comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
telligant. Scd̾m quod aarõ dñs ait. Tu
et filii tui.:⁊ domꝰ pr̃is tui portabitis inqͥ¬
młtos armos hr̃e oportet. s qͣre uentricunli
cerdotes suscipiunt: nisi ut sc̃arim
scͥpturarum cibum coquarit. & dige
lo enim idest instomacho om̃is aibus
digeritur: quo om̃ia corꝑis membra
nitruitrir. Suscipiunt p̃ter ea saree¬
dotes frum̃ti nimi & olei & lanarum
pͥmitias. utt habentes inctum ac usi¬
mentum his contentis int. Sed qua¬
les eos ẽẽ putamꝰ. quib om̃s pͥmitie
dantur. Sed quare dantur: Iiis audi¬
re quare: Quia primi sunt. quia ma¬
iores surt quia uiom̃ib optinent pͥnci¬
patum. & omma eis debent ẽẽ subrecta.
Isti gͥ primi sedeant. pͥmi ambulent:
istos cetera turba sequatur. Qui enuim eos
sequitur ñ ambulat intenebris: sed ha¬
bebit lumen uite.
suscitabo eis de medio frm̃ tuorũ

Expanded text:
telligant, secundum quod ad Aaron Dominus ait: « Tu, telligant, secundum quod ad Aaron Dominus ait: « Tu, et filii tui, et domus patris tui portabitis iniqumultos armos habere oportet. Sed quare ventriculum sacerdotes suscipiunt, nisi ut sanctarum Scripturarum cibum coquant et diger ventriculo enim, id est stomacho omnis cibus digeritur, quo omnia corporis membra nutriuntur. Suscipiunt praeterea sacerdotes vini, et olei, et lanarum primitias, ut habentes victum et amictum, his contenti sint. Sed quales eos esse putamus, quibus omnes primitiae dantur? Sed quare dantur? Vis audire quare? Quia primi sunt, quia majores sunt; quia in omnibus obtinent principatum, et omnia eis debent esse subjecta. Isti ergo primi sedeant, primi ambulent, istos reliqua turba sequatur. Qui enim eos sequitur, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae. suscitabo eis de m
Abbreviated transcription (Latin):
quia sacͥficia dñi. &e oblationes eiꝰ come¬
dent. & nichil aluid accipient de pos¬
sessione fr̃m suorum. Dñs enim ip̃e
est hereditas eorum sicrit locutus est
illis. Hac enim sententia mundum
relinquere: & soli deo adherere mben¬
tur. Et qui deum in parte suscepimꝰ.
nullam aliam partem queramus. ne
forte dum aliam partem q̃rimus.
hanc que om̃ib melior est amittamꝰ.
Magna enim hec est heditas. si illun.
hereditamꝰ qui om̃ia possidet. Hoc aũ
illi custodiunt. qui solis necessariis
contenti om̃ia communia habent. Se¬
quitur. Hoc erit iudicium sacerto¬
tum a popło. & ab his qui offernit
uictimas. siue bouem siue ouem im¬
molaũint: dabunt sacer doti armi
lanarum partem ex ounum tonsione.
Ipsum enim elegit dominꝰ deus tuus
de cunctis tͥbrib tuis ut stet & mini¬
stret nomini dm̃. ip̃e &e filiꝰ eiꝰ uisem¬
ptt̃num. Armum enum om̃ium ui¬
ctimarum sacerdotes suscipuunt.ut
per hoc om̃ium onera se portare in¬

Expanded text:
iones ejus comedent, et nihil aliud accipient de possessione fratrum suorum; Dominus enim ipse est haereditas eorum, sicut locutus est illi. » Hac sententia mundum relinquere, et soli Deo adhaerere jubemur, et qui Deum in partem suscepimus, nullam aliam partem quaeramus, ne forte dum aliam partem quaerimus, hanc, quae omnino melior est, amittamus. Magna enim est haereditas, si illum haereditamus, qui omnia possidet. Hoc autem illi custodiunt, qui solis necessariis contenti, omnia communia habent. Seis hoc erit iudicium sacerdotum a populo et ab his qui offerunt victimas sive bovem sive ovem immolaverint dabunt sacerdoti armum et olei et lanarum partem ex ovium tonsione ipsum enim elegit Dominus Dede cunctis fratribus tuis, ut stet et ministret nomini Domini, ipse et filius ejus in sempiternum. » Armum enim omnium victimarum sacerdotes suscipiunt, ut per hoc omnium onera se portare in
Abbreviated transcription (Latin):
ego ultor ex istam. Multos enim ꝓpħas
huic popło dominꝰ dedit. qui qͣmuis
dei mandata. & uiam uite eis nuntia¬
rent. & moysi insermone & miracłis
similes eẽnt ñ solum eis tantum non
crediłunt. uerum etiam sicut dominꝰ
affecerunt. Potest autem specialiter¬
hoc de illo ꝓpħa intelligi: qui de se ip̃o
etiam amortuis resuscitauit. Hic autẽ
& similis est moysi. quia ꝓpħa. & ma¬
ior tam̃ & dominꝰ moysi. Qui &e patris
sui uerba se loqui significans aiebat.
Mea doctrina non est mea: sed eiꝰ qui
misit me patris.¬

Expanded text:
ego ultor existam. » Multos enim prophetas huic populo Deus dedit, qui quamvis Dei mandata, et viam vitae eis nuntiarent, et Moysi in sermone et miraculis similes essent; non solum eis non crediderunt; verum etiam sicut Dominusaffecerunt. Potest autem hoc specialiter de illo propheta intelligi, qui de se ipso a mortuis resuscitavit. Hic autem et similis est Moysi, qui propheta, et major tamen, et Dominus Moysi, qui et Patris sui verba loqui significans, aiebat: « Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me, Patris
Abbreviated transcription (Latin):
Post mortem uͦ ꝓ eis flere infructu¬
osum est. Demiq eum dñs dicat. ego
quoq in interitu ur̃o ridebo: quis de
illo dolere audeat. de quo dñs ridet
&e gaudet: De nullo gͥ mortuo dolen¬
dum est nͥ de illo qui fidei moritur
& adeo separatur.
equitur aũ de animalib mundl̃
et immundus quib in leurties suss¬
cienter diximꝰ. Om̃e quod mundu
est comedite: quicqͥd aũ mortuum est
ne uescamini ex eo. ꝑegͥno qui intu
portas tuas est da ut comelat ant uei¬
de ei: quia tu popłs sc̃s dñi dei tue¬

Expanded text:
Post mortem vero pro eis flere infructuPost mortem vero pro eis flere infructuosum est. Denique cum Dominus dicat: « Ego quoque in interitu vestro ridebo , » quis de illo dolere audeat, de quo Dominus ridet et gaudet? De nullo igitur mortuo dolendum est, nisi de illo, qui fidei moritur, et a Deo separatur. Sequitur autem de animalibus mundis et immundis, de quibus in Levitico sufficienter diximus. 197 « Omne quod mundum est, comedite, quidquid autem morticinum est, ne vescamini ex eo. Peregrino, qui inter portas tuas est, da, ut comedat, aut vende ei, quia tu populus sanctus Domini Dei tu
Abbreviated transcription (Latin):
te elegit ut sis ei inpopłm peculiarem
de cunctis gentib que sunt suꝑ ter¬
ram. Imitetur dm̃: qui eiꝰ filiꝰ eẽ uult.
Decet enim inparentum imaginem
inse filii rep̃sentent. Se aũ incidere.
& caluitium suꝑ mortuo facere: mag¬
ni doloris indicium est. De mortuo
uͦ non dolere. sed gaudẽ debet xͥanꝰ.
dit. Doles gͥ omulier: quia uir tuus
ad deum tendit: Doles o homo: qͥa
ne doles. Nideamꝰ etiam quid apłs
dicat. Mortui enim estis: & utta ur̃a
abscondita est cum xp̃o indeo. Isti enĩ
ad huc uiuentes: huic mundo mortui
erant. Et sepe quidem indemus suꝑ
his qui sic mortui sunt. uł etiam qui
lent. Ille quoq ñ bene dolet: quia
suꝑ iniquo mortuo dolet. De mali
namq ꝑditione ñ dolendum sed ga¬
udendum est. Dolendum potius erat
de uita ip̃ius: que usticie & bonitati
contͣria erat. De talib tamen qm di
uiuunt. & dolere & flere debent scĩ:
si forte eorum orationib conũtant᷑.
Sic enim & samuel flebat saulem.

Expanded text:
te elegit, ut sis ei in populum peculiarem de cunctis gentibus, quae sunt super terram. » Imitetur Deum, qui ejus esse vult. Decet enim ut parentum imaginem in se filii repraesentent. Se autem incidere, et calvitium super mortuo facere magni doloris indicium est. De mortuo vero non dolere, sed gaudere debet Christianus. dit. Doles ergo, o mulier, quod vir tuus ad Deum tendit: doles, o homo, quone doles. Videamus etiam quid Apostolus dicat: « Mortui estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . » Isti enim adhuc viventes huic mundo mortui erant. Et saepe quidem videmus super his, qui mortui sunt, vel etiam qui lent. Ille quoque non bene dolet, qui super iniquo mortuo dolet; de mali namque perditione non dolendum, sed gaudendum est: dolendum potius erat de vita ipsius, quae justitiae et bonitati contraria erat. De talibus tamen quandiu vivunt et dolere, et flere debent sancti, si forte eorum orationibus convertantur. Sic enim et Samuel flebat Saulem.
Abbreviated transcription (Latin):
ceris. Multa enim moyses insuꝑiorib
libris de decunis locutus est. ñc autẽ
aliam decimam introducii. que ual¬
ae dignior cet̾is ẽẽ iuidetur. ꝑ hanc enĩ
sp̃ualem legis intelligentiam ẽẽ puto.
Decem enim uerba legis sunt: que
priꝰ quidem uidei ad litt̾am intelligñ¬
tes. & obseruantes. unam decimam da¬
bant. Ueniente aũ tercio anno. id est
tercio scłorum temꝑe. iam alia decima
datur. quia eadem decem uerba sp̃ua¬
liter intelliguntur. Tria eiuim sunt
temꝑa. pͥmum añ legem. scd̾m sub le¬
ge. tercium sub gr̃a. Hoc autem t̾ciũ
quod ñagitur: axp̃i natiuitate cepit.
Hoc gͦ tercio anno. siue tercio temꝑe.
eccłie doctores aliam decimam seꝑantes.

Expanded text:
ceris. » Multa enim Moyses in superioribus libris de decimis locutus est; nunc autem aliam decimam introducit, quae valde dignior caeteris esse videtur. Per hanc enim spiritualem legis intelligentiam significari puto; decem enim sunt verba legis, quae prius quidem Judaei ad litteram intelligentes, observantes, unam decimam dabant. Veniente autem tertio anno, id est tertio saeculorum tempore, jam alia decima datur, quo eadem decem verba spiritualiter intelliguntur. Tria enim sunt tempora: Primum ante legem; secundum sub lege, tertium sub gratia. Hoc autem tertium, quod nunc agitur a Christi nativitate coepit. Hoc ergo tertio anno, sive tertio tempore, Ecclesiae docto
Abbreviated transcription (Latin):
cellario condicłunt. Bene autem dicit᷑.
ta est. De hac autem decima iuiuint.
leuite. de hac decima uiuit clicorum
ordo. de hac comedunt & saturant᷑
quicumq cibis sp̃ualib delectantur.
hanc ꝑegrini idest gentiles adfidem
uenientes. hanc pupilli ce uidue. ne¬
quisimum patrem &e maritum diabo¬
lum fugientes suscipunt. Sunt gͥ
due decime. due decem mandatoꝵ
intelligen tie.

Expanded text:
cellario condiderunt. Bene autem dicitur ta est. De hac autem decima vivunt levitae, de hac decima vivit clericorum ordo, de hac comedunt et saturantur quicunque cibis spiritualibus delectantur. Hanc peregrini, id est gentiles ad fidem venientes; hanc pupilli et viduae, nequissimum patrem et maritum diaboerentes, suscipiunt. Sint ergo duae decimae, duae mandatorum intelligentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
medimꝰ. nichil int̾rogantes ꝓpter co¬
scientiam. Scientes etiam quia non
est ꝑsonarum acceptor cłs: neminem
ad ficlem uenientem abeccłie corpore
seꝑamus. Omnem cibum ecclia sus¬
cipit: id est om̃ẽ hominem suo corꝑi
inducit. Nos gͥ samus ꝑegrim: nos
mus & comelimꝰ. Iudei enim fuert᷑
apłi. qui nos ista docuerunt: nt ni¬
chil commue & inmundum esse
credamus. Hanc fidem ip̃i nobis
uendidunt: hanc anime p̾tio emi
mus. ꝓ hac xp̃i serui facti sumus. Ei
quidem sic̃ nos miͦ nͥ om̃ia comila¬
mus ꝑimus: sic & illi tune si cne¬
dissent ꝑissent. Diua enim come¬
dit: qui om̃ia comedenda fatet᷑.
Don coques edum in lacte matris

Expanded text:
medimus, interrogantes propter conscientiam. Scientes etiam, quia non est personarum acceptator Deus . Neminem ad fidem venientem ab Ecclesiae corpore separamus. Omnem cibum Ecclesia suscipit, id est omnem hominem suo corpori inducit. Nos ergo sumus peregrini, nos mus, et comedimus. Judaei enim fuerunt apostoli, qui nos ista docuerunt, ut nihil commune, et immundum esse credamus; modo fidem ipsi nobis vendiderunt, hanc animae pretio esumus. Et quidem sicut nos modo nisi omnia comedamus, perimus; sic et illi tunc si comedissent, periissent. Omnia enim comedit, qui omnia comedenda fatetur. « Non coques haedum in lacte matris
Abbreviated transcription (Latin):
uia in aliis libris moysi
quod dñs dedit lociti su¬
mus restat nẽ quoq ut
in hoc ultimo libro quod
ip̃e decłit dicamus. Dicit᷑ autem iste li¬
ber deut̃onomii. quod scd̃a lex int̾pre¬
tatur. qm̃ & nouum significat testa¬
m̃tum. & ea que in aliis dicta sunt in
isto quodãmͦ innorantur & replican¬
tur. Nos autem ea que in suꝑiorib li¬
bris exposita sunt p̃termittentes. cet̾a¬
uͦ non om̃ia tam̃ sed difficiliora queq
cum dei adiutorio exponere aggdiam᷑.
Ad hoc gͥ capitulo loquendi exordium

Expanded text:
uia in aliis libris Moysi, quod Dominus dedit, locuti sumus; restat nunc quoque in hoc ultimo libro, quod ipse donaverit, dicamus. Dicitur autem liber iste, Deuteronomium, quod secunda lex interpretatur; quoniam et Novum significat Testamentum, et ea, quae in aliis dicta sunt, in isto quodammodo innovantur et replicantur. Nos autem, quae in superioribus libris exposita sunt, praetermittentes, caetera, non omnia tamen, sed difficiliora quaeque cum Dei adjutorio exponere aggrediamur. Ab hoc capitulo loquendi exordium
Abbreviated transcription (Latin):
dei. omnem illam nefandam congre¬
gationem ꝑcuties & delebis. In suꝑ ce
om̃ia que illius sunt simul cum ip̃a
in medio eiꝰ succende s: id est eternis
incendiis condempnabis. Simul enim
cum h̾eticis om̃is eorum ꝑuersa scien¬
tia & doctrina que ꝑ eorum substanti¬
am intelligitur. abhominari & damp¬
nari debet. quatinꝰ sic destruatur. ut
ult̾ius in memoria ñ habeat᷑. Hoc est
enim quod ait. Non edificabit᷑ ampliꝰ.

Expanded text:
Dei, omnem nefandam illam congreDei, omnem nefandam illam congregationem percuties et delebis: insuper et omnia, quae illius sunt, simul cum ipsa in medio ejus succendes, id est aeternis suppliciis condemnabis. Simul enim cum haereticis, omnis eorum perversa scientia et doctrina quae per eorum scientiam intelligitur abominari et damnari debet, quatenus sic destruatur ut ulterius in memoria non habeatur. Hoc est enim, quod ait: « Non aedificabitur amplius,
Abbreviated transcription (Latin):
filii belial de medio tui. & aũterunt ha¬
bitatores terre tue. atq dixerunt. eamꝰ
& seruiamus diisalienis: quere sollicite
& diligenter rei ũitatem ꝑserutare si
inueneris certum ẽe quod dr᷑. & ab ho¬
mminationem hanc oꝑe ꝑpetratam: sta¬
tim ꝑcities habitatores urbis illiꝰ more
gladii &e delebis eam. Om̃a quoq que
m illa sunt. congregabis inmedio pla¬
tearum eius: & cum ip̃a ciuitate suc¬
cendes: ita ut unrũsa consumas dño
deo tuo. ut sit tumulus sempĩtinis. Ñ
edificabitur amplius: & ñ ad herebit
de illo anathemate quicqͣm inianu
tua. Si audierit inquit uͥcumq fũis.
ab aliquo nuntiante tͥ. filios belial.
idest heticos qui iugo fidei ñ tenentur.
belial enim absq iugo interp̃tatur. si
inquit audiens eos de medio cun exis¬
se. & fidem ecclie reliquisse. aliosq se¬
cum aiusticia aũtisse & deos alienos
idest malignos sp̃c secutos esse quere
rem diligenter. Quam cum ueram ẽẽ
cognoñis: gladio sp̃c quod est ũbrim

Expanded text:
terint habitatores urbis terrae tuae, atque dixerint: Eamus, et serviamus diis alienis; quaere sollicite, et diligenter rei veritate perspecta; si inveneris, certum esse, quod dicitur, et abominationem hanc opere perpetratam, statim percuties habitatores urbis illius in ore gladii, et delebis eam. Omnia quoque, quae in illa sunt, congregabis in medio platearum ejus, et cum ipsa civitate succendes, ita ut universa consumas Domino Deo tuo, ut sit tumulus sempiternus; non aedificabitur amplius, et non adhaerebit de illo anathemate quidquam in manu tua. » Si audieris, inquit, ubicunque fueris, ab aliquo nuntiante tibi filios Belial, id est haereticos, qui jugo fidei non tenentur Belial enim absque jugo interpretatur, si, inquit, audieris eos de medio tui exiisse, fidemque Ecclesiae reliquisse, aliosque secum a justitia avertisse, et deos alienos, id est malignos spiritus securos esse, quaere rem diligenter, quam cum veram esse cognoveris, gladio spiritus, quod est verbum
Abbreviated transcription (Latin):
filii eiꝰ manus suas ac pedes: qͣndo ingͦs¬
suri sunt tabnatulum testimonii. &
qͣndo accessuri ad altare. ut offerant in
eo thimiama dño ne forte moriantur.
Legitimum semptt̃num erit: ip̃i & semi¬
ni eiꝰ per successiones. Quid enim ꝑ labi¬
paruuł qui loqui ñ possunt alii fidẽ ꝓm̾it¬
tẽtes intercedũt. Ponitur aũ labium in¬
ter tab̃natulum &e altare: ut qui cumq
tab̾naculum ingredi & ad altare accedẽ
desid̾at. pͥus aqua lauetur ce baptismi
sacram̃to regeneretur. Et priꝰ quidem
aaron cum filiis snis: nc̃ autẽ sacerdo¬
tes nr̃i cum oĩnium fidelium multitudi¬
ne inhoc labio lauantur. Om̃s enim
aut sacerdotes sumus: aut filii sacerdo¬
tum. Et illi qͥdem manus &e pedes: nos
aũ totum corpus semel lauantes. ab om̃i
uiciorum sorde mundam᷑. Qmiuis non
uet. Lauamur tam̃ &e nos cotidie peni¬
tentia pecc̃orum compunctionis lacͥmis:
&e hoc labium est: in quo sacerdotes ad
altare accessuri cotidie lauari ce mun¬

Expanded text:
filii ejus manus suas ac pedes, quando ingressuri sunt tabernaculum testimonii, et quando accessuri ad altare, ut offerant in eo thymiama Domino, ne forte moriantur; legitimum sempiternum erit ipsi, et semini ejus per successiones. parvulis, qui loqui non possunt, alii fidem promittentes intercedunt. Ponitur autem labium inter tabernaculum et altare, ut quicunque tabernaculum ingredi, vel ad altare accedere desiderat, prius aqua lavetur, et baptismi sacramento regeneretur. Et prius quidem Aaron cum filiis suis, nunc autem sacerdotes nostri cum omnium fidelium multitudine in hoc labio lavantur: omnes enim aut sacerdotes sumus, aut filii sacerdotum. Et illi quidem manus et pedes, nos autem totum corpus lavantes, ab omni vitiorum sorde mundamus, quamvis non vet. Lavamus tamen et nos quotidie poenitentia pet hoc labium est, in quo sacerdotes ad altare accessuri, quoditie lavari et mun
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃as ago: qui me per hane siluam ob¬
scuram satis ce densam. recto ut opinor
itinere huc usq ꝑdixit. Que enim se¬
cuntur usq ad finem libri: suꝑꝰ om̃ia
ce uarrata ce exposita sunt. Deo aũ om̃i¬
potenti sit honor & gła. uirtus &e imꝑi¬
um & nunc & semꝑ & in omni secula

Expanded text:
gratias ago, qui me per hanc silvam obgratias ago, qui me per hanc silvam obscuram satis et densam, recto, ut opinor, itinere, hucusque perduxit: quae enim sequuntur usque ad finem libri, superius omnia et narrata, et exposita sunt. Deo autem omnipotenti sit honor et gloria, virtus et imperium, et nunc et semper, et in omnia saecula
Abbreviated transcription (Latin):
moyses. idest lex moysi legit᷑. añ iudeo¬
rum ocłos litt̃e uelam̃ positum est solũ¬
q uelam̃ in tuentes. & solam littam at¬
tendentes. illud qđ subuelamine est
uidẽ ñ possunt. In firmos enini oculos
habent: ce splendorem uid̾e metuunt.
Nos aũ reuelata facie dñi głam contem¬
plantes: ñ tm̃ uelamen qͣntum illud
ql̃ sub uelamine est semꝑ inspicere de¬
sicłamus.
oitur congregata omni turba filiorũ
isrł: dixit ad eos. hec sunt que iussit
dñs fieri. Sex dieb facietts opus. septi
mus erit uobis sc̃s. Sabbatum est reqͥes
dñi: qui fecerit in eo opus occidet᷑. Non
succendetis ignem in om̃ib habitaculis
ꝑius de sabbto diximus: semꝑcs ilem
dicere suꝑfluum est: nouam uͦ meocẽ
semꝑ querere expositionem suꝑ sticioni
ẽẽ uidetur. Nemo aũ in sabb̃o ignem
succendat. nemo lites &e discordias sust¬
tet: unde miram &e furorem popłs seui¬
ens succendat᷑. Ego aũ om̃ipotam deo

Expanded text:
Moyses, id est lex Moysi legitur ante JudaeoMoyses, id est lex Moysi legitur ante Judaeorum oculos litterae velamen positum est, solumque velamen intuentes, et solam litteram attendentes, illud, quod sub velamine est, videre non possunt: infirmos enim oculos habent, et splendorem videre metuunt. Nos autem revelata facie gloriam Domini contemplantes, non tantum velamen, quantum illud, quod sub velamine est, semper inspicere desideramus.itur congregata omni turba filiorum Israel, dixit ad eos: Haec sunt quae jussit Dominus fieri. Sex diebus facietis opus: septimus dies erit vobis sanctus, saDomini; qui fecerit in eo opus, occidetur; non succendetis ignem in omnibus habitationiperius de Sabbato diximus, semperque idem dicere superfluum est; novam vero in eodem semper quaerere expositionem, superstitiosum esse videtur. Nemo autem in Sabbato ignem succendat, nemo lites et discordias seminet, unde in iram et furorem populus fidelis accendatur. Ego autem omnipotenti Deo
Abbreviated transcription (Latin):
in gła: Nam nec glorificatum est quod
claruit in hac parte: ꝓpter excellentem
głam. Tanta enim est gła noui testam̃ti:
tantus est illorũ splendor qui sp̃ualiter
rint fulgebunt sicut splendor firmam̃tti.¬
ut quod est inueti testam̃to clarificatum:
penitus ñ clarificatum appareat. Quid
enĩ qd iudei clare intelligant: Cecitas
enim exparte contigit in isrł. Hocat gͥ
moyses popłm fugientem & ad se accecłe
tim̃tem. cognoscunt uocem qm̃ sola lit¬
tera sonat inuoce. faciem timent. qͥa
ibi sunt oculi. ibi est splendor. ibi est sp̃n¬
alis intellectus. ad instar solis radiis ru¬
tilans. Reũtunt᷑ gͦ ad moysen. reũtunt᷑
ad litt̾am que occidit. reũtuntur ad so¬
num uocis: qui nitilantem faciem ce
sp̃ualem intelligentiã tim̃tes. priꝰ acce¬
dere nolebant. Uñ &e subdit᷑.
mpletisq sermonib: posiit uelam̃ suꝑ
faciem suam. Ideo enĩ suꝑ faciem uela¬
men ponebat: quia eiꝰ faciem uidere ti¬
mebant. Hoc est enim qd̃ apłs ait. Ns

Expanded text:
clarificatum est, quod claruit in hac parte propter excellentem gloriam: tanta est enim gloria Novi Testamenti! tantus est illorum splendor, qui Scripturasrint, fulgebunt sicut splendor firmamentiut quod in Veteri Testamento est clarificatum, penitus non clarificatum appareat! Quid est enim, quod Judaei clare intelligunt? « Caecitas enim ex parte contigit in Israel . » Vocat enim Moyses populum, et ad se accedere timentes cognoscunt vocem, quoniam sola littera sonat in voce; faciem timent, quia ubi sunt oculi, ibi est splendor, ibi est spiritualis intellectus, ad instar solis radiis rutilans. Revertuntur ergo ad Moysen; revertuntur ad litteram quae occidit; revertuntur ad sonum vocis, quia rutilantem faciem et spiritualem intelligentiam timentes, prius accedere nolebant. Unde et subditur: « Impletisque sermonibus, posuit velamen super faciem suam. » Ideo enim seper faciem velamen ponebat, quia ejus faciem videre timebant. Hoc est enim, quod Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
carnis munditia & pudicitia designan¬
tur. qͥ a nichil est inuestim̃tis qđ totiens
lauetur. totiens in aqm mergat᷑ & ad can¬
dorem suiq munditiam deducat᷑. Unde
ñ solum aaron. uerum etiam ce filii enis
lineis tunicis indui mberitur. qm̃ qͥcũq
deo ministrant. hac uͥtute debent esse
ornati. & balteo castitatis astricti. Id cͥco
m̃tum. etiam mitras eisimponere iubet:
tumcas lineas. & per balteos ce per mi¬
tras significat᷑. Qui enĩ castitatis ueste
induitur: merito quidem ut uir p̾cin¬
gitur. & ut uictor coronat᷑. Isti gͥ sunt
sacerdotes dei: perpetua religione con¬
seruata.
ostqͣm mitiaueris manꝰ eorum: ap¬
plicabis & iitulum coram tab̾naculo te¬
stimonii. Tabnaculo enĩ facto. altari edi¬
ticato. uestim̃tis sacerdotalib composi¬
tis. in dutis sacerdotib hoc nẽ ex ordine
restat: nt de sarrificio loquatur. Dicat᷑
gͦ. Postq̃m inrtiaueris ce consaraueris
manꝰ coꝵ ut munde digneq fiant dei

Expanded text:
munditia designamunditia designatur, quia nihil est in vestimentis, quod toties lavetur, toties in aquam mergatur et ad candorem suique munditiam deducatur. Unde non solum Aaron, verum etiam filii ejus lineis tunicis indui jubentur, quoniam quicunque Deo ministrant, et virtute debent esse ornati, et balteo castitatis constricti. Idcirco cationis sacramentum etiam mitras eis imponere jubet, tunicas lineas, et per balteos, et per mitras significatur. Qui enim castitatis veste induitur, merito quidem vir praecingitur, et ut victor coronatur. Isti igitur sunt sacerdotes Dei, perpetua religione conservata. « Postquam initiaveris manus eorum, applicabis et vitulum coram tabernaculo testimonii. » Tabernaculo enim facto, altari aedificato, vestimentis sacerdotalibus compositis, indutis sacerdotibus, hoc nunc ex ordine restat, ut de sacrificio loquamur. Dicatur ergo: Postquam initiaveris, et consecraveris manus eorum, ut mundae dignaeque fiant Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Que sunt añ uestim̃ta quib indui
debeat: sub seqͥnter enumeransait. Idest
eiꝰ. & laminã scãm suꝑ tẏaram. &e oleum
unctionis fundes suꝑ caput eiꝰ. atq hoc
rite consecrabit᷑. U esties inquit eum li¬
nea castitatis. & tunica sc̃e conũsationis.
ce suꝑhumerali bone oꝑationis: cui ratio¬
nale quoꝙ doc̾trine &e ueritatis omnis
sapientie indissolubilĩt comungat᷑. Nñ
& balteo utraq stringi sibi iubentur.
Et pones tẏaram idest coronam uictorie
incapite eiꝰ: per qm cuiꝰ sit fortitudinis
dmoscatur. Et laminam scãm iuper
tẏaram: ut in eiꝰ fronte semꝑ luceat ful¬
libutus. & m̃te & corꝑe sc̃ificatus. dignus
añ deum apparere ualeat. Hec aũ quia
iam suꝑꝰ exposita sunt: sub breuitate
ilios quoq illiꝰ applicabis. ce indues
tunicis lineis. Cingesq baltheo aa¬
ron scilicet & liberos eiꝰz & impones eis
mitras. eruntq sacerdotes mei religione

Expanded text:
tis . » Quae sint autem vestimenta, quibus indui tis . » Quae sint autem vestimenta, quibus indui debeat, subsequitur enumerans, et ait: « Id estejus, et laminam sanctam super tiaram, et oleum unctionis fundes super caput ejus, atque hoc ritu consecrabitur. » Vesties, inquit, eum linea castitatis, et tunica sanctae conversationis, et superhumerali bonae operationis: cui rationale quoque doctrinae et veritatis, omnisque sapientiae indissolubiliter conjungatur. Unde et balteo utrumque stringi jubetur. « Et pones tiaram, » id est coronam victoriae in capite ejus, per quam cujus sit fortitudinis dignoscatur. « Et laminam sanctam super tiaram, » ut in ejus fronte luceat fullibutus, et mente, et corpore sanctificatus, dignus ante Deum apparere valeat. Haec autem, quia jam superius exposita sunt, sub brevitate Filios quoque illius applicabis, et indues tunicis lineis, cingesque balteo, Aaron scilicet et liberos ejus, et impones eis mitras; eruntque sacerdotes mei religione
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾archarum ce ꝓpħarum scł̃m carnem
originem ducrts. pro peccatis nr̃is im¬
molatus est. Hic enim est ille unttulus
saginatus quem ꝓ leticia redeuntis filii
benignissimꝰ ille pater occiłe iussit. No¬
tum ualde est qđ dicimus. De hoc aũ ui¬
tulo & de duob arietib plenissime in se¬
quentib narrabit᷑. Per panes aũ arimos.
ce crustulam absq ferm̃to. &e lagana ari¬
ma: incoruptam uitam &e sc̃ãm conũsatio¬
quitie: sed mazimis sinceritatis ce ueri¬
tatis. Sunt aũ & oleo lita. gr̃a iudelicet
sc̃ĩ sp̃c: cuiꝰ unctione om̃ia bona crescunt
& ꝓficumt. Sed quia de his om̃ib pleniꝰ
pꝰmodum locitꝰ sumꝰ: int̾im de his tace¬
ron ac filios eiꝰ. amplicabis ad ostium
tab̾naculi testimonii. Cumq laueris pa¬
trem cum filiis aqua ut baptirati ab om̃i¬
bus muncdent᷑ delictis: indues aaron ue¬
stim̾tis suis. ut exutus uetem hominem
cum actib suis. nouum induat qui scd̃m
dm creatus est in uisticia & sc̃itate uerita¬

Expanded text:
arum secundum carnem originem ducens, pro peccatis nostris immolatus est. Hic est enim ille vitulus saginatus, quem pro laetitia redeuntis filii benignissimus ille pater occidere jussit. Notum valde est quod dicimus. De hoc autem vitulo, et de duobus arietibus plenissime in sequentibus tractabitur. Per panes autem azymos, et crustulam absque fermento, et laganam azymam, incorruptam vitam et sanctam conversatiosed in azymis sinceritatis et veritatis. Sunt autem et oleo lita, gratia videlicet sancti Spiritus, cujus unctione omnia bona crescunt et perficiuntur. Sed quia de his omnibus plenius postmodum locuturi sumus, interim de eis tacefilios ejus applicabis ad ostium tabernaculi testimonii. Cumque laveris patrem cum filiis aqua, et baptizati mundentur ab omnibus delictis, indues Aaron vestimentis suis, » ut exutus « veterem hominem cum actibus suis, novum induat, qui secundum Deum creatus est in justitia, et sanctitate verita
Abbreviated transcription (Latin):
nocens ꝑte: qui ñ est in nocens ꝑ se. Qm̃
tu solus potes facere mundum de in mũ
do conceptum semine. Reddit aũ dñs
miqͥtatem patrum in filiis. si ab iniqͥ¬
tate patrum filii ñ recedant. Alioqͥn.
filiꝰ ñ portabit iniqͥtatem patris. Rogat
uicis est forti indiget possessore & dña
cernat popłs in cinus es medio opꝰ dm̃
t̾ribile: qd facturꝰ sum. Obserna cun¬
cta que hocdie mando tͥ. ꝑpactum enĩ
qd se in ire ꝓmitut. hei mandata.
sine p̾cepta intellig̾e debemus que in
seqͥntib posita sunt. Legat aũ alios
libros moysi: qui uult cognosc̾e sig¬
na ce oꝑa dñi t̾ribilia. Ego eiciam añ
facieni tuam amoreũ. & cananeum. &
buseum. Caue ne uiqͣm cum habi¬
tatorib terre illiꝰ ungas amiticias. qͥ
tͥ sint in ruinam. S ed aras eorũ de
strue: confringe statuas. lucosq suc¬
cide. Nolite adorare dm alienum.
Dñs zelotes nomen eiꝰ: ds emulator. Do

Expanded text:
nocens per te, qui non est innocens per se, quoniam nocens per te, qui non est innocens per se, quoniam tu solus potes facere mundum de immundo semine conceptum. Reddit autem Dominus iniquitatem patrum filiis, si ab iniquitate patrum filii non recedunt. Alioquin: « Filius non portabit iniquitatem patris . » Rogvicis est, indiget possessore, et domcernat populus, in cujus es medio, opus terribile quod facturus sum. Observa cuncta quae hodie mando tibi. » Per pactum enim, quod se inire promittit, haec mandata, sive praecepta intelligere debemus, quae in sequentibus posita sunt. Legat autem alios libros Moysi, qui vult cognoscere signa, et opera Domini terribilia. « Ego ejiciam ante faciem tuam Amorreum et Chananeum et buseum cave ne umquam cum habitatoribus terrae illius iungas amicitias quae tibi sint in ruinam sed aras eorum dstrue, confringe statuas, lucosque succide. Nolite adorare deum alienum. Dominus zelotes nomen ejus, Deus est aemulator. » D
Abbreviated transcription (Latin):
ficatio erat qđ lex qͣ ibi dabat᷑: littere ad
tempꝰ uelamine tecta. aut a nullis. ant
a ꝑautis intellig̾etur.
umq descendisset dñs ꝑnubem ste¬
tit moyses cum eo inuocans nom̃
dñi. Qd̃ tnͣseunte coram eo: ait. Dñator
I dñe deus misericors &e clemens patiens
Idis mĩam inmilia. qui aufers iniquita¬
Item ce scelera atq peccata. nullusq apud¬
I te per se in nocens est : qui reddes in iqͥta
Stem patrum infiliis. ac nepotib in t̾riam
ce qͥrtam ꝓgeniem. festinꝰ ꝙ moyses curna¬
Itus est. ꝓnus in t̾ram: ce a dlorans ait. Si
Sinuem gr̃am in conspectu tuo dñe: obse¬
Scro ut gradiaris nobiseum. Popłs dure
ceruicis est: ut auferas iniqͥtates nr̃as
ateꝑ peccata atq possides. Nullus inqͥt
apud te ꝑse in nocens est. qͥa nec unuis
dies infans sine peccato est. Nñ ꝑsalmi¬
sta. Qm̃ in iniqͥtatibus conceptꝰ siur. :
in delictis peꝑit me mater mea. Ett gͥ in¬

Expanded text:
ficatio erat, quod lex, quae ibi dabatur, litterae ad ficatio erat, quod lex, quae ibi dabatur, litterae ad tempus velamine tecta, aut a nullis, aut a paucis intelligeretur. « Cumque descendisset Dominus per nubem, stetit Moyses cum eo, invocans nomen Domini. Quo transeunte coram eo, ait: Dominator Domine Deus, misericors et clemens, patiens ricordiam in milia qui aufers iniquitatem et scelera atque peccata nullusque apud te per se innoctem patrum filiis ac nepotibus, in tertiam et quartam progeniem. Festinusque Moses, curvatus est pronus in terram, et adorans ait: Si inveni gratiam in conspectu tuo, Dcro ut gradiaris nobiscum populus enim durae cervicis est et auferas iniquitates nostras atque peccata, nosque possideas. » Nullus, inquit, apud te per se innocens est; quia nec unius diei infans sine peccato est: Unde Psalmista: « Quoniam in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . » Fit ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
c deinceps. Precide ait tͥ tabulas la¬
ꝑideas instar pͥorum: &e scͥbam suꝑ
eas ũba que habuerunt tabule quas fre¬
gisti. Quod enĩ tabule frangunt᷑. legis
Si enim sp̃ualiter intelligat᷑: idem scbit᷑
inutroq testam̃to.
sto paratus mane ut ascencdas statĩ
in monte sẏ̃nai. stabisq merum fe
ũticem montis. Aullus ascenddat tecum:
nec uideatur qͥspiam ꝑ totum montem
Boues quoq ee oues ñ pascantur ẽcort᷑
Excidit gͦ duas tabulas lapideas quales
antea erant: &e de noc̾te consurgens ascen¬
dit inmontẽ sẏnai sicuit p̃ceꝑat dñs por¬
tans secum duas tabulas. Qd̃ enim moy¬
ses apłos significet: manifestum est. So¬
lus gͥ moyses legem suscepturꝰ montem
pisset. suꝑ mortem syon. suꝑ montem fili
ascenderunt. & ñ in tabulis lapideis sed
infideli pectore xͥ fidem susceꝑunt. Tam̃
ce hoc qd solus in monte erat moyses. quꝰ
nemo ꝑ totum moritem uidebat᷑. qd nec
boues nec oues e contra pascebant᷑. signi¬

Expanded text:
c deinceps: Praecide, ait, tibi duas tabulas lapideas instar priorum, et scribam super eas verba quae habuerunt tabulae quas fregisti. » Quod enim tabulae franguntur, legis Si enim spiritualiter intelligatur, sancte scribitur in utroque Testamento. sto paratus mane, ut ascendas statim in montem Sinai, stabisque mecum super verticem montis. Nullus ascendat tecum, nec videatur quispiam per totum montem: oves quoque et boves non pascantur e contra. Excidit ergo duas tabulasnocte consurgens ascendit montem Sinai, sicut praeceperat Dominus, portans secum 123 duas tabulas. » Quod enim Moyses apostolos significet manifestum est. Solus igitur Moyses legem accepturus, montem pisset, super montem Sion, super montem fidei ascenderunt, et non in tabulis lapideis, sed in fideli pectore Christi fidem susceperunt. Tamen, et hoc quod solus in monte erat Moyses, quod nemo per totum montem videbatur, quod nec boves, nec oves econtra pascebantur, signi
Abbreviated transcription (Latin):
telliguntur. Per hos autem quinq oĩa¬
utriusq testam̃ti mandata intelligimꝰ.
Si enim per decem ũba tota lex signifi¬
catur: tur per quinqꝑ libros inquibus
ipsa eadem uerba continent᷑. tota lex
significari non debeat: Ante has autẽ
quinq columpuas ducebatur et tende¬
erant legem et ꝓph̃as ante se semꝑ ce in
mente habebant. Ante columpnas qui¬
dem tentorium tendebatur: quia sem¬
per adcolumpnas intuebatur. Sunit
aũ columpnarum capita aurea: quia
eoruni uox & predicatio sapientie & scien¬
tie splendore refulget. Bases autẽ ence
sunt : qm̃ clarum ce bene sonantem
thimitum reboant. Es enim p̃ cunctis
metallis clarnis sonat. Sicut gͥ per au¬
rum sapientia: ita ce per es uocis sonus
intelligitur. Merito gͥ columpne aurea
capita. &e boses eneas habent. q̃m euu᷑m¬
gelica predicatio &e diumne legis uolu¬
mina et sapientia quidem sulgent.
et fama atq sonitum ubiq resonarit.

Expanded text:
telliguntur. Per hos enim quinque litelliguntur. Per hos enim quinque liutriusque Testamenti mandata intelligimus. Si enim per decem verba tota lex significatur; cur per quinque libros, in quibus ipsa eadem verba continentur, tota lex significari non debet? Ante has autem quinque columnas ducebatur, et tende ubicunque erant, legem et prophetas ante se semper et in mente habebant. Ante columnas quidem tentorium tendebatur, 98 quia semper ad columnas intuebatur. Sunt autem columnarum capita aurea, quia eorum vox, et praedicatio sapientiae et scientiae splendore refulget. Bases autem aeneae sunt, quia clarum et bene sonantem tinnitum reboant; aes enim prae cunctis metallis clarius sonat. Sicut igitur per aurum sapientia, ita per aes vocis sonus intelligitur. Merito igitur columnae aurea capita, et bases argenteas habent, quoniam evangelica praedicatio, et divinae legis volumina et sapientia quidem fulgent, et fama atque sonitu ubique resonant.
Abbreviated transcription (Latin):
Ne quib dr᷑. Celi enarrant głam der.
Sunt antem ee purpura: qm̃ purpura
reges designat. Reges aũ apłi surit. Ip̃i
tribus isrł. inditti purpura iudicabt.
De ipsis enim dicitur. Principes ppłorũ
congregati sunt cum deo abraham. St̾
aũ &e coctus bis tinctus: qm̃ deum consi¬
tendo ce ꝓximum docendo. ꝓprii sangui¬
nis effusione cruentari meruerunt. Coc¬
cus enim bis tingitur. qͣndo & ꝓdeo &ꝓ
ꝓximo martyriũ sumitur. Sunt uͦ
ce byssus retorta: ut pote nirtuitib can¬
didati. et suꝑ niuem de albati. magna¬
q inpreliis fortitudine roborati. Byssus
enim ad hoc retorquet᷑: ut fortior fiat.
gis a tirannis torquebat᷑: tanto maior
esse mainfestabat᷑. Et isti quidem sunt illi
cherubin oculati & plumati: qui totam
eccłiam ad celestia ferunt. Quinq uero
columpne quas de aurare precipit: qͥn¬
cꝑ libri moysi intelligunt᷑. Qui trnc
quibem deaurantur: qñ sp̃ualiter in¬

Expanded text:
de quibus dicitur: « Coeli enarrant gloriam Dei . » de quibus dicitur: « Coeli enarrant gloriam Dei . » Sunt autem et purpura, quoniam purpura reges designat. Reges apostoli sunt ipsi Israel, inducti purpura judicabunt. De ipsis enim dicitur: « Principes populorum congregati sunt cum Deo Abraham . » Sunt autem et coccus bis tinctus, quoniam Deum confitendo, et proximum docendo, proprii sanguinis effusione cruentari meruerunt. Coccus enim tingitur, quando pro Deo, et proximo martyrium sumitur. Sunt vero et byssus retorta, utpote virtutibus candidati, et super nivem dealbati, magnaque, in praeliis fortitudine roborati: byssus enim ad hoc retorquetur, ut fortior fiat. gis a tyrannis torquebantur, tanto major esse manifestabatur. Et isti quidem, sunt illi cherubim oculati et plumati, qui totam Ecclesiam ferunt. Quinque vero columnae, quas deaurari praecepit, quinque libri Moysi intelliguntur, qui tunc quidem deaurantur, quando spiritualiter in
Abbreviated transcription (Latin):
la imposita uideantur: qm̃ nͥ xp̃o illu
ualet. Ip̃e enum lux est uera: que illu¬
minat omnem hominẽ uenientem in
hune mundum. Et quia deus ab au¬
stro ueniet: ictirco in latere meridiano
candelabrũ ponitur. Quia uͦ ab aqͥ¬
lone pandentur mala suꝑ omnẽ t̾ran:
ideo inparte aquilonis ponitur m̃sa.
Illum crm locum maxime munire
debemus: per quem hostem in nos erum¬
pere timemus.
a cies ce tentorium in introitu tab̾¬
naculi de iacincto & purpura. eccoq bil
cincto & bysso retorta: oꝑe plumario. Et
quinq columpnas de aurabis lignorũ
sechim ante quas cucetur tentorium. qͣ¬
rum erunt captta aurea cebases ence.
hoc enim tentorium quod fit in introi¬
tu tab̾naculi głosum apłorum chorim
intelligimus: quib celi ce eccłie elaues.
quib ligandi ce soluendi potestas. quib
paradisi ianuas aꝑire &e claudere con¬
cessum est. Fit gͥ hoc tab̃naculum de ia¬
ctus procelo ponitur : Apłi nero celi surt.

Expanded text:
la imposita videantur; quoniam, nisi la imposita videantur; quoniam, nisi valet; ipse enim est « lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . » Et quia Deus ab austro veniet, idcirco in latere meridiano candelabrum ponitur. Quia vero ab aquilone pandentur mala super omnem terram; ideo in parte aquilonis ponitur mensa. Illum enim locum maxime munire debemus, per quem hostes in nos irrumpere timemus. « Facies et tentorium in introitu tabernaculi de hyacintho, et purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta opere plumario. Et quinque columnas deaurabis lignorum Setim, ante quas ducetur tentorium, quarum erunt capita aurea, et bases aeneae. » Hoc enim tentorium, quod fit in introitu tabernaculi, gloriosum apostolorum chorum intelligimus, quibus coeli et Ecclesiae claves, quibus et solvendi potestas, quibus paradisi januas aperire et claudere concessum est. Fit ergo hoc tabernaculum de hyathus pro coelo ponitur; apostoli vero coeli sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
numqͣm falsa locuntur. quecunq cli¬
cunt uera sunt. iusta surt. sc̃a surit.
munda et nimis crecdibilia sunt. In fe¬
lices iudei qui his columpnis contradi¬
curit: qui bases argenteas suꝑpositas
per circulos: qm̃ enungłica predicatio
xp̃i sententiis illigata tenettr. Hoc aũ
diidit tab̾naculum. ce nouum ce ue¬
tus seꝑat testamentum: hoc quiad celũ
a terra. quid iusti apeccatorib differãt
ones & ꝓpitiatorium suꝑ archam
teitimonii in scã scorum. m̃samq ex¬
tra uelum. et contra m̃sam candela¬
brum. in latere tab̃nattili meridiano.
Mensa enim stabit inparte aquilo
nis. De his enim omnib suꝑuis expo¬
situm est. ꝓpitiatorium enum ponit᷑
suꝑ archam: qͣndo respectts diuine
miserationis subueniendo respicit ec¬
cłiam. Mensa aũ ponitur extra ue¬
lum: quia scientia sacri eloquii nul¬
li inundiose absconditur. sed cuntt̃os
saciat. qui ad eam cum gr̃arum actio¬
ne accedere desiderant. Ponitur aũ
contra m̃sam candelabr̃um ut fercu¬

Expanded text:
nunquam falsa loquuntur; quaecunque dicunt, vera sunt, justa sunt, sancta sunt, munda et nimis credibilia sunt. Infelices Judaei, qui his columnis contradicunt, qui bases argenteas, super quasper circulos, quoniam evangelica praedicatio Christi sententiis illigata tenetur. Hoc autem velum dividit tabernaculum, et Novum, et Vetus separat Testamentum: hoc autem quid coelum a terra, quPones et propitiatorium super arcam testimonii in sancto sanctorum: mensamque extra velum, et contra mensam candelabrum in latere tabernaculi meridiano: mensa enim stabit in parte Aqnis. De his enim omnibus superins expositum est. Propitiatorium enim ponitur super arcam, quando respectus divinae miserationis subveniendo respicit Ecclesiam. Mensa autem ponitur extra velum, quia scientia sacri eloquii nulli invidiose absconditur, sed cunctos satiat, qui ad eam cum gratiarum actione accedere desiderant. Ponitur autem contra mensam candelabrum, ut fercu
Abbreviated transcription (Latin):
olle uitulum de arm̃to & arietes.
auos immacłatos. panesq arimoᷤ.
& trii. stulam absq ferm̃to: que consꝑ¬
sa sint oleo. Lagana quoq arima oleo
lita: de simila tͥticea cuncta facies. et
posita incanistro offeres. Hic aũ uitulus¬

Expanded text:
 arietes duos immaculatos, panesque azymos, et crustula absque fermento, quae conspersa sint oleo, lagana quoque azyma oleo lita: de simila triticea cuncta facies. Et posita in canistro offeres: vitulu
Abbreviated transcription (Latin):
culi. & alter in altero: qm̃ nisi ꝑ eos
nemo ad oraculum uenire potest.Ne¬
mo enim dm̃ ꝓpicium inueniet: nisi
pͥus abhis fidei documenta suscipiat.
hec enim priꝰ etiam qmͣ scriberentur:
abraham & cet̾os patͥarchas docuer̃t.
Omĩs enĩ diuina sapĩa hinc manaũ.
Tegunt aũ utrumq latus ꝓpiciatorii:
quatinꝰ ipsum ꝓpiciatoriũ &e quetumꝙ
sub eo st̃. idest archa & uectes eccłia &
doctores. sapĩa & scsa repleantur. Et
uidentes eorum alas uolare discant.
qm̃ inpennis eoꝵ sanitas ẽ. omnesq
eoꝵ sententie homines ad celestia fe¬
runt. His enim alis uolant. his ad
corda hominũ dilabuntur.
espiciantq se mutuo: uersis uultib
in propitiatorium. quo oꝑienda
est archa. Inqua pones testimoniũ qd̵
dabo tͥ. Inde precipiam & loquarad te.
suꝑ ꝓpitiatoriũ scilicet ac medio duoꝵ
cherubm. qui erunt suꝑarcham te¬
stimonii cuncta que mandabo ꝑde fi¬

Expanded text:
culi, et alter in altero, quoniam nisi per eos, culi, et alter in altero, quoniam nisi per eos, nemo ad oraculum venire potest. Nemo enim Deum propitium inveniet, nisi prius ab his fidei documenta suscipiat; haec enim, prius etiam quam 89 scriberentur, Abraham et caeteri patriarchae docuerunt; omnis enim divina sapientia hinc manavit. Tegunt autem utrumque latus propitiatorii, quatenus ipsum propitiatorium, et quaecunque sub eo sunt, id est arca et vectes, Ecclesia et doctores, sapientia et scientia repleantur: et videntes eorum alas, volare discant, quoniam in pennis eorum sanitas est, omnesque eorum sententiae homines ad coelestia ferunt: his enim alis volunt, his ad corda hominum dilabuntur. « Respiciantque se mutuo versis vultibus in propitiatorium, quo operienda est arca, in qua pones testimonium quod dabo tibi. Inde praecipiam, et loquar ad te super propitiatorio scilicet, ac medio duorum Cherubim, qui erunt super arcam testimonii, cuncta quae mandabo per te fi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ dm̃ uelle cognoscũt. Et si igͥ aliqͥd desi¬
derãt. sic illd̾ desiderãt. ut auolũtate d̾i ñre¬
cedant. Est aũ ꝓpiciatoriũ de auro
mundissimo: qm̃ tam sapienter ꝓpi¬
ciat᷑ d̃s. ut in sua ꝓpiciatione numꝙͣ
fallatur: qr̃ nisi penitenti nulli um¬
quã ꝓpiciat᷑. at uͦ homines illis mul¬
tociens ꝓpicii sunt. quib ꝓpicii ẽẽ ñ
dimensione in ꝑfectum aliquid. semis¬
sem uidelicet & dimidiũ posuit.
uos quoq cherubin aureos & pro¬
ductiles facies: ex utraq parte
oraculi. Et cherub unus sit in latere
uno oraculi: & alter in altero. Utrumq
latus ꝓpiciatorii tegant expandentes
alas: & oꝑientes oraculum. Quid enĩ
ꝑduos cherubin. nͥ duo destamenta
indellig̾e debemus: Int̾p̾tant᷑ enim
cherubin: scĩe plenitudo. at uͦ scĩe ple¬
nitudo in his duob continet᷑. Quibent
pientia fulgent. ⁊ ñ sine magno labo¬
re incordis incude formari possunt.
Est aũ cherub unus in latere uno ora¬

Expanded text:
m velle cognoscunt. Et si igitur aliquid desiderant, sic illud desiderant ut a Dei voluntate non recedant. Est et propitiatorium de auro mundissimo, quoniam tam sapienter propitiatur Deus, ut sua propitiatione nunquam fallatur, quoniam nisi poenitenti nulli unquam propitiatur. At vero homines illis multoties propitii sunt, quibus propitii esse non atorii quoque dimensione imperfectum aliquid, semissem videlicet et dimidium posuit. « Duos quoque cherubim aureos et productiles facies ex utraque parte oraculi, et cherubim unus sit in latere uno oraculi, et alter in altero, utrumque latus propitiatorii tegant, expandentes alas, et operientes oraculum. » Quid enim per duos cherubim nisi duo Testamenta intelligere debemus? Interpretatur enim cherubim scientiae plenitudo; at vero scientiae plenitudo in his duobus continetur. Qui bene pientia fulgent, et non sine magno labore in cordis incude formari possunt. Est autem cherubim unus in latere uno ora
Abbreviated transcription (Latin):
aũt hic dicitur. ut comedant pauꝑes
ppłi tui. ⁊ quicquid reliquum fuerit
edent bestie agri: ad litteram tantũ
intelligendum ẽ. Sex igitur annis t̃¬
ra nr̃a. uinea ⁊ oliueta exercentur: qͦ¬
niam in hac p̾senti uita. carnem uo¬
stram exercere debemus: quatinus ⁊
frumentum boni oꝑis ⁊ uinum qd̾ le¬
tificet cor hominis ⁊ oleum miscdie et
pietatis deo fruttificet. Septimo an¬
no requiescet: quia post hanc uitam be¬
atitudo ⁊ requies sequitur.
mĩa que dixi uob̃ custodite: ⁊ ꝑ no¬
m̃ exteroꝵ deoꝵ non uirabitis ne¬
q audietur ex ore nr̃o. Homines enĩ ꝑ

Expanded text:
autem hic dicitur « ut comedant pauperes autem hic dicitur « ut comedant pauperes populi tui, et quidquid reliquum fuerit comedant bestiae agri, » ad litteram tantum intelligendum est. Sex ergo annis terra nostra, vinea et olivetum exercetur, quoniam in hac praesenti vita carnem nostram exercere debemus; quatenus et frumentum boni operis, et vinum, quod laetificet cor hominis, et oleum misericordiae et pietatis Deo fructificemus. Septimo autem anno requiescit, quia post hanc vitam beatitudo et requies sequitur. « Omnia quae dixi vobis custodite, et per nomen exterorum deorum non jurabitis, neque audietur ex ore
Abbreviated transcription (Latin):
no molestus non eris. Seitis enim ad¬
uenariun animas: quia ⁊ ip̃i fuistis ꝑ
dictum ẽ: s ideo hic repetitur ut firtniꝰ
teneatur.
ex annis seminabis t̾ram tuam:
⁊ congregabis frugos eus. Anno
autem septimo dimittes eam ⁊ requi¬
escere faties: ut comedant pauꝑes po¬
płi tui: ⁊ quicquid reliquum fuerit. e
die cessabis: ut requiescat bos ⁊ asinus
tuus: ⁊ refrigeretur filus ancille tue.
nr̃e oꝑatiouis tempus significent: qͦ
niam in sex dieb totum suum opus
deus ꝑegit. Et quia die septimo requi¬
euit: ideo septimus annus. ⁊ septimus
dies ꝓ requie ponitur. In quo ⁊ bos. ⁊
asinus. ⁊ seruus. ⁊ ancilla. ⁊ aduena: iu
celesti irłm requiem habebunt. Non
qd̾ hec. s qd̾ hoꝵ significata ibi habita¬
bunt. Quid aũt ista significent: qm̃¬
prudens lector intelligit. Tunc enim
adimplebitur qd̾ scriptum ẽ. Cunte
ibant ⁊ flebant mittentes semina.
sua. uenientes aũt uenient cum ex¬
ultatione: portantes mampłos suoᷤ. Qd̃

Expanded text:
enim advenarum animas, quia et ipsi peregrini dictum est, sed ideo hic repetit, ut firmius teneatur. « Sex annis seminabis terram tuam, et congregabis fruges ejus; anno autem septimo dimittes eam, et requiescere facies, ut comedant pauperes populi tui; et quidquid reliquum die cessabis, ut requiescat bos et asinus tuus, et refrigeretur filius ancillae tuae, ntotum suum opus Deus peregit, et quia septimo requievit; ideo septimus annus, et septimus dies pro requie ponitur, in quo et bos, et asinus, et servus, et ancilla, et advena in coelesti Jerusalem requiem habebunt; non quod hi, sed quod horum significata ibi habitabunt. Quod autem ista significent, prudens lector intelligit. Tunc enim adimplebitur quod scriptum est: « Euntes ibant, et flebant mittentes semina tua; venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipulos suos . » Quod