comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dificare: ñ pͥus computat sũptus qͥ necessarui
sunt: fece iurta ueritatis uocẽ. qͥ turrim edi¬
ficat. prius edificii sumptus parat. Si gͥ fratres
humilitatis turrim construere cupimus: pri¬
us nos ad aduersa huius scłi p̃parare debemus.
Hoc cñi inter terrenũ et cęleste edificium dis¬
tat: qd̃ terrenũ edificium expensas colligendo
construitur: cȩlestȩ uͦ edificiũ expensas disper¬
genoo consũmatur. ad illud sumptus facimus:
si ñ habita colligamus: ad istud sũptus facimus:
si et habita relinquamus. Istos sumptus ille di¬
ues habere non potuit: qͥ possessiones multas
possidens. magistrũ requisit dicens. Magister
bone qͥd faciens. uita ȩternam. possidebo: Qͥ
cũ preceptũ audisset om̃ia relinquendi. tristis
abscessit: et uide angustatus ẽ inmente: unde
foris latior fuit in possessione. Quia em̃ in
hac uita amabat sumptus celsitudinis tenden¬
do ad ȩternam patriam. habere noluit sũptꝰ

Expanded text:
 prius computat sumptus, qui necessarii sunt ? Ecce juxta Veritatis vocem qui turrim aedificat, prius aedificii sumptus parat. Si igitur, fratres, humilitatis turrim construere cupimus, prius nos ad adversa hujus saeculi praeparare debemus. Hoc enim inter terrenum et coeleste aedificium distat, quod terrenum aedificium expensas colligendo construitur, coeleste vero aedificium expensas dispergendo. Ad illud sumptus facimus, si non habita colligamus, ad istud sumptus facimus, si habita relinquamus. Istos sumptus ille dives habere non potuit, qui possessiones multas possidens, magistrum requisivit, dicens: Magister bone, quid faciens vitam aeternam possidebo? Qui cum praeceptum audisset omnia relinquendi, tristis abscessit, et inde angustatus est in mente, unde foris latior fuit in possessione. Quia enim in hac vita amabat sumptus celsitudinis, tendendo ad aeternam patriam, habere noluit sumptus
Abbreviated transcription (Latin):
fides nr̃a ad ꝑfectionẽ suam qͥbrdam
gradib ducitui: quia pars eius prius
accipitur: ut in nobis postinodũ ꝑfecte com¬
pleatur. Hinc ẽ qd redemptori nr̃o a discipłis
dr. auge nobis fidem: ut quȩ iam accepta per
inicium fuerat. quasi ꝑ augm̃ta graduum ad
ꝑfectionẽ ueniret. Si eni in credentis m̃te ñ pro¬
ficeret: qͥda ueniens ad dñm. qui curare uole¬
bat filiũ suum. et interrogatꝰ an crederet. mi¬
nime dixisset. Credo dñe: adiuua incredulita¬
tẽ meam. Pensate rogo qd dicitur. Si credebat:
cur incredulitatẽ dicebat: Si uͦ incredulita¬
tẽ habere nouerat: qͦmͦ credebat : Sed quia
ꝑ occultam inspirationẽ gĩę. meritoꝵ suor gͣ¬
dibus fides crescit: uno eodẽq tempore is qͥ
nȩc dũ ꝑfecte crediderat. simul credebat. et
in credulus erat. Adhuc gͦ ascendebat ad fidẽ
quã iam ꝑceperat: qui et iam se credere: et
adhuc ex incredulitate turbari clamabat.

Expanded text:
Fides nostra ad perfectionem suam quibusdam gradibus ducitur, quia pars ejus prius accipitur ut in nobis postmodum perfecte compleatur. Hinc est quod Redemptori nostro a discipulis dicitur: Auge nobis fidem , ut quae jam accepta per initium fuerat quasi per augmenta graduum ad perfectionem veniret. Si enim in credentis mente non proficeret, quidam veniens ad Dominum qui curari volebat suum filium, et interrogatus an crederet, minime dixisset: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam. Pensate, rogo, quod dicitur. Si credebat, cur incredulitatem dicebat? Si vero incredulitatem habere se noverat, quomodo credebat? Sed quia per occultam inspirationem gratiae meritorum suorum gradibus fides crescit, uno eodemque tempore is qui necdum perfecte crediderat, simul et credebat et incredulus erat. Adhuc ergo ascendebat ad fidem quam jam perceperat qui et jam se credere et adhuc ex incredulitate dubitare clamabat.
Abbreviated transcription (Latin):
lũmͦ spũaliũ sunt. qͥ minsibilia ꝑ intellectũ
uident: ⁊ laudẽ di sine tono audiunt. Has
om̃ip̃c ds̃ aures querebat: cũ diceret. Qui ha¬
bet aures audiendi audiat. Qs nãq in illo
ppło tunc ẽẽ poterat: qui aures corporis non
haberet: S dũ dicit᷑ qui habet aures audi¬
endi audiat. aperte monstratur. qd illas au¬
res quereret: quas om̃s habere ñ poterant.

Expanded text:
ualium sunt, qui invisibilia per intellectum vident, et laudem Dei sine sono audiunt. Has omnipotens Deus aures quaerebat, cum diceret: Qui habet aures audiendi, audiat. Quis namque in illo populo tunc esse poterat qui aures corporis non haberet? sed dum dicitur: Qui habet aures audiendi, audiat, aperte monstratur quod illas aures quaereret quas omnes habere non poterant.
Abbreviated transcription (Latin):
erubescat: seq ñ reddidisse contum elias do¬
leat: et deteriora rependere si prebeatur oc¬
casio querat. Qͥb gͦ isti sunt similes: nisi his
qͥ ꝑ fortitudinẽ in campo sunt uictores: sed
ꝑ negligentiã postinodũ intra urbis claustra.
capiuntur Quib isti sunt similes. nͥ his qͦs
irruens grauis langor a uita ñ subtrahit.
s leniter ueniens. recidua febris occidit:
Ille gͦ ueraciter pacientiã seruat: qͥ et ad
tempus aliena mala sine dolore colerat:
et hȩc cadẽ retractans. ꝑtulisse talia se erul¬
tat: ne pacientiȩ bonum qđ in ꝑturbatio¬
nib custoditur: quietis tempore pereat.

Expanded text:
erubescat, seque non reddidisse contumelias doerubescat, seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si praebeatur occasio, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo sunt victores, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, pertulisse talia se exsultat, ne patientiae bonum quod in perturbationibus custoditur, quietis tempore pereat.
Abbreviated transcription (Latin):
quia nequaquã ualet: ꝓculdubio paciens
tur:s: in corde. Sciendũ preterea ẽ. qđ ple¬
rũq pacientib solet euenire. ut eo qͥdẽ tem¬
pore qͦ aduersa paciuntur uel contumelias
audiunt. nullo pulsentur dolore: et si paci¬
entiã exhibeant: ut custodire etiam cosdis
curent innocentiam.S. cũ post paululũ hȩc
ipsa quȩ ꝑtulerint ad memoriam reuocant᷑.
igne uehementissimi doloris instigantur:
argum̃ta ultionis exqͥrunt: et mansuetudi¬
nẽ quã tolerantes habuerunt. in retractatio¬
ne sua semetipsos diuidicantes ꝑdunt. Callidꝰ
nãq aduersarius quietis iã tempore. ad inc¬
toris auimum redit: et uel dampna rerum.
uel iniuriarum iacula ad memoriam redu¬
cit: cunctaq quȩ sibi sunt illata uehemen¬
ter exagerans. intolerabilia fuisse ostendit.
Quiescentis gͥ animum. tanto furore contur¬
bat: ut plerumq uir paciens. illa se equa¬
nimiter tolerasse etiã post inctoriã captiuus

Expanded text:
quia nequaquam valet, procul dubio, quia nequaquam valet, procul dubio, tur, sed in corde. Sciendum praeterea est quod plerumque patientibus solet evenire, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur, vel contumelias audiunt, nullo pulsentur vel dolore, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis curent innocentiam. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocantur, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis exquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. Callidus namque adversarius quietis jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi sunt illata vehemeter exaggerans, intolerabilia fuisse ostendit. Quiescentis igitur animum tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse, etiam post victoriam, captivus
Abbreviated transcription (Latin):
re qd̃ sumus. Pacientia uera ẽ aliena mala
equanimiter ꝑpeti: contra eũ quoq qui ma¬
la irrogat. nullo dolore mouieri. Nã qui
sic mala ꝓarimi portat. ut tũ tacitus dole¬
at. et tempus dignę retributionis querat.
pacientiam ñ exhibet. s ostendit. Scriptũ
quippe ẽ. Caritas paciens ẽ: benigna est.
Paciens nãq est. ut aliena mala toleret. Be¬
nigna ẽ. uo̾: ut ipsos etiã quos portat amet.
Hinc nãq ꝑ semetipsam ueritas dicit. Dili¬
gite inunicos ur̃os: bene facite his qͥ uos ode¬
runt : orate pro ꝑsequentib. et calũpiuanti¬
b uos. Hirtus itaq ẽ corã hominib: aduer¬
sarios tolerare: s uirtus corã dõ diligere. qm̃¬
solum deus hoc sacrificiũ accipit: qđ ante
eiꝰ ocłos in altare boni operis. flãma carita¬
tis incendit. Sciendum uͦ. qđ id̃o plerũq.
pacientes ẽẽ uidem᷑: quia retribuere mala
ñ possumus. S qͥ malum iccirco ñ retribuit.

Expanded text:
re quod sumus. Patientia vero est aliena mala re quod sumus. Patientia vero est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam qui sic mala proximi portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit: scriptum quippe est: Charitas patiens est, benigna est . Patiens namque est, ut aliena mala toleret; benigna vero est, ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite iis qui vos oderunt: orate pro persequentibus et calumniantibus vos. Virtus itaque est coram hominibus adversarios tolerare, ssolum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit
Abbreviated transcription (Latin):
iam suȩ significationis umbra post posi¬
ta. in uera carne declaratur.
atres quippe testam̃ti ueteris ex
ꝑmissione legis acceperant. quati¬
nus aduersarios suos odii retri¬
butione ꝑcuterent: sicut in lege scriptũ
ẽ. Oiliges amicum tuum: et odies inumcũ
tuum. Accepta quippe tunc iustis licentia
fuerat: ut dei. suosq aduersarios quanta
possent uirtute comprimerent: eos qr iure
gladii ferirent. Qd̾ in nouo proculdubio tes¬
tam̃to compescitur: cũ ꝑ semetipsam predi¬
cat ueritas dicens. Diligite municos ur̃os.
bene facite his qui oderunt uos. Et ad paci¬
enter toleranda. quȩ ab eis inferuntur ma¬
la: discipłos suos alibi cohortatur dicens.
In pacientia ur̃a possidebitis animas ur̃as
Iccuro possessio animȩ uirtute ponitur pa¬
cientiȩ: quia radix om̃ium custosq uirtu¬
tum pacientia ẽ ꝑ pacientiam uͦ possidemus
animas nr̃as: quia dum nobis ipsi domi¬
nari discimus. hoc ipsũ incipimus possidẽ¬

Expanded text:
jam suae significationis umbra postposijam suae significationis umbra postposita, in vera carne declaratur.Patres quippe Testamenti Veteris ex permissione Legis acceperant, quatenus adversarios suos odii retributione percuterent, sicut in lege scriptum est: Diliges amicum tuum, et odio habebis inimicum tuum . Accepta quippe tunc justis licentia fuerat, ut Dei suosque adversarios quanta possent virtute comprimerent, eosque jure gladii ferirent. Quod in Novo procul dubio Testamento compescitur, cum per semetipsam praedicat Veritas, dicens: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos; et ad patienter toleranda quae ab eis inferuntur mala discipulos suos alibi cohortatur, dicens: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Idcirco possessio animae in virtute ponitur patientiae, quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobisipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus posside
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tuum. Ego autẽ dico uobis.
Diligite ĩ imicos nr̃os: benefacite his qͥ
oderunt uos. In nouo testam̃to ñ nulla
facta prohibentur. et magnȩ culpȩ esse
deputantur quȩ sub ueteri testam̃to quan¬
dam tenerȩ ueritatis unaginẽ uidebant᷑.
et minoris culpȩ foisitan ẽẽ poterant. at¬
q putabantur: in qͦ testamento ꝑ tauror.
hirroꝵq uictimas. sacrificium ñ fuit ip̃a
ueritas. s umbra ueritatis. Nã in testamento
nouo p̃ceptis altioribus manifestata ꝑ carnẽ
ueritate ꝓficimꝰ: iustũq est ut facta quedã
quȩ in illo ppło ueritatis umbre deseruierãt.
deseramus. Si qͥs uͦ ꝑ testam̃tum uetus. ali¬
quã suam culpam. sicut ẽ ineudatium uult
tueri: quia minus illic quibusdã fortasse
nocuerit: dicat necesse ẽ. rerũ alienarum
raptũ. dicat retributionẽ iniurię. que in¬
firmis illic concessa sunt nocere sibi ñ pos¬
se. Quȩ om̃ia cunctis liquet. quanta animad¬
uersione ueritas insequitur: quȩ nobis

Expanded text:
uum. Ego autem Dico vobis: diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos . In Novo Testamento nonnulla facta prohibentur, et magnae culpae esse deputantur, quae sub Veteri Testamento quondam tenere veritatis imaginem videbantur, et minoris culpae forsitan esse poterant atque putabantur; in quo Testamento per taurorum hircorumque victimas sacrificium non fuit ipsa veritas, sed umbra veritatis. Nam in Testamento Novo, praeceptis altioribus, manifestata per carnem veritate proficimus, justumque est ut facta quaedam, quae in illo populo umbrae veritatis deservierant, deseramus. Si quis vero per Testamentum Vetus aliquam culpam, sicut est mendacium, vult tueri, quia minus illic quibusdam fortasse nocuerit, dicat necesse est rerum alienarum raptum, dicat retributionem injuriae, quae infirmis illic concessa sunt, nocere sibi non posse. Quae omnia cunctis liquet quanta animadversione Veritas insequitur, quae nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃ȩ quippe ȩccłiȩ fortis ꝓpugnator ertitit.
cuiꝰ indelicet lingu̾a. qͣsi acutissimo gladio.
cuuangelii amministratione dñs infideliũ
corda transfixit. QQui gͥ infirmus prius des¬
pectusq fuerat. ꝑ terrena negotia. fortis pꝰ¬
modũ ẽ ad cȩlestia predicamenta. Nongͦ in
eo debet despici quicqͥd fuit: qui iam cepit

Expanded text:
Sanctae quippe Ecclesiae fortis propugnator exstitit, Sanctae quippe Ecclesiae fortis propugnator exstitit, cujus videlicet lingua, quasi acutissimo gladio, Evangelii administratione Dominus infidelium corda transfixit. Qui igitur infirmus prius despectusque per terrena negotia, fortis ptus est ad coelestia praedicamenta. Non ergo in eo debet despici quidquid fuit, qui jam coepit
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ipe d̾s occulto consilio
quosdã ab ipsis etatis
suȩ erordis innocentes
custodiens. usq ad uirtu¬
tũ sũma ꝓuehit. alios
Qaut̃e in erordus suis de¬
serens. scaturientibus uicus. ire ꝑ abrupta
ꝑmittit. Plerũq tñ etiam eos respicit.& ad
sequendũ se sc̃i amoris igne succendit. atq
inolitas in eoꝵ cordib prurigines uicioꝵ
uertit in feruore uirtutum: et eomagis
ignescunt ad desiderium. reqͥrende pietatis
dei: quo magis erubescunt suȩ memoriã
iniquitatis. De talib euuangłista beatus¬
matheus fuerat: qͥ terrenis negociis impli¬
catus thelonei usib seruiebat. S cũ eum
dñs ad theloneum sedentẽ uideret. & ut ad
se uocaret. cor eius durũ et frigidum. di¬
uinȩ amoris igne tactũ succenditur: et
a terrena quã prius tenuit actione separa¬
roboratur: ut sicut prius durus fuerat in
amorem scłi: ita postinodũ se fort̾e exhi¬
beret in amorẽ dei: et qd̾ antea renuebat
audire: iã credere inciperet et predicare.

Expanded text:
Deus, occulto consilio, quosdam ab ipsis aetatis suae exordiis innocentes custodiens, usque ad virtutum culmen provehit, alios autem in exordiis suis deserens, scaturientibus vitiis, ire per abrupta permittit. Plerumque tamen etiam eos respicit, et ad sequendum se sancti amoris igne succendit, atque inolitas in eorum cordibus prurigines vitiorum, vertit in fervorem virtutum: et eo magis ignescunt ad desiderium requirendae pietatis Dei, quo magis erubescunt suae memoriam iniquitatis. De talibus evangelista Matthaeus fuerat, qui terrenis negotiis implicatus, telonii usibus serviebat: sed cum eum Dominus ad telonium sedentem videret, ut ad se revocaret, cor ejus durum et frigidum, divini amoris igne tactum succenditur, et a terrena, quam prius tenuit, actione separaroboratur, ut, sicut prius durus fuerat in amorem saeculi, ita postmodum se fortem exhiberet in amorem Dei; et quod antea renuebat audire, jam credere inciperet et praedicare.
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilius ẽẽ senciat᷑. Unde nũc quoq cũ fideli¬
um numerositas intra scãm excreuit eccłam. mł¬
di sunt qui uitã uirtutũ tenẽt. s signa uirtutũ
ñ habent: qr miracłm frustra foris ostendit᷑: si¬

Expanded text:
mirabilius esse sentiatur. Unde nunc quoque cum fidelimirabilius esse sentiatur. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas intra sanctam excrevit Ecclesiam, multi sunt qui vitam virtutum tenent, sed signa virtutum non habent, quia mirac
Abbreviated transcription (Latin):
tem suꝑ omĩa demonia. ⁊ ut languores curarẽt:
⁊ misit illos p̾̃dicare regnũ dei. ⁊ infirmos curare.
Concessa sũt ⁊ adiũcta scĩs p̃dicatorib a dño mi¬
racula: ut fidem uerbis daret uirtus ostensa: ⁊ no¬
ua facerẽt qui noua p̃dicarẽt. Florente enĩ mundo.
crescente genere huinano. diu in hac uita carne sub¬
sistente. rerũ opulencia exuberante. quis cũ audi¬
ret. aliã esse uitã crederet : quis inuisibilia uisibili¬
bus p̃ferret: S ad salutẽ redeuntib infirmis. ad
uitã resurgentib mortuis. carnis mundiciã recipi¬
entib leprosis. ereptis a iure sp̃uum ĩmũdorũ
demoniacis. tot uisibilib miraculis exactis: quis
ñ crederet qd̾ de inuisibilib audiret: Ad hoc
quippe uisibilia miracula choruscãt. ut corda
audientiũ ad fidem inuisibiliũ ꝑtrahãt: ut per
hoc qd̾ mirũ foris agitur. hoc qd̾ intus ẽ longe

Expanded text:
tem super omnia daemonia, et ut languores curarent: tem super omnia daemonia, et ut languores curarent: et misit illos praedicare regnum Dei, et infirmos curare . Concessa sunt et adjuncta sanctis praedicatoribus a Domino miracula, ut fidem verbis daret virtus ostensa, et nova facerent qui nova praedicarent. Florente enim mundo, crescente genere humano, diu in hac vita carne subsistente, rerum opulentia exuberante, quis cum audiret aliam esse vitam, crederet? quis invisibilia visibilibus praeferret? Sed ad salutem redeuntibus infirmis, ad vitam resurgentibus mortuis, carnis munditiam recipientibus leprosis, ereptis a jure spirituum immundorum daemoniacis, tot visibilibus miraculis exactis, quis non crederet quod de invisibilibus audiret? Ad hoc quippe visibilia miracula coruscant ut corda audientium ad fidem invisibilium pertrahant; ut per hoc quod mirum foris agitur, hoc quod intus est longe
Abbreviated transcription (Latin):
quã suꝑ nonaginta nouẽ iustos. Sepe
nõnulli ad dñm post carnis peccata redeuntes.
tanto se ardentius in boms oꝑib exhibent.
quanto dãpnabiliores se malis uident: et sepe t̃ nulli
in carnis integritate ꝑdurantes. cũ minus se respici¬
unt habere qd̃ defleant: plene sibi sufficere uite sue
ĩnocenciã putãt: et ad feruorẽ sp̃c. nullis se ardoris
stimulis inflãmãt. Et fit deo plerũq gracior amo¬
re ardens uita post culpã: quã securitate torpens
ĩnocencia. Unde et uoce iudicis dicit᷑. Remitt̃t᷑ ei
peccata multa: qr dilex̃ multũ. Et gaudiũ erit in
celo suꝑ uno penitente: quã suꝑ nonaginta nouẽ
iustos. quib non ẽ opus penitencia. Quod cicius et
ex ipso usu colligimus: si nr̃e m̃tis iudicia pense¬
mus. Plus nãq terrã diligimꝰ. que post spinas exa¬
rata fructus uberes facit. atq ꝓducit: quam que
nullas spinas habuit. s tamen exculta sterilem se¬

Expanded text:
quam super nonaginta novem justis . Saepe quam super nonaginta novem justis . Saepe nonnulli ad Dominum post carnis peccata redeuntes, tanto se ardentius in bonis operibus exhibent, quanto damnabiliores se de malis vident; et saepe nonnulli in carnis integritate perdurantes, cum minus se respiciunt habere quod defleant, plene sibi sufficere vitae suae innocentiam putant, et ad fervorem spiritus nullis se ardoris stimulis inflammant. Et fit Deo plerumque gratior amore ardens vita post culpam, quam securitate torpens innocentia. Unde et voce judicis dicitur: Remittuntur ei peccata multa, quia dilexit multum. Et: Gaudium ercoelo super uno poenitente, quam super nonaginta novem justis, quibus non est opus poenitentia . Quod citius et ex ipso usu colligimus, si nostrae mentis judicia pensemus. Plus namque terram diligimus, quae post spinas exarata fructus uberes producit, quam quae nullas spinas habuerit, sed tamen exculta sterilem se
Abbreviated transcription (Latin):
coram hominib aduersarios tolerare. s uirtus
corã deo diligere: qr hoc solũ sacrificiũ đs acci¬
pit. qd̾ ante eius oculos in altari boni operis flã¬
ma caritatis incendit. Hinc est qd̾ rursũ quib¬
dam pacientib nec tam̃ diligentib dicit. Quid
autẽ uides festueã in oculo frĩs tui: et trabem in
oculo tuo ñ uides: serturbatio quippe ĩpaciencie
festuca ẽ: malicia uero ĩ corde. trabes in oculo.
Illam enĩ aura tẽptaciõis agitat: hanc uͦ ꝯsũmata
nequicia pene ĩ mobiliter portat. Recte gͥ illie
subiungit᷑. Hipocrita eice primũ trabẽ de oculo
tuo: et tũc uidebis eicert festucã de oculo frĩs
tui. Ac si dicat᷑ menti inique interiꝰ dolenti: et
scãm se exteriꝰ per pacienciã demõstranti. Prius
a te molẽ malicie excute: et tũc alios de ĩpaci¬
encie leuitate rep̃hende: ne dũ ñ studes simu¬
lacionẽ uincere: peuis sit tibi aliena pͣua tole¬
audiũ erit in celo suꝑ uno penitente

Expanded text:
ersarios tolerare; sed virtus coram Deo, diligere; quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. Hinc est quod rursum quibusdam patientibus, nec tamen diligentibus dicit: Quid autem vides festucam in oculo oculo tuo non vides ? Perturbatio quippe impatientiae festuca est; malitia vero in corde, trabes in oculo. Illam namque aura tentationis agitat, hanc autem consummatio nequitiae pene immobiliter portat. Recte vero illic subjungitur: Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui. Ac si dicatur menti iniquae interius dolenti, et sanctam se exterius per patientiam demonstranti: Prius a te molem malitiae excute, et tunc alios de impatientiae levitate reprehende, ne dum non studes simulationem vincere, pejus sit tibi aliena prava toleaudium erit in coelo super uno peccat
Abbreviated transcription (Latin):
mum hidropicũ curat: ut contra auariciã dis¬
putaret. Scriptũ est. Audiebãt autẽ hec omĩa pha¬
risei qui erãt auari: et deridebãt illũ. Quid ẽ gͦ
qd̾ ante pharisei domũ hidropicus curat᷑: nisi
qd̾ per alterius egritudinẽ corporis. in altero ex¬
primitur egritudo cordis: Hidropicus qͥppe qͦ
amplius biberit. amplius sitit: qr om̃is auarus
ex potu fitim multiplicat: qui cũ ea que appetit
adeptus fuerit. ad appetenda alia ampliꝰ anhelat.
Qͥ enĩ adipiscendo plus appetit: huic sitis ex po

Expanded text:
mum hydropicum curat, ut contra avaritiam dismum hydropicum curat, ut contra avaritiam disputaret. Scriptum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei, qui erant avari, et deridebant illum . Quid est ergo quod ante Pharisaei domum hydropicus curatur, nisi quod per alterius aegritudinem corporis in altero exprimitur aegritudo cordis? Hydropicus quippe quo amplius bibit, amplius sitit, sic et omnis avarus ex potu sitim multiplicat, quia cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda alia amplius anhelat. Qui enim adipiscendo plus appetit huic sitis ex po
Abbreviated transcription (Latin):
diues ex eo quod pauperi tribuit. agit ut in ꝑ¬
petuũ pauꝑ non sit. Quisquis aũ suꝑ eũ cui ali¬
quid donauit. fastu se clacionis extollit: maiorẽ
culpã intrinsecus suꝑbiendo ꝑagit. quã extͥnsecus
largiendo mercedem. Fitq ipse bonis interiorib
nuduis. cũ nudũ despicit uestiens: eoq agit ut¬
seipso deterior fiat. quo se indigenti ꝓximo me¬
liorem putat. Minus quippe in ops est qͥ ñ habet
uestem: quã qui humilitatẽ. Unde necesse est ut
cum nature nr̃e consortes exteriora ñ habere con¬
spicimꝰ. quã multa nobis desint interiora bona
pensemꝰ: quatinꝰ sese suꝑ inopes cogitacio nr̃a ñ
elcuet. cum sollerter uidet. qr nos tanto uerius
quanto. et interius indigentes sumus: luii. Mo
dñs iħc in domũ cuiusdã principis phari¬
seorum sabbato inanducare panẽ: ecce quidam
hidropicus erat ante illũ. Quẽ apprehendẽs. sana¬
uit: ac dimisit. Redẽptor ñr ante pharisei do¬

Expanded text:
dives ex eo quod pauperi tribuit, agit in perdives ex eo quod pauperi tribuit, agit in perpetuum ut pauper non sit. Quisquis autem super eum cui aliquid tribuit fastu se elationis extollit, majorem culpam intrinsecus superbiendo peragit, quam extrinsecus largiendo, mercedem, fitque ipse bonis interioribus nudus, cum nudum despicit vestiens; eoqseipso deterior fiat, quo se indigenti proximo meliorem putat. Minus quippe inops est qui non habet vestem quam qui humilitatem. Unde necesse est ut cum naturae nostrae consortes exteriora non habere conspicimus, quam multa nobis desint interiora bona pensemus, quatenus sese super inopes cogitatio nostra non elevet, cum solerter videt quia nos tanto verius quanto et interius indigentes sumus. CAP. LIX.-- s in domum cujusdam principis Pharisaeorum sabbato manducare panem, ecce quidam hydropicus erat ante illum. Quem apprehendens, sanavit ac dimisit . Redemptor noster ante Pharisaei do
Abbreviated transcription (Latin):
uerba sollicite celestis magistri penset. qui ait. Fa¬
cite uobis amicos de mãmona iniquitatis: ut cũ
defeceritis. recipiãt uos in et̾na tabernacula. Si
enim eorũ amiciciis eterna tabernacula adqui¬
rimus: dantes ꝓculdubio pensare debemus. qr
patronis munera potius offerimꝰ. quã egenis
dona largim᷑. Hinc per paulũ dicit᷑. Uestra
habundantia illorũ mopiã suppl eat: ut ⁊ illor̃
habundantia nr̃e inopie sit supplementũ: ut uideli¬
cet sollicite perpendamꝰ. quia eos quos nũc inopes
cernimꝰ. habundantes quandoq uidebimꝰ: et qui ha¬
bundantes aspicim᷑. si largiri negligimꝰ. quandoq
inopes erimus. Qui itaq nũc tẽporale subsidium
pauperi tribuit. ab eo post modũ ꝑpetua receptu¬
rus: ut ita dicam quasi ad frugẽ terrã excolit: q̃
quod acceperit uberius reddit. Restat ergo ut
nũquã elacio surgat ex munere : qnͣ uidelicet

Expanded text:
verba sollicite coelestis magistri penset, qui ait: Faverba sollicite coelestis magistri penset, qui ait: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, vos recipiant in aeterna tabernacula . Si enim eorum amicitiis aeterna tabernacula acquirimus, dantes procul dubio pensare debemus, quia patronis munera potius offerimus, quam egenis dona largimur. Hinc per Paulum dicitur: Vestra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplementum ; ut videlicet sollicite perpendamus quia et eos quos nunc inopes cernimus abundantes quandoque videbimus, et qui abundantes aspicimur, si largiri negligimus, quandoque inopes erimus. Qui itaque nunc temporale subsidium pauperi tribuit, ab eo postmodum perpetua recepturus, ut ita dicam, quasi ad frugem terram excolit, quae quod acceperit uberius reddit. Restat ergo ut nunquam elatio surgat ex munere, quando videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
iniurie satisfactionẽ soluunt. cũ post contumeli¬
as dona largiunt᷑. Nec magni ẽ operis. qđ̾ postu¬
lata tribuunt: qr ipso dacionis sue munere. uix
eundẽ excessũ sermonis tegunt. Beneficiũ ergo
debet exhiberi per pietatẽ: ⁊ bonũ uerbũ tri¬
bui per humilitatem. At contra alii egenos frẽs
non studẽt reb fulcire cum possũt. sed blandis
tantũ sermonib fouere: sed dilectio nr̃i semper
ex hibenda ẽ ⁊ ueneratione sermonis. ⁊ ministerio
cera tendere usq ad incognitos nesciũt. sed solis
quos ꝑ assiduitatẽ noticie didicerint miserentur:
apud quos nimirũ plus familiaritas quã natura
ualet: dum quibusdã necessaria non quia homines.
sed quia noti sunt largiunt᷑. Apud piã igit᷑ intem¬
unusquisq qui indiget. eo ipso quo homo est ci
iam incognitus non est. Multũ autẽ ad edoman¬
dam dantis suꝑbiã ualet: si cũ terrena tribuit.

Expanded text:
jam injuriae satisfactionem solvunt cum post contumelijam injuriae satisfactionem solvunt cum post contumelias dona largiuntur. Nec magni est operis quod postulata tribuant, quia ipso dationis suae munere vix eumdem excessum sermonis tegunt Beneficium ergo debet exhiberi per pietatem, et bonum verbum tribui per humilitatem. At contra alii egenos fratres non student rebus fulcire, cum possint, sed blandis tantum sermonibus fovere. Sed dilectio nostra semexhibenda est et veneratione sermonis, et ministerio cera tendere usque ad incognitos nesciunt, sed solis quos per assiduitatem notitiae didicerint miserentur, apud quos nimirum plus familiaritas quam natura valet, dum quibusdam necessaria non quia homines, sed quia noti sunt, largiuntur, beneunusquisque qui indiget, eo ipso quo homo est, ei jam incognitus non est. Sequitur: dam dantis superbiam valet, si cum terrena tribuit,
Abbreviated transcription (Latin):
t date anulũ. in manu eius. Solet scrip¬
tura sacra pro fide anulũ appellare uel
signaculũ. Nam filius iunior. qui consũpta sub¬
stancia ad patrẽ rediit: in munere anulũ acce
pit. Gentilis enĩ popłs. qui ĩmortalitate ꝑdita
ad dm̃ penitendo reuertit᷑: ꝑ fidei signaculum
mãmona iniquitatis. Om̃ibus qui dant hele¬
mosinas pauperib due uirtutes. humilitas scilicet
atq pietas. ita sibimet conexe debent esse. ut uica
cum uenerat᷑ ꝓximũ. largitatis grãm deserat: et
litas pietatẽ: ut cũ indigentẽ reb necessariis nat᷑e¬
tue uides consortẽ. nec per pietatẽ desinas regere:
nec per suꝑbiã negligas uenerari quẽ regis. Nam
sunt ñnulli qui mox ut ab egenis fr̃ib fuerint
necessaria postulati: postea dona largituri. priꝰ in
eis contumeliosa uerba iaculant᷑. Qui et si rebus
ministeriũ petatis ꝑficiũt. uerbis tamen grãm hu¬
militatis ꝑdunt: ita ut plerũq uideant᷑ qr illate

Expanded text:
t date annulum in manu ejus . Solet Scriptura sacra pro fide annulum appellare, vel signaculum. Nam filius junior, qui consumpta substantia ad patrem rediit, in munere annulum apit. Gentilis enim populus qui, immortalitate perdita, ad Deum poenitendo revertitur, per fidei signaculum na iniquitatis . Omnibus qui dant eleemosynas pauperibus duae virtutes, humilitas scilicet atque pietas ita sibimet connexae decum veneratur proximum, largitatis gratiam deserat; litas pietatem, ut cum indigentem rebus necessariis naturae tuae consortem vides, nec per pietatem nec per superbiam negligas venerari quem regis. Nam sunt nonnulli qui mox ut ab egenis fratribus fuerint necessaria postulati, postea dona largituri prius in eis contumeliosa verba jaculantur. Qui etsi rebus ministerium pietatis perficiunt, verbis tamen gratiam humilitatis perdunt, ita ut plerumque videantur quia illatae
Abbreviated transcription (Latin):
ate nobis de olco ur̃o. Hipochrita
nichil aliud in om̃e quod agit. nisi
opinionis suȩ głam cogitat: nec cũ¬
rat qd ꝓpter meritũ dicatur: s quid interun
dicatur. S laus cũ cius uita preterit: et hu¬
manus fauor in iudicio deficit. Unde et
fatuȩ uirgines. quȩ oleũ in uasis ñ sumpse¬
et in suis conscientus ñ habebant: turbã¬
tȩ ꝑ sponsi presentiam dicunt. Date nobis
de oleo ur̃o: quia lampades nr̃x extinguntur
Oleũ quippe a prorimis petere ẽ: głam bomi
operis. a testimonio aliem oris implorare.
Oens et enĩ uacua. cũ a cunctis suis laborib
uil se intus tenuisse inuenerit. testimonium
foris querit: Ac si aperte fatuę uirgines dicãt.
Cũ nos repelli sine retributione conspicitis.
dicite in nr̃o opere qd indistis.S hipochri¬
te uil in iudicio atcestatio humana suffraga¬
tur: quia eandẽ laudem quã post in testuno¬
mũ exigit. prius in munere recepit. Laxxii.

Expanded text:
ate nobis de oleo vestro . Hypocrita nihil aliud in omni quod agit nisi opinionis suae gloriam cogitat, nec curat quo post per meritum ducitur, sed quid interim dicatur. Sed laus cum ejus vita praeterit, et humanus favor in judicio deficit. Unde et fatuae virgines, quae oleum in vasis non sumpseet in suis conscientiis non habebant, turbatae per Sponsi praesentiam dicunt: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur. Oleum quippe a proximis petere est gloriam boni operis a testimonio alieni oris implorare. Mens etenim vacua, cum a cunctis suis laboribus nihil se intus tenuisse invenerit, testimonium foris quaerit. Ac si aperte fatuae virgines dicant: Cum nos repelli sine retributione conspicitis, dicite in nostro opere quod vidistis. Sed hypocritae nihil in judicio attestatio humana suffragabitur, quia eamdem laudem quam post in testimonium exigit prius in munere recepit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
meditantur: et ibi gaudent ubi hoc ꝑcipiũt.
ñ ubi inter tot temptationum laqueos inno¬
tescere compelluntur: quãns cũ bonum qd̾
accipiunt innotescant. media interueniente
caritate. ex prouectu audientium. et ñ ex
propria ostensione gratulantur. Arrogantes
enĩ cũ scientiam accipiunt. nichil se accepis¬
se. estunant. si hanc eos occultã habere con¬
tingat: nusquã quippe suum gaudium nisi
in ore hominũ ponunt. Unde et fatuę uirgi¬
nes in suis uasis oleũ non sũpsisse referuntur.
quia arrogantes om̃s cũ se ab aliquibus for¬
tasse uicus continent. bonũ głȩ intra cons¬
cientias habere ñ possunt. In uase autẽ ꝓprio
sũpserat paulus oleũ. qui dicebat. Gła nr̃a ħ¬
ẽ testimonium conscientiȩ nĩx. In ane gͦ uas¬
culũ ferre ẽ. untus in corde uacuo. foras hu¬
mani iudicium oris querere: quia dũ gła
exterius queritur: intra uas oleũ non habe¬

Expanded text:
meditantur, et ibi gaudent, ubi hoc percipiunt, non ubi inter tot tentationum laqueos innotescere compelluntur, quamvis cum bonum quod accipiunt innotescunt, media interveniente charitate, ex profectu audientium et non ex propria ostensione gratulantur. Arrogantes enim cum scientiam accipiunt, nihil se accepisse aestimant, si hanc eos occultam habere contingat; nusquam quippe suum gaudium nisi in ore hominum ponunt. Unde et fatuae virgines in suis vasis oleum non sumpsisse referuntur, quia arrogantes omnes, cum se ab aliquibus fortasse vitiis continent, bonum gloriae intra conscientias habere non possunt. In vase autem proprio sumpserat Paulus oleum, qui dicebat: Gloria  testimonium conscientiae nostrae Inane ergo vasculum ferre est intus corde vacuo foras humani favoris judicium quaerere, quia dum gloria exterius quaeritur, intra vas oleum non habe
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ alis semetipsos feriant: quicqͥd in se inu¬
tile deprehenderint districta animaduersio¬
ne corrigant: et tunc demum alioꝵ uitã lo¬
quendo cõponant: & aute quã uerba exhor¬
tationis insonent. om̃e quod locuturi sunt
operibus clament. Gallus etiã profundiorib
horis noctis altos ẽdere cantus solet: cũ uͦ iam
matutinũ tempus in proximo ẽ. minutas et
tenues uoces format: quia nimirũ qui recte
p̃dicat. obscuris adhuc cordibus aperte nil de
occultis misteriis indicat. ut tunc subtiliora
quȩq: de cęlestibus audiant. cũ luci ueritatis
appropinquant. la .xxx. De decem uirginib

Expanded text:
tionum alis semetipsos feriant, quidquid in se inutionum alis semetipsos feriant, quidquid in se inutile deprehenderint districta animadversione corrigant, et tunc demum aliorum vitam loquendo componant et antequam verba exhortationis insonent, omne quod locuturi sunt operibus clament. Gallus etiam profundioribus horis noctis altos edere cantus solet; cum vero matutinum jam tempus in proximo est, minutas et tenues voces format; quia nimirum qui recte praedicat obscuris adhuc cordibus aperta clamat, nil de occultis mysteriis indicat, ut tunc subtiliora quaedam de coelestibus audiant cum luci veritatis appropinquant. CAP. LXXXVI.-- Fatuae virgines
Abbreviated transcription (Latin):
pensacor & prudens. quẽ constituit dñs su¬
per familiam suam. ut det illis in tẽpore tri¬
tici mensuram: ꝑmensuram quippe triuci
exprimitur modus uerbi: ne cũ angusto cor¬
di incapabile aliqͥd tribuitur. extra fundatur.
Hinc paulus ait. Non potui uobis quasi spiri¬
talibus. loqui. s quasi carnalib tanquã paruu¬
lis in xp̃o lac uobis potũ dedi ñ escam. Hinc
ad beatum iob dicitur. Quis dedit gallo intel¬
ligentiam : Predicator enun sc̃s dũ caligosoh
clamat in tempore. quasi gallus cantat᷑ in
nocte. cũ dicit. Hora ẽ. iam nos de sompno
surgere. Et rursum. Fuigilate iusti: et nolite
peccare. Gallus cũ iam edere cantus parat:
pius alas excutit: et semetipsum feriens ingi¬
lantiorem reddit: quia nimirũ necesse ẽ. ut
hi qui uerba sc̃ȩ predicationis mouent. prius
studio bonȩ actionis euigilent: prius se per
sublimia facta excutiant: et tunc ad beneui¬
uendũ alios sollicitos reddant: prius cogita¬

Expanded text:
 prudens, quem constituit Dominus super familiam suam, ut det illis in tempore tritici mensuram? Per mensuram quippe tritici exprimitur modus verbi, ne cum angusto cordi incapabile aliquid tribuitur, extra fundatur. Hinc Paulus ait: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus: tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam . Hinc ad beatum Job dicitur: Quis dedit gallo intelligentium ? Praedicator enim sanctus, dum caliginoso hoc clamat in tempore, quasi gallus cantat in nocte, cum dicit: Hora est jam nos de somno surgere . Et rursum: Evigilate, justi, et nolite peccare . Gallus cum jam edere cantus parat, prius alas excutit, et semetipsum feriens, vigilantiorem reddit; quia nimirum necesse est, ut hi qui verba sanctae praedicationis movent, prius studio bonae actionis evigilent, prius se per sublimia facta excutiant, et tunc ad bene vivendum alios sollicitos reddant; prius cogita
Abbreviated transcription (Latin):
salubriter diligãt: sed destruenda ea in quibus
semet ipsos nequiter uersant. Hinc est qd petrus
prius euertit. ut postmodũ construat: cũ nequa¬
quã iudeos monebat quid iam facerẽt. sed de his
que fecerãt increpabat dicens. iħm nazarenum
uirũ approbatũ adeo in uobis uirtutib ⁊ ꝓdi

Expanded text:
salubriter diligunt, sed destruenda ea in quibus salubriter diligunt, sed destruenda ea in quibus semetipsos nequiter versant. Hinc est quod Petrus prius evertit, ut postmodum construat, cum nequaquam Judaeos monebat quid jam facerent, sed de his quae fecerant increpabat, dicens: Jesum Nazarenum virum approbatum a Deo in
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc ẽ qd̾ isdem sp̃c sanctus scđo legit᷑ discipłis
datus: prius a dño in terra degente. postmodũ
a dño celo p̃sidente. In terra quippe ut diligatur
proximꝰ: e celo uero ut diligatur deus. Sed cur
prius in terra. postmodũ e celo: nisi qd̾ patent̃
datur intelligi. qr iuxta ioħis uocem. qui frẽm
non diligit quem uidet: dm̃ quẽ ñ uidet qͦmͦ
potest diligere : Diligamꝰ ergo ꝓrimũ fratres:
amemus eũ qui iuxta nos est: ut ꝑuenire possi¬
mus ad amorẽ illius qui suꝑ nos est: ix. Qd per
um discipuli dñi loquerent᷑ uaruis linguis:
quidam de iudeis irridentes dicebant.
quia musto pleni sunt isti. In musto sci sp̃c fer¬
uor accipitur: de quo in eugłio dñs dicit̃. Uinũ
nouũ: in utres nouos. Ex quo dum repente reple¬
rentur apłi. dum linguis om̃ib loquerentur. a
iudeis nescientib. sed tamen uere attestantib dictũ

Expanded text:
Hinc est quod idem Spiritus sanctus secundo legitur discipulis Hinc est quod idem Spiritus sanctus secundo legitur discipulis datus, prius a Domino in terra degente, postmodum a Domino coelo praesidente. In terra datus quippe, ut diligatur proximus, e coelo vero ut diligatur Deus. Sed cur prius in terra, postmodum e coelo, nisi quod patenter datur intelligi quia juxta Joannis vocem: Qui fratrem non diligit quem videt, Deum quem non vidit, quomodo potest diligere ? Diligamus ergo proximum, fratres; amemus eum qui juxta nos est, ut pervenire valeamus ad amorem illius qui super nos est. CAP. IX.-- um discipuli Domini loquerentur variis linguis, quidam de Judaeis irridentes dicebant: Quia musto pleni sunt isti. In musto sancti Spiritus fervor accipitur, de quo in Evangelio Dominus dicit: Vinum novum mittunt in utres novos. Ex quo dum repente replerentur apostoli, dum linguis omnibus loquerentur, a Judaeis nescientibus, sed tamen vere attestantibus, dictum
Abbreviated transcription (Latin):
et in sua lingua loqui metuebant. Preterea consi¬
deremus post incarnationẽ filii dei unigeniti: qua¬
lis sit sollẽpnitas de aduentu sp̃c sc̃i. Sicut enim
illa: ita quoq et hec est honorabilis. In illa qͥppe
deus in se ꝑmanẽs. semet ipsũ creauit hominem:
in ista uero homines uenientẽ desuꝑ susceꝑũt dm̃.
In illa ddeus naturalit̃ factus est homo: in ista uero
dicat fortasse carnali cogitacione apud se aliqͥs.
Quomͦ diligere ualeo quẽ ignoro: S cũ uide
re dm̃ non possumꝰ. habemus aliquid qđ̾ agamꝰ:
unde iter fiat. quo ad eũ nr̃e intelligentie ocłs
ueniat. Certe quẽ in se uidere nullomͦ ualemꝰ:
hunc in seruis suis uidere iam possumꝰ. Quos
dum mira conspicimꝰ agere: certũ nobis sit ĩ eor̃¬
mentib dm̃ habitare. Dm̃ igitur ac ꝓximum:
integra m̃te diligamꝰ. Nec deus enĩ uere sine
prorimo: nec ꝓxcimꝰ uere diligitur sine deo.

Expanded text:
et in sua lingua loqui metuebant. Praeterea consiet in sua lingua loqui metuebant. Praeterea consideremus post incarnationem unigeniti Filii qualis sit solemnitas de adventu Spiritus sancti. Sicut enim illa, ita quoque et haec est honorDeus in se permanens suscepit hominem, in ista vero homines venientem desuper susceperunt Deum. In illa Deus naturaliter factus est homo, in ista homindicat fortasse carnali cogitatione apud se aliquis: Quomodo diligere valeo quem ignoro? Hoc ere non possumus, habemus aliquid quod agamus, unde iter fiat quo ad eum nostrae intelligentiae oculus veniat. Certe quem in se videre nullo modo valemus, hunc in servis suis videre jam possumus. Quos dum mira conspicimmentibus Dominum habitare. Deum igitur ac proximum integra mente diligamus, nec Deus enim vere sine proximo, nec proximus vere diligitur sine Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
In igne ergo uenit in homines. in columba
uero apparuit in dño: quia peccata nr̃a que
pie dñs per mansuetudinẽ tolerat. nos per zelũ rec¬
titudinis debemus caute conspicere: et ardore sẽper
penitencie cremare. Igitur per colũbam sp̃e in re¬
dẽptore mõstratus est. per ignẽ uero in hominib:
quia quanto nobis nr̃i iudicis facta est seueritas
tẽperata: tanto erga se debet fieri nr̃a infirmitas
accensa. Quatuor itaq propositionũ expleta racio¬
ne: pensemꝰ fratres kmñi predicatores nrõs quales
sp̃c sanctus repperit: quales fecit. Certe qui ĩ uno
conclaui pro iudeorũ in etu residebãt. natiuitatis
sue singuli linguã nouerãt: et tam̃ nec ea ipsa lin¬
gua quã nouerãt. aꝑte xp̃m loqui p̃sumebant.
Uenit sp̃c. et in ore eos per diuersitatẽ linguarũ
docuit: in mente uero ex auctoritate roborauit.
Ceperũt et in aliena xp̃m eloqui: qui de illo priꝰ

Expanded text:
In igne ergo venit in hominibus, in columba In igne ergo venit in hominibus, in columba vero apparuit in Domino, quia peccata nostra, quae pie Dominus per mansuetudinem tolerat, nos per zelum rectitupoenitentiae cremare. Igitur per columbam Spiritus in Redemptore monstratus est, per ignem vero in hominibus, quia quanto nobis nostri judicis facta est severitas temperata, tanto erga se debet fieri nostra infirmitas accensa. Quatuor itaque propositionum expleta ratione pensemus, fratres charissimi, praedicatores nostros, quales Spiritus sanctus reperit, quales fecit. Certe qui in uno conclavi pro Judaeorum metu residebant, nativitatis suae singuli linguam noverant, et tamen nec ea ipsa lingua quam noverant aperte Christum loqui praesumebant. Venit Spiritus, et in ore eos per diversitatem linguarum docuit, in mente vero ex auctoritate roboravit. Coeperunt et in aliena Christum eloqui, qui de illo prius
Abbreviated transcription (Latin):
est generis humani. S quis eius iusticiã ferret:
si prius quã nos per mansuetudinẽ colligeret.
culpas nr̃as per zelum rectitudinis examinare
uoluisset: Homo ergo prohominib factus:
mitẽ se hominib prebuit. Noluit peccatores fe¬
rire: sed colligere. Prius uoluit mansuete corri¬
gere: ut haberet quos postmodũ in iudicio sal
qui non ueniebat ut peccata iam ꝑ zelũ ꝑcuteret.
sed adhuc per mansuetudinẽ toleraret. At contͣ
super discipulos in igne debuit sp̃c sc̃s demõstra¬
ri: ut qui erãt simplicit̾ homines et ideo peccato¬
res. eos contra semetipsos sp̃ualis feruor accende¬
ret: et peccata que deus per mansuetudinem
parceret. ipsi in se per penitenciã punirẽt. Nec
ipsi quippe poterant esse sine peccato. qui celesti
adherebant magisterio: iohanne attestante qͥ
ait. Si dixerimus quia peccatũ non habemus.
nosipsos seducimus: et ueritas in nobis non ẽ.

Expanded text:
est generis humani. Sed quis ejus justitiam ferret est generis humani. Sed quis ejus justitiam ferret si priusquam nos per mansuetudinem colligeret, culpas nostras per zelum rectitudinis examinare voluisset? Homo ergo pro hominibus factus mitem se hominibus praebuit: noluit peccatores ferire, sed colligere. Prius voluit mansuete corrigere, ut haberet quos postmodum in judicio salvtus, quia non veniebat ut peccata etiam per zelum percuteret, sed adhuc per mansuetudinem tsuper discipulos in igne debuit Spiritus sanctus demonstrari, ut hi qui erant simpliciter homines, et ideo peccatores, eos contra semetipsos spiritualis fervor accenderet, et peccata quae Deus per mansuetudinem parceret ipsi in se per poenitentiam punirent. Nec ipsi quippe poterant esse sine peccato, qui coelesti adhaerebant magisterio, Joanne attestante, qui ait: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est .
Abbreviated transcription (Latin):
tandum est. quod discipulos suos nec de columba
sine serpente. nec de serpente sine colũba uoluit
dñs admonere: quatinus et colũbe simplicitatem
astucia serpentis accenderet: et serpentis astuciã.
colũbe simplicitas tẽperaret. Hinc paulus ait.
Nolite pueri effici sensib. Ecce prudentiã serpen¬
tis audiuimꝰ: nũc de simplicitate colũbe mone¬
amur. S malicia paruuli estote. Hinc de beato
iob dicitur. Erat uir simplex. et rectus. Que est
autẽ rectitudo sine simplicitate : aut que simpli
citas sine rectitudine: Quia ergo ⁊ rectitudinẽ
docet iste spc et simplicitatẽ: et in igne mõstrari
debuit et in colũba: quatinꝰ omne cor qd eiꝰ gr̃a
tangit᷑. et mansuetudinis lenitate tranquillum.
et zelo iusticie fiat accensũ. Ad extremũ uͦ queren¬
dum ẽ. cur in ipso redẽptore nr̃o mediatore dei
et hominũ per colũbam apparuit: in discipulis
uero per ignẽ. Certe unigenitus filius: iudex

Expanded text:
tandum est quod discipulos suos nec de columba tandum est quod discipulos suos nec de columba sine serpente, nec de serpente sine columba voluit Dominus admonere, quatenus et columbae simplicitatem astutia serpentis accenderet, et serpentis astutiam columbae simplicitas temperaret. Hinc Paulus ait: Nolite pueri effici sensibus . Ecce prudentiam serpentis audivimus, nunc de simplicitate columbae moneamur: Sed malitia parvuli estote . Hinc de beato Job dicitur: Erat vir simplex et rectus . Quae est autem rectitudo sine simplicitas sine rectitudine? Quia ergo et rectitudinem docet iste Spiritus et simplicitatem, et in igne monstrari debuit et in columba, quatenus omne cor quod ejus gratia tangitur, et mansuetudinis lenitate tranquillum et zelo justitiae fiat accensum. Ad extremum vero quaerendum est cur in ipso Redemptore nostro Mediatore Dei et hominum, per columbam apparuit, in discipulis vero per ignem?
Abbreviated transcription (Latin):
cuis terrenis aliena: amor uerus qui hanc repleue¬
rit. in fletib cruciat. S dum tali ardore cruciat᷑:
ipsis suis cruciatib pascitur. Audire ei libet pre¬
cepta celestia: et quot mandatis instruit᷑. quasi
tot facib inflãmat᷑. Et que torpebat prius ꝑ
desideria. postmodũ ardet per uerba. Uñ bene
per moisen dicit᷑. In dextera eius ignea lex. Sinis¬
tra quippe reprobi. qui ad sinistrã ponendi sũt.
dextera uero dei appellant᷑ electi. In dextera igit᷑
dei ler est ignea: quia electi mandata celestia.
nequaquã frigido corde audiunt: sed ad hec
amoris intimi facib in ardescũt. Sermo ad aurẽ
ducit᷑: et mens eorũ sibimet irata. ex interne
simplices et ardentes facit. Simplices puritate:
ardentes emulacione. Neq et enim placeret deo.
aut simplicitas sine zelo: aut zelus sine simplici¬
tate. Hinc ipsa ueritas dicit. Estote prudentes sũ
serpentes: et simplices sicut colũbe. Qua in re no¬

Expanded text:
tiis terrenis aliena. Amor verus qui hanc replevetiis terrenis aliena. Amor verus qui hanc repleverit, in fletibus cruciat; sed dum tali ardore cruciatur, ipsis suis cruciatibus pascitur. Audire ei libet praecepta coelestia; et quot mandatis instruitur, quasi tot facibus inflammatur; et quae torpebat prius per desideria, ardet postmodum per verba. Unde bene per Moysen dicitur: In dextera ejus ignea lex . Sinistra quippe reprobi, qui et ad sinistram ponendi sunt; dextera autem Dei appellantur electi. In dextera ergo Dei lex ignea est, quia electi mandata coelestia nequaquam frigido corde audiunt, sed ad haec amores intimi facibus inardescunt. Sermo ad aurem ducitur, et mens eorum s repleverit simplices et ardentes facit; simplices puritate, ardentes aemulatione. Neque etenim placeret Deo aut simplicitas sine zelo, aut zelus sine simplicitate. Hinc ipsa Veritas dicit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Qua in re no