comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sticiam. obsolam obtinendam salutẽ ȩt̾nam suscipiunt.
nec eam munerib acceptis distribuunt. ut dũ de iusto ui¬
dicio tẽporalia lucra ñ appetunt. p̾mio ȩt̾no ditent᷑. Dis
qͥ rec̾te uidicat. stateram inmanu gestat. in utroq pen¬
su iusticiam ꝙ miscd̾iam portat. s ꝑiusticiã ꝓmit pecca
bramine quȩdã ꝑequitatẽ corrigat. quȩdã uͦ ꝑmiseratio¬
nẽ indulgeat. Qͥ dei uidicia oculis sus ꝓponit. sẽꝑ timẽs
tremensq in om̃i negocio reformidat. ne de iusticiȩ tiumi¬
te deiuans cadat. & unde ñ iustificabit᷑. inde potiꝰ condẽp¬
snetua¬
oportere iudicemẽẽ. Nͥam stultus ꝑ ignauiã ignorat
iusticiam: ĩprobꝰ aut̃ ꝑcupiditatẽ corrumpit ipsam quã
ꝙͣ acruentissimis hostib. Nullus enim predo tã cupidꝰ in
alienis :.ꝙ. uidex iniquus insius. Latrones ininaccessis
faucib ac latebrosis latentes insidias ponunt: isti pasã

Expanded text:
stitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, stitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, nec eam muneribus acceptis distribuunt, ut dum de justo judicio temporalia lucra non appetunt, praemio aeterno ditentur. 4. Omnis qui recte judicat stateram in manu gestat, et in utroque penso justitiam et misericordiam portat. Sed per justitiam reddit peccatbramine quaedam per aequitatem corrigat, quaedam vero per miserationem indulgeat. 5. Qui Dei judicia oculis suis proponit, semper timens, tremensque in omni negotio reformidat, ne, de justitiae tramite devians, cadat; et unde non justificatur, inde potius condemnetuoportere judicem esse. Nam stultus per ignaviam ignorat justitiam, improbus per cupiditatem corrumpit ipsam quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis quam judex iniquus in suis. 8. Latrones inaccessis faucibus ac latebrosis latentes, insidias ponunt, isti palam
Abbreviated transcription (Latin):
rigore pͥncipum conterantur. ipsamq disciplinã qua ȩxcłȩ¬
utilitas exercere non prȩualet. ceruicib suꝑboꝵ potestas
pͥncipalis imponat : & ut uenerationem mereat᷑. uirtu¬
te potestatis imꝑtiat. Cognoscant pͥncipes scłi. deo debe
Nam siue augeatur pax & disciplina ȩccłȩ ꝑfideles pͥncipes
siue soluat᷑ : ille ab eis rationem exigit. qͥ eoꝵ potestati su¬
D delictum ꝑtinet pͥncipũ. qui prauos uidices con¬
tra uoluntatẽ dei p̃płis fidelib prȩfert̃. Nͥam sic̃ po¬
Epłi delic̃tum÷. qnͣdo pͥncipes malist̃: sic pͥncipis ÷ peccatũ
qnͣdo uidices iniqui existunt. Bonus uidex sic̃ nocere oi¬
iub nescit. ita ꝓdesse om̃ib nouit. Aliis enim p̃stat cen¬
sura iusticiȩ. aliis bonitate. Iudicia sine ꝑsonar̾ accep¬
tione suscipit. Non infirmat iusticiam auariciȩ flãma:
nec studet auferre alteri qd̾ cupiat sibi. Boni uidices ui¬

Expanded text:
rigore prigore phumilitas exercere non praevalet, cervicibus superborum potestas principalis imponat, et, ut venerationem mereatur, virtutem potestatis impertiat. Cognoscant principes saeculi Deo deberNam sive augeatur pax et disciplina ecclesiae per fideles principes, sive solvatur, ille ab eis rationem exiget, qui eorum potestati suos judices contra voluntatem Dei populis fidelibus praeferunt. Nam sicut populi delictum est quando principes mali sunt, sic principis est peccatum quando judices iniqui existunt. 2. Bonus judex sicut nocere civibus nescit, ita prodesse omnibus debet. Aliis enim praestat censuram justitiae, aliis bonitatem. Judicia sine personarum acceptione suscipit, qui non infirmat justitiam avaritiae flamma, nec studet auferre alteri quod cupiat sibi. 3. Boni judices ju
Abbreviated transcription (Latin):
suis. nec inse posse dampnare iura. quȩ insubiectis con¬
stituunt. Iusta÷ enim uocis eoꝵ auc̾toritas: si qd̾ populis
ꝓhibent. sibi licere nom patiantur. Subreligionis disci¬
plina scłi potestates subiectȩ st̃: & quamuis culmine reg¬
ni sint prȩditi. uicło tñ fidei tenent᷑ astricti. ut fidem
xp̃i suis legib pixdicent. & ipsam fidei p̃dicationẽ in mo¬
ribus bonis conseruent. lui. De disciplina pͥncipũ in ȩccł.¬
RINeipes scłi nonnunquam inȩccłam potestatis
adeptȩ culmina tenent. ut ꝑ eandẽ potestatẽ discipli¬
nã ȩccłasticam muniant. Cȩtum intra ȩccłam potestateᷤᷤ
necessariȩ non eẽnt: nisi ut qd̾ ũp̃ualet sac̾dos efficere
ꝑ doctnȩ sermonẽ. potestas hoc imꝑet. ꝑdisciplinȩ t̾rorẽ.
Sepe ꝑregnum t̾renum cȩleste regnũ ꝑficit. ut qͥ intra
ȩccłam positi. contra fidem & disciplin̾am ȩccłe agunt.

Expanded text:
suis, ne in se posse damnare jura, quae in subditis consuis, ne in se posse damnare jura, quae in subditis constituunt. Justa enim vocis eorum auctoritas, si quod populis prohibent, sibi licere non patiantur. Sub religionis disciplina seculi potestates subjectae sunt. Et quamvis culmine regni sint praediti, vinculo tamen fidei tenentur astricti, ut fidem Christi suis legibus praedicent, et ipsam fidei praedicationem moribus bonis conservent. CAP 43.-- De disciplina regum in Ecce seculi nonnumquam intra ecclesiam potestatis adeptae culmina tenent, ut per eandem potestatem disciplinam ecclesiasticam muniant. Ceterum intra ecclesiam potestates necessariae non essent, nisi ut quod non praevalet sacerdos efficere per doctrinae sermonem, potestas hoc imperet per disciplinae terrorem.er regnum terrenum celeste regnum proficit, ut qui intra ecclesiam positi contra fidem et disciplinam agunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ã qͥpeccauit & peccare seõ ispł. Illiaut̃ ascͥbit᷑ quicqͥs exẽplo
eiꝰ asubditis ꝑpetrat᷑. Sic̃ nonnulli bonoꝵ pͥncipũ deo pla¬
cita fac̃ta secuntur. ita facile multi. p̃ua eoꝵ exẽpla sectant᷑.
Nleriq aut̃ apud iniguos pͥncipes. necessitate magis ꝙ̃. uoto
mali existunt: dum imꝑiis eoꝵ obȩdiunt. Nonnulliaut̃
sic̃ prompti st̃ sequi reges inmalum. sic pigrist̾ imitariu
los inbonum. Sepe unde mali reges peccant. inde boni iꝰti¬
ficant᷑. dũ p̾cedentium cupiditatẽ & maliciã corrigunt.
Nam reuera peccatis eoꝵ conmunicant. si qđ illi diripue¬
runt. isti retentant. Cuuꝰ peccatum qͥsq sequit᷑. necesse :
ut eiꝰ pęnam sequatur. Neq erit ẽnim. impar in supplici¬
Cõ enim iura sua ab om̃ib custodienda existimet. quando
& ipse illis reuerentiam p̃bet. Principes legibus teneri

Expanded text:
 peccavit, et peccare fecit Israel. Illius autem ascribitur, quicquid exemplo  peccavit, et peccare fecit Israel. Illius autem ascribitur, quicquid exemplo ejus a subditis perpetratur. Sicut nonnulli bonorum principum Deo placita facta sequuntur, ita facile multi prava eorum exempla sectantur: plerique autem apud iniquos principes necessitate magis quam voto mali existunt, dum imperiis eorum obediunt. Nonnulli autem, sicut prompti sunt sequi reges in malum, sic pigri sunt imitari illos in bonum. Saepe unde mali reges peccant, inde boni justificantur: dum praecedentium cupiditatem et malitiam corrigunt. Nam re vera peccatis eorum communicant, si quod illi diripuerunt, isti retentant. Cujus peccatum quisque sequitur, necesse est ut ejus poenam sequatur. Neque enim erit impar supplicic enim jura sua ab omnibus custodienda existimet, quando et ipse illis reverentiam praebet. Principes legibus teneri
Abbreviated transcription (Latin):
ra patientia indulgent Reddere malum ꝓmalo. uicissitudo
iusticiȩ ÷. S qui clem̃tiã addit iusticiȩ. ñmalũ ꝓmalo cul¬
patis reddit. s bonũ ꝓinalo offensis imꝑtit.¬
regredi admelius. si uitiis fuerit implicat᷑. Popłi enĩ
peccantes. uidicem metuint. & amalo suo legib coercent᷑
Reges aut̃ nisi solo dei timore metuq gehennȩ coerreant᷑.
libere inp̃ceps ꝓruunt. & ꝑ abrutũ licentiȩ in om̃e facinꝰ
uitioꝵ labuntur. Quanto quisq insuꝑiori constitutꝰ : lar.
tanto inmaiori uersatur ꝑiculo. Et quanto splendoris ho¬
nore celsior quisq÷. tanto si delinquat pecrator maior᷑.
Potentes enim. potenter torm̃ta patientur. Cui enĩ plus
subuertunt. Id̾oq pͥncipẽ ñ oportet delinquere. ne formã
peccandi faciat. peccati eius ĩpunita licentia. Nã rex qui
ruit inuitiis. cito uiã ostendit erroris. siõ legit᷑ de ierobo¬

Expanded text:
ra patientia indulgent. Reddere malum pro malo vicissitudo ra patientia indulgent. Reddere malum pro malo vicissitudo est justitiae. Sed qui clementiam addit justitiae, non malum pro malo culpatis reddit, sed bonum regredi ad melius, si vitiis fuerit implicatus. Populi enim peccantes judicem metuunt, et a malo suo legibus coercentur. Reges autem, nisi solo Dei timore metuque gehennae coerceantur, libere in praeceps proruunt, et per abruptum licentiae in omne facinus vitiorum labunturtanto in majori versatur periculo; et quanto splendoris honore quisque celsior est, tanto, si delinquit, peccato major est. Potentes enim potenter tormenta patientur . Cui enim plus subvertunt, ideo principem non oportet delinquere, ne formam peccandi faciat, peccati ejus impunita licentia. Nam rex qui ruit in vitiis cito viam ostendit erroris. Sicut legitur de Jerobo
Abbreviated transcription (Latin):
ri: ut uere sit itile ꝰ potestatis insigne. & donum dei ꝓ tu¬
itione utantur menbroꝵ. xp̃i. Membra quippe xp̃i fide¬
les st̃ populi. quos dum ea potestate quam accipiunt ob¬
time regunt. bonam utiq uicissitudinem deo largitorire¬
stituunt. Bonus rex facilius adiusticiam adelic̾to regredi¬
t᷑ .q̃. de iusticia ad delic̾tum trausfert᷑: ut noueris hic ẽẽ
casum. illuc ꝓpositum. In ꝓposito eius ẽẽ debet. nunquã
egredi aueritate. qd̾ sicasu titubare c̾tigerit. mox resurgere.¬
etiam maioꝵ errores dissimulare nouit. ñ quod iniquitati eꝙ
consentiat. s qd̾ aptum tempus correctionis expec̾tet. qnͣdo
eoꝵ iutia ł em̃dare ualeat. ł punire. Multi adu̾sus pͥncipeᷤ
coniuratioi̾s cͥmine detegunt᷑. s ꝓbare uolens deus olem̃tiã
pͥncipum. illos male cogitare ꝑmittit: istos ñ deserit. De il¬
loꝵ malo bene istis facit: dum culpas quas illi agunt. istimi¬

Expanded text:
re; ut vere sit utile hoc potestatis insigne, et donum Dei pro ture; ut vere sit utile hoc potestatis insigne, et donum Dei pro tuitione utantur membrorum Christi. Membra enim Christi, fideles sunt populi: quos dum ea potestate quam accipiunt, optime regunt, bonam utique vicissitudinem Deo largitori restituunt. Bonus rex facilius ad justitiam a delicto regreditur, quam de justitia ad delictum transfertur: Ut noveris hoc esse casum, illud propositum. In proposito ejus esse debet, nunquam egredi a veritate: quod si casu titubare contigerit, mox resurgere.etiam malorum errores dissimulare novit, non quod iniquitati eorum consentiat, sed quod aptum tempus correctionis exspectet, quando eorum vitia vel emendare valeat, vel punire. Multi adversus principes conjurationis crimine deteguntur, sed probare volens Deus clementiam principum, illos male cogitare permittit, istos non deserit. De illorum malo bene istis facit, dum culpas quas illi agunt, isti mi
Abbreviated transcription (Latin):
to semet ipsum mente humiliet: prȩ ponens sibi erẽplũ
humilitatis dauia: qͥ de suis meritis non tumuit. s bu¬
milit̾ sese deiciens dix̾. Hilis incedã. & uilis apparebo añ
deum qui elegit me. Qͥ recte utitur reg̃ni potestate. for¬
mã iusticiȩ fac̾tis magis ꝙ̃ u̾bis instruit. Iste nulla ꝓs¬
pitate exigitur: nulla adu̾sitate turbat᷑. Non innitit᷑
ꝓpͥis uirib. nec adño recedit cor eius. Regni fastigiũ hũ¬
mili p̃sidet aĩo. ñ eum delec̾tat iniquitas. ñinflãmat cu¬
piaitas. sine defraudatiõe alicuiꝰ. ex pauꝑe diuitẽ faẽ. &
quod iusta. potestate a pͥpłis extorquere poterat. sepe clem̃tia mis
donat. Dedit as pͥncipibus p̾sulatum ꝓ regimine
p̾płoꝵ. & illis cos p̃esse uoluit: cũ quib una ÷ eis nascen¬
di moriendiq conditio. Prodesse gͦ debet populis pͥncipat᷑
ñ nocere. neo dami nando p̃remere. s condescendendo consola¬

Expanded text:
to semetipso mentem humiliet proponens sibi exemplum to semetipso mentem humiliet proponens sibi exemplum humilitatis David, qui de suis meritis non tumuit, sed humiliter sese dejiciens, dixit: Vilis incedam, et vilis apparebo ante Deum, qui elegit me. Qui recte utitur regni potestate, formam justitiae, factis magis, quam verbis instituet. Iste nulla prosperitate erigitur, nulla adversitate turbatur. Non innititur propriis viribus, nec a Domino recedet cor ejus. Regni fastigium, humili praesidet animo. Non eum delectat iniquitas, non inflammat cupiditas: sine defraudatione alicujus ex paupere divites facit, et quod juxta potestatem a populis extorquere poterat, saepe misericordiae clementia donat. Dedit Deus principibus praesulatum pro regimine populorum: et illis eos praeesse voluit, cum quibus una est eis nascendi, moriendique conditio. Prodesse ergo debet populis principatus, non nocere, nec dominando premere, sed condescendendo consule
Abbreviated transcription (Latin):
ges sublimiores se oȩt̾is sentiant. mortales tñ se eẽ cogno¬
scant. nec regni głam qua in scło sublimant᷑ aspiciant. s
opus qd̾ secũ ad inferos deportent intendant. Si gͦ carebunt
huius tp̃ris gła : illa agant. quȩ pꝰfinẽ sine fine possideant.
quibusdam potestatib dicit. ipsi regnauert᷑ sñ exme: Ta¬
si dicẽt. Non me ꝓpitio. etiam surato. Unde inferiꝰ ꝑeun
dẽ ꝑpħam dicit. Dabo inquit tͥ regem infarore meo. Quo
manifestiꝰ elucet. bonã malãq potestatẽ adeo ordinari s
bonã ꝓpitio. malã irato. Reges qnͣdo bonist̾ niuneris et̃
rẽ popłi suscipunt. quale̾ ꝓpeccato merent᷑. Nonnungͣ ꝓ
malioia plebis. etiam reges mutant᷑. & qͥ añ uidebant᷑ c̃ẽ
boni: accepto regno fiunt iniqui. xlix. De iusticia pͥncipũ.
Si rec̃te utitur regni potestate. ita p̾stare se om̃ib de¬
bet. ut quantomagis honoris celsitudine cdlaret: tan¬

Expanded text:
ges sublimiores se caeteris sentiunt, mortales tamen se esse agnoges sublimiores se caeteris sentiunt, mortales tamen se esse agnoscant; nec regni gloriam qua in saeculo sublimantur aspiciant, sed opus quod secum ad inferos deportent intendant. 340 hujus temporibus gloria, illa agant quae post finem sine fine possideant. quibusdam potestatibus dicitur: Ipsi regnaverunt, sed non ex me? Quasi diceret: Non me propitio, etiam, sed me irato. Unde inferius per eundem Prophetam dicit: Dabo, inquit, tibi regem in furore meo. Quo manifestius elucet, bonam, malamque potestatem a Deo ordinari: sed bonam propitius, malam iratus. Reges quando boni sunt, muneris esse rem populi suscipiunt, qualem pro peccato merentur. Nonnunquam pro malitia plebis, etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt iniqui. CAP. 39.-- De eadem re. Qui recte utitur regni potestate, ita se praestare omnibus debet, ut quanto magis honoris celsitudine claret, tan
Abbreviated transcription (Latin):
poraliter imꝑat. sine fine in ꝑpetuum regnat: & de gła scłi
huiꝰ. ad ȩt̾nam transieat głam. Qͥ uͦ praue regnũ erercent:
pꝰ uestẽ fulgentẽ & lumina lapilloꝵ. nudi & miseri ad infer¬
na torquendi descendunt. Reges aredte agendo uocatist᷑: id̾o¬
q iecte faciendo regis nomeñ tenef᷑ : pearando amittit᷑. Ham
& uiros scõs ꝓinde reges uocari insacͥs eloquiis. eo quod ircte
agant. sensusq ꝓpͥos bene regant: & motus resistentes sibi
rationabili discretione cõponant. Rec̾te gͦ reges illi uocan¬
tur. qua tam semet ipsos quam subiectos. bene regendo
modificare nouerunt. Quidam ipsũ nomen regiminus. ad
testatis uenerint. inapostasiam confestim labunt᷑. Tanto¬
q se tumore cordis extollunt. ut cunc̾tos subaitos insui
comꝑatiõe despiciant. eosq quib preesse contigit ñ agnosãt
Quib congrue ꝑecołasten dicitur. Ducem te constituert᷑.
noli ertolli. s esto in illis quasi unꝰ exillis. Dũ mundi te¬

Expanded text:
 de gloria seculi hujus, ad aeternam transmeat gloriam. Qui vero prave regnum exercent, post vestem fulgentem, et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt reges a recte agendo vocati sunt, ideoque rect faciendo regis nomen tenetur, peccando amittitur. Nam et viros sanctos proinde reges vocari in sacris eloquiis, eo quod recte agant, sensusque proprios bene reganrationabili discretione componant. Recte enim illi reges vocantur, qui tam semetipsos, quam subjectos, bene regendo modificare noverunt. 8. Quidam ipsum nomen regiminis ad itestatis venerint, in apostasiam confestim labuntur, tantoque se tumore cordis extollunt, ut cunctos subditos in sui comparatione despiciant, eosque quibus praeesse contigit non agnoscant. Quibus congrue per Ecclesiastem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto illis quasi unus ex ipsis . 9. Dum mundi re
Abbreviated transcription (Latin):
do commoda: quã iustus tolerando aduersa. Qͥ enim bona mũ¬
Ai diligit. uelit. nolit. timoris & doloris pęnȩ succumbit
Qͥ plꝰ quã oportet res transitorias diligunt. maiorẽ sibi in¬
gerunt dolorẽ rei ablatȩ. quã amorem parturiebant pos¬
sessȩ. Cum graui enim dolore amittunt᷑: quȩ cum magno
amore habentur. Minus aut̾ carendo dolemꝰ: quȩ minu
possidendo diligimꝰ. Sciant sołi lucra sectantes. qnͣtũ sint
uana ł ad uersa quȩ diligunt: quȩ etiam nec in hoc soło

Expanded text:
do commoda, quam justus tolerando adversa. Qui enim bona mundo commoda, quam justus tolerando adversa. Qui enim bona mundi diligit, velit, nolit, timoris et doloris poenae succumbit. Quique plusquam oportet res transitorias diligunt, majorem sibi ingerunt dolorem res ablatae quam amorem parturiebant possessae. Cum gravi enim dolore amittuntur quae cum magno amore habentur. Minus autem carendo dolemus quae minus possidendo diligimus. 3. Sciant saeculi lucra sectantes quantum sint vana vel adversa quae diligunt, quae etiam nec in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
turę prȩmia diligenter excogitat. mala onu̾a. uitȩ p̃sentis
ȩquanimit̾ portat. qm̃ ex illius dulcedine huius amaritu¬
dinem temꝑat : & ex ȩt̾nitate illius. breuitatẽ huius de¬
spicit transitoriam. Grauati diuerso malo temporasi. peo
utilitate eoꝵ est. quod uitȩ istius mala ꝑferunt: quia dum
dolore ginuantur. cupiditatis & lixuriȩ uitioꝵq cȩt̾oꝵ ma¬
la ñ appetunt. Plus ꝓdec̃ saliiti temptatioes scłi.q̃. ꝓsꝑitates.
lus ꝓficitur. Unusquisq ad temptationẽ animũ p̃pararedẽ¬
bet. Minꝰ enĩ dum sꝑatur tẽptatio grauat: dure autͥ p̃mit.
si ñspata ad uenerit. Sapientis : contra om̃ia adu̾sa ante me¬
ditari: nec inuenire casus debet. quẽ ñ c̃silia eius p̃ueniant
honsolũ ereo rei st̃. quod infima ꝓsũmis ap̃petunt. ue¬
rũ etiam & mniseri ꝑhoc. quod graui erumpna ad ipsadesida¬
ta ꝑtingunt. Grauius torquetur impius. mundi eraggerã¬

Expanded text:
turae praemia diligenter excogitat, mala omnia vitae praesentis turae praemia diligenter excogitat, mala omnia vitae praesentis aequanimiter portat, quoniam ex illius dulcedine hujus amaritudinem temperat, et ex aeterniate illius brevitatem hujus despicit transitoriam. 6. Gravari diverso malo temporali pro utilitate eorum est, quod vitae istius mala perferunt, quia cum dolore gravantur, cupiditatis, et luxuriae, vitiorumque caeterorum mala non alius proficitur. Unusquisque ad tentationem animum praeparare debet. Minus enim dum speratur, tentatio gravat; dure autem premit, si non sperata advenerit. Sapientis est contra omnia adversa ante meditari; nec evenire casus debet, quem non consilia ejus praeveniantsolum ex eo rei sunt quod infima pro summis appetunt, verum etiam et miseri per hoc, quod gravi aerumna ad ipsa desiderata pertingunt. 2. Gravius torquetur impius mundi exaggeran
Abbreviated transcription (Latin):
iniq agt̃. Qͥ gͦ hoc dict᷑. ñ mirent᷑ quod prauoꝵ hominũ
tẽporalem ꝙ cadiicã felicitatẽ aspiciunt. s magis nouissima
eoꝵ intendant: quanta illis post hȩo ȩt̾na supplicia p̃paren¬
tur dicente ꝓpħa. Ducent inbonis dies suos: &. subito
ad inferna descendent. lx ii. de tͥbulatiõe iustoꝵ.
Ustys in adu̾sis ꝓbari se cognoscat: ñdeici. Hiri sci plꝰ for¬
midant ꝓsꝑa quam adu̾sa. quia dei seruos ꝓsꝑa deiciunt:
aou̾sa uero erudiunt. Ideoq sc̃i uiri constant̾ ita portare
debent adu̾sa: ut frangi nonqueant. Tc̾ magis st̃ deiocłi
suꝑ iustos: qnͣdo eos affligi abiniguis ꝓuidentia suꝑna
ꝑmittit. Nam to eis gaudia disponunt᷑ ȩt̾na. qñdo p̾sen¬
ti tͥbulatiõe ꝓbantur. Dñis uitȩ huius tͥbulatiões aquiᷤ
cõparantur prȩtereuntib. ꝓpt̾ea. qr siꝯuid in hac uita tͥ
bulationis accid̾it ñstat. s celeriter transit. Qͥ uitȩ fu¬

Expanded text:
entur quod pravorum hominum temporalem et caducam felicitatem aspiciunt; sed magis novissima eorum intendant, quanta illis post haec aeterna supplicia praeparentur, dicente propheta: Ducunt in bonis dies suos, et subito ad inferna descendunt. . CAPUT LVIII. De tribulatione justorum. 1. Justus in adversis probari se cognoscat, non dejici. 2. Viri sancti plus formidant prospera quam adversa, quia Dei servos prospera dejiciunt, adversa vero erudiunt. Ideoque sancti viri constantia ita portare debet adversa, ut frangi non queat. 3. Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quando eos affligi ab iniquis providentia superna permittit. Nam tunc eis gaudia disponuntur aeterna, quando praesenti tribulatione probantur. 4. Omnes vitae hujus tribulationes aquis comparantur pribulationis acciderit, non stat, sed celeriter transit. 5. Qui vitae fu
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s dilec̾tissimi. ñ solum seniorib. s etiam coȩqualib ꝙ uini¬
orib nrĩs. nedeus suꝑbis resistat. ne se exaltantes humuiet:
nẽ inflati ꝑuiam angustam trausire ñ possimꝰ. Quioquida¬
seniorib uobis fuerit imꝑatum. sic accipite tamꝙ̃. si de oelo
nisti. ñ imꝑare: obedire potius quã iubere. Totum scm. to¬
tum iustum. totum utue iuidica: quicquid aut tibi aut ali¬

Expanded text:
fratres charissimi, non solum senioribus, sed etiam coaequalibus, et junioribus nostris, ne Deus superbis resistat, ne se exaltantes humiliet, ne inflati senioribus fuerit imperatum, sic accipite tanquam si de coelnisti, non imperare, obedire potius, quam jubere. Totum sanctum, totum justum, totum utile judica, quidquid aut tibi, aut ali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditione etiam iniquus ꝑimitur. Neq enĩ decet xp̃iauũ
morti obnoxiũ ꝓdere : & ad effundendũ sanguinẽ infelici¬
um. uoc̃e testificationis p̃bere. Sermo enĩ iusti hois. tan¬
tli ad ministeriũ debet ẽẽ salutis. Ira enĩ indignatiois &
tbulatiois. & inmissiones ꝑ angłos malos.Lx. de cau¬
EcotORum forensiũ sec̃tatores. sidicis.
ꝓpt̾ ꝓximi dilectionẽ sołare negociũ deserere debent
aut certe manente ꝓrimi caritate. negocium sequant᷑ fienum.
S quia ꝑrarum÷. ut int̾ uirgantes caritas maneat. postro¬
nenda÷ rei causatio: ut ꝑseueret dilectio. Antiqui ferensem
elo quentiã. caninam facundiam nuncupabant. eo qd causidi¬
ei incertaminib causarum omissis quȩ agt̾. ueluti canes al
oppressores tõ se sciant grauari digna sententia. qͥndo
p̃ualuerint is quos nocere uoluerint. Nam tanto acriꝰ futu¬

Expanded text:
proditione etiam iniquus perimitur. Neque enim decet Christianum proditione etiam iniquus perimitur. Neque enim decet Christianum morti obnoxium prodere, et ad effundendum sanguinem infelicium vocem testificationis praebere. Sermo enim justi hominis tantum ad ministerium debet esse salutis; ira enim indignationis et tribulationis, et immissiones per angelos malos. CAegotiorum forensium sectatores propter proximi dilectionem saeculare negotium deserere debent, aut certe, manente proximi charitate, negotium sequantur terrenum. Sed quia perrarum est ut inter jurgantes charitas maneat, postponenda est rei causatio, ut perseveret dilectio. 2. Antiqui forensem eloquentiam caninam facundiam nuncupabant, 350 eo quod causidici in certaminibus causarum, omissis quae agunt, veluti canes altuperum oppressores tunc se sciant graviori dignos sententia, quando praevaluerint his quibus nocere voluerint. Nam tanto atrocius futu
Abbreviated transcription (Latin):
falsitas reꝑitur. Qd̃ si seꝑati fuerint: eramini uidicantis
cito manifestant᷑. Nam sic̃ inunitate prauoꝵ grandis: for¬
titudo: ita inseꝑatione maior infirmitas. Fracdulentiȩ
cito rep̃henditur mendatium. Falsidicoꝵ enĩ testimonuĩ:
sibi ñ conuenit. Unũ pene oͥien habent. & qͥ falsitatẽ ꝓmit.
& qͥ subpͥmit ueritatẽ: qr & ille obesse uult. & iste ꝓdesse
ñ uult. Peior : aut̃ testis qͥ lȩdit .gͣ. qui p̃stare non ut.
Ham ille malignus ÷. iste initilis. Iniquus testis qmuis su
a falsitate corpori rebusq noceat. animo tñ tucħ dãpnii con¬
fert. Erit aut̾ ille apuad deum condẽpnatꝰ: qͥ adu̾sus inno¬
centẽ falsum testimoniũ uł dic̃. uł dicenti credit. Hãñso¬
lum ille reus: qͥ falsum de alio ꝓfert: s & is qͥcito aurem
cͥminib p̃bet. E metu potẽstatis ueritatẽ occultat. eiꝰdẽ
stimonio innocens abscelere obiec̾to purgat᷑: ĩpuis cuiꝰ

Expanded text:
falsitas reperitur. Quod si separati fuerint, examine judicantis falsitas reperitur. Quod si separati fuerint, examine judicantis cito manifestantur. Nam sicut in unitate pravorum grandis est fortitudo, ita in separatione major infirmitas. 5. Fraudulentiae cito reprehenditur mendacium, falsidicorum enim testimonium laedit. 3. Unum pene crimen habent, et qui falsitatem promit, et qui supprimit veritatem, quia ille obesse vult, et iste prodesse non vult. Pejor est testis qui laedit quam qui praestare non vult. Nam ille malignus est, iste inutilis. a falsitate corpori rebusque impediat, animo tamen nihil damni conferet. Erit autem ille apud Deum condemnatus, qui adversus innocentem falsum testimonium vel dicit, vel dicentibus credit. Nam non solum ille reus est, qui falsum de alio profert, sed et is qui cito aurem criminibus praebet. 7. Qui metu potestatis veritatem occultat, ejusdem stimonio innocens ab scelere objecto purgatur; impius, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
re nũmis existimat. Plus enĩ mentẽ censoris amor lu¬
cri .ꝙͣ. equitas iudicii. Tres st̾ munerũ acceptiones. qͥb
contra iustioiã humana uanitas militat. id÷ fauor ami¬
citiarum. adulatio laudis: & corporalis acceptio muneri.
Facilius ꝑuertitur animꝰ rei corporeo munere .q̃. gr̃ȩ lau¬
timore. cupiditate. odio. uł amore. Timore. dũ mȩtu
libet adu̾sari molim᷑: amore. dũ amico uł ꝓpinquis p̾̃sta¬
re credim᷑. His enim quatuor causis sepe ęquitas uolat᷑.
sepe innocentia leditur.lix. de testibus.
TSI mendaciũ gratis dr̃. quanto magis si uenale que¬
ratur Neq enĩ deerit multiplex c̃uentꝰ falsoꝵ testi¬
u. si tantũ p̃sentia sit nũmoꝵ. Testis falsidicꝰ tͥbus : ꝑsõ¬
nis obnoxius. Primum deo quem peierando contempnit. segn̾t
uidici. que̾ mentiendo fallit. postremo in nocenti. quẽ falso te¬
stimonio lȩdit. Testibus falsis coniunc̃tis: tarde mendacis

Expanded text:
re nummis existimat. Plus enim obtinet mentem censoris amor lure nummis existimat. Plus enim obtinet mentem censoris amor lucri, quam aequitas judicii. Tres enim sunt munerum acceptiones, quibus contra justitiam humana vanitas militat, id est, favor amicitiarum, adulatio laudis, et corporalis acceptio muneris. Facilius autem pervertitur animus, rei corporeo munere, quam gratiae lautimore, cupiditate, odio, amore; timore, dum metu plibet adversari molimur. Amore, dum amico vel propinquis praestare contendimus. His enim quatuor causis saepe aequitas violatur, saepe innocentia laeditur. CAPUT LV. De testibus. 1. Et si mendacium gratis dicitur, quanto magis si venale quaritur? Neque enim deerit multiplex conventus falsorum, si tantum praesentia sit nummorum. 2. Testis falsidicus tribus est personis obnoxius. Primum Deo, quem perjurando contemnit; secundo judici, quem mentiendo fallit; postremo innocenti quem falso testim
Abbreviated transcription (Latin):
ris pauꝑi in iudicio. Qui enim consanguinitatis uł ami¬
citiȩ fauore. siue inimioiar᷑ odio iuditium ꝑuertunt. si
Iniqui uidices errant inueritatis sententia. dum inten¬
dt̾ inqualitate ꝑsonȩ. & exulcerant sepe iustos. dum un¬
probẽ defendunt iniquos. Qͥ aut̃ rec̾te p̾sidere studet.
nec partem palpare nouit. nec cohibere a iusticia didic̃.
& prȩmium inde remunerationis expec̾tat. fraudẽ
ceptione pecumȩ uendit. Bono male utuntur. qͥ iuste pro
temporali lucro iudicant. Tales quippe adueritate̾. non¬
Acceptio inunerum: p̾uaricatio ueritatis ÷. Unde & pui
sto dicitur. Qͥ excutit manꝰ suas ab om̃i munere. iste in ex¬
celsis habitabit. Diues munerib. cito corrumpit iudice̾.
Pauꝑ aut̃ dum ñ habet qd̾ offerat. ñ solũ audiri contẽp¬
nitur. s etiam &. contra ueritatẽ oppͥmit᷑. Cito iuolatur
auro iusticia. nullãq reus ꝑtimescit culpã : quã redime

Expanded text:
ris pauperis in judicio. Qui enim consanguinitatis vel amiris pauperis in judicio. Qui enim consanguinitatis vel amicitiae favore, sive inimicitiarum odio, judicium pervertunt, sinIniqui judices errant in veritate sententiae, dum intendunt in qualitatem personae, et exulcerant saepe justos, dum improbe defendunt iniquos; qui autem recte praesidere studet, nec partem palpare novit, nec cohibere a justitia didicit.udicat, et praemium inde remunerationis exspectat, fraudem ceptione pecuniae vendit. Bona male utuntur, qui juste pro temporali lucro judicant. Tales quippe nonAcceptio munerum praevaricatio veritatis est. Unde et pro justo dicitur: Qui excutit manus suas ab omni munere, iste in excelsis habitat . 348 4. Dives muneribus cito corrumpit judicem. Pauper autem, dum non habet quod offerat, non solum audiri contemnitur, sed etiam contra veritatem opprimitur. 5. Cito violatur auro justitia, nullamque reus pertimesc
Abbreviated transcription (Latin):
ERBOSI uidices & elati ut sapientes uideant᷑. ñ disscuti¬
unt causas s asserunt. sioq conturbant iuditii ordinẽ.
dumñ suo contenti officio aliena p̾sumunt. Quidam dum
uidicare incipiunt i rascunt᷑: ipsamq uiditii sententiã
ininsaniã uertunt. De quib rec̃te ꝑppħam dicit᷑. Qͥ conu̾¬
tunt infurorẽ uditium. Qͥ enim iratus uidicat. infuro¬
rem iudicium mutat: & ante ꝓfert sententiã ꝙͣ. agnoscat.
Furor iniuidice. inuestigationẽ ueri non ualet attingere.
quia mens eius turbata furore. ab scrutatione alienatur
iustioiȩ. Iracundus uidex. iudioii examen plene contueri
ñualet: qr caligine furoris nonualet. Qͥ aut̃ repusso furo¬
re discutit. facilius ad contuendã ueritatem m̃tis sereni¬
tate consurgit. & sine ulla ꝑturbatiõe. ad ȩquitatis in¬
telligentiã ꝑuenit. Luii. de acceptione personar᷑.
ONest iniudicio ꝑsona discernenda. s causa. Scͥptũ : eñi.¬
Non accipies ꝑsonam inuiditio. & it̾um. Non miserebe¬

Expanded text:
erbosi judices et elati, ut sapientes videantur, non discutiunt causas, sed asserunt, sicque conturbant judicii ordinem, dum suo non contenti officio, aliena praesumunt, quidam dum judicare incipiunt irascuntur, ipsamque judicii sententiam in insaniam vertunt, de quibus recte per prophetam dicitur, qui convertunt in furorem judicium. Qui iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam quam agnoscat. Furor in judice, investigationem veri non valet attingere: quia mens ejus turbata furore, ab inscrutatione alienatur justitiae. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet: quia caligine furoris non videt. Qui autem repulso furore discutit, facilius ad contuendam veritatem mentis serenitate consurgit: et sine ulla perturbatione, ad aequitatis intelligendicio consideranda, sed causa; scriptum est enimNon accipias personam in judicio . Et iterum: Non miserebe
Abbreviated transcription (Latin):
regna çloꝵ reguirenda. molestia temporali impellunt. ꝓ¬
bat᷑ boc exemplis israbelitio̧ plebis. quȩ tc̃ duriꝰ agebatur
inȩgẏpto. quando oportebat eam ꝑ moysen ad t̾ram repmissi¬
onis uocari. & ex malis quȩ in ȩgrpto patiebantur discedere.
s ad ꝓmissam patͥam festinare. Inigui dum constantiã iusti
in ꝑsecutionib suis aspiciunt. m̃tis confusioe tabesct᷑: &
dũ adu̾sa ostentant. nec uincunt. tandem de suę ꝑu̾sitatis
insania c̃fundunt᷑. Stulti contra bonos studuũ semꝑ assu¬
munt. Qͥbus dum ꝓsꝑitas elicet. iac̾tant̾ de sus m̾itis głan¬

Expanded text:
regna coelorum requirenda molestia temporalis impellit. Pregna coelorum requirenda molestia temporalis impellit. Probatur hoc exemplis Israeliticae plebis, quae tunc durius agebatur in Aegypto, quando oportebat eam per Mosen ad terram repromissionis vocari, et ex malis, quae in Aegypto patiebatur descendere, et ad promissam patriam festinare. Iniqui dum constantiam justi in persecutionibus suis aspiciunt, mentis confusione tabescunt, et dum adversa ostentant, nec vincunt, tandem de se perversitatis insania confunduntur. Stulti contra bonos studium semper assumunt, quibus dum prosperitas elucet, jactanter de suis meritis g
Abbreviated transcription (Latin):
: quod assur uirgam furoris sui testatur dñs. S quotiens
ita fit dedei indignatiõe ꝓcedit : ut deus ꝑillos in eos seiuat.
quos flagellando em̃dare desid̾at. S ille ustisima uoluntate.
illiuͦ sepe crudeli intentiõe. sic̃ ꝑ ꝓpħam dicit de eodẽ assur.
Ipse aut̾ nonsic arbitratur. s ad conterendum paratum:
cor eius. A trocem super eos diuinum furorẽ uenturũ. qͥeristt̃
ꝑsecutores & uiolenti fidelibꝰ. Consolando enim ꝓpħam ds̃. suoᷤᷤ
runt te. ego uidicabo: & cibabo hostes tuos carnib suis:
& qͣsi a musto sanguine suo inebriabunt᷑. habet aliquẽ usũ
& maloꝵ iniquitas. qd̾ elec̃tos dei suis morib laniant. Ac ꝑ
eos mau ꝑtͥbulationis exercitium. adp̃sentẽ odiendã uitã
& futurã desid̾andã erudiunt. Int̾dũ enim ꝑdest ꝑu̾soꝵ pra¬
uitas utilitati iustoꝵ. dũ eos malicia sua erudiunt. & ad

Expanded text:
est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus ; sed quoties est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus ; sed quoties ita fit, de Dei indignatione procedit, ut Deus per illos in eos saeviat quos flagellando emendare desiderat. Sed ille justissima voluntate, illi vero saepe crudeli intentione, sicut per Prophetam de eodem Assur dicitur: Ipse autem non sic arbitratur, sed ad conterendum paratum est cor ejus. 8. Atrocem super eos divinum furorem venturum, qui existunt persecutores et violenti fidelibus. Consolando enim per prophetam Deurunt te, ego judicabo; et cibabo hostes tuos carnibus suis, et quasi a musto, sanguine suo inebriabuntur. . 9. Habet aliquem usum et malorum iniquitas, quod electos Dei suis morsibus laniant, ac per eos mali per tribulationis exercitium ad praesentem odiendam vitam, et futuram desiderandam erudiunt. Interdum enim prodest perversorum pravitas utilitati justorum, dum eos malitia sua erudit, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
et suꝑte repente miseria quam nescis. Magis mala facien¬
tib. quã mala patientib dolere debemus. Iiu enĩ praua
faciendo inmalũ ꝓficiunt: isti patendo. a malo corrigũ¬
tur. Ds aut ꝑmaias uoluntates eoꝵ: inaliis multa oꝑat
bona. Malignantiũ hominũ uoluntas. nequag̃. pot̾ ĩplẽ¬
ri nisi deus dederit potestatem. Nãdũ hoĩes deo ꝑmitente
Herumtamen qd iniqui mala expetunt uoluntate ideir¬
co deus ꝑficiendi dat potestatem. ꝑsuam bonã uoluntatẽ: qͥ a
de nr̃o malo ipse multa oꝑatur bona. Qͥdam dum dei uo¬
luntati resistunt: nescientes consilium dei faciunt. Quo
noueris sic deo subiec̃ta eẽ omia: ut & ipsi qui eius disposi¬
tioni aduersantur. eius impleant uoluntatẽ. Propterea
in hac uita boni iuidicantur amalis. ut it̾um in illa uita ma¬
li iudicentur abonis: siue etiam ut sit bio bonis tẽporauis
afflictio. & illuc ȩt̾na remuneratio. Iacuxo st̃ necessarii ma¬
li: ut quotiens boni offendunt: flãgellentur ab illis. Hinc

Expanded text:
super te repente miseria quam nescis. Magis mala facientibus quam mala patientibus, dolere debemus. Illi enim prava faciendo in malum proficiunt: isti patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum, in aliis multa operatur bona. Malignantium hominum voluntas, nequaquam potest impleri, nisi Deus dederit potestatem. Nam dum homines, Deo permittente, Veruntamen quod iniqui mala expetunt voluntate, idcirco Deus perficiendi dat potestatem per suam bonam voluntatem quia de nostro malo ipse multa operatur bona. Quidam cum Dei voluntati resistunt, nescientes consilium Dei faciunt, quod noveris sic Deo subjecta esse omnia, ut et ipsi qui ejus dispositioni adversantur ejus impleant voluntatem. 6. Propterea in hac vita boni judicantur a malis, ut iterum in illa vita mali judicentur a bonis; sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio. 7. Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offundunt, flagellentur ab illis. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
ad modicum. statim uitioꝵ ercipit᷑ lurui. Oculum dextrum sean¬
dalꝑandem quẽ euelli dñs p̃cepit. uita contemplatiua ÷. Duo o¬
culi infacie. uita actiua & contemplatiua in homine. Qͥgͥ ꝑ
contemplationẽ edocebit errorem. meluis seͥ euellat contempla¬
tionis oculum. seruans sibi unum uitȩ actualis obtiitum: ut
sit utilius ilii ꝑsimplicem ac̾tionẽ ire aduitã.ꝙͣ ꝑ contempla¬
tionis errorem muti ingehennã. Sepe mens ad sumina ab imis
erigitur. & sepe a summis ad insima pondere carnis inclinata
reflectitur. Multos ds̃ excarnalib sua grã iusitat. & ad con¬
templationis fastigium eleuat. multosq a contemplatione
iusto uidicio deserit: & lapsos int̾renis oꝑib derelinquit.¬

Expanded text:
ad modicum, statim vitiorum excipitur luxu. 10. Oculus dexter scanad modicum, statim vitiorum excipitur luxu. 10. Oculus dexter scandalizans, quem evelli Dominus praecepit , vita contemplativa est. Duo oculi in facie, activa vita et contemplativa in homine. Qui igitur per contemplationem docebit errorem, melius est si evellat contemplationis oculum, servans sibi unum vitae activae obtutum, ut sit utilius illi per simplicem actionem ire ad vitam, quam per contemplationis errorem mitti in gehennam. 11. Saepe mens ad summa ab imis erigitur, et saepe a summis ad infima pondere carnis reclinata reflectitur. 12. Multos Deus ex carnalibus sua gratia visitat, et ad contemplationis fastigium elevat. Multosque a contemplatione justo judicio deserit, et lapsos in terrenis operibus derelinquit.
Abbreviated transcription (Latin):
intimȩ reuertuntur: ut intus dm̃ laudent. ubi acceꝑunt un¬
ile foris ad eius głam oꝑentur. Sic̃ aquilȩ moris:. semꝑ oculũ
in radium solis infigere. nec deflẽctere nisi solius escȩ obten¬
tu: ita sc̃i a contemplatione ad ac̾tualem uitã int̾dum reflec¬
tuntur. consid̾antes illa sũma sicẽe utilia: ut tñ ista humi¬
lia sint paululum nr̃e indigentiȩ necessaria. In ac̾tiuȩ iutȩ
genere. humana intentio ꝑseueranter incedit. incontemplati¬
one aut̃ sese ꝑ int̾ualla resuimit. qr diuturnitate c̃templan¬
di lassat᷑. Nisio animalium quȩ ii ierechiele ibant ꝙ ñ reuer
animalia quȩ ibant ꝙ reuertebantur. ꝑtinet ad contem¬
platiuȩ uitȩ mensuram. Inqua dum quisq intenderit. sua
reuerberatus infirmitate reflectitur. atq it̾um renouata
intentione adea unde descenderat rursus erigitur. Qd̃ fie¬
ri inactiua uita ñ pot̾. De qua si quisq reflectat ut ad

Expanded text:
intimae revertuntur, ut intus Deum laudent, ubi acceperunt unintimae revertuntur, ut intus Deum laudent, ubi acceperunt unde et foris ad ejus gloriam operantur. 7. Sicut aquilae moris est semper oculum in radium solis infigere, nec deflectere, nisi escae solius obtentu, ita et sancti a contemplatione ad actualem vitam interdum reflectuntur, considerantes illa summa sic esse utilia, ut tamen ista humilia sint paululum nostrae indigentiae necessaria. 8. In activae vitae genere humana intentio perseveranter incedit; in contemplatione autem sese per intervalla resumit, quia diuturnitate contemplandi lassatur. 9. Visio animalium in Ezechiele, quae animalia, quae ibant et revertebantur, pertinent ad contemplativae vitae mensuram, in qua dum quisque intenderit, sua reverberatus infirmitate reflectitur; atque, iterum renovata intentione, ad ea unde descenderat rursus erigitur. Quod fieri inactiva vita non potest, de qua si quisque reflectat vel
Abbreviated transcription (Latin):
uersus statim ad contẽplationẽ conscendere cupiat. tñ ratiõe
cogitur. ut pͥus in ac̃tiuȩ uitȩ oꝑatiõe uersetur. Faremplũ
enim ac̃tiuȩ & contemplatiuȩ uitȩ de iacob sume. Qͥ dũ ad ra¬
chel hoc ÷ adusum pͥncipium destinaret. quȩ contemplationẽ
significat: lia illi hoc ÷ laboriosa uita supponit᷑. quȩ adtiuã
demonstrat. Sic̃ sepultus ab om̃i negocio terreno priuat᷑: ita
& contemplationi uacans. ab om̃i occupatione ac̃tuali au̾tit᷑.
U sic̃ ab ac̾tuali uita conscendentes. in contemplationis quiete
sepeliunt᷑: ita ab actione scłi recedentes. eos uita ac̃tiua inse
quasi sepeliendo suscipit. Ao perhoo : uitȩ mundanȩ ac̾tiua
uita. & uitȩ aõtiuȩ contemplatiua sepulcrum ÷. Hiri sc̃i sic̃
a secreto contemplationis egrediuntur ad publioum actionis.
ita rursus ab ac̾tionis manifesto ad secretum contemplationis

Expanded text:
nversus statim ad contemplationem conscendere cupiat, tamen ratione nversus statim ad contemplationem conscendere cupiat, tamen ratione cogitur, ut prius in activae vitae operatione versetur. 4. Exemplum enim activae et contemplativae vitae de Jacob sume, qui dum ad Rachel, hoc est, ad visum principium, destinaret, quae contemplationem significat, Lia illi, hoc est, laboriosa vita supponitur, quae activam demonstrat . 5. Sicut sepultus ab omni negotio terreno privatur, ita et contemplationi vacans ab omni occupatione actuali avertitur. Et sicut ab actuali vita conscendentes in contemplationis quiete sepeliuntur, ita ab actione saeculi recedentes eos vita activa in se quasi sepeliendos suscipit; ac per hoc vitae mundanae activa vita, et vitae activae contemplativa sepulcrum est. 6. Viri sancti, sicut a secreto contemplationis egrediuntur ad publicum actionis, ita rursus ab actionis manifesto ad secretum 302 contemplationis
Abbreviated transcription (Latin):
causa memoriam legentis oblitterat. Qd sibreuis ÷. sũmoioꝙ
libro sententia retrac̾tetur in animo. tc̃ sine labore legit᷑ ẜ. ea
quȩ lecta st̃. recolendo memoria minime ercidunt. Accepta¬
bilior: sensib lectio tacita. quam aꝑta. Amplius enim intel¬
lec̾tus instruit᷑. quando uox legentis quiescit. & sub silentio
lingua mouetur. Nam clare legendo. corpus lassatur. & uo¬
speculatio suꝑnoꝵ. Illa conmunis multoꝵ:. ista uͦ pau
coꝵ Actiua uita mundanis rebus bene uititur. contẽpla¬
Merito enim inista sustollitur. qui in illa utilis inuenitur.
Quicũq adhuc temporalẽ głam. aut carnalẽ affectat concu¬
piscentiam. a contẽplatione ꝓhibetur: ut positus inac̃tua¬
lis uitȩ oꝑatione purgetur. In ista enim pͥus ꝑerercitium
boni oꝑis cunc̾ta erhaurienda st̃ uitia. ut in illa iampura
m̃tis acie ad contemplandũ dm̃ quisq ꝑtranseat. & licet c̃¬

Expanded text:
causa memoriam legentis oblitterat. Quod si brevis sit, submotoque causa memoriam legentis oblitterat. Quod si brevis sit, submotoque libro sententia retractatur in animo, tunc sine labore legitur: et ea quae lecta sunt recolendo, memoria minime excidunt. Acceptabilior est sensibus lectio tacita, quam aperta. Amplius enim intellectus instruitur, quando vox legentis quiescit, et sub silentio lingua movetur. Nam clare legendo, et corpus lassatur, et vospeculatio supernorum; illa communis multorum est, ista vero paucorum. 2. Activa vita mundanis rebus bene utitur, contemplaMerito enim in ista sustollitur, qui in illa utilis invenitur. Quicunque adhuc temporalem gloriam, aut carnalem affectat concupiscentiam, a contemplatione prohibebitur, ut positus in actualis vitae operatione purgetur. In ista enim prius per exercitium boni operis cuncta exhaurienda sunt vitia, ut in illa jam pura mentis acie ad contemplandum Deum quisque pertranseat. Et licet co
Abbreviated transcription (Latin):
ria. Sicut instruere solet collatio. ita contentio destruit.
hȩc enim relic̾to sensu ueritatis. lites generat: & pugnando
u̾ibis etiam indm̃ blasphemias ꝓfert. Inde hereses & scisina¬
ta. quib subuertitur fides. ueritas corrumpit᷑. scindit᷑
caritas. Contentiosoꝵ studium ñ ꝓueritate. s pappetitu
laudis certatur: tantaq est inhis ꝑuersitas. ut ueritati
ꝯȩdere uesciant. ipsamq rec̾tam doctrinã euacuare c̃ten¬
dunt. Indisputatio̾e fidelium. cauenda ÷ p̾opositionum artifici¬
osa subtilitas: quȩ callidis obiectionib retia tendit. Ita enĩ uer¬
sutis assertionib prauoꝵ disputatio innodat᷑. ut recta eẽ simu¬
sent. quȩ ꝑuersa ꝑsuadent. Lectio. memoriȩ aurilio egget. Q
si fuerit naturaliter tardior. freqñti tamen meditatiõe aciit᷑.
ac legendi assiduitate colligit᷑. Sepe ꝓlixa lectio. longitudinis

Expanded text:
ria. 4. Sicut instruere solet collatio, ita contentio destruit. ria. 4. Sicut instruere solet collatio, ita contentio destruit. Haec enim, relicto sensu veriverbis eciam deo blasphemat. Inde hereses et scismata, quibus subvertitur fides, veritas corrumpitur, scinditur caritas et contumeliosorum studio non pro veritate, sed pro appetitu laudis certatur – tanta namque est in hiis perversitas, ut veritati cedere dant. 300 6. In disputatione fidelium cavenda est propositionum artificiosa subtilitas, quae callidis objectionibus retia tendit; ita enim versutis assertionibus pravorum disputatio innodatur, ut recta esse simulent quae perversa persuadent. 7. Lectio memoriae auxilio eget. Quod si fuerit naturaliter tardior, freqac legendi assiduitate colligitur. Saepe prolixa lectio longitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
ibo inpotentias dñi. Simpliciorib litteris. ñ ÷ p̃ponendꝰ
sucus grãmatiꝙe artis. Meliores st̾ enim coninunes litt̾ȩ.
elationem. Meliores ẽẽ gramaticos. quã hereticos. Herẽti¬
ci enim haustum lȩtiferi succus hoĩb ꝑsuadendo ꝓpinant.
gramatiaꝵ aut̃ doctrina pot̾ etiam ꝓficere adiutã. dũ fue¬
rit in meliores usus assumpta .xiiii. de collatione.
IUm sit utilis ad instruendum lectio. adhibita aut̃ colla¬
tione maiorem intelligentiam p̃bet. Melius ÷ enĩ con¬
ferre. quam legere. Collatio. docibilitatẽ facit. Nam pposi¬
tis int̾rogationib. cunc̃tatio rerum ercludit᷑. &. sepe obiet¬
tionib latens u̾itas apꝓbatur. Qd̃ enim obscurum: aut
dubium: conferendo cito ꝑspicit᷑. Multum ꝓsunt in cos¬
latiõe figurȩ. Res enim quȩ minus ꝑse aduertuntur per
comꝑationẽ rerum facile capiunt᷑. Nam sepe sub specie ali

Expanded text:
ibo in potentias Domini . 10. Simplicioribus littibo in potentias Domini . 10. Simplicioribus littsuccus grammaticae artis. Meliores enim sunt communes litterae, elationem. Meliores sunt grammatici quam haeretici. Haeretici enim haustum lethiferi succi hominibus persuadendo propinant. Grammaticorum autem doctrina potest etiam proficere ad vitam, dum fuerit in meliores Cum sit utilis ad instruendum lectio, adhibita autem collatione majorem intelligentiam praebet. Melius est enim conferre quam legere. 2. Collatio autem docibilitatem facit. Nam propositis interrogationibus cunctatio rerum excluditur, et saepe objectionibus latens veritas approbatur. Quod enim obscurum aut dubium est, conferendo cito perspicitur. 3. Multum prosunt in collatione figurae. Res enim quae minus per se advertuntur, per comparationem rerum facile capiuntur. Nam saepe sub specie alia
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ tumorem attolens. ꝑ doctrinã simplice̾ & humiẽ xp̃ia¬
nã euacuata ÷. sic̃ scͥptum÷. Nonne stultam fecit ds̾ sapien¬
tiam huius mundi: Fastidiosis atq loquacib: scͥptiue sõȩ
minus ꝓpt̾ sermonem simplicẽ placent. gentili enĩ elo qnͣ¬
tiȩ comꝑata. uidet᷑ ulis indigna. Qd si animo humili mx¬
steria eius intendant. confestim adu̾tunt. quantũ excelsa
st̃. quȩ in ulis despiciunt. In lec̾tione. non u̾ba s ueritas
amanda:. Sepe aut̃ repꝑitur simplicitas ueridica. & com¬
posita falsitas. quȩ hominẽ suis errorib illicit. & ꝑ linguȩ
ornam̃ta laqueos dulces asꝑgit. Nicħ aliud agit amor
mundanȩ scientiȩ. nͥ extoliere laudib homine̾. Nã quã¬
tũ maiora fuerint litteraturȩ studia. tanto animꝰ ario¬
gantiȩ fastu inflatur. maioriq intumesoit iac̾tantia.
Unde & bene psalmꝰ ait. Quia ñ cognoui litteraturã. intro¬

Expanded text:
ntiae tumorem attollens, per doctrinam simplicem et humilem Christiantiae tumorem attollens, per doctrinam simplicem et humilem Christianam evacuata est, sicut scriptum est: Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ? 7. Fastidiosis atque loquacibus Scripturae sanctae minus propter sermonem simplicem placent. Gentili enim eloquentiae comparata videtur illis indigna. Quod si animo humili mysteria ejus intendant, confestim advertunt quam excelsa sunt quae in illis despiciunt. 8. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Saepe autem reperitur simplicitas veridica, et composita falsitas, quae hominem suis erroribus illicit, et per linguae ornamenta laqueos dulces aspergit. 298 9. Nil aliud agit amor mundanae scientiae, nisi extollere laudibus hominem. Nam quanto majora fuerint litteraturae studia, tanto animus arrogantiae fastu inflatus majore intumescit jactantia. Unde et bene psalmus ait: Quia non cognovi litteraturam, intro