comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ. In trib placitum ẽ sp̃ui meo:
que sunt ꝓbata coram deo & hominib.
Concordia fr̃m. & amor ꝓximoꝵ. & uir
& mulier sibi consentientes. Tres spe
cies odiuit anima mea : & aggrauor
ualde anme illoꝵ. Pauꝑem suꝑbum.
& diuitẽ mendacẽ. & senem fatuum.
&insensatum. Que inuiuentute tua
non congregasti: & quomͦ inuenies in
senectute tua: Quam speciosum ca¬
nitie iuditiũ. & p̃sbiteri cognoscere
consilium: Quam speciosa ueterani
sapientia: & głosis intellectus & con¬
silium: Corona senum multa peri¬
tia: & gła illoꝵ timor dei. Nouem in¬
suspicabilia cordis magnificaui: &
uetimũ dicam in lingua hominib.
Homo qui iocundatur infiliis uiuenꝰ:
& uidens subuersionẽ inimicoꝵ. Bea¬
tus qui inhabitat cum muliere sen¬
sata: & qui inlingua sua non ẽ lapsus.
& qui non seruiuit indignis se. Bea¬
tus qui inuenit amicũ uerũ: & qui
enarrat iusticiam auri audienti. Quã
magnꝰ qui inuenit sapientiã & scien¬

Expanded text:
it: In tribus beneplacitum est spiritui meo, que sunt probata coram deo et hominibus; concordia fratrum, amor proximorum et vir et mulier sibi consentientcies odivit anima mea et adgravor valde animae illorum pauperem superbum et divitem mendacem et senem fatuum et insensatum in iuventute tua non congregasti et quomodo invenies eam in senectute tua quam speciosum canitiae iudicium et presbyteris cognoscere consilium quam speciosa veteranis sapientia et gloriosis intellectus et consilium corona senum multa peritia et gloria illorum timor Dei novem insuspicabilia cordis magnificavi et decimum dicam in lingua hominibus homo qui iucundatur in filiis vivens et videns subversionem inimicorum beatus qui inhabitat cum muliere sensata et qui in lingua sua non est lapsus et qui non servivit indignis se beatus qui invenit amicum verum et qui enarrat iustitiam auri audienti quam magnus qui invenit sapientiam et scien
Abbreviated transcription (Latin):
uantem illos : & oculi dei indiligen¬
tes se. Qui timet dnm nichil trepi¬
dabit: & non pauebit. qm̃ ipse ẽ spes eiꝰ.
Timentis dñm beata ẽ anima: & ad
quem respicit. & qui ẽ fortitudo eius.
Oculi dñi suꝑ timentes eum. ꝓtector po¬
tentie. firmamentũ uirtutis: degimeu
ardoris. & umbraculũ meridiani. dep̃

Expanded text:
uantem illos, et oculi dei in diligentes se. qui timet dominum, nihil trepiet non pauebit, quoniam ipse est spes eius. timentis dominum beata est anima. ad quem respicit? et quis est fortitudo eius ? oculi domini super timentes eum: protector potentiae, firmamentum uirtutis, tegimen ardoris et umbraculum meri
Abbreviated transcription (Latin):
dei & ipse sꝑaui. & quasi qui uinde¬
miat repleui torcular. Respicite
ex quirentib disciplinam. Audite
me magnati. & om̃s popłi. & rectores
eccłe: autib ꝑcipite. filio & mulieri.
fr̃i & amico. non des potestatẽ suꝑ te
inuita tua. & non dederis alii posses¬
sionem tuam. ne forte peniteat te: &
depreceris ꝓ illis. Dum adhuc suꝑ es
& aspiras: ñ ĩmutabit te om̃is caro.
Meluis ẽ enm ut filii tui te rogent:
quam te respicere in manꝰ filioꝵ tuoꝵ.
In om̃ib oꝑib tuis p̃cellens esto: ne de¬
deris matulam ingłam tuam. In die
consũmationis dierum uitȩ tuȩ. & in
tempore exitus tui: distribue here¬
nis & disciplina. & opus seruo. Oꝑa
tur indisciplina: & querit requies¬
cere. Laxa manꝰ illi : & querit liber¬
tatem. Iugum & lorum curuant
collum durum: & seruũ inclinat̾s
oꝑationes assidue. Seruo maliuolo:
tortura & compedes. Mitte illũ in
oꝑatione: ne uacet. Multã enim
malitiam: docuit ociositas. In oꝑa

Expanded text:
i qui vindemiat replevi torcular respicite exquirentibus disciplinam audite me magnati et omnes populi et rectores ecclesiae auribus percipite filio et mulieri fratri et amico non des potestatem super te in vita tua non dederis alio possessionem tuam ne forte paeniteat te et depreceris pro illis dum adhuc superes et adspiras non inmutabit te omnis caro melius est enim ut filii tui te rogent quam te respicere in manus filiorum tuorum in omnibus operibus tuis praecellens esto ne dederis maculam in gloriam tuam in die consummationis dierum vitae tuae et in tempore exitus tui distribue herenis tur in disciplina et querit requiescere, laxa manus illi, et querit libertatem. iugum et lorum curvant collum durum, et servum inclinant operationes assiduae. Servo malevolo tortura et compedes, mitte illum in operatione ne vacet multam enim malitiam docuit otiositas in opera
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinam. & tunc respondebit. Precor¬
oia fatui. quasi rota carri: & quasi ax¬
is uersatilis cogitatus illius. Equus
emissarius sic & amicus subsannator:
subonin suprasedente hinnit. Quare
dies diem suꝑat. & it̾um lux lucem. &
annus annũ  sole : Adñi scientia se¬
parati sunt: facto sole & p̃ceptum custo¬
diente. & immutabit tempora. & dies
festos ipsoꝵ: & millis dies festos cele¬
brauerunt adhoram. Ex ipsis ex alta¬
uit & magnificauit ds̃: & exipsis po¬
suit innumerũ dierum: & homines
om̃s de solo: & exterra unde creatus ẽ
adam. In multitudine discipline dñi
separauit eos. & ĩmutauit uias eoꝵ.
Ex ipsis benedixit & ex altauit. & ex
his scificauit & ad se applicauit: & ex
ipsis maledixit & humiliauit. & con¬
uertit illos a separatione ipsoꝵ. Quasi
lutum siguli inmanus ipsius plasma¬
re illud: & disponere. Om̃s uie eius
sccłm dispositionẽ eius: sic homo in
manu illiꝰ qui se fecit. reddet illi se¬
uirũ iustum peccator: & sic intuere

Expanded text:
ciplinam et tunc respondebit praecordia fatui quasi rota carri et quasi axis versatilis cogitatus illius equus admissarius sicut amicus subsannator sub omni suprasedenti hinnit quare dies diem superat et iterum lux lucem et annus annum a sole a Domini scientia separati sunt facto sole et praeceptum custodiente et inmutavit tempora et dies festos ipsorum et in illis dies festos celebraverunt ad horam ex ipsis exaltavit et magnificavit Deus et ex ipsis posuit in numerum dierum et homines omnes de solo Adam: in multitudine disciplinae Domini separavit eos, et immutavit vias eorum; ex ipsis benedixit et exaltavit; ex his sanctificavit, et ad se applicavit; ex ipsis maledixit et humiliavit, et convertit illos ad separationem ipsorum; quasi lutum figuli in manu ipsius plasmare illud et disponere, omnes viae ejus secundum dispositionem ejus. Sic homo in manu illius qui se fecit, reddet illi sevirum justum peccator. Et sic intuere
Abbreviated transcription (Latin):
iopprobrio. Ue uob̾ uiri impui: qui de¬
reliquistis legem dñi altissimi. Et si nat
fueritis in maledictione nascemini. &
si mortui fueritis: in maledictione erit
pars ur̃a. Omnia quȩ deterra sunt in
terrã conuertent᷑: sic impii a maledic
to inꝑditionẽ. Luctus hominũ in cor¬
pore ipsoꝵ: nomen autẽ impioꝵ dele-¬
bitur. Curam habe de bono nomine. hoc
enim magis ꝑmanebit tibi. quã mille
thesauri magni p̃ciosi. Bone uite nu¬
merus dierum. bonũ autẽ nomen ꝑma¬
nebit ineuo. Disciplinam inpace con¬
seruate filii. Sapientia enim abscondi¬
ta. & thesaurus ininsus. quȩ utilitas in
utrisq: Melior ẽ homo qui abscondit
stultitiã suã quã qui abscondit sapi

Expanded text:
opprobrio. Vae vobis, viri impii, qui deopprobrio. Vae vobis, viri impii, qui dereliquistis legem Domini altissimi; et si nati fueritis in maledictione nascemini, et si mortui fueritis, in maledictione erit pars vestra. Omnia quae de terra sunt, in terra converteto in perditionem luctus hominum in corpore ipsorum nomen autem impiorum delebitur curam habe de bono nomine hoc enim magis permanebit tibi quam mille thesauri magni pretiosi bonae vitae numerus dierum bonum autem nomen permanebit in aevo disciplinam in pace conservate filii sapientia enim abscondita et thesaurus occultus quae utilitas in utrisque melior est homo qui abscondit stultitiam sua
Abbreviated transcription (Latin):
eñ animã suã cibis alienis. Uir autẽ
disciplinatus. & eruditus custodiet se. In
ore imprudentis condulcabitur inopia.
& inuentre eiꝰ ignis ardebit. De memo¬
ra ẽ memoria tua. homini pͣacẽ haben¬
ti in substantis suis. Uliro quieto. & cuiꝰ
iue directe sunt mom̃ib & ad huc ua¬
lenti acciꝑe cibum. Omors bonũ ẽ iudi¬
cium tuũ. homini indigenti. & qui
minorat᷑ uireb defecto etate. & cui
de om̃ib cura ẽ. & incredibili qui ꝑdit
sapientiam. Noli metuere iudicium mor¬
tis. memento que ante te fueruĩ &quȩ
suꝑuentura sunt tibi. Hoc iudiciũ a
dño omni carni. Et qͥd suꝑueniet in
beneplacita altissimi: Siue decem. si¬
ue centũ. siue mille anni. non ̃n
in inferno accusatio uitȩ. Filii ab ho¬
minationũ frunt filii peccatoꝵ. & qui
conuersant̃ secus domus impioꝵ. Filioꝵ
peccatoꝵ ꝑibit hereditas. & cum semune
pio querunt᷑ filii. qm̃ ꝓpter illum suĩi

Expanded text:
enim animam suam cibis alienis vir autem enim animam suam cibis alienis vir autem disciplinatus et eruditus custodiet se in ore inprudentis condulcabitur inopia et in ventre eius ignis ardebit o most memoria tua homini pacem habenti in substantiis suis viro quieto et cuius viae directae sunt in omnibus et adhuc valenti accipere cibum o mors bonum est iudicium tuum homini indigenti et qui minoratur viribus defecto aetate et cui de omnibus cura est et incredibili qui perdit sapientiam noli metuere iudicium mortis memento quae ante te fuerunt et quae superventura sunt tibi hoc iudicium a Domino omni carni et quid superveniet in beneplacita Altissimi sive decem sive centum sive mille anni non est enim in inferno accusatio vitae filii abominationum fiunt filii peccatorum et qui conversantur secus domos impiorum filiorum peccatorum periet hereditas et cum semine pio quaeruntur filii, quoniam propter illum sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
inea inuemes thesaurum fili. Edifi¬
catio ciuitatis. confirmabit nomen.
& suꝑ hanc mulier immaculata com¬
putabitur. Uinum & musica letifi
cant cor : & suꝑ utraq dilectio sapien¬
tie. Tibie & psalteriũ suaue̾ faciuÑ
melodiam. & suꝑ utraq lingua sua¬
iuis. brãm & speciem desiderabit ocu¬
lus tuus. & suꝑ hoc uirideᷤᷤ sationes. Ami¬
cus & sodalis intempore conuenientes.
& suꝑ utrosq mulier cum uiro. fr̃s in
adiutorium intempore tribulationis.
& suꝑ eos miscdia liberabit. Aurum
& argentũ constituẽt pedeͣm. & suꝑ
utrunq consiliũ beneplacitũ. Facul¬
tates & uirtutes exaltant cor : & suꝑ
hec timor dñi. Non ẽ intimore dñ
minoratio. & non est meo querere ad¬
iutorium. Timor dñi sicut paradisus
benedictionis. & suꝑ omnẽ głam oꝑu¬
Fili intempore uite tuȩ: ne indigeas.
Melius ẽ enim mori. quã incligere.
Uir respiciens inmensam alienam. ñ
ẽ uita eius incogitatione uictus. Alit

Expanded text:
in ea invenies thesaurum fili aedifiin ea invenies thesaurum fili aedificatio civitatis confirmabit nomen et super haec mulier inmaculata conputatur vinum et mustio sapientiae tibiae et psalterium suavem faciunt melodiam et super utraque lingua suavis gratiam et speciem desiderabit oculus tuus et super hoc viride sationis amicus et sodalis in tempore convenientes et super utrosque mulier cum viro fratres in adiutorium in tempore tribulationis et super eos misericordia liberabit aurum et argentum constituet pedem et super utrumque consilium beneplacitum facultates et virtutes exaltant cor et super haec timor Domini non est in timore Domini minoratio et non est in eo inquirere adiutorium timor Domini sicut paradisus benedictionis et super omnem gloriam operufili in tempore vitae tuae ne indigeas melius est enim mori quam indigere vir respiciens in mensam alienam non est vita eius in cogitatione victus alit
Abbreviated transcription (Latin):
nis quasi indie respectus. Conturbatꝰ
ẽ inuisu cordis sui: tanquã qui euase¬
rit indie belli. In tempore salutis suȩ
exurrexit & admirans ad nullum ti¬
morem. cum omni carne ab homine
usq ad pecus. & suꝑ peccatores septu¬
plum. Ad hec mors. sanguis. conten¬
tio. & romphea. oppressiones. fames.
& contritio. & flagella. Suꝑ iniquos
creata sunt hec omĩa. & ꝓpter illos
factus ẽ catachysmus. Om̃a enim que
de terra sunt in t̾ram conuertent᷑. &
aquȩ om̃s inmare conuertunt᷑. Ome
munꝰ & iniquitas delebitur. & fides
in scłm stabit. Substantie in austoꝵ
sicut fluuius siecabunt᷑. & sicut tom¬
truũ magnũ inpluuia ꝑsonabunt.
Inaꝑiendo manꝰ suas letabitur: sicut
p̃uaricatores in consũmatione tabes¬
cent. Nepotes impioꝵ non multipli¬
cabunt ramos. & radices ĩmunde suꝑ
sicut paradisus in benedictionib &̾
misccłia in scło ꝑmanet. Uita sibi
sufficientis oꝑarii condulcabit᷑. &

Expanded text:
nis quasi in die respectus conturbatus nis quasi in die respectus conturbatus est in visu cordis sui tamquam qui evaserit in die belli in tempore salutis suae exsurrexit et admirans ad nullum timorem cum omni carne ab homine usque ad pecus et super peccatores septuplum ad haec mors sanguis contentio et romphea oppressiones famis et contritio et flagella super iniquos creata sunt haec omnia et propter illos factus est cataclysmus omnia quae de terra sunt in terram convertentur et aquae omnes in mare convertentur omne munus et iniquitas delebitur et fides in saeculum stabit substantiae iniustorum sicut fluvius siccabuntur et sicut tonitruum magnum in pluvia manebunt in aperiendo atores in consummatione tabescent nepotes impiorum non multiplicabunt ramos et radices inmundae super sicut paradisus in benedictionibus et misericordia in saeculo permanet vita sibi sufficientis operarii condulcabitur et
Abbreviated transcription (Latin):
porib suis non p̃terient uerbũ. Propt̾ea
abinitio confirmatus sum. & consiliatꝰ
sum. & cogitaui. & inscripta dimisi.
Omĩa oꝑa dñi bona. & omne opus ho¬
ra sua subministrauit. Non ẽ dicere
hoc illo nequius ẽ. omĩa enim intem¬
pore suo comꝑbabunt᷑. Et nunc in om̃i
corde & ore collaudate: & benedicite no¬
men dĩi. Occupatio magna creata ẽ
a die exitus deuentre matris eoꝵ. usq
indiem sepulture. in matrẽ omĩum.
Cogitationes eoꝵ & timores cordis. ad¬
intientio expectationis. & dies finitio¬
nis residentes suꝑ sedem głosam. usq
ad humiliatũ interrã & cinerẽ. ab eo
qui utitur hiacincto. & portat coronã.
usq ad eum qui cooꝑitur lino cru¬
do. furor. zelus. tumultus. fluctua¬
tio. & timor mortis. iracundia ꝑseue¬
UIII rans & contemptio. & intempore re¬
fectionis incubile. Somnus noctis
ĩmutat scientiã eius. Modicũ tan¬
quam nichil in requiem. & ab eo in som¬

Expanded text:
poribus suis non praeterient verbum propterea poribus suis non praeterient verbum propterea ab initio confirmatus et consiliatus sum et cogitavi et in scripta dimisi omnia opera Domini bona et omne opus hora sua subministrabit non est dicere hoc illo nequius est omnia enim in tempore suo conprobabuntur et nunc in omni corde et ore conlaudate et benedicite nomen Domini occupatio magna creata est ntre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium cogitationes eorum et timores cordis adinventio expectationis et dies finitionis residentes super sedem gloriosam usque ad humiliatum in terra et cinere ab eo qui utitur hyacintho et portat coronam usque ad eum qui operitur lino crudo furor zelus tumultus fluctuatio et timor mortis iracundia perseverans et contentio et in tempore refectionis in cubile somnus noctis inmutat scientiam eius modicum tamquam nihil in requie et ab eo in som
Abbreviated transcription (Latin):
bile inconspectu eius. Non ẽ dicere quid
ẽ hoc. aut quid ẽ illud. omĩa enim intẽ¬
pore suo querent᷑. B enedictio illiꝰ quasi
fluuius inundabit. & quomͦ cataclysmꝰ
aridam in ebriauit. sic ira ipsius genteᷤ
quȩ non exquisierunt eum hereditabit.
Quomͦ conuertit aquas insiccitatẽ. & sic¬
cata ẽ terra. & inȩ illius uiis illoꝵ directe
sunt: sic peccatorib offensiones in ira eiꝰ.
Bona bonis creata sunt abinitio: sic ne¬
quissimis bona de mala. Uite homi
Lac & panis similagineus. & mel. &
botrus uue. & oleum. & uestimentum.
Hec omĩa scĩs in bonũ. sic & impus & pec¬
catorib in mala conuertent᷑. Sunt sp̃s
qui aduindictam creati sunt: & in fu¬
rore suo confirmauerunt torm̃ta sua. In
tẽpore consũmationis effundent uirtu
omĩa hȩc ad uindictam creata sunt. Best¬
arum dentes. & scorpii. & serpentes. &
romphea uindicans in exterminiũ im¬
pios. In mandatis eius epulabunt᷑. & suꝑ
terrã innetessitate p̃parabunt᷑. & intem¬

Expanded text:
ere: Quid est hoc et quid est illud? omnia enim in tempore suo quaerentur. Benedictio illius quasi fluvius inundabit. Quomodo cataclysmus aridam inebriavit, sic ira ipsius gentes quae non exquisierunt eum, haereditabit. Quomodo convertit aquas in siccitatem, et siccata est terra, et viae illius viis illorum directae sunt, sic peccatoribus offensiones in ira ejus. Bona bonis creata sunt ab initio, sic nequissimis bona et mala. Initium lac, & panis similagineus, & mel, & botrus uvae, & oleum, & vestimentum. v.32. Haec omnia sanctis in bona, sic impiis & peccatoribus in mala cctam creati sunt, & in furore suo confirmaverunt tormenta sua: v.34. In tempore consummationis effundent virtutomnia haec ad vindictam creata sunt: v.36. Bestiarum dentes, & scorpii, & serpentes, & romphaea vindicans in exterminium impios. 37. In mandatis ejus epulabuntur, & super terram in necessitatem praeparabuntur et in tem
Abbreviated transcription (Latin):
& amatre de fornicatione. & a p̃sidente.
& a potente demendacio. Apͥncipe &
iudice de delicto a synagoga & plebe
de unquitate. a socio & amico de miu¬
sticia de loco inquo habitas de furto.
de ueritate dei & testamento. de discu¬
bitu in panib & ab offuscatione dati
& accepti. a salutantib de silentio.
a respectu mulieris formcarie. & ab a¬
uersione uultus cognati. Ne auertas
faciem tuã a ꝓximo tuo. ab auferendo
partem. & non restituendo. Ne respi¬
cias mulierem alieni uiri. & ne scrute¬
ris ancillam eius: neq steteris ad lec¬
tum eius. Ab amicis desermonib im¬
ꝓperii. & cum dederis. ne imꝓperes.
Non duplices sermonẽ auditus dere¬
uelatione sermonis absconditi. & eris
uere sine confusione. & inuemes grãm

Expanded text:
et a matre de fornicatione; et a praesidente et a potente de mendacio; a principe et iudice de delicto a synagoga et plebe de iniquitate a socio et amico de iniustitia de loco in quo habitas de furto de veritate Dei et testamento de discubitu in panibus et ab offuscatione dati et accepti a salutantibus de silentio a respectu mulieris fornicariae et ab aversione vultus cognati ne avertas faciem a proximo tuo ab auferendo partem et non restituendo ne respicias mulierem alieni viri et ne scruteris ancillam eius neque steteris ad lectum eius ab amicis de sermonibus inproperii et cum dederis ne inproperes non duplices sermonem auditus de revelatione sermonis absconditi et eris vere sine confusione et invenies gr
Abbreviated transcription (Latin):
fusione: & ab imprudenti ꝑsona ꝑdet
eam. Pex sone autem acceptione: ꝑdet¬
se. Est qui p̃confusione ꝓmittit ami¬
co: & lucratus ẽ eum inimicũ gratis.
Opprobriũ nequã in homine men¬
dacium: & inore in disciplinatoꝵ assi¬
due erit potius fur: quam assidui¬
tas iuri mendacis. Perditionẽ autẽ
ambo hereditabunt. Mores hominũ
mendaciũ sine honore: & confufio
illoꝵ. cum ipsis sine int̾missione.¬
Sapiens in uerbis ꝓducet seipsum.
& homo prudens placebit magna¬
tis. Qui oꝑatur t̾ram suam : in alta¬
bit aceruum frugum. Et qui oꝑat᷑
iusticiam: ipse ex altabitur. Qui u
placet magnatis: effugiet iniquita¬
tem. Exenia & dona excetant oculos
iudicum: & quasi mutus more aũ¬
tit correptiones eoꝵ.Sapientia¬

Expanded text:
fusione, et ab imprudenti persona perdet fusione, et ab imprudenti persona perdet eam, personae autem acceptione se. Est qui prae confusione promittit amico, et lucratus est eum inimicum gratis. Opprobrium nequam in homine mendacium, et in ore indisciplinatorum assidue erit. Potior fur, quam assiduitas viri mendacis, perditionem autem ambo hereditabunt. Mores hominum mendacium sine honore, et confusio illorum cum ipsis sine intermissionesapiens in verbis producet se ipsum et homo prudens placebit magnatis qui operatur terram suam inaltabit acervum fructuum et qui operatur iustitiam ipse exaltabitur qui vero placet magnatis effugiet iniquitatem xenia et dona excaecant oculos iudicum et quasi mutus in ore avtit correptiones eo
Abbreviated transcription (Latin):
& restituens ea in septuplum. Sapi¬
ens inuerbis seipsum amabilem fa¬
cit: gr̃ȩ autẽ fatuoꝵ effundent᷑. Da¬
tus insipientis non erit utilis tibi:
oculi enm illius septẽplices sunt.
Exigua dabit: & multa imꝓpera¬
bit. & aꝑtio oris illius inflamma¬
tio c̃. Hodie fenerat quis: & cras expe
tit: et odibilis homo eusmodi. fatuo ñ
erit amicus: & non erit gr̃a bonis illiꝰ.
Qui enimedunt panem illius: false
linguȩ sunt: quotiens & quanti irride¬
bunt eum. Neq enim quod habendũ
erat directo sensu distribuit: simili¬
ter & quod nonerat habendum. Lap¬
sus false lingue quasi qui pauimento
cadens: nam & sic casus maloꝵ festi¬
nanter uenient. Homo ingratus acha¬
ris quasi fabula uana: inore indisci¬
plinatoꝵ assidua erit. Exore fatui re¬
ꝓbabitur parabola: non enim dicit illã
intempore suo. Est qui uetatur pecca¬
re ab inopia: & in requie sua stimula¬
bitur. Est qui ꝑdit animã suã p̾con¬

Expanded text:
et restituens ea septuplum sapiet restituens ea septuplum sapiens in verbis se ipsum amabilem facit gratiae autem fatuorum effundentur datus insipientis non erit utilis tibi oculi enim illius septimplices sunt exigua dabit et multa inproperabit et apertio oris illius inflammatio est hodie fenetit, et odibilis homo hujusmodi. Fatuo non erit amicus, et non erit gloria bonis illius. Qui enim edunt panem illius, falsae linguae sunt. Quoties, et quanti irridebunt eum? Neque enim, quod habendum erat, directo sensu distribuit, similiter et quod non erat habendum. Lapsus falsae linguae, quasi qui a pavimento cadens, sic casus malorum festinanter venient. Homo ingratus , quasi fabula vana in ore indisciplinatorum assidua erit. Ex ore fatui reprobabitur parabola: non enim dicit illam in tempore suo. Est qui vetatur peccare ab inopia, et in requie sua stimulabitur. Est qui perdet animam suam pro con
Abbreviated transcription (Latin):
contumeliosi. Et est indicium quod
non ꝓbatur ẽẽ bonum: & est tacens.
& ipse ẽ prudens. Quã bonũ ẽ argue¬
re quam irasci: & confitentẽ in oratio¬
ne non ꝓhibere. Concupiscentia spado¬
nis cdeuirgiauit uiuenculam: sic qͥ
facit ꝑmm iudicium iniquũ. Quã
bonum ẽ correptum manifestare pe¬
nitentiam: Sic enim effugies uo¬
luntarium peccatũ. Est tacens qͥ
inuenitur sapiens: & est odibilis
qui procax ẽ ad loquendum. Est au¬
tem tacens non habens sensum loque¬
le: & est tacens sciens tempꝰ aptitem¬
poris. Homo sapiens tacebit usq ad
tempus: lasciuus autẽ & imprudenꝰ
non seruabunt tempus. Qui mul¬
tis utitur uerbis: ledit animã suã.
Et qui potestatẽ sibi assumit in¬
iuste: odietur. Est ꝓcessio minalis
uiro indisciplinato: & est inuentio
indetrimentũ. Est datus qui ñ ẽ
utilis : & est datus cuiꝰ redditio du¬
plex. Est ꝓpt̃ głam minoratio: & est
qui abhumilitate leuabit caput. Est
qui multa redimat modico p̃tio:

Expanded text:
liosi: et est judicium, quod non probatur esse bonum: et est tacens, et ipse est prudens. Quam bonum est arguere, quam irasci, et confitentem in oratione non prohibere! Concupiscentia spadonis devirginavit juvenculam: sic qui facit per vim judicium iniquum. Quam bonum est correpto manifestare poenitentiam! sic enim effugies voluntarium peccatum. Est tacens, qui invenitur sapiens: et est odibilis qui procax est ad loquendum. Est autem tacens, non habens sensum loquelae: est et tacens tempus sciens apti temporis. Homo sapiens tacebit usque ad tempus, lascivus autem et imprudens non servabit tempus. Qui multis utitur verbis, laedit animam suam: et qui potestatem sibi assumit injuste, odietur. Est processio in malis viro in disciplinato, et est inventio in detrimentum. utilis et est datus cuius retributio duplex est propter gloriam minoratio et est qui ab humilitate levavit caput est qui multa redimat modico pretio
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ.Suꝑ scutum potentis &̾ suꝑ lan¬
ceam: aduersus inimicũ tuũ pugna¬
bit. Uir bonus: sidem facit ꝓpeimo
suo. Et qui ꝑdiderit: confusionẽ de¬
relinquet sibi. Gratiã fideiussoris:
ne obliuiscaris. Dedit enim ꝓte: ani¬
mã suã. Reꝓinissorem fugit᷑ pecca¬
tor &inmundus. Bona reꝓmissoris
sibi asscribit peccator: & ingratus
sensu derelinquet liberantem se. uir
reꝓmittit de ꝓximo suo: &cũ ꝑdi¬
derit reuerentiam relinquet᷑ ab eo. Re¬
ꝓmissio nequissima multos ꝑdidit
dirigentes: & cõmouit illos quasi fluc¬
tus maris. Uiros potentes gẏrans mi¬
grare fetit: & uagati sunt ingentib
alienis. Peccator tͣns grediens manda¬
ta dñi: incidet in ꝓmissionẽ nequã.

Expanded text:
lo: super scutum potentis et super lanceam aduersus inimicum tuum pugnabit uir bonus fidem facit proximo suo: et qui perdiderit confusionem, derelinquet sibi. gratiam fideiussoris ne obliuiscaris: dedit enim pro te animam suam. repromissorem fugit peccator et inmundus. bona repromissoris sibi adscribit peccator, et ingratus sensu derelinquet liberantem se. uir repromittit de proximo suo, et cum perdiderit reuerentiam, derelinquetur ab eo. repromissio nequissima multos perdidit dirigentes et commouit illos quasi fluctus maris. uiros potentes gyrans migrare fecit, et uagati sunt in gentibus alienis. peccator transgrediens mandata domini, incidet in promissionem nequam.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximoꝵ ostia. Qui docet filiũ suũ lau¬
dabitur in illo: & in medio domesticoꝵ
millo głabitur. Qui docet filiũ suũ
inzelum mitret inimicũ: & inmedio
amicoꝵ głabitur in illo. Mortuus ẽ
pater illiꝰ : & quasi ñ ẽ mortuus. Simi
lem enim reliquit sibi post se: inui
ta sua uidit & letatus ẽ millo. &in
obitu suo ñ ẽ contristatus: nec confu

Expanded text:
imo suo qui docet filium suum laudabitur in illo et in medio domesticorum in illo gloriabitur qui docet filium suum in zelum mittit inimicum et in medio amicorum gloriabitur in illo mortuus est pater illius et quasi non est mortlem enim sibi relinquit post se. In vita vidit et laetatus est cum illo, in obilu suo non est contristatus . Dignam
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ dñs iudex ẽ : & non ẽ apud illum
gła ꝑsonȩ. Non accipiet dñs ꝑ sonã
in pauꝑem: & precationẽ lesi ex audi¬
et. Non despiciet preces pupilli: nec
uiduam si effundat loquelam gemi¬
tus. Nonne lacrimȩ uiduȩ admax¬
illam descendunt. & exclamatio eiꝰ¬

Expanded text:
quoniam Dominus iudex est et non est apud illum quoniam Dominus iudex est et non est apud illum gloria personae non accipiet Dominus personam in pauperem et precationem laesi exaudiet non despiciet preces pupilli nec viduam si effundat loquellam gemitus nonne lacrima ad maxillam descendit et exclamatio
Abbreviated transcription (Latin):
dere ab omni iniquitate. & ꝓpitiatio¬
nem litare sacrificii suꝑ in iustici¬
is: & deprecatio ꝓpeccatis recedere
ab ouiui iniuititia. Retribuet grãm
qui offert similaginem. & qui facit
misccłiam: offert sacrificium. Bene¬
placitum ẽ dño recedere ab iniqui¬
tate. & deprecatio ꝓpeccatis. recedere
ab iniustitia. Non apparebis ante con¬
spectum dei uacuus. Hec enim omĩa:
ꝓpter mandatum dñi fiunt. Oblatio
iusti impinguat altare: & odor sua¬
uitatis est in conspectu altissimi.
Sacrificium iusti acceptum ẽ: & me¬
moriam eius non obluuscetur dñs.
Bono animo głam redde deo. & non
minuas pͥmitias manuũ tuarũ. In
omni dato hilarem fac uultũ tuũ:
& in exultatione scĩfica detimas tuas.
Da altissimo scłm datum eius. & in
bono oculo adinuentionẽ fac manuũ
tuarũ. qm̃ dñs retribuens ẽ : & septi¬
es tantũ reddet tibi. Noli offerre mu¬
nera praua. non enim suscipiet illa:
& noli respicere sacͥficium in iustum.

Expanded text:
propitiatio, litare sacrificium super injustitias; et deprecatio pro peccatis, recedere ab injustitia. Retribuit gratiam, qui offert similaginem; et qui facit misericordiam, offert sacrificium. Beneplacitum est Domino recedere ab iniquitate; et deprecatio, recedere ab injustitia. Non apparebis ante conspectum Dei vacuus haec enim omnia propter mandatum Domini fiunt oblatio iusti inpinguat altare et odor suavitatis est in conspectu Altissimi sacrificium iusti acceptum est et memoriam eius non obliviscetur Dominus bono animo gloriam redde Deo et non minuas primitias manuum tuarum in omni dato hilarem fac vultum tuum et in exultatione sanctifica decimas tuas da Altissimo secundum datum eius et in bono oculo ad inventionem fac manuum tuarum quoniam Dominus retribuens est et septies tantum reddet tibi noli offerre munera prava non enim suscipiet illa et noli inspicere sacrificium iniustum
Abbreviated transcription (Latin):
dans sanitatem & uitam: & benedicti¬
exiniquo. oblatio ẽ maculata. & non
sunt beneplacite subsannationes in¬
iustoꝵ. Dñs solus sustinentib se: in
uia ueritatis & iusticiȩ. Dona in iquoꝵ
non probat altissimus: nec respicit in
oblationib iniquoꝵ : nec inmultitudi¬
ne sacrificioꝵ eoꝵ ꝓpitiabitur pecta¬
tis. Qui offert sacrificium ex substan¬
tia pauꝑum: quasi qui uictimat fili¬
um inconspectu patris sui. Panis egen¬
tium uita pauꝑis ẽ : qui defraudat il¬
lum. homo sanguinis ẽ. Qui aufert
insudore. panem: quasi qui occidit ꝓxi¬
mũ suum. Qui effundit sanguinẽ &
qui fraudem facit mercennario: fr̃s
sunt.Unus edificans & unus destru-¬
ens. qͥd ꝓdest illis nͥ labor: Unus orañ
& unus maledicens. cuiꝰ uocem exaudi¬
et ds̃ : Qui baptizatur amortuo & ite
rum tangit eum. qͥd ꝓficit lauatio
illius : Sic homo qui ieiunat in pec¬
catis suis. & it̾um eadem faciens. qͥd
ꝓficit humiliando se. orationẽ illius

Expanded text:
uitam et benedictioblatio est maculata, et non sunt beneplacitae subsannationes iniustorum. dominus solus sustinentibus se in uia ueritatis et iustitiae. dona iniquorum non probat altissimus, nec respicit in oblationibus iniquorum, nec in multitudine sacrificiorum eorum propitiabitur peccatis. qui offert sacrificium ex substantia pauperum, quasi qui uictimet filium in conspectu patris sui. panis indigentium uita pauperis est: qui defraudat illum, homo sanguinum est. qui aufert in sudore panem, quasi qui occidat proximum suum. qui effundit sanguinem et qui fraudem facit mercennario, fratres sunt. unus aedificans et unus destruens, quid prodest illis nisi labor? unus orans et unus maledicens, cuius uocem exaudiet deus? qui baptizatur a mortuo et iterum tangit eum, quid proficit lavatio illius? Sic homo, qui jejunat in peccatis suis et iterum eadem faciens quid proficit humiliando se? Orationem enim illius
Abbreviated transcription (Latin):
nib humiliant uocem suam : &
intẽpore redditionis postulabit. tem¬
pus. & loquetur uerba tedii. & mur¬
murationũ: & tempꝰ causabitur. Si
autẽ potuerit reddere aduersatur
solide: uix reddet dimidiũ &̾ com¬
putabit illud quasi inuentionem.
Sin autẽ fraudabit illũ pecunię
suȩ: & possidebit illum inimicũ gra¬
tis : & conuitia & maledicta reddet
illi. & ꝓ honore & beneficio recddet
illi contumeliam. Multi non tau
sa nequitie non fenerati sunt : s
fraudati gratis timuerunt. Ue¬
runtamen suꝑ humilem animo
fortior esto: & ꝓ elemosina ñ tra¬
has illum. Propter mandatũ assu¬
me pauꝑem: & ꝓpter inopiam eiꝰ
ne dimittas eum uacuũ. Perde pe
abscondas illam sublapule inꝑdi¬
tionem. Pone thesaurum tuũ in p̃¬
ceptis altissimi : & ꝓderit tibi ma¬
gis quã aurum. Conclude elemo
exorabit ab omni malo. Elemosina¬

Expanded text:
nibus humiliant vocem suam, et nibus humiliant vocem suam, et in tempore redditionis postulabit tempus, et loquetur verba taedii et murmurationum, et tempus causabitur. Si autem potuerit reddere, adversatur solide, vix reddet dimidium, et computabit illud quasi inventionem. Sin autem, fraudabit illum pecunia sua, et possidebit illum inimicum gratis, et convitia et maledicta reddet illi, et pro honore et beneficio reddet illi consa nequitiae non feneraverunt sed fraudari gratis timuerunt verumtamen super humilem animo fortior esto et pro elemosyna non trahas illum propter mandatum adsume pauperem et propter inopiam eius ne dabscondas illam in lapidem in perditionem. pone thesaurum tuum in praeceptis altissimi, et proderit tibi magis quam aurum. conclude elemos exorabit ab omni malo: s
Abbreviated transcription (Latin):
illa. Per seuerantia illiꝰ non ꝑmane¬
bit : s obtinebit uas in iustoꝵ : &
inflamma sua non comburec iustos.
Qui derelinquunt dñm: incidant in
illam: & exardebit in illis. & non ex¬
tinguetur. Et inmitetur in illos qua¬
si leo: & quasi pardus ledebit illos.
linguã nequã: &ori tuo facito ostia.
& seras aurib tuis. Aurum tuũ & ar-¬
gentũ tuũ confla: & uerbis tuis faci¬
to stateram: & frenos ori tuo rectos.
Et attende ne forte labaris inlingua:
& cadas in conspectu inimicoꝵ infi¬
diantiũ tibi : & sit casus tuus insa
lxxui nabilis in mortem. Qui facit miscłi¬
am: fenerat᷑ ꝓocimo suo. Et qui p̃¬
ualet manu : mancdata seruat.
Fenerare ꝓximo tibi intempore
necessitatis. illius : & it̾um redde
ꝓximo intempore suo. Consirma
uerbum & fideliter age cum illo:
& momni tempore muenies quod
tibi necessariũ ẽ. Multi quasi in¬
uentionẽ estimauerunt fenus : &
p̃stiterunt molestiam his qui se ad¬
lantur manũ dantis: & in ꝓmissio¬

Expanded text:
it. « Perseverantia illius non permanebit, sed obtinebit vias injustorum; et in flamma sua non comburet justos. Qui derelinquunt Dominum incident in illam, et exardebit in illis et non exstinguetur, et immittetur in illos quasi leo, et quasi pardus laedet illos. linguam nequam; et ori tuo facito ostia, et seras auribus tuis; aurum tuum, et argentum tuum confla, et verbis tuis facito stateram, et frenos ori tuo rectos, et attende, ne forte labaris in lingua, et cadas in conspectu inimicorum insidiantium tibi, et sit casus tuus mortem. Qui facit misericordiam, faenerat proximo: et qui praeualet manu, mandata seruat. faenera proximo tibi in tempore necessitatis illius, et iterum redde proximo tuo in tempore suo. confirma uerbum et fideliter age cum illo, et in omni tempore inuenies quod tibi necessarium est. multi quasi inuentionem aestimauerunt faenus et praestiterunt molestiam his qui se adlantur manum dantis, et in promissio
Abbreviated transcription (Latin):
ro suo excitare regem ex ipso fortissi¬
mũ: in throno honoris sedentẽ in
sempit̾uum. Qui implet quasi phison
sapientiam: & ficut tygris indieb
nouoꝵ. Qui adimplet quasi eufrates
sensum: qui multiplicat quasi iorcda¬
nis. intempore messis. Qui mitcit
disciplinam sicut lucem : & assistenᷤ
quasi gyon indie uindemie. Qui ꝑ¬
ficit primꝰ scire ipsam: & infirmi¬
or non inuestigabit eam. Amari eñi
habundabit cogitatio eius: & confili¬
um illiꝰ in abysso magna. Ego sapientia
effudi flumina: ego quasi trames aquȩ
inmensȩ defluuio: ego qͣsi fluuius
dorix: & sicut aque ductus exiui de
paradiso. Dixi rigabo meũ hortum
plantationũ. & mebriabo partus
mei fructum: & ecce factus ẽ mͥ tra¬
mes habundans & fluuius meus ap¬
ꝓpinquauit admare. qm̃ doctͥnam
quasi ante lucanũ illumino om̃ib
& enarrabo illam usq in longinquo.
Penetrabo inferiores partes terrȩ:¬
& inspiciam om̃s dormientes: & il¬
luminabo om̃s sꝑantes in dño. Ad¬

Expanded text:
ro suo excitare regem ex ipso 249 fortissimum in throno honoris sedentem in sempiternum. Qui implet quasi Phison sapientiam, et sicut Tigris in diebus novorum; qui adimplet quasi Euphrates sensum; qui multiplicat quasi Jordanis in tempore messis; qui mittit disciplinam sicut lucem: et assistens quasi Gehon in diebus vindemiae. Qui perfecit primum scire ipsam, et infirmior non investigavit eam. A mari enim abundavit cogitatio ejus, et consilium ipsius in abysso magna. Ego sapeffudi flumina, ego quasi trames aquae immensae de fluvio: ego quasi fluvius Dorix, et sicut ductus aquae exivi de paradiso. Dixi, rigabo meum hortum plantationum, et inebriabo partus mei fructum et ecce facta est mihi tramis abundans et fluvius meus propinquavit ad mare quoniam doctrinam quasi antelucanum inlumino omnibus et enarrabo illam usque in longinquo penetrabo inferiores partes terrae et inspiciam omnes dormientes et inluminabo sperantes in Deo ad
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ: & lingua testificans addu¬
cet mortẽ. Si sufflaueris. quasi ignis
ex ardebit: & si exspueris suꝑ illam:
extinguetur. Utraq exore ꝓficiscunt᷑.
ðusurrio & bilinguis : maledictus erit.¬
Multos enim turbabit pacem habentes. l¬
Lingua tertia pacem cõmouit: & disꝑ¬
sit illos agente ingentem. Ciuitates
muratas diuitum destruxit. & domꝰ
magnatoꝵ effodit: uirtutes popłoꝵ
concidit. & gentes fortes dissoluit. Lin¬
gua tertia mulieres uiratas eiecit: &¬
priuauit illas dolorib suis. Qui re¬
spicit illam non habebit requiem:
cat. Nagelli plaga: liuorem facit.
Plaga autem lingue: cõminuet ossa.
Multi ceciderunt more gladii: s non
sic quasi qui interierunt ꝑ linguã suã.
Beatus qui tectus ẽ alingua nequã:
qui in iracundia illius non tnͣsiuit.
& qui non attraxit iugum eius: & in
iunculis illiꝰ non ẽ ligatus. Iugũ enĩ
illiꝰ iugum ferreũ ẽ: & uinculũ illius

Expanded text:
sanguinem et lingua testificans addusanguinem et lingua testificans adducit mortem si sufflaveris quasi ignis exardebit et si expueris super illam extinguetur utraque ex ore proficiscuntur susurrio et bilinguis maledictus multmultos enim turbauit pacem habentes. lingua tertia multos commouit, et dispersit illos a gente in gentem. ciuitates muratas diuitum destruxit et domus magnatorum effodit. uirtutes populorum concidit et gentes fortes dissoluit. lingua tertia mulieres uiritas eiecit et priuauit illas de laboribus suis. qui respiciet illam, non habebit ric: Flagelli plagae liuorem faciunt, plaga autem linguae comminuet ossa. . multi ceciderunt in casus gladii, sed non sic. quasi qui interierunt per linguam. felix qui liberatus est a lingua nequam, qui in iracunet qui non adtraxit iugum eius et in vinculis illius non est ligatus iugum enim illius iugum ferreum est et vinculum illius
Abbreviated transcription (Latin):
adeo inueniet uindictam: & peccata
illius seruans seruabit. Relinque
ꝓximo tuo nocenti te: & tunc dep̃can¬
ti tͥ peccata soluent᷑. Homo homini
reseruat iram : & a deo querit mede¬
lam. & in hominẽ similem sibi non
habet miscdiam. & de peccatis suis de¬
precatur Ipse dum caro sit reseruat
iram. & ꝓpitiationem petit adeo: Quiᷤ
exorabit᷑ ꝓdelictis illius : Memento
nouissimoꝵ : & desine inimicari. Ta
bitudo enim & mors : inminet in
mandatis. Memorare timorem dei :¬
& non rrascaris ꝓximo. Memorare
testamenti altissimi : & despice igno¬
rantiam ꝓximi. Abstine te alite : & mi¬
nues peccata. Homo enim iracundꝰ in¬
cendit inlitem: & uir peccator turba¬
bit amicos : & inmedio pacem habenti¬
um. inmitcit inimicitiã.Scd̾m enim
ligna siluȩ sic ignis ex ardescit: & scd̾m
uirtutẽ hominis. sic rracundia illius
erit: & scđm substantiã suã exaltabit
iram suam. Certamen festinatũ incen¬
det ignem: & lis festinans effundet

Expanded text:
ata illius servans servabit. Relinque proximo tuo nocenti te, et tunc deprecanti tibi peccata solventur. Homo homini reservat iram, et a Deo quaerit medelam! In hominem similem sibi non habet misericordiam, et de peccatis suis deprecatur! Ipse cum caro sit, reservat iram, et propitiationem petit a Deo! Quis exorabit pro delictis illius? Memento novissimorum, et desine inimicari: tabitudo enim et mors inminet in mandatis memorare timorem Dei et non irascaris proximo memorare testamenti Altissimi et despice ignorantiam proximi abstine te a lite et minues peccata homo enim iracundus incendit litem et vir peccator turbabit amicos et in medium pacem habentium inmittit inimicitiam secundum enim ligna silvae sic ignis exardescit et secundum virtutem hominis iracundia illius erit et secundum substantiacendit ignem et lis festinans effundit
Abbreviated transcription (Latin):
lingua sua: Corripe ꝓximum an¬
te quam cõmineris: & da locum ti¬
mori altissimi. quia omĩs sapientia
timor dei. & in illa timere dm̃. &
inomi sapientia dispositio legis:¬
& non ẽ sapientia nequiꝗȩ discipli¬
na: & non ẽ cogitatus pͤeccatoꝵ pru¬
dentia. Est nequitia: & in ipsa ex se¬
cratio. Et est insipiens: qui minuet᷑
sapientia. Melior ẽ homo qui defi¬
cit sapientia: & deficiens sensu in
timore. quam qui habundat sensu:
& tͣnsgreditur legem altissimi. Est
sollertia certa: & ipsa miqua. Et
ẽ qui emitcit uerbum certum: e¬
narrans ueritatem. Est qui neqͥ¬
ter humiliat se: & interiora eius
plena sunt dolo. Et est iustus : qͥ
se numiũ sũmitat a multa humi¬
litate. Et est iustus qui inclinat
faciem: & fingit non uidere se qd̾
ignoratum ẽ. Et si abimbecillita¬
te uirium uetetur peccare: si inue¬
nerit tempus malefaciendi. male¬
faciet. Ex uisu cognoscitur uir: & ab
occursu faciei cognoscitur sensatus.

Expanded text:
lingua sua? corripe lingua sua? corripe tequam commineris, et da locum timori Altissimi, quia omnis sapientia et scientia timor Dei, et in illa est timere Deum, et in omni sapientia dispositio legis. Non est sapientia neque scientna et non est cogitatus peccatorum prudentia est nequitia et ipsa execratio et est insipiens qui minuitur sapientia melior est homo qui deficit sapientia et deficiens sensu in timore quam qui abundat sensu et transgreditur legem Altissimi est sollertia certa et ipsa iniqua et est qui emittit verbum certum enarrans veritatem est qui nequiter humiliat se et interiora eius plena sunt dolo et est iustus qui se nimium submittit a multa humilitate et est iustus qui inclinat faciem et fingit non videre quod ignoratum est et si ab inbecillitate virium vetetur peccare si invenerit tempus malefaciendi malefaciet ex visu cognoscitur vir et ab occursu faciei cognoscitur sensatus
Abbreviated transcription (Latin):
odit correptionem: minuetur uita. Et
qui odit loquacitatẽ: extinguit mali¬
tiam. Qui peccat in animã suã peni¬
tebit : & qui iocundatur malitia de¬
notabitur. Ne iteres uerbũ nequã. &¬
LIII durum: & non minoraberis. Amico
& inimico noli enarrare sensũ tuũ.
& si ẽ tibi delictum noli denudare.
Audiet enim te & custodiet te : & qͣsi
defendens peccatũ odiet te : & sic ade
rit tͥ semꝑ. Audisti uerbum aduer¬
sus ꝓximũ tuũ: cõmoriatur inte. fi¬
dens qm̃ non te disrumpet. Afacie
uerbi parturit fatuus : tanquã gemi¬
tus partus in fantis. Sagitta infixa fe¬
mori cams: sic uerbum incorde
stulti. Corripe amicum ne forte non
intellexerit : & dicat non feci. Aut
si fecerit: ne it̃um addat facere.
Corripe ꝓximũ ne forte non dixerit.
& si dixerit. ne forte iteret. Corripe
amicum: sepe enim fit cõmissio. &
non omni uerbo credas. Est quila¬
bitur lingua sua : s non exanimo.
Quis ẽ enim qui non deliquerit in¬

Expanded text:
odit correptionem, minuetur vita: et odit correptionem, minuetur vita: et qui odit loquacitatem, extinguit malitiam. Qui peccat in animam suam, poenitebit: et qui jucundatur in malitia, denotabitur. Ne iteres verbum nequam et durum, et non minoraberis. Amico et inimico noli enarrare sensum tuum, et si est tibi delictum, noli denudare. Audiet enim te, et custodiet te: et quasi defendenI uersus: Audisti uerbum aduersus proximum: commoriatur in te fidens quoniam non te disrumpet a facie uerbi parturit fatuus tamquam gemitus partus infantis. sagitta infixa femori carnis, sic uerbum in ore stulti. corripe amicum, ne forte non intellexerit et dicat: non feci, aut si fecit, ne iterum addat facere. corripe proximum, ne forte non dixerit, et si dixerit, ne forte iteret. corripe amicum: saepe enim fit commissio. et non omni uerbo credas. est qui labitur in lingua sua, sed non ex animo. quis est enim qui non deliquerit in
Abbreviated transcription (Latin):
habundantie: & innecessitatẽ pau¬
ꝑtatis indie diuitiarũ. Amane
usq ad uesꝑum ĩmutabitur tempꝰ:
& hec omĩa citata in oculis dei. Ho¬
mo sapiens mominib metuet : &
indieb delictoꝵ attendet abiner¬
tia. Omnis astutus agnoscit sapi¬
entiam: & inuenienti eã. dabit con¬
fessionẽ. Sensati inuerbis & ipsi sapi¬
enter egerunt: & intellexerunt ue
piscentias eius: faciet te in gaudiũ
inimicis tuis. Nec oblecteris inturbis:
nec inmodicis. Assidua ẽ enim com¬
missio illoꝵ. Ne fueris mediocris in
contentione ex fenore: & non ẽ tͥ ni
chil in scło: eris enim inuidus uitȩ
tuȩ. Oꝑarius ebriosus non locupleta¬
bitur: & qui sꝑnit modica paulatim
re faciunt sapientes: & arguent sen¬
rit nequam. Putredo & uermis here¬
ditabunt illum: & extolletur in exem¬
plum mauis: & tolletur denumero
anima eius. Qui credit cito: leuis cor¬
de ẽ. & minorabitur. Et qui delinquet
in animã suam: in suꝑ habebitur. Qui
gaudet miquitati: denotabit᷑. Et qui

Expanded text:
ntiae et necessitatem paupertatis in die divitiarum a mane usque ad vesperam mutatur tempus et haec omnia citata in oculis Dei homo sapiens in omnibus metuet et in diebus delictorum adtendet ab inertia omnis astutus agnovit sapientiam et invenienti eam dabit confessionem sensati in verbis et ipsi sapienter egerunt et intellexerunt verpiscentiam eius faciet te in gaudium inimicis ne oblecteris in turbis nec in modicis ad duas est enim commissio illorum ne fueris mediocris in contentione ex fenore et non est tibi nihil in sacculo eris enim invidus tuae tae operarius ebriacus non locupletabitur et qui spernit modica paulatim re faciunt sapientes et arguent senrit nequam. Putredo et vermis hereditabunt illum, et extolletur in exemplum majus, et tolletur de numero anima ejus. Qui credit cito, levis corde est, et minorabitur: et qui delinquit in animam suam, insuper habebitur . Qui gaudet iniquitate, denotabitur; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
gem suum. Miserͤatur excipiens doct¬
nam miserationis: & qui festinat in
iudiciis suis. Filz in bonis non des que¬
relam: & momni dato ne des tristitiã
uerbi mali. Nlonne ardorem refrigera¬
bit ros: Sic & uerbum melius quã datũ.
Nonne ecce uerbũ suꝑ datum bonum :
Et utraq cum homine iustificato. Stultꝰ
acriter imꝑꝑabit: & datus in disciplina¬
ti tabescere facit oculos. Ante iudiciũ
para iusticiam tibi : & ante quã loꝗͣ¬
ris disce. Ante languorem ad hibe me¬
dicinã. & ante iudiciũ in t̾roga te ipsũ.
& inconspectu dei muenies ꝓpitia¬
tionẽ. Ante languorem humilia te :¬
& intempore infirmitatis ostende
conuersationẽ tuam. Non impedia¬
ris orare semꝑ: & non ueteris usq ad
mortem iustificari: qm̃ merces dei
manet met̾num. Ante orationem
p̃para anmã tuam: & noli ẽẽ qua¬
si homo qui temptat dm̃. Mem̃to¬

Expanded text:
ersus: Miseratur excipientes doctrinam miserationis et qui festinant in iudiciis eius. fili, in bonis non des querellam, et in omni dato non des tristitiam uerbi mali. nonne ardorem refrigerabit ros? sic et uerbum melius quam datum. nonne ecce uerbum supra datum bonum? et utraque cum homine iustificato. stultus acriter inproperabit, et datus indisciplinati tabescere facit oculos. ante iudicium para iustitiam tibi et antequam loquaris disce. et ante languorem adhibe medicinam et ante iudicium interroga te ipsum, et in conspectu dei inuenies propitiationem. ante languorem humilia te et in tempore infirmitatis ostende conuersationem tuam. non inpediaris orare semper et non ueteris usque ad mortem iustificari: quoniam merces dei manet in aeternum. ante orationem praepara animam tuam et noli esse quasi homo, qui temptat deum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓfundũ abyssi. & hominũ corda
intuentes in absconditas partes. Dño
enĩ deo antequã crearentur omĩa
sunt agnita: sic & post ꝑfectum re-¬
spicit omĩa. Hic inplateis ciuita¬
tis uindicabit᷑: quasi pullus equi¬
nus fugabitur: &ubi non sꝑabit
app̃hendetur. Et erit dedecus om¬
nib: eoquod ñ intellexerit timo¬
rem dñi. Sic & mulier om̃is relin
quens uirum suũ: & statuens he¬
reditatẽ ex alieno matͥmonio. Pri¬
mo enĩ in lege altissimi incredibi¬
lis fuit. & scđo uirum suũ dereliqͥt.
tertio in ad ulterio fornicata ẽ: & ex
alio uiro filios statuit sibi. Hec in
eccłam adducetur: & in filios eius
respiciet᷑. Non tradent filii eius ra¬
dices: & rami eiꝰ non dabunt fruc¬
tum. Derelinquet in maledictũ
memoriam illius: & dedecus illiꝰ
non clelebitur: & agnoscent qui
derelicti sunt. qm̃ nichil melius
quã timor dei: & nichil dulcius
quã respicere in mandatis dñi:
& gła magna ẽ sequi dñm. Longitu¬

Expanded text:
 abyssi et hominum corda intuentes in absconsas partes Domino enim Deo antequam crearentur omnia sunt agnita sic et post perfectum respicit omnia hic in plateis civitatis vindicabitur quasi pullus equinus fugabitur et ubi non speravit adprehendetur et erit dedecus omnibus quod non intellexerit timorem Dei squens uirum suum et statuens hereditatem ex alieno matrimonio’. Primo enim in lege altissimi incredibilis fuit, secundo uirum suum dereliquit, tertio in adulterio fornicata est et ex alio viro filios statuit sibi haec in ecclesiam adducetur et in filios eius respicietur non tradent filii eius radices et rami eius non dabunt fructum derelinquent in maledictum memoriam illius et dedecus illius non delebitur et agnoscent qui derelicti sunt quoniam nihil melius quam timor Dei et nihil dulcius quam respicere in mandatis Domini et gloria magna est sequi Dominum longitu