comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cum sol aut̃ occidiss& : om̃s qui habebant infirmos
uari is languorib: ducebant illos ad eum. At ille
singulis manũ imponens : curabat eos: Solis occubitus.
passionẽ mortemq significat illius quidix̃. quam¬
diu inmundo sum : lux sũ mundi : & sole occiden¬
te plures dȩmoniaci quã ante plures sanant᷑ ȩ groti:
Quia qui tem poralit̃ in carne uiuens paucos udeo
docuit: calcato regno mortis om̃ib: ꝑ orbẽgentibus
fidei salutisq dona transmisit Cuius ministris qua¬
si uitȩ lucisq pͣ conibus: psalmista canit Iter facite
ei. qui ascendit suꝑ occasum Suꝑ occa sũ quippe dr̃s
ascendit : qui a unde inpassione occubuit. inde malorẽ
suã głam resurgendo mani festauit : fexibant &iã
dȩmonia amultis. clamantia et dicentia: quiatues
filius dĩ: Et increpans non sinebat ealoqui: quia
sciebant ip sũ eẽ ap̃m Daemonia filium dĩ confi¬

Expanded text:
qui habebant infirmos qui habebant infirmos variis languoribus, ducebant illos ad eum. At ille singulis manus imponens, curabat eos. Solis occubitus passionem mortemque significat illius qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux sum mundi. Et sole occidente plures daemoniaci quam ante, plures sanantur aegroti. Quia qui temporaliter in carne vivens paucos Judaeorum docuit, calcato regno mortis, omnibus per orbem gentibus fidei salutisque dona transmisit. Cujus ministris, quasi vitae lucisque praeconibus, Psalmista canit: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum quippe Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestavit. Exibant etiam daemonia a multiFilius Dei. Et increpans non sinebat ea loqui, quia sciebant ipsum esse Christum. Daemonia Filium Dei confi
Abbreviated transcription (Latin):
si mula crorũ seruitus : febrẽ in lȩcebrose carnis in¬
tellege: Et rogauert̃ illũ proea : Et stans super illam
imperauit febri & dimisit illam: Modo saluator
rogatus. modo ultro curat egrotos. Ostendens se con¬
tra peccatorũ quoq passiones. et pͣcib semꝑ annuere
fidelium : et ea quae ipsi minime inse intellegunt. uł
intellegenda dare. uł &iã ñ intellegenda dare di¬
mittere: luxta qđ psalmista postulat De licta quis in¬
tellegit s ab occultis meis mundame dñe: Et continuo
surgens ministrabat illis Naturale est febricitantib:
incipiente sanitate lasescere : & agrotationis senti¬
re molestiam: Verũ sanitas quȩ dñi confertur impera¬
o: simultotaredit : Non solũ ipsaredit : sed & tanto
robore comitante. ut eis continuo quise ad iuuerant
mi nistrare sufficiat: Et iux ta leges tropologiȩ
mẽ bra quȩ serui erant in munditiȩ ad iniquitatẽ. ut
fructi ficarent morti : seruiant iusticiȩ in uitã ȩt̃nã

Expanded text:
lecebrosae carnis intellige. Et rogaverunt illum pro ea. Et stans super illam, imperavit febri, et dimisit illam. Modo Salvator rogatus, modo ultro curat aegrotos, ostendens se contra peccatorum quoque passiones et precibus semper annuere fidelium, et ea quae ipsi minime in se intelligunt, vel intelligenda dare, vel etiam non intellecta dimittere. Juxta quod Psalmista postulat: Delicta quis intelligit? ab occultis meis munda me, Domine . Et continuo surgens, ministrabat illis. Naincipiente sanitate lassescere, et aegrotationis sentire molestiam. Verum sanitas quae Domini confertur imperio, simul tota redit, nec solum ipsa redit, sed et tanto robore comitante, ut eis continuo qui se adjuverant, ministrare sufficiat: et juxta leges tropologiae membra quae servierant immunditiae ad iniquitatem, ut fructificarent morti, servia
Abbreviated transcription (Latin):
i uirum adȩmonio liberatũ moralit̃ animũ ab inmun¬
da cogitatione purgatũ signi ficare dixerimus : conse¬
quent̃ femina febrib tenta sed ad imperiũ dñi cu¬
rata. carnẽ ostend& a concupiscentiȩ suȩ feruore
percontinentiȩ pͣcepta frenatã Om̃is enũ amaritudo
& ira. et indignatio. & clamor & blasphemia : sp̃s in

Expanded text:
raliter animum ab immunda cogitatione purgatum significare dixerimus, consequenter femina febribus tenta, sed ad imperium Domini curata, carnem ostendit a concupiscentiae suae fervore per continentiae praecepta frenatam. Omnis enim amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia, spi
Abbreviated transcription (Latin):
multa e& nechaber& quod manducar& conuocatis discipulis dit
illis misercor turbae huic sed requiramus qđ aunt suporius in illis die¬
bus cũ turba multa e&̃ Superuis enĩ accossorant iudaci adalua¬
torẽm accussantes discipuloseĩ eo qđ ñ lotis manibus manducarent
quod dñs redarguit quia caquae decorde mala procedunt: ta
potius hominẽ quo inquinarent & relictis illis uenit in partes¬
tyri & sydonis hoc est relictis iudacis uenit infines gentiũ ubi
Post haec igitur curauit surdũ & mutũ: Ergo inhirdicb cũ multi¬
tudo populi cucurrissent nec haberent quod manducar ent
Turbas enĩ hicom̃s gentes signisicare credituras intellegimus
proquibus ipsedñs miseri cordia mouet᷑ quia non haberent quod
manducarent. hicspiritalit̃ debemus intellegere. Ideo ñ habe¬
bant quod manducarent quia gentes non legẽ habebant : Idẽ so
quinq libros moysi : ñ ꝓohetas ñ p̃dicationẽ scĩ iohanni quia gen

Expanded text:
u, nec haberent quod manducarent; convocatis discipulis, ait illis: Misereor turbae huic . Sed requiramus quod ait superius: In illis diebus cum multa turba esset. Superius enim accesserunt Judaei ad Salvatorem, accusantes discipulos ejus eo quod non lotis manibus manducarent. Quos Dominus redarguit, quia quae de corde mala procedunt, ea potius hominem coinquinarent. Et relictis illis, venit in rent. Et relictis illis, venit in finibus gentium, ubi Post haec iterum curavit mutum et surdum. Ergo in his diebus, cum multitudo populi concurrisset, nec haberent quod manducarent: turbas enim hic omnes gentis significare creaturas intelligimus, pro quibus ipse Dominus misericordia commovetur, quod non haberent quod manducareut: hic spiritualiter debemus intelligere; quod ideo non habebant quod manducarent: quia Gentes Legem non habebant, id est, quinque libros Moysi, non Prophetas, non praedicationem sancti Joanni
Abbreviated transcription (Latin):
tes desertus locus ẽ & ora p̃terut dimitte turbas uteuntes
in castella emant sibiescas. hic penitus tacent discipuli sed
missi fuerant p̃dicare gentib: sed potius ad oues ꝑditas domus
usrł prior ergo illa parabola ꝑtin& adiudacos. ista uero ad
gentes. Ibi quinq: panes fuer hocẽ quinq librimorsi hic septẽ
panes quis̃ septi sormis sp̃sdĩ sicut ait aesaias ꝓpheta. sp̃ssa¬

Expanded text:
s desertus est, et hora praeteriit, dimitte turbas, et euntes in castella emant sibi escas . Hic penitus tacent discipuli; sedmissi fuerant praedicare gentibus, sed potius ad oves perditas domus Israel. Prior ergo illa parabola pertinet ad Judaeos; ista vero ad gentes. Ibi quinque panes fuerant, hoc est quinque libri Moysi; hic vero septem panes, qui sunt septiformis Spiritus dona, sicut ait S
Abbreviated transcription (Latin):
inap̃o manere : & illũ manentẽ in se habere : Ac ꝑ hoc
qui ñ manet in ap̃o. et in quo ñ man& ap̃s proculdubio
nec manducat eius carnẽ. nec bibit eius sanguinẽ: &iam¬
sitante rei sacram̃tũ ad iudiciũ sibi manduc& et bibat

Expanded text:
in Christo manere, et illum manentem in se haberin Christo manere, et illum manentem in se haberqui non manet in Christo, et in quo non manet Christus, procul dubio nec manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, » etiamsi tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducet et bibat
Abbreviated transcription (Latin):
tã aet̃nam. In requie quȩ scõrũ sp̃s suscipit Qđ aut̃ ad
corpus adtin&. nec eis uitã & ternã fraudetur. sed
in resurrectione mortuorũ nouissimo die Caro enĩ
mea in quit uere est cibus: & sanguis m̃s uere ẽ potus
Cũ enĩ cibo & potu id ad petant homines. ut ñ esuriant
neq sitiant: hoc uera cit̾ ñ prestat. nisi iste cibus & potꝰ
qui eos a quib: sumitur in mortales & incorruptibiles
faciat. Id est societas ipsa scorũ ubi pax erit & unitas
plena atq perfecta: Propterea quippe sicut &iam
ad unũ aliquid redigunt᷑ ex multis Nãq. aliud in
unũ ex multis granis conficit : aliud in unũ ex multis
acinis confluit: Deniq lã exponit quomodo id fiat
qđ loquit᷑. et quid sit manducare corpus eius & san¬
gui nẽ bibere : Qui manducat meã carnẽ & bibit
meũ sanguinẽ. in me man& et ego in illo Hoc est
ergo manducare illam aescam & illũ bibere potum

Expanded text:
vitam aeternam in requie, quae sanctorum spiritus suscipit: quod autem ad vitam aeternam in requie, quae sanctorum spiritus suscipit: quod autem ad corpus attinet, nec ejus vita aeterna fraudetur, sed in resurrectione mortuorum novissimo die. 17. Caro enim mea, inquit, vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Cum enim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant, neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ad unum aliquid rediguntur ex multis. Namque aliud in unum ex multis granis confit: aliud in unum ex multis acinis confluit. 18. Denique jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus, et sanguinem bibere. Qui manducat carnem meam, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. Hoc est ergo manducare illam escam, et illum bibere potum,
Abbreviated transcription (Latin):
factũ est. id ẽ pͣ destinatio. Secundũ & t̃ciũ factũ ÷
ut fit & fi&d. id est uocatio & iustificatio. Quartum
uero nunc inspe est In re auẽ. fut᷑um ẽ id ẽ glorifi¬
catio. huius rei sacram̃tũ id ÷ unitatis corporis & san¬
guinis xp̃i. Ali cubi cotidie. alicubi certis inter uallis
dierũ in dominica m̃sa prȩparat᷑: et demensa domi¬
nica sumitur quibusdã ad uitã .: quibus dã ad exitium
Resuero ipsa cu iussacra m̃tũ est: omni homini ad uitã
nulli ad entium : qui cũq eius particeps fuerit: Neaũt
putarent sic in isto cibo & potu promitti uitã at̃nã
ut qui eã sumerent lã ñ corpore morerent᷑. huic co¬
gitatione dignatus ẽ occurrere: Nã cũ dixiss& qui
man ducat carnẽ meã et bibit meũ sanguinẽ habet
uitã &e t̃nam: continuo sub iecit & egore suscitabo eũ
in nouissimo die : ut habeat interim sȩcundũ sp̃m ui

Expanded text:
factum est, id est, praedestinatio: secundum et tertium factum est, factum est, id est, praedestinatio: secundum et tertium factum est, et fit, et fiet, id est, vocatio et justificatio: quartum vero nunc in spe est, in re autem futurum est, id est, glorificatio. Hujus rei Sacramentum, id est, unitatis corporis et sanguinis Christi alicubi quotidie, alicubi certis intervallis dierum in dominica mensa praeparatur, et de mensa dominica sumitur; quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium: res vero ipsa cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicumque ejus particeps fuerit. 16. Ne autem putarent sic in isto cibo et potu promitti vitam aeternam, ut qui eam sumerent, jam nec corpore morerentur; huic cogitationi dignatus est occurrere. Nam cum dixisset, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam; continuo subjecit, Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Ut habeat interim secundum spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
habere homines possunt : ae t̃nã uero omĩno ñ posst̃
Qui ergo eius ñ manducat carnẽ nec bibit eius sanguinẽ:
ñ hab& in se uitã Et qui manducat eius carnẽ & bibit
eius sanguinẽ. hab& uitã : Ad utrũq aut̃ respondit
qđ dicc̃ aet̃nam: Non ita est in hac esca quã sustentan¬
dȩ huius tẽporis uitȩ causa sumimus: Nãquieam non
sumpserit : non uiu&. nec tam̃ quieam sũpserit uiu&:
fieri enĩ potest ut senio uł morbo uł aliquo casu pluri¬
mi et qui eam sũp̃ serint moriant᷑: In hoc uero cibo et
potu. id est cor pore et sanguine dñi. ñ est ita Nã et
qui eã ñ sumunt ñ habent uitã: et qui eã sumit hab&
uitĩ: et hanc utiq & ternã: Hunc itaq cibũ & potum
societatẽ uult intellegi corporis & mẽ broꝵ suoꝵ qđ ẽ¬
scã ec cła in predestinatis & uocatis: et iustificatis.
& glorificatis scĩs et fidelib eius: Quorũ primũ lam

Expanded text:
habere homines possunt, aeternam vero omnino non possunt. habere homines possunt, aeternam vero omnino non possunt. Qui ergo non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, non habet iejus sanguinem, habet vitam. Ad utrumque autem respondet quod dixit, aeternam. Non ita est in hac esca, quam sustentandae hujus temporalis vitae causa sumimus. Nam qui eam non sumpserit, non vivet: nec tamen qui eam sumpserit, vivet. Fieri enim potest ut senio, vel morbo, vel aliquo casu, plorimi et qui eam sumpserint moriantur. In hoc vero cibo et potu, id est corpore et sanguine Domini, non ita est. Nam et qui eam non sumit, non habet vitam: et qui eam sumit, habet vitam, et hanc utique aeternam. Hunc itaque cibum et potum societatem vult intelligi corporis et membrorum suorum,  et justificatis, et glorificatis sanctis, et fidelibus ejus. Quorum primum jam
Abbreviated transcription (Latin):
talem panẽ ñ litigant ad inuicẽ: quoniam un panis
unũ corpus multisumus: & ꝑ hunc facit ds̃ unius modi
habitare indomo Qđ aut̃ ad in uicẽ litigantes quȩ rt̃
quomodo possit dñs carnẽ suã dare ad manducandum.
uob̃. nisi manduca ueritis carnẽ filii hominis &biberi¬
tis eius sanguinẽ : ñ habebitis uitã at̃nam in uobis
Quomodo quidem edetur: & quis nã modussit mandu¬
candi istũ panẽ. ignoratis: Uerũ tam̃ nisi manduca¬
ueritis carnẽ filu hominis & biberitis eius sanguinem:
ñ habebitis uitã in uob̃ Haec utiq ñ utiq cadauerib.
sed ui uentib loquebat᷑: Unde ne istã intellegentes¬
uitã et de hacre litigarent: sequutus adiuait Qui
man ducat meã carnem & bibit meũ sanguinẽ: hab&
uitã e t̃nã Hanc ergo ñ hab& qui istũ panẽ ñ mandu¬
cat: nec istũ sanguinẽ bibit: Nã tẽporalẽ uitã sine illo

Expanded text:
talem panem, non litigant ad invicem; quoniam unus panis talem panem, non litigant ad invicem; quoniam unus panis unum corpus multi sumus, et per hunc facit Deus unius moris habitare in domo . Quod autem ad invicem litigantes quaerunt, quomodo possit Dominus carnem suam dare ad manducandum, vobis, nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis. Quomodo quidem edatur, et quisnam modus sit manducandi istum panem, ignoratis; verumtamen nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis. Haec non utique cadaveribus, sed viventibus loquebatur. Unde, ne istam vitam intelligentes et de hac re litigarent, secutus adjunxit, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. Hanc ergo non habet, qui istum panem non manducat, nec istum sanguinem bibit: nam temporalem vitam sine illo
Abbreviated transcription (Latin):
despũ meo Vis ergo et tu uiuere de spũ ap̃i.: In corpore
esto xp̃i Nũ quid enĩ corpus meũ uiuit despũtuo:
Meũ uiuit de spũ meo: & tuũ de tuo Non potest uiue¬
re corpus ap̃i : nisi de sp̃u ap̃i Inde est qđ exponens no¬
bis apłs paulus. hunc panẽ: unus panis inquid unum
corpus multisumus: Osacram̃tũ pietatis: õ signũ uni¬
tatis : o uinculũ caritatis Qui uult uiuere hab& ubi
uiuat: hab& un de uiuat Accedat: credat: uiuat¬
reat anͦ e mẽ brorũ: ñ sit pute membrũ quod
resetari mereatur. ñ sit distortũ de quo erubes catur :
Sit pulchrum: sit aptũ: sit sanã: hereat corpori: uiuat
dõ dedõ: Nunc labor& in terra: ut post ea regn&
modo potest hic nob̾ carnẽ suã dare admanducandũ
Litigabant utiq ad inuicẽ qm̃ panẽ concordiae non in¬
tellegebant : nec sumere uolebant Nã ꝗ mandu cam

Expanded text:
de spiritu meo. Vis ergo et tu vivere de Spiritu Christi? In corpore de spiritu meo. Vis ergo et tu vivere de Spiritu Christi? In corpore esto Christi. Numquid enim corpus meum vivit de spiritu tuo? Meum vivit de spiritu meo, et tuum de tuo. Non potest vivere corpus Christi, nisi de Spiritu Christi. Inde est quod exponens nobis apostolus Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O Sacramentum pietatis! o signum unitatis! o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credatreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet omodo potest hic nobis carnem suam dare ad manducandum? « Litigabant utique ad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant: nam qui manducant
Abbreviated transcription (Latin):
& manna: sed manna umbra erat: iste ueritas est
Siquis manducauerit ex hoc pane : uiuet in ȩternum
et panis quemego dabo: caromea est promundi uita: Hoc
quando caperet caro: quod dixit panem carnẽ Vocatur
caro quod non capit caro : & ideo magis non capit caro
quia uocatur caro: Hoc enim exhorruerunt: hoc ad se
multũ esse dixerunt hoc non posse fieri putauerunt
Caromea est inquid promundi uita: Norunt fideles corpus
xp̃i. sicorpus xp̃iesse non neglegant: Fiant corpus xp̃i: siuo¬
xp̃i: Intellegite fratres mei quid dixerim: Homoes.
& sp̃m habes & corpus habes: Sp̃m dico quae anima uo¬
catur : quaconstat quod homo es Constas enim exani¬
ma & corpore: Flabes itaq spm̃ inuisibilem: corpus ui¬
sibile: dicmihi: Quid ex quo uiuat sp̃stuus: uiuit excor¬
pore tuo ancorpus tuũ exspũ tuo : Respondit om̃is ꝗ
uiuit  qui aut̃ hoc ñ potest respondere : nescio siuiuit:
Quid respondit om̃is quiuiuit : corpus utiq meũ iuuit

Expanded text:
et manna; sed manna umbra erat, ista veritas est: Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum, et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Hoc quando caperet caro, quod dixit panem carnem? vocatur caro quod non capit caro, et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc enim exhorruerunt, hoc ad se multum esse dixerunt, hoc non posse fieri putaverunt. Caro mea est, inquit, pro mundi vita. Norunt fiChristi si corpus Christi esse non neglegant. Fiant corpus Christi si uoChristi. Intelligite, fratres mei, quid dixerim. Homo es, et spiritum habes, et corpus habes. Spiritum dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: quid respondet omnis qui vivit? Corpus utique meum vivit
Abbreviated transcription (Latin):
Ante omnẽ creaturam. creati natura mutabiles conditi. sed eontẽplatione dĩ inmu¬
tabiles facti. animo in passibiles. menterationales. tempore ȩterni. beatitu dine ꝑpetui
in edestibus conmorantur. Di mones sunt in puri spũs subtiles &e uagi. animo passibiles.
semp in fraude noui. com mouent sensus fingunt affectus. uitam turbant. som nos
in quetant . morbas inferunt. mȩtes terrent: menbra distorquent. sortis regunt.
prestigis oracula fingunt. cupidinẽ amoris inlitiunt. aridorẽ cupiditatis in fundunt
in conseeratis imaginib drlitescunt inuorati ad sunt. uerissimilia mentiuntur mu¬
tantur indiuersis figuris. in terdum in angelorũ imaginib trans formantur
hii quondõ asede epli obsuꝑbiam lapsi. nunc in aere conmorantur. E omines s̃
ratione capates. intellertu sapientes. ore loquaces. natura magis quam doc

Expanded text:
ante omnem creaturam creati, natura mutabiles conditi, sed contemplatione Dei inmuante omnem creaturam creati, natura mutabiles conditi, sed contemplatione Dei inmutabiles facti, animo inpassibiles, mente rationales, tempore aeterni, beatitudine perpetuiin caelestibus commorantur. Daemones sunt inpuri spiritus, subtiles et uagi, animo passibiles, semper in fraude noui. Commouent sensus, fingunt affectus, uitam turbant, somnos inquietant, morbos inferunt, mentes terrent, membra distorquent, sortes regunt, praestigiis oracula fingunt, cupidinem amoris inliciunt, ardorem cupiditatis infundunt, in consecratis imaginibus delitescunt; inuocati adsunt, uerisimilia mentiuntur, mutantur in diuersis figuris, interdum in angelorum imaginibus transformantur. Hii quondam a sede caeli ob superbiam lapsi, nunc in aere commorantur. Homines sunt ratione capaces, intellectu sapientes, ore loquaces, natura magis quam doc
Abbreviated transcription (Latin):
motusꝙ in esset. nec germinare utiq nec crescere potuissent. & ista que
uitam sine sensu habent. iapidib preponuntur & terre: Tertius gradus ẽ.
que non solum crescunt: ud uiuunt sed etiam sentiunt. qualis est in precorib
Quartus gradus ÷ in his quȩ crescunt. uiuunt. sentiunt uel intellegunt. sedtañ
mortaler ut aninalia sunt. qualis e in hominib. Quintus est in his qua senti¬
unt. & intellegunt. & inmortalia sunt. qualis est in angłis. Sextum id quod in mu¬
tabile. & infinitum. & simpdex est quo om̃is haec natura inspiratur. gubernatur
& regiur. quod est ds̃. Sed haec quidem om̃iasicut gradibus crescunt. ita sibi qua¬
litate naturae praecellunt. Nã arbori prȩfertur lapidi. & pecus arbori. &. homo
pecori & argelus homini. & as̃ praponitur angłis. Enter angelos homines & demo¬
nps hadic differentiã ueteres scripserunit. quod angeli sunt spiritales substantiȩ sati

Expanded text:
motusque inesset, nec germinare utique nec crescere potuissent; at ista quae motusque inesset, nec germinare utique nec crescere potuissent; at ista quae uitam sine sensu habent lapidibus praeponuntur et terrae. Tertius gradus est in his quae non solum crescunt uel uiuunt sed etiam sentiunt, qualis est in pecoribus. Quartus gradus est in his quae crescunt, uiuunt, sentiunt, uel intellegunt, sed tamen mortales, ut animalia, sunt, qualis est in hominibus. Quintus est in his quae sentiunt, et intellegunt et inmortalia sunt, qualis est in angelis. Sextus id quod incommutabile et infinitum et simplex est, quo omnis haec natura inspiratur, gubernatur et regitur, quod est Deus. Sed haec quidem omnia, sicut gradibus crescunt, ita sibi qualitate naturae praecellunt. Nam arbor praefertur lapidi, et pecus arbori, et homo pecori, et angelus homini, et Deus praeponitur angelis. Inter angelos, homines et daemones hanc differentiam ueteres scripserunt, quod angeli sunt spiritali substantia sati,
Abbreviated transcription (Latin):
mutaret᷑ aduitã edesttm. Sed quia hoc bono contentus esse noluit. ꝓtinus suȩ
conditionis merito caruit. Mortẽ gemina animȩ & carnis inuenit. ignorantiã
ueri uetustatem obtinuit. atq inomne ꝓgeniem peccatisui p̃uaricationẽ
ualent actuali peccato. Inde est qđ paruulis lauaeri gratia concedit᷑. quia
& si non ẽ illis peccatũ ꝓprii operis. inẽ tamen originalit̾ noxa paternę
p̃uaricationis. Unde &ꝓpheta dauid exsemet ipso humanũ genus deplorans
conquerit᷑ dicens. In in iquitatib conceptus sũ. & impeecatis peperitme
mater mea . XIII. Gradus ud differentiȩ rerum. sex sunt. id est non uiuentia
uiuentia : in rationabilia. mortalia. in mortalia. nouissimus qui est suꝑ omniads̃
Primꝰ gradusteorum quȩ non erescunt. uitaque. motu que carent. quaus est in
lapidib Secundus est in illis. que crescunt. uitamque. motũ ꝙ si ne sensu ho

Expanded text:
mutaretur ad uitam caelestem. Sed quia hoc bono contentus esse noluit, protinus suae mutaretur ad uitam caelestem. Sed quia hoc bono contentus esse noluit, protinus suae conditionis merito caruit, mortemque geminam animae et carnis inuenit. Ignorantiam ueri et uetustatem obtinuit, atque in omnem progeniem peccati sui praeuaricationualent actuali peccato. Inde est quod paruulis lauacri gratia conceditur. Quia etsi non est illis peccatum proprii operis, inest tamen originaliter noxa paternae praeuaricationis. Vnde et propheta Dauid ex semetipso humanum genus deplorans conqueritur dicens; in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis peperit me mater mea. Gradus uel differentiae rerum sex sunt, id est, non uiuentia, uiuentia, inrationabilia, mortalia, inmortalia; nouissimus qui est super omnia Deus. Primus gradus est eorum quae non crescunt, uitaque motuque carent, qualis est in lapidibus. Secundus est in his quae crescunt, uitamque motumque sine sensu habe
Abbreviated transcription (Latin):
condidit ds̃. sed quedam ferit ex nihilo. quedam : Aliquo. Et nihilo mundũ & angelosilo¬
& animã. ex aliquo hominẽ & cȩcerã mundi creaturã. Auisit ulissirentia paradisoꝵs
Vnus esł terrenus paradisus ubi primo irũ hominum corporaliter uita citut aeties
glestis ubi animȩ beatorum. statim ut acorpore exeunt trans ferunt᷑. atq digna
felictate lȩtantes expertant receptionẽ corporũ suorũ. De hoc paradiso dñs abla¬
tronẽ dicit. hodie mecũ eris in para diso. Originaliter aut̃ primi hominis cuspa
nos deparadiso expulit. & in hac ex ilii peregrinatione deierit. Inde est quo o
preuaricationis suȩreatu adstringimur. unde & merito sententiae: debite penã
paternae p̃uaricationis ex soluimꝰ. Namita primus et homo conditus. ut per
augmentum aetatum. sine media morte debita corporalis paradisus com¬

Expanded text:
condidit Deus, sed quaedam fecit ex nihilo, quaedam ex aliquo. De nihilo mundum, angelos econdidit Deus, sed quaedam fecit ex nihilo, quaedam ex aliquo. De nihilo mundum, angelos et animam; ex aliquo hominem et ceteras mundi creaturas. Quae sit differentia paradisorum. Vnus est terrenus paradisus, ubi primorum hominem corporaliter uita extitit, alter caelestis, ubi animae beatorum, statim ut a corpore exeunt, transferuntur, atque, digna felicitate laetantes, expectant receptionem corporum suorum. De hoc paradiso Dominus ad latronem dicit: Hodie mecum eris in paradiso. Originaliter autem primi hominis culpa nos de paradiso expulit et in hac exsilii peregrinatione deiecit. Inde est quod praeuaricationis suae reatu adstringimur. Vnde et merito sententiae debitae poenam paternae praeuaricationis exsoluimus. Nam ita primus est homo conditus, ut per augmentum aetatum sine media morte de uita corporalis paradisi com
Abbreviated transcription (Latin):
die tertio elebratur. Ile uero nullo eguit ut resurgeret nos illo miscrante resurgimus
Inter reationẽ mundi & formationẽ eiꝰ. hec est distantia. quod originaliter scd̃m matẽ¬
riȩ substantiam. simul cunc ta creata sunt. scđm distinctionẽ uero specierum persexdierũ
altemationẽ formata est. Totius enim creaturȩ origo simul extitit. specie conen .&. forma
ꝑtemporum incrementa processit.: Nã primum matitia facta est gli & terre confusa
atq informis. dequa post modũ omnia singillatim ꝑspeties uarias formasq ꝓpnas
tat̃ denihilo. mundi aut̃ species de informi materia. Pro inde duas res ante omnẽ dit̃¬
& ante omne tẽpus condidit ds̃ angelicam uidelicet ircaturam & in formem materia
quȩ quidem ex nihilo facta processit. tam̃ res &re facta ẽ non et̾nitate sed sola origint
sic sonus cantũ. Nã qui uiuit in et̾num creauit umia simul. Itaq nonomnia tenihlo

Expanded text:
 tertio celebratur; ille nullo eguit ut resurgeret, nos illo miserante resurgimus.  tertio celebratur; ille nullo eguit ut resurgeret, nos illo miserante resurgimus. Inter creationem mundi et formationem eius haec est distantia, quod originaliter secundum materiae substantiam simul cuncta creata sunt. Secundum distinctionem uero specierum per sex dierum alternationem formata sunt. Totius enim creaturae origo simul extitit, species tamen et forma per temporum incrementa processit. Nam primum materia facta est caeli et terrae confusa atque informis, de qua postmodum omnia singillatim per species uarias formasque proprias est de nihilo. Mundi autem species de informi materia. Proinde duas res ante omnem diem et ante omne tempus condidit Deus: angelicam uidelicet creaturam et informem materiam; quae quidem ex nihilo facta, praecessit tamen res ex se factas non aeternitate, sed sola origine, sicut sonus cantum. Nam qui uiuit in aeternum, creauit omnia simul. Itaque non omnia ex nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
ille aut̃ non ex concupiscentia carnis uel ex uiri cortu. sad de spũ scõ naeus dt Naturae
quippe trant originem. non culpam preuaricationis. Corpus exuirgine simpsit. uirginitat̃ matiru
carnis non abstulit. Item nos ex una generatione substim. ille ex duab diuinitatis & humanita¬
tis. Sed ex prima natiuitatem sumpsit. ex altera ercationem. Natus eni diuina generatione
factis humana. Prima fuit sinc timpore. serunda in plenitudint temporum. Item nos cedu
subsistimꝰ substantus c̃orporis uddicet atq animȩ. ille extrib uerbi. corporis. atq. anim aedi
Inde et quod ꝑfectus homo ꝑ fectus predicatur &e as habens inse geminam substantiam
& diuinitatis suꝑ & humanitatis nr̃ȩ Item hoc distat intermortem dñi &. nran. nos
cȩpit. scđm quod ipse testatur dicens. Potestatim habeo ponendi animã meam

Expanded text:
ille autem non ex concupiscentia carnis, uel ex uirili coitu, sed de Spiritu sancto natus est. Naturam ille autem non ex concupiscentia carnis, uel ex uirili coitu, sed de Spiritu sancto natus est. Naturam quippe traxit originem, non culpam praeuaricationis. Corpus ex Virgine sumpsit, uirginitatem maternae carnis non abstulit. Item nos ex una generazione subsistimus; ille ex duabus, diuinitatis et humanitatis. Sed ex prima natiuitatem sumpsit, ex altera creationem. Natus enim diuina generatione, factus humana. Primum fuit sine tempore, secundum in plenitudine temporum. Item nos ex duabus subsistimus substantiis: corporis uidelicet atque animae; ille ex tribus: uerbi, corporis atque animae. Inde est quod perfectus homo perfectus praedicatur et Deus, habens in se geminam substantiam, et diuinitatis suae et humanitatis nostrae. Item hoc distat inter mortem Domini et nostram: nos cepit secundum et quod ipse testatur dicens: Potestatem habeo ponendi animam meam,
Abbreviated transcription (Latin):
in seperabiliter. quasi spendor exluce ꝓcedat. Figura est. qua suscipiens formam serui.
operum uirtutumq similitudinẽ inse imaginẽ atꝙ in mensam magnitudinem designaut
tiam & passionem carnis appellatur: Sacerdos. quia semet ipsum ꝓnobis patri hostiam
obtulit. Petra. ꝓeo qd firmitas sit credentium offeatio &. ruina incredulorum. Rapis
angularis. quia nouum & uetus teflamentũ uelutiduos pariet is ex aduerso uenientes
tam quam angulus sibmet copulauit. ac fidei unitate conu̾sxit. Homoqua secundũ
carnem ex uirgine natus est passibilis atq mortalis. leo ꝓpter regium &x potentiã
ꝓqua immorte diabolũ uicit. Uitulus. quia ꝓpt̃ salutẽ gentiũ immolatus ẽ. Aqͥla
proeo qđ resurgens ad astra cęli reuolauit. & ad sedẽ rat̾nam unde uenerat reduit.
nter natiuitatẽ xp̃i uel nram hoc inter est. qđ om̃is homo exdelicti lege conceptur c̃

Expanded text:
inseparabiliter quasi splendor ex luce procedit. Figura est quia, suscipiens formam serui, inseparabiliter quasi splendor ex luce procedit. Figura est quia, suscipiens formam serui, operum uirtutumque similitudinem Patris in se imaginem atque inmensam magnitudinem designauit. tiam et passionem carnis appellatur. Sacerdos quia semetipsum pro nobis Patri hostiam obtulit. Petra pro eo quod firmitas sit credentium, offensio et ruina incredulorum. Lapis angularis quia Nouum et Vetus Testamentum, ueluti duos parietes ex aduerso uenientes, tanquam angulus sibimet copulauit ac fidei unitate coniunxit. Homo quia secundum carnem ex Virgine natus est passibilis atque mortalis. Leo propter regnum et potentiam, pro qua in morte diabolum uicit. Vitulus quia propter salutem gentium immolatus est. Aquila pro eo quod resurgens ad astra caeli reuolauit, et ad sedem paternam unde uenerat rediit. nter natiuitatem Christi uel nostram hoc interest, quod omnis homo ex delicti lege conceptus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ dicctur. quia exdõ genitus ł. omnipotins ab omni potente. perfictus. apefecto. Filius di. quia
dum hoc insosit quod pater non est tamen ipse qui pater. Uerbum est: quia ꝓprie diuino
ore processit: Uied quia nihil in substantia naturȩ sue iusibile ud corporum est. u peo quuo
pater uerbo omnia condidit siue uisit. Forma: propter effictum operis totius creaturȩ quȩ
per ipsum formata est. Brachium : quia abipso omnia continentur. Uirtus ꝓeo quod om̃on
potestatem patris insemet ipso habet. & omnem uxli tirreq creaturam gubernit. cantinea
at que regat. Sapientia est: pro eo quod ipse reurla& scintie mysteria &. archana. smago esta
propt᷑ similitudinis ueritatim. Species enim patris indi fferens est. habens indiscretam in se
naturã siue essentiam. Splendor appellatur: quia dum sit pater lux ita filius habit

Expanded text:
Deus dicitur quia ex Deo genitus est. Omnipotens ab Omnipotente. Perfectus a Perfecto. Filius Dei quia Deus dicitur quia ex Deo genitus est. Omnipotens ab Omnipotente. Perfectus a Perfecto. Filius Dei quia dum hoc ipsud sit quod Pater, non est tamen ipse qui Pater. Verbum est quia proprie diuino ore processit, uel quia nihil in substantia naturae suae uisibile uel corporeum est, uel pro eo quod per ipsum facta sunt. Hinc et dextera propter effectum operis totius creaturae, quae per ipsum formata est. Brachium, quia ab ipso omnia continentur. Virtus, pro eo quod omnem potestatem Patris in semetipso habeat, et omnem caeli terraeque creaturam gubernet, contineat atque regat. Sapien Imago est propter similitudinis ueritatem. Species enim Patris indifferens est, habens indiscretam in se naturam siue essentiam. Splendor appellatur quia dum sit Pater lux, ita Filius ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitus est apate. iuxta euangelium quod dicit. & uidimus głam eius quasi glãm anigeniti apa¬
ere. plenum grã & ueritate. At uero secundum fratirnam societatem. primo genitus est uniuerse
ereature. iuxta id quod a postolus ait. Ut sit ipse primo genitus in multis frib Et ergo unicus
nsubstantia deitatis. primo genitus in susceptione humanitatis : Primo gentus ingr̃a. unigent
innatura. Primo genitus ergo secundũ apostolum in multis fratrib: unigenitus. tantum ex dõ solus
n de est quod frt̃ nuncupat᷑: & dñs. Frater quia primo genitus. diñs quia unigenitus:: Ir̃m uero
differentiae ud significationes nominum corum quat in dĩ filio diftinguntur: plurimȩ sunt.
Accidentia sunt ista agrus sacerdos petra, siue lapis, Homo ico uitulus: aquila & his similia

Expanded text:
unigenitus est a Patre iuxta euangelium, quod dicit: Et uidimus gloriam eius, gloriam quasi unigeniti a Paunigenitus est a Patre iuxta euangelium, quod dicit: Et uidimus gloriam eius, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratia et ueritate. Αt uero secundum fraternam societatem primogenitus est uniuersae creaturae, iuxta id quod Apostolus ait: ut sit ipse primogenitus in multis fratribus. Est ergo unigenitus in substantia deitatis, primogenitus in susceptione humanitatis; primogenitus in gratia, unigenitus in natura; primogenitus ergo iuxta Apostolum in multis fratribus; unigenitus tantum ex Deo solus. Inde est quod Frater nuncupatur et Dominus: Frater quia primogenitus; Dominus quia unigenitus. Iam uero differentiae uel significationes nominum eorum quae in Dei Filio distinguntur plurimae sunt, sMediator. Accidentia sunt ista: Agnus, Sacerdos, Petra siue Lapis, Homo, Leo, Vitulus, Aquila et his similia.
Abbreviated transcription (Latin):
dienim humanȩ natiuitatis xp̃i seereta non capimus. dpunae naturae mysteria
ꝗtamodo capiemus: In teres sentiam dĩ &e substantiam̃ hoc quidam defini¬
erunt. quod sube stantia ẽ. io quod non al alio sed semꝑ exse est. hoc est
quod propria intta se uirtute subsistit.:ssentia uero in Rõ. ideireo uera est dicta. quia
terũ huminȩ niturȩ. Informna eñĩ serui qua factus ẽ exmuliere . pater maior ullo ẽ.
in forona aut̃ dĩ inqua erat ante carnis ad sumptionẽ. patri coequalis ẽ. Pro illo dictũ est . patir
maior meest. proeo ego & patir unum sumus. Aequalis ergo patri inquantum as̃ dt subiatus
uero inquantũ homo ẽ. Quid differt intet id quod xp̃s nunc unigenitus. nunc primo genitus esse pre¬
dicatur.: Forum primum ad pattem ꝑtinet alterum adnos. Nam scđm diunitatis excellentiam

Expanded text:
Si enim humanae natiuitatis Christi secreta non capimus, diuinae naturae misteria Si enim humanae natiuitatis Christi secreta non capimus, diuinae naturae misteria quomodo capiemus? Inter essentiam Dei et substantiam hoc quidam definierunt, quod substantia est id quod non ab alio, sed semper ex se est, hoc est quod propria intra se uirtute subsistit; essentia uero in Deo idcirco est dicta, quia terum humanae naturae. In forma enim serui, qua factus est ex muliere, Pater maior illo est; in forma autem Dei, in qua erat ante carnis adsumptionem, Patri coaequalis est. Pro illo dictum est: Pater maior me est; proid: Ego et Pater unum sumus. Aequalis ergo Patri in quantum Deus est, subiectus uero in quantum homo est. Quid differt inter id quod Christus nunc unigenitus, nunc primogenitus esse praedicatur. Horum primum ad Patrem pertinet, alterum ad nos. Nam secundum diuinitatis excellentiam
Abbreviated transcription (Latin):
as tuus as unus est : Eres crgo deos credere pro fanum est. trinitatem in psonis non destinguere
im pumi edt Inter ꝑsonam patris a. fili et sp̃s sc̃i ita secernetur Quod patit net factus ne natus
pͥater altonitatem habet sine natiuutote. filius natiuitatẽ ium eternitat  sp̃s uerosũs¬
potest inteliegita humana capete. Nãquis considirure sufficiat. ipsius trinitatis
interna misteria. quo modo patir et filius & sp̃s sc̃s artres ꝑsonae sint una naturau
quo mo do pater ingenitus. silius genitus. sp̃s uero sc̃s nec genitus. nec uigenitus:
sine spũ sco̾: & tamen ait.isfego ab repo paaesitus nonueniet: Quo modo
silius gonde sc sed dępatre ast. nec tamen ei est posterior dequo est. Auomodo
sp̃s sc̃s depatrt procedit & filio. nec tamen abeis praeceditur. aqueb procedit
Quo modo tria unum sunt. & unum tria : Qusmodo ad se inuicem telatiue
tna sunti es scatialner unum sunt. Quis ista con sideret. quis ista eon prehendat.

Expanded text:
s tuus, Deus unus est. Tres ergo deos credere profanum est; Trinitatem in personis non distinguere impium est. Inter personam Patris et Filii et Spiritus sancti, ita secernitur, quod Pater nec factus nec natus est. Proinde Pater aeternitatem habet sine natiuitate, Filius natiuitatem cum aeternitate; Spirituspotest intellegentia humana capere. Nam quis considerare sufficiat ipsius Trinitatis interna misteria? Quomodo Pater et Filius et Spiritus sanctus tres personae sint, una natura? Quomodo Pater ingenitus, Filius genitus, Spiritus uero sanctus nec genitus nec ingenitus? sine Spiritu sancto, et tamen ait: Nisi ego abiero, Paraclitus non ueniet? Quomodo Filius non de se sed de Patre est, nec tamen ei est posterior de quo est? Quomodo Spiritus sanctus de Patre procedit et Filio, nec tamen ab eis praeceditur a quibus procedit? Quomodo tria unum sunt, et unum tria? Quomodo ad se inuicem relatiue tria sunt, essentialiter unum sunt? Quis ista consideret? Quis ista conprehendat?
Abbreviated transcription (Latin):
tiae. lamenĩ securis ad radices arborum porta est. Om̃is
arborquȩ ñ fac̃ fructũ bonũ excid&ur & inignẽmite cur
& qui sunt fructds dignos paenitentiae nisiut facias quae
contraria sunt peccato seruiebas ido latriae : uł dae mo¬
nib: nunciã conseruus seruit dõ persidem. Eras adulter
nunc econtrario estopudicus. Ebri&atieras deditus. Nun
sobri&atis obtinelocum. Eras fraudulentus & raptor
nuncesto fidelis & largus. Frastumidus & suꝑbus. modo
estoman su&us & mitis. Auarus eras & mendax. Nunc esto
pius & ueraꝵ. Eccequi sunt fructus digni paenitentiae : ut
quiante agebas contrariodõ. Modo contraria agas diabolo
scđm sententiã dnĩ nr̃ĩ dicentis. Necegote condempnaba
uade &amplius noli peccare. &iterũait. Remittunt᷑
ei peccata multa quia multũ dilex̃. Nã arbores infruc

Expanded text:
. Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . Et qui sunt fructus digni poenitentiae, nisi ut facias quae contraria sunt peccato? Serviebas idololatriae vel daemonibus, nunc jam conversus servi Deo per fidem. Eras adulter et fornicator, nunc econtrario esto castus. Ebrietati eras deditus, nunc sobrietatis obtine locum. Eras fraudulentus et raptor, nunc esto fidelis et largus. Eras tumidus et superbus, modo esto mansuetus et mitis. Avarsus eras et mendax, nunc esto pius et verax. Ecce qui sint fructus digni poenitentiae, ut qui antea agebas contraria Deo, modo contraria agas diabolo, secundum sententiam Domini dicentis: Nec ego te condemnabo. Vade, et amplius jam noli peccare . Et iterum: Remittuntur ei peccata multa quia dilex
Abbreviated transcription (Latin):
facies Non adulterabis non facies furtũ non falsum
testim oniũ dices honorapatre tuũ & matrem & dili¬
ges preximũ tuũ sicutte ipsũ dicit illi adulescens: haec
Ait illidñs Siuis perfectuseẽ uadeuende quae habes
& da pauperibus & habebis thesaurũ incaelo & uenise¬

Expanded text:
 non falsum testimonium dices, honora patrem tuum et matrem, et: diliges proximum tuum sicut te ipsum. dicit illi adulescens: omnia ait illi Iesus: si uis perfectus esse, uade, uende quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo: et ueni, se
Abbreviated transcription (Latin):
misericordiã dñinrĩ dicentis. Paenitentiam agite ad pro¬
pinquaũ enĩ regnũ caelorũ. Odulcedo pi&as utint̾ paeni¬
tentia & regnũ cadorũ. Nihilsit int̃medium agamus er¬
go paenitentiã a facinoris nr̃is : & in punctupat& nobis reg¬
nũ caelorũ. sic ait beatus proph&a desinite a malitus uris
paenitentiã emedio peccata & homo cõiunctus ẽdõ. Instruente
& docente a pło. Quiaũt adher&dc̃io unus sp̃sẽ. sed dicitali

Expanded text:
m agite, appropinquabit enim regnum coelorum. O dulcedo, ut inter poenitentiam et regnum coelorum nihil sit intermedium. Agamus ergo poenitentiam a facinoribus nostris, et in puncto patebit nobis regnum coelorum. Sic ait beatus propheta: Desinite a malitiis vestris, poenitentiam e medio peccata, et homo conjunctus est Deo, instruente et docente Apostolo: Qui autem ad
Abbreviated transcription (Latin):
tium. metus quoꝙͥ gehennȩ uel amor celestis patriȩ. inuidiam superat
amor fraterni dilectionis. Et quia caeleste regnum non accipiunt nisi
con cordes. iram temperat patientia et ratio ae quanimitatis. Auaritiã
subuigat ȩlemosina. et spes aeterne t retributionis. Tristitiã fraterna
conloquia. et con solatio scripturarũ.: Ad rogantiã calcat metus ne ua¬
na gła delinitum animum auirtutib cuntis seidudat. et ꝑ iactatiã ꝑ dat
semet ipsum & pereat Iam suꝑbiam deprimit metus diabolicae ruinȩ
at ꝙ excemplum humilitatis xp̃i: Ex ꝑla rit laBEꝵ Diffexentiar

Expanded text:
tium, metus quoque gehennae uel amor caelestis patriae. Inuidiam superat tium, metus quoque gehennae uel amor caelestis patriae. Inuidiam superat amor fraternae dilectionis et quia caeleste regnum non accipiunt nisi concordes. Iram temperat patientia et ratio aequanimitatis. Auaritiam subiugat elemosina et spes aeternae retributionis. Tristitiam fraterna conloquia et consolatio Scripturarum. Arrogantiam calcat metus ne uana gloria delinitum animum a uirtutibus cunctis secludat et per iactantiam perdat semetipsum et pereat. Iam superbiam deprimit metus diabolicae ruinae atque exemplum humilitatís Christi. EXPLICIT LIBER DIFFERENTIAR
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentib meritis. non ꝓgrã largientis. Itẽ quidã sunt quiquod non
habent habere ꝓtumorẽ existimant. Itẽ sunt quidam qui contemp¬
nendo alios se aliquid habere singularit putant ꝑnitiosius ẽ aut. eẽ elationẽ
desingularitate iactanti& uenientem. Ultimo suꝑbia trimodam habet differen¬
tiã. Primũ namꝙ genus suꝑbiae est. eorum qui ꝑtrangressionis culpam contẽp¬
tui habenidiuina p̃cepta. Scdm gonus eorum qui exronseruatione mandatoꝵꝵ.
at tolluntur elatione uirtutũ. Tertiũ aut̃ genus eorum. qui ꝑ contumatia
mentis subdi dedignanitur seniorum imperiis. Quȩ quidem uitia diuinitus
ad uuante gra t̾rib Erontrario eruuntur uirtutib. Gulae enim concupis¬
centiã reprim unt uigiliȩ. & conpunctio cordis. Fornicationẽ. extinguit
contritio coridis. & corporis afflictio. et oratio assidua. uel laboris exertĩ¬

Expanded text:
praecedentibus meritis, non pro gratia largientis. Item quidam sunt qui quod non praecedentibus meritis, non pro gratia largientis. Item quidam sunt qui quod non habent habere se per tumorem existimant. Item sunt quidam qui, contemnendo alios, se aliquid habere singulariter putant. Perniciosiorem autem esse elationem de singularitate iactantiae uenientem. Vltima superbia trimodam habet differentiam. Primum namque genus superbiae est eorum qui per transgressionem culpae contemptui habent diuina praecepta; secundum genus eorum qui ex conseruatione mandatorum adtolluntur elatione uirtutum; tertium genus est eorum qui per contumaciam mentis subdi dedignantur seniorum imperiis. Quae quidem uitia, diuinitus adiuuante gratia his e contrario curantur uirtutibus. Gulae enim concupiscentiam reprimunt uigiliae et conpunctio cordis. Fornicationem extinguit contritio cordis et corporis afflictio et oratio assidua uel laboris exerci
Abbreviated transcription (Latin):
uariratio legis. ꝓpt̃ inlicitam concupiscentiã: rei augende. et in metum
rei carendȩ. siut &ia quidam ait. Non enim unquam expletur neque
satiatur cupiditatis sitis. net solũ sa quȩ habentur amore habendi ex
cruciatur. sed etiam amittendi metu: Ipsa quoꝙ inuidia duplici adficit᷑
flamma idẽ. dũ aut meliori inuidet ini quod ipse ñ ẽ. aut dii quem lib&
consimilẽ esse uidet. sibi equalem do let. Sequitur. tristitia. riuus tra
sunt genera. Quarũ prima. ut ait cassianus. temperata et rationabilis
dedi lectorũ plenitudine ueniens. Altera ꝑturbata et in rationabilis. de
anxietate mentis. seudẽ desperatione percatorũ exoriens.
Tertia deiracundia uel de inlato dapno ac descderio ꝑditi ꝓcedens
am uero in anis gła quadri ꝑtitã habet iactantiã. Nã sunt quihabent
dona. & donante ignorant. et sunt quise dicunt dona accepisse ꝓsius

Expanded text:
uaricatio legis propter inlicitam concupiscentiam. Porro auaritia uaricatio legis propter inlicitam concupiscentiam. Porro auaritia rei carendae. Sicut etiam quidam ait: Non enim unquam expletur neque satiatur cupiditcruciantur, sed etiam amittendi metu. Ipsa quoque inuidia duplici adficitur flamma, id est dum aut meliori inuidet in id quod ipse non est, aut dum quemlibet consimilem esse uidet sibi aequalem dolet. Sequitur tristitia, cuius tria sunt genera, quarum prima, ut ait Cassianus, temperata et rationabilis, de delictorum penitudine ueniens; altera perturbata, inrationabilis, de anxietate mentis seu de desperatione peccatorum exoriens; tertia de iracundia, uel de inlato damno ac desiderio praepedito procedens. Iam uero inanis gloria quadripertitam habet iactantiam. Nam sunt qui habent dona et donantem ignorant. Et sunt qui se dicunt dona accepisse pro suis
Abbreviated transcription (Latin):
silautiores escas querat sicut. populus. heremi manna contepto: carnes aegiptias
esuriuit: Tertio modo sidiligentius quisꝙ comunes ribos ꝓcuret sicut fiii hedi ex¬
tramorẽ erudam ab offerentib tollebant carnẽ. quam sibi accuratius p̃pararent
uarto modo. suules estas nimiũ quisꝙ sumat:. Unde et ꝓphera sodomam dep anis
saturitatt aceusat.: Quinto modosiquisꝙ ex desiderio quod eũꝙ sumat. sicut esau
plentieule concupiscentia ꝑdidit primo genita. Fernicatio quoq. trimodo gene¬
re dicernitur. Primo quippe dũ ꝑuoluntatis iuxuriam. conminiestio carnisex¬
pletur. Altaerã dũ sola ad tractione luxus carnis ꝑ in munditiã ꝓuocatur
ertio dũ intentione turpis cogitationis. nocturna quisque iusione pol¬
luctur. Est et quartũ genus fornicationis uita scripturam. omnis scibicos
intel lecta corruptiomͥentis. sicut idolatria & auaritia. ex quib fit prae¬

Expanded text:
si lautiores escas quaerat, sicut populus heremi manna contempto carnes Aegyptias si lautiores escas quaerat, sicut populus heremi manna contempto carnes Aegyptias esuriuit. Tertio modo, si diligentius quisque communes cibos procuret, sicut filii Heli extra morem crudam ab offerentibus tollebant carnem, quam sibi accuratius praepararent. Quarto modo, si uiles escas nimium quisque sumat. Vnde et propheta Sodomam de panis saturitate accusat. Quinto modo, si quisque ex desiderio quodcumque sumat, sicut Esau pro lenticulae concupiscentia perdidit primogenita. Fornicatio quoque trimodo genere discernitur. Primo quippe, dum per uoluptatis luxuriam commixtio carnis expletur; altero, dum sola adtrectatione luxus carnis per inmunditiam prouocatur; tertio, dum intentione turpis cogitationis nocturna quisque inlusione polluitur. Est et quartum genus fornicationis iuxta Scripturam omnis scilicet inlicita corruptio mentis, sicut idolatria et auaritia, ex quibus fit prae