comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus et religio sanxit. Nature cuis ẽ ꝙ
non opinio genuit s q̃dam innata
us inseruit. ut religionẽ. pietatẽ. gr̃ã.
tiam. et ueritatem. Religio ẽ q̃ suꝑio¬
niã afft̾. pietas ꝑ qͣm sanguĩe conunc¬
ligens tubuit᷑ cultꝰ. Grã in qͣ amicitiaꝵ
et offoꝵ alt̾ius menoria ⁊ alt̾ius re¬
munerndi uolũtas continetur. uinli
futurum ẽ defendendo aut ultiscendo ꝓ
erunt. aut futura st̃ dr᷑. Consuetudinis
ius est ꝙ aut leuit᷑ a na tractũ. aliud
et mau̾is feat usus. ut religione. ⁊ se

Expanded text:
tus et religio sanxit. Natura jus est, quod non opinio genuit, sed quaedam innata vis inseruit, ut religionem, pietatem, gratiam, tiam, veritatem. Religio eniamque affert. Pietas, per quam sanguine conjuncligens tribuitur cultus. Gratia, in qua amicitiarum et officiorum, alterius memoria, et alterius remunerandi voluntas continfuturum est defendendo aut ulciscendo prfuerunt aut futura sunt, dicuntur. consuetudine ius est, quod aut leviter a natura tractum aluit et maius fecit usus, ut religionem, aut si
Abbreviated transcription (Latin):
pactum est ꝙ int̾ aliqͥs conuenit. pars
qd̃ in om̃s qquale est iudicatum. deciͦ
pulo expositum ẽ. it obseruet continet.
Portituto considenta ꝑiciuloꝵ susceptõ ⁊
laboꝵ perressiõ. eius ꝑres sunt magni¬
ficentia. ficentia. patĩa. ꝑseuerantia. ma¬
gnificentia. est ueꝵ magnaꝵ ⁊ excelsaꝵ
ip̃e animus in se fiducie certa cum spe col¬

Expanded text:
Pactum est quod inter aliquos convenit. Par, quod in omnes aequale est. Judicatum, de quopulo expositum est ut observet, continetur. Fortitudo est considerata periculorum susceptio, et laborum perpessio. Ejus partes, magnificentia, fidentia, patientia, perseverantia. Magnificentia est rerum magnarum et excelsarum ipse animus in se fiduciae certa cum spe col
Abbreviated transcription (Latin):
et concipe a serpente. uñ a piscatorib tãꝙͣ
a serpente sibilo euccat᷑. et capit᷑m can̾na
fuste difficulter int̾imit᷑. ferula ꝓtinꝰ am¬
mam in cauda hr̃e c̾tum ẽ. Nam capite
ꝑcusso uix eã interimi cauda aute statim¬
aiunt exanimari.

Expanded text:
et concipere a serpente, ob id a piscatoribus tanquam a serpente sibilo evocatur et capitur. Ictu autem fustis difficulter interimitur, ferula protinus; animam in cauda habere certum est. Nam capite percusso vix eam interimi, cauda statim exanimari.
Abbreviated transcription (Latin):
Tmea. in uestimentis. eruca in oleri¬
b. Teredo in ligno. Tarinus in lardo.
Dermis non ut serpens aꝑtis passib
uel squamaꝵ nisib repit. s in diret¬
tum corpustuli ꝑtes gradatim porri¬
gendo contractas et contrahendo por¬
rectas motum applicat. sicq agitat᷑

Expanded text:
tinea in vestimentis, 75 eruca in olere, teredo in ligno, tarmus in lardo. 19. Vermis, non, ut serpens, apertis passibus, vel squammarum nisibus repit, quia tum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas et contrahendo porrectas, motus explicat, sicque agitatus
Abbreviated transcription (Latin):
Municipes. st̃ in ecdem mnunicipio nati
blica accipiant.
Munera. ał munia .n. officia sunt. uñ
Municipales. originales ciues et in loco
officium gerentes.

Expanded text:
Municipes sunt in eodem municipio nati, blica munia accipiunt. Munia enim officia sunt. UndeMunicipales originales cives et in loco officium gerentes.
Abbreviated transcription (Latin):
Mnnicipium est ciuitatula qͥ manente sta¬
ni ciuitatis iꝰ aliqd̃ minoris aut maioris
officii a principe impetrauit. dẽm a mu¬
sissime cause et q̃ a principe proficiscũtrr¬
q̃ ibi non aguntur. hec enim ad cinitatiˢ
dignitatem ꝑtinerent.

Expanded text:
Municipium est, quod, manente statu civitatis, jus aliquod minoris aut majoris officii a principe impetrat. Dictum ausissime cause et que ex principe proficiscuntur ibi non aguntur: hec enim ad dignitatem civitatis pertinent.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam primum mat̾ies facta ẽ celi ⁊ ter¬
re confusa atq informis ꝙͣ greci chaos
facta est de nicho. mundi u̾o spẽs de ĩfor¬
mi materia. pro iñ duas res ante om̃ia
tñ ex se fcãs non et̾nitate s sola origĩe
ex nich̾o condidit deus. S quedam fecit
ex nichilo. q̃dam ex aliquo de nichuo
mundum angelos et animam ex aliqͦ
hominem et ceteram mundi creaturã.

Expanded text:
Nam primum materia facta coeli et terrae confusa atque informis, quam Graeci chaos facta est de nihilo. Mundi autem species de informi materia. Proinde duas res ante omnem tamen res ex se factas non aeternitate, sed sola origine, ex nihilo condidit Deus, sed quaedam fecit ex nihilo, quaedam ex aliquo. De nihilo mundum, angelos et animam; ex aliquo hominem et ceteras mundi creaturas.
Abbreviated transcription (Latin):
onalis. In diffinitõne autem mundi
tenent celum zone. has figarins in
moclum dextrẽsem ut polsex sit. pͥmus¬
circulus .i. articos frigore in hitabił. Se¬
cundus circulus t̾mus temꝑatus hĩta¬
bilis. Medius ciiculus. himerinos qui¬
hĩtabilis. hoꝵ primus septẽtiionał a la¬
tinis uocatur. Sod̃s solsticialis. Tertius
equinectiał. Quartꝰ hiemalis. Quintꝰ
aer.maria. nulla enim requies eius ełis
iorum et pulcatudinem sẏdeyo. appella¬

Expanded text:
. In definitione autem mundi tenent coelum zonae. Sed fingamus eas in modum dexterae nostrae, ut pollex sit circulus Arcticus, frigore inhabitabilis; secundus circulus Therinus, temperatus habitabilis; medius circulus Isemerinuhabitabilis. 2. Horum primus septentrionalis est, secundus solstitialis, tertius aequinoctialis, quartus hiemalis, quintus aer, maria. Nulla enim requies ejus elementorum, et pulchritudinem siderum. Appella
Abbreviated transcription (Latin):
uca. q̃ pp nitorẽ ⁊ coꝑiam elequentie sue
putatonib subtilissimis u̾a sec̾uit a fłis.
Quarta ansmetica q̃ continet numeroꝵ
cãs ⁊ dĩsiones. Quinta musica q̃ in carmi¬
nib cantib q consistit. Sexta geo metͥa
q̃ mensuras dim̃siones q complectit᷑. Sep¬
tuma ascronomia q̃ continet legẽ astroꝵ.¬

Expanded text:
uae propter nitorem et copiam eloquentiae suae putationibus subtilissimis vera secernit a falsis. 2. Quarta, arithmetica, quae continet numerorum causas, et divisiones. Quinta, musica, quae in carminibus cantibusque consistit. Sexta, 3 Geometria, quae mensuras dimensionesque complectitur. Septima, astronomia, quae continet legem astro
Abbreviated transcription (Latin):
cis nardo stacꝰ appellata ẽ. quarum aliaĩ¬
dica. alia siraca appellatur. ñ ꝙ in siria
nascatur s ꝙ mons in quo nascitur alio
latere indiam. alio siriam spectat.
Narcdum. pisticũ .i. fidele et sũ impostura.
Ñ ardum. spicatum ab eo ꝙ sp̃es ip̃a nardi
in modũ spice fit q̃ infusa conficitur
Nardum. celticum a regione gallie nom̃
traxit. nascitur.n. sepius in ligurie alpi

Expanded text:
cis nardostachus appellata, quarum alia Indica, alia Syriaca vocatur, non quod in Syria nascatur, sed quod mons, in quo invenitur, alio latere Indiam spectat, Nardum pisticum nardum fidele, id est sine inpostura, Nardum spicatum, ab eo quod species ipsa nardi in modum spicae sit quae infusa conficiturNardum Celticum a regione Galliae nomen traxit; nascitur enim saepius in Liguriae Alpi
Abbreviated transcription (Latin):
orit᷑ uisum u̾o est ꝙ ex cliuina uͥtute le¬
gatur. ãmonitõ cum angłice bonitatis
nibens forma ⁊ noce mirabłi. reuelatio qͦ
tiens ignorantib sortem futurã ĩminẽ¬
tis exitus secceta panclunt᷑.¬

Expanded text:
ri; uisum uero quod ex diuina uirtute legatur; admonitionem cum angelicae bonitatis hibens forma et uoce mirabili; reuelationem quotiens ignorantibus sortem futuram imminentis exitus secreta pandunt
Abbreviated transcription (Latin):
Spes est tabeficus aspis qͥ dum mord
hoĩem statim consumit ita ut liq̃fiat.¬
Spicam abusiue de maturis frugib
extremum tumorem ariste adhuc tenu¬
es in modum spiculi emanant.

Expanded text:
Seps, tabificus aspis, qui dum momorderit hominem, statim eum consumit, ita ut liquefiatSpicam de maturis frugibusest, extremum tumorem aristae, adhuc tenues in modum spiculi eminent.
Abbreviated transcription (Latin):
Uinum. sobrie potatum sani Etium.¬
tatem dat et auget prudentiã. ĩmodice
aturam dedit hũndantiã Nũano ar¬
bitrio reseruauit. ut ꝑsimonia nature
ẽẽt in magisterio sobrietans hũndan¬
cie naturam lapsumq temulenties
ascuberet humana conditio.

Expanded text:
uinum sobrie potatum sanitatem daret, augeret prudentiam, inmodice aturam dedit, abundantiam humano arbitrio reseruauit, ut parsimonia naturae esset magisterium sobrietatis, abundantiae noxiam lapsumque temulentiae sibi ascriberet humana condicio
Abbreviated transcription (Latin):
homines fuisset diuinitate donatꝰ uero
post secreta eoꝵ ꝓderet adhĩte sunt ar
pie q̃ cibos de manib eiꝰ raperent has

Expanded text:
homines fuisset divinitate donatus, post vero secreta eorum proderet, adhibite sunt ei Arpye que cibos de manibus eius raperent. Has
Abbreviated transcription (Latin):
Cã autem argumenco aut ꝓbõne con
lis dat probatõnem. s sola innestigato¬
ne inuenit ueritatem. uñ ⁊ dc̃m argu¬
rubile. hunuile. anceps. obscurũ. One¬
stum cãe geꝰ ẽ cui statim sũ oratõne no¬
stra fauet ammus auditõis. Admira¬
bile a quo alienatꝰ animꝰ eoꝵ q̃ audit̃
est cã ronestatis aut turpitudis ꝑticeps
ut beniuolentiã ꝑiat ⁊ offensã. Ouscu¬
rum in qͦ aut tarcli auditores sunt aut
difficiliores ad oognoscendũ negocii cau¬
sam q̃ cernitur implicata. Causax duo
translatõ. define indiciał ⁊ negeaiał de iu¬
diciali absoluta ⁊ assumꝑtiua. de assũp¬
tiua concessione. remotõ crimĩs. relatio
crimĩs ꝯpensatõ. De conceptõne purgatõ
et deprecatio.

Expanded text:
 aut argumento, aut probatione conslis dat probationem: sed sola investigatione invenit veritatem: unde drabile, humile, anceps, obscurum. honestum causae genus est, cui statim sine oratione nostra favet auditoris animus; admirabile, a quo est alienatus animus eorum, qui et honestatis et turpitudinis particeps, ut beniuolentiam pariat et offensionem. Obscurum in quo aut tardi auditores sunt, aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis causa cernitur implicata. Partes otranslatio. De fine, iudicialis et negotialis. De iudiciali, absoluta et assumptiva. De assumptiva, concessio, remotio criminis, relatio criminis, comparatio. De concessione, purgatio et deprecatio.
Abbreviated transcription (Latin):
in potestate dñi: sic filius in potestate
liber dñr. qr ex libero sunt matrimonio
orti. Nam filii ex libero ⁊ ancilla seruił
conditõnis sunt. semꝑ enim qui nascit᷑
deteriorem parentis statum sumit.

Expanded text:
in potestate est domini, sic filius in potestate liberi dicti, quia ex libero sunt matrimonio orti. Nam filii ex libero et ancilla servilis condicionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis statum sumit.
Abbreviated transcription (Latin):
nil cauus primogenito prom̃. in primoge¬
nitis tuis pumũs. qui concupiscendo res a¬
lienas id qd̾ t̾ forte non debebatur qiͣ iuris
ꝑde̾ ĩ uo ꝑ molestum est ꝑhanc occult᷑am
et iniustã concupiscentiã p̾mogenita cor¬
eum a quo te cupis fieri heredem amando
eum mori quens. et ut in rem eius te uide¬
as possessorẽ. illi inuides successorẽ. tnã gͦ¬

Expanded text:
nihil charius primogenito; proinde in primogenitis tuis puniris, qui concupiscendo res alienas, id quod tibi jure non debebatur, quasi juris  illud molestum est, ne per hanc occultam et iniustam concupiscentiam primogenita coreum a quo te cupis fieri heredem; amando eum mori quaeris et, ut in re eius te uideas possessorem, illi inuides successorem. Heia,
Abbreviated transcription (Latin):
te in ilł duob pocĩs mechandi et fiandi
ip̃ã oꝑa noͣta sunt. In hiis n̾o ectremis ip¬
sa concupiscencia q̃ tm differt ut aliqnͣdo
mechetur qui non concupiscit uxorẽ ꝑxim.
piscat nec ei misceat᷑ penam timens nam

Expanded text:
te in illis duobus peccatis moechandi et furandi ipsa opera notata sunt, in his uero extremis ipsa concupiscentia; quae tantum differunt, ut aliquando moechetur qui non concupiscit uxorem proximi, m concupiscat nec ei misceatur poenam timens.
Abbreviated transcription (Latin):
nectit situm ordinib et digerit in mo¬
porib distributa. ut hec temporał ordĩs
explicatõ in dĩne mentis adunata ꝓs¬
pectu prouidentia sit. eadem u̾o adima¬
tio digesta ⁊ explicata temporib futũ
uocetur. q̃ licet diu̾sa sunt: alterum tñ
pendet ex altero.¬

Expanded text:
ectitur, fatum vero singula digerit in moporibus distributa,, ut haec tem- 25 poralis ordinis explicatio in divinae mentis adunata. prospectum providentia sit, eadem vero adunatio digesta atque explicata temporibus fatum vocetur. Quae licet diversa sint, alterum tamen pendet ex altero
Abbreviated transcription (Latin):
Pondus dc̃m co ꝙ in stacera libratũ pendeat.
hinc et pensũ abusine. pondus libra una ẽ.
uñ clipondius dc̃m ẽ qiͣ duo pondera.¬
lum. geminata uͥgula ⁊. duo oboli sũt
in una dragma. ꝑ sex ueniũt ꝙ ẽ pondus

Expanded text:
Pondus dictum, eo quod in statera libratum pendeat, hinc et pensum. Abusive autem pondus libra una est. Unde etiam dipondium dictum, quasi duo ponderalum. = Geminata virgula, duo oboli sunt. eo quod in una dragma sex veniant, quod est pondus
Abbreviated transcription (Latin):
c̾te sedes et nage numidia dicũt᷑. Incipit
a flumine amsiga in zeugitanum li-¬
mitem desinit. habens ab ortu firces mi¬
nores a septentriones mare ꝙ intendit
sardinam ab occasu mauritanã sichi¬
phensẽ a meridie ethiopum gentes. ũc¬

Expanded text:
incertae sedes et vagae Numidia dicuntur. Incipit autem a flumine Ampsaga, in Zeugitanum limitem desinit, habens ab Ortu Syrtes minores, a Septentrione mare quod intendit Sardiniam, ab Occasu Mauritaniam Sitifensem, a Meridie Aethiopum gentes,
Abbreviated transcription (Latin):
uere aliquid sic dnñs addendo est. ome
enim qd̃ dicimus ẽ ẽẽ aliquid extima¬
mus. tamen cum aliquotiẽs dm̃s ni¬
chil est pro ꝯsuetudine locutõnis ad
nich addimus ẽ. cum nomĩ tm̃ sit ⁊ si
picitur aut pro ꝑuo extimatur. ł certe¬
ꝙ .nͨ. penitus non sit nicħ ẽ dici.

Expanded text:
vere aliquid sit dicimus, addendo Est? Omne enim quod dicimus, Est, esse aliquid aestimamus: tamen cum aliquoties dicimus, Nihil est, pro consuetudine locutionis ad Nihil addimus Est: cum nomen tantum sipicitur, aut pro parvo aestimatur, vel certe quod penitus non sit, Nihil est.
Abbreviated transcription (Latin):
xillus. a. umi. uñ ⁊ pauxillulus. a .ũ. mala
añ r. aliã ꝯsonãtem. ut ara. arula. t̾ra ter¬
iula. Excipiũt᷑ adhuc neutͣ hñtia .g. añ.n.
tignũ. tigillum. signũ. sigillũ. Scĩendũ
u̾o qd̾ in ellus. ł in illus finita. sitrisillabiᷤᷤ
formãt᷑. pares hñt silłas. ut catulus catel¬
lus. gẽmus gemellus. misera. nusella. ex
cere. ut agnus. agnellus. liber. libellus. pay¬
lus pauxillus. exceptis q̃ añ .n. hñt aliã
um. in .o. ⁊ accipiunt lus. la. lũ. ut urceuꝰ.
urceolus. lauroa. laureola. untia. ola. pal-¬
omĩa qualibet consonãte añcedente. us . a.
um. mutatis accipiũt lus. la. lũ. ut tantus
puella. puellula. luna. nula. serra. serrula.
et opella. oculus. ocellus. ⁊ oculẽ. colũna. co¬
lũna. colũnella. ⁊ colũnula. catena. catel¬
la. ⁊ catenula. In cio. aster. leus. pauca in¬
la. cuniculus. anniculꝰ. macellꝰ. fuuolũ.¬

Expanded text:
xillus -a -um et pauxillulus -a -um, omniaante r aliam consonantem, ut "ara, arula", "terra, terrula". 26 Excipiuntur adhuc neutra habentia g ante n, "tignum, tigillum", "signum, sigillum". 27 Sciendum uero quod in ellus uel in illus finita, si a trissillabis formantur, pares habent sillabas, ut "catulus, catellus", "geminus, gemellus", "misera, misella", excunt, ut "agnus, agnellus", "liber, libellus", "paulus, pauxillus", exceptis que ante n non habent aliam um in o et accipiunt lus, la, lum, ut "urceus, urceolus", "laurea, laureola", "uncia, unciola", "palomnia, qualibet consonante antecedente, us, a, um in u mutatis accipiunt lus, la, lum, ut "tantus, "puella, puellula", "luna, lunula", "serra, serrula"; et "opella", "oculus, ocellus" et "oculeus", "columna, columnella" et "columnula", "catena, catella" et "catenula". 32 In cio, aster, leus pauca inla", "cuniculus", "anniculus", "macellus", "friuolu
Abbreviated transcription (Latin):
ior. amanti. ior. p̾ter anormala melior. pe¬
dext̾i. dext̾ior. sinistri. sinistrior. neqͣm neqͥ¬
or. Que n̾o hñt uocalẽ añ uocalẽ in not̾o. cũ
magis adu̾bio faciũt cõꝑationẽ. ut piꝰ ma-¬
gis pius. nefiat hyatꝰ mum uocaliũ pip̃or.
licet hꝰcemodi comꝑatõnis qͥdam sunt usi
suꝑior. extͣ extͣrior. intͣ. int̾ior. infra infi¬
et fortib ł ad cõꝑatinũ similit̾. ut fortior for¬
tiori. ⁊ fortiorib. uł ad supellatinũ sic qͦ i
tiuũ ꝓprie ad positiuum fiat. ponitur tam̃
sepe ꝑ se ꝓ positiuo. ut senior acestes ꝓ senex.¬

Expanded text:
i, amantior", preter anomala: "melior", "pe"dextri, dexterior", "sinistri, sinisterior", "nequam, nequior". 5 Que uero habent uocalem ante uocalem in nominatiuo, cum magis aduerbio faciunt comparationem, ut "pius, magis pius", ne fiat hiatus trium uocalium "piior", licet huiuscemodi comparatiuis quidam sunt usi.superior", "extra, exterior", "intra, interior", "infra, inferiet "fortibus", uel ad comparatiuum similiter, ut "fortior fortiori" et "fortioribus", uel ad superlatiuum sic quoque, ut itur comparatiuum proprie ad positiuum fiat, ponitur tamen sepe per se pro positiuo, ut "senior Acestes" pro "senex
Abbreviated transcription (Latin):
culum. rumor. rumusculꝰ. Desinẽtia u̾o in
is. ł in e. ł in ens monosilła. ł in rs. datõ
lus. unguis. ungula. anguis. anguilla.
In .o. desinẽtia mutant o. in un. ⁊ sumũt
culus . a. um. ut latro. latrũculus. carbo.
carbunculus. ratõ. ratiuncula. homo. ho
ut rex regis. regulus. codex. cis. coliculus.
unde colicillus. fax. cis. facula. adolescens.¬

Expanded text:
culum", "rumor, rumusculus". 15 Desinentia uero in is, uel in e, uel in ns monosillaba, uel in rs, datiuo lus", "unguis, ungula", "anguis, anguilla". 17 In o desinentia mutant o in un et sumunt culus cula, ut "latro, latrunculus", "carbo, carbunculus", "ratio, ratiuncula", "homo, homut "rex, regis, regulus", "codex, codicis, codiculus" unde "codicillus", "fax, facis, facula", "adolescens
Abbreviated transcription (Latin):
asellus. catena. catella. pugnꝰ. pugillus.
signũ. sigillũ. agnus. agnellus. qͣ n. sex¬
uãt differentie causa scamnũ. scaniellũ.
anissus. anellus. oculus. ocellus. tabula
tabelia. capulũ. capellũ. Lener. tenera. tũ.
culus. codicillus. bacillus. pugnꝰ. pugil

Expanded text:
asellus", "catena, catella", "pugnus, pugillus", "signum, sigillum", "agnus, agnellus" quod n seruat differentie causa, "scamnum, scamellum", "anulus, anellus", "oculus, ocellus", "tabula, tabella", "capulum, capellum"; "tener, tenera, tenerculus, codicillus", "baculus, bacillus", "pugnus, pugill
Abbreviated transcription (Latin):
et ab adu̾biis siue p̃põnib d̾iuata. inti¬
mus. ultimus. citimꝰ. extimus. dextimus.
rex. Si aũ comꝑatiuus fiat. non ẽ absolu¬
tum. ut mai̾tulus. fu̾it autẽ dimiritĩa
ł cã necc̃itatis. ut postqͣm reguli ꝯuenere
uł nrbanitatis. ut st̾culus gigantũ. ł a
diminutĩs ⁊ pauca st̃ q̃ non ẜuant pͥmi¬
tiuoꝵ gn̾a ut rana ranunculus. scutum ł
scuta. scutula ⁊ scutella. qͣlus qͣsillum. priᷤ¬
tinum pristilla. acꝰ. aculeus. unguis. un¬
gula. anguis anguilla. nubes. nubilũ.
Que tñ mag̾ st̃ denominatĩa. p̾terea. pa¬
lus. q̃dam t̾m lr̃a abusiue ut anguilla.
metellus. Niminutiuoꝵ u̾o forme st̃ .x. qͣ¬
rum pͥores .uii. cõmunes st̃. mascłinis.
xillus. a . ũ. ut paxillus. maxilla. uexillũ.
In illus. a.ũ. absq .x. ut codicillus. an
ut sr̃culus. u̾siculus. diecula. Exceptis ue-¬
tulus. lapillus. aculeꝰ. m̾cedula. regulus.

Expanded text:
et ab aduerbiis siue prepositionibus deriuata, "intimus", "ultimus", "citimus", "extimus", "dextimus", rex"; si autem a comparatiuis fiat, non est absolutum, ut "maiusculus". 2 Fiunt autem diminutiua uel causa necessitatis, ut "postquam reguli conuenere", uel urbanitatis, ut "fraterculus gigantum", uel diminutiuis. 4 Et pauca sunt que non seruant primitiuorum genera, ut "rana, ranunculus", "scutum" uel "scuta, scutula" et "scutella", "qualus, quasillum", "pristrinum, pristrilla", "acus, aculeus", "unguis, ungula", "anguis, anguilla", "nubes, nubilum", que tamen magis sunt denominatiua; preterea "palus", quedam tantum littera abusiue, ut "anguilla", "Metellus". 6 Diminutiuorum uero forme sunt X, quarum priores VII communes sunt masculinis xillus, xilla, xillum, ut "paxillus", "maxilla", "uexillum"; in illus, illa, illum absque x, ut "codicillus", "angut "fraterculus", "uersiculus", "diecula", exceptis "uetulus", "lapillus", "aculeus", "mercedula", "regulus",
Abbreviated transcription (Latin):
ut bini. t̾m̃. Auctoritas singlania ꝓfert. et
alia fũit a noĩb. alia aĩbis. alia ab adu̾¬
biis. ut a roma romai ab egeo. egenꝰ. ab
infra. infernus. Huiꝰ itq forme in penulti¬
ms sillabis rõnem coemur exponere.
¶N. a. desinentia nomia ł in ae in płali e¬
gularib cẽ possunt. Extipiunt᷑ iugurtinꝰ. meꝰ¬
salinꝰ. t̾renꝰ. femininꝰ. ⁊ p̾ter in teria desinen¬
tia. q̃ ia nutant in nͦ. ut fabͣteria fab̃ternꝰ.
Excipiunt᷑ ĩ in nia plura desinentia q̃ mu¬
tant ia in us ut hispania hispanꝰ. campania
h̃nt an nͦ. ut luc̾ia luc̾inus. placentia. tinus.
sic anagnia. ninꝰ. alexandria. drinꝰ. Excipͣr adri

Expanded text:
terni"; auctoritas etiam singularia profert. 31 Et alia fiunt a nominibus, alia a uerbis, alia ab aduerbiis, ut a "Roma" "Romanus", ab "egeo" "egenus", ab "infra" "infernus". 32 Huius itaque forme in penultimis sillabis rationem conemur exponere. 33 In a desinentia nomina, uel in ae in plurali, egularibus esse possunt. 34 Excipiuntur "Iugurtinus", "Messalinus", "terrenus", "femininus" et preter in teria desinentia, que ia mutant in nus, ut "Fabrateria, Fabraternus". 35 Excipiuntur etiam in nia pura desinentia, que mutant ia in us, ut "Hispania, Hispanus", "Campania,habent ante nus, ut "Luceria, Lucerinus", "Placentia, Placentinus", sic "Anagnia, Anagninus", "Alexandria, Alexandri
Abbreviated transcription (Latin):
culꝰ. Et comꝑatiũ qͥd̾ gͣdus abt̃o tm casui
sitiui. ut amãtisimꝰ eqͥ. qͥ amãs eqͥ dr. de¬
gn̾is comꝑtum. suꝑ ponit᷑ omnib.
ł ꝑ se prolatũ. mellectũ ht positiui. cũ ual¬
de adũbio. ut acilles fortissimꝰ grecoꝵ .i.
mas. rimus ⁊ sinus. in qͣs pleraq desi¬
pessimus. Inuenuur ⁊̃ pene. penissime. pe¬
nit᷑. penitissimꝰ. Expiunt᷑ illa q̃ desinunt
in .x. q̃ accepta rimꝰ ac facuit suꝑlatiuũ.
et sinistimꝰ. Excipiut᷑ ⁊̃ anomala. opti¬

Expanded text:
14 Et comparatiuus quidem gradus ablatiuo tantum casui sitiui, ut "amantissimus equi", quia "amans equi" dneris comparatum superponitur omnibus, uel per se prolatum intellectum habet positiui cum ualde aduerbio, ut "Achilles fortissimus Grecorum",mas, rimus et simus in quas pleraque desi"pessimus". 5 Inuenitur etiam "pene, penissime", "penitus, penitissimus". 6 Excipiuntur illa que desinunt in er, que accepta rimus faciunt superlatiuum, et "sinistimus". 8 Excipiuntur etiam anomala: "opti
Abbreviated transcription (Latin):
et gt̾is in ius desinentib ⁊ in dissillabis
gas. dius. dia. chius. chia. ⁊ in paucis
aliis. q̃ ꝓ. e.i. habuerunt. ut licꝰ. langia.
argia. Inueniunt᷑ tñ auctores in nomini¬
b urbiũ in ia desinentib ap̃geos uarie ꝓ¬
ferentes alexandria. ⁊ alexandrea. nicia et
nicea. ⁊c̾. Est tñ in huiusmedi qñ ei dipt̃.
in .i. longã ꝯũtit᷑. sequẽte .y. loco digama
ñ solũ hiis utim᷑. s ĩ aliis. ⁊ una qͥdem in
rius. ria. rium. ut heditari. uxori. ptisana¬
rium. In hac forma st̃ q̃ a ꝓpriis dmantur.
ut catilinarius. aut a dignitate. ut p̾toriꝰ.
q̃storiꝰ. aut ab hiis reb in qͥb st̃. ut collari¬
um. plantarium. mensoriũ. aut de qͥb st̃.
ĩ. longͣ. ut camcinꝰ. ł ureus ut fagimnꝰ. cras¬

Expanded text:
tiuis in ius desinentibus, et in dissillabis Grecis - "dius, dia", "chius, chia" - et in paucis aliis, que pro e i habuerunt, ut "Lycius", "Langia", "Argia". 22 Inueniuntur tamen auctores in nominibus urbium in ia desinentibus apud Grecos uarie proferentes, "Alexandria" et "Alexandrea", "Nicia" etcetera. 23 Est tamen in huiusmodi quando ei diptongus in i longam conuertitur, sequente u loco digamma, non solum his utimur, sed etiam aliis, et una quidem in rius, ria, rium, ut "hereditarius", "uxorius", "ptisanarium". 26 In hac forma sunt que a propriis deriuantur, ut "Catilinarius", aut a dignitate , ut "pretorius", "questorius", aut ab his rebus in quibus sunt, ut "collarium", "plantarium", "mensorium", aut de quibus sunt, i longa, ut "Camerinus", uel breuis, ut "faginus", "cras
Abbreviated transcription (Latin):
cus. Inueniunt᷑ bachicͦ. monachicꝰ. Alia
uincunt una silła. ⁊ si pͥmitiua. habeat.⁊
penłtimã. tunc hnt a. añcꝰ. ut italia italicꝰ
carclia cariliacꝰ. iliũ iliacꝰ cipͥus cip̾acus. sã
tis asiaticꝰ. gͣmmnates gͣimaticꝰ. mulio. nu¬
lonis. mulionitꝰ. In us. qͦ purã desinant
łͥ q̃ a u̾bis gretis cirtũflexis deriuat᷑. ut crete.
ponit᷑ ap̃ nos. ut spondeus. ꝓ spondcios. achl¬

Expanded text:
cus". 13 Inueniuntur "Bachicus", "monachicus". 14 Alia uincunt una sillaba et, si primitiua habeant i penultimam, tunc habent a ante cus, ut "Italia, Italiacus", "cardia, cardiacus", "Ilium, Iliacus", "Ciprius, Cipriacus" nam tis, Asiaticus", "grammatos, grammaticus", "mulio, mulionis, mulionicus". 16 In us quoque puram desinunt uel que a uerbis Grecis circumflexis deriuantur, ut "Crete, ponitur apud nos, ut "spondeus" pro "spondeios", "Achil
Abbreviated transcription (Latin):
ficiis ut cerarius. ł a reb in qͥb st̃ ut colla¬
ut uinaria cellaria. ł a tpr. ut hodiernus.
a locis. ut palatinꝰ. uicinus. extͥnus. alia a
mutis animalib. ut bouimꝰ. alia a fortuna.
lia ã generib. ut masculuiꝰ. Qmͣuis g ñ so¬

Expanded text:
cerarius", uel a rebus in quibus sunt, ut "collaut "uinaria", "cellaria", uel a tempore, ut "hodiernus", uel a locis, ut "palatinus", "uicinus", "externus"; alia a mutis animalibus, ut "bouinus", alia a fortuna, lia a generibus, ut "masculinus". 9
Abbreviated transcription (Latin):
ag̾. pot̾ esse ⁊ ꝓprium. ronanꝰ. sicut in cet̾is
pene om̃ib formis. Alia t̾ agnomina ł no¬
mina. ut numantinus. orumꝰ. siluanꝰ. Alia
a locis. ut iusticanꝰ. gallianꝰ. uicuꝰ. Alia a tẽ¬
Alia a digͥtatib sine alofficiis. ut tͥbunus.

Expanded text:
 Potest esse et proprium "Romanus" sicut in ceteris pene omnibus formis. 30 Alia sunt agnomina, uel nomina, ut "Numantinus", "Coruinus", "Siluanus"; alia a locis, ut "rusticanus", "Gallicanus", "uicinus"; alia a temalia a di
Abbreviated transcription (Latin):
romanꝰ ꝓpriũ. Notandũ aũ qd̃ diu̾se sig¬
nificatõnis nomina. in possessiuoꝵ formiᷤ
inueniũt᷑. Nam ut d̾iuant᷑ a materia. ut
a ferro ferreus. ł a disçiplinis ut anstotelicͦ
ła morbis. ut gardiatꝰ. ł a ꝓfessionib utgͣ¬

Expanded text:
"Romanus" proprium. 7 Notandum autem quod diuerse significationis nomina in possessiuorum formis inueniuntur. 8 Nam uel deriuantur a materia, ut a "ferro" "ferreus", uel a disciplinis, ut "Aristotelicus", uel a morbis, ut "cardiacus", uel a professionibu
Abbreviated transcription (Latin):
conceptam noui erroris ꝑfidiam ꝑtinaci
prauitate defendunt. hereticũ aut facit. aut
dum scripture sacre figurata minus intel¬
liguntur misteria atq̃ istorice ueritatis ⁊
spalis sensus non considerat᷑ differentia
aut dum pro curiositate animus cupidus
delectatur scire latentia.

Expanded text:
conceptam noui erroris perfidiam pertinaci prauitate defendunt. Scismatici sunt dum scripture sacre figurata minus intelleguntur misteria, aut dum sthorice ueritatis et spiritalis sensus non consideratur differentiam, aut dum per curiositatem animus cupidus delectatur scire latentia.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Nothi. ã magog filio iaphet nonunati ꝓr¬
gens fortis.¬
si transgressio q damibio romanis se de¬
derunt. S Sum mnurrias eoꝵ non susti¬
.i. romam capiunt. post gallias aggredi¬
untur patefcisq puxneis montib ĩspainiã

Expanded text:
 Gothi a Magog filio Iaphet nominati pugens fortissi, transgressoque Danubio, Romanis se dederunt. Sed, dum injurias eorum non sustim capiunt, Gallias aggrediuntur, patefactisque Pyrenaeis montibus, Hispanias
Abbreviated transcription (Latin):
tor dr qr salomon mñ co qiͣ tumultuantis tͣ¬
be suscepit sensum ut ea ꝑ inquisitõnem
dicat q̃ fortasse ꝑ temptatõnem imꝑita
mens sentiat. Nam qͦt sentẽtias qĩ ꝑ ĩqͥ¬
sitõnem mouet qiͣ tot in se ꝑsonas diũ¬
soꝵ suscipit. S ꝯtõnator uerax. uelut ex¬
tensa manu om̃iuni tumultus sedat cos¬
q ad unã sententiã reuocat cum in eiusdẽ
libri tͥmos aut finem loquendi om̃s ꝑit̾
audiamus. Deum time ⁊ mandata eius
obserua hoc ẽ om̃is hõ. Sic ei in ubro eodẽ
ur lecutõnem suã multoꝵ pͣs non susce
auliamus ip̃se sͥ testis ẽ. qr in se multoꝵ
ꝑsonas suscipiens. qiͣ soiꝰ lecut᷑ñ ẽ. uñ ⁊ a¬
lia sunt q̃ ꝑ inqͥsitõnem in eodem libro mo¬
que extertuto profert animo ad que ad¬
nuc huius mundi delectatõnib dediti a¬
lia nero in quib ea q̃ rõnis st̃ dixere¬

Expanded text:
tor dicitur, quia Salomon in eo quasi tumultuantis turbae suscepit sensum, ut ea per inquisitionem dicat, quae fortasse per tentationem imperita mens sentiat. Nam quot sententias quasi per inquisitionem movet, quasi tot in se personas diversorum suscipit. Sed concionator verax velut extensa manu omnium tumultus sedat, eosque ad unam sententiam revocat, cum in ejusdem libri termino ait: Finem loquendi omnes pariter audiamus: Deum time, et mandata ejus observa; hoc est enim omnis homo . Si enim in libro eodem per locutionem suam multorum personas non suscepaudiamus, ipse sibi testis est quia in se multorum personas suscipiens, quasi solus locutus non est. Unde et alia sunt quae inquae ex tentati profert animo, atque adhuc hujus mundi delectationibus dediti; alia vero in quibus ea quae rationis s
Abbreviated transcription (Latin):
nulis aureis simui ungebantur. suꝑ¬
num̾ale quidem ab humero usq ad hy¬
merum extendebatur. rõnale u̾o quadrã¬
gulũ erat et duplex sic̃ et pallium est.
he̾bat aũt mensurã palmi tã in logu¬
ꝙͣ in latum. q̃ m̾sura pontisicis pectori¬
ornando ł oꝑiendo sufic̾et. habet g pal¬
lium eandẽ sigͣtionẽ suꝑhumerał ⁊ rõ
nał ꝙͣius candẽ non hẽat compõnem.¬

Expanded text:
nulis aureis simul jungebantur; et superhumerale quidem ab humero usque 605 ad humerum extendebatur. Rationale vero quadrangulum erat et duplex, sicut et pallium duplex est. Habebat autem mensuram palmi tam in llis aureis simul jungebantur; et superhumerale quidem ab humero usque 605 ad humerum extendebatur. Rationale vero quadrangulum erat et duplex, sicut et pallium duplex est. Habebat autem mensuram palmi tam in lo
Abbreviated transcription (Latin):
Sactũ uocamꝰ. ꝙ ad d̾m ꝑtinet. religio¬
sum ꝙ ad homines iustos. Sc̃m u̾o ꝙ ad
aliꝙͥ sancitur quo molato pena cõmitti
Sacrum u̾o et sc̃m ẽ. sc̃m u̾o non Ctuxꝰ.¬
continuo et sacrum. Item sc̃m semꝑ in bo¬
na ꝑte ponitur.
Sacrificiũ est uictima. et quecũq in a¬
ra cremant᷑ seu ponũt᷑. om̃e aut̃ ꝙ deo da¬
tur aut dedicatur aut consecrat᷑. sacrisi¬

Expanded text:
Sacrum uocamus quod ad Deum pertinet, religiosum quod ad homines iustos, sanctum uero quod ad aliquid sancitur quoque uiolato poena committitur. Sacrum uero et sanctum est, sanctum uero non continuo sacrum. Item sanctum semper in bonam partem ponitur, Sacrificium autem est victima et quaecumque in ara cremantur seu ponuntur. Omne autem quod Deo datur, aut dedicatur aut consecratur
Abbreviated transcription (Latin):
Orbis. a rotundicate circuli d᷑ qr sic̃
rota est. uñ ⁊̃ breuis. rotella orbiculũ
appellatur. yndiq ⁊̃ occeanus circũ flu¬
ens eius in circulo ambit fines. habet¬
riclie ꝑ orientem usq ad septentrionẽ
ꝑuenit. enropa a septentrione usq al
cccidentẽ. iñ affr.ca ab occidente usq
ad meridiem. uñ due dimidium te
nent. alia u̾o dimidium sola asia
ab octeano mare magnum ingredit᷑
ꝙ eas int̾secat.

Expanded text:
Orbis a rotunditate circuli dictus, quia sicut rota est; unde brevis etiam rotella orbiculus appellatur. Undique enim Oceanus circumfluens eius in circulo ambit fines. Divisridie per orientem usque ad septentrionem pervenit: Europa vero a septentrione usque ad occidentem; atque inde Africa ab occidente usque ad meridiem. Unde vide alium vero dimidium sola Asia. ab Oceano mare Magnum ingreditur, quod eas intersecat.
Abbreviated transcription (Latin):
sima diuisione st̃ .u. interrogatuiã. ut
putas nc anima ĩmortalis est. Imꝑat̃
ut accipe codicem. Optat̾ uł deprecat̃.
ut placeat deo. uocat᷑. ut adesto deus. E¬
nunciat̾. ut socrates ambulat. S ĩ õĩb

Expanded text:
sima divisione quinque. Interrogativa, ut putasne anima immortalis est? Imperativa, ut accipe codicem. Optativa vel deprecativa, ut faciat Deus. Vocativa, ut adesto Deus. Enuntiativa, ut Socrates ambulat: sed in illis
Abbreviated transcription (Latin):
tat eccͣa. ut precatõnes accipiamus. dic¬
tas qͣs facimus in celebratõe sacram̃to
cipiat hñdici. oracoes cum bñdicitur
et scĩficaturꝰ. et ad distribuendũ ⁊mimu¬
iturꝰ ꝙͣ totam petitdem. fere omĩs ecc̃a do¬
u̾o seu ut quidam codices hñt postu¬
latões tunc fiunt cum ppłs benedici¬
tur. tunc enĩ antistites. łut aduoca¬
cuncta concludit. ꝙͣ in hiis ⁊ uerbis
ultimam ꝯmendauit apłs. ¶ami

Expanded text:
tat ecclesia, ut precationes accipiamus dictas, quas facimus in celebratione sacramentcipiat benedici, orationes. cum benedicitur et sanctificatur et ad distribuendum comminuitur, quam totam petitionem fere omnis ecclesia do ut uestri codices habent, postulationes fiunt, cum populus benedicitur; tunc enim antistites uelut aduocacuncta concludit, quam in his etiam uerbis ultimam commendauit apostolus.
Abbreviated transcription (Latin):
Dc̃s aũ soloccismꝰ a ciuib qui ex urbe so¬
loe q̃ nunc pompeiopoł drͣ profecti. cu
ap̃ alios commorantes suam ⁊ illoꝵ lin
lorcismũ fac̾e dicunt᷑
Soloetismus. ap̃ poetas scema dr᷑. qͦtiẽs

Expanded text:
s autem soloecismus a Cilicibus, qui ex urbe Soloe, quae nunc Pompeiopolis appellatur, profecti, cum apud alios commorantes suam et illorum lloecismos facere dicuntur. Soloecismus autem apud poetas schema dicitur, quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Missa. tp̃r saccificii est qni cathetumũn
foras mittunt᷑. clamante leuita. si quis
cathecuminus remansit exeat foras. et
iũ missa qr sacramentis altans int̾cẽ nõ
possunt. qr ñdum regnanti sunt. ordo aũ
crant᷑ primꝰ a scõ petro est institutꝰ eiꝰ cele¬
nem dominicã idcirco mox post p̾cem dici
mͦ orõnem oblatonis hostiam consccͣrent.
et ualde inͥ inconueniens uisura est ut p̾¬
cem qmͣ scolasticus composuerat. sr̃ obla

Expanded text:
 Missa, tempore sacrificii, est quando catechumeni foras mittuntur, clamante levita: Si quis catechumenus remansit, exeat foras, et inde missa, quia sacramentis altaris interesse non possunt qui nondum regenerati noscuntur. 280 crantur, primo a sancto Petro est institutus, cujus cele Dominicam idcirco mox post precem dicimodo orationem oblationis hostiam consecrarent. Et valde mihi inconveniens visum est, ut precem quam scholasticus composuerat super obla
Abbreviated transcription (Latin):
corpus compositum ẽ. funus mortui ap¬
paratus. buctum corpus eẽ crematum.
sepulciũ uͥ ossa conuntur. ł tumulus
congestio terre in religione sancita quia
sũ ossĩb potest esse. monumentũ u̾o est
ciu̾cũq rei memoria ꝙ moneat mẽtem.

Expanded text:
corpus compositum est et ardet, funus mortui apparatus, bustum corpus concrematum, sepulcrum ubi ossa conduntur, tumulus congestio terre in religione sancita, qui et sine ossibus potest esse, monumentum vero est cuiusque rei memoria que moneat mentem.
Abbreviated transcription (Latin):
Pribum dc̃i ꝙ militib sũ plebib iura
ł opẽ tribuant constituti st̃ autẽ . xuiͦ. ã¬
no post reges eractos. dumi gnm ꝑlebͤ
a senatu et coñsulib prem̾et᷑ tunc ipsa
s tbunos qͣi ꝓprios uidices et defensoreᷤ

Expanded text:
plebi vel iura vel opem tribuunt. Constituti sunt autem sexto anno post reges exactos. Dum enim plebs a senatu et consulibus premeretur, tunc ipsa sibi tribunos quasi proprios iudices et defensores
Abbreviated transcription (Latin):
regiones in eius nomẽ transierunt. st̃
enim in ea aracusia. ꝑsia. assiria. me¬
dia. et persida.
gn̾a et casus a u̾bo tempora et significa¬
tõnes ab utroq nũm et sigurã. preter is¬

Expanded text:
regiones in eius nomen transierunt. Sunt enim in ea Aracusia, Parthia, Assyria, Medgenera et casus; a verbo, tempora et significationes; ab utroque numerum et figuram. Parti
Abbreviated transcription (Latin):
Paschalis festiuitatis errorem uaria ob¬
suancia gignit. latini namq a tercio no¬
nas mar᷑ usq in tercio nonas aprilis lu¬
hunt. greci primi mensis lunã ab .uiii.
idus marcii usq in dic̃ nonum apͥlis
obseruant. et si quintadecima luna die
dominico incurrerit sc̃m pascha celebrãt.
hunismocli gͦ dissensio int̾ utrosq pas¬
chalem regulam turbat. CLare.

Expanded text:
paschalis festivitatis interdum errorem gignit. Latini namque a tertio Nonas Martii, usque in tertium Nonas Aprilis prhunt. 20. Graeci primi mensis lunam ab octavo Idus Martias usque in diem Non. April. observant, et si quinta decima luna die Dominico incurrerit, sanctum Pascha celebrant. Hujusmodi igitur dissensio inter utrosque Paschalem regulam turbat. 21.
Abbreviated transcription (Latin):
Es autẽ q̃ dcã st̃ diu̾se in forͣtis ꝯsue¬
epłe principio. apices. quos prediximus
ordinant sũmaq supputatõne desigͣti a¬
pices collocant᷑ in extremis. Quidam a
pices ⁊ apicum mimeros in calce epłe tm̃¬
duxi utile demonstrare. In nomĩe .N. y.a.
et in memoria apostoloꝵ. principis. n.t.

Expanded text:
ec autem, que dicta sunt, diverse in formatis consuetole principio apices, quos prediximus, ordinant, summamque supputationis designate per apices collocant in extremis; quidam et apices et apicum numeros in calce tanduxi utile demonstrare. “In nomine Π. et Υ. et A. et in memoria apostolorum principis Π., Γ.
Abbreviated transcription (Latin):
Scithia. generalit̾ p̃p barbaras gentes
quib inhitatut barbarica dr᷑. nuius parᷤᷤ
pͥa albariia est. q̃ ad ineotides paludes ꝑ¬
tingit. post hanc datia. nͥ et gothia dem̃
g̾mania uͥ płimam ꝑtem sueni incolu¬
erunt.

Expanded text:
aras gentes, quibus inhabitatur, Barbaria dicitur. Hujus pars prima Alania est, quae ad Maeotidas paludes pertingit. Post hanc Dacia, ubi et Gothia; deinde Germania, ubi plurimam partem Suevi incoluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
breoꝵ ẽ ꝙ frequẽti terre motu subruta. li¬
ea sede timuit in segor. dicens. si cum cet̾e
urbes starẽt ad huc ista sepe sõu̾sa ẽ. ꝙͣto
magis nunc in cõi mina non poterit li¬
beran. ⁊ hanc occ̃onem infidelitatis ⁊̃ in
filias ⁊ cohitꝰ dedisse principiũ. qͥ eĩ uide
q dei auxilio erutũ clubitare non debuit

Expanded text:
r, quod frequenter terrae motu subruta, Baa sit: timueritque Lot, dicens, Si cum caeterae adhuc urbes starent, ista saepe subversa est: quanto magis nunc in communi ruina non poterit liberari? Et ob hanc occasionem infidelitatis, etiam in filias coitus dedisse principium. Qui enim caeque Dei auxilio erutum: utique de eo,
Abbreviated transcription (Latin):
Ymnus est canticiũ landantium. quo
men leticie ⁊ laudis ꝓprie. aut ymni st̾
continentes laudẽ dei. si gͦ sit laus ⁊
non dei. aut si sit laus et dei. s nõ cã¬
tetur non est ymnus. Sigͣ in laude dei
cõpor᷑ ⁊ drͣ et cantatur. tunc est ym nũ.¬

Expanded text:
Hymnus est canticum laudantium, quodmen laetitiae et laudis. Proprie autem hymni sunt continentes laudem Dei. Si ergo sit laus et nus, et si sit laus et Dei laus et non cantetur non est hymnus; si ergo in laudem Dei dicitur et cantatur, tunc est hymnu
Abbreviated transcription (Latin):
gitur pectus tegitur et interioris hõĩs caᷤ¬
cor ne cogitet uanitates. stringit collum
ne m̃ ad linguã transeat mendacium
niis enim duob .i. cogitatõnib emẽda¬
tõ corrumpit᷑ aĩa. hiis admittit castita¬
tem et incipit fornicari q̃ enim de corde
elcquia u̾o dominicasta eẽ debent. siłr a¬

Expanded text:
gitur et pectus tegitur, interioris hominis cascor, ne cogitet vanitates; stringit collum, ne inde ad linguam transeat mendacium. His enim duobus, id est cogitationibus et mendacio corrumpitur anima; his amittit castitatem et incipit fornicari. Unde ipse gitur et pectus tegitur, interioris hominis cas
Abbreviated transcription (Latin):
Lidia. sedes antiꝙͣ regnoꝵ qmͣ pacculi unda
extulit in diuitias torrentib aureis. ħ añ
meonia dicebatur. q̃ dum p̾ brĩtate duos
stẽs reges lidum ⁊ tirenum ferte non poss.
hinc exsors tirrenꝰ ⁊ cum ingenti multi

Expanded text:
Lydia sedes antiqua regnorum, quam Pactoli unda extulit in divitias torrentibus aureis. Haec antea Maeonia dicebatur, quae dum pro brevitate duos fratres reges Lydum et Tyrrhenum ferre non posset, hinc ex sorte Tyrrhenus cu
Abbreviated transcription (Latin):
potestate ẽ domini. sic filius ẽ in potesta
ex libero ⁊ ancilla serilis eiusdẽ conditi¬
onis sunt. semꝑ enim qͥ nascitur det̾iorẽ
parentis statum sumit. ẜm usum. non

Expanded text:
potestate est domini, sic filius in potestate eex libero et ancilla servilis conditionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis statum sumit. 19. N
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Gent̾s płalis fit a notõ singulari. ab¬
ta .ii. in .i. et int̾posita .bu. ut senatꝰ. sena¬
nuum. cornibus

Expanded text:
tiuus pluralis fit a nominatiuo singulari abta u in i et interposita bu, ut "Senatus, Senanuum, cornibus
Abbreviated transcription (Latin):
Machabeoꝵ lib̾ pͥmꝰ uichoat. Filadel phi¬
us. annĩ. xxxuiii. Seꝑtuaguita interp̃tes
agnoscunt᷑. Ebergetes. anñ. xxuii. Iħs
sapĩe liorum sapĩe composuit. philo
.xxuiii. brutus yspaniã subiecit. Soch.in.
.xuii. tuaces romanis subiauntur .ẜ. nar¬
ro. cicõ ⁊ naso. Alexand̃. amĩ .x. syria ro¬

Expanded text:
Machabeorum liber primus inchoavit. Filadelphus annis XXXVIII. LXX interpretes claruerunt. Euergetes annis XXVI. Iesus Sapientiae librum composuit. PhilopXXVIIII. Brutus Hispaniam subegit. Sother annis XVII. Traces Romanis subiciuntur. Varro et Cicero nascuntur. Alexander annis X. Syria
Abbreviated transcription (Latin):
helenam rapuit. Abdon. anno .uiii. troia
capta est. Sanson anno .xx. Ascanĩ. al¬
go a didone conditur. Gach. ⁊ nathan. ⁊
than amno .xui. romulus nascitur. C. osee¬
chodonosor iudeam capit. Sedechias. anñ¬

Expanded text:
Helenam rapuit. IVMXVI. Abdon ann. VIII. Troia capta est. IVMXXIV. Samson ann. XX. Ascanius Algo a Didone conditur. Gad, Nathan et than, an. XVI. Romulus nascitur, IVM.CCCCXchodonosor Judaeam capit, IVM.
Abbreviated transcription (Latin):
Nux appellata ꝙ umibra ł stillicidiu
cius folior proximuis arborib noceat
hanc alio nomine iuglandẽ uocant. qͣiͣ
suspectos ħbarum uł fungoꝵ cibos quic¬
quid in eis uiuulentum est exudet rapi

Expanded text:
Nux appellata quod umbra vel stillicidium foliorum eius proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine Latini iuglandem vocant, quasi suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, excudat, rapi
Abbreviated transcription (Latin):
tis diu̾so loço positis demonstratur. ubi
enim in initio pronuntiationis necdũ
plena ꝑs sensus est et respirare oportet
media distincto. u autem in sequenti-¬
bus iam sententiã sensum prestat. Sed
ad huc aͥd sr̃est de sentencie plenitudĩe
fit cola: l. unamq lrãm puto notamꝰ.
gradus pronuntiando plenã sentẽcie
clausulã facimus fit piõdos. punctumq
ad caput lr̃e ponitur et uocatur distin¬

Expanded text:
tis diverso loco positis demonstratur. 3. Ubi enim in initio pronuntiationis necdum plena pars sensus est, et tamen respirare oportet, ccipit. Ubi autem in sequentibus iam sententia sensum praestat, sed adhuc aliquid superest de sententiae plenitudine, fit cola, mediamque litteram puncto notamus; gradus pronuntiando plenam sententiae clausulam facimus, fit periodus; punctumque ad caput litterae ponimus, et vocatur distin
Abbreviated transcription (Latin):
tione sua tenuit.
ti. qui dicebant xp̃m eumdẽ ẽẽ ⁊ prẽm ⁊
filium ⁊ sp̃m sc̃m ipãmq tͥnitatem in of¬
fitõꝵ nominib non ꝑͥs accipiunt. uñ et
prisiami et passiam uocantur q prẽm paͤ¬

Expanded text:
tione sua tenuit. ti, qui dicebant Christum eundem esse et Patrem et Spiritum sanctum, ipsamque trinitatem in officiorum nominibus non personis accipiebant: unde et Patripassiani vocabantur quia patrem pa
Abbreviated transcription (Latin):
Sagitta .n. gͥ. obelus dr᷑. obelus sr̃ne
et p̾nctus. Rͦ. apponitur hiis. de qͥbus
dubitat᷑. utrum tolli debeant an appo¬
ni. ligniscus est uͥgula it̾ geminos pũ¬
ctes iacens. apponit᷑ hiis locis q̃ sa¬
cre scripture int̾pretes eodem sensu s di¬
u̾sis ẜmonib transtulerunt. antigrapħ¬
n̾o. ⁊ cum ꝓuncto apponit᷑ hiis ubi in
translatõnib diu̾sis sensus habent᷑. astĩ¬
cus cum obelo. E proprie aristartꝰ ute¬
batur in hiis u̾sib qui non suo loco po¬
siti erant. ꝑagͣphus .s. intͣ usus põitur
ad separandas res a reb. positura ẽ ꝑa¬
principia notat. ita ista fines a prĩci¬

Expanded text:
sagirra enim grece obelus dicitur. Obelus superne apunctatus, ponitur in iisdem de quibus dubitatur, utrum tolli debeant, nec ne apponi. Liminiscus id est virgula inter geminos punctos iacens, apponitur in his locis, que sacre scripture interpretes, eodem sensu, sed diversis sermonibus transtulerunt. Antigraphus cum puncto apponitur, ubi in translationibus diversus sensus habetur. Asteriscus cum obelo; hac proprie Aristarchus utebatur, in his versibus qui non suo loco positi erant. Paragraphus inter versus ponitur, ad separandas res a rebus que a sicut ille principia notat, ita ista fines a princi
Abbreviated transcription (Latin):
le ã anno .xxx. genuit eber a quo ebͥi.
Eber annoꝵ .xxxiiii. genuit falech. tur
ris edificat᷑. Falech. anno .xoc. genuit
ragau. dii primum adorantur. Ragau.

Expanded text:
la anno XXX. genuit Heber, a quo Hebrei. Heber anno XIIII. genuit Fris aedificatur. Phalech annorum XXX genuit Reu. Dii primum adorantur. Reu
Abbreviated transcription (Latin):
Ethimologia. est origo uocabuloꝵ cũ ius
uerbi ues nominis ꝑ interpretatõnem
ta flumen qui fuiendo cresat a fluendo

Expanded text:
Etymologia est origo vocabulorum, cum vis verbi vel nominis per interpretationem ta 'flumen', quia fluendo crevit, a fluendo
Abbreviated transcription (Latin):
Methonomia. tnͣsnominatõ ab alia signi¬
ficatõne ad aliam proximitatẽ translata.
tinet id ꝙ continetur ostendit. ut paiteras
libute. aut contͣ. ut uina corouat. aut ꝑ
inuentorẽ. id ꝙ inuentũ est. ut sũ cererẽ
et libero fn get uenus. aut contra. ut uinũ

Expanded text:
m veluti transnominatio, ab alia significatione ad aliam proximitatem translata. tinet id quod continetur ostendit, per Ioui», aut contra, ut «uina coronant»; aut per inuentorem id quod inuentum est, ut «sine Cerere et Libero friget Venus», aut contra, ut «uinum
Abbreviated transcription (Latin):
stine non iusticia delectari. Nunc foras
caritas mittit qͣm non delectat iniqui¬
tas ⁊̃ si ꝓponatur impunitas.
amittat ipãm gr̃am. ꝑ quam in illa fac¬
tum ẽ. ut eam peccarẽ non delectet. quon

Expanded text:
tur, non iustitia delectatur; hunc foras caritas mittit, quam non delectat iniquitas, etiamsi proponatur impunitas, amittat ipsam gratiam, qua in illa factum est, ut eam non peccare delectet, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Tigris dcã pp̃ uolucrẽ fugam. ita enim
nominãt ꝑse ⁊ medi sagittam. ẽ autez
bestia uariis distincta maculis utute ⁊
Ligus. tł mesopotamie de ꝑadiso exori¬
ens et ꝑgens contra assirios et post mł¬
tes cututus in mare mortuum influ

Expanded text:
Tigris vocata propter volucrem fugam. Ita enim nominant Persae et Medi sagittam. Est enim bestia variis distincta maculis, virtute et fluvius Mesopotamie de Paradiso exoriens et pergens contra Assirios et post multos circuitus in mare Mortuum influ
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃is in hoc solum dr᷑ ꝙ non ualet nͥ testa¬
toribus mortus. s om̃e pactum et pla¬
citum testamentũ dr᷑.

Expanded text:
ctis non hoc solum dicitur, quod non valet, nisi testatoribus mortuis, sed omne pactum et placitum, testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
peraimento tractum. ut non satis s pau¬
latim adhibeatur. Nam in multo contris¬
Mecliocͥter aut gaudet.
apollo. hanc filius eius esculapius laude
uł opere ampliauit. S postqmͣ fulminis
ictu esculapius ꝑiit. Interdoã fert᷑ meden¬
di cura et ars sił cum auctore defecit. latu
tes et asclepio pr̃e genitus in insula thoo.
prima methodica q̃ remedia sectanur ⁊ cccr¬
mina. Scd̾a empinca .i. expenentissima ⁊̃¬
uenta est ab esculapio q̃ non indicõꝵ sig¬
nis s solum constat experim̃tis. Tercia lõꝵ¬
discussis etam̃ tegions̃i ł egutudinũ qͣlita¬
tib artis curam ratõnabilit̾ ꝑscrutatꝰ ẽ.¬
emperici.n. solã experientiã sectantur. lo¬
gici ex perientie rõnem adiungunt. meto¬
dici uero elementoꝵ obseruant rõnem.

Expanded text:
peramento scilicet, ut non satis sed paulatim adhibeatur. Nam in multo contrismediocriter autem gaudet.Apollo: hanc filius ejus Aesculapius laude vel opere ampliavit. Sed postquam fulminis ictu Aesculapius interiit, interdicta fertur medendi cura, et ars simul cum auctore defecit, latuis Asclepio patre gPrima Methodica mina. Secunda empyrica, id est experientissima ab Esculapio, que non indiciorum signis, sed solis constat experimentis. Tertia logidiscussis etatum ac regionum vel egritudinum qualitatibus artis curam rationabiliter perscrutatus eEnpirici enin experientiam solam sectantur: Logici experientiae rationem adiungunt: Methodici nec elementorum rationem