comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
congrue quaternario nume¬
ro figuratur. uel quia quat¬
tuor anni tẽporibꝰ tota uari¬
atur. Uel quia mundus ipse
in quo uiuimꝰ. quat tuor ele¬
mentis subsistit : uidelicet
igne. aere : aqua. & terra
uturȩ autẽ uitȩ beatitudõ:
denario numero non in con¬
uenient᷑ exprimitur: Hinc
est enĩ: quod dominꝰ ope¬
rarios uineae. denario re¬
muneratos. eẽ. perhibet
Operarii quippe uineae :¬
cultores sunt ȩccłȩ scãe
Denarius autẽ: Uitȩ cęlestis
ꝑfectionẽ designat. in qua
gloriã dñi : Summi uideli¬
ineo quod regis imaginem
hab& et in seriptionem.
Uerũ etiam in eo quod decẽ
obolis qui est ꝑfectus nu-
merus constat. unde & nom̃
accepit: Recte gͦ quadra¬
genario. hoc est quater
denario dierũ numero.
eiumium annue celebra¬
mus. ut per hoc specialius
ad moneamur: quia quam¬
diu uiuimꝰ in mundo. ꝓ cęles¬
tium prȩmioꝵs ad eptione.
Semper laborare debeamus
Recte etiam quinquagenario
dierũ numero: Statũ futurȩ̨

Expanded text:
congrue quaternario numero figuratur, vel quia quatuor annuis temporibus tota variatur, vel quia mundus ipse in quo vivimus quatuor elementis subsistit, videlicet igne, aere, aqua et terra. Futurae autem vitae beatitudo denario numero non inconvenienter exprimitur. Hinc est enim quod Dominus operarios vineae denario renumeratos esse perhibet. Operarii quippe vineae cultores sunt sanctae Ecclesiae. Denarius autem vitae coelestis perfectionem designat, in qua gloriam Dei, summi videlil. om. in eo quod regis imaginem habet et inscriptionem, verum etiam in eo quod decem obolis, qui perfectus est numerus, constat, unde et nomen accepit. Recte ergo quadragenario, hoc est quater denario dierum numero, jejunium annue celebramus, ut per hoc specialius admoneatur, quia quandiu vivimus in mundo, pro coelestium praemiorum adoptione semper laborare debeamus. Recte etiam quinquagenario dierum numero statum futurae
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia in illo hordeo igno¬
rantia primi populi tege
quandiu legitur moyses.
uel amen supra cordã eorũ

Expanded text:
Sed quia in illo hordeo ignorantia primi populi tegebQuandiu legitur Moyses, velamen supra corda eoru
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi conuersi fueritis & effi¬
ciamini sicut puer iste: ñ
Introibitis in regnũ caeloꝵ:
Reuocat igit᷑ eos ad originis
suae fontẽ: & retrorsum
ad infantiã redire compel¬
lit: scilic& ut qui corpore
fragili senuerant. In nocen¬
tiae morib renascant᷑. sicur

Expanded text:
si conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste, non intrabitis in regnum coelorum . Revocat igitur eos ad originis suae fontem, et retrorsum ad infantiam redire compellit, scilicet, ut qui corpore fragili senuerant, innocentiae moribus renascantur, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
magister ueritatis tollit
scrupulũ simulationis.
undiq ueritatis iura con¬
firmat: Uidetur : palpatur.
reficitur: sermo exhortati.¬
onis per singula prȩbet᷑
Et ne solum eius testimoni¬
um minus sufficere pu¬
taretur : etiam moysi &
ꝓphetarũ auctoritas. qui
eius incarnationẽ. passio.¬
nem. & resurrectionẽ. suis
prȩsignauerant scriptis.
ad mediũ ꝓducit᷑ Ne uero
ad intelligenda horum
mystica dicta tardi forte
rẽmanerent: sensum quoq
illis quo hȩc intelligere
possent aperuit Quo fac¬
to. nil ultra priscae dubie.¬
tatis in eoꝵ mente reside᷑¬
re permisit: nec tamen
onis ac resurrectionis suę
reddere desistit nã sequit᷑¬

Expanded text:
Magister veritatis tollit scrupulum simulationis, undique veritatis jura confirmat. Videtur, palpatur, reficitur, sermo exhortationis per singula praebetur, et ne solum ejus testimonium minus sufficere putaretur, etiam Moysi et prophetarum auctoritas, qui ejus incarnationem, passionem et resurrectionem suis praesignaverunt scriptis, ad medium producitur. Ne vero ad intelligenda horum mystica dicta, tardi forte remanerent, sensum quoque illis quo haec intelligere possent aperuit: quo facto, nil ultra priscae dubietatis in eorum mente residere permisit, nec tamen onis ac resurrectionis suae reddere desistit  Al., destit
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdicari in nomine eiꝰ
poenitentiam & remissionẽ
peccatoꝵ in omnes gentes
deo autẽ xp̃m pati & re¬
surgere oportebat amor¬
tuis: quia impossibile
erat mundũ saluari. nisi
ds̃ homo ueniret : qui in
hominis habitu appareas.
& homines quȩ essent

Expanded text:
n nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes. Ideo autem Christum pati et resurgere oportebat a mortuis, quia impossibile erat mundum salvari nisi Deus homo veniret, qui in hominis habitu apparens, et homines quae essent
Abbreviated transcription (Latin):
Non sollicitudo curiositatiᷤ.
non ȩstus ambitionis a
dñica cęna prępediat:
sed ipsa quoq quę honesta
in mundo agimꝰ. quasi ex
quodã mentis latere tan¬
gamus. Ut terrena quae
lib& sic nr̃o corpori serui¬
ant: quatinus cordi mini-¬
me obsistant: Non ergo
fr̃s audemus uobis dicere
it om̃a relinquatis: sed
tam̃ si uultis. om̃a etiam
retinendo relinquitis: Si
sic tẽporallã geritis: ut
tam̃ tota mente ad ȩ̨ter¬
na tendatis Hinc & enĩ
paulus apłs dicit: Tempus
breue est: reliquum
est. ut qui habent uxores
tamquã non habentes sinł.
& qui flent: tamquã non
fientes. & qui gaudent: tã¬
quã non gaudentes. & qui
emunt : tamquã non possi-¬
dentes. & qui utuntur hoc
mundo: tamquã non utau¬
tur: Prȩterit᷑ enĩ figura
huuis mundi Uxorem¬
namꝙ hab& : sed quasi non
ha i .is. qui sic scit debita
carnis ex soluere : ut tamen
per eam mundo tota m̃te

Expanded text:
non sollicitudo curiositatis, non aestus ambitionis a dominica coena praepediat, sed ipsa quoque quae honesta in mundo agimus quasi ex quodam mentis latere tangamus, ut terrena quae libent sic nostro corpori serviant, quatenus cordi minime obsistant. Non ergo, fratres, audemus vobis dicere ut omnia relinquatis; sed tamen, si vultis, omnia etiam retinendo relinquitis, si sic temporalia geritis, ut tamen tota mente ad aeterna tendatis. 12. Hinc etenim Paulus apostolus dicit: Tempus breue est; reliquum est ut et qui habent uxores tamquam non habentes sint, et qui flent, tamquam non flentes, et qui gaudent, tamquam non gaudentes, et qui emunt, tamquam non ementes, et qui utuntur hoc mundo, quasi non utantur; praeterit enim figura hunamque habet, sed quasi non habens, qui sic scit debita carnis exsolvere, ut tamen per eam mundo tota me
Abbreviated transcription (Latin):
N illa mistica distribucione spi¬
rituals alii ion ie. hoc impaitit
hoc sumitur at accipientes urr¬
tutem celestis cibi. in carnẽ ip̃ius q
caro nr̃a factus est tiariseumi .s: Elt
cibus irfectionis. est cibus saĩgun s
Sicut euim caro tp̃i uere est cibus. ita sã¬
guis ciuis uere est potus: Idem est corpus¬
de quo dictũ est. Caio mea uere est cibus:
et sangius meus uere est potus: Cura
hoc corpus aquile sunt: que alis cutũ¬

Expanded text:
mystica distributione spiritalis alimoniae hoc impertitur, hoc sumitur, ut accipientes virtutem coelestis cibi in carnem ipsius, qui caro nostra factus est, transeamus? Idem est cibus refectionis, est cibus sanguinis. Sicut enim caro Domini vere est cibus, ita sanguis vere noster est potus. Idem: de quo dictum est: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Circa hoc corpus aquilae sunt, quae alis circum
Abbreviated transcription (Latin):
pa ticipes: Nos aut̃ in specie paris et
uini quã indemus. res inuisibiles id
est cauriẽ et sanguinẽ honorantus: ne
simuiliter cõprehendimus has duas syx¬
cies q̃ admodum ante consecratiore
cõprichendebanius. cum fideliter fatea¬
mir ante conseaationẽ panẽ esse et
uĩ quod natura formauit. post conse¬

Expanded text:
peri. Nos autem in specie panis et vini quam videmus res invisibiles, id est Christi carnem et sanguinem honoramus, nec similiter has comprehendimus duas species quemadmodum ante consecrationem comprehendebamus, cum fideliter fateamur ante consecrationem panem esse et vinum, quod natura formavit. Post conse
Abbreviated transcription (Latin):
desideriis enecentur. auari¬
tia liberalitate depellat᷑.
& onera diuitiarũ fiant
instrum̃ta uirtutũ : Sed
quia insidiȩ diabolĩ etiã
inter talia studia non qui¬
escunt. rectissime in qui¬
busdam articulis tẽporũ
uigoris nr̃i est instituta
reparatio: ut ubi de cle¬
mentia cęli & ubertate
agri potest mens prȩsen-¬
tium bonoꝵs auidã głari.
& in ampla horrea fruc¬
tib congregatis animȩ suȩ
dicere. habes multa bona.
epulare : Ibi quandã incre¬
pationẽ diuinȩ uocis acci¬
piat. audiatq dicentem:
Stulte hac nocte animam¬

Expanded text:
desideriis enecantur, avaritia liberalitate depellitur, et onera divitiarum fiunt instrumenta virtutum. Sed quia 354 insidiae diaboli etiam inter talia studia non quiescunt, rectissime in quibusdam articulis temporum, vigoris nostri est instituta reparatio: ut ubi de clementia coeli et ubertate agri potest mens praesentium bonorum avida gloriari, et in ampla horrea fructibus congregatis, animae suae dicere: Habes multa bona, epulare : ibi quamdam increpationem divinae vocis accipiat, audiatque dicentem: Stulte, hac nocte
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃toꝵ cę̧lestiũ. sed ad hu-¬
militatis illum uiã ꝓuocans.
sine qua: ianua cęlestis nor
potest inueniri Si terrena
dixi uob̾ & non creditis. quo¬
modo si dixero uobis cęlestia
credetis Terrena illis dixit:
ut insuperiori lectione inL¬
uẽnimus. cũ de passione ac re.
surrectione sui corporis quod
de terra assumpserat : Loque¬
retur dicens: Soluite templũ
hoc: & in tribꝰ diebꝰ excitabo
illud non tam̃ credebant uer¬
bo quod dixit: Sed ne hoc
quidẽ intelligere ualebant:
corporis sui diceret: Qui
ergo terrena audientes non
capiebant. quanto minus ad cȩ¬
ciunt:: Addit autem adhuc
dñs: & de cȩlestibꝰ sacram̃tis:
& de terrenis instruere eũ:
quẽ uid& sapienter ac dili¬
gent̾ his quȩ audit intende¬
re Cȩlestis namq est ascen¬
sio eiꝰ : ad uitã sempiternam:
errena uero exaltatio cius.
ad mortẽ tẽporalẽ . Dic̃ gͦ de

Expanded text:
sacramentorum coelestium, sed ad husacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis non potest inveniri. Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Terrena illis dixit, ut in superiore lectione invenimus, cum de passione ac de resurrectione sui corporis, quod de terra assumpserat, loquerethoc, et in tribus diebus excitabo illud . Non tamen credebant verbo quod dixit, sed ne hoc quidem intelligere valebant corporis sui diceret. Qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coeciunt? Addit autem Dominus adhuc, et de coelestibus sacramentis, et de terrenis instruere eum, quem vidit sapienter ac diligenter his quae audit, intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam; terrena vero exaltatio ejus ad mortem temporalem. Dicit ergo de
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualis & dĩ filius: cũ uisibilit᷑
omibꝰ caro & filius hominis
appareat: Sequitur
Non mireris quia dixi tibi:
oportet uos nasci denuo
p̃c̃ ubi uult spirat. & uocem
eius audis: sed nescis unde
Sp̃c ubi uult spirat. quia ipse
hab& in potestate : cuius cor
gra suȩ uisitationis illustret
Et uocẽ eiꝰ audis: cũ te prae:¬
sente loqͥtur is qͥ spu sc̃o re¬
pletꝰ est: Sed non scis unde
ueniat & quo uadat: quia
intrauerit: uel quomodo re.¬
dierit. qui natura est inuisi.¬
bilis Sic est omĩs qͥ natus est
agente sp̃u. incipit esse qͦd
non erat: Ita ut infideles
nesciant unde ueniat & quo
uadat. idest qr ã gr̃a regene.¬
rationis: uenit in adoptionẽ
filioꝵ dĩ. & uadit inꝑceptio¬
nẽ regni cęlestis Quȩrente
autẽ adhuc Nicodemo. quomͦ
possi nt hȩc fieri. subiungit
dñs dicens. Iues magister in
isrł. & hȩc ignoras: Not¬
quasi insultare uolens ei qui
magister uocet᷑. cũ sit ignarꝰ

Expanded text:
spiritalis, et Dei Filius, cum visibiliter spiritalis, et Dei Filius, cum visibiliter omnibus caro et filius hominis appareat. Sequitur: Non mireris quia dixi tibi: Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis; sed nescis unds, ubi vult, spirat, quia ipse habet in potestate, cujus cor gratia suae visitationis illustret. Et vocem ejus audis, cum te praesente loquitur is qui Spiritu sancto repletus est; sed non scis, unde veniat, et quo vadat, quia intraverit, vel quomodo redierit: quia natura est invisibilis. Sic est omnis qui natus est agente Spiritu incipit esse quod non erat, ita ut infideles nesciant, unde veniat et quo vadat, id est, quia a gratia regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei, et vadit in perceptionem regni coelestis. Quaerente autem adhuc Nicodemo quomodo possint haec fieri, subjungit Dominus, dicens: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Noquasi insultare volens ei qui magister vocetur, cum sit ignarus
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ascendit: Silius prȩua:¬
ricationis descendit: sed filiũ
reconciliationis ascendit
Filius irȩ descendit: sed filius
miscdiȩ ascendit Filius dia¬
boli descendit: sed filius dĩ
ascendit sola hȩc ecclesia
mater quae generat nouit :
Ceterũ oculis insiꝑ ientium:
uidetur talis exire de fonte
qualis intrauit. totũq ludus
esse quod agitur Unde iN
fine uidentes gloriã scõrũ :
dicent gementes intorm̾tis.
Hi sunt quos aliquando habu̾¬
imus inderisũ: & in simili¬
tudinẽ in properii: Quomͦ
ergo computati sunt inter
mus: & nondum apparuit
quid erimꝰ: Quod gͦ natũ
est ex sp̃u: sp̃c est. quia qui
ex aqua & sp̃u regeneratur:
In uisibiliter in nouum
mutatur hominẽ. & de car¬
nali efficitur sp̃ualis:
Qui ideo recte non solum
sp̃ualis : sed etiam sp̃c uoca¬
tur. quia sicut substantia
sp̃c in uisibilis est nr̃is as¬
pectibꝰ: ita is qͥ ꝑ gratiã dĩ
renouat᷑. inuisibiliter fit

Expanded text:
tionis ascendit. Filius praevationis ascendit. Filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit. Filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit. Filius diaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola hoc Ecclesia mater, quae generat, novit. Caeterum oculis insipientium videtur talis exire de fonte, qualis intravit, totumque ludus esse quod agitur. Unde in finem videntes gloriam sanctorum, dicent gementes in tormentis: Hi sunt, quos aliquando habuimus in derisum, et in similitudinem improperii. Quomodo ergo computati sunt inter mus, et nondum apparuit quid erimus . Quod natum est ex Spiritu, spiritus est, quia qui ex aqua et Spiritu regeneratur, invisibiliter in novum mutatur hominem, et de carnali efficitur spiritalis. Qui ideo recte non solum spiritalis, sed etiam spiritus vocatur, quia sicut substantia spiritus invisibilis est in aspectibus, ita is, qui per gratiam Dei innovatur, invisibiliter fit
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitꝰ quomodo sit in telli¬
genda diligenter in quirit.
nalis sit sed sp̃ualis audire
Respondit namq illi iħe
men amen dico tibi. nisi quis
renatꝰ fuerit ex aqua & sp̃u:¬
Non potest introire in regnõ
dĩ: Cuius natiuitatis modũ
subsequent̾ exponens : prorsus¬
Qã carnali distinguens ait
Quod natũ est ex carne: caro
est. & quod natũ est ex sp̃u:
sp̃e est: Natura spc̃ in uisibi¬
lis: carnis est uisibilis. atq
ideo carnalis generatio: uisi¬
bilit᷑ ad ministratur. aisibi¬
lib incrementis qui incarne
nascitur : per ȩ̨tatũ momenta
ꝓficit: Op̃ualis autẽ generatio:
tota in uisibiliter agitur
Nam uidet᷑ quidẽ baptizandꝰ
in fontẽ descendere. uidetur
aquis intingui: uidetur de
aquis ascendere . quid autem
in illo lauachrũ regeneratio¬
nis egerit: minime potest
uideri: Sola hoc fidelium
pietas nouit. quia peccator
in fontẽ descendit: sed puri-¬
ficatus ascendit: Filius mor
descendit : sed filius resurree¬

Expanded text:
sollicitus, quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, nalis, sed spiritualis sit, audire. Respondit namque illi Jesus: Amen, amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spnon potest introire in regnum Dei. Cujus nativitatis modum subsequenter exponens, prorsusque a carnali distinguens, ait: Quod natum est ex carne, caro est; et quod natum est ex spiritu, spiritus est. Natura spiritus invisibilis est, carnis visibilis; atque ideo carnalis generatio visibiliter administratur visibilibus enim incrementis, qui in carne nascitur, per aetatum momenta proficit, spiritalis autem generatio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem, qui baptizatur, in fontem descendere, videtur aquis intingi, videtur de aquis ascendere; quid autem in illo lavacrum regenerationis egerit, minime potest videri. Sola autem fidelium pietas novit quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit. Filius mortis descendit, sed filius resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
hominis: Merito autẽ quęrit᷑:
quomodo dicat᷑ filius hominis
uel descendisse de cęlo. uel eo
tẽpore quo hȩc interra loque¬
batur iam fuisse incęlo Nota
est namq confessio fidei catho¬
licȩ. quia descendens de cȩlo
filius dĩ: filiũ hominis iN
utero uirginali suscępit. eũq
completa dispensatione passi.¬
onis suȩ resuscitauit amortuiꝰ:
& assũpsit in cęlũ Non ergo
caro xp̃i descendit de cęlo: neq
ante tẽpus ascensionis erat
in cęlo Et qua ratione dicit᷑.
Nisi qui descendit de cęlo. filiꝰ
hominis qui est in cęlo. nisi
quia una xp̃i persona est in
duabꝰ existens naturis: Atque
ideo filius hominis recte dicit᷑
& descendisse de cęlo: & ante
passionẽ fuisse in cęlo. quia
quod in sua natura habere non
potuit: hoc in filio dĩ a quo as¬
sumptꝰ est habuit. Sicut ꝓpt̃
eandẽ unius xp̃i personam:
quȩ ex duab extat naturis.
Neq enĩ dĩ in sua substantia.⁊
sed in homine assumpto san

Expanded text:
Merito autem quaeritur quomodo dicatur Filius hominis, vel descendisse de coelo, vel eo tempore quo haec in terra loquebatur, 492 jam fuisse in coelo? Nota est namque confessio fidei catholicae, quia descendens de coelo Filius Dei, Filium hominis in utero virginali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis erat in coelo. Et qua ratione dicitur: Nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, nisi quia Christi persona una est, in duabus existens naturis? atque ideo Filius hominis recte dicitur, et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo; quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit. Sicut propter eamdem unius Christi personam, quae ex duabus existit naturis, Neque enim Deus in sua substantia, sed in homine assumpto sang
Abbreviated transcription (Latin):
scitis sensisse de uobis. Nemo
ur̃m efficiatur huius laudis
alienus. ut quos ꝑtot sęcula
docente scõ sp̃u heresis nulla
uiolauit. Ne eutichyanae
quidem impietatis possint
maculare contagia: Con¬
fidimus enĩ quod ꝓtectio
dĩ corda ur̃a fidẽq custodiat.
ut cui hactenus fideliter
oboedistis. in ęt̾nũ ꝑseueranti
catholicȩ fidei obseruantiȩ

Expanded text:
scitis sensisse de vobis. Nemo vestrum efficiatur hujus laudis alienus, ut quos per tot saecula docente Spiritu sancto haeresis nulla violavit, ne Eutychianae quidem impietatis possint maculare contagia. Confidimus autem quod protectio Dei corda vestra fidemque custodiat; ut cui hactenus fideliter obedistis, in aeternum perseverante catholicae fidei observantia
Abbreviated transcription (Latin):
in mundũ ut iudicet mun-¬
dũ: Sed ut saluetur mum¬
dus ꝑ ipsum: Frgo quantũ
in medico.ẽ. sanare uenit
ȩgrotũ: Ipse se interimit
qui prȩcepta medici ob¬
seruare non uult Uenit
saluator ad mundum:
Quare saluator dictus est
mundi. nisi ut saluet
mundũ. non ut iudicet
mundũ: Saluari non
uis ab ipso. exte iudicabe¬
ris. Etquid dicamꝰ Iudica-¬
beris. Uide quid ait:
Qui credit in eum non
iudicatur. qui autẽ non
credit: Quid dicturum
putas nisi iudicatur.
am inquit iudicatus est.
Nondum apparuit iudi¬
ciũ: Sed iam factum est
iudicium: Nouit enĩ dñs
qui sunt eius: Nouit qui
permaneant ad coronan.

Expanded text:
icet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Ipse se interimit, qui praecepta medici observare non vult. Venit Salvator ad mundum: quare Salvator dictus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso; ex te judicaberis. Et quid dicam, judicaberis? Vide quid ait: Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non credit: quid dicturum speras nisi, judicatur? jam, inquit, judicatus est. Nondum apparuit judicium, sed jam factum est judicium. Novit enim Dominus qui sunt ejus: novit qui permanean
Abbreviated transcription (Latin):
bant morsibus
erpentũ. Usic qui in¬
tuentur fide mortẽ xp̃i
sanantur a morsibꝰ peccat
Sed illi sanabantur a mort̃
ad uitã tẽporalẽ. hic autẽ
ait ut habeant uitã ęt̾nĩ:
Hoc autẽ inter est inter
figuratã imaginẽ & rem
ipsam: Figurã pręstabat
uitã temporalẽ. res ipsa cuiꝰ
figura illa erat : pręstat

Expanded text:
bant morsibus erpentum: sic qui ituentur fide mortem Christi sanantur a morsibus peccatorum: sed illi sanabantur a morte ad vitam temporalem, hic autem ait, ut habeant vitam aeternam. Hoc enim interest inter figuratam imaginem et rem ipsam: figura praestabat vitam temporalem, res ipsa cujus illa figura erat, praestat
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ fr̃s non estis in ie¬
bris: ut uos dies illa nũ¬
quã fur comprȩhendat:
Omnes enĩ uos filii lucis
estis & filii diei: non simꝰ
noctis neq tenebrarum:
Dies enĩ exitus tam quam
fur in nocte conp̃hendit :
quando stultoꝵ animas
futura non prȩmeditantes
ei cit Sic est qui sibi thes

Expanded text:
atres, non estis in tenebris, ut vos dies illa tanquam fur comprehendat. Omnes enim vos filii lucis estis et filii diei. Non sumus noctis, neque tenebrarum . Dies enim exitus tanquam fur in nocte comprehendit, quando stultorum animas futura non praemeditantes ejicit. Sic est qui sibi thes
Abbreviated transcription (Latin):
inspirata dociuiss&: In con¬
tumeliã dĩ. & omniũ bene
conditarũ in iuriã natu¬
rarũ: Conpugnantia men¬
dacioꝵ monstra contexuit.
Quibus tandem suas insinua-¬
turus in sanias. nisi multũ
insipientibꝰ. & nimium a
lumine ueritatis auersis:
Qui siue ꝑ ignorantiȩ cȩci¬
tatẽ : Siue per turpitudi¬
nis appetitũ ad illa non
sacra sed execrandaꝑueni¬
unt : quȩ ꝓpter cõmunẽ
uerecundiam. non sunt
nr̃o sermone ꝓmenda :

Expanded text:
ia docuisset, in contumeliam Dei et in omnium bene conditarum injuriam naturarum, compugnantia mendaciorum monstra contexuit. Quibus tandem suas insinuaturus erat insanias, nisi multum insipientibus et nimium a lumine veritatis aversis, qui sive per ignorantiae caecitatem, sive per turpitudinis appetitum, ad illa non sacra, sed exsecramenta perveniunt, quae propter communem verecundiam non sunt nostro sermone promenda
Abbreviated transcription (Latin):
omen uero galileş: quid
mysterii salutaris con¬
tineat. crebra patrũ expo.¬
sitione notissimum est:
Sed uon abre est sepius uer¬
bo repetere : quod semper
necesse est animo retinere.

Expanded text:
omen vero Galilaeae, quid mysterii salutaris contineat, crebra Patrum expositione notissimum est. Sed non abs re est saepius verbo repetere, quod semper necesse est animo retinere.
Abbreviated transcription (Latin):
elrach fluuius amarissimus¬
Ierat: ut siciens populus bibere
non posset: Moyses misit lignum in
aquam: et amaritudinem suã aqua¬
num natura deposuit: quam infusa
subito gratia temperauit: sub helisco

Expanded text:
Mara fluvius erat amarissimus ut sitiens populus bibere non posset . Misit Moyses lignum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura deposuit, quam infusa subito gratia temperavit. Sub Eliseo s
Abbreviated transcription (Latin):
super se ciuitatẽ siue do¬
in altũ bonoꝵ extollit
operũ. & cunctis manifes¬
tam gentibꝰ exhib&: ipse
hanc ab infimis delectati¬
onibꝰ abstractã. pane celi
reficit: Atq ad appetitũ
supernȩ suauitatis dato
pignere cibi sp̃ualis accen¬
dit:. Misereor inquit suꝑ
turbam quia ecce iam tri¬
duo sustinent me nec ha¬
bent quod manducent:
Et si dimisero eos ieiunos
in domũ suã: deficient in
uia: Quare triduo turba
dñm sustinuerit: matheus
exponit plenius qui ait:
Et ascendens in montem:
sedehat ibi Et accessert᷑
ad eũ turbę multę. haben¬
tes secũ mitos. claudos.

Expanded text:
super se civitatem sive doin altum bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet, ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam pane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis dato pignore cibi spiritalis accendit. Misereor, inquit, super turbam: quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quod manducent. Et si dimisero eos jejunos in domum suam, deficient in via. Quare triduo turba Dominum sustinuerit, Matthaeus exponit plenius, qui ait: Et ascendens in montem, sedebat ibi. Et accesserunt ad eum turbae multae habentes secum mutos, caecos,
Abbreviated transcription (Latin):
multa. & ecce
fuir de turba exclamauit
dicens Magister. obsecro
te: Respice infiliũ meũ.
quia unicus. ẽ. michi:
Loca rebus congruunt:
In monte dñs orat. trans¬
format᷑: Discipłis archana
suȩ maiestatis aperit:
In inferiora descendens:
turbȩ occursu excipitur.
miserorũ fletu pulsatur :
Sursum discipłis mysteria
regni reserat: Deorsum tur.¬
bis peccata infidelitatis. in¬
sum patris uocẽ his qui se.¬
qui se poterant pandit : De¬
orsum sp̃c malos abhis qui
uexabantur expellit : Qui
etiam iunc ꝓqualitate
meritoꝵ. aliis ascendere :
Aliis descendere non desi.¬
nit Nam terrenos adhuc

Expanded text:
e vir de turba exclamavit, dicens: Magister, obsecro te, respice in filium meum, quia unicus est mihi. Loca rebus congruunt, in monte Dominus orat, transformatur, discipulis arcana suae majestatis aperit, in inferiora descendens turbae occursu excipitur, miserorum fletu pulsatur. Sursum discipulis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis sum Patris vocem his qui sequi se poterant pandit, deorsum spiritus malos ab iis qui vexabantur expellit. Qui etiam nunc pro qualitate meritorum aliis ascendere, aliis descendere non desinit. Nam terrenos adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmitto Sȩpe fr̃s mei so¬
let euenire quod dico.
ut persona potens: famu¬
lũ habeat despectũ
Cumq per eũ suis forte
uel extraneis aliquod
responsum mandat: non
despicitur persona loquen¬
tis serui. quia seruacur
incorde reuerentia mit¬
tentis domini. nec pen-¬
sant qui audiunt ꝑquẽ :
sed quid. uel a quo audi¬
ant: Ita gͦ fr̃s: ita uos agi¬
te. & si nos forsitan digne
despicitis: in mente tamen

Expanded text:
mitto. Saepe, fratres mei, solet evenire quod dico, ut persona potens famulum habeat despectum; cumque per eum suis forte vel extraneis aliquod responsum mandat, non despicitur persona loquentis servi, quia servatur in corde reverentia mittentis domini. Nec pensant qui audiunt per quem, sed quid vel a quo audiant. Ita ergo, fratres, ita vos agite, et si nos forsitan digne despicitis, in mente tamen
Abbreviated transcription (Latin):
monstrare. quia nunquã
potuit heretica impietas.
sic latere: ut non a scĩs pa¬
tribus nr̃is & semꝑ deprȩ¬
hensa sit & iure damnata:
Sollicitudinem itaq nr̃am
quã dilectioni ur̃e impen¬
dimus latere Non potuit.
quosdam ȩgyptios p̃cipue

Expanded text:
monstrare: quia numquam potuit haeretica impietas sic latere ut non a sanctis patribus nostris et semper deprehensa sit et jure damnata. Sollicitudinem itaque nostram, quam dilectioni vestrae impendimus, latere non potuit, quosdam Aegyptios, praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
nobiscũ perpetuo commo¬
rante. ac nos consolante uin¬
camus Si gͦ hunc paracly-¬
tum diligimꝰ eiusq manda¬
ta seruamꝰ: Rogabit patrẽ.
& aliũ paraclytũ dabit nob̾:
Id est sp̃c sui gr̃am nr̃is cor¬
dibus clementer infundet.
quȩ nos inter aduersa prę¬
sentis exilii: patriȩ cęlestis
expectatione lȩtificet. ita
ut cũ ꝓpheta possimus
dicere: Secundũ multitu¬
dinẽ dolorũ meoꝵ in corde
meo. paraclysis. id est conso¬
lationes tuȩ dñe lȩtificaue¬
runt animã meã Alium
ergo inquit paraclỹtum
dabit uobis. Ut maneat uob̾cũ
in ȩternũ. Et addidit.
Sp̃m ueritatis: Quẽ mundus
non potest accipere Mundũ
autem appellat homines
mundi huius amori deditos.
sicut econtra scĩ qͥ cęlestiũ

Expanded text:
nobiscum perpetuo commonobiscum perpetuo commorante ac nos consolante, vincamus. Si ergo hunc Paracletum diligimus, ejusque mandata servamus, rogabit Patrem, et alium Paracletum dabit nobis, id est, Spiritus sui gratiam nostris cordibus clementer infundet, quae nos inter adversa praesentis exsilii, patriae coelestis exspectatione laetificet, ita ut cum Propheta possimus dicere: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo paracleses id est consolationes tuae, Domine, laetificaverunt animam meam . Alium ergo, inquit, Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum. Et addidit: Spiritum veritatis, quem mundus non potest accipere. Mundum autem appellat homines mundi hujus amori deditos, sicut e contra sancti qui coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis numquã ab fuit.
recte de hoc paraelyto id est
sp̃u scõ. Sub iunxit. ut mane¬
at uobiscũ in ęternũ:
n ȩternũ namq man& cũ
scĩs. Quos & in hac uita semꝑ
in uisibilit᷑ intus inlustrat.
& in futuro Ad contẽplandã
perpetuo speciem suȩ maies
eiusdem dilectionis ueritatẽ
nob̾ patrẽ. & aliũ paraclytũ
dabit nob̾ pat̾ Nogabit
patrẽ per humanitatẽ: qui
dabit cũ patre ꝑ diuinitatẽ:
Neque enim putandũ. ẽ: quiã
ante passionẽ suã tantũ mͦ
ꝓ ęccła rogauerit. & non etiã
nune post ascensionẽ roget:
Cũ dicat de illo apłs: Qui .ẽ.
addexterã dĩ: Qui etiã inter¬
pellat ꝓ nobis Habemus
autẽ & nos paraclytũ: dñm
corporalit᷑ uidere nequĩmꝰ :
Ea tam̃ quȩ in corpore gessit¬
& docuit. In euangeliis scrip¬
ta tenemꝰ Et si his audien¬
dis. legendis inuicẽ confe¬
rendis : Corde & opere con¬
seruandis. curã inpendimꝰ:
Constat nimirũ. quod erum¬
nas scłi facillime: Quasi dño

Expanded text:
majestatis nunquam abfuit, recte de hoc Paracleto, id est, Spiritu sancto subjunxit: Ut maneat vobiscum in aeternum. In aeternum namque manet cum sanctis, quos et in hac vita semper invisibiliter intus illustrat, et in futuro ad contemplandum perpetuo speciem suae majestejusdem dilectionis veritatem nobis Patrem, et alium Paracletum dabit nobis Pater. Rogabit Patrem per humanitatem, qui dabit cum Patre per divinitatem. Neque enim putandum est quia ante passionem suam tantummodo pro Ecclesia rogaverit, et non etiam nunc post ascensionem roget, cum dicat de illo Apostolus: Qui est ad dexteram Dei, qui etiam interpellat pro nobis . Habemus autem et nos Paracletum, Domcorporaliter videre nequimus, ea tamen quae in corpore gessit et docuit, in Evangeliis scripta tenemus. Et si his audiendis, legendis, invicem conferendis, corde et opere conservandis curam impendimus, constat nimirum quod aerumnas saeculi facillime, quasi Domino
Abbreviated transcription (Latin):
dio eoꝵ. & dicit cis Pax
uobis Ego sum: nolite
timere: Ubi primo notan¬
dũ. & diligenter memo¬
riae commendandũ est:
quod de se loquentib disci¬
pulis dñs astare in medio:
& presentiam sue uisionis
reuelare dignatus est:

Expanded text:
it Al., dixit eis: Pax vobis, ego sum, nolite timere. Ubi primo notandum et diligenter memoriae commendandum est, quod de se loquentibus discipulis Dominus astare in medio, et praesentiam suae visionis revelare dignatus est
Abbreviated transcription (Latin):
inquit panis uuius qui de celo descendi:
tatis et corporis: et tu qui accipis carue
dum e eius substancie. in illo iau par¬

Expanded text:
inquit, panis vivus qui de coelo descendi .initatis et corporis, et tu qui accipis carnem divinae ejus substantiae, in illo par
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ adsũpsit : uita ȩter¬
na mori uoluit. sed de tuo
non de suo Accępit ate:
ubi morgretur ꝓte Ab
hominibꝰ enĩ carnem ad¬
sumpsit : sed non more ho¬
minũ Nam patrẽ habens
incęlo. matrẽ elegit in t̾ra:
& illic natus sine matre.

Expanded text:
mortem assumpsit, vita aeterna mori voluit; sed de tuo, non de suo: accepit a te, ubi moreretur pro te. Ab hominibus enim carnem assumpsit, sed non more hominum. Nam Patrem habens in coelo, matrem elegit in terra: et illic natus sine matre
Abbreviated transcription (Latin):
tionem & ascensionem
pate fieret hominibus
cȩlestis ianua regni: &
sic demum mitterentur.
qui cunctis per orbem
nationib uerbũ uitae
predicarent: ac sacram̃ta
fidei quib saluari. atq
ad gaudia supernae pã.¬
triãe possent attingere¬
ministrarent: cooperante
ipso mediatore dĩ & hominũ.
homine iħu xp̃o: qui uiuit
& regnat cũ patre in unitate

Expanded text:
tionem et ascensionem patefieret hominibus coelestis janua regni; et sic demum mitterentur qui cunctis per orbem nationibus verbum vitae praedicarent, ac sacramenta fidei, quibus salvari atque ad gaudia supernae patriae possent attingereministrarent, cooperante ipso Mediatore Dei et hominum, homine Jesu Christo, qui vivit et regnat cum Patre in unitate
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas dicat. nemo mitteas
manũ suam in aratrũ &
aspiciens retro aptus est
regno dĩ : quur repetut
quod de reliquit Sed si
tur. citius uidetur. quia
nimirũ negotium quod
ande conuersionem sine
peccato extitit: hoc etiã
post conuersionem repe¬
tere culpa non fuit:
am piscatorẽ petrumꝰ:

Expanded text:
 Nemo mittens manum suam in aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei ; cur repetiit quod dereliquit? Sed situr, citius videtur, quia nimirum negotium quod ante conversionem sine peccato exstitit, hoc etiam post conversionem repetere culpa non fuit. Nam piscatorem Petrum
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ꝓpħa dauid Dixit dñs
dño meo: Sede ad dexterã
meã. hoc . ẽ. dñs pater. dño
aͥo xp̃o filio: throni sui of¬
fert sublĩmem consessum.
& honoris gra. Ad dexterã
sui illũ ȩterna sȩde consti¬
tuit: Negimꝰ atẽ in actibꝰ¬

Expanded text:
a David: Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram meam: hoc est Dominus Pater Domino Deo Christo Filio throni sui offert sublimem consessum, et honoris gratia ad dexteram suam illum aeterna sede constituit. Legimus autem in Actib
Abbreviated transcription (Latin):
amus obicit: ubiq exẽ¬
pla suae miscđiȩ oppo¬
nit: Mala gͦ iam dis¬
pliceant ueiꝰ experta:
ibenter obliuiscitur
omnipotens ds̃ quod
Nocerites fuimus:
paratꝰ est pęnitentiam

Expanded text:
amus, obicit, ubique exempla suae misericordiae opponit. Mala ergo iam displiceant vel experta; libenter obliviscitur omnipotens deus, quod nocentes fuimus: Paratus est paenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
nibus delicta dimittere:
Ex uob̾ intelligite. quid pa¬
ralyticus consequatur:
Quid. ẽ. facilius dicere. di¬
mittuntur tibi peccata tu
an dicere surge & ambula:
Utrum sint paralytico pec.¬
cata dimissa. solus nouerat
qui dimittebat: Surge aut̃¬
& ambula. tam ille qui
surgebat quã hi qui sur¬
gentẽ uidebant : apꝓbare
poterant: Fit igit᷑ carnale
signũ : ut ꝓhetur sp̃uale 
Ut autẽ sciatis. quia filius
hominis potestatẽ habet
interra dimittere peccata

Expanded text:
nibus delicta dimittere. Ex vobis intelligite, quid paralyticus consequatur. Quid est facilius dicere, Dimittuntur tibi peccata, an dicere, Surge et ambula? Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat, quam ii qui surgentem videbant, approbare poterant. Fit igitur carnale signum, ut probetur spiritale. Ut autem sciatis quia Filius hominis potestatem habet in terra dimittere pe
Abbreviated transcription (Latin):
ysaiȩ testimoniũ qui dela
iniquitates nr̃as: & filius
hominis potestatẽ habet
in terra dimittendi pecclta
Ergo idem ipse & ds̃ & filus
per diuinitatis suȩ poten.¬
tiam dimittere peccata
humanitatis suȩ fragilita¬
tẽ ꝓ peccatorib mori tt a
paralytico Tibi dico: sucg
tolle lectum tuũ: & uad̾
in domũ tuã: Sp̃ualiter de
lecto surgere.ẽ: animam
se ã carnalibꝰ desideriis ubi
aegra quiescebat abstrahere:
ectũ uero tollere est: ipsam

Expanded text:
testimonium, qui delet iniquitates nostras , et Filius hominis potestatem habet in terra dimittendi peccata , ergo idem ipse et Deus et Filius per divinitatis suae potentiam dimittere peccata humanitatis suae fragilitatem pro peccatoribus mori. Ait paralytico: Tibi dico, surge; tolle lectum tuum. et vade in domum tuam. Spiritaliter de lecto surgere, est animam se a carnalibus desideriis, ubi aegra quiescebat, abstrahere. Lectum vero tollere est, ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ gentiũ loquerent᷑.
iudȩoꝵs circũ stantibꝰ turbꝰ.
solus ad testimoniũ de xp̃o
perhibendũ p̃cȩteris ꝓmp¬
tius emicaret. eiusq inter¬
fectores de illius resurree¬
tione confunderet  Si quiẽ
dilectat tam suauit᷑ scm
tale spectaculũ contueri.
actus apłoꝵ legat. ibi beatũ
petrum quẽ negantẽ do¬
luerat: stupeat prȩdicantẽ:
bi linguã illã uideat ad
fiduciam adifidentia. &
ad libertatẽ a seruitute
trans latã. Tot linguas ini¬
inicorũ conuertere ad xp̃i
confessionẽ. quarũ non ua.¬
lendo unã ferre uersa fue¬
rat in negationẽ Quid
plura ᷑ tantus in illo gr̃ae¬

Expanded text:
omnium gentium loquerentur, Judaeorum circumstantibus turbis, solus ad testimonium de Christo perhibendum praecaeteris promptius emicaret, ejusque interfectores de illius resurrectione confunderet. Si quem delectat tam suaviter sanctum tale spectaculum intueri, Actus Apostolorum legat : ibi beatum Petrum quem negantem doluerat, stupeat praedicantem; ibi linguam illam videat ad fiduciam a diffidentia, et ad libertatem a servitute translatam, tot linguas inimicorum convertere ad Christi confessionem, quarum non valendo unam ferre, versa fuerat in negationem. Quid plura? Tantus in illo
Abbreviated transcription (Latin):
eas uadit. & oues eũ sequuim.¬
tur. quia sciunt uocẽ eiuse
Quis enĩ alius oues ꝓprias
uocat nominatim. & eduest
eas hinc ad uitã ȩ̨ternam
nisi qui nouit nomina prę¬
destinatoꝵ Unde ait disci.¬
pulis suis Gaudete quoniã
nomina ur̃a scripta sunt
in cę̧lo: Hinc enĩ eas uoca
nominatim Et quis alius
eas emittet. nisi qui earũ
peccata dimittet. ut eum
sequi duris liberatȩ uincu.

Expanded text:
oves eum sequuntur, quia sciunt vocem ejus? » Quis enim alius oves proprias vocat nominatim, et educit eas hinc ad vitam aeternam, nisi qui novit nomina praedestinatorum? Unde ait discipulis suis, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo : hinc enim vocat eas nominatim. Et quis alius eas emittit, nisi qui earum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vincu
Abbreviated transcription (Latin):
ant recte peccatorib indi¬
gnari Secd aliud est quod
agit᷑ typo suꝑbiȩ : aliud qͦd
Lelo disciplinȩ: Dedignant᷑
& enĩ Sed Non dedignante᷑.
lesperant Sed non desperon¬
tes. ꝑsecutionẽ comniouent
Sed amantes. Quia & si
foris increpationes ꝑ disci¬
plinã ex aggerant : Intus
tam̃ dulcedinẽ ꝑcaritatẽ
seruaut Prȩponunt sibi
in animo. Ipsos plerumq
quos corrigunt: meliores
iudicant: Quod iudelicet
semet ipsos At contra hi qui
de falsa iustitia superbire
solent: Cȩteros quosq despi¬
ciunt. Nulla infirmantibus
miscđia condescendunt.

Expanded text:
indignari. Sed aliud est quod agitur typho superbiae, aliud quod zelo disciplinae. Dedignantur etenim, sed non dedignantes; desperant, sed non desperantes; persecutionem commovent, sed amantes, quia etsi foris increpationes per disciplinam exaggerant, intus tamen dulcedinem per charitatem servant. Praeponunt sibi in animo ipsos plerumque quos corrigunt, meliores judicant. Quod videlicet semetipsos. At contra hi qui de falsa justitia superbire solent , caeteros quosque despiciunt, nulla infirmantibus misericordia condescendunt
Abbreviated transcription (Latin):
rat donat miscđia: Statĩ¬
q uiderunt. & secuti sunt
eũ Qui ante in hiericho
Scontracti sedebant. & cla¬
mare tantum nouerant.
postea sequunt᷑ iħm. non
tam pedibus quã uirtutibꝰ¬

Expanded text:
rat donat misericordia. Statimque viderunt et secuti sunt eum, qui ante in Jericho contracti sedebant et clamare tantum noverant; postea sequuntur Jesum non tam pedibus quam virtutib
Abbreviated transcription (Latin):
de lectionis euangłicȩ expositione
transcurrimꝰ: sed lib& ut de hac
eãdẽ sollẽ nitatẽ. aliqͥd subtilius
loquam᷑: duȩ & enĩ uitȩ erant:
Quarũ unã nouimus: alterã
nesciebamus Una quippe
mortalis est: alia immor¬
talis Una corruptionis:

Expanded text:
de lectionis evangelicae expositione transcurrimus, sed libet ut de hac eadem solemnitate aliquid subtilius loquamur. 6. Duae etenim vitae erant, quarum unam novimus, alteram nesciebamus. Una quippe mortalis est, altera immortalis, una corruptionis
Abbreviated transcription (Latin):
Uado inquit ad eum qui me mi¬
sit: & nemo ex uobis in terrogat
me quo uadis: Mcsi aperte
dicat: Reuertor ascendendo

Expanded text:
ado, inquit, ad eum qui me misit, et nemo ex vobis interrogat me: Quo vadis? Ac si aperte dicat: Revertor ascendendo
Abbreviated transcription (Latin):
Dui frangitur hostia. dum sanguis
de calice in ora fidelium funditur. qd
aliud qͣm dominici corporis in cuice
immolatio. eiusq sanguius de le¬
tere effusiodesignatur. Panis et calix¬
non qualibet sed certa consecratione
nusticus nobis fit. non nascitur: Pro¬
inde ꝙ̾ita fit nobis. qͣius sit panis ⁊
calix. alimentum est refectionis. Ain

Expanded text:
dum frangitur hostia, dum sanguis de calice in ora fidelium funditur, quid aliud quam dominici corporis in cruce immolatio eiusque sanguinis de latere effusio designatur? Anon qualibet, sed certa consecratione mysticus fit nobis, non nascitur. » Proinde quod ita non sit, quamvis sit panis et calix, alimentum est refectionis, non
Abbreviated transcription (Latin):
est suȩ cupiditatis affectus.
Qui si de appetitu est terre¬
norũ : Non beatos facit sui
participatione sed miseros:
Hi uero qui ea quȩ sursũ sunt
sapiunt. non quȩ suꝑ terrã:
Nec perituris intenti sunt
sed ȩternis. In illo habent
in corruptibiles conditas
facultates: De quo dicit pro¬
pheta: In thesauris salus nr̃a
aduenit. sapientia & disci-¬
plina & pietas adño Hi suñ
thesauri iustitiȩ : perquos
auxiliante dĩ gr̃a. etiam ter¬
rena bona in cęlestia trans¬
feruntur: Dum multi di.¬
uitiis aut iuste sibi relic¬
tis. aut aliter ad quisitis:
Ad instrumentũ pictatis
utuntur Cumq ad susten¬
tationẽ pauperũ quȩ pos¬
sunt exuberare distribuut.
Congregant sibi in amissi¬
biles facultates. ut quod ad¬
diderint elemosynis: nullis
possint subiacere dispendus.
& digne ibi habeant cor:
ubi habe nt thesaurũ suũ.
quia tales diuitias beatissi¬
mũ est exercere ut crescañ:
Operantes igitur dilectissi¬
mi quod bonum est ad om̃s:

Expanded text:
est suae cupiditatis affectus, qui si de appetitu est terrenorum, non beatos facit sui participatione, sed miseros. Hi vero qui ea quae sursum sunt sapiunt, non quae super terram , nec perituris intenti sunt, sed aeternis, in illo habent incorruptibiles reconditas facultates, de quo dicit propheta: Thesaurus et salus nostra advenit, sapientia et disciplina et pietas a Domino: hi sunt thesauri justitiae : per quos, auxiliante Dei gratia, etiam terrena bona in coelestia transferuntur, dum multi divitiis, aut juste sibi relictis aut aliter acquisitis, ad instrumentum pietatis utuntur. Cumque ad sustentationem pauperum, quae possunt exuberare distribuunt, congregant sibi inamissibiles facultates: ut quod abdiderunt eleemosynis, nullis possit subjacere dispendiis; et digne ibi habeant cor, ubi habent thesaurum suum : quia tales divitias suas beatissimum est exercere ut crescant,  CAP. IV. Operantes igitur, dilectissimi, quod bonum est ad omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
legebant. & in eo quod lege¬
bant: xp̃m sonabant.
Uenturũ sperabant. prȩsen¬
tem non agnoscebant. lac¬
tabant se etiam ipsi inter
uidentes hoc.ẽ. inter sapi.¬
non intrabant per ostiũ.
Ergo & ipsi si quos forte
seducerent: mactandos &
occidendos non liberandos
seducerent: Et hos dimit¬
tamus. uideamus illos si for¬
te ipsi intrant per ostiũ.
qui ipsius xp̃i nomine glo-¬
riantur In numerabiles
enĩ sunt qui se uidentes
non solũ iactant. sed a
xp̃o illuminatos uideri
uolunt: Sunt aut̃ hereti¬
ci: Forte ipsi ꝑ ianuam in¬
trauerunt Absit Gabel¬
lius dicit. Qui filius est :
ipse. ẽ. pat᷑ Sed si filius ñ¬
est pater . non intrat per
ostiũ qui filiũ dicit pa¬
trem: Arrianus dicit:
Aliud pat̾.ẽ. aliud est filius.

Expanded text:
legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapinon intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos dimittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostium, qui ipsius Christi nomine gloriantur. 5. Innumerabiles enim sunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt: sunt autem haeretici. Forte ipsi per januam intraverunt? Absit. Sabellius dicit, Qui Filius est, ipse est Pater: sed si Filiusest Pater; non intrat per ostium qui Filium dicit Patrem. Arius dicit: Aliud est Pater aliud est Filius.
Abbreviated transcription (Latin):
randũ credidit. & tamen
morienti filio. eẽ absentẽ
ut uadat: Quia non desit
ubi inuitatur indicat:
Solo iussu salutẽ reddidit:
qui solo nutu om̃ia creauit:
Quainre hoc est nobis soller

Expanded text:
randum credidit, et tamen morienti filio esse absentem ui rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitatur, indicat: solo jussu salutem reddidit, qui voluntate omnia creavit. Qua in re hoc est nobis soler
Abbreviated transcription (Latin):
quis credet uobis: Unde
corripit auaritiam. & dicit
eũ qui amat pecuniam:
dm̃ amare non posse
Igit᷑ & apostolis. si uelint
amare dm̃: esse pecunias
contemnendas Unde scri¬
be & pharisģi qui erant
auari. aduersũ se dictã
intelligentes parabolam :¬
subsanabant eum. Carnalia
& certe prȩsentia: sp̃ualibꝰ
ac futuris. & quasi in certis
p̃ponentes Theophilus
antiochẽnȩ ȩccłȩ septimus
inunum opus dicta com.¬
pingens. ingenii sui nobis
monim̃ta dimisit: hȩc suꝑ
hanc parabolam in sius com¬
mentariis est locutus
Diues qui habebat uillicũ
siue dispensatorẽ: ds omni¬
potens. ẽ. quo nichil est
ditius Huius dispensator
paulus : Qui ad pedes gama¬
lihel sacras litteras didicit.

Expanded text:
is credere poterit ?\' unde corripit auaritiam et dicit eum, qui amat pecuniam, deum amare non posse. igitur et apostolis, si uelint amare deum, esse pecunias contemnendas. unde scribae et pharisaei, qui erant auari, aduersum se dictam intellegentes parabolam subsannabant eum carnalia et certa et praesentia spiritalibus ac futuris et quasi incertis praeponentes. Theophilus, Anti- . ochenae ecclesiae septimus in unum opus dicta conpingens ingenii sui nobis monumenta dimisit, haec super hac parabola in suis commentariis est locutus: diu e s, qui habebat uilicum siue dispensatorem, deus omnipotens est, quo nihil est ditius. huius dispensator Paulus, qui ad pedes Gamaliel sacras litteras didicit
Abbreviated transcription (Latin):
er seniorem gͦ petrum:
significatur eccła gentiũ.
per iuniorem lohannem:
synagoga iudçoꝵ Cucn¬
rerunt ambo simul: quia
ab ortus sui tẽpore usque
ad occasũ: pari & cõmuni
uia. & si non pari & com.¬
mumi sensu gentilitas cũ
sẏnagoga decucurrit
Uenit synagoga prior ad
monumentum. sed mini¬
me intrauit. quia legis
quidem mandata ꝑcępit.
ꝓphetias de incarnatione
de passione dñica audiuit:
sed credere in mortuum
noluit Uidit enĩ iohan¬
nes posita linteamina:
non tam᷑ introiuit. quia
uidelic& synagoga & seri¬
pturȩ sacrę sacramenta
cognouit. & tam̃ ad fidẽ
passionis dñicȩ credendo
intrare distulit. Quẽ diu
longeq ꝓphetauit. Prȩ¬
sendem uidit & renuit.
hominẽ esse despexit:
dm̃ carne mortalẽ factũ
credere noluit Quid gͦ
est: nisi quia eitius eu.¬
currit: & tam̃ ante mony¬
m̃tũ uacua stetit: Uenit
autẽ sẏmon petrus se¬
quens eũ & introuut in
monum̃tũ. quia secuta
posterior eccła gentium

Expanded text:
er seniorem ergo Petrum significatur Ecclesia gentium, per juniorem vero Joannem Synagoga Judaeorum. Cucurrerunt ambo simul, quia, ab ortus sui tempore usque ad occasum, pari et communi via, etsi non pari et communi sensu, gentilitas cum Synagoga cucurrit. 3. Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tapassionis credendo intrare distulit, quem diu longeque prophetavit, praesentem vidit et renuit, hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante monumentum vacua stetit. Venit autem Simon Petrus subsequens eum, et introivit in monumentum, quia secuta posterior Ecclesia gentium,