comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubi nullus erit alienus. Lux uͦ ipsa qͣ
duntur. qualis aut quanta sit. q̃ lingua
ꝓferat: qͥs saltẽ infirma m̃te contingat :¬
ꝑfecꝰto lux illa ipse: d̾s: qm̃ lux : ds¬
& tenebre in eo ñ sunt ulle. s lux m̃tiũ
purgatorũ. ñ istius corporis oculos.
ẜrit gͦ tunc mens idonea quȩ ilła lucẽ
uideat: qd̾ nunc ñdum ẽ. Hoc autem
oculus corporis neq nͣc potest: neq tunc
singłis. in singulis nobis: uideat᷑ ab alc̃o
in altero: uideatur in se ipso: uideatur
incȩlo nouo. ⁊ terra noua. atq in om̃i
quȩ tunc fuerit creatura: uideat᷑ ⁊ ꝑ
corpora in om̃i corpore quocũq fuerint Ex lib̃¬
spalis ocłi corporis aciȩ ꝑueniente diretꝰti.  cor¬
Et mox addidit: donec ueniat dñs
⁊ illuminabit abscondita tenebrarũ. &
laus erit unicuiq ado. Quanta erit illa
felicitas. uͥ nullũ erit malum: nullũ la¬
tebit bonũ: Uacabit᷑ di laudibꝰ. qͥerit

Expanded text:
ubi nullus erit alienus. lux uero ipsa, qua ubi nullus erit alienus. lux uero ipsa, qua n cordibus reconduntur, qualis aut quanta sit, quis lingua proferat, quis saltem infirma mente contingat? profecto lux ilia ipse deus et tenebrae in eo non sunt ullae, sed lux mentium purgatarum, non istorum corporis oculorum. erit ergo tunc mens idonea, quae illam lucem uideat, quod nunc nondum est. Hoc autem oculus corporis neque nunc potest neque tunc s nobis in singulis nobis, videatur ab altero in altero, videatur in seipso, videatur in coelo novo et terra nova, atque in omni quae tunc fuerit creatura, videatur et per corpora in omni corpore, quocunque fuerint spiritalis corporis oculi acie perveniente directi. m iudicare, mox addidit: donec ueniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum, et oque perpetuo. Quanta erit illa felicitas, ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum, uacabitur Dei laudibus, qui erit
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ñ erratur in reb ut recta sit improbatio
uitioꝵ. uirtutũq approbatio: ꝓfecto si errat᷑
in hominib uenialis ÷ temptatio humana.¬
Nondũ reuelatum ÷ iudiciũ. Nox t̃ appare¬
bit dies: apparebit uidicium. Audi apłm. Itaq
donec ueniat dñs ⁊ illummet ab sconcita te¬
nebrarum.⁊ manifestet cogitationes cordis
ñ uides cor meũ. ⁊ ñ uidco cor cuum: nox est.
on enĩ scimus mortales. corda mortalium.
brarũ. & manifestabit cogitationes cordis
⁊ tunc laus erit unicuiq ado: qr id lau¬
dabitur & diliget᷑ a ꝓocimo ĩ ꝓximo:
qd̾ ne lateat. ab ipso illuminabit᷑ d̾o.
Noticia nr̃a certior intꝰ ẽ: uͥ nemoscit
que sunc hominis. nͥ sp̃c hominis qui
in ipso ẽ. S cũ uenerit dñs ⁊ illumina¬
uerit abscondita tenebrarum. ⁊ mani. Ex lib¬
festauerit cogitationes cordis. tc̃ nichil de gr̾a¬
latebit ꝓximum in ꝓximo: nec erit ⁊ libero a¬
qd̾ suis quisq aꝑiat abscondat alieni s . bitrio¬

Expanded text:
go non erratur in rebus ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque approbatio, profecto si erratur in hominibus, venialis est humananondum revelatum est judicium: nox est; apparebit dies, apparebit judicium. Audi Apostolum: ««Donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationeides cor meum et non video cor tuum, nox est. Non enim scimus mortales corda mortalium; brarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo, quia id laudabitur et diligetur a proximo in proximo, quod, ne lateat, ab ipso illuminabitur Deo.r intus est. ubi nemo scit, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis. qui in ipso est? sed cum uenerit dominus et inluminauerit abscondita tenebrarum et manifestauerit cogitationes cordis, tunc nihil latebit proximum in proximo nec erit, quod suis quisque aperiat, abscondat alienis,
Abbreviated transcription (Latin):
latꝰ ẽ xp̃c. Pascha ñ sic̃ quidã existi¬
u mant grecũ nom̃ ẽ: s hebreũ. Oportunissime
tam̃ occurrit in hoc nomine congruentia¬
qͣdã utrarũq linguarũ. Eoria enim pati. grere
pachi dicitur. id̾o pascha passio putata ẽ. ł hoc
nomine a passione sic appellatum. Insua uero
lingua hoc ÷ in hebrea. pascha transitus dr̃
Nc̃ gͣfigura illa ꝓpħica inueritate cõpleta t̃
cũ sic̃ ouis ad inmolandum ducit᷑ xp̃c. cuiꝰ
sanguine illitis postib nr̃is. io÷ cuits signo
crucis signatis frontib nr̃is a ꝑdtaone huiꝰ
scłi. tanqͣm a captiuitate ł int̾emptione
egiptia liberam᷑: & agimus salub̾rimum ianuauũ¬
transitũ. cũ a diabolo transimꝰ ad xp̃m. scđo.
ꝯab isto instabili scło ad ciꝰ fundatissimũ
regnum. Io qͥppe addm ꝑmanentem
transimus: ne cũ mundo transeunte tran¬
seamus. De hac nobis collata gr̃a: dm lau¬

Expanded text:
ostibus. Pascha non sicut quidam existimant Graecum nomen est, sed Hebraeum: opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguarum. Quia enim patitur, Graece πάσχη dicitur, ideo pascha passio putata est; vel hoc nomen a passione sic appellatum. In sua vero lingua, hoc est Hebraea, pascha transitus diciNunc figura illa prophetica in veritate completa est, cum sicut ovis ad immolandum ducitur Christus, cujus sanguine illitis postibus nostris, id est cujus signo crucis signatis frontibus nostris, a perditione hujus saeculi tanquam a captivitate vel interemptione Aegyptia liberamur ; et agimus saluberrimum transitum, cum a diabolo transimus ad Christum, et ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo quippe ad Deum permanentem transimus, ne cum mundo transeunte transeamus. De hac nobis collata gratia Deum lau
Abbreviated transcription (Latin):
net uobis dicẽ. ad nos ꝑtinet xp̃ianis loqͥ. enchir¬
Qͥd enim mͥ de his qͥforis st̃ iudicare : dion.
Ipse apłs ait. Illos alit̃ alloquim᷑. tanqͣm
infirmos. ħlandiendũ ÷ illis ut audiant
ueritatem: in uobis secanda ÷ putredo.
Ayferte malũ a uobis ipsis.
Aliqui id qd̾ dictũ ÷ ex uobis ipsis ita
auferat malũ: hoc ÷ ut ipse sit bonus.
S utrolibet mͦ intelligat᷑. siue ut
tionib: siue ut se quisq corripiendo & cor-¬
rigendo a seipso auferat malum: illito tam̃
qfo supradictũ c̃. nͣ habet ambiguitatem:
uͥ pͣcipit ñ cõmisceri eis fr̃ib qͥ m aliquo
supradicto uitio nominantur: id: noti famo¬
siq sunt. Q autẽ animo & qͥ caritate miseri-¬
cors ista seueritas adhibenda sit: ñ solum
eo loco ubi ait. ut sp̃c saluus sit in die dñi ihu:
s alibi quoq euident̃ ostendit dicens. Si qͥs
ñ ob audit u̾bo nr̃o ꝑ epłam hunc notate.

Expanded text:
 ad nos pertinet, Christianis loqui. Quid enim mihi de eis qui foris sunt judicare, ipse stolus ait. Illos aliter alloquimur tanquam infirmos. Blandiendum est illis ut audiant veritatem. In vobis secanda putredo est. Auferte malum ex vobisipsis. Aliqui id quod dictum est, ex voauferat malum, hoc est, ut ipse sit bonus. sed utrolibet modo intellegatur, siue ut orripiantur, siue ut se quisque corripiendo et corrigendo a se ipso auferat malum, illud tamen, quod supra dictum est, non habet ambiguitatem, ubi praecipit non commisceri eis fratribus, qui in aliquo supra dicto uitio nominantur, id est noti famosique sunt. Quo autem animo et qua caritate misericors ista seueritas adhibenda sit, non solum eo loco, ubi ait: ut spiritus saluus sit in die domini Iesu, sed alibi quoque euidenter ostendit dicens: si quis non obaudit uerbo
Abbreviated transcription (Latin):
siue accusatũ atq conuictũ. Alio quin
illud cur dixit. si qͥs frat̃ nominet᷑ aut
fornicator: aut idolis seruiens. ⁊cetera :
nͥ qr eã nominationẽ intelligi uoluit.
que fit in quẽqͣm. cũ sententia ordine iu-¬
diciario. atq integritate ꝓfertur: Nã
si nominatio sufficit multi dampnandi
st̃ innocentes: qr sepe falso in quoqͣm¬
quis crimine nominatur. Qid enĩ mͥ de¬

Expanded text:
sive accusatum atque convictum. Alioquin sive accusatum atque convictum. Alioquin illud cur dixit: 'Si quis frater nominatur aut fornicator aut idolis serviens' et caetera, nisi quia eam nominationem intelligquae fit in quemquam, cum sententia ordine judiciario atque integritate profertur? Nam si nominatio sufficit, multi damnandi sunt innocentes, quia saepe falso in quoquam crimine nominantur. 11. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ scͥpsi uob̃. ñ cõmisceri. Si qͥs fr̃ nominet᷑
fornicator. aut idolis seruiens. aut auarꝰ. aut
maledicꝰ. aut ebriosꝰ. aut rapax.: cũ eiꝰ modi
nec quidẽ cibũ sumere. Qd enĩ mͥ de his qͥ
foris sunt iudicare : Nonne de his qͥ intꝰ sunt
uos iudicatis: De his autem qͥforis sunt d̾s
iudicabit. Auferte malũ a ciobismet ipsis.
munione. ut si ꝑiudiciũ auferri ñ posst̃
tolerent᷑ potius: nec ꝑu̾se malos euitan-¬
do quisq ab eccła ip̃se discedens. eos qͦs¬
fugere uidet᷑ uincat ad gehennã: qr
usq ad ultimũ uentilabrum. ł infra illa
retia ubi pisces boni cũ malis usq ad se-
enĩ contrariũ huic loco io qd̃ alio loco
dic̃ apłs. Tu quis es qui uidices alienum Ex libri
seruum: Suo domino stat aut cadit. retracta
Noluit em̃ hominẽ ab homine iudicaritionũ. uͦ¬
ex arbitͥo suspicionis. ⁊ etiã extͣ ordina¬
rio usurpato iudicio: s potius ex lege
di scdm ordinẽ eccłe: siue ultͦ confessũ

Expanded text:
autem scripsi uobis non commisceri, si quis frater nominatur aut fornicator aut idolis seruiens aut auarus aut maledicus aut ebriosus aut rapax, cum eius modi ne quidem cibum sumere. quo enim mihi de hiforis sunt, iudicare? Nonne de his, qui intus sunt, vos iudicatis? De his autem, qui foris sunt, Deus iudicabit. Auferte malum de vobis ipsis'. munione, ut, si per iudicium auferri non possunt, tolerentur potius, ne perverse malos evitando quisque ab aeccfugere videtur, vinciat ad gehennam. Quia usque ad ultimum ventilabrum ; velut intra illa retia, ubi pisces boni cum malis usque ad segrenim contrarium est huic loco id quod alio loco dicit Apostolus: Tu quis es qui judicas alienum servum? SNoluit enim hominem ab homine iudicari ex arbitrio suspicionis vel etiam extraordinario usurpato iudicio, sed potius ex lege Dei secundum ordinem aecclesiae sive ultro confessum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑscrutari: s plerũq aliud ꝙͣ to qd̾ ibi agitur
suspicari: Camqͣm & in his rerũ tenebris
humanarum. hoc ÷ cogitationum alienarũ.
continere debemus: nec ante tempus quicqͣ.
iudicare. donec ueniat dñs ⁊ illuminet abs¬
condita tenebrarũ. ⁊ manifestet cogitationes

Expanded text:
perscrutari, sed plerumque aliud quam id quod ibi agitur perscrutari, sed plerumque aliud quam id quod ibi agitur suspicari? Quanquam et in his rerum tenebris humanarum, hoc est cogitationum alienarum, continere debemus, nec ante tempus quidquam judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitation
Abbreviated transcription (Latin):
Ilerumq in his nr̃a credulitas fallitur.
fallamur: ut qi ñ posssimus hominum Ex libro¬
indagare conscientiam. de ipsis rebuis enchirid̃¬
habeamnꝰ ueruam ccrtãq sententiam:
hoc ẽ ut si ille uł ille homo utrũ sit im¬
pudicus pudicusue nescimus. oderimꝰ im
pudicitiam. ⁊ pudicitiã diligamus: & si illum
uł illũ iniustũ eẽ iustumue nescimꝰ. amemꝰ
tam̃ iusticiam. ⁊ iniusticiã decestemur: ñ qͥs
nobis ipsi errando confingimus. s qͣs fideliter
hanc appetendã illamq uitandam indi ueri¬
tate conspicimus: ut cũ de ipsis reb qd̾ ap¬
petendũ ẽ appetimus. qd̾ deuitandũ ÷ deui¬
tamus: ignoscat᷑ nobis qd̾ de actis homintĩ
aliquando. immo assidue ñ uera sentimus.
Is oc enim ad humanã temptationẽ ꝑtinere
arbitror. sine qͣ ista duci ñ potest uita.: ita
ut apłs diceret. Temptatio uos ñ app̃hendat.
nͥ humana. Qͥd eñi tã humanũ. qͣ. ñ posse
conspicere cor humanum: & ido ñ eiꝰ latebras

Expanded text:
lerumque in eis nostra credulitas fallitur; fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis rebus habeamus veram certamque sententiam. Hoc est, ut si ille vel ille homo utrum sit impudicus pudicusve nescimus, oderimus tamen impudicitiam, et pudicitiam diligamus: et si illum vel illum injustum esse justumve nescimus, amemus tamen justitiam, et injustitiam detestemur; non quas nobis ipsi errando confingimus, sed quas fideliter, hanc appetendam, illamque vitandam in Dei veritate conspicimus: ut cum de ipsis rebus quod appetendum est appetimus, quod devitandum est devitamus, ignoscatur nobis quod de occultis hominum aliquando, imo assidue non vera sentimus. Hoc enim ad humanam tentationem pertinere arbitror, sine qua duci ista non potest vita, ita ut Apostolus diceret, Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Quid enim tam humanum quam non posse inspicere cor humanum; et ideo non ejus latebras
Abbreviated transcription (Latin):
duntur ut etiã uidenda sꝑentur: s ostendi
nullo possunt mͦ. Quȩ uͦ ita st̃ ut neq
p̃tereant neq futura sint. s eterna ꝑ¬
maneant. partim st̃ ininsibilia. sic̃ iusti¬
cia. sic̃ sapientia : parti insibilia sicut xͥ

Expanded text:
duntur ut etiam videnda sperentur; sed ostendi modo nullo possunt modo. Quae vero ita sunt ut neque praetereant, neque futura sint, sed aeterna permaneant, partim sunt invisibilia, sicut justitia, sicut sapientia; partim visibilia, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊accepisti pecuniã : Et cetera. Sic̃ autẽ
ex hebreo int̃pretatus ẽ prb̃tr hieroni¬
mus: nonne cor meũ inqͥt inp̃senti erat
qñ conu̾sꝰ ẽ homo decurru suo. in oc¬
cursũ tui : Corde suo gͦ se drcit hoc ui¬
disse ꝓpħa: adiuto qͥdẽ mirabilit nullo
dubitante diuinitus. S qͣnto amphus ex lib d¬
cẽ om̃s munere isto habundabt̃: cũ d̾s tͥnitate
erit om̃ia in om̃ibꝰ : Habebt tam̃ etiã qͥnto xͦ¬
illi o culi corporei officiũ suũ. ⁊ loco suo
ut uidẽt absentẽ. ñ eis usꝰ eͣ ad uiden-¬
da p̃sentia: que tamͣ sꝑu uidere posset
etiã si illos clauderet: sic̃ uidit absentia
uͥ cũ eis ipse ñ erat. Apls dic̃. Ex par

Expanded text:
et accepisti pecuniam? et cetera; sicut autem et accepisti pecuniam? et cetera; sicut autem ex hebraeo interpretatus est presbyter Hieronymus: nonne cor meum, inquit, in praesentia erat, quando reuersus est homo de curru suo in occursum tui? Corde suo ergo se dixit hoc uidisse propheta, adiuto quidem mirabiliter nullo dubitante diuinitus. Sed quanto amplius tunc omnes munere isto abundabunt, cum Deus erit omnia in omnibus! Habebunt tamen etiam illi oculi corporei officium suum et in loco suo ut uideret absentem, non eis usus est ad uidenda praesentia; quae tamen spiritu uidere posset, etiamsi illos clauderet, sicut uidit absentia, ubi cum eis ipse non erat. Absit er
Abbreviated transcription (Latin):
ut quomͦ posset aliqͣ similitudine ostendẽt.
qͣntũ ab illa q̃ futura ẽ distet hec uita: non
qͣliũ cũq hominũ ueꝵx etiã qͥ precipua hit
cũ autͣ factꝰ sũ uir euacuau q̃ paruul cras̃.
uidemus nc̃ ꝑ speculũ in enigmate. tc̾ autẽ
facie ad faciẽ: ncͣ scio ex parte. tẽ autẽ cos
noscam. sicͣ ⁊ cognitussũ. Si gͣ in hac uiti
u hominũ mirabiliũ ꝓphetia ita cõparandi
ẽ illi uite qͣsi paruuli ad uuenẽ: uidit ̃
heliseus accipientẽ munera seruũ suũ ubl
ipse ñ erat: itane cũ ueni̾t qđ ꝑfectũ
ẽ. nec iã corpꝰ corruptibile adgͣuab̃
animã. s in corruptibile nicħ impediet.
illi scĩ ad ea q̃uidenda st̃ ocłis corporeiᷤ.
qͥb heliseus absens ad seruũ suũ uiden¬
dũ ñ indiguit. indigebunt: Nã scđm Ex libͦ. ii¬
int̃pretes septuaginta. ista sunt ad gy¬
ezi u̾ba ꝓpħe. N onne cor meũ fuit te¬
cũ. qñ conu̾sꝰ ẽ uir de curru obuiã tͥ.

Expanded text:
ut quo modo posset aliqua similitudine ostenderet, quantum ab illa quae futura est distet haec uita, non qualiumcumque hominum, uerum etiam qui praecipua hic cum autem factus sum uir, euacuaui ea quae paruuli erant. Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facienoscam, sicut et cognitus sum. si ergo in hac uita, ubi hominum mirabilium prophetia ita comparanda est illi uitae quasi paruuli ad iuuenem, uidit tamen Heliseus accipientem munera seruum suum, ubi ipse non erat: itane cum uenerit quod perfectum est nec iam corpus corruptibile aggrauabit animam, sed incorruptibile nihil impediet, illi sancti ad ea quae uidenda sunt oculis corporeis, quibus Heliseus absens ad seruum suum uidendum non indiguit, indigebunt? nam secundum interpretes septuaginta ista sunt ad Giezi uerba prophetae: nonne cor meum iuit tecum, quando conuersus est uir de curru in obuiam tibi
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ꝑfidẽ diligatur ñ poterit cor mundari.
qͦ ad eũ uidendũ aptum sit ⁊ idoneum.
Ubi sunt enim illa tͥa ꝓptͣ que in animo
edificanda om̃ium diuinoꝵ libroꝵ ma-¬
chinam̃ta consurgunt. fides. spes. karita s:
nͥ in animo credente qđ ñ dũ uidet. &
ãmante atq sperante qd credit : Amat᷑
gͦn qd ignoratur. s tam̃ creditur
Nimirũ autẽ cauendum ẽ. ne credens
animꝰ id qd̾ ñ uidet. fingat sibi aliqͥd
qd̃ ñ ẽ. & sꝑet diligatq qđ̃ falsum est
Qd̾ si fit: ñ erit karitas de corde puro
& conscientia bona ⁊ fide ñ ficta. gͦfinis¬
hoc ÷ habere ocłos qd̾ aspicere.
aut itẽ hoc ⁊ aspic̾e formi qd̃ uidere
Ergo anime tribꝰ I led qͥbusda
reb opꝰ ẽ: ut oculos habeat qͥbꝰ iã
bene uti possit. ut aspiciat. ut uideat:

Expanded text:
 fidem diligatur, non poterit cor mundari, quo ad eum videndum sit aptum et idoneum. Ubi sunt enim illa tria, propter quae in animo aedificanda omnium divinorum Librorum machinamenta consurgunt, fides, spes, charitas ; nisi in animo credente quod nondum videt, et sperante atque amante quod credit? Amatur ergo et qui ignoratur; sed tamen creditur. Nimirum autem cavendum est, ne credens animus id quod non videt, fingat sibi aliquid quod non est, et speret diligatque quod falsum est. Quod si fit, non erit charitas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, hoc est habere oculos quod aspicere; aut item hoc est aspicere quod videre. Ergo animae tribus quibusdam rebus opus est ut oculos habeat quibus jam bene uti possit, ut aspiciat, ut videat.
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ: qͦ absente nec esse possumus. Cũ
enim ꝑfidẽ ad huc ambulamꝰ ñ ꝑspeciẽ.
ñ dũ utiq uidemꝰ dm̃ sic̃ idẽ ait facie
ad faciẽ: que tam̃ nͥ nunc iã diligami
nũ ꝙͣ uidebimꝰ. S qͥs diligit qͦd ignorat:
Sciri enĩ aliquid ⁊ ñ diligi potest: di¬
ligi autẽ qd̃ nescitur quero utrum possit.
qr si ñ potest: nemo diligit dm̃ añꝙͣ sciat.
Et qͥd ÷ dm̃ scire: nͥ eũ mente conspicere:
firmeq ꝑciꝑe: Non enim corpꝰ ẽ ut car¬
neis ocuł inquiratur: s & priꝰ ꝙͣ ualeamꝰ
conspicere atq ꝑcipere dm. sic̃ conspici
⁊ ꝑcipi potest. qd̾ mundiᷤᷤ cordibꝰ licet.¬

Expanded text:
e nec esse possemus. Cum enim per fidem adhuc ambulamus, non per speciem , nondum utique videmus Deum, sicut idem ait, facie ad faciem : quem tamen nisi nunc jam diligamus, nunquam videbimus. Sed quis diligit quod ignorat? Sciri enim aliquid et non diligi potest: diligi autem quod nescitur, quaero utrum possit; quia si non potest, nemo diligit Deum antequam sciat. Et quid est Deum scire, nisi eum mente conspicere, firmeque percipere? Non enim corpus est, ut carneis oculis inquiratur. Sed et priusquam valeamus conspicere atque percipere Deum, sicut conspici et percipi potest, q
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ex duob filis ab rahȩ. uno de ancilla
alt̾o de libera. qͦd ñ tantũ dictum. s etiam
fac̾tũ fuit. duo testam̃ta intelligenda mons¬
Trauit.: qu̾ anteqͣm exponeret obscurũ fint
Pinde allegoria tał qđ ẽ generale nomen
uidere. uerũ etiã qͥsciunt. tam̃ qđ sit illud
enigina ubi nunc uidemus nosse desiderant
ex utͦq una ẽ inuenienda sententia: ⁊ cxilo
scilicet qd̃ ait. uidemꝰ nunc ꝑspeculum. &
ex isto qd̾ addidit in enigmate Una ẽ eñ cũ

Expanded text:
cum e duobus filiis Abrahae, uno de ancilla, altero de libera, quod non dictum, sed etiam factum fuit, duo Testamenta intelligenda monstravit; quod antequam exponeret, obscurum fuit: proinde allegoria talis, quod est generale nomen, videre; verum etiam qui sciunt, tamen quod sit illud aenigma ubi nunc videmus, nosse desiderant: ex utroque invenienda una est sententia; et ex illo scilicet quod ait, Videmus nunc per speculum; et ex isto quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
N enĩ golibet credere. bonum eft
amunde: illad fr̃s. nolite om̃i spiritui
credere: s ꝓbate sp̃m qͥ ex d̾o ẽ: Nec inlau¬
dib caritatis qo̾ dictũ ÷ om̃ia credit. sic ae¬
cipiendũ ẽ. ut caritati cuiuspiã derogemꝰ.
si ñ qd̃ audierit. statim crediderit. Qro qd
eadẽ caritas ammonet ñ facile de fr̃e ẽc̃
aliquid credendũ: & cũ tale aliguro dicitur
hoc adse magis iudicat ꝑtinere ne credat:
Postremo ipsa caritas que omia credit. ñ oĩ
spũi credit: ac ꝑ hoc om̃ia qͥde credit deo¬

Expanded text:
et credere bonum est; nam unde est illud: fratres. nolite omni spiritui credere, sed probate spiritum qui ex deo est? nec in laudibus caritatis quod dictum est: omnia credit, sic accipiendum est, ut caritati cuiuspiam derogemus, si non quod audierit statim crediderit. quid quod eadem caritas admonet non facile de fratre mali aliquid esse credendum et, cum tale aliquid dicitur, hoc ad se magis iudicat pertinere ne credat ? postremo ipsa caritas, quae omnia credit, non omni spiritui credit ac per hoc omnia quidem credit, se
Abbreviated transcription (Latin):
enim discreta: Demones hoc dixerunt tͥnitate¬
trem̃do : petrꝰ amando. Adde gͦ fidĩ .uiiͦi.
sp̃e. Et que spes eͣ: nͥ de aliqͣ conscien¬
tie bonitate: Speiq ipsi adde caritatẽ.
to: suꝑeminentẽ uiam. Nabemus di-¬
cente apło: suꝑeminente uiã uobis
oꝑat᷑: sine spe c̾e̾ nͣ potest. Cũ autem
uenerimꝰ: iã ñ erit ibi fides. Dicet᷑ nob̃
crede: Non utiq. Uidebimus eũ: con-¬
templabimur eũ. Dilectissimi filii dei
sumus: & ñ dũ apparuit qͥo erimus
Qr ñdũ apparuit: id̾o fides. Scimꝰ qr¬

Expanded text:
eam discernis? Daemones hoc dixerunt timendo, Petrus amando. Adde ergo fidei spem. Et quae spes est, nisi de aliqua conscientiae bonitate? Speique ipsi adde charitatem. Desuper eminentem viam habemus, dicente Apostolo, Supereminentem viam vobis operatur, sine spe esse non potest. Cum autem venerimus, jam erit ibi fides? dicetur nobis, Crede? Non utique. Videbimus eum, contemplabimur eum. Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quod erimus. Quia nondum apparuit, ideo fides. Fi
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ fidẽ ⁊ spẽ. qr fides rerũ ẽ que ñ uident᷑
erit autẽ species cũ uisȩ fuerint. Et spes rei
est quȩ nͣ tenetur: adueniente ipsa re ñ
erit iã spes. qr tenebimꝰ nͣ sperabimus. ka¬
ritas autẽ ñ nouit nͥ crescere. magis magisq
Si enĩ amanius quẽ ñ uidemus. quomͦ ama

Expanded text:
supra fidem et spem : quia fides rerum est quae non videntur; supra fidem et spem : quia fides rerum est quae non videntur; erit autem species cum visae fuerint: et spes rei est quae non tenetur; quae adveniente ipsa re, non erit jam spes, quia tenebimus, non sperabimus: charitas autem non novit nisi crescere magis magisque. Si enim amamus quem non videmus, quomodo amaturi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ patientia necessaria ẽ. qͣndui ueniat qd̃
ꝓmissum ẽ. Nemo autẽ paciens ÷ inbonis.
Qñ exigit᷑ de homine patientia: in mał agit
Qñ dr̃ patiens esto. tolera: sustine: molettia
est. sub qͣte d̾s uult eẽ fortẽ: tolerantẽ. lon¬
ganimẽ. patientẽ. E nũqͥd decipit. qͥ ꝓmisit
Medicus exerit ferrũ. ad secanda uulnera
& dic̃ ei que secturꝰ ẽ. Patiens esto. sustine.
tolera. In dolorib exigit patientiã: s post
dolores ꝓmittit salutẽ. Et ille qͥtolerat do¬
lores inferro medici. nͥ sibi ꝓponat sanitatẽ
Qͣm ñdũ habet: deficit in dolore que patit̃
Multa gͦ mala sunt in isto scło. intus. foris
ꝓrsꝯ ñ cessant. habundant scandala: Nemo
illa sentit: nͥ qͥ graditur uiã domini. Ci ar
in om̃ib diuinis paginis. ut toleret p̃sen¬
tia. sꝑet futura: amet quȩ ñ uidet: utã¬
plectatur cũ uiderit. Karitas enim q̃ t̃cia
nob adiungitur ad fidẽ ⁊ adspem. maior:

Expanded text:
go patientia necessaria est, quamdiu veniat quod promissum est. Nemo autem patiens est in bonis. Quando exigitur de homine patientia, in malis agit: quando dicitur, Patiens esto, tolera, sustine, molestia est, sub qua te Deus vult esse fortem, tolerantem, longanimem, patientem. Sed numquid decipit qui promisit? Medicus exserit ferrum ad secandum vulnera, et dicit ei quem secturus est, Patiens esto, sustine, tolera: in doloribus exigit patientiam, sed post dolores promittit salutem. Et ille qui tolerat dolores in ferro medici, nisi sibi proponat sanitatem, quam nondum habet, deficit in dolore quem patitur. Multa ergo mala sunt in isto saeculo, intus, foris; prorsus non cessant, abundant scandala: nemo illa sentit, nisi qui graditur viam Dei. Ei dicitur in omnibus divinis paginis, ut toleret praesentia, speret futura, amet quem non videt, ut amplectatur cum viderit. Charitas enim quae tertia nobis adjungitur ad fidem et spem, major est
Abbreviated transcription (Latin):
postremo fides montes transferens. Illa qͥdc̃
magna sunt: s si ego hȩc sine caritate hu¬
beã inqͥt. nͣ illa s ego nicħ sum. S adhuc
istos nͣ tetigit: qͥ falso martirii nomine in
passionibꝰ głantur. Audite ut eos tangat:
immo potius ut transfodiat. Si distͥbuero
inqͥt om̃ia mea pauꝑib & tͣdidero corpꝰ
uide qͥd sequit᷑. Caritatẽ aut̃ ñ habcã: nich̃
mͥ ꝓdest. Ecce uenitur ad passionẽ: ecce
uenit᷑ ⁊ ad sanguinis fusionẽ: uenit᷑ ⁊ ad
corpoꝵ incensionẽ. ⁊ tam̃ ncħ. ꝓdest. q
caritas de ẽ. Adde caritatẽ: ꝓsunt om̃ia.¬

Expanded text:
ens. Illa quidem magna sunt: sed si ego haec sine charitate habeam, inquit, non illa, sed ego nihil sum. Sed adhuc istos non tetigit, qui falso martyrii nomine in passionibus gloriantur. Audite ut eos tangat, imo potius ut transfodiat. Si distribuero, inquit, omnia mea pauperibus, et tradidero corpus vide quid sequitur: Charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Ecce venitur ad passionem, ecce venitur et ad sanguinis fusionem, venitur et ad corporis incensionem: et tamen nihil prodest, quia charitas deest. Adde charitatem, prosunt omnia
Abbreviated transcription (Latin):
spe. ⁊ sine caritate ẽẽ ñ uult. Sic gͦ homo
fideł debet credere qd̃ ñdũ uidet: ut
uisionẽ ⁊ sꝑet. ⁊ amet. Et uisibiliũ qͥdẽ
rerũ p̃teritaꝵ q̃ temporaliter transiert̃
sola fides ẽ: qm̃ ñ adhuc uidenda sꝑant᷑.
s facta ⁊ transacta creduntur. sic̃ ẽ illuo¬

Expanded text:
spe et sine caritate esse non uult. sic igitur homo fidelis debet credere, quod nondum uidet, ut uisionem et speret et amet. Et uisibilium quidem rerum praeteritarum, quae temporaliter transierunt, sola fides est, quoniam non adhuc uidenda sperantur, sed facta et transacta creduntur, sicut est illu
Abbreviated transcription (Latin):
Unde si queris unde eũ uidebimus: res¬
pondeo unde angłi uident qͥb tc̃ erimꝰ
eqͣles. Sic̃ eñĩ uidentur ista q̃ uisibilia
nominantur dm̃ nemo uidit umqͣm. nec
scłoꝵ inuisibili in corruptibili : qr sicͣ
nͣc incorruptibit. nec postea corruptibił:
ita nͣ solũ nͣcͣ. s etiã semꝑ inuisibilis.
Unigenitus autem᷑ qͥ ẽ in sinu patris ditatis
naturã atq substantiã suã insonabilit
narrat. ⁊ id̾o dignis idoneisq tanto
conspec̾tu ocuł. etiã inuisibilit᷑ monstͣt.
Ipsi enim st̃ oculi de quib apłs dicit.
illumina oculos meos ne umꝙͣ obdor-¬

Expanded text:
 Si quaeris unde eum videbimus, respondeo: Unde angeli vident, quibus tunc erimus aequales. Sicut enim videntur ista quae visibilia nominantur, Deum nemo vidit unquam: Nec saeculorum invisibili, incorruptibili , » quia sicut nunc incorruptibilis, nec postea corruptibilis: ita non solum nunc, sed etiam semper est invisibilis.ilius, qui est in sinu Patris, deitatis naturam atque substantiam insonabiliter narrat et ideo dignis idoneisque tanto conspectu, oculis etiam invisibiliter monstrat. Ipsi enim sunt oculi de quibus Apostolus dIllumina oculos meos ne unquam obdor
Abbreviated transcription (Latin):
Antea dicebant carnisue tantũ hoc p̃ cap̃.xi¬
stitisse. xp̃m. ut corpoieis ocłis uid eret
dmñ. deinde addidert̃ etia õs scõs
receptis in resurrectione corporib eodẽ mͦ
dm̃ esse uisuros. Nc̃ iã istã possibilitatẽ etiã
impiis donauerunt. Donent sane qͣntũ uo¬
lunt. ⁊ quib uolunt. Nã qͥs audeat contͣclicẽ
hominib: de suo donantibꝰ: Qͥ enĩ loq̃r
m̃daciũ: de suo loquitur. Tu autt̃ cum his
qͥsanã doct̾nã tenent nichil istoꝵ audea
usurpare de tuo: s cũ legis beati mundicor¬
des qm ipsi dm̃ uidebunt. intellige impios
ñ uisuros. Neq enim beati ⁊ mundicordes ft̃
impii. Itẽ cũ legis uidemus nc̃ ꝑspeculũ in¬
eniginate tc̃ aut᷑ faciȩ ad faciẽ: intellige inõ
nos tc̃ uisuros faciȩ ad faciẽ. uñ n̾c̃ uidem
ꝑ speculũ in enigmate. H oc aut̃ utrũq in¬
t̃ioris hominis munꝰ ẽ: siue cũ inista ꝑegͥ¬

Expanded text:
Antea dicebant carni suae tantum hoc praeAntea dicebant carni suae tantum hoc praestitisse Christum ut corporeis oculis videret Deum, deinde addiderunt etiam omnes sanctos, receptis in resurrectione corporibus, eodem modo Deum esse visuros. Nunc jam istam possibilitatem etiam impiis donaverunt. Donent sane quantum volunt, et quibus volunt. Nam quis audeat contradicere hominibus de suo donantibus? qui enim loquitur mendacium de suo loquitur: tu autem cum his qui sanam doctrinam tenent, nihil istorum audeas usurpare de tuo. Sed cum legis: « Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt , » intellige impios non visuros, neque enim beati mundo corde sunt impii. Item cum legis: « Videbimus nunc per aenigmate, tunc autem facie ad faciem, intellege inde nos tunc uisuros facie ad faciem, unde nunc uidemus per speculum in aenigmate. hoc autem utrumque interioris hominis munus est, siue cum in ista peregr
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ uidebimꝰ eum sicuti est. Et si ex¬
tior homo ñr corrumpitur : int̃ior re
nouat᷑ de die indiem: ita sane ut in hac
uita qͣntũ cũq ꝓuectus sit longe absit
ab illa ꝑfectione similitudinis q̃ idonea Ex lib̃¬
erit ad uidendũ dm̃. sic̃ dic̃ apłs facie retcꝰtatio
ad faciẽ. In quibꝰ certe u̾b si corporalẽ num .i.¬
faciẽ uoluerimꝰ acciꝑe. conseq̃ns eritut
etiã d̃s tasẽ habeat faciẽ : ⁊ sit aliquot
intͣuallũ intͣ nr̃am ⁊ ipsius cũ eũ uide-¬
bimus facie ad faciem. Et si int̾uallum
utiq ⁊ finis. ⁊ mͣbroꝵ habitus t̃minatus.¬
& cȩtera absurda. dictuq ⁊ cogitatu im
Dict enĩ qͥdã eoꝵ qͥ talia garriunt sic̃
ad me potuit ꝑuenire. nos dm̃ uidere
nc̃ iñte. tc̃ cõrpore: ita ut etiã impioᷤ
eũ pari mͦ ad seuerent cẽ uisuros. Uide
qͣntũ in peius ꝓfecerint: dũ sine limite
timoris ł pudoris. hac atq hac uaga Exlib̃¬
bunda fertur impunita lo quacita ͦ  cc̃ fausti

Expanded text:
que ad sicuti est. Et si exterior homo noster corrumpitur, interior tamen renovatur de die in diem, ita sane ut in hac uita, quantuscumque prouectus sit, longe absit ab illa perfectione similitudinis, quae idonea erit ad uidendum deum, sicut dicit apostolus, facie ad faciem. in quibus certe uerbis si corporalem facies talem habeat faciem ut sit aliquod intervallum inter nostram et ipsius, cum eum videbimus facie ad faciem: et si intervallum, utique finis et membrorum habitus et terminus, etc., absurda dictuque et cogitatu impDicunt enim quidam eorum, qui talia garriunt, sicut ad me potuit pervenire, nos Deum videre, nunc mente tunc corpore. Ita ut etiam impios cum pari modo asseverent esse visuros. Vide quantum pejus profecerunt dum sine limite timoris vel pudoris hac atque hac vagabunda fertur impunita loquacitas.
Abbreviated transcription (Latin):
in angłoꝵ uita. sic̃ uisibilia ista q̃ corpo¬
rali uisione cernuntur : qr unigenitꝰ fihiꝰ
qͥ ẽ in sinu patͥs. ipse narrauit. Unde ñ
ad ocłoꝵ corporaliss. s ad m̃tiũ uisionẽ.
dictum ẽ
ꝑtinere qd̃ narrat.
respondeo potest. Si queris uħ sciam: res¬
pondeo qr inueracissima scͥptura legit᷑.
beati mundo corde qm ipsi dm̃ uidebunt
⁊ cetera talia. Si q̃ris quomͦ dictꝰ sit in¬
uisibił si uideri potest. respondeo inuisi-¬
bisẽ eẽ natura: uidĩ autͣ cũ uult sic̃ uult.
cie illi placuit apparere. Si queris utrũ¬
sicuti ẽ aliq̃n possit uideri: respondeo
filiis hoc ẽẽ ꝓmissum. de quib dictũ:¬

Expanded text:
in angelorum uita, sicut uisibilia ista, quae corporali uisione cernuntur, quia unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse narrauit. unde non ad oculorum corporalium sed ad mentium uisionem dictum est pertinere, quod narrat. respondeo: potest. si quaeris, unde sciam, respondeo: quia in ueracissima scriptura legitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et cetera talia. si quaeris, quo modo dictus sit inuisibilis, si uideri potest, respondeo inuisibilem esse natura, uideri autem, cum uult, sicut uult; cie illi placuit apparere. si quaeris, qusicuti est, aliquando possit uideri, respondeo filiis hoc esse promissum, de quibus dictu
Abbreviated transcription (Latin):
lnã d̾ filiꝰ. toẽq mediator dei ⁊ hominũ
uidetꝰ a patre. Nos aũ ad illã uisionem
dei q̃ nob̃ in resurrec tiõe ꝓmittitur
nͣ ex hoc mundo
istã concu¬
piscentiã ocłoꝵ tͣnfferre conemur. sed
mundandis cordib pio studeamꝰ affectu :
nec corporalẽ faciẽ cogitemus cũ dic̃ apł̃s.
Uidems ncͣ ꝑ speculũ in enigmate. te̾ aũ
facie ad faciẽ: p̃sertim qr exp̃ssius dicit¬

Expanded text:
us filius idemque mediator dei et hominum uidetur a patre. nos autem ad illam i uisionem dei, quae nobis in resurrectione promittitur, non ex hoc mundo istam concupiscentiam oculorum transferre conemur, sed mundandis cordibus pio studeamus affectu, nec corporalem faciem cogitemus, cum dicit apostolus: Videmus nunc per speculum in aenigmate tunc autem facie ad faciem, praesertim quia apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
etiã nos utimur ꝓlatino. Sic̃ enĩ scema-¬
ta usitatius dicimus qͣm figuras: ita usi
modoꝵ siue tͦpoꝵ nomina. ut singulis
singula referantur. difficillimũ ÷ ⁊ in so¬
lentissimũ latine enuntiare. Unde qͥcłã
nolentes grecũ uocabulũ ponere. aircũ¬
lo quendo int̃pretati sc̃ dicentes: q̃ sunt
alio ex alio significantia. Huiꝰ aũ tͦpi
qd̃ dr enigia. Disfinitio aũ ipsis nõis Ex serm̃
generał. om̃s etiã species complectatur s tͥnitate¬
netesse ẽ. ac ꝑ hoc sic̃ om̃is equus ani¬
mal ẽ. ñ om̃e anmal equus ẽ. ita om̃e

Expanded text:
etiam nos utimur pro latino. Sicut enim schemata usitatius dicimus quam figuras, ita usitmodorum sive troporum nomina, ut singula singulis referantur, difficillimum est et insolentissimum latine enuntiare. Unde quidam , nolentes graecum vocabulum ponere, circumloquendo interpretati sunt dicentes, Quae sunt aliud ex alio significantia. Hujus autem trquod dicitur aenigma. Definitio autem ipsius nominis generalis, omnes etiam species complectatur necesse est. Ac per hoc sicut omnis equus animal est, non omne animal equus est: ita om
Abbreviated transcription (Latin):
N emo itaq miretur etiã in isto uiden¬
di m̃ qͥ concessꝰ : huic uitȩ ꝑ speculũ scilis
in enigmate. laborare nos. ut quomͦ cũꝙ
uideamꝰ. Nom̃ quippe hic ñ sonaret enig¬
matis. si eẽt facilitas uisionis. Dico enm¬

Expanded text:
Nemo itaque miretur etiam in hoc videndi modo, qui concessus est huic vitae per speculum, scilicet in aenigmate laborare nos, ut quomodocunque videamus. Nomen quippe hic non sonaret aenigmatis, si esset facilitas visionis. Nun
Abbreviated transcription (Latin):
substantiã scio esse sapientiã. ⁊ lum̃ ee̾ in qͦ
uidentur. q̃ ocuł carnalib ñ uidentur:
& tamͣ uir tantus tãq spiritat. uidemus
nc inquit ꝑ speculum in enigmate: tc̃
aut̃ facie ad faciẽ. Quale sit. & qđ sit hoc
speculũ si queramus: ꝓfecto illuo occurrit
qđ in speculo nͥ imago nͣ cernitur. Hoc
reuelata facie głam dñi speculantes. in
eandẽ yma ginẽ transformamur: a gla
in głam. tanqͣm a domini spiritu. Spe¬
culantes dix̃. ꝑ speculũ uidentes. ñ de
specula ꝓspicientes : qd̾ in greca lingua
ñ ẽ ambiguum. unde in latinã linguã¬
translatȩ sunt apłicȩ litterȩ. Ibi quippe
speculũ. uͥ apparent ymagines rerũ ab
specula de cuius altitudine longius ali-¬
qͥd intuemur. etiã sono u̾bi distat õĩno:
satisq apparet apłm ab speculo ñ abspe¬
cula dicisse głam dñi speculantes. Quia

Expanded text:
substantiam scio esse sapientiam, et lumen esse in quo videntur quae oculis carnalibus non videntur: et tamen vir tantus tamque spiritualis, Videmus nunc, inquit, per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Quale sit et quod sit hoc speculum si quaeramus, profecto illud occurrit, quod in speculo nisi imago non cernitur. Hoc ta facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur de gloria in gloriam, tanquam a Domini Spiritu . Speculantes dixit, per speculum videntes, non de specula prospicientes. Quod in graeca lingua non est ambiguum, unde in latinam translatae sunt apostolicae Litterae. Ibi quippe speculum ubi apparent imagines rerum, a specula de cujus altitudine longius aliquid intuemur, etiam sono verbi distat omnino; satisque apparet Apostolum a speculo, non a specula dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
in do manet. ⁊ d̾s in eo manet. Sit tͥ doms
os̃: esto domus dĩ. ¶sane indo: ⁊ maneat
inte ds̃. Maneat inte d̾s ut te contineat:
manes in do ne cadas: qr sic de ipsa caritate
dic̃ apł̃s. karitas numꝙͣ cadit. Qe mͦ cadit
quẽ continet d̾s: Ex parte enim cognosa

Expanded text:
in Deo manet et Deus in illo manet . Sit tibi domus Deus, et esto domus Dei; mane in Deo, et maneat in te Deus. Manet in te Deus, ut te contineat: manes in Deo, ne cadas; quia sic de ipsa charitate dicit Apostolus, Charitas nunquam cadit . Quomodo cadit quem continet D
Abbreviated transcription (Latin):
& nĩdũ apparuit qͥd erimꝰ. dilectissimi
scimꝰ qr cũ apparuerit similesci erimꝰ
qm̃ uidebimꝰ cũ sicuti ẽ.: hec uisio nob̃
ꝓmittitur. Ad hanc uisionẽ erudimur.
ad hanc uisionẽ corda mundamꝰ. Beati
Cum essẽ paruulus. loquebar ut paruulꝰ.¬
Apłs ad illa in effabilia qͥlecũq adhi¬
bens de notis reb exemplum: paruulã
etatẽ uirili comparauit etati. Cũ essem
inqͥt paruulus. qͥsi paruulus loquebar.
qͣsi paruulus sapiebã: qͥsi paritulꝰ cogi¬
tabã. Cũ autẽ factꝰ sũ uir: q̃ paruuli erant
deposui. Cur aũ hoc dixerit consequent̃
ostendens: uidemus inquit nc̃ ꝑspeculũ
in eniginate: tẽ autͣ facie ad faciẽ. Nunc
cognosco ex parte: tc̃ aũ cognitus sum.¬
Uirificata ẽ scientia tua ex me: inua¬
luit. nec potero ad illam. Ex me quippe
intelligo. qͣm sit mirabił ⁊ in cõp̃henfi¬
bił scientia tua qͣ me fecisti: qͣn nec me
ipsũ comp̃hendere ualeo que fecisti: et

Expanded text:
ilectissimi, scimus, quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est » . Haec visio nobis promittitur, ad hanc visionem erudimur, ad hanc visionem corda mundamus. Beati Cum essem parvulus loquebar ut parvuluApostolus ad illa ineffabilia, qualecunqbens de notis rebus exemplum paruulam aetatem uirili conparauit aetati: cum essem, inquit, paruulus, quasi paruulus loquebar, quasi paruulus sapiebam, quasi paruulus cogitabam; cum autem factus sum uiri, quae paruuli erant deposui. cur autem hoc dixerit consequenter ostendens: ui d emus, inquit, nunc per s peculum in enigmate, tunc autem facie ad faciem; nunc scio ex parle, tunc autem cognosirificata est scientia tua ex me; invaluit, et non potero ad illam . Ex me quippe intelligo quam sit mirabilis et incomprehensibilis scientia tua, qua me fecisti; quando nec me ipsum comprehendere valeo quem fecisti:
Abbreviated transcription (Latin):
bimus eum sicuti ẽ. Qͥd spes : Erit ibi
spes: Non erit iam spes: qr erit res
Et enĩ ipsa spes. peregͥnationi necessa¬
ria ẽ. Ipsa ẽ: q̃ consolatur inuia. ui¬
ator enim qñ laborat in ambulando
iõo laborẽ tolerat: qr ꝑuenire sꝑat.
Tolle illi sp̃e ꝑueniendi. franguntur
qͥ dic̃ habitare xp̃m ꝑ fidẽ in cordib
Modo ꝑfidẽ qͣndiu inuia : qͣndiu in pe-¬
regͥnatione. Quandiu enĩ sumꝰ in cor-¬
pore: ꝑegͥnamur a domino. ꝑfid̾ẽ enĩ
ambulamus. ñ ꝑ speciẽ. Si hoc ÷ fides:

Expanded text:
ione solatium. Quid spes? erit ibi? Spes jam non erit, quando erit res. Etenim ipsa spes peregrinationi necessaria est, ipsa est quae consolatur in via. Viator enim quando laborat ambulando, ideo laborem tolerat, quia pervenire sperat. Tolle illi spem perveniendi, continuo qui dicit habitare Christum per fidem in cordibus modo per fidem, quamdiu in via, quamdiu in peregrinatione. Quamdiu enim sumus in corpore, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speci
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ẽ caritas ista fr̃s: Qͥd p̃ciosius: deo
dona. quȩ tam̃ hñt ⁊ mali. qͥ dicturi sunt
dñe in nomine tuo ꝓpħauimus. ⁊ ĩ nomine
tuo demonia eiecimꝰ: ⁊ in nomine tuo
uirtutes multas fecimus. Nec respondebit
ille ñ fecistis. nec enĩ in conspectu tanti
iudicis m̃tiri audebunt. aut iactare q̃ ñ
fecerunt: s qr karitatem nͣ habuerunt.
habet uł exiguam caritatẽ: qͥ etiã conuictꝰ
ñ amat unitatẽ: Et si ñ ad salutẽ. ñ

Expanded text:
bonum est charitas ista, fratres? quid pretiosius? quid dona; quae tamen habent et multi qui dicturi sunt: Domine, in nomine tuo prophetavimus, in nomine tuo daemonia ejecimus, in nomine tuo virtutes multas fecimus. Nec respondebit ille, Non fecistis. Non enim in conspectu tanti judicis mentiri audebunt, aut jactare quae non fecerunt. Sed quia charitatem non habuerunt, habet vel exiguam charitatem, qui etiam convictus non amat uni
Abbreviated transcription (Latin):
n dilectione amplectere dm. Ipsa ẽ di-¬
lec̾tio. q̃ om̃s bonos angłos. ⁊ om̃s di ser-¬
uos consociat uinculo sc̃itatis: nosq ⁊ illo ᷤᷤ
coniungit inuicẽ nobis. ⁊ subiungit sibi.
Quanto᷑ gͥ saniores sumꝰ a tumore suꝑ-¬
biȩ. tanto sumꝰ dilectione pleniores.
Et q̃ nͥ d̾o plenꝰ ẽ: qͥplenꝰ c̃ dilectioẽ :¬
homines amatores pecunie: nͥ eose pu-¬
tarent excellentiores qͦ ditiores. Cui mor¬
bo contraria caritas. ñ querit q̃ sua st̃:
id÷ ñ pͥuata excellentia letatur: merito

Expanded text:
t dilectione amplectere deum. ipsa est dilectio, quae bonos omnes angelos et omnes dei seruos consociat uinculo sanctitatis, nosque et illos coniungit inuicem nobis, subiungit sibi. quanto igitur saniores sumus a tumore superbiae, tanto sumus dilectione pleniores. et quo nisi deo plenus est qui plenus est dilectione? homines amatores pecuniae, nisi eo se putarent excellentiores quo ditiores. cui morbo contraria caritas non quaerit, quae sua sunt, id est non priuata excellentia laetatur; merito
Abbreviated transcription (Latin):
Uullũ aliud canticũ nos docet ds. nisi
fidei. spei ⁊ karitatis: ut fides nra firma Ex serm¬
sit in ipso qͣm diu ñ illũ uidemurᷤ credente ᷤ d̾ ũbis
in eũ quẽ ñ uidemꝰ. ut gaudeamꝰ cum apłi.¬
uiderimꝰ : it fidei nr̃e succedat species
lucis eiꝰ. ubi iã ñ nob̾ dicetur. crede qd̃
ñ uides. s gaude qr uides: spes etiã nr̃a
in cõmutabił sit. ⁊ figat᷑ in illo: ⁊ ñ nutet¬
⁊ fluctuet. ñ agitetur: sic̃ ipse d̾s in qͦ
figitur. ñ potest agitari. Spes em̃ mõdo
uocatur. Te ñ spes: s reserit. Tamdiu enm
uocatur spes. qͣm diu ñ uidetur gd̾ speratir.
dicente apło. S pes autẽ q̃ uidetur. ñ ẽ spes.
Qd̾ enĩ uidet qͥs qͥd sperat: Si aut̃ qd̾ ñ uide

Expanded text:
ullum aliud canticum nos docet Deus, nisi fidei, spei, et charitatis: ut fides nostra firma sit in ipso, quamdiu non illum videmus, credentes in eum quem non videmus, ut gaudeamus cum viderimCrede quod non vides; sed, gaude quia vides. Spes etiam nostra incommutabilis sit, et figatur in illo, et non nutet et fluctuet, non agitetur; sicut ipse Deus in quo figitur, non potest agitari. Spes enim modo vocatur; tunc non spes, sed res erit. Tamdiu enim vocatur spes, quamdiu non videtur quod speratur, dicente Apostolo: «Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt
Abbreviated transcription (Latin):
si inflaret᷑ emularetur. Hoc inuob̃ cres¬
cat. ⁊ anima solidat᷑. qr ñ inflatur
ilectio enĩ ñ inflat᷑. Et. ds dilectio ẽ. Extr̃c¬
&. fi deles in dilectione ad quiescentilli. epłe¬
Reuocat ab strepitu qͥforisẽ: ad gau Iohannis¬
dia silentia. Ecce ds dilcctio ẽ. Ut qͥd. uiii.
imꝰ ⁊ currimꝰ insublimia celoꝵ ⁊ itl
ima terraꝵ: querentes eũ qͥ ẽ apd̾ noᷤ.
si nos ẽẽ uelimꝰ apd̃ eum: Nemo dicat.
ñ noui qͥd diligã. Diligat fr̃ẽm :⁊ dili-¬
gat eandẽ dilectionẽ. Alagis eñĩ noũ
dilectionẽ ꝗͣ diligit: ꝙ̃ frem ꝙͦ diligit. Ex libro

Expanded text:
si inflaretur, aemularetur. Hoc in vobis cressi inflaretur, aemularetur. Hoc in vobis crescat, et anima solidatur, quia non inflaturim non inflatur, et: deus dilectio est, et: fideles in dilectione adquiescunt illi, reuocati ab strepitu, qui foris est, ad gaudia, silentia. ecce deus dilectio est, et quid imus et currimus iima terrarum, quaerentes eum, qui est apud nos, si nos velimus esse apud eum? Nemo dicat non novi quid diligam. Diligat fratrem, et diligat eamdem dilectionem. Magis enim novit dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
amor frat̾nꝰ ẽẽ ñ potest. Intendat ca¬
ritas ur̃a. Qi inuidet: ñ amat. Pecc̃m
diaboli ẽ in illo: qr ⁊ diabolꝰ inuiden¬
do deiecit. Cecidit enĩ: ⁊ inuidit stanti
Non ido uoluit deicere ut ipse staret:
s ne solus caderet. Tenete in animo
ex hoc qd̾ subieci: inuidiam ẽe̾ non
posse incaritate. Habes aꝑte cũ lay¬
daretur ipsa caritas: caritas ñ emu¬
lat᷑. N fuit caritas in cain: & nͥ esset
caritas in abel ñ acciꝑet d̃s sacͥficiũ qꝰ¬
Caritas ñ emulatur. Qyeris causã
attende qd̾ sequitur. Ninflatur. Prior
ꝑit inuidia. Non enĩ inuidet: n amor
excellentiȩ. amor excellentiȩ. supbia
sequatur autẽ inuidia: apls in laude sꝑu : litt̾a¬
caritatis noluit dicere priꝰ nͣ inflatur
& postea ñ emulatur. s pͥꝰ dix̃ ñ emulat᷑.¬
& postea ñ inflatur. Qyare hoc: Quia
cũ dixisset ñ emulatur. qͣsi quesiturꝰ
eras causã qͥre ñ emulat᷑: subdidit non
inflat᷑. Gͣ si ro̾o ñ emulat᷑ qr ñ inflatur.

Expanded text:
Intendat Charitas vestra. Qui invidet, non amat. Peccatum diaboli est in illo; quia et diabolus invidendo dejecit. Cecidit enim, et invidit stanti. Non ideo voluit dejicere ut ipse staret, sed ne solus caderet. Tenete in animo ex hoc quod subjecit, invidiam non posse esse in charitate. Habes aperte cum laularetur ipsa charitas, Charitas non aemulatur . Non fuit charitas in Cain; et nisi esset charitas in Abel, non acciperet Deus sacrificium ae non aemulatur. Quaeris causam? Attende quod sequitur: Non inflatur . Prior  invidia. Non enim invidia peperexcellentiae. Amor excellentiae, superbia sequatur autem invidia; Apostolus in laudibus charitatis noluit dicere prius, Non inflatur; et postea, Non aemulatur: sed prius dixit, Non aemulatur; postea, Non inflatur. Quare hoc? Quia cum dixisset, Non aemulatur, quasi quaesiturus eras causam, quare non aemulatur; subdidit, Non inflatur. Ergo si ideo non aemulatur, quia non inflatur;
Abbreviated transcription (Latin):
di hoc ẽ. qͣ homini maior ẽẽ ñ possit. in
cenda ẽ : uͥ ⁊ corpꝰ incorruptibile atq ĩmor¬
tale spũi suo sine ulla molestia ł reluctatiõe
beatissimos. Neq enim qd̾ ait apłs uidemus
nc̃ ꝑ speculũ in enignate. ⁊ nc̃ scio ex parte.
ñ cernitur m̃te. Cernitur plane.: s beatissimo
ñdũ facit. Illud enĩ beatissimos fac̃. qd̾ ait.
tcͣ autẽ facie ad faciẽ. & t̾ẽ cognoscã. sic̃ et
cognitus sum. Qͥ hoc inuenerunt. ipsi dicen¬
di sunt inbeatitudinis possessione consistere.
ad qͣm duc̃ uia fidei qͣm tenemꝰ : ⁊ qͦ cre¬
dendo cupimꝰ ꝑuenire. Gyod aut̃ ut̃¬
gat dicens uͥ eũ posuistis: uocationẽ nr̃am
q̃ fit in occulto arbitror significare. Pre¬
destinatio enĩ nr̃e uocationis occulta ẽ.
cuius secreti signum ẽ int̾rogatio dñi qͣsi
nescientis. cũ ipsi nesciamꝰ sic̃ dicit apłs.

Expanded text:
dei, hoc est, qua homini maior esse non possit, in cenda est, ubi et corpus incorruptibile atque inmortale spiritui suo sine ulla molestia uel reluctatione beatissimos. Neque enim quod ait Apostolus, Videmus nunc per speculum in aenigmate, et, Nunc scio ex parte; non cernitur mente: cernitur plane, sed beatissimos nondum facit. Illud enim beatissimos facit quod ait: tunc autem faciem ad faciem et: tunc cognoscam, sicut et cognitus sum. qui hoc inuenerunt, ipsi dicendi sunt in beatitudinis possessione consistere, ad quam ducit uia fidei, quam tenemus et quo credendo cupimus peruenire. sed qugat dicens, Ubi eum posuistis? vocationem nostram quae fit in occulto, arbitror significare. Praedestinatio enim vocationis nostrae occulta est: cujus secreti signum est interrogatio Domini quasi nescientis, cum ipsi nesciamus; sicut dicit Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
tate detinuerit. Et si habuero om̃em
fidẽ ita ut montes transferam. caritatẽ
aut̃ ñ habeã. nichil sum. E go inqͣt
ȩccła si sponsa sum. si arras accepi. si
p̃cio sanguims illius redempta sũ. au¬
dio uoce sponsi: ⁊ uoce amici sponsi
tc̃ audio. si sponso meo det głam ñ S.
Dicat anicꝰ. & hab et sponsã. spons ẽ.
Amicꝰ aut̃ sponsi stat ⁊ audit eũ. ⁊ gaudio
gaudet ꝓpt̾ uocẽ sponsi. Ecce habes sac̃¬
m̃ta: ⁊ ecce concedo. Habes formã. s sar¬
m̃tũ es. de uite p̃cisum. Eu formã ostendis.
ego radicẽ quero. De forma frucꝰtus ñ exit.
nͭ ubi ẽ radix. ubi autẽ ÷ radrx. In cari¬
tate. Et audi formã sarm̃coꝵ. Paulꝰ loqͣt᷑.
Si sciã inqͥt omnia sacram̃ta. ⁊ habeam

Expanded text:
tate tenuerit. Et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habuero, nihil sum. Ego, inquit Ecclesia, si sponsa sum, si arrpretio sanguinis illius redempta sum, audio vocem sponsi; et vocem amici sponsi tunc audio, si sponso meo det gloriam, non sibi. Dicat amicus, Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. Ecce habes Sacramenta, et ego concedo. Habes formam, sed sarmentum es de vite praecisum; tu formam ostendis, ego radicem quaero: de forma fructus non exit, nisi ubi est radix; ubi autem est radix, nisi in charitate? Et audi formam sarmentorum; Paulus loquatur: Si sciam, inquit, omnia sacramenta, et habeam