comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Fo ed dicis. Quid ergo faciendum est de huitisme¬
di. qui clanculo conuenerunt: si postea aut
alter aut uterq factum negando ad alienam
societatem transierit: Quidam uxorem duxit elanculo si¬
ne presentia testium. solo adinuicem maritali consensu fir¬
mato: deuitans ut nonnũquã fieri solet. aliqua de causa
conscientiã alienam. Postea breui tempore interiecto priusꝗͣ
consensũ occultũ facto manifesto ꝓbasset. de facto penituit:
eam quã in hunc modũ uxorem duxerat dimisit: aliã dux̃ẽ
celebri apparatu manifeste coram ecclesia: fortassis cũ paren¬
tum tradicione. cum sacerdotis benedictione fecit nuptias.
filios genuit. Uenit prior illa ad eccłam iudiciũ interpellat
iusticiã postulat: iniuriã sibi illatã palam exponẽs. Negat
ille: nec sunt testes qui possint probare quod occultũ est.
Hic queris quid facere debeat ecclesia: quia utrimq incon¬

Expanded text:
Sed dicis: Quid ergo faciendum est de hujusmoSed dicis: Quid ergo faciendum est de hujusmodi qui clanculo convenerunt, si postea aut alter aut uterque factum negando ad alienam societatem transierit? Quidam uxorem duxit clanculo sine praesentia testium solo adinvicem maritali consensu firmato, devitans ut nonnunquam fieri solet aliqua de causa conscientiam alienam, postea brevi tempore interjecto, priusquam consensum occultum facto manifesto probasset de facto poenituit, eam quam in hunc modum uxorem duxerat dimisit: aliam duxit celebri apparatu manifeste coram Ecclesia fortassis cum parentum traditione, cum sacerdotis benedictione nuptias fecit, filios genuit. Venit prior illa ad Ecclesiam, judicium interpellat, justitiam postulat. Injuriam sibi illatam palam exponens. Negat ille, nec sunt testes qui possunt probare quod occultum est. Hic quaeris quid facere debet Ecclesia, quia utrinque incon
Abbreviated transcription (Latin):
sim. E tu maritus meus: aut enim hoc dicunt. aut ali¬
ud quodeũq simile illi : in quo et si hoc non dicunt.
hoc tamen intelligunt: aut si hoc non dicu̾t q fortas¬
sis alicubi uerba non celebrant᷑. sed res agitur. tam̃ hoc
faciunt: ducit illam. accipit illam: sicut mos ẽ legitimꝰ
Aucendi uxores. Cum igrtur hoc sicut mos est dicunt uel faci¬
unt. et in hoc sibi consentiunt. hoc est quod dicere uolo: quia
deinceps conuges sunt: siue hoc drcerint et inhoc sibi con¬
senserint coram legitunis testibi sicut debent: siue forte soli
deorsum. et insecreto nemine astante. uel attestante qualit̃
non debent: tamen omĩno coniuges sunt: uec deiceps nisi
alia emergat causa discidii abinuicem separari licite possũt
etiam. si ꝑpter furtiuum consensum si factũ negauerint.
conuinci non possunt:¬
De his qui occulte nubũt: uel postquã nupserint.
contra comugium aliqua uerenda faciu ui

Expanded text:
sim et tu maritus meus, aut scilicet hoc dicunt, aut alisim et tu maritus meus, aut scilicet hoc dicunt, aut aliud quodcunque simile illi, in quo et si non hoc dicunt, hoc tamen intelligunt. Aut si non hoc dicunt quia fortassis alicubi verba non celebrantur, sed res agitur, tamen hoc faciunt. Ducit illam, accipit illam, sicut mos est legitimus ducendi uxores. Cum igitur hoc sicut mos est dicunt vel faciunt et in hoc sibi consentiunt, hoc est quod dicere volo, quod deinceps conjuges sunt, sive hoc dixerint; et in hoc sibi consenserint coram legitimis testibus sicut debent, sive forte soli seorsum et in secreto nemine attestante vel astante qualiter non debent; tamen omnino conjuges sunt, nec deinceps nisi alia emergat causa dissidii ab invicem separari licite possunt, etiam si propter furtivum consensum si factum negaverint convinci non possintubunt, vel postquam nupserint contra conjugium aliqua verenda faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
atur coniugiũ : tunc coniugii nomen assumit᷑. In quib
uerbis sicut supra dictum est. si desponsationẽ accipimꝰ in
eo quando consensu maritali coniugiũ sancitur: recte tũc
ipsum coniugiũ inchoari. et nom̃ coniugis assumi dicitur.
Si autẽ desponsationẽ intelligimꝰ in eo quod futurus ad
inhis que coniugiũ antecedunt inchoari dicitur: et ab
inde etiam que futura est coniunx. ꝓpter ea quib iam
coniugiũ iniciatũ est. nomine coniugis censetur. Sed
ut libet de his et de huiusmodi senciatur. tantũ ut con¬
iugium nec ante legitimi consensus attestacionẽ. in qͦ
uterq alteri ad coniugalis federis societatẽ se tradit ue¬
rum esse credatur: nec postea imꝑfectũ. Uisscire quid
dico: Cum ille dicit ego te accipio in meã. ut deinceps
et tu uxor mea sis. et ego maritus tuus. et illa similit̃
dicit. ego te accipio in meũ. ut deinceps et ego uror tua

Expanded text:
atur conjugium tunc conjugii nomen assumitur, in quibus atur conjugium tunc conjugii nomen assumitur, in quibus verbis, sicut supra dictum est si desponsationem accipimus in eo quando consensu maritali conjugium sancitur, recte tunc ipsum conjugium inchoari et nomen conjugis assumi dicitur. Si autem desponsationem intelligimus in eo quod futurus ad in iis quae conjugium antecedunt inchoari dicitur; et ab inde etiam quae futura est conjux, propter ea quibus jam conjugium initiatum est nomine conjugis censetur. Sed ut libet de his et de hujusmodi sentiatur, tantum ut conjugium nec ante legitimi consensus attestationem, in quo uterque alteri ad conjugalis foederis societatem se tradit, verum esse credatur, nec postea imperfectum. Vis scire quid dico? Cum ille dicit: Ego te accipio in meam, ut deinceps et tu uxor mea sis, et ego maritus tuus, et illa similiter dicit: Ego te accipio in meum, ut deinceps et ego uxor tua
Abbreviated transcription (Latin):
et sponsionis que de futuro coniugio utrimq facta fuerat
adimpletur : in consensu maritali. coniugii sacram̃tũ ꝑfi¬
citur. Nomen autem desponsationis. non ipsum coniugu
consensũ quo matrimoniũ firmatur: sed pactionẽ ⁊ ꝓmis¬
sionem futuri consensus significare in ipsa uocis exp̃ssione
conicimus: quia et spondere non dare est aut facere: seo
ꝓmitterẽ. Unde et apłs dicit. Despondi enim uos uni uiro
uirginẽ castã exhibere xp̃o. Quod si desponsationis nom̃
in ipso contractu matrimonii intelligere debemus: tunc
fidem desponsationis consensũ mutue societatis. que con¬
iugium dicitur. conuenienter accipimus. Unde ⁊⁊ de ma¬
tre dñi augustinus dicit. quia a prima desponsationis
fide coniunx uocata est ioseph: quam concubitu nec cog¬
nouerat. nec fuerat cognituruis. Et ambrosius similiter.
Desponsata uiro: coniugis nomen accepit. Cum enĩ inici¬

Expanded text:
et sponsionis quae de futuro conjugio utrinque facta fuerat et sponsionis quae de futuro conjugio utrinque facta fuerat adimpletur, in consensu maritali conjugii sacramentum perficitur. Nomen autem desponsationis non ipsum conjugii consensum quo matrimonium firmatur, sed pactionem et promissionem futuri consensus significare in ipsa vocis expressione conjicimus, quia et spondere non dare est aut facere, sed promittere. Unde et Apostolus dicit: Despondi enim vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Quod si desponsationis nomen in ipso contractu matrimonii intelligere debemus, tunc fidem desponsationis consensum mutuae societatis quae conjugium dicitur, convenienter accipimus. Unde et de matre Domini Augustinus dicit, quod a prima desponsationis fide conjux vocata est Joseph, quam concubitu non cognoverat, nec fuerat cogniturus. Et Ambrosius similiter; Desponsata viro conjugis nomen accepit. Cum enim initi
Abbreviated transcription (Latin):
Qui si defuerit: omĩa etiam cum ipso coitu frustrant᷑
Isidorus etiam dicit. quia coniuges uerius appellant᷑.¬
a prima desponsationis fide: quãuis adhuc inter eos ignoret᷑
coniugalis concubitus. Sed forte uideatur hoc illi esse contra
rium quod superius diximus: coniugiũ in consensu marita¬
li sanciri. Si enim a prima desponsationis fide coniugiũ
incipit. cum fides desponsationis in ꝓmissione futuri con¬
sensus precedere uideatur. quando coniugiũ ab hac fide ini¬
ciari dicitur : ꝓculdubio etiam ipsum matrimonii consen¬
sum anteire probatur. S si desponsationẽ ipsam futuri
matrimonii pactionẽ et ꝓmissionẽ intelligere debemus:
tunc nimirũ fidem desponsationis. impletionẽ ꝓmissionis.
et pactionis exhibitionẽ conuenient̃ accipimꝰ: a qua in¬
mirum quia in supradicto consensu constat. merito coniu¬
gium exordium sumit: quia in eo quod fides pactionis

Expanded text:
qui si defuerit omnia etiam cum ipso coitu frustrantur. qui si defuerit omnia etiam cum ipso coitu frustrantur. Isidorus etiam dicit, quod conjuges verius appellanta prima desponsationis fide quamvis adhuc inter eos ignoretur conjugalis concubitus. Sed forte videtur hoc contrarium esse illi quod superius diximus conjugium in consensu maritali sanciri. Si enim a prima desponsationis fide conjugium incipit, cum fides desponsationis in promissione futuri consensus praecedere videatur, quando conjugium ab hac fide initiari dicitur, procul dubio etiam ipsum matrimonii consensum anteire probatur. Sed si desponsationem ipsam futuri matrimonii pactionem et promissionem intelligere debemus, tunc nimirum fidem desponsationis impletionem promissionis et pactionis exhibitionem convenienter accipimus. A qua nimirum quia in praedicto consensu constat, merito conjugium exordium sumit, quia in eo quod fides pactionis
Abbreviated transcription (Latin):
perat dicens. nisi forte uoluntas propria suffragauerit.
et uota succurrerint legitima. Illic ergo ubi uoluntas ꝓ¬
pria. et uotum legitimũ succurrerit: etiam sine his om̃i¬
bus legitimũ coniugiũ esse potest. Si enim coniugium
esse non potest ubi ista non sunt: nec baptismus ẽe po¬
tast. ubi non precedit fontis consecratio. baptitandi ca¬
thecizatio. exorciratio: et ubi non sequitur olei ⁊ cris¬
matis unctio. S sicut baptisinus es̃e potest sine istis.
quãuis ista debeant esse cum baptismo: ita et sine istis
coniugiũ esse potest: etiam ibi ubi illa in conugio.
et cum coniugio esse debent. Nam qd̾ coniugiũ non in
coitu constet. sed in consensu. nec consensu coitus. quia
si forte utrunq castitatis et continentie propositũ pla¬
citum fuerit : beatus ambrosius testatur dicens. Non
defloratio uirginitatis: sed pactio coniugalis comugiũ
facit. Item. Conugiũ non facit coitus : sed consensus.

Expanded text:
perat, dicens: Nisi forte voluntas propria suffragata fuerit, perat, dicens: Nisi forte voluntas propria suffragata fuerit, et vota succurrerint legitima. Illic ergo, ubi voluntas propria et votum legitimum succurrit, etiam sine his omnibus legitimum conjugium esse potest. Si enim conjugium esse non potest ubi ista non sunt, nec baptismus esse potest, ubi non praecedit fontis consecratio, baptizandi exorcizatio, et ubi non sequitur olei et chrismatis unctio. Sed sicut baptismus esse potest sine istis, quamvis ista debeant esse cum baptismo, ita et sine illis conjugium esse potest, etiam ibi ubi illa in conjugio et cum conjugio esse debent. Nam quod conjugium non in coitu constet, sed in consensu, nec in consensu coitus; quia si forte utrinque castitatis et continentiae propositum placitum fuerit, beatus Ambrosius testatur, dicens: Non defloratio virginitatis, sed pactio conjugalis conjugium facit. Item: Conjugium non facit coitus, sed consensus,
Abbreviated transcription (Latin):
non ad coniugii sacram̃tũ ꝑtinebit. Sed dicis. Si pꝰ primũ
coniugalis federis consensũ. statim coniugium est: quid
ergo sibi uult quod dicit auctoritas. aliter non fieri con¬
iugium legitmũ. nisi ab his qui super eam feminã po¬
testatem habere uidentur: ut a quib custoditur uxor
petatur : et a parentib propinquiorib sponsetur. et
legibus dotetur: et suo tẽpore sacerdotaliter ut mos est
cum precib et oblacionib a sacerdote benedicatur: et
cetera quedam que in hunc modum adiungit dicens:
qm̃ aliter p̃sũpta non coniugia. sed adulterina contuber¬
nia uel stupra. aut fornicationes potius quã legrama
coniugia esse dicenda sunt: Sed in hoc loco id intelli¬
gi oportet. legitima non esse coniugia: idest non fieri
scd̾m multitudinẽ legum: que in hunc modũ conuges
desponsari instituunt. Nam quod postea adiungit.
legitima coniugia: confestim subsequenti sermone tẽ¬

Expanded text:
non ad conjugii sacramentum pertinebit. Sed dicis: Si post primum non ad conjugii sacramentum pertinebit. Sed dicis: Si post primum conjugalis foederis consensum statim conjugium est, quid ergo sibi vult quod dicit auctoritas: aliter non fieri legitimum conjugium nisi ab his, qui super eam feminam potestatem habere videntur; et a quibus custoditur uxor, petatur; et a parentibus propinquioribus sponsetur; et legibus dotetur et suo tempore sacerdotaliter ut mos est cum precibus et oblationibus a sacerdote benedicatur, et caetera quaedam quae in hunc modum adjungit, dicens. Quoniam aliter praesumpta non conjugia, sed adulterina contubernia, vel stupra aut fornicationes potius quam legitima conjugia esse dicenda sunt. Sed id in hoc loco intelligi oportet legitima non esse, id est non fieri secundum institutionem legum, quae in hunc modum conjuges desponsari instituunt. Nam quod postea adjungit, legitima conjugia, confestim subsequenti sermone tem
Abbreviated transcription (Latin):
sentis assensus attestaciõe firmatur: qr ꝓ talẽ ꝯsensũ qͥcqͥd
in aliena societate etiã cũ carnis ꝯmixtiõe. uel eum prolis
procreatione secutum fuerit: irritum om̃iuo esse debebit. Sed
putant quidam posterius factum idcirco constare debere: qr
in eo amplius esse uidetur. ubi post consensũ etiam carnis
cõmixtio secuta est. S cur ideo stare debet in quo plus fac¬
tum est: si totum id quod factum est iuste factum non est:
Si posterius ꝓpt̾ea coniugium iudicatur. qr in eo copula
carnis fuit que in priori non fuit: ergo si terciũ post hec
secutum fuerit. dicet aliquis quia melius iudicandũ est
quam scd̃m : quia in eo fortassis copula carnis sepius fu¬
it quam in secundo fuerit: qd̃ racio non admittit. Qua¬
propter quicquid post consensũ coniugalem qui matri¬
moniũ sacrat. cum alio uel alia siue in consensu. siue in
coitu admissum fuerit: ad incestus et adulterii maculã.

Expanded text:
sentis assensus attestatione firmatur; quia post talem consensum quidquid sentis assensus attestatione firmatur; quia post talem consensum quidquid in aliena societate etiam cum carnis commistione, vel cum prolis procreatione secutum fuerit, irritum omnino esse debebit. Sed putant quidam posterius factum idcirco stare debere quia in eo amplius esse videtur, ubi post consensum etiam carnis commistio secuta est. Sed cur ideo stare debet in quo plus factum est, si totum id quod factum est, juste factum non est? Si posterius propterea conjugium judicatur; quia in eo copula carnalis fuit, quae in priori non fuit, ergo si tertium post hoc secutum fuerit, dicet aliquis quod melius judicandum est quam secundum; quia in eo fortassis saepius copula carnalis fuit quam in secundo fuit, quod ratio non admittit. Quapropter quidquid post consensum conjugalem qui matrimonium sacrat, cum alio vel alia sive in consensu, sive in coitu admissum fuerit, ad incestus et adulterii maculam
Abbreviated transcription (Latin):
quia longe aliud est ꝓmittere: atq aliud facere. Qui pro¬
mittit nondũ facit: qui autem facit. iam facit quod facit.
In eo qui ꝓmittit si non facit quod ꝓmittit mendaciũ est:
in eo autem qui facit. etiam si post factum penitet: tamen
factum omino est qd̾ factũ est. Qui ergo se ꝓmisit uoxorẽ
ducturũ. nondũ tameu uxorem duxit: et que spopondit
se nupturã. nondũ nupsit: nec coniugiũ adhuc fuit. sed
futurũ esse debuit. Cum autẽ postea et ille uxorẽ duxit.
et illa marito nupsit. iam conuigiũ fuit utrimq: et non
poterit dissolui quod factũ est: etiam si id qd̃ ꝓmissum
fuit non est impletũ. Precedens ergo mendaciũ penitencia
corrigendũ est: sed sequens coniugiũ. dissoluendũ non est.
Non autẽ sic est quando sacratñtũ coniugii non quidem
ut supradictũ est mutua sponsiõe futurũ ꝓmitat᷑. s pre¬

Expanded text:
quia longe est aliud promittere, et aliud facere. Qui proquia longe est aliud promittere, et aliud facere. Qui promittit nondum facit; qui autem facit jam facit quod facit. In eo qui promittit si non facit quod promittit, mendacium est. In eo autem qui facit, etiam si post factum poenitet, tamen factum omnino est quod factum est. Qui ergo se promisit uxorem ducturum, nondum tamen uxorem duxit; et quae spopondit se nupturam nondum nupsit, nec conjugium adhuc fuit, sed futurum esse debuit. Cum autem postea et ille uxorem duxit, et illa marito nupsit, jam conjugium utrinque fuit; et non poterit dissolvi quod factum est, etiam si id quod promissum fuit non est impletum. Praecedens ergo mendacium poenitentia corrigendum est, sed sequens conjugium dissolvendum non est. Non autem sic est quando sacramentum conjugii non quidem, ut supra dictum est, mutua sponsione futurum promittitur, sed prae
Abbreviated transcription (Latin):
aut non futurum lauditur: Quando conugiũ ẽẽ i
i quis autem querat quando conugiũ aipiat.¬
esse incipiat: dicimus quia ex quo talis consen¬
sus qualem supra diffiniuimꝰ inter masculum
et feminam factus fuerit. ex eo statim coniugiũ est: quẽ
transierit. etiam si ꝯmixtio carnis illie sequitur: ad prio¬
rem tamen societatẽ in qua sacram̃tũ coniugii sancitũ est.
et postquã secunda copula illicita omĩno iudicatur. redi¬
re debebit. S dicis michi. Aliquis ꝓmisit siue forte iuraũ
alicui se usq ad tempus ꝯplacitũ illam ducturũ: et illa si¬
militer ꝓmisit uel iurauit se illi nupturã. Interim mutato
proposito. alter siue uterq ad alienã societatem transit:
et ille aliam uxorẽ ducit: et illa marito alteri nubit. Qͥd
ergo faciendum est: Nũquit ꝓpter priorem sponsionem
secunde federationis. pactum scindendum est: S considera

Expanded text:
aut non futurum laudatur. CAP. V. Quando conjugium esse iaut non futurum laudatur. CAP. V. Quando conjugium esse ii quis autem quaerat quando conjugium esse incipiat, dicimus quod ex quo talis consensus qualem supra diffinivimus inter masculum et foeminam factus fuerit, ex eo statim conjugium est, quem transierit, etiamsi commistio carnis illic sequatur ad priorem tamen societatem in qua sacramentum conjugii sancitum est et postquam secunda copula illicita omnino judicatur, redire debebit. Sed dicis mihi: Aliquis promisit sive forte juravit alicui se, usque ad tompus complacitum illam ducturum; et illa similiter promisit vel juravit se illi nupturam. Interim mutato proposito, alter sive uterque ad alienam societatem transit, et ille aliam uxorem ducit: et illa marito alteri nubit. Quid ergo faciendum est? Nunquid propter priorem sponsionem secundae foederationis pactum scindendum est? Sed cons
Abbreviated transcription (Latin):
utrimnq pati uoto consensus carnis remittitur: pro eodem de¬
inceps coniugrt debitores adinuicem non tenentur. Quod
enim ab utrisq pari consensu dimissum et uoto firmatũ est.
iuste post modum ab altero exiginon potest: et tamen fir.¬
inum stat etiam sic eomugii sacram̃tũ: cuius uirtutẽ co¬
pula carnis sicut non efficit cum adest: ita etiã si defuerit
tollere non potest. Calis enim consensus indiuidualẽ uite
consuetudinẽ retinere creditur: quia ad hoc factus est.
ut mutua societas que adinuicem per ipsum miciata est:
utroq uiuente amplius discidium non paciatur. Qui gͦ
diffinire uoluerit coniugiũ. dicere porest coniugiũ esse
consensum legitimũ: hoc est inter legitimas ꝑsonas et le¬
gitime factum masculi et femine. ad indiuidualem uite
consuetudinẽ obseruandã. In quo quidem consensu copule
carualis. ꝯmertiũ pari uoto aut futurũ non contradicitur:

Expanded text:
utrinque pari voto consensus carnis remittitur, pro eodem deutrinque pari voto consensus carnis remittitur, pro eodem deinceps conjugati debitores adinvicem non tenentur. Quod enim ab utriusque pari consensu dimissum et voto firmatum est, juste postmodum ab altero exigi non potest; et tamen firmum stat etiam sic conjugii sacramentum cujus virtutem copula carnis sicut non efficit cum adest, ita si defuerit tollere non potest. Talis itaque consensus individualem vitae consuetudinem retinere creditur qui ad hoc factus est, ut mutua societatis quae adinvicem per ipsum initiata est utroque vivente amplius dissidium non patiatur. Qui ergo diffinire voluerit conjugium, dicere potest: « Conjugium esse consensum legitimum, hoc est inter legitimas personas et legitime factum masculi et feminae ad individualem vitae consuetudinem observandam. » In quo quidem consensu copulae carnalis commercium pari voto aut futurum non contradicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
añacionem crenta. Si autem de pedib fieret de imo fieret
et uidertur ad seruitutẽ subicienda. Propt̾ea de medio
facta est: uit ad equalitatẽ societatis facta probaretur.
In hoc tamen quodamͦ inferior ipso quod facta ẽ de ipso.
ut ad ipsum semꝑ quasi ad principiũ suum respiceret:
et ei indiuidue adherendo. ab ease que ab inuicem ꝯsta¬
re debebat societate non separaret. Hec ergo societas con¬
iugium est. que federe sponsionis mutue consecratur:
quando uterq uoluntaria ꝓmissione debitorẽ se facit
alteri: ut deinceps neq ad alienam altero uiuente tͣnscat
societatẽ: neq se ab illa que adinuicẽ constat societate
disiungat. Ad cuius quidem societatis consensũ. si etiam
carnalis ꝯmicctionis consensus in prima federatiõe coniun¬
gitur: eiusdem ꝯmixtionis debito coniugati. post modũ
ad inuiem consetringunt᷑. Qd si forte in fedtiaciõe ꝯiugi

Expanded text:
dominationem creata. Si autem de pedibus fieret, de imo fieret; dominationem creata. Si autem de pedibus fieret, de imo fieret; et videretur ad servitutem subjicienda. Propterea de medio facta est, ut ad aequalitatem societatis facta probaretur. In hoc tamen quodammodo inferior ipso quod facta est de ipso, ut ad ipsum semper quasi ad principium suum respiceret, et ei individue adhaerendo, ab ea se quae adinvicem constare debebat societate non separaret. Haec ergo societas conjugium est, quae foedere sponsionis mutuae consecratur, quando uterque voluntaria promissione debitorem se facit alteri, ut deinceps neque ad alienam altero vivente societatem transeat, neque se ab illa quae adinvicem constat societate disjungat. Ad cujus quidem societatis consensum, si etiam carnalis commistionis consensus in prima foederatione conjungitur, ejusdem commistionis debito conjugati, postmodum ad invicem constringuntur. Quod si forte in foederatione conjugii
Abbreviated transcription (Latin):
ignoratur: quia apud homines qͥdem nichil in eo repre¬
henditur: apud dm̃ autem qd̾ reprehensibile est et si cul¬
pam habet. add confusionẽ tamen reprobationis non impi
esse existimamus. C onsensũ autem legitimũ ilum esse pu¬
tamus: qui ad hoc fit. ad quod fieri debet. Nam qui ad
solam carnis ꝯmixtionem consentiunt: pro tali consensu
coniuges adhue dici non possunt. Hoc enim et formean¬
tes et adulterantes taciunt: a guib coniugalis castimo¬
nic nomen procus abesse cognoscitur. Ergo aliud illud ẽ:
cuius consensus inter masculũ et feminã conugiui sacrat.
Hoc autem qͥd esse dicendũ est: mii societas illa quã deus
creator a pricipio inter masculũ et feminã instituit.
quando mulierẽ de latere uiri formatã eidem sociauit:
Quia enim socia data est. non ancilla aut dña: idcuro¬
nec de sũmo nec de imo. sed de medio fuerat producenda.
Sienim de capite fieret de sũmo fieret: et uideretur ad

Expanded text:
ignoratur, quia apud homines quidem nihil eo repreignoratur, quia apud homines quidem nihil eo reprehenditur; apud Deum autem quod reprehensibile est et si culpam habeat, ad confusionem tamen reprobationis non imputjudicium Ecclesiae existimamus. Consensum autem legitimum illum esse putamus qui ad hoc fit ad quod fieri debet. Nam qui ad solam carnis commistionem consentiunt, pro tali consensu conjuges adhuc dici non possunt. Hoc enim et fornicantes et adulterantes faciunt, a quibus conjugalis castimoniae nomen procul abesse cognoscitur. Ergo aliud illud est, cujus-consensus inter masculum et feminam conjugium sacrat. « Hoc autem quid esse dicendum est, nisi societas illa quam Deus Creator a principio inter masculum et feminam instituit quando mulierem de latere viri formatam eidem sociavit? » Quia enim socia data est, non ancilla, aut domina; idcirco nec de imo, sed de medio fuerat producenda. Si enim de capite fieret, de summo fieret, et videretur ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonas sed̾m uidicium ecclesie appellandas putamus: in 
nulla causa extat. pro qua aut iuste prolberi possit qd
faciendũ est. aut cum factum fuerit infirmari: et quãdiu
quidem sic est legitiũ esse quod est. Si quis autẽ inter¬
roget quomͦ sed̾m iudiciũ ecclesie legitimũ esse possit. qd̾
scdm iudiciũ diuinũ legitimũ non est: ego qͥdem utrũq
legitimũ esse puto: idcireo tamen scđłm iudiciũ eceleste spe¬
cialiter legitimũ dici: quia scđ̾m iudiciũ ecelesie nichil in
nim iudiciũ aliquid in eo est. quod si iudicio ecclesse mami¬
festum esset coniugiũ legitimũ non esset: hoc est qr aliqͥd
in eo est ecclesie quidem occultũ. sed deo notum est: quod
similiter si ecclesie manifestũ esset. coniugiũ legitimũ non
esset. Nunc autẽ per ignorantiã excusatur: ut ex eo ipso
tam apud deum quã apud homines legitimnũ sit quãdiu

Expanded text:
personas secundum judicium Ecclesiae appellandas putamus in quibus personas secundum judicium Ecclesiae appellandas putamus in quibus nulla causa exstat pro qua aut juste prohiberi possit, quod faciendum est, aut cum factum fuerit infirmari. Sed quandiu quidem sic est, legitimum esse dicitur quod est. Si quis autem interroget quomodo secundum judicium Ecclesiae legitimum esse possit quod secundum judicium divinum legitimum non est; ego quidem utrumque legitimum esse puto. Idcirco tamen secundum judicium Ecclesiae specialiter legitimum dici; quia secundum judicium Ecclesiae nihil in num judicium aliquid in eo est, quod Ecclesiae judicio manifestum esset, conjugium legitimum non esset. Hoc est quia aliquid in eo est; Ecclesiae quidem occultum, sed Deo notum. Quod si similiter Ecclesiae manifestum esset, conjugium legitimum non esset. Nunc autem per ignorantiam excusatur, ut ex eo ipso tam apud Deum quam apud homines legitimum sit, quandiu
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m idipsum coniugiũ recte nominetur. Non enim est
magna contencio de nomine: ubi idem de ueritate sen¬
titur. Eeceprtis ergo eiusmodi causis. in quib uel ꝓpter
horrorem uel turpitudinẽ pudicitie consulendũ uidet
in ceteris om̃ibus hoc sentiendũ est: quod sii aliquo for¬
te per ignorantiã offenditur. quãdiu quidem latet. ma¬
trimonio scd̾m iudiciũ ecclesie facto legitime: nequaquã
tollere possit. quin legitimũ appelletur. Non micdn ergo
quis fratrem aut sororem opponat. aut cetera eiusmodi:
ignorantia debet excusare. Horroris sunt facta eiusmodi
non racionis: in quib et si ignorantia fuerit: uerecundia
tamen et pudicicia confusionẽ non euadit. Aliud est ae
illis loquii: de quib dicit apło. ẽcptaicio uos ñ app̃hendat:
nisi huinana. In quibus enum humanũ est crrare: in illis po¬
test ignorantia erroris culpam excusare. Sic ergo legrimas

Expanded text:
secundum idipsum conjugium merito nominetur. Non est enim secundum idipsum conjugium merito nominetur. Non est enim magna contentio de nomine, ubi idem de veritate sentitur. Exceptis ergo ejusmodi causis, in quibus vel propter horrorem vel turpitudinem, pudicitiae consulendum videtur; in caeteris omnibus hoc sentiendum puto quod si in aliqua forte per ignorantiam offenditur, quandiu quidem latet matrimonio secundum judicium Ecclesiae legitime facto, nequaquam tollere possit quin legitimum appelletur. Non mihi ergo quis fratrem et sororem opponat aut caetera hujusmodi,ignorantia debet excusare. Horroris sunt hujusmodi facta non rationis, in quibus et si ignorantia fuerit, verecundia tamen et pudicitia confusionem non evadit. Aliud est de illis loqui de quibus dicit Apostolus: Tentatio vos non apprehendat nisi humana . In quibus enim humanum est errare in illis potest ignorantia erroris culpam excusare; sic ergo legitimas
Abbreviated transcription (Latin):
atis: utrũ legitimi aut illegitimi iudicandi sint. Quod
si durum udetur. ut idcireo filii illegiimi dicatitur. Qr
lati: conced ant necesse est copulam illam ex qua ꝓcreati
sunt. quadiu quidem causa latuit legitimã fuisse: etiam
si iuste illiertã fuisse causentur. Non enim omne qd illicide
fit ideo non fit quia illicite fit: qm̃ quod fit. fieri om̃ĩno
dicendum est: quãuis in eo quod sic fit male fieri recte
dieatur. Si autem quod fit et quod illicite fit. fieri qui¬
dem sciatur. illicite autem fieri nesciatur: potest quidem
ignorantia culpam tẽperare. aut excusare: ut factum
legitimũ constet in eo quod fit: quãuis facere non possit.
ut reprehensibiliter non fiat in eo quod sie fit. Si gͦ filii
sed̾m aliquid legitimi sunt: sed̾m aliquid legitima est et
copula ex qua sunt. Quod si copula ipsa sed̾m aliquid
legitima recte dicitur: non michi apparet quare ñ etiam

Expanded text:
atis, utrum legitimi an illegitimi sint judicandi. Quod atis, utrum legitimi an illegitimi sint judicandi. Quod si durum videtur, ut idcirco filii illegitimi dicantur; quilati: concedant necesse est copulam illam ex qua procreati sunt, quandiu quidem causa latuit, legitimam fuisse, etiam si juste illicitam fuisse causentur. Non enim omne quod illicite fit, ideo non fit, quia illicite fit; quoniam quod fit fieri omnino dicendum est, quamvis in eo quod sic fit male fieri recte dicatur. Si autem quod fit et quod illicite fit fieri quidem sciatur, illicite autem fieri nesciatur, potest quidem ignorantia culpam temperare aut excusare, ut actum legitimum constet in eo quod fit? quamvis facere non possit, ut irreprehensibiliter non fiat, in eo quod sic fit. Si ergo filii secundum aliquid legitimi sunt, secundum aliquid legitima est et copula ex qua sunt. Quod copula ipsa secundum aliquid legitima recte dicitur, non mihi apparet quare non etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ad coniugi sacramentũ federandũ prohibuit. Uenit posdes
secunda institucio. que per legem facta est: et excepit qͥs¬
d̾am alias ꝑsonas: siue ad decorem nature. fiue ad pudicitie
augientũ. Et ex tunc cepit esse ex prolubitione licitum
quod fuerat ex natura concessum. Ubi quidem non culpabi¬
liter prohibitio ignoratur. in transgresione ignorantia
ecrceusatur: nec prohibetur uirtus sacramenti. quãdiuñ
patet transgressio precepti. Cum autẽ constans eist ceꝑit
quod phbitum est. constare deinceps. aut ratũ esse non
potest᷑ quod sactũ est: quia qd̾ manifeste contra pretip¬
tionem agrtur. legitimũ aut uerum esse non iudieaturo
Erunt fortassis qui existiment ignorantiã non tantum
facere posse. ut pro ea comugiũ appellari debeat inter
eiusmodi ꝑsonas: quib matrimonii copula iuste proli¬
beretur: si causa que latet cognosceretur. Ego illos inter¬
rego quid senciendũ sit cde filus ex eiusmodi copula ꝓere¬

Expanded text:
 conjugii foederandum prohibuit. Venit postea secunda institutio, quae per legem facta est; et excepit quasdam alias personas sive ad decorem naturae, sive ad pudicitiae argumentum. Et extunc coepit esse ex prohibitione illicitum quod fuerat ex natura concessum. Ubi quidem si non culpabiliter prohibitio ignoratur in transgressione ignorantia excusatur. Nec prohibetur virtus sacramenti quandiu non patet transgressio praecepti. Cum autem constans est coeperit quod prohibitum est, constare deinceps aut ratum esse non potest; quod factum est, quia quod manifeste contra praeceptionem agitur, legitimum aut verum esse non judicatur. Erunt fortassis qui existiment ignorantiam facere tantum non posse, ut pro ea conjugium appellari debeat, inter ejusmodi personas, quibus matrimonii copula juste prohiberetur, si causa quae latet cognosceretur. Ego illos interrogo quid sentiendum sit de filiis ex hujusmodi copula procre
Abbreviated transcription (Latin):
est: et tam̃ minister. Malus in eo qd̾ simoniacus est: mi¬
nister in eo qd̾ in officiũ ordinatus est. Malus in eo quod
precium dedit: minister in eo quod ordinẽ et officium
accepit. S dicis michi. Quomͦ ordinẽ aut officiũ acciꝑe
potuit : qui preciũ dedit: Audi quomͦ. Ad ꝑniciem. et
ꝑdicionem. Officiũ emere potuit: grãm acciꝑe ñ potu¬
it. Tamen quia officium accepit et habet. per minis¬
terium eius bonis quidem gracia et officium datur:
a malis uero non gracia sed officiũ solum
accipitur. Et tamen accipitur. quamus
ad perniciem eius qui male accipit: sicut
ad perniciem eius dictum ẽ qui male dedit:¬

Expanded text:
est, et tamen minister est: Malus in eo quod simoniacus est, miest, et tamen minister est: Malus in eo quod simoniacus est, minister in eo quod in officium ordinatus est; malus in eo quod pretium dedit, minister in eo quod ordinem et officium accepit. Sed dicis mihi: Quomodo ordinem aut officium accipere potuit qui pretium dedit? Audi quomodo. Ad perniciem, ad perditionem. Officium emere potuit, gratiam accipere non potuit. Tamen quia officium accepit et habet, per ministerium ejus bonis quidem gratia et officium datur. A malis vero non gratia sed officium solum accipitur, et tamen accipitur quamvis ad perniciem ejus qui male accipit, sicut ad perniciem ejus qui male dedit
Abbreviated transcription (Latin):
ali comparanda pecuniã offerunt: etiam a catholicis or¬
dinati simoniaci existunt. Sed dicis michi. Quomodo
a simoniaco ordinatus: per impositionẽ manus illius
donum sp̃c sancti accipere potest: Quomodo simonia¬
cus potest dare quod non habet: etiam si catholicus ẽẽ¬
putetur: Audi quomodo. Sicut adulter. sicut fornica¬
tor. sicut ebriosus aut auarus dare potest qd ñ habet.
re potest his qui digni sunt accipere. ser ininisteriũ eniĩ
illius datur: non per meritũ. Ideo his qui erroris illius
participes non sunt. et culpe conscii non existunt: gr̃a
per illum datur. ab illo non datur. Minister malus est:
largitor bonus. Tamen minister est. Sicut hereticus siue
alius quilibet malus minister. malus est. et tam̃ minist̃
est. malus in eo quod errorẽ uel maliciã habet. minister
in eo quod officiũ habet: sic simoniacus iam et ipse here¬
ticus est: quãuis non fide. tamen opere ininister malus

Expanded text:
ali comparanda pecuniam offerunt, etiam a catholicis orali comparanda pecuniam offerunt, etiam a catholicis ordinati simoniaci existunt. Sed dicis mihi. Quomodo a simoniaco ordinatus per impositionem manus illius donum sancti Spiritus accipere potest? Quomodo simoniacus potest dare quod non habet, etiam si catholicus putetur? Audi quomodo. Sicut adulter, sicut fornicator, sicut ebriosus, aut avarus dare potest quod non habet: re potest iis qui digni sunt accipere. Per ministerium enim illius datur, non per meritum. Ideo iis qui erroris illius participes non sunt, et culpae conscii non existunt, gratia per illum datur, ab illo non datur. Minister malus est largitor, bonus tamen minister est. Sicut haereticus sive alius quilibet malus minister, malus est, et tamen minister est. Malus in eo quod errorem vel malitiam habet; minister in eo quod habet officium. Sic simoniacus: nam, et ipse haereticus est, etsi non fide, tamen opere: minister malus
Abbreviated transcription (Latin):
esse emptorũ. Horum autem sicut dictum est sectatores.
sicut non sunt in errore diuersi: ita nec in dãpnatione
aut uendunt. conuicti sine miscdia deponun¬
tur: quia profecto sacris ordinibus indigni
sunt. qui in ipsis sacris ordinib peccasse cõprobant᷑. Ab
hereticis ad unitatẽ ecclesie uenientes: aliquotiens legi¬
mus in suis ordinib susceptos. alii siquidem heretici in
suscipiendis ordinib non errabant: sed alia causa erat
atq doctrina. que eorum fidem impediebat. Simonia¬
corum uero heresis et peccatũ: ipsa ordinatio eorũ est.
Merito ergo in suis ordinib non suscipunt᷑: qm̃ in ip¬
sis ordinibus peccauerũt. Sciendum uero est quod qui
a simoniacis nescientes ordinantur. quia eos catholicos
non simoniacos putant. spũalem grãm per ministeriũ
illorum accipiunt: si erroris illorum cuius conscii non
f̃uerant. participes non fiunt. Qui autem pro gracia sp̃u¬

Expanded text:
 emptorum . Horum autem, ut dictum est, sectatores,  emptorum . Horum autem, ut dictum est, sectatores, sicut non sunt in errore diversi, ita nec in damnatione dvel vendunt convicti sine misericordia deponuntur, quia profecto sacris ordinibus indigni sunt, qui in ipsis sacris ordinibus peccasse comprobantur. Ab haereticis ad unitatem Ecclesiae venientes aliquoties legimus in suos ordines receptos. Alii siquidem haeretici in suscipiendis ordinibus non errabant, sed alia causa erat atque doctrina quae eorum fidem impediebat. Simoniacorum vero haeresis et peccatum, ipsa ordinatio eorum est. Merito igitur in suos ordines non recipiuntur, quoniam in ipsos suos ordines peccaverunt. Sciendum vero est quod qui a simoniacis nescientes ordinantur, quia eos catholicos non simoniacos putant; spiritualem gratiam per ministerium illorum accipiunt, si erroris illorum cujus conscii non fuerant participes non fiunt. Qui autem pro gratia spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
qui in eccłasticis officiis non deseruiũt. sed tam̃ in secreto
diuino seruicio mancipati sunt. accõmodantur: indul¬
gentia est non debitum: ita tam̃ ut hoc ipsum de porci¬
one sit pauꝑum: non de sustentacione dericorũ. In eo
enim quod ministro debetur. dignus est oꝑariꝰ mercede
sua: nec bene sustentat egentẽ. qui fraudat seruientem:¬
imonia a simone ma¬
go nomen accepit:
qui huius mali exem¬
plum exiciale posteris
reliquit. Est enim si¬
monia: grãm spualẽ
pecuma uelle compara
re. Quod cum fit: et
ille utiq qui uendit
et ille qui emit. eadem
sentencia feriuntur: quia eiusdem reatus culpe obnoxii
olim in balaam pullulauit: qui diuinationis precio pro¬
posito. ad maledicendũ popłm dei ꝑrexit. De hinc huius he¬
resis duo leguntur auctores pestidlentes emersisse: alter
sub propħica. alter sub apostolica doctrina. Primus giexi
magister esse uendentium: deinde simon auctor uidetur¬

Expanded text:
qui in ecclesiasticis officiis non deserviunt, sed tamen in secreta qui in ecclesiasticis officiis non deserviunt, sed tamen in secreta divino servitio mancipati sunt, accommodatur, indulgentia est non debitum, ita tamen ut hoc ipsum de portione sit pauperum, non de sustentatione clericorum. In eo enim quod ministro debetur, dignus est operarius mercede sua, nec bene sustentat egentem, qui fraudat servientemSimonia a Simone Mago nomen accepit, qui hujus mali exemplum exitiale posteris reliquit. Est enim simonia gratiam spiritualem pecunia comparare velle. Quod cum fit, et ille utique qui vendit, et ille qui emit eadem sententia feriuntur, quia ejusdem reatus culpae obnoxii olim in Balaam pullulavit, qui divinationis pretio proposito ad maledicendum populum Dei perrexit . Dehinc hujus haeresis duo leguntur auctores pestilentes emersisse: alter sub prophetica, alter sub apostolica doctrina. Prius Giezi magister esse vendentium , deinde Simon auctor videtur
Abbreviated transcription (Latin):
iuste possidenti auferre. Decimas autẽ quo quo mͦ usurpa¬
re aut retinere sine sacrilegii culpa non possũt: nisi hi soli
ad quorũ sustentacionẽ diuina instituciõe ordinate sunt.
Hec igitur differentia est inter decimas et ceteras eccłe posses¬
siones. quod decime et instituciõe ⁊ possessiõe ad sacra ꝑtinẽt:
cetere autẽ possessiones ecclesiastice. ad sacra ꝑtinẽt sola pos¬
sessione. Alie ergo possessiones ecclesie ad alienos possessoreᷤ
fine ꝯmnutaciõe racionabili tͣnfferri non possunt: decime
autem ab alienis omĩno possideri non possunt. Ille gͦ non
possunt auferri: iste tͣnfferri. In illis sacrilegiũ est si aufe¬
rantur: in istis si tͣnfferantur. Decimarũ autem et cetera¬
rum possessionũ ecclesiasticarũ ep̃i dispensatores esse debẽt:
ut eas his qui ecclesie deseruiũt racionabiliter distribuant:
ex quibus si quid forte aliquando ad sustentacionẽ eorũ

Expanded text:
juste possidenti auferre. Decimas autem quoquo modo usurpajuste possidenti auferre. Decimas autem quoquo modo usurpare aut retinere sine sacrilegii culpa non possunt, nisi soli ad quorum sustentationem divina institutione ordinatae sunt. Haec igitur differentia est inter decimas et caeteras Ecclesiae possessiones, quod decimae et institutione et possessione ad sacra pertinent; caeterae autem possessiones ecclesiasticae ad sacra pertinent sola possessione. Aliae ergo possessiones Ecclesiae ad alienos possessores sine commutatione rationabili transferri non possunt. Decimae autem ab alienis omnino possideri non possunt. Illae ergo non possunt auferri; istae non possunt transferri. In illis sacrilegium est si auferantur, in istis si transferantur. Decimarum autem et caeterarum possessionum ecclesiasticarum episcopi dispensatores esse debent, ut eas iis qui Ecclesiae deserviunt rationabiliter distribuant, ex quibus si quid forte aliquando ad sustentationem eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
siue illorum qui deo seruiunt et ministerio diuino de¬
putati sunt usu: sine peccato ab alienari potuissẽt. He
quidem in principio obformã sacram̃ti. magis institute
uident᷑. Postea autem sub lege scripta et gr̃a. ad sustenta
tionem ministrorum dei sunt reseruate: ita ut in eis et de¬
uotio offerentiũ mereretur: et accipientiũ necessitas con¬
solaretur. Hec igitur nullomodo ab usu ecclesie abaliena¬
ri licite possunt: neq in possessionẽ laicam. siue ꝯmuta¬
cione siue donatione tratisire. Cetera corporalia. que siue
in terris. siue inpecuna possidet ecclesia. quãdiu qͥdem
ab illa licite possidentur. auferri sine culpa non possunt:
sed si causa et racio postulauerit. ꝑ ꝯmutacionẽ aut dona¬
tionem ad alienã possessionẽ tͣnsire possũt. Sicut ergo ra¬
pina est et uiolentia eiusmodi bona homini iusle possiden¬
ti tollere: sic sacrilegiũ est. et plusquã rapina. ista ecclesie

Expanded text:
sive illorum qui Deo serviunt et ministerio divino desive illorum qui Deo serviunt et ministerio divino deputati sunt usu sine peccato abalienari potuissent. Hae quidem in principio ob formam sacramenti magis institutae videntur. Postea autem sub lege scripta et sub lege gratiae, ad sustentationem ministrorum Dei sunt reservatae, ita ut in eis et devotio offerentium mereretur, et accipientium necessitas consolaretur. Hae igitur nullo modo ab usu Ecclesiae abalienari possunt, neque in possessionem laicam sive commutatione sive donatione transire. Caetera corporalia quae sive in terris sive in pecunia Ecclesia possidet, quandiu quidem ab illa licite possidentur, auferri sine culpa non possunt; sed si causa et ratio postulaverit, per commutationem aut donationem, ad alienam possessionem transire possunt. Sicut ergo rapina est et violentia ejusmodi bona homini juste possidenti tollere, sic sacrilegium est et plusquam rapina ista Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenta. Que et ipsa quoq quãuis sp̃ual
gracie effectum non habeant. neq conferant
sanctificationẽ. in hoc tamen sacra sunt quod ad sc̃a ꝑti¬
nent: et illis coherent que et sc̃itatem habent. et confe¬
runt scificationẽ. Eiusmodi sutt omĩa que ad ornatum
ecclesiarũ ꝑtinent: siue que in possessionib earũ continen¬
tur. Que in hoc quidem scd̾m aliquid sancta sunt: qd̾ in
ministeriũ scõrum tradita et assignata sunt. Ista ergo quasi
simpliciter sancta sunt: illa uero quib ista consecrantur
sancta scõrum. Qui ergo sc̃m de sco aufert. sacrilegium
facit: qui uero sancta ipsa temerare audet. abominationẽ
ꝯmittit. Eiusmodi ergo sunt que sancta dicuntur. uel scĩs
sanctificata: quecũq ecclesia possidet in substancia terrena
fiue in pecunia siue in terra: maxime in decimis: que ab
inicio ita institute sunt. ut nũquã a ministerio diuino

Expanded text:
sacramenta, quae et ipsa quoque quamvis spiritualis sacramenta, quae et ipsa quoque quamvis spiritualis gratiae effectum non habeant, neque conferant sanctificationem, in hoc tamen sacra sunt, quod ad sancta pertinent, et illis cohaerent quae et sanctitatem habent, et conferunt sanctificationem. Ejusmodi sunt omnia quae ad ornatum Ecclesiarum pertinent sive quae in possessionibus earum continentur, quae in hoc quidem secundum aliquid sancta sunt, quod in ministerium sanctorum tradita sunt et assignata. Ista ergo quasi simpliciter sancta sunt; illa vero quibus ista consecrantur, Sancta sanctorum. Qui ergo sanctum de sancto aufert, sacrilegium facit. Qui vero ipsa sancta temerare audet, abominationem committit. Ejusmodi ergo sunt quae sancta dicuntur, vel sanctis sanctificata, quaecunque Ecclesia possidet in substantia terrena, sive in pecunia sive in terra, maxime in decimis, quae ab initio ita institutae sunt, ut nunquam a ministerio divino
Abbreviated transcription (Latin):
ac finita esse omĩa. pacis concludente signaculo demõstren¬
tur. Gloria et honor patri et filio et sp̃ui scõ in secula se¬
culorum amen: trecenti decem et octo ep̃i in nicena sinodo
ꝯtͣ heresĩ arrii ꝯposuer̃t. qͥ filiũ pat᷑. et sp̃m scm̃ utroq mi¬
norem asserebat. Hunc ymnũ postea ieronimus damaso
pape. de greco in latinũ tͣnstulit: et addidit. Sicut erat
discipulis suis: unde specialiter or̃o dñica uocatur. In qua
septem discrete peticiones: septiformis gr̃e sacram̃ta sũt.
Simbolum fidei. idest eredo in dm̃. apostoli duo decim dic¬
tauerunt. totidem sentenciis comprehensũ: qui numerus
apostolice fidei sacram̃to constat. Quicũq uult. beatus
athanasius composuit. Et multi alii sc̃i patres. alia atq
alia in celebratione diuini officui ad decorem ecclesie et eru¬
dicionem fidelium. ac deuotionem addiderunt :
unt alia quedam in ecclesia sacra: non tamen

Expanded text:
ac finita esse pacis concludentis signaculo demoac finita esse pacis concludentis signaculo demotur. » Gloria et honor Patri et Filio et Spiritui sancto in saecula saeculorum. Amen. Trecenti decem et octo episcopi in Nicaena synodo haeresim Arii, qui Filium Patre et Spiritum sanctum utroque minorem asserebat. Hunc hymnum postea Hieronymus Damaso papae de Graeco in Latinum transtulit, et addidit: Sicut erat radidit discipulis suis. Unde specialiter oratio Dominica vocatur in qua septem discretae petitiones septiformis gratiae sacramentum sunt. Symbolum fidei, id est Credo in Deum apostoli duodecim dictaverunt, totidem sententiis comprehensum, qui numerus apostolicae fidei sacramentum constat. Quicunque vult beatus Athanasius composuit. Et multi alii sancti Patres alia atque alia in celebratione divini officii, ad Ecclesiae decorem et eruditionem fidelium ac devotionem addiderunt. unt alia quaedam in Ecclesia sacra, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
oronem dñicam censuit super corpus ap̃i recitari:
sicut in uita illius legitur. Qui pridie quã pateretur.
usq in mei memoriã facietis. apostoli in usu habue¬
runt: et in his uerbis corporis axp̃i sacram̃tũ celebra¬
uerunt. Alii alexandrum papam hoc addidisse ferunt. Leo
papa constituit inter actionem dicere. scm̃ sacrificiũ: ĩma¬
culatam hostiam. Felix papa constituit supra memoriam
mr̃m missas celebrari. Gregorius papa constituit in canone
dicendũ. quorũ sollẽpnitates hodie in conspectu tue maiesta
one dominiei corporis cantaretur. Innocentius papa ad
decentiũ. Pacem asseris ante confecta misteria quib dam
populis imꝑtiri: uel sibi inter se sacerdotes tradere: cũ p̃ter
omĩa que aperte aperire non debeo. pax sit necessario indi¬
cenda: per quam constet popłm ad omĩa que in misteri¬
is aguntur. atq in ecclesia celebrantur prebunse consensũ:

Expanded text:
orationem Dominicam censuit super corpus Christi recitari, orationem Dominicam censuit super corpus Christi recitari, sicut in vita illius legitur. Qui pridie quam pateretur, usque in mei memoriam facietis, Apostoli in usu habuerunt, et in his verbis corporis Christi sacramentum celebraverunt. Alii Alexandrum papam haec addidisse ferunt. Leo papa constituit intra actionem dicere, sanctum sacrificium immaculatam hostiam. Felix papa constituit supra memorias martyrum missas celebrari. Gregorius papa constituit in canone dici: Quorum solemnitates hodie in conspectu tuae majestaone Dominici corporis cantaretur. Innocentius papa ad Decentium: « Pacem asseris ante confecta mysteria quibusdam populus impertiri, vel sibi inter se saceomnia quae aperire non debeo pax sit necessario indicenda, per quam constet populum ad omnia, quae in mysteriis aguntur atque in ecclesia celebrantur, praebuisse consensum,