comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Steriles filios habere non pos¬
sunt sed hoc posse tuȩ uirtu¬
des efficiunt: Natura quidem
negat:ł sed potentia imperat:
Etas ꝓhibet.l sed tua potestas
ostenciit Impossibile quidem
istud uidetur nobis. ñ tibi: ho¬
mini. non tuȩ dñe maiestati:
nature: non dõ seruis. non dño:
Vͥnde credo pater. credo dñe
istud te facturũ esse quod di¬
cis:⁊ quia his uirtutib cunctis
gentib innotescis: Cunc sara
concepit in uterũ & peperit
filiũ. ł patre multarũ gentiũ
destinatũ Nascitur ysaac. or¬
namentũ generis. parentũ gła.
ꝓpinquoꝵ lȩticia. familiȩ decꝰ.
hereditatis spes: fidei preciũ.
ꝓmissȩ sobolis testimoniũ: In
cuiis natiuitate & cdñs ꝓmissũ
reddidit: & abrahã uotum
quod optauit accepit: Gau¬
dent om̃s: cuncti lȩtantur:

Expanded text:
Steriles filios habere non possunt, sed hoc posse tuae virtutes efficiunt. Natura quidem negat, sed potentia imperat. Aetas prohibet, sed tua potestas ostendit. Impossibile quidem illud videtur nobis; non tibi; homini, non tuae, Domine, majestati; naturae, non Deo, servis, non Domino. Unde credo, Pater, credo, Domine, istud te facturum esse quod dicis, quia his virtutibus cunctis gentibus innotescis. Tunc Sara concepit in utero, et peperit filium, patrem multarum gentium destinatum. Nascitur Isaac ornamentum generis, parentum gloria, propinquorum laetitia, familiae decus, haereditatis spes, fidei pretium, promissae sobolis testimonium. In cujus nativitate et Dominus promissum reddidit, et Abraham votum quod optavit, accepit. Gaudent omnes, cuncti laetantur
Abbreviated transcription (Latin):
& unus cum patre naturali¬
ter ds̃ semꝑ ex se ipso scõs
angłos pascit.ł sed tam̃ ange¬
licam naturã dĩ filius non
accepit: Ut autẽ suã carita¬
tem ds̃ commendaret in no¬
bis. filius eius naturã nr̃am
suscepit ex nobis: & ds̃ uni¬
genitus qui panis eit ange-¬
lorum. ut etiã homini se ip¬
sum faceret panẽ : simul ho

Expanded text:
 unus cum Patre naturaliter Deus, semper ex seipso sanctos angelos pascit; sed tamen angelicam naturam Dei Filius non accepit. Ut autem suam caritatem Deus commendaret in nobis, Filius ejus naturam nostram suscepit ex nobis: et Deus unigenitus, qui panis est angelorum, ut etiam hominum seipsum faceret panem, simul ho
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ:⁊ quẽ non suscepit
ab homine: Quid hoc est
miraculi fres: Nascitur ca¬
ro de carne. non tamen ge¬
nerata ꝑ carnẽ: & secreto
quodã incõprehensoq con¬
ceptu: ꝓcedit de mortali
femina diuina ꝓgenies Hec
mirum sane si extitit diui¬
na natiuitas. ubi non erat
humana conceptio: aut si
illã matrẽ non uiolauit par¬
tus: quã coitus non fedauit:¬
Ait ille quondã futuroꝵ
conscius ysaias: populis &
gentib signũ nouȩ salutis.
aperiens Ecce uirgo in ute¬
ro accipiet & pariet filium:
& uocabunt nomen eius em¬
manuhel: quod est interpre
tatũ nobiscũ ds̃: Atq ut ad¬
uertamus noui & ueteris te¬
stamenti unũ esse consensũ.
unũq consilium ait etiã
beatissimus lucas dominicȩ
generationis relator egregius
dicens: Missus est angelus ga¬
brihel adõ ad uirginem des

Expanded text:
hominem quem non suscepit hominem quem non suscepit ab homine. Quid hoc est miraculi, fratres? Nascitur caro de carne, non tamen generata per carnem, et secreto quodam incomprehensoque conceptu procedit de mortali femina divina progenies. Nec mirum sane, si exstitit divina nativitas, ubi non erat humana conceptio, aut si illam matrem non violavit partus, quam coitus non foedavit. Ille quondam futurorum conscius Isaias populis et gentibus signum novae salutis aperiens: Ecce, inquit, virgo in utero concipiet, et pariet 31 Filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod inttatur Nobiscum Deus . Atque, ut advertamus Novi ac Veteris Testamenti unum esse consensum unumque consilium, ait etiam beatissimus Lucas dominicae generationis relator egregius dicens: Missus est angelus Gabriel a Deo ad virginem des
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitate prȩsentis diei
in om̃e se gaudiũ totus u¬
biq suscitat mundus qͥa
hodie ꝓmissus ascłis uniuer¬
so orbi uidex natus est & re¬
demptor: Et necesse est ut
in cõmune nos om̃s qui futu¬
ri examinis resurrectionisq
ꝓmissȩ salutarẽ suscepimus
fidẽ: habeamus metũ quide
de uidice: sed de redempto¬
re lȩticiã: Om̃ĩs nãq fidelis
anima timore corrigitur: cor¬
rectione letatur: Et in hoc
carissimi quanta erga huma¬
num genus om̃ipotentis pa¬
tris dĩspensatio est. quanta¬
ue benignitas : ut quẽ iudi¬
cem prȩparabat incredulis.
hunc credituris prȩmitteret
redemptorẽ: quatinus prȩ¬
currens miscdia. seueritatẽ
aduentantis iudicis prȩueni¬
ret: Hodie itaq natus est
xp̃c. sed in natiuitate eius
nr̃a om̃ium habet uita na¬
talem: quia qui priuilegia
prmȩ natiuitatis amisimus:
uisitante nos. xp̃o sanctiore
partu redimus ad uitam:
hodie peperit maria: sed
ipsa suum parturiuit aucto¬
rem: Hodie edidit mundo

Expanded text:
festivitate praesentis diei in omne se gaudium totus ubique suscitat mundus, quia hodie promissus a saeculis universo orbi judex ortus est, et redemptor. Et necesse est, ut in commune nos omnes qui futuri examinis resurrectionisque promissae salutarem suscepimus fidem, habeamus metum quidem de judice, sed de redemptore laetitiam. Omnis namque fidelis anima timore corrigitur, correctione laetatur. Et in hoc, carissimi, quanta erga humanum genus omnipotentis Patris dispensatio est, quantave benignitas, ut, quem judicem praeparabat incredulis, hunc credituris 30 praemitteret redemptorem: quatenus, praecurrens misericordia, severitatem adventantis judicis praeveniret. Hodie itaque natus est Christus, sed in nativitate ejus nostra omnium habet vita natalem: quia, qui privilegia primae nativitatis amisimus, visitante nos Christo, sanctiore partu redimus ad vitam. Hodie peperit Maria, sed ipsa suum parturivit auctorem. Hodie edidit mundo
Abbreviated transcription (Latin):
mansit: Mater filii facta ẽ:
& castitatis sigillũ non ꝑcli¬
dit: Quare : Quia non ho¬
ino iste tantũ qui uidebat᷑

Expanded text:
mansit. Mater filii facta est, et castitatis sigillum non perdidit. Quare? Quia non homo iste tantum qui videbat
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ hodierna die facta ẽ.
sc̃oꝵ uerbis euangelistarũ
mathei uidesicet & luce
manifestatã cognouimus.
libet etiam de uerbi idest
diuinitatis eius eternitate.
in qua patri manet semꝑ
equalis beati iohannis euan¬
geliste dicta scrutari: qui
singularis priuilegio meruit
castitatis. ut cȩteris altius
simul & patefaceret archanũ:
deq enĩ frustra in cena suꝑ
pectus dñi iħu recubuisse
phibetur: sed ꝑ hoc typice
docetur. quia cȩlestis hau¬
stum sapientiȩ cȩteris excel

Expanded text:
quae hodierna die facta est, sanctorum verbis evangelistarum, Matthaei videlicet et Lucae, manifestatam cognovimus, libet etiam de Verbi, id est, divinitatis ejus, aeternitate in qua Patri manet semper aequalis, beati Joannis evangelistae dicta scrutari, qui singularis privilegio meruit castitatis ut caeteris altius simul et patefaceret arcanum. Neque enim frustra in coena supra pectus Domini Jesu recubuisse perhibetur, sed per hoc typice docetur quia coelestis haustum sapientiae caeteris excel
Abbreviated transcription (Latin):
est: quasi etiã intra matris ui¬
scera clamaret. ecce agnus dĩ.
ecce qui tollit peceata mundi:
uel cũ ortum dñi angło annun¬
ciante. pastores cȩlestis exerci¬
tus sunt claritate circũdati:
ut non ambigerent de potesta¬
te pueri. quem erant in prȩse¬
þe uisuriͥ nec putarent quod
in sola natura esset hominis
editus. cui suꝑnȩ militiȩ famu¬
laretur occursus: Sed hȩc atq
alia huiusmodi paucis tunc
uidentur innotuisse ꝑsonis:
uel ad cognationẽ mariȩ uir-

Expanded text:
est , quasi etiam intra matris viscera jam clamaret: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi ; vel cum ortum Domini angelo nuntiante pastores coelestis exercitus sunt claritate circumdati , ut non ambigerent de majestate pueri quem erant in praesepe visuri; nec putarent quod in sola natura hominis esset editus, cui supernae militiae famularetur occursus. Sed haec atque alia hujusmodi paucis tunc videntur innotuisse personis, vel ad cognationem Mariae Vir
Abbreviated transcription (Latin):
ficiis dĩ ꝑfrueris: & eius poten¬
tiam non extimescis: Et cum
tibi ꝑ eum cuncta deseruiant:
solus illi ipse non seruis: Bis

Expanded text:
ficiis Dei perfrueris, et ejus potentiam non extimescis. Et cum tibi per eum cuncta deserviant, solus ipse illi non servis. Bis
Abbreviated transcription (Latin):
nos aditu intromissus tenebat:
in hac temptatione dominica
considerare debeamus. quia
temptatus adiabolo dñs sacri
eloquii prȩcepta respondit.
& qui eo uerbo quod erat
temptatorẽ suũ mergere in
abyssum poterat: uirtutem
suȩ podentiȩ non ostendit :
Sola diuinȩ scripturȩ prȩcep¬
patientiȩ preberet exemplum:
ut quotiens aprauis hominib
aliquid patimur: ad doctri¬
nam excitemur potius quam
ad undictã: Pensate quanta
est pacientia dei: quanta im-¬
pacientia nr̃a: Nos si iniuriis
aut aliqua lesione ꝓuocamur.
furore ꝑmoti. aut quantum
possumus nosmet ipsos ulcisci¬
mur:l aut quod non possumꝰ.
facere minamur: Ecce aduer¬
sitatem diaboli dñs ꝑtulit. &
nil ei nisi mansuetudinis uer¬
ba respondit: Portat quẽ pu¬
nire poterat ut hoc in laude

Expanded text:
nos aditu intromissos tenebat. in hac tentatione Dominica considerare debeamus. Quia tentatus a diabolo Dominus, sacri eloquii praecepta respondit. Et qui eo verbo quod erat, tentatorem suum mergere in abyssum poterat, virtutem suae potentiae non ostendit. Sola divinae Scripturae praeceppatientiae praeberet exemplum. Ut quoties a pravis hominibus aliquid patimur, ad doctrinam excitemur, potius quam ad vindictam. Pensate quanta est patientia Dei, quanta impatientia nostra. Nos si injuriis, aut aliqua laesione provocamur, furore permoti, aut quantum possumus nosmetipsos ulciscimur, aut quod non possumus facere, minamur. Ecce adversitatem diaboli Dominus pertulit, et nihil ei nisi mansuetudinis verbum respondit. Portat quem puniri poterat, ut hoc in laude
Abbreviated transcription (Latin):
Occupant paratũ teneri. &
trahunt uolentẽ trahi qui si
uellet obniti. nichil quidẽ
in inuiriã eius impiȩ manus
possent : sed mundi redemp
igitur inferri sibi quicquid
sacerdotũ incitamentis furor
popularis audebat. ad annã
cayphȩ socerũ. ac deinde ad
carphã ex annȩ transmissio.
ne ꝑducitur: & post insanas
calumniantiũ obiectiones.
post cõmenticias subornatoꝵ
testiũ falsitates ad audientiã

Expanded text:
Occupant paratum teneri, et trahunt volentem trahi: qui si vellet obniti, nihil quidem in injuriam ejus impiae manus possent, sed mundi redemptigitur inferri sibi quidquid sacerdotum incitamentis furor popularis audebat, ad Annam Caiphae socerum, ac deinde ad Caipham ex Annae transmissione perducitur: et post insanas calumniantium objectiones, post commentitias subornatorum testium falsitates, ad audientia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetasq uenisse: neq alia se
ꝑ euangelicã grãm facere &
docere. quã quȩ legalis & ꝓ.¬
phetica scriptura eũ facturũ
docturũq signaret: Widea¬
mus ergo frẽs sex ydrias scrip.¬
turarum aqua salutari reple¬
tas: uideamus eandem aquã
in suauissimũ uini ocdorẽ gu¬
stumq conuersam: In prima
ȩtate scłi abel iustũ frater in¬
uidens occidit: & ob hoc ip̃se
ꝑpetuã martyrii głam beatus
etiã in euangelicis & apłicis
litteris iusticiȩ laudẽ accepit:
Fratricida impius: eternȩ ma¬
ledictionis penas luit: Quicũ¬
q his auditis metuunt cum
impiis dampnari. cupientes
benedici cũ piis. om̃ium odioꝵ
& inuidiȩ fomitẽ abicuint. dõ
placere ꝑ sacrificiũ iusticiȩ.
modestiȩ. innocentiȩ. ac patien¬
tiȩ eurant.: uas plenũ aquȩ
in scriptura inueniunt: unde
salubriter abluti. potatiq
gaudeant: Sed si intellexe¬
rint cam homicidã. uidȩoꝵ

Expanded text:
phetasque venisse, neque alia se per evangelicam gratiam facere et docere quam quae legalis et prophetica Scriptura eum facturum docturumque signaret. Videamus ergo, fratres, sex hydrias Scripturarum aqua salutari repletas, videamus eamdem aquam in suavissimum vini odorem gustumque conversam. In prima aetate saeculi Abel justum frater invidens occidit: et ob noc ipse perpetua martyrii gloria beatus, etiam in evangelicis et in apostolicis litteris justitiae laudem accepit, et fratricida impius aeternae maledictionis poenas luit. Quicunque his auditis metuunt cum impiis damnari, cupientes benedici cum piis, omnium odiorum et invidiae fomitem abjiciunt, Deo placere per sacrificium justitiae, modestiae, innocentiae ac patientiae curant, vas plenum aqua in Scriptura inveniunt, unde salubriter abluti potatique gaudeant. Sed si intellexerint Cain homicidam Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ mundi. & potestas ẽ eru¬
cifixi: Traxisti enĩ dñe om̃ia
ad te: cũ expandisses tota
die manus tuas ad plebẽ ñ

Expanded text:
cium mundi, et potestas est crucifixi. Traxisti enim, Domine, omnia ad te, et cum expandisses tota die manus tuas ad populum n
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ est mesticia gaudio mu¬
tata ꝑennil sicq uxta pro¬
phetiam beati symeonis appa¬
rente in carne dño. reuelate
sunt ex multis cordib cogita¬
tiones: Non hec autẽ dispariũ
reuelatio cogitationũ. tunc
accitari. & nunc enĩ dño ap¬
parente reuelantur ex multis
cordib cogitationes. cũ lecto
uel predicato uerbo salutis.
alii audientiũ libenter auscul¬
tant gaudentes ꝑficere actu.
quȩ auditu didicerint.l alii
fastidientes quȩ audiunt. non
hȩc agendo patrare. sed his po¬
tius insultando nituntur con¬
traire: Unde oportet fr̃s ut
quotiens uerbũ doctrine cȩle
temur tristiciã cordis eoꝵͥ qui
passum in carne dĩ uerbum

Expanded text:
illorum est moestitia gaudio mutata perenni: sicque juxta prophetiam beati Simeonis apparente in carne Domino, revelatae sunt ex multis cordibus cogitationes. Non haec autem disparium revelatio cogitationum tunc sactitari. Et nunc enim Domino apparente revelantur ex multis cordibus cogitationes, cum lecto vel praedicato verbo salutis, alii audientium libenter auscultant, gaudentes perficere actu quae auditu didicerint; alii, fastidientes quae audiunt, non haec agendo patrare, sed his potius insultando nituntur contraire. Unde oportet, fratres, ut quoties verbum doctrinae coelestemur tristitiam cordis eorum qui passim in carne Dei verbum
Abbreviated transcription (Latin):
tis segnitia. aut inconsiderati
actus. aut uanitas uitȩ sic in¬
cipiat uitiis. ut sit materia
delictoꝵ. minister culparum.
seminarium peccatoꝵ. ita ut
in se duplex scelus & geminũ

Expanded text:
tis segnitia, aut inconsiderati actus, aut vanitas vitae sic mancipat vitiis, ut sit materia delictorum, minister culparum, seminarium peccatorum, ita ut in se duplex scelus et geminu
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ nr̃e sint opera pietatis. &
illis cibis qui nos ad eternitat̃e
nutriunt impleamur: Lȩtem᷑
in refectionib pauperũ: quos
impendia nr̃a saciauerint: Io¬
cundemur in uestitu eoꝵquoꝵ
nuditatẽ indumentis necessari¬
is texerimus : Sentiant huma¬
nitatẽ nr̃am egritudines decũ¬
bentiũ. imbecillitates debiliũ.
labores exulũ. destitutio pupil¬
duarũ: In quib uiuandis. nemo
est qui non aliquã possit exeqͥ
beniuolentiȩ portionẽ: Nulli enĩ
paruus est census: cui magnus
est animus: Nec de rei familia¬
ris modo:l pendet mensura pi¬
pendia diuitũ. & minora medi¬
ocriũ:l secd non discrepat fruc¬
tus operũ: ubi idem est affectus
operantiũ In ista autẽ dilectis¬
simi exercendarũ oportunitate
uirtiitũ. sunt & aliarũ insignia
nutione capiantur. si repellat᷑
lasciuia. si abdicetur ebrietas.
& carnalis concupiscentia castita¬
tis legib edometur: si ocdia tran

Expanded text:
igitur nostrae sint opera pietatis, et illis cibis qui nos ad aeternitatem nutriunt impleamur. Laetemur in refectionibus pauperum, quos impendia nostra satiaverint. Jucundemur in vestitu eorum quorum nuditatem indumentis necessariis texerimus. Sentiant humanitatem nostram aegritudines decumbentium, imbecillitates debilium, labores exsulum, destitutio pupilviduarum: in quibus juvandis nemo est qui non aliquam possit exsequi benevolentiae portionem. NULLI enim parvus est census, cui magnus est animus; nec de rei familiaris modo mensura mipendia sunt divitum, et minora mediocrum; sed non discrepat fructus operum, ubi idem est affectus operantium. CAP. V. In ista autem, dilectissimi, exercendarum opportunitate virtutum, sunt et aliarum insignia niae capiantur; si repellatur lascivia, si abdicetur ebrietas, et carnalis concupiscentia 152 castitatis legibus edometur; si odia tran
Abbreviated transcription (Latin):
immolatione sua populũ eun¬
dẽ scĩficare solebat. donec
ueniret ipse cui talis hostia
testimoniũ dabat: oblatusq
patri ꝓ nobis in hostiã odorẽq
suauitatis. mysteriũ suȩ pas¬
sionis oblato agno in creatu¬
rã panis uiniq transferret:
sacerdos factus in eternũ scdm
ordinẽ melchisedech Sequit᷑:
ohes testimoniũ ꝑhibens de
dño. hic est inquit de quo di¬
.xi. post me uenit uir qui an¬
te me factus est. quia prior
me erat: Post me uenit uir.
post me natus est in mundo
post me prȩdicare incipiet
mundo. qui ante me factus
est: qui me potentia maiesta¬
tis tantũ quantũ sol luciferũ
licet post apparens antecellit:
Quia prior me erat. quia in
principio erat uerbũ. & uer¬
bum erat apud dm̃ ÷ & deus
erat uerbum: Post me uenit
uir: tẽpus humanȩ natiuitatis

Expanded text:
immolatione sua populum eumdem sanctificare solebat, donec veniret ipse cui talis hostia testimonium dabat, oblatusque Patri pro nobis in hostiam odoremque suavitatis, mysterium suae passionis oblato agno in creaturam panis vinique transferret, sacerdos factus in aeternum, secundum ordinem Melchisedech. Sequitur: Joannes testimonium perhibens de Domino, Hic est, inquit, de quo dixi: Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit vir, post me natus est in mundo, post me praedicare incipiet mundo qui ante me factus est, qui me potentia majestatis tantum quantum sol luciferum, licet post apparens, antecellit, quia prior me erat, quia In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Post me venit vir, tempus humanae nativitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ectio scĩ euangelii quȩ
nobis est lecta fr̃s mei.
tanto maiori anobil inten¬
tione debet ꝑ singula uer¬
ba pensari: quanto magna
gr̃ȩ suꝑnȩ dulcedine tota
amoris precipui: quõ cȩteris
amplius meruit honorari a
dño Commendat testimo¬
nium euangelicȩ descriptio

Expanded text:
Lectio sancti Evangelii quae nobis lecta est, fratres mei, tanto majori a nobis intentione debet per singula verba pensari, quanta magna gratiae supernae dulcedine tota amoris praecipui, quo caeteris amplius meruit honorari a Domino: commendat testimonium evangelicae descriptio
Abbreviated transcription (Latin):
trepidis & infirmis interro¬
gat᷑. l cur caro pati metuens
ẽxaudita non fuerit: Instan¬
te enĩ passione ad sanandũ
& corrigendum nr̃ȩ fragili¬
tatis mẽtũ dixerat: pater si

Expanded text:
trepidis et infirmis interrogat cur caro pati metuens exaudita non fuerit. Instante enim passione ad sanandum et corrigendum nostrae fragilitatis metum dixerat: Pater, si
Abbreviated transcription (Latin):
excusat: in hac se ds pater qui
non credebatur insinuat: Ibi
laborat suspitionib mater:
quia ꝓfessioni deerat pater:
Hic honoratur genitrix: quia
diuinitas filiũ ꝓtestatur: Ho¬
noratior in quã sccda. quã prima
natiuitas: Siquidẽ pader hic
ds̃ maiestatis inscribitur: illic
ioseph artifex estimatur: Et
lis clamat. quã qui in terris
terris: pater putabatur esse
dm̃i saluatoris: Nec ab hoc oꝑe
ds̃ qui uere est pater nr̃i ihu
faber: Ipse enĩ est artifex:ͥ qui
huius mundi machinã non so¬
lum mirabili. sed etiã ineffabili
potentia fabricatus est: Tãquã
sapiens architectus cȩlũ subli¬
mitate suppendit. terrã mo

Expanded text:
excusat; in hac se pater, qui excusat; in hac se pater, qui non credebatur, insinuat. Ibi laborat suspicionibus mater, quia professioni deerat pater; hic honoratur genitrix, quia divinitas filium protestatur. Honoratior, inquam, secunda, quam prima nativitas: siquidem pater hic Deus majestatis inscribitur; illic Joseph artifex aestimatur. Et lis clamat, quam qui in terris terris pater putabatur esse Domini Salvatoris , nec ab hoc opere Deus qui vere est Pater Domini nofaber. Ipse enim est artifex, qui hujus mundi machinam non solum mirabili, sed etiam ineffabili potentia fabricatus est; tanquam sapiens architectus coelum subtilitate suspendit, terram mo
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficationẽ: Illa meruit ne
peccaret.ł ista ut peccata pur¬
garet: Illa ꝓpria delicta ãse
repudiat : ista in se ꝑ dĩ gra¬
tiam aliena condonat: Illĩ ẽ
collata uirginitas.: isti dona¬
ta fȩcunditas: Illa unũ ꝓcre¬
auit̾ & pura est: ista generat
plures & uirgo est: Illa pret̾
xp̃m nescit aliũ filiũ: ista
cũ xp̃o mater est populorũ:
quocdãmodo saluatoris: Nam
hisdem eũ signis hisdẽ mira¬
culis cognoscimus genitũ: sed
nunc maiore mysterio bapti¬
ratum: Deniq sp̃s sc̃s qui tunc
illi in utero affuit: modo eũ
in gurgite circũfulsit . Qui
tunc mariã castif icauit: nẽ
fluenta scĩficat: Pater qui tc̃
obumbrauit in uirtute: nunc
clamat uoce Et quasi ma¬
turiore consilio qui tunc um¬
bram prestitit. natiuitati:
modo testimoniũ phibet ueri¬
enĩ sine teste silentio xp̃m ge¬
nuit. ista cũ diuinitatis ꝓfes¬
sione. dñm baptitauit: Ab illa
se ioseph qui pater putabatur

Expanded text:
sanctificationem. Illa meruit ne sanctificationem. Illa meruit ne peccaret; ista, ut peccata purgaret. Illa propria delicta a se repudiat, ista in se per Dei gratiam aliena condonat. Illi est collata virginitas; isti donata fecunditas. Illa unum procreavit, et virgo est; ista generat plures, et pura est. Illa praeter Christum nescit alium filium; ista cum Christo mater est populorum. quodam modo Salvatoris. Nam eisdem eum signis, eisdem miraculis cognoscimus genitum, sed nunc majore mysterio baptizatum. Denique Spiritus sanctus, qui tunc illi in utero adfuit , modo eum in gurgite circumfulsit: qui tunc Mariam castigavit, nunc fluenta sanctificat. Pater qui tunc obumbravit in virtute, nunc clamat in voce: et quasi maturiore consilio, qui tunc umbram praestitit nativitati, modo testimonium perhibet verienim sine teste, silentio Christum genuit; ista cum divinitatis professione Dominum baptizavit. Ab illa se Joseph, qui pater putabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
uota uotis accõmodat. gaudia
gaudiis muliplicat: Ecce enĩ
adhuc exultamus. xp̃m dñm
natũ:l & iã eũ lȩtamur ꝓ salu¬
Nec dũ ortus eius est celebra
ta sollempnitas : uix natus ẽ
hominibus: & iã renascitur
sacramentis: Hodie enĩ licet
post multa annoꝵ curricula
consecratus est in iordane : Ita
ergo disposuit. dñs. ut uotis
uota subiungeret  hoc est. ut
uno eodẽq tempore & ecdere¬
tur ꝑ uirginẽ. & ꝑ mysteria
gigneretur. Lesset q continu¬
ata festiuitas. carnis natiuitas.
atq baptismatis  ut quẽ ad¬
modã tunc eũ miramur incor¬
rupta matre ꝓgenitũ: ita &
nunc suscipiamus illũ pura un¬
da submersũ ÷ & gloriemur in
utroq facto. quia filiũ genu¬
it mater & casta est: & quia
Nam sicut post partũ glorifi.¬
cata est mariȩ castificatio.
ita & post baptismũ aquȩ est
purificatio compbata: nisi
quod pene maiore munere
quã maria unda ditata est:
Illa enĩ sibi tantũ meruit ca¬
stitatẽ ista nobis contulit

Expanded text:
vota votis accumulat, gaudia gaudiis multiplicat. Ecce enim adhuc exsultamus Christum Dominum natum; et jam eum laetamur pro saluNecnda solemnitas. Vix natus est hominibus; et jam renascitur sacramentis. Hodie enim, licet post multa annorum curricula, consecratus est in Jordane. Ita ergo disposuit Dominus, ut votis vota subjungeret, hoc est, ut uno eodemque tempore et ederetur per Virginem, et per mysterium gigneretur; essetque continuata festivitas, carnis nativitatis atque baptismatis: ut quemadmodum tunc eum miramur incorrupta matre progenitum; ita et nunc suscipiamus illum pura unda submersum: et gloriemur in utroque facto, quia filium genuit mater, et casta est; et quia Nam sicut post partum glorificata est Mariae castificatio; ita post baptismum aquae est purificatio comprobata: nisi quod pene majori munere, quam Maria, unda ditata est. Illa enim sibi tantum meruit castitatem; ista nobis contulit
Abbreviated transcription (Latin):
congregabunt illud comedent.
& laudabunt dñm. & qui com¬
portant illud. bibent in atriis
scĩs meis: Transite transite per
portas. prȩparate uiã populo.
planũ facite iter. & eligite la¬
pides. & eleuate signũ ad po¬
pulos Ecce dñs auditũ fecit
in extremis terrȩ: Dicite filiȩ
syon: Ecce saluator tuus uenit.
ecce merces eius cũ eo & omuis

Expanded text:
illut comedent et laudabunt Dominum: et qui comportant illut vibent in atriis sanctis meis. Transite transite per portas, preparate viam populo meo: planum facite iter et eligite lapides. Elevate signum ad populos: ecce Dominus auditum fecit ab extremis terre. Dicite filie Syon ecce Salvator tuus venit: ecce merces e
Abbreviated transcription (Latin):
xtione conceptum. ad huma¬
nos uerũ hominẽ ꝓferret
aspectus: qui in diuina uir¬
tute ac substantia manens

Expanded text:
xtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens
Abbreviated transcription (Latin):
ni clamoris dicens: Tacete.
nũquid non auditis quantȩ
resonant laudes in cȩlo: Cũq
ad eascdẽ laudes quas intus au¬
dierat aurẽ cordis intender&.
scã illa anima carne soluta ẽ:
Sed exeunte illa. tanta illic
fragrantia odoris aspersa est:
ut om̃s qui illic aderant mesti¬
mabili suauitate replerentur:
ita ut ꝑ hoc patenter agnosce¬
rent: quod eam laudes incȩlo
suscepissent: Cui rei monachus
nr̃ interfuit. qui nunc usq ui¬
uit.⁊ & cum magno fletu tes¬
tari solet: quia quousq corpus
eius sepulture traderent: ab
eoꝵ narib ocłoris illius fragran.¬
tia non recessit: Ecce quo fi
minicã bona terra fructum ꝑ
pacientiã reddidit:l quȩ ex¬
arata disciplinȩ uomere ad

Expanded text:
ni clamoris, dicens: Tacete, nunquid non auditis quantae resonant laudes in coelo? Cumque ad easdem laudes quas intus audierat aurem cordis intenderet, sancta illa anima a carne soluta est. Sed exeunte illa tanta illic fragrantia odoris aspersa est, ut omnes illi qui aderant inaestimabili suavitate replerentur, ita ut per hoc patenter agnoscerent quod eam laudes in coelo suscepissent. Cui rei monachus noster interfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno fletu attestari solet quia quousque corpus ejus sepulturae traderetur, ab eorum naribus odoris illius fragrantia non recessit. Ecce quo finnicam, bona terra fructum per patientiam reddidit, quae, exarata disciplinae vomere, ad
Abbreviated transcription (Latin):
cundi: Nam seruilia cophinsꝰ
solent opera fieri: Unde de
populo qui in luto & laterib
seruiebat in egepto. dicit
psalmista: manus eius in co

Expanded text:
cundi. Nam servilia cophinis solent opera fieri. Unde de populo, qui in luto quondam ac lateribus serviebant in Aegypto, dicit Psalmista: Manus ejus in co
Abbreviated transcription (Latin):
pere torpentes. & res & manus
accẽpimus: si prȩcepta domi¬
nica egenus & sine manibus
impleuit: Non contra nos dñs
tunc apłos ostendat.l qui ad
regnũ secũ turbas fideliũ prȩ¬
dicando traxerunt: Non con¬
tra nos martyres exhibeat.

Expanded text:
pere torpentes, et res et manus accepimus, si praecepta dominica egenus et sine manibus impleverit. Non contra nos Dominus tunc apostolos ostendat qui ad regnum secum turbas fidelium praedicando traxerunt, non contra nos martyres exhibeat
Abbreviated transcription (Latin):
loco caput serpentis contere¬
re: uisi priacipalẽ diaboli
suggestionẽ. id est concupise¬
tiam resistendo suꝑare:Si
ergo quȩratur quȩnã mulier
huusmodi uictoriã oꝑata sit:
ꝓfecto ñ repperit᷑ in linea ge-¬
nerationis humanȩ: donec
ꝑueniat᷑ ad illã de qua nunc¬
agimus sc̃arũ sc̃ãm At si inter¬
rõget᷑ in quo serpentis caput
uel ipsa contriuerit:l nimirũ
in eo quod uirginitatẽ simul
& humilitatẽ sacrificauit dõ

Expanded text:
 serpentis caput conterere, nisi principalem diaboli suggestionem, id est concupiscentiam, resistendo superare? Si ergo quaeratur quaenam mulier hujusmodi victoriam operata sit? profecto non reperitur in linea generationis humanae, donec perveniatur ad illam de qua agimus sanctarum sanctam. At si interrogetur, in quo serpentis caput el ipsa contriverit? nimirum in eo quod virginitatem simul et humilitatem Deo sacrificavit
Abbreviated transcription (Latin):
dinataᷤ priuilegio uirtutũ
insignis enicuit. salr aure
edidit: A quo glorificata in
celo: nũquã terrigenis patro¬
cinari desistit: Propositionẽ
sequat᷑ ordine suo narratio
ãq referamus unũ de pre¬
taratis oraculis: ac deinde
paucis expediamus Dicit et̾¬
nus ad ueterẽ: ds̃ ad serpen¬
tẽ: Inimicitias ponã inter de
& mulierẽ: & sem̃ tuũ & se

Expanded text:
dinata, privilegio virtutum dinata, privilegio virtutum insignis enituit, Salvatorem edidit a quo glorificata in coelo, nunquam terrigenis patrocinari desistit. Propositionem sequatur ordine sua narratio. Jamque referamus unum de praetaxatis oraculis, ac deinde paucis expediamus. Dixit Aeternus ad veterem, Deus ad serpentem: Inimicitias ponam inter te et mulierem, et se
Abbreviated transcription (Latin):
nos. scõꝵ patrũ dĩes
nacalicios obseruare diligen¬
ter: & tunc p̃cipue uirtutes
eoꝵ assignatas literis. in eccła
recitare ad dĩ laudẽ: ex cuius
munere. sunt ad instrumenta
minoꝵ: Inter om̃s scõs memoria
beatiss nȩ uirginis. eo frequen¬
tiuis agit᷑ atq festiuius. quo
maiorem gr̃ãm apud dm̃ cre¬
dit᷑ inuenisse: Inde post alia
quȩdã ipsius antiquiora sol¬
lemnia. ñ fuit contenta de¬
uotio fideliũ: quin natiuita¬
tis sollemne suꝑ adderet ho¬
diernũ: Hac itaq die pecull¬
ariter in eccła recitandus esse
uidet᷑ ille liber. qui de ortu
eius atq uita scriptus inueni¬
ebatur: si non uidicassent
eũ patres. inter apocrypha nu¬
merandũ At qm magnis ac
sapientib uiris ita uisum ẽ.
nos alia quȩdã sed ñ aliena
legentes eccłasticũ more de¬
bitis officiis exequam
Beata ergo dñi mater & ꝑpe¬
cua uirgõ maria prius quam
nasceretur oraculis denuncia¬
ta ẽ: & designata miraculis:
Nata u̾o ꝓgenie diuinitus or¬

Expanded text:
nos sanctorum Patrum dies natalitios observare diligenter, et praecipue virtutes eorum assignatas litteris in Ecclesia recitare ad laudem Dei, ex cujus munere sunt, et ad instrumenta minorum. Inter omnes sanctos, memoria beatissimae Virginis eo frequentius agitur atque festivius, quo majorem gratiam apud Dominum creditur invenisse. Unde post alia quaedam ipsius antiquiora solemnia, non fuit contenta devotio fidelium, quin nativitatis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapientibus viris ita visum est, nos alia quaedam, sed non aliena legentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamur. Beata ergo Domini Mater et perpetua Virgo Maria, priusquam nasceretur oraculis enuntiata est, et designata miraculis, nata vero progenie divinitus or
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. cuius est hoc ȩuangłium.
qui dilexit nos inquit: & lauit
nos apeccatis nr̃is in sanguine
suo: Non solũ autẽ lauĩt nos
apeccatis nr̃is in sanguine suo.

Expanded text:
s, cujus est hoc Evangelium: Qui dilexit nos, inquit, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo . Non solum autem lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo
Abbreviated transcription (Latin):
ua lege nouus filius nasceret᷑⁊
quatinus diabolus salutarẽ
hunc hominẽ in consortiũ dĩ¬
tatis adscitũ. & si temptare
prȩsumeret. superare non pos¬
set: Itaq cũ uideret leo ille

Expanded text:
a lege novus Filius nasceretur, quatenus diabolus salutarem hunc hominem in consortium deitatis adscitum, etsi tentare praesumeret, superare non posset. Itaque cum videret leo ille
Abbreviated transcription (Latin):
bus ipse pascit᷑. ipse uestitur:
ita in om̃ib qui ꝓ iusticia
aduersa tolerant ipse cõpati¬
tur. usi forte estimandũ est
multiplicata ꝑ orbẽ fide. &
rarescente impioꝵ numero
om̃s ꝑsecutiones & omia quȩ
aduersus beatos martires se¬
uierunt finita esse certami¬
na tanquã suscipiende cru¬
cis illis tantũ necessitas in¬
cubuerit. quib ad expug¬
nandã xp̃i dilectionẽ atro¬
cissima sunt illata supplicia.
sed aliud seruientiũ dõ pie¬
tas experitur. aliud etiam

Expanded text:
bus ipse pascitur, ipse vestitur; ita in omnibus qui pro justitia adversa tolerant, ipse compatitur: nisi forte aestimandum est, multiplicata per orbem fide, et rarescente impiorum numero, omnes persecutiones, et omnia quae adversus beatos martyres saevierunt, finita esse certamina, tamquam suscipiendae crucis illis tantum necessitas incubuerit, quibus ad expugnandam Christi dilectionem atrocissima sunt illata supplicia. Sed aliud servientium Deo pietas experitur, aliud etiam
Abbreviated transcription (Latin):
& ueritatis: Głam. xp̃i quam
ante incarnationẽ uidere non
poterant homines. post incar¬
nationẽ uiderunt aspicientes hu¬
manitatẽ miraculis refulgen¬
tem. & intelligentes diuinita¬
tẽ intus latitantẽ: illi maxi¬
me qui & eius claritatẽ ante
passionẽ transfigurati. in mon¬
te scõ contemplari meruerunt.
uoce delapsa ad eũ huiuscemo¬
di amagnifica gła. hic est fi¬
lius meus dilectus in quo mͥ
cõplacui: & post passionẽ re¬
surrectionis ascensionisq ipsrꝰ
gła conspecta: sp̃s eius sunt
dono mirifice refecti: Quib
om̃ib manifeste cognouerunt:
quod huiusmodi gła non cui¬
libet sc̃oꝵ. sed illi solũ homini.
qui esset in diuinitate unige¬
nitus apatre conueniret: Qͦd
autẽ sequitur plenũ gr̃e &
ueritatis. gr̃a plenus ẽrat idẽ

Expanded text:
 veritatis. Gloriam Christi quam ante incarnationem videre non poterant homines, post incarnationem viderunt, aspicientes humanitatem miraculis refulgentem, et intelligentes divinitatem intus latitantem; illi maxime, qui et ejus claritatem, ante passionem transfigurati in monte sancto, contemplari meruerunt, voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui : et post passionem resurrectionis ascensionisque ipsius gloria conspecta, Spiritus ejus sunt dono mirifice refecti; quibus omnibus manifeste cognoverunt quod hujusmodi gloria non cuilibet sanctorum, sed illi solum homini qui esset in divinitate unigenitus a Patre, conveniret. Quod autem sequitur: Plenum gratiae et veritatis. Gratiae plenus erat ide
Abbreviated transcription (Latin):
simus in fide fortes. in iudici¬
is iusti. in amicitia fideles. in
iniuriis patientes. in conten¬
tionibus moderatiꝰ. refugien¬
tes turpiloquia: aduersus in¬
iqua constantes. in conuiuiis
sobrii. in uoluptatibus conti

Expanded text:
simus in fide fortes, in judiciis justi, in amicitia fideles, in injuriis patientes, in contentionibus moderati, refugientes turpiloquia, adversus iniqua constantes, in conviviis sobrii, in voluptatibus conti
Abbreviated transcription (Latin):
ut imitentur sequendo. il¬
la ne incurrant deuitando:
Quod nos frẽs dilectissimi
in hodierna scĩ euangelii
lectione facere ratio cogit.
non tantũ uidelicet deuo¬
tionẽ amatoꝵ xp̃i ad exem¬
plum discere uirtutis sed

Expanded text:
ut imitentur sequendo, illa ne incurrant devitando. Quod nos, fratres dilectissimi, in hodierna sancti Evangelii lectione facere ratio cogit, non tantum videlicet devotionem amatorum Christi ad exemplum discere virtutis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq recipiet pro ut
gessit siue bonum suie ma¬
lum iudicaturi pacientia
& bonitate differtur. impu
noꝵ actuũ qualitates. ad di¬
re censurã: quasi non eui¬
dentissimis plerũq suppli¬
ciis male gesta plectantur:
aut non sepe se cȩlestium
cõminationũ terror osten¬
dat: quib utiq & fides mo¬
netur. & infidelitas increpa¬
suꝑ om̃s benignitas dĩ. & nul¬
li miscłiam suã denegat: cũ
multa largitur: eosq quos
merito subderet pęnis. ma¬
gis uult inuitare beneficiis:
Dilatio enĩ uindictȩ. dat̃
locũ penitentiȩ. ꝑ xp̃m do¬

Expanded text:
unusquisque recipiet prout gessit, sive bonum, sive malum , judicaturi patientia et bonitate differtur, impunnorum actuum qualitates ad dire censuram, quasi non evidentissimis plerumque suppliciis male gesta plectantur, aut non saepe coelestium comminationum terror ostendatur: quibus utique et fides monetur, et infidelitas increpasuper omnes benignitas Dei, et nulli misericordiam suam denegat, cum multa largitur: eousque quos meritos subderet poenis, mavult invitare beneficiis. Dilatio enim vindictae dat locum poenitentiae, nec d
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s aduentum discipulis pro¬
mitteret. ait: Ego muto pro¬
missum patris mei in uos: uos
autẽ sedete in ciuitate: quo¬
adusq induamini uirtute
ex alto Obumbrauit autẽ
beatȩ dei genitrici uirtus

Expanded text:
s adventum discipulis promitteret, ait: Et ego mitto promissum Patris mei in vos: vos autem sedete in civitate, quoadusque induamini virtute ex alto . Obumbravit autem beatae Dei genetrici virtus
Abbreviated transcription (Latin):
os inquam conuenio¬
o uidȩi: qui usq in
hodiernum negastis
filium dei: Nonne uox ur̃a
est illa quando eum uideba¬
tis miracula facientẽ. atq tẽp¬
tantes dicebatis: quousq ani¬
mas nr̃as suspendis. si tu es
xp̃c dic nobis palam: Ille au¬
tem uos ad considerationem
miraculoꝵ mittebat dicens:
Oꝑa quȩ ego facio. ipsa testi¬
monium ꝑhibent de me: ut
xp̃o testimonium dicerent
non uerba sed facta: Uos au¬
tem non agnoscentes saluato¬
rem qui operabatur salutẽ
in medio terrȩ ur̃ȩ: adicien¬
tes in malo aistis: Tu de te ip¬
so testimonium dicis: testi¬
monium tuũ non est uerũ:
Sed ad heç ille quid uobis re¬
sponderit: aduertere nolui¬
stis: Nonne scriptũ est in lege
ur̃a quod duorum hominum
testimonium uerũ sit: Prȩ¬
uaricatores legis intendite le¬
gem: Testimonium queritis
de xp̃o: In lege ur̃a scriptũ
est quod duorũ hominum
testimonium uerũ sit: Pro¬
cedant ex lege non tantum
duo. sed etiam plures testes

Expanded text:
Vos, inquam, convenioo Judaei, qui usque in hodiernum diem negastis Filium Dei. Nonne vox vestra est illa quando eum vidistis miracula facientem, atque tentantes dicebatis: Quousque animas nostras suspendis? Si tu es Christus, dic nobis palam . Ille autem vos ad considerationem miraculorum mittebat, dicens: Opera quae ego facio, ipsa testimonium perhibent de me, ut Christo testimonium dicerent non verba, sed facta. Vos autem non agnoscentes Salvatorem, qui operabatur salutem in medio terrae vestrae, adjicientes in malo, aistis: Tu de teipso testimonium dicis, testimonium tuum non est verum . Sed ad haec ille quid vobis responderit, advertere noluistis. Nonne scriptum est in lege vestra, quod duorum hominum testimonium verum sit? Praevaricatores legis, intendite legem. Testimonium quaeritis de Christo? In lege vestra scriptum est, quod duorum hominum testimonium verum sit? Procedant ex lege non tantum duo, sed etiam plures testes
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ partum alienus agnoscit.
Tibi salutẽ tuã angłice uoces
ꝑsuadere non possunt ł & ad
xp̃m tuum una chaldeos stel¬
la ꝑduxit: Ubi est inquiunt
magi qui natus est rex iudeo¬
rum: Hidimus stelã eius in
oriente:l & uenimus adorare
eum: In his impletũ est illud
atum de eo uidebunt l & qui
non audierunt intelligent:¬
Ecce enĩ chaldeus cui neq an¬
nunciatũ de xp̃o fuerat. neq
audierat: & uidit stellã. xp̃i
& adesse eum intellexit in
stella: Adorant itaq magi
dñm & offerunt munera:
ut impleretur quod ait ille
precipuus ꝓphetarũ dauid:
dñm illum esse sedm dm̃ :¬

Expanded text:
tuae partum alienus agnoscit; tibi salutem tuam angelicae voces persuadere non possunt, et ad Christum tuum una Chaldaeos stella perduxit. Ubi est, inquiunt magi, qui natus est rex Judaeorum? Vidimus stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . In his impletum est, atum de eo, videbunt: et qui non audierunt intelligentecce enim Chaldaeus, cui neque annuntiatum de Christo fuerat neque audierat, et vidit stellam Christi, et adesse eum intellexit in stella. Adorant itaque magi Dominum, et offerunt munera, ut impleretur quod ait ille praecipuus prophetarum David: Dominum illum esse secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi contra om̃ium uulnera
peccatoꝵ. medicamentũ ue-¬
re humilitatis curemus exer¬
lentes quantũ nos ꝓ diuino
amore. quantũ ꝓ nr̃a salute
oporteat humiliari. qui ter¬
ra sumus & cinis: si tantum
summa illa potestas ꝓ nobis
humiliari non respuit: ut
ad suscipienda nr̃e fragilita¬
tis infirma descenderet: Itẽ
audita creclita. & confessa
duunitate dñi saluatoris.
qua patri & sp̃ui sc̃o consub¬
stantialis semꝑ & coeternus
ꝑseuerat.l speremus nos ꝑ hu¬
manitatis eius sacramenta
quib imbuti sumus usq ad
contemplandã diuinitatis
eiusdẽ głam posse ꝑtingere:
fidelib siuis seruis fideli pie¬

Expanded text:
ipsi contra omnium vulnera peccatorum medicamentum verae humilitatis curemus exerlentes quantum nos pro divino amore, quantum pro nostra salute oporteat humiliari, qui terra sumus et cinis, si tantum summa illa potestas pro nobis humiliari non respuit ut ad suscipienda nostrae fragilitatis infirma descenderet. Item audita, credita et confessa divinitate Domini Salvatoris, qua Patri et Spiritui sancto consubstantialis semper et coaeternus perseverat, speremus nos per humanitatis ejus sacramenta quibus imbuti sumus, usque ad contemplandam divinitatis ejusdem gloriam posse pertingere, fidelib
Abbreviated transcription (Latin):
cramentis sanctificare. sed
etiã eiusdẽ exemplis confir-¬
mare dignatus est: Quod
autẽ inchoata pedũ lauati¬
one dicitur. uenit ergo ad

Expanded text:
cramentis sanctificare, sed etiam ejusdem exemplis confirmare dignatus est. Quod autem, inchoata pedum lavatione, dicitur, Venit ergo ad
Abbreviated transcription (Latin):
pressus est. longo languore fati¬
gatur. & durum cor ignis pur¬
gationis durius concremat: qͥa
diuina dispensatione agitur:
ut ꝓlixiora uitia egritudo ꝓlixi¬
or exurat: Quis illũ umquam
seruari ad conuersionẽ creder&:
Quis tantã di misełiam consi¬
derare sufficiat: Ecce iuuenis

Expanded text:
pressus est, longo languore fatigatur, et durum cor ignis purgationis durior concremat, quia divina dispensatione agitur ut prolixiora vitia aegritudo prolixior exurat. Quis illum unquam servari ad conversionem crederet? Quis tantam Dei misericordiam considerare sufficiat? Ecce ju
Abbreviated transcription (Latin):
era & ait: Positis genib ela¬
mauit dicens: Dñe. ne statu¬
as illis hoc peccatũ: Hidete
dilectissimi fr̃s affectum beati
uiri: uidete magnã & admi-
obliuisci poterat etiã carissi¬
mos suos: ille dño cõmendat
inimicos: Quid enĩ dicebat
cum lapidaret᷑: Dñe. ne sta¬
tuas illis hoc peccatũ: Plus
itaq tunc illorũ dolebat pec

Expanded text:
cra et ait: positis genibus clacra et ait: positis genibus clamauit dicens: domine, ne statuas illis hoc in peccatum. uidete, dilectissimi fratres, affectum beati uiri, uidete magnam et miraobliuisci poterat etiam carissimos suos, ille domino commendabat inimicos. quid enim dicebat, cum lapidaretur? domine, ne statuas illis hoc in peccatum. plus enim tunc illorum dolebat pec
Abbreviated transcription (Latin):
Sed certa ratio postulabat.
ut hoc ita & ostenderetur in
cȩlo: & predicaretur in mun¬
do: Omne enĩ iudȩoꝵ scanda¬
lum in hoc erat: cur dñs nr̃
dĩ diceretur: Ideo ergo pulchre
scriptura diuina filium homi¬
nis ad dexterã dĩ patris stare
memorauit: ut ad confunden¬
dam uidȩoꝵ incredulitatem.
ille martyri ostenderetur in
cȩlo. qui aꝑfidis negabatur
in mundo: & illi testimonium
cȩlestis ueritas daret: cui fi¬
dem terrena impietas dero
mum qui lectus est preciosa
est in conspectu dñi mors sc̃o¬
rũ eius : sed si quid tamen
distare inter martyres notest.
prȩcisuus iuidetur esse qui
primus est: Nam cũ sc̃s stepha¬
nus ab apł̃is diaconus ordina¬
tus sit. apłos ipsos beata ac
triumphali morte precessit:
ac sic qui erat inferior ordine.
primus factus est passione:
& qui erat discipłs gradu.
magister cepit. esse martyrio.
primus uoluit stephanus mar¬
tyr dominoͥ quod cũ om̃i
humano genere accepit adño:¬
Post hec subiecit scriptura sa¬

Expanded text:
Sed certa ratio postulabat, ut hoc ita et ostenderetur in coelo, et praedicaretur in mundo. Omne enim Judaeorum scandalum in hoc erat, cur Dominus n diceretur. Ideo ergo pulchre Scriptura divina Filium hominis ad dexteram Dei Patris stare memoravit, ut ad confutandam Judaeorum incredulitatem ille Martyri ostenderetur in coelo, qui a perfidis negabatur in mundo: et illi testimonium coelestis Veritas daret, cui fidem terrena impietas derogmum qui lectus est, pretiosa sit in conspectu Domini mors sanctorum ejus , si quid tamen distare inter martyres potest, praecipuus videtur esse, qui primus est. Nam cum sanctus Stephanus ab Apostolis diaconus ordinatus sit , Apostolos ipsos beata ac triumphali morte praecessit: ac sic qui erat inferior ordine, primus factus est passione; et qui erat discipulus gradu, magister coepit esse martyrio, primus voluit Stephanus martyr Domino, quod cum omni humano genere accepit aPost haec subiecit scriptura sa
Abbreviated transcription (Latin):
cundo homine mundum
apeccato mundauit Pri¬
mus homo de terra derrenꝰ.⁊
seds homo de cę̧lo cȩlestis:
Primum hominẽ mulier
corrupta mente decepit:
secundũ hominẽ uirgo in¬
corrupta uirginitate conce¬
pit: In primi hominis conui¬
ge nequitia diaboli seduc¬
tam deprauauit mentem:
in secundi autẽ hominis ma¬
tre gr̃a dĩ & mentẽ integrã
seruauit & carnẽ: Menti
contulit firmissimã fidem:
carni abstulit om̃ino libidi¬
nem: Qm̃ igitur miserabi.¬
liter ꝓ peccato damnatus ẽ
homo: ͥ ideo sine peccato mi¬
rabiliter natus est ds̃ homo:
Ui. Attendite fr̃s medicinalis
gr̃ȩ lineas.: diuina nobis be-¬
nignitate monstratas: Tunc
ad ȩuam angłs malus acces¬
sit: ut ꝑ eam homo quem
ds̃ fecerat adõ separaretur:
Nunc aut̃ẽ ad mariã bonus

Expanded text:
cundo homine mundum a peccato mundavit. Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . Primum hominem mulier corrupta mente decepit, secundum hominem virgo incorrupta virginitate concepit. In primi hominis conjuge nequitia diaboli seductam depravavit mentem, in secundi autem hominis matre gratia Dei et mentem integram servavit et carnem: menti contulit firmissimam fidem, carni abstulit omnino libidinem. Quoniam igitur miserabiliter pro peccato damnatus est homo, ideo sine peccato mirabiliter natus est Deus homo. 7. Attendite, fratres, medicinalis gratiae lineas, divina nobis benignitate monstratas. Tunc ad Evam angelus malus accessit, ut per eam homo, quem us fecerat, a Deo separaretur; nunc autem ad Mariam bonus
Abbreviated transcription (Latin):
numq sacramentũ: Ipsa eadẽ
uirgo. ipsa & mater dñi. ip
sa genitrix. ipsa eius ancilla:
plasmatio euis ipsa quȩ ge¬
nuit: Quis unquã ista au¬
diuit: Quis uidit talia:
Quis hoc excogitare potu¬
it. ut mater uirgo esset: in¬
tacta generaret: Quȩ &
uirgo ꝑmansit & genuit.
cõburi uidebatur. & ignis
eum non tangebat. & sicut
tres pueri in camino inclusi
habebantur. & tam̃ eos non
ledebat incendiũ. nec oclor
fumi erat in eis: uel quẽ admno
nũ incluso. claustris non ap¬
tis allatũ est ei prandium
ab abbacue: ita & heç scã uir¬
go genuit dñmꝰ sed intacta
ꝑmansit: Mater effecta est.
sed uirginitatẽ non amisit.
Genur infante: & ut dic¬
tũ est uirgo ꝑmansit. Uirgo
ergo genuit: & uirgo per

Expanded text:
numque sacramentum! Ipsa eademque virgo, ipsa et mater Domini, ipsa et genitrix, ipsa ejus ancilla, plasmatio ejus ipsa quae genuit. Quis unquam ista audivit? quis vidit talia? quis hoc excogitare potuit, ut mater virgo esset, et intacta generaret, quae et virgo permansit et genuit? comburi videbatur, et ignis eum non tangebat , et sicut tres pueri in camino inclusi habebantur, et tamen eos non laedebat incendium, nec odor fumi erat in eis: vel quemadmodumlacum leonum incluso, claustris non apertis, allatum est ei prandium ab Abacuc : ita et haec sancta virgo genuit Dominum, sed intacta permansit. Mater effecta est, sed virginitatem non amisit. Genuit infantem, et ut dictum est virgo permansit. Virgo ergo genuit, et virgo per
Abbreviated transcription (Latin):
demonia: Non hoc aliqui
de turba. sed pharisei calũ¬
niabantur & scribȩ:l sicut
alii euangelistȩ testantur:
Turbis quippẽ quȩ minus
eruditȩ uidebantur dñi sẽꝑ
facta mirantibus. illi contra

Expanded text:
emonia. Non haec aliqui de turba, sed pharisaei calumniabantur et scribae, sicut alii Evangelistae testantur. Turbis quippe, quae minus eruditae videbantur, Dei semper facta mirantibus, illi contra