comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ligis in quib locis huiꝰcemodi si nt tͥ
mouenda certamuia. Aut si tͥ ñ sufficit
intellectꝰ. nͥ & iã loca ipsa manifesta
tͥ uoce signent᷑. audi in consequentib.
Audisti qui sint qͥ tͥ bello & ui de cȩlestib
expelleudi sunt. ut tu possis loca illa
regni cȩloꝵ hereditatis sorte susciꝑe.S¬

Expanded text:
ligis in quibus locis hujusmodi sunt tibi movenda certamina; aut si non tibi sufficit intellectus, nisi etiam loca ipsa manifesta tibi voce signentur, audi in consequentibus;elestibus. Audisti qui sint qui tibi bello de coelestibus expellendi sunt, ut tu possis loca illa et regna coelorum haereditatis sorte suscipe
Abbreviated transcription (Latin):
docentẽ. qđ calcare hostiũ ceruices iu¬
bent᷑. atq in ligno suspende reges t̾rȩ
illiꝰ quã uiolent᷑ inuadunt. Atq ut inã
dñs mĩs iħe filiꝰ dĩ mͥ istud concedat.
& iubeat pedib meis conculcare sꝑm for¬
nicationis. & calcare suꝑ ceruices sp̃s
iracundiȩ & furoris. calcare auaritiȩ
demonẽ. calcare lactantiã. conterere
pedib meis suꝑbiȩ sp̃m. Et cũ hȩc fe.¬
cero. oꝑis gesti sũmã ñ mͥ s cruci eiꝰ
appende sequenti paulũ dicentẽ. quia
ꝑ ipsũ mͥ mund̾ crucifixꝰ ẽ. & ea quȩ

Expanded text:
uod calcare hostium cervices juuod calcare hostium cervices jubentur, atque in ligno suspendere reges terrae illius quam violenter invadunt. Atque utinam Dominus meus Jesus Filius Dei istud concedat, et jubeat, pedibus meis conculcare spiritum fornicationis, et calcare super cervices spiritus iracundiae et furoris, calcare avaritiae daemonium, calcare jactantiam, conterere pedibus superbiae spiritum: et cum haec fecero, operis gesti summam non mihi sed cruci ejus appendere! sequens Paulum dicentem, quia per ipsum mihi mundus crucifixus est ; et
Abbreviated transcription (Latin):
uit quisꝙͣ de filiis isrł in lingua sua
U ides gͦ qr qui sub iħu militat᷑. incolu¬
mis debet redire de p̃lio. nec usqũ
debet ex iaculis maligni ignitis uulnꝰ
acciꝑe. ñ in corde pollui. ñ in cogita.¬
tione maculari. ũ ꝑ irã. ñ ꝑ cupidi¬
tẽ. ñ ꝑ aliam qualibet occasionẽ loci
domonicis uulnerib dare. Qđ autẽ
addidit qr nullus mutiut in lingua
sua. hoc mͥ uidet᷑ ostendi qr de uicto
sua ñ mutiunt. Qđ bene intelligens
apłs paulus dicebat. Non ego aut̃. s grã
dĩ quȩ in me ẽ. Futo aut̃. qr ad hoc re¬
spiciat & illud dñi mandatũ quo ait.
Cũ aut̃ feceritis hȩc omĩa. dicite qr ser¬
ui inutiles sumꝰ. qđ debuimꝰ facere fe¬
cimꝰ. Et in hoc enĩ similitudo rerũ ꝓsꝑe̾
gestarũ uidet᷑ ꝓhibe iactantiã. Sed
martion & ualentunꝰ & basilides cȩt̃iꝙ
cũ ipsis heretici. dũ hec nolunt sicut
scõ spui dignũ ẽ intelligere. declinaue.¬
runt a fide. & inseruerunt se imnpieta¬

Expanded text:
vit quisque de filiis Israel in lingua sua. » Vides ergo quia qui sub Jesu militant incolumes debent redire de praelio, nec unquam debent ex jaculis maligni ignitis vulnus accipere, non in corde pollui, non in cogitatione maculari, non per iram, non per cupiditatem, non per aliam quamlibet occasionem locum daemonicis vulneribus dare. Quod autem addidit quia nullus mutivit in lingua sua, hoc mihi videtur ostendi quia de victorua non mutiunt. Quod bene intelligens apostolus Paulus dicebat: Non ego autem, sed gratia Dei quae in me est . Puta autem quia ad hoc respiciat illud Domini mandatum quo ait : Cum autem feceritis haec omnia, dicite quia servi inutiles sumus, quod debuim et in hoc enim simili modo rerum prospere gestarum prohibere videtur jactantiam. Sed Marcion, ac Valentinus, et Basilides, caeterique cum ipsis, dum haec nolunt, sicut sancto Spiritu dignum est, intelligere, declinaverunt a fide, et inseruerunt se impieta
Abbreviated transcription (Latin):
nã digni ẽẽmꝰ quib dñs iħs sapienti¬
ȩ suȩ aulã panderet. & introduce
tamꝗͣ ꝑ speculũ & in eiuginate aliqͣ ex
parte contueri & inspicere figuras plemꝰ
nob̾ reserare & ꝑfectiꝰ dignaret᷑ apire.
Uideres quomͦ nob̃̾ claresceret. cuiꝰ potis.¬
simũ ex sp̃ualib hostib his qui nunc im¬
pugnant isrł. spũalem figurã tenuit.
iste pͥnceps de mageda. & ille de lachiꝰ.
& ille de lennia. aut cuiꝰ intͣ tͣemet¬
ipsũ uici ł erroris quib anima impli¬
cat᷑ forinã tenent singuli qͥq eoꝵ quos
iħu duce int̾fecit popłis dĩ. hi uidelicet
qui audiunt mandata eiꝰ & p̃cepta custo.¬
diunt. quib ipse tribuit faccultatẽ cal.¬
candi suꝑ serpentes & scorpiones. &
suꝑ omẽm uirtutẽ inimici. Oremꝰ gͦ
ut & nr̃i pedes tales suit. tã spetiosi
tã ualidi qui possint calcare ceruices
serpentis. ut caleaneũ nrm morde ñ
possit. Qenĩ pugnat sub iħu duce ad¬
uersũ contͣrias potestates. debetͣ illud¬

Expanded text:
nam digni essemus quibus Dominus Jesus sapientia sua aulam panderet, et introducertanquam per speculum et in aenigmate, aliqua ex parte contueri et inspicere figuras, plenius nobis reserare, et perfectius dignaretur aperire. Videres quomodo nobis claresceret, cujus potissimum ex spiritalibus hostibus his qui nunc impugnant Israel, spiritalem figuram tenuit ipse princeps de Maceda, et ille de Lachis, et ille de Lebna, aut cujus intra memetipsum vitii vel erroris quibus anima implicatur, formam tenent singuli quique horum quos Jesu duce interficit populus Dei: hi videlicet qui audiunt mandata ejus, et praeceptum custodiunt, quibus ipse tribuit facultatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem potestatem inimici. Oremus ergo ut et nostri pedes tales sint, tam speciosi, tam validi, qui possint calcare cervices serpentis, ut calcaneum nostrum mordere non possit. Qui enim pugnat sub Jesu duce adversus contrarias potestates, debet
Abbreviated transcription (Latin):
mittunt᷑ regna cęloꝵ. S hȩc regna ñ
sunt uacua. nec inania. Habent habita¬
tat᷑ ad p̃liũ. Et sic̃ ibi dicebat iħe
qr bellũ uob erit adũsũ amorreos. ⁊
pherereos. &. eueos. & iebuseos. similit̃¬

Expanded text:
mittuntur regna coelorum. Sed haec regna non sunt vacua et inania: habent habitatatur ad praelium; et sicut ibi dicebat Jesus quia bellum vobis erit adversus Amorrhaeos et Pherezaeos, et Hevaeos
Abbreviated transcription (Latin):
in cȩlestib. Et uide ingrate heretice.
lac & mel. Quȩ t̾ra tunc apeccatori.¬
b & pessiis incoł ac regib tenebat᷑.
Uenit in istã t̾rã iħs eũ exercitu dñi
& isrłiticis ducib expugnat om̃s. in

Expanded text:
in coelestibus . Et vide, ingrate haeretice, lac et mel, quae terra tunc a peccatoribus et pessimis incolis ac regibus tenebatur. Venit in istam terram Jesus cum exercitu Domini et Israeliticis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ illi passi st̃ nos ad meliora conũti. & in
uitati. & interfecti ab inimicis. & ciuitates
eoꝵ igni exuste sinit: cũ itaq ut diximus
ralib ramis ñ peꝑcit. qͣntomagis nec nob̾
pareoe. si illos qui de patriareharũ genere
descendebant. sic ꝓpt peccata dimisit
quid nos necesse sit uocatis ex gentib pati.
nichil hoꝵ reputamꝰ. & idõ nos uocatos
ut illi incitent᷑ ad zelũ. uidentes seruos. qͦn¬
dam liberos. & ignobiles aliqͣndo. nẽ dĩ filios.
Si aut̃ illi tanta passi st̃. qͣntomagis nos si
peccauerimꝰ peiora patiemur : In quib me¬

Expanded text:
quae illi passi sunt, nos ad meliora converti, et iquae illi passi sunt, nos ad meliora converti, et ivitati, et interfecti ab inimicis, et civitates eorum igni exustae sunt: cum itaque, ut diximus, ralibus ramis non pepercit, quanto magis nec nobis parcet , » si illos, qui de patriarcharum genere descendebant, sic propter peccata dimisit, quid nos necesse sit vocatos ex gentibus pati, nihil horum reputamus? Et ideo nos vocatos, ut illi incitentur ad zelum videntes servos quondam liberos, et ignobiles aliquando, nunc Dei filios. Si autem illi tanta passi sunt, quanto magis nos si peccaverimus pejora patiemur. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
qͤntes pactũ qͦd cũ dõ fecimꝰ ñ seruamꝰ. neq
respicimꝰ pͥorẽ ppłm. testam̃tũ ⁊ reꝓmissi¬
ones ⁊ nobilitatem generis ꝑ peccatum simi¬
le ꝑdidisse. si essetis filii abraham oꝑa patͥs
uri faceretis dic̃ eis dñs. & in alio loco ioħ̃s
baptista. ne ĩcipiatis inquit dicere in uob̃
qr patrẽ habemꝰ abraham. dico enĩ uob̃ qm̃
potens ẽ ds̃ ex lapidib istis suscitare filios
abrahã: lapides nos ẽẽ significans. qͥ ad si¬
militudinẽ lapidũ obdurantes corda nr̃ã
reniumꝰ ueritatẽ. & uere omp̃s ds̃. suscita¬
bit filios abrahã de lapidib. si ꝑmaneamꝰ
diamꝰ in nob̃. Uidit gͦ p̃uaricationẽ isrł p̃uari¬
catrix uida. quȩ ñ seruauit pactũ qͦd cũ deo
nos qͥ sumꝰ uida legentes in sacris uoluminib.
inuenimꝰ qm̃ de om̃ib qͥb cõp̃hensa ẽ. in quib
mechabat᷑ habitatio isrł. dimisit eã ds̃. &
dedit ei libellũ repudii. & eũ deberemꝰ ex his

Expanded text:
fecimus, non servamus, neque respicimus priorem populum, testamentum, et repromissiones, et nobilitatem generis per peccatum simile perdidisse. Si essetis filii Abraham, opera patris vestri faceretis : dicit eis Dominus. Et in alio loco Joannes Baptista: Ne incipiatis, inquit, dicere in vobis, quia patrem habemus Abraham: dico enim vobis, quia potens est Dominus ex lapidibus istis suscitare filios Abrahae : lapides esse nos significans, quia ad similitudinem lapidum obdurantes corda nostra renuimus veritatem. Et vere omnipotens Deus suscitabit filios Abrahae de lapidibus, si permaneadiamus in nobis. Vidit ergo praevaricationem Israel praevaricatrix Juda, quae non servavit pactum quod cum Deo nos qui sumus Juda, legentes in sacris voluminibus, invenimus quoniam de omnibus quibus comprehensa est, in quibus moechabatur habitatio Israel, dimisit eam Dominus, et dedit ei libellum repudii. Et cum deberemus ex his
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ colles. ⁊ funt subtꝰ omẽ lignũ ñ fructi¬
ferũ s nemorosũ. Siqͥdem alteriꝰ nature ẽ
lignũ qͦd ub̃tate fertile ẽ: alteriꝰ qͦd tantũ
abundat fronde folioꝵ. In nenorib et
lucis nemo plantat ficũ. nemo uineã. nemo
arbores fertiles. s ad oblectationũ uisus tantũ
ligna frondentia. Tales st̃ heretici. qͥ oratio¬
nem suã ũboꝵ decore cõponunt. ut ñ con¬
uͣtant audientes auicus. s delectent. Igit᷑
qͥ istiꝰ modi seductione ꝑsuasus ẽ: abut subtꝰ
omẽ lignũ. Simulq attende qͣre ñ dixerit
omẽ lignũ et tacuerit. neq rursũ addide¬
rit ome lignũ fructiferũ. s significant᷑ ad¬
iecerit. subtꝰ om̃e lignũ frondosũ. Quã ob¬
rẽ si intelligas cur p̃cipiat᷑ in lege. ñ plan¬
tabis ome lignũ uixta altare dñi dĩ tui.
dictũ sit fornicata ẽ illic: & dixi postquã
fornicata ẽ hȩc omĩa. ad me c̃ũcere & ñ ẽ

Expanded text:
es, et fiunt subtus omne lignum non fructiferum, sed nemorosum: siquidem alterius naturae est lignum, quod ubertate fertile est, alterius quod tantum abundat fronde foliorum. In nemoribus et lucis nemo plantat ficum, nemo vineam, nemo arbores fertiles, sed oblectationi visus tantum ligna frondentia. Tales sunt haeretici, qui orationem suam verborum decore componunt, non ut convertant audientes a vitiis, sed ut delectent. Igitur qui istiusmodi seductione persuasus est, abiit subtus omne lignum. Simulque attende quare non dixerit, omne lignum, et tacuerit, neque rursum addiderit omne lignum fructiferum, sed significanter adjecerit: subtus omne lignum frondosum. Quamobrem si intelligas cur praecipiatur in Lege: Non plantabis omne lignum juxta altare Domini Dei tui, dictum sit: Fornicata est illic, et dixi postquam fornicata est haec omnia: Ad me conve
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ timuit p̃uaricatrix uida ne ⁊ ipsa ꝓptͣ
peccata sua sumilia sustiner&. Si qͥs nuꝑ emptꝰ.
domũ emptoris ⁊ dñi fuerit ingressus. sci sci¬
tatur ab aliquoᷤ seruo quis de pͥorib seruis of¬
luerit in domo dni ꝑseuerare cauet ea facere quȩ
quirens qͥd fecerint illi qͥlib̾tatẽ adnõ meruer̃.
omĩ laborenitit᷑. ut ea faciat que eos fecisse
cognouit. & nos itaq qͥ ñ eramꝰ serui dei sed
idoloꝵ et demonioꝵ. & postea exgentib con¬
gregati. credidimꝰ in xꝑm. legauiꝰ scripturã.
uideamꝰ quis iustificat᷑ sit. quis offenderit
dm̃. & cũ om̃ĩ obseruatione nitam᷑ ea facere
quȩ iustos legunꝰ fecisse. & caueamꝰ in hec in¬
cidere in que incidert̃ hii qͥ traditi st̃ capti¬
uitati. & eiecti de hereditate dĩ. Et non
fornicatio eiꝰ in nichiluͣ. & mechabatur ad
dm̃ corde nichil aliud facimꝰ nͥ cũ lapide for¬
nicam᷑. qͣndo ĩ uoluntate peccamꝰ mecham᷑

Expanded text:
aricatrix Juda, ut ne ipsa propter peccata sua, similia sustineret. Si quis nuper emptus domum emptoris et domini fuerit ingressus, sciscitatur ab aliquo conservo, quis de prioribus servis ofluerit in domo domini perseverare, cavet ea facere, quae quirens quid fecerunt illi qui libertatem a domino meruerunt, omni labore nititucognovit. Et nos itaque qui non eramus servi Dei, sed idolorum, et daemonum, et postea ex gentibus congregati credidimus in Christum, legamus Scripturas, videamus quis justificatus sit, quis offenderit Deum, et cum omni observatione nitamur ea facere quae justos legimus fecisse, et caveamus in hoc incidere in quae inciderunt hi qui traditi sunt captivitati, et ejecti de haereditate Dei. Et non tfornicatio ejus in nihilum, et moechabatur in Deum corde, nihil aliud facimus, nisi cum lapide fornicamur. Quando in voluptate peccamus, moechamur
Abbreviated transcription (Latin):
isrł . Isrł in p̃senti ꝓ uideoꝵ popło accipe.
Abut suꝑ omnẽ montẽ excelsũ: ⁊ subut usq
ad om̃e lignũ nemorosũ. Si c̃sideres pharise¬
um ascendentẽ tẽplũ cũ suꝑbia. & ñ ꝑcutientẽ
pectꝰ suũ neq mala ꝓpͥa sentientem. quomͦ
dicat grãs tͥ ago qr ñ sũ ut ceteri homines.
raptores. ĩiuisti. adulteri. & sicuti iste publica

Expanded text:
Judaeorum populo accipe abiit super omnem montem excelsum, et subiit usque ad omnem lignum nemorosum. Si consideres Pharisaeum ascendentem templum cum superbia, et non percutientem pectus suum, neque mala propria sentientem, quomodo dicat: Gratias tibi ago, quia non sum ut caeteri homines, raptores, injusti, adulteri, et sicut iste pub
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntomagis neq nobis pard& si similia fece¬
rimus : Uide benignitatẽ & seueritaten
dĩ. Neq enĩ benignꝰ tantũ ẽ ⁊ ñ seuerꝰ. neq
seuerus tantũ ⁊ ñ etiã benignus. Si benig
fecimꝰ p̃cipitar& in uicia. Nlunc uͦ qͣsi ds̃. ne¬
cessariã quippe habemꝰ homines ⁊ bonitatẽ
eiꝰ ob penitentiã. & seueritatẽ ob delicta.
& benignꝰ ẽ et seuerꝰ. ⁊ loquit᷑ ad nos ꝑ ꝓpħã¬

Expanded text:
quanto magis neque nobis parceretur si similia fecerimus. Vide benignitatem et severitatem Dei. Neque enim benignus tantum est, et non severus: neque severus tantum, et non etiam benignus. Si benignfecimus, praecipitaret in vitia. Nunc vero quasi Deus, necessariam quippe habemus homines bonitatem ejus ob poenitentiam, et severitatem ob delicta: sicque benignus est, et severus, et loquitur ad nos p
Abbreviated transcription (Latin):
& dedit ei libellũ repudu in manꝰ eiꝰ. Et non
timuit p̃uaricatrix uida pꝰ tanta qͦ passus est
isrł dimissus adõ. & accipiens libellũ repudii¬
dedi ĩ manꝰ suas. Debuerat a uiciis suis uda
c̃ũti. ⁊ ꝑ aliena peccata correptꝰ. sibi similia
p̃cauere. Qͥ ñ solũ peccare ñ desiit. s pͥstina
scelera duplicauit. ĩ tantũ ut ad cõꝑationẽ
eiꝰ c̃gregatio isrł quȩ priꝰ fuerat & ip̃sa damna¬
ta. sit iustior. Et dedi ei libellũ repudu in
manꝰ eiꝰ. & ñ tuuit p̃uaricatͥx uida soror eiꝰ.¬

Expanded text:
repudii in manu ejus, et non timuit praevaricatrix Juda . Post tanta quae passa est Israel, dimissa a Deo, accipiens libellum repudii in manus suas, debuerat a vitiis Juda converti, et per aliena peccata correpta, sibi similia praecavere: quae non solum peccare non desiit, sed pristina scelera duplicavit, intantum ut ad comparationem ejus congregatio Israel, quae prius fuerat ipsa damnata, sit justior. Et dedi ei libellum repudii in manus ejus, et non timuit praevaricatrix Juda soror e
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dederit intelligendi. ad altiorẽ sensũ
uenire poterimꝰ. In regnoꝵ libris fertur hy¬
storia quȩ docet pꝰ salomonis interitũ tem¬
porib roboam duo decĩ trib fuisse diuisas.
idẽ decẽ tͥbub regnasse hieroboã. & uoca¬
tas ẽẽ eas isrł: duab uͦ p̃fuisse Roboam.
⁊ uocatas eas ẽẽ uidam. Quȩ discissio ppłi.
Aiuxta fidem libri usq ad p̃sens cempꝰ ꝑmanet.
Neq enĩ in aliquib uoluminib inuenit᷑. ubi
isrł ⁊ uida sub uno rursũ imꝑio redigantur.
Primꝰ itaq peccauit isrł sub hieroboã & cȩt̃is
successorib eiꝰ. ⁊ tanta peccauit. ut a deo
traderet᷑ captiuitati. ⁊ seruir& apud assyri¬
os usq ad p̃sentem diẽ. & iuda peccauit.
traditꝰq est babylonus ñ usq ad hodiernũ
diẽ ut scriptura testat᷑. s septuagunta annis.
de quib hiesemuas ꝓphetauit ⁊ danihel.
Si intellexisti hystoriã quȩ in regnoꝵ libris
Audiens c̃gregatio uida qđ ob peccata sua

Expanded text:
nus dederit viam intelligendi, ad altiorem sensum venire. In Regnorum libris fertur historia, quae docet post Salomonis interitum, temporibus Roboam duodecim tribus fuisse divisas: id est in decem tribus regnasse Jeroboam, et vocatas eas esse Israel: duabus vero praefuisse Roboam, et vocatas eas esse Judam. Quae discretio populi juxta fidem libri, usque ad praesentem diem permanet. Neque enim in aliquibus voluminibus invenitur ubi Israel et Juda sub uno rursus imperio redigantur. Primus itaque peccavit Israel sub Jeroboam, et caeteris successoribus ejus; et tanta peccavit, ut a Deo traderetur captivitati, et serviret apud Assyrios usque ad praesentem diem. Et Juda peccavit, traditusque est Babyloniis, non usque ad hodiernam diem, sed ut Scriptura testatur septuaginta annis, de quibus Jeremias prophetavit, et Daniel. Si intellexisti historiam quae in Regnorum libriAudiens congregatio Juda, quod ob peccata sua
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. uiuentes uixta p̃cepta cȩlestia. ut ñ tradat᷑
& nob̃ libellus repudu. s coheredes efficiam᷑¬
isrł. scdm illud eloquiũ. Cũ aũ plemtudo genti¬
ũ introierit. tẽ om̃is isrł saluus erit. & fiet
unꝰ grex ⁊ unꝰ pastor. docens in cõmune ppłm

Expanded text:
nostris, viventes juxta praecepta coelestia, ut non tradatur et nobis libellus repudii, sed haeredes efficiamIsrael, secundum illud eloquium: Cum autem plenitudo gentium introierit, tunc omnis Israel salvus erit, et fiet unus grex, et unus past
Abbreviated transcription (Latin):
cate fuerint ĩiquitates. refrigesc& caritas mul
celo ⁊ ĩ t̃ra. ad decipiendos si fieri potest etiã
electos. Tantaq incredulitas in uniũso hu¬
mano genere futura ẽ: ut saluator nr̃ qͥ omĩa
quȩ st̃ uentura cognouerat loqueret᷑. pu¬
tas ueniens filiꝰ hominis ĩueniet fidẽ suꝑ
t̃ram. Uere quippe si iudicemꝰ fidẽ ⁊ ueri¬
catẽ. ñ multitudinẽ. & respiciamꝰ uolunta¬
tẽ hominũ ñ c̃gregationẽ. uidemꝰ ĩ canto
numero ȩccłarũ fidelẽ difficile reperiri.
Tunc erant uere fideles qͣndo martyrum
uictime feriebant᷑. qͣndo cruentas exequi¬
as ꝓsecuti. tristes ad eccłam reu̾tebant᷑.¬
& om̃is erat multitudo lugentiũ. qͣndo
cathecumini in pͥma statĩ fide de ferendo mar¬
uere signa de cȩlo. tc̃ fiebant portenta de
terra. tunc erant pauci qͥdẽ s uere fideles.
angustã ⁊ artã ingredientes uiã. quȩ ducit
ad uitã. Nẽ uͦ quando facti sumꝰ plures. quia

Expanded text:
catae fuerint iniquitates, refrigescet charitas mucatae fuerint iniquitates, refrigescet charitas mucoelo et in terra ad decipiendos, si fieri potest, etiam et electos , » tantaque incredulitas in universo humano genere futura est, ut Salvator noster, quoniam, quae sunt futura cognoverat, loqueretur: « Putas veniens filius hominfidem et veritatem, non multitudinem, et respiciamus voluntatem hominum, non congregationem, videmus in tanto numero Ecclesiarum fidelem difficile reperiri. Tunc erant vere fideles, quando martyrum victimae feriebantur, quando cruentas exsequias prosecuti, tristes ad Ecclesiam revertebamur, omnis erat multitudo lugentium, quando catechumeni in prima statim fide pro ferendo marvere signa de coelo, tunc fiebant portenta de terra. Tunc erant pauci quidem, sed vere fideles, angustam et arctam ingredientes viam, quae ducit ad vitam. Nunc vero quando facti sumus plures quia
Abbreviated transcription (Latin):
& de eoscriptũ eẽ. dimisi eã. & dedi ei libel¬
lum repudii. Dimisit enĩ uereꝰ ppłm isrł:
exemplũ. Iub& lex moysi. mulieri displicen
t uiro suo dari libellũ repudii. & dimitti eã.
& tẽ uiro licere ut aliã ducat. Iuxta hẽ sen¬
sum intellige accipientes iudeos libellũ repu¬
dii. & om̃ino a dño derelictos. Ubi enĩ iã apd
eos ꝓpħe. ubi signa uirtutũ. ubi manifestatio
dei.: Non tẽplũ. ñ uictime. ñ aliꝰ quilib&
cultꝰ. uoluminib legis exp̃ssus. Eiecti st̃ de
regionib suis. Atq ita dedit dñs libellũ
repudu isrł. Post eos nos qͥ ĩ scripturis uidei uo-¬
cam᷑. udei aũ ꝓpt̃ tribũ uda ex euiꝰ saluator
stirpe descendit. c̃ũsi sumꝰ ad dñi. & nouissi
ma nr̃a que utinã saltĩ in hoc tẽpore ñ cõple¬
rent᷑. sunilia futura st̃ peccatis uida. in mo
peiora. Et ut credas in c̃sũmatione scłi dete¬
riora nob̃ euentura quã euenerint uideis. au¬
di saluatorẽ ĩ eugłio p̃dicantẽ. Cũ multipli¬

Expanded text:
 de eo scriptum esse: Dimisi eam, et dedi ei libellum repudii. Dimisit enim vere Deus populumexemplum. Jubet lex Moysi mulieri displicenti viro suo dari libellum repudii, et dimitti eam: et tunc viro licere ut alteram ducat . Juxta hunc sensum intellige accipientes Judaeos libellum repudii, et omnino a Domino derelictos. Ubi enim jam apud eos Prophetae, ubi signa virtutum, ubi manifestatio Dei? Non templum, non victimae, non alius quilibet cultus voluminibus legis expressus, ejecti sunt de regionibus suis, atque ita dedit Dominus libellum repudii Israel. Post eos nos qui in Scripturis Judaei vocamur Judaei autem propter tribum Juda, ex cujus Salvator stirpe descendit conversi sumus  Al. sia, quae utinam saltem in hoc tempore non complerentur, similia futura sunt peccatis Juda, immo pejora. Et ut credas in consummatione saeculi deteriora nobis eventura quam evenerunt Judaeis, audi Salvatorem in Evangelio praedicantem: Cum multipli
Abbreviated transcription (Latin):
lapidẽ. Et ĩ his om̃ib ñ ẽ c̃ũsa ad me p̃uari¬
catrix uida ex toto corde suo. s ĩ m̃dacio.
Non timuit ex his qͤ fecerat isrł ut toto corde
conũteret᷑ ad me: ⁊ deposito m̃dacio in quo
ꝑseuerabat. uere ager&e penitentiã. Et dix̃
dñs ad me. Iustificauit animam suã israhel.
a p̃uaricat᷑ce iuda. Peccata isrł cũ uide
uiciis cõparata. iustificant qͦdãmͦ animã eiꝰ.
Uade ⁊ lege sermones istos ad aquilonẽ Si
uitellexisti historiã. uideamꝰ quid ĩ his mysti
cus sermo signific&. Uocatio gentiũ ex pec¬
cato isrł habuit exordiũ: ut testant᷑ apłi.
pꝰ eã annuntiationẽ quã uideoꝵ p̃dicaue¬
rant synagogis. ad uos dicentes erat missus
peccato salꝰ gentib facta ẽ: ad zelandũ eos.
lgit᷑ multa peccata illiꝰ ppłi fecert̃ eũ a dño de

Expanded text:
pidem: et in his omnibus non est conversa ad me praevaricatrix Juda, ex toto corde suo, sed in mendacium : nec timuit ex his quae fecerat Israel, ut toto corde converteretur ad me, et deposito mendacio, in quo perseverabat, vere ageret poenitentiam. Et dixit Dominus ad me, justificavit animam suam Israel a praevaricatrice Juda : Peccata Israel cum Judae vitiis comparata justificant quodammodo animam ejus. Vade et lege sermones istos ad Aquilonem . Si intellexisti historiam, videamus quid in his sermo mysticus significet. Vocatio gentium, exspectatio Israel, habuit exordium, ut testantur apostoli, post annuntiationem quam Judaeorum praedicaverunt Synagogis: Ad vos, dicentes, erat missus peccato salus gentibus facta est ad zelandum eos . Igitur multa pec
Abbreviated transcription (Latin):
Sed uideamꝰ qualit̃ aoth qͥ
int̃pretat᷑ laus concluserit
pͥncipatũ suũ. Hystoria
nos edocuit ea quȩ de egloni rege serip¬
ta sunt. quomͦ sapientissimꝰ hic aoth arte
quadã & ut ita dicã callida s laudabili
usus deceptione intereinerit eglom ty¬
rannũ qui int̾pretat᷑ rotatꝰ uł orbitas.
Oportet gͦ tales eẽ & nr̃i popłi iudices qͣlis
fuit aoth iste qui int̾pretat᷑ laus. ut oñis
uolubiles motus & orbitates mali itineriᷤ
excidant. & ꝑinant madianitarũ regẽ.
Madianite aut̃ int̾pretant᷑ fluxꝰ ł effusio
Huiꝰ igit᷑ fluxe & dissolutȩ gentis pͥncepꝰ
uł dux quis potest uidi alius uł intelligi
nisi sermo illius phylosophiȩ. quȩ sumimũ
parat᷑. & sermo ꝓpħicus ipse in uentre
eoꝵ atq in unis p̾cordus ambi dextri do.¬
ctoris disputationib concludat᷑: ut ueri¬
tatis eos assertione concludens. extiuguat
om̃em praui dogniatis & erassȩ utelli.¬
gentie sensũ. qui se extollit & erigit

Expanded text:
Sed videamus qualiter Aoth, qui interpretatur laus, concluserit principatum suum. Historia nos edocuit ea quae de Eglon rege scripta sunt, quomodo sapientissimus hic Aoth, arte quadam et, ut ita dicam, callida, sed laudabili usus deceptione, interemerit Eglon tyrannum, qui interpretatur rotatus vel orbitas. Oportet ergo tales esse et nostri populi judices, qualis fuit Aoth iste, qui interpretatur laus, ut omnes volubiles motus et orbitas mali itineris excidant et perimant Madianitarum regem; Madianitae autem interpretantur fluxus, vel effusio. Hujus igitur fluxae et dissolutae gentis princeps vel dux, qui potest videri alius vel intelligi, nisi sermo illius philosophiae, quae summum bparatur, et sermo propheticus, ipse in ventre eorum atque imis praecordiis ambidextri doctoris disputationibus concludatur, ut veritatis eos assertione concludens exstinguat omnem pravi dogmatis et crassae intelligentiae sensum, qui se extollit et erigit
Abbreviated transcription (Latin):
liguũ ui conspectu dñi. & aoth mortuus ẽ.
Seruat᷑ nimirũ ui his &iam illa obseruatio
quã in suꝑiorib designauimꝰ. qr ꝓ peccatis
popłi morit᷑ bonꝰ popłi dux. Cũ enĩ indigni
fuerint effecti & fuerut maliguũ in con¬
spectu dñi. auferet᷑ ab eis homo dĩ. S dic̃
fortassis popłs nr̃. Quando ȩccła dĩ sine
iudice est. & iã si prior decesserit. alter
adhibet᷑. Audact fortassis aliquid dicemꝰ.
tam̃ qđ tam̃ seriptũ est dicimꝰ. Non semꝑ
principes popłi & eccłȩ iudex ꝑ dĩ ar.¬
bitriũ dat᷑. s ꝓ ut merita nr̃a depos.¬
cunt. Si mali sunt actus nr̃i. & oꝑa.¬
mur malignũ in conspectu dĩ. dant᷑
nob̾ pͥncipes scđm cor nr̃m. Et hoc
tibi de scripturis ꝓbabo. Audi nãq
quid dñs dic̃. fecerunt sibi regẽ &¬

Expanded text:
lignum in conspectu Domini, et Aoth mortuus est. lignum in conspectu Domini, et Aoth mortuus est. Servatur nimirum in his etiam illa observatio quam in superioribus designavimus, quia pro peccatis populi moritur bonus populi dux. Cum enim indigni fuerint effecti, et fecerint malignum in conspectu Domini, auferetur ab eis homo Dei. Sed dicit fortassis populus noster: Quando Ecclesia Dei sine judice est, etiamsi prior decesserit, alter adhibetur. Audacter fortassis aliquid dicemus; tamen quod scriptum est dicimus. Non semper princeps populi et Ecclesiae judex per Dei arbitrium datur, sed prout merita nostra deposcunt, si mali sunt actus nostri et operamur malignum in conspectu Dei, dantur nobis principes secundum cor nostrum, et hoc tibi de Scripturis probabo. Audi namque, quid Dominus dicat: Fecerunt sibi rege
Abbreviated transcription (Latin):
tuã in aratrũ noli retro respicere. idest
postea ꝗͣ tuleris crucẽ tuã. & secutꝰ fuerisꝰ
xꝑm. postea quã scło renuntiasti. & his
quȩ in scło sunt. noli retro respicere. noli
requirere ea quȩ ꝓpter xꝑin duxeras ut
stercora. qr si in isto aratro manũ semꝑ
habueris. ita ut confident̃ dicas. mͥ autẽ
ꝑ quẽ mͥ mundus cruetfixꝰ ẽ & ego mun¬
do. hȩc tibi dicenti cadent adextris tuis
decẽ milia. & a sinustris tuis mille. ad te
autẽ ñ adꝓpinquabunt. S & hoc ipsũ
qđ dixit in sexcentis allophylis ꝑcussisse
samegad. ñ mͥ uidet᷑ otiose dictũ. Quid
enĩ opꝰ erat designare & iam numerũ. nͥ
forte euidentiꝰ in ipso numero ea de qͥb
rus qui multiplicatꝰ ꝑuenit in sexcentos.
mundi huiꝰ figurã tenet. qui in sex dieb
dr̃ consũmatꝰ: Sexcentos gͦ in aratro dr̃
ꝑeussisse ille: cui ꝑ erucẽ xꝑi crucifixus ẽ
Et adiecerunt inquit filii isrł facere ma¬

Expanded text:
tuam in aratrum, noli retro respicere, id est, tuam in aratrum, noli retro respicere, id est, posteaquam tuleris crucem tuam, et secutus fueris Christum; posteaquam saeculo renuntiasti, et his quae in saeculo sunt, noli retro respicere, noli requirere ea quae propter Christum duxeras ut stercora; quia si in isto aratro manum semper habueris, ita ut confidenter dicas: Mihi autem  quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Haec tibi dicenti: Cadent a dextris tuis decem millia, et a sinistris tuis mille, ad te autem non approximabunt . Sed et hoc ipsum quod dixit, in sexcentis Allophylis percussisse Samegach, non mihi videtur otiosum dictum. Quid enim opus erat designare etiam numerum, nisi forte evidentius in ipso numero ea de quibus rus, qui multiplicatus pervenit in sexcentos, mundi hujus figuram tenet, qui in sex diebus dicitur consummatus. Sexcentos ergo in aratro dicitur percussisse ille, cui per crucem Christi crucifixus est Et adjecerunt, inquit, filii Israel facere ma
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑs sc̃s ibi incolã diẽ. idest hic. qđ e
nĩ sc̃o sꝑui qui in celis ẽ. ibi ẽ. nob̾ hic
ẽ. Quid gͦ dicit᷑ de samegad:
ercussit inquit allophilos in sexcentiᷤ
uiris in stiua ł pede aratri Aliud
genus laudis in samegad uideo. Iste in
aratro pugnat. aoth pugnabat in gla.¬
dio. Iste in aratro uincit: tam̃ & hic suꝑat
ac ꝓsternit allophylos. Potest gͦ fieri ut
eccłȩ uidex non semꝑ gladiũ ꝓferat.
id ẽ ñ semꝑ austeritate uerbi & acunune
correptionis utat᷑. s aliqͣndo &iã imitet᷑
agricolã. & uelut aratro sulcans animȩ¬
nr̃e terrã. ac sepiꝰ eam clementi cõmo¬
nitione rescindens. aptã eã suscipiendis
senunib paret. Int̾ficient᷑ gͦ x iã sic allophi¬
li. cũ non argumentis & acumine contͣ
aduersarios utimͦ. s agresti & simplici
cõmonitione de animis auditors uicia &
peccata ꝓpellimꝰ. Sed & tu ipse auditor
esto agricola animȩ tue. utere hoc arat᷑
quo utit᷑ samegad. Sed cũ miseris manũ

Expanded text:
 id est, hic; quod enim sancto Spiritu qui in coelis est, id est, nobis hic est. Quid ergo dicitur de Samegach: Percussit, inquit, Allophylos in sexcentis viris in stiva et pede aratri? Aliud genus laudis in Samegach video. Iste in aratro pugnat, Aoth pugnabat in gladio. Iste in aratro vincit, tamen et hic superat et prosternit Allophylos. Potest ergo fieri ut Ecclesiae judex non semper gladium proferat, id est, non semper auctoritate verbi et acumine correptionis utatur, sed aliquando etiam imitetur agricolam, et velut aratro sulcans animae terram, ac saepius eam clementi commonitione rescindens, aptam eam suscipiendis seminibus paret. Interficientur ergo etiam sic Allophyli, cum non argumentis et acumine contra adversarios utimur, sed agresti et simplici commonitione de animis auditorum vitia et peccata propellimus. Sed et ipse, o auditor, esto agricola animae tuae, utere hoc aratro quo utitur Semegach. Sed cum miseris manum
Abbreviated transcription (Latin):
nunc quale sit &iam pͥncipiũ samegad.
qui interp̃tat᷑ ibi aduena. Uerũ ẽ enĩ
qr om̃s qui sunt homines dĩ aduene
sunt in hoc inundo. & incolȩ in terra.
siẽ & ille qui dicebat. qm aduena ego
sum in terra apud te. & ꝑegrinꝰ sicut

Expanded text:
nunc quale sit etiam principium Samegach, qui interpretatur, ibi advena. Verum est enim quia omnes qui sunt homines Dei, advenae sunt in hoc mundo et incolae in terra, sicut et ille qui dicebat: Quoniam incola ego s
Abbreviated transcription (Latin):
dõ odibiles. contumeliosos. suꝑbos. elatoᷤ
parentib ñ obȩdientes. insipientes. incõ¬
positos. sine affectu. sine miscdia. Uideᷤᷤ
qui sunt & quales. qui tradunt᷑ in rep¬
bũ sensũ. qui tradunt᷑ iabyn. pͥncipi
chananeoꝵ.Et princeps inquit mili¬
tiȩ iabẏn erat sisara. & ipse habitabat
ui arison gentium. & erant ei nongen.¬
ti currus ferrei. Et clamauert̾ filii
isrł ad dñm Etiam in hoc similiter
illa quã suꝑiꝰ designauimꝰ obseruatio
custodit᷑. qr nesciunt clamare ad dñm filu
isrł. nͥ eũ traditi fuerint in manꝰ iabyn.
uł cũ afflcti ꝑ eiꝰ militię pͥncipẽ sysarã.
Cui erant inquit nongenti currus ferrei.
quib scilicet affligeret᷑ popłs durȩ cer.¬
uicis. Sysara aut̃ int̾̃p̃tat᷑ uisio equi.
Iste est enĩ animalis & non sꝑualis. qui ñ
uidet nisi ea quȩ animalis sunt. Ipsa ẽ
unde sibi sit auxilium deposcendũ. &
clamet ad d̃m. donec aninȩ illi quȩ
clamauerit ad dñm suscitet᷑ ꝓpħia quȩ

Expanded text:
dibiles, contumeliosos, superbos, elatos, parentibus non obedientes, insipientes, incompositos, sine affectu, sine misericordia . Vides qui sunt et quales qui traduntur in reprobum sensum, qui traduntur Jabin principi Chananaeorum. Et princeps, inquit, militiae Jabin erat Sisara, et ipse habitabat in Aroseth gentium, et erant ei nongenti currus ferrei. Et clamaverunt filii Israel ad Dominum. Etiam in hoc similiter illa quam superius designavimus observatio custoditur, quia nesciunt clamare ad Dominum filii Israel, nisi cum traditi fuerint in manus Jabin, vel cum afflicti per ejus militiae principem Sisaram, cui erant, inquit, nongenti currus ferrei, quibus scilicet affligeretur populus durae cervicis. Sisara autem interpretatur visio equi. Iste est enim animalis, et non spiritalis, qui non videt, nisi ea quae animalis sunt, ipsa est unde sibi sit auxilium deposcendum, et clamet ad Dominum, donec animae illi quae clamaverit ad Dominum suscitetur prophetia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ s scđm peccatoris popłi meri.¬
tũ fuerat electus. negat eũ cũ sua uo.¬
luntate ł consilio constitutũ. lale ergo
aliquid intelligamꝰ & iã in eccłus fieri qr
ꝓ meritis płi aut in uerbo & oꝑe po.¬
tens a glõ tribuit᷑ rector ęccłȩ̃ aut iudex¬

Expanded text:
luntatem, sed secundum peccatoris populi meritum fuerat electus, negat eum cum sua voluntate vel consilio constitutum. Tale ergo aliquid intelligamus etiam in Ecclesiis fieri, quia pro meritis populi aut in verbo et opere potens a Deo tribuit
Abbreviated transcription (Latin):
audiendi uerbũ dĩ. Ita gͦ nos agamꝰ. &
ita oremꝰ. ne uinꝗͣ nos diuina indignatio
in uerbi fame condẽpnet ac siti. ne umꝗͣ
auferat᷑ a nob̾ qui nos uerbo & oꝑe in¬
struat. qui in morib & honestate. qͥ pa¬
tientiȩ ac mansuetudinis ꝑfectũ de se
populis p̃stet axemplũ. Nã si nos feceri¬
mꝰ malignũ in conspectu dñi. id ẽ si ma.¬
le egerimꝰ. si uoluntatẽ nr̃am & non dĩ
faciamꝰ. morit᷑ & nob̾ aoth. aufert᷑ &
samegad: & obscurat᷑ laus nr̃a. ⁊ tͣdim᷑

Expanded text:
audiendi verbum Domini . Ita ergo nos agamus et ita oremus, ne unquam nos divina indignatione in verbi fame condemnet ac siti, ne unquam auferatur a nobis qui nos verbo et opere instruat, qui in moribus et honestate, qui patientiae ac mansuetudinis perfectum de se populis praestet exemplum. Nam si nos fecerimus malignum in conspectu Domini, id est, si male egerimus, si voluntatem nostram et non Dei faciamus, moritur et Aoth, auferetur et Samegach, et obscurabitur laus
Abbreviated transcription (Latin):
si quis exiguo uectuᷤ
nauigio ingrediatur
uicinus est minus
latim. & undis intumescenti bus uel in ex¬
una deduci. ibi uͦ mentẽ pauor ingens & formi¬
do ꝑcurrit. qͦd exiguam ratem tã immensis flu¬
ctibus credidit. ita etiã nos pati uidemur: quia
exigui meritis & ingenio tenues. inire tã uastũ
mẏsterioꝵ pelagus audemus. Sed si orantib
uobis dñs dignet᷑ sꝑs sui scĩ auram nob̃ ꝓspe¬
ram dare. scdo ũbi cursu portũ salutis intrabimꝰ.¬

Expanded text:
uis exiguo vectus navigio ingreditur vicinus est, minus et undis intumescentibus coeima deduci, ibi continuo mentem pavor invadit, et formido percellit, quod exiguam ratem immensis fluctibus credidit, ita etiam nos pati videmur, qui exigui meritis et ingenio tenues, tam vastum mysteriorum pelagus audemus ingredi. Sed si, orantibus vobis, Dominus dignetur Spiritus sui sancti auram nobis prosperam dare, secundo verbi cursu portum salutis intrabim
Abbreviated transcription (Latin):
tellexerat coniunctionis ipsiꝰ rationẽ
& ꝑspęxerat quid ẽẽt cause qđ abrabã
cũ sola sara ibi iaceret. & neq agar.
neq cethura ei meruisset adiungi: uł
quid eẽt cause qđ cũ iacob sola lia ia.¬
cere uidet᷑. & neq rachel quȩ ampliuᷤ
fuerat dilecta. neq aliqua ex concubi¬
nis in sepulerho ei fuerat copulata. Ipse
ꝙͦ in memorus patrũ hereditatẽ capit
prudens & sapiens caleph. ipsi iħe ena¬
chitarũ gentis metropolĩ tribuit che¬
bron. & efficit᷑ ei sors usq in hodier¬

Expanded text:
psius rationem, et prospexerat quid esset causae quod cum Abraham sola Sara jaceret, ubi neque Agar, neque Cethura ei meruisset adjungi: vel quid esset causae quod cum Jacob sola Lia jacere videretur, et neque Rachel quae amplius fuerat dilecta, neque aliqua ex concubinis, in sepulcro ei fuerat copulata. Ipse ergo in memoriis patrum haereditatem capit prudens et sapiens Caleb, ipsi Jesus Enachitarum gentium metropolim tribuit Hebron, et efficitur ei sors usque in hodier
Abbreviated transcription (Latin):
se ualere ad bellum. & ꝓntũ ẽẽ ad p̾liũ.
& idõ deposcit ꝑmitti sibi uelut dispu¬
tandi facultatẽ. ut congrediat᷑ cũ dia.¬
lecticis scłi cũ his qui ꝓ ueris falsa con¬
firniant. ut eos confutet & suꝑet & sub.¬
uerta t omĩa quę illi falsis assertionib
construxerunt. Idõ deniq alacritatẽ eiꝰ¬
uidens iħc. benedicit inquit eũ. scilic&
qđ talia deposcat & audeat. S & tu si
uis dare oꝑam studiis. & legẽ dĩ pru.¬
dent̃ meditari & effici cor in lege dĩ.
potes istas magnas & munitas urbes
idẽ assertiones subuertere falsitatis. ut¬
& tu merearis benedici ab iłiu. & accipere¬
ab eo chebron. Int̾p̃tat᷑ aut̃ chebron ẽ¬
iunctio ł coniugium. ꝑ qđ potest for.¬
tasse illud ostendi. qđ splelunca duplex
comparata ab abrabam patriareha mea
ẽ in qua coniugia patrũ & reliquię ia-
cent. idẽ abraliã cũ sara. isaac cũ rebecca

Expanded text:
se valere ad bellum, et promptum esse ad praelium. se valere ad bellum, et promptum esse ad praelium. Et ideo deposcit permitti sibi vel dispensari facultatem, ut congrediatur cum dialecticis saeculi, cum his qui pro veris falsa confirmant; ut eos confutet, et superet, et subvertat omnia quae illi falsis assertionibus construxerunt. Ideo denique videns alacritatem ejus Jesus, benedixit, inquit, eum, scilicet quod talia deposcat et audiat. Sed et tu si vis dare operam studiis, et legem prudenter meditari, et effici cor in lege Dei, potes istas magnificas et munitas urbes, id est, assertiones subvertere falsitatis, ut et tu merearis benedici ab Jesu et accipere Hebron. Interpretatur autem Hebron conjunctio vel conjugium: per quod potest fortasse illud ostendi quod spelunca duplex comparata ab Abraham patriarcha ea est in qua conjugia patrum et reliquiae eorum jacent, id est, Abraham cum Sara, Isaac cum Rebecca,
Abbreviated transcription (Latin):
bat qr nouerat belligerare. sic̃ scriptũ ẽ
Ciuitates muitas occupabit sapiens. &
destruet niuntionẽ in qua confidebat
impii. Putas cũ hȩc diceret salomon. hoc
nos uolebat docere. qr ciuitates caperet
pidib constructas. an illud potiꝰ indica¬
cat. qđ ciuitates & muri sint ipioꝵ
doginata. & syllogismi philolosophoꝵ̾
quib astruunt impia quęq & diuinȩ
legi contraria. quȩ apud paganos uel
barbaros obseruant᷑ : S & illa in his de¬
putauda sunt. & ciuitates iminitȩ ẽẽ¬
atq in montib collocatȩ. quę heretici¬
scripturarũ assertionib uelut in altis
montib collocant. Istas gͦ ciuitates sapi¬
ens quisq uerbũ ueritatis p̃dicaus
destruit. & urbes ĩdacii ueritatis ari.¬
ete subuertit. sic̃ & apłs paulus dicelat.
cogitationes destruentes. & om̃em alti.¬
tudinẽ que extollit se aduersꝰ scienti¬
am dĩ. Ita gͦ &iam nunc sapientissimꝰ
hic caleph assistit ante iħm. ꝓmittit

Expanded text:
bat, quia noverat belligerare, sicut scriptum est: « Civitates munitas occupavit sapiens, et destruet munitionem in qua confidebant impii . » Putas cum haec diceret Salomon, hoc nos volebat docere, quia sapiens caperet pidibus constructas? An illud potius indicat, quod civitates et muri sunt impiorum dogmata, et syllogismi philosophorum, quibus astruunt impia quaeque et divinae legi contraria, quae apud paganos vel barbaros observantur? Sed illa his deputanda sunt, et civitates atque in montibus collocatas, quae haeretici assertionibus velut in altis montibus collocant. Istas ergo civitates sapiens quisque verbum veritatis praedicans destruit, et urbes mendaces veritatis ariete subvertit; sicut et Paulus dicebat, « cogitationes destruentes, et omnem altitudinem quae extollit se adversum scientiam Dei , » ita etiam nunc sapientissimus hic Caleb assistit ante Jesum, et promittit
Abbreviated transcription (Latin):
nib & uerbis quȩ descripta sunt. Iuȩ
uerba &iam nos possunt ustruere ad sa¬
lutẽ. Et pͥmo om̃iũ caleph int̾p̃tari
dr̃ quasi cor. Quis gͦ ẽ quasi cor. inisi is
qui in om̃ib intellectui oꝑam tribuit.
qui ũ aliud aliqđ menbrũ corporis ȩcłę
idest qui omĩa cũ ratione & prudenti¬
A gerit. & ita cuncta dispensat quasi
phone
pat̾ eiꝰ conuersio. Hic g caleph. filiꝰ est
conuersionis. Quis nisi is qui ad dm̃
conuersus ẽ. talẽ ex se fructũ ꝓferret.
ut cor filiũ generaret: Est gͦ om̃is qui
diuinis sensib uacat. & prudent̃ cuncta
ac rationabilit̃ agit caleph hic. qui pͥmo
quidem eruditꝰ a moyseo. scđo uͦ ab iħu
cui assistebat dicit. Iu nosti uerbum
qđ locutꝰ ẽ dñs ad moysen. hominẽ dĩ.
lu scis uerbũ qđ locutꝰ ẽ dñs. Quis enĩ aliꝰ¬

Expanded text:
nibus et verbis quae descripta sunt: quae verba etiam nos possunt instruere ad salutem. Et primus omnium Caleb interpretari dicitur, quasi cor. Quis ergo quasi cor, nisi is qui in omnibus intellectui operam tribuit? Quia non aliud aliquod membrum corid est, qui omnia cum ratione et providentia gerit, et ita cuncta dispensat, quasi ffone pater ejus conversio. Hic ergo Caleb filius est conversionis. Quex se fructum proferet, et cor filium generarit. Est ergo omnis qui divinis sensibus vacat, et prudenter cuncta ac rationabiliter agit, Caleb. Hic primo quidem eruditus a Moyse, secundo vero a Jesu cui assistebat, dicens: « Tu nosti verbum quod locutus est Dominus ad Moysen hominem Dei; » tu scis verbum quod locutus
Abbreviated transcription (Latin):
ICAANSEX
lege quam necessaria
seruemꝰ. s ut rationẽ utriusq disceutes.
illam solam teneamꝰ. quȩ ab iħu nobis
nr̃o dño tradit᷑. Igit᷑ illam t̾ram quȩ ẽ
tͣnsiordanen moyses distribuit. hane aut̃
quȩ ẽ ui t̾ra scã & terra bona distribuit
iħe & pͥncipes tribuũ isrł. Uides gͦ quia

Expanded text:
camus ex lege quam necessarie servemus, sed ut rationem utriusque dicentes, illam solam teneamus quae ab Jesu nobis Domino nostro traditur. Igitur illam terram quae trans Jordanem Moyses distribuit, hanc his quae est in terra sancta et terra bona distribuit Jesus princeps tribuum Israel. Vides ergo quia
Abbreviated transcription (Latin):
qr si credetis moysi. credetis utiq . mͥ.
de me enĩ ille scripsit. de me uͦ hocꝰ qđ
dixit. hoc ẽ de caleph qui cor ẽ. Certũ ẽ
qđ de corde scripserit moyses. quippe¬
qui omia prudent̃ sapient̃q conscripsit.
Ait gͦ. Nodie ualeo sicut tunc ualebam.
Sc̃s quippe similit̾ ualet & in p̃t̃itis a in¬
anglus & in lege. Hoc ẽ gͦ qđ diẽ ualere
se hodie sub ihu. sic̃ & tunc sub moyse.
quia in utriusq testamenti mẏst̃iis
cor uigilans ualet. S uideamꝰ & iã peti.¬
filiꝰ iephone. Peto te inquit montẽ hunc.
sic̃ dixit dñs in die illa. Nichil humile. ⁊
deiectũ sc̃s requirit. uichil qđ in demersis
conuallib iaceat. s montẽ querit excelsũ.
& inoutẽ in qͦ ciuitates magnę & minutȩ¬

Expanded text:
 si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi, de me enim ille scripsit ; » de me vero quid dixit, hoc est de Caleb, qui cor est? Certum est quia de corde scripsit Moyses, qui omnia prudenter sapienterque conscripsit. Ait ergo: Hodie valeo sicut valebam. Tunc sanctus quippe similiter valet in pra et in Lege. Hoc est ergo quod dicit valere se hodie sub Jesu, sicut tunc sub Moyse, quia in utriusque Testamenti mysteriis cor vigilans valet. Sed videamus etiam petifilius Jephonae: « Peto te, inquit, montem hunc sicut dicit Dominus in die illa. » Nihil humile vel dejectum sanctus requirit, nihil quod in demersis convallibus jacet; sed montem quaerit excelsum, et montem in quo civitates magnae et munit
Abbreviated transcription (Latin):
ens eũ iħu: post̾ior uͦ płs ẽ qui exx gentib
congregat᷑. quiq ex insꝑato uenientes. quis
enĩ sꝑaret gentes saluari. acriꝰ post tergũ
aduersarios cedunt. & sic ut̃q płs mediam
turmã demonũ conclusã sternit & uincit.
S fortasse dicas mͥ. Quomͦ gͦ quasi fugiens pu.¬
uitur płs prior: Ꝙ ualde consequent̃. fuge.¬
re xenĩ uisi sunt qui sequunt᷑ iħm alegalib
onerib & p̃ceptis. ab obseruatione sabbati.
a circũcisione carnis. a iugulatione hostiarũ.
s iterũ ñ fugit qui secutus ẽ xpm ꝑfectionẽ
& plenitudinẽ legis. Post omĩa aut̃. &sa rede
gai in ligno gemino dr̃ ẽe suspensus Hoc in
loco mysteriũ tegit᷑ quã plurimos latens.
In suꝑiorib diximꝰ regẽ gai. ⁊ abulo posse
xxp̃i. gemina fuit. Mirꝰ tͥ sermo fortasse &
nouus uidet᷑ qđ dico. Crux gemina fuit. hoc
ẽ gemina ratione constat & duplici. qr uisibi.¬
lit᷑ quidẽ filiꝰ dĩ in carne crucifixꝰ ẽ. inuisibi¬

Expanded text:
ns cum Jesu; posterior vero populus, qui ex gentibus congregatur, quinque ex insperato venientes quis enim speraret gentes salvari? acrius post tergum adversarios caedunt. Et sic utique populus mediam turbam daemonum sternit et vincit. Sed fortasse dicis mihi: Quomodo ergo quasi fugiens ponitur populus prior, et velut consequentes fugeret? Etenim versi sunt qui sequuntur Jesum a legalibus oneribus et praeceptis, ab observatione sabbati, a circumcisione carnis, a jugulatione hostiarum. Sed iterum non fugit, quia secutus est Jesum, perfectionem et plenitudinem legis. Post omnia autem is etiam rex Ahi in ligno gemino dicitur esse suspensus. Hoc in loco mysterium tegitur quamplurimos latens, In superioribus diximus regem Ahi diabolo posse ostri Jesu Christi gemina fuit. Mirus tibi sermo fortasse et novus videtur. Quod dico crux gemina fuit, hoc est, gemina ratione constat et duplici; quia visibiliter quidem Filius Dei in carne crucifixus est; invisibi
Abbreviated transcription (Latin):
relinquã ex eis qui saluus fiat. neq qͥ effi¬
giat. Si enĩ om̃s hos hostes nr̃os extinxe¬
rimꝰ. tc̃ uere diem festũ celebramꝰ dõ.
& deuictis aduersariis. lȩta sollẽpnitate
dic̃ de se. qr in matutuns int̾ficiebam
om̃s peccatores t̾rȩ. ut disꝑdã de ciuita¬
te dñi om̃s oꝑantes iniquitatẽ. Siue eni¬

Expanded text:
linquam ex eis qui salvus fiat, neque qui effugiat. Si enim omnes hostes nostros exstinxerimus, tunc vere diem festum celebrabimus Deo, et, devictis adversariis, laeta solemnitate dicit de se, quia « in matutinis interficiebam omnes peccatores terrae, ut disperderem de civitate D
Abbreviated transcription (Latin):
unt doctores de ȩccła & int̾ficiunt oñs¬
eos qui oꝑant᷑ uuquitatẽ contͣrios demo¬
nes adũsariasq uirtures. qui cogunt ho¬
mines ad peccatũ docendo. instituen¬
do. & occulta in diuinis litt̾is ex locis ta¬
lib in qualib nc̃ sumꝰ myst̾ĩa reserano
siue ciuitatẽ dñi in uniꝰcuiꝰq nr̃m an¬
ma intelligamꝰ. quȩ ȩdificat᷑ adño ex
lapidib uiuis. idẽ ex uirtutib uarus &
diuersis. de ipsa quoq ciuitate sc̃s qͥsqꝙ
& diligens eicit peccatores. id ẽ cogita¬
tiones pessimas & cupiditates pͣuas i
uelans. facit nos in lumine suo lumt
cerint reputari eis in peccatũ. sicut
reputatũ ẽ sauli. qͥ uiuũ seruauerat
agag regẽ amalehe. hoc mͦ qͦ supͣ ex¬
posuimꝰ intellige bella iustoꝵ. quiaha

Expanded text:
e Ecclesia et interficiunt eos qui operantur iniquitatem, contrarias daemonum adversariasque virtutes, quae cogunt homines ad peccatum docendo et instituendo, et occulta in divinis litteris ex locis talibus, in qualibus nunc sumus, mysteria reserando. Sive civitatem Domini uniuscujusque nostrum am intelligamus, quae aedificatur a Domino ex lapidibus vivis, id est, ex virtutibus variis et diversis. De ipsa quoque civitate sanctus quisque et diligens ejiciet peccatores, id est, cogitationes pessimas et cupiditates as, facit nos in lumine suo lumenercefint, reputari eis in peccatum, sicut reputatum est Sauli, qui vivum servaverat Agag regem Amalec; hoc modo quo supra exposuimus, intellige bella justorum, quia ha
Abbreviated transcription (Latin):
uirtũtis ẽ. ista fuga beatitudinẽ confert.
Et ñ solũ fornicationis sp̃s fugiend̾ ẽ. sed
simili modo sic̃ dictũ ẽ fugite fornicatio¬
nẽ. audiamꝰ dici ad nos fugite irã. fugite
auaritiã. fugite inuidiam & liuorẽ. fu̾gi¬
te & detractiones & maliloquia. quȩ tamen
Iste talis erat exercitꝰ gay. quẽ iħc fugien¬
dũ docenit milites suõs. Et de his fortasse
gere ab huiꝰmodi hostib. uult nos longe effi¬

Expanded text:
re. Ista fuga beatitudinem confert. Et non solum fornicationis spiritus fugiendus est, sed simili modo, sicut dictum est, « fugite fornicationem, » audiamus quid dicit ad nos. Fugite iram, fugite avaritiam, fugite invidiam et livorem, fugite detractiones et mala colloquia ; quae tamen Iste talis erat exercitus Ahi, quem Jesus fugiendum docebat milites suos: et de his fortasse gere ab hujusmodi hostibus, vult nos longe effi