comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Glorificetur dñs. ut ur̃am leti¬
cia uideamꝰ: & triũphos regis
ocłis contẽplem᷑. Uax inqͥt clamo¬
ris de ciuitate. Haud dubiũ qͥn
ihrłm significet romano exerci¬
tu circundatã. & intres partes
intus seditiõe diuisã : qñ unus
tẽplũ optinuit. & omĩa priussc̃a
possedit. forinsecus hostes timẽs.
intrinsecus cõtͣ se & ciues dimi¬
cans. Eo tẽꝑe ⁊ in urbe ⁊ in tẽplo.
ytã sacerdotũ ⁊ leuitarũ. quã
uulgi ignobił. muher̃q ac pue¬
iorũ ululatꝰ auditus ẽ: qn red¬
didit dñs retͥbutionẽ inimicis
suis. implens cõminationẽ quã
dixpr̃at. Relinquet᷑ uob̾ domus
ur̃a deserta. Et illã ꝓpħiã. Dere¬
liqͥ domũ meã: qñ presides tem¬
pli consona angħ uoce dixerũt.
Transeamꝰ ex his sedibꝰ. Ne quibꝰ
ñ solũ iosephus. iudaicȩ scriptor
hystoriȩ: s multis prius scłis psal

Expanded text:
etitiam videamus, et triumphos regis oculis contemplemur. Vox, inquit, clamoris de civitate: haud dubium quin Jerusalem significet Romano exercitu circumdatam, et in tres partes intus seditione divisam, quando unus Templum obtinuit, et omnia prius sancta possedit, forinsecus contra hostes, intrinsecus contra cives dimicans. Eo tempore et in urbe, et in Templo, tam sacerdotum et Levitarum, quam vulgi ignobilis, mulierumque ac puerorum ululatus auditus est, quando reddidit Dominus retributionem inimicis suis, implens comminationem qua dixerat: Relinquetur vobis domus vestra deserta ; et illam prophetiam: Dereliqui domum meam. Quando praesides templi consona Angeli voce dixerunt: Transeamus ex his sedibus. De quibus non solum Josephus, Judaicae scriptor historiae,
Abbreviated transcription (Latin):
intrabit in regñ cȩloꝵ: s qui
facit uoluntatẽ patris mei qͥ
in cȩlis ẽ. Sicq stare poterit
ista sententia: nemo dicit dñs
ci dicant dñm iħm. ⁊ multi

Expanded text:
t in regnum coelorum: sed qui facit voluntatem Patris mei qui in coelis est . Sicque stare potest illa sententia: Nemo dicit, Domici dicant Dominum Jesum, et multi
Abbreviated transcription (Latin):
nentiã. Ut glorificet᷑ d̾s in cor¬
pore ur̃o. Et rursũ. Siue come¬
ditis. siue bibitis: oĩa in gła dĩ
facite. Uñ ⁊ dñs maledicenti bꝰ
ñ remaledicebat: & ꝓ ꝑsecutori¬
bus precabat᷑. ¶ͦd aũ precipit.
uocant: & in corde ñ retnent
caritatẽ. Ne quibꝰ scribit apłs.
Dm̃ confitent᷑ se scire: oꝑibus

Expanded text:
entiam: Ut glorificetis Deum in corpore vestro . Et rursum: Sive comeditis, sive bibitis, omnia in gloriam Dei facite . Unde et Dominus maledicentibus non remaledicebat : et pro persecutoribus precabatur. Quod autem praecipit: vocant, et in corde non retinent charitatem, de quibus scribit Apostolus: Deum confitentur se scire, operibu
Abbreviated transcription (Latin):
rientẽ & sterilẽ feci dixit d̾s
tuus: Clamore resonante de
regẽ suscipere noluer̃t recipi¬
entibꝰ ꝓ impietate sua atq blas¬
phemiis ȩt̾na supphga: excła mn
nomine dñi congregata. de qͣ
in psalmo dr. homo natꝰ ẽ in ea.
u ipse fundauit eã altissimus.
antequã parturiret peꝑit: anꝗͣ
ueniret partus eiꝰ. genuit mas¬
culũ. Nõ enĩ multo tp̃r. ut po¬
pulus iudeoꝵ ꝑ abrahã isaac

Expanded text:
rientem et sterilem feci, dicit Deus rientem et sterilem feci, dicit Deus tuus? Clamore resonante de regem suscipere noluerunt, recipientibus pro impietate sua atque blasphemiis aeterna supplicia, Ecclesia in nomine Domini congregata, de qua in psalmo dicitur: Homo natus in ea: et ipse fundavit eam altissimus , antequam parturiret, peperit, antequam veniret partus ejus, genuit masculum. Non enim multo tempore, ut populus
Abbreviated transcription (Latin):
di iniquitatẽ & contraditionẽ
in cuntate. que cirtundedit mu¬
ros eiꝰ totadie. & tota nocte: itaut
subu̾teret᷑ ciuitas: & impleret᷑.
aliud uaticiniũ. Syon quasi a¬
ger arabit᷑.  ihrłm quasi casula
in cucumerario. relinquet᷑
Antequã parturiret peperit. an¬
teꝗͣ ueniret partus eiꝰ: peperit
masculũ. Qͥs audiuit unꝗͣ tale:¬
aut qͥs uidit huic simile Nũqͥo
parturiet t̾ra indie una. aut par¬
turiet᷑ gens simulꝰ quia partu¬
riuit. & peperit syon filios suos
Nũqͥd ego qͥ alios parere facio
ipse ñ pariã dicit dñs Siego⁊
qͥ generationẽ cȩte.  ris tͥbuo:¬
sterił ero ait dñsd̃s  tuus
Laxrix. Antequã par E turiẽs
pariar. anteqͣ ueni. D at do¬
lor parturientiũ: effugiet &
pariet masculũ. Qs audiuit
tale: aut qͥs uidit simile: Si par¬
turiuit terra in die imna. aut
si nata ẽ gens simul quia par¬
turiuit ⁊ peꝑit syon filios suos::
tationẽ hanc: i ñ recordata ẽ
mei dicit dñs. Nõne ego partu¬

Expanded text:
di iniquitatem et contradictionem in civitate , quae circumdedit muros ejus tota die et tota nocte, ita ut subverteretur civitas , et impleretur aliud vaticinium: Sion quasi ager arabitur: et Jerusalem quasi casula in cucumerario relinquetur . Antequam parturiret, peperit: antequam 805 veniret partus ejus, peperit masculum. Quis audivit unEt quis vidit huic simile? Nunquid parturiet terra in die una, aut parturietur gens simul, quia parturivit et peperit Syon filios suos? Nunquid ego, qui alios parere facio, ipse non pariam? dicit Dominus, si ego, qui generationem cetesterilis ero, ait Dominus Deus tuus. LXX: Antequam parturiens pariat: antequam veniat dolor parturientium, effugiat, et peperit masculum. Quis audivit tale, et quis vidit simile? Si parturivit terra in die una; aut si nata est gens simul, quia parturivit et peperit Sion parvulos suos. tationem hanc, et non recordata es mei, dicit Dominus. Nonne ego pa
Abbreviated transcription (Latin):
os: Qͥ immolat uitulũ: quasi ꝑ¬
cutiens uirum. Sacrificans de
grege: quasi qͥ occidat canẽ. Qͥ
offert similã: quasi qui sangui¬
nem suillũ. Qͥ dat thus in memo¬
riale: quasi blasphemꝰ. S ubla¬
to altari. tẽploq terreno. quod
humana construrerat manus:
recte auferent᷑ ⁊ uictime udeoꝵ.
ne forsitan dicerent. Non tã stul¬
t sumus. ut dm̃ putemꝰ loco pos¬
se concludi: s in seꝑato ad sacri¬
ficandũ loco uictimas dõ immo¬
lamꝰ: que in lege p̃cepte st̃. Habi¬
tator gͥ celi. mimo creator om̃iu.
qͥ i t̾ris tẽplũ habe̾ se denegat:
humilem ⁊ quietũ. & trem̃tẽ ser¬
mones suos hominẽ. lbent̃ assu¬
mit in tẽplũ: uxta illud apħ.¬
tat in nobis. Si qͥs uiolat tẽplũ
dei: uiolabit illũ ds. Tẽplũ enĩ
dei sc̃m ẽ: quod estis uos. ¶nic̃q
gͦ humilis ẽ ⁊ quietꝰ ⁊ tremens
sermones c. ipsũ respicit dñs:
qͥo sub terrȩ noĩe ꝓphat᷑ Terratre

Expanded text:
 qui immolat vitulum quasi percutiens virum. Sacrificans de grege, quasi qui occidat canem. Qui offert similam, quasi qui sanguinem suillum. Qui dat thus in memoriale, quasi blasphemus. Sublato altari Temploque terreno, quod humana construxerat manus, recte auferuntur et victimae Judaeorum, ne forsitan dicerent: Non tam stulti sumus, ut Deum putemus loco posse concludi; sed in separato ad sacrificandum loco, Deo victimas immolamus, quae lege praecepta sunt. Habitator igitur coeli, immo Creator omnium qui in terris templum habere se denegat, humilem et quietum, et trementem sermones suos hominem libenter assumit in templum, juxta illud Aptat in vobis. Si quis violat templum Dei, violabit illum Deus. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Quicumque ergo humilis est et quietus, et tremens sermones Dei, ipsum respicit Dominus; quod sub terrae nomine prophetatur: Terra tre
Abbreviated transcription (Latin):
creabit᷑. laudabit dñm. Hic aũ
popłs uno creatꝰ ẽ die: quẽ illu¬
strat sol iusticȩ. dicente scͥptu¬
ra. E rit tibi dñs litx sẽpit̾na Pͥos¬
sumus hoc qͦd dr. oriet᷑ gens si¬
mul. quia parturiuit ⁊ peꝑit
referre. qñ una die tria miha.¬

Expanded text:
creabitur, laudabit Dominum . Hic autem populus uno creatus est die, quem illustrat sol justitiae, dicente Scriptura: Erit tibi Dominus lux sempiterna . Possumus hoc quod dicitur: Orietur gens simul, quia parturivit et peperit referre, q
Abbreviated transcription (Latin):
ũ uestrũ: o& suscipiã placabile
qͥd de manibꝰ ur̃is: Audiãt uidei
quod ds̃ ñ requirat sacͥficiũ: sed
offerentiũ animũ. Et qͥ mactat
in qͥt pecus: quas qͥ excerebret
canẽ. Uñ ꝑ moy sen scriptũ ẽ. Nõ
offeres mercedem me̾tͥtis: neq
p̃ciũ canis in domo d̃ tui. Pulchre
canis ⁊ meretrix copulant᷑ : qr
utrũq animal ꝓmĩ ẽ ad libidinẽ.:
Simulq consideremꝰ qͦd ñ dixe¬
rit. qͥ mimolat arietẽ. quasi qui
immolat cane: s occidat inqͥt
canẽ. ¶ͦd u̾bũ ñ ponit᷑ in sacͥfi¬
ciis: s in his q̃ trucidant᷑ illicite.
Qͥ offert oblationẽ ⁊ sacͥficiũ: qͣsi

Expanded text:
estrum, et suscipiam placabile quid de manibus vestris ? Audiant Judaei quod Deus non quaerat sacrificia, sed offerentium animum. Et qui mactat, inquit, pecus, quasi qui excerebret canem. Unde et per Moysen scriptum est: Non offeres mercedem meretricis: neque pretium canis in domo Dei tui. . Pulchreque canis et meretrix copulantur, quia utrumque animal pronum est ad libidinem. Simulque consideremus quod non dixerit: Qui immolat arietem, quasi qui immolat canem; sed occidat, inquit, canem. Quod verbum non ponitur in sacrificiis, sed in his quae trucidantur illicite. Qui offert oblatione
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ sũ. & ñ audiert̃. Et fecer̃t
malũ in conspectu meo. & modis¬
meis: & q̃ nolebã elegert̃.
mmolare bouẽ ⁊ mactare arie¬
tẽ. offerre sacͥficiũ. thura succen¬
dere. que ita ht̃ d̾s. quasi homi¬
cidiũ. ⁊ oblationẽ eanis. ⁊ suillũ
sanguinẽ. atq blasphemiã. ipsi

Expanded text:
 audierunt. Et fecerunt malum in conspectu meo, et quae nolebam elegerunt. Immolare bovem, mactare arietem, offerre sacrificium, thura succendere, quae ita habet Deus, quasi homicidium, et oblationem canis: et suillum sanguinem atque blasphemiam ips
Abbreviated transcription (Latin):
quid dixerĩt fr̃s ur̃i. qui oder̃t
⁊ separant uos: & arbitrantur
nom̃ meũ: qͥ inmundos eristi¬
mant cunctos de sua in me gen¬
te credentes. & dicunt. Recede
ame: quia inmundus es. Qd gͦ
ẽ. qͦd eos dixisse cõmemorat :
Glorificetur dñs: ⁊ uidebimus
in leticia ur̃a. Cuiꝰ uersiculi.
hic ẽ sensus. Qd nob̾ humilem
intro ducitis dm̃  ¶d crucifixũ.
⁊ uirũ doloꝵ: & scientẽ ferre
infirmitates: Uolumꝰ eũ ut di¬
citis in sua maiestate conspice̾.¬
Regnantẽ suscipimꝰ. & in sua
gła triunphantẽ: humilem
atq abiectũ uidere ñ possumꝰ
Statĩq infert. ipsi aũ confun¬
dent᷑: subaudis qͥ locuntur ta¬
lia. Qͥ ñ intelligt̃ misteria scrip¬
turar̃. malisq suis scient eiꝰ po¬
tentiã. ꝗͣ ꝑ humilitatẽ contẽpse

Expanded text:
oderunt, et separant vos, et arbitrantur nomen meum, qui immundos existimant cunctos de sua in me gente credentes, et dicunt: Recede a me, quia immundus es. Quid ergo est quod eos dixisse commemorat: Glorificetur Dominus, et videbimus in laetitia vestra? Cujus versiculi hic sensus est: Quid nobis humilem introducitis Deum? quid crucifixum et virum dolorum, et scientem ferre infirmitates? volumus eum in sua maregnantem: suspiciemus et in sua gloria triumphantem, humilem atque dejectum videre non possumus. Statimque infert: Ipsi autem confundentur, subauditur, qui loquuntur talia, qui non intelligunt mysteria Scripturarum, malisque suis sentient ejus potentiam, quem pro humilitate cont
Abbreviated transcription (Latin):
cã contentionẽ. Salomon ȩdifica¬
uit ei domũ. haud dubiũ qͥn do:
s ñ in manu factis excelsus habi¬
terra aũ scabellũ pedũ meor. Et
paulus in eodẽ uolumine. Ds̃ qui
enĩ instar sedentis in solio atq reg¬
nantis. cȩlũ thronꝰ ẽ eiꝰ. it̾ra sca¬
bellũ pedũ illiꝰ: qͦmͦ paruo conclu¬
det᷑ loco qͥ cõplet oĩa. ⁊ in qͦ st̃ oĩa:

Expanded text:
cam contentionem . Salomon aedificavit ei domum, haud dubium quin Deo; sed non in manufactis excelsus habiterra autem scabellum pedum meorum. Et Paulus in eodem volumine: Deus quienim instar sedentis in solio atque regnantis, coelum thronus ejus est, et terra scabellum pedum illius, quomodo parvo claudetur loco, qui c
Abbreviated transcription (Latin):
bit eis dñs. Recedite a me:
nescio uos oꝑarii iniqͥtatis. Er¬
go dicere ñ in sermone. qui
facilis ẽ: s affectu & oꝑibꝰ cõꝓ¬
bantur. Ex quibꝰ discimꝰ eundẽ
esse utriusq testam̃ti dm̃: qui
p̃cipit. ut si uideremꝰ ium̃tũ mi¬
mici nr̃i cadere sub onere suo.
ñ transeamꝰ: s leuemꝰ cũ eo. Et
si bouẽ aut asinũ inuenerimꝰ
errantẽ: reddamꝰ ei. Hec uixta

Expanded text:
bit eis Dominus: Recedite a me, nescio vos, operarii iniquitatis. Ergo dicere, non sermone, qui facilis est, sed affectu et operibus comprobatur. Ex quibus discimus, eumdem esse utriusque Testamenti Dominum qui praecipit, ut si viderimus jumentum inimici nostri cadere sub onere suo, non transeamus, sed levemus cum eo, et si bovem aut asinum invenerimus errantem, reddamus ei . Haec juxta
Abbreviated transcription (Latin):
illi confundant᷑. De quibus
añ iã dixerat. suꝑ quẽ respitiã
nͥ suꝑ humiłe & quietũ & tremen¬
tẽ sermones meos. ipsis p̃cipit.
ut condepnatis uictimis iudeoꝵ.
& om̃i scribar̃ ac phariseoꝵ ti¬
more despecto. transeant ad eiꝰ
cultũ. quẽ uocantẽ illi audire
noluert̃. atq contẽpsert̃: & fece¬
runt malũ in conspectu eiꝰ. Nec
hoc preceptoꝵ fine contentꝰ ẽ. S
imperat eis mandatũ ȩugħcu.
ut diligant mimicos suos. b̃nfa
clementiã patris. qͥ oriri facit
solem suũ suꝑ iustos ⁊ inuistos:
ut uidentes inqͥt oꝑa ur̃a glori¬
ficẽt patrẽ ur̃m qͥ in cȩlis ẽ. Es
post generałe intelligentiam
cutores suos: & eos qͥse ab homi¬
nant᷑ in loco fr̃m habeãtꝰ. dicen¬
tes cũ petro. Uiri fr̃s ⁊ patres

Expanded text:
confundantur . De quibus ante jam dixerat: Super quem respiciam, nisi super humilem et quietum, et trementem sermones meos? ipsis praecipit ut, contemptis victimis Judaeorum, et omni Scribarum ac Pharisaeorum tumore despecto, transeant ad ejus cultum, quem vocantem illi audire noluerunt, atque contempserunt, et fecerunt malum in conspectu ejus. Nec hoc praeceptorum fine contentus est, sed imperat eis mandatum Evangelii , ut diligant inimicos suos, benefacclementiam Patris, qui oriri facit solem suum super justos et injustos: Ut videntes, inquit, opera vestra, glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Quod post generalem intelligentiam cutores suos, et eos qui se abominantur, in loco fratrum habeant, dicentes cum Petro:
Abbreviated transcription (Latin):
abysso. id babilonii desolare ⁊ flu¬
mina tua arefaciã. omnẽ regu̾ipo¬
tentiã. Siue quia ꝓfundũ ⁊ abys¬
sum dixerat. recte ꝑ translationẽ
⁊ flumina posuit. de qͥbꝰ. ⁊ psalmis¬
ta decantat. Suꝑ flumina baby¬
lonis illic sedimꝰ ⁊ fleuimꝰ. Et qui
hierłm instaurat ⁊ babylonẽ des¬
truit. dicit qͦq cyro regi ꝑsarũ
qͥ primꝰ destrurit
babylo¬
nem atq chaldeo ᷤᷤ
pastor
meus es: sine ut
transtulerunt. ut
sapi¬
at. cuiꝰ differentie
causa
hebrahicũ. Roi. si ꝑ Res litterã
dicamꝰ. intelligit᷑ pastor m̃s. si ꝑ¬

Expanded text:
bysso, id est, Babyloni, desolare et flumina tua arefaciam, omnem regum potentiam. Sive quia profundum et abyssum dixerat, recte per translationem, et flumina posuit, de quibus et Psalmista decantat: Super flumina Babylonis ibi sedimus et flevimus . Et qui Jerusalem instaurat, et Babylonem destruit. Dicit quoque Cyro regi Persarum, qui primus destruxit Babylonem atque Chaldaeos: pastor meus es, sive ut transtulerunt, ut sapiat. Cujus differentiae causa Hebraicum ROI si per RES litteram legamus , intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
dñs redẽptor tuus. ⁊ formator
tuus ex utero. Ego sũ dñs faci¬
ens omĩa. extendẽs cȩlos soł.sta¬
biliens terrã ⁊ nulł mec̃: irrita
faciẽs signa diuinoꝵ. ⁊ hariolos:
in furorẽ uertẽs. Conu̾tẽs sapi¬
entes retrorsũ: ⁊ scientiã eorũ
stultã faciens. Suscitans u̾bũ¬
serui sui: ⁊ consiliũ nuntior̃
suoꝵ cõplens. ¶ͥ dico hierłm
habitaberis. ⁊ ciuitatibꝰ iuda
edificabimini. ⁊ deserta eius
suscitabo. ¶ͥ dico ꝓfundo deso¬
lare: ⁊ flumina tua arefaciã.
¶ dico ꝙro. pastor m̃s es: nom¬
ñe uoluntatẽ meã cõplebis. E dico
hierłm edificaberis: ⁊ tẽplo funda¬
beris .Latr. Sic dicit dñs qͥ redemit
te ⁊ format ex utero. Ego dñs qui
cõpleo omĩa. extendi celũ soł & fir¬
⁊ maui terrã. Qͥs alius dissi pauit sig¬
na phytonũ. & diuinatiões de cor¬
de : Q auerto potentes retrorsũ.
⁊ consiliũ eor stultũ facio. ⁊ statuo
uerbũ pueri mei. & consiliũ ange¬

Expanded text:
nus redemptor tuus, et formator tuus ex utero: Ego sum Dominus faciens omnia, extendens coelos solus, stabiliens terram, et nullus mecum. Irrita faciens signa divinorum, et hariolos in furorem vertens: convertens sapientes retrorsum, et scientiam eorum stultam faciens. Suscitans servi sui et consilium nuntiorum suorum conplens qui dico Hierusalem habitaberis et civitatibus Iuda aedificabimini et deserta eius suscitabo qui dico profundo desolare et flumina tua arefaciam qui dico Cyro pastor meus es et omnem voluJerusalem: aedificaberis; et templo: fundaberis. LXX: Sic dicit Dominus qui redemit te, et formans te ex utero. Ego Dominus, qui compleo omnia: extendi coelum solus, et firmavi terram. Quis alius dissipavit signa pythonum, et divinationes de corde? qui averto prudentes retrorsum, et consilium eorum stultum facio. Et statuo verbum pueri mei, et consilium Ange
Abbreviated transcription (Latin):
redire uoluerunt. sub orobabel
filio salathiel ⁊ lħu filio losedech
sacerdote magno. hunc eñ dñs
inspirauit ut suã faceret uolun¬
tatẽ. ⁊ illiꝰ p̃cepta cõpleret. signan¬
ter q addidit. qui dico hierłm e
dificaberis ⁊ tẽplo fundaberis:
sub cyro enĩ ussũ ẽ ut edifica¬
lo uiuente iacta st̃ fundam̃ta.
Ceter̃ sub dario anno illiꝰ scdo

Expanded text:
redire voluerunt sub Zorobabel filio Slathiel, et Jesu filio Josedec sacerdote magno. Huic enim Dominus inspiravit ut suam faceret voluntatem, et illius praecepta compleret. Signanterque addidit, qui dico Jerusalem, aedificaberis, et Templo, fundaberis. Sub Cyro enim jussum est, ut aedificalo vivente jacta sunt fundamenta. Caeter
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑans eos atq conuicens: uel
xp̃i secreta cognoscat. in qͦ st̃ om̃s
thesauri sapientiȩ ⁊ scientiȩ ab¬
sconditi. Istiꝰmodi uir̃ uocat d̃s̃ exr
nomine suo: quia defensor ẽ pu¬
eri eiꝰ iacob. ⁊ electi illiꝰ isrł. Hũc
suscipit ⁊ assimilat sermoni suo:
qui cauere debet. ne suũ putet
esse quod loquit᷑: s om̃e ad dato¬
ris referat głam. ne ⁊ ipse mereat᷑
audire. accinxi te ⁊ ñ cognouist
me. Cũ enĩ instructꝰ armatura.
apħ. om̃s docuerit ñ esse aliũ dm̃
nisi unum. qͥ sit iacob ⁊ isił ds̃.
confundet᷑ martion. duos deos
intelligens. unũ bonũ ⁊ alium iꝰtũ.
alter̃ inuisibiliũ. alter̃ uisibiliũ
conditorẽ: eqͥbꝰ prior luc̃e faciat.

Expanded text:
superans eos atque convincens, ut superans eos atque convincens, ut Christi secreta cognoscant, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Istiusmodi virum vocat Deus ex nomine suo, quia defensor est pueri ejus Jacob, et electi illius Israel. Hunc suscipit, et assimilat sermoni suo, qui cavere debet ne suum putet esse quod loquitur, sed omnia ad datoris referat gloriam; ne et ipse mereatur audire: Accinxi te, et non cognovisti me. Cum enim instructus armatura Apostoli, omnes docuerit non esse alium Deum nisi unum, qui sit Jacob et Israel Deus: confundetur Marcion, duos deos intelligens, unum bonum, et alium justum; alterum invisibilium, alterum visibilium conditorem. E quibus prior lucem faciat
Abbreviated transcription (Latin):
se fuisse p̃pło suo: qñ tenebras
captiuitatis. malaq sustinuit
seruitutis.:⁊ rursũ misertũ qñ
remissi in patriã. pacẽ ⁊ gaudiũ
recepert̃. Quomͦ enĩ luci contra¬
rie tenebre st̃: ita paci contra¬
riũ bellũ ẽ. Uñ ⁊ confundatur
heresis que maloꝵ arbitratur
conditorẽ om̃ : cũ hic malum
ñ contrariũ bono. s ꝓ afflic̾¬
tioẽ ponat᷑ ⁊ bello. scd̾m illud
qͦo in eugłio scriptũ est. sussi¬
cit diei malicia sua. Pos¬
sumus uirta tropologiã.
hec ⁊ de ȩccłastico uiro dicere. cui
dedit ds sermonẽ atq sapientiã
ut om̃s sectas contrarias ueritati
sua disputatiõe subuertat. sic̃ ⁊
de stephano sacra script᷑a cõmemo¬
rat. quod nullus potuerit respon¬
dere sapientie eiꝰ.: ⁊ ut reges idr
patriarchas singłar̃ hereseon. sue
subitiat potestati. ⁊ aperiat atq
confringat. quod prius uidebat᷑
dialectica arte conclusũ. ⁊ inme¬
diũ ꝓferat archana hereticorũ

Expanded text:
se fuisse populo suo, quando tenebras se fuisse populo suo, quando tenebras captivitatis, malaque sustinuit servitutis, et rursum misertum, quando remissi in patriam pacem et gaudium receperunt. Quomodo luci contrariae tenebrae sunt, ita paci contrarium est bellum. Unde et confunditur haeresis, quae malorum arbitratur conditorem Deum: cum hic malum non contrarium bono, sed pro afflictione ponatur et bello, secundum illud quod in Evangelio scriptum est: Sufficit diei malitia sua . Possumus juxta tropologiam haec et de ecclesiastico viro dicere, cui Deus dedit sermonem atque sapientiam, ut omnes sectas contrarias veritati sua disputatione subvertat. Sicut et de Stephano sancta Scriptura commemorat , quod nullus potuerit resistere sapientiae ejus, et ut reges, id est, patriarchas singularum haerese ωn, suae subjiciat potestati: et aperiat atque confringat, quod prius videbatur dialectica arte conclusum: et in medium proferat arcana haereticorum,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cessisti. Eu aũ ñ cog¬
nouisti me: id simulachra co¬
liusti ñ dm̃. Accinri te forti¬
tudine. multar̃ gentiũ feci esse
uictorẽ: ⁊ ñ cognouisti aurilia¬
torẽ tuũ. In qͦ loco satis mirari
nequeo. que stulticia sit legen¬
mundus reconciliatꝰ ẽ đo. Ego
ait dñs. ⁊ ñ ẽ ampliꝰ extra me: p̃t̃
sermonẽ qͥppe atq rationẽ. uͥtu¬
tẽq meã ⁊ sapientiã que in me
ẽ: nulł ẽ alt̃ ds. Et ħ feci. ut ab o¬
riente ⁊ occidente om̃is orb̾ ag¬
noscat nullũ esse aliũ absq me
dm̃. Ego dñs: & ñ est alt̃. Pat̃ enĩ
in filio ⁊ filiꝰ in patre. qͥ loquit᷑
in eugło. ego ⁊ pat̾ umũ sumus.
In ezre uolumine positũ ẽ scͥpsis¬
se cyrũ ad om̃s gentes nullũ ẽẽ
dm̃ nͥ solũ dm̃ isrł. Siue ita in¬
telligendũ. qͦd captiuor laxatio
⁊ d̃ĩ in pͦpłm suũ clementia cunc̾
fatio: lucẽ ittenebras. id÷ diem
⁊ noctẽ. pacẽ ⁊ malũ. hoc ẽ otiũ
⁊ bellũ. ct̃que significat iratũ

Expanded text:
cessisti. Tu autem non cognovisti me, id est, simulacra coluisti, non Deum. Accinxi te fortitudine; multarum gentium feci esse victorem, et non cognovisti auxiliatorem tuum. In quo loco satis mirari nequeo, quae stultitia sit legenmundus reconciliatus est Deo. Ego, ait, Dominus, et non est amplius extra me. Praeter sermonem quippe atque rationem virtutemque meam et sapientiam, quae in me est, nullus est alter Deus. Et haec feci, ut ab Oriente et Occidente omnis orbis agnoscat, nullum esse alium absque me Deum. Ego Dominus, et non est alter. Pater enim in Filio, et Filius in Patre. Qui loquitur in Evangelio: Ego et Pater unum sumus . Et in Esdrae volumine positum est, scripsisse Cyrum ad omnes gentes, nullum esse Deum, nisi solum Deum Israel. Sive ita intelligendum, quod captivorum laxatio, et Dei in populum suum clementia, cunctfacio, lucem et tenebras, id est, diem et noctem: pacem et malum, hoc est, otium et bellum, per quae sig
Abbreviated transcription (Latin):
dnõ: ⁊ in noĩe isrł assimilabitur.
lrrx Nc̃ aũ audi iacob puer m̃s
⁊ isrł quẽ elegi. Ego dñs ds qui feci
te .⁊ plasmaui te: de uentre adhuc:
habeb̾ auriliũ. Noli timere puer
m̃s iacob: & dilecte isrł quẽ elegi.
Adhuc ego dabo aquã in siti. qui
ambulant in maqͦso. Pͥonã sp̃m
meũ suꝑ sementuũ: & bñdictioẽs
meas suꝑ filios tuos: & orientur
ut in medio aque fenũ: & sic̃ salix
uicta p̃terfluentes aquas. Iste cdi¬
cet d sumꝰ: ⁊ iste clamabit in no¬
mine iacob. Et alius scribet in
manu sua. dĩ sũ ego: ⁊ in nomine:
isrł clamabit. Ubi accusatur po¬
pulus iudeoꝵ ob incredulitatẽ
atq blasphemiã absq ulla noĩs
dignitate puris appellat᷑ uocabuł:
ñ me inuocasti. nec laborasti in me
ifrł. & iterũ. Bedi ad int̾netionẽ
monẽ facit: iungunt᷑ ⁊ nominũ
pͥuilegia. Audi iacob serue m̃s. ⁊
isrł quẽ elegi: ut pͥma sit seruitꝰ.
scda electio. Hȩc dicit dñs factor
⁊ formator tuus. qͥ ab utero au¬

Expanded text:
ur. LXX: Nunc autem audi, Jacob puer meus, et Israel quem elegi. Ego Dominus Deus, qui feci te, et plasmavi te de ventre, adhuc habebis auxilium. Noli timere, puer meus Jacob, et dilecte Israel quem elegi, adhuc ego dabo aquam in siti qui ambulant in inaquoso: ponam spiritum meum super semen tuum, et benedictiones meas super filios tuos. Et orientur ut in medio aquae fenum, et sicut salix juxta praeterfluentes aquas. Iste dicet Dei sum: iste clamabit in nomine Jacob. Et alius scribet in manu sua, Dei sum ego, et in nomine Israel clamabit. Ubi accusatur populus Judaeorum ob incredulitatem atque blasphemiam, absque ulla nominis dignitate, puris appellatur vocabulis: Non me invocasti, Jacob, nec laborasti in me, Israel; et iterum: Dedi ad internecionem monem facit, junguntur et nominum privilegia. Audi, Jacob serve meus, et Israel quem elegi: ut prima sit servitus, secunda electio. Haec dicit Dominus, factor et formator tuus, qui ab utero au
Abbreviated transcription (Latin):
habeãt. ⁊ idola homiñ scias esse
figm̃ta o lacob ⁊ puer m̃s isrł.
ne obliuiscaris creatoris tui: ti¬
bi q ipse inuiriã facias. ut in¬
curueris oꝑi manuũ tuar̃. Que
quia in aduentu pueri mei. quẽ
elegi penitꝰ destruenda st̃: ꝓpt̾ea
tota m̃tis auiditate cognosce qͦt
sic̃ nubes. caligo ⁊ nebula. ł solis
calore dissoluit᷑ ł uento raptan¬
te renuat᷑. ita iniqͥtates tuas. ⁊
uniu̾sa pecc̃a quibꝰ priꝰ me offen¬
deras. dissolui faciã: tu tantũ
reuert̾e ad me ⁊ age penitentiã q
redimend̃ esp̃cioso sanguine:
qͦd si feceris. scias in salute tua ce¬
los terrãq letari. ⁊ oia elemen¬
ta concinere. siue angłos qͥ mo¬
rant᷑ in cęlis. ⁊ alias potestates

Expanded text:
habeant, et idola hominum scias esse figmenta, o Jacob, et puer meus Israel, ne obliviscaris Creatoris tui, tibique ipsi injuriam facias, ut incurveris operi manuum tuarum. Quae quia in adventu pueri mei, quem elegi, penitus destruenda sunt; propterea tota mentis aviditate cognosce, quod sicut nubes et caligo, et nebula, vel solis calore dissolvitur, vel vento raptante tenuatur: ita iniquitates tuas, et universa peccata, quibus prius me offenderas, dissolvi faciam. Tu tantum revertere ad me, et age poenitentiam, quia redimendus es pretioso sanguine. Quod si feceris, scias in salute tua coelos terramque laetari, et omnia elementa concinere. Sive angelos qui morantur in coelis, et alias potestates,
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit ĩ patre filiũ cuncta sal¬
uare. De qͦ idem ꝓpħa testat᷑. Emit¬
tet eis dñs saluatorẽ qͥ saluos eos
faciet. Neq enĩ d̾s sapiens ⁊ for¬
tis. sine sua potest esse sapientia
atq uͥtute. Cũ gͦ ab mitio ego ħ
futura. p̾dixerĩ: nulł erit qͥ mee
rennuerit uoluntati. immo que

Expanded text:
ndit in Patre Filium cuncta salvare. De quo idem propheta testatur: Et dimittet eis Dominus Salvatorem, qui salvos eos faciet . Neque enim Deus sapiens et fortis, sine sua potest esse sapientia atque virtute. Cum ergo ab initio ego haec futura praedixerim, nullus erit qui meae renuat voluntati:
Abbreviated transcription (Latin):
carbones eiꝰ panes. Cori carnes ⁊
comech. ⁊ de rehqͦ eiꝰ idolũ faciã.
añ truncũ ligni ꝓcidã. Pars eius
cinis est: cor insipies adorauit il¬
lud. ⁊ ñ liberauit aĩam suam.
neq dicet. Forte mendatiũ ẽ in

Expanded text:
carbones eius panes; coxi carnes et comedi, et de reliquum eius idolum faciam. Ante truncum ligni adorabo; pars eius cinis est'. Cor insipiens adoravit illud et non liberavit animam suam. Neque dicit: Forte mendatium est in
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscant ⁊ intelligant a quo
ista perpessi sĩt: causasq sue uas¬
titatis agnoscant. Qui nec audi¬
re nec facere uoluerunt: que le¬
ge p̃cepta st̃. Id̾o effucht dñs suꝑ
eos totã irã suã ⁊ indignationem
furoris plenã: ut qui prius tacu¬
erat. neqͣquã ultra reticeret. nec
sermonibꝰ eos. s penis torm̃tisq
corriperet. ⁊ cõprehenderet eos
bellũ fortissimũ qͦo nequaquam
possent euadere. ostendens fero¬
ciã romanoꝵ. Cũq om̃i parte cõ¬
bustꝰ sit: ⁊ nichil inse habeat sa¬
nitatisꝰ tam̃ ñ intelligit causã pe¬
nȩ sue. quod idcirco punitꝰ sit. qͣr

Expanded text:
cognoscant et intelligant, a quo cognoscant et intelligant, a quo ista perpessi sint. Causasque suae vastitatis agnoscant, qui nec audire nec facere voluerunt quae Lege praecepta sunt. Ideo effudit Dominus super eos totam iram suam et indignationem furoris plenam, ut qui prius tacuerat, nequaquam ultra reticeret, nec sermonibus eos, sed poenis tormentisque corriperet, et comprehenderet eos bellum fortissimum, quod nequaquam possint evadere, ostendens ferociam Romanorum. Cumque ex omni parte combustus sit, et nihil in se habeat sanitatis, tamen non intelligit causam poenae suae quod idcirco punitus sit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
luit ut scĩficaret eũ: ⁊ magnifi¬
caret legẽ suã. ippłm iacentẽ ex¬
tolleret ac leuaret: sed ille ch̾
facere noluit uoluntatẽ: & idcir¬
co ab aduersariis direptꝰ ẽ atq
uastatus. qͦs ł demones ł hostes
intelligere debemꝰ. Laqueus in¬
uenũ om̃s. ⁊ in domibꝰ carcerũ
absconditi st̃. siue ut ber trans¬
tulert̃. laqueus in cubiculis ubiq
⁊ in domibꝰ simul in qͥbꝰ abscon¬
derunt. eos. scribas significat.⁊
phariseos. qͥ plebem miserabilẽ
deceperunt. ⁊ ubiq posuer̃t in¬
sidias contͣ dñm saluatorẽ ⁊ apłoᷤ¬
eiꝰ. habentes clauẽ scientiȩ. nec
ipsi intrantes ⁊ alios uolentes in¬
troire ꝓhibentes. Pulchreq pec¬
tora cor. in qͥbꝰ habitabant cogi¬
tatioẽs pessime: carceres appella¬
uit. Ido facti st̃ in rapinã. et in
direptionẽ. nec fuit qui liberaret
eos. & ꝓ eis sermonẽ faceret: simłq
ꝓpħa cohortat᷑ eos. ut si om̃s au¬
dire ñ possit saltẽ pauq futura

Expanded text:
luit ut sanctificaret eum, et magnificaret Legem suam, et populum jacentem extolleret ac levaret. Sed ille Dei facere noluit voluntatem: et idcirco ab adversariis suis direptus est atque vastatus, quos vel daemones, vel hostes intelligere debemus. Laqueus juvenum omnes, et in domibus carcerum absconditi sunt. Sive ut LXX transtulerunt, Laqueus in cubilibus ubique: et in domibus simul, in quibus absconderunt eos: Scribas significans et Pharisaeos, qui plebem miserabilem deceperunt, et ubique posuerunt insidias contra Dominum Salvatorem et Apoentiae, nec ipsi intrantes, et alios volentes introire prohibentes. Pulchreque pectora eorum in quibus habitabant cogitationes pessimae, carceres appellavit. Ideo facti sunt in rapinam, et in direptionem: nec fuit qui liberaret eos, et pro eis sermonem faceret. Simulque Propheta cohortatur eos, ut si omnes audire non possint, saltem pauci futura
Abbreviated transcription (Latin):
Carit pulm̃tũ ⁊ saturatꝰ ẽ: ⁊ ca¬
lefactꝰ ẽ. ⁊ dixit. Uah. calefactꝰ
sum: uidi focũ. Relquũ aũ eiꝰ
dm̃ fecit. ⁊ sculptile sͥ. Curuatur
ante illud. ⁊ adorat illud f obsecrat.
dicens. libera me quia ds m̃s es
tu. Nescierunt neq intellerert̃.
obhti eñ sunt ne uideant ocħ eoꝵ
nec intelligant corde suo. Non

Expanded text:
pulmentum et saturatus est et calefactus est et dixit va calefactus sum vidi focum reliquum autem eius deum fecit sculptile sibi curvatur ante illud et adorat illud et obsecrat dicens libera me quia deus meus es tu nescierunt neque intellexerunt lutati enim sunt ne videant oculi eorum et ne intellegant cord
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ secus decursus aquar̃ quod
fructũ suũ oabit in tp̃r suo. ⁊̃
foliũ eiꝰ ñ defluet. Alii int̾ herbas.
nascentes salices. duphc̃e uocatio¬
nẽ intelligunt. ut in herb̾ p̾płs nati¬
tium. Alius dicet. dñi ego sũ. qui
iusticiȩ oꝑa in se esse confidet.
Aliꝰ uocabit subaudit᷑ peccõres:
ad penitentiã in nomine iacob:
ut ⁊ ipsi supplantent uitia atq
peoca. Aliꝰ scribet manu sua. dñi.
sum: siue ut larx transtulerũt.
scribet in manu sua dĩ sum: ut
nouo tyrocinio seruitutis xp̃i
se militẽ głetur. Et in nomine
isrł assimilabit᷑. Nõ enĩ om̃s er
ifrł.s magna pars ex gentium
multitudine. que in noĩe isrł as¬
similabit᷑. ut recipiat legẽ ⁊ ppħas¬

Expanded text:
s decursus aquarum, quod fructus suos dabit in tempore suo, et folium ejus non decidet. Alii inter herbas et renascentes salices duplicem vocationem intelligunt: ut in herbis populus natitium: Alius dicet, Domini ego sum, qui justitiae opera in se esse confidit: alius vocabit, subauditur, peccatores ad poenitentiam in nomine Jacob; ut et ipsi supplantent vitia atque peccata. Alius scribet manu sua, Dei sum. Sive ut LXX transtulerunt, scribet in manu sua, Dei sum: ut novo tyrocinio servitutis Christi se militem glorietur. Et in nomine Israel assimilabitur. Non enim omnes ex Israel, sed magna pars ex gentium multitudine, in nomine Israel assimilabitur: ut recipiat Legem et P
Abbreviated transcription (Latin):
nasse se dicit: qͦd terrã reꝓmis¬
sionis ñ intrauerint. Dechq
ad int̾netionẽ iacob. n isrł in blasphe¬
miã. ut nulł p̃ter duos ex his qui
de egypto egressi erant intraret
in uideã. s cadauera eoꝵ iacerẽt
in sohtudine. Iurta laa. qͥ ad dide¬
runt de suo. dic tu prior iniqͥtates
tuas ut iustificeris: ad penitentiã
eos ꝓuocat d̾s. ut intelligant sce¬
lera sua atq pecc̃a. & ueniã con¬
sequant᷑. Scriptũ ẽ enĩ ⁊ m aho
loco. Iustꝰ accusator sui ẽ in pͥnci¬
pio sermonis. Principes quoq

Expanded text:
erram repromissionis non intraverint. Dedique ad internecionem Jacob, et Israel in blasphemiam; ut nullus, praeter duos ex his qui de Aegypto egressi erant, intraret in Judaeam: sed cadavera eorum jacerent in solitudine. Juxta LXX, qui addiderunt de suo: Dic tu prior iniquitates tuas, ut justificeris, ad poenitentiam eos provocat Deus, ut intelligant scelera sua atque peccata, et veniam consequantur. Scriptum est enim et in alio loco: Justus accusator sui est in principi
Abbreviated transcription (Latin):
ad int̾netionẽ iacob: ⁊ ifrł in
blasphemiã. Lacr. Ego sũ ego sũ qͥ
deleo iniqͥtãtes tuas. ⁊ ñ recordabor:
Tu uͦ mem̃to. ut iudicemur.
Dic tu iniqͥtates primꝰ ut iusti.¬
ficeris. Patres ur̃i peccauert̃. ⁊ pͥn¬
cipes ur̃i inique egert̃ in me: & con¬
taminauerunt pͥncipes sc̃a mea.
Et dedi ut disperderẽ iacob: ⁊ isrł
in obꝓbriũ. Tu me in qͥt iacob ⁊
isrł. laborare fecisti in peccis tuis.
⁊ onera iniqͥtatũ tuar̾ portare
uix potui. quos neqͣ ꝙͣ seruos me¬
os nec pueros uoco. s simphqi ap¬
pello nomine iacob ⁊ isrł ut osten¬
dam ⁊ arguã pecc̃ores. Ego autẽ
ꝓpt̾ me quia misericors sũ ⁊ paci¬
ens. ⁊ multar̃ miseratioñ. delebo
om̃s iniqͥtates tuas. in asꝑsione ⁊
sanguine noui testam̃ti: delens
uetus cy rografũ. qͦd adu̾sũ te scͥp¬
tũ erat. & pecc̃oꝵ tuoꝵ ultra non
recordabor: q̃ tͥ si credere uolue¬
ris in baptismate dimissurus sũ.
Reduc gͦ me in memoriã. si qͥd

Expanded text:
d internecionem Jacob, et Israel in blasphemiam. LXX: Ego sum, ego sum qui deleo iniquitates tuas, et non recordabor. Tu vero memento, et judicemur. Dic tu iniquitates tuas primus, ut justificeris. Patres vestri peccaverunt, et principes vestri inique egerunt in me, et contaminaverunt principes sancta mea. Et drium. Tu me, inquit, Jacob et Israel, laborare fecisti in peccatis tuis, et onera iniquitatum tuarum portare vix potui, quos nequaquam servos meos nec pueros voco, sed simplici appello nomine Jacob et Israel, ut ostendam et arguam peccatores. Ego autem propter me, quia misericors sum et patiens, et multarum miserationum, delebo omnes iniquitates tuas in aspersione et sanguine novi Testamenti: delebo vetus chirographum, quod adversum te scriptum erat; et peccatorum tuorum ultra non recordabor, quae tibi, si credere volueris, in baptismate dimissurus sum. Reduc ergo me in memoriam: si quid
Abbreviated transcription (Latin):
cui peccauert̃: & noluistis in uiiˢ
illiꝰ ãbulare: neq audire legem
ris sui: n p̃ualuit aduersus eos
bellũ: & qui cõburebant eos ꝑ
circuitũ. ⁊ ñ cognouit unusqͥsq
nec posuert suꝑ animã. Ne qͥs pu-¬
taret hoc qͦd dicit᷑. surdi audite.
⁊ ceci intuemini ad udendum.
cus sermo demonstrat. qui surchi
⁊ ceci intelligi debeant. Qͥs inqͥt
cecus nͥ seruus m̃s : & surd. nͥ ad
quẽ nuntios meos misi. Haud du¬
bium quin ꝓpħas significet. Qs
cecus nͥ qͥ ueñdatꝰ ẽ peccis suis : qis
cecus nͥ qui priꝰ seruus fuit dñi:

Expanded text:
cui peccauerunt et noluerunt in uiis eius ambulare neque audire legem ris sui: et praevaluit adversus eos bellum, et qui comburebant eos per circuitum: et non cognovit unusquisque, nec posuerunt super animam. Ne quis putaret hoc quod dicitur: Surdi, audite, et caeci, intuemini ad videndum, cus sermo demonstrat, qui surdi et caeci intelligi debeant. Quis, inquit, caecus, nisi servus meus: et surdus, nisi ad quem nuntios meos misi? haud dubium quin Prophetas significet. Quis caecus, nisi qui venundatus est peccatis suis? Quis caecus, nisi qui prius servus
Abbreviated transcription (Latin):
trans arabiã. sarracenoꝵ.:⁊ habi¬
tatores petre. que ⁊ ipsa urbs pa¬
lestine ẽ. Hoc aũ significat quod
gentiũ pͦpłs desertus noticia
dĩ priꝰ. ⁊ idolatͥe erroribꝰ obliga¬
tus. ad laudes dñi conu̾tatur.
Siue q cedar int̾pretant᷑ tene¬

Expanded text:
trans Arabiam Saracenorum. Et habitrans Arabiam Saracenorum. Et habitatores Petrae, quae et ipsa urbs Palaestinae est. Hoc autem significat, quod gentium populus desertus prius notitia Dei, et idololatriae erroribus obligatus, ad laudes Domini convertatur. Sive quia Cedar interpretatur tene
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ terrã exiuit apłoꝵ sonus.
⁊ in terminos orb u̾ba eor. Siue¬
urta ber. glorificate nom̃ eius
in terminis terrȩ: ut in unu̾so
mundo xp̃i nomen annuntiet᷑.¬
in gentibus. Qui sint aũ isti qui
canere debeant canticũ nouũ:
sequentia uerba testant᷑. Qui
descenditis inqͥt in mare. ⁊ naui¬
gatis illud: siue plenitudo ma¬
ris. Apłos enĩ uidens iħc in litto¬
re uixta mare genesareth. refi¬
cientes retia. uocauit ⁊ misit
in magnũ mare : ut de piscato¬
ribꝰ pisciũ faceret hominũ pisca¬
tores : qui de hierłm usq adyl¬
rent: capientes in breui tp̃r ip¬
sã quoq romane urbis potentiã.
uel certe descenderunt in ma¬
re i nauigauert̃ illud: tẽpestatẽ
⁊ ꝑsecutiones istiꝰ scħ sustinentes.
Insulas qͦq & habitatores earñ.
e diuersitatẽ gentiũ intellige:
ł eccłarũ multitudinẽ. Leuet in¬
quit desertũ. ⁊ ciuitates eiꝰ uocẽ
suã : de qua.⁊ supͣ diximꝰ. siue le¬
quondã in habitabilis fuit regio

Expanded text:
omnem terram exiit sonus eorum, et in terminos orbis verba eorujuxta LXX: Glorificate nomen ejus in terminis terrae: ut in universo mundo Christi nomen annuntietur gentibus. Qui sint autem isti qui canere debeant canticum novum, sequentia verba testantur: Qui descendiis, inquit, in mare, et navigatis illud, sive plenitudo maris. Apostolos enim videns Jesus in littore juxta mare Genezaret reficientes retia sua, vocavit et misit in magnum mare ; ut de piscatoribus piscium faceret hominum piscatores, qui de Jerusalem usque ad Ilrunt: capientes in brevi tempore ipsam quoque Romanae urbis potentiam. Vel certe descenderunt in mare et navigaverunt illud; tempestates et persecutiones istius saeculi sustinentes. Insulas quoque et habitatores earum, vel diversitatem gentium intellige, vel Ecclesiarum multitudinem. Levet es ejus vocem suam, de qua et supra diximus. Sive laequondam inhabitabilis fuit regio
Abbreviated transcription (Latin):
laex posuert̃. s in pecc̃is tuis de¬
fendi te. ⁊ ininiqͥtatibꝰ tuis: sic
potest suꝑioribꝰ coaptari. ut la¬
bor sit dñi. & lassitudo defende
pecc̃ores. E go sũ egosũ ipse qui
deleo iniquitates tuas ꝓt̾me. ⁊
pecc̃oꝵ. tuoꝵ ñ recordabor. Re¬
duc me in memoriã : ⁊ iudicem᷑
simul. Narra si qͥd habes: ut iusti

Expanded text:
LXX posuerunt, sed in peccatis tuis defendi te, et iniquitatibus tuis, sic potest superioribus copulari, ut labor sit Dei, et lassitudo defendere peccatores. Ego sum, ego sum ipse, qui deleo iniquitates tuas propter me, et peccatorum tuorum non recordabor. Reduc me in memoriam, ut judicemur simul:
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. Hȩc frequent̃ ingerimus:
ne ulla blasphemandi ap̃m he¬
reticis occasio relinquat᷑. In stabi¬
htate qͦq t̾rȩ. qñ illiꝰ fundamenta
solidabat. nulł erat c̃ do̾. p̃ter eũ
qͥ erat cũ eo. Iste gͥ tantꝰ ac talis
cũ p̃finitũ misterii tẽpꝰ aduene¬
rit. ut cuncta idola destruant᷑.
⁊ dĩ soliꝰ noticia p̃dicet᷑ in mundo.
oĩa uaticinia diuinor. ⁊ phytoñ
⁊ haryoloꝵ signa atq portenta
qͥbꝰ humañ decepert̃ genꝰ. destru¬
et atq subuertet: & sapientiã
phylosophoꝵ q̃ ⁊ ipsa erroris parᷤ
marima ẽ stultã esse monstra¬
bant᷑ cõprehendisse sapientiam.
Qͥ etiã uerbũ pueri siue serui su.
de qͦ supra diximꝰ. ⁊ consihũ nim¬
tior̃ eiꝰ rebus explebit. apłoꝵ sci¬
licet. omĩumq doctoꝵ qui uolun¬
tatẽ magistri sui gentibꝰ nuntia¬
bunt. Ipse gͦ qui est tanta factu¬
rus. cuiꝰ potentiã breui sermone
descrips etiã ad hierłm que destru¬
enda erat a babiloniis. nc̃ dicit an¬

Expanded text:
eorum . Haec frequenter ingerimus, ne ulla blasphemandi Christum haereticis occasio relinquatur. In stabilitate quoque terrae, quando illius fundamenta solidabat, nullus erat cum Deo, praeter eum qui erat in eo. Iste igitur tantus ac talis, cum praefiniti mysterii tempus advenerit, ut cuncta idola destruantur, et Dei solius notitia praedicetur in mundo, omnia vaticinia divinorum, et pythonum, et hariolorum signa atque portenta, quibus humanum deceperunt genus, destruet atque subvertet; et sapientiam philosophorum, quae et ipsa erroris pars maxima est, stultam esse monstraprobantur comprehendisse sapientiam. Qui etiam verbum pueri, sive servi sui, de quo supra diximus, et consilium nuntiorum ejus, rebus explebit: Apostolorum scilicet omniumque doctorum, qui voluntatem magistri sui gentibus nuntiabunt. Ipse ergo qui est tanta facturus, cujus potentiam brevi sermone descripsi, etiam ad Jerusalem, quae destruenda erit a Babyloniis, nunc dicit an
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum. qui estis testes uolunta¬
tis mee. ⁊ puerũ meũ alterũ testẽ
mundo incredulo nuntiatis. mi¬
si filium meũ in babylonẽ &
confusionẽ hiniꝰ scħ. ⁊ detraxi õs
uectes eiꝰ. qui hebraice appellant᷑

Expanded text:
ego tecum sum, qui estis testes voluntatis meae, et puerum meum alterum testem mundo incredulo nuntiatis, misi Filium meum in Babylonem et confusionem hujus saeculi. Et detraxi omnes vectes ejus, qui Hebraice appell
Abbreviated transcription (Latin):
in suis głabant᷑ nauibꝰ in his uii¬
delicet. qͥ instar nauiũ int̾ idola
fluctuabant. De chaldeis nullus
ambigit. qͥn demones sonent.
Ego dñs ħ fut᷑a p̃dixi: qͥ sũ crea¬
tor ur̃ ⁊ rex isrł. Porro uixta bex
multo alt̾ ẽ sensus. Ego dñs qͥ te
uos mittã in babilonẽ regẽ me¬
dorũ atq persar̃. ⁊ habitatores
eiꝰ fuge̾ faciã: ⁊ chaldei qui uos
ceperant uinct ꝑ mare caspiũ
ad gentes alias transferentur.
Ego dñs ħ futura decreui. qui
ostendi isrł regẽ credentiũ fore.
Hec dicit dñs qui dedit in mari
qui edur̃ quadrigã ⁊ equũ. agm̃
ii robustũ. simul obdormierunt
nec resurgent: contͥti st̃. quas h¬
prioꝵ ⁊ antiqua ne intueamini.
Ecce ego facio noua. & nc̃ orient᷑:
utiq cognoscetis ea. Pͥonã in deser¬
so uiã: ⁊ in inuio flumina. Glorifi¬
cabit me bestia agͥ. dracones ⁊ stru:¬
tiones: quia dech in deserto aquas.
flumina in inuo. ut darẽ potũ
ppło meo. electo meo. Popłm istũ

Expanded text:
in suis gloriabantur navibus: in his videlicet, qui instar navium inter idola fluctuabant. De Chaldaeis nullus ambigit, quin daemones sonent. Ego Dominus haec futura praedixi, qui sum Creator vester et rex Israel. Porro juxta LXX multo alter est sensus: Ego Dominus qui te os mittam in Babylonem regem Medorum atque Persarum, et habitatores ejus fugere faciam: et Chaldaei qui vos ceperant, vincti per mare Caspium ad gentes alias transferentur. Ego Dominus haec futura decrevi, qui ostendi Israel regem credentium fore. Haec dicit Dominus, qui dedit in mari 17. Qui eduxit quadrigam, & equum: agmen & robustum, simul obdormierunt, nec resurgent: contriti sunt quasi liueamini ecce ego facio nova et nunc orientur utique cognoscetis ea ponam in deserto viam et in invio flumina glorificabit me bestia agri dracones et strutiones quia dedi in deserto aquas flumina in invio ut darem potum populo meo electo meo populum istum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ⁊ ciuitates eiꝰ. in domibꝰ habita¬
bit cedar. Laudate habitatores
petre: deuertice montiũ clama¬
bunt. Ponent dño głam: ⁊ laudẽ
eius in insulis nuntiabunt. Dñs sic̃
fortis egrediet᷑. sic̃ uir p̃liator sus¬
citabit zelũ. Uociferabit᷑ & clama¬

Expanded text:
tum, et civitates ejus: in domibus habitabit Cedar: Laudate habitatores Petrae, de vertice montium clamabunt. Ponent Domino gloriam, et laudem ejus in insulis nuntiabunt. Dominus sicut fortis egredietur, sicut vir praeliator suscitabit zelum; Vociferabitur, et clama
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. educ foras p̾płm cȩcũ &
ocłos habentẽ. surdũ ⁊ auresei
st̃. multi putant dici de ppło
nos etiã ħ de disperso intelligamꝰ
isrł: qui uocatꝰ sit ꝑ apłos pͥmꝰq¬

Expanded text:
sequitur: Educ foras populum caecum, et oculos habentem; surdum, et aures ei sunt, multi putant dici de populnos etiam haec de disperso intelligamus Israel, qui vocatus sit per Apos
Abbreviated transcription (Latin):
pistis me: alius ueniet in nomi¬
ne suo. ⁊ suscipietis eũ. Ipse prin¬
cipes ⁊ magistratꝰ ⁊ omĩs m̃di su¬
ꝑbiã conculcabit. ⁊ subicientur
ei quasi lutũ figuli. ut faciat
ex eis aliud uas in honorẽ aliuo
in contumeliã. Hec que ego urcta
consuetudinẽ ꝓpħałe fecisse me di¬
co: quasi iã p̃terita sint. Uel uixta
syminachũ futura polliceor: nulł
demonũ ⁊ idolor. potest p̾̃dicere.
Unde oracła cuncta tacuert̃. quia
nemo ẽ qͥ annuntiet. nemo qͥ au¬
diat: dũ bruta prius corda gen¬
tiũ intellexert̃ errorẽ suũ. ⁊ falsa
dicarunt. Sion. hierłm nominibꝰ
differt̃: ceterũ ut una urbs. sic ⁊

Expanded text:
omine suo, et suscipietis eum . Ipse principes et magistratus, et omnem mundi superbiam conculcabit, et subjicientur ei quasi lutum figulo, ut faciat ex eis aliud vas in honorem, aliud in contumeliam . Haec quae ego juxta consuetudinem prophetalem fecisse me dico, quasi jam praeterita sint, vel juxta Symmachum, futura polliceor, nullus daemonum et idolorum potest praedicere. Unde oracula cuncta tacuerunt, quia nemo est qui annuntiet, nemo qui audiat, dum bruta prius corda gentilium intellexerunt errorem suum, et falsa dicarunt. Sion et Jerusalem nominibus differunt; caeterum ut una urbs, sic et
Abbreviated transcription (Latin):
tã pͥncipes quã uulgus. ignobi¬
le in desertũ redigã. quod in laa.
ex theodotionis ȩditione addi¬
tũ ẽ qͥ ħ uerba tacuerant. Cũq
uos a capite usq ad pedes exsic¬
cauo atq deleuero: tc̃ flumina
doctrine mee in insulis gentiũ
curre. faciã. & stagna ur̃a siue
paludes redigã in ariditatẽ ut
ingentibꝰ sit scientia scripturar̃
⁊ in uobis doctrine ariditas. Du¬
cãq cecos ꝑuiã quã antea nesc¬
ebant: de quibꝰ ⁊ supra legimꝰ.
Dedite in fedus ppħ. in lucẽ gen

Expanded text:
tam principes quam vulgus ignobile, in desertum redigam. Quod in LXX de Theodotionis editione additum est, qui haec verba tacuerat . Cumque vos a capite usque ad pedes exsiccavero atque delevero, tunc flumina doctrinae meae in insulis gentium currere faciam, et stagna vestra sive paludes redigam in ariditatem, ut in gentibus sit scientia Scripturarum, et in vobis doctrinae ariditas. Ducamque caecos per viam, quam ante nesciebant, de quibus et supra legimus: Dedi te in foedus populi, in lucem gen
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s gentes congregate st̃ simul.
n collecte sunt tribꝰ: id cũ pͦpło
qui credidit ex uideis. ut duplea
siue uixta laix. pat̃ de filio loqͥt᷑.
cerit ex eis multos ȩccłȩ pͥncipes.
Miraturq ꝓpħa. quod nulł in gen¬
tibꝰ ħ prescire potuerit. nec dñi
Notus enĩ in uidea d̃s. in isrł mag¬
nũ nom̃ eiꝰ. Siue ipse testis ser¬

Expanded text:
Omnes gentes congregatae sunt simul, et collectae sunt tribus, id est, cum populo qui credidit ex Judaeis, ut duplex Sive, juxta LXX, Pater de Filio loquitur, cerit ex eis multos Ecclesiae principes. Miraturque propheta quod nullus in gentibus haec praescire potuerit, nec Dei Notus enim in Judaea Deus; in Israel magnum nomen ejus . Sive ipse Deus te
Abbreviated transcription (Latin):
diti st̃. facti st̃ in rapinã. nec ẽ
qui eruat: in direptionẽ. & ñ est
qui dicat redde. ¶sẽ inuobis qui
audiat hoc attendat & auscultet
fut᷑a : Qiis dedit in direptionem
iacob ⁊ isrł uastantibꝰ: Nonne dñs
ipse cui peccauimꝰ : & noluert̃ in
uiis eiꝰ ambulare: & ñ audierũt
legẽ eiꝰ. Et effudit suꝑ eũ indig¬
nationẽ furoris sui. ⁊ forte bellũ:

Expanded text:
nec est qui eruat: in direptionem, et non est qui dicat: Redde. Quis est in vobis qui audiat hoc, attendat et auscultet futura? Quis dedit in direptionem Jacob, et Israel vastantibus? Nonne Dominus ipse, cui peccavimus? Et noluerunt in viis ejus ambulare, et non audierunt legem ejus. Et effudit super eum indignatione