comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carnem suam tanꝙͣ. solutum ab eis templu
resuscitare pot̾at. cum uolebat. Quẽ passurã
cum omnes deseruissent. solus non reman.¬
sit: quia pater eum non deseruit. sic̃ ipse
testatur: Ab imincis tam̃ ꝓ quib orauit
nescientib quod facienbant. et dicentib.
alios saluos fecit. seipsum non potest. si fi¬
lius dĩ ẽ descendat de cruce. et credimus ei.
uulnerati dormientes in sepulchro. Sed
addidit: Quorum non memiristi ad huc.
bbi ÷ domini xp̃i acȩt̾is mortius ammad¬
uertenda discretio : Nam et ipse uulneratꝰ
ẽ: et mortuus positus insepulchro. S illi
qui nesciebant quod faciebant. quis ẽẽt
utiq nescientes simile̾ illum putauerunt
aliis uulnere occisis. et dormientib in se¬
pulchro: quorum de adhuc nomeminit ⁊ id:e
namq mortuos consueuit scͥptura dicere
dormientes: quia euigilaturos. ide̾ resur¬
recturos uult intelligi. S hic uulneratus
et dormiens insepulchro. die t̾cio eingila.¬

Expanded text:
carnem suam tanquam solutum ab eis templum, carnem suam tanquam solutum ab eis templum, resuscitare poterat, cum volebat ; quem passurum cum omnes deseruissent, solus non remansit, quia Pater eum non deseruit, sicut ipse testatur : ab inimicis tamen pro quibus oravit nescientibus quid faciebant, et dicentibus, «Alios salvos fecit,» «seipsum non potest. Si filius Dei est, descendat nunc de cruce, et credimus ei. vulnerati dormientes in sepulcro.» Sed addit, «quorum non meministi adhuc:» ubi est Domini Christi a caeteris mortuis animadvertenda discretio. Nam et ipse vulneratus est, et mortuus positus in sepulcro : sed illi qui nesciebant quid faciebant, quis esset utique nescientes, similem illum putaverunt aliis vulnere occisis et dormientibus in sepulcro, quorum Deus adhuc non meminit, id estnamque mortuos consuevit Scriptura dicere dormientes, quia evigilaturos, id est, resurrecturos vult intelligi. Sed hic vulneratus et dormiens in sepulcro, die tertio evigila
Abbreviated transcription (Latin):
qui sunt isrłite. ꝓ quib si contͥstatum dica¬
mus et dominũ. cum eius passio ꝓpinquaret.
in qua illi se immanissimo scelere fuerant
obligaturi: non incongrue nos dicere existi
nosce illis quia nesciunt quid faciunt: etiã
misto psalmo deinceps dicitur. Estimatus
sum cum descendentib in lacum. Utiq a
nesci entib quid facerent : qui eum sic
mori putauerunt. te mortuntur homies
cȩt̾i̾ tanquã necessitati subditum : atq illa
insimilitudine carnis peccati. int̾ peccatoreᷤ
sine peccato: Unde illis qui se insipient᷑ libe.¬
ros putabant. omnis ait qui facit peccatũ
sernus ẽ peccati. Et quia ꝑ cum qui ñ babe.¬
bat peccatum. oportebat liberari a peccatis:
si uos inquit filius lib̃auerit. tunc uere li¬
beri critis. Hic gͦ int̾ mortuos liber: qui in
potestate habebat ponere anma suam ctͥ
it̾um funere eam. a quo eam nemo tollebat.
s eam ipse uoluntate. ponebat ÷ qͥ ctiamin

Expanded text:
qui sunt Israelitae . Pro quibus si contristatum dicaqui sunt Israelitae . Pro quibus si contristatum dicamus et Dominum, cum ejus passio propinquaret, in qua illi se immanissimo scelere fuerant obligaturi, non incongrue nos dicere existimnosce illis, quia nesciunt quid faciunt» ; etiam in isto psalmo deinceps dicitur, «Deputatus sum cum descendentibus in lacum:» utique a nescientibus quid facerent, qui eum sic mori putaverunt, ut moriuntur homines caeteri, tanquam necessitati subditum atque illa in similitudine carnis peccati inter peccatores solus sine peccato? Unde illis qui se insipienter liberos putabant, «Omnis,» ait, «qui facit peccacatum, servus est peccati.» Et quia per eum qui non habebat peccatum, oportebat liberari a peccatis: «Si vos,» inquit, «Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis» . Hic ergo «inter mortuos liber,» qui in potestate habebat ponere animam suam, et iterum sumere eam; a quo eam nemo tollebat, sed eam ipse voluntate ponebat ; qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mea: Et quod sequit᷑. usq ad mortem: hoc dic̃¬
tum ẽ. et uita mea in inferno appropinqͣuit.
Hos autem humane infirmitatis affectus.
sicut ipsam carnc̃ infirmitatis humanȩ.
ac mortẽ carnis humane. dominus nic ñ
conditionis necessitate. s miserationis uo¬
luntate suscepit. ut transiguraret in se cor¬
pus suum. quod ẽ eccła. ci caput ẽȩ digna¬
tus ẽ hoc ẽ menbra sua in sc̃is & sidelib suis.
ut si cui eorum int̾ humanas temptatio¬
nes contristari & dolere contingeret. non
ideo se ab enus grͣa putaret alienum: et ñ eẽ
ista peccata. s humanȩ infirmitatis indicia.
tanquam uoci pͥmisse concinens chorus: ita
corpus enis ex ipso suo capite addisceret. In
hoc quippe corꝑe p̾cipuum m̃brum apłm
Tauluor leguis. et audimus confitentem
talib malis repletam eẽ ammã suam⁊ cũ
dicit tristiciam sibi et̃ magnam. et continu.¬
um dolorẽ cordi suo ꝓ fr̃ib suis scđm carne᷑.

Expanded text:
mea:» et quod sequitur, «usque ad mortem;» hoc dicmea:» et quod sequitur, «usque ad mortem;» hoc dictum est, «et vita mea in inferno appropinquavit.» Hos autem humanae infirmitatis affectus, sicut ipsam carnem infirmitatis humanae, ac mortem carnis humanae Dominus Jesus, non conditionis necessitate, sed miserationis voluntate suscepit, ut transfiguraret in se corpus suum, quod est Ecclesia, cui caput esse dignatus est, hoc est membra sua in sanctis et fidelibus suis: ut si cui eorum inter humanas tentationes contristari et dolere contingeret, non ideo se ab ejus gratia putaret alienum; et non esse ista peccata, sed humanae infirmitatis indicia, tanquam voci praemissae concinens chorus, ita corpus ejus ex ipso suo capite addisceret. In hoc quippe corpore praecipuum membrorum apostolum Paulum legimus et audimus confitentem talibus malis repletam animam suam, cum dicit tristitiam sibi esse magnam, et continuum dolorem cordi suo pro fratribus suis secundum carnem,
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur corꝑis dolor. potest eẽ sine anma.
quẽ ineuitabilit̾ imiminentẽ pͣcẽdit tͥsticia:
qui soluis amme dolor ẽ. Dolere ergo amma
etiam non dolente corpe potest: Dolere autẽ
corpꝰ sine anima non potest Cur itaq ñ di¬
camus non hominis peccatis. s tam̃ huma¬
nns mał repletã suisse ammã xp̃i. de quo
alius ꝓpħa dicit. qd̵ ꝓ nob̾ doluerit: & eũglista
assumpto inquit petro. & duob filiis ⁊ ebedei.
cepit contrutari. et mestus eẽ ÷ et ipse dñs
de seipso tunc ait illis. tristris ẽ amina inca
usq admortem: Hec futura prẽudens ipħ̃a
psalmi hunis cȩ conscͥptor. inducens ei᷑m lo¬
quentẽ. qm repleta ẽ inquit malis amma
mea: et uita mea minferno appropinqua¬
aliis explicanit. qua dictum ẽ. tristis ẽ aĩa
mea uiq ad morte Quod enim ait. tristis ẽ
amina mea: hoc dictum eͣ repleta ẽ malis aĩa

Expanded text:
dicitur corporis dolor, potest esse sine anima, dicitur corporis dolor, potest esse sine anima, quem inevitabiliter imminentem praecedit tristitia, quae solius animae dolor est. Dolere ergo anima, etiam non dolente corpore, potest; dolere autem corpus sine anima non potest. Cur itaque non dicamus non humanis peccatis, sed tamen humanis malis repletam fuisse animam Christi? De quo alius propheta dicit quod pro nobis doluerit : et evangelista, «Assumpto,» inquit, «Petro et duobus filiis Zebedaei, coepit contristari et nuestus esse;» et ipse Dominus de seipso tunc ait illis, «Tristis est anima mea usque ad mortem» . Haec futura praevidens Propheta, psalmi hujusce conscriptor, inducens eum loquentem: «Quoniam repleta est,» inquit, «malis anima mea, et vita mea in inferno appropinquaaliis explicavit, qua dictum est, «Tristis est anima mea usque ad mortem.» Quod enim ait, «Tristis est anima mea;» hoc dictum est, «Repleta est malis anima
Abbreviated transcription (Latin):
hanc enim & passus c̃. Orauit autẽ & cumin
letis reb ageret. quod dici nomine: & cum
maduersis. quod noctis nomine significari
arbitror: Ingressus oranonis inconspectułr
acceptatio ens ẽ. Inclinatio auris dr: mise¬
ricors exauditio c̃ Nam menbra talia qͣlia
nos habemus incorꝑe. ds non habeo Est autẽ
solita repeticio. Nam quod ẽ intret inconspec¬
mam xp̃i repletam malis : cum illa passio¬
nis afflictio incarne ualuerit quicqͥd
ualuit : Inde et ipse suos adtolerantiã ꝑtis.¬
sionis accẽdens. et tanquã ad respondendũ
exhortans chorum simm : nolite inquit tr¬
mere eos qui occidunt corpꝰ ⁊ anima autẽ
non possunt occidere. An occĩdi a ꝑsecutoribꝰ
amina non pot᷑᷑ malis autẽ repleri potest.
Qđ si ita ÷ querendum quib ÷ non enim un.¬
ciis ꝑ quȩ homini dominatur. iniquitas.
animã illam replecã possumus dicere: s
forte dolorib. quib amina suȩ carm in eius
passione compãtitur. Non enim uł ipse qͥ

Expanded text:
hanc enim et passus est. Oravit autem et cum in laetis rebus ageret, quod diei nomine; et cum in adversis, quod noctis nomine significari arbitror. Ingressus orationis in conspectu Dei, acceptatio ejus est; inclinatio auris Dei, misericors exauditio est: nam membra talia qualia nos habemus in corpore, non habet Deus. Est autem solita repetitio: nam quod est, «Intret in conspecimam Christi repletam malis, cum illa passionis afflictio in carne valuerit, quidquid valuit? Unde et ipse suos ad tolerantiam passionis accendens, et tanquam ad respondendum exhortans chorum suum: «Nolite,» inquit, «timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere» . An occidi a persecutoribus anima non potest, malis autem repleri potest? Quod si ita est, quaerendum quibus. Non enim vitiis, per quae homini dominatur iniquitas, animam illam repletam possumus dicere; sed forte doloribus, quibus anima suae carni in ejus passione compatitur. Non enim vel ipse qui
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim milia terrena ꝑcussa sunt : totus
mundus ꝑcussus est: De toto enim mundo e¬
lecta est eccła: mortificata aterrena uita: Qua¬
re inualle salinarum: Uallis humilitas est. sa¬
linȩ saporem significant: Multi enim humili¬
antur: sed uanȩ et fatuȩ. inuana uetustate hu¬
miliantur: Patitur tribulationem propecunia:
patitur tribulationem prohonore temꝑali: pati¬
tur tribulationem pro cõmodis huiꝰ uitȩ: pas¬
surus est tribulationem et humiliandus: Qua¬
re non propt̾ dm̃: Quare non propter xp̃m:
Quare non propter saporem salis : An nescis tib
esse dictum : uos estis sal terrȩ : E sisal infatu¬
atum fuerit: ad nichil ualebit aliud. nisi ut fo¬
ras proiciatur: Bonum ẽ ergo sapient᷑ humi¬
liari: Ecce nunc ñ ne humiliantur heretiq:¬
H onne leges contra illos datȩ sunt. etiam ab
hominibus contra quos diuinȩ regnant: quȩ
illos ante etiam condempnauerant : Eoce hu¬

Expanded text:
duodecim millia terrena percussa sunt; totus duodecim millia terrena percussa sunt; totus mundus percussus est: de toto enim mundo electa est Ecclesia, mortificata a terrena vita. Quare, in valle Salinarum? Vallis humilitas est: salinae saporem significant. Multi enim humiliantur, sed vane et fatue: in vana vetustate humiliantur. Patitur quis tribulationem pro pecunia, patitur tribulationem pro honore temporali, patitur tribulationem pro commodis vitae hujus; passurus est tribulationem, et humiliandus: quare non propter Deum? quare non propter Christum? quare non propter saporem salis? An nescis tibi esse dictum, Vos estis sal terrae; et, Si sal infatuatum fuerit, ad nihilum vaiebit aliud, nisi ut foras projiciatur ? Bonum est ergo sapienter humiliari. Ecce nunc nonne humiliantur haeretici? Nonne leges contra illos datae sunt etiam ab hominibus, contra quos divinae regnant, quae illos ante etiam condemnaverant? Ecce hu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcuti terrenus iste: Ut quid enim iuueret terrenꝰ:
qui cȩlestis debet uiuere: Interfecta est ergo ui-¬
ta terrena: uiuat cȩlestis Sicut enĩ portauimus
imaginem terreni: portemus et imaginem eius qui
de cęlo est: Uide illum interfici: Mortificate men¬
bra ut̃a: quȩ sunt super terram: Cum enim ꝑ¬
cussisset edom: ꝑcussit douodecim milia inualle
salinarum: Duodecim milia. ꝑfectus est nume¬
rus: cui ꝑfecto numero etiam duodenarius nu¬
merus deputatur: Non enim frustra: nisi quia
ꝑtotum mundum mittendum erat uerbum:
inpredicatoribus ueritatis: Adundus enim qua¬
tuor partibus constat: Quatuor enim partes
notissimȩ omnibus sunt: et sepe inscripturis
memorate: Quȩ etiam quatuor uenti dictȩ st̃.
oriens. occidens. aquilo. et meridies: Ad omnes
istas quatuor partes missum est uerbum: ut
intrinitate om̃s uocarentur: Duodenarium
numerum: ter quaterni fecerunt: Merito gͦ

Expanded text:
percuti terrenus iste. Utquid enim viveret terrenus, percuti terrenus iste. Utquid enim viveret terrenus, qui coelestis debet vivere? Interfecta est ergo vita terrena; vivat coelestis. Sicut enim portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est . Vide illum interfici: Mortificate membra vestra quae sunt super terram . Cum autem percussisset Edom, percussit duodecim millia in valle Salinarum. Duodecim millia perfectus est numerus, cui perfecto numero etiam duodenarius Apostolorum numerus deputatur: non enim frustra, nisi quia per totum mundum mittendum erat verbum. in praedicatoribus veritatis. Mundus autem quatuor partibus constat. Quatuor ejus partes notissimae sunt omnibus, et saepe in Scripturis memoratae: quae etiam quatuor venti dictae sunt , oriens, occidens, aquilo et meridies. Ad omnes istas quatuor partes missum est verbum, ut in Trinitate omnes vocarentur. Duodenarium numerum ter quaterni faciunt. Merito ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sublimis: Sed illa quȩ erat sublimis: incensaẽ
& humiliata: E quem ad modum humiliata:
quȩ fuerat exaltata : sic exaltetur quȩ facta est
humiliata: Sobal. interpretatur uana uetustas:
Gras. xp̃o: qui eam succendit: Quando uetera uir.¬
gulta succenduntur. inrecta succendunt: & alacriꝰ
& uberius & uiridius noua nascuntur. cumea ig¬
nis inuetustorum succensionei precesserit: Hlongͦ
timeatur ignis xp̃i fenum cõburit: Omĩs enim
caro fȩnum : et omnis claritas hominis sicut
flos fȩni. Succendit gͦ ista illo igne: et conuertit
ioab Ioab interpretatur inimicus: Conũsus ẽ
inunicus: Quod ius intellige: Si conuersus in
Quomͦ infugam de corde xp̃iani : Et inceps mun
dihuius inquit: nunc missus ẽ foras Conũsus
enim aᷤ dñm xp̃ianus: Quare inimicus conũsie:
Quia fidelis est factus quifuerat inimicus. ꝑ cus¬
at edom Interpretatur edom terrenus Debuit

Expanded text:
Sublimis. Sed illa quae erat sublimis, incensa est Sublimis. Sed illa quae erat sublimis, incensa est et humiliata: et quemadmodum humiliata est quae fuerat exaltata, sic exaltetur quae fuerat humiliata. Sobal interpretatur Vana vetustas. Gratias Christo qui eam succendit. Quando vetera virgulta succenduntur, vireta succedunt; et alacrius et uberius et viridius nova nascuntur, cum ea ignis in vetustorum succensione praecesserit. Non ergo timeatur ignis Christi; fenum, consumit. Omnis enim caro fenum, et omnis claritas hominis sicut flos feni . Succendit ergo ista illo igne. Et convertit Joab. Joab interpretatur Inimicus. Conversus est inimicus: quod vis intellige. Si conversus in Quomodo in fugam? De corde christiani: Princeps hujus mundi, inquit, nunc missus est foras . Conversus autem ad Dominum christianus, quare inimicus conversus? Quia fidelis factus, qui fuerat inimicus. Percussit Edom. Interpretatur Edom Terrenus. Debuit
Abbreviated transcription (Latin):
Hon enim ita rex xp̃c quasi seculo regnaturus: cũ
aꝑte dixerit. regnum meum non ẽ de hoc mun-¬
do: Ergo in eius grãm doctrina transeamus. si
uolumus incircunscriptionem tituli cõmutari. ñ
nobis sed ipsi dauid: ut quiuiuunt iã non sibi
uiuant: sed ei qui prooñbus mortuus est. et
resurrexit: Quando gͦ nos mutar&. xp̃s: itisi fe¬
cisset quod dixit. ignem ueni mittere in mundũ :
Sic ergo xp̃s uenit mittere inmundum ignem:
utiq salubriter atq utiliter: non quo modo
missurus est mundum in ignem: sed quomͦ ig¬
nem inmundum. Quoniã ergo uenit ignem mit¬
tere inmundum: queramus iam quid sit meso-¬
potamia quȩ succensa est. quȩ sit syria sobal.
Inter pretationes ergo nominum interrogemus
scđm hebreum eloqͥum: quo pͥmum hȩc scriptu¬
ra locuta est: Aesopotamiam : dicunt int̾̃preta¬
ri eleuatam uocationem: Iam totus mundus
uocatione eleuatus est Syria interpretatur

Expanded text:
Non enim ita rex Christus, quasi saeculo regnaturus; cum Non enim ita rex Christus, quasi saeculo regnaturus; cum aperte dixerit: Regnum meum non est de hoc mundo . Ergo in ejus doctrinam transeamus, si volumus in conscriptionem tituli commutari, non nobis, sed ipsi David; ut qui vivunt, jam non sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit . Quando ergo nos mutaret Christus, nisi fecisset quod dixit: Ignem veni mittere in mundum ? Si ergo Christus venit mittere in mundum ignem, utique salubriter atque utiliter; non quomodo missurus est mundum in ignem. Sed quomodo ignem in mundum? Quoniam ergo venit ignem mittere in mundum, quaeramus jam quid sit Mesopotamia quae succensa est, quid sit Syria Sobal. Interpretationes ergo nominum interrogemus secundum hebraeum eloquium, quo primum haec Scriptura locuta est. Mesopotamiam dicunt interpretari Elevatam vocationem. Jam totus mundus vocatione elevatus est. Syria interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
in lucem uerbi reuocare: Insinem quid sit nos¬
tis: Finis enim legis xp̃c est: Eos qui imnmutan¬
tur nostis: Qui enim. nisi qui aueteriuita exu¬
ti. in nouam transeunt: Absite enim ut hic
culpãda immutatio intelligatur: non quomͦ
mutatus ẽ adam aiustitia ad iniqͥtatẽ. adeli¬
ciis ad laborem: sed quo modo mutantur illi qui¬
bus dictum est: fiustis enimaliquando tenebre:
nunc autem lux indomino: Immutantut isti i
tituli inscriptionem: Nostis tituli inscriptionem
Titulus infixus est suꝑ crucem domini scriptꝰ:
hic est rex iudeorum: Autantur in huius titu¬
li inscriptionem. qui in regnum xp̃i transeunt
aregno diaboli: bene mutantur in huiꝰ tituli
inscriptionem: Autantur enim: sicut sequit᷑
indoctrinam: Cum enim dixisset prohis qui
immutabuntur intituli inscriptionem. addi¬
dit ipsi dauid in doctrinam : idest mutantur
non sibi sedipsi dauid: & mutantur indoctrinam.

Expanded text:
in lucem verbi revocare. 2. In finem, quid sit nosin lucem verbi revocare. 2. In finem, quid sit nostis: Finis enim Legis Christus est . Eos qui immutantur nostis. Qui enim, nisi qui a veteri vita in novam transeunt? Absit enim ut hic culpanda immutatio intelligatur. Non quomodo immutatus est Adam a justitia ad iniquitatem, et a deliciis ad laborem; sed quomodo mutantur illi, quibus dictum est: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Immutantur autem isti in tituli inscriptionem. Nostis tituli inscriptionem. Titulus infixus est super crucem Domini scriptus, Hic est rex Judaeorum : mutantur in hujus tituli inscriptionem qui in regnum Christi transeunt a regno diaboli. Bene mutantur in hujus tituli inscriptionem. Mutantur autem, sicut sequitur, in doctrinam. Cum enim dixisset, Pro his qui immutabuntur in tituli inscriptionem; addidit, ipsi David in doctrinam: id est, mutantur non sibi, sed ipsi David, et mutantur in doctrinam.
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt. ita ibi conscripta sunt: ita leguntut:
legat qui uult: Ueruntamen sicut solet ꝓpħi
tum. ab ex pressione rerum gestarum. & ali¬
quid dicere quoᷤ in historiam non inueniat᷑:
et hinc potius ad monere. non propt̃ cognos¬
cendas res gestas. esse huiꝰ modi titulos inscͥp¬
tos. sed propt̃ futura prefiguranda sicut dic̃¬
tum est quod coram abimelech mutauit uul¬
tum suum. et dimisit eum & abiit: cum in-¬
dicet scriptura regnorum. hoc eum non fecĩ¬
se coram abimelech. sedcoram achis rege: ita
& in hoc titulo inuenimus aliquid quo cõmo¬
neamur ad aliquid: Namq iilla narratione
bellorum fortiumq factorum regis dauid. ubi
hi homines quos cõmemorauiius debellati
sunt: eum aliquid suocendisse non legimus:
Hic autem maxime hoc positum est quod ib
miam sẏrram. et sẏriam sobal. Iam ergo inci¬
piamus scdm rerum futurarum significatio¬
nes ista discutere: & opacitatem umbrarum

Expanded text:
facta sunt ita ibi conscripta sunt, ita leguntur: facta sunt ita ibi conscripta sunt, ita leguntur: legat qui vult. Verumtamen sicut solet prophtulum ab expressione rerum gestarum, et aliquid dicere quod in historia non invenitur, et hinc potius admonere, non propter cognoscendas res gestas esse hujusmodi titulos inscriptos, sed propter futura praefiguranda; sicut dictum est quod coram Abimelech mutavit vultum suum, et dimisit eum, et abiit , cum indicet scriptura Regnorum hoc eum non fecisse coram Abimelech, sed coram Achis rege : ita et in hoc titulo invenimus aliquid, quo commoneamur ad aliquid. Namque in illa narratione bellorum fortiumque factorum regis David, ubi hi omnes quos commemoravimus, debellati sunt, eum aliquid succendisse non legimus. Hic autem maxime hoc positum est, quod ibi miam Syriae, et Syriam Sobal. Jam ergo incipiamus secundum rerum futurarum significationes ista discutere, et opacitatem umbrarum
Abbreviated transcription (Latin):
ad fines terrȩ. Quando em̾iuũ hõmẽ figuraũ nlu̾
huius psalmi titulo dicuntur quȩdan uictori¬
osa dauid quod fortiter fecerit. debellando ꝙͦ¬
dam inimicos: et eos tributarios faciendo: qn¬
do post mortem saulis ꝑsecutoris sui. illius reg¬
num accepit manifestium isrł: Nam et ante.¬
quam ꝑsecutionem pateretur. rex erat: s deo
tantum notus erat: Postea ergo iam manifesta¬
to regno. et euidenter atq eminent̃ accepto.
de bellauit eos qui in hoc titulo cõmemorantur: &
natus est psalmi titulus ita: Insinem prohis
qui inmutabuntur intituli inscriptionem ipsi
dauid: indoctrinam cum succendit mesopota¬
miam syriam. et syriam sobal. et conuertit io¬
ab: et ꝑcussit edom inualle sallinarum duo¬
decim milia: Legimus hȩc inlibris regnorum :
istos omnes quos nominaui debellatos esse ada-¬
uid idẽ mesopotamiam syriam et syriam sobal.
loab. edom: facta sunt ista: & quemadinodum

Expanded text:
ad fines terrae; quando autem unum hominem figuravit, illum ad fines terrae; quando autem unum hominem figuravit, illum hujus psalmi titulo, dicuntur quaedam victoriosa David, quod fortiter fecerit debellando quosdam inimicos, et eos tributarios faciendo; quando post mortem Saülis persecutoris sui, regnum illius accepit manifestum in Israel. Nam et antequam persecutionem pateretur, rex erat, sed Deo tantum notus erat. Postea ergo jam manifesto regno, et evidenter atque eminenter accepto debellavit eos qui in hoc titulo commemorantur; et notatus est Psalmi titulus ita: In finem, pro his qui immutabuntur in tituli inscriptionem ipsi David in doctrinam, cum succendit Mesopotamiam Syriae, et Syriam Sobal, et convertit Joab, et percussit Edom, in valle Salinarum duodecim millia. Legimus haec in libris Regnorum, istos omnes quos nominavit, debellatos esse a David, id est Mesopotamiam Syriae, et Syriam Sobal, Joab, Edom . Facta sunt ista, et quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
prolitus ẽ: sed non derreat. quia
psalmus breuis est: Tanquam
ergo aliquantulum prolixiorem
psalmum audietimus. sic intenda¬
mus: qm̃ in nomine xp̃i nutri¬
tis et nutriendis loquimur inȩccła dei: nec ali¬
enis asapore istarum litterarum. aquibus mun¬
dus alienus est. non quasi rudia uobis ista sem¬
ꝑ esse debent: Si enim ea quȩ sepissime audistiᷤ
cum iocunditate ĩ ore cogitationis ruminatis.
nec obliuione tanquam inuentre sepelistis.
eadem ipsa recordatio ur̃a et memoria. multum
nos poterit adiuuare: ne multum loquam᷑
adenodanda quas ruidibus. ea quȩ uos iam noᷤ¬
se nouimus: Certe illud meminimus sepe
uos audisse quod dicimus: Uix est ut in psal
nos sumus: Ac ꝑ hoc quando uoces nr̃as agnosci¬
mus. sine affectui agnoscere nonpossumus: et tan¬
tomagis delectanur. quanto inidẽ nos esse senti¬
mus: Dauid rex unus homo fuit. sed non unũ
hominem figurauit: quando scilicet sigurauit.
ęccłam ex multis constantem. distentam usq

Expanded text:
prolixus est; sed non nos terreat, quia Psalmus brevis est. Tanquam ergo aliquantulum prolixiorem Psalmum audierimus, sic intendamus: quoniam in nomine Christi nutritis et nutriendis loquimur in Ecclesia Dei, nec alienis a sapore istarum Litterarum a quibus mundus alienus est, non quasi rudia vobis ista semper esse debent. Si enim ea quae saepissime audistis cum jucunditate in ore cogitationis ruminastis, nec oblivione tanquam in ventre sepelistis; eadem ipsa recordatio vestra, et memoria multum nos poterit adjuvare, ne multum loquamur ad enodanda quasi rudibus ea quae jam vos nosse novimus. Certe illud meminimus saepe vos audisse quod dicimus: vix est ut in Psalme ex parte et nos sumus. Ac per hoc quando voces nostras agnoscimus, sine affectu agnoscere non possumus: et tanto magis delectamur, quando indidem nos esse sentimus. David rex unus homo fuit, sed non unum hominem figuravit: quando scilicet figuravit Ecclesiam ex multis constantem, distentam usque
Abbreviated transcription (Latin):
facere: Quid affertis ut decipiatis : Stateras do¬
losas: Mendaces enim inquit filii hominum in
stateris ut decipiant proferendo stateras dolosã.
falso examine fallitis intuentes: Nescitis alium
esse qui appendit: alium quide pone̾re uidicat:
Non uidet cui tu appendis: sed uidet qui et te ip¬
sum appendit: Ergo non fraudẽre. non rapinam
concupiscatis: non in his quȩ habetis spempona¬
tis: monui. p̃dixi: ait iste idithun: Quid sequit᷑:¬

Expanded text:
facere; quid affertis ut decipiatis? Stateras dofacere; quid affertis ut decipiatis? Stateras dolosas. Mendaces enim, inquit, filii hominum in stateris, ut decipiant proferendo stateras dolosas. Falso examine fallitis intuentes: nescitis alium esse qui appendit, alium qui de pondere judicat? Non videt cui tu appendis; sed videt qui te et ipsum appendit. Ergo non fraudem, non rapinam concupiscatis; non in his quae habetis spem ponatis: monui, praedixi, ait iste Idithun. 17.
Abbreviated transcription (Latin):
ponat corineo quod habet: Diuitiȩ si fluant id
est si exundent tanquam defonte currant: ne-
apponatis cor: Holi presumere: noli ibi te sigere:
Certe uel hoc time: diuitiȩ sifluant: Nonuides
quia subi corposueris et tu flues: Diues es ecce
non concupisces ad huc habere. quia multa ha¬
bes: Audi: Precipe diuitib huiꝰ mundi: ñ suꝑ¬
be sapere: E quid ẽ ne apponatis cor: Neq sꝑa¬
re inincerto diuitiarum: Er̃go diuitiȩ sifluant
ne apponatis cor: ne indiuitiis confidatis : non p̃.¬
sumatis. non sꝑetis: ne dicatur Ecce homo qui ñ
posuit dm̃ ad utorem suum: sed sperauit in mul¬
titudine diuitiarum suarum: et preualuit inua¬
lii hominuni. neq rapiatis. neq si fluant diuitiȩ
corapponatis: Non iam uanitatem diligatis: et
mendacium queratis: Beatus enim cuiꝰ dominus
deus spes eius : et non respexit inuanitates et
insanias falsas: Decipere uultis: fraudẽ uultis

Expanded text:
ponat cor in eo quod habet. Divitiae si fluant, id ponat cor in eo quod habet. Divitiae si fluant, id est, si exundent, tanquam de fonte currant. Ne apponatis cor: noli de te praesumere, noli ibi te figere: certe vel hoc time, Divitiae si fluant. Non vides quia si ibi cor posueris, et tu flues? Dives es, et ecce jam non concupiscis adhuc habere, quia multa habes: audi, Praecipe divitibus hujus mundi non superbe sapere. Et quid est, Ne apponatis cor? Neque sperare in incerto divitiarum . Ergo, Divitiae si fluant, ne apponatis cor, ne in divitiis confidatis, non praesumatis, non speretis; ne dicaposuit deum adiutorem suum: sed sperauit in multitudine diuitiarum suarum: et praeualuit in ualii hominum, neque rapiatis, neque si fluant divitiae, cor apponatis; non jam vanitatem diligatis, et mendacium quaeratis. Beatus enim cujus est Dominus Deus spes ejus, et non respexit in vanitates et insanias mendaces . Decipere vultis, fraudem vultis
Abbreviated transcription (Latin):
Inrapinam ne concupiscatis Pauꝑsum: non ha¬
beo: Ideo raꝑe uis: Quid rapias uides: aquo ra-¬
piaris non uides: Nescis circuire inimicum tan¬
quam leonem rugientẽ: et querentem quid
rapiat: P reda illa quamuis raꝑe : inmuscipu¬
la est Tenes. et teneris: In rapinam ergo ne con¬
cupiscas opauꝑ: sed concupisce indm̃. qui pres¬
tat nobis omnia abundanter ad fruendum: Pas¬
cet te qui fecit te: Qui pascit latronem: non pas¬
cit in nocentem : Pascit te qui solem suum oriri fa¬
cit super bonos et malos: et pluit suꝑ iustos &
inuistos. Si pascit dampnandos: non pascit libe¬
randos : Ergo inrapinam noli concupiscere: Dic̃
tum hoc pauperi: fortassis aliquid denecessitate
rapturo: Diuies procedat: Non habeo ego inquit
necessitatem rapiendi: nichil mic̾mi de est: abun¬
dant omnia: Q tu audi: Diuitiȩ sifluant: ne
apponatis cor: Ille non habet: iste habet: Ille
non querat raꝑe quod non habet: iste non ap¬

Expanded text:
In rapinam ne concupiscatis. Pauper sum, non haIn rapinam ne concupiscatis. Pauper sum, non habeo. Ideo rapere vis? Quid rapias, vides: a quo rapiaris, non vides? Nescis circuire inimicum tanquam leonem rugientem, et quaerentem quid rapiat ? Praeda illa quam vis rapere, in muscipula est: tenes, et teneris. In rapinam ergo ne concupiscas, o pauper! sed concupisce in Deum qui praestat nobis omnia abundanter ad fruenlum . Pascet te qui fecit te. Qui pascit latronem, non pascet innocentem? Pascet te qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Si pascit lamnandos, non pascet liberandos? Ergo in rapinam noli concupiscere. Dictum est hoc pauperi, fortassis aliquid de necessitate rapturo. Dives procedat: Non habeo ego, inquit, necessitatem rapiendi: nihil mihi deest; abundant omnia. Et tu audi: Divitiae si fluant, ne apponatis cor. Ille non habet; iste habet: ille non quaerat rapere quod non habet; iste non ap
Abbreviated transcription (Latin):
regem. cum quo inignem ȩternum precipitanda
quia sitit: uidete quia currit insiti: Conuertit
gͦ se ad illos: sitiens eos: N olite inquit sꝑare
suꝑ iniquitatem: nanspes mea indeo: Holite
sꝑare suꝑ iniquitatem: Uos qui non uultis acce¬
dere et transilire: nolite sperare suꝑ iniquitatẽ:
Ego enim qui transiliui: spes mea indeo: Et nun¬
quid iniquitas est apud dm̃: Nolite sperare
illud faciamus: illud cogitemus: sic insidiem᷑
de uanitate inunum: Tu sitis qui contra ista co¬
gitant: ab eis quos bibis prodiuntur:. Nolite spe-¬
rare suꝑ iniquitatem: llana est iniquitas: nichil
est iniquitas: potens non est nisi iustitia: Occul¬
tari potest ad tempus ueritas: iunci non potest:
Florere potest ad tempus iniquitas: ꝑ manere
non potest: N olite sperare suꝑ iniquitatem:
& rapinam ne concupiscatis: Hon es diues: et
rapere uis: Quid inuenis: Quid ꝑdis: Olucra
dampnos Inuenis pecuniam: ꝑdis iusticiam:

Expanded text:
regem, cum quo in ignem aeternum praecipitanda regem, cum quo in ignem aeternum praecipitanda quia sitit; videte quia currit in siti. Convertit ergo se ad illos, sitiens eos: Nolite sperare super iniquitatem. Nam spes mea in Deo est. Nolite sperare super iniquitatem. Vos qui non vultis accedere et transilire, nolite sperare super iniquitatem. Ego enim qui transilivi, spes mea in Deo: et numquid iniquitas est apud Deum ? Nolite sperare illud faciamus, illud cogitemus, sic insidias componamus; de vanitate in unum. Tu sitis: qui contra te ista cogitant, ab eis quos bibis produntur. Nolite sperare super iniquitatem. Vana est iniquitas, nihil est iniquitas; potens non est nisi justitia. Occultari potest ad tempus veritas; vinci non potest. Florere potest ad tempus iniquitas, permanere non potest. Nolite sperare super iniquitatem: et in rapinam ne concupiscatis. Non es dives, et rapere vis? Quid invenis? quid perdis? O lucra damnosa! Invenis pecuniam; perdis justitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
num: filii hominum quo usq graues corde:
filii hominũ uani : filii hominum m̃daces. filii
hominũ: ut quid diligitis uanitatem et queri¬
tis mendacium: Cum miseratione ista dicite: atq
sapite.Sitͣnsilitis sidiligitis inmicõ utos si destru¬
ere cupitis ut ȩdificetis: si eum amatis qui ui¬
dicat ingentibus et replet ruinas: itahis ista
dicite. non odio habentes. non malum ꝓmalo
reddentes: O endaces filii hominum instateris
ut decipiant ipsi inuanitate inunum: Cer¬
te multi sunt: ecce ẽ ille unus: unus ille qui
proiectus est de turba conuiuantium: Conspi¬
rant: omnes temꝑalia querunt: quiq carna¬
les carnalia: et infuturum sperant quicũq
sperant: Q si de opinonum uarietate induer¬
sum : de uanitate tamen inunum sunt. Biũ¬
si quidem errores et multiformes. et regnũ
adu̾sum se diuisum nonstabit: sed similis in¬
omnib uoluntas uana et m̃dax. ꝑtinens ad unũ

Expanded text:
num. Filii hominum, usquequo graves corde? num. Filii hominum, usquequo graves corde? Filii hominum vani, filii hominum mendaces; filii hominum, utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium ? Cum miseratione ista dicite, atque sapite. Si transilivistis, si diligitis inimicos vestros, si destruere cupitis ut aedificetis, si eum amatis qui judicat in gentibus, et replet ruinas ; ita his ista dicite, non odio habentes, non malum pro malo reddentes . Mendaces filii hominum in stateris, ut decipiant ipsi de vanitate in unum. Certe multi sunt: ecce est ille unus, unus ille qui projectus est de turba convivantium . Conspirant, omnes temporalia quaerunt, quique carnales carnalia, et in futurum sperant quicumque sperant: etsi de opinionum varietate in diversum, de vanitate tamen in unum sunt. Diversi quidem errores et multiformes, et regnum adversum se divisum non stabit : sed similis omnibus voluntas vana et mendax, pertinens ad unum
Abbreviated transcription (Latin):
do. confitendo. sperando. Holite corda ur̃a retuniere
intra corda ur̃a: Effundite coram illo corda ur̃ã:
non perit quod effunditis: Ille enm susceptor
meus: Si suscipit: quid times effundere: Iac¬
ta indomino curam tuam: et spera ineum: Ef¬
fundite coram illo corda ur̃a: deus ad uitornr.
Quid timetis inter susurrones. de tractores. deo
odibiles: ubi possunt palam obpugnantes. ubi
non possunt occulte insidiantes. falso laudanteᷤ
uere inimicantes: inter eos quid timetis : Beuˢ
aduitor nr̃ An emulantur dnimc Nunqͥd for¬
tiores illo sunt: Deus aduitor nr: Securi esto¬
te: Si deus pronobis: quis contra nos: Effun¬
dite coram illo corda ur̃a transilientes ad eum le-
constituti in loco munito inturri fortitudinis
a faciȩ inimici: miseramini eos quos timebatiᷤ.
Currere enim debetis insiti Despicite gͦ illos
iam in illo loco constituti: et dicite. U erunta¬
men uani filii hominum: mendaces filii homi¬

Expanded text:
do, confitendo, sperando. Nolite corda vestra retinere do, confitendo, sperando. Nolite corda vestra retinere intra corda vestra: Effundite coram illo corda vestra. Non perit quod effunditis. Ille enim susceptor meus. Si suscipit, quid times effundere? Jacta in Dominum curam tuam , et spera in eum. Effundite coram illo corda vestra: Deus adjutor noster. Quid timetis inter susurrones, detractores Deo odibiles ; ubi possunt palam oppugnantes, ubi non possunt occulte insidiantes; falso laudantes, vere inimicantes? inter eos quid timetis? Deus adjutor noster. An aemulantur Deum? Numquid fortiores illo sunt? Deus adjutor noster; securi estote. Si Deus pro nobis, quis contra nos ? Effundite coram illo corda vestra, transilientes ad eum, levvers. 10. Et jam constituti in loco munito, in turri fortitudinis a facie inimici, miseramini eos quos timebatis: currere enim debetis in siti. Despicite ergo illos jam in illo loco constituti, et dicite: Verumtamen vani filii hominum, mendaces filii homi
Abbreviated transcription (Latin):
Beus ergo auxilii mei : et spes mea indm̃: Opes
quandui ñdum est quod promissum ẽ: & credi¬
tur quod nondum uidetur: Cum autem uene¬
rit. erit glorificatio et saluatio: non tamen dũ
illa differuntur deserimur: Deus enim auxilii
micos urõs. repugnantes uobis. resistentes itine¬
ri ur̃o: odio uos habentes transilite: Sꝑate me
um omne conciliuni plebis: Effundite coram illo
corda ur̃a: Nolite cedere eis qui dicunt uobis. ubi
est deus liester: Facte sunt inquit michi lacrimȩ
meȩ panes die ac nocte: dum dicitur michi cotidi¬
e ubi est deus tuus: Sed quid ibi dicit: Hec me¬
ditatus sum. et effudi super me anunam meam:
Cõmemoratus sum quod audio: ubi est deus tu-¬
us Memoratus sum hȩc : & effudi suꝑme animã
meam: Querens dm̃ meum. effudi suꝑ me ani¬
mam meam: ut illum attingerem. non inme
remansi: Ergo sperate in eum omne conciliũ
plebis: effundite coram illo corda ur̃a. de p̾can¬

Expanded text:
Deus ergo auxilii mei, et spes mea in Deo. Spes, Deus ergo auxilii mei, et spes mea in Deo. Spes, quamdiu nondum est quod promissum est, et creditur quod nondum videtur; cum autem venerit, erit salvatio et glorificatio: non tamen, dum illa differuntur, deserimur; Deus enim auxilii imicos vestros: repugnantes vobis, resistentes itineri vestro, odio vos habentes transilite. Sperate in eum, omne concilium plebis; effundite coram illo corda vestra. Nolite cedere eis qui dicunt vobis: Ubi est Deus vester? Factae sunt, inquit, mihi lacrymae meae panis die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie: Ubi est Deus tuus? Sed quid ibi dicit? Haec meditatus sum, et effudi super me animam meam . Commemoratus sum quod audio, Ubi est Deus tuus? memoratus sum haec, et effudi super me animam meam. Quaerens Deum meum, effudi super me animam meam, ut illum attingerem; non in me remansi. Ergo, Sperate in eum, omne concilium plebis. Effundite coram illo corda vestra: deprecan
Abbreviated transcription (Latin):
tantes peccatores: Ut gͦ iustificarer ait ust tnͣ¬
siliens. ab ipso michiest: ut glorificarer abipsomͥ
est: Indeo salutare meum: et gła mea: Saluta¬
re meum ut saluus sim: gła mea ut honoratꝰ
sim: Hoc tunc: Modo quid: Beus auxilii mei.
et spes mea indeo: donec ueniamus ad ꝑfectam
iustificationem et salutem: Spe enim salui fac¬
ti sumus: Spes enim quȩ uidetur. non ẽ spes.
donec ueniamus ad illam glorificationem ubi
iusti fulgebunt in regno patris sui tanquã sol:
interim nunc inter temptationes. inter iniqui¬
tates. int̾ scandala: inter apertas obpugnatio¬
nes. et subdolas locutiones: inter eos qui ore suo
benedicunt. et corde suo maledicunt: int̾ eos
qui honorem meum cogitant repellere: Hic
quide Deus auxilii mei: Dat enim auẜilium
certantibus: Contra quos certantibus : Non
est nobis colluctatio aduersus carnem et san¬
guinem: sed aduersus principes et potestatis:

Expanded text:
tantes peccatores. Ut ergo justificarer, ait iste trantantes peccatores. Ut ergo justificarer, ait iste transiliens, ab ipso mihi est; et ut glorificer, ab ipso mihi est: In Deo salutare meum et gloria mea. Salutare meum, ut salvus sim; gloria mea, ut honoratus sim. Hoc tunc: modo quid? Deus auxilii mei, et spes mea in Deo: donec perveniam ad perfectam justificationem et salutem. Spe enim salvi facti sumus: spes autem quae videtur, non est spes . Donec veniam ad illam glorificationem, ubi justi fulgebunt in regno Patris sui tanquam sol . Interim nunc inter tentationes, inter iniquitates, inter scandala, inter apertas oppugnationes et subdolas locutiones, inter eos qui ore suo benedicunt, et corde suo maledicunt, inter eos qui honorem meum cogitant repellere, quid hic? Deus auxilii mei: dat enim auxilium certantibus. Contra quos certantibus? Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem; sed adversus principatus et potestates .
Abbreviated transcription (Latin):
tio ergo ad salutem ꝑtinet: glorificatio ad honorẽ:
Quia glorificatio ad honorem ꝑtinet: disputare ñ
opus est: Quia iustificatio ꝑtinet. ad salutem:
queremus aliquod docum̃tu: Ecce occur¬
rit ex euangelio: Erant qui sibi uidebantur uis¬
ti. et reprehendebant dñm quod admittebat ad
conuiuium peccatores: & cumpublicanis & pec¬
catoribus conuescebatur: Talibus itaq suꝑbienti¬
bus. fortibus terrȩ ualde eleuatis. multum de
sua sanitate gloriantibus. quam putabant. nonꝙͣ.
tenebant: quid respondit dñs : Non est opus sa¬
nis medicus: sed male habentibus. Quos dicit sa¬
nos : quos dicit male habentes : Sequitur et di¬
cit: Nonueni uocare iustos. sed peccatores in pe¬
nitentia: Appellauit ergo iustos: non quia pha¬
risei hoc erant. sed quia hoc se esse arbitrabant᷑ :
et ideo superbiebant. et medicum egrotantib
inuidebant : et plus egrotantes medicum occi-¬
debant: Appellauit tamensanos iustos: egro¬

Expanded text:
tio ergo ad salutem pertinet, glorificatio ad honorem. tio ergo ad salutem pertinet, glorificatio ad honorem. Quia glorificatio ad honorem pertinet, disputare non opus est. Quia justificatio pertinet ad salutem, quaeramus aliquod documentum. Ecce occurrit ex Evangelio: erant qui sibi videbantur justi, et reprehendebant Dominum, quod admittebat ad convivium peccatores, et cum publicanis et peccatoribus convescebatur: talibus itaque superbientibus, fortibus terrae valde elevatis, multum de sua sanitate gloriantibus, quam putabant, non quam tenebant, quid respondit Dominus? Non est opus sanis medicus, sed male habentibus. Quos dicit sanos? quos dicit male habentes? Sequitur, et dicit: Non veni vocare justos sed peccatores in poenitentiam . Appellavit ergo sanos justos; non quia Pharisaei hoc erant, sed quia hoc se esse arbitrabantur; et ideo superbiebant, et medicum aegrotantibus invidebant, et plus aegrotantes medicum occidebant. Appellavit tamen sanos justos, aegro
Abbreviated transcription (Latin):
bi istȩ aquo est pacientia tua: Qm̃ ipse ẽ deuᷤ
meus: et salutaris mens. susceptor meus non e¬
migrabo: Quoniam ipse est deus meus: ergo
uocat me Et salutaris mens: ergo istificat
me: & susceptor meus: ergo glorificat me Hic
enim uocor et iustificor: ibi autem glorificor
Et inde ubi glorificor: non emigrabo: Hleq enĩ
inꝑegrinatione mea remanebo Est hic unde¬
migrem: sed ueniam unde non emigrabo: Nã
inqͥuilinus ego sum apud te interra: sicut om¬
nes patres mei: Ergo ab inquilinatu migra¬
bo: de domo cȩlesti non emigrabo: Indeo salu
riosus indeo ero: Non enim tantum saluus s
et gloriosus: Saluus. quia uistus eximpio: ab il¬
lo iustificatus: Gloriosus autem qui non solum
iustificatus. sed et honorificatus Et enim quos
predestinauit : illos et uocauit: Nocans eos quid
fecit hic: Quos uocauit: ipsos et iustificauit: Quoᷤᷤ
autem iustificauit: ipsos et glorificauit: Instifica¬

Expanded text:
bi iste, a quo est patientia tua? Quoniam ipse est Deus bi iste, a quo est patientia tua? Quoniam ipse est Deus meus et salutaris meus, susceptor meus, non emigrabo. Quoniam ipse est Deus meus; ergo vocat me: et salutaris meus; ergo justificat me: et susceptor meus; ergo glorificat me. Hic enim vocor et justificor, ibi autem glorificor; et inde ubi glorificor, non emigrabo. Neque enim in peregrinatione mea remanebo: est hic unde emigrem; sed veniam unde non emigrabo. Nam inquilinus ego sum apud te in terra, sicut omnes patres mei . Ergo ab inquilinatu migrabo; de domo coelesti non emigrabo. 13. vers. riosus ero in Deo: non enim tantum salvus, sed et gloriosus; salvus, quia justus ex impio, ab illo justificatus ; gloriosus autem, quia non solum justificatus, sed etiam honorificatus. Etenim quos praedestinavit, illos et vocavit. Vocans eos quid fecit hic? Quos vocavit, ipsos et justificavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit . Justifica
Abbreviated transcription (Latin):
homo: Et si homo nunquid ase ipso homo: Non
sic transiliui ut extollar et cadam: Deo subiciet᷑
anima mea: quoniam abipso est pacientia mea:
Quȩ pacientia mea inter tanta scandala: nisi qͥa
si id quod non uidemus sꝑamus ꝑ pacientiam
ex pectamus : Henit dolor meus: ueniet et requi¬
es mea Uenit tribulatio mea: ueniet et pur-¬
gatio mea: Nunquid nam lucet aurum infor-¬
nace aurificis: Inmonili lucebit: mornam̃to
lucebit. Patiatur tam̃ fornacem: ut purgatũ
asordib ueniat adlucem: fornax ista: ibi pa¬
lea. ibi aurum. ibi ignis: ad hanc flat aurifex.
Infornace ardet palea: et purgatur aurum:
Illa incinere uertitur: asordibus illud exiitur. for¬
nax mundus : palea iniqui: aurum iusti ignis
tribulatio: aurifex deus: Quod uult gͦ aurifex
fatio: ubi me ponit artifex tolero: Iubeor ego to¬
lerare: nouit ille purgare: Artdeat licet palea
ad incendendum me. et quasi consumendum
me: illa incinerem uertitur. ego sordibus ca¬

Expanded text:
homo? et si homo, numquid a seipso homo? Non homo? et si homo, numquid a seipso homo? Non sic transilivi ut extollar et cadam: Deo subjicietur anima mea: quoniam ab ipso est patientia mea. Quae patientia inter tanta scandala, nisi quia si id quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus ? Venit dolor meus; veniet et requies mea: venit tribulatio mea; veniet et purgatio mea. Numquidnam lucet aurum in fornace aurificis? In monili lucebit, in ornamento lucebit: patiatur tamen fornacem, ut purgatum a sordibus veniat ad lucem. Fornax ista; ibi palea, ibi aurum, ibi ignis, ad hanc flat aurifex: in fornace ardet palea, et purgatur aurum; illa in cinerem vertitur, a sordibus illud exuitur. Fornax mundus, palea iniqui, aurum justi, ignis tribulatio, aurifex Deus: quod vult ergo aurifex, facio; ubi me ponit artifex, tolero: jubeor ego tolerare, novit ille purgare. Ardeat licet palea ad incendendum me, et quasi consumendum me: illa in cinerem vertitur, ego sordibus ca
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi maledicebant: ubi honorem meum cogita
tus Desicies: non ꝑseuerabis usq infinem
Non audies. qui ꝑseuerauerit usq insinem hic
saluus erit ÷ quamius qm̃ habundauit iiqͥtaᷤ.
refrigescet caritas multorum : ed ubi est quod
transiliisti eos: llbi est quod conuersatio tua
incelis ẽ : Illi enim inherent terrenis. tanqua
terrigenȩ sapiunt terram: et sunt terra. ser pen¬
tis cibus: Quid tuinter hȩc : leruntam̃ quã¬
uis hȩc faciant. quamuis hȩc cogitent. qu̾auis
impellant. quauis quasi incluato pariet insis¬
tant: quauis iam erectum sentiant. & honorẽ
meum repellere cogitent: quãuis ore suo be-¬
nedicebant. et corde suo maledicebant: quauis
insidientur ubi possunt. calumpnientur ubi
possunt: ueruntam̃ deo subicietur animame¬
a: Et quis tanta toleret. uł aꝑta bella. uł oc¬
cultas. insidias : Quis tanta toleret uit̾ aꝑtõ hosteᷤ
inter falsos fr̃s: Quis tanta toleret : Hunquid

Expanded text:
Ibi maledicebant, ubi honorem meum cogitavIbi maledicebant, ubi honorem meum cogitavtu? deficies? non perseverabis usque in finem? non audies, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit, quamvis quoniam abundat iniquitas, refrigescet charitas multorum ? Et ubi est quod transilisti eos? ubi est quod conversatio tua in coelis est ? Illi autem inhaerent terrenis; tanquam terrigenae sapiunt terram, et sunt terra, serpentis cibus. Quid tu inter haec? Verumtamen quamvis haec faciant, quamvis haec cogitent, quamvis impellant, quamvis quasi inclinato instent, quamvis jam erectum sentiant, et honorem meum repellere cogitent; quamvis ore suo benedicant et corde suo maledicant; quamvis insidientur ubi possunt, calumnientur ubi possunt: Verumtamen Deo subjicietur anima mea. Et quis tanta toleret, vel aperta bella, vel occultas insidias? quis tanta toleret inter apertos hostes, inter falsos fratres? quis tanta toleret? Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
ergo sitis: Quid sitis: Tantis populis nonsa¬
tiaris: Quos populos dicis : Ore suo benedice¬
bant: et corde suo maledicebant: Multi uoca¬
ti: pauci electi: Mulier fluxum sanguinis pa¬
tiens. uestis fimbriam tetigit: et sanata ẽ: e
cum miraretur dominus tangentem quod de
se senserat exisse uirtutem scilicet ad sanandã
mulierem. dixit: Quis me tetigit: & ad mira¬
ti discipuli. turbȩ te premunt:. & dicis. quis
me teugit: e ille Tetigit me aliquis: Tanquã
diceret: Una tetigit: eurbȩ premunt: qui
sollempnitatib ierłm implent eccł̃as. sollemp¬
nitatib babyloniȩ implent theatra. & tamen
seruiunt. honorant. obsecuntur: non solum
illi qui portant sacramenta xp̃i. et oderunt
precepta xp̃i: uerum etiam illi qui nec sacra¬
menta ipsi portant. pagani licet sint. iudei li¬
cet sint. honorant. laudant. predicant: sedore
suo benedicebant: Hon adtendo ados: nouit
ille qui me instruxit: Corde suo maledicebant:

Expanded text:
ergo sitis? quid sitis? tantis populis non saergo sitis? quid sitis? tantis populis non satiaris? Quos populos dicis? Ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant. Multi vocati, pauci autem electi . Mulier fluxum sanguinis patiens, vestis ejus fimbriam tetigit, et sanata est: et cum miraretur Dominus tangentem, quod de se senserat exisse virtutem, scilicet ad sanandam mulierem, dixit, Quis me tetigit? Et admirati discipuli: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille: Tetigit me aliquis . Tanquam diceret: Una tetigit; turbae premunt. Qui solemnitatibus Jerusalem implent Ecclesias, solemnitatibus Babyloniae implent theatra: et tamen serviunt, honorant, obsequuntur, non solum ipsi qui portant sacramenta Christi, et oderunt praecepta Christi, verum etiam illi qui nec sacramenta ipsa portant, Pagani licet sint, Judaei licet sint; honorant, laudant, praedicant, sed ore suo benedicebant. Non attendo ad os; novit ille qui me instruxit, corde suo maledicebant.