comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis humilit̾ retorquemus: ut ẽo de se
mens o in sũmis uilia sentiat. quo su¬
is uirib ⁊̃ parna que appetit nõ expu¬
gnat. U ñ bene tursum scͥptum ẽ. hee
sunt gentes quas dominus dereliqͥd.
ut eruoiret in eis ifrłem. Ad hoc nãq
quedam uicia minima nr̃a retinentur
ut sese nr̃a intentio sollicita. et in certa¬
mine semꝑ ex̾ceat: ẽt eo de uictoria non
suꝑbiat. quia uiuere in se hostes conspi¬
cit: a quibus ad huc iunci formidat. Isrĩ
gͦ reseruatis gentibus cruoitur. qñ in
quibusdam minimis uicus elatio uirtu¬
tis nr̃e compͥmitur: & in paruis sͥ re¬
sistentib discit. qd̾ in se maiora non su¬
stellȩ caligine eius: intelligi ⁊ alit pot̃.
or quippe illa uidel consensus ad cul¬
pam.que ad nos primi parentis est ex¬
cessu ꝓpagata. m̃tis nr̃e ocłm tanta obs¬
curitate ꝑculit: ut in huius uite exilio
cecitatis suȩ teneb̾s p̃ssus. quantalibet

Expanded text:
tis humiliter retorquemus. Ut eo de se tis humiliter retorquemus. Ut eo de se mens, et in summis vilia sentiat, quo suis viribus, etiam parva, quae appetit, non expugnat. Unde bene rursugentes, quas Dominus dereliquit, ut erudiret in eis Israel . Ad hoc namque quaedam minima vitia nostra retinentur, ut sese nostra intentio sollicita in certamine semper exerceat; et eo de victoria non superbiat, quo vivere in se hostes conspicit, a quibus adhuc vinci formidat. Israel ergo, reservatis gentibus, eruditur, quando in quibusdam minimis vitiis elatio virtutis nostrae comprimitur, et in parvis sibi resistentibus discit quod ex se majora non sustellae caligine ejus; intelligi et aliter potest. Nox quippe illa, videlicet consensus ad culpam, quae ad nos primi parentis est excessu propagata, mentis nostrae oculum tanta obscuritate perculit, ut in hujus vitae exsilio, caecitatis suae tenebris pressus, quantalibet
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Stelle quippe eius noctis calig¬
ne teͬbrantiu. qñ & his qui magnis
iam uirtutib splendent. ad huc de
obscuritate culpȩ aliquid rententes
sustinent: ut etiam magna uite clari¬
tate luceant. et cam̃ ad huc noctis re
liquias nolentes trabant. Quod ad ħ
sicut dictum ẽ agitur. ut mens ꝓficiẽs
ad uirtutem iusticie sua melius infir¬
bis uł in bonis luceat. ñ eam nolentẽ
parua rep̃hensibilia humilit̃ obscurãt
Uñ ꝙ. bene cum isrłitico ppło ꝑcepta
tra repmissionis partiretur: effram t̾¬
bui cananeus gentilis ppłs nõ occisu.¬
safactus tributarius dicitur. sic̃ scͥptum
ẽ. Habitauit. cananeus in medio ef¬
fraim: factus tributarius. Quio enim ea
repmissionis in gredimuꝵ. q̃uia sepͣe ĩ¬
tima de et̾nitate roboramur . S. dumint sub
acta sublimia uicia q̃dam parua retine¬
mus. quasi cananeos iuiuere in t̾ra ur̃a
concedimus. Qui tam̃ tributarius effi¬
citur. q̃uia hoc ipsum uicium qd subigi¬
re non possumus. ad ufum nr̃e unlita¬

Expanded text:
ur. --Stellae quippe hujus noctis caligine tenebrantur, quando et hi qui magnis jam virtutibus splendent, adhuc de obscuritate culpae aliquid renitentes sustinent, ut etiam magna vitae claritate luceant, et tamen adhuc noctis reliquias nolentes trahant. Quod ad hoc, sicut dictum est, agitur, ut mens proficiens ad virtutem justitiae sua melius infirrius in bonis luceat; unde eam etiam nolentem parva reprehensibilia humiliter obscurant. Unde et bene cum Israelitico populo percepta repromissionis terra partiretur, Ephraim tribui Chananaeus gentilis populus non occisus factus tributarius dicitur. Sicut scriptum est: Habitavit Chananaeus in medio Ephraim tributarius. Quid enim Charepromissionis ingredimur, quia spe intima de aeternitate roboramur. Sed dum inter acta sublimia vitia quaedam parva retinemus, quasi Chananaeum vivere in terra nostra concedimus. Qui tamen nobis tributarius efficitur, quia hoc ipsum vitium, quod subjicere non possumus, ad usum nostrae utilita
Abbreviated transcription (Latin):
a illius primogsnita mors. Pulcri¬
tudo cutis ẽ gła tempoeal: que dĩ
foris concupiscitur. quasi spes incu
te retinetur. Brachioꝵ uero nomi¬
ne nõ in congrue oꝑa designautur:
quia corporale opus brachiis agi¬
tur. Quid aut̃ mors. nisi peccatum
ẽ. quod ab int̾ioei uita animã occidit᷑.
Unde scͥptumẽ. Beatus et sc̃s: qui
habet partem in resurrectione pͥma.
Quia ille post incarne felicit᷑ refur¬
git : qui in hac uita pofitus. a m̃tis
fue morte furrexit. Si igitur pecca¬
tum mors: nõ ucongue primoge¬
inita mors. suꝑbia ualet in telligiꝰ. La
scͥpͥtum est. Initium omnus peccati
suꝑbia. Pulcritudinem igitur cutis
eius. et brachia primogenita mors
deuorat: quia inqui głam uł oꝑ¬
ationẽ suꝑbia subplautat Potuit e¬
nuim etiam in hac uita sine culpa
głiosus existere: si fuꝑbus minime
fuisset. Rotuit auctoris sui iudicio
quibusdam fuis oꝑibus comiñdari:
nisi hec ipsa oꝑa ante eius occłos ela¬

Expanded text:
a illius primogenita mors. - Pulchria illius primogenita mors. - Pulchritudo cutis est gloria temporalis, quae dum foris concupiscitur, quasi spte retinetur. Brachiorum vero nomine non incongrue opera designantur, quia corporale opus brachiis agitur. Quid autem mors nisi peccatum est, quod ab interiore vita animam occidit? unde scriptum est: Beatus et sanctus qui habet partem in resurrectione prima , quia ille post in carne feliciter resurget, qui, in hac vita positus, a mentis suae morte resurrexerit. Si igitur peccatum mors, non incongrue primogenita mors superbia valet intelligi, quia scriptum est: Initium omnis peccati superbia . Pulchritudinem igitur cutis ejus et brachia illius primogenita mors devorat, quia iniqui gloriam vel operationem superbia supplantat. Potuit enim etiam in hac vita sine culpa gloriosus existere, si superbus minime fuisset; potuit auctoris sui judicio quibusdam suis operibus commendari, nisi haec ipsa opera ante ejus oculos ela
Abbreviated transcription (Latin):
ma nulla int̾ni cibi refectione pascit᷑.
De qua scilicet fame ꝑ ꝓpħam dici¬
tur. E mittam famẽ in t̾ra. nõ famẽ
tur.Et in edia inuadet costas illius.
Coste enim uiscera constringunt: ut
latentia intrinsecus carum soliditate
oste ergo unius ciuusq sunt
sensus anui: qui latentes cogi¬
tationes muntunt. In edia igitue
inuadit costas: qnͣdo omni spĩtali re¬
fectione fubtracta. sensus m̃tis defi¬
tiunt: et cogitationes suas regere
uł tueri nõ possunt. In edia inua
dit: costas: iniqͥ qͥa fames int̾na sẽsus
mentis extenuat. ut cogitationes fu¬
as nullatenus regant. Nam sensus
m̃tis si obtunsi fiu̾nt. cogitationes ad
extĩora ꝓdeunt: et quasi costis infir¬
mantib ea que moceulto sana la¬
tere pot̾ant: foras iuscera fundunt᷑.
U ñ fit cogitationib ext̃ius sparsis.
ex tĩoris głe sp̃e deceptus appetat aĩ¬
mus: nicħ q cdiligat. nisi quod pul¬
crum foras uidit. Contra quem ad¬
dinẽ cutis eius: et confumat brachi¬

Expanded text:
ma nulla interni cibi refectione pascitur, de qua scilicet fame per prophetam dicitur: « Emittam famem in terra, non famem tur: Et inedia invadat costas illius. Costae enim viscera constringunt, ut latentia intrinsecus earum soliditate e ergo uniuscujusque sunt sensus animi, qui latentes cogitationes muniunt. Inedia igitur invadit costas, quando, omni spiritali refectione subtracta, sensus mentis deficiunt, et cogitationes suas regere vel tueri non possunt. Inedia invadit iniqui costas, quia fames interna sensus mentis extenuat, ut cogitationes suas nullatenus regant. Nam dum sensus mentis obtusi fuerint, cogitationes ad exteriora prodeunt, et, quasi costis infirmantibus, ea quae in occulto sana latere potuerant foras viscera funduntur. Unde fit ut, cogitationibus exterius sparsis, exterioris gloriae speciem deceptus appetat animus, nihilque diligat, nisi quod pulchrum foris viderit. Contra quem addinem cutis ejus, et consumet brachi
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Que iudelic formido inuoluit
pedes: ne in rectam exire ualeant
actionẽ. Et sepe contingit. ut id cir¬
co quisq bomis ẽẽ metuat: ne hoc a
praius ipse paciatur. quod se bonis
fecisse reminscitur. Dumq hoc pa¬
ti quod fecit metuit: undiq tritus.
undiq suspectus. quasi pedes inuo¬
lutos habet: qui. timore irretitus in¬
chil lib̾e agere p̾ualet. Qui in bono
oꝑe quasi inde gressum ꝑdidit. ũn¬
de ad mala que concupierat excessit.
eius: ⁊ in edia in uadat costas illuis.
Scͥpture sacrȩ more optare uidetur.
qđ futurũ p̃iudet: scilicet tiõ ma¬
ledicentis animo. sed p̃dicentis. Om¬
ns itaq homo quia ex anima et car¬
ne constat: quasi ex robore et infir
initate compositus ẽ. Ex ea enim
parte qua sp̃s rationabilis est cõ¬
ditus. non incongrue dicitur. robu¬
stus. E.x ea uero parte qua carnał:
infirmus ẽ. Robur ergo ẽ hominiᷤ
anima rationalis: que impugnan¬

Expanded text:
ne. Quae videlicet formido involvit ne. Quae videlicet formido involvit pedes, ne in rectam exire valeant actionem. Et saepe contingit ut idcirco quisque bonus esse metuat, ne hoc a pravis ipse patiatur quod se bonis fecisse reminiscitur; dumque hoc pati quod fecit metuit, undique territus, undique suspectus, quasi pedes involutos habet, qui timore irretitur, nil libere agere praevalet, quia in bono opere quasi inde gressum perdidit, unde ad mala 442 quae concupierat excessit. ejus, et inedia invadat costas ejus. - Scripturae sacrae more optare videtur quod futurum praevidet, scilicet non maledicentis animo, sed praedicentis. Omnis itaque homo, quia ex anima et carne constamitate compositus est. Ex ea enim parte qua spiritus rationalis est conditus, non incongrue dicitur robustus; ex ea vero qua carnalis, infirmus est. Robur ergo est hominis anima rationalis, quae impugnan
Abbreviated transcription (Latin):
solutiom. In tuetur gͦ inmicus gene¬
ris humani unius euuisq mores. cui
uitio sint ꝓpinqui: ⁊ illa opponit. an¬
te faciem. ad que agnoscit facilius
in clinare m̃tem ut blandis ac letis
morib sepe lururiam. nõ nũquam
uanam głam. Aspis uero m̃tibus.
iram. suꝑ biam. uł crudelitatẽ ꝓponat.
Ibi ergo decipulã ponit: ubi eẽ semi¬
tam m̃tis conspicit. Quia illic ꝑicu¬
lũ deceptionis inserit: ubi uiam ẽẽ
inuem̾ĩt ꝓpuque cogitationis. Et qr
ꝑuersus homo omne quod facit.e.¬
tiam pati metuit: atq hoc sibi ab
hominibus fieri estimat. qđ ipse oĩ
bus ut ualet parat: recte sequitur.
catur: qualis ipse ẽẽ contra omnes
uititur. Que nimirũ formidines. qͥ d
in eius actione fatiant: sub infertur
sus lib̾os hab̾e nõ possunt: ⁊ nullum
carꝑe iter ualent. quia sua eos in¬
uolumenta retinent. Praua itaq de¬
sidia ad pessumã actionem trahunt:
s pessima actio restringit in formidi¬

Expanded text:
solutioni. Intuetur ergo inimicus genesolutioni. Intuetur ergo inimicus generis humani uniuscujusque mores cui vitio sint propinqui, et illa opponit ante faciem ad quae cognoscit facilius inclinari mentem, ut blandis ac laetis moribus saepe luxuriam, nonnunquam vanam gloriam; asperis vero mentibus iram, superbiam, vel crudelitatem proponat. Ibi ergo decipulam ponit, ubi esse semitam mentis conspicit, quia illic periculum deceptionis inserit, ubi viam esse invenerit propinquae cogitationis. Et quia perversus homo omne quod facit etiam pati metuit, atque hoc sibi ab omnibus fieri aestimat quod ipse omnibus quibus valet parat, recte sequitur: catur, qualis ipse esse contra omnes nititur. Quae nimirum formidines quid in ejus actione faciant, subinfertur csus liberos habere non possunt, et nullum carpere iter valent, quia sua eos involumenta retinent. Prava itaque desideria ad pessimam actionem trahunt, sed pessima actio restringit in formidi
Abbreviated transcription (Latin):
quo hoste suꝑ semitam decipula po¬
nitur: qñ mactione hutꝰ mundi quã
mens appetit. peccati laqueus ꝑatur.
Que udelicet non facile deciperet:
si uidi potuisset. Sic quippe decipula
ponitur: ut dum esca ostenditur. ne¬
quaquam ipsa a transeunte uid̾atur.
Quasi esca quippe in laqueo est. lucr̃¬
crũ cñ culpa. ⁊ huius mundi ꝓsꝑi¬
tas cum iniquitate. Dum itaq a cõ¬
cupiscente luctum appetitur: quasi
pedem m̃tis ap̃pbendit. decipula q̃
non iudetur. Sepe ergo ꝓponuntur
animo cum culpa. honores. duuciȩ.
salus. et uita temporalis. Que mens
infirma dum quasi escam uidet. et de¬
cipulam non uidet: ꝑescam quam ui¬
dens appetit. inculꝑa constringitur.
xistunt ⁊ enim qualitates. un.¬
morũ: que certis uieus sunt uicinȩ.
Namq mores asꝑi: aut crudelitati
aut suꝑbis solent ẽẽ conuncti. Mores
aũt blancdi. ⁊ quam decet paulo am¬
plius letiores: nõ nũquã luxurie dis¬

Expanded text:
quo hoste super semitam decipula poquo hoste super semitam decipula ponitur, quando in actione hujus mundi, quam mens appetit, peccati laqueus paratur; quae videlicet non facile deciperet, si videri potuisset. Sic quippe decipula ponitur, ut dum esca ostenditur, nequaquam ipsa a transeunte videatur. Quasi esca quippe in laqueo est lucrum cum culpa, et hujus mundi prosperitas cum iniquitate. Dum itaque a concupiscente lucrum appetitur, quasi pedem mentis apprehendit decipula, quae non videtur. Saepe ergo proponuntur animo cum culpa honores, divitiae, salus, et vita temporalis; quae mens infirma dum quasi escam videt, et decipulam non videt, per escam quam videns appetit, in culpa constringitur xistunt etenim qualitates morum, quae certis vitiis sunt vicinae. Nam mores asperi, aut crudelitati, aut superbiae solent esse conjuncti; mores autem blandi, et quam decet paulo amplius laetiores, nonnunquam luxuriae et dis
Abbreviated transcription (Latin):
mum hydropicum curat: et cõum cõtra
auariciam disputaret. scͥptumẽ. Audie¬
bant aut̃ omnia hec pharisei qui e¬
rant auari: et deridebant illum. Qd
ẽ gͦ quod ante pharisei domum hydro¬
picus curatur. nisi quod ꝑ alt̾ius egri¬
tudinem corporis. in altero expͥmitur
egritudo cordis: Hydropicus quippe
quo amplius bib̾it. amplius sitit: qꝑ¬
et omnis auarus ex potu sitim multi¬
plicat. qui cum ea que appetit ad ep̃t
fuit: ad appetenda alia amplius an¬
helat. Qui enim adipiscendo plus
appetit: huic sitis ex potu crescit. Se
In tr̃a pedica absconditur. cum cul¬
pa sub t̾rens commodis ocultatur. In¬
imicus quippe unsidians ostendit. hu¬
mane m̃ti intreno lucro quid appetat.
⁊ ocultat pecẽi laqueum ut eius am¬
mã stringat. quatinus uideat. quid¬
ẽ quod concupiscere ualeat.et tamen
nequaquam uideat. uiquo culpe¬
laqueo pedem ponat. Decipula uero a
decipiendo nocata ẽ. Et tunc ab anti¬

Expanded text:
mum hydropicum curat, et cum contra mum hydropicum curat, et cum contra avaritiam disputaret, scriptum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei, qui erant avari, et deridebant illum . Quid est ergo quod ante Pharisaei domum hydropicus curatur, nisi quod per alterius aegritudinem corporis, in altero exprimitur aegritudo cordis? Hydropicus quippe 441 quo amplius biberit, amplius sitit, et omnis avarus ex potu sitim multiplicat, quia cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda alia amplius anhelat. Qui enim adipiscendo plus appetit, hujus sitis ex potu crescit. SeqIn terra pedica absconditur cum culpa sub terrenis commodis occultatur. Inimicus quippe insidians ostendit humanae menti in terreno lucro quid appetat, et occultat peccati laqueum, ut ejus animam stringat, quatenus videat quidem quod concupiscere valeat, et tamen nequaquam videat in quo culplaqueo pedem ponat. Decipula vero a decipiendo vocata est. Et tunc ab anti
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Quod tam̃ intelligi et alit̃ potest.¬
ꝑuersa mens in pecc̃o se ucnisse cõs¬
picit: quadam cogitationis suꝑficiȩ e¬
uade peccati laqueos querit. Sed uel
t̃rores uł obꝓbria hominum timens.
eligit in etñum mori: quam ad tem¬
pus aliquid aduerfitatis ꝑpeti. U nde
totum se uicus deserit: quibus iam
semel se obligatum sentit. Cuius ergo ad¬
usq ad finem uita inculpa constringit᷑:
eius planta laqueo tenetur. Sed quia
se quo malis obligatum pensat. eo de su¬
o reditu desꝑat: ĩpsa iam desꝑatione
acrius ad huius mundi concupiscenti¬
as estuat.Fit desidioꝵ feruor in m̃te:
et peccatis p̃cedentib irretitur animꝰ.
ad maiora etiam delicta succenditur.
Unde et fubditur. Ea ardescet contra
eum sitis. In eius quippe animo contͣ
eũ fitis exardescit: quia quo agere ꝑ¬
uerse confueuit. eo ad hibenda mala ue¬
hem̃t᷑ accenditur. Impio quippe fitire
est: huius mundi bona concupiscere.
Unde et redep̃tor nr̃ ante pharisei do¬

Expanded text:
Quod tamen et aliter intelligi potest.cum in peccatum se venisse conspicit, quadam cogitationis superficie evadere peccati laqueos quaerit; sed vel terrores, vel opprobria hominum timens, eligit in aeternum mori, quam ad tempus aliquid adversitatis perpeti. Unde totum se vitiis deserit, quibus jam se semel obligatum sentit. Cujus ergo usque ad finem vita in culpa constringitur, ejus planta laqueo tenetur. Sed quia se quo malis obligatum pensat, eo de suo reditu desperat, ipsa jam desperatione acrius ad hujus mundi concupiscentias aestuat, fit desideriorum fervor in mente, et peccatis praecedentibus irretitus animus ad majora etiam delicta succenditur. Unde et subditur: Et exardescet contra eum sitis. In ejus quippe animo contra eum sitis exardescit, quia quo agere perversa consuevit, eo ad ebibenda mala vehementer accenditur. Impio quippe sitire est hujus mundi bona concupiscere. Unde et Redemptor noster ante Pharisaei do
Abbreviated transcription (Latin):
uitã finiant. ad humilitatis metum
ab elatione corda comutant. Imꝓius
u̾o dieb suis omnib suꝑbit: quia sic
uitam tĩninat. ut ab elatione minimẽ
recedat. Circum spicit qd temporalit̾
floret: et pensare negligit. quo in
et̃um ducit᷑. In uita carnis fiduciam
ad p̃sens tenet. Solidat᷑ ielatione a¬
iumus. in despectum adducitur omĩs
ꝓpuiquus: quam repentina mors sub¬
repat numꝗͣ consid̾at. quam sit eiꝰ
incerta felicitas numꝗͣ pensat. Qui
si in ẽtitudinem fugacis uite conspi¬

Expanded text:
vitam finiant, ad humilitatis metum vitam finiant, ad humilitatis metum ab elatione corda commutant. Impius vero diebus suis omnibus superbit, quia sic vitam terminat, ut ab elatione minime recedat. Circumspicit quod temporaliter floret, et pensare negligit quo in aeternum ducitur. In vita carnis fiduciam ad praesens tenet. Solidatur in elatione animus, in despectum adducitur omnis propinquus; quam repentina mors subrepat nunquam considerat; quam sit ejus incerta felicitas nunquam pensat. Qui si incertitudinem fugacis vitae conspi
Abbreviated transcription (Latin):
Quib solis data ẽ tra: et nõ transiũ
alienus ꝑ eos. Solis siuis p̾atribus
cdatam tram existunant: quia solos
erroꝵ suoꝵ magistros rexisse u̾acit᷑
eccłiam putant. Qd u̾o alienus. nͥ a
postata angłs uocatur. Uñ et per
psalmistam de cũctis simul malig
timant ñ fuisse subiecta: transisse ꝑ
eos alienum denegant. Cui iuidł alie¬
no ꝑ unum quẽq transire ẽ. iniquas
in corde eius cogitationes immit̾e. Uñ
contra stantem aĩam dr̃. Et dix̾unt a¬
nimȩ mee. incuruare ut transeamꝰ. Sed
eliphaz temanites quia quedam nar¬
raturus audiri uult. quamuis mul¬
ta que dicenda sunt. sciat. sed quia
bato iob dicenda nõ erant nesciat.:
audiamus sententias quas contra
batum iob ꝓtulit. Nec debemꝰ cui. s
solum pensare quid dix̃. Sequitur.¬
Cunctis diebus siuis impius suꝑbit.
Solent etiam electi sunquibus dam
sius cogitationib atq actib suꝑbire.
sed quia electi sunt cunctis dieb suis
suꝑbire non possunt: quia pͥusquam

Expanded text:
Quibus solis data est terra, et non transivit alienus per eos. Solis suis patribus datam terram existimant, quia solos errorum suorum magistros rexisse veraciter Ecclesiam putant. Quis vero alienus nisi apostata angelus vocatur? Unde et per Psalmistam de cunctis simul maligntimant non fuisse subjecta, transisse per eos alienum denegant. Cui videlicet alieno per unumquemque transire est iniquas in corde ejus cogitationes immittere. Uncontra stantem animam dicitur: Et dixerunt animae tuae: Incurvare 408 ut transeamus . Sed Eliphaz Themanites quia quaedam narraturus audiri vult, quamvis multa quae dicenda sunt sciat, sed quia beato Job dicenda non erant nesciat, audiamus sententias quas contra beatum Job protulit. Nec enim debemus cui, sed solum pensare quid dixit. Sequiturcunctis diebus suis impius superbit. Solent etiam electi in quibusdam suis cogitationibus atque actibus superbire, sed quia elesuperbire non possunt, quia priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
abent hoc om̃s arrogantibus.x.
quid uel parum senserunt: in usum ħ
elationis inflectant. atq uñ ꝑ intel¬
lectum. sͥmet ipsis altiores fuint. iñ
ꝑ tumorẽ in foueam elationis cadãt.
seq doctis doctiores existunent: re¬
ũentiam sͥ amelioribus exigant.⁊
docere sanctiores quasi exauetorita¬
te contendant. Uñ nũc dr̃. Ostendã
tͥ audi me. Et quia cum minori aucto¬
ritate docet is qui audit. quam is
qui ea que uidit loquitur: ut fortiorẽ
sibimet. auctoritatẽ elipha arroget
dicit: quod uidi narrabo tibi. Qui a
u̾o nõ numꝗͣ beretici de dampnatis
siuis patrib confunduntur. et tamẽ
eorum sententias quasi cum aucto¬
ritate ad mediũ ꝓferunt. ex quor
stulticia uire reꝓbantur. reatee ipsa

Expanded text:
abent hoc omnes arrogantes quid vel parvum senserint, in usum hoc elationis inflectant; atque unde per intellectum sibimetipsis altiores fiant, inde per tumorem in foveam elationis cadant, seque doctis doctiores existiment, reverentiam sibi a melioribus exigant, et docere sanctiores quasi ex auctoritate contendant. Unde nunc dicitur: Ostendam tibi, audi me. Et quia cum minore auctoritate docet is qui audita quam is qui ea quae viderit loquitur, ut fortiorem sibimet auctoritatem Eliphaz arroget, dicit: Quod vidi narrabo tibi. Quia vero nonnunquam haeretici de damnatis suis patribus confunduntur, et tamen eorum sententias quasi cum auctoritate ad medium proferunt, ex quorum stultitia jure reprobantur, recte ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbit: adiungit.⁊ nũs annoꝵ incer¬
tus ẽ tirannidis eius. Ac si aꝑte dieẽ¬
tur. Cur quasi de certo ex tollitur. cꝰ
uita sub pena in certituduus tenet᷑:
Sed ommip̃s̃ ds̃ praue agentib nõ
solum uentura supplicia reseruat. s
eorum corda hic etiam ubi deluiqũt.
penis implicat. ut eo ipso quo pec¬
cant. semet ipsos feriant. ut semꝑ tre¬
pidi semꝑ q suspecti. mala ab alus
pati metuant: que se alus fecisse me¬

Expanded text:
superbit, adjungit, et numerus annorum incersuperbit, adjungit, et numerus annorum incertus est tyrannidis ejus . Ac si aperte diceretur: Cur quasi de certo extollitur, cujus vita sub poena incertitudinis tenetur? Sed omnipotens Deus prave agentibus non solum ventura supplicia reservat, sed eorum corda, hic etiam ubi delinquunt, poenis implicat, ut eo ipso quo peccant semetipsos feriant; ut, semper trepidi semperque suspecti, mala ab aliis pati metuant quae se aliis fecisse me
Abbreviated transcription (Latin):
Uꝑbire enim minime debusser.⁊̃¬
si ãnoꝵ suoꝵ num̾̃ũ certum habe
potuisset: ut sciens qnͣtum iuueret p̃¬
sciret. qñ se ab elatione remoũet. At
pꝰ quam p̃sens uita. semꝑ in c̃ta ẽ. tan¬
to sẽꝑ mors sub ripiens tim̃i debet.
endum ẽ. quia omnis suꝑbus uixta
modũ ꝓpͥum tiramudem ex̃cet. Nam
qđ non numquã alius inre publica.
hoc ꝑ acceptam dignitatis potentiã.
alius in ꝓuincia. alius in ciuitate. aliꝰ
in domo. aliꝰ t̃patͥa. aliꝰ ꝑ latentẽ ne qui¬
tiam. hoc ex̃cet apud se in cogitatio¬
ne sua. Nec intuet᷑ dñs. quantum
quisq mali ualeat facẽ: sed qnͣtum
uelit. Et cum de ẽ ꝑ otestas foris. apd̾
se tirannꝰ ẽ. eui unquitas dominatur
intus. quia et si ext̃ĩus non affligit
ꝓ ximos intruisecus tam̃ hab̾e po¬
testatem appetit ut affligat. Et ꝙ
ocelis impius fecit qđ cogitauit. ad
hoc aũt conditor nr̃ latere nos uo¬
luit finẽ nr̃m: ut dum incerti sumꝰ
dictum ẽ. cunctis diebus sius impuiꝰ

Expanded text:
bire enim minime debuisset, etiamsi annorum suorum numerum certum habere potuisset ut, sciens quantum viveret, praesciret quando se ab elatione removeret. At, postquam praesens vita semper incerta est, tanto semper mors subripiens timeri debet, endum est, quia omnis superbus juxta modum proprium tyrannidem exercet. Nam quod nonnunquam alius in republica, hoc est per acceptam dignitatis potentiam, alius in provincia, alius in civitate, alius in domo propria, alius per latentem nequitiam hoc exercet apud se in cogitatione sua; nec intuetur Dominus quantum quisque mali valeat facere, sed quantum velit; et, cum deest potestas foris, apud se tyrannus est cui iniquitas dominatur intus; quia etsi exterius non affligit proximos, intrinsecus tamen habere potestatem appetit ut affligat: et quoculis impius fecit quod cogitavit. Ad hoc autem conditor noster latere nos voluit finem nostrum, ut, dum incerti sumus dictum est: Cunctis diebus suis impius
Abbreviated transcription (Latin):
ut merito non debeam contristari:
plicet: causas tristiciȩ nullas habet.
Qui aut̃ cuit hominib placens dõ
displicet. aut simul dõ et hominib
displicere se credit: si hunc tristicia
non afficit. auir tute sapientię alie¬
nus existit. Beatus aũt iob displi¬
cuisse se deo ut̃ flagella credioit. et
io circo animum ad tristiciam reuo¬
cauit. Quia despiciendus non erat.
cui se displicuisse formidabat. Si ãt
de uitę sue m̃itis contra hominẽ dis¬
putaret: nequaquam contristari
debusset. Sed quia ꝑ flagella p̃sen
anceps factus de ante acta uita fu¬
erat: in flagello tristiciam iure reqͥre
me et obstupescite. Id est consudate q̃
egi: ⁊admiramini in hac ꝑcussioẽ q̃ patior. Q¬
ur̃o. le si aꝑte dicat. Sciẽtes bõa q̃ egi: ⁊ c̃siderã¬
tes mala q̃ patior: uosinetip̃os enã a ñboꝵ culpa
compescite. atq in meis ꝑcussionibꝰ ur̃a dã¬
na formidate. Uł certe quia q̃q decernimꝰ.¬

Expanded text:
ut merito non debeam contristari? ut merito non debeam contristari? plicet, causas tristitiae nullas habet. Qui autem aut hominibus placens Deo displicet, aut simul Deo et hominibus 486 displicere se credit, si hunc tristitia non afficit, a virtute sapientiae alienus existit. Beatus autem Job displicuisse Deo inter flagella se credidit, et idcirco animum ad tristitiam revocavit, quia despiciendus non erat cui se displicuisse formidabat. Si autem de vitae suae meritis contra hominem disputaret, nequaquam contristari debuisset; sed quia per flagella praesentia anceps factus de anteacta vita fuerat, in flagello tristitiam jure requireme, et obstupescegi, et admiramini in his quae patior. vestro. Ac si aperte dicat: Scientes bona quae egi, et considerantes mala quae patior, vosmetipsos etiam a verborum culpa compescite, atque in meis percussionibus vestra damna formidate. Vel certe quia di
Abbreviated transcription (Latin):
Ion et enim cum loquutur duo
sunt que in suis locutionibus at¬
tendunt: ut uidelicet aut sibi et au¬
ditoribus suis. aut sibimet solis ꝓsut.
si audicoribus ꝓdẽe non possunt. Cũ¬
enim bene audiuntur bona que di¬
cunt: sibi simul et auditoribus ꝓsũt.
Cum uero ab auditoribus derident᷑.
sibi ꝓculdubio p̃stit̾unt. quos acul¬
pa silentii lib̾os fecerunt. Be atusi¬
caq iob ut sibi et suis auditoribus
ꝓsit: dicat. Audite queso sermones
meos: et agetis penitentiam. Ut aũt
ipse quod debet ex soluat. etiam si
auditoribus ꝓdeẽ non ualeat. ãd iun¬
git. Sustinete me ut ego loquar. et
post mea siuidebitur uerba ridete.
Et notandum quia dum subiunge¬
ret agetis penitentiam. p̃misit au¬
dite. Cum uero subderet. post mea si
uidebitur uerba ridete: p̃misit sus¬
tinete me. Audire quiipe uolentis ẽ:
sustinere nolentis. Amici gͦ eius si
doceri appetunt: audiant. Si autẽ
irride ꝑati sunt: sustineant que di¬
cuntur. Quia iuudelicet suꝑbis m̃tib

Expanded text:
Boni etenim, cum loquuntur, duo sunt quae in suis locutionibus attendunt, ut videlicet aut sibi et auditoribus suis, aut sibimet solis prosint, si auditoribus prodesse non possunt. Cuenim bene audiuntur bona quae dicunt, sibi simul et auditoribus prosunt. Cum vero ab auditoribus deridentur, sibi procul dubio profuerunt, quos a culpa silentii liberos fecerunt. Beatus itaque Job ut sibi et suis auditoribus prosit, dicat: Audite quaeso sermones meos, et agite poenitentiam. Ut autem ipse quod debet exsolvat, etiam si auditoribus prodesse non valeat, adjungit: Sustinete me, ut et ego loquar, et post, mea, si videbitur, verba ridete. Et notandum quia dum subjungeret Agite poenitentiam, praemisit Audite; cum vero subderet: Post mea, si videbitur, verba ridete, praemisit Sustinete me. Audire quippe volentis est, sustinere nolentis. Amici ergo ejus si doceri appetunt, audiant; si autem irridere parati sunt, sustineant quae dicuntur, quia videlicet superbis mentibus
Abbreviated transcription (Latin):
timor. Quia b̾atus iob actuum suo¬
rum oblitus non fuerat: ex trema¬
euis locutio ostendit. Qua ex re hoc
quod ab eo nunc amicis dicitur.⁊
ego qnͣdo recordatus fuero ꝑtimesco.
et concutit carnem meam timor: cõ¬
stat nimirũ qđ ꝑ irrisionem dicatur.
ac si aꝑte dic̾etur. Si me aliquid me
fletu contremisco. Carnem uero suã
si recordatus fũt. tremore ꝑhibet cõ¬
cuti: id  infirmitatẽ oꝑis. ultionis
p auore fatigari. Sed quia multa
sopar desubita dampnatione im¬
pii in quibus beati iob pacientiam
momordit asseruit: sc̃s uis contra
euis dicta subiungit dicens. De con¬

Expanded text:
tur. --Quia beatus Job actuum suorum oblitus non fuerit, extrema locutio ejus ostendit. Qua ex re hoc quod ab eo nunc amicis dicitur: Et ego quando recordatus fuero, pertimesco, et concutit carnem meam tremor, constat nimirum quod per irrisionem dicatur. Ac si aperte diceretur: Si me aliquid hypfletu contremisco. Carmen vero suam, si recordatus fuerit, tremore perhibet concuti, id est infirmitatem operis ultionis pavore fatigari. Sed quia multa Sophar de subita damnatione impii, in quibus beati Job potentiam momordit, asseruit, sanctus vir contra ejus dicta subjungit, dicens: C
Abbreviated transcription (Latin):
tus dominus d̾s meus qui docet manus
meas ad prelium: ⁊ digitos meos ad bellum.
ꝑ manus uidelicet oꝑationem. ꝑ digitos uͦ
discretionem designans. Digitus ergo
ori super ponitur: cum ꝑ discretionem
linga refrenatur. ne ꝑ hoc quod lo¬
quitur: in stulticie culpa dilabatur.
Ait ergo. Suꝑ ponite digiteroo ori
ur̃o: id est locutiom ur̃e discretionis
uirtutem ad uingite. ut ꝑ hec que
recta contra ipocritam dicitis. qui¬
bus sunt dicenda uideatis. Sequit᷑.¬

Expanded text:
cet manus meas ad praelium, et digitos meos ad bellum . Per manus videlicet operationem, per digitos vero discretionem designans.  Vet. XVIII.  Digitus ergo ori superponitur cum per discretionem lingua refrenatur, ne per hoc quod loquitur in stultitiae culpam delabatur. Ait ergo: Superponite digitum ori vestro, id est, locutioni vestrae discretionis virtutem adjungite, ut per haec quae recta contra hypocritam dicitis quibus sint dicenda videatis. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
choat. eius tam̃ uisum plemus in reg
no consũmat. Ortus itaq aurore ẽ exor¬
dium clarescentis eccłȩ: quam uide
ti iudicis malorum suorum pond̾e ad te¬
nebͣs p̃ssi ꝑtrahuntur. Uñ recte ꝑ ꝓpħã¬
dicitur. Uollatur impus. ne uideat głã
dei. huic ẽ quod de hac aurora ꝑ psalmiᷤ¬
tam dr̃. Abscondes eos in ab ditu uultꝰ
tui.: a conturbatione hominũ. E lectus e¬
nim quisq in uidicio ꝑ int̾num uisum
in uultu diuinitatis absconditur. dũ re¬
ꝓborum foris cecitasͫ stricta anmadũ¬
Sione usticiȩ repulsa turbatur: qd̾ etiã¬
ad p̃sens non in conuenient̾ accipimus:
si simulatoꝵ corda subtilius in dagemuᷤ.
Arrogantes namq et ipocritȩ bonorum
facta ext̾ius accipiunt. eosq infactis suis
laudati ab hominib cognoscunt: ẽorum¬
q celebre nomen mirantur. Et qd̾ ꝓ bo
nis gestis laudẽ suscipiant uident: set
qnͣto studio eas dem laudes fugiant non

Expanded text:
choat, ejus tamen visum in regno choat, ejus tamen visum in regno plenius consummat. Ortus itaque aurorae est exordium clarescentis Ecclesiae, quem viti Judicis malorum suorum pondere ad tenebras pressi pertrahuntur. Unde recte dicitur: Tollatur impius ne videat gloriam Dei . Hinc est quod de hac aurora per Psalmistam dicitur: Abscondes eos in abdito vultus tui, a conturbatione hominum . Electus enim quisque in judicio per internum visum in vultu Divinitatis absconditur, dum reproborum foris caecitas districta animadversione justitiae repulsa turbatur. 20. ad praesens non inconvenienter accipimus, si simulatorum corda subtilius indagamus. Arrogantes namque et hypocritae bonorum facta exterius aspiciunt, eosque in factis suis laudari ab hominibus agnoscunt, eorumque celebre nomen mirantur, et quod pro bene gestis laudes suscipiant vident; sed quanto studio easdem laudes fugiant, non
Abbreviated transcription (Latin):
rum tenebris ad lucem iusticie ꝑmuta¬
tur. Unde ⁊ hanc sponsus in canticoꝵ
cantico miratur dicens. Que ẽ ista que
ꝓ greditur. quasi aurora consurgens:
Quasi aurora quippe electorum consur¬
git eccła. que prauitatis pristinȩ tene¬
bras deserit. ⁊ sese in noui luminis ful¬
gore conu̾tit. In illa gͥ luce que in
districti uidicis aduentu monstratur
corpus dampnati hostis ortum surgẽ¬
tis aurore non uidet. quia cum distric¬
tus uidex ad retributionem ueniet. in¬
iquus quisq suorum caligine m̾itorũ
p̃ssus. quanta claritate scã eccłia inĩ¬
namq electorum mens in altum rapit.
ut duunitatis radũs ilustretur. ⁊ quo
eius respectu ꝑfunditur: eo ultra se gra
coruscante subleuat. Tunc sca eccła ple¬
na aurora fit. c̃um mortalitatis. atq ig¬
norantiȩ sue tenebras funditus amittit.
In uidicio ad huc aurora cest: sed in reg¬
no dies. quia et si iam cum restaurati¬
one corporum uide lum̃ inuidicio in¬

Expanded text:
rum tenebris ad lucem justitiae permutarum tenebris ad lucem justitiae permutatur. Unde et hanc sponsus in Canticorum cantico miratur, dicens: Quae est ista, quae progreditur quasi aurora consurgens ? Quasi aurora quippe electorum surgit Ecclesia, quae pravitatis pristinae tenebras deserit, et sese in novi luminis fulgorem condistricti Judicis adventu monstratur, corpus damnati hostis ortum surgentis aurorae non videt, quia cum districtus judex ad retributionem venerit, iniquus quisque suorum caligine meritorum pressus, quanta claritate sancta Ecclesia in innamque electorum mens in altum rapitur ut divinitatis radiis illustretur et quo ejus respectu perfunditur, eo ultra se gratia coruscante sublevatur. Tunc sancta Ecclesia plena aurora fit, cum mortalitatis atque ignorantiae suae tenebras funditus amittit. In judicio ergo adhuc aurora est, sed in regno dies, quia etsi jam cum restauratione corporum videre lumen in judicio in
Abbreviated transcription (Latin):
de sectantuꝵ. Non enm de suis oꝑibus
retributiones ꝑpetuas. ẜ transitorios fa¬
uores querunt. Et tam̃ quia quasi scõs
laudari se audiunt. ee ͤ u̾acit̾ scõs arbi¬
trantur: ⁊ quanto se ex multorum esti¬
matione in rep̃hensibiles putant. tan¬
to diem districti uidicũ securuis ex pec
iob debitam sententiam ꝓfert. p̃dican¬
tis studio. non optantis uoto dicens.
Expectet lucem ⁊ non uideat. Nox qͥp¬
pe illa uideł tenebrosus hostis in mẽ¬
bris sius lucem expectat et nõ uidet.:
quia uel bii qui fidem sine oꝑibus re-¬
tinent. cum ꝓ eadem fide in extremo
iuditio saluari se posse confidunt. spes
eorum frustrabitur: quia hanc uiuen¬
do  moliti sunt. qui confitendo tenuer̃t.
uel bii qui ꝓ humana laude in bona
actione se exhibent. in cassum adueni¬
ente uidice retributionem bonorum o
ꝑum sꝑant: quia dum hec in ostensio¬
ne facuint. laudis iam p̃mium ab hu¬
mano ore receꝑunt: u̾itate ad testante
que ait. Am̃dico uob̃ receꝑunt merce¬

Expanded text:
on enim de suis operibus retributiones perpetuas, sed transitorios favores quaerunt; et tamen quia quasi sanctos laudari se audiunt, esse se veraciter sanctos arbitrantur; et quanto se ex multorum aestimatione irreprehensibiles putant, tanto diem districti judicii securius exspectJob debitam sententiam profert, praedicentis studio; non optantis voto dicens: Exspectet lucem, et non videat. Nox quippe illa, videlicet tenebrosus hostis, in membris suis lucem exspectat, et non videt, quia vel hi qui fidem sine operibus retinent, cum pro eadem fide in extremo judicio salvari se posse confidunt, spes eorum frustrabitur, quia hanc vivendo demoliti sunt, quam confitendo tenuerunt, vel hi qui pro humana laude in bona actione se exhibent, incassum a veniente judice retriperum sperant; quia dum haec in ostensionem faciunt, laudis jam praemium ab humano ore receperunt, Veritate attestante, quae ait: Amen dico vobis, receperunt merce
Abbreviated transcription (Latin):
sicut luminaria in mundo. De retribu¬
si int̾ eos qui recta agere uident᷑.
quamlam de actione sua retͥbutionẽ
fauoris humani nõ quererent. nequͣ¬
quam stellas ioħs ruere a celestibus
uideret dicens. Misit draco caudam.
⁊ traxit t̾ciam partem stellarum. dra¬
conis enim caudam stellarum pͣrs tͣ¬
hitur. quia ex trema ꝑsuasione antixͥ
quidam qui uidentur lucẽ rapientur.
Stellas namq in t̾ram trabere ẽ. ẽos qͥ
uidentur studio uite celestis in herere.
ex amore tr̃eno iniquitate aꝑtei erroris
inuolu̾e Sũtnãq ñ nlłiqui añ humanos ocło̾ue¬
lut magnis oꝑib lucent s quia ħ ipsa oꝑa
amũdo corde nõ ꝓdeut̃.: capti ocdis modtis
cogitatioib noctis huiꝰ tenebris obscurant᷑. Q

Expanded text:
sicut luminaria in mundo . Rsicut luminaria in mundo . Rsi inter eos qui recta agere videntur, quidam de actione sua retributionem favoris humani non quaererent, nequaquam stellas Joannes ruere a coelestibus videret, dicens: Misit draco caudam, et traxit tertiam partem stellarum . Draconis enim cauda stellarum pars trahitur, quia extrema persuasione Antichristi quidam qui videntur lucere rapientur. 112 Stellas namque in terram trahere, est eos qui videntur studio vitae coelestis inhaerere, ex amore terreno iniquitate aperti erroris involvere. Sunt namque nonnulli qui ante humanos oculos velut magnis operibus lucent; sed quia haec ipsa opera a mundo corde non prodeunt, capti in occultis cogitationibus, noctis hu
Abbreviated transcription (Latin):
angłorum dicioni substratus sit: quati¬
nus ul nunc adutilitatem nrãm eis re¬
ministrantib religatus lateat. uel tunc
ad ꝓbationem nr̃am eis rela rantibus¬
totis se siuis contra nos uiribus solutuiᷤ
ex̃ceat. Quia gͥ hii electi sp̃e suꝑbum
apostatam compͥmunt. qui humiles
hunc sequi noluerunt: ipsisq ammi¬
istrantibus disponitur. ut ad intenti¬
onem aꝑti certaminis destruendus
funditus qñq reuocetur: dicatur rec¬
te. Qui ꝑati sunt suscitare leuiathan.
Quia tamen hostis callidus ad aꝑta be¬
lla nec dum suscitatus ẽ. quomõ quoꝵ¬
dam m̃tes nor ista nũc latenter obseu.¬
ret insinuet. Sequitur. Ob tenebrent᷑
larum nomine aliqñ sc̃orum iusticia quȩ
in huius uite tenebris lucet. aliqñ ue¬
ro ipocͥtarum fictio demonstratur. qui
bona que faciunt. ad ꝑcipiendas lau¬
des hominib ostendunt. Si enim re¬
cte uiuentes stelle non eẽnt. nequaꝗͣ
paulus discipłis dicẽt. In medio natio¬

Expanded text:
angelorum ditioni substratus sit; quateangelorum ditioni substratus sit; quatenus vel nunc ad utilitatem nostram eis ministrantibus religatus lateat, vel tunc ad probationem nostram eis relaxantibustotis se contra nos suis viribus solutus exerceat. Quia igitur hi electi spiritus superbum apostatam comprimunt, qui humiles hunc sequi noluerunt, ipsisque administrantibus disponitur, ut ad intentionem aperti certaminis destruendus funditus quandoque revocetur, dicatur recte: Qui parati sunt suscitare Leviathan. Quia tamen hostis callidus ad aperta bella necdum suscitatus est, quomodo quorumdam mentes nox ista nunc latenter obscuret, insinuet. Sequitur: CAPUT larum nomine aliquando sanctorum justitia, quae in hujus vitae tenebris lucet, aliquando vero hypocritarum fictio demonstratur, qui bona quae faciunt, ad percipiendas laudes hominibus ostendunt. Si enim recte viventes, stellae non essent, nequaquam Paulus discipulis diceret: In medio natio
Abbreviated transcription (Latin):
tuosis ad eum finibus irrepsit. quia dũ
falso inpossibilia. ꝓmittit. uere et possi¬
cur qui serpentem dix̃at tortuosumq
ilico subiungebat int̾ posuit uectem. ni¬
si forte quod inserpentis tortitudine flu¬
xa mollicies in uecte autem ẽ duricia ri¬
giditatis. Ut gͦ hunc et durum signa¬
ret. & mollem ⁊ uectem nominat. et .ẜ.¬
pentem. Durus quippe ẽ ꝑ maliciam: in¬
ollis ꝑ blandim̃ta. Uectis gͦ dr̃. quia us¬
q ad necem ꝑcutit. Serpentis autem.
in puteo abxssi clausum p̾munt. U ñ scͥp¬
tum ẽ. Uidi angłm descendentem de
celo ħutem clauem abyssi. ⁊ cathenam
magnam in manu sua. Et app̃hendit
drachonem serpentem antiquum. qui
ẽ diabłs et sathanas ⁊ ligauit eum ꝑ
annos mille. ⁊ misit eum in abyssum.
Quẽ tamen inmundi fine ad aꝑtiora
ta angłs qui ita conditus fũat. ut an¬
głoꝵ cetĩs legionibus emineret.: ĩta su¬
ꝑbiendo succubuit. ut nunc stantium

Expanded text:
tuosis ad eum sinibus irrepsit; quia dum tuosis ad eum sinibus irrepsit; quia dum falso impossibilia promisit, vere et possivero nobis est cur qui serpentem dixerat, tortuosumque illico subjungens, interposuit vectem, nisi forte quod in serpentis tortitudine fluxa mollities, in vecte autem est duritia rigiditatis. Ut ergo hunc et durum signaret, et mollem; et vectem nominat, et serpentem. Durus quippe est per malitiam, mollis per blandimenta. Vectis ergo dicitur, quia usque ad necem percutit; serpens autem, in puteo abyssi clausum premunt. Unde scriptum est: Vidi angelum descendentem de coelo, habentem clavem abyssi, et caprehendit draconem serpentem antiquum, qui est diabolus et Satanas, et ligavit eum per annos mille, et misit eum in abyssum . Quem tamen in mundi fine ad apertiora ta angelus, quia ita conditus fuerat, ut angelorum caeteris legionibus emineret, ita superbiendo succubuit, ut hunc stantium
Abbreviated transcription (Latin):
lecti illi sp̃c erroris eius tenebras dãp¬
nando denuntiant. qui magnitudinem
claritatis illuis iam ab exordio fictã
uident. Bene aũt fubditur. Qui ꝑ ati s̃
suscitare leuiathan. Leuiathan quippe
uit᷑ pretatum dr̃ additam̃tum eorum Q ͦ¬
rum scił nisi hominum. Recte autem
additam̃tum eoꝵ dr. quia post quam pͥ¬
mam culpam mala suggestione intulit.
hanc cotidie augere grauioribus ꝑsua¬
sionibus non desistit. Uel certe ꝓ exꝓba¬
tionem. leuiathan uocatus ẽ: idẽ addi¬
tam̃tum hominum dictus. Eos namq ĩ
ꝑadiso inmortales repperit set diuinita¬
tem inmortalibus ꝓmutendo. quasi eis
aliquid ultra quam erant se addere
spopondit. Set dum blande nõ babita
se daturum ꝑhibuit: callide ⁊ habita
subtraxit. Uñ et eundem leuiathan. ita
ꝓpħa describit dicens. Suꝑ leuiathan ẜ¬
pentem uectem. suꝑ leuiachan serpentẽ
tortuosum. Leuiathan quippe iste in eo
quod se addere homini spopondit. tor¬

Expanded text:
electi spiritus erroris ejus tenebras damelecti spiritus erroris ejus tenebras damnando denuntient, qui magnitudinem claritatis illius jam ab exordio fictam vident. Bene autem subditur: Qui parati sunt suscitare Leviathan. Leviathan quippe intepretatus dicitur additamentum eorum. Quorum scilicet, nisi hominum? Recta autem additamentum eorum dicitur, quia postquam primam culpam mala suggestione intulit, hanc quotidie augere gravioribus persuasionibus non desistit. Vel certe per exprobrationem Leviathan vocatus est, id est, additamentum hominum dictus. Eos namque in paradiso immortales reperit; sed divinitatem immortalibus 111 promittendo, quasi eis aliquid ultra quam erant se addere spopondit. Sed dum blande non habita se daturum perhibuit, callide et habita subtraxit. Unde et eumdem Leviathan ita propheta describit dicens: Super Leviathan serpentem vectem, super Leviathan serpentem tortuosum . Leviathan quippe iste in eo, quod se addere homini spopondit, tor
Abbreviated transcription (Latin):
quia nunc ille euis maliciam destruit.
qui illustratione aduentus sui: tune ⁊̃
potentiam eius fortitudinis extinguit.
Ubi et bene subiungitur. Qui captu¬
rus est grandem cetum. H uius enĩ
ceti fortitudo in aquis capit᷑. quia ã¬
tiqui hostis u̾sutia baptisimi sacram̃¬
de auctore omnium dr̃. hoc translatio¬
ne hac que apud nos ex hebreoẽarabi¬
coq sermone diriuata. de electis euis
se suꝑ ceteros quasi in potentia diuinitatiᷤ
extollens. tot post se ad intitum legioneͤ
traxit. S hũ uimirum qͥm auctore suo
humili corde ꝑstit̾unt. cum erroris eiꝰ
noctem in eẽ conspic̾ent. diem clarita¬
tis illius de semet ipsis humilia senti¬
endo calcaũnt. qui nunc nob̃ doli eius
tenebras in dicant. ⁊ quam sit illius de¬
spicienda ficta claritas demonstrant.
Dicat gͦ de tenebrosa nocte. que huma¬
ne infirmitatis ocłos claudit. Male¬
dicant ei qui maledieunt diei. id est e

Expanded text:
quia ille nunc ejus malitiam destruit, quia ille nunc ejus malitiam destruit, qui illustratione adventus sui tunc etiam potentiam ejus fortitudinis exstinguet. Unde et bene subjungitur: Qui capturus est grandem cetum. Hujus enim ceti fortitudo in aquis capitur, quia antiqui hostis versutia baptismi sacramede auctore omnium dicitur, hoc translatione hac, quae ad nos ex Hebraeo est Arabicoque sermone derivata, de electis ejus se super caeteros quasi in potentia divinitatis extollens; tot post se ad interitum legiones traxit. Sed hi nimirum, qui in auctore suo humili corde perstiterunt, cum errori ejus noctem inesse conspicerent, diem claritatis illius de semetipsis humilia sentiendo calcaverunt: qui nunc nobis doli ejus tenebras indicant, et quam sit illius despicienda ficta claritas, demonstrant. Dicatur ergo de tenebrosa nocte, quae humanae infirmitatis oculos claudit: Maledicant ei, qui maledicunt diei, id est, illi
Abbreviated transcription (Latin):
sum deos lapideos credet. ꝑ hoc quod
idolis seruiebat: quid aliud quam se¬
ductoris sui facta laudabat. Uende be¬
ne ꝑ paulum dr. Scimus quia nicħ
ẽ idolum. Set que immolant gente.
demoniis immolantur. Qui gͦ idoloꝵ
uenãtiom substrati sunt. quid̃ aliud ꝗͣ
noctis tenebras laudaũunt: S et ecce
iam cernimus: quia nor illa non ẽẽ
laude digna cognoscitur. cum are¬
dempto humano genere. idoloꝵ ue.¬
nãtio reꝓbatur. ⁊ solitaria nox relm¬
quitur: quia cum dampnato aposta¬
ta sp̃u. ad tormenta non itur. Seqͥtur.¬
dicat eam qui maledixit diem: qui
capturus ẽ grandem cetum. Quibuᷤᷤ
ũbis aꝑte ostenditur. qͦd asc̃o uiro in
fine mundi uentura antirp̃i ꝑdicio p̃¬
simulat. cum se quasi deum hominib
ostendit. cum claritatẽ sͥ diuinitatis
fallacit᷑ tribuit. ⁊ supra om̃e se qd ds̃
uel dicitur. uel colitur ex tollitur. N lo¬
ctem gͦ maledicit. qui maledicit diẽ:

Expanded text:
sum deos lapideos crederet; per hoc quod sum deos lapideos crederet; per hoc quod idolis serviebat, quid aliud quam seductoris sui facta laudabat? Unde bene per Paulum dicitur: Scimus quia nihil est idolum , sed quae immolant gentes, daemoniis immolant . Qui ergo idolorum venerationi substrati sunt, quid aliud quam noctis tenebras laudaverunt? Sed ecce jam cernimus, quia nox illa non esse laude digna cognoscitur, cum jam a redempto humano genere idolorum veneratio reprobatur; et solitaria nox relinquitur, quia cum damnato apostata spiritu ad tormenta non itur. Sequiturdicat eam, qui maledixit diem, qui capturus est grandem cetum. Quibus verbis aperte ostenditur quod a sancto viro in fine mundi ventura Antichristi perditio prndi fine simulat, cum se quasi Deum hominibus ostentat, cum claritatem sibi Divinitatis fallaciter tribuit, et se supra omne quod Deus vel dicitur, vel colitur, extollit. Noctem igitur maledicit, qui maledicit diem;
Abbreviated transcription (Latin):
quia antiquus hostis nequaquam ad
nũtum lucis. nequaquam ad ordinem
suꝑnorum agminum reducitur: nec
in diebus aun. nec u m̃sibus num̃a¬
tur. Sic quippe illum ꝑpetrata suꝑ¬
bie cecitas grauat. ut ultra ad illa cla¬
ritatis intime agmina suꝑna nõ rede¬
at. Nequaquamꝰ iam stantibus lucis
dignitatibus admiscetur: quia tenebͣ¬
rum suarum m̃ito semꝑ adima depri¬
mit᷑. Qui quia ab illa patrię celestis
freqũtia ex sors in ꝑpetuum ꝑmanet.
ria: nec laude digna. Nor illa solita¬
ria effititur: quia districtione ppetua.
a freqñtia patriȩ suꝑnę seꝑatur. Qd̃
tamen intelligindi et alit̾ pot̃: ut u¬
ditionem fecãt ãmittat: et solus cum
suo corpore hostis ꝑeat. dum multos
quos destruxãt. redemptoris grã refor¬
mat. Solitaria nor efficitur. cum sublatiᷤᷤ
eis. qui electi sunt: solus antiquus hosti ͨ
ne aũt dr̃. nec laude digna. Cum enm
humanum genus erroris tenebris p̃s¬

Expanded text:
quia antiquus hostis nequaquam ad quia antiquus hostis nequaquam ad meritum lucis, nequaquam ad ordinem supernorum agminum reducitur: nec in diebus anni, nec in mensibus numeratur. Sic quippe illum perpetratae superbiae caecitas gravat, ut ultra ad illa claritatis intimae agmina superna non redeat. Nequaquam jam stantibus lucis dignitatibus admiscetur, quia tenebrarum suarum merito semper ad ima deprimitur. Qui quia ab illa patriae coelestis frequentia exsors in perpetuum permanet, ria, nec laude digna. Nox illa solitaria efficitur, quia districtione perpetua, a frequentia patriae supernae separatur. Quod tamen intelligi et aliter potest, uerditionem fecerat, amittat, et solus cum suo corpore hostis pereat, dum multos quos destruxerat, Redemptoris gratia reformat. Solitaria ergo nox efficitur, cum sublatis eis qui electi sunt, solus antiquus hostis ane autem dicitur, nec laude digna. Cum enim humanum genus erroris tenebris oppres