comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ sit mortuus. & si mortuus uiuentem
non uidae: uiuus tam̃ mortuum uid&.
onẽ qua se humiliando deiecerat. talis
iã factus ess&e. ut nec ipse mundũ. nec
ait se mundo crucifixum. ut ipse mun-¬
di głam quã appeter& tamꝗ̃ mortuus
ñ uider&. sed etiam muudũ sibi asseruit
crucifixum:. in quo tanta se humilitate
mortuus paulũ humilem atq despec¬
tum iam uidere nequaꝗͣ poss&. Scieu¬
dũ uͦ est: qđ fuere non nulli qui dm̃
dicerent etiam in illa regione beatitu
dinis. in claritate quidem sua conspiciꝰ
sed in natura minime uideri. Quos ni¬
mirũ minor in quisitionis subtilitas fe¬
fellit. Neq enĩ illi simplici & incõmuta¬
bili essentię. aliud est claritas. aliuo na¬
tura: sed ipsa ei natura sua claritas.
ipsa claritas natura est. Quia enĩ suis
dilectorib hȩc cũ sapientia se quandoq¬

Expanded text:
vero sit mortuus, etsi mortuus viventem vero sit mortuus, etsi mortuus viventem non videt, vivus tamen mortuum videt. onem qua se humiliando dejecerat, talis jam factus esset, ut nec ipse mundum, nec ait se mundo crucifixum, ut ipse mundi gloriam cum appeteret, tanquam mortuus non videret; sed etiam mundum sibi asseruit crucifixum, in quo tanta se humilitate ad eum esset mortuus, paululum humilem atque despectum jam videre nequaquam posset. Sciendum vero est quod fuere nonnulli, qui Deum dicerent etiam in illa regione beatitudinis in claritate quidem sua conspici, sed in natura minime videri. Quos nimirum minor inquisitionis subtilitas fefellit. Neque enim illi simplici et incommutabili essentiae aliud est claritas et aliud natura, sed ipsa ei natura sua claritas, ipsa claritas natura est. Quia enim suis dilectoribus haec Dei sapientia se quandoq
Abbreviated transcription (Latin):
re teneat᷑. Nullus quippe eam uid&. qui
adhuc carnaliter uiuit: quia uemo porest
amplecti dm̃ simul & scłm. Qui enim
dm̃ uid&: eo ipso morit᷑. quo uel inten¬
tione cordis. uel effectu operis. ab huiꝰ
uitȩ delectationib tota mente separatur.
U nde ad euudem quoq moysen dr̃. Non
enim uidebit me homo. & uiu&. Ac si
aꝑte diceret᷑. Nullus uinquã dm̃ spiri¬
taliter uid&: & mundo carnalit̾ uiuit.
Unde paulus quoq apłs. qui adhue dĩ in¬
uisibilia sicut ipse testatur ex parte cog¬
nouerat: iã huic mundo totum se mortu:¬
um esse perhibebat dicens. Michi
mundus crucifixus est: & ego mundo.
Sicut enim iam longe superius diximus.
ñ sufficit ut dicer& mundo crucifixꝰ sum.
nisi etiam premitter& mͥ mundus cruci¬
fixus est. ut ñ solum se mundo mortuũ
sed etiã mundũ sibi mortuũ eẽ testaret᷑
quatinis nec ipse mundũ. nec ipsũ iam
mundus appeter&e. Si enim duo fortasse
in uno loco sint. quoꝵ unus uiuus. alt̾

Expanded text:
m videt, qui adhuc carnaliter vivit, quia nemo potest amplecti Deum simul et saeculum. Qui enim Deum videt, eo ipso moritur, quo vel intentione cordis, vel affectu operis, ab hujus vitae delectationibus tota mente separatur. Unde ad eumdem quoque Moysen dicitur: Non enim videbit me homo, et vivet . Ac si aperte diceretur: Nullus unquam Deum spiritaliter videt, et mundo carnaliter vivit. Unde Paulus quoque apostolus, qui adhuc Dei invisibilia, sicut ipse testatur, ex parte cognoverat , jam huic mundo totum se mortuum esse perhibebat, dicens: Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Sicut enim jam longe superius diximus, non sufficit ut diceret, Mundo crucifixus sum, nisi etiam praemitteret, Mihi mundus crucifixus est, ut non solum se mundo mortuum, sed etiam mundum sibi mortuum esse testaretur, quatenus nec ipse mundum, nec ipsum jam mundus appeteret. Si enim duo fortasse in uno loco sint, quorum unus vivus, alter
Abbreviated transcription (Latin):
qđ moyses qui cum dõ faciȩ ad faciem lo¬
quebat᷑. sicut loqui sol& homo cũ amico.
ei inter ipsa uerba suę locutionis dicit.
Si inueni grãm in conspectu tuo: ostende
mͥ tem& ipsum manifeste. ut uideam te.
Certe enim si ds non erat cũ quo loquebat᷑:
ostende michi dm̃ dicer&. & ñ ostende
tem& ipsum. Si autẽ ⁊ d̾s erat cũ quo fa¬
ciȩ ad facieni loquebat᷑: cur se petebat
uidere quem uidebat: S ex hac eiꝰ peticiõe colli¬
git᷑. qi eũ sitiebat ꝑ in curũscͥpte nat᷑e sue cla
ritatẽ cernere. quẽ iã ceꝑat ꝑ qͣsdam imagines
uid̾e: ut sic suꝑna essentia m̃tis eius oculis ad¬
ess qͣtinꝰ ei ad et̾nitatis iusionẽ nulla imago cͤata

Expanded text:
quod Moyses, qui cum Deo facie ad faciem loquod Moyses, qui cum Deo facie ad faciem loquebatur, sicut homo loqui solet cum amico suo, ei inter ipsa verba suae locutionis dicit: Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te . Certe enim, si Deus non erat cum quo loquebatur, Ostende mihi Deum diceret, et non, Ostende temetipsum. Si autem et Deus erat, cum quo facie ad faciem loquebatur, cur se petebat videre quem videbat? Sed ex hac ejus petitione colligitur quia eritatem cernere quem jam coeperat per quasdam imagines videre, ut sic superna essentia mentis ejus oculis adesset, quatenus ei ad aeternitatis visionem, nulla imago creata
Abbreviated transcription (Latin):
moy sen faciȩ ad faciem: sicut loqui sol&
homo ad amicũ suũ. Uidit isdem iob¬
dnm qui dicit. Auditu auris audiui te:
nunc autẽ oculus ins̃ uid& te. Uidit ysaias
dnĩn: qui ait. Anno quo mortuus ẽ rex ori¬
as: uidi dñm sedentẽ suꝑ soliũ excelsum
& eleuatum. uidit micheas dñm: qͥ dicit.
Uidi dnm̃ sedentẽ suꝑ solium suũ : & omnẽ
exercitum cęli assistentẽ ei. ã dextris & a
sinistris. Q iud est gͦ qđ tot testamenti ue¬
teris patres diñ se uidisse testati sunt. &¬
tamen de hac sapientia quȩ ds est dr. ab¬
scondita est ab oculis om̃ium iuuentium.
& iohannes ait. dm̃ nemo uidit umqu̾ã:
nisi hoc qđ patenter dat᷑ intelligi. quia
quã diu hic mortaliter uiuit᷑. uideri per
quasdam imagines cłs potest. sed ꝑ ipsam¬
UI naturę suȩ speciem non potestł ut auima
at. sed ad ipsam uimꝰ eius essentiȩ ñ ꝑtingata
Hinc est enim qđ iacob qui dm̃ se uidisse testa¬
t᷑: hunc non uisi in angło uidit. Hinc est

Expanded text:
Mosen facie ad faciem, sicut loqui solet homo ad amicum suum. Vidit Job Dominum qui dicit: Auditu auris audivi te, nunc autem oculus meus videt te. Vidit Esaias Dominum qui ait: Anno quo mortuus est rex Ozias, vidi Dominum sedentem super solium excelsum, et elevatum. Vidit Micheas Dominum qui dicit: Vidi Dominum sedentem super solium suum: et omnem exercitum coeli astantem ei a dexsuum . Quid est ergo, quod tot Testamenti Veteris patres Deum se vidisse testati sunt, et tamen de hac sapientia quae Deus est dicitur: Abscondita est ab oculis omnium viventium; et Joannes ait: Deum nemo vidit unqnisi hoc, quod patenter datur intelligi; quia, quandiu hic mortaliter vivitur, videri per quasdam imagines Deus potest, sed per ipsam naturae suae speciem non potest: ut anima at, sed ad ipsam vim essentiae ejus non pertingat? Hinc est enim quod Jacob, qui Deum se vidisse testatur, hunc nonnisi in angelo vidit. Hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
dit uniquã : & uirta beati iob sententiam sapĩa
que d̾s est. abscondita est ab oculis omnium
uiuentium: quia in hac mortali carne consis¬
tentibue. et uideri potuit per quasdam
cireum seriptas imagines : & uderi non po¬
test per incircumscͥptum lumen et̾nitatis.
Sin uͦ a quibd̾a potest in hac adhuc corrupti¬
bili carne uiuentibus. sed tamen inestima-¬
bili uirtute crescentibus. qͦdam contempla

Expanded text:
it unquam . Et juxta beati Job sententiam: Sapientia, quae Deus est, abscondita est ab oculis omnium viventium quia in hac mortali carne consistentibus, et videri potuit per quasdam circumscriptas imagines, et videri non potuit per incirconscriptum lumen aeternitatis . Sin vero a quibusdam potest in hac adhuc mortali carne consistentibus, sed tamen inaestimabili virtute crescentibus, quodam contemp
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑: non alba sed dealbata memorat᷑.
Et notandũ qđ suꝑius cũ dixiss&. ñ confer¬
t tinctis indię colorib: eosclem colores ñ
intulit mundos. Hoc uͦ in loco ut tinctu¬
ram ueracium uirtutũ ab illa philosophoꝵ
fucatione distinguer&: tincturas dicens.
addidit mundissimas. Tuicturȩ enĩ mundis¬
simȩ recte nominant᷑ hii. qui prius ꝑ pra¬
ua oꝑa fȩdi fuerant: suꝑueniente tam̃ spũ
nitore grȩ uestiuntur: ut longe aliuo
appareant eẽ quã erant. Unde etiã bap¬
tisma id est tinctio dr̃: ipsa nr̃a in aquã
descensio. Tinguimur quippe: & qͥ prius
in. decori eramus deformitate uitioꝵ: accep¬
ta fide reddimur pulchri gr̃ã & ornam̃to

Expanded text:
ponitur, non alba, sed dealbata memoratur. ponitur, non alba, sed dealbata memoratur. Et notandum quod superius cum dixisset: Non conferetur tinctis Indiae coloribus, eosdem colores non intulit mundos. Hoc vero in loco ut tincturam veracium virtutum ab illa philosophorum fucatione distingueret, tincturas dicens, addidit mundissimas. Tincturae enim mundissimae recte nominantur hi qui prius per prava opera foedi fuerant, superveniente tamen spiritu, nitore gratiae vestiuntur, ut longe aliud appareant esse quam erant. Unde etiam baptisma, id est tinctio, dicitur ipsa nostra in aquam descensio. Tingimur quippe, et qui prius indecori eramus deformitate vitiorum, accepta fide reddimur pulchri gratia et ornamento
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia de occultis. Ad extremũ uero
ut ipsos quoq in ęccłia hereticos increpa¬
r&. qui ã gentilitatis errore uenientes.
fide quã ꝑcipiunt ꝑ suꝑbiam scindunt:
addidit. Non adęquabit᷑ ei topaziũ de
ȩthiopia. Ac si patenter insinu& dicens.
Hii qui ex peccati nigredine ad conuersio.¬
nẽ ueniunt. equariꝰ dõ homini ñ possunt:
quãuis multis coloꝵ uirtutib resplendere
uideant᷑. Quoꝵ ut suꝑbia refutet᷑: apte¬
subiungit᷑. Nec tincturȩ mundissimȩ cõ¬
ponentur. Tincturȩ enim mundissime uo.¬
cant᷑. hii qui ueraciter st̃ humiles: & ue¬
raciter scĩ. Qui sciunt quidem quia ex
sem& ipsis uirtutum speciem ñ habent:
sed hanc ex dono grẽ desuꝑ uenientis te¬
tincturȩ sunt: quia humiliter custodiunt
suꝑuenientẽ in se uirtutũ gram̃ quã acce¬
perunt. Hinc est enim qdꝰ sponsi
celestem uitã naturaliter ñ hab&. seo suꝑ¬
ueniente spũ pulchritudine donoꝵ com¬

Expanded text:
sapientia de occultis. Ad extremum vero sapientia de occultis. Ad extremum vero ut ipsos quoque in Ecclesia haereticos increparet, qui a gentilitatis errore venientes, fidem quam percipiunt, per superbiam scindunt. addidit: Non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Ac si patenter insinuet, dicens: Hi qui ex peccati nigredine ad conversionem veniunt, aequari Deo homini non possunt, quamvis multis colorum virtutibus resplendere videantur. Quorum ut susubjungitur: Nec tincturae mundissimae componetur . Tincturae enim mundissimae vocantur hi qui veraciter sunt humiles et veraciter sancti. Qui sciunt qusemetipsis virtutum speciem non habent, sed hanc ex dono gratiae supervenientis tetincturae sunt, quia humiliter custodiunt supervenientem in se virtutum gratiam, quam acceperunt. Hinc est enim quod sponsicoelestem vitam naturaliter non habet, sed superveniente Spiritu, pulchritudine donorum com
Abbreviated transcription (Latin):
ipse in fine scłoꝵ de matre sine patrȩ.
pse templum: ipse conditor templi. Ipse
auctor oꝑis: ipse opus auctoris. Manẽs itaq¬
unꝰ ex ut᷑q ⁊ in ut᷑q natura ͥ nͨ naturarũ ẽ co¬
pulatione confusus: nec naturarũ distineꝰ¬
tione ẽ geminatus. Sed quia non hȩc tractan¬
da suscepimus: ad exponendi ordinẽ re
longe distare ab hac sapientia angłos de¬
monstrara: dixit. Noñ dabit᷑ aurũ obri¬
rum ꝑ ea. Qui ut antiquos etiam patres
sacri eloquii tractatores inferiores osten¬
diȩ colorib. Atq subiunxit. Nec lapidi
sardonico preciosissimo uel saphiro. Ut
in illa quoq suꝑna ciuitate nullũ ꝑue¬
nire ad ęqualitatẽ unigeniti demõstraraa:
addidit. Non adequabit᷑ ei aurũ uel
uitrum. Ut ꝓpħas quoq ei subesse osten¬
der&: adiuixit. Nec cõmutabunt᷑ ꝓ ea
uasa auri excelsa & eminentia: nec cõme¬
morabunt᷑ in comparatioẽ eiꝰ. Trahit᷑ enim

Expanded text:
ipse in fine saeculorum de matre sine patre. ipse in fine saeculorum de matre sine patre. Ipse templum, ipse conditor templi; ipse auctor operis, ipse opus auctoris; manens unus ex utraque et in utraque natura, nec naturarum copulatione confusus, nec naturarum 599 distinctione geminatus. Sed quia non haec tractanda suscepimus, ad exponendi ordinem redlonge distare ab hac sapientia angelos demonstraret, dicit: Non dabitur aurum obryzum pro ea. Qui ut antiquos etiam Patres sacri eloquii tractatores inferiores ostendiae coloribus. Atque subjunxit: Nec lapidi sardonycho pretiosissimo, vel sapphiro. Ut in illa quoque superna civitate nullum pervenire ad aequalitatem Unigeniti demonstraret, addidit: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ut prophetas quoque ei subesse ostenderet, adjunxit: Nec commutabuntur pro ea vasa auri excelsa et eminentia, nec commemorabuntur in comparatione ejus. Trahitur enim
Abbreviated transcription (Latin):
non purus homo conceptus atq editus.
post ꝑ meritum ut ds̃ ess& accepit: seo
nuntiante angło & adueniente spũ. mox
uerbũ in utero. mox intra uterũ uerbũ
caro÷ & manente in cõmutabili essentia
quȩ ei est cum patre & cũ scõ spũ coȩter¬
na. assumpsit intra uirginea uiscera.
ubi & impassibilis pati. & in mortalis
mori. & ęternus ante scła. tẽporalis pos¬
set eẽ in fine scłor: ut ꝑ ineffabile saera¬
mentum. conceptu scõ & partu in uiola-¬
bili. scđm ueritatẽ utriusq naturȩ. eadẽ
uirgo & ancilla dñi ess& & mater. Sic
quippe ei ab elixaba dr̃. Unde hoc
m̃÷ ut ueniat mater dñi mei ad me as
Et ipsa uirgo concipiens dixit. Ecce ancil¬
la dĩ: fiat mͥ scđm uerbũ tuũ. Et quã¬
uis ipse aliud est ex pat᷑. aliuo ex uirgine:
non tamen alius ex patre. alius exur
uirgine: s ipse est et̾nus ex patre. ipse
tẽporalis ex matre. Ipse qui fecit. ipse qͥ
factus est: ipse speciosus forma pre filiiꝰ¬

Expanded text:
Non purus homo conceptus atque editus, post per meritum ut Deus esset accepit, sed nuntiante angelo, et adveniente Spiritu, mox Verbum in utero, mox intra uterum Verbum caro, et manente incommutabili essentia, quae ei est cum Patre et cum sancto Spritu coaeterna, assumpsit intra virginea viscera unde et impassibilis pati, et immortalis mori, et aeternus ante saecula temporalis posset esse in fine saeculorum, ut per ineffabile sacramentum, conceptu sancto, et partu inviolabili, secundum veritatem utriusque naturae, eadem virgo et ancilla Domini esset et mater. Sic quippe ei ab Elisabeth dicitur: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me ? Et ipsa Virgo concipiens dixit: Ecce ancilla Domini; fiat mihi secundum verbum tuum . Et quamvis ipse aliud ex Patre, aliud ex Virgine, non tamen alius ex Patre, alius ex Virgine, sed ipse est aeternus ex Patre, ipse temporalis ex matre; ipse qui fecit, ipse qui factus est; ipse speciosus forma prae filii
Abbreviated transcription (Latin):
enim in inquitatib conceptus sum: & in
delictis peperit me mater inea.
Ille autẽ solus ueraciter sc̃s natus est: qͥ
ut ipsam conditionẽ naturę corruptibi¬
lis uincer&: ex cõmixtione carnalis copu¬
lȩ conceptus non est. Hiuc se sapientiȩ
quasi qͦddam toparium de ethiopia ȩquare
uoluit: quidam heresiarches. dũ dixit.
Non uuideo xp̃o do facto: si uolo & ipse
mysterium conceptionus. sed ꝑ ꝓuectum
gr̃e dm̃ putauit: ꝑuersa allegatione
astruens eum purũ hominẽ natũ. seo ut
d̃s essce ꝑ meritum ꝓfecisse: atq ob hoc
ȩstimans. & se & quoslib& alios ei posse¬
coequari. qui filii di ꝑ gram̃ fuint: non
intelligens. ñ adtendens. quia ñ adequa¬
bitur ei topatiumt᷑ de ethiopia. Aliuo ẽ
enim natos homines gram adoptionis ac¬
cipere: aliud unũ singulariter ꝑ diuini¬
tatis potentiã. dm̃ ex ipso conceptu pro¬
disse. Nec equari potest gł e unigeniti

Expanded text:
enim in iniquitatibus conceptus sum, et in enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea. Ille autem solus veraciter sanctus est, qui ut ipsam conditionem naturae corruptibilis vinceret, ex commixtione carnalis copulae conceptus non est. Huic se sapientiae quasi quoddam topadion de Aethiopia aequari voluit, cum quidam haerNon invideo Christo Deo facto; si volo, et ipse mysterium conceptionis, sed per profectum gratiae Deum putavit, perversa allegatione astruens eum purum hominem natum, sed ut Deus esset per meritum profecisse, atque ob hoc aestimans et se et quoslibcoaequari, qui filii Dei per gratiam fiunt; non intelligens, non attendens quia non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Aliud est enim natum hominis gratiam adoptionis percipere; aliud unum singulariter per divinitatis potentiam Deum ex ipso conceptu prodiisse: nec aequari potest gloria unigeniti
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. donec plenitudo gentiũ intro¬
ierit. & sic omĩs isrł saluus fier&: dicit.
E thiopia p̃ueni& manus eius dõ: id est
prius quã udea credat. saluandã se offert
om̃ipotenti dño. peccatis nigra gentilitas.
Toparium uͦ: preciosus lapis est. Et quia
lore resplend&. topazium quasi topandiũ
uocat᷑. Dum uͦ in dm̃ conuersa gentilitas
credidit: ex ea multi ita sunt dono sp̃s
locupletati: ut quasi multis coloribus.
sic multis uirtutib luceant. Seo ne ac¬
ceptis quisq uirtutib extollat᷑: a sc̃o uiro
nunc đr. Non adequabit᷑ ei toparium de
ȩthiopia. Ac si aꝑte diceret᷑. Nullus sc̃oꝵ
quibus lib& uirtutib plenus exsistat:
tam̃ nigredine mundi collectus. ȩquari
potest ei de quo dictum est. Qđ uascet᷑
ex te scm̃: uocabitur filius di. Nos quippe &¬
si sci efficimur. non tam̃ uascinur: quia
tipsa naturę corruptibilis conditione con-¬
stringimur: ut cũ ꝓpħa dicamus. Ecce

Expanded text:
tum est: Donec plenitudo gentium intrtum est: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret , dicit: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo , id est, priusquam Judaea credat, salvandam se offert omnipotenti Domino, peccatis nigra gentilitas. Topazium vero pretiosus lapis est; et quia lore resplendet topazium, quasi topandium vocatur. Dum vero in Deum conversa gentilitas credidit, ex ea multi ita sunt dono Spiritus locupletati, ut quasi multis coloribus, sic multis virtutibus luceant. Sed ne acceptis quisque virtutibus extollatur, a sancto viro nunc dicitur non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Ac si aperte diceretur: Nullus sanctorum quibuslibet virtutibus plenus, ex ista tamen nigredine mundi collectus aequari potest, de quo dictum est: Quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Nos quippe sancti efficimur, non tamen nascimur, quia ipsa naturae corruptibilis conditione constringimur, ut cum propheta dicamus: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
actum est. ut in ea nonnulli ꝓdirent.
qͥ mediatorẽ d̃ĩ & hominũ hominẽ xp̃m
iħm. purũ hominẽ creatũ dicerent. sed
ex grã dĩficatum: tantiunq ei sc̃itatis
tribuerent. quantũ de scĩs ceteris. eius
uidelic& famulis agnouissent. Quos beatꝰ
iob ꝓphetię spũ afflatus: sententię suȩ dif¬
sinitione redarguit. dicens. Non adequa¬
bit᷑ ei topatium de ethiopia. Quid
ethiopiam. nisi p̃senteni mundum
accipimus : quȩ̨ coloris nigredine desig¬
nat peccatorẽ popłm. feditate meritoꝵ ᷤᷤ
Aliquaudo uͦ etbiopiȩ nomine. specialiter
gentilitas designari sol&. infidelitatis pri¬
us nigra peccatis: quã ueniente dño ab¬
bacue ꝓpħa uidit timore ꝑterritã. & ait.
Tabernacula ęthiopum expauescent: ta-¬
bernacula terrȩ madian. Dauid quoq ꝓ¬
pheta uidens qđ ad iudeã redimendã ue¬
nir& dñs. sed ante gentilitas creder&.¬
& post modũ iudȩa sequeret᷑. sicut scrip¬

Expanded text:
factum est ut in ea nonnulli prodirent, factum est ut in ea nonnulli prodirent, qui mediatorem Dei et hominum, hominem Christum Jesum purum hominem creatum dicerent, sed ex gratia deificatum; tantumque ei sanctitatis tribuerent, quantum de sanctis caeteris, ejus videlicet famulis, agnoviJob prophetiae spiritu afflatus sententiae suae diffinitione redarguit, dicens: Non adaequabitur ei topazion de Aethiopia. Quid Aethiopiam, nisi praesentem mundum accipimus quae coloris nigredine designat peccatorem populum foeditate meritorum? Aliquando vero Aethiopiae nomine specigentilitas designari solet, infidelitatis prius nigra peccatis, quam veniente Domino Habacuc propheta vidit timore perterritam et ait: Tabernacula Aethiopum expavescent tabernacula terrae Madian . David quoque propheta videns, quod ad Judaeam redimendam veniret Dominus; sed ante gentilitas crederet, quam Judaea sequeretur, sicut scrip
Abbreviated transcription (Latin):
Que recte quoq trahi dr: quia sicut flatũ
trahimus ut corpus uiuat: sic ab intimis
sapientię sp̃s ducit᷑. ut ad uitã anima
subfistat. Unde psalmista ait. Os meũ
aperui: & attraxi spm̃n. Quȩ nimirũ sa¬
pientia humana carne cũ anima rationa¬
li suscepta. dũ ab intimis apparuiss& in
promtu: mundus hicquia auctorẽ suum
inuisibilem uidere non potuit: quẽ uisibi¬
lem conspexit hominẽ. eum quoq & inui¬
sibilem agnouit dm̃. Conuersa ẽ ab infi¬
delitatis sue tenebris. suꝑba prius sua auer¬
sione gentilitas: ostensis signis atq ꝓdigiis
creuitꝰ fides Ipagata aũ fide: in ueneratio.¬
ne om̃iũ sc̃ȩ eccłiȩ culien emicuit. Cui
cũ deessent aꝑti aduersarii: tẽptari ce¬
pit ã suis. Nam multȩ quoq in ea here¬
ses exorte: contra eam duri certaminis
bella parauerunt. Exercenda quippe
est hoc tempore ꝑ laborem: quȩ sequen-¬
ti tendit ad remunerationẽ. Qua ex re

Expanded text:
Quae recte quoque trahi dicitur, quia sicut flatum Quae recte quoque trahi dicitur, quia sicut flatum trahimus, ut corpus vivat, sic ab intimis sapientiae spiritus ducitur, ut ad vitam anima subsistat. Unde Psalmista ait: Os meum aperui, et attraxi spiritum . Quae nimirum sapientia, humana carne cum anima rationali suscepta, dum ab intimis apparuisset in promptu, mundus hic quia auctorem suum invisibilem videre non potuit, quem visibilem conspexit hominem, eum quoque et invisibilem agnovit Deum. Conversa est ab infidelitatis suae tenebris superba prius sua aversione gentilitas, ostensis signis atque prodigiis crevit fides; propagata autem fide, in veneratione omnium sanctae Ecclesiae culmen emicuit. Cui cum deessent aperti adversarii, tentari coepit a suis. Nam multae quoque in ea haereses exortae contra eam duri certaminis bella paraverunt. Exercenda quippe est hoc tempore per laborem, quae sequenti tendit ad remunerationem. Qua ex re
Abbreviated transcription (Latin):
deficient. Hinc ad moysen dr. Ego sũ
qui sum. Hec dices filiis isrł: qͥ est
misit me ad uos. Solus quippe ueracit᷑
est: qͥ solus in cõmutabiliter ꝑman&. Nã
om̃e qđ modo sic. & modo aliter est. iuxta
non ẽẽ est: ꝑmanere enim in statu suo
ñ potest. Atq aliquomodo ad ñ esse
itur: dũ ab eo qđ fuerat semꝑ ad aliuo
ꝑ momenta tempoꝵ ducit᷑. Ut gͦ in
participatione illius essentiȩ aliquid simꝰ:¬
cognoscamꝰ nosmetipõs. ꝙr ꝓpe nicħ sumꝰ. Bene
itaq dr: nec cõmemorabuntur cõꝑatione eiꝰ.
Q uia uasa auri excelsa & eminentia. quę
ex participatione sapientiȩ nobis ueneran¬
da sunt: in cõparatione sapientiȩ etiam
memoranda non sunt. Quia uͦ hȩc sapi¬
entia humanis cordib latenter infundit᷑.
unde ueniat & quo uadat: id circo sub¬
iungit᷑. Trahit᷑ enim sapientia de occultis.
De occultis sapientia trahit᷑. quia cũ sit in
uisibilis. non nisi inuisibiliter inuenitur.

Expanded text:
deficient . Hinc ad Moysen dicitur: Ego sum deficient . Hinc ad Moysen dicitur: Ego sum qui sum; et dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos . Solus quippe veraciter est, qui solus incommutabiliter permanet. Nam omne quod modo sic, et modo aliter est, juxta non esse est. Permanere enim in statu suo non potest. Atque 597 aliquo modo ad non esse itur, dum ab eo quod fuerat semper ad aliud per momenta temporum ducitur. Ut ergo in participatione illius essentiil sumus. Bene itaque dicitur: Nec commemorabuntur in comparatione ejus, quia vasa auri excelsa et eminentia, quae ex participatione sapientiae nobis veneranda sunt, in comparatione sapientiae etiam memoranda non sunt. Quia vero haec sapientia humanis cordibus latenter infunditur, unde veniat, aut quo vadat ; idcirco apte subjungitur: Trahitur enim Sapientia de occultis . De ovisibilis, non nisi invisibiliter invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
si coniuugimur: sumus. uiuimus. sapi¬
mus. Hiuc si cõparamur: nec sapimus.
Hine est qđ scĩ om̃s quando in dĩ uisio¬
ne ꝓficiunt: quantomagis diuinitatis
interna conspiciunt: tantomagis se
inchil ẽẽ cognoscunt. Nusqu̾ã quippe
legit᷑. qđ abraham cinerẽ & puluerem
se eẽ ꝓsessus est: nisi cũ habere dĩ meru¬
it collocutionẽ. Ait enĩ. Loquar
ad dñm meũ: cum sim puluis & cinis.
Esse enim se aliquẽ fortasse creder&: si ue¬
racem essentiam quȩ suꝑ ipsum est mi¬
nime sensissor. At uͦ ubi ad incõmuta¬
bilem contemplandũ suꝑ se raptus est.
impletus tantę contẽplationis potentia
dũ uider& illũ. nil se ee̾ nisi puluerẽ
udit. Hinc est etiam qđ ꝓpħa repletꝰ
eadem sapientia: exclamat. Memento
dĩe qđ puluis sumus. Qui rursus eiusdẽ
incõmutabilitatẽ essentię contemplatus
ait. Omĩa sicut uestunentũ ueterascent:
& sicut oꝑtorium mutabis ea & muta¬
bunt᷑. tu aũ idem ipse es. & anni tui non

Expanded text:
si conjungimur, sumus, vivimus, et sapimus . Huic si comparamur, nec sapimus, inis . Sancti omnes quando in Dei visione proficiunt: quanto magis divinitatis interna conspiciunt, tanto magis se nihil esse cognoscunt. Nusquam quippe legitur quod Abraham cinerem et pulverem se esse professus est, nisi cum habere Dei meruit collocutionem, dicens: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis, et cinis . Esse enim se aliquem fortasse crederet, si veracem essentiam, quae super ipsum est, minime sensisset. At vero ubi ad incommutabile contemplandum super se raptus est, impletus tantae contemplationis potentia, dum videret illum, nil se esse nisi pulverem vidit. Hinc est etiam quod Propheta repletus eadem sapientia, exclamat: Memento, Domine, quod pulvis sumus . Qui rursus ejusdem incommutabilitatem essentiae contemplatus, ait: Omnia sicut vestimentum veterascent, et sicut opertorium mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non
Abbreviated transcription (Latin):
qu̾auis in ea scĩ om̃s tanta claritate fulge¬
ant. tanta ꝑspicuitate trans luceant: ei ta¬
men sapientiȩ de cuius iagine habent
om̃e qđ sunt. equari non possunt. Bene gͦ
dr: ñ adequabit᷑ ei aurũ uel uitrũ. Ad
hoc enim sc̃ĩ om̃s ad illa gaudia ęterna ꝑ¬
ueniunt. ut ẽẽ do similes possint: sicut
scriptũ est. Cum apparuerit similes ei e¬
rimus: qm̃ uidebimus eum sicuti est. Et
nͥ quia huic sapientię & similes erunt ad
imaginẽ. & tam̃ non erunt similes ad ȩ¬
qualitatẽ .s Aspiciendo quippe ȩternitatẽ
di. fit eis ut ęterm sint: & dũ uisionis eiꝰ
donũ ꝑcipiunt: ex ꝑceptione beatitudinis
imitant᷑ qđ uident. Et similes gͦ sunt.
quia beati fuint: & tam̃ creatori similes ñ
sunt. quia creatura sunt. Et habent itaq
quandã dĩ similitudinẽ. quia ñ habent
finẽ : & tam̃ incirtũscripti ęqualitatẽ non
habent. qr habẽt curũ scͥptiõemDicat᷑ gͥ recte.

Expanded text:
quamvis in ea sancti omnes tanta claritate fulgequamvis in ea sancti omnes tanta claritate fulgeant, tanta perspicuitate transluceant, ei tamen sapientiae de cujus imagine habent omne quod sunt, aequari non possunt. Bene ergo dicitur: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ad hoc enim sancti omnes ad illa gaudia aeterna perveniunt, ut esse Deo similes possint, sicut scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est ? Et nisi quia huic Sapientiae et similes erunt ad imaginem, et tamen non erunt similes ad aequalitatem? Aspiciendo quippe aeternitatem Dei, fit eis ut aeterni sint; et dum visionis ejus donum percipiunt, ex perceptione beatitudinis imitantur quod vident. Et similes ergo sunt, quia beati fiunt; et tamen creatori similes non sunt, quia creatura sunt. Et habent itaque quamdam Dei similitudinem, quia non habent finem; et tamen incircumscripti aequalitatem non haben
Abbreviated transcription (Latin):
sponsi sui spetiem uidere in diuinitate
desiderans. nec tam̃ ualens. quia ȩterni-¬
tatis illius formã quã intueri concupi¬
uerat. ab eius oculis assũpta humanitas
abscondebat: in canticicanticoꝵ merẽs dicebat.
E n ipse stat post parietẽ nr̃m. Ac si aꝑte
dicat. Ego hunc in diuinitatis suȩ iam
spetie uidere desidero: seo adhuc ã ui¬
sione illius. ꝑ assumptȩ carnis parietẽ
excludor. Qusq itaq ĩ hac corruptibili
carne uiuimus: cogitationes nrãs in al¬
terutrũ non uidemus. Unde rursũ ꝑ
eundẽ paulũ dt̃. Quis scit hominum
quȩ sunt hominis: nisi sp̃s hominis qͥ i ipso
ẽs & rursũ. Nolite uidicare ante tẽpus.
donec ueniat dñs. qui & illuminabit
abscondita tenebrarũ: & manifestabit
consilia cordium. Illa itaq ciuitas quę
sua uicissim singulis corda manifestat.
ex auro adr simile uitro mundo: ut de¬
signet᷑ auro clara. uitro ꝑspicua. Seo¬

Expanded text:
sponsi sui speciem videre in divinitate sponsi sui speciem videre in divinitate desiderans, nec tamen valens, quia aeternitatis illius formam quam intueri concupiverat ab ejus oculis assumpta humanitas abscondebat, in Canticis canticorum moerens dicit: En ipse stat post parietem nostrum . Ac si aperte dicat: Ego hunc in divinitatis suae jam specie videre desidero, sed adhuc a visione illius per assumptae carnis parietem excludor. Quousque itaque in hac corruptibili carne vivimus, cogitationes nostras in alterutrum non videmus. Unde rursum per eumdem Paulum dicitur: Quis scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis qui in ipsocare ante tempus, donec veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Illa itaque civitas quae sua vicissim singulis corda manifestat, ex auro dicitur similis vitro mundo, ut designetur auro clara, vitro perspicua.
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ. ab alterius oculis mẽbroꝵ cor¬
pulentia non abscondit: sed patebit ani¬
mus: patebit corporalib oculis ipsa etiã
corporis armonia. Sicq unusquisq tẽ
erit conspicabilis alteri: sicut nc̃ eẽ ñ
potest conspicabilis sibi. Nunc aũ coroa
altero in alterũ uideri non possunt: non
intra uitrea. seo intra lutea uascula con-¬
eluduntur. Cui scilic& luto ꝑ passionẽ
meutis inherere: ꝓpħa formidabat cũ
dicerae. E ripe me de luto ut ñ inbereã.
Q đ nimirũ habitaculũ corporeũ: paulus do.¬
mũ terrestrẽ nominat dicens. Scunus
qm̃ si terrestris domus nr̃a huius habita¬
tionis dissoluat᷑: qđ ȩdificationẽ ex dõ
habemus. domũ non manufactã ȩternã
in cęlis. In hac itaq terrestri domo quo¬
usq uiuimus. ipsũ ut ita dicã corruptio¬
nis nr̃ȩ parietẽ mentis oculis nullatenus
penetramus: & uicissim in aliis iuidere
occulta non possumus. Unde sc̃a eccłia.

Expanded text:
mentem ab alterius oculis membrorum cormentem ab alterius oculis membrorum corpulentia non abscondet, sed patebit animus, patebit corporalibus oculis ipsa etiam corporis harmonia, sicque unusquisque tunc erit conspicabilis alteri, sicut nunc esse non potest conspicabilis sibi. Vet. XXXII. Naltero in alterum videri non possunt, non intra vitrea, sed intra lutea vascula concluduntur, cui scilicet luto per passionem mentis inhaerere Propheta formidabat, cum diceret: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Quod nimirum habitaculum corporum Paulus domum terrestrem nominat, dicens: Scimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam aeternam in coelis . In hac itaque terrestri domo quousque vivimus, ipsum, ut ita dicam, corruptionis nostrae parietem mentis oculis nullatenus penetramus, et vicissim in aliis videre occulta non possumus. Unde sancta Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
natura est: ut extriusecus uisũ. pura in¬
trinsecus ꝑspicuitate ꝑluceat. In alio
metallo quitqͥd intrinsecus continetur
abscondit᷑: in iutro uͦ quilib& liquor qua¬
lis continet᷑ interius. talis exterius demõ¬
stratur. Atq ut ita dixerim: omis liquor
in uitreo uasculo clausus pat&. Quid gͦ
aliud in auro uel uitro accipimus. nisi
illã suꝑnã patriam. illã beatoꝵ ciuium
societatẽ: quoꝵ corda sibi inuicẽ & clari¬
tate fulgent. & puritate translucent &
Quã iohannes in apocalipsi conspexerat:
cũ dicebat. Et erat structura muri
eius: ex lapide iaspide. Ipsa uͦ ciuitas
auro mundo: simile uitro mundo. Quia
enĩ scĩ om̃s sũma in ea beatitudinis cla¬
ritate fulgebunt: instructa auro đr̃.
alternis cordib pat&. & cũ uniuscuiꝰq
uultus attendit᷑. simul & conscientia
penetrat᷑. hoc ipsũ aurũ uitro mundo
simile eẽ memorat᷑. Ibi quippe uniꝰcuiꝰq

Expanded text:
naturae est ut extrinsecus visum, pura innaturae est ut extrinsecus visum, pura intrinsecus perspicuitate luceat. In alio metallo quidquid intrinsecus continetur absconditur; in vitro vero quilibet liquor qualis continetur interius, talis exterius demostratur, atque ut ita dixerim, omnis liquor in vitreo vasculo clausus patet. Quid ergo aliud in auro vel vitro accipimus, nisi illam supernam patriam, illorum beatorum civium societatem quorum corda sibi invicem, et claritate fulgent, et puritate translucent, quam Joannes in Apocalypsi conspexerat, cum dicebat: Et erat structura muri ejus ex lapide jaspide; ipsa vero civitas auro mundo simili vitro mundo ? Quia enim sancti omnes summa in ea beatitudinis claritate fulgebunt, instructa auro dicitalternis cordibus patet, et dum uniuscujusque vultus attenditur, simul et conscientia penetratur: hoc ipsum aurum vitro mundo simile esse memoratur, Ibi quippe uniuscujusque
Abbreviated transcription (Latin):
sti uͦ in terra non ambulant. seo ut nu¬
bes uolant: qui dũ cęlestia appetunt.
de terrenis desideriis nichil tangunt.
A it gͦ: quia dĩ sapientia sardonico uel sa¬
phiro lapidi non confert᷑. Ac si patenter
insinu& dicens. Ei qui homo inter homi¬
nes cernit᷑. nec in antiquis quisꝗͣ nec in
nouis patrib ȩquat᷑: quia ex ditate ha¬
b&. qđ ex humanitate quẽꝗͣ similem ñ
hab&. Unde adhuc subdit᷑. Non adȩqua
bit᷑ ei aurũ uel uitrũ. Quis hoc sanum
sapiens. iuxta literã sentire dignet᷑ s Ui¬
trũ quippe ut superius diximus: auro
longe est uilius. & postꝗͣ dictũ ẽ. qđ
aurũ huic sapientiȩ ñ ȩquat᷑: adhuc
quasi crescendo subiungit᷑. qđ ei quoq
nec uitrũ possit ęquari. Sed ipsa nos
littera ab hystorico intellectu deficiens:
ad indagandũ allegoriȩ mysteriũ mittit.
Auri nãq metallum nouimus: potiori me¬
tallis om̃ib claritate fulgere. Uitri uͦ

Expanded text:
isti vero in terra non ambulant, sed ut nuisti vero in terra non ambulant, sed ut nubes volant, qui dum coelestia appetunt, de terrenis desideriis nihil tangunt. Ait ergo quia Dei sapientia sardonycho, vel sapphiro lapidi non confertur, ac si patenter insinuet, dicens: Ei qui homo inter homines cernitur, nec in antiquis quisquam, nec in novis patribus aequatur, quia ex Deitate habet quod in humanitate quemquam similem non hebunt ut vitrum.---Quis hoc sanum sapiens juxta litteram sentire dignetur? Vitrum quippe, ut superius diximus, auro longe est vilius; et postquam dictum est quod aurum huic sapientiae non adaequatur, adhuc quasi crescendo subjungitur quod ei quoque nec vitrum possit aequari. Sed ipsa nos littera ab historico intellectu deficiens, ad indagandum allegoriae mysterium mittit. Auri namque metallum novimus potiori metullis omnibus claritate fulgere. Vitri vero
Abbreviated transcription (Latin):
mines. nec in celo angłi cõparent᷑. Unde
aut quis similis erit do inter filios di.
Possunt aũ ꝑ sardonicũ lapidẽ patres testa¬
m̃ti uet̾is appellari: ꝑ saphirũ uͦ p̃dicatore
exprimi testamenti noui. Illi quippe quã¬
uis magnã iusticię uitã tenerent: carna¬
li tñ ꝓpagationi seruiebant. Quia gͥ con¬
stat. qđ quȩdã terrena agerent: non im¬
merito ꝑ sardonicũ lapidem. qui ut p̃¬
diximus terrȩ rubre ten& spetiem. de¬
signant᷑. ꝑ saphirũ uͦ qui & aerei ẽ co¬
loris. testamenti noui congrue p̾dicato¬
res accipimus : qui carnalis ꝓpagitus de¬
sideria postponentes. cęlestia sola sectan-
tur. Unde & ꝓpħa conspiciens cuncta
carnis desideria scõs apłos spiritali ar¬
dore transcendere: admiratus ait. Qui
sunt isti qui ut nubes uolant .s Ae si
aꝑte dicat. Nos ꝑ terram gradimur.
qui adhuc coniugiis implicamur: & ꝓ¬
pagandę soboli oꝑa caris impendimus.

Expanded text:
mines, nec in coelo angeli comparentur? Unde mines, nec in coelo angeli comparentur? Unde aut quis similis erPossunt autem per sardonychum lapidem patres testamenti veteris, per sapphirum vero praedicatores exprimi testamenti novi. Illi quippe quamvis magnam justitiae vitam tenerent, carnali tamen propagationi serviebant. Quia igitur constat quod quaedam terrena agerent, non immerito per sardonychum lapidem, qui, ut praediximus, terrae rubrae tenet speciem, designantur. Per sapphirum vero, qui aetherei est coloris, testamenti novi congrue praedicatores accepimus, qui carnalis propaginis desideria postponentes, coelestia sola sectati sunt. Unde et propheta, conspiciens cuncta carnis desideria sanctos apostolos spiritali ardore transcendere, admiratus ait: Qui sunt hi qui ut nubes volant ? Ac si te dicat: Nos per terram gradimur, qui adhuc conjugiis implicamur, et propagandae soboli opera carnis impendimus;
Abbreviated transcription (Latin):
des preciosos non e̾ẽ quis nesciat .s Et dũ
multi alii pretiosi sint lapides. qui longe
istos estimatione magnitudinis antecellant.
cur saphiruis uel sardonicus potissimũ p̃tio¬
sus nominatꝰ ẽ. cũ uterq lapis iste aliora
lapidũ cõparatione uilissimus sit. nisi ut
eos qui lapides pretiosi describunt᷑. dũ
pretiosos non esse cognoscimꝰ. in eoꝵs intel¬
ligentia aliud exquiramus: Sardonicus
quippe terrȩ rubrȩ similitudinẽ ten&:
saphirus uͦ aeream hab& spetiem. Possunt
gͦ insardonico ꝑ t̾rã rubrã appellari homines: in
saphiro aũ ꝑ aeream uisionẽ angłi desig.¬
nari. Nam cũ terrę rubrę spetiem lapis
sardonicus habeat. non immerito homi¬
nẽ designat : quia & adam qͥ primꝰ est
conditus. latino sermone terra rubra no
entia lapidi sardonico uel saphiro non
confert᷑: nisi qđ is qui est dĩ uirtus & dĩ
lat omĩa. ut ei nec in terra primi ho¬

Expanded text:
des pretiosos non esse quis nesciat? Et dum des pretiosos non esse quis nesciat? Et dum multi alii pretiosi sint lapides, qui longe istos aestimatione magnitudinis antecellant, cur sapphirus vel sardonychus potissimum pretiosus nominatus est, cum uterque lapis iste aliorum lapidum comparatione vilissimus sit? nisi ut eos lapides qui pretiosi describuntur, dum pretiosos non esse cognoscimus, in eorum intelligentia aliud exquiramus. Squippe terrae rubrae similitudinem tenet, sapphirus vero aeream habet speciem. Possunt ergo in Sardonico, per terram rubram homines, in sapphiro autem per aeream visionem angeli designari. Nam cum terrae rubrae speciem lapis Sardonicus habeat, non immerito hominem significat, quia et Adam, qui primus est conditus, Latino sermone terra rubra nomentia lapidi Sardonico vel sapphiro non confertur, nisi quod is qui est « Dei virtus et Dei lat omnia, ut ei nec in terra primi ho
Abbreviated transcription (Latin):
qui dũ intendunt eloquentiȩ. eoꝵ dicta
quasi pulchra apparent speciȩ & fu cati¬
one tincture. Et cũ rerum uirtute care¬
ant: aliud se ẽẽ quã sunt uerboꝵ cõposi¬
tionib quasi suꝑductis colorib mentiun¬
t᷑. At contra doctrina sapientie. & p̃di¬
catione pulchra est: & pura ueritate
conspicua. Nec aliud se ꝑ fallatiã p̃tendit
exterius: & aliud reseruat interius. Neq
in dictis suis pulchra uideri appetit nito¬
re sermonis: seo integritate ueritatis.
In mandatis gͥ suis diꝰ sapientia ñ confert᷑
tinctis in diȩ colorib: quia dũ fucata
eloquentiȩ ornamenta non hab&: quasi
uestis sine tinctura plac&. Quã fu cati¬
onẽ tincturȩ bene paulus despexerat cũ
dicebat. Quȩ & loquimur non indoctis
humanȩ sapientiȩ uerbis: seo in doctrina
sp̃s. Malebat quippe hanc sapientiam
sola puritate ueritatis ostendere: non
aũ eloquii tinctione fucare. Sequit᷑.¬

Expanded text:
qui dum intendunt eloquentiae, eorum dicta qui dum intendunt eloquentiae, eorum dicta quasi pulchra apparent specie, et fucatione tincturae; et cum virtute rerum careant, aliud se esse quam sunt verborum compositionibus, quasi superductis coloribus, mentiuntur. At contra, doctrina sapientiae et praedicatione pulchra est, et pura veritate conspicua; nec aliud se per fallaciam praetendit exterius, et aliud reservat interius; neque in dictis suis pulchra videri appetit nitore sermonis, sed integritate veritatis. In mandatis igitur suis Dei sapientia non confertur tinctis Indiae coloribus, quia dum fucata eloquentiae ornamenta non habet, quasi vestis sine tinctura placet. Quam fucationem tincturae bene Paulus despexerat, cum dicebat: Quae et loquimur non in doctis humanae saplentiae verbis, sed in doctrina spiritus . Malebat quippe hanc sapientiam sola puritate veritatis ostendere, non autem eloquii tinctione fucare. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
gentilium. qui mundi huius sapientũ dis¬
ciplinis dediti. ea quȩ sunt inter homines
honesta seruarent: & saluandos seruata
honestate se crederent. nec iam media¬
torẽ d̾i et hominum quererent: cũ quasi suf¬
ficientẽ sibi philosophoꝵ doctrinã tene¬
rent. In quoꝵ despectu numox subdit᷑.¬
Hon confertur tinctis indiȩ colorib.
Quid enim ꝑ indiam quȩ nigrũ popłm
mittit. nisi hic mundus accipitur: in
quo uita hominũ ꝑ culpã obscura ge¬
nerat᷑  Tincti autẽ colores sunt indie
huius mundi sapientes: qui quãuis ꝑ in¬
fidelitatẽ & plerũq ꝑ actionẽ fȩdi sint.
ante humanos tamen oculos suꝑducte
honestatis colore fu cant᷑. Seo coeterna
di sapientia tinctis indiȩ colorib non
confert᷑: quia quisquis hanc ueraciter
intelligit᷑: ab his hominib quos mun
dus sapientes coluit. quã longe dist&
agnoscit. Ipsaq eius mandatoꝵ uerba
ab huius mundi sapientib differunt:

Expanded text:
gentilium qui, mundi hujus sapientum disgentilium qui, mundi hujus sapientum disciplinis dediti, ea quae sunt inter homines honesta servarent, et salvandos servata honestate se crederent, nec jam mediatorem Dei et hominum quaererent, cum quasi sufficientem sibi philosophorum doctrinam tenerent. In quorum despectu mox subditNon conferetur tinctis Indiae coloribus. - Quid enim per Indiam, quae nigrum populum mittit, nisi hic mundus accipitur, in quo vita hominum per culpam obscura generatur? Tincti autem colores sunt Indiae, hujus mundi sapientes, qui quamvis per infidelitatem et plerumque per actionem foedi sunt, ante humanos tamen oculos superductae honestatis colore fuscantur. Sed coaeterna Dei sapientia tinctis Indiae coloribus non confertur, quia quisquis hanc veraciter intelligit, ab his omnibus qdus sapientes coluit quam longe distet agnoscit. Ipsaque ejus mandatorum verba ab hujus mundi sapientibus differunt,
Abbreviated transcription (Latin):
in cõparatione unigeniti filii nullius me-¬
riti fuisse pensant᷑. Qui nisi huius sapi¬
entiȩ seruos se cognoscerent: scĩ nullatenꝰ¬
ẽẽ potuisset᷑. Ad hoc qͥppe illi missi st̃. ut
in cordib hominum uiã huic sapientiȩ
predicando prepararent: neq ut ꝓ ea
sed ꝑ eam subiectos popłos regerent.
Quia enim certũ erat. qđ ꝑ accessũ tẽpoꝵ
deficientis scłi languores excrescerent:
actum est ut ęterna dĩ sapientia in fine
scłoꝵ ꝑ sem& ipsam ueniret. ad graudẽ
hunc & nunie infirmitatis egrotũ. id est
ꝑ totũ mundũ iacens languidũ genus hu¬
manũ: ut transmissis prius predicatorib
quasi quibusdã uisitatorib. tanto postino¬
dũ maior uenir& potentia medici. qͣnto
inagis morb creuiss&e egroti. Quia uero
nullus uice eius ad saluandos no mittit᷑.
dicat᷑ recte. nec appendet᷑ argentũ in cõ¬
mutatione euis: qm̃ uita iustoꝵ predican-¬

Expanded text:
in comparatione unigeniti Filii Dei nullius mein comparatione unigeniti Filii Dei nullius meriti fuisse pensantur, qui nisi hujus sapientiae servos se esse cognoscerent, sancti nullatenus fuissent. Ad hoc quippe illi missi sunt, ut in cordibus hominum viam huic sapientiae praedicando praepararent, neque ut pro ea, sed per eam subjectos populos regerent. Quia enim certum erat quod per accessum temporum deficientis saeculi languores excrescerent, actum est ut aeterna Dei sapientia in fine saeculorum per semetipsam veniret ad grandem hunc et nimiae infirmitatis aegrotum, id est per totum mundum jacens languidum genus humanum, ut transmissis prius praedicatoribus, quasi quibusdam visitatoribus, tanto postmodum major veniret potentia medici, quanto magis morbus crevisset aegroti. Quia vero nullus vice ejus ad salvandos nos mittitur, dicatur recte: Nec appendetur argentum in commutatione ejus, quoniam vita justorum praedican
Abbreviated transcription (Latin):
humanum genus a culpa redimatur.¬
creatorem necesse est ut creatura liberer᷑.
Unde & in euangłio dñs dicit. Si uos filius
liberauerit: uere liberi eritis. Seo uir
sc̃s. spũ eiusdem sapientiȩ repletus. qͦsdã
in iudea preuidit non eẽ defuturos. qui
spem in legis latore ponerent. & suȩ
salutis auctorẽ moysen putarent: sicut
& cuidã sanato maledicentes dicunt. Tu¬
sis discipulus eius: nos enun moysi disci¬
puli sumus. Unde adhuc congrue subin¬
fertur. Nec appendetur argentũ in cõmu
tatione eius. Quia enim argento sepe elo¬
quia diuina signant᷑. possunt argenti uo¬
cabulo etiam eiusdem eloquii scriptores
intelligi: quoꝵ uita inter turbas hominũ
resplenduit luce uirtutum. Sed qr lex
peccata indicare potuit non auferre: ñ
quisqu̾ã ueterũ patrum. non legis lator
moyses. humani generis rede̾ptor extitit.
Argentũ uͦ in cõmutatione huius sapientię
ũ appendit᷑: qr qͥlibet scĩ ẽẽ potuerunt.

Expanded text:
humanum genus a culpa redimaturhumanum genus a culpa redimaturcreatorem necesse est ut creatura liberetur. Unde et in Evangelio Dominus dicit: Si vos filius liberaverit, vere liberi eritis . Sed vir sanctus, spiritu ejusdem sapientiae repletus, quosdam in Judaea praevidit non esse defuturos qui spem in legislatore ponerent, et suae salutis auctorem Moysen putarent, sicut et cuidam sanato maledicentes dicunt: Tu discipulus sis ejus, nos enim Moysi discipuli sumus . Unde adhuc congrue subinfertatione ejus. - Quia enim argento saepe eloquia divina signantur, possunt argenti vocabulo etiam ejusdem eloquii scriptores intelligi, quorum vita inter turbas hominum resplenduit luce virtutum. Sed quia lex peccata judicare pquisquam veterum patrum, non legislator Moyses humani generis redemptor exstitit. Argentum ergo in commutatione hujus sapientiae non appenditur, quia quilibet sancti esse potuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuunt. aurũ quidẽ eẽ possunt. obri
rum omnino non possunt: quia corpus
qđ corrumpitur ad grauat amiã: &
deprimit terrena inhabitatio sensum
uita. magna iusticie claritate resplen¬
deant. nequaꝗ̃. tamen ad purũ peccatoꝵ
qui dicit. si dixerimus quia peccatum
non habemus. nosipsos seducimus. &
ueritas in nobis non est: affirmante ia
offendimus om̃s ͥ ꝓpħa etiam dep̾cante
qui ait. Ne intres in iudiciũ cum seruo
tuo: quia non iustificabit᷑ in conspectu
tuo omĩs uiuens. Aurũ obritũ gͦ illi
nuncupant᷑. qui in ea in qua sunt condi¬
ti innocentia ꝑdurantes. & fulgent cla¬
ritate iusticiȩ: & nullis uel iinimis ma-¬
sapientia nullus angłoꝵ redemptor
humani generis mittendus fuit: ne qͥs
spem in his quos in adiutorio hominũ
sepius apparuisse didicimus angłis po¬
ner&. dictũ est. Non dabit᷑ aurũ ob¬
rixũ pro ea. Ac si aꝑte diceret᷑. ꝑ se¬
m& ipsam sapientia manifestabit᷑: ut

Expanded text:
vivunt, aurum quidem esse possunt, obrizum vivunt, aurum quidem esse possunt, obrizum esse omnino non possunt, quia corpus, quod corrumpitur, aggravat, animam: et deprimit terrena inhabitativita ex magna justitiae claritate resplendeant, nequaquam tamen ad purum sordibus tante, qui dicit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est. Affirmat id quoffendimus omnes . Propheta etiam deprecante, qui ait: Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Auruum, qui in ea quae sunt conditi innocentia perdurantes, et fulgent claritate justitiae, et nullis vel minimis masapientia nullus angelorum redemptor humani generis mittendus fuit, ne quis spem in his, quos in adjutorium hominum saepe apparuisse didicimus, angelis poneret, dictum est: Non dabitur aurum obryzum pro ea. Ac si aperte diceretur: Per semetipsam sapientia manifestabitur, ut