comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liuit. S de facili ꝑmritãt᷑.
¶Tcio st̃ nimis creditiui.
qd̃ ut ad p̾sens spectat du
ni moris ñ pͥutant alios
dat ẽẽ bonũ. ⁊ q̃m ũ cogitat
ex malitia loqͥ iuuenes cre
młtis ẜmonib ĩdocti exis¬
tentiũ entes ad pauca respi¬
cientes iudicant facile. Uñ
cũ eis aͦd ꝓponit᷑ negociũ
statimde illo negocio iudi¬
cant ⁊ credũt. Sic ẽẽ sit eis
ꝓporut᷑ si .n. multa cognos¬
d̾are scirent ñ statĩ asser.

Expanded text:
lunt, sed de facili permutantur. Tertio sunt nimis creditivi. quod ut ad praesens spectat duni moris. non enim putant alios dit esse bonum, et quem non cogitat ex malitia loqui: iuvenus credmultis sermonibus indocti existentes, ad pauca respicientes, iudicant facile. Undecum eis aliquod proponitur negocium, statim de illo negocio iudicant, et credunt sic esse, ut eis proponitur. Si enim multa cognosderare scir
Abbreviated transcription (Latin):
audit n forte hoc eẽt ꝑ
accñs uͭ si qͥs ex suꝑflrã
ꝯmestione ł ex inmra
potatione incurrisset
d̾et ł debilitatẽ stomachi
ne bñ digeret increparet᷑

Expanded text:
audit, nisi forte hoc esset per accidens, ut si quis ex superflua comestione, vel ex nimia potatione incurrisset deret, vel debilitatem stomachi, ne bene digereret: increparetur
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ pon̾e in d̾iciis n ͨ ĩ ciuili
debent uti tãꝙͣ organis d
felicuatẽ. Suã a feliciͭ
pon̾e debẽt in actu pͣdẽcie.
ꝓut talis actus ẽ ĩꝑatꝰ a
caritate. Nã tc̃ regec ha¬
bent suã felicitatẽ suo sta¬
tui debitã ⁊ ꝯdignã. qñ ĩstĩ¬

Expanded text:
nem ponere in divitiis, nec in cvili debent uti tanquam organis ad felicitatem. Suam autem felicitatem ponere debent in actu prudentiae, prout talis actus est imperatus a charitate: nam tunc reges habent felicitatem suo statui debitam, et condignam, quando insti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͥ ꝑu̾si. ⁊ declarauimus
regnũ eẽ optimũ p̾ncipa¬
tũ ⁊ tyrãndẽ pessimum.
Manifestaiumus ã qͥd
sit regis offm̃. ⁊ q̃ oporte¬
at ip̃m fac̾e̾ ut recte re¬

Expanded text:
 perversi, et declaravimus regnum esse optimum principatum, et tyrannidem pessimum; manifestavimus item quod sit regis officium, et quae oporteat ipsum facere ut recte re
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ regno hr̃e bonos ciues:
S utilius ẽ hr̃e bonos pͥn¬
cipantes eo ꝙ pͥncipãtul
sit alios reg̾e ⁊ guberu a¬
re. Tanto gͦ mag̃ dec re¬
ges ⁊ pͥucipes sollicitari
ccͣ ꝓpͥos filios ut polleãt
prudeuͣ ⁊ bouitate. qnͣto
inag̃ utilitas ꝯsurgit ip¬
si regno ex bonitate filio¬

Expanded text:
i regno habere bonos cives, sed utilius est habere bonos principantes, eo quod principiantis sit alios regere et gubernare: tanto ergo magis decet reges et Pincipes solicitari circa proprios filios, ut polleant prudentia et bonitate; quanto maior utilitas, consurgit ipsi regno ex bonitate filio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniant ad maiorẽ boni¬
tatẽ ⁊ prudentiã si prẽs
ccͣ eos suit solliciti ꝙͣ si ccͣ
ip̃os se hẽant negligẽter
tanto dec regẽs ⁊ pͥrci¬
pes mag̃ sotlicitari cc̃ p¬
pͥos filios qnͣto filii eõꝵ
pollere d̾ maiori prudeñ
⁊ ampliori bouitate.
Tercia uia ad ħ oñdd̾m su¬
mit᷑ ex utilitate regni. Bo¬
nidas .n. regni deꝑend ex
bonitate eoꝵ qͥ st̃ ĩ regno
⁊ maxie dependet ex borũta¬
te pͥncipantiũ in ip̃o slam
sic sauitas corꝑis nͣlis de

Expanded text:
d maiorem bonitatem et prudentiam, si patres circa eos sint soliciti, quam circa ipsos se habeant negligenter, tanto decet reges et principes magis solicitari circa proprios filios, quanto filii eorum pollere debent maiori prudentia et ampliori bonitate. Tertia via ad hoc ostendendum sumitur ex utilitate regni. Bonitas enim regni dependet ex bonitate eorum qui sunt in regno, et maxime dependet ex bonitate principiantum in ipso. Nam sicut sanitas corporis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgruũ .n. ẽ ut qͥ alos re¬
g̾e cupit ut sit a deo pͥ¬
dens ⁊ bonꝰ. ut cetĩ ex ip̃o
possint sum̾e iuuendi exẽ¬
plũ. Filii gͥ regũ lic nĩ õs¬
guli ꝯstituunt᷑ in aliquo

Expanded text:
Congruum enim est qui alios regere cupit, ut si adeo prudens et bonus, ut ceteri ex ipso possint sumere vivendi exemplum. Filii ergo regum licet non oguli constituuntur in aliq
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ ciuis si bũ obedrat p̾uei¬
pauti ⁊ ei cuiꝰ ẽ leges fr̾e.
qr̃ si p̾ncipaus recte regat
eiꝰ ẽ ĩduc̾e alios ad uͥturẽ.
Cũ u̾tus faciat hñtẽ bonũ
⁊ opꝰ bonũ o ⁊̃ recto regĩe
bñ subicit᷑ regi ẽ bonꝰ uir.¬

Expanded text:
nus civis, si bene obediat principanti, et ei cuius est leges ferre. Quare si principans recte regat eius est indicere alios ad virtutem, cum virtus faciat habentem bonum et opus bonu oportet in recto regime, bene subiicitur regi,
Abbreviated transcription (Latin):
hĩtatores regni efficiunt
lib̾r si õbediant regib ⁊ ob¬
lus ꝯsurgat ĩ regno ex obe¬
dĩa regis sufficient᷑ oũdr᷑¬
qͥ ꝯꝑat regẽ ad regnũ sic̃
aĩ iuã ad corpꝰ. Nã sic̃ aĩa
corpꝰ regit ⁊ ꝯẜuat. S ic rex
sic rex si recte p̾ncipet᷑ ẽ sa¬
lus ⁊ iutaregni. Qre sic
pessimũ ẽ corꝑi deliquere

Expanded text:
itatores regni efficiuntur liberi, si obediant regibus, et oblus surgat in regno ex obedientia regis, sufficientermparat regem ad regnum, sicut animam ad corpus. Nam sicut anima corpus regit et conservat, sic rex sic rex si recte principetur est salus et vita regni. Quare sicut pesssimum est corpori delinquere
Abbreviated transcription (Latin):
spectat t̾a. Si c̃ magna re¬
diligenͣ obediat regib ⁊ p̾n¬
cipib ⁊ obẜuet leg̃es regi¬
as ex qͥb tͥplici uia uena¬
ri possumiꝰ. Qnͣtũ sit uti¬
le ⁊ expedieus ppło obedrre

Expanded text:
spectat tria, si cum magna diligentia obediat regibus, et principibus, et obseruet leges regias ex quibus, triplici via venari possumus, quantum sit utile et expediens populo obedire
Abbreviated transcription (Latin):
Non tũ ẽ spes ccͣ aliqͣ bona ñ
hẽant roẽm ardui qr̃ si tendi¬
mꝰ ĩ bonũ arduũ d̾r eẽ spes. s
si atali bono deficimus h eẽ
desꝑatio. Spes gͦ ⁊ despatio
sumũt᷑ respectũ boni alie uͦ
passiones irascibił sumũt᷑
respectu mali. Nã malum

Expanded text:
n est spes circa aliqua bona, nisi habeant rationem ardui. quare si tendimus in bonum arduum, dicitur esse spes. Sed si a tali bono deficimus, habet esse desperatio. Spes ergo, et desperatio sumuntur respectu boni. Aliae vero passiones irascibiles sumuntur respectu mali. Nam malum
Abbreviated transcription (Latin):
in nod̾ eẽ desideriũ. ꝓut uͦ qͥe¬
tamur ĩ eo existit̃ ĩ nob̾ ga¬
diũ ⁊ delectatõ Amor gͥ deside¬
riũ ⁊ delectatio sum ĩtur re¬
pectu boni. odiũ uo̾ abhoĩa¬
tio ⁊ tristicia suniunt᷑ respͤ¬
tu inali. Nã ꝓut malũ nobis
displicet: ẽ odiũ. ꝓut u̾o ip̃m
ed adepto dolemus: H̃t ẽẽ t̾ri¬
puuit passiones ꝯcupisci¬
biles. Restat uid̾e qũo sium̃¬
de st̃ passiones irascibileᷤᷤ uif¬
ferunt a hee passioues ab il
ł qr passiones ꝯcupiscibił

Expanded text:
in nobis desiderium: prout vero quietamur in eo, existit in nobis gaudium et delectatio. Amor ergo, desiderium, et delectatio sumuntur respectu boni. Odium vero, abominatio, et tristitia, sumuntur respectu mali. Nam prout malum nobis displicet, est odium: prout vero ipsum eo adepto dolemus, habet esse tripiuntur passiones concupiscibiles: restat videre, quomodo sumendae sunt passiones irascibiles. Differunt autem hae passiones ab illis, quia passiones c
Abbreviated transcription (Latin):
in appetitu sensitiuo appeti¬
tꝰ n. intellectuuis. qr ñ est
fixa organo ab hiꝰ passioui¬
b ẽ semotꝰ Erit gͦ oĩs pas¬
sio ut hic de passiorre loqͥmꝰ
ĩ appetitu sensitiuo. Sensi¬
tiis a appetiitus ut supͣ
diffusiꝰ dixini diuid̾r ĩ ira

Expanded text:
in appetitu sensitivo. Appetitus enim intellectivus quia non est fixa organo, ab huiusmodi passionibus est semotus. Erit ergo omnis passio ut hic de passione loquimur in appetitu sensitivo. Sensitivus autem appetitus ut supra diffusius diximus dividitur in ira
Abbreviated transcription (Latin):
ibid̃. Nicħ tale nͣ fac̃ sicut
faciebaut fabri formantes
delficũ gladiũ / apd̃ delfos
ebat płrib officiis. ut put a
pauꝑes ñ ualentes płra ha¬
bere in str̃a faciebãt ad iu
struuũtũ fabricari qͦ possẽt
ad pła uti officia. Natura
ã ñ sic agit. S ut meliꝰ fuãt
res nͣles sẽꝑ ad unũ officiũ
pͥncipałr oedinat unũ ad. uñ¬

Expanded text:
ibidem nihil tale natura facit, sicut faciebant fabri formantes Delphicum gladium. Apud Delphos ebat pluribus officiis. utputa pauperes non valentes plura habere instrumenta, faciebant aliquod instrumentum fabricari, quo possent ad plura uti officia. natura autem non sic agit, sed ut melius fiant res naturales, semper ad unum officium principaliter ordinat unu
Abbreviated transcription (Latin):
baꝵ ab aliq̃ h est ẽẽ exͣneũ
ab eo ⁊ ñ intellige ab illo. pͭ
.il. qͥs ẽẽ barbarũs. huic ł il¬
li.qr ñ intelligit᷑ ab hoc ł
ab illo sic̃ thentonici st̃ brͣ¬
bari ytalicis. ⁊ ytalici an¬
glicis. Ille .i. ẽ barbarꝰ sĩpͥ¬

Expanded text:
barum ab aliquo, hoc est, esse extraneum ab eo, et non intelligi ab illo. potest ergo quis esse barbarus huic vel illi, quia non intelligitur ab hoc vel ab illo. Sicut Theutonici sunt barbari Italicis, et Italici Anglicis. Ille tamen est barbarus simp
Abbreviated transcription (Latin):
dinapolo. q̃ cũ ẽẽ tõtus
muliebris et deditus intẽꝑã¬
cie ut recitat᷑ in antiqͥs hĩsto¬
S̾ os collocutoẽs eius erant
ĩ crmens ad mulieres. ⁊ per
cepit ut induce̾tur ad ip̃m.
Dux at̃ ille assuetꝰ reb bel¬
licis uidens regẽ suũ ẽẽ to¬
tũ muliebrem ⁊ bestialẽ.
statĩ ip̃m hũit ĩ ꝯteptũ ⁊ ĩ¬
dignatꝰ de turpitudr̃e eius
uoluit eũ inuad̾e. Rex ã ti
niens fugit.⁊ qr ñ credebat
se posse fug̾e manus illuis
ducis clausit se indomo q̃
dã.⁊ cũ toto thesauro suo
⁊ oĩb sr̃lectilib suis se cõ¬
bussit. Sensibiliter .n. iii¬
demus quod dediti uolup¬
tur. ĩino qr intẽꝑati nuri¬
aut᷑ aliis ꝑsonis maxie

Expanded text:
danapallo, qui cum esset totus muliebris, et deditus intemperantiae ut recitat Iustinus Histosed omnes collocutiones eius erant in cameris ad mulieres: et per aecepit quod duceretur ad ipsum. Dux autem ille assuetus rebus bellicis, videns regem suum esse totum muliebrem et bestialem, statim ipsum habuit in contempturpitudine eius, voluit eum invadere. rex autem timens, fugit: et quia credebat se non posse fugere manus illius Ducis, clausit se in quadam domo, et cum toto thesauro, et omnibus supellectilibus suis, se combussit. Sensibiliter enim videmus, quod dediti voluptur. Immo quia intemperati iniuriantur aliis, in personis maxime
Abbreviated transcription (Latin):
rens fortitudĩe. qr uͥtus
illa difficilius ⁊ cũ ma¬
iori ꝑ iclõ acqͥrit᷑. ¶ Eur¬
sus facilius adqͥri pͭ cẽpe¬
rantia ꝙͣ fortitudo qr il¬

Expanded text:
rens fortitudine, quia virtus illa est difficilis, et cum maiori periculo acquiritur. Rursus facilius acquiri potest temperantia, quam fortitudo: qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad bũ iuiu̾e ⁊ ad pacifice
uiu̾e ⁊ ad resiftend̾ uolẽ¬
tib turbare pacẽ ⁊ ĩpug¬
nare ciues. Ostendendũ
ẽ gꝰ qͣlit̾ posset bene regi
ciuitas siue regnũ tẽꝑe
hostes temꝑe belli. Uerũ
⁊ cc̃ finẽ elenthoꝵ ulłs sibi
suffic in inueniendo artẽ

Expanded text:
ce vivere, et ad resistendum volentibus turbare pacem, et impugnare cives. Ostendendum est ergo qualiter possit bene regi civitas sive regnum temporhostes tempore belli. Verum ca finem Elenchorum, nullus sibi sufficit in inveniendo artem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ fit ꝑ societatẽ pͥncipa¬
tates ñ existentes sub u¬
no rege pleͬs guerras ⁊
discordias hr̃e ad inuicẽ
¶Enum̾atis a duob mo¬
dis gn̾onis ciuitatis et
.ni. hoĩes disꝑsi morabant᷑
pot̾at quis insurg̾e ꝑ tyrã¬
ri eis. ut facilius eis dũa
alicui ciuitati ꝑ tyrãnidẽ
⁊ ꝑ ciuilẽ põni oppͥmat ci¬
uitates alias ⁊ faciat se
regẽ ꝯstitui sẽ illas. ¶ Ui¬
so. diu̾sos ẽẽ modor gn̾onis
ciuitatis ⁊ regni. Restat
uide̾ in qͦt ꝑtes o hunc t̾ci¬

Expanded text:
quod sit per societatem principaitates non existentes sub uno rege plures guerras et discordias habere ad invicem. Enumeratis autem duobus modis generationis civitatis et enim homines dispersi morabantur, poterat quis insurgere per tyranri eis: et ut facilius eis dominalicui civitati per tyrannidem et per civilem potentiam opprimat civitates alias, et faciat se regem constitui super illas. Viso diversos esse modos generationis civitatis et regni, restat videre in quot
Abbreviated transcription (Latin):
Si .ii. mñdaciũ reddit hoĩes
ꝯtẽptibiles qnͣto mag̃ ĩ¬
decens ẽ regiã maiestatẽ cõ¬
tẽptibilẽ ẽẽ. tãto magiori
cũ alia sint mod̾anda. ꝑ mẽ¬
sura maxĩe dec m̃surã ⁊
regulã mod̾atã eẽ. Reges gͦ

Expanded text:
ddit homines contemptibiles, quanto magis indecens est regiam maiestatem contemptibilem esse, tanto maiori cum alia sint moderanda per mensuram, maxime decet mensuram et regulam moderatam esse reges
Abbreviated transcription (Latin):
dent ⁊uolunt iuuderi oĩa
scire ⁊ o ĩa affirmant ⁊̃ oĩa
scire uideant᷑ ⁊ qr affiuiant
ces ĩuidatio. Cogitaut .n.
se ẽe ĩgl̾ios ⁊̃ si appareat ũ
sic ẽẽ ut dũt . ¶ Sexto in
S dĩa faciũt ualde Uñ dr .ii.

Expanded text:
et volunt videri omnia scire, et omnia affirmant ut omnia scire videantur. Et quia affirmant ces in mendatio cogitant enim se esse ingloriosos, si appareat non sic esse ut dicunt. Sexto in sed omnia faciunt valde. Unde di
Abbreviated transcription (Latin):
de fãcili inducunt᷑ a sociis
⁊ de facili ꝑsuadetͣ eis ut
credant boua sensibilia ẽẽ
ra sit genda de pu̾is a pͥu

Expanded text:
de facili inducuntur a sociis, et de facili persuadetur eis, ut credant bona sensibilia esse ra gerenda sit de pueris a p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpiuq̃ soli ⁊ oĩo remõte ñ st
penitus utile ac̾tib bellicis.
mag̃ tñ int̾ medias regio¬
nes eligende st̃ ad oꝑa belli¬
ca remocõres a sole qͣ ꝓpi¬
qͥores ut mag̃ aĩositate
ꝑticipent. ¶Aliso ex q̃b ꝑ
tib st̃ meliores bellatores.

Expanded text:
uae soli, et omnino remotae non sunt penitus utiles actibus bellicis: magis tamen inter medias regiones eligendi sunt ad opera bellica remotiores a sole, quam propinquiores, ut magis animositate participent. Viso ex quibus partibus meliores sunt bellatores:
Abbreviated transcription (Latin):
aut pͥnceps uolu̾it ꝯmittẽ
talia. Scire tñ quõ ꝯmittẽda
suit bella ⁊ qͣłr caute remou̾i
possint ĩpedienͣ cõe bonũ. ma¬
xĩe spectat ad pͥncipantẽ. Ex

Expanded text:
aut princeps voluerit committere talia: scire tamen quomodo committenda sint bella, et qualiter caute removeri possint impedientia commune bonum, maxime spectat ad principantem. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
eos ñ dimĩe hostuun bella.
Eursus uenatores c̾uoꝵ ñ
st̃ repudiandi ab actib bel¬
licis eo ꝙ tales assueti suit
ad labores niuuos. Ex hii
ã ⁊ sutores si ꝯsidetur ars
ꝓpͥa ad pugnã st̃ ĩitiles
uẽ ⁊ ñ ẽ assuetus retin̾ẽ
mianib nͥ rasoriũ aut acũ
rrsorii ad clauã. Sic ⁊̃ apothe¬
carii aucupes ⁊ piscatores
ũ st̃ eligendi ad hiꝰ oꝑa eo ꝙ¬

Expanded text:
eos non timere hostium bella. Rursus venatores cervorum non sunt repudiandi ab actibus bellis: eo quod tales assueti sunt ad labores nimios. Ex his autem et sutores, si consideretur ars propria, ad pugnam sunt inutiles. vem, et non est assuetus retinere in manibus nisi rasorium aut acum. rasorii ad clavam? Sic etiam Apothecarii, Aucupes, et Piscatores non sunt eligendi ad huiusmodi o
Abbreviated transcription (Latin):
dend̾ ⁊ potentes ad tollarid
labores. dic̾e possumꝰ ꝙ fabri¬
ferrarii ⁊ carpentarii utiles
st̃ ad oꝑa bellica. qr ex artesu¬
a hũt brachia apta ⁊ assueta
ad ꝑcutiend̾. Sic ⁊̃ utiles it̃
martellarii qr ñ horrent san¬
giũs effusionẽ cũassueti sit

Expanded text:
etiam potentes ad tolerandum labores: dicere possumus quod Fabriferrarii, et carpentarii utiles sunt ad opera bellica: quia ex arte sua habent brachia apta et assueta ad percutiendum. Sic etiam utiles sunt Macellarii: quia non horrent sanguinis effusionem, cum assueti sint
Abbreviated transcription (Latin):
ratõem ꝯdiu̾i sub militari
Nã l bellare ꝯtingat hoĩes
milites. Debent tũ milites
eẽ magri belloꝵ. ⁊ ordina¬
tores alioꝵ ĩ bello. Io sub
nilitari dr̃ oꝑatio bellica

Expanded text:
rationem contineri sub militari. Nam licet bellare contingat homines milites: debent tamen milites esse magistri bellorum, et ordinatores aliorum in bello: ideo sub militari dicitur opera bellica
Abbreviated transcription (Latin):
denͣ a prudenͣ ꝑticulari quã
collocauimꝰ in pꝰ spẽ. Nã
aᵈ ẽ ꝙ hõ sciat se reg̾e̾ ut ẽ ad¬
ĩ se. ⁊ diᵈ ẽ ut subiectꝰ pͥncipã¬
ti. Nã ⁊ siqͥs solitariã uitã
ducet adhuc oꝑte̾t ip̃m hẽe
aliqͣlẽ prudentiã q̃ sciret se
ĩ ipõ prudenͣ ciuił. nec yco¬
regni ⁊ cuuͭ ᷤ si sit rẽm et
ordinatũ assiłat᷑ hiis q̃ u
demꝰ ĩ uno ⁊ eod̃ hoĩe. Sic̃

Expanded text:
dentia a prudentia particulari, quam collocavimus in prima specie. Nam aliud est quod sciat se regere ut est aiectus principanti. Nam et si quis solitariam vitam duceret, adhuc oporteret ipsum habere aliqualem prudentiam qua sciret se in ipso prudentia civilis, nec oecoregni, et civitatis, si sit rectum et ordinatum, assimilatur iis quae videmus in uno et eodem homine. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
amari. Nã ũ õs st̃ a d̾o bo¬
ni ⁊ ꝑfci ꝙ solo amore hoẽ
gͦ aliqͦs ĩduc̾e ad bonũ ⁊ re¬
trah̾e a malo tuuore pene
eligibilius tũ ẽ amari ꝙͣ ti¬

Expanded text:
amari. Nam non omnes sunt adeo boni et perfecti quod solo amore honesergo aliquos inducere ad bonum, et retrahere a malo timore poenae. Elegibilius tamen est amari,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtib eligeudi st̃ bellatores.
S ex regione uiedia nͤ oĩo
a sole remota uͤ oĩo soli ꝓpiu¬
qͣ eligendi st̃ bellantes. Ut
tã prudeuͣ ꝙͣ aĩositate ꝑtici¬
talia docuũrta acciprenda
b st̃ aliqͥ ĩdustres ⁊ aliqui
aĩosi. ut psimũ tã soli ꝓpĩtͥ¬

Expanded text:
endi sunt bellatores; sed ex regione media, nec omnino a sole remota, nec omnino soli propinqua eligendi sunt bellantes, ut tam prudentia quam animositate particitalia, documenta accipienda bus sunt aliqui industres, et aliqui animosi: ut p
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ph̾i de regie ci¬
uitatis ⁊ regni. ⁊ detiuina¬
E regnũ tpr̃e pacis reliqũ
ẽ tractare de oꝑe bellico ut
sciant reges ⁊ pucipes qͣłr
ꝯmittende suit bella. Nã ut
tari plus ꝯft̃ ad optinendã
uictoriã ꝙͣ faciat młtitu¬
do. łẜ ⁊ fortitudo bellãtium.
Opꝰ a bellicũ ut ꝑatebit
ĩ ꝓseqñdo ꝯtinet᷑ sub mili¬
tari. qrͣ si de oꝑa bellica trac¬
tare uolumus. Uidend̃ ẽ
ꝙͥ sit nilitia ⁊ ad qd sigĩ¬
stituta. ¶Sciꝰ gͥ uuli¬

Expanded text:
phi de regimine civitatis regni, et determinaatque regnum tempore pacis. Reliquum est tractare de tempore bellico, ut sciant reges et principes qualiter committenda sint bella. Nam ut tari, plus confert ad obtinendam victoriam, quam faciat multitudo vel fortitudo bellantium. Opus autem bellicum ut patebit in sequendo continetur sub militari: quare si de opere bellico tractare volumus, videndum est quid sit militia, et ad quid sit instituta. Sci
Abbreviated transcription (Latin):
idet᷑ qͫ ad p̾sens spͨtat
⁊̃ oꝑe bellico duo ncc
pruden̾ erga bella. Qͣre si
scire uolurius ĩqͥb regio¬
nib meliores st̃ bellatores.¬

Expanded text:
antum ad prsesens spectat in opere bellico duo neceprudentia erga bella. Quare si scire volumus in quibus regionibus meliores sunt bellatores
Abbreviated transcription (Latin):
sauguĩs ãmissionẽ. Nõ gͤ
st̃ ꝓmpti ad bella nec ad
ꝑcussiones ¶ Rursure
⁊̃ꝑtib niuus septẽtͥona¬
lib ⁊ nimis a sole remo¬
tis ñ st̃ eligendi bellãtes

Expanded text:
sanguinis amissionem. non ergo sunt prompta ad bella, nec ad percussiones. Rursus in partibus nimis septentrionalibus, et nimis a sole remotis, non sunt eligendi bellantes
Abbreviated transcription (Latin):
rudiendo reges ⁊ pͥucipes
hẽ totalẽ librũ diusimus
ĩtres libros. qr ĩ p libro do¬
cuimus regẽ ẽẽ prudentẽ
ꝓut rex aut pͥnceps ẽ q̃dã
ut ẽ pr̃familias ⁊ ut h̃t dis¬
pensare boͣ domestica. In .iii.
uͦ erudit᷑ rex aũ pͥnceps ut
ẽ caput regni. aut pͥncipa
dentias decz hr̃e regẽ. uide¬
ca ⁊ regnatiuã¶ Qrͣta
spẽs prudentie dr ẽẽ politi¬
te reqͥrit᷑ excellens prudeuͣ.
ciue requirit᷑ prudenͣ aliqͣlis
qͣ noscat ad ĩplere leges et
m̃data p̾ncipantis. Nõ .ii. sͤ
martello nlła ẽ cognitie.
s solũ agitat᷑ a fabro. S
ĩ ciuc reqͥrit᷑ prudenͣ aliqͣ ꝑqͣ¬

Expanded text:
rudiendo reges et principes, hunc totalem librum divisimus in tres libros. Quia in primo libro docuimus regem esse prudentem prout rex aut princeps est quaedam ut est paterfamilias, et ut habet dispensare bona domestica. In tertio vero eruditur rex aut princeps ut est caput regni aut principatdentias decet habere regem. videcam et regnativam. Quarta species prudentiae dicitur esse politite requiritur excellens prudentia cive requiritur prudentia aliqualis qua noscat adimplere leges et mandata principantis. Non enim sicmartello nulla est cognitio, sed solum agitatur a fabro, sed in cive requiritur prudentia aliq
Abbreviated transcription (Latin):
taꝵ tuu̾̃tur reges ⁊ pͥncipes
qñ nec amicis uecaliis ꝑc̃c
si uderĩt eos forefac̾e̾. Tun
effug̾e. Imo ut ult pħs uii.
nt mag̃ timeantur. ⁊ ut ui¬
rilius obẜuent iusticiã nra¬
gis piuure ⁊ se u̾ius se g̾e¬
re ꝙͣ aiicos si ꝯtingat eos
se ger̃t in puuitoĩb exeꝙ̃¬
dis ⁊ ĩiustiꝰ facienda ꝙ ma¬
li effug̾e ñ post̃ qͥn puniãt.

Expanded text:
 timentur reges et principes, quando nec amicis, nec aliis parcunt, si viderint eos forefacere.Timet effugere.Imo, ut vult Philos. 7.  magis timeantur, et ut virilius observent iustitiam, magis punire, et severius se gerere contra amicos, si contingat eos se gerunt in puniitonibus exequendis, et in iustitia facienda: quod mali effugere non possunt, quin puniantur.
Abbreviated transcription (Latin):
cautela adhibenda ẽ ex ꝑ¬
te ex̾citꝰ hostium. Nã sic
stes bateat. Ido multi tpr̃e
nocturno pocius ꝙͣ diurno
h agunt. ⁊ płes hauc habu¬
ere cautelam ꝙ nulites stã¬
tes ĩ acie ex oppõito hostiũ¬
h prohibent eos nepedites
uid̾e possint. pp̃ ꝙ pedestris
pugna latenter recedit qͥ
recedeutre eqͥtes postea me¬
lius post̾ uitare hostiũ ꝑ¬
q si ꝯtuige̾t hostes insehͥ
fugientes a bello płes occi¬
dent ⁊ maius nocum̃tũ
eis ĩferrent fugientib q
si se u̾tent ⁊ bellarẽt. Deb
⁊̃ dux belli ĩqͥrere utr̃ sit

Expanded text:
dhibenda est ex parte exercitus hostium. Nam sic stes lateat. Ideo multi tempore nocturno potius quam diurno hoc agunt: et plures hanc habuere cautelam, quod milites stantes in acie ex opposito hostium, prohibent eos ne pedites videre possint: propter quod pedestris pugna latenter recedit, qua recedente, equites postea melius possunt vitare hostium pquia si contingeret hostes insequi fugientes a bello, plures occiderent; et maius nocumentum eis infertur a fugientibus. quam si se verterent et bellarent. Debet etiam dux belli inquirere, utrum sit
Abbreviated transcription (Latin):
rare qłr sit decliuand̾ a pu¬
gna si ñ hẽat᷑ ꝯsiliũ. uec ui¬
deatur bonũ pugnã ꝯmit¬
tẽ. eo ꝙ hostes sint fortio¬
In qͣ qͣntum ad p̃sens sꝑ̃¬
dat. d dux belli duplicẽ¬

Expanded text:
liter sit declinandum a pugna, si non habeatur consilium, nec videatur bonam pugnam committere, eo quod hostes sint fortioIn quo quantum ad praesens spectat debet dux belli duplice
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ẽ aptior ad mouend̾̃ ⁊ si¬
nistra ad qͥescend̾. Id̾o ꝑcutiẽ¬
tes a remotis debeniꝰ qͥesc̾e
sr̃ sinistrũ pedẽ añ missum
⁊ elongare nos ꝯdextro ut
possimus ueheĩtus ĩpelłe
nu ad manũ pugnat᷑ gla¬
tũ si illud sit hosti ꝓpinqͥus.
rõne motꝰ pot̾it melius ictꝰ
¶ Rursus si dextrũ latus
sit hosti ꝓpuiqͥus meliꝰ po¬
tit ip̃m ꝑcute̾. Deb .n. bel¬
latores cũ ad manũ pug¬
nant teri̾e pedẽ sinistriur̃¬
lunt ꝑcute cũ pede dextro d
istrum ĩmobilẽ ⁊ cũ dex¬
tro se mouendo pot̾uut for¬
ciꝰ hostes ꝓcut̾e ⁊ eoꝵ ictus
facilius fug̾e. ¶Aliso qͥ¬
in debeant stare bellantes
si debeant hostes ꝑcut̾e. ui¬
d̾e restat quo stͥ hostes ĩclu¬
dendi ⁊ circundendi. Sxr̾gͥ¬

Expanded text:
sinistra ad quiescendum. Ideo percutientes a remotis debemus quiescere super sinistrum pedem ante missum, et elongare nos cum dextro, ut possimus vehementius impellere, nu ad manum pugnatur glatum, si illud sit hosti propinquius, ratione motus poterit melius ictus Rursus, si dextrum latus sit hosti propinquius, melius poterit ipsum percutere. Debent enim bellatores, cum ad manum pugnant, tenere pedem sinistrlunt percutere, cum pede dextro debnistrum immobilem, et cum dextro se movendo, poterunt fortius hostes percutere, et eorum ictus facilius fugere. Viso quomodo debeant stare bellantes, si debeant hostes percutere: videre restat, quomodo sunt hostes includendi et circumdandi. S
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ hostes ꝙ ñ paceat eis
aditus fugiendi. Nã fu¬
gientib hostib ulłm est
picłm ⁊ ĩ fuga ꝑielitautur
tiuĩ. A cũ se uident iuclu¬
sos qiͣ coacti feruuit ĩclu¬
dentes. ¶Cũ gͥ supͣdixi¬
ẽ sub forma forficłari ut
qñ hostes st̃ pauci ad ħ ꝙ
meliꝰ ĩcludant᷑ ⁊ cͥꝯdentur
ñ sit intlłigend̃ ẽ ꝙ ita de¬
beant c̾cundari ꝙ ulłs pa¬
teat aditꝰ abscedendi nͥ for¬

Expanded text:
 hostes, quod non pateat eis aditus fugiendi. Nam fugientibus hostibus nullum est periculum, et in fuga periclitantur tium. sed cum se vident inclusos, quasi coacti feriunt includentes. Cum ergo supra dixiem sub forma forsiculari, ut quando hostes pauci, ad hoc quod melius includantur et circundentur. Non sic intelligendum est, quod ita debeant circumdari, quod nullus pateat aditus abscindenti, nisi for
Abbreviated transcription (Latin):
monetur manus ĩnititur
brachio stanti ⁊ si mouetͣ
brachium ĩnttitur corpori
quiescenti. ⁊ si mouetur u¬
nus pes ĩnititur alii pedi
aũponitur ⁊ latus dextr̃
elougatur optime dispo¬
nitur hõ ad iaciend̾ iacula
⁊ iissilia qr tuuc qͥescit ĩ si¬
ip̃m iacłm quo iubrato ue¬

Expanded text:
movetur manus, innitur brachio stanti, et si movetur brachium, innititur corpori quiescenti: et si movetur unus pes, innititur alii pedi anteponitur, et latus dextrum elongatur, optime dipsonitur homo ad iacendum iacula et missilia: quia tunc quiescit in siip
Abbreviated transcription (Latin):
cipare possunt ⁊ mag̃ mniti¬
tur extĩorib signis ꝙͣ in¬
t̾iori bonitati. In ꝯͥeus ẽq
famosus aꝑd̾ hoĩes. ł sis
in ppłis głosus. Non .ii.
deb rex se cred̾e bm̃ ẽẽ si sit

Expanded text:
cipare possunt, et magis innittitur exterioribus signis, quam interiori bonitati: inconveniens famosus apud Homines, vel si sit in populis gloriosus. Non igitur debet rex se credere esse beatum, si sit
Abbreviated transcription (Latin):
dã clara cũ laude notitia.
Dei a noticia ut ad p̾sens¬
ip̃m spectat in trib diffi
a noticia nr̃a. Nã noticia
di cãt res. noticia nr̃a cã¬
.xii. meth. Rairsus notici¬
a di ẽ infallibił nr̃a noti¬
tia płies fallit. Amplius
se dependet a noticia dei tã¬
ꝙͣ effc̃s a sua cã. Rursus
cc̃bonitatẽ nr̃am noticia
dei ũ fallit᷑ cũ scr̃a sua fal

Expanded text:
aedam clara cum laude notitia. Dei autem notitia ut ad praesens spectat in tribus differt a notitia nostra: nam notitia Dei causat res, notitia nostra cau. 12. Met. Rursus notitia Dei est infallibilis, notitia nostra pluries fallitur. Amplius se dependet a notitia Dei, tanquam effectus a sua causa. Rursus circa bonitatem nostram notitia Dei non fallit, cum scientia sua f
Abbreviated transcription (Latin):
nes corrig̾e. Rursus ⁊ si
om̃s tnͣsgressiones note¬
possent puuiri a p̾ncipã¬
te. Nõ tñ ẽ possibile simpͣ
oĩa delicta puniri.qr ñ oĩ
a ꝑueniunt ad noticiã
pͥncipis. Ĩmo aliqͣ st̃ ado
occulta ut iuut̾iores ꝯcupĩe¬

Expanded text:
e. Rursus et si omnes trasngressiones possent puniri a principante, non tamen est possibile simpliciter omnia delicta puniri: quia non omnia perveniunt ad notitiam principis. Immo aliqua sunt adeo occulta, ut interiores concupi
Abbreviated transcription (Latin):
extiora delicta Nã legib
hũanis alũ dissimulant
minora mala ut uitent᷑
maiora. ut ꝑnuttiuit᷑ for¬
nicatoes simplices ⁊ ñ pu¬

Expanded text:
eriora delicta. Nam legibus humanis aliquando dissimulantur minora mala ut vitentur maiora. ut permittuntur fornicationes simplices, et non pu
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ qͣs st̃ litiocia iudicãda ⁊ le¬
gis latorem. ut regẽ aut
pͥncipẽ a qͦ dat᷑ uictoritas
iudicanti. Expedit ãt i
dices ut recte uidicent ad
diciũ ñ d eẽ usurpatũ nͨ
tem̾ariũ nec iniquũ nec
pͥsũptuosũ su suspiciosũ.
Iudices .ni. si ñ recte se hũt ad
legis latorẽ facient iudiciũ
usurpatũ. tc̃ qͥd̾ dñr iudiceᷤ
ñ recte se hr̃e ad legis latorẽ
uidiciũ teni̾ariũ si ñ rec̃te
se hũt ad leges ut si careãt
leccũ prudeñ. Nã sñ cogͦne
legcũ recte cause iudicari
ñ post̃. ¶ Tcio si iudices nõ
debite se hũt ad ꝑtes litigan¬
tes facient iudiciũ inquum
Nã ut p ex hĩtis. Iudex d eẽ¬

Expanded text:
ia iudicanda, et legislatorem aut regem aut principem a quo datur auctoritas iudicandi. Expedit autem iudices ut recte iudicent, ad dicium non debet esse usurpatum, nec temerarium, nec iniquun, nec praesumptuosum sive suspitiosum. Iudices enim si non recte se habent ad legislatorem, faciunt iudicium usurpatum. Tunc quidem dicuntur iudices non recte se habere ad legislatorem, iudicium temerarium, si non recte se habent ad leges, ut si carent legum prudentia: nam sine cognitione legum, recte causae iudicari non possunt. Tertio si iudices non debite se habent ad partes litigantes, facient iudicium iniquum: nam ut patet ex habitis iudex de
Abbreviated transcription (Latin):
neccociũ de q ẽ licigiũ. passi¬
ouare a uidicẽ ut narrare
ĩiurias qͣs ꝑs adu̾sa iuidi¬
ci ĩtulitł narrare bona q̃
lentiã sui ẽ oĩo ĩꝑtinẽs ad¬

Expanded text:
negocium, de quo est litigium: passionare autem iudicem, aut narrare iniurias quas pars adversa iudici intulit, vel narrare bona quae lentia
Abbreviated transcription (Latin):
itend̾e debent iudices¬
iit smones passionales
ꝓuocãtes ad passiones
ut adirã ⁊ odiũ ĩ udicõ
ꝓhĩbe̾nt᷑ multi .n. litigauciũ
tognoscentes se hr̃e malam

Expanded text:
tendere debent iudicesut sermones passionales, provocantes ad passiones, ut ad iram et odium; in udicio prohibeantur: multi enim litigantium cognoscentes se habere malam
Abbreviated transcription (Latin):
tñi ꝯrioꝵ dat rectũ iudicĩ de
ĩfecta alliqͦ hũore recte iudi¬
cat dicens amarũ eẽ amaꝵ
⁊ dulce dulce. Si u̾o nficiat᷑
cob̾a ł fleumate ł aliqͦ alio
humore tunc ñ qĩ existeus
ĩ medio: S ꝯtracta ad alt̾ui¬

Expanded text:
iorum, dat rectum iudicium de infectio aliquo humore, recte iudicat, dicens amarum esse amarum, et dulce dulce. Si vero inficiatur colera vel phlegmate vel aliquo alio humore, tunc non quasi existens in medio, sed contracta ad alt
Abbreviated transcription (Latin):
aͥd d acciꝑe ab utͦq extͤmoꝵ.
Iudex tãꝙͣ mediꝰ a̾d accipit
ab utͥsq Nã a legis latore
accipit ꝙͥ iustũ ⁊ qͥd ũ iust̃.
Si .ii. ꝑ leges dise̾uit᷑ qͥd iu¬
ris ab illo addiscit iustũ ĩ
ges regulatur ĩ iudicando
a legis gͦ latore discit uidex
ꝙͣ iust̾. S a ꝑtib discit qͥd¬

Expanded text:
 accipere ab utroque extremorum, iudex tanquam medius aliquid accepit ab utrisque. Nam a legislatore accipit quid iustum, et quid non iustum, Si enim per leges discernitur quid iuris ab illo addiscit iudex quidges regulatur in iudicando, a legislatore ergo discit iudex quid iustum. Sed a partibus discit q
Abbreviated transcription (Latin):
allegãt leges ꝯditas ale¬
gũ latore. qr cũ ẜmones pa̾¬
sionales inclinant uolun¬
tatẽ ⁊ faciant appare ad
onati ut amantes ⁊ odiẽ¬
tes ⁊gaudentes ⁊ tristan¬
tẽ passiouales ẜmonres in
iudicio ẽ ꝑu̾te̾ ordinẽ iudi

Expanded text:
allegant leges conditas a legumlatore. Quare cum sermones passionabiles inclinet voluntatem, et faciant apparere aonati, ut amantes, et odientes, et gaudentes, et tristantere passionales sermones in iudicio,
Abbreviated transcription (Latin):
ħ duo remedia assignare.
Unũ ẽ ꝑ profuuditatẽ fos¬
saꝵ repletaꝵ aqͥs. Nã si
ccͣ inunitõem obsessam sit
ꝓfuude fouee aqͥs replete
ĩpediunt᷑ obsidentes ne
obsessos ĩpugnare possit
ueris. Dato tñ qd̃ fosse a¬
quis repleri ũ possĩt si sĩt
ualde ꝓfinde ꝑ ample suf¬
ficienter ĩpediint sb̾t̾rane¬
toĩs ĩpugnari ñ posst̾ nu¬
uitoẽs obsesse nͥ dicte ie

Expanded text:
 duo remedia assignare. Unum est per profunditatem fossarum repletarum aquis. Nam si circa munitionem obsessam sint profundae foveae aquis repletae, impediuntur obsidentes; ne obsessos impugnare possint neas. Dato tamen quod fessae aquis repleri non possint, si sint valde profundae, per ample, sufficienter impediunt subterranetionis impugnari non possunt munitiones obsessae, n
Abbreviated transcription (Latin):
sb t̾raneas. aliꝰ ꝑ machĩas
lapidarias ⁊ t̾cius ꝑ edifi¬
cia ĩpulsa us ad mẽnia ca¬
strił ciuitatis obsesse. Qre
si docuimꝰ ꝑ p̾fatos modos
Reliqũ ẽ ut declaremꝰ qũo
obsessi a p̾dcĩs ĩpugͣntõib¬

Expanded text:
Alius per machinas lapidarias. Et tertius per aedificia impulsa usque ad moenia castri, vel civitatis obsessae. Quare si docuimus per praefatos modos reliquum est ut declaremus quomodo obsessi a praedictis impugnationib
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. In amore gͥ dĩno ẽpoñda
felicitas. S cũ ꝓbatio dilcõis
agat q̃ ip̃e uult. Si pͥnceps
ẽ felix diligendo deũ d cred̾e
se ẽẽ felicẽ oꝑando q̃ d̾s uult
axĩe ãt d̾s reqͥrit a regi¬

Expanded text:
tem. In amore ergo divino est ponenda felicitas. Sed cum probatio dilectionis agat quae ipse vult: si princeps est felix diligendo Deum, debet credere se esse felicem operando quae Deus vult. Maxime autem Deus requirit a regi
Abbreviated transcription (French):
differat debito fini iudici¬
a mancipare. q possibile
ẽ st̃̾ oĩa legib det̾minãda.
tenda. Sufficient̾ .ii. uidex

Expanded text:
differat debito fini iudicia mancipare, quantum possibile est, sunt omnia legibus determinanda, tenda: sufficienter enim iudex
Abbreviated transcription (Latin):
pati.:Ia qr hõ unꝰ solitariã
uitãducens ñ ẽ sufficiens
resist̾e ĩpugnantib ⁊ uita¬
re ĩuirias ⁊ ĩusticias sͥ fcãs
ꝯstituta fuit ciuitas ut hõ qͥ
solitaruis se ñ pͭ tueri ãb ho

Expanded text:
pati. Nam quia homo unus solitariam vitam ducens, non est sufficiens resistere impugnantibus, et vitare iniurias et iniustias sibi factas; constituta fuit civitas, ut homo qui solicitari
Abbreviated transcription (Latin):
catoẽra loci. ut hoĩes simił
cohitent. Consurgit .n. ex
h̾ q̃dã iociunditas ⁊ delecta¬
tio. Nã nłłius sñ socio io¬
cũda ẽ possessio. Si qͥs.n
uragna multitudine au¬

Expanded text:
cationem loci, ut homines simul cohabitent. Consurgit enim ex hoc quaedam iocunditas et delectatio: nam nullius sine socio iocunda est possessio. Si quis enim magna multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
se. ã mag̃ post puuri
morarent᷑ disꝑsim ⁊ uitã
solitariã duc̾e̾nt. Inde ẽ gͥ q
timore peue ilti desinunt
nialefac̾e̾ ⁊ asfuescunt ado¬
ꝑatoes boras ꝙ faciendo di¬
sponunt᷑ ut fiant boni ⁊ uir¬

Expanded text:
se. Nam magis possunt puniri morarentur dispersim. et vitam solitariam ducerent. Inde est igitur quod timore poenae multi desinunt malefacere, et assuescunt ad operationes bonas: quod faciendo, disponuntur, et fiunt boni, et vir
Abbreviated transcription (Latin):
auditorib ⁊ ĩclinaut᷑ ad c̾¬
deudũ ẜmones auditos ex
bonus. Nã bonus hõib
⁊̃ si ulłas rões assiguare
sciãt credit᷑ eis ⁊ faciũt fi¬
dẽ auditorib. S hꝰ fides¬

Expanded text:
auditoribus, et inclinatur ad credendum sermones auditos ex bonus. Nam bonis hominibus etiam si nullas rationes assignare sciant, creditur eis, et faciunt fidem auditoribus:
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃a ut płimũ refãmꝰ in
Passionam᷑ .ii. ccͣ ancos
estum ant tales ẽẽ hꝰ cre¬
dulitas siuit originẽ.
ex ꝑte ip̃oꝵ auditoꝵ ad qͦs
ẽ ẜmo qͣ ex se passionãt
⁊ ĩclinãt᷑ ut fidẽ adhibeã
eis qͦs putant amicos
prudentis ẽ scire cognos¬
ce ipãs res ⁊ ipa negocia
agibilia. qr ut dr pͥmo

Expanded text:
facta ut plurimum deferamus in Passionamur enim circa amicos existimant tales esse, huiusmodi credulitas sumit originem ex parte ipsorum auditorum, ad quos est sermo, qui ex se passionantur, et inclinantur ut fidem adhibeant eis, quos putant amicos prudentis est, scire et cognoscere ipsas res, et ipsa negocia agibilia: quia ut dicitur primo
Abbreviated transcription (Latin):
at exũter sat apparz. qͣles
ꝯsiliatores deceat q̃re re
giã maiestatẽ. qr debegt q̃¬
rere dales qͥ sĩt loni ⁊ amici
⁊sapientes ut si boni
bonis displicet oẽ malum
⁊ om̃e detestabile. m̃daci¬

Expanded text:
eat existenter: satis apparet quales consiliatores deceat quaerere regiam maiestatem; quia debet quaerere tales sint boni, et amici, et sapientes. Ut si boni bonis displicet omne malum, et omne detestabile: mendaci
Abbreviated transcription (Latin):
tał eẽ. Nã hõ iudicat q̃
foris patent ⁊ ex apparẽ¬
tib. Ido sufficient sit hõi
fides ⁊ redditur ei as cre¬
ditis. si estĩat illũ bo¬
nũ ꝯsiliatorẽ eẽ. S ad h
ꝙ bonus ꝯsiliator exista
ũ suffic̃ ꝙ sit apparent̾ ta¬

Expanded text:
talis esse: nam homo iudicat quae foris patent, et ex apparentibus. Ideo sit sufficienter homini fides, et redditur ei aliquis creditivus, si exsistimet illum bonum consiliatorem esse. Sed ad hoc quod bonus consiliator existat, non suffic
Abbreviated transcription (Latin):
citũ ñ multũ amitt̾et qr er¬
cipiendo dotes eq̃ret aliis
ĩdiuiciis. Uid̾ent᷑ gͦ oĩo ces¬
sare placita si ciuiẽs hr̃et poᷤ¬
sumitur ut tollant᷑ de ci¬
uitate ĩiurie ⁊ ꝯtumelie.
Nã ex eo ꝙ ciues libent̾ sibi
ẽ meũ. ñ solũ insurgunt
possonib inferunt sͥciuies
ĩiurias ⁊ ꝯtumelias ĩ ꝑso¬
nis ꝓpriis. fuuit ãt ĩciirᵗ.
furta rapine.⁊ homicidie.¬

Expanded text:
citum, non multum amitteret: quia accipiendo dotes, aequaretur aliis in divitiis. viderentur ergo omnino cessare placita, si cives haberent possumitur, ut tollantur de civitate iniuriae et contumeliae. nam ex eo quod cives libenter sibi  meum, non solum insurgunt possessionibus inferunt sibi cives iniurias et contumelias in personis propriis. fiunt autem in civitate furta, rapinae
Abbreviated transcription (Latin):
eq̃les diuicias ut uidet᷑
oĩa hħ cessarent. ¶Tcra ui¬
a suit᷑ ex hiis qͥ uidebat
in cuutatib aliis. Nam
ĩ młtis politiciis bñ ordi¬
natis magna cura fuit
legis latorib de possõmib
ciiũ. Ideo felleas forte
motꝰ ex hiis q̃ uidebat in
politiciis aliis statuit
potissime curandũ ẽẽ de
possonib cuuũ uolẽs eos
equatas possõnes hr̃e

Expanded text:
equales divitias. ut videtur, omnia haec cessarent. Tertia via sumitur ex his quae videbat in civitatibus aliis. nam in multis politiis bene ordinatis magna cura fuit legislatoribus de possessionibus civium: ideo Phalas forte motus ex his quae videbat in politiis aliis, statuit potissime curandum esse de possessionibus civium, volens eos aequatas possessiones
Abbreviated transcription (Latin):
dotes a diuitib pot̾unt e¬
qͣri ei ĩ possoĩb. ¶ Potuit
at felleas tͥplici iua mou̾i
ad ħ statuend̃. Primo qͥd̾
mou̾i potuit ut cessarent
litigia. Scd̾o ut remouent
uniurie ⁊ ꝯtumelie. Ttio ex
his q̃ uidebat ĩpoliticiis a¬
liis. ¶ Poma uia s̃p. Nan
ciues ualde litigant ꝓ poses¬
prdi ad hñdũ redditꝰ ⁊ pos¬

Expanded text:
unt aequari eis in possessionibus. Potuit autem Phaleas triplici via moveri ad hoc statuendum. Primo quidem moveri potuit, ut cessarent litigia. Secundo, ut removerentur iniuriae et contumeliae. Tertio, ex his quae videbat in politiis aliis. Prima via sic patet. nam cives valde litigant pro possespidi ad habendum redditus, et pos
Abbreviated transcription (Latin):
Icto de amore ⁊ odio q̃ri.
st passiones pͥme di¬
cẽ Restat qũo reges ⁊ pͥn¬
cipes se hr̃e debeant ad desi¬
deriũ ⁊ ab boĩatõem q̃ sũt
passiones scd̾e. Difft a deside¬
riũ ab amore ⁊ ab hoĩatio¬

Expanded text:
icto de amore, et odio, quae unt passiones primae: dicere restat, quomodo reges et principes se habere debeant ad desiderium, et abominationem, quae sunt passiones secundae. Differt autem desiderium ab amore: et abominatio
Abbreviated transcription (Latin):
ĩducit ad oẽm uͥtutẽ. sͤ ĩ¬
ordinatꝰ amor ppͥꝰ ĩducit
ni uolentes explere nõ lup¬
tatẽ ꝓpͥam ⁊ q̃rentes excẽl¬
lentĩam singularẽ pp̃ qd̃
fuĩt ĩiuriatores alioꝵ de¬
p̾dant᷑ sacra expoliant
cent. U̾ ⁊ ualeriꝰ mͣximiꝰ de
dyonisio ciciliano recita
bes. expoliabat ciuitateᷤ.
⁊ dep̾dabat᷑ sacͣ ¶ Niso
quõ reges ⁊ pͥncipes se
hr̃e debeãt ad amodẽtqr pͥn¬

Expanded text:
inducit ad omnem virtutem; sic inordinatus amor proprius inducit ni, volentes explere voluptatem propriam, et quaerentes excellentiam singularem. propter quod fiunt iniuriatores aliorum, depraedant sacra, expoliant rcent. Unde et Valerius Maximus de Dionysio Ciciliano recitatbes, expoliabat civitates, et depraedabat sacra. Viso quomodo reges et principes se habere debeant ad amorem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯẜuãt ĩ bono statu. ⁊ qũo
rex se debeat hr̃e ad ip̃m reg¬
nũ ĩ t̾cõ libro diffusius or̃i¬
pͥncies se hr̃e debrãt cͣc spe

Expanded text:
ant in bono statu, et quomodo rex se debeat habere ad ipsum regnum, in tertio libro diffusius osteprincipes se habere debeant circa spe
Abbreviated transcription (Latin):
a. ut ñ sacient᷑ nͥ ea extir¬
pent ⁊ ext̾minent. ꝑ se.n
odiendi. s uitia st̃ extir¬
penda ⁊ odienda si ñ post
ałr uitia extirpari. nec p̃
ałr durare cõe bonũ nͥ ex¬
t̾nmando malefices
hoĩes extirpãdi st̃ tales
ne pereant cõe boñ Ama¬
re gͥ coẽ bonũ ⁊ odire ma¬

Expanded text:
ea extirpent et exterminent. Per se enim odiendi: sed quia vitia sunt extirpanda et odienda. si non possunt aliter vitia extirpari, nec potest aliter durare commune bonum, nisi exterminando maleficos homines, extirpandi sunt tales, ne pereat commune bonum. Amare ergo comune bonum, et odire ma
Abbreviated transcription (Latin):
ad illas O portelat gͦ erui¬
m̾are onĩs passiones ut sci¬
remus numũ passionum
de qͥb det̾minare debems.
eaꝵ ut sciremus qͥ ordine
amor ⁊odiũ sint passioes

Expanded text:
beamus ad illas. Oportebat ergo enumerare omnes passiones, ut sciremus numerum passionum, de quibus determinare debemus. earum, ut sciremus quo ordine amor, et odium sint passiones
Abbreviated transcription (Latin):
maxĩe st̃ ardua ⁊ magno
honore digua ĩ q̃ magnã¬
qr cũ bonũ coẽ p̃ponat bono
expon̾e si uid̾it ꝙ expediat
regno/ erit tẽꝑatus. qr si ĩ

Expanded text:
maxime sunt ardua et magno honore digna, in quae magnanquia cum bonum cumune proponat bono exponere, si viderit quod expediat regno. E
Abbreviated transcription (Latin):
d scĩam aliis tͣde̾. Sic dete¬
stabilius ẽ ĩ rege care u̾tu¬
tib ꝙͣ ĩ subditis. qr statꝰ re¬
giꝰ reqͥrit ut inducat alios
ut bonũ dinũ ⁊ cõe pͥncipa¬
łr diligant. Nã si rex pͥnci¬
pałi bonũ cõe ĩtendit. stude¬
bit ut hẽant memoriã p̾t̾i¬
toꝵ. ꝓuidentiã futuroꝵ ut
sit exptꝰ. cautꝰ. et ut hẽat õ¬
nia q̃ ad prudentiã reqͥrĩtt᷑
ꝑ qͣm possit melius suum

Expanded text:
iam aliis tradere: sic detestabilius est in rege carere virtutibus, quam in subditis, quia status regius requirit ut inducat alios ut bonum divinum et commune principaliter diligant. Nam si rex principaliter bonum commune intendat, studebit ut habeat memoriam povidentiam futurorum, ut sit expertus, cautus, et ut habeat omnia quae ad prudentiam requiruntur, per quam possit melius suum
Abbreviated transcription (Latin):
ciues ⁊ ml̃to mag̃ nobłes
⁊ potissĩe reges ⁊ pͥncipes
tanto maiorẽ curã ccͣ ꝓpͥas
filias adhib̾e d̃ ne ĩ debite
cͥcuant ⁊ discurrant qnͣto
ex ĩpudicicia ⁊ lasciura su¬
aꝵ filiaꝵ pͭ maius malũ¬

Expanded text:
cives, et multo magis nobiles, et potissime reges et principes tanto maiorem curam circa proprias filias adhibere debent, ne indebite circuant et discurrant: quanto ex impudicitia et lascivia suarum filiarum potest maius malu
Abbreviated transcription (Latin):
cogitando illicita facili
trãhuntͣ ut ea si assit ꝯ.¬
moditas oꝑe ꝯpleant. E¬
cia uia simuit᷑ ex fructu
⁊ utilitate q̃ inde ꝯsurg̃.¬

Expanded text:
cogitando illicita facilius trahuntur, ut ea si adsit commoditas opere compleant. Tertia via sumitur ex fructu et utilitate quae inde
Abbreviated transcription (Latin):
ri ceͣ regimen filiaꝵ ut no¬
luit ociõse uiu̾e. s amẽt
se excitare ceͣ oꝑa aliqͣ li¬
cita ⁊ honesta. Puuia siũ¬
tur ex honesto solatio qd̾
inde hetur. Scda ex illici
tate q̃ inde ꝯsurgit. ¶¬

Expanded text:
n filiarum ut nolint ociosae vivere, sed ament se exercitare circa opera aliqua licita et honesta. Prima via sumitur ex honesto solatio, quod inde habent. Secunda ex illicittate, quae inde consurgit. P
Abbreviated transcription (Latin):
let᷑ ne qͥs ꝓseqͣtur illicita.
⁊ potissime puellaꝵ ne ꝑ¬
riuupant᷑ inturꝑia iudẽ
ẽẽ u̾ecundia. ¶ Decxus gͤ
ẽ cohibe̾ puellas alieuã¬
uecundia ꝑ ꝙͣ cohibent᷑ ab

Expanded text:
 ne prosequatur illicita et potissime puellarum, ne prorumpant in turpia, videtur esse verecundia. Decens ergo est cohibere puellas arecu
Abbreviated transcription (Latin):
datoẽs sensibiles. ut płim̃
deluiqͥmꝰ ĩtalib si assit no¬
bis ꝯmeditas delinqũdi.
ut płm̃ malefeciunt. cũ
postͥ. Maxĩa gͦ cautela ad
ꝯẜuanda pͥitãtẽ ⁊ ĩnocen¬
tiã ẽ uitare ꝯmoditates
tas facit furẽ. Si gͤ ĩ iuri
ditates delictoꝵ. iulto m̃¬
gis ẽ ħ ĩ feniniis ⁊ adhuc

Expanded text:
tationes sensibiles, ut plurimum deliquimus in talibus. si ad sit nobis commoditas delinquendi, um male faciant, cum possunt. Maxima ergo cautela ad conseruandam puritatem et innocentiam, est vitare commoditates tas facit furem. Si ergo in virditates delictorum: multo magis hoc est in foeminis, et adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
lias. Hec gͦ ⁊ młta alia q̃ deꝯ
uigib diximꝰ st̃ ad filias
ad aptanda Aliqua tñ suꝑ¬
ad demiꝰ dcĩs pp̃ debitũ regm̃
filiaꝵ int̾ q̃ primo dicemus
filias cohibendas eẽ a c̾cui¬
tu ⁊ a discursu ꝙ tͥplici ui¬
a uenari possumꝰ. ¶Poͥma¬
uia sumit᷑ ut tollat᷑ filiab̾

Expanded text:
lias. Haec ergo, et multa alia, quae de coniugibus diximus, sunt ad filias adaptanda. Aliqua tamen superaddemus dictis propter debitum regimen filiarum: inter qua primo dicemus filias cohibendas esse a circuitu, et discursu. quod triplici via venari possumus. Prima sumitur, ut tollatur fi
Abbreviated transcription (Latin):
felices qr ñ adhibebant
femine ẽẽnt urtuose ⁊
bone adhibenda ẽ sollicitu
result fructus ⁊ utilitaᷤ
⁊ efficiaut᷑ bone ⁊ uͥtuo¬

Expanded text:
elices, quia non adhibent foeminae essent virtuosae et bonae. Adhibenda est ergo solicitudresultet fructus, et utilitas, et efficiantur bonae et virtuo
Abbreviated transcription (Latin):
tuẽtes furorẽ ppͥ uolt se
tueri ĩ munitõe aliqͣ si
assit facłtas q̃ rẽda ẽ mu¬
tior existat ⁊ difficilior ad ĩ¬
nitoẽs st̃ difficiliores ad ĩ¬
pugͣnd̃ ex augłaritate nu¬
roꝵ. Nã si numitio muros
ꝯtiugat ad muros acced̾e
ut inuuutoẽm deuincant
obsessi faciliꝰ se tuent᷑ ab
ill ⁊ leuiꝰ offendt obsideu¬
tes. Nã pp̃ angłaritatem
muroꝵ ñ solũ ex ꝑte ãt̾i¬
postiori ꝑcutiunt ĩpugͣn¬
tes nuunitõem illã. Fiẽdi
itaq st̃ muri angulares
ut nunitõ faciłr defendi
possit. ¶Tciũ ꝙ reddit uiy¬
nitõem difficiliorẽ ad capi¬
t̾ra fc̃i. Nã ĩ munitõe fiẽda
ñ solũ ẽ q̃renda bonitas sitꝰ
⁊ angłaritas muroꝵ. S cͣc
muni dõem illã edifiorĩdi
los duos muros ĩcludr
poñda ẽ t̾ra q̃ fodienda ẽ de
fossis q̃ fiende st̃ ccͣ muni¬
tõem illã. uł ẽ aliunde t̾ra¬
sita ita densanda qd̾ ad i¬
uicẽ ꝯglutiuet᷑ ⁊ efficiat᷑
qiͣ murꝰ. Contingit .n. ⁊ tͣ¬

Expanded text:
tuentes futurorum populi, volunt se tueri in munitione aliqua: si adsit facultas quaerenda est mutior existat, et difficilior ad imnitiones sunt difficiliores ad impugandum ex angularitate murorum. Nam si munitio muros bsidentes ad muros accedere ut munitionem devincant, obsessi facilius se tuentur ab illis, et levius offendunt obsidentes. Nam propter angularitatem murorum non solum ex parte anteriposteriori percutiunt impugnantes munitionem illam. Fiendi itaque sunt muri angulares, ut munitio faciliter defendi possit. Tertium, quod reddit munitionem difficiliorem ad capiterra facti. Nam in munitione fienda non solum est quaerenda bonitas situs, et angularitas murorum, sed circa munitionem illam aedificandi los duos muros includitur, ponenda est terra, quae fodienda est de fossis, quae fiendae sunt circa munitionem illam, vel est aliunde tersita ita densanda, quod ad invicem conglutinetur, et efficiatur quasi murus. Contingit etiam tu