comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ rei mentio se optulit. aliqu̾a reddendã racionem
existimo Nempe si sp̃s sc̃s incarnatꝰ esset sicut filius ẽ
incarnatus : esset sp̃s sc̃s filius hominis. Essent igitur
duo filii in trinitate dĩ: filius scilicet dĩ & filius ho¬
minis. Unde quȩdã nasceret᷑ dubietatis confusio: cũ
de dõ filio loquerem᷑ Uterq enĩ esset ds̃ & filius: qua¬
uis alt̃ dĩ. alt̾ hominis Fieret quoq quasi quȩdã inę¬
qualitas diuersarũ ꝑsonarũ scđm hoc quod filii essent.
quȩ omino ȩquales eẽ debent : cũ alt̾ filius. maioris pa¬
rentis dignitate excelleret. alt̾ minoris parentis humili¬
tate subesset. Quanto enĩ maior ẽ natura dĩ quã ho¬
minis : tanto dignius ẽ esse filium dĩ. quã esse filium
hominis. Si ergo sp̃s sc̃s natus esset ex uirgine: cum
filius dĩ haberet excellentiorẽ natiuitatẽ solam quȩ ẽ
alia ꝑsona esset maior & alia minor. scđm dignitatẽ
natiuitatis : qͦd ñ conuenit. Quod si pat̾ in unitatem

Expanded text:
hujus rei mentio se obtulit, aliquam reddendam rationem existimo. Nempe si Spiritus sanctus incarnatus esset, sicut Filius est incarnatus, esset Spiritus sanctus filius hominis. Essent igitur duo Filii in Trinitate Dei, scilicet Filius Dei, et Filius hominis. Unde quaedam nasceretur dubietatis confusio, cum de Deo Filio loqueremur; uterque enim esset Deus, et Filius; quamvis alter Dei, alter hominis: fieret quoque quasi quaedam inaequalitas diversarum personarum secundum hoc quod filii essent, quae omnino aequales esse debent, cum alter filius majoris parentis dignitate excelleret, alter minoris parentis humilitate subesset. Quanto enim major est natura Dei quam hominis, tanto dignius est esse Filium Dei quam esse filium hominis. Si ergo Spiritus sanctus natus esset ex Virgine, cum Filius Dei haberet excellentiorem nativitatem solam, quae exalia persona esset major, et alia minor secundum dignitatem nativitatis: quod non convenit. Quod si Pater in unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Non eni est alius ds alius homo in xp̃o. quauis alutd
sit ds aliud homo: sed idem ipse est ds̃ qui & homo
Uerbũ enim caro factũ : assũpsit naturã aliã non alia
ꝑsonam. Nam cũ ꝓfertur homo: natura tantũ quȩ cõ¬
munis ẽ om̃ib hominib significat᷑. Cũ uero demonstra¬
tiue dicimꝰ istũ uł illũ hominẽ. uł ꝓprio nomine iħm.
ꝑsonã designamꝰ. quȩ cũ natura collectionẽ habet ꝓprietatũ
quib homo cõmunis sit singulus. & ab aliis singulis distin¬
guitur Nã cum ita designat᷑ : non quilibet intelligit᷑.
sed qui ab angło adnuntiatꝰ est: qui ds̃ & homo. filius dĩ
& filius uirginis ẽ : & quicqͥd de illo aut seđm dm̃ aut scdo
hominẽ uerũ est dicere Heq enĩ ꝑsonalit̾ filius dĩ de¬
signari potest uel nominari sine filio hominis. nec filius
hominis sine filio di : quia idem ipse ẽ filius dĩ qui filius
hominis. & eadem ẽ uerbi & assũpti hominis ꝓprietatum

Expanded text:
Non enim est alius Deus, alius homo in Christo, quamvis aliud sit Deus, aliud homo; sed idem ipse est Deus, qui et homo. Verbum enim caro factum assumpsit naturam aliam, non aliam personam. Nam, cum profertur, homo natura tantum, quae communis est omnibus hominibus, significatur. Cum vero demonstrative dicimus istum, vel illum hominem, vel proprio nomine Jesum, personam designamus quae cum natura collectionem habet proprietatum, quibus homo communis sit singulus, et ab aliis singulis distinguitur. Nam, cum ita designatur, non quilibet homo intelligitur; sed qui ab angelo annuntiatus est, qui Deus et homo, Filius Dei et Filius Virginis est: et quidquid de illo dhominem, verum est dicere. Neque enim personaliter Filius Dei designari potest vel nominari, sine filio hominis; nec filius hominis, sine Filio Dei; quia idem ipse est Filius Dei, qui filius hominis; et eadem est Verbi, et assumpti hominis proprietatum
Abbreviated transcription (Latin):
NGo dñe qui das fidei intellectũ: da mͥ ut quantum
scis expedire intelligã: quia es sicut credimꝰ. & hoc
es quod credimꝰ. Etquidem credimꝰ te ẽẽ aliqͥd: qu
nichil mauis cogitari possit. An ergo non ẽ aliqua talis natu¬
rꝰ quia dixit insipiens in corde suo. ñ est ds̃. Sed certe iple
idem insipiens cũ audit hoc ipsũ quod dico. aliqͥd quo maus
nichil cogitari potest: intelligit qͦd audit: & qͦd intelligit. in
intellectu eius ẽ: etiã si ñ intelligat illud ẽẽ: Aliud enĩ est
rem ẽẽ in intellectu: aliud intelligere rem ẽẽ. Nã cum pi¬
ctor p̾cogitat quȩ facturꝰ est: habet quidẽ in intellectu. sed
nondũ intelligit eẽ quod nondũ fecit. Cũ uero iã pixio. &
habet in intellectu. & intelligit eẽ quod iã fecit. Conuincit᷑
ergo etiã insipiens. cẽ uł in intellectu aliqͥd. quo nichil maius

Expanded text:
domine, qui das fidei intellectum, da mihi, ut quantum domine, qui das fidei intellectum, da mihi, ut quantum scis expedire intelligam, quia es sicut credimus, et hoc es quod credimus. Et quidem credimus te esse aliquid quo nihil maius cogitari possit. An ergo non est aliqua talis natura, quia " dixit insipiens in corde suo: non est deus "? Sed certe ipse idem insipiens, cum audit hoc ipsum quod dico: 'aliquid quo maius nihil cogitari potest', intelligit quod audit; et quod intelligit in intellectu eius est, etiam si non intelligat illud esse. Aliud enim est rem esse in intellectu, aliud intelligere rem esse. Nam cum pictor praecogitat quae facturus est, habet quidem in intellectu, sed nondum intelligit esse quod nondum fecit. Cum vero iam pinxit, et habet in intellectu et intelligit esse quod iam fecit. Convincitur ergo etiam insipiens esse vel in intellectu aliq
Abbreviated transcription (Latin):
in illa uita Oro ds̃. cognoscã te. amem te.: uit gaudeã de te
Et si ñ possũ in hac uita ad plenũ: uel ꝓficiã in dies ułq
dum ueniat illud ad plenũ. Prosiciat hic in me notitia tiũ
& ibi fiat plena: crescat hic amor cuus & ibi fiat plenꝰ. ut
hic gaudiũ meum sit in spe magnũ: & ibi sit in re plenũ.
Dño ꝑ filiũ tuum iubes imno consulis petere & ꝓmittis ao¬
cipere: ut gaudiũ nrm plenũ sit Peto dñe qͥd consulis ꝓ
admirabilẽ consiliariũ nr̃m : accipiã qͥd ꝓmittis ꝑ ueritatẽ
tuam. ut gaudiũ meũ plonũ sit. Ds uerar. peto accipiã. ut
gaudiũ meũ plenũ sit. Meditet᷑ interĩ inde mens mea. lo¬
quatur inde lingua mea. Amet illud cor meũ: sermocinet᷑
os meũ Esuriat ulud anima mea sitiat caromea. deside¬
ret tota substantia mea: donec intrẽ in gaudiũ dñi mei. qui
est trinus & unus ds̃ benedis tus in scła ⁊ eni re qu

Expanded text:
in illa vita. Oro, deus, cognoscam te, amem te, ut gaudeam de te. in illa vita. Oro, deus, cognoscam te, amem te, ut gaudeam de te. Et si non possum in hac vita ad plenum, vel proficiam in dies usque dum veniat illud ad plenum. Proficiat hic in me notitia tui, et ibi fiat plena; crescat amor tuus, et ibi sit plenus: ut hic gaudium meum sit in spe magnum, et ibi sit in re plenum. Domine, per filium tuum iubes immo consulis petere et promittis accipere, " ut gaudium " nostrum " plenum sit ". Peto, domine, quod consulis per admirabilem consiliarium nostrum; accipiam quod promittis per veritatem tuam, " ut gaudium " meum " plenum sit ". Deus verax, peto accipiam, " ut gaudium " meum " plenum sit ". Meditetur interim inde mens mea, loquatur inde lingua mea. Amet illud cor meum, sermocinetur os meum. Esuriat illud anima mea, sitiat caro mea, desideret tota substantia mea, donec intrem " in gaudium domini " mei, " qui est " trinus et unus deus " benedictus in saecu
Abbreviated transcription (Latin):
ut giudiũ urm̃ sit plenũ: Inueni ñãq gaudiũ q̃adã plenũ: &¬
plusqͣm plenũ. Pleno qͥppe corde. plena mente. plena anima. pleno
toto homine illo gaudio: adhuc supͣ modũ superit gaudiũ. Non
ergo totũ illud gaudiũ intrabit in gaudentes: sed toti gaudenteᷤᷤ
intrabunt in gaudiũ. Dic dñe. dic seruo tuo intꝰ in corde suo: si
hoc ẽ gaudiũ in qͦd in trabt̃ serui tui qͥ intrabt̃ in gaudiũ dñ sui
Sed gaudiũ illud certe. qͦ gaudebunt electi tui: nec oculꝰ uidto.
nec auris audiuit. nec in cor hominis ascendit. Nondũ ergo
dixi aut cogitaui dñe: quantũ gaudebunt illi beati tui. ẜtiq
tautũ gaudebunt. quantũ amabunt: tantũ amabunt. quantu
cognoscent. Quantũ te cognoscent dñe tunc: & quantũ te ama¬
bunt: Certe nec oculus uidit. nec auris auduit. nec in cor
hominis ascendit in hac uita: quantũ te cognoscent & amabtꝰ

Expanded text:
ut gaudium ut gaudium plus quam plenum. Pleno quippe corde, plena mente, plena anima, pleno toto homine gaudio illo: adhuc supra modum supererit gaudium. Non ergo totum illud gaudium intrabit in gaudentes, sed toti gaudentes intrabunt in gaudium. Dic, domine, dic servo tuo intus in corde suo, si hoc est gaudium, in quod intrabunt servi tui, qui intrabunt " in gaudium domini " sui. Sed gaudium illud certe quo gaudebunt electi tui, " nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit ". Nondum ergo dixi aut cogitavi, domine, quantum gaudebunt illi beati tui. Utique tantum gaudebunt, quantum amabunt; tantum amabunt, quantum cognoscent. Quantum te cognoscent, domine, tunc, et quantum te amabunt? Certe " nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit " in hac vita, quantum te cognoscent et amabunt
Abbreviated transcription (Latin):
nuim ubi nullus minꝰ diligit aliũ qũa se ipsũ: noncalor. pm¬
us de tanto suo bono uix caperet gaudiũ suĩl q̃uoui capat
int totĩar tantors gaudioꝵs. Et utiq qͣm quartũ. qsau diligit
alquo tantũ de boño eiꝰ gaudet: sicut in illa ꝑfeta oelis aliõs si
Anulqsq plis amabit sine cõparatione dm̃ qm se ae pratse alios se¬
unisscta plus gauddebit absq existimatione desfelictoto cdrcem
aisua d om̃ium aliors secũ. Sed si dm̃ sic diligeens.: erei anima
cota mente tota anima. ut tam̃ totũ cor  tota meuisite cotoa doma
ñ suftieut dignitati aidet ionis: ꝓfecto sic gaulebunt toao eorle.
cota mente : tota anima: ut cotũ cor tota menᷤ. tota anima. non
sufficiat plenitudini gaudii
S mñs a ans ins spes mea & gaudiũ cordis mei: dic a nmnsi unes.
si hoc ẽ gaudiũ. de qͥ̃ nob aicis ꝑ fiiũ tllũ. pe ddlas adopietis

Expanded text:
num, ubi nullus minus diliget alium quam seipsum, non aliter gnum, ubi nullus minus diliget alium quam seipsum, non aliter g capax erit tot et tantorum gaudiorum? Et utique quoniam quantum quisque diligit aliquem, tantum de bono eius gaudet: sicut in illa perfecta felicitate unusquisque plus amabit sine comparatione deum quam se et omnes alios secum, ita plus gaudebit absque existimatione de felicitate dei quam de sua et omnium aliorum secum. Sed si deum sic diligent toto corde, tota mente, tota anima, ut tamen totum cor, tota mens, tota anima non sufficiat dignitati dilectionis: profecto sic gaudebunt toto corde, tota mente, tota anima, ut totum cor, tota mens, tota anima non sufficiant plenitudini gaudii. Deus meus, et Dominus, spes mea et gaudium cordis mei, dic animae meae si hoc est gaudium de quo nobis dicis per Filium tuum: Petite, et accipietis,
Abbreviated transcription (Latin):
eilli. heredes qͥdem dĩ. eohȩredes autẽ xp̃i. Suuera securtas. bi de fitu
enti erunt ununqͣm uł nullatenꝰ ista ił potius sdbonũs sibi de fiore¬
ru seut certieruit se ñ sua sponte alud amissurosi ne d lecstore
an llus dilectorib suis mutis ablaturũ⁊ nec aliqͥdi c̃o potent̃
mutor dm̃ &. illos separaturũ Gaudiũ uero quale ais. cͥ̃ntĩ est.
mrtas ac tantũ bonũ est: Cor humanũ. cor indigenis: eo dieap¬
tum erunas. immo obrutũ erũnis. quantũ gauderes sadus lom̃ bi
tuunturas: nntr oga intima tua: si capere possere gandiũ suũ
duanta peatitudine sua Sed certe siqͥs alius quepliranot s⁊auc
do iosũ auigeres. cande beatitudine haberers dupliero eti ga ued¬
unstius qͥa ñ minꝰ gauderes ꝑ eo qͣm ꝓ teipsorde. uem duo uel
ams u imnulto plures ie ipsũ haberent: tantunde ꝓ sngulis qͣ̃o¬
tum ꝑ te upso gauderes. si singulos sicut te ipsũ amaors E hon
ninla ꝑfecta caritate innumerabiliũ beators aiglo Qlet. homi¬

Expanded text:
era securitas: certe ita certi erunt numquam et nullatenus ista vel potius istud bonum sibi defuturum, sicut certi erunt se non sua sponte illud amissuros, nec dilectorem deum illud dilectoribus suis invitis ablaturum, nec aliquid deo potentius invitos deum et illos separaturum. Gaudium vero quale aut quantum est, ubi tale ac tantum bonum est? Cor humanum, cor indigens, cor expertum aerumnas immo obrutum aerumnis: quantum gauderes, si his omnibus abundares? Interroga intima tua, si capere possint gaudium suum de tanta beatitudine sua. Sed certe si quis alius, quem omnino sicut teipsum diligeres, eandem beatitudinem haberet, duplicaretur gaudium tuum, quia non minus gauderes pro eo quam pro teipso. Si vero duo vel tres vel multo plures idipsum haberent, tantundem pro singulis quantum pro teipso gauderes, si singulos sicut teipsum amares. Ergo in illa perfecta caritate innumerabilium beatorum angelorum et homi
Abbreviated transcription (Latin):
uel ñ negabit se intelligere. quia si esset aliqͥd qͦd nec
actu nec intellectu dissolui posset : mauis esset quã quod
uel intellectu est dissolubile. Itaq si om̃e compositum
saltẽ cogitatione dissolui potest : cũ dicit dĩ esse com¬
positũ. dicit aliqͥd dõ mauis se posse intelligere. Tran¬
sit igitur eiꝰ intellectꝰ ultra dm̃: qͦd nullus facere po
nientiam quȩ uidetur nasci : si tres illȩ ꝑsonȩ st̃ tres
res. Sic tam̃ inquit ut una triũ earũ rerũ sit uoluntas
& potestaf. Hic querendũ est. an illȩ tres res scđm hoc qͦd
separatim ab inuicẽ intelligunt᷑. an scd̾m cõmunẽ uolun

Expanded text:
vel non negabit intelligere se quia si esset aliquid, quod nec vel non negabit intelligere se quia si esset aliquid, quod nec actu, nec intellectu dissolvi posset; majus esset, quam quod vel intellectu est dissolubile. Itaque si omne compositum saltem cogitatione dissolvi potest, cum dicit Deum esse compositum, dicit Deo aliquid majus se posse intelligere: transit itaque ejus intellectus ultra Deum: quod nullus facere potllendam, quae videtur nasci, si tres illae personae sunt tres res. Sic tamen, inquit, ut una trium earum rerum sit voluntas et potestas. Hic quaerendum est an illae tres res secundum hoc, quod separati
Abbreviated transcription (Latin):
duobus. sed solum de trib simul nominatis dicendus ẽ
ds. quod similit̃ est impiũ. Nam si ita ẽ: non est ds̃ sin¬
plex natura. sed partib cõposita. Sed si simplicẽ habet
intellectũ. & ñ multiplicitate fantasmatũ obrutũ: in¬
telligit simplicia p̾stare compositis. quantũ ad simpli¬
citatem attinet & cõpositionem. quoniã om̃e compositũ
necesse est aut actu aut intellectu posse disiungi: quod
de simplicib intelligi nequit. Cuius enĩ partes cogita¬
potest. Si ergo ds̃ trib ex rebus cõpositus ẽ : aut nulla
natura simplex est : aut aliqua natura ẽ alia quȩ in aliqͦ
p̃stantior est natura dĩ. Quȩ utraq qua falsa sint: ñ
est obscurũ. Quod si iste de illis dialecticis modernis ẽ.
qui nichil ẽẽ credunt nisi qͦd imaginationib cõprehende¬
re possunt: non ẽẽ putat aliqͥd in quo partes nullȩ sunt.

Expanded text:
duobus, sed solum de tribus simul nominatis dicendus est duobus, sed solum de tribus simul nominatis dicendus est Deus: quod similiter est impium. Nam, si ita est, non est simplex natura sed partibus composita. Sed si simplicem habet intellectum, et non multiplicitate phantasmatum obrutum; intelligit simplicia praestare compositis, quantum ad simplicitatem et compositionem attinet; quoniam omne compositum necesse est aut actu, aut intellectu posse disjungi, quod de simplicibus intelligi nequit: cujus enim partes cogitapotest. Si ergo Deus tribus ex rebus compositus est, aut nulla natura simplex est, aut aliqua natura est alia, quae in aliquo est praestantior natura Dei: quae utraque quam falsa sint, non est obscurum. Quod si iste de illis dialecticis modernis est, qui nihil esse credunt, nisi quod imaginationibus comprehendere possunt, nec putat aliquid esse, in quo partes nullae sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
mum est quia tres dõs constituit. Sed forsitan ipse ñ dicit
sicut st̃ tres angłi aut tres animȩ : sed ille qͥ michi man
dauit eius questionẽ. hanc ex suo posuit similitudinem:
sed solũmodo tres ꝑsonas affirmat ẽẽ tres res sine addita¬
mento alicuiꝰ similitudinis. Cur ergo fallit᷑ aut fallit sub
nomine rei. cũ id ipsũ significet᷑ sub nomine dĩ: Nempe
aut dm̃ esse rem illã negabit. in qua tres ꝑsonas. imino
qũa tres fatemur eẽ ꝑsonas: aut si hoc ñ negat. consequenꝰ
est ut sicut asserit ꝑsonas tres ñ unam sed tres esse res.
ita quoq affirmet easdem ꝑsonas non unũ sed tres dõs
esse Quȩ qua impia sint: uidicent ap̃iani. Sed dicet
Non cogit qͦd dico tres res. fateri tres dõs : qm̃ tres illȩ
res simul sunt unus ds̃ Et nos dicimꝰ. Ergo singula
ex trib rebus conficitur ds̃. Pater igitur ñ est ds̃. filius

Expanded text:
mum est quia tres deos constituit. Sed forsitan ipse non dicit: mum est quia tres deos constituit. Sed forsitan ipse non dicit: Sicut sunt tres animae, aut tres angeli, sed ille, qui mihi ejus mandavit quaestionem, hanc ex suo posuit similitudinem; sed solummodo tres personas affirmat esse tres res, sine additamento alicujus similitudinis. Cur ergo fallitur aut fallit sub nomine rei, cum idipsum significetur sub nomine Dei? Nempe aut Deum esse rem illam negabit, in qua tres personas, imo quam tres fatemur esse personas. Aut si hoc non negat, consequens est ut, sicut ipse asserit, personas tres non unam, sed tres esse res; ita quoque affirmet easdem personas non unum, sed tres deos esse. Quae quam impia sint, judicent Christiani. Sed dicet, non cogit quod dico tres res fateri tres deos; quoniam tres illae res simul sunt unus Deus. Et nos dicimus: Ergo singula ex tribus rebus conficitur Deus: Pater igitur non est Deus, Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonis tanta sequetur confusio. ut quicqͥd de singulis ꝓprie
dicit᷑ : de om̃ibus cõmuniter dicendũ sit Quamobre non
sint alii ab inuicẽ : sicut ostendi in patre & filio Quare
nec ulla erit ibi relatio : quȩ nullatenus ibi ẽ nisi scđ̾m hoc
qͦd alii sunt abinuice̾ Ergo nec plures erunt personae
Posito nãq rem unã esse tres ꝑsonas : aut illud ñ conseque¬
tur qͦd dicit. aut om̃ĩa illa simul quȩ dixi consequentur
Similis nãq est in om̃ibus uis consequentię. Cur ergo
ꝑgit ad incarnationẽ quasi ipsa sola faciat questionẽ. & ñ
potius dicit. si tres ꝑsonȩ sunt una res. ñ sunt tres ꝑsonȩ :
Nam ñ minus ante incarnationẽ quam post: facere questi¬
onem hanc potest
i arteo hoc omnino uult asserere. tres scilicet ꝑ¬
sonas scđm qͦd unaquęq ds̃ est. non eẽ unam rem
sed tres res unaquamq ꝑ se sicut sunt tres angłi: aꝑtissi¬

Expanded text:
personis tanta sequetur confusio, ut quidquid de singulis proprie personis tanta sequetur confusio, ut quidquid de singulis proprie dicitur, de omnibus dicendum communiter sit. Quamobrem non Patre et Filio, sint alii ab invicem, sicut ostendi in Patre et Filio. Quare nec ulla erit ibi relatio, quae nullatenus ibi est, nisi secundum hoc, secundum quod alii sunt ab invicem. Ergo nec plures erunt personae. Posito namque unam rem esse tres personas; aut illud non consequetur quod dicit; aut omnia illa simul, quae dixi, consequentur: similis namque est in omnibus vis consequentiae. Cur ergo pergit ad incarnationem, quasi ipsa sola faciat quaestionem; et non potius dicit, si tres personae sunt una res, non sunt tres personae? Nam non minus ante incarnationem, quam post facere hanc quaestionem potest. Si autem hoc omnino vult asserere, tres scilicet prsonas, secundum quod unaquaeque Deus est, non esse unam rem, sed tres res, unamquamque per se, sicut sunt tres angeli; apertissi
Abbreviated transcription (Latin):
lus suimet ipsius filius ẽ : sed alius ẽ pater. & alius cutꝰ
est pater. & similit̃ alius est filiꝰ. & alius cuius ẽ filiꝰ. Quare
si in dõ non est alius pat̾.&. alius cuiꝰ pat̾ est. nec filius alius
est . &. alius cuius ẽ filius: falso dicit᷑ ds̃ pater aut filius. Si
enĩ non ẽ in dõ alius a patre cuiꝰ pat̾ sit: non potest eẽ pat̾
Et similit᷑ si non ẽ in eo alius a filio cuiꝰ filius sit: non ualet
esse filius. Quaꝓpt̾ non erit unde duȩ illȩ ꝑsonę dicantur
in do̾: quȩ ideo dicunt᷑ in dõ. quia dõ est pat᷑. & ds̃ est filiũ.
& semꝑ alius est pat̾. & alius ẽ filius. Uidetis igit᷑ quomͦ de¬
struatur fides nr̃a scđm sensum eius. qui putat conseqͥ
patrẽ esse cũ filio incarnatu. si una & ñ plures sunt res
in dõ ꝑsonȩ plures: Si enĩ uera hȩc ẽ eius consequentia
non solũ hoc qͦd de patre & filio dixi. sed in om̃ibus trib

Expanded text:
lius suimet ipsius Filius est; sed alius est pater, et alius cujus lius suimet ipsius Filius est; sed alius est pater, et alius cujus est pater, et similiter alius est filius, et alius cujus est filius. Quare si in Deo non est alius Pater, et alius cujus est Pater, nec Filius alius est, et alius cujus est Filius; falso dicitur Deus Pater aut Filius. Si enim in Deo non est alius a Patre cujus Pater sit, non potest esse Pater; et similiter si non est in eo alius a Filio, cujus sit Filius, non valet esse Filius. Quapropter non erit unde illae duae personae dicantur in Deo; quae ideo dicuntur, quia Deus est Pater, et Deus est Filius, et semper alius est Pater, alius est Filius. Videtis ergo quomodo destruatur fides nostra secundum sensum ejus, qui putat consequi Patrem esse cum Filio incarnatum; si una, et non plures sunt res in Deo personae plures. Si enim vera est haec ejus consequentia, non solum hoc quod de Patre et Filio, sed in omnibus tribus
Abbreviated transcription (Latin):
Si ergo eadem numero & ñ alia res est pat̾ quam filius.
non est uerũ affirmari debere aliqͥd de filio & negari de
patre. aut affirmari de patre. & de filio negari Quicqͥd
igitur est pat̾. est & filius: & quod dicit᷑ de filio. ñ debet
resis sabellu. Si enim quicqͥd dicitur de una ꝑsona. dicit᷑¬
& de altera. idcirco quoniã una res st̃ duȩ ꝑsonȩ: ergo si¬
cut de filio dicit᷑ filius &. uerbũ & genitꝰ. ita hȩc dicentur
de patre. Et queadinodũ pater est & pater & genitor &
ingenitus: sic ista de filio dicenda sunt At si ita ẽ: non ẽ
alius pat̃ quam filius. nec filius est alius a patrę. Quare
non sunt duȩ sed una ꝑsona Ideo namq dicunt᷑ duȩ per¬
sone: quia alii creduntur abinuicẽ pater & filius. si tam̃
as erit pat̾ & filius. Nam pat̾ semꝑ est alicuiꝰ pat̾. & filtꝰ
alicuiꝰ filius: nec unquã pater suimet ipsius ẽ pater. aut si¬

Expanded text:
Si ergo eadem numero et non alia res est Pater quam Filius, Si ergo eadem numero et non alia res est Pater quam Filius, non est verum affirmari debere aliquid de Filio, et negari de Patre; aut affirmari debere de Patre, et de Filio negari. Quidquid igitur est Pater, est et Filius; et quod dicitur de Filio, non debet resis Sabellii. Si enim quidquid dicitur de una persona, dicitur et de altera, idcirco quoniam una res duae sunt personae; ergo sicut de Filio dicitur Filius, et Verbum, et genitus; ita haec dicentur de Patre: et quemadmodum Pater est et Pater, et genitor, et ingenitus; sic haec de Filio dicenda sunt. At, si ita est; non est alius Pater quam Filius; nec Filius alius a Patre. Quare non sunt duae personae, sed una persona; ideo namque dicuntur personae duae, quia alii creduntur ab invicem Pater et Filius: si tamen Deus erit Pater et Filius. Nam semper Pater est alicujus Pater et Filius alicujus Filius; nec unquam Pater suimet ipsius est Pater, aut Fi
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autẽ ita credit. affirmat eum ñ esse xp̃ianum: qͥ
aliquid uult asserere contra aliqͥd horu. Si ergo ita iste
Utrum autẽ hanc fidẽ subuertere ipse nitat᷑ : uideamꝰ
Cum igitur dicit ut de duab ꝑsonis dicã sicut incȩpi
quod de trib intelligat᷑. cum in qua dicit. si duȩ ꝑsonȩ
sunt una res & ñ duȩ sicut st̃ duo angłi aut duç ani¬
mȩ. consequi patrẽ quoq esse incarnatũ si filius ẽ in car¬
natus : puto quia sic ratiocinat᷑ secum Si una & eadem
numero res ds̃ est. & ipsa eadem est pat̾. & est filius:
cum filius sit incarnatus. quomͦ non & pat̾ est incarnatꝰ.
De una quippe & eadem re ñ est uera simul affirmatio
& eius negatio: sed de alia re affirmare aliqͥd & de alia
idem ipsũ negare simul nichil ꝓhibet. Non enĩ idem
petrus apłiis est: & ñ est apłs. Sed &. si alio nomine idẽ ipse
non est apłs: non ẽ utraq uera enuntiatio. sed una harum

Expanded text:
Qui autem ita credit, affirmat eum non esse Christianum, qui Qui autem ita credit, affirmat eum non esse Christianum, qui aliquid vult asserere contra aliquid horum. Si ergo iste ita Utrum autem hanc fidem subvertere ipse nitatur, videamus. Cum igitur dicit, ut de duabus personis dicam, sicut incoepi, quod de tribus intelligatur; cum, inquam, dicit, si duae personae sunt una res, et non duae sicut sunt duo angeli aut duae animae, consequi Patrem quoque esse incarnatum, si Filius est incarnatus: puto quia sic ratiocinatur secum: Si una et eadem numero res Deus est, et ipsa eadem est Pater, et Filius; cum Filius sit incarnatus, quomodo non et Pater est incarnatus? De una quippe et eadem re non est vera simul affirmatio, et ejus negatio; sed de alia re affirmare aliquid, et de alia idem ipsum negare simul nihil prohibet. Non enim idem Petrus apostolus est, et non est apostolus. Sed et si alio nomine idem ipse non est apostolus; non est utraque vera enuntiatio, sed una harum
Abbreviated transcription (Latin):
omnino Sic enĩ intelligit uoluntatẽ & potestatẽ in illeᷤ
plurib rebus: quẽadmodũ in plurib angłis uel animabus
Quod intelligi ñ potest: si illȩ plures res putant᷑ scđm
ꝓprietates ꝑsonarũ esse. non scđm hoc qͦd comuniter di¬
cunt᷑. Nullatenus nãq patris & filii scđ̾m ipsas ꝓprietatiᷤ
idest sodm paternitatẽ aut filiationẽ. ulla uoluntas aut
potentia ẽ : sed scdm deitatis substantia quȩ cõmunis ẽ illi
Quare si dicit tres ꝑsonas ẽẽ tres res scđm ipsa ꝓpria: pa¬
lam est quã suꝑflue hoc dicat. quã etiam inconuenienter
cum addit. Sicut sunt tres angłi aut tres animȩ. At si
ꝑfectus ds̃ est : primũ quero an sit xp̃ianus Responde¬
bit ut extimo se hoc ẽẽ. Ergo credit unũ esse dm̃ . & ip¬
sum esse tres ꝑsonas. id est patrẽ & filiũ & sp̃m sc̃m : &¬
filii solam ꝑsonã incarnatã. aliis tam̃ duab cooꝑantib

Expanded text:
idem. Sic enim intelligit voluntatem et potestatem in illis idem. Sic enim intelligit voluntatem et potestatem in illis pluribus rebus, quemadmodum in pluribus angelis aut animabus: quod intelligi non potest, si illae plures res putantur secundum proprietates personarum esse, non secundum hoc quod communiter dicuntur 44. Nullatenus namque Patris et Filii, secundum ipsas proprietates, id est secundum paternitatem et filiationem ulla voluntas aut potentia est; sed secundum divinitatis substantiam, quae communis est illis. Quare si dicit tres personas esse tres res, secundum ipsa propria; palam est quam superflue hoc dicat, quam etiam inconvenienter, cum addit: Sicut sunt tres angeli, aut tres animae. At si perfectus Deus est. Primum quaero an sit Christianus. Respondebit, ut aestimo, se hoc esse. Ergo credit unum esse Deum, et ipsum esse tres personas, id est Patrem, et Filium, et Spiritum Filii personam solam incarnatam, aliis tamen duabus cooperantibus.
Abbreviated transcription (Latin):
uno numero. aut unu̾ numero dm̃ de patre & filio Cre¬
dimus eniꝰ & dicimꝰ quia ds̃ est pat̾. & ds̃ est filius. & con¬
uersim pat̾ est ds̃. & filius est ds̃: & tam̃ nec credimuᷤᷤ nec
dicimꝰ plures esse dõs. sed ita unũ dm̃ esse numero sicut
natura. quauis pat̾ & filius non sint unꝰ sed duo Angłm
enĩ & animã scđm substantiã dicimꝰ: non sodm relationẽ
Nam licet angłi nomͦ ab officio sumptũ sit. quia angłs
dicitur nuntius : tamen sicut anima pro specie substan¬
tiȩ accipitur. ita & angłs. Quod ipse intelligere se mon¬
strat : cum parit̃ dicit. sicut ft̃ tres angłi aut treᷤᷤ animȩ
Talem itaq significat pluralitatẽ & separationẽ : qualẽ
habent plures angłi aut animȩ. id est qualẽ plures ha¬
bent substantiȩ Quod adhuc aꝑte monstrare uidetur
cum subdit: ita tam̃ ut uoluntate & potestate sint idem

Expanded text:
uno numero, et unum numero Deum de Patre et Filio. Creuno numero, et unum numero Deum de Patre et Filio. Credimus enim et dicimus quia Deus est Pater, et Deus est Filius; et conversim, Pater est Deus, et Filius est Deus: et tamen nec credimus nec dicimus plures esse deos; sed ita unum esse Deum numero, sicut natura, quamvis Pater et Filius non sint unus, sed duo. Angelum enim et animam secundum substantiam dicimus, non secundum relationem. Nam, licet angeli nomen ab officio sumptum sit quia angelus nuntius dicitur; tamen, sicut anima pro specie substantiae accipitur, ita et angelus. Quod ipse intelligere se monstrat, cum pariter dicit: Sicut sunt tres angeli, aut tres animae. Talem itaque significat pluralitatem et separationem, qualem habent plures angeli aut animae, id est qualem habent plures substantiae. Quod adhuc aperte monstrare videtur, cum subdit: Ita tamen ut voluntate et potestate omnino sint
Abbreviated transcription (Latin):
& solum esse dm̃ qui ẽ pater & filius: ñ uidet patrẽ & filiuor
posse separari quin sint in eodẽ homine simul Aut ergo aliã
separationẽ ꝑsonarũ patris & filii loquit᷑. quã illam qua
scđ̃m ꝓpria alii sunt abinuicẽ pat̾ & filius. quia ꝑ banc ñ
intelligit incarnationẽ alienã esse a patre. immo si simul
sunt pat̾ & filius. opinatur consequi patrẽ esse participẽ
incarnationis cũ filio: aut si illã dicit frustra laborat si¬
cut iã dixi. quia xp̃iana fides hoc modo intelligit. patrẽ
& filiũ esse duas res Sed cũ ait. sicut sunt tres angłi aut
tres animȩ : aꝑte monstrat se n a pluralitate uel separati¬
one illa loqui. quȩ in illis ẽ ꝑsonis scđm propria. Nẽpe
de nulla una & eadem numero re duo angłi dicunt᷑ aut
duȩ animȩ : nec unũ aliqͥd numero de duob angłis dicit᷑
aut de duab animab sicut patrẽ aut filiũ dicimꝰ de dõ

Expanded text:
et solum esse Deum, qui est Pater et Filius, non videt Patrem et Filium et solum esse Deum, qui est Pater et Filius, non videt Patrem et Filium posse separari, quin sint in eodem homine simul. Aut ergo aliam separationem personarum Patris et Filii loquitur, quam illam, qua, secundum propria, alii sunt ab invicem Pater et Filius; quia per hanc non intelligit incarnationem alienam esse a Patre; imo si simul sunt Pater et Filius, opinatur consequi Patrem esse participem incarnationis cum Filio. Aut si illam dicit, frustra laborat, sicut jam dixi, quia Christiana fides hoc modo intelligit Patrem et Filium esse duas res. Sed cum ait: Sicut sunt tres angeli, aut tres animae, aperte monstrat se non de pluralitate vel separatione illa loqui, quae in illis est personis secundum propria. Nempe de nulla nna eademque numero re duo angeli dicuntur, aut duae animae; nec unum aliquid numero de duobus angelis dicitur, aut de duabus animabus; sicut Patrem et Filium dicimus de Deo
Abbreviated transcription (Latin):
filium pat̾. & ad alium patrẽ filius dicit᷑. Noc igit᷑ modo
nichil ꝓhibet dicere duas ꝑsonas patrẽ & filiũ esse duas res.
si tam̃ intelligat᷑ cuius modi sint res. Non enĩ sic sunt pater
& filius duȩ res: ut in his duab reb intelligat᷑ eoꝵ substan¬
tia. sed eorũ relationes. Qũauis ille ꝑ ea quȩ subiungit
aꝑte ostendat se ñ intelligere hoc modo duas ꝑsonas esse
duas res. Nam cũ dicit. si tres ꝑsonȩ sunt una tant᷑ res &
ñ tres res: subiungit. per se separatĩ Quippe talẽ uidetͥ
ꝓnuntiare separationẽ : quȩ ꝓhibeat eẽ simul in eodẽ ho¬
mine patrẽ & filium. Per hanc nãq solam : putat se libe¬
rare patrẽ ã cõmunione incarnationis cũ filio Nam per
illã separationẽ qua aliud ẽ esse patrẽ. & aliud eẽ filiũ. quo¬
niam aliȩ sunt abinuicẽ pat̾itas & filiatio. si credit unũ

Expanded text:
filium pater, et ad alium patrem filius dicitur. Hoc ergo modo filium pater, et ad alium patrem filius dicitur. Hoc ergo modo nihil prohibet dicere duas personas, Patrem et Filium esse duas res; si tamen intelligatur cujusmodi sint res. Non enim sic sunt Pater et Filius duae res, ut in his duabus rebus intelligatur eorum substantia, sed eorum relationes; quamvis ille per ea, quae subjungit, aperte ostendat se non intelligere hoc modo duas personas esse duas res. Nam cum dicit: Si tres personae sint una tantum res, et non tres res, subjungit, per se separatim. Quippe talem videtur pronuntiare separationem, quae prohibeat esse simul in eodem homine patrem et filium. Per hanc namque solam putat se posse liberare Patrem a communione incarnationis cum Filio. Nam per illam separationem, qua aliud est esse Patrem, et aliud esse Filium quoniam aliae sunt ab invicem paternitas et filiatio si credit unum
Abbreviated transcription (Latin):
nitus : his duob nominib patris scilicet & filii signi¬
ficantur. Cum igitur dicit has duas ꝑsonas eẽ duas
res: quero quid dicat ibi eẽ duas res. an id qͦd comune
est illis. an ea quȩ ꝓpria sunt singula singulis. Sed si
duas res eẽ dicit duo ꝓpria. id est patrẽ & filiũ. ut ta¬
men id qͦd cõmune est ñ sit plures res. sed una & sola reᷤ.
suꝑflue hoc dicit. quia nemo xp̃ianꝰ confitet᷑ patrẽ & fili¬
um scđm hȩc duo ꝓpria unã rem eẽ sed duas Solemus
enim usu dicere rem: quicqͥd aliqͦ modo dicimꝰ ẽẽ aliqui
Qui autẽ dicit de dõ patrẽ aut filiũ : aliqͥd dicit de eo
Et om̃s sciunt in dõ patrẽ non eẽ filium. & filiũ non eẽ pa¬
trem : quauis in uno homine pat̾ sit filius. & filius sit pat̾.
si idẽ homo est pat̾ & filius Quod ideo fit. quia in dõ dicun¬
tur opposite : in uno uero homine ñ adinuicẽ. sed ad alium

Expanded text:
nitus; his duobus nominibus, Patris scilicet et Filii signinitus; his duobus nominibus, Patris scilicet et Filii significantur. Cum igitur dicit has duas personas esse duas res, quaero quid dicat ibi esse duas res: an id quod commune est illis? an ea quae propria sunt singula singulis? Sed si duas res esse dicit duo propria, id est Patrem et Filium; ut tamen id, quod commune est, non sit plures res, sed una et sola res: superflue hoc dicit; quia nemo Christianus confitetur Patrem et Filium, secundum haec duo propria, unam rem esse, sed duas. Solemus enim usu dicere rem, quidquid aliquo modo dicimus esse aliquid. Qui autem dicit de Deo Patrem aut Filium, aliquid de eo dicit; et omnes sciunt in Deo Patrem non esse Filium, et Filium non esse Patrem; quamvis in uno homine pater sit filius, et filius sit pater, si idem homo est pater et filius: quod ideo fit, quia in Deo dicuntur opposite; in uno vero homine non ad invicem; sed ad alium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonȩ. pat̾ & filius: non st̃ duȩ res. Queramꝰ primũ : qͥd
uelit hic dicere duas res Nam unaquamq ꝑsonã credimꝰ
ẽẽ hoc. qͦd commune ẽ ambobus : & eẽ hoc quod propriũ
est sibi. Persona enĩ patris. & ds̃ est qͦd cõmune est illi cũ
filio: & pat᷑ est. qͦd eius ꝓprium est. Similit̾ ꝑsona filii.
& ds̃ est. qͦd cõmune ẽ ili cũ patre : & filius ẽ. quod non¬
nisi de hac sola ꝑsona dicitur. In his ergo duab ꝑsonis
unũ est cõmune. id est ds̃ : & duo ꝓpria. quȩ st̃ pater &
filius. Quȩcũq enĩ illis sunt cõmunia ut om̃ps. ȩternꝰ¬
ICIsicut audio ille qui tres ꝑsonaᷤ
dicitur asserere : esse uelut tres angłos
aut tres animas. Pagani defendunt¬
Ergo & nos xp̃iani debemꝰ defendere
in hoc solo cõmuni intelligunt᷑. Et quȩ singulis st̃ pro¬
pria. ut patri genitor uel gignens. & filio uerbũ uel ge¬

Expanded text:
personae, Pater et Filius, non sunt duae res. Quaeramus primum quid personae, Pater et Filius, non sunt duae res. Quaeramus primum quid velit hic dicere duas res. Nam unamquamque personam credimus esse hoc, quod commune est ambobus; et esse hoc, quod proprium est sibi. Persona enim Patris, et Deus est, quod commune est illi cum Filio; et Pater est, quod ei proprium est. Similiter persona Filii, et Deus est, quod commune est illi cum Patre; et Filius est, quod nonnisi de hac sola persona dicitur. In his igitur duabus personis unum est commune, id est Deus: et duo propria, quae sunt Pater et Filius. Quaecunque enim illis sunt communia, ut omnipotensicut audio ille, qui tres personas dicitur asserere esse velut tres angelos, aut tres animas. Pagani defenduntergo et nos Christiani debemus defendere in hoc solo communi intelliguntur. Et quae sunt singulis propria, ut est Patri genitor, vel gignens; et Filio Verbum, vel ge
Abbreviated transcription (Latin):
tres animȩ. ita tam̃ ut uoluntate & potentia omino
sint idem : ergo pater & sp̃s sc̃s cum filio est incarnatꝰ
Uidete quid dicat iste homo: quomͦ defendat iste xp̃ia¬
nus suã fidem. Certe aut uult confiteri tres dõs: aut
non intelligit qͦd dicit: Si tres dõs confitet᷑: non ẽ xp̃i¬
anus Si autẽ affirmat qͦd ñ intelligit: illi credendum
non ẽ Huic homini ñ est respondendũ auctoritate sa¬
crȩ scripturȩ : quia aut ei ñ credit. aut eã ꝑuerso sensu
interp̃tatur. Quid enĩ aꝑtius dicit scriptura sacra. qua
quia unus ds̃ & solus ẽ: Racione igit᷑ qua se defendere
nititur : eius error demonstrandus ẽ Ut autẽ facilius
& breuius hoc faciã : loquar tant᷑ de patre & filio. quoniã
hȩ duȩ ꝑsonȩ suis ꝓpriis uocib ambȩ ab inuicẽ aperte
designantur. Nam nomen sp̃s scĩ non ẽ alienum a patre
de unitate substantiȩ uel pluralitate ꝑsonarũ inueniemꝰ:
hoc in trib absq dubio cognoscemꝰ Dicat ergo Si duȩ

Expanded text:
 ut voluntate et potentia omnino sint idem: ergo Pater et Spiritus sanctus cum Filio incarnatus est. Videte quid dicat iste homo; quomodo defendat iste Christianus fidem suam. Certe aut vult confiteri tres deos, aut non intelligit quod dicit. Sed si tres deos confitetur, non est Christianus; si autem affirmat quod non intelligit, non illi credendum est. Huic homini non est respondendum auctoritate sacrae Scripturae; quia aut ei non credit, aut eam perverso sensu interpretatur. Quid enim apertius dicit Scriptura sacra, quam quod Deus unus et solus est? Ratione igitur, qua se defendere nititur, ejus error demonstrandus est. Ut autem facilius et brevius hoc faciam, loquar tantum de Patre et Filio; quoniam hae duae personae suis propriis vocibus aliae ab invicem aperte designantur. Nam nomen Spiritus sancti non est alienum a Patre de unitate substantiae, vel pluralitate personarum inveniemus, hoc in tribus absque dubio cognoscemus. Dicat ergo: Si duae
Abbreviated transcription (Latin):
substantiȩ. nec alia substantia pat̾ alia filius. sed una &
eadem substantia sunt pat̾ & filius. Scdm ꝑsonã uero
sunt plures & alii ab inuicẽ: quia pat̾ & filius non sunt
una & cadem ꝑsona. sed duȩ & aliȩ ab inuicẽ. Dicit ergo
Si filius incarnatus ẽ. & filius ñ est alia sed una & eadẽ
numero res quȩ pat̾ est: ergo necesse ẽ patrẽ quoq esse
incarnatũ. Unam enĩ & eandẽ numero rẽ impossibile
est simul eẽ & non ẽẽ in eodẽ homine incarnatã. Et
ego dico. Si filius est incarnatꝰ. & filius non est una
& eadẽ numero ꝑsona quȩ pat̾ est sed alia: non idcirco
est necesse patrẽ quoq esse incarnatũ. Aliam enĩ ꝑso¬
nam esse in uno homine incarnatã. & allã simul non¬

Expanded text:
substantiae, nec alia substantia Pater, alia Filius; sed una et substantiae, nec alia substantia Pater, alia Filius; sed una et eadem substantia sunt Pater et Filius. Secundum personam vero sunt plures, et alii ab invicem; quia Pater et Filius non sunt una et eadem persona, sed duae et aliae ab invicem. Dicit ergo: Si Filius incarnatus est, et Filius non est alia, sed una et eadem numero res quae Pater est; ergo necesse est Patrem quoque esse incarnatum. Unam enim et eamdem numero rem impossibile est simul esse, et non esse in eodem homine incarnatam. Et ego dico: Si Filius incarnatus est, et Filius non est una et eadem numero persona, quae Pater est, sed alia; non idcirco necesse est Patrem quoque esse incarnatum. Aliam enim personam esse in uno homine incarnatam,
Abbreviated transcription (Latin):
est sũmo bono Summũ certe bonũ pluralitatẽ sui non
admittit : ut plura sint sũma bona Si enũ plura sũma
bona sunt : paria sunt Summũ uero bonũ est : quod
sic prestat aliis bonis. ut nec par habeat nec p̾stantius
Summũ ergo bonũ : unũ & solũ est Non igit᷑ st̃ plu¬
res dii. sed unꝰ & solus ẽ ds. sicut summũ bonũ est unũ
solũ : & sicut sũma substantia. uł essentia. siue natura.
alias qͦq ꝑsonas sicut ille disputator putat incar¬
nari. sed impossibile. Personas enĩ non negat ẽẽ plureᷤᷤ:
idcirco quoniã aliȩ sunt ab inuicẽ Si enĩ ab inuicem
non essent aliȩ: plures ñ essent Sed ut breuiꝰ explicẽ
& facilius quod uolo : loquar tantũ sicut supra feci de
patre & filio. quia ꝑ hos clarũ erit quid intelligendum
sit de sp̃u sc̃o. Pater ergo & filius scđm substantiam
non sunt plures nec alii ab inuicẽ: quia ñ sunt duȩ

Expanded text:
est summo bono. Summum certe bonum pluralitatem sui non est summo bono. Summum certe bonum pluralitatem sui non admittit, ut plura sint summa bona. Si enim plura sunt summa bona, paria sunt. Summum vero bonum est, quod sic praestat aliis bonis, ut nec par habeat, nec praestantius. Summum ergo bonum unum et solum est. Non igitur sunt plures dii, sed unus et solus est Deus; sicut summum bonum est unum et solum: et sicut summa substantia vel essentia sive natura; alias quoque personas sicut ille disputator putat incarnari, sed impossibile. Personas enim non negat plures esse, idcirco quoniam aliae sunt ab invicem. Si enim ab invicem non essent aliae, plures non essent. Sed, ut brevius explicem, et facilius quod volo loquar tantum, sicut supra feci, de Patre et Filio; quia per hos clarum erit quid intelligendum sit de Spiritu sancto. Pater ergo et Filius secundum substantiam non sunt plures, nec alii ab invicem; quia non sunt duae
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ non ẽ: quia sicut supradictũ est. qͦd partes habet.
aut actu aut intellectu est dissolubile. quod om̃ino est¬
extraneum a dõ Idem igit᷑ est eẽ dĩ & potestatis eiꝰ: Si¬
cut itaq potestas dĩ est semꝑ & ubiq : ita quicqͥd est ds̃.
sor dicit eẽ tres dõs : monstrare nequit quomͦ sint separa¬
tim ea separatione qua putat se patrẽ & sp̃m sc̃m ab in
carnatione liberare. Non ergo illũ potest adiuuare
multitudo dõrum. ad defendendũ patrẽ & sp̃m scm ab
plicatione illa disiunctio. sine qua defensionẽ istam fieri
posse nequaquã existimat
uod autẽ unus solus ds sit
& ñ plures. hinc facile ꝓbatur : quia aut dõ ñ est
summũ bonũ. aut sunt plura summa bona: aut ñ sunt
plures dii sed unꝰ solus Dm̃ uero summũ bonũ esse nul¬
lus negat : quia quicqͥd aliquo minꝰ est. nullatenꝰ ds̃ est:
& quicqͥd summũ bouũ non ẽ. minus ẽ aliqͦ. quia minuᷤ

Expanded text:
autem non est; quia sicut supra dictum est quod partes habet, autem non est; quia sicut supra dictum est quod partes habet, aut actu, aut intellectu est dissolubile: quod omnino extraneum est a Deo. Idem igitur est esse Dei, et potestas ejus. Sicut itaque potestas Dei est sse dicit esse tres deos; monstrare nequit quomodo sint separatim, ea separatione qua putat se Patrem et Spiritum sanctum ab incarnatione liberare. Non ergo illum potest adjuvare multitudo deorum, ad defendendum Patrem et Spiritum sam multiplicatione illa distinctio, sine qua defensionem istam fieri posse nequaquam existimat. uod autem unus solus Deus sit, et non plures, hinc facile probatur quia aut Deus non est summum bonum, aut sunt plura summa bona; aut non sunt plures dii, sed unus solus. Deum vero summum bonum esse nullus negat; quia quidquid aliquo minus est, nullatenus Deus est: et quidquid summum bonum non est, minus est aliquo; 46 quia minus
Abbreviated transcription (Latin):
te uno solo dõ. primu̾ quia etiã si sint tres dii. nichil
natione. quod fieri ñ posse putat sine dõrum multitudi¬
ne: deinde quia ñ sunt plures dii. sed unus d̾s solus
Postea patefaciã quamuis sit unꝰ ds̃ tres ꝑsonȩ : non tam̃
unaqualibet incarnata. alias qͦq incarnari necesse ee.
quin: nequaqũã ubiq & semꝑ est potens Et qͦd ubiq
potens ñ est & semꝑ: nullatenus ẽ ds̃ Si enĩ dicit ñ
ipsam diuinã substantiã sed potestatẽ eius eẽ semꝑ &
ubiq : ñ tamen negabit potestatẽ illi ẽẽ aut accidenta¬
lem aut substantialẽ Accidentalis quidẽ non ẽ dõ po¬
testas : quia cũ om̃e subiectũ sine accidenti aut eẽ aut
intelligi possit. ds̃ sine potestate nec esse nec intelligi po¬
test. Si uero dõ potestas substantialis ẽ : aut pars eius
essentiȩ. aut ẽ id ipsũ quod tota eius ẽ essentia. Pars

Expanded text:
te uno solo Deo, primum quia etiam si sint tres dii, nihil ite uno solo Deo, primum quia etiam si sint tres dii, nihil ib incarnatione: quod fieri non posse putat sine deorum multitudine. Deinde, quod non sunt plures dii, sed unus solus. Postea patefaciam, quamvis sit unus Deus tres personae, non tamen una qualibet incarnata, alias quoque incarnari necesse essequin nequaquam ubique et semper est potens, et quod ubique potens non est et semper, nullatenus est Deus. Si enim dicit non ipsam divinam substantiam, sed potestatem ejus esse semper et ubique; non tamen negabit potestatem illi esse, aut accidentalem, aut substantialem: accidentalis quidem non est Deo potestas; quia cum omne subjectum sine accidente, aut esse, aut intelligi possit; Deus sine potestate nec esse, nec intelligi potest. Si vero Deo potestas substantialis est, aut pars est ejus essentiae, aut est idipsum, quod est tota ejus essentia. Pars
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonam incarnato. ex necessitate scđm alias ꝑsonas eun¬
dem dm̃ incarnari : aliquid hic quantũ ad repellendã
opinionẽ huius defensoris sicut ipse putat nr̃ȩ fidei suf¬
ficere credo: subiungã. Aꝑte dicit aut patrẽ & sp̃m scõs
separatas. Quã nimirũ separationẽ talem existimat:
ut nec pat̾ nec sp̃s sc̃s sint in filio. Nam si duȩ aliae
ꝑsonȩ suit in filio. & filius in homine: illȩ qͦq sunt in
homine. Unde putat consequi cũ tres ꝑsonȩ simul
sint in eodẽ homine si sunt una res: nullatenꝰ ꝑsonam
filu posse in homine ipso incarnari sine aliis duab per¬
sonis. Personas tam̃ tres eẽ non negat: nec filium eẽ
incarnatũ. Qm̃ igit᷑ supra monstratũ est si tres ꝑsonȩ sunt
tres res separatȩ. aut tres eẽ deos consequi. aut alias de qͥb:
iam dictũ est absurditates: nunc breuit᷑ ostendã adiuuan¬

Expanded text:
personam incarnato, ex necessitate secundum alias personas eumpersonam incarnato, ex necessitate secundum alias personas eumdem Deum incarnari: aliquid hic, quantum ad repellendam opinionem hujus defensoris, sicut ipse putat, nostrae fidei sufficere credo, subjungam. Aperte dicit aut Patrem, et Spiritum separatas. Quam nimirum separationem talem existimat, ut nec Pater, nec Spiritus sanctus sint in Filio. Nam si duae aliae personae sunt in Filio et Filius in homine, illae quoque sunt in homine. Unde putat consequi, cum tres personae simul sint in eodem homine, si sunt una res, nullatenus personam Filii posse in homine ipso incarnari, sine aliis duabus personis. Personas tamen tres esse non negat, nec Filium esse incarnatum. Quoniam igitur supra monstratum est, si tres personae sunt tres res separatae, aut tres deos esse consequi, aut alias de quibus jam dictum est absurditates; nunc breviter ostendam, adjuvan
Abbreviated transcription (Latin):
sputatũ est. Sed & siquis legere dignabit᷑ duo parua¬
mea opuscula. monos logion scilicet & proslogion. quȩ
ad hoc maxime facta sunt. ut qͦd fide tenemꝰ de diuina
natura & eius ꝑsonis pret̾ incarnationẽ. necessariis raci¬
onibus sine scripturȩ auctoritate ꝓbari possit. Si inquã
si aliquid quod alibi aut ñ legi aut ñ memini me le¬
gisse. ñ quasi docendo qͦd doctores nr̃i nescierunt. aut
corrigendo qͦd ñ bene dixerunt. sed dicendo forsitan
qͦd tacuerunt. qͦd tam̃ ab illoꝵ dictis ñ discordet sed
illis cohȩreat. posui. ad respondendũ ꝓ fide nr̃a contra
eos qui nolentes credere qͦd ñ intelligunt. derident cre¬
dentes. siue ad iuuandũ religiosũ studiũ eoꝵ qui hu¬
milit̾ querunt intelligere qͦd firmissime credunt: ne¬
quaqua ob hoc me redarguendũ existimo Ne tam̃ hanc
legentib epłam laborẽ iniungã querendi alia scripta.

Expanded text:
sputatum est. Sed et si quis legere dignabitur duo parsputatum est. Sed et si quis legere dignabitur duo parva opuscula mea, Monologion scilicet et Proslogion, quae ad hoc maxime facta sunt, ut quod fide tenemus de divina natura et ejus personis praeter Incarnationem, necessariis rationibus sine Scripturae auctoritate probari possit; si, inquam, ea si aliquid quod alibi aut non legi, aut non memini me legisse, non quasi docendo quod doctores nostri nescierunt, aut corrigendo quod non bene dixerunt; sed dicendo forsitan quod illi tacuerunt: quod tamen ab eorum dictis non discordet, sed illis cohaereat; posui ad respondendum pro fide nostra contra eos, qui nolentes credere quod non intelligunt, derident credentes; sive ad adjuvandum religiosum studium eorum, qui humiliter quaerunt intelligere quod firmissime credunt: nequaquam ob hoc me redarguendum existimo. Ne tamen hanc legentibus epistolam, laborem injungam quaerendi alia scripta,