comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dio conflagrare. ita ut protinus
compelleretur minensis uocibus
clamare dicens. Parce saucte eligii
quia ego miser minqͣmiam dem¬
ceps talequis agere presumam.
adoxantem tircum stantes p̃pro¬
pe ei uestimenta fumigancia au¬
ferurit. munus q accep̾tum uia¬
tori restituunt. ip̃m eciam peni¬
tentem multaq deflentem ad cõ¬
fessoris timibam redutunt. ubi
oleo delibutus uix tandem sedat
nicendio atormento est lib̾atus
hoc autem idcirco eueuisse non
ambigo. ut ꝑ hoc facilius obtun¬
datur yminoq confundatur raꝑa¬
titas cupiditas q sumliũ eorum
duntaxat qui non uerentur in por¬
cune peciia accepta sanctorum
pignera uenundare. Cesset ergo q̃¬
so iam hoc in ommi loco contagi¬
um ne contingat a facientibus
sinule incurrere incendu¬

Expanded text:
dio conflagrare, ita ut protinus dio conflagrare, ita ut protinus conpelleretur inmensis vocibus clamare, dicens: Tarce, sancte Eligi, quia ego miser numquam iam deinceps tale quid agere praesumam!' Mox autem circumstantes praepropere ei vestimenta fumigantia auferunt munusque acceptum viatori restituunt; ipsum etiam paenitentem multaque deflentem ad confessoris tumbam reducunt, ubi oleo delibutus, vix tandem sedato incendio a tormento est liberatus. Hoc autem idcirco evenisse non ambigo, ut per haec facilius obtundatur immoque confundatur rapacitas cupiditasque similium, eorum dumtaxat qui non verentur inportune, pecunia accepta, sanctorum pignora venundare. Cesset ergo, quaeso, iam hoc in omni loco contagium, ne contingat a facientibus simile incurrere incend
Abbreviated transcription (Latin):
llud etiani magno oꝑe a¬
diciendum putaui ꝙͣ uir
quidam aut procul a con¬
finio remensis urbis habĩ¬
tans desiderio religiose me¬
tis concepit. ut basilicam in h̃ore
saucti eligii in predio suo edifica̾et
Quam cum consumasset pignei̾¬
b sacris eiusdem confessoris deco¬
rari cupiens adiuuuii pium no¬
momageuse prexit. Quo cum ꝑ¬
uenisset reliqiias poposcit expõs¬
citas q impetrauit. Sed cum ab
opido ꝓperare uellet conueniens
quidai clericus stimulis cuꝑidi¬
tatis agitatus cepit eum uiolent
detinete dicens non se ꝑuntte cum
gratis cum reliquiis exire. nisi si¬
bi aliquod pro eisdemmunus p̃¬
beret. Tunt prefatus uir ut ex ma¬
nib eus citius euaderet. mumius¬
culum quoddam quod adpns a¬
put se habere pocuit nõ sine moĩ¬
merore cidemi tribuit. At ille auidi¬
sume oblata preripiens sine aliq̃
carditate intra grenuum sibi ab¬
scondit. Nec mora ⁊ in misso dun¬
nitus digne cepit subito pectus
tum uestimentis cuis uasto ĩcen¬

Expanded text:
llud etiam magnopere adiciendum putavi, quod vir quidam, haud procul a confinio Remensis urbis habitans, desiderio religiosae mentis concoepit, ut basilicam in honore sancti Eligii in praedio suo aedificaret. Quam cum consummasset, pignoribus sacris eiusdem confessoris decorari cupiens, ad municipium Noviomagense perrexit. Quo cum pervenisset, reliquias poposcit exposcitasque impetravit; sed cum ab oppido properare vellet, conveniens quidam clericus, stimulis cupiditatis agitatus, coepit eum violenter detinere, dicens non se permittere eum gratis cum reliquiis exire, nisi sibi aliquod pro eisdem munus praeberet. Tunc praefatus vir, ut ex manibus eius citius evaderet munusculum quoddam, quod ad praesens apud se habere potuit, non sine merore eidem tribuit. At ille avidissime oblata praeripiens, sine aliqua tarditate intra gremium sibi abscondit. Nec mora, et inmisso divinitus igne, coepit subito pectus cum vestimentis eius vasto incen
Abbreviated transcription (Latin):
ratum est morte. dix quidem sꝑm
exal auerat uix debitam xꝑoreodi¬
derat animam. ⁊ iam luctũs totius
urbis in celo resonabat. Omnes qz
plateas currente nuunccio uatius sb¬
ito rumor impleuerat. ⁊ eius obitũ
quasi cõmuni orbitatis uolnere to¬
ta simul tiuitas lamentabatur.
Qind multa. Compositũ ꝯtinuo
exmore corpus feretroq inditum
ad eccl̃iam defenunt. ibiq excubias
bicissim a gentes. clerus in ymp¬
ins pplus in lamentis noctem per¬
igilem ducunt
naribus eius fluxit et corpus.
mãgno pondere a granatur ¶

Expanded text:
ratum est morte; vix quidem spiritum ratum est morte; vix quidem spiritum exalaverat, vix debitam Christo reddiderat animam, et iam luctus totius urbis in caelo resonabat omnesque plateas, currente nuntio, varius subito rumor impleverat et unius obitu quasi cota simul civitas lamentabatur. Quid multa? compositum continuo ex more corpus, feretroque inditum, ad ecclesiam deferunt, ibique excubias vicissim agentes, clerus in hymnis, populus in lamentis noctem pervigilem ducunt.naribus ejus fluxit: et corpus ejus magno pondere aggravatur
Abbreviated transcription (Latin):
tempestates aeris huius. s clemẽs
dextera tua procegat et potentia tua
defendat. ac manus tua deducat me
in locum refrigerii ⁊ in ultimũ tha¬
bernaculum quod preꝑasti serius
tius ⁊ timentib te. Et hiis dictis
inter u̾ba or̃onis flagittatum a sit
prs emisit spiritum. Statim uero
cum esset hora prima noctis. uisus
est subito uelut pharos magnus
ingenti claritate resplendens ex ea¬
dem domo choruscando conscende.
atq int̾ mirantium obtuitus sꝑa
ignea crutis in se similitudinem p̃¬
ferens uelociq tursu densitatez nu¬
bium pretiens celi altitudinem
penetrare. Hoc ergo ordine sancta
eius anima sarcina tarius abiecta
atq terrenis pressionib liberata.
ad suum leta reuolaint auctorez
⁊ ni antiquam possessionem diu
hic ꝑegrinata ceio gaudente terra
plorante angelis etiam plaudenti¬
br tandem ouans conscendit. Itaq
quantum haleret uir beatus inple¬
be amorem. confestun nu eius decla¬

Expanded text:
potestates aeris hujus, sed clemens potestates aeris hujus, sed clemens dextera tua protegat, et potentia tua defendat, ac manus tua deducat me in locum refrigerii, et vel in ultimum tabernaculum quod praeparasti servis tuis et timentibus te. Et, his dictis, inter eris emisit spiritum. Statim vero cum esset hora prima noctis, visus est subito velut pharos magnus ingenti claritate resplendens ex eadem domo coruscando conscendere atque inter mirantium obtutus sphera ignea, crucis in se similitudinem praeferens velocique cursu densitatem nubium praeteriens, caeli altitudinem penetrare. Hoc ergo ordine sancta eius anima, sarcina carnis abiecta atque terrenis praessionibus liberata, ad suum laeta revolavit auctorem et in antiquam possessionem, diu hic peregrinata, caelo gaudente, terra plorante, angelis etiam plaudentibus, tandem ovans conscendit. Itaque quantum haberet vir beatus in plebe amorem, confestim in eius decla
Abbreviated transcription (Latin):
uoce prorumpens ait. Nunc diut¬
tis seruum turim domine scd̾m uer¬
bum tuum in pace. Riecordare que¬
so qd sicut lutum feceris me. et non
intres in uidicium tum seruo tuo qr
non iustificabitur in conspectu tuo
omius uiuens. Et quibrdam inter¬
positis adiecit dicens. Memento me
qui solus sine pcto es xꝑc redemptor
mundi. ⁊ educens me decorꝑe morti
huius saluum fat in regnum tuũ
celeste. quia utrumq tuum est ⁊ qñ
uolistime ⁊ hunc nundum intrãc
⁊ quando ex eoiubes exire. Tu semꝑ
fuisti procector meus. inmanus tu¬
as cõmendo spuitum meum. Scio
me non mereri conspectum tuum ta¬
men tu scis quia semꝑ spes mea in
misencordia cua fuit. et fices mea in
tua credulitate ꝑmansit. Et nunc.
quoq sub confessione sancti nomii¬
nam musericordiam tuam. ⁊ non
confuidas me ab expectatiõe mea
Aperi autem ꝓperanti ianuam ui-¬
te. ⁊ principes tenebrarum non oc¬
currant michi nec conturbent me

Expanded text:
vocem prorumpens, ait: Nunc dimitvocem prorumpens, ait: Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace ; recordare quaeso, quod sicut lutum feceris me ; et non intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Et quibusdam interpositis adjecit, dicens: Memento mei qui solus sine peccato es, Christe Redemptor mundi, et educens me de corpore mortis hujus, salvum fac in regnum tuum coeleste, quia utrumque tuum est, et quando voluisti me in hunc mundum intrare, et quando jubes ex eo exire. Tu semper fuisti protector meus, in manus tuas commendo spiritum meum; scio me non mereri, conspectum tuum, tamen tu scis quia semper spes mea in misericordia tua fuit, et fides mea in tua credulitate permansit; et nunc quoque sub confessione nomiam tuam, et non confundas me ab exspectatione mea: aperi mihi properanti januam vitae, et principes tenebrarum non occurrant mihi, non conturbent me
Abbreviated transcription (Latin):
Am rõ in extremis positus
cum mouitus talor ceperet
in pectore nec pret̾ sensum
quitqͣm uimi hominis suꝑ¬
esset. Uocatis ad se discipũ¬
lis ⁊ sodalib dum in mutuos mis¬
centur amplexus ꝑ singulos plo¬
rans omnibz ualeditebat dicens.
Iain non ultra loquar uobiscum
⁊ faciem meam ultra non uidebiti
ideoq ualete in pace. ⁊ me iam de
cetero sinite quiescere ꝑutemq n
teriau. Hec antem audientes qui
turum astalant nullo genere qui¬
uerant temꝑari a fletu. Complebã¬
tur enim cuuictorum lacrinus ora
singultus etiam omiũ occupa¬
bat uocem herentemq linguam
uiscera conmota quaciebant atq
inmedios conatus serino gemitu
int̾rumpebatur. uixtamen int̾ dira
suspria ⁊ a maras lacruas hec so-¬
lummodo yba resonabant. Dolemi
enim inꝑacientius nr̃i causa ꝙy nos
solatio abscessus tui destitius sed tui
causa pater optune consolamur. qi
post nundi laborem ꝑhennem ad¬
requiem uadis. Tunc ille supplices o¬
diu tacitam pretem fudit. deinde in

Expanded text:
am vero in extremis positus, cum modicus calor teperet in pectore, nec praeter sensum quidquam vivi hominis superesset, vocatis ad se discipulis et sodalibus, dum se in mutuos miscent amplexus, per singulos plorans, omnibus vale dicebat, dicens: Jam non ultra loquar vobiscum, et faciem meam amplius jam non videbitis, ideoque valete in pace, et me jam de caetero sinite quiescere, parentemqterram. Haec autem audientes qui circumstabant, nullo genere quiverunt temperari a fletu; complebantur enim cunctorum lacrymis ora, singultus etiam omnium occupabat vocem, haerentemque linguam viscera commota quatiebant, atque in medios conatus sermo gemitu interrumpebatur; vix tamen inter dira suspiria, et amaras lacrymas, haec solummodo verba resonabant. Dolemus quidem impatientius nostri causa, quod nos solatio abscessus tui destituis, sed tui causa, Pater optime, consolamur, qui post mundi laborem ad perennem requiem vadis. Tunc ille supplices odiu tacitam precem fudit, deinde in
Abbreviated transcription (Latin):
longa suspiria trahens ait. Non uestra exhoc sed pocius do¬
numi in me fiat uoluntas. Exigit enim nature condicio. ut
post multiplicia uite huius oblectamenta tandem iam pergamus
ad ueniam. Sedhoc uobis expedit ut cum effectu nequeatis: uel
sola tamen uoluntate dei in hoc uoluntati non discrepetis Na
proculdubio tempus iam prefinitum est. Tu autem domine mi

Expanded text:
longa suspiria trahens, ait: 'Non nostra ex hoc, sed potius Domini in me fiat voluntas. Exigit enim naturae conditio, ut post multiplicia vitae huius oblectamenta tandem iam pergamus ad veniam; sed et vobis expedit, ut cum effectu nequeatis, vel sola tamen voluntate Dei in hoc voluntati non discrepetis, quia procul dubio tempus iam praefinitum est'. Porro ad haec
Abbreviated transcription (Latin):
¶ira eligii caritas et magnnfica bonitas. Eecessuru
iam cemunto sui quodam modo cura neglecta. illiorum¬
sicut semꝑ consueuerat gerebat anminicula cominen
Iam uero iu extremis positus cum moditus c̾alor teperet in pes¬
core nec preter sensum quidqͣm uiui hominis suꝑ esset. Uocatis
ad se discipulis et sodalibus. dum inmutuos misceretur ample¬
xus ꝑ singulos plorans omnib ualedicebat dicens. Iam non
multa loquar bobiscum. et faciem meam amplius iam non ui¬
debitis Ideoq ualete in pace. et meian decetero suite quiestere
parentem qz materiam ꝑmittite tandem redire ad terram. Tu

Expanded text:
ira Eligii charitas et magnifica bonitas! recessurus jam de mundo, sui quodammodo cura neglecta, aliorumsicut semper consueverat, gerebat adminicula; sic enJam vero in extremis positus, cum modicus calor teperet in pectore, nec praeter sensum quidquam vivi hominis superesset, vocatis ad se discipulis et sodalibus, dum se in mutuos miscent amplexus, per singulos plorans, omnibus vale dicebat, dicens: Jam non ultra loquar vobiscum, et faciem meam amplius jam non videbitis, ideoque valete in pace, et me jam de caetero sinite quiescere, parentemque materiam permittite tandem redire ad terram. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
Auis inchilominus uir
clandus effectus ꝑ pliũ¬
mum tempus acerratur
ommmodis gressu repens batte¬
rio corꝑe eo curuo. Quiqz ⁊ ipse
audiens exinua que gererentut
a sancto uiro miratula adhibita
itineris adimiitula delatus est
ad euis ecclĩam. Cumq tũ ten¬
pons instaret dies bt̃i eligii nãta¬
lis deportatus ille ad sepulchtũ
cepit flagittare remedium. Et ecce
supuemente nocte cum setumbe¬
ret in pauiento eger ad ueĩens
illico sauctos atq ad claudum ĩ¬
elmatus cepit eius extendẽ artus
Quo ninirum forcius poplicez
extrahente neruosqz complicitos
ꝓpagante prorumpens claudus
in uoce omnib qui aderant ĩtus¬
sit terrorem. Quo diucius uocife¬
rante cuturrerunt custodes ad esez.
multum abeo sciscitantes qͥd sibi
uelint huuisinodi uotes. Tunt il¬
le int̾rumpeus ueba manuq i
porrecta surgens cito a painmen¬
to cepit ambulare libero gressu.
collaudans ⁊ benedicens sainta¬
tis sue auctorem dominũ xꝑut
Uadam itaq die uergente

Expanded text:
us nihilominus vir claudus effectus per plurimum tempus arcebatur omnimodis gressu, repens bacterio corpore curvo; quique et ipse audiens eximia quae gererentur a sancto viro miracula, adhibito itineris adminiculo delatus est ad ejus basilicam. Cumque tunc temporis instaret dies beati Eligii natalis, deportatus ille ad sepulcrum coepit flagitare remedium: et ecce superveniente nocte cum decumberet in pavimento aeger, adveniens illico sanctus atque ad claudum inclinatus, coepit ejus extendere artus, quo nimirum fortius poplitem extrahente, nervosque complicatos propagante, prorumpens in voce claudus omnibus qui aderant incussit terrorem; quo diutius vociferante, cucurrerunt custodes ad eumdem, multum ab eo sciscitantes quid sibi velint hujusmodi voces. Tunc ille interrumpens verba, manuque porrecta surgens cito a pavimento coepit ambulare libero gressu, collaudans et benedicens sanitatis suae auctorem Dominum ChrisQuadam itaque die, vergente
Abbreviated transcription (Latin):
lia eciam qͣm plura ep̃s¬
scus mira predixit. Sed
dum adhuc sublaycali
habitu esset presagiis fictura pre¬
nuncciauit. Ex quib nocte quadã
dum consuetas or̃ones explesset
paululum indiscubitu requiesces
cepit subito in sompins uehemt
satagere. Quem mox cleritus ex¬
titum cum causam uisionis illi¬
us interrogaret. Huius modi ab
eo responsum accepit. Nuꝑ in q̃t
simplicius lemonentie urbis ep̃t
migrauit deminido. Et ecte modo
iam felix qui sacerdocio sortitur
missos ad nos destinauit ut eius
pr̃i solatium prebeamus. Cũ ip̃is
equidem nunt loquebar. Soliciti
ergo estote. haut proculemin sũt
dixit ⁊ conquieuit. Et ecce post er
u̾ba cum lux diei daret inicum ce¬
punt repente predicti nuntcii ues¬
tibulum domus pulsare. Qui ili¬
coingressi mincciant ep̃imortem
cunctaqr ita esse gesta sicut iam e¬
ligis predixat. Tunt no offeren¬
tes ei copiosam pecinnam a felice
pro adiminitulo ep̃atus missan
nullatenus suadere potuerunt. ut

Expanded text:
lia etiam complura episfactus mira praedixit; sed dum adhuc sub laicali habitu esset, praesagus futura praenuntiavit; ex quibus nocte quadam dum consuetas orationes explesset, paululum in discubitu requiescens, coepit subito in somnis vehementer satagere; quem mox clericus excitum cum causam visionis illius interrogaret, hujusmodi ab eo responsum audivit. Nuper, inquit, Simplicius Lemovicinae urbis episcopus migravit de mundo, et ecce modo jam Felix qui sacerdotio sortitur, missos ad nos destinavit, ut ejus parti solatium praebeamus; cum ipsis quidem nunc loquebar; soergo estote, haud procul enim sunt'. Dixit et conquievit, et ecce! post eius verba, cum lux diei daret initium, coeperunt repente praedicti nuntii vestibulum domus pulsare; qui ilico ingressi nuntiant episcopi mortem cunctaque ita esse gesta, sicut iam Eligius praedixerat. Tunc vero offerentes ei copiosam pecuniam a Felice pro adminiculo episcopatus missam, nullatenus suadere potuerunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Ic ergo ergo ep̾atu suscepto ad sedem suatu remieans qualẽ
se donum quantũcuniq prestitĩt quis digne ualeat expli¬
care. aut quis tanta uborum copia instructus existat bel¬
que or̃o tante afflueucie ubertate exindaus que cuncta eius bona
ut decet queat prosequi. Idem semꝑ robustus ad u̾tutis instanciã
se exertens constantissinie incepto ꝓ̃posito ꝑseuerabat. eadem in cor¬
de humilitatis eadem in ultu gratuitas erãt. Caudem ꝑauꝑib cu-¬
tani. eandem ut prius solicitudinem gerebat. R̾m felix es requie

Expanded text:
ic ergo episcopatu suscepto, ad sedem suam remeans, qualem se demum quantumque praestiterit, quis digne valeat explicare; aut quis tanta quae oratio tantae affluentiae ubertate exundans, quae cuncta ejus bona, ut decet, queat prosequi? Idem semper robustus ad virtutis instantiam se exercens, constantissime in coepto proposito perseverabat; eadem in corde humilitas, eadem in vultu gravitas erat, eamdem pauperibus curam, eamdem ut prius sollicitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
henerandi. ỹmoq ciredendi eligi¬
um. Ex hoc nempe adaltius tou¬
surgens. factus est aurifex ꝑitissi¬
mus. atq in omni fabricandi aite
doctissimus Inuenitq gratiam i
oiculis regis. ⁊ coram cunctis oꝑti¬
matibz eius. dominoq iuuantẽ.
rolorabatur infide ⁊ a rege pro uo¬
catus crescebat cottidie in melius

Expanded text:
honorandi immoque credendi Eligihonorandi immoque credendi Eligium. Ex hoc nempe adauctius consurgens factus est aurifex peritissimus atque in omni fabricandi arte doctissimus, invenitque gratiam in oculis regis et coram cunctis obtimatibus eius, Domino iuvante, roborabatur in fide, et a rege provocatus, crescebat in melius
Abbreviated transcription (Latin):
opus non ceterorum fraudulen¬
ciani sectans. non mordacis lime
fragnitu culpans. non foci edatẽ
flammani intusans sed omma
fidelit iora pleus. geminam feli¬
citer ieunt felix remunationem
Opus ergo ꝑfectum defeit ꝑtinꝰ
ad ꝑ allatium tradiditq regi ꝙͣ
donauerat sellani. altera penes se¬
quam gratuitu fecerat resexuata
Cepit tunt princeps mirari siml
⁊ efferre tantam opis elegantiaz
iussitq illico fabio tribuere merce¬
dem laboris dignam. Tunt eligi
altera exocculto in medio ꝓlata
quod suꝑ fuit inquit exauro ne
negligens ꝑderem huit oꝑi optam
Confestim stuꝑefactus lotharur
⁊ maiori admiracione detentus ¶
sciscitabatur oꝑifiteni. si cuicta ex
eodem penso facere potuisset. Et
cum consequent is iuxta quod
fuerat sciscitatus responsum a tce
pisset. ingenium eius sublum
fauore actollens exhot iam in q̾
eciam in maximis credi potens.
Porro hos fuit micium necuon
⁊ testimonium in pallacio regis

Expanded text:
opus, non caeterorum fraudulenopus, non caeterorum fraudulentiam sectans, non mordacis limae fragmina culpans, non foci edacem flammam incusans, sed omnia fideliter complens, geminam feliciter meruit felix remunerationem. Opus ergo perfectum defert protinus ad palatium, traditque regi quam donaverat sellam, altera penes quam gratuito fecerat, reservata. Coepit tunc princeps mirari simul et efferre tantam operis elegantiam, jussitque illico fabro tribuere mercedem laboris dignam. Tunc Eligius altera ex occulto in medio prolata: Quod superfuit, inquit, ex auro ne negligens perderem, huic operi aptavi. Confestim stupefactus Glotarius, et majori admiratione detentus, sciscitabatur opificem si cuncta ex eodem penso facere potuisset, et cum consequenter juxta id quod fuerat scpisset, ingenium eius sublime favore attollens: 'Ex hoc iam', inquit, 'etiam in maximis credi poteris'. Porro hoc fuit initium necnon et testimonium in palatio regis
Abbreviated transcription (Latin):
Ost aliquod autem tem¬
ad notitian lochani
francorum regis huiꝰ modi
extansa. Uolebat emm idem
rex sellam urbane auro gẽmis¬
q̃ fabucare sed non inueniebat᷑
neius pallacio qui huiusmoi
opus sicut mente concepat pos¬
set oꝑe ꝑficere. Cuin sciret ergo p̃¬
fatus regis thezaurarius eligii m¬
dustriam. ceꝑit eum explorare.
si cominus opus optatum poss
ꝑficere. Et cum facile id aput eñ
ficri intellexisset. ingressus ad pu¬
cipem indicauit ei inuenisse se
aitificem industrium. qui dispo¬
sitini sine tunctamine aggrede
te gratissima tradioit ei fonis sã
ãun nipensam. sed ⁊ ip̃e nichilo¬
minus tradidit eligio. At ille ac¬
teptum opus cum celeritate in¬
cho auit. utq tum diligentia ce¬
leriter consumauit. Demq qdͤ
ad unius opificum accepat usũ
itaqz ex eo duo composiit. ut in¬
crebilule foret omnnia exeodẽ põ¬
tere fien potuisse. sam absq ul¬
la fraude uel unius etiam suiqz ĩ
infuncione comissum sibi patran

Expanded text:
ost aliquod autem temad notitiam Clotarii Francorum regis hujusmodi ex causa. Volebat enim idem rex sellam urbane auro gemmisque fabricare, sed non inveniebatur in ejus palatio qui hujusmodi opus, sicut mente conceperat, posset opere perficere. Cum sciret ergo praefatus regis thesaurarius Eligii industriam, coepit eum explorare si quominus opus optatum posset perficere, et cum facile id apud eum fieri intellexisset, ingressus ad principem indicavit ei invenisse se artificem industrium, qui dispositum sine cunctamine aggrederte gratissima tradidit ei copiosam auri impensam, sed et ipse nihilominus tradidit Eligio: at ille acceptum opus cum celeritate inchoavit, atque cum diligentia celeriter consummavit. Denique quod ad unius opificii acceperat usum, ita ex eo duo composuit, ut incredibile foret omnia ex eodem pondere fieri potuisse; nam absque ulla fraude, vel unius etiam siliquae imminutione commissum sibi patravit
Abbreviated transcription (Latin):
Ligius itaq olim iam inpallacio
militauerat sub seculari habitu re¬
gi eteruo omniũq principi xꝑo fu¬
erat quoq detemꝑib locharii medi¬
am mausucti regis francorinu ⁊ to¬
to tempe dagolerti inclici principis
netnon ⁊ lodouei filii eius ⁊usqz ad
mitium regni inuioris lotharii mã
sit incorpe. Sed cuidelit in diebz ill
symoniata heresis pullulabat in
urbib ⁊ in tunctis finib regni fran¬
corum. maximeqz detemꝑibz bru¬
uehilde infelicissime regine usq ad
temꝑa dagoberti regis uiolabat hoc
contagium fidem tatholicani. So¬
licite tameu pro hoc inuigiliabant
sancti uiri eligius et audetius. Et cõ¬
mumi cum cetis uiris catholicis hã¬
bito consilio. suggesserunt pncipi
⁊ optiniatib eius. ut hoc mortifeꝵ
unus cito deleretur de corꝑe xꝑi qđ̵ ẽ
eorum pia petitio ⁊ libent̾ obtinuer̃t
quod denote rogauenunt. Tunc er¬
go placiit omnibz uno in spiritu
sancto accepto consilio simul tum
regis ipio. ut nullus pretio daito

Expanded text:
ligius itaque olim iam in palatio militaverat sub saeculari habitu regi aeterno omniumque principi Christo; fuerat quoque de temporibus Lotharii mediani, mansueti regis Francorum, et toto tempore Dagoberti incliti principis necnon et Chlodovei, filii eius, et usque ad initium regni iusit in corpore; sed crudeliter in diebus illis Simoniaca haeresis pullulabat in urbibus, et in cunctis finibus regni Francorum; maximeque de temporibus Brunichildae infelicissimae reginae, usque ad tempora Dagoberti regis violabat hoc contagium catholicam fidem. Sollicite tamen pro hoc invigilabant sancti viri Eligius et Audoenus, et communi cum caeteris viris catholicis habito concilio, suggesserunt principi et optimatibus ejus ut hoc mortiferum virus cito deleretur de corpore Christi, eorum pia petitio, et libenter obtinuerunt quod devote rogaverunt. Tunc ergo placuit omnibus uno in Spiritu sancto accepto consilio simul cum regis imperio, ut nullus pretio dato
Abbreviated transcription (Latin):
dem refundere in eo quo exemptũ
fuerat uasculo. Quodcum factũ
fusset confestun ⁊ uisio dicto cici
tus introuut inoxcubiculum ubi
parum pridie reliquerat bachi. Cũ¬
q uastula sua singillatim solliti¬
te consideraret. repiit fortuitu tõnã
ubi pauxillum habuerat ante us¬
qz ados titut uio exindante re¬
pletam. Ex quo facto in adiniraci¬
one conu̾sus facile potiit adute
quantum benedictio ualeret quã
eliguis sanctus ꝑ einginata etlaz¬
pronieret

Expanded text:
dem refundere in eo quo exemptum dem refundere in eo quo exemptum fuerat, vasculo; quod cum factum fuisset, confestim et visio dicto citiutus introivit mox cubiculum ubi parum pridie reliquerat bacchi: cumque vascula sua sigillatim sollicite consideraret, reperit fortuitu tunnam ubi pauxillum habuerat antea, usque ad os tunc vino exundante repletam: ex quo facto in admiratione conversus, facile potuit advertere quantum benedictio valeret quam Eligius sanctus per aenigmata etpromeret.
Abbreviated transcription (Latin):
celerarius homo dei sĩplex
⁊ tectus nomme dulciole¬
nus in loco quodaui non longe
ab urbe parisiaca commanens.
quem btus eligius dum suꝑstes in
corpe esset cum se oportuntas pre¬
buisset frequenter uisitare consucue¬
rat. eiqz magnan consolacionem
in quib cumq indiguisset prestare
solitus erat. Postqͣm ergo uir bea¬
tus de mundo imgraret triginita fe¬
re aut net amplius fluxerant dies
cum subito eirem in uisione noct᷑¬
na apparens ceꝑit abeo in quirere
quemadinodum isdem degeret quo¬
ue presidio eo alcretur intempore.
At ille supplices manus indaganti
pretendens bene inquit domme acte¬
nus or̃onibus tius consisto. Et pu¬
tans eum uisibiliter setum loqui
atq ex hoc amplius aliquid presis¬
meus ait. Est michi modicuni fal¬
lerm inuase ex ea quam ꝑte dñs
dedit uinea si iubes domine im ꝑ¬
bemus ex hoc. Cumiq ei calicem
uisus esset offerre porrecta mox
uir sanctus manu benedixit illi¬
co poculum. iussitq statim eun¬

Expanded text:
cellanus, homo Dei, simplex et rectus, nomine Dulciolenus, in loco quodam non longe ab urbe Parisiaca commanens, quem beatus Eligius dum superstes in corpore esset, cum se opportunitas praebuisset, frequenter visitare consueverat, eique magnam consolationem in quibuscunque indiguisset, parare solitus erat. Postquam ergo vir beatus de mundo migravit, tringinta fere aut nec amplius fluxerant dies, cum subito eidem in visione nocturna apparens, coepit ab eo inquirere quemadmodum isdem degeret, quove praesidio eo aleretur in tempore; at ille supplices manus indaganti praetendens; Bene, inquit, hactenus orationibus tuis consisto. Et putans eum visibiliter secum loqui, atque ex hoc amplius aliquid praesumens, ait: Est mihi modicum falerni in vase ex ea quam per te Dominus dedit vinea, si jubes, domine mi, probemus ex hoc: cumque ei calicem visus esset offerre porrecto mox vir sanctus manu benedixit illico poculum, jussitque statim eum
Abbreviated transcription (Latin):
Lauos quoq mire magnituonnis quos tempore passio¬
ius eius persecutores corpori infixerant ex cerebro cetis
artubus abstractos sibi pro reliquiis sequestrauit. Ca¬
pillos eciam pulchenimos reliquiis sequestratos delegauit:
Deinde oloserito preciosissimo obuolutum compositumq ho¬
nestissime corpus summa cum diligentia cura altare transpo-¬
suit. Tunbam demq exauro argentoq et genimis miro opere
desuper fabricauit. Etcdesiam quoq que exigua conuementib
populi uidebatur exinuo opificio ampliatam decorauit. Ip̃e demũ
ex religniis que a sco corꝑe sequestrauat multa loca conduxit mul¬
timodaniq medelam duisis egritudinũ incomodis casdem imꝑti¬

Expanded text:
lavos quoque mirae magnitudinis, quos tempore passionis ejus persecutores corpori infixerant, ex cerebro caeterisque artubus abstractos, sibi pro reliquiis sequestravit. Capillos etiam pulcherrimos reliquiis separatos delegavit. Deinde holoserico pretiosissimo obvolutum compositumque honestissime corpus summa cum diligentia citra altare transposuit; tumbam denique ex auro argentoque et gemmis miro opere desuper fabricavit. Ecclesiam quoque, quae exigua conventibus populi videbatur, eximio opificio ampliatam decoravit. Ipse demum ex reliquiis, quas a sancto corpore sequestraverat, multa loca condivit, multimodamque medelam diversis aegritu linum incommodis easdem imparti
Abbreviated transcription (Latin):
e ordmatione ep̃ãtus sc̃i eligni
uanta instancia plebem sibi cõ¬
latis corꝑoribus et demuentione
mirabili sancti quintuu
De muentione sancti piatonis
aliorum qz sanctorum dauit¬
ñto labore aput barbaros desu

Expanded text:
e ordinatione episcopatus sancti Eligii. 3. Quanta instantia plebem sibi comrolatis corporibus et de inventione mirabili sancti Quintini. 7. De inventione sancti Piatonis aliorumque sanctorum. 8. Quanta labore apud barbaros desu
Abbreviated transcription (Latin):
Nus itaqz quedam ĩ mo¬
nasterio quod uirsanctꝰ
construxit nomonii. quo¬
dam tempore decisiones similit̾ ex ta¬
pillis eius sibi collegerat atq pã¬
no obuoluens supra suum discu¬
bitum in machinle collocau̾at
Sed postqͣnt uir btũs nngrauit d̾
mundo crebro cum ecce noctis te¬
nebre cuncta opuerunt caligine.
micabat ex eodeui loco radus qͣ¬
daut splendoris qui non nũqua
illustrabat tenebras noctis. Qd̾
cum sanctimoniales illic femĩe
pletumiq fieri ceruerent conuocã¬
tes predictam sororem studueunt
ab ca ꝑcunctari que esset causa qd̃
isdem splendor ab eius lecto nocte
micaret. Tunc illa pignerum scĩ
uni recordans rem sicut gesta cõsta¬
bat omnib mirantib exposuit.
At ille hoc audientes protinus ad
locum accedunt cascemq reliq̃¬
as auferentes digitto in loco mox
condunt glorificantes ⁊ laudantes
deum qui est fidelis in u̾bis suis.
⁊ tantam gł̾am prestat sanctis

Expanded text:
nus itaque quaedam in monasterio, quod vir sanctus construxit Noviomo, quodam tempore decisiones similiter ex capillis eius sibi colligerat, atque panno obvolvens, supra suum discubitum in machinile collocaverat. Sed postquam vir beatus migravit de mundo, crebro cum caecae noctis tenebrae cuncta operirent caligine, micabat ex eodem loco radius quidam splendoris, qui nonnumquam in domo inlustrabat tenebras noctis. Quod cum sanctaemoniales illic feminae plerumque fieri cernerent, convocantes praedictam sororem, studuerunt ab ea percunctari, quae esset causa, quod isdem splendor ab eius lectu nocte micaret. Tunc illa pignorum sancti viri recordans, rem sicut gesta constabat, omnibus mirantibus, exposuit. At illae haec audientes protinus ad locum accedunt, easdemque reliquias auferentes, digno in loco mox condunt, glorificantes et laudantes Deum, qui est fidelis in verbis suis et tantam gloriam praestat sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
Iiraudis rebz plus adhuc
nirande succedunt Que¬
dam namqz femiina mu¬
ta ⁊ ceta ad sepulchim sancti eli¬
gi fuit quondamoblata. Que
cum dui ibidem orbata ⁊ sine lo¬
quela de celo expectaret nedelam
sopore tandein cepressa sompuo
sua concessit memibra. Et ecce re¬
pente dum quiesceret. uisum est
es astitisse sanctum eligum atq
oculos eiusdem mulcendo tetigis¬
se. cultellum etiam uel forficem ĩ
specie medici manu gestans com¬
pedes lingire eius leuiter abscisse
Et exhoc coutunio exꝑgefacta ocu¬
lis ian aꝑtis cepit nouam contu¬
eri lucem ac ꝑos extrrare truoiem
Quo affluenter egesto ꝓtinus eli¬
matum formauit eius lingira u̾¬
bum. Et post hoc iam sana facta
exurgens ⁊ adorans regressa est e
Tem alia puella etatetene¬
ra ⁊ muta de lata est illit a ma

Expanded text:
irandis rebus plus adhuc iranda succedunt. Quaedam namque femina muta et caeca ad sepulchrum sancti Eligii fuit quondam oblata. Quae cum diu ibidem orbata et sine loquela de caelo expectaret medelam, sopore tandem depraessa, somno sua concessit membra. Et ecce! repente, dum quiesceret, visum est ei adstitisse sanctum Eligium atque oculos eiusdem mulcendo tetigisset, cultellum etiam vel forficem in specie medici manu gestans, conpedes linguae eius leniter abscidisse. Et ex hoc continuo expergefacta, oculis iam apertis, coepit novam contueri lucem ac per os excreare cruorem, quo affluenter egesto, protinus elimatum formavit eius lingua verbum. Et post hoc iam sana facta, exsurgens et aItem alia puella aetate tenera et muta, delata est illic a ma
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur tum quodam tempore in conitatu regis austrie ꝑ¬
tes paragrarent. deueuerunt ad urbem quandam que stra¬
tobugo uocatur. Cuiqz haut procul ab birbe essent. cõ¬
extorta dependere. Ad quen protinus accedentes laqueo de
tine apropians ip̃e corpori eum a sunims usq ad ima palꝑa¬
re cepit. Niec mora cum iam sentiret adesse amiuiam compositã
ualde a se uirtutem facti refellens dixit. O qͣm grande scelus insi
dominus iuuisset nunc ꝑpetrare poteramus ut corpus hoc hu¬
mo tegeremus. cum anima eius in ip̃o sit. Tu autem do sm¬

Expanded text:
gitur cum quodam tempore in comitatu regis Austrites peragrarent, devenerunt ad urbem quandam, quae Stratoburgo vocatur; cumque haud procul ab urbe essent, conextorta dependere; ad quem protinus accedentes laqueo deptine adpropians ipse corpore, coepit eum a summis usque ad ima mulcendo palpare. Nec mora, cum iam sentiret adesse animam, conpositę valde a se virtutem facti refellens, dixit: 'O quam grande scelus, nisi Dominus iuvisset, nunc perpetrare poteramus, ut corpus hoc humo tegeremus, cum anima eius in ipso sit!' Haec d
Abbreviated transcription (Latin):
Eiat tunc tempus quo aput gallias rogaciones a cuuctõ¬
populo celebrantur. Conuementes igitur simmul ii cuu¬
fatem rothomiagensem .xiiiiͦ. die mensis tercii tr̃io aino
lodouei iuuentuli adhuc regis die dominico anteletanias inter ca¬
teruas populi. inter aguima clericorum. inter choros ꝑsallentium

Expanded text:
erat enim tempus quo apud Gallias Rogationes a cunctopopulo celebrabantur. Convenientes igitur simul in civitatem Rothomagensem quarto decimo die mensis tertii, tertio anno Clodovei, juvenculi adhuc regis, die Dominico ante Litanias inter catervas populi, inter agmina clericorum, inter choros psallentium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑisius ꝯmoraretur ac
necessario quendam lo¬
cui adire paret explorantes ege¬
in ꝑ quod iter transiret. ꝑaueu̾nt
se tuncti iuxta morem in ponte.
Quo tuni eligus aduentasset sĩ¬
gulis qr ut solebat singillatim
manib elemosiuam in cluderet
deuenit int̾ ceteros adquendam
cetum querulis ualde uocibus.
clamitantem. Cui cum elemosi¬
nam manu inpouet uellet. sub¬
trahens ille manũ clamabat y̾¬
tute quapot̾at. domine inquiẽs
eligii habe in me pietatem. ocuł
crucem in prime quod magis de¬
sidero prebe. Tunc ille ualde com¬
posite dissimulans acsubridens
tu inquit amite non tenosti sigi¬
nare. Nouerat enim uir sanctus
iactanciam u̾tute fugere in quo
non potãt gratia concessa lafe
Sed cum is eadem ingeiñans
inportune clamitaret. tu inqui¬
ens domine tu signa. Ille fidem
homĩs cernens signum crucis
inp̃ssit. Et o mira xꝑi potentia
statim signũ crutis saug̾nis un¬
da secuta diu clausas illico rese¬
rauit sub fronte feuestras. atq ĩ¬

Expanded text:
isiis commoraretur, ac necessario quemdam locum adire pararet, explorantes egeni per quod iter transiret, paraverunt se cuncti juxta morem in ponte: quo cum Eligius adventasset, singulisque ut solebat sigillatim manibus eleemosynam includeret, devenit inter caeteros ad quemdam caecum querulis valde vocibus clamitantem; cui cum eleemosynam manu imponere vellet, subtrahens ille manum clamabat virtute qua poterat: Domine, inquiens, Eligi, habe in me pietatem, oculis crucem imprime, quod magis desidero praebe. Tunc ille valde composite dissimulans ac subridens: Tu, inquit, amice, non te nosti signare? Noverat enim vir sanctus jactantiam virtute fugere, in quo non poterat gratia concessa latere: sed cum is eadem ingeminans importune clamitaret: Tu, inquiens, Domine, tu signa. Ille fidem hominis cernens, signum crucis impressit, et, o mira Christi potentia! statim signum sanguinis unda secuta, diu clausas illico reseravit sub fronte fenestras, atque in
Abbreviated transcription (Latin):
Orro rex dagob̾tus neret¬
torreus puscher ⁊ inclitus
ita ut nullus ei similis
fuerit in cunctis retro francorum
regib nntanitũ diligebat euiu. ut
frequent caterius principum op¬
timatuũ quoq ⁊ ducum atq ep̃o¬
rum sesubtrahens eligii sctreta
pet̾et conciliabula. Num quitꝙ̃
eidem eliguis postulasset absq
ulla dilacione impetrabat. Quio¬
quid uõ adipisci potiusset in elẽs¬
sintis egentium in pretia captius¬
rum inremedia debilunn expen¬
selut. unde ⁊ ip̃e princeps libentis¬
sime prestalut quod sciebat non
uni sed plurib ꝓdesse

Expanded text:
orro rex Dagobertus torrens, pulcher, et inclytus, ita ut nullus ei similis fuerit in cunctis retro Francorum regibus, in tantum diligebat eum, ut frequenter catervis principum, optimatum quoque, et ducum atque episcoporum se subtrahens, Eligii secreta peteret conciliabula; nam quidquid eidem Eligius postulasset, absque ulla dilatione impetrabat, quidquid vero adipisci potuisset, in eleemosynas egentium, in pretia captivorum, in remedia debilium expendebat, un e et ipse princeps libentissime praestabat quod sciebat non uni, sed pluribus prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
ed ⁊ ilium nichilominus
apostotam cum compis¬
set eliguis eutere plebem,
state ext̾minauit abuibe. Similit̾¬
⁊ alium qui ep̃m sesimulans c̾cin¬
bat uillas ⁊ plateas decipiendo po-¬
pulum diu carce malceratum eiet᷑
a finib regni francorum. Necnõ
alios atq alios diu̾sis artib po¬
pulum subutentes grandi semꝑ
auctoritate est ꝑsetutus. Ualde emi
rumq preter cacholicam doctimã
figmenta ⁊ ingi instantia eorim
insectabatur uesamam. Erat eñ
ip̃e affluentissimus quidem in el¬
loquentia. instudio aũt scriptura¬
ꝑ subtilissimus. Et tum ipse suffi¬
cienter esset instructus ppłi ubi¬
cumq ꝑgeret ewangelicis cohor¬
tacionib edocebat in fide xꝑi i re¬
uocabilit̾ ꝑsistere atq ab heretico¬
rum contagiis sese solerti cum obẜ¬

Expanded text:
ed et alium nihilominus apostatam cum comperisset Eligius evertere plebem Pstate, exterminavit ab urbe: similiter et alium, qui episcopum se simulans circuibat villas et plateas decipiendo populum, diu carcere maceratum ejecit a finibus regni Francorum: necnon alios atque alios diversis artibus populum subvertentes grandi semper auctoritate est persecutus; valde enim rumque praeter catholicam doctrinam figmenta et iugi instantia eorum insectabatur vesaniam. Erat enim ipse affluentissimus quidem in eloquentia, in studio autem scripturarum subtilissimus, et cum ipse sufficienter esset instructus, populum, ubicumque pergeret, euangelicis cohortationibus edocebat in fide Christi inrevocabiliter persistere atque ab hereticorum contagiis sese sollerti cura ob
Abbreviated transcription (Latin):
Ed trudeliter in diebus illis symoniaca heresis pullulabat
in urbibus et in cunttis finib regni franctorum. maxi
mue detemporib brunehilde infelicissime regine usq ad
andormis. ⁊ ꝯmune tum cet̾is uiris catholicis hĩto consilio sug¬
gesserunt principi ⁊ optimatib eius. ut hoc mortiferum uitum
cito delcretur de corpore xpisti quod est umusalis ecclesia. Tu Rm

Expanded text:
ed crudeliter in diebus illis Simoniaca heresis pullulabat in urbibus et in cunctis finibus regni Francorum, maximue de temporibus Brunihilde infelicissimae reginae usque et Audoenus, et communi cum caeteris viris catholicis habito concilio, suggesserunt principi et optimatibus ejus ut hoc mortiferum virus cito deleretur de corpore Christi, quod est universalis Ecclesia;
Abbreviated transcription (Latin):
talide pruisqͣm satisfaccio precedet
sentenciam suam reflectere. Sic gͥ
transacto die uno ac nocte. cum se¬
pissime presbiter quat̾e signum
temptaret nullum pulsanti pre¬
buit sointum. Transiit quoqz et
sequens nex cum die ⁊ nec sicquid
sonum produxit. Fluxit nichiloĩ
⁊ tertia dies cum nocte. sed nec tan¬
dem souum aliqueni reddidit. pos¬
tea u̾o crebris discurrentib nũcciis
cum optintatum ⁊ semorum epłis
tandem eorum precib uictus. nec¬
non ⁊ peiitencie satisfaccione p̃la¬
ta. solo y̾bo eligius reconciliauit
locum. Et mox signo tacto sonuꝰ
pristinus rediit in tintinabulum

Expanded text:
calide, priusquam satisfactio praecederet, calide, priusquam satisfactio praecederet, sententiam suam reflectere. Sic ergo transacta die una ac nocte cum saepi sime presbyter quatere signum tentaret, nullum pulsanti praebuit sonitum. Transiit quoque et sequens nox cum die, et nec sic quidem sonum produxit; fluxit nihilominus et tertia dies cum nocte, sed nec tandem sonum aliquem reddidit; postea vero crebris discurrentibus nuntiis cum optimatum et seniorum epistolis, tandem eorum precibus victus, necnon et poenitentiae satisfactione praelata, solo verbo Eligius reconciliavit locum, et mox signo tacto sonus pristinus rediit in tintinnabulum
Abbreviated transcription (Latin):
ceses suas ut ep̃is mos est
uisitaret. extitit quedam t̾¬
ta causa ut in unabasilica interdi¬
ceret cursum uel oblacionem quo¬
usq ip̃e uileret selebran. Erat au¬
tem illuc presbiter quidam male
consciencie sautius. cuius uideliez
obtulpan exconumnicatio ꝑcesse¬
rat. Qui ep̃i iussis minus obtem¬
pandum credens u̾baq eius leuit᷑
ualde ferens cum longus eum a
loco illo abisse estimaret mox sig¬
num eccłie statuta hora sicut mox
erat pulsare cepit. Tunt ad confu¬
tandam humanam presumpcio¬
nem magis insensibilis qͣm raci¬
onabilis creatura ubis ep̃i parens
ueluti sibi interdicto silentio nullũ
ad pulsantis signum reddidit so¬
num. Deinde presbiter duicius fu¬
nem terebrans tum c̾ueret tinm¬
lum omuino ꝑmanere mutum
egressus protinus basilicam cau¬
eligii reminiscentes excomunicati¬
onem posteum nonnulli quãto¬
cius ꝓperant ac reconciliari ab eo
basilicam exorant. Sed ille ꝙͣuis
esset benignus noluit tamen tam

Expanded text:
ceses suas, ut episcopis mos est, visitaret, exstitit quaedam certa causa ut in una basilica interdiceret cursum vel oblationem, quousque ipse juberet celebrari. Erat autem illic presbyter quidam malae conscientiae saucius, cujus videlicet ob culpam excommunicatio processerat, qui episcopi jussis minus obtemperandum credens, verbaque ejus leviter valde ferens; cum longius eum a loco illo abiisse aestimaret, mox signum ecclesiae statuta hora, sicut mos erat, pulsare coepit. Tunc ad confutandam humanam praesumptionem magis insensibilis quam rationabilis creatura verbis episcopi parens, veluti sibi interdicto silentio, nullum ad pulsantis nisum signum reddidit sonum; deinde presbyter diutius funem terebrans, cum cerneret tinnulum omnino permanere mutum, egressus protinus basilicam, cauEligii reminiscentes excommunicationem post cum nonnulli quantocius properant, ac reconciliari ab eo basilicam exorant; sed ille, quamvis esset benignus, noluit tamen tam
Abbreviated transcription (Latin):
Rũt preterea quidam lep¬
sus exlongo iam tempoie
toto corpe mabious Pui¬
a ddiscens de multimodis bñ eli¬
gii miraculis peciit se exfide codu¬
ciad eius basilicam. Ubitum de¬
latus fuisset expectabat fieri ĩ se
ex alto nnisicordiam. Cumq die
una decub̾et interram omnb
pene dissolutis membris uidi sb̃i¬
to a patre sepulchri quendã sꝑlen¬
doris radium mitare. atq in sua
tabula ⁊ gelida membra mirimi-
in modum resplendere. Et protinꝰ
pauore magno ꝑculsus cepit re-¬
pente calefieri atq ubertim suda̾e
deinidecum totum corpus infũ¬
deretur ex humore manante con¬
festim cum ip̃o sudore ueluti quis
ouuni depellit exiens cuncta pu¬
tredo lepre intidam ac mundissi¬
mam reliquit corꝑis tutem. Et
continuo exurgens qui fuerat eg̾
ita sanus atq illesus ab ecclĩa ꝓ¬
cessit. ut nec uestigium quidem ci-¬
catricum in eo remaneret

Expanded text:
rat praeterea quidam leprosus ex longo jam tempore toto corpore tabidus, quiaddiscens de multimodis beati Eligii miraculis, petiit se ex fide deduci ad ejus basilicam; ubi cum delatus fuisset, exspectabat fore in se ex alto misericordiam. Cumque die una decumberet in terram omnibus pene dissolutis membris, vidit subito a parte sepulcri quemdam splendoris radium micare, atque in sua tabida et gelida membra mirum in modum resplendere, et protinus pavore magno perculsus coepit repente calefieri, atque ubertim sudare; deinde cum totum corpus infunderetur ex humore manante, confestim cum ipso sudore veluti quis ovum depellit exiens cuncta putredo leprae nitidam ac mundissimam reliquit corporis cutem: et continuo exsurgens qui fuerat aeger, ita sanus atque illaesus ab ecclesia processit, ut nec vestigium quidem cicatricum in eo remaneret
Abbreviated transcription (Latin):
xis capitulis ꝙ uosse quis uelit.
mox sine tarditate inuemiret. nec
non ⁊ illud ytile at salubre prospe¬
xi consilium. ut queq testimonia
uir sanctus diumne leccioms ꝑre¬
dicans memorabat queq eciam
equidem menuuisse potui uelud
preciosas iabitiens gemnas opꝰ
patratum solidarem atq exorna¬
rem. Hus itaq singulis ita dispo¬
sitis hunc librum contra omneͤ.
emulos tue xpiste defensiomn cõ¬
mendo tibiq deuocionis inee sup¬
plex dictã comitto. Tibi eciam in
ut ualet affectu reddit precomum
qui contulisti presidium quo pos¬
set opus patrare optatum. Tibi
ergo laus tibi gloria tibi honor.
creatori ⁊retreatori hominum ih
xpisto domino nostro. Qui cũ deo
pr̃e ⁊ spiritu saucto unus ⁊ regnͣs
deus ꝑ infinita secula sesoꝵ Anẽ¬

Expanded text:
xis capitulis, quod nosse quis velit, xis capitulis, quod nosse quis velit, mox sine tarditate inveniret, nec non et illud utile ac salubre prospexi consilium, ut quaeque testimonia vir sanctus divinae lectionis praedicans memorabat, quaeque etiam equidem meminisse potui, velut praetiosas adiciens gemmas, opus patratum solidarem atque exornarem. His itaque singulis ita dispositis, hunc librum contra omnes aemulatos tuae, Christe, defensione commendo tibique devotionis meae supplex dicta committo; tibi etiam intut valet, affectu reddit praeconium, qui contulisti praesidium, quo posset patrare opus optatum. Tibi ergo laus, tibi gloria, tibi honor, creatori et recreatori hominum Iesu Christo domino nostro, qui cum Deo patre et Spiritu sancto vivis et regnas Deus per infinita saecula sae
Abbreviated transcription (Latin):
custodire culpa defosse pecunie
non carerem. Id tuto ergo opti¬
mũ fore ꝑutaui. ut ip̃am talenti
exiguitatem quam ab omĩpoten¬
te accepi in lauce sancti ad gloriant
dei munere sumpsi dei deuocione ꝯ¬
sumiarem. atq id quod abeodem ĩ¬
dignus eidem subiectus imipende
ꝙͣuis etenim hunc btin uirum cõ¬
sultius michi fuerit mirari qͣm lo¬
qui tamen arcore dileccioins accu
plus in illo quid uelti qͣm in me
quid possim consideraui. unde nũt
queso nemo de nobis deroget ꝙ lau¬
dem nominus eius crebrius inge¬
nĩauerim cum scriptum sit. Lau¬
demius uiros gloriosos. Et cũ has
easdem laudes flagrans amoris
magnitudo exigeret. quia reuera
net est iactantie deputandum sed
gracie quitquid non uirtuti homi¬
nis asscribitur sed dedei minie pre¬
ꝑcius famulos geritur qui ex illo
uite fonte trahitur quitquid in pre¬
sencia horum hauritur. Porro nec loc¬
torem stili lacioris copia fatigutẽ
compendium face uolui ut subue¬

Expanded text:
custodire, culpa defossae pecuniae custodire, culpa defossae pecuniae non carerem. Idcirco ergo optimum fore putavi ut ipsam talenti exiguitatem, quam ab Omnipotente accepi, in laude sancti, ad gloriam Dei munere sumpsit, Dei devotione consummetur, atque id quod ab eodem ini, eidem subiectus inpenderem. Quamvis etenim hunc beatum virum consultius mihi fuerit mirari quam loqui, tamen, ardore dilectionis actus, plus in illo quid velim quam in me quid possim consideravi. Unde nunc, quaeso, nemo de nobis deroget, quod laudem nominis eius crebrius ingeminaverim, cum scriptum sit: Laudemus viros gloriosos. Et cum has easdem laudes flagrans amoris magnitudo exigeret, quia re vera nec est iactantiae deputandum, sed gratiae, quicquid non virtuti hominis adscribitur, sed de Dei munere praee, quod per eius famulos geritur, quoniam ex illo vitae fonte trahitur, quicquid inpraesentiarum hauritur. Porro nec lectorem stili latioris copia fatigarem, conpendium facere volui, ut, subne