comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sidoniorũ. et chamos offensionis moab.
et melchom abhominationis filiorum
amon polluit rex. ⁊ contriuit statuas
luci: clarius est quod excelsa nominare
solet scriptura loca in collib posita fron¬
dentibus. in quib demonib ĩmolabant
uel dño: locorũ amenitate allecti. contͣ
interdictũ relicto altari qd̾ erat ĩ tẽplo
hostias offerebãt. Unde sepius in hoc libro
de regib qui minus ꝑfecte iusti fuerũt
dicitur. uerũptam̃ excelsa non abstulit.
Montẽ autẽ offensionis montẽ idoli di¬
cit: qr nimirũ consuetudinis ẽ scriptura¬
rum offensionẽ ydoli nuncupare: quia
uel in illis offenditur deus. uel offensio¬
nem ⁊ ruinã suis afferũt cultorib: sicut
in hac ipsa sentencia subsequent̃ intima¬
tur cum dicit᷑. Que edificauerat salomõ
rex isrł. astharoth ydolũ sidoniorũ. et
chamos offensioĩs moab: et melchom ab¬
hominationis filiorũ amon. ubi hoc qͦ
ydolatrie scelere. nũquã ꝑfecte penituit.

Expanded text:
s offensioni Moab, et Melchom abominationi filiorum Ammon, polluit rex, et contrivit statuas, » luce clarius est, quod excelsa nominare solet Scriptura loca in collibus posita frondentibus, in quibus vel daemonibus immolabant, vel Domino, locorum amoenitate allecti, contra interdictum relicto altari quod erat in templo, hostias offerebant, unde saepius in hoc libro de regibus qui minus perfecte justi fuere dicitur: « Verumtamen excelsa non abstulit. » Montem autem offensionis montem idoli dicit, quia nimirum consuetudinis est Scripturarum, offensionem idola nuncupare, quia vel in illis offenditur Deus, vel offensionem et ruinam suis offerunt cultoribus, sicut in hac ipsa sententia subsequenter intimatur, dum dicitur: « Quae aedificaverat Salomon rex Israel, Astaroth idolo SidoniChamos offensioni Moab, et Melchon abominationi filiorum Ammon. Ubi hoc quoqidololatriae scelere nunquam perfecte poenituit.
Abbreviated transcription (Latin):
ris ueraciter in die iudicii tͣnsibũt sancti
de morte ad uitã. de corruptiõe ad glo¬
riam: sicq in cõspectu conditoris sui in
celesti ihrłm in eternũ gaudebũt: qr ui¬
debitur deus deorũ insion. Et ciuitas
illa non eget sole neq luna. ut luceant
in ea: nam claritas dei illuminabit eam.
et lucerna enis agnus. Et ambulabunt
gentes in lumine eius. ⁊ reges terre affe¬
rent głam suã ⁊ honorẽ in illã. ⁊ porte
eius non claudent᷑ per diem. nox enim
non erit illic: ⁊ afferẽt głam ⁊ honorẽ
gentiũ in illã. nec intrabit in eã aliquid
comquinatũ. ⁊ faciens abhominationẽ :¬

Expanded text:
ris, veraciter in die judicii transibunt sancti de morte ad vitam, de corruptione ad gloriam. Sicque in conspectu Conditoris sui in coelesti Hierusalem in aeternum gaudebunt, quia videbitur Deus deorum in non eget sole neque luna ut luceant in ea nam claritas Dei inluminavit eam et lucerna eius est agnus et ambulabunt gentes per lumen eius et reges terrae adferent gloriam suam et honorem in illam et portae eius non cludentur per diem nox enim non erit illic et adferent gloriam et honorem gentium in illam nec intrabit in ea aliquid coinquinatum
Abbreviated transcription (Latin):
Lecit ergo rex salomion thronun
be ebore grandem: & uestut eum
auro fuluo nimis. Qui habebat ser gradi
& summitas throni rotunda erat. in par¬
te posteriori: & due manus hinc atq inde
tenentes sedile. Et duo leones stabant. ui¬
ta mams singulas: & duodecim leuncl¬
listantes suꝑ sex gradus hinc atq inde

Expanded text:
ecit ergo rex Salomon thronum de ebore grandem; et vestivit eum auro fulvo et summitas throni rotunda erat in parte posteriori et duae manus hinc atque inde tenentes sedile et duo leones stabant iuxta manus singulas et duodecim leunculi stantes super sex gradus hinc atque inde
Abbreviated transcription (Latin):
frũm st̃ ascͥpti. Qui recedentes ab ab¬
salon fugiunt: cũ malignos sp̃c euadẽ
querunt. hu gͦ stabant urta fontem
rogel: qͥ interp̃tatur tͥstis uel deorsũ:
appetunt habe. ꝓpt̾ celestis regin desi¬
deriũ. decliuant gͦ concito gradu fugi¬
entes indoniũ cuiꝰda uiri inbaurin
qͥ locus intp̃tatur electus siue uiuenis.:
cũ adolescentie tempora iniuemoriã
reducunt. Desceudunt inputeũ qͥerat
inuestibulo: cũ patientie se humiliter
subitiunt: que cunctis necessaria est.
inhoc tempore. ante sinẽ scilicet p̾seu¬
tis uite. E rpandit mulier nelamen
suꝑ os putei: cũ eccła p̃cuni assiduitate.
delicta iuuentutis ⁊ ignorantie suoꝵ
filioꝵ absconde certat. Quasi siccans tyy¬
sauas: cũ carnis lasciuuã ꝑcontinentie
rigorẽ restringit. Sic & res latet tnͣs¬
gressionis uidelicet humane uite.
qa passiduitatẽ p̃cuni in conpincti¬
poris om̃a delicta abscondinitur.
ac homines aꝑsecutione. antiqui

Expanded text:
fratrum sunt ascripti. Qui recedentes ab Absalom fugiunt, cum malignos spiritus evadere quaerunt. Hi ergo stabant juxta fontem Rogel, qui interpretatur tristis vel deorsum, appetunt habere, propter coelestis regni desiderium. « Declinant ergo concito gradu fugientes in domo cujusdam viri in Bahurim qui locus interpretatur electus, sive juvenis , cum adolescentiae tempora in memoriam reducunt. Descendunt in puteum, qui erant in vestibulo, » cum poenitentiae se humiliter subjiciunt, quae cunctis necessaria est in hoc tempore, ante finem scilicet praesentis vitae. « Et expandit « mulier velamen super os putei, » cum Ecclesia precum assiduitate delicta juventutis et ignorantiae suorum filiorum abscondere certat. « Quasi siccans ptisanas, » cum carnis lasciviam per continentiae rigorem stringit. « Et sic res latet, » transgressionis videlicet humanae vitae, quia per assiduitatem precum in compunctiporis omnia delicta absconduntur, ac homines a persecutione antiqui
Abbreviated transcription (Latin):
ei stratoria & capetia. q cetera.
astra ubi dauid uenit bebraice. ma¬
u̾aim legunt᷑ sic̃ sup̃ inniumꝰ: hocẽ
locus ubi obiui furrt iacob angłidi.
sicut ingenesi legitur. Ubi mibi scͥptũ
est. Nocarut iacob nom̃ loci manami:
idest castra. Sobi namq qͥuenit ibi
regis: cũ qͦ pugnauit saul. Ipse etiam¬
ꝙ naas fecit miscdiam cũ dauid qͣnͣdo
fugiebat afacie saul. Quo mortuo di¬
xit dauid. faciã miscdiam cũ anon.
sicut fecit pat̾ eiꝰ uaas uecũ. lut̾rmmp¬
to uͦ ad nud anon qͥ ei indecaluandis
seruis suis inuiriã fecerat: constitutus ẽ
ab eołẽ dauid inloco fr̃i sui iste sobi. qui
adad auid legit᷑ cũ ceteris uenisse & stra¬
toria & capetia & uasa fictilia & ceteraqͤ
secunt᷑ ei optulisse. Ceterũ sp̃ualtter obse
quiũ eiꝰ uł ceteroꝵ galileoꝵ dauid de¬
dias decluians filii sui ab iberlui re¬
cessit: atq a galileis benigne susceptꝰ ẽ:
est. Qui multos fideliũ uarietate uir¬

Expanded text:
oria et tapetia, » etc. Castra ubi venit David Hebraice Manaim leguntur, sicut supra innuimus, hic est locus ubi obvii fuerunt Jacob angeli Dei, sicut in Genesi legitur. Unde scriptum est: « Vocavit Jacob nomen loci Manaim , » id est castra. Sobi namque quievit ibi regis, cum quo pugnavit Saul. Ipse etiam Naas fecit misericordiam cum David, quando fugiebat a facie Saul. Quo mortuo, dixit David: « Faciam misericordiam cum Ammon, sicut fecit pater ejus mecum . » Interempto vero a David Anon, qui ei in decalvandis servis suis injuriam fecerat, constitutus est ab eodem David in loco fratris iste Sobi, qui ad David legitur cum caeteris venisse, et stratoria, et tapetia, et vasa fictilia et caetera quae sequuntur ei quium ejus, vel caeterorum Galilaeorum David, decutionem declinans filii sui ab Hierusalem recessit, atque a Galilaeis benigne susceptus estest: qui multos fidelium varietate vir
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ crucis meruditione. eiꝰ icura.
silutis ꝑ manserit.
urrens gͦ achimaas ꝑuiã compen¬
xlii. cransunt chusi.
Achimaas filiꝰ sadocli qͥ posterior cepit.
& pͥori se p̃curcurrit. alacͥtatẽ. quorda¬

Expanded text:
tem crucis, in eruditione et cura salutis suae permanserit. « Currens ergo Achimaas per viam compendii, transivit Chusi. » Achimaas filius Sadoch, qui posterior coepit et prior ipse praecucurrit, alacritatem quor
Abbreviated transcription (Latin):
iuitate seus: si ẽ stultitia ñ mole corpis dict
uit aut̃ ibi p̃liũ disꝑsũ suꝑ fãciẽ
om̃is t̾re: & multo plures erant qͥ
saltus consũpserat depopło. quã hui qͦs
uorarat gladiuis inbello.
Saltus hic qͥplures consũpsisse dicit.
quã gladĩ uorasse: bestias ferocissimal
que insalcu erant hebrei autumant.
aquib plures consimpti quam gla¬
dio uorati fuerint.
Accidit aut̃ ut occurreret. ab salon
serius dauid sedens mulo. ⁊ cetera
bsalon mulo cui insederat ꝑtrause¬
unte ipse quercui inherens inter
celum. &. terrã suspensus ẽ Sic nimirũ
scribe & pharisei pͥncipes uideoꝵ in
sigentes suspenderunt. occulto iud¬
cio ineodem ligno dãpnati suut: atq
eodem popło uideoꝵ qͥ carnali sensu
uelut irratinali mulo p̃sudẽ udebant᷑
indispersionẽ gentiũ ꝑtranseunte:

Expanded text:
oris dicit. « Fuit autem ibi praelium dispersum super faciem omnis terrae, et multo plures erant quos saltus consumpserat de populo, quam hi quos voraverat gladius in bello. » Saltus hic qui plures consumpsisse dicitur quam gladius vorasse: bestias ferocissimas, quae in saltu erant, Hebraei autumant, a quibus plures consumpti quam gladio vorati fuerunt. « Accidit autem ut occurreret Absalom servis David, sedens mulo, » etc. Absalom mulo cui insederat pertranseunte, ipse quercui inhaerens, inter coelum et terram suspensus est. Sic nimirum Scribae et Pharisaei, principes Judaeorum, in ristum affigentes suspenderunt, occulto judicio in eodem ligno damnati sunt, atque eumdem populum Judaeorum qui carnali sensui, velut irrationabili mulo praesidere videbantur, in dis
Abbreviated transcription (Latin):
chitophel qͥ aduersus dauid pessimũ
dedit consiliũ: uide ꝓditoris gesta¬
uit ꝑsonã. qͥ uideis aduersus xp̃m dedit
consiliũ ꝓditionis. Achitophel qͥpe. in¬
terp̃tatur riuna fr̃ĩs. Qd̃ ips ⁊ iude
ꝓditori ꝓculdubio congruit: qͥ ruina
extitit illiꝰ qͥ dignatꝰ ẽ dicere. narrabo
nomĩ tuũ frĩb meis: qͥ & disposita
domo sua. postea suspendio interut.
hoc & iudas in euangelio similiter
ut achitophel fecisse legitur:
Sic seqͥt᷑ qualit̾ ionathas ⁊ achimaas
ad ex plorandũ cousiliũ absalon & da¬
mũ cuiꝰdã uiri inbaurim qͥhabebat
puteũ inuestibulo suo: & descendert̃
ineũ. Tulit aut̃ mulier et ex pandit
uelamen suꝑ os putei quasi siccans
typsanas: & sic res latuit.¬

Expanded text:
chitophel, qui adversus David pessimum dedit consilium, Judae proditoris gestavit personam, qui Judaeis adversus Christum dedit consilium proditionis. Achitophel quippe interpretatur ruina fratris, quod ipsi Judae proditori procul dubio congruit: qui ruina exstitit illius qui dignatus est dicere: « Narrabo nomen tuum fratribus meis . » Qui et disposita domo sua, postea suspendio interiit. Hoc et Judas in Evangelio similiter, ut Achitophel fecisse legitur. Hinc sequitur qualiter Jonathas et Achimaas ad explorandum consilium Absalom, et Damum cuiusdam viri in Baurim qui habebat puteum in vestibulo suo et descenderunt in eum tulit autem mulier et expandit velamen super os putei quasi siccans ptisanas et sic res latuit
Abbreviated transcription (Latin):
absalon ꝑduelliout̃ rebelles extiterant.
Diphiboseth qͦ filiꝰ ionathan descendit
inoccursum regis illotis pedibus.
IN hebreo ñ illotis s iufectis legit᷑ pedib.
fecerat uamq s ut hebrei tradunt lig¬
neos pedes : quib uti quasi ꝓnaturalib
solebat: sicut solent facere claudi. quẽ¬
ad mo. lum & ille erat.
Dit autem rex ad mphiboseth. Quid
ultra loqueris: Firum est. quod locu¬
tus sum. Tu & siba diuidite possessiones.
nhebrco agrũ legit᷑. Quia iuhoc loco
& siba diuidite agrũ: idcirco roboam
& iheroboam ut auit diuiserunt eiꝰ
regnũ. Miplaboseth enĩ insamuhelis

Expanded text:
duellionem rebelles exstiterant. « Miphiboseth quoque, filius Jonathae, descendit in occursum regis illotis pedibus. » In Hebraeo non lotis, sed infectis legitur pedibus. Fecerat namque sibi, ut Hebraei tradunt, ligneos pedes, quibus uti quasi pro naturalibus solebat, sicut solent facere claudi, quemadmodum et ille erat. « Ait autem rex ad Miphiboseth: Quid ultra loqueris? Fixum est quod locutus sum. Tu et Siba dividite possessiones. » In Hebraeo agrum legitur. Quia in hoc loco et Siba dividite agrum. » Idcirco Roboam et Jeroboam, ut aiunt, diviserunt ejus regnum. Miphiboseth enim in Samuelis
Abbreviated transcription (Latin):
ens mulo inquercu ꝑcesarie capitis
stulcitie carnalis sensui incumbentes.
propter superstitiositatem pharisai
cam legẽ corrumpentes. ꝑ ipsã quã
adcorrectionẽ uite ꝑceꝑant mortis
occasionẽ habuerant. Inde ⁊ salua¬
tor inengłio dixit adeos. Nolite arbi¬
trari quod ego accusaturus sim nos
apud patrẽ iueũ: moyses enĩ inquẽ
uos confiditis ille uos accusabit. loab
uͦ incor ab salon tres lanceas iufigit.
cũ antiquus hostis suꝑbiam auariti¬
am.& inuidiam seu ꝑfidiam incor
iudaici popłi ininisit. que illis mari¬
me ꝑdicionis causa erant. Superbi
fuerunt qͥ incontemptũ di ydola fa¬
bricauerunt. Cupidi fuerunt: qͥ res
transitorias uirtutũ delicus p̃pone¬
solũ dictis legis & ꝓpħarũ repugna¬
bant.: s etiam ipsius saluatoris p̃sen¬
tiam spernebant. Ec beueficiis eius
ingrati extiterant: cũ inpassione sua
blasphenia uoce adpilatũ dicebant.
Non habemꝰ regẽ. nͥ cesarẽ. Et. Si hũc¬

Expanded text:
fugiens, in quercu per caesariem capitis stultitiae carnalis sensus incumbentes, procam legem corrumpent, per ipsam quam ad correctionem vitae perceperant, mortis occasionem habuerant. Unde et Salvator in Evangelio dixit ad eos: « Nolite arbitrari quod ego accusaturus sim vos apud Patrem meum. Moyses enim in quem vos confiditis, ille vos accusat . » Joab vero in cor Absalom tres lanceas infigit, cum antiquus hostis superbiam, avaritiam et invidiam seu perfidiam in cor Judaici populi immisit, quae illis maxime perditionis causa erant. Superbi fuerunt, qui in contemptu Dei idola fabricaverunt. Cupidi fuerunt, qui res transitorias virtutum deliciis praeponesolum dictis legis et prophetarum repugnabant, sed etiam ipsius Salvatoris praesentiam spernebant, et beneficiis ejus ingrati exstiterant. Hinc et in passione sua blasphema voce ad Pilatum dicebant: « Non habemus regem nisi Caesarem. » I
Abbreviated transcription (Latin):
nib ules apparere refugiuint. & contͣ hoc
qđ de se interꝰ cogitant. quasi rigida ex¬
teriꝰ uenustate palliantur. Et st̃ ñ null
qͥ uiles uideri ab hominib appetunt. atq
omĩe. qđ st̃ deiectos se ex hibendo contẽpit̃t
s tam̃ apuose iutrosus quasi exipso ne¬
rito ostense uilitatis intume scunt: &
tantomagis incorde elaci st̃. quanto ai¬
pliꝰ inspecie clacionẽ ymunt. Que. utras
uiuꝰ elatioris bella magna dauid cucil¬
spectione deyhendit: mira iurute supl¬
uit. Quia eĩ de semet ipso intꝰ himulia
sentiens honorẽ exteriꝰ ñ que siuit. insun¬
at dicens. luda e uilior fiã. Et qͥa perhol
qđ iulẽ se exteriꝰ p̃buit. nequaquam
interiꝰ nitumuit. adiungit. Eroq biuuił
inocłis ineis. Ec si dicat. Bualem me exteriꝰ
despicieus exhibeo: taleui ine & interiꝰ atten

Expanded text:
nibus viles apparere refugiunt, et contra hoc, quod de se interius cogitant, quasi rigida exterius venustate palliantur. Et sunt nonnulli qui viles videri ab hominibus appetunt, atque omne quod sunt, dejectos se exhibendo, contemnunt; sed tamen apud se introrsus, quasi ex ipso merito ostensae vilitatis intumescunt, et tanto magis in corde elati sunt, quanto amplius in specie elationem premunt. Quae utraque unius elationis bella, magna David circumspectione deprehendit, mira virtute superavit. Quia enim de semetipso intus humilia sentiens, honorem exterius non quaerit, insinuat, dicens: Ludam et vilior fiam. Et quia per hoc quod vilem se exterius praebuit, nequaquam interius intumescit, adjungit: Eroque humilis in oculis meis; ac si dicat: qualem me exterius despiciens exhibeo, talem me interius atten
Abbreviated transcription (Latin):
psalni scribit᷑. Ceterũ allegorice. qͥd inꝑcussa
multitudine ad auid insalinarũ ualle sig
stulticiã iminodati saporis extinguit:
Unde & perquenda sapientem dicitur. Cor
durum male babebit in nouissimo. łt.
Qui amat periculũ: in illo peribit.
mo saul: ut faciã cũ eo miscđiam dĩ. di¬
xitq siba regi Super ẽ filiꝰ ionathan debił ƿedib¬

Expanded text:
psalmi scribitur. Caeterum allegorice quid in percussa multitudine a David in Salinarum valle signstultitiam immoderati saporis exstinguit? Unde et per quemdam sapientem didurum male habebit in novissimo, et qui amat periculum, in illo peribit . mo Saul, ut faciam cum eo misericordiam Domini? Dixitque Siba regi: Superest filius Jonatham debilis pedib
Abbreviated transcription (Latin):
decei & oc̾to milib erexit sͥ forncẽ tͥum¬
phalem. fecit etiam ÷ nom̃. qͥa uicta syria
damasci & syria sobal. erȩrisse sͥ dr̃ alterui
tornicẽ criũphalem. Et siquẽ inouet qd̾ in
plerisq latinoꝵ codicib iuuentur dauid
ũ decẽ ꝙ octo milia inualle salinarũ s arsiͦ¬

Expanded text:
decem et octo millibus, erexit sibi fornicem triumphalem. Fecit etiam sibi nomen, quia victa Syria Damasci, et Syria Sobal, erexisse sibi dicitur alteram fornicem triumphalem. Et si quem movet, quod in plerisque Latinorum codicibus invenitur, David non decem et octo millia in valle Salinaru
Abbreviated transcription (Latin):
quã ei ꝓmiserat implere curauit. filiuĩ q
eiꝰ requirit . i iniscđiam cũ eo facit. Non enĩ
erat dauid exeoꝵ societate: dequib alias
scriptumẽ. Qui tollit ab amico suo mise¬
cordiam: cunorem dĩi derelinquit. Que
res & fidelicatẽ probauit scđm hystoriam
iuro: q sacramentũ iuxta allegoriam
ostendit infacto. Sepe enĩ dictũ ẽ dauid
commemoratũ ẽ ionathan qͥ int̾ỹtatur
& actione debilem conspicit. ada
ministeriũ eligit. qa quẽ mund̾¬

Expanded text:
rat implere curavit, filiumque ejus requirit, et misericordiam cum eo fecit. Non enim erat David ex eorum societate, de quibus alias scriptum est: Qui tollit ab amico suo misericordiam, timorem Domini derelinquit. Quae res et fidelitatem probavit secundum historiam in viro, et sacramentum juxta allegoriam ostendit in facto. Saepe enim dictum est David commemoratum est: Jonathan qui interpretatur et actione debilem conspicit, ad divinum ministerium eligit: quia quem mund
Abbreviated transcription (Latin):
confessione adunate. deuote censum bonor
iperũ illi ex soluunt. damascus enĩ nobilis
est urbs fenicis eode uocabulo qͦ & masethi¬
meille abrabam filiꝰ appellatus ẽ. Et da¬
que pͥus humecta libidine. superba sp̃u.
sangͥnẽ humanum uiexplebiliter
sitiebat: nunc mundata baptismate. xp̃i
sublunis ꝓfectii uirtutũ. sangͥnis eiꝰ pocu¬
lum desid̾at percipere. Quid aut̃ siguificat
quod dauid uasa aurea & argentea atq
aios argenti hoc ÷ eloquentie nitore splen¬
dentes. alios uͦ p̃dicatione diutna sonoros
sificat dũo: ut ineiꝰ intabernacło fidelicer
deseriuentes ipsius misterio iuerernũ
decentissime per fungantur.

Expanded text:
confessione adunatae, devote sensum bonorum confessione adunatae, devote sensum bonorum operum illi exsolvunt. Damascus enim nobilis est urbs Phoenicis eodem vocabulo, quo et Masec ancillae Abraham filius appellatus est; et Daquae prius humecta libidine, superba spiritu, sanguinem humanum inexplicabiliter sitiebat, nunc mundata baptismate Christi, sublimis profectu virtutum, sanguinis ejus poculum desiderat percipere. Quid autem significat quod David vasa aurea et argentea atquealios argenti, hoc est, eloquentiae nitore splendentes, alios vero praedicatione divina sonoros significat Domino, ut in tabernaculo fideliter deservientes, ipsius ministerio in aeternum decentissime perfungantur.
Abbreviated transcription (Latin):
duos funcłos: unũ ad occidendũ. unũ
adiuuificandũ. Et hoc allegorice dictum
significans qd̃ dauid insua pocestate
habuerit nullo utiq contradicente quo
eoꝵ neci daret contumaces. quibus
parceret subiectis. Nlam quod ait per
potest allegorice intelligi. dauid pbilis
quod humano generi imiposuerat.
confregit. S uod autẽ ait ꝑcussit moab
& mensus est duos funiculos. unũ adocci¬
dendum & unũ adiuuificndũ: occultã
tionẽ. ꝑ quã ex popło infideli alios gratui¬
ta miseratione uiuificins. adeternã liber¬
titem p̃destinauit: alios uͦ occulto iudicio
iusuia impietate dereluiquendo. inꝑpetua
morte dampnauit. Quod autẽ danid moabͤ
qui interp̃tatur depatre. & siriã damasci
yceteras regiones ditioni sue subiugans
fecit eas tributarias: inistice significat qd̃
xp̃c omnes gentes sub sua dominatione
teneus. facit pensũ seruitutis sͥ reddere:
du singłe queque nationes innominis eius

Expanded text:
duos funiculos, unum ad occidendum et unum duos funiculos, unum ad occidendum et unum ad vivificandum. » Et hoc allegorice dictum est, significans quod in sua potestate habuerit, nullo utique contradicente, quos eorum neci daret contumaces, et quibus parceret subjectis. Nam quod ait: « Pc., potest allegorice intelligi: David Philistquod humano generi imposuerat, confregit. Quod autem ait: « Percussit Moab et mensus est duos funiculos, unum ad occidendum et unum ad vivificandum. » Occultam uita miseratione vivificans, ad aeternam libertatem praedestinavit, alios vero occulto judicio in sua impietate derelinquendo, in perpetua morte damnavit. Quod autem David Moab, qui interpretatur de patre, et Syriam Damasi, et caeteras regiones ditioni suae subjugans, fecit esse tributarias: mystice significant quod Christus omnes gentes sub sua dominatione tenens, facit pensum servitutis dum singulae quaeque nationes in nominis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
haberet honunes possent ualere. Inu̾ilod
locutionis plura habes exempla inserpturis:
quale ẽ illud eugłii. Sunt autẽ ꝙ alia mul¬
ta que fecit iħic: que si scribautur ꝑsingła
uec ipsũ arbitror muudũ capere eos qͥ
scribendi sunt libros. Suomͦ enĩ non
caperet mundus libros. qͥ scribi potuissen
inmundo: S ad insinuancła magnitudt¬
nem & mulcitudinẽ operũ dñi. dictũ ẽ¬
Tali uerbo uoluit uti script᷑a. & in planc
laruĩ luterarũ. Que candore niues ante¬
irent cursib auras. Quod aut̃ meusos
eos fumculo dixit. fumculũ allegorice ꝓ
sorte posuit: eo qd̃ funcilo soleant agror
spatia metiri. Unde scriptũ ẽ. Et sorte d¬
iusit eis cerram iunfuiucłõ distributionis
Siguficat autẽ qa tam lib̾a dispositione
dauid regiones moabitarũ heredib qͥb
uellet diuideret. quasi possessor qͥlibet
agros ꝓpͥos ad iuitũ suũ ducto hinc in¬
de funiculo dirimeret. Mensus est aurẽ

Expanded text:
haberet homines possent valere. Cujusmodi haberet homines possent valere. Cujusmodi locutionis plura habes exempla in Scripturis, quale est illud Evangelii: Sunt autem et alia multa quae fecit Jesus, quae si scribantur per singula, nec ipsum arbiscribendi sunt libros . » Quomodo enim non caperet mundus libros, qui scribi potuissent in mundo? Sed ad insinuandam magnitudinem, ac multitudinem operum Domini, tali verbo voluit uti Scriptura. Et in planctlarium litterarum. Qui candore nives anteirent cursibus auras. Quod autem mensus eos funiculo dixit, funiculum allegorice, pro sorte posuit, eo quod funiculo soleant agrorum spatia metiri. Unde scriptum est: « Et sorte divisit eis terram in funiculo distributionis. » Significat autem, quia tam libera dispositione David regiones Moabitarum haeredibus quibus vellet, divisit quasi possessor quilibet agros proprios ad nutum suum, ducto huc atque inde funiculo, dirimit. « Mensus est autem
Abbreviated transcription (Latin):
actum ẽ aut̃ post hec. percussit dauid
philistum: & humiliauit eos. Et tulit
dauid frenũ tributi demanu philisti¬
nor. & ꝑcussit moab: & mensus est eos
finiculo coequans terre. Mensus ẽ aut̃
duos fumiculos. unũ ad occidendum
& unũ ad iuiuficandũ. q reliqua.¬
Renum tributi qͥnq erant cuutates
philistinoꝵ: que frequenter isrł sͥ
tributarium faciebant. Quas eis tulit
dauid. & humiliauit eos. fecitq sibi
tributarios. Unde & inparalipomenon
dedauid. & ꝑcussit moab. & mensus ẽ eos
fuiculo coequans terre. hyperbolice: de¬
bet accipi. Nouenĩ fieri poterat ut homi¬
nes iuterra iiuentes intantũ humilia¬
rentur. donec ipsiꝰ terre dorso funicło
super excenso comꝓbante apparerent
equales: s immensam humiliationem
capte ꝙ oppresse gentis uoluit scriptura
hoc uerbo accumnlare. ut diceret coeqͣtos
eos cerre. quasi adeo essent eiurati atq
conitẽpti: ita ut innullo ampli homines
interra degentes. quã t̾ra ea quã nullos

Expanded text:
actum est autem post haec percussit David Philisthim et humiliavit eos et tulit David frenum tributi de manu Philisthim et percussit Moab et mensus est eos funiculo coaequans terrae mensus est autem duos funiculos unum ad occidendum et unum ad vivificandurenum tributi quinque erant civitates Philisthinorum: quae frequenter Israel sibi tributarium faciebant, quas eis tulit David, et humiliavit eos, fecitque sibi tributarios. Unde et in Paralipomenon de David: Et percussit Moab, et mensus est eos funiculo coaequans terrae, hyperbolice debet accipi. Non enim fieri poterat ut homines in terra viventes in tantum humiliarentur, donec ipsius terrae dorso funiculo super extenso comprobante apparerent aequales; sed immensam humiliationem captae et oppressae gentis voluit Scriptura hoc verbo accumulare, ut diceret coaequatos eos terrae, quasi a Deo essent evirati atque contempti, ut in nullo amplius homines in terra degentes quam terra ea quae nullos
Abbreviated transcription (Latin):
cum displicet magistrum uenerent᷑. S ⁊ hoc¬
ẽ sollerter intuendum: ue quẽ inutari. des¬
picis uenerari contẽpnas. Subtilis ꝙr enim
uia tenenda ẽ. rectitudinis. ⁊ humilitatis:
ut sic rep̃bensibilia magistroꝵ facta
displiceant. quatinꝰ subditoꝵ mens aser¬
uanda magisteru reuerentia ñ recedate
rat autem angelus dĩi uixta afe¬
am areune iebusei. & cetera.¬

Expanded text:
cum displicet, magistrum venerentur. Sed hoccum displicet, magistrum venerentur. Sed hoc solerter intuendum, ne quem mutari conspicis, venerari contemnas. Svia tenenda est rectitudinis et humilitatis, ut sic reprehensibilia magistrorum facta displiceant, quatenus subditorum mens a servanda magisterii reverentia non recedat. « Erat autem angelus Domini juxta aream Areuna Jebusaei. Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
nobis plati sunt districte uidicamꝰ. Quo
enĩ nos metipsos minꝰ agnoscunꝰ: co illos
quos rephendẽ uitim᷑ pliis uidemꝰ. Singła
qa & om̃s subditos hu qͥ p̃sunt minꝰ quã
ipsi sunt sapientes arbitrant᷑. ꝙ rur sum
qͥ subiecti sunt rector suor actiones uidi¬
cant. & si ipsos regimen tenere contingeret.
se potiusse agere meliꝰ putant. Unde plerũq
fit: ut et rectores muiꝰ prudent᷑ ea que
agenda sunt uideant: qͥa eor ocłos ipsa
nebula clationis obscurat: & ñ nunquam
is qͥ subiectus ẽ. hoc cũ p̃latus faciat fuerit
qd̾ dudumi fieri subiectus arguebat. ⁊ ꝓeo
qd̾ illa que iudicauerat ꝑpetrat: saltem
qͣa iudicauit erubescat. Igitur sicut p̃latis
curandum ẽ ne eoꝵ corda ęstimatione su¬
gularis sapientie locus suꝑior extollat. ĩ ta
subiectis ꝓuidendũ ẽ. ne s rector facta
displiceant. Si aut̃ magistroꝵ uita iuire re¬
p̃benditur: oportet ut eiꝰ subditi etiam

Expanded text:
nobis praelati sunt districte judicamus. Quo nobis praelati sunt districte judicamus. Quo enim nosmetipsos minus agnoscimus, eo illos, quos reprehendere nitimur, plus videmus. Signa quia et omnes subditos hi qui praesunt minus quam ipsi sunt sapientes arbitrantur; et rursum qui subjecti sunt, rectorum suorum actiones judicant; et si ipsos regimen tenere contingeret, se potuisse agere melius putant. Unde plerumque fit ut et rectores minus prudenter ea quae agenda sunt videant, quia eorum oculos ipsa nebula elationis obscurat; et nonnunquam is qui subjectus est hoc, cum praelatus fuerit, faciat quod dudum fieri subditus arguebat, et pro eo quod illa quae judicaverat perpetrat, saltem quia judicavit, erubescat. Igitur sicut praelatis curandum est ne eorum corda, aestimatione singularis sapientiae, locus superior extollat, ita subjectis providendum est ne sibi rectorum facta despiciant. Si autem magistrorum vita jure reprehenditur, oportet ut ejus subditi, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cautela subditoꝵ ẽ ñ temere uitã iudicire
significans. qaͥ ꝑ magistros quide uitam
iudicat plebium: s ꝑsemet ipsum facta
eraminat magistror. quamius etiã subdi¬
tur uidicari uł nequeunt: eiꝰ ꝓculdubio
iudicio reseruant᷑. Igitur dũ salua fide
res agit᷑. uirtutis ẽ meritũ: si qͥcquid pͥo¬
ris ẽ toleratur. Debet tantumm᷑ humilit̃
suggeri: si fortasse ualeat. qd̾ displiceat e¬
iuendari. S curandũ sũmoꝵe ẽ. ne usuꝑ¬
biam transeat iusticit iordinata defen¬
sio: ut dũ rectitudo incaute diligit᷑. ipsa
magistra rectitudinis humilitas amuttat᷑.
ne eũ sͥ p̃esse qͥsq despiciat. quẽ forrasse
contingit ut iualiqua actione rep̃hen¬
dat. Contra hunc tunorẽ suꝑbie subdi¬
tor mens ad custodiã humilitatis edomat᷑.
si infirmitas ꝓpͥa incessanter attendatur.
has iures uras uericit̾ examinare negliginiꝰ:
& qa de nob fortiora credimꝰ. id circo eos qui

Expanded text:
cautela subditorum est non temere iudicare vitam cautela subditorum est non temere iudicare vitam suum Deum, qui per magistros quidem vitam iudicat plebium, sed per semetipsum facta examinat magistrorū. Quamuis etiam subdibio judicio reservantur. Igitur dum salva fide res agitur, virtutis est meritum, si quidquid prioris est, toleratur: debet tantummodo humiliter suggeri, si fortasse valeat quod displiceat emendari. Sed curandum summopere est, ne in superbiam transeat justitiae inordinata defensio: dum enim rectitudo incaute diligitur, ipsa magistra rectitudinis humilitas amittitur: ne eum sibi praeesse quis despiciat, quem fortasse contingit ut in aliqua actione repdat. Contra hunc tumorem superbiae subditorum mens ad custodiam humilitatis edomatur, si infirmitas propria incessanter attenditur. Has vires nostras veraciter examinare negligimus, et quia de nobis fortiora credimus, idcirco eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
tor disponuntur acta regentiũ: ut se
pe ꝓmalo gregis etiam uere boni de¬
linquat uita pastoris. Ille enĩ dõ attes¬
tante laudatus. ille suꝑnoꝵ mysterior
conscius dauid ꝓpħa: tumore repen¬
tine elationis elatus ppłm numeiands
peccauit: & tam̃ iundictam ppłs dauid pec¬
cante suscepit. Cur hoc. Quia udelicet scdm
meritũ plebiũ disponunt᷑ corda rectorum:
uistus uͦ uider peccantis uitiũ ex ipsorum
animad uersione corripuit. ex quor causa
peccauit. S qͥa ipse sua scilicet uoluntate
suꝑbieus aculpa alienus ñ fuit: uindictã
culpe etiam ipse suscepit. llam ira seuiens
que corporalit̾ ppłm perculit: rectorem
quoq ppłi intimo cordis dolore ꝓstrauit.
Certũ uͦ ẽ qd̃ ita sͥ inuicem & rectorũ
merita conectant᷑ ꝙ plebuĩ: ut sepe excul¬
ꝑa pastor deterior fiat uita plebiuĩ: isepe
ex merito plebiũ mutet᷑ uita pastoꝵ. Sed
qͥa rectores babent iuidicem suũ: magna

Expanded text:
itorum, disponuntur acta regentium: ut saepe itorum, disponuntur acta regentium: ut saepe pro malo grege, etiam vere boni delinquat vita pastoris. Ille enim, Deo attestante, laudatur; ille supernorum mysteriorum conscius David propheta tumore repentinae elationis elatus populum numerando peccavit: Dei tamen vindictam populus, David peccante, suscepit. Cur hoc: quia videlicet secundum meritum plebium, disponuntur corda rectorum. Justus vero judex peccantis vitium ex ipsorum animadversione corripuit, ex quorum causa peccavit. Sed quia ipse sua scilicet voluntate superbiens, a culpa alienus non fuit, vindictam culpae etiam suscepit. Nam ira saeviens quae corporaliter perculit, rectorem quoque populi intimo cordis dolore prostravit. Certum vero est, quod ista sibi invicem et rectorum merita connectantur, ut sepe ex culpa rectorum deterior fiat vita plebium, et sepe ex merito plebium mutetur vita rectorum. Sed quia rectores habent iudicem Deum, magna
Abbreviated transcription (Latin):
no nietueret. neci uͦ eiꝰ exercitꝰ subiace¬
ret: inter hec conimunẽ potiꝰ passionẽ
& reguni & subiectoꝵ elegit. inqua
timor omnib e st equalis dicens. qͥd¬
niulto melus ẽ indei quã inhostium
manus incidere. hec audiens ꝓpħa renun¬
tiabat deo. Qui morbum & interitũ mist
inexercitũ hebreoꝵ. Morie bantur enim¬
Do ut facile languor potuisset aguosci.
s mors quidem inominib: multis uero
languor occasionib & que ñ possent ag¬
nosci facile ꝑibant. alius enĩ super aliũ¬
moriebatur: alii suꝑ mortuos qͦs sepe¬
liebant ipsi quoq moriebantur. Sic di¬
uersis morbis sicut ille refert interibant.
Incipiente itaq pestifero languore. cos
ab ora matutina perimere: usq ad ho¬
ram prandii consuminata sunt septua¬
ginta nulia. hic enĩ nichil aliud dice¬
re ualemus: nͥ qđ papa gregoriꝰ mora¬
liter egreguis tractator iuhoc facto da¬
uud ꝓtulit. it enĩ. Proqualitib suba¬

Expanded text:
no metueret, neci vero ejus exercitus subjaceno metueret, neci vero ejus exercitus subjaceret: inter haec autem communem potius passionem et regum et subjectorum elegit, in qua timor omnibus est aequalis, dicens: quia melius in Dei magis quam in hostium manus incidere. Haec audiens propheta renuntiabat Deo, qui morbum et interitum misit in exercitum Hebraeorum. Moriebatur enido, ut facile languor potuisset agnosci. Sed mors quidem hominibus multorum languorum occasionibus, et quae non possent cognosci, facile moriebatur. Alii super mortuos quos sepeliebant, ipsi quoque moriebantur. Sic diversis morbis sicut ille refert interibant. Incipiente itaque pestifero languore eos ab hora matutina perimere usque ad horam prandii, consumpta sunt septuaginta millia. Hic enim nihil aliud dicere valemus, nisi quod papa Gregorius moraliter, egregius tractator, in hoc facto David protulit. Ait enim: Pro qualitatibus subd
Abbreviated transcription (Latin):
guita milia iurorum.
t hoc qualiter gestum sit: iosephus
refert uerbis pluriins dicens. Propls
itaq declarantib dauid qd̾̃ ei ds irasce¬
retur: supplicare cepit eumq rogare ut
ꝓpicius eẽt. ꝙ ueniam peccati concederet.
Tiuic gͦ gad ꝓpłiam misit ad eum deus.
tres sinplicu conditiones portantẽ: ut ea¬
rum quam ꝓbaret eligeret. utrũ uellet
famen inꝓuintia generari septem amus.
aut trib mensib pugnando unceretur.¬
ab hostib: aut certe morb & languor
accideret trib dieb bebreis. Cumq ille
esset manrietate & uehementer animo
confusus. & ꝓpħa diceret hoc omnimodis
lectam ab eo conditionẽ ren̾tiaret deo:¬
cogitans rex qͥa si fanien eligeret contra
alios hoc facere uideretur. quando ipse
quidem habens multa frumenta ũ pate¬
retur inopiam. reliqui uͦ eent mangus¬
tia: item si eligeret trium mensiu̾ uie¬
toriam hostium. ipse quidẽ habens cͥca
se uiros fortissimos & custodes nichilomi¬

Expanded text:
ginta millia virorum. » Et hoc qualiter gestum sit, Josephus refert verbis plurimis dicens: Prophetis itaque declarantibus David quod ei Deus irasceretur, supplicare coepit eumque rogare, ut propitius esset, et veniam peccati concederet. Tunc ergo Gad prophetam misit ad eum Deus, tres supplicii conditiones portantem, ut earum quam probaret, eligeret, utrum vellet famem in provincia generari septem annis, aut tribus mensibus pugnando vinceretur hostibus, aut certe morbus et languor accideret tribus diebus Hebraeis. Cumque ille esset in anxietate et vehementer animo confusus, et propheta diceret hoc omnimodo ilectam ab eo conditionem renuntiaret Deo,cogitans rex, quia si famem eligeret, contra alios hoc facere videretur, quando ipse quidem habens multa frumenta, non pateretur inopiam, reliquis vero esset angustia; item si eligeret trium mensium victoriam hostium, ipse quidem habens circa se viros fortissimos et custodes, nihil omni
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad ale alteriꝰ sũmitatẽ. Ale cũ in
scoꝵ hominũ figura ponunt᷑ uirtu¬
tes significant eor: qͥb ad celestia sẽ¬
per uolare atq in his conuersationẽ
delec tantur hab̾e. Cũ uͦ insignifica¬
tione augłor ponunt᷑ ale: qͥd aptius
quã grãm demonstrant ꝑpetue & in¬
defectiue felicitatis eor. qͥ semꝑ ince¬
lestib inministerio sui ꝑsistunt auctoris:
ita ut ubicũq uoluerint statĩ quasi uo¬
lando ꝑueniant: & hic cũ alis figurati.
& ꝓpħis st̃ cũ alis ostensi. Bene autẽ dr̾.¬

Expanded text:
usque ad alae alterius summitatem. » Alae cum in usque ad alae alterius summitatem. » Alae cum in sanctorum hominum figura ponuntur, virtutes significant eorum, quibus ad coelestia semper volare, atque in his conversationem delectantur habere. Cum vero in significationem angelorum ponuntur alae, quid aptius quam gratiam demonstrant perpetuae et indefectivae felicitatis eorum qui semper in coelestibus in ministerio sui persistunt auctoris? ita ut ubicunque voluerint, statim quasi volando praeveniant; et hic cum alis figurati, et prophetis cum alis ostensi. Bene autem dici
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte dcclarat: angłice dignitatis
uocabulũ ẽ. lumeroq singłari
cucrub dr: plurali cherubin. Unde ap¬
te infiguris cherubin que erant inora¬
culo facte: anglica minnsteria que con¬
ditori suo incelis semꝑ assistunt posst̃
incelligi. Que recte delignis oliuar ũ
facta eẽ ꝑbibent᷑: qͥa nimirũ uirtu¬
more di arescant. uncte st̃. Decẽ autẽ
sunt cubitoꝵ altitudinis: qͥa denario
uite et̃ne fruunt᷑. habentes inuolatã
inse sui conditoris imnaginẽ. seruat a
ypetuo sc̃itate ⁊ iusticia ⁊ueritate quã
iͥma conditione ꝑceꝑunt. Denariꝰuãq
decem obolis constat: ⁊ continere inse
nonĩ regis ⁊ imaginẽ consueuit. Qua¬
ꝓpt̾ & figure regni celestis aptissime
congruit: ubi ⁊ angłi sc̃i immagure sui
conditoris adquã facti st̃ semꝑ manent.¬
& electi homines imaginem quam
peccaudo amiserant recipiunt.
iuinq cubitoꝵ ala cberubuna: &
qͥnq cubitoꝵ ala cherub alt̾a: idest
decem cubitos habentes asũmitate ale

Expanded text:
itatis vocabulum est, numeroque singulari cherub dicitur, plurali cherubim. Unde apte in figuris cherubim, quae erant in oraculo factae, angelica ministeria, quae conditori suo in coelis semper assistunt, possunt intelligi. Qui recte de lignis olivarum facti esse perhibentur, quia nimirum virtumore Dei arescant, unctae sunt. Decem autem sunt cubitorum altitudinis, quia denario vitae aeternae fruuntur, habentes inviolatam in se sui conditoris imaginem, servata perpetuo sanctitate et justitia et veritate quam prima conditione perceperunt. Denardecem obolis constat, et continere in se nomen regis et imaginem consuevit. Quapropter et figurae regni coelestis aptissime congruit, ubi et angeli sancti ad imaginem sui Conditoris ad quam facti sunt semper manent, et electi homines imaginem quam peccando amiserant recipiunt. « Quinque cubitorum ala cherub una et quinque cubitorum ala cherub altera, id est decem cubitos habentes a summitate alae
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i locatis totiꝰ ambitũ orb repleuit. cep¬
tũq fidei edificiũ cotidie noua m̃broꝵ
suor ꝓgenie quasi lapidũ p̃ciosoꝵ appo¬
sitione suꝑ augm̃tare ñ desistit. Qui nnu¬
rũ parietes uariis celaturis sculpuntur:
cũ alii dat᷑ ꝑ sp̃m sermo sapientie. alii ser¬
mo scientie scd̃m eund̾e sp̃m. alteri fides
ineodẽ sp̃u alii gr̃a curationũ inuno spũ
alii oꝑatio uirtutũ. alii ꝓpbetie. alii dis¬
crecio spũum. alii genera linguarũ. alii
interp̃tatio sermonũ. Et ut ad illas ueni¬
amꝰ. qͦs om̃s habe ualemꝰ uirtutes. cari¬
tas. gaudiũ .pax. longanimitas. patien¬
tia. benignitas. bonitas. fides. modestia.
dicam dñm inommi tempore. łt. Pa¬
ratum cormeũ. ds̃ paratũ cor meũ:
cantabo. ⁊ psalmũ dicã dño. Sculpunt᷑
torno: cũ intantũ uirtutib oꝑam in¬
pendunt. ut ab harũ tramite nullis cir

Expanded text:
i locatis totius ambitum orbis replevit, coeptumque fidei aedificium quotidie nova membrorum suorum progenie, quasi lapidum pretiosorum appositione, superaugmentare non desistit. Qui nimirum parietes variis caelaturis sculpuntur, cum « alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae, secundum eumdem Spiritum, alteri fides in eodem Sirtutum, alii prophetia, alii discretio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum . Et ut ad illas veniamus, quas omnes habere valemus virtutes, « charitas, gaudium, pax, longanimitas, patientia, benignitas, bonitas, fides, modestia, dicam Domino in omni tempore . » Et: « Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum; cantabo et psalmum dicam Domino . » Sculpuntur torno, cum in tantum virtutibus operam impendunt, ut ab harum tramite nullis cir
Abbreviated transcription (Latin):
ille alterũ contingebant: qͥa uetꝰ testa¬
mentũ ꝓpͥe antiquo dĩ ppło ẽ scͥptum:
tenebras ydolatͥe lucẽ ueritatis aguoscere datũ
ẽ. Uersas habent ficies cherubim adext̾iorẽ
conditi: qͥa scͥptores eoꝵ iã regnantes cũ do
illũ collaudantes incelis cutã nr̃e gerunt
salutis ꝓq nr̃is erratib ap̃d eiꝰ pictatẽ int̾pellant.
tom̃s parietes templi
ꝑcircuitũ sculpti uarus cela

Expanded text:
ngebat, quia vetus testamentum proprie antiquo Dei populo scriptum, tenebras idololatriae, lucem veritatis cognoscere datum est. Versas habent facies cherubim ad exteriorem conditi, quia scriptores eorum jam regnantes cum Domino, illumque collaudantes in coelis, curam nostrae gerunt salutis, proque nostris erratibus apud ejus pietatem interpellant. « Et omnes parietes templi per circuitum sculpsit va
Abbreviated transcription (Latin):
disfundit᷑ incordib nr̃is. Decẽ cubitis
ĩ alti: qͥa ꝑ obseruantiã decalogi legis
d̾o seruiendi p̃dicant: qͥa do fidelit̃ ser¬
uientes denario remunerandos ẽẽ reg¬
ni ꝑpetis ostendunt. Geminas habent
alas: qͥa testam̃ta sui creatoris ꝑasꝑa eque
rub una ⁊ qnq cubitoꝵ ala cherub al¬
tera: qͥa inomĩ labentiũ rerũ uarieta¬
te. sc̃i uniuersos corporis sui sensus in
obseqͥuũ sui conditoris extendt. Et opꝰ¬

Expanded text:
diffunditur in cordibus nostris. Decem cubitis sunt alti, quia per observantiam decalogi legis Deo serviendum praedicant, quia Deo fideliter servientes denario remunerandos esse regni perpetis ostendunt. Geminas habent alas, quia testamenti sui conditores per aspera aeque rub una, et quinque cubitorum ala cherub altera, quia in omni labentium rerum varietate sancti universos corporis sui sensus in obsequium sui Conditoris extendunt, o
Abbreviated transcription (Latin):
piunt salutis. Possunt etiã duo cherubĩ
duo testam̃ta figari : qͥa ninurũ cheru¬
bim ioracło sunt facti: qͥa ñ inconsilio
diuine ꝓuisionis nob̾ utiq in accessibilis
atq in comphensibilis ante scł̃a dispositũ

Expanded text:
piunt salutis. Ppiunt salutis. Pduo testamenta figurari. Qui cherubim in oraculo sunt facti, quia in consilio divinae provisionis nobis inaccessibili et incomprehensibili ante saecula dispositum
Abbreviated transcription (Latin):
sin creatoris excitant. Non solũ de illor
qͦs secũ uitꝰ habent hominũ iustoꝵ feli¬
citate letantur agnuna celestia: uerũ¬
etiã nr̃i qͥ foris ad huc positi de ꝓfund̃
ad dñm clamamꝰ curã gerunt sedulã.
Unde bene de isde cherubĩ in libro ꝑali¬
pomenon scͥptũ ẽ. ipsi autẽ stabant eret¬
teriorẽ domũ: qͥa nos ab huiꝰ erũpna ꝑe¬
gͥnationis ereptos. ad suũ desiderant per¬
uenire consortiũ. Sic gͦ pedib stant erectis
sic alas suas auro tectas ad oracłi parieres
extendunt. ut facies habeant addomũ
uersas exteriorẽ: qͥa sic angłi suã ꝑpetipo
innocentiam conseruant. sic de anima¬
rum scãrũ inceł beatitudine congau¬
dent. ut eis qͦ qͦs interris ad huc ꝑegna¬
ri conspiciunt electis opt̃ ferre ñ desml̃
donec ã illos ad celestem patͥam iutrodu¬
cant. Om̃s eiũ sc̃ ad muustratorii sp̃c in
nuusteriũ missi. ꝓptͣ eos qͥ hereditatẽ ca¬

Expanded text:
sui Creatoris excitant. Nec solum de illorum, sui Creatoris excitant. Nec solum de illorum, quos secum intus habent, hominum justorum felicitate laetantur agmina coelestia, verumetiam nostri, qui foris adhuc positi, de profundis ad Dominum clamamus, curam gerunt sedulam. Unde bene de eisdem cherubin in libro Paralipomenon scriptum est: Ipsi autem stabant erecteriorem domum, quia nos, ab hujus aerumna peregrinationis ereptos, ad suum desiderant pervenire consortium. Sic ergo pedibus stant rectis, sic alas suas auro tectas ad oraculi parietes extendunt, ut facies habeant ad domum versas exteriorem, quia angeli sic suam perpetuo innocentiam conservant, sic de animarum sanctarum in coelis beatitudine congaudent, ut eis quoque quos in terris adhuc peregrinari conspiciunt, electis opem ferre non desinant, donec et illos ad coelestem patriam introducant; omnes enim sunt administratorii spiritus in ministerium missi propter eos qui haereditatem ca
Abbreviated transcription (Latin):
tib sublimitas celi ciuiũ pandenda: qͥd
sic conditorẽ de collato sͥ munere beati¬
beatituduus collaitoant: ut ue nr̃a qͦ erey¬
tione atq de eadem b¬
tudinis incroductionẽ congaudeant. Ertru¬
diuit enĩ alas ad inuicẽ suꝑ arcliã: cũ. ad
laudem dñi saluatoris referunt bonum
om̃e qd̃ acceperunt. Ertendunt alteras
alas ad parietes oracłi: cũ scõs etiã homines
sccũ uidẽ letant᷑. Eosq uolunt alarũ sua¬
rũ sũmitatib tangẽ : qͦs consortes atq
imitarores fuisse in hac uita sue puriti¬
tis exultant. Duos autẽ eque parietes al
sius tangt̃: qͥa fideles utriꝰq ppłi iudei
scilicet ⁊ gentilis possessores secũ habent
aule celestis: ñ qđ uuilla patͥa distinclio¬
sit localis int̾ utrũq ppłm: s qͥa maior
fiat festuitas et̃ue beatitudinis de con¬
sortio adunate indo fr̃nitatis. Ertenat
gͦ cherubĩ adutrũq parietẽ oracłi alal
suas: qͥa letantes uicelesti pat̾ͥa iustos

Expanded text:
tibus sublimitas coeli civium pandenda: qui sic Conditorem decollato sibi munere beatitudinis collaudant, ut de nostra quoque ereptione ad eamdem beatitudinem introductione congaudeant. Extendunt enim alas adinvicem super arcam, cum ad laudem Domini Salvatoris referunt bonum omne quod acceperunt. Extendunt alteras alas ad parietes oraculi, cum sanctos etiam homines secum videre laetantur, eosque quo volunt alarum suarum summitatibus tangunt, quos consortes atque imitatores fuisse in hac vita suae puritatis exsultant. Duos autem aeque parietes alis suis tangunt, quia fideles utriusque populi, Judaei scilicet et gentilis, possessores secum habent aulae coelestis: non quod in illa patria distinctio localis inter utrumque populum, sed quia major fiat festivitas internae beatitudinis, de consortio adunatae in Deo fraternitatis. Extendunt ergo cherubim ad utrumque parietem oraculi alas suas, quia laetantes in coelesti patria justos
Abbreviated transcription (Latin):
nistrationẽ quã nob̃ exbibent angł ꝑti¬
nent. Qd̃ ale alt̾e iumedio tẽpli se inuicẽ
concigebant: eã dilectionis gr̃am qua se
alterũtrũ complec tunt᷑ ex pͥmit. Bene au¬
tem seqͥtur. terit qͦ cherubim auro: qͥa &
nat᷑am eoꝵ conditor in mortali claritate
sublimauit. ⁊ m̃tes uera dilectionis atq
humilitatis luce repleuit. Notandũ sane
qd̃ moyses dũ tab̾nacłm faceret fecit ꝙ
duos cherubim aucos: qͦs posuit inꝓpiti¬
atoriũ qd̃ erat suꝑ archã. Sa lomon autẽ
addidit alios duos multo maiores quos
intemplo poneret: sub quoꝵ alis archã
imedio poueret. cũ ꝓpitiatorio ⁊ che¬
rubim pͥorib. Sicq factũ ẽ: ut uitab̾¬
nacło quidẽ essent cherubĩ duo. intem

Expanded text:
obis exhibent angeli. Quod alae alterae in medio templi se invicem contingebant, eam dilectionis gratiam qua se alterutrum complectuntur, exprimit. Bene autem sequitur, Texit quoque Cherubin auro, quia et naturam eorum Conditor immortali claritate sublimavit, et mentem vera dilectionis atque humilitatis luce replevit. Notandum sane quia Moyses dum tabernaculum faceret, fecit et duos Cherubin aureos, quos posuit in propitiatorio, quod erat super arcam. Salomon autem addidit alios duos multo majores, quos in templo poneret, sub quorum alis arcam in medio poneret, cum propitiatorio et Cherubin prioribus; sicque factum est, ut in tabernac