comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clamorib rixas in corde cõponit. Turbã itaq¬
hic intus sustiuet: quẽ pondus uehemens in¬
flãmatȩ cogitationis p̃mit. Aliꝰ iuri se auaritiȩ¬
tradidit: & fastidiens ꝓpria. aliena concupis¬
cit. Hic plerũq concũpita adipisci ñ ualens:
dies quidẽ in ociũ. noctẽ uͦ in cogitationem
uersat. Torpet ab utili oꝑe: quia fatigat᷑ illici¬
ta cogitatione. Consilia multiplicat: & sinum
mentis cogitationũ tumultib latius expandit.
ꝑuenire ad concupita satagit: atq ad optinen-¬
da hȩc. quosciã secretissimo: ausarũ meatus
quęrit. Qui mox ut in causa aliqͥd subtile in¬
uenisse se estimat: iã se obtinuisse qđ concupi¬
uerat exultat: iã qͥd etiã adeptȩ rei adiungat
excogitat: atq ut in meliori statu debeat excoli
ꝑtractat. Quã quia iam quasi possidet & qͣsi
ad meliorẽ speciem adducitꝰ mox insidias riru¬
dentiũ considerat: & quio contra se uirgii io¬

Expanded text:
clamoribus rixas in corde coclamoribus rixas in corde cohic intus sustinet, quem pondus vehemens inflammatae cogitationis premit. Alius juri se avarititradit, et fastidiens propria, aliena concupiscit. Hic plerumque concupita adipisci non valens, dies quidem in otium, noctes vero in cogitationem versat. Torpet ab utili opere, quia fatigatur illicita cogitatione. Consilia multiplicat, et sinum mentis cogitationum inventionibus latius expandit, pervenire ad concupita satagit, atque ad obtinenda haec quosdam secretissimos causarum meatus quaerit. Qui mox ut in causa aliquid subtile invenisse se aestimat, jam se obtinuisse quod concupierat exsultat. Jam quid etiam adeptae rei adjungat, excogitat, atque ut in meliore statu debeat excoli, pertractat. Quam quia jam quasi possidet, et quasi ad meliorem speciem adducit, mox insidias invidentium considerat, et quid contra se jurgii mo
Abbreviated transcription (Latin):
sibi solitudines. Om̃s enĩ qͥ uł illicita appetunt. uł
in ħ mundo uideri aliqͥd uolunt: densiᷤᷤ cogitationũ
tumultib ĩ corde cõpͥmunt᷑. Dũq desiderioꝵ tͣbas intͣ se
excitant: pstratã mentẽ pede miserȩ frequenta¬
tionis calcant. Alius nãq iuri se luxuriȩ sub¬
didit: atq ante mentis oculos scemata tͣpiũ
ꝑpetrationũ fingit. & cũ effectus ñ tribuit᷑
oꝑis. hoc crebrius agit᷑ intentione cogitatio¬
nis. Uoluptatis ꝑfectio querit᷑: & concussus
eneruit animꝰ. huic inde & sollicitꝰ & cecatus
occasionẽ nequissimȩ expletionis rimat᷑. Mens
itaq hȩc quasi quendã ppłm patit᷑: quȩ usolen¬
ti cogitationũ tumultu uastat᷑. Alius irȩ domi¬
nio se strauit: & quid in corde nͥ iurgia etiam¬
quȩ desunt ꝑagit.  Hic sepe p̾sentes ñ uidet:
absentib contradicit. Intra semet ipsũ contu-¬
melias ꝑfert & recipit: receptis aũ durius res¬
pondit᷑. & cũ qui obuiet nullus adsit: magnis

Expanded text:
serviens. --Omnes enim, qui vel illicita appetunt, vel in hoc mundo videri aliquid volunt, densis cogitationum tumultibus in corde comprimuntur; dumque desideriorum turbas intra se excitant, prostratam mentem pede miserae frequentationis calcant. Alius namqdit, atque ante mentis oculos schemata turpium perpetrationum fingit, et cum effectus non tribuitur operis, hoc erebrius agitur intentione cogitationis. Voluptatis perfectio quaeritur, et concussus enerviter animus hinc inde et sollicitus et caecatus, occasionem nequissimae expletionis rimatur. Mens itaque haec quasi quemdam populum patitur, quae insolenti cogitationum tumultu vastatur. Alius irae se dominio stravit, et quid in corde nquę desunt, peragit? Hic sępe praesentes non videt, absentibus contradicit, intra semetipsum contumelias profert et recipit. Receptis autem durius respondet, et cum, qui obviet, nullus adsit, magnis
Abbreviated transcription (Latin):
intra secretũ inentis ad conditoris contẽpla¬
tionẽ secederẽ: nͥ me extra me. tẽptationũ tu¬
multib consensus primmi culpa ꝓdidisset Huiꝰ
aũ quietis gaudiis. cũ quib etiã sociis ꝑfrue¬
terrȩ. Ex reb insensibilib discimus: quid de sen¬
sibilib atqnitelligibilib sentiamꝰ. Terra nãq
aere fecundat᷑: aer aũ ex cęli qualitate dispo¬
nit᷑. Sic iumentis homines: hominib angłi:
archangłi uͦ angłis p̃sunt. Nã qđ iumentis
homines p̃suit. & usu ceruunus: & psalmistȩ

Expanded text:
intra secretum mentis ad conditoris contemplaintra secretum mentis ad conditoris contemplationem secederem, nisi me extra me tentationum tumultibus consensus primi culpa prodidisset. Hujus autem quietis gaudiis cum quibus etiam sociis perfrue. Ex rebus insensibilibus discimus quid de sensibilibus atque intelligibilibus sentiamus. Terra namque aere fecundatur, aer autem ex coeli qualitate disponitur. Jumentis quippe homines, hominibus angeli, archangeli vero angelis praesunt; nam quod jumentis h
Abbreviated transcription (Latin):
tumultꝰ repperit: & quãuis in pace silentii
ab auctore fuerat conditus: hosti tam̃ sponte
substratꝰ. clamores de pugna tolerauit. Ipsa
enĩ carnis suggestio. quasi quidã clamor est:
contra quietẽ mentis. Quã ante transgressionẽ
hõ non sensit: qr nuinirũ qđ de infirmitate pos¬
set tolerare ũ habuit. Postꝗͣ. uͦ se sponte hosti
subdidit: astrictus culpȩ suę uinculis. in qͥ¬
busdã ei etiã nolens seruit. & clamores in
mente patit᷑: cũ caro spĩu reluctat᷑. An non
clamores intrinsecus audiebat. qͥ prauȩ contͣ
se legis uerba tolerabat dicens: uideo aliã le¬
gẽ in mẽbris meis repugnantẽ legi mentis ine
& captiuũ me ducentẽ in lege peccati. quȩ ẽ
in mẽbris meis: Contẽplet᷑ gͦ uir sc̃s in qͣnta
cordis pace quiesceret. si serpentis uerba sus¬
cipere hõ noluisset: & dicat. Nunc eiũ dormi¬
ens silerem. & somno meo requiescerẽ: id ÷

Expanded text:
tumultus reperit; et quamvis in pace silentii tumultus reperit; et quamvis in pace silentii ab auctore fuerat conditus, hosti tamen sponte substratus, clamores de pugna toleravit. Ipsa enim carnis suggestio, quasi quidam clamor est contra quietem mentis, quam ante transgressionem homo non sensit; quia nimirum quod de infirmitate posset tolerare, non habuit. Postquam vero se sponte hosti subdidit, astrictus culpae suae vinculis, in quibusdam ei etiam nolens servit, et clamores in mente patitur, cum caro spiritui reluctatur. An non clamores 127 intrinsecus audiebat, qui pravae contra se legis verba tolerabat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis ? Contempletur ergo vir sanctus in quanta cordis pace requiesceret, si serpentis verba suscipere homo noluisset, et dicat: Nunc enim dormiens silerem, et somno meo requiescerem, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
mortalis ẽ conditꝰ. ut si ñ peccaret etiã ñ
mori possetꝰ atq ex merito liberi arbitrii.
beatitudinẽ illius regionis adtingeret: in qͣ
uel peccare uł mori ñ posset. Ubi gͥ post
redemptionis tempꝰ. carnis morte iuterposita
ȩlecꝰti transeunt: illuc ꝓculdubio parentes
primi si in conditionis suȩ statu ꝑstitissent.
etiã sine morte corpoꝵ transferri potuissent.
dormiens gͥ sileret. & somuo suo hõ reqͥesce¬
ret: dũ ad ȩternȩ patriȩ reqͥem ductus. quasi
secessũ qͣndã a clamore hoc huinanȩ infirmi¬
tatis inueniret. Post peccatũ nãq quasi cla¬
maus uigilat: qͥ contentionẽ carnis ꝓpriȩ re¬
pugnans portat. Hoc quietis silentiũ iã ħo con¬
ditus habuit: cũ contra hostẽ suũ liberum
uoluntatis arbitriũ accepit. Cui quia sua
sponte succubuit. mox de se qđ contra se ꝑstre¬
peret inuenit: mox in certamine infirmitatis

Expanded text:
mortalis est conditus, ut si non peccaret, etiam non mortalis est conditus, ut si non peccaret, etiam non mori posset; atque ex merito liberi arbitrii beatitudinem illius regionis attingeret, in qua vel peccare, vel mori non posset. Ubi igitur post redemptionis tempus, carnis morte interposita, electi transeunt, illuc procul dubio parentes primi, si in conditionis suae statu perstitissent, etiam sine morte corporum transferri potuissent. Dormiens igitur sileret, et somno suo homo requiesceret, dum ad aeternae patriae requiem ductus, quasi secessum quemdam a clamore hoc humanae infirmitatis inveniret. Post peccatum namque quasi clamans vigilat, qui contentionem carnis propriae repugnans portat. Hoc quietis silentium homo conditus habuit, cum contra hostem suum liberum voluntatis arbitrium accepit. Cui quia sua sponte succubuit, mox de se, quod contra se perstreperet, invenit, mox in certamine infirmitatis
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ delectationẽ exiens quo interiori lumine
priuabar agnouissem÷ & saltẽ in ipsa delec
tatione occũberẽ: ne ꝑ consensũ mors acrius
puniret. Cur exceptus genib ᷤ Ac si dicat.
Utinã minime me consensus subiectis pra¬
uitati sensib excepisset: ne ipsa me consensio
ad audatiã deterius raperet. Cur lactatus
uberib:Ac si dicat. Utinã blandiri mͥ saltẽ
post mala ꝑpetrata noluissem: ne tanto me
culpȩ nequius astringerẽ: quanto in illa mol¬
lius me fouerẽ. His itaq reprȩhensionũ suaꝵ
uocib. in parente primo se peccasse redarguit.
Sed si ad erũpnã huiꝰ exilii nequaꝗͣ. hõ peccan¬
do descenderet: dicat qua ꝑfrui quiete potu¬
hõ positus fuerat: ut si se ad conditoris sui
obedientiã uinculis caritatis astringeret. ad
cȩlestem angłoꝵ patriã quandoq sine carnis
morte transiret. Sic nãq in mortalis ẽ conditꝰ.
ut tamen si peccaret &̃ mori posset: & sic

Expanded text:
rem delectationem exiens, quo interiore lumine rem delectationem exiens, quo interiore lumine privabar, agnovissem, et saltem in ipsa deletatione occumberem, ne per consensum mors acrius puniret. Cur exceptus genibus? Ac si dicat: Utinam minime me consensus subjectis pravitati sensibus excepisset, ne ipsa me consensio ad audaciam deterius raperet. Cur lactatus uberibus? Ac si dicat: Utinam blandiri mihi saltem post mala perpetrata noluissem, ne tanto me culpae nequius astringerem, quanto me in illa mollius foverem. His itaque reprehensionum suarum vocibus in parente primo se peccasse redarguit. Sed si ad aerumnam hujus exsilii nequaquam homo peccando descenderet, dicat qua perfrui quiete potuhomo positus fuerat, ut si se ad conditoris sui obedientiam vinculis charitatis astringeret, ad coelestem angelorum patriam quandoque sine carnis morte transiret. Sic namque immortalis est conditus, ut tamen si peccaret, et mori posset; et sic
Abbreviated transcription (Latin):
munt. Quid enĩ ẽ alius peccare quã occũbere:
Sed qͥ peccantẽ laudib ꝓsecunt᷑: extinctũ sub
uerboꝵ suoꝵ aggere abscondunt. Erat aũ &
quippe illũ muleres oꝑuerant : quȩ & eiꝰ mor¬
tẽ uiuificatori nuntiabant. Unde & ꝓtinus
aci lucẽ redit: qr cũ in peccato animꝰ morit᷑:
citius ad uitã reducit᷑. si suꝑ hunc sollicitȩ co
dictũ ẽ. falsa spes mentẽ non int̾cipit: seo hanc
deterior desperatio configit: quȩ dũ omnẽ
spem ueniȩ funditus interimit: erroris lacte
animã uberius nutrit. Consideret gͥ sc̃s uir¬
post primã culpã quanta deterius hõ mala cõ¬
misit: postꝗͣ paradysum ꝑdidit. usq ad qͣnta
huius exilii p̃rupta descendit. & dicat. Qua
tis suggestio peccatorẽ me conciperet. tunc
utinã quȩ me mors sequeret᷑ agnouissẽ :
ne usq ad delectationẽ suggestio raperet.
& morti artius ligaret. E gressus ex utero ñ
statun perii: Ac si dicat. Utinã ad exterio¬

Expanded text:
enim est aliud sepelire quam occultare? Sed qui peccantem laudibus prosequuntur, exstinctum sub verborum suorum aggere abscondunt. Erat tamen quippe illum mulieres obruerant, quae et ejus mortem vivificatori nuntiabant. Unde et protinus ad lucem rediit, quia cum in peccato animus moritur, citius ad vitam reducitur, si super hunc sollicitae cogperius 126 dictum est, falsa spes mentem non intercipit, sed hanc deterior desperatio configit, quae dum omnem spem veniae funditus interimit, erroris lacte animam uberius nutrit.  Vet. XXX, post primam culpam quanta deterius homo mala commisit; postquam paradisum perdidit, usque ad quanta hujus exsilii praerupta descenditis suggestio peccatorem utinam quae me mors sequeretur, agnovissem, ne usque ad delectationem suggestio raperet, et morti arctius ligaret. Sequitur: Egressus ex utero, non statim perii? Ac si dicat: Utinam ad exterio
Abbreviated transcription (Latin):
qr concepto ad peccatũ homini desideria
concupiscentiȩ reserauit. Ostia quippe uen¬
claude ostia tua. Cubicula qͥipe ingredun᷑:
cũ secreta nr̃ȩ mentis intramꝰ. Ostia autem
claudunꝰ: cũ desideria illicita coercemus.
Hȩc itaq concupiscentiȩ carnalis ostia dum
consensus nr̃ aꝑuit: ad uinumera nos cor¬
ruptionis mala ꝑtraxit. Uñ etiam nẽ sub mor¬
talitatis pondere gem unus: quãuis ad hoc
arbitrio nr̃o uenerimus. Quia & iudicii sic
iusticia exigit: ut qđ sponte fecimꝰ. inuiti to¬

Expanded text:
quia concepto ad peccatum homini desideria quia concepto ad peccatum homini desideria concupiscentiae reseravit. Ostia quippe venclaude ostia tua . Cubicula quippe ingredimur, cum secreta nostrae mentis intramus. Ostia autem claudimus, cum desideria illicita coercemus. Haec itaque concupiscentiae carnalis ostia, dum consensus noster aperuit, ad innumera nos mala corruptionis pertraxit. Unde jam nunc sub mortalitatis pondere gemimus, quamvis ad hoc arbitrio nostro venerimus; quia et judicii sic justitia exigit, ut quod sponte fecimus, inviti to
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ipsa carnis nr̃ȩ resurrectio quasi quȩdã
natiuitas non esset: de ea ueritas ñ dixisset.
In regeratione cũ sederit filius hominis in
sede maiestatis suȩ. Esse gͦ hãc ortũ uidit: qͣm
regenerationẽ uocauit. Sed quantalibet uir¬
tute ȩlecti nc̃ fulgeant: penetrare ueque¬
unt quȩ erit illa nouȩ natiuitatis gła: qua
tc̃ cũ carne ad contẽplandũ eternitatis lu¬
men ascendunt. Unde & paulus ait. Qđ
oculus non uidit. nec auris audiuit. nec
in cor hominis ascendit: quȩ p̃parauit ds
diligentib se. Dicat gͦ. expectet lucẽ & ñ
uideat. nec ortũ surgentis aurorȩ: qr spon-¬
taneo uitio tenebrata nr̃a infirmitas. nͥ
prius ꝑ mortẽ pęnȩ suȩ debitũ soluat: cla¬
ritatẽ lucis internȩ ñ penetrat. Sequitur.¬
& superius dictũ ẽ. ñ conclusit. dicit ape¬
ruit: & non abstulit. irrogauit. Hȩc itaq
noꝵ uidelicet culpa. ostia uentris aperuit.

Expanded text:
enim ipsa carnis nostrae resurrectio quasi quaedam enim ipsa carnis nostrae resurrectio quasi quaedam nativitas non esset, de ea Veritas non dixisset: In regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae . Esse ergo hanc ortum vidit, quam regenerationem 123 vocavit. Sed quantalibet virtute electi nunc fulgeant, penetrare nequeunt, quae erit illa novae nativitatis gloria, qua tunc cum carne ad contemplandum aeternitatis lumen ascendunt. Unde et Paulus ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, qudiligentibus se . Dicat ergo: Exspectet lucem, et non videat, nec ortum surgentis aurorae; quia spontaneo vitio tenebrata nostra infirmitas, nisi prius per mortem poenae suae debitum solvat, claritatem lucis internae non penetrat. Sequiturt superius dictum est, non conclusit, dicit aperuit; et non abstulit, irrogavit. Haec itaque nox, videlicet culpa, ostia ventris aperuit,
Abbreviated transcription (Latin):
men utcũq exterioris mortis dapna formi¬
daret: ait. Qmdiu sumꝰ in hoc habitaculo ingeiiis¬
cimus grauati: eo qđ nolumꝰ expoliari. sed
suꝑuestiri: ut absorbeat᷑ qđ mortale ẽ a uita.¬
Sc̃i gͥ uiri uidere uerũ mane appetunt: & si
condeniat᷑ etiã cũ corpore illuo attingere
lucis intimȩ secretũ utiunt. Sed quantolib& xxiii
ardo:e intentionis exiliant: adhuc antiqͣ eos
nox grauat: & corruptibilis huiꝰ carnis oculos
quos hostis callidus ad concupiscentiã aꝑuit᷑.
iudex iustus ã contuitu interni sui fulgoris
p̃mit. Unde & bene subdit᷑ Expecꝰ et lucẽ¬
talibet nãq intentione adhuc peregrina
mens satagat. uidere iucẽ sicut ẽ ñ ualet: qr
hanc ei dãpnationis sue cet itas abscondit.
Ortus u̾ aurorȩ ẽ. illa noua natiuitas resur¬
rectionis: qua scã ȩcct̾ia etiã carne suscitata:
orit᷑ ad contẽplandũ lumen ȩternitatis. Si

Expanded text:
men utcunque exterioris mortis damna formimen utcunque exterioris mortis damna formidaret, ait: Quandiu sumus in hoc habitaculo, ingemiscimus gravati, eo quod nolumus exspoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur quod mortale est a vitaitur viri videre verum mane appetunt, et, si concedatur, etiam cum corpore illud attingere lucis intimae secretum volunt. Sed quantolibet ardore intentionis exsiliant, adhuc antiqua nox gravat, et corruptibilis hujus carnis oculos, quos hostis callidus ad concupiscentiam aperuit, judex justus a contuitu interni sui fulgoris premit. Unde et bene subditur: CAPUT talibet namque intentione adhuc peregrina mens satagat videre lucem sicut est, non valet, quia hanc ei damnationis suae caecitas abscondit. Ortus vero aurorae est illa nova nativitas resurrectionis, qua sancta Ecclesia etiam carne suscitata oritur ad contemplandum lumen aeternitatis. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Sobtenebrent᷑ stellȩ caligine eiꝰ: ia ÷ etiã illi
in cõtẽplatione sua antique noctis adhucte¬
nebras seutiant. de quib nimirũ constat.
qđ humano generi in huiꝰ uitȩ caligine uirtu-¬
tũ suaꝵ iã radios expaudant: quia & si mĩte
iã ad sũma exiliunt᷑: adhuc tam̃ in infunis.
primȩ culpȩ pondere grauaut᷑. Uude fit
ut & foris exempla lucis uelut astra p̾beats:
sed tam̃ intus usq adfixe uisionis certitudi¬
nẽ. presi noctis caligine ñ ascendant. Sepe
aũ ita mens accenditur : ut quãuis in carne
sit posita. in dm̃ tam̃ om̃i subiugata carnali
cogitatione rapiat᷑. Nec tam̃ dm̃ sic̃ ẽ conspi¬
cit: qr nimirũ hanc sic̃ dictũ ẽ in carue cor¬
ruptibili pondus primȩ dampnationis prȩ¬
mit. Sepe ita ut est absorberi desiderat.
tu corporeȩ mortis attingat. Unde pauluᷤ
cũ ardenter internã luicẽ quereret. sed ta¬

Expanded text:
Obtenebrentur stellae caligine ejus; id est, etiam illi Obtenebrentur stellae caligine ejus; id est, etiam illi in contemplatione sua, antiquae noctis adhuc tenebras sentiant, de quibus nimirum constat quod humano generi in hujus vitae caligine virtutum suarum jam radios expandant, quia etsi mente jam ad summa exsiliunt, adhuc tamen in infimis primae culpae pondere gravantur. Unde fit ut et foras exempla lucis velut astra praebeant, sed tamen intus usque ad fixae visionis certitudinem pressi noctis caligine non ascendant. Saepe autem ita mens accenditur, ut quamvis in carne sit posita, in Deum tamen omni subjugata carnali cogitatione rapiatur; nec tamen Deum sicut est conspicit, quia hanc nimirum, sicut dictum est, in carne corruptibili pondus primae damnationis premit. Saepe ita ut est, absorberi desiderat, tu corporeae mortis attingat. Unde Paulus, cum ardenter internam lucem quaereret, sed ta
Abbreviated transcription (Latin):
pa que ai nos primi parentis ẽ excessu ꝓpaga¬
ta. mentis nr̃e oculũ tanta obscuritare ꝑculit:
ut in huiꝰ uitȩ exilic. ceciritis su tenebris p̾ss.
qͣntalibet uita ęteruitatis liñ intenderit. pe¬
netrare ũ possit. Post pęnã nãq dap̃̾nati pec¬
catoris nascun᷑: atq ad hanc uitã cũ mortis
ur̃e merito uenimꝰ. & cũ ad suꝑuę lucis radiũ
aciem mentis erigimus: ipsa infirmitatis nr̃ȩ
obi. uritate caligamus. & quidẽ multi in hac
infirmitate carus tanta uirtute roborati st̃:
ut resplendere muudo quasi stellȩ potuis¬
sent. Multi ii tenebris uitȩ p̾sentis dũ su¬
ꝑiora de se exempla exhibent. astroꝵ more
nobis desuꝑ lucent: sed quanta libet corus¬
catione oꝑis fulgeant: quanto libet se igne
cõpunctionis accendant. nimirũ constat. qr
dũ corruptibili adhuc carne grauati st̃. et̾nũ
lum̃ sicut ẽ uidere nequaꝗͣ. possut. Dicat gͦ.

Expanded text:
pam, quae ad nos primi parentis est excessu propagapam, quae ad nos primi parentis est excessu propagata, mentis nostrae oculum tanta obscuritate perculit, ut in hujus vitae exsilio, caecitatis suae tenebris pressus, quantalibet vi aeternitatis lumen intenderit, penetrare non possit. Post poenam namque damnati 122 peccatores nascimur, atque ad hanc vitam cum mortis nostrae merito venimus; et cum ad supernae lucis radium aciem mentis erigimus, ipsa infirmitatis nostrae obscuritate caligamus. Et quidem multi in hac infirmitate carnis tanta virtute roborati sunt, ut resplendere mundo quasi stellae potuissent. Multi in tenebris vitae praesentis, dum superiora de se exempla exhibent, astrorum more nobis desuper lucent; sed quantalibet coruscatione operis fulgeant, quantolibet se igne compunctionis accendant; nimirum constat quia dum corruptibili adhuc carne gravati sunt, aeternum lumen, sicut est, videre nequaquam possunt. Dicat ergo:
Abbreviated transcription (Latin):
dã parua retinemꝰ: quasi chananeũ uiuere in
terra nr̃a concedimus. Qui tam̃ tributariꝰ effi¬
cit᷑: qr hoc ipsũ uiciũ qđ subigere ñ possumus.
ad usũ nr̃ȩ utilitatis humiliter retorquȩnus:
ut eo de se mens/ in sũmis uilia sentiat. quo
suis uirib etiã parua quȩ appetit ñ expugnat.
Unde bene rursũ scriptũ ẽ. Hȩ sunt gentes¬
⁊ quas dñs dereliquit: ut erudiret in eis israhelẽ.
Ad hocnãq quȩdã minima uitia nr̃s retinent᷑.
ut sese nr̃a intentio sollicitã in certamine semꝑ
excerceat: et eo &e uictoma ñ suꝑbiatꝰ quo ui¬
uere in se hostes conspicit. a grib acihuc unei
formidat. Isrł gꝰ reseruatis gentib erudit᷑: qͣn¬
do in quibusdã minimis uitiis eiatio uirtuts
nr̃e cõprimit᷑ et in pariuis sibi resistentib ais¬
ci. qđ et se maiora ñ sulig. hoc tam̃ qd dr̃¬
ꝯbi enebrent̾ stellȩ caligine eiꝰ intelligi & alit̃
porest uox quippeila indeł censensus ad cul¬

Expanded text:
dam parva retinemus, quasi Chananaeum vivere in terra nostra concedimus. Qui tamen tributarius efficitur, quia hoc ipsum vitium, quod subigere non possumus, ad usum nostrae utilitatis humiliter retorquemus; ut eo de se mens et in summis vilia sentiat, quo suis viribus etiam parva quae appetit, non expugnat. Unde bene rursum scriptum est: Hae sunt gentes quas Dominus dereliquit, ut erudiret in eis Israelem . Ad hoc namque quaedam minima vitia nostra retinentur, ut sese nostra intentio sollicitam in certamine semper exerceat; et eo de victoria non superbiat, quo vivere in se hostes conspicit, a quibus adhuc vinci formidat. Israel ergo reservatis gentibus eruditur, quando in quibusdam minimis vitiis elatio virtutis nostrae comprimitboramur. Sed dum inter acta sublimia vitia quaebrentur stellae caligine ejus; intelligi et aliter potest. Nox quippe illa, videlicet consensus ad cul
Abbreviated transcription (Latin):
parte uirtutib splendens. in elatione subleue¬
t᷑: ut dũ in se paruũ quio rep̃hensibile uidȩt.
sed tam̃ hoc subigere non ualet. nequ⁊ꝗ sibi
sea auctori uictoriã tribuat. in his quȩ sub¬
igere fortiter ualet. Unde bene subiungit᷑.¬

Expanded text:
parte virtutibus splendens, in elatione subleveparte virtutibus splendens, in elatione sublevetur; ut dum in se parvum quid reprehensibile videt, et tamen hoc subigere non valet, nequaquam sibi, sed auctori victoriam tribuat in his quae subigere fortiter valet. Unde et bene subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
Huic gͦ nocti maledicant qͥ parati sunt suscita¬
re leuiathan: id ÷ hi se contra peccatũ fortiter
iudicio districtionis erigantꝰ qui in suis tẽpta¬
tionib excitare antiq ũi aduersariũ ñ formidats.
Scriptũ nãq est. fi̾li accedens ad seruitutẽ di.
sta in iusticia & t more: o p̃para animã tuã
ad temptationẽ. Quisqͥs enim accingi in diui¬
no seruitio ꝓperat. ꝗ̃d aliuo quã se contra ar¬
tiqui aduersarii certam̃ parat: ut liber u
certamine ictus suscipiat. qui quietꝰ sub tyran¬
nide in captiuitate seruiebat: Sed in eoipso qđ
mens contra hostem accingit᷑ qͦ alia uicia sub¬
igit. aliis reluctat᷑ : aliquando de culpa ali¬
quio qđ tamen non ualde noceat remanere
ꝑmitit᷑. Et sepe mens quȩ aduersa multa & for¬
tia suꝑat. unũ in se & foctasse muunũ qͥuis
magna urentione iniugilet ñ expugnat Qđ
diuina nimirũ lispensatione agit᷑. ne ex om̃i

Expanded text:
Huic ergo nocti maledicant, qui parati sunt suscitaHuic ergo nocti maledicant, qui parati sunt suscitare Leviathan: id est, hi se contra peccatum fortiter judicio districtionis erigant, qui in suis tentationibus excitare antiquum adversarium non formidant. Scriptum namque est: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia 121 et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Quisquis enim accingi in divino servitio properat, quid aliud, quam se contra antiqui adversarii certamen parat, ut liber in certamine ictus suscipiat, qui quietus sub tyrannide in captivitate serviebat? Sed in eo ipso, quod mens contra hostem accingitur, quod alia vitia subigit, aliis reluctatur, aliquando de culpa aliquid, quod tamen non valde noceat, remanerens, quae adversa multa et fortia superat, unum in se, et fortasse minimum, quamvis magna intentione invigilet, non expugnat. Quod divina nimirum dispensatione agitur, ne ex omni
Abbreviated transcription (Latin):
fłamant. Nã qui eiꝰ uoluntati subiecti sut: quasi
quasi quadã securitate ꝑfruit᷑ : dũ eoꝵ cor¬
dib inconcussa potestate dominat᷑. Sed cũ
uniuscuiusq sp̃s ad conditoris sui desideriũ
recalescit: cũ torporẽ negligentiȩ deserit. &¬
frigus insensibilitatis pristinȩ igne scĩ amoris
accendit. cũ libertatis ingenite memunt. &¬
teneri ab hoste seruus erubescit: qr idẽ hostis
se considerat ddespici. qr uias dĩ uidet appre¬
hendi: dolet contra se captũ reniti: & mox
zelo accendit᷑. mox ad certam̃ mouet᷑: mox ad
tẽptationes innumeras cont᷑ rebellantẽ m̃tẽ
se excitat. atq in om̃i arte lacerationis insti¬
gat: ut tẽptationũ iacula intorquendo. confo¬
diat cor. qđ dudũ quieto iure possidebat. Qua¬
si dormiebat quippe: dũ sopitus in prauo cor¬
de quiesceret. Sed excitat᷑ in ꝓuocatione cer-¬
taminis: cũ ius amiserit ꝑuersȩ dominationis.

Expanded text:
flammant. Nam qui ejus voluntati subjecti sunt, quasi flammant. Nam qui ejus voluntati subjecti sunt, quasi quasi quadam securitate perfruitur, dum eorum cordibus inconcussa potestate dominatur. Sed cum uniuscujusque spiritus ad conditoris sui desiderium recalescit, cum torporem negligentiae deserit, et frigus insensibilitatis pristinae igne sancti amoris accendit; cum libertatis ingenitae meminit, et teneri ab hoste servus erubescit, quia isdem hostis se considerat despici, quia vias Dei videt apprehendi, dolet contra se captum reniti, et mox zelo accenditur, mox ad certamen movetur, mox ad tentationes innumeras contra rebellantem mentem se excitat, atque in omni arte lacerationis instigat, ut tentationum jacula intorquendo confodiat cor, quod dudum quieto jure possidebat. Quasi dormiebat quippe, dum sopitus in pravo corde quiesceret: sed excitatur in provocatione certaminis, cum jus amiserit perversae dominationis.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͥ maledicunt diei. Ac si aꝑte dicat. Illi huius
nocꝰis tenebras uere peniteudo feriant: qͥ iã
lucẽ ꝓsperitatis scłi despicientes calcant. Si
enĩ diẽ leticiã delectationis accipimꝰ: recte
de hac nocte dr̃. maledicant ei qͥ maledict̃
sei. Quia uimirũ illi ueraciter mala trans¬
ac̾ta ꝑ animaduersionẽ penitentię corrigunt.:
qu iã ad bona fallacia nulla delectatione ra¬
piunt᷑. Nã quos adhuc noxia alia delectant:
falsũ ẽ qđ cernit᷑. quia ꝑpetrata alia deplorant.
Si aũ ut supra diem suggestionẽ callidã antiqͥ
hostis accipimus: illi maledicere nocti intelligen¬
Si sunt. qui diei maledicunt. Quia scilicet illi
transactas culpas uere puniunt: qͥ maligni se¬
ductoris insidias in ipsa blanda suggestione de¬
citare leiuathan. Om̃s enĩ qͥ ea quemundi sunt
mente caleant. & ea quȩ dĩ sunt plena inten-¬
tione desiderant. leuiathan contra se suscitans:
quia eiꝰ maliciã instigatione suę conuersionis in¬

Expanded text:
 deprehendit. --Ac si aperte dicat: Illi hujus noctis tenebras vere poenitendo feriant, qui jam lucem prosperitatis saeculi despicientes calcant. Si enim diem laetitiam delectationis accipimus, recte de hac nocte dicitur: Maledicant ei qui maledicunt diei; quia nimirum illi veraciter mala transacta per animadversionem poenitentiae corrigunt, qui jam ad bona fallentia nulla delectatione rapiuntur. Nam quos adhuc noxia alia delectant, falsum est quod cernitur, quia perpetrata alia deplorant. Si autem, ut supra dictum est, suggestionem callidam antiqui hostis accipimus, illi maledicere noctem intelligendi sunt, qui diei maledicunt; quia scilicet illi transactas culpas vere puniunt, qui maligni seductoris insidias in ipsa blanda suggestione de. MORALITER. Omnes qui ea quae mundi sunt mente calcant, et ea quae Dei sunt plena intentione desiderant, Leviathan contra se suscitant, quia ejus malitiam instigatione suae conversationis in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ redẽptus ascenderet. ad qđ p̃dicatores scõs
post redẽptionẽ necesse ẽ cum magno labore
ꝑuenire. & cũ quib iã nunc quiesceret in sinu¬
et dicens: cũ regib & consulib terrȩ. Reges¬
i upe sunt scĩ p̃dicatores ȩccłiȩ: qui & cõmis¬
sos sibi recte disponere: &. sua bene regere cor¬
pora sciunt. Qui dũ desiderioꝵ in se motus tẽ¬
perant: suꝑ subiectis cogitationib. lege uirtutis
regnant. Qui bene etiã terre consules uocant᷑.
Reges enĩ sunt: qr sibinet ipsis prȩsident. Ter¬
rȩ aũ cousules: quia extinctis peccatorib uitȩ
consultũ p̃bent. Reges sunt: qr semet ipsos re¬
gere sciunt. Terrȩ sunt consules: qr terrenas
mentes. ꝑ exhortationis suę consiliũ ad cęlestia
ꝑtrahunt. An terre consul non erat. qͥ dice¬
bat᷑: de uirginib aũ p̾ceptũ diũ ñ babeo. con¬
siliũ aũ do: & rursũ. Beatior erit si sic ꝑman¬

Expanded text:
non redemptus ascenderet, ad quod praedicatores sanctos non redemptus ascenderet, ad quod praedicatores sanctos post redemptionem necesse est cum magno labore pervenire. Et cum quibus jam nunc quiesceret, insinuet, dicens: Cum regibus et consulibus terrae Veippe sunt sancti praedicatores res Ecclesiae, qui et commissos sibi recte disponere, et sua bene regere corpora sciunt; qui dum desideriorum in se motus temperant, super subjectis cogitationibus lege virtutis regnant. Qui bene etiam terrae consules vocantur. Reges enim sunt, quia sibimetipsis praesident; terrae autem consules, quia exstinctis peccatoribus vitae consultum praebent. Reges sunt, quia semetipsos regere sciunt; terrae sunt consules, quia terrenas mentes per exhortationis suae consilium ad coelestia pertrahunt. An terrae consul non erat, qui dicebat: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, consilium autem do ? Et iterum: Beatior erit
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a huiꝰ habitationis dissoluat᷑. qđ ȩdificationẽ¬
ex dõ habemus: domũ ñ manufactã ȩt̾nã in
cęlis. Prius aũ ꝙͣ redẽptor nr̃ morte sua hu¬
mani generis pęnã solueret: eos etiã qͥ cȩlestis
patrię uias sectati sunt. post egressũ carnis
inferii claustra tenuert̃: ñ ut pęna quasi pec¬
catores plecteret: sed ut eos in locis remotio¬
rib quiescentes. qr nec dũ intercessio media¬
toris aduenerat. ab ingressu regni reatꝰ pͥmȩ
culpe ꝓhiberet. Unde iuxta eiusdẽ redep̃to¬
ris nr̃i testimonium diues qͥ apud inferos tor¬
quet᷑ : in sinu abrahȩ lazarũ requiescere
contẽplatur. Qui ꝓfecto si adhuc in unis ñ
ei inheserant ad cȩlestia reducat. Sed qͦ nunc
hõ redemptir ascendit: illuc ꝓfecto si peccare
noluisset. et iã sine redep̃tione ꝑtingeret. Con¬
sideret gͦ uir sc̃s qr si non peccasset. illuc etiã

Expanded text:
nostra hujus habitationis dissolvatnostra hujus habitationis dissolvatex Deo habemus, domum non manufactam aeternam in coelis . Prius autem quam Redemptor noster morte sua humani generis poenam solveret, eos etiam qui coelestis patriae vias sectati sunt, post egressum carnis inferni claustra tenuerunt, non ut poena quasi peccatores plecteret, sed ut eos in locis remotioribus quiescentes, quia necdum intercessio Mediatoris advenerat, ab ingressu regni reatus primae culpae prohiberet. Unde juxta ejusdem Redemptoris nostri testimonium, dives qui apud inferos torquetur in sinu Abrahae Lazarum requiescere contemplatur. Qui profecto si adhuc in imis non ei inhaeserant, ad coelestia reducat. Sed quo nunc homo redemptus ascendit, illuc profecto si peccare noluisset, etiam sine redemptione pertingeret. Consideret ergo vir sanctus quia si non peccasset, illuc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
subiecta potius regunt. Cũ regib gͦ dorini¬
ret: qr nimirũ iam cũ angłis hõ quiescer&:
si ꝑsuasoris linguã sequi noluisset. Qui bene
etiã consules uocant᷑: quia sp̃uali reipublicȩ
consulunt: dũ nos sibi ad regnũ socios iungt̃.
Bene consules uocant᷑: qr dũ ipsis nuntiantib
uoluntatẽ conditoris agnoscinus: in eis ꝓ-¬
culdubio consultũ ab hac angustia nr̃ȩ tribu¬
tatis spũ implet᷑: & fuisse uł futurũ ee̾ ęt̾uitas
non habet. cui nimirũ nec p̃terita transeuns.
nec quȩ futura st̃ ueniunt. quia cuncta ꝑ
p̃sens uidet: potest futos p̃dicatores eccłiȩ
in p̃sentia sp̃s contẽplari. Qui postquã de
corporib transeuut: nequaꝗͣ ꝑ morarũ spa¬
cia. sic̃ antiqͥ patres ã cęlestis patriȩ ꝑceptio¬
ne differunt᷑. Mox quippe ut ã carnis colliga¬
tione exeunt. in cęlesti sede reqͥescunt: paulo
attestante qͥ ait. Scimus qm̃ si terrestris domꝰ

Expanded text:
, eo subjecta potius regunt. Cum regibus ergo dormiret, quia nimirum jam cum angelis homo quiesceret, si persuasoris linguam sequi noluisset. Qui bene etiam consules vocantur, quia spiritali reipublicae consulunt, dum nos sibi ad regnum socios jungunt. Bene consules vocantur, quia dum ipsis nuntiantibus voluntatem conditoris agnoscimus, in eis procul dubio consultum ab hac angustia nostrae tributatis spiritu impletur, et fuisse, vel futurum esse aeternitas non habet, cui nimirum, nec praeterita transeunt, nec quae futura sunt, veniunt, quia cuncta per praesens videt, potest futuros praedicatores Ecclesiae in praesentia spiritus contemplari, qui postquam de corporibus transeunt, nequaquam per morarum spatia, sicut antiqui Patres, a coelestis patriae perceptione differuntur. Mox quippe ut a carnis colligatione exeunt, in coelesti sede requiescunt, Paulo attestante, qui ait: Scimus quoniam si terrestris domus
Abbreviated transcription (Latin):
ualida. Tenebrosus gͦ turbo hanc uoctem
possidet : quia apostatã spm a conspectu dis¬
tricti iudicis. ad eterna supplicia pauenda
illa tempestas rapit. Turbine gͦ nox ista pos¬
sidet᷑: quia suꝑba eiꝰ cecitas districta anunad¬
uersione ꝑcutit᷑. Sequit᷑. Non cõputet᷑ in

Expanded text:
valida . Tenebrosus ergo turbo hanc noctem valida . Tenebrosus ergo turbo hanc noctem possidet, quia apostatam spiritum a conspectu districti judicis ad aeterna supplicia, pavenda illa tempestas rapit. Turbine ergo nox ista possidetur, quia superba ejus caecitas districta animadversione percutitur. Sequitur: CAPUT VII.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ intruisecus erroris caligine confundit
Sed post hoc amaritudine inuoluit᷑ : quia
ex merito spontaneȩ caliginis. ȩt̾uo gehen¬
ne tormento crũciat᷑. dicat᷑ gͦ. is qui sere¬
nitatẽ lucis intimȩ ꝑdidit: quid ẽ qđ ante
extremũ suppliciũ tolerat Occupet eũ cali¬
go. Subiungat᷑ etiã: quȩ illũ pęna subsequeis
etiã sine termino deuastat. Inuoluat᷑ amari
tudine. Ome quippe qđ inuolutũ ẽ. fine̾ suũ
quasi nusꝗͣ indicat : quia sic̃ non ostendit
quo inctpit: ita non detegit quo desistit.
Inuolui ergo amaritudine antiquus hostis dr̃
quia suꝑbiȩ eius supplicia. non solũ om̃imeda
sed etiam infinita p̃parant᷑. Quȩ uideł eius
pęna tunc initium accipit: cũ districtus
ad extremũ iudiciũ iudex ueni̾t. Unde
& bene subdit᷑. Noctem illã tenebrosus tͣbo
ueniet: ds nr̃ &e non silebit. Ignis in con-¬
spectu eius ardebit: & in circuitu eiꝰ tẽpestaᷤ

Expanded text:
ipsum intrinsecus erroris caligine confundit. ipsum intrinsecus erroris caligine confundit. Sed post hoc amaritudine involvitur, quia ex merito spontaneae caliginis aeterno gehennae tormento cruciatur. Dicatur ergo: Is qui serenitatem lucis intimae perdidit, quid est quod ante extremum supplicium tolerat? Occupet eum caligo. Subjungatur etiam, quae illum poena subsequens etiam sine termino devastat: Involvatur atudine . Omne quippe quod involutum est finem suum quasi nusquam indicat, quia sicut non ostendit quo incipit, ita non detegit quo desinit. Involvi ergo amaritudine antiquus hostis dicitur, quia superbiae ejus supplicia, non solum omnimoda, sed etiam infinita praeparantur. Antichristi poena tunc initium accipit, cum districtus ad extremum judicium Judex venit; unde et bene subditur: Noctem illam tenebrosus turbo veniet, Deus noster, et non silebit. Ignis in conspectu ejus ardebit, et in circuitu ejus tempestas
Abbreviated transcription (Latin):
genus ad iucẽ penitentię redẽptoris aduen¬
tu reducit᷑: apostata uͦ angłs. ad restauratio¬
nis lucẽ nulla spe ueniȩ. nulla couuersionis
emendatione reuocat᷑: dicat᷑ recte. Non re¬
quirat eũ ds desuꝑ: & ñ illustret lumine. Ac
si aꝑte diceret᷑. Quia ipse tenebras intulit:
toleret sine fine qd fecit. Nec uiquã hum̃
pristini status recipiat: qr hoc etiã ñ suasus
bra mortis. P umbrã mortis. obliuo debet
intelligi : qr sic̃ mors interimit uitã: ita ob¬
liuio extinguit memoriã. Quia gͦ apostata
angłs ȩternę obliuioni traditur: umbra
mortis obscurat᷑. Dicat gͥ. obscurent eum
tenebrȩ & umbra mortis: id est sic eũ erro¬
ris sui cecitas obruat: ut nequaꝗͣ ulterius
ad lucẽ pęnitentiȩ ꝑ diuini respectus memo-¬
quiciȩ suȩ uinculis astrictus. aliud ẽ qđ nc̃
patit᷑: aliuo qđ in fine paciet᷑. Quia enĩ a
lucis uitimȩ ordine cecidit: nunc semet¬

Expanded text:
genus ad lucem poenitentiae Redemptoris advengenus ad lucem poenitentiae Redemptoris adventu reducitur, apostata vero angelus ad restaurationis lucem nulla spe veniae, nulla conversionis emendatione revocatur; dicatur recte: Non requirat eum Deus desuper, et non illustret lumine. Ac si aperte diceretur: Quia ipse tenebras intulit, toleret sine fine quod fecit; nec unquam lumen pristini status recipiat, quia hoc etiam non suasus recturus. --Per umbram mortis, oblivio debet intelligi; quia sicut mors interimit vitam, ita oblivio exstinguit memoriam. Quia ergo apostata angelus aeternae oblivioni traditur, umbra mortis obscuratur. Dicatur igitur: Obscurent eum tenebrae et umbra mortis; id est, sic eum erroris sui caecitas obruat, ut nequaquam ulterius ad lucem poenitentiae per divini respectus memoquitiae suae vinculis astrictus, aliud est quod nunc patitur, aliud quod in fine patietur. Quia enim a lucis intimae ordine cecidit, nunc semet
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃e cłs̾ sicut ex nichilo bona face̾ potuit:
ita cũ uoluit ꝑ incarnationis suȩ mysteriũ
etiã ꝑdita bona reparauit. Duas uͦ ad intelli¬
genctũ se creaturas fecerat: auglicã uideł. &
Humauã. U tramq uͦ suꝑbia ꝑculit: atq ab
statu ingenite rectitudinis fregit. Seo una
tegmen carnis habuit: ala uͦ nil infirmum
meret. illã ad se debuit reducere: quã in
ꝑpetratione culpę ex infirmitate alqͥs con¬
stat habuisse. & ed altius debuit apostatam
angłmn repellere: quo cũ a ꝑsistendi fortitu-¬
dine corruit. nil infirmũ ex carne gestauit.
Unde & recte psalmista cũ misertũ redẽp¬
torẽ hominib diceret. ipsã quoq miscliȩ
caro sunt. Ac si diceret. Quo eoꝵ infirma
uidit: eo districte culpas punire noluit.
Est adhuc aliuo. qͦ & ꝑditus hõ reparari
debuit. & suꝑbiens sp̃s reparari ñ possit:
quia nimirũ angłs sua malicia cecidit: ho¬
minẽ uͦ aliena ꝓstrauit. Quia gͦ humanum

Expanded text:
eus sicut ex nihilo bona facere potuit, ita, cum voluit, per incarnationis suae mysterium etiam perdita bona reparavit. Duas vero ad intelligendum se creaturas fecerat, angelicam videlicet, et humanam: utramque vero superbia perculit, atque ab statu ingenitae rectitudinis fregit. Sed una tegmen carnis habuit, alia vero nihil infirmum meret, illam ad se debuit reducere, quam in perpetratione culpae ex infirmitate aliquid constat habuisse; et eo altius debuit apostatam angelum repellere, quo cum a persistendi fortitudine corruit, nihil infirmum ex carne gestavit. Unde recte Psalmista, cum misertum Redemptorem hominibus diceret, ipsam quoque c. X.  Ac si diceret: Quo eorum infirma vidit, eo districte culpas punire noluit. Est adhuc aliud, quo et perditus homo reparari debuit, et superbiens spiritus reparari non possit, quia nimirum angelus sua malitia cecidit, hominem vero aliena prostravit. Quia ergo humanum
Abbreviated transcription (Latin):
lationẽ. Culpa enĩ quȩ terrere mentẽ debuit.
extollit: & cieiciendo eleuat: s t̃n grauius ele¬
uando supplantat. Unde & illã primi homini
rectitudinẽ: antiquus hostis his quatuor ictib
fregit. Nam serpens suasit. eua delectata est.
adam consensit. Qui etiã requisitꝰ confiteri
culpã ꝑ audatiã noluit. Hoc uͦ in humano ge¬
nere cotidie agit᷑ : qđ actũ in primo parente
nr̃i generis non ignorat᷑. Serpens suasit: quia
occultus hostis mala cordib hominũ latent̃
suggerit. Eua delectata ẽ: quia carnalis ieu¬
sus ad uerba serpentis. mox se delectatione sub¬
sternit. Assensũ uͦ adam mulieri p̃positus p̾buit.
qr dũ caro in delectatione rapit᷑: etiã ã sua re¬
ctitudine sp̃s infirmatꝰ inclinat᷑. & requisitus

Expanded text:
e culpa, quae terrere mentem debuit, extollit, et dejiciendo elevat, sed gravius elevando supplantat. Unde et illam primi hominis rectitudinem antiquus hostis his quatuor ictibus fregit, nam serpens suasit, Eva delectata est, Adam consensit; qui etiam requisitus confiteri culpam per audaciam noluit. Hoc in humano genere quotidie agitur, quod actunostri generis non ignoratur. Serpens suasit, quia occultus hostis mala cordibus hominum latenter suggerit. Eva delectata est, quia carnalis sensus ad verba serpentis mox se delectatione substernit. Assensum vero Adam mulieri praepositus praebuit, quia dum caro in delectationem rapitur, etiam a sua rectitudine
Abbreviated transcription (Latin):
abscondit. dicat᷑ gͥ recte: obscurent eũ tenebrȩ
& umbra mortis. Ac si aꝑte diceret᷑. Ille ueniat.
qͥ ut a morte carnis & sp̃s debitores eripiat.
flendo insequim̃. aut ipse iudicando: restat
ut ad emendanionẽ suã semꝑ mens sollerter in-¬
iuguet. In quo gͦ sibi quisq misericordit sub¬
ueniri considerat: hoc necesse ẽ. ut confitens
ipsa ꝑ pęnitentiã mentis nr̃ȩ confusio. caligo no¬
minat᷑. Nã sic̃ caligo nebulosa congerie obscu-¬
rat diẽ: ita confusio ꝑt̾batis cogitationib obnu-¬
bilat mentẽ. De qua ꝑ quendã dr̃. ẽ confusio¬
adducens głam. Cũ etũ ad mentẽ male gesta
pęnitendo reducunus: graui mox merore con¬
fundim᷑. ꝑstrepit in anima t᷑ba cogitat. onũ: me¬
ror conterit: anxietas deuastat. In erũpna meis
uertit᷑: & quasi quodã nubilo caliginis obseurat᷑.
Hȩc nãq caligo confusionis. eoꝵ mentẽ salubrit᷑

Expanded text:
abscondit. Dicatur igitur recte: Obscurent eum tenebrae abscondit. Dicatur igitur recte: Obscurent eum tenebrae et umbra mortis. Ac si aperte diceretur: ille veniat, qui ut a morte carnis et spiritus debitores eripiat, flendo insequimur, aut ipse judicando, restat ut ad emendationem suam semper mens solerter invigilet. In quo ergo sibi quisque misericorditer subveniri considerat, hoc necesse est ut confitens ipsa per poenitentiam mentis nostrae confusio, caligo nominatur. Nam sicut caligo nebulosa congerie obscurat diem, ita confusio perturbatis cogitationibus obnubilat mentem. De qua per quemdam diciadducens gloriam . Cum enim ad mentem male gesta poenitendo reducimus, gravi mox moerore confundimur, perstrepit in animo turba cogitationum, moeror conterit, anxietas devastat, in aerumnam mens vertitur, et quasi quodam nubilo caliginis obscuratur. Haec namque caligo confusionis eorum mentem salubriter
Abbreviated transcription (Latin):
Quos enĩ constat ñ spũ sed sola carne emori:
nequaꝗͣ se uera morte. seo umbra dicunt mor
diem prauȩ delectationis postulat uinbrã mor¬
tis: nͥ qđ ad delenda peccata ante di oculos. di
& hominũ mediatorẽ requirit. qͥ solã ꝓ nobis
mortẽ carnis susciꝑet: & uerã mortẽ delinquen
tiũ. ꝑ umbrã suȩ mortis deleret: Ad nos qͥipe
uenit : q̃ in morte sp̃s carnisq tenebam̃. Unã
ad nos suã mortẽ detulit: & duas nrãs quas
repperit soluit. Si enĩ ipse utrãq susciperet:
nos ã nulla liberaret. Sed unã misericorditer
duplȩ nr̃ȩ contulit: & dupła nram moriens sub¬
egit. Unde & ñ inmerito uno die in sepulchro
& duab noctib iacuit: qr uideł. lucẽ suȩ sim¬
plȩ mortis. tenebris duplȩ nr̃ȩ mortis ad iunx̃.
Qui gͦ solã ꝓ nobis mortẽ carnis accepit. uin¬
brã mortis ꝑtulit: & ã dĩ oculis culpã ꝗͣ. feciꝰ

Expanded text:
Quos enim constat non spiritu, sed sola carne mori, Quos enim constat non spiritu, sed sola carne mori, nequaquam se vera morte, sed umbra dicunt mortdiem pravae delectationis postulat umbram mortis; nisi quod ad delenda peccata ante Dei oculos, Dei et hominum mediatorem requirit, qui solam pro nobis mortem carnis susciperet, e Ad nos quippe venit qui in morte spiritus carnisque tenebamur; unam ad nos suam mortem detulit, et duas nostras quas reperit solvit. Si enim ipse utramque susciperet, nos a nulla liberaret, sed unam misericorditer duplae nostrae contulit, et duplam nostram moriens subegit. Unde et non immerito uno die in sepulcro et duabus noctibus jacuit, quia videlicet lucem suae simplae mortis tenebris duplae nostrae mortisQui ergo solam pro nobis mortem carnis accepit, umbram mortis pertulit, et a Dei oculis culpam quam fecimus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicare ueniebat: ꝑ zachariã dr̃. Illuminare
his qui in tenebris & in umbra mortis sedent.
Inumbͣenĩ mortis sedere ẽ: a diuini amoris no
ticia la̾sescere.Umbra mortis. imitaeio antiqui
hostis accipit᷑. Ipse enĩ qr mortẽ intulit. mors
uocat᷑: iohanne attestante qui ait. & nom̃ illi
mors. ꝑ umbrã gͥ mortis eiꝰ imitatio designat᷑.
qr sic̃ umbra iuxta qualitatẽ corporis ducit᷑: ita
actiones iniquoꝵ. de speciȩ imitationis eiꝰ expri¬
munt᷑. Unde recte ysaias cũ gentileᷤ ppłos in an¬
tiqui hostis cerneret imitatione defecisse. eosq
ad ueri solis ortũ resurgere: quȩ certo fut᷑a con¬
siderat quasi ex p̃teritis narrat. dicens. Seden¬
tib in tenebris & umbra mortis: lux orta est eis.
Symbra enĩ mortis. mors carnis accipit᷑. Quia
sic̃ uera mors ẽ. qua anima separat᷑ a dõ : ita um¬
bra mortis ẽ. qua caro separat᷑ ab anima. Unde

Expanded text:
praedicare veniebat, per Zachariam dicitur: Illuminare praedicare veniebat, per Zachariam dicitur: Illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent . In umbra enim mortis sedere, est a divini amoris notitia in oblivione lassescere. Umbra mortis imitatio antiqui hostis accipitur. Ipse enim quia mortem intulit, mors vocatur, Joanne attestante, qui ait: Ut nomen illi mors . Per umbram igitur mortis ejus imitatio designatur; quia sicut umbra juxta qualitatem corporis ducitur, ita actiones iniquorum de specie imitationis 117 ejus exprimuntur. Unde recte Isaias cum gentiles populos in antiqui hostis cerneret imitatione defecisse, eosque ad veri solis ortum resurgere, quae certo futura considerat, quasi ex praeteritis narrat, dicens: Sedentibus in tenebris et umbra mortis, lux orta est eis . Umbra etiam mortis mors carnis accipitur; quia sicut vera mors est, qua anima separatur a Deo, ita umbra mortis est, qua caro separatur ab anima. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰagnoscimꝰ: in tenebris uͦ aut omnino nil cer
nimus. aut incerto uisu caligamꝰ. Occulta gͦ
iudicia quasi quȩdã ante nr̃os oculos tenebrȩ
sunt : qr ꝑscrutari nequaꝗͣ. posst̾. Unde & de¬
dõ scriptũ ẽ. Posuit tenebras latibulũ suum.
& qr absolui ñ meremͣ agnoscimꝰ: sed p̃uenien¬
te nos diuina gr̃a. ꝑ eius iudicia occulta libe¬
ram̃. Diem gͥ tenebre obscurant: cũ flendũ
nr̃ȩ delectationis gaudiũ. ab illo iuste animad¬
uersionis radio. inscrutabilia eiꝰ iudicia miseri¬
cordit̾ occultant. Ubi & apte subiungit᷑. & um¬
tis. aliquando obliuio mentis accipit᷑: aliqͣnoo
imitatio diaboli. aliqͣndo mors carnis. Uinbra
enĩ mortis obliuio mentis accipit᷑ qr ⁊ ut suꝑiꝰ¬
diximus. sicut mors hoc qđ interficit agitut
nõ. sit in uitaͥ ita obliuio hoc qđ intercipit.
agit ut ñ sit in memoria. Unde recte quia
ioħes hebreoꝵ popło eũ cuiꝰ obliti fuerant dm̃

Expanded text:
demus agnoscimus; in tenebris vero aut omnino ndemus agnoscimus; in tenebris vero aut omnino nnimus, aut incerto visu caligamus. Occulta ergo judicia, quasi quaedam ante oculos nostros tenebrae sunt, quia scrutari nequaquam possunt. Deo scriptum est: Posuit tenebras latibulum suum . Et quia absolvi non meremur, agnoscimus: sed praeveniente nos divina gratia, per ejus judicia occulta liberamur. Diem igitur tenebrae obscurant, cum flendum nostrae delectationis gaudium, ab illo justae animadversionis radio inscrutabilia ejus judicia misericorditer occultant. Ubi et apte subjungitur: Et umtis aliquando oblivio mentis accipitur, aliquando imitatio diaboli, aliquando mors carnis. Umbra enim mortis, oblivio mentis accipitur; quidiximus, sicut mors hoc quod interficit, agit ut non sit in vita; ita et oblivio hoc quod intercipit, agit ut non sit in memoria. Unde et recte, quia Joannes Hebraeorum populo eum, cujus obliti fuerant, Deum