comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
res qͥ lȩtant᷑. & ego tribulor quia gͦ hoc ini-¬
quũ est ut etiã peiores me lȩtent᷑. & ego tri¬
buler. aut iustus aut minus peccator quam
illi sum: & certũ ẽ apud me hoc ẽẽ iniustum:
& certũ est apud me qr ds ñ faciet iniustũ: Os
ñ gubernat res humanas. nec cura ẽ illi de
nobis. Ergo praui corde idest distorti corde:
tres habent sententias. Aut ñ ẽ ds̃. Dixit enim
stultus in corde suo ñ ẽ ds: & fuit dictũ de di¬
luuio illo. Ñ defuit talis doctrina philosophoꝵ.
ñ defuert̃ qui dicerent ñ esse dm̃. qͥ gubernat
omnia & odidit omnia: sed ẽẽ multos deos.
uacantes sibi pret̃ mundũ ñ curantes ista.
Ergo aut non ẽ ds. hoc diã impius. cui displi¬
cet quicqͥd illi accidit prȩt̃ uoluntatẽ. & alt̃i
ñ accidit. cui se prȩponit᷑. Aut iniustus ds ẽ¬
inquit cui ista placent. & qͥ hec facit: aut ñ
gubernat ds res humanas: nec cura ẽ illi de

Expanded text:
res qui laetantur, et ego tribulor: quia ergo hoc inires qui laetantur, et ego tribulor: quia ergo hoc iniquum est, ut etiam pejores me laetentur, et ego tribuler, qui aut justus, aut minus peccator quam illi sum, et certum est apud me hoc esse injustum, et certum est apud me quia Deus non facit injustum; Deus non gubernat res humanas, nec cura est illi de nobis. Ergo pravi corde, id est distorti corde, tres habent sententias. Aut, Non est Deus: dixit enim stultus in corde suo, Non est Deus . Et fuit dictum de diluvio illo: non defuit talis doctrina philosophorum, non defuerunt qui dicerent non esse Deum, qui gubernat omnia et condidit omnia; sed esse multos deos vacantes sibi praeter mundum, non curantes ista. Ergo aut, Non est Deus: hoc dicit impius, cui displicet quidquid illi accidit praeter voluntatem, et alteri non accidit cui se praeponit: aut, Injustus Deus est, cui ista placent, et qui haec facit: aut, Non gubernat Deus res humanas, nec cura est illi de
Abbreviated transcription (Latin):
Et głamini om̃s recti corde. Qͥd ÷ recti cor.¬
de :N resistentes dõ. Intendat ergo caritas
ur̃a: & intelligite rectum cor. Breuit̃ dicoꝰ
sed tam̃ maxxime cõm̃dandu. dõ aut̃ grãs
qđ in fine est: inhereat sensib ur̃is. Inter
rectũ cor. & prauũ cor. hoc inter est. Quisquis
homo quicqͥd patit᷑ prȩt̃ uoluntatẽ. afflictio¬
nes. merores. labores. humiliationes. ñ tribuit
nisi uoluntati di iuste. non illi dans insipien¬
tiã.  qͣsi nescit qͥd agat. qr talem flagellat. &
talib parcit: ipse ẽ rectus corde. ꝑuersi autẽ
corde st̃. & praui & distorti. qͥ omnia quȩ pa¬
tiunt᷑ mala inique se pati dicunt: dantes illi
iniquitatẽ ꝑ cuiꝰ uoluntatẽ patiunt᷑. aut qͥa
ñ ei audent dare iniqͥtatẽ. auferunt ei gub̃¬
nationẽꝰ qͥa ipse inqͥt ñ potest facere iniquũ.
iniquũ ẽ aut̃ ut ego patiar. & ille ñ patiatur.
Concedo eñi ut sim peccatorꝰ certe sunt peio¬

Expanded text:
amini omnes recti corde. Quid est, recti corde? Non resistentes Deo. Intendat Charitas Vestra, et intelligite rectum cor. Breviter dico, sed tamen maxime commendandum: Deo autem gratias, quod in fine est, inhaereat sensibus vestris. Inter rectum cor, et pravum cor hoc interest: quisquis homo quidquid patitur praeter voluntatem, afflictiones, moerores, labores, humiliationes, non tribuit nisi voluntati Dei justae, non illi dans insipientiam, quod quasi nesciat quid agat, quia talem flagellat, et talibus parcit; ipse est rectus corde: perversi autem corde sunt, et pravi et distorti, qui omnia quae patiuntur mala, inique se pati dicunt, dantes illi iniquitatem, per cujus voluntatem patiuntur; aut quia non ei audent dare iniquitatem, auferunt ei gubernationem. Quia ipse, inquit, non potest facere iniquum, iniquum autem est ut ego patiar, et ille non patiatur; concedo enim ut sim peccator, certe sunt pejo
Abbreviated transcription (Latin):
contristatꝰ ẽ ut te lȩtificaret: otristatus ẽ ut
te ꝯsolaret᷑: potuit enĩ utiq sine tristitia esse
dñs. iturus ad passionẽ. Si potuit miles. non
potuit imꝑator: Quomͦ potuit niles: Attende
paulũ excultantẽ. ꝓpinquantẽ passioni. Ego
aut̃ iam inquit immolor: & tempꝰ re¬
solutionis meȩ instat. Bonũ certamen
certaui. cursũ ꝯsũmaui. fidẽ seruaui. de cȩ¬

Expanded text:
contristatus est, ut te laetificaret; contristatus est, ut contristatus est, ut te laetificaret; contristatus est, ut te consolaretur. Potuit enim utique sine tristitia esse Dominus, iturus ad passionem. Si potuit miles, non potuit imperator? Quomodo potuit miles? Attende Paulum exsultantem, propinquantem passioni: Ego autem jam, inquit, immolor, et tempus resolutionis meae instat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de c
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd accidit: dicat dñs dedit. dñs abstulit.
lit : Sit nom̃ dñi benedictũ Et non diã dñs
dedit. diabolus abstulit. Intendat gͦ caritas
ur̃a: ne forte dicatis. hȩc mͥ diabolus fecit
Prorsus ad dm tuũ refer flagellum tuum:
qͥa nec diabolus tibi aliqͥd facit. nisi ille ꝑ-¬
mittat qͥ desuꝑ habet potestatẽ: aut ad pę¬
nam. aut ad disciplinã. Ad pęnam impu:
ad disciplinã filii. flagellat aut̃ omnẽ filiũ
quẽ recipit. Ñ te sine flagello futurũ spe¬
res: nisi forte cogites exheredari. Flagellat
omnẽ filiũ quem recipit. Itane omnem :
Ubi te uolebas abscondere : omnẽ : & nullus
exceptus : Nullus sine flagello erit : Quid
ad omnẽ : Uis audire quẽ omnẽ: & iam
unicus sine peccato: non tam̃ sine flagello
Unde ipse unicus portans infirmitatem
tuã. & pręfigurans in se ꝑsonã tuã. tanquã ca¬
put gestans ꝑsonã tuã &iam corporis sui. cũ
ꝓpinquaret passioni ex homine quẽ gerebat.

Expanded text:
aliquid accidit, dicat: Dominus dedit, Dominus abstulit. lit? Sit nomen Domini benedictum. Et non dixit, Dominus dedit, diabolus abstulit. Intendat ergo Charitas Vestra, ne forte dicatis: Haec mihi diabolus fecit. Prorsus ad Deum tuum refer flagellum tuum, quia nec diabolus tibi aliquid facit, nisi ille permittat qui desuper habet potestatem, aut ad poenam, aut ad disciplinam: ad poenam impii, ad disciplinam filii. Flagellat autem omnem filium quem recipit . Nec te sine flagello speres futurum, nisi forte cogitas exhaeredari. Flagellat omnem filium quem recipit. Itane omnem? Ubi te volebas abscondere? Omnem: et nullus exceptus, nullus sine flagello erit. Quid? ad omnem? Vis audire quam omnem? Etiam Unicus sine peccato, non tamen sine flagello. Unde ipse Unicus portans infirmitatem tuam, et praefigurans in se personam tuam, tanquam caput gestans personam etiam corporis sui, cum appropinquaret passioni, ex homine quem gerebat
Abbreviated transcription (Latin):
primente de reatu. et conuincente. Demon¬
strauit eñi peccatũ lex. Illa fixit spinã. ipsa
fecit cor compungi: ipsa ammonuit ut reu̾
se quisq cognosceret: & ꝓ uenia clamar& ad
dñm. ꝓ hac orabit ad te om̃is sc̃s in tẽpore o¬
portuno. Ergo dicebã de tp̃re oportuno. cũ
uenit plenitudo tp̃ris. misit d̾s filiũ suum
Item dicit apłs. tp̃re acceptabili ex placito ex¬
audiui te: & in die salutis adiuui te Et quia

Expanded text:
primente, illa de reatu convincente. Demonprimente, illa de reatu convincente. Demonstravit enim peccatum Lex: illa fixit spinam, illa fecit cor compungi; ipsa admonuit ut reum se quisque cognosceret, et pro venia clamaret ad Deum. Pro hac orabit ad te omnis sanctus, in tempore opportuno. Ergo dicebam de tempore opportuno: Cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum. Item dicit Apostolus: Tempore acceptabili et placito exaudivi te, et in die salutis adjuvi te. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
uenia peccatoꝵ. ꝓhac orabit ad te om̃is sc̃s
in tẽpore oportuno. Inde adorabit ad te om̃is
sc̃s. qr dimisisti peccata. Nam si ñ dimitteres
peccata. ñ esset sc̃s qui ad te oraret.ꝓhac ora¬
bit ad te omnis sc̃s in tp̃re oportuno. qͣndo
manifestabit᷑ nouũ testamentũ. qͣndo mani
festabit᷑ gr̃a xp̃i: qđ est tẽpus oportunũ. Cũ
autẽ ueniret plenitudo tp̃ris: misit ds filiũ
suũ factũ ex muliere. id est ex femina. Indis¬
crete eñĩ uocabant hoc antiqui. factũ sub
lege: ut eos qͥ sub lege erant redimeret. Un¬
de redimeret : A diabolo. aꝑditione. a peccatis
suis. ab eo cui se uendiderant: ut eos qͥ sub
lege erant redimeret. Sub lege eñĩ erant:
qͥa p̃mebat eos lex. Conditio eos p̃mebat. c̃¬
uincendo de reatu. non saluando. & mala
illũ. Quomͦ clamabat. qui ab his captus du¬
cebatur sub lege peccati: miser ego homo: quis
me liberabit de corpore mortis huiꝰ: Erant
om̃s homines sub lege ñ in lege: iam illa de¬

Expanded text:
venia peccatorum. Pro hac orabit ad te omnis sanctus, in tempore opportuno. Inde orabit ad te omnis sanctus, quia dimisisti peccata. Nam si non dimitteres peccata, non esset sanctus qui ad te oraret, Pro hac orabit ad te omnis sanctus, int tempore opportuno: quando manifestabitur Novum Testamentum, quando mani, quod est tempus opportunum. Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, factum ex muliere, id est ex femina; indiscrete enim vocabant hoc Antiqui, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret . Unde redimeret? A diabolo, a perditione, a peccatis suis, ab eo cui se vendiderant. Ut eos qui sub Lege erant redimeret. Sub Lege enim erant, quia premebat eos Lex. Conditio eos premebat, convincendo de reatu, non salvando. Et quidillum, quomodo clamabat qui captivus ducebatur sub lege peccati: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Erant omnes homines sub Lege, non in Lege: jam illa de
Abbreviated transcription (Latin):
pendio uenire ad dm̃ placandu: & dicunt
fatum mͥ fecit. Qͥd. ẽ fatũ: stellȩ meefecert̃.
Quid st̃ stellȩ : Certe iste quas in cęlo conspi¬
cimus & quis eas fecit: Ds. Qͥs eas ordinauit :
d̃. Ergo uides. quid uoliusti dicere. ds fecit
ut peccarẽ: ita ille iniustus. tu iustus: quia
nisi ille fecisset. tu ñ peccares. Tolle istas ex¬
cusationes in peccatis:. mem̃to illius psalmi.
ne declines cor meũ in uerba maligna: ad
excusandas excusationes in peccatis. Uocem

Expanded text:
dicunt, Fatum mihi fecit. Quid est fatum? Stellae meae fecerunt. Quid sunt stellae? Certe istae quas in coelo conspicimus. Et quis eas fecit? Deus. Quis eas ordinavit? Deus. Ergo vides quod voluisti dicere, Deus fecit ut peccarem. Ita ille injustus, tu justus: quia nisi ille fecisset, tu non peccasses. Tolle istas excusationes in peccatis: memento illius psalmi: Ne declines cor meum in verba maligna ad excusandas excusationes in peccatis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Ego ñ fatũ. ñ fortuna. ñ diaboł. ꝙ nec ipse coẽgit.
sed ego ꝑsuadenti consensi. Ego dixi dñe mi¬
serere mei: sana animã meã quia peccaui
tibi. Sic & hic statuit. & proposuit. Dixi Pro¬
nunciabo adũsũ me iniqͥtatẽ meã dño: & tu
remisisti impietatẽ cordis mei. ꝓhac orabit

Expanded text:
Ego, ego, non fatum, non fortuna, non diabolus; quia nec ipse coegit, Ego, ego, non fatum, non fortuna, non diabolus; quia nec ipse coegit, sed ego persuadenti consensi: Ego dixi, Domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccavi tibi . Sic et hic statuit, et proposuit, Dixi: Pronuntiabo adversum me iniquitatem meam Domino, et tu remisisti impietatem cordis mei. 17. vers.
Abbreviated transcription (Latin):
maligna. ad excusandas excusationes in pec¬
catis:. cũ hominib oꝑantib iniquitatẽ. Ad hȩc¬
enĩ magni uiri st̃. qui p̃tenđt peciata sua:
magni st̃ & qui numerant sydera. & qui com¬
putant stellas & tẽpora: & dicunt qͥs quando.
uel peccet. uel bene uiuatꝰ & quando mars
faciat homicidiũ: & uenus adulteriũ: Mag¬
ni docti uirs. & electi uident᷑ in hoc seculo.
S qͥd ait in psalmo: Ne declines cor meũ in
uerba mala. cũ hominib oꝑantib iniquita¬
tem: & ñ cõmunicabo cũ electis eoꝵ. Dicant
illi electos & doctos numeratores siderumt
dicant illi sapientes eos qui quasi digerunt
in dictis facta humana: & describunt de stel
lis mores humanos. Cũ libero arbitrio me
creauit ds̃:. si peccaui. ego peccauiꝰ ut non
solum ꝓnunciem iniqͥtatẽ meã dno. s adu̾sũ
me. ñ aduersus eũ. Ego dixi dñe miserere mei
Clamat eger ad medicũ. Ego dixi. Quare ego
dixie Suffiet dictum ego. Ego cum enfasi dictum ẽ.

Expanded text:
nes in peccatis, cum hominibus operantibus iniquitatem. At enim magni viri sunt, qui defenduat peccata sua; magni sunt et qui numerant sidera, et qui computant stellas et tempora, et dicunt quis quando vel peccet vel bene vivat, et quando Mars faciat homicidam, et Venus adulteram: magni, docti viri, et electi videntur in hoc saeculo. Sed quid ait in psalmo? Ne declines cor meum in verba mala, cum hominibus operantibus iniquitatem, et non communicabo cum electis corum . Dicant illi electos et doctos numeratores siderum, dicant illi sapientes eos qui quasi digerunt in digitis fata humana, et deslis mores humanos. Cum libero arbitrio me creauit Dens. Si peccaui, ego peccaui, ut ita solum pronuntiem iniquitatem meam Domino, sed adversum me, non adversus eum. Ego dixi, Domine, miserere mei: clamat aeger ad medicum, Ego dixi. Quare, Ego dixi? Sufficeret, dixi: Ego cum emphasi dictum est;
Abbreviated transcription (Latin):
ant iniquitatẽ suã:ͥ sed adũsus ipsũ dñm dđm:¬
ac quando inueniunt᷑ in peccatis suis dicunt
Ds̃ hoc uoluit. Si enĩ homo dicat ñ feci aut
hoc factũ quod arguis ñ ẽ peccatũ. non pro¬
cat. feci prorsus & peccatũ ẽ. sed ds̃ hoc uoluit.
qͥd ergo feci: hoc ẽ ꝓnunciare adũsus dni for¬
te dicatis. nemo hoc dicit. Qͥs ẽ qui dicat.
Ds hoc uoluit : Multi & hoc dicunt. S & qui
non hoc dict̃: & aliud dicunt. Qd dic̃t : fatũ¬

Expanded text:
 sed adversus ipsum Dominum: quando inveniuntur in peccatis, dicunt, Deus hoc voluit. Si enim homo dicat, Non feci: aut, Hoc factum quod arguis, non est peccatum: non procat, Feci prorsus, peccatum est, sed Deus hoc voluit, quod ete dicatis, Nemo hoc dicit: quis est qui dicat, Deus hoc voluit? Multi et hoc dicunt: sed et qui hoc non dicunt, quid aliud dicunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
modo qͥd dixxi: Quid ẽ contrariũ illi tacit᷑¬
nitati: Dixi. Qͥd dixisti:. ꝓnunciabo adũsũ
me iniustitias meas dno: & tu remisisti impi¬
etatẽ cordis mei dixi. Qͥd dixisti: Ñ iam pro¬
nunciat: ꝓmittit se ꝓnunciaturũ: & ille iam
dimittit. Attendite fr̃s: magna res ẽ. Dixi
ꝓnunciabo: ñ dix̃ ꝓnunciaui. & tu dimisisti
Dixi ꝓnunciabo. & tu dimisisti: quia eo ipso
ciauerat: sed corde ꝓnunciauerat. Hoc ipsũ
dicere ꝓnunciabo. ꝓnunciare est: ido & tu di¬
misisti impietatẽ cordis mei. Confessio uero
mea ad os ñdũ uenerat. Dixeram eni. ꝓnun¬
ciabo adũsũ me: uerũ d̾s audiuit uocem
cordis mei. Uox mea in ore ñdu erat: sed
auris di iam in corde erat. Tu remisisti
impietatẽ cordis merͥqr dixi ꝓnunciabo &¬

Expanded text:
modo quid? Dixi. Quiddam contrarium illi taciturmodo quid? Dixi. Quiddam contrarium illi taciturnitati. Dixi. Quid dixisti? Pronuntiabo adversum me injustitiam meam Domino; et tu dimisisti impietatem cordis mei. Dixi. Quid dixisti? Non jam pronuntiat, promittit se pronuntiaturum; et ille jam dimittit. Attendite, fratres; magna res: dixit, Pronuntiabo: non dixit, Pronuntiavi, et tu dimisisti; dixit, Pronuntiabo et tu dimisisti: quia eo ipso e pronuntiaverat, sed corde pronuntiaverat. Hoc ipsum dicere Pronuntiabo, pronuntiare est: ideo et tu dimisisti impietatem cordis mei. Confessio ergo mea ad os nondum venerat; dixeram enim, Pronuntiabo adversum me: verumtamen Deus audivit vocem cordis mei. Vox mea in ore nondum erat, sed auris Dei jam in corde erat. Tu dimisisti impietatem cordis mei; quia dixi, Pronuntiabo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ad grauatione manꝰ tuȩ. ex ipsa humili¬
atione conuersꝰ sũ inerũna. factꝰ sũ nuscr. coꝵ¬
fixa ẽ mͥ spina: puncta ẽ c̃scientia mea. ii¬
Quid factũ est cum configeretur spina: Da¬
tus ẽ ei sensus doloris: inuenit infirmitatem
suã. & ille qͥ tacuerat confessionẽ peccati sui:
ut clamando in defensione peccati sui. inuete¬
rasceret uirtꝰ eiꝰ: idest ossa eiꝰ ꝯuerterent᷑ in
uetustate. Modo qͥd fecit confixa spina: pecca¬
tum meũ cognoui. Ergo iam cognoscit. Si ille
cognoscit: & ille ignoscit. Audite qͥd sequitur
Uidete si non ipse dicit. peccatũ meũ cogno¬
ui: & iniustitiã meã non oꝑui. Hoc iam du¬
dum dicebã. Noli operiri tu. & oꝑit ds̃. beati
quoꝵ remisse st̃. iniqͥtates: & quoꝵ tecta sunt
peccata. Qui tegunt peccata nudant᷑: iste aut̃
nudauit. ut cooperiret᷑. Iniquitatẽ meã ñ
oꝑui. Qͥd ẽ. non oꝑui : lam dudum tacuerã.

Expanded text:
ipsa aggravatione manus tuae, ex ipsa humiliipsa aggravatione manus tuae, ex ipsa humiliatione conversus sum in aerumna mea, factus sum miser, confixa est mihi spina, compuncta est conscientia mea. Quid factum est cum configeretur spina? Datus est ei sensus doloris, invenit infirmitatem suam. Et ille qui tacuerat confessionem peccati sui, ut clamando in defensione peccati sui inveterasceret virtus ejus, id est, ossa ejus converterentur in vetustatem, modo quid fecit confixa spina? Peccatum meum cognovi. Ergo jam cognoscit. Si ille cognoscit, ille ignoscit. Audite quid sequitur: videte si non ipse dicit, Peccatum meum cognovi, et injustitiam meam non operui. Hoc jam dudum dicebam: Noli operire tu, et operit Deus. Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata. Qui tegunt peccata, nudantur: iste autem nudavit, ut cooperiretur. Iniquitatem meam non operui. Quid est, non operui? Jam dudum tacueram:
Abbreviated transcription (Latin):
clamando totadie. Qͥd. ẽ a clamando totadies ꝑse¬
ucrando totadie indefensione peccatoꝵ suoꝵ
& tam̃ uid&e qͣle sit. qͥ agnoscit se. Erit cĩ mͦ
intellegentiaͥ nichil p̃terse respici & displicebit
sibi qr agnoscit se. Modo audi&is ut sanemin.
Beatꝰ uir cui ñ imputab dñs peccatũ. nec ẽ in ore
eiꝰ dołꝰ. qͣm tacui inueterauer̃ ossa mea a cla¬
mando tota die. Qm̃ die ac nocte grauataẽ
suꝑ me manꝰ tua. Qd. ẽ grauata ẽ suꝑme manꝰ
tua : magna res fr̃s : respicite illã sententiã rec¬
Quarc iste exaltat᷑: qr humiliaũ se. Ergo ut exal¬
tantẽ se humili& ds̃. grauat suꝑ illũ manũ¬
suã. Noluit humiliari c̃fessione iniqͥtatis suę:
humiliat᷑ pondere manꝰ dĩ. Qndo ille ꝑferra
manũ grauẽ humiliantis . qͣm leuis fuit manꝰ
subleuantis. Ut in illo fortis & in illo fortis:
Fortis ad ulũ p̃m̃dũ: fortis ad illũ subleuandũ¬

Expanded text:
clamando me tota die. Quid est, A clamando me tota die? Perseclamando me tota die. Quid est, A clamando me tota die? Perseverando in defensione peccatorum suorum. Et tamen videte qualis sit, quia agnoscit se. Erit enim modo intelligentia: nihil praeter se respiciet, et displicebit sibi, quia agnoscit se. Modo audietis, ut sanemini. 14. Beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum, nec est in ore ejus dolus. Quoniam tacui, inveteraverunt ossa mea, a clamando me tota die. Quoniam die ac nocte gravata est super me manus tua. Quid est, gravata est super me manus tua? Magna res, fratres. Respicite illam sententiam recQuare iste exaltatur? Quia humiliavit se. Ergo ut exaltantem se humiliet Deus, gravat super illum manum. Noluit humiliari confessione iniquitatis suae, humiliatus est pondere manus Dei. Quando ille perferret manum gravem humiliantis? Quam levis fuit manus sublevantis! Et in illo fortis, et in illo fortis: fortis ad illum premendum, fortis ad illum sublevandu
Abbreviated transcription (Latin):
ossa mea. a clanundo totadie. Qd ẽ hoo
qͣsi c̃trariũ iudet᷑. qm̃ tacui inueterauer̃t¬
om̃a ossa mea a clamando. Si a clamando:
qͦmͦ tacuit. tacuit qͥddã: ñ tacuit qͥodam
Tacuit unde ꝓficera. ñ tacuit unde deficera. lacur
c̃fessionẽ: clamaũ p̃sũptionẽ. Tacui enĩ dix̃. ñ
sũ c̃fessꝰ. Ibi oportebat ut loquerot᷑. Tacer& merita
sua. damar& peccata sua. Nc̃ aũ ꝑuerse tacuit
peccata sua. clamaũ merita sua. Qe qͥd illi c̃tigitis
inueterauer̃ om̃a ossa mea. Intendite : qr si cla¬
mar& peccata sua & tacer& merita sua. in noua
eẽ firmis fortis factꝰ ẽ infirmꝰ: & inueterauer̃
ossa eiꝰ : remansit in uetustate qͥ noluit c̃fitendo
amare nouitatẽ. Qui enĩ fiues noui nostis fr̃s.
qr beati qͦrũ remissȩ st̃ iniqͥtates. & qͦrũ tecta
s̃ peccata. Noluit iste sibi dimitti in iqͥtates. ex¬
aggeraũ : defenđ illas: iactaũ merita sua. Ergo
qm tacuit a c̃fessione:. inueterauer̃ ossaciꝰ a

Expanded text:
ssa mea, a clamando me tota die. Quid est hoc? Quasi contrarium videtur, Quoniam tacui, inveteraverunt ossa mea a clamando. Si a clamando, quomodo tacuit? Tacuit quiddam, non tacuit quiddam: tacuit unde proficeret, non tacuit unde deficeret; tacuit confessionem, clamavit praesumptionem. Tacui enim dixit, non sum confessus. Ibi oportebat ut loqueretur; taceret merita sua, clamaret peccata sua: nunc autem perverse tacuit peccata sua, clamavit merita sua. Et quid illi contigit? Inveteraverunt ossa ejus. Intendite quia si clamaret peccata sua, et taceret merita sua, innovareesse firmus, factus est infirmus, et inveteraverunt ossa ejus. Remanitatem. Qui enim fiunt novi, nostis, fratres: quia, Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata. Noluit iste sibi dimitti iniquitates, exaggeravit, defendit illas, jactavit merita sua. Ergo quoniam tacuit a confessione, inveteraverunt ossa ejus. A
Abbreviated transcription (Latin):
altat humiliabit᷑. & qͥ sc humiliat exaltabit᷑. In
tendat gͦ caritas ur̃a. Diximꝰ ñ ausũ fuisse oculos
ad celũ leuare publicanũ. Quare oęlũ ñ ad tende¬
bat: qr se adtendebat. Se ad tendebat ut pͥmosibi
displicer&. & sic dõ placera. Tu aut̃ iactas te:e
ad tendere: ego ad tendo. Uis aũ ut ñ ad tendã:
tu adtende. Ideo publicanꝰ ñ audebat oculos
ad cęlũ leuareͥ qr seipsũ intuebat᷑. c̃scientiã suã
puniebat. Ipse sibi udex erat. ut ille int̾cede¬
r&: & ipse puniebat ut ille lib̾ar&. Ipse accusa¬
bat: ut ille defender&. Adđõ defensꝰ ẽ: qr dix̃ pro
ipso sententiã. Descenđ iustificat᷑ꝰ publicanꝰ ille.
magis quã ille phariseus qr om̃is qͥ se exaltat
humiliatur: & qͥ se humiliat exaltabit᷑. Ad ten¬

Expanded text:
altat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur . 12. Intendat ergo Charitas Vestra. Diximus non ausum fuisse oculos ad coelum levare Publicanum. Quare coelum non attendebat? Quia se attendebat. Se attendebat, ut primo sibi displiceret, et sic Deo placeret. Tu autem jactas te, es ad te attendere? ego attendo. Vis autem ut non attendam? tu attende. Ideo Publicanus non audebat oculos ad coelum levare; quia seipsum intuebatur, conscientiam suam puniebat: ipse sibi judex erat, ut ille intercederet; ipse puniebat, ut ille liberaret; ipse accusabat, ut ille defenderet. Adeo defendit cum, quia dixit pro ipso sententiam. Descendit justificatus Publicanus ille magis quam ille Pharisaeus: quia omnis qui se exaltat, humilia
Abbreviated transcription (Latin):
centẽ. auerte faciẽ tuã a peccatis meis. Qͥs ẽ
enĩ qͥ illud dix̃. nͥ qͥ &iã illud dix̃ qr iniqͥtatẽ
meã ego agnosco : itaq fr̃s mei: erat & phari¬
seus ille peccator. Non enĩ qr dicebat ñ sũ sic̃
c&cri homines. iniusti. riptores. adulteri:
neq ent̃ qr ieunabat bis in sabbato. neq
quia decimasdabat. ñ erat peccator qo si in
nullis aliis peocatis ẽa. ipsa suꝑbia grande crim̃
erat: & tam̃ eoce om̃a illa dicebat. Qͥstandẽ
sine peccato: qͥs głabit᷑ castũ se habert cor.
aut qͥs głabit᷑ mundũ se cẽ ã peocatis : habe¬
bat gͦ ille peccata s ꝑuersꝰ & nesciens qͦ ueniss&.
erat tãꝗ in statione medici curandꝰ. Ꝙ sana
m̃bra ostendebat. uulnera tegebat. Ds gͦ
tegat. uulnera. noli tu. Nã si tu tegere uolu¬
eris crubescens medicꝰ ñ curabit. Medicꝰ te¬
gat & cur&. Emplastro enĩ tegit. Sub teg¬
mine medici sanat᷑ uulnꝰ: sub tegmine uul¬

Expanded text:
e oculos tuos a peccatis meis. Quis est enim qui illud dixit, nisi qui etiam illud dixit, Quoniam iniquitatem meam ego agnosco ? Itaque, fratres mei, erat et Pharisaeus ille peccator. Non enim quia dicebat, Non sum sicut caeteri homines, injusti, raptores, adulteri; neque quia jejunabat bis in sabbato; neque quia decimas dabat, non erat peccator. Quod si sine ullis peccatis esset, ipsa superbia grande crimen erat: et tamen ecce illa omnia dicebat. Quis tandem sine peccato? Quis gloriabitur castum se habere cor, aut quis gloriabitur mundum se esse a peccatis ? Habebat ergo ille peccata; sed perversus, et nesciens quo venisset, erat tanquam in statione medici curandus, et sana membra ostendebat, vulnera tegebat. Deus tegat vulnera; noli tu. Nam si tu tegere volueris erubescens, medicus non curabit. Medicus tegat, et curet; emplastro enim tegit. Sub tegmine medici sanatur vulnus, sub tegmine vul
Abbreviated transcription (Latin):
speranda ẽ : ꝓbonis oꝑib sperasti t̾renã qͣndã
felicitatẽ. impius es. nẽ ista merces fidei. Cara
res ẽfides: uili illã addi xisti. impius gͦ es: & nulla
festinas. Qͥd si qͦd sperandũ ẽ speras. id. ẽ uitã¬

Expanded text:
speranda est? Pro bonis operibus sperasti terrenam quamdam speranda est? Pro bonis operibus sperasti terrenam quamdam felicitatem, impius es. Non est ista merces fidei. Cara res est fides, vili illam addixisti. Impius ergo es, et nulfestinas. Quid si quod sperandum est speras, id est vita
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tͥdixi o homo: ne qͣsi de oꝑib tius p̃sumere
uidereris: & merito oꝑum tuoꝵ accepisse fidei
grãm. Noligͦ p̃sumere de oꝑib ante fidẽ. noueris
qr peccatorẽ te fides inueñ. &si tefides data fec̃
iustũ. inpiũ inueñ quẽ facer& iustũ Credenti
inqͥt in eũ qͥ iustificat impiũ: deputat᷑ fides eiꝰ ad
iustitiã. Si iustificat᷑ impius: ex impio iustꝰ fit.
Si eximpio iustꝰ fit. quȩ st̃ oꝑa impioꝵ: iacta &iã
impius oꝑa sua. Dicat do pauꝑib: nichil alicui
aufero. ñ uxort̃ alienã c̃cupisco ñ quẽꝗͣ occido.
nulli fraudẽ facio: depositũ apudme nullo teste
rep̃sento. Hȩc oña dicat. quero utrũ piussitan
impius. & qͦmͦ sũ impius in qͥt ista faciens : qͦmͦ illi
qͥd si de his om̃ib bonis oꝑib aut illud speras qͦd
sperandũ ẽ. s ñ ab illo a qͦ sperandũ ẽ. aut hoc
speras q̃d sperandũ ñ ẽ. &iã ab illo a qͦ ȩt̃na uita

Expanded text:
hoc tibi dixi, o homo, ne quasi de operibus tuis praesumere hoc tibi dixi, o homo, ne quasi de operibus tuis praesumere videreris, et merito operum tuorum te accepisse fidei gratiam. Noli ergo praesumere de operibus ante fidem. Noveris quia peccatorem te fides invenit, etsi te fides data fecit justum, impium invenit quem faceret justum. Credenti, inquit, in eum qui justificat impium, deputatur fid impius, ex impio fit justus: si ex impio justus fit, quae sunt opera impiorum? Jactet etiam impius opera sua, et dicat: Do pauperibus, nihil alicui aufero, non uxorem alienam concupisco, non quemquam occido, nulli fraudem facio, depositum apud me nullo teste repraesento; haec omnia dicat: quaero utrum pius sit, an impius. Et quomodo sum impius, inquit, ista faciens? Quomodo illomodo es impius? Quid si de his omnibus bonis operibus, aut illud speras quod sperandum est, sed non ab illo a quo sperandum est; aut hoc speras, quod sperandum non est, etiam ab illo a quo aeterna vita
Abbreviated transcription (Latin):
ficari hominẽ sine oꝑib ex fide cũ alio loco
apłm paulo: sed ipsũ paulũ ipsi pauloꝰ oppo¬
namꝰ. & dicamꝰ ei. Hac nos qͦdã mͦ ꝑmittis im¬
pune peccare. cũ dicis arbitram iustificari ho¬
minẽ ꝑfidẽ sine oꝑib & hac dicis. fides quȩ
ꝑ dilcrtionẽ oꝑat᷑ : qͦmꝰ Ac qͣsi secuiꝰ fio si oꝑatus
ñ fuero. hac aut̃ nõ spẽmec ipsã fidẽ uideor
abere bonã. nͥ operatꝰ fuero ꝑ dilectionẽ : te¬
ipsũ audio apłt. Certe fidẽ mͥ hic sine operib¬
uis c̃m̃dare  opꝰ aut̃ fidei dilectio ẽ : qr dileotio uacare
ñ potest. nͥ & mali nichil oꝑet᷑. & qͥcqͥd potest boni
oꝑet᷑. Qͥd enĩ fac̃ dilectio: declina a malo. & facbo¬
nũ. Hanc gͦ fidẽ sine oꝑib cõm̃das. & alio loco dicis.
& si fidẽ habeã. ita ut montes trans ferã. caritatẽ
aut̃ ñ habcã. nichil mͥ ꝓdest. Ergo si nichil ꝓdest
fides sinc caritate. caritas aũ ubi fuerit. necesst ẽ ut

Expanded text:
ficari hominem, sine operibus ex fide ; cum alio loco o Jacobum apostolum Paulo, sed ipsum Paulum ipsi Paulo opponamus, et dicamus ei: Hac nos quodammodo permittis impune peccare, cum dicis, Arbitramur justificari hominem per fidem sine operibus: et hac dicis, Fides quae per dilectionem operatur. Quomodo hac quasi securus fio, si operatus non fuero: hac autem nec spem, nec ipsam fidem videor habere bonam, nisi operatus fuero per dilectionem? Teipsum audio, Apdare: opus autem fidei dilectio est; quae dilectio vacare non potest, nisi et mali nihil operetur, et quidquid potest boni operetur. Quid enim facit dilectio? Declina a malo, et fac bonum . Hanc ergo fidem sine operibus commendas; et alio loco dicis: Etsi fidem habeam, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Ergo si nihil prodest fides sine charitate, charitas autem ubi fuerit necesse est ut
Abbreviated transcription (Latin):
maledix̃ & aruit. Uideo in qͥt folia sola id. ẽ sola
ũba asq fructu. Arescat inqͥt. ut nec folia habeat᷑
qͥ & ũba tollit & ũba arida  nec folia possit hab̃e
Sic gͦ crañ iudei pharisçĩ arbor illa erant: uerba
habebats. facta ñ habebaÑ. Ex sententia dñi. aridi¬
tatẽ meruer̃. Uideat gͦ nos xp̃c sub arbore ficiꝰ ui¬
deat in carne nrã &iã fructũ bonioꝑis: ne eiꝰ ma¬
ledictione arescamꝰ. & qr totũ gr̃ȩ eiꝰ imputat᷑.
ñ nr̃is meritis: beati qͦrũ remissȩ s̃ iniqͥtates & qͦrũ
tecta s̃ peccata  Cooꝑta s̃ peccata. & tecta s. abolita
st̃ Si tex̃ peccata ds̃. noluit aduertere. Si noluit
tere: noluit punire: noluit agnoscere: malut

Expanded text:
maledixit, et aruit. Video, inquit, sola folia, id est sola verba, absque fructu: Arescat , inquit, ut nec folia habeat. Utquid et verba tollit? Arbor arida enim nec folia potest habere. Sic ergo erant Judaei, Pharisaei arbor illa erant: verba habebant, facta non habebant: ex sententia Domini ariditatem meruerunt. Videat ergo nos Christus sub arbore fici: videat in carne nostra etiam fructum boni operis, ne ejus maledictione arescamus. Et quia totum gratiae ejus imputatur, non meritis nostris, Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tectDeus texit peccata, noluit advertere. Si noluit est punire; noluit agnoscere, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sed sua quęrentiũ regna Reꝓbat aut̃ cogitati¬
ones populoꝵ. Beatitudinẽ t̃renã concupiscen¬
tiũ. & reꝓbat ꝯsilia pͥncipũ: talib populis do
facit nisi subditũ sibi. manae in eternũ: co¬
gitationes cordis eius in secula scłoꝵ Cogita¬
tiones sapientiȩ eiꝰ ñ st̃ mutabiles: s manen¬

Expanded text:
cogitationes populorum: beatitudinem terrenam concupiscentium. Et reprobat consilia principum: talibus populis domfacit nisi subditum sibi, manet in aeternum. Cogitationes cordis ejus in saecula saeculorum: cogitationes sapientiae e
Abbreviated transcription (Latin):
lib& partẽ impius es: corrige fidẽ : dirige uiã. Etsi
habes bonos pedes ambula iã securꝰ : cre: uiã tenes:
qͣnto melius cucurreris: tanto facilius ꝑuenies Sed
forte claudicas aliqͣntulũ: saltẽ a uia noli rece¬
dere: & si tardius ꝑuenturꝰ es. noli remanere:
noli raro c̃uerti. noli deuiare. Qd gͦ : qͥ s̃ beatis¬

Expanded text:
em, dirige fidem, dirige viam: et si habes bonos pedes, ambula jam securus, curre, viam tenes: quanto melius cucurreris, tanto facilius pervenies. Sed forte claudicas aliquantum. Saltem a via noli recedere; etsi tardius, perventurus es: noli remanere, noli retro converti, noli deviare. 7. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
male intellegendo ꝓicitis uos in illã uoraginẽ impune
peccandi. & ego lib sũ. sic̃ ipse apłs ab om̃ib male intelle¬
gentib lib̵ fuit. libent̃ enĩ male intellextr̃. ne bona
oꝑa sequeren. Nolite &e de numero taliũ fr̃s. Dicit᷑ in
qͦdã psalmo de qͦdã homine tali. id ẽ. de tali genere qͣsi
de uno. Noluit inqͥt intellegere. ut benc ager&. Ndictũ ẽ
ñ potuit intellegere. Ergo uos oporta ut uelitis in¬
tellegere: ut bene agatis. Intellectꝰ enĩ uob̃ ñ dccrit
manifestꝰ. Qs ẽ manifestꝰ intellactꝰ: nemo iact& bona
oꝑa sua. ante fidẽ. Nemo sit piger in bonis oꝑib. accepta
fide. Dat ds̃ ergo indulgentiã om̃ib impiis. & cos iustificate¬

Expanded text:
male intelligendo projicitis vos in illam voraginem impune peccandi: et ego liber sum, sicut ipse Apostolus ab omnibus male intelligentibus liber fuit. Libenter enim male intellexerunt, ne bona opera sequerentur. Nolite esse de numero talium, fratres. Dicitur in quodam psalmo, de quodam homine tali, id est de tali genere, quasi de uno: Noluit, inquit, intelligere ut bene ageret . Non dictum est, Non potuit intelligere. Vos ergo oportet ut velitis intelligere, ut bene agatis. Intellectus enim vobis non deerit manifestus. Quis est manifestus intellectus? Nemo jactet bona opera sua ante fidem, nemo sit piger in bonis operibus accepta fide. Dat Deus ergo indulgentiam omnibus impiis, et eos justificat
Abbreviated transcription (Latin):
& fide ñ ficta.  spe c̃scientiã posuit. Ille enĩ spe¬
rat qͥ bonã c̃scientiã gerit. Quẽ uͦ pungit ma¬
la c̃scientia retrahit se abspe: & ñ sibi sperat nͥ
fide cȩpit apłs. fides. spes. caritas. Alio loco ab
ipsa caritate cȩp̃: caritas de corde puro. & c̃sci¬
entia bona: & fide ñ ficta. Modo nos a medio
cȩpimꝰ. ab ipsa c̃scientia & spe. qͥ uult in qͥt ha¬
bere bonã spẽ. habeat bonã c̃scientiã. Ut aũ ha

Expanded text:
o spe bonam conscientiam posuit. Ille enim sperat, qui bonam conscientiam gerit. Quem vero pungit mala conscientia, retrahit se a spe, et non sibi sperat nisfide coepit Apostolus, Fides, Spes, Charitas: alio loco ab ipsa charitate coepit, Charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta. Modo nos a medio coepimus, ab ipsa conscientia et spe. Qui vult, inquam, habere bonam spem, habeat bonam conscientiam; ut
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ ex fide ꝑ dilectionẽ bene cȩꝑis oꝑari. nec hoc
uirib: tuis s gr̃e dĩ deputaueris. Ita ñ erit dolus
in corde tuo. hoc ẽ in ore interiore tuo. oc aliud
in labus habebis. aliud in cogitatione. Neris de ilł
phariscis de qͥb dictũ ẽ. similes estis monumentis
de allutis. Aforis qͥdc̃ apparctis hominib iusti. intꝰ
aũ pleni estis dolo & iniqͥtate. Q gͦ cũ sit inꝰquus iustũ
se p̃tend. ñ ne dolosꝰ ẽ  ñ ẽ ille natanahel de oͦdñs¬
dic̃: ecce uere isrłita in qͦ dolus ñ ẽ. Unde aũ in illo
natanahele dolꝰ ñ erat: cũ esses inqͥt sub arbore
fici uidi te. Sub arbore fici erat᷑. sub c̃ditione carnis
erat.Si sub c̃ditione carniserat. qr impi&ate ꝓpa¬
ginis tenebat᷑ : sub illa arbort fici erat: in qͣ gemit᷑
in alio psalmo. Ecce enĩ in miqͥtate c̃ceptꝰ sũ
Quid magnũ ẽ nͥ intellegas aliqͦmͦ dictũ.: qͥd magnũ
ẽ uidere hominẽ sub arbore fici: si ñ uidiss& sub

Expanded text:
ut cum ex fide per dilectionem bene coeperis operari, ne hoc viribus tuis, sed gratiae Dei deputaveris. Ita non erit dolus in corde tuo, hoc est in ore interiore tuo; nec aliud in labiis habebis, aliud in cogitatione. Non eris de illis Pharisaeis, de quibus dictum est: Similes estis monumentis dealbatis; a foris quidem apparetis hominibus justi, intus autem pleni estis dolo et iniquitate . Qui ergo cum sit iniquus justum se praetendit, nonne dolosus est? Non ille Nathanael en est? Unde autem in illo Nathanaele dolus non erat? Cum esses, inquit, sub arbore fici, vidi te . Sub arbore fici erat, sub conditione carnis erat. Si sub conditione carnis erat, quia impietate propaginis tenebatur; sub illa arbore fici erat, in qua gemitur in alio psalmo: Ecce enim in iniquitate conceptus sum . quid magnum est, nisi intelligas aliquo modo dictum? Quid magnum est videre hominem sub arbore fici? Si non vidisset sub
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo ne: caritas ꝑmittit te nͣͤ p̃stare qͥcqͥd potes.
eiꝰ quẽ diligis. nonne illa c̃ caritas quȩ orat &iã
ꝓinimicis : gͦ deserit amicũ. qͥbene optat ini¬
mico : itaq si fides sine dilectione sit sine opere
crit. Ne aut̃ multa cogites de oꝑe fidei. adde
illi spẽ & dilectionẽ : & noli cogitare qͥd oꝑtris:
ipsa dilectio uacart ñ potest. Qd enĩ de qͦquã
homine &iã male oꝑat nͥ amor. Eda mͥ uacantẽ
amorẽ. & nichil oꝑantẽ. flagitia. adulteria. faci¬
nora. homicidia. luxurias om̃s ñ ne amor ope¬
rat᷑ : purga gͦ amorẽ tuũ: aqͣm fluentẽ in cloa¬
cã c̃ucrte ad hortũ. qͣles impctꝰ habebat ad mun¬
dũ tales habeat ad artificẽ mundi. suob dr̃
nichil ametis : absit. Pigri mortui. detestandi
mor dĩ amor ꝓrximĩ. caritas dr̃ Amor mundi
ritas excitet᷑. Ipsa enĩ caritas bene oꝑantis. dat
ei spẽ bonȩ c̃scientiȩ. Spẽ enĩ gerit bona c̃scien¬
tia: qͦmͦ mala c̃scientia in tota desꝑatione ẽ.

Expanded text:
te non praestare quidquid potes ei quem diligis? Nonne illa est charitas quae orat etiam pro inimicis? Ergo deserit amicum, qui bene optat inimico? Itaque si fides sine dilectione sit, sine opere erit. Ne autem multa cogites de opere fidei, adde illi spem et dilectionem, et noli cogitare quid opereris. Ipsa dilectio vacare non potest. Quid enim de quoquam homine etiam male operatur, nisi amor? Da mihi vacantem amorem et nihil operantem. Flagitia, adulteria, facinora, homicidia, luxurias omnes, nonne amor operatur? Purga ergo amorem tuum: aquam fluentem in cloacam, converte ad hortum: quales impetus habebat ad mundum, tales habeat ad artificem mundi. Num vobis dicitur: Nihil ametis? Absit. Pigri, mortui, detestandi, mor Dei, amor proximi, charitas dicitur: amor mundi,ritas excitetur. Ipsa enim charitas bene operantis dat ei spem bonae conscientiae. Spem enim gerit bona conscientia: quomodo mala conscientia tota in desperatione est,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in illa die iustus iudex.N solũ aut̃ mͥ.
sed & omnib qͥ diligunt aduentũ eiꝰ. Uidete
quẽadmodũ exultat uenturus ad passionẽ.
Ergo gaudet coronandus: contristat᷑ corona¬
turus: Qͥd igit᷑ : portabat infirmitatẽ quo¬
runda: qui ueniente tribulatione uł mor¬
te contristant᷑. S uide quomͦ eos ducit in
directionẽ cordis. Ecce tu uolebas uiuere. ñ
uolebas tibi aliqͥd accidere: sed ds aliud uo¬
luit. Duȩ uoluntates st̃ꝰ s uoluntas tua cor¬
rigatur ad uoluntatẽ dĩ. ñ uoluntas di de¬
torqueat᷑ ad tuã prauã. Ẽ eñi tua pͣua Regula
est illa. stet regula: ut qđ prauũ est. ad re¬
gulam corrigatur. Uidete quomͦ hoc docet

Expanded text:
ie justus judex. Non solum autem mihi, sed et omnibus qui diligunt adventum ejus . Videte quemadmodum exsultat, venturus ad passionem. Ergo gaudet coronandus: contristatur coronaturus. Quid igitur portabat? Infirmitatem quorumdam, qui veniente tribulatione vel morte contristantur. Sed vide quomodo eos ducit in directionem cordis. Ecce tu volebas vivere, non volebas tibi aliquid accidere; sed Deus aliud voluit: duae voluntates sunt; sed voluntas tua corrigatur ad voluntatem Dei, non voluntas Dei detorqueatur ad tuam. Prava est enim tua, regula est illa: stet regula, ut quod pravum est, ad regulam corrigatur. Videte quomodo hoc docet
Abbreviated transcription (Latin):
ex fide iustificatꝰ ãbrahã. Sed si fidẽ oꝑa ñ p̃ces¬
sert̃ : tam̃ secuta st̃. Nũ qͥd cnĩ fides tua sterilis
crit si sterilis ñ es: sterił ñ ẽ ipsa. Aliqͥd mali
credidisti. & igne maliciȩ tuȩ radicẽ tuȩ fidei
c̃cremasti. Tenegͦ fidẽ oꝑaturꝰ. Sed dicis. hoc ñ
ait apłs paułꝰ. Inimo hoc ait apls̃ pauł. F ides inqͥt

Expanded text:
ex fide justificatus est Abraham: sed si fidem opera non praecesserunt, tamen secuta sunt. Numquid enim fides tua sterilis erit? Si sterilis non es, sterilis non est ipsa. Aliquid mali credidisti, et igne malitiae tuae radicem tuae fidei concremasti. Tene ergo fidem operaturus. Sed dicis, Non hoc ait apostolus Paulus. Imo hoc ait Paulus apostolus: Fides, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
tendit. qͥđ ual& qr temonẽ optiine ten&. opti¬
me moud ᷑ dat ꝓrã fluctibͥ cau& nelitoũ infli¬
gant᷑. tantis c̃ uirib ut inde torqueat nauim
qͦ uelit. atq unde uelitꝰ & dicat᷑ ei usqueqͦ is.
& dicat nescio. aut ñ dicat nescio. seddicat ad
illũ portũ eo. nec ducat inportũ sed in saxa
festin& s nonne iste qͣnto sibi iudet᷑ in naui
gubnanda agilior a efficacior. tanto periculo¬
sius
cã sic gub̾nat. ut ad naufragiũ ꝓperando ꝑducat
erat & tolerabilius ut cͦd gub̾nator ille aliqͣnto
inualidior: ut cũ labore & aliqͣ difficultate
gubnacula reger&. & tam̃ debitũ rectũq
cursũ tener&. Srursũq ille &iã pigrius & imbe

Expanded text:
 optime tenet, optime movet, dat proram fluctibus, cavet ne latera infligantur; tantis est viribus, ut detorqueat navim quo velit, atque unde velit: et dicatur ei, Usquequo is; et dicat, Nescio: aut non dicat, Nescio; sed dicat, Ad illum portum eo, nec in portum, sed in saxa festinet? Nonne iste quanto sibi videtur in navi gubernanda agilior et efficacior, tanto periculosius eam sic gubernat, ut ad naufragium properando perducat? erat melius et tolerabilius, ut esset gubernator ille aliquanto invalidior, ut cum labore et aliqua difficultate gubernacula regeret, et tamen rectum debitumque cursum teneret; rursumque ille pigrius etiam e
Abbreviated transcription (Latin):
Magnũ opꝰ sed exfide. Laudo suꝑedificationẽ oꝑis
Sed uideo fidei fundam̃tũ. laudo fructũ bo¬
ni oꝑis: sed infide agnosco radiõe. Si aut̃ hoc p̃t̃
fidẽ rectã facer& abrahã: nichil illi ꝓdess&. qͣlecũq
illud opꝰ ess&. Rursũ si sic tener& fidẽ abrahã.
ut cũ ei ds̃ imꝑar& offerre sibi im molandũ filiũ.
dicer& apud sem& ipsũ ñ facio. & tam̃ çredoq
me &iã c̃tẽpnentẽ iussa sua liłut ds̃. fides sine
oꝑib mortua eet. & tã ꝗͣ radix sinc fructuste¬
rilis atq arida remantr&. Qͥd gͦ : debemꝰ nulla
opera p̃ponere fidei. id ẽ ut ante fidẽ qͥsq dicat᷑
qͣmuis uideant᷑ hominib laudabilia. in ania st̃.

Expanded text:
Magnum opus, sed ex fide. Laudo superaedificationem operis, Magnum opus, sed ex fide. Laudo superaedificationem operis, sed video fidei fundamentum: laudo fructum boni operis, sed in fide agnosco radicem. Si autem hoc praeter fidem rectam faceret Abraham, nihil illi prodesset qualecumque illud opus esset. Rursum si sic teneret fidem Abraham, ut cum ei Deus imperaret offerre sibi immolandum filium suum, diceret apud semetipsum, Non facio, et tamen credo quia me etiam contemnentem jussa sua liberat Deus; fides sine operibus mortua esset, et tanquam radix sine fructu sterilis atque arida remaneret. 4. Quid ergo? Debemus nulla opera praeponere fidei, id est ut ante fidem, quisquam dicatur quamvis videan
Abbreviated transcription (Latin):
unde. Qͥd enĩ scriptura dic̃ id ẽ unde dic̃
scriptura iustificatũ abrabã . credidit aũ abra¬
hã dõ. & reputatũ ẽ ei adiustitiã. Ergo exfide
iustificatꝰẽ abrahã. lãqͥ audit ñ ex oꝑib sec̃
ex fide: obseru& illã uoraginẽ de qͣ locutꝰ sũ.
U ides gͦ qr exfide m̃ exopib iustificat ẽ abrahã :
Faciã gͦ qͥcqͥd uolo. qr & si bona oꝑa ñ habutro. & tan¬
tũ credidero in dm̃i. deputat᷑ mͥ adiustitiã. Sidix̃
& decrcũ: lapsꝰ dimersus ẽ. Si adhuc cogitat &¬
fluctuat: periclitat᷑. Scriptura aut̃ dĩ uerusq
intellectꝰ ñ solũ periditantẽ a periculo liberat:
mines qͥ male intellegerant istũ apłm. lacob enĩ in
epłã sua ẽtra cosqͥ nolebant bene oꝑari de sola fide
p̃sum̃tes. ipsius abrahȩ opera cõm̃daũ cuiꝰ paulus
fidẽ. & ñ st̃ sibi aduersi aplĩ. Dic̃ aut̃ opꝰ om̃ibus
notũ: abrahã filiũ suũ immolandũ dõ optulit.

Expanded text:
nde dicit Scriptura justificatum Abraham? Credidit autem Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Ergo ex fide justificatus est Abraham. 3. Jam qui audit, non ex operibus, sed ex fide; observet illam voraginem, de qua locutus sum: Vides ergo, quia ex fide, non ex operibus justificatus est Abraham; faciam ergo quidquid volo, quia etsi bona opera non habuero, et tantum credidero in Deum, deputatur mihi ad justitiam. Si dixit et decrevit, lapsus demersus est: si adhuc cogitat et fluctuat, periclitatur. Scriptura autem Dei verusque intellectus, non solum periclitantem a periculo liberat, mines, qui male intellexerant istum apostolum. Jacobus enim in Epistola sua, contra eos qui nolebant bene operari de sola fide praesumentes, ipsius Abrahae opera commendavit, cujus Paulus fidem: et non sunt sibi adversi Apostoli. Dicit autem opus omnibus notum, Abraham filium suum immolandum Deo obtulit .
Abbreviated transcription (Latin):
Ne p̃sumas adregnũ de iustitia tuaͫ ne p̃su¬
mas ad peccandũ de miscđia dĩ. Ab utroq
te reuocat p̃ceptũ diuinũ: & abilla altitu¬
dtͥne : & ab ista ꝓfunditate. llluo si ascende¬
ris pcipitaberis. hac si lapsꝰ fueris demergeris.
regnũ de iustitia tua: nep̃sumas ad peccandũ
oe inesclia dĩ Respondebis. & uid ergo

Expanded text:
de justitia tua, ne praesude justitia tua, ne praesumas ad peccandum de misericordia Dei. Ab utroque te revocat praeceptum divinum; et ab illa altitudine, et ab ista profunditate. Illuc si ascenderis, praecipitaberis; hac si lapsus fueris, demergeris. regnum de justitia tua, ne praesumas ad peccandum de misericordia Dei. Respondebis: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
tat hominẽ: quaqͥsq t̾ritꝰ sise in audaciã qͣndã
p̃sũptiois crexerit. & desuis uirib iustitiaq
p̃sũpscrit. & ꝓposuerit animo implere iusti¬
tiã & om̃a quę p̾cipiunt᷑ in lege. ita facere ut
in nullo offendat: atq in potestate sua se ha¬
bere uitã suã. ut om̃ino nusꝗͣ labat᷑. nusꝗͣ de¬
ficiat. nusꝗͣ titub&. nusꝗͣ calig&. sibiq hoc
tribuat & potentatui uoluntatis suȩ. & iã si
forte impleuerit om̃a quȩ iusta uident᷑ corã
ocuł hominũ ita ut nichil inueniat᷑ in uita
sisc homo iustificauerit: de iustitia suã p̃supserit.
cadit. Si c̃siderars & cogitans infirmitatt̃ suã.
& p̃sumens de miscłia dĩ. neglexerit uitã suã
mundare a peccatis suis : & se om̃i gurgite fla¬
gitioꝵ demerserit: & ipse cadit. Psũpto de
iustitia qͣsi dextra ẽ: cogitatio impunitatis
peccatorũ qͣsi sinistra c̃. Audiamꝰ uocẽ dĩdi¬
ceÑ nobꝰ nc declines in dexterã aut sinistrã.

Expanded text:
tat hominem: qua quisque territus, si se in audaciam quamdam praesumptionis erexerit, et de suis viribus justitiaque praesumpserit, et proposuerit animo implere justitiam, et omnia quae praecipiuntur in Lege ita facere ut in nullo offendat, atque in potestate sua se habere vitam suam, ut omnino nusquam labatur, nusquam deficiat, nusquam titubet, nusquam caliget, sibique hoc tribuat, et potentatui voluntatis suae: etiam si forte impleverit omnia quae justa videntur coram oculis hominum, ita ut nihil inveniatur in vitasi se homo justificaverit, et de justitia sua praesumpserit? Cadit. Si considerans et cogitans infirmitatem suam et praesumens de misericordia Dei, neglexerit vitam suam mundare a peccatis suis, et se omni gurgite flagitiorum demerserit; et ipse cadit. Praesumptio de justitia, quasi dextera est: cogitatio impunitatis peccatorum, quasi sinistra est. Audiamus vocem Dei dicentem nobis: Ne declines in dexteram aut sinistra
Abbreviated transcription (Latin):
apls̃ dic̃: ut det᷑ mͥ sermo in aꝑtionẽ oris mei
& fluctuans int̃ c̃fessionẽ infirmitatis & auda¬
ciã p̃suptionis. plerũq hinc atq inde c̃tun¬
dit᷑. & ita impellit᷑. ut ei in quãlib& partẽ
cadere p̃cipitiũ sit. Sienĩ se infirmitati ꝓpͥe
om̃i ex parte donauerit. & inbanc cogitationẽ
st incdinauerto ut dicat qr miscdia dĩ om̃ib
peccatorib in qͥb lib& peccatis ꝑseuerantib tm¬
tũ credentib qr ds̃ lib̾at. ds̃ ignoscit. ita infinẽ
parita ẽ. ut nemo pereat fideliũ iniꝗqͦrũ. idest
nemo pereat coꝵ qͥ sibi dict̃. qͥc qͥd uis faciã. qͥb¬
cc̃. libat me d̾s miscdia sua qr credidi in eũͥ Q¬
nat᷑ in impunitatẽ peccatoꝵ. Ꝙ ds̃ ille iustꝰ cui
cantat᷑ miscđia & iudiciũ ñ sola miscđia seo

Expanded text:
Apostolus, ut detur mihi sermo in apertione oris mei et fluctuans inter confessionem infirmitatis et audaciam praesumptionis, plerumque hinc atque inde contunditur, et ita impellitur ut ei in quamlibet partem cadere praecipitium sit. Si enim se infirmitati propriae omni ex parte dia Dei omnibus peccatoribus, in quibuslibet peccatis perseverantibus, tantum credentibus quia Deus liberat, Deus ignoscit, ita in fine parata est ut nemo pereat fidelium iniquorum; id est, nemo pereat eorum qui sibi dicunt, Quidvis faciam, qcem, liberat me Deus misericordia sua, quia credidi in eum. Qnatur in impunitatem peccatorum; et Deus ille justus, cui cantatur misericordia et judicium , non sola misericordia, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs de cȩlo ꝓspex̃ suꝑ filios hominũ: ut uide¬
at si ẽ intellegens aut reqͥrens dm̃. Suꝑ iude¬
ospotest intellegi: ut honoratius eos appella¬
uerit filios hominũ. ꝓpt̃ unius dĩ cultũ iN
cõparatione gentiliũ: de qͥb arbitror superius
dictũ. dix̃ imprudens in corde suo ñ ẽ ds̃: & c&̃a

Expanded text:
nus de coelo prospexit super filios hominum, ut videat si est intelligens aut requirens Deum. Super Judaeos potest intelligi, ut honoratius eos appellaverit filios hominum, propter unius Dei cultum, in comparatione Gentilium de quibus arbitror superius dictum: Dixit imprudens in corde suo, Non est Deus, et ca