comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
surgatis antequã surgat lux:
necesse est ut in uanitate rema¬
neatis: quia in tenebris eritis.
Surrexit lux nr̃a xp̃c. bonũ est
tibi ut surgas post xp̃m: ñ sur¬
gas ante. xp̃m. Qui surgunt an¬
te xp̃m: Qui se uolunt p̃pone¬
re xp̃o. Et qui sunt qui se uolũt
p̃ponere: xp̃o: Qui uolunt hic
excelsi esse: ubi ille humilis fuit.
Sint gͦ hic humiles si uolunt esse¬
Nit enim de his qui illi adheserãt
fide. in quib & nos sumus: si &e
nos in illũ puro corde credimus.
uolo ut ubi ego sũ & ipsi sint me¬
cũ. Magnũ donũ. magna gr̃a:
magna ꝓmissio frẽs mei. Et quiꝰ¬

Expanded text:
surgatis antequam surgat lux, surgatis antequam surgat lux, necesse est ut in vanitate remaneatis, quia in tenebris eritis. Surrexit lux nostra Christus; bonum est tibi ut surgas post Christum, non surgas ante Christum. Qui surgunt ante Christum? Qui se volunt praeponere Christo. Et qui sunt qui se volunt praeponere Christo? Qui volunt hic excelsi esse, ubi humilis ille fuit. Sint ergo hic humiles, si volunt ibi eAit enim de iis qui illi adhaeserant fide, in quibus et nos sumus, si et nos in illum puro corde credimus: volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum» . Magnum donum, magna gratia, magna
Abbreviated transcription (Latin):
endo. sed uanus est labor noster:
nisi ille custodiat qui iudet.
dit & cũ dormitis. Iule enim dor¬
miuit in cruce semel. & surre¬
xit: iam ñ dormit. Estote isrł.
quia ñ dormit neq dormitabit
qui custodit isrł. Eia fr̃es. si uo¬
lumus sub umbra alarũ custo
lumus uobiscũ. Tanquã pasto
res uobis sumus: sed sub illo pa¬
store uobiscũ oues sumus. Tan¬
quam uobis ex hoc loco doctores
sumris. sed sub illo pastore magi¬
ri ab illo qui humiliatus est ꝓpt̃
nos & exaltatus ẽ ad custodiendos
nos: humiles simus. Nemo sibi
arroget aliquid. Nemo habet ali¬
quid boni. nisi ab illo acceperit
qui solus est bonus. Qui artẽ
sibi uoluerit arrogare sapientiã:
stultus est. Sit humilis ut ueni¬
at sapientia: & illuminet illum.
Si autẽ antequã ueniat in illũ
sapientia putat se esse sapientẽ
bulat. Et quid audit in isto psal¬
mo: Inuanũ est uobis aute lucẽ
surgere. Quid est in uanũ est
uobis ante lucem surgere: Si

Expanded text:
endo, sed vanus est labor noster, endo, sed vanus est labor noster, nisi ille custodiat qui videt cdit et cum dormieritis. Ille enim dormivit in cruce semel, et surrexit; jam non dormit. Estote Israel; quia non dormit, neque dormitabit, qui custodit Israel . Eia, fratres, si volumus sub umbra alarum Dei culumus vobiscum. Tanquam vobis pastores sumus, sed sub illo Pastore vobiscum oves sumus. Tanquam vobis ex hoc loco doctores sumus; sed sub illo uno Magiri ab illo qui humiliatus est propter nos, et exaltatus est ad custodiendos nos, humiles simus. Nemo sibi arroget aliquid. Nemo habet aliquid boni, nisi ab illo acceperit, qui solus bonus est. Qui autem sibi voluerit arrogare sapientiam, stultus est. Sit humilis, ut veniat sapientia et illuminet illum. Si autem antequam veniat in illum sapientia, putat se esse sapientem;tenebris. Et quid audit in isto psalmo? «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Quid est, «In vanum est vobis ante lucem surgere?» Si
Abbreviated transcription (Latin):
Custodiebat. uigilabat quantũ po¬
terat suꝑ eos quib p̃erat. Et ep̃i
hoc faciunt. Nam ideo altior locũ
positus est ep̃is. ut ipsi suꝑinten¬
dant: & tanquã custodiant popu¬
lum. Nam & grece qd dicitur
Mtyenc ep̃c. hoc latine suꝑinten
am: sic & ep̃is altior locus factus ẽ.
Et de isto alto loco periculosa red¬
ditur ratio. nisi eo corde stemus
hic. ut humilitate sub pedibus
ur̃is simus. & ꝓ uobis oremus: ut
qui nouit mentes nr̃as ipse custo¬
diat. quia nos intrantes. uos & exe¬
untes possumus uidere. Ysq adeo
autẽ ñ uidemus quid cogitetis in
cordib ur̃is : ut neq quid agatis
in domib ur̃is uidere possimus.
Quomͦ custodimus: Quomͦ ho¬
mines. quantũ possumus: quan¬
tũ accepimus. Et quia nos sicut ho¬
mines custodimus. & ꝑfecte custo¬
dire ñ possumus: ideo sine custode
remanebitis : Absit. Nam ubi
est ille de quo dicitur. nisi dñs
custodierit ciuitatem: in ua¬
nũ laborant qui custodiunt
eam: Laboramus in custodi¬

Expanded text:
custos erat; vigilabat, quantum poterat, super eos quibus praeerat. Et episcopi hoc faciunt. Nam ideo altior locus positus est episcopis, ut ipsi superintendant, et tanquam custodiant populum. Nam et graece quod dicitur episcopus, hoc latine superintentam, sic et episcopis altior locus factus est. Et de isto alto loco periculosa redditur ratio, nisi eo corde stemus hic, ut humilitate sub pedibus vestris simus, et pro vobis oremus, ut qui novit mentes vestras ipse custodiat. Quia nos intrantes vos et exeuntes possumus videre; usque adeo autem non videmus quid cogitetis in cordibus vestris, ut neque quid agatis in domibus vestris videre possimus. Quomodo ergo custodimus? Quomodo homines; quantum possumus, quantum accepimus. Et quia nos sicut homines custodimus, et perfecte custodire non possumus, ideo sine custode remanebitis? Absit. Nam ubi est ille de quo dicitur, «Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum laboravit qui custodit eam?» Laboramus in custodi
Abbreviated transcription (Latin):
ditiam tenebat quasi in carne:
exsufflaret. repelleret.abiceret.
ne ĩmunda tangeret mundũ:
& contaminaret eius mundici¬
am. Quia hoc ñ fecit dñs. ideo
illũ credidit nescisse: qualis mu¬
lier illi accessisset ad pedes. Dñs
autẽ non solũ illam nouerat. sed
& cogitationes illius audiebat:
quia & si contactus corporis aliqͥd
facit. o ĩmunde pharisee. caro
dñi posset pollui contactu mu¬
lieris: an mulier mundari con¬
tactu dñi : ꝑmitebat autẽ me¬
dicus egrotam tangere medi¬
camentũ: & illa que uenerat
nouerat medicũ: & que solebat
in sua fortasse esse formeatione
frontosa: frontosior facta ẽ ad
salutem. Irrupit in domũ quo
ñ erat inuitata. sed uulnera ha¬
bebat. & illuc uenerat: ubi mecdi¬
cus recumbebat. Iue autẽ qui in¬
uitauerat medicũ sanus sibi ui¬
debatur: ꝓpterea ñ curabat᷑. Iam
que sequunt᷑ in eugłio nostis. quo¬
modo confusus est ipse phariseꝰ.
cũ ei ostenderet quia & illã muli¬

Expanded text:
ditiam tenebat quasi in carne, ditiam tenebat quasi in carne, exsufflaret, repelleret, abjiceret; ne immunda tangeret mundum, et contaminaret ejus munditiam. Quia hoc non fecit Dominus, ideo illum credidit nescisse qualis mulier illi accessisset ad pedes; Dominus autem non solum illam noverat, sed et cogitationes illius audiebat: quia etsi contactus corporis aliquid facit, o immunde pharisaee, caro Domini posset pollui contactu mulieris, an mulier mundari contactu Domini? Permittebat autem medicus aegrotam tangere medicamentum; et illa quae venerat, noverat medicum; et quae solebat in sua fornicatione fortasse esse frontosa, frontosior facta est ad salutem. Irrupit in domum quo non erat invitata; sed vulnera habebat, et illuc venerat ubi medicus recumbebat. Ille autem qui invitaverat medicum, sanus sibi videbatur; propterea non curabatur. Jam quae sequuntur in Evangelio nostis, quomodo confusus est ipse pharisaeus, cum ei ostenderet quia et illam muli
Abbreviated transcription (Latin):
& que foris sunt munda erunt.
Ipse dñs dicit alio loco. Uerũ date
elemosinas: & ecce om̃ia munda
sunt uobis. Unde autẽ ꝓcedit ele¬
mosina : De corde. Si enim manũ
fecisti. Si autẽ in corde misere¬
aris. etiam si ñ habeas qd̃ porri¬
gas manu: acceptat d̃s elemosi¬
nam tuã. Illi autẽ iniqui: foris
querebant munditiã. De talib
enim erat ille phariseus qui in¬
uitauerat dñm quando accessit
mulier que in ciuitate peccatͥx
erat & famosa: que lacrimis la¬
uit pedes dñi. tersit capillis: un¬
xit unguento. Phariseus gͦ qui
inuitauerat dñm. & munditiã
ñ habebat nisi forinsecus corpore.
corde autẽ plenus erat iniquita¬
te & rapina: dixit apud semet¬
ipsũ. Iste si esset ꝓpħa: sciret que
mulier illi accessit ad pedes. Un¬
de nouerat utrũ sciret an nesci¬
ret: Sed ideo eũ nescire arbitra¬
tus est: quia ñ a se eam reppulit.
Sienim accessisset ad ipsũ pha¬
riseũ talis mulier. ille qui mun¬

Expanded text:
et quae foris sunt munda erunt» . et quae foris sunt munda erunt» . Ipse Dominus dicit alio loco: «Verum date eleemosynas, et ecce omnia munda sunt vobis» . Unde autem procedit eleemosyna? De corde. Si enim manum fecisti; si autem in corde miserearis, etiamsi non habeas quod porrigas manu, acceptat Deus eleemosynam tuam. Illi autem iniqui, foris quaerebant munditiam. De talibus erat etiam ille pharisaeus qui invitaverat Dominum, quando accessit mulier quae in civitate peccatrix erat et famosa, quae lacrymis lavit pedes Domini, tersit capillis, unxit unguento. Pharisaeus ergo, qui invitaverat Dominum, et munditiam non habebat nisi forinsecus corpore, corde autem plenus erat iniquitate et rapina, dixit apud semetipsum: «Iste si esset propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes.» Unde noverat utrum sciret, an nesciret? Sed ideo eum nescire arbitratus est, quia non a se eam repulit. Si enim accessisset ad ipsum pharisaeum talis mulier, ille qui mun
Abbreviated transcription (Latin):
& latro ad te ñ audet accedere.
Ambula gͦ in xp̃o & canta. gau¬
dens canta. tanquã consolatus:
quia ille te p̃cessit. qui nussit ut
tione. Os fr̃es mei qd̃ habemus in
corpore: quomͦ replet᷑ gaudio:
Non solet impleri. nisi aut cibo
aut potu: aut aliqua re tali mis¬
sa in os impletur aliqͣndo os nr̃m:
& plus est qd̾ dicimus scĩtati ur̃ȩ
quando os plenũ habemꝰ: loqui
non possumus. Habemus autẽ
intus os: id est in corde: unde quic¬
quid ꝓcedit. si malũ est inquinat
nos. si bonũ est mundat nos. De
ipso enim ore audistis: dũ eugłm
legeretur. Insultabant enĩ dño
iudei: quia discipłi eius ñ lotis
manib manducabant. Illi insul¬
tabant qui munditiã foris habebãt:¬
& intus maculis pleni erant. Iili
insultabant: quoꝵ iusticia ñ erat
nisi in oculis hominũ. Dñs autẽ
querebat mundiciã nr̃am inte¬
riorem. que si fuerit necesse est
ut & que foris sunt munda sint.
Mundate inquit que intus sũt:

Expanded text:
 latro ad te non audet accedere. Ambula ergo in Christo et canta gaudens, canta tanquam consolatus; quia ille te praecessit, qui jussit ut tione.» Os, fratres mei, quod habemus in corpore, quomodo repletur gaudio? Non solet impleri, nisi aut cibo, aut potu, aut aliquare tali missa in os. Impletur aliquando os nostrum: et plus est quod dicimus Sanctitati vestrae; quando os plenum habemus, loqui non possumus. Habemus autem intus os, id est in corde, unde quidquid procedit, si malum est, inquinat nos; si bonum est, mundat nos. De ipso enim ore audistis, dum Evangelium legeretur. Insultabant enim Judaei Domino, quia discipuli ejus non lotis manibus manducabant. Illi insultabant, qui munditiam foris habebant, et intus maculis pleni erant; illi insultabant, quorum justitia non erat, nisi in oculis hominum. Dominus autem quaerebat munditiam nostram interiorem; quae si fuerit, necesse est ut et quae foris sunt munda sint. «Mundate,» inquit, «quae intus sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
enim dei popłs di: quia domus
dei. templũ dei. Et quid dicit a
domus dei. ñ solũ qui modo sũt.
sed & qui ante nos fuerunt. &
iam dormierunt. & qui post
nos futuri sunt: adhuc qui na¬
sci habent in reb humanis usq
in finem scłi. congregati in ti¬
nũ fideles innumerabiles. sed
dño numerati. de quib dicit
grana illa que modo gemunt
inter paleas. que massam unã
factura sunt. qͣndo area in fine
fuerit uentilata: om̃is gͦ nume¬
rus fideliũ scõꝵ ex om̃ib cõmu¬
tandoꝵ ut fiant equales angłis
dei. adiuncti etiam ipsi angłis dei.
qui modo ñ peregrinant᷑.sed ex¬
pectant nos quando a peregrina¬
tione redeamus. om̃s simul unã
domũ dei facrunt & unã ciuita¬
tem: ipsa est iherłm. Habet cu¬
stodes. Quomͦ habet ȩdificante̾.
laborantes ut edificetur: sic ha¬
bet & custodientes. Nam ad custo¬
uiam ꝑtinet: qd̃ dicit apłs. Timeo
ne sicut serpens euam seduxit a¬
stutia sua: sic & ũrȩ mentes corrũ

Expanded text:
enim Dei, populus Dei; quia domus enim Dei, populus Dei; quia domus Dei, templum Dei. Et quid dicit Apdomus Dei, non solum qui modo sunt, sed et qui ante nos fuerunt et jam dormierunt, et qui post nos futuri sunt, adhuc qui nasci habent in rebus humanis usque in finem saeculi, congregati in unum fideles innumerabiles, sed Domino numerati, de quibus dicit; grana illa quae modo gemunt inter paleas, quae massam unam factura sunt, quando area in fine fuerit ventilata : omnis ergo numerus fidelium sanctorum, ex hominibus commutandorum ut fiant aequales Angelis Dei, adjuncti etiam ipsi Angelis, qui modo non peregrinantur, sed exspectant nos quando a peregrinatione redeamus; omnes simul unam domum Dei faciunt, et unam civitatem. Ipsa est Jerusalem. Habet custodes: quomodo habet aedificantes, laborantes ut aedificetur; sic habet et custodientes. Nam ad custodiam pertinet quod dicit Apostolus: «Timeo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestrae mentes
Abbreviated transcription (Latin):
rant multi in edificando: sed si
ñ ille ȩdificet in uanũ laboraue¬
runt edificantes eam. Qui la
currimus. om̃s laboramus. om̃s
edificamus modo. & qui ante
nos cucurrerunt. laborauerunt
edificauerunt. Sed nisi dñs ȩdi¬
ficauerit domũ: in uanũ labo¬
rauerunt edificantes eam. Ideo
quosdã uidentes ruere apłi: &
ꝓprie paulus ait. Dies obserua¬
tis & annos. & menses. & tempo¬
ra. timeo uos ne forte sine causa
laborauerim in uobis. Quia no¬
uerat se intus a deo edificari: plã¬
gebat istos quia sine causa labo¬
rauerat in eis. Nos gͦ loqiimur
foris: ille edificat intus. Quo¬
modo audiatis nos aduertimꝰ:
quid cogitetis ille solus nouit:
qui cogitationes ur̃as nouit. Ip¬
se edificat. ipse monet. ipse ter¬
ret. ipse intellectũ aperit: ipse
tamen laboramus & nos tanquã
operarii. Sed nisi dñs edificaue¬
rit domũ: in uanũ laborauer̃t
edificantes eam. Que autẽ do¬
mus dei: ipsa & ciuitas. Domus

Expanded text:
rant multi in aedificando; sed si rant multi in aedificando; sed si non ille aedificet, «in vanum laboraverunt aedificantes eam.» Qui sucurrimus, omnes laboramus, omnes aedificamus modo; et ante nos cucurrerunt, laboraverunt, aedificaverunt: sed «nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt, aedificantes eam.» Ideo quosdam videntes ruere Apostoli, et proprie Paulus ait: «Dies observatis, et annos, et menses, et tempora; timeo vos», «ne forte sine causa laboraverim in vos» . Quia noverat se intus a Domino aedificari, plangebat istos, quia sine causa laboraverat in eis. Nos ergo loquimur foris, ille aedificat intus. Quomodo audiatis, nos advertimus; quid cogitetis, ille solus novit qui cogitationes vestras videt. Ipse aedificat, ipse monet, ipse terret, ipse intellectum aperit, ipse tamen laboramus et nos tanquam operarii; sed «nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam.» 3. Quae autem domus Dei, et ipsa civitas. Domus
Abbreviated transcription (Latin):
uit sibi templũ uerus salomon
Nomen enĩ salomonis: int̃pre¬
tatur pacificus. Est autẽ ille ue¬
rus pacificus: de quo dicit apłs.
Ipse est enim pax nr̃a: qui fecit
utraq unũ. Ille est uerus paci¬
ficus. qui duos parietes e diuer¬
so uenientes in se copulauit:qui¬
bus factus est lapis angularis..
uenientem popłm ex circũcisio¬
ne credentiũ. & uenientẽ popłm
ex p̃putio gentiũ. & ipsoꝵ creden¬
tiũ fecit unam eccłiam de duob
populis: & factus est ille lapis
angularis. Q̃ ideo uerus paci¬
ficus: quia ille uerus salomon.
Salomon autẽ ille filius dauid
de muliere bethsabee rex isrł. fi¬
guram gestabat huiꝰ pacifici:
quando templũ edificauit. Id̾o
ne illũ putes salomonẽ qui edifi¬
cauit domiũ deo: aliũ salomonẽ
tibi ostendens scriptura sic ince¬
pit in psalmo. Nisi dñs edi¬
ficauerit domũ: in uanũ la¬
borauerunt qui edificant eã.
Exp̃c elificat domũ suam. Labo¬

Expanded text:
vit sibi templum verus Salomon vit sibi templum verus Salomon Nomen enim Salomonis interpretatur Pacificus: est autem ille verus pacificus, de quo dicit Apostolus, «Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum.» Ipse est verus pacificus, qui duos parietes e diverso venientes in se copulavit, quibus factus est lapis angularis, venienti populo ex circumcisione credentium, et venienti populo ex praeputio Gentium et ipsorum credentium; fecit unam Ecclesiam de duobus populis, factus est illis lapis angularis , et ideo vere pacificus. Quia ergo ille verus Salomon; Salomon autem ille filius David de muliere Bethsabee , rex Israel, figuram gestabat hujus pacifici, quando templum aedificavit: ideo ne illum putes Salomonem qui aedificavit domum Deo, alium Salomonem tibi ostendens Scriptura sic coepit in Psalmo: «Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam.stus aedificat domum suam. Labo
Abbreviated transcription (Latin):
quem sca p̃cepta & salubria mo¬
nita. & diuna sacramenta sp̃c
sc̃s in diuinis litceris operatus ẽ.
Nam ipse salomon mulierũ ama¬
tor fuit. & repbatus est a deo. et
usq adeo laqueus illi fuit illa cu¬
piditas: ut a mulierib etiã ydo¬
lis sacrificare cogeret᷑. Sic de illo
scriptura testis est. Sed si illo ca¬
dente. que per illũ dicta sunt de¬
lerentur. iudicarent᷑. quia ipse
dixerat: non per illũ dicta erãt.
Optime gͥ etiam hoc egit miseri¬
cordia dei & sp̃c erus: ut qucqͥd
bomi ꝑ salomonẽ dictũ est deo
tribueretur: peccatũ autẽ homi¬
nis homini. Quid mirũ quia
in popło dei cecidit salomon: In
paradiso ñ cecidit adam: Non
est: Ideo docenur in nullo ho¬
minũ spem esse ponendã. quia
ce iste salomon edificauerat
templũ deo: in typo quidem
& figura futurȩ eccłiȩ & cor¬
poris xp̃i. Unde dicit in eugłio.
Soluite templũ hoc: & in triduo
excitabo illud. Quia gͦ ipse edi¬
ficauerat illud templũ edifica¬

Expanded text:
 praecepta et salubria monita et divina sacramenta Spiritus sanctus in divinis Litteris operatus est. Nam ipse Salomon mulierum amator fuit, et reprobatus est a Deo: et usque adeo laqueus illi fuit illa cupiditas, ut a mulieribus etiam idolis sacrificare cogeretur, sicut de illo Scriptura testis est . Sed si illo cadente, quae per illum dicta sunt, delerentur; judicaretur quia ipse dixerat, non per illum dicta erant. Optime igitur etiam hoc egit misericordia Dei et Spiritus ejus, ut quidquid boni per Salomonem dictum est, Deo tribueretur; peccatum autem hominis homini. Quid mirum quia in populo Dei cecidit Salomon? In paradiso non cecidit Adam? Non est? Ideo docemur in nullo hominum spem esse ponendam. Quia et iste Salomon aedificaverat templum Domino , in typo quidem et in figura futurae Ecclesiae et corporis Domini; unde dicit in Evangelio, «Solvite templum hoc, et in triduo excitabo illud» : quia ergo ipse aedificaverat illud templum, aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
mus qd̃ os & que lingua. Atten¬
dat caritas ur̃a. Insultatũ est
dño. quia ñ lotis manib discipłi
eius manducarent. respondit il¬
lis dñs sicut oportebat: & uocatis
Om̃e qd̾ intrat in os ñ comqui¬
nat hominẽ: sed qd̃ exit. Quid ẽ
hoc ͤ Cũ dixit qd intrat in os: ñ¬
nisi os corporis uoluit ostendere.
Intrant enĩ cibi. & ñ coiquinãt
homines cibi: quia om̃ia mun¬
da mundis. & om̃is creatura bo
na est. & nichil abiciendũ quod
cũ gr̃arũ actione ꝑcipitur. In fi¬
gura iudeis posita erant quedã.
& ĩmunda dicta sunt: sed postea
quã lux ipsa uenit remote sunt
umbrȩ. Non sumus retenti in
littera. sed uiuificati in sp̃u: et
ñ est impositũ iugũ obseruiatio¬
nis xp̃ianis. qd̃ impositũ erat iu¬
deis: quia dñs dixit. Iugũ enim

Expanded text:
uod os, et quae lingua. Attendat Charitas vestra. Insultatum est Domino, quia non lotis manibus discipuli ejus manducarent. Respondit illis Dominus sicut oportebat, et vocatis Omne quod intrat in os, non coinquinat hominem, sed quod exit.» Quid est hoc? Cum dixit, «Quod intrat in os,» nonnisi os corporis voluit ostendere. Intrant enim cibi, et non coinquinant homines cibi; quia, «Omnia munda mundis;» et, «Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione percipitur» . In figura Judaeis posita erant quaedam, et immunda dicta sunt . Sed postea quam lux ipsa venit, remotae sunt umbrae, non sumus retenti in littera, sed vivificati in spiritu: et non est impositum jugum observationis Christianis, quod impositum erat Judaeis; quia Dominus dixi
Abbreviated transcription (Latin):
portas infirmitatẽ fr̃is tui: ñ te
onerant peccata ipsius. Plane
si consentias: iam tua te p̃munt
ñ alterius. Quisquis enum consen¬
serit peccatori: ñ alienis sed suis
grauatur. Consentis enĩ ad pecca¬
tũ alterius tuũ fit peccatũ. & ñ
est quare queraris: qd̃ peccata a¬
liena de p̃munt. Dicitur enĩ tibi:
p̃munt te sed tua. Uidisti furẽ:
cucurristi cũ eo. Quid est hoc.
Pedib ambulasti ad furtũ: im

Expanded text:
portas infirmitatem fratris tui, non te portas infirmitatem fratris tui, non te onerant peccata ipsius. Plane si consentias, jam tua te premunt, non alterius. Quisquis enim consenserit peccatori, non alienis, sed suis gravatur. Consensio enim ad peccatum alterius, tuum fit peccatum; et non est quare queraris quod peccata aliena te premant. Dicitur enim tibi: Premunt te, sed tua. Vidisti furem, cucurristi cum eo . Quid est hoc? Pedibus ambulasti ad furlum; im
Abbreviated transcription (Latin):
forte in aliquã infirmitatẽ cecide¬
ris: quasi homo oportet ut sic te
portet ille quẽadmodũ & tu. Au¬
di quid p̃cesserit. Fres inquit si p̃¬
occupatus fuerit homo in aliquo
delicto: uos qui spirituales estis in¬
struite huiꝰmodi in sp̃u lenitatis.
Et ne forte quia spirituales monu¬
erat uelut securus sibi uideretur.
continuo subiecit: intendens te¬
ipsũ. ne & tu tempteris. Deinde qd̃
cõmemoraui subiunxit. Alter al¬
terius onera portate: & sic adim¬
plebitis legem xp̃i. Unde dicit:
& ꝓpter legem tuam sustinui te
dñe. Dicunt᷑ cerui quando transe¬
unt freta in ꝓrrimas insulas pa¬
scuȩ gr̃a capita suꝑ inuicẽ ponere.
& unus qui ante est solus portat
capit: & ñ ponit suꝑ alterũ. Sed
cũ & ille defecerit. tollit se ab ante¬
riori parte. redit posterius: ut et
ipse in altero requiescat. & sic por
caritas. Itaq caritas portat onera:
Ne peccatis suis unusquisq pre¬
matur attendat. Nam quando

Expanded text:
forte in aliquam infirmitatem cecideforte in aliquam infirmitatem cecideris, quasi homo, oportet ut sic te portet et ille, quemadmodum et tu. Audi quid praecesserit: «Fratres,» inquit, «si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis.» Et ne forte quia spirituales monuerat, veluti securi sibi viderentur, continuo subjecit: «Intendens teipsum, ne et tu tenteris.» Deinde quod commemoravi, subjunxit, «Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi» : unde dicit, «Propter legem tuam sustinui teDicuntur cervi, quando transeunt freta in proximas insulas pascuae gratia, capita super se invicem ponere; et unus, qui ante est, solus portat caput et non ponit super alterum: sed cum et ipse defecerit, tollit se ab anteriore parte et redit posterius, ut et ipse in altero requiescat: et sic portcharitas. Itaque charitas portat onera; ne peccatis suis unusquisque prematur, attendat. Nam quando
Abbreviated transcription (Latin):
de dñe. quia dignatus es legem
miscd̾iȩ afferre michi dimutere
om̃ia peccata mea: dare michi
decetero monita. ne te offendam
in ipsis monitis. Si quid forte ti¬
tubauero. dedisti michi remediũ:
quo te orem dicens. Dimitte nob̾
debita nr̃a: sicut & nos dimitti¬
mus debitorib nr̃is. Hanc legẽ
statuisti michi. ut quomͦ dimit¬
to: dimittat᷑ michi. ꝑter hanc
legem: sustinui de dñe. Expec¬
tabo quando uenias ut liberes¬
me ab om̃i necessitate: quia in ip¬
sa necessitate ñ deseruisti legem
miscłiȩ. Audi quam legem dicat:
si nondr̃i intellexisti. Quia legem
dicit caritatis: audi apłm. Inuicẽ
onera ur̃a portate: & sic implebi¬
tis legem xp̃i. Qui portant inui¬
cem onera sua: nisi qui habent
caritatem: Qui non habent cari¬
tatem: graues sunt sibi. qui autẽ
habent caritatẽ portant se. Lesit
te aliquis petit ueniam. si non di¬
mittis: ñ portas onus frĩs tui. Si
dimittis: portas infirmũ. Et tu si

Expanded text:
te, Domine;» quia dignatus es legem te, Domine;» quia dignatus es legem misericodiae afferre, mihi dimittere omnia peccata mea, dare mihi de caetero monita ne te offendam: in ipsis monitis si quid forte titubavero, dedisti mihi remedium, quo te orem, dicens, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Hanc legem statuisti mihi, ut quomodo dimitto, dimittatur mihi. «Propter» hanc «legem sustinui te, Domine.» Exspectavi quando venias et liberes ab omni necessitate, quia in ipsa necessitate non deseruisti legem misericordiae. 4. Audi quam legem dicat, si nondum intellexisti quia legem modo dicit charitatis; audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi.» Qui portant invicem onera sua, nisi qui habent charitatem? Qui non habent charitatem, graves sunt sibi; qui autem habent charitatem, portant se. Laesit te aliquis, petit veniam: si non dimittis, non portas onus fratris tui; si dimittis, portas infirmum. Et tu si
Abbreviated transcription (Latin):
ret se: fecit reũ lex: liberauit la¬
tor legis. Lator enim legis: impe¬
rator est. Lex data est quȩ derre¬
at & constringat in reatũ. & ñ
soluit lex apeccatis: sed ostendit
peccata. Et forte sub ipsa lege po¬
situs animaduertit iste. in ꝑfun¬
do quanta fecerit contra legem:
& sic exclamauit dicens. Si mi¬
quitatẽ obseruaueris dñe: dñe
quis sustinebit: Est gͦ lex miscd̾ie
dei: lex ꝓpitiationis dei. Illa timo¬
ris fuit. Est alia lex caritatis. Lex
caritatis dat ueniam peccatis. de¬
let p̾cerita: ad monet de futuris.
In uiam non deserit comitẽ: co¬
qui. mes fiet ei quẽ ducit in uia.¬
A. Sed concordandũ est cũ aduer¬
sario: dũ es cũ illo in uia. Est enĩ
sermo dei aduersarius tuus: quã¬
diu cũ illo ñ concordas. Concordas
autẽ: cũ ceperit de delectare quod
dicit sermo dei. Iam qui erat ad¬
uersarius: fit amicus. Sic finita
uia: non erit qui te tradat iudici.
Ergo ꝓpter legem tuam sustimi

Expanded text:
ret se. Fecit reum lex; liberavit Laret se. Fecit reum lex; liberavit Lator legis: Lator enim legis Imperator est. Lex data est quae terreat et constringat in reatum; et non solvit lex a peccatis, sed ostendit peccata. Et forte sub ipsa lege positus, animadvertit iste in profundo quanta fecerit contra legem, et sic exclamavit dicens, «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit?» Est ergo lex misericordiae Dei, lex propitiationis Dei. Illa timoris fuit, est alia lex charitatis. Lex charitatis dat veniam peccatis, delet praeterita, admonet de futuris; in via non deserit comitem, comes fit ei quem ducit in via. Sed concordandum est cum adversario, dum es cum eo in via . Est enim sermo Dei adversarius tuus, quamdiu cum illo non concordas. Concordas autem, cum coeperit te delectare facere quod dicit sermo Dei. Jam qui erat adversarius, fit amicus: sic, finita via, non erit qui tradat te judici. Ergo «propter legem tuam sustinui
Abbreviated transcription (Latin):
manã circũ latrari peccatis suis:
accusari om̃s conscientias suis co¬
gitationib ñ inueniri cor castũ:
p̾sumens de iusticia sua. Si ergo
cor castũ non potest inueniri qd̃
p̃sumat de iusticia sua: p̃sumat
om̃i corde de miscia dei & dicat.
tem spes est: Quia apud te ꝓpi¬
tiatio est. Et que est ista ꝓpitiatio
nisi sacrificiũ : & qd̾ est sacrificiũ.
nisi qd̃ pro nobis oblatũ est: San¬
guis innocens fusus: deleuit om¬
nia peccata nocentiũ. Precium
tantũ datũ: redemit om̃s capti¬
uos de manu captiuantis inimi¬
ci. Ergo apud te est ꝓpitiatio. Nã
si ñ esset apud te ꝓpitiatio. si iudex
esse uelles & misericors esse nolleᷤ.
obseruares om̃s iniquitates nr̃as.
& quereres eas. quis sustineret:
sc̃a. iusta. bona iudeis: sed reos po
tuit eos facere. Non data est lex
que posset uiuificare: sed que
ostenderet peccata peccatori. Pec¬
cator enim oblitus erat se: nec ui¬
debat se. Data est illi lex: ut iide¬

Expanded text:
manam circumlatrari peccatis suis, manam circumlatrari peccatis suis, accusari omnes conscientias cogitationibus suis, non inveniri cor castum praesumens de sua justitia. Si ergo cor castum non potest inveniri, quod praesumat de sua justitia; praesumat omnium cor de misericordia Dei, et dicat, tem spes est? «Quoniam apud te propitiatio est.» Et quae est ista propitiatio, nisi sacrificium? Et quod est sacrificium, nisi quod pro nobis oblatum est? Sanguis innocens fusus delevit omnia peccata nocentium: pretium tantum datum redemit omnes captivos de manu captivantis inimici. Ergo «est apud te propitiatio.» Nam si non esset apud te propitiatio, si judex solum esse velles et misericors esse nolles, observares omnes iniquitates nostras, et quaereres eas; quis sustineret? sancta, justa, bona Judaeis ; sed reos eos potuit facere. Non data est lex quae posset vivificare , sed quae ostenderet peccata peccatori. Peccator enim oblitus erat se, nec videbat se; data est illi lex, ut vide
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ clamat ad dm̃ de pro¬
fundo. De ꝓfundis clamaui ad
te dñe: dñe exaudi uocem meã.¬
s fiant aures cuȩ intendentes: in
Suocem dep̾cationis meȩ. Unde
clamat: De ꝓfundo. Quis ẽ gͦ
qui clamat: Peccator. Et qua spe
clamat: Quia qui uenit solue¬
re peccata: dedit spem etiã in ꝓ¬
fundo posito peccatori. Ideo quid
sequit᷑ post istas uoces: Si iiqͥ¬
tates obseruaueris dñe: dñe quis
sustinebit: Ecce apparuit de quo
ꝓfundo clamaret. Clamat enim
sub molib &e fluctib iniquitatũ
suarũ. Circũspexit se. circũspexit
uitam suam: uidit illam undi¬
q flagitiis. & facinorib cooꝑtam.
Quam cũ respexit nichil in se
bonũ muenit. nichil illi iusticiȩ
serenũ potuit occurrere. & cum
scelerũ suoꝵ uideret: tanqͣm ex¬
pauescens excla .i. mauit. Si mi¬
quitates obseruaueris dñe: dñe
quis sustinebit: Non dixit ego
sustinebo: sed quis sustinebit:
Uidit enim ꝓpe totam uitam hu¬

Expanded text:
peccatoris clamat de propeccatoris clamat de profundo: «De profundis clamavi ad te, Domine; Domine, exaudi vocem meam. Fiant aures tuae intendentes in vocem deprecationis meae.» Unde clamat? De profundo. Quis est ergo qui clamat? Peccator. Et qua spe clamat? Quia qui venit solvere peccata, dedit spem etiam in profundo posito peccatori. Ideo quid sequitur post istas voces? «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit?» Ecce aperuit de quo profundo clamaret. Clamat enim sub molibus et fluctibus iniquitatum suarum. Circumspexit se, circumspexit vitam suam; vidit illam undique flagitiis et facinoribus coopertam: quacumque respexit, nihil in se bonum invenit, nihil illi justitiae serenum potuit occurrere. Et cumscelerum suorum videret, tanquam expavescens exclamavit, «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit?» Non dixit, Ego non sustinebo; sed, «quis sustinebit?» Vidit enim prope totam vitam hu
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit ut roget dm̃: irridet. Qui¬
bus modis: Primo dicit. Si deo
displicerent facinora: ego uiue¬
rem:Si curaret d̾s res humanaᷤ:
ad tanta scelera que feci. ñ solũ
Solet enim illis hoc euenire qui
multũ in ꝓfundo sunt. & ꝓspe¬
rant᷑ in iniquitatib suis. & tanto
magis in ꝓfundo mergunt᷑: qͣn¬
tomagis uidentur esse felices. Fal¬
lax enim felicitas: maior est in¬
felicitas. Deinde & hoc solent ho¬
mines dicere. Iam qm̃ multa feci
& damnatio imminet: hoc ꝑdo
desperati. Sic me occisurus ẽ iu¬
dex ꝓ decem homicidiis. quomͦ
non iam faciam quicquid michi
occurrerit : facio. Hoc est: pecca¬
tor cũ uenerit in ꝓfundũ maloꝵ.
usq ad istam uitam uenire dig¬
natus est ꝓmittens remissionẽ
om̃iũ peccatoꝵ. etiã de ꝓfundo
excitauit hominẽ: ut clamaret
de ꝓfundo sub molib petcatoꝵ
& ꝑueniret uox peccatoris ad dm̃.
Unde clamantis: nisi de ꝓfun¬
do maloꝵ : Et uidete quia uox

Expanded text:
fuerit ut Deum roget, irridet. Quifuerit ut Deum roget, irridet. Quibus modis? Primo dicit: Si Deo displicerent facinora, ego viverem? Si curaret Deus res humanas, ad tanta scelera quae feci, non solum Solet enim hoc illis evenire, qui multum in profundo sunt, et prosperantur in iniquitatibus suis: et tanto magis in profundo merguntur, quanto magis videntur esse felices; fallax enim felicitas, ipsa major est infelicitas. Deinde et hoc solent homines dicere: Jam quoniam multa feci et damnatio imminet, hoc perdo, rus est judex pro decem homicidiis, quomodo no; quare non jam quidquid mihi occurrerit facio? Hoc est, «Peccator, cum venerit in profundum malorum, usque ad istam vitam venire dignatus est, promittens remissionem omnium peccatorum; etiam de profundo excitavit hominem, ut clamaret de profundo sub molibus peccatorum, et perveniret vox peccatoris ad Deum: unde clamantis, nisi de profundo malorum? 2. Et videte quia vox
Abbreviated transcription (Latin):
fundo intellexerit.clamat. gemit.
suspirat. donec de ꝓfundo eruat᷑
lia sed etiam spiritalia: donec ad
eũ ueniat anima. donec ab illo
liberetur imago ipsius qd̃ ẽ homo.
que in hoc ꝓfundo tanqͣm assidu¬
is fluctib exagitata detrita est.
nisi renouetur & reparetur a do.
qui illam impressit quando for¬
mauit hominẽ. Idoneus esse po
tuit homo ad casũ suũ: ñ est ido¬
neus ad resurrectionẽ suã. Semꝑ
in ꝓfundo est: nisi liberet᷑ ut dixi
semꝑ in ꝓfundo est. Sed cũ de pro¬
fundo clamat surgit de ꝓfundo:
& ipse clamor ñ eũ ꝑmittit multũ
in imo esse. Ualde enĩ in ꝓfundo
sunt: qui nec clamant de ꝓfundo.
Dicit scriptura. Peccator cũ uene¬
rit in ꝓfundũ maloꝵ: contemnit.
Iam uidete fr̃es quale ꝓfundũ sit:
ubi contemnit᷑ d̾s. Cũ quisq uide¬
rit se cotidianis peccatis obrutũ.
acerius quibdam & molib quibꝰ¬
dam p̾mi iniquitatũ: si dictũ illi

Expanded text:
fundo intellexerit, clamat, gemit, fundo intellexerit, clamat, gemit, suspirat, donec de profundo eruaturlia, sed etiam spiritualia; donec ad eum veniat anima, donec ab illo liberetur imago ipsius, quod est homo, quae in hoc profundo tanquam assiduis fluctibus exagitata, detrita est: et nisi renovetur et reparetur a Deo, qui illam impressit quando formavit hominem Idoneus potuit esse homo ad casum suum; non est idoneus ad resurrectionem suam, semper in profundo est; nisi liberetur, ut dixi, semper in profundo est. Sed cum de profundo clamat, surgit de profundo, t ipse clamor non eum permittit multum in imo esse. Valde enim in profundo sunt, qui nec clamant de profundo. Dicit Scriptura: «Peccator, cum venerit in profundum malorum, contemnit» . Jam videte, fratres, quale profundum sit, ubi contemnitur Deus. Cum quisque viderit se quotidianis peccatis obrutum, acervis quibusdam et molibus quibusdam iniquitatum premi, si dictum illi
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam uos non solũ oculiᷤ
forporis: sed etiam corde ui¬
gilare p̃sumimus. intelli¬
genter nos cantare oportet. Depro¬
fundis clamaui ad te dñe: dñe
exaudi uocem meã. Et enĩ uox hec
ascendentis est: ꝑtinens ad canti¬
cũ graduũ. Debet itaq unusqͥsq
nt̃m uidere in quo ꝓfundo sit: de
quo clamet ad dñm. Clamauit de
ꝓfundo iona: id est de uentre ceti.
Erat ñ solũ sub fluctib uerũ etiã
in uiscerib beluȩ. nec tam̃ illud cor¬
pus & illi fluctus intercluserunt
orationẽ ne ꝑueniret ad dm̃: & uen¬
ter bestiȩ ñ potuit tenere uocem
dep̾cantis. Penetrauit om̃ia. dis¬
rupit om̃ia. ꝑuenit ad aures dei.
sitamen dicendũ est quia disrup¬
tis om̃ib ꝑuenit ad aures dei qͣn¬
do aures dei in corde p̾cantis erãt.
ubienun dm̃ p̃sentem ñ habet:
cuiꝰ fidelis est uox: Uerũtamen
& nos debemus intelligere: de
quo ꝓfundo clamemus ad dm̃.
Frofundũ enim nobis est: uita
ista mortalis. Quisquis se in pro¬

Expanded text:
uoniam vos non solum oculis corporis, sed etiam corde vigilare praesumimus, intelligenter nos cantare oportet: «De profundis clamavi ad te, Domine; Domine, exaudi vocem meam.» Etenim vox haec ascendentis est, pertinens ad canticum graduum. Debet itaque unusquisque nostrum videre in quo profundo sit, de quo clamet ad Dominum. Clamavit de profundo Jonas, de ventre ceti . Erat non solum sub fluctibus, verum etiam in visceribus belluae; nec tamen illud corpus et illi fluctus intercluserunt orationem ne perveniret ad Deum, et venter bestiae non potuit tenere vocem deprecantis. Penetravit omnia, disrupit omnia, pervenit ad aures Dei: si tamen dicendum est quia disruptis omnibus pervenit ad aures Dei, quando aures Dei in corde precantis erant. Ubi enim Deum praesentem non habet, cujus fidelis est vox? Verumtamen et nos debemus intelligere de quo profundo clamemus ad Dominum. Profundum enim nobis est vita ista mortalis. Quisquis se in pro
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo cantabimus canticũ
dñi in terra aliena: Et ille qui¬
dem discessit: spem tamen de¬
dit dñs diuitib Nam contrista¬
ti discipuli dixerunt. Quisnã
potest saluus fieri: Et respon¬
dit eis. Quod hominib impos¬
sibile est: deo facile est. Habent
enim & diuites quendã modũ
suũ. & acceperunt canticũ de
syon: canticũ de quo dicit apłs.¬
superbe sapere. neq sperare in
incerto diuitiarũ: sed in deo ui¬
uo qui prestat nobis gm̃ia abun¬
danter ad fruendũ. Adungen᷑¬

Expanded text:
«Quomodo cantabimus canticum «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» Et ille quidem discessit; spem tamen divitibus Dominus dedit. Nam contristati discipuli dixerunt: «Quisnam potest salvus fieri?» Et respondit eis: «Quod hominibus impossibile est, facile est Deo» . Habent enim et divites quemdam modum suum, et acceperunt canticum de Sion, canticum de quo Apossuperbe sapere neque sperare in incerto diuitiarum, sed in deo uiuo. qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum: ben
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui dñm interrogauit.
Magister bone quid faciam ut
uitam eternam consequaR
Nonne de uita eterna que¬
rens. quasi de canticis syon in¬
terrogauit: Serua mandata:
ait illi dñs. Et ille de fastu cũ
inquit hec impleui a iuuentu¬
te mea. E dñs dixit illi de can¬
ticis quiddam. Et̃ nouerat quod
non caperet: sed exemplũ nob̾
dedit quomodo multi querũt
quasi consiliũ ad uitam eternã.
& tam di nos laudant: quã diu
respondeamus qd̃ querunt. De¬
dit de illo documentũ: danqͣm
nobis dicturis aliquando talib
hominib Quomodo cantabimꝰ
canticũ dñi in terra aliena: Ec¬
ce ait. Si ius perfectus esse uade
uende om̃ia que habes & da pau¬
perib. & habebis thesaurũ in ce¬
lo: & ueni sequere me. Ut discat
multa de canticis syon: ꝓrius
impedimenta reiciat. Expeditũ
ambulet. ne ullo onere pregra¬
uetur: & discat aliquid de can¬
ticis syon. Ille autem contrista¬
tus abcessit. Dicamus post illũ.

Expanded text:
ille qui Dominum interrogavit: ille qui Dominum interrogavit: «Magister bone, quid faciam ut vitam aeternam consequar?» Nonne de vita aeterna quaerens, quasi canticum Sion interrogavit? «Serva mandata,» ait illi Dominus. Et ille de fastu, cum inquit, «implevi a juventute mea.» Et Dominus dixit illi quiddam de canticis Sion, et noverat quod non caperet; sed exemplum dedit nobis, quomodo multi quaerant quasi consilium ad vitam aeternam, et tamdiu nos laudent, quamdiu respondeamus quod quaerunt. Dedit de illo documentum, tanquam nobis dicturis aliquando talibus hominibus, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» Ecce ait: «Vis esse perfectus? Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me.» Ut discat multa cantica de canticis Sion, prius impedimenta rejiciat, expeditus ambulet, ne ullo onere praegravetur; et discet aliquid de canticis Sion. Ille autem contristatus abscessit. Dicamus post illum,
Abbreviated transcription (Latin):
canticũ dñi in terra alienaͤ. Sed
uide quomͦ uerseris inter eos
opopule dei: o corpus xp̃i. oge¬
nerosa peregrinatio. Non es
hinc aliunde es: ne cũ illi qui
tibi dicunt. cantate nobis uer¬
ba canticoꝵ. dicite nobis him¬
nũi. cantate nobis de canticis
syon. quasi amant᷑ a te. & affec¬
tas amicitiam eoꝵ. & times tali¬
bus displicere: incipiat de de¬
lectari babilonia. & obliuisca¬
ris iherłm. Hoc ergo timens. ui¬
de quid subiciat: uide quid se¬
quatur. Passus est enim homo
iste qui cantabat: & ipse homo
sumus nos si uolumus. Passus
est undiq talia interrogantes.
adulatione blandientes. morda¬
citer rep̃hendentes. falso lau¬
dantes. quod non capiunt exi¬
gentes. quo pleni sunt funde¬
re nolentes. & inter turbas talũ
tanquã periclitans. erexit ani¬
mũ ad recordationem syon: et
constrinxit se talis anima u¬
losoꝵ. & inter uerba male inter¬
rogantiũ. querentiũ & discere
nolentiũ. Eece inde erat ciuis.

Expanded text:
canticum Domini in terra aliena?» 12. Sed canticum Domini in terra aliena?» 12. Sed vide quomodo verseris inter eos, o popule Dei, o corpus Christi, o generosa peregrinatio non es hinc, aliunde es; ne cum illi qui tibi dicunt, «Cantate nobis verba canticorum, dicite nobis hymnum, cantate nobis de canticis Sion,» quasi amantur a te, et affectas amicitias eorum, et times talibus displicere; incipiat te delectare Babylonia, et obliviscaris Jerusalem. Hoc ergo timens vide quid subjiciat, vide quid sequatur. Passus est enim homo iste qui cantabat; et iste homo nos sumus, si volumus: passus est undique talia interrogantes et adulatione blandientes, mordaciter reprehendentes, falso laudantes, quod non capiunt exigentes, quo pleni sunt fundere nolentes; et inter turbas talium tanquam periclitans, erexit animum ad recordationem Sion, et constrinxit se talis anima julosorum, inter verba male interrogantium, quaerentium et discere nolentium. 13. Ecce inde erat dives
Abbreviated transcription (Latin):
chi rationem. Non uis inquã
ut dicam. non bono animo au¬
dis: non sic pulsas ut dignum
sit tibi aperiri. Ille de impleuit:
qui me captiuũ duxit. Ipse me
interrogat de te: Astutus est:
dolose querit. Non querit quid
discat: sed quid rep̃hendat. P̾go
ergo non dicam: suspendã or-
est adhuc: Cantate nobis uer¬
ba canticoꝵ. Cantate nobis him¬
nũ: cantate nobis de canticis
syon. Quid respondemus: Ba¬
bilonia te portat᷑. babilonia te
continet. babilonia te nutrit:
babilonia de te loquitur. Non
nosti capere: nisi quod fulget
ad tempus. Eterna meditari
ignoras: non capis quod inter¬
rogas. Quomodo cantabimus
canticũ dñi in terra aliena:¬
sic est. Incipite uelle predicare
ueritatem quantulãcumq no¬
stis: & idete quam necesse sit
ut tales patiamini irrisores:
exactores ueritatis. plenos falsi¬
tatis. Respondete illis exigen¬
tib a uobis que capere non pos¬
sunt: & dicite ex fiducia sc̃i can¬
tici ũri. Quomodo cantabimꝰ

Expanded text:
hi rationem. Non vis, inquit, hi rationem. Non vis, inquit, ut discam? Non bono animo audis, non sic pulsas ut tibi dignum sit aperiri. Ille te implevit qui me captivum duxit, ipse me interrogat de te. Astutus est, dolose quaerit: non quaerit quid discat, sed quid reprehendat. Ergo ego non dicam, suspendam orgaest adhuc? «Cantate nobis verba canticorum, cantate nobis hymnum, cantate nobis de canticis Sion.» Quid respondemus? Babylonia te portat, Babylonia te continet, Babylonia te nutrit, Babylonia de te loquitur; non nosti capere nisi quod fulget ad tempus, aeterna meditari ignoras, non capis quod interrogas. «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra alienasic est. Incipite velle praedicare veritatem quantulamcumque nostis, et videte quam necesse sit ut tales patiamini irrisores, exactores veritatis, plenos falsitatis. Respondete illis exigentibus a vobis quae capere non possunt, et dicite ex fiducia sancti cantici vestri, «Quomodo cantabimus
Abbreviated transcription (Latin):
a sordib malarũ cupiditatum
purgant᷑ occulti sunt: quia &
in ipso uel ex ipso torculari a¬
iurca aperte fluit: oleũ occul¬
te eliquatur. Acclamatis ad ista.
& gaudetis ad ista. quia iam
potestis sedere super flumina
uos duxerunt nos. quando in¬
trant in corda hominrũ & inter¬
rogant nos per linguas eoꝵ qͦs
possident. & dicunt nobis can¬
tate nobis uerba canticoꝵ: red¬
dite nobis rationem aduentus
xp̃i. & que est alia uitaͥ uolo cre¬
oere. doce me rationem. quare
michi imperas ut credam: re¬
spondeo & dico illi. O homo quo¬
modo non uis tibi imperẽ ut
credas : Plenus es malis cupi¬
ditatib Si dicam tibi bona ihe¬
rusalem: non ea capis. O portet
ut exinaniaris quo plenus es :
ut possis impleri quo inanis
es. Ergo noli facile huic aliqͥd
dicere: lignũ est salicis: lignũ
est sterile. Noli percutere or¬
ganũ. ut sonet: sed suspende
potius. Sed ille dicturus ẽ. Dic
michi. canta michi: redde mi¬

Expanded text:
a sordibus malarum cupiditatum a sordibus malarum cupiditatum purgantur, occulti sunt: quia et in ipso vel ex ipso torculari amurca aperte fluit, oleum occulte eliquatur. 10. Acclamatis ad ista, et gaudetis ad ista; quia jam potestis sedere super flumina vos duxerunt nos, quando intrant in corda hominum, et interrogant nos per linguas eorum quos possident, et dicunt nobis: «Cantate nobis verba canticorum;» reddite nobis rationem adventus Christi, et quae est alia vita. Volo credere; doce me rationem quare mihi imperas ut credam. Respondeo illi et dico: O homo, quomodo non vis tibi imperem ut credas? Plenus es malis cupiditatibus: si dicam bona illa Jerusalem, non ea capis; oportet ut exinaniaris quo plenus es, ut possis impleri quo inanis es. Ergo noli facile huic aliquid dicere; lignum est salicis, lignum est sterile: noli percutere organum ut sonet, suspende potius. Sed ille dicturus est: Dic mihi, canta mihi, redde mi
Abbreviated transcription (Latin):
lia inquiunt bona atculit. xp̃c
ut perdat homo res suas. & cũ
dat egenis remaneat egenus:
Quid ergo facies: Bona xp̃i
non capis. Alius enim de imple
disti locũ in corde tuo. Priora tẽ¬
pora respicis: & quasi letiora tibi
uidentur fuisse tempora pristi¬
na que sic erant tanquã oliuȩ
pendentes in arbore. ducentib
uentis. quasi quodam libertatis
iure ꝑfruentes uago quodam
desiderio suo. Uentũ est ut oli¬
ua mitteret᷑ in torcular. Non
enim semper pendere habebat
in arbore. Iam finis est anni.
Non sine causa scribuntur psal¬
mi quidã pro torcularibꝰ. In ar¬
bore libertas: in torcularib pres¬
sura. Cum ergo res humanȩ cõ¬
terunt᷑ & premunt᷑. attendis qͥa
crescit auaritia. attendis quia
crescit & continentia. Quare tã
cecus es ut amurcam fluentẽ
per plateas uideas: oleũ in ge¬
mellario non uideas: Et hoc ñ
sine causa. Qui enim male uer¬
santur publice: noti sunt. Qui
autẽ se conuertunt ad dm̃. &

Expanded text:
lia, inquiunt, bona attulit Christus, lia, inquiunt, bona attulit Christus, ut perdat homo res suas, et cum dat egenis, remaneat egenus? Quid ergo facies? Bona Christi non capis: alius enim te implevdisti locum in corde tuo. Priora tempora respicis, et quasi laetiora tibi videntur fuisse tempora pristina, quae sic erant tanquam olivae pendentes in arbore, ducentibus ventis, quasi quadam libertate aurae perfruentes vago quodam desiderio suo. Ventum est ut oliva mitteretur in torcular: non enim semper pendere habebat in arbore: jam finis est anni. Non sine causa inscribuntur psalmi quidam, «Pro torcularibus» : in arbore libertas, in torculari pressura. Cum enim res humanae conteruntur et premuntur, attendis quia crescit avaritia; attende quia crescit et continentia. Quare tam caecus es, ut amurcam fluentem per plateas videas, oleum in gemellaria non videas? Et hoc non sine causa. Qui enim male versantur, publice noti sunt; qui autem se convertunt ad Deum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ne perturbatione aliqua flue¬
rent. & esset securitas magna nu¬
garũ. felicia essent tempora: mag¬
nam felicitatem reb humanis
xp̃c attulisset. Quia uero cedun¬
tur iniquitates. ut extirpata
cupiditate: plantet᷑ caritas ihe¬
rusalẽ: quia miscent᷑ amaritu¬
dines uitȩ temporali. ut eterna
desiderentur. quia erudiuntur
in flagellis homines padernam
accipientes disciplinam. ne iu¬
diciariam inueniant sententiã:¬
& nichil boni attulit xp̃c. & labo¬
res atculit. xp̃c: & incipis dicere
homimi quanta bona fecit xp̃c
& non capit. Proponis enĩ illi eos¬
qui faciunt quod modo audistiᷤ
in eugłio. Uendunt om̃ia sua
dant pauperib ut habeant
thesaurũ in celo: & sequuntur
dñm. Dicit illis. Ecce quid attu¬
lit xp̃c. Quãmulti faciunt ista.
ut distribuant res suas egenis
ut fiant pauperes non necessi¬
tate sed uoluntate:sequentes
dñm. sperantes regnũ celoꝵ. Ir¬
rident isti quasi stultos. Et ta¬

Expanded text:
ne perturbatione aliqua fluene perturbatione aliqua fluerent, et esset securitas magna nugarum, felicia essent tempora, et magnam felicitatem rebus humanis Christus attulisset. Quia vero caeduntur iniquitates, ut exstirpata cupiditate plantetur charitas Jerusalem; quia miscentur amaritudines vitae temporali, ut aeterna desideretur; quia erudiuntur in flagellis homines, paternam accipientes disciplinam, ne judiciariam inveniant sententiam; nihil boni attulit Christus, et labores attulit Christus. Et incipis dicere homini quanta bona fecerit Christus, et non capit. Proponis enim illi eosqui faciunt quod modo audistis in Evangelio, vendunt omnia sua et dant pauperibus, ut habeant thesaurum in coelis et sequantur Dominum : dicis illi, Ecce quod attulit Christus. Quam multi faciunt ista, ut distribuant res suas egenis, et fiant pauperes, non necessitate, sed voluntate, sequentes Deum, sperantes regnum coelorum! Irrident isti quasi stultos: Et ta