comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quereretur occisi st᷑: in honore martyrum
receptos cõm̃dat eccła. łec tunc dixi: cum
hanc ipsã dequa nẽ agitut. uellẽ cõmunire
sententiã. Sic̃ enim paulo ante cõmemoraui:
quecũq illarum de anime incarnations
quatuor opinionũ uera essor: inculpatam
substantiã ereatoris. & a nr̃oꝵ peceatoꝵ soci¬
etate remotissimã nitebar ostendere. Et ido
quecumq illarum uarietate possĩt conuinei.
& repudiari. ad curã intentionis meȩ quã
tune habebam ñ ꝑtinebat. Quandoquidem
cunetis diligentiore disputatione discussis.
Querumq illarum recte uincer& oeteras me
securissimo fiera: quando etiam sodm om̃s
id quod agebam inuictum persistere demon¬
strabam. Nunc unã uͦ uolo si possum rapont̃
rectam eligere ex om̃ib: & ꝓpterea huius ip¬
sius dequa ne agiius defensionem. in his quȩ
quȩ cõmemoraui. de illo libro uerbis meis
adtentius intuens: ualidam firm̃ãq ñ uideo.
Nam uelut firmam̃tũ  illud eius ẽ. qͦd ibi

Expanded text:
quaereretur, occisi sunt, in honorem martyrum receptos commendat ecclesia. Haec tunc dixi, cum hanc ipsam, de qua nunc agitur, uellem communire sententiam. sicut enim paulo ante commemoraui, quaecumque illarum de animae incarnatione quattuor opinionum uera esset, inculpatam substantiam creatoris et a nostrorum peccatorum societate remotissimam nitebar ostendere. et ideo, quaecumque illarum ueritate posset conuinci et repudiari, ad curam intentionis meae, quam tunc habebam, non pertinebat, quandoquidem cunctis diligentiore disputatione discussis, quaecumque illarum recte uinceret ceteras, me securissimo fieret, quando etiam secundum omnes id, quod agebam, inuictum persistere demonstrabam. nunc uero unam uolo, si possim, rationem rectam eligere ex omnibus et propterea huius ipsius, de qua nunc agimus, defensionem in his, quae commemoraui de illo libro, uerbis meis attentius intuens ualidam firmamque non uideo. Nam uelut firmamentum eius illud est, quod ibi
Abbreviated transcription (Latin):
boni aliqͥd oꝑatut d̾s inem̃datione maioꝵ.
cũ paruuloꝵ suoꝵ qui eis carisunt dolorib
ac mortib flagellantur: cur ista ñ fiant
quando cñ transierint ꝓñfactis erunt in qͥb
facta sunt: Propt̃ qͦd aut̃ facta sunt: aut
meliores erunt si fẽpalib incõmodis em̃da¬
ti rectius elegerint uinere : aut excusationẽ
infuturi iu̾itii supplicio ñ habebunt : si uitȩ
huius angorib ad eternã uitã desiderium
conũtere noluerint. Os aut̃ nouit qͥd par¬
iuilis. de quoꝵ crutiatib duri ria maiorũ
contunditut: aut exercetur fides. aut inã

Expanded text:
boni aliquid operatur deus in emendatione maiorum, boni aliquid operatur deus in emendatione maiorum, cum paruulorum suorum, qui eis cari sunt, doloribus ac mortibus flagellantur, cur ista non fiant, quando, cum transierint, pro non factis erunt, in quibus facta sunt, propter quos autem facta sunt, aut meliores erunt, si temporalibus incommodis emendati rectius elegerint uiuere, aut excusationem in futuri iudicii supplicio non habebunt, si uitae huius angoribus ad aeternam uitam desiderium conuertere noluerint? quis autem nouit, quid paruulis, de quorum cruciatibus duritia maiorum contunditur aut
Abbreviated transcription (Latin):
rta carnẽ m̃iqũa uoluit. sed qũa ualuit oe¬
cupauit: Nũqͥd hȩc & talia dicere possumꝰ:
uel sentire debemus: Doce gͥ quid sentire qͥa
dicere debeamus: ut consiae nobis ratio nouarũ
animarũ singulis corꝑib singillatiq factarũ.
Ego qͥdẽ. ñ de ingeniis. s saltẽ depenis paruu¬
loꝵ quas inhac uita patiuntur: dixi aliqͥd
inlibris illis de libero arbitrio. Aͦd quale sit.
&cur mͥ inista quã habemus inmanib ques¬
tione ñ fufficiat intimabo: & eũ ipsum de
tertio libro locum secerptũ. his litteris uise¬
rã. Nã ita se haba. Decruciatib aut̃ corꝑis
quib asfliguntur paruuli quoꝵ ꝑ ȩtatem
nulla peccata sunt. si animȩ quib Amman¬
tur. non priusqu̾a ipsi homines eẽ perunt:
maior quȩrela & quasi misericors deponi
rentur: Quasi possit c̾e̾ mnocentiȩ meritũ:
antequã qͥsq nocere aliqͥd possit. Cũ aut̃ẽ

Expanded text:
ita carnem, non quam uoluit, sed quam ualuit, ocita carnem, non quam uoluit, sed quam ualuit, occupauit? numquid haec et talia dicere possumus uel sentire debemus? doce igitur, quid sentire, quid dicere debeamus, ut constet nobis ratio nouarum animarum singulis corporibus singillatimque factarum. Ego quidem non de ingeniis sed saltem de poenis paruulorum, quas in hac uita patiuntur, dixi aliquid in libris illis de libero arbitrio. quod quale sit et cur mihi in ista, quam habemus in manibus, quaestione non sufficiat, intimabo et eum ipsum de tertio libro locum secerptum his litteris inseram. nam ita se habet: \'De cruciatibus autem corporis, quibus affliguntur paruuli, quorum per aetatem nulla peccata sunt, si animae, quibus animantur, non prius quam ipsi homines esse coeperunt, maior querela et quasi misericors deponi rentur? quasi possit esse innocentiae meritum, antequam quisque nocere aliquid possit! cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
luit: talia que obsenra st̃ hominũ cõniectare
conceditur. Sed hoc inmaiorib. Deparutilis
aut̃ qͥd respondeamus edissere : si penis tantis.
nulla ineissunt punienda peccata. Nã utiq
nulla ẽ. in illis etatib eraminaͬda iusticia.
De ingenior uͥ diuersitate qͥđ dicã : que qͥdẽ
inparuulis lato: sed ex ipsis exordiis natu¬
ralib ductum. appart ingrandib. Quoꝵ non¬
nulli tam tardi & obltuiosi st̃: ut ne prima
quidẽ discere literarum elem̃ta potuerint:
quidã uͦ tante sunt fatuitatis: ut ñ multum
apecorib differant. Quos moriones uulgo uo¬
cant. Respondetur fortasse. Corꝑa hoc faciunt.
Sed nũquia sodm hanc sententiam quãdefen¬
di uolumus. anima sibi corpus elegit: & ine¬
ligendo cum falleritur errauit : Autꝰ cũ incorpꝰ
cogeretur intrare necessitate nascendi. alia oor¬
pora p̃occutpantib animarũ turbis. ⁊psa a¬
luia ñ inuenit: & sic̃ inspectaculo aliqͣ locũ.

Expanded text:
luit, alia quae obscura sunt, hominum coniecturae luit, alia quae obscura sunt, hominum coniecturae conceditur. sed hoc in maioribus. de paruulis autem quid respondeamus, edissere, si poenis tantis nulla in eis sunt punienda peccata; nam utique nulla est in illis aetatibus examinanda iustitia. De ingeniorum uero diuersitate quid dicam? quae quidem in paruulis latet, sed ab ipsis exordiis naturalibus ductum apparet in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliuiosi sunt, ut ne prima quidem discere litterarum elementa potuerint, quidam uero tantae sunt fatuitatis, ut non multum a pecoribus differant, quos moriones uulgo uocant. respondetur fortasse: Corpora hoc faciunt. sed numquid secundum hanc sententiam, quam defendi uolumus, anima sibi corpus elegit et in eligendo cum falleretur, errauit? aut, cum in corpus cogeretur intrare necessitate nascendi, alia corpora praeoccupantibus animarum turbis ipsa aliud non inuenit et sicut in spectaculo aliquo locum
Abbreviated transcription (Latin):
ritib. De monstrandum ẽ utiq qmͦ ista sine
ulla sui mali causa iuste paciantur. Nonem̃
dici fas est aut ista ignorante dõ fieri: aut eũ
nonposse resistere facientib aut imuste ista
uel facere uel permittere. Nũquidnã sicut
animalia irracionabilia recte dicimus in
usus dari naturis excellentiorib & si uitiosis:
sic̃ aꝑtissime in euangłio uidemus. porcos ad
usum desideratum concessos esse demonib: Hoc
& de homine recte possumus dicere: animal
est enim s racionale: & si mortale. Anima ÷
rationalis inillis m̃bris: quȩ tantis afflicti¬
onib pęnas luit. Ds̃ bonus ẽ. ds iustus est:
as om̃ps est. Foc dubitare : om̃mnodo dem̃tis ẽ.
Cantoꝵ ꝙͦ maloꝵ quȩ fiunt inparuulis : causa
iusta dicatur. Ilempe cum maiores ista patiun¬
tur: solemus dicere. aut sic̃ in iob merita ex¬
aminari: Aut siẽ in herode peocata puniri. E
dequibdam exẽplis que ds̃ manifesta c̾e uo¬

Expanded text:
ritibus. demonstrandum est utique, quomodo ista sine ritibus. demonstrandum est utique, quomodo ista sine ulla sua mala causa iuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante deo fieri aut eum non posse resistere facientibus aut iniuste ista uel facere uel permittere. numquidnam, sicut animalia inrationabilia recte dicimus in usus dari naturis excellentioribus etsi uitiosis, sicut apertissime in euangelio uidemus porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte possumus dicere? animal est enim sed rationale etsi mortale. anima est rationalis in illis membris, quae tantis afflictionibus poenas luit. deus bonus est, deus iustus est, deus omnipotens est; hoc dubitare omnino dementis est. tantorum ergo malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in Iob merita examinari aut sicut in Herode peccata puniri et de quibusdam exemplis, quae deus manifesta esse uo
Abbreviated transcription (Latin):
animalis. s hominis: Si aut̃ causa creand
queritur: nulla eitius & melius respondeti.
nisi quia om̃is creatura di bona ẽ. Et quid
dignius quã ut bona faciat bonus ds: quȩ ne¬
mo potest facere nisi as: Hec & alia quȩ pos¬
sum: sicut possum dico aduersus eos qui hara
opinionẽ qua creduntur animȩ. sic̃ illa una
singulis fieri: labefactare. conantur. Sed cũ
ad penas uentum ẽ. paruuloꝵ: magnis miohu
crede coartor angustũs: nec quid respondeam
ꝓrsus inuenio. Non solum eas penas dico.
quas habos post hanc uitam illa dãpnatio.
quo necesse ẽ. trahantur. si decorꝑe euie¬
rint sine xp̃ianȩ gr̃ȩ sacram̃to: s eas ipsas
que inhac uita dolentib nobis uersantur
ante oculos: quas enumerare si uelim. p̾¬
us tempus qu̾a exempla deficiunt. Lan¬
guescunt ȩgritudinib torquentur dolorib
fame & siti cruciantur: debilitantur menbris.
priuantur sensib: uexantur abinmundis spi¬

Expanded text:
animalis sed hominis! si autem causa creandi animalis sed hominis! si autem causa creandi quaeritur, nulla citius et melius respondetur, nisi quia omnis creatura dei bona est; et quid dignius, quam ut bona faciat bonus deus, quae nemo potest facere nisi deus ? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare conantur. sed cum ad poenas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio; non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necesse est trahantur, si de corpore exierint sine Christianae gratiae sacramento, sed eas ipsas, quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt aegritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibus, uexantur ab inmundis spi
Abbreviated transcription (Latin):
calupniari. qͦd dm̃ dare animas ad ulterimꝰ
conceptib uideatur indignum. Unde conant᷑
astruere meritis geste ante carnẽ uitȩ animaᷤ
quasi ad ergastula huiusmodi uiste posse
ꝑduci: nonine mou&: multa cogitantem
quib hec possit calũpnia refutari Et qͦd
ipse respondisti. ñ e̾ẽ uitiũ sementis intri¬
tico qͦd furto dr̃. ẽẽ sublatum. s in eo qui fru¬
m̃ta furatus ẽ. nec idcurto terram ñdebuisse
gremio suo semina confouere. quia sator ur¬
munda ea ꝓiecerit mani: elegantissima si¬
militudo est. Qũa & antequã legerẽ. nullaᷤ
mͥ obiectio ista de adulterinis fetib inhac
questione faciebat angustias: generaliter
intuenti multa bona dm̃ facere etiam
de nr̃is malis nr̃isq peccatis. Am̃alis autẽ
cuiuscũq creatio. si habeat piũ prudentẽq
consideratorẽ in effabilẽ latidẽ creatori
excitat: quantomagis creatio ñ cutus libet

Expanded text:
calumniari, quod deum dare animas adulterinis calumniari, quod deum dare animas adulterinis conceptibus uideatur indignum, unde conantur adstruere meritis gestae ante carnem uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit calumnia refutari. et quod ipse respondisti non esse uitium sementis in tritico, quod furto dicitur esse sublatum, sed in eo, qui frumenta furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias generaliter intuenti multa bona deum facere etiam de nostris malis nostrisque peccatis. animalis autem cuiuscumque creatio, si habeat prudentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creatori excitat, quanto magis creatio non cuiuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
particulas huius scłi ꝑtinent: in hoc lab¬
bentiũ rerũ tanqũa mirabili cantico. uł
breuius uel ꝓductius quã modulatio prę¬
cognita & p̃fmita deposcit. p̃terire per¬
mitit: Hoc cũ etiã de arboris folio duer̃i¬
ecer & de nr̃oꝵ numero capilloꝵ: quantomagis de¬
ofine hominis ortu & occasu. cuiꝰ tẽporalis u̾ita
breuius ꝓductus ue ñ tenditur. qũa ds dis¬
positor tẽpoꝵ. nouit uniũsitatis moderami¬
ui consonare: Id etiã qͦd aiuint. om̃e quod
lntempore cȩꝑit e̾e̾ im mortale esse ñ posse
qr om̃ia orta occidunt. & aucta senescuii.
ut eo mͦ credi oogant animũ humanũ ido
e̾ẽ in mortalẽ qͦd ante om̃ia teꝑa sit creatꝰ:
ñ mou& fidẽ nram. Ut enĩ ałia taceam :
cepit ee̾ intẽꝑe in mortalitas carms xp̃i:
quȩ tam̃ iam ñ moritur. & mors ei ultra
nondominabitur. Illud uͦ qͦd inlibro ad¬
u̾sus rufurũ posuisti. quosdã hiuc sententie

Expanded text:
particulas huius saeculi pertinent, in hoc laparticulas huius saeculi pertinent, in hoc labentium rerum tamquam mirabili cantico uel breuius uel productius, quam modulatio praecognita et praefinita deposcit, praeterire permittit! hoc cum etiam de arboris folio dixerim et de nostrorum numero capillorum, quanto magis de hominis ortu et occasu, cuius temporalis uita breuius productiusue non tenditur, quam deus, dispositor temporum, nouit uniuersitatis moderamini consonare! Id etiam, quod aiunt omne, quod in tempore coepit esse, inmortale esse non posse, quia omnia orta occidunt et aucta senescunt, ut eo modo credi cogant animum humanum ideo esse inmortalem, quod ante omnia tempora sit creatus, non mouet fidem nostram. ut enim alia tace inmortalitas carnis Christi, quae tamen iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur. Illud uero, quod in libro aduersus Rufinum posuisti, quosdam huic sententiae
Abbreviated transcription (Latin):
quere: quẽ scimus om̃ib generalitet tran¬
seuntib reb ubi sunt etiam animalium
ortus & obitus. cursum ornatissimũ atq
ordinatissimũ dare: sed nos ista sentire
ñ posse. Quȩ si sentiremus: delectatione
ineffabili mulceremur. Non enĩ frustra
ꝑpłiam. qui hȩc diuinitus inspirata didi¬
cerat: dictum ẽ. de deo. qui ꝓfert nume¬
rose scłm. Unde musicã. id est scientia sen¬
sus ue bene modulani: ad ammonitio¬
nem magnȩ rei &̃ mortalib racionales
habentib animas. dei largitate concessa ẽ. mab
Unde si homo fatiendi artisex carminis.
nouit quas. quib moras uocib tribuat.
ut illud qđ canitur. decedentib ac succeden¬
tib sonis. pulcherrimȩ currat. & transeat:
quantomagis ds. cuius sapientia ꝑ quã
facit om̃ia longe om̃ib artib p̃ferenda
ẽ. nulla innaturis nascentib & occidentib
tẽpoꝵ spatia. quȩ tanqua siłłe ac ũba ad

Expanded text:
quere, quem scimus omnibus temporaliter tranquere, quem scimus omnibus temporaliter transeuntibus rebus, ubi sunt etiam animalium ortus et obitus, cursum ornatissimum atque ordinatissimum dare, sed nos ista sentire non posse, quae si sentiremus, delectatione ineffabili mulceremur. non enim frustra per prophetam, qui haec diuinitus inspirata didicerat, dictum est de deo: qui profert numerose saeculum. unde musica, id est scientia sensusue modulandi, ad admonitionem magnae rei etiam mortalibus rationales habentibus animas dei largitate concessa est. unde si homo faciendi artifex carminis nouit, quas quibus moras uocibus tribuat, ut illud, quod canitur, decedentibus ac succedentibus sonis pulcherrime currat et transeat, quanto magis deus, cuius sapientia, per quam fecit omnia, longe omnibus artibus praeferenda est, nulla in naturis nascentibus et occidentibus temporum spatia, quae tamquam syllabae ac uerba ad
Abbreviated transcription (Latin):
gulis. suã cuiq nascenti: ñ aliqͥa facere dr̃
qͣd ante ñfecerat. Iam enim sexto die fece¬
rat hominẽ ad imaginẽ suam : qͥd utiq se¬
gundũ anima racionalẽ fecisse intelligit᷑.
Hoc & nẽ facit: ñ instituendo qͦd ñerat᷑. s
multiplicando qͦd erat. Unde & illua uerĩ¬
est. qͦd areb quȩ ñerant instituendis reqͥ¬
euit: & hoc uerum ẽ. qͦd non solum guber¬
nando quȩ fecit. uerum etiam aliquid
ñ qͦd nondũ. sed qͦđ iam creauerat nume¬
rosius creando : usq nẽ opatur. Uel sic qͦ.
uel alio modo quolib&. eximus abeo qd nob
obicitur de requie di aboꝑib suis: ne ꝓpterea
ñ credamus ñc usq fieri animas nouas: non
ex illa una. s sic̃ illam unã. Nam qͥd dr̃ qua¬
re facit animas eis qͦs nouit cito morituros:
possumus respondere. parentum hinc pec¬
cata uel conunci uel flagellari. ꝑossumꝰ
etiam recte illius moderationi ista relin¬

Expanded text:
gulis suam cuique nascenti, non aliquid facere dicitur, gulis suam cuique nascenti, non aliquid facere dicitur, quod ante non fecerat. iam enim sexto die fecerat hominem ad imaginem suam, quod utique secundum animam rationalem fecisse intellegitur. hoc et nunc facmultiplicando, quod erat. unde et illud ueruest, quod a rebus, quae non erant, instituendis reqet hoc uerum est, quod non solum gubernando, quae fecit, uerum etiam aliquid, non quod nondum sed quod iam creauerat, numerosius creando usque nunc operatur. uel sic ergo uel alio quolibet modo eximus ab eo, quod nobis obicitur de requie dei ab operibus suis, ne propterea non credamus nunc usque fieri animas nouas non ex illa una sed sicut illam unam. Nam quod dicitur: \'quare facit animas eis, quos nouit cito morituros?\', possumus respondere parentum hinc peccata uel conuinci uel flagellari. possumus etiam recte illius moderationi ista relin
Abbreviated transcription (Latin):
Uerum his qui hȩc id̾o dicunt. ne credatui
mͦ ds. Sic̃ illam una nouas animas quȩ ñ
erant facere. s ex illa una quȩ iã erat. eas
creare uel ex fonte aliquo siue thesauro qͦdã
quẽ tec̃ fecit eas mutere : facile respondetur.
etiã illis sex dieb multa dm̃ creasse ex huis
naturis quas iã creauerat: sic̃ exaqͥs alites.
&pisces: ex terra aut̃. arbores. fęnũ. Anima¬
lia. S qͦd ea quȩ ñ erant tc̃ fecerit manifestũ
ẽ. Nulla enim erat auis. nullus piscis. nulla¬
arbor. nullũ animal. Et bene intelligitur
ablus creatis requieuisse quȩ ñ erant & rit¬
ata sunt : id ẽ cessasse ne ultra quȩ ñ erant
crearentur. Sed nẽ qͦd dr animas ñ ĩ nescio
qͦ fonte iã existentes mittere nec de seipso
tanquã suas particulas irrogare. nec de
illa una originaliter trahere. nec ꝓdelic¬
tis ante carnem commissis carneis uincu¬
lis conpedire. s nouas creare singulas sin¬

Expanded text:
Uerum his, qui haec ideo dicunt, ne credatur Uerum his, qui haec ideo dicunt, ne credatur modo deus sicut illam unam nouas animas, quae non erant, facere, sed ex illa una, quae iam erat, eas creare uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem tunc fecit, eas mittere, facile respondetur etiam illis sex diebus multa deum creasse ex his naturis, quas iam creauerat, sicut ex aquis alites et pisces, ex terra autem arbores, faenum, animalia. sed quod ea, quae non erant, tunc fecerit, manifestum est. nulla enim erat auis, nullus piscis, nullaarbor, nullum animal et bene intellegitur ab his creatis requieuisse, quae non erant et creata sunt, 2 id est cessasse, ne ultra, quae non erant, crearentur. sed nunc quod dicitur animas non in nescio quo fonte iam existentes mittere nec de se ipso tamquam suas particulas inrorare nec de illa una originaliter trahere nec pro delictis ante carnem commissis carneis uinculis compedire sed nouas creare singulas sin
Abbreviated transcription (Latin):
sibi quidam uidentut urgere: quomͦ consũma¬
uerit ds om̃ia oꝑa sua. secto die. & septimo re¬
quieuit: si nouas animas adhuc creat. Quib
si dicerimus qͦd ex euangłio insupradicta ȩpła
posusti. pater m̃s usq nc oꝑatur: respondent.
Oꝑatur dictum ẽ. institutas ad ministrando¬
ñ nouas instituendo naturas: ne scripturȩ
geneseos contradicatur : ubi aptissime legitur.
consũmasse dm̃ omĩa oꝑa sua. Nã & qͦd eũ scrip¬
tũ ẽ. requieuisse. utiq acreandis nouis creatu¬
ris intelligendum ẽ. ñ ad gubernandis: quia
t̃c ea quȩ non erant fecit. aquib faciendis
requieuit. quia consũmauerat om̃ia. quȩ
antequã essent uidit ẽẽ facienda. ut deincep̃
ñ ea quȩ ñ erant: s ex his quȩ iam erant cre¬
aroi & facero quicqͥa facerte. Ita utrũq ue¬
rum ẽẽ monstratur. & qđ dictum ẽ. requieuit
qm̃ genesis ñ potest ęuangłio esse contrariũ.

Expanded text:
sibi quidam uidentur urgere, quomodo consummasibi quidam uidentur urgere, quomodo consummauerit deus omnia opera sua sexto die et septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta epistula posuisti: pater meus usque nunc operatur, respondent: \'operatur\' dictum est institutas administrando, non nouas instituendo naturas, ne scripturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera sua. nam et quod eum scriptum est requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis, quia tunc ea, quae non erant, fecit, a quibus faciendis requieuit, quia consummauerat omnia, quae, antequam essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet et faceret, quicquid faceret. ita utrumque uerum esse monstratur, et quod dictum est: requieuit m Genesi non potest euangelium esse contrarium.
Abbreviated transcription (Latin):
subuentum fuerit dãpnatio consequatur: cum
inearũ potestate non sit. ut eis possit gr̃a bap¬
tismi subueniri. Tot gͥ animarum milia qͣ
inmortib paruuloꝵ sine indulgentia xp̃ia¬
ni sacram̃ti decorꝑib exeũt. qua ȩquitate dãp¬
nantur: si nouȩ create nullo p̾cedente peocato.
s uoluntate creatoris singulȩ singulis nascen¬
tib adhȩserunt. quib eas animandis ille cre¬
auit & dedit: qui utiq nouerat qͦd una queq:
earum nulla sua culpa sine baptismo xp̃i de
dicere. qͦd uel cogat a nimas fieri peccatrices. uł
puniat innocentes : neq negare fas nobis est
ẽas quȩ sine ap̃i sacram̃to de corꝑib exierunt
etiam paruuloꝵ ñ nisi indãpnationẽ trahi:
Obsecro te quomͦ hec opinio defenditur. qua cre¬
duntur animȩ. non ex illa una pͥmi hominis fi¬
Ea uͦ dicuntur alia contra hanc opimonẽ. faci¬
le puto me posse refellere: sicuti ẽ. illud qͦ eam

Expanded text:
subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismi subueniri ? tot igitur animarum milia, quae in mortibus paruulorum sine indulgentia Christiani sacramenti de corporibus exeunt, qua aequitate damnantur, si nouae creatae nullo suo praecedente peccato sed uoluntate creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animandis ille creauit et dedit, qui utique nouerat, quod unaquaeque earum nulla sua culpa sine baptismo Christi de  possumus dicere, quod uel cogat animas fieri peccatrices uel puniat innocentes, neque negare fas nobis est eas, quae sine Christi sacramento de corporibus exierint, etiam paruulorum, non nisi in damnationem trahi, obsecro te, quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fia uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicuti est illud, quo eam
Abbreviated transcription (Latin):
qui docere consueͬrat. Ale aut̃ pocius magistrũ
audire. qua uelut magistrũ audiri delectat. Re¬
coloem̃ quid dicerit eis. quos p̃tͣeris elegit. uos
iteꝑ iethro: nec alius cornelium etiã ꝑpriorem¬
stͦ petrum: nec alius perrum. etiã ꝑposteriorẽ
paulum. Aquocumq uerum dr̃. illo donante
dr̃. qui ẽ ipsa ueritas. Quiꝰ si ido. ista nescimus.
& ea neq orando. neq legendo. neq cogitando. &¬
cdi rationando inuenire potuimus. ut probemur
ñsolum indoctos quanta caritate doceamus:
uerum adoctis etiã quanta humilitate disca¬
mus: doce gͥ queso qͦd doctam. doce qͦd teaeam:
& dic mͥ si animȩ singillatim insingulis hodieq
nascentib fuint: ubi inparuulis peccent. ut
indigeant insacram̃to ap̃i remissione pecca¬
ti. peccantes inadã ex quo caro ẽ ꝓpagata pec¬
cati: aut si ñ peccant: qua iusticia creatoris ite
peocato obligantur alieno: cum ex inde ꝓpagatiꝰ

Expanded text:
qui docere consueuerat. me autem magistrum potius qui docere consueuerat. me autem magistrum potius audire quam uelut magistrum delectat audiri. recolo enim, quid dixerit eis, quos prae ceteris elegit: uos per Iothor nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. a quocumque uerum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa ueritas. quid, si ideo adhuc ista nescimus et ea neque orando neque legendo neque cogitando et ratiocinando inuenire potuimus, ut probemur, non solum indoctos quanta caritate doceamus, uerum a doctis etiam quanta humilitate discamus? Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce, quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in paruulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati peccantes in Adam, ex quo caro est propagata peccati; aut, si non peccant, qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno, cum exinde propagatis
Abbreviated transcription (Latin):
r& : si tam̃ id tͥ ex africa scripͦsit. Nam qͣndo
scripserit nescio. Tantum scio: qͥd de̾hoc bene
cognouerit cunctationẽ meam: unde me incon¬
sulto facere uoluit: qͣnquam etiã si consuleros
magis hortarer & gr̃as agerem. qͦd nobis con¬
ferre om̃ib possoe: nisi tu breuiter rescribere
quã respondere maluisses. credo ne superfluo
laborares ubi ego essem: quẽ putabas id optime
scire. qͥd ille quesiuerat. Ecce uolo ut illa senten¬
tia etiam mea sit. s ñdũ ẽe̾ confirmo. Misisti
Doce gͦ qͦd dooeam. Nã ut doceam. multi ame fla¬
gitant : eisq me sicut alia multa. & hoc igno¬
tare confiteor. & fortasse quãuis in osmeum
uerecondent᷑ : tam̃ apud se dicunt. Tues ma¬
gister inisrł. & hȩc ignoras: Qa quidẽ dñs ei¬
dñs dix̃ : qui erat unus illoꝵ qͦs delectabat uo¬
cari rabbi. Unde etiam aduerum magistrum
nocte uenerat: qr fortassis erubescebat disoere:

Expanded text:
ret, si tamen id tibi ex Africa scripsit. nam, quando ret, si tamen id tibi ex Africa scripsit. nam, quando scripserit, nescio; tantum scio, quod de hoc bene cognouerit cunctationem meam, unde me inconsulto facere uoluit. quamquam, etiam si consuleret, magis hortarer et gratias agerem, quod nobis conferri omnibus posset, nisi tu breuiter rescribere quam respondere maluisses, credo ne superfluo laborares, ubi ego essem, quem putabas id optime scire, quod ille quaesierat. ecce uolo, ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. Misisti doce ergo, quod doceam. nam ut doceam, multi a me flagitant eisque me sicut alia multa et hoc ignorare confiteor. et fortasse, quamuis in os meum uerecundentur, tamen apud se dicunt: tu es magister in Israhel et haec ignoras? quod quidem dominus ei dixit, qui erat unus illorum, quos delectabat uocari rabbi, unde etiam ad uerum magistrum nocte uenerat, quia fortassis erubescebat discere,
Abbreviated transcription (Latin):
sitat᷑e ꝑductam esse contendunt.  oc itaq
ex cepto heretice opinionis errore. ex quatuor
reliquis opinionibus quȩ nã sit eligenda sci¬
re desidero. Quecũq enim eligenda ẽ: ab sit
ut inꝓugn&. hanc fidem dequa certi sumus.
om̃i animȩ etiã paruuli infantis necessariã
esse liberationẽ exobligatione peccati: eãq nulła
ne longũ faciamus : hoc certe sentis. qͦd sin¬
gulas animas sirgulis nascentib etiam mds̃
faciat. Cui sententiȩ ne obiciatur. qͦd ͦm̃s cre¬
aturas serto die consummauerit ds̃. & septimc
requieuerit: adhibes testimoniũ ex euangłio:
pater m̃s usq nẽ oꝑatur. Sic enĩ ad marcelli¬
num scripsisti. In qua ȩpła etiam mei cõmemo¬
rationem beniuolentissi me facere dignatus es:
qͦd hic me haberet inafrica: qui ei ipsam fa
cilius possim explicare sententiã. Ed si potu¬
issem. ñ ille hoc abste tã longe posito inquire¬

Expanded text:
sitatem perductam esse contendant. hoc itaque sitatem perductam esse contendant. hoc itaque excepto hereticae opinionis errore ex quattuor reliquis opinionibus quaenam sit eligenda, scire desidero. quaecumque enim eligenda est, absit, ut inpugnet hanc fidem, de qua certi sumus omni animae etiam paruuli infantis necessariam esse liberationem ex obligatione peccati eamque nullamne longum faciamus, hoc certe sentis, quod singulas animas singulis nascentibus etiam modo deus faciat. cui sententiae ne obiciatur, quod omnes creaturas sexto die consummauerit deus, septimo requieuerit, adhibes testimonium ex euangelio: pater meus usque nunc operatur. sic enim ad Marcellinum scripsisti, in qua epistula etiam mei commemorationem beniuolentissime facere dignatus es, quod hic me haberet in Africa, qui ei possem istam facilius explicare sententiam. quod si potuissem, non ille hoc abs te tam longe posito inquire
Abbreviated transcription (Latin):
eos quantis poteram uirib agebam. qͥ naturã
mali suo principio p̃dit᷑a. aduersus dm̃ conan¬
tur inducere: idẽ. contra manicheos. Nã de
priscillianistis adhuc nichil audierã: qͥ non
multũ abistis dissimiles blasphemias fabu¬
lantur. Ido quintã opinionẽ ñ addidi. quã
intua epła inter oȩteras cõmomorast ne aliꝗͣ
p̃terires: ubi de hac questione interroganti.
rescripsisti religiosȩ memorie uiro nobisq in
xp̃i caritate gratissimo macellino. qͦd animã
sit pars dĩ : primo quia ñ de incarnatione eiꝰ
s de natura queritur. cũ hoc queritur : deinde
qr. hoc sentiunt illi contra quos agebã: & id
marime agebã. ut creatoris inculpabilem
iniuo labilemq natutam acreaturȩ uitiis &
labe secernerẽ : cum illi a substantia mali cui
ꝓpͥum principium principesq tribuunt.
ipsam boni dei substantiã ex parte qua caꝑ¬
ta ẽ. corruptã & oppressam. & ã peccandi necos¬

Expanded text:
eos, quantis poteram uiribus, agebam, qui naturam eos, quantis poteram uiribus, agebam, qui naturam mali suo principio praeditam aduersus deum conantur inducere, id est contra Manicheos. nam de Priscillianistis adhuc nihil audieram, qui non multum ab istis dissimiles blasphemias fabulantur. ideo quintam opinionem non addidi, quam in tua epistula inter ceteras commemorasti, ne aliquam praeterires, ubi de hac quaestione interroganti rescripsisti religiosae memoriae uiro nobisque in Christi caritate gratissimo Marcellino, quod anima sit pars dei, primo quia non de incarnatione eius sed de natura quaeritur, cum hoc quaeritur, deinde quia hoc sentiunt illi, contra quos agebam, et id maxime agebam, ut creatoris inculpabilem inuiolabilemque naturam a creaturae uitiis et labe secernerem, cum illi a substantia mali, cui proprium principium principesque tribuunt, ipsam boni dei substantiam ex parte, qua capta est, corruptam et oppressam et ad peccandi neces
Abbreviated transcription (Latin):
ti testimoniũ ex libro iob. nemo mundus incon¬
p̃uaricationis ade: & liber tuus inionã ꝓpłam
satis hoc insigniter dilucideq declarat. ubi ieiui¬
nare paruulos. ꝓpt̾ ipsum originale peccatum
merito coactos esse diristi: ñ inconuenientet abste
quero. hc reatum anima ubi contraxerit: unde
ꝯporteat eam etiam inilla ętate ꝑsacram̃tũ ap̃i¬
cõmen. Ane gr̃ȩ liberari. Ego quidẽ ante aliquot annos¬
at librꝰ cũ libros quosdã scrberẽ de libero arbitrio. qui
inter multoꝵ manus exierunt. & habent᷑ aplu¬
rimis. quattuor opiniones de animȩ incarnati¬
one. utrum exilla quȩ primo homini. data ẽ.
oȩtere ꝓpagentur. ansingulis quibq nouȩ etã
mͦ fiant. an alicubi iam existentes. uel mutant᷑
diuinitꝰ uel sponte labantut incorꝑa ita putaui
esse tractandas: ut quelib& earũ uera ess&s. non
impediret intentionẽ meã: qua tunc aduersus

Expanded text:
ti testimonium ex libro lob: nemo mundus in conti testimonium ex libro lob: nemo mundus in conpraeuaricationis Adae\', et liber tuus in Ionam prophetam satis hoc insigniter dilucideque declarat, ubi ieiunare paruulos propter ipsum originale peccatum merito coactos esse dixisti, non inconuenienter abs te quaero, hunc reatum anima ubi contraxerit, unde oporteat eam etiam in illa aetate per sacramentum Christianae gratiae liberari. Ego quidem ante aliquot annos, cum libros quosdam scriberem de libero arbitrio, qui in multorum manus exierunt et habentur a plurimis, quattuor opiniones de animae incarnatione, utrum ex illa una, quae primo homini data est, ceterae propagentur, an singulis quibusque nouae etiam modo fiant, an alicubi iam existentes uel mittantur diuinitus uel sponte labantur in corpora, ita putaui esse tractandas, ut, quaelibet earum uera esset, non inpediret intentionem meam, qua tunc aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
tura ẽ: & inultimo iuditio receptura oorpuᷤ
adpęnã. Si aut̃ post generationẽ humanã
que facta ẽ ex adã. regeneretur in xp̃o: ad
eius ꝑtinens societatem. & requiem post mor¬
tem corꝑis habitura ẽ. & corpus adgłam
receptura. Rec sunt quȩ de anima firmissie
teneo. Nunc accipe obsecro qͥd requiram:
& noli me spernere: site non spernat. qͥ pro
nobis dignatus ẽ sperni. Quero ubi contra¬
xerit anĩma reatum: quo trahatur in con¬
dempnationẽ etiã infantis morte p̃uenti: siei
per sacram̃tũ qͦ etiã paruuli baptizantur. xp̃i
gt᷑a ñ sub uerterit. Non enĩ es ex illis qͥ modo noua
quȩdã garrire operunt: dicentes. nullũ reatum
esse ex adã tractum. qui ꝑ baptismũ in infante sol¬
uatur. Qd te saꝑe siscirẽ. immo nisi te id sapere
scirẽ: nequaquã hoc abste quererẽ. aut querendũ
pittarẽ. Sed quia tenemus dehac re sententiam
tuã. concinentẽ catholice fundatissime fidi. qua
& iouiniani uamiloquia redarguens. ad hibuis¬

Expanded text:
pus ad poenam. si autem post generationem humanam, quae facta est ex Adam, regeneretur in Christo ad eius pertinens societatem, et requiem post mortem corporis habituram et corpus ad gloriam recepturam. haec sunt, quae de anima firmissime teneo. Nunc accipe, obsecro, quid requiram, et noli me spernere; sic non te spernat, qui pro nobis dignatus est sperni. quaero, ubi contraxerit anima reatum, quo trahitur in condemnationem etiam infantis morte praeuenti, si ei per sacramentum, quo etiam paruuli baptizantur, Christi gratia non subuenerit. non enim es ex illis, qui modo noua quaedam garrire coeperunt dicentes nullum reatum esse ex Adam tractum, qui per baptismum in infante soluatur. quod te sapere si scirem, immo nisi te id non sapere scirem, nequaquam hoc abs te quaererem aut quaerendum putarem. sed quia tenemus de hac re sententiam tuam concinentem catholicae fundatissimae fidei, qua et Iouiniani uaniloquia redarguens adhibuis
Abbreviated transcription (Latin):
entia. Absit aut̃ ut dicamus. tot ac tantos
fideles &pios homines dĩ ñ habere pietatẽ: qu̾a
greci uel eusebi an. uel expressius. & plenius
theosebian uocant. Qͥa aut̃ ẽ pietas nͥdi cultꝰ :
Et unde illud colitur: nisi caritate : Raritas gͥ
decorde puro & conscientia bona. &fide ñ fic ła
magna uera uirtus ẽ : quia ipsa ẽ. & finis p̃

Expanded text:
entia. absit autem, ut dicamus tot ac tantos entia. absit autem, ut dicamus tot ac tantos fideles et pios homines dei non habere pietatem, quam Graeci uel evoRteiav uel expressius et plenius fteooefieiav uocant. quid autem est pietas nisi dei cultus ? et unde ille colitur nisi caritate ? caritas enim de corde puro et conscientia bona et fide non ficta magna et uera uirtus est, quia ips
Abbreviated transcription (Latin):
cum clam& qui suꝑ pectus dñi recũbebat. si
Aixerimus quia peccatũ ñ habemus. nos ipsos
decipimus: & ueritas in nobis ñẽ: Neq hoc a¬
pud te diutius agendum ẽ : sed ꝓpt̾ alios qͥ
hoc forte legerint dico. Nã qͣuidẽ in codẽ ipso
oꝑe splendido contra iouinianum. etiã hoc
de scripturis sc̃is diligenter ꝓbasti. ubi etiã
ex hac ipsa epistola. cuius uba st̃. quoꝵ nc̃
intellectũ requirimus : posuisti qd̾ scriptũ
ẽ. In multis enim: offendimus om̃s. Non enĩ
aut̃ totam legem seruauerit. offendat aut̃ in
uno: factus ẽ om̃iũ reus: ibi ñ inuno sed in mul¬
tis: nec qͦsdam sed om̃s dix̃ offendere. Absit autẽ
ut quisqu̾a fidelis existim&. tot multa seruoꝵ
xp̃i qui ueraciter dicunt se habere peccatum.
ne se ipsos decipiant & ueritas in eis nonsit:
nulla habere uirtutẽ : cum uirtus magna sit
sapientia. Dix̃ aut̃ homini. Eoce pietas. ẽ sapi¬

Expanded text:
cum clamet, qui super pectus domini discumbebat: si cum clamet, qui super pectus domini discumbebat: si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est? neque hoc apud te diutius agendum est, sed propter alios, qui haec forte legerint, dico. nam tu quidem in eodem ipso opere splendido contra Iouinianum etiam hoc de scripturis sanctis diligenter probasti; ubi etiam ex hac ipsa epistula, cuius uerba sunt, quorum nunc intellectum requirimus, posuisti, quod scriptum est: in multis enim offendimus omnes. non enim autem totam legem seruauerit, offen-. dat autem in uno, factus est omnium reus, ibi non in uno sed in multis nec quosdam sed omnes dixit offendere. Absit autem, ut quisquam fidelis existimet tot milia seruorum Christi, qui ueraciter dicunt se habere peccatum, ne se ipsos decipiant et ueritas in eis non sit, nullam habere uirtutem, cum uirtus magna sit sapientia. dixit autem homini: ecce pietas est sapi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s hab&. eiq nulla inest. cui una defuerit:
sed hominib hoc insum ẽ : multum quidem
ingeniosis. studiosis: sed tam̃ hominib. Ego uͦ
nescio quẽ ad modum dicam. non dico uirum
aquo de nominata ar̃ uirtus: sed etiã mulierẽ
quȩ uiro suo seruat thori fidẽ. si hoc faciat
ꝓpter p̃ceptum & ꝓmissum dĩ: & quȩ primit᷑
citiam aut̃. nullã uel paruã cẽ uirtutẽ. Sic
o maritũ: qui hoc idẽ seruat urori. Et tam̃
sunt plurimi tales. Quoꝵ sine aliqͦ peocato.
esse : neminẽ dixerim. Et utiq illud qualec̃q
peccatum: ex aliquo uitio uenit. Unde pudi¬
citia conuigalis inuiris femimsq religiosis.
cum ꝓculdubio uirtus sit: non enim aut ni¬
dul aut uiciũ ẽ : ñ tam̃ secum haba omnes
uirtutes. Nã si om̃s ibi essent: nullum esser ui¬
tium.: nullum om̃ino peccatum. Quis autem
sine aliquo peccato : Quis gͦ sine aliqͦ uicio:
id ẽ fomite quodã uel quasi radice peocati:

Expanded text:
omnes habet eique nulla, est, cui una defuerit\', omnes habet eique nulla, est, cui una defuerit\', sed hominibus hoc uisum est multum quidem ingeniosis, studiosis, otiosis, sed tamen hominibus. ego uero nescio, quem ad modum dicam. non dico uirum, a quo denominata dicitur uirtus, sed etiam mulierem, quae uiro suo seruat tori fidem, si hoc faciat propter praeceptum et promissum dei eique primitus eam nullam uel paruam esse uirtutem - sic et maritum, qui hoc idem seruat uxori —, et tamen sunt plurimi tales, quorum sine aliquo peccato esse neminem dixerim, et utique illud qualecumque peccatum ex aliquo uitio uenit. unde pudicitia coniugalis in uiris feminisque religiosis cum procul dubio uirtus sit — non enim aut nihil aut uitium est —, non tamen secum habet omnes uirtutes. nam si omnes ibi essent, nullum esset uitium; si nullum uitium, nullum omnino peccatum; quis autem sine aliquo peccato ? quis ergo sine aliquo uitio, id est fomite quodam uel quasi radice peccati,
Abbreviated transcription (Latin):
intuentib ignauia appar& ipsa duricia: quia
laborem bonoꝵ studioꝵ quib uera adquiritur
fortitudo. neglexerat. Ueruntam̃ quia st̃ audaceᷤ
qui timidi non sunt: & rursus timidi aquib
absit audatia. cum sit utrumq uicium. qm̃
qui uera uirtute fortis ẽ: nec temere audos
nec inconsulte ti&: cogimur fateri. uicia
plura esse uirtutib. Unde aliquando uiciũ
uicio tollitur: ut amore laudis. amor pecuniȩ.
Aliquando unũ cędit ut plura succedant: ue¬
lut qui ȩbriosus fuerit: si modicum biberit.¬
&& tenacitatẽ &ambicionẽ didicerit. Possunt
sa fuerit: qm̃ secum eȩteras ducit : ꝓfecto uici¬
a cedent omĩa quecũq inerant. Non enĩ oĩa
inerant: sed aliquando totidẽ: aliquando plu¬
ra pauciorib: uel pauciora plurib succede¬
bant. Ihȩc utrum ita se habeant: diligentius
inquirendum ẽ. Non enim & ista diuina sen¬
tentia ẽ. qua dr̃. qui unam uirtutẽ habuerit

Expanded text:
intuentibus ignauia apparet ipsa duritia, quia intuentibus ignauia apparet ipsa duritia, quia laborem bonorum studiorum, quibus uera adquiritur fortitudo, neglexerat. uerumtamen, quia sunt audaces, qui timidi non sunt, et rursus timidi, a quibus absit audacia, cum sit utrumque uitium, quoniam, qui uera uirtute fortis est, nec temere audet nec inconsulte timet, cogimur fateri uitia plura esse uirtutibus. Unde aliquando uitium uitio tollitur, ut amore laudis amor pecuniae, aliquando unum cedit, ut plura succedant, uelut, qui ebriosus fuit, si modicum bibere tenacitate et ambitione didicerit. possunt sa fuerit, quoniam secum ceteras ducit, profecto uitia cedent omnia, quaecumque inerant; non enim omnia inerant, sed aliquando totidem, aliquando plura paucioribus uel pauciora pluribus succedebant. Haec utrum ita se habeant, diligentius inquirendum est. non enim et ista diuina sententia est, qua dicitur: \'qui unam uirtutem habuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
enim turpissimis fędabatur. Tustus ñ erat:
nã contra patriã conuirauerat. c ido nec for¬
titudo erat : sed duricia sibi. ut. stultos faller&.
nom̃ fortitudinis inponebat. Nam si fortitu¬
do e̾et: ñ uitium s uirtus essos. Si aut̃ uirtus
ess&s: acettris uirtutib tam inseparabilib
comitib nunquã relinqueretut. Qua ꝓpter
cũ queritur etiam deuitũs. utrum ipsa simi¬
liter om̃ia sint ubi unum erit: aut nulla sint
ubi unum erit: laboriosum t̃ id ostendere:.
ꝓpterea quia uni uirtuti. duo uicia opponi
solent: ce qd̾ aperte contrarium ẽ: & qͦa spetͣ
similitudinis ad umbratur. Unde illa cati¬
linȩ. quia forimuido fierat: quȩ esset. eũ uir¬
tutes alias ñ habebat. facilius uidebatur. Qđ
uͦ ignauia fuerit. ubi exercitatio quaslibꝙ
grauissimas molestias ꝑpeciendi. atq tole¬
tandi suꝑͣ quam cuiquã credibile ẽ fuit:
egre ꝑsuaderi potest. Sed forte acutius

Expanded text:
enim turpissimis foedabatur —, iusta non erat — enim turpissimis foedabatur —, iusta non erat — nam contra patriam coniurauerat — et ideo nec fortitudo erat, sed duritia sibi, ut stultos falleret, nomen fortitudinis inponebat. nam si fortitudo esset, non uitium sed uirtus esset; si autem uirtus esset, a ceteris uirtutibus tamquam inseparabilibus comitibus numquam relinqueretur. Quapropter, cum quaeritur etiam de uitliter omnia sint, ubi unum erit; aut nulla sint, ubi unum non erit; laboriosum est id ostendere, propterea quia uni virtuti duo vitia opponi solent, et quod aperte contrarium est, et quod specie similitudinis adumbratur. Unde illa Catilinae, quia fortitudo non erat, quae esset, cum secum virtutes alias uero ignauia fuerit, ubi exercitatio quaslibet grauissimas molestias perpetiendi atque tolerandi supra quam cuiquam credibile est fuit, aegre persuaderi potest. sed forte acutius
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo diei sol&. uttium ẽ quidẽ : tam̃ parsi¬
monie simile. ñ natura. sea fallacissima spe¬
ciȩ. Itẽ dissimilitudine manisesta: contraria
ẽ iniusticia iusticit. Solo autẽ quasi unita¬
ri iusticiam uindicandi libĩdo: sea uitiũ ẽ.¬
Ignauia fortitudim ꝑspicut contraria ẽ.
duricia uͦ distat natura: fallit similitudine.
Constantia. pars quedam uirtutisẽ. Abhae
inconstantia longe abhorree: & indubie con¬
trasistit. Pertinatia uͦ constantia dici affectat.
& ñ ẽ: quia illa ẽ uirtus. koc uitiũ. Ut gͦ ñ
i terum eadẽm cõmemorare uecesse sit. exem¬
plã gr̃a ponamus aliquid unde possint oȩc̃a
intelligi. Catilina ut de illo scropserunt qui
nosse potuerunt. frigus. sitim. fame̾. ferre pote¬
rat: eratspatiens inedie. algoris uigilie supra
magna p̃ditus fortituaie uidebatur. Sed lige
forutudo prudens ñerat: mala enim ꝓbonis
eligebat. Temperans non erat: corruptelis

Expanded text:
uulgo dici solet. uitium est quidem, tamen parsiuulgo dici solet. uitium est quidem, tamen parsimoniae simile non natura sed fallacissima specie. item dissimilitudine manifesta contraria est iniustitia iustitiae; solet autem quasi imitari iustiignauia fortitudini perspicue contraria est, duritia uero distat natura, fallit similitudine. constantia pars quaedam uirtutis est; ab hac inconstantia, longe abhorret et indubie contrasistit, pertinacia uero constantia dici affectat et non est, quia illa est uirtus, hoc uitium. Ut ergo non iterum eadem commemorare necesse sit, exempli gratia ponamus aliquid, unde possint cetera intellegi. Catilina, ut de illo scripserunt, qui nosse potuerunt, frigus, sitim, famem ferre poterat eratque patiens inediae, algoris, uigiliae, supra magna praeditus fortitudine uidebatur. sed haec fortitudo prudens non erat-mala enim pro bonis eligebat —, temperans non erat — corruptelis
Abbreviated transcription (Latin):
ubi uera ẽ. aliqua earum. &alis similiter
sunt: ubi aut̃ aliȩ desunt. uera. Ella nonẽ:
etiã si aliquomꝰ similis c̾e uideatur. Sunt
enim ut scis quedã uiti uirtutib aꝑta dis¬
cretione contraria. ut inprudentia pruden¬
tis. Sunt añt quedam tantum q utia st̃.
idõ contraria: quedã tam̃ specie fallici similia:
ut eidem prudentiȩ. non inprudentia s astucia.
Nunc enim eamdico astutiam. quȩ usitatͥus. in
maliciosis intellegi & uocari solos: non sic̃ loqͥ
nr̃a scriptura consueuit. quȩ sepe astutiam in
bono ponit: unde est astuti ut serpentes. & illud.
ut innocentib astutie: qũaqu̾a &e apud illos.
romane linguȩ. disertissimus dicerit. neq illi
tam̃ ad cauendum dolus aut astatia deerant:
astutiã ponens inbono. Sed apua illos raris¬
simum: apud nr̃os aut frequentissimũ ẽ. It̃q
inpartib temperantie: aꝑtissime contraria est
effusio parsimonie. Ea uͦ que tenacitas etiam

Expanded text:
ubi uera est aliqua earum, et aliae similiter ubi uera est aliqua earum, et aliae similiter sunt. ubi autem aliae desunt, uera illa non est, etiamsi aliquo modo similis esse uideatur. Sunt enim, ut scis, quaedam uitia uirtutibus aperta discretione contraria, ut inprudentia prudentiae. sunt autem quaedam tantum, quia uitia sunt, ideo contraria, quadam tamen specie fallaci similia, u ut eidem prudentiae non inprudentia sed astutia. nunc enim eam dico astutiam, quae usitatius in malitiosis intellegi et uocari solet, non sicut loqui nostra scriptura consueuit, quae saepe astutiam in bono ponit, unde est: Astuti ut serpentes et illud: Ut det innocentibus astutiam. quamquam et apud illos Romanae linguae disertissimus dixerit: \'Neque illi tamen ad cauendum dolus aut astutia deerat\' astutiam ponens in bono; sed apud illos rarissimum. apud nostros autem frequentissimum est. itemque in partibus temperantiae apertissime contraria est effusio parsimoniae; ea uero, quae tenacitas etiam
Abbreviated transcription (Latin):
auctorib nr̃is. uel ipsi pocius quȩ ꝑeos lo¬
cuta ẽ ueritati: om̃ia paria ẽe peccata. Qmͦ
aut̃ fieri possit. ut etiam si hoc deuirtutib
uerum ẽ. non tam̃ ido cogamur fateri ad¬
qualitatc᷑ om̃iũ peocatoꝵ: quantum possũ
ad iuuante dño aperire conabor. Qa si este¬
cero. ad ꝓbabis: ubi cause defuero. tu supple¬
bis. Certe hanc ꝑsuadent. qui unã uirtutẽ ha¬
buerit. habere om̃s & om̃s de e̾ẽ cui una defue¬
rit: qͣd prudentia. nec ignauia nec iniusta. nec
intemperans potest e̾t̾. Nã si aliqua horũ defu¬
erit : prudentia non erit. Porro si a prudentia
tunc erit. si & fortis. & iusta & temperans sit:
ꝓfecto ubi fuerit. secum haba oteras. Sic &
fortitudo. inprudens e̾e̾ non potest. uel in¬
temperans. uel in iusta: sic temperantia neces¬
se est. ut prudens. fortis: & iusta sit: sic iusticia
non ẽ. si nonsit prudens fortis temperans. Ita

Expanded text:
auctoribus nostris uel ipsi potius, quae per eos loauctoribus nostris uel ipsi potius, quae per eos locuta est, ueritati omnia paria esse peccata. quomodo autem fieri possit, ut, etiam si hoc de uirtutibus uerum est, non tamen ideo cogamur fateri aequalitatem omnium peccatorum, quantum possum, adiuuante domino aperire conabor. quod si effecero, adprobabis, ubi causae defuero, tu supplebis. Certe hinc persuadent, qui unam uirtutem habuerit, habere omnes et omnes deesse, cui una defuerit, quod prudentia nec ignaua nec iniusta nec intemperans potest esse; nam si aliquid horum fuerit, prudentia non erit. porro, si prudentia tunc erit, si et fortis et iusta et tempeians sit, profecto, ubi fuerit, secum habet ceteras. sic et fortitudo inprudens esse non potest uel intemperans uel iniusta; sic temperantia necesse est ut prudens, fortis et iusta sit; sic iustitia non est, si non sit prudens, fortis et temperans. ita,