comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
at: nec quasi nouum corpus subito factum de mutata
essentia. sed in ipsum corpus uerum mutatã bssentiã: nec
ipsam substanciã panis et uini in nichilũ redactam. quia
desiit esse quod fuit: sed mutatũ potius quia cepit esse
aliud quod non fuit. et ipsum quod cepit esse. ex ea esse
non accepit. qr panis fuit: sed ipsa eius accepit esse. qñ
desut esse quod fuit. Hoc expressius distinximꝰ. ꝑꝑter
eos qui ex sua racione fidei preiudiciũ faciunt. et sen¬
su suo incedentes asserere nituntur: uel hoc esse solum
quod cernitur. uel tale esse quod creditur: hoc est quia
sola panis et uini fpecies cernitur. solam ibi esse panis
et uini substanciã: uel quia ibi substancia corporis et
sanguinis xp̃i creditur. passibiliter ei messe speciem et
qualitatẽ panis et uini que cernitur: quasi non possit
species apparere cuius non adsit substancia: uel substan¬
dia latere cuius non appareat forma: Quid signisieti

Expanded text:
at, nec quasi novum corpus subito factum de mutata at, nec quasi novum corpus subito factum de mutata essentia, sed in ipsum corpus verum mutatam essentiam. Nec ipsam substantiam panis et vini nihilum redactam, quia desiit esse quod fuit; sed mutatam potius, quia eoepit esse aliud quod non fuit, et ipsum quod coepit esse ex ea esse non accepit, quia panis fuit; sed ipsa ejus esse accepit quando desiit esse quod fuit. Hoc expressius distinximus propter eos qui ex sua ratione fidei praejudicium faciunt, et sensu suo incedentes asserere nituntur, vel hoc esse solum quod cernitur; vel tale esse quod creditur, hoc est, quia sola panis et vini species cernitur, solam ibi esse panis et vini substantiam, vel quia substantia corporis et sanguinis Christi creditur, possibiliter ei inesse speciem et qualitatem panis et vini quae cernitur, quasi non possit species apparere, cujus non adsit substantia; vel substantia latere, cujus non appareat forma. CAP. X. Quid significant
Abbreviated transcription (Latin):
hostia sacra diuinissima uocatur: qm̃ diuinos facit
et participes diuinitatis eos qui se digne participant.
Et quia ipsa signũ est et ueritas. in qua uera caro dͥ
sub specie panis sumitur. et in carne eius digne sũpta.
ipsius etiam diuinitatis susceptio et participatio ⁊ con¬
sortium condonatur: ꝑpt̾ea diuinissima dicitur et scĩs¬
sima. scificans sanctificantia omnia. atq sancta:
ueta panis et uera uini substancia. in
uerum corpus et uerum sanguinẽ xp̃i
conuertitur: sola specie panis et uini remanente.¬
et substancia in substanciã transeunte. Conuersio
autem ipsa non scd̾m unionem. sed scd̾m transitionẽ
credenda est: qm̃ nequaquã essencia in essentie aug¬
mentum accedit: ut per id quod accedit id ad qd̾
accedit maius siat. sed transitione: ut id qd accedit
eum illo ad quod accedit unum fiat. Nec sic in pane corpus
xp̃i consectari dicimus. ut de pane corpus xp̃i esse accipi¬

Expanded text:
hostia sacra divinissima vocatur, quoniam divinos facit hostia sacra divinissima vocatur, quoniam divinos facit et participes divinitatis eos qui se digne participant, et quia ipsa signum est et veritas, in qua caro Christi sub specie panis sumitur, et in carne ejus digne sumpta, et ipsius etiam divinitatis susceptio et participatio et consortium condonatur. Propterea divinissima et sanctissima, et sanctificans sanctificantia omnia etiam sancta. vera panis et vera vini substantia, in verum corpus et sanguinem Christi convertitur, sola specie panis et vini remanente, substantia in et substantiam transeunte. Conversio autem ipsa non secundum unionem, sed secundum transitionem credenda est; quoniam nequaquam essentiae in augmentum accidit, ut per id quod accedit, id ad quod accedit majus fiat; sed transitione, ut id quod accedit, cum illo ad quod accedit, unum fiat. Nec sic in pane corpus Christi consecrari dicimus, ut de pane corpus Christi esse accipi
Abbreviated transcription (Latin):
Caro mea uere est cibus: et sanguis meus uere ẽ potꝰ.
Que tamen corporis et sanguinis xp̃i suptio. qr sola
sine sp̃uali effectu salutem non conferat: ipse idem sal¬
uator manifestat dicens. Caro nichil prodest: sp̃c est
qui uiuificat. Uirtus ergo et plenitudo sp̃ualis refecti¬
onis. que in corpore et sanguine xp̃i est. per speciem
quidem panis et uini significatur: in ꝑceptione autẽ
gracie infusione interne et eterne refectionis ꝑficitur.
Et sic quidem cum tria in uno ibi sint: in primo qui¬
dem signũ inuenitur scd̾i. in scd̾o autẽ causa tercii:
in tercio uero uirtus scd̃i. et ueritas primi. Et hec tria
in uno funt: et unũ sacram̃tũ. Claret itaq qm̃ diui¬
nissime eucharistie assũptio. sacram̃tũ est ⁊ imago par¬
ticipationis iħu: quia hoc quod eius sacram̃tũ uisibilit̃
ꝑcipimus : signum est quo ei spualiter uniri debeamꝰ.
Ipsa autem eucharistia idest bona gracia. ipsa scilicet

Expanded text:
Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus . Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus . Quae tamen corporis et sanguinis sumptio quia sola sine spirituali effectu salutem non conferat, ipse idem Salvator manifestat, dicens: Caro nihil prodest; spiritus est qui vivificat . Virtus ergo et plenitudo spiritualis refectionis, quae in corpore Christi et sanguine est, per speciequidem panis et vini significatur; in perceptione autem gratiae infusio internae et aeternae refectionis perficitur. Et sic quidem cum tria in uno ibi sint, in primo quod signum invenitur secundi, in secundo autem causa tertii; in tertio vero virtus secundi, et veritas primi: et haec tria in uno sunt, et unum sacramentum. Claret itaque, quando divinissimae eucharistiae assumptio sacramentum est, et imago participationis Jesu, quia hoc quod ejus sacramentum visibiliter percipimus signum est, quod ei spiritaliter uniri debemus. Ipsa autem eucharistia, id est bona gratia, ipsa scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
oluit enim sapiencia dei que se ꝑ uisibilia
manifestat ostendere : qm̃ ipsa animarum
cibus et refectio est. Et ꝓptea carnẽ assũptã
in edulium proposuit: ut per cibum caruis. ad gustum
inuitaret diuinitatis. Sed ne rursum humana infirmi¬
tas contactum carnis in assũptione horresceret. consu¬
eti et principalis edulii specie illam uelauit: et sic su¬
mendam proposuit. ut sensus ĩ uno foueretur: et fides
in altero edificaretur. Fouetur enim sensus in uno. dũ
solita tantũ et consueta ꝑcipit: edificatur autem
fides in altero. dum in eo quod uidet. quale
sit illud quod non uidet agnoscit. Proponitur ergo
species paniꝰ et uini: ut doceatur plena et ꝑfecta ref̾ec¬
tio esst in sũptione corporis et sanguinis xp̃i ex diui¬
nitate .xp̃i. Plena autem refectio: cibus et potus est. Ci¬
est. Et proponitur species ex principali substancia re¬
fectionis. ut in ea sumatur: et per eam ueritas corꝑis
et sanguinis xxp̃i significetur: sicut ipse testat᷑ dicens.

Expanded text:
oluit enim sapientia Dei, quae se per visibile manifestat, ostendere, quod ipsa animorum cibus et refectio est, et propterea carnem assumptam in edulium proposuit, ut per cibum carnis ad gustum invitaret Divinitatis. Sed, ne rursum humana infirmitas contactum carnis in assumptione horreret, consueti et principalis edulii specie illam velamendam proposuit, ut sensus in uno foveretur, et fides in altero aedificaretur. Fovetur enim sensus in uno dum solita tantum et consueta percipit. Aedificatur autem fides in altero, dum in eo quod videt quale sit illud quod non videt agnoscit. Proponitur igitur species panis et vini, ut doceatur plena et perfecta refectio esse in assumptione corporis et sanguinis Christi, ex divinitate Christi. Plena autem refectio cibus et potus est; cist. Et proponitur species ex principali substantia refectionis, ut in ea sumatur, et per eam veritas corporis et sanguinis Christi significetur. Sicut ipse testatur, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
et sanguinis xp̃i ueritatẽ. uisibiliter et corporaliter
tractatur: sacram̃tũ est et signũ. et imago inuisibił
et spiritualis participationis iħu xp̃i: que intus in cor¬
de per fidem et dilectionem clementer perficitur:

Expanded text:
et sanguinis Christi veritatem visibiliter et corporaliter et sanguinis Christi veritatem visibiliter et corporaliter tractatur, sacramentum est et signum; et imago invisibilis et spiritualis participationis Jesu, quae intus in corde per fidem et dilectionem perficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. cuius species non cernitur. uidetur enim species
panis et uini: et substancia panis et umi non credit᷑. Cre¬
ditur autem substancia corporis et sanguinis xp̃i: ⁊ tñ
species non cernitur. Quod ergo uidetur scdm speciem
sacram̃tũ est. et imago illius quod creditur scd̾m corꝑis
in uero corpore et sanguine dñi nr̃i iħu xp̃i imago est
scd̃m speciem panis et uini in qua cernitur: et res est
scd̾m substancie sue ueritatẽ: in qua creditur illic. atq
ꝑcipitur. Et rursum qd̾ nunc uisibiliter scd̾m sacram̃¬
ti speciem. et corporaliter scd̃m carnis et sanguinis. xp̃i
ueritatẽ. xp̃m in altari sumimus: sacram̃tũ est et ima¬
go. quod ipsum eundẽ inuisibiliter et sp̃ualiter. scd̾m
gracie infusionẽ. et sp̃c sancti participationẽ. in corde
sumere debemꝰ. Ergo diuinissima eucharistia. que in
altari. et scd̾m panis et uini speciem. et scd̾m corꝑis

Expanded text:
ditur, cujus species non cernitur. Videtur enim species ditur, cujus species non cernitur. Videtur enim species panis et vini; et substantia panis et vini non creditur. Creditur autem substantia corporis et sanguinis Christi, et tamen species non cernitur. Quod vero videtur secundum speciem sacramentum est et imago illius quod creditur secundum corporis in vero corpore et sanguine Domini nostri Jesu Christi imago est, secundum speciem panis et vini in qua cernitur; et res est secundum substantiae suae veritatem, in qua creditur illic atque percipitur. Et rursum quod nunc visibiliter secundum sacramenti speciem et corporaliter secundum carnis et sanguinis Christi veritatem Christum in altari sumimus, sacramentum est, et imago quod ipsum eumdem invisibiliter et spiritualiter secundum gratiae infusionem et Spiritus sancti participationem in corde sumere debemus. Ergo divinissima Eucharistia quae in altari et secundum panis et vini speciem et secundum corporis
Abbreviated transcription (Latin):
am cum unum sit sacramentũ
tria ibi discreta proponuntur:
species uidelicet uisibilis. et ueri¬
tas corporis. et uirtus gracie spiritualis. Aliud est enu
species uisibilis. que uisibiliter cernitur: aliud est ue¬
ritas corporis et sanguinis. que sub uisibili specie inui¬
sibiliter creditur: atq aliud gr̃a spũalis. que cum cor
uidemus species est panis et uini: quod autem sub specie
illa credimus uerum corpus est. et uerus sanguis iħu aͥ.
quod pependit in cruce. et qui fluxit de latere. Nec per
panẽ et uinũ corpus et sanguinẽ tantũ significari credi¬
mus: sed sub specie panis et uini uerum corpus et uerũ
sanguinẽ consecrari. et speciem quidem uisibilem. sacram̃¬
tum esse ueri coiporis et ueri sanguinis: corpus autem
et sanguinẽ. sacram̃tũ esse gr̃e sp̃ualis. Et quẽ ad modum
species illic cernitur. euius res uel substancia ibi esse non
creditur: sic res ibi ueraciter et substancialiter p̃sens cre¬

Expanded text:
am, cum unum sit sacramentum, tria ibi discreta proponuntur, species scilicet visibilis, et veritas corporis, et virtus gratiae spiritualis. Aliud est enim visibilis species, quae visibiliter cernitur. Aliud est veritas corporis et sanguinis, quae sub visibili specie invisibiliter creditur. Atque aliud videmus, species est panis et vini. Quod autem sub specie illa credimus, verum corpus est et verus sanguis Jesu Christi, quod pependit in cruce, et qui fluxit de latere . Haec per panem et vinum corpus et sanguinem tamen significari credimus, sed sub specie panis et vini verum corpus et verum sanguinem consecrari, et speciem quidem visibilem sacramentum esse veri corporis et veri sanguinis, corpus autem et sanguinem sacramentum esse gloriae spiritalis, et quemadmodum species illic cernitur, cujus res vel substantia ibi esse non creditur, sic res ibi veraciter et substantialiter praesens cre
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. Uere languores nr̃os ipse tulit: et peccata nr̃a
fuit: et resurrectio xp̃i uera fuit. et exemplum fuit. Qua¬
re ergo sacram̃tum altaris: similitudo esse non potest ⁊
ueritas: In alio quidem similitudo: in alio ueritas

Expanded text:
tum est: « Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros tum est: « Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros fuit; et resurrectio Christi vera fuit, et exemplum fuit. Quare ergo sacramentum altaris similitudo esse non potest et veritas? In alio quidem similitudo, in alio veritas.
Abbreviated transcription (Latin):
inentium prauitas. Hic autem ꝑiculose errauerũt. tot
manifestis sentenciis et assertionib. non dubiis quedam
ambigua preferentes. et in ipsis magis mendatiũ quã ue
ritatem eligentes: non qr hoc ibi magis dicebatur: s qr
hoc ab illis magis credebatur. Quid enim: Nũqͥd
ideo sacram̃tũ altaris
ueritas non est: qr figura
xp̃i et resurrõnem: figuram esse et imaginẽ ⁊ similitu¬
dinem et sacram̃tum. et exemplum. apłs manifeste de¬
clarat dicens. Ap̃c mortuus est pro delictis nr̃is. ⁊ resur¬
rerit ꝓpter iustificationẽ nr̃am : ut peccatis mortui. ius¬
nobis. uobis relinquens exemplũ: ut sequamini uesti¬
gia eius. Ergo mors xp̃i exemplum fuit. ut peccato
moriamͣ: et resurrectio eius exemplũ fuit. ut iusticie
uiuamꝰ. Nũquid ideo ueritas non fuit: Ergo xp̃e uere
mortuus non est. et uere non resurrexit: si mors eius
uel resurrectio uera non fuit. Absit. Nam de ipso scrip¬

Expanded text:
mentium pravitas. Hic autem periculose erraverunt tot mentium pravitas. Hic autem periculose erraverunt tot manifestis sententiis et assertionibus non dubiis; quaedam ambigua praeferentes, et in ipsis ritatem eligentes, non quia hoc ibi magis dicebatur, sed quia hoc ab illis magis credebatur. Quid enim? nunquid ideo sacramentum altaris veritas non est, quia figura surrectionem figuram esse, et imaginem esse, et similitudinem, et sacramentum, et exemplum Apostolus manifeste declarat, dicens: « Christus mortuus est pro delictis nostris, et resurrexit propter justificationem nostram: ut peccatis mortui jusnobis; vobis relinquens exemplum ut sequamini vestigia ejus . Ergo mors Christi exemplum fuit, ut peccato moriamur, et resurrectio ejus exemplum fuit, ut justitiae vivamus. Nunquid ideo veritas non fuit? Ergo Christus vero mortuus non est, et vere non resuvel resurrectio vera non fuit. Absit! Nam de ipso scrip
Abbreviated transcription (Latin):
locis. munimentũ erroris ducere putauerunt:
dicentes in sacram̃to altaris ueritatẽ corꝑis
et sanguinis xxp̃i non esse. sed unaginẽ illius tantum. et
speciem. et figuram: ꝓpt̾ea quia scriptura aliquotiẽs dicat
id quod in eucharistia altaris sumitur. unaginẽ illius ẽẽ
uel speciem. quod in participacione iħuxͥ ꝑciꝑet᷑. Qui
profecto in hunc erroris laqueũ non inciderent: si uel sa¬
cramenta dei recta et humili fide ꝑciperent: aut scrip̃tu¬
ras conuenienti intelligentia tractarẽt. Nunc autẽ qr in
sacram̃tis dei sensum suum fidei p̃ferunt. in scripturis sa¬
cris sanã interp̃tacionis formã tenere contẽpnunt: et
fit ut sermo ueritatis amplius eos caligare faciat: dum
non recte intellectus errorẽ pro ueritate ministrat. Qd̃
tamen scripture uitiũ non est. sed legentiũ et non intelli¬
gentium cecitas: neq sacram̃torũ dei confusio: s presu¬

Expanded text:
locis munimentum erroris ducere putaverunt, locis munimentum erroris ducere putaverunt, dicentes in sacramento altaris veritatem corporis et sanguinis Christi non esse, sed imaginem illius tantum et speciem et figuram. Propterea quod scriptura aliquoties dicat id quod in Eucharistia altaris sumitur, imaginem illius esse, vel speciem quod in participatione Jesu Christi percipietur. Qui profecto hunc erroris laqueum non inciderent, si vel sacramenta Dei recta et humili fide susciperent, aut Scripturas convenienti intelligentia tractarent. Nunc autem quia in sacramentis Dei sensum suum fidei praeferant in Scripturis sacris, sanam interpretationis formam tenere contemnunt; et fit ut sermo veritatis amplius eos caligare faciat, dum non recte intellectus errorem pro veritate ministrat. Quod tamen Scripturae vitium non est, sed legentium et non intelligentium caecitas. Neque sacramentorum Dei confusio, sed praesu
Abbreviated transcription (Latin):
incorporam̃. Alibi quod in anducatur incorporatur: qñ
autem caro xp̃i manducat᷑. non qui manducat᷑ s qͥ man¬
ducat ei quẽ manducat incorporat᷑. Idcirco uoluit xp̃c
a nobis manducari: ut nos sibi incorporaret. Hoc ẽ sacra¬
mentum corporis xp̃i: et res sacramenti corporis xp̃i.
Qui manducat et incorporatur. sacram̃tũ habet: et rem
sacramenti habet. Qui manducat et non incorporatur. sa¬
cram̃tum habet. sed rem sacram̃ti non habet: sicut qui in¬
corporatur etiam si manducare non contingat. rem sacta¬
menti habet: quãuis sacram̃tũ non habeat. Qui sumit sa¬
cramentũ habet: qui credit et diligit. rem sacram̃ti habet.¬
Melius est ergo illi qui credit et diligit. etiam si sumere
et manducare non possit: quam illi qui sumit ⁊ mandu¬
cat. et non credit nec diligit: uel si credit non diligit:¬
speciom: et res ut pantũ ud ooi poris ap̃i ueruatemu
unt quidam. qui ex quibusdam scripturarũ

Expanded text:
incorporamur. Alibi quod manducatur incorporatur. Quando incorporamur. Alibi quod manducatur incorporatur. Quando autem caro Christi manducatur, non quod manducatur, sed qui manducat ei quem manducat incorporatur. Idcirco voluit Christus a nobis manducari, ut nos sibi incorporaret. Hoc est sacramentum corporis Christi, et res sacramenti corporis Christi. Qui manducat et incorporatur, sacramentum habet, et rem sacramenti habet. Qui manducat et non incorporatur, sacramentum habet, sed rem sacramenti non habet. Sicut qui incorporatur etiam si manducare non contingat, rem sacramenti habet quamvis sacramentum non habeat. Qui sumit sacramentum habet, qui credit et diligit, rem sacramMelius ergo est illi, qui credit et diligit, etiam si sumere et manducare non possit, quam ille qui sumit et manducat, et non credit, nec diligit; vel si credit, non diligitspeciem, et res est quantum ad corporis Christi veritatem. Sunt qui ex quibusdam Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
uicem gerebat. mare rubrũ autem eiusdem
similitudinẽ et figuram p̃ferebat: ita agnus paschalis
cuius carnes a populo edebantur. et sanguine domorum
postes signabantur: infigura sacramenti corporis xp̃i p̃
cessit. Postquam autẽ ueritas uenit. signum e medio sub¬
latum est: ex quo iam non erat res que futura fignificare¬
tur: sed que presens ꝑciperet᷑. Mansit tamen figura ꝗͣ¬
diu res nondum fuit: et exhibitũ prius est in similitudi¬
ne. quod postmodũ complendũ erat in ueritate. Egiptus
mundus. exterminator diabolus. agnus xp̃e. sanguis ag¬
ni passio xp̃i. domus animarũ corpora. domus cogitaci¬
onum corda. Hec sanguine tingui per passionis fidem.
illa sanguine tingui per passionis imitacionẽ: crucis sig¬
num intus et foris opponentes contra aduersarias potesta¬
tes. Deniq carnes agni comedimꝰ: quando in sacramento
uerum corpus eius sumendo per fidem et dilectionẽ xp̃o

Expanded text:
vicem gerebat, mare Rubrum autem ejusdem vicem gerebat, mare Rubrum autem ejusdem similitudinem et figuram praeferebat, ita agnus paschalis cujus carnes a populo edebantur, et sanguine postes domorum signabantur, in figura sacramenti corporis Christi praecessit. Postquam autem veritas venit, signum e medio sublatum est, ex quo jam non erat res quae futura significaretur, sed quae praesens perciperetur. Mansit tamen figura quandiu res nondum fuit, et exhibitum prius est in similitudine quod postmodum complendum erat in veritate. Aegyptus, mundus; exterminator Deus, agnus Christus; sanguis agni, passio Christi; domus animarum, corpora; domus cogitationum, corda. Haec sanguine tingimus per passionis fidem, illa sanguine tingimus per passionis imitationem: crucis signum intus et foris opponentes contra adversarias potestates. Denique carnes agni comedimus, quando in sacramento verum corpus ejus sumendo, per fidem et dilectionem Christo
Abbreviated transcription (Latin):
gligenter legentes. tunc iudas corpus xp̃i accepit. Intel¬
ligendũ enim est quod iam om̃ibus eis distribuerat sa¬
cramentũ corporis et sanguinis sui. ubi et ipse iudas erat.
sicut sanctus lucas euidenter narrat: ac deinde ad hoc
uentũ est. ubi scd̃m narrationẽ iohannis aꝑtissime per
bucellam tinctã atq porrectam. suũ exprimit tradito¬
rem: fortassis per panis tinctionẽ. illius significans ficti¬
onem. Non enim omĩa que tinguntur abluunt᷑: s ut
inficiantur nonnulla tingunt᷑. Si autẽ bonũ aliquod
significat hec tinctio: eidem bono ingratum ñ ĩmerito
secuta est dãpnatio. Et hec quidem uerba sunt beati au¬
gustini: super eo quod quesitũ est. si iudas in bucella
corpus ap̃i acceperit. Ex eo tamen qđ̾ traditori suo
dñs ad notandũ eum bucellam intinctã dedit: consu¬
etudo habet. ut corpus xͥ fideles intinctũ ñ accipiant:
ad effectum remissionis peccatorũ baptismi

Expanded text:
gligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit. Intelgligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit. Intelligendum est enim quod jam eis omnibus distribuerat sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lucas evidentissime narrat. Ac deinde ad hoc ventum est ubi secundum narrationem Joannis apertissime per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem: fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur abluuntur, sed ut inficiantur nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquod significat haec tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. Et haec quidem verba sunt beati Augustini super eo quod quaesitum est, an Judas in buccella corpus Christi accepit. Ex eo tamen quod traditori suo Dominus, ad notandum eum, buccellam intinctam dedit, consuetudo habeat ut corpus Christi fideles intinctum non accipiant.ad effectum remissionis peccatorum baptismi
Abbreviated transcription (Latin):
ter manducabatur: Inuisibiliter sumebatur : quantũ
ad formã dico propriã corporis sui: non quantũ ad spe¬
ciem sacramenti sui. Inuisibiliter enim sumebatur : qr
in eo quod sumebat᷑. quod ipse erat non uidebat᷑. Ap̃c
enim sumebatur: et species panis et uini tantũ uideba¬
tur. Ideo dico inuisibiliter sumebatur: et quod erat ñ
uidebatur. Si ergo in eo quod dabat. quod ipse erat
uidebatur. et in eo quod dabatur. quod erat ipse non
uidebatur. et in eo quod dabat tenebat᷑ et crucifigebat᷑.
et in eo qd dabatur frangebatur et non diuidebatur.
edebatur et non corrũpebatur: quid mirum si i eo quod
dabat mortalis dicitur: et in eo quod dabatur ĩmortalis
et impassibilis fuisse p̾dicatur: Hec tamen sic dicta sint:
credendum sit: quod ipse traditori suo per in¬
tinctam bucellam porrexit. Cum intinxisset
inquit iħc panem: dedit iude simoni scariotis. S ut
dicit beatus augustinus: non sicut putant quidam ne¬

Expanded text:
ter manducabatur? Invisibiliter sumebatur, quantum ter manducabatur? Invisibiliter sumebatur, quantum ad formam dico propriam corporis sui, non quantum ad speciem sacramenti sui. Invisibiliter enim sumebatur quia in eo quod sumebatur quod ipse erat, non videbatur: Christus enim sumebatur, et species panis et vini tantum videbatur. Ideo dico invisibiliter sumebatur, et quod erat non videbatur. Si ergo in eo quod dabat, quod ipse erat videbatur, et in eo quod dabatur quod erat ipse non videbatur; et si in eo quod dabat tenebatur et crucifigebatur; et in eo quod dabatur frangebatur et non dividebatur, edebatur et non corrumpebatur, quid miraris si in eo quod dabat mortalis dicitur, et in eo quod dabatur immortalis et impasscredendum sit quod ipse traditori suo per intinctam buccellam porrexit. Cum intinxisset, inquit, Jesus panem, dedit Judae Simonis Iscariotis . Sed, ut dicit beatus Augustinus, non sicut putant quidam ne
Abbreviated transcription (Latin):
mittens ad se ex eo quod sponte portabat quantũ uoluit.
Siergo xep̃c naturã mortalitatis scdm racionẽ dispensa¬
tionis diuine. priusquã eam ꝑenniter uicturus exueret.
scd̾m tempus aliquando ex parte deposuit. et iterũ cũ
tempus postulabat assũpsit: quid mirũ est si dicitur
aliquando pro causa et racione tẽporis. scdm aliquid
et totam deposuisse: in qua tamen adhuc cum tempus
postulabat passurus fuit: Si ergo hoc esse potuit ut
ipse se ipsum manib gestaret. et discipulis sine corrup¬
tione sui edendum distribueret. et tamen ipse qͥ dedit
et qui dabatur. qui portauit et qui portabatur idem
esset: quid mirum est si dicitur qr ipse in eo qd̃ dabat
mortalis fuit: et in eo qd̾ dabat᷑ ĩmortalis fuit: et ta¬
men ipse qui inortalis dabat. et qui ĩmortalis dabatur:
non duo sed unus ipse fuit: Quomͦ enim ĩmortalis
non dabat᷑ qui inuisibiliter sumebat᷑: et incorruptibili¬

Expanded text:
mittens ad se, ex eo quod sponte portabat quantum voluit. mittens ad se, ex eo quod sponte portabat quantum voluit. Si ergo Christus naturam mortalitatis secundum rationem dispensationis divinae priusquam eam perenniter victurus exueret secundum tempus aliquando ex parte deposuit, et iterum cum tempus postulabat assumpsit, quid mirum est si dicitur aliquando pro causa et ratione temporis, secundum aliquid et totam deposuisse, in qua tamen adhuc cum tempus postulabat passurus fuit? Si ergo hoc esse potuit, ut ipse seipsum manibus gestaret, et discipulis sine corruptione sui edendum distribueret; et tamen ipse qui dedit et qui dabatur qui portavit, et qui poesse, quid mirum est si dicitur quia ipse in eo quod dabat mortalis fuit, et in eo quod dabatur immortalis fuit, et tamen ipse qui mortalis dabat, et qui immortalis dabatur, non duo, sed unus fuit ipse. Quomodo enim immortalis non dabat qui invisibiliter sumebatur, et incorruptibili
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑciliũ montis. ut illinc eum precipitarẽt. Ipse autem
ut ostenderet se quidem mortalẽ esse sustinuit ut tene¬
retur: et ut iterum demõstraret quia uoluntate ñ ne¬
cessitate mortalitatẽ et passibilitatẽ ferebat: non susti¬
nuit ut precipitaretur. Cum esset ducendus. teneri se pa¬
cienter toleralut: cum autem esset precipitandus. poten¬
ter per medium illorum transiens ibat. Quantũ uoluit
tenebatur: et quantũ uoluit non tenebatur. Quantum
uoluit et quando uoluit naturã mortalitatis adinisit.
quantũ autem eam sustinere noluit. et quando noluit:
eandem a se potestate remouit. Transiens inquit: per
medium illorũ ibat. Nũquid putas quod xp̃c luctando
se de manib inimicorũ subtraxerit cum ab eis teneret᷑:
ut transiens liber per medium illorũ iret : Ergo forti¬
tudo sola corporis in eo laudanda est: non uirtus ditatis.
Nonita conuenit. Sed exhibuit se qualem uoluit: ad¬

Expanded text:
supercilium montis, ut illinc eum praecipitarent . Ipse autem supercilium montis, ut illinc eum praecipitarent . Ipse autem ut ostenderet se quidem mortalem esse, sustinuit ut teneretur; et ut iterum demonstraret, quod voluntate non necessitate mortalitatem et passibilitatem ferebat, non sustinuit ut praecipitaretur. Cum esset ducendus, teneri se patienter tolerabat. Cum autem esset praecipitandus, potenter per medium illorum transibat. Quando voluit tenebatur, et quando voluit non tenebatur. Quantum voluit et quando voluit naturam mortalitatis admisit. Quantum autem eam sustinere noluit, et quando noluit, eamdam a se potestate removit. Transiens, inquit, per medium illorum ibat . Nunquid putas quod Christus luctando se de manibus inimicorum subtraxerit, cum ab eis teneretur ut transiens liber per medium illorum iret? Ergo fortitudo corporis sola in eo laudanda est, non virtus Deitatis? Non ita convenit, sed exhibuit se qualem voluit ad
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate et debito libera facta est: ut nichil morti de¬
beret. pro eo quod peccati nichil haberet. Sustinuit
non potuisset. Sic ergo sponte mortalitatẽ portauit
quousq mortem gustaret: et ita mortalitatẽ depone¬
ret. Quia ergo uoluntate non necessitate mortalis fu¬
it: ipsius mortalitatis proprietatẽ scd̃m quod racio et
ordo temporis postulabat. priusquã eam per mortem
totam exueret. aliquando ex parte quando uoluit de¬
posuit: ⁊rursũ qñ uoluit recepit: ut in hoc ipso ꝓba¬
ret. quia in quantũ tam sustimut ex necessitate ñ esset:
qui sie pro potestate in quantũ uoluit eam non habere.
sustinere omĩno non posset. Legitur in cuuangelio qr
mortales et morituros inuitaret: Telantes hostes quẽ
racione uincere non poterant: furore extinguere uole¬
bant. Itaq quasi in eum qui nichil amplius mortale ha¬
beret. manus imecerunt in ipsum: et duxerunt eum in

Expanded text:
necessitate et debito libera facta est, ut nihil morti denecessitate et debito libera facta est, ut nihil morti deberet pro eo quod peccati nihil haberet. Sustinuit non potuisset. Sic ergo sponte mortalitatem portavit, quousque mortem gustaret, et ita mortalitatem deponeret. Quia ergo voluntate non necessitate mortalis fuit, ipsius mortalitatis proprietatem, secundum quod ratio et ordo temporis postulabat, priusquam eam per mortem totam exueret, aliquando ex parte quando voluit deposuit, et rursum quando voluit recepit. Ut in hoc ipso probaret, quod inquantum eam sustinuit, ex necessitate non esset, qui sic pro potestate inquantum voluit eam non habere, sustinere omnino non posset. Legitur in Evangelio quodmortales et morituros invitaret, zelantes hostes quem ratione convincere non poterant, furore exstinguere volebant. Itaque quasi in eum qui nihil amplius mortali haberet: Manus injecerunt in ipsum, et duxerunt eum in
Abbreviated transcription (Latin):
qui non dicit mortale dedit: ne uideatur dicere contra
sacramentũ dignitatẽ. nec dicit mortale dedit: ne esti¬
metur credere contra eam que in xp̃o ante resurrõnem
fuit. mortalis corporis ueritatẽ. Propter hoc fortassis
melius est ut neutrũ definire p̃sumamꝰ: quãuis tamen
alterum fuisse credamꝰ. Sic itaq nondicatur hoc uel hoc
fuit: quãuis tamen credatur quia alterũ fuit. Qd̃ si
alterum dicendũ est: ego absq preiudicio ueritatis ma¬
gis sensu ad illud accedo: ut illud impassibile ⁊ ĩ morta¬
le quantũ scilicet ꝑtinet ad scificationẽ sacram̃ti tradi¬
dise dicat᷑. Si quis autem abiciendũ putet. quod ante
hoc ipsi indubitanter ꝓfitemur. et mortalem fuisse
fuisse non crederemꝰ. mortuũ negaremus. Humana gͦ
natura in xp̃o mortalis fuit: sed uoluntate. ñ necessita¬
te. Ex eo enim quod per grãm ab om̃i peccato munda.
uerbo dei inunitate ꝑsone iuncta est. ab om̃i mortis

Expanded text:
qui non dicit mortale dedit, ne videatur dicere contra qui non dicit mortale dedit, ne videatur dicere contra sacramenti dignitatem, nec dicit immortale dedit, ne existimetur credere contra eam quae in Christo ante resurrectionem fuit mortalis corporis veritatem. Propter hoc fortassis melius est, ut neutrum definire praesumamus, quamvis tamen alterum fuisse credamus. Sic itaque non dicatur hoc vel hoc fuit, quamvis tamen credatur quod alterum fuit. Quod si alterum dicendum est ergo absque praejudicio veritatis magis sensu ad illud accedo, ut illud impassibile et immortale, quantum scilicet pertinet ad sanctificationem sacramenti tradidisse dicatur. Si quis autem objiciendum putet, quod ante hoc ipsi indubitanter profitemur mortalem fuisse fuisse non crederemus, mortuum negaremus. Humana ergo natura in Christo mortalis fuit, sed voluntate, non necessitate. Ex eo enim quo per gratiam ab omni peccato munda verbo Dei in unitatem personae juncta est, ab omni mortis
Abbreviated transcription (Latin):
iħc xp̃c instituit: quando post cenam ueteris pasche panẽ
et uinum in corpus et sanguinẽ suum diuina potencia
transmutãs. apostolis sumendũ distribuit: et ut idem pꝰ
hec in enemoriã sui agerent p̃cepit: Utrũ mortale uel¬
olent quidam querere quale corpus suum
discipulis suis dñs iħc tradiderit. hoc est passi¬
bile. an impassibile: mortale an ĩmortale:
et cetera que ad hanc ꝑtinent questionẽ. Ego in eiusmo¬
di sicut et in aliis ꝓfessus sum: diuina secreta magis uene¬
randa quam discutienda censeo. Simplicitati fidei hoc
sufficere puto. si dicimus quia tale dedit quale uoluit:
et rursum quale dedit ipse nouit. Ideo enim tale dedit
quale uoluit: quia omp̃s erat. et potuit om̃e qd uolu¬
it. Ioeo autem ipse nouit quale dedit. quia sapiencia erat:
et non potuit ignorare quod fuit. Propt̾ea leuius se ques¬
tione absoluit: et fortassis tutius in semet ipso substrait.

Expanded text:
post coenam veteris Paschae panem post coenam veteris Paschae panem et vinum in corpus et sanguinem suum divina potentia transmutans, apostolis sumendum distribuit, et ut idem post hoc in memoriam sui agerent praecepit . Soleolent quidam quaerere quale corpus suum discipulis suis Dominus Christus tradidit. Hoc est passibile an impassibile, mortale an immortale, et caetera quae ad hanc quaestionem pertinent. Ego in ejusmodi sicut et in aliis professus sum divina secreta magis veneranda quam discutienda censeo. Simplicitati fidei hoc sufficere puto, si dicimus quod tale dedit quale voluit, et rursum quale dedit ipse novit. Ideo enim tale dedit quale voluit, quia omnipotens erat; et potuit omne quod voluit. Ideo autem ipse novit quale dedit, quia sapientia erat; et non potuit ignorare quod fuit, propterea levius se quaestione absolvit, et fortassis tutius in semetipse subsistit,
Abbreviated transcription (Latin):
to tempore generaliter ab ecclesia celebratur aduentus sp̃c
sancti suꝑ apłos: hoc est super apłos. Et merito qr septẽ
sunt dona sp̃c sancti: et in septem comitib ad hospitẽ suũ
sp̃c sanctus uenit. Et dignum est ut habeat unusquisq
diem suum: et unicuiq in die suo conuiuiũ p̃paritur.
Alium diem habet sapiencia. alium intellectus: alium con¬
silium. alium fortitudo: alium sciencia. alium pietas. aliũ
timor. Talia conuiuia apud hospites suos exercet xep̃c:
que tractat de sacram̃to corporis et sanguinu
acramentũ corporis et san¬
guinis xp̃i. unum est ex
his in quibus principalit̃
salus constat. et int̾ omĩa
singulare : quia ex ipso
omĩs sanctificatio est. Hec
enim hostia semel pro
mundi salute oblata. om¬
nibus precedentib et sub¬
sequentibus sacramentis
uirtutem dedit: ut ex illa sanctificarent per illam liberan¬
dos om̃s. Sacram̃tum corporis et sanguinis sui ipse dñs¬

Expanded text:
to tempore generaliter ab Ecclesia celebratur adventus Spiritus to tempore generaliter ab Ecclesia celebratur adventus Spiritus sancti super apostolos, hoc est septem diebus. Et merito; quia septem sunt dona Spiritus sancti; et in septem comitibus ad hospitem suum Spiritus sanctus venit. Et dignum est ut habeat unusquisque diem suum et unicuique in die suo convivium praeparetur. Alium diem habet sapientia, alium intellectus, alium consilium, alium fortitudo, alium scientia, alium pietas, alium timor. Talia convivia Christus apud hospites suos exercet: CTAVA. DE SACRAMENTO CORPORIScramentum corporis et sanguinis Christi unum est ex his in quibus principaliter salus constat, et inter omnia singulare; quia ex ipso omnis sanctificatio est. Haec enim hostia semel pro mundi salute oblata, omnibus praecedentibus et subsequentibus sacramentis virtutem dedit, ut ex illa sanctificarent et per illam salvandos omnes. Sacramentum corporis et sanguinis sui ipse D
Abbreviated transcription (Latin):
e sacramento impositionis manuũ definitũ
est. ut nulla racione iteretur: sicut nec baptis¬
mus. Et si forte fuerit factum: graui peniten¬
tia plectendum est. Hoc quoq statutũ est ut impositio¬
nis manuũ sacramentũ: non nisi a ieiunis uel detur. uel
accipiatur: si hi qui accipiunt ꝑfecte etatis fuerint. ut
mundi donum sp̃c sancti accipiant. Sicut enim duobus
tẽporib. pasche uidelicet et pentecostes. baptisina quod
his solum tẽporib generaliter celebrandũ est. aieiunis
firmis ⁊ morte ꝑiclitantibus Quanto epore debeant ẽẽ¬
sub disciplina crismatis. qͥ manꝰ ĩpositionẽ accipitnt.ui
Eolent quidam querere. quanto tempore debe¬
ant unctionem crismatis obseruare incapite:
ut scilicet capita non lauent qui accipiũt ma¬
nus impositionẽ. absq tẽpore baptisterii. Quib respon¬
deri potest. conueniens esse ut tanto tẽpore aduentus sp̃c
sancti apud unũquẽq qui eum accipit celebretur: quan¬

Expanded text:
e sacramento impositionis manuum definitum est, ut nulla ratione iteretur, sicut nec baptismus; et si forte id factum fuerit gravi poenitentia est plectendum. Hoc quoque statutum est, ut impositionis manuum sacramentum, non nisi a jejunis, vel detur vel accipiatur; filii qui accipiunt perfectae aetatis fuerint, ut mundi donum Spiritus sancti accipiant. Sicut enim duobus temporibus in Pascha videlicet et Pentecoste baptisma, quod illis solum temporibus generaliter celebrandum est, a jejunis firmis, et morte periclitantibus. CAP. VI. Quanto teisciplina chrismatis qui manus impositionem acceperunt. Solent quidam quaerere quando tempore debeant unctionem chrismatis observare in capite ut scilicet capita non lavent qui accipiunt manus impositionem, absque tempore baptisterii. Quibus responderi potest conveniens esse, ut tanto tempore adventus Spiritus sancti apud unumquemque qui eum accepit celebretur, quan
Abbreviated transcription (Latin):
cat torquẽ aureã: quam solebant legitime
certantes accipere. Circulo autẽ quo humer
constringunt᷑. timor et disciplina dñi intelligitur:
quo se et subditos sibi regere debent. Per duas uero
lineas ex utraq parte. idest ante et retro a sumino¬
deorsum pendentes: predicatio utriusq testamenti: uel
dilectio dei et proximi figuratur:¬

Expanded text:
cat torquem auream, quam solebant legitime certantes accipere. Circulo autem quo humeri constringuntur, timor et disciplina Domini intelligitur, quo se et subditos sibi regere debent. Per duas vero lineas ex utraque parte, id est, ante et retro a summodeorsum pendentes; praedicatio utriusque Testamenti, vel dilectio Dei et proximi figuratur
Abbreviated transcription (Latin):
fusũ. In hoc aeccłe sapientia mãi¬
festat᷑. ꝙ tã bene cuncta disponͣ.
tia mit tit. talesq rectores ⁊
epõs constituit. Digiti uͦ fusũ
app̃hendt̃. ꝗa ilł minora nego.¬
tia cõmittit. ꝗ inꝑfectiores

Expanded text:
 In hoc Ecclesiae sapientia manifestatur: tam bene cuncta disponit:tia mittit, talesque rectores, et episcopos constituit. Digiti vero fusum apprehendunt, quia illis minora negotia committit, qui imperfectiores
Abbreviated transcription (Latin):
spic̃ mulier ista. ꝗa ad ea tend.
q̃ inmutabilia st̃. ubi letitia
et̃na. sanitas aet̾na. uita aet̾na.¬
au̾ ⁊ incapite coronã stellarũ
duodecĩ. ꝑ quas duo dec̃ĩ apłos
intelligimꝰ. ip̃i eã corona uer̃.
ip̃i eã reginã ⁊ dnãm constitu¬
er̃. ip̃i in ȩt̃ni regis thalamũ
eã intro duxers⁊ pariẽs crucia¬
bat᷑ ut pareret. hoc ÷ q in euan¬
filios gnaͣndi paruiperid tor¬
m̃ta. ñtim⁊ cruciat᷑. mori de¬
sidat. ut ad optiõis filios dño
pariat. Sic rachel moriendo
peꝑit. synagoga beniamin.
nos paulũ apłm hab̾em᷑. Dehac
muliere salomon qqͥait. muli¬
erẽ fortẽ qinueniz: ꝓeul et
de ultimis finib pretiũ eiꝰ. Talẽ
mulierẽ suis tẽporib inuenire

Expanded text:
spicit mulier ista, quia ad ea tendit quae immutabilia sunt, ubi laetitia aeterna, sanitas aeterna, vita aetautem in capite coronam stellarum duodecim, per quas duodecim apostolos intelligimus; ipsi eam coronaverunt; ipsi eam et reginam et dominam constituerunt; ipsi in aeterni regis thalamum eam introduxerunt. Et pariens cruciabatur ut pareret; hoc est quod in Evanfilios generandi; parvipendit tormenta, non timet cruciatus, mori desiderat, ut adoptionis filios Domino pariat. Sic Rachel moriendo peperit; ut Synagoga Benjamin, et nos Paulum apostolum habeamus. De hac muliere Salomon quoque ait: « Mulierem fortem quis inveniet? procul et de ultimis finibus pretium ejus . » Talem mulierem suis tempo
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Nuana ⁊ mutilia logtur.
.ẜmo eiꝰ sale conditꝰ ⁊ sanat ⁊¬
reficit auditores. Lex autẽ
clem̃tię illa. quã ⁊̃ inimico
dilige̾.⁊ cunctis excorde di¬
mit te iubem᷑. Nobił inpor¬
tis uir eiꝰ. cũ sedit cũ senatõi¬
b t̾rȩ. hȩc una laus p̃cȩt̾is

Expanded text:
 vana et inutilia loquitur, sermo est sale conditus et sanat et reficit auditores. Lex autem clementiae illa est qua etiam inimicos diligere et cunctis ex corde dimittere jubemur. Nobilis in portis vir ejus, quandiu sederit cum senatoribus terrae. Haec una laus Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
no ueni. ueni decapite amana
uemi deu̾tice sanir ⁊ ermon. ueni
decubilib leonũ.⁊ demontib par¬
doꝵ. Demͣ uͦ subdendũ. ⁊ coronab̾is.
tare ÷ neq enĩ ei facile fuit patͥã
parentẽq relinquere. pͥstinos more
anti quã conu̾sationẽ. ⁊ cos qͦs co¬
luerat dẽs parentesq deserere. Pu

Expanded text:
o, veni; veni de capite Amana, de vertice Sanir et Hermon: veni de cubilibus leonum, de montibus pardorum; deinde vero subdendum, coronaberis. tare est. Neque enim ei facile fuit, patriam parentesque relinquere, pristinos mores, antiquam conversationem, et eos quos coluerat deos, deserere. Pu
Abbreviated transcription (Latin):
diget nͥ ut pedes lauer. s ẽ mim¬
d̾ totus. hoc enĩ ut faciebat ut pu
ri mundi ⁊ digni eẽnt ad tantũ
accede sacͣm̃tũ. Nob̃ qq̃ excẽplũ
tͥbues. ut pͥus nos abluamus. ad ciꝰ
carnẽ ⁊ sanguinẽ accessuri. Qui
enĩ ut apłs ait manducat ⁊ bi¬
bit indigne. iudicium sibiman¬
ducat ⁊ bibit. Prob gͥ se pͥushõ.
lauet pedes. ⁊ conscientiam⁊ fic
accedat. Postquã aũt pedes eoꝵ.
lauit. cũ iterũ recubuiss. anquã
scđam cenã age̾ cepiss ait. Sci¬
tis qͥ fecerĩ uob: Uos uocatis

Expanded text:
diget, nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus. Hoc autem faciebat, ut puri et mundi essent ad tantum accedere sacramentum; nobis quoque exemplum tribuens, ut prius nos abluamus, ad ejus carnem et sanguinem accessuri. Qui enim, ut Apostolus ait: « Manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . » Probet igitur se prius homo, lavet pedes et conscientiam, et sic accedat. Postquam autem pedes eorum lavit; cum iterum recubuisset, antequam secundam coenam agere coepisset, ait: « Scitis quid fe
Abbreviated transcription (Latin):
c̃secrat᷑. ad imꝑiũ ⁊ potestatem cȩle¬
stis bñdictioĩs inxͥ carnẽ ⁊ sanguinẽ
cõmutat᷑. ñ inaliã carnẽ xp̃i.
mutãe cibũ tuũ incarnẽ tuã ⁊ Cȩlestis
bñdictio non potest panẽ ⁊ uinũ mu-¬

Expanded text:
um et potestatem coelestis benedictionis in Christi sanguinem commutatur, non in aliam carnem Christi, mutare cibum tuum in carnem tuam, et coelestis benedictio non potest panem et vinum mu
Abbreviated transcription (Latin):
morit᷑. mors illi ultͣ non dñabitur.
Cidigͦ aliqͦs. ⁊ quales multos inueni
re difficile non ẽ. ꝗ nulla ciborũ abũ¬
dantia maiores uł crassiores fiebãt.
quãuis multicibi ineoꝵ carnes ẽ¬
ũtebant᷑. ħ aut̃ dixi quãuis fortasse
ñ uident᷑ cõpetẽs exẽplũ ut tu intel¬
cotidie ei aliꝗͥ addat᷑. Sigͥ hoc in car¬
ne mortali fieri potest. quantomagiꝰ
in carne saluatoris. ⁊ ip̃a iã ꝑresur-¬
inistis laboramꝰ: Ip̃ius u̾ba nos suf¬
ficiãt. Ipe enĩ dixit. hoc ÷ corpus

Expanded text:
moritur; mors illi ultra non dominabitur . » Vidi ego aliquos, et quales multos invenire non est difficile, qui nulla ciborum abundantia majores et crassiores fiebant, quamvis non multi cibi in eorum carnes convertebantur. Hoc autem dixi, quamvis fortasse non videatur competens exemplum, ut tu intelquotidie aliquid addatur. Si igitur hoc in carne mortali fieri potest, quanto magis in carne Salvatoris, et ipsa jam per resurin istis laboramus? Ipsius verba nobis sufficiant. Ipse enim dixit. « Hoc est corpus
Abbreviated transcription (Latin):
detis.⁊ non intelligñtes scanda¬
li ⁊ atisũt. ⁊ conu̾si abiere retror¬
sũ. ⁊ amplius eum nonsut secuti.
Outabãt enĩ qͣ eiꝰ carnes m̃bratĩ ẽ¬
cisas. uł crudas uł coctas cõmede
debuissẽt. Nimis adhuc carna¬
les erãt isti. nimisq carnalit̃ in¬
telligebat̃. Ecce mͦ cũ discipulis
sech iħs manducat ⁊ bibit cũiłł¬
⁊ cũnicħ patiat᷑ inm̃bris q̃s. eiꝰ tam̃
caro cõmedit᷑. ⁊ eiꝰ sanguis bibitur
asuis discipuł. hoc facit potentia
diuintatis. illa uidelic⁊. dequa

Expanded text:
et non intelligentes scandalizati sunt, et conversi abierunt retrorsum, et amplius eum non sunt secuti; putabant enim, quod ejus carnes membratim concisas, vel crudas, vel coctas comedere debuissent. Nimis adhuc carnales erant isti, nimisque carnaliter intelligebant. Ecce modo cum discipulis sedet Jesus: manducat et bibit cu cum nihil patiatur in membris suis, ejus tamen caro comeditur, et ejus sanguis bibitur a discipulis suis. Hoc facit potentia divinitatis; illa videlicet, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
Siꝗ residuũ fuiͣt igne cõburetis. Resi¬
neq dici. neq intelligipotest. S ¶ illa
ossa cõmede uł ut ita dixerim corrode
ualect. ut qualit̃ añ omĩa tp̃a sit apat᷑
genitꝰ diutissime silicuit. sẽꝑq in uesti¬
gando intelligat. Sũt aũt ⁊ alia multa.
que qm̃ cõmedi ⁊ intelligi non pꝰsunt.
cãitatis igne fideiq ardore cõburant᷑.
Sufficit enĩ credẽ. sinondat᷑ intellige̾.
Plures enĩ c̃dñdo quã intelligñdohas¬

Expanded text:
 residuum fuerit, igne comburetis. » Resineque dici neque intelligi potest. Sed quis illa ossa comedere, vel, ut ita valeat, ut qualiter ante omnia tempora sit a Patre genitus diutissime si licuerit, semperque investigando intelligat. Sunt autem alia multa, quae quoniam comedi et intelligi non possunt, charitatis igne, fideique ardore comburantur. Sufficit enim credere, si non datur intelligere. Plures enim credendo magis quam intellig
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis paruulis ⁊ mulierib inꝗb: hoc
numo non cõputant᷑. Si unꝰ qsq ex ilł pa¬
nib solũmꝰ in mille ꝑsonas diuisus fuiss.
ego non puto unã quãq particulam
os unius hoĩs implere potuisse. Illud
tam̃ tantillum qͥ singuli suscepert̃
tantũ inore u mus cuiꝰq multipli¬
catũ ÷ ut neq dentib admolendũ.
neq uentri ad implendũ minꝰ eẽt¬

Expanded text:
 in hoc numero non computantur . Si unusquisque ex illis panibus solummodo in mille particulas divisus fuisset, ego non puto unam particulam os unius hominis implere potuisse. Illud tamen tantillum, quod singuli susceperunt, tantum in ore uniuscujusque multiplicatum est, ut neque dentibus ad molendum, neque venter ad implendu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dixiss hoc ÷ corpꝰ meũ. ⁊ hic ÷ sa¬
guis ms̃. tanta fuit potñtia ĩnbo eius
ut ilico ⁊ panis mutaret᷑ in carnẽ ⁊ en
nũ mutaret᷑ insanguinẽ. Miraris
ħscio ꝗa miraris mirabile enĩ ẽ. nicħ
enĩfecit ds̃ q mirabile nonsit. Simi¬
lit̃ aut̃ ⁊ ego miror de te qͦmͦ cib tuu̾
⁊ potꝰ tuus mutat᷑ incarnẽ ⁊ sangui¬
nẽ tuũ. Nonfacit cib tuus carnẽ tuã
in eam uidelic carnẽ tuã quã ha¬
bes.⁊ quã suscepisti de matre tua

Expanded text:
cum dixisset: « Hoc est corpus meum; et hic est sanguis meus ; » tanta fuit potentia in verbo ejus, ut illico et panis mutaretur in carnem, et vinum mutaretur in sanguinem. Miraris od miraris. Mirabile enim est; nihil enim fecit Deus, quod mirabile non sit. Similiter autem, et ego miror de te, quomodo cibus tuus, et potus tuus mutatur in carnem et sanguinem tuum. Non facit cibus tuus carnem tuam, in eam; videlicet carnem tuam, quam habes
Abbreviated transcription (Latin):
cas ñ discernit. ⁊ omã cibo suauiores
⁊ salubriores ẽẽ non intellegit.¬
cõmedit. Ille uͦ assas igni eas mandu
suscipit. ⁊ suscipiendo & passiõi com¬
municat. Ip̃ẽ erũ dñs dicit. Quimar¬
ducat meam carnẽ. ⁊ bibit meum
sanguinẽ ht̃ uitã aet̾nã. Nonsũ p̃te¬
Redol caro cũ assat᷑ redol ⁊ passiox.¬

Expanded text:
us non discernit, et omni cibo suaviores et salubriores esse non intelligit, etcomedit. Ille vero assas igni eas inandususcipit, et suscipiendo Christi passioni communicat. Ipse enim Dominus dicit: « Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam . » Non sunt praeteRedolet caro, cum assatur, redolet et passio