comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suo ꝓreb scĩ rernigii inuosago comacẽ¬
tib de quib quidam hoĩes quoddam
mansionile conadant᷑ auferre. unde
lam missi regis ludonuici requisietant
⁊ inuenerant qd̃ remensis eccł̃ia iꝰte illd̃
teneret. ⁊ manifestum ẽẽ. quia infrafi¬
ues illaꝵ reꝵ quas ibi sc̃õ remigiꝰ cõpa¬
kauit: nulla potestas aliqͥd haberet.
tͥremensis eccł̃ia. Unde p̃catur istũ.
ut si res ip̃as euindicare qͥete potu̾it
adꝑtem huiꝰ eccłie: faciat. sinautẽ. uł
detineat ne reddant᷑. aut addicant᷑ a¬
lie potestati donec ip̃e. ⁊ luitb̾tus archi¬
uocatũ res rite diffimat᷑ ⁊ cet̾a. Itẽ
ꝓeademre exhortans ⁊ petens ut de
ip̃is reb maiorẽ curamadhibeat ⁊
cet̾a. Erluino amico etiam suo. ꝓ p̾fa¬
tis reb ⁊ mansionili quo supͣ. Itẽ gr̃aꝵ
referens actõnes: ꝓauxilio qd̃ impẽ¬
Debat p̾missis reb ⁊ mancipiis p̾cans
stĩa seruoꝵ dei. picẽ dep̾fatis reb ha¬

Expanded text:
suo, pro rebus sancti Remigii in Vosago conjacentibus, de quibus quidam homines quoddam mansionile conabantur auferre. Unde jam missi regis Ludovici requisierant, et invenerant quod Remensis ecclesia juste illud teneret, et manifestum esse, quia infra fines illarum rerum, quas ibi sanctus Remigius comparavit, nulla potestas aliquid haberet, nisi Remensis ecclesia. Unde precatur istum, ut si res ipsas evindicare quiete potuerit ad partem hujus ecclesiae, faciat; sin autem, vel detineat ne reddantur aut addicantur aliae potestati, donec ipse et Luitbertus archivocatum res rite diffiniatur, etc. Item pro eadem re, exhortans et petens, ut de ipsis rebus majorem curam adhibeat, etc. Erluino amico etiam suo, pro praefatis rebus et mansionili quo supra. Item gratiarum referens actiones pro auxilio quod impendebat praemissis rebus et mancipiis, precans steria servorum Dei picem de praefatis rebus ha
Abbreviated transcription (Latin):
dicant. ñ sͥ uidet᷑ ut pro eo qd̾ cepit
dimictat si alia potestas illi non ꝯtͦ¬
dicat. Considerand̃ uõ monet tatõ¬
nabilit̾. quid uixͣ mandatũ regis sĩ
hac re sit agendũ. ne malũ maiꝰac¬
crescat. Significans qualit̾ conuã¬
endum:⁊alios eis sit conuorndũ
Dansq consiliũ: ut idem karlouai¬

Expanded text:
rdicant, non sibi videtur ut pro eo quod coepit rdicant, non sibi videtur ut pro eo quod coepit dimittat, si alia potestas illi non contradicat. Considerandum vero monet rationabiliter, quid juxta mandatum regis super hac re sit agendum, ne malum majus accrescat, significans qualiter conveniendum, et alios eis sit convocandum, dansque consilium ut idem Karloman
Abbreviated transcription (Latin):
dit eũ p̃dãpnatum a sacͥs canonib
tes eccłiasticas usurꝑabat: legatio¬
nem pro hoc p̃uiditõ directã: ⁊ tunc
tt̾um cũ imꝑatore ad papam roma¬
nũ dirigendam: qͣtinus eiꝰ auctori¬
tate congregata sẏnodꝰ. eum cet̾osq
reꝵ eccłiasticar̃ ꝑuasores. dãpnaco¬
nis sententia ꝑcellant. ⁊ deo sod̾m euͤ
sionem p̃sumi cõsentiat. Engelram¬
no goslino. ⁊ adalelmo. comitib sc̃¬
bit. mittens eis cũ litt̾is suis littera¬
regis. ad ꝓhibendũ uł resistendum
karlomanno diacono regis filio:
sit agendũ p̃cepto: designat nõ eẽ
karlomannũ suȩ ꝓuintie ut pote
qͥd sit ordinat᷑ ab Hildegario meldẽ
si ep̃o: ⁊ sid̾m canones nõ possit aliqͥd
disponẽ de illo. Epõs quoq de alia pnus̃¬
cia conuocandi potestatẽ non habrat.
s neq suffraganeos sue sedis: tunc
tempꝰ habeat᷑ conuocandi. tũdies m̃¬
stet natalis dñ. ⁊ licet ep̃i conueniãt
⁊ karlomanno suas parochias mt̃¬

Expanded text:
dit eum praedamnatum a sacris canonibus res ecclesiasticas usurpabat; legationem pro hoc praejudicio directam, et tunc iterum cum imperatore ad papam Romanum dirigendam, quatenus ejus auctoritate congregata synodus, eum, caeterosque rerum ecclesiasticarum pervasores damnationis sententia percellat. Ideo secundum sionem, praesumi consentiat. Engelramno, Goslino, et Adalelmo comitibus scribit , mittens eis cum litteris suis litteraregis, ad prohibendum vel resistendum Karlomanno diacono regis filio, sit agendo praecepto, designat non esse Karlomannum suae provinciae, utpote qui sit ordinasecundum canones non possit aliquid disponere de illo. Espiscopus quoque de alia provincia convocandi potestatem non habeat, sed neque suffraganeos suae sedis tunc tempus habeatur convocandi, cum dies instet natalis Domini; et licet episcopi conveniant, et Karlomanno suas parochias inte
Abbreviated transcription (Latin):
qui rapinis incendia ⁊ homicidia
⁊ alia mala faciebant. Cõmonens
eundẽ harduinũ ut cũ frẽ suo hade¬
boldo decertet. quatinũ hec mala
legib emendent᷑: ⁊ tessent. ne ip̃t qͥ
missi erant regis in hoc regno ꝑ tali¬
b. offensam illiꝰ incurrant. Qd̃ ip̃e
qͦ certaret agere. nisi corporali deti
gulfo regis fideli loquat᷑. qui hos
iuale factores recipere ferebat᷑. ⁊ ostẽ¬
deret illi: qͣntũ ꝑiculũ suũ eos inre¬
cpiendo faceret: admonens ut a
talib deinceps se custodiret. Itẽ de
his quib significau̾at se accusa¬

Expanded text:
qui rapinas, incendia, et homicidia, qui rapinas, incendia, et homicidia, et alia mala faciebant, commonens eumdem Harduinum, ut cum fratre suo Hadeboldo decertet, quatenus haec mala legibus emendentur, et cessent, ne ipsi, qui missi regis erant in hoc regno, pro talibus offensam illius incurrant; quod ipse quoque certaret agere, nisi corporali detinaulfo  i, Grimulfo regis fideli loquatur, qui hos malefactores recipere ferebatur, et ostenderet illi quantum periculum suum in eos recipiendo faceret, admonens ut a talibus deinceps se custodiret. Item de his quibus significaverat se accusa
Abbreviated transcription (Latin):
tis fidelib regis conueniret.i dni¬
datum regis audiendũ ⁊ hartua¬
no denũciandũ designans: uibiee
qua die uł hora simul cõuenita
beant. ⁊ ut karlomannꝰ gorluũ
⁊ conradũ ad ip̃os mittat᷑: uł ip̃
kailomanꝰ si placuerit ei adeosd̃
ueniat. ut missaticũ regis simulcũ
ip̃is audiat: ⁊ ibi parit̾ consideratẽe.
qualit̾ ei ad saluatõnem ⁊ honorẽ su¬
um de cetõ sit agendũ. Hardumo co¬
miti ꝓcausis sup̾dictis de katlomã¬
no. quomͦ tunc seres haberet. ⁊ quia
obuides int̾ se dedetant. ⁊ cũ karlomã¬
nolocuti fu̾ant. eiq suaserant ut
pacifice in hoc regno degeret. ac uẽi¬
ente patre: cum ip̃is ei obiuam ꝑ¬
geret. S quia regẽ qͣm citius sꝑaba¬
r̾audierat aduenire: quid idem lar¬
lomannus tunc facturꝰ ess se nesci¬
ir facet᷑. Monet tamen: ut p̃p̃atus
sic hic comes ad mandata regis siqua
uissent exequẽda. It ꝓquibedã ma¬
lefatorib hominib cuĩdam uniꝑti:

Expanded text:
regis conveniret ad mandatum reges audiendum, et Karlomanno denuntiandum, designans ubi et qua die vel hora simul convenire debeant, et ut Karlomannus Goslinum et Conradum ad ipsos mittat, vel ipse Karlomannus, si placuerit ei, ad eosdem veniat, ut missaticum regis simul cum ipsis audiat, et ibi pariter considerarent, qualiter ei ad salvationem et honorem suum de caetero sit agendum. Harduino comiti, pro causis supradictis de Karlomanno, quomodo tunc res se haberet; et quia obsides inter se dederant, et cum Karlomanno locuti fuerant, eique suaserant, ut pacifice in hoc regno degeret, ac veniente patre cum ipsis ei obviam pergeret. Sed quia regem citius quam sperabatur audierat advenire, quid idem Karlomannus tunc facturus esset se nescire fatetur. Monet tamen ut praeparatus sit hic comes ad mandata regis, si qua jusserit, exsequenda. Item pro quibusdam malefactoribus hominibus cujusdam Wiperti,
Abbreviated transcription (Latin):
prohibuerit. Inde alt̾i quoq b̃nado
comiti rodomensi scribit. ut loquat᷑
cum h b̾naido: ut res easdem suis ho¬
minib in benefitiũ donet. ut eum
fecisse audietat. Et de inquisitõne ha¬
rũ rerũ: si rex iuberet ꝑ ip̃magenda.
Item p̃fato b̾nardo tolosano peisdẽ
q remegiu̾ uit nichil inde p̾sumat nͦ
ullũ mnpedim̃tum mancipiis meisdẽ
consistentib faciat: neq b̾nardo comi¬
ti auernico cui easdẽ ꝯmiserat ad de¬
fendendũ inde malestiã ingerat. qͥa
si fecerit: eum alimminib scẽ eccł̃ie. ⁊ a
cõmumone fideliũ: cumplenitudĩe
ep̃oꝵ. tam aqͥtanie qͣm alioꝵ regnoꝵ¬

Expanded text:
prohibuerit. Unde alteri quoque Bernardo prohibuerit. Unde alteri quoque Bernardo comiti Rodomensi  i, Rodonensi scribit ut loquatur cum hoc Bernardo, ne res easdem suis hominibus in beneficium donet, ut eum fecisse audierat, et de inquisitione harum rerum, si rex juberet, per ipsum agenda. Item praefato Bernardo Tolosano pro eisdem mque Remigium, ut nihil inde praesumat, nec ullum impedimentum mancipiis in iisdem consistentibus faciat: neque Bernardo comiti Arvernico, cui easdem commiserat ad defendendum, inde molestiam ingerat, quia si fecerit, eum a liminibus sanctae ecclesiae, et a communione fidelium cum plenitudine episcoporum, tam Aquitaniae, quam aliorum regno
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu płimoꝵ tam cłicoꝵ qͣm laicoꝵ. Ñ
tam̃ misisse quia nec debuerit insacra¬
m̃tum. plures sacdotes ip̃i testes. Horta¬
tur autẽ ⁊ monet: ut omnẽ rancorẽ quẽ
expelleret: ostendens qͣntũ malum sit
odiũ retinere incorde: int̾dicit etiam
aut toritate dei ⁊ scõꝵ eius ut eidẽ prb̃o
nullũ p̃iuditiũ uł machinatõnem in¬
ferat.quia si fecerit: ip̃e inde suũ mi¬
iustĩũ faciet. Precat᷑ etiã ut ĩticiam
deo sibiq faciat de hominib suis. qui
prb̃is quibdam testib p̃missi prb̾r au¬
si sunt inurias intulisse. quia sinõ de¬
fecetit ⁊ de ip̃is quoq suũ facturꝰ sit
ministĩum. Bernardo comiti telosano
ꝓpinquo suo: ꝓreb remensis ecclie in
aqͥtania coniacentib qͣs ille inp̃stariã
sͥ concedi pecebat. qd̃ idem p̃sul se fac¬
tuꝵ negat. qͥa non audeat ꝓpt̃ testa¬
m̃tum sc̃ĩ remigii: qd̃ id om̃mo fieri

Expanded text:
conspectu plurimorum tam clericorum quam laicorum, non conspectu plurimorum tam clericorum quam laicorum, non tamen misisse, quia nec debuerit, in sacramentum plures sacerdotes ipsius testes. Hortatur autem et monet, ut omnem rancorem, quemexpelleret, ostendens quantum malum sit odium retinere in corde. Interdicit etiam auctoritate Dei et sanctorum ejus, ut eidem presbytero nullum praejudicium vel machinationem inferat, quia si fecerit, ipse inde suum ministerium faciet. Precatur etiam ut justitiam Deo, sibique faciat de hominibus suis, qui presbyteris quibusdam testibus praemissi presbyteri ausi sunt injurias intulisse, quia si non fecerit, et de ipsis quoque suum facturus sit ministerium. Bernardo comiti Tolosano propinquo suo, pro rebus Remensis ecclesiae in Aquitania conjacentibus, quas ille in praestariam sibi concedi petebat, quod idem praesul se facturum negat, quia non audeat, propter testamentum sancti Remigii, quod id omnino fieri
Abbreviated transcription (Latin):
filii habere uolo. Et sime coegeris: ut
sicut dñs dicit in euͣgłio sis uelud
rchucus ⁊ publicanus: nõ mͥ s t̾ re¬
putare debebis. Postqͣm istas litt̾̃as
dictaui. dcm̃ est mͥ qd̃ matricularios
a ramnistro meo estitutos. de illa matͥ¬
cula eiecisti.⁊ ibibouariũ misisti.⁊pro
illa matͥcula inp̃tio unũ asinũ acce¬
pisci.qd̃ suta est:non solum cͥmulałr
fecisti. quia contͣ om̃s leges eccłiasticũ
miist̾iũ homo laicus usurpasti. ⁊e
de qua mendici uiu̾e debent. comeᷤ
thonoratꝰ regis ꝯsiliariꝰ inp̃cio asinũ
adepisti. Et om̃s qui h audiunt pẽ¬
sare possunt. qualit̾ de aliis causis
pamore ⁊ timore dei. ⁊ reu̾entia cui
ministii ĩte ⁊ recte facis qͥ de tali mi
lia sine ulla u̾etundia tpe lucrũ re¬
qͥris. anselmo illust̾ uiro: ꝓquodã¬
pibo ꝙ̃ apud se acusau̾at. s adde
nõiatum placitũ nonuenerat. signifi¬
cans purificasse hunc prb̃m canonice se¬
ip̃m acͥmine corammissis ip̃iꝰ anselmi. in

Expanded text:
filii habere volo, et si me coegeris, ut sicut Dominus dicit in Evangelio, sis velut ethnicus et publicanus, non mihi sed tibi reputare debebis. Postquam istas litteras dictavi, dictum est mihi quod matricularios a ministro meo constitutos de illa matricula ejecisti, et ibi Bonarium misisti, et pro illa matricula in pretio unum asinum accepisti. Quod si ita est, non solum criminaliter fecisti, quia contra omnes leges ecclesiasticum ministerium homo laicus usurpasti, et de qua mendici vivere debent, comes et honoratus regi consiliarius in pretio asinum accepisti, et omnes qui haec audiunt, pensare possunt qualiter de aliis causis pro amore et timore Dei, et reverentia tui mseria sine ulla verecundia turpe lucrum requiris. » Anselmo illustri viro, pro quodaem apud se accusaverat, sed ad nominatum placitum non venerat, significans purificasse hunc presbyterum canonice seipsum a crimine coram missis ipsius Anselmi, in
Abbreviated transcription (Latin):
Ne tenebre noceant semita lucis a des
sunctoꝵ recreas aĩos dulcedine u̾bi
Qͥ satias epulis pascis ⁊ore greges.
p̃cepta implent᷑ non solopane cibamͣ.
Delicias capim̃ qͣs tua u̾ba fer̃.
Utgaudet corpꝰ cui mitioresca parat᷑.
Sic aĩe gaudẽt si tua lingua sonet.
heresis illa cadit forti te milite xp̃i.
Ad quiris regi qui dedit arma tibi.
Qͥ purgas spinis agros sermõe colẽte.
Et mũdata d̾o surgit u̾q Seges.
Qͥuenit huc exul t̾stis defessus egenꝰ.
hicrecipit patͥam te refouente suã.
Que doluit tollis gemitꝰ ĩgaudia u̾tẽs
Exiliũ temouẽs reddis amore lares.
Consultũ tribius gn̾alit̾ om̃ibꝰ unũ.
Qͥ ppłi pareres tot piarite regis.

Expanded text:
ne tenebrae noceant, semita lucis ades. ne tenebrae noceant, semita lucis ades. cunctorum recreas animos dulcedine verbi, qui satias epulis, pascis et ore greges. praecepta inplentur: non solo pane cibamur; delicias capimus quas tua verba ferunt. ut gaudet corpus cui mitior esca paratur, sic animae gaudent si tua lingua sonet. haeresis ira cadit forti te milite Christi, adquiris regi qui dedit arma tibi, qui purgas spinis agros sermone colente, et mundata deo surgit ubique seges. qui venit huc exul tristis defessus egenus, hic recipit patriam te refovente suam. quae doluit tollis, gemitus in gaudia vertens, exilium removes, reddis amore lares. consultum tribuis generaliter omnibus unum, qui populi pater es, tot pia rite regis.
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾tus enam rex: uillatẽ q̃ndam
situm ĩ uosago ꝓpe fluuium san¬
am. tam ip̃i qͣm eccłie sue possidẽ¬
dũ: instrum̃tis ad huc manentis
ĩuent᷑ tdidisse. huiꝰp̃sulis tã utã
qͣm p̃dicatõnem fortunatꝰ italicuᷤ.
qͥ tunc apud gallias in met̾ca ĩ sig¬
nis hẽbat᷑. his studuit cõmẽdatey.
Secuiꝰ mitis cteuit honoee gradis
Subtuahor ĩgenio ꝯpellor amore pato.
Saudib iutis ꝓdere pauca faueri
tunias re uideor tantis existẽ causis.
Sisolus taceã quicq̃d ubiꝙ sonaer
S quiis neqͥam digno sinone fateri
Da uemã uoto me uoluisse loqui.
Exiie ĩmuido gestoꝵ fama tuorum.
Eeꝑpriis mitis sidus in otbe nncas.
Clarior effulges qͣm lucifer ore serono.
Ile sius aadiis tu pietate uite
sul lupꝰ msidiis cauto subducit ouili.
Tepastore sacro ꝑuigilante gregem.
faciuido eloqͥo celestia degmata fundis.
eccłie creuit te momtore domus.
Pontificis studio correptõ pleb̾ haberis.

Expanded text:
debertus etiam rex villarem quemdam debertus etiam rex villarem quemdam situm in Vosago, prope fluvium Saroam, tam ipsi quam ecclesiae suae possidendum, instrumentis adhuc manentibus, invenitur tradidisse. Hujus praesulis tam vitam quam praedicationem Fortunatus Italicus, qui tunc apud Gallias in metrica insignis habebatur, his studuit commendare vex cujus meritis crevit honore gradus, Subtrahor ingenio, compellor amore parato, Laudibus in vestris prodere pauca favens. Namque reus videor tantis existsi solus taceam quidquid ubique sonat. sed quamvis nequeam digno sermone fateri, da veniam voto me voluisse loqui. exiit in mundo gestorum fama tuorum et meritis propriis sidus in orbe micas. clarior effulges quam Lucifer ore sereno: ille suis radiis, tu pietate nites. nil lupus insidiis cauto subducit ovili te pastore sacro pervigilante gregem. facundo eloquio caelestia dogmata fundis, ecclesiae crevit te monitore domus. pontificis studio correctio plebis haberis;
Abbreviated transcription (Latin):
tlle. ip̃e quoꝙ p̾sul teudechildi p̾fa¬
te regine filie: lisuftuctuauo p̃preri¬
taxat ut post eiꝰ obitum: absꝙ ullo
p̃iudictio. sicut ab ea meliorata furs
additionẽ remensis reuocaret᷑ eccłi.
Que scilicet tendechldis regina: post¬
modũ nonnulla ꝑtestam̃ti sui aue¬
toritatẽ tempore dñ egidii: Remes
um legit᷑ secutus. Episcopiumꝙ
inuenit᷑ auxisse: aiua s ⁊ mancipia
nõ nulla emisse. qͣtum eiꝰemptionũ
adhuc q̃dam qͦ reꝑiunt᷑ iustrum̃ta
Ut illud quo campos duos abobor
mille ten̾e sementis. alt̾ inscribe
quadragentos. Uillarẽ etiam q̃nd
ab̾tulfo quodã cũ adiacenti campo:
acharibodo qͦdam reꝑit᷑ emisse slec¬
nõ ap̃ tegiam maiestatẽ ĩmiinita¬
tis. p̾ceptũ eccłie sue obtinuit: ut
ab om̃i fiscali functione uł mutila¬
tione prorsus hab̾etur ac ꝑman̾er
immunis. Om̃ia qͦ data eccłie: sta¬
bilem obtinerent firmitatẽ. Chil¬

Expanded text:
villae ipse quoque praesul Teudechildi praefavillae ipse quoque praesul Teudechildi praefatae reginae filiae, usufructuario, per precataxat, ut post ejus obitum, absque ullo praejudicio, sicut ab ea meliorata fuisset, ad ditionem Remensis revocaretur Ecclesiae. Quae scilicet Teudechildis regina postmodum nonnulla, per testamenti sui auctoritatem, tempore domni Egidii, Remensium legitur secutus, episcopiumque invenitur auxisse, arva scilicet et mancipia nonnulla emisse, quarum ejus emptionum adhuc quaedam quoque reperiuntur instrumenta, ut illud quo campos duos ab Obolmille tenere sementis, alter inscribitur quadringentos. Villarem etiam quemdam a Bertulfo quodam, cum adjacenti campo m silvae a Charibodo quodam reperitur emisse. Necnon apud regiam majestatem immunitatis praeceptum ecclesiae suae obtinuit, ut ab omni fiscali functione vel mutilatione prorsus haberetur ac permaneret immunis, omnia quoque data ecclesiae stabilem obtinerent firmitatem. Chil
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑ quoꝵ ordinato hugone nemis
se deferri petiit. atq ut aqͣ ip̃ius fontis
ꝑfusa est: incolumitatẽ recepit. Ctdã
nich̾ominꝰ ad eluindis nõie arida bra¬
chiis ut eadem lota estaqua sospitate
potita recessit.Cecus quidã de castro
eccłiam sc̃ĩ teoderici. uisus est introis¬
se. lumen reciꝑe meruit. Quedã pau¬
ꝑcula de ip̃o loco. ut oculos sͥ hoc fon¬
te diluit᷑: lumen qd̾ iam ab annis
ultra quã xuͦi. ꝑdiderat recep̃. ful¬
b̾tus quidã brachiũ gerens aridũ
⁊ inutile sͥ menbꝵ. ut sehac aqua
ꝑfudit: saiitate brachiiꝙ recepit u¬
tilitatẽ. Tunc etiam qͥdãcecus nõie
amalricus: ibi uisum recepit. mox
uͥse hoc fonte lauit. aliaq plura nc̃
ibi refusisse ꝓbant᷑ miracula: ⁊ ex diu̾¬
sis egͥtudinib. diu̾sa sunt collata
tradit᷑ romanꝰ. roma¬
no: flauius. Post qͦs
mapimus cui potestas regia: q̃dã
cessisse reperit᷑ p̾dia. deuiceps ab ecc̃a
remẽsi possidenda. Huiꝰ qͦ temporib̾

Expanded text:
oque ordinato Hugone Remis se deferri petiit, atque ut aqua ipsius fontis perfusa est, incolumitatem recepit. Quaedam nihilominus Adelwidis nomine, arida brachiis, ut eadem lota est aqua, sospitate potita recessit. Caecus quidam de castro ecclesiam sancti Theoderici visus est introisse, lumen recipere meruit. Quaedam paupercula de ipso loco, ut oculos sibi hoc fonte diluit, lumen, quod jam ab annis ultra quam sexdecim perdiderat, recepit. Fulbertus quidam brachium gerens aridum, et inutile sibi membrum, ut se hac aqua perfudit, sanitatem, brachiique recepit utilitatem. Tunc etiam quidam caecus, nomine Amalricus, ibi visum recepit, mox ubi se hoc fonte lavit; aliaque plura nunc ibi refulsisse probantur miracula, et ex diversis aegritudinibus diversa sunt collata traditur Romanus, Romano Flavius, post quos Mapinius, cui potestas regia quaedam cessisse reperitur praedia, deinceps ab Ecclesia Remensi possidenda. Hujus quoque temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
ficauãt: pro quo eccłie ñ nulle. ꝑ hoc
regnũ maxinũ paciebant᷑ impe¬
dim̃tum. qͥ uxore sua dimissa: pꝰ¬
insuꝑ duc̾e̾ p̃sumpsit uxorẽ. Itẽ
in cadẽ de pͥui legiis hꝰ rem̃isis eccłie.

Expanded text:
ficaverat, pro quo ecclesiae nonnullae per hoc ficaverat, pro quo ecclesiae nonnullae per hoc regnum maximum patiebantur impedimentum, qui uxore sua dimissa, poinsuper ducere praesumpsit uxorem. Item in eadem de privilegiis hujus Remensis eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ic deniꝙ uenetabilis p̃sul huic¬
marus prosue sanctitatis ac sa¬
pientie reuerentia. ꝑint̾uentõnẽ
locharii imꝑatoris: pallium ad co¬
tidianum suscepit usum. Aquarto
leone papa. a qͦ iam aliuid ꝑceꝑat. ut
designatis sͥ sollempnitatib debi¬
te feruendum. Quem cotidianũ
pallii usum: nulli umqͣm archiepõ
se concessisse. uel deinceps ꝯcessuꝵ
ẽẽ: idem papa in ep̃a ad eũ directa
testat᷑. Scripsit autẽ p̾̃fatꝰ pontifex
adeundẽ papam leonẽ sexies. ut
ip̃e inquadã ad eundẽ asserit. epłã.
uel septies sua dirigens ad eũ scͥp¬
ta. in hac uo̾ epła: de his quos te
bat requisunt. ⁊ qd̃ t̾rena potestas
ac mat̾ia sepe ostenderet. ut uide¬
licet ep̃o quolib defuncto: ꝑchor¬
ep̃m solis pontificib debitũ mi¬
nistĩum ꝑageret᷑. ⁊ res ac faculta¬
tes eccl̃ie: scłariũ usib expendere¬
t: sicut ⁊ in nc̃a eccłia iam scd̾o ac¬
tum fuiss. item dehis quos dom
sallo de quo etiam prolem ei signi¬

Expanded text:
ic denique venerabilis praesul Hincmarus, pro suae sanctitatis ac sapientiae reverentia, per interventionem Lotharii imperatoris pallium ad quotidianum suscepit  c. i, recepit usum a quarto Leone papa, a quo jam aliud perceperat in designatis sibi solemnitatibus debite fruendum. Quem quotidianum pallii usum nulli unquam archiepiscopo se concessisse, vel deinceps concessurum esse, idem papa in epistola tunc ad eum directa testatur. Scripsit autem praefatus pontifex ad eumdem papam Leonem sexies, ut ipse in quadam ad eumdem asserit epistola, vel septies, sua dirigens ad eum scripta. In hac vero epistola de his, quos tembat, requisivit. Et quod terrena potestas hac materia saepe offenderet, ut videlicet episcopo quolibet defuncto, per chorepiscopum solis pontificibus debitum ministerium perageretur, et res ac facultates ecclesiae saecularium usibus expenderentur, sicut et in nostra ecclesia jam secundo actum fuisset. Item de his, quos domnsallo, de quo etiam pridem ei signi
Abbreviated transcription (Latin):
criptam p̾clatioꝑis ad pedes scĩ
remigii ꝯstruxit. ⁊ corpus eiꝰdẽ bea¬
dilsimi patrom: de loco cripte p̾oris
una cum sepulchro ip̃ius ineadẽ
collectis remensis dioceseos ep̃is. uit
iam suꝑius dictum ẽ transtulit. ⁊
ante ip̃ius sepulchrum: opus egre¬
grum auro edidit. gẽmisꝙ distnyxit.
fenestram mibi. unde scĩ sepulchrũ.
uideret᷑ fecit ⁊ cirta ip̃am fenestellã
hos u̾siculos indidit. hoc tͥ remigii
fabricauit magne sepulchrũ. hinc¬
matꝰ p̃sul ductus amore tuo. Ut re¬
qͥem dñs tͥbuat mͥ scẽ p̃catu. Et dig¬
nis ñitis mi uenãnde tuis. Eũngłi¬
um aureis litt̾is insigniuit.⁊ parie¬
tib aureis. gẽmaꝵq nitore distĩc¬
tis munuit. ũsib etiã auto indicis
p̃titulauit. S ⁊ crucẽ maiorẽ coope¬
rint auro. gemmisꝙ decorauit. Li¬
brũ q sacram̃toꝵ subeburneis ta¬
bulis argento p̾signitis. sed ⁊ lectõ¬
nariũ admissas librũ pari decore ut¬

Expanded text:
am praeclari operis ad pedes S. Remigii construxit, et corpus ejusdem beatissimi patroni de loco cryptae prioris, una cum sepulcro ipsius in eadem, collectis Remensis dioeceseos episcopis, ut jam superius dictum est , transtulit: et ante ipsius sepulcrum opus egregium auro edidit, gemmisque distinxit, fenestram inibi, unde sancti sepulcrum videretur, fecit, et circa ipsam fenestellam hos versiculos indidit: Hoc tibi, Remigi, fabricavit magne sepulcrum Hincmarus praesul ductus amore tuo. Ut requiem Dominus tribuat mihi, sancte, precatu Et dignis meritis, mi venerande, tuis. Evangelium aureis litteris insignivit, ac parietibus aureis, gemmarumque nitore distinctis munivit, versibus etiam auro inlitis praetitulavit. Sed et crucem majorem cooperuit auro, gemmisque decoravit. Librum quoque sacramentorum sub eburneis tabulis, argento praesignitis; sed et lectionarium ad missas librum, pari decore ve
Abbreviated transcription (Latin):
udum dũ agricole urbi uici¬
ni. post pasca solito demore
hanc petissent urbẽ huiꝰ admitabi¬
lis dñe reqͥrendo suffragia: suaq
uota ferendo q̃dam iulle ꝯsueta q̃re¬
re neglexere p̾sidia. Quaꝵ messes
cĩiam tempꝰ instaret metenditã¬
tatẽpestatis sunt attͥte grandine:
ut pene oĩa eoꝵ ꝑietint sata. Uinee
quaiꝑ adustis fractisq pampinis:
uuaꝵ amiserint fructũ. Coꝵuero
fines qui se huiꝰ piissime dominatͥ¬
us minuiere subsidiis: neꝙ tan¬
g̾e nedũ intrare grando p̃sũpsit.
untes utbem ⁊sueu̾nt expet̾e pr̃ocinia.

Expanded text:
udum cum agricolae urbi vicini post Pascha, solito de more, hanc petissent urbem hujus admirabilis dominae requirendo suffragia suaque vota ferendo, quaedam villae consueta quaerere neglexere praesidia. Quarum messes cum jam tempus instaret metendi, tanta tempestatis sunt attritae grandine, ut pene omnia eorum perierint sata; vineae quoque, adustis fractisque pampinis, uvarum amiserint fructum. Eorum vero fines qui se hujus piissimae dominatricis muniere subsidiis, neque tangere nedum intrare grando praesumpsit. untes urbem, consueverunt expetere patrocinia.
Abbreviated transcription (Latin):
ad monastĩum puellaꝵ: ubi boba
pesse uidebat᷑ albatissa. Item scĩs
nufmo ⁊ ualerio:uel ꝑteliqua lo¬
ca scõꝵ. Sed dum int̾ utramq ꝑtẽ
ħuitentio uerteret᷑: mediantib.
pacificis tandem ꝑsonis. eo teno¬
re ad pacẽ concordia redeunt: ut
gundebtus ea que ultra legerim

Expanded text:
ad monasterium puellarum, ubi Boba ad monasterium puellarum, ubi Boba praeesse videbatur abbatissa. Item sanctis Rufino et Valerio, vel per reliqua loca sanctorum. Sed dum inter utramque partem haec intentio verteretur, meditantibus pacificis tandem personis, eo tenore ad pacem concordia redierunt, ut Gundebertus ea quae ultra Ligerim
Abbreviated transcription (Latin):
domnus reolus episcopiũ hac.
est adeptus. quod tam hereditarus:
quam ep̃ticiis inuenitur auxissete¬
b. Qui ex precepto domni iuardi:
cusas apud regiam marestatẽ. pro
reb eccłiasticis: uel colonoꝵ legib.
egesisse ac euicisse reperit᷑. Ip̃e uero
beatus reolus inepiscopatu tam
positus: magnam habuit inten¬
tõnem proreb. p̃missi scĩ niuar
diep̃i. cum gundeb̾to regis opti¬
mate: ip̃ius domni niuardi fr̃e g̾¬
mano: dicente gundeb̾to qd uil¬
le germani sui niuonis ep̃i: tara
riens dereliq̃rat: ip̃i iure legitti¬
mo deberent᷑. At contra domnus
reolus.ul agences sui dicebant.
qd̃ dommꝰ iuardus: omnẽ rem
suam pro auime sue remedio. ad
loca scõꝵ ꝑsua instrum̃ta contu¬
lisset. Scilicet ad eccłiam sce ma¬
rie ⁊ sci remigii: atq ad monast̾i¬
um altuillare. nec non ⁊ uiricia¬
cũ:ubi domnꝰ basolus incorpore
requiescit. Que monasteria: ip̃e
domnus niuo. suo ꝯstruxerat
uł restruxerat oꝑe. Item remis

Expanded text:
nt Rieul  episcopium hoc est adeptus, quod tam haereditariis, quam emptitiis invenitur auxisse rebus. Qui ex praecepto domni Nivardi causas apud regiam majestatem pro rebus ecclesiasticis, vel colonorum legibus egisse ac evicisse reperitur. Ipse vero beatus Reolus in episcopatu jam positus magnam habuit intentionem, pro rebus praemissi sancti Nivardi episcopi, cum Gundeberto regis optimate, ipsius domni Nivardi fratre germano, dicente Gundeberto quod villae germani sui Nivonis episcopi, triens dereliquerat, ipsi jure legitimo deberentur. At contra domnus Reolus vel agentes sui dicebant, quod domnus Nivardus omnem rem suam, pro animae suae remedio, ad loca sanctorum per sua instrumenta contulisset, scilicet ad ecclesiam sanctae Mariae, et sancti Remigii, atque ad monasterium Altumvillare, necnon et Viriziacum, ubi domnus Basolus in corpore requiescit; quae monasteria ipse domnus Nivo suo construxerat, vel restruxerat opere. Item, Remis
Abbreviated transcription (Latin):
mulꝙ defrancoꝵ exercitu iuroꝵ
tria milia. preter mulierum par¬
uuloꝵꝙ nomina. Quo die mag¬
num incelis celebratum. scĩs gau¬
dium credere possumꝰ angelis. et
hominib leticiam non modicam
interta deuotis. Exercitus autem
pars magna francoꝵ necdum ad
fidem xp̃i conuersa: cum quodam
roganario principe: trans sõnam
fluuiũ: post aliqͣndu in infideli¬
tate uersata est: dones suꝑna dis¬
ponente grã: prefato rege lodo¬
uico głosis potito uictoriisidem
raganarius flagitioꝵ sectator.
ac turpitudiñ: uinctus a fran¬
cis: traditus est ⁊ interemptus.
titur ac baptizatur.

Expanded text:
mulque de Francorum exercitu virorum mulque de Francorum exercitu virorum tria millia, praeter mulierum parvulorumque nomina. Quo die magnum in coelis celebratum sanctis gaudium credere possumus angelis et hominibus laetitiam non modicam in terra devotis. Exercitus autem pars magna Francorum necdum ad fidem Christi conversa, cum quodam Raganario principe, trans Somnam fluvium post aliquandiu in infidelitate versata est, donec superna disponente gratia, praefato rege Ludovico gloriosis potito victoriis, idem Raganarius flagitiorum sectator ac turpitudinum, vinctus a Francis traditus est, et interemptus, gium convertitur ac baptizatur.
Abbreviated transcription (Latin):
porrectis: tacite traditur orasse cum
lacrimis. Et ecce subito colũba ceu
nix aduolat candida. rostro defe¬
rens ampullam:celestis domi chris¬
mate repletam. Cuius odoris mira¬
bili resꝑsi nectare:mestimabili qui
aderant. suꝑ omnia quib antea
delectantire fu̾ant:replentur sua¬
uitate. Accepta itaq sc̃s presul am¬
pulla. postqͣm chrismate fontem
consꝑsit:species mox columbe dis¬
paruit. Rex autem tante gratie
conspecto miraculo letus ac tu¬
tum diaboli põpis ⁊ oꝑib abne¬
gatis: a reuerendo se petit ponti¬
fice baptizari. Quo uite fontẽ
ꝑennis ingresso: beatus ꝓfatur
presul ore facundo. Mitis depo¬
ne colla sicamber. adora quod in¬
cendisti: incende quod adorasti.
Sicꝙ post ortodoxe confessionem
fidei trina tinctus mersione : di
suscipitur ab eodem sancto põtifi¬
ce. diuoq consetratur insignituᷤ
unguine. Baptizantur sorores
regis: albofledis. ⁊ landehildis. si¬

Expanded text:
porrectis, tacite traditur orasse cum porrectis, tacite traditur orasse cum lacrymis. Et ecce subito columba, ceu nix, advolat candida, rostro deferens ampullam coelestis doni chrismate repletam. Cujus odoris mirabili respersi nectare, inaestimabili qui aderant super omnia quibus antea delectati fuerant replentur, suavitate. Accepta itaque sanctus praesul ampulla, postquam chrismate fontem conspersit, species mox columbae disparuit. Rex autem tantae gratiae conspecto miraculo laetus, actutum diaboli pompis et operibus abnegatis, a reverendo se petit pontifice baptizari. Quo vitae fontem perennis ingressio, beatus profatur praesul ore facundo: Mitis depone colla, Sicamber. Adora quod incendisti, incende quod adorasti. Sicque post orthodoxae confessionem fidei, trina tinctus mersione, diviub nomine, suscipitur ab eodem sancto pontifice, divoque consecratur insignitus unguine. Baptizantur sorores regis Albofledis et Landehildis, si
Abbreviated transcription (Latin):
deniq regis eundi ad bap¬
tisterium: uia preparatur uela
cortineq appenduntur. Hinc
inde platee sternuntur. ecclesia
cõponitur. baptisteriũ balsamo
ceterisq odoramentis asꝑgitur.
Tantamq dñs ppła grãm sub¬
ministrabat: ut odorib se para¬
disi refoueri gauderet. Sicꝙ
precedentib sacroscĩs euange¬
liis. ⁊ crucib. cum letaniis. hym¬
nis ⁊ canticis spiritalib: sc̃s põ¬
tifex manũ tenens regis. subse¬
quente regina cũ populo: ab
aula ꝑgit ad baptisterium. et
inter eundũ: rex rogitasse fer¬
tur epm̃. aniderat dei quod sibi
ꝓmiserat regnũ. Non hoc pre¬
sulinquit illud est regnum. Sed
mitium uie qua ꝑuenitur ad
ip̃m. Ubi uero ad p̃paratum bap¬
tisterii peruentum est locum:
clericus chrisma ferens a populo
interteptus: ad fontẽ ꝑtingere pe¬
nitꝰ ẽ impeditus. Scĩficato demꝙ
fõte: nutudiino cbrisma de fuit.
Sc̃s aũt pontifex oculis ad celum

Expanded text:
denique regis eundi ad bapdenique regis eundi ad baptisterium via praeparatur, vela cortinaeque appenduntur, hinc inde plateae sternuntur; ecclesia componitur, baptisterium balsamo, caeterisque odoramentis aspergitur, tantamque Dominus populo gratiam subministrabat, ut odoribus se paradisi refoveri gauderet. Sicque praecedentibus sacrosanctis Evangeliis, et crucibus cum litaniis, hymnis et canticis spiritalibus, summus pontifex manum tenens regis, subsequente regina cum populo, ab aula pergit ad baptisterium. Et inter eundum rex rogitasse fertur episcopum, an id erat Dei, quod sibi promiserat regnum. Non hoc, praesul inquit, illud est regnum, sed initium viae qua pervenitur ad ipsum. Ubi vero ad praeparatum baptisterii perventum est locum, clericus chrisma ferens a populo interceptus ad fontem pertingere penitus est impeditus. Sanctificato denique fonte, nutu divino chrisma defuit. Sanctus autem pontifex oculis ad coelum
Abbreviated transcription (Latin):
rant. interius illuminati quam
uiderant luce: licet exteriore ter¬
riti luminis claritate. Sc̃s autem
pater suꝑne tepletus splendore
sapientie: de celestis eos instruit
lusionis consuetudine. que aduen¬
tu quidẽ suo corda mortalium ter¬
ret: stimorẽ precedentem subse¬
quenti consolatione demulcet.
ut quib apparuit patribus. pri-¬
mũ quidẽ pauorẽ incusserit. ac po¬
stea ꝑ pietatis grãm: leticie blan¬
dimenta refuderit Itradiatus quoc
uir beatissimus remigius. ut extẽ¬
rius: ueteris exemplo legis latoris:
uultꝰ illustratõne. ita młtoq magis
int̾ius diuini fulgoris illũiatõe. sp̃u
regno potitura ⁊uictorias contra
impetus aliarum gentum ꝑcep¬
tura. si non a bono degeneran¬
tes: salutis uiam forte relinque¬
rent.⁊ quib d̾s offenditur scele¬
ra consectati: pestiferoꝵ uiciorum
laqueos incurrerent.quib reg¬
na subuerti:atꝙ degente solẽt
ingentem transferri. Adomo

Expanded text:
rant, interius illuminati, quam rant, interius illuminati, quam viderant, luce, licet exteriore territi luminis claritate. Sanctus autem Pater supernae repletus splendore sapientiae de coelestis eos instruit visionis consuetudine, quae adventu quidem suo corda mortalium terret, sed timorem praecedentem subsequenti consolatione demulcet, ut quibus apparuit patribus, primum quidem pavorem incusserit, at postea per pietatis gratiam laetitiae blandimenta refuderit. Irradiatus quoque vir beatissimus Remigius, ut exterius, veteris exemplo legislatoris, vultus illustratione, ita, multoque magis, interius, divini fulgoris illuminatione, spiregno potitura, et victorias contra impetus aliarum gentium perceptura, si non a bono degenerantes, salutis viam forte relinquerent, et quibus Deus offenditur scelera consectari, pestiferorum vitiorum laqueos incurrerent, quibus regna subverti, atque de gente solent in gentem transferri . A domo
Abbreviated transcription (Latin):
bilis pater regem monitis un¬
bueret salutaribus. ad corrobo¬
randam salutiferam fidelis ser¬
ui sui doctrinam: dñs etiam iusi¬
biliter dignatus est ostendere.
se se fidelibus suis in nomine
suo congregatis: ut promiserat
semper adesse. Repente namꝙ lux
tam copiosa totam repleuit eccł̃i¬
am: ut solis uideret᷑ euincere cla¬
ritatem. Mox cum luce uox facta
est inquiens. Pax uobis. Ego sũ
nolite timere. manete indilectio¬
ne mea. Post que uerba: lux q̃
aduenetat abscessit. E ineffabilis
odor suauitatis ĩ eadem domo remã¬
sit: ut euident̾ ualeret agnosci: luciꝰ
pacis at piedulcedinis: illuc aue¬
torẽ uenisse. Ieatus etiam p̃sul ex
eodem lumine: nõ modicũ uisus
est uultus fulgorem traxisse. Rex
gͥ atꝙ regina pedib alini sacerdo¬
tis astrati: cum magno pauore ip¬
sius requirunt. consolationẽ au¬
dire: oꝑe adimplere parati: que
ppalarentur ore patroni. Delecta¬
bantur etenim u̾bis que audie¬

Expanded text:
bilis Pater regem monitis imbilis Pater regem monitis imbueret salutaribus, ad corroborandam salutiferam fidelis servi sui doctrinam, Dominus etiam visibiliter dignatus est ostendere, sese fidelibus in nomine suo congregatis, ut promiserat, semper adesse . Repente namque lux tam copiosa totam replevit ecclesiam, ut solis videretur evincere claritatem. Mox cum luce vox facta est, inquiens: Pax vobis, ego sum, nolite timere . Manete in dilectione mea . Post quae verba lux quae advenerat, abcessit, sed ineffabilis odor suavitatis in eadem domo remansit. Ut evidenter valeret agnosci lucis, pacis atque piae dulcedinis illuc auctorem advenisse, beatus etiam praesul ex eodem lumine, non modicum visus est vultus fulgorem traxisse. Rex igitur atque regina pedibus almi sacerdotis adstrati, cum magno pavore ipsius requirunt consolationem audire, opere adimplere parati quae propalarentur ore patroni. Delectabantur etenim verbis quae audie
Abbreviated transcription (Latin):
re:atq inxp̃m qui sibi presidio
fuerat credere. Nunciantur hec
scõ remigio. Qui magno repletꝰ
gaudio: regem ppłmq qualiter
diabolo ⁊ oꝑib ac põpis ip̃ius ab¬
renunciantes: deum uerum cre¬
dere debeant: instruere satagit.
et quia paschalis sollẽpnitas imi¬
minebat: indicit eis ieiunium
iuxta morem fidelium.
ie uero passionis dñice pri¬
die scilicet antequã baptis¬
mi grãm ꝑcepturi erant: post
hymnos precesq nocturnas: pre¬
sul regium cubile petiit: ut ab¬
soluto curis secularib rege: libe¬
rius ei cõmittere sacriualeret
nusteria uerbi. Quo reuerenter
acubiculariis admisso: rex pro¬
siliens obuius alacriter occurrit.
⁊ oratorium beatissumi apłorum
principis petri:cubiculo regis
forte contiguum pariter ingre¬
diuntur. Cumq dispositis sedi¬
lib pontifex .rex. atq regina
consedissent:intromissis quib¬
dam dericis. s aliquib regi ne¬
cessariis ac domesticis ⁊ uenera¬

Expanded text:
re, atque in Christum qui sibi praesidio re, atque in Christum qui sibi praesidio fuerat, credere. Nuntiantur haec sancto Remigio, qui magno repletus gaudio, regem populumque, qualiter diabolo et operibus ac pompis ipsius abrenuntiantes, Deum verum credere debeant instruere satagit; et quia paschalis solemnitas imminebat, indicit eis jejunium juxta morem fidelium. Die vero Passionis Dominicae, pridie scilicet antequam baptismi gratiam percepturi erant, post hymnos, precesque nocturnas, praesul regium cubile petiit, ut absoluto curis saecularibus rege, liberius ei committere sacra valeret mysteria verbi. Quo reverenter a cubilariis admisso, rex prosiliens obvius alacriter occurrit, et oratorium beatissimi apostolorum principis Petri, cubiculo regis forte contiguum, pariter ingrediuntur. Cumque dispositis sedilibus, pontifex, rex atque regina consedissent, intromissis quibusdam clericis, sed et aliquibus regi necessariis ac domesticis, et venera
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃m. ip̃mq regem regum. et
qui ei uictoriam pro uelle possit
conferre. Qd̃ cum fecisset. xp̃istiq
suffragium iam deuotus expetis
do uictoriam experiri meruisset:
post huius uoti pollicitationem
mox ĩ fugam u̾tuntur ale¬
inãni. regẽꝙ suũ cõꝑienteᷤ
int̾fectũ: clodouei se subd̃t
ditioni. Quos illi subiugo cõsti
sua. gaudium referens magnũ
regine: qd̃ ad inuocationem scili¬
cet xp̃i nominis uictoriã merue¬
rit obtinere. Tunc regina beatũ
remigiũ uocat: deprecans ut
regi uam salutis ostendat. Quẽ
sc̃s sacerdos doctrina uite salutis
insormans: ad baptismi cõmo¬
net uenire sacram̃ta. Ille se popu.¬
lũ suꝑhis exhortatum ire respon¬
dens: a faristudet exercitũ. ut dõs
qui eis subuenire non poterant
deserentes: ip̃ius cultũ susciperent.
qui tam preclaram largitus eis
uictoriam fuerat. Conclamat
multitudo: diuina se preueni¬
ente gra mortales se deos relinque¬

Expanded text:
in Christum, ipsumque regem regum, et in Christum, ipsumque regem regum, et qui ei victoriam pro velle possit conferre. Quod cum fecisset, Christique suffragium jam devotus expetissdo victoriam experiri meruisset: post hujus voti pollicitationem mox in fugam vertuntur Alemanni, regemque suum comperientes interfectum, Clodovei se subdunt ditioni. Quos ille sub jugo constitsua, gaudium referens magnum reginae, quod ad invocationem, scilicet, Christi nominis, victoriam meruerit obtinere. Tunc regina beatum Remigium vocat, deprecans, ut regi viam salutis ostendat. Quem sanctus sacerdos doctrina vitae salutaris informans, ad baptismi commonet venire sacramenta. Ille se populum super his exhortatum ire respondens, affari studet exercitum, ut deos, qui eis subvenire non poterant, deserentes, ipsius cultum susciperent, qui tam praeclaram largitus eis victoriam fuerat. Conclamat multitudo, divina se praeveniente gratia, mortales se deos relinque
Abbreviated transcription (Latin):
urceũ ꝑuenit. sp̃tisq ip̃¬
sius armis: eiꝰ tandem franciscam
ꝓiecit in t̾iam. Ad quam Reci¬
piendam indinato militi: rex
incaput suam defigit bipen¬
nem. quã pridem in uase ꝑpetra¬
uerat: cum increpationis acer¬
bitate tememorans presumpti¬
onem. Quo sic interẽpto: timor
ingens regis hac super ultione
cecetoꝵ ꝑstringit corda fran¬
corum. At postquam cloueus to¬
ringiam sibi prouinciam subui¬
gauit. et regnum uel ditionem
suam dilatauit. etiam rothil¬
dum filiam chilperici fr̃is gun¬
debaudi burgundionũ regis: in
matrimoniũ sũpsit. Que cũ esset
xp̃iana: ⁊ filios exrege susceptos
baptismate consecrari marito quoꝙ
uolente fecisset: etiam uirum ad
xp̃i fidem ꝑducere conabatur. S
animũ barbari:mulier ad creden¬
dum flectere nõ ualebat. Interea
bellum francis aduersus alemã¬
nos accidit.⁊ francis cede nimia
corruentib: rex ab aureliano con¬
filiario suo suadetur. ut credens

Expanded text:
urceum pervenit, spretisque ipurceum pervenit, spretisque ipsius armis, ejus tandem franciscam projecit in terram, ad quam recipiendam inclinato militi rex in caput suam defigit bipennem, quam pridem in vase perpetraverat, cum increpitationis acerbitate, rememorans praesumptionem. Quo sic interempto, timor ingens regis hac super ultione, caeterorum perstringit corda Francorum. At postquam Clodoveus Thoringiam sibi provinciam subjugavit, et regnum vel ditionem suam dilatavit, etiam Rothildim, filiam Chilperici, fratris Gundebaudi Burgundionum regis, in matrimonium sumpsit. Quae cum esset Christiana et filios ex rege susceptos baptismate consecrari, marito quoque nolente, fecisset, etiam virum ad Christi fidem perducere conabatur. Sed animum barbari mulier ad credendum flectere non valebat. Interea bellum Francis adversus Alemannos accidit, et Francis caede nimia corruentibus, rex ab Aureliano consiliario suo suadetur, ut credens
Abbreviated transcription (Latin):
bdam militib eius agminis.
ablata quedã remensis eccłie ua¬
sa referuntur: Ea inter uiteus
etiam magnus argenteus. ⁊ deco¬
ra pulchritudine cõptus. Pro
quo beatus remigius legatos
ad eum direxisse traditur:ut
illum saltem recipere mereretur.
Ast ubi ad locum diuisionis
prede uentum est: rogat Rex
milites suos. ut ip̃m sibi dare
ne renuant urceum. plutib igit᷑
annuentib: quidã francus bi¬
penni percuciens urceum: nichil
hinc arege: nisi sorte ꝑ tollendum
ꝓclamat. Obstupefactis hac te¬
meritate ceteris: rex iniuriam
pacient̾ ad tempus tolerans. ap¬
paehensum plurimis fauentib
uasculum ecclesiastico. reddidit
misso. iram sub corde tectam
reseruans. Pacto deniq anno:
cunctum fin exercitus appata¬
tum solito ꝓdire iubet in cam¬
pum. ut armorũ speculetur de
more nitorem. Quẽ conuentum
a martemartium uocare con¬
sueuerant. Rex ergo instructas
cucumiens tite phalãges
ad eũ qͥ dudũ ꝑcusserat

Expanded text:
busdam militibus ejus agminis busdam militibus ejus agminis ablata quaedam Remensis Ecclesiae vasa referuntur. Ea inter urceus etiam magnus argenteus, et decora pulchritudine comptus, pro quo beatus Remigius legatos ad eum direxisse traditur, ut illum saltem recipere mereretur. Ast ubi ad locum divisionis praedae ventum est, rogat rex milites suos, ut ipsum sibi dare ne renuant urceum. Pluribus igitur annuentibus, quidam Francus bipenni percutiens urceum, nihil hinc a rege nisi sorte tollendum proclamat. Obstupefactis hac temeritate caeteris, rex injuriam patienter ad tempus tolerans, apprehensum, plurimis faventibus, vasculum ecclesiastico reddidit misso, iram sub corde tectam reservans. Peracto denique anno cunctum sui exercitus apparatum solito prodire jubet in campum, ut armorum speculetur de more nitorem: quem conventum, a Marte, Martium vocare consueverant. Rex ergo instructas circumiens rite phalanges, ad eum qui dudum percusserat
Abbreviated transcription (Latin):
bis ac subornantib: aeffractoꝵ manꝰ
arguta ppłabit᷑. Inchoabisꝙ tũc stu¬
stra morui spoliatꝰ furto: sinc̃ rogatꝰ ñ¬
iꝰ autẽprudentie ꝙͣscĩ studii no¬
ster hic pat̾ acpastor almꝰ exti¬
t̾it quã fidelis ⁊ prudens ĩ eroganda dñi
sui pecunia uiguent: francoꝵ ut
pretulimus abidolis ad deum ue¬
tum facta ꝑ ipsum ꝓbat confessio.
Quigallicas eo tempore transito
reno depredabantur ꝓuincias:
tagripinã iã colomam quasdã ꝙͦ
alias occupauerant gallie cun¬
tates. At pꝰquam rex ip̃orum dodo¬
ueus siagriũ romanum quẽdam
principem quigalliis tunc prec¬
rat euicit atꝙ ꝑemit: omni pe¬
ne gallie domman cepit. Comꝑta
bcatissumi gestoꝵ fama remigii.
qd̃ scilicet eniteret uirtute scĩta¬
tis ac sapientie miracłorum p̃cda¬
rus exhibitione: reuerebatͣ eum.
⁊ licet paganus: diligebat tamẽ
illum. Quo quondã secus urbem
remoꝵ transitum faciente: aqui¬

Expanded text:
bis ac subornantibus, effractorum manus bis ac subornantibus, effractorum manus arguta populabitur: inchoabisque tunc frustra moveri spoliatus furto, si nunc rogatus n autem prudentiae, quam sancti studii noster hic Pater ac pastor almus exstiterit, quam fidelis et prudens in eroganda Domini sui pecunia viguerit, Francorum, ut praetulimus, ab idolis ad Deum verum facta per ipsum probat conversio, qui Gallicas eo tempore transito Rheno depredabantur provincias, et Agrippinam jam Coloniam, quasdam quoque alias occupaverant Galliae civitates. At postquam rex ipsorum Clodoveus Siagrium, Romanum quemdam principem, qui Galliis tunc praeerat, evicit atque peremit, omni pene Galliae dominari coepit. Comperta beatissimi gestorum fama Remigii, quod scilicet eniteret virtute sanctitatis ac sapientiae, miraculorum praeclarus exhibitione, reverebatur eum, et licet paganus, diligebat tamen illum. Quo quondam secus urbem Remorum transitum faciente, qui
Abbreviated transcription (Latin):
inoffensã decenter expediat. ne sa¬
lubrosas passa iuncturas ꝑcametã
palati uolutata balbutiat. Tota de¬
niq liqͥda prorsus ⁊ ductilis. ueluti
cũ cristallinas crustas. aut onchin¬
tiuas: ñ inpacto dignus ungue ꝑ¬
labit᷑. Qppe sinchil eũ rimosis obi¬
t̃. Quid plura: Non extat ad p̾sẽs
uiui hõis oratio. ꝙͣ ꝑitia tua ñ sñ
labore tͣnsgredi queat ac suꝑuade̾.
unde ꝓpe suspicor dñe papa ꝓpt̾ elo¬
quiũ exundans atq ineffabile ue¬
ma sit dicto: te suꝑbire. S licet bo¬
no fulgeas. ut conscĩe sic dictõms
ordinatissime: nos tñ tͥ minime sumꝰ
refugiendi. qui bñ sqͥpta laudamus.
⁊ si laudanda: ũ scribimꝰ. Quo cura
desine inpostex nr̃a declinare iudici¬
a q̃ nichil mordax. nich ꝙͦ minant᷑
increpatoꝵ aAlioqͥn si distuleris nr̃am
sterilitate facundis fecundare colloqͥ¬
is aucupabimur nundinas inuolã¬
tũ. ⁊ ultro scrina tua comuentibꝰ no¬

Expanded text:
inoffensam decenter expediat, ne sainoffensam decenter expediat, ne salebrosas passa juncturas, per cameram palati volutata balbutiat. Tota denique liquida prorsus et ductilis, veluti cum crystallinas crustas, aut onychintinas non impacto dignitus ungue perlabitur: quippe si nihil eum rimosis obitur. Quid plura? non exstat ad praesens vivi hominis oratio, quam peritia tua non sine labore transgredi queat ac supervadere. Unde prope suspicor, domne papa, propter eloquium exundans atque ineffabile venia sit dicto te superbire. Sed licet bono fulgeas, ut conscientiae, sic dictionis ordinatissimae; nos tamen tibi minime sumus refugiendi, qui bene scripta laudamus, etsi laudanda non scribimus. Quocirca desine in posterum nostra declinare judicia, quae nihil mordax, nihil quoque minantur increpatorium. Alioquin si distuleris nostram sterilitatem facundis fecundare colloquiis, aucupabimur nundinas involantum, et ultro scrinia tua, conniventibus no