comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ timor dñi : replens pacem
& salutis fructum: & uidit & dinu¬
merauit eam. Utraq autẽ sunt do¬
na dei : scientiã & intellectũ pruden¬
ui. Inthesauris sapientiȩ intellectus.
& scientiȩ religiositas: execratio autẽ
peccatorib sapientia. Timor dñi ex

Expanded text:
entiae timor Domini, replens pacem et salutis fructum: et vidit et dinumeravit eam. Utraque autem sunt dona Dei, scientia et intellectuvi. In thesauris sapientiae, intellectus et scientiae religiositas; execratio autem peccator
Abbreviated transcription (Latin):
bundabit: & dominator ds dabit eam¬
illi. Non dixeris ꝑdm̃ abest. quȩ odit
enim ne feceris. Non dicas ille me im¬
planauit: non enim necessarii sunt
illi homines impii. Omme ex secram̃¬
tum erroris odit dñs: & non erit ama¬
bile timentib illum. Bs̃ abinitio con¬
stituit hominẽ: & reliquit illũ inma¬
nu consilii sui. Adiecit mandata & p̃¬

Expanded text:
bundabit, et dominator eam illi dabit. Non dixeris, Per Deum abest; quae enim odit ne feceris. Non dicas, Ille me implanavit: non enim necessarii sunt illi homines impii. Omne exsecramentum erroris odit Deus, et non erit amabile timentibus illum. Deus ab initio constituit hominem, et reliquit illum in manu consilii sui. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanet iustis. & ꝓfectus illius suc¬
ressus habebunt in et̾num. Est qͥ
locupletat᷑ parce agendo. & hec parͤ
mercedis illius. ineo quod dicit in¬
ueni requiem mͥ: & nunc mandu¬
cabo de bonis meis solus. & nescit
qd tempus p̃tereat: & relinquet
omĩa aliis. Sta in testamento tuo. &
cum illo colloquere: & inoꝑe manu¬
inoꝑib peccatoꝵ: confide autẽ in
deo. & mane in loco tuo. Facile ẽ
enim in oculis dei: de subito hones¬
tare pauꝑem. Beneclictio dei in mer¬
cec̾em iusti festinat: & in honore ue¬
loci ꝓcessus illiꝰ fructificat. Ne di¬
cas quid ẽ mͥ opus. & que erunt mͥ¬

Expanded text:
fectus illius successus habebunt in aeternum est qui locupletatur parce agendo et haec pars mercedis illius in eo quod dicit inveni requiem mihi et nunc manducabo de bonis meis solus et nescit quod tempus praetereat et relinquet omnia aliis sta in testamento tuo et in illo conloquere et in opere mandin operibus peccatorum. Confide autem in Deo, et mane in loco tuo. Facile est enim in oculis Dei subito honestari paupertatem. Benedictio Dei in mercedem justi festinat, et in honore veloci processus illius justificat. Ne dicas: Quid est mihi opus?
Abbreviated transcription (Latin):
docum. In tota anima tua time dm̃.
& sacerdotes illius scĩfica. In omni
uirtute tua dilige eum qui te fecit:
& ministros eius non derelinquas.
honora dm̃ ex tota anima tua: & ho¬
norifica sacerdotes. & ꝓpurga te cũ
brachiis. Da illi partem sicut man¬
datum ẽ tibi primitiarũ & purga¬
tionis: & de negligentia purga te
cum paucis. Datum brachioꝵ. tuoꝵ
& sacrificiũ scĩficationis: offeres do¬
mino initia sc̃oꝵ. Et pauperi porri¬
ge manũ tuã ut ꝑficiatur ꝓpitia¬
tio & benedictio tua. gr̃a datus. in con¬
Et mortuo. non prohibeas gr̃ãm. Nlon xxii¬
desis plorantib inconsolationẽ: & cũ
lugentib ambula. Non te pigeat
uisitare infirmũ: ex his enim indi

Expanded text:
ibi in tota anima tua time Deum et sacerdotes illius sanctifica in omni virtute dilige eum qui te fecit et ministros eius non derelinquas honora Deum ex tota anima tua et honorifica sacerdotes et propurga te cum brachiis da illi partem sicut mandatum est tibi primitiarum et purgationis et de neglegentia purga te cum paucis datum brachiorum tuorum et sacrificium sanctificationis offers initia sanctorum et pauperi porrige manum tuam ut perficiatur propitiatio et benedictio tua gratia datus in conet mortuo non prohibeas gratiam non desis plorantibus in conrogatione et cum lugentibus ambula non te pigeat visitar
Abbreviated transcription (Latin):
eam. In nouissimis eium inuenies
requĩem inea. & conuertet᷑ tͥ in ob¬
lectationẽ: & erunt tibi compedes
eius in ꝓtectione fortitudinise &
bases uirtutis. & torques illiꝰ insto.¬
lam głe. Decor enim uitę ẽ in illa:
dd inucula illiꝰ alligatura saluta¬
tis. Stolam głȩ indues illam: &
coronã gratulationis suꝑ pones tͥ.

Expanded text:
eam in novissimis enim invenies eam in novissimis enim invenies requiem in ea et convertetur tibi in oblectationem et erunt tibi conpedes in protectionem fortitudinis et bases virtutis et torques illius in stolam gloriae decor enim vitae est in illa et vincula illius netura salutaris stolam gloriae indues eam et coronam gr
Abbreviated transcription (Latin):
bonam: qm̃ sccłm illum erit amicus
iuuentute tua excipe doctͥnam: &
usq ad canos inuenies sapientiã. Qua¬
si is qui arat d̾e seminat accede ad il¬
lam: & sustine bonos fructus illius.
Inoꝑe enm ipsius exiguũ laborabis:¬
& cito edes de generationib illius. Qmͣ
asꝑa ẽ nimiũ sapientia indoctis ho¬
minib: & non ꝑmanebit in illa ex¬
cors. Quasi lapidis uirtus ꝓbatio erit
in illis: & non demorabunt᷑ ꝓicere
illam.S apientia enim doctͥne scđm
nomen ẽ eius: & non multis ẽ ma¬
nifesta. Quib autẽ agnita ẽ: ꝑ ma¬
net usq ad conspectum dei. Audi
fili & accipe consiliũ intellectus:
& ne abicias consilium meũ. Inice
pedem tuũ incompedes illius: & in
torques enus tuũ collum. Dubice
humerũ tuũ & porta illam: & ne
acidieris uinculis eius. In omni
animo tuo accede adillam: & in
omni uirtute tua serua uias eius.
Inuestiga illã & manifestabit᷑ tibi:
& continens factus ne derelinquas

Expanded text:
bonam; quoniam secundum illum erit amicus bonam; quoniam secundum illum erit amicus iuventute tua excipe doctrinam et usque ad canos invenies sapientiam quasi is qui arat et seminat accede ad illam et sustine bonos fructus illius in opere enim ipsius exiguum laborabis cito edes de generationibus illius quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus et non permanet in illa excors quasi lapidis virtus probatio erit in illis et non demorabuntur proicere illum sapientia enim doctrinae secundum nomen est eius et non multis est manifesta quibus autem agnita est permanet usque ad conspectum Dei audi fili et accipe consilium intellectus et ne abicias consilium meum inice pedem tuum in conpedes illius et in torques eius tuum collum subice umerum tuum et porta illam et ne acedieris vinculis eius in omni animo tuo accede ad illam et in omni virtute tua serva vias eius investiga illam et manifestabitur tibi et continens factus ne derelinqueris
Abbreviated transcription (Latin):
Multi pacifici sint tibi: & consiliarius
unus de mille. Si possicdes amicũ intẽp¬
tatione posside eum: & non facile cre¬
das illi te ipsum. Est enim amicus se¬
cundũ tempus suũ: & non ꝑmanebit
indie tribulationis. Est amicus qui
conuertitur ad inimicitiã : & est ami¬
cus qui odium & rixam & conuitia
denudabit. Est autem amitus soci¬
us mense: & non ꝑmanet indie neces¬
sitatis. Amicus si ꝑmanserit fixus:
erit tibi quasi coequalis: & in dome¬
stitis tiris fiducialiter aget. Si humi¬
liauerit se contra te. & afacie tua
abscontlerit se: unanimẽ habebis a¬
micitiã bonam. Abiminicis tuis se¬
parare: & ab amicis tuis attende. A¬
nicus fidelis: protectio fortis. Qui
autem inuenit illum: inuenit thes.¬
aurũ. Amico fideli: nulla ẽ compa¬
ratio. & non ẽ digna ponderatio au¬
ri & argenti: contra bonitatẽ fudei
illius. Amicus fidelis medicamentũ
uitę &immortalitatis: & qui metu¬
unt dñm. inuenient illum. Qui ti¬
met dñm eque habebit amicitiam

Expanded text:
sint tibi, et consiliarius sit tibi unus de mille. si possides amicum, in temptatione posside eum et non facile credas illi temet ipsum. est enim amicus secundum tempus suum et non permanebit in die tribulationis: et est amicus qui egreditur ad inimicitiam: et est amicus qui odium et rixam et conuicia denudabit. est autem amicus socius mensae et non permanet in die necessitatis. amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi coaequalis et in domesticis tuis fiducialiter aget. si humiliauerit se contra te et a facie tua abscondet se, unianimem habebis amicitiam bonam. ab inimicis tuis separare et ab amicis tuis adtende. amicus fidelis protectio fortis: qui autem inuenit illum, inuenit thesaurum. amico fideli nulla est conparatio et non est digna ponderatio auri et argenti contra illius. Amicus fidelis, medicamentum vitae et immortalitatis; et qui metuunt Dominum, inveniunt illum. Qui timet Deum, aeque habebit amicitiam
Abbreviated transcription (Latin):
& cum interrogaueris corrrpe iuste.
Priꝰquã audias ne respondeas uer¬
bum: & inmedio senioꝵ sermonẽ
ne aditias loqui. De ea reque te ñ
molestat ne certeris: & in iudicio
peccantiũ non consistas. Fili. ne in
multis sint actus tui: & si diues fu¬
eris non eris inmunis adelicto. Si
eirim secutus fucris non app̃hendes:
& non effugies si p̃cucurreris. Est ho¬
mo laborans & festinans. & dolens
impius: & tanto magis non habun¬
dat. Est homo marcidus & egens re¬
cuperatione: plus deficiens uirtu¬
te & habundans pauꝑtate: & ocu¬
lus dei respexit illum in bono. & erex¬
it illum ab humilitate ipsius: &
exaltauit caput enis. & mirati suñ
in illo multi: & honorauerunt dm̃.
Bona & mala. uita & mors. & pauꝑ

Expanded text:
eris, corripe juste. Priusquam audias, ne respondeas verbum, et in medio seniorum ne adjicias loqui. De ea re quae te non molestat ne certaris, et in judicio peccantium ne consistas. Fili mi, ne in multis sint actus tui, et si dives fueris non eris immunis a delicto. Si enim secutus fueris non apprehendes, et non effugies si praecucurreris. Est homo laborans et festinans et dolens impius, et tanto magis non abundat. Est homo marcidus, egens recuperatione, plus deficiens virtute, et abundans paupertate: et oculus Dei respexit illum in bono, et erexit illum ab humilitate ipsius et exaltabit caput ejus, et mirati sunt in illo multi et honoraverunt Deum. Bona et mala
Abbreviated transcription (Latin):
plinam & timorẽ suũ: & est hom
qui honorificatur ꝓpt̾ substantũ
suam. Qui autẽ głatur in pauꝑta¬
te: quantomagis in substantia: Et
qui głatur insubstantia: pauꝑta¬
.XXIXUItem uereatur. Sapientia humilla¬
ti exaltabit caput illuis : & inme¬
dio magnatoꝵ consedere illũ fati¬
et. Non laudes uirũ in specie sua.
neq sꝑnas hominẽ in uisu sus.
Breuis inuolatilib ẽ apis: & initi¬
um dulcoris habet fructus illuis.
honons tui ne ex tollaris. qm̃ mirabi¬

Expanded text:
morem suum et est homo qui honorificatur propter substantiam suam qui gloriatur in paupertate quanto magis in substantia et qui gloriatur in substantia paupertatem vereatur sapientia humiliati exaltabit caput illius et in medio magnatorum consedere illum faciet non laudes virum in specie sua neque spernas hominem in visu suo brevis in volatilibus est apis et initium dulcoris habet fructus illius honoris tui extollaris quoniam mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
moriam eoꝵ aterra. Perdidit ds̃
memoriam suꝑboꝵ. & reliquit memo¬
riam humiliũ sensu. Non ẽ treata ho¬
minib suꝑbia: neq iracundia nati
rabitur: hoc qd̾timet dm̃. Semen
autem hoc ex honorabtt hominũ qd
p̃terit mandata dñi. In medio fr̃m
rector illoꝵ inhonore: & qui timent
dm̃ erunt in oculis illius. Gła diui¬
tum honoratoꝵ & pauꝑum: timor
dei ẽ. Noli despicere hominẽ iustũ
pauꝑem: & noli magnificare uirũ
peccatorẽ diuitẽ. Magnus ẽ uidex
& potens ẽ in honore: & non ẽ ma¬
ior illo qui timet dm̃. Seruo sensa¬
to: liberi seruient. Et uir prudens
& disciplinatus: non murmura¬
bit correptus. Et in scius non hono¬
rabitur. Noli te extollere infacien¬
do oꝑe tuo: & noli cunctari intempo¬
re angustiȩ. Melior ẽ qui oꝑatur
& habundat inom̃ib: quam qui
głatur &eget pane. Fili. in mansue¬
tudine serua animã tuã: & da illi
honorẽ scdm meritũ suũ. Peccantẽ

Expanded text:
moriam eorum a terra perdidit Deus moriam eorum a terra perdidit Deus memoriam superborum et reliquit memoriam humilium sensu non est creata hominibus superbia neque irarabitur hoc quod timet Deum: semen autem hoc exhonorabitur hominum, quod praeterit mandata Domini. In medio fratrum, rector illorum in honore: et qui timent Dominum, erunt in oculis illius. Gloria divitum, honoratorum et pauperum, timor Dei est. Noli despicere hominem justum pauperem, et noli magnificare virum peccatorem divitem. Magnus, et judex, et potens est in honore: et non est major illo qui timet Deum. Servo sensato liberi servient, et vir prudens et disciplinatus non murmurabit correptus, et inscius non honorabitur. Noli te extollere in faciendo opera tua, et noli cunctari in tempore angustiae. Melior est qui operatur et abundat in omnibus, quam qui gloriatur et eget pane. Fili, in mansuetudine serva animam tuam, et da illi honorem secundum meritum suum. Peccantem
Abbreviated transcription (Latin):
re ad possessiones niquas : & ne dix¬
eris ẽ mͥ sufficiens uita. Nichil enĩ
ꝓderit intempore uindicte & ob¬
ouctionis. Non sequaris concupis¬
censiam cordis tui : & ne dixeris quo¬
estodo potui. aut quis me subiciet
ꝓpter facta mea : ds̃ enim uindican᷑
uindicabit. Ne dixeris peccaui: &
cato noli ẽẽ sine metu: neq aditias
peccatum suꝑ peccatũ. & dicas mise¬
ratio dei magna ẽ: multitudinis pec

Expanded text:
re ad possessiones iniquas et ne dixre ad possessiones iniquas et ne dixeris: est mihi sufficiens uita. nihil enim proderit in tempore uindictae et obductionis. non sequaris concupiscentiam cordis et ne dixeris: quomodo potui? aut quis me subiciet propter facta mea? deus enim uindicans uindiccato noli esse sine metu, neque adjicias peccatum super peccatum. Et ne dicas: Misericordia Dei magna est, multitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Est eñĩ confusio adducens pec¬
catum: & est confusio adducens
głam & grãm. Ne accipias faciem
aduersus faciem tuam: nec aduer¬
sus animã tuam mendaciũ. Non
reuerearis ꝓximũ tuũ incasu sub.
nec recineas uerbũ in tp̃re salutss
Non abscondas sapientiã tuã inde¬
core eius. In lingua enim agnosa
mamentũ inoꝑib iusticiȩ. Non con¬
tradicas uerbo ueritatis ullomodo:
& demendacio ineruditionis tuȩ
confundere. Non confundaris confi¬
teri peccata tua: & ne subitias te ho¬
mini ꝓpeccato. Noli resistere contra
faciem potentis: nec coneris contra
ictum fluuii. Pro iusticia agoniza¬
re ꝓ anima tua: & usq ad mortẽ cer¬
tare ꝓiusticia. & ds̃ expugnabit pro
te mimicos tuos. Noli citatus ẽẽ in
inoꝑib tuis. Noli ẽẽ sicut leo in do¬
mo tua. euertens domesticos tuos:
& oppͥmens subiectos tibi. Non sit
porrecta manus tua ad accipiendũ:
& ad dandum collecta. De non con¬
fidendo in diuitiis. Noli attende x¬

Expanded text:
confusio adducens peccatum et est confusio adducens gloriam et gratiam. non accipias faciem aduersus faciem tuam, nec aduersus animam tuam mendacium. non reuerearis proximum tuum in casu suo, nec retineas uerbum in tempore salutis. non abscondas sapientiam tuam in decmamentum in operibus iustitiae. non contradicas ueritati ullo modo et de mendacio ineruditionis tuae confundere. non confundaris confiteri peccata tua et ne subicias te homini pro peccato. noli resistere contra faciem potentis, nec coneris contra ictum fluuii. in iustitia agonizare pro anima tua et usque ad mortem certa pro iustitia, et deus inpugnabit pro toperibus tuis. noli esse sicut leo in domo tua euertens domesticos tuos et opprimens subiectos tibi. non sit porrecta manus tua ad capiendum et ad dandum collecta. No. Noli adtende
Abbreviated transcription (Latin):
li discedere amuliere sensata & bo¬
na: quã sortitus es intimore dei. Grã
enim uerecundiȩ illius: suꝑ aurũ.¬
oꝑantem inueritate: neq mercen¬
nariũ dantẽ animã suam. Seruus
sensatus: sit tibi dilectus quasi ani¬
ma tua. Non de fraudes eum liber¬
tate: neq inopem derelinquas illũ.
filii tibi sunt erudi illos: & curua
Trade filiam. & grande opus fece¬
ris : & homini sensato da illam.
Mulier si est tibi scłm animã
tuam. non ꝓitias illam. & odibi¬
li non crecdas te in toto corde. De¬
gemitus matris tue ne oblutisca

Expanded text:
li discedere a muliere sensata et boli discedere a muliere sensata et bona quam sortitus es in timore Dei gratia enim verecundiae illius superrantem in ueritate, neque mercennarium dantem animam suam. seruus sensatus dilectus quasi anima tua: non defraudes illum libertate, neque inopem relinquas illum. Filii tibi sunt? erudi illos, et curva Trade filiam, et grande opus feceris; et homini sensato da illam. Mulier si est tibi secundum animam tuam, non projicias illam; et odibili non credas te in toto corde. gemitus matris tuae ne oblivisca
Abbreviated transcription (Latin):
pecces inmultitudinẽ ciuitatis: nec
te inmittas inpopłm: neq ailiges
duplicia peccata. nec enim mnuno
eris ĩmunis. Noli ẽẽ pufillanimis
in anima tua: exorare & facere ele¬
mosinã ñ despicias. Ne dicas in mul¬
titudiue munerũ meoꝵ respiciet
cipiet munera mea. Non irrideas ho
minẽ in amaritudine anime. Est eñ
qui humiliat & exaltat: circũspec¬
cum. Noli amare mendatiũ adũ¬
sus frẽm tuũ: neq inamitũ simi¬
liter facias. Noli uelle mentiriom
ne mendatiũ. Assiduitas enĩ illiꝰ:
non ẽ bona. Noli uerbosus eẽ inmul¬
titudiue p̃sbiteroꝵ: & non iteres uer¬
bum in tua oratione. Non oderis la¬
boriosa oꝑa: & rusticationẽ ab altis¬
simo creatam. Non te reputes inmul¬
titudine indisciplinatoꝵ: mem̃to
ire qm̃ non tardabit. Humilia ual¬
de sp̃m tuũ : qm̃ uindicta carnis
impii. ignis & uermes. Noli p̃uarica¬
ri inamicũ pecunia differenti: neq
frẽm carissimũ auro spreueris. No¬

Expanded text:
pecces in multitudine ciuitatis, nec pecces in multitudine ciuitatis, nec te inmittas in populum: neque alliges duplicia peccata, nec enim in uno eris inmunis. noli esse pusillanimis in anima tua. exorare et facere elemosynam non despicias. ne dicas: in multitudine munerum meorum respiciet cipiet munera mea. Non iminem in amaritudine animae; est enim qui humiliat et exaltat circumspecum . Noli amare mendacium adversus fratrem tuum, neque in amicum similiter facias . Noli velle mentne mendacium: adsiduitas enim illius non bona. noli uerbosus esse in multitudine presbyterorum et non iteres verbum in tua oratione non oderis laboriosa opera et rusticationem ab Altissimo creatam non te reputes in multitudine indisciplinatorum memento irae quoniam non tardabit humilia valde spiritum tuum quoniam vindicta carnis impii ignis et vermes noli praevaricari in amicum pecunia differenti neque fratrem carissimum auro spreveris no
Abbreviated transcription (Latin):
tuam excipies doctͥnam : & si di¬
lexeris audire sapiens eris. Inmul¬
titudine p̃sbiteroꝵ prudentiũ sta.
& sapientiȩ illoꝵ excorde coniun¬
gere: ut omnẽ narrationẽ cdei pos¬
sis audire: & ꝓuerbia laudis non
effugiant ate. Et si uideris sensatũ
euigila adillum : & gradus ostioꝵ
illius exterat pes tuus. Cogitatum ha
be inp̃ceptis der: & inmandatis illiꝰ
maxime assiduus esto: & ipse clabit
ł cor. & concupiscentia sapientiȩ da¬
bitur tibi. De non faciendis malis.¬
oli facere mala: & non te app̃hen¬
dent. Discede ab iniquo: &deficient
mala abste. Non semines mala insul¬
cis inusticie: & non metes ea insep¬
tuplã. Noli querere ab homine duca¬
tum: neq a rege cathedram honoris.
Non te iustifices ante dm̃: qm̃ agni¬
tor cordis ipse ẽ. Et penes regem: no¬
li uelle inderi sapiens. Noli quere¬
re fieri iudex. nisi si ualeas uirtute
irrumꝑe uquitates. ne forte ex¬
times cas faciem potentis: & ponas
scandalum magilitate tua. Non

Expanded text:
si dilexeris audire, sapiens eris. in multitudine presbyterorum prudentium sta et sapientiae illorum ex corde coniungere, ut omnem narrationem dei possis audire et prouerbia laudis ne effugiant te. et si uideris sensatum, euigila ad illum, et gradus ostiorum illius exterat pes tuus. cogitbe in praeceptis Dei, et in mandatis illius maxime assiduus esto: et ipse dabit tibi cor; concupiscentia sapientiae dabitur tibi. Noli facere maoli facere mala, et non te adprehendent. discede ab iniquo, et deficient mala abs te. non semines mala in sulcis iniustitiae, et non metes ea in septuplum. noli quaerere ab homine ducatum, neque arege cathedram honoris. non te iustifices ante deum: quoniam agnitor cordis ipse est: et penes regem noli uelle uideri sapiens. noli quaerere fieri iudex, nisi si uales uirtute inrumpere iniquitates, ne forte extimescas faciem potentis et ponas scandalum in agilitate tua. non
Abbreviated transcription (Latin):
nũ similiter. Noli fieri ꝓ amico: inimi¬
ius ꝓxcimo. Improꝑium enim & contu¬
meliam malus hereditabit: &̾ om̃is
peccator. inuidus. & bilinguis. Non te
ex tollas in cogitatione animȩ tuȩ ue¬
lut taurus: ne forte elidatur uirtus
tua ꝑstulticiam: & folia tua comeclet¬

Expanded text:
num similiter. Noli fieri pro amico iniminum similiter. Noli fieri pro amico inimicus proximo: inproperium et contumeliam malus hereditabit et omnis peccator inuidus et bilinguis. non te extollas in cogitatione animae tuae, uelut taurus, ne forte elidatur uirtus tua per stultitiam. Et po
Abbreviated transcription (Latin):
&ẽ ne differas de die indiem. Subito
enim ueniet ira illius: & intempore
uindictȩ disꝑdec te. Noli anxius ẽẽ in
diuitiis in iustis: nichil enim ꝓderunt
tibi indie obductionis & uindicte. Non
uentiles te momni uento: & non eas
in omni uia. Sic enim peccator ꝓbatur
duplici lingua. Esto firmus inuia dñi:
& inueritate sensus tui & scientia &
ꝓsequatur te uerbũ pacis & iusticiȩ.
Esto mansuetus ad audiendum uer¬
bum dei ut intelligas : & cum sapien¬
tia profer responsum uerũ. Si ẽ tibi
intellectus: responde ꝓximo. Sin
autem. sit manus tua suꝑ os tuũ: ne
capiaris inuerbo inclisciplinato: oe
confundaris. Honor & gła insermo¬
ne sensati: lingua u imprudentis.
subuersio ẽ ipsius. Non appelleris
sisurrio inuita tua: & lingua tua
capiaris. & confundaris. Suꝑ furem
enim ẽ confusio & penitentia : & de¬
notatio pessima suꝑ bilinguem. Susur¬
ratori autẽ: odium. & inimicitia. &
contumelia. Iustifica pusillum: & mag-¬

Expanded text:
e die in diem. subito enim uenit ira illius et in tempore uindictae disperdet te. noli anxius esse in diuitiis iniustis: nihil enim proderunt tibi in diem obductionis et uindictae. non uentiles te in omni uento et non eas in omni uia. sic enim peccator probatur duplici lingua. esto firmus in uia dei et in ueritate sensus tui et scientia, et prosequatur te uerbum pacis et iustitiae. esto mansuetus ad audiendum uerbum dei, ut intellegas: et cum sapientia fers responsum uerum. si est tibi intellectus, responde proximo: sin autem, sit manus tua super os tuum, ne capiaris uerbo indisciplinato et confundaris. honor et gloria in sermone sensati: lingua uero inprudentis subuersio est ipsius. non appelleris susurrio et lingua tua capiaris et confundaris. super furem enim est confusio et paenitentia, et denotatio pessima super bilinguem: susurratori autem odium et inimicitia et contumelia. iustifica pusillum et mag
Abbreviated transcription (Latin):
dei. sta iniusticia & timore: & p̃para
animã tuã adtemptationẽ. Deprime
cor tuũ & sustine: inclina aurẽ tuã &̾
excipe uerba intellectus: & ne festi¬
nes intempore obductionis. Sustine
sustentationes dei: coniungere deo
& sustine. ut crescat innouissimo ui¬
ta tua. Omne qd̃ tibi applicitũ fue¬
rit accipe: & indolore sustine. & in
humilitate tua patientiã habe: qm̃¬
inigne ꝓbatur aurũ & argentũ: ho¬
mines uero receptibiles in cainmo
humiliationis. Crede deo & recupe¬
rabit te: & diriget uiam tuã & spera
in illum. Serua timorẽ illiuis: & in
illo ueterasce.Me ⁊ tuentes dñm¬
sustinẽte miscdiam eius: & non deflec¬
tatis abillo ne cadatis. Qui timetis dm̃

Expanded text:
ia et timore et praepara animam tuam ad temptationem, et deprime cor tuum et sustine. declina aurem tuam et excipe uerba intellectus, et ne festines in tempus obductionis. sustine sustentationem dei, coniungere deo et sustine, ut crescat in nouissimo uita tua. omne quod tibi adplicitum fuerit accipe: et in dolore sustine et in humilitate tua patientiam habe. qin igne probatur aurum et argentum; homines vero receptibiles in camino humiliationis. Crede Deo, et recuperabit te; et dirige viam tuam, et spera in illum. Serva timorem illius, et in illo veterasce. Metuentes Domsustinete misericordiam ejus; et non deflectatis ab illo, ne cadatis. Qui timeti
Abbreviated transcription (Latin):
labiis scelestis: & manib malefacientibꝰ.
& peccatori terrã ingredienti duabꝰ uiis.
Ue dissolutis corde. qui non credunt deo:
&ideo non ꝓtegentur ab eo. We his qui
ꝑdiderunt sustinentiã: & qui derelique¬
runt uias rectas : & deuerterunt in
uias prauas. Et quid facietis cum in¬
spicere ceperit dñs : Qui timent do¬
minũ non erunt incredibiles uerbo
illius: & qui diligunt illum conserua¬
bunt uiam illius. Qui timent dnm̃
inquirent que beneplacita sunt illi:
& qui diligunt eum replebunt᷑ lege ip¬
sius. Qui timent dñm p̃parabunt cor¬
da sua: & in conspectu illius scĩfica¬
bunt animas suas. Qui timent dñm

Expanded text:
biis scelestis et manibus malefacientibus et peccatori terram ingredienti duabus uiis. uae dissolutis corde, qui non credunt deo, ideo non proteguntur ab eo. uae his qui perdiderunt sustinentiam, qui dereliquerunt uias rectas et deuerterunt in uias prauas. et quid facietis, cum inspicere coeperit deus? qui timent dominum, non erunt incredibiles uerbo illius: et qui diligunt illum, conseruabunt uiam illius. qui timent dominum, inquirent quae beneplacita sunt illi: et qui diligunt eum, replebuntur lege ipsius. qui timent dominum, parabunt corda sua et in conspectu illius sanctificabunt animas suas. qui timent dom
Abbreviated transcription (Latin):
fortiora te ne scrutatus fueris: s que
p̾cepit tibi ds̃ illa cogita semꝑ. & in
plurib oꝑib eius ne fueris curiosus.
Non ẽ enim tͥ necessariũ: ea quȩ ab¬
scondita sunt uidere oculis tuis. In¬
suꝑ uacuis reb noli scrutari multi.¬
pliciter: & inplurib oꝑib eius ñ
eris curiosus. Plurima enim suꝑ
sensum hominũ: ostensa sunt tibi.
Multos enim supplantauit suspi¬
cio illoꝵ: & inuanitate detinuit
sensus illoꝵ. Cor durũ male habe¬
bit innouissimo: & qui amat ꝑicu¬
lum in illo ꝑibit. Cor ingrediens du¬
as uias non habebit requiem: & pra¬
iuicordius in illis scandaliz abit᷑. Cor
nequã grauabit᷑ in dolor ib: & pecca¬
tor aditiet ad peccandũ. Dynagoge
suꝑboꝵ: non ẽ sanitas. frutex enm
peccati eradicabit᷑ in illis: & non in¬
telligetur. Cor sapientis intelligit᷑
insapientia: & auris bona audiet
tum om̃i concupiscentia. sapientiã.
Sapiens cor & intelligibile absti

Expanded text:
fortiora te ne scrutatus fueris, sed que precipit tibi deus illa cogita semper, et in pluribus operibus eius ne fueris curiosus. Non est enim tibi necessarium ea que abscondita sunt uidere oculis tuis. supervacuis rebus noli scrutari multipliciter, et in pluribus operibus eius non eris curiosus. Plurima enim supra sensum hominis ostensa sunt tibi. Multos enim supplantavit suspecio eorum et in uanitate detinuit sensus illorum. cor durum male habebit in nouissimo, et qui amat periculum, in illo peribit. cor ingrediens duas uias non habebit successus, et prauicordius in illis scandalizabitur. cor nequam gravabitur doloribus et peccator adiciet ad peccandum synagogae superborum non est sanitas frutex enim peccati eradicabitur in illis et non intellegetur cor sapiens intellegitur in sapientia et auris bona audiet cum omni concupiscentia sapientiam sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
honorat patrẽ suũ: uita uiuet longi¬
ore. & qui obedit patri: refrigerabit
matri. Qui timet dñm honorat paren¬
tes: & quasi dñis serinet his qui se
generauerunt.moꝑe & sermone. &
om̃i patientia. Honora patrẽ tuũ ut
suꝑueniat tibi benedictio adeo: &
benedictio illius in nouissimo ma¬
neat. Beneclictio patris firmabit do¬
mus filioꝵ: maledictio autẽ matris¬
gła. s confusio. Gła enim hominis
ex honore patris sui: & dedecus filii
pater sine honore. Fili suscipe senec¬
tam patris tui : & ne contristes eũ in
uita illius. Et si defecerit sensu ue¬
niam da. & ne sꝑnas eum intua uir¬
tute. elemosina enim patris ñ erit
mobliuione. Nam ꝓ peccato matris
restituet᷑ tͥ bonũ: & iniusticia ecdifi¬
cabitur tͥ. Indie tribulationis cõme¬
morabitur tui: sicuit in sereno gla¬
cies soluentur tua peccata. Quã male
fame ẽ qui relinquit patrem: & est
maledictus adeo qui exasperat matrẽ.
fili in mansuetudine oꝑa tua ꝑfice:

Expanded text:
honorat patrem suum vita vivet longiore et qui obaudit patrem refrigerabit matri qui timet Deum honorat parentes et quasi dominis serviet in his qui se generaverunt in opere et sermone et omni patientia honora patrem tuum ut superveniat tibi benedictio a Deo et benedictio illius in novissimo manet benedictio patris firmat domos filioejus confusio. Gloria enim hominis ex honore patris sui, et dedecus filii pater sine honore. » Quod tam patris tui et ne contristes eum in vita illius et si defecerit sensu veniam da et ne spernas eum in tua virtute elemosyna enim patris non erit in oblivione nam pro peccato matris restituetur tibi bonum et iniustitia aedificabitur tibi in die tribulationis commemorabitur tui sicut in sereno glacies solventur tua peccata quam malae famae est qui relinquit patrem et est maledictus a Deo qui exasperat matrem fili in mansuetudine opera tua perfice
Abbreviated transcription (Latin):
beneplacitũ ẽ illi fides & mansuetudo.
& adimplebit thesauros illius. Non
sis iN credibilis timori domi¬
II et ne accesseris adillum du¬
plici corde. Ne fueris hẏpoerita in
conspectu hominũ: & non scandali¬
zaueris labiis tuis. Attende in illis ne
reuelet ds̃ abscondita tua. & inmedio

Expanded text:
citum est illi, fides et mansuetudo, et adimplebit thesauros tuos. Non sis incredibilis timori Domini, et ne accesseris ad illum duplici corde. Ne fueris hypocrita in conspectu hominum, et non scandalizeris labiis tuis. Attende in illis, ne revelet
Abbreviated transcription (Latin):
poris ibi fecissem: inueni libros relle¬
tos non parue neq contempnende doc¬
trine. Itaq bonum & necessariũ puta¬
uam. & laborem interp̃tandi istum
librum: & multa uigilia attuli doctͥ¬
nam inspacio tẽporis ad illa quȩ ad
finem ducunt librũ dare: & illis qui
uolunt animũ intendere. & discere
quẽ admodũ oporteat instituere moreᷤ:
qui scd̃m legem dñi ꝓposuerint uitã

Expanded text:
poris ibi fecissem, inveni libros relicporis ibi fecissem, inveni libros relictos non parvae neque contemnendae doctrinae. 5 itaque bonum et necessarium putatiam et laborem interpretandi istum librum; et multa vigilia adtuli doctrinam in spatio temporis, ad illa quae ad finem ducunt librum dare, et illis qui volunt animum intendere et discere quemadmodum oporteat instituere mores q
Abbreviated transcription (Latin):
causa. quia non solum ipsos loquentes
necesse ẽ peritos: s etiam extraneos
posse: & dicentes & scribentes docbissi¬
mos fieri. Auus meus iesus postqͣm
se amplius dedit addiligentiã lectio¬
qui nobis a parentib nr̃is traditi sunt:
uolui & ipse scribere aliquid hoꝵ. quȩ
addoctͥnam & sapientiã ꝑtinent.
ut clesiderantes discerent: & illoꝵ
periti facti magis magisq attendañ
ammo. & confirment᷑ ad legitimã
uitam. Hortor itaq uenire uos cum
beniuolentia & attentione. & studio
lectionẽ facere: & ueniam habere
in illis in quibus uidebimur. sequen¬
tes imaginem sapientiȩ: & deficere
inuerboꝵ compositione. Nam defi¬
ciunt uerba hebraica: quando tͣns¬
lata fuerint ad alt̾am linguã. Non
solum autẽ hec. s & ipsa lex & ꝓpħe
cȩt̾aq libroꝵ ñ paruam habent dił¬
ferentiã : quando int̾ se dicunt᷑. Nã
in octauo & tricesimo anno tp̃rib
ptholomei euergetis regis: postquã
ꝑueni megiptũ. & cum multũ tem¬

Expanded text:
quentes necesse est peritos, sed etiam extraneos posse et dicentes et scribentes doctissimos fieri. 2 avus meus Iesus postquam se amplius dedit ad diligentiam lectioqui nobis a parentibus nostris traditi sunt, volui et ipse scribere aliquid horum quae ad doctrinam et sapientiam pertinent, ut desiderantes discere et illorum periti facti magis magisque adtendant animo et confirmentur ad legitimam vitam. 3 hortor itaque venire vos cum benevolentia et adtentiore studio lectionem facere, et veniam habere in illis in quibus videmur sequentes imaginem sapientiae et deficere in verborum conpositione. nam deficiunt verba hebraica quando translata fuerint ad alteram linguam; non solum autem haec, sed et ipsa Lex e parvam habent differentiam quando inter se dicuntur. 4 nam in octavo et tricesimo anno temporibus Ptolomei Euergetis regis, postquam perveni in Aegyptum et cum multum tem
Abbreviated transcription (Latin):
onem. Luci comparata iuenitur pͥor:¬
illi enim succedit nox. Sapientiã autẽ:¬
UIII non uincit malitia. Attingit gͦ afine
usq ad finẽ fortiter: & disponit omĩa
suauiter. Hanc amaui & exquisiui eã
aiuuentute mea: & quesiui mͥ spon

Expanded text:
onem luci conparata invenitur ponem luci conparata invenitur pilli enim succedit nox, sapientia autem non vincitur malitia. Attingit ergo a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter. Hanc amavi et exquisivi a juventu
Abbreviated transcription (Latin):
uentoꝵ. & cogitationes hominũ. diffe¬
rentias uirgultoꝵ. & uirtutes radicum.
& quetumq sunt absconsa & imꝓuisa
didici. Omniũ enim artifex docuit
me sapientia. Est enim in illa sp̃c in
certus. suauis. amans bonũ. acutus.
nẽ habens uirtutẽ. omĩa ꝓspicens. &
qui capiat om̃s sp̃s. intelligibilis:
mundus. subtilis. Omnib enim mo¬
xuII bilib: mobilior ẽ sapientia. Atungit
autẽ ubiq: ꝓpt suam munditiã. uapor
ẽ enim uirtutis dei. &emanatio que¬
dam ẽ claritatis omĩpotentis dei sin¬
cera. & ideo nichil inquinatũ in illa
incurrit. Candor ẽ enim lucis et̾nȩ
& speculum sine macula dei maiestatis.
& imago bonitauis illius. Et cum sit una.
omĩa potest: & ꝑmanens in se omĩa in no¬
uat. & ꝑnationes inamiinas sc̃as se trans¬
fert: amicos dei & ꝓpħas constituet. Nle¬
minẽ enm diligit ds : nisi eũ qui cum
sapientia in habitat. Est enim hec specio¬
sior sole: & suꝑ omnẽ stellarũ dispositi¬

Expanded text:
cogitaciones hominum, differencias virgultorum et virtutes radicum et quecumque sunt absconsa et improvisa didici. Omnium enim artifex docuit me sapiencia. Est enim in illa spirituscertus, suavis, amans bonum, nem habens virtutem, omnia prospiciens, et qui capit omnes spiritus, intelligibilis, mundus. Omnibus enim mobilibus mobilior est sapientia; attingit autem ubique propter suam muvirtutis Dei et emanatio quaedam est claritatis omnipotentis Dei sincera et ideo nihil inquinatum in illa incurrit candor est enim lucis aeternae et speculum sine macula Dei maiestatis t imago bonitatis illius et cum sit una omnia potest et permanens in se omnia innovat et per nationes in animas sanctas se transfert amicos Dei et prophetas constituit neminem enim diligit Deus nisi eum qui cum sapientia inhabitat est enim haec speciosior sole et super omnem stellarum dispositi
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Propter quod ignis ardentẽ co¬
lumpnã ducem habuerunt ignote uie.
& solem sine lesura bom hospitii p̃sti¬
pati carcerem tenebrarũ: qui inclu¬
sos custodiebant filios tuos: ꝑ quos
incipiebat incorruptũ legis lumen
scło dari. Cum cogitarent iustoꝵ occi¬
dere infantes. & imo exposito filio &
liberato intradudionẽ illoꝵ multi¬
tudinẽ filioꝵ abstulisti: & pariter
illos ꝑdidisti in aquã ualidam. Illa
nox enim ante cognita ẽ a patrib no¬
stris: ut uere scientes quib iuramen¬
tis crediderunt: animequiores ẽẽnt.

Expanded text:
bant. Propter quod ignis ardentem cobant. Propter quod ignis ardentem columnam ducem habuerunt ignotae viae, et solem sine laesura bon hospitii praestipati carcerem tenebrarum qui inclusos custodiebant filios tuos per quos incipiebat incorruptum legis lumen saeculo dari cum cogitarent iustorum occidere infantes et uno exposito filio et liberato in traductionem illorum multitudinem filiorum abstulisti et pariter illos perdidisti in aquam validam illa nox ante cognita est a parentibus nostris ut vere scientes quibus iuramentis crediderunt animaequ
Abbreviated transcription (Latin):
p̃occupatus eẽt: in effugabilẽ susti¬
nebat necessitatẽ. Una enim cathe
na tenebrarũ om̃s erant colligati:
siue sp̃c sibilans. aut inter spissos
arboꝵ ramos auiũ sonus suauis.
aut uis aquȩ decurrentis nmiũ.
aut sonus ualidus p̃cipitatarũ pe¬
trarum. aut ludentiũ animaliũ cur¬
sus inuisus: aut mugientiũ ualida
bestiarũ uox. aut resonans de altis¬
simis montib echo: deficientes
faciebant illos p̃timore. Om̃ĩs enĩ
orbis terrarũ limpido luminabat᷑
lumine: & non impeditis oꝑib con¬
tinebant᷑. Solis autẽ illis suꝑposita
erat grauis nox: imago tenebrarũ
quȩ suꝑuentura illis erat. Ipsi gͦ: si¬
bi erant grauiores tenebris. Sc̃is aũt
tius: maxima erat lux. Et hoꝵ quidẽ
uocẽ audiebant : s figuram non ui¬
debant. Et quia non ipsi ꝑeadem pas¬
si erant magnificabant. & qui ante
lesi erant qm̃ non ledebant᷑ gras age
bant. & ut ẽẽt differentia donũ pete¬

Expanded text:
praeoccupatus esset ineffugibilem sustipraeoccupatus esset ineffugibilem sustinebat necessina tenebrarum omnes erant colligati. Sive spiritus sibilans, aut inter spissos arborum ramos avium sonus suavis, aut vis aquae decurrentis nimium, aut sonus validus praecipitatarum petrarum, aut ludentium animalium cursus invisus aut mugientium valida bestiarum vox aut resonans de altissimis montibus echo deficientes faciebat illos prae timore omnis enim orbis terrarum limpido luminabatur lumine et non inpeditis operibus continebatur solis autem illis superposita erat gravis nox imago tenebrarum quae superventura illis erat ipsi ergo sibi erant graviores tenebris sanctis autem tuis maxima erat lux et horum quidem vocem audiebant sed figuram non videbant et quia non et ipsi per eadem passi erant magniflaesi erant, quia non laedebantur, gratias bant; et ut esset differentia, donum pete
Abbreviated transcription (Latin):
Nlam & si nichil illos ex monstris ꝑtur¬
babat. transitu animaliũ. & serpentrũ
sibilatione cõmoti. tremebundi ꝑie¬
bant: & aerem quẽ nulla ratione qͥs
effugere posset negantes se uidere.
Cum sit enim timida nequitia: dat
testimoniũ condemnata. semꝑ enĩ
p̃sumit: seua conturbata conscien¬
tia. Nichil enim ẽ timor nͥ p̃sũptionis
adiutoriũ: ꝓditio cogitationis auxi¬
lioꝵ. Et dum ab intro minor ẽ ex spec¬
tatio: maiorem putat scientiam eius
cause : de qua tormentũ p̃stat. Illi au¬
tem qui impotentẽ uere noctem. &
abinfimis & ab altissimis inferis suꝑ¬
uenientẽ eundẽ somnũ dormientes.
aliquando monstroꝵ exagitabant᷑ ti¬
more: aliquando animȩ deficiebat̃
traductione. Subitaneus enim illis
& insperatus timor suꝑuenerat. De¬
inde si quisquã ex illis detidisset: cu¬
stodiebatur incarcere. sine ferro re¬
clusus. Si enim rusticus quis erat:
aut pastor. aut agri laboꝵ oꝑariꝰ.

Expanded text:
nam et si nihil illos ex monstris perturnam et si nihil illos ex monstris perturbabat transitu animalium et serpentium sibilatione commoti tremebundi peribant et aerem quem nulla ratione quis effugere posset negantes se videre cum sit enim timida nequitia dat testimonium condemnata semper enim praesumit saeva conturbata conscientia nihil enim est timor nisi praesumptionis adiutorium proditio cogitationis auxiliorum et dum ab intro minor est expectatio maiorem putat scientiam eius causae de qua tormentum praestat illi autem qui inpotentem vere noctem et ab infimis et ab altissimis inferis supervenientem eundem somnum dormientes aliquando monstrorum exagitabantur timore aliquando animae deficiebant traductione subitaneus enim illis et insperatus timor supervenerat deinde si quicumque ex illis decidisset custodiebatur in carcere sine ferro reclusus si enim rusticus quis erat aut pastor aut agri laborum operarius
Abbreviated transcription (Latin):
Dum enim ꝑsuasum habent iniqui pos¬
se dñari nationi scẽ: uinculis tenebra¬
rũ & longe noctis compedit: inclusi
sub tectis fugitiui. ꝑpetue ꝓuidentie
latuerunt. Et dum putant se latere
in obscuris peccatis: tenebroso obliuio¬
nis uelamento disꝑsi sunt: pauentes
horrendȩ &cum admiratione nimia
ꝑturbati. Neq enim que continebat
illos spelunca sine timore custodiebat
qm̃ sonitus descendens ꝑturbabat illos:
& ꝑsone tristes apparentes: pauorem
illis p̃stabant. Et ignis quidẽ nulla
uis poterat illis lumen p̃bere: nec sy¬
derum limpide flãmȩ illuminarȩ po¬
xxix terant illam noctem horrendã. Ap¬
parebat autẽ illis subitaneus ignis
timore plenus: & timore ꝑcussi faciei¬
illiꝰ que non uidebatur. estimabant de
artis appositi erant derisus: & sapien¬
tiȩ głe correptio cũ contumelia. Illi eñ
qui ꝓmitcebant timores turbationis
expellere se ab anima languente: hii
cum derisu pleni timore languebant.

Expanded text:
Dum enim persuasum habent iniqui posDum enim persuasum habent iniqui posse dominari nationi sanctae: vinculis tenebrarum et longae noctis compediti, inclusi sub tectis, fugitivi perpetuae providentiae jacuerunt. Et dum putant se latere in obscuris peccatis, tenebroso oblivionis velamento dispersi sunt, paventes 237 horrende, et cum admiratione nimia perturbati. Neque enim quae continebat illos spelunca sine timore custodiebat quoniam sonitus descendens perturbabat illos et personae tristes apparentes pavorem illis praestabant et ignis quidem nulla vis poterat illis lumen praebere nec siderum limpidae flammae inluminare poterant illam noctem horrendam apparebat autem illis subitaneus ignis timore plenus et timore percussi illius quae artis adpositi erant derisus et sapientiae gloriae correptio cum contumelia illi enim qui promittebant timores turbationes expellere se ab anima languente hi cum derisu pleni timore languebant
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾minabat ignis ardens ingrandine:
& pluiia choruscans. Hoc autẽ it̾um
ut nutrirent᷑ iusti: etiam suȩ uirtutiꝰ
oblitus ẽ. Creatura enim tibi creatoꝵ
deseruiens. excandescit intormentũ
aduersus in iustos: & lemor fit adbe¬
nefaciendũ ꝓhis qui inte confidunt.
Propt̃ hoc &tunc in omĩa tͣnsfigurata
omĩum nutrici gr̃e tue: deseruiebañ
ad uoluntatẽ hoꝵ qui ate desiderati
sunt. ut scirent filii tui quos dilexisti
dñe qm̃ non natiuitatis fructus pascuñ
homines. s sermo tuus hos qui inte
igne non poterat ext̾minari: statim
ab exiguo radio solis calefactum tabes¬
cebat: ut notum om̃ib ẽẽt qm̃ oportet
p̃uenire solem adbenedictionẽ tuam:
& adorientẽ lucis tibi adorare. Ingrati
eium fides tanquã hibernalis glacies
tabescit. & disperiet tanquã aqua suꝑ¬
uacua. Magna eñi sunt iudicia tua
dñe : & inenarrabilia uerba tua. Propt̃¬
hoc indisciplinatȩ anime errauerunt.

Expanded text:
exterminabat ignis ardens in grandine exterminabat ignis ardens in grandine et pluvia coruscans hoc autem iterum ut nutrirentur iusti etiam suae virtutis oblitus est creatura enim tibi factori deserviens excandescit in tormentum adversus iniustos et lenior fit ad benefaciendum pro his qui in te confidunt propter hoc et tunc in omnia transfigurata omnium nutrici gratiae tuae deserviebant ad voluntatem horum qui a te desiderati sunt ut scirent filii tui quos dilexisti Domine quoniam non nativitatis fructus pascunt homines sed sermo tuus hos igne non poterat exterminari, statim ab exiguo radio solis calefactum tabescebat ut notum omnibus esset quoniam oportet praevenire solem ad benedictionem tuam et ad orientem lucis tibi adorare ingrati enim fides tamquam hibernalis glacies tabescit et disperiet tamquam aqua supervacua magna enim sunt iudicia tua et inenarrabilia verba tua propthoc indisciplinatae animae erraverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Percussi sunt autẽ cecitate sicut illi in fo¬
rib iusti: cum subitaneis cooꝑti eẽnt
tenebris: unusquisq ostii sui tnsitũ
querebat. In se enĩ elementa dum con¬
uertunt᷑ : sicut mnorgano qualitatis sonꝰ
inmutat᷑. & omĩum suũ sonũ custodiuni.
unde ẽ illud estimare: & exipso terto ui¬
su cognoscere. Agrestia enim in aquati
ca conuertebant᷑ : & quetumq erant na¬
tantia interram tͣnsibant. Ignis in aqua
ualebat supͣ suam uirtutem: & aqua
extinguentis naturȩ obliuiscebat᷑. Flam¬
mȩ e contrario corruptibiliũ animaliũ
non uexauerunt carnes coambulantiũ:
nec dissoluebant illam que facile dis¬
soluebatur sicut glaties bonam escam.
In om̃ib enim dñe magnificasti popłc
tuũ & honorasti: & non despexisti in
omni tempore. & in omni loco. assisters

Expanded text:
percussi sunt autem caecitate sicut illi in fopercussi sunt autem caecitate sicut illi in foribus iusti cum subitaneis cooperti essent tenebris unusquisque ostii sui transitum quaerebat in se enim elementa dum convertuntur sicut in organo qualitatis sonus inmutatur et omnia suum sonum custodiunt unde est aestimare et ex ipso certo visuca convertebantur; et quaecunque erant natantia, in terram transibant. Ignis in aqua valebat supra suam virtutem, et aqua exstinguentis naturae obliviscebatur. Flammae e contrarexaverunt carnes coambulantium nec dissolvebant illam quae facile dissolvitur sicut glacies bonam escam in omnibus enim Domine magnificasti populum tuum et honorasti et non despexisti in omni tempore et in omni loco adsistens
Abbreviated transcription (Latin):
& tanquã agni exultauerunt magnifi¬
cantes te dñe: quia liberas illos. Memo¬
res enim ad huc erant eoꝵ quȩ in inco¬
latu illoꝵ facta fuerant: quẽ admo¬
dum ꝓ natione animalium. eduxit terra
muscas: & ꝓpiscib eructuauit fluuius mul¬
titudinẽ ranarum. Nouissime autẽ uide¬
runt nouam creaturam auium : cum ad¬
ducti concupiscentia postulauerunt escas¬
XLUII epulationis. In allocutione enim desiderii:
ascendit illis demari ortygometra. & uex¬
ationes peccatorib suꝑuenerunt: non si¬
ne illis quȩ ante facta fuerant argumen¬
tis ꝑuim fluminũ. Iuste enim patiebant᷑:
sccłm suas nequitias. Et enim detestabilio¬
rem inhospitalitatẽ instituerunt: alii
quidẽ ignitos non recipiebant aduenas:
alii autem bonos hospites in scruitutem
redigebant. S non solum hoc: s & alius
quis respectus erit illoꝵ: qm̃ inuiti reci¬
piebant ex traneos. Qui autẽ cũ lencia
receꝑunt hos qui eisdem usi erant utsti¬
ciis. seuissimis afflixerunt dolorib.

Expanded text:
quam agni exultaverunt magnificantes te Domine qui liberasti illos memores enim erant adhuc eorum quae in incolatu illorum facta fuerant quemadmodum pro natione animalium eduxit terra muscas et pro piscibus eructavit fluvius multitudinem ranarum novissime autem viderunt novam creaturam aducti concupiscentia postulaverunt escas epulationis. In allascendit illis de mari ortygometra et vexationes peccatoribus supervenerunt non sine illis quae ante facta erant argumentis per vim fluminum iuste enim patiebantur secundum suas nequitias etenim detestabiliorem inhospitalitatem instituerunt alii quidem ignotos non recipiebant advenas alii autem bonos hospites in servitutem accipiebant et non solum hoc sed et alius quis respectus erit illorum quoniam inviti recipiebant extraneos qui autem cum laetitia receperunt hos qui eisdem usi erant iustitiis saevissimis adflixerunt doloribus
Abbreviated transcription (Latin):
iuste omĩa disponis. Ipsum quoq qui
non debet puniri condemnas: & exte¬
rum estimas atua uirtute. Uirius em̃
tua iusticiȩ initium ẽ: & ob hoc quod
om̃ium dñs eᷤ : om̃ib te parcere facis.
Uirtutẽ enim ostendis tu qui non
crederis inuirtute ẽẽ consũmatus:
& hos qui te nesciunt in audaciã tra¬
ducis. Tu autem dñator uirtutis cũ
tranquillitate iuditas. & cum magna
reuerentia disponis nos: sub est enim¬
xxuii tibi cum uolueris posse. Docinsti autẽ
iustum ẽẽ & humanũ. & bone spei fe¬
cisti filios tuos. qm̃ iudicans das lo¬
cum in peccatis penitentiȩ. Si enim
inimicos seruoꝵ tuoꝵ & debitos mor¬
ti. cum tanta cruciasti attentione
& liberasti. dans tempꝰ & locum ꝑ que pos¬
fint mutari amalitia: cum tanta dili¬
gentia iudicasti silios tuos. quoꝵ paren¬
tib iuramenta & conuentiones dedissi¬
diso tiplinam das immicos nr̃os multpli¬
citer flagellas : ut bonitatẽ tuã cogite¬

Expanded text:
iuste omnia disponis ipsum quoque qui iuste omnia disponis ipsum quoque qui non debet puniri condemnas exterum aestimas a tua virtute virtus enim tua iustitiae initium est et ob hoc quod omnium Dominus es omnibus te parcere facis virtutem enim ostendis tu qui non crederis esse in virtute consummatus et hos qui sciunt audaciam traducis tu autem dominator virtutis cum tranquillitate iudicas et cum magna reverentia disponis nos subest enim tibi cum voles posse docuisti autem iustum esse et humanum et bonae spei fecisti filios tuos quoniam das locum in peccatis paenitentiae si enim inimicos servorum tuorum et debitos morti cum tanta cruciasti adtentione et liberasti dans tempus et locum per quae possint mutari a malitia cum quanta diligentia iudicasti filios tuos quorum parentibus iuramenta et conventiones dedistidisciplinam das inimicos nostros multipliciter flagellas ut bonitatem tuam cogite