comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quia gͦ ds̾ nulla necessitate tinatione.¬
cõpellit᷑. ut aliqͥdnolenꝰ ꝓmittat. Nulliuᷤᷤ
itaq adu̾sitatis ĩpedit᷑ obstaculo. qͦ id qđ
ꝓmisit. aut minꝰ quã uult aut tardius
faciat. dinde potuit sic̃ uoluit qͦsdã pͣ¬
destinare adgłam. qͦsdã ad pęnã. S qͦs
p̃destinauit ad głam. pͣdestinauit adius¬
titiã. Quos aut̃ p̾destinauit ad pęnã ñ¬
p̃destinauit ad culpã. Itẽ pauloinferiuᷤ.¬
Inscĩs gͥcoronat ds̃ iustitiã. quã eiꝰᷤ gratiᷤᷤ
ipse tribuit. gratis seruauit. gratisq ꝑ¬
fecit. Iniqͦs aut̃ c̃dẽpnauit ꝓ ĩpietate ł
iniustitia quã in ei ipse ñ fecit. In illis
enĩ oꝑa sua glorificat. in istis aut̃ oꝑa
bonũ. ⁊ iustũ p̾scisse qͥdẽ peccatores
homine ᷤ: qr nihil eũ latere potuit fu¬
turoꝵ Neq enĩ ł futura e̾e̾nt. si in eiꝰ
p̃sentia ñ fuissent: ñ tam̃ p̾destinasse
quẽ lib& hominẽ ad peccatũ. qr si ad
peccatũ aliqđ ds̃ hominẽ p̾destinar& :

Expanded text:
Quia ergo Deus nulla necessitate compellitur, ut aliquid nolens promittat; nullius itaque adversitatis impeditur obstaculo quo id quod promisit aut minus quam vult, aut tardius faciat. Proinde potuit, sicut voluit, quosdam praedestinare ad gloriam, quosdam ad poenam. Sed quos praedestinavit ad gloriam, praedestinavit ad justitiam. Quos autem praedestinapraedestinavit ad culpam. In sanctis ergo coronat Deus justitiam, quam eis gratis ipse tribuit, gratis servavit, et gratis perfecit: iniquos autem condemnabit pro iniquitate vel injustitia, quam ipse non fecit. In illis enim opera sua glorificat, in istis autem opebonum, et justum, praescisse quidem peccatores homines: quia nihil eum latere potuit futurorum. Neque enim vel futura essent, si in ejus praesentia non fuissent, non tamen praedestinasse quemlibet ad peccatum. Quod si ad peccatum aliquod Deus hominem praedestinaret,
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ ꝓpͥetatẽq ñ mutat. taliaq apud
se p̃sentia spectat. qͣlia in tẽpore olĩ
futura ꝓuenient: nec rerũ iudicia
c̃fundit. unoq suom̃tis intuitu tam
necessariȩ quã ñ necessariȩ uentura
dinoscit. Sicuti aliqͥs cũ parit᷑ ambu¬
lare in t̾ra hominẽ. ⁊ oriri in cȩlo solẽ
uidet: quã quã simulsit utrũq c̃spectũ.
tam̃ discernit:⁊ hoc uoluntariũ illud
e̾e necessariũ iudicat: ita gͥcuncta des¬
picienᷤ diuinꝰ intuitꝰ. qͣlitatẽ rerũ mini¬
me ꝑturbat. apud se qͥdẽ p̾sentiũ : ad
c̃̾ditionẽ uͦ tẽporis futurarũ. Quo fit
ut hoc ñ sit opinio. ẜueritate potius
nixa cognitio. cũ extaturũ qͥde̾e cog¬
noscit. qđ idem existendi necessitate
carere ñ nesciat. Hic siqͥs dicat quod
euenturũ d̃suidet. id ñ euenire ñ posse.
qđ aut̃ ñ potest ñ euenire : id ex neces¬
sitate c̃tingere. respondebit illi. resqͥdẽ

Expanded text:
rerum proprietatemque non mutat, taliaque apud rerum proprietatemque non mutat, taliaque apud se praesentia spectat, qualia in tempore olim futura provenient; nec rerum judicia confundit, unoque suae mentis intuitu tam necessarie quam non necessarie ventura dignoscit. Sicuti aliquis cum pariter ambulare in terra hominem, et oriri in coelo solem videt, quanquam simul sit, utrumque in conspectu tamen discernit, et hoc voluntarium illud esse necessarium judicat, ita igitur cuncta respiciens divinus intuitus, qualitatem rerum minime perturbat, apud se quidem praesentium, ad conditionem vero temporis, futurarum. Quo fit ut hoc non sit opinio, sed veritate potius nixa cognitio, cum exstaturum quid esse cognoscit, quod idem existendi necessitate carere non nesciat. Hic si quis dicat quod eventurum Deus videt id non evenire non posse, quod autem non potest non evenire, id ex necessitate contingere, respondebit illi, res quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Scientia qͦq eiꝰ omnẽ tẽporiᷤ suꝑgressa
motionẽ. in suȩ manet simplicitate p̃¬
sentiȩ : infinitaq p̃teriti ac futuri spa¬
tia cõplectenᷤ. om̃a qͣsi iã gerant᷑. ĩ sua
si plici cognitione c̃siderat. Itaq si p̃sentiã
pensare qͥs uelit qͣcuncta dinoscit. ñ ẽẽ
p̃scientiã qͣsi futuri: s scientiã nũ quã
deficientis instantiȩ rectius ȩstimabit.
Inde ñ p̃uidentia s ꝓuidentia potuᷤ
dr̃ qđ porro ab reb insimis c̃stituta.
qͣsi ab excelso rerũ cacumine cuncta
ꝓspiciat. Ouidgͥ dicendũ ẽ ut necessa¬
ria fiant quȩ diuino lumine lustrent᷑.
cũ ne homineᷤ qͥdẽ necessaria faciant
ẽ̾e quȩ uideant : Nũ enĩ quȩ p̃sentia
cernunt᷑ aliquã eiꝰ necessitatẽ uiden¬
tis addit intuitꝰ : minime. At qͥsi ẽ di¬
uini humaniq p̾sentiᷤᷤ digna collatio.
uti homine ᷤ hoc tẽporario p̾senti qͣ dã
uident: ita ille om̃a suocernit ȩt̃no.
Qua re hȩc diuina p̾notionaturam

Expanded text:
Scientia quoque omnem temporis supergressa motionem, in suae manet simplicitate praesentiae, infinitaque praeteriti ac futuri spatia complectens, omnia quasi jam gerantur in sua simplici cognitione considerat. Itaque si praesentiam pensaram nunquam deficientis instantiae rectius aestimabit. Unde non praevidentia, sed providentia potius dicitur, quod porro ab rebus infimis constituta, quasi ab excelso rerum cacumine cuncta prospiciat. Quid igitur dicendum est, ut necessaria fiant quae divino lumine lustrentur, cum ne homines quidem necessaria faciant esse quae videant? Num enim quae praesentia cernuntur, aliquam eis necessitatem videntis addit intuitus? Minime. Atqui si est divini humanique praesentis digna collatio, uti homines hoc temporario praesenti quaedam vident, ita illo omnia suo cernit aeterno. Quare haec divina praenotio naturam
Abbreviated transcription (Latin):
una ueluti qͣ necesse ẽ om̃s homines
ẽt mortaleꝰ: altera c̃ditioniᷤ ut si aliquẽ
ãbulare qͥs scit: eũ ãbulare necesse ẽ.
Qđ enĩ qͥsq nouit: id e̾e alit̾ ac notũ ẽ
neqͥt. S hȩc minime secũ illã simplicẽ
trahit. hanc enĩ necessitatẽ ñ ꝓpria
facit natura. s c̃ditioniᷤᷤ adiectio. Nulla
enĩ necessitaᷤᷤ cogit incedere uoluntate
⁊ si nullã naturȩ habeat necessitatẽ.
At qͥds̃ ea futura quȩ ex arbitrii lib̾tate
tuitũ relata diuinũ. necessaria fiuĩs
c̃siderata. ab absoluta naturȩ suȩ lib̾¬
tate ñ desinunt. Fient gͥ ꝓculdubio
cuncta quȩ futura d̃s e̾e p̾noscit: ẜeoꝵ
quȩdã de libero ꝓficiscunt᷑ arbitrio.
quȩ quãus eueniant existendo: tam̃
naturã ꝓpriã ñ ãmittunt. qͣpͥusquã
fierent etiã ñ euenire potussent:

Expanded text:
 «Necesse est homines omnes esse mortales»; altera conditionis, ut: «Si aliquem ambulare quis scit <eum ambulare necesse est>»; quod enim quisque novit, id esse aliter quam notum est nequit. Set hec minime secum illam simplicem trahit. Hanc enim necessitatem non propria facit natura sed condicionis adiectio; nulla enim necessitas cogit incedere uoluntate etsi nullam naturae habeat necessitatem. Atqui deus ea futura quae ex arbitrii libertate tuitum relata diuinum necessaria fiunt considerata ab absoluta naturae suae libertate non desinunt. Fient igitur procul dubio cuncta quae futura deus esse praenoscit, sed eorum quaedam de libero proficiscuntur arbitrio, quae quamuis eueniant exsistendo tamen naturam propriam non amittunt qua prius quam fierent etiam non euenire potuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
disposuit donare. Petrus. &barimͥaꝑ
tius ueli. si potest p̃destinatio p̃cib ad¬
oc qđ ego petre intuli. concite ual&
ꝓbari. Certe ⁊ enĩ nosti. qr ad abrahã
dñs dix̃c : in isa ac uocabit᷑ tͥ sem̃. Cui
etiã dixcerat. patrẽ multarũ gentiũ con

Expanded text:
disposuit donare. PETRUS. Probari mihi apertius velim si potest praedestinatio precibus adHoc quod ego, Petre, intuli, concite volet probari. Certe etenim nosti, quia ad Abraham Dominus dixit: In Isaac vocabitur tibi semen . Cui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
grãm lic& ⁊ si gr̃a ñ daret᷑ ñ qͥdẽ facile:
s tam̃ possemꝰ etiã sine illa ĩplere diui¬
na mandata. anathema sit. De fructib
sine me difficiluᷤᷤ potestis facere: ẜ ait.
sine me nihil potestisfacere Qd p̃de¬

Expanded text:
am et si gratia non daretur non quidem facile, sed tamen possemus etiam sine illa implere divina mandata, anathema sit. De fructibusSine me difficilius potestis facere; sed ait: Sine me nihil potestis facere .
Abbreviated transcription (Latin):
peccata dimittat. ẜ eciã adiuuet ne cõ¬
mittant᷑ : slex ĩpleat᷑. ñ sic̃ pelagiuᷤ ait
facile. qͣsi sine gr̃adĩ difficilius possit
ĩpleri. Iilud etiã qđ intra carchaginen¬
sis synodi decreta c̃stitutũ ẽ: qͣsi ꝓpͥȩ¬

Expanded text:
peccata dimittat, sed etiam adjuvet ne committantur, et lex impleatur, non sicut Pelagius ait, facile, quasi sine gratia Dei difficilius possit impleri. Illud etiam quod intra Carthaginensis synodi decreta constitutum est, quasi p
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo qđ illiꝰ dicturꝰ ẽ. ite ĩgnẽ ec̃nũ.¬
Unde qͥ uolunt dicere qđ pęna pͣdesti¬
nata sit iniustis. ñ iniusti p̾destinatist᷑
ad pęnã : uiderint qͣlit̾ huiꝰ auctoris
dicta intellegant. Cui enĩ parat᷑ pęna.l
Iasis uͦ irȩ nũquã d̃s redderet int̾tũ.
si ñ spontaneũ inueniret᷑ homo habere
peccatũ : qr nec ds peccanti homini iuste
inferret irã. si homo ex p̃destinatione
ad peccatũ. cũ utiq p̾scierit singuloꝵ
ante scła ȩt̾na peccata : ita qͦq ⁊ p̾des¬
tinatio eiꝰ neminẽ cõpellit ad pęnam.
lic& et antequã nascant᷑ aliqͥs p̃destinatꝰ

Expanded text:
eo quod illis dicturus est: Ite in ignUnde qui volunt dicere quod poena praedestinata sit injustis, non injusti praedestinati ad poenam, viderint qualiter hujus auctoris dicta intelligant. Cui enim paratur poena, Vasis vero irae nunquam Deus redderet interitum, si non spontaneum inveniretur homo habere peccatum. Quia nec Deus peccanti homini juste inferret iram, si homo ex praedestinatione ad peccatum, cum utique praescierit singulorum ante saecula externa peccata, ita quoque et praedestinatio ejus neminem compellit ad poenam. Licet et antequam nascatur, aliquis praedestinat
Abbreviated transcription (Latin):
bene credit in dm̃. dubitat p̾sentia illuiᷤᷤ
cęlũ t̾rãq c̾tineri: mundũq ꝓuidentia
diuina regi. Et sic̃ nihillatet sapientiã
eiꝰ: ita dispositio illuᷤᷤ uniũsa moderat᷑
⁊ regit. Sic̃ nulla ẽ creatura occulta

Expanded text:
bene credit in Deum, qui dubitat praescientia illius coelum terramque contineri, mundumque providentia divina regi. Et sicut nihil latet sapientiam ejus, ita dispositio illius universa moderatur et regit. Sicut nulla est creatura occulta
Abbreviated transcription (Latin):
ladeã quȩ ȩdificat ñ habere: cũsit utrũq
donũ dĩ ⁊ scire qͥd facere debeamꝰ ⁊ di¬
ligere ut faciamꝰ: ut ȩdificante caritate.
scientia ñ possit inflare. Sic̃ aut̃ de dõ
scriptũ ẽ. qͥ docet hominẽ scientiã : ita
etiã scriptũ ẽ. caritaᷤᷤ ex dõc̃.ltẽ .u. cap̃.¬

Expanded text:
ad eam quae aedificat non habere, cum sit utrumque donum Dei, et scire quid facere debeamus, et diligere ut faciamus, ut, aedificante charitate, scientia non possit inflare. Sicut autem de Deo scriptum est: Qui docet hominem scientiam , ita etiam scriptum est: Charitas ex D
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m. ad remissionẽ solã peccatoꝵ ua¬
lere quȩ iã cõmissa st̃. ñ etiã ad adunto¬
ut ñ admittant᷑: anathema sit. Et iterũ
peccandũ: qr ꝑ ipsũ nob̾ reuelat᷑ ⁊ aꝑit᷑
intellegentia mandatoꝵ dĩ. ut sciamꝰ qͥd
appetere ⁊ qͥd uitare debeamꝰ: ñ aut̃ ꝑ

Expanded text:
ssionem solam peccatorum valere quae jam commissa sunt, non etiam ad adjutout non admittantur, anathema sit. Et iterum peccandum: quia per ipsum nobis revelatur et aperitur intelligentia mandatorum Dei, ut sciamus quid appetere, et quid vit
Abbreviated transcription (Latin):
gente pulsꝰ ẽ pͥmꝰ humani generiᷤ parenᷤ:
in huiꝰ exilii atq cȩcitatiꝰᷤ quã patimur
erũ nã uenit. qr peccando extra semetipsũ
fusꝰ iã illa cę̧lestis patriȩ gaudia quȩ pͥus
c̃tẽplabat᷑. uidere ñ potuit. Homoqͥppe
in paradẏso adsueuerat uerb̾ dĩ ꝑfrui. &
beatoꝵ angłoꝵ spiritib cordiᷤᷤ munditia
⁊ celsitudine uisioniᷤ int̾ee̾: s pꝰquã huc
cecidit. ab illo qͦ ĩplebat᷑ m̃tis lumine re¬
cessit. Excuiꝰ uidelic& carne noᷤ in huiꝰ
exilii cȩcitate nati. audimꝰ qͥdẽ e̾e cȩlestẽ
patriã. audimꝰ eiꝰ ciueᷤ angłos di. audimꝰ
eorundẽ angłoꝵ socios sp̃c iustoꝵ ꝑfectoꝵ

Expanded text:
humani generis parens, in hujus exsilii atque caecitatis quam patimur erumnam venit, quia peccando extra semetipsum fusus, jam illa coelestis patriae gaudia, quae prius contemplabatur, videre non potuit. Homo quippe in paradiso assueverat verbis Dei perfrui, et beatorum angelorum spiritibus cordis munditia, et celsitudine visionis interesse; sed postquam huc cecidit, ab illo quo implebatur mentis lumine recessit. Ex cujus videlicet carne, nos in hujus exsilii caecitate nati audimus quidem esse coelestem patriam, audimus ejus cives angelos Dei, audimus eorumdem angelorum socios spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ec ꝓpħagͥ fallax. qr tẽpꝰ mortiᷤ inno¬
tuit. qͦuir ille mori merebat᷑: nec dñica
statuta c̃uulsa st̃: qr ut ex largitate dĩ
anni uitȩ crescerent. hoc qͦq qđ̃ ante
scła p̾fixũ fuit: atq spatiũ uitȩ qđ in¬
opinate foris ẽ additũ. sine augm̃to
p̃scientiȩ fuit intꝰstatutũ.. Qđds sir¬
guliᷤ dies suoᷤᷤ p̾figat. ut nec minui nec
nͥ c̃tingat ut ita p̾sciant᷑ ut aut cũ op¬
timiᷤᷤ oꝑib longioreᷤᷤ sitͥ: aut cũ pessimiᷤᷤ
breuiore ᷤᷤ sic̃ ez echiaᷤᷤ augm̃tũ dierum
meruit ĩpensione lacrimarũ: ⁊ sic̃ de
ꝑũsis scriptũ ẽ : indisciplinatiᷤᷤ obuiat
mors. S sȩpe iniquuᷤᷤ quãuis in occulta
d̃ĩ p̾scientia longa uitȩ ciꝰ tẽpora ñ siꝑ
pͣdestinata: ipse tam̃ qr carnalit uiuere
appetit. longoᷤ animo die ᷤᷤ p̃ponit: ⁊ qr
ad illud tẽpꝰ ꝑuenire ñ ualet qđ expec¬
tat. qͣsi anteꝗͣ dieᷤ illiuᷤᷤ ĩpleant᷑ perit.¬

Expanded text:
 igitur fallax, quia tempus mortis innotuit, quo vir ille mori merebatur, nec Dominica statuta convulsa sunt, quia ut ex largitate Dei anni vitae crescerent, hoc quoque quod ante saecula praefixum fuit, atque spatium vitae quod inopinate foris est additum, sine augmento praescientiae Dei fuit intus statutum. CAP. gulis dies suos praefigat, ut nec minui nec si contingat ut ita praesciantur, ut aut cum optimis operibus longiores sint, aut cum pessimis breviores, sicut Ezechias augmentum dierum meruit impensione lacrymarum, et sicut de perversis scriptum est, indisciplinatis obviat mors. Sed saepe iniquus quamvis in occulta Dei praescientia longa vitae ejus tempora non sint praedestinata, ipse tamen quia carnaliter vivere appetit, longos animo dies proponit, et quia ad illud tempus pervenire non valet quod exspectat, quasi antequam dies illiu
Abbreviated transcription (Latin):
ualent ꝑ experim̃tũ. dubitant. utrũne
sit qđ corporalib oculiᷤᷤ ñ uident. Quȩ
nimirũ dubietaᷤᷤ pͥmo parenti nr̃o e̾e ñ
potuit: qr exclusꝰ aparady sigauduᷤᷤ hoc
qđ amisit. qm̃ uidit. recolebat. Hi autẽ
sentire ł recolere audita ñ posst᷑: qr eoꝵ
nullũ sic̃ ille salt̃ de pͣterito experim̃tũ
tenent. Aosi enĩ pregnanᷤ mulier mit¬
tat᷑ in carcerẽ ibiq puerũ pariat: qͥ natꝰ
puer in carcere nutriat᷑. ⁊ crescat. cui
si fortasse mat̾ quȩ genuit eũ Solẽ. lunã
rente ᷤ eqͦs nominet : ille uͦ qͥẽ in carcere
natꝰ ⁊ nutritꝰ nihil aliud quã tenebras
carceriᷤᷤ sciat. ⁊ hȩc qͥdẽ e̾e audiat. s qr
ꝑ experim̃tũ ñ nouit. ueracit᷑ ẽẽ diffidit
ita in hac exilii sui cęcitate nati homine
dũ ẽc̃ sũma ⁊ inuisibilia audiunt: diffi¬
dunt anuera sint : qr sola hȩc inqͥb nati
st̃: infima ⁊usibilia nouer̃t. Unde factiũs
ut ipse inuisibiliũ i uisibiliũ creator ad¬

Expanded text:
ent per experimentum, dubitant utrum ne sit quod corporalibus oculis non vident. Quae nimirum dubietas primo parenti nostro esse non potuit: quia exclusus a paradisi gaudiis, hoc quod amisit, quoniam vidit, recolebat. Hi autem sentire vel recolere audita non possunt: quia eorum nullum sicut ille saltem de praeterito experimentum tenent. Ac si enim praegnans mulier mittatur in carcerem, ibique puerum pariat, qui natus puer in carcere nutriatur et crescat, cui si fortasse mater quae eum genuit, solem, lunam, rentes equos nominet, ille vero qui est in carcere natus et nutritus, nihil aliud quam tenebras carceris sciat, et haec quidem esse au experimentum non novit, veraciter esse diffidat, ita in hac exilii sui caecitate nati homines, dum esse summa et invisibilia audiunt, diffidunt an vera sint: quia sola haec in quibus nati sunt, infima et visibilia noverunt. Unde factum est ut ipse in
Abbreviated transcription (Latin):
in cuiꝰ c̃spectu c̃sistimꝰ. Et hoc ꝓpt̾ sus¬
pitiones malas tollendas mea spontanea
uoluntate facio. ñ quasi in canonib in¬
uentũ sit: aut quasi ego hanc c̃suetudinẽ
aut decrecũ in sc̃a ȩccła successoribus
nã : sed ut melius a uobis abscidatis re¬

Expanded text:
in cujus conspectu consistimus: et hoc propter susin cujus conspectu consistimus: et hoc propter suspicivoluntate facio, non quasi in canonibus inventum sit, aut quasi ego hanc consuetudinem, aut decretum in sancta Ecclesia successoribus tris imponam, sed ut melius a vobis abscidatis re
Abbreviated transcription (Latin):
atici ñ pͥuent᷑. Deinceps aut̃ ab eorũ
c̃silus cautꝰ existe. te qͦq sollicite cus¬
todi: ne si eis in malo discipłs fueris:
qͥb magister in bono e̾e debuisti: nec
simplicitatituȩ. nec ulterius senectuti
aduersus me insurrexer̃: & debilitare
uoluer̃. & miser̃ suꝑ me grauia crimi¬
na. ꝓpt̃quã causã iste clem̃tissimꝰ ac
senerissimꝰ dominꝰ rex Rarolus : unã
cũ sacerdotib & obtimatib suis. istã
ꝑuenit ad urbẽ. Quã obrẽ ego Leo
pontifex sc̃ȩ romanȩ ȩccłȩ a nemine
iudicatꝰ. neq coactus. sed spontanea
mea uolũntate : purifico me in c̃spectu
ur̃o corã dõ & angłis eiꝰ qͥ c̃scientiã meã
nouit: & beato Petro pͥncipe apłoꝵ in¬
cuiꝰ c̃spectu c̃sistimꝰ. qͥa istas crimino¬
sas & sceleratas res quas illi mͥ obiciunt
nec ꝑpetraui : nec ꝑpetrare iussi. Testis
mͥ ẽ ds̃ in cuiꝰ iudiciũ uenturi sumꝰ. &

Expanded text:
atici non priventur. Deinceps autem ab eorum atici non priventur. Deinceps autem ab eorum consiliis cautus exsiste, teque sollicitus custodi: ne si eis in malo discipulus fueris, quibus magister in bono esse dsimplicitati tuae, nec ulterius senectuti adversum me insurrexerunt, et dilatare voluerunt, et miserunt super me gravia crimina. Propter quam causam iste clementissimus ac serenissimus domnus Karolus una cum sacerdotibus et optimatibus suis istam pervenit ad urbem. Quam ob rem ego Leo pontifex sanctae Romanae ecclesiae a nemine iudicatus neque coactus, sed spontanea mea voluntate, purifico me in conspectu vestro coram Deo et angelis eius, qui conscientiam meam novit, et beato Petro principe apous conspectu consistimus, quia istas criminosas et sceleratas res quas illi mihi objiciunt nec perpetravi nec perpetrari jussi. Testis mihi est Deus, in cujus judicium venturi sumus, et
Abbreviated transcription (Latin):
exarationẽ eiꝰ missarũ sollẽpnia cȩle¬
brasti. Post missarũ sollẽpnia: eciam
terminos possessionis illius eradicare
minime timiusti. Qđ factũ quȩ pęna
debuit in seqͥ: om̃s qͥ audiunt sciunt.
Dubii aut̃ de tanta hac ꝑuersitate
sueramꝰ. sed filius nr̃ cyriacus abbas
a nob reqͥsitꝰ: dũ eͥet choralis iđ regi¬
onarius. ita se cognouisse ꝑhibuit:
Et qͥa adhuc canis tuis parcimꝰ: hortam
aliqͣndo resipisce senex. atq a tanta
leuitate moꝵ & operũ ꝑuersitate cõ¬
pescere. Quanto morti uicinior effice¬
ris: tanto fieri sollicitior atq timidior
debes. Et qͥdem pęna sententiȩ in te
fuerat iaculanda : sed qͥa simplicitatẽ
tuã cũ senectute nouimꝰ. interĩ tacemꝰ.
Eos uͦ quoꝵ c̃silus hȩc egisti: in duob
m̃sib ex cõmunicatos eẽ decernimus.
ita. ut siꝗd eis intra duoꝵ m̃siũ spatiũ
humanitꝰ euenerit: benedictione ui¬

Expanded text:
exarationem ejus missarum solemnia celeexarationem ejus missarum solemnia celebrasti. Post missarum solemnia, etiam terminos possessionis illius eradicare minime timuisti. Quod factum quae poena debuit insequi, omnes qui audiunt sciunt. Dubii autem de tanta hac perversitate fueramus, sed filius na nobis requisitus, dum esset choralis, id est regionarius, ita se cognovisse perhibuit. Et quia adhuc canis tuis parcimus, hortamur aliquando resipisce, senex, atque tantam lenitatem morum et operum perversitatem compesce: qui quanto morti vicinior efficeris, tanto fieri sollicitior atque timidior debes. Et quidem poenae sententia in te fuerat jaculanda; sed quia simplicitatem tuam cum senectute novimus, interim tacemus. Eos vero quorum consiliis haec egisti, in duobus mensibus excommunicatos decernimus: ita ut si quid eis infra duorum mensium spatium humanitus evenerit, benedictione vi
Abbreviated transcription (Latin):
absolutũq ꝑmisimꝰ. Quia sic̃ dignũ
erat. ut si in aliqͦ reus exister&: culpã
in eo canonicȩ puniremꝰ: ita dignum
ñ fuit. ut eũ adiuuante innocentia diu¬
tius retinere. ł affligere in aliqͦ deberemꝰ:¬
Qualit̃ senex ep̃s corripiendus sit.
rȩdicator omnipotentis dñi nicandi.
Paulus apłs dic̃. Seniorẽ ne increpa¬
ueris. Sed hȩc eiꝰ regula in eo reser¬
uanda ẽ : cũ culpa senioris. exemplo
suo ñ trahit ad interitũ corda iunioꝵ.
Ubi aut̃ senior iuuenib exẽplũ ad in¬
teritũ p̾b&: ibi districta increpatione¬
feriendus ẽ. Nã scriptũ ẽ. Laqueus
iuuenũ om̃s uos. Et rursũ ꝓpħa dicit.
Et peccator centũ annoꝵ maledictꝰ ẽ.
Tanta aut̃ neqͥtia ad aures meas de
tua senectute ꝑuenit. ut eã nisi ad¬
huc humanitꝰ pensaremꝰ: fixa iã ma¬
sollẽpnia cęlebrares: ad exarandam
messẽ latoris pͣsentiũ ꝑrexisti. & post

Expanded text:
absolutumque permisimus, quia, sicut dignum absolutumque permisimus, quia, sicut dignum erat, ut, si in aliquo reus resisteret, culpam in eo canonice puniremus, ita dignum non fuit, ut eum adjuvante innocentia diutius retinere vel affligere in aliquo deberemQualiter senex episcopus corripienpiendus sit, andi. . Praedicator omnipotentis Domini Paulus apostolus dicit: Seniorem ne increpaveris. Sed haec ejus regula in eo reservanda est, cum culpa senioris exemplo suo non trahit ad interitum corda juniorum. Ubi autem senior juvenibus exemplum ad interitum pferiendus est. Nam scriptum est: Laqueus juvenum omnes vos. Et rursum propheta dicit: Et peccator centum annorum maledictus est. Tanta autem nequitia ad aures meas de tua senectute pervenit, ut eam, nisi adhuc humanitus pensaremus, fixa jam masolemnia celebrares, ad exarandam messem latoris praesentium perrexisti, post
Abbreviated transcription (Latin):
cõpetenti eũ dũ lic& pęnitentia supe¬
rare festines. ne cũ eo particeps qđ ñ
optamꝰ in die iudicii deputeris. Siuͦ
huiꝰ reatꝰ tibi c̃scius ñ es: in eote necesse
ẽ. qͦ es ordine ꝑmanere. Prȩt̾ea qũo
mulierẽ de matriculis c̃tra ordinẽ
sacerdotu cedi crudelit̾ fustib depu¬
tasti. quãlic& post octomenses. ex in¬
de minime arbitrem᷑ fuisse defunctã:
tam̃ qͥa ordinis tui habere noliusti
respectũ. ꝓpterea duob te mensibus
ab administratione missarũ statuimꝰ
abstinere. In qͥb ab officio tuo suspen¬
sũ. flere te c̃uenit qđ fecisti. Nã ualde
dignũ ẽ. ut postquã te ad uitȩ istius
tranquillã rectitudinẽ laudabiliũ
sacerdotũ exẽpla ñ ꝓuocant: saltim
correctionis medicina compellat:
de eo dicta fuerant reqͥrentes. in nul
iure urando satis faciens: ab his quȩ
obiecta eiꝰ opinioni fuerant. se demon¬
strauit alienũ: reuerti illũ purgatũ.

Expanded text:
competenti eum dum licet poenitentia supecompetenti eum dum licet poenitentia superare festines: ne cum eo particeps, quod non optamus, in die judicii deputeris. Si vero hujus reatus tibi conscius non es, in eo te necesse est quo es ordine permanere. Praeterea, quoniam mulierem de matriculis contra ordinem sacerdotii caedi crudeliter fustibus deputasti, quam licet post octo menses, exinde minime arbitremur fuisse defunctam, tamen quia ordinis tui habere noluisti respectum, propterea duobus te mensibus ab administratione missarum statuimus abstinere. In quibus, ab officio tuo suspensum, flere te convenit quod fecisti. Nam valde dignum est ut, postquam te ad vittranquillam rectitudinem laudabilium sacerdotum exempla non provocant, saltem correctionis medicina compellat. de eo dicta fuerant, requirentes, in null sub jurejurando satisfaciens, ab his, quae objecta ejus opinioni fuerant, se demonstravit alienum, reverti illuc purgatum
Abbreviated transcription (Latin):
scripto uos ep̃o deuotissime oportet
in omnib adhȩrere. ut c̃grue decent̃q
dm̃ in eiꝰ ꝑsona uideamini cuiꝰ minist᷑
ȩt̾ni securꝰ aspiciet: qͥsqͥs reatꝰ sui con¬
scius. digna eũ modo pęnitentia pla¬
care c̃tendit. Habuisse te siquidem
c̃cubinã. manifesta ueritate cõperimꝰ:
de qua etiã c̃traria ẽ qͥb dã nata su¬
spicio. Sed qͥa in reb ambigus abso¬
lutũ ñ deb& e̾e iudiciũ: hoc tuȩ con¬
scientiȩ eligimꝰ cõmittendũ. Qua de
re si in sacro ordine c̃stitutꝰ. eius te
ꝑmixtione c̾e recolis maculatũ: sacer¬
dotu honore deposito. ad ad ministran¬
dũ nullomodo pͣsumas accedere : sciturꝰ
in animȩ tuȩ ꝑiculo ministrare. & dõ
nr̃o te sine dubio reddere rationẽ: si
huiꝰ modi sceleris c̃scius. in eo qͦ es ordi¬
ne cęlans ueritatẽ : ꝑmanere uolueris.
Unde iterũ adhortam᷑. ut si te decep¬
tũ hostis antiqͥ calliditate cognoscis:

Expanded text:
ascripto vos episcopo devotissime oportet ascripto vos episcopo devotissime oportet in omnibus adhaerere, ut congrue decenterque Deum in ejus persona videamini, cujus minister erni securus aspiciet quisquis, reatus sui conscius, digna eum modo poenitentia placare contendit. Habuisse te siquidem concubinam manifesta veritate comperimus, de qua etiam contraria est quibusdam nata suspicio. Sed, quia in rebus ambiguis absolutum non debet esse judicium, hoc tuae conscientiae elegimus committendum. Qua de re si, in sacro ordine constitutus, ejus te permixtione esse recolis maculatum, sacerdotii honore deposito, ad ministrandum nullo modo praesumas accedere, sciturus in animae tuae periculo ministrare, et Deo nostro te sine dubio reddere rationem, si, hujusmodi sceleris conscius, in eo quo es ordine, celans veritatem, permanere volueris. Unde iterum adhortamur ut, si te deceptum hostis antiqui calliditate cognoscis,
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ aut̃. & purgato & absoluto.
abet hoc ꝓpriũ antiqͥ hostis inuidia.
ut qͦs in pͣuoꝵ actuũ ꝑpetratione dõ
sibi resistente decipere ñualet: opi¬
niones eoꝵ. falsa ad p̾sens simulando
dilacer&. Quõ igit᷑ quȩdã c̃tra sacer¬
dotale ꝓpositũ de leone fratre & coep̃o
nr̃o sinister rumor asꝑserat: utrũ uera
e̾e̾nt. districta diutius fecimꝰ inqͥsiti¬
one ꝑqͥri : & nullã in eo de hisquȩ fu¬
erant dicta. culpã inuenimꝰ. Sed ne
ꝗd uideret᷑ omissũ nr̃o potuisse cordi
dubiũ remanere : ad beati Petri sacra¬
tissimũ corpus. districta eũ ex habun¬
danti fecimꝰ sacram̃ta p̃bere. Quibus
p̃stitis. magna sumꝰ exultatione gauisi :
qđ huiꝰ cemodi in nocentia eiꝰ euident᷑
enituit. & qua re gła ur̃a pͣd ictũ uirũ
cũ omni caritate suscipiat: & reueren¬
tia ei qualẽ sacerdoti decet exhibeat.
nec quȩdã cordib remaneat de his
quȩ iã st̃ purgata dubietas. Et ita supͣ¬

Expanded text:
o et absoluto. . Habet hoc proprium antiqui hostis invidia, ut quos in pravorum actuum perpetrationem, Deo sibi resistente, decipere non valet, opiniones eorum falsa ad praesens simulando dilaceret. Quoniam igitur quaedam contra sacerdotale propositum de Leone fratre et coepiscopo nostro sinister rumor asperserat, utrum vera essent, districta diutius fecimus inquisitione perquiri, et nullam in eo de his quae fuerant dicta culpam invenimus. Sed ne quid videretur omissum nostro potuisse cordi dubium remanere, ad beati Petri sacratissimum corpus districta eum ex abundanti fecimus sacramenta praebere. Quibus praestitis, magna sumus exsultatione gavisi, quod hujuscemodi innocentia ejus evidenter enituit. Pro qua re gloria vestra praedictum virum cum omni charitate suscipiat, reverentiam ei qualem sacerdoti decet exhibeat, nec quaedam cordibus remaneat de his quae jam sunt purgata dubietas. Et ita supr
Abbreviated transcription (Latin):
ullũ absolute ordinari debere nari.¬
pb̃rm aut diaconũ. nec quẽ libet iN
gradu ȩccłastico. nisi specialit̾ ȩccłȩ
ciuitatis aut possessionis. aut marty¬
ris. aut monasterui nom̃ cui ordinan¬
dus ẽ ꝓnuntiet᷑. Qui uͦ absolute or¬
dinant᷑: decreuit scã synodus irritã
haberi huiꝰcemodi manꝰ impositionẽ.
& nusquã posse ministrare. ad ordina¬

Expanded text:
ullum absolute ordinari debere presbyterum, aut diaconum, vel quemlibet in gradu ecclesiastico, nisi specialiter in ecclesia civitatis, aut possessionis, aut martyrii, aut monasterii qui ordinandus est, pronuntietur. Qui vero absolute ordinatur, decrevit sancta synodus irritam haberi hujuscemodi manus impositionem, et nusquam posse ministrare ad ordina
Abbreviated transcription (Latin):
pͣdicationẽ. populiq rec̃ciliationẽ.
& cũ illis clecti sacerdotes. qͥbene sci¬
ant popłis poenitentiã dare. missas
cęlebrare. de infirmis curã habere.
sacratiq olei cũ sacris pͣcib unctionẽ
impendere. & hoc maxime pͣuidere.
ne sine uiatico qͥs de scło recedat:¬

Expanded text:
dictionem populique reconciliationem et cum illis electi sacerdotes qui bene sciant populis paenitentiam dare, missas celebrare, de infirmis curam habere, sacratique olei cum sacris precibus unctionem impendere et hoc maxime previdere, ne sine viatico quis de seculo recedat
Abbreviated transcription (Latin):
ordinet sine c̃scientia eiꝰ de cuiꝰ plebe ẽ.
Gratꝰ ep̃s dix̃. Hoc obseruare : pacem
custodit. Nã imm̃sa c̃cilu sc̃issimi sar¬
dicensis similit̃ statutũ ẽ: ut nemo
alterius plebis hominẽ usurpet. Sed
forte erit necessariũ: petat a collega suo.
tis sui epłis ambulat: cõmunionẽ ci
sine litteris proficisci canonicis.: Ut
ut qͥcũq deinceps ab ep̃is ordinantur.
litteras accipiant ab ordinatorib suis.
manu eor subscriptas. c̃tinentes annũ
dñi : & diem. ut nulla alt̾catio de pos¬
teriorib. ł anterioribus oriatur. Et
¶De his qͥ inqͥb cũq locis ordinati fue¬
rint ministri. in ipsis locis ꝑseuerent:
& post ordinationẽ peccatũ confessus
fuerit qđ ante errauerit: ñ offerat. sed
tantũ ꝓ religione nom̃ pb̃ri portet. Si
aut̃ ñ ipse c̃fessus. sed ab alio publice c̃

Expanded text:
ordinet sine conscientia ejus de cujus plebe est. ordinet sine conscientia ejus de cujus plebe est. Gratus episcopus dixit: Hoc observare pacem custodit. Nam in mensa concilii sanctissimi Sardinensis similiter statutum est, ut nemo alterius plebis hominem usurpet. Sed si forte erit necessarium, petat a collega suo, tis sui epistolis ambulat, communionem ei sine litteris proficisci canonicis. CAP.unque deinceps ab episcopis ordinantur, litteras accipiant ab ordinatoribus suis, manu eorum subscriptas, continentes annum Domini et diem, ut nulla altercatio de posterioribus vel anterioribus oriatur. CAPDe his qui in quibuscunque locis ordinati fuerint ministri, in ipsis locis perseverent. et post ordinationem confessus fuerit quia ante erravit, non offerat, sed tantum pro religione nomen presbyteri portet. Si autem non ipse confessus, sed ab alio publice
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑. ne se misceat cõmunioni cuiꝰquã
Numidiuis ep̃s dixit. Si ñ postulata
neq c̃sulta tua dignatione id uidet᷑
fecisse ulianꝰ: iudicamꝰ om̃s inique
factũ atq indigne. Qua ꝓpt̾ nisi idẽ
iulianꝰ correxerit errort̃ suũ. & cum
satis factione cundẽ clericũ quẽ fuerat
ausus ordinare reuocauerit tuȩ plebi:
c̃tra statuta c̃cilu faciens. c̃tumatiȩ
suȩ separatꝰ a nob̾ excipiet iudicium.
Epigonius ep̃s dixit. Etate pat̾ et
ipsa ꝓmotione antiqͥssimꝰ. uir laudabi¬
lis. fr̃ & collega nr uictor: uult hanc
petitionẽ generalẽ omnibus effici
retinere ł ꝓmouere in ȩccła sibi cre¬
dita. Clericoꝵ aut̃ nom̃. etiã lectores.
& psalmistȩ. & hostiarii retinent.
riuatꝰ ep̃s begesilitanꝰ dix̃ Suggero
sc̃itati ur̃ȩ. ut statuatis ñ licere. cdericũ
alienũ ab aliqͦ suscipi: sine litteris ep̃i
sui. neq apud se retinere: nec laicum
usurpare sibi de plebe aliena. ut eũ

Expanded text:
atur, ne se misceat communioni cujusquam. atur, ne se misceat communioni cujusquam. Numidius episcopus dixit: Si, non postulata neque consulta tua dignatione, id videtur fecisse Julianus, judicamus omnes inique factum, atque indigne. Quapropter nisi idem Julianus correxerit errorem suum, et cum satisfactione eumdem clericum, quem fuerat ausus ordinare, revocaverit tuae plebi, contra statuta concilii faciens, contumaciae suae separatus a nobis, excipiet judicium. Epigonius episcopus dixit: Aetate pater, et ipsa promotione antiquissimus, vir laudabilis, frater et collega noster Victor vult hanc petitionem generalem omnibus effici. retinere, vel promovere in ecclesia sibi credita, clericorum autem nomen etiam lectores, et psalmistae, et ostiarii retinent. rivatus episcopus Begesilitanus dixit: Suggero sanctitati vestrae ut statuatis non licere clericum alienum ab aliquo suscipi sine litteris episcopi sui, neque apud se retinere nec laicum usurpare sibi de plebe aliena, ut eum
Abbreviated transcription (Latin):
Idinatus clericus ab alio maneat.¬
ep̃o. ñ depͣcante ł c̃sentiente suo: incdero
ep̃i clericũ: eo nolente ordinauerat.
clericũ alienũ nullus sibi pͣripiat ep̃s.¬
p̃ter ciꝰ arbitriũ cuiꝰ fuerit cdericꝰ. Dico
aut̃ iulianũ qͥ ingratꝰ ẽ dĩ beneficus ꝑ
meã paruitatẽ in sec̃latis. ita temerariũ
& audacẽ extitisse : ut cũ qͥ a me bapti¬
tatus ẽ cũ eͥet puer egentissimꝰ. mihi ab
codẽ cõm̃datus: cũq multis annis a me
aleret᷑. atq increscer&: hunc ut dixi
baptizatũ c̾e in ȩccła mea ꝑ manũ par¬
uitatis mex̧ c̃stat. idem in diocesi mapa¬
liensi lector cͥe cȩperat: immo annis
ferme duob legerat. Nã nescio quo con¬
tẽptu inmanissimo idẽ ulianus eum
arripuit. quẽ dicit quasi ꝓpͥũ ciuẽ sui
loci uazaritani: me in c̃sulto usurparet.
Nã & diaconẽ illũ ordinauit. Hoc si li¬
ceat: pateat hȩc licentia a uob̾beatis¬
simi fr̃s. Sin minꝰ: tã impudens cohibe¬

Expanded text:
dinatus clericus ab alio episcopo, non deprecante vel consentiente suo, in cleroepiscopi clericum eo nolente ordinaverat. clericum alienum nullus sibi praeripiat episitrium cujus fuerit clericus. Dico autem Julianum, qui ingratus est Dei beneficiis per meam parvitatem in se collatis, ita temerarium et audacem exstitisse, ut eum qui a me baptizatus est, cum esset puer egentissimus, mihi ab eodem commendatus, cumque multis annis a me aleretur, atque incresceret, hunc, ut dixi, baptizatum esse in ecclesia mea per manum parvitatis meae constat: idem in dioecesi Mepaliensi lector esse coeperat, imo annis ferme duobus legerat, nam nescio quo contemptu immanissimo idem Julianus eum arripuit, quem dicitur quasi proprium civem sui loci Vazaritani me inconsulto usurpare. Nam et diaconem illum ordinavit. Hoc si liceat, pateat haec licentia a vobis, beatissimi fratres. Sin minus, tam impudens cohibe
Abbreviated transcription (Latin):
est decretũ. ut archiep̃i ꝑ singulas pro¬
uincias c̃stituti: nrãm auctoritatẽ sc̃¬
suant᷑. suffraganci aut̃ illoꝵ exemplar
illius penes se habeant. Et quandocũq
de familia eccłȩ. utilis inuentꝰ aliquis
ordinandus ẽ: in ambone ipsa aucto¬
ritas corã populo legat᷑. & corã sacer¬
dotib & omni clero ante cornu altaris.
sic̃ in nr̃a auctoritate c̃tinct᷑: remota
qualib& calliditate lib̾tatẽ c̃sequat᷑.
& tunc demũ ad gradus ȩccłasticos

Expanded text:
est decretum, ut archiepiscopi per singulas proest decretum, ut archiepiscopi per singulas provincias constituti nostram auctoritatem sequantur: suffraganei autem illorum exemplar illius penes se habeant, et quandocunque, de familia Ecclesiae, utilis inventus aliquis ordinandus est, in ambone ipsa auctoritas coram populo legatur, et coram sacerdotibus et omni clero ante cornu altaris, sicut in nostra auctoritate continetur, remota qualibet calliditate, libertatem consequatur: et tunc demum ad gradus ecclesiasticos
Abbreviated transcription (Latin):
cordare debere. & statutũ ẽ : ut nullꝰ
ep̃oꝵ de inceps eos ad sacros ordines
ꝓmouere p̃sumat. nisi pͥus adominis
ꝓpͥis lib̾tatẽ c̃secuti fuerint: & si qͥlib&
seruus dominũ suũ fugiens. aut latitanˢ.
aut adhibitis testib munere c̃ductis
ł corruptis. aut qͣlib& calliditate uel
fraude. ad gradus eccłasticos ꝑuene¬
rit : decretũ ẽ ut deponat᷑. & dominꝰ
eiꝰ eũ recipiat. Si uͦ auus. aut pater
ab alia patria in aliã migrans. in eadẽ
ꝓuincia filiũ genuerit. & ipse filius
ibidẽ educatꝰ. & ad gradus ȩccłasticos
ꝓmotꝰ fuerit. & utrũ seruus sit igno¬
tũ sit: & postea ueniens dominꝰ illius
legib eũ acqͥsierit: sanctitũ ẽ. ut si
dominꝰ eiꝰ illi lib̾tatẽ dare uoluerit.
ingradu suo ꝑmaneat. Si uͦ eũ catena
seruitutis a castris dominicis abstra¬
here uoluerit: gradũ amittat. quia
iuixta saeros canones uilis persona
manens: sacerdotii dignitate fungi non

Expanded text:
cordare debere, et statutum est ut nullus cordare debere, et statutum est ut nullus episcoporum deinceps eos ad sacros ordines promovere praesumat, nisi prius a dominis propriis libertatem consecuti fuerint: et si quilibet servus dominum suum fugiens, aut latitans, aut adhibitis testibus munere conductis, vel corruptis, aut qualibet calliditate vel fraude ad gradus ecclesiasticos pervenerit, decretum est ut deponatur, et dominus ejus eum recipiat. Si vero avus, aut pater, ab alia patria in aliam migrans, in eadem provincia filium genuerit, et ipse filius ibidem educatus, et ad gradus ecclesiasticos promotus fuerit, et utrum servus sit ignotum sit, et postea veniens dominus illius legibus eum acquisierit, sancitum est ut si dominus ejus illi libertatem dare voluerit, in gradu suo permaneat. Si vero eum catena servitutis a castris Dominicis abstrahere voluerit, gradum amittat: quia juxta sacros canones vilis persona manens sacerdotii dignitate fungi non
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutis. ł lib̾tatis obsequiũ: nisi
soli dõ cui om̃a subiecta sunt: ł ꝓcuiꝰ
amore ipsũ deuotꝰ ad eiꝰ seruitiũ ob¬
tuli. Peculiare uͦ suũ qđ ei dñs dede¬
rit. ł de inceps dõ auxiliante laborare
potuerit: c̃cessũ in ꝑpetuũ habeat.
ut inde faciat quicꝗd illi placuerit:
scđm ȩccłasticas sanctiones. Siqͥs uͦ
qđ futurũ ct̾ ñ credo. si ego ipse aut
aliqͥs de hȩredib meis ł quȩ lib& ob¬
posita ꝑsona c̃tra hanc ingenuitatis
bartã uenire tt̃ptauerit. aut eam
qͥlib& modo infringere uolucrit: in¬
pͥmisirã dĩ incurrat. & aliminib sc̃ȩ
dĩ ȩccłȩ extraneus efficiat᷑: & insuꝑ
cuilitẽ intulit.lx. solidos ꝑsoluat. &
qđ repetit euindicare ñ ualeat: sed pͣ¬
sens ingenuitas mea. ł alioꝵ bonorum
hominũ manib roborata. cũ astipula¬
tione subnixa. omni tẽpore maneat
gradus eccłasticos indiscrete ꝓmouent᷑.
placuit omnib cũ sacris canonib con¬

Expanded text:
tatis obsequium, nisi soli Deo, cui omnia subjecta sunt, vel pro cujus amore ipsum devotus ad ejus servitium obtuli. Peculiare vero suum quod ei dominus dederit, vel deinceps Deo auxiliante laborare potuerit, concessum in perpetuum habeat, ut inde faciat quidquid illi placuerit, secundum ecclesiasticas sanctiones. Si quis vero, quod futurum esse non credo, si ego ipse, aut aliquis de hposita persona, contra hanc ingenuitatis chartam venire tentaverit, aut eam quolibet modo infringere voluerit, inprimis iram Dei incurrat, et a liminibus sanctae ecclesiae extraneus efficiatur: et insuper cui litem intulit sexaginta solidos persolvat, et quod repetit evindicare non valeat, sed praesens ingenuitas, mea vel aliorum bonorum hominum manibus roborata, cum astipulatione subnixa, omni tempore maneat gradus ecclesiasticos indiscrete promoventur, placuit omnibus cum sacris canonibus con
Abbreviated transcription (Latin):
t nulli de seruili c̃ditione ordinentur.¬
ad sacros ordines ꝓmoueant᷑. nisi prius
a dominis ꝓpriis legitimã libertatem
c̃sequant᷑. Cuiꝰ lib̾tatis Karta ante or-¬
dinationẽ in ambone publice legatur.
& si nullꝰ c̃tradixerit: rite c̃secrabunt᷑.
Porro seruus ñ canonice consecratus.
postquã de gradu deciderit: eius sit
conditionis. cuius fuerat. ante gra
dmittunt᷑ passim ad ordinc̃ sacrum.
qͥb nulla nataliũ: nulla morũ digni¬
tas suffragat᷑. Et qͥa dominis suis liber¬
tatẽ c̃seqͥ minime potuer̃: ad fastigiũ
sacerdotii tãquã seruilis utilitas hunc
honorẽ iure capiat ꝓuehunt᷑. & ꝓbari
dõ posse credit᷑: qͥ domino suo necdũ ꝓbare¬
se potuit. Et post pauca. Deb& enĩ esse
inmunis ab aliis . qͥ diuinȩ militiȩ fuerit
aggregandus : ut a castris dñicis qͥb nom̃
eiꝰ asscribit᷑. nullis necessitatũ uinculis

Expanded text:
t nulli de servili conditione ad sacros ordines promoveantur, nisi prius a dominis propriis legitimam libertatem consequantur. Cujus libertatis charta ante ordinationem in ambone publice legatur, et si nullus contradixerit, rite consecrabuntur. Porro servus non canonice consecratus, postquam de gradu deciderit, ejus sit conditionis, cujus fuerat ante gradu. Admittuntur passim ad ordinem sacrum quibus nulla natalium, nulla morum dignitas suffragatur, et qui a dominis suis libertatem consequi minime potuerunt, ad fastigium sacerdotii, tanquam servilis vilitas hunc honorem capiat, provehuntur, et probari Deo posse creditur, qui domino suo necdum se potuit. Et post pauca: Debet enim esse immunis ab aliis, qui divinae militiae fuerit aggregandus, ut a castris Dominicis, quibus nomen ejus ascribitur, nullis necessitatum vinculis
Abbreviated transcription (Latin):
Petri. ł illius sc̃i: sub pͣsentia ep̃i uel
sacerdotũ ibi c̃sistentiũ. ac nobiliũ
laicoꝵ: ante cornu altaris istius ȩccłȩ
ab soluo seruũ meũ. ilł. ꝑhanc kartã
ab solutionis & ingenuitatis ab omni
uinculo seruitutis. ita ut abhac die
& de inceps ingenuussit: & ingenuus
ꝑmaneat. tãquã si ab ingenius paren¬
tib fuisset natꝰ ł ꝓcreatus. Cam ꝑgat
partẽ quã maluerit. ł quã ei aucto

Expanded text:
illius sancti, sub praesentia episcopi, vel sacerdotum ibi consistentium, ac nobilium laicorum, ante cornu altaris istius ecclesiae absolvo servum meum ill. per hanc chartam absolutionis et ingenuitatis ab omni vinculo servitutis, ita ut ab hac die et deinceps ingenuus sit, et ingenuus permaneat, tanquam si ab ingenuis parentibus fuisset natus vel procreatus. Eam pergat partem
Abbreviated transcription (Latin):
sacrosc̃ã tractare tribuat᷑. Et post pauca.
Si corpore sauciatũ aut debilẽ neqͣquã
scã c̃tingere lex diuina ꝑmisit. quanto
magis doni cęlestis dispensatores c̾e ñ
c̃uenit. qđ ẽ deterius m̃te perculsos:¬

Expanded text:
sacrosancta tractare tribuatur. Et post pauca: sacrosancta tractare tribuatur. Et post pauca: Si corpore sauciatum aut debilem nequaquam sancta contingere lex divina permisit, quanto magis doni coelestis dispensatores esse non convenit, quod est deterius, mente perculsos
Abbreviated transcription (Latin):
uolens aliquod mẽbrũ truncauerit.
ui igit᷑ partẽ digiti sibi abscidit uole¬
ns: hunc ad clerũ canones ñ ãmittunt.
Siqͥs in infirmitate positꝰ clericus. et
medicoꝵ incisione claudus efficitur :¬
ꝓmoueri ad sacros ordines cũ ñ denegamꝰ :¬
De illis qͥ inuident fratrũ ꝓuectionib.
Clericus inuidens fratrũ ꝓuectibus.
Seditionarios nũquã ordinandos de
nlitteratos qͦq aut aliqua parte bẽat.¬
corporis inminutos: nullus p̾sumat
ad clerũ ꝓuehere. qͥa nec litteris ca-¬
rens. sacris ee potest aptꝰ officus: & ui¬
tiosũ nihil dõ ꝓrsus offerri. legalia
p̃cepta sanxerunt. Similit̃ qͥ seipsos
uxores legitimas post habuerunt : &
defunctis uxorib sibi c̃cubinas publice
sociant: id obseruandũ censuimꝰ: ut sic̃
eos qͥ iã clerici ꝑ ignorantiã ordinati st̃
ñ remouemꝰ. ita statuimꝰ ne ulterius
illicita quȩq ꝓrũpere : ut doemonibus
similibq passionib irretitis mysteria

Expanded text:
volens aliquod membrum truncaverit. Qui igitur partem digiti sibi abscidit volens, hunc ad clerum canones non admittunt. Si quis in infirmitate positus clericus, et medicorum incisione claudus efficitur, promoveri ad sacros ordines eum non denegamDe illis qui invident fratrum provectionibus. Clericus invidens fratrum provectioniSedilitteratos quoque, aut aliqua parte corporis imminutos, nullus praesumat ad clerum provehere. Quia nec litteris carens, sacris esse potest aptus officiis, et vitiosum nihil Deo prorsus offerri legalia praecepta sanxerunt. Similiter qui seipsouxores legitimas post-habuerunt, et, defunctis uxoribus, sibi concubinas publice sociant, id observandum censuimus, ut sicut eos qui jam clerici per ignorantiam ordinati sunt non removemus, ita statuimus ne ulterius illicita quaeque prorumpere, ut daemonibus similibusque passionibus irretitis mysteria
Abbreviated transcription (Latin):
arolus gr̃ã dĩ rex. regniq debeat.
francoꝵ rector. & deuotꝰ sc̃ȩ ȩccłȩ de
sensor. atq adiutor in om̃ib apłicȩ sedis.
Hortatu omniũ fideliũ nr̃or. & ma¬
xime ep̃ors ac reliquor sacerdotũ
c̃sultu: seruis dĩ ꝑ om̃a omnib. arma¬
turã portare ł pugnare. aut in exerci
tũ & in hostẽ ꝑgere omnino ꝓhibemꝰ :
Nisi illis tantũ modo qͥ ꝓpter diuinũ
ministeriũ. missarũ scilic& sollẽpnia
adimplenda. & sc̃or patrocinia por¬
tanda ad hoc electis. id unũ ł duos

Expanded text:
arolus, gratia Dei rex regnique Francorum rector, et devotus sanctae Ecclesiae defensor, atque adjutor in omnibus apostolicae sedis. Hortatu omnium fidelium nostrorum, et maxime episcoporum ac reliquorum sacerdotum consultu, servis Dei per omnia omnibus armattum et in hostem pergere, omnino prohibemus; nisi illis tantummodo qui propter divinum ministerium missarum scilicet solemnia adimplenda et SS. patrocinia portanda ad hoc electi sunt, id es
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sacram̃ta tractantur : iudicium
sanguinis agitare ñ licet. Et ideo
magnopere talis excessus ꝓhibendus ẽ:
ne indiscretȩ p̃sũptionis motib agitati.
aut qđ morte plectendũ ẽ: sententia
ꝓpͥa iudicare p̾sumant. aut truncati¬
ones qͥb lib& ꝑsonis. aut ꝑse inferant.
aut inferendas p̾cipiant. Qđ si qͥsquã
hoꝵ inmemor p̾ceptoꝵ. aut in ȩccłȩ
suȩ familus. aut in qͥb lib& ꝑsonis tale
aliꝗd ꝑpetrauerit: & c̃cessi ordinis
cõmunio exeunti de hac uita non
neganda ẽ : ꝓpt̃ dñi misericordiam.:¬

Expanded text:
ni sacramenta tractantur, judicium sanguinis agitare non licet. Et ideo magnopere talis excessus prohibendus est; nec, indiscretae praesumptionis motibus agitati, aut quod morte plectendum est, sententia propria judicare praesumant, aut truncationes quibuslibet personis aut per se inferant, aut inferendas praecipiant. Quod si quisquam, horum, inmemor preceptorum, aut in ęcclesię suę famulis aut in quibuslibet personis tale aliquid fecerit, et concessi ordinis communio exeunti ex hac vita non neganda est propter Domini misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
Saccusat᷑ criminib : si tales fuerint accu¬
satores qͥ iuste & canonice recipidebeass.
synodo legitima in suo tẽpore c̃gregata.
ab omnib canonice audiat᷑ qͥ sunt in ꝓ
dotes ad sacrificandũ uocari debent
ñ ad litigandũ: nec illi qͥ throni dĩ uo¬
cant᷑. prauoꝵ hominũ insidiis debent
turbari: sed libere xp̃o dño famulari.
extra suã ꝓuinciã adiudiciũ deuocet᷑.
sed uocato eocanonice in loco omnib
congruo: tẽpore sẏnodali ab omnib
c̃ꝓuincialib ep̃is audiat᷑. qͥa c̃cordẽ
suꝑ eũ canonicãq ꝓferre debent sen¬
tentiã : qͥa si hoc minorib tã clericis
quã laicis c̃cessũ ẽ : quantomagis de
ep̃is seruari c̃uenit: Nam si ipse me¬
tropolitanũ aut iudices suspectos ha¬
buerit : aut infestossenserit. apud pri¬
matẽ dioceseos: aut apud romanȩ sedis
pontificem. iudicetur. De accusato¬

Expanded text:
atur criminibus, si tales fuerint accusatores, qui juste et canonice recipi debeant, synodo legitima in suo tempore congregata, ab omnibus canonice audiatur, qui sunt indotes ad sacrificandum vocari vacare debent, non ad litigandum; nec illi qui throni Dei vocantur, pravorum hominum insidiis debent turbari, sed libere Christo Domino famulari. extra suam provintiam ad iudicium devocetur. Sed vocato eo canonice in loco omnibus congruo, tempore synodali, ab omnibus provincialibus episcopis audiatur, qui concordem super eum canonicamque proferre debent sententiam. Quia si hoc minoribus tam clericis quam laicis concessum est, quanto magis de episcopis servari convenit? Nam si ipse metropolitanum aut iudices suspectos habuerit aut infestos senserit, apud primatem dioceseos aut apud Romanae sedis pontificem iudicetur.