comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cherrima comꝑatione statum ui¬
storum & reꝓboꝵ disceruit. Horum
quippe animas appellat uiuentes
illoꝵ spiritali morte p̃occupatas.
anima .N. quȩ peccauerit moriet᷑.
Hos fasciculo. illos lapĩdi fuñde
assimilat. fasciculus enim stringi¬
tur ut seruetur. lapis in funda po¬
nitur. ut abiciatur. Dic enimelec¬
ti p̃ssuris tͥbulationũ constringũ¬
tur. ut his admoniti artius ad in¬
uicem mutua caritate nectantur.
& adunati manu redemptoris in
ꝑpetuum conseruentur. Reꝓbi qnͣ¬
to latius uoluptati sue dimittunt᷑
tanto longiꝰa diuine uisionis gła
ꝓicuintur. Ipsi enim de manũ dñi
describit cum dicit. aĩam scĩ uiri
quasi in fasciculo uiuentium ap̃d
eum ẽẽ custoditam. Sicut enim fa¬
cile ẽ ciulibet fasciculum herbȩ
uł feni manu retentum conserua¬
re. ita uirt᷑ saluatoris nr̃i electos
ab inttio usꝙ in finem custõdit.
quam de manu mea. de nabal.

Expanded text:
cherrima comparatione statum justorum, et reproborum discernit. Horum quippe animas appellat viventes, illorum vero spiritali morte praeoccupatas: Anima enim, quae peccaverit, ipsa morietur. . Hos fasciculo, illos lapidi fundae assimilavit. Fasciculus enim constringitur ut servetur; lapis in funda ponitur, ut abjiciatur. Sic enim electi pressuris tribulationum constringuntur, ut his admoniti arctius ad invicem mutua charitate nectantur, et adunati manu Redemptoris in perpetuum conserventur. Reprobi quanto latius voluptati suae dimittuntur, tanto longius a divinae visionis gloria projiciuntur. Ipsi enim de manu Dei tiam describit, cum dicit animam sancti viri, quasi in fasciculo viventium, apud eum esse custoditam. Sicut enim facile est cuilibet fasciculum herbae, vel feni manu retentum conservare, ita virtus Salvatoris nostri electos ab initio usque in finem custodit. Dquam de manu mea .
Abbreviated transcription (Latin):
iũd enim ꝑcussit cor suũ eo q̃d ab¬
scĩdisset oram clamĩdis saul. fac¬
ta quippe p̃positi oris glãdio feriẽ¬
da non sunt. etiam cum recte rep̃¬
hendenda iudicantur. Siqñ uͦ cõ¬
tra eos uł in minimis lingua la¬
bitur. necesse ẽ ut ꝑ afflictionem
penitentiȩ compͥmantur. ut ad se¬
ipsum redeat. & cum p̃positẽ digni¬

Expanded text:
id percussit cor suum eo quod abscidisset oram chlamidis Saul . » Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum recte reprehendenda judicantur. Si quando vero contra eos vel in minimis linguabitur lingua labitur?, necesse est ut per afflictionem poenitentiae cor prematur, quatenus ad semetipsum redeat, et cum praepositae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ saul nͥ mali rectores. quid ꝑ dł
nisibomi subditi signantur: Sa
uluentrem purgare ẽ prauos p̃¬
positos conceptam in corde maliciã
usq ad oꝑa miseri õdoris extend̃e
& cogitata apud se noxia factis ex¬
teriorib exequendo monstrare.
Quem tam̃ dauid ferire metuit
quia piȩ subditoꝵ mentes ab omĩ
se peste obtrectationis abstinentes
p̃positoꝵ uitam nullo linguȩ gla¬
dio ꝑcutrunt. etiam cum in ꝑfectio¬
nem rep̃hendunt: qui & siqnͣdo
ꝓpt̾ infirmitatẽ se abstinere iux
possunt. extrema quẽdam atq ex¬
teriora p̃positoꝵ mala stñ humi¬
tenter derogant. quasi regis suꝑ¬
positi uestem fẽdant. S tñ ad sem&¬
ipsos redeunt. seq de cenuissima¬

Expanded text:
 Saul nisi mali rectores? Quid per David nisi boni subditi designantur? Saul igitur ventrem purgare, est pravos praepositos conceptam in corde malitiam usque ad opera miseri odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. Quem tamen David ferire metuit: quia piae subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes praepositorum vitam nullo linguae gladio percutiunt, etiam cum de imperfectione reprehendunt. Qui et si quando pro infirmitate sese abspossunt, ut extrema quaedam atque exteriora praepositorum mala, si tamen humitenter derogant, quasi regis superpositi vestem foedant. Sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissim
Abbreviated transcription (Latin):
mala. nolentes loqui pacifice cum
assyriis: & ꝓpt̃ hoc uendidit nos
eoꝵ longe ẽ a dño. Sunt enĩ in sa-¬
gena dnuĩ etiã mali pisces. usꝙ ad
litus futuri iudicii. qui p̃sentis
uitȩ incõmoda grauit̃ ferentes.
celestia bona in futuro sͥ reseruari.
qui magistros suos importunis
querimoniis affligunt. & sͥ ad
lurcum scłi assentire cogunt. Uñ
sequitur. Et cum fatigati his cla¬
morib & his fletib lassatiẽẽnt.
exurgens orias infusus lacrimis¬
dixit. Equo animo estote fr̃es:
sus corporis quib p̃sens uitaduci¬
tur. quasi quinq dierũ inducias
solatium auditorib sius indiscre¬
te ꝓmittit. quasi in potestate sua
sit summi datoris in unificentia.
potestate consistat. Si autẽ p̃sen¬
tis uitȩ negat᷑ solatium subditoᷤᷤ
deserunt. ut cedentes ꝑsecutori¬
b corporale deuitent suppliciũ.
Hanc conuentionẽ iũdich .i. ee
clesia respuit & contẽnit. Iudith

Expanded text:
mala nolentes loqui pacifice cum mala nolentes loqui pacifice cum Assyriis et propter hoc vendidit nos eorum longe est a Deo . Sunt ergo in sagena Domini mali pisces usque ad littus futuri judicii, qui praesentis vitae incommoda graviter ferentes, coelestia bona in futuro sibi reservari, qui magistros suos importunis querimoniis affligunt, et sibi ad luxum saeculi assentire cogunt. Unde sequitur: Et cum fatigati his clamoribus, et his fletibus lassati siluissent, exsurgens Ozias, infusus lacrymis, ait: Aequo animo estote, fratres: sus corporis, quibus praesens vita ducitur, quasi quinque dierum inducias solatium auditoribus indiscrete promittit, quasi in potestsit summi datoris munificentia, potestate consistat. Si autem praesentis vitae negatur solatium, subditos deserunt, ut credentes persecutoribus, corporale devitent supplicium. Hanc conventionem, Judith, id est Ecclesia respuit , et contemnit. Judith
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ melius fit si exemplo orie &
deuotas cum om̃i ppło effũderunt:
magistri ȩccłiȩ cumceteris fidelibꝰ
cilio suscepit eum indomum su¬
am & fecit cenam magnã: & uo¬
catis omib presbiteris expleto si¬
mul ieunio refecerunt. Cenam¬
magnam expleto ieiunio facit. qͥ
animam diu languidam. & pane
uiuo aduocantur om̃s p̾sbiteri.
ut eoꝵ exemplo & exhortationib¬
corroborentur ad fidem ꝑcipien¬
dam. & conseruandam neo phi¬
ti. Porto dum holofernes c̃cuiret
ꝑgyrum repperit q̃d fons qui influ¬
ebat aquȩ ductum illoꝵ. a parte au¬
strali extra cuutatẽ dirigeret. & ĩ¬
cĩdi p̃cepit aquȩ ductum eoꝵ. Sic
doctrinam euungłii quã ex uiuo
fonte ꝓcedentẽ doctores sp̃c sci gr̃a
tem minando auferunt: ut potꝰ
sp̃ualis indigentia occĩdant. Tunc
ad oriam congregati om̃s uiri. fe¬
minȩq. uiuenes & paruuli. om̃s
simul una uoce dixerunt. Iũdicet
ds int̾ nos & te. qm̃ fecisti in nos

Expanded text:
autem melius fit, si exemplo Oziae eautem melius fit, si exemplo Oziae edevotas cum omni populo effuderunt, magistri Ecclesiae cum caeteris fidelibus cilio suscepit eum in domum suam et fecit cenam magnam et, vocatis omnibus presbiteris, simul expleto ieiunio refecerunt. magnam. » Expleto jejunio facit, qui animam diu languidam, et panevivio advocantur omnes presbyteri, ut eorum exhortationibcorroborentur ad fidem percipiendam et observandam neophyti. Porro, dum Holophernes circuiret per gyrum reperit quod fons, qui influebat, aquaeductum illorum a parte australi extra civitatem dirigeret, et incidi praecepit aquaeductum eorum . Sic doctrinam Evangelii, quam ex vivo fonte tem minando auferunt, ut potus spiritualis indigentia occidant. Tunc ad Oziam congregati omnes viri feminaeque iuvenes et parvuli simul omnes una voce dixerunt iudicet Deus inter nos et te quoniam fecisti in nos
Abbreviated transcription (Latin):
chior. & ducerent eum in betuliã
&.c̃. Sic summni pͥncipes huiꝰ scł̃i
ꝑsecutorib fidelium sͥ subiectis p̃¬
cipiunt ut quemlibet confessorẽ
Et ducentes uãdunt ꝑ campestͥa.
quia cupiunt tales trahere per
illicita desideria. & uiam latam
montanis .i. in arduitatẽ iue qͤ¬
ad uiam ducit consistentes. ꝑ
manifestam p̃dicationẽ exeunt:
& sacrȩ scͥpturȩ uerbaiaciunt.
S illi achior dimittentes ad arbo¬
rem ligant: quia ꝑ diũsas tͥbula¬
tiones consortẽ passiois x faciunt Q
reu̾si sunt ductores ad dñm suũ:
quia ꝑsecutores fidelium augm̃to
scelerum suoꝵ deteriores sunt sẽꝑ.
Porro filii isrł descendentes de be¬
tulia uenerunt ad achior. Quem
soluentes duperunt ad betuliã.
Sic doctores eccłie ad arborem liga¬
tum soluunit: cum cat hecuminos
suos nec ꝑsecutorem nec mortem ꝑ¬
timescere docent. Quasi ab arbo¬
re ligatun soluunt: cũ a formidi¬
ne crucis mentẽ pauidam eruũt.
& ad paciendum instruunt. Hoc

Expanded text:
n Bethuliam, etc. Sic summi principes saeculi persecutoribus fidelium sibi subjectis praecipiunt, ut quoslibet confessores Et ducentes vadunt per campestria, quia cupiunt tales trahere per illicita desideria, in viam latam,montanis, id est in arduitate viae, quae ducit ad vitam consistentes, per manifestam praedicationem exeunt, et sacrae Scripturae verba jaciunt. Sed illi Achior dimittentes ad arborem ligant, quia per diversas tribulationes consortes Christi passionis faciunt. Et reversi sunt ductores ad dominum suum, quia persecutores fidelium, augmento scelerum suorum deteriores semper fiunt. Porro filii Israel descendentes de Bethulia, veniunt ad Achior, quem solventes duxerunt ad Bethuliam. Sic doctores Ecclesiae ad arborem ligatum solvunt, cum catechumenos suos, nec persecutorem, nec mortem timere docent; quasi ad arborem ligatum solvunt, cum a formidine crucis mentem pavidam eruunt et ad patiendum instruunt. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nes in concupiscentiã iudith. et
uoluit eam ꝑlibidinẽ suam uio¬
lare: & ꝑsecutores eccłie integͥta¬
tem eiꝰ concupiscunt corrumꝑe.
Iudich in castris holofernis non
est polluta escis gentilib. & sc̃a
contaminatur ĩdoloꝵ sordib. Iu¬
dithgladio holofernis caput eius
abscidit: & sc̃a ȩccłia hostes suos
post iuctoriam cum suis celebraũ
angłis. fugatio & ꝑemptio hosti¬
um: destructionem & damna¬
tionem designat impioꝵ. Abra
Benedictus dñs qui creauit cȩlũ
& terram qui te direxit in uulne¬
ra capitis principis inimicoꝵ
nr̃oꝵ quia hodie nomen tuum
tta magnificauit ut ñ recedat
laus tua de ore hominũ qui me¬
eccłie ñ recẽdet de ore hominum
qui memores sunt stũdii & oꝑis
eius. quȩ ꝑdilectionẽ di & proxi¬
mi p̃sentes tͥbulationes secura su¬
stinet. fide plena. & spe firma. attẽ

Expanded text:
piscentia Judith, et voluit eam per libidinem suam violare . Persecutores Ecclesiae, integritatem ejus concupiscunt corrumpere. Judith, in castris Holophernis non est polluta escis gentilibus, et sanns non contaminatur idolorum sordibus. Judith gladio Holophernis caput illius abscidit, et sancta Ecclesia hostes suos , post victoriam cum suis celebravitangelis. Fugatio sive peremptio hostium destructionem et damnationem designat impiorum. AbrBenedictus Dominus qui creavit caelum et terram, qui te direxit in vulnera capitis principis inimicorum nostrorum; quia hodie nomen tuum ita magnificavit, ut non recedat laus tua de ore hominumrecedet de ore hominum, qui memores sunt studii et operum ejus, quae per dilectionem Dei et proximi praesentes tribulationes secura sustinet, fide plena et spe firma, atte
Abbreviated transcription (Latin):
lofernes qd̾ filii ifrł p̃pararent se
ad resistendum. uocauit om̃s pͥner¬
pes moab. & duces ammon: & dix̃
eis. Dicite mͥ quis sit ppłs iste qui
montana obsidet. Sic querere so¬
lent ꝑsecutores ab inuicẽ. quisint.
quantȩ constantiȩ fideles. qui sibi
uerbo uł facto resistere p̃sumant.
Tunc achior dux omĩum filiorum
ammon: respondens ait. Si digne¬
heretici designantur: qui licet ꝑ
omia uiam i̾tatis ñ teneant. ta¬
men in doctrina sua multa uera p̃¬
dicant: que nr̃e fidei concordanit.
Hii contra eccłiam catholicam pug¬
nant. si ratione suꝑati uĩtatem
omĩno ñ celant. Heretici enim bo¬
nis mala ꝑmiscent. quiasi semꝑ
maladicerent latere ñ possent. si¬
cut qui ueneni poculum porrigit
labrum calicis melle tangit: ut
qd dulce ẽ pͥmo sentiatur. ne quõd
in ortiferuinẽ timeat᷑. Aliqnͣdo tam̃
correcti saluantur sicut achior ui¬
dens uictoriam iũditħ associatus

Expanded text:
lophernes, quod filii Israel praepararent se lophernes, quod filii Israel praepararent se ad resistendum, vocavit omnes principes Moab et duces Ammon, et dixit eis: Dicite mihi, quis sit populus iste, qui montana obsidet? Sic quaerere solent persecutores ab invicem, qui sunt tantae constantiae fideles, qui sibi verbo vel facto resistere praesumunt. Tunc Achior dux omnium filiorum Ammon, respondens, ait: Si dignehaeretici designantur, qui licet per omnia viam veritatis non teneant, tamen in doctrina sua multa vera pdicant, quae nostrae fidei concordant. Hi contra Ecclesiam catholicam pugnant, sed ratione superati veritatem omnino non celant, haeretici enim bona malis permiscent; quia si semper mala dicerent, latere non possent; sicut qui veneni poculum porrigit, labrum calicis melle tangit, ut quod dulce est, primo sentiatur, ne quod mortiferum est timeatur. Aliquando tamen corre ti salvantur, sicut Achior videns victoriam Judith, consociatus
Abbreviated transcription (Latin):
lib eiꝰ qd̾ faciunt oeteris gentib.
Tunent ne eccłia in inferiori par¬
te expugnetur. & sic aliq̃d detri¬
mentum sui patiatur. Mictunt
insamariam.l. ineos qͥ custõdire
debent se & alios ꝑ monita salu¬
tis. ne ꝑ aditum prauȩ delectatio¬
nis p̃beant hostib ingressum ad
untima cordis. ꝑ circuitum mit¬
conscendunt & muniunt sublimi¬
tates ingenioꝵ. & sensuum sp̃uali¬
um. Muris cͥcuindant uicos. dum
fide & uͥtictib confirmant fideles¬
sͥ commissos. Frumenta congregãt
in p̃parationẽ pugnȩ. dum stũdiosi¬
us inteñdunt lectionib & mẽdita¬
tionib sacrȩ scͥpture. Sacerdos qͦ
dnũi eliachim scribit ad uniũsos: dũ
spũalis p̃latꝰ om̃s erũdit ut obtine¬
ant ascensus montiũ .i. ardiutatem
uirtutũ. & angustum tt custõdiãt
.i. subtiles animȩ sensus diligent̃
obseruent. filii autẽ isrł omĩa ques
tis maioris obẽdiunt. Audiens ho¬

Expanded text:
libus ejus quod faciunt caeteris gentibus. libus ejus quod faciunt caeteris gentibus. Timent ne Ecclesia infirmiori parte expugnetur, et sic aliquod sui detrimentum patiatur. Mittunt in Samariam, id est in eos qui custodire se debent et alios, monita salutis, ne per aditum pravae delectationis, praebeant hostibus ingressum ad intima cordis. Per circuitum mitconscendunt et muniunt subtilitatem ingeniorum et sensuum spiritualium. Muris circumdant vicos, dum fide et virtutibus confirmant sibi fideles commissos. Frumenta congregant in praeparationem pugnae, dum studiosius intendunt omnibus lectionibus et meditationibus sacrae Scripturae. Sacerdos quoque Domini Eliachim scribit ad universos, dum spiritualis praelatus omnes erudit, ut obtineant ascensus montium, id est arduitatem virtutum, et angustum iter custodiant, id est subtiles animae sensus diligenter observent. Filii autem Israel omnia, qutis majorum obediunt. Audiens Ho
Abbreviated transcription (Latin):
paciamur. Mesopotamia inter¬
pretatur eleuatiosyria sublimiᷤᷤ
sobal uana. libia intrantes. cilica
cetus uł luctus. Principes gͥ regi¬
onum istarum quilegatos suos
ad holofernẽ ꝓ pace miserunt. sig
reconciliaristũdent: ut mortis peri¬
culum & uoluptatis detͥmentum
euãdere possinit. De quib dr. Qui
uult amicus huiꝰ scli ẽẽ: inumicus
cdi constituit᷑. In his enim solliectu¬
dohuiꝰ scłi & fallatia diuitiarum
suffocat uerbũ. & fructum ñ facit.
hii enim scdm nomina harum ꝓ¬
uinciarum suꝑbia excollunt᷑. uaui¬
tatem secuntur. terramduab uiis
ingrẽdiuntur. & cetui lugentium.
uł luxuriȩ sue penas lugentiu
inunferiio sociabunt᷑. uͥ ad calorẽ
nimium tͣnͣsibunt ab aqͥs niuiũ.
& uermis eoꝵ ñ moriet. & ignis
eoꝵ ñ extinguet᷑. Tunc audientes
filii isrł hec qͥ habitabant terrã
iuda: tumuerunt ualde a facie eiꝰ.
Sic tempore ꝑsecutionis timent
electi. ne diabolus & ꝑsecutores ab
eo directi hoc faciant eccłiȩ & fide¬

Expanded text:
acimus  . Mesopotamia interpretatur elevatio; Syria, sublimis; Sobal, vanum; Libya, intrantes; Cilicia, caetus vel luctus. Principes igitur regionum illarum, qui legatos suos ad Holophernem pro pace miserunt, signsecutoribus student ut mortis periculum et voluptatis detrimentum evadere possint. De quibus dicitur: Qui vult amicus hujus saeculi esse, inimicus Dei constituitur. » In his enim solli itudo hujus saeculi, et fallaci divitiarum suffocat verbum, et fructum non facit, hi enim secundum nomina harum provinciarum superbia extolluntur, vanitatem sequuntur: terram duabus viis ingrediuntur, et coetum lugentium vel luxuriae suae poenas luentium in inferno sociabuntur: ubi ad calorem nimium transibunt ab aquis nivium, « et vermis eorum non morietur, et ignis non exstinguethaec filii Israel, qui habitabant terram Juda, timuerunt valde a facie ejus . Sic tempore persecutionis timent sancti, ne diabolus et persecutores ab eo directi faciant hoc Ecclesiae et fide
Abbreviated transcription (Latin):
congregare. uenit estus ꝑsecuti¬
onis suꝑ caput .i. diuinitatem¬
eius. caput enum xp̃i łs ẽ. Inde
enũ maxime scandaliz abantur
uider: qd se ẽẽ filiũ di dicebat.
Unde scriptum ẽ. facis te ipsũ
dm̃. Huiꝰ sponsa ablato sponso.¬
leuinio & orationi oꝑam dat usq
ad consuminationẽ scłi: nec errori
titũdiunẽ agg̃gauit. Dixit iudich
ad p̃sbiteros. Quõd ẽ uerbum in
quo consensit orias ut trãdat ci¬
uitatem assyriis. si intra .uͣ. dies
ñ uenerit nob̃ ad iutorium: Et
qui estis uos qui tẽptatis dñm:
Nonẽ iste sermo qui miscdiam ꝓ¬
uocet: si potius iram excitet &ᷤ fu¬
rorem accendat. Posiustis uos tẽ¬
pus miserationis dñis & in arbi¬
trium urm diem constitustis ei.
Nec tempus nec modum p̾scribe¬
re debemus: s magis arbitͥo eiꝰ
cuncta relinquamꝰ. Unde quidã
dei sicut uis sicut scis miserere
mei. Regnum di tantũ querere
debemus. & cetera adicientur no¬
bis. Presens uita sit fidelib in u¬

Expanded text:
ngregare. Venit aestus persecutionis super caput, id est Divinitatem. Caput enim Christi, Deus . Inde enim maxime scandalizantur Judaei, quod se esse Filium Dei dicebat . Unde scriptum est: Facit seipsum Deum. Hujus sponsa, ablato sponsojejunio et orationi operam dat usque ad consummationem saeculi, nec erroribtitudinem congregavit. Dixit Judith ad presbyteros: Quod est verbum in quo consentit Ozias, ut tradat civitatem Assyriis, si intra quinque dies non venerit nobis adjutorium? Et qui estis vos, qui tentatis Dominum? non est iste sermo qui misericordiam provocet; sed potius iram excitet, et furorem accendat. Posuistis vos tempus miserationis Domini, et in arbitrium vestrum constituistis ei! Nec tempus, nec modum Domino praescribere debemus; sed magis arbitrio ejus cuncta relinquamus. Unde quidam Dei, sicut vis, et sicut scis, misemei . » Regnum tantum Dei quaerere debemus, et omnia adjicientur. Praesens vita sit fidelibus in u
Abbreviated transcription (Latin):
in multitũdine magna ut conte¬
rat & int̾ficiat. & tab̾naculum su¬
um suꝑ montẽ inclitũ &e scmponat.
ubidiuinit᷑ contͥtus corruat. Hic ẽ
bestia cui iuxta apocalypsim draco
uirtutẽ & potentiã suam dabit. ut
adorent om̃s draconẽ. qui bestiȩ de¬
holofernes fines assyrion uenit
ad magnos montes ange. qui st̃
a sinstro ciliciȩ. asceñditq omĩa
castella eoꝵ. & obtinuit omnẽ mu¬
nitionem. Effregit autẽ cuitatẽ
opinatissimã melothi. p̃dauit u
om̃s filios tharsis. ꝑ diũsas ꝓiun¬
cias. & nomina locoꝵ. quȩ in hy¬
storia continent᷑. ꝑson ariu diffĩe¬
tiones grãduum & dignitatũ de¬
sͥ di abolus aliquã partẽ. nec pug¬
ne formĩdat difficultatẽ. s grandiᷤᷤ
potentiȩ. grandem certat efficere
runam. Tunc miserunt legatos
suos uniũsarum urbiũ & ꝓuinci¬
arum reges ac pͥncipes syriȩ scił.
mesopotamiȩ & syrie sobal. & li¬
bie atq ciliciȩ. qui uenientes ad
holosernem dixcerunt. Desinat

Expanded text:
 multitudine ut conterat, et interficiat, et tabernaculum suum super montem inclytum, et sanctum ponat, ubi divinitus contritus corruat. Hic est bestia cui, juxta Apocalypsim, draco virtutem et potentiam suam dabit : ut adorent omnes draconem, qui bestiae taHolophernes fines Assyriorum, venit ad magnos montes Ange, qui sunt a sinistro Ciliciae, ascenditque omnia castella eorum, et obtinuit omnem munitionem. Effregit autem civitatem opinatissimam Melothi, praedavitque omnes filios Tharsis, et filios Iciae, et nomina locorum quae in historia continentur, personarum distinctiones et graduum dignitates desibi diabolus magnam partem, nec pugnae formidat difficultatem; sed grandis potentiae grandem certat efficere ruinam. Tunc miserunt legatos suos universarum urbium, et provinciarum, reges ac principes, scilicet Mesopotamiae, et Syriae, et Sobal, et Libyae, atque Ciliciae, qui venientes ad Holopher
Abbreviated transcription (Latin):
os eiꝰ. & esce eiꝰ electe. S quamius
multos suꝑet. a multis contẽnit᷑.
Uñde d̃r. Om̃s uno ore contͣdixert̃.
Tunc indignat᷑ nabugõdonosor.
uocauit holofernẽ pͥncipẽ miliciȩ
suȩ. & p̃cepit ei ut omnẽ terram
suo subuigaret imꝑio. Holofer¬

Expanded text:
os suum, et escae ejus electae . Sed quamvis multos superet, a multis tamen contemnitur. Unde dicitur: Omnes uno ore contra dixerunt. Tunc indignatus Nabuchodonosor vocavit Holophernem principem militiae suae et praecepit ei, ut omnem terram suo subjugaret imperio . Holopher
Abbreviated transcription (Latin):
flumen iordanem usq ierłm: & om¬
nem t̾ram iesse qͦusq ꝑueniatur ad
montem ethyopie. Diabolus ꝑ diũ¬
sas ꝓuincias legatos mictit. cum
turbam malignoꝵ sp̃uũ ad seducẽ¬
dasgentes ꝑ cotum orbem disꝑgit.
nec parcit dignitati nec honori. õ
nes ad gehennam trahere cupit. &¬
facere socios ꝑditionis. fideles qͦ
securos ẽe ñ patitur. quiꝑ iordani
nomen & ierłm significant᷑: nec
satis ẽ ethucos absorbere. nisi etiã

Expanded text:
ordanem usque Hierusalem: et omnem terram Jesse, quousque perveniatur ad montes Aethiopiae. Diabolus per diversas provincias legatos mittit, cum turbas malignorum spirituum ad seducendas gentes per totum orbem dispergit; nec parcit dignitati, nec honori: omnes enim ad gehennam trahere cupit et facere socios perditionis. Fideles quoque securos esse non patitur, qui per Jordanis nomen et Hierusalem significantur. Nec satis
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾iam habet opus conlitionis.
saera uͦ scͥptura mat̾iam habet o¬
pus restaurationis. Primũ factũ
ẽ ut stanti homini subeẽt. Scolisi
factum ẽ ut lapsum erigeret. Et
sacra quide scriptura ut ad ma¬
teriam suã tracdanoła competen¬
tius accẽdat. primũ opꝰ conolitio¬
nis cõmemorat. Sicut namꝙ sp̃e
humanus ꝓpt̾ d̃m. & sicut corpus
ꝓpter sp̃m. ita factus ẽ mundꝰ ꝓp¬
ter corpus ut mundꝰ seruiret cor¬
pori. corpus sp̃ũi. sp̃c creatori. Nec
posset eloquiũ sacrũ reꝑationẽ
homuuis sine eiꝰ lapsu. nec eius

Expanded text:
iam habet opus conditionis. Sacra vero Scriptura materiam habet opus restaurationis. Primum factum est ut stanti homini subesset. Secundum factum est ut lapsum erigeret. Et sacra quidem Scriptura, ut ad materiam suam tractandam competentius accedat, primum opus conditionis commemorat. Sicut namque spiritus humanus propter Deum, et sicut corpus propter spiritum, ita factus est mundus propter corpus, ut mundus serviret corpori, corpus spiritui, spiritus Creatori. Nec posset eloquium sacrum reparationem hominis sine lapsu, nec ejus
Abbreviated transcription (Latin):
erum consũmat. gratum ołosa¬
crificium immolat. quia quisqͥs
has tres uͥtutes habet totum dõ
placet qͥcqͥd oꝑatur aut exercet.
Debemus autẽ offerre ouem ꝑ in¬
nocentiam. agnum ꝑ mundiciã.
⁊ cetera quȩ de sacͥficiis supra st̃
exposita. S hȩc omĩa sunt abho

Expanded text:
rum consummat, gratum Deo sacrificium immolat; quia quisquis has tres virtutes habet. Deo placet quidquid operatur, aut exercet. Debemus autem offerre ovem per innocentiam, agnum per munditiam, et caetera, quae de sacrificiis sunt supra exposit
Abbreviated transcription (Latin):
hominum. de duobus testam̃tis xi¬
etꝰ testam̃tum significat no¬
gratia dataẽ die quinquagesima
pꝰ resurrectionem dñi. Lex data ẽ
in monte excelso: gr̃a data ẽ sursũ
in cenaculo. Lex data ẽ in fulgoribꝰ
igneis. gr̃adata ẽ in linguis igne

Expanded text:
XIII. De duobus Testamentis. Vetus Testamentum, significat Nogratia data est die quinquagesimo post resurrectionem Domini. Lex data est in monte excelso; gratia nata est sursum in coenaculo. Lex data est in fulgoribus igneis, gratia data est in linguis ignei
Abbreviated transcription (Latin):
gitationes. ꝑ cȩlestia desideria sur¬
sum uolantes. Animalia seꝑan¬
tur. quia bona oꝑa quȩ in reb t̃¬
renis proximis exhibentur. per
multa negocia duũduntur. aues
autem minime duuiduntur. qͥa
cogitationes contemplatiuȩ ad
solam intentionẽ suꝑnȩ uisionis
eriguntur. Uolueres sacrificio
insidiantes demones sunt: siue
immundȩ cogitationes quas in¬
stantia orationis & cautela discre
ne tantũ ext̾ius. quȩ sacramen¬
tum ẽ. aliȩ duȩ quȩ sunt res et
uirtus sacramenti. altera quȩ
fit in p̃senti. quando anima ꝑ
depositionẽ iniqͥtatis circumci¬
ditur. altera quȩ in futuro fiet.
qͣnͣdo ꝑ depositionẽ corruptionis
corpus circumcidetur. Prima
gͥ ẽ in carne. scoła in mente: ter¬
cia in corpore. Octonarius uͦ in
sacra scͥptura aliqͣndo tempus
resurrectionis significat. quõd
post p̾sentem quȩ septem dieb
currit uitam sequitur. aliqũ
tempꝰ gr̃ȩ. in quo quasi post sab¬
batum legis et̾na bona seruiẽ¬

Expanded text:
gitationes, quae per coelestia desideria sursum volant. Animalia separantur, quia bona opera, quae rebus terrenis proximis exhibentur, per multa negotia dividuntur. Aves autem minime dividuntur, quia cogitationes contemplativae ad solam intentionem supernae visionis eriguntur. Volucres sacrificio insidiantes daemones sunt sive immundae cogitationes, quas instantia orationis et cautela discretne tantum exterius, quae sacramentum est . Aliae duae, quae sunt res et virtus sacfit in praesenti, quando anima per depositionem iniquitatis circumciditur; altera quae in futuro fiet, quando per depositionem corruptionis corpus circumcidetur. Prima igitur est in carne, secunda in mente, tertia in corpore. Octonarius vero in sacra Scriptura aliquando tempus resurrectionis significat quod post praesentem quae septem diebus currit vitam sequitur, aliquando tempus gratiae, in quo quasi post Sabbatum legis, aeterna bona servien
Abbreviated transcription (Latin):
cłm sensum autẽ tropologi¬
cum abraham quelibet fide¬
lis est anima. quȩ offert deo sacri¬
ficium scilicet iusticiȩ fructum.¬
Offert animalia ĩdest bona oꝑa
quȩ circa t̃rena negotia uersant᷑.

Expanded text:
m sensum tropologicum, Abraham est quaelibet fidelis anima quae offert Deo sacrificium, vel justitiae fructum. Animalia, id est opera bona, quae circa terrena negotia vers
Abbreviated transcription (French):
enos. cainam. malaleel. larech.
enoch. matusalam. lamech. noe.
sem. arphaxat. Sale. heber. falec.
reu. saruch. nachor. thare. abrahã.
ysaac. lacob. leui. caath. amram:
abimelech. tola. iahir. gepte. abes¬
san. achialon. lap̃don. sanson hely¬
samuel. Reges. iiii.
aul. cdauid. salomon. roboam.
abia. asa. iosaphath. Ioram.
ararias. athalia. Ioas. amasias.
orias. Ioathas. achar. ezechias.
manasses. amon. Iosias. ioachat.¬
ioachim. ioachim. sedechias. e¬

Expanded text:
Enos, Cainam, Malaleel, Jared, Enoch, Mathusalem, Lamech, Noe, Sem, Arphaxad, Sale, Heber, Phaleg, Reu, Sarug, Nachor, Thare, Abraham, Isaac, Jacob, Levi, Caath, Amram. Abimelech, Thola, Iayr, Iepthe, Abiessan, Achialon, Labdon, Samson, HelySamuel. XXVIIII.Saul, David, Salomon, Roboam, Abia, Asa, Josaphat, Joran, Azarias, Athalia, Joas, Amasia, Ozias, Joathas, Achas, Ezechias, Manasses, Amon, Josias, Joatham, Joachim, Sedecias.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ isrł ñ constituit seriure quẽ¬
quam: si erant uiribellatores &¬
ministri eiꝰ. & pͥncipes & duces. U
prium seruitium. Tales licet in
tempore de reb suis solatia p̾bẽt.
Eos qui ñ ancille filii sunt si libere¬
re. neminẽ cerimonias uetĩs legis
temporib noui testam̃ti serua
re. s bellatores ẽẽ. qͥ contͣ sp̃uales
neqͥtias scuto ficłi. & glãdio sp̃c
dimicent. & ministros suos fieri.
Hoc ẽ sp̃uale obseqͥum in bonis
oꝑib Sibi p̾bere & pͥncipes & du¬
& carnis lascuuam doment. siue
ut subditos S bene regant. & in
semitis iusticiȩ ducant..¬

Expanded text:
autem Israel non constituit servire quemquam. Sed erant viri bellatores ministri ejus, et principesroprium negotium. Tales licet in aesenti tempore de rebus suis solatia praebent aliis. Qui non ancillae filii sunt, sed liberre, neminem caeremonias veteris legis temporibus Novi Testamenti servare; sed viros bellatores esse, qui contra spirituales nequitias scuto fidei et gladio Spiritus dimicent, et ministros suos fieri, hoc est, speciale obsequium in bonis operibus sibi praebere, et principes et du carnis lasciviam doment, sive ut subditos sibi bene regant, et in semitam justitiae ducant.
Abbreviated transcription (Latin):
xiuit de aina fitia iacob.¬
dina ut inderet mulieres re¬
gionis illiꝰ. & corrupit eam sichem.
animã reb ext̃iorib nimis inten¬
tam. Regio ciuꝰ mulieres dina ui¬
dere concupuut mundũ designat.
Mulieres expͥmunt animas diũ¬
sis modis emollitas. sichem diabo

Expanded text:
xivit Dina filia Jacob, ut videret mulieres regionis illius; et corrupit eam Sichem, animam, rebus exterioribus nimis intentam. Regio, cujus mulieres Dina videre cupivit, mundum designat. Mulieres, exprimunt animas diversis vitiis emollitas. Sichem diabo
Abbreviated transcription (Latin):
Pentilus cometes. De regno.¬
Satheniensiũ a cycrope pͥ¬
sionem isrł de egypto. usq u ã¬
ction. Erictonius. Pandion. cui
filiȩ ꝓmne ⁊ philomena. Ericte¬
us. eicrops erictei. Pandion cicͦ¬
pis. Egeus pandionis. Theseus
egei.Menesteus. demophon the¬
sei. Oxintes. Ophiclas. Thimo¬
stes. Melant᷑. Cedrus melanthi.
hucusq reges. Post hȩc autem
principes constituti sunt. quoꝵ
singłi principatũ usq ad finẽ
uite tenuerunt. Medrus. chod̾
acastus. Arcippus. Thersippus.
forbas. megaoles. diognetus. fẽ¬
redus. Arifron. tespieus. agame¬
stor. Aeschilus. Almeon. Carops.
aesimedes. elidicus. hiponieneᷤ.
leoerates. Absander. Eurixias.
post hȩc annui pͥncipes atheniᷤᷤ
constituti sunt nouem ex nobi
lib ciuitatis. De regnolacedemo

Expanded text:
. De regnoAtheniensium a Cecrope resionem Israel de Aegypto usqction, Ericthonius, Pandion, cujus filiae Progne et Philomena, Erictheus, Cecrops Ericthei, Pandion Cecropis, Aegeus Pandionis, Theseus Aegei, Menesteus, Demophoon Thesei, Oxintes, Aphicitas, Thimotes, Melanthus, Codrus Melanthi. Hucusque reges; posthaec autem principes sunt constituti, quorum singuli principatum usque ad finem vitae tenuerunt, Medrus Codri, Acastus, Archippus, Theusippus, Phorbas, Mezades, Diognetus, Pheredus, Ariphron, Thespieus, Agamestor, Aeschilus, Almeon, Carops, Aesimedes, Elidicus, Hippomenes, Leocrates, Absander, Eurixias. Post haec annui principes Athenis constituti sunt novem ex nobilibus civitatis. CAP. XIV. De regno Lacedaemo
Abbreviated transcription (Latin):
& reliquerunt eum. Cum enĩ uir¬
tutes hominẽ ole serunt que eum
defendere debuerant. in planicie
iericho capitur .i. indefectione car¬
nalis sensus. Iericho enim int̃pre¬
tatur luna: & significat defectũ
carnis. filios sedechie occidit corã¬
eo. & ocłos eiꝰ ꝙ effodit. Rexbaby¬
lonis diabolus ẽ possessor intunȩ
confusionis. qͥ pͥus filios intuentis¬
ante ocłos patris trucidat. quia
sepe sic bona oꝑa int̾ficit. ut hec¬
se amittere ipse qui captꝰ ẽ animꝰ
dolens cernat. Nam gemit plerũ
derat. ñ tam̃ uͥtutis brachiũ con¬
tra regem babylonis leuat.Sec
dum uidens nequiciȩ ꝑpetͣcione per¬
cutitur. ad hoc qndoq peccatuisu
p̃ducitur ut ipso qͦ rationis lumi¬
tie lumentollit. Quõd recte sede¬
chias in reblata patitur. Reblata
quippe. multa int̾pretatur. quia
qnͣdoq ei lumen rationis claudit᷑.
qui prauo usu & iniqͥtatis sue mł¬
titũdine grauatur. O e nabuxar¬

Expanded text:
et reliquerunt eum. Cum enim virtutes hominem deserunt, quae eum defendere debuerant, in planitie Jericho capitur, id est in defectione carnalis sensus. Jericho enim interpretatur luna, et significat defectum carnis. Filios autem Sedechiae occidit reffodit. Rex quippe Babylonis, diabolus est, possessor intimae confusionis. Qui prius filios ante intuentis oculos patris trucidat, quia saepe sic bona opera interficit, ut se amittere ipse, qui captus est animus, dolens cernat. Nam gemit plerumqderat, nec tamen virtutis brachium contra regem Babylonis levat. Sed, dum videns nequitiae perpetratione percutitur, ad hoc quando peccati usu perducitur, ut ipso quoque rationis lumitiae lumen tollit. Quod recte Sedechias in Reblatha patitur. Reblatha quippe multa haec interpretatur. Ei enim quandoque et lumen rationis clauditur, qui pravo usu ex iniquitatis suae multitudine gravatur. Haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
cio scẽ eccłiȩ contemplatur ꝑ spẽm
quod credit ꝑ fidem. nec adhuc
iudet rem ad qmͣ tendit ꝑ spem.
S in generali resurrectione rece¬
dente nocte p̃sentis ignorantiȩ.
illucescet dies cognitionis ꝑfec¬
congregatis
omnib
creaturis ra¬
tiona¬
debit
omnis oculus.
quando
s illuminabit
Tunc ueniente dño cum omnib
scĩs suis erit lux magna. quia
reꝓbis amara. tribulabitur ibi
fortis. Dies irȩ damnandis erit
dies illa. dies tri. & an. di. ca.¬

Expanded text:
cio sanctae Ecclesiae contemplatur per speciem cio sanctae Ecclesiae contemplatur per speciem quod credit per fidem; nec adhuc videt rem ad quam tendit per spem; sed in generali resurrectione recedente nocte praesentis ignorantiae illucescet dies cognitionis perfeccongregatis omnibus creaturis rationadebit omnis oculus, quando Deus illuminabit Tunc veniente Domino cum omnibus sanctis suis erit reprobis amara, tribulabitur ibi fortis . Dies irae damnandis erit dies illa, dies tribulationis
Abbreviated transcription (Latin):
dies illi cognitionis oritur. quia re¬
cẽdente anima de corpore. & meritũ
& p̃mium suum simul & clare cõ¬
templabitur. In istius diei matu¬
tino multum ẽ timendum huma¬
no sp̃u. ne a crudeli sennacherib
impetatur. & ꝓ peccatis suis ad
terram ultimam. ad infernum ui¬
delicet abducatur. In morte nam¬
q solet diabolus miseram animã
cũsus satellitib cͥcumdare. & undi¬
ꝙ coangustare. & si licentia s det᷑
ad istam terram ꝓsternere. Dñe
esto brachium nr̃m in hoc mane.
salus nr̃a in tempore tantȩ tribu¬
lationis. Cercium mane siue tẽ¬
pus tribulationis ẽ dies uniuer¬
salis resurrectionis. Quamdiu nã¬
ꝙ genus humanum in p̃senti scło
demoratur. magna nocte ignoran¬
tiȩ tegitur. Nondum enĩ scire po¬
test quamdiu mundus subsistat.
uł quandofinem accipiat. Non¬
dum nouit qui sint saluandi. qͥ
damnandi. nec uidet p̾̃mia bo¬
norum nec penas maloꝵ. nec cõ¬

Expanded text:
dies illi cognitionis oritur, quia redies illi cognitionis oritur, quia recedente anima de corpore et praemium et meritum suum simul et clare contemplatur. In istius diei matutino multum est timendum humano spiritui, ne a crudeli Sennacherib impetatur, et pro peccatis suis ad terram ultimam, ad infernum videlicet abducatur. In morte namque solet diabolus miseram animam cum suis satellitibus circumdare, et undique coangustare, et si licentia sibi detur, ad istam terram prosternere. Domine, esto brachium nostrum in hoc mane, salus nostra in tempore tantae tribulationis. Tertium mane sive tempus tribulationis est dies universalis resurrectionis. Quandiu namque genus humanum in praesenti saeculo demoratur, magna nocte ignorantiae tegitur. Nondum enim scire potest quandiu mundus subsistat, vel quando finem accipiat; nondum novit qui sint salvandi, qui damnandi; nec videt praemia bonorum, nec poenas malorum; nec con
Abbreviated transcription (Latin):
pore tͥbulationis. ne diabolus euu¬
tatem scãm ꝑ temptationem fran¬
gat. fideles tuos ꝑ iniquitatẽ cap¬
tos abducat. Sodm mane siue tẽ¬
pus tͥbulationis ẽ post horam. si¬
ue etiam in ipsa hora mortis. Quã¬
diu homo uiuit quodammͦ in noc¬
te ẽ. quia ñ cognoscit multa que
post mortẽ cogniturus ẽ. Sicut nã¬
ꝙ dicit salomon sunt iusti atq
sapientes & oꝑa eoꝵ in mani di
sunt. & tñ nescit homo utrum a¬
more an odio dignus sit. s omna
in futurum seruantur. incerta. eo
qd̃ uniuersa eque eueniant iusto
&e inuisto. bono & malo. un molan¬
ti uictunas & sacͥficia contemnen¬
ti. sicut bonus sic & peccator. ut ꝑ¬
Et item. Nescit homo finem suũ.
s sicut pisces capuntur hamo:
sic homines capiuntur in tempo¬
re malo. cum eis suꝑuenerit. Et
apłs paulus. Nichil mͥ conscius sũ:
s non in hoc iustificatus sum. Qͥ
autem iudicat me dñs ẽ. Tegitur
gͦ homo nocte magnȩ iguorantiȩ
omnib dieb uitȩ suȩ. In morte uͦ

Expanded text:
tribulationis, ne diabolus civitatem sanctam per tentationem frangat, fideles tuos per iniquitates captos abducat. Secundum mane sive tempus tribulationis est post horam sive etiam in ipsa hora mortis. Quandiu homo vivit quodammodo in nocte est, quia non cognoscit multa, quae post mortem cogniturus est. Sicut namque dicit Salomon: Sunt justi, atque sapientes, et opera eorum in manu Dei sunt. Et tamen nescit homo utrum amore an odio dignus sit, sed omnia in futurum servantur incerta, eo quod universa aeque eveniant justo et injusto, bono et malo, immolanti victimas, et sacrificia contemnenti. Sicut bonus sic et peccator, ut pEt item: Nescit homo finem suum; sed sicut pisces capiuntur hamo, sic homines capiuntur in tempore malo, cum eis extemplo supervenerit . Et apostolus Paulus: Nihil mihi conscius sum, sed non in hoc justificatus sum. Qui autem judicat me, Dominus est . Tegitur ergo homo, nocte magnae ignorantiae omnibus diebus vitae suae. In morte vero
Abbreviated transcription (Latin):
b .xx. Interea cũ apud uideos cor¬
rupta eẽnt iura. legis & iuola¬
ta religio. deseruit eos duuna ꝓ¬
uĩdentia. & ñ solũ urgebant eos¬
romani. s & ipsi uit̃ se domesti¬
cis seditionib laborabant. Cuiꝰ
seditionis erant duo pͥncipes. qͦ¬
rum unus erat quidam ioh̃es iur
leius. popłi lues. doli callidus.
fallendi artifex. qui fallatiam
uirtutẽ putaret. elegantie duce¬
ret carissimos circũuenire. Alt̃
erat symon ñ dispar erudelitate
qmuis inferioi opũ quantitate.
Porro titus executor triumphi
paterni. cum manu ualida ab

Expanded text:
. Interea cum apud Judaeos corrupta essent jura legis, et violata religio, deseruit eos divina Providentia, et non solum urgebant Romani, sed et ipsi inter se domesticis seditionibus laborabant. Omnis seditionis erant duo principes, quorum unus erat quidam Joannes, vir levis, populi lues, doli callidus, fallendi artifex, qui fallaciam virtutem putaret, elegantiae duceret charissimos circumvenire. Alter erat Simon, non dispar crudelitate, amvis inferior opum quantitate. Porro Titus exsecutor triumphi paterni cum valida
Abbreviated transcription (Latin):
xuiii. ochi. usq ad septimũ alexandri.
& tunc egyptꝰ in potestatẽ grecoꝵ
uenit. Hac preterea tempestate
qua prefatus ochus in ꝑside reg¬
nauit ⁊ in egypto. breunius qͥ
apud senonensem urbem regna¬
bat cũ trecentis milib galloꝵ
ad italiam uenit. & eam usq ad
seuogalliam supͣ mare adriati¬
eum sitam occupauit. & ibi ab
inuicem separatisunt. Quoꝵ
centum milia delphos adeuntes.
grecoꝵ gladiis ꝑierunt. alia uͦ¬
centum milia intra greciam re¬
manentes pͥmũ gallo greci. po¬
stea uͦ galathȩ sunt appellati.
manserunt. ticinũq mẽdiola¬
num. ꝑgamũ ⁊ brixiã constru¬
entes: cisalpinȩ galliȩ nom̃ de¬
derunt. Unde gallia tͣnsalpina
uocitatur. Et hȩc de brenno si
ue gallis pauca lixisse suffici¬
at. Porro ocho successit arxes
filius eiꝰ. & arxi dariꝰ arxis filiꝰ.
num regnauit ptholoineus
lagi filius in alexandria egyp

Expanded text:
imo Ochi usque ad septimum Alexandri: et nunc Aegyptus in potestatem Graecorum venit. Hac praeterea tempestate, qua praefatus Ochus in Perside regnavit et in Aegyptio, Brennus, qui apud urbem Senonensem regnabat, cum trecentis millibus Gallorum in Italiam venit, et eam usque ad Senogalliam supra mare Adriaticum sitam occupavit, et ibi ab invicem separati sunt, quorum ad centum millia Delphos adeuntes Graecorum gladiis perierunt. Alia centum milia in Galatia ingressa, primum Gallogreci, postea vero Galatae appellata manserunt, Ticinumque, Mediolanum, Bergamum, et Brixiam constituentes, Cisalpinae Galliae nomen dederunt. Unde Gallia Transalpina, vocitatur. Et haec de Brenno, Gallis, et Gallis pauca dixisse sufficiat. Porro Ocho successit Arxes filius ejus, et Arxi Darius Arxis filius, num regnavit Ptolemaeus Lagi filius in Alexandria Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
iecit phase quod celebrauit.
iosias iolola terre & om̃s im¬
mundicias: & celebrauit dño pha¬
se. Quõd iosias eiectis idolis & un
gitur. moralit̾ docet ut pͥmum pͣ¬
gemus terram cordis nr̃i a uiciis.¬

Expanded text:
et phase quod celebravit. Ejecit Josias idola terrae et omnes immunditias, et celebravit Domino phase . Quod Josias ejectis idolis et omgitur, moraliter nos docet, ut primum purgemus terram cordis nostri ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
daiũd. rasit ꝙ dimidiam par¬
tem barbȩ eoꝵ & p̃cidit uestes eoꝵ¬
medias usq ad nates: & limisit
eos. Quõdcum nunciatũ eẽt da¬
uid: misit in occursum eoꝵ. Erant
enumiuri confusi u alde. turpiter.¬

Expanded text:
d, rasitque dimidiam partem barbae eorum, et praescidit vestes medias usque ad nates, et dimisit eos. Quod cum nuntiatum esset David, misit in occursum eorum: erant enim viri confusi turpiter
Abbreviated transcription (Latin):
helyas ꝓph̃as baal ad torreutẽ
cison qͥ int̾pretatur duricia eoꝵ &
uit̾ fecit eos ibi. Sic redemptor nr̃
aduenientẽ die iudicii mittet an¬
gelos suos & colligent om̃ia scanda¬
la de regno eiꝰ & mittent eos in stag¬
num ignis. ibi eruciabuntur. secũ¬
dum duriciam & impenitens cor
eoꝵ. Et facta ẽ pluiuia grandis post¬
quam xp̃c mortem gustauit. &¬
ritum de suꝑnis ad t̾ram misit.
qui nos a pẽccato mundaret &e spi¬
rituales fructus gignere faceret.

Expanded text:
Elias prophetas Baal ad torrentem Cison, qui interpretatur duritia eorum, et interfecit eos ibi . Sic Redemptor noster, adveniente die judicii, mittet angelos suos, et colligent omnia scandala de regno ejus, et mittent eos in stagnum ignis, ubi cruciabuntur secundum duritiam, et impoenitens cor eorum . Et facta est pluvia grandis. Postquam Christus mortem gustavit, ritum de supernis ad terram misit, qui nos a peccato mundaret, et spirituales fructus gignere faceret.
Abbreviated transcription (Latin):
phorus imꝑiũ arripuit. Post ꝯ¬
stantinum magnũ sedes qui¬
dem imꝑii apũd constantinopo¬
lim erat. pro eo q̃d ipse piissimꝰ
legium romanȩ sẽdis beato pe
nentib. in ꝑpetuũ relinquens.
apud eandem urbem sͥ seolem
unpialem statuerat. dignitate
tamen romani imꝑatores appel¬
lati sunt. usq ad illũd tempus
quo romanũ imꝑiũ ad reges
francoꝵ tͣnslatum ẽ. Postea enĩ
hi qui apud constantinopolim
imꝑabant solo impii nomine
retento. grecoꝵ potius imꝑato¬
res appellati sunt. Exinde autẽ

Expanded text:
phorus imperium arripuit. Post Cphorus imperium arripuit. Post Constantinum Magnum sedes quidem imperii apud Constantinopolim erat, pro eo quod ipse piissimus legium Romanae sedis beato Petnentibus in perpetuum relinquens apud eamdem sibi urbem sedem imperialem statuerat; dignitate tamen Romani imperatores appellati sunt usque ad illud tempus quo Romanum imperium ad reges Francorum translatum est. Postea enim ii qui apud Constantinopolim imperabant, solo imperii nomine retento Graecorum potius imperatores appellati sunt. Exinde aute
Abbreviated transcription (Latin):
bulgares. s uictus ab eis rẽdiit
ad urbem. multis amissis. Qua
de requidam principũ contra
eum indignati. nicephorũ filiũ
aui sui constantini parabant un¬
patorem facere. Qd̃ ut comꝑit
constantinus eundem statim ni¬
lingius pͥuauit. Alexium qͦ pa¬
tricium armenioꝵ luminib or¬
bauit. d & uxorem suam noĩe
mariam monacham fieri coegit.
& theodothem cubiculariam su¬
am coronauit augustam. Interea
uͦ hyrene munerib & possessio¬
nib. s cepit conciliare duces. &
principes regni. ita ut a sius do¬
mesticis augustus sedo compre¬
henderetur. Consiliarii namq
matris eiꝰ eũ oculis pͥuauerunt.
tam nequit̃ ut statun cruciatũ
mors sequeret᷑. sicq scđo imꝑa¬
uit hyrene. uno ferme quinquẽ¬
nio. Sub hoc tempore imꝑium
romanum ad reges francoꝵ tͣns¬
latum ẽ. karolo magno filio pi¬
pini pͥmo imꝑatore facto. In cõ¬
stantinopoli uero regnũ grecoꝵ
ꝑmansit. & post hẏrenem nice¬

Expanded text:
Bulgares; sed victus ab eis rediit Bulgares; sed victus ab eis rediit ad urbem multis amissis. Qua de re quidam principum contra eum indignati, Nicephorum filium proavi sui Constantini parabant imperatorem facere. Quod ut comperit Constantinus, eumdem statim Nilinguis privavit. Alexium quoque, patricium Armeniorum, luminibus orbavit. Sed et uxorem suam, nomine Mariam, monacham fieri coegit, et Theodoram cubiculariam suam coronavit Augustam. Interea vere Irene muneribus et possessionibus coepit sibi consiliare duces, et principes regni, ita ut a suis domesticis Augustus secundo comprehenderetur. Consiliarii namque matris ejus cum oculis privaverunt tam nequiter ut statim cruciatum mors sequeretur. Sicque secundo imperavit Irene, uno fere quinquennio. Sub hoc tempore imperium Romanum ad reges Francorum translatum est, Carolo Magno filio Pippini primo imperatore facto. In Constantinopoli vero regnum Graecorum permansit, et post Irenem Nice
Abbreviated transcription (Latin):
gͣ cũ matre sua hyrene rene.
romanum sortitus imꝑiũ anno
imꝑauit anius .x. Hic facta pace
cum arabib. ꝑ stauratiũ patͥciũ
De selauis tumphauit. Hac p̃tẽa
tempestate direxit hyrene sacel¬
larium suũ ad karoliun regem
francoꝵ. q̃d̾ filiam suam nuptã
traderet imꝑatori constantino
filio suo. s hoc postinodum irri¬
tum fecit. Nam anno unꝑii con¬
stantini & hyrenȩ .x. excitauit
diabolus liuorem discordiȩ inter
ipsam hyrenem & filium eiꝰ imn¬
ꝑatoren. & sepsit eum custõdia.
imꝑauitq annis .u. Quib exple¬
tis armenioꝵ fretus auxilio filiꝰ
eius rursus recepit imꝑium. Qd̃
ubi resũpsit: mox stauratium
patͥcium & heticũr ꝓthospata¬
rium matris suȩ amicos. om̃sq
simul spadones eius domesticos
in exilium mifit. Ipsam tam̃ lo¬
cauit cũ affluentia copiosa in pa¬
latio eleutherii. q̃d ipsa ẽdifica¬
uerat. & in quo pecunias mul¬
tas absconderat. Postmõdum uͦ
mouit exercitum suũ adũsus

Expanded text:
ur cum matre sua Irene Romanum sortitus imperium anno peravit annis decem. Hic facta pace cum Arabibus per Stauratium patritium de Sclavis triumphavit. Hac praeterea tempestate direxit Irene sacellarium suum ad Carolum regem Francorum, ut filiam suam nuptam traderet imperatori Constantino filio suo, sed hoc postmodum irritum fecit. Nam anno imperii Constantini et Irenes decimo excitavit diabolus livorem discordiae inter ipsam Irenem et filium ejus imperatorem, et sepsit eum custodia, imperavitque annis quinque. Quibus expletis, Armeniorum fretus auxilio filius ejus rursus recepit imperium. Quod ubi resumpsit, mox Stauratium patricium, et Heticium protospatarium matris suae amicos, omnesque simul spadones ejus domesticos in exsilium misit. Ipsam tamen locavit cum affluentia copiosa in palatio Eleutherii, quod ipsa aedificaverat, et in quo pecunias multas absconderat. Postmodum vero movit exercitum suum adversus
Abbreviated transcription (Latin):
ra dei in miscołiam uersa ẽ. & e¬
milianus tyrannus apũd magũ¬
ciacum cũ res nouas moliretur
occisus est. & marius qui in gal¬
inuaserat. int̾fectus ẽ. & uictori¬
nus cesar a galliis creatꝰ opp̃ssus
est. In oriente quoꝙ ꝑ odenatũ
uicti ꝑse. & defensa syria ꝙ re¬
cepta ẽ mesopotamia. Deniq
galienus imꝑator claudio succe¬
dente defunctus est. xu.iiii.
De claudio

Expanded text:
ra Dei in misericordiam versa est; et Aera Dei in misericordiam versa est; et Aemilianus tyrannus, cum apud Maguntiacum res novas moliretur, occisus est; et Marius, qui in Galinvaserat, interfectus est; et Victorinus, Caesar a Gallis creatus, oppressus est. In Oriente quoque per Odenatum victi Persae, et defensa Syria, et recepta etiam Mesopotamia. Denique Galienus imperator Claudio succedente defunctus est. CAP. XIX. De Claudio