comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usq acdinfantium tarditatem. ⁊ eos ꝑ hum¬
litatem hẏstorce fidei quȩ temporalit̃ gesta ẽ:
ad sublimitatẽ in telligentie rerum et̃na¬
rum beue nutritos et roboratos erigunt
in eaque confirmant. Isti quippe cęli. id ẽ.
isti libri: oꝑa sunt cligitorũ dĩ. Sc̃o et eñi
spũ in scĩs oꝑante: confecti sunt. Nam qui
głam suã potnĩ quã salutem hominum
fundasti. Luua et stelle incelis sunt fundate:
quia ⁊ uniuersał eccła in euius sepe signi¬
ficatione luna ponitur. ꝙ particulati
ꝑ loca singula eccłȩ quas nomine stellarũ
insinuatas arbitor in eisdem scripturis col¬
lo eate sunt. quas celorum uocabulo positas
credimus. Cur aut̃ luna recte significet eccle¬
siam: oportunuis in alio psalmo consiclera¬
bitur ubi dictum ẽ peccatores intendert̃¬

Expanded text:
usque ad infantium tarditatem perduitatem historicae fidei, quae temporaliter gesta est, ad sublimitatem intelligentiae rerum aeternarum bene nutritos et roboratos erigunt in ea quae confirmant. Isti quippe coeli, id est isti libri, opera sunt digitorum Dei; sancto etenim Spiritu in sanctis operante, confecti sunt - nam qui gloriam suam potius quam salutem hominum fundasti. Luna et stellae in coelis sunt fundatae: quia et universalis Ecclesia in cujus saepe significatione luna ponitur, et particulatim per loca singula Ecclesiae quas nomine stellarum insinuatas arbitror, in eisdem Scripturis collocatae sunt, quas coelorum vocabulo positas credimus. Cur autem luna recte significet Ecclesiam, opportunius in alio psalmo considerabitur, ubi dictum est: Peccatores intender
Abbreviated transcription (Latin):
unaginẽ cȩlestis hominis : filii hominis po¬
tius appellent᷑. Ille eñi uetꝰ hͦ dicit᷑. iste aut̃
sp̃italis regeneratio. mutatione uite t̾renȩ
atq scłaris inchoaf᷑ ⁊ ilõ iste filiꝰ homi¬
tus nuncupat᷑. Homo igit᷑ hoc loco t̾reuꝰ ẽ:
filius cuit̃ hominis cęlestis. Et ille longe se
hunc uͦ. iusitat: queni p̃sens illustrat uultu
suo. Longe ẽ. enĩ apeccatoribiis salus: ⁊ signa¬
tum ẽ. suꝑ nos lumen uultus tui dũe. Sic
in alio plalmo homnes iumentis adsociatos
ũ ꝑ p̃sentem interiorem illuminationem.
sed ꝑmultiplicationem miscdĩe dĩ qua eiꝰ
bouitas usq adinfima intenditur saluos
fieri clicit cũ ipsis iumentis. qm̃ carnaliũ
hominum salus carnalis ẽ. tanquã pecorium.
Filios aut̃ hominis se uingens ab eis. quos
homines pecudibꝰ uinx̃: longe sublimiori
itͦi ipsius ueritatis illustratione & quatlam
uitalis fontis inundatione beatos fieri p̃di¬
cat. Sic eñĩ clicit. Homines et iumenta

Expanded text:
inis , filii hominum potius appellentur. Ille enim et vetus homo dicitur, iste autem spiritualis regeneratio mutatione vitae terrenae atque saecularis inchoatur; et ideo iste filius hominis nuncupatur. Homo igitur hoc loco est terrenus, filius autem hominis coelestis: et ille longe sejhunc vero visitat, quem praesens illustrat vultu suo: Longeest enim a peccatoribus salus , et, Signatum est in nobis lumen vultus tui, Domine . Sic in alio psalmo homines jumentis associatos, non per praesentem interiorem illuminationem, sed per multiplicationem misericordiae Dei qua ejus bonitas usque ad infima intenditur, salvos fieri dicit cum ipsis jumentis; quoniam carnalium hominum salus carnalis est, tanquam pecorum. Filios autem hominum sejungens ab eis quos homines pecudibus junxit, longe sublimiori modo, ipsius veritatis illustratione, et quadam vitalis fontis inundatione, beatos fieri praedicat. Sic enim dicit: Homines et jumenta
Abbreviated transcription (Latin):
aut filius hominis qm̃ tu uisitas eũ: quid
ut̃ hominẽ et filiũ hominis tlistet: queri
potest. Si eñi nichil cdistaret: ñ ita poneret᷑
homo. aut filius hominis ꝑ disiunctionẽ.
Nam si ita scriptũ eꝙ̃. quid ẽ. hꝰ quia me¬
mor es eius. et filius hominis quia uisitas
eũ : repetitũ uderet᷑ qd̾ lictũ ẽ. homo. Nunc
uͦ. cũ sonat homo. aut filus hominis: ma¬
nifestior insinuat᷑ distantia. Hoc sane reti¬
nendum ẽ: quia om̃is silius hominis hͦ. ⁊
quã uis ñ oñis homo filiꝰ hominis possit
intelligi. Adam quippe homo: sed ñ filius
hominis. Qua ꝓpt̾ hinciam licet attenłe atq
discernere: quid hoc in loco int̾ hominẽ et
filium hominis clistꝙꝵ ⁊ ut qui portant iia¬
ginẽ t̾rem hominis. qui ñ ẽ. filius hominis:

Expanded text:
tu visitas eum? Quid inter hominem et filium hominis distet, quaeri potest; si enim nihil distaret, non ita poneretur, homo, aut filius hominis, per disjunctionem. Nam si ita scriptum esset: Quid est homo quia memor es ejus, et filius hominis quoniam visitas eum: repetitum videretur quod dictum est, homo; nunc vero cum sonat, homo, aut filius hominis, manifestior insinuatur distantia. Hoc sane retinendum est, quia omnis filius hominis homo, quamvis non omnis homo filius hominis possit intelligi: Adam quippe homo, sed non filius hominis. Quapropter hinc jam licet attendere atque discernere, quid hoc in loco inter hominem et filium hominis distet: ut qui portant imaginem terreni hominis, qui non est fil
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ ne nos erubescamus optandũ ẽ. &
aproposito itinere uel reuocemur. uł im¬
pedianiur. uł retardemur. Sed ueniet
tempus ut illi erubescant: dicentes
ut scriptum ẽ. Hi sunt quos aliquando
habiumus in derisum: ꝙ in similitudinẽ
im properi i. Nos in sensati uitã illorum

Expanded text:
quibus ne nos erubescamus optandum est, et quibus ne nos erubescamus optandum est, et a proposito itinere vel revocemur, vel impediamur, vel retardemur. Sed veniet tempus ut illi erubescant, dicentes ut scriptum est: Hi sunt quos aliquando habuimus in risum et in similitudinem improperii: nos insensa
Abbreviated transcription (Latin):
non uideo quaem admo dum euenire
possit. uisi illo die cũ manifesta fuerunt.
iustorum p̃mia. & supplicia peccatorũ.
Ham nunc usq adeo non erubescunt.
impũ ut nobis in sciltare non desinãt.
Poplerumq tantum ualent mirrisiombꝰ
suis. ut in firmos homines dexp̃i nomine¬
erubescere faciant. Unde dictum ẽ. Qui me
erubuerit coram hominib: erubescam eũ
coram patre meo. Iam .uͦ. quisquis sub liia
illa p̃cepta implere uoluerit. ut disꝑgat. det
pauperib quo d iusticia eius maneat in ecernũ:
gentib erogatis. xp̃m sequi uoluerit dicense
nichil intulimus in hunc nundum. uerũ
nec auferre qͥd possumus. uictum et tegu¬
mentum habentes his contenti simus: indi¬
cet in istorum sacrilegã dicatitatẽ. ⁊ et abeis
qui sanari nolunt. uocatur in sanus. Et sepe
ne hoc uocetur adesperatis hominibus: tre¬
pidat facere et differt. quod omnium fi¬
elissimus ꝙ potentissimus melicus im¬
ꝑauit. Non gͦ nunc istipossunt erubescere:

Expanded text:
non video quemadmodum evenire non video quemadmodum evenire possit, nisi illo die, cum manifesta fuerint justorum praemia et supplicia peccatorum. Nam nunc usque adeo non erubescunt impii, ut nobis insultare non desinant: et plerunque tantum valent irrisionibus suis, ut infirmos homines deerubescere faciant, unde dictum est: Quisquis me erubuerit coram hominibus, erubescam eum coram Patre meo . Jam vero quisquis sublimia illa praecepta implere voluerit, ut dispergat, det pauperibus, quo justitia ejus maneat in aeternum , gentibus eroNihil intulimus in hunc mundum, verum nec auferre quid possumus; victum et tegumentum habentes, his contenti simus ; incidit in istorum sacrilegam dicacitatem, et ab eis qui sanari nolunt vocatur insanus; et saepe ne hoc vocetur a desperatis hominibus, trepidat facere et differt quod omnium fidelissimus et potentissimus medicus imperavit. Non ergo nunc isti possunt erubescere,
Abbreviated transcription (Latin):
uel nunc: quia etiam si pariter atq his.¬
dem conuenticulis continentur. tam̃ in
area nuda iã grana separata sunt apa¬
leis. quauis inter paleas lateant. Simul
itaq uersari possunt: sed simul uento
auferri non possunt. Qm̃ exaudiuit
dñs uocem fletus mei. ł xaudiuit dñs
dep̃cationem meã: ddñs orationem meã
suscepit. Crebra eiusdem sententie re
peticio: non quasi narrantis necessita¬
tem. seil affectũ exultantis ostendit. Sic
eñĩ loqui gauclentes solent: ut. non eis
sufficiat semel enuntiare quoil gauilent.
Iste fructus ẽ. illius gemitus in quo labo¬
ratur: ꝙ illarum lacrimarũ quibꝰ lauat
lectus. ꝙ stratus rigatur. ⁊ qm̃ qui se¬
minant in lacrimis in gautlio metent.
Ut beati lugentes: qm̃ ipsi consolabũt.
łrubescant & conturbent᷑ uehement᷑
oñis inimici mei. Discelite ame om̃s
sicut expositũ ẽ. fieri potest. Quo d au¬
tem dicit erubescant & conturbent᷑:

Expanded text:
vel nunc, quia etiamsi pariter atque iisvel nunc, quia etiamsi pariter atque iisdem conventiculis continentur, tamen in area nuda jam grana separata sunt a paleis, quamvis inter paleas lateant: simul itaque versari possunt, sed simul vento auferri non possunt. 11. vers. Dominus vocem fletus mei. Exaudivit Dominus deprecationem meam: Dominus orationem meam suscepit. Crebra ejusdem sententiae repetitio Ex Augustino, non quasi narrantis necessitatem, sed affectum exultantis ostendit. Sic enim gaudentes loqui solent, ut non eis suffIste fructus est illius gemitus in quo laboratur, et illarum lacrymarum quibus lavatur lectus, et stratus rigatur; quoniam qui seminat in lacrymis, in gaudio metet , Et beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . 11. Erubescant et conturbentur vehementer omnes inimici mei. Discedite a me, dixsicut expositum est, fieri potest. Quod autem dicit, Erubescant et conturbentur:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ non excedere ideitinere p̃ceptorum dĩ.
Sepe ciũ mens nitens ꝑ gere in tlm̃. con¬
cussationi.in ipso itinere trepidat.⁊
Et plerumq propt̾ea non implet bonũ
propositum. ne ossendat eos cũ quibus
iuuit. ⁊ alia bona peritura ꝙ transeun¬
tia diligentes atq sectantes. Ab his sepa¬
ratus ẽ. om̃is sanus: non locis sed animo.
Nam locis: corpora continentur. Animt
laborem et gemitum & imbres creberri¬
mos lacrimarum. quia mane non potest
ẽẽ. quod tã uehementer rogatur. qui
fons ẽ. om̃ium miscdĩarum. uerissimeq
dictumꝰ ẽ. prope ẽ. dñs obtruis corde.⁊
post tantas lifficultates. exauditam sea¬
nima ipsa significans. quam licꝙ etiam
eccłam in telligere: uide quid ad uin¬
git. Discedite ame om̃s qui oꝑamini
iiquitatẽ: qm̃ exaudiuit dñs uocem
fletus mei. Uel in prophetia ilictum ẽ.
qm̃ discessuri sunt. itdl ẽ. sepatabun tur
aiustis impũ. cũ iudicũ dies uenerit.:

Expanded text:
et non excedere de itinere praeceptorum Dei. et non excedere de itinere praeceptorum Dei. Saepe enim mens nitens 31 pergere ad Deum, concussa in ipso itinere trepidat, et plerumque propterea non implet bonum propositum, ne offendat eos cum quibus vivit alia bona peritura et transeuntia diligentes atque sectantes. Ab his separatus est omnis sanus, non locis, sed animo. Nam locis corpora continentur, animo x Augustino post laborem et gemitum et imbres creberrimos lacrymarum, quia inane non potest esse, quod tam vefons est omnium misericordiarum, verissimeque dictum est, Prope est Dominus attritis corde , post tantas difficultates exauditam se anima pia significans, quam licet etiam Ecclesiam intelligere, vide quid adjungit: Discedite a me, omnes qui operamini iniquitatem; quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei. Vel in prophetia dictum est, quoniam discessuri sunt, id est, separabuntur a justis impii, cum judicii dies venerit;
Abbreviated transcription (Latin):
ueteraui in onuibꝰ iniicis meis. De ira tã¬
tum dixerat: si tam̃ de sua. ira dixerat. Con¬
sideratis autẽ. reliquis uiciis: in uenit se om̃ibꝰ
ẽẽ. uallatum. Que uicia. qm̃ ueteris uite
sunt et ueteris homnis quo exuendi sumus
ut induamur uouo: recte tlictum ẽ. in ue¬
teraui. In om̃ibus autẽ inimicis meis. uel
inter ipsa uicia dicit: uł inter homines.
qui nolunt ad dm̃ conuerti. Nam et hi eti¬
am si nesciunt. etiam si parcunt. etiani sihis¬
dem conuiuiis. ꝙ domibus et ciuitatibus
nulla lite int̃posita. ꝙ crebris colloquiis
quasi concordit̃ utuntur: nichilominus
tam̃. nitentione contraria ininici sunt eis
qui se ad dm̃ conuertunt. Nam cũ aliĩ a¬
mant ꝙ̃ appetut istũ iundũ. ali ĩ se op¬
tant abistomundo liberari: quis non uide¬
at ininicos eẽ. illos istis: Nam si possent:
eossecũ ad penas traherent. Et magnium do¬
num ẽ. inter eorum uerba uersari cotidie:

Expanded text:
Inveteravi in omnibus inimicis meis. De ira tanInveteravi in omnibus inimicis meis. De ira tantum dixerat, si tamen de sua ira dixerat: consideratis autem reliquis vitiis, invenit se omnibus esse vallatum. Quae vitia quoniam veteris vitae sunt et veteris hominis quo exuendi sumus ut induamur novo , recte dictum est, Inveteravi. In omnibus autem inimicis meis, vel inter ipsa vitia dicit, vel inter homines qui nolunt ad Deum converti: nam et hi, etiam si nesciunt, etiam si parcunt, etiam si iisdem conviviis et domibus et civitatibus nulla lite interposita, et crebris colloquiis quasi concorditamen intentione contraria inimici sunt eis, qui se ad Deum convertunt. Nam cum alii amant et appetunt istum mundum, alii se optant ab isto mundo liberari: quis non videat inimicos esse illos istis? Nam si possint, eos secum ad poenas trahunt. Et magnum donum est inter eorum verba versari quotidie,
Abbreviated transcription (Latin):
inhac uita est. Sunt eñi tenebre exte.¬
riores. que magis ad iliem iudici ĩ ꝑtine¬
re intelliguntur: ut penituiextra
im̃ sit. quisquif dum tempus ẽ. corri¬
gi noluerit. Penituf autẽ esse extra tlm̃
quid ẽ. nisi esse in sũma cecitate: si qͥ¬
dem dĩ habitat lucem in accesubilem
quo ingreduntur quibꝰ dicitur. in tra ingau¬
clium dñi tui. Huiuis igitur ire inchoatio est:
quam in hac uita patitur quisq peccator. li¬
mensitaq uidicũ diem. laborat et plangit
ne ad illud ꝑducatur: cuius mitium tam
ꝑ niciosum nunc experitur. Et ideo non dix̃
extuctus ẽ: sed turbatus ẽ. abira oculus m̃s.
Si autẽ sua ira licit oculum sinum ẽẽ turba¬
tũ: neq hoc mirum ẽ. Naui hinc forsitam
cdictum ẽ. sol non occidat suꝑ iracundiã urãm:
qd̾ in teriorem solem id ẽ. sapientiã dĩ tãquã
occasum iise pati arbitratur mens quȩ sua
ꝑturbatione illum uideri non sinitur. In

Expanded text:
in hac vita est. Sunt enim tenebrae extein hac vita est. Sunt enim tenebrae exteriores , quae magis ad diem judicii pertinere intelliguntur, ut penitus extra Deum sit, quisquis, dum tempus est, corrigi noluerit; penitus enim esse extra Deum quid est, nisi esse in summa caecitate? siquidem Deus habitat lucem inaccessibilem , quo ingrediuntur quibus dicitur: Intra in gaudium Domini tui . Hujus igitur irae inchoatio est quam in hac vita patitur quisque peccator: timens itaque judicii diem, laborat et plangit, ne ad illud perducatur, cujus initium tam perniciosum nunc experitur; et ideo non dixit, Exstinctus est, sed, Turbatus est ab ira oculus meus. Si autem sua ira dicit oculum suum esse turbatum, neque hoc mirum est: nam hinc forsitan dictum est, Non occidat sol super iracundiam vestram , quod interiorem solem, id est sapientiam Dei, tanquam occasum in se pati arbitratur mens, quae sua perturbatione illum videre non sinitur. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
rigabo amplius sit aliquid ͤ in suꝑficie la
significat fletum usq ad cordis ui tuna. Tem¬
porum autem uarietas. qd̾ p̃teritum posu¬
it cũ diceret. laboraui in gemitu meo. et fu¬
turum cũ liceret. lauabo ꝑ singulas noctes
lectũ meũ. ⁊ rursus futurum. in lacrimis
stratũ meũ rigabo: illud ostendit qͥd sibi
dicere debeat. cũ quisq in gemitu frustra
laborauerit. Tanquam tliceret. Non profui
cũ hec feci: ergo illud faciam. Turbatus ẽ.
petit ne argueretur. aut corriperetur
seil si illa chem uidicũ significat. ⁊ quo¬
modo nunc potest int telligi: au in choa¬
tio eis ẽ. quod hic homines dolores et
tormenta patiuntur. ꝙ maxime clampnũ
in telligentie ueritatis. sieut. iã cõmemo¬
raui qd dictũ ẽ. deslit illos ds̃ in reꝑrobũ
sensũ nam ea est cęcitas nr̃entis. In eam
quisquis datus fuerit ab interiore. dĩlu¬
ce se cluditur: setl non dum penituf cũ

Expanded text:
rigabo amplius sit aliquid quam lavabo: quonrigabo amplius sit aliquid quam lavabo: quonsignificat fletum usque ad cordis intima. Temporum vero varietas, quod praeteritum posuit, cum diceret, Laboravi in gemitu meo; et futurum, cum diceret, Lavabo per singulas noctes lectum meum; rursus futurum, In lacrymis stratum meum rigabo, illud ostendit quid sibi dicere debeat, cum quisque in gemitu frustra laboraverit; tanquam diceret: Non profuit cum hoc feci, ergo illud faciam. 8. vers. 8, petit ne argueretur, aut corriperetur? Sed si illa diem judicii significat, quomodo nunc potest intelligi? An inchoatio ejus est, quod hic homines dolores et tormenta patiuntur, et maxime damnum intelligentiae veritatis, sicut jam commemoravi quod dictum est: Dedit illos Deus in reprobum sensum ? Nam ea est caecitas mentis; in eam quisquis datus fuerit, ab interiore Dei luce secluditur, sed nondum penitus cum
Abbreviated transcription (Latin):
& mea libenter iacet: unde surgere
nisi sanatus animus non potest. Quod
autẽ ait ꝑ singulas noctes: hoc fortasse
accipi uoluit quod ille qui spu promp¬
tus sentit aliquã lucem ueritatis. et
tam̃ in delectatione huiuuis scłi ꝑ carnis
in firmitatem aliquando requiescit.
tanquam dies et noctes alt̾̃no affectu
cogitur pati: ut cũ iucit. mente ser¬
uio legi tli. tanquam diem sentiat.¬
rursus cũ dicit. carue auteni legi peccati. incli¬
uetur in noctẽ : donec onuus nox transeat.
ꝙ ueniat unus dies dequo dicitur. mane asta¬
bo tibi et iuidebo. Tunc eñi astabit: nunc
autẽ iacet quando in lecto ẽ. Quem lauabrt ꝑ
sitigulas noctes: ut tantis lacrimis impetret᷑
efficaemsimã de dĩ miscłia medicinam. In la¬
criinis. staatũ meum rigabo. Repeticio ẽ. Cũ
enĩ dicit inlacrimis: ostendit quem admodũ
superius lauabo dixerit. Hoc autem accipi
mus stratum qd̾ superuis lectũ: quã quã

Expanded text:
et in ea libenter jacet, unde surgere et in ea libenter jacet, unde surgere nisi sanatus animus non potest. Quod autem ait, per singulas noctes, hoc fortasse accipi voluit, quod ille qui spiritu promptus sentit aliquam lucem veritatis, et tamen in delectatione hujus saeculi per carnis infirmitatem aliquando requiescit, tanquam dies et noctes alterno affectu cogitur pati: ut cum dicit, Mente servio legi Dei, tanquam diem sentiatrursus cum dicit, Carne autem legi peccati , inclinetur in noctem, donec omnis nox transeat, et veniat unus dies de quo dicitur: Mane astabo tibi, et videbo . Tunc enim astabit; nunc autem jacet, quando in lecto est quem lavabit per singulas noctes, ut tantis lacrymis impetret efficacissimam de Dei misericordia medicinam. In lacrymis stratum meum rigabo, repetitio est: cum enim dicit in lacrymis, ostendit quemadmodum superius lavabo dixerit; hmus stratum, quod et lectum: quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
uocet peccatum. quod contempta diuima
lege cõmittitur: ut aculeum mortis mor¬
ten appellemus. qd̾ mortem cõparet. Acu¬
leus eñi mortis: est peccatum. In qua mor¬
te. hoc ẽ. ẽẽ. imme morem dĩ. legem eiꝰ
et p̃cepta contẽpnere: ut infernum di¬
xerit ceeutatem animi. quȩ peccantem
ul ẽ. morientem excipit. et in uoluit. Sic̃
non probauerunt in quit habere dm̃
in notieiam: dedit illos ds̃ in reprobũ
sensum. Ab ista morte et abisto in ferno
tutam se p̃beri anima dep̃catur: tlũ mo
Laboraui in gemitu meo. Et tanquam
parum profuerit. addit ꝙ ilicit. Laua¬
bo persingulas noctes lectum meum. lectꝰ
est hoc loco appellatus. ubi requiescit ani
mus eger. et infirmus: ul ẽ. in uoluptate
corporis. et om̃i delectatione scłari. Qũã¬
delectationem lacrimis lauat: qui sese
ab illa conatur extrahere. Uidet eñi iã
se tlãpnare carnales concupiscentias: ꝙ
tam̃ delectatione tenetur infirmitas.

Expanded text:
vocet peccatum, quod contempta divina vocet peccatum, quod contempta divina lege committitur: ut aculeum mortis mortem appellemus, quod mortem comparet; aculeus enim mortis, peccatum . In qua morte hoc est esse immemorem Dei, legem ejus et praecepta contemnere: ut infernum dixerit, caecitatem animi, quae peccantem, id est, morientem excipit et involvit; Sicut non probaverunt, inquit, habere Deum in notitia, dedit illos Deus in reprobum sensum . Ab ista morte et ab isto inferno tutam se praeberi anima deprecatur, dum molLaboravi in gemitu meo. Et tanquam parum profuerit, addit et dicit: Lavabo per singulas noctes lectum meum. Lectus est hoc loco apmus aeger et infirmus, id est in voluptate corporis et omni delectatione saeculari, qudelectationem lacrymis lavat qui sese ab illa conatur extrahere. Videt enim jam se damnare carnales concupiscentias; et tamen delectatione tenetur infirmitas,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi retributio meritorum. In inferno aut̃
quis confitebitur tibi: Confessus : in in¬
ferno ille diues. de quo clñs dicit. quia
lararum uidit irequie: se autẽ intor¬
mentis dolebat: usq atleo confessus ẽ. ut
etiam moneri suos uellet. ut se apeccatis
cohiberent. propt̃ penas quȩ apud in¬
feros eẽ. non credunt᷑. Quã uis gͦ. frus¬
tra: confessus ẽ. tam̃ merito sibi accidis¬
se ea tormenta: quando etiam suos ne
in hec mnciderent doceri cupiebat. Quid
g ẽ. in inferno aut̃ quis consitebitur ͥs
an infernum uult intelligi. quo post
udicium p̃cipitabuntur impi ĩ. ubi iã
propt᷑ profundiores tenebras nullam
di iucem nidebunt. cui aliquid confie¬
antur Nam iste ad huc eleuatis oculis. qã¬
ius mi᷑an profundo inter posito. potuit
tamen uidere lararum in requie consti¬
tutum: exeuus conparatione ad confes¬
sionem eõactus ẽ. meritorum suorum.
Dotest etiam illud intelligi. ut mortem

Expanded text:
nisi retributio meritorum. In inferno autem nisi retributio meritorum. In inferno autem quis confitebitur tibi? Confessus est in inferno ille dives, de quo Dominus dicit, qui Lazarum vidit in requie, se autem in tormentis dolebat: usque adeo confessus, ut etiam moneri suos vellet ut se a peccatis cohiberent, propter poenas quas apud inferos esse non creditur . Quamvis ergo frustra, confessus est tamen sibi merito illa accidisse tormenta; quando etiam suos, ne in haec inciderent, doceri cupiebat. Quid ergo est, In inferno autem quis confitebitur tibi? an infernum vult intelligi, quo post judicium praecipitabuntur impii, ubi jam propter profundiores tenebras nullam Dei lucem videbunt, cui aliquid confiteantur? Nam iste adhuc elevatis oculis, quamvis immani profundo interposito, potuit tamen videre Lazarum in requie constitutum, ex cujus comparatione ad confessionem coactus est meritorum suorum. Potest etiam illud intelligi, ut mortem
Abbreviated transcription (Latin):
uitare cupimus: sp̃m nr̃m durum sentimꝰ.
ꝙ laboriosum ad serenitatem ꝙ tranquilli¬
tatem auime lucis. et aterrenarum cupidi¬
tatum caligine retorqueri: et uitali difficul¬
tate dicimus. Conuertere dñe. ul ẽ ad uina
nos. ut ꝑficiatur in nobis conuersio: quȩ te
paratum iiruenit. ꝙ fruendum te pben¬
tem cilectoribus tuis. Et ideo p ost quam
tlixit. conuertere dñe : addidit. et erue
anumam meam. tanquam in herentẽ ꝑple¬
xitatibꝰ huius seculi: ꝙ spinas quasdã dila¬
cerantium desideriorum in ipsa conuersi¬
er tparetẽtem. Saluum me inquit fac.
propt̃ miscłiam tuam. In telligit non
suoru meritorum eẽ. quod sanatur:
quando quidem peccanti et datum p̃cep¬
tum p̃tereunti. iusta dãpnatio debebatur.
Sana me ergo in quit: non propt̃ meritũ
meũ. se propt̃ miscłiam tuam. Qm̃ ñ ẽ.¬
in morte: qui memor sit tui. In telligit
quoq nunc eẽ. tempus conuersionis:
quia cũ ista uita transierit non restat

Expanded text:
m, durum sentimus et laboriosum ad serenitatem et tranquillitatem divinae lucis a terrenarum cupiditatum caligine retorqueri. Et in tali difficultate dicimus, Convertere, Domine, id est, adjuva nos, ut perficiatur in nobis conversio, quae te paratum invenit, et fruendum te praebentem dilectoribus tuis. Et ideo postquam dixit, Convertere, Domine, addidit, et erue animam meam, tanquam inhaerentem perplexitatibus hujus saeculi, et spinas quasdam dilacerantium desideriorum in ipsa conversione patientem. Salvum me fac, inquit, propter misericordiam tuam. Intelligit non suorum meritorum esse quod sanatur, quandoquidem peccanti et datum praeceptum praetereunti, justa damnatio debebatur; sana me ergo, inquit, non propter meritum meum, sed propter misericordiam tuam. 6. vein morte qui memor sit tui. Intelligit quoque nunc esse tempus conversionis, quia cum ista vita transierit, non restat
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiã in uitat: ultimo uͦ tempore
cũ sibi homines ꝓpt̾ duritiã suã & cor
inpenitens thesaurirauerint sibi iram
indie ux et reuelationis iusti iudicũ dĩ: gla
siuim inquit gladium uibrabit. Potest
primo ad uentu: sed tanquam inuagina
humilitatis abscondit. Uibrabit autem
cũ sciło aduentu ueniens iudicare uiuos
et mortuos in manifesto splendore clarita¬
tis suȩ. iustis suis lumen. et terrores impiis
coruscabit. Nam in aliis exemplaribus.
pro eo quod ẽ. gladium suum iubrabit:
frameam suã splendificabit positum ẽ.
Quo uerbo conuenientissime significari
arbitror ultimum dominice claritatis
atd uentũ. quando exipsius ꝑsona intel¬
ligitur quotl aliꝰ psalmus habet. Libera
dñe ab impiis animã meã: frameam
tuã ab inimicis manus tuȩ. Artum suum
cetendit: et parauit illum. Non passim
uerborum tempora p̃tereunda sunt.
quod gladium de futuro dyeit iubra¬
bit. arcũ dep̃terito tecendit: deinde p̾tertti

Expanded text:
poenitentiam invitat; ultimo vero tempore, poenitentiam invitat; ultimo vero tempore, cum sibi homines propter duritiam suam et cor impoenitens, thesaurizaverint iram in die i, inquit, gladium suum vibrabit. Potest vit primo adventu, sed tanquam in vagina humilitatis abscondit: vibrabit autem, cum in secundo adventu veniens judicare vivos et mortuos, in manifesto splendore claritatis suae, justis suis lumen, et terrores impiis coruscabit. Nam in aliis exemplaribus, pro eo quod est gladium suum vibrabit, frameam suam splendificabit positum est: quo verbo convenientissime significari arbitror ultimum Dominicae claritatis adventum; quandoquidem ex ipsius persona intelligitur quod alius psalmus habet: Libera, Domine, ab impiis animam meam, frameam tuam ab inimicis manus tuae . Arcum suum tetendit, et paravit illum. Non passim verborum tempora praetereunda sunt, quod gladium de futuro dixit, vibrabit; arcum de praeterito, tetendit: deinde praeteriti
Abbreviated transcription (Latin):
pios cũ sit potentissinius pro nr̃a salute
tolerauit. Ipse longanimis: qui etiã ipsos
qui persecuti ĩ non statim post relurrec¬
tionem ad supplicium tapu̾it sed sustinu¬
it ut se aliquando an salutem ab illa
umpietate conuerterent. Et al hue sustinet
seruans ultimo iudicio ultimã. penan: ꝙ
nunc usq inuitans peccatores ad penitẽtiã.
Non iram acdducens: ꝑsingulos chies. Signi¬
ficantius fortasse dicitur iram aaducens:
qua irascens. Et ita in exemplaribꝰ grecis in¬
uenimus. ut ñ sit in ipso ira qua punit. sed
i aniniis eorum ministrorum qui p̃ceptis
ueritatis obtemꝑant. ꝑ quos uibetur etiã
inferioribus ministris. qui uocantur angeli
iracundie ad punieuda peccata. quos iam
non propt̃ iusticiam qua ñ gauclent. seed
ꝓpt̾ maliciam pena humana delectat. Non
ergo ds̃ iram adlucit ꝑsingulos dies ul ẽ
ñ ꝑsingulos dies adiundictã congregat
imnustros suos. Nunc enĩ patiencia ilĩ atd

Expanded text:
pios, cum sit potentissimus, pro nostra salute pios, cum sit potentissimus, pro nostra salute toleravit. Ipse longanimis, qui etiam ipsos qui persecuti sunt, non statim post resurrectionem ad supplicium rapuit, sed sustinuit, ut se aliquando ad salutem ab illa impietate converterent: et adhuc sustinet, servans ultimo judicio ultimam poenam, et nunc usque invitans peccatores ad poenitentiam. Non iram adducens per singulos dies. Significantius fortasse dicitur, iram adducens, quam irascens et ita in exemplaribus graecis invenimus: ut non sit in ipso ira qua punit, sed in animis eorum ministrorum qui praeceptis veritatis obtemperant; per quos jubetur etiam inferioribus ministeriis qui vocantur angeli iracundiae, ad punienda peccata, quos jam non propter justitiam, qua non gaudent, sed propter malitiam poena humana delectat. Non ergo Deus iram adducit per singulos dies, id est, non per singulos dies ad vindictam congregat ministros suos: nunc enim patientia Dei ad
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationes. in renibꝰ nullas delectationes.
iustũ auxilium p̃beat rectis corde. ubi mun¬
lis cogitationibꝰ superne delectationes sotiã¬
tuir. Et ideo in alio psalmo cũ dixisso:: in¬
suꝑ et usq ad noctem in crepauerint renes
mei: fubiecit de auxilio licens. ꝑ rouideba
dnm̃ uifonspectu meo semꝑ: qm̃ addextris
ẽ. michi necõmouear. Ubi ostendit suggestio¬
nes tantũ se arenbus passim: non etiam delec¬
tacioes qua si pateretur utiq cõmeueret᷑. Dixit aut̃
aldextris ẽ. michi ddñs necõmouear: de inde
subiungit. Propt̃ hoc delectatum ẽ. cormeũ
ut renes eum increpare potuerint: ñ delec¬
tare. Non itaq inrenibus sed ibi facta est
delectatio : ubi aduersus renum in crepa¬
tionẽ prouisus ẽ. ds addextis ẽẽ. id est in
Quis dĩ uidex nili ds̃ qui iudicat popłos:
iste iustus: qui redet unicuiq scđm oꝑa
sua. Ipse fortis: qui etiam ꝑsecutores im¬

Expanded text:
cogitationes, in renibus nullas delectationes, cogitationes, in renibus nullas delectationes, justum auxilium praebeat rectis corde, ubi mundis cogitationibus supernae delectationes sociantur. Et ideo in alio psalmo cum dixisset, Insuper et usque ad noctem increpaverunt me renes mei, subjecit de auxilio, dicens: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dextris est mihi ne commovear . Ubi ostendit suggestiones tantum se a renibus passum, non etiam delectationes, quas si pateretur, utique commoveretur. Dixit autem, A dextris est mihi Dominus, ne commovear; deinde subjungit, Propter hoc delectatum est cor meum : ut renes eum increpare potuerint, non delectare. Non itaque in renibus, sed ibi facta est delectatio, ubi adversus renum increpationem provisus est Deus a dextris esse, id est, in Quis Deus judex, nisi Dominus, qui judicat populos? Ipse justus, qui reddet unicuique juxta opera sua . Ipse fortis, qui etiam persecutores im
Abbreviated transcription (Latin):
renes: ita saluos facit rectos corde ꝙ renibꝰ. ⁊
quia cogitationes et male sunt inprauo
corde. ⁊ et bone inrecto corde. Delectationes
autẽ non bone aid renes ꝑtinent: quia in
renes: sed acdipsum cor. Propt̃ ea non ita lici
possunt recti renibus: sient dicuntur recti
corde: cum iam ubi cogitatio ibi et ilelectatio
est. Quod fieri nonpotest: nisi cum diuin a atꝙ
eterna cogitantur. Dedisti inquit leticiam in
corde ieo: cum dixisso. signatum ẽ. fuper nos
liuĩ uultus tui dñe. Nam phantasmata rerũ
temporalium que sibi animus fuigit: cũ spe
uana mortaliq iactatur. Quam uis in anibus
imagͣnib afferant sepe deliram insanamq
leticiam. nontam̃ cordi hec tlelectatio. secł
rembus tribuenda ẽ: quia ille om̃s imagi¬
nationes deinferioribus. hoc ẽ. det̾renis carna¬
libusq rebus attracte sunt: ita fit ut scrutans
cortla et renes als̃. et ꝑspitiens in corde rectas

Expanded text:
renes, ita salvos facit rectos corde et renibus: renes, ita salvos facit rectos corde et renibus: quia cogitationes et malae sunt in pravo corde, et bonae in recto corde; delectationes autem non bonae ad renes pertinent, quia inf renes, sed ad ipsum cor. Propterea non ita dici possunt recti renibus, sicut dicuntur recti corde, cum jam ubi cogitatio, ibi et delectatio est: quod fieri non potest, nisi cum divina atque aeterna cogitantur. Dedisti, inquit, laetitiam in corde meo, cum dixisset, Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Nam phantasmata rerum temporalium, quae sibi animus fingit, cum spe vana mortalique jactatur, quamvis inanibus imaginationibus afferant saepe deliram insanamque laetitiam, non tamen cordi haec delectatio, sed renibus tribuenda est; quia illae omnes imaginationes de inferioribus, hoc est terrenis carnalibusque rebus, attractae sunt. Ita fit, ut scrutans corda et renes Deus, et perspiciens in corde rectas
Abbreviated transcription (Latin):
meum adño: qui saluos facit rectos corde.
Et illa eñĩ et ista. saluos facit: sed illa exegri¬
tudine ad salutem tranffert. ⁊ hec in ipsa
salute conseruat. Itaq ibi misericors auxili¬
um ẽ: quia nullum habet meritum pec¬
cator qui ailhuc iustificari tesuderat. credens
in eum qui iustificat impium. Hic autem
iustum auxilium ẽ: quia iam iusto tribuit᷑.
Dicat ergo ibi peccator. qui dixit infirmus
tuam. Et dicat hic iustus qui dixit. si reddidi
retribuentibus michi mala: iustũ auxilium
meum adño. qui saluos facit rectos corde.
Si enim medicinam exhibet qua sanemur
infirmi: quantomagis eam qua custodiam᷑
sani: Qm̃ si cñ adhuc peccatores ẽẽmus. xp̃c
pronobis mortuuis ẽ. quantomagis nunc
iustificati salui erimus abira ꝑ ipsum. Iustũ
auxilium meum adño: qui saluos facit rec¬
tos corde. Dirigit iustũ : scrutans corda q
renes as. Iusto autem aiprilio: saluos facit
rectos corde. Nam sicut scrutatur cortla qr

Expanded text:
meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Et illa enim et ista salvos facit; sed illa ex aegritudine ad salutem transfert, haec in ipsa salute conservat. Itaque ibi misericors auxilium est, quia nullum habet meritum peccator, qui adhuc justificari desiderat, credens in eum qui justificat impium ; hic autem justum auxilium est, quia jam justo tribuitur. Dicat ergo ibi peccator qui dixit, Infirmus tuam; et dicat hic justus, qui dixit, Si reddidi retribuentibus mihi mala, Justum auxilium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Si enim medicinam exhibet, qua sanemur infirmi, quanto magis eam qua custodiamur sani? Quoniam si cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est, quanto magis nunc justificati, salvi erimus ab ira per ipsum 11. Justum auxilium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Dirigit justum, scrutans corda et renes Deus: justo autem auxilio salvos facit rectos corde. Non sicut scrutatur corda et
Abbreviated transcription (Latin):
iustum. scrutans corcla et renes as̃. O ꝑ a
eñi nr̃a que factis et dictis oꝑamur. pos¬
sunit nota ẽẽ. homnibus sed quo animo
fiant. ꝙr quo ꝑ illa ꝑuenire cupiamus :
solus ille nouit qui serutatur cortla ꝙ¬
renes dĩ. Iustũ auxilium meũ a lño:
qui saluos facit rectos corde. Duo sunt
officia medicine. Unũ quo sanatur in¬
firmitas: alterum quo sanitas custodiat᷑.
Inita illud primũ dictũ ẽ. insuperiore
simi: iuxta hoc alterum in hoc psalmo dicitur.
si est miquitas in manibus meis. si reildidi retri¬
bnentibus michi mala. decidam merito abmi¬
micis meis in anis. Ibi eñi infirmus ut lib̾et᷑:
hic iam sanus necorrumpatur orat. Iuxta illud
ibi dicit᷑. Saluum me fac propt̃ misccłiam
tuam: uixta istud hic dicitur: iudica me lñe
dat remedium: hic autem neinmorbũ reci¬
dat tuitionem petit. Iuxta illud ilicitur. De
dũe. Iuxta hoc dicitur. Iustum auxilium

Expanded text:
justum, scrutans corda et renes Deus. Opera justum, scrutans corda et renes Deus. Opera enim nostra, quae factis et dictis operamur, possunt esse nota hominibus; sed quo animo fiant, et quo per illa pervenire cupiamus, solus ille novit, qui scrutatur corda rs. 11. Justum auxilium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Duo sunt officia medicinae; unum quo sanatur infirmitas, alterum quo sanitas custoditur. Juxta illud primum, dictum est in superiore m infirmus sum: juxta hoc alterum, in hoc psalmo dicitur, Si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam ergo ab inimicis meis inanis; ibi enim infirmus ut liberetur, hic jam sanus ne corrumpatur, orat. Juxta illud ibi dicitur, Salvum me fac propter misericordiam tuam: juxta istud hic dicitur, Judica me, Domidat, remedium, hic autem ne in morbum recidat, tuitionem petit. Juxta illud dicitur, Salvdiam tuam; juxta hoc dicitur, Justum auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
quam in hane erumuosam et fallacis leci¬
tiȩ uitam ꝑ successionem prolis natura
humana tranffunditur. Serutans ergo
cor nr̃m cds et ꝑspitiens ibi ẽẽ. ubi est
thesaurus nr̃. ul ẽ. incelis: scrutaus etiã
renes et ꝑspitiens ñ nos ad quiescere carmi
qr sanguini. sed delectari in dño. dirigit
iustum in ipsa conscientia coram seubi
nullus hominum uidet: secd solus ille
qui ꝑspicit quid quisq cogitet. et quid
quemq delectet. finis enĩ cure delecta¬
tio ẽ: quia eo quisq curis et cogitationibꝰ
nititur. ut adsuam delectationem ꝑue¬
niat. Uidet igitur curas nr̃as: qui scru¬
tatur cor: iudet autem fines curarum idẽ.
delectationes qui ꝑscrutatur renes.⁊ ut
cũ iuenerit ñ adconcupiscentiam carnis.
neq adconcupiscentiã oculorum neq ad
ambitionem scłi: que om̃ia transeunt
tanquã umbra inclinare curas nr̃as. sed
aid gaudia rerum et̃narum sustolli. quȩ
nulla cõmutatione uiolantur. Dirigit

Expanded text:
quam in hanc aerumnosam et fallacis laetiquam in hanc aerumnosam et fallacis laetitiae vitam, per successionem prolis natura humana transfunditur. Scrutans ergo cor nostrum Deus, et perspiciens ibi esse ubi est thesaurus noster , id est in coelis; scrutans etiam renes, et perspiciens non nos acquiescere carni et sanguini , sed delectari in Domino, dirigit justum in ipsa conscientia coram se, ubi nullus hominum videt, sed solus ille qui perspicit quid quisque cogitet, et quid quemque delectet. Finis enim curae delectatio est; quia eo quisque curis et cogitationibus nititur, ut ad suam delectationem perveniat. Videt igitur curas nostras, qui scrutatur cor: videt autem fines curarum, id est delectationes, qui perscrutatur renes; ut cum invenerit, non ad concupiscentiam carnis, neque ad concupiscentiam oculorum, neque ad ambitionem saeculi, quae omnia transeunt tanquam umbra , inclinari curas nostras, sed ad gaudia rerum aeternarum sustolli, quae nulla commutatione violantur, dirigat
Abbreviated transcription (Latin):
sordescat adhuc: setl etiam clictum ẽ. iustꝰ
iustior fiat. ⁊ annectit ꝙ dicit. Et clirige
iustum : scrutans corda ꝙ regnes tleus.
Quomodo ergo iustus dirigi potest nisi
in occulto: quando etiã illa quȩ iitio
temporum xp̃ianorum cũ ad huc per¬
secutionem secularium hominũ scĩ pre¬
merentur. imranda uidebantur hominib̾:
nunc post quam intanto culmme nom̃
cepit. ẽẽ. xp̃ianum creuit hypochrisis.
id ẽ simulatio: eqiũ scilicet qui nomine
xp̃iano malunt hominibus placere quã
dõ. Quomo do gͦ. dirigit᷑ iustus. intan¬
ta confusione simulationes nisi dũ scru¬
tatur corda et renes dĩ iudens om nium
cogitationes quȩ nomine cordis significate.
sunt. et delectationes quȩ nomine renũ
itelligiuitur: Recte quippe tempora¬
lium et terrenarum rerum delectatio
renibus tribuitur: quia et ipsa praͥs est.
niferioi honunis.⁊ et ea regio est ubi car¬
nalis generationis uoluptas habitat. per

Expanded text:
sordescat adhuc, sed etiam dictum est, Justus sordescat adhuc, sed etiam dictum est, Justus justior fiat, annectit et dicit: Et diriges justum, scrutans corda et renes Deus. Quomodo ergo justus dirigi potest, nisi in occulto; quando etiam per illa quae initio temporum christianorum, cum adhuc persecutione saecularium hominum sancti premerentur, miranda videbantur hominibus, nunc postquam in tanto culmine nomen coepit esse christianum, crevit hypocrisis, id est simulatio, eorum scilicet qui nomine christiano malunt hominibus placere quam Deo? Quomodo ergo dirigitur justus in tanta confusione simulationis, nisi dum scrutatur corda et renes Deus, videns omnium cogitationes, quae nomine cordis significatae sunt, et delectationes, quae nomine renum intelliguntur? Recte quippe temporalium et terrenarum rerum delectatio renibus tribuitur; quia et ipsa pars est inferior hominis, et ea regio est ubi carnalis generationis voluptas habitat, per
Abbreviated transcription (Latin):
tu illimituabis lucerã meam dñe. It ide
iohaune ilicitur. quia non erat ille lum̃:
seid ut testumonuim ꝑhiberet delumine.
Ille erat lucerna: artlens et lucens. Lim̃
ergo illud unde anime tanquam lucer¬
ne accenduntur: non alieno sed proprio
splendore p̃sulget. quod ẽ. ipsa ueritas.
Ita ergo dicitur sciłm iusticiam meams
ꝙ scłm innocentiam meã suꝑ me. tanq
si lucerna artlens et lucens licerq Iudi¬
ca me scłm flãmã que suꝑ me est: idẽ.
non qua sum ego. sed qua fulgeo accensa
scdin illui quod ẽ. inapocalipsin. Iustul
iustior fiat: & sordidus sordescat ad huc.
Uidetur eium consũmata nequitia ho¬
minum. qui crucifixerunt filium lei.
Sed eorum maior ẽ. qui noluerunt rec¬
te uiuere ꝙ oderunt p̃cepra ueritatis:
pro quibus crucifi yus ẽ. filius dei. Consũ¬
metur ergo inquit nequitia peccatorum:
id ẽ. ꝑueniatur ad suminã nequitiam.
ut possit iustum iã uenire iuditium.
Sed qm̃ non solum dictum ẽ. sordidus

Expanded text:
bis lucernam meam, Domine ; et de Joanne dicitur, quia non erat ille lumen, sed testimonium perhibebat de lumine . Ille erat lucerna ardens et lucens . Lumen ergo illud unde animae tanquam lucernae accenduntur, non alieno, sed proprio splendore praefulget, quod est ipsa veritas. Ita ergo dicitur, secundum justitiam meam, et secundum innocentiam meam super me, tanquam si lucerna ardens et lucens diceret: Judica me secundum flammam quae super me est, id est, non qua sum ego, sed qua fulgeo accensa secundum illud quod est in Apocalypsi: Justus justior fiat, et sordidus sordescat adhuc Videtur enim consummata nequitia hominum, qui crucifixerunt Filium Dei, sed eorum major est, qui nolunt recte vivere, et oderunt praecepta veritatis, pro quibus crucifixus est Filius Dei. Consumetur ergo, inquit, nequitia peccatorum; id est, perveniatur ad summam nequitiam, ut possit justum jam venire judicium. Sed quoniam non solum dictum est, Sordidus
Abbreviated transcription (Latin):
nifideles eĩ ꝙ ꝑsecui. tores. sileutiũ
ẽ. illud atq secietum: apud suos
autem quibus dictum ẽ. ia non dicam
uos seruos. quia seruus nescit quid faci¬
at dominus eiꝰ. Uos autẽ dixi amicos:
quia om̃ia quȩcuq audiui apatre ineo
nota feci uobis. Apud amicos gͦ eiꝰ ñ ẽ.
silentum. se uerba silentii : id est utio
exposita et manifesta illius silentu.⁊ qͥ
silentium id ẽ. chusi : tlicit᷑ filus gemi¬
ni. idẽ. dextri. Non em̃ abscondendũ
erat scĩs quodd ꝓillis gestũ ẽ : ꝙ tamen
inquit nesciat sinistra. quid faciat
dextera. Canit ergo anina perfecta
i prophetia cui secretum illud in¬
notuit pro uerb̾ ehusi: id ẽ. pro cognitio¬
ne eiusdem secreti. quod secretum dexter
ãs. ulẽ. fauens atq propitus ei oꝑatus
ẽ: Quare hoc silentium filius tlextri ap¬
pellatur. quod ẽ. chusi filii gemiini.¬

Expanded text:
infideles enim et persecutores, silentium infideles enim et persecutores, silentium est illud atque secretum: apud suos autem, quibus dictum est, Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat Dominus ejus; vos autem dixi amicos, quia omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : apud amicos ergo ejus non est silentium, sed verba silentii, id est, ratio exposita et manifesta illius silentii. Quod silentium, id est Chusi, dicitur filius Jemini, id est dextri: non enim abscondendum erat sanctis quod pro illis gestum est. Et tamen Nesciat, inquit, sinistra quid faciat dextra . Canit ergo anima perfecta in prophetia, cui secretum illud innotuit, pro verbis Chusi, id est pro cognitione ejusdem secreti; quod secretum dexter Deus, id est favens atque propitius ei, operatus est: quare hoc silentium Filius dextri appellatur, quod est Chusi, filii Jemini
Abbreviated transcription (Latin):
subintraret: ꝙ sic om̃is isrł saluus fieret.
Ad hoc profundum secretum atq sileu¬
tium. cũ uenisset apłs : exclamauit qͣsi
quodã ipsius altitudinis cirore ꝑculs
Daltitudo diuitiarum sapientie et sci¬
eutie dĩ. quã in cõprehensibilia sunt
uiditia eius. ꝙ inuestigabiles uie eiꝰ:
Quis eiũ cognouit mentem dñi. aut qͥs
consiliarius eius fuit e ita magnum illud
silentium ñ expositione magis aꝑit. quã
admiratione cõmendat. Noc silentio
dñs sacramentum uenerabilis passionis
occultans uoluntariam rumã fr̃is ud ẽ.
nefarium scelus traditoris sui in sue mise¬
ricordie. atq prouidentie. ordinẽ uertit.
ut quod ille atl ꝑuitiem imius hominis
ꝑuersa mente faciebat : iste ad salutem
oũuum hominũ prouida gub̃natione
conferret. Cantat ergo psalmũ dño aĩa
perfecta quȩ iam digna est nosse iecre¬
tum dĩ: cautat pro uerbis chusi: quia
meruit nosse uerba illius silentii Apd̃

Expanded text:
subintraret, et sic omnis Israel salvus fieret. subintraret, et sic omnis Israel salvus fieret. Ad hoc profundum secretum altumque silentium cum venisset Apostolus, exclamavit quasi quodam ipsius altitudinis horrore perculsus: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia sunt ia ejus, et investigabiles viae ipsius! Quis enim cognovit mentem Domini, aut quis consiliarius illius fuit ? ita magnum illud silentium non expositione magis aperit, quam admiratione commendat. Hoc silentio Dominus sacramentum venerabilis passionis occultans, voluntariam ruinam fratris, id est, nefarium scelus traditoris sui, in suae misericordiae atque providentiae ordinem vertit; ut quod ille ad perniciem unius hominis perversa mente faciebat, iste ad salutem omnium hominum provida gubernatione conferret. Cantat ergo Psalmum Domino anima perfecta, quae jam digna est nosse secretum Dei; cantat pro verbis Chusi, quia meruit nosse verba illius silentii. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
lamen. Et primo ipsorũ nominum significa¬
cionem in terrogemus quid sibi uelit. Hon
eñi defuerunt interp̃tes qui hec ipsa non
carnaliter ad litteram serl spiritaliter inues¬
ligantes elicerent nobis. qd̾ chusi interp̃tet᷑
silentium: genum autẽ dextra. achito fel
fratris ruma. Quibris in t̾pretacionibꝰ rursũ
nob̾ traditor ille uidas occurrit: ut absalon
eius imaginem gestet sccłm qd̃ patris pax
interp̃tatur. quia paccatus erga illũ extitit
pat̃. quã uis ipse dolis suis bellum haberet
dic frib meis. Et apls eum dicit primogeni¬
tum in multis fr̃ib Discipłi ergo eius ruma
qua eum tradidit: recte intelligitur frĩs
ruina. quod achitophel interp̃tari fliximus.
Chusi aut̃ quod interp̃tatur filentium:
recte accipitur aluersus illos dolos dũm̃
nr̃m sileucio dimicasse. ul est altissimo se¬
creto quo çecitas exparte isrł facta ẽ. cũ
dnm̃ ꝑsequebantur. ut plenitudo gentũ

Expanded text:
lamen . Et primo ipsorum nominum significalamen . Et primo ipsorum nominum significationem interrogemus quid sibi velit. Non enim defuerunt interpretes qui haec ipsa non carnaliter ad litteram, sed spiritualiter investigantes, edicerent nobis quod Chusi interpretetur Silentium; Jemini autem, Dexter; Achitophel, Fratris ruina. Quibus interpretationibus rursum nobis traditor ille Judas occurrit, ut Abessalon ejus imaginem gestet, secundum quod Patris pax interpretatur; quia pacatus erga illum exstitit pater, quamvis ipse dolis suis bellum haberet et dic fratribus meis , et Apostolus eum dicit primogenitum in multis fratribus : discipuli ergo ejus ruina qui eum tradidit, recte intelligitur Fratris ruina, quod Achitophel interpretari diximus. Chusi autem, quod interpretatur Silentium, recte accipitur adversus illos dolos Dominum nostrum silentio dimicasse, id est altissimo secreto quo caecitas ex parte Israel facta est, cum Dominum persequebantur, ut plenitudo Gentium
Abbreviated transcription (Latin):
flicit. Quam eñi głam habiustis aliquando
i his in quibꝰ nunc erubescitis : Quod aut̃
ad didit. ualde uelociter: aut ad optan¬
tis affectũ. aut ad xp̃i potentiam referen¬
dũ est. qui gentes que ꝓitlolis suis ꝑseque¬
bantur eccłam. ad euangeli ĩ fidem tanta¬
temporum celeritate conuertit.
dño prouerbis chusi filii genun.¬
Hẏstoriam quidem unde occasionem istam
prophetia sũpsit: in regnorum scdo libro fa¬
cile cognoscere ẽ. Ibi eñi chusi anucus regis
dauid. transitum fecit inpartes absalon filu
euis. qui aduersus patrem bellum gerebat.
ad explorauda consilia ꝙ renuntianda quȩ
aduersus patrem ille moliebatur. auctore
achitophel patpem qui defecerat ab anucitia
dauid ꝙ filium eius acluersus patrem consiliis
quil: posset instruebat. Sed qm̃ non ipsa
hystoria in hoc psalmo consilerauda ẽ. dequa
propheta mysteriorum uelam̃ assũpiit. si
transitum ad xp̃m fecerunus auferatur ue¬

Expanded text:
dicit: Quam enim gloriam habuistis aliquando dicit: Quam enim gloriam habuistis aliquando in his, in quibus nunc erubescitis ? Quod autem addidit, valde velociter, aut ad optantis affectum, aut ad Christi potentiam referendum est, qui gentes quae pro idolis suis persequebantur Ecclesiam, ad Evangelii fidem tanttemporum celeritate convertit. Domino, pro verbis Chusi filii JeminHistoria quidem unde occasionem ista prophetia sumpsit, in Regnorum secundo libro cognoscere facile est. Ibi enim Chusi, amicus regis David, transitum fecit in partes Abessalon filii ejus qui adversus patrem bellum gerebat, ad exploranda consilia et renuntianda quae adversus patrem ille moliebatur auctore Achitophel, qui defecerat ab amicitia David, et filium ejus adversus patrem consiliis quibus posset instruebat. Sed quoniam non ipsa historia in hoc psalmo consideranda est de qua Propheta mysteriorum velamen assumpsit, si transitum ad Christum fecimus, auferatur ve