comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& id̾o gr̃ȩ tẏpus manũ ante
p̃misit. qr gr̃e actus ante p̃¬
cessit: qͥ fuit in iob. melchise¬
dech. abraham. ysaach. iacob
qͥ ꝑ fidẽ sine lege uiuebant.
Credidit enĩ abraham d̾o: &
reputatum ẽ illi ad iusticiã.
Melchisedech qͦq sc̃i gr̃am: p̃¬
cedens sacͥficii figura monstra¬
uit. Preuenientes enĩ legẽ pa¬
tͥarche sc̃i. p̃scͥptoꝵ uinculis
absoluti. libera ⁊ consimili no¬
b̃ euuangłii gr̃a refulserunt.
tatis. Primus enĩ inpatͥarchis:
scłs in regib & sacerdotib est.
Utraq enĩ uita scđm dm : qr illi
qͦq qͥ scd̾m legẽ moysi religiosa
& pia militia militabant. ñ sunt
gr̃e & honoris extorres: s pͥor
pietatis fructus in auctoribus
ꝙͣ in heredibus. Prior enim ⁊ ara
qui interp̃tatione significatur
oriens. Lux enim pietatis. ueri
splendor orientis ẽ : illius utiq
qͥ dixit. Oriens nom̃ ẽ michi.
Cuius in patͥarchis primitiuus

Expanded text:
et ideo gratiae typus manum ante et ideo gratiae typus manum ante praemisit, quia gratiae actus ante praecessit, qui fuit in Iob Melchisedech Abraham Isaac Iacob, qui per fidem sine lege uiuebant; credidit enim Abraham deo, et reputatum est ei ad iustitiam. Melchisedech quoque sancti gratiam praecedens sacrificii figura monstrauit; praeuenientes enim legem patriarchae sancti praescriptorum uinculis absoluti libera et consimili nobis euangelii gratia refulserunt. tatis; primus enim in patriarchis, secundus in regibus et sacerdotibus est. utraque enim uita secundum deum. quia illi quoque qui secundum legem Moysi religiosam et piam militiam militabant, non sunt gratiae et honoris exsortes, sed prior pietatis fructus in auctoribus quam heredibus prior enim Zara, qui interpretatione significatur oriens; lux enim pietatis ueri splendor orientis est, illius utique qui dixit: oriens nomen est mihi, cuius in patriarchis primitus
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ. factoꝵ signacłm:
pectoris ornam̃tũ: regie liber¬
tatis insigne. G ut ordiamur
hystoriam: cũ generaret tha-¬
mar. legisti qr unus de utero
eius p̃misit manũ: qͣm corripienᷤᷤ
obstetͥx. coccũ ligauit dicens.
hic exiet prior. Ut aũ reuoca¬
uit manũ puer. ĩmatͥs uterũ.
statĩ exiuit fr̾ eiꝰ. Dix̃ aũ obstetͥx.
Qͥd incisa ẽ ꝑte sepis: Et uo¬
cauit nom̃ eius phares. Et post
ipsũ exiuit fr̾ eiꝰ in cuius ma¬
nu erat coccum : & uocauit no¬
m̃ eius zara. Uides qͣnta enig-¬
mata mysteriũ ꝓdunt: Ma¬
nus p̃missa. coccũ ligatũ. re¬
ducta manus. uox obstetͥ¬
cis gemina. qd̾ pͥor alter exi¬
Cur autẽ altͣ manũ p̃misit ex
utero. alt̃ genitali ꝓcessit ex¬
ortu: nͥ qr ꝑ geminoꝵ myste¬
riũ. gemina descͥbitur uita
ppłoꝵ : Una scd̾m legẽ: altera
scdm fidem. Una scdm litterã.
altera scđm gr̃ãm. Prior gr̃a
qͣm lex: pͥor fides qͣm littera:

Expanded text:
potestatem, factorum signaculum. potestatem, factorum signaculum. pectoris ornamentum, regiae libertatis insigne. ergo ut ordiamur historiam, cum generaret Thamar, legisti quia unus de utero eius praemisit manum, quam corripiens obsetrix coccum ligauit dicens: hic exiet et prior. ut autem reuocauit manum puer in matris uterum, statim exiuit frater eius. dixit autem obsetrix: quid incisa est per te saepis? et uocauit nomen eius Phares. et post ipsum exiuit frater eius, in cuius manu erat coccum, et uocauit nomen eius Zara. uides quanta aenigmata mysterium prodant: manus praemissa, coccum ligatum, reducta manus, uox obsetricis gemina quod prior alter exicur autem alter manum praemisit ex utero, alter genitali praecessit exortu nisi quia per geminorum mysterium gemina describitur uita populorum, una secundum legem, altera secundum fidem, una secundum litteram, altera secundum gratiam? prior gratia quam lex, prior fides quam littera.
Abbreviated transcription (Latin):
tocondit. rugam deseruit. tho¬
rũ amator ascendit : s ñ ita
istã defendimus ut illũ accu-¬
semus : ĩmo ut utrũq excu¬
semus. Non aut̃ nos: s mys¬
teriũ qd̾ copule illiꝰ fructus
expressit. Generauit enim
mulier phares & zarã filios: ge¬
nerauit geminos. Unde ñ ociose
matheus utrũq signauit: cũ
phares tantũmͦ cõmemorationẽ
causa deposcẽt. Phares enĩ geñ
Deinde ꝑ ordinẽ singłi. Cur aut̃
cũ ẏsaac duos genuerit. iacob
plures. singłoꝵ tantũmͦ qͦs
successionis dominice causa
poscebat fecit scripture series
m̃tionẽ. hoꝵ aut̃ utrũq memo¬
rauit: nͥ qr hic inutͦq mysteriũ
ẽ. Tractauimus morałe locũ.
qr ñ oꝑa meretͥcis exercuit.
s munera fecunditatis elegit.
Tractemus hẏstoricũ: ⁊ mysticũ
uentilemus. Neq em̃ sine mys¬
terio potest esse: qd̃ anulum
& monile accepit & uirgam.
Non uilis ꝑsona ẽ. q̃ meretur
acciꝑe ornam̃tum. signaculũ.

Expanded text:
totondit, rogum deseruit, thototondit, rogum deseruit, thorum amator ascendit. 19. Sed non ita illam defendimus, ut istum accusemus: immo utrumque excusemus; non autem nos, sed mysterium quod copulae illius fructus expressit; generavit enim mulier Phares et Zaram filios, generavit geminos. Unde non otiose Matthaeus utrumque signavit, cum Phares tantummodo commemorationem causa deposceret: 1321 Phares enim genuit deinde per ordinem singuli. Cur autem, cum Isaac duos generaverit, Jacob plures, singulorum tantummodo quos successionis Dominicae causa poscebat, fecit Scripturae series mentionem, horum autem utrumque memorauit nisi quia hic in utroque mysterium est? Tractauimus moralem locum, quia non opera meretricis exercuit, sed munera fecunditatis elegit, tractemus historicum et mysticum uentilemus; neque enim sine mysterio potest esse quod anulum et monile accepit et uirgam. non uilis persona quae meretur accipere ornamentum signaculum
Abbreviated transcription (Latin):
adornata ẽ. Non enĩ uagã cap.¬
tauit libidinẽ : s diusoceri
fraudata ꝓmissis. ex ea familia
qͣm delegerat. conu̾so dolo fruc¬
tũ uoluit successioni ᷤ adipisci
Qsutiq castior: Illa q̃ tam diu
expectauit ꝓmissum: an ille qͥ
amorẽ ferre ñ potuit oblatũ:
llla quȩ sponsi familiã ñ refu-¬
git: an iste qͥ meretͥcẽ putauit:
Illa quȩ horã sui corporis uo¬
lentib ñ ꝑmisit ad copulam.
an iste qͥ qd studio cepit erro¬
ris. ad successionis gr̃am casti¬
tate mulieris consũmauit. Illa
q̃ filios ñ habebat. & tempus
conceptionis mora conugii ti¬
mebat excludi : illa q̃ gͣuitatẽ
maturioris elegit: an iste qui
etatem adolescentioris adama-
exactorẽ ipsum suȩ uoluit cas¬
titatis. Deniq numqͣm p ostea
uirũ exꝑta ẽ: amictum uidui¬
itatis sumpsit a coitu. Ille uniꝰ
horȩ impatiens qͥ annos apu-¬
ella exegerat. castitatis luctũ
expulit. uestẽ mutauit. comã

Expanded text:
adornata est; non enim vagam capadornata est; non enim vagam captavit libidinem, sed diu soceri fraudata promissis, ex ea familia quam delegerat, converso dolo, fructum voluit successionis adipisci. Quis itaque castior, illa quae tamdiu exspectavit promissum, an ille qui amorem ferre non potuit oblatum? Illa quae sponsi familiam non refugit, an iste qui meretricem putavit? Illa quae horam sui corporis volentibus non permisit ad copulam, an iste qui quod studio coepit erroris, ad successionis gratiam castitate mulieris consummavit? Illa quae filios non habebat, et tempus conceptionis mora conjugii timebat excludi: illa quae gravitatem maturioris elegit, an iste qui aetatem adolescentioris adamaviexactorem ipsum suae voluit castitatis. Denique numquam postea virum experta est, amictum viduitatis sumpsit a coitu: iste unius horae impatiens, qui annos a puella exegerat castitatis, luctum expulit, vestem mutavit, comam
Abbreviated transcription (Latin):
braham genuit ysaach. ysa¬
ach autẽ genuit iacob: iacoͥ¬
aũ genuit iuda ⁊ fr̃s ciꝰ : Iudaᷤ
autͣ gñ phares & zarã ex thamar.
Non utiq ociose huiꝰ mulleriᷤ
euuangłista nom̃ inseruit: de
qͥ diuise interim tractandũ ui¬
det᷑. Primũ emĩ siueris inten¬
das animũ : nͣ hec mulier tã fa-¬
mosa qͣm iusta. Ñ enĩ temporał
usũ libidinis reqͥsiuit : s suc¬
cessionis gr̃am concupiuit. Erat
enĩ deforme liberos nͣ habere :
qd̾ etiã legũ ciuiliũ fuit aucto¬
ritate multatum. ꝓmiserat enĩ
filiũ suum udas: & du pactaꝵ¬
Nondũ uirginitatis ñdũ uidu¬
itatis ante xp̃i aduentũ u̾na¬
bat gr̃a: dolens se sine filiis
remansisse. dolũ studio gene¬
rationis cõm̃ta ẽ. ⁊ iuda consi¬
lio p̃uertit. ut se eidẽ offerret
ornatã. postea ꝙͣ defunctam
eiꝰ cognouit uxorẽ. Uides
ubiq mulieris uitã ꝓbari: ad̾
ñ alienũ p̃ripuit thoꝵ non
meretrico studio qͣsi meretͥx

Expanded text:
saac, Isaac genuit Iacob, Iacob genuit ludam et fratres eius, ludas autem genuit Phares et Zaram ex Thamar. non otiose itaque huius mulieris euangelista nomen inseruit, de qua diuise interim tractandum uidetur. primum enim si ueris intendas animum, non haec mulier tam famosa quam iusta; non enim temporalis usum libidinis requisiuit, sed successionis gratiam concupiuit; erat enim deforme liberos non habere, quod etiam legum ciuilium fuit auctoritate multatum. promiserat eam filio suo ludas et diu pactanondum uirginitatis, nondum uiduitatis ante Christi aduentum uernabat gratia. dolens se sine filiis remansisse dolum studio generationis conmenta est et ludam consilio praeuertit, ut se eidem offerret ornatam, posteaquam defunctam eius cognouit uxorem. uides ubique mulieris uitam probari, quod non alienum praeripuit torum, non meretricio stu
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ scͥptum ẽ colligens. & socrui¬
sue fructus reseruans. & non
post iuuenẽ abiit: s uirum
ꝑfectum secuta ẽ. Unde & me¬
ruit audire qr mulier uirtutiᷤˢ
es tu : & qr bene fecisti miscdiã
tuã nouissimam plusqͣm pͥmã.
Nouissima enim miscđia eccłȩ
cong̾gate prestat priori. ĩ qͦ¬
erat. qr elongauit qͥ ꝓximus
erat : & calciam̃tum ꝓximi mu¬
liere ad qͥsiuit accepta. ¶sos
enim erat ut qͥ ꝓximus erat
solueret. & alii cederet. In qͦ
ñ mediocre mysteriũ. eo qđ is
qͥ alienigenã in typo sumpsit
euuangłi zandi accepit potes¬
tatẽ. Deniq in typo fuisse has¬
nuptias. testat᷑ benedictio se¬
nioꝵ dicentiũ. Det dñs muli

Expanded text:
sicut scriptum est, colligens et socruisicut scriptum est, colligens et socrui fructus reseruans et non post iuuenem abiit, sed uirum perfectum secuta est, unde et meruit audire: quia mulier uirtutis es tu uel: quia bene fecisti misericordiam tuam nonissimam plus quam primam; nouissima enim misericordia ecclesiae congregatae praestat priori. qerat, quia elongauit qui proximus erat, et calciamentum proximi muliere adquisiuit accepta. mos enim erat ut qui proximus erat,solueret et alii cederet. in quo non mediocre mysterium, eo quod is qui alienigenam in typo sumsit euangelizandi accepit facultatem. 1 1 denique in typo has fuisse nuptias testatur benedictio seniorum dicentium: det dom
Abbreviated transcription (Latin):
mulier a duob filiis. & uiro
ꝓprio destituta. cognito qd̾ ds
uisitaret isrł. regredi domũ
parans. cepit suadere ut domũ
ꝓpͥam repeterent uxores filioꝵ
suoꝵ. Una concessit. ruth uͦ cũ
socru mansit. Cui cum dicẽt
ecce iam consponsa tua ad po¬
płm suum regressa ẽ & ad dos
suos: & tu reuertere parit̃ cũ
consponsa tua: respondit ruch.
Non contingat mͥ dimittere te
& redire ad dm meũ : qr qͦcumq
tu ieris. ibo tecum : & ubi ha
bitaueris habitabo. Populus
tuus ppłs m̃s. & d̾s tuus d̾s m̃s
Et ubi mortua fueris moriar.
& ubi sepulta fueris sepeliar.
atq ita due ꝑuenerunt ĩbech-¬
leem. Hos gͥ mores atq hanc
scĩtatem erga socrum. pietatẽ
erga defunctum. religionẽ
erga dm̃. cũ cognouisset booꝵ
ꝓauus dauid: uixta moysi legẽ
ut sem̃ defuncti ꝓximĩ suscita¬
ret. eã sibi elegit uxorem. Re¬
fert aut̃ adu̾tere. qd̾ & in agro
pleno messis reꝑta. manipulos

Expanded text:
mulier a duobus filiis et uiro mulier a duobus filiis et uiro proprio destituta cognito quod deus uisitaret Israhel regredi domum parans coepit suadere ut domum propriam repeterent uxores filiorum suorum. una concessit, Ruth uero cum socru mansit. cui cum diceret socrus: ecce iam consponsa tua ad populum suum regressa est et ad deos suos, et tu reuertere pariter cum consponsa tua, respondit Ruth: non contingat mihi dimittere te et redire ad deum meum, quia quocumque tu ieris ibo tecum et ubi tu habitaueris habitabo. populus tuus populus meus et deus tuus deus meus. et ubi mortua fueris moriar et ubi sepulta fueris sepeliar. atque ita duae peruenerunt in Bethleem. hos igitur mores atque hanc sanctitatem erga socrum, pietatem erga defunctum, religionem erga deum cum cognouisset Boos, proauus Dauid, iuxta Moysi legem, ut semen defuncti proximi suscitaret, eam sibi elegit uxorem. Refert autem aduertere quod et in agro pleno messis reperta manipulos,
Abbreviated transcription (Latin):
immnaculata morib supͣ legem
facta ẽ: Si enĩ lex impiis & pec¬
catorib posita ẽ: utiq ruth q̃
diffinitionẽ legis excessit. & in¬
trauit in eccłam & facta est
ifrahelitis. & meruit int̃ maio¬
res dominici gn̾is computari.
ꝓpt̾ cognationẽ meriti electa
ñ corporis. Magnũ enĩ nobis
exemplũ ẽ: qr in illa nr̃m om-¬
nũ qͥ collecti ex gentib sumꝰ
ingͥdiendi ineccłam dñi figura
p̃cessit. Hanc gͥ emulemur. ut
qr hȩc morib hanc p̃rogatuã
meruit asciscende societatis
sue sic̃ hẏstoria docet: nos
dñi meritis suffragantib alli
gemur. Et enĩ cũ israhelitas
ĩ dieb iudicũ suꝑiorib fames
temp orib urgeret: a bethleem
ciuitate iudea in qͣ natus ẽ iħe
abiit uir colere ĩ agͦ moab:
cũ uxore & duob liberis. Abi¬
melech iuro nom̃: mulieri no¬
emi. Filii eius acceperunt sibi
uxores moabitidas. nom̃ uni
orpha. nom̃ scde ruch: & in ha¬
bitauerunt illic qͣsi dec̃ẽ anniᷤ.
& mortui sunt. Et derelicta

Expanded text:
inmaculata moribus supra legem facta est? si enim lex impiis et peccatoribus posita est, utique Ruth, quae definitionem legis excessit et intrauit in ecclesiam et facta est Israhelitis et meruit inter maiores dominici generis conputari, propter cognationem mentis electa, non corporis, magnum nobis exemplum est quia in illa nostrum omnium, qui collecti ex gentibus sumus ingrediendi in ecclesiam domini, figura praecessit. hanc igitur aemulemur, ut quia haec moribus hanc praerogatiuam meruit adsciscendae societatis suae, sicut historia docet, nos domini meritis suffragantibus adle. gamur. etenim cum Israhelitas in diebus iudicum superioribus fames temporibus urgueret, a Bethleem ciuitate Iuda. in qua natus est Christus, abiit uir colere in agro Moab cum uxore et duobus filiis; Elimelech uiro nomen, mulieri Noemin. filii eius acceperunt sibi uxores Moabitidas - nomen uni Orfa, nomen secundae Ruth - et inhabitauerunt illic quasi decem annis et mortui sunt sed derelicta
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pedũ tuoꝵ : ne ipse sponsꝰ
eccłe crederet᷑. Solꝰ ille ñ
soluit: qͥ uerꝰ ẽ sponsus. Et id̾o
dic̃ ioh̾es. Cuius nͥ sum dignus
corrigiã calciam̃ti soluere. Gͣ
& hic tẏpus ẽ: qd̾ edificaret
domũ isrł. Quã uͦ cõmemoratio
eius dñicȩ ꝓsapiȩ fuerit inseren¬
da. declarat mysterii altioris
exp̃ssio: qr ꝓpħatum ẽ ex gene̾
uirtutem in effrata : & sit nom̃
in bethleem. Que ÷ enim uirtꝰ.

Expanded text:
tum pedum tuorum, ne ipse sponsus tum pedum tuorum, ne ipse sponsus ecclesiae crederetur. solus ille non soluit qui uerus est sponsus. et ideo dicit. Iohannes : cuius non sum dignus soluere corrigiam calciamenti eius. ergo et hic typus est et aedificauit domum Israhel. Quam uero conmemoratio eius dominicae prosapiae fuerit inserenda declarat mysterii altioris expressio, qua prophetatum est ex genere uirtutem in Ephratha, et sit nomen in Bethleem. quae est enim uirtus
Abbreviated transcription (Latin):
rachel & sic̃ liã q̃ ȩdificauert
domũ isrł. facere uirtutẽ in
effrata. ⁊ sit nom̃ in bethleem:
& fiat domus sic̃ domus phares.
quẽ peꝑit thamar iudȩ. de se¬
mine tuo det tͥ dñs de hac pu¬
ella. Et accepit booꝵ ruch &
facta ẽ ei ĩ matͥmonium: & pe¬
ꝑit obeth patr̃ẽ iesse. auũ dd̃
gentes ad eccłam uocaturꝰ auc¬
torẽ ipsũ dñm gentilitie con¬
gregationis ali enigenax genera¬
tionẽ scđm carnẽ assumpsisse
memorauit: ut iã tunc ẽẽt in¬
dicium qd illa generatio eclet
gentium uocatorẽ : quẽ seque¬
remur om̃s ex alienigenis con¬
gͥgati. relinquentes paterna:
& dicentes ei qͥ nos ad dñi cultũ
uocaret. Uerbi gr̃a paulo. aut
cuicumq ep̃o. Popłs tuus ppłs
m̃s : d̾s tuus d̾s m̃s. G ruth
sicut lia ⁊ rachel oblita ppłm¬
suum & domum patͥs sui. sol¬
uens uinculum legis in gressa
est in eccłam.Soluit autem
calciam̃tũ : qͥ ñ accipit eccłam
Et moysi dr. Solue calciamen¬

Expanded text:
aedificauerunt domum Israhel, et facere uirtutem in Ephratha, et sit nomen in Bethleem. et fiat domus tua sicut domus Phares, quem peperit Thamar Iudae, de semine tuo det dominus tibi ea hac puella. et accepit Boos Ruth et facta est ei in matrimonium et peperit Obed, patrem Iessae, auum Dauid. uctorem ipsum dominum gentiliciae congregationis alienigenarum generationem secundum carnem adsumsisse memorauit, ut iam tunc esset indicium quod illa generatio ederet gentium uocatorem, quem sequeremur omnes ex alienigenis congregati relinquentes paterna et dicentes ei qui nos ad domini cultum uocaret, uerbi gratia Paulo aut cuicumque episcopo: populus tuus populus meus, deus tuus deus meus. ergo Ruth, sicut Lia et Rachel, oblita populum et domum patris sui soluens uinculum legis ingressa est in ecclesiam. soluit autem calciamentum qui non accipit ecclesiam. et Moysi dicitur: solue calciamen
Abbreviated transcription (Latin):
asuis maiorib inchoaret : ne
qͥs putaret originis maculã
impedim̃to. esse uirtuti: nec
se insolens de sui genis nobi¬
litate iactaret: neue parentũ
crimina uerecundior erubes¬
ceret : cui obumbrandȩ facul¬
tas daretur flore uirtutie

Expanded text:
a suis maioribus inchoaret, ne a suis maioribus inchoaret, ne quis putaret originis maculam inpedimento posse esse uirtuti nec se insolens de sui generis nobilitate iactaret neue parentum crimina uerecundior erubesceret, cui obumbrandae originis facultas daretur flore uirtuti
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃bethleem patͥa dñi scdm carnẽ
nascentis ẽ facta: Uñ ꝑ ꝓpħam
dictũ ẽ. Et tu bethleem terra¬
iudȩ. ñ es minima int̃ pͥncipes
uida: exte enim exiet pͥnceps
uenire. Neq tam̃ abnuo. cũ
thamar & ruth defendo. ꝑ ec-
memorationẽ sc̃s lucas decli¬
nare desiderans. aliũ quendã
successi onũ ordinẽ tenuit. Neq¬
enĩ rachab. neq ieconiã. neq
postremo urie uxorẽ nominan¬
dos putaiit: ut ĩmaculatam
sacerdotał genis seriẽ declinaret.
Sut illi consilii sui ratio sub¬
sistit: ita etiã scĩ mathei consiliũ
a rationis iustitia ñ ab horret.
Nam cũ euuangłizaret dñm
scđm carnẽ e̾e̾ generatum. qͥ
om̃ium peccata susciꝑet. sub¬
iectũ imuriis. subditum passi¬
on: ne huius qͥde putauit ex¬
ortẽ asserendum e̾e̾ pietatis:
ut maculatȩ originis ñ recusaret
iniuriã. Simul ne puderet
eccłam de peccatorib congre-¬
gari. cũ dñs de peccatoribus
nasceretur : p ostremo ut be¬
neficium redemptionis etiam

Expanded text:
m patria Domini secundum carnem nascentis est facta? Unde per prophetam dictum est: Et tu Bethlehem Judaeae, non es minima inter principes Juda; ex te enim exiet princepsvenire. . 36. Neque tamen abnuo cum Thamar et Ruth defendo, peccatmemorationem sanctus Lucas declinare desiderans, alium quemdam successionum ordinem tenuit: neque Achab, neque Jechoniam, neque postremo Uriae uxorem nominandos putavit; ut immaculatam sacerdotalis generis seriem declararet. sed ut illi consilii sui ratio subsistit ita etiam sancti Matthaei consilium a rationis iustitia non abhorret. nam cum euangelizaret dominum secundum carnem esse generatum, qui omnium peccata susciperet, subiectum iniuriis, subditum passioni, ne huius quidem putauit exsortem adserendum esse pietatis, ut maculatae quoque originis non recusaret iniuriam, simul ne puderet ecclesiam de peccatoribus congregari, cum dominus de peccatoribus nasceretur. postremo ut beneficium redemtionis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
deforme. nͥ ad apłicã sententiam
reu̾taris . qr lex ñ ẽ iustis posita
s iniustis. Hec enĩ cũ sit alienige¬
na & moabitis. p̃sertim cumlex
moysi ꝓhiberet has nuptias q̃
excluderet ab eccła. sic enĩ scͥp¬
tum ẽ. moabite ñ intrabunt in
generationẽ & usq inscłm. qͦmͦ¬

Expanded text:
iam reuertaris quia lex non est iustis posita, sed iniustis. haec enim cum sit alienigena et Moabitis, praesertim cum lex Moysi prohiberet has nuptias Moabitasque excluderet ab ecclesia - sic enim scriptum est: Moabitae non introibunt in generatione
Abbreviated transcription (Latin):
Bene gͦ in utroq ꝑfecta m̃sura.
una : qr umius ẽ uirtutis ⁊ sensꝰ.
oracłm atq responsum. M etam̃
sequi iuuat qd̃ ipse dñs docuit
ferm̃tum eccłȩ spiritalẽ esse
doctrinã. Nã cum scriptũ sit
cauete a ferm̃to phariseoꝵ. &
cũ apłs dixit. ñ in ferm̃to ma¬
litie ⁊ nequitie: oftenditur qi
doctͥna ferm̃tum ẽ. S aliud

Expanded text:
Bene ergo in utroque perfecta mensura Bene ergo in utroque perfecta mensura una, quia unius est uirtutis et sensus oraculum atque responsum. me tamen sequi iuuat quod ipse dominus docuit, fermentum ecclesiae spiritalem esse doctrinam; nam cum scriptum sit: cauete a fermento Pharisaeorum et cum apostolus dixerit: non in fermento malitiae et nequitiae, ostenditur quia doctrina ferm
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegis. manifestus in scĩs:
p̃destinatꝰ ante głam seruaret᷑
ad głam. Hȩc ẽ autẽ gła : ut
possimus inuestigare mysteriũ
absconditum a seculis ind̾o
Qd̃ indo: utiq & ex d̃o. Neq
enim d̾s aliene. capax potest
esse naturȩ. Nec sũ dubiꝰ animi
qd̾ aliqui de hoc mundo dictum
putant. donec ferm̃tetur in lege
lingua fateatur. Itaq discutiamꝰ
om̃ia: & diligentius requiramꝰ.
Nemo inuenit : nͥ qui ante que¬
sierit. Edificemꝰ turrẽ: cõpute¬
mus sumptus scͥpturaꝵ: confe¬
ramus impensas: ne qͥs etiã de
nr̃o aliqͦ dicat. Hic uoluit ȩdi¬
ficare: & ñ potuit consummare.
i edificat domũ: debet iacere
fundam̃tũ. Bonũ fundam̃tum
ẽ fides: bonũ fundam̃tũ apłoꝵ¬
fides nr̃a consurgit: nec iniuriã
facit. qͥ parẽ dixerit in utroq
ꝑfecte fidei esse mensuram: cũ
ipse dñs dicat. Si crederetis
moysi. crederetis ⁊ mͥ: qr & in
moỹse dominus est loquutus.

Expanded text:
sacrilegis, manifestatus in sanctis, sacrilegis, manifestatus in sanctis, praedestinatus ante saecula, servaretur ad gloriam. Haec est autem gloria, ut s, inuestigare mysterium absconditum a saeculis in deo. quod in deo utique ex deo; neque enim deus alienae capax potest esse naturae. Nec sum dubius animi quod aliqui de hoc mundo dictum putent, donec fermentetur in lege lingua fateatur. itaque discutiamus omnia, diligentius requiramus. nemo inuenit nisi qui ante quaesierit. aedificemus turrem, conputemus sumptus scripturarum, conferamus inpensas, ne qui etiam de nostro aliquo dicat: hic uoluit aedificare et non potuit consummare. qui aedificat, bonum debet iacere fundamentum. bonum fundamentum est fides, bonum fundamentum apofides nostra consurgit: nec injuriam facit qui parem dixerit in utroque perfectamque fidei esse mensuram, cum ipse dicat Dominus: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi ; quia et in Moyse Dominus est locutus.
Abbreviated transcription (Latin):
licent: s ñ omnia expediunt.
Graue ẽ enim potestate titi: ut
sub potestate recidas. Desiste e̾e
sub lege : ut uirtute supͣ lege sis:
ui simile estimabo xxx¬
regnum dĩ : Simile est
requirendis questionib cõpa¬
ratio.: quȩ tantũ ambiguitatiᷤ
effudit. ut diu̾sas habeat sen¬
ceptã. Et qr ferm̃tũ ex farina
uim ñ speciẽ gen̾i suo prestat.
corpore. diuinitate in comparabi¬
lis p̃minebat. Igit᷑ scã eccła. q̃
tẏpo mulieris istius euuangłice
figuratur. cuius farina nos sumꝰ
ta penetralia. color sapientiȩ ce¬
lestis obducat. Et qr in matheo
legimꝰ. trib m̃suris absconditũ
esse ferm̃tum: congruere uisũ
est. ut dĩ filium crederemꝰ abs¬
conditũ esse in lege. ad oꝑtum
tionibꝰ ad impletum : ut ꝑfec¬
tã fidẽ nob̃ acquirat. ex om̃ibꝰ
& scͥptoꝵ collatione formatus:
innobis qͥsumus corpꝰ ipsius
om̃ia ⁊ in om̃ib impleatur. Ipse
attestatius dici. Erat enim ꝓfec¬

Expanded text:
licent, sed non omnia expediunt ; licent, sed non omnia expediunt ; grave est enim potestate uti, ut sub potestatem recidas. Desiste esse sub Lege, ut virtute supra Legem sis. Cui simile aestimabo regnum Dei? Simile est requirendis quaestionibus comparatio tantum ambiguitatis offundit, ut diversas 1456 habeat senceptam. Et quia fermentum ex farina, ut non specie generi suo praestat: corpore, sed divinitate incomparabilis praeeminebat. Igitur sancta Ecclesia quae typo mulieris istius Evangelicae figuratur, cujus farina nos sumusta penetralia color sapientiae caelestis obducat. et quia in Matthaeo legimus tribus mensuris absconditum esse fermentum, congruere uisum est ut dei filium crederemus absconditum in lege, adopertum tionibus adimpletum; ut perfectam fidem nobis acquirat ex omnibus, et scriptorum collatione formatus in nobis, qui sumus corpus ipsius, omnia et in omnibus impleatur; ipse s attestatius dici . Erat enim profec
Abbreviated transcription (Latin):
uiscens. & ea q̃sunt pͥora appe-¬
tens. In quoꝵ sinꝰ. & quosdam
disputationũ recessꝰ. qͥ eramuᷤ
longe. nos scilicet ex nationibꝰ
congregati. qͦs diu ꝑ mane
mundi ꝓcella. & turbo neqͥtie
spiritalis agitabat. assumptis
uirtutũ remigiis ad uolamus:
ut nos umbra scõꝵ ab istius mun¬
di ardore defendat. certa iam
stationis securitate u̾nantes:
eoqd aĩa nr̃a grauib ante sic̃
illa mulier inclinata peccati s.
ut passer erepta de laqueo ue¬
nantiũ. in ramos dñi monteq
migrauit. Itaq ante suꝑfliuiᷤᷤ
obseruationibꝰ uani . & mnani
leuitate uolitantes. nunc iam ꝑ
fidem. xp̃i soluti manus. ⁊ lib̃i
a uincuł sabb̃oꝵ bonis oꝑibus
intendimus : & in ipsis epulis
libertatem habemꝰ. intemꝑ an¬
tiã excludimꝰ : ne lib̃i a lege
cupiditatib seruiamꝰ. Lex enĩ
ligauit sibi: ut ab solueret cu¬
piditatibus. Er̃a q̃ minorem
abstulit seruitutẽ: multo gra¬
uiora precepit. Om̃ia nobis

Expanded text:
uiscens et ea quae sunt priora adpeuiscens et ea quae sunt priora adpetens. in quorum sinus et quosdam disputationum recessus qui eramus longe, nos scilicet ex nationibus congregati, quos diu per inane mundi procella et turbo nequitiae spiritalis agitabat, adsumptis uirtutum remigiis aduolamus, ut nos umbra sanctorum ab istius mundi ardore defendat, certae stationis iam securitate uernantes, eo quod anima nostra grauibus ante sicut illa mulier inclinata peccatis ut passer erepta de laqueo uenantium in ramos domini montesque migrauit. itaque ante superfluis obseruationibus uani et inani leuitate ufidem Christi soluti manus, et liberi a vinculis sabbatorum, bonis operibus intendimus: et in ipsis epulis libertatem habemus, intemperantiam excludimus; ne liberi a Lege, cupiditatibus serviamus: Lex enim ligavit sibi, ut absolveret cupiditatibus. Gratia quae minorem abstulit servitutem, multo graviora praecepit. Omnia nobis
Abbreviated transcription (Latin):
nib: qr ñ uenit in regno. indi
uitiis. ñ inistuis mundi sapientia.
Subito aut̃ uelut arbor sublimẽ
suȩ u̾tic̃e potestatis effudit: ut
dicamꝰ. Sub umbra eiꝰ concupiui
& sedi. Et frequent̃ simul ut ar¬
bitror uidebatur & arbor ⁊ gͣnũ.
Granũ ẽ cũ dr. Nonne hicẽ filiꝰ
ioseph fabri: S inter hec herba
creuit. subito testantib iudeis.
qͥ qsi late arboris ramos ñ pot̾ant
comprehendere dicentes. Uñ huic
ista sapientia: Granũ gͥẽ figura:
arbor est sapientia. In cutus fron¬
dentib ramis ille nicticorax in
domicilio. ille passer singulariᷤ
in edificio. ille raptꝰ in parady¬
sũ. inaera rapiendus & nubes.
tuta iam sede requiescunt. Re-¬
qui escunt etiã potestates ⁊ an-¬
głi cȩloꝵ: & qͥcũq spiritalibuᷤ
factis euolare meruerunt. Le¬
qui euit sc̃s iohannes cũ recum¬
beret supra pectꝰ iħu : immo
& ipse eiꝰ arboris suco uelut ra¬
mꝰ extenditur. Lamus ẽ petrꝰ.
ramus ẽ pauls: posteriora obli¬

Expanded text:
nibus, quia non uenit in regno, non in diuitiis. non in istius mundi sapientia. subito autem uelut arbor sublimem suae uerticem potestatis effudit, ut dicamus: sub umbra eius concupiui et sedi. et frequenter simul. arbitror, uidebatur et arbor et granum. granum est cum dicitur: nonne hic est filius Ioseph fabri? sed inter haec uerba creuit subito testantibus Iudaeis, quia quasi latae arboris ramos non poterant conprehendere dicentes: unde huic ista sapientia? Granum igitur est figura, arbor est sapientia, in cuius frondentibus ramis ille nycticorax in domicilio, ille passer singularis in aedificio, ille raptus in paradisum, in aerem rapiendus et nubes tuta iam sede requiescunt. requiescunt etiam potestates et angeli caelorum et quicumque spiritalibus factis euolare meruerunt. requieuit sanctus Iohannes, cum recumberet supra pectus Iesu; immo et ipse eius arboris suco uelut ramus extenditur. ramus est Petrus, ramus est Paulus, posteriora obli
Abbreviated transcription (Latin):
inclusi. neaura noceat. negͣndo
decutiat. ne estus cupiditatis ex¬
urat. ne humoris imber elidat.
Nonnulli tam̃ ficũ istam ꝑ alle¬
goriã. ñ synagoge s malitie &
improbitatis figurã putant. Hii
tam̃ nullo distant: nͥ qd ꝓspecie
genus eligunt. Id autẽ cauere
se dicunt. qr dñs dix̃ ad ficum
nũ qͣm exte fructꝰ nascat᷑ in
sempit̃num: cũ utiq plurimoᷤ
ex iudeis credidisse. & credituroᷤᷤ
esse nouĩmus. S qͥ credit. non
sẏnagoge iã fructꝰ ẽ. s eccłȩ
nec ex synagoga nascit᷑: qͥ nas¬
cit᷑ in eccła. Sic̃ eiũ st̃ qͥ ex nob̃
exierunt. s ñ erant ex nob̃. si
enĩ ex nob̃ essent. nobiscum
mansissent: sic dehis qͥ ex iudeiᷤ
credunt. dicimꝰ. qr si ex synago¬
ga essent. in synagoga man̾ent.
s ꝓptea exierunt ex sẏnagoga
ut ex sy nagoga ñ fu̾isse credan¬
tur. Teinde ꝓ malitia int̃ueni¬
ret aliqͥs. ⁊ dicẽt. excolenda ut
fructum afferret: cũ idõ uene¬

Expanded text:
iae matris inclusi, ne aura. noceat, ne grando iae matris inclusi, ne aura. noceat, ne grando decutiat, De aestus cupiditatis exurat, ne umoris imber elidat. nonnulli tamen ficum istam per allegoria-m non synagogae, sed malitiae et inprobitatis figuram putant. hi tamen nullo distant nisi quod pro specie genus eligunt, id autem cauere se dicunt, quia dominus dixit ad ficum: numquam ex te fructus nascatur in sempiternum cum utique plurimos ex Iudaeis credidisse et credituros esse norimus. sed qui credit, non synagogae iam fructus est, sed ecclesiae nec ex synagoga nascitur qui renascitur in ecclesia. sicut enim sunt qui ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis, si enim ex nobis esmansissent : sic de iis qui ex Judaeis credunt, dicimus quia si ex Synagoga essent, in Synagoga manerent: sed propterea exierunt de Synagoga, ut ex Synagoga non fuisse credantur. Deinde pro malitia interveniret aliquis, et diceret excolendam ut fructum afferret; cum ideo vene
Abbreviated transcription (Latin):
ñ afferunt fructum. ex hac die
benedicã. Qͦ reuelat᷑ subipso an¬
ni uergentis occasu. hoc est scłi
iã senescentis occiduo. sc̃m dei
cuns gr̃a ꝑsc̃ificationẽ lauacͥ
ge species indicat᷑: scdis ꝓuen¬
tibꝰ fructuosa. Nos enĩ ex patrũ
semine meritoq udei. grossis
labentib comparamur. hoc est¬
corde ⁊ p̃dura ceruice. ad per-¬
hennitatẽ sui ꝑuenire ñ ꝑ osst̃.
Qͥ si moriant᷑ & qͣsi decidant
huic mundo. & inint̾iorẽ hominẽ
ꝑ lauacͥ grãm renascantur: ert̃
utiq fructuosi. ꝑfidia aut̃ homi¬
nũ ꝑtinaciũ sẏnagogã inutilem
fecit: & ido qͣsi sterił iubetur
excidi. Qđ de udeis dictũ om̃ibꝰ.
cauendũ arbitror. & nobꝰ ma¬
xime. ne fecundũ eccłe locum
uacui meritis occupemiis. qui
qͣsi mala granata benedicti fruc¬
tꝰ ferre debemus intͣ nos: fruc¬
tus pudoris. fructꝰ coniunctio¬
nis. fructꝰ mutue caritatis
& amoris. sub uno utero eccłe

Expanded text:
non adferent fructum, ex hac die non adferent fructum, ex hac die benedicam. quo reuelatur sub ipsum anni uergentis occasum, hoc est saeculi iam senescentis occiduo, sanctum dei cuius gragae species indicatur, secundis proventibus fructuosa; nos enim ex patrum semine. Meritoque Judaei grossis labentibus comparantur, quod corde et praedura ceruice ad perennitatem sui peruenire non possunt. qui si moriantur et quasi decidant huic mundo, ut in interiorem hominem per lauacri gratiam renascantur. erunt utique fructuosi. perfidia autem hominum pertinacium synagogam inutilem fecit, et ideo quasi sterilis iubetur excidi. quod de Iudaeis dictum omnibus cauendum arbitror et nobis maxime, ne fecundum ecclesiae locum uacui meritis occupemus, qui quasi malagranata benedicti fructus fen\'e debemus internos, fructus pudoris, fructus coniunctionis, fructus mutuae cantatis et amoris sub uno utero eccles
Abbreviated transcription (Latin):
gentẽ : ne radicem sapientie
terraꝵ aceruus obruat ⁊ abscon¬
dat. Cophinũ qͦq stercoris dic̃
esse mittendũ. Magna ꝓfecto uiꝰ
stercoris : que tanta ẽ ut de in¬
fecundis fecunda. de arentibꝰ ui¬
rentia: de ffilibꝰ faciat fructuosa.
In qͦ sedit iob cũ temptaretur.
& uinci nequiuit. Et paulus
estimat ut stercora ut. xp̃m lucͥ¬
faciat. Deniq iob. cũ ante plu¬
rima ꝑdidisset : postea quam
sedit instercore ñ habuit qd̃ ei
diabolꝰ posset auferre. Bona gͦ
terra q̃ fodit᷑: bonũ stercus qd
mittitur. Deniq dñs de terra
suscitat in opẽ: & de stercore eri¬
exercitiũ spiritał & humilitatiᷤ
affectũ. etiã iudeos in eiuiangłm
.xp̃i. cultor ille bonꝰ fore existi¬
mat fructuosos. Aleminerat enĩ
quia ꝑ aggeũ dñs locutus ẽ. qm̃
qͣrto ⁊ uicesimo noni m̃sis. a die
q̃ fundatum ẽ templũ dĩ om̃ipo¬
tentis. uineã inquit ⁊ fructus et
malagranata. ⁊ ligna oliuȩ quȩ

Expanded text:
gentem. ne radicem sapientiae gentem. ne radicem sapientiae terrarum aceruus obruat et abscondat. cofinum quoque stercoris dicit esse mittendum. magna profecto uis stercoris, quae tanta est, ut de infecundis fecunda, de arentibus uirentia, de sterilibus faciat fructuosa. in quo sedit lob cum temtaretur et uinci nequiuit; et Paulus aestimat ut stercora, ut Christum lucrifaciat . Denique cum ante Job plurima perdidisset, posteaquam sedit in stercore, non habuit quod ei diabolus posset auferre. Bona ergo terra quae foditur, bonum stercus quod mittitur. Denique Dominus de terra suscitat inopem, et de stercore eriexercitium spiritalis et humilitatis adfectum etiam ludaeos in euangelium Christi cultor ille bonus fore existimat fructuosos. meminerat enim quia per Aggaeum dominus locutus est, quoniam quarto et uicesimo noni mensis, a die quo fundatum est templum domini omnipotentis. uineam inquit et ficus et malagranata et ligna oliuae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
poris habuit: neq sc̃ificari. qr
uirtutẽ legis ignorauit : qui
carnalia magis qͣm spiritalia
sequebatur. Lex autẽ. spiritał
est. Neq iustificari. qͥ delictoꝵ
suoꝵ penitentiam ñ gerebat.
& id̾o grãm nesciebat. Merito
gͦ in synagoga nullꝰ fructus
inuentꝰ est: & id̾o iubetur
excidi. S bonus eultor & fortasse
alterũ ad gentes. se autẽ ad eos
qͥ ex circuincisione st̃ esse mitten¬
dum religiose ne excidatur in¬
teruenit. fretꝰ uocatione sua
saluari: idoq dic̃. Remitte slłã
& hoc anno: usq dum fodiam
circa illam. ⁊ mittã cophinum
stercoris. Quã cito duriciã iude¬
oꝵ suꝑbiamq causas ẽẽ sterili¬
tatis cognouit. Itaq nouit ex¬
colere: qͥ nouit uitia dep̃hen¬
dere. Pollicetur dura cordis eoꝵ
apłicis ligonibꝰ esse fodienda.
ut longo incultu sitũ mentis
obductum. sermo bis acutus
inu̾tat : & corde ꝓscisso excitet
sensum. aerio spiramine iã ui¬

Expanded text:
poris habuit, neque sanctificari, quia poris habuit, neque sanctificari, quia uirtutem legis ignorauit, qui carnalia magis quam spiritalia sequebatur — lex autem spiritalis est — neque iustificari, quia delictorum suorum paenitentiam non gerebat et ideo gratiam nesciebat. merito ergo nullus in synagoga fructus inuentus est et ideo iubetur excidi. sed bonus cultor et fortasse alterum ad gentes, se autem ad eos qui ei circumcisione sunt esse mittendum, religiose ne excidatur interuenit fretus uocatione sua saluari ideoque dicit: remitte illam et hoc anno, usquedum fodiam circa illam et mittam cofinum stercoris. quam cito duritiam Iudaeorum superbiamque causas esse sterilitatis agnouit! itaque nouit excolere qui nouit uitia deprehendere. pollicetur dura cordis eorum apostolicis ligonibus esse fodienda, ut longo incultu situm mentis obductum sermo bis acutus inuertat et corde proscisso excitet sensum aerio spiramine iam ui
Abbreviated transcription (Latin):
Querebat autẽ dñs. non qr
fructum ficulnee deesse nesci-¬
ret: s ut ostenderet infigura
qr fructum synagoga iã hab̾e¬
ñ deberet. Deniqͥ ex sequen¬
tibꝰ docet. ñ se ante tempꝰ ue¬
nisse: qͥ ꝑ tͥennium uenit. Sic
enĩ habes. Ecce anni tres sunt
ex qͦueni querens fructũ in
ficulnea hac : & ñ inuenio. Suc¬
cide gͦ illam. Ut quid etiã t̃ram
occupat : Uenit ad abraham.
uenit ad moysen. uenit ad ma-¬
riã: hoc ÷. uenit in signaculo.
uenit in lege: uenit incorpore
Aduentũ eiꝰ. ex beneficiis cog¬
noscimus. Alibi purificatio:
alibi scĩficatio: alibi iustificatio
est. Circumcisio purificauit.
sc̃ificauit lex.: iustificauit gr̃a.
Unus in om̃ibꝰ.: nunũ om̃ia.
Nemo enĩ mundari potest: nͥ
qui metuit dñm. Nemo legẽ
meretur acciꝑe : n purificatꝰ
a culpa. Nemo accedit ad gr̃am.
nͥ nouit legẽ. Ergo iudeoꝵ po¬
pulꝰ neq purificari potuit
qr circuincisionẽ ñ animi s cor¬

Expanded text:
quaerebat autem dominus non quia quaerebat autem dominus non quia fructum ficulneae deesse nesciret, sed ut ostenderet in figura quia fructum synagoga iam habere deberet. Denique ex sequentibus docet non se ante tempus uenisse. qui per triennium uenit; sic enim habes: ecce anni tres sunt, ex quo ueni quaerens fructum in ficulnea hac et non inuenio. succide ergo illam; ut quid etiam terram occupat? uenit ad Abraham, uenit adMoysen, uenit ad Mariam, hoc est uenit m signaculo, uenit in lege, uenit in corpore. aduentum eius ex beneficiis recognoscimus: alibi purificatio, alibi sanctificatio, alibi iustificatio est. circumcisio purificauit, sanctificauit lex, iustificauit gratia: unus in omnibus et unum omnia. nemo enim mundari potest nisi qui metuit dominum. nemo legem meretur accipere nisi purificatus a culpa, nemo accedit ad gratiam nisi nouerit legem. ergo populquia circumcisionem non animi, sed cor
Abbreviated transcription (Latin):
iudicantes duodecim tͥbꝰ isrł.
Nec illud alienũ qd adam atq eua
primi illi nr̃i ut genis ita erroris
parentes. qͥ huius arboris texere
se foliis. paradysi exules esse me¬
ruerunt: cũ dñi deambulantis
p̃sentiam trans gressionis sue con¬
scii declinarent: ut signifi ca¬
rent futurũ. qd ultimis tpribꝰ
ppłs iudeoꝵ sub domini salua¬
toris aduentu. qͥ eos uocaturꝰ
aduenit. exutũ se uirtutib ꝑ
diaboli temptam̃ta cognoscenᷤ
.& intecta conscientie ꝓbra for¬
midans. a religionẽ deuius. p̃¬
uaricatione confusꝰ esset a dño
recessurꝰ : u̾boꝵ fluentium ue¬
lut folioꝵ uelaminibꝰ adoꝑtꝰ
pudenda gestoꝵ. Ergo illi qui
folia de ficulnea ñ pom̾a carp¬
serunt : eliminati sunt a dei
regno. Erant enĩ in animã ui-¬
uentẽ. Uenit scd̾s adam:s ĩã
ñ folia s fructum querebat.
Erat enĩ in sp̃m uiuificantem
In spũ autẽ fructꝰ uirtutis
ad quirit᷑. dominꝰ adoratur.

Expanded text:
iudicantes duodecim tribus Israhel. iudicantes duodecim tribus Israhel. nec illnd alienum quod Adam atque Eua. primi illi nostri ut generis ita erroris parentes, qui huius arboris texere se foliis, paradisi exules esse meruerunt, cum domini deambulantis praesentiam transgressionis suae conscii declinarent, ut significarent futurum quod ultimis temporibus populus Iudaeorum sub domini salutaris aduentu, qui eos uocaturus aduenit, exutum se uirtutibus per diaboli temtamenta cognoscens et intecta conscientiae probra formidans a religione deuius praeuaricatione confusus esset a domino recessurus, uerborum fluentium uelut foliorum uelaminibus adopertus pudenda gestorum. ergo illi qui folia de ficulnea, non poma carpserunt, eliminati sunt a dei regno; erant enim in animam uiuentem. uenit secundus Adam etiam non folia, sed poma quaerebat; erat enim in spiritum uiui. ficantem. in spiritu autem fructus uirtutis adquiritur, dominus adoratur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlixioribus adultiora temporib
uͥ siluestrẽ animũ suci prioris
exuerint. specie cȩtis ⁊ maturi¬
tatis grã p̃feruntur. Specta nc̃
cult ꝯͦ ⁊ animos iudeoꝵ. qͥ qͣsi pͥ¬
mi fructꝰ male feracis synago¬
ge. gͦssi labentis similitudine
corruerunt: ut mansura supͣ
euum nr̃i geni̾s poma succede¬
rent. Et en̾i pͥmus synagoge
ppłs. qͣsi radice oꝑum infirmꝰ
arentium : ub̃tatẽ sapientie
naturalis haurire ñ potuit.
& id̾o uelut inutilis decidit
fructꝰ: ut qͣsi ex eisde claui¬
culis arboris fructuose. de pin¬
guedine religionis antique.
nouus ecclȩ ppłs emergeret.
Ergo ille qͥ erat. esse desiuit:
ut inciꝑet iste qui ñ erat. Pri¬
mi tam̃ ex isrł qͦs nature uali¬
dioris ramus extulerat. sub ũ¬
bra legis & crucis. in utriusq
sinu. suco gemino colorati. gͦs¬
si maturescentis exemplo. pul¬
cherrimoꝵ gr̃a fructuũ. cȩt̃is
p̃stiterunt : quib dr. Sede¬
bitis supra duodecim t̾nos

Expanded text:
prolixioribus adultiora.temporibus prolixioribus adultiora.temporibus ubi siluestrem animum suci prioris exuerint. specie ceteris et maturitatis gratia praeferuntur. Specta nunc cultus et animos Iudaeorum, qui quasi primi fructus male feracis synagogae grossi labentis similitudine conruerunt, ut mansura supra aeuum nostri generis poma succederent. etenim primus synagogae populus quasi radice operum infirmus arentium ubertatem sapientiae naturalis haurire non potuit et ideo uelut inutilis decidit fructus, ut quasi ex isdem clauiculis arboris fructuosae de pinguedine religionis antiquae nouus ecclesiae populus emergeret. ergo ille qui erat esse desiuit, ut inciperet iste qui non erat. primi tamen ex Israhel. quos naturae ualidioris ramus extulerat, sub umbra legis et crucis in utriusque sinu suco gemino colorati grossi maturescentis exemplo pulcherrimorum gratia fructuum ceteris praestiterunt, quibus dicitur: sedebitis supra duodecim thronos
Abbreviated transcription (Latin):
ma nascunt᷑ : in hac poma decidt᷑
ꝑeunt. Ergo priores illi cassa fruc¬
tuum uice flores emergunt: ita
p̃postero qͦdam nascendi usu. dũ
crũ nature seruare non possunt.
Et enĩ qͣ se media trudere de cor¬
tice gemina consueuit : ea minu¬
tissima queque huiꝰ geni̾s poma
ꝓrumpunt. De quib legimꝰ in
canticis canticoꝵ. ficꝰ ꝓducit gͦs¬
sos suos. Itaq cet̾is albentibus
primo uere uirgultis: sola ficꝰ
ꝓprio nescit Flore canescere : co
fortasse qd̾ nullus istis matur ior
usꝰ sit in pomis: namq succeden¬
tibꝰ aliis. hec qͣsi degenerantia
respuuntur: & arenti infirma
radice. renouatis quib sit sucꝰ
utilior exuuntur. Manent tam̃
aliqͣ ꝑ rara nec decidunt. quibꝰ
hic ꝓuentꝰ arriserit. ut de me¬
dio duarũ uirgarum. clauiculo
breui erumpente ꝓmergant.
qͦ geminis tecta p̃sidiis. tanqͣm na¬
ture parentis gremio. fotu suci
plenioris inolescant: ea clem̃ti¬
oris aure ꝓuocata temperie. &

Expanded text:
ma nascuntur, in hac poma decidunt. ma nascuntur, in hac poma decidunt. . ergo priora illa cassa fructuum uice floris emergunt; ita praecoci quodam nascendi usu quae cium naturae seruare non possunt. etenim qua se medio trudere de cortice gemma consueuit, ea minutissima quaeque huius generis poma prorumpunt. de quibus legimus in Canticis Canticorum: ficus producit grossos suos. itaque ceteris albentibus primo uere uirgultis sola ficus proprio nescit flore canescere. eo fortasse quod nullus istis maturior sit usus in pomis. namque succedentibus aliis haec quasi degenerantia respuuntur et arenti infirma radice renouatis quibus sit sucus utilior exuuntur. manent tamen aliqua. perrara nec decidunt, quibus hic prouentus adriserit, ut de medio duarum uirgarum clauiculo breui erumpente promergant, quo geminis tecta praesidiis. tamquam naturae parentis gremio suci fotu plenioris inolescant. ea clementioris aurae prouocata temperie et
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudine eccĩȩ inqͣm iudei
quoq credituri st̃ metiendũ.
Erat autẽ uinea dñi sabaoth:
qͣm dedit in rapinã gentium.
Itaq qui uineã suam diripi fec̃:
hic etiã ficum iussit excidi. Ap¬
ta autẽ sẏnagoge arboris istiꝰ
comparatio est: qr si c̃ arbor
ista foliis redundans fluentibꝰ
spem possessoris sui cassa sꝑatoꝵ
ꝓuentuũ expectatione destituit:
ita etiã in sẏnagoga dũ docto¬
res eiꝰ oꝑib infecundi. uerbis
tam̃ uelut foliis redundantibꝰ
głantur. inanis umbra legis ex¬
uberat: spes autẽ falsi expectata
ꝓuentꝰ. ppłi uota credentis il¬
ludit. Est etiã in natura arbori ᷤ
qͦ magis credas sẏnagoge speciẽ
cõparatioe huiꝰ exp̃ssam. Et enĩ si
diligent̃ inqͥras: discretã ab usu
inuenies. Namq alie florẽ feruat̃
anteqͣm fructum : pomaq uent᷑a
p̃nuntio sui flore designant. Hȩc
sola abinitio germinat poma ꝓ
floribꝰ. In aliis flos decutit᷑. & po¬

Expanded text:
plenitudine Ecclesiae, in quam Judaei plenitudine Ecclesiae, in quam Judaei quoque credituri sunt, metiendum. erat autem vinea Domini Sabaoth, quam dedit in rapinam gentium. Itaque qui vineam suam diripi fecit, hic etiam ficum jussit excidi. Apta autem synagogae arboris istius comparatio est; quia sicut ista arbor foliis redundans fluentibus spem possessoris sui cassa speratorum proventuum exspectatione destituit: ita etiam in Synagoga dum doctores ejus operibus infecundis, verbis tantum velut foliis redundantibus gloriantur, inanis umbra Legis exuberat, spes autem falsi exspectata proventus, populi vota credentis illudit. 162. Est etiam in natura arboris, quo magis credas Synagogae speciem comparatione hujus expressam; etenim si diligenter inquiras, discretam ab usu inuenias. namque aliae florem ferunt ante quam fructum pomaque uentura praenuntio sui flore designant, haec sola ab initio germinat poma pro floribus. in aliis flos decutitur et po
Abbreviated transcription (Latin):
noxius penis. ut commissi sup¬
plicia erroris expendat. De ga¬
ligeis autẽ illis quoꝵ sanguinẽ
pilatus miscuit cũ sacͥficiis eoꝵ.
figura queda uidet᷑: eos tangenᷤ
qͥ coactu diabolico ñ pure offe¬
runt sacͥficium. Quoꝵ oratio
in peccato sic̃ de uida scriptũ ẽ
ꝓditore: qͥ ꝓditionẽ sangumis
dominici int sacͥficia positus
cogitabat.
rborẽ fici quidã habuit
inducit : Habes enĩ alibi. qd̾ iussu
dm̃ uiriditas om̃is huiꝰ ligni
frondentis aruerit. Unde intel¬
ligis om̃ium creatorẽ qui potest
imꝑare naturis: ut uł arescant
subito uł uirescant. Alibi ex¬
teneritudine arboris huiꝰ ⁊ foluis
conici solere cõmemorat estatis
aduentũ: utrũq significans. et
iudaicȩ pleb̾ manẽ qͣm p̃tende¬
bat głam uelut florem. aduentu
dñi decidisse. qr oꝑib infructu
osa durabat. & iudicii diẽ uelut
estatis aduentũ. qͦ adulti fructꝰ
terraꝵ om̃ium recondunt᷑. ex

Expanded text:
noxius poenis, ut conmissi supnoxius poenis, ut conmissi supplicia erroris expendat. de jahiaeis autem illis, quorum sanguinem Pilatus miscuit cum sacrificiis eorum. figura quaedam uidetur eosqui coactu diabolico, non pure offerunt sacrificium: quorum oratio in peccatum, sicut de Juda scriptum est proditore, qui proditionem sanguinis Dominici inter sacrificia positus cogitabat. rborem fici quidam habuit inducit ? Habes enim alibi, quod jussu Domini, viriditas omnis hujus ligni frondentis aruerit: unde intelligis omnium creatorem, qui potest imperare naturis, ut vel arescant subito, vel virescant. Alibi exteneritudine arboris huius et foliis conici solere conmemorat aestatis aduentum utroque significans et Iudaicae plebis inanem quam praetendebat gloriam uelut florem aduentu dosa durabat: 1449 et judicii diem velut aestatis adventum, quo adulti fructus terrarum omnium reconduntur, ex
Abbreviated transcription (Latin):
tors: & mittent eos incaminum
ignis : ibi erit fletꝰ ⁊stridor den¬
tiũ. Suꝑ ẽ nunc intelligamꝰ qͥd
sibi uelit figura qͣdrantis. Et ui¬
det᷑ usualis rei exp̃ssum nomine
intellectꝰ spiritał archanum. Na
sic̃ qͥ pecuniã soluunt debitum
reddunt. nec pͥꝰ euacuat᷑ fȩnoriᷤᷤ
nom̃. qͣm totiꝰ sortis ad nũmum
usq. qͦcũq solutionis genere
qͣntitas uinu̾sa soluatur: sic cõ
ociosũ etiã qr ñera. sic̃ alibi duo
ñ assem. ñ denariũ. s qͣdrantẽ
hoc posuit loco. Quadrantaria
enĩ ꝑmutatio. uelud quedam ẽ
compensatio. cũ aliud redditur
& aliud significat᷑ solutũ: ita ⁊ hic
aut p̃cio caritatis redimit᷑ iniuria:
aut iniurie estimatione pȩna
laxat᷑. Quadrantẽ aute in balneiᷤ
dari solere reminiscimur. cuus
oblatione ut illic unusquisq la-¬
uandi accipit facultatẽ. ita & hic
accipit eluendi : qr unius cuiꝰq
pecc̃m supͣscͥpte genere conditi¬
onis eluitur: cũ tandui exercet᷑

Expanded text:
torum et mittent eos in caminum ignis: ibi erit fletus et stridor dentium. Superest nunc ut intellegamus quid sibi uelit figura quadrantts. et uidetur usualis rei expressum nomine intellectus spiritalis arcanum. nam sicut qui pecuniam soluunt debitum reddunt, nec prius euacuatur faenoris nomen quam totius sortis ad nummum usque quocumque solutionis genere quantitas uniuersa soluatur, sic conpotiosum etiam quia non aera sicut alibi duo, non assem, non denarium, sed quadrantem hoc posuit loco; quadrantaria enim permutatio uelut quaedam est conpensatio, cum aliud redditur et aliud significatur solutum. ita et hie aut pretio caritatis redimitur iniuria aut iniuriae aestimatione poena laxatur. quadrantem autem in balneis dari solere reminiscimur, cuius oblatione ut illic unusquisque lauandi accipit facultatem ita hic accipit eluendi, quia uniuscuiusque peccatum supra scriptae genere condicionis eluitur, cum tamdiu exercetur