comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut domus eiꝰ di eccłia ẽẽ crẽdere¬
tur. Sr de prauatus postmõdum
ꝑ quendam magũ. fidem xp̃ia¬
noꝵ detestari cepit. Octauus de¬
punitate gauisus. Nam postqmͣ
xp̃ianos int̾fici iussit. subito so¬
lutȩ barbarȩ gentes laxatis ha¬
benis fines romanoꝵ ingredum¬
tur. Grecia &e macẽdonia. pontꝰ
& asia. gothoꝵ inuasione ꝑdun¬
tur. germani rauennã usq ꝑue¬
niunt. alemanni gallias ingre¬
diuntur. quadi & sarmatȩ pan¬
noniam depopulant᷑. parthi me¬
sopotamiam auferunt. postumꝰ
in gallia tyramũdem inuasit.
quam ꝑ decem annos tenuit.
S postea suoꝵ seditione militũ
ꝑemptus ẽ. Ad extremũ uͦ uale¬
rianus a rege ꝑsarum sapore cap¬
tus. donec uixit hanc infamis
officii penam tulit. ut accluuis
humi ñ manu si dorso regem a¬
scensurum in equũ attolleret.
At gallienus tam claro di iuĩdicio
territus. solus rerũ summã asse¬
cutus. leniꝰ agere cepit. & pacem
ȩccłiis condonauit. Statimq i¬

Expanded text:
retur. Sed depravatus postmodum per quemdam magum, fidem Christianorum detestari coepit. Octavus depunitate gavisus. Nam postquam Christianos interfici jussit, subito solutae barbarae gentes laxatis habenis fines Romanorum ingrediuntur. Graecia et Macedonia, Pontus et Asia Gothorum invasione perduntur. Germani Ravennam usque perveniunt. Alemanni Gallias ingrediuntur. Quadi et Sarmatae Pannoniam depopulantur. Parthi Mesopotamiam auferunt. Posthumius in Gallia tyrannidem invasit, quam decem annos tenuit. Sed postea suorum seditione militum peremptus est. Ad extremum vero Valerianus a rege Persarum Sapore captus, donec vixit, hanc infamis officii poenam tulit, ut acclivis humi, non manu, sed dorso regem ascensurum in equum attolleret. At Galienus, tam claro Dei judicio territus, solus rerum summam assecutus lenius agere coepit, et pacem Ecclesiis condonavit. Statimque i
Abbreviated transcription (Latin):
romanũ postqmͣ inuasit un¬
ꝑium. ad ꝑsequendos xp̃ianos¬
septimus post neronem feralia
disꝑsit edicta. Deniq ñ possumꝰ
e uoluere quantȩ multitũdine̾
hac ꝑsecutione furente consũp¬
tȩ sint. Hac p̃terea tempestate
nouatus heresim condidit. qui
dicebat lapsoꝵ in ꝑsecutione fra¬
trum penitentiã ñ suscipiendã.
Porro decius non totis duob an¬
nis expletis. cum filiosuo in me¬
ꝑium adeptus cũ floreret in ini¬
tio. scõs uiros qui ꝓ pace regni eius
supplicabant ꝑsequi cepit. S ex¬
orta ꝑsecutione. exorta est etiam
ultio iuolati nominis xp̃ian. Nã
nulla fere ꝓuintia romana. nul¬
la ciuitas nulla domus fuit. quȩ
pestilentia euacuata ñ sit. Hac gͥ
sola ꝑniciȩ insignes gallus & uo¬
lusianus. dum contͣ emilianum
noius reb stũdentẽ bellũ ciuile
moluintur. occisi sunt. Emilianꝰ
quoq t̾cio mense in uase tyran¬
nidis extinctus ẽ. Porro circa hos¬

Expanded text:
Romanum postquam invasit imperium, ad prosequendos Christianos, unus post Neronem, feralia dispersit edicta. Denique non possumus evolvere quantae multitudines hac persecutione furente consumptae sint. Hac praeterea tempestate Novatus haeresim condidit, qui dicebat lapsorum in persecutione fratrum poenitentiam non suscipiendam. Porro Decius, non totis duobus annis expletis, cum filioperium adeptus, cum floreret in initio, sanctos viros, qui pro pace regni ejus supplicabant, persequi coepit. Sed exorta persecutione, exorta est etiam ultio violati nominis Christiani. Nam nulla fere provincia Romana, nulla civitas, nulla domus fuit, quae pestilentia evacuata non sit. Hac igitur sola pernicie insignes Gallus lusianus dum contra Aemilianum nonis rebus studentem bellum ciuile moliuntur, occisi sunt. Aemilianus tamen tertio mense inuasae tyrannidis extinctus est. Anno a
Abbreviated transcription (Latin):
ordianus gͥ romanũ sublima¬
tus in regnũ. postqͣm adũsꝰ
parthos felicit̾ dimicasset. suoꝵ
fraude suꝑ eufratem int̾fectus
est. floruit hac tempestate affri¬
canus. uir int̾ ȩccłiasticos scͥptoreᷤ
sui consortẽ fecit imꝑii. ꝙ pͥmꝰ
uerum ambo imꝑatores frau

Expanded text:
ordianus, Romanum sublimatus in regnum, postquam adversus Parthos feliciter dimicasset, suorum fraude super Euphratem interfectus est. Floruit hac tempestate Africanus vir inter ecclesiasticos scriptores sui consortem fecit imperii, et primus Verum ambo
Abbreviated transcription (Latin):
usica: alia mundana. alia hu¬
mana. alia instrum̃talis. Mũ¬
netis. alia in temporib. In elem̃
tis. alia in pondere. alia in nume¬
alia in situ. alia in motu. alia in
natura. In temporib. alia in an¬
nis. mutatione ueris. estatis. au¬
tiuni. & hyemis. Alia in mensi
b increm̃tis. detrimentisꝙ luna¬
rib. alia in dieb. iucissitũdine
lucis & noctis. Musica humana.
alia in corpore. alia in anima. alia
in connexu utriusq In corpore.
alia inuegetationib. alia in humo¬
rib. alia in oꝑationib. Prima cõ¬
uenit omib nascentib. Secl̃a sen¬
sibilib. t̾cia rationabilib. Musica
in anima alia ẽ in potentiis. ut
ira. ratio. alia in uirtutib ut iu
sticia. fortitũdo. Musica in conne¬
xu utriusq ẽ illa naturalis amici¬
tia qua anima corpori non corpore¬
is unculis alligata tenet᷑. Musica
instrum̃talis. alia inpulsu. ut in
Tympanis & cordis. alia in flatu
ut in tibiis. & organis. alia in uo¬
nimetriam. altunetriã. cosmi¬

Expanded text:
usica alia mundana, alia humana, alia instrumentalis. Munneae in elementis, alia in pondere, alia in numealia in situ, alia in motu, alia in natura. Quae in temporibus, alia in annis, ut in mutatione veris, aestatis, autumni, et hiemis; alia in mensibus, ut in incrementis, decrementisque lunaribus; alia in diebus, ut in vicissitudine lucis et noctis. Musica humana alia in corpore, alia in anima, alia in connexu utriusque. In corpore alia in vegetationibus, alia in humoribus, alia in operationibus. Prima convenit omnibus nascentibus, secunda sensibilibus, tertia rationabilibus. Musica in anima, alia in potentiis, ut sunt ira et ratio; alia in virtutibus, ut sunt justitia et fortitudo. Musica in connexu utriusque est illa naturalis amicitia, qua anima corpori non corporeis vinculis alligata tenetur. Musica instrumentalis alia in pulsu, ut in tympanis et chordis; alia in flatu, ut in tibiis et organis; alia in vonimetriam, altimetriam, cosmi
Abbreviated transcription (Latin):
diademate imꝑa¬
uit annis duob
cum basilico. &
.xu. solus. Porro
iste zenon enothion composuit
contra fidem eccłiasticam. Cheo¬
dericum qͦ u  sigothoꝵ regem ad
se uenire fecit. eiq curã palatii sui
cõmendauit. Et ñ post multos ai¬
es patͥciatus honore it̃m eũ insig¬
nitum. ad partes italiȩ destina¬
uit. Quo dũ ꝑuenisset. õdoacrem
heruloꝵ regem uariis successib
debellauit. & regno tandẽ extur¬
batum int̾fecit. Demũ autẽ reg¬
num italiȩ s̾ p̃sumpsit. & usur¬
pauit. Qd̃ ut phennit̃ dͥ confir¬
maret. filias suas uicinis regib
copulauit. dans unã gothoꝵ re¬
gi alarico. alt̾am regiburguñdoꝵ
sigismundo. Neptem uͭ suã dedit
regi thoringoꝵ hermenfrido. &
sororem suam uuandaloꝵ regi tͣns¬
emundo. Clodouei ꝙͦ regis francoꝵ
filiam suo coniunxit mat̾monio.
Sessionem deniꝙ suã rauennȩ con¬
stituit. homo arriane secte & besti¬
alem contra catholicos gerens in
anuno crũdelitatẽ. P ĩdem tempus

Expanded text:
diademate imperavit annis duobus cum Basilico, et quindecim solus. Porro Zeno iste Enothion composuit contra fidem ecclesiasticam. Theodoricum quoque Visigothorum regem ad se venire fecit, eique curam palatii sui commendavit, et non post multos dies patriciatus honore iterum eum insignitum ad partes Italiae destinavit. Quo dum pervenisset, Odoacrum Herulorum regem variis successibus debellavit, et regno tandem exturbatum interfecit. Demum autem regnum Italiae sibi praesumpsit et usurpavit. Quod ut sibi perenniter confirmaret, filias suas vicinis regibus copulavit, dans unam Gothorum regi Alarico, alteram regi Burgundorum Sigismundo, neptem vero suam dedit regi Thuringorum Hermenfrido, et sororem suam Vandalorum regi Transemundo, Clodovei quoque regis Francorum filiam suo conjunxit matrimonio. Sessionem denique suam Ravennae constituit; homo Arianae sectae, et bestialem contra Catholicos gerens in animo crudelitatem. Per idem tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ro iadolo successit onias. ⁊ oniȩ sy¬
mon iustus. & symoni iusto eleã¬
ptolomeo phyladelpho. qui scds
post alexandrũ regnauit in e¬
gypto. Eleazaro successit manaᷤᷤ¬
ses ⁊ manasse onias. & onie sy¬
mon ⁊ symoni onias. Cui frat̃
eius iħc quia& iasoneripe sacer¬
dotium cupiens. cepit iudaiqȩ
legis iura ñ in occulto uiolare.
s palam om̃ib destru Lere.
quasi sacerdotiũ qd̾ affe¬
ctabat iustiꝰ qmͣ scelere
consequi ñ ualeret. Ausus
ẽ enim sub ipsa templi arce
gingnasiũ construere.⁊ op¬
timos quosꝙ epheboꝵ in lupa¬
narib ponere. eosꝙ qui erant
ierosolimis antichenos scribere.
S hoc impii ⁊ ñsacerdotis iaso¬
nis nefariũ ⁊ inaũditũ scelus.
ultio diuina consecuta ẽ. In le¬
ges quippe diuinas impie age¬
re: ñ celit impune. U nde post
triennium ipse iason quiuira
iuolauerat ołi. & ꝓpͥum germa¬
num captiuauerat. iussu regis
antiochi expulsus ẽ in amani¬
tidem regionẽ. & menelaus qui¬

Expanded text:
ro Jaddo successit Onias, et Oniae Simon justus, et Simoni justo EleaPtolemaeo Philadelpho, qui secundus post Alexandrum regnavit in Aegypto. Eleazaro successit Manasses, et Manassae Onias, et Oniae Simon, et Simoni Onias cui frater Jesus qui et Jason eripere sacerdotium cupiens, coepit Judaicae legis jura non in occulto violare, sed palam omnibus destruere, quasi sacerdotium quod affectabat aliter quam scelere consequi non valeret. Ausus est enim sub ipsa templi arce gymnasium construere, et optimos quosque Epheborum in lupanaribus ponere, eosque qui erant Jerosolymis, Antiochenos scribere. Sed hoc impii, et non sacerdotis Jasonis nefarium et inauditum scelus ultio divina consecuta est. In leges quippe divinas impie agere non cedit impune; unde post triennium ipse Jason, qui jura violaverat Dei, et proprium germanum captivaverat, jussu regis Antiochi expulsus in Amanitidem est regionem, et Menelaus qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ penitentiam cdñare carni tue ꝑcon¬
indomũ tuam conuersationẽ scilicet
honestam. Quinq causis affliguntur
homines. molestiis carnis aut ꝓpter me¬
rita augenda ut iob. aut ꝓpter humi¬
litatem conseruanclam ut paulus ab
angło sathane. aut ob peccata intelli¬
genda &e corrigenda ut maria soror
moysi. & hic ꝑaliticus qui non nisi
uinissis peccatis potuit curari. aut

Expanded text:
per poenitentiam, dominare carni tuae per conper poenitentiam, dominare carni tuae per conin domum tuam: conversationem scilicet honestam. Quinque de causis affliguntur homines molestiis carnis: aut propter merita augenda, ut Job: aut ad humilitatem conservandam, ut Paulus ab angelo Satanae: aut ob peccata corrigenda, vel intelligenda, ut Maria soror Moysi, et hic paralyticus, qui nisi dimissis peccatis potuit curari: aut
Abbreviated transcription (Latin):
ad ihm paralyticum. qui aquatu¬
or portabatur. P aralyticus iste significat
animam uitiis resolutam in mollicie
carnis torpentem. Quatuor ferentes sunt
doctores qui talem ammam sursum leuant
&e portant dum illi doctrinam quatun
euuangłiorum. uł p̃dicationem quatuor pͥn¬
cipalium uirtutum amministrãt. Domꝰ
in qua iħc hospitabatur tutelam & subli¬
mitatem sacre scripture designat. Turba
que ꝑ alyticum introduci nonsinebat
multitudinem iutilium cogitationum
figurat. que anime peccatrici aspectum
dei negat. Sed rectim nudatur. dum
sublimis & mysticus sensus insccipturis
aꝑitur. E ꝑalyticus coram ihu intro¬
re grabatum & abire ubetur.quia post¬
quam homo uere ad cognitionẽ cłiredit
deus illum sanat ꝑ grãm. ab om̃i quod
& iubet tollere grabbatum ꝑ carnis
subiectionem & ire ꝑbonam opatiõem
Surge inquit tolle grabatum tuũ
& uade in domum tuam. Quasi di¬
cat. Erigere acarnalibus desideriis

Expanded text:
erentes paralyticum, qui a quatuor ferebatur. Paralyticus iste, significat animam a vitiis resolutam, et in mollitie carnis torpentem. Quatuor ferentes, sunt doctores: qui talem animam sursum elevant et portant: dum illi doctrinam quatuor evangeliorum, vel praedicationem quatuor principalium virtutum administrant. Domus, in qua Jesus hospitabatur, tutelam et sublimitatem sacrae Scripturae designat. Turba, quae paralyticum introduci non sinebat, multitudinem inutilium cogitationum figurat, quae animae peccatrici aspectum Dei negat. Sed tectum nudatur: dum sublimis et mysticus sensus in Scriptura aperitur. Et paralyticus coram Jesu introre grabatum et abire jubetur: quia postquam homo ad cognitionem Dei vere redit, Deus illum sanat per gratiam ab omni, quodium, et jubet tollere grabatum per carnis subjectionem et ire per bonam operationem. Surge, inquit, tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam. Quasi diceret: Erigere a carnalibus desideriis
Abbreviated transcription (Latin):
lileam. E cum ingrederetur quod¬
dam castellum: occurrerunt ei decem
uiri leꝓpsi. Decem leprosi illos signi¬
ficant qui contra p̃cepta decalogi ui¬
uunt & diuersis & damnabilibus pec¬
catis male agendo semet ipsos pollu¬
b unt. Tales ueniunt adiħm ꝑfidem
ex quo ingressus ẽ castellum hunsmũ¬
di ꝑ incarnationem. & stant alonge ꝑ
humilitatem & exclamant ꝑ peni¬

Expanded text:
mariam. Et cum ingrederetur quoddam castellum, occurrerunt ei decem viri leprosi . Decem leprosi significant eos, qui contra praecepta Decalogi vivunt, et diversis, et damnabilibus peccatis male agendo semetipsos polluunt. Tales veniunt ad Jesum per fidem, ex quo ipse ingressus est castellum hujus mundi per incarnationem, et stant a longe per humilitatem, et exclamant pe
Abbreviated transcription (Latin):
sedet quia contemplatiua paccatis
qͥa actiua laborioso desudat ĩ certamme. Secꝰ
pedes illiꝰ. Qnͣto humiliꝰ sedet. tñto ampliꝰ capit.
bat uerbum illius. Intenta erat ma¬
ria quomodo pasceretur a dño. inten¬
ta erat martha quomͦ pasceret dñm
Hec conuiuium parat dño. inconuiui¬
o dñ illa iam delectabatur. Dñe ñ est
tͥ cure quod soror mea reliquit me solã
ministrare: Ex illorum ꝑsona loquit᷑
qui aclhuc diuine contemplationis ig¬
nari solum quod aicere frat̾ne dilectĩ¬
discunt. ideo q cunctos qui xp̃o deuoti
sit optima subinfertur quod non au¬
feretur ab ea quia contemplatiua hic
incipit. & in celesti patria ꝑficietur.
quia amoris ignis. quihic ardere in
cipit cum ipsum quem amat uiderit
in amore amplius ignescit. Non gͦ¬
corpore deficit. quia ineterna patria
panem non porrigit esurienti quia ne¬
tigͦ scł̃o: auferetur actiua. Merito gͦ
contemplationi omĩa iustificationũ

Expanded text:
sedet, quia contemplativa, pacatis sedet, quia contemplativa, pacatis quia activa laborioso desudat certamine. Secus pedes illius: quanto enim humilius sedet, tanto amplius capide tumoribus collis. Intenta erat Maria quomodo pasceretur a Domino; intenta erat Martha quomodo pasceret Dominum. Ista convivium parat Domino, in convivio Domini jam delectatur. Domine, non est tibi curae quod soror mea reliquit me solam ministrare? Ex illorum persona loquitur, qui adhuc divinae contemplationis ignari solum, quod discernunt fraternae dilectiducunt: Ideoque cunctos, qui Christo devoti sit optima, subinfertur: Quae non auferetur ab ea. Quia contemplativa hic incipit, et in coelesti patria perficitur; quia amoris ignis, qui ardere hic inchoat, eum ipsum quem amat viderit, in amorem amplius ignescet. Non corpore defici; quia in aeterna patria panem non porriget esurienti, quia neergo saeculo auferetur activa; merito ergo contemplationi, omnium justificationum
Abbreviated transcription (Latin):
das gr̃as regredi neglexerunt. illos
expͥmunt qui post acceptam remissi¬
onem criminum decalogum com¬
plendo grates ꝓgrã reddere contem¬
Ntrauit ihc in quoddam castellum
& mulier qued am martha nomine ex¬
cepit illum in domum suam. Per istas
duas sorores due significantur uite sp̃u¬
ales. ꝑ martham oꝑibus actuosa deuo¬
tio qua proximosociamur. ꝑ mariam¬
religiosa mentis intentio. amore iuncta
uerbo dei qua in dei amore suspiramus.
Actiua panem uł corporalem esurienti. uł
doctrine ignoranti tribuit. errantem
corrigit. suꝑbum ad humilitatem reuo¬
cat que singulis expediant dispensat.
Contemplatiua caritatem d̃i e proximi
retinet. s ab exterior actione qurescit
soli conditoris desiderio inheret &e cal¬
catis om̃ibus curis ad uidendam fa¬
riem creatoris inartdescit & desiderat
misceri suꝑnis ciuibus de eterna in
conspectu dñi intcorruptione gau¬
oentibus. & huic erat soror nomine
maria que etiam sedens secus pedes
dñi. audiebat uerbum illius. Maria

Expanded text:
regredi neglexerunt, illos exprimunt qui, post acceptam remissionem criminum, Decalogum complendo, grates pro gratia reddere contemntravit Jesus in quoddam castellum: et mulier quaedam, Martha nomine, excepit illum in domum suam . Per istas duas sorores, duae significantur vitae spirituales. Per Martham, operis actuosa devotio, qua proximo in religiosa mentis intentio, amore juncta Dei Verbo, qua in Dei amore suspiramus. Activa, vel panem corporalem esurienti, vel doctrinam ignoranti tribuit, errantem corrigit, superbum ad humilitatem revocat, et quae singulis expediant dispensat. Contemplativa, charitatem Dei et proximi retinet, ab exteriori actione quiescit, soli Conditoris desiderio inhaeret, et calcatis omnibus curis ad videndum faciem Creatoris inardescit, et desiderat misceri supernis civibus, de aeterna in conspectu Dei incorruptione gaudentibus. Et huic erat soror nomine Maria: quae etiam sedens secus pedes Domini, audiebat verba illius. Maria
Abbreviated transcription (Latin):
dederunt in impensas tem¬
quicqͥd sapientiȩ. eloquentiȩ. et
actionis bone ꝑcipunt. bene ui¬
uendo in edificationẽ fidelium
conferunt. Certum ẽ pondꝰ aurice
argenti. certꝰ numerus sacerdota¬
lium uestiũ. ut sciamꝰ dm̃ cogi¬
tationes & sermones & actus noᷤᷤ¬
se & digne remunerarẽ. De funcda¬

Expanded text:
dederunt in impensas temquidquid sapientiae, eloquentiae et actionis bonae perceperunt, bene vivendo ad aedificationem fidelium conferunt. Certum est pondus auri et argenti, certus est numerus sacerdotalium vestium, ut sciamus Deum cogitationes, sermones et actus nosse, et digne remunerare.
Abbreviated transcription (Latin):
contra isrł. pugna demonum contͣ
eccłiam accipi potest. Soliat h uͦ suꝑ¬
biam diaboli significat. quamda
strauit. & ppłm łi eripuit. qui leo¬
nem & ursum necauit. diabolum
feste seuientem. Prouocauit suꝑbia
humilitatem. diabolus xp̃m. Ac¬
cepit arma bellica dauid. quȩ ꝓ eta¬
te.& parua statura portare ñ potu¬
it & abiecit. Accepit qͥnq lapides de
flumine. & posuit inuase pastora¬
li. His armatꝰ uicit. Sic xp̃c tempo¬
re reuelationis noui testamenti. in¬
sinuande & commendande gr̃a de¬
posuit corporalia legis sacramenta.
que ñ sunt imposita gentib. que
in ueteri lege legimus & ñobserua¬
mus. s ad aliqmͣ significationem
p̃missa x posita intelligimꝰ. Hȩc de¬
posuit tanqmͣ onera legis. & ipsã
legem accepit. Quinq enĩ lapides
.U. libros moysi significant. Tulit
enim .u. lapides de flumine .i. de
scło. labitur enim mortale scłm.
pͥmoppło. illic uacabant. & nichil
ꝓderant. Transibat supra fluuius

Expanded text:
contra Israel, pugna daemonum contra Ecclesiam accipi potest. Goliath vero superbiam diaboli significat: quam Dastravit et populum Dei eripuit. Qui leonem et ursum necavit, diabolum feste saevientem. Provocavit superbia humilitatem, diabolus Christum. Accepit arma bellica David quae pro aetate et parva statura portare non potuit, et abjecit. Accepit quinque lapides de flumine et posuit in vase pastorali: his armatus vicit. Sic Christus tempore revelationis Novi Testamenti insinuandae et commendandae gratiae, deposuit corporalia sacramenta legis, quae non sunt imposita gentibus, quae in veteri lege legimus et non observamus, sed ad aliquam significationem praemissa et posita intelligimus: haec deposuit tanquam onera legis, et ipsam legem accepit. Quinque enim lapides, quinque libros Mosi significant. Tulit quinque lapides de flumine, id est de hoc saeculo. Labitur enim mortale saeculum. in primo populo. Illic vacabant, et nihil proderant. Transibat supra fluvius.
Abbreviated transcription (Latin):
Illo deiecto glãdium abstulit. caput
illi abscĩdit. xp̃c diabolum desuis
occĩdit. qͣndo crediderunt magi
quos ille in manu habebat ce de
quib alios trucidabat. & conũter̃t
linguas suas contradiabolum. &
sic golie gladio suo caput abscidit᷑.¬

Expanded text:
Illo dejecto, gladium abstulit, caput illi abscidit. Christus diabolum de suis membris occidit, quando crediderunt magi, quos ille in manu habebat, et de quibus alios trucidabat, convertentes linguas suas contra diabolum, et sic Goliae gladio suo caput abscindit
Abbreviated transcription (Latin):
inmutauit os suũ dauid coram
portȩ. defluebant ꝙ saliuȩ eiꝰ in
barbam. Achis int̾pretatur quo¬
mõdo ẽ: ꝑ qd̾ significatur ignoran¬
tiã. Uerbum ẽ enĩ mirantis ꝙ ñ
agnoscentis. qd̃ in uideis impletũ
nouerunt. Coram eis mutauit os
suum & abiit. Erant enum ibi pre¬
ceptalegis carnalia. erat sacͥficiũ¬
sołm aaron. si de ipse corpore suo &e¬
sanguine instituit sacͥficium scm
ordinem melchisẽdech. Mutauit
os suum in sacerdotio. mutauit in
p̃ceptis: dans aliũd testam̃tum eua¬
cuata oꝑatione carnali. Collapsꝰ
ẽ in manib eoꝵ: qnͣdo eum comp̃¬
henderunt & crucifixerunt. & pro¬
cidebat ad ostium portȩ .i. humilia¬
bat se ad initium fidei nr̃ȩ. Ostiũ
portȩ: initium fideiẽ. A fide incipit
eccłia : & ꝑuenit usq ad spem. Qd
saliue quasi furiosi decurrebant

Expanded text:
mutavit os suum coram portae, defluebant salivae ejus in barbam . Achis, interpretatur quomodo est, per quod significatur ignorantia. Verbum enim est admirantis, et non agnoscentis, quod in Judaeis impletum noverunt, coram quibus mutavit os suum, et abiit. Erant enim ibi praecepta legis carnalia, erat sacrificium Aaron, sed ipse de corpore suo instituit sacrificium secundum ordinem Melchisedech. Mutavit ergo os suum in sacrificio, mutavit in praeceptis dans aliud Testamentum, evacuata operatione carnali. Collapsus est in manibus eorum , quando eum comprehenderunt, et crucifixerunt. Et procidebat ad ostium portae , id est humiliabat se ad initium fidei nostrae. Ostium portae, initium fidei est. A fide incipit Ecclesia, et pervenit usque ad speciem. Quod salivae quasi furiosi decurrebant
Abbreviated transcription (Latin):
numero completo agunt ibi qͥn¬
tam decimam diem sollemnem
cum angelis coram altissimo do¬
mino. Ibi gaudentes cum beatiᷤᷤ
spiritib ingaudio sollempnita¬
dis illius glorificationem suors
corporum feliciter expectant. Ibi ha¬
bitantes in excelso uident regem
indecore suo. Est ⁊ aliud pascha. siue
transitus: quando indie iudicii. in
resurrectione generali. sc̃a uniũ saliˢ
eccl̃ia de erumpna mundi transibit
ad beatitudinẽ celi. de mutabilitate
temporis ad stabilitatẽ et̾nitatis. In
hoc transitu induet corruptibilẽ¬
hoc incorruptelam ⁊ mortale hoc
immortalitatẽ.⁊ absorbebitur moiᷤ
inuictoriam.⁊auferetur mors ⁊sti

Expanded text:
numero completo agunt ibi quinnumero completo agunt ibi quintam decimam diem solemnem cum angelis coram Altissimo Domino. Ibi gaudentes cum beatis spiritibus in gaudio solemnitatis illius glorificationem suorum corporum feliciter exspectant. Ibi habitantes in excelso vident Regem in decore suo. Est et aliud Pascha sive transitus, quando in die judicii in resurrectione generali sancta universalis Ecclesia de aerumna mundi transibit ad beatitudinem coeli, de mutabilitate temporis ad statum aeternitatis. In hoc transitu induet hoc corruptibile incorruptionem, et mortale hoc induet immortalitatem, et absorbebitur mors in victoriam
Abbreviated transcription (Latin):
cati. & ñ solũ ab oĩ oꝑe pecc̃i. s etiã auolũtate
peccandi. uoluntas enim ꝓ facto cõ¬
putatur. Quicumq autem dies istoᷤ
malo studeat conseruarẽ. quia in¬
tantum quisq dies istos sollem¬
niter obseruat. inquantum a malo
semet ipsum conseruat. Et tanto
festiuiores laudes diuinitati im¬
molat: quanto iocunditatem gr̃e
defecata mente tranquillius de¬
gustat. Est ⁊ alius transitus in mor¬
te iusti: quando anima de ergastu¬
lo ⁊ uinculis carnis egrediens. li¬
berata de temptationib scl̃i tran¬
sit ad głam lib̾tatis filioꝵ dei. fe¬
lix ille transitus quo iustus pꝰ actio¬
nem bonam recipit stolam p̾ͥmam
⁊ euadens miseriam intrat głam:
⁊ post laborem inuenit requiem. Bea¬
ti namq mortui qui in dño mori¬
untur. Amodo dicit spc̃ .i. õs. ut reqͥ¬
escant a laborib sus Hic ⁊ enim
legis denario ⁊ euungłii quat̃na¬
rio quasi quatuordetim dierum

Expanded text:
cati, et non solum ab opere peccati, sed etiam a voluntate cati, et non solum ab opere peccati, sed etiam a voluntate peccandi. Voluntas enim pro facto computatur. Quicunque autem dies istos malo studeat conservare, quia intantum quisque dies istos solemniter observat, inquantum a malo semetipsum conservat. Et tanto festiviores laudes divinitati immolat, quanto jucunditatem gratiae defaecata mente tranquillius degustat. Est et alius transitus in morte justi, quando anima, de ergastulo et vinculis carnis egrediens, liberata de tentationibus saeculi, transit ad gloriam libertatis filiorum Dei. Felix ille transitus, quo justus post actionem bonam recipit stolam primam; et evadens miseriam intrat gloriam; et post laborem invenit requiem. Beati namque mortui qui in Domino moriuntur. Amodo jam, dicit Spiescant a laboribus suis . Hoc etenim legis denario et Evangelii quaternario quasi quatuordecim dierum
Abbreviated transcription (Latin):
ad largitatem. de ebrietate ad sobrie¬
tatem. de luxuria ad castitatẽ. Tran¬
seamus de malo adbonum.de mun¬
do ad dm. ut moriamur mundo: iu¬
uamus deo. Imitemur serui dñm:
discipuli magistrum. ut sicut xp̃o
de mundo ad patrem transiuit. ita
⁊ nos de impietate transeamus ad
pietatem. Et inquinta decima sollẽp¬
nitatem celebrabitis altissimo dño.
Quintadecima dies totum tempus
gre. qd̃ ab ascensione dñi nr̃i iħu xp̃i
⁊ missione sp̃c sc̃i protenditur desig¬
nat: inquo sollemnitatem domino¬
debemus celebrare. quia ꝑ grãm ipsiꝰ
debemus quinarium sensuum nr̃o¬
rum. ꝑculpam corruptum ad integri.¬
tatem reuocare. ⁊ denarium legis be¬
ne uiuendo complere. Quindecim
etiam ꝑseptem & octo diuiduntur
quia nos debemus in hac sollemni
licet humane redemptionis. dies
gr̃e diuine. quos obseruare debemꝰ. ces¬
sando ab oĩ oꝑe seruili .i. ab oꝑe pec¬

Expanded text:
ad largitatem, de ebrietate ad sobriead largitatem, de ebrietate ad sobrietatem, de luxuria ad castitatem. Transeamus de malo ad bonum, de mundo ad Deum, ut moriamur mundo, vivamus Deo. Imitemur servi Dominum, discipuli Magistrum, ut sicut Christus de mundo ad Patrem transivit, ita et nos de impietate transeamus ad pietatem. Et in quinta decima die solemnitatem celebrabitis altissimo Domino. Quinta decima dies totum tempus gratiae, quod ab ascensione Domini Jesu Christi et missione Spiritus sancti protenditur, designat, in quo solemnitatem Domino celebramus, quia per gratiam ipsius debemus quinarium sensuum nostrorum per culpam corruptum, ad integritatem revocare, et denarium legis bene vivendo complere. Quindecim etiam per septem et octo dividuntur, quia nos debemus in hac solemnitlicet humanae redemptionis, dies gratiae divinae, quos observare debemus cessando ab opere servili, id est ab opere pec
Abbreviated transcription (Latin):
lem. C omeclamus panes arimos ꝑ sim¬
plicem doctrinam. lactucas agrestes ꝑ a
maram penitentiam. Comedamus
festinanter ut mandata dĩ. mysteria
redemptionis. gaudia patrie celestis cũ
festinatione cognoscamus e p̃cepta dĩ
impleamus quia & sihodie quod nobis
licet bene agere scimus utrũ cras lice¬
at ignoramus. Festinanter gͦ comeda¬
mus. idest ad sollemintatem patrie ce¬
lestis anhelemus. N emo in huius uite
itinere torpeat. ne in patria locũ ꝑdat.
hec de spũali intelligentia breuiter
psttingamus. ut de tanto sacramento
quantum possumus colligamus. Come.¬
damus fr̃s phase: ⁊ñ solum comedamꝰ
sed ⁊ faciamus. faciamus phase: facia¬
mus transitum. Transeamus de tene¬
bris ad lucem. de m̃datio ad u̾itatem.
de uitio adiurtutem. Transeamus in
quantum possumus de suꝑbia ad
humilitatem. de inuidia ad carita¬
tem. de ira ad tranquillitatẽ. de ac¬
cidia ad exultationem. de auaricia

Expanded text:
lem. Comedamus panes azymos per simlem. Comedamus panes azymos per simplicem doctrinam, lactucas agrestes per amaram poenitentiam. Comedamus festinanter ut mandata Dei, mysteria redemptionis, gaudia patriae coelestis cum festinatione cognoscamus, et praecepta vitae impleamus, quia et si hodie quod licet nobis bene agere scimus, utrum cras liceat ignoramus. Festinanter ergo comedamus, id est ad solemnitatem patriae coelestis anhelemus. Nemo in hujus vitae itinere torpeat, ne in patria locum perdat. Haec de spirituali intelligentia breviter perstrinximus, ut de tanto sacramento, quantum possumus, colligamus. Comedamus, fratres, Phase, et non solum comedamus, sed et faciamus. Faciamus Phase, faciamus transitum. Transeamus de tenebris ad lucem, de mendacio ad veritatem, de vitio ad virtutem. Transeamus, in quantum possumus, de superbia ad humilitatem, de invidia ad charitatem, de ira ad tranquillitatem, de acedia ad exsultationem, de avaritia
Abbreviated transcription (Latin):
in celum sedere ad lexteram pałs.
in die iuidicii uenturum. & red¬
diturum unicuiq scołmoꝑa sua.
In testina eius uoramus. quando
ipsius occulta & ꝓfunda sacram̃ta
fideliter & deuote cogitamus quibus
uidelicet sacramentis ipse xp̃e ab initio
p̃signatus sicut multis ẽ oraculis ꝓpħatus
Istius agni carnes nocte comedimus quã¬
do modo in sacramento dñicum corpus
accipimus quando adhuc inuicem con¬
scientias nr̃as non uidemus. S non
comedamus quicquam ex eo crudum
ne credamus hominem purũ ẽẽ s co¬
quamus eum ꝑ diuinitatis intelligenti-¬
am. non tamen aqua ne uidelicet p̾su¬
mamus eius mysteria discutere ꝑ huma
Si quid residuum fuerit. quod nrãm
excedat intelligentiam debet ignicom¬
buri. idest spĩn scõ fideliter cõmitti.
Accingamus renes nr̃os ꝑ castitatem.
habeamus calciam̃ta inpedibus ꝑde
functorum patrum imitationẽ bacu¬
los in manibus ꝑ uigilantiam pastora-¬

Expanded text:
in coelum, sedere ad dexteram Patris, in coelum, sedere ad dexteram Patris, in die judicii venturum, et redditurum unicuique secundum opera sua. Intestina ejus voramus, quando ipsius occulta et profunda sacramenta fideliter et devote cogitamus, quibus videlicet sacramentis ipse Christus est ab initio praesignatus, sicut multis oraculis est prophetatus. Istius agni carnis nocte comedimus, quia modo in sacramento Dominicum corpus accipimus, quando adhuc invicem conscientias nostras non videmus. Sed non comedamus quidquam ex eo crudum, nec credamus esse hominem purum; sed coquamus eum per divinitatis intelligentiam, non tamen aqua, ne praesumamus ejus mysteria discutere per humSi quid residui fuerit, quod vestram excedat intelligentiam, debet igni comburi, id est Spiritui sancto fideliter committi. Accingamus renes nostros per castitatem. Habeamus calceamenta in pedibus per defunctorum Patrum imitationem, baculos in manibus per vigilantiam pastora
Abbreviated transcription (Latin):
est. Caput uoiamus quando cogi¬
lamus eius potentiam. sapientiam.
ac bonitatẽ. potentiani qua cunc¬
bernata conseruat. Caput uora mꝰ
quando cogitamus eum supra õ-¬
nia. subt̃ omnia. extra omnia. in-¬
tra omnia. Supra uon elatum.
subt̃ non substratum. extra non
exclusum. iutra non inclusum.
Supra p̃sidendo.subt̃ sustentan¬
do. extra continendo. intra penet᷑nͣ¬
do. Caput uoramus quando de u¬
bertate domus cłi in ebriati. & de
torrente uoluptatis eius potati.
cogitamus eum ẽẽ fontem uitȩ. a
quo bona cuncta ꝓceolunt. & lum̃
uerum in lumine & de lumine
uero. nontñ duo lumina s unum
lumen. Caput uoramus quando
lauoles summe diuinitati libatas
cogitamus. & celestia bona in quan¬
tum diuina largiente bonitate
uolutum. in cunis uagientem. u¬
bera lactentem. esurientem. sitiẽ¬
tem. lascesscentem. lacͥmantem.
captum. ligatum. colafizatum.
crucifixum. mortuum. sepultum
resurrexisse a mortuis. ascendisse

Expanded text:
est. Caput voramus, quando cogiest. Caput voramus, quando cogitamus ejus potentiam, sapientiam ac bonitatem. Potentiam, qua cuncbernata conservat. Caput voramus, quando cogitamus eum supra omnia, subter omnia, extra omnia, intra omnia. Supra non elatum, subter non substratum, extra non exclusum, intra non inclusum. Supra praesidendo, subter sustentando, extra continendo, intra penetrando. Caput voramus, quando de ubertate domus Dei inebriati, et de torrente voluptatis ejus potati, cogitamus eum fontem vitae esse, a quo bona cuncta procedunt, et lumen verum, in lumine et de lumine vero, non tamen duo luminaria, sed unum lumen. Caput voramus, quando laudes summae divinitati libatas cogitamus, et coelestia bona, inquantum divina largiente bonitate volutum, in cunis vagientem, ubera lactentem, esurientem, sitientem, lassescentem, lacrymantem, captum, ligatum, colaphizatum, crucifixum, mortuum, sepultum, resurrexisse a mortuis, ascendisse
Abbreviated transcription (Latin):
mento scłm litteram de hac sol¬
lemnitate scͥpta sunt in nouo
sp̃ualiter obseruare. Debemus
carnes agni comedere. caput
eius cum pedib & in testinis uora¬
re. Fit autem ibi mentio non solũ
Caput eius uoramus. quando cum
sana fide. & sumina deuotione co¬
gitamus eius duunitatem. Pedes
uoramus. quando cum eade in fiode
& deuotione cogitamus eius huma-¬
nitatem. Caput euis uoramus: qñ
cogitanius eius iminensitatẽ. eter¬
re. simplicitatẽ sine diminutione.
Caput uoramus. quando eum co¬
gitamus ueracit ẽẽ in omui essentia.
in omni loco. in omni tempore. sr
in omni essentia sine sui diffinitio¬
ne. in omni loco sine comp̃hensiõe.
in omni tempore sine mutabilita¬
te. Caput uoramus. quando cogita¬
mus qd̃ non potest loco mutari qui
ubiq ẽ. nec tempore. qui eternus
est. nec sensu quia sapientissimus
est. nec affectu qui optimus est. nͦ
augeri qui immensus ẽ. nec minui
qui simplex ẽ. nec diuidi qui unus

Expanded text:
mento secundum litteram de hac somento secundum litteram de hac solemnitate scripta sunt, in Novo spiritualiter observare. Debemus carnes agni comedere, caput ejus cum pedibus in intestinis vorare . Fit autem ibi mentio non solum Caput ejus voramus, quando cum sana fide et summa devotione cogitamus ejus divinitatem. Pedes voramus, quando cum eadem fide et devotione cogitamus ejus humanitatem. Caput ejus volamus, quando cogitamus ejus immensitatem sre, simplicitatem sine diminutione. Caput voramus, quando eum cogitamus veraciter in omni essentia, in omni loco, in omni tempore: sed in omni essentia sine sui definitione; in omni loco sine comprehensione; in omni tempore sine mutabilitate. Caput voramus, quando cogitamus quod non potest loco mutari qui ubique est, nec tempore qui aeternus est, nec sensu qui sapientissimus est, nec affectu qui optimus est, nec augeri qui immensus est, nec minui qui simplex est, nec dividi qui unus
Abbreviated transcription (Latin):
salutem a lño. Quarta decima
odie ad uesꝑam pascha dni est. Mag¬
num & euidens sacramentum ħt
numerus iste qui ex denario et
quaternario constat. Denarius
namq significat completionẽ
& finem legis. quater narius ex¬
hibitionem & ꝑfectionẽ euũngłi¬
cȩ p̃dicationis. Lex & enim decem
p̃ceptis comp̃henditur: & e uñgłi¬
um quatuor libris continetur. Xp̃c
itaq ueniens in carne qui ẽ finis
legis.denarium legis compleuit:
& ꝑ assumptam humanitatem
lucem ȩuungłice doctrinȩ decla-¬
rans quasi quatuor dies consum¬
mauit. & in consummatione
p̃clicationis quatuor euuñgłio¬
rum quasi in fine uł in uesꝑa
quatuor dierum ipsemet xp̃c pha¬
se celebrauit. quia ꝑ nr̃e fragili¬
tatis naturam ꝓ nob̃ in cruce
moriens de mundo ad patrem
transitum fecit. Debemus knũ
mini in quo egyptios iuidelicet
demones tenebrosos subegit. &
nos de potestate eoꝵ liberauit.
cogitare. & ea quȩ in ueteri testa¬

Expanded text:
salutem a Domino. Quarta decima salutem a Domino. Quarta decima die ad vesperam Pascha Domini est. Magnum et evidens sacramentum habet numerus iste, qui ex denario et quaternario constat. Denarius namque significat completionem et finem legis, quaternarius exhibitionem et perfectionem evangelicae praedicationis. Lex etenim decem praeceptis comprehenditur. Et Evangelium quatuor libris continetur. Christus itaque veniens in carne, qui est finis legis, denarium legis complevit, et per assumptam humanitatem lucem evangelicae doctrinae declarans quasi quatuor dies consummavit. Et in consummatione praedicationis quatuor Evangeliorum, quasi in fine vel in vespera quatuor dierum, ipsemet Christus Phase celebravit, quia per nostrae fragilitatis naturam pro nobis in cruce moriens de mundo ad Patrem transitum fecit. Debemus, charmini, in quo Aegyptios, videlicet daemones tenebrosos subegit, et nos de potestate eorum liberavit, cogitare, et ea, quae in Veteri Testa
Abbreviated transcription (Latin):
die ad uesꝑam pascha domini ẽ.
& in quuita decima sollemnitatẽ
celebrabitis altissimo dño. Diuina
ꝓuidentia genus humanum ad
amissam beatitudinẽ reuocare
disponens multiplices sacrȩ legis
institutiones ꝓposuit hominib
ueteris testamenti. quib uenturȩ
sacramenta redemptionuis comini¬
sit: & qualit̃ queꝙ obseruare debe¬
rent patenter edocuit. Unde unt̃
cetera sacra legalia quando pascha
rat. ostendit dicens. Quarta de-¬
cuma die ad uesꝑam pascha dnũi
est. Nos gͥ frẽs quib iam non st̃
tenenda carnalia legis p̃cepta. s
ea quȩ ꝑ illa sunt significata nos
inquam debemus altius fodere.
& latentis bonifontem querere.
sub umbra u̾tatem. sub figura
rem. sub duritia corticis medullȩ
teneritudinem. sub littera intelli¬
gentiam spiritalem. sub teginine
palee internam grani refectionẽ
diligenter inuestigare. In agro nã¬
ꝙ legis diuinȩ thesaurus sapi¬
entiȩ latet occultus. quemꝰ inue¬
nit inuenit uitam: & haurit

Expanded text:
ad vesperam Pascha Domini est, et in quinta decima solemnitatem celebrabitis Altissimo Domino . Divina providentia, genus humanum ad amissam beatitudinem revocare disponens, multiplices sacrae legis institutiones proposuit hominibus Veteris Testamenti, quibus venturae sacramenta redemptionis commisit; et qualiter quaeque observare deberent patenter edocuit. Unde inter caetera sacramenta legalia quando Paschalrat, ostendit dicens: Quarta decima die ad vesperam Pascha Domini est. Nos igitur, fratres, quibus jam non sunt tenenda carnalia legis scripta, sed ea, quae per illa sunt significata, nos, inquam, debemus altius fodere, et latentis boni fontem quaerere, sub umbra veritatem, sub figura rem, sub duritia corticis medullae teneritudinem, sub littera intelligentiam spiritualem, sub tegmine paleae internam grani refectionem diligenter investigare. In agro namque legis divinae thesaurus sapientiae latet occultus, quem qui invenit, invenit vitam, et haurit
Abbreviated transcription (Latin):
nistris. quia mors xp̃i apłis tristiͤ
fuit. Aquila non iuxta sed supra
describitur: quia ascensionem
designat.⁊ diuinitatem ꝓnun¬
tiat. Cum autem sint quatuor
animalia. supra omnia comine
passus ut uitulus. resurrexit ut
leo. ascendit ut aquila. Unusqͥsq
etiam ꝑfectus. homo ẽ inratione.
uitulus insacrificio. leo inforti¬
tudine. aquila incontemplatiõe
Que enim inquatuor animalibꝰ
dicuntur: ad omnes ꝑfectos re¬
feruntur. Sc̃s quoq ioħs in apo¬
calipsi scõs euuangłistas ꝑ easdẽ
facies describit. Nlos itaq de euuã¬
głiorum plenitudine quasdã
guitas haurire cupientes. ibi inci¬
piemus expositionem u xp̃c auc¬
tor bonorum incipit miracłoꝵ su¬

Expanded text:
nistris quia mors Christi apostolis tristis nistris quia mors Christi apostolis tristis fuit. Aquila, non juxta, sed supra describitur; quia ascensionem designat, et Deitatem pronuntiat. Cum autem sint quatuor animalia, supra omnia commempassus est ut vitulus, resurrexit ut leo, ascendit ut aquila. Unusquisque etiam perfectus: homo est in ratione, vitulus in sacrificio, leo in fortitudine, aquila in contemplatione. Quae enim in quatuor animalibus dicuntur, ad omnes perfectos referuntur. Sanctus quoque Joannes in Apocalypsi sanctos evangelistas per easdem facies describit. Nos itaque de Evangeliorum plenitudine, quasdam guttas cupientes haurire, ibi incipimus expositionem, ubi Christus auctor bonorum, incoepit miraculorum su
Abbreviated transcription (Latin):
le. ꝑfaciem namq: hominis de¬
signatur matħs. qui ab huma¬
cepit dicens. Liber generationis
iħu xp̃i. ꝑ faciem leonis designa¬
tur marchus. qui inpͥncipio eu¬
uangelii sui ait. uox clamantis
indeserto. Indeserto namq leo
rugiebat cuius mentionem mar¬
chus in principio euungłii sui
depressos excitaret dicens. Para¬
te uam domini. rectas facite se¬
mitas dei nr̃i. sicut dixit ysaias
ꝓpħa. Bouis siue uituli facies ad
lucam refertur. qui asacerdotio
zacharie incipit dicens. fuit in
dieb herodis regis sacerdos qui¬
dam nomine zacharias. ꝑfaciẽ
uͦ aquile designatur iohannes
qui ad alta euolans ait. In prin¬
cipio erat uerbum. facies hominiꝰ
ꝑtinet adhumanitatem. facies
uituli ad passionem. fucies leoniᷤ
ad resurrectionem facies aquilẽ
ad diuinitatem ⁊ ascensionem.
S facies hominis ⁊facies leonis
dicuntur adextris: quia xp̃i na¬
tiuitas ⁊ resurrectio omniumge¬
neralis leticia ẽ. uitulus d̃r asi¬

Expanded text:
ilae . Per faciem namque hominis deilae . Per faciem namque hominis designatur Matthaeus: qui ab humaincipit, dicens: Liber generationis , etc. Per faciem leonis designatur Marcus, qui in principio Evangelii sui ait: Vox clamantis in deserto , etc. In deserto namque leo cujus mentionem Marcus in principio Evangelii sui depressos excitaret dicens: Parate viam Domini: rectas facite semitas Dei nostri , sicut dicit Isaias propheta. Bovis, sive vituli facies ad Lucam refertur, qui a sacerdotio Zachariae incoepit, dicens: Fuit in diebus Herodis regis sacerdos nomine Zacharias . Per faciem autem aquilae designatur Joannes, qui ad alta evolans, ait: In principio erat Verbum , etc. Facies hominis ad humanitatem pertinet, facies vituli ad passionem, facies leonis ad resurrectionem, facies aquilae ad divinitatem et ascensionem. Sed facies hominis et facies leonis dicuntur a dextris, quia Christi nativitas et resurrectio omnium generalis laetitia est. Vitulus dicitur a si
Abbreviated transcription (Latin):
arendes prii generis hu¬
mani ꝑculpam primam
se cum sua sobole morti ⁊ damp¬
natiomi fecerunt obnoxios. S di¬
uina ꝓuidentia que fecerat ho¬
minem ad imaginẽ ⁊ similitu¬
dinem suã. reducere disponens
eum ad beatitudinem contulit
ei primum subsidia salutis. ꝑ sa¬
cram̃ta redemptionis. usq ad ad¬
uentum redemtoris. Cum autẽ
aduenisset plenitudo temporis
misit ds filium suum interris.
ut ꝑ assumptum hominem ho¬
minem redimeret ⁊ redemptum
ad regna celestia reuocaret. sic̃
ab initio multiformib figuris
fuit p̃signatum. multis oracuł
tuor elegit euungłistas. ut ho¬
mo ex quatuor elementis & qua¬
tuor humorib compositus ꝑ qua¬
tuor mundi climata disꝑsus. ꝑ
doctrinam quatuor euungłioꝵ
ad unam ꝑuenire ualeat man¬
sionem celorum & beatitudinẽ
angłorum. Quos uidelicet euũ¬
tuor animalium formas de scri¬
bens ait Similitudo uultus ami¬
malium facies hominis ⁊ facies
leonis:⁊facies bouis ⁊facies aqͥ¬

Expanded text:
arentes humani generis per culpam primam se cum sua sobole morti et damnationi fecerunt obnoxios; sed divina providentia, quae fecerat hominem ad imaginem et similitudinem suam, reducere disponens eum ad beatitudinem, contulit ei primum subsidia salutis, per sacramenta redemptionis, usque ad adventum Redemptoris. Cum autem venisset plenitudo temporis, misit Deus Filium suum in terras, ut per assumptum hominem, hominem redimeret, et redemptum ad regna coelorum revocaret, sicut ab initio multiformibus figuris fuit praesignatum, multis oraculituor elegit evangelistas, ut homo ex quatuor elementis et ex quatuor humoribus compositus, per quatuor mundi climata dispersus, per doctrinam quatuor evangelistarum ad unam pervenire valeat mansionem coelorum, et beatitudinem angelorum. Quos scilicet qutuor animalium formas describens, ait: Similitudo vultus animalium, facies hominis, et facies leonis, facies bovis, et facies aqu
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs km̃i non merito huiano sẽd
gratuito dono elegit ds patres no¬
stros in fide. scõs uidelicet apłos qͦs
uoluntarie genuit uerbo uerita¬
tis ut ẽẽnt aliquõd initium creatu¬
rȩ eius. Eduxit nos de egypto. qͣnͣ¬
do eduxit de paganisino. quando
nos eduxit de tenebris infidelita¬
tis in ammirabile lumen suum.
ut qui aliquando non eramus
popusus nunc simus ppłs dĩ &
qui non consecuti miscdłiam nũc
misccłiam consecuti. Qui pascit
ce qui potat nos in uia c&e in uita
presentis scłi. sacramento corpo¬
ris&e sanguinis sui. In hac uia p̃¬
cedit nos in colunna nubis & ig¬
nis. quia ꝓponit ad confirmationẽ
fidei claritatẽ & miracula suȩ di¬
uinitatis. & ad exemplar bons o¬
perationis blandimentum & hu¬
militatem humanitatis. In hac
uia non atterunitur uestimenta
nr̃a. quia uirtutes & bona oꝑa

Expanded text:
rissimi, non merito humano, sed gratuito dono elegit Deus Patres nostros in fide, sanctos videlicet apostolos, quos voluntarie genuit verbo veritatis, ut essent aliquod initium creaturae ejus . Eduxit nos de Aegypto, quando eduxit de paganismo, quando nos eduxit de tenebris gentilis infidelitatis in admirabile lumen suum, ut qui aliquando non eramus populus, nunc simus populus Dei; et qui non consecuti misericordiam; nunc misericordiam consecuti . Qui pascit, et qui portat nos in via et vita praesentis saeculi sacramento corporis et sanguinis sui. In hac vita praecedit nos columna nubis et ignis, quia proponit ad confirmationem fidei claritatem et miracula suae divinitatis, et ad exemplar bonae operationis blandimentum et humilitatem humanitatis. In hac via non atteruntur vestimenta nostra, quia virtutes,
Abbreviated transcription (Latin):
penas illis ꝓpt̾ iniquitatẽ eoꝵ fu¬
isse illatas. Alii gladii sunt occi¬
si. alii celesti igne combusti. alii
terra glutiente absorti. alii morsi¬
b serpentium necati. alii dño.¬
alii aliis modis ꝑcutiente mortui.
In terra ꝓmissionis p̃cepta dłi tnͣs¬
gredientes. a gentib sepe sunt
seruituti subiecti. Deniq dde terra
sua penitus euulsi: disꝑsi sunt
ꝑ multas regiones. & continue
seruituti subditi. & qd̾ omnib gͣ¬
uius ẽ afide saluatoris exclusi &
ꝑpetuȩ damnationi deputati st̃.
Nougͥ efficiamur similes in cul¬
pa. ne simul cum illis cruciemur
in pena. Cimeamus dnrm dm̃ uo¬
strum qui nos edurit de egypto
infidelitatis. & delit nob̃ iocundi¬
tatem eternȩ dulcedinis: & dedit

Expanded text:
poenas illis propter iniquitatem eorum fupoenas illis propter iniquitatem eorum fuisse illatas. Alii gladiis sunt occisi, alii coelesti igne combusti, alii terra glutiente absorpti, alii morsibus serpentum necati, alii Domino aliis modis percutiente mortui. In terra promissionis praecepta Dei transgredientes a gentibus saepe sunt servituti subjecti. Denique de terra sua penitus evulsi, dispersi sunt per multas regiones, et continuae servituti subditi, et quod omnibus gravius est a fide Salvatoris exclusi et perpetuae damnationi deputati sunt. Non igitur efficiamur similes in culpa, ne simul cum illis cruciemur in poena. Timeamus Dominum Deum nostrum, qui eduxit nos de Aegypto infidelitatis, et dedit nobis jucunditatem
Abbreviated transcription (Latin):
figurenus illis iñ p̃uaricatione. Ne
similes illis efficiamur in damp¬
natione. sicut quidam in hoc tem¬
pore prauitatem illoꝵ imitantes
& correptionem scͥpturarum contẽ¬
nentes. tot & tantis scelerib se in¬
uoluunt ut merito de ipsis dici
possit qd̃ ipsi sunt in quos non
solum deuenerunt fines scłoꝵ s
nonerunt uitia. s q̃d minime
ualeat unquam grauuis aut de¬
terius ebullire uitiositas huma¬
tia. Nec intelligunt quam distͥcͥ¬
te quam diligenter seruanda sit
scĩmonia cum scͥptum sit. quod
etiam in cogitatione impii erit
int̾rogatio. nec sit allata pax in
natiuitate saluatoris nisi homi¬
nib bonȩ uoluntatis. Nonsolũ
enim in conspectu di est purifi¬
candus riuulus oꝑis uł sermo¬
nis. si fons intimȩ cogitationis.
Si autẽ neglexerimus scđm ea q̃
ꝓpter nrãm scͥpta sunt correpti¬
onem corrigi: timeamus cum
illis antiquis contemptorib con¬
demnari. Scitis frẽs multiplices

Expanded text:
figuremus illis in praevaricatione, ne figuremus illis in praevaricatione, ne similes illis efficiamur in damnatione, sicut quidam in hoc tempore pravitatem illorum imitantes, et correptionem Scripturarum contemnentes, tot et tantis sceleribus se involvunt, ut merito de ipsis dici possit, quod ipsi sint in quos non solum devenerunt fines saeculorunon erunt vitia, sed quod minime valeat unquam gravius aut deterius ebullire vitiositas humana. Nec intelligunt quam districte, quam diligenter servanda sit sanctimonia, cum scriptum sit quod etiam in cogitatione impii erit interrogatio, nec sit allata pax in nativitate Salvatoris, nisi hominibus bonae voluntatis . Non solum enim in conspectu Dei purificandus est rivulus operis vel sermonis, sed et fons intimae cogitationis. Si autem neglexerimus secundum ea quae propter nostri scripta sunt correptionem corrigi, timeamus cum illis antiquis contemptoribus condemnari. Scitis, fratres, multiplices