comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rũ sed forte confirmatorũ. Non enĩ om̃s qui
sunt ex isrł hi sunt isrł. sed in isaac inquit uocabi¬
tur tibi semen. Hoc est non qui filii carius hi fi¬
lii dĩ. sed filii ꝓmissionis deputantur in semine
Sunt ergo quidã israbelite. ex quib erat ille nathanael¬
de quo dictũ est. ecce uere israhelita in quo do¬
lus non est. Non scđm hoc dico quod & nos isiabe¬
lite sumus: quia & nos semen abrabȩ sumus Gen¬
tibus quippe loquebat᷑ apłs cũ dicer&. ergo sem̃
abrahȩ estis. scđm ꝓmissionẽ heredes. Scđm hoc
ergo om̃s israbelitȩ : qui sequimͣ uestigia fidei pa¬
tris nr̃i abrahȩ. Sed illo modo hic intelligamus
israhelitarũ uocẽ: quomodo dixit apłs. Nlã & ego
israhelita sũ ex semine abrahȩ. ex tribu beniamin.
Hic ergo intelligamꝰ quod prophetȩ dixerunt:
reliquiȩ saluȩ fient. Reliquiarũ itaq saluatarũ
audiamus hic uocẽ. ut loquat᷑ synagoga quȩ acce¬

Expanded text:
rum fractorum , sed forte confirmatorum. Non enim omnes qui rum fractorum , sed forte confirmatorum. Non enim omnes qui sunt ex Israel, hi sunt Israelitae; sed in Isaac, inquit, vocabitur tibi semen: hoc est, non hi qui filii carnis, hi filii Dei; sed filii promissionis deputantur in semine . Sunt ergo quidam Israelitae, ex quibus erat ille de quo dictum est: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Non secundum hoc dico, quod et nos Israelitae sumus, quia et nos semen Abrahae sumus; Gentibus quippe loquebatur Apostolus, cum diceret: Ergo semen Abrahae estis, secundum promissionem haeredes . Secundum hoc ergo omnes Israelitae, qui sequimur vestigia fidei patris nostri Abrahae. Sed illo modo hic intelligamus Israelitarum vocem, quomodo dixit Apostolus: Nam et ego Israelita sum ex semine Abrahae, de tribu Benjamin . Hic ergo intelligamus quod Prophetae dixerunt: Reliquiae salvae fient . Reliquiarum itaque salvatarum audiamus hic vocem; ut loquatur Synagoga, quae acce
Abbreviated transcription (Latin):
honore positus. quid de illo dictũ est audi. Ho¬
mo in honore positus non intelleaat. cõparatꝰ est
iumentis insensatis. & similis factus est illis. Quia
ergo non est pecorũ congregatio. nec diu disseren¬
dũ est. nec diligentius cõmendandũ est. Sed quia
hominũ est. quorũ homiuũ sit hoc debemꝰ intel¬
ligere. Non utiq etrũ hominũ est. qui in hono¬
re positi non intelligentes. cõparati sunt iumen¬
tis insensatis & similes facti sunt eis: sed eorũ qui
intelligunt. Perscribit enĩ hoc titulus psali di¬
cens. in tellectus asaph. Intellectus ergo quȩdam
scongregatio est: cuius uocẽ iudituri sumꝰ. Qm̃
proprie synagoga dicta est congregatio populi
isrł: ita ut ubicũq audierimꝰ synagogam non
iam soleamus intelligere nisi populũ iudȩorũ:
uideamus ne forte ipsius uox sit in isto psalmo.
Sed qualiũ iudeorũ : & qualis populi isrł.
Non enĩ paleȩ. sed forte frumenti. Non ramo

Expanded text:
honore positus, quid de illo dictum est audi: Hohonore positus, quid de illo dictum est audi: Homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Quia ergo non est pecorum congregatio, nec diu disserendum est, nec diligentius commendandum; sed quia hominum est, quorum hominum sit hoc debemus intelligere. Non utique eorum hominum est, qui in honore positi non intelligentes, comparati sunt jumentis insensatis, et similes facti sunt eis; sed eorum qui intelligunt. Praescribit enim hoc titulus Psalmi, dicens: Intellectus Asaph. Intelligens ergo quaedam congregatio est, cujus vocem audituri sumus. Sed quoniam proprie Synagoga dicta est congregatio populi Israel, ita ut ubicumque audierimus Synagogam, non jam soleamus intelligere nisi populum Judaeorum; videamus ne forte ipsius vox sit in isto psalmo. Sed qualium Judaeorum, et qualis populi Israel? Non enim paleae, sed forte frumenti ; non ramo
Abbreviated transcription (Latin):
ponis in dõ spem tuã. Quid enĩ sequit᷑: Ut ad¬
nuntiem om̃s laudes tuas. in atrus filiȩ syon:
Vt ad nuntiem om̃s laudes tuas. Sed ubi: In¬
̃ atrus filiȩ syon. Quia prȩdicatio dĩ preter aeccłam.
Noli diuidere populũ. sed rape ad unũ & fac¬
ad unũ. Oblitus sum quãdiu dixi. lam finito psal
mo ex isto odore conitio me diuturnũ habuisse
sermonẽ. sed studus ur̃is non sufficio. Uiolenti
estis nimis. utinã ista uiolentia rapiatis regnum
caelorum.
intellectus asaph. Asaph. latine
congregatio. grece synigoga dicit᷑
Uideamus quid intellexerit ista
synagoga. Nos autẽ intelligamus
primitus synagogam. eocinde intelligemus quid
intellexerit synagoga. Om̃is congregatio gene¬
rali nomine synagoga appellat᷑. & pecorũ & ho¬
minũ potest dici congregitio. Non autẽ hic peco¬
rũ congregatio est quando audiuimꝰ intellectũ.
Nam homo cũ inse neglexerit intellectũ in

Expanded text:
ponis in Deo spem tuam. Quid enim sequitur? Ut anponis in Deo spem tuam. Quid enim sequitur? Ut annuntiem omnes laudes tuas in atriis filiae Sion. Ut annuntiem omnes laudes tuas: sed ubi? In atriis filiae Sion; quia praedicatio Dei praeter Ecclesiam noli dividere populum; sed rape ad unum, et fac unum. Oblitus sum quamdiu dixi. Jam finito Psalmo, et ex isto odore conjicio me diuturnum habuisse sermonem: sed studiis vestris non sufficio; violenti estis nimis: utinam ista violentia rapiatis regnum coelorum! Intellectus Asaph. Asaph latine Congregatio, graece Synagoga dicitur. Videamus quid intellexerit ista synagoga. Nos autem intelligamus primitus synagogam; exinde intelligemus quid intellexerit synagoga. Omnis congregatio generali nomine synagoga appellatur: et pecorum et hominum potest dici congregatio; non autem hic pecorum congregatio est, quando audivimus intellectum. Nam homo cum in se neglexerit intellectum in
Abbreviated transcription (Latin):
quid: Quia ad huc peregrinus loquor: adhere¬
ñre inquit dõ bonũ est Sed modo in peregri¬
natione quia non dũ uenit res: Ponere in dõ
spem meã Qu̾adiu ergo non dũ adhesisti. ibi
pone spem. Fluctuas premitte ad terrã ancho¬
ram. Non dũ heres ꝑ presentiã. inhere per
spem. Ponere in dõ spem meã. & quid hic
agens pones in dõ spem tuim: Quod erit negotiũ
tuũ. nisi ut laudes quẽ diligis & facias tecũ coama¬
tores: Ecce si amares aurigã. non raperes ceteros
ut tecũ amarent: Amator aurige quacũq tran¬
sit loquit᷑ de illo. ut cũ illo eum ament & ceteri.¬
i Gratis amant᷑ flagitiosi homines & adõ prȩmium
querit᷑ ut amet᷑: Ama dm̃ gratis. nulli inuide¬
as dm̃. Rapite eũ quotquot potestis. quot quot
possessuri estis. non fit angustus. Nullos in illo li¬
mites facietis. totũ singuli possidebitis: & totũ
om̃s habebitis. Ergo hoc faccũ hic est. idest cum

Expanded text:
quid? Quia adhuc peregrinus loquor: Adhaerequid? Quia adhuc peregrinus loquor: Adhaerere, inquit, Deo bonum est; sed modo in peregrinatione, quia nondum venit res, Ponere in Deo spem meam. Quamdiu ergo nondum adhaesisti, ibi pone spem. Fluctuas; praemitte ad terram ancoram. Nondum haeres per praesentiam; inhaere per spem. Ponere in Deo spem meam. Et quid hic ages, ponens in Deo spem tuam? Quod erit negotium tuum, nisi ut laudes quem diligis, et facias tecum coamatores ejus? Ecce si amares aurigam, non raperes caeteros ut tecum amarent? Amator aurigae quacumque transit loquitur de illo, ut cum illo eum ament et caeteri. Gratis amantur flagitiosi homines; et a Deo praemium quaeritur ut ametur! Ama Deum gratis; nulli invideas Deum. Rapite eum quotquot potestis, quotquot pos essuri estis: non fit angustus; nullos in illo limites facietis; totum singuli possidebitis, et totum omnes habebitis. Ergo hoc fac cum hic es, id est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. & ego semꝑ tecũ. Illi uero longe recesse¬
runt. quia non solũ terrena desiderauerunt. sed
ea ademonib & adiabolo petierunt. Qui longe
se faciunt a te peribunt. E quid est longe adõ
fieri : Perdidisti omnẽ qui fornicat᷑ abste. Hu¬
ic fornicationi contrarius est amor castus. Quis
est amor castus : Aniat iam anima sponsũ suum.
Quid quęrit ab sponso suo quẽ diligit. forte quo¬
modo sibi eligunt homines. aut generos. aut
spo̾sos femine. eligunt forte diuitias. & aurum
eius amat. & fundos. & argentũ. & pecuniã. &
equos & familiã. & cetera: Absit. Iste ipsũ solũ
amat. Gratis amat quia in ipso hab& om̃a. quia
per ipsũ facta sunt om̃i. Predidisti inquit omnẽ
ñ autẽ adherere dõ bonũ est. Hoc est totũ bonũ.
Vultis amplius: Doleo uolentes. fratres qđ uul¬
tis amplius:. Dõ herere nibil est melius. Quan¬
dõ eũ uidebimus facie ad faciem. Modo ergo

Expanded text:
inquit, et ego semper tecum. Illi vero longe recesseinquit, et ego semper tecum. Illi vero longe recesserunt, quia non solum terrena desideraverunt, sed ea a daemonibus et a diabolo petierunt. Qui longe se faciunt a te, peribunt. Et quid est, longe a Deo fieri? Perdidisti omnem qui fornicatur abs te. Huic fornicationi contrarius est amor castus. Quis est amor castus? Amat jam anima sponsum suum: quid ab illo quaerit, ab sponso suo quem diligit? Forte quomodo sibi eligunt homines aut generos, aut sponsos feminae; eligit forte divitias, et aurum ejus amat, et fundos, et argentum, et pecuniam, et equos, et familiam, et caetera. Absit: iste ipsum solum amat, gratis amat; quia in ipso habet omnia, quia per ipsum facta sunt omnia . Perdidisti, inquit, omne autem adhaerere Deo bonum est. Hoc est totum bonum. Vultis amplius? Doleo volentes. Fratres, quid vultis amplius? Deo adhaerere nihil est melius, quando eum videbimus facie ad faciem . Modo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
in acternũ habiturũ promittit. Tantũ habeo. &
nũquã non habeo. Magna felicitas pars mea ds̃
Qu̾idiu : In scła. Qm̃ ecce uide quomodo illũ a ma¬
uit. Fecit cor castũ. ds cordis mei & pars mea ds in
scła. factũ est cor cistũ. gratis iam amat᷑ ds̃. non
ab illo petit̾ aliud prȩmiũ. Qui aliud premiũ adõ
petit. & propterea nult seruire dõ: carius facit
quod uult accipere. quã ipsũ aquo uult accipere.
Quid ergo: nullũ premiũ dĩ: Nullũ pret̃ ipsum.
̃Premiũ dĩ ipse est df̃. Hoc amat. hoc diligit. Si
aliud dilexerit. non erit cistus amor. Recedis
ab igne in mortali. frigesces. corrũperis. Noli re¬
cedere. Corruptio: tua erit. fornicatio tua erit
lam iste recedit. iam istũ pęnit&. lam iste peniten¬
tiam eligit. iam dicit pars mea ds̃. & quomodo
longe faciunt se ate peribunt. Iste ergo recessit
adõ sed non longe. Quia quasi pecus factus sum

Expanded text:
in aeternum habiturum promittit. Tantum habeo, et in aeternum habiturum promittit. Tantum habeo, et nunquam non habeo! Magna felicitas! Pars mea Deus. Quamdiu? In saecula. Quoniam ecce vide quomodo illum amavit; fecit cor castum: Deus cordis mei, et pars mea Deus in saecula. Factum est cor castum; gratis jam amatur Deus, non ab illo petitur aliud praemium. Qui aliud praemium petit a Deo, et propterea vult servire Deo, carius facit quod vult accipere, quam ipsum a quo vult accipere. Quid ergo? nullum praemium Dei? Nullum, praeter ipsum. Praemium Dei, ipse Deus est. Hoc amat, hoc diligit; si aliud dilexerit, non erit castus amor. Recedis ab igne immortali; frigesces, corrumperis. Noli recedere; corruptio tua erit, fornicatio tua erit. Jam iste redit, jam istum poenitet, jam poenitentiam iste eligit, jam dicit, Pars mea Deus. Et quomodo longe se faciunt a te, peribunt. Iste ergo recessit a Deo, sed non longe: quia quasi pecus factus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
celo tu. diuitias in mortales te ipsum. & ego uolui
genimas. familias. quod habent & scelerati multi
quod habent inultȩ femine turpes. multi uiri
turpes. Hȩc pro magno defideraui adõ meo suꝑ
terrã: cũ seru& se mihi in cȩlo ds̃ m̃s. Quid ciũ
mihi est incȩlo: Ostendere hab& ipsum quid
mea: ds cordis mei. Hoc ergo mihi est in caelo
seruatũ. ds̃ cordis mei. & pars mea ds̃ m̃s. Quid
est fr̃s: Inueniamus diuitias nr̃as. eligat sibi
partes genus humanũ. Uideamus homines cu¬
piditatũ diuersitate laniari. Eligant alii militiã.
alii aduocationẽ. alii uarias diuersasq doctrinas.
Alii negotiationẽ. alii agri culturã. Istas partes
sibi faciant de reb humanis. Clam& populus dĩ.
pars mea ds̃ m̃s. Non ad tẽpus pars mea. sed pars
mea ds̃ in scła. Aurũ & si semꝑhabeo. qͥđ habeo:
Dm̃ si semꝑ haberẽ. quã magnũ bonũ haberem:
Huc accidit quia mihi se ipsũ promittit. & idem

Expanded text:
coelo divitias immortales, te ipsum; et ego volui coelo divitias immortales, te ipsum; et ego volui , argentum, gemmas, familias; quod habent et scelerati multi, quod habent multae feminae turpes, multi viri turpes: haec pro magno desideravi a Deo meo super terram, cum servet se mihi in coelo Deus meus. Quid enim mihi mea, Deus cordis mei Hoc ergo mihi est in coelo servatum, Deus cordis mei, et pars mea Deus meus. Quid est, fratres? Inveniamus divitias nostras; eligat sibi partes genus humanum. Videamus homines cupiditatum diversitate laniari: eligant alii militiam, alii advocationem, alii diversas variasque doctrinas, alii negotiationem, alii agriculturam; istas partes sibi faciant de rebus humanis: clamet populus Dei, Pars mea Deus meus. Non ad tempus pars mea; sed pars mea Deus in saecula. Aurum etsi sem semper haberem, quam magnum bonum haberem! Huc accedit quia mihi seipsum promittit, et id me
Abbreviated transcription (Latin):
quo assũptus est & in qua gła quis explicat
Quis dicit: Caspectemus hoc. quia in resur¬
rectione erit. in nouissimis erit. Cũ gła assũp
& arguere se quia pecus fuit. & t̾rena desiderauit.
Quid enũ mihi est in celo. & ate quid uolui suꝑ¬
terrã: Ea uoce ur̃ã. intellexisse uos uideo. Cõ¬
parauit uoluntati suȩ terrenȩ̨. pręmiũ cȩleste
quod accepturus est. Uidit quid ibi sibi seruaret᷑.
& cogitans & aestuans in cogitatione cuiusdam
rei ineffabilis. quã nec oculus uidit nec auris
audiuit. nec in cor hominis ascendit. non dixit
illud aut illud. mihi est in cęlo. sed quid mihi est
in cȩlo. Quid est illud quod habeo in cęlo: Quid
est: Quantũ est: Quale est: Se cũ non tran¬
suit quod habeo in cęlo. ate quid uolui super terrã.
Seruas mihi tu. Dicã ut possum. sed date ueniam.
Accipite conatũ meũ. deuotionẽ nitendi. nam eoc¬
plicandi nullim facultatẽ. Seruas inquit mihi in

Expanded text:
quo assumptus est, et in qua gloria, quis explicat? quo assumptus est, et in qua gloria, quis explicat? quis dicit? Exspectemus hoc, quia in resurrectione erit; in novissimis erit: Cum gloria assuet arguere se, quia pecus fuit, et terrena desideravit. Quid enim mihi est in cterram? Ex voce vestra intellexisse vos video. Comparavit voluntati suae terrenae praemium coeleste quod accepturus est; vidit quid ibi sibi servaretur, et cogitans, et aestuans in cogitatione cujusdam rei ineffabilis, quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , non dixit, Illud, aut illud mihi est in coelo; sed, Quid mihi est in coelo? Quid est illud quod habeo in coelo? quid est? quantum est? quale est? Et, cum non transit quod habeo in coelo, a te quid volui super terram? Servas mihi tu: sic dicam ut possum, sed date veniam; accipite conatum meum, devotionem nitendi; nam explicandi nulla facultas est: servas, inquit, mihi tu in
Abbreviated transcription (Latin):
guę̧ : In potestate linguȩ. Ex ore tuo iusti¬
ficaberis. & ex ore tuo condẽpnaberis. Teniusti
ergo manũ deatere meȩ. potestatẽ deaterȩ meȩ
Quȩ erat deatera mea : Quia ego semꝑ tecum.
In sinistra habebam quia petus sum. idest quia ter¬
rena in me fuit concupiscentia. sed dextera mea
erat. quia semꝑ tetũ eram. Huius dexterȩ meȩ
manũ tenusti. idest potestatẽ rexisti. Quã
potestatẽ: Dedit eis potestatẽ filios dĩ fieri
Cepit esse iam inter filios dĩ ad nouũ testamen¬
tũ ꝑtinens. Uide quomodo retenta est manus
dexterȩ eius. In uoluntate tua deduxisti me.
Quid est in uoluntate tua: Non in meritis meis.
Quid est in uoluntite tua: Audi apostolũ. Qui
fuit pecus primo terrena desiderans. & scđm uetus
testimentũ uiuens. Quid ait : Qui primo fui
blasphemus & ꝑsetutor. & in iuriosus. sed miscđam
consecutus sum. Quid est in uoluntate tua: Gta
dĩ sum quod sum. E in głi assũpsisti me. lam

Expanded text:
est, in potestate linguae? Ex ore tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis . Tenuisti ergo manum dexterae meae, potestatem dexterae meae. Quae erat dextera mea? Quia ego semper tecum. In sinistram habebam, quia pecus factus sum; id est, quia terrena in me fuit concupiscentia: sed dextera mea erat, quia semper tecum eram. Hujus dexterae meae manum tenuisti, id est, potestatem rexisti. Quam potestatem? Dedit eis potestatem filios Dei fieri : coepit esse jam inter filios Dei, ad Novum Testamentum pertinens. Vide quomodo retenta est manus dexterae ejus. In voluntate tua deduxisti me. Quid est, in voluntate tua? Non in meritis meis. Quid est, in voluntate tua? Audi Apostolum, qui fuit pecus primo terrena desiderans, et secundum Vetus Testamentum vivens; quid ait? Qui primo fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed misericordiam consecutus sum . Quid est, in voluntate tua? Gratia Dei sum id quod sum . Et cum gloria assumpsisti me. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt iniquitate & impietate sua. Non dixit tec¬
ti. sed circũ amicti undique. Cooꝑti impietate sua.
Merito misere. nec uident nec uidentur. quia
cireũa micti sunt uec uident᷑ iuteriora eorum

Expanded text:
ti sunt iniquitate et impietate sua. Non dixit, tecti sunt iniquitate et impietate sua. Non dixit, tecti; sed, circumamicti, undique cooperti impietate sua. Merito miseri nec vident, nec videntur, quia circumamicti sunt, nec videntur interiora eorum
Abbreviated transcription (Latin):
flagelli eorũ. E est firmamentũ iuflagella eorũ
Non est enĩ tẽporale flagellũ corũ. sed firmũ
in sempiternũ. Propt̾ hec ergo mala quae illis ae¬
terna futura sunt. modo quid: In laborib bomi¬
nũ non sunt: & cũ hominib non flagellabuntur.
Nũ quid & ipse diabolus cũ hominib flagellatur.
quid hinc istĩ. dũ non flagellant᷑. dũ non laborant
cũ hominibus: Ideo inquit obtinuit cos suꝑbia.
Adtende illos suꝑbos. indisciplinatos. ad tende tau¬
rũ de uotũ uictimȩ ꝑmissũ errare libere. & uasta¬
re quȩ potest usq ad diem occisionis. lambonũ est
fr̃s. in ipsis prophetȩ uerbis audiamꝰ hunc quasi tau¬
rũ de quo dixci. Sic enĩ illũ alibi scriptura cõmemo¬
rat. Dicit eos tãquã ad uictimã prȩparatos. & par¬
cieis ad malã libertatẽ. ideo dixit obtinuit eos
suꝑbia. Quid est obtinuit eos suꝑbia: Cirtũ amic¬

Expanded text:
flagello eorum. Et est firmamentum in flagello eorum: flagello eorum. Et est firmamentum in flagello eorum: non est enim temporale flagellum eorum, sed firmum in sempiternum. Propter haec ergo mala quae illis aeterna futura sunt, modo quid? In laboribus hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. Numquid et ipse diabolus cum hominibus non flagellatur, quid hinc isti, dum non flagellantur, dum non laborant cum hominibus? Ideo, inquit, obtinuit eos superbia. Attende illos superbos, indisciplintos; attende taurum devotum victimae, permissum errare libere, et vastare quae potest, usque ad diem occisionis. Jam bonum est, fratres, in ipsis Prophetae verbis audiamus hunc quasi taurum de quo dixi. Sic enim illum et alibi Scriptura commemorat: dicit eos tanquam ad victimam praeparatos, et parci eis ad malam libertatem . Ideo, dixit, obtinuit eos superbia. Quid est, obtinuit eos superbia? Circumamic
Abbreviated transcription (Latin):
unde moti pedes effusi gressus: Moti pedes ad
errandũ. effusi gressus ad lapsũ. Non omtino
sed pe. Quid enĩ est: Iam ibã in errorẽ: non
ieram: lam cadebam: non cetideram: Sed quare &
hoc: Quia zelaui inquit in petcatoribus. pacem
peccitorũ intuens. Adtendi peccatores: uidi illos
habere pacẽ Qũĩ pacẽ: Temporalẽ. fluxã. cadu¬
cam. atq terrenã sed tamen talẽ: qualẽ & ego
adõ desiderabam. Uidi illos habere qui non serui¬
ebant dõ : quod ego desiderabam ut seruirẽ dõ:
breuiter. Quia non est declinatio mortis eorũ:
& firmamentũ in flagellis eorũ. In laborib ho¬
minũ non sunt.: & cũ hominib non flagellabunt᷑:
lam intellexi inquit quare illi habent pacẽ. & flo¬
rent in terra. quia mortiꝰ eorũ non est declinatio:
idest quia certa mors & aeterna eos man& quȩ nec
declinat ab eis. nec ipsi declinare ab ea possunt: Quia
non est declinatio mortis eorũ: & firmamentũ iu

Expanded text:
unde, moti pedes, et effusi gressus? Moti pedes, ad unde, moti pedes, et effusi gressus? Moti pedes, ad errandum; effusi gressus, ad lapsum; non omnino, sed pene. Quid enim est? Jam ibam in errorem, non ieram: jam cadebam, non cecideram. 9. vers. 3. Sed quare et hoc? Quia zelavi, inquit, in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Attendi peccatores; vidi illos habere pacem. Quam pacem? Temporalem, fluxam, caducam atque terrenam; sed tamen talem qualem et ego a Deo desiderabam. Vidi illos habere qui non serviebant Deo, quod ego desiderabam ut servirem Deo; breviter: Quia non est declinatio mortis eorum; et firmamentum in flagello eorum. In laboribus hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. Jam intellexi, inquit, quare illi habent pacem, et florent in terra; quia morti eorum non est declinatio, id est, quia certa mors et aeterna eos manet, quae nec declinat ab eis, nec ipsi ab ea declinare possunt. Quia non est declinatio mortis eorum; et firmamentum in
Abbreviated transcription (Latin):
quid ds̃ seruar& seruis suis & recogitans seq casti¬
gaus erupit hoc modo.
uam onius õs israuel. Sed
ꝑuerso: Peruersũ te putabit ꝑuersus. non qͦđ
ullo modo ꝑuertat᷑ ds̃. Absit. Quod est est sed
quẽ ad modũ sol oculos puros. sanos. uegetos. for¬
tes habenti tranquillus appar&: In oculos autem
lippos quasi tela aspera iaculat᷑. Intuentẽ illum
uegetat. hunc excrutiat. Non mutatur. sed
mutat. Sic cũ ceperis esse ꝑuersus. & ds̃ tibi per¬
uersus uidebit̾: tu mutatus es non ille: Erit
tibi ergo pȩni. quod bonis gaudiũ. Hoc iste recolens.
tibi: Mei autẽ pene moti sunt pedes. Quando com¬
moti sunt pedes nisi quando non erat rectũ cor:
Unde non erat rectũ cor: Audi. Paulominus ef¬
fusi sunt gressus mei. Quod dixit pene. hoc diocit
paulominus. & quod dixit cõmoti sunt pe¬
des. hoc drxeit effusi funt gressuse Pene moti sunt
pedes: pene effusi sunt gressus Moti pedes Sed

Expanded text:
quid Deus servaret servis suis; et recogitans, seque castiquid Deus servaret servis suis; et recogitans, seque castigans erupit hoc modo. 7. Quam bonus Deus Israel! Sed perverso? Perversum te putabit perversus. Non quod ullo modo pervertatur Deus. Absit: quod est, est. Sed quemadmodum sol, oculos puros, sanos, vegetos fortes habenti, tranquillus apparet, in oculos autem lippos quasi tela aspera jaculatur; intuentem illum vegetat, hunc excruciat, non mutatus, sed mutatum: sic cum coeperis esse perversus, et tibi Deus perversus videbitur; tu mutatus es, non ille. Erit ergo tibi poena, quod bonis gaudium. Hoc iste recolens, tibi? Mei autem pene commoti sunt pedes. Quando commoti sunt pedes, nisi quando non erat rectum cor? Unde non erat rectum cor? Audi: Paulo minus effusi sunt gressus mei. Quod dixit, pene; hoc dixit, paulo minus: et quod dixit, pene moti sunt pedes; hoc dixit, effusi sunt gressus. Pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus. Moti pedes: sed
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ non laudabant: Quomodo enĩ liudab̾qͤnt dm̃.
quib quasi ꝑuersus uidebat᷑. dans impus tantã felici¬
tatẽ. & auferens eam aseruientib sibi: Non illis bo¬
nus uidebat᷑ ds̃: & quib ds̃ bonus non uidebatur.
non utiq ab eis laudabat᷑. Aquib autẽ ds̃ non lau¬
dabat᷑. defecerunt in illis hẏmni. Postea uero płs
iste intellexit. quid eum ad moner& ds̃ quȩrere.
cum ista tẽporalia subtraher& seruis suis. & donar&
ea inimicis suis. blasphemis. impiis ammonitus in¬
tellexit. quia prȩ om̃ib quȩ dat ds̃ & bonis & malis.
& aliquando aufert & bonis & malis: prę om̃ibus
seruat aliquid bonis. Quid est seruat aliquid bo¬
nis: Quid illis seruat: Se ipsum. lam quantum
arbitror currit᷑ in psalmo. uitellectus est in nomi¬
ne dñi. Audi recordantẽ & penitentẽ qui erra¬
uerat. putando dm̃ non bonũ. qui dat boua terre¬
na malis. & aufert illã aseruis suis. Intellexit enĩ

Expanded text:
Deum non laudabant. Quomodo enim laudarent Deum, Deum non laudabant. Quomodo enim laudarent Deum, quibus quasi perversus videbatur, dans impiis tantam felicitatem, et auferens eam a servientibus sibi? Non illis bonus videbatur Deus: et quibus Deus bonus non videbatur, non utique ab eis laudabatur; a quibus autem Deus non laudabatur, defecerunt in illis hymni. Postea vero populus iste intellexit quid eum admoneret Deus quaerere, cum ista temporalia subtraheret servis suis, et donaret ea inimicis suis, blasphemis, impiis: admonitus intellexit quia prae omnibus quae dat Deus, et bonis, et malis, et aliquando aufert, et bonis, et malis, prae omnibus servat aliquid bonis. Quid est, servat aliquid bonis? quid illis servat? Seipsum. Jam quantum arbitror, curritur in Psalmo; intellectus est in nomine Domini. Audi recordantem et poenitentem qui erraverat, putando Deum non bonum qui dat bona terrena malis, et aufert illa a servis suis. Intellexit enim
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatio pessima in corde quȩ facer& nutare pedes
& prope labi adĩ uia. & etce ista cogitatio in pło erat.
ueteris testamenti. Utinã non sit in carnalibus fratrib
nr̃is. cum iam aꝑte predicat᷑ felicitas noui testimenti.
Quid enĩ dixit illa tunc sẏnagoga: Quid dixit ille
populus: Nos seruimꝰ dõ. & corripim̾ & flagellamͦ.
Subducunt᷑ nobis ea quȩ diligimꝰ. & quȩ pro inagno a
dõ acceperamus. Illi autẽ scelerati homines nequissi¬
mi suꝑbi blasphemi. inquieti. abundant om̃ib reb
ꝓpt̃ quas nos dõ seruimꝰ. Putosine causa seruit᷑ dõ.
Hic sensus est psalmi. deficientis populi & nutantis.¬
Dui dũ considerat bona terrȩ ꝓpt̾ quȩ seruiebat dõ:
abundare his qui non seruierant dõ. nutat & prope
labitur. & cũ bymnus illis defecit. quia in talibus
cordib hẏmni deficiebant. Quid est in talib cor¬
dib hymni deficiebant: Quia iam talia cogitabant.

Expanded text:
cogitatio pessima in corde, quae faceret nutare pedes, cogitatio pessima in corde, quae faceret nutare pedes, et prope labi a Dei via. Et ecce ista cogitatio in populo erat Veteris Testamenti: utinam non sit in carnalibus fratribus nostris, cum jam aperte praedicatur felicitas Novi Testamenti! Quid enim dixit illa tunc Synagoga? quid dixit ille populus? Nos servimus Deo, et corripimur, flagellamur; subducuntur nobis ea quae diligimus, et quae pro magno a Deo acceperamus; illi autem scelerati homines nequissimi, superbi, blasphemi, inquieti, abundant omnibus rebus, propter quas nos Deo servimus: puto sine causa servitur Deo. Hic sensus est Psalmi, deficientis populi et nutantis: dum considerat bona terrena propter quae serviebat Deo, abundare his qui non servirent Deo, nutat, et prope labitur: et cum hymnis illis deficit, quia in talibus cordibus hymni deficiebant. Quid est, in talibus cordibus hymni deficiebant? Quia jam talia cogitabant,
Abbreviated transcription (Latin):
& tẽporalia. tam̃ ab uno dõ quę̧rebat. qui est cre¬
ator om̃iũ. & spũaliũ & corporaliũ: Cum ergo
illi pii scđm carnẽ adtenderent. idest illa syna¬
goga quȩ erat in bonis. pro tẽpore bouis. non
spũalibus. quales ibi erant prophetȩ. quales pau¬
ci intellectores regni cę̧lestis. aeterni: ergo illa
synagoga animaduertit quȩ acceperit adõ. & quȩ
ꝓmiserit ds̃ populo illi abundantiã rerũ terrenarũ.
patrũ pacẽ. felicitatẽ terrenã. Sed in his om̃ibus
figurȩ erant & non intelligens quid ibi later&
in reb figuratis: putauit hoc pro magno dare dm̃
nec habere melius quod dare poss& diligentibus
se & seruientib sibi. Ad tendit & uidit quosdã
peccitores impios. blasphemos. seruos demonũ.
filios diaboli. uiuentes in magna nequitia & suꝑ¬
bia. ab undare rebus talib terrenis. tẽporalibus.
pro qualibus rebus ipsi dõ seruiebat. & nata est

Expanded text:
et temporalia, tamen ab uno Deo quaerebat, qui est creet temporalia, tamen ab uno Deo quaerebat, qui est creator omnium, et spiritualium, et corporalium: cum ergo illi pii secundum carnem attenderent, id est, illa Synagoga quae erat in bonis, pro tempore bonis , non spiritualibus, quales erant ibi Prophetae, quales pauci intellectores regni coelestis, aeterni; ergo illa Synagoga animadvertit quae acceperit a Deo, et quae promiserit Deus populo illi, abundantiam rerum terrenarum, patriam, pacem, felicitatem terrenam: sed in his omnibus figurae erant; et non intelligens quid ibi lateret in rebus figuratis, putavit hoc pro magno dare Deum, nec habere melius quod dare posset diligentibus se et servientibus sibi. Attendit, et vidit quosdam peccatores, impios, blasphemos, servos daemonum, filios diaboli, viventes in magna nequitia et superbia, abundare rebus talibus terrenis, temporalibus, pro qualibus rebus ipsa Deo serviebat: et nata est
Abbreviated transcription (Latin):
iam fr̃s in heremo quicquid passus est ille popu¬
lus. & quicquid illis ds̃ largitus est: quȩtũq illa
flagella fuerunt: quȩtũq dona: significationes
sunt rerum. quas in solitudine huius uitȩ ambu¬
lantes in xp̃o. quęrentes patriã. & accipimꝰ ad
consolationẽ. & patim᷑ ad ꝓbationẽ. Non ergo
mirũ quii illud defecit. quod figurabat futurũ.
llam ꝑductus est populus ad patriã promissionis.
nũquid semꝑ staturã: Si hoc ess&. non ess& fi¬
gura sed res. Quia uero figura erat. ad cẽporale
quiddã ꝑductus est ille populus. Si ad tẽporale
quiddã ꝑductus est. oportebat ut deficer&. &
defectu suo cogeret᷑ quęrere quod nũ quã defi¬
cera. Synagoga ergo. idest qui dm̃ ibi pie co¬
lelunt. sed tam̃ ꝓpt̾ terrenas res. ꝓpt̾ ista presen¬
tia : Sunt enĩ impii. qui presentia rerũ bona
ademonib quęrunt: Hic autẽ populus ideo me¬
lior erat gentibus. quod quãuis prȩsentia boua

Expanded text:
res, in eremo quidquid passus est ille populus, et quidquid eis Deus largitus est; quaecumque illa flagella fuerunt, quaecumque dona, significationes sunt rerum quas in hac solitudine hujus vitae, ambulantes in Christo, quaerentes patriam, et accipimus ad consolationem, et patimur ad probationem. Non ergo mirum quia illud defecit quod figurabat futurum. Nam perductus est populus ad patriam promissionis; numquid semper staturam? Si hoc esset, non esset figura, sed res. Quia vero figura erat, ad temporale quiddam perductus est ille populus. Si ad temporale quiddam perductus est, oportebat ut deficeret, et defectu suo cogeretur quaerere quod nunquam deficeret. 6. Synagoga ergo, id est, qui Deum ibi pie colebant, sed tamen propter terrenas res, propter ista praesentia: sunt enim impii qui praesentium rerum bona a daemonibus quaerunt; hic autem populus ideo melior erat Gentibus, quod quamvis praesentia bona
Abbreviated transcription (Latin):
stat. cũ fuerit presentat᷑. habebis & penam.
Cũ apparuerit facies illius hominis qui hic ir¬
risus est. qui iudicatus. qui crucifixus. qui sub
iudiceistetit: cũ apparuerit iudicans in presen¬
tia sua. tunc habebis penã si non te correxeris.
Quid ergo faciemus modo: Preueniamꝰ faciem
Ueni& mitis. que feceras iratũ. Neq adesertis
montiũ qm̃ ds̃ iudex est. Non ab oriente.
non ab occidente. non adesertis montium.
Quare : Qm̃ ds̃ iudea est. Si iu aliquo loco
mo: noli illũ exspectare de locis. Locus eius
tu eris: si bonus si confessus uiuocaueris eum.
Hunc humiliat & hunc exxaltat. Quẽ humi¬
liat. quẽ exaltat: Iudex est ille. Attendi¬
te duos illos in tẽplo. & uidetis quẽ humiliat
& quẽ eocaltat. Ascenderunt in tẽpbo orare
ait. unus phariseus & alter publicanus.
Phariseus dicebat. Grãs tibi ago quia non
sum sicut ceteri homines. In usti. raptores.
adulteri. sicut & publicanus iste. Ieiu nobis

Expanded text:
stat; cum fuerit praesentata, habebis et poenam, stat; cum fuerit praesentata, habebis et poenam, cum apparuerit facies illius hominis qui hic irrisus est, qui judicatus, qui crucifixus, qui sub judice stetit; cum apparuerit judicans in praesentia sua, tunc habebis poenam, si te non correxeris. Quid ergo modo faciemus? Praeveniamus faciem veniet mitis quem feceras iratum. Neque a desertis montium; quoniam Deus judex est: non ab oriente, non ab occidente, non a desertis montium. Quare? Quoniam Deus judex est. Si in aliquo loco mo, noli illum exspectare de locis. Locus ejus tu eris, si bonus, si confessus invocaveris eum. 10. Hunc humiliat, et hunc exaltat. Quem humiliat, quem exaltat judex ille? Attendite duos illos in templo, et videtis quem humiliat, et quem exaltat. « Ascenderunt in templo orare, » ait; « unus Pharisaeus, et alter Publicanus. Deus, gratias tibi ago, quia non sum sicut ceteri homines iniusti, raptores, adulteri, quomodo et publicanus iste. ieiuno bis
Abbreviated transcription (Latin):
riter laudat. Qui cantit laudẽ non solũ cantat.
sed & amit eũ que cintat. In laudẽ confitentis
est precatio: in cautico amantis affectio. Defe¬
cerunt ergo hymui diuid ait. & addidit filii iesse
Erat enũ diuid rex isrł filius iesse. tẽpore quodã
ueteris testimenti. Quo tẽpore nouũ testaimen¬
tũ occultũ ibi erat. tãquã fructus in radice
Si enĩ quęras fructũ in radice. non inuenies.
Net timen inuenis in ramis fructũ. nisi qui de
radice processerit. Illo ergo tẽpore pło primo
ueniente ex semine abrabȩ carnaliter. nani &
populus scds ꝑtinens ad nouũ testamentũ ad
semen abrahȩ ꝑtin&. sed im spualiter: Iui gͦ in
populo primo ad huc carnali. ubi pauci ꝓpbetę
intelligebant & quid desideraret᷑ adeo . & quan¬
do haber& publice predicari : pretiuntia uerunt

Expanded text:
riter laudat: qui cantat laudem, non solum cantat, riter laudat: qui cantat laudem, non solum cantat, sed et amat eum quem cantat. In laude confitentis est praedicatio: in cantico amantis affectio. Defecerunt ergo hymni David, ait: et addidit, filii Jesse. Erat enim David rex Israel, filius Jesse , tempore quodam Veteris Testamenti; quo tempore Novum Testamentum occultatum ibi erat, tanquam fructus in radice. Si enim quaeras fructum in radice, non invenies; nec tamen invenies in ramis fructum, nisi qui de radice processerit. Illo ergo tempore, populo primo venienti ex semine Abrahae carnaliter; nam et populus secundus pertinens ad Novum Testamentum, ad semen Abrahae pertinet, sed jam spiritualiter: illi ergo populo primo adhuc carnali, ubi pauci prophetae intelligebant et quid desideraretur a Deo, et quando haberet publice praedicari, praenuntia
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ur̃ est. & non respicitis in ui¬
nitites & insinus mendaces. & qͥ
adhuc respicitis audite ue re¬
spiciatis. Psalmus iste iuscrip¬
tionẽ hab& idest titulũ. defe¬
grunt hymni dauid filii iesse
plalmius ipni. aliph. tot habemꝰ psalmos. in quorũ
titulis scriptũ est nomen dauid. tiusquã additũ
filii iesse nisi in hoc solo. quod credendũ est non
frustra factũ neq inaniter Ubiq enĩ nobis
innuit ds̃. & ad intellectũ uocat pium studium
caritatis. Quid est defecerunt hymni diid filii
iesse : Hymni laudes sunt dĩ cũ cintico. Hym¬
ni cantus sunt continentes laudẽ dĩ si sit laus. &
non sit dĩ: non est bymnus. Si sit᷑ laus & dĩ laus.
& non cintet᷑: non est hẏmnus. Oport& ergo
ut sit hẏmnus. hab& hȩc tria & laudẽ dĩ & can¬
ticũ. Quid est ergo defecerunt hẏmni: Defe¬
cerunt laudes. quȩ cantant᷑ in dm̃. Molestam
rem & quasi luctuosam uidet᷑ nuntiare. Qui
em̃ cantit laudẽ non solũ liudat: sed &iam bila¬

Expanded text:
vester est, et non respicitis in vanitates et insanias mendaces ; et qui adhuc respicitis, audite ne respiciatis. Psalmus iste inscriptionem habet, id est titulum, Defecerunt hymni David, filii Jesse: Psalmus ipsi Asaph. Tot habemus psalmos in quorum titulis scriptum est nomen David, nusquam est additum filii Jesse, nisi in hoc solo. Quod credendum est non frustra factum, neque inaniter: ubique enim nobis innuit Deus, et ad intellectum vocat pium studium charitatis. Quid est, Defecerunt hymni David, filii Jesse? Hymni laudes sunt Dei cum cantico: hymni cantus sunt continentes laudem Dei. Si sit laus, et non sit Dei, non est hymnus: si sit laus, et Dei laus, et non cantetur, non est hymnus. Oportet ergo ut, si sit hymnus, habeat haec tria: et laudem, et Dei, et canticum. Quid est ergo, Defecerunt hymni? Defecerunt laudes quae cantantur in Deum. Molestam rem et quasi luctuosam videtur nuntiare. Qui enim cantat laudem, non solum laudat, sed etiam hila
Abbreviated transcription (Latin):
desperandũ & de illis. in quos talia dicebamus.
Quid est non cognoui: Quasi pecus factus sum
adte. & ego semꝑ tecum. Multũ inter est int̃
istũ & alios. Iste quasi pecus factus est desideran¬
do terrena. quando redactus ad nihilũ non cogno¬
uit aeterna. Sed non recessit adõ suo. quia . ñ.
illa desiderauit adȩmonibus. ad iabolo. Hoc enĩ
iam uobis cõmendaui. Uox est synagogę idest illi¬
us populi qui non seruit idolis. Pecus quidẽ factꝰ
sum adõ meo terrena desiderans. sed nũquã reces
non recessi adõ meo. sequit᷑. Tenuisti manũ dex¬
terȩ meȩ. Non dixit manũ meã dexterã sed ma¬
nũ dexterȩ meȩ. Si dex tere manus est. manus
bab& manũ. Manũ teniusti dextere meae.
ut deduceris me. Quid posuit mnanũ: Potestitẽ
Hoc enĩ dicimus quẽ qũa habere in manus. quod
hab& in potestate. Quomodo dixit diabolus dõ
de iob mitte manũ tuã & tolle quę hab&¬

Expanded text:
desperandum et de illis, in quos talia dicebam. 29desperandum et de illis, in quos talia dicebam. 29. vers. 23. Quid est, non cognovi? Quasi pecus factus sum ad te; et ego semper tecum. Multum interest inter istum et alios. Iste quasi pecus factus est desiderando terrena, quando redactus ad nihilum non cognovit aeterna: sed non recessit a Deo suo, quia non illa desideravit a daemonibus, a diabolo. Hoc enim jam vobis commendavi: vox est Synagogae, id est, illius populi qui non servivit idolis. Pecus quidem factus sum, a Deo meo terrena desiderans; sed nunquam recessnon recessi a Deo meo, sequitur: Tenuisti manum dexterae meae. Non dixit, manum dexteram meam; sed, manum dexterae meae. Si dexterae manus est, manus habet manum: Manum tenuisti dexterae meae, ut deduceres me. Quid posuit, manum? Potestatem. Hoc enim dicimus quemquam habere in manu, quod habet in potestate; quomodo dixit diabolus Deo de Job: Mitte manum tuam, et tolle quae hab
Abbreviated transcription (Latin):
ad prehendint uerã uitam. Ubi debent sibi thesau¬
horrescant om̃s fr̃s nr̃i diuites abuud antes pecunia.
auro. argento. familia. honoribus. ex horrescant
quod modo dictũ est. dñe in ciuitate tua imagi¬
nem eorũ ad nihilũ rediges. Nonne digni sunt
hec pati. ut ds̃ in ciuitate sua imaginẽ illorum
ad nihilũ redigat: Quia & ipsi in ciuitate sua
terrena imaginẽ dĩ ad nihilũ redegerunt. in
ciuitate tua imaginẽ eorũ ad nilnlũ rediges.
Quia delectatũ est cor meũ. Dicit quib rebus
poralia ista. mutati sunt renes mei. Potest & sic
intelligi. quia delectatũ est cor meũ in dm̃. &
renes mei mutati sunt. idest libi dines meę muta¬
te sunt. & castus totus factus sum. Renes mei
modo ista dico de diuitib aliquando talia desi¬
deraui. Ideo & ego ad nihilũ redactus sum:
quando pene effusi sunt gressus mei. & ego ad
nihilũ redactus sum & nesciui. Non est ergo

Expanded text:
apprehendant veram vitam . Ubi debent sibi thesauapprehendant veram vitam . Ubi debent sibi thesauhorrescant omnes fratres nostri divites, abundantes pecunia, auro, argento, familia, honoribus; exhorrescant quod modo dictum est: Domine, in civitate tua imaginem illorum ad nihilum rediges. Nonne digni sunt haec pati, ut Deus in civitate sua imaginem illorum ad nihilum redigat; quia et ipsi in civitate sua terrena imaginem Dei ad nihilum redegerunt? In civitate tua imaginem eorum ad nihilum rediges.Quia delectatum est cor meum. Dicit quibus rebus poralia ista, mutati sunt renes mei. Potest et sic intelligi: Quia delectatum est cor meum, in Deum; et renes mei mutati sunt, id est, libidines meae mutatae sunt, et castus totus factus sum. Renes mei modo ista dico de divitibus, aliquando talia desideravi: ideo et ego ad nihilum redactus sum, quando pene effusi sunt gressus mei. Et ego ad nihilum redactus sum, et non cognovi: non est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tis. si de talibus inflamini. si ꝓpt̾ talia magni uo¬
bis uidcamini. si ꝓpt̃ talia pauperes non agnoscatis.
si generis humani conditionẽ cõmunẽ. propter
excellentẽ uanitatẽ obliuis camini. Tunc eiũ ds̃
necesse est retribuat in nouissima. & in ciuitate
sua imaginẽ talium ad nihilũ redigat. Qui autẽ
diues est. hoc modo sit quod precepit apostolus.
Precipe inquit diuitibus huius mundi. non su
perbe sapere. neq sperare in incerto diuitiarũ¬
suarũ. sed in dõ uiuo qui prestat nobis omuna
habundanter ad fruendũ. Abstulit superbiam
diuitũ. dat consilium. Quasi dicerent diuites
sumus. suꝑbire nos prohibes. Iactare pompas di¬
uiturũ nr̃arũ uetas. Quid ergo facturi sumus de
istis diuitus: Usq adeo non est qͦđ ude fiat:
Diuites inquit sint in operib bonis. facile tribu¬
ant: cõmunicent. E quid prodest hoc:
Tesaurirent sibi fundamentũ bonũ in futurũ. ut

Expanded text:
tis, si de talibus inflemini, si propter talia magni votis, si de talibus inflemini, si propter talia magni vobis videamini, si propter talia pauperes non agnoscatis, si generis humani conditionem communem propter excellentem vanitatem obliviscamini. Tunc enim Deus necesse est retribuat in novissima, et in civitate sua imaginem talium ad nihilum redigat. Qui autem dives est, hoc modo sit quo praecepit Apostolus: « Praecperbe sapere, nec sperare in incerto divitiarud in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum. » Abstulit superbiam divitum; dat consilium. Quasi dicerent: Divites sumus; superbire nos prohibes, jactare pompas divitiarum nostrarum vetas; quid ergo facturi sumus de istis divitiis? Usque adeo non est quod inde faciant? Divites sint, inquit, in operibus bonis; facile tribuahesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Nihil in manibus nihil in lecto. Pauꝑ dorinierat.
diues in somnis factus fuerat. Si non euigilass&.
diues ess&. Euigilauit. inuenit erũpnã quam
dimiserat dormiens. E isti inueniant nuseriã.
quã sibi cõparauerant cũ euigilaueruit de hac uita.
Transit illud quod quasi in somno tenebat᷑ ueluti.
somnium insurgentis. & ne diceret᷑. quid ergo:
parua tibi uidet claritas eorũ : Parua tibi uidet᷑
pompa eorum: Parui tibi uident᷑ tituli. ima¬
gines. statuȩ laudes. cunei clientium: Dñe
ait in ciuitate tua imaginẽ eorũ ad nibilum
rediges. Itaq fr̃s mei libere loquens de hoc loco
uel de quolib&. quia quando uobis miscem. ma¬
gis uos ferimus quã docemus. in nomine xp̃i
& in timore eius exhortor uos. ut quicũq ista . ñ.
habetis non cupiatis. Quicũq habetis: non in eis
prȩsumatis. Eoce dixi uobis. non dico daninamini
qui habetis. sed damnamini si de talibus prȩsuia¬

Expanded text:
nihil in manibus, nihil in lecto. Pauper dormierat, nihil in manibus, nihil in lecto. Pauper dormierat, dives in somnis factus fuerat; si non evigilasset, dives esset: evigilavit, invenit aerumnam quam dimiserat dormiens. Et isti invenient miseriam quam sibi comparaverant: cum evigilaverint de hac vita, transit illud quod quasi in somno tenebatur, veluti somnium exsurgentis. Et ne diceretur: Quid ergo? parva tibi videtur claritas eorum, parva tibi videtur pompa eorum, parvi tibi videntur tituli, imagines, statuae, laudes, cunei clientium? Domine, ait, in civitate tua imaginem illorum ad nihilum rediges. Itaque, fratres mei, libere loquens de hoc loco, vel unde licet; quia quando vobis miscemur, magis vos ferimus quam docemus: in nomine Christi et in timore ejus exhortor vos, ut quicumque ista non habetis, non cupiatis; quicumque habetis, non in eis praesumatis. Ecce dixi vobis: non dico, Damnamini, quia habetis; sed, damnamini, si de talibus praesuma
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ incõparabiliter fides excedit totum
mundũ. ille uidebit᷑ dap̃nũ uestis ꝑpeti. huic
autẽ dicet᷑. quid pro dest homini si totũ mun¬
dũ lucret᷑: animȩ autẽ suȩ dãpnũ patiatur :
Ergo quid illis contigit: Propt̃ dolositatẽ
posuisti eis. deiecisti eos. Dũ exctollerentur.
Non dixit deiecisti cos quia clati sunt. non quasi
postea quã elati sunt deiecisti eos. sed in eo ipso qͦđ
clati sunt. deiecti sunt. Sic enĩ efferri iam cade¬
suꝑ eis. intelligens in nouissima. Defecer̃ uere.
quomodo fumus qui dũ extollit᷑ deficit. De feter̃
Quomodo dicit deferunt: Quomodo qui intel¬
legit in nouissima Defecer̃. perier̃ ꝓpt̾ iniqui¬
modo defecer̃: Quomodo defecit somnium
mn surgentis. Fac hominẽ in somnis uidere se inue¬
nisse thesauros. diues est. sed donecͥ euigil&. Velu¬
ti somniũ exsurgentis. sic defecerunt. quo modo
somnium euigilantis. Quęrit᷑ igit᷑. & non est.

Expanded text:
si autem incomparabiliter fides excedit totum si autem incomparabiliter fides excedit totum mundum, ille videbitur damnum vestis perpeti; huic autem dicitur, Quid prodest homini, si totum mundum lucretur; animae autem suae damnum patiatur ? Ergo quid illis contigit? Propter dolositatem posuisti eis: dejecisti eos dum extollerentur. Non dixit, Dejecisti eos, quia elati sunt: non quasi posteaquam elati sunt, dejecisti illos; sed in eo ipso quod elati sunt, dejecti sunt. Sic enim efferriper eis, intelligens in novissima. Defecerunt: vere quomodo fumus, qui dum extollitur, deficit, defecerunt. Quomodo dicit, defecerunt? Quomodo qui intelligit in novissima. Defecerunt: perierunt propter iniquimodo defecerunt? Quomodo deficit somnium exsurgentis. Fac hominem in somnis videre se invenisse thesauros: dives est, sed donec evigilet. Veluti somnium exsurgentis: sic defecerunt, quomodo somnium evigilantis. Quaeritur igitur, et non est:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is isti massa mortalitatis. uentura est ad examen.
uentura est ad libram. Appendent᷑ ibi opera ho¬
minũ cuncta. Modo nubes inuoluit. sed dõ cog¬
nita sunt merita sigulorũ. E intellegã inquit
in nouissima. sed non ame. Nam ante me la¬
bor est. Vnde intellegã in nouissima: Intr̃ẽ
in scũatiũ dĩ. Ibi ergo intellexit. E unde
posuisti eis. Quia dolosi sunt idest fraudulenti¬
sunt. Quia dolosi sunt. dolos patiunt᷑. Quid est
boc: Quia fraudulenti sunt. fraudẽ patiunt᷑ :
Fraudẽ uolunt facere generi humano in om̃ib
nequitus suis. fraudem & ipsi patiunt᷑ ut ter¬
reta bona eligant. & relinquant aeterna.
Ergo fr̃s in eo quod faciunt fraudẽ. fraudẽ
patiunt᷑. Quod iam dudũ dioi fr̃s. quale cor
hab& quis ut lucret᷑ uestẽ perdat fidem:
Ille cui tulit uestẽ: passus est fraudẽ. an iste
qui tanto dãpno ꝑcutit᷑ : Si preciosior est
uestis qũa fides. maiore dãpno ille afficitur.

Expanded text:
omnis ista massa mortalitatis ventura est ad examen, omnis ista massa mortalitatis ventura est ad examen, ventura est ad libram; appendentur ibi opera hominum. Cuncta modo nubes involvit; sed Deo cognita sunt merita singulorum. Et intelligam, inquit, in novissima: sed non a me; nam ante me labor est. Unde intelligam in novissima? Intrem in sanctuarium Dei. Ibi ergo intellexit, et undepter dolositatem posuisti eis. Quia dolosi sunt, id est fraudulenti; quia dolosi sunt, dolos patiuntur. Quid est hoc, quia fraudulenti sunt, fraudem patiuntur? Fraudem volunt facere generi humano in omnibus nequitiis suis; fraudem et ipsi patiuntur, ut terrena bona eligant, et relinquant aeterna. Ergo, fratres, in eo quod fraudem faciunt, fraudem patiuntur. Quod jamdudum dixi, fratres; quale cor habet, qui ut lucretur vestem, perdit fidem? Ille cui tulit vestem passus est fraudem, an iste qui tanto damno percutitur? Si pretiosior est vestis quam fides, majore damno ille afficitur: