comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ in locutionib figuratis regula huiꝰ
modi: ut tam diu u̾set᷑ diligenti consid̾atio¬
ne qͦd legitur donec ad regnũ caritatis
ꝓpͥe: nulla putetur figurata locutio. Si p̃cep¬
tiua locutio ẽ aut flagitiũ aut facinꝰ uetais.
aut utilitatẽ. aut beneficientiã iubens:
ñ ẽ figurata. Si aũ flagitiũ aut facinus
uidet᷑ iubere. aut utilitatẽ aut benefici¬
entiam uetare: figurata ẽ. Ait scͥpt᷑a. Si¬
esurierit inimicus tuus: ciba illũ Si sitit.
potũ da illi. hic nullo dubitante bñficien¬
tiam p̃cipit. S qd sequit᷑. hoc enĩ faciens
carbones ignis congeres suꝑ cap̃ eiꝰ: mali¬
uolentiȩ facinꝰ putes iuberi. Negͥ dubi¬
taueris figurate dictũ. Et cũ possit duplici¬
ter int̃pretari. uno mͦ ad nocendũ. altero
ad p̃standũ: ad bñficientiã te potiꝰ caritas
reuocet: ut intelligas carbones ignis ẽẽ
urentes penidentiȩ gemitꝰ : qͥb suꝑbia
sanat᷑ eiꝰ qui dolet se inimicũ fuisse ho¬

Expanded text:
go in locutionibus figuratis regula huius modi, ut tamdiu uersetur diligenti consideratione quod legitur, donec ad regnum caritatis proprie sonat, nulla putetur figurata locutio. Si praeceptiua locutio est aut flagitium aut facinus uetans aut utilitatem aut beneficientiam iubens, non est figurata. si autem flagitium aut facinus uidetur iubere aut utilitatem et beneficientiam uetare, figurata est. nisesurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitit, potum da illi . Hic nullo dubitante beneficentiam praecipit. Sed quod sequitur: Hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput eius, maliuolentiae facinus putes iuberi. ne igitur dubitaueris figurate dictum et, cum possit dupliciter interpretari, uno modo ad nocendum, altero ad praestandum, ad beneficientiam te potius caritas reuocet, ut intellegas carbones ignis esse urentes paenitentiae gemitus, quibus superbia sanatur eius, quo dolet se inimicum fuisse ho
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce apłs dicit: de filio suo qui factus ẽ
ex semine cdauid scđm carnẽ. Qd̃ ꝓpħe
preuidert̃ & predixerunt: hoc apłi ui
derunt &e p̃dicauerunt. Qui erat. factꝰ ẽ.
Quiderat. Quid ẽ factꝰ. Uerbũ erat: ca¬
ro factus ẽ. Filio di erat: filiꝰ hominis
factus ẽ. Ds̃ erat: homo factꝰ ẽ. Susceꝑit
humanitatẽ: ñ amisit diuinitatem
factus ẽ humilis: mansit sublimis.
Natus est homo: non destitit ẽẽ ds.¬
tsi enim inquibusdam latinis exem¬
plarib non legitur factus. s natꝰ
ex semine dauid. cum greca factꝰ habeãt᷑
unde non adu̾bum. s ad sententiã trans¬
ferreuoluit dicendo natũ latinꝰ inter¬
pres: tam̃ xꝑm ex semine dauid ẽẽ scđm
carnẽ. omnium libroꝵ atq linguaꝵ con¬

Expanded text:
cce Apostolus dicit, de Filio suo, qui factus est ei ex semine David secundum carnem. Quod prophetae praedixerunt, hoc apostoli viderunt et praedicaverunt, qui erat, factus est; qui erat, quid factus est? Verbum erat, caro factus est; Filius Dei erat, filius hominis factus est; Dhumanitatem, non amisit deitatem. Factus humilis, mansit sublimis. Natus est homo, non destitit esse Detsi enim in quibusdam latinis exemplaribus non legitur: factus, sed natus ex semine Dauid, cum graeca factus habeant, unde non ad uerbum, sed ad sententiam transferre uoluit dicendo "n at u m" latinus interpres, tamen Christum ex semine Dauid esse secundum carnem, omnium librorum atque linguarum con
Abbreviated transcription (Latin):
ut nullum haberet ille peccatum. Hec
se d̾s eẽ facturum: ꝓfecto p̾sciuit. Ipsa
maxime claruit. Quam negare quis
tum homo factus est di filius: p̃de¬
stinatum ẽẽ didicimus. Clamat do¬
ctor gentium: in capite epłarũ suaꝵ.
aulus seruus iħu xꝑi. uocatus
apłs. segregatus in euangłiũ dĩ:
quod ante ꝓmiserat ꝑ ꝓph̃as suos in

Expanded text:
ut nullum haberet ille peccatum. Haec ut nullum haberet ille peccatum. Haec se Deus esse facturum profecto praescivit. Ipsa maxime claruit: quam negare quis tum homo factus est Dei Filius, praedestinatum esse didicimus. Clamat Doctor Gentium in capite Epistolarum suarum, Paulus servus Jesu Christi, vocatus apostolus, segregatus in Evangelium Dei, quod ante promis
Abbreviated transcription (Latin):
st etiam p̃clarissimum
lumen predestinationis & gratiȩ:
ipse saluator. ipse mediator dĩ ce homi
patri coet̃no in unitatẽ ꝑsonȩ assumpt᷑
filius d̃i unigenitus eẽt: unde hoc me¬
ruit: Qõ eius bonum qualecumq pre¬
cessit: ut ad hanc in effabilẽ excellentiã
ꝑueniret : faciente ac suscipiente u̾bo.
ipse homo ex quo eẽ cȩpit filiꝰ dĩ unicͦ
ẽẽ cȩpit: filium di unicũ femina illa
grã plena concepit. De sꝑu scõ &e uir¬
gine maria dĩ filius unicus natꝰ ẽ: non
carnis cupidine. s solo dĩ munere. Li¬
bera in illo uoluntas erat: ac tantoma¬
gis erat. quantomagis seruire peccato
non poterat. Appareat itaq nob̃ in nr̃o
capite ipse fons gr̃ȩ: unde scđm unuiꝰ¬
cuiusq mensuram se ꝑ cuncta eius
menbra diffundit. Ea gr̃a fit ab inicio
fidei suȩ homo quicumq xpianus. qua
grã homo ille ab inicio suo factus est
ille natus. Fodem sp̃u fit in nobis re¬
missio peccatoꝵ: quo sp̃u factum est

Expanded text:
st etiam praeclarissimum lumen praedestinationis et gratiae ipse salvator, ipse mediator Dei et hominPatri coaeterno in unitatem personae assumptus Filius Dei unigenitus esset; unde hoc meruit? quod ejus bonum qualecunque praecessit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Faciente ac suscipiente Verbo, ipse homo, ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit. Filium Dei unicum femina illa gratia concepit. De Spiritu sancto et virgine Maria Dei Filius unicus natus est; non carnis cupidine, sed solo Dei munere. Libera in illo voluntas erat, ac tanto magis erat, quanto magis servire peccato non poterat. Apparet itaque nobis in nostro capite ipse fons gratiae, unde secundum uniuscujusque mensuram se per cuncta ejus membra diffundit. Ea gratia fit ab initio fidei suae homo quicunque Christianus, qua gratia homo ille ab initio suo factus est ille natus, eodem Spiritu fit in nobis remissio peccatorum, quo Spiritu factum est
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ. annunciabit᷑ dño gen̾atio
uent᷑a. ac si diceret᷑ dño placebunt qui
anunciabunt ñ sibi: ut ita sit dño anũ¬
ciare. sicut ẽ dño uiuere. Sic dictũ ẽ. qui
manducat dño manducat: e qͥ ñ man¬
ducat dño ñ manducat. Ad hoc qͥppe addi¬
dit. & grãs agit do. ut ostendereret᷑ qͥd eẽt.
dño facit: id est ineiꝰ laudem facit. Tunc
enĩ recte. tunc iuste tẽ pie fit: cũ opꝰ bonũ
ineiꝰ fit laude. cuiꝰ gr̃a donat᷑ ut fiat. Inqͦ¬
affectu ꝓficiens qͥcquid boni facit. dño
facit: hoc ẽ uier laudẽ. cuiꝰ gr̃am ꝑcepit
ut faciat. Unde ẽ actio gr̃aꝵ que intimo
fidelium mist̾io celebratur. Nemo enĩ¬

Expanded text:
dictum est: Adnuntiabitur domino generatio uentura, ac si diceretur domino placebunt qui adnuntiabunt non sibi\', ut ita sit domino adnuntiare, sicut est domino uiuere. sic dictum est: Qui manducat, domino manducat et, qui non manducat, domino non manducat. ad hoc quippe addidit: Et gratias agit deo, ut ostenderetur, quid esset: Domino facit, id est in eius laudem facit. tunc enim recte, tunc iuste, tunc pie fit, cum opus bonum in eius fit laudem, cuius gratia donatur, ut fiat. affectu proficiens quicquid boni facit, domino facit, hoc est in eius laudem, cuius gratiam percepit, ut faciat; unde est actio gratiarum, quae intimo fidelium mysterio celebratur. I
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ lex iubebat non adiuuante spũ
gratiȩ: timore pene faciebant. ñ
amore iusticie. Ac ꝑ hoc corã dõ ñ
erat in uoluntate. qd̾ corã hominibꝰ
apparebat in oꝑe: potiusq ex illo rei
tenebantur. ꝗd eos nouerat d̃s. malle¬
si fieri possit impune cõmittere. Cir¬
scilicet ab omni illicita concupiscentia
uoluntatem: quod non fit littera do¬
cente & minante. s sp̃u adiuuante
atq sanante: ideo laus tallum ñ ex
hominib s ex deo ẽ. qui ꝑ suã grãm
prestat unde laudentur:. de quo dicit᷑
Indño laudabitur anima mea. Et cui

Expanded text:
quod lex iubebat non adiuuante spiritu quod lex iubebat non adiuuante spiritu gratiae, timore poenae faciebant, non amore iustitiae. ac per hoc coram deo non erat in uoluntate, quod coram hominibus apparebat in opere, potiusque ex illo rei tenebantur, quod eos nouerat dsi fieri posset impune, committere. Cirscilicet ab omni illicita concupiscentia voluntatem: quod non fit littera docente et minante, sed spiritu adjuvante atque sanante. Ideo laus talium non ex hominibus, sed ex Deo est, qui per suam gratiam praestat unde laudentur, de quo dicitur, In Domino laudabitur anima mea ; et cui
Abbreviated transcription (Latin):
udeum arguit: eumq dicit iudeum
cognominari. & nequaquã id quod
ꝓfitetur implere.Si autem tu inquit
iuideus cognominaris & requiescis
in lege. ce głaris indeo:  cet̃a. Non enĩ¬
qui in manifesto iudeus ẽ. neq que
in manifesto incarne ẽ circumsio: s
qui in abscondito iudeus ẽ. & circũci¬
sione cordis: qui sp̃u non littera. cuiꝰ
laus ñ ex hominib s ex do. Hic ma¬
nifestauit quemadmodũ dixit. gła¬
ris indeo. Nam utiq si talis iudeus
głetur indeo. eo mͦ quo postulat grã
que non oꝑum meritis s gratuita
datur: ex deo eẽt laus eius. ñ ex ho¬
minib. S ita głabantur in deo. uelut
qui soli meruissent legem eiꝰ acciꝑe.
scdm illam uocem psalmi quo dictũ
ẽ. non fecit sic ulli genti. ce iudicia sua
non manifestauit eis Quam tam̃ di
legem sua iusticia se arbitrabantur
implere. cum magis etꝰ p̃uaricato¬
res eẽnt: unde illis iram oꝑ abatur
abundante peccato. qd ab scientib
ꝑpetrabatur. Quia &e quic̃q faciebani

Expanded text:
udaeum arguit eumque dicit Iudaeum cognominari et nequaquam id quod profitetur implere. s i au tem tu, inquit, ludaeus cognominaris et requiescis in lege et gloriaris in deo et nostis est neque quae in manifesto in carne, est circumcisio, sed qui in abscondito, Iudaeus est et circumcisione cordis, qui spiritu, non littera, cuius laus non ex hominibus, sed ex deo. hic manifestauit quemadmodum dixerit: gloriaris indeo. nant utique si uere talis Iudaeus gloriaretur in deo eo modo, quo postulat gratia, quae non operum meritis, sed gratuito datur, ex deo esset laus eius, non ex hominibus. sed ita gloriabantur in deo, uelut qui soli meruissent legem eius accipere, secundum illam uocem psalmi, qua dictum est: non fecit sic ulli genti et iudicia sua non manifestauit cis. quam tamen dei legem sua iustitia se arbitrabantur implere, cum magis eius praeuaricatores essent. unde illis iram operabatur abundante peccato, quod ab scientibus perpetrabatur, quia et quicumque faciebant
Abbreviated transcription (Latin):
recta intentione ꝓficiens. recedit
ab omni peccato: & tanto inde longin¬
quior. quanto plenitudini iusticiẽ ꝑ¬
fectioniq propinquior: quia &e ipsa
concupiscentia. quod est peccatum ha¬
bitans in carne nr̃a. & si manet ad huc
in menbris carnalibus: minui tam̃
non desinit in ꝓficientib. Aliud est gͦ
recedere ab omni peccato quod in oꝑe
est: aliud recessisse ab omni peccato.
quod in uia ꝑfectione tunc erit

Expanded text:
recta intentione proficiens, recedit ab omni peccato, et tanto inde longinquior, quanto plenitudini justitiae perfectionique fit propinquior, quia et ipsa concupiscentia, quod est peccatum habitans in carne nostra, etsi manet adhuc in membris mortalibus, minui tamen non desinit in proficientibus. Aliud est ergo recedere ab omni peccato, quod nunc in opere est, aliud recessisse ab omni peccato, quod in illa perfectione tunc erit
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ st̃ oꝑa ipsiꝰ: & magnã &e deuotã uocẽ
uolo. Letamini exultate: ampliꝰ quã
od̾atis amate. Opus suũ xp̃o orationib
cõmendate. Animũ fidelẽ ꝑiũ. amicũ:
rudim̃tis senis exhibete. Quid int̃ est enĩ
qͥauidetis iam ꝓuectã etatẽ. Hora nona
uenit ad uineã: mercedẽ eqͣlem acceptuꝵ.¬

Expanded text:
 opera ipsius. Et magnam et devotam vocem volo. Laetamini, exsultate, amplius quam oderatis amate. Opus suum Christo orationibus commendate: animum fidelem, pium, amicum rudimentis senis exhibete. Quid interest enim quia videtis jam provectam aetatem? Hora nona venit ad vineam, mercedem aequalem acceptur
Abbreviated transcription (Latin):
cunia sua: & dicenti pigro seruo iudi¬
care uolenti qͦd ñ uidebat. & circa lucra
colligenda dñi torpescenti: serue neꝙͣ
ex orẽ tuo te condempno. Tu me dixisti
hominẽ molestũ. metere uͥ ñ seminaui:
collig̾e uͥ ñ sparsi. Noueras gͦ auaritiam
meã. Tudares  pecuniã
meã nũmulariis: egoueniens cũ usuris
exigerẽ. Nos gͦ ñ potumus nͥ erogare
pecuniã dñicam. Exactor ille erit: non
tantũ ipsiꝰ .s c omĩum nr̃m. Impleamꝰ
gͦ officiũ p̃rogatoris: ñ usurpemꝰ locũ
bet. Aliud querebatis: aliud disponeba¬
tis: aliud inuenistis. Opꝰ dñi cõm̃damus:

Expanded text:
cunia sua, et dicentis pigro servo judicunia sua, et dicentis pigro servo judicare volenti quod non videbat, et circa lucra colligenda Domini torpescenti: « Serve nequam, ex ore tuo te condemno. Tu me dixisti hominem molestum, metere ubi non seminavi, colligere ubi non sparsi: » noveras ergo avaritiam meam. « Tu dares pecuniam meam nummulariis, ego veniens cum usuris exigerem » . Nos ergo non potuimus nisi erogare pecuniam dominicam. Exactor ille erit, non tantum ipsius, sed et omnium nostrum. Impleamus ergo officium praerogatoris, non usurpemus locum bete: aliud quaerebatis, aliud disponebatis, aliud invenistis. Opus Domini commendamus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑierat: Et cũ inuen̾it: gaudet de illa. Sic
gaudet pat̃ m̃s de uno penitente: quã
sic se nouit de inimicis suis misericors
uindicare. Quib forte animꝰ dolet. consor¬
tib eiꝰ erroris ad horã irascunt᷑. postea for¬
tassis imitabunt᷑. Itaq fr̃s cõmendamꝰ
eũ &e orationib ur̃is. & dilectioni ur̃e: ce
amicitie fidelissime susceptioni infirmi¬
tatis eiꝰ. Quomͦ p̃itis: sic seqͥtur. Bonam
ui amdocete: bonã in uob̃ inueniat. Iam
fac̃tꝰ xꝑianꝰ discernat:. qͥd int̾sit int̃ id
qͥd amisit. & id qd̾ inuenit. Uitã ipsiꝰ ce
studiũ circa fidem xꝑi: potest̾iora tẽpora
cõꝓbabunt. Nunc aũ fr̃s mei ñ fuit ne¬
cesse. ñ fuit consilii pastoꝵ repellere
pulsantẽ: differre querentẽ. De occultis
cordis uelle iudicare. & uocẽ manifestã
ñ acceptare. nec consilii fuit. nec ꝓpositinr̃i.
Nouimꝰ enĩ ꝙ̃ admodũ minet᷑ miseriors illa dĩ
auaritia undiq lucra querentis de pe¬

Expanded text:
perierat, et cum invenerit gaudet de illa? Sic gaudet Pater meus de uno poenitente, quam sic se novit de inimicis suis misericors vindicare. Quibus forte animus dolet consortibus ejus erroris, ad horam irascuntur, postea fortassis imitabuntur. Itaque, fratres, commendamus eum et orationibus vestris, et dilectioni vestrae, et amicitiae fidelissimae, et susceptioni infirmitatis ejus. Quomodo praeitis, sic sequitur: bonam viam docete, bonam in vobis inveniat. Jam factus christianus, discernat quid intersit inter id quod dimisit et id quod invenit. Vitam ipsius et studium circa fidem Christi posteriora tempora comprobabunt: nunc autem, fratres mei, non fuit necesse, non fuit consilii pastorum repellere pulsantem, differre quaerentem. De occultis cordis velle judicare, et vocem manifestam non acceptare, nec consilii fuit, nec propositi nostri. Novimus enim quemadmodum minetur misericors illa Dei avaritia undique lucra quaerentis de pe
Abbreviated transcription (Latin):
donec ueniat dñs. & illuminet abscon¬
dita tenebraꝵ. & manifestabit cogita¬
tiones cordis: &e tc̃ lauserit uniciiq a
deo. Non potes inspicere cor nouixꝑiani:
s ex necessitate credidit. Posset &e de illo
dici de qͦ paulo ante loquebam: qͥ pͥmo
fuit blasphemꝰ. &e ꝑsecutor & in uiriosꝰ.
Et ipsi enĩ quedã necessitas impacta est.
Celesti uoce ꝓstratus ẽ: ut lum̃ haberet. lu
Quã tam̃ paulus nͥ ꝑdidisset: et̃nam ñ
accepisset. De necessitate credidit. Qd
timuit: Dicat᷑ mͥ qͥdtimuit. Clamantes
oues: Oues clamare posst̃: mordere ñ
posst̃. Potuit ce in ipso clamore ouiũ dĩ
auertere głam d̃i: & timore iudiciũ dei.
Excitatus ẽ asompno qͦd̾amͦ. ut considera¬
tantũ posse nom̃ xp̃i: tantũ p̾ualere
głam xp̃i. Itaq breuit̃ dico. caritati ur̃ȩ.
Eccłiam dĩ alloquor: ppłm d̃i alloqͣ. Si
credidit: tu inuenisti. Si timuit: tu uicist.
Interim fr̃s ad qd̾ posst̃ hoĩes: ultͣ nob ñ

Expanded text:
 illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordium; et tunc laus erit unicuique à Deo » . Non potes inspicere cor novi christiSed ex necessitate credidit. Posset et de illo dici, de quo paulo ante loquebamur, Qui prius fuit blasphemus, et persecutor, et injuriosus . Et ipsi enim quaedam necessitas impacta est: coelesti voce prostratus est; ut lumen haberet, lumQuam tamen Paulus nisi perdidisset, aeternam non accepisset. De necessitate credidit. Quid timuit? Dicatur mihi quid timuit. Clamantes oves? Oves clamare possunt, mordere non possunt. Potuit et in ipso clamore ovium Dei advertere gloriam Dei, et timere judicium Dei. Excitatus est a somno quodam modo, ut consideratantum posse nomen Christi, tantum praevalere gloriam Dei. Itaque breviter dico Charitati vestrae; Ecclesiam Dei alloquor, populum Dei alloquor: Si credidit, tu invenisti; si timuit, tu vicisti. Interim, fratres, ad quod possunt homines, ultra nobis non
Abbreviated transcription (Latin):
diiudicare cogitationes alioꝵ: s dõ p̃bea¬
mꝰ cogitationes nr̃as. etiã ꝓ illis de quib
forte aliqͥd dubitamꝰ. forte dubitat ali¬
qͥd nouitasipsiꝰ. Amate abundantiꝰ dubi¬
tantẽ: amore ur̃o curate decorde infirmi du¬
bitationẽ. Int̾iorẽ faciẽ uidete de qua
gaudeatis: cor do cõmittite ꝓ quo oretis
Sciatis eũ deseri a malis: suscipiat᷑ a uob̾.
Pius amate hominẽ: quã pͥus oderatis
errorẽ. Sic uenit xp̃s egros sanare: de qͦ¬

Expanded text:
ationes aliorum: sed Deo praebeamus cogitationes nostras, etiam pro illis de quibus forte aliquid dubitamus. Forte dubitat aliquid novitas ipsius. Amate abundantius dubitantem: amore vestro curate de corde infirmi dubitationem. Interiorem faciem videte, de qua gaudeatis; cor Deo committite, pro quo oretis. Sciatis eum deseri a malis, suscipiatur a vobis. Plus amate hominem, quam prius oderatis errorem. Sic venit Christus aegros sanare, de q
Abbreviated transcription (Latin):
ntrare quisquã eccłiam
potest nolens: accedere ad altare potest
nolens: acciꝑe sacram̃tũ potest noleis:
credere ñ potest nͥ uolens. Si corpore
crederetur: fieret in nolentib. S ñ
corpore credi tur. Apłm audi. Corde
creditur ad iusticiã. Et quid sequit᷑:
Ore aũ confessio fit ad salutẽ. De radice
cordis: surgit ista confessio. Aliquando
audis confitentẽ: & nescis credentẽ.
S nec debes uocare confitentẽ: quẽ
iudicas non eredentẽ. Hoc ẽ enim
confiteri: dicere qd habes in corde. Si
ncipe quic̃q me audis uiuere quomͦ
xꝑianus: &e uide si non tͥ obiciatur ce
axp̃ianis: s nomine ñ uita ñ morib.
Nemo sentit: nisi qui exꝑtus ẽ. Ergo
intende: in tuere quod audis. uisuiue¬
re ut xꝑiamis: uis sequi uestigia dm̃
tui: obicitur tͥ. Erubescis: & erubescen¬
do dimittis. Uid̾is tibi corde credisse
ad iusticiam: s ꝑdidisti. ore confessio
fit ad salutem. Si gͦ uis ambulare
uiam deiꝰ etiam in conspectu hominũ

Expanded text:
ntrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confaudis, vivere quomodo christianus, et vide si non tibi objiciatur et a christianis, sed nomine, non vita, non moribus. Nemo sentit nisi qui expertus est. Ergo intende, intuere quod audis. Vis vivere ut christianus? vis sequi vestigia Domini tui? Objiciatur tibi, erubescis, et erubescendo dimittis. Viam perdidisti. Videris tibi corde credidisse ad justitiam, sed perdidisti; ore confessio fit ad salutem . Si ergo vis ambulare viam Domini, etiam in conspectu hominum
Abbreviated transcription (Latin):
rã dĩ ẽ qua nob̃ donant᷑ peccata:
ut reconciliemur dõ. Pax aũ: qua re
utrumq ad generalem d̃i gram ꝑti¬
nere: quomͦ in popło dĩ aliud specia¬
liter isrł. aliud iudas. & tam̃ utrũq
non ꝑtineat ad gr̃am generalem:
s quod specialiter gre nomine re¬
missionẽ significauerit peccatoꝵ:
sicut legem ce specialit̾ dicimus sed̃mn¬
quod dictum est lex & ꝓpb̃e : ce genera¬
liter ut in easint ce ꝓphere.

Expanded text:
a Dei est qua nobis donantur peccata, ut reconciliemur Deo: pax autem qua reutrumque ad generalem Dei gratiam pertinere: quomodo in populo Dei aliud specialiter Israel, aliud Judas; et tamen utrumque non pertineat ad gratiam generalem, sed quod specialiter nomine gratiae remissionem significaverit peccatorum. Sicut Legem et specialiter dicimus, secundquod dictum est, Lex et Prophetae ; et generaliter, ut in ea sint et Prophetae.
Abbreviated transcription (Latin):
penam ꝓpͥam: qua etiam corporis
morte punitus est. Mortis ei quippe
supplicium d̾s cõminatus fuerat si
peccaret: sic eum munerans libero ar¬
bitrio. ut tamen regeret imꝑio. t̾reret
exitio: atq in paradisi felicitate tãqͣm
in umbra uite. unde iusticia custo¬
dita inmeliora conscenderet collocauit.
pem quoq suam quam peccando in
se tamquam inradice uiciauerat pena
mortis ce dampnationis obstrinxit:
ut quiequid ꝓlis ex illo oe simul dãp¬
nata ꝑquam peccauerat conuige. ꝑ
carnalem concupiscentiam inqua in¬
obedientie pena similis retributa est
nasceretur. traheret originale peccatũ:
quo traheretur ꝑerrores doloresq di¬
uersos. ad illud extremum cum deser¬
torib angelis uiciatorib ce possessoribꝰ
ce consortib suis sine fine supplicium.
Sic ꝑ unum hominẽ peccatum intra¬
uit inmundum. ce ꝑ peccatum mors:
& ita in om̃s homines ꝑtransiuit.

Expanded text:
enam propriam, qua etiam corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio; atque in paradisi felicitate tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit pem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit: ut quidquid prolis ex illo et simul damnata per quam peccaverat conjuge, per carnalem concupiscentiam, in qua inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis vitiatoribus et possessoribus et consortibus suis sine fine supplicium. Sic per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes h
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs peccatum inhunc mundum
intrauit. &e per peccatum mors: & ita
in om̃s homines ꝑtransiit. in quo õs
peccauerunt. Definita sententia est.
In adam in quit om̃s peccauerẽ. Solꝰ
ẽẽ in nocens infans potuit: qui de oꝑe
adam ñ ẽ nat᷑.¬

Expanded text:
tum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Definita est sententia: In Adam, inquit, omnes peccaverunt. Solus esse innocens infans potuit, qui de opere Adam non nat
Abbreviated transcription (Latin):
obumbrabit tibi. Pena enim carnis.
mors. Et in est utiq ipsa mortalitas.
Unde apłs non moriturum corpus dixit.
s mortuum. Corpus quidem mortuũ ẽ¬
ꝓpter peccatum: sꝑs aũ uita est ꝓpter
iusticiam. Quomodo gͦ sine uinculo
peccati nascitur: qui concernitur &e
seminat᷑ de corpore mortuo ꝓpt̃ pecca¬
tum: Opus hoc castum: in conuige
non habet culpam. S origo peccati:
trahit secum debitam penam. Non
enim maritus quia marit᷑ ẽ mortalis
non ẽ: aut aliunde nisi peccato morta¬
lis ẽ. Erat enim &e dñs mortalis: s non
de peccato. Suscepit penam nrãm: sol¬

Expanded text:
oenali. Poena enim carnis mors est, et utique inest ipsa mortalitas. Unde Apostolus non moriturum corpus dixit, sed mortuum: Corpus quidem mortuum epter peccatum; spiritus autem vita est propter justitiam . Quomodo ergo sine vinculo peccati nascitur, quod concipitur et seminatur de corpore mortuo propter peccatum? Opus hoc castum in conjuge non habet culpam, sed origo peccati trahit secum debitam poenam. Non enim maritus, quia maritus est, mortalis non est, aut aliunde nisi peccato mortalis est. Erat enim et Dominus mortalis, sed non de peccato: suscepit poenam no
Abbreviated transcription (Latin):
reter hoc uinculum concupiscentiȩ
carnalis: natus ẽ xꝑc sine mascło
ex uirgine concipiente. de sꝑu scõ Ñ
potest̃ dici iste in iniquitate conceptus.
on potest dici. inpeccatis mater eius
in utero eum aluit: cui dictum ẽ Sꝑs

Expanded text:
raeter hoc vinculum concupiscentiae carnalis natus est Christus sine masculo, ex virgine concipiente de Spiritu sancto. Non potest iste dici in iniquitate conceptus; non potest dici, In peccatis mater ejus in utero eum aluit, cui dictum es
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus sꝑamus: ꝑ patientiã expecta¬
mus. Quandiu itaq hic scdm carnẽ
sumus. cuius adoptionem &e redemp¬
tionem ꝑ patientiam spei adhuc expe
sumus. uanitati subiecti sumꝰ¬

Expanded text:
patientiam exspectamus.» Quamdiu itaque hic secundum carnem sumus, cujus adoptionem et redemptionem per patientiam spei adhuc exspesumus, vanitati subjecti sum
Abbreviated transcription (Latin):
cum xꝑo indeo. Ae ꝑhoc si uita nr̃a
ibi est. ubi ẽ ueritas: non ẽ uita nr̃a
sub sole ubi est uanitas. S hoc tam
magnum bonum. magis habemꝰ
in spe non tenemus in re. & scđm spẽ
nrãm beatus apłs ista locutꝰ ẽ: quia &
illud eum dixisset uanitati creatura
subiecta est. adiecit atq ait. Non sponte:
s ꝓpter eum qui subiecit eam in spe
Ergo inspe. qua speramus nos ad hesu¬
ros contemplande ueritati: subiecti
sums interim uanitati. Creatura
ista spiritalis. animalis. corporalisq
omnis in homine est: immo homo ẽ
Sponte peccauit: & inunica facta ẽ
ueritati. S ut merito puniretur: non
sponte subiecta ẽ uanitati. Deniq
post pauca. non solum autẽ in quit s
&e nos primitias sp̃s habentes. id est
qui nondum quidem extoto qd̃ sumꝰ
s exea parte qͣ peccatorib meliores su¬
mus: deo non uanitati subditi sumus.
Hoc est ꝑ primitias sp̃s. & ipsi in nobis¬
met ipsis ingemiscimus: adoptionẽ
expectantes. redemptionẽ corporis nr̃i

Expanded text:
Christo in Deo» . Ac per hoc si vita nostra ibi est ubi veritas, non est vita nostra sub sole ubi vanitas. Sed hoc tam magnum bonum magis habemus in spe, non tenemus in re: et secundum spem nostram beatus Apostolus ista locutus est; quia et illud cum dixisset, «Vanitati creatura subjecta est,» adjecit atque ait, «Non sponte, sed propter eum qui subjecit in spe.» Ergo in spe, qua speramus nos adhaesuros contemplandae veritati, subjecti sumus interim vanitati. Creatura quippe ista spiritualis, animalis, corporalisque omnis in homine est; imo homo est. Sponte peccavit, et inimica facta est veritati: sed ut merito puniretur, non sponte subjecta est vanitati. Denique post pauca, «Non solum autem,» inquit, «sed et nos ipsi primitias spiritus habentes,» id est, qui nondum quidem ex toto quod sumus, sed ex ea parte qua pecoribus meliores sumus, Deo, non vanitati subditi sumus, hoc est, per primitias spiritus: «et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes redemptio
Abbreviated transcription (Latin):
uanitati subiecta ẽ. quȩ intelligitur
eẽ in homine: &e omnia uanitas. Quȩ
abundantia hominis in omĩ labore.
quȩ ipse laborat subsole: An iste fortaᷤ¬
sis hoc erat ut ñ sit eiꝰ uita sub sole.
ubi omĩa uanitas: s in illo sit in quo
se uiuificari petit: Ille quippe ascendit
non suꝑ solem tantum. s suꝑ om nes
cȩlos. ut adimpleret omĩa. & illo ma¬
gis quam sub sole uiuunt. qui ñ ina¬
niter audiunt. quod dixit apłs. Quȩ
sursum sunt querite ubi xꝑs est. in
dextera dei sedens: quȩ sursum sunt

Expanded text:
ntelligitur esse in homine; et, «Omnia vanitas: quae abundantia hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole» ? An iste fortassis hoc orat, ut non sit ejus vita sub sole, ubi omnia vanitas; sed in illo sit, in quo se vivificari petit? Ille quippe «ascendit» non super solem tantum, sed «super omnes coelos, ut adimpleret omnia» . Et in illo magis quam sub sole vivunt qui non inaniter audiunt quod dixit Apostolus: «Quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
płs saluos nos dicit factos ꝑ la¬
uachrum regenerationis: qui
tamen hocloco. spe inquit salui fa¬
cti sumus. Spes autem que uidetur
non ẽ spes. Quod enim quis uidet:
quid sꝑat : Si autem quod ñ uidemꝰ
speramus: ꝑ patientiam expectamꝰ.
Unde etiam eius coapłs petrus: in quẽ
modo inquit non uidentes creditis.
Quem cum uideritis exultabitis in¬
gaudio in enarrabili & honorato:
ꝑcipientes mercedem fidei salutẽ
fidei. salus autem animaꝵ merces
est fidei: quis dubitet infide quȩ ꝑ
dilectionem oꝑatur ꝑagendũ diem.
atq infinem diei. recipiendam esse
mercedem fider: non solum redemp¬
tionem corporis nr̃i de quadicit a¬
płs paulus. uerumetiam salutem
animaꝵ nraꝵ. de qua dicit apłs pe¬
trus : utriusq enim rei felicitas isto
tempore atq in ista mortalitate in
spe potius habetur: quam in re
tenetur. Uerum hoc interest: quod
exterior homo nr. id est corpꝰ ad hue
corrumpitur: interior autem. id est
anima iam renouatur de die indiẽ.

Expanded text:
s salvos nos dicit factos per lavacrum regenerationis , qui tamen alio loco: Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes. Quod enim videt quis, quid sperat? Si ausperamus, per patientiam exspectamus . Unde etiam ejus coapostolus Petrus: In quem modo, inquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei, salutemtempus est fidei, salus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendum diem, atque in fine dici recipiendam esse mercedem, non solum redemptionem corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in hac mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem .
Abbreviated transcription (Latin):
repugnemus. uł etiam uitia suꝑe¬
mus. & subũgemus: quandui sumꝰ
in hoc corpore. nob̃ deẽẽ ñ posse un¬
de dicamus deo. dimitte nobis de¬
bita nr̃a. In illo aũ regno ubi semꝑ
cum corporib immortalib erimus
nec prelia nob̾ erunt ulla nec debi¬
ta: quȩ nusquã ce nunquã ẽẽnt. si
natura nr̃a sicut recta creata est.
ꝑmaneret. Ac ꝑhoc etiam nr̃ iste
conflictus in quo ꝑiclitamur. & de
quo nos uictoria nouissima cupimꝰ
liberari. ad uite huiꝰ mala ꝑtinet:
quam tot tantoꝵq testimonio ma¬
loꝵ ꝓbamus ẽẽ dampnatam. Certus¬

Expanded text:
repugnemus uel etiam uitia superepugnemus uel etiam uitia superemus et subiugemus, quamdiu sumus in hoc corpore, nobis deesse non posse unde dicamus Deo: Dimitte nobis debita nostra. In illo autem regno, ubi semper cum corporibus inmortalibus erimus, nec proelia nobis erunt ulla nec debita; quae nusquam et numquam essent, si natura nostra, sicut recta creata est, permaneret. Ac per hoc etiam noster iste conflictus, in quo periclitamur et de quo nos uictoria nouissima cupimus liberari, ad uitae huius mala pertinet, quam tot tantorumque testimonio malorum probamus esse damnatam. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
s causa dissimilis. Ecce uterq dixert̃.
isti xp̃o. illi auro: ꝓpter te mortificamur
tota die. Respondeat mr̃ibus xꝑc. Si
hec aũ mala huiꝰ uite bonis ma¬
lisq cõmunia. habent in ea iusti etiã
ꝓprios quosdam labores suos. quibus
aduersus uitia militant: & in taliũ
prelioꝵ tẽptationib ꝑicłisq u̾sant᷑.
Aliquando enum concitatiꝰ. aliquando
remissius. non tam̃ desinit caro con¬
mendo: s eam nobis quantũ diui¬
nitus adiuti possumus. ñ ei consen¬
tiendo subdamus. uigiliis continius
excubantes. ne regnet peccatum in¬
nr̃o mortali corpore ad obediendum
desideriis eiꝰ: ne menbra nr̃a exhibe¬
ant᷑ iniqͥtatis arma peccatoꝰ ne oculꝰ
sequatur concupiscentiam: ne in hoc
bello laboꝵ ꝑiculoꝵq plenissimo. uł
de uirib nr̃is spetur facienda uicto¬
ria: uł uirib nr̃is facta tribuatur.
his inquit omnib suꝑuincimus:
ꝑ eum qui dilexit nos. Scimꝰ tam̃
quantalibet uirtute preliandi uitiis

Expanded text:
st valde dissimilis. Ecce utrique dixerunt, isti Christo, illi auro, Propter te mortificamur tota die. Respondeat Christus suis hec autem mala huius vite, bonis malisque communia, habent in ea iusti etiam prios quosdam labores suos, quibus aduersus uitia militant et in talium proeliorum tentationibus periculisque uersantur. Aliquando enim concitatius, aliquando remissius, non tamen desinit caro conmendo, sed eam nobis, quantum diuinitus adiuti possumus. non ei consentiendo subdamus, uigiliis continuis excubantes. ne opinio ueri siminostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, ne membra nostra exhibeantur iniquitatis arma peccato, ne oculus sequatur concupiscentiam, bello laborum periculorumque plenissimo uel de uiribus nostris speretur facienda uictoria uel uiribus nostris facta tribuatur, his, inquit, omnibus superuincimus per eum qui dilexit nos. Sciamus tamen, quantalibet uirtute proeliandi uitiis
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ꝑdiderit. non quomcumq non
qualibet causa: s ꝓp̃t me. Illi enim
iam ĩprophetia dixerant martyres:
creuit: inter duos latrones crucifixus
erat. Hinc &e inde facinorosi erucifixi
in medio ipse : & tanquam illud lig¬
num tribunal ẽẽt. insultantem dãp¬
nauit: confitentem saluauit. Quid
faciet iudicaturus: si hoc potuit iu¬
dicatus: Iam gͦ discernebat cruces
Iam si pena interrogaretur: similis
Proinde inutroq nob consultum ẽ
&̃ quod manat ex illo uenit ad nos.¬
& quod fit ꝓpt̃ illum redit ad nos. Ipse
est enim de quo dicit anima que leta
aliquo bono: aquo omne bonũ dat᷑.
martires tanta ꝑtulerunt. ut adqͥre¬
rent dm̃: Amatores auri uidete quan¬
ta patiantur: hiemalib asꝑitatib se
nauigando cõmittunt. Sic feruet a¬
uaritia. ut nulla formidet frigora:
iactantur uentis: suspenduntur &
depͥmuntur fluctib: in effabilibus
ꝑiculis usq ad mortẽ agitant᷑. Dicart

Expanded text:
Qui perdiderit, non quomodocumque, non Qui perdiderit, non quomodocumque, non qualibet causa, sed propter me. Illi enim in prophetia jam dixerant martyres, crevit. Inter duos latrones crucifixus erat: hinc et inde facinorosi confixi, in medio ipse. Et tanquam illud lignum tribunal esset, insultantem damnavit, confitentem coronavit. Quid faciet judicaturus, si hoc potuit judicatus? Jam ergo discernebat cruces. Nam, si poena interrogaretur, similis Proinde nobis in utroque consultum est: et quod manat ex illo, venit ad nost quod fit propter illum, redit ad nos. Ipse est enim de quo dicit anima, quae laealiquo bono, a quo datur omne bonum? CAPUT martyres tanta pertulerunt, ut acquirerent Deum? Amatores auri videte quanta patiantur. Hiemalibus asperitatibus se navigando committunt: sic fervent avaritia, ut nulla formident frigora; jactantur ventis, suspenduntur et deprimuntur fluctibus; ineffabilibus periculis usque ad mortem agitantur. Dicant
Abbreviated transcription (Latin):
nouit occulta: Qm̃ ꝓpt̾ te mortifica¬
mur totadie: deputati sumus sicut
oues occisionis. Potes enim uidere mor¬
tificari hominem: quare mortifice¬
tur nescis. Deus hoc nouit. Res in
occulto est. S dicet michi aliquis.
Ecce ꝓ nomine xp̃i detinetur: nom̃
dicam catholica. putatis defusse aut
deesse posse: qui causa uane głe pa¬
terentur: S si non ẽẽnt hunismodi
homines: non diceret apłs. Si dede¬
ro corpus meum ut ardeam. kari¬
tatem autem non habeam: nicħ mͥ ꝓ
dest. Sciebat gͦ posse quosdam eẽ.¬
qui hoc iactatione facerent: ñ dilecti¬
one. Ideo obscurum ẽ. Deus hoc solus
uidet: nos non possumus. Ipse solꝰ
potest iudicare: qui nouit occulta cor¬
uesierunt mr̃es xꝑm confitendo:
tenuerunt moriendo: magno lueͦ
dentes: corona uincentes. Corona in¬
quam uincentes: & uita sine fine
meis: quod dominus subsequenter
adiunxit. Et qui ꝑdid̾it animã suã
ꝓpt̾ me: inueniet eam. Qui ꝑdiderit
inquit ꝓpter me: tota causa ibi est.

Expanded text:
uae occulta? Quoniam propter te mortificamur tota die, deputati sumus velut oves occisionis. Potes enim videre mortificari hominem; quare mortificetur, nescis: Deus hoc novit; res in occulto est. Sed dicit mihi aliquis: Ecce pro nomine Christi detinetur, nomendicam, catholica, putatis defuisse aut deesse posse, qui causa humanae gloriae paterentur? Si deessent hujusmodi homines, non diceret Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Sciebat ergo esse posse quosdam qui hoc jactatione facerent, non dilectione. Ideo obscurum est; Deus hoc solus videt, nos non possumus. Ipse solus potest judicare, qui novit occulta corQuaesierunt Christum, confitendo; tenuerunt, moriendo. Magno itaqudentes: coronam promerentes: coronam, inquam, promerentes, et vitam sine fine in eis, quod Dominus subsequenter adjunxit, Et qui perdiderit animam suam propter me, inveniet eam. Qui perdiderit, inquit, propter me. Tota causa ibi est.
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ loco crucifixum. Ergo elarum ẽ qd̵
filiis passionis eius. cantetur hic psal¬
mus. Habemus autẽ hinc euidentis¬
simum. & firmissimũ testimonium
apłi pauli: quia cum inꝑsecutione
gentilium laboraret eccłia: hunc
scripsit uersum. quem int̾poneret
ad exhortationem & consolationẽ
patientiȩ. hinc enim dictum ẽ: quod
ille in epła sua posuit. Propt̃ te mor¬
tificamur totadie: deputati sumus
ut oues occisionis. Uocem gͦ marty¬
rum audiamus in psalmo. Et uox
mr̃m. uidete quam bonam causã
habeat: cum dicit ꝓpt̃ te. Nã ce dñs
ĩdeo addidit ꝓpter iusticiam. cũ dic̾e̾t.
beati qui ꝑsecutionem patiuntur. ꝓpt̃
iusticiam: ne quisquam ꝑsecutionẽ pati¬
ens ex ipsa pena quereret głam. ñ bonã
habens causam. Et hinc exhortatꝰ suos
ait. Beati eritis cum uob̃ illa & illa

Expanded text:
riae crucifixum . Ergo clarum est, quod filiis passionis ejus cantetur hic psalmus. Habemus autem hinc evidentissimum et firmissimum testimonium apostoli Pauli: quia tum cum in persecutionibus Gentilium laboraret Ecclesia, hinc sumpsit versum, quem interponeret ad exhortationem et consolationem patientiae. Hic enim dictum est, quod ille in Epistola sua posuit: Propter te mortificamur tota die, deputati sumus velut oves occisionis . Vocem ergo martyrum audiamus in Psalmo: et vox martyrum videte quam bonam causam habeat, cum dicit, Propter te. Nam et Dominus ideo addidit, propter justitiam, cum diceret: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam : ne quisquam persecutionem patiens, ex ipsa poena quaereret gloriam, non bonam habens causam. Et hinc exhortatus suos ait, Beati eritis cum vobis illa et illa
Abbreviated transcription (Latin):
abes aꝑte scͥpturam dicentẽ dĩ uo¬
ce: iacob dilexi esau autẽ odio
habui. Istos duos genuit rebecca:
iacob & esau. Unus inde eligitur: aliꝰ
imꝓbatur. Unus succedit in hereditatẽ:
alter exheredatur. Non facit ppłm d̃s
diuersi qui concepti sunt. Uterus unꝰ:
diu̾si qui nati sunt. Numqͥd ñ libera
ꝑeꝑit iacob. quȩ libera peꝑit esau:
Luctabantur inuentre matris sue: &
dictum ẽ rebeccȩ cum ibi luctarentur.
Duo ppłi sunt: inutero tuo. Duo hoĩes.
duo ppłi. Bonus ppłs: malus ppłs: sed
tam̃ in uno uentre luctantur. Quan¬
timali sunt in eccła. Et unus uterꝰ
portat: donec infine discernantur.
Et boni aduersꝰ malos clamant: & mali
Adu̾sus bonos reclamãt: &e in unius
uiscerib utriq luctantur. Nũqͥd sẽꝑ
simul erunt: Infinem exitur ad lucẽ.
Declaratur natiuitas: que hic in sa¬
cramento figurabatur. Et tunc appa¬
rebit: iacob dilexi. esau aũodio habui.

Expanded text:
abes aperte Scripturam dicentem Dei voce, Jacob dilexi. Esau autem odio habui Istos duos genuit Rebecca, Jacob et Esau: unus inde eligitur, alius reprobatur; unus succedit in haereditatem, alter exhaeredatur. Non facit populum sdiversi qui concepti sunt: uterus unus, diversi qui nati sunt. Numquid non libera peperit Jacob, quae libera peperit Esau? Luctabantur in ventre matris suae, et dictum est Rebeccae, cum ibi luctarentur, Duo populi sunt in utero tuo . Duo homines, duo populi; bonus populus, malus populus: sed tamen in uno ventre luctantur. Quanti mali sunt in Ecclesia, et unus uterus portat, donec in fine discernantur: et boni adversus malos clamant, et mali adversus bonos reclamant, et in unius visceribus utrique luctantur. Numquid semper simul erunt? In fine exitur ad lucem, declaratur nativitas quae hic in sacramento figuratur: et tunc apparebit, Jacob dilexi, Esau autem odio habui.
Abbreviated transcription (Latin):
hendendũ. ñ idonei ad intelligẽ¬
dum. putabant ce iactabant apłos
dicere. faciamus mala ut uenrant
bona: qd̃ absit ut apłi dicerent. S ho¬
mines non intelligentes hoc putabãt
dici. quando audiebant qd̃ dixit apłs:
lex aũ subintrauit ut abundaret de¬
lictum. Ubi aũ habundauit delictũ:
suꝑabundauit gr̃a. S utiq gr̃a id agi¬
tur. ut iam fiant bona ab eis qͥ fecerãt
mala: ñ ut ꝑseuerent in malis. &
reddi sͥ existiment bona. Non itaq
debent dicere faciamꝰ mala ut ue¬
mant bona: s fecimꝰ mala &e uene¬
tunt bona. Sam faciamus bona ut
infuturo scło recipiamꝰ ꝓ bonis bona:
qui in hoc scło reccipimꝰ ꝓ malis bonde¬

Expanded text:
ehendendum, non idonei ad intellegendum putabant et iactitabant apostolos dicere: faciamus mala, ut ueniant bona. quod absit ut apostoli dicerent, sed homines non intellegentes hoc putabant dici, quando audiebant quod dixit apostolus: lex autem subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit it delictum, superabundavit gratia. Sed utique gratia id agitur, ut jam fiant bona ab eis qui fecerant mala, non ut perseverent in malis, et reddi sibi existiment bona. Non itaque debent dicere: « Faciamus mala ut veniant bona; » sed: Fecimus mala et venerunt bona: jam faciamus bona, ut in futuro saeculo recipiamus pro bonis bona, qui in hoc saeculo recepimus pro malis bon
Abbreviated transcription (Latin):
ontentionẽ ipsam dirinit. & litẽ
componit que int̾ eos qͥ ex iudeiᷤ
ce eos qui ex gentib credidert̃ orta erat.
cum illi tanquã ex meritis oꝑum lȩ¬
gis sibi redditum ȩuangłii p̃mium
sis nolebant dari. Illi contra. iudeis se
p̃ferre gestiebant: tanꝙͣ int̾fectoribꝰ dñi.¬

Expanded text:
ontentionem ipsam dirimit, litemque componit, quae inter eos qui ex Judaeis, et eos qui ex Gentibus crediderant, orta erat, cum illi tanquam ex meritis operum Legis sibi redditum Evangelii praemium isis tanquam immeritis nolebant dari; illi contra Judaeis se praeferre gestirent, tanquam interfectoribus Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Istud tota potentia seuientium ẽ: facere
qd̾ fungus. Manducant homines fungũ
malũ: & moriunt᷑. Ecce in qua fragilitate
ẽ uita humana: quã quandoq relicturus
es. Noli ꝓ illa sic ꝓpugnare: ut tu relinqͦris.
& głificari. Contempni: s &̃ exaltari. Mori:
s etiam resurgere. Opus te terret: mercedẽ
uide. Quare uis ꝑuenire delicatus ad eã
rem. ad quã ñ ꝑducit nͥ labor:¬

Expanded text:
Ista tota potentia saevientium est, facere Ista tota potentia saevientium est, facere quod fungus. Manducant homines fungum malum, et moriuntur. Ecce in qua fragilitate est vita humana: quam quandoque relicturus es, noli pro illa sic pugnare, ut tu relinquaris.et glorificari; contemni, sed etiam exaltari; mori, sed etiam resurgere. Opus te terret, mercedem vide. Quare vis pervenire delicatus ad eam rem, ad quam non perducit nisi labor
Abbreviated transcription (Latin):
nũqͥd dubitat᷑ illo contẽpto. illi eẽ seruen¬
dum: Ergo si aliud imꝑator. & aliud ds:
Tu carcerẽ: ille gehennã minat᷑. Hic iam
assumenda tͥ fides ẽ tua. tamꝙͣ scutũ.
in quo possis ignita omĩa iacula inimici
&e molitur contra te potens: quid times ho
minẽ homo : Indi sinu positꝰ sta: de illiꝰ sinũ
noli cadere. Quicqͥd ibi passus fueris: ad sa¬
lutẽ ualebit. ñ ad ꝑniciem. Laniatꝰ m̃broꝵ
martires ꝑtuler̃t: & timent xpiani iniu
ad aras meas: ibi conuiuare. Non audet
ẽ suꝑflua tua: rasurꝰ quicqͥd relicturus es.
Tollet qͥeqͥd ꝑmanebit si potest. Quid tulit
potens nocens: qͥd magnum tulit: Quod
fur: qͦd effractor. Ut multũ seuiat: quod
lat᷑. S cẽ ipsum corpꝰ occidendũ si ꝑmissus
fuerit: quid tollit nisi qͦd latro: Honoraui
cũ dixi latro. Nam qualisc̃q lat᷑ homo ẽ.
Qͦd febris. q̃d scorpiꝰ: qd fungus malus.

Expanded text:
numquid dubitatur, illo contempto illi esse serviennumquid dubitatur, illo contempto illi esse serviendum? Ergo si aliud imperator et aliud Deus, tu carcerem, ille gehennam minatur. Hinc jam tibi assumenda est fides tua tanquam scutum, in quo possis omnia ignita jacula inimici et molitur contra te potens: minem, o homo in sinu Dei positus? Tu de illius sinu noli cadere: quidquid ibi passus fueris, ad salutem valebit, non ad perniciem. Laniatus membrorum martyres pertulerunt, et timent Christiani injurad aras meas, ibi convivare. Etest superflua tua, rasurus quidquid relicturus es. Tollat quidquid permanebit, si potest. Quid tulit potens nocens? quid magnum tulit? Quod fur, quod effractor; ut multum saeviat, quod latro. Si et ad ipsum corpus occidendum permissus fuerit, quid tollit nisi quod latro? Honoravi, cum dixi, Latro. Nam qualiscumque latro, homo est. Quod febris, quod scorpius, quod fungus malus.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut holocaustũ hostiã accepit illos. Ecce
qͥd eritis. Ad thesauros dĩ estote diuites de d̃o.¬
ñ eum facturi diuitẽ. s de illo fut᷑i diuites.
Impleat uos. Aliud ñ admittatis ad cor ur̃m.¬
Nũquid insuꝑbiã uos erigimꝰ: aut dicimꝰ
uob̃ ut adu̾sus potestates ordinatas con¬
tẽptores sitis: Non hoc dicimꝰ. Qui & hinnc
egrotatis: tangite & hinc illã fimbriã ue¬
stimenti. Ipsedicit apłs. Omĩs anima po¬
destatib sublimiorib subdita sit. Non ẽ
enĩ potestas nͥ ado. Quȩ aũ st̃ ordinate:¬
debes facere: hic sane contẽpne potestatẽ:
dim̃do potestatẽ. Ipsos humanaꝵ rerum
gradꝰ aduertite. Si aliquid iusserit curator᷑
nonne faciendũ est : Tam̃ si contͣ ꝓ consulẽ
iubeat: ñ utiq contẽpnis potestatẽ. s eligis
maiori seruire. Nec hinc debet minor irasci
simaior prelatus ẽ. Rursus si aliqͥd ipse
ꝓconsul iubeat. & aliudiubeat imꝑatorꝰ

Expanded text:
sicut holocausti nostiam accepit illos . Ecce sicut holocausti nostiam accepit illos . Ecce quid eritis ad thesauros Dei. Estote divites de Deo: non eum facturi divitem, sed de illo futuri divites. Impleat vos, aliud non admittatis ad cor Numquid in superbiam vos erigimus, aut dicimus vobis ut adversus potestates ordinatas contemptores sitis? Non hoc dicimus. Qui et hinc aegrotatis, tangite et hinc fimbriam illam vestimenti. Ipse dicit Apostolus: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit: non est enim potestas nisi a Deo. Quae audebeas facere? Hic sane contemne potestatem timendo potestatem. Ipsos humanarum legum gradus advertite. Si aliquid jusserit curator nonne faciendum est? Tamen, si contra proconsul jubeat, non utique contemnis potestatem, sed eligis majori servire. Nec hinc debet minor irasci, si major praelata est. Rursus, si aliquid ipse proconsul iubeat et aliud imperator,
Abbreviated transcription (Latin):
si fuerit: temptator tuus ẽ. Et nutrim̃¬
ta libent̃ accipe.: &e intẽptatione approbare.
Esto aurũ: attende mundũ istũ tamqͣm
fornacẽ aurificis. In uno angusto loco tria
st̃: aurũ. palea. ignis. Ad illa duo ignis ap¬
ponit᷑. Palea uritur: aurũ purgat᷑. Cessit
nescio qͥs minis: & adductus ẽ ad idolũ
Ue mͥ quia paleã plango: cinerẽ uideo. Ñ
cessit minis: ñ cessit t̾rorib: adductꝰ ad
iudicẽ: stetit in confessione sua: ñ ẽ flexus
ad idolĩ. Qd facit flãma: Nonne aurum
purgat: State in dño fr̃s: potentior ẽ qui
uocauit uos. Amas impioꝵ ne timueri¬
tis: inimicos patimini: habetis ꝓ qͥb oretis:
prorsꝰ ut uos t̾reant. hec ẽ sanitas: haurite
nunc inisto conuiuio: hic bibite unde sa¬
tiemini: ñ illic unde insaniatis. State in dño.
Argentei. estis. aurũ eritis. Ista similitudo
ñ a uob̃ ẽ. de diuina scͥptura ẽ: audistis le¬
gistis. sicut aurũ infornace ꝓbauit illos: &

Expanded text:
si fuerit, tentator tuus est. Et nutrimenta libenter accipe, et in tentatione approbare. Esto ergo aurum, et attende mundum istum, quasi fornacem aurificis: in uno angusto loco tria sunt, aurum, palea, ignis. Ad illa duo ignis apponitur, palea uritur, aurum purgatur. Cessit nescio quis minis, et adductus est ad idolium: vae mihi, quia paleam plango, cinerem video. Alius non cessit minis, non cessit terroribus ; adductus ad judicem, stetit in confessione sua, non est flexus ad idolium: quid facit flamma? Nonne aurum purgat? State in Domino, fratres: potentior est qui vocavit vos. Minas impiorum ne timueritis. Inimicos patimini; habetis pro quibus oretis; prorsus non vos terreant. Haec est sanitas, haurite hinc in isto convivio: hic bibite, unde satiemini, non illic, unde insaniatis. State in Domino. Argentei estis, aurum eritis. Ista similitudo non a nobis est, de divina Scriptura est. Legistis, audistis: Sicut aurum in fornace probavit illos; et