comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homo est animal. et homo non est anima. Nũquid si¬
militer concedtmus: homo mortuus non est homo:
Homo enim: est homo uiuens. Si autem homo mortuꝰ
non est homo: ergo homo quando uiuere desinit homo
esse desinit. Sed quid est quod uiuere desinit: nisi qd̃
moritur: Quid autem moritur: nisi solum corpus
quod ab anima deseritur: Anima enim non moritur
nec uiuere desinit: etiam quando uiuificare desinit.
Ergo solum corpus moritur. Sed homo inquis ipse:
ipsa ꝑsona moritur. Quid est persona: Honne indi¬
uiduum racionalis sub stancie: Si ergo indiuiduũ ri¬
cionalis substancie ꝑsona est. racionalis utiq spiritus
qui et simplicitate unus est. et natura racionis capax
proprie periona esse habet: ex se quidem in quantum
sp̃c racionalis est: per se autem quando sine corpore est.
Quando autem corpus illi unitũ est. ꝑsona tamen esse¬
non desinit: et ipsa eadem est ꝑsona que prius fuit:

Expanded text:
Homo est animal, et homo non est anima. Nunquid siHomo est animal, et homo non est anima. Nunquid similiter concedemus homo mortuus non est homo: homo enim vivens est homo. Si autem homo mortuus non est homo, ergo homo quando vivere desinit homo esse desinit. Sed quid est quod vivere desinit, nisi quod moritur? Quid autem moritur, nisi solum corpus quod ab anima deseritur? Anima enim non moritur, nec vivere desinit, etiam quando vivificare desinit. Ergo solum corpus moritur. Sed homo, inquis, id est ipsa persona moritur. Quid est persona? Nonne individuum rationalis substantiae? Si ergo individuum rationalis substantiae persona est; rationalis utique spiritus, qui et simplicitate unus est, et natura rationis capax, proprie personam esse habet; ex se quidem in quantum spiritus rationalis est per se autem quando sine corpore est. Quando autem corpus illi unitum est non desinit; et ipsa eadem persona quae prius fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
postea iuncta corpori in corpore. Ecce ergo dicamus.
quia id quod sensificatũ est in homine. et de humo sũp¬
tum est: ipsum est corpus. Homo est ꝑsonã. Uerum est:
quia id quod ab humo sũptum est. anime iunctũ est
in ꝑsona. Hoc totũ usus dicendi habet: et scd̾m eum
modum quo uere dicitur sine inconueniencia ꝓ ueri¬
tate recipi potest. Iterum dicamꝰ. Homo est anima.
Non hoc usus loquendi recipit: qui formatus ẽ sod̾m
modum senciendi. Solum enim corpus in homine
uidetur. et in solo corpore homo uidetur: et idcirco
a corpore homini nomen sumitur: qm̃ ꝓprer corpus
homo uocatur. Iterũ in eo quod uidetur aliud esse ꝑci¬
pitur quod non uidetur: duo in hoĩe ee qphendunt̃.
idest corpus et anima: que qm̃ simul iuncta et unita in¬
ueniuntur. eiusdem unionis in homine corpus et anima
partes nominantur. Ecce igitur concedamus quod usus
loquendi affert. homo est corpus. et homo non est sp̃e:

Expanded text:
postea unita corpori in corpore. Ecce ergo dicamus. postea unita corpori in corpore. Ecce ergo dicamus. , quia id quod sensificatum est in homine et de humo sumptum est, ipsum est corpus. Homo est persona. Verum est, quia id quod ab humo sumptum est animae junctum est in persona. Hoc totum usus dicendi habet, et secundum eum modum quo vere dicitur, sine inconvenientia pro veritate recipi potest. Iterum dicamus homo est animal. Non hoc usus loquendi recipit, qui formatus est secundum modum sentiendi. Solum enim corpus in homine videtur, et in solo corpore homo videtur; et idcirco a corpore homini nomen sumitur quoniam propter corpus homo vocatur. Iterum quia in eo quod videtur aliud esse percipitur quod non videtur; duo in homine esse deprehenduntur, id est corpus et anima, quae quoniam simul juncta et unita inveniuntur; ejusdem unionis in homine corpus et anima partes nominantur; ecce igitur concedamus quod usus loquendi affert. Homo est corpus, et homo non est spiritus.
Abbreviated transcription (Latin):
dicendo tenuisset. Itaq qr id qd̾ ab humo erat. euidentiꝰ
in homine uidebatur: ab illo potius homo dicebat᷑. Sic
quidem ex infirmitate senciendi: confusio dicendi orta
est. Et debemus ꝑpter usum in loquendo modũ dicendi
seruare: nec tamen ꝑpter consuetudinẽ loquendi. a ue¬
ritate credendi recedere. Propt̾ea quippe scriptura sacra
ne uerba hominũ inueritate dei errare nos faciant. ꝑso¬
nam ipsam proprie ipsam animã racionalẽ esse testatur:
que ꝑsona licet ꝓpter id quod de humo sũptũ est. homo
dicatur: tamen uerissime et quando illi sociata est sola
bene uel male oꝑatur: et quando ab illo separata est.
sola in pena uel gloria remuneratur. Et sicut in corꝑe
posita. quedam sola cogitacione et uoluntate facit sine
corpore. quedam uero post uoluntatẽ et sedm uolunta¬
tem in oꝑacione per corpus: ita quoq pro meritis pre¬
mium ꝑcipit. primũ separata a corpore sine corpore:

Expanded text:
dicendo tenuisset. Itaque quia id quod ab humo erat evidentius dicendo tenuisset. Itaque quia id quod ab humo erat evidentius in homine videbatur; ab illo potius homo dicebatur. Sic quidem ex infirmitate sentiendi, confusio dicendi orta est; et debemus propter usum in loquendo, modum dicendi servare, nec tamen propter consuetudinem loquendi, a veritate credendi recedere. Propterea quippe Scriptura sacra, ne verba hominum in veritate Dei errare nos faciant, personam ipsam proprie ipsum spiritum rationalem esse testatur. Quae persona licet propter id quod de humo sumptum est, homo dicatur: tamen verissime et quando illi sociata est; sola bene vel male operatur, et quando ab illo separata est, sola in poena vel gloria remuneratur. Et sicut in corpore posita quaedam sola cogitatione et voluntate facit sine corpore quaedam post voluntatem et secundum voluntatem in operatione per corpus, ita quoque pro meritis praemium percipit primum, separata a corpore sine corpore:
Abbreviated transcription (Latin):
paruus. uocabula sumuntur ab his que in parte ꝯstant:
quia insolo corpore hominis et non in anima. eiusmodi
proprietates inueniunt᷑. Quando autem racionalis dici¬
tur homo aut sapiens. aut iustus. aut iniustus: ab bis¬
que solum in parte sunt nomina ad totũ sumunt᷑: quia
non corpus hominis. sed sola anuna racionalis et sapiens
et iusta inuenitur. Itaq nomen hominis aliquando a
corpore sumitur. aliquando ab his que sunt in corpore:
aliquando autem sumitur ab hisque sunt in anima: sed¬
nũquã sumitur ab anuna. Ab illa quippe parte hominis
humana locutio homini potissimũ uocabula formauit:
quam primũ et principaliter in homine sensus humanꝰ
agnouit. Et debuisset quidem homo a meliori parte sua
potius nomen sũpsisse: nisi quia sermo aliter ad intelli¬
gentiam homini famulari non potuisset: nisi prius eum
quem sensus humanus in ꝑcipiendo habuit modũ. in

Expanded text:
parvus; vocabula sumuntur ab iis quae in parte constant, parvus; vocabula sumuntur ab iis quae in parte constant, quia in solo corpore hominis et non in anima ejusmodi proprietates inveniuntur. Quando autem rationalis dicitur homo, aut sapiens, aut justus ab iis quae solum in parte sunt nomina ad totum sumuntur, quia non corpus hominis, sed sola anima rationalis, et sapiens, et justa invenitur. Itaque nomen hominis aliquando a corpore sumitur; aliquando ab iis quae sunt in corpore; aliquando autem sumitur ab iis quae sunt in anima, nunquam autem sumitur ab anima, ab illa quippe parte hominis humana locutio homini potissima vocabula formavit, quam primum et principaliter in homine sensus humanus agnovit. Et debuisset homo quidem a meliori parte sua nomen potius sumpsisse, nisi quia sermo aliter ad intelligentiam homini famulari non potuisset, nisi prius eum quem sensus humanus in percipiendo habuit, modum in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona cum anima est. S tamen ꝑsona esse anima ex
se habet. in quantũ est racionalis sp̃c: corpus uero ex
anima habet. in quantũ est unitum racionali spiritui.
Quia uero sensus hominis in homine uiuente corpus
et animã simul ꝑcipit: non animã per se aut corpus
per se. sed animã simul et corpus ꝑsonã dicere humanꝰ
sermo consueuit. Hec autem ꝑsona que in anima qui¬
dem proprie una est per unitatẽ. inter corpus uero ⁊
animã una per unionẽ: scd̾m usum loquendi diuersis
nominib appellatur. Quorũ quedam a parte sũpta sũt:
quedam uero ab his que constant in parte. Nam quod
a parte sola uocabula sunt sũpta: quia in homine solũ
corpus hominis corpus esse. et ab humo sũptum esse. et
ex coniu̾ctione anime sensificatũ esse incienit᷑. Hec uero
uocabula: a parte hominis supta sunt. Quando autem
albus dicitur esse homo. aut nger. aut magnus. aut

Expanded text:
persona cum anima est, sed tamen personam esse anima ex persona cum anima est, sed tamen personam esse anima ex se habet, in quantum est rationalis spiritus. Corpus vero ex anima habet in quantum unitum est rationali spiritui. Quia vero sensus hominis in homine vivente corpus et animam simul percipit; non animam per se aut corpus per se, sed animam simul et corpus personam dicere humanus sermo consuevit. Haec autem persona quae in animam quidem proprie una est per unitatem; inter corpus vero et animam, una per unionem, secundum usum loquendi diversis nominibus appellatur. Quorum quaedam a parte sumpta sunt, quaedam vero ab iis quae constant in parte. Nam quod s a parte sola vocabula sumpta sunt; quia in homine solum corpus hominis esse corpus et ab humo sumptum esse, et ex conjunctione animae sensificatum esse invenitur. Haec ergo vocabula a parte hominis sumpta sunt. Quando autem albus dicitur esse homo, aut niger, aut magnus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
non possunt: quia non habent singula separatim in se
unionẽ. quam faciunt simul ex se. Quando uero aliqua
alicui unitatẽ suam habenti per uinonẽ apponuntur.
in participationẽ illius transeunt cui apponunt᷑: ut no¬
men quoq illius cum illo participare incipiant: sicut
ꝑ unionẽ suam unitatẽ illius participare incipiunt.
Uerbi gracia. Paries. tectũ. et fundamentũ. tria q̃dam
sunt: et nullũ horum per se domus est. Quando gͦ
conueniũt. ut hoc esse incipiant. tria simul ꝯponuntur:
non duo tercio apponunt᷑. Non autẽ seiuncta sũt. corpus
et anima. Anima quippe in quantũ sp̃c est racionalis.
ex se et per se habet esse ꝑsona: et quando corpus ei soci¬
atur. non tantũ ad ꝑsonam ꝯponitur quantũ in ꝑsonã
apponitur:: ut in eo quod per unionẽ quodãmͦ unum
fit cum illa. eadem que ipsa est ꝑsona esse incipiat cum
illa. In quantũ ergo corpus cum anima unitũ est: una

Expanded text:
non possunt; quia non habent singula separatim in se non possunt; quia non habent singula separatim in se unionem quam faciunt simul ex se. Quando vero aliqua alicui unitatem suam habenti per unionem apponuntur; in participationem illius transeunt cui apponuntur, ut nomen quoque cum illo participare incipiant, sicut per unionem suam unitatem illius participare incipiunt. Verbi gratia: Paries, tectum et fundamentum, tria quaedam sunt, et nullum horum per se domus est. Quando ergo conveniunt ut haec esse incipiant, tria simul componuntnr, non duo tertio apponuntur. Non autem sic juncta sunt corpus et anima. Anima quippe in quantum est spiritus rationalis, ex se et per se habet esse personam, et quando corpus ei sociatur non tantum ad personam componitur, quantum in personam apponitur. Ut in eo quod per unionem quodammodo unum sit cum illa, eadem quae ipsa est persona esse incipiat, cum illa. In quantum ergo corpus cum anima unitum est, una
Abbreviated transcription (Latin):
cipit quod unitum est: quia non est in eo alibi et alibi.
Tamen que unita sunt plura non uere unum sunt.
quauis sumil comieniant: et quodaminͦ appropinquẽt
ad unitatẽ: nec tainen ita uere aut ita ꝓpe. Quid enim
propius esse potest: quam unitas sibi: Quando gͦ plura
dicuntur unum ꝓpt̃ea quia unita sunt. non ꝓprie dicun¬
tur. quia non uere sunt id quod dicunt᷑: sed scd̾m quendã
modũ tantũ similia. Uerũptam̃ sciendũ est quod aliter uni¬
untur ea que ad unionẽ faciendam pariter conueniunt:
ut ex eo quod simul esse incipnnt. unũ quodãmͦ esse in¬
cipiant: aliter uero illa ubi ante unionem unitas p̃ces¬
sit: et quod additũ est de reliquo. ad ipsam unitatẽ per
unionem accessit. Aliud quippe est. aliqua simul ꝑ unio¬
nem ad uuitatẽ componi: atq aliud aliqua per unita¬
tem unitati apponi. Quando enim aliqua per unionẽ
ad unitatẽ cõponunt᷑. nomen totius partes ꝯmunicare

Expanded text:
cipit quod unitum est, quia non est in eo alibi et alibi. cipit quod unitum est, quia non est in eo alibi et alibi. Tamen quae unita sunt plura, non vere unum sunt, quamvis simul conveniant, et quodammodo appropinquent ad unitatem, nec tamen ita vere aut ita proprie. Quid enim proprius esse potest quam unitas sibi? Quando ergo unum dicuntur plura propterea quia unita sunt, non proprie dicuntur, quia non vere sunt id quod dicuntur, sed secundum quemdam modum tantum similia. Verumtamen sciendum est quod aliter uniuntur ea quae ad unionem faciendam pariter conveniunt, ut ex eo quod simul esse incipiunt unum quodammodo esse incipiant; aliter vero illa ubi ante unionem unitas praecessit; et quod additum est de reliquo ad ipsam unitatem per unionem accessit. Aliud quippe est aliqua simul per unionem ad unitatem componi, atque aliud aliqua per unionem unitati apponi. Quando enim aliqua per unionem ad unitatem componuntur, nomen totius partis communicare
Abbreviated transcription (Latin):
mus quippe qm̃ uere unũ nichil est: nisi id solum quod
unitate unũ est. Id enim solum racio uere unũ discernit.
in quo totũ quod est unũ esse inuenit. Quecũq ergo
numero plura sunt. et si aliquando uiant᷑: uere tam̃
unũ esse non possũt. Quia tamen ea que in una ꝯpo¬
sitione uniunt᷑. quodãmͦ ad se inuicem accedũt. et ap¬
propinquãt sibi: ut quantũ possunt unitatẽ imitent᷑:
idcirco scd̾m quendã modũ et ipsa que simul iuncta sũt.
unũ esse dicunt᷑. Nam sicut racio id qd̾ uere unum est.
in ꝑcipiendo non diuidit: ita quoq sensus. qd̃ simul
iunctũ est et unitũ. in ꝑcipiendo non discernit. Et quẽ¬
admodũ illic racio in eo quod unũ est totũ. non diuidit
essentiã. ita quoq sensus hic in eo quod unitũ est totũ.
non diuidit formam. Illie racio simul ꝑcipit quod unũ est:
quia non est in eo aliud et aliud: hic uero sensus simul per¬

Expanded text:
mus quippe quod vere unum nihil est nisi id solum quod mus quippe quod vere unum nihil est nisi id solum quod unitate unum est; id enim solum ratio vere unum discernit, in quo totum quod est unum esse invenit. Quaecunque ergo numero plura sunt, etsi aliquando uniantur, vere tamen unum esse non possunt, quia tamen ea quae in una compositione uniuntur, quodammodo ad se invicem accedunt et appropinquant sibi, ut quantum possunt unitatem imitentur; idcirco secundum quemdam modum, et ipsa quae simul juncta sunt unum esse dicuntur. Nam sicut ratio id quod vere unum est in percipiendo non dividit, ita quoque sensus quod simul junctum est et unitum, in percipiendo non discernit. Et quemadmodum illic ratio in eo quod unum est totum, non dividit essentiam, ita quoque sensus hic in eo quod unitum est totum non dividit formam. Illic ratio percipit simul quod unum est, quia non in eo aliud et aliud; hic vero sensus simul per
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is homo est corpus: non de parte tocius que corpꝰ ẽ.
neq de parte que anima est. Hoc enim totum homo ẽ:
non pars eius aliqua. De hoc ergo toto dico. qr corpus ẽ.
Dic ergo. hoc totũ quare magis dicis esse corpus quam
animã: cum ex anima sunul et corpore constet: Si ꝑpt̃
partẽ unã que corpus est. totũ ipsum corpus dicitur:
nonne magis dicendũ est anima. ꝓpter partẽ alteram
que anima est: Si enim a parte totum naturã et no¬
ien trahere dicitur: ab illa ꝓculdubio parte que me¬
lior et dignior est. rectius et naturã et nom̃ trahere
ma homo dicatur. Ecce concedo scd̾m usũ loqͣndi. Dic
quod libet: ut tamen scd̾m regulam credendi sencias
id quod negari non debet. Usus loquendi ab hominib
inuentus est. et ꝓpter homines inuentus est: et ideo ea
potius in dicendo hominib forma esse debet. quã sensus
humanus in reb ꝑcipiendis et cognoscendis habet. Sci¬

Expanded text:
omnis homo est corpus, non de parte totius quae corpus est, omnis homo est corpus, non de parte totius quae corpus est, neque de parte quae anima est; hoc enim totum homo est, non pars ejus aliqua. De hoc ergo toto dico quod corpus est. Dic ergo hoc totum quare magis dicis esse corpus quam animam, cum ex anima simul et corpore constet? Si propter partem unam quia corpus est totum, ipsum corpus dicitur; nonne multo magis dicendum est anima propter partem alteram quae anima est? Si enim a parte totum natura et nomen trahere dicitur, ab illa procul dubio parte quae melior est et dignior, rectius et naturam et nomen trahereo anima dicatur. Ecce concedo secundum usum loquendi. Dic quodlibet, ut tamen secundum regulam credendi sentias id quod negari non debet. Usus loquendi ab hominibus inventus est, et propter homines inventus est, et ideo ea potius in dicendo hominibus forma esse debet, quam sensus humanus in rebus percipiendis et cognoscendis habet. Sci
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enim magis est homo quã anima: Non hoc puta¬
bas quicũq es. qui te figuris sermonũ munieras. Nouũ
aliquid illatum est aurib tuis: eum dictum est hoc potius
esse hominẽ quod potius hominis est. Audi ergo. Tu xͥanꝰ
nescis quod ethnicus ille testatus est: Mens inqͥt cuiusq
is est quisq. Ergo ethnicus ille te xp̃iano religiosior
fuit: qui ueritatẽ confessus ẽ quam tu negas. Ergo inqͥs
homo es anima: Quid ni: Nonne tu dicis quia homo
est corpus: et dicere times quia homo est anima: Paulo
ante argum̃tando occurristi: quia om̃is homo est corpꝰ.
Om̃is homo est animal. et omne auimal est corpus:
igitur omĩs homo est corpus. Nullam contradictionẽ
hic esse putas. Auctoritas enim hoc dicit. Producis aucto¬
res ethincos. ut probes quia omĩs homo est corpus: et
ethincis auctorib credere non uis: qr omĩs homo est
anima.: Fortassis quia magis placet tibi hoc esse homi

Expanded text:
Quid enim magis est homo quam anima? Non haec putQuid enim magis est homo quam anima? Non haec putas quicunque es, qui te figuris sermonum munieras. Novum aliquid illatum est auribus tuis, cum dictum est hoc potius esse hominem, quod potius hominis est. Audi ergo. Tu Christianus nescis quod ethnicus ille testatus est. Mens, inquit, cujusque, is est quisque; ergo ethnicus ille te Christiano religiosior fuit, qui veritatem confessus est, quam tu negas. Ergo, inquis, homo est anima? Quidni? Nonne tu dicis quod homo est corpus, et dicere times, homo est anima? Paulo ante argumentando occurristi, quia omnis homo est corpus. Omnis homo est animal, et omne animal est corpus. Igitur omnis homo est corpus. Nullam contradictionem hic esse putas. Auctoritas enim hoc dicit: Producis auctores ethnicos, ut probes quod omnis homo est corpus, et ethnicis auctoritatibus credere non vis, quod omnis homo est anima. Fortassis quia magis placet tibi hoc esse homin
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o esse. Immo mori. et nichil esse. Hoc isti dicũt: quia
nichil eris post mortẽ. Si istis credis mortẽ non optas:
nisi forte si non esse desideras. Si boni homines nichil¬
post mortẽ futuri sunt: quomodo de iniquis ⁊ pͣuis
hominib uere dictum est. esse nichil cupiũt: nec tam̃
esie queunt: Desinant ergo nunc et boni sperare. et
mali timere: quia non erũt aliquid cũ hinc exierint.
ut uel bona uel mala sentire possint. S bene inqͥunt
speret et timeãt. quãuis non pro se. tamen ꝓ animab
suis: quia cum ipsi non erũt anime ipsorũ erunt: que
uel głabunt᷑ pro iusticia. uel cruciabunt̃ pro culpa.
Ideo ergo inquiũt sperẽt et timeant pro animab suis.
Utinã tam recte diceretis: quã rectũ dicitis. Bene enĩ
dicitis cum homini sꝑandum et tim̃dũ ꝓ anima sua
dicitis: si tamen intelligeretis quia nũquã melius aut ue¬
rius pro se timet homo. quã cum tunet pro anima sua.

Expanded text:
Christo esse. Imo mori et nihil esse. Hoc isti dicunt, quia Christo esse. Imo mori et nihil esse. Hoc isti dicunt, quia nihil eris post mortem. Si istis credis, mortem non optas, nisi forte si non esse desideras. Si boni homines post mortem nihil futuri sunt, quomodo de iniquis et pravis hominibus vere dictum est, esse nihil cupiunt, nec tamen esse queunt? Desinant ergo nunc et boni sperare et mali timere, quia non erunt aliquid cum hinc exierint, ut vel mala vel bona sentire possint. Sed bene inquiunt sperent et timeant, quamvis non pro se, tamen pro animabus suis, quia cum ipsi non erunt, animae ipsorum erunt, quae vel gloriabuntur pro justitia, vel cruciabuntur pro culpa. Ideo ergo, inquiunt, sperent et timeant pro animabus suis. Utinam tam recte diceretis quam rectum dicitis! Bene enim dicitis, cum homini sperandum et timendum pro anima sua dicitis; si tamen intelligeretis quod nunquam melius aut verius pro se timet homo, quam cum timet pro anima sua.
Abbreviated transcription (Latin):
piat: donec tandem in nouissimo amma ad corpus
reuertente. rursum homo esse incipiat: et tũc sed̾m
meritũ suum ipse quoq remuneracionẽ accipiat. Ta¬
les modo ᷤ loquendi homines sibi confingunt: et per
falsas fictiones sermonũ. ad ueras deceptiones errorum
ducuntur. Quid enim stultius est quam dicere qd̃ tũc
homo esse desinat quando uere esse incipit: et tanto
utiq uerius. quanto uerius est in quo esse incipit.
Non inquiunt: sed figura est quando sancti cum xp̃o
esse dicuntur. Bene. Quando nobiscum sunt ueritas
est: et quando cum xp̃o sunt figura est. In hoc uobis
credite. Nos enim non credimꝰ. Nos scimus. quia xp̃e
ueritas est. Qui ad xp̃m uadunt non ad figuram ua¬
dunt. sed ad ueritatẽ uadũt: et figurã euadũt. Quid
tantopere homines sancti mori desiderauerũt: si post
mortem nichil futuri fuerunt: Cupio inquit apłs
dissolui: et esse cum xxp̃o. Quid cupis: Mori. et cum

Expanded text:
piat, donec tandem in novissimo anima ad corpus piat, donec tandem in novissimo anima ad corpus revertente, rursum homo esse incipiat; et tunc secundum meritum suum, ipse quoque remunerationem accipiat. Tales modos loquendi homines confingunt, et per falsas fictiones sermonum ad veras deceptiones errorum ducuntur. Quid enim stultius est quam dicere quod tunc homo esse desinat quando vere esse incipit, et tanto utique verius est, quanto est verius in quo esse incipit? Non, inquiunt, sed figura est, quando sancti cum Christo esse dicuntur. Bene. Quando vobiscum sunt veritas est, et quando cum Christo sunt figura est. In hoc vobis credite. Nos enim non credimus. Nos scimus quia Christus veritas est. Qui ad Christum vadunt, non ad figuram vadunt, sed ad veritatem vadunt, et figuram evadunt. Quid tantopere homines sancti mori desideraverunt, si post mortem nihil futuri fuerunt? Cupio, inquit Apostolus, dissolvi, et esse cum Christo . Quid cupis? Mori et cum
Abbreviated transcription (Latin):
quia in toto est: et maliciã anime aliam. quia ĩ parte
est. Postremo quotienseũq totum facit. et pars facir
quãuis simul operentur: aliam tamen esse actionem
partis que in parte est. et aliam esse actionẽ totius que
in toto est: sicut ipsum totũ aliud est. et aliud pars eiꝰ.
Ad hunc modũ igitur quotiens homo peccat. uel bene
facit. peccatũ uel iusticiã in homine esse que toio acci¬
dunt ad proprietatẽ: et iterum peccatum siue iusticiã
in anima esse. que parti accidunt ad proprietatẽ con¬
tendunt. Quaꝑpter quando homo moritur. ⁊ anima
a carne separatur. diuersis partib totũ ipsum qd ex
eis ꝯpositũ fuerat iam nichil esse: ac per hoc ipsum ho¬
minem qui hoc totũ erat similiter nichil esse. nec ali¬
cubi esse: et modo interim nec peccatũ eius pumiri.
nec iusticiã remunerari. animã tantũ in iudicio esse:
ut modo scd̾m meritũ suum uel penam uel głam reci¬

Expanded text:
quia in toto est; et malitiam animae aliam, quia in parte quia in toto est; et malitiam animae aliam, quia in parte est Postremo quotiescunque totum facit, et pars facit, quamvis simul operentur; aliam tamen esse actionem partis, quae in parte est, et aliam esse actionem totius quae in toto est, sicut totum ipsum aliud est, et aliud pars ejus. Ad hunc modum igitur quoties homo peccat, vel bene facit, peccatum vel justitiam in homine esse, quae toti accidunt ad proprietatem, et iterum peccatum sive justitiam in anima esse, quae parti accidunt ad proprietatem contendunt. Quapropter quando homo moritur, et anima a carne separatur, divisis partibus, totum ipsum quod ex eis compositum fuerat, jam nihil esse, ac per hoc ipsum hominem, qui hoc totum erat, similiter nihil esse, nec alicubi esse. Et modo interim nec peccatum ejus puniri, nec justitiam remunerari, animam tantum in judicio esse, ut homo secundum meritum suum, vel poenam vel gloriam reci
Abbreviated transcription (Latin):
multipliciter delirasse inueniunt᷑ solis uerbis adhe¬
rentes: ut non facile uerborũ inuoluera iudicari po¬
tuissent: nisi in fine error se manifestus ostenderet.
Dicunt enim hominẽ totũ quoddã esse compositũ ex
anima et corpore. et aliud omĩno et druersum ab ani¬
ma et corpore: ita ut hoc totum nec anima sit. nec
corpis sit. nec simul anima et corpus: non enĩ dotũ
ista esse. sed ex istis esse dict. Hoc gͥ totũ hoĩem ẽẽ putant:
et ipsum hominẽ qui hoc totum est racionalem esse¬
ea racionalitate que in ipso toto est: diuersa a raciõe
siue a racionalitate partis idest anime: sicut ipsum
totum diuersum est a parte. Postremo omĩa que in to¬
to sunt. diuersa esse abhis qui in partib constant:
sicut ipsum totũ a partib diuersum est. Itaq sicut
racionalitas hominis alia est quã racionalitas anune
et in parte tantũ. Similiter et maliciã homuns aliam.

Expanded text:
multipliciter delirasse inveniuntur, solis verbis adhaemultipliciter delirasse inveniuntur, solis verbis adhaerentes, ut non facile verborum involucra judicari potuissent, nisi in fine error se manifestus ostenderet. Dicunt hominem totum quoddam esse compositum ex anima et corpore, aliud omnino et diversum ab anima et corpore, ita ut hoc totum nec anima sit, nec corpus sit, nec similiter anima et corpus; non enim totum ista esse, sed ex istis esse dicunt. Hoc igitur totum hominem esse putant, et ipsum hominem qui hoc totum est rationalem esse, rationalitate quae in ipso toto est, diversa a ratione, sive a rationalitate partis, id est animae, sicut ipsum totum diversum est a parte. Postremo omnia quae in toto sunt diversa esse omnino ab his quae in partibus constant, sicut ipsum totum partibus diversum est. Itaque sicut rationalitas hominis alia est quam rationalitas animae;et in parte tantum. Similiter et malitiam hominis aliam,
Abbreviated transcription (Latin):
se non est nisi sp̃c racionalis: qui indiuiduũ uere est:
et in quantũ natura simplex est ꝯpositionẽ partium
non habens: et nature simplicis est ensdem proprie¬
tatis plura non continens. Hic itaq sp̃c racionalis
proprie ꝑsona dicitur : et numero discretus. ⁊ rõne
discernens. Sic enim quidam ꝑsonam dictam esse uo¬
luerunt. quasi per se sonantem. et quasi singularit̃
discernentẽ: ut in quantũ numero discreta est ꝑ se.
in quantũ racione discernit. sonantẽ uel ꝓnunciantẽ
uel indicantẽ se intelligamus. Eoce ergo scd̃m hanc
diffinicionẽ proprie dicimus : quia sp̃c racionalis
persona est per se discernẽs se. Non est hic magna q̃stio:
neq ambiguitas intelligendi: ubi quod est totum
unũ ẽ. In homine autem non eadem racio occurrit:
ubi quidem duo sunt: et tamen ꝑsone due non sunt
sed una ꝑsona. caro et anima. Hic autẽ quidam tam

Expanded text:
se non est, nisi spiritus rationalis? qui individuum vere est, se non est, nisi spiritus rationalis? qui individuum vere est, et in quantum natura simplex est: compositionem partium non habens, et naturae simplicis est ejusdem proprietatis plura non continens. Hic itaque spiritus rationalis proprie persona dicitur, et numero discretus, et ratione discernens. Sic enim quidam personam dictam esse voluerunt, quasi per se sonantem, et quasi singulariter discernentem, ut in quantum numero discreta est per se, in quantum ratione discernit sonantem, vel pronuntiantem, vel judicantem se intelligamus. Ecce ergo secundum hanc diffinitionem proprie dicimus, quod spiritus rationalis persona est, per se discernens se. Non est hic magna quaestio neque ambiguitas intelligendi, ubi quod est totum unum est. In homine autem non eadem ratio occurrit, ubi duo quidem sunt, et tamen personae duae non sunt, sed una persona caro et anima. Hic autem quidam tam
Abbreviated transcription (Latin):
in dicendo. et inueniunt alia et alia dicenda: de illo
quod unum intelligendũ est. Querunt quid sit periona
et adducunt deinde diffinicionẽ persone sicut a quibus¬
dam facta est et probata: quia ꝑsona indiuiduũ est racio¬
nalis substancie. Ecce dicamus scd̾m nos. qura ꝑsona hoc
est. Bene diffinitũ est scdm nos: quid sit ꝑsona. Scd̾m
cie. Que est racionalis substancia: nisi sp̃c racionalis :
Hec est enim quippe racionalis substancia spiritał sub¬
stancia. que sola racionis est capax: quia in ea sola racio
esse potest. Nam si homo racionalis substancia esse dicit᷑.
non ꝑpter totum dicitur. sed ꝓpter animã solam: que
proprie racionalis substancia dicitur. Homo enim scd̾m
animã tantum racionalis est: quia ipse racionalẽ animã
habet. Anima autem scd̾m se racionalis est: quia ipsain
se racionem uel racionalitatẽ. idest racionis capacitatẽ
habet.Sic itaq racionalis substancia proprie ⁊ scd̾m

Expanded text:
in dicendo, et veniunt alia et alia dicenda de illo in dicendo, et veniunt alia et alia dicenda de illo quod unum intelligendum eum. Quaerunt quid sit persona, et adducunt deinde definitionem personae, sicut a quibusdam facta est et probata, quia persona est individuum rationalis substantiae. Ecce dicamus secundum nos quod persona hoc est. Bene diffinitum est secundum nos quid sit persona. Secundum alis? Haec est enim proprie rationalis substantia, spiritualis substantia quae sola rationis capax est; quia in ea sola ratio esse potest. Nam si homo rationalis substantia esse dicitur, non propter totum dicitur, sed propter animam solam quae proprie rationalis substantia dicitur. Homo enim secundum animam tantum rationalis est; quia ipse animam rationalem habet. Anima autem secundum se rationalis est; quia ipsa in se rationem vel rationalitatem, id est rationis capacitatem habet. Sic itaque rationalis substantia proprie et secundum
Abbreviated transcription (Latin):
et hom̃o simul xp̃c dicitur : ita tamen ut nec homo so¬
lus per se. nec deus solus per se xep̃c dicatur: Magna
inuolutio dicendi est circa hoc: et laborat homo in suo:
qui pene nichil intelligere nouit. nisi hoc et scdm hoc
quod dicere nouit. Querũt hoc cotidie homines quid
dicendũ sit: et quid credendũ caro. Querũt si locutio
illa bona sit. et si locutio illa recipienda sit: et si ꝓban¬
da sit locutio illa. In moneta uerborũ positi sunt. et con¬
currit multitudo magna sermonũ. et infmnita ꝑplexio:
quia iudiciũ sp̃c a littera trahere uolunt: ñ iudicium
littere a sp̃u. Nesciunt enim quia sp̃c litterã iudicare
debet. non littera sp̃m: sicut scriptum est. Spiritalis
iudicat omnia: et ipse a nemine iudicatur. Laborãt
ergo in iudicio dicendi: quia sp̃m non habent intelli¬
gendi. Uolunt habere iudiciũ. et sp̃m habere nolunt:
sine quo recte iudicare non possunt. Propt̾ea laborãt

Expanded text:
et homo simul Christus dicitur, ita tamen ut nec homo soet homo simul Christus dicitur, ita tamen ut nec homo solus per se, nec Deus solus per se Christus dicatur? Magna involutio dicendi est circa haec; et laborat homo in suo, qui pene nihil intelligere novit, nisi hoc et secundum hoc quod dicere novit. Quaerunt hi quotidie homines quid dicendum sit, et quid credendum raro. Quaerunt an locutio illa bona est, et an locutio illa recipienda est, et an probanda est locutio illa. In moneta verborum positi sunt, et concurrit multitudo magna sermonum, et infinita perplexio; quia judicium spiritus a littera trahere volunt, non judicium litterae a spiritu. Nesciunt enim quia spiritus litteram judicare debet, non littera spiritum. Sicut scriptum est: Spiritualis judicat omnia, et ipse a nemine judicatur . Laborant ergo in judicio dicendi, quia spiritum non habent intelligendi. Volunt habere judicium, et spiritum habere nolunt, sine quo recte judicare non possunt. Propterea laborant
Abbreviated transcription (Latin):
et rursum bene dico. anima et caro una est ꝑsona. Non
autem similiter dicere possum sola anima est homo.
aut sola caro est homo: et idcirco dicere non possum
sola anima est ꝑsona. aut sola caro est ꝑsona. In xp̃o
autem dicere possum. deus et homo est xp̃e: et dicere
possum similiter deus est xp̃c: et iterũ homo ẽ xp̃c.
Et rursum dicere possum. deus et homo una ẽ ꝑsona:
et item deus est ꝑsona. et homo est ꝑsona. Qualis ergo
est similitudo hec cum dicitur. sicut anima racionalis
et caro unus est homo: ita deus et homo unus est xp̃c:
Si enim omĩmoda sinilitudo est: quare sicut in xp̃o
non ita etiam in homine dicitur. sicut caro et aĩa simul
homo. ita etiam solacaro per se homo.aut sola anima
per se homo: uel sicut in hoĩe aĩa quidem et caro siul
homo dicitur. nec anuma per se sola homo dicitur. nec
caro sola per se homo dicitur. sic in xp̃o deus quidem

Expanded text:
Et rursum bene dico, anima et caro est una persona. Non Et rursum bene dico, anima et caro est una persona. Non autem similiter dicere possum, sola anima est homo aut sola caro est homo. Et idcirco dicere non possum, sola anima est persona, aut sola caro est persona. In Christo autem dicere possum Deus et homo est Christus, et dicere possum similiter, Deus est Christus, et iterum homo est Christus. Et rursum dicere possum, Deus et homo una est persona, et item Deus est persona, et homo est persona. Qualis ergo est similitudo haec cum dicitur: « Sicut anima rationalis et caro unus est homo, ita Deus et homo unus et Christus? » Si enim omnimoda similitudo est, quare sicut in Christo Christus; non ita etiam in homine dicitur, sicut caro et anima simul homo, ita etiam sola caro per se homo, aut sola anima per se homo; vel sicut in homine anima quidem et caro simul homo dicitur, nec anima per se sola homo dicitur, nec caro per se homo dicitur, sic in Christo Deus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
et mortẽ et dolorẽ et passionẽ horruisse et noluisse
ueraciter dicitur: quã tamen uoluntatẽ suꝑior uolun¬
tas sp̃c que ad obedientiã paterne iussionis prõpta fu¬
it dirigebat. Uoluntas quippe sp̃c in xp̃o. quasi medio
quodam loco constituta. uoluntatẽ carnis subiectam
per racionem moderabacur: et uoluntati patris iuperiori ꝑ
obedienciã subiciebatur dicens. Noninea uoluntas fiat: sed¬
aliquando scd̾m id quod fuit in persona: et similiter qd
scd̾m hominẽ dicitur. aliquando sed̾m ipsum hominem
dicitur. aliquando scd̃m id quod fuit in homine. In nat̾a
autem diuinitatis ubi multiplicitas aut diuersitas nulla
est: ꝑsona et id quod est in ꝑsona diuerfum esse non
potest. In sola humanitate ubi multiplicitas inuenitur:
aliud totum. et aliud pars esse ostenditur. Totũ ꝑsona
est: pars in ꝑsona est. Totum est anima et caro: pars
et caro est homo: et iterũ bene dico. homo est persona:

Expanded text:
et mortem et dolorem, et passionem horruisse et noluisse et mortem et dolorem, et passionem horruisse et noluisse voraciter dicitur. Quam tamen voluntatem, superior voluntas spiritus quae ad obedientiam paternae jussionis prompta fuit, dirigebat. Voluntas quippe spiritus, in Christo quasi medio quodam loco constituta, voluntatem carnis subjectam, per rationem moderabatur, et voluntati Patris superiori per obedientiam subjiciebatur dicens: Non mea voluntas sed tua fiaaliquasecundum hominem dicitur, aliquando secundum ipsum hominem dicitur, aliquando secundum ipsum quod fuit in homine. In natura autem divinitatis ubi multiplicitas, aut diversitas nulla est, persona, et id quod est in persona diversum esse non potest. In sola humanitate ubi multiplicitas invenitur; aliud totum, et aliud pars esse ostenditur. Totum persona est, pars in persona. Totum est anima et caro; pars anima et caro est homo; et iterum bene dico homo est persona.
Abbreviated transcription (Latin):
uinitatẽ suam ꝑsonaliter presens erat in carne et cũ
carne sua que hoc fecit. Similiter cum xxp̃e sp̃u erul¬
tasse dicitur. si ue affectũ aut desideriũ uel timorẽ habu¬
isse dicitur. scd̾m solam animã hoc habunsse intelligit᷑:
quia sola anima hoc habuit. et ipse per animã ueracit̃
habuit. cum diuinitati ipsa anima personaliter unita
fuit. Habuit quippe anima illa sedmn affectus nature ciun
quibus assũpta fuit. et desiderium et gaudiũ ⁊ dolorẽ
et timorem passionis pro carne sua: que omĩa ad tẽpꝰ
racionabiliter admissa sunt potestate facientis. et uo¬
luntate pacientis. Et cum timuit penam sue carnis
et dolores refugit. scd̃m affectũ nature fecit. qͦ nemo
carnem suã odio habet: cuius malum aliqñ ex raciõe
sustinere potest: amare autẽ nũquã potest. Sic itaq
in xp̃o sed̾m affectũ nature quem anima in carne et
pro carne habuit. uoluntas quedam erat: scđm quam

Expanded text:
vinitatem suam personaliter praesens erat, in carne, et cum vinitatem suam personaliter praesens erat, in carne, et cum carne quae hoc fecit. Similiter cum Christus spiritu exsultasse dicitur sive affectum aut desiderium, vel timorem habuisse dicitur, secundum solam animam hoc babuisse intelligitur; quia sola anima hoc habuit, et ipse per animam veraciter habuit cujus divinitati ipsa anima personaliter unita fuit, habuit quippe anima illa secundum affectus naturae cum quibus assumpta fuit, et desiderium et gaudium, et dolorem et timorem passionis, pro carne sua; quae omnia ad tempus rationabiliter admissa sunt, potestate facientis et voluntate patientis. Et cum timuit poenam suae carnis et dolores refugit, secundum affectum naturae fecit, quo nemo carnem suam odio habuit, cujus malum aliquando ex ratione sustinere potest; amare autem nunquam potest. Sic itaque in Christo secundum affectum naturae quem anima in carne et pro carne habuit, voluntas quaedam erat, secundum quam
Abbreviated transcription (Latin):
gredo non in anima et carne est: sed in sola carne. Et
si forte totus homo hoc esse dicitur. non tam̃ ita dicit᷑
quasi totum qd̾ hominis est hoc sit: sed qr id quod in
homine hoc esse debet. totum hoc sit. Dicitur quippe
totus homo albus. quando totũ corpus hominis albũ
est: non quia totũ qd̾ est hominis album est: s qr totũ
quod in homine albũ esse potest album ẽ. Itaq et xp̃c
cum dicitur homo ꝓpter totum dicitur quod est homo:
idest animam et carnẽ. Cum autem mortalis uel mor¬
tuus uel sepultus dicitur. ꝓpter partem hominis dicitur
idest solam carnẽ: quia sola caro et mortalis fuit quãdo
corruptionẽ passibilitatis portauit: et sola mortua
fuit quando in cruce sine anima uita sua pependit:
et sola sepulta fuit quando anima cum ipsa insepul¬
chro mortua iacente non fuit. Et tam̃ xp̃c hoc totum
quod sola caro fecit. ueraciter et ipse fecit: qui per di¬

Expanded text:
gredo non in anima et carne est, sed in sola carne. Et gredo non in anima et carne est, sed in sola carne. Et si forte totus homo hoc esse dicitur, non tamen ita dicitur, quasi totum quod hominis est hoc sit; sed quia id quod in homine esse debet, totum hoc sit. Dicitur quippe totus homo albus, quando totum corpus hominis album est; non quia totum quod hominis est album est, sed quia totum quod in homine album esse potest, album est. Itaque et Christus, cum dicitur homo, propter totum dicitur quod est homo, id est animam et carnem. Cum autem mortalis vel mortuus vel sepultus dicitur, propter partem hominis dicitur id est solam carnem; quia sola caro et mortalis fuit, quando corruptionem passibilitatis portavit; et sola mortua fuit, quando in cruce anima sine vita sua pependit. Et sola sepulta fuit, quando anima cum ipsa in sepulcro mortua jacente non fuit. Et tamen Christus hoc totum quod sola caro fecit, veraciter et ipse fecit, qui per di
Abbreviated transcription (Latin):
modo homo a parte de humo sũpta denominatur:
seo cum dicitur homo et intelligitur ꝑsona. totũ qd
homo est a toto dicitur qd hominis est. Aliud uero ẽ
cum homo dicitur esse id quod homo est: atq altud
cum dicitur esse id quod in homine est. Cum enuim dicraur
esse homo. ꝓpter totũ hominis esse dicitur. idest animã ⁊
carnem: cum uero dicitur esse hoc quod est in homine. ꝓpt̾
partẽ hominis esse dicitur: hoc est ꝓpter solam animam.
uel ꝓpter solam carnem. Cum homo dicitur homo. dicit᷑
ꝑsona: cum dicitur id quod est in homine. id dicitur
quod est in ꝑsona. Dicitur quippe homo sapiens: ⁊ ñ
dicitur tamen ꝑpter totum quod est homo. sed ꝓpt̃ partẽ
que est in homine: quia sapientia non in anima et car¬
ne est. sed in anuna sola. Item cum dicitur homo candi¬
dus. aut niger. non ꝓpter totum quod est homo dicitur.
sed ꝓpter partem que est in homine: quia candor ⁊ ni¬

Expanded text:
quod homo a parte de humo sumpta denominatur, quod homo a parte de humo sumpta denominatur, sed cum dicitur homo et intelligitur persona totum quod homo est, a toto dicitur quod hominis est. Aliud vero est cum homo dicitur esse id quod homo est, atque aliud cum dicitur esse id quod est in homine. Cum enim dicitur esse homo propter totum hominis esse dicitur, id est animam et carnem. Cum vero dicitur esse id quod est in homine, propter partem hominis dicitur, hoc est propter solam animam vel propter solam carnem. Cum homo dicitur homo, dicitur persona; cum dicitur id quod est in homine dicitur quod est in persona. Dicitur quippe homo sapiens, et non dicitur tamen propter totum quod est homo, sed propter partem quae est in homine; quia sapientia non in anima et in carne est, sed in anima sola. Item cum dicitur homo candidus aut niger, non propter totum quod est homo dicitur, sed propter partem quae est in homine; quia candor et ni
Abbreviated transcription (Latin):
chro iacuit. et non totus homo: et dum xp̃c insepul¬
chro iacuisse dicitur ꝓpter solam carnem que ibi iacu¬
it. uerum esse probatur. Dum enim xp̃c in sepulchro
fuisse dicitur. totus homo in sepulchro fuisse dicitur:
quia cum xp̃c dicitur. totus homo dicitur: qm̃ totus
homo xp̃c. Et uerũ est quia xp̃c in sepulchro iacuit:
nec tamen totus homo in sepulchro racuit: quãuis to¬
tus homo xp̃e fuit. Ideo quippe totus homo xp̃e fuit:
quia anima et caro uerbo in ꝑsonam unita fuit. Ap̃c
autem ꝑptea uere in sepulchro tacuit. quia caro eius ibi
iacuit: et idcirco uerbum ꝑsona deesse non potuit.
xp̃c in sepulchro fuit. quando caro eius ibi fuit: ⁊⁊ tñ
totus homo ibi non fuit: quia non anima et caro. si¬
mul. sed sola caro ibi fuit. Quod autem homo dicit᷑
homo. et ꝑsona homo. ꝓpter totum hominẽ dicitur:
et ꝓpter totum qd̾ hominis est dicitur. Non id dico qd̃

Expanded text:
cro jacuit, et non totus homo; et dum Christus in sepulcro jacuit, et non totus homo; et dum Christus in sepulcro jacuisse dicitur, propter solam carnem quae ibi jacuit, verum esse probatur. Dum enim Christus in sepulcro fuisse dicitur, totus homo in sepulcro fuisse dicitur; quia cum Christus dicitur, totus homo dicitur; quoniam totus homo Christus. Et verum est quod Christus in sepulcro jacuit, nec tamen homo totus in sepulcro jacuit, quamvis totus homo Christus fuit. Ideo quippe totus homo Christus fuit; quia anima et caro Verbo in personam unita fuit. Christus autem propterea vere in sepulcro jacuit, quia caro ejus ibi jacuit. Et idcirco Verbum persona deesse non potuit uChristus in sepulcro fuit quando caro ejus ibi fuit, et totus tamen homo ibi non fuit; quia non anima et caro simul, sed sola caro ibi fuit. Quod autem homo dicitur homo, et persona homo, propter totum hominem dicitur, et propter totum quod hominis est dicitur, non id dico modo
Abbreviated transcription (Latin):
quoddã totum est. duab partib constans: anima et
carne.Iste sunt due partes hominis: et in his duabus
partib constat totus homo. Natura diuina simplex ẽ:
natura humana dupplex. Propt̾ea partes hominis due
sunt. quia in natura hominis duo sunt: anima ⁊ caro.
Ubi hec duo sunt: totus homo est. Ubi alterũ horũ
est: pars hominis est. Propter hoc igitur uerbũ totũ
hominẽ assũpsit. quia totũ quod erat hominis assũp¬
sit: animã et carnem. In sepulchro autẽ non totꝰ homo
iacuit: sed pars hominis tantũ caro. Similiter ad in¬
fernium non totus homo descendit: sed pars hominis
tantum anima. Si enim in sepulchro totus homo iacu¬
isse diceret᷑: ꝓfecto a carne mortua anima recessisie
negaretur. Similiter si totus homo ad infernũ descen¬
disse diceretur: caro utiq cum anima illuc descendis¬
se affirmaretur. Itaq pars hominis tantũ in sepul¬

Expanded text:
quoddam totum est duabus partibus constans, anima et quoddam totum est duabus partibus constans, anima et carne. Istae sunt duae partes hominis, et in his duabus partibus constat totus homo. Natura divina simplex est, natura humana duplex; propterea partes hominis duae sunt. Quia in natura hominis duo sunt: anima et caro. Ubi haec duo sunt, totus homo est. Ubi alterum horum est, pars hominis est. Propter hoc igitur Verbum totum hominem assumpsit; quia totum quod hominis erat assumpsit, animam et carnem. In sepulcro autem non totus homo jacuit, sed pars hominis tantum, hoc est caro. Similiter ad infernum non totus homo descendit, sed pars hominis tantum, hoc est anima. Si enim in sepulcro totus homo jacuisse diceretur, profecto a carne mortua anima recessisse negaretur. Similiter si totus homo ad infernum descendisse diceretur, caro utique pariter cum anima illuc descendisse affirmaretur. Itaque pars hominis tantum in sepul
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitate. anima. et carne. Ergo tercia pars xp̃i
uerbum est: Absit. Non enim pars xp̃i uerbum est:
sed ipse xp̃c uerbum est. Totus uerbum: sicut totus
deus. Nondimidia pars xp̃i uerbum. ⁊ ditmidia pars
homo: sed totus xp̃e uerbum et totus. xp̃s homo: qr idem
ipse deus et homo. Intelligis quod dico: Si non intelligis.
crede tamen. Credi potest: Si intelligi non potest. Uerũ¬
tamen est. quia xp̃c idemipse et deus et homio fuit:
nec tercia pars xp̃i uerbum fuit: nec aliquid ex carne
et anima et uerbo quasi ex partib cõpositũ totũ fuit.
quia totum ipsum uerbũ fuit. Ubi ergo totum fuit cõ¬
positum ex partibus: Ubi partes fuerunt in toto: totũ
fuit ex partibus. Diuinitas autem pars non fuit. ut
ex ipsa totum esset maius ipsa: nec in ipsa pars fuit.
ut in ipsa esset aliquid minus ipsa. In humauitate sola
partes inuenimus: et totum ex partib constat. Homo

Expanded text:
divinitate et carne, et anima. Ergo tertia pars Christi divinitate et carne, et anima. Ergo tertia pars Christi Verbum est? Absit! Non enim pars Christi Verbum est, sed ipse Christus Verbum est. Totus Verbum, sicut totus Deus; non dimidia pars Christi Verbum, et dividia pars homo; sed totus Christus Verbum et totus Christus homo, quia idem ipse Deus et homo. Intelligis quid dico? Si non intelligis, crede tamen. Credi potest, si intelligi non potest. Verumtamen est, quod Christus idem ipse et Deus et homo fuit; nec tertia pars Christi Verbum fuit, nec aliquid ex carne, et anima, et verbo, quasi ex partibus compositum totum fuit, quia totum ipsum Verbum fuit. Ubi ergo totum fuit, compositum ex partibus? Ubi partes fuerunt in toto et totum fuit ex partibus. Divinitas autem pars non fuit, ut ex ipsa totum esset majus ipsa, nec in ipsa pars fuit, ut in ipsa aliquid esset minus ipsa. In humanitate sola partes invenimus, et totum ex partibus constat. Homo