comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑu scõ in baptismate renascet᷑.
quã ⁊ in eugħo saluator ꝓmisit
dicens. Qui sitit ueniat ad me
& bibat. Stat̃q infert᷑. Hoc au
dicebat de sꝑu sc̃õ: quẽ credentes
accepturi erant. Cõparat qͦq in
baptismate renascentes herbis
uirentibꝰ. ⁊ salici q̃ iuxta fluen¬
tes aquas orit᷑. ⁊ contͣ rerũ na¬

Expanded text:
Sancto in baptismate renascetur. Quam et in Evangelio Salvator promisit, dicens: Qui sitit, veniat ad me, et bibat. Statimque infertur: Hoc autem dicebat de Spiritu Sancto, quem credentes accepturi erant . Comparat quoque in baptismate renascentes herbis virentibus, et salici quae juxta fluentes aquas oritur: et contra rerum na
Abbreviated transcription (Latin):
sarios suos. ⁊ suscitat᷑us ⁊elũ de
qͦ ⁊ in cantico deuteronomii ꝓpħa¬
tũ ẽ. Ipsi me relare fecerunt in
eo qͥ ñ erat ds̃. ⁊ irritauert̃ me
in idolis suis: ⁊ ego nelare eos
faciã in gente que ñ ẽ ⁊ ingente
stultissima irritabo illos. Uoci
ferabit᷑ & clamabit contra ini¬
micos suos. aꝑte eoꝵ infidelitatẽ
repbans. ⁊ cũ clamore ꝓnuntiãs.
Lacui sẽꝑ silui. paciens fui. siue
lxx transtulert. tacii. nũqͥd sẽꝑ
tabebo ut impleat᷑ illud qͦd ꝑ
salomonẽ dicit᷑. tẽpꝰ tacendi ⁊
tẽpus loquendi. Et ẽ sensus. dii
uos delinquentes portaui sepe.¬
s qui ante tacuerã nequaquã
ultra reticebo. & quomͦ pariens
in lucẽ ꝓfundit infantẽ ⁊ aꝑtũ
facit esse quod priꝰ clausũ usce¬
ribꝰ tenebat᷑ : sic ego dolorẽ meũ
u dissimulationẽ quã sẽꝑ habui

Expanded text:
rsarios suos, suscitaturus zelum. De quo et in Cantico Deuteronomii prophetatum est: Ipsi me zelare fecerunt in eo qui non erat Deus, et irritaverunt me in idolis suis; et ego zelare eos faciam in gente quae non est, et in gente stultissima irritabo illos . Vociferabitur quoque et clamabit contra inimicos suos, aperte eorum infidelitatem reprobans, et cum clamore pronuntians: Tacui, semper silui, patiens fui, sive ut LXX transtulerunt: Tacui, numquid semper tacebo ? Ut impleatur illud quod per Salomonem dicitur: Tempus tacendi, et tempus loquendi. Et est sensus: Diu vos delinquentes saepe portavi; sed quia ante tacueram, nequaquam ultra reticebo. Et quomodo pariens in lucem profundit infantem, et apertum facit esse quod prius clausum in visceribus tenebatur: sic ego dolorem meum et dissimulationem quam semper habui
Abbreviated transcription (Latin):
parturiens loquar. Dissipabo &
absorbebo simul. desertos façiã
montes ⁊ colles. & om̃e germen
eoꝵ exsiccabo. Et ponã flumina
in insulas: ⁊ stagna arefaciam.
Et ducã cecos in uia quã nesciunt:
in semitis quas ignorauerunt am¬

Expanded text:
pariens loquar. Dissipabo, et absorbebo simul: desertos faciam montes, et colles, et omne gramen eorum exsiccabo: Et ponam flumina in insulas, et stagna arefaciam. Et ducam caecos in viam, quam nesciunt; et in semitis, quas ignoraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ enĩ pecc̃or. suoꝵ unusqͥsq con¬
stringitur: ⁊ in eugłio quã satha¬
nas uinxerat soluit dñs. De domo
carceris. sedentes in tenebris: qui
in erroris nocte & caligine uer¬
sabant᷑. Asq infert. ego dñs hoc ẽ
nom̃ meũ. ⁊ głã meã alteri ñ da¬
bo. ñ excludit filiũ: cui dicenti
aputo te habu priusꝗͣ mond̾ esset.
ipse respondit. Et glorificaui: &
sisset filiũ. Sed głã meã alteri ñ
dabo. p̃ter te. cui dech. cui daturꝰ
sum. Unde ꝓpͥetatẽ scẽ scripturȩ.
uehement̃ ãmiror. Q uod uerbũ
aer. om̃s int̾pretes uoce consona
transtulert̃ alterũ. qͥ in multis ali¬
is soliti st̃ discrepare. Ut aũ sciamꝰ.
ꝑ hanc sententiã ñ excludi filiũ
sed idola: sequentia uerba testan¬
tur. Et laudem meã sclilptilibus.
Pro qͦ lacr. nec uirtutes meas simu
tinet patris. Sequit᷑. Que pͥma fu¬
erant ecce uenerunt. Et ẽ sensus.
Que locutꝰ sũ. que ꝑ moy sen ⁊ ꝓ¬
pħas pollicitꝰ ũniuersa cõpleta st̃.

Expanded text:
nibus enim peccatorum suorum unusquisque constringitur. Et in Evangelio quem Satanas vinxerat, solvit Dominus . De domo carceris sedentes in tenebris, qui in erroris nocte et caligine versabantur. Quodque infert: Ego Dominus, hoc est nomen meum; gloriam meum alteri non dabo, non excludit Filium, cui dicenti apud te habui priusquam mundus esset , ipse respondit; Et glorificavi, etsisset et Filium, sed gloriam meam alteri non dabo, praeter te, cui dedi, cui daturus sum. Unde proprietatem sanctae Scripturae vehementer admiror, quod verbum AHER omnes Interpretes voce consona transtulerunt, alterum, qui in multis aliis soliti sunt discrepare. Ut autem sciamus per hanc sententiam non excludi Filium, sed idola, sequentia verba testantur: Et laudem meam sculptilibus. Pro quo LXX: nec virtutes meas simultinet Patris. Sequitur, Quae prima fuerunt, ecce venerunt. Et est sensus: Quae locutus sum, quae per Moysen, Prophetasque pollicit
Abbreviated transcription (Latin):
cati. ⁊ reputabunt᷑ in salutẽ aĩax
eoꝵ. Uñ iungit ⁊ dicit. Noliti¬
mere ego tet̾ sũ: qui uob̾ in eu¬
głio loquor. Ecce ego uobiscũ
sũ omibꝰ diebꝰ usq ad consũma¬
tionẽ scħ. Ab oriente enĩ usq
ad occidentẽ adducã filios tuos.
qui requiescat in sinu abrahã.
⁊ de cunctis m̃di partibꝰ filioꝵ
eor. ⁊ filiar̾ pͦpłs congregabitur.

Expanded text:
cati, et reputabuntur in salutem animarum cati, et reputabuntur in salutem animarum eorum. Unde jungit et dicit: Noli timere, ego tecum sum, qui vobis in Evangelio loquor: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Ab Oriente enim et ab Occidente adducam filios tuos, qui requiescant in sinu Abraham, et de cunctis mundi partibus filiorum meorum et filiarum populus congregabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccła de udeoꝵ pͦpło congregata.
ut intelligat creatorẽ suũ ⁊ fac̃¬
torẽ. qui ⁊ anime ⁊ corꝑis eiꝰ sit
conditor. ne timeat ꝑsecutores.
quia redemptꝰ sit xp̃i sanguine.
qui uocauerit eũ nomine suo. ⁊ ob
familiaritatẽ speciaht̃ appellet.
spłm suũ: s p̃dicet inconctant̃.
⁊ nulla ꝑicła reformidet. ¶ͦoq
infert. aquas ⁊ flumina. ⁊ ignẽ
⁊ flãmas. ꝑsecutoꝵ. impetũ furo¬
rẽq describit. qͥ saluti gentium
inuideant. ⁊ nolint sermonẽ eugłi¬
cũ p̃dicare: quãꝗͣ uidei in aqͥs egyp¬
tios. in fluminibꝰ babylomos. in
igne macȩdonas. in flãma roma¬
nos intelligi uelint. Idcirco aũ
qui fecerit eos egypto. ⁊ethio¬
piȩ. usi ene extremis m̃di termi¬
nis p̃dicare. Pro si ene reliqͥ int̾¬
pretes posuerunt saba. unde fu¬
it regina austri. que uenit sapi¬
entiã audire salomonis. Quam
chorus in conspectu dñi ⁊ dilectꝰ
ab eo. & cunctoꝵ homiñ sał atq¬

Expanded text:
Ecclesia de Judaeorum populo congregata, ut intelligat Creatorem et factorem suum, qui et animae et corporis ejus sit conditor. Nec timeat persecutores quia redemptus sit Christi sanguine, qui vocaverit eum nomine suo: et ob familiaritatem specialiter appellet populum suum; sed praedicet incunctanter, et nulla pericula reformidet. Quodque infert: aquas et flumina, et ignem et flammas, persecutorum impetum furoremque describit, qui saluti gentium invideant, et nolint sermonem evangelicum praedicari. Quamquam Judaei, in aquis Aegyptios, in fluminibus Babylonios, in igne Macedonas, in flamma Romanos intelligi velint. Idcirco autem qui fecerit eos Aegypto, Aethiopiae, et Syenae, et extremis mundi terminis praedicare. Pro Syene, reliqui Interpretes posuerunt SABA , unde fuit regina Austri, quae venit sapientiam audire Salomonis . Quamolorum chorus in conspectu Dei, et dilectus ab eo: et cunctorum hominum salus atq
Abbreviated transcription (Latin):
terrã: ⁊ sapientiã carnis sue su¬
biciunt potestati. Ille gͥ cuiꝰ tanta
p̃conia sunt. ħ ad eũ locutꝰ ẽ. cuiꝰ
legẽ insule prestolant᷑ & gentes.
Ego dñs uocaui te iniusticia. de qͦ
te ignorat. ut esses ñ solũ iudeoꝵ.
s & gentiũ ds: ⁊ apprehendi ma¬

Expanded text:
terram; et sapientiam carnis, suae subjiciunt potestati. Ille igitur cujus tanta praeconia sunt, haec ad eum locutus est, cujus legem insulae praestolantur et gentes: Ego Dominus vocavi te in justitia: de quo te ignorat ; ut esset non solum Judaeorum, sed et gentium Deus. Et apprehendi ma
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiã eũ : electꝰ m̃s cõplacuit
sibi in illo anima mea: dech sp̃m
meũ suꝑ eũ. udiciũ gentibꝰ pro¬
feret. Post cõdẽpnationẽ enim
idoloꝵ subitꝰ sermo ꝓruperat:
ecce seruus m̃s. ⁊ relqua. Que
pretati sumꝰ. Itaq ne relinque¬
ret ambiguũ qͥs suꝑiora dixiss.
iungit ⁊ dicit. Hec dicit dñs ds
creans cȩlos ⁊ extendens eos: siue
ut lax transtulerunt. qͥ fecit ce¬
tis gͥ creator ⁊ dñs. ipse xp̃i sui

Expanded text:
scipiam eum: electus meus, complacuit sibi in illo anima mea. Dedi spiritum meum super eum: judicium gentibus proferet. Post condemnationem enim idolorum subitus sermo proruperat. Ecce servus meus, et reliqua, quae rpretati sumus. Itaque ne relinqueret ambiguum, quis superiora dixisset, adjungit et dicit: Haec dicit Dominus Deus, creans coelos, et extendens eos. Sive ut LXX transtulerunt: Qui fecit coetis igitur Creator et Dominus, ips
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ adorent oꝑa manuũ suarũ.
ͥcqͥd de idolis ⁊ gentibꝰ diximꝰ.
referamꝰ ad doginata prauitatis.
⁊ ad pͥncipes eoꝵ heresiarchas.
qͦd xͦ pacẽ ȩccłȩ nuntiante. ⁊ mon¬
strante eis uitatis uiã ipsi sequan¬
tur errorẽ. ⁊ uento ac tͦbini cõ¬
parent᷑. Hebrei suscitatũ ab ori¬
ente ⁊ uenire ab ortu solis. assy¬
riũ int̃̾pretant᷑ ⁊ ꝑsam. qui ue¬
nerint hierłm. ⁊ om̃s pͥncipes ilhꝰ
conculcauerint: nullũ q idoloꝵ

Expanded text:
uum suarum. Quidquid de idolis et gentibus diximus, referamus ad dogmata pravitatis; et ad principes eorum haeresiarchas, quod Christo pacem Ecclesiae nuntiante, et monstrante eis veritatis viam, ipsi sequantur errorem; et vento ac turbini comparentur. Hebraei, suscitatum ab Aquilone, et venire ab ortu solis, Assyrium interpretantur et Persam, qui venerint Jerusalem, et omnes principes illius conculcaverint; nullumque idol
Abbreviated transcription (Latin):
nego ds̃: ⁊ ab initio ego ipse.n
ñ ẽ qͥ de manu mea eruat. Ope¬
rabor: & qͥs auertet illud. lxxx.
Et nc̃ sic dicit dñs ds. qͥ fecit te
lacob. ⁊ creauit te isrł. Noliti¬
mere qm̃ redemi te. ⁊ uocaui te.
nominȩ meo m̃s estu. Et si tran¬
sieris ꝑ aquã. tec̃ sũ: ⁊ flumina
ñ oꝑient te. Et si transieris ꝑ ig¬
nẽ ñ cõbureris. ⁊ flãma ñ exxu¬
tuã egyptũ. ⁊ ȩthiopiã & sie¬
nẽ ꝓ te. Eir qͦ honorabilis factus
es. & in conspectu meo glorifi¬
catus. ego dileaite. ⁊ dabo hoĩes
ꝓte.⁊ principes ꝓ capite tuo.
Noli time̾ qm̃ tecũ sum. Ab ori¬
ente adducã sem̃ tuũ: ⁊ ab occi¬
dente congregabo. Dicã aqͥloni
adduc. ab affrico noli ꝓhibere
filios meos de t̾ra longinqua:
filias meas a t̾minis t̃rȩ. Omis
qͥ uocat᷑ nomine meo. In gła enĩ
mea creaui illũ. ⁊ plasmani eũ:
aures eiꝰ. Oñs gt̃s congregate st̃
simul. ⁊ conuenert̃ pͥncipes earũ.
Qͥs annuntiabit hec. aut q̃ apͥn¬

Expanded text:
ego Deus, et ab initio ego ipse, et non est qui de manu mea eruat: operabor, et quis avertet illud? LXX; Et nunc sic dicit Dominus qui fecit te, Jacob, et creavit te, Israel, Noli timere, quoniam redemi te: vocavi te nomine tuo, meus es tu: et si transieris per aquam, tecum sum, et flumina non cooperient te. Et si transieris per ignem, non combureris: flamma non exutuam Aegyptum, et Aethiopiam, et Syenen pro te. Ex quo honorabilis factus es, et in conspectu meo glorificatus es: et ego dilexi te, et dabo homines pro te, et principes pro sapite tuo. Noli timere, quoniam tecum sum: ab Oriente adducam semen tuum, et ab Occidente congregabo te. Dicam Aquiloni, adduc: et Africo, noli prohibere: adduc filios meos de terra longinqua, et filias meas a terminis terrae, omnes qui vocantur nomine meo: in gloria enim mea creavi illum, et plasmavi eum, aures ejus. Omnes gentes congregatae sunt simul, et convenerunt principes earum. Quis annuntiabit haec? aut quae a prin
Abbreviated transcription (Latin):
tient. Qͥs suscitaint de oriente ui¬
sticiã uocauit eã ad pedes suos
n uadit: Dabit in conspectu gen¬
tiũ: ⁊ reges in stuporẽ mittet.
Et dabit in t̾rã gladios eoꝵ ⁊ sic̃
stipulã ꝓiectã arcus eor. Et per¬
sequet᷑ eos : transibit in pace uia
Nuocauit eã a generatiõe. ⁊ pͥnci¬
tura st̃ ego sũ. Uidert̃ gt̃s ⁊ ti¬
muerunt termini t̾re. obstupu¬
ert̃ ⁊ accessert̃: uenert̾ simł. indicãs
unꝰqͥsq proccimo suo. auxiliare
Serariꝰ ꝑcutiens malleo. simul ꝓ¬
ducens. Aliqñ quidẽ dicit sohda¬
tio bona ẽ. Confortauerunt ea
Sin clauis : ponẽt ea ⁊ ñ mouebun¬
tur. Gentes id est insule que sal¬
sis amaris q huiꝰ scħ tundunt᷑
fluctibꝰ uibent᷑ audire .⁊ ora con¬
clude̾ ⁊ illud nosse qͦs ad isrł dic̃¬
tũ ẽ. audi isrł ⁊ tace & mutare
fortitudinẽ : ne ꝑ imbecillitatẽ
pͥnstinã dĩ ñ possit̃ audire sermo¬
nẽ. ut accedãt pꝰ ad dñm: & qr ñ¬

Expanded text:
ntient: Quis suscitavit de Oriente justitiam: vocavit eam ad pedes suos et vadet? Dabit in conspectu gentium: et reges in stuporem mittet, et dabit in terram gladios eorum: et sicut stipulam projectam arcus eorum: et persequetur eos, transibit in pace via ocat eam a generationum princitura sunt ego sum. Viderunt gentes et timuerunt: termini terrae obstupuerunt et accesserunt: venerunt simul, judicans unusquisque proximo suo auxiliari aerarius percutiens malleo simul producens: aliquando quidem dicit, solidatio bona est. Confortaverunt ea, in clavis ponent ea: et non movebuntur. Gentes, id est, insulae, quae falsis amarisque hujus saeculi tunduntur fluctibus, jubentur audire et ora concludere, et illud nosse quod ad Israel dictum est: Audi, Israel, et tace; et mutare fortitudinem, ne per imbecillitatem pristinam, Dei non possint audire sermonem, ut accedant prius ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
data ẽ. s engłm sentiamꝰ. De syon
enĩ egrediet᷑ lex: ⁊ uerbũ dñi de
hierłm. De qua lege ⁊ hieremias
uaticinat᷑. Eoce dies ueniunt di¬
cit dñs. ⁊ ponam testam̃tum no¬
uum. ñ iuxta testam̃tũ qͦd olim
pepigi cũ patribꝰ eoꝵ. Hec dicit
dñs ds̃ creans cȩlos ⁊ extendens
eos. firmans terrã. ⁊ que germi¬
nant in ea: dans flatũ ppło qui¬

Expanded text:
data est, sed Evangelium sentiamus: De Sion enim egredietur lex, et verbum Domini de Jerusalem . De qua lege et Jeremias vaticinatur: Ecce dies veniunt, dicit Dominus: et ponam testamentum novum, non juxta testamentum, quod olim pepigi cum patribus eorum . Haec dicit Dominus Deus: Creans coelos, et extendens eos: firmans terram, et quae germinant
Abbreviated transcription (Latin):
pauł apłs tradat quosła satha¬
ne ut discant ñ blasphemare.
Siue ħ dicendũ. quod muta simu¬
lachra ⁊ insensibilia. nec bene
possint face̾ nec male. nec pret̾i̾ta
nosse nec fut᷑a . qr. ex nichili sĩt.
⁊ ex eo qͦo ñ ẽ. & ñ tã ipsa ꝙͣ ille
qui ea colat. abhominatiõe cõdignꝰ
sit. Idola enĩ gentiũ argentũ ⁊ aurũ
oꝑa manuũ hominũ. os habent ⁊
ñ loquent᷑.⁊ cetera. Quomͦ gͦ possĩt
scire ⁊ nuntiare uentura aut nar¬
rare p̾terita. & benefacere ł male:
que nec hominũ sensũ habẽt nec
brutoꝵ animantiũ. Nec int̾est de
qua mat̾ia facta uideant᷑: cũ uni¬
uersa terrena sint. S̾ uscitaui
ab aquilone. & ueni ab ortu soliẜ.

Expanded text:
Apostolus Paulus tradat quosdam SataApostolus Paulus tradat quosdam Satanae, ut discant non blasphemare . Sive hoc dicendum, quod muta simulacra hominum et insensibilia, nec bene possint facere, nec male, nec praeterita nosse, nec futura, quia ex nihilo sint, et ex eo quod non est, et non tam ipsa, quam ille qui ea colat, abominatione condignus sit. Idola enim gentium, argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent, et non loquentur . Quomodo ergo possunt scire et nuntiare ventura, aut narrare praeterita, et bene facere, vel male, quae nec hominum sensum habent, nec brutorum animantium? Nec interest, de qua materia facta videantur, cum universa terrena sint. Suscitavit ab Aquilone, et veniet ab ortu solis:
Abbreviated transcription (Latin):
lyusq ⁊ clarius. ⁊ cetera idola
fut᷑oꝵ scientiã pollicentia: que
reges potentissimos deceperunt:
Eur de ap̃o nichil potuere p̃dic̾e.
nichil de apłis eiꝰ. nichil de rumis
⁊ abiectiõe tẽplorũ : Sigͦ suũ in¬
teritũ ñ potuere p̃dicere: quomͦ
aliena ł mala ł bona potuer̃t
multa ab idolis esse p̃dicta. hoc
sciendũ qͦd sẽꝑ mendatiũ umrerĩt
ueritati: & sic sententias tẽpera¬
rint. ut seu boni scu mali aliqͥd
accidisset. utrũq posset intelligi:
ut ẽ illud pirri regis epirotarũ.
sint facere nec male: ñ qͦd idola
nec demones assidentes idolis ma¬
la sepe ñ fecerint: s qͦd nisi potes¬
tas eis fuerit concessa adnõ. ħ
facere ñ possint. Deniq in eugło
dep̃cant᷑. ut habeãt potestatẽ in
porcor gregẽ: & in iob legimꝰ absq
dñi ussioẽ eũ uiri scĩ. ne ium̃ta
quidẽ ⁊ possessiones ualuisse disꝑ¬
dere. Nec mir̃ ħ de dõ: cũ etiam

Expanded text:
liusque, et Clarius, et caetera idola, liusque, et Clarius, et caetera idola, futurorum scientiam pollicentia, quae reges potentissimos deceperunt? Cur de Christo nihil potuere praedicere; nihil de Apostolis ejus; nihil de ruinis et abolitione templorum? Si ergo suum interitum non potuere praedicere, quomodo aliena, vel mala, vel bona potueruntmulta ab idolis esse praedicta, hoc sciendum quod semper mendacium junxerint veritati, et sic sententias temperarint, ut seu boni seu mali quid accidisset, utrumque posset intelligi. Ut est illud Pyrrhi regis Epirotarum: sint facere, nec male. Non quo idola, vel daemones assidentes idolis, mala saepe non fecerint; sed quo nisi concessa eis fuerit potestas a Domino, hoc facere non possint. Denique in Evangelio deprecantur, ut habeant potestatem in porcorum gregem . Et in Job legimus, absque Domini jussione eum viri sancti ne jumenta quidem et possessiones valuisse disperdere . Nec mirum hoc de Deo, cum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a ꝯtẽpnunt: de qͦ plemiꝰ in ma¬
thei cõm̃tariolis. ⁊ in libro quẽ
ad algasiã nuꝑ scripsimꝰ dispu¬
tatũ ẽ. Et interim notandum
quod ubi de apłoꝵ scribit᷑ choro.
⁊ iacob ⁊ isrł ⁊ sem̃ apellant᷑ abra¬
ham: quibꝰ quas hominibꝰ ac ser¬
uis consequent̾ dicit᷑. Noli timere
uermis iacob. ⁊ paruuł numero

Expanded text:
t. De quo plenius in Matthaei Commentariolis, et in libro quem ad Algasiam nuper scripsimus, disputatum est. Et interim notandum, quod ubi de Apostolorum scribitur choro, et Jacob et Israel, et semen appellantur Abraham: quibus quasi hominibus ac servis consequenter dicitur: Noli timere vermis Jacob, et parvulus numero
Abbreviated transcription (Latin):
reges tͣdidit: Qs gladio eiꝰ ⁊ arcui
uniu̾sa subiecit: Utiq ille qui ab
mitio m̃di ħ futura p̃dix̃. qui oĩũ
conditor ẽ. Et quia dixerat scisci¬
tantis asfectu. quis suscitauit ab
oriente iustũ ⁊ cet̾a : cunctis ta¬
centibꝰ sibi ipse respondit. Egosũ¬

Expanded text:
arcui universa subjecit? utique ille, qui ab initio mundi haec futura praedixit, qui omnium conditor est. Et quia dixerat sciscitantis affectu: Quis suscitavit ab Oriente justum, etc., cunctis tacentibus sibi ipse respondit: Ego su
Abbreviated transcription (Latin):
syon dabo. ⁊ hierłm consolabor in
ina. Nã de gentibꝰ nullus ẽ. ⁊ de si¬
mulacris non erat qͥ anñtiaret:
⁊ si int̾rogauero eos unde estis
ñ respondebunt mͥ. St̃ enĩ factu
re ur̃e. ⁊ frustra seducunt uos.
Adhuc contra idola loqͥt᷑: co eos
qui pꝰ aduentũ xp̃i ea relinquẽ
noluerunt: illisq ꝑmanentibꝰ in
errore. ipse ab aqͥlone suscitasse
se dicit pͦpłm nationũ : ab aqͥlone
enĩ exardescent mala suꝑ om̃s
habitatores terrȩ. Et ad hieremiã
dr. Qd tu uides hieremia : Et ille
respondit. Olã suocensã & faciẽ
eiꝰ a facie aqͥlonis. Suscitantur
aũ ab aqͥlone ut credant In eũ
qͥuenit ab ortu solis : de qͦ supra
legimꝰ. Quis suscitauit ab orien¬
te iustũ siue iusticiã: E in alio
loco. Ecce uͥ oriẽs nom̃ eiꝰ: qͥ uoca

Expanded text:
consolabor in via: nam de gentibus nullus est, et de simulacris ipsorum non erat qui annuntiaret: et si interrogavero eos, unde estis, non respondebunt mihi: sunt enim factores vestri, et frustra seducunt vos. Adhuc contra idola loquitur, et eos qui post adventum Christi, ea relinquere noluerunt. Illisque permanentibus in errore, ipse ab Aquilone suscitasse se dicit populum nationum. Ab Aquilone enim exardescent mala super omnes habitatores terrae. Et ad Jeremiam dicitur: Quid tu vides, Jeremia? Et ille respondit: Ollam succensam: et faciem ejus a facie Aquilonis . Suscitantur autem ab Aquilone, ut credant in eum qui venerit ab ortu solis. De quo supra legimus: Quis suscitavit ab Oriente justum, sive justitiam? Et in alio loco: Ecce vir Orie
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutẽ pedagoge legis electi
st̃ in eugło. ⁊ sem̃ abrahã ami¬
ci dĩ esse meruer̃t. In illo enĩ ap¬
prehendit eos ab extremo t̾rȩ.
u de longinquis eiꝰ finibꝰ uocauit
isrł: ⁊ de uniu̾sis nationibꝰ congre¬
gans pͥmũ p̾płm uideoꝵ. De qͥbꝰ
⁊ pauł apłs dicit. Uob̾ oportebat
pͥmũ predicare sermonẽ: qm̃ aũ
auertitis uos. imꝰ ad gentes. Tibi
gentibꝰ es. ⁊ ꝑsecutiones plurimas
perpessurꝰ. dico ne timeas qi tec̃
sũ. cui loquor in eugło. Ecce ego
uobiscũ sũ om̃s dies usq ad consũ¬
mationẽ scħ. Non erres neq a
uitate declines. nec te falsa ꝑsua¬
siõe decipias. quo tuis uiribꝰ imꝑitꝰ
⁊ nud siluã gentiũ penetres. &
ferocissimas nationes ad mansu¬
etudinẽ uoces. Ego sũ qͥ conforta¬
uite. & auxihatꝰ tui sũ. ⁊ suscepit
te siue ꝓtexit dextera iusti mei.
id dñi saluatoris: siue dextera
mea ut lacx transtulerunt. Eoce
enĩ aduersarii tui pͦpłs iudeoꝵ.

Expanded text:
servitutem paedagogae Legis, electi sunt in Evangelio; et semen Abraham amici Dei esse meruerunt. In illo enim apprehendit eos ab extremo terrae, et a longinquis ejus finibus vocavit Israel de universis nationibus, congregans primum popus dicit: Vobis oportebat primum praedicari sermonem: quoniam autem avertitis nos, imus ad gentes . Tibigentibus es, et persecutiones plurimas perpessurus, dico ne timeas, quia tecum sum, cui loquor in Evangelio: Ecce ego vobiscum sum omnes dies, usque ad consummationem saeculi . Non erres, neque a veritate declines, nec te falsa persuasione decipias, quod tuis viribus imperitus et nudus, silvam gentium penetres, et ferocissimas nationes ad mansuetudinem voces. Ego sum qui confortavi te, et auxiliatus tui sum; et suscepit te, sive protexit, dextera justi mei, id est, Domini Salvatoris, sive dextera mea, ut LXX transtulerunt. Ecce enim adversarii tui, populus Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
qui dñi suscepit aduentũ. quem
pͥmũ seruũ dein electũ. ad extre¬
mũ sem̃ abrahã uocat. Ante eñĩ
accepimꝰ sp̃m seruitutis in timo¬
rẽ: & pꝰea elect in amiciciã di
iungim᷑. Post uocationẽ gͥ gentiũ¬

Expanded text:
ini sui suscepit adventum, quem primum servum, dein electum, ad extremum semen Abraham vocat. Ante enim accepimus spiritum servitutis in timore ; et postea electi, in amicitiam Dei jungimur. Post vocationem
Abbreviated transcription (Latin):
ia cob. in laxx. ñ habet᷑. Uermis
aũ qui hebraice dr. tholath. ꝓpt̃
humilitatẽ atq contẽptũ uo¬
cat᷑ apłoꝵ chorus imitans sal¬
uatorẽ qui loqͥt᷑ in psalmo. Ego
sũ uermis ⁊ ñ hõ obꝓbriũ homi¬
num ⁊ abiectio pleb̾. Sic̃ enĩ
uermis terrã penetrat. ita sermo
apłicus penetrauit gentiũ ciuii¬
tates: ⁊ ingressus ẽ priꝰ cordadu¬
rissima. Et recte pauci appellan-¬
tur ex isrł. qui ad cõꝑationem

Expanded text:
XX non habetur. Vermis autem qui Hebraice dicitur, THOLATH , propter humilitatem atque contemptum vocatur Apostolorum chorus, imitans Salvatorem, qui loquitur in psalmo: Ego sum vermis, et non homo: opprobrium hominum, et abjectio plebis . Sicut enim vermis terram penetrat: ita sermo apostolicus penetravit gentium civitates, et ingressus est prius corda durissima. Et recte pauci appellantur ex Israel, quia ad comparationem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ derelinquã eos: s aꝑiam
in montibꝰ flumina. & in medio
cãpor fontes. faciã desertũ in
cedrũ. ⁊ bixũ ⁊ mirtũ. ⁊ ciparis¬
sum ⁊ populũ. ut uideãt & sciãt
⁊ cogitent. i nouerint simul. qr
dit. Gentiũ pͦpłs pauꝑ. ⁊ tenuis.
qui ñ habebat scientiã ui̾tatis
querit ꝑ diu̾sos magistros ⁊ ua¬
ria phylosophor dogmata aquas
salubres ⁊ ñ inuenit. quia ñ sũt.
Lingua eoꝵ sit exaruit: sine le¬
ge ac ꝓpħis. Omnẽ enĩ urta eugłii
fidem substantiã suã in medicos
consũpserat. ⁊ a cruore idolatȩ
i sangume uictimar̃ ñ poterat
liberari. Proptẽa dñs ds isrł non
eos penitꝰ dereliqͥt nec in ȩt̃nũ
ꝑire passus ẽ: s aperuit insupi-¬
nis collibꝰ siue in montibꝰ flumi¬
na. & in medio cãpoꝵ. fontes.
Que flumina ex illo fluiio du¬
xere principiũ. qui in psalmis
legit᷑: fluminis inpetꝰ letificat
ciuitatẽ h. Et in alio loco. fluuiꝰ
dĩ repletꝰ ẽ aqͥs: que aque ⁊ fon¬

Expanded text:
et non derelinquam eos, sed aperiam inter montes flumina et in mediis campis fontes, faciam deserta in ncedrum, et buxum, et myrtum, et cyparissum, et populum: ut videant, et sciant, et cogitent, et noverint simul quiadit. Gentium populus pauper et tenuis, qui non habebat scientiam veritatis, quaerit per diversos magistros, et varia Philosophorum dogmata aquas salubres: et non invenit, quia non sunt; lingua eorum siti aruit, sine Lege ac Prophetis. Omnem enim juxta Evangelii fidem, substantiam suam in medicos comsumpserat ; et a cruore idololatriae, et sanguine victimarum non poterat liberari. Propterea Dominus Deus Israel non eos penitus dereliquit, nec in aeternum perire passus est; sed aperuit in supinis collibus, sive in montibus flumina, et in medio camporum fontes. Quae flumina ex illo fluvio duxere principium, qui in Psalmis legitur: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . Et in alio loco: Fluvius Dei repletus est aquis. Quae aquae et fon
Abbreviated transcription (Latin):
abrahã quẽ dilexi. quẽ assũps ab
extremis t̾re. ⁊ ab sũmitatibꝰ uo
caui te. & dixitͥ. puer m̃s es. elegi
te. ⁊ ñ dereliqͥ te. Noli timere. te¬
cũ enĩ sũ. ne erres. ego sũ d̃s tuus
qͥ confortaui te. & auxiliatꝰ sũ tiii.
⁊ roboraui te dext̾a iusta mea. Ec¬
ce confundent᷑. ⁊ crubescent om̃s
aduersarii tui. Ert̃ enĩ quasi ñ
sĩt: ⁊ ꝑibunt om̃s inimici tui. Que¬
res eos ⁊ ñ inuenies hominesqͥ insa¬
niãt in te. ẽrunt enĩ quasi ñ sĩt.
⁊ ñ erunt pugnantes aduersum
te. quia ego dñs ds tuus qͥ teneo
dexterã tuã. qͥ dico tͥ ne timeas
iacob paruule ifrł. Ego auxiliatꝰ
Ecce fecite quasi rotas plaustri
tͥturantes nouas in serrar̃ modũ.
⁊ tͥturabis montes. ⁊ cõminues
colles. ⁊ ut puluerẽ ponẽs⁊ uenti¬
labis. ⁊ uentꝰ auferet eos.  tẽpe

Expanded text:
b extremis terrae, et a summitatibus ejus vocavi te, et dixi tibi: Puer meus es: eleg. te, et non dereliqui te. Noli timere, tecum enim sum ne erres; ego enim sum Deus tuus qui confortavi te, et auxiliatus sum tui, et roboravi te dextera justa mea. Ecce confundentur, et erubescent omnes adversarii tui: erunt enim quasi non sint: et peribunt omnes inimici tui. Quaeres eos, et non invenies, homines qui insanient in te. Erunt enim quasi non sint, et non erunt pugnantes adversum te. Quia ego Dominus Deus tuus qui teneo dexteram tuam: qui dico tibi, ne timeas Jacob, parvule IEcce feci te quasi rotas plaustri triturantis novas in serrarum modum: et triturabis montes, et comminues colles: et ut pulverem pones et ventilabis, et ventus aufere
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ut se in omĩbꝰ sequeret᷑. & oꝑa
patͥs faceret. ut illud impleret
dicens. ds̃. ut facerẽ uoluntatẽ
tuã uolui. In huiꝰ conspectu reges
ngentes colla submittent: ⁊ gla¬
diis illiꝰ ac sagittis adu̾sariȩ po¬
testates quasi stipula subicient᷑.
⁊ pulius ꝑsequet᷑ eos. reges uideli¬
cet upͥncipes gentiũ singłarũ: &
ꝑtransuiit in pace ad pacẽ cunc̾¬
tos uocans. ut concilient᷑ do. Se¬
mita inpedibꝰ illiꝰ ñ parebit. id
uie laborẽ ñ sentiet. nec aliquã
imbecillitatis humane lassitudi¬
nẽ : s de torrente bibit inuia.¬

Expanded text:
eum, ut se in omnibus sequeretur, et opera Patris faceret; et illud impleret dicens: Deus, ut facerem voluntatem tuam volui . In hujus conspectu reges et gentes colla submittent, et gladio illius ac sagittis adversariae potestet pulvis. Persequetur eos reges scilicet et principes gentium singularum, et pertransibit in pace ad pacem cunctos vocans, ut reconcilientur Deo. Semita in pedibus ejus non apparebit, id est viae laborem non sentiet, nec aliquam imbecillitatis humanae lassitudinem, sed « de torrente in via
Abbreviated transcription (Latin):
abstulit ⁊ recessit. Et nc̃ nescis
uit t̃minos t̾rȩ: ñ esuriet neq
laborabit. nec ẽ inuentio pru¬
dentiȩ eiꝰ: qͥ dat esurientibꝰ for¬
titudinẽ. ⁊ ñ dolentibꝰ merorẽ.
Esurient enĩ iuuenes ⁊ labora¬
bunt adolescentes ⁊ electi in¬
firmi erunt. Qͥ aũ spectant dm̃
mutabt̃ fortitudinẽ. assument a¬
las quasi aqͥle. current ⁊ ñ labora¬
bunt. gͣdient᷑ i ñ esurient. Cum
omĩ potentis cħi tanta sit magni¬
tudo. ut nichil eũ lateat. & oĩa
illiꝰ arbitͥo gub̾nent᷑ : quare dicis

Expanded text:
escis, vit terminos terrae: non esuriet, nec laborabit, nec est inventio prudentiae ejus. Qui dat esurientibus fortitudinem: et non dolentibus moerorem. Esurient enim juvenes, et laborabunt adolescentes, et electi infirmi erunt. Qui autem exspectant Deum, mutabunt fortitudinem. Assument alas quasi aquilae: current, et non laborabunt: gradientur, et non esurient. Cum Omnipotentis Dei tanta sit magnitudo, ut nihil eum lateat, et omnia illius arbitrio gubernentur, quare dicis
Abbreviated transcription (Latin):
dio  arte erarii suscitata. Non¬
nulli hebreor de abrahã dictum
putant qͥ uocatꝰ sit iustꝰ ab oriente.
io de chaldeis. eo qͦd soł iustꝰ inuen¬
tus ẽ. ⁊ secutꝰ sit eũ egrediens de
patͥa sua in t̾rã quã nesciebat:
n dederit reges in manu eiꝰ qui
aduersũ sodomã & gomorrã ue¬
nerãt. & ante gladiũ eiꝰ & arcum
fecerit eos esse quasi stipulã ⁊ pul¬
in pace: ⁊ longi itineris cursũ ñ
senserit.⁊ ħ ñ suis uiribꝰ s dñi fe¬

Expanded text:
dio, et arte aerarii suscitata. Nondio, et arte aerarii suscitata. Nonnulli Hebraeorum de Abraham dictum putant, qui vocatus sit justus ab Oriente, id est, de Chaldaeis, eo quod solus justus inventus est; et secutus est eum, egrediens de patria sua in terram quam nesciebat, et tradiderit reges in manu ejus, qui adversum Sodomam et Gomorram venerant; et ante gladium ejus et arcum fecerit eos esse quasi stipulam et pulin pace, et longi itineris cursum non senserit, et hoc non suis viribus, sed Domini fe
Abbreviated transcription (Latin):
gregate. que mund huiꝰ sustinent
tẽpestates. & timuert dñm: pͥnci¬
piũ enĩ sapientiȩ timor dñi. Om̃s
se ipsos cernerẽt esse saluatos: ĩd
qͦd sup̃ audierãt. accedat. ⁊ tc̃ loqͣnt᷑
oꝑe cõpleuert̃. ut auxiliarent᷑
pracimis suis. ⁊ fr̃s suos uellent
in dño confortare. & dicerent eis.
Reredite ab idolis simulachra
demoñ antiqͣ contẽpnite. que
humana finx̃ manꝰ. que malleo
cudente ꝓducta st̃. que cõpacta
glutino. que stabilita clauis ut
ñ moueant᷑. & cũ steterint ãbu¬
lare ñ ualeant. Qne nos suꝑ per¬
sona xxp̃i. & uocatiõe gentium¬
condẽptiõe int̾pretati sumꝰ. ¶dã
ad cirum regẽ ꝑsarũ referunt.
quod suscitauerit eũ dñs adu̾sũ
baby lonios de oriente. ⁊ parere
sue fecerit iussioĩ. ꝓsternens se¬
in gentes plurimas. ⁊ gladio illiꝰ
n arcui cuncta subiciens. ⁊ cetera
que sequunt᷑. ad eiꝰ ꝑsonã refert̃:
qͦd scilicet baby lomiis idola ñ fu¬
erint que humano facta st̃ stu¬

Expanded text:
ndi hujus sustinent tempestates; et timuerunt Dominum: Principium enim sapientiae timor Domini . Omnes entes. Cumque seipsos cernerent esse salvatos, id quod supra audierant: accedant, et tunc loquantur, opere compleverunt; ut auxiliarentur proximis suis, et fratres suos vellent in Domino confortare, et dicerent eis: Recedite ab idolis, simulacra daemonum antiqua contemnite, quae humana finxit manus, quae malleo cudente producta sunt, quae compacta glutino, quae stabilita clavis, ut non moveantur; et cum steterint, ambulare non valeant. Quae nos super persona condemnatione interpretati sumus, quidam ad Cyrum regem Persarum referunt, quod suscitaverit eum adversum Babylonios de Oriente, et parere suae fecerit jussioni, prosternens ei gentes plurimas, et gladio illius et arcui cuncta subjiciens: et caetera quae sequuntur ad ejus personam referunt, quod scilicet Babyloniis idola sua non profuerint, quae humano facta sunt stu
Abbreviated transcription (Latin):
dimittunt᷑ tib pecc̃a. Et linũ
fumigans. fuit ut ceteri trans¬
tulert̃ obscurũ atq tenebrosũ
ñ exxtinguet. Qͥuicini erant ex¬
tinctioni dñi clementia serua-¬
bunt᷑. Que suꝑ iudeis ⁊ nationi¬
bus. in supͣdictis opusculis disse¬
ruimus. Sed cũ ueritate omia
iundicabit neqͣꝗͣ metuens scribas
n phariscos. quos confident̃ ypo¬
critas appellabat. Q uod aũ seqͥt᷑.
nat suꝑ terrã. iudiciũ. matheus
eugħsta ñ posuit. siue int̾ iudici¬
um ⁊ iudiciũ media scriptoris
errore sublata st̃. Significat aũ
quod resurgens ex mortuis cunc¬
tis illuminauerit. nec morte
ꝯtritꝰ sit. donec poneret super
terrã iudiciũ. qͥ loquebat᷑ in eugło.
Inudiciũ ego ueni in mundum
s equalitatẽ uultꝰ om̃i tp̃r ꝯser¬
uabit. Es falso de socrate phylo¬
sophi głant᷑ ñquã eũ plus sohto
nec tristẽ fuisse nec letum. Pro
qͦ aqͥla ⁊ theodotio int̾pretãtift̃.

Expanded text:
dimittuntur tibi peccata . Et linum dimittuntur tibi peccata . Et linum fumigans, sive ut ctulerunt obscurum atque tenebrosum non exstinguet. 2. Qui vicini erant exstinctioni, Domini clementia servabuntur. Quae super Judaeis, et nationibus, in supradictis opusculis disseruimus; sed cum veritate omnia judicabit, nequaquam metuens Scribas et Pharisaeos, quos confidenter hypocritas appellabat . CAPUT XXXI. nat super terram judicium, Matthaeus Evangelista non posuit : sive inter judicium et judicium media, scriptoris errore, sublata sunt. Significat autem quod resurgens ex mortuis, cunctos illuminaverit, nec morte contritus sit, donec poneret super terram judicium: qui loquebatur in Evangelio: In judicium ego veni in mundum sed aequalitatem vultus omni tempore conservabit: quod falso de Socrate Philosophi gloriantur, nunquam eum, plus solito, nec tristem fuisse, nec laetum. Pro quo Aquila et Theodotio interpretati sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
de esse uideat᷑: ut om̃s intelligãt
⁊ parit̃ mente cognoscant. quia
manꝰ dñi ħ uniuersa ꝑfecerit.
ut in ariditate gentiũ inueniren¬
tur fluenta uirtutũ. ⁊ in terra qͦn¬
dam deserta plenaq salsuginis
cedrus. ciparissus. ⁊ alie arbores
nascerent᷑. quar̃ sublimitatẽ &
uerticẽ ad celestia festinantẽ illu¬
mmaret ligñ oliue. qͦd nutͥmentũ

Expanded text:
deesse videatur. Ut omnes intelligant, et pariter mente cognoscant, quia manus Domini haec universa perfecerit, ut in ariditate gentium invenirentur fluenta virtutum, et in terra quondam deserta plenaque salsuginis, cedrus et cyparissus, et aliae arbores nascerentur, quarum sublimitatem et verticem ad coelestia festinantem, illuminaret lignum olivae, quod nutrimentum
Abbreviated transcription (Latin):
tent fortitudinẽ ⁊ uadant de
uirtute in uͥtutẽ. ⁊ assumant
pennas sic̃ aqͥle ⁊ audiant. reno¬
uabit᷑ sic̃ aqͥle iuuentꝰ tua. cur¬
rant ad dñm ⁊ eiꝰ desidio non
laborent. ãbulent ⁊ ñꝙͣ defici¬
ant. Crebro diximꝰ. aquilarũ
senectutẽ reuiuiscere mutatiõe
pennat᷑. ⁊ solas esse que iubar
solis aspiciant. ⁊ splendorem
radioꝵ eiꝰ possint micantibꝰ ocħs
intueri. pullosq suos angenero¬
si sunit exꝑimento ꝓbent. Ita qͦq
⁊ scõs repuerescere. ⁊ assũpto in¬
mortali corꝑe laborẽ ñ sentire
Taceãt ad me insule. & gentes
mutent fortitudinẽ. Accedãt
⁊ tc̃ loquant᷑: simul ad iudiciũ
ente iustũ. uocauit eũ ut sequen¬
ret᷑ se: Dabit in conspectu eius
gentes ⁊ reges obtinebit. Dabit
quasi puluerẽ gladio eiꝰ. sic̃ sti¬
pulã uento raptatã arcui illiꝰ¬

Expanded text:
tent fortitudinem, et vadant de virtute in virtutem: et assumant pennas sicut aquilae, et audiant: Renovabitur sicut aquilae juventus tua ; currant ad Dominum, et ejus desiderio non laborent; ambulent, et numquam deficiant. Crebro diximus, aquilarum senectutem revirescere mutatione pennarum, et solas esse quae jubar solis aspiciant et splendorem radiorum ejus possint micantibus oculis intueri: pullosque suos an generosi sint, hoc experimento probent. Itaque et sanctos repuerascere, et assumpto immortali corpore, laborem non sentire XLI Taceant ad me insulae, et gentes mutent fortitudinem: accedant, et tunc loquantur: simul ad judicium ente justum, vocavit eum, ut sequeretur se? Dabit in conspectu ejus gentes, et reges obtinebit, dabit quasi pulverem gladio ejus et sicut stipulam vento raptatam arcui
Abbreviated transcription (Latin):
ligi uolunt. ⁊̃ uenisse obuiã abra¬
ham de p̃lio reu̾tenti. & accessis¬
se ⁊ bñdixcisse ei. ⁊ eũ di bñdicti¬
onibꝰ roborasse. ipsũq esse fabrũ
ȩrariũ qͥ abrahã ꝯflauerit n mal¬
leo suȩ artis ad meliora ꝓdure¬
rit: & dixisse ei. boñ ẽ ut timori
dñi glutineris ⁊ iungaris ei. Et con¬
fortauit eũ siue solidauit clauis p̃¬
more dñi ꝑmaneret. Et tu isrł

Expanded text:
enisse obviam Abraham de praelio revertenti, et accepisse, et benedixisse ei, et eum Dei benedictionibus corroborasse: ipsumque esse fabrum aerarium qui Abraham conflaverit, et malleo suae artis ad meliora produxerit: et dixisse ei, Bonum est, ut timore Domini glutineris et jungaris ei. Et confortavit eum, sive solidavit in clavis prmore illius permaneret. Et t
Abbreviated transcription (Latin):
in samaria. q̃ iã captiue ducte
estis in assyrios: abscondita ẽ uia
mea adño. ⁊ a do meo iudiciũ
meũ transiuit: Et ẽ sensus. Dici¬
tis. ad dnm̃ t̾rena ñ ꝑtinent.: nec
ꝯsiderat qͦd unꝰqͥsq nr̃m gerat.
Uñ ⁊ nos ab hostibꝰ iniuste oppͥ¬
tudinẽ uixta abachuc absq
ullo rectore disꝑdimͣ. Qͥ bꝰ res¬
pondit ds. Nũqͥd nescis nec p̃ce¬
dentiũ te scripturar̃ uerba do¬
cuert: siue iuxta laxx. ignoras
quia ñ audisti. qͦd ȩt̃nꝰ ds̃ ⁊ crea¬
tor omĩum dñs oĩa nouit. oĩa
continet. oĩa sua maiestate dis

Expanded text:
in Samaria, quae jam captivae ductae estis in Assyrios: Abscondita est via mea a Domino: et a Deo meo judicium meum transibit? Et est sensus: Dicitis, ad Deum terrena non pertinent, nec considerat quid unusquisque nostrum gerat. Unde et nos ab hostibus injuste opptudinem, juxta Abacuc, absque ullo rectore disperdimur . Quibus respondit Deus: Numquid nescis; nec praecedentium Scripturarum te verba docuerunt, sive juxta LXX ignoras, quia non audisti, quod aeternus Deus et Creator omnium Dominus omnia novit, omnia continet, omnia sua majestate dis
Abbreviated transcription (Latin):
cia eiꝰ. ⁊ inuestigabiles uie eius.
Siue ut lax transtulerunt. ñ esu¬
riet & ñ laborabit. Ubi eñ cibus
ibi ẽ frequent̃ esuries. si cibũ des¬
truxeris: ⁊ ubi esuries. ibi ⁊ labor.
nas iungitis passiones: Qͥn potiꝰ
ipse esurientibꝰ ⁊ lassis dat fortitu¬
dinẽ. ⁊ qͥ uident᷑ in scło esse qͣsi ni¬
chili. uirtutẽ roburq multipli¬
cat:. siue uixta laxx. qͥ tͥbuit ñ do¬

Expanded text:
 ininvestigabiles viae illius ; sive, ut LXX transtulerunt, non esuriet, et non laborabit. Ubi enim cibus, ibi frequenter esuries, si cibum detraxeris: et ubi esuries, ibi et labor.nas jungitis passiones? quin potius ipse esurientibus et lassis dat fortitudinem, et qui videntur in saeculo esse quasi nihili, virtutem roburque multiplicat, sive juxta LXX
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Non possunt perire. ꝓ quib
filius rogat. ne ꝑeant: ꝓ quib pat̾
tradidit filiũ in mortem. ut uiuãt.
Equalit̾ gͦ ab utroq sꝑanda est ue¬
na. quib equalis est inpietate mĩa.
par in uoluntate potentia: una
in deitate sub̃a: in qua unus cũ eis

Expanded text:
rent . Non possunt perire pro quibus Filius rogat ne pereant, pro quibus Pater tradidit Filium in mortem ut vivant. Aequaliter ergo ab utroque speranda est venia, quibus aequalis est in pietate misericrodia, par in voluntate potentia, una in deitate substantia, in qua unus cum eis
Abbreviated transcription (Latin):
huc malediceris ab isrł scd̾m carnem.
ñ quia sterilẽ uident. s qͥa fecundam
inuident: memento qd ⁊ xp̃c male¬
dictum ꝑtulit crucis: qui te suam
matrẽ benedixit incelis. s ⁊ in cerris
ab angło benedicta. ⁊ acunctis gene¬
rationib terrȩ. merito beata predi¬
caris. Benedicta gͦ tu mn mulierib m
benedictus fructus uentris tui. Que
cum audisset turbata ÷ insermone

Expanded text:
huc malediceris ab Israel secundum carnem, huc malediceris ab Israel secundum carnem, non quia sterilem vident. Sed quia fecundam invident: memento quod et Christus maledictum pertulit crucis, qui te suam matrem benedixit in coelis: sed et in terris ab angelo benedicta, et a cunctis generationibus terrae merito beata praedicaris. Benedicta ergo tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui. 9. Quae cum audisset, turbata est in sermone
Abbreviated transcription (Latin):
etiã matrẽ: Eligis in isrł esse contẽp¬
tibilis: & ut illi placeas cui te ꝓbast
maledictũ incurrere sterilitatis.
Et ecce maledictio benedictione cõ¬
mutatur: sterilitas fecunditate
rec̃pensatur. Aperi uirgo sinum: ex¬
pande gremiũ: prepara uterũ: qͥa
ecce facturus est tͥ magna qui po¬
tens est: in tantũ ut ꝓ maledictiõe
isrł. beatã te dicant om̃s generatio¬
nes Nec suspectam habeas prudens
uirgo fecunditatẽ: quia ñ auferet
integritatem. Concipies s sine pecca¬
to: grauida eris s non grauata: pa¬
ries s non eum tristicia nescies uiri
& gignes filium. Qualem filium: Iilius
eris mater: cuiꝰ est ds pacer. filius pat̾nȩ
Sapientia paterni cordis: erit fructꝰ
uteri uirginalis. Dm̃ deniq paries:
⁊ded̾o concipies. Confortare gͦ iurgo
fecunda: casta puerpera mater inta c̃¬
ta: quia ñ eris in isrł ultra maledicta.
nec inter steriles deputata. Et si ad¬

Expanded text:
etiam matrem. Eligis in Israel esse contempetiam matrem. Eligis in Israel esse contemptibilis, et ut illi placeas cui te probasti, maledictum incurrere sterilitatis: et ecce maledictio benedictione commutatur, sterilitas fecunditate recompensatur. 8. Aperi, virgo, sinum, expande gremium, praepara uterum: quia ecce facturus est tibi magna qui potens est, in tantum ut pro maledictione Israel, beatam te dicant omnes generationes. Nec suspectam habeas, prudens Virgo, fecunditatem, quia non auferet integritatem. Concipies, sed sine peccato, gravida eris, sed non gravata; paries, sed non cum tristitia: nescies virum, et gignes filium. Qualem filium? Illius eris mater, cujus Deus est Pater. Filius paternaeSapientia paterni cordis erit fructus uteri virginalis. Deum denique paries, et de Deo concipies. Confortare ergo, Virgo fecunda, casta Puerpera, Mater intacta; quia non eris in Israel ultra maledicta, neque inter steriles deputata. Et si ad
Abbreviated transcription (Latin):
sulit. ł hortatur. in carne ñ carnalit̾
uiuere: & in terris angłicam ducẽ
uitã: Ubi legeras obeata uirgo:
sapientia carnis mors est. ⁊ curam
carnis ne ꝑfeceritis in desiderio: Ubi
legeras de uirginibꝰ quia cantant
canticũ nouum: qd̾ nemo alius
cantare potest: ⁊sequuntur agnũ
quocũq ierit: Uilegeras lauda¬
tos esse: qui se castrauerunt ꝓpt̾
ambulantes non scđm carnem mili¬
tamus: & qui matrimonio iungit
uirginẽ suã benefacit: ⁊ qui ñ iun¬
git melius facit: ⁊bi audieras uolo
uos om̃s esse sicut me ipsũ: & bonũ
est hominisisic ꝑmaneat scd̾m con¬
siliũ meũ : de uirginib inquit p̃cep¬
tum dñi non habeo: consiliũ autẽ do.
Tu uero. non dicam preceptum:
s nec consiliũ nec exemplum: nisi
qd̾ unctio docebat te de om̃ib ac
sermo di uiuus & efficax tibi factꝰ
magister quam filius: pͥus instru¬
xit mentẽ quã induerit carnem.
& nescit qd̃ ipsice exiberi oporteat

Expanded text:
sulit, vel hortatur in carne non carnaliter sulit, vel hortatur in carne non carnaliter vivere, et in terris angelicam ducere vitam? Ubi legeras, beata Virgo: Sapientia carnis mors est ; et: Curam carnis ne perfeceritis in desiderio ? Ubi legeras de virginibus, quia cantant canticum novum, quod nemo alius cantare potest, et sequuntur Agnum quocunque ierit? Ubi legeras laudatos esse, qui se castraverunt proptambulantes, non secundum carnem militamus ; et: Qui matrimonio jungit virginem suam, bene facit; et qui non jungit, melius facit? Ubi audieras: Volo vos omnes esse sicut et me ipsum? et Bonum est homini, si sic permaneat secundum meum consilium? De virginibus, inquit, praeceptum non habeo, consilium autem do . Tu vero non dicam praeceptum, sed nec consilium, nec exemplum: nisi quod unctio docebat te de omnibus; ac sermo Dei vivus et efficax, ante tibi factus magister quam filius, prius instruxerit mentem, quam induerit carnem. et nescis quod ipsi exhibere te oporteat
Abbreviated transcription (Latin):
pariunt maledicuntur. Et dolor
ꝓhibet parere: iñ parere maledicꝰ¬
tio Quid facies uirgo que hec audis
que hec legis: Si parturis angusti¬
aris: si sterilis manes. malediceris.
inquit mͥ sunt undiq Melus ẽ tñ
mͥ maledictũ incurrere. ⁊ castam ꝑ¬
manere: quã priꝰ quid̾e comcipere
ꝑ cõcupiscentiã. qd̾ merico post cũ
dolore parturiam. Hinc .n. ⁊ siuideo
maledictũ. s non peccatũ: illuc u̾o.
⁊ peccatũ simul ⁊ cruciatum. Deniq
hec maledictio: quid aliud est quam
hominũ exꝓbatio: Neq ob aliud
sane dr̃ sterilis maledicta: nͥ qd̾ ob¬
ꝓbrio. ⁊ contemptui sit bñda tanꝗͣ.
inutilis ⁊ infructuosa: ⁊ hoc inisrł
tantũ: Asichi autẽ ꝓminimo est
qd̾ hominibꝰ displiceo: dum me pos¬
su uirginẽ castam exbibere xp̃o.
Ouirgo prudens. o uirgo deuota:
quis te docuit d̾o plac̾e uirginitatẽ:
que lex. que iusticia. que pagina
ueteris testam̃ti. uł p̾cipit uel con¬

Expanded text:
parturiunt, maledicuntur. Et dolor parturiunt, maledicuntur. Et dolor prohibet parere, et non parere maledictio. Quid facies, Virgo, quae haec audis, quae haec legis? Si parturis, angustiaris: si sterilis manes, malediceris. inquit, mihi sunt undique: melius est tamen mihi maledictum incurrere, et castam manere, quam prius quidem concipere per concupiscentiam, quod merito post cum dolore parturiam. Hinc etenim etsi video maledictum, sed non peccatum: illinc vero et peccatum simul et cruciatum. Denique haec maledictio quid aliud est, quam hominum exprobratio? Neque ob aliud sane dicitur sterilis maledicta, nisi quod opprobrio et contemptui sit habenda, tanquam inutilis et infructuosa, et hoc in Israel tantum. Mihi autem pro minimo est quod hominibus displiceo, dum me possim virginem castam exhibere Christo. O Virgo prudens, o Virgo devota, quis te docuit Deo placere virginitatem? Quae lex, quae justitia, quae pagina Veteris Testamenti vel praecipit, vel con
Abbreviated transcription (Latin):
mortis. non solum suauis fuit ad
uescendum: ẜ etiã teste scriptura
delectabilis aspectu: quanto mag̃
huiꝰ uitalis fructus uiuificũ deco¬
rem debemus inquirere. inquem
teste alia scͥptura desid̾ant etiam
angłi ꝓspicere: Cuiꝰ pulchritudi¬
nem in sp̃u uidebat. ⁊ in corꝑe uide
cupiebat. qui dicebat. Ex syon
sp̃es decoris eius. Et ne mediocrẽ tͥ
uideatur cõmendasse decorẽ: recole
qd̾ in alio psalmo legis. Speciosus
eternũ. Excuiꝰ benedictione bene¬
dicta etiã tu inmulierib qͥa non
potest mala arbor. fructus bonos
facẽ. Bñdicta in quã cu in mulieri¬
bus que illã generalẽ maledictionẽ
euasisti qua dictũ est. intristicia
paries filios: & nichilominus illam
qua secutũ est. maledicta sterilis in
isrł: ac singłarẽ consecuta es benedic¬
cionẽ: ut nec sterilis maneas: nec
cũ dolore parturias. Pura necessitas.
n graue iugum suꝑ om̃s filias euȩ
Et si pariunt cruciantur: ⁊ si non

Expanded text:
mortis non solum suavis fuit ad mortis non solum suavis fuit ad vescendum, sed etiam, teste Scriptura, delectabilis aspectu ; quanto magis hujus vitalis fructus vivificum decorem debemus inquirere, in quem, teste alia Scriptura, desiderant etiam angeli prospicere? Cujus pulchritudinem in spiritu videbat, et in corpore videre cupiebat, qui dicebat: Ex Sion species decoris ejus . Et ne mediocrem tibi videatur commendasse decorem, recole quod in alio psalmo legis: Speciosus aeternum: ex cujus benedictione benedicta etiam tu in mulieribus; quia non potest mala arbor fructum facere bonum. Benedicta, inquam, tu in mulieribus, quae illam generalem maledictionem evasisti, qua dictum est, In tristitia paries filios ; et nihilominus illam, qua secutum est, Maledicta sterilis in Israel : ac singularem consecuta es benedictionem, ut nec sterilis maneas, nec cum dolore parturias. Dura necessitas, et grave jugum super omnes filias Evae! Et si parturiunt, cruciantur: et si non