comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad septimã obsernare decernimꝰ genera¬
tionẽ. & quãdui se agnoscunt affinitate ꝓ¬
pinquos. ad ꝯuigalẽ copulã accedere deuega¬
mus. Qd̃ si fecerint: separent᷑. De eadẽ re:¬
yllus fideliũ usq ad afftuitatis lineã. id÷
luat. Si quis uͦ hoc temere p̃sũpserit. ut in¬
cestũ luat ac publice iuxta canonicos gradus
peniteat.De eadem re.
ulli ex ppinquitate sui sanguinis usq ad
yi gradũ uxores ducant. neq sine bene¬
dictione sacerdotis. Qui ante inmuptierãt
ã sacerdote benedicti nubere audeant. De ea
llũ inutroq setu ꝑmittimꝰ ex ¶dẽ re¬
ꝓpinquitate sui sanguinis ł uxoris usq
in yii. generis gradũ uxorẽ duc̾e̾: ł incesti ma¬
cula cõmaculari.De eadem Re.
ultra quos nec affinitas muenit᷑. nec sutces¬
sio potest ampliꝰ p̃rogari. Itẽ de eadẽ Re
eaffinitate nãq sanguinis ꝑ gradꝰ cog¬
nationis. placuit usq ad yii. generatio¬
nẽ obseruare. Nam & hereditas rerũ ꝑ lega¬

Expanded text:
ad septimam observare decrevimus generationem; et quandiu se agnoscunt affinitate propinquos ad conjugalem copulam accedere denegamus. Quod si fecerint, separentur. Alexander efinitatis lineam, id eluat. Si quis vero hoc temere praesumpserit, vel incestum luat, ac publice juxta canonicos gradus P. 13.-- De eadem re. Nulli ex propinquitate sui sanguinis usque ad septimum gradum uxores ducant, neque sine benedictione sacerdotis. Qui ante innupti erant, a sacerdote benedicti nubere audeant. CAllum in utroque sexu permittimus ex propinquitate sui sanguinis, vel uxoris, usque in septimi generis gradum uxorem ducere, vel incesti macula commaculari. CAP. 15.ultra quos nec affinitas invenitur nec successio potest amplius prorogari. » 75. Item deinitate namque sanguinis per gradus cognationis, placuit usque ad septimam generationem observare: nam et haereditas rerum per lega
Abbreviated transcription (Latin):
te canonicꝰ ẽẽ dinoscit᷑. s in uillulis ha amensi¬
bitans. in oratoriis officio scõ deseruiens
celebrat diuina misteria. festiuitates p̃ci¬
puas. dñi natalẽ. pascha. pentecosten. &
si que st̃ principales festiuitates relique¬
uehinc ne faciat cõmonemꝰ. & nusquã ali¬
bi. nisi cũ ep̃o suo in ciuitate: festiuitates
supradictas celebret. Quicũq st̃ ciues lai¬
ci natu maiores parimodo in urbib ad
pontifices suos in p̃dictis festiuitatib ue¬
niant. & ibi diuina inisteria celebrit̾ au¬
oiant. Qd̃ si qui imꝓba temeritate hec
ꝯtempserint. a cõmunione pellantyr.

Expanded text:
 canonicus esse dignoscitur, sed in villulis habitans in oratoriis officio sancto deserviens celebrat divina mysteria, festivitates praecipuas, Domini Natale, Pascha, Pentecosten, et si quae principales festivitates sudehinc ne faciat commonemus: et nusquam alibi nisi cum episcopo suo in civitate festivitates supradictas celebret. Quicunque sunt cives laici, natu majores, pari modo in urbibus ad pontifices suos in praedictis festivitatibus veniant, et ibi divina mysteria celebriter audiant. Quod si qui improba temercontempserint, a communione pellantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ist aliquis qͥ uomitũ post acceptã eucha¬
ristiam ꝑ ebrietatẽ fecerit lxi.
Ist aliqus qui suam decimationem
saltĩ dñica die ad eccłiam ñ ueniret:
i portarii & alii pastores dñica lxiii.
die ad eccłiam ñ ueniant. & missas non¬
audiant. similit̃ in aliis festiuitatibꝰ.
ł una uice in anno. id in capite qͣdra¬
gesimȩ &e penitentiã ꝑ petc̃is siuis ñ susciꝑet:

Expanded text:
i aliquis vomitum post acceptam eucharistiam per ebrietatem fecerit. 62. Si aliquis est qui suam decimam Deo esaltim Dominica die ad ecclesiam non veniat. 64. Si porcarii et alii pastores Dominica die ad ecclesiam veniant et missas audiant. Similiter in aliis festis diebus. l una vice in anno, id est, in capite Quadragesimae, et poenitentiam pro peccatis suis suscipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
egressus de auditorio fuerit sine gra a¬
tione usq dũ missa ꝑagat᷑. nec scãm cõ¬
munionẽ ꝑcipiunt. uelut inquietudi
& scripturas sacras audiunt. neq cõ¬
municant in or̃one cũ popło. s ꝓ qua¬
dam intemꝑantia se a ꝑceptione sc̃e cõ¬
munionis auertunt. hi de eccłia remotie¬
ant᷑. donec ꝑ ꝯfessionẽ penitentiȩ fructꝰ¬

Expanded text:
egressus de auditorio fuerit sine gravtione usque dum missa peragatur, nec sanctam communionem percipiunt, velut inquietudinet Scripturas sacras audiunt, neque communicant in oratione cum populo, sed pro quadam intemperantia se a perceptione sanctae communionis avertunt, hi de Ecclesia removeantur, donec per confessionem poenitentiae fruc
Abbreviated transcription (Latin):
tione d̃ĩ & ꝓximi. de fide & spe in do. de
humilitate. pacientia. castitate: benigni¬
tate. miscł̃ia. de elemosmis. de ꝯfessioe.
ut fr̃ib ex corde remittat᷑. Qui hec & his
similia agunt. regnũ dĩ ꝯsequent᷑ De cͥmi¬

Expanded text:
tione Dei et proximi, de fide et spe in Deo, de humilitate, patientia, castitate, benignitate, misericordia, de eleemosynis, de confessione, ut fratribus ex corde remittatur. Qui haec et his similia agunt, regnum Dei consequentur. De
Abbreviated transcription (Latin):
clero uudent᷑ electi. ꝓpter lucra turpia cap̃.i.
ministeriũ pariupendentes. scłariũ uere
discurrentes domos. & ꝓpt̃ auariciã patͥmo¬
nioꝵ sollicitudinẽ sumentes. Decreuit ita
clericũ. ñ monachũ. aut possessiones
conduc̾e: aut negotiis scłarib se miscere.
prẽt eccłiasticarũ rerũ sollicitudinẽ. Ut¬

Expanded text:
clero videntur electi, propter lucra turpia conductoministerium parvipendentes, saecularium vero discurrentes domos, et propter avaritiam patrimoniorum 114 sollicitudinem sumentes. Decrevit itaqclericum, non monachum, aut possessiones conducere, aut negotiis saecularibus se miscere, praeter ecclesiasticarum rerum sollicitudinem.
Abbreviated transcription (Latin):
implicare. nec secũ aliorsũ ꝯtra auctorita¬
tẽ p̾sumat ducere. quo ininisteriũ sibi cõ¬
missũ cogant᷑ negligere: Qd̾ sihec int̾licta

Expanded text:
implicare , nec secum aliorsum contra auctoritatem praesumat ducere, quo ministerium sibi commissum cogantur negligere. Quod si contra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥe ꝯscientie se dic̃ neganti nolle cõmunica¬
re. secrete tam̃ int̾dicat ei cõmunionẽ: donec e

Expanded text:
propriae conscientiae se dicit neganti nolle communicare, secrete tamen interdicat ei communionem, donec
Abbreviated transcription (Latin):
irgines q̃ aute xii. annos insciis mundibur¬
dis suis sacrũ uelam̃ capiti suo ĩposuerint.
r & illi mundiburdi annũ & diem hoc tacen¬
do ꝯsenserint. in scõ ꝓposito ꝑmaneant. Et si
in p̃dicto anno & die ꝓ illis se ꝓclamauerĩt.
peticioni eoꝵ assensus p̃beatur. nͥ forte dei
timore tactis. cũ eoꝵ licentia in religionis ha-¬

Expanded text:
irgines quae ante duodecim annos insciis mundiburdis suis sacrum velamen capiti suo imposuerint, et illi mundiburdi annum et diem hoc tacendo consenserint, in sancto proposito permaneant. Et si in praedicto anno et die pro illis proclamaverint, petitioni eorum assensus praebeatur: nisi forte Dei timore tactae cum eorum licentia in religionis ha
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ scriptũ sit. Iustꝰ qͣcũq morte p̃uentꝰ fu̾it.
iusticia eiꝰ ñ aufe̾tur ab eo. Plecti qui ꝓcul
dubio ad ꝑpetuã uitã cendt̃. qͥd eis obest si
ad modicũ dure moriant᷑: E ẽ fortasse ñ¬
m̃quã eoꝵ culpa licet minima. q̃ in eadẽ de¬
beat morte resecari. Unde fit ut reꝓbi qͥ¬
dẽ potestatẽ cont᷑ uiuentes accipiant. s illis
morientib hoc in eis gͣuiꝰ uindicet᷑. qd̾ contͣ

Expanded text:
rte praeventus fuerit, justitia ejus non auferetur ab eo; electi qui procul dubio ad perpetuam vitam tendunt, quid eis obest si ad modicum dure moriantur? Et est fortasse nonnunquam eorum culpa, licet minima, quae in eadem debeat morte resecari. Unde fit ut reprobi potestatem quidem contra viventes accipiant, sed illis morientibus hoc in eis gravius vindicatur q
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ ꝑmissus ñ ẽ. Qd̃ sacra qͦ testant᷑ elo¬
qͥa. Nã uir di contͣ samariã missus. qr per
inobedientiã in itin̾e̾ comectu
ineodẽ iti¬
nere leo occidit. S statĩ illic scripͥ ͤS
stetit leo iuxta asinũ. & ñ comedit dĩ
Ex qͣ re ostendit᷑. qd̾ pectm̃ in obedientie
morte fuit laxatũ. qr idẽ leo qͥ inuentẽ p̾suͥ¬
sit occid̾e. ꝯting̾e ñ p̃sũpsit occisũ. Qui enĩ
occidendi ausũ habuit. de occisi cadau̾e come¬
dñdilicentiã ñ accepit. qr is qͥ culpabił in ui¬
ta fuit. punita mobedientia. erat iã iustꝰ ex

Expanded text:
testantur eloquia. Nam vir Dei contra Samariam missus, quia per inobedientiam in itinere comedit, hunc in eodem itinere leo occidit . Sed statim illic scriptum est: stetit leo juxta asinum, et non comedit de . Ex qua re ostenditur quod peccatum inobedientiae in ipsa morte fuit laxatum, quia idem leo qui viventem praesumpsit occidere, contingere non praesumpsit occisum. Qui enim occidendi ausum habuit, de occisi cadavere comedendi licentiam non accepit, quia is qui culpabilis in vita fuit, punita inobedientia erat jam justus ex
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ta dñi clericis exigentib de ĩpuni¬
do decretũ est. ut hii qui fugiunt suos
mimicos. aut in eccłiam. aut in atriũ ecde:
aut in domũ ep̃i. aut in claustrũ regula¬
riũ. ñ inde abstrabant᷑. nͥ prius suꝑ sacra ac¬
cepta securitate a ꝑsecutorib de morte de
debilitate & om̃i penarũ gen̾e sint securi.
etiã si serui sint eoꝵ qͥ eos insecunt᷑. ita ut
ei cui rei criminosi fuerint. de satisfactione
ꝯueniant. Qd̃ si is qui suꝑ sacra prius uira¬
uerat. post ꝯuictus fuerit uiramentũ uio¬
lasse. reus ꝑuirii cõmunione pͥuet᷑ quousq
satisfaciat.

Expanded text:
sacramenta domini clericis exigentibus de impunisacramenta domini clericis exigentibus de impunido decretum est ut hi qui fugiunt suos nimicos, aut in Ecclesiam, aut in atrium Ecclesiae, aut in domum episcopi, aut in claustrum regularium non inde abstrahantur, nisi prius super sacra accepta securitate a persecutoribus de morte, de debilitate, et omni poenarum genere, sint securi: etiam si servi sint illorum, qui eos insequuntur, ita ut ei cui rei criminosi fuerint de satisfactione conveniant. Quod si is qui suverat convictus fuerit juramentum violasse, reus perjurii a communione privetur quousque satisfaciat.
Abbreviated transcription (Latin):
aũ feminarũ id ꝯstituendũ ẽẽ censiumꝰ.
ut si ad eccłiam raptor cũ rapta ꝯftigerit: &
feminã ipsã uiolentiã ꝑtulisse ꝯstiterit. sta¬
tim liberetur de potestate raptoris. & pa¬
rentib reddatur. & raptor mortis ł penarũ
ĩpunitate ꝯcessa. liberã habeat eundi facul¬
tatẽ. Si uͦ parentes mulieris eccłiasticis uirt̃
obedire noluerint. excõmunicent᷑. De seruo¬
si ꝓ qͣlibet culpa dñm suũ ad ecłiã fugerit.
eruus qui ad eccłiam ꝯfugerit ꝑ qualibet
culpa. si adño ꝓ cõmissa culpa. eccłiastici c¬
sacramentũ susceꝑint. statim ad seruitiũ
oñi sui redire cogat᷑. Et postquã dato sacra¬
mento dño suo fuerit ꝯsignatꝰ. si aliquid pe¬
ne ꝓ eadẽ culpa qua accusat᷑ ꝓbatꝰ fuerit
ꝑtulisse. ꝓ ꝯtemptu eccłiȩ & p̃uaricatione
fidei. a cõmunione & ꝯmuio catholicoꝵ sic̃
suꝑius comp̃hensũ ẽ. extraneus habeatur.
Si uͦ seruus ꝓ culpa sua ab eccłia defensat᷑¬

Expanded text:
eminarum id constituendum esse censuimus, ut si ad ecclesiam raptor cum rapta confugerit, et feminam ipsam violentiam pertulisse constiterit, statim liberetur de potestate raptoris, et parentibus reddatur, et raptor mortis, vel poenarum impunitate concessa, liberam habeat eundi facultatem. Si vero parentes mulieris ecclesiasticis viris obedire noluerint, excommunicentusi pro qualibet culpa dominum suum ad Ecclesiam fugerit. Servus qui ad Ecclesiam confugerit pro qualibet culpa, si a domino pro commissa culpa ecclesiastici sacramentum susceperint, statim ad servitium domini sui redire cogatur. Et postquam dato sacramento domino suo fuerit consignatus, si aliquid poenae pro eadem culpa qua accusatur probatus fuerit pertulisse, pro contemptu Ecclesiae, et praevaricatiofidei a communione Catholicorum, sicut superius comprehensum est, extraneus habeatur. Si vero servus, pro culpa sua ab ecc
Abbreviated transcription (Latin):
quã ciuitatis ep̃c ueniat. & ibidẽ crucẽ fi¬
gat publice. & atriũ designet. & ante p̾fi¬
miat qui edificare uult. Qui ad luminaria
& ad custodiã & stipendia custodũ suffici
at. & ostensa donatione sic domũ edificet.
Et postquã ꝯsecrata fuerit. atriũ eiꝰdẽ eccłie

Expanded text:
pus civitatis veniat, et ibidem crucem figat, publice atrium designet, et ante praefiniat, qui aedificare vult, quae ad luminaria, et ad custodiam, et ad stipendia custodum sufficiant, et ostensa donatione sic domum aedificet, et post, quam consecrata fuerit, atrium ejusdem ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
t quisq prb̃r qui plebẽ regit clericũ
habeat qui secũ cantet. & epłam &
lectionẽ legat. & qui scolã possit tenere: lri¬
& ãmoneat suos parrochianos. ut filios
suos ad fidem discendã mittant ad eccłiã.
quos ipse cũ om̃i castitate erudiat. Qd̃¬

Expanded text:
t quisque presbyter qui plebem regit, clericum habeat qui secum cantet, et epistolam et lectionem legat, et qui scholam possit tenere, t admoneat suos parochianos, ut filios suos ad fidem discendam mittant ad ecclesiam, quos ipse cum omni castitate erudiat.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpus int̾uenit. qͦ ñ eiꝰ egeamꝰ auxilio: In oĩ
b gͥ actib causisq. cogitationib motibꝰ. ad¬
tuitor & ꝓtector orandꝰ ẽ. Suꝑbũ ẽ enĩ ut qͥc¬
quã sibi hitmana natura p̾sumat claman¬
te apło. ñ ẽ nob colluctatio adu̾sus carnẽ &
sanguinẽ.s contͣ pͥncipes & potestates aeris

Expanded text:
tempus intervenit, quo ejus non egeamus auxilio? In omnibus igitur actibus, causisque, cogitationibus, motibus, adjutor et protector orandus est. Superbum est enim, ut quidquam sibi humana natura praesumat; clamante Apostolo: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed contra principes et potestates aeris
Abbreviated transcription (Latin):
pidã fr̾ reqͥsiit abb̃em. sinmen dicenꝰ. Quid
ẽ pat̃ qd̾ dicit apłs. om̃a munda mundi᷑:
At ille dixit ei. Si qͥs ad hc̃ sermonẽ ꝑuenire
potuerit. ut eũ intelligat. iidebit se mino¬
rẽ ẽe totiꝰ creature. Cui fr̃. Et qͦmͦ possũ mi¬
norẽ me uidere ab eo qͥhomicida ẽ: Res¬
pondit senex. Si potuerit hõ ad hc̃ sermo¬
nẽ apłi ꝑuenire. & uiderit hominẽ qͥ forte
occidit aliũ. dicit in semet ipso. Iste quidẽ
hoc solũ peccatũ fecit. ego aũ om̃i hora ho¬
micidiũ cõmitto. me ipsũ int̾ficiens. Et cũ
fr̃ reqͥreret qͦmͦ hoc possit fieri respondit.
Hec sola ẽ hõis iusticia ut semet ipsũ rep̃

Expanded text:
Quid est, pater, quod dicit Apostolus: Omnia munda mundis? At ille dixit ei: Si quis ad hunc sermonem pervenire potuerit, ut eum intelligat, videbit se minorem esse totius creaturae. Cui frater: Et quomodo possum minorem me videre ab eo qui homicida est? Respondit senex: Si potuerit homo ad hunc sermonem Apostoli pervenire, et viderit hominem qui forte occidit alium, dicit in semetipso: Iste quidem hoc solum peccatum fecit: ego autem omni hora homicidium committo, meipsum interficiens. Et cum frater requireret quomodo hoc possit fieri, respondit: Haec sola est hominis justitia, ut semetipsum rep
Abbreviated transcription (Latin):
Iyaritia radix cunctoꝵ mał sacerdotum.
loꝵ. cuius sitis etiã sacerdotũ m̃tes obti¬
net. Multi enĩ fideliũ in amore tp̃i & mr̃m
tiones ꝯscribunt. sacerdotes hec aufert̃. atq
in usus suos ꝯu̾tunt. Inde ẽ qd̃ cultores sa
auaritia sacerdotali om̃ia auferunt᷑. ẜ qua
re ꝯstitutũ ẽ ap̃senti ꝯcilio. ep̃os ita dioce¬
ses suas regere. ut nichil ex earũ uire p̾su¬
mant auferre. s uixta prioꝵ auctoritatẽ cõ¬
cilioꝵ tã de oblationib quã de decimis. & de
tributis ac frugib t̾riam ꝯsequant᷑. Qd̃ si
amplius quippiã ab eis p̃sumptũ extiterit.
ꝑ ꝯciliũ restauretur. appellantib ipsis condi¬
torib aut certe ꝓpinquis eoꝵ. si iã illi a sdõ
discessert̃. Nouerint au conditores basilica¬
rũ in teb quas eisdẽ eccłiis ꝯfert̃ nullã po¬
testatẽ hab̾e. s nixta canonũ instituta sic̃

Expanded text:
aritia radix est cunctorum malorum , cujus sitis etiam sacerdotum mentes obtinet. Multi enim fidelium in amore Christi et mtiones conscribunt; sacerdotes haec auferunt, atque in usus suos convertunt. Inde est quod cultores sacuia avaritia sacre constitutum est a praesenti concilio, episcopos ita dioeceses suas regere, ut nihil ex earum jure praesumant auferre: sed juxta priorum auctoritatem conciliorum, tam de oblationibus, quam de decimis, et de tributis ac frugibus tertiam consequantur. Quod si amplius quippiam ab eis praesumptum exstiterit, per concilium restauretur, appellantibus ipsis conditoribus, aut certe propinquis eorum, si jam illi a saeculo discesserunt. Noverint autem conditores basilicarum in rebus quas eisdem ecclesiis conferunt, nullam potestatem habere, sed juxta canonum instituta, sic
Abbreviated transcription (Latin):
aqͥnensis eccłie cleritꝰ demonio ueraba¬
tur. qͥ a uenerabili uiro ꝯstantio eccłie eiꝰ
antistite ꝑ multa fuit mrm̃ loca trans¬
missus. ut sanari potuisset. S sc̃ĩ di m̃res
noluert̃ ei sanitatis donũ cribuere. ut qͣn¬
ta eit in benedicto gĩa demonstrarent:
tiquũ hostẽ de obsesso hoĩe ꝓtinꝰ exprilit.
Cui sanato p̾cepit dicens. Uade & post hec
carnẽ ñ comedas. & ad sacrũ ordinẽ nũquã
accecłe p̃sumas. Quacũq aũ die sacrũ ordi¬
nẽ temerare p̃sũpseris: statĩ iuri diaboli
it̾m manciparis. Discessit itaq clericꝰ sanꝰ.
ac sic̃ t̾rere solet animũ pena recens. ea que
uir di p̃cepit. interĩ custodiuit. Cũ gͦ post
annos multos om̃s pͥores illiꝰ de hac luce mi¬
grassent. & minores suos sibimet suꝑponi
in sacris ordinib cern̾e̾t. u̾ba uiri di quasi
ex longo tẽpore oblitꝰ postposuit. atq ad sa¬
crũ ordinẽ accessit. Quẽ mox is qͥ reliquit

Expanded text:
Aquinensis Ecclesiae clericus daemonio vexabatur, qui a venerabili viro Constantio Ecclesiae ejus anstistite per multa fuit martyrum loca transmissus, ut sanari posset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. tiquum hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui sanato praecepit dicens: Vade, et post haec carnem non comedas, et ad sacrum ordinem nunquam accedere praesumas. Quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris, statim juri diaboli iterum manciparis. Discessit itaque clericus sanus ac sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praecepit interim custodivit. Cum ergo post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit. Quem mox is qui reliquit
Abbreviated transcription (Latin):
s in eccłia catholica cuiꝰ nos m̃bra effecti
sumus. ubi una fides ẽ. ubi in nomine patͥs
hereticos baptizati sunt qui in scẽ trinita¬
tis ꝯfessione baptizant. & uentunt ad nos.
recipiant᷑ quidẽ quasi baptizati. ne sc̃ẽ trim¬
tatis inuocatio ł ꝯfessio anullet᷑. s doceant᷑
integre. & instruant᷑ sensu sc̃e tͥnitatis. &
misterio qd̾ inscã eccłia tenet᷑. & si ꝯsentiũt
credere: ł ad quiescunt ꝯfiteri. purgate fi
Si uͦ paruuli sunt hebetes. qͥ doctrinã non
capiant. respondeant ꝓ illis qͥ eos offerunt
iuxta morẽ baptizandi. & ita int̾rogent᷑
ut sciant quid respondere debeant. & sic
manꝰ impositionẽ accipiant. De eadẽ re.

Expanded text:
sia catholica, cujus nos membra effecti sumus, ubi una fides est, ubi in nomine Patrishaereticos baptizati sunt, qui in sanctae Trinitatis confessione baptizant, et veniunt ad nos, recipiantur quidem quasi baptizati, ne sanctae Trinitatis invocatio vel confessio annulletur, sed doceantur integre, et instruantur, sensu sanctae Trinitatis, et mysterio quod in sancta Ecclesia tenetur: et si consentiunt credere, vel acquiescunt confiteri, purgatae fine. Si vero parvuli sunt hebetes, qui doctrinam non capiant, respondeant pro illis qui eos offerunt juxta morem baptizandi, et ita interrogentur, ut sciant quid respondere debeant, et sic manus impositionem accipiant. CAP. XL.
Abbreviated transcription (Latin):
in egritudine ꝑcipiunt baptisma:
postqͣm ꝯualueruit fidẽ ꝑdiscere. & scire
cuiꝰ muneris participes facti sint. De. egro
dere ñ possunt cũ uoluntatis eoꝵ testi¬
montũ sui qͥ periculo ꝓpͥo affuere dixerint
baptirent᷑. & ut scenicis atq histrionib
ceterisq huiꝰ modi ꝑsonis reconciliatio ñ ne¬
Iauendũ est ne mortuos etiã baptizari
posse fr̃m infirmitas credat. quib¬
nec eucharistiã dare animadu̾tat. de su

Expanded text:
egritudine percipiunt baptisma, postquam convaluerint, fidem perdiscere, et scire cujus muneris participes facti sint. Ut post dere non possunt, cum voluntatis corum testimonium sui qui periculo proprio adfuere dixerint, baptizentur, et ut scoenicis atque histrionibus, caeterisque hujusmodi personis reconciliatio non neCavendum est ne mortuos etiam baptizari posse fratrum infirmitas credat, quibnec eucharistiam dari animadvertat. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uenire peccatũ. Ut nullis ex eccłiastico
ordine edendi ł bibendi tab̾nas ingrediat᷑.
anonũ statuta ꝓhibent. ut nullus ex
eccłiastico ordine sum̃dicibi aut potꝰ
causa. nisi ꝑ egrinationis necessitate com¬
pulsus. tabernas ingredi audeat. S si ali¬
quis hec int̾iicta uiolauerit. ut scõꝵ cano¬
nũ ꝯtemptor. acerrimis corripiat᷑ disci

Expanded text:
 CXXIX.-- Ut nullus ex ecclesiastico ordine edendi vel bibendi causa tabernas ingrediatur. Canonum statuta prohibent ut nullus ex ecclesiastico ordine sumendi cibi aut potus causa, nisi peregrinationis necessitate compulsus, tabernas ingredi audeat. Sed si aliquis haec interdicta violaverit, ut sanctorum canonum contemptor acerrimis corripiatur disci
Abbreviated transcription (Latin):
c hoc qͦ p̃tereundũ ẽe duximꝰ. quosdã
turpis lucri cupiditate captos usura¬
riã exercere pecumã. & fenore uelle dide¬
scere. Qd̃ ñ dicã in eos in clericali officio cõ¬
stitutos s & in laicos cadere qui xp̃ianos
tem placuit ut cderitus si cõmodauerit pe¬
cuniã. pecuniã accipiat. si sp̃em eandem
spẽm quantũ dederit accipiat. Itẽ de usu
ñ solũ ipsi abstineant. ueru̾etiã plebes¬
sibi subditas abstin̾e instruant. Quid sit¬
gr̃a. si dederis solidos decẽ thens. cꝙ̃¬
& anpliꝰ requisieris. uł si dederis frum̃ti mo¬
Wicũq enĩ temꝑe messis uł uindemiȩ ñ
necessitate s ꝑꝑ cupiditatẽ cõparat an¬
nonã uł uinũ. uerbi gr̃a de duob denariis
cõparat modiũ unũ. & seruat usq dũ ue¬
nundet᷑ denariis qͣtuor. aut sex. aut ãpliꝰ.
hoc turpe lucrũ dicimꝰ. De eadem re.¬

Expanded text:
c quoque praetereundum esse duximus, quos lam turpis lucri cupiditate captos, usurariam exercere pecuniam, et foenore velle ditescere. Quod non dicam in eos in clericali officio constitutos sed et in laicos cadere, qui Christianos Item placuit ut clericus si commodaverit pecuniam, pecuniam accipiat, si speciem, eamdem speciem quantum dederit accipiat. CAP. CXXV.--ris non solum ipsi abstineant, verum etiam plebesbi subditas abstinere instruant. CAP. Ctia. Si dederis solidos decem, et amplius requisieris: vel si dederis frumenti moicunque enim tempore messis vel vindemiae, non necessitate, sed propter cupiditatem, comparat annonam vel vinum, verbi gratia, de duobus denariis comparat modium unum, et servat usque dum venundetur denariis quatuor, aut sex, aut amplius, hoc turpe lucrum dicimus. 134 De
Abbreviated transcription (Latin):
arii. Ut carrina ñ diuidatur penitenti.
t illud sub anathemate p̾ceptũ ẽ: ut nł
cia. ut in aliqͦ capitali crimine inculpa¬
ti. penitentiã a sacerdotib suis acciꝑe nolt̾.
in hoc maxime ꝯfisi ut romã euntib. apłi¬
cus om̃ia sibi dimittat pecc̃a. sc̃o uifũ ẽ ꝯcilio.
ut talis inchulgentia illis ñ ꝓsit s pͥus iux¬
ta modũ c̃elicti penitentiã sibi datã a suis
sacerdotib adĩpleant. & t̃c romã ire si uelinit
ab ep̃o ꝓpͥo licentiã & litt̾as ad apłicũ ex isdẽ¬

Expanded text:
 Ut carina non dividatur poenitenti. Et illud sub anathemate praeceptum est, ut tia, ut in aliquo capitali crimine inculpati, poenitentiam a sacerdotibus suis accipere nolunt, in hoc maxime confisi ut Romam euntibus apostolicus omnia sibi dimittat peccata: sancto visum est concilio, ut talis indulgentia illis non prosit, sed prius juxta modum delicti poenitentiam sibi datam a suis sacerdotibus adimpleant, et tunc Romam ire si velint, ab episcopo proprio licentiam, et litteras ad apostolicum ex iisde
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ ꝑsonaꝵ acceptio apd̃ dm̃ & in oĩb u¬
diciis cauenda ẽ. multomagis in hoc penitñ¬
tiȩ iudicio p̃caueri debet. ut nullꝰ sacerdo¬
tũ ungitã aut gr̃a aut odio alicuiꝰ ꝑsonȩ se¬
cus iudicet. quã qd̾ in canonib sacͥs inuenerit.
aut qd̾ illi scdm scãrũ scͥpturarũ auctoritatẽ
qͦs sanare cupiunt caut̾io. aut ferro. aut
ouris aliis qͥb libet reb parcunt. multoma¬
gis his obseruandũ ẽ. qͥ ñ corpoꝵ s ammaꝵ
medici existunt. Neq enĩ pensanda ẽ peni¬
tentia qͣntitate tẽporis. s ardore m̃tis. &
mortificatione corꝑis. Cor añ ꝯtritũ & hu

Expanded text:
personarum acceptio apud Deum, et in omnibus iudiciis cavenda est, multo magis in hoc poenitentiae iudicio praecaveri debet, ut nullus sacerdotum umquam aut gratia aut odio alicuius personae secus iudicet, quam quod in canonibus sacris invenerit aut quod illi secundum sanctarum scripturarum auctoritatem quos sanare cupiunt cauterio, aut terro, aut duris aliis quibuslibet rebus parcunt, multo magis his observandum est qui non corporum, sed animarum medici existunt. Neque enim pensanda est poenitentia quantitate temporis, sed ardore mentis et mortificatione corporis. Cor a
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ aũ int̾rogasti de his qui matͥmonio iũc¬
ti st̃ & nub̾e non possunt. si ille aliã uł
slla aliũ duce̾ possit. quib scriptũ ẽ: uir &
mulier si se ꝯunxerint. & postea dixerit mu¬
lier de utro qd̃ ñ possit coire cũ ea. si potest
ꝓbare ꝑ iuistũ iudiciũ qd̃ uerũ sit. accipiat
aliũ. si aũ ille aliã acceꝑit. seꝑent᷑. de ead̾ re.¬
i qͣ mulier se ꝓclamauerit qd̃ uir situs
nũquã cũ ea coisset. exeant inde ad crucẽ:
& si uerũ fuerit separent᷑. & illa faciat qd̾ uult. x
qd̃ ñ coisset cũ ea. & ille uir dicit qd̾ sic fecit.x
in ueritate utri ꝯsistat. qr uir caput ẽ mu

Expanded text:
d autem interrogasti de his qui matrimonio juncti sunt, et nubere non possunt, si ille aliam, vel illa alium ducere possit, quibus scriptum est: Vir et mulier si se conjunxerint, et postea dixerit mulier de viro, quod non possit coire cum eo, si potest probare per justum judicium quod verum sit, accipiat alium: si autem ille aliam acceSi qua mulier proclamaverit, quod vir suus nunquam cum ea coisset, exeant inde ad crucem: et si verum fuerit, separentur, et illa faciat quod vult. Cquod non coisset cum ea, et ille vir dicit quod sic fecit, in veritate viri consistat: quia vir caput est mu
Abbreviated transcription (Latin):
birga regina. regia se uelle dignitate
seu copula exii. & solã pͥuata uita ẽẽ ꝯten¬
tã. desiderare. Cui nos scripsimꝰ ñ hoc ali
fieri posse nͥ eandẽ uitã ꝯuinx eiꝰ lochariꝰ
elegerit. Et post pauca. De retroacta ꝯtro¬
u̾sia chietbirga ñ debet ulteriꝰ ad iteratã
responsionẽ ꝓuocari. Qd̃ qr bene semel de¬
finitũ est. & int̃positis uiram̃tis delib̾atũ
nulla debet iteratione nͥ fortassis ubi fu̾it
maior auctoritas retractari. De lothario¬

Expanded text:
birga regina, regia se velle dignitate seu copula exui, et solam privata vita fore contentam desiderare. Cui nos scripsimus non hoc aliter fieri posse, nisi eamdem vitam conjux ejus Lotharius elegerit. Et post pauca: De retroacta controversia Thietbirga non debet ulterius ad iteratam responsionem promoveri. Quod bene semel definitum est, et interpositis juramentis deliberatum, nulla debet iteratione, nisi fortassis ubi fuerit major auctoritas, retractari. CA
Abbreviated transcription (Latin):
co. ꝓpt̾ infirmitatẽ carnis eoꝵ. Uir aũ qui
frigide nature ẽ: maneat sine ꝯuige. Qd̃
si &e ille aliã coptilã acceꝑit: t̃c hi qui uira
uerint. ꝑuirii crimine rei teneant᷑. & peni¬
tentia ꝑacta. priora cogant᷑ reciꝑe conubia.
De ꝯiugatis qͥ scł̃aria reliuq̃re defiderant.
iguis uult ꝯuigatus ꝯu̾ti ad monastertũ.
ñ ẽ recipiendus. nͥ prius a ꝯiuge castimo¬
niã ꝓfitente fuerit absolutus. Nã si ula ui¬
uente ilo ꝑ inꝯtinentiã alteri nupserit. ꝓ¬
culdubio adultera erit nec recipit᷑ apd̃ dm
eiꝰmodi uiri ꝯu̾sio. cuiꝰ sequit᷑ ꝯuigalis federis
ꝓstitutio. Tales gͥ tunc sine culpa secunt᷑ xp̃o
relicto scło: si habeant ex pari uoluntate ca¬
caput miserit. si uiro placuerit. recipiet

Expanded text:
co propter infirmitatem carnis eorum; vir autem qui co propter infirmitatem carnis eorum; vir autem qui frigidae naturae est, maneat sine conjuge. Quod si everint, perjurii crimine rei teneantur, et poenitentia peracta priora cogantur recipere connubia.derant. Si quis vult conjugatus converti ad monasterium, non est recipiendus, nisi prius a conjuge castimoniam profitente fuerit absolutus. Nam si illa, vivente illo, per incontinentiam alteri nupserit, procul dubio adultera erit, nec recipitur apud Deum ejusmodi viri conversio, cujus sequitur conjugalis foederis prostitutio. Tales ergo tunc sine culpa sequantur Christum relicto saeculo, si habeant ex pari voluntate cacaput miserit, si viro placuerit, recipiet
Abbreviated transcription (Latin):
rerit & illũ in monast̾io ꝑman̾e̾ ꝓuideat
lierẽ cõmisisse cognoueris. ne illiꝰ ꝯu̾sio u¬
xori relicte in scło fieri possit ꝑditionis oc¬
casio. uolitmꝰ ut maritũ suũ illi ł si iam ton¬
suratꝰ ẽ reddas. om̃i excusatione cessante:.
Nã excepta fornicationis causa. uirũ uxorẽ
relinq̃re nulla ratione ꝯcedit᷑. qr pꝰquã co

Expanded text:
deat,lierem commisisse cognoveris, ne illius conversio uxori relictae in saeculo fieri possit perditionis occasio, volumus ut maritum suum illi, vel si jam tonsuratus est, reddas, omni excusatione cessante. Nam si excepta fornicationis causa virum uxorem relinquere n
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s cõmunicent qͥ noluerint eccłiastic¬
carere liminib Sic enĩ & apłi statuerunt.
& scã romana tenent eccłia. & sihoc negle¬

Expanded text:
omnes communicent qui noluerint ecclesiascarere liminibus. Sic enim et Apostoli statuerunt, et sancta Romana tenet Ecclesia. Et si hoc negle
Abbreviated transcription (Latin):
ruenit ad nos. qͣsdã qd̾ dicinefas ẽ arbo¬
rescolere. & multa alia cont᷑ xp̃ianã fidẽ
illicita ꝑpetrare. & miram̃cur hoc fr̃nitas
ur̃a districta em̃idare ultione distulerit. ꝓp¬
te̾a scriptis p̃sentib adhortam᷑ hos diligen¬
ti inuestigatione ꝑquiri. & ut ueritate cog¬
nita. tale i eis faciatis exerc̾e̾ uindictã: qͣ¬
tinꝰ & ds̃ placari possit & aliis eoꝵ ultio cor¬
Iont᷑ idõloꝵ nãq cultores ł aruspicũ atq
sortilegoꝵ. fr̾nitatẽ tuã uehem̃tius pa¬
storali hortam᷑ inuigilare custodia. atq pu¬
blice in popło contͣ huiꝰ rei uiros sermonẽ
fac̾e̾. eosq a tali labe sacrilegii. & ditimi in¬
tentione itdicii. & p̃sentis uite ꝑiculo ad¬
hortatione fuasoria reuocare. Quos tam̃
si em̃dare se a talib atq corrig̾e nolle rep¬
pereris: feruenti cõp̃hende zelo te uolumꝰ.
ad em̃cdationẽ ꝑuenire ualeant castigare.
Si uͦ st̃ liberi. inclusione digni. districtaq

Expanded text:
rvenit ad nos quosdam quod dici nefas est arbores colere, et multa alia contra Christianam fidem illicita perpetrare. Et miramur cur hoc fraternitas tua districta emendare ultione distulerit. Propterea scriptis praesentibus adhortamur hos diligenti investigatione perquiri, et ut veritate cognita talem in eis faciatis exercere vindictam, quatenus et Deus placari possit, et aliis eorum ultio corContra idolorum namque cultores, vel aruspicum atque sortilegorum, fraternitatem tuam vehementius pastorali hortamur invigilare custodia, atque publice in populo contra hujus rei viros sermonem facere, eosque a tali labe sacrilegii, et divini intentione judicii, et praesentis vitae periculo adhortatione suasoria revocare. Quos tamen si emendare se a talibus atque corrigere nolle repereris, ferventi comprehendere zelo te volumus: ad emendationem pervenire valeant, castigare. Si vero sunt liberi inclusione digni, districtaque
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝯu̾tant᷑ & uiuant. suscipe orõnẽ meã
ꝙͣ fundo ante ꝯspectũ clem̃tie tue ꝓ fa-¬
mulis & famulab tus qͥ ad penitñtiã ue¬
nert̃. ut des illis sp̃m cõpunctionis. ut re¬
sipiscant a diaboli laq̃is. a qͥb astricti te¬
nent᷑. & ad te ꝑ ꝯdignã satisfactionẽ reu̾¬

Expanded text:
ur et vivant, suscipe orationem meam, quam fundo ante conspectu clementiae tuae, pro famulis et famulabus tuis qui ad poenitentiam venerunt, ut des illis spiritum compunctionis, ut resipiscant a diaboli laqueis, a quibus astricti tenentur, et ad te per condignam satisfactionem reve
Abbreviated transcription (Latin):
& corã hoĩe qͥ simił nr̃i ẽ. eisdẽq fortasse
passionib subiacet. ꝯfundim᷑ dice̾. qd̾ co¬
rã d̾o qͥ oĩa inspic̃. absq ullom̃tis rubore
cõmitt̾e ñ formidauimꝰ decestatione dete¬
standa. Sponte gͦ fateam᷑. qd̃ nullo cog̃n¬
te cõmisimꝰ. Si uͦ nos nr̃a scelera celaueri¬
mꝰ. ab ipso manifestabunt᷑. qͥ & accusator
ẽ. pecc̃i. & incentor. Ipse enĩ hic nos ut pec¬
cemꝰ instigat: ipse cũ peccauerimꝰ accusat.
Sigͦ in hac uita p̃ueniamꝰ eũ. & ipsi nri
sceleris accusatores sumꝰ. neqͥcias diaboli
inimici nr̃i & accusatoris effugiemꝰ. pau¬
lo teste qͥ ait. Si nosmet ipsos iudicaremꝰ:
Rm̃e ñ om̃ia q̃ gessisti ad mem̃oriãmͦ
ueniunt. Ego te int̾rogabo. tu caue ne
oiabolo suadente aliqͥd celare p̃sumas.¬
& func eũ ita ꝑ ordinẽ interroget.

Expanded text:
et coram homine qui similis nostri est, eisdemque fortasse et coram homine qui similis nostri est, eisdemque fortasse passionibus subjacet, confundimur dicere quod coram Deo, qui omnia inspicit, absque ullo mentis rubore committere non formidavimus, detrectatione detestanda. Sponte ergo fateamur, quod nullo cogente commisimus. Si vero nos nostra scelera celaverimus, ab illo manifestabuntur qui et accusator est peccati et incentor. Ipse enim hic nos ut peccemus instigat, ipse cum peccaverimus accusat; si ergo in hac vita preveniamus eum, et ipsi nostri sceleris accusatores simus, nequitias diaboli inimici nostri, et accusatoris effugiemus, Paulo teste, qui ait: « Si nosmetipsos judicaremus, me, non omnia quae gessisti ad memoriam modo veniunt. Ego te interrogabo. Tu cave ne diabolo suadente aliquid celare praesumas.--Et tunc eum per ordinem interroget.
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ri ãmonere debent plebẽ sibi subiec¬
tã. ut om̃is qui se sentit mortifero pet Augꝰtini¬
cati uulnere sauciatũ. feria .iiii. ante qͣdra¬
gesimã cũ om̃i festinatione recurrat ad
iuficatricẽ matrẽ eccłiam ubi qd̃ male
cõmisit cũ om̃i humilitate & ꝯtritione
cordis simplicit̃ ꝯfessus. suscipiat remedia
penit̃ntie scd̃m modũ canonicis auctoritati¬
b p̃fixũ. Non solũ aũ ille qͥ mortale aliqͥd
cõmisit. s etiã õis ħo qͥcũq se recognoscit ĩ

Expanded text:
ri admonere debent plebem sibi subtam, ut omnis qui se sentit mortifero peccati vulnere sauciatum, feria quarta ante Quadragesimam cum omni festinatione recurrat aficatricem matrem Ecclesiam, ubi, quod male commisit, cum omni humilitate et contritione cordis simpliciter confessus, suscipiat remedia poenitentiae secundum modum canonicis auctoritatibus praefixum. Non solum autem ille qui mortale aliquid commisit, sed etiam omnis homo quicunque se recog
Abbreviated transcription (Latin):
nouerint decimas & oblationes qͣs a fidelibꝰ
accipiunt. pauꝑm & hospitũ & ꝑegrinoꝵ¬
ẽẽ stipendia. & ñ qͣsi suis. s qͣsi cõmendatis
uti. De quib õĩb sciant se rationẽ posituros
in ꝯspectu di. & nͥ eas fidelit̃ pauꝑib & his
Quałr uͦ dispensari debeant. canones sc̃i in¬
stituunt. scilicet ut qͣtuor partes inde fiant.
una ad fabricã eccłie releuandã. alt̾a panꝑi cxliui¬
b distribuenda. t̾tia prb̃ro cũ suis dericis
habenda. quarta ep̃o reseruanda. ut qͥcqͥd
exinde iusserit prudenti ꝯsilio fiat. Ubi t̃¬

Expanded text:
es, quas a fidelibus accipiunt, pauperum et hospitum et peregrinorum stipendia, et non quasi suis, sed quasi commendatis uti: de quibus omnibus sciant se rationem posituros in conspectu Dei, et nisi eas fideliter pauperibus, et his Qualiter vero dispensari debeant, canones sancti instituunt; scilicet ut quatuor partes inde fiant, una ad fabricam ecclesiae relevandam, altera pauperibus distribuenda, tertia presbytero cum suis clericis habenda, quarta episcopo reservanda, ut quidquid exinde jusserit, prudenti consilio fiat. Si
Abbreviated transcription (Latin):
pitur ut eligat prb̃ros idẽ semores.
Unde e in ꝓu̾biis dicit᷑. Gła senũ canities.
hec uͦ camities sapientiã designat. de qͣ
scciptũ ẽ. Canities hominũ prudentia ẽ.
Cũq nongentos & amplius annos ab adam
usq ad abraham uixisse homines legimꝰ. nlłs
alius primus apellatꝰ ẽ prb̃r id ẽ semor nisi
abraham. qui multo pancioribꝰ uixisse annis
ꝯuincit᷑. Nongͦ ꝓpt̾ decrepitã senectutẽ. s
ꝓpter sapientiã prb̃ri nominant᷑. Initiũ enĩ
sacerdotii a aron fuit. licet melchisedech pͥor
obtulerit sacrificiũ do. & post h̾c abrahã.
ysaac. & iacob. S hi spontanea uoluntate ñ
sacerdotali auctoritate ista fecerunt. Qd̾ nł

Expanded text:
pitur ut eligat presbyteros, id est seniores. Unde et in Proverbiis dicitur: Gloria senum canities. Haec vero canities sapientiam designat, de qua scriptum est: Canities hominum prudentia est. Cumque nongentos et amplius annos ab Adam usque ad Abraham vixisse homines legimus, nullus alius primus appellatus est presbyter, id est senior, nisi Abraham, qui multo paucioribus vixisse annis convincitur. Non ergo propter decrepitam senectutem, sed propter sapientiam, presbyteri nominantur. Initium enim sacerdotii Aaron fuit: licet Melchisedech prior obtulerit sacrificium Deo, et post hunc Abraham, Isaac et Jacob. Sed hi spontanea voluntate, non sacerdotali auctoritate, ista fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
e clericis uͦ hoc statumꝰ. ut hi qͥ hactenꝰ in¬
uenti st̃ siue cationico sitie in monachico
ordine tonsurati sine eoꝵ uoluntate. si lib̾i
sunt ut ita ꝑmaneant. & deinceps cauendũ
ut nullus tondeat᷑. nͥ legitima etate & spon¬
tanea uoluntate. ł cũ licentia dñi sui. ł ꝯsen¬

Expanded text:
e clericis vero hoc statuimus, ut hi, qui hactenus inventi sunt sive in canonico sive in monachico ordine tonsorati sine eorum voluntate, si liberi sunt, ut ita permaneant. Et deinceps cavendum est, ut nullus tondatur nisi legitima aetate spontaneaque voluntate vel cum licentia domini sui.
Abbreviated transcription (Latin):
ante se ioca turpia fac̾e ñ ꝑmittant. s
pauꝑes & indigentes secũ ad mensã habe¬
ant. & lectio diuina ibi ꝑsonet. & sumant
cibũ cũ benedictione & laude dñi. scd̃m apo¬
stolũ. siue manducatis siue bibitis. om̃a in
ue abbes ñ in fructũ animarũ. s in aua¬
ritiã & turpe lucrũ inhiantes. qͦslibet ho¬
mines illectos circũuemendo totonderunt.
& res eoꝵ tali ꝑsuasione ñ solũ acceper̃t. sed
potius subripuer̃t penitentie canonice si¬
ue regulari. ut pote turpis lucri sectato¬
res subiaceant. hi uͦ qui uanis ꝓmissionibꝰ
illecti ł quiblibet machinationib ꝑsuasi.
m̃itis mopes effecti rerũ suarũ dõni ẽe ne¬
scientes comã deposuer̃t. in eo qd̃ ceperunt

Expanded text:
ante se joca turpia fieri non permittant, sed pauperes secum ad mensam habeant, et lectio divina ibi personet, et sumant cibum cum benedictione et laude Domini secundum Apostolum: Sive manducatis, sive bibitis, omnia inui non in fructum animarum, sed in avaritiam et turpe lucrum inhiantes, quoslibet homines illectos circumveniendo totonderunt, et res illorum tali persuasione non solum acceperunt, sed potius subripuerunt, poenitentiae canonicae sive regulari, ut puta turpis lucri sectatores subjaceant. Ii vero, qui vanis promissionibus illecti, vel quibuslibet machinationibus persuasi, mentis inopes effecti, rerum suarum domini esse nescientes, comam deposuerunt, in eo, quod coeperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
oant᷑ qui dem̃tia parentũ auaricia incentoꝵ
exheredati ẽẽ noscunt᷑. Si uͦ nescientib ep̃is
aut abb̃ib ministri eoꝵ quilibet uidelicet
in clero hoc fecisse ꝯuincunt᷑. ep̃i & abb̾es
desidia. illi uͦ rapacitate & auaritia iudic̾ñ¬
tur. hoc uͦ qd̃ quis dõ iuste & rationabilit̃
de reb suis offert: firmit̾ eccłia ten̾e debet.

Expanded text:
ia incentorum exhaeredati esse noscuntur. Si vero nescientibus episcopis aut abbatibus, ministri eorum, quilibet videlicet in clero, hoc fecisse convincuntur, episcopi et abbates, desidia: illi vero rapacitate et avaritia, judicentur. Hoc vero quod quis Deo juste et rationabiliter de rebus suis offert, firmiter Ecclesia tenere debet.
Abbreviated transcription (Latin):
sa cestatoris ñ adimpleuerint. ab ep̃o
locullius om̃is res q̃ his relicta ẽ. canonice¬
int̾dicat᷑ cũ fructib & cet̾is emolum̃tis.

Expanded text:
sa testatoris non adimpleverint, ab episcopo loci illius omnis res quae his relicta est canonicnterdicatur, cum fructibus et caeteris emolumentis,
Abbreviated transcription (Latin):
uidi ãministratorio usu sub ordine
uillicoꝵ atq actoꝵ xpĩanã familiã re¬
gere audeant. nec eis hoc a quoꝗͣ fieri p̃¬
cipiat᷑. Si qͥsuͦ contͣ hec agere p̃sũpserit.
none pͥuet᷑. Similit̃ & laicꝰ. & si ꝑseuera¬
uerint mobedientes: anathematizent᷑.¬

Expanded text:
i administratorio usu sub ordine villicorum atque actorum Christianam familiam regere audeant, nec eis hoc a quoquam fieri praecipiatur. Si quis vero contra haec agere praesumpserit, nione privetur. Similiter et laicus. Et si perseveraverint inobedientes, anathematizent
Abbreviated transcription (Latin):
terdũ cũ sc̃is migret. int̾dũ in loco ꝑmaneat.¬
ci. Notandũ cũ transmutant᷑ alii de mr̃ib¬
cũ his honor cõmigrat. aliis uͦ transmu¬
tatis honor in locis eoꝵ eẽ ñ cessat. Qd̃ fan¬
gius mr̃m ꝯsecret locũ. ñ locus sanguinem.
anguis m̃r̃m ꝯsecrat locũ ñ locus sangui¬
Inem. Si aliqͥs dixerit mea ẽ eccłia dices
illi qd̾̃ incantico legit᷑. Una ẽ colũba mea. &
unꝰ est dilectus m̃s. Et dices illi. Aptũ ẽ fili¬
ũ occidi in sinu matris & nutricis suȩ: Ta¬
m̃ scias nutricẽ tm̃ pollutã. & ꝓ hac pollu¬
tione ꝯsecratã. filiũ añ mortuũ ẽẽ. Quid¬
hinc & basilica regalis. qr in pͥmis tẽpo ysari¬
rib reges t̃m sepeliebant᷑ in ea. id̾o nom̃ sor¬
cita ẽ. Nam t̃c tẽporis cet̾i hoĩes siue igni cõ¬
busti. siue aceruo lapidũ sepultist̃. De illis
qui domũ dei ꝯtẽptibilẽ. faciunt.
i quis docet domũ dĩ ꝯtẽptibilẽ ẽẽ. & Exxi¬
ꝯuentꝰ qui in ea celebrantur anathe

Expanded text:
is migret, interdum in loco permanea. Notandum cum transmutantur alii qui de macum his honor commigrat: aliis vero transmutatis honor in locis eorum esse non cessat. CAum consecret locum, non locus sanguinem. Sanguis martyrum consecrat locum, non locus sanguinem. Si aliquis dixerit: Mea est Ecclesia, dices illi, quod in Cantico legitur: Una est columba mea, et unus est dilectus meus. Et dices illi: Aptum est filium occidi in sinu matris et nutricis suae? Tamen scias nutricem tantum pollutam, et pro hac pollutione consecratam, filium autem mortuum esse. Hinc et basilica regalis, quia in primis temporibus reges tantum sepeliebantur in ea, ideo nomen sortita est. Nam nunc temporis caeteri homines, sive igni combusti, sive acervo laqui domum Dei contemptibilem faciunt. Si quis docet domum Dei contemptibilem esse, et conventus qui in ea celebrantur, anathe
Abbreviated transcription (Latin):
Hyre sit om̃ib ep̃is ex cõmunicatoꝵ gant᷑.¬
om̃tno nõta. tã uicinis ep̃is quã suis par¬
rochianis parit̃ indicare. eaq in celebriloce
posita p̃forib eccłie cunctis uementib in¬
culcare. qͣtenꝰ in utraq diligentia. & excom¬
municatis ubiq eccłiasticus auditꝰ exclu¬
dat᷑ & excusationis causa om̃ib auferat᷑¬
i ep̃c ante dãnati absolutionẽ obitu ra Fx ꝯctłꝰ. spa¬

Expanded text:
t omnibus episcopis, excommunicatorum nomnino tam vicinis episcopis quam suis paochianis pariter indicare, eaque in celebri loco prae foribus ecclesiae, cunctis convenientibus, inculcare, quatenus in utraque diligentia, et excommunicatis ubique ecclesiasticus auditus excludatur, et excusationis causa omnibus auferatqui ante damnati absolutionem obierit.
Abbreviated transcription (Latin):
municare possumus.oe eadẽ Re.
sane qͥ ante audientiã cõmunicare tẽp¬
tauerint: donet ꝑpenitentiã reatũ su¬
ũ defleant. ad cõmumonẽ nullomͦ redu¬
cant᷑. excepto mortis interitu urgente.
Qui uͦ excõmunicato scient̃ cõmunicau̾t
& amͦ saltẽ in domosimul orauerit. atꝙ
latebras defensionis ne cõminꝰ ad satisfac¬
tionẽ ꝑducat᷑ p̃buerit: donec ab excõicato¬
re penitentiã suscipiat. corꝑis & sangui¬
nis dm̃ cõmunione pͥuatũ se ẽẽ cognoscat.
& delictũ scd̃m canones peniteat. Ut noden¬

Expanded text:
e eadem re. Hi sane, qui ante audientiam communicare tentaverint, donec per poenitentiam reatum suum defleant, ad communionem nullo modo reducantur, excepto mortis interitu urgente. Qui vero excommunicato scienter communicaverit, et amodo saltem in domo simul oraverit, atque latebras defensionis, ne cominus ad satisfactionem perducatur, praebuerit, donec ab excommunicatore poenitentiam suscipiat, corporis et sanguinis Domini communione privatum se esse cognoscat, et delictum secundum canones poeniteat.
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut m̃tiri ñ potest qͥñ loquit᷑. sic peiera¬
re ñ poterit. qui uirare ñ appetit. Cauen¬
dũ gͥ ẽ uiram̃tũ. nec eo utendũ. nͥ in sola ne¬
cessitate: Non ẽ cont᷑ di p̃ceptũ uirare: s dũ
usũ uirandi facimꝰ. ꝑuirii crim̃ incurrimꝰ.
Nũquã enĩ iurat qͥ peierare timet. Multi dũ
locunt᷑ iurare semꝑ delectant᷑. dũ oporteat
hoc tantũ ẽẽ iore. ẽ ẽ. ñ ñ. ampliꝰ enĩ qͣm
ẽ & ñ est. a malo ẽ: Dulti ut fallant peierãt
ut ꝑ fidẽ sacram̃ti fidẽ faciant u̾boꝵ sicq
fallendo dũ peierant & m̃tiunt᷑. hominẽ
incautũ decipiunt. Interdũ & falsis lacri¬
mis seducti decipim᷑. & credit᷑ dũ plorant.
qͥb credendtũ ñ erat. Plerũq sine uicam̃to lo¬
qui disponimꝰ. s incredulitate eoꝵ qͥ ñ credt̃
qd̾ dicimꝰ uirare cõpellimur. taliq necessitate
uirandi ꝯsuetudinẽ facimꝰ. St̃ multi ad cre¬
dendũ pigri. qui ñ mouent᷑ ad fidẽ uerbi.

Expanded text:
Sicut mentiri non potest, qui non loquitur, sic perjurare non poterit, qui jurare non appetit. Cavendum igitur est juramentum, nec eo utendum nisi in sola necessitate. Non est contra Dei praeceptum jurare, sed dum usum jurandi facimus, perjurii crimen incurrimus. Nunquam ergo juret qui perjurare timet. Multi dum loquuntur jurare semper delectantur, dum oporteat hoc tantum esse in ore Est est, Non non: amplius enim quam est et non est, a malo est . Multi ut fallant perjurant, ut per fidem sacramenti fidem faciant verborum: sicque fallendo dum perjurant et mentiuntur, hominem incautum decipiunt. Interdum et falsis lacrymis seducti decipimur, et creditur dum plorant, quibus credendum non erat. Plerumque sine juramento loqui disponimus, sed incredulitate eorum qui non credunt quod dicimus, jurare compellimur, talique necessitate, jurandi consuetudinem facimus. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbi.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ed & nob honestũ etiã & iustũ uidet᷑ ut qͥ
Inscĩs audet uirare: hoc ieumnꝰ faciat cum
om̃i honestate. & timore d̃i. & ut pueri ante
q̃ tuordecĩ annos ñ cogant᷑ iurare. de eadẽ re.
da. ut om̃s fideles ieiuni ad sacram̃ta ac-

Expanded text:
ed et nobis honestum etiam et justum videtur, ut qui in sanctis audet jurare, hoc jejunus faciat cum omni honestate et timore Dei: et ut pueri ante quatuordecim annos non cogantur jurare. CAP. 70. da, ut omnes fideles jejuni ad sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
i quis se peierauerit. & alios de eade̾ re.¬
sciens in ꝑuiriũ duxerit. xl. dies in pane
& aqua. & uii. seq̃ntes annos penit̃. & nũquã
sit sine penitentia. Et alii si ꝯscii fuerant. fumi¬
lit̃ peniteant. Sinautẽ: singuli ut ꝑiuriũ ñ
sponte cõmissũ peniteant. Qd̃ d̾s sic utram̃¬

Expanded text:
i quis se pejeraverit, et alios sciens in perjurium duxerit, XL dies in pane et aqua, et VII sequentes annos poeniteat, et nunquam sit sine poenitentia. Et alii si conscii fuerant, similiter poeniteant: sin autem, singuli ut perjurium non sponte commissum, poeniteant. CA