comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Eterno qͥppe iuidice t̾ribilit̾ apparente astan¬
tib legionib angłoꝵ assistente cuncto mini¬
stĩo cȩlestiũ potestatũ. & electis om̃ib ad hoc
spectacłm deductis istabelua crudelis &e fortis
in mediũ captiua deducet᷑: & cũ suo corpore¬
immanissima belua electoꝵ ocłis ostendet᷑:
quȩ hoc belli tempore minis illos t̾rere pote¬
rat si uideret᷑. S occulto ac miro dĩ consilio
uincat᷑: & tẽ a letis uictorib iam captiua
uideat᷑. Tunc aũ iusti diumo adiutorio qͣn¬
tum debitores st̃ plenius recognoseunt: qͣndo
tam fortẽ bestiam uiderint qͣm nc̃ infirmi
uicerunt: & in hostis sui immanitate conspi-¬
ciunt. qͣntum debeant gĩȩ defensoris sui. Re¬
deunt enĩ de hocp̾lio tc̃ milites nr̃i uirtutũ
trophea referentes: & receptis corporib cũ iam
in illo iudicio regni cȩlestis introitũ sortiunt᷑.¬

Expanded text:
eterno tunc judice terribiliter apparonte, astantibus legionibus angelorum, assistente cuncto ministerio coelestium potestatum, atque electis omnibus ad hoc spectaculum deductis, istain medio captivus adducetur et cum suo totoimmanissima bestia electorum oculis ostendetur, quae hoc belli tempore nimis illos terrere potuerat, si videretur! Sed occulto ac miro Dei consilio vincatur, et tunc a laetis victoribus jam captiva videatur. 1100 Tunc autem justi divino adjutorio quantum debitores sunt plenius recognoscunt, quando tam fortem bestiam viderint quam nunc infirmi vicerunt, et in hostis sui immanitate conspiciunt quantum debeant gratiae defensoris sui. Redeunt enim de hoc praelio tunc milites nostri virtutum trophaea referentes; et receptis corporibus, cum jam in illo
Abbreviated transcription (Latin):
tales nimirũ debet conspicere qualis ñ ẽ ut
ex bonoꝵ forma metiatur. qͣnto ipse deserto
bono deformis ẽ. Ex his quippe qͥb plenis¬
sime bona assunt. ꝑpendit recte quȩ sibi mi-¬
nꝰ sunt: & in illoꝵ pulchritudine. conspicit fe¬
ditatẽ suã qͣm in seipso ꝑpeti potest & sentire

Expanded text:
tales nimirum debet conspicere qualis non est, ut tales nimirum debet conspicere qualis non est, ut ex bonorum forma metiatur quantum ipse deserto bono deformis est. Ex his quippe quibus plenissime bona adsunt, perpendit recte quae sibi minus sunt; et in illorum pulchritudine conspicit foeditatem suam q
Abbreviated transcription (Latin):
iudicati st̃ mortui ex his quȩ scͥpta erant in li¬
bri scdm oꝑa ipsoꝵ mͦ Exxiiii. Iustoꝵ debet¬
uitam conspicere: qui uult suam subtilit̾
dep̃hendere. Uiua lectio ẽ uita bonoꝵ. Un-¬
de ñ immerito hi idem iusti in sacro eloqͥo
libri nommant᷑. sicut a ioh̾e dr. Libri aꝑti
st̃: & alius liber aꝑtu ẽ qui est uite. Liber nã-¬
ꝙ uite ẽ ipsa uisio iudicis aduenientis. in qͦ
qͣsi scͥptum ẽ om̃e mandatũ qͥa qͥsqͥs eũ uide¬
rit. mox teste conscientia qͥcqͥd ñ fecit intel¬
ligit. Libri etiam aꝑti referunt᷑: qͥa iustoꝵ
tẽ uita conspicit᷑. in quib mandata celestia
oꝑe sic exp̾ssa cernunt᷑. Et iudicati st̃ mor-¬
tui ex his quȩ scͥpta erant in libris: qͣm in
ostensa uita iustoꝵ quasi in expansione libroꝵ.¬
legt̃ bonũ qͦd agere ipsi noluert̃ atq damp
qͦd imitet᷑ attendat. Illoꝵ uidelicet species:
qͣsi queda forma nob̾ imitanda ꝓponit᷑. Qui
enim plenissime intelligere appetit qualis ẽ.

Expanded text:
quae scripta erant in libris secundum opera ipsorum . Justorum debetvitam conspicere qui vult suam subtiliter deprehendere. Viva lectio est vita bonorum. Unde non immerito iidem justi in sacro eloquio libri nominantur, sicut a Joanne dicitur: Libri aperti sunt, et alius liber apertus est, qui est vitae. Liber namque vitae est ipsa visio Judicis advenientis, in quo quasi scriptum est omne mandatum, quia quisquis eum viderit, mox, teste conscientia, quidquid non fecit intelligit. Libri etiam aperti referuntur, quia justorum tunc vita conspicitur, in quibus mandata coelestia opere sic expressa cernuntur. Et judicati sunt mortui ex his quae scripta erant in libris, quoniam in ostensa vita justolegunt bonum quod agere ipsi noluerunt: atque eoquod imitetur attendat. Illorum videlicet species quasi quaedam forma nobis imitanda proponitur. Qui enim plenissime intelligere appetit qualis est,
Abbreviated transcription (Latin):
dñm auem uocat. Quia enĩ ascensionis eiꝰ
mistĩum uideam ñ intelligere conspexit:
de infidelitate. eiꝰ sententiam ꝓtulit dicens.
Semitam ignorauit auis. Auis enĩ recte ap¬
pellatꝰ ẽ dñs: qͥa corpꝰ carneũ ad ethera libra¬

Expanded text:
Dominum avem vocat. Quia enim ascensionis ejus Dominum avem vocat. Quia enim ascensionis ejus mysterium Judaeam non intelligere conspexit, de infidelitate ejus sententiam protulit, dicens: Semitam ignoravit avis ; avis enim recte appellatus est Dominus, quia corpus carneum ad aethera libra
Abbreviated transcription (Latin):
Querendum nob̃ qͥdnam sit. qͦd nato do¬
mino apparuerunt angłi & tam̃ ñ legũt᷑
in albis uestib apparuisse: ascendente aũ
dño missi angłi in albis legunt᷑ uestib
apparuisse. In albis qͥppe uestib: gaudiũ
ce sollempnitas mentis attenditur. Qd est
cum cȩlum d̾s homo penetrauit: Quia nas¬
cente dño uidebat᷑ diuinitas humiliata:
ascendente uͦ dño ẽ humanitas exaltata.
Albȩ etenim uestes: exaltationi magis con-¬
gruunt qͣm humiliationi. In assumptiõe
gͦ eiꝰ angłi in albis uestib uideri debuert̃:
quia qui in natiuitate sua apparuit d̃s hu¬
milis: in ascensione sua ostensus ẽ homo
sublimis. S hoc nob̾ magnoꝑe fr̃s in ascẽ¬
sione dñi pensandum ẽ: qͥa deletum ẽ cyro¬
graphum dampnationis nr̃e. mutata ẽ sen¬
tentia corruptionis nr̃ȩ. Illa enĩ natura cui
dictum ẽ terra es & in t̾rãm ibis: cũ dño ascẽ¬
dente in cȩlum iuit. Pro hac ipsa namq car¬
nis nr̃ȩ subleuatione: ꝑ figuram beatus ios

Expanded text:
Quaerendum nobis est quidnam sit quod nato Domino apparuerunt angeli, et tamen non leguntur in albis vestibus apparuisse, ascendente autem Domino, missi angeli in albis leguntur vestibus apparuisse. In albis quippe vestibus gaudium et solemnitas mentis ostenditur. Quid est cum coelum Deus homo penetravit? Quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata, ascendente vero Domino est humanitas exaltata. Albae etenim vestes exaltationi magis congruunt quam humiliationi. In assumptione ergo ejus, angeli in albis vestibus videri debuerunt, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in ascensione sua ostensus est homo sublimis. Sed hoc nobis magnopere, fratres, in ascensione Domini pensandum est, quia deletum est chirographum damnationis nostrae, mutata est sententia corruptionis nostrae. Illa enim natura cui dictum est: Terra es, et in terram ibis , cum Domino ascendente in coelum ivit; pro hac ipsa namque carnis nostrae sublevatione, per figuram beatus Job
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s kmñi ad cęlos ascendisse scimꝰ & credimꝰ:
&e qͥd intuentib in cȩlum euntẽ ilłu duo an¬
głi assistentes uxta illos in uestib albis di¬
xerint audiuimꝰ. Uiri in quiunt galilei qͥd
statis aspicientes in cȩlum: Hic iħc qͥ assũp¬
tꝰ ẽ a uob̾ in celum:. sic ueni et quẽadmodu
uidistis eum euntẽ in cȩlum. Unde oportet.
ut illuc sequam᷑ corde: uͥ eum ascendisse cre¬
dimus corpore. Desidĩa terrena fugiamus.
nichil nos iam delectet in infimis qͥ patre
habemꝰ in cȩlis. Et hoc nob̾ ẽ magnoꝑe ꝑpen¬
dendũ. qͥa is q̃ placidꝰ ascendit. tribił irdibit:
& qͥequid nob cũ mansuetudine p̾cepit. hȩc
a nob cum districtione exiget. Nemo gͥ indul¬
ta penitentiȩ tempora paruipendat. nemo
curam su dum ualet agere negligat qͥa re¬
demptor nr tanto tunc in iudicio distͥctior
ueniet: qͣnto nob̾ ante udiciũ magnã p̾rogauit
pacientiã. Hȩc itaq uobiscum fr̃s agite. hȩc

Expanded text:
rissimi, ad coelos ascendisse, et credimus, et quid intuentibus in coelum euntem illum duo angeli assistentes juxta illos in vestibus albis dixerint, audivimus. Viri, inquiunt, Galilaei, quid statis aspicientes in coelum? Hic Jesus qui assumptus est a vobis in coelum, sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum. Unde oportet ut illuc sequamur corde, ubi eum ascendisse credimus corpore. Desideria terrena fugiamus, nihil nos jam delectet in infimis qui Patrem habemus in coelis. Et hoc nobis est magnopere perpendendum, quia is qui placidus ascendit, terribilis redibit; et quidquid nobis cum mansuetudine praecepit, hoc a nobis cum districtione exiget. Nemo ergo indulta poenitentiae tempora parvipendat, nemo curam sui, dum valet, agere negligat, quia Redemptor noster tanto tunc in judicium districtior veniet, quanto nobis ante judicium magnam patientiam praerogavit. Haec itaque vobiscum, fratres, agite, haec
Abbreviated transcription (Latin):
de suo. Redemptor qͥppe nr ueniens legis p̾cep¬
ta transcendit &e ab electis sius ñ solũ luxuriã
carnis s etiam cordis aboleuit. iussitq ñ tan¬
tũ lumbos carnis succingere. id ẽ luxuriam
ab effectu refrenare: s etiam lumbos mentis
p̾cepit succing̾e: id est hanc etiã a cogitatione
restringere. Hinc ẽ qͦd angłs qͥ ioħ̾em in path¬
mos insula relegatũ alloquit᷑ aurea ⁊ona
suꝑ mammillas cinctꝰ eẽ ꝑhibet᷑. Solet enim
nomine auri: plerũꝙ caritas intimari. Quia
gͦ testam̃ti noui mundicia etiam cordis lux¬
uriam refrenat: angłs qui in eo apparuit. in¬
pectore cinctꝰ uenit. Quem bene aurea rona
restringit: qͥa quisqͥs suꝑne patͥe cuus ẽ. ñ ĩa
timore supplicii.s amore caritatis immundi¬
ciam deserit. Cel idõ ad mammillas zona
aurea cinctuꝰ ioħi angłs apparuit: qͥa suꝑno¬
rũ ciuiũ pectora dum penali iam nequaquã
timori subiecta sunt. & a se nulla uicissim sciᷤ¬

Expanded text:
. Redemptor noster veniens legis praecepta transcendit, et ab electis suis non solum carnis luxuriam, sed etiam cordis abolevit, jussitque non tantum lumbos carnis succingere, id est luxuriam ab effectu refrenare; sed etiam lumbos mentis cepit succingi, id est hanc etiam a cogitatione restringi. Hinc est quod angelus qui Joannem in Pathmos insula relegatum alloquitur, aurea zona super mamillas cinctus esse perhibetur. Solet enim nomine auri plerumque charitas intimari. Quia ergo testamenti munditia etiam cordis luxuriam refrenat, angelus qui in eo apparuit pectore cinctus venit. Quem bene aurea zona restringit, quia quisquis supernae patriae civis est, non jam timore supplicii sed amore charitatis immunditiam deserit. Vel ideo ad mamillas zona aurea cinctus Joanni angelus apparuit, quia supernorum civium pectora, dum poenali jam nequaquam timori subjecta sunt, et a se vicissim nulla scis
Abbreviated transcription (Latin):
Septenario numero solet uni̾isitas designari.
Unde iohes in hac apocalipsi septẽ eccł̃iis scbit
S ꝑ eas qͥd aliud qͣm uniu̾sale̾ eccłiam intel¬
ligi uoluit. Quȩ nimirũ uniu̾salis eccłia. ut
plena septiformis gr̃ȩ sp̃i figuraret᷑. heliseus
suꝑ puerũ mortuũ septies os citasse descbit᷑
Suꝑ extinctũ qͥppe ppłm dñs ueniens qͣsisꝙ¬
ties oscitat: qm ei dona sp̃c septiformis gr̃ȩ
iohes: ut unam catholicã septiformis gr̃ȩ ple¬
nam sp̃u designaret. Et de dño nouimꝰ dix¬
isse salomonẽ. Sapientia edifi cauit sibi
domum: excidit columpnas septẽ. Qui ut
seid de sept̾e eccłiis dixisse innotesceret. secutꝰ
etiã sacramenta ipsa diligent̾ inseruit dices.
Immolauit uictimas: miscuit uinũ & ꝓpo¬
suit m̾sam. ꝑseptẽ qͥppe columpna ᷤ õs eccłiaᷤ
ñ inconuenient accipimꝰ. quȩ unã catholicã
faciunt. toto t̾rarum orbe diffusam. De restm
go iohes fui in insula que appellat᷑ path¬

Expanded text:
Septenario numero solet universitas designari. Unde Joannes in hac Apocalypsi septem Ecclesiis scribit. Sed per eas quid aliud quam universalem Ecclesiam intelligi voluit? Quae nimirum universalis Ecclesia, ut plena septiformis gratiae spiritu signaretur, Elisaeus super puerum mortuum septies oscitasse describitur . Super exstinctum quippe populum Dominus veniens quasi septies oscitat, quoniam ei dona spiritus septiformis gratiae ibit apostolus Joannes, ut unam catholicam septiformis gratiae plenam spiritu designaret. Et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem . Qui ut id de septem Ecclesiis dixisse innotesceret, secutus etiam sacramenta ipsa diligenter inseruit dicens: Immolavit victimas, et miscuit vinum, et proposuit mensam. Per septem quippe columnas omnes Ecclesias non incovenienter accipimus, quae unam catholicam faciunt toto terrarum orbe diffusam. CAP. nnes fui in insula quae appellatur Path
Abbreviated transcription (Latin):
 dñs ambulans suꝑ mare. Nauicła aut̃ẽ
in qua transfretabant. in medio mari. iacta¬
bat᷑ fluctib: erat enim uentus contrarius.
ͦ ł xuii. Beatus iob de dño dicit. In forti¬
tudine illius maria sunt congregata. Qdͥ
aliud maris nomine quam p̾sens scłm desi¬
gnatur: in qͦ corda hominum t̾rena queren¬
tium. diu̾sis cogitationum fluctib intumes¬
cunt: Qui elatione suꝑbiȩ in citati. dum
alterna intentione se impetunt: qͣsi adũ¬
santes se undȩ collidunt. S iam in fortitu¬
dine diũ maria congregata sunt. qm̃ in
carnato dũo discordantia scłarium corda
concorditer credunt. Iani petrus in mari
ambu lat: qͥa nimirũ xp̃i predicatorib illa
qͦndam tu mida humili auditu corda sub¬
strata sunt: ut recte etiam in euangłio hu¬
iꝰ mundi mansuetudinẽ figurauerit: quod
ꝓcellosa maris aqua dñi pedib presso tumo¬
re calcata est:¬

Expanded text:
nus ambulans supra mare. Navicula autem, in qua transfretabant, in medio mari jactabatur fluctibus: erat enim contrarius ventus . Beatus Job de Domino dicit: In fortitudine illius maria sunt congregata . Quid aliud maris nomine, quam praesens saeculum designatur? In quo corda hominum terrena quaerentium diversis cogitationum fluctibus intumescunt, qui elatione superbiae incitati, dum alterna intentione se impetunt, quasi adversanti se unda collidunt. Sed jam in fortitudine Domini maria congregata sunt, quoniam incarnato Domino, discordantia saecularium corda concorditer credunt. Jam Petrus in mari ambulat; quia nimirum Christi praedicatoribus, illa quondam tumida humili auditu corda subtracta sunt; ut recte etiam in Evangelio hujus mundi mansuetudinem figuraverit, quod procellosa maris aqua Domini pedibus presso tumore calcata est
Abbreviated transcription (Latin):
gella metuunt &e ꝓpterea innocent uiuunt:
simalis ueracit̾ carere desiderant. et̾na sup¬
plicia ꝑhorrescant: neq in hoc supplicioꝵ
timore remaneant: s ad amoris grãm nutͥ¬
mento caritatis excrescant. Scͥptum qͥppe
est. ꝑfecta caritas. foras mittit timorem.
Et rursum scͥptum ẽ. Naccepistiᷤ sp̃m serui-¬
tutiᷤ iterũ intimore:s accepistis sp̃m adop¬
tionis filioꝵ. in qͦ clamamꝰ abba pat̾. Un¬
de idem doctor iterum dicit. Ubi sp̃c dm̃.
ibi lib̾tas. Si gͦ adhuc a praua actione formi¬
data pena ꝓhibet: ꝓfecto formidantis ani¬
mum nulla sp̃c lib̾tas tenet. Nam si penã
ñ metueret: culpam ꝓculdubio ꝑpetraret.
Ignorat itaq mens grãm lib̾tatis: ꝗͣ ligat
seruitꝰ timoris. Bona enim ꝓ semetipsis amã¬
da sunt: & ñ penis compellentib exequen¬
da. Nam qui ꝓpterea bona facit qͥa torm̃toꝵ
mala metuit: uult ñ eẽ qͦd metuat ut auden¬
ter illicita committat. Unde luce clariꝰ constat.

Expanded text:
gella metuunt et propterea innocenter vivunt, si malis veraciter carere desiderant, aeterna supplicia perhorrescant, neque in hoc suppliciorum timore remaneant, sed ad amoris gratiam nutrimento charitatis excrescant. Scriptum quippe est: Perfecta charitas foras mittit timorem . Et rursum scriptum est: Non accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba Pater . Unde idem doctor iterum dicit: Ubi Spiritus Domini, ibi libertas . Si ergo adhuc a prava actione formidata poena prohibet, profecto formidantis animum nulla spiritus libertas tenet. Nam si poenam non metueret, culpam procul dubio perpetraret. Ignorat itaque mens gratiam libertatis quam ligat servitus timoris. Bona enim pro semetipsis amanda sunt, et non poenis compellentibus exsequenda. Nam qui propterea bona facit quia tormentorum mala metuit, vult non esse quod metuat, ut audenter illicita committat. Unde luce clarius constat
Abbreviated transcription (Latin):
accam rufam a filiis isrł addu¬
ctam p̾cepit dñs moysi tradi eleararo sacerdo¬
ti: qui eductam extra castra immolaret in con¬
spectu dm̃. Quid ꝑ uacam rufam: nͥ assũpta
ad sacrificiũ infirmitas dominicȩ incarnatio¬
nis. rubra ꝑ cruorem passionis figurat᷑: Qͥd ẽ
qͦd hec uacca ad immolandum sacerdoti tra¬
ditur: nͥ qͦd incarnatꝰ dñs qui ꝓ redemptione
nr̃a sacrificium semetipsum fecit. in uidaici
ppłi manib traditur: Qui etiam extͣ castra
in conspectu dñi inmolatꝰ ẽ. qͥa uidelicet ex¬
tra portam passus ẽ. Unde ꝑ paulum dicitur.
Iħ̾c ut scĩficaret ꝑ suum sanguinẽ ppłmr extͣ
portam passus est. Exeamus gͥ ad eum extra

Expanded text:
ccam rufam a filiis Israel adductam praecepit Dominus Moysi tradi Eleazaro sacerdoti, qui eductam extra castra immolaret in conspectu Domini. Quid per vaccam rufam nisi assumpta ad sacrificium infirmitas dominicae incarnationis rubra per cruorem passionis figuratur? Quid est quod haec vacca ad immolandum sacerdoti traditur, nisi quod incarnatus Dominus, qui pro redemptione nostra sacrificium semetipsum fecit, in Judaici populi manibus datur? Qui etiam extra castra in conspectu Domini immolatus est, quia videlicet extra portam passus est. Unde per Paulum dicitur: Jesus ut sanctificaret per suum sanguinem populum, extra portam pas
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ hic manentẽ ciuitat̾e: s futurã inquirimꝰ.
deuco enĩ extra portam passus ẽ. uta ꝯu̾sati-¬
one nos uite p̾sentis qͣsi a ciuitate foras duce.¬
ret: &e a t̾rena ihabitatione cor nr̃m uellere
ꝑsuaderet. In conspectu uͦ patͥs immolatur: qͥa
qͦd ante ocłos hominũ pena. hoc ante ocłos pa¬
tris fuit sacrificiũ.

Expanded text:
futuram inquirimus. Idcirco enim extra portam passus est, ut a conversatione nos vitae praesentis, quasi a civitate foras duceret, et a terrena inhabitatione cor nostrum avellere persuaderet. In conspectu vero Patris immolatur, quia quod ante oculos hominum poena hoc ante oculos Patris fuit sacrificium.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ nr̃m si unũ huiꝰ mundi diuitẽ ad om̃i¬
potentis di seruitiũ conu̾tisset. seq egere
conspiceret. & illũ sibi uite subsidia ñ p̃beie.
ñ ꝓtinꝰ de eius uita desꝑasset: Quis ñ in¬
cassum laborasse se diceret. qͥs ñ ab eiꝰ ex¬
hortatione obmutesceret: quẽ in semetip¬
sum pͥmum ferre fructũ boni oꝑis ñ uide
bonũ qͦd ceꝑat expleuit: atq portando &
ꝑsistendo discipłoꝵ corda ad miscdiam ꝑ¬
puxit. Nam eoꝵ ꝓfectum postmodu scire
se indicans: in eadem epła scribit. De mini¬
stio qͦd fit in scõs ex abundanti ẽ m scrib̾e
uob̃: scio enim ꝓmptũ animũ ur̃m ꝓ q̃ de
uob̃ głior apud macedonas: qm̃ achaia pa
rata ẽ ab anno pͥorẽ de ur̃a emulatio ꝓuocauit
hec ipsa ꝯsolatio: cũ dicit᷑ ab anno pͥore. Bonũ
qͥdem s tarde fecerant: atq ido magist̾ hoc ñ
sine rephensione laudabat. Medicꝰ quippe ẽ
qͥ uulñ medicam̃tũ appomit qͦd & ea qͣ pur¬

Expanded text:
autem nostrum, si unum hujus mundi divitem ad omnipotentis Dei servitium convertisset, seque egere conspiceret, et illum sibi vitae subsidia non praebere, non protinus de ejus vita desperasset? Quis non incassum laborasse se diceret! Quis non ab ejus exhortatione obmutesceret, quem in semetipsum primum ferre fructum boni operis non vibonum quod coeperat explevit, atque portando et persistendo discipulorum corda ad misericordiam perduxit . Nam eorum profectum postmodum scire se indicans, in eadem Epistola scribit: De ministerio quod fit in sanctos ex abundantia est mihi scribere vobis. Scio enim promptum animum vestrum, pro quo de vobis glorior apud Macedonas, quoniarata est ab anno priore, et vestra aemulatio provocavit ec ipsa consolatio, cum dicitur, ab anno priore. Bonum quidem sed tarde fecerant, atque ideo hoc magister non sine reprehensione laudabat. Medicus quippe est qui vulneri medicamentum apponit quod et ea quae pur
Abbreviated transcription (Latin):
recessisset: ad eosdem postmod̾i scribit. que
apud eos positus ꝑtulit. Quare autẽ hoc esͤ
cũ int̾ eos uiueret nunquã dixit: Ne quod
erga se tunc factũ ex bona uoluntate ñ fue¬
rat. fieret ex iussione: & cum innotesceret᷑ eoꝵ
misccłia. remaneret uoluntas ignota. Quare
omĩno discipłi incorrecti remanerent: & qͣ¬
les in tenacia magistro fuerant. aliis qͦꝙ frĩ¬
b tales eeñt. Uere &e in hoc paulus. uere ma¬
gister gentiũ sua negligens aliena curans.
impleuit qͦd p̾dicauerat. nemo qͦd suũ ẽ que¬
rat s qͦd alt̾ius & ñ quȩ sua st̃ singłi cogitan¬
tes. s ea quȩ alioꝵ. Quanta itaq ista man

Expanded text:
recessisset, ad eosdem postmodum scribit quod recessisset, ad eosdem postmodum scribit quod apud eos positus pertulit. Quare autem hoc eis cum inter eos viveret nunquam dixit? Ne quod erga eum factum ex bona voluntate non fuerat fieret ex jussione, et cum innotesceret eorum miseria, remaneret voluntas ignota. Quare omnimodo discipuli incorrecti remanerent, et quales in tenacia magistro fuerant, aliis quoque fratribus tales essent. Vere et in hoc Paulus, vere magister gentium, sua negligens, aliena curans, implevit quod praedicaverat: Nemo quod suum est, quaerat; sed quod alterius : et non quae sua sunt singuli cogitantes
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate laboraret: & terrȩ panẽ a discipłiˢ
ñ accepit: quib panem celi p̾dicauit. Insiste¬
bat uerbo ꝓ uita audientiũ: ꝓ uita sui corpo¬
ris insistebat labori manitũ. De terris qͦq
aliis stipendia mittebant᷑ a discipłis: ut p̾di¬
care sufficeret corithiis. Ipse qͥppe ad eosde
corinthios post ꝑ eplas loquit᷑ dicens. Cum
eem apud uos &e egerem. nulli onerosus fuł.
nam qͥd m deerat suppleuert̃ fratres qͥ uene¬
cipiens stipendiũ ad ministium ur̃m. Pense¬
mꝰ gͦ si possumꝰ cuiꝰ hoc mansuetudinis fue¬
rit. panẽ sp̾ualem p̃dicare. & panẽ carnis ñ
accipere: corda audientiũ diuiciis et̾is in¬
struere & int̾ eosdem discipłos fideles & abũ¬
dantes. fame laborare: int̾ saciatos pati mo¬
piam. nec tam̃ qͦd patiebat᷑ dicere: quȩ patie¬
bat᷑ non dicere nec tam̃ dolere: uidere dura
erga se corda auditoꝵ tenaciũ. nec a p̾dicati¬
one desistere. Nam sicut apłoꝵ acta testant᷑:.

Expanded text:
 panem a discipulis non accepit quibus panem coeli praedicavit. Insistebat verbo pro vita audientium, pro vita sui corporis insistebat labori manuum. De terris quoque aliis stipendia mittebantur a discipulis, ut praedicare sufficeret Corinthiis; ipse quippe ad eosdem Corinthios post per epistolas loquitur, dicens: Cum essem apud vos, et egerem, nulli onerosus fui; nam quod mihi deerat suppleverunt fratres qui veneaccipiens stipendium ad ministerium vestrum . Pensemus ergo, si possumus, cujus hoc mansuetudinis fuerit, panem spiritus praedicare, et panem carnis non accipere; corda audientium de divitiis aeternis instruere, et inter eosdem discipulos fideles et abundantes fame laborare; inter satiatos pati inopiam, nec tamen quod patiebatur dicere; quae patiebatur non dicere, nec tamen dolere; videre dura erga se corda auditorum tenacium, nec a praedicatione desistere. Nam sicut apostolorum Acta testantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ea mala quȩ nob̾ ab aꝑtis adu̾sariis irrogan¬
tͣ.hoc plus solet dolere qͦd a ꝓpͥis patim. Un¬
de & ipsa ueritas ꝑ psalmistam contͣ tradito¬
rem suũ loquit᷑ dicens. Qm̃ si inimicꝰ meuᷤ
maledixisset mͥ. sustinuissem utiq: tu uͦ¬

Expanded text:
ea mala quae nobis ab apertis adversariis irroganea mala quae nobis ab apertis adversariis irrogantur, hoc plus solet dolere quod a propriis patimur. Unde et ipsa Veritas per Psalmistam contra traditorem suum loquitur, dicens: Quoniam si inimicus meus maledixisset mihi, sustinuissem utique: tu
Abbreviated transcription (Latin):
mo contemptibilis. Quẽ enĩ talia dicere poᷤ¬
se cognouerant: secũ cõmunit̾ uiuere ñ pos¬
se udicabant. Cumq eum & humiłe ui¬
uendo cernerent. & altũ sermone pensaret:
sua eos elatio compulit: ut quẽ ꝑ sc̃pta ti¬
muerant. ꝑ p̾sentiȩ uerba despicerent. Pau-¬
lus gͥ unde magist̾ium humilitatis exhibu¬
it: inde a rudib discipłis suꝑbiȩ contume-¬
lias recepit. Horrendo enim mͦ languor suꝑ¬
bientiũ unde detumescere debuit excreuit:
dum mens elata carnaliũ hoc qͣsi dedigna¬
bile reppulit: qͦd magister imitabile osten¬
um eem̃ apud uos & egerem: nulli one¬
Beati pauli mansuetudinẽ consideremꝰ. &
pensemꝰ si possumꝰ ille qͥ tanti ardoris ẽ in te¬
mitatis. Caceamꝰ autẽ qͦd ter uirgis cesus est.
qͥa semel lapidatus ẽ. quia ter naufragium
fecit. qͥa nocte ac die in ꝓfundo maris fuit
qͥa a uideis qͥnquies qͣdragenas una minꝰ acte-¬
ꝑit. Minꝰ enĩ animũ ad iracundiã cõmoueit

Expanded text:
talia dicere posse cognoverant secum communiter vivere non posse judicabant. Dumque eum et humilem vivendo cernerent, et altum sermone pensarent, sua eos elatio compulit ut quem per scripta timuerant per praesentiae verba despicerent. Paulus igitur unde magisterium humilitatis exhibuit inde a rudibus discipulis superbiae contumelias recepit. Horrendo enim modo languor superbientium unde detumescere debuit excrevit, dum mens elata carnalium hoc quasi dedignabile repulit quod magister imitabile ostenum essem apud vos, et egerem, nulli oneBeati Pauli mansuetudinem consideremus, et pensemus, si possumus: ille qui tanti ardoris est in zemitatis. Taceamus autem quod ter virgis caesus est, quia semel lapidatus est, quia ter naufragium fecit, quia nocte ac die in profundo maris fuit, quia a Judaeis quinquies quadragenas una minus accepit . Minus enim animum ad iracundiam commovent
Abbreviated transcription (Latin):
mec̃ dulc̃. capieb̾. cibos. Pensemꝰ gͦ si possumꝰ.
paulus apłs qui tantũ patiens int̾ ꝑsecutoreᷤ
erat: quantũ mansuetꝰ int̾ discipłos fuerat.
Certe chorinthum ueniens ab idoloꝵ serui¬
cio corinthios retraxit: qͥs eẽt uerus ds inno¬
tuit: et̾nȩ eis uitȩ gaudia p̾dicauit. Et cũ
magnã multitudinẽ ppłi in fide collegisset ÷

Expanded text:
 si possumus, Paulus apostolus qui tantum patiens inter persecutores erat, quantum mansuetus inter discipulos fuerat. Certe Corinthum veniens, ab idolorum servitio Corinthios retraxit, quis esset Deus verus innotuit, aeternae eis vitae gaudia praedicavit. Et cum magnam multitudinem populi in
Abbreviated transcription (Latin):
in discipłis uirtꝰ extiterat. eos bonũ qͦd illiᷤᷤ
p̾ceptũ ẽ & ante uoluisse. Idcuro aũ plus
compassionẽ qͣm datum dicimꝰ: qͥa rem
quã libet plerumq etiam qͥ ñ compatitur.
nunqͣm aũ qͥ uere compatit᷑ qͦd necessari¬
ũ ꝓximo conspicit negat.

Expanded text:
in discipulis virtus exstiterat, eos bonum quod illis in discipulis virtus exstiterat, eos bonum quod illis praeceptum est et ante voluisse. Idcirco autem plus compassionem quam datum dicimus, quia rem quamlibet plerumque dat etiam qui non compatitur, nunquam autem qui vere compatitur quod necessarium proximo conspicit negat.
Abbreviated transcription (Latin):
impatientiȩ exquirit. Prius qͥppe ĩparandꝰ
ẽ pacientiȩ animꝰ: & tẽ aut multa st̃ aut cũ¬
cta largienda: ne dũ minꝰ equanimit̾ inopia
irruens fert᷑ae p̃missȩ largitatis merces ꝑeat:
&e adhuc mentẽ detius murmuratio subse¬
quens ꝑdat. Quibdam enim inopiam fer¬
re ñ ualentib tolerabilius ẽ minꝰ tribuere.
quã post largitatẽ suam ex inopiȩ angustia
mur murare. Nam ut ad magna largienda
audientium mentes accenderet:. paulopost
intulit dicens. Hec aut̃e dico: qͥ parce semi¬
nat. parce e metet. Plus autẽ ñnunquã eẽ
dicimus. compati ex corde qͣm dare: qͥa qͥsqͥs
indigenti ꝑfecte compatit᷑ minꝰ estimat. oe
qͦd dat. susi enim dantis manũ bona uolun-¬
tas uinceret:isdem p̃dicator egregiꝰ disciplis
ñ dixisset. Qui ñ solum facere:s & uelle
cepistis ab anno pͥore. facile qͥppe ẽ. in bo¬
no oꝑe obedire etiã nolentẽ s hȩc magna

Expanded text:
impatientiae exquirit. Prius quippe praeparandus impatientiae exquirit. Prius quippe praeparandus est patientiae animus, et tunc aut multa sunt aut cuncta largienda, ne dum minus aequanimiter inopia irruens fertur, et praemissae largitatis merces pereat, et adhuc mentem deterius murmuratio subsequens perdat. Quibusdam enim inopiam ferre non valentibus tolerabilius est minus tribuere, quam post largitatem suam ex inopiae angustia murmurare. Nam ut ad magna largienda audientium mentes accenderet, paulo post intulit, dicens: Haec autem dico: Qui parce seminat, parce et metet . Plus autem nonnunquam esse dicimus compati ex corde quam dare, quia quisquis indigenti perfecte compatitur, minus aestimat omne quod dat. Nisi enim dantis manum bona voluntas vinceret, et eisdem praedicator egregius discipulis non dixisset: Qui non solum facere, sed et velle coepistis ab anno priore . Facile quippe est in bono opere obedire etiam volentem, sed haec magna
Abbreviated transcription (Latin):
sionis ostenderet: fieri ꝓ nob̾ dignatꝰ ẽ qͦd ẽẽ
nos uoluit: ut in semetipso temporalit̾ mortẽ
susciperet: quã a nob̾in ꝑpetuũ fugaret. An¬
ñ in diuinitatis suȩ diuitiis nob̃ inuisibi¬
lis ꝑmanens̃ miris ñ potuit uirtutib ditare:
S ut ad int̾nas diuicias rediret homo: foris
apparere dignatꝰ ẽ pauꝑ ds. Unde & p̾dicator
egregiꝰ ut ad largitatis grãm uiscera nĩe com¬
passionis accenderet: dixit. Scitis gr̃am diu̾
aliis sit remissio uob̾ autẽ tribulatio. s ex
equalitate in p̃senti tempore ur̃a abundan¬
tia illoꝵ inopiam suppleat: ut & illoꝵ abun¬
dantia ur̃e inopie sit supplementũ. Hec pro¬
cul dubio ꝯ descendendo infirmis intulit. ne
plurima p̾bentes. & ipsi postmodu mo uel¬
piam nimie tolerantes ad impatientiã erũ¬
pant. Cum enĩ dantis mens ferre inopiã ne¬
scit: si multa sibi subtrahit occasionẽ contͣ se

Expanded text:
sionis ostenderet, fieri pro nobis dignatus est quod esse sionis ostenderet, fieri pro nobis dignatus est quod esse nos noluit, ut in sesusciperet quam a nobis in perpetuum fugaret. Annon in divinitatis suae divitiis nobis invisibilis permanens, miris nos potuit virtutibus ditare? Sed ut ad internas divitias rediret homo, foris apparere dignatus est pauper Deus. Unde et praedicator egregius, ut ad largitatis gratiam viscera nostrae compassionis accenderet, dixit: Scitis gratiam Domaliis sit remissio, vobis autem tribulatio: sed ex aequalitate in praesenti tempore  inopiam suppleat: ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplementum. Haec procul dubio condescendendo infirmis intulit, ne plurima praebentes, et ipsi postmodum inopiam minime tolerantes, ad impatientiam erumpant. Cum enim dantis mens ferre inopiam nescit, si multa sibi subtrahit, occasionem contra se
Abbreviated transcription (Latin):
xliui. Scire necesse ẽ. quia ille ꝑfecte tri¬
buit. qui cum eo qͦd afflicto porrigit affli¬
dti qͦꝙ in se animũ simit. ut pͥus in se do¬
lentis passionem tranfferat: & tunc contra
dolorem illiꝰ ꝑ ministi̾um concurrat. Nam
bantia. & ñ uirtus compassionis. Qui enĩ¬
afflicto ꝑfecte compatit᷑. plerumꝙ & hoc i¬
bigenti tribuit. in qͦ ipse qͥ dederit angustit᷑.
Et tunc ẽ plena cordis nr̃i compassio: cũ małii
a passione liberemꝰ. Quã udelicet pietatis
formam: mediator di & hominũ nob̾ dedit.
Qui cũ posset nob̾ etiam ñ moriendo con¬
currere. subuenire tam̃ hominib moriendo
uoluit: quia nos uidelicet minꝰ amasset. nͥ &e
uulnera nr̃a suscepisset. Nec uim nob̾ suȩ di¬
lectioni ostenderet: nͥ hoc qͦd a nob̾ tolleret.
ad tempꝰ ipse sustineret. Passibiles qͥppe mor¬
talesꝙ nos repꝑit: & qͥ nos existẽ fecit ex nichilo:
renocare uidelicet etiam sine sua morte po-¬
tuit a passione. S ut quanta eẽt uirtꝰ cõpas¬

Expanded text:
ire enim necesse est quia ille perfecte tribuit, qui cum afflicto porrigit, afflicti quoque animum in se sumit, ut prius in se dolentis passionem transferat, et tunc contra dolorem illius per ministerium concurrat. Nam dantia, et non virtus compassionis. Peafflicto perfecte compatitur, plerumque et hoc indigenti tribuit in quo ipse qui dederit angustatur. Et tunc est plena cordis nostri compassio, cum malum a passione liberemus. Quam videlicet pietaformam Mediator nobis Dei et hominum dedit. Qui cum posset nobis etiam non moriendo concurrere, subvenire tamen moriendo hominibus voluit, quia nos videlicet minus amasset, nisi et vulnera nostra susciperet; nec vim nobis suae dilectionis ostenderet, nisi hoc quod a nobis tolleret ad tempus ipse sustineret. Passibiles quippe mortalesque nos reperit, et qui nos existere fecit ex nihilo, revocare videlicet etiam sine sua morte potuit a passione. Sed ut quanta esset virtus compas
Abbreviated transcription (Latin):
diem.mͦ ł ĩ. Sicut ignorantiȩ obscuritaᷤᷤ
sine dubitatione nox cordis ẽ: sic intellectꝰ
ñ immerito dies appellat᷑. Unde & ꝑ pau¬
lum dicitur. Alius uidicat int̾ diem &
diem: alius iudicat omnẽ diem. Ac si aꝑ¬
te dicat. Alius quedam ñnullis int̾missiᷤᷤ
intelligit: alius uͦ om̃ia ad intellectũ pos¬
sibilia ita ut sunt uidenda cognoscit.

Expanded text:
diem, etc. . Sicut ignorantiae obscuritas sine dubitatione nox cordis est, sic intellectus non immerito dies appellatur. Unde et per Paulum dicitur: Alius judicat diem inter diem, alius judicat omnem diem . Ac si aperte dicat: Alius quaedam nonnullis intermissis intelligit, alius vero omnia intellectu possibilia ita ut sunt videnda cognoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
se paulꝰ sapientiȩ illiꝰ secreta tetenderat :¬
& cum secreta di uidicia de repulsione
iudeoꝵ & uocatione gentium diseute¬
ret. & ad ea ꝑuenire ñ posset: dicebat.
Oaltitudo diuitiaꝵ sapientiȩ & scientiȩ
d̾i: qͣm incomp̾hensibilia st̃ uidicia eiꝰ: e
inuestigabiles uiȩ eiꝰ. Quis eñĩ cognouit
sensum dñi: aut quis consiliarius eiꝰ fuit:
Qui suꝑiꝰ etiam de ipsa inquisitione lasses¬
cens. s tam̃ ad cognitionẽ infirmitatis
ꝓpͥe lassescendo ꝓficiens: p̾mittit dicens.
Ohomo tu quis es qui respondeas deo:
Nunqͥd dicit figmentũ ei qui se finxit:
quare me fecisti sic: Quia gͥ occulta di
udicia ꝑtingere ñ ualens. ad infirmita¬
tis suȩ cognitionẽ rediit. & ad eruditio¬
nem se ꝓp̾am deficiendo reuocauit: ut
ita dicam secreta sapientiȩ ñ inueniens
inuenit: quia cũ ad suꝑna consilia requi¬
renda lassesceret. didicit ut humilius ti¬

Expanded text:
se Paulus sapientiae illius secreta tetenderat, et se Paulus sapientiae illius secreta tetenderat, et cum secreta Dei judicia de repulsione Judaeorum et vocatione gentilium discuteret, et ad ea pervenire non posset, dicebat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles visensum Domini, vel quis consiliarius ejus fuit ? Qui superius etiam ex ipsa inquisitione lassescens, sed tamen ad cognitionem infirmitatis propriae lacessendo proficiens, praemittit, dicens: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Nunquid dicet figmentum ei, qui se finxit, quare me fecisti sic ? Quia igitur Dei judicia pertingere non valens, ad infirmitatis suae cognitionem rediit: et ad eruditionem se propriam deficiendo revocavit, ut ita dicam, secreta sapientiae non inveniens, invenit, quia cum ad superna consilia requirenda lassesceret, didicit ut humilius ti
Abbreviated transcription (Latin):
oͦ łx. & xxuii. Secreta sapientiȩ dĩ sunt
iudicia. qͦd gentilitas cũ nulla apud dm
merita habuit: reconciliationis tam̃ gra¬
ciam ex sola miscd̃ia accepit. Unde bene
ꝑ paulum dicit᷑. Gentes autẽ suꝑ miseri¬
cordia honorare dm̃. Unde rursum scͥp¬
tum ẽ. Et quȩ ñ consecuta miscđiam:. nc̃
autẽ misccłiam consecuta Locus gͥ mi¬
sericordiȩ dĩ ẽ ipsa gentilitas: cuiꝰ culpaᷤ
districtus udex si iuste animadũteret:
ad reconciliationẽ gr̃ȩ nunqͣm ueniret.
Secreta itaq sapientiȩ eiꝰ pauci ualent
inqͥrere.s nullus inuenire: quia qͦd suꝑ
nos de nob̾ ab immortali sapientia ñ in¬
iuste disponit᷑. iustũ ꝓfecto ẽ. ut a nobis
adhuc mortalib ignoret᷑. S hȩc ipsa sa¬
pientiȩ illius secreta conspicere. utcũq
iam incomp̃h ensibilitatis eius ẽ poten¬
tiam uidere: quia & si in ipsa consilioꝵ¬
eius inquisitione deficimꝰ. deficiendo
tam̃ uerius discimꝰ quẽ timeamꝰ. Ad hec

Expanded text:
eum . Secreta sapientiae Dei sunt judicia, quod gentilitas, cum nulla apud Deum merita habuerit, reconciliationis tamen gratiam ex sola misericordia accepit. Unde bene per Paulum dicitur: Gentes autem super misericordia honorare Deum . Unde rursum scriptum est: Et quae non consecuta misericordiam, nunc autem misericordiam consecuta. Locus igitur misericordiae Dei est ipsa gentilitas, cujus culpas districtus judex si juste animadverteret, ad reconciliationem gratiae nunquam veniret. Secreta itaque sapientiae ejus pauci valent inquirere, sed nullus invenire, quia quod super nos de nobis ab immortali sapientia non injuste disponitur, justum profecto est ut a nobis adhuc mortalibus ignoretur. Sed haec ipsa sapientiae illius secreta conspicere, utcunque jam incomprehensibilitatis ejus est potentiam videre, quia etsi in ipsa consiliorum inquisitione deficimus, deficiendo tamen verius discimus quem timeamus. Ad haec
Abbreviated transcription (Latin):
głam supͣ modũ suũ om̃ino ñ appetunt.s
etiam hoc ipsum uideri refugiunt qͦd eẽ me¬
ruerunt. Unde ille p̃dicator egregiꝰ ueritatis.
contͣ pseudo loquens apłos. dum uirtutes ex¬
imias oꝑationis suȩ ꝓ discipłoꝵ eruditione
narraret. dum tor se ꝑicula tolerasse coacerua¬
ta ꝑsecutione describeret. & post hec usq ad
t̃tium celum. rursũq in paradẏsum raptũ se
ẽẽ memoraret. unde tanta cognoscere posset.¬
quanta loqͥ omnino ñ posset erat de se for¬
tasse adhuc mirabiliora locuturꝰ S ab hu¬
mana laude alta consideratione se tempe¬
rans subdidit. Parro aũ ne qͥs me exiftimet
supra id qͦd uidet in me: aut audit aliqͥdex
me. habebat gͦ de se dicendu aliqͥd adhuc
qͥ parcit dicẽ: s egit utrumꝙ doctor egre¬
giꝰ ut &e loquendo quȩ egerat discipłos in¬
struerer: &e tacendo se intra humilitatis li¬
mitẽ custodiret. Nimis namq ingratꝰ eet̃.
si de se discipłis tota reticeret: & fortasse m¬

Expanded text:
gloriam supra modum suum omnino non appetunt, sed etiam hoc ipsum videri refugiunt quod esse meruerunt. Unde ille praedicator egregius veritatis, contra pseudoapostolos loquens, dum virtutes eximias operationis suae pro discipulorum eruditione narraret, dum tot se pericula tolerasse coacervata persecutione describeret, et posthaec usque ad tertium coelum, rursumque in paradisum raptum se sse memoraret, ubi tanta cognoscere potquanta loqui omnino non posset, erat de se fortasse adhuc mirabiliora locuturus, sed ab humana laude alta consideratione se temperans subdidit: Parco autem, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me. Habebat ergo de se dicendum aliquid adhuc qui parcit dicere, sed egit utrumque doctor egregius, ut et loquendo quae egerat discipulos instrueret, et tacendo se intra humilitatis limitem custodiret. Nimis namque esset ingratus si de se discipulis tota reticeret, et fortasse n
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus in mont̾ẽ ducit᷑. pͥus claritatem tͣns¬
figurationis dñicȩ contemplat᷑: & t̃c̃ de-¬
mũ temptari ancilla int̾rogante ꝑmittit᷑: ut
ꝑ temptationẽ factus sibi ex infirmitate
conscius. ad illud flendo & amando re-¬
curreret qͦd uidisset: & cum eũ timoris
unda in peccati pelagus raꝑet: eẽt pͥoris
dulcedinis anchora quȩ retineret. xxuiii.
quib dictum ẽ uos estis lux mundi. in
illa eterna gła uestiet᷑ unde & ꝑ eugłiũ
dicit᷑ qͥa tranfigurato in monte dño uesti¬
m̃ta eiꝰ facta sunt candida sic̃nix. In qua
transfiguratione. qͥd aluid qͣm resurre¬
ctionis ultimȩ gła nuntiat᷑: In monte enĩ
uestim̃ta eiꝰ sicut nix facta st̃: q̃m in suꝑ¬
nȩ claritatis culmine. om̃s scĩ luce fulgẽ¬
tes iusticiȩ. ei adherebunt.

Expanded text:
prius in montem ducitur, prius claritatem transfigurationis Dominicae contemplatur , et tunc demum tentari ancilla interrogante permittitur , ut per tentationem factus sibi ex infirmitate conscius, ad illud flendo et amando recurreret quod vidisset; et cum eum timoris unda in peccati pelagus raperet , esset prioris dulcedinis anchora quae retineret. Saepe quibus dictum est, Vos estis lux mundi , in illa aeterna gloria vestietur. Unde et per Evangelium dicitur quia transfigurato in monte Domino, vestimenta ejus facta sunt candida sicut nix. In qua transfiguratione quid aliud quam resurrectionis ultimae gloriae nuntiantur? In monte enim vestimenta ejus sicut nix facta sunt, quoniam in supernae claritatis culmine omnes sancti luce fulgentes justitiae ei adhaerebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
amiserit. in fine tam̃ huiꝰ scłi duplicit̾ reci¬
pit: quando gentib ad plenum susceptis.
ad eius fidem currere omĩs quȩ tunc in¬
uenta fuerit etiam uidea consentit. Hinc
namq scͥptum ẽ. Donec plenitudo genti-¬
um intraret: &e sic om̃is isrł saluus fieret.
hinc in ȩuangłio ueritas dicit. Helias
ueniet: & ipse restituet omĩa. Nunc enim
amisit israhelitas eccłia qͦs conu̾tere p̃di¬
cando ñ ualet: s tc̃ helya p̾dicante qͦtqͦt
inuenerit colliget: & qͦd amisit pleniꝰ reci¬
piet. Ex plebe quippe iudaica qͦtqͦt inuenti
fuerint conuertent᷑: &e ad helye p̾dicationẽ
multi ex his qui tunc ex ideis m infide-¬
litate remanserint. ad cognitionẽ uerita¬

Expanded text:
amiserit, in fine tamen hujus saeculi dupliciter recipit quando gentibus ad plenum susceptis, ad ejus fidem currere omnis quae tunc inventa fuerit etiam Judaea consentit. Hinc namque scriptum est: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Hinc in Evangelio Veritas dicit: Elias venit, et ipse restituet omnia. Nunc enim amisit Israelitas Ecclesia quos convertere praedicando non valet, sed tunc, Elia praedicante, quotquot invenerit colliget, quod amisit plenius recipiet. Ex plebe quippe Judaica quotquot inventi fuerint convertentur, et ad Eliae praedicationem multi ex his qui tunc ex Judaeis in infidelitate remanserint, ad cognitionem verita
Abbreviated transcription (Latin):
do cognoscere uellet: & sin excelsũ montẽ
eum ꝑmissus assũpsit. si daturũ se ei regna
mundi ꝑhibuit. si qͣsi in panẽ uertendos
lapides ostendit: mentẽ tam̃ mediatoriᷤᷤ di
& hominũ temptatione. qͣssare ñ ualuit.
Sic enim dignatus ẽ hȩc ext̾ius cuncta sus-¬
ciꝑe: ut tam̃ eiꝰ mens interiꝰ diuinitati suȩ
inherens. inconcussa ꝑmaneret. Qui & si
qͣndo turbatꝰ sp̃u infremuisse dicit᷑. ipse diᷤ
baret᷑ iminutabilit̾ om̃ib p̾sidens & semet-¬
ipsum mutabiłẽ in satisfactione infirmita¬
tis ostendens. Quietꝰ gͦ in semetipso manens:
disposuit qͥcq̃d ꝓ ostendenda humanitate
quã susceꝑat etiã turbulentꝰ fecit. De dua-¬

Expanded text:
do cognoscere vellet, etsi in excelsum montem do cognoscere vellet, etsi in excelsum montem eum permissus assumpsit, si daturum se ei regna mundi perhibuit, si quasi in panem vertendos lapides ostendit, mentem tamen Mediatoris Dei et hominum tentatione quassare non valuit. Sic enim dignatus est haec exterius cuncta suscipere, ut tamen ejus mens, interius divinitati suae inhaerens, inconcussa permaneret. Qui esti quando turbatus spiritu infremuisse dicitur , ipse tabaretur: immutabiliter omnibus praesidens, et semetipsum mutabilem in satisfactione infirmitatis ostendens. Quietus ergo in semetipso manens, disposuit quidquid pro ostendenda humanitate, quam susceperat, etiam turbulentus fecit. CA
Abbreviated transcription (Latin):
& tͥ fili dĩ: Uenisti huc ante tempꝰ torquiere
nos: Qui tam̃ pͥus cum hunc passibilłe cer¬
neret. cũ posse mortalia ppeti humanitatiᷤᷤ
uideret: om̃e qͦd de eius suspicatꝰ ẽ diuinitate.
ei in dubiũ uenit suȩ fastu suꝑbiȩ. Nil qͥppe
nͥ suꝑbum sapiens. dum hunc ẽẽ humilem
conspicit. d̾m eẽ dubitauit: uñ & ad temp¬
tationũ argum̃ta se conu̾tit dicens. Si filiꝰ
di es: dic ut lapides isti panes fiant. Quia gͥ
passibilem uidit. ñ hunc eẽ dm credens du¬
bitando temptauit: s temptando conscien¬
tiam eiꝰ penetrare. mentẽq eiꝰ temptatione.
turbare ñ potuit¬
terum assumpsit eum diabolus in montẽ
sicut nos qͥ puri homines sumꝰ irruente se.¬
pe temptatione concutim᷑. ita redemptoris
nr̃i anima temptationis necessitate ẽ turba¬
ta. Hostis namq nr̃ cum d̾m incarnatũ ẽe
dubitaret. & hoc expetitis miracłis temptã¬

Expanded text:
et tibi, Fili Dei, venisti huc, ante tempus torquere et tibi, Fili Dei, venisti huc, ante tempus torquere nos. Qui tamen prius, cum hunc passibilem cerneret, cum posse mortalia pvideret, omne quod de ejus suspicatus est divinitate, ei in dubium venit suae fastu superbiae. Nil quippe nisi superbum sapiens, dum hunc esse humilem conspicit, Deum esse dubitavit. Unde et ad tentationum argumenta se convertit, dicens: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. Quia igitur passibilem vidit, non hunc esse Deum credens, dubitando tentavit, sed tentando conscientiam ejus penetrare, mentemque ejus tentatione turbare non potuitIterum assumpsit eum diabolus in montem sicut nos, qui puri homines sumus, irruente saepe tentatione, concutimur, ita Redemptoris nostri anima tentationis est necessitate turbata. Hostis namque noster cum Deum incarnatum esse dubitaret, et hoc ex petitis miraculis tentan
Abbreviated transcription (Latin):
ostqũa dñs iħc in iordane baptiratꝰ est
a iohanne. ductꝰ ẽ in desertũ a sp̃u. ut tẽp¬
taret᷑ a diabolo. Hostis nr̃ adhuc in hac uita
nos positos quantomagis nos sͥ rebellare con¬
spicit. tanto ãplius expugnare contendit. Poᷤ
enĩ pulsare negligit: qͦs quieto iure posside¬
re se sentit. Contra nos uͦ eo uehementiꝰ incita¬
t᷑: quo ex corde nr̃o quasi ex iure ꝓpͥȩ habitati¬
onis expellit᷑. Hoc enĩ in seipso dñs sub qͣdam
dispensatione figurauit. qͥ diabolũ ñ nͥ post
baptisma se temptare ꝑmisit: ut signũ nobis
qͦddam futurȩ conu̾sationis innueret: qͦd eius
membra postquã ad dm̃ ꝓficerent. t̃c acrioreᷤᷤ
temptationũ insidias tolerarent: Itẽ uñ supͣ.¬
i filius dĩ es: dic ut lapides isti panes ui.¬
fiant.Mͦ ł .ii. Antiquus hostis redempto¬
rem humani generis debellatorẽ suum in
mundum uenisse cognouit. unde & ꝑ ob¬
sessum hominẽ in euangłio dicit. Qd nob̾

Expanded text:
ostquam Dominus Jesus in Jordane baptizatus est a Joanne, ductus est in desertum a spiritu, ut tentaretur a diabolo . Hostis noster adhuc in hac vita nos positos, quanto magis nos sibi rebellare conspicit, tanto amplius expugnare contendit; eos enim pulsare negligit, quos quieto jure possidere se sentit. Contra nos vero eo vehementius incitatur, quo ex corde nostro, quasi ex jure propriae habitationis expellitur. Hoc enim in seipso Dominus sub quadam dispensatione figuravit, qui diabolum nonnisi post baptisma se tentare permisit, ut signum nobis quoddam futurae conversionis innueret, quod ejus membra, postquam ad Deum proficerent, tunc acriores tentationum insidias tolerarent. CAP. VI.-- Si Filius Dei eset passio. Antiquus hostis Redemptorem humani generis debellatorem suum in mundum venisse cognovit, unde et per obsessum hominem dixit: Quid nobis
Abbreviated transcription (Latin):
subtiliter rep̾hendant. Tanta uͦ dispen-¬
satione se temꝑant᷑. ut neq cum se erigt̃
intrinsecꝰ rigidi sint. neq rursus cum se
humiliant extrinsecus remissi: quia &
in disciplina humilitatẽ custodiunt &
in humilitate disciplinam. Paulus disci¬
plinam tenuit: cũ corinthiis diceret. Cũ
enim sit int̾ uos relus &e contentio ñ ne
Scarnales estis: & scđm hominẽ ambula¬
tis: S hanc humilitatẽ in disciplina ñ

Expanded text:
subtiliter reprehendant. Tanta vero dispensubtiliter reprehendant. Tanta vero dispensatione se temperant, ut neque cum se erigunt intrinsecus rigidi sint, neque rursum cum se humiliant extrinsecus remissi, quia et in disciplina humilitatem custodiunt, et in humilitate disciplinam. Paulus disciplinam tenuit, cum Corinthiis diceret: Cum enim sit inter vos zelus et contentio: nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis? Sed ha