬
erat in errore iudeoꝵ. qui ñ solũ nouerat
s etiã instant̾ & acrit̾ p̃dicabat eos errare. qͥ
putabant gentib imp onenda uł iꝰtificati¬
oni quoꝵs cũq fideliũ necessaria. Qd̃ aũ eũ
dixi factũ iudeis tanquã udeũ ꝙ tanꝗͣ gen¬
tilem gentib ñ m̃tientis astu s conpatien¬

Expanded text:
quia non mentior. Dent ueniam qquia non mentior. Dent ueniam qtes; ego magis credo tanto apostolo in suis, et pro suis Litteris juranti, quam cuiquam doctissimo de alienis litteris disputanti. Nec dici timeo, me sic Paulum defendere, quod non simularit errorem Judaeorum, sed vere fuerit in errore. Quoniam labat errorem, qui libertate apostolica, sicut illi tempori congruebat, uetera illa sacramenta, ubi opus erat, agendo commendabat ea non satanae uersutia decipiendis hominibus sed dei prouidentia praenuntiandis rebus futuris prophetice constituta, nec uere fuerat in errore Iudaeorum, qui non solum nouerat, sed etiam instanter et acriter praedicabat eos errare, qui putabant gentibus inponenda uel iustificationi quorumque fidelium necessaria. Quod autem dixi eum factum Iudaeis tamquam Iudaeum et tamquam gentilem gentilibus non mentientis astu sed compatien
Abbreviated transcription (Latin):
am seruitutẽ. qua eas solas ita sequar. ut con¬
scͥptores earũ nichil in eis om̃ino errasse. ni¬
chil fallacit̾ posuisse ñ dubitem. Promde cũ
quero t̾cium ut tres etiã ego trib opponam.
possem quide ut arbitror facile reꝑire si mul¬
ta legissem: uerũtñ ipse mͥ ꝓ his om̃ib ĩmo
supͣ hos om̃s apłs paulꝰ occurrit. Ad ipsũ con¬
fugio: ad ipsum ab om̃ib qͥ id ñ sentiunt lit¬
terarũ eiꝰ tractatorib ꝓuoco: ipsũ int̾rogans
int̾pello ꝙ reqͥro in eo qd̾ se̾psit ad galathas
uidisse se petrũ ñ recte ingredientẽ ad uerita¬
tem ȩũgłii. eiq in faciẽ ꝓpt̾ea restitisse. qđ il¬
la simulatione gentes iudauare cogebat.
utrũ uerũ scͥpserit. an forte nescio qua dis¬
pensatiua falsitate m̃titꝰ sit: & audio paulo
suꝑiꝰ in eiꝰdem narrationis ex ordio religiosa mͥ
uoce clamantẽ. Quȩ aũ scͥbo uob. ecce corã do

Expanded text:
am seruitutem, qua eas solas ita sequar, ut conam seruitutem, qua eas solas ita sequar, ut conscriptores earum nihil in eis omnino errasse, nihil fallaciter posuisse non dubitem. proinde, cum quaero tertium, ut tres etiam ego tribus opponam, possem quidem, ut arbitror, facile reperire, si multa legissem. uerum tamen ipse mihi pro his omnibus, immo supra hos omnes apostolus Paulus occurrit. ad ipsum confugio, ad ipsum ab omnibus, qui aliud sentiunt, litterarum eius tractatoribus prouoco, ipsum interrogans interpello et requiro in eo, quod scripsit ad Galatas uidisse se Petrum non recte ingredientem ad ueritatem euangelii eique in faciem propterea restitisse, quod illa simulatione gentes iudaizare cogebat, utrum uerum scripserit an 3OI forte nescio qua dispensatiua falsitate mentitus sit. et audio paulo superius in eiusdem narrationis exordio religiosa uoce mihi clamantem: quae autem scribo uobis, ecce coram deo,
Abbreviated transcription (Latin):
gis. Nam laodicenũ cuiꝰ nom̃ taces de eccłia
dicis nuꝑ egressũ. alexandriȩ aũ ueterẽ here¬
ticum. origenẽ uͦ ac didimũ rep̃hensos abste
lego in recentioribꝰ opusculis tuis. ꝙ ñ medio¬
criter nec de mediocrib questionib: quãuis
origenẽ mirabilit̾ ante laudaueris. Cũ his gͦ
errare puto quia nec te ipse patieris: quãuis hoc
ꝓinde dicat᷑. acsi in hac sententia ñ errauerut
Nam qͥs ẽ qͥ se uelit cũ qͦlibet errare. Tres gͥ re¬
stant. eusebiꝰ emisenꝰ. theodorꝰ eracleotes. ꝙ qũe
paulo pt᷑ cõmemoras ioħs. qͥ dudũ in pontifi¬
cali gradu constantinopolitanã rexit ȩccłiam.
orro si queras uł recolas qd hinc senserit nr̃
ambrosiꝰ. qͥd nr̃ itide cyprianꝰ. inuenies for-¬
tasse nec nob defuisse quos in eo qd̃ afserimus
sequerem᷑: quã quã sic̃ paulo ante dixi tantũ
modo scͥpturis canonicis hanc ingenuã debe¬

Expanded text:
gis. nam Laodicenum, cuius nomen taces, de ecclesia gis. nam Laodicenum, cuius nomen taces, de ecclesia dicis nuper egressum, Alexandrum autem ueterem hereticum, Origenem uero ac Didymum reprehensos abs te lego in recentioribus opusculis tuis et non mediocriter nec de mediocribus quaestionibus, quamuis Origenem mirabiliter ante laudaueris. cum his ergo errare puto quia nec te ipse patieris. quamuis hoc perinde dicatur, ac si in hac sententia non errauerint. nam quis est, qui se uelit cum quolibet errare? tres igitur restant: Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes et, quem paulo post commemoras, Iohannes, qui dudum in pontificali gradu Constantinopolitanam rexit ecclesiam. Porro, si quaeras uel recolas, quid hinc senserit noster Ambrosius, quid noster itidem Cyprianus, inuenies fortasse nec nobis defuisse, quos in eo, quod adserimus, sequeremur, quamquam, sicut paulo ante dixi, tantum modo scripturis canonicis hanc ingenuam debe
Abbreviated transcription (Latin):
frat̾na caritate resistere. Nam cum satiꝰ sit ate¬
nendo itinere in nullo quã in aliqͦ declinare.
multo ẽ tam̃ mirabiliꝰ & laudabiliꝰ libent̾ acci¬
pere corrigentẽ. quã audacter corrigere deui.
antem. Laus itaq iustȩ lib̾tatis in paulo. &
sc̃ȩ humilitatis in petͦ. quantũ mͥ ꝓ modulo
meo uidet᷑ magis fuerat adu̾sus calũpniantẽ
porphirium defendenda. quã ut ei daretur
obtrectandi maior occasio. qm̃ multo morda
tiꝰ cͥminaret᷑ xp̃ianos. fallacit̾ uł suas hitt̾as
scribere. uł di sui sacram̃ta tractare. Fagitas
me ut aliquẽ saltem unũ ostenda. cuiꝰ in hoc
sententiã sim secutꝰ. cũ tu tam plures nõia¬
tim cõmemorat̾ns qͥ te in eo qd astruis p̾ces¬
serunt. petens ut in eo si te rep̾hendo erran¬
tem. patiar te errare cũ talibꝰ. quoꝵ ego fate¬
or neminẽ legi. Sed cũ sint fermȩ sex. uł sep¬
tem. hors quatuor auctoritatẽ tu qͦq infrin¬

Expanded text:
fraterna caritate resistere. nam cum satius sit a tefraterna caritate resistere. nam cum satius sit a tenendo itinere in nullo quam in aliquo declinare, multo I est tamen mirabilius et laudabilius libenter accipere corrigentem quam aantem. laus itaque iustae libertatis in Paulo et sanctae humilitatis in Petro, quantum mihi pro modulo meo uidetur, magis fuerat aduersus calumniantem Porphyrium defendenda, quam ut ei daretur obtrectandi maior occasio, qua cius criminaretur Christianos fallaciter vel suas litteras scribere, vel Dei sui sacramenta portare. CAPUT III. 23. Flagitas a me ut aliquem saltem unum ostendam, cujus in hac re sententiam sim secutus, cum tu tam plures nominatim commemoraveris, qui te in eo quod adstruis praecesserunt; petens ut in eo, si te reptem, patiar te errare cum talibus, quorum ego, fateor, neminem legi, sed, cum sint ferme sex uelseptem, horum quattuor auctoritatem tu quoque infrin
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpturarũ & maxime canonicarũ inconcusse
credat᷑ & defendat᷑ abeẽ om̃ino m̃datiũ. ne dis¬
pensatores. xp̃i de qͥb dictũ ẽ. hic iã querit᷑
int̾ dispensatores ut fidelis qͥs inueniat᷑. tanꝗͣ
magnũ aliqd sͥ fidelit̾ didicisse uideant᷑ ꝓ ueri¬
tatis dispensatione m̃tiri. cum ipsa fides in lati¬
in scribendo fide. quia ueritatis dispensator
erat ñ falsitatis. Ac ꝑ hoc uerum scͥpsit uidisse
se petrũ ñ recte ingredientẽ ad ueritatẽ ȩuan¬
głii. eiq in faciem restitisse. qd̾ gentes cogeret
iudaizare. Ipse uͦ petrꝰ qd̾ apaulo fiebat utiliter
lib̾tate caritatis sc̃ȩ ac benignȩ. pietate humili¬
tatis accepit. atq ita rariꝰ & sanctiꝰ exemplum
posteris p̾buit qͥ ñ dedignarent᷑ sicubi forte re¬
cti tramitẽ reliqͥes ent etiã a posteriorib eor¬
ripi. quã pauiꝰ qͦ fident̾ auderent etiã minores
maiorib ꝓ defendenda eũ głica ueritate salua

Expanded text:
scripturarum et maxime canonicarum inconcusse scripturarum et maxime canonicarum inconcusse credatur et defendatur abesse omnino mendacium, ne dispensatores Christi, de quibus dictum est: Hic iam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inueniatur, tamquam magnum aliquid sibi fideliter didicisse uideantur pro ueritatis dispensatione mentiri, cum ipsa fides in Latiin scribendo fidem, quia ueritatis dispensator erat, non falsitatis. ac per hoc uerum scripsit uidisse se Petrum non recte ingredientem ad ueritatem euangelii eique in faciem restitisse, quod gentes coghumiles. Ipse enim Petrus quod a Paulo fiebat utiliter libertate charitatis, sancte ac benigne pietate humilitatis accepit atque ita rarius et sanctius exemplum posteris praebuit, quo non dedignarentur, sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiam a posterioribus corrigi, quam Paulus, quo fidenter auderent etiam minores maioribus pro defendenda euangelica ueritate salua
Abbreviated transcription (Latin):
lud iherosolimitanũ conciliũ petrꝰ fecit: nec sic
s fidelit̾ asserere. qđ eũ parit̾ sentire iã nouerat.
siue qđ cũ eo contulerat eugłm. siue qđ in cor¬
nelii centurionis uocatione etiã diuinitꝰ eum
de hac re ãmonitũ accȩꝑat. siue qđ anteqͣ. illi qͦs
timuerat uenissent antiochiã. cũ gentib eũ
conuesci uiderat. Neq enĩ negam᷑ in hac senten¬
tia fuisse iam petrũ. in qͦ ꝙ paulꝰ fuit. Non itaq
tunc eũ qͥd in ea re uerũ eẽt docebat: s eiꝰ simu¬
lationẽ qua gentes iudaizare cogebantꝰ᷑ argue¬
bat. ñ ob aliud. nͥ quia sic illa omĩa simula¬
toria gerebant᷑. tanꝙͣ. uerũ eẽt qđ dicebant
illi qͥsine circũcisione p̃putii atq aliis obser¬
uationib quȩ erant umbrȩ futuroꝵ puta
idolatͥa detestanda ẽ. cũ illam ds fieri p̾ceꝑit.
hanc sathanas ꝑsuaserit. Ꝙ titũ ꝓꝓterea ñ cir¬

Expanded text:
lud Hierosolymitanum concilium Petrus fecit, nec sic lud Hierosolymitanum concilium Petrus fecit, nec sic sed fidenter adserere, quod eum pariter sentire iam nouerat, siue quod cum eo contulerat euangelium siue quod in Cornelii centurionis uocatione etiam diuinitus eum de hac re admonitum acceperat siue quod ante, quam illi. quos timuerat, uenissent Antiochiam, cum gentibus eum conuesci uiderat. neque enim negamus in hac sententia fuisse iam Petrum, in qua et Paulus fuit. non itaque tunc eum, quid in ea re uerum esset, docebat, sed eius simulationem, qua gentes iudaizare cogebantur, arguebat non ob aliud, nisi quia sic illa omnia simulatoria gerebantur, tamquam uerum esset, quod dicebant illi, qui sine circumcisione praeputii atque aliis obseruationibidololatria detestanda est; cum illam Deus fieri praeceperit, hanc satanas persuaserit. Et Titu
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵq diuinoꝵs cͥminabant᷑. Cuiꝰ falsȩ cͥmina¬
tionis inuidiã congruentꝰ deuitare ñ posset.
quã ut ea ipsa celebraret q̃ dapnare tanꝗͥ sacͥle¬
ga putabat᷑: atq ita ostenderet nec iudeos tẽ
ab eis tanqͣ nefarii ꝓhibendos. nec gentiles ad
ea tanꝗͣ ad necessaria cõpellendos. ⁊am si ea
reuera sic repbaret quemadmođu de illo audi¬
tum erat. & ideo celebranda susciꝑet. ut actio¬
ne simulata suã posset occultare sententiam.
ñ ei dicẽt iacobꝰ ꝙ scient om̃s. s dicẽt & putabuit
in ipsis iherosolimis apł iã decreuerant ne qͥs¬
quã gentes cogeret iudaizare. Non aũ decreue
chia simulationẽ qͣ gentes cogeret iudarare. qͣm¬
iam nec ipse cogebat᷑. quãuis ꝓpt̾ cõm̃ danda
eloquia ̃i quȩ iudeis st̃ credita ñ ꝓhibebat᷑. qͥd
mirũ si constͥngebat paulꝰ libere debere asserẽ.
qdd eum ceteris apłis se iherosolimis decreuisse me¬
mineratr Si aũ hoc qd̾ magis arbitror ante il¬

Expanded text:
 divinorum criminabantur: cujus falsae criminationis invidiam congruentius: devitare non posset, quam ut ea ipsa celebraret, quae damnare tanquam sacrilega putabatur; atque ita ostenderet, nec Judaeos tunc ab eis tanquam a nefariis prohibendos, nec gentiles ad ea tanquam ad necessaria compellendos. » 10. « Nam si revera sic ea reprobaret, quemadmodum de illo auditum erat, et ideo celebranda susciperet, ut actione simulata suam posset occultare sententiam, non ei diceret, Jacobus, et scient omnes: sed diceret, et putabant in ipsis Hierosolymis apostoli iam decreuerant, ne quisquam gentes cogeret iudaizare, non autem decreuchia simulationem. qua gentes cogeret iudaizare, quoniam nec ipse cogebatur, quamuis propter commendanda eloquia dei. quae Iudaeis sunt credita, non prohibebatur, quid mirum si constringebat eum Paulus libere adserere, quod cum ceteris apostolis se Hierosolymis decreuisse meminerat? Si autem hoc, quod magis arbitror, ante il
Abbreviated transcription (Latin):
rit ñ recte ingredientẽ ad ueritatẽ eu̾głii. Qsqͥs
enĩ hoc facit qđ face̾ debet. recte utiq faeit. ꝙ
ideo de illo falsum dicit qͥ dicit eũ ñ recte fecisse
q đ eũ nouit fae̾e debuisse. Si aũ uerũ scͥpsit paul.
uerũ ẽ qđ petrus tẽ ñ recte ingrediebat᷑ ad ueri¬
tatẽ eũgłis. Id gͦ faeiebat. qđ facere ñ debebat.
Et si tale aliqͥd paulꝰ ipse iã fecerat. correptũ po¬
tius etiã ipsũ ereda eoapłi sui correctionẽ non
potuisse neglig̾ẽ. quã m̃dacit̾ aliqͥd in sua epła
gis in illa in qua p̃locutꝰ ait. quȩ aũ seribo uob̃
ecce corã do quia ñ m̃tior: Ego quidẽ petrũ
illud sic egisse credo. ut gentes cogeret iudai¬
zare. Hoc enĩ lego soͥpsisse paulũ. quẽ m̃titum
ẽẽ ñ eredo: ꝙ ideo ñ recte agebat hoc petrus.
Erat enĩ contͣ eũgłii ueritatẽ ut putarent qͥ ere¬
debant in xp̃m se sine illis uet̾ib sacram̃tis

Expanded text:
rit non recte ingredientem ad ueritatem euangelii. quisquis rit non recte ingredientem ad ueritatem euangelii. quisquis enim hoc facit, quod facere debet, recte utique facit et ideo falsum de illo dicit, qui dicit eum non recte fecisse, quod eum nouit facere debuisse. si autem uerum scripsit Paulus, uerum est, quod Petrus non recte tunc ingrediebatur ad ueritatem euangelii; id ergo faciebat, quod facere non debebat. et si tale aliquid Paulus ipse iam fecerat, correctum potius etiam ipsum credam coapostoli sui correctionem non potuisse neglegere, quam mendaciter aliquid in sua epistula gis in illa. in qua praelocutus ait: Quae autem scribo uobis, ecce coram deo. quia non mentior. Ego quidem illud Petrum sic egisse credo, ut gentes cogeret iudaizare. hoc enim lego scripsisse Paulum, quem mentitum esse non credo. et ideo non recte agebat hoc Petrus; erat enim contra euangelii ueritatem, ut putarent, qui credebant in Christum, sine illis ueteribus sacramentis
Abbreviated transcription (Latin):
Otuos. ꝙ collatione mutua uł doce¬
remꝰ aliqͣ uł disceremꝰ. Quod si te
ipsum consideratione uitȩ ac moꝵ
tuoꝵ ñ simulate ñ fallacit̾ dixisse
credo: quantomagis ȩquũ ẽ me credẽ
apłm paulũ ñ aliud sensisse quã scͥpserit.
uͥ ait de petro & barnaba. cũ uiderẽ quia ñ
recte ingrediunt᷑ adueritatẽ eu̾głii. dixi
petͦ coram om̃ib Situ cũ sis uideꝰ gentilit̾ ꝙ
ñ uidaice iuiis. quomͦ gentes cogis uidai¬
zare: De qͦ enĩ certꝰ sim qd me scͥbendo uł
loquendo ñ fallat: si fallebat apłs filios
suos qͦs iterũ parturiebat donec in eis xp̃e¬

Expanded text:
tuos et conlatione mutua uel docetuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus\'. Quod si te ipsum consideratione uitae ac morum tuorum non simulate, non fallaciter dixisse credo, quanto magis aequum est me credere apostolum Paulum non aliud sensisse, quam scripserit, ubi ait de Petro et Barnaba: Cum uiderem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixi Petro coram omnibus: Si tuet judaice vivis, quomodo gentes cogis judaizare ? De quo enim certus sim, quod me scribendo vel loquendo non fallat, si fallebat Apostolus filios suos, quos iterum parturiebat, donec in eis
Abbreviated transcription (Latin):
Ego enĩ fateor caritati tuȩ solis eis scͥpturarũ lib̾s
qui iam canonici appellant᷑. didici hune timo¬
rem honorẽq deferre. ut nullũ eoꝵ auctorẽ
sebendo aliqd errasse firmissime credam: acsi
aliqͥo in eis offendero litteris qđ uideat᷑ contra¬
rium ueritat. nichil aliud quã uł m̃dosũ ẽẽ
codicẽ. uł int̾ptem ñ assecutũ eẽ qđ dictum ẽ.
uł me minime intellexisse ñ ambigã. Alios
aũ ita lego: ut quantalibet sc̃itate doctͥnaq¬
p̃polleant. ñ ideo uerũ putẽ quia ipsi ita sen¬
serunt. s qͥam uł ꝑ illos auctores canonicos
uł ꝓbabili ratione qd a uero ñ abhorreat ꝑsua¬
dere potuerunt. Nec te mi fr̃ sentire aliud
existimo: prorsꝰ in quã ñ te arbitror sic legi tu¬
farium ẽ. Absit hoc a piahumilitate & ueraci
de temet ipso cogitatione. qͥa nͥ eẽs p̾ditꝰ non
utiq diceres. utinã merẽm᷑ cõplexͦ

Expanded text:
ego enim fateor caritati tuae solis eis scripturarum libris, ego enim fateor caritati tuae solis eis scripturarum libris, qui iam canonici appellantur, didici hunc timorem honoremque deferre, ut nullum eorum auctorem scribendo errasse aliquid firmissime credam ac, si aliquid in eis offendero litteris, quod uideatur contrarium ueritati, nihil aliud quam uel mendosum esse codicem uel interpretem non adsecutum esse, quod dictum est, uel me mautem ita lego, ut quantalibet sanctitate doctrinaque polleant, non ideo verum putem, quia ipsi ita senserunt, sed quia mihi per alios auctores, vel canonicas uel probabili ratione. quod a uero non abhorreat, persuadere potuerunt. nec te, mi frater, sentire aliud existimo; prorsus, inquam. non te arbitror sic legi tufarium est. absit hoc a pia humilitate et ueraci de temet ipso cogitatione, qua nisi esses praeditus, non utique diceres: \'Utinam mereremur complexus
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ib mͥ dictũ ẽ: qd librũ adu̾s te sc̾pserim.
romãq miserim. Hoc falsũ ẽẽ noueris. Dñm
d̾i testor. hoc me ñ fecisse. Sed si forte aliqͣ in
aliqͥb scͥptis meis reꝑiunt᷑ in qͥb alit̾ aliqͥd
quã tu sensisse reꝑior: ñ contra te dictũ. s qd
debere: aut si cognosei ñ potest. scire deb̾e.
Ita sane hoc dixerim. ut ego ñ tantũ paratissimꝰ
sim. si qͥd te in meis scͥptis mouerit fr̃ne acciꝑe.
qd contͣ sentias. aut de correctione mea aut
de ipsa beniuolentia tua gauisurꝰ: uerũ etiã
hoc ate postulem ac flagitẽ. O si licuisset &̧si
ñ cohabitante saltẽ uicino te in dño ꝑfrur. ad
crebrũ & dulce colloqͥum Sed qͥa idñ ẽ datũ.
peto ut hoc ipsũ qđ in dño quã possumꝰ simul
rara ñ sꝑn̾e̾. Saluta obsequio meo scm̃ frẽm
paulinianũ. ꝙ om̃s fr̃s qͥ tecũ ac de te in dño
głant᷑. Memor nr̃i exaudiaris a dño in õĩ sc̃o

Expanded text:
i dictum est, quod librum adversus te scripserim, Romamque miserim. Hoc falsum esse noveris; Deum nostrum testor, hoc me non fecisse. Sed si forte aliqua in aliquibus scriptis meis reperiuntur, in quibus aliter aliquid quam tu sensisse reperiar, non contra te dictum, sed quod oscere; aut si cognosci non potest, credere. Ita sane hoc dixerim, ut ego non tantum paratissimus sim, si quid te in meis scriptis moverit, fraterne accipere quid contra sentias, aut de correctione mea, aut de ipsa tua benevolentia gavisurus; verum etiam hoc a te postulem, et flagitem. 3. O si licuisset, etsi non cohabitante, saltem vicino te in Domino perfrui ad crebrum et dulce colloquium! Sed quia id non est datum, peto ut hoc ipsum, quod in Domino quam possumus simul rara non spernere. Saluta obsequio meo sanctum fratrem Paulinianum, et omnes fratres qui tecum ac de te in Domino gaudent. Memor nostri exaudiaris a Domino in omni sancto
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Audiui ꝑuenisse in manꝰ tuas litt̾as me¬
as. s qd̾ adhuc rescͥpta ñ merui. nequaꝗͣ. in¬
putauer̃ĩ dilectionituȩ. Aliqͥd ꝓculdubio impe-¬
dim̃t fuit. Unde agnosco dm ame potius
dep̾candũ. ut tuȩ uoluntati det facultatẽ.
mittendi qđ resc̾pseris. nã rescͥbendi ĩa de¬
dit. quia cũ uolueris facillime pot̾is. Etiam
hoc ad me sane ꝑlatũ ẽ. qd̾ utrũ qͥde crederẽ
dubitaur: s hinc qͦq tͥ aliqd utrũ re¬
scrib̾em dubitare ñ debui. Hoc aũ¬

Expanded text:
tem. Audiui peruenisse in manus tuas litteras meas, sed, quod adhuc rescripta non merui, nequaquam inputauerim dilectioni tuae; aliquid procul dubio inpedimenti fuit. unde agnosco a me dominum potius deprecandum, ut tuae uoluntati det facultatem mittendi, quod rescripseris; nam rescribendi iam dedit, quia, cum uolueris, facillime poteris. Etiam hoc ad me sane perlatum utrum quidem crederem,, dubitaui, sed hinc. quoque tibi aliquid utrum scriberem, dubitare n
Abbreviated transcription (Latin):
mum sponsa orat: ꝙ statim in mediis p̾cibꝰ
audit᷑. N idet p̃sentẽ sponsũ. uidet adoles¬
centulas suo comitatui copulatas. Deĩn
respondet ei sponsꝰ & pt sponsi eloquia
dum ille patit᷑ ꝓ eiꝰ salute. respondent soda¬
les donec sponsꝰ sit in recubitu. ꝙ a passione
resurgat. se quedam sponse ornam̃ta ẽẽ fac¬
turos. Uerum iam ipsa u̾ba ponenda sunt:
in qͥbꝰ priꝰ uox sponsȩ dep̾cantis audit᷑.
sculet᷑ me osculo oris sui. Quoꝵ iste
est sensꝰ. Quousq sponsꝰ ms̃ mͥ mittit
oscula ꝑmoysen. mittit oscula per
ꝓpħas: Iam ipsiꝰ cupio ora continge̾. ipse ue¬
niat. ipse descendat. Orat gͥ sponsi patrem.
ꝙ dicit ad eum. O sculet᷑ me ab osculis oris sui.
Et quia talis ẽ ut cõpleat᷑ suꝑ eam ꝓpħicũ illud
in quo dr̃. adhuc te loquente. dicã. ecce assum.
sponsam sponsi pat̾ exaudit: mittit filiũ suũ
Uidens illa eũ cuiꝰ dep̾cabat᷑ aduentũ. orare

Expanded text:
mum sponsa orat: et statim in mediis precibus mum sponsa orat: et statim in mediis precibus auditur: videt praesentem sponsum, videt adolescentulas suo comitatui copulatas. Deinde respondet ei sponsus, et post sponsi eloquia, dum ille pro ejus patitur salute, respondent sodales, donec sponsus sit in recubitu, et a passione consurgat, se quaedam sponsae ornamenta facturos. Verum jam ipsa verba ponenda sunt, in quibus prius vox sponsae deprecantis auditur. Osculetur me ab osculis oris sui . Quorum iste est sensus: Quousque mihi sponsus meus mittit oscula per Moysen, mittit oscula per prophetas? Jam ipsius cupio ora contingere, ipse veniat, ipse descendat. Orat igitur sponsi Patrem et dicit ad eum: Osculetur me ab osculis oris sui. Et quia talis est, ut compleatur super eam propheticum illud, in quo dicitur: Adhuc te loquente dicam, ecce adsum , sponsam sponsi Pater exaudit, mittit Filium suum. Videns illa eum cujus deprecabatur adventum, orare
Abbreviated transcription (Latin):
sint fideles ñ sunt tam̃ istiꝰmodi quales ser-¬
mo nr̃ p̾fatus est. s iuxta modu quenda
adepti uident᷑ salutẽ. animadu̾te credenti¬
um aĩas. & adolescentulas ẽẽ cum sponsa.
tur quatuor ordines unũ & unam. duos cho¬
ros continentes int̾ se. sponsam canere cum
iuuenculis. sponsum canere cum sociis. E
cum hoc intellexeris. audi canticũ canticoꝵ:
ꝙ festina illud intellig̾e̾ illud. ꝙ cũ sponsa¬
ea dicere quȩ dicit sponsa. ut audias q̃ audi¬
uit ꝙ sponsa. Si aũ non potueris dicẽ cum
sponsa quȩ dix̃. ut audias ea quȩ dicta st̃ spon¬
se: festina uł cum sponsi sodalib fieri. Porro
si & illis inferior es: esto cũ adolescentulis
qͣ in sponsȩ delitiis cõmorant᷑. Hȩc qͥppe in
hoc libro. fabula parit̾ ꝙ epitalamion. sunt
ꝑsohȩ: ex quo & gentiles sibi epithalamion
uendicart̃. & istiꝰ generis carm̃ assũptũ est.
E.pitalamion siquide canticũ canticoꝵ. Pri¬

Expanded text:
sint fideles, non sunt tamen istiusmodi, quales sersint fideles, non sunt tamen istiusmodi, quales sermo praefatus est, sed juxta modum quemdam adepti videntur salutem: animadverte credentium animas, et ad igitur mihi videntur quatuor ordines, unum et unam, duos choros inter se concinentes, sponsam canere cum juvenculis, sponsum canere cum sociis. Et cum hoc intellexeris, audi Canticum Canticorum, et festina intelligere illud, et cum sponsa dicere ea, quae sponsa dicit, ut audias quae audivit et sponsa. Si autem non potueris dicere cum sponsa quae dixit, ut audias ea, 504 quae dicta sunt sponsae: festina vel cum sponsi sodalibus fieri. Porro si et illis inferior es, esto cum adolescentulis quae in sponsae deliciis commorantur. Hae quippe in hoc libro fabula pariter et epithalamio sunt personae, ex quo et gentiles sibi epithalamium vendicarunt, et istius generis carmen assumptum est. Epithalamium siquidem Canticum Canticorum est. Pri
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s. fuemenqũ ẽ tͥ add ysaiam ut cum illo dieas
cantabo canticũ dilecto uineȩ meȩ̃ Et cum um¬
uersa transieris: ad altiora conscende. ut pos¬
sis anima decora cum sponso ꝙ hoc canere
canticum canticors. Sed quot ex ꝑsonis con¬
stet incertus sum. Orantib aũ uob & reue¬
lante dño. quatuor in his mͥ uideor inue¬
nisse ꝑsonas. uirum & sponsam. cũ sponsa
adolescentulas. cum sponso sodaliũ greges.
Alia dicunt᷑ ab sponsa. alia absponso. ñnulla
aiuuenculis. quedã asodalib sponsi. Con¬
gruum qͥppe ẽ. ut in nuptiis adolescentula-¬
rum sit multitudo cũ sponsa: iuuenũ tur-¬
ba cũ sponso. Hȩc omĩa noli foris querere.
noli extra eos qͥ p̾dicatione eũgłii saluati
sunt. xp̃m sponsũ intellige. eccłiam spon¬
sam sine macula & sine ruga. de qua sc̃y¬
tum ẽ. ut ex hiberet sͥ głosam ȩccłiam. ñ
habentẽ maculam neq rugam. aut aliqͥd
eoꝵ. s ut sit sc̃ã & ĩmaculata: eos uͦ qͥ cum

Expanded text:
m tibi est ad Isaiam, ut cum illo dicas: Cantabo canticum dilecto vineae meae . Et cum universa transieris, ad altiora conscende, ut possis anima decora cum sponso et hoc canere Canticum Canticorum. Quod ex quot personis constet, incertus sum. Orantibus autem vobis, et revelante Domino, quatuor mihi in his videor invenisse personas, virum et sponsam, cum sponsa adolescentulas, cum sponso sodalium greges. Alia dicuntur a sponsa, alia a sponso, nonnulla a juvenculis, quaedam a sodalibus sponsi. Congruum quippe est, ut in nuptiis adolescentularum sit multitudo cum sponsa, juvenum turba cum sponso. Haec omnia noli foris quaerere: noli extra eos qui praedicatione Evangelii salvati sunt. Christum sponsum intellige: Ecclesiam sponsam sine macula et ruga, de qua scriptum est: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam, neque rugam, aut aliquid eorum: sed ut sit sancta et immaculata . Eos vero qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
feruere. ut ea loquat᷑ ad illam quȩ ad ꝑfectam
locutꝰ ẽ sponsam. quia ceruix tua. qͥa oculi tui.
quia genȩ tuȩ. quia manꝰ tuȩ. quia uent̾ tuus.
quia humeri tui. quia pedes tui: De quib si
concesserit dñs disputabimꝰ. qͦmͦ sponsȩ men¬
bra uarient᷑. & singłaꝵ partiũ laus diu̾sa di¬
catur: ut post disputationẽ. etiã ad nr̃ãm
Aulti habuerunt aromata. Regina austri detu¬
lit aromata salomoni. & plures alii aromata
posseder̃t. S ed habuerit quis quantalibet. ñ
possunt xꝑi odoribꝰ cõparari de qͦ nẽ sponsa
ait. odor ungentoꝵ tuoꝵ suꝑ omĩa aromata.
Ego arbitror quia & moyses habuit aromata &
aaron: & sing ꝓpharũ. Uerum si uidero xp̃m
ꝙ suauitatẽ ungentoꝵ eiꝰ. odorẽq ꝑceꝑo: sta¬

Expanded text:
fervere, ut ea loquatur ad illam, quae ad perfectam fervere, ut ea loquatur ad illam, quae ad perfectam locutus est sponsam: Quia cervix tua, quia oculi tui, quia genae tuae, quia manus tuae, quia venter tuus, quia humeri tui, quia pedes tui ! de quibus, si concesserit Dominus, disputabimus: quomodo sponsae membra varientur, et singularum partium laus diversa dicatur, ut post disputationem, etiam ad nostram  super omnia aromata. Multi habuerunt aromata. Regina austri detulit aromata Salomoni, et plures alii aromata possederunt: sed habuerit quis quantalibet, non possunt Christi odoribus comparari, de quibus nunc sponsa ait: Odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Ego arbitror, quia et Moyses habuit aromata, et Aaron, et singuli prophetarum. Verum si videro Christum, et suavitatem unguentorum ejus odoremque
Abbreviated transcription (Latin):
nione ꝑfruit᷑: ñ pectusculũ ut supͣ s pectꝰ
alloquit᷑. Porro cum sponsa loquit᷑ ad spon¬
sum. quia nuptiale carm̃ inducit᷑. ñ pectꝰ¬
culum ut in sacͥficio. non pectꝰ ut in ioħe
discipło. s ub̾a nominat dicens: qͥa bona
ubera tua suꝑ uinum. Cõmunica ut spon-¬
sa cum sensib sponsi. & scies quia in ebriant
atq lȩtificant istiꝰmodi cogitatꝰ. Qͦmͦ aũ calix
dñi in ebrians ꝑ quã optimꝰ ẽ: sic ubera spon
si meliora st̃ uino. Qͥ a bona ubera tua suꝑ uinũ
In mediis p̾cib ad sponsũ uerba conu̾tit. ꝙodor
unguentoꝵ tuoꝵs suꝑ omĩa aromata. Non
uno s om̃ib sponsꝰ uenit unctꝰ ungentis. di aũ
ꝙ ad meam animam factam sponsam suam ue¬
nire dignabit᷑. quã oportet ẽẽ formosam.
ut illum de celo ad se attrahat. ut descendere
faciat ad t̾ras. ut ueniat ad amatã. quali pul¬
chritudine decoranda ẽ. quali debet amore

Expanded text:
nione perfruitur, non pectusculum ut supra, sed pectus nione perfruitur, non pectusculum ut supra, sed pectus alloquitur. Porro cum sponsa loquitur ad sponsum: quia nuptiale carmen inducitur, non pectusculum, ut in sacrificio, non pectus, ut in Joanne discipulo: sed ubera nominat, dicens: Quia bona ubera tua super vinum. Communica, ut sponsa, cum sensibus sponsi, et scies, quia inebriant atque laetificant istiusmodi cogitatus. Quomodo autem calix Domini inebrians perquam optimus est : sic ubera sponsi omni meliora sunt vino, Quia bona ubera tua super vinum. In mediis precibus ad sponsum verba convertit: Et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Non uno, sed omnibus sponsus venit unctus unguentis. Si autem et ad meam animam factam sponsam suam venire 507 dignabitur, quam oportet esse formosam, ut illum de coelo ad se trahat, ut descendere faciat ad terras, ut veniat ad amatam! Quali pulchritudine decoranda est, quali debet amore
Abbreviated transcription (Latin):
Sinistra eiꝰ sub capite meo. ꝙ dextera eiꝰ amplex¬
abit᷑ me. Osculet᷑ me gͦ ab osculo oris sui. Mo¬
ris ẽ scͥpturarũ imꝑatiuũ modum ꝓ optati¬
uo ponere. ut ibi. Pat̾ nr̃ qui es in celis sc̃ifice¬
tur nom̃ tuum. ꝓ utinã scĩficetur. Ꝙ nimc
in p̾senti ẽ osculet᷑ me ab osculo oris sui. ꝓ eo
qđ ẽ utinã osculet᷑. Deinde conspicit spon-¬
sum. uenit delibutꝰ unguentis. Nec alit̾ ad
sponsã poterat uenire. nec decebat aliter
patrẽ ad nuptias filium destinare. Uariis¬
enim eũ unxit ungentis: fecit illum xꝑm.
Uenit diu̾sis odorib spirans. ꝙ audit: quia
bona ubera tua suꝑ uinũ. Congrue sermo
diumꝰ unã eandeq rem ꝓlocoꝵ qualitate
diu̾sis uocabulis nuncupat. Quando hos¬
tia offert᷑ in lege. ꝙ uult intellectũ ostendẽ.
pectꝰculum separationis affat᷑. Quando uͦ
recumbit aliqs cum iħu & sensuũ eiꝰ cõmu¬

Expanded text:
Sinistra ejus sub capite meo, et dextera illius amplexSinistra ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Ergo: Osculetur me ab osculis oris sui. Moris est Scripturarum, imperativum modum pro optativo ponere, ut ibi: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum, pro utinam sanctificetur: et nunc in praesenti: Osculetur me ab osculis oris sui, pro eo quod est, utinam osculetur. Deinde conspicit sponsum: venit delibutus unguentis. Nec aliter ad sponsam poterat venire, nec decebat aliter Patrem ad nuptias Filium destinare. Variis eum unxit unguentis, fecit illum Christum: venit diversis odoribus spirans, et audit, quia bona ubera tua super vinum. Congrue sermo divinus unam eamdemque rem, pro locorum qualitate, diversis vocabulis nuncupat. Quando hostia offertur in Lege, et vult intellectum ostendere, pectusculum separationis affatur. Quando vero recumbit aliquis cum Jesu, et sensuum ejus commu
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵe: & ut aliquid audentius dicã. sꝑuali
cupidine uł amore. Siquidẽ ẽ ꝙ sp̃ualis amor.
nalis a sathana ueniens. ꝙ aliꝰ amor sp̃s a do
ex ordiũ habens. Ꝙ nemo potest duob amo¬
rib possideri. Si carnis amator es: amorem
sp̃s non capis. Si omĩa corꝑalia despexisti. ñ di¬
co carnẽ ꝙ sanguinẽ. s argentũ ꝙ possessiones.
s ipsam t̾ram ipsũq cęlum. hȩc qͥppe ꝑtransi¬
bunt. si ista om̃ia contẽpsisti. & ad nullũ hoꝵ
anima tua obligata ẽ. neq quoquã uitioꝵ amo¬
re retineris. potes amorẽ caꝑe sꝑualem. Itaq
uenit occasio. ut de amore sꝑuali aliqua dice¬
remꝰ. Expedit aũ nob̃ salomonis custodire
preceptũ. & magis illiꝰ qui ꝑ salomonẽ loqueba¬
tur. de sapientia ita dicens. Ama illam & serua¬
bit te. C ircumda illam. & exaltabit te. Honora
plexus. atq utinã contingat. ut m eam spon-¬
sam altior sponsi amplexꝰ includat: ut ego
qͦq possim dicẽ. qđ in eode libro scͥptũ est.

Expanded text:
liquid audentius dicam, spirituali cupidine vel amore. Siquidem est et spiritualis amor. nalis a Satana veniens, alius amor spiritus, a Deo exordium habens. Et nemo potest duobus amoribus possideri. Si carnis amator es, amorem spiritus non capis. Si omnia corporalia despexisti, non dico carnem aut sanguinem, sed et argentum et possessiones, et ipsam terram, ipsumque coelum haec quippe pertransibunt, si ista omnia contempsisti, et ad nullum horum anima tua obligata est, neque quoquam vitiorum amore retineris, potes amorem capere spiritualem. Ista quia evenit occasio, ut de amore spirituali aliqua diceremus. Expedit autem nobis Salomonis custodire praeceptum, et magis illius, qui per Salomonem loquebatur de sapientia, ita dicens: Ama illam, et servabit te: circumda illam, et exaltabit te: honora plexus: atque utinam contingat, ut meam sponsam altior sponsi amplexus includat, ut ego quoque possim dicere, quod in eodem libro scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
ilex isti iusticiã & odisti iniquitatẽ. ꝓpt̾ea
unxit te d̾s d̾s tuus oleo exultationis pre
participibꝰ tuis. Sime tetigerit sponsꝰ. ꝙ ego
sim cũ apłis dicere. Xp̃i bonꝰ odor sumꝰ in
om̃i loco. N os aũ cũ hec audimꝰ. adhuc pec¬
catis uitiisq fetemꝰ: de quib ꝓpħa peniteis
loquit᷑. Putruerunt & corruptȩ st̃ cicat᷑ces¬

Expanded text:
isti justitiam, et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis, prae participibus tuis . Si me tetigerit sponsus, et ego sim cum Apostolis dicere: Christi bonus odor sumus in omni loco . Nos autem cum haec audimus, adhuc peccatis, vitiisque foetemus, de quibus propheta poenitens loquitur: Putruerunt
Abbreviated transcription (Latin):
atꝰ qͥ sabbata sabbatizat: s beatior qͥ sabba¬
tirat sabbata sabbatoꝵs. Beatꝰ similit̾ & is qui
intelligit eantica & canit ea. nemo qͥppe nisi
in sollẽpnitatib canit: s multo beatior
ille qͥ eanit cantiea canticors. ꝙ sic̃ is qͥ in-¬
gredit᷑ in sca plurib adhuc indiget ut ua¬

Expanded text:
bbatizat, sed beatior qui sabbatizat sabbatorum sabbata. Beatus similiter et is, qui intelligit cantica, et canit ea. Nemo quippe nisi in solemnitatibus canit; sed multo beatior ille qui canit Cantica Canticorum. Et sicut is qui ingreditur in sancta, pluribus adhuc indiget, ut va
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria ħt ut agat sabbata sabbatoꝵ:
eode modo difficile repꝑit᷑. qui omĩa quȩ
in scͥpturis continent᷑ cantica ꝑagrans. ua¬
leat ascendere ad cantica canticors. Egredi
te oportet ex egypto. & egressũ de t̾ra ȩgyp¬
ti ꝑtnͣsire mare rubrũ. ut pͥmum possis
canticum canere dicens. C antemꝰ dño. gło¬
se enim magnificatꝰ ẽ. Lic et aũ p̾mũ dixe¬
ris canticũ: adhuc longe es a cantico canti¬
coꝵs. Perambula terrã deserti sp̃ualit̃. donee
uenias ad puteum quẽ foderunt reges: ut
ibi scđdm canticũ cantes. Post hȩc ueni ad ui-¬
ciniã sc̃e t̾rȩ: ut suꝑ iordanis ripam con¬
stitutꝰ. cantes canticũ moysi dicens. Attende
cęlũ & loquar: & audiat terra u̾ba oris mei.
Rursũ habes necessariũ ut milites & scãm t̾rã¬

Expanded text:
ata sabbatorum: eodem modo difficile reperitur, qui omnia quae in Scripturis continentur cantica peragrans, valeat ascendere ad Cantica Canticorum. Egredi te oportet ex Aegypto, et egressum de terra Aegypti pertransire mare Rubrum, ut possis primum canticum canere dicens: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est . Licet autem primum dixeris canticum, adhuc longe es a Cantico Canticorum. Perambula terram deserti spiritualiter, donec venias ad puteum, quem foderunt reges , ut ibi secundum canticum canas. Post haec veni ad vicina sanctae Terrae, ut super Jordanis ripam constitutus, cantes canticum Moysi, dicens: Attende, coelum, et loquar, et audiat terra verba oris mei . Rursum habes necessarium, ut milites sub
Abbreviated transcription (Latin):
ibi stacten. onica. galbanen. & reliqua. Hȩc
quide ad incensũ. Dem̃ ad opꝰ unguentarii
uaria sumunt᷑ unguenta. in qͥb ẽ nardꝰ ꝙ
stacten. Et d̾s qͥ fecit cȩlũ & terrã loquit᷑
ad moy sen dicens. Ego impleui eos sp̃u sap̃iȩ
& intellectꝰ. ut faciant oꝑa artis unguentarię.
U unguentarios ds docet: hec sinon syũalit̾
intelligant᷑. ñne fabulȩ sunt : Nisi aliquid
habeant secreti. ñne indigna st̃ do: N ecẽe
est gͥ eum qͥ audire scͥpturas spualit̾ nouit.
aut qͥ certe ñ nouit ꝙ desiderat nosse. om̃i

Expanded text:
et ibi stacten, onycha, galbanen, et reliqua. Haec quidem in incensum. Deinde ad opus unguentarii varia sumuntur unguenta, in quibus est nardus et stacte. Et Deus qui fecit coelum et terram, loquitur ad Moysen, dicens: Ego implevi eos spiritu sapientiae et intellectus, ut faciam opera artis unguentariae . Et unguentarios Deus docet. Haec si spiritualiter non intelligantur, nonne fabulae sunt? Nisi aliquid habeant secreti, nonne indigna sunt Deo? Necesse est igitur eum, qui audire Scripturas spiritualiter novit, aut qui certe non novit, et desiderat no
Abbreviated transcription (Latin):
post te inodore ungentoꝵ tuoꝵ curremꝰ sed̾m
foris stare oognoscimꝰ. iuxta illud exempłũ.
amicꝰ sponsi autẽ stans ꝙ audiens eũ gau¬
dio gaudet ꝓpter uocem sponsi. Uale quid¬
te sponso forinsecꝰ remanent. S ponsa uͦ
speciosa ꝑfecta. sine macula. sine ruga. in
sponsi cubiculũ. in regium penetral in¬
gressa. reu̾titꝰ ad iuuenculas. & nuntiat eis
quȩ sola conspexerat. dicitq
Introdurit m̃e
rex in eubiculum suum

Expanded text:
Post te in odorem unguentorum tuorum curremus, secundum foris stare cognoscimus, juxta illud exemplum: Amicus autem sponsi stans et audiens eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi , tale quidte sponso, forinsecus remanent; sponsa vero speciosa, perfecta, sine macula, sine ruga, in sponsi cubiculum, in regium penetrale ingressa, revertitur ad juvenculas, et nuntiat eis, quae sola conspexerit, dicitque. Introduxit me rex in cubiculum suum
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã. quȩ cũ ꝓ intellectꝰ uarietate sit
multiplex. in subiacenti una ẽ. Ipse salomon
sub leua ꝙ dextera sap̃iȩ docuit dicens. Lon¬
gitudo enĩ & anni uitȩ in dextra eiꝰ. in sini¬
stra aũ illiꝰ diuitię ꝙ gła. Igit᷑ leua eiꝰ sub ca¬
pite meo. ut faciat me reqͥescẽ & brachium
sponsi fiat ceruical meũ. & reclinet᷑ animȩ

Expanded text:
sapientiam, quae cum pro intellectus varietate sit multiplex, in subjacenti una est. Ipse Salomon de laeva, et dextera sapientiae docuit, dicens: Longitudo enim et anni vitae in dextera ejus: in sinistra autem ipsius divitiae et gloria . Igitur laeva ejus sub capite meo, ut me faciat requiescere, et brachium sponsi fiat cervical meum, reclinetur animae
Abbreviated transcription (Latin):
nabugo donosor & rabsaces ꝙ naburardan &
olofernes in te occidant᷑. numꝗͣ. nr̃a auxilia po¬
stulares siin te uiuerent. Sed quia illi inte mor¬
tui sunt: & cum rorobabel &. cum ihesu filio io¬
sedech sacerdote magno. & cũ er dra qͦq ꝙ nee¬
mia ruinas iherłm ȩdificare cȩpisti. nec mittis
mercedes in sacculũ ꝑtusum. s thesauros tͥ incę¬
lestib paras: iccͥ̾co nr̃as appetis amicitias qͦs xꝑi
famulos arbitraris. Scãm filiam meã theodorã
sororẽ beatȩ memoriȩ lucini ꝑ se comm̃datã meo
sermone comm̃do. ut incepto itinere non lasse¬
tur. ut ad terrã scãm multo ꝑheremum labore
ꝑueniat. ut ñ putet ꝑfectam e̾e̾ uirtutẽ exisse
de egypto. s ꝑ innumeras insidias ad montem
nabo & ad iordanẽ fiuuiũ ꝑuenire. ut accipiat
scdam in galgala circu̾cisionẽ. ut illi muri ihe¬
richo corruant sacerdotaliũ tubarũ subuersi

Expanded text:
Nabuchodonosor, et Rapsaces, et Nabuzardan, et Nabuchodonosor, et Rapsaces, et Nabuzardan, et Holofernes in te occidantur, NUNQUAM nostra auxilia postulares, si in te viverint. Sed quia illi mortui sunt, et cum Zorobabel, et cum Jesu filio Josedec Sacerdote magno , cum Ezra quoque, et Neemia ruinas Jerusalem aedificare coepisti; nec mittis mercedes in pertusum sacculum, sed thesauros tibi in coelestibus paras, idcirco nostras appetis amicitias, quos Christi famulos arbitraris. 457 Sanctam filiam meam Theodoram, sororem beatae memoriae Lucinii, per se commendatam, meo sermone commendo, ut in coepto itinere non lassetur; ut ad Terram sanctam multo per eremum labore perveniat: ut non putet perfectam esse virtutem exisse de Aegypto; sed per innumerabiles insidias ad montem Nabo, et ad Jordanem fluvium pervenire : ut accipiat secundam in Galgala circumcisionem: ut illi Jericho corruat, sacerdotalium tubarum subversa
Abbreviated transcription (Latin):
soleo bonorũ appetere necessitudinẽ. ꝙ me eoꝵs
ingerere caritati: Quia meliores sunt duo quã
unꝰ. & si alt̾ ceciderit: ab altero fulciet᷑. funiculꝰ
triplex facile non rumpit᷑. ꝙ fr̃ frẽm adiuuans
ex altabit᷑. S cribe gͥ audact᷑. & absentiã corpoꝵ
crebro uince sermone. Nec doleas si hoc non
habeas qd̾ formiculȩ ꝙ muscȩ & serpentes habẽt
id ẽ carnis oculos. s illum te oculũ habere lȩtare
soror mea sponsa uno de oculis tuis de qͦ ds ui¬
detur. de qͦ a moyse dr: transiens uidebo hanc¬
uisionẽ magnã. Deniq qͦs da etiã mundi philo¬
sophos legimo. ut totam cogitationẽ ad m̃tis coge¬
rent puritate sibi oculos eruisse. Et a ꝓpħa dr̃.
Intrauit mors ꝑ fenestras ur̃as . U. apłi audiunt.
Qui uiderit mulierem ad concupiscendu eã ꝙ re
derint candidas segetes qͥ s̾paratȩ sunt ad
metendum. Quod aũ precaris ut nr̃is monitis¬

Expanded text:
soleo bonorum appetere necessitudinem et me eorum soleo bonorum appetere necessitudinem et me eorum ingerere caritati? quia meliores sunt duo quam unus et, si alter ceciderit, ab altero fulcietur. funiculus triplex non rumpetur et frater fratrem adiuuans exaltabitur. scribe igitur audacter et absentiam corporum crebro uince sermone. Ne doleas, si hoc non habeas, quod formiculae et muscae et serpentes habent, id est carnis oculos; sed illum te oculum habere laetare,soror mea sponsa, uno de oculis tuis, de quo deus uidetur, de quoa Moyse dicitur: transiens uidebo uisionem hanc magnam. denique quosdam etiam mundi philosophos legimus, ut totam cogitationem ad mentis cogerent puritatem, sibi oculos eruisse. et a propheta dicitur: intrauit mors per.fenestras uestras. et apostoli audiunt: qui uiderit mulierem ad concupiscendum, iam moedeant candidas segetes, quae paratae sunt ad metendum. Quod autem precaris, ut n
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis mͥ multoꝵs sim conser pee¬
catoꝵ ꝙ cotidie in oratione fleris
genibꝰ loquar. delicta iuuentutis
mee ꝙ ignorantias meas ne memineris: tam̃ sci¬
ens dictũ ẽẽ ab apło ne inflatꝰ suꝑbia. incidat
in iuditium diaboli ꝙ in alio loco scͥptũ. suꝑbis
ds resistit. humilib aũ dat grãm. nichil a pue¬
ritia ita conatꝰ sum uitare quã tum̃tẽ animũ et
erectam ceruicẽ. di contra se odium ꝓuocantem.
N oui enim magistrũ ꝙ dñm & dm meũ in carnis
humilitate dixisse. discite a me quia mitis sum
ꝙ humilis corde. ꝙ ante ꝑ os dd̃ cecinisse. me¬
mento dñe dauid. ꝙ om̃is mansuetudinis eius.
Et in alio loco legimo. Ante głam humiliat᷑ cor
uiri. ꝙ ante ruinã exaltat᷑. Itaq obsecro te ne
me putes sũptis litteris tuis ante tacuisse. et
alioꝵ uł infidelitatẽ uł negligentiã in me refe¬
ras. Quid enĩ cause erat ut ꝓuocatꝰ officio tacerẽ.
& amicitias tuas meo silentio repellerẽ. qͥ ultro

Expanded text:
uam mihi multorum sim conscius peccatorum et cottidie in oratione flexis genibus loquar: delicta iuuentutis meae et ignorantias meas ne memineris, tamen sciens dictum ab apostolo: ne inflatus superbia incidat in iudicium diaboli et in alio loco scriptum: superbis deus resistit, humilibus autem dat gratiam, nihil ita a pueritia uitare conatus sum quam tumentem animum et erectam ceruicem dei contra se odia prouocantem. noui enim magistrum et dominum et deum meum in carnis humilitate dixisse: discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et ante per os Dauid cecinisse: memento, domine, Dauid et omnis mansuetudinis eius. et in alio loco legimus: ante gloriam humiliatur cor uiri et ante ruinam eleuatur. itaque obsecro te, ne me putes sumptis litteris tuis ante tacuisse et aliorum uel infidelitatem uel neglegentiam in me referas. quid enim proderat, ut prouocatus officio tacerem et amicitias tuas meo silentio repellerem, qui ultro
Abbreviated transcription (Latin):
feritas uiscera distenta cõpleuerit. cũ satu¬
ritate suecedit obliuio. tam diu nescitura qͥd
capiat. donec memoriã reuocauerit esuries.
Tu necđii satiatus ẽ nob̾. cur fine̾ iungis ex or¬
dio: Cur amittis. antequ̾a teneas: Nisi for¬
te negligentiȩ semꝑ excusatione socia asseras
te ñ habuisse qd̾ scriberes. cum hoc ipsum
debueris scribere te aliud ñ habuisse quod

Expanded text:
feritas uiscera distenta conpleuerit, cum satuferitas uiscera distenta conpleuerit, cum saturitate succedit obliuio tam diu nescitura, quid capiat, donec memoriam reuocauerit esuries. tu necdum satiatus e nobis cur finem iungis exordio? cur amittis; antequam teneas? nisi forte neglegentiae semper excusatione socia adseras te non habuisse, quod scriberes, cum hoc ipsum debueris scribere, aliud te non habuisse, quod