comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potentiam: peccm̃ in filiumsꝙ fit
ꝑ ignorantiam. qi sapĩa filio attri¬
buit᷑. T̾ cium expoĩtum ẽ. Qui gͦ
peccat ꝑ infirmitatẽ. ł ꝑ ignoran¬
tiam. facile ueniam adipiscitur.
S ñ ille qui petcat in spm .s̾. cum

Expanded text:
potentiam; peccatum in Filium, quod fit per ignorantiam, quia sapientia Filio attribuitur; tertium expositum est. Qui ergo peccat per infirmitatem vel per ignorantiam, facile veniam adipiscitur, sed non ille qui peccat in Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾: Bone namq uoluntatis & cogni¬
tionis inttium ñ hoĩ ex se ip̃o nasci.s
diuinitus ꝑari & tribui in eo ds̃ eiu¬
dent̾ ostñddit. ꝙ nec diabolus nec ali¬
quis angłoꝵ eiꝰ ex quo in hanc caligi¬
nẽ sunt detrusi bonam potuit ł pot̾t
resum̾e uoluntatem. qr si impossibile
foret ut humana nat᷑a᷑ pꝰtqͣm ad eo
eu̾sa. bonitatẽ ꝑ id uoluntatis. ex se
rursus ip̃a eam hr̃e potuiss: młto
possibiliꝰ h oc nata hr̃et angłica. q̃
qͣntominꝰ gͣuat᷑ t̾ren corꝑis pondere.
tantomag̃ hac ẽẽt p̃di.ta facultate.
llõ gͥ hõ ł angłs a se ꝑ̃di uolunt atẽ
bonam hre pot̃. s malam. Similit̾
⁊ de potentia inqͥunt ꝑ similitudinẽ
uoluntatis de potentia boni & mali

Expanded text:
 Bonae namque voluntatis et cogitationis initium non homini ex seipso nasci, sed divinitus parari et tribui in eo Deus evidenter ostendit, quia nec diabolus, nec aliquis angelorum ejus, ex quo in hanc caliginem sunt detrusi, bonam potuit vel poterit resumere voluntatem; quia si possibile foret, ut humana natura postquam a Deo aversa bonitatem perdidit voluntatis, ex seipsa rursus eam habere potuisset, multo possibilius hoc natura haberet angelica, quae quanto minus gravatur terreni corporis pondere, tanto magis hac esset praedita facultate. Non ergo homo vel angelus a se voluntatem bonam habere potest, sed malam. Similiter et de potentia inquiunt, per similitudinem voluntatis de potentia boni vel mali
Abbreviated transcription (Latin):
spm scm̃. s cum sic obstinatꝰ ÷ aliquis ut
ñ peniteat. discuti oportet an aliud
obstinatio. aliud impenitentia sit in
eo. pect̃man id. s diu̾sis mod̾ omissum.
Scd̾m istos peccm̃ illd̾ dr̃ irremissi
ũ pot̃. & iere. qui t̾alit̾ peccat digne
penit̾e ñ pot̃. & iõ recte ioħs dic̃ ut
ñ ꝓ eo oret quis. qr qui sic peccat ora¬
ttanib eccłe hic ł in futo piuari ñ
pet̃. hñs cor induratum tamqͣm lapiᷤ.
sic de diabolo legit᷑: pt hanc uitam
qui ualde mali sunt m̾itis eeccłe
peccati assignatio. hoc enĩ peccõs
augꝰ. diffimens in libro de sermone
dni imonte ait. Peccm̃ ad mortem ⁊ cũ¬

Expanded text:
m sanctum, cum sic obstinatus est aliquis, ut non poeniteat, discuti oportet an aliud sit obstinatio, aliud impoenitentia sit in eo peccatum, an idem, sed diversis modis commissum. Secundum istos peccatum illud dicitur irremissibnon potest; et Hier. quod taliter peccans, digne poenitere non potest. Et ideo recte Joannes dicit: Ut non pro eo oret quis; quia qui sic peccat, orationibus Ecclesiae hic vel in futuro juvari non potest, habens cor induratum tanquam lapis, sicut de diabolo legitur. Post hanc vitam qui valde mali sunt meritis Ecclesiae peccati assignatio. Hoc enim peccatum August. definiens in lib. de Sermone Domini in monte, ait: Peccatum ad mortem
Abbreviated transcription (Latin):
n̾um utͦq locõne includi intelligant᷑.
Nullum quippe genꝰ peccĩ ÷ qd̃ int̾dũ
ex suꝑbia ñ ꝓueniat. nullum oio̾ ⁊̃¬
ꝙ ex cupiditate aliqñ ñ descẽdat.
Sunt enĩ ñnulli hoĩum. qui ex cupi¬
ditate fiunt suꝑbi. & aliqui ex suꝑbia
fiunt cupidi. Est enĩ ut ait aug̃hõ qͥ
ñ eẽt amator pecunie nͥ ꝑ hoc putarec
se excellentiorẽ eẽ. Iõq ut excellat di

Expanded text:
nerum utraque locutione includi intelligantur; nullum quippe genus peccati est, quod interdum ex superbia non proveniat; nullum etiam, quod ex cupiditate aliquando non descendat. Sunt enim nonnulli hominum qui ex cupiditate fiunt superbi: et aliqui ex superbia fiunt cupidi. Est enim, ut ait Aug., homo qui non esset amator pecuniae, nisi per hoc putaret se excellentiorem esse; ideoque ut excellat, di
Abbreviated transcription (Latin):
in sp̃m scm̃. sic ait. Ista impenitentia ł¬
in cor impenitens qͣmdiu quisq in hac
carne uiuit ñ pot̾ uidicari: de nullo
scismaticꝰ ⁊ hodie. Quid si cras amplec¬
tat᷑ catholicam pacẽ. & seqͣtur catholicã
u̾itatem: Quid si isti quos in quoc̃q
gn̾e erroris notas. & tamqͣm desꝑatiᷤ¬
simos dampnas. añqͣm finiant uitam
istam agant penitentiam. ⁊ inuenut̃t
głis peccõrib in hac uita ẽẽ orandũ.
nec de aliquo ẽẽ diffidend̾. qr ou̾ti pot̃ dũ
in hac uita ÷ quia ñ pot̃ sciri de aliquo
utrum peccau̾it ad mortẽ ł in spm̃.sͥ. nͥ¬

Expanded text:
inus namque ait: Ista impoenitentia, vel cor impoenitens quandiu quisque in hac carne vivit, non potest judicari. De nullo hodie, quid si cras amplectatur Catholicam pacem, et sequatur Catholicam veritatem? Quid si isti quos in quocunque genere erroris notas, et tanquam desperatissimos damnas antequam finiant istam vitam agant poenitentgulis peccatoribus in hac vita esse orandum; nec de aliquo esse diffidendum, quia converti potest dum in hac vita est; quia non potest sciri de aliquo utrum peccaverit ad mortem vel in Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
de mĩa dĩ minis p̃sum̃tes. quib pla¬
cet malitia ꝓpt̾ se sic̃ piis bonitas. Isti
nimia ꝑtinatia & p̃sumptõne peccãt.
tone dm̃ ñ bonum estimant. tollen¬
tes in hoc turbulentissimo iniquita¬
tũ mari portum diuine intelligen¬
tie quo se recipiant fluctuantes.
atq ip̃a desꝑatõne addunt peccata

Expanded text:
dia Dei nimis praesumentes; quibus placet malitia propter se, sicut piis bonitas. Isti nimia pertinacia et praesumptione peccant, tione, Deum non bonum existimant, tollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa desperatione addunt peccata
Abbreviated transcription (Latin):
ost ħ querit᷑ utrũ spc̃. scs ad seipm̃
referat᷑ hoc enĩ uidet᷑ ex p̃dictis poᷤ¬
se ꝓbari. Si enĩ ꝙ dat̾ refert᷑ ad eum qui
nis det̾mminatõeñ in post̾um differimꝰ. do

Expanded text:
s ad seipsum referatur: hoc enim videtur ex praedictis posse probari. Si enim quod datur refertur ad eum qui nis determinationem in posterum differimus, do
Abbreviated transcription (Latin):
Upientes aliqͥd
de pemria ac te¬
nuuitate nostra
ꝯ pauꝑcula in
gazophilacum
dm̃ mitt̾e. ardua
scandere opus ultra uires nr̃as a¬
gere p̾sũpsimꝰ. cõsũmatõis fidu¬
tiũ laboris q mercedem in sa¬
maritano statuentes. qui pro¬
latis ĩ curatd̃em seminiui dnobꝰ
dencriis. srerogãti cũcta reddere
ꝓfrss c̃. Delectat ui̾tas pollicẽtis s¬

Expanded text:
upientes aliquid de penuria ac tenuitate nostra cum paupercula in gazophylacium Domini mittere, ardua scandere, opus ultra vires nostras agere praesumpsimus; consummationis fiduciam, laborisque mercedem in Samaritano statuentes, qui, prolatis in curationem semivivi duobus denariis, supereroganti cuncta reddere professus est. Delectat nos veritas pollice
Abbreviated transcription (Latin):
lare. ne uirus neqͥtie in alios effun¬
cłe queant .&. luc̾nam u̾itatis in
canddelabro eraltare uolencessin la¬
bore multo ac sudore. uolum̃ dõ
iu̾tatis in et̾num fundatissin .iiiͦiͦ.
libris distinctũ. In qͦ maioꝵ. exem¬
pla doctͥnamq repperies. In qͦ ꝑ do

Expanded text:
lare ne virus nequitiae in alios effunlare ne virus nequitiae in alios effundere queant, et lucernam veritatis in candelabro exaltare volentes, in labore multo ac sudore, hoc volumenveritatis in aeternum fundatis, in quatuor libris distinctum. In quo majorum exempla
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtatẽ suticiũt. nec doctͥne studiũ
ĩpendũt. s his q̃ sompniarũt sapie¬
placti rõnẽ sectũtes nͦs iniqͣ uolũ¬
tus nõ ed ĩtelligẽtiã u̾itatis sed ad
defensionẽ placẽtiũ intitat ñ desi¬
derãtes doc̾i u̾itatẽ. sed abea ad fabu¬
las cõuertẽtes auditũ quoꝵ ꝓfessio
est magis placita ꝙͣ docẽda ꝯquir̾e
nec docenda desid̾are sed desid̾atis
doctrinã cocitare hñt ratõem sa¬
piẽtie in suꝑstitõe. quia fid̾i defes¬
tionẽ seũ ypocrisis mẽdax ut situł ĩ
cdatio impram reddunt. false dor¬
tͥne institutis. fidĩ sineutatẽ corrũ¬
ꝑe molierctes. aurñq pruriginẽ.
sub nouello sui desid̾ii dogniate.
aliis ingerentess qui contentioni
studentes atra u̾itatẽ sine federe
b:llant. Int̾ ueri namq assertionẽ
et placiti defensionẽ ꝑtinax pugna
ẽ:dum se ee u̾itas tẽnet. et se uolun¬
tas erroris tuet᷑. Horum gͥ dõ odi¬
bilom eccłam en̾tere atq ora oppi¬

Expanded text:
iciunt, nec doctrinae studium impendunt, sed his quae somniarunt sapieplaciti rationem sectantes, quos iniqua voluntas non ad intelligentiam veritatis, sed ad defensionem placentium incitat; non desiderantes doceri veritatem, sed ab ea ad fabulas convertentes auditum. Quorum professio est magis placita quam docenda conquirere; nec docenda desiderare, sed desideratis doctrinam coaptare; habent rationem sapientiae in superficie. Quia fidei defectionem sequitur hypocrndacio impiam reddunt; falsae doctrinae institutis fidei sanctitatem corrumpere molientes, auriumque pruriginem, sub novello sui desiderii dogmate aliis ingerentes, qui contentioni studentes, contra veritatem sine foedere bellant. Inter veri namque assertionem et placiti defensionem pertinax pugna est, dum se et veritas tenet, et se voluntas erroris tuetur. Horum igitur et Deo odibilem ecclesiam evertere, atque ora opi
Abbreviated transcription (Latin):
fluus tũ młtis ĩpigs. młtisq ĩ doctis.
ĩter qͥs eciã et uͥr sit necessariꝰ. breui uo¬
lumine ꝯplicãs patr̃ sentẽcias appositis
coꝵ testimoniis. ut ñ sit nec̃ce q̃rẽti li¬
broꝵ minictositatẽ enoluere cui breui¬
tas collecta quod queritur offert
solum pñ lectorẽ. s etiã lib̾um correc
b̾et inreri es quot ht̃ ꝯtͣdictores.
tulos quib siagłoꝵ libreꝵ capitula
distingunt᷑ p̃misimus. Incipiunt ca¬

Expanded text:
s multisque indoctis, inter quos etiam et mihi, sit necessarius; brevi volumine complicans Patrum sententias, appositis eorum testimoniis, ut non sit necesse quaerenti librorum numerositatem evolvere, cui brevitas quod quaeritur offert solum pium lectorem, sed etberet inventores quot habet contradictores! tulos quibus singulorum librorum capitula distinguuntur praemisimus. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
in se. in ꝓximũ. In dm. cum de dõ male
sentit ut ħeticꝰ. ł que dĩ sunt usurpare
p̃simit indigne participando sacͣm̃tis.
ł q̃ñ nom̃ dĩ peierando otemptibile fã
In ꝓrimum peccat. cum ꝓximũ iniuste

Expanded text:
in se et in proximum. In Deum, cum de Deo male sentit, ut haereticus; vel quae Dei sunt usurpare praesumit indigne, participando sacramentis; vel quando nomen Dei pejerando contemptibile facit. In proximum peccat, cum proximum injuste
Abbreviated transcription (Latin):
loc̃ psalmi. Incensa igni &. suf. his
enĩ duob mod̾ dic̃ omĩa peccã morta¬
lia includi. & incensa ea dic̃. q̃ excu¬
piditate male incẽdente oriunt᷑. Suf¬
fossa uͦ que ex timore male humilian¬

Expanded text:
gni et suffossa. His enim duobus modis dicit omnia peccata mortalia includi. Et incensa igni ea dicit quae ex cupiditate male incendente oriuntur: suffossa vero, quae ex timore male humilian
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. S econtra cũ ip̃m corpus incorruptibi¬
lefit. quia inmortale et inꝑassibile. inꝑso ñ
posse esse uidetur. Nam et xp̃c redarguit car¬
nalem sensum discipłorum qui putabant
xp̃i carnem sicut aliam inꝑtes diuidendam.
et morsib dilascerandam. Iõ quib damplacet
ꝙ non sit ibifractiosic̃ uidetur. s dicitur fran¬
gi quia iuidetur frangi. Quib obicitur ꝙait
ambꝵ. Nich̾ falsiputandumest insacͥficioue Op¬
ritatis uł sicut fit in magoꝵ prestigiis ubide¬
lusione quadam fallumtur occłi ut uideatur
esse ꝙ non est. adhoc illi dñt. nonfallit uisus nos
nec fallitur quod eẽt sicrederetur itafrangi
ut uideretur: nec ilbusio est: quia adutilita¬
temfidei non ad deceptionẽ itafit. siq̃ se oste̾dit

Expanded text:
corpus incorruptibile sit, quia immortale est et impassibile, in ipso non posse esse videtur. Unde et Christus redarguit carnalem sensum discipulorum, qui putabant Christi carnem set morsibus dilacerandam. Ideo quibusdam placet quod non sit ibi fractio sicut videtur; sed dicitur frangi, quia videtur frangi. Quibus objicitur quod ait Ambros.: Nihil falsi putandum est in sacrificio veritatis; vel sicut fit in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi, ut videant esse quod non est. Ad hoc illi dicunt: Non fallit nos visus, nec fallitur; quod esset, si crederetur ita frangi, ut videtur. Nec illusio est, quia ad utilitatem fidei, non ad deceptionem. ita fit; sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
remanent .s. de sp̃ẽbꝰ. et sapore. et pond̾e
in quo subo fundentur pociꝰmͥ udetur fã
Dominici. Q nõ afficitur ilł accidentibꝰ.
s qualis in iudicio apparebit. Remanẽt
xp̃i bñs formam et naturam suam tegit᷑
refiat. Cumq nonsit ibi alia sub̾aꝙͣ. xp̃isi¬

Expanded text:
remanent, id est, de speciebus et sapore et pondere, in quo subjecto fundentur, potius mihi videtur fatedominici, quae non afficitur illis accidentibus. sed qualis in judicio apparebit. Remanent rpus Christi habens formam et naturam suam tegiturre fiat. Cumque non sit ibi alia subs
Abbreviated transcription (Latin):
ibi panis. et ndñ est ibi res cuiꝰ uł inqua sit
tio que non sit ibi inaliquare: quia nicħibi
frangitur. Qd̃ mirabilit̾ dĩ potencia fieri
uidi et m̃ integrum et incorruptibile existẽ
ꝙ se colligere asserunt exconfessione beren¬
garii. qui confessiis est coram nicholao papa deregari
et płib episcopis panem et uinũ q̃ in altari
pomiuitur post consecratõnem non solum
sacͣmentũ s etiam uerũ corpꝰ xͥ ⁊ sanguinẽ

Expanded text:
res cujus vel in qua sit tio quae non fit in aliqua re, quia nihil ibi frangitur; quod mirabiliter Dei potentia fieri vidi, et tamen integrum et incorruptibile existere. Quod se colligere asserunt ex confessione Berengarii, qui confessus est coram Nicolao papa et pluribus episcopis panem et vinum quae in altari ponuntur, post consecrationem non solum sacramentum, sed etiam verum corpus et s
Abbreviated transcription (Latin):
Ix hoc uidetir ꝙsiquis simplict̃ nel
ignorant̾ offerat uinum sine aqua sacra¬
mentum conficiat: aqua uͦ nullatenꝰ sine ui¬
no potest offerri insacrificium. nec panis nͥ
defrumento. nec grauũ frumenti nͥ redac¬
tum inpanem. Quia xp̃c et panem se dicit:
et grano frumenti se conparat: de t̾minatio
uodgͦ supradictum est nonposse p̃missor
uinum solum offerri. det̾minari opor¬
tet. Recipit enim exceptionem nonpotest.
insi simpliciter. uel ignorant̃ fiat ł nom potest
.i non debet. Quibꝰ dam tñ uidetur hoc gene¬
raliter nerum. Colligitur etiam ex p̃dictis qd̾
efficienciam. Eucaristia quoq intinta ñ
debet dari ppło ꝓsiplemento comunomio¬

Expanded text:
Et hoc videtur, quod si quis simpliciter vel ignoranter vinum offerat sine aqua, sacramentum conficiat. Aqua vero nullatenus sine vino potest offerri in sacrificio, nec panis nisi de frumento; nec granum frumenti, nisi redactum fuerit in panem; quia Christus et panem se dicit, et grano frumenti se comparat. Quod ergo supra dictum est, non posse vinum solum offerri, determinari oportet: recipit enim exceptionem. Non potest, nisi simpliciter vel ignoranter fiat; vel non potest, id est, non debet. Quibusdam tamen videtur hoc generaliter verum. Colligitur etiam ex praedictis, qefficientiam. Eucharistia quoque intincta non debet dari populo pro supplemento communionis
Abbreviated transcription (Latin):
reddit. uacare non potest or̃oni. nͨ carnes agmipd̾e.
It̃. si panes ꝓpositionis abhis qͥnxores ftias tetige¬
rant comedi non poterant. qnͣto magis panis
quide olo descendit. non potest abis qͥ cõtu¬
galib paulo ante hesere complexib uiolari
atq contingi:. Non quod nuptris dampne¬
nius. S ꝙ eo temꝑe quo carhes agni man¬
dncaturismmus uacare acarnalibꝰ oꝑib
debeͣmus. hoc ꝓͥe capitultim ad niiiistros eccłie
ꝑtinere uidetur. quibꝰ non licebat sac̃ offica
celebrare atqs mistĩa tenꝑe coniugalis am¬
coningales actuis geruntur p̃sentia sc̃ sp̾c¬

Expanded text:
reddit, vacare non potest orationi, nec carnes Agni edere. Item, si panes propositionis ab his qui uxores suas tetigerant, comedi non poterant; quanto magis panis qui de coelo descendit, non potest ab his qui conjugalibus paulo ante haesere complexibus, violari atque contingi! non quod nuptias condemnemus, sed quod eo tempore quo carnes Agni manducaturi sumus, vacare a carnalibus operibus debeamus. Hoc capitulum maxime ad ministros Ecclesiae pertinere videtur, quibus non licebat sacra officia celebrare atque mysteria tempore conjugalis amconjugales actus geruntur, praesentia Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ntẽdũ .℥. alie q̃ fruũtur. ⁊ utũtur. Ille qͣb
fruendũ ẽ. nos beatos faciũt. Istis quib
utend̾  tendẽtes ad bĩtudinẽ adiuuamͣ
et quasi ãminiculamur ut ad illas
res q̃nos batos faciunt. peruennre
eisq in herere possimus.

Expanded text:
utendum est, aliae, quae fruuntur et utuntur. illae quibus fruendum est nos beatos faciunt; istis quibus utendum est tendentes ad beatitudinem adiuuamur et quasi adminiculamur, ut ad illas quae nos beatos faciunt peruenire atque his inhaerere possimus.
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis. ut poscenti alq̃ ñ liceat alt̾ negare
debitũ. In hoc enĩ pares sunt qr nͨ uironͤ
mulieri corpꝰ sitũ licet alii tradẽ. S sibi
inuice̾ debitores st̃ ĩ hac causa. ne pecc̃adi
detur occasio ꝑ ꝙ non dominũ tollitur uiro
s uicuim. Deb̾ent eniͣ sibi coniugati non
solum ip̃iꝰ sexus sui conmisscendi fidem libe¬
roꝵ ꝓcreandoꝵ cansa que pͥma est ĩ istamor.¬
talitate societas. Uerum etiam infirmitatiᷤ
innicem excipiende ad illicitos concubitus de¬
uitandos mutuam quodãm seruitutẽ. ut et¬
si alt̾i eoꝵ continentia placeat nͥ ex alt̾iꝰ ꝯsen¬
su non possit. Ad hoc enĩneut̃ habet potestat̾e
ꝓcreandorum s infirmitatis et incontinẽcie
cansa ex petit. ł ille dematͥmonio. ł illa ñ sibi
alt̾itr̃ negent. ne ꝑ hoc incidant indamp¬
nabiles coeruptelas. Redd̾e enĩ debitũ coniu¬
galem nullius est cͥminis. Exig̾e autẽ ultra
geueran di neccĩtatem culpe est uenialis for¬

Expanded text:
oscenti alteri non liceat alteri negare debitum. In hoc enim pares sunt, quia nec viro, nec mulieri corpus suum licet alii tradere; sed sibi invicem debitores sunt in hac causa, ne peccandi detur occasio. Per quod non dominium tollitur viro, sed vitium. Debent enim sibi conjugati non solum ipsius sexus sui commiscendi fidem liberorum procreandorum causa, quae prima est in ista mortalitate societas; verum etiam infirmitatis invicem excipiendae ad illicitos concubitus devitandos, mutuam quodammodo servitutem, ut etsi alteri eorum continentia placeat, nisi ex alterius consensu non possit. Ad hoc enim neuter habet potestatem irmitatis et continentiae causa expedit, vel ille de matrimonio, vel illa, non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est venialis. For
Abbreviated transcription (Latin):
pendebamꝰ. Cum fideliter fateamur ante cõ¬
secratonem panem eẽ et uinum qd̾ nat᷑a for¬
mauit. Poft consecratõnem nͦ caruẽ xp̃iet
ambrosiꝰ. Panis est in altari usitatus ante
ybasacra. ubi accessit consecratio: depane
fit .x. caro. Quomodo autem potest ꝙ pa¬
nis est eẽ corpꝰ xp̃i consecrat᷑one: q̃ fit xp̃i¬
ut inciꝑent ẽẽ q̃ nouerant. qnͣto magisoꝑa¬
toris est ut sint q̃ erant. et ĩnaliud ꝯmutẽ.¬
dur: Et sic ꝙ erat panis. inte consectatõnẽ:
iam corp xp̃i est post consecratonem. qri s̃mo
xp̃i creat᷑am mutat. Etsic ex pane fit cocpꝰ
x. Et uinum cũ aqua incalicẽ missum. fit¬
fit sangnis consecratõne ñbi celestis. Item agͥꝰ¬
itaꝑ eumdem ex sub̾a panis et uini idem
corpus xp̃i et sangiis consecratur: Corpus
xp̃i et uitas est. et figura. u̾itas. dũ corpꝰ. xp̃i

Expanded text:
pendebamus: cum fideliter fateamur ante consecrationem panem esse et vinum, quod natura formavit, post consecrationem vero carnem Christi, am., c. 4: Panis est in altari usitatus, ante verba sacra; ubi accessit consecratio, de pane fit Christi caro. Quomodo autem potest quod panis est, esse corpus Christi? Consecratione, quae fit ut inciperent esse quae non erant: quanto magis operatorius est, ut sint quae erant, et in aliud commutentur? Et sic quod erat panis ante consecrationem jam corpus Christi est post consecrationem, quia sermo Christi creaturam mutat, et sic ex pane fit corpus Christi, et vinum cum aqua in calice missum fit sanguis consecratione verbi cita per eumdem ex substantia panis et vini idem corpus Christi et sanguis consecratur. Corpus Christi et veritas est, et figura. Veritas, dum corpus Christi
Abbreviated transcription (Latin):
dum uͥ dr̃ pͥmogenitũ asini mutab̾ oue.
.G̃õ. ait. Om̃s in pecc̃ĩs nati sumus ex car¬
nis deleccõne ꝯcepti culpam originalem
nob̾c̃ tͣximus. uñ & uoluntate nra peccĩs
implicam᷑. Etce culpam originalẽ dic̃ nos
there. uñ ꝯstat originale peccm̃ culpã

Expanded text:
ur: Primogenitum asini mutabis ove, Gregorius ait: Omnes in peccatis nati sumus, et ex carnis delectatione concepti, culpam originalem nobiscum traximus, unde et voluntate nostra peccatis implicamur. Ecce culpam originalem dixit nos trahere, unde constat originale peccatum culpam
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ñ ÷ ꝑmittenda regnare. s̃ ⁊ eiꝰ de¬
sid̾ia q̃ sunt accuales ꝯ cupiscentie q̃
st̃ arma diaboli. q̃ ueniunt ex lan¬
gore nat᷑e. Langor .ii. iste tyraniꝰ ÷ qͥ
mouet mala desid̾ia. Si gͦ uis ẽẽ uictor
piscentiã. Qd̾ noĩe ꝯcupiscentie ĩtel

Expanded text:
 permittenda regnare. Sunt et ejus desideria, quae sunt actuales concupiscentiae, quae sunt arma diaboli, quae veniunt ex languore naturae. Languor autem iste, tyrannus est, qui movet mala desideria. Si ergo vis esse victor piscentiam. 8. Quod nomine concupiscentiae intel
Abbreviated transcription (Latin):
me tene & ntillatenꝰ dubites om̃em
hoĩsim qui ꝑ ꝯcubitum uiri ⁊ mulie¬
ris ꝯcipit᷑ cum originali peccõ nasci.
impietati sub ditum. mortiq subiectum.
nullus lib̾at᷑ tͥ ꝑ fidem mediatoris dĩ
& hoĩum. His alusq auccoritatib eui¬
dent̾ ostñdit᷑ pecem̃ originale culpã

Expanded text:
e tene, et nullatenus dubites, omnem hominem qui per concubitum viri et mulieris concipitur, cum originali peccato nasci, impietati subditum, mortique subjectum, nullus liberatur, nisi per fidem mediatoris Dei et hominum. His et aliis auctoritatibus evidenter ostenditur peccatum origi
Abbreviated transcription (Latin):
liũ di spõnẽ ꝓspit̃. Quicquid gͦ in aĩã
nr̃a nob̾ consicłantib occurrit ꝙ ñ sit
cõmune cum bestiis ad rõnem ꝑtinet.
qd̃ aũ in ea repꝑis cõmune c̃ beluis. ad
sensualitatẽ ꝑtinet ¶ Et uͥ nob̾ gͣdatmm
in ꝯsid̾atione partium aĩe ꝓg̾dientib
pͥmum aliqͥd occurrit ꝙ ñ ÷ cõmune
cum bestiis. ibi incip̃ rõ. ħ añ docet
augꝰ. in .xii. libro de tͥnitate ita di¬

Expanded text:
lium dispositionem conspicit. Quidquid ergo in anima nostra nobis considerantibus occurrit quod non sit commune cum bestiis, ad rationem pertinet. Quod autem in ea reperis commune cum belluis, ad sensualitatem pertinet. Et ubi nobis gradatim in consideratione partium animae progredientibus, primum aliquid occurrit quod non est commune cum bestiis, ibi incipit ratio. Hoc autem Aug
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtctus quo suꝑior rõnis portio qͣsi uir
er debet sub ẽẽ & obedire. Iõ uir. ẜ¬
apłm ñ debet hr̃e uelam̃. s mulier.
Et sic̃ in cunctis aĩalib ñ ÷ reꝑtum
hoĩ adiutoriũ simile. s de illo sũptũ
ꝙ ei formaret᷑ in ꝯiugiũ: ita in parti¬
b aĩe qͣs cum pecorib hñis ꝯmunes
nullum m̃ti nr̃e simile ÷ adiutoriũ.

Expanded text:
ctus, quo superior rationis portio, quasi vir, er, debet subesse et obedire. Ideo vir  sed mulier . Et sicut in cunctis animalibus non est repertum homini adjutorium simile, sed de illo sumptum est, quod ei formaretur in conjugium; ita in partibus animae, quas cum pecoribus habemus communes, nullum menti nostrae simile est adjutorium.
Abbreviated transcription (Latin):
peccm̃. ubi agnosci pot̾it si diligent᷑
uitendamꝰ quid sit ĩ aĩa mortale. uł
ueniale peccm̃. ut .ii. serpens suasit
mulieri. & mulier uiro. ita ⁊ in nob̾ sen¬
suał motꝰ cũ illecebrã peccĩ ꝯceꝑit:
qͣsi serpens sugg̾it mulieri . s. inferiori

Expanded text:
ccatum; ubi agnosci poterit, si diligenter intendatur, quid sit in anima mortale vel veniale peccatum. Ut enim ibi serpens suasit mulieri, et mulier viro; ita et in nobis sensualis motus, cum illecebram peccati conceperit, quasi serpens suggerit mulieri, scilicet, inferiori
Abbreviated transcription (Latin):
An ds̃ possit face aliqͥd meliꝰ qͣm fac̃.
unc illd̾ restat discutiend̃ utrũ
meliꝰ aliquid ds̃ possit fac̾e̾ qͣm
fac̃. Solent enim illi scrutatores dr̃ẽ
si poss face & ñ face̾t inuidus eẽt. &
ñ sũme bonꝰ. & hoc ex simili astruere
conant᷑. Ait enĩ. augꝰ. in libro q̃onum¬
me  liorem se gn̾are ñ potuit.
nicħ enĩ dõ meliꝰ. debuit eqͣlem gñare.
Si enĩ uoluit & ñ potuit: infirmꝰ ÷
Si potuit ⁊ noluit: inuidꝰ. Ex quo ꝯfi¬
citur eqͣlem genuisse filium. asimi¬
li uolunt dr̃e. ꝙ si pot̃ ds̃ rem me¬
liorem fac̾e̾ qͣm fac̃: inuidus ÷. s nõ
ualet huiꝰ similitudinis inductio. qr
filium genuit de sub̃a sua. Iõq si
posset gigne eqͣlem & ñ gignẽt ĩui¬
dus eẽt. Alia uero q̃ ñ de sua sub̾a¬

Expanded text:
AN DEUS POSSIT FACERE ALIQUID MELIUS QUAM FACIT. 1. Nunc illud restat discutiendum, utrum melius aliquid possit facere quam facit? Solent enim illi scrutatores dicere si posset facere, et non faceret, invidus esset, et non summe bonus. Et hoc ex simili astruere conantur; ait enim Aug. in lib. 83 Quameliorem se generare non potuit nihil enim Deo melius, debuit aequalem. Si enim voluit et non potuit, infirmus est; si potuit et noluit, invidus. Ex quo confirmatur aequalem genuisse Filium. A simili volunt dicere quod si potest Deus rem meliorem facere quam facit, invidus est. Sed non valet hujus similitudinis inductio, quia Filium genuit de substantia sua. Ideoque si posset gignere aequalem et non gigneret, invidus esset; alia vero quae non de substa
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ sciuit. & semꝑ uult que aliqñ uo
luit. nec uinqͣm aliꝗͣ sciãm admittit ł
uoluntatẽ mutat qͣm habuit: ita omĩa
semꝑ pot̃ que aliqñ potuit. nec umqͣm
potentia incarnandi ł resurgendi. licet
ñ possit mͦ incarnari ł resurge̾. Sic̃ .N.
potuit olim incarnari. ita & pot̾ mͦ
eẽ incarnatꝰ. in quo eiusd̾ rei potentia
monstrat᷑. Ut enĩ olim sciuit se resurrecturũ. ⁊ mͦ scit se
resurrexisse. nec ÷ alia scĩa illud olim sci¬
uisse. & hoc mͦ scire s ead oĩo. os sic̃
uoluit olim resurge̾. & mͦ resurrexis¬
se. in quo uniꝰ rei uoluntas expͥmit᷑:
rei potentia. Si enĩ poss mͦ nasci & re¬
surge̾. ñ ẽẽt id̾ posse. u̾ba enĩ diu̾soꝵ
ciunt sensum. Ut mͦ loq̃ntes dm̃s. iste
pot̃ lege̾ hodie. cras aũ dicemꝰ iste pot̃
legisse. ł potuit leg̾e̾ heri. uͥ uniꝰ rei mõ¬
fateam᷑ gͥ dm̃ semꝑ posse. quicquid se¬
sciãm potentiã qͣm semel habuit. Et
illiꝰoisrei potentiam cuius semel habute. s

Expanded text:
 scivit, et semper vult quae aliquando voluit, nec unquam aliquam scientiam amittit, vel voluntatem mutat quam habuit; ita omnia semper potest quae aliquando potuit, nec unquam privatus potentia incarnandi vel resurgendi, licet non possit modo incarnari vel resurgere. Sicut enim potuit olim incarnari, ita et potest modo incarnatus esse; in quo ejusdem rei potentia monstratur. Ut enim olim scivit se resurrecturum, et modo scit se resurrexisse. Nec est alia scientia illud olim scivisse, et hoc modo scire, sed eadem omnino. Et sicut voluit olim resurgere, et modo resurrexisse, in quo unius rei voluntas exprimitur; rei potentia. Si enim posset modo nasci et resurgere, non esset idem posse. Verba enim diversorum ciunt sensum, ut modo loquentes dicimus: Iste potest legere hodie, cras autem dicemus: Iste potest legisse, vel: Potuit legere heri; ubique unius rei monFateamur ergo Deum semper posse quidquid sem potentiam quam semel habuit, et illius omnis rei potentiam cujus semel habuit; sed
Abbreviated transcription (Latin):
his auctoritatib multisq aliis aꝑte do¬
cet᷑ ꝙ ds̃ multa possit fac̾e̾ que ñ uult.
ds̃ om̃s hoĩes iustificare. & tñ quis du¬
bitat eum posse: Pot̃ gͦ ds̃ aliud face̾
qͣm fac̃. ⁊ tñ si aliud face̾t. aliꝰ ip̃e ñ eẽt.

Expanded text:
His auctoritatibus multisque aliis aperte docetur, quod Deus multa possit facere quae non vult.Deus omnes homines justificare, et tamen quis dubitat eum posse? Potest ergo Deus aliud facere quam facit; et tamen si aliud faceret, alius ipse non esset.
Abbreviated transcription (Latin):
desit sine iõ quia maiꝰ bonu qd̵̃ ei de ẽ
caꝑe ipã ñ ualeat. S siita sumine bona
dr ut nulla ei ꝑfectio boni desit. iam
ip̃a ñ ualet. Iam hoc ip̃m ñ posse defec¬
tionis ÷ ñ ꝯsuminatõis. & pot̾ ẽẽ melior.
si fiat capax melioris boni ꝙ ip̃e pot̃ qͣui
eam fec̃. Pot̃ gͦ d̾s meliorem rem face̾ ꝗͣ
tuit dd̾s hoĩẽm fecisse. qui nec peccare
poss nec uellet. Et si talem feciss quis
dubitat eum meliorem fuisse: Ex pre¬
dictis ꝯstat ꝙ pot̃ ds & alia fac̾e qͣm
fac̃. ⁊ q̃ fac̃ meliora ea fac̾e̾ qͣm facit.
Utrũ alio ł meliori mͦ. possit face̾ ꝗͣ facit.
ost ħ consid̾and̾ ÷ utrum alio mͦ
uł meliori qͣm fac̃. possit ea fac̾e que
fac̃. Si modus oꝑationis ad sapiam opifi¬
cis referatur: nec aliꝰ nec melior ẽẽ pot̾.¬

Expanded text:
desit; sive ideo quia majus bonum quod ei deest, capere ipsa non valeat. Sed si ita summe bonum dicitur, ut nulla ei perfectio boni desit, jam ipsa non valeat, jam hoc ipsum non posse defectionis est, non consummationis; et potest esse melior si fiat capax melioris boni, quod ipse potest qui eam fecit. Potest ergo Deus meliorem rem facere qutuit Deus hominem fecisse, qui nec peccare posset, nec vellet; et si talem fecisset, quis dubitat eum meliorem fuisse? Ex praedictis constat quod potest Deus et alia facere quam facit, et quae facit meliora ea facere quam facit. 3. Utrum alio vel meliori modo possit facere quam facit. Post haec considerandum est utrum alio modo vel meliori quam facit, possit ea facere quae facit. Si modus operationis ad sapientiam opificis referatur, nec alius, nec melior modu
Abbreviated transcription (Latin):
& alius. & melior pot̃ ẽẽ modꝰ. ⁊ scd̾m hoc
ꝯcedi pot̃. quia ea que fac̃ pot̃ face̾ me¬
liꝰ & alit̾ qͣm facit. quia pot̃ quib dam
meliorẽ modum existñdi pr̃are. & qui¬
busdam alium. uñ. aug̃. in .xiii. libro
b̾ationis possibił dõ qui omĩa pot̃. sed
nullus alius nr̃e miserie sanande fuit
conuenientior. Pot̃ gͥ ds̃ eorum q̃ fac̃.
quedã alio mͦ meliori. quedam alio
mͦ eque bono. quedam etiã minꝰ bono
fac̾e̾ qͣm fac̃. ut tñ modus referatur ad

Expanded text:
 melior potest esse modus. Et secundum hoc concedi potest, quia ea quae facit, potest facere melius, et aliter quam facit; quia potest quibusdam meliorem modum existendi praestare, et quibusdam alium. Unde Aug., in lib. 13 berationis possibilis Deo, qui omnia potest; sed nullus alius nostrae miseriae sanandae fuit convenientior. Potest ergo Deus eorum quae facit, quaedam alio modo meliori, quaedam alio modo aeque bono, quaedam etiam minus bono facere quam facit; ut tamen modus referatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
luntas tua ñ ÷ maior qͣm potentia.
maior eẽs. Ex hoc uidet᷑ qd̾ ds̃ ñ pos¬
sit plura qͣm uult. Sic̃ ñ uult plu¬
ra qͣm pot̃. sic̃ enĩ uoluntas ñ ÷ ma¬
ior potentia. ita nec potentia maior:
uoluntate. Iõq sic̃ plura ñ uult qͣm
pot̃. ita eum ñ plura posse qͣm uel¬
le dicunt. Sed ad hoc dm̃s. quia
nec uoluntas potentia. nec potentia
uoluntate maior ÷. quia una & ead
res ÷ potentia. uoluntas .s. ip̃e ds̃.¬
qͥ ẽẽt maior se ip̃o. si uoluntas ẽẽt
maior potei. H. ł potentia uoluntate.: nec hac
auctoritate negͥat᷑ dm̃ plura posse qͣm uelle.
quia plura sunt subiecta euis potentie qͣm uo¬
luntati. Fateam᷑ itaq dm̃ multa posse facere
que ñ uult. & posse dimitt̾e que fac̃. Quod
ut c̾tius firmiusq teneat᷑. scͥpt᷑e testimo¬
ñ possum᷑ rogare prẽm meũ & exibebit

Expanded text:
 major quam potentia; major esses. Ex hoc videtur quod Deus non possit plura quam vult, sicut non vult plura quam potest. Sicut enim voluntas non est major potentia, ita nec potentia major est voluntate. Ideoque sicut plura non vult quam potest, ita eum non plura posse quam velle dicunt. Sed ad hoc dicimus quia nec voluntas potentia, nec potentia voluntate major est, quia una et eadem res  esset major seipso, si voluntas major esset potentia vel potentia voluntate. Nec hac auctoritate negatur Deum plura posse quam velle, quia plura sunt subjecta ejus potentiae quam voluntati. Fateamur itaque Deum plura posse facere quae non vult, et posse dimittere quae facit. Quod ut certius firmiusque teneatur, Scripturae testimonon possum rogare Patrem meum, et exhibebit
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩpotentis uoluntas. multa pot̾ face̾.
que ñ uult. nec facit. Potuit enim face̾
ut xii. legiones angłoꝵ pugnarent contͣ
fuissent. egissent illi hoĩes penitentiam.
& facte ft̃ ap̃ eos qui ñ fuerant credi¬
ti. tunc ñ latebit qd nunc latet. nec utiq¬
ds̃ iniuste noluit saluos fi̾. cum possent
salui eẽnt. si uellet. tunc in clarissima
sapie luce uidebit᷑. ꝙ nunc pioꝵ fides ht̃
sit uoluntas dĩ. q̃ multa posfit & ñ ue¬

Expanded text:
Omnipotentis voluntas multa potest facere, quae non vult, nec facit. Potuit enim facere, ut duodecim legiones angelorum pugnarent contra fuissent, egissent illi homines poenitentiam; et factae sunt apud eos qui non erant credituri; tunc non latebit quod nunc latet. Nec utique injuste Deus noluit salvos fieri, cum possent salvi esse si vellet. Tunc in clarissima sapisit uoluntas Dei, quam multa possit et non ue
Abbreviated transcription (Latin):
ħaũ questio de p̾scĩa facile det̾mi¬
nari pot̃ ꝑ ea que suꝑiꝰ dicta sunt.
cum de p̾scĩa age̾tur. Auctoritatib
utunt᷑ in ussertnone sue opinionis.
is autem illi scrutatores qui
defecerunt scrutantes scrutinia.
scoꝵ adnectunt testimonia. Dic̃ enim augꝰ.
in libro de symbolo. ħoo solum ñ pͥ¬

Expanded text:
 quaestio de praescientia facile determinari potest per ea quae superius dicta sunt, cum de praescientia ageretur. 5. Auctoritatibus utuntur in assertionem suae opinionis. His autem illi scrutatores qui defecerunt scrutantes scrutinia, sanctorum annectunt testimonia. Dicit enim Aug. in lib. 1 de Symbolo, c. 1: Hoc solum non p
Abbreviated transcription (Latin):
nente ñ pot̾ fac̾e ꝙ fac̃ dimitte̾. nec
ꝙ dimittit face̾. &. ita ñ pot̃ face̾ nisi
qd facit. Gt ad hoc respõdemꝰ am¬
biguitatẽ locutionis det̾minantes.
nes lm̃ ÷ qua fac̃ cuncta que facit.
& dimitat ea que dimittit. u̾m quid̃
÷quia in eo uoluntas ⁊ equissima
q rectissina qua fac̃ & dimitut q̃
uult contra quã face̾ ñ pot̾. nec
pͥtͥ eam face̾ pot̃. nec utiq contra
eam face̾t nec p̃t̾ eam si q̃ fac̃ dimit¬
t̾et. ł que dimittit face̾t. s ead̾ manen¬
te rõne & causa. alia potuit face̾. &
ista dimitt̾e. Licet gͦ rõ sitpe¬
nes eum qͣ illa fac̃ alia ddi mit

Expanded text:
e, nec quod dimittit facere; et ita non potest facere nisi quod facit. Et ad hoc respondemus, ambiguitatem locutionis determinantes. nes Deum est, qua facit cuncta quae facit, et dimittit ea quae dimittit, verum quidem est, quia in eo voluntas est aequissima et rectissima, qua facit et dimittit quae vult, contra quam facere non potest, nec praeter eam facere potest. Nec utique contra eam faceret, nec praeter eam si ea quae facit dimitteret, vel quae dimittit faceret; sed, eadem manente ratione et causa, alia potuit facere, et ista dimittere; licet ergo ratio sit penes eum, qua alia facit, et alia dimitti
Abbreviated transcription (Latin):
obedientiam. & in qua forma exaltatus sit.
In qua enim forma crucifixus  in ea exal¬
tatus ÷ ⁊⁊ in ed donatum ÷ ei nom̃. ut cũ
ip̃a forma serui noĩet᷑ unigenitus filius dĩ.
hoc illi cͥatum ÷ ut hoĩ. qd̾ iam habebat ᷑ ipẽ

Expanded text:
obedientiam; et in qua forma exaltatus sit. In qua enim forma crucifixus est, in ea exaltatus est, et in ea donatum est ei nomen, ut cum ipsa forma servi nominetur unigenitus Filius Dei. Hoc illi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑfitiem oppõitꝰ. augꝰ. s intelligentia ñ
obuiat. licit diu̾sum sapiat. Nam. amb̾.
de nat᷑ali donatione id dictum intellig̃.
qͣ et̾nalr̃ pat̾ gen̾ando declit filio nom̃

Expanded text:
ficiem, oppositus August., sed intelligentia non obviat. licet diversum sapiat. Nam Ambros. de naturali donatione id dictum intelligit, qua aeternaliter Pater generando dedit Filio nom
Abbreviated transcription (Latin):
cogitanti bꝰ returrectionẽ carnis ⁊ iõ non
credentibꝰ octͣrit infirmitas: S q̃m admodũ
Sistatua eꝰlibet dissolubił metalli igne liq̃s¬
ceret. nł cont̾eretur inpuluerẽ. ł confũd̾e̾t᷑
inmassam.⁊ eã uellet artifex rursum ex illiꝰ
mat̾ia et qnͣtitate reparare nicħ adeẽt ut̾esset
ad eiꝰ integͥtatẽ q̃ particła mat̾ie cui menbrosta¬
tue redd̾etur. dum tñ totum ex qͦ cõstituta
fuerat restituta resumeret : ita d̾s mirabilł
atq in effabilit̾ artifex de toto. qͦ caro nr̃a
capilli ad capillos redeant. ⁊ ungnes ad ungnes.
anqͥcquid eoꝵ ꝑierat mucet᷑ incarnẽ ⁊ ̃ ꝑtes
alias corꝑis renocetur. curante artificis ꝓui
dencia ne quidindecens fiat. Indecoꝵ qͥppe
quianec futurũ est siñ decebit: Ꝙ sc̃i sñ¬

Expanded text:
ectionem carnis, et ideo non credentibus, occurrit infirmitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli igne liquesceret, vel contereretur in pulverem, vel confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursum ex illius materia et quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumeret: ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra capilli ad capillos redeant et ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carnem, et in partes alias corporis dentia ne quid indecens fiat. Indecorum quipquia nec futurum est, si non decebit. 3. Quod s
Abbreviated transcription (Latin):
riatur. Cur autem nob incredibile uide¬
atur illam multitudinẽ corꝑm ĩ aere
qͦdam mͦ seminari. atq ibi ꝓtinꝰ ĩ mortałr᷑
sine fine uictura tanta uelocitate reditͣm
antiqͥssimoꝵ cadaner̃ puluerẽ: S uellẽ¬

Expanded text:
riatur . Cur autem nobis incredibile videatur, illam multitudinem corporum in aere quodammodo seminari, atque ibi protinus immortaliter sine fine uictura tanta facilitate tamet incorruptibiliter revivisc
Abbreviated transcription (Latin):
riam distictionẽ actuum hñt.¬
faciunt oꝑa cuncta q̃ ad nateͤ subsidium
fiunt. semꝑ bona eẽ astruunt. S ꝙ augꝰ.
mala ẽẽ dic̃. si malas ħant cãs. ñ ita acci¬
piend̾ ÷ qͣi ip̃a mala sint. s qr peccant¬
& mali sunt. qui ea malo fine agunt. It̾¬
& illd̾ aliud .s. bonum opꝰ intentõ fac̃ &
intentionẽ fides dirig̃. Det̾minant. dicẽ¬
sint bona. ħonũ multiplicit̾ acccipit᷑.¬
spe boni ꝓ licito. & aliis forte mod̾. So
tate ductus. bonũ fec̃. & bona fuit uo¬
luntas ꝗͣ ind̾ fec̃. hic ponunt᷑ q̃dam augꝰ¬

Expanded text:
riam distinctionem actuum faciunt, opera cuncta quae ad naturae subsidium fiunt, semper bona esse astruunt. Sed quod Aug. mala esse dicit, si malas habeant causas, non ita accipiendum est, quasi ipsa mala sint, sed quia peccant et mali sunt qui ea malo fine agunt. Item illud aliud, scilicet bonum opus intentio facit, et intentionem fides dirigit, determinant, dicensint bona. Bonum enim multipliciter accipiture boni, pro licito, et aliis forte modis. Sotate ductus, bonum fecit, et bona fuit voluntas qua illud fecit. 4. Hic ponuntur quaedam Aug
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dictꝰ ÷ baptismus ioħis. sic
diceret᷑ baptimus petͥ. uel pauli.
qd̾ ne fieret tenuit sͥ dñs potesta¬
tem baptismi. seruis minist̾iũ
dedit. Si ergo seruus dicit se bap¬
titare. recte dicit. s tanꝗͣ minist̾
baptitat. & id̾o ñ differt siue bonꝰ
siue małbaptire. Incle etrã nemo
dicit baptismꝰ meꝰ. cõ tamen dicat
euangłium meũ prudentra mea.
licet ħ sint a deo. in qͥb differẽtia
est. Aluis enĩ. alio melius operat᷑
in euangłitando. & alius alio pru

Expanded text:
sicut dictus est baptismus Joannis, sic sicut dictus est baptismus Joannis, sic diceretur baptismus Petri vel Pauli. Quod ne fieret, retinuit sibi Dominus potestatem Baptismi, servis autem ministerium dedit. Si ergo servus dicit se baptizare, recte dicit, sed tanquam minister baptizat, et ideo non differt sive bonus sive malus baptizet. Inde etiam nemo dicit, baptismus meus, cum tamen dicat Evangelium meum, prudentia mea, licet sint haec a Deo in quibus differentia est. Alius enim alio melius operatur in evangelizando, et alius alio pru
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nou̾at: P otestatem baptis mi
dñici. in nullũ hominẽ a dño tͣnͣsi¬
turam. s ministeriũ. plane transi¬
t᷑m. potestatẽ a dño in neminem
sed minist̾ium inbonos & malos.
Non exhorreat columba in inist̾iũ
maloiũ. respiciat dñi potestatem.
Qͥd facit tͥ minist̾ malus uͥbonus
est aliqͥd̃. sed qui increm̃tum dat
deus. Si suꝑb fuerit mi nister. c̃dia¬
bolo cõputat᷑. s non ꝯtaminat᷑ doñ¬
xp̃i. qd ꝑ illũ fluit: purum est. ꝑ la¬
pideum canalem transit aqua ad
areolas. in canali lapideo nichil gene¬
retinuit. qͣm si uellet poterat seruiꝰ¬
dare. Ut seruus daret baptismũ
suum: tanꝗͣ uice sua. &̾ potestatẽ
suam poterat cõstituere in aliquo.¬
esset in baptismo serui. qͣnta ẽ inbap¬
tismo dñi. s noluit ne seruus in ser¬
uo spẽ poneret. Baptitat seruus
ut minist̾. baptitat dñs tanquam
potestatẽ habens. qͣm si daret serui.
ut scilicet ipsoꝵ esset. qd̾ dñi erat:
tot essent baptismi. qͦt serui. Ut

Expanded text:
non noverat? Potestatem baptismi Dominici in nullum hominem a Domino transituram, sed ministerium plane transiturum. Potestatem a Domino in neminem, sed ministerium in bonos et in malos. Non exhorreat columba ministerium malorum; respiciat Domini potestatem. Quid tibi facit minister malus, ubi bonus est aliquid; sed qui incrementum dat Deus . Si superbus fuerit minister, cum diabolo computatur; sed non contaminatur donper illum fluit, purum est. Per lapideum canalem transit aqua ad areolas, et in canali lapideo nihil generetinuit. Quam si vellet poterat dare, ut servus daret baptismum suum tanquam vice sua; et potestatem suam poterat constituere in aliquoesset in Baptismo servi quanta est in Baptismo Domini; sed noluit, ne servus in servo spem poneret. Baptizat servus ut minister, baptizat Dominus tanquam potestatem habens; quam si daret servis, ut scilicet ipsorum esset quod Domini erat, tot essent Baptismi quot servi; ut
Abbreviated transcription (Latin):
an pena sit priuatio uo N.
ueri aũ solet utrum & pena sit
pͥuatio ł corruptio boni. Ad qd̾
facile responderi pot̃. si p̃dicta ad me¬
moriam reuocent᷑. Diximus enim su¬
pͣ pͥuatõnem ł corruptõnẽ bom acci¬

Expanded text:
14. An poena sit privatio boni? Quaeri autem solet utrum et poena sit privatio vel corruptio boni. Ad quod facile responderi potest, si praedicta ad memoriam revocentur. Diximus enim supra, privationem vel corruptionem boni acci
Abbreviated transcription (Latin):
neat᷑. s ꝙ ei p̃sens sit & inhabitans.
Id aũ aĩa munda intelligit᷑. ꝑ pec¬
catum gͥ ñ scd̾m loc̃ aliquis longe fita d̃o.
s ĩ co lõgefit ꝙ ab eiꝰ similitudine recedit. ⁊ tanto
longiꝰ qͣnto fit dissimilior. Illa aũ ut
dõ. retipiunt dissimlitudinẽ: at
ip̃a similitudo nullomͦ ex aliqͣ ꝑte
pͭ. ẽẽ dissimił. uñ fit ut cũ similitu¬
do patris filiꝰ sit. ex nulla parte pr̃i
possit ẽẽ dissimił. cuiꝰ partitipatõe
similia sunt q̃cumq dõ similia sin.
& illa possunt retiꝑe dissimilitudi

Expanded text:
ed quod ei praesens sit et inhabitans; id autem anima munda intelligitur. Per peccatum ergo non secundum locum, aliquis longe fit a Deo; at in eo longe fit, quod ab ejus similitudine recedit; et tanto longius, quanto fit dissimilior. Illa autem, unt Deo, recipiunt dissimilitudinem. At ipsa similitudo nullo modo ex aliqua parte potest esse dissimilis. Unde fit ut cum similitudo patris filius sit, ex nulla parte patri possit esse dissimilis; cujus participatione similia sunt, quaecumque Deo similia sunt, et illa
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentis pect̃i hõ labit᷑. deserente dõ
corrũpnꝰ humaͣna nat᷑a᷑. Si c̃ ignis
nec tñ ip̃e cruiciatus maloꝵ ignis ÷
s ꝑ ignem fit in hoĩem. ita ꝑ peccm̃
corrumpit᷑ nataͦ. & minuit᷑ bonũ nate.
⁊ ÷ ip̃a imminutio & corruptõ boni.
passio & pena. & ñ ⁊ ẽentialit̾ ipm̃¬

Expanded text:
e Deo, corrumpitur bona natura. Sicut ignis nec tamen ipse cruciatus malorum ignis est, sed per ignem fit in homine. Ita per peccatum corrumpitur natura, et imminuitur bonum naturae; et est ipsa imminutio et corruptio boni, passio et poena, et non est essentialiter ip
Abbreviated transcription (Latin):
pena peccĩ. q̃dam pectã ⁊ cã peccĩ. alia
uero peccã ⁊ cansa & pena peccati.
ciendum ÷ tñ quedam sic ẽẽ
Mpecc̃ã ut sint etiã pene peccõꝵ
Uñ. augꝰ. suꝑ illum loc̃. ps̃i. luii. suꝑ¬
cecidit ignis ⁊ ñ .ii. solem ait. Ignis suꝑ¬
bie & ꝯcupiscentie & ire intelligit᷑.
Istas penas pauci uident. iõ eas maxi¬
me omemorat apłs in epła ad ro¬

Expanded text:
M PECCATA ET CAUSA PECCATI, ALIA VERO PECCATA, ET CAUSA, ET POENA PECCATI. 1. Sciendum est tamen quaedam sic esse peccata, ut sint etiam poenae peccatorum. Unde Aug., super illum locum ps. 57: Supercecidit ignis, et non viderunt solem, ait: Ignis superbiae et concupiscentiae et irae intelligitur. Istas poenas pauci vident; ideo eas maxime commemorat Apos
Abbreviated transcription (Latin):
cum dr̃ ds̃ de dõ. lum̃ de lumine. I aliis qͦ
lacutionib sepe reꝑiunt᷑ noĩa eẽntie ad
significõnẽ ꝑsonaꝵ deducta. ut cum dr̃
quomͦ huiusmodi dicant᷑. In .ui.l. d̾. tͥm.¬
de lumine. s solus filiꝰ Slumineipr̃e.

Expanded text:
de Deo, lumen de lumine. In aliis quoque locutionibus saepe reperiuntur nomina essentiae ad significationem personarum deducta; ut cum diciquomodo hujusmodi dicantur, in lib. 6 de Trin.de lumine, sed solus Filius de lumine Patre.
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ utiq genitꝰ. Sic̃ aũ filiꝰ ad prẽm.
sic genitꝰ ad genitorem refert᷑. Et sic̃ pr̃
ad filium. ita genitor ad genitũ. Id̾ in¬
ui .i. de tͥ. u̾bum quid̃ solus filiꝰ acci¬
sint unũ u̾bum. Sic enĩ u̾bum dr̃
quomͦ ymago. siõ aũ pr̃ ⁊ filius simul
ambo ymago. s filiꝰ solus ÷ ymago pr̃iᷤᷤ
quẽadmod̾ ⁊ filiꝰ. Id̾ in .uii.l. de t̾rinit̾.

Expanded text:
filius utique genitus. Sicut autem filius ad patrem, sic genitus ad genitorem refertur; et sicut pater ad filium, ita genitor ad genitum. Id 2: Verbum quidem solus Filius accisint unum Verbum. Sic enim Verbum dicitur, quomodo imago, non autem Pater et Filius simul ambo imago, sed Filius solus est imago Patris, quemadmodum et Filius. Idem, in lib. 7 de Trin.
Abbreviated transcription (Latin):
medio arbit ⁊ ad cõponendam pacem
.i. ad reconciliandum hoĩes dõ: hic ÷
arbit qus̃ iob d̃esi d̾at. Utinã ẽt nob¬
amare quos oderat: sic̃ reconciliat᷑ minuicꝰ
iimico ut deañ sint amici qui añ se ode¬
rant. s iam nos diligenti dõ reconciliati
sumus. Nõ enĩ ex quo ei reconciliati sumuᷤ
ꝑsanguinem filii nos cep̃ dilige̾. s ante
inundum pͥusqͣm nos aliquid eẽmꝰ. Quo¬

Expanded text:
medio arbiter est ad componendam pacem, id est, ad reconciliandum homines Deo. Hic est arbiter quem Job desiderat. Utinam eamare quos oderat, sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici qui ante se oderant; sed jam nos diligenti Deo reconciliati sumus. Non enim ex quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii nos coepit diligere, sed ante mundum, priusquam nos aliquid essemus. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ sunt inimica pecc̃a. & iõ remissis pect̾is
tales inimicicie finiunt᷑ ⁊ reconciliantur
tor eo qd̵ meduiᷤᷤ int̾ dm̃ ⁊ hoĩes ip̃os recon¬
ciliauit dõ. Reconciliat aũ dum offendi¬
cła hoĩm tollit ab ocłis dĩ .i. dum peccã
diator : slam de prẽ legr̃. quia reconcilia¬
u̾it sibi mundũ. ait enĩ apłs. Ds̃ erat in¬

Expanded text:
ica sunt peccata; et ideo dimissis peccatis tales inimicitiae finiuntur, et reconciliamur tor, eo quod medius inter Deum et homines ipsos reconciliat Deo. Reconciliat autem, dum offendicula hominum tollit ab oculis Dei, id est, dum peccata ddiator? Nam de Patre legitur quod reconciliaverit sibi mundum. Ait enim Apostolus, 2
Abbreviated transcription (Latin):
qua penã temꝑali ⁊ et̾na. Ab tẽ¬
et̾na quidꝰ relaxando debitum.
atemꝑali uͦ penitus lib̾abit in futo
sumus ex parte: ñ ex toto. aculpa. ñ
ãpena. nec oĩo aculpa. Nõ enim ab ea
sic redempti sumꝰ. ut ñ sit. s ut ñ do¬
dr̃ in corꝑe suo suꝑ lignum portasse.
quia ꝑ ipsius penam quam in cruce tulit.
exigat᷑. ⁊ in penitentia minorat᷑. Nõ enim
suffic̾e̾t illa pena qͣ penitenteᷤ ligat eccła¬
peccã iustoꝵ qͥ fuerunt añ aduentum
insustentatione di fuisse usq ad mortẽ¬

Expanded text:
qua poena? temporali et aeterna. Ab aeterna quidem, relaxando debitum; a temporali vero penitus nos liberabit in futuro, sumus ex parte, non ex toto, a culpa, non a poena, nec omnino a culpa. Non enim ab ea sic redempti sumus, ut non sit, sed ut non dor in corpore suo super lignum portasse; quia per ipsius poenam quam in cruce tulit, exigatur, et in poenitentia minoratur. Non enim sufficeret illa poena qua poenitentes ligat Eccpeccata justorum, qui fuerunt ante adventum, in sustentatione Dei fuisse usque ad Chr