comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs patrib ante incarnationẽ salua¬
toris cũ ds appareret dicebat᷑. uoces
illȩ ac species corporales ꝑ angłos fac¬
tȩ st̃: siue ipsis loquentib ł agentib
aliqͥd ex ꝑsona di. sic̃ etiã ꝓpħas sole¬
re ostendimꝰ siue assum̃tib ex crea¬
tura qđ ipsi ñ ee̾nt. ubi d̾s figurate
demonstraret᷑ hoĩnib qđ genus sig¬
nificationũ nec ꝓpħas omisisse. mul

Expanded text:
ostris ante incarnationem Salvatoris, cum Deus apparere dicebatur, voces illae ac species corporales per Angelos factae sunt; sive ipsis loquentibus vel agentibus aliquid ex persona Dei, sicut etiam Prophetas solere ostendimus; sive assumentibus ex creatura quod ipsi non essent, ubi Deus figurate demonstraretur hominibus; quod genus significationum nec Prophetas omis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcisti filio tuo dilecto ꝓpt̾ me: ⁊ cet̾a.
Hȩc certe uerba ut dicat ille ꝑ que
solent habere. An filius di de pa¬
tre ait. dic̃ dnͣs. & ipse ẽ ille angłs
patris.  Qͥo gͦ de illis trib uiris.
Nonne respiciunt quomͦ urgeant᷑.
qͥ uisi st̃ abrahȩ. cũ pͣdictũ esset.
uisus ẽ ei dñs : Anq uiri dicti sunt.
ñ erant angeli: Danihelem legant
dicentẽ ecce uir Gabrihel. S qͥd ul¬
tra differimꝰ ora eoꝵ euidentissimo
atq grauissimo alio documto oppi¬
lare: ubi ñ angłs singularit᷑ nec
uiri pluralit s omĩno angłi dicunt᷑.
ꝑ qͦs ñ sermo qͥlibet factꝰ s lex ipsa
data manifestissime ostendit᷑. q̃uã
certe nullus fideliũ dubitat dm
dedisse moysi. ad subiugandũ po¬
pulũ isrł: Sedtam̃ ꝑ angłos datã.
ita stephanꝰ loqͥt᷑. Oura ceruice in

Expanded text:
percisti filio tuo dilecto propter me , etc. Haec certe verba, ut dicat ille per qusolent habere. An Filius Dei de Patre ait, Dicit Dominus, et ipse est ille Angelus Patris? Quid ergo? de illis tribus viris nonne respiciunt quomodo urgeantur, qui visi sunt Abrahae, cum praedictum esset, Visus est ei Dominus? An quia viri dicti sunt, non erant Angeli? Danielem legant dicentem, Ecce vir Gabriel . 26. Sed quid ultra differimus ora eorum evidentissimo atque gravissimo alio documento oppilare, ubi non angelus singulariter, nec viri pluraliter, sed omnino Angeli dicuntur, per quos sermo non quilibet factus, sed lex ipsa data manifestissime ostenditur, quam certe nullus fidelium dubitat Deum dedisse Moysi ad subjugandum populum Israel, sed tamen per Angelos datam? Ita Stephanus loquitur: Dura cervice, in
Abbreviated transcription (Latin):
s utiq creaturã quȩ illis modis for¬
mari ⁊ existere potuit. corporeis at¬
q mortalib sensib apparuerit. qd¬
int̃ illas demonstratioẽs ⁊ hasꝓpͥetates filii
factas int̾sit: qđ ab alio uolumine com¬
modius ordiemur: Explicit liber¬

Expanded text:
sed utique creatura quae illis modis formari et existere potuit corporeis atque mortalibus sensibus apparuerit, qinter illas demonstrationes et has proprietates Filii factas, intersit: quod ab alio volumine commodius ordiemur. LIBER QUAR
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m. in quantũ hõ fieri dig¬
natus ẽ.: habes alio loco. Unus inqͥt
fectiõe agni: hinc illa omĩa quȩ
de xpͣo uenturo in carne atq pas¬
suro. s ⁊ resurrecturo in lege figu¬
rant᷑ q̃ data ẽ in edictis angłoꝵ in
sp̃s sc̃s. aliqñ sine ulla distinctioẽ
ꝑsonȩ d̾s ꝑ illos figurabat᷑. & siui
sibilib ⁊ sensibilib formis apparens. ꝑ
creaturã tam̃ suã. nͣ ꝑsubstantiã suã:
cui uidendȩ corda mundant᷑ ꝑ hȩc
omĩa quȩ ocuł uident᷑. ⁊ aurib audi¬

Expanded text:
istum, in quantum homo fieri dignatus est, habes alio loco: Unus, inquifectione agni : hinc illa omnia quae de Christo venturo in carne atque passuro, sed et resurrecturo in lege figurantur, quae data est in edictis Angelorum, in sanctus, aliquando sine ulla distinctione personae Deus per illos figurabatur, etsi sibilibus et sensibilibus formis apparens, per creaturam tamen suam, non per substantiam, cui videndae corda mundantur per haec omnia quae ocu
Abbreviated transcription (Latin):
nouisse intelligendꝰ ẽ. s egisse ut
ꝑ dm ipse abrahã cognosceret qͣn¬
tas haberet uires cordis ad obȩdien¬
dũ do usq ad ĩmolationẽ unici
filii: illo mͦ locutioĩs qͦ significat᷑
ꝑ efficientẽ id qđ efficit᷑ sic̃ dr̃ frigꝰ
pigrũ qđ pigros facit. ut ido cog¬
nouisse diceret᷑. qr ipsũ abraham
cognoscere fecerat. quẽ poterat
latere fidĩ suȩ firmitas. nisi tali ex¬
ꝑim̃to ꝓbaret᷑ Ita ⁊ hic cognomina¬
ũ abrahã nom̃ loci illius dñs ui¬
dit: id÷ qđ uidĩ se fecit. Nã conti

Expanded text:
novisse intelligendus est, sed egisse ut per Deum ipse Abraham cognosceret quantas haberet vires cordis ad obediendum Deo usque ad immolationem unici filii: illo modo locutionis quo significatur per efficientem id quod efficitur, sicut dicitur frigus pigrum, quod pigros facit; ut ideo cognovisse diceretur, quia ipsum Abraham cognoscere fecerat, quem poterat latere fidei suae firmitas, nisi tali experimento probaretur. Ita et hic cognominavit Abraham nomen loci illius, Dominus vidit: id est, quod videri se fecit
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. cũ dͣs illis scđm suã dispensati.¬
one tp̃rib congruã pͣsentaretur:
ꝑ creaturã facta ẽe manifestũ est.¬
& si nos latet quom ea ministris
angeł fecerit. ꝑ angłos tam̃ esse
facta ñ ex nr̃o sensu dicimꝰ ne cui.¬
nob ds partitus ẽ m̃surã fides: &
credimus ꝓpt᷑ qđ ⁊ loquimur.
Extat enĩ auctoritas diuinarũ seͥp¬
turarũ. unde mens nr̃a deuiare
ñ debet: nec relicto solidam̃to
diuini eloquii. ꝑ suspicionũ su¬
arũ abrupta p̾cipitari: ubi nec
sensus corporis regit. nec ꝑspicua
racio ueritatis elucet. Aꝑtissime
quippe scriptũ ẽ in epła ad he¬
breos cũ dispensatio noui testa¬
m̃ti a dispensatione ueteris testa.¬
iñti scđm congruentiã scłoꝵ ac

Expanded text:
s illis secundum suam dispensationem temporibus congruam praesentaretur, per creaturam facta esse manifestum est. Et si nos latet quomodo ea ministris Angelis fecerit, per Angelos tamen esse facta, non ex nostro sensu dicimus, ne cuinobis partitus credimus, propter quod et loquimur . Exstat enim auctoritas divinarum Scripturarum, unde mens nostra deviare non debet, nec relicto solidamento divini eloquii per suspicionum suarum abrupta praecipitari, ubi nec sensus corporis regit, nec perspicua ratio veritatis elucet. Apertissime quippe scriptum est in Epistola ad Hebraeos, cum dispensatio Novi Testamenti a dispensatione Veteris Testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
semine abrabȩ suũ disponebat ad¬
uentũ ut inueniret a qͥb reciperet᷑.
confitentes reos. qͦs lex ñ ĩpleta fecerat
transgressores. Unde ⁊ apłs ad Gala¬
thas dic̃. Qͥd gͦ lex: Transgressioĩs
gr̃a posita ẽ. donec ueniret sem̃ cui
ꝓmissũ ẽ: disposita ꝑ angłos in ma¬
nu mediatoris. Qđ autẽ ñ aliquẽ ex

Expanded text:
ne Abrahae suum disponebat adventum, ut inveniret a quibus reciperetur, confitentes se reos, quos lex non impleta fecerat transgressores. Unde et Apostolus ad Galatas dicit, Quid ergo lex? Transgressionis gratia posita est, donec veniret semen cui promissum est, dispositum per Angelos in manu Mediatoris
Abbreviated transcription (Latin):
riis uirtutib ⁊ sp̃s sc̃i diuisionib
scđm suã uoluntatẽ. S ait aliqͥs.
Cur gͦ scriptũ ẽ dĩx d̾ns ad mo¬
ẏsen: & ñ potius dix̃ angłs ad mo¬
ysen: Quia cũ u̾ba uidicis p̃co ꝓ¬
ñciat: ñ scribit᷑ in gestis ille pͥco
dix̃. sed ille udex . Sic etiã loquen¬
admonemꝰ. Et illa qͥdẽ scriptura
ipsũ ꝑ se iͣsũ filiũ di uolunt intel¬
ligi. qr ꝓptͣ anñciationẽ patͣnȩ ac suȩ
uoluntatis a ꝓpħa dictus ẽ angłs.¬

Expanded text:
cti divisionibus secundum suam voluntatem . 23. Sed, ait aliquis, cur ergo scriptum est, Dixit Dominus ad Moysen; et non potius, Dixit Angelus ad Moysen? Quia cum verba judicis praeco pronuntiat, non scribitur in gestis, Ille praeco dixit; sed, Ille judex: sic etiam loquenadmonemus. Et illa quidem Scriptura ipsum per se ipsum Filium Dei volunt intelligi, quia propter annuntiationem paternae ac suae voluntatis a p
Abbreviated transcription (Latin):
int̾fectores fiustis: qͥ accepistis legẽ
in edictis angłoꝵ nec custo distis
Qͥd hoc euidentiꝰ : qͥd tanta auctoritate
robustius: In edictis qdẽ angłorũ
lex illi pͦpło data ẽ. s d̾ni nr̃i iħu xͥ¬

Expanded text:
interfectores fuistis, qui accepistis legem in edictis Angelorum, nec custodistis . Quid hoc evidentius? quid tanta auctoritate robustius? In edictis quidem Angelorum lex illi populo data est: sed Domini Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
eũ qͥ occidi usserat: Idem gͥ dsa.
brabȩ qͥ augl̃s. an potius ꝑ angłm
d̃s Accipe sequentia. Certe iã hic
angłs manifestissime exp̃ssus ẽ. At¬
tende tam̃ qͥd contexat᷑. Respiciens
abrahã ocuł siuis uidit: ⁊ ecce aries
unꝰ tenebat᷑ in arbore sabec cornib
Et abiit abrahã. ⁊ accepit arietͣe &
obtulit eũ holocaustũ ꝓ ysaach filio
suo: Et cognominaũ abrahã nom
loci illiꝰ dñs uidit: ut dicant hodie
qđ in monte dñs uisus e̾. Ita ⁊ hic

Expanded text:
eum qui occidi jusserat? Idem igitur Deus Abrahae qui angelus, an potius per angelum Deus? Accipe sequentia: certe jam hic angelus manifestissime expressus est; attende tamen quid contexatur: Respiciens Abraham oculis suis vidit, et ecce aries unus tenebatur in arbore sabech cornibus; et abiit Abraham, et accepit arietem, et obtulit eum holocaustum pro Isaac filio suo. Et cognominavit Abraham nomen loci illius, Dominus vidit, ut dicant hodie quod in monte Dominus visus est: sic
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ dilectũ quẽ diligis ysaach &
uade in terrã excelsã. & offeres eumi
ibi in holocaustũ. suꝑ unũ montiũ
quẽ tͥ dixero. Certe hic ds nͥ angłs
cõmemoratus ẽ: Paulopost uͦ ita se
habet scriptura. Extendens autem
abrahã manũ suã supsit gladium
occide uolens filiũ suũ: Et uocau̾
eũ angłs dm de cęlo: & dix̃ ei. Abra¬
hã abrabã. E dix̃. Ecce ego. E dix̃.
Ne inicias manũ tuã suꝑ puerũ.
neq facias ei quicquã. Qͥd ad hoͣc
sisse ut occidet᷑ ysaach: & angłm
ꝓhibuisse. ⁊ Porro ipsũ patrẽ aduer¬
sũ: dĩ p̃ceptũ qͥ uisserat ut occidẽt.
obtemꝑasse angło ut parceret:
Riclendus ⁊ abiciendꝰ. hic sensus ẽ.
S neq huic tã crasso ⁊ abiecto ullũ
locũ ẽẽ scriptura ꝑmittit: continuo¬

Expanded text:
igis, Isaac, et vade in terram excelsam, et offer eum ibi in holocaustum super unum montium quem tibi dixero. Certe hic Deus, non angelus, commemoratus est. Paulo post vero ita se habet Scriptura: Extendens autem Abraham manum suam, sumpsit gladium, occidere filium suum. Et vocavit eum angelus Domini de coelo, et dixit ei: Abraham, Abraham. Et dixit: Ecce egone inicias manum in puerum neque facias ei quicquam; modo sisse ut occideretur Isaac, et angelum prohibuisse; porro ipsum patrem adversum Dei praeceptum, qui jusserat ut occideret, obtemperasse angelo ut parceret? Ridendus et abjiciendus hic sensus est. Sed neque huic tam crasso et abjecto ullum locum Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
dabo:⁊ constituã te in uiaͥqua in.¬
gredieris Sic ñ solũ in dictis uerͣ
etiã in factis. di ꝑsona significan¬
da ĩponit᷑ ꝓpħȩ. ut eã gerat in min
odecĩ partes: ⁊ ex eis decẽ seruo
regis salomonis dedit regi futu.¬
ro isrł aliquando etiã res que
ñ erat qđ ꝓpha. ⁊ erat iã in t̾re¬
nis reb in huiusmodi significa.¬
tionẽ assũpta ẽ. sic̃ sonio uiso e
uigilans iacob fecit de lapide
quẽ dormiens habebat ad capt̃
aliquando ad hoc fit eadẽ spe-¬
cies. uel aliquantũ mansura. sic̃
potuit serpens ille ȩneus exaltatꝰ
in heremo. sic̃ possunt ⁊ litterȩ:
uł ꝑacto ministerio transiturȩ.
fiunt: honorẽ tanquã religiosa pos¬
sunt habere: stuporem tanquã imi¬
ra ũ possunt. Itaq illa quȩ ꝑ angłos
fiunt. qͦ difficiliora ⁊ ignotiora. eo
mnirabiliora st̃ nob̾: illis autẽ tanqͣ.
suȩ actiones. notȩ atq faciles. Loqͥ¬

Expanded text:
dabo, et constituam te in via qua indabo, et constituam te in via qua ingredieris . Sic non solum in dictis, verum etiam in factis, Dei persona significanda imponitur prophetae, ut eam gerat in miniodecim partes, et ex eis decem servo regis Salomonis dedit, regi futuro Israel : aliquando etiam res quae non erat quod propheta, et erat jam in terrenis rebus, in hujusmodi significationem assumpta est; sicut somnio viso Jacob evigilans fecit de lapide, quem dormiens habebat ad caput : aliquando ad hoc fit eadem species, vel aliquantulum mansura, sicut potuit serpensille aeneus exaltatus in eremo , sicut possunt et litterae; vel peracto ministerio transitura, fiunt, honorem tanquam religiosa possunt habere, stuporem tanquam mira non possunt. Itaque illa quae per Angelos fiunt, quo difficiliora et ignotiora, eo mirabiliora sunt nobis: illis autem tanquam suae actiones notae atque faciles. Loqu
Abbreviated transcription (Latin):
ed his ut dicere ceperã exceptis.
alia st̃ illa q̃ quãuis ex eadẽ ma¬
teriȩ corporali ad aliqͥd tam̃ diuinitꝰ
anñciandũ nr̃is sensib admouent᷑.
quȩ ꝓpͥe miracła ⁊ signa dicuntur.
Nec in omĩb quȩ nob a dño dõ nr̃o
anñciant᷑. ipsius dĩ ꝑsona suscipitur:
cũ autẽ suscipit᷑. aliquando in angło
demonstrat᷑ aliquando in ea speciȩ
quȩ ñ ẽ qđ angłs. quãuis ꝑ angelum
disposita ministrent᷑. Rursus cũ in
ea speciȩ suscipit᷑. quȩ ñ eͥ qđ angłs:
aliquando iã erat ipsũ corpꝰ. & ad
hoc demonstrandũ in aliquam
mutationẽ adsumit᷑. aliquando
ad hoc exorit᷑. ⁊ re ꝑacta rursus
absumit᷑. sic̃ etiã cũ hoĩnes anñti¬
ant. aliquando ex sua ꝑsona uer¬
ba di loquunt᷑. sicuti cũ pͥmittit᷑.
dix̃ dñs. aut hec dic̃ dnͣs. aut tale
aliqͥd aliquando autẽ nichil ta-¬
le p̃mittentes. ipsã dĩ ꝑsonã inse
suscipiunt: sicuti ẽ. intellectũ tibi

Expanded text:
ed his, ut dicere coeperam, exceptis, alia sunt illa quae quamvis ex eadem materia corporali, ad aliquid tamen divinitus annuntiandum nostris sensibus admoventur, quae proprie miracula et signa dicuntur, nec in omnibus quae nobis a Domino Deo annuntiantur, ipsius Dei persona suscipitur. Cum autem suscipitur, aliquando in angelo demonstratur, aliquando in ea specie quae non est quod angelus, quamvis per angelum disposita ministretur: rursus cum in ea specie suscipitur quae non est quod angelus, aliquando jam erat ipsum corpus, et ad hoc demonstrandum in aliquam mutationem assumitur; aliquando ad hoc exoritur, et re peracta rursus absumitur. Sicut etiam cum homines annuntiant, aliquando ex sua persona verba Dei loquuntur, sicuti cum praemittitur, Dixit Dominus; aut, Haec dicit Dominus ; aut tale aliquid: aliquando autem nihil tale praemittentes, ipsam Dei personam in se suscipiunt, sicuti est, Intellectum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m de altissimis. quȩ in cȩł sunt
qͥdẽ nͥ inuestigamꝰ. qͦ rerũ genere
⁊ corpora angłica scđm ꝓpriam
dignitate. ⁊ eoꝵ q̃dã corporal ac¬
tio continet᷑: scđm sp̃m tam dĩ¬

Expanded text:
m de altissimis ? quae in coelis sunt quidem, non investigamus, quo rerum genere et corpora angelica secundum propriam dignitatem, et eorum quaedam corporalis actio continetur; secundum Spiritum ta
Abbreviated transcription (Latin):
ifrł: ⁊ testificabor tͥ. dͣs dͣs tius sũ ego.
Assũpta ẽ uirga ad significationẽ.
i & in serpent̾e angłica nfacultatȩ
mutata ẽ: Quȩ facultas cũ desit ho¬
mini. assũptus e tam̃ ⁊ ab hoĩne
lapis ad talẽ aliquã significationẽ.
Int̃ factũ angłi ⁊ factũ hõinis. plu¬
rimũ distat. Illiro ⁊ mirandũ ẽ &

Expanded text:
 testificabor tibi; Deus Deus tuus ego sum . Asssumpta est virga ad significationem, et in serpentem angelica facultate mutata est : quae facultas cum desit homini, assumptus est tamen et ab homine lapis ad talem aliquam significationem . Inter factum angeli et factum hominis plurimum distat: illud et miran
Abbreviated transcription (Latin):
in actib apłoꝵ eo more narrat hȩc:
qͦ etiã in ueterib libris conscripta
st̃. U iri fratres ⁊ patres. audite in¬
qͥt. Ds̃ głie apparuit abrahȩ patͥ
nr̃o: cũ eẽt in mesopotamia. Ne qͥs
qđ in se ipso ẽ cuiusquã ocuł appa¬
ruisse mortaliũ: in consequentib dic̃
qđ moysi angłs apparuerit. Fugit
inqͥt moises in uerbo i factus ẽ inqͥ¬
linꝰ in t̾ra madian: ubi genuit fili¬
os duos. Et cõpletis illic annis qua¬
draginta. apparuit illi in deserto
montis sẏna angłs dñi in fla̾ma
ignis in rubo. Aloyses autẽ uidens
mirabat᷑ uisũ qui cũ accederet
ñ audebat considare. Dix̃q illi dñs.
Solue calciam̃tũ pedũ tuoꝵ: & cetera.
Hic certe ⁊ angłi dic̃ ⁊ d̾nm: eundẽq

Expanded text:
in Actibus Apostolorum eo more narrat haec, quo etiam in Libris veteribus conscripta sunt: Viri fratres et patres, audite, inquit: Deus gloriae apparuit Abrahae patri nostro, cum esset in Mesopotamia . Ne quis quod in se ipso est, cujusquam oculis apparuisse mortalium, in consequentibus dicit, quod Moysi angelus apparuerit. Fugit, inquit, Moyses in verbo isto, et factus est inquilinus in terra Madian, ubi genuit filios duos. Et completis illic quadraginta annis, apparuit illi in deserto montis Sina angelus Domini in flamma ignis in rubo. Moyses autem videns, mirabatur visum. Qui cum accederet non audebat considerare. Dixitque illi Dominus, Solve calceamentum pedum tuorum , etc. Hic ce
Abbreviated transcription (Latin):
reri uideant. nͥ int̾ celebrationem
sacram̃toꝵ. cũ offert᷑ ⁊ dat᷑. dicat᷑q
illis auctoritate grauissima. cuiꝰ corpꝰ
⁊ sanguissit: nichil aliud credent.
nͥ om̃ino in illa specie dñin oculis
apparuisse mortaliũ. & de latere
tali ꝑcusso liquorẽ illũ om̃ĩno flu¬
xisse. Al ichi aute utile ẽ ut memi¬
nerĩ uiriũ mearũ. fratresq meos
ãmoneã ut meminerint suaru: ne
ultra quã tutũ ẽ humana ꝓ gredi¬
at᷑ infirmitas. Quẽadmodũ enim
hȩc faciant angłi ł potius d̾s qũẽad¬
modũ hȩc faciat ꝑ angłos suos. &
quantũ fieri uelit etiã ꝑ angelos
malos. siue sinendo siue iubendo.
siue cogendo ex sede altissim a ĩꝑii
sui. nec ocłoꝵ acie penetrare. nec fi¬
ducia ratiõis enucleare. nec ꝓuectu
m̃tis eomp̃hendere. ut tã cert᷑ hine ualeo¬
loquar ad omĩa que reqͥri de his re¬

Expanded text:
celebrationes Sacramentorum cum offertur et datur, dicaturque illis auctoritate gravissima, cujus corpus et sanguis sit, nihil aliud credent, nisi omnino in illa specie Dominum oculis apparuisse mortalium, et de latere tali percusso, liquorem illum omnino fluxisse . Mihi autem omnino utile est ut meminerim virium mearum, fratresque meos admoneam ut et ipsi meminerint suarum, ne ultra quam tutum est humana progrediatur infirmitas. Quemadmodum enim haec faciant Angeli, vel potius Deus quemadmodum haec faciat per Angelos suos, et quantum fieri velit etiam per angelos malos, sive sinendo, sive jubendo, sive cogendo, ex occulta sede altissimi imperii sui; nec oculorum acie penetrare, nec fiducia rationis enucleare, nec provectu mentis comprehendere valeo, ut tam certus hinc loquar ad omnia quae requiri de his re
Abbreviated transcription (Latin):
in illa trinitate: sed magis ꝑtinet ad
sensũ formatũ. quã ad illud corpꝰ ũn
format᷑. Sensus enĩ anunantis ⁊ uo¬
luntas animȩ ẽ ñ lapidis aut alicuiꝰ
corporis qđ uidet᷑. Non gͦ ab illo qͣsi
parente ꝓcedit: s nec ab ista quasi ꝓ.¬
le hoc ẽ uisione ac forma quȩ in sen¬
su ẽ. Prius eñĩ quã uisio fieret iam
erat uoluntas quȩ formandũ sensũ
cernendo corpori ad mouit: sed ñdũ

Expanded text:
in illa trinitate. Sed magis pertinet ad in illa trinitate. Sed magis pertinet ad sensum formatum, quam ad illud corpus unde formatur. Sensus enim animantis et voluntas animae est, non lapidis aut alicujus corporis quod videtur. Non ergo ab illo quasi parente procedit; sed nec ab ista quasi prole, hoc est, visione ac forma quae in sensu est. Prius enim quam visio fieret, jam erat voluntas, quae formandum sensum cernendo c
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑior ipse solus ẽ. La quippe de il.¬
lo prorsus expͥmit᷑: int̾ quã ⁊ ipsũ
nulla int̾ iecta natura ẽ. Uisionis gͥ
illius id ÷ formȩ quȩ fit in sensu cer¬
nentis: quasi parens ẽ forma corpo¬
ris ex qua fit.S parens illa ñ uera:
ũn nec ista uera ꝓlesẽ. Neq enĩ om̃i¬
qͥd aliud adhibet᷑ corpori. ut ex illo
formet᷑. idẽ. sensus uidentis. Quo¬
circa. id amare alienari ẽ. Itaq uo¬
luntas quȩ utrũq conuingit. qͣss
parentẽ ⁊ quasi ꝓlem. magis sp̃ita¬
lis ẽ. quã utrũlibet eoꝵ. Nã corpus
illud qđ cernit᷑: omĩno sp̃itabe ñ ẽ:
Uisio uͦ quȩ fit in sensu. habet am¬
mixtũ aliqͥd spiritale. qr sine anima
fieri ñ potest. S ñ totũ ita ẽ: qm̃ il
le qͥ formcat᷑ corporis sensus ẽ Uo¬
luntas gͦ quȩ utrũq coniungit.
magis ut dixi sp̃italis agnoscit᷑. & ido
tanquã ꝑsonã sp̃s insinuare incipit.

Expanded text:
superior ipse solus est. Ea quippe de ilsuperior ipse solus est. Ea quippe de illo prorsus exprimitur, inter quam et ipsum nulla interjecta natura est. 9. Visionis igitur illius, id est formae quae fit in sensu cernentis, quasi parens est forma corporis ex qua fit. Sed parens illa non vera; unde nec ista vera proles est: neque enim omniquid aliud adhibetur corpori, ut ex illo formetur, id est sensus videntis. Quocirca id amare, alienari est. Itaque voluntas quae utrumque conjungit quasi parentem et quasi prolem, magis spiritualis est quam utrumlibet illorum. Nam corpus illud quod cernitur, omnino spirituale non est. Visio vero quae fit in sensu habet admixtum aliquid spirituale, quia sine anima fieri non potest. Sed non totum ita est: quoniam ille qui formatur, corporis sensus est. Voluntas ergo quae utrumque conjungit, magis, ut dixi, spiritualis agnoscitur, et ideo tanquam personam Spiritus insinuare incipit
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpt̾ ñ ẽ ista trinitas ymago
dĩ. Exx ultima quippe id÷ corpo¬
rea creatura qua suꝑior ẽ anima.
in ipsa anima fit ꝑ sensũ corporis.
nec tam̃ ẽ omim xlissimilis. Qͥd enĩ
ñ ꝓ suo genere ac ꝓ suo modulo habet
similitudinẽ di: quando qͥdẽ ds̃ fec̃
om̃ia bona ualde. ñ ob aliud. nͥ qr
ipse sũmȩ bonꝰ ẽ: In quantũ ergo
bonũ ẽ quicqͥd ẽ in tantũ scilicet
quãus longe distantẽ. habet tam̃ ñ¬
nullã similitudinẽ sũmi boni. ¶s.
si naturalem. utiq rectã ⁊ ordinatã:
Si autẽ uiciosã. utiq turpẽ atq ꝑuer¬
sã. Nã ⁊ animȩ in ipsis peccatis suis:
ñ nͥ quandã similitudinẽ di suꝑba
⁊ pͣpostera ⁊ ut ita dicã seruili lib̾ta¬
te sectant᷑. Ita nec pͥmis parentibus
nr̃is ꝑsuaderi peccatũ posset: nͥ di¬
ceret᷑. eritis sic̃ dii. Non sane omne
qđ in creaturis ahqͦmͦ simile ẽ dõ. etiã
eiꝰ ymago dicenda ẽ: s illa sola qua

Expanded text:
Quapropter non est ista trinitas imago Dei: ex ultima quippe, id est corporea creatura, qua superior est anima, in ipsa anima fit per sensum corporis. Nec tamen est omnino dissimilis: quid enim non pro suo genere ac pro suo modulo habet similitudinem Dei, quandoquidem Deus fecit omnia bona valde , non ob aliud nisi quia ipse summe bonus est? In qin tantum scilicet, quamvis longe distantem, habet tamen nonnullam similitudinem summi boni; et si naturalem, utique rectam et ordinatam; si autem vitiosam, utique turpem atque perversam. Nam et animae in ipsis peccatis suis non nisi quamdam similitudinem Dei, superba et praepostera, et, ut ita dicam, servili libertate sectantur. Ita nec primis parentibus nostris persuaderi peccatum posset, nisi diceretur, Eritis sicut dii . Non sane omne quod in creaturis aliquo modo simile est Deo, etiam ejus imago dicenda est: sed illa sola qua
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑. sensibiliũ corporaliũq uten¬
doꝵ causa peperit. Nullus enĩ eis
uti posset etiã bene: nͥ sensarũ re-¬
rũ ẏmagines memoria tenerent᷑.
Et nͥ pars maxima uoluntatis. in
suꝑiorib atq interiorib habitet:
eaq ipsa quȩ comodat᷑ siue foris
corporib siue intꝰ ymaginib eoꝵ.
nͥ quicqͥd in eis capit ad meliorẽ
ueriorẽq uitã referat. atq in eo
fine cuiꝰ intuitu hȩc agenda iy¬
dicat ad qͥescat: qͥd aliud facimꝰ. nͥ¬

Expanded text:
natur, sensibilium corporaliumque utennatur, sensibilium corporaliumque utendorum causa peperit. Nullus enim eis uti posset etiam bene, nisi sensarum rerum imagines memoria tenerentur: et nisi pars maxima voluntatis in superioribus atque interioribus habitet, eaque ipsa quae commodatur, sive foris corporibus, sive intus imaginibus eorum, nisi quidquid in eis capit ad meliorem verioremque vitam referat, atque in eo fine cujus intuita haec agenda judicat, acquiescat, quid aliud facimus, n
Abbreviated transcription (Latin):
Icut autẽ cũ forma
& species corporis interierit. ñ
potest ad eã uoluntas sensũ reuo¬
care cernentis: ita cũ ymago quã
memoria gerit obluuone deleca ẽ.
ñ erit qͦ animi aciem formandã
uoluntas recordando retorqueat.
S qr p̃ualet animꝰ ñ solũ oblita ue.¬
rũ etiã ñ sensa nec exꝑta confin¬
gere: ea quȩ ñ excider̃t augendo.
minuendo. cõmutando: ⁊ ꝓ arbitͥo
componendo. sepe ymaginat᷑ qͦsi
ita sit aliqͥd. qd aut scit ñ ita esse.
aut nescit ita eẽ. In qͦ genere ca¬
uendũ eͣ. ne aut mͣtiat᷑ ut decipiat.
aut opinet᷑ ut decipiatur. Quibus
duob malis euitatis. nichil ei obsuns
ymaginata phantasmata: sic̃ nichil
obsunt᷑ exꝑta sensibilia ⁊ retenta
memorit: si neq cupide appetant᷑.
si iuuant: neq turpit᷑ fugiant᷑. si
offendunt. Cũ aut̃ in his uoluntas
relictis meliorib auida uolutatur.
inmunda. fit. atq ita ⁊ cũ ad sunt
ꝑ niciosȩ: & cũ absunt ꝑniciosius

Expanded text:
icut autem cum forma et species corporis interierit, non potest ad eam voluntas sensum revocare cernentis: ita cum imago quam memoria gerit, oblivione deleta est, non erit quo aciem animi formandam voluntas recordando retorqueat. Sed quia praevalet animus, non solum oblita, verum etiam non sensa nec experta confingere, ea quae non exciderunt augendo, minuendo, commutando, et pro arbitrio componendo, saepe imaginatur quasi ita aliquid sit, quod aut scit non ita esse, aut nescit ita esse. In quo genere cavendum est, ne aut mentiatur ut decipiat, aut opinetur ut decipiatur. Quibus duobus malis evitatis, nihil ei obsunt imaginata phantasmata: sicut nihil obsunt experta sensibilia et retenta memoriter, si neque cupide appetantur si juvant, neque turpiter fugiantur si offendunt. Cum autem in his voluntas relictis melioribus avida volutatur, immunda fit: atque ita et cum adsunt perniciose, et cum absunt perniciosius
Abbreviated transcription (Latin):
uisionis possumus dicere uolun.¬
tatẽ . qr erat ante uisionẽ: nec quasi
parentẽ. qr ñ ex uoluntate s ex uiso
fortasse uoluntatis ⁊ requiem pos.¬
sumꝰ recte dicere uisionẽ. ad hoc
dũ taxat unũ. Neq enĩ ꝓpterea ii.¬
chil aliud uolet: qr uidet aliqͥd qd̾

Expanded text:
ossumus dicere voluntatem, quia erat ante visionem; nec quasi parentem, quia non ex voluntate, sed ex viso fortasse voluntatis et requiem possumus recte dicere visionem, ad hoc duntaxat unum. Neque enim propterea nihil aliud volet, quia videt
Abbreviated transcription (Latin):
qr cũ diligimꝰ caritatẽ. aliqͥd diligen¬
te diligimꝰ: ꝓpt̾ hoc ipsũ qr diligit a¬
liqͥd. Ergo qͥd diligit caritas: ut pos.¬
sit etiã ip̃sa caritas diligi᷑ Caritas
enĩ ñ est: quȩ nichil diligit. Si autẽ
se ipsã diligit. diligat aliqͥd oportet.
ut karitatẽ se diligat. Sic̃ eni uerbũ
indicat aliqͥd. indicat etiã sess ñ
dicare indicet: sic ⁊ caritas diligit
qͥdẽ se: sed nͥ se aliqͥd diligentẽ dili¬
gat: ñ caritatẽ se diligit. Quid ergo
diligit caritas: nͥ qđ caritate dili¬
gimus: Id autẽ ut aꝓximo ꝓue¬
hamͦ: fr̾ est. Dilectionẽ autẽ frat̾nã
quantũ cõmendet ioħes apłs. atten¬
damꝰ. Qui diligit inqͥt fratrẽ suum

Expanded text:
quia, cum diligimus caritatem, aliquid diligenquia, cum diligimus caritatem, aliquid diligentem diligimus propter hoc ipsuliquid. Ergo quid diligit charitas, ut possit etiam ipsa charitas diligi? Charitas enim non est, quae nihil diligit. Si autem se ipsam diligit, diligat aliquid oportet, ut charitatem se diligat. Sicut enim verbum indicat aliquid, indicat etiam se ipsum,uid indicare indicet: sic et charitas diligit quidem se, sed nisi se aliquid diligentem diligat, non charitatem se diligit. Quid ergo diligit charitas, nisi quod charitate diligimus? Id autem, ut a proximo provehamur, frater est. Dilectionem autem fraternam quantum commendet Joannes apostolus, attendam
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionẽ. Magis eñĩ nouit. dilec.¬
tionẽ qua diligit: quã fr̃em quẽ
diligit. Eccespotest dm notiorẽ ha
bere quã fr̃em. Plane notiorẽ. qr p̃¬
sentiorem: notiorẽ. qr interiorẽ: no¬
tiorẽ qr certiorem. Amplectere di-¬
lectionẽ dm̃. & dilectione ãplect̾e
dm̃. Ipsa ẽ dilectio quȩ om̃s bonos
angłos:⁊ om̃s di seruos consociat
uincło sc̃itatis: nosq ⁊ illos conuin¬
git inuic̾ẽ nob̾: ⁊ subiungit sibi.
Quanto gͥ saniores sumꝰ a tumore su¬
ꝑbiȩ tanto sumꝰ dilectione plenio¬
res. E qͦ n do plenꝰ ẽ: qͥ plenꝰ ẽ dile¬
ctione: At enĩ karitatẽ uideo ⁊ qͣn¬
tũ possũ eã m̃te conspicio: & cͥȩdo
scripturȩ dicenti q̃m d̾s caritas ẽ.
& qͥmanet in caritate. in do manet.
S: cũ eã uideo: nũ in eauideo tͥnitatẽs
Immo uͭ uides trinitatẽ: si caritatẽ
uides. S cõmonebo si potero: ut
uidẽ te uideas. Ad sit tantũ ipsa:
ut moueam᷑ caritate ad aliqđ bonũ:

Expanded text:
im nouit dilectionem, qua diligit, quam fratrem, quem diligit. ecce iam potest notiorem deum habere quam fratrem, plane notiorem, quia praesentiorem, notiorem, quia interiorem, notiorem, quia certiorem. amplectere dilectionem deum et dilectione amplectere deum. ipsa est dilectio, quae bonos omnes angelos et omnes dei seruos consociat uinculo sanctitatis, nosque et illos coniungit inuicem nobis, subiungit sibi. quanto igitur saniores sumus a tumore superbiae, tanto sumus dilectione pleniores. et quo nisi deo plenus est qui plenus est dilectione? at enim caritatem uideo et, quantum possum, eam mente conspicio et credo scripturae dicenti: quoniam deus caritas est, et qui manet in caritate, in deo manet. sed cum eam uideo, non in ea uideo trinitatem. immo uero uides trinitatem, si caritatem uides. sed commonebo, si potero, ut uidere te uideas. adsit tantum ipsa, ut moueamur caritate ad aliquod bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
Nã inqͦscandalũ ñ ẽ: utiq ꝑfectusẽ.
Et tam̃ uidet᷑ dilectionẽ di tacius¬
se: qđ ñ quã faceret: nͥ q in ipsa frat᷑.¬
na dilectione uult intelligi d̾m.
Aꝑtissime enĩ in eadẽ epła paulopost
ita dic̃. Dilectissimi diligamꝰ inuicẽ.
qr dilectio ex do ẽ: & om̃is qͥdiligit
ex dõ natꝰ ẽ. ⁊ cognouit eũ. Qui non¬

Expanded text:
candalum non est, utique perfectus est. Et tamen videtur dilectionem Dei tacuisse: quod nunquam faceret, nisi quia in ipsa fraterna dilectione vult intelligi Deum. Apertissime enim in eadem Epistola paulo post ita dicit: Dilectissimi, diligamus invicem, quia dilectio ex Deo est; et omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cogno
Abbreviated transcription (Latin):
solis tp̃rib ⁊ nulla ł unagine locoꝵ.
sic̃ quȩdã nrͣarũ mentiũ ratiocina¬
tioẽs. Omĩno enĩ dĩ ẽẽntia quȩ ÷.
nichil habet mutabile. nec in etͣni¬
tate. nec in ueritate. nec in uolunta¬

Expanded text:
solis temporibus, et nulla vel imagine locorum, solis temporibus, et nulla vel imagine locorum, sicut quaedam nostrarum mentium ratiocinationes. Omnino enim Dei enichil mutabile. nec in eternitate. nec in ueritate. nec in uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
patriȩ suȩ: ⁊ conditoris eiꝰ beati
di sui. In hoc genere hominũ. in
familia xp̃i tui dñe d̾s meus.si int̾
pauperes tuos gemo: da mͥ de pa-¬
ne tuo. respondere hominib
qͥ ñ esuriunt ⁊ sitiunt iusticiã.
s saciati st̃ ⁊ habundant. Satiauit
aute illos phantasma eoꝵ nͣ ueritas
tua. quã repellendo resiliunt. & in
suã uanitat᷑e cadunt. Ego certe sen¬
tio: quã multa figm̃ta pariat cor
humanũ. E qͥd ẽ cormeu: nͥ cor hu-¬
manũ: S hoc oro d̾m cordis mei.
ut nichil ex his figm̃tis ꝓ solido ue.¬
ro eructẽ in has litteras. s inde ue¬
niat in eas quicqͥd ꝑ me uenire po¬
tuerit. unde mͥ quãuis ꝓiecto a facie
nanti ꝑ uiã quã strauit humanita¬
te diuinitas unigeniti sui. aura ue¬
ritatis eiꝰ asꝑgit᷑. quã in tantũ li coꝵ
mutabiliᷤ haurio in quantũ in ea nichil
mutabile uideo. nec locis ⁊ tp̃rib
sicͣ corpora: nec solis tp̃rib ⁊ quasi

Expanded text:
patriae suae, et conditoris ejus beati patriae suae, et conditoris ejus beati Dei sui. In hoc genere hominum, in familia Christi tui, Domine Deus meus, si inter pauperes tuos gemo, da mihi de pane tuo respondere hominibus qui non esuriunt et sitiunt justitiam sed satiati sunt et abundant. Satiavit autem illos phantasma eorum, non veritas tua, quam repellendo resiliunt, et in suam vanitatem cadunt. Ego certe sentio quam multa figmenta pariat cor humanum: et quid est cor meum, nisi cor humanum? Sed hoc oro Deum cordis mei, ut nihil ex eis figmentis pro solido vero eructuem in has litteras, sed inde veniat in eas quidquid per me venire potuerit, unde mihi, quamvis projecto a facie nanti, per viam quam stravit humanitate divinitas Unigeniti sui, aura veritatis ejus aspergitur. Quam in tantum licet mutabilis haurio, in quantum in ea nihil mutabile video, nec locis et temporibus, sicut corpora; nec solis temporibus et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
CLENCIAM
rerũ magni estima¬
re solet genꝰ huma¬
nũ in qͦ ꝓfecto meli¬
ores st̃ qͥ hiuic scien¬
tiȩ pͣponunt nosse semet ipsos: lau¬
dabiliorq animꝰ cui nota ẽ ł infirmi¬
tas sua. quã qͥ ea nͣ respecła. uias sẏ¬
derũ scrutat᷑ etiã cogniturus. aut
qͥ iã cognitas tenet: ignorans ipse
re corã se uluit. ad eũq intrare
uolens nec ualens. eoq sibi lucen¬
te attendit in se. inuenitq se. suãq
egritudinẽ illius munditiȩ contẽ¬
plari ñ posse cognouit: flere dul-¬
ce habet. eũq p̾cari ut etiã atq etiã
misereat᷑. donec exuat totã miseriã:
e uatorẽ hominis ⁊ illuminatorem.
hunc ita egentẽ ⁊ dolentẽ. scientia
ñ inflat: qr karitas edificat. Prepo¬
suit enĩ scientiã scientiȩ: preposuit
scire infirmitatẽ suã magis quã
scire mundi męnia. fundam̃ta t̃¬
rarũ:⁊ fastigia cęloꝵ. & hanc appo¬
nendo scientiã. apponit dolorem:
dolorẽ ꝑegrinatiõĩs suȩ ex desid̾io

Expanded text:
cientiam rerum magni aestimare solet genus humanum: in quo profecto meliores sunt qui huic scientiae praeponunt nosse semetipsos; laudabiliorque est animus cui nota est vel infirmitas sua, quam qui ea non respecta, vias siderum scrutatur etiam cogniturus, aut qui jam cognitas tenet, ignorans ipse re coram se viluit, ad eumque intrare volens nec valens, eoque sibi lucente attendit in se, invenitque se, suamque aegritudinem illius munditiae contemperari non posse cognovit; flere dulce habet, cumque deprecari, ut etiam atque etiam miscreatur, donec exuat totam miseriam, vatorem hominis et illuminatorem: hunc ita agentem et dolentem scientia non inflat, quia charitas aedificat ; praeposuit enim scientiam scientiae, praeposuit scire infirmitatem suam, magis quam scire mundi moenia, fundamenta terrarum, et fastigia coelorum: et hanc apponendo scientiam, apposuit dolorem ; dolorem peregrinationis suae ex desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
at ea. Unde elegant᷑ in latina lin¬
gua parta dicunt᷑. & reꝑta atq cõ¬
ꝑta: Quȩ uerba quasi a partuduc¬
ta resonant: ꝙr concupiscentia cũ
conceꝑit pariet peccatũ. Unde dñs
clamat. Uenite ad me om̃s qͥlabo.¬
ratis ⁊ onerati estis. &. alio loco.
ȩ p̃gnantib ⁊ laclantib in illis¬
dieb Cũ itaq ad partũ uerbi refer¬
ret omĩa ł recte facta ł peccata: ex
ore inqͥt tuo iustificaberis. ⁊ ex ore
tuo condempnaberis: os uolens
intelligi ñ hoc uisibile. s interius

Expanded text:
at ea. Unde eleganter in latina linat ea. Unde eleganter in latina lingua parta dicuntur et reperta atque comperta, quae verba quasi a partu ducta resonant. Quia concupiscentia cum conceperit, parit peccatum . Unde Dominus clamat, Venite ad me, omnes qui laboratisVae praegnantibus et mammantibus in illis. Cum itaque ad partum verbi referret omnia vel recte facta vel peccata, Ex ore, inquit, tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis : os volens intelligi, non hoc visibile, sed inte
Abbreviated transcription (Latin):
cia conqͥescit: qđ fit in amore sp̃italiũ.
Qui enĩ uerbi gr̃a ꝑfecte nouit ꝑfec¬
teq amat iusticiã. iã iustus ẽ : etiã sinul¬
la existat scdm eã formsecus ꝑ mebra
corporis oꝑandi necessitas. In amore
autẽ carnaliũ tp̃raliũq rerũ. sic̃ in
ipsis animaliũ fȩtib alius ẽ conceptꝰ
uerbi. alius partus. Illic enĩ qđ cupi¬
endo concipit᷑ adipiscendo nascitur:
qm̃ ñ sufficit auariciȩ nosse ⁊ ama¬
re aurũ nͥ ⁊ habeat. neq nosse ⁊ ama.¬
re uesci. aut concũbere n idagat.
nͥ ꝓueniant: quȩ tam̃ omia. nec adep¬
ta sufficiunt. Qͥ cenĩ biberit inquit¬
ex aqua hac: sitiet iterũ. Ideoq &
in psalmis: Concepit inqͥt dolorem.
⁊ peperit iniqͥtatẽ. Dolorẽ uel laborẽ
dicit concipi. cũ ea concipiunt᷑ quȩ
nosse ac uelle nͣ sufficit. Et in ardes¬
cit atq egrotat animꝰ indigentia.
donec ad ea ꝑueniat. ⁊ quasi pari.¬

Expanded text:
tia conquiescit, quod fit in amore spiritualium. tia conquiescit, quod fit in amore spiritualium. Qui enim, verbi gratia, perfecte novit, perfecteque amat justitiam, jam justus est, etiamsi nulla existat secundum eam forinsecus per membra corporis operandi necessitas. In amore autem carnalium temporaliumque rerum, sicut in ipsis animalium fetibus, alius est conceptus verbi, alius partus. Illic enim quod cupiendo concipitur, adipiscendo nascitur. Quoniam non sufficit avaritiae nosse et amare aurum, nisi et habeat; neque nosse et amare vesci, aut concumbere, nisi etianisi proveniant. Quae tamen omnia, nec adepta sufficiunt. Qui enim biberit ex hac, inquit, aqua, sitiet iterum . Ideoque et in Psalmo: Concepit, inquit, dolorem, et peperit iniquitatem . Dolorem vel laborem dicit concipi, cum ea concipiuntur quae nosse ac velle non sufficit, et inardescit atque aegrotat animus indigentia, donec ad ea perveniat, et quasi pari
Abbreviated transcription (Latin):
rgo aut cupiditate. aut karita¬
teñ qͦ ñ sit amanda creatura:
sed si ad creatorẽ refert᷑ ille amorñ
iã cupiditas s karitas erit. Tunc
enĩ ẽ cupiditas. cũ ꝓpt se amat᷑ creatura
tẽ nͣ utentẽ adiuuat: sed corrumpit
fruentẽ. Cũ gͦ aut par nob̾ aut inferi¬
Ior creaturasit: inferiore utendũ ẽ ad
Iõm: pari autẽ fruendũ. s indõ. Sicut
enĩ te ipso ñ in te ipso frui debes.s in
eo qͥ fecit te: sic etiã illo quẽ diligis
tanquã te ipsũ. Et nob̾ gͦ ⁊ fr̃ib in
dño fruam᷑: & inde nos nec ad nos¬
met ipsos renuttere. ⁊ qͣsi relaxare
deorsũ uersus audeamꝰ. Nascit᷑ autẽ
uerbũ. cũ excogitatũ placet: aut ad pec.¬
candũ. aut ad recte faciendũ. Uerbũ
gͦ nr̃m ⁊ mentẽ de qua gignit᷑. quasi
medius amor conuingit: seq cũ eis
tertiũ coplexii incorporeo sine ulla
confusione constringit. UIT¬
oniceptũ aut̃ uerbũ ⁊ natũ id¬
Sipsũ ẽ. cũ uoluntas in ipsa noti.¬

Expanded text:
rgo aut cupiditate, aut charitate: non quo non sit amanda creatura; sed si ad Creatorem refertur ille amor, non jam cupiditas, sed charitas erit. Tunc enim est cupiditas, cum propter se amatur creatura. Tunc non utentem adjuvat, sed corrumpit fruentem. Cum ergo aut par nobis, aut inferior creatura sit, inferiore utendum est ad Deum; pari autem fruendum, sed in Deo. Sicut enim te ipso, non in te ipso frui debes, sed in eo qui fecit te; sic etiam illo quem diligis tanquam te ipsum. Et nobis ergo et fratribus in Domino fruamur, et inde nos nec ad nosmetipsos remittere, et quasi relaxare deorsum versus audeamus. Nascitur autem verbum, cum excogitatum placet, aut ad peccandum, aut ad recte faciendum. Verbum ergo nostrum et mentem de qua gignitur, quasi medius amor conjungit, seque cum eis tertium complexu incorporeo, sine ulla confusione constringit. onceptum autem verbum et natum idipsum est, cum voluntas in ipsa noti
Abbreviated transcription (Latin):
tamͣ quȩ nota sunt diligi. q̃n diligi
dicunt᷑ ignota. Nunc istũ librum
ita claudimꝰ: ut admoneamꝰ qđ ius¬
tussex fide uiu̾. Quȩ fidesꝑ dilec¬
tionẽ oꝑat᷑ : ita ut uirtutes qͦq ipsȩ
quib prudent̃ fortit᷑. temꝑant̃. iusteq
uiuit᷑. om̃s ad eandẽ referantur fidẽ.
Non enĩ alit̃ uere poter̃t ẽẽ uirtutes.
Quȩ tam̃ in hac uita ñ ualent tantũ:
ut aliquando ñ sit hic necessaria qua¬
liũ cũq remissio peccatoꝵ. quȩ ñ fit
nͥ ꝑ eũ qͥ sanguine suo uicit pͥncipẽ
peccatoꝵ. Ex hac fide ⁊ tali uita quȩ¬
cũq notiones st̃ in animo fideł hoi¬
nis. cũ memoria continent᷑. ⁊ recoꝵ¬
datione inspiciunt᷑ ⁊ uoluntati pla¬
cent: reddunt quandã sui generis
trinitatẽ. S ymago dĩ de qua in eiꝰ
ad iutorio post loquenͣrñdũ in ipsa
ẽ qđ tc̃ melius apparebit. cũ demon¬
stratũ fuerit ubi sit quod in futu¬

Expanded text:
autem quae nota sunt diligi, quando diligi autem quae nota sunt diligi, quando diligi dicuntur ignota. Nunc librum istum ita claudimus, ut admoneamus quod justus ex fide vivit : quae fides per dilectionem operatur , ita ut virtutes quoque ipsae quibus prudenter, fortiter, temperanter, justeque vivitur, omnes ad eamdem referantur fidem: non enim aliter poterunt verae esse virtutes. Quae tamen in hac vita non valent tantum, ut aliquando non sit hic necessaria qualiumcumque remissio peccatorum; quae non fit nisi per eum qui sanguine suo vicit principem peccatorum. Ex hac fide et tali vita quaecumque notiones sunt in animo fidelis hominis, cum memoria continentur, et recordatione inspiciuntur, et voluntati placent, reddunt quamdam sui generis trinitatem. Sed imago Dei, de qua in ejus adjutorio post loquemur, nondum in ipsa est: quod tunc melius apparebit, cum demonstratum fuerit ubi sit: quod in futu
Abbreviated transcription (Latin):
iã qͥdẽ aliqͥd interioris hominis agit.
s ñdũ dicendus ł putandus ẽ uiue¬
re scđ̾m interioris hominis tͥnitatẽ:
si ea ñ diligit quȩ ibi p̾dicant᷑ p̃cipi¬
unt᷑. ꝓmittunt᷑. Potest enĩ etiã ad hoc
tenere atq cogitare: ut falsa ẽe exis¬
timans conetur etiã redarguere.
Uoluntas gͦ illa quȩ ibi contungit
ea quȩ memoria tenebant᷑. ⁊ ea quȩ
inde in aciȩ cogitatiõis imp̃ssa sunt.
ĩplet qͥd̾ẽ aliquã trinitatẽ. cũ ipsa
sit t̃cia: sed ñ scd̾m eã uiuit᷑. quan¬
do illa quȩ cogitant᷑ uelut falsa ñ
placent: cũ autẽ uera ẽẽ credunt᷑.
& quȩ ibi diligenda sunt diligunt᷑.
ĩã scđm tͥnitatẽ interioris hõĩnis ui¬
uit᷑. Scđ̾m hoc eni uiuit qͥsq qđ dilig̃.
Quomͦ autẽ diligant᷑ quȩ nesciunt᷑.
s tm̃ credunt᷑ ĩa quęstio ista tractata
ẽ. in suꝑiorib libris: & inuentũ nemi¬
nẽ diligere qđ penitꝰ ignorat. Ex hu

Expanded text:
jam quidem aliquid interioris hominis agit: jam quidem aliquid interioris hominis agit: sed nondum dicendus vel putandus est vivere secundum interioris hominis trinitatem, si ea non diligat quae ibi praedicantur, praecipiuntur, promittuntur. Potest enim etiam ad hoc tenere atque cogitare, ut falsa esse existimans, conetur etiam redarguere. Voluntas ergo illa, quae ibi conjungit ea quae memoria tenebantur, et ea quae inde in acieimplet quidem aliquam trinitatem, cum ipsa sit tertia: sed non secundum eam vivitur, quando illa quae cogitantur velut falsa non placent. Cum autem vera esse creduntur, et quae ibi diligenda sunt diliguntur, jam secundum trinitatem interioris hominis vivitur: secundum hoc enim vivit quisque quod diligit. Quomodo autem diligantur quae nesciuntur, sed tantum creduntur? Jam quaestio ista tractata est in superioribus libris , et inventum neminem diligere quod penitus ignorat; ex iis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o modulo. si tam̃ ł hoc possumꝰ saltẽ
in enigmate ⁊ ꝑspeculũ contuendam.
exercitatiore in his inferiorib rebꝰ mͣte
ueniamꝰ. Huiusgͥ u̾ba fidĩ quisquis
in solis uocib memoriȩ cõm̃dauerit
nesciens qͥd significent sic̃ solent qͣnesᷤ
uel latina similit᷑. ł cuiusq alterius
linguȩ qͥ eiꝰ ignarist̃ ñne habet quan¬
d̃a in suo animo tͥnitatẽ: qi ⁊ in memo¬
ria illi st̃ uerboꝵ soni etiã quando in¬
de ñ cogitat: ⁊ inde format᷑ acies recorda¬
tiõis eiꝰ qͣndo de his cogitat: & uoluntas
cogitantis atq recordantis utrũq con¬
iungit. Nullomͦ tam̃ dixerimꝰ istum
cũ hoc ait. scđm trinitatẽ interioris
hõinis agere. sed potius exterioris: qr
id solũ meminit. ⁊ quando uult. quan¬
tũ uult intuet᷑ qđ ad sensũ corporis
ꝑtinet. qͥ uocat᷑ auditꝰ nec aliud quam
corporaliũ rerũ id÷ sonoꝵ tali cogita.¬
tione ymagines uersat. Si autẽ quod
uerba illa significant teneat ⁊ recolat:

Expanded text:
ro modulo, si tamen vel hoc possumus, saltem in aenigmate et per speculum contuendam exercitatiore in his inferioribus rebus mente veniamus. Hujus igitur verba fidei quisquis in solis vocibus memoriae commendaverit, nescienvel latina similiter, vel cujusque alterius linguae, qui ejus ignari sunt: nonne habet quamdam in suo animo trinitatem, quia et in memoria sunt illi verborum soni, etiam quando inde non cogitat; et inde formatur acies recordationis ejus, quando de his cogitat; et voluntas recordantis atque cogitantis utrumque conjungit? Nullo modo tamen dixerimus istum, cum hoc agit, secundum trinitatem interioris hominis agere, sed potius exterioris: quia id solum meminit, et quando vult, quantum vult intuetur, quod ad sensum corporis pertinet, qui vocatur auditus, nec aliud quam corporalium rerum, id est sonorum, tali cogitatione imagines versat. Si autem quod verba illa significant, teneat et recolat;
Abbreviated transcription (Latin):
nec nͥ ꝑ illũ quẽ quã lib̾ari a diaboli
adñatu ꝑ remissionẽ peccatoꝵ. In cuiꝰ
diaboli partibꝰ necesse ẽ esse miseram
tius dicenda ẽ. quã uita. eadẽ fides ha¬
bet: de qͣ ⁊ in hoc libro sic̃ potui pro
spatio tp̃ris disputaui. cũ ia i. qͣuarto
libro huius oꝑis multa de hac dixerĩ:
s ibi ꝓpt̾ aliud hic ꝓpt̾ alud ibi scili¬
qͥdicunt eũ qͥ misit ⁊ eũ qͥ missus ẽ eqͣles
natura eẽ ñ posse: hic autẽ ad distinguen¬
dã actiuã scientũ ã conteplatiua sapi¬
entia. Pacuit quippe uelut gradatim
ascendentib sin ut raq reqͥrere apđ̃ in¬
teriorẽ homine quandã sui cuiusq ge¬
neris trinitate. sic̃ pus apd exteriorem¬

Expanded text:
nec nisi per illum quemquam liberari a diaboli nec nisi per illum quemquam liberari a diaboli dominatu, per remissionem peccatorum: in cujus diaboli partibus necesse est miseram potius dicenda quam vita, eadem fides habet. De qua et in hoc libro, sicut potui, pro spatio temporis disputavi, cum jam et in quarto libro hujus operis multa de hac re dixerim ; sed ibi propter aliud, hic propter aliud: ibi sciliqui dicunt, eum qui misit, et eum qui missus est, aequales natura esse non posse; hic autem, ad distinguendam activam scientiam a contemplativa sapientia. 26. Placuit quippe velut gradatim ascendentibus in utraque requirere apud interiorem hominem quamdam sui cujusque generis trinitate
Abbreviated transcription (Latin):
iste ꝓlix us effecerit: qͥd colle¬
gerit q̃ ꝑuenerit Beatos e̾e̾ se uelle
omniũ hominũ ẽ: nec tam̃ omniũ
ẽ fides: qua cor mundante ad beã.¬
titudinẽ ꝑuenit᷑. lta fit. ut ꝑ istã
quã ñ om̃s uolunt: ad illã tenden¬
dũ sit. quã nemo possit ẽẽ qͥ nolit.
Beatos ẽe̾ se uelle om̃s in corde suo
uident: tantaq ẽ in hac re naturȩ
humanȩ conspiratio: ut ñ fallatur
hõ qͥ hoc ex animo suo de animo
conicit alieno: Deniq om̃s id uelle
nos nouimꝰ: multiuͦ inmortales se
ẽẽ posse desꝑant: cũ id qđ om̃s uo.¬
lunt id÷ beatos. nullus alit̃ ee̾ possit.
Uolunt tam̃ etiã inmortales ẽẽ si
possint: sed ñ credendo qđ possint.
ñ ita uiuunt ut possint. Necessaria
ẽ gͦ fides. ut beatitudinẽ consequam᷑
om̃ibꝰ humanȩ naturȩ bonis. idẽ &
animi ⁊ corporis. Hanc autẽ fidem
in xp̃o ẽẽ definita: qͥ in carne resur-¬
rex a mortius ñ moriturus ulterius.

Expanded text:
iste prolixus effecerit, quid collegerit, quo pervenerit. Beatos esse se velle, omnium hominum est: nec tamen omnium est fides, qua cor mundante ad beatitudinem pervenitur. Ita fit ut per istam quam non omnes volunt, ad illam tendendum sit quam nemo potest esse qui nolit. Beatos esse se velle, omnes in corde suo vident, tantaque est in hac re naturae humanae conspiratio, ut non fallatur homo qui hoc ex animo suo de animo conjicit alieno; denique omnes id velle nos novimus. Multi vero immortales se esse posse desperant, cum id quod omnes volunt, id est beatus, nullus esse aliter possit: volunt tamen etiam immortales esse, si possent: sed non credendo quod possint, non ita vivunt ut possint. Necessaria ergo est fides ut beatitudinem consequamur, omnibus humanae naturae bonis, id est, et animi et corporis. Hanc autem fidem in Christo esse definitam, qui in carne resurrexit a mortuis, non moriturus ulterius:
Abbreviated transcription (Latin):
di sic̃ habet pat̾ uitã in semet ipso.
sic dedit ⁊ filio uitã habere insemet
ipso. scd̾m formã serui. tristis ẽ ani¬
ma eius usq ad mortẽ: ⁊ pat̃ inquit
si fieri potest.transeat a me calix
iste. Sđm formã dĩ ipse ẽ uerus ds̃.⁊
uita etͣna: scdm formã serui factus est

Expanded text:
dei, sicut habet pater uitam in semet ipso, sic dedit filio habere uitam in semet ipso; secundum formam serui tristis est anima eius usque ad mortem et: pater, inquit, si fieri potest, transeat hic calix; secundum formam dei ipse est uerus deus et uita aeterna; secundum formam serui
Abbreviated transcription (Latin):
dimĩtet᷑ ei & in ipso uirtutes oꝑatꝰ
ẽ dicens si ego in sp̃u di eicio demo¬
nia: certe suꝑuenit in uos regnũ
d̃i & apud ysaiã dic̃: quã lectionem
ipse in sinagoga recitauit. ⁊ de se cõ¬
pletã sine serupulo dubitationis os¬
me: p̃dicare captiuis remissionẽ.¬

Expanded text:
dimittetur ei. et in ipso uirtutes operatus est dicens: si ego in spiritu eicio daemonia, certe superuenit super uos regnum dei. et apud Esaiam dicit, quam lectionem ipse in synagoga recitauit et de se completam sine scrupulo dubitationis osme