comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uos face̾ pectatorõs
quoscumq etiam
ꝑmilos qui. ⁊ si abaptizatis nan sint
carne tamen nan fant non spt̃i. non
endi xp̃o domino nisi peccõres saluos fac̾e
tollere morbos. tollẽ nulna ⁊ milla can¬
sa ẽ medicine si uenit de celo magnus
medicus. magnus ꝑ totum orbem terre
iacebat egrotus ip̃e egrotus gemis huma¬
mim est ꝙ totum ꝑierat ex quo peccaui
unus in quo erat totum. s uenit unus
ꝙ deus erat semꝑ hic erat qui dixit. celũ
⁊ t̾ram ego impleo. gͦ⁊ in mundo erat
et uenit᷑ hic erat ꝑ diuinam maiestatẽ
uenit ꝑ humanam infirmitatem. qrͣ
uenit : ꝓcc̃ores saluos face̾ non eum de
peccatis eorum. Numquid ad iustum
populum ꝑtinent ꝑiuili: ꝑtinent plane.
sic credite cumista fide ꝑuulos ad gr̃am
xp̃i portate quid michi dicis samis est ñ
habet uitium. quarecum illo curris ad
iste est fidelis .i. uerus ⁊ dignus accepti¬
one .i. acceptabilis quia utilis ẽ ⁊ ñ uni
tantum. s omni quia hic ⁊ in futuro

Expanded text:
os facere peccatores quoscunque, etiam parvulos, quia etsi a baptizatis nati sunt, carne tamen nati sunt non spiritu, non fuit Christo Domino, nisi peccatores salvos facere. Tolle morbos, tolle vulnera, et nulla causa est medicinae. Si venit de coelo magnus medicus, magnus per totum orbem terrae jacebat aegrotus. Ipse aegrotus genus humanum est, quod totum perierat, ex quo peccavit unus, in quo erat totum; sed venit unus quod Deus erat semper hic erat, qui dixit: Coelum et terram ego impleo . Ergo et in mundo erat et venit. Hic erat per divinam majestatem, venit per humanam infirmitatem. Quare venit? peccatores salvos facere. Non eum de peccatis eorum . Nunquid ad istum populum pertinent parvuli? pertinent plane. Sic credite cum ista fide parvulos ad gratiam Christi portare. Quid mihi dicis: sanus est; non habet vitium; quare cum illo curris ad iste est fidelis, id est verus, et dignus acceptione, id est acceptabilis, quia utilis est: et non una tantum, sed omni, quia hic et in futuro
Abbreviated transcription (Latin):
noluntarii suffer¬
tis insipaentes in
hac gloria cynor
deberetis cum ipsi
sitis .i. ẽẽ debeatis
stinetis enim hãc
ĩiuriam .i si qris
legis que extimore

Expanded text:
voluntarie, suffertis insipientes, in hac gloria, quod non debetis, cum ipsi sitis, id est esse debeatis,stinetis enim hanc injuriam, si quis i quae est
Abbreviated transcription (Latin):
extollitur .i. de no¬
bilitate se iactat. ⁊
siquis nos cedit .ĩ.
despicit iñ prospe¬
rando uobis gr̃as
in cinus os imuria
irrogatur hoc añ
dico secinidumig¬
nobilitatem qña
faciebant quidam
indei qui eo quod
essent degenere A¬
brahe detrahebãt
illis eo ꝙ eeñt incͥ¬
cumcisi ⁊ se p̃fere¬
bant nobilitatẽ
carnũ fibi uendi¬
cantes quos chorin¬
thii tolerabant ⁊¬

Expanded text:
llitur, id est de nobilitate se jactat; et si quis vos caedit, id est despicit improperando vobis genus, in cujus os injuria irrogatur. Hoc autem dico secundum ignobilitatem, quam faciebant quidam Judaei, qui eo quod essent de genere Abrahae, detrahebant illis eo quod essent incircumcisi, et se praeferebant nobilitatem carnis sibi vindicantes: quos Corinthii tolerabant
Abbreviated transcription (Latin):
Sroptea enumeratis
beneficũs humano
phesiis collatis quid
datis sentiat apłs
tra tendant. quasi
omnes san¬
ctos nõ cesso
gratias a¬
gens prouo¬
bis memo¬
riam uestri
faciens in o¬
rationibus
meis ut de¬
us domini

Expanded text:
rea. Enumeratis beneficiis humano phesiis collatis, quid datis sentiat Aposttra tendant; quasi omnes sanctos, non cesso gratias agens pro vobis, memoriam vestri faciens in orationibus meis, ut Deus Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidorum resurrectio similis est. Infide
sicut carbo tin̾e suo cooꝑtus obcecatur ita
⁊ haq̃ ꝑfidia ⁊ erroris tenebris cͥcum dati
luce carebunt. Stella enim .q. ab illis .s.
in claricate¬
rectio mormuorum
.ĩ. ita differenti cor¬
ꝑe resurgent mor¬

Expanded text:
fidorum resurrectio similis. Infidelitassicut carbo cinere suo coopertus obcaecatur, ita et hi perfidia et erroris tenebris circumdati luce carebunt. Stella enim. Quasi dicat: in claritatrectio mortuorum, id est ita differenti coe resurgent mor
Abbreviated transcription (Latin):
nis dissimilis tam̃
głe erunt in rrne¬
ut claritati solis il¬
lorum digͣmitał exe¬
qiatur qui centesimum numerũ hñt:
lunari uo̾ claritati comꝑet᷑ illorum dig¬
nĩtas qui sexagesimmi nu̾m hnt stel¬
lis uo̾ qui tͥresimum nu̾m quesierunt
Teris aut̃ stellis ⁊ armiin nouissimus

Expanded text:
is, dissimilis tamen gloriae erunt in resuut claritati solis illorum dignitas exaequetur, qui centesimum numerum habent; lunari vero claritati comparetur illorum dignitas, qui sexagesimum numerum habent; stellis vero qui tricesimum numerum quaesierunt. Tetris autem stellis et omnium novissimis
Abbreviated transcription (Latin):
plena essentia ⁊
erat etiralis ꝑ natinum iñ ea erat eqͣ¬
litate in quanatus erat. erat enim ⁊p̃c
etiualis pr̃i natis ñ factus io ñ erat illi
rapina quia natura erat equalis qr¬
hoc erat natus ut eẽt enualis illi a quo

Expanded text:
plena essentia eterat aequalis per naturam. In ea erat aequalitate, in qua natus erat. Erat enim Christus aequalis Patri, natus, non factus. Ideo non erat illi rapina? Quia natura erat, quia hoc natus erat, ut esset aequalis illi a quo
Abbreviated transcription (Latin):
s quamuis erat in forma pr̃is. manens
utiq ꝙ erat exinaninit semetip̃m. qũo.
non substantiam euacuans non formam
dei mutans. formam ẜui accipiens nõ for¬
mam dei amittens. forma dei accessit. non
forma dei discessit. exinanisse se gͦ est ab
inuisibilitatis sue magnitudine. se nisibi¬
lem demonstrasse ꝑ formam serui susce¬
ptam quasi enim dignitate se exuit dum
formam ẜui sibi uniuit forma dei et ne
putares formam serui in eo .s. xp̃o fieri ĩ
mortalem addit factus est secundũ fin¬
niam serui qui erat infectus secundum
ctorem. oninia ꝑ ip̃m fc̃a funt. uide
fc̃m. In similitudinem homnxan fõs.

Expanded text:
d, quamvis esset in forma Patris, manens utique quod erat exinanivit semetipsum. Quomodo? non substantiam evacuans, non formam deitatis mutans, sed formam servi accipiens, non formam Dei amittens. Forma servi accessit, non forma Dei discessit. Exinanivisse se ergo ab invisibilitatis suae magnitudine, se visibilem demonstrasse, per formam servi susceptam, quasi enim dignitate se exuit, dum formam servi sibi univit forma Dei. Et ne putares formam servi in eo, scilicet Christo, fieri immortalem addit: Factus est, secundum formam servi qui erat infectus secundum ctorem; omnia per ipsum facta sunt . Vide factum, in similitudinem hominum f
Abbreviated transcription (Latin):
spĩales. duas enĩ
ꝑtes hic significa¬
.s. gentilium. fideli¬
uin et iũdeorum credentum. ⁊ de cetõ

Expanded text:
sius Duas enim partes hic significailicet gentilium fidelium et Judaeorum credentium. Et de caetero,
Abbreviated transcription (Latin):
nis in ecc̃a exhor¬
tatio necessaria ẽ
qua illis alicnis
honor detar. ntfi¬
ant utiles. ¶Et
que inhonesta no¬
stra sunt ut pudẽ¬
da. habent habũ¬
dantiorem honorẽ
a nobis celantib ea
attende ꝙ ait. in¬
hanesta absit ut
iñ membris scõꝵ
sit aliqͣ turpitudo

Expanded text:
nis in Ecclesia exhortatio necessaria est, quia illis aliquis honor detur, ut fiant utiles; et quae inhonesta vestra sunt, ut pudenda, habent abundantiorem honestatem a vobis celantibus ea. Attende quod ait, inhonesta. Absit ut in membris sanctorum sit aliqua turpitudo
Abbreviated transcription (Latin):
non estis michine¬
cessarii. ita in ec¬
cdesia põcior non
potest dicere inferi¬
ori. non es michi
necessarins. potest
enim aliquis humi¬
lis: ꝙ non sublimis.
potest ferrum: qd̾
non potest anruim
ipsa etiam digni-¬
tas. sine subditis cõ¬
temptibilis est. Of¬
ficium enm est
ꝑ quod dignitas
constat. Magnus
imꝑator necessari¬
um habet ex̾citũ.
Ideoq fubdit. sed
multomagis meni¬
bra corporis que
uidentur infirmi¬
necessariora sunt
alicnando. et ideo
ipsa inferiora a fu¬
perioribus non de¬
bent sperni. s am¬
plius honorari. ũ¬
de subdit. Et q̃
putamnis ignobili

Expanded text:
Non estis mihi necessarii. Ita in Ecclesia, potior non potest dicere inferiori: Non es mihi necessarius. Potest enim aliquid humilis, quod non sublimis. Potest ferrum quod non potest aurum; ipsa etiam dignitas non subjectis contemptibilis est. Officium est enim per quod dignitas constat. Magnus imperator necessarium habet exercitum, ideoque subdit: Sed multo magis membra corporis quae videntur infirminecessaria sunt, aliquando. Et ideo ipsa inferiora a superioribus non debent sperni, sed amplius honorari. Unde subdit: Et quae putamus ignobili
Abbreviated transcription (Latin):
eramus egestatem patientes in terrensera¬
mus autem locupletantes multos. spũalibus
dinitĩs. ⁊ ita siminis habiti aꝑud alos. Item
sufficientes putabantur ⁊ simins. possidentes
quia timentibus deum nichil deest. hec fuit
gloria apłorum̃. nichil omĩtie possidere sine
sallicitudine esse ⁊ tam res quam dominos
earnm possidere. quia omina ad pedes apło¬
ꝵ mittebantur sicut m ac̾tib ãpłorum legͣ.
Nota quibuidam addi uelut uel quasi. uel
seut. uel tanquam. quia hoesicut in somp¬
mis transennt s contraria ponuitur. si¬
ne quasi. quia certa sunt. tristitia nt̃a ht
.quasi. gandium non habet. quasi. Qna¬
re hoc : quia gaudium certa res est. t̾sticia
uero est sicut in sompais transiit. Siqutis
enim somputum dicat. ad dit quasi dnicens
quasi diciis sedebam quasi loquebat᷑. quaseͥ
equitabam. ⁊ hmusmodi. ubiq dicit quasi.
quia quodnidebat dormiens cum eingila¬
intͥ non iuenit. Os nostrum. de sui my¬

Expanded text:
eramus egestatem patientes in terrenis. Eraeramus egestatem patientes in terrenis. Eramus autem locupletantes 127 multos spiritualibus divitiis, et ita sumus habiti apud alios. Item, sufficientes putabantur, et sumus possidentes quia timentibus Deum nihil deest. Haec fuit gloria apostolorum, nihil omnino possidere, sine sollicitudine esse, et non tam res quam dominos earum possidere, quia omnia ad pedes apostolorum mittebantur, sicut in Actibus apostolorum legitur . Nota quibusdam addi vel ut, vel quasi, vel sicut, vel tanquam, quia haec sicut in somniis transeunt, sed contraria ponuntur sine quasi, quia certa sunt. Tristitia vestra habet quasi, gaudium non habet quasi. Quare haec? Quia gaudium certa res est: Tristitia vero sicut in somniis transit. Si quis enim somnum indicat, addit quasi, dicens: Quasi sedebam, quasi loquebar, quasi equitabam, et hujusmodi. Ubique dicit quasi, quia quod videbat dormiens, cum evigilavit non invenit. Os nostrum, de sui mi
Abbreviated transcription (Latin):
porali loquitur. ha¬
biti simius a quib¬
dam quasi morien¬
tes ⁊ ecceuinimus.
Immici enim corti¬
die putabant eosñ
euadere minas mi¬
quorum. ipsi aut̃ẽ
ope dei tuti fant a
morte presenti et
futura. Item aprid
simnus. ꝙ esset: mortisicatos eẽ. Ideoq pro
eo ponit ⁊ non simins mortificati qma nõ
iuncebantur. non cedebant. Mortificatur
enim qui in fidei confessione non ꝑmaner
uel de morte corporali porest intelligi frĩ
sumus ut distigati p̃ssuris. quia ꝑmisit e¬
os deus pressuris exerceri nt merito cresce¬
rent. Inon mortificati sumus. quia non ꝑ¬
mittebat dens corporaliter occidi.⁊ si enim
miati martyres occiduntur: non tam̃ mo¬
ritar eõca. s aduersis emendatur. Item ha¬
biti simius apud qnosdam quasi tristes de
tribulatione. sdeo addit quasi. quia nõ ue̾
tristes. semꝑ autem eramus uere gaudentes.
quia heo tristicia gaudium oꝑatur ⁊ tales
habitisumus apud alios. Item habiti simius¬
sicut egentes. ueris bonis ⁊ spiritualib. ael

Expanded text:
porali loquitur, habiti sumus a quibdam quasi morientes et ecce vivimus. Inimici enim quotidie putabant eos non evadere minas iquorum. Ipsi autem ope Dei tuti sunt a morte praesenti et futura. Item: Apud sumus, quod esset mortificatos esse. Ideoque et pro eo ponit, et non sumus mortificati, quia non vincebantur, nec cedebant. Mortificatur enim qui in fidei confessione non permanet. Vel de morte corporali potest intelligi, facti sumus ut castigati pressuris, quia permisit eos Deus pressuris exerceri, ut merito crescerent. Et non mortificati sumus, quia non permittebat Deus corporaliter occidi. Etsi enim multi martyres occiduntur, non tamen moritur Ecclesia, sed adversis emendatur. Aug. Item, habiti sumus apud quosdam quasi tristes, de tribulatione. Ideo addit quasi, quia non vere tristes. Semper autem vere gaudentes eramus, quia haec tristitia gaudium operatur. Et tales habiti sumus apud alios. Item, habiti sicut egentes veris bonis et spiritualibus; vel,
Abbreviated transcription (Latin):
uos corrigẽdos isit.
ad meam suꝑbiam.
quasi stulti estis qr¬
me dimisistis. Noca
ꝙ hic libere loquit᷑
apostolus ⁊ expura
conscientia. malee¬
nim conscia mens
loqui trepadat. sen¬
sum perdit. in u̾bis

Expanded text:
os corrigendos, ad meam superbiam. Quasi dicat: Stulti estis qme dimisistis. Nota quod haec libere loquitur Apostolus, et ex pura conscientia. Ambrenim conscia mens loqui trepidat, ssum perdit, in verbis
Abbreviated transcription (Latin):
uł loquetido. It̃ in uirtute dei .s. ut
non speramus in homme uł ĩ nobis
siquid boni est. s deo actribuamus.
uel in uirtuce dei .i. in miraculis ut
faciamus ad utilitatem non ad iactan¬
tiam quia qui predicta habocanira¬
cula facit ad conuersionem fideliñ.
ut minister dei. Item exhibeamus
nos ministros dei muniti. Per ar¬
er arma¬
iustitiam quo lo

Expanded text:
vel loquendo. Item, in virtute Dei, scilicet ut vel loquendo. Item, in virtute Dei, scilicet ut non speremus in homine, vel in nobis si quid boni est, sed Deo attribuamus. Vel, in virtute Dei, id est in miraculis, ut ea faciamus ad utilitatem, non ad jactantiam, quia qui praedicta habet, miracula facit ad conversionem hominum, ut minister Dei. Item, exhibeamus nos ministros Dei, munitos per arjustitiam, quae lo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecto spẽ sc̃s .s. qui in ext̾ioris homi¬
nis corruptione interiorem renonat
de die ni diem.⁊ gustata requie spiri¬
tuali spe future beatitudinis amnia
aspera releuat ⁊ ficetiam in tot duris
tigante. gninia enim seua ⁊ mimiani¬
ã facilia᷑ ꝑꝑe nulla facit amo̾r. Item
exhibeannuis nos ut ministros ꝓn in
castitato mentis ⁊ corꝑis. In stientia
scripturaꝵ uelut sciamus quomodo
iuter mĩquos conuersandũssit. uł ita
tñ castitate habita m scientia ut .s. ca¬
ste sciant: nichil adultine opinionis ad¬
misceant. inlanganimitate ex spͨtati¬
onis. in suauitate: ut blandi ⁊ affabiles
simus. suauitate dico habita. in spñscõ
quia omnia sincere facere debennus.
ut secimaum deum suaues ⁊ affabiles
simus. non ut illi qui ꝑ dulces ẜ moẽs
se ducunt coida in nocentim: in cari¬
cate non ficta. sicut ꝑsendo simulasũt
tas est. in his tiui m̃ aduersitate de¬
serunt fratris. Item exhibeamus nos
ministros in u̾bo ueritatis p̃dicando

Expanded text:
fecto Spiritus sanctus, qui in exterioris hominis corruptione, interiorem renovat de die in diem, et gustata requie spiritali, spe futurae beatitudinis omnia aspera relevat, et sic etiam in tot duris tigante. Omnia enim saeva et immania, facilia et prope nulla facit amor. Item exhibeamus nos ut Dei ministros in castitate mentis et corporis, in scientia Scripturarum. Vel, ut sciamus quomodo inter iniquos conversandum sit. Vel ita, in castitate, habita in scientia, ut, scilicet caste sciant, nihil adulterinae opinionis admisceant. In longanimitate exspectationis, in suavitate, ut blandi et affabiles simus. Suavitate, dico, habita in Spiritu sancto, quia omnia sincere facere debemus, ut secundum Deum suaves et affabiles simus; non ut illi qui per dulces sermones seducunt corda innocentium, in charitate non ficta, sicut pseudo simulant chcta vero charitas est in his qui in adversitate deserunt fratres. Item, exhibeamus nos ministros in verbo veritatis, praedicando
Abbreviated transcription (Latin):
non fallitur. quia
reddet siñgulis pro¬
Que enim semma¬
int. uel alit̾ potest
dici ut moueat sub¬
ditos largiri temꝑa¬
lia p̃latis. a quibus¬
recipunt spiritualia

Expanded text:
non fallitur, quia reddet singulis prQuae etiam seminait. Vel aliter potest dici ut moneat subditos largiri temporalia praelatis a quibusccipiunt spiritualia
Abbreviated transcription (Latin):
turam quia natu¬
rale est ut sarculũ
bone arboris insera¬
mus in truncum
male.non surou¬
lum male. in trũ¬
cum bone ⁊ hec in¬
sitio dicitur. Dicit᷑
antem humano
more contra natu¬
ram eẽ. ꝙ est contͣ
nature usum mor¬
talib notam sicut
est illud ut sintulus fructum radicisferat.
io enim contra naturam dicit Apls cyest
contra consuetuiem naiure. quani nati¬
tia humana comprehendit. deus autem
creator et conditor omnium naturarum
nichil contra naturam facit. quia id est
modus. tumicrus. ordo natiur. si tamen
non congrue dicitur aliqid facere contra
naturam quando facit contra id cynouimꝰ
iñ natura. hanc enim eciam appellamus¬
nalia uel mirabilia noniirantur. conita¬
uo̾ illam fũam nature legem a noticia re¬
motam siue inpiorum sine infirmorum.
tam deus millo modo facit qnam contra
se ipsimm non faciti tuantomagis tnasi¬
⁊ si hoc est ty utiq est. tinantomagis hii
qui sunt secimilum naturam .i. iudei qm
sunt edocti lege enltum dei. inserent᷑ sue

Expanded text:
ntra naturam, quia naturale est ut surculum bonae arboris inseramus in truncum malae, non surculum malae in truncum bonae. Et hoc insititio dicitur. Dicitur autem humano more contra naturam esse, quod est contra naturae usum, mortalibus notum, sicut est illud, ut surculus fructum radici ferat. Id enim contra naturam, dicit Apostolus quod est contra consuetudinem naturae, quam notitia humana comprehendit. Deus autem creator et conditor omnium naturarum, nil contra naturam facit, quia id est modus, numerus, ordo naturae, sed tamen non incongrue dicitur aliquid facere contra naturam, quando facit contra id quod novimus in natura. Hanc enim etiam nalia uel mirabilia nominantur. contra illam uero summam naturae legem a notitia remotam siue inpiorum siue adhuc infirmorum tam deus nullo modo facit quam contra se ipsum non facit. spiritalis a si hoc est quod utique est, quanto magis hi qui sunt secundum naturam, id est Judaei qui sunt edocti in lege cultum Dei, inserentur suae
Abbreviated transcription (Latin):
flectetur michi in
inditio omne ge¬
mietiam inimico¬
rum et omnis lin¬
scientia cognoscens
confirebitur quid
egerit michi deo
⁊ cmã seriptura ita
dicit ita uinisquis¬
A domino redoet
deo prose rationẽ
non eludet ibi ꝑ
ambages.⁊ quia
pro se uinisquisq
reddet rationem
non ergo amplins
sicut hactemis faci¬
mus inuicem in¬
diceniis nos ex q¬
pinione quasi nõ
nsurpemiis nobis
Non rep̃hendamꝰ
ea que nescimus
quo animo fiant
uel etiam si aꝑta
fint. non ita repre¬
hendamus ut de sa¬
nitate desperemiis
animo quidq fa¬
stum sit. uel incer¬
tum est qualis fu¬
turus sit cmuimii uel boinis nel malus
mani feste apparet. et uel sippbra est uł
inuidentia de hiis indicare ꝙ marime
faciunt qui magis amant clamare ⁊
nituperare ciam emendare ⁊ corrige
ude dr̃. Nolite nidicare ⁊ non in dica

Expanded text:
flectetur mihi in judicio, omne genu, etiam inimicorum, et omnis linscientia cognoscens confitebitur quid egerit mihi Deo. Et quia Scriptura ita dicit. Itaque unusquisa Domino, reddet Deo pro se rationem, non eludet ibi per ambages. Et, quia pro se quisque reddet rationem, non ergo amplius, sicut hactenus facimus, invicem judicemus nos, ex opinione, quasi non usurpemus nobis, Non reprehendamus ea quae nescimus quo animo fiant; vel etiam, si aperta sint, non ita reprehendamus ut de sanitate desperemus. animo quidque factum est; vel cum incertum est qualis futurus sit qui nunc bonus vel malus manifeste apparet, et vel superbia est vel invidentia, de his judicare quod maxime faciunt qui magis amant clamare, vituperare quam emendare et corrigere. Unde dicitur: Nolite judicare et non judica
Abbreviated transcription (Latin):
la aũt .q. ñ tenetrs p̃ceptamea. nolo aũ
nos scire o fr̃es quiddam utile adscq̃ntia
esset uir: ꝑ eum cͥatus est. Caꝑut autẽ
mulioris est uir. qr ex enis costa. s dẽi
uir tute formata est ñ debet subici niro:

Expanded text:
at: Non tenetis praecepta mea. Volo autem vos scire, o fratres, quiddam utile ad sequentia, esset, per eum creatus est. Caput autem mulieris est vir, quia ex ejus costa, sed Dei virtute formata est: et ideo debet subjici viro,
Abbreviated transcription (Latin):
homo. qr diuinitas ut pote cͥatͥx caput est
creature assampte. hac int̾p̃tatione ñ po¬
est sine alio median
in sigͥnum lib̾tatis.
uirũ dobet habere

Expanded text:
homo; quia divinitas, utpote creatrix, caput est creaturae assumptae. Hac interpretatione non pest, sine alio mediantinsignum libertatis, on debet habere
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑe muitat p̃positiones mñ eodem senst. ⁊ qr
dicimus omnes iustificari ꝑ fidem. g legẽ
destruimus ꝑ fidem᷑: absit. non enm̃ destr̃a¬
ĩtur lex cum impleta secundum sp̃m cessat
setundum lict̾am. unde subdit. s statuipus.
.I. confirmannis: legem. qura hic gratia dei
est ꝑ quam impletur lex. que sine fide in fi¬
De infirma eẽt. firmatur enimstatus legis
quia mistica ⁊ cimontalia sp̃ualit᷑ implen
t ⁊ ꝙ mints ĩ moralib continebat. in emũns¬
gelio additur. ⁊ ꝙ promittebat uenturum:
fides aduenisse testatur. Distica g ⁊ ꝑmuittẽ¬
tia m̾ enuangelio npleta sunt secundum
spiritualem intelligentiam. luta noͦ occidens
tollitut. Moralia autem iñ quib minus con¬
tincbatur ⁊ secundum litta̾m iñ euuangłio¬
S confirmantur. Seqͣ. Qusd gͦ dicemrs A¬

Expanded text:
mutat praepositiones in eodem sensu; et quia dicimus omnes justificari per fidem. Ergo legem destruimus per fidem? Absit! Non enim destruitur lex, cum impleta secundum spiritum, cessat secundum litteram. Unde subdit: Sed statuimus, id est confirmamus, legem, quia hoc gratia fidei est per quam impletur lex, quae sine fide infirma esset. Firmatur enim status legis, quia mystica et caeremonialia spiritualiter implentur: et quod minus in moralibus continebat, in Evangelio additur; et quod promittebat eis venturum, fides advenisse testatur. Mystica ergo et promittentia in Evangelio impleta sunt, secundum spiritualem intelligentiam. Littera vero occidens, tollitur, moralia autem, in quibus minus continebatur, etiam secundum litteram in Evangelio consummantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nam siquidem uim ħt. uor uiua. uox
de auctoris sui tre resonans que ea pro
lem lutarum nocem presens de ore mõ
proferre. ut nos solum seuerior ipse cor¬
gantis exprime. non ualet irascentis re¬
sonare clamorem. ⁊ dolorem pcctoris api¬
cib explicare non habeo qmppefructus
quos solent de discipulis habere doctores.
et sine cansa semen iactum est doct̾ ne
ita ut cum ie̾mya dicam. non profui
nec profuit michi quisquam ut autẽ
non patiarnos ꝑire et errare ꝑpetuo
ex caritate loquar nobis. D icitemͥ ⁊
uel alit̾ pot̾ leg̃i ħ¬

Expanded text:
nam siquidem vim habet vox viva, vox nam siquidem vim habet vox viva, vox de auctoris sui ore resonans, quae ea prllem litterarum vocem praesens de meo ore proferre, ut vos solito severior ipse corgantis exprimere, non valet irascentis resonare clamorem, et dolorem pectoris apicibus explicare: non habeo quippe fructus quos solent de discipulis habere doctores, et sine causa semen jactum est doctrinae, ita ut cum Jeremia dicam: nec profui, nec profuit mihi quisquam . Ut autem non patiar vos perire et errare perpetuo, ex charitate vobis loquar. Dicite mihi, Vel aliter potest legi h
Abbreviated transcription (Latin):
Apłs ait. ex ꝑsona mr̃is loquens ait qͦs
iterum par primum ꝑ fidem illos genu¬
erar in baptismo. s postea deformati sũt
ꝑ psendo. et infirimi fc̃i nimc cum dolo¬
re reformat eos uisde addit. Donec feme
xp̃m iñ animissuis negantur habe̾. far
obscura usdebantur ꝑspicua fiunt. uel
liis ꝑ uos appareati et est hoc granius dt̃m.
qͣm si diceret eos reformarim xp̃o quia
nescio quo pacto terribilius insonat audi¬
s uellem eẽ apud uos mͦ. ut duplicige¬
nere confunderentur. ⁊ deerrore suo. ⁊
de ruborc apłi iõ ait. uellem eẽ a .u. et¬
mu .no. me in nituꝑationem ut digna
nobis dice̾m que nolo scribere ne ꝑmane¬
ant apud nos. iõ uellem mntare qm̃ cõ¬
funidor in nobis .i. apnd alios erubesco p
nobis. Sciens apłs maiorem um habe
ẜmonem qui ad presentes fit. cupit uo¬
cem apłicam uocem liitis comp̃bensam
in p̃sentiam commutare: Scͥptura enĩ
diuina edificat lecta. s multo plus pro¬
dest. si delitri̾s mutatur in uocem. mag¬

Expanded text:
Apostolus ex persona matris loquens ait, quos iterum parturio. Primum per fidem illos genuerat in baptismo, sed postea deformati sunt per pseudo, et infirmi facti, nunc cum dolore reformat eos. Unde addit: donec ChrisChristum in animis suis nugantur habere. Forobscura videbantur perspicua fiunt. Velliis per vos appareat. Et hoc est gravius dictum, quam si diceret eos reformari in Christo, quia nescio quo pacto terribilius insonat audised vellem esse apud vos modo, ut duplici generatione confunderentur, et de errore suo et de rubore Apostoli. Ideo ait, vellem esse apud m, id est vituperationem, ut digna vobis dicerem quae nolo scribere, ne permaneant apud vos. Ideo vellem mutare, cum confundor in vobis, id est apud alios erubesco pro vobis. Sciens Apostolus majorem vim habere sermonem cum ad praesentes fit, cupit vocem apostolicam, vocem litteris comprehensam in praesentiam commutare. Scriptura enim divina aedificat lecta, sed multo plus prodest si de litteris mutatur in vocem; mag
Abbreviated transcription (Latin):
quod offãt.
gͦ esset
suꝑ terram
nec esset sa¬
cerdos cum
essent qui
offerrent se¬
cundu le¬
gem mun̾a

Expanded text:
quod offerat. Si ergo esset super terram, nec esset sacerdos, cum essent qui offerrent secundum legem mun
Abbreviated transcription (Latin):
terum scriptũra
dicit quia donimiꝰ
iidicabit p̾gando¬
⁊ seꝑando a malis.
ppłm suum qũato
magis ꝓuniet ini¬
micos horrendum

Expanded text:
terum Scriptura dicit, quia Dominus judicabit purgando, separando a malis populum suum, quanto magis puniet inimicos. Horrendum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ carnales obsernã¬
tias c̾dit peccatadi¬
mitti a quibus re¬
trahit nos sang̾s
est ⁊ nos pollunt
si abeo mide est re¬
missio nos retra¬

Expanded text:
per carnales observantias credit peccata dimitti, a quibus retrahit nos sanguis est, et nos polluit, si ab eo unde est remissio nos retra
Abbreviated transcription (Latin):
de peccatis. eo quod¬
pła ħ̃nt auxilia.
tantum naturałem
archa quasi ex cõg ambͥ¬
natione hoc nomen¬
tibi uenit. ⁊ requi¬
escis in lege. ñ uaga
ris errorib. c̾tus ꝙͥ
debeas obẜuaresic̃

Expanded text:
de peccatis, eo quodhabent auxilia; habet naturalem archa, quasi ex cognatione hoc nometibi venit. Et requiescis in lege, id est ris erroribus, certus quid debeas o
Abbreviated transcription (Latin):
die cogitationes accusabunt animas uel
defendent. ñ utiq ille cogitationes que
tunc ermit. s ute que nuc sunt in nob̃.
quarum note quedam ⁊ signacula relinr¬
quent᷑ in corde nr̃o uelut in cera que ĩ oc

Expanded text:
die cogitationes accusabunt animas, vel defendent: non utique illae cogitationes quae tunc erunt, sed istae quae nunc sunt in nobis, quarum notae quaedam et signacula relinquentur in corde nostro velut in cera: quae in o
Abbreviated transcription (Latin):
credentib. ant eti¬
am defendentium
hoc dr̃ de cdentib
Non c̾dentes enĩ¬
accusabunt cogita¬
tiones male. credẽ¬
tes no defendent
bonei ⁊ hoc int̾se¬
qr ille illos accusa¬
bunt. ⁊ste hos defẽ¬
dent. ut sint ge¬
gelium me More gcorum aai
ablatinis carent. uñ¬
ꝑ ablatiuos sc̾ptum¬
reppatur sic ⁊ intͥse
cogitationib iniu

Expanded text:
credentibus, aut etiam defendentium. itur de credentibus. Non credentes enaccusabunt cogitationes malae; credevero, defendent bonae. Et hoc, intequia illae illos accusabunt, istae hos defendent. Vel sunt hvis more Graecorum, qui ablativis carent. Unper ablativos scriptritur, sic: Et inter se cogita
Abbreviated transcription (Latin):
defecit. lex enim concupĩam ñ extinxit.
ubĩ enimi ñ ẽ grã sib̾atoris. auget peo¬
canti desidium ꝓhibitio peccatoꝵ Iõ gͦ¬
dixit. Iõ gͦ dixit. ꝑ mandatum quia p̃¬
uaricatio addita est cum peccandi libidi¬
ne ⁊ iõ dixit supra modnm qr ꝑ legẽ
non defecit. s magis solutis cupiditati
ria atq illicita illi suasit quia ei usdit
a domino ꝑhibi̾ ꝓuderi inqno apparet
peccatum .i. utimicus. ⁊ hoc est peccatum
.i. diabalus oꝑatum est michi mortem.

Expanded text:
defecit. Lex enim concupiscentiam non exstinxit. defecit. Lex enim concupiscentiam non exstinxit. Ubi enim non est gratia liberatoris, auget peccati desiderium, prohibitio peccatorum. Ideo ergo dixit, per mandatum, quia praevaricatio addita est cum peccandi libidine. Et ideo dixit, supramodum, quia per legem non defecit, sed magis solutis cupiditatibria atque illicita illi suasit, quia ei vidit a Domino provideri, in quo apparet peccatum, id est inimicus. Et hoc est peccatum, id est diabolus, operatum est mihi mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
est michi mortem.
.ĩ. peccatum ⁊ hoo:
non utiq efficientem peccatum s potuis
demonstrantem ⁊ ꝑhibentem illudita
ut ꝑ eam apparcat peccatum non dico
ut sit ꝑ eam. s appeat. quia etiam erat.
qiuando ñ apparebat ficut supͣdixit. Con¬
habebam bonum ẽ igͣ lex que sc̃itate
sua ⁊ iusticra malum eẽ concupĩam ꝙ
nosciebam ostendit. Non igͣ impato le¬
gi dei s mtio meo peccatum bona est
gͦ lex s sine gr̃a. tantum modo ostñd̾
snie obsit in anib grͣa. siue ꝑsit plenis
gr̃a. Multa enim sunt bona que tam̃
quibdam uitio ipsorum sunt noxia.
ficut sol. sanos quid̾ oonlos mulcet. do¬
lentib anget dolorem. similit̾ gͦ lexꝑ
dest h̃ntib grãm que ẽ iuentium sam¬
tas. In anib aut̃ obest ñ suo. s illorum
uitio dico. oꝑatum õ michi mortem in
tantum ut peccatum .i. fomes peccati fi
p̃uaricatio accessit. fiat pectans dico ⁊ hoc
Concup̃ia enim carnis que radix ẽ malo¬
rum ꝑ mandatum magis p̃ualuit non

Expanded text:
est mortem, id est peccatum et hoc non utique efficientem peccatum, sed potius demonstrantem et prohibentem illud, ita ut per eam appareat peccatum, non dico ut sit per eam, sed appareat, quia etiam erat quando non apparebat, sicut supradichabebam. Bonum ergo est lex quae sanctitate sua et justitia, malum esse concupiscentiam quam nesciebam ostendit. Non igitur imputo legi Dei, sed vitio meo peccatum, bona est enim lex, sed sine gratia tantum ostendit sive obsit inanibus gratia, sive prosit plenis gratia. Multa enim sunt bona quae tamen quibusdam vitio ipsorum sunt noxia, sicut sol sanos quidem oculos mulcet, dolentibus auget dolorem. Similiter ergo lex prodest habentibus gratiam, quae est mentium sanitas. Inanibus obest non suo, sed illorum vitio. Dico operatum est mihi mortem, in tantum, ut peccatum, id est fomes peccati, fipraevaricatio accessit. Fiat peccans dico, et hoConcupiscentia enim carnis quae radix est malorum per mandatum magis praevaluit non
Abbreviated transcription (Latin):
quedam ommpo¬
um rationum in¬
commutabilisin
ficut ipsa mium de uno cum quo unuim
tibi unsuit omnna deus que nouit fecit¬
ꝑ ipsumm et ideo cum decedant. ⁊ succedãt
tempora non decedit aliqtud uel succedit¬
scientic uł sententie dei. son enim cine
creata sunt sdeo scuntur ã deo cima fa¬
cta sunt ac non potius ideo feã sunt qr
uinutabilit᷑ a deo sciuntur. Illẽ igitur
meffabilis quidam complexus patris et
ymaginis non est sine ꝑfruitione siue
caritatesiñe gandio . Iua gͦ dilestio. de¬
lestatio. fencitas. ueł beatitudo. si tamen
nitĩq siaultas ingenti largitate atq n¬
bertate ꝑfundens omnes creaturas ꝑcap¬
tu corum ut ordinem sim teneant. ħ
igit᷑ omnia que arte diuina facta sunt.
et nitaum candaman se ostendunt
ot spetiem et ordinem. Nam traiẽquid
horum creatoꝵ et inum aliquid est et
alicina spetie formatur. ⁊ ordinem aliꝙ̃
petitant tenet. ⁊ it᷑a in creatutis ut
prediximus nestigium prelucet tͥm¬

Expanded text:
quaedam omnipoum rationum commutabilium; icut ipsa unum de uno, cum quo unum. Ibi novit omnia Deus quae fecit per ipsam, et ideo cum decedant et succedant tempora, non decedit aliquid aliquid scientiae Dei. Non enim quae creata sunt, ideo sciuntur a Deo, quia facta sunt. An non potius ideo facta sunt, quia immutabiliter a Deo sciuntur? Ille igitur ineffabilis quidam complexus Patris et imaginis, non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa igitur dilectio, delectatio, felicitas, vel beatitudo, si tamen nitique suavitas, ingenti largitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum ut ordinem suum teneant. Haec igitur omnia quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam in se ostendunt et speciem et ordinem. Nam quodque berum creatorum et unum aliquid est, et aliqua specie formatur, et ordinem aliquem petit, aut tenet, et ita in creaturis, ut praediximus, vestigium praelucet Tri
Abbreviated transcription (Latin):
imiperans dico. s
potins hoc dico c̃õ¬
probans .i. comp̃¬
bare nolens bonũ
ingenium nr̃e ca¬
ritatis .i. suadere
nolens ut largi si¬
tis ⁊ ex discreniõe
ansini non pro t̾¬
reno commodo

Expanded text:
imperans dico, sed potius hoc dico comprobans, id est comprobare volens bonum ingenium vestrae charitatis, id est suadere volens ut largi sitis, et ex discretione animi, non pro terreno commodo
Abbreviated transcription (Latin):
non hor dico qi ĩ¬
pͥerans ne sicie
trans gressores. ul
ita legi potest. ⁊ͣi.
uititum ut ꝑfice¬
retin nobis grãm
istam᷑: s etiam ego¬

Expanded text:
non hoc dico quasi imperans, ne sitis transgressores. Vel ita legi potest, quasivi Titum ut perficeret in vobis gratiam istam, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ⁊cͥ. ex u̾bis ꝓpht
probanit beatitudi¬
nem esse ex grati¬
a ꝑ fidem nunc
queritur in quib¬
sit. an in indeis tͣa¬
tum an etiam in
constet tꝑ beatitu¬
do ex grata sit ꝑ fi¬
dom. modo querat᷑

Expanded text:
c. Ex verbis Prophetae probavit beatitudinem esse ex gratir fidem, nunc quaerit in quibsit, an in Judaeis tantum an etiam in onstet quod beatitudo ex gratia sit per fidem, modo quaer
Abbreviated transcription (Latin):
a. gratum corã deo¬
cum menibra xp̃i
exomni genere ho¬
minum sunt colli¬
ant desꝑationem
addidit. saluatore
stro deo qui

Expanded text:
 gratum, coram Deocum membra Christi ex omni genere hminum sint collit disparationem, addidit, Salvatore nostro, qui
Abbreviated transcription (Latin):
aligusd hab̾e qd̾
offerat.⁊ tum ne¬
cesse sit eum hr̃e
aliquid ad offe̾n¬
terram uel cele¬
ste. Sr̃ t̾ram ẽ
quicquid in car¬
nalib uel ꝑ car¬
nalib offertur

Expanded text:
aliquid habere quod offerat, et cum necesse sit eum habere aliquid ad offerenterram vel coeleste. Super terram est quidquid in carnalibus, vel pro carnalibus offertur
Abbreviated transcription (Latin):
est: manducabant
de sacrificio tñ scan¬
dalo infirmorum.
dico non tuam que
tendum est qr si a¬
lit᷑ face̾m de licito:
dampnabilis essem.
uituparer ab imꝑ¬

Expanded text:
est, manducabant de sacrificio cum scandalo infirmorum. dico non tuam, quae tendum est, quia si aliter facerem, de licito damnabilis essem; vituperarer ab im
Abbreviated transcription (Latin):
astantis infirmi. di¬
co manducate om̃ia.
ꝙ quid̾ secure pote¬
stis fac̾e. qr auctori¬
tate teste. Domi

Expanded text:
astantis infirmi. Dico manducate omnia, quod quidem secure potestis facere, quia auctoritate teste, Domi
Abbreviated transcription (Latin):
natum est. homo est. ⁊ ꝙ de deo natũ ẽ
non iderit ꝙille de quo natum est. ñ id
duo homines sunt. hic uo̾ pẽ ⁊ filius u¬
mis deus. Ideo Apłs ait. qui filius est
trem renelans ⁊ em̃sdem est cum eo: głe¬

Expanded text:
natum est, homo est, et quod de Deo natum est, natum est, homo est, et quod de Deo natum est, non id erit quod ille de quo natum est? Totum duo homines sunt. Hic vero Pater et Filius unus Deus. Ideo Apostolus ait: Qui Filius est trem revelans, et ejusdem est cum eo g
Abbreviated transcription (Latin):
homo. ⁊ ille equis ⁊ iste equns .i. eiusdẽ¬
sunt diu̾sa natura. simitit᷑ ⁊ de deo pr̃e
dens funis natus est ⁊ cum sit ei coetͥmis:
est etiam eusdem nature. non minor eo
quia est deusde deo ut homo ex homine
natus emisdem substantie est ⁊ equuis ex
egno. Ecce amid genus similitudinis
laudatur: certe equalitas substantie hic
landatur. Quid antem deest: etmalitas
tempis. In uio autem gn̾e similitudĩs
t dedinius desplendore ignis. equanta¬
tem nature non m̃uienss s cocustatẽ
Qnid ibi landatur: coeuitas. Quid deest.
equalitas nature. Cominige q̃ laudas.
In c̾aturis enim deest alicimd ꝙ laudas
Inc̾atore nichil deẽẽ pot̃ qurã ꝙ ĩtienis
in c̾atura a c̾atore artifice poessit. in pri¬
mo gue similitudinis.i. in coeuis inne¬
nis ⁊ iaudas coeuitatem. ꝑcoeuitate
tͥbuie deo coet̾uitatem ut coet᷑mis sit na¬
tus ei a quo natiis. De alio autem simi
in eo qui fecit hominem. ꝙ de homine

Expanded text:
homo; et ille equus, et iste equus, id est ehomo; et ille equus, et iste equus, id est eon diversa natura. Similiter et de Deo Patre, Deus Filius natus est. Et cum sit ei coaeternus, est etiam ejusdem naturae, non minor eo, quia est Deus de Deo, ut homo ex homine natus, ejusdem substantiae est, et equus ex equo. Ecce aliud similitudinis substantiae hic laudatur. Quid autem deesse? aequalitas temporis. In illo autem genere similitudinis quod dedimus de splendore ignis aequalitatem naturae non invenis, sed coaevitatem. Quid ibi laudatur? Coaevitas. Quid deesse? Aequalitas naturae. Conjunge quae laudas. In creaturis enim deesse aliquid quod laudas, in Creatore nihil deesse potest, quia quod invenis in creatura a Creatore artifice processit. In primo genere similitudinis, id est in coaevis, invenis et laudas coaevitatem, pro coaevitate tribue Deo coaeternitatem, ut coaeternus sit natus ei a quo natus. De alio autem similin eo qui fecit hominem, quod de homine
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt pẽ ⁊ postea filius. semꝑ enm̃ pat᷑
tus semꝑ pr̃ est. semꝑ de illo ꝯmago ecc̃e
ñ potuisti coet̾na inuenire in creaturns
⁊ inuenisti coena quarum ꝓportione m̃¬
telligis coetnum filium etͥho gigaienti
ꝙ enim est temꝑali coetͤmui. hoc est et ͨ¬
no coet̾num. s attendendum qrs. cum in¬
cius fundattr deigne mimis lucet quam
ip̃e ignis. hñt g ista similitudinem s ñ
omnimodam qualitatem. Ideo duicet᷑ a¬
liquis. talis est omnino filius ad prẽn
tiualis ad ignem splendor. non omnino
s equalitas omnimoda est hie ex alioꝵ
enim pportione temꝑalum quorum ꝯ¬
terum ẽ ex alto̾ ⁊ si ñ coenum tamẽ ã¬
consubstantiale filis pã consubstãtialis
ostendr̃. nascit᷑ enim homo de homiñe ⁊
equus de egruo. nec est horumalt᷑ altĩ coe¬
inis quia natus ab eo dequonatuis ẽ tẽ¬
ꝑe p̃ceditur. s tamen ⁊ ille homo ⁊ iste

Expanded text:
esset Pater, et postea Filius. Semper Pater, esset Pater, et postea Filius. Semper Pater, tus, semper Pater est, semper de illo imago. Ecce non potuisti coaeterna invenire in creaturis, et invenisti coaeva. Quare proportione intelligis coaeternum Filium aeterno gignenti: quod enim est temporali coaevum, hoc est aeterno coaeternum. Sed attende quod, scilqui funditur de igne minus lucet quam ipse ignis. Habent ergo ista similitudinem, sed non omnimodam aequalitatem. Ideo dicit aliquis: Talis est omnino Filius ad Patrem, qualis ad ignem splendor, non omnino, sed aequalitas omnimoda est hic. Ex aliorum enim proportione temporalium quorum alterum est ex altero, etsi non coaevum, tamen consubstantiale Filius Patri consubstantialis ostenditur. Nascitur enim homo de homine, et equus de equo. Nec est horum alter alteri coaevus, quia natus ab eo de quo natus est tempore praeceditur, sed tamen et ille homo, et iste
Abbreviated transcription (Latin):
inueniri poterunt. utens nominib rerũ
temꝑalium. dixit candor ẽ lucis et̾ue. et
hic ait. splendor głe. coet̾iis estenim pr̃i
filus. nt cormus est splendorigni. exquo
⁊ est. Ignis enmi lucem fandit luxex igne
funditur. Quid enim a quo existat si qͦue¬
rannis .s. fulgor abigne. uel ignis a fulat¬
re. omnis anima michi respondet. Uolu¬
it enim deus insemsnare omni auimẽ
mitia intellectus ⁊ fapientie. omins s a¬
nima responder ⁊ nemo dubitat ꝙ splẽ¬
dor de igne existit non ignis de splendore
ponamus gͦ ignem uelut pr̃ẽm. spłen¬
accende̾ cupio nondum ẽ ibi ignis uecꝵ
splendor. mox antem ut accendeo simi
cum igne ⁊ splendor existit. da mͥ ignem
sie splendore. ⁊ c̾do tibi pr̃em fiisse sine
filio. dcã est a nobis ut potuit tantares
dici. illa tamen meffabilia sunt. pot̃ g¬
semꝑ oẽ gena̾ns ⁊ semꝑ cum ilłs ty de
de quosit: non secundum hoc ꝙy priue

Expanded text:
inveniri poterunt. Utens nominibus rerum inveniri poterunt. Utens nominibus rerum temporalium, dixit, candor est lucis aeternae. Et hoc ait, splendor gloriae. Coaeternus est enim Patri Filius, ut coaevus est splendor igni, ex quo et est. Ignis enim lucem fundit, lux ab igne funditur. Quid enim a quo existat si quaeramus, scilicet fulgor ab igne, vel ignis a fulgore, omnis anima mihi respondet. Voluit enim Deus inseminare omni animae initia intellectus et sapientiae. Omnis ergo anima respondet, et nemo dubitat quod splendor de igne existit, non ignis de splendore. Ponamus ergo ignem velut Patrem, splenaccendere cupio, nondum est ibi ignis nec splendor; mox autem ut accendero, simul cum igne et splendor existit. Da mihi ignem sine splendore, et credo tibi Patrem fuisse sine Filio; dicta est a vobis ut potuit tanta res dici, illa tamen ineffabilia sint. Potse generans, et semper cum illo quod de de quo sit: non secundum hoc, quod prior
Abbreviated transcription (Latin):
similitudiem ut nueniamiis coet᷑aũ
aliud est enm coet̾mm. ald cocuum
coenos dicimus illos quieande in habent
mensuram tempm. ñ alt᷑ ab ałtero tẽ¬
ꝑe p̃cedit᷑. ambos tamen eẽ cepisse di¬
cimus ⁊ si poterimus in creaturis inue¬
nire aliciua coena non tamen generans
⁊ genatum. sicut in tͥnitate. generãti
coet̾num imsgenitum. In c̾aturis enĩ
non exeo temꝑe incpit gn̾atum. et qͣ
gen̾ans In cͥatore u̾o ñ p̃cessit genitor
genitum. non possunt gͥ compari tem¬
ꝑalia et̾nis integra cou̾atione. s tam̃
possut ex aliqua tenui ⁊ parna simi¬
litudine coena coetnis comꝑari. Inue¬
niamus itaq coeua. nam de sc̃pturis
admonemur ad has similitudities. le¬
giinus enm scͥptum de ip̃a sapła. can¬
dor est lucis etͥne. Item speculum est
siñc macula dei maiestatis. ecce ipsa
sapientia dẽa est candor suciset̾ne. ỹmago
tudinem ut inuenianius cocuta ex quib
iñtelligamtis coet̾na. quia coeua in catu

Expanded text:
ilitudinem ut inveniamus coaevum. Aliud est enim coaeternum, aliud coaevum. Coaevos dicimus eos qui eamdem habent mensuram temporum, non alter ab altero tempore praeceditur: ambos tamen esse coepisse dicimus. Et si poterimus in creaturis invenire aliqua coaeva, non tamen generans et generatum, sicut in Trinitate generanti coaeternum Unigenitum. In creaturis enim non ex eo tempore incipit generatum, ex quo generans; in Creatore vero non praecessit genitor genitum. Non possunt ergo comparari temporalia aeternis integra collatione, sed tamen possunt ex aliqua tenui et parva similitudine coaeva coaeternis comparari. Inveniamus itaque coaeva, nam de Scripturis monemur ad has similitudines. Legimus enim scriptum de ipsa Sapientia: Candor est lucis aeternae . Item, speculum est sine macula Dei majestatis. Ecce ipsa sapientia dicta est candor lucis aeternae, id militudinem, ut inveniamus coaeva, ex quibus intelligamus coaeterna, quia coaeva in creaturis
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰt item cum refectus fui̾t ad alia alta
sutollit ita circa hebreos beatus facit a¬
płs quos paulatm ad noticiam dei erigit
int̾ alta memorans humilia ubiq ma¬
gr̃i fui uestigia consequens nam ⁊ ipse
sic faciebat aliqñ quidem maltiora dis¬
cipulos fuos sublenabat. aliqñ eos adin¬
feriora imbecillitatis eorum grã reno¬
dicens in filio ubi prius intelligit᷑ filtꝰ
qui est suꝑior ⁊ excellentior unsuersis
quem consti. he̾. demñde ad alta redit
dicens. ꝑ ꝙͣ fecitq se. pꝰtea ad altiorem
omnib gradum uenit dicens. qm cũ
sit splendor deiisde humilia loquit᷑. purgꝰ

Expanded text:
post item cum refectus fuerit, ad alia alta post item cum refectus fuerit, ad alia alta sustollit: ita circa Hebraeos beatus facit Paulus, quos paulatim ad notitiam Dei erigit, inter alta memorans humilia, ubique magistri sui vestigia sequens: nam et ipse sic faciebat. Aliquando quidem in altiora discipulos suos sublevabat, aliquando eos ad inferiora, imbecillitatis eorum gratia revo commemorat, dicens, in Filio, ubi proprius intelligitur Filius, qui est superior et excellentior universis. quem constituit haeredem. Deinde ad alta redit, dicens, per quem; postea ad altiorem omnibus gradum venit, dicens, qui cum sit splendor. Deinde humilia loquitur, purga
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m omnib altiorem ⁊ omnib eminen¬
tiorem sic ⁊ ꝑ dextam ñ deuin deforma¬
uit. s similitudinem honoris demonstra¬
uit confessusemi nichil demonstrat ali¬
ud nisi honoris equalitatem contemplare
pientia eos subleuat gradis⁊ quaut᷑ asͣ
ip̃m apicem pietatis adducit nisi item
antequam defice̾nt et eos obscuritas ce¬
cuparet. uide quomͦ eos adm̃fiora reno¬
cauit. qñq enim que sunt humilitatis
eloquitur. qñq uo̾ altiora m̃sonat nec
semꝑ in humilib temanet nec in excessis
ꝑdirat. s neltui quibrsdam gradib ñc
ad alta fastigia sublenat᷑ nunc ad inferi¬
ora declinatur. sicut enim quĩm̃fantulũ
quempram ad excellentiora nult paula¬
tim sensimq subrige̾. gradatim hoc fa¬
cit ab inferiorib ad fuꝑiora conscendẽs
deinde cum sursum ꝑueni̾t obscuritati¬
bus ac defectionib eum fatigari uidẽs
p̾t alta deponĩteum ad inferiora quo
respirare atꝙ animu recreare ualent:

Expanded text:
Christum omnibus altiorem et omnibus eminenChristum omnibus altiorem et omnibus eminentiorem, sicut et per dexteram non Dominum deformavit, sed similitudinem honoris demonstravit. Confessus enim nihil demonstrat aliud, nisi honoris aequalitatem. Contemplare pientia eos sublevat gradus, et qualiter eos ad ipsum apicem pietatis adducit, ubi item antequam deficerent et eos obscuritas occuparet, vide quomodo eos ad inferiora revocavit. Quandoque enim quae sunt humilitatis eloquitur, quandoque vero altiora insonat, nec semper in humilibus remanet, nec in excelsis perdurat, sed veluti quibusdam gradibus nunc ad altiora fastigia sublevatur, nunc ad inferiora declinatur. Sicut enim qui infantulum quempiam ad excellentiora vult paulatim sensimque subrigere, gradatim hoc facit ab inferioribus ad superiora conscendens, deinde cum sursum pervenerit, obscuritatibus ac defectionibus eum fatigari videns, post alta deponit eum ad inferiora quo respirare atque recreare animum valeat;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eum dr̃ pr̃ fecisse tanquam ip̃e facere
non posset. s ficut deus pr̃ iusdicare ꝑ fi¬
lium quia uidicem genuit᷑ sic etiam dĩ
oꝑari ꝑ filium quia eni constat opifi¬
cem genuisse si enim causa eis per̃ est
⁊ c̾. postquam ostondit eius excellentiã
qua cuncta cͤanit ⁊ gub̾nat. huuslitatis
eius benignĩtatem commnendeit. hic cõ¬
monet enimnos erucismox ⁊ reurrecti¬
onis ⁊ ascensionis ubi ait. sedet et cͥ
hoc autem ꝙ hic dicit iam ad nosꝑtin
quos a peccato purgat. quasi. xp̃cest
tem faciens purgationem poc̃oꝵ .i. se.
⁊ mortem ꝑtalit. ꝑ quam a poccatis nos
purgauit. sedet postquam ꝑ naͣm et
potestatem ⁊ benignitatem xp̃m com¬
mendauit. cominendateum ꝑ digni¬
eatis purgaret. ⁊ ip̃e qm̃ ita huminatꝰ¬
est. sedet .i. qusescit ⁊ regnat stblimatus
cidit. s in excelsis .i. suꝑ omina ⁊ loco et
dignitate. In excelsis enim dicens non iñ
loco toncludit deum. s ostendit hominẽ

Expanded text:
er dicitur fecisse, tanquam ipse facere non posset; sed sicut dicitur Pater judicare per Filium, quia judicem genuit, sic etiam dicitur operari per Filium, quia eum constat opificem genuisse. Si enim causa ejus Pater esejus excellentiam qua cuncta creavit et gubernat, humilitatis ejus benignitatem hic commendat. Commonet enim nos crucis, mox et resurrectionis et ascensionis, ubi ait: sedet, etc. Hoc autem quod hic dicit jam ad nos pertinet quos a peccato purgat. Quasi dicat: Chtem faciens purgationem peccatorum, id et mortem pertulit, per quam a peccatis nos purgavit, etc. Sedet: postquam per naturam, et potestatem, et benignitatem Christum commendavit, commendat eum per dignicatis purgaret, et ipse qui ita humiliatest, sedet, id est quiescit et regnat sublimatus cidit, sed in excelsis, id est super omnia loco et dignitate. In excelsis enim dicens, non in loco concludit Deum, sed ostendit hominem
Abbreviated transcription (Latin):
potentia cansa est subsistendi omns cre¬
ature. que uirtus si abeis que condidit
regendis aliqñ cessapot. siml omnium
rerum sp̃es ⁊ natura concide̾t. Ideoq
dam opis eiis qui simul ominã cominet
atq administrat ostendens. In quo oꝑe
etiam sapĩa ip̃uis ꝑsene̾t. de qua dr̃ per¬
tingit a fine usq ad finem fortit᷑ ⁊dis.¬

Expanded text:
potentia causa est subsistendi omni crepotentia causa est subsistendi omni creaturae, quae virtus si ab eis quae condidit regendis aliquando cessaret, simrerum species et natura concideret. Ideoqudam operis ejus qui simul omnia continet atque administrat, ostendens in quo opere etiam sapientia ipsius perseveret. De qua dicitur: Pertingit a fine usque ad finem fortiter et dis