comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carior ẽ terra. S & his tanqͣm homi¬
nib peꝑcisti. & misisti antecessores
exercitus tui uespas ut illos paulatim
exterminarent. non quia impotens
eras in bello subicere impios iustis.
aut bestiis seius aut uerbo duro si¬
mul exterminare. s partib iudicans
dabas locum penitentiȩ non ignoranꝰ
qm̃ iniqua ẽ natio eoꝵ. & naturalis
malitia ipsoꝵ: & qm̃ non poterat
mutari cogitatio illoꝵ inꝑpetuũ sem̃
eñi ecat maledictũ abinitio: nec ti¬
mens aliquẽ. ueniam dabas peccatiᷤᷤ
illoꝵ. Quis enim dicet tibi quid fe¬
cisti: aut quis stabit contra iudici¬
um tuum: Aut quis inconspectũ
tuũ ueniet uindex iniquoꝵ homi¬
nũ : Aut quis tibi imputabit si nati¬
ones perierint quas tu fecisti: Nec
enim ẽ alius ds̃ quã tu: cui tura
est de om̃ib. ut ostendas qm̃ non¬
imiuste iudicas iudiciũ: neq rex neq
tyrannus in conspectu tuo inquirent
de his quos ꝑdidisti. Cum sis gͦ iustus:

Expanded text:
 terra sed et his tamquam homi terra sed et his tamquam hominibus pepercisti et misisti antecessores exercitus tui vespas ut illos paulatim exterminarent non quia inpotens eras in bello subicere impios iustis aut bestiis saevis aut verbo duro simul exterminare sed partibus iudicans dabas locum paenitentiae non ignorans quoniam nequa est natio illorum et naturalis malitia ipsorum et quoniam non poterat mutari cogitatio illorum in perpetuum semen enim erat maledictum ab initio nec timens aliquem veniam dabas peccatis illorum quis enim dicet tibi quid fecisti aut quis stabit contra iudicium tuum aut quis in conspectum tuum veniet vindex iniquorum hominum aut quis tibi inputabit si nationes perierint quas tu fecisti nec enim est alius Deus quam tu cuius cura est de omnibus ut ostendas quoniniuste iudicasti neque rex neque tyrannus in conspectu tuo inquirent de his quos perdidisti cum sis ergo iustus
Abbreviated transcription (Latin):
si momentũ statere sic ante te ẽ or¬
bis terrarũ. & tanqm gutta roris an¬
te lucem que descendit interram.
S misereris omĩum. qm̃ omĩa potes.
& dissimilas peccata hominũ ꝓpt̃ pe¬
nitentiam. Diligis enim omĩa quȩ
sunt. & nichil odisti hoꝵ que fecisti.
nec enim odiens aliquid constituisti.¬
quid ꝑmanere nͥtu uoluisses : aut
quod ate uocatum non ẽẽt conser¬
uaretur : Parcis autẽ om̃ib qm̃ tua
ideoq hos qui exerrant partib corri¬
pis: & de quib peccant ad mones & al¬
loqueris. ut relicta malitia credant
inte dñe. Illos enim antiquos in habi¬
qm̃ odibilia tͥ oꝑa faciebant: ꝑmedi¬
camina & sacͥficia iniusta. & filioꝵ su¬
oꝵ necatores sine misciłia: & comesto¬
res uiscerũ hominũ. & deuoratores san¬
guinis amedio sacramento tuo: & auc¬
tores parentes animarũ inauxiliata
rum. uoluisti ꝑdere ꝑmanus paren¬
tum nr̃oꝵ. ut idignam ꝑciperent ꝑegͥ¬
nationẽ pueroꝵ dei. quȩ tibi omniũ

Expanded text:
 momentum statere sic ante te est orbis terrarum et tanquam gutta roris antelucani que descendit in terram, sed misereris omnium, quoniam omnia potes et dissimulas peccata hominum propter paenitentiam. diligis enim omnia, quae sunt, et nihil odisti horum, quae fecisti; nec enim odio habens aliquid constituisquid permanere, nisi tu uoluisses, aut quod a te uocatum non esset, conseruaretur? parcis autem omnibus, quoniam tua d hos qui exerrarint partibus corripis, et eos qui peccant admonens adloqueris, ut derelicta mal ilia credant in te, domine. et illos enim antiquos inhabiam odibilia tibi opera faciebant per medicamina et sacorum necatores sine misericordia, et comestores viscerum hominum, et devoratores sanguinis a medio sacramento tuo, et auctores parentes animarum inauxiliatarum perdere voluisti per manus parentum nostrorum, ut dignam perciperent peregrinationem puerorum Dei, quae tibi o
Abbreviated transcription (Latin):
mari uiam: & inter fluctus semitam
firmissimã. ostendens qm̃ potens es
exom̃ib sanare: etiam si sine rate
aliquis adeat. S ut non eẽnt uacua
sapientiȩ tuȩ oꝑa: propt̃ hoc etiam
exiguo ligno credunt homines ani¬
mas suas: & tͣnseuntes mare ꝑratem
liberati sunt. S & abinitio cum peri¬
rent suꝑbi gygantes: spes orbis terra¬
rum adratem confugiens. remisit se¬
culo semen natiuitatis quȩ in manu
tua erat gub̾nata. Benedictũ ẽ enm
lignũ: ꝑ quod fit iusticia. Pex manus
autẽ quod fit idolum maledictum ẽ:¬
& ipsum. & qui fecit illud. Quia ille
quidẽ oꝑatus ẽ. illud autem cum ẽẽt
fragile ds̃ cognominanis ẽ. Simili¬
ter autẽ ocdio sunt deo. impius. & im¬
pietas eius. Et enim quod factum ẽ
cum illo qui fecit tormenta patieturr.
Propter hoc &idolis nationũ non erit
respectus. qm̃ creaturȩ dei inodiũ fac¬
te funt: & intemptationes animȩ ho¬
minũ. & in muscipulã pedib in sipi

Expanded text:
mari viam et inter fluctus semitam mari viam et inter fluctus semitam firmissimam ostendens quoniam potes ex omnibus sanare etiam si sine rate aliquis adeat sed ut non esset vacua sapientiae tuae opera propter hoc etiam exiguo ligno credunt homines animas suas et transeuntes mare per ratem liberati sunt sed ab initio cum perirent superbi gigantes spes orbis terrarum ad ratem confugiens remisit saeculo semen nativitatis quae manu tua erat gubernata benedictum est enim lignum per quod fit iustitia per manus autem quod fit maledictum et ipsum et qui fecit illud quia ille quidem operatus est illud autem cum esset fragile Deus cognominatus est similiter autem odio sunt Deo impius et impietas eius etenim quod factum est cum illo qui fecit tormenta patietur propter hoc et idolis nationum non erit respectus quoniam creaturae Dei in odium factae sunt et in temptationem animis hominum et in muscipulum pe
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ faciens fuco colorem illius: &om¬
nem maculam quȩ millo ẽ ꝑliniens:
& faciat ei dignam habitationẽ inpa¬
riete ponens illud & confirmans ferro.
ne forte cadat ꝓspiciens illum sciens
qm̃ non potest se adiuuare: imagoᷤ eñi
& opus ẽ illi adiutorio. & de substantia
sua & de filiis suis. & de nuptiis uotũ
fatiens inquirit: non erubescit boqui
cum illo qui sine anima ẽ. & ꝓ sanita¬
te quidẽ infirmũ dep̃catur. & ꝓ uita
mortuũ rogat: & inadiutoriũ inutilẽ
inuocat. & ꝓitinere petie ab eo qui am¬
bulare non potest. & de adquirendo.
& de oꝑando. & de omĩum rerum e¬
uentu: petit ab eo qͥ mom̃ib inutilis
ẽ. Iterũ alius nauigare cogitans & ꝑ
feros fluctus incipiens iter facere:
ligno portante se fragilius lignũ inuo¬
cat. Illud enim cupiditas ad quirendi
excogitauit: & artifex sapientia fa¬
bricauit sua. Tu autẽ pater guber¬
nas cuncta prudentia. qm̃ dedisti in

Expanded text:
cundum faciens fuco colorem illius et omcundum faciens fuco colorem illius et omnem maculam quae in illo est perliniens et faciat ei dignam habitationem in pariete ponens illud confirmans ferro ne forte cadat prospiciens illi sciens quoniam non potest se adiuvare imago enim est et opus est illi adiutorio et de substantia sua et filiis suis et nuptiis votum faciens inquirit non erubescit loqui cum illo qui sine anima est et pro sanitate quidem infirmum deprecatur et pro vita mortuum rogat et in adiutorium inutilem inbulare non potest: et de adquirendo et de operando et de omnium rerum. euentu petit ab eo qui in omnibus inhabilis  iterum alius navigare cogitans et per feros fluctus incipiens iter facere ligno portante se fragilius lignum invocat illud enim cupiditas adquirendi excogitavit et artifex sapientia fabricavit sua tua autem pater gubernat providentia quoniam dedisti et in
Abbreviated transcription (Latin):
querela. Et hii enim fortassis errant:
dm̃ querentes & uolentes inuenire. Et¬
enĩ cũ inoꝑib illiꝰ conuersant᷑ requi¬
runt. & ꝑsuasum habent: qm̃ bona st̃
quȩ uident᷑. Iterũ autẽ: nec his debet
lices autem sunt & inter mortuos spes
illoꝵ ẽ: qui appellauerunt deos oꝑa
manuũ hominũ: aurũ. & argentũ ar¬
tis inuentionẽ: & similitudines am¬
malium. aut lapidem in utilem opꝰ
manꝰ antique. Siquis autẽ artifex
faber desilua lignũ rectum secaue¬
rit. & huiꝰ manꝰ docte eradat omnẽ cor¬
ticem: & arte sua usus diligenter fabri¬
cet uas utile in conuersationẽ uite. reli¬
quias autẽ eius oꝑis ad p̃parationẽ esce
abutatur. & reliquũ hoꝵ quod adnul¬
los usus facit. lignũ curuũ & uerticib
plenum sculpat diligenter ꝑuacuita¬
tem suam: & ꝑscientiam artis sue fi¬
guret illud: & assimilet illud imagi¬
ni hominis. aut alicin ex animalib
illud cõparet. ꝑlinens rubrica. & rubi¬

Expanded text:
querella et hii enim fortassis errant Deum quaerentes et volentes invenire etenim cum in operibus illius conversentur inquirunt et persuasum habent quoniam bona sunt quae videntur iterum autem nec his debet lices autem sunt et inter mortuos spes illorum est qui appellaverunt deos opera manuum hominum aurum et argentum artis inventionem similitudines animalium aut lapidem inutilem opus manus antiquae aut si quis artifex faber de silva lignum rectum secaverit et huius docte eradat omnem corticem et arte sua usus diligenter fabricet vas utile in conversatione vitae reliquias autem eius operis ad praeparationem escae abutatur et reliquum horum quod ad nullos usus facit lignum curvum et verticibus plenum sculpat diligenter per vacuitatem suam et per scientiam artis suae figuret illud et adsimilet illud imagini hominis aut alicui ex animalibus illud conparet perliniens lubrica et rubi
Abbreviated transcription (Latin):
li causa ẽ & mitium. & finis: aut
enim dum letantur insaniunt. aut¬
certe uaticinant᷑ falsa. aut uiuunt
iniuste: aut peierant cito. Dum enĩ¬
confidunt undolis que sunt sine
anima. male iurantes: noceri se ñ
sꝑant. Utraq gͦ illis eueniunt digne:
qm̃ male senserunt de deo attenden¬
tes idolis : & miuste iurauerunt ido¬
lo: contẽpnentes iusticiã. Non enĩ
iurantiũ ẽ uirtus : s peccantiũ pe¬
na ꝑ ambulat semꝑ in iniustoꝵ p̃ua¬
ricationẽ. Tu autem ds̃ nr̃ suauis &¬
uerus es: patiens & misccłia dispo¬
nens omĩa. Et enim si peccauerimꝰ
tui sumꝰ: scientes magnitudinẽ tuã.
Et si non peccauerimus : scimꝰ qm̃
apud te cõputati sumꝰ. Nosse enĩ te¬

Expanded text:
li causa est, et initium, et finis. Aut li causa est, et initium, et finis. Aut enim dum laetantur, insaniunt: aut vaticinantur falsa, aut vivunt injuste, aut perjurant cito. Dum confidunt in idolis, quae sunt sine anima, male jurantes noceri se non sperant. Utraque ergo illis venient juste, quoniam male senserunt de Deo, attendentes in idolis, et injuste juraverunt, in idolo contemnentes justitiam. Non enim juratorum est virtus, sed peccantium poena perambulat semper super injustoine. Tu autem, Deus noster, suavis verus es patiens et in misericordia disponens omnia. Etenim, si peccaverimus, tui sumus scientes magnitudinem tuam. Et si non peccaverimus, scimus quoniam apud te
Abbreviated transcription (Latin):
qui ante tempus tanquã homo ho¬
noratus fuerat: nunc dm̃ existima¬
uerunt. Et hec fuit uite humanȩ
deceptio: qm̃ aut affectui. aut re¬
gib deseruientes homines. incõmu¬
nicabile nomen lapidib aut lignis
imposuerunt. Et non suffecerat er¬
rasse eos circa dei scientiã: s & in
magno uiuentes inscientiȩ bello:
tot & tam magna mala pacem appel¬
labant. aut enim filios suos sacti¬
ficantes. aut obscura sacrificia fa¬
cientes: aut in sanie plenas uigi¬
lias habentes. neq uitam. neq nis¬
tias mundas iam custodiunt. s ali-¬
us alium ꝑinuidiam cecidit: aut
aduterans contristat. & omĩa cõmix¬
ta sunt. Danguis. homicidiũ. fur¬
tum & sictio: corruptio. in fidelitas.
turbatio. & ꝑiurium. tumultus
bonon. dñi in memoratio. anima¬
rũ inquinatio. natiuitatis inmu¬
tatio. nuptiarũ inconstantia: mor¬
omatio mechie. & impudicitiȩ. Infan¬
doꝵ enim idoloꝵ cultura: om̃is ma

Expanded text:
qui ante tempus tanquam homo hoqui ante tempus tanquam homo honoratus fuerat, nunc ut deum adoraverunt; et hec fuit vite humane deceptio, quoniam aut affectui aut regibus deservientes homines incomunicabile nomen lapidibus et lignis inposuerunt et non sufficerat errasse eos circa Dei scientiam sed et in magno viventes inscientiae bello tot et tam magna mala pacem appellant aut enim filios suos sacrificantes aut obscura sacrificia facientes aut insaniae plenas vigilias habentes neque vitam neque nuptias mundas iam custodiunt sed alius alium per invidiam occidit aut adulterans contristat et omnia commixta sunt sanguis homicidium furtum et fictio corruptio infidelitas turbatio et periurium tumultus bonorum Domini inmemoratio animarum inquinatio nativitatis inmutatio nuptiarum inconstantia moechiae et inpudicitia infandorum enim idolorum cultura omnis ma
Abbreviated transcription (Latin):
tas enim hominũ hoc adinuenit in
orbẽ terrarũl. &ideo breuis illoꝵ finms
inuentus ẽ. Acerbo enim luctu doleus¬
pater: cito sibi rapti filii fecit imaginẽ.
Et illum qui tunc quasi homo mortu¬
us fuerat : nunc tanqͣm dm̃ colere ce¬
ꝑit. & constituit inter seruos suos sa¬
cra & sacrificia. deinde interuenien¬
te tempore: conualescente iniqua
consuetudine hic error tanquã lex
custodita ẽ. & tyrannoꝵ imꝑio cole¬
bantur figmenta: & hos quos in pa
lam honorare non poterant homi.¬
nes ꝓpter quod longe eẽnt: elongin.¬
quo figura illo allata. euidenter
imaginẽ regis quẽ honorare uolebañ
fecerunt: ut illum qui aberat tan¬
quã p̃sentẽ colerent sua solliciudi¬
ne. łtouexit autẽ ad hoꝵ culturã:
& hos qui ignorabant artisicis eximi¬
a diligentia. Ille enim uolens plus¬
placere illi qui se assumpserat. ela¬
borauit arte sua ut similitudinẽ in
melius figuraret. Multitudo autem
hominũ adducta ꝑspeciem oꝑis. eũ

Expanded text:
tas enim hominum hoc adinvenit in orbem terrarum; et ideo brevis illorum finis inventus est. Acerbo enim luctu dolenspater, cito sibi rapti filii fecit imaginem; et illum, qui tunc quasi homo mortuus fuerat, nunc tanquam deum colere coepit, et constituit inter servos suos sacra et sacrificia. Deinde interveniente tempore, convalescente iniqua consuetudine, hic error tanquam lex custoditus est, et tyrannorum imperio colebantur figmenta. Et hos quos in palam homines honorare non poterant, propter hoc quod longe essent, e longinquo figura illorum allata, evidentem imaginem regis, quem honorare volebant, fecerunt: ut illum qui aberat, tanquam praesentem colerent sua sollicitudine. Provexit autem ad horum culturam, et hos, qui ignorabant, artia diligentia. Ille enim volens placere illi qui se assumpsit elaboravit arte sua ut similitudinem in melius figuraret, multitudo autem hominum abducta per speciem operis eum,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. & qui didicerint iusta: inue¬
nient quid respondeant. Concupiscite xii¬
g sermones meos: diligioe illos & habe¬
bitis disciplinam. Clara ẽ & quȩ num¬
quã marcescet sapientia: & facile ui¬
detur abhis qui diligunt eam. & inue¬
nietur ab his qui querunt illam. Pre¬
occupat qui se concupiscunt: ut illis
se prior ostendat. Qui de luce uigila¬
uerit ad illam: non laborabit. Assi¬
dentem enim illam forib suis inue¬
niet. Cogitare gͦ de illa. sensus ẽ con¬
summatus. Et qui uigilauerit ꝓpt̃
illam tito erit securus : qm̃ dignos
se ipsa circuit querens: & muus suis
oftendie se illis hilariter: & mom̃i
prudentia occurret illis. Initiũ enim
illiꝰ: uerissima ẽ disciplinȩ concupis¬
centia. Cura gͦ discipline dilectio ẽ:

Expanded text:
sta, invenient quid respondeant. Concupiscite ergo sermones meos, diligite illos, et habebitis disciplinam. Clara est, et quae nunquam marcescit sapientia, et facile videtur ab his qui diligunt eam, et invenietur ab his qui quaerunt illam. Praeoccupat qui se concupiscunt; et illis se priorem ostendit. Qui de luce vigilaverit ad illam, non laborabit: assidentem illam in foribus suis inveniet. Cogitare enim de illa, sensus est consummatus: et qui vigilaverit propter illam, cito erit securus. Quoniam dignos se ipsa circuit quaerens, et in viis suis ostendit se illis hilariter, et in omni prudentia occurret se illis. Initium illius verissimum est, et disciplinae concupiscentia. Secura ergo disciplinae dilec
Abbreviated transcription (Latin):
cum illa. Non enim habet amaritu¬
dinẽ conuersatio illius: nec tedium
conuictus ipsius: s letitiam & gaudi¬
um. Hec togitans apud me. & cõme¬
morans incorde meo. qm̃ in mortalis
ẽ incogitatione sapientia. & in ami¬

Expanded text:
cum illa non enim habet amaritucum illa non enim habet amaritudinem conversatio illius nec taedium convictus ipsius sed laetitiam et gaudium haec cogitans apud me et commemorans in corde meo quoniam inmortalitas est in
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ: quib utilius nichil ẽ inuita
hominib. Et si multitudinẽ scientiȩ
desiderat quis. scit p̃terita & de futu¬
ris estimat. scit uersutias sermonũ.
& dispositiones argumentoꝵ. signa
& monstra scit ante quã fiant. &e
uentus tempoꝵ & scłoꝵ. Proposui gͦ
hanc adducere mͥ ad conuiuendũ:
sciens qm̃ cõmunicabit mecũ de bo¬
nis: & erit allocutio cogitationis &
tedii mei. Habebo ꝓpt̃ hanc clarita¬
tem ad turbas: & honorem apud senio¬
res & iuuenes : & acutus inueniar in
tudicio: & in conspectu potentiũ amabi¬
lis ero. & facies pͥncipum mirabunt᷑ me.
Tacentem me sustinebunt: & tacentem
me respicient. Et sermocinante me plu¬
ra: manus ori suo imponent. Propt̃ea
habebo ꝑ hanc inmortalitatẽ: & memo¬
riam et̃nam his qui post me futuri st̃
relinquam. Disponam popłos: & natio¬
nes mͥ subiecte erunt. Timebunt me
audientes reges horrendi: inmultitu¬
ome uidebor bonus : & inbello fortis.
Intrans indomũ meã: conquiescam

Expanded text:
virtutem quibus utilius nihil est in vita hominibus et si multitudinem scientiae desiderat quis scit praeterita et de futuris aestimat scit versutias sermonum et dissolutiones argumentorum signa et monstra scit antequam fiant et eventus temporum et saeculorum proposui ergo hanc adducere mihi ad convivendum sciens quoniam communicabit mecum de bonis et erit adlocutio cogitationis et taedii mei habebo propter hanc claritatem ad turbas et honorem apud seniores iuvenis acutus inveniar in iudicio et in conspectu potentium admirabilis ero et facies principum mirabuntur me tacentem me sustinebunt et loquentem me respicient et sermocinante plura manus ori suo inponent propterea habebo per hanc inmortalitatem et memoriam aeternam his qui post me futuri sunt relinquam disponam populos et nationes mihi erunt subiectae timebunt me audientes reges horrendi in multitudine videbor bonus et in bello fortis intrans in domum meam conquiescam
Abbreviated transcription (Latin):
positione praua deiectum derisert̃.
isti sitientes infinem euentus mira¬
ti sunt. Non similiter iustis faciens:
ꝓcogitationib autẽ insensatis mi¬
quitates illoꝵ. Quod quidam errantes
colebant mutos serpentes. & bestias
suꝑuacuas : in misisti illis multitudi¬
nem mutoꝵ animaliũ inuindictam:
ut scirent ꝑque peccat quis ꝑ hec &
torquetur. Non enim impossibilis
erat om̃ps manus tua quȩ creauit
orbem terrarũ exmateria inuisa:
inmittere illis multitudinẽ ursoꝵ:
aut audaces leones. aut noui gene¬
ris ira plenas: aut ignotas bestias.
aut uaporem igneũ spirantes. aut
odorem sumi proferentes. aut hor¬
rendas aboculis scintillas emitten¬
tes: quarũ non solum lesura poterat
illos exterminare: s & aspectus ꝑti¬
morem occidere. s & sine his uno sp̃u
occidi poterant. ꝑsecutionẽ passi ab
ipsis factis fuis: & dispersi ꝑ sp̃m uir¬
tutis tuȩ. S omĩa inmensura. & nu¬
mero & pondere disposiunsti. Multũ

Expanded text:
positione prava projectum deriserunt, positione prava projectum deriserunt, isti sitientes in finem eventus mirati sunt non similiter iustis faciens pro cogitationibus autem insensatis iniquitates illorum quod quidam errantes colebant mutos serpentes et bestias ervacuas inmisisti illis multitudinem mutorum animalium in vindictam ut scirent quia per quae peccat quis per haec et torquetur non enim inpossibilis erat omnipotens manus tua quae creavit orbem terrarum ex materia invisa inmittere illis multitudinem ursorum aut audaces leones aut novi generis ira plenas et ignotas bestias aut vaporem igneum spirantes aut odorem fumi proferentes aut horrendas ab oculis scintillas emittentes quarum non solum laesura poterat illos exterminare sed et aspectus per timorem occidere sed et sine his uno spiritu occidi poterant persecutionem passi ab ipsis factis suis et dispersi per spiritum virtutis tuae sed omnia mensura et numero et pondere disposuist
Abbreviated transcription (Latin):
ouro. Per que enim penas passi sunt
inimici illoꝵ adefectione potus sui:
ieo cum abundarent filii ifrł letati
sunt. ꝑ hec tum illis deẽent: bene cũ
illis actum ẽ. Nam ꝓfonte quidẽ sem¬
piterni fluminis: humanũ sanguinẽ
dedisti in iustis. Qui ne cõminuerent᷑
intraductionẽ infantiũ octisoꝵ de¬
disti illis habundantẽ aquam inspe-¬
rate salutis. ostendens ꝑsitim que tc̃
fuit: quẽ admodũ tuos exaltares : &
aduersarios illoꝵ necares. Cum eñi
temptati sunt & quidẽ cum miscłia
disciplinã accipientes : scierunt quẽ¬
ad modum tum ira iudicati impii tor¬
menta paterent᷑. Hos quidẽ tanqm
pater monens probasti: illos autem
tanquã durus rex interrogans con¬
demnasti. Absentes enm & p̃sentes:
similiter torquebant᷑. Duplex enim
illos acceperat tedium: & gemitus
cum memoria p̃teritoꝵ. Cum enim
audirent ꝑsua tormenta bene secũ
agi: cõmemorati sunt dñm ammi¬
rantes infine exitus. Quẽ enim in ex¬

Expanded text:
uit. Per quae enim poenas passi sunt inimici illorum, a defectione potus sui, et in eis cum abundarent filii Israel, laetati sunt. Per haec cum illis deessent bene cum illis actum est. Nam pro fonte quidem sempiterni fluminis, humanum sanguinem dedisti iniustis qui comminuerentur in traductione infantum occisorum dedisti illis abundantem aquam insperate ostendens per sitim quae tunc fuit quemadmodum tuos exaltares et adversarios illorum necares cum enim temptati sunt et quidem cum misericordia disciplinam accipientes scierunt quemadmodum cum ira iudicati impii tormenta paterentur hos quidem tamquam pater monens probasti illos autem tamquam durus rex interrogans condemnasti absentes enim et praesentes similiter torquebantur duplex enim illos acceperat taedium et gemitus cum memoria praeteritorum cum enim audirent per sua tagi, commemorati sunt Dominum, et admirantes in finem exitus. Quem enim in ex
Abbreviated transcription (Latin):
nomen scm̃ tuũ. Et uictricem manũ
tuã laudauerunt pariter. qm̃ sapien¬
tia aꝑuit os mutoꝵ : & linguas infan¬
tium fecit disertas. Direxit oꝑa illoꝵ
in manib ꝓpħȩ sc̃i: iter fecerunt ꝑde
serta que non in habitabant᷑. & in lo¬
tis desertis fixerunt casas. Steterunt
contra hostes: & de mimicis se uindi¬
cauerunt. Sitierunt & inuocaueruts
te dñe: & data ẽ illis aqua de petra

Expanded text:
ricem manum tuam laudaverunt pariter quoniam sapientia aperuit os mutorum et linguas infantium fecit dissertas direxit opera illorum in manibus prophetae sancti iter fecerunt per deserta quae non inhabitabantur et in locis secretis fixerunt casas steterunt contra hostes et de inimicis se vindicaverunt sitierunt et invocaverunt te et data est illi
Abbreviated transcription (Latin):
nec aspectu aliquis ex his animalib
bona potest conspicere. Effugerunt
autẽ laudem dei. & benecdictionẽ eiꝰ:
na tormenta: & ꝑ multitudinẽ besti¬
arum ext̃minati sunt. Proquib tor¬
ientis bene disposuisti popłm tuũ:
quib dedisti concupiscentiã delecta¬
menti sui. nouũ saporem: escam pa¬
rans eis ortygometram: ut illi quidẽ
contupiscentes escam: ꝓpt̃ ea quȩ illis
ostensa & missa sunt. etiam anecessa¬
ria concupiscentia auerterent᷑. Hu au¬
tẽ mbreiri mopes facti: nouã gustaue¬
runt escam. Oportebat enim illis qui¬
dem sine excusatione suꝑuenire interi¬
tum: exercentib tyramndẽ. His autẽ
tantũ ostendere: quẽ admodũ inim¬
uenit illis seua bestiarũ ira: morsib
reptionẽ inbreui turbati sunt: signũ
habentes salutis. ad cõmemorationẽ man

Expanded text:
nec aspectu aliquis ex his animalibus nec aspectu aliquis ex his animalibus bona potest conspicere. Effugerunt autem Dei laudem, et benedictionem ejus. na tormenta, et per multitudinem bestiarum exterminati sunt. Pro quibus tormentis bene disposuisti populum tuum, quibus dedisti concupiscentiam delectamenti sui, novum saporem, escam parans eis ortygometram: ut illi quidem concupiscentes escam propter ea, quae illis ostensa et missa sunt, etiam a necessaria concupiscentia averterentur. Hi autem in brevi inopes facti, novam gustaverunt escam. Oportebat enim illis quidem sine excusatione supervenire interitum exercentibus tyrannidem: his autem tantum ostendere: quemadmodum inimvenit illis seva bestiarum ira: morsibusrectionem in brevi turbati sunt. Signum habentes salutis ad commemorationem
Abbreviated transcription (Latin):
& conũsationẽ uite compositã adlu¬
crum : & oportere undetũq etiã ex
malo adquirere. Hic enim suꝑ om̃s
scit se delinquere. qui exterre ma¬
teria fragilia uasa & sculptilia
fingit. Om̃s enim insipientes &
in felices supra modũ anmȩ suꝑ¬
bi sunt : mimici popłi tui. & impe¬
rantes illi. qm̃ omĩa idola natio¬
nũ estimauerunt deos: quib neq¬
oculoꝵ uisus ẽ aduidendũ. neq na¬
res adꝑcipiendum sp̃m. neq aures ad
aucdiendum. neq digiti manuũ ad
tractandum. s & pedes illoꝵ pigri ad
ambulandũ: homo enim fecit illos.
& qui sp̃m mutuatus ẽ finxit illos.
Nemo enim sibi similem homo pote¬
rit dm̃ fingere. Cum fit enim morta¬
lis: mortuũ fingit manib iniquis.
Melior ẽ enim ipse his quos colit. qͥa
ipse quidẽ uixit cum eẽt mortalis :¬
illi autẽ numqͣm. S & animalia mi¬
serrima colunt. In sensate enim cõ¬
parata his: aliis sunt deteriora. S

Expanded text:
et conversationem vitae conpositam ad luet conversationem vitae conpositam ad lucrum et oportere undecumque etiam ex malo adquirere hic enim super omnes scit se delinquere qui ex terrae materia fragilia vasa et sculptilia fingit omnes enim insipientes et infelices supra modum animae superbi sunt inimici populi tui et imperantes illi quoniam omnia idola nationum aestimaoculorum usus est ad videndum, neque nares ad percipiendum spiritum, neque aures ad audiendum, neque digiti in manibus ad tractandum, sed et pedes eorum pigri ad ambulandum. Homo enim fecit illos, et qui spiritum mutuatus est is finxit illos nemo enim sibi similem homo poterit deum fingere cum sit enim mortalis mortuum fingit manibus iniquis melior est enim ipse his quos colit quia ipse quidem vixit cum esset mortalis illi autem numquam sed et animalia miserrima colunt insensate enim coparata his, aliis sunt deteriora. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
fructu: effigies sculpta ꝑuarios co¬
lores. cuiꝰ aspectus insensato dat
concupiscentiã: & diligit mortue
imaginis effigiem sine anima. Ma¬
loꝵ amatores digni: qui spem in
talib habent. & qui faciunt illos.
& qui diligunt. & qui colunt S &
figulus mollem terrã p̃mens. labo¬
riose fingit adusus nr̃os unumqͦd¬
q uas. & de eodem luto fingit quȩ
munda sunt inusum uasa. similit̃
& que his sunt contraria. Hom autẽ
uasoꝵ qui sit usus uidex ẽ figulus.
dem luto. ille qui paulo ante deter¬
ra factus fuerat: & post pusillum
secducit unde acceptus ẽ. repetitus¬
amme debitum quã habebat.S ẽ illi
cura. non quia laboraturus ẽ. nec qm̃¬
illi breuis uita ẽ. s concertatur auri¬
ficib. & argentariis: s & erarios
uacua spes illiꝰ. & luto uilior uita illiꝰ:
qm̃ ignorauit qui se fuicit : & qui
inspirauit illi animã que oꝑatur.
& qui insufflauit sp̃m uitalem. s
estimauerunt ludum ẽẽ uitã nr̃am.

Expanded text:
u effigies sculpta per varios colores cuius aspectus insensato dat concupiscentiam et diligit mortuae imaginis effigiem sine anima malorum amatores digni qui spem in talibus habent et qui faciunt illos et qui diligunt et qui colunt sed et figulus mollem terram premens laboriose fingit ad usus nostros unumquodque vas et de eodem luto fingit quae munda sunt in usum vasa similiter et quae his sunt contraria horum autem vasorum qui sit usus iudex est figulus dem fingit luto ille qui paulo ante de terra factus fuerat et post pusillum se ducit unde acceptus est repetitus debitum animae quem habebat sed est illi cura non quia laboraturus est nec quoniam brevis illi vita est sed concertatur aurificibus et argentariis sed et aerarios ervacua spes illius et luto vilior vita illius quoniam ignoravit qui se finxit et qui inspiravit illi animam quae operatur et qui insuflavit spiritum vitalem sed aestimaverunt ludum esse vitam nostram
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc quod uidebat sanabatur: s ꝑte
omĩum saluatorẽ. Et in hoc autẽ ostendi¬
sti mimicis nr̃is: quia tues qui liberas
abomni malo. Illos enim locustarũ &
muscarũ. occiderunt morsus: & non ẽ
inuenta sanitas animȩ. illoꝵ. quia dig
merant ab huiꝰmodi ext̃minari. filios
autẽ tuos. nec draconũ uenenatoꝵ ui
cerunt dentes. Miscł̃ia eñĩ tua adue¬
niens: sanabat illos. In memoria em̃
sermonũ tuoꝵ examinabant᷑ & salua¬
bant᷑: ne maltam incidentes oblurionẽ.
non possent tuo uti adiutorio. Et enim
neq herba neq malagina sanauit illos:
s tuus dñe sermo qui sanat omĩa. Tu

Expanded text:
 hoc quod videbat sanabatur sed per te omnium salvatorem et in hoc autem ostendisti inimicis nostris quia tu es qui liberas ab omni malo illos enim lucustarum et muscarum occiderunt morsus et non est inventa sanitas animae illorum quia digni erant ab huiusmodi exterminari filios autem tuos nec draconum venenatorum a enim tua adveniens sanabat illos in memoria enim sermonum tuorum examinabantur et salvabantur ne in altam incidentes oblivionem non possent tuo uti adiutorio etenim neque herba neque malagma sanavit illos sed tuus Domine sermo qui sanat omnia tu
Abbreviated transcription (Latin):
Et mendaces oftendit qui maculaueriis
illum. & dedit illi claritatem et̃nam. Hec
popłm iustum & semen sine querela libe¬
rauit. a nationib quȩ illum compmebañ.¬
Et intrauit inanimã serui cdñi: & ste¬
tit contra reges horrendos: inporten¬
tis & signis. Et reddidit iustis merce¬
dem laboꝵ suoꝵ : & deduxit illos muna
mirabili. & fuit illis inuelamento die:

Expanded text:
et mendaces ostendit qui maculaverunt ipsum et dedit illi claritatem aeternam haec populum iustum et semen sine querella liberavit a nationibus quae illum conprimebant intravit in animam servi Domini et stetit contra reges horrendos in portentis et signis et reddidit iustis mercedem laborum suorum et deduxit illos in via mirabili et fuit illis in velamento diei
Abbreviated transcription (Latin):
tus meus misit manũ suã ꝑforamen:
& uenter meus intremuit ad tactum
eius. S urrexi: ut aꝑirem dilecto med
Manus meȩ stillauerunt myrra. di¬
giti mei pleni mytra ꝓbatissima. Pes¬
sulum ostii aꝑui dilecto meo: at ille
declinauerat atq transierat. Anima
mea liquefacta ẽ: ut locutus ẽ. Que¬

Expanded text:
tus meus misit manum suam per foramen et venter meus intremuit ad tactum eius surrexi ut aperirem dilecto meo manus meae stillaverunt murra digiti mei pleni murra probatissima pessulum ostii aperui dilecto meo at ille declinaverat atque transierat anima mea liquefacta est ut locutus est qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbare apueris tuis. qm̃ ego seruus tu¬
us sum & filius ancille tue: homo
infirmus & exigui temporis. & minor
ad intellectum iudicii & legum. Et
siquis erit consũmatus inter filios
hominũ: sia fuerit ab illo sapientia
tua. in nichilum cõputabit᷑. Tu autẽ¬
me elegisti regem popło tuo. & iudi¬
cem filioꝵ tuoꝵ. & filiarum tuarũ.¬
Et dixisti mͥ edificare templũ in mon¬
te sc̃o tuo: & inciuitate habitationis
tuę altare similitudinẽ tabernaculi
scĩ tui quod p̾parasti ab initio. Et te¬
cum sapientia quȩ nouit oꝑa tua
que & affuit tunc cum orbem terra¬
rum faceres. & sciebat quid placitũ eẽt¬
oculis tuis: & quid directũ in p̃ceptis
tuis. Mitte illam de celis scĩs tuis: &
asede magnitudinis tuȩ. ut mecũ sit
& mecũ laboret: & sciam qͥd acceptũ sit
apud te. Scit enim illa omĩa &̾ intelligit: &
deducet me in oꝑib meis sobrie: & custodiet
me insua potentia : & erunt accepta ope¬
ra mea : et disponam popłm tuũ

Expanded text:
iam ego servus tuus et filius ancillae tuae sum homo infirmus et exigui temporis et minor ad intellectum iudicii et legum et si quis erit consummatus inter filios hominum si afuerit ab illo sapientia tua in nihilum conputabitur tu me elegisti regem populo tuo et iudicem filiorum tuorum et filiarum dixisti aedificare templum in monte sancto tuo et in civitate habituae altare, similitudinem tabernaculi sancti tui, quod praeparasti ab initio; et tecum sapientia tua, quae novit opera tua, quae et affuit tunc cum orbem terrarum faceres, et sciebat quid esset placitum oculis tuis, et quid directum in praeceptis tuis. Mitte illam de coelis sanctis tuis, et sede magnitudinis tuae ut mecum sit et mecum laboret et sciam quid acceptum sit apud te scit enim illa omnia et intellegit et deducet me in operibus meis sobrie et custodiet me in sua potentia et erunt accepta opera mea et disponam populum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
um hoꝵ mater ẽ. quã sine fictione
didici : & sine inuidia cõmunico: &e
honestatẽ illius non abscondo. Infini¬
tus enim thesaurus ẽ hominib. quo
qui usi sunt. participes facli sunt
amicitie dei. propter discipline dona
cõmendati. Michi autẽ dedit ds̃ dicere
ex sententia. & p̃sumere digna horum
quȩ mͥdantur. qm̃ ipse sapientiȩ dux ẽ.
& sapientiũ emendator. In manu enim
illius & nos. & sermones nr̃i : & om̃is
sapientia. & oꝑum scientiȩ disciplina.
Ipse enim dedit mͥ hoꝵ que sunt scien
tiam ueram: ut sciam dispositionẽ or¬
bis terrarũ. & uirtutes elementoꝵ:
initiũ & consũmationẽ & medietatẽ
tempoꝵ uicissitudinũ ꝑmutationes.

Expanded text:
ter est quam sine fictione didici et sine invidia communico et honestatem illius non abscondo infinitus enim thesaurus est hominibus quod qui usi sunt participes facti sunt amicitiae Dei propter disciplinae dona commendati mihi autem det Deus dicere ex sententia et praesumere digna horum quae dantur quoniam ipse et sapientiae dux est et sapientium emendator in manu enim illius et nos et sermones nostri et omnis sapientia et operum scientiae disciplina itiam ueram, ut sciam dispositionem orbis terrarum et uirtutes elementorum, initium et consummationem et medietatem t
Abbreviated transcription (Latin):
adulteroꝵ in consũmatione erunt:
& ab iniquo thoro semen ex termina¬
bitur. Et si quidẽ longe uite exunt.
innichilũ computabunt᷑: & sine hono¬
re erit nouissima senectus illoꝵ. Et
si celerius defuncti fuerint. non habe¬
bunt spem: nec indiem agnitionis
allocutionẽ. Nationis enim inique:
chra ẽ.casta generatio cum claritate.
Inmortalis ẽ enim memoria illius.
nes. Cum p̃sens ẽ imitant᷑ illam: &
desiderant eam cum seduxerit: & i
ꝑpetuum coronata triumphat. Inco¬
inquinatoꝵ certaminũ p̃mium uin¬
cens: mnultigena autẽ impioꝵ mul¬
titudo non erit utilis. & spuria uitula¬
mina non dabunt radices altas. nec sta¬
bile firmamentũ collocabunt. & si in
ramis intẽpore germinauerint. in¬
firmiter posita auento cõmouebunt᷑
& a nimietate uentoꝵ eradicabunt᷑.
Confringent᷑ enim rami in consum¬
mati. & fructus eo inutiles : & acer¬
bi admanducandũ. & ad nichilũ
apti. Ex iniquis enim om̃s filii qui
nascunt᷑. testes sunt nequitie aduer¬

Expanded text:
adulterorum in consummationem erunt, et ab iniquo thoro semen exterminabitur. Et siquidem longe vixerint, in nihilum computabuntur, et sine honore erit novissima senectus illorum. Et si celerius defuncti fuerint non habebunt spem, nec in die agnitionis allocutionem. Nationes enim iniquae chra est casta generatio cum claritate. Immortalis est enim memoria illius, nes; cum presens est, imitantur illam et desiderant eam, cum se duxerit, et in perpetuum coronata triumphat incoinquinatorum certaminum praemium vincens multigena autem impiorum multitudo non erit utilis et spuria vitulamina non dabunt radices altas nec stabile firmamentum conlocabunt et si in ramis in tempore germinaverint infirmiter posita a vento commovebuntur et a nimietate ventorum eradicabuntur confringentur rami inconsummati et fructus illorum inutilis et acerbi ad manducandum et ad nihilum apti ex iniquis enim omnes filii qui nascuntur testes sunt nequitiae adver
Abbreviated transcription (Latin):
mabit creaturã ad ultionẽ immicoꝵ.
Induet ꝓtorace iusticiam: & accipi¬
et ꝓgalea iudiciũ rectum. Sumet
scutum in expugnabile equitatẽ. a¬
cuet autẽ duram iram inlanceam:
& pugnabit cum illo orbis terrarũ¬
contra insensatos. Ibunt directe emis¬
siones fulgurũ: & tanquã habenȩ cur¬
uato arcu nubiũ exterminabunt᷑:
& adcertũ locum in silient. & a petro¬
sa ira plene mittent᷑ grandines. & scan¬
descet in illos aqua maris. & flumi¬
na concurrent duriter: & contra il¬
los stabit sp̃c uirtutis. & tanquã tur¬
bo uenti diuidet illos: & ad here¬
mũ ꝑducet omnẽ terrã iniquita¬

Expanded text:
bit creaturam ad ultionem inimicorum induet pro torace iustitiam et accipiet pro galea iudicium certum sumet scutum inexpugnabilem aequitatem acuet autem duram iram in lanceam et pugnabit cum illo orbis terrarucontra insensatos ibunt directae emissiones fulgorum et tamquam a bene curvato arcu nubium exterminabuntur et ad certum locum insilient et a petrosa ira plenae mittentur grandines et scandescet in illos aqua maris et flumina concurrent duriter contra illos stabit spiritus virtutis et tamquam turbedo venti dividet illos et ad heremiam perducet omne
Abbreviated transcription (Latin):
tio figurabat᷑. deseruiens tuis p̃ceptis :¬
ut pueri tui custodirent᷑ illesi. Nam
nubes castra eoꝵ obumbrabat : & exaqua
quȩ ante erat. terra arida apparirit. &¬
ex mari rubro uia sine impedimento.
& campus germinans deꝓfundo ninno:
ꝑ quẽ om̃is natio tͣnsiuit. quȩ tegebat᷑¬
tua manu: uidentes mirabilia & mon

Expanded text:
tio refigurabatur deserviens tuis praeceptis tio refigurabatur deserviens tuis praeceptis ut pueri tui custodirentur inlaesi nam nubis castra eorum adumbrabat et ex aqua quae ante erat terra arida apparuit et ex mari Rubro via sine inpedimento et campus germinans de profundo nimio per quem omnis natio transivit quae tegebattua manu videntes mirabilia m
Abbreviated transcription (Latin):
Inueste enim poderis quã habebat
totus erat orbis terrarũ: & parentũ
magnalia in quatuor ordinib lapidum
erant sculpta: & magnificentia tua in
diademate capitis illius erat scripta.
His autem cessit qui exterminabat:
& hec extimuit. Erat enim sola temp¬
tatio ire sufficiens. Impiis autẽ usq in
nouissimũ: sine miscdia ira suꝑuenit.
Presciebat enim & futura illoꝵ: qm̃ cũ
magna sollicitudine p̃missent illos:
consequebant᷑ illos penitentiȩ actus.
Adhuc enim int̃ manus habentes luc¬
tum & deplorantes admonumenta mor¬
tuoꝵ: aliam sibi assũpserunt cogitati¬
onẽ inscientiȩ. & quos rogantes ꝓiece¬
rant: hos tanquã fugitiuos ꝑsequebant᷑.
Ducebat enim illos adhunc finem dig¬
na necessitas: & hoꝵ que acciderant
cõmemorationẽ amittebant. ut que
deerant tormentis repleret punitio.
& popłs quidẽ tuus mirabiliter tͣnsi¬
ret: illi autẽ nouam mortẽ inuenirent.
Omĩs enĩ creatura ad suũ genus abini¬

Expanded text:
in veste enim poderis quam habebat in veste enim poderis quam habebat totus erat orbis terrarum et parentum magnalia in quattuor ordinibus lapidum erant sculpta et magnificentia tua in diademate capitis illius erat scripta haec autem his cessit qui exterminabat et haec extimuit erat enim sola temptatio irae sufficiens impiis autem usque in novissimum sine misericordia ira supervenit praesciebat enim et futura illorum quoniam magna sollicitudine praemisissent illos consequebantur illos paenitentia acti adhuc enim inter manus habentes luctus et deplorantes ad monumenta mortuorum aliam sibi adsumpserunt cogitationem inscientiae et quos rogantes proiecerunt hos tamquam fugitivos persequebantur ducebat enim illos ad hunc finem digna necessitas et horum quae acciderant memorationem amittebant ut eam quae deerat tormentis replerent punitionem et populus quidem tuus mirabiliter transiret illi autem novam mortem invenirent omnis enim creatura ad suum genus ab ini
Abbreviated transcription (Latin):
& stans omĩa repleuit morte. & usq ad
cclum attingebat stans interr̃ã. Cum
continuo uisus maloꝵ sommoꝵ turba¬
uerunt illos & timores suꝑuenerunt
in sperati. Et alius alibi ꝓiectus semi¬
uiuus: ꝓpter quã moriebatur causam
demonstrabat. Uisiones enim quȩ illos
turbauerunt hec p̃monebant: ne in¬
scii quare mala patiebant᷑ perirent.
Tetigit autẽ tunc & iustos temptatio
mortis: & cõmonitio inheremo facta ẽ
multitudinis: s non diu ꝑmanfit
ira tua. Properans enim homo sine
seruitutis suę scutum orationẽ: & ꝑ
incensum dep̃cationẽ alligans resti¬
tit ire & finem imposuit necessita¬
ti : ostendens qm̃ tuus ẽ famulus.
Uicit autem turbas non uirtute cor¬
poris nec armatura potentiȩ : s uer¬
menta patrum & testamentũ cõmemo¬
rans. Cum enim iam aceruati ceci¬
dissent suꝑ alt̾utrum mortui. inter¬
stecit & amputauit impetũ: & diui¬
sit illam quȩ aduiuos ducebat uiã.

Expanded text:
et stans repleuit omnia morte, et usque ad et stans repleuit omnia morte, et usque ad lum adtingebat stans in terra tum continuo visus somniorum malorum turbaverunt illos et timores supervenerunt insperati et alius alibi proiectus semivivus propter quam moriebatur causam demonstrabat visiones enim quae illos turbaverunt haec praemonebant ne inscii quare mala patiebantur perirent tetigit autem tunc et iustos temptatio mortis et commotio in heremo facta est multitudinis sed non diu permansit ira properans enim homo sine servitutis suae scutum orationem et per incensum deprecationem allegans restitit irae et finem inposuit necessitati ostendens quoniam tuus est famulus vicit autem turbas non virtute corporis nec armatura potentiae sed vermenta parentum et testamentum commemorans cum enim iam acervatim cecidissent super alterutrum mortui interstetit et amputavit impetum et divisit illam quae ad vivos ducebat viam
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ iustoꝵ: in iustoꝵ autẽ ext̾mi¬
natio. Sicut enim lesisti aduersarios¬
nr̃os : sic nos ꝓuocans magnificasti.
Absconse enim sacficabant iusti pu¬
eri bonoꝵ: & iusticie legem in con¬
cordia disposuerunt. Similiter &¬
bona & mala ꝑcepturos iustos : patri
iam decantantes laudes. Resonabat
autẽ inconueniens inimicoꝵ uox:
& flebilis audiebatur planctus plo¬
ratoꝵ infantiũ. Simili aut̃e pena
seruus cum dño afflictus : & popłs¬
regi similia passus. Similiter gͦ uno
nomine mortis mortuos habebant
innumerabiles: nec enim ad sepeli¬
endũ uiui sufficiebant: qm̃ uno
momento quȩ erat p̃clarior natio il¬
loꝵ ext̾minata ẽ. De om̃ib eñ ñ cre¬
dentes propt̃ beneficia: tunc cũ ful
exterminiũ pͥmogenitoꝵ: spoponde¬
runt popłm dei se ẽẽ. Dum enim quie¬
tum silentiũ tenerent omĩa & nox in
suo cursu mediũ iter haberet omp̃s ser¬
minii terram ꝓsiliuit. Gladius acu¬
tus insinu latum imꝑium tuũ portans:

Expanded text:
iniustorum autem exterminatio sicut enim laesisti adversarios sic nos provocans magnificasti absconse enim sacrificabant iusti pueri bonorum et iustitiae legem in concordia disposuerunt similiter bona et mala percepturos iustos patri iam decantantes laudes resonabat autem inconveniens inimicorum vox et flebilis audiebatur planctus ploratorum infantium simili autem poena servus cum domino adflictus et popregi similia passus similiter ergo omnes uno nomine mortis mortuos habebant innumerabiles nec enim ad sepeliendum vivi sufficiebant quoniam uno momento quae erat praeclarior natio illorum exterminata est de omnibus enim non credentes propter veneficia tunc cum fuit exterminium primogenitorum spoponderunt populum Dei se esse tum silentium tenerent omnia, et nox in suo cursu medium iter haberet, omnipotens serminii terram prosiluit, gladius scutus insinuatum imperium tuum portans
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ scientia dei : & de his quȩ uident᷑
bona non potuerunt intelligere eum
qui ẽ. neq oꝑib attendentes: agnoue¬
runt quis ẽẽt artifex. s aut ignem. aut
sp̃m. aut citatum aerem: aut gyrum
stellarum. aut miniam aquã. aut solem
& lunam rectores orbis terrarũ deos pu¬
tauerunt. Quoꝵ si specie delectati deos
putauerunt : sciant quanto his dña¬

Expanded text:
st scientia Dei et de his quae videntur bona non potuerunt intellegere eum qui est neque operibus adtendentes agnoverunt quis esset artifex sed aut ignem aut spiritum aut citatum aerem aut gyrum stellarum aut nimiam aquam & lunam, rectores orbis terrarum Deos putaverunt. 3. Quorum si specie delectati, Deos putaverunt: sciant quanto his domina
Abbreviated transcription (Latin):
constat terra. Et incerto tempore fruc .xxi¬
tus habentes arbores. & incredibilis
animȩ memoria stans figmentũ sa¬
lis. Sapientiã enim p̃tereuntes ñ tan¬
tum in hoc lapsi sunt ut ignorarent
bona: s & insipientie suȩ reliquer̃t
hominib memoriã: ut inhis que
peccauerunt. nec latere potuissent.¬
Sapĩe¬
Sapientia autem hos qui se obseruant.
a dolorib liberabit. Hec autem ꝓfugũ
ire fr̃is. iustum deduxit ꝑuias rectas:
& ostendit illi regnum dei: & dedit
illi scientiã scõꝵ. Honestauit illum in
laborib: & compleuit labores illius.
Infraude circũuenientiũ illi affuit:
& honestũ illum fecit. Custodiuit il¬
lum abinimicis: & a seductorib tuta.¬
uit eum. Et certamen forte dedit illi
ut uinceret. & sciret qm̃ omniũ poten¬
tior ẽ sapientia. Hec uenditũ iustum

Expanded text:
constat deserta terra et incerto tempore frucconstat deserta terra et incerto tempore fructus habentes arbores et incredibilis animae memoria stans figmentum salis sapientiam enim praetereuntes non tantum in hoc lapsi sunt ut ignorarent bona sed et insipientiae suae reliquerunt hominibus memoriam ut in his quae peccaverunt nec latere potuissentsapientia autem hos qui se observant a doloribus liberavit haec profugum irae fratris iustum deduxit per vias rectas et ostendit illi regnum Dei et dedit illi scientiam sanctorum honestavit illum in laboribus et conplevit labores illius in fraude circumvenientium illum adfuit et honestum illum fecit custodivit illum ab inimicis et a seductoribus tutavit eum et certamen forte dedit illi ut vinceret ut sciret quoniam omnium potentior est sapientia haec venditum iustu
Abbreviated transcription (Latin):
na in habitatio sensum multũ cogitan¬
tem. Et difficile estimamus quȩ inter¬
ra sunt. & quȩ in ꝓspectu sunt inueni
tuum quis scibit nisi tu dederis sapi¬
entiam. & miseris sp̃m sc̃m tuũ de altis¬
simis: Et si correcte sunt semite eoꝵ
qui interris sunt. & que tibi placita¬
sunt didicerunt homines. Nam ꝑsa
pientiam sanati sunt quicumq tͥ pla¬
rarum. cum solus ẽẽt creatus custodi¬
uit &eduxit illum adelicto suo: & de¬
dit illi uirtutem continendi omĩa. Ab
hac ut recessit iniustus inira sua. ꝑ
iram homicidii frat̾nitas deperiit.
ꝓpt̃ quẽ cũ aqua deleret terrã. it̾um
sanauit sapientia ꝑcontemptibile
lignũ iustum gubernans. Hec & in
consensu nequitiȩ cum se nationes
contulissent: sciuit iustũ & conser¬
uauit sine querela deo: & in filiis mmi¬
sccłia fortẽ custodiuit. Hec iustum ape¬
reuntib impiis lib̾auit fugientẽ. des¬
cendente igne inpentapoli: quib in
testimoniũ nequitie fumigabunda

Expanded text:
tio sensum multa cogitantem. Difficile aestimamus quae in terra sunt, et quae in prospectu sunt invenimtuum quis scit, nisi tu dederis ei sapientiam, et miseris Spiritum sanctum de altissimis? Et si correctae sunt semitae eorum qui in terris sunt et quae tibi placent didicerunt homines et per pientiam sanati sunt haec ilrarum cum solus esset creatus custodivit et eduxit illum a delicto suo et dedit illi virtutem continendi omnia ab hac ut recessit iniustus in ira sua per iram homicidii fraternitatis deperiit propter quem cum aqua deleret terram iterum sanavit sapientia per contemptibile lignum iustum gubernans haec et in consensu nequitiae cum se nationes contulissent scivit iustum et servavit sine querella Deo et in filii misericordia fortem custodivit haec iustum a pereuntibus impiis liberavit fugientem descendentem ignem in Pentapoli cuius in testimonium nequitiae fumigabunda
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ facit eẽ ꝓximũ deo. Concupis¬
centia itaq sapientie: deducet ad
regnũ ꝑpetuum. Si gͦ delectamini
sedib & sceptris reges popłi. diligi¬
te sapientiã: ut in ꝑpetuum regne¬
entia & quẽ admodum facta sit re¬
feram & non abscondam auobis sa¬
cramenta dei. s abinitio natiuita¬
tis inuestigabo: & ponam in lucem
scientiã illius. & non p̃teribo uerita¬
dem: neq cum inuidia tabescente
iter habebo. qm̃ talis homo ñ erit
particeps sapientiȩ. Multitudo au¬
tem sapieutium: sanitas ẽ orbis terra¬
rum. Et rex sapiens stabilimentũ ẽ po¬
puli. Ergo accipite disciplinã reges ꝑser¬
mones meos: & proderit uobis. Sum

Expanded text:
autem facit esse proximum Deo concupiscentia itaque sapientiae deducet ad regnum perpetuum si ergo delectamini sedibus et stemmatibus reges populi diligite sapientiam ut in perpetuum regneet quemadmodum facta sit referam et non abscondam a vobis sacramenta Dei sed ab initio nativitatis investigabo et ponam in lucem scientiam illius et non praeteribo veritatem neque cum invidia tabescente iter habebo quoniam ista non erit particeps sapientiae multitudo autem sapientium sanitas est orbis terrarum et rex sapiens populi stabilimentum est ergo accipite disciplinam per sermones meos et proderit vobi