comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. Et non infirmatus fide con
fere centum eẽt annoꝵ: & emortuam
criptum ẽ inepła ad hebreos. Fide
ce ipsa sara uirtutem accepit: ad e¬
missionem seminis. Ambo aũ seniores
erant:. sicut scriptura testatur. S ce illa
etiam sterilis: &e cruore menstruo iam
destituta. Propt̃ qd̃ iam parere ñ posset.
etiam si sterilis non fuisset. Porro si fe¬
mina ita sit ꝓuectioris etatis ut ei so¬
lita mulierũ adhuc fluant. de iuue¬
ne parere potest. de seniore non potest
quamus adhuc possit ille senior. s de
ad olescentula gignere: sicut abrahã
post mortẽ sare decetura potuit. qͥa
uiuidam eius inuenit etatem. Hoc gͦ
ẽ quod mirum commendat apłs. &
ad hoc dicit abrahȩ iam fuisse corpꝰ
emortuum: qm̃ non ex omĩ femina.¬
s cui ad huic eẽt aliquod pariendi tẽpꝰ
extremum. generare ipse in illa etate
ad huc posset. Ad aliqͥd emortuũ corpꝰ
intelligere debemus: non ad omina
Nam si ad omĩa: non iam senectꝰ uiui

Expanded text:
sumus. Et non infirmatus est in fifere centum esset annorum, et emortuam criptum est in epistula ad Hebraeos: Fide et ipsa Sarra uirtutem accepit ad emissionem seminis. Ambo enim seniores erant, sicut scriptura testatur; sed illa etiam sterilis et cruore menstruo iam destituta, propter quod iam parere non posset, etiam si sterilis non fuisset. Porro si femina ita sit prouectioris aetatis, ut ei solita mulierum adhuc fluant, de iuuene parere potest, de seniore non potest; quamuis adhuc possit ille senior, sed de adulescentula gignere, sicut Abraham post mortem Sanae de Cettura potuit, quia uiuidam eius inuenit aetatem. Hoc ergo est, quod mirum commendat apostolus, et ad hoc dicit Abrahae iam fuisse corpus emortuum, quoniam non ex omni femina, cui adhuc esset aliquod pariendi tempus extremum, generare ipse in illa aetate adhuc posset. Ad aliquid enim emortuum corpus intellegere debemus, non ad omnia. Nam si ad omnia, non iam senectus uiui,
Abbreviated transcription (Latin):
innatura sua. s inprescientia sua. Ergo¬
nolite extolli. Homines sumus: ipse fecit
fideles sumus: etiam fideles. etiã iustos
quia iustus ex fide uiuit. ipse fecit nos
sumus: Quid aũ sumus: Nos aũ. ecce
quidsumus: Eͥd: Popłs eiꝰ & oues pas¬
cue eius: ipse fecit nos ppłm suũ. ipse
nos fecit oues pascuȩ suȩ. Qui misit iu¬
gulandam ouem in noxiam: fecit oues
de lupis. hoc ẽ gr̃a. Excepta illa cõmuni
gra nature qua homines fac̾ti sumꝰ.
nec digni fuimus. qui ñ fumꝰ. excepta
illa grã hec ẽ maior grã qua facti sumꝰ.

Expanded text:
in natura sua, sed in praescientia sua. in natura sua, sed in praescientia sua. nolite extolli: homines sumus; Ipse fecit fideles sumus; etiam fideles, etiam justos, quia justus ex fide vivit , Ipse fecit nos, sumus? Quid autem sumus? Nos autem. Ecce quid sumus. Quid? Populus ejus et oves pascuae ejus. Ipse nos fecit populum suum, ipse nos fecit oves pascuae suae. Qui misit jugulandam ovem innoxiam, fecit oves de lupis. Haec est gratia. Excepta illa communi gratia naturae, qua homines facti sumus, nec digni fuimus, quia non fuimus: excepta illa gratia, haec est major gratia qua facti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
ommunis ẽ omĩb natura: ñ grã.
N atura: non putetur grã. S si pute
non enim homo qui ñ erat ꝓmeruit
ut eẽt. Si ꝓmeruit: iam erat. S ñdũ
erat. Ergo qui ꝓmereretur ñ erat: & tam̃
factꝰ ẽ. Nec ut pecora factꝰ ẽ. nec ut arbor
factꝰ ẽ. nec ut saxũ factꝰ ẽ. s factꝰ ẽ ad un a¬
ginem creatoris. Hoc beneficiũ qͥs dedit:
Ds̃ quierat: ce ex et̃no erat. Cui dedit:
homini qui nondum erat. Dedit qui
erat: accepit qui ñ erat. Quis aũ hoc
facere potuit: nisi qui uocat ea q̃ ñ st̃
tamquam que sint: De quodicit apłs
Qui nos elegit ante mundi constituti¬
onem. Elegit añ mundi constitutionẽ.
Inmundo isto facti sumus: nec mundꝰ
erat quando electi sumus. Ineffabilia
miracła fr̃s mei. Quis hoc̃ explicare
sufficeret: Qͥs saltem qd̾ explicet cogita¬
re: Eliguntur qui ñ sunt. Nec errat
qui elegit: nec uane eligit. Eligit ta¬
men: ce habet electos. qͦs creaturꝰ ẽ
eligendos. Habet aũ apud seipsũ non

Expanded text:
ommunis est omnibus natura, non gratia. Natura non putetur gratia: sed et si putetNon enim homo qui non erat promeruit ut esset. Si promeruit, jam erat: sed nondum erat. Ergo qui promereretur, non erat; et tamen factus est: nec ut pecora factus est, nec ut arbor factus est, nec ut saxum factus est; sed factus est ad imaginem Creatoris. Hoc beneficium quis dedit? Deus qui erat, et ex aeterno erat. Cui dedit? Homini qui nondum erat. Dedit qui erat, accepit qui non erat. Quis autem hoc facere potuit, nisi qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt ? De quo dicit Apostolus, Qui nos elegit ante mundi constitutionem . Elegit ante mundi constitutionem: in mundo isto facti sumus, nec mundus erat quando electi sumus. Ineffabilia, mirabilia, fratres mei! Quis hoc explicare suffecerit? quis saltem quod explicet, cogitare? Eliguntur qui non sunt: nec errat qui eligit, nec vane eligit. Eligit tamen, et habet electos, quos creaturus est eligendos: habet autem apud se ipsum, non
Abbreviated transcription (Latin):
tui sunt. quia nongratis dm̃ colunt: id
est quia ipse bonus ẽ non quia dat alia
bona que dat ce non bonis. Pecuniam
uis a deo: habet & latro. Uxorem. fecũ
ditatem filioꝵ: salutem corporis. digni¬
tatem scłi. Attende quam multi mali
habent. Hoc est totum ꝓpt̾ qd̃ eũ colis.
Nutabunt pedes tui. Putabis sine
causa colere: quando in eis uides ista
qui eum non colunt. Ergo ista omĩa¬
dat etiam malis: se solum seruat bo¬
nis. uiuificabis nos. Nam mortui era¬
mus: quando t̾renis reb in herebamꝰ.
Mortui eramus: quando t̾reni hominiᷤᷤ
imaginẽ portabamus. Uiuificabis
nos. Innouabis nos: uitam int̾ioris
hominis dabis nob̃. Et nom̃ tuum
inuocabimus: id ẽ te diligemꝰ. Tu no¬
bis dulcis eris remissor peccatoꝵ nrõꝵ.
tu eris dotum premium iustificatoꝵ.¬

Expanded text:
tui sunt qui non Deum gratis colunt, id tui sunt qui non Deum gratis colunt, id est, quia ipse bonus est, non quia dat talia bona quae dat et non bonis. Pecuniam vis a Deo? Habditatem filiorum, salutem corporis, dignitatem saeculi? Attende quam multi mali habent. Hoc est totum propter quod eum colis? Nutabunt pedes tui, putabis te sine causa colere, quando in eis vides ista qui eum non colunt . Ergo ista dat omnia etiam malis; se solum servat bonis. Vivificabis nos: nam mortui eramus, quando terrenis rebus inhaerebamus; mortui eramus, quando terreni hominis imaginem portabamus. Vivificabis nos: innovabis nos; vitam interioris hominis dabis nobis. Et nomen tuum invocabimus: id est, te diligemus. Tu nobis dulcis eris remissor peccatorum nostrorum; tu eris totum praemium justificato
Abbreviated transcription (Latin):
iuificabis nos: & nomentuum
inuocabimus. Tu nobis dulcis
eris. Niuificabis nos. Nam prius amd¬
enim uetus testamentũ habens pro¬
missa t̾rena: hoc uidetur suadere. ne
gratis colatur deus. S quia dat aliqͥd
interra: ideo diligatur. Quid amas
ut dm̃ non ames: Dic mͥ. Ama si potes:
aliquid quod ille non fecit. Circum¬
spice uniuersam creaturam. uide
utrum alicubi cupiditatis uisco tene¬
aris. & a diligendo creatore impedia¬
ris: nisi eare quam ipse creauit quẽ
negligis. Quare aũ amas istaꝰ nͥ quia
pulchra sunt : Possunt ẽẽ tam pul¬
chra: quam ille a quo facta st̃ Mira¬
ris hec: quia illum non uides. S ꝑea
quȩ miraris: ama quem ñ uides. Int¬
roga creaturamSSi aseipsa ẽ: remane
in illa. Si autem ab illo ẽ: non obaliud
ꝑnitiosa ẽ amatori. nͥ quia p̃ponit᷑ crea-¬
tori. Quare hoc dixi : Propt̃ uersũ istũ
fr̃s. Mortui gͦ erant: quia ꝓpt̾ea dm̃ co¬
lebant. ut eis scđm carnem bene essec.
Saꝑe autem scđm carnẽ: mors ẽ. Et mor¬

Expanded text:
ivificabis nos, et nomen tuum invocabimus. Tu nobis dulcis eris; vivificabis nos. Nam prius amaenim Vetus Testamentum habens promissa terrena, hoc videtur suadere, ne gratis colatur Deus; sed quia aliquid dat in terra, ideo diligatur. Quid amas, ut Deum non ames? dic mihi. Ama, si potes, aliquid quod ille non fecit. Circumspice universam creaturam; vide utrum alicubi cupiditatis visco tenearis, et a diligendo Creatore impediaris, nisi ea re quam creavit ipse quem negligis. Quare autem amas ista, nisi quia pulchra sunt? Possunt esse tam pulchra, quam ille a quo facta sunt? Miraris haec, quia illum non vides: sed per ea quae miraris, ama quem non vides. Interroga creaturam; si a seipsa est, remane in illa: si autem ab illo est, non ob aliud perniciosa est amatori, nisi quia praeponitur Creatori. Quare hoc dixi? Propter versum istum, fratres. Mortui ergo erant, qui propterea Deum colebant ut eis secundum carnem bene esset: sapere enim secundum carnem mors est ; et mor
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo non regnabit inuentus in
uita dei iustus: quando ne ꝑiret morte
dei quesitus ẽ impius: In uita enĩ dei
salui erimus: quia inuita nr̃a ꝑteramꝰ.
S cum audimus & uitam dei & mortẽ
dei: discernamus quid unde sit. Uitã
quippe attulit nob̃: mortem uͦ accepit
anobis. Nec tamen ꝓ suo merito: s pro

Expanded text:
quomodo non regnabit inventus in vita Dei justus, quando ne periret, morte Dei quaesitus impius. In vita enim Dei salvi erimus, quia in vita nostra perieramus. Sed cum audimus et vitam Dei et mortem Dei, discernamus quid, unde sit. Vitam quippe attulit nobis, mortem vero accepit a nobis: nec tamen pro suo merito, sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
ilius di ꝓ nob̃ mortuus ẽ. Securꝰ esto
accepturum te uitam ipsius: qui ꝑi¬
gnus habes mortem ipsius. Pro quib
enim mortuus ẽ: Numquid ꝓiustis:
Paulum interroga. Et enim xꝑc ꝓ ĩpiis
ꝓte. Iustificatus es. &e deseret te: Qui
iustificat impium: relinquet piumͤ¬

Expanded text:
ilius Dei pro nobis mortuus est; securus esto accepturum te vitam ipsius, qui pignus habes mortem ipsius. Pro quibus enim mortuus est? numquid pro justis? Paulum interroga. «Etenim Christus pro pro te, justificatus es, et deseret te? Qui justificavit impium, relinquet pium
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim om̃s illius ciuitatis ciues
captiui sunt: s qui inde ꝑegrinant᷑
ipsi captiui sunt. homo eiuis est
ierłm. s uenditus subpeccato. factus ẽ
ꝑegrinus. De ꝓpagine ipsius natum ẽ
genus humanum: s impleuit t̾ras

Expanded text:
s civitatis cives captivi sunt; sed qui inde peregrinantur, ipsi captivi sunt. Homo civis est Jerusalem, sed venditus sub peccato, factus est peregrinus. De propagine ipsius natum est genus humanum, et implevit terras
Abbreviated transcription (Latin):
uom autem facti fiumus captiui
obliti fuimus: s ꝑ scͥpturam com¬
memoramur. Paulum ipsum apłm
interrogemus. Ait enim. Seimus qͥa
cti sumus captiui: quia uenundati
sub peccato. Quis nos uendidit: Nos
ipsi: qui consensimus seductori. uend̾e
nos potiumus: s redimere nos ñ possu¬
mus. Uendidimus nos consensione
peccati: redimimur in fide iusticiȩ.
Sanguis enim innocens datus ẽ pro
nob̃ ut redimeremur: quẽcũq sangui¬
nem diabolus fudit ꝑsequendo iustos.¬
Iustoꝵ quidem sanguinem fudit ꝓpħaꝵ¬
&̾ mr̃m: tam̃ om̃s de ꝓpagine peccati
uenientes: unum sanguinem fudit.
eius qui ñ iustificat᷑. s iustus natus ẽ.
llo sanguine fuso: ꝑdidit qͦs tenebat.
Proquib enim datus ẽ innocens san¬
guis: redempti sunt. Et conuersi a cap¬
tiuitate. cantant istum psalmũ: cum
conuerterit dñs captiuitatẽ sion. fac̾ti
sumus sicut consolati. Hoc uoluit di¬
cere. facti sumus gaudentes. Quando:
Cum conuerterit dñs captiuitatẽ syon.

Expanded text:
o autem facti sumus captivi, obliti fuimus, sed per Scripturam commemoramur: Paulum ipsum Apostolum interrogemus; ait enim, «Scimus enicti sumus captivi, quia venundati sumus sub peccato. Quis nos vendidit? Nos ipsi, qui consensimus seductori. Vendere nos potuimus, redimere nos non possumus. Vendidimus nos consensione peccati, redimimur in fide justitiae. Sanguis enim innocens datus est pro nobis, ut redimeremur. Quemcumque sanguinem ille fudit persequendo justos, qualem sanguinem fudit? Juet martyrum: tamen omnes de propagine peccati venientes. Unum sanguinem fudit ejus qui non justificatus, sed justus natus est: illo sanguine fuso, perdidit quos tenebat. Pro quibus enim datus est innocens sanguis, redempti sunt; et conversi a captivitate, cantant istum psalmum. 3. «Cum converteret» «Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati.» Hoc voluit dicere, Facti sumus gaudentes. Quando? «Cum converteret Dominus captivitatem Sion.»
Abbreviated transcription (Latin):
ut uelimꝰ uł iooꝑante cũ
uolumus: ad O bona pietatis o¬
ꝑa nichil ualemus. De oꝑante illo
cum iam uolumus. et uolendo agi¬
mus: scimus enim inquit. qm̃ dili¬
gentib dm̃ omĩa cooꝑantur in bo¬
num. Quid ẽ omĩa: nisi &e ipsas ter¬
ribiles seuasq passiones: Sarcina
quippe quȩ infirmitati grauis est
leuis efficitur caritati. Talib enim
dixit dñs eẽ suam sarcinã leuem.
qualis petrus fuit cum passus est
ꝑxpo: non qualis fuit qͣndo nega

Expanded text:
ut uelimus, uel. cooperante, cum uolumus, ad bona pietatis opera nihil ualemus. de operante illo, cum iam uolumus et uolendo facimus: scimus, inquit, quoniam diligentibus deum omnia cooperatur in bonum. quid est omnia, nisi et ipsas terribiles saeuasque passiones? sarcina quippe illa, quae infirmitati grauis est, leuis efficitur cDominus dixit esse suam sarcinam levem , qualis Petrus fuit quando passus est pro Christo, non qualis fuit quando nega
Abbreviated transcription (Latin):
dicatis: Degenere aũ ciboꝵ qͥa posst̃ bo¬
no animo &e simplici corde. sine uicio cõ¬
cupiscentie qͥc̃q humani cibi in differen¬
ter sumi: ꝓhibet idem apłs. iudicari eos
qͥ carnib uescebant᷑. & unũ bibebant.
ab eis qui se abhuiꝰmodi alim̃tis tẽꝑabat̃.
Qui manducat in qͥt ñ manducantẽ ñ
sꝑnat: & qͥ ñ manducat. manducantẽ ñ
iudicet. Ibi cẽ ait. Tu qͥs es qͥ iudicas
alienũ seruũ : Dño suo.: stat aut cadit.
no. uolebant illi cũ homines eẽnt in oc¬
culta cordis ferre sententiã: de qͥb solus
ds̃ iudicat. Ad hoc ꝑtinet etĩa illud qd a¬
lio loco dicit. Nolite ante tẽpꝰ qͥcꝙͣ iudicare:
qͦusq ueniat dñs. & illuminet abscondi¬

Expanded text:
 quia possunt bono animo et simplici corde sine uitio concupiscentiae quicumque humani cibi indifferenter sumi, prohibet idem apostolus indicari eos qui carnibus uescebantur et uinum bibebant ab eis qui se ab huius modi alimentis temperabant: qui manducat, inquit, non manducantem non spernat, et qui non manducat, manducantem non indicet. ibi etiam ait: tu quis es, ut iudices alienum seruum? suo domino aut stat aut cadit. bono, nolebant illi, cum homines essent, in occulto cordis ferre sententiam: de quibus deus solus iudicat. Ad hoc pertinet etiam illud quod alio loco dicit: nolite ante tempus quicquam iudicare, quoad usque ueniat d
Abbreviated transcription (Latin):
ita fidelium quȩ in hac carne atq
in hoc sclo ducitur. in cõꝑatione
uite infidelis. atq impie ñ irrationabi¬
liter lux ce dies appellatur: dicente apło.
fiustis enim aliqñ tenebre: nc̃ aũ lux in
dño. Et illud. Abiciamus gͦ oꝑa tenebra
rum. &e induamꝰ nos arma lucis: sic̃ in
die honeste ambulemꝰ. Qui tam̃ dies. nͥ
rursꝰ in cõparatione illiꝰ diei. qͦ equales
angelis facti. uidebimꝰ dm̃ sicuti ẽ. ipse
qͦq nox eẽt: ñ hic ꝓpħie lucerna indige¬
remus. Unde apłs petrus dicit. Habemꝰ
certiorem ꝓpħicum sermonẽ: cui benefa¬
citis intendentes sicut lucerne in obscuro
locoͥ donec dies lucescat. & lucifer oriat᷑ in

Expanded text:
ita fidelium, quae in hac carne atque in hoc saeculo ducitur, in conparatione uitae infidelis atque inpiae non inrationabiliter lux et dies appellatur dicente apostolo: fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino, et illud: abicis, sic ut in die honeste ambulemus: qui tamen dies nisi rursus in conparatione illius diei, quo aequales angelis facti uidebimus deum, sicuti est, ipse quoque nox esset, non hic prophetiae lucerna indigeremus. unde apostolus Petrus dicit: habemus certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes sicut lucernae lucenti in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in\'
Abbreviated transcription (Latin):
uando gͦ pat̃ intus¬
auditur. & docet ut ueniat᷑ ad
filium. aufert cor lapideum. & dat cor
carneum: sicut ꝓpħa predicante ꝓmi¬
docet: quos aũ non docet. iudicio ñ
docet: Qm̃ cuius uult miseret᷑. & quẽ
uult obdurat. S miseretur bona tri¬
buens: obdurat digna tribuens. O hõ¬

Expanded text:
uando ergo Pater intusauditur et docet ut veniatur ad Filium, « aufert cor lapideum, et dat cor carneum, » sicut propheta praedicante promidocet: quos autem non docet, judicio non docet; quoniam « cujus vult miseretur et quem vult obdurat ; » sed miseretur bona tribuens, obdurat digna retribuens.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendat: mulierem. uirum. &e legẽ.
Muliere scilicet subiugatã uiro: ꝑ
uinculum legis. Quȩ ã iuncło morte
uiri liberatur: ut cui uult nubat. Sic
enim dicit. Alulier enim sub uiro:
uiuo marito iuncta ẽ legi. Si autẽ
mortiuis fuerit uir eiꝰ. euacuata ẽ a

Expanded text:
commendat; mulierem, virum, et legem: commendat; mulierem, virum, et legem: mulierem scilicet subjugatam viro per vinculum legis, quo vinculo morte viri liberatur, ut cui vult nubat. Sic enim dicit: Mulier enim sub viro, vivo marito, juncta est legi: si autem mortuus fuerit vir ejus, eva
Abbreviated transcription (Latin):
fructus ꝓculdubio caritas ẽ atq oꝑa
eius. nullomͦ habere possemus a nobis:
d̃s: quando ar palmitib in se manen¬
tib dicebat. sine me nicħ potestis face̾.
Unde ce ipsam uitam et̃nam. q̃ certe
inxꝑoiħu dño nr̃o. Stipendium:
ꝓ oꝑe militie debitum reddit᷑ ñ donat᷑.
¶deo dixit stipendiũ peccati mors: ut
mortẽ peccato ñ immerito illatã. s de¬
bitã demonstraret. Gr̃a uͦ si ñ gratis ẽ
grã non ẽ. Intelligendum ẽ gͥ. etiam
ipsa hominis bona merita. esse d̃i mu¬
nera. Quib cũ uita eterna redditur:
quid nisi grã ꝓ gr̃a redditur:
N ignoratis fr̃s. scientib enim
legem loquor: quia lex dñatur
homini inquantum dempus uiuit.
usq ad eum locum in quo scͥptum est
uiuificabit & mortalia corpora ur̃a ꝑ
in habitantem spiritum eius in uob̃.¬
Apłs in hac similitudine in qͣ de uiro
ac muliere loquitur. qm̃ mulier tene¬
tur lege uiri. tria quedã consideranda

Expanded text:
fructus procul dubio charitas est, atque opera fructus procul dubio charitas est, atque opera ejus, nullo modo habere possemus a nobis: Deus; quando palmitibus in se manentibus dicebat. « Sine me nihil potestis facere . Unde et ipsam vitam aeternam, quae certe ino nostro . Stipendium pro opere militiae debitum redditur, non donatur: ideo dixit, Stipendium peccati mors; ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam demonstraret. Gratia vero nisi gratis est, gratia non est. Intelligendum est igitur etiam ipsa hominis bona merita esse Dei munera; quibus cum vita aeterna redditur, quid nisi gratia pro gratia redditur n ignoratis, fratres — scientibus enim legem loquor — quia lex dominatur homini, in quantum tempus uiuit? usque ad eum locum, in quo scriptum est uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobs in hac similitudine, in qua de viro et muliere loquitur, quoniam mulier tenetur lege viri, tria quaedam consideranda
Abbreviated transcription (Latin):
lis doctor ẽ uerba ipsa disereuit. Cũ¬
enim serui inqͥt eẽtis ꝑeccati: lib̾i fiustis
iusticie. Quem gͦ tunc fructum ha¬
biustis. in his inquib nunc erubescitis:
Nam finis illoꝵ mors ẽ. Nunc aũ lib̾ati
a peccato. serui aũ facti deo. habetis fru¬
ctum ur̃m in scĩficationẽ: finẽ uͦ uitam
et̃nam. Liberos dixit iusticie ñliberatos.
Apeccato autem ñ liberos ne sibi hoc tri¬
buerent. s uigilantissime maluit dicere
lib̾atos: referens hoc ad illam dñi senten¬
tiam. si uos filius liberauerit. tẽ uere li¬
libera inbonis non ẽ. qͥa lib̾ata ñ est.
Nec potest homo boni aliquid uelle:
nisi adiuuetur ab eo qui malũ ñ potest
uelle. Lib̾os dicimus ad facienda oꝑa
pietatis: eos quib dicit apłs. Nunc aũ
liberati apeccato. serui aũ facti dõ. ha¬
betis fructum ur̃m inscĩficationem:
finem uͦ uitam ȩc̃nam. Hunc inscifi
riiiiiiii eationem fructum. qui

Expanded text:
lis doctor etiam uerba ipsa disereuit: clis doctor etiam uerba ipsa disereuit: cenim serui essetis, inquit, peccati, liberi fuistis iustitiae. quem ergo tunc fructum habuistis in his, in quibus nunc erubescitis? nam finis illorum mors est. nunc autem liberati a peccato, serui autem facti deo habetis fructum uestrum in sanctificationem, finem uero uitam aeternam. liberos dixit iustitiae, non \'liberatos\', a peccato autem non liberos, ne sibi hoc tribuerent, sed uigilantissime maluit dicere \'liberatos\' referens hoc ad illam domini sententiam: si uos filius liberauerit, tunc uere lilibera in bonis non est, quia liberata non est. Nec potest homo boni aliquid velle, nisi adjuvetur ab eo qui malum non potest velle. Liberos autem dicimus ad facienda opera pietatis, eos quibus dicit Apostolus. « Nunc autem liberati a peccato, servi autem facti Deo, habetis fructum vestrum in sanctificationem; finem vero vitam aeternam. » Hunc in sanctificationem fructum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
on ait non sit: s ñ regnet. Quãdiu
peccatum necesse ẽ eẽ in menbris
tiis: saltem illi regnũ auferat᷑. Non
fiat qd̾ iubet. Surgit iraͥ noli dare irȩ
linguam ad maledicendũ: noli dare
manũ aut pedem ad feriendũ. Non sur¬
geret ira ista irrationabilis: nͥ peccatũ
eẽt in menbris. S tolle illi regnum:
non habeat arma unde contra te pug¬
net. Discit etiam non surgere: cũ arma
ceꝑit ñ inuenire. Non exhibeatis men¬
bra ur̃a arma iniquitatis peccato.
Alioquin toti captiui eritis: & ñ erit.
arbitrium usq adeo in peccatore non
ꝑiit ut ꝑ ipsum peccent maxime õs
qui cũ delectatione peccant. & amore
peccati: ce eis placet qd u eis libet.
Unde &e apłs. Cum eẽtis inquit ser¬
ui peccati: liberi fiustis iusticie. Eece
ostenduntur: etiam peccato minime
potuisse. nisi aliqua lib̃tate seruire.
Liberi gͦ a iusticia non sunt: nͥ arbitͥo
lib̃tatis. Lib̾i aũ peccato non fiunt:
nͥ grã saluatoris. Propt̃ qd̃ admirabi¬

Expanded text:
on ait non sit, sed non regnet, quandiu peccatum necesse est esse in membris tuis, saltem illi regnum auferatur, non fiat quod jubet; surgit ira, noli dare irae linguam ad maledicendum, noli dare manum aut pedem ad feriendum. Non surgeret ira ista irrationabilis, nisi peccatum esset in membris, sed tolle illi regnum, non habeat arma unde contra te pugnet, discit etiam non surgere, cum arma non coeperit invenire: Non exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato, alioquin toti captivi eritis, et rbitrium usque adeo in peccatore non periit, ut per ipsum peccent maxime omnes, qui cum delectatione peccant et amore peccati et hoc eis placet quod eos libet. unde et apostolus: cum essetis, inquit, serui peccati, liberi fuistis iustitiae. ecce ostenduntur etiam peccato minime potuisse nisi alia libertate seruire. liberi ergo a iustitia non sunt nisi arbitrio uoluntatis; liberi autem a peccato non fiunt nisi gratia saluatoris. propter quod ammirabi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ homines amat: aut qͥa iusti st̃. aut ut
iusti sint amare debebit. Sic enĩ & seip¬
sum amare debet : aut qͥa iustus ẽ. aut
ut iustꝰ sit. Sic enĩ diligit ꝓximũ tãꝙͣ
seipsũ. si ne ullo ꝑicło. Qui aũ alit̃ se¬
diligit. iniuste se diligit: qm̃ ad hoc se di¬
ligit ut sit inustus. Ad hoc gͦ ut sit malꝰ¬
enĩ diligit iniqͥtatẽ: odit aĩam suã. Ex ser

Expanded text:
 homines, aut quia justi sunt, aut ut justi sint, amare debet. Sic enim et seipsum amare debet, aut quia justus est, aut ut justus sit. Sic enim diligit proximum tanquam seipsum sine ullo periculo. Qui diligit, injuste se diligit, quia ad hoc se diligit, ut sit injustus; ad hoc ergo ut sit maluenim diligit iniquitatem, odit animam suam. Modus er
Abbreviated transcription (Latin):
cta in ꝑditionem. subauditur. tu qͥs
es qui respondeas deo: ut recurren¬
te sententia ad uerba suꝑiora. iste sit
sensus. Si uolens d̾s ostendere iram.
attulit uasa ire: tu quis es qui responde¬
as deo: Non solum aũ uolens ostende¬
uasis ꝑfectis in ꝑditionẽ. quod ea patient
ds̃ sustinet ut ordinate disꝑdat: uta¬
turq illis ad instrumentum salutis
eoꝵ quoꝵ miseretur: S illis utiq pro¬
dest ad quoꝵ salutẽ sic illis utit᷑: siẽt
scͥptum ẽ. Iustus manus suas lauet
in sanguine ꝑeccatoris: idest mundet᷑
ab oꝑib malis ꝑtimorẽ d̃i. cum uidet
supplicia peccatoꝵ.¬

Expanded text:
rditionem: subauditur, Tu quis es, qui respondeas Deo? ut recurrente sententia ad verba superiora, iste sit sensus: Si volens Deus ostendere iram, attulit vasa irae; tu quis es, qui respondeas Deo? Non autem solum volens ostendevasis perfectis in perditionem, quod ea patienter Deus sustinet, ut ordinate disperdat, utaturque illis ad instrumentum salutis aliorum, quorum miseretur? Sed illis utique prodest, ad quorum salutem istis sic utitur; ut sicut scriptum est, justus manus lavet in sanguine peccatoris , id est, mundetur ab operibus malis per timorem Dei, cum videt supplicia peccatoru
Abbreviated transcription (Latin):
reddit᷑ pena dampnato. in debi¬
ta gratia liberato: ut nec ille se indi¬
nationis ce offensionis in uoluit: ut
liberatus de ñ lib̾ato discat. qd etiam
sibi suppliciũ conueniret. nͥ grã sub¬
ueniret. Si aũ grã: utiq nullis meri¬
tis reddita. s gratuita bonitate dona¬
ta. S iniustum ẽ inquiunt: in una
eademq mala causa. hunc liberari.
illum puniri. Nempe gͦ iustũ ẽ utrũq
puniri. Quis hoc negauerit: Agamꝰ
cernimꝰ. qd in dampnatione similiũ
cẽ nob̃ debitũ fuisse cognoscimꝰ. Si enim
utriq liberarentur: lateret qͥd pecc̃o ꝑ iu¬
sticiã deberet᷑. si nenio. quid gr̃a largiret᷑.
Ut gͦ in hac difficillima questione uerb
potiꝰ utam᷑ apłi. uolens ds̃ ostend̾e
irã &e demonstrare potentiã suam.
attulit in multa patientia uasa irȩ
que ꝑfecta sunt in ꝑditionẽ: & ut
notas faceret diuitias głȩ sue in¬
uasa miscd̃ie : cui ñ potest figm̃tũ
Dicere. quare sic me fecisti. cũ habeat

Expanded text:
reddatur poena damnato, indebita gratia liberato. ut nec ille se indinationis et offensionis inuoluit. ut liberatus de non liberato discat. quod etiam sibi supplicium conueniret, nisi gratia subueniret; si autem gratia, utique nullis meritis reddita sed gratuita bonitate donata. Sed iniustum est°, inquiunt, cin una eademque mala causa hunc liberari, illum puniri\'. nempe ergo iustum est utrumque puniri. quis hoc negauerit? agamuscernimus, quod in damnatione similium etiam nobis debitum fuisse cognoscimus. si enim utrique liberarentur, lateret, quid peccato per iustitiam debeatur; si nemo, quid gratia largiretur. ut ergo in hac difficillima quaestione uerbis potius utamur apostoli. uolens deus. ostendere iram et demonstrare potentiam suam adtulit in multa patientfecta sunt in perditionem; et ut notas faceret divitias gloriae svasa misericordiae: cui non potest figmentum dicere, Quare sic me fecisti? cum habeat
Abbreviated transcription (Latin):
det nobis inebriari ab ub̃tate domuᷤ
suȩ. & uoluptatis suȩ potare toerentẽ:
quo mundati atq uegetati ñ solum
tristicia ñ absorbeamur. uerũ etiam
głemur intribulationib: scientes
quia tribulatio patientiã oꝑatur:
patientia ꝓbationem. ꝓbatio uͦ spẽ:
spes uͦ non confundit. Non quia ꝑ
nos ipsos hoc possumus: s quoniam
caritas dĩ diffusa ẽ incordib nr̃is. ꝑ¬

Expanded text:
det nobis inebriari ab ubertate domus det nobis inebriari ab ubertate domus suae et uoluptatis suae potare torrentem, quo inundati atque uegetati non solum tristitia non\', absorbeamur, uerum etiam gloriemur in tribulationibus\', scientes, quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes uero non confundit, non quia per nos ipsos hoc possumus, sed quoniam caritas! dei diffusa est in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
Uide quẽadmodum non ut eũq ait
quis nos seꝑabit a xp̃o. S attendens
unde cohereamus xꝑo: quis nos in qͥt
Deinde cõmemoratis eis que uident᷑
habere uiolentiam. nec tam̃ habent
iuolentiam separandi : ita conclusit.
ut eandem diceret caritatem dĩ quã
dixerat xꝑi. Et quid ẽ a caritate xpi:
nisi a caritate iusticie. De illo quippe
dictum ẽ. Qui factus ẽ nob̃ sapientia
a deo &e iusticia ce scĩficatio. ce redẽp
tio: ut quemadmodum scriptum est.
les deterrent ab immundis oꝑibus
sordide uoluptatis. ita ille iustissimꝰ
qui nec penarum corporaliũ t̾̃rore re¬
uocatur. a sc̃is oꝑib luminosissimȩ
caritatis. Quȩ caritas dĩ quod ꝑpetua
cogitatione tenendũ ẽ diffundit᷑ incor¬
ut qui gloriatur in dño głetur. Cũ gͦ
nos huiꝰ caritatis qua lex uerissime
impletur pauꝑes egentesq sentimꝰ.
ñ de inopia nr̃a diuitias eiꝰ exigere. s
orando petere. querere. pulsare. debe¬
mus: ut ille apud quẽ est fons uite

Expanded text:
uide, quem ad modum non utcumque ait: Quis nos separabit a Christo? sed ostendens, unde cohaereamus Christo: Quis nos, inquitdeinde commemoratis eis, quae uidentur habere uiolentiam nec tamen habent ualentiam separandi, ita conclusit, ut eandem diceret caritatem dei, quam dixerat Christi. et quid est la caritate Christi\' nisi a caritate iustitiae? de illo quippe dictum est: Qui factus est nobis sapientia a deo et iustitia et sanctificatio; ut, quemadmodum scriptum est, les deterrent ab immundis operibus sordidae voluptatis; ita ille justissimus, qui nec poenarum corporalium terrore revocatur a sanctis operibus luminosissimae charitatis. 7. Quae charitas Dei, quod perpetua cogitatione tenendum est, diffunditur in corut, qui gloriatur, in domino glorietur. cum ergo nos huius caritatis, qua lex ! uerissime impletur, pauperes egentesque sentimus, non de ! inopia nostra diuitias eius exigere sed orando petere, quaerere, pulsare debemus, ut ille, apud quem est fons uitae,
Abbreviated transcription (Latin):
ant oꝑa nr̃a coram hominib: ut qͥbꝰ
placere possunt glorificent patrẽ nr̃m
qui incelis ẽ. Hinc ẽ qd̾ ille fortissimꝰ
iusticie dilector exclamat. Quis nos se¬
parabit a caritate xꝑi : Tribulatio. an
angustia. an ꝑsecutio. an fames. an nu¬
ditas: an ꝑicłm. angladiꝰ : Sicut scͥptũ ẽ.¬

Expanded text:
ant opera nostra coram hominibus, ut, quibus ant opera nostra coram hominibus, ut, quibus placere possunt, glorificent patrem nostrum, qui in caelis est. Hinc est, quod ille fortissimus iustitiae dilector exclamat: Quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an
Abbreviated transcription (Latin):
re immundicie ce iniquitati ad ini¬
quitatẽ: ita nunc exhibite menbra
ur̃a seruire iusticiȩ inscĩficationem
Quid ẽ enim sicut illud ita ce hoc.
nͥ quemadmodũ ad peccandũ nullꝰ
uos cogebat timor. s ipsius libido
uoluptasq peccati: sic adiuste ui¬
uendum non uos suplicii metus
urgeat. s ducat delectatio caritasq
iusticie: Et hec quide quantũ mͥ
uidetur. nondum ẽ ꝑfecta. s quodã
mͦ adulta iusticia. Neq enim frustra
p̃mitteret humanum dico ꝓpt̃ in¬
firmitatem carnis ur̃ȩ: nisi quia
plus aliquid dicendum fuit. si iam
illi ferre potuissent. Plus quippe ser¬
uitutis debetur iusticie: quã peccõ
solent homines exhibere. Nam pena
corporis: &e si non auoluntate. tamen
immundam ꝑcipiat uoluptatẽ: si
cruciatus uindicte certum ẽ continuo
secuturos. Iusticia uͦ sic amanda est:
ut ab eius oꝑib etiam pene corporis
nos cohibere non debeant: atq int̾¬
manus etiam crudeliũ inimicoꝵ luce¬

Expanded text:
ti ad iniustitiam, sic nunc exhibete membra uestra deseruire iustitiae in sanctificationem. quid est enim \'sicut illud ita et hoc\' nisi quem ad modum ad peccandum nullus uos cogebat timor sed ipsius libido uoluptasque peccati, sic ad iuste uiuendum non uos supplicii metus urgeat, sed ducat delectatio caritasque iustitiae? et haec quidem, quantum mihi uidetur, nondum est perfecta sed quodam modo adulta iustitia. neque enim frustra praemitteret: Humanum dico propter infimitatem carnis uestrae, nisi quia plus aliquid dicendum fuit, si iam illi ferre potuissent. plus quippe seruitutis debetur iustitiae, quam peccato solent homines exhibere. nam poena corporis etsi non a uoluntate tamen inmundam percipiat uolup-; tatem, si cruciatus uindictae certum est continuo secuturos. iustitia uero sic amanda est, ut ab eius operibus etiam poenae corporis nos cohibere non debeant atque intmanus etiam crudelium inimicorum luce
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ rectum. eiq obedientiȩ dedisse
preceptũ: nec nisi eiꝰ quo male usus ẽ li¬
bero uoluntatis arbitrio. etiã qd̾ transi¬
ret inposteros manasse peccatum. Neq
enim dampnantur qui ñ peccaueruit:
quandoquidẽ illud ex uno inomnes
ꝑtransiit. in quo ante ꝓpria insingulis
quibꝰq peccata om̃s communtt̃ peccaue¬
runt: ac ꝑ hoc incusabilis ẽ omĩs pecca¬
tor. uł reatu originis. uł additam̃to etiã
ꝓpriȩ uoluntatis. siue qui nouit siue qͥ
ignorat. siue qui iudicat. siue qui ñ iu¬
dicat: quia cẽ ipsa ignorantia in eis qͥ
intelligere noluerunt sine dubitatione
peccatũ ẽ: in eis aũ qui non potuerunt.
pena peceati. Ergo inutrisq ñ ẽ iusta ex

Expanded text:
hominem rectum eique oboedientiae dedisse hominem rectum eique oboedientiae dedisse praeceptum nec nisi eius, quo male usus est. libero uoluntatis arbitrio, etiam quod transiret in posteros. manasse peccatum. neque enim damnantur, qui non peccauerunt, quando quidem illud ex uno in omnes pertransiit, in quo ante propria in singulis quibusque peccata omnes communiter peccauerunt. ac per hoc inexcusabilis est omnis peccator uel reatu originis uel additamento etiam propriae uoluntatis. siue qui nouit siue qui ignorat siue qui iudicat sine qui non iudicat, quia et ipsa ignorantia in eis. qui intellegere noluerunt. sine dubitatione peccatum est, in eis autem, qui non potuerunt, poena peccati.
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ istos in excusabiles dicit. qui iui¬
sibilia eiꝰ ꝑea quȩ facta st̃ intellecta con¬
spicere potuerunt. nec obedierunt tam̃
ueritati s iniqui ce impii ꝑmanserunt.
quantomagis in excusabiles sunt. qͥ ex
lege eius instructi. confidunt seipsos du
cent: Qui predicantes ñ furandũ furan¬
tur: & cȩtera que de ipsis apłs loquitur.
fis quippe dicit. Propterea in excusabilis
es ohomo: omĩs qui iudicas. Inquo enĩ
alium iudicas: temetipsum condẽpnas.
Eadem enim agis que iudicas. humana
enim suꝑbia. tamquã presiimens de
uirib liberi arbitrii. excusatã se putat:
quando ignorantie non uoluntatis ui¬
detur eẽ quod peccat. Scd̃m hanc excusa¬
tionem: inexcusabiles dicit scriptura
diuina quoscumq scient̃ peccare conuin.¬
cit. Dĩ autem iustum iudicium: nec illiᷤᷤ
parcit qui ñ audierunt. Quicumq enĩ
sine lege peccauerunt: sine lege ꝑibunt.
Et qͣmuis se ipsi excusare uideant᷑. ñ ad¬
mittit hanc excusationẽ qui scit se fecisse

Expanded text:
Si ergo istos inexcusabiles dicit, qui invisibilia ejus per ea quae facta sunt intellecta conspicere potuerunt, nec obedierunt tamen veritati, sed iniqui et impii permanserunt, quanto magis inexcusabiles sunt, qui ex lege ejus instructi, confidunt seipsos duccent, qui praedicant non furandum et furantur et cetera. quae de ipsis apostolus loquitur! eis quippe dicit: Propterea inexcusabilis es o homo omnis, qui iudicas; in quo enim alium iudicas. temet ipsum condemnas; eadem enim agis. quae iquippe superbia tanquam praesumens de viribus liberi arbitrii excusatam se putat, quando ignorantiae, non voluntatis, videtur quod peccat. Secundum hanc excusationem inexcusabdiuina. quoscumque scientes peccare conuincit. dei tamen iustum iudicium nec illis parcit. qui non audierunt; quicumque enim sine lege peccauerunt, sine lege peribunt. et quamuis se ipsi excusare uideantur. non admittit hanc excusationem, qui scit se fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
tem. stuporẽ. immortalitatẽ. Sanitaᷤ
egritudinẽ ñ habet: s tam̃ quando tã¬
gitur &e molestat᷑ dolet. Stupor aũ ñ
dolet: amisit sensum doloris tanto in¬
sensibilior qͣnto peior. Rursꝰ immorta¬
litas ñ dolet: assumpta ẽ enĩ oĩs corrup¬
tio: ce corruptibile hoc induet incorrupti¬
onẽ: &e mortale hoc induet immortalitatẽ.
Nullus gͦ dolor in corpore immortali nul¬
lus dolor incorpore stuꝑido. Dolor ñ se
putet stupidꝰ iam immortalẽ. Uicinior
ẽ immortalitati sanitas dolentis: qͣm
stupor ñ sentientis. Inuenimꝰ gͦ hominẽ
suꝑbũ tẏpo arrogantissimo. qͥ s̃ ꝑsuase¬
rit nicħ timere: fortiorẽ putas illo qͥ
dit foris pugnȩ intus timores: fortiorẽ
tristis ẽ animamea usq ad mortem:
Non ẽ iste fortior: ñ te delectet stupor eiꝰ.
Non immortalitate indutꝰ: s sensu exutꝰ
ẽ. Lu uͦ habeto animã non sine affectu:
reprehensi enim sunt sine affectu: ce dic
de sensu sanitatis. Quis infirmat᷑: & ego

Expanded text:
tem, stuporem, immortalitatem. Sanitas aegritudinem non habet; sed tamen quando tangitur et molestatur, dolet. Stupor autem non dolet; amisit sensum doloris, tanto insensibilior, quanto pejor. Rursus immortalitas non dolet; absumpta est enim omnis corruptio, et corruptibile hoc induit incorruptionem, et mortale hoc induit immortalitatem . Nullus ergo dolor in corpore immortali, nullus dolor in corpore stupido. Non se putet stupidus jam immortalem: vicinior est immortalitati sanitas dolentis, quam stupor non sentientis. Invenis ergo hominem superbum typho arrogantissimo, qui sibi persuaserit nihil timere: fortiorem putas illo, qui ait, Foris pugnae, intus timores fortiorem iTristis est anima mea usque ad mortem Non est iste fortior: non te delectet stupor ejus; non immortalitate indutus, sed sensu exutus est. Tu vero habeto animam non sine affectu, reprehensi enim sunt qui sunt sine affectu, et dic de sensu sanitatis: Quis infirmatur, et ego
Abbreviated transcription (Latin):
uos scͥptura in excusabiles dicit: quos ñ
latet ueritas. & ieis ꝑseuerat iniquitas.
Reuelabitur enĩ ira di de celo ait apłs.
suꝑ omnẽ impietatẽ & iniusticiã hõĩnũ
eoꝵ. qͥ ueritatẽ dĩ in iniquitate detinent:

Expanded text:
 scriptura inexcusabiles dicit, quos non latet ueritas et in eis perseuerat iniquitas. reuelatur enim ira dei de caelo, ait apostolus, super omnem impietatem et iniustitiam hominum eorum, qui ueritate
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ illi ꝑ adam ad condempnatio¬
nem: isti ꝑ xꝑm ad iustificationem:
tanꝙͣ si dicamus uerbi grã. Una obste¬
trix in hac ciuitate: que om̃s excipit.
Et unꝰ ẽ hic litt̾aꝵ magist᷑. qͥ om̃s docet
Neq ibipossunt intelligi õs nͥ qͥ nascunt᷑:
neq hic om̃s nisi qui discunt. Non tam̃
omnes qui nascuntur: litteras discunt.
S cuiuis claret ce qd̾ illic recte dictum
ẽ. om̃s excipit. preter cuius manus
nemo nascitur: & hic recte dictum ẽ
om̃s docet preter cuiꝰ magisterium ne

Expanded text:
hoc est: illi per Adam ad condemnatiohoc est: illi per Adam ad condemnationem, isti per Christum ad iustificationem. tamquam si dicamus uerbi gratia: \'una est obstetrix in hac ciuitate, quae omnes excipit, et unus est hic litterarum magister, qui omnes docet\', neque ibi possunt intellegi omnes, nisi qui nascuntur, neque hic omnes, nisi qui discunt; non tamen omnes qui nascuntur litteras discunt, sed cuiuis claret, quod et illic recte dictum est: \'omncs excipit, praeter cuius manus nemo nascitur\', et hic recte dictum est: \'omnes docet, praeter cuius magisterium ne
Abbreviated transcription (Latin):
uemadmodum om̃s omnino ꝑti¬
nentes ad generationẽ uolupta¬
tis carnis. non moriuntur nͥ in adã.
inquo om̃s peccauerunt: sic ce ex his
om̃s omnino ꝑtinentes ad regenera¬
tionem uoluptatis sꝑs. ñ uiuificant᷑
nisi inxꝑo. in quo omnes iustificant᷑.
Quia sicut ꝑunum ad condempnati¬
onem. sic ꝑ unum om̃s ad iustificatio¬
nem: nec ẽ ullus ulli medius locuis.
ut possit ẽẽ nisi cum diabolo. qͥ ñ est
cum xꝑo. Una ẽ quippe caro peccati
inqua om̃s ad dampnationẽ nascũ¬
tur: & una est caro insimilitudinem
carnis peccati. ꝑ quã om̃s a dampna-¬
tione liberantur. Nec ita dictum est
om̃s: uelut quicumq nascunt᷑ incar¬
ne peccati. idem ipsi om̃s mundari
intelligantur ꝑ carnem similem
carni peccati. Non enim omĩũ ẽ fides.¬
S om̃s ꝑtinentes ad generationẽ conu¬
bii carnalis. non nascuntur nͥincarne
peccati: ce om̃s ꝑtinentes ad generati¬
onem conubii spiritalis. ñ mundant᷑
nisi ꝑ carnem similem carnis pecc̃i:

Expanded text:
uemadmodum enim omnes omnino pertinentes ad generationem voluntatis carnis non moriuntur, nisi in Adam in quo omnes peccaverunt: sic ex his omnes omnino pertinentes ad regenerationem voluntatis spiritus, non vivificantur nisi in Christo, in quo omnes justificantur. Quia sicut per unum omnes ad condemnationem, sic per unum omnes ad justificationem . Nec est ullus ulli medius locus, ut possit esse nisi cum diabolo, qui non est um? una est quippe caro peccati, in qua omnes ad damnationem nascuntur, et una est caro in similitudine carnis peccati, per quam omnes a damnatione liberantur. nec ita dictum est omnes, uelut quicumque nascuntur in carne peccati, idem ipsi omnes mundari intellegantur per carnem similem carni peccati-non enim omnium est fides—sedomnespertinentes ad generationem conubii carnalis non nascuntur nisi in carne peccati et omnes pertinentes ad generationem conubii spiritalis non mundantur nisi per carnem similem carni peccati;
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ non scđm merita hominim
datur: Respondeo: qm̃ ds̃ misericors ẽ.
Cur gͦ inquit non omĩb: Et hic respõ¬
deo: qm̃ ds̃ iudex ẽ. Ac ꝑ hoc &e gratis
ab eo datur gratia: &e iusto eius in aliis
iudicio demonstrat᷑. quid in eis quib
datur conferat gr̃a. Non itaq simus
liberat miseros d̾s̃ de tam debita ꝑditi¬
one: ut si neminem inde liberaret ñ
eẽt in iustus: ex uno quippe omnes in
condempnationem non iniustã iu¬
dicati sunt filii ire: s iustam. Qui gͦ
liberat᷑ grãm diligat: qui ñ lib̾at᷑ de¬
bitum agnoscat. S in remittendo de¬
bitum bonitas. in exigendo ȩquitas
intelligitur: nusquã apud dm̃ inqͥ¬

Expanded text:
i non secundum merita hominum datur? » Respondeo, Quoniam Deus misericors est. « Cur ergo, » inquit, « non omnibus? » Et hic respondeo, Quoniam Deus judex est. Ac per hoc et gratis ab eo datur gratia; et justo ejus in aliis judicio demonstratur, quid in eis quibus datur conferat gratia. Non itaque simus liberat misericors Deus de tam debita perditione, ut si inde neminem liberaret, non esset injustus. Ex uno quippe omnes in condemnationem non injustam judicati sunt ire, sed justam. Qui ergo liberatur, gratiam diligat, qui non liberatur, debitum agnoscat. Si in remittendo debito bonitas, in exigendo aequitas intelligitur, nusquam esse apud Deum iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
solum cui seruitus illa debet᷑: quę
latria greco uocabulo nũcupat᷑ Ipsũ enĩ
u̾bum ẽ in lege ubi seͥptũ ẽ: dñm dm̃
tuũ adorabis & illi soli seruies. Quẽ si do¬
minũ patrẽ tantũmͦ dixerimꝰ: respondet᷑
qͥa unꝰ ds cui soli ꝑ latͥam seruire iussi
sumꝰ. ita dicit᷑ ds solus. ut & pat̃ intelli¬
gatur & filiꝰ : immo uͦ etiam spiritus
sc̃s: De illo quippe dicit apłs. Nescitis quia

Expanded text:
solum, cui seruitus illa debetur, quae latria Graeco uocabulo nuncupatur. ipsum enim uerbum est in lege, ubi scriptum est: Dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. quem si deum patrem tantum modo dixerimus, respondebitur quia unus deus, cui soli per latrian seruire iussi sumus, ita dicitur deus solus, ut et pater intellegatur et filius, immo uero etiam spiritus sanctus? de illo qui
Abbreviated transcription (Latin):
ei facere sicut salomon fecit. de lignis &
lapidib iuberem᷑. utiq faciendo templũ¬
debemꝰ. cui templum ñ facimꝰ. s sumꝰ:
Ac ꝑhoc si ce patri &e filio & sp̃ui soõ latͥa
debetur et exhibetur a nob̃. de quodictũ
est. dnm̃ dm̃ tuũ adorabis. & illi soli ser¬
uies: ꝓculdubio dñs d̾s nr̃. cui soli ꝑ latͥã

Expanded text:
ei facere, sicut Salomon fecit de lignis et lapidibus, juberemur; utique faciendo templudebemus, cui templum non facimus, sed sumus! Ac per hoc, si et patri et filio et spiritui sancto latria debetur et exhibetur a nobis, de qua dictum est: Dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies, procul dubio dominus deus noster, cui sol
Abbreviated transcription (Latin):
agnum qͥd adhuc attulit merca¬
tor iste. De regione ueniens sua iste
mercator. inuenit in regione nr̃a qd
hic abundat. Quid hic abundat:
Natus est & mortuus ẽ. S qua uia natꝰ
est ad istam regionem uenit: s ñ ea
concupiscentiam carnis. ille aũ ñ ꝑ
ipsam. Maria enĩ uͥgo sine uirili am¬
plexi. sine concupiscentie estu: qm̃
ne pateretur hunc estum: ideo ei di
uirgoergo maria. non concubuit¬
& concepit: s credidit & concepit.
Natus est enim mortalis mortalibus.
Quare mortalis: Quia in similitudine
carnis peccati. Non incarne peccati:
s in similitudine carnis peccati. Quid
habet caropeccati : Mortẽ oe peccatum.
Quid habuit similitudo carnis peccatiᷤ
Mortem sine peccato. Si haberet pecca¬
tum: caro eẽt peccati. Si mortẽ ñ hab̾et:
non ẽẽt similitudo carnis peccati. Talis
uenit saluator Uenit. mortuus ẽ: sẽd
mortem otcidit. finiuit in se quam ti¬
mebamus. Suscepit illam: &e occidit
illam. Quomͦ summꝰ uenator: leonẽ

Expanded text:
agnum quid huc attulit mercator iste de regione sua veniens: mercator iste invenit in regione nostra quod hic abundat. Quid hic abundat? Natus est, et mortuus est. Sed qua via natus est? Ad istam regionem venit, sed non econcupiscentiam carnis, ille autem non per ipsam. Maria enim virgo sine virili amplexu, sine concupiscentiae aestu; quoniam ne pateretur hunc bit tibi . Virgo ergo Maria non concubuit et concepit, sed credidit et concepit. Natus est enim mortalis mortalibus. Quare mortalis? Quia in similitudinem carnis peccati. Non in carne peccati, sed in similitudinem carnis peccati. Quid habet caro peccati? Mortem et peccatum. Quid habuit similitudo carnis peccati? Mortem sine peccato. Si haberet peccatum, caro esset peccati; si mortem non haberet, non esset similitudo carnis peccati. Talis venit Salvator. Venit, mortuus est, sed mortem occidit. Finivit in se quam timebamus. Suscepit illam, et occidit illam, quomodo summus venator leonem
Abbreviated transcription (Latin):
si uidei sunt appellandi. Ipsi uoce sua
abdicauerunt se abisto nomine: ut
iudei non sint digni appellari. nisi
tantũ carne Ubi gͦ se separauert̃ ab
ce ait illis pilatus. Regẽ urm̃ cruci¬
figam: Et illi. Non habemꝰ regẽ nͥ
cẽsarem. O iudei qui uocamim &e ñ
estis: si ñ habetis regẽ nͥ cesarẽ. defe
cit iam p̾nceps ex iuda. Uenit gͦ eui
reꝓmissum ẽ. Ili gͦ ueriꝰ iuder: qui
xp̃iani facti sunt ex uideis. Ceti iudei
qui in xp̃m non crediderunt: etiã ipsũ
mariam: credens in illũ de qͦ apłs scͥbẽs

Expanded text:
i non sunt appellandi. Ipsi voce sua abdicaverunt se ab isto nomine, ut Judaei non sint digni appellari, nisi tantum carne. Ubi ergo se separaverunt ab iEt ait illis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? Et illi: Nos non habemus regem, nisi Caesarem . O Judaei qui vocamini, et non estis; si cit iam princeps ex Iuda, uenit cui repromissum est. Illi ergo uerius Iudaei, qui christiani facti sunt ex Judaeis: caeteri Judaei qui in Christum non crediderunt, etiam nomen Mariam; credens in illum de quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
pͥora tempora. &e inuenitur qͥa uidei
de tribu uida semꝑ reges habuert̃:¬
unde iudei dicti sunt. Et ñ habuert̃
regem prius alienigenam: nisi hero¬
dem illum qui fuit quando dñs nat᷑ ẽ.
nde ceꝑunt reges alienigene ab herode
Ante herodem om̃s de tribu iuda: sed
donec ueniret cui reꝓmissum ẽ. Itaq
ipso iam ueniente. dño: eu̾sũ ẽ regnũ
iudeoꝵ. & sublatum ẽ ex iudeis. Mo¬

Expanded text:
mpora, et invenitur quia Judaei de tribu Juda semper reges habuerunt, unde dicti sunt Judaei; et non habuerunt regem prius alienigenam, nisi Herodem illum qui fuit quando Dominus natus est . Inde coeperunt reges alienigenae, ab Herode. Ante Herodem omnes de tribu Juda, sed donec veniret cui repromissum est. Itaque ipso jam veniente Domino, eversum est regnum Judaeorum, et sublatum e
Abbreviated transcription (Latin):
primo de alia tribu datus ẽ saul. & re
datus ẽ de tͥbu uida rex dauid. ce ex il
lo tribu fuerunt reges. Iacob autẽ ille¬
de hoc dixerat: quando benedixerat
filios suos. Non deficiet pͥnceps de
iuda. nec dux de femore eiꝰ: donec ue¬
niat cui reꝓmissum ẽ. De tribu aũ
iuda: uenit dñs nr̃ iħ cxꝑc. Est enim
s etiam ante ipsum abraham. ñ solũ
ante abraham. s ante adam. ñ solũ
añ adam. s ante cȩlum ce t̾ram. ce añ
scła: quia omĩa ꝑ ipsum facta sunt. oͦ

Expanded text:
primo de alia tribu datus est rex Saül ,datus est de tribu Juda rex David, et ex illo de tribu Juda fuerunt reges . Jacob autem ille hoc dixerat, quando benedixerat filios suos: Non deficiet princeps de Juda, nec dux de femoribus ejus, donec veniat cui repromissum est . De tribu autem Juda vesed etiam ante ipsum Abraham ; nec solum ante Abraham, sed et ante Adam; nec solum ante Adam, sed et ante coelum et terram, et ante saecula: qu