comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ba figurari: quȩ noxia p̃positoꝵ ũ¬
bra ne ueritatis lum̃ recipe pos¬
s pressa. & ne suꝑnȩ dilectionis
sole calefieret. exemplo ẽ eoꝵ pra¬
uitatis impedita. uixta qͦd eis¬
dẽ alibi saluator. ue inqͥt uobis
seͥbe & pharisei hẏpocritȩ. qͥ clau

Expanded text:
ba figurari, quae noxia praepositorum umba figurari, quae noxia praepositorum umbra, ne veritatis lumen recipere posset pressa, et ne supernae dilectionis sole calefieret, exemplo est eorum pravitatis impedita. Juxta quod eisdem alibi Salvator: Vae inquit vobis, scribae et pharisaei
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inuenit. D ixit aũ ad cultorẽ
uincȩ. Ecce anm tres st̃ ex qͦ uenio
querens fructũ in ficulnea hac: &
ñ inuenio. Per cultorẽ uineȩ apłoꝵ
b ac monitis. assidua plebi dei cura
suggerit᷑. his etenĩ dñs sepissime
de infructuosa uideoꝵ gente que¬
rebat᷑. qͦd ꝑ tres annos suę uisita¬
tionis. hoc ẽ in legalib edictis.
in ꝓpħicis contestationib. & in ip¬
sa choruscantis eugłii grã neg¬
ligens extiterit. Succide gͦ ilła.
Ut qͥt etiam terrã occupat. Non
ab apłis. s a romanis gens uide¬
a succisa: & a t̾ra repromissionis
ciecta est. S succide in qͥt illam:
succisionis ei uenturȩ cladem.
penitentiã sua dendo ꝓpone: quȩ
rusto iuditio tr̃am cũ regno ꝑ¬
didit. ꝓ cuiꝰ amore cȩli ciues ꝑ¬
metuit. dicens ꝑ suos pontifices
& phariseos. Si dimittimꝰ eũ sic.
om̃s credent in eũ: & uenient
romani & tollent & nr̃m locũ &
gentẽ. Potest etiã ꝑ t̾ram sterili
ficu occupatã iudaicȩ plebis tͣ¬

Expanded text:
ixit autem ad cultorem vineae: Ecce anni tres sunt ex quo venio quaerens fructum in ficulnea hac, et non invenio. Per cultorem vineae, apost, quorum precibus ac monitis assidua plebi Dei cura suggeritur. His enim Dominus saepissime de infructuosa Judaeorum gente querebatur, quod per tres annos suae visitationis, hoc est in legalibus edictis, in propheticis contestationibus, et in ipsa coruscantis Evangelii gratia negligens exstiterit. Succide ergo illam, ut quid etiam terram occupat? Non ab apostolis, sed a Romanis gens Judaea succisa, et a terra repromissionis ejecta est. Sed succide inquit illam, succisionis ei venturae cladem poenitentiam suadendo propone. Quae justo judicio terram cum regno perdidit, pro cujus amore coeli cives pmetuit, dicens per suos pontifices et pharisaeos: Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nostrum et locum, et gentem. Potest etiam per terram sterili ficu occupatam Judaicae plebis t
Abbreviated transcription (Latin):
credentib eripere moliunt᷑. E ece ei¬
tio demonia. & sanitates ꝑfitio ho¬
die & eras: & t̾cia die consũmor Mys¬
ticȩ hȩc adño & figurate dicta intel¬
ligunt᷑. Neq enĩ eo die passꝰ est. qͥ ẽ¬
⁊ ab hoc t̾ciꝰ cũ continuo dicat. Ue¬
rũ tñ oportet me hodie & eras ꝙ se¬
quenti ambulare: qͥa ñ capit ꝓpħam
ꝑrre extra ierłm. Ergo qͦd ait. eitio

Expanded text:
credentibus eripere moliuntur. Ecce ejicredentibus eripere moliuntur. Ecce ejicio daemonia et sanitates perficio hodie et cras, et tertia consummor. Mystice haec a Domino et figurate dicta intelliguntur, neque enim eo die passus est, qui est ab hoc die tertius, cum continuo dicat: Verumtamen oportet me hodie et cras, et sequenti ambulare, quia non capit prophetam perire extra Jerusalem. Erg
Abbreviated transcription (Latin):
ticiȩ ꝑ tot scła tenentes. futuri
e̾e̾nt in carcłã. Potest aũ & ita
intelligi: qͥa m̃nulli ao scłm des¬
pecti. magnã in futuro sint glo¬
riã habituri. & alii apud hoĩes
gloriosi a districto st̃ iudice dã¬
pnandi. Porest & ita: qͥa multi se¬
ro ad cłi seruitiũ uenientes. mag¬
nis uitȩ meritis excellant. alii
uͦ a pͥma etate spũali studio fer¬
uentes ad extremũ otio torpente
Lassescant:.
N ipsa die accesserunt qͥdã pha¬
riseoꝵ: dicentes illi. Exi & uade hĩc:
qͥa herodes uult te occidere. E ait
illis. Ite: & dicite uulpi illi. P ropt̾
dolos & insidias herodẽ uulp̃ẽ ap¬
pellat: qͦd plenũ ẽ fraudis animal.
& in fouea semꝑ latere desiderans:
odore etiã tetro putẽs: & nũꝗͣ rectis
itinerib s tortuosis anfractib cur¬
rens. Quȩ cuncta hereticis qͦrũ hero¬
des typũ tenet congruut: qͥ xp̃m
occidere. id ẽ hunilitatẽ fidi. xp̃ians

Expanded text:
titiae per tot saecula tenentes, futuri titiae per tot saecula tenentes, futuri essent in caudam: potest autem et ita intelligi, quia nonnulli ad saeculum despecti, magnam in futuro sint gloriam habituri, et alii apud homines gloriosi a districto sint judice damnandi. Potest et ita, quia multi sero ad Dei servitium venientes, magnis vitae meritis excellant, alii vero a prima aetate spiritali studio ferventes, ad extremum otio torpente lassescant. In ipsa die accesserunt quidam Pharisaeorum dicentes illi: Exi, et vade hinc, quia Herodes vult te occidere. Et ait illis: Ite, dicite vulpi illi. Propter dolos et insidias Herodem vulpem appellat, quod plenum fraudis est animal, et in fovea semper latere desiderans, odore etiam tetro putens, et nunquam rectis tineribus, sed tortuosis anfractibus currens. Quae cuncta haereticis, quorum Herodes typum tenet, congruunt, qui Christum occidere, id est humilitatem fidei Christianae
Abbreviated transcription (Latin):
discedite a me om̃s oparii iniqͥtati.
Non inqͥt legaliũ festiuitatũ epula¬
tio uiuat: quẽ fidĩ pietas ñ cõm̃¬
dat. Non scientia scͥpturarũ deo
notũ facit: quẽ oꝑm iniquitas ob¬
tutib eiꝰ ostendit indignũ. Ibi
erit fletꝯ & stridor dentiũ. Eletꝯ
de ardore: stridor dentiũ solet ex¬
citari de frigore. Ubi duplex os¬
tendit᷑ gehenna: io ẽ niiii frigo¬
ris & intolerabilis e̾e feruoris.
Cui beati iob sententia consentit
dicentis. Ad calorẽ nimiũ: transi¬
bunt ab aqͥs muiũ. Uel certe stri¬
dor dentiũ ꝓdit indignantis
affectũ: eo qͦd sero unu̾̃quẽq peni¬
teat. sero ingemiscat. sero irascat᷑
sͥ: qͦd tã ꝑuiraci imꝓbitate dereli¬
querit. Et ecce sũt nouissimi qͥ
erant pͥmi: & sũt pͥmi qͥ erant no¬
uissimi P rincipalis qͥdẽ huiꝰ¬
cemodi sententiȩ sensꝰ ex supio
rib patet: qͥa ppłi gentiũ dusi¬
ne fide uiuentes. ee̾nt ad fide uo¬
candi. & uidi caput fidĩ & ius¬

Expanded text:
omnes operarii iniquitatis. Non inquit legalium festivitatum epulatio juvat, quem fidei pietas non commendat, non scientia Scripturarum Deo notum facit, quem operum iniquitas obtutibus ejus ostendit indignum. Ibi erit fletus et stridor dentium. Fletus de ardore, stridor dentium solet excitari de frigore. Ubi duplex ostenditur gehenna: id est nimii frigoris, et intolerabilis esse fervoris. Cui beati Job sententia consentit dicentis: Ad calorem nimium transibunt ab aquis nivium . Vel certe stridor dentium prodit indignantis affectum, eo quod sero unumquemque poeniteat, sero ingemiscat, sero irascatur sibi, qui tam pervicaci improbitate deliquerit. Et ecce sunt novissimi qui erunt primi, et sunt primi qui erunt novissimi. Principalis quidem hujusce senti gentium diu sine fide viventes, essent ad fidem vocandi, et Judaei, caput fidei et jus
Abbreviated transcription (Latin):
uulpiũ earũdẽ. hoc ẽ regũ terrȩ. &
ipsa rapinȩ donat᷑. Occiso enĩ dño
uenerũt romani: & quasi nicłu
uacuũ diripientes. tulerũt eoꝵ locũ.¬
& gentẽ. & regnũ. Dico aũ uobis: qͥa
ñ uidebitis me. donec ueniat cum
dicetis. Benedictꝰ qͥ uenit in noĩe
niente ad ierłm: s qͥa lucas ñ dicit qͦ
hinc abscesserit dñs ut ñ ueniret
nͥ illo tempore qͦ iam illud diceretur.
pseuerat qͥppe in itinere suo donec
sticȩ intelligi. ħ ẽ de illo eiꝰ aduen¬
tu. qͦ in claritate uenturꝯ est: max¬
line cũ matħs hȩc dnm post de¬
cantatas ei a turba laudes clixisse
testet᷑. Alit̾ qͦd dicit hoc ẽ. Nisi pę¬
nitentiã egeritis. & confessi fueri¬
tis ipsũ eẽ me de qͦ ꝓpħȩ cecinerũt
filiũ om̃ipotentis patͥs. meã faciem
ñ uidebitis. Habent uidĩ datũ ͥ¬

Expanded text:
 regnum terrae, et ipsa rapinae donatur. Occiso enim Domino venerunt Romani, et quasi nidum vacuum diripientes tulerunt eorum locum, gentem et regnum. Dico autem vobis, quia non videbitis me, donec veniat cum dicetis: Benedictus qui venit in nomine niente ad Jerusalem, sed quia Lucas nnc abscesserit, ut non ueniret nisi eo tempore, quo iam illud diceretur — perseuerat quippe in itinere suo, donec stice intelligi, hoc est de illo ejus adventu quo in claritate venturus est, maxime cum Matthaeus haec Dominum post decantatas ei a turba laudes dixisse testetur. Aliter quod dicit, hoc est: Nisi poenitentiam egeritis, et confessi fueritis ipsum esse me, de quo prophetae cecinerunt, filium omnipotentis patris, meam faciem non videbitis. Habent Jud
Abbreviated transcription (Latin):
incipietis dicert. Manducauimꝰ
corã te & bibimꝰ: &s in plateis nr̃is
docusti. Uel simplicit̾ intelli¬
gendu. qͦd ficdi imsteria spernen-¬
tes uidi. eo se dño notos arbitren¬
t᷑. si solũ uictimas ad tempłu defe¬
rant. corã dño epulent᷑ ꝓpħ̾arũ
lectionẽ auscultent: nescientes il¬
lud apłi. ñ ẽ regnũ dĩ ȩsca & potus.
& alibi quoꝵ ds uent̾ est. & gła in
confusione ipsoꝵ id ẽ in enrcũcisio¬
ne carnali. uł mystice sentienłu
manducare eos & bibere coram
dño: qͥuerbi pabulũ digna aui¬
ditate suscipiunt. Unde ipsi qui
hȩc dicunt: uelut exponendo fub¬
ungunt. E in plateis nr̃is do cuis¬
t. Scͥptura enĩ sacra aliqñdo no¬
b̾eib est: aliquando potus. In
locis obscuriorib eib est: qͥa quasi
exponendo frangit᷑. & mandendo
glutit᷑. Potꝯ uͦ ẽ in locis aptiorib.
qͥa ita sorbet᷑. sicut inuenit᷑. Eẜ oc¬
culta gͦ mandata sacri eloquii. &
apta se intellexisse testant᷑: qui rep¬

Expanded text:
nducavimus coram te et bibimus, et in plateis nostris docuisti. Vel simpliciter intelligendum quod fidei mysteria spernentes Judaei eo se Domino notos arbitrentur, si solum victimas ad templum deferant, coram Domino epulentur, prophetarum lectioni auscultent, nescientes illud Apostoli: Non est regnum Dei esca et potus, et alibi: Quorum deus venter est, et gloria in confusione ipsorum , id est, in circumcisione carnali; vel mystice sentiendum manducare eos et bibere coram Domino, qui verbi pabulum digna aviditate suscipiunt. Unde et ipsi qui haec dicunt, velut exponendo subjungunt: Et in plateis nostris docuisti. Scriptura enim sacra aliquando nobis cibus est, aliquando potus. In locis obscurioribus cibus est, quia quasi exponendo frangitur, et mandendo glutitur. Potus vero est in locis apertioribus, quia ita sorbetur sicut invenitur. Et occulta ergo mandata sacri eloquii, et aperta se intellexisse testantur, qui rep
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ducit ad uitã & de qua dr̃ ad
uideos. Auferet᷑ a uobis regnũ dĩ:
& dabit᷑ genti fatienti fructꝰ eius. Si¬
mile ẽ gͦ hui cemodi regnũ grano
sinapis. ob feruorem utiq fidei:
us qͣd dicat᷑ uenena expellere. Un¬
de & alibi legimꝰ fidẽ ꝑfectã grano R̃¬
synapis cõparatã: qͥa uidelicet om¬
na dogniata prauitatis. sua sim¬
plicitate & humilitate deuincat.
Quod acceptũ homo misit in ortũ suũ.
ciplinis excolenda. & donanda mu¬
neribꝰ. Qui bene dicit᷑ idem qͦd seue¬
rit granũ accepisse: qͥa uidelicet
dona q̃ nob̾ cũ patre tͥbuit ex di¬
uinitate. nobiscũ accepit ex huma¬
nitate. Unde dicit᷑. Accepit dona
in hominibꝰ. Ee alibi petrus ait.
Et̾ ꝓmissione sp̃c sc̃i accepta a patre:
effudit hunc quẽ uos uidetis & au¬
ditis. Et creuit ꝙ factũ ẽ in arborẽ.
Creuit eugłii p̃dicatio. cunctũ disse¬
te cuiꝰ q eredentis: qͥa nemo repen¬
te fit ꝑfect ꝯ. s ascensꝰ inqͥt in cor

Expanded text:
r ad Judaeos: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Simile est ergo hujuscemodi regnum grano sinapis, ob fervorem utique fidei, vel quod dicatur venena expellere. Unde et alibi legimus fidem perfectam grano sinapis comparatam, quia videlicet omnia dogmata pravitatis, sua simplicitate et humilitate devincat. Quod acceptum homo misit in hortum suum.ejus et disciplinis excolenda et donanda muneribus. Qui bene dicitur, idem quod severit granum accepisse, quia videlicet dona quae nobis cum patre tribuit ex divinitate, nobiscum accepit ex humanitate, unde dicitur: Accepit dona in hominibus. Et alibi Petrus ait: Et promissione Spiritus sancti accepta a Patre, effudit hunc quem vos videtis et auditis. Et crevit, et factum est in arborem. Crevit Evangelii praedicatio cunctum dissente cujusque credentis, quia nemo repente fit perfectus, sed asc
Abbreviated transcription (Latin):
dri. in qͦrũ dictis atq consolatio¬
nib ab huiꝰ uitȩ fatigatione fi¬
deles qͥiq respirant Int Et itm̃
dixit. Cuisimile estimabo regn̾ũ
to. qͦd acceptũ mulier abscondit
in farinȩ sata tria. donec fer¬
m̃taret᷑ totũ. Satũ genꝰ est

Expanded text:
 in quorum dictis atque consolationibus ab hujus vitae fatigatione fideles quique respirarent. Et iterum dixit: Cui simile aestimabo regnum nto quod acceptum mulier abscondit in farinae sata tria, donec fermentaretur totum. Satum genus est
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. diligere. agere. recolere anima
possit. Quod hic qͥdem inchoari.
s ibi ht ꝑfici: ubi cũ sit ds̾ om̃ia in
om̃ib om̃s uno eodẽq suȩ dilectio¬
nis igne calefacit. Ait aĩr illi qͥda.
Uñe si pauci sunt qͥ saluant᷑: Ipse aũ
Sdixit ad illos. Contentlite intrare
Sꝑ angustã portã. P er angustam
portã aula salutis intrat᷑ qͥa ꝑ la¬
bores necesse ẽ & ieiuma. scłi fallen¬
tis illecebra uincat᷑. E bene dixit
contendite intrare: qͥa nͥ m̃tis con¬
tentio ferueat. unda mundi ñ
uincit᷑. ꝑ quã amina semꝑ ad ima
reuocat᷑. Quia multi dico uob̃
q̃rent intrare: & ñ poterũt. Querẽt
intrare salutis amore ꝓuocati: & ñ
poterũt. itmeris aspitate deterriti.
Querũt ambitione p̃mioꝵ a qͦ mox
laboꝵ timore refugunt. ñ quia
s qͥa nolunt discere ab eo qm̃ mits
est & humilis corde. ut mueniat
reqͥem animab suis: eoq fit angꝰ¬
S ta porta qua intrat᷑ ad uitã. Cũ

Expanded text:
onem diligere, agere, recolere anima onem diligere, agere, recolere anima possit. Quod hic quidem inchoari, sed ibi habet perfici, ubi cum sit Deus omnia in omnibus, omnes uno eodemque suae dilectionis igne calefecit. Ait autem illi quidam: Domine si pauci sunt qui salvantur? Ipse autem dixit ad illos: Contendite intrare per angustam portam. Per angustam portam aula salutis intratur, quia per labores necesse est et jejunia saeculi fallentis illecebra vincatur. Et bene dixit: Contendite intrare: quia nisi mentis contentio ferveat, unda mundi non vincitur, per quam anima semper ad ima revocatur. Quia multi, dico vobis, quaerent intrare, et non poterunt. Quaerunt intrare salutis amore provocati, et non poterunt itineris asperitate deterriti. Quaerunt hoc ambitione praemiorum, a quo mox laborum timore refugiunt. Non quia sed quia nolunt discere ab eo quoniam mitis est et humilis corde, ut inveniant requiem animabus suis: eoque fit angusta porta qua intratur ad vitam. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ feruefacit & excitat m̃tẽ. Aulie¬
rẽ uͦ. ilła filiã abrahȩ cui supͣ manꝰ
imposuit. & confestim erecta głifi¬
cabat dm hoc ẽ eccłiam significat.
cuiꝰ farina nos sumꝰ: qͦtqͦt timo¬
ris & spei exercitio qͣsi mola suꝑi¬
ore ꝙ inferiore conterim᷑. uxta
lier ferm̃tũ dilectionis in farmȩ
sata tͥa: qͥa p̃cepit ȩccłia ut dili¬
gamꝰ dnm̃ ex toto corde tota a¬
mima tota uirtute. Cui sub tẏpo
sareper abraham dicit᷑. Accelera.
tͥa sata similȩ cõmiscȩ: & fac subci¬
nericios panes. Possunt in farinȩ
satis tͥb etiã tres dñici seminis
fructꝰ. tricesimꝰ scilicet. sexagesimꝰ.
& centesimꝰ intelligi. io ẽ comuga¬
toꝵ. continentiũ. uirginũ. Ee pul¬
chrȩ dicit eatenꝰ absconditũ in
farina ferm̃tũ donec ferm̃taret᷑
totũ: qͥa karitas in nr̃a m̃te recon¬
dita. eo usq crescere debet. donec
totam m̃tẽ in sui ꝑfectionẽ com¬
mutet. ut nichil iuidelicet
p̃ter ipsam conditoris sui dilecti¬

Expanded text:
 fervefacit, et excitat mentem. Mulierem vero illam, filiam Abrahae cui supra manus imposuit, et confestim erecta glorificabat Deum, hoc est Ecclesiam significat, cujus farina nos sumus, quotquot timoris et spei exercitio, quasi mola superiore et inferiore conterimur, ut jlier fermentum dilectionis in farinae sata tria, quia praecipit Ecclesia ut diligamus Dominum ex toto corde, tota anima, tota virtute. Cui sub typo Sarae per Abraham dicitur: Accelera tria sata similae, commisce, et fac subcineritios panes . Possunt in farinae satis tribus, etiam tres dominici seminis fructus, tricesimus scilicet, sexagesimus et centesimus intelligi, id est conjugatorum, continentium, virginum. Et pulchre dicit eatenus absconditum in farina fermentum, donec fermentaretur totum, quia charitas in nostra mente recondita eousque crescere debet, donec totam mentem in sui perfectionem commutet, ut nihil videlicet eter ipsam conditoris sui dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
gentibq congregatã. laq̃is pec̾coꝵ
ꝑ aqua baptismatis absolui. atq
ad cȩlestia spanda sublimari. No¬
tandũ sane qͦd infandissima he¬
resis. ex eo qͦd dñsait mulierem
alligatã a satana. conat᷑ astruere
corpoꝵ humanoꝵ uitia ñ ad dm̃
auctorẽ s poti ad diabolũ ꝑtinere:
qͣsi diabolus cũ habeat semꝑ cu¬
piditatẽ nocendi. nocere cuiqũa
possit nͥ ab om̃ipotente accepit
potestatẽ. Nlam qͥd aliud ñ solũ in
resis cũ cx̧teris ueteris instrum̃ti
libris. & cũ ipso deo qͥ dedit qͣsi ma¬
ligno mundi pͥncipe uesanis ex¬
sufflat. s etiã in eugłio declarat᷑.
ubi dęmonia nec in porcos irẽt:
nͥ hoc illis ipse concederet. sicut
& supͣ dociumꝰ. Et cũ hȩc diceret
Ierubescebant om̃s adu̾sarii eius.
& om̃is ppłs gaudebat ĩ uniũsis q̃
głosȩ fiebant ab eo. Qui de dictis
saluatoris erubescunt: ficulnex̧
sterili si iurȩ cõꝑandos ostendunt. Qi

Expanded text:
gentibusque congregatam laqueis peccatorum gentibusque congregatam laqueis peccatorum per aquam baptismatis absolvi, atque ad coelestia speranda sublimari. Notandum sane, quod infandissima haeresis, ex eo quod Dominus ait, Mulierem alligatam a Satana, conatur astruere corporum humanorum vitia, non ad Deum auctorem, sed potius ad diabolum pertinere, si satanas, cum habeat semper cupiditatem nocendi, nocere cuiquam possit, nisi ab Omnipotente acceperit potestatem. Nam quid aliud, non solum in resis cum caeteris Veteris Testamenti libris, et cum ipso Deo qui dedit, quasi maligno mundo principe vesanus exsufflat, sed etiam in Evangelio declaratur, ubi daemonia nec in porcos irent, nisi hoc illis ipse concederet, sicut et supra docuimus. Et cum haec diceret, erubescebant omnes adversarii ejus, et omnis populus gaudgloriose fiebant ab eo. Qui de dictis Salvatoris erubescunt, ficulneae sterili se jure comparandos ostendunt. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
tute in uirtutẽ: uidebit᷑ d̾s cłoꝵ
Insyon. Gradatĩ qͥppe de con¬
ual le lacͥmarĩi ascendit᷑: ut in
monte cęlestiũ gaudioꝵ ds̃ cłoꝵ
iudeat᷑. Crescendo aũ synapis gra¬
nũ. ñ herbarũ quȩ uelocit᷑ aresct̃.
s arboris instar exurgit: longa sci¬
licet annositate. & opima fertilita¬
te gaudentis. E nota. qͦͦd dũ in ui¬
nea ueteri ficꝰ infecunda redargu¬
it᷑: noua mox in orto euangłii
synapis arbor ꝓcreat᷑. Et uolucreᷤs
cȩli reqͥeuerũt in ramis er. Rami
hui arboris. dogiatũ sũt diũ̾si¬
tates: in qͥb animȩ castȩ quȩ uir¬
tutũ pennis ad suꝑna tendere
sciunt. nidificare & reqͥesce̾ gaudẽt.
Qͥs clabit inqͥt mͥ pennas sic̃ colũ¬
bȩ: & uolabo & reqͥescam: Potest
in grano synapis ipsa dñicȩ incar¬
nationis humilitas intelligi: qͦd
acceptũ homo misit in ortũ suũ:
qͥa corpꝰ crucifixi saluatoris acci

Expanded text:
tute in virtutem, videbitur Deus deorum in Sion . Gradatim quippe de convalle lacrymarum ascenditur, ut in monte coelestium gaudiorum Deus deorum videatur. Crescendo autem sinapis granum non herbarum, quae velociter arescunt, sed arboris instar exsurgit, longa scilicet annositate et opima fertilitate gaudentis. Et nota quod dum in vinea veteri ficus infecunda redarguitur, nova mox in horto Evangelii sinapis arbor procreatur. Et volucres coeli requieverunt in ramis ejus. Rami hujus arboris dogmatum sunt diversitates, in quibus animae castae quae virtutum pennis ad superna tendere sciunt, nidificare et requiescere gaudent. Quis dabit inquit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam ? Potest in grano sinapis ipsa dominicae incarnationis humilitas intelligi, quod acceptum homo misit in hortum suum, quia corpus crucif
Abbreviated transcription (Latin):
ñ saxa & edificia ciuitatis. s habita¬
tores uocat: qũã pat̾ͥs plangit affec¬
tu: sic̃ & in alio loco legimꝰ. qd uicdẽs
eam fleuerit. In eo aũ qͦd dicit qͦti¬
ens uolui congregare filios tuos:
om̃s ietro ꝓpħas a se missos ee̾ testatur.
luis qͦꝙ similitudinẽ congirgantis sub
penius nidu suũ: in cantico deucero¬
nomii legimꝰ. Sicut aqͥla ꝓtegit ni¬
dũ suũ. & suꝑ pullos suos desiderat.
expanclẽs alas suas suscepit eos: & tu¬
lit suꝑ pennas suas. E pulchiȩ qͥ hero¬
dẽ de sua nece tractantẽ uulp̃ẽ uo¬
cauerat. se ipsũ aui cõparat: fraudu¬
lenta enĩ uulpes semꝑ insidias auib
tendẽ ñ cefsat. Ecce relinquet᷑ uo¬
bis domꝰ ur̃a deserta. Ipsam ei¬
uitatẽ quã nidũ suũ uocauerat.
nc̃ domũ uideoꝵ appellat: q̃ ñ im¬
merito dñi auxilio nudata. suȩ di¬
cioni relinqͥt᷑: qͥa ñ solũ auis illius
om̃ipotentis quã matħs gallin̾a
nuncupat. alis tegi despexit: s  e

Expanded text:
n saxa et aedificia civitatis, sed habitatores vocat, quam patris plangit affectu, sicut et in alio loco legimus, quod videns eam fleverit . In eo autem quod dicit: Quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos esse testatur. Avis quoque similitudinem congregantis sub pinnis nidum suum, in cantico Deuteronomii legimus: Sicut aquila protegere nidum suum, et super pullos suos desiderabit expandens alas suas, suscepit eos et tulit super pinnas suas . Et pulchre qui Herodem de sua nece tractantem vulpem vocarat , seipsum avi comparat. Fraudulenta enim vulpes, semper insidias avibus tendere non cessat. Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Ipsam civitatem quam nidum suum vocaverat, nunc domum Judaeorum appellat: quae non immerito Domini auxilio nudata, suae ditioni relinquitur, quia non solum avis illius omnipotentis quam Matthaeus gallinam nuncupat , alis protegi despexit, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
dare negauit: qͥa ante legem. sub
lege. sub gr̃a obȩdire despexit.
Uerũ si ad fupiora respexeris ani¬
maduertes eã & si generalit᷑ om̃i¬
um. specialit᷑ tam̾ synagoge ty¬
pũ portare. Nam cũ p̾̃missa il¬
la t̾ribili tremendaq sententia.
siñ penitentiã egeritis. om̃s simi¬
lit̾ ꝑibitis: mox de infecunda atq
eradicanda arbore parabolam sub¬
uingit: aꝑtissime docet eos qͥb lo¬
quebat᷑ instar infructuose ficꝰ si
ñ penitentiã egerint esse sueciden¬
dos. Uinea gͦ dñi sabaoth domꝰ
ifrł est. ut ysaiȩ cantieo docem᷑:
sẏnagoga aũ in eade̾ domo con¬
dita. fici est arbor in umea. S qͥ
uineã suã ꝑmisit a uia torb diri¬
pi: hic etiã ficũ uissit excidi Et uenit
querẽs fructũ in illa: & ñ muenit.
Ipse qͥ synagogam instituit ꝑ moy¬

Expanded text:
dare negavit, quia ante legem, sudare negavit, quia ante legem, sulege, sub gratia obedire despexit. Verum si ad superiora respexeris, animadvertes eam etsi generaliter omnium, specialiter tamen Synagogae typum portare. Nam cum praemissa illa terribili tremendaque sententia: Si non poenitentiam egeritis, omnes simul peribitis , mox de infecunda atque eradicanda arbore parabolam subjungit, apertissime docet eos quibus loquebatur instar infructuosae fici, si non poenituerint, esse succidendos. Vinea ergo Domini Sabaoth, domus Israel est, ut Isaiae cantico docemur. Synagoga autem in eadem domo condita, fici est arbor in vinea. Sed qui vineam suam permisit a viatoribus deripi, hic etiam ficum jussit excidi. Et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Ipse qui Synagogam
Abbreviated transcription (Latin):
ci. Nam & ipsũ syloe nom̃ qͦd int̾¬
pretat᷑ missꝰ. ubi & cȩcꝰ a natiui¬
tate lum̃ accepit: eũ nimirũ sig-¬
nificat: qͥ ait. Ego lux in mundu
ueni. E iterũ. E qͥ me misit mecũ
ẽ. De cuiꝰ casu sub metaphora la¬
pidis alibi dicit᷑. Om̃is qͥ cecidĩt
suꝑ illũ lapicdẽ conquassabit᷑: suꝑ oꝙ
quẽ autẽ ceciderit. cõminuet illũ.
Alit̃. Unꝰqͥsq nr̃m turrĩ debet edi¬
ficare. uirtutũ priꝰ sũptib cõputa¬
tis: ne cũ ꝑficere neqͥuerit aprete̾¬
untib rideat᷑. Hȩc t᷑ris bene con-¬
structa ꝑsistit. Sin autẽ erecta in
suꝑbiã. firma ñ habuerit funda¬
menta: cadet suꝑ eũ a qͦ edificata
est. Dicebat aũ hãc similitudinẽ.
Arborẽ fici habebat qͥda plantatã
inuinea sua. P otest qͥdẽ hȩc arbor
fici. generis humani designare na¬
turã: q̃ bene plantata hoc est ad
auctoris sui similitudine̾ creata ẽ:
s do querente ꝑ trienmũ fructũ

Expanded text:
ci . Nam et ipsum Siloe nomen, quod inteci . Nam et ipsum Siloe nomen, quod interpretatur missus, et ubi caecus a nativitate lumen accepit, eum nimirum significat, qui ait: Ego lux in mundum veni . Et iterum: Et qui misit me, mecum est . De cujus casu sub metaphora lapidis alibi dicitur: Omnis qui ceciderit supra illum lapidem, conquassabitur. Supra quem autem ceciderit, comminuet illum . Aliter: unusquisque nostrum turrem debet aedificare virtutum prius sumptibus computatis, ne cum perficere nequiverit, a praetereuntibus rideatur. Haec turris bene constructa persistit. Sin autem erecta in superbiam firma non habuerit fundamenta, cadet super eum a quo aedificata est. Dicebat autem hanc similitudinem. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua. Potest quidem haec arbor fici generis humani designare naturam. Quae bene plantata, hoc est ad auctoris sui similitudinem creata est. Sed Deo quaerente per triennium fructum
Abbreviated transcription (Latin):
uideant᷑. nichil tñ offerentib ꝓdes¬
se callidꝰ insidiator efficiat: qͦd no¬
biscũ agi cotidie utin̾ã nesciremꝰ.
Sic̃ illi decẽ & octo supͣ qͦs cecidit t᷑ris
insyloam & occidit eos: putatis
om̃s hoĩẽs habitantes in ierłm:
Non dico uob̃: ssi pęnitentiã egeritiᷤ
om̃s similit̾ ꝑibitis. Et isti ieroso¬
limitȩ que admodũ & illi galilei
ñ soli fuere peccatores: s in t̾rorem st᷑
reliquoꝵ puniti. Qui rua tur¬
ris oppressi. p̾nuntiat᷑ om̃s qͥ penite¬
re noluerint uideos. cũ ipsis suis
menib eẽ perituros. Non frustra
decem & octo: qui numerꝰ apud gre¬
incipit litteris expͥmit᷑. Indicant
enĩ eos hinc maxime meruisse dãp¬
nari: qͥa nom̃ saluatoris auditum
spernere potiꝰ qũa suscipere malu-¬
erint. Mystice aũ turris syloe illa
est: cui ps almista decantat. De-¬
duxisti me qͥa factꝰ es spes mea:
turris fortitudinis a facie inimi-¬

Expanded text:
videantur, nihil tamen offerentibus prodesvideantur, nihil tamen offerentibus prodesse callidus insidiator efficiat, quod nobiscum agi quotidie utinam nesciremus. Sicut et illi decem et octo supra quos cecidit turris in Siloe, et occidit eos. Putatis omnes homines habitantes in Jerusalem? Non, dico vobis, sed si non poenitentiam egeritis, omnes similiter peribitis. Et isti Hierosolymitae quemadmodum et illi Galilaei non soli fuere peccatores, sed in terrorem sunt reliquorum puniti. Qui ruina turris oppressi, praenuntiant omnes qui poenitere noluerunt Judaeos cum ipsis suis moenibus esse perituros. Non frustra decem et octo, qui numerus apud Graeincipit litteris exprimitur. Indicant enim eos hinc maxime meruisse damnari, quia nomen Salvatoris auditum spernere potius quam suscipere maluerunt. Mystice autem turris Siloe, illa est cui Psalmista decantat: Deduxisti me quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimi
Abbreviated transcription (Latin):
uera enĩ qͥñ penitentiã habuert̃.
similit̾ periert̃: qͥa qua dragesimo
dnũcȩ passionis anno uenientes
romani qͦs designabat pylatus
iitpote ad eoꝵ gentẽ regnũq ꝑti¬
nens. & meipientes a Galilea. rinde
& dñica p̃dicatio cȩꝑat. adeo ra¬
dicitꝰ impiã gentẽ deleuerũt: ut
ñ solũ atria templi qͦ sacrificia
deferri ꝯsueuerant. s & interiora
domꝰ. qͦ galileoꝵ accessꝰ ñ erat. hu¬
mano sangume fedarent. Quia uͦ
tẏpice pylatꝯ qͥ int̾pretat᷑ os mal¬
leatoris. diabołu significat semꝑ
cedere paratũ. sanguis peccatũ.
sacͥficia bonas aceiones expͥmũt:
bylatꝰ sanguinẽ galileoꝵ cũ sacͥfi¬
tiis eoꝵ miscet. qnͣdo diabolus
elemosinã. p̾ces. ieniniũ. ceteraq
bona gesta fideliũ. uł mortifera
caris & sangiuinis delectatione.
uł odii meditatione. uł inuidię
furore. uł humanȩ laudis ambi¬
tiont. uł alia qualibet nefaria peste
cõmaculat: ut qu̾atus oblata dño

Expanded text:
era enim, qui non poenitentiam habuerunt, similiter perierunt, quia quadragesimo dominicae passionis anno, venientes Romani, quos designabat Pilatus, ut pote ad eorum gentem regnumque pertinens, et incipientes a Galilaea, unde et Dominica praedicatio coeperat, adeo radicitus impiam gentem deleverunt, ut non solum atria templi qua sacrificia deferri consueverant, sed et interiora domus qua Galilaeorum accessus non erat, humano sanguine fedarent. Quia vero typice Pilatus qui interpretatur os malleatoris, diabolum significat, semper caedere paratum, sanguis peccatum, sacrificia bonas actiones exprimunt, Pilatus sanguinem Galilaeorum cum sacrificiis eorum miscet, quando diabolus eleemosynam, preces, jejunium, caeteraque bona gesta fidelium, vel mortifera carnis et sanguinis delectatione, vel odii meditatione, vel invidiae furore, vel humanae laudis ambitione, vel alia qualibet nefaria peste commaculat, ut quamvis oblata Domino
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑũ ꝑfectionẽ significat. Tria uͦ st̃
ut dixi tẽpora dñicȩ uisitationis:
inqͥb iudea qͥa t̾rena magis quam
cȩlestia nouerat oꝑari. qͣsi decem &
octo annis a suȩ m̃tis erat rectitu¬
dine curuata. Et erat inelmnata.
nec om̃ino poterat sursũ respicere:
qͥa terrena sapiens infirma reqͥrẽs.
celestia cogitare ñdũ sciebat. audi¬
ens ꝑ ꝓpħam si uolueritis & audie¬
ritis me: bona terre manducabi

Expanded text:
operum perfectionem significat. Tria vero sunt operum perfectionem significat. Tria vero sunt ut dixi tempora dominicae visitationis, in quibus Judaea quia terrena magis quam coelestia novera: operari, quasi decem et octo annis a suae mentis erat rectitudine curvata. Et erat inclinata nec omnino poterat sursum respicere. Quia terrena sapiens, infirma requirens, coelestia cogitare nondum faciebat, audiens per prophetam: Si volueritis et audieritis me, bona te
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet eã. & si fodiat̃ apłi corripieu¬
do. & si stereꝰ aduchant peccata im¬
ꝓpando. nulla tam̃ penitt intentiȩ
fruge cumulanda: s districte bi¬
pennis seueritate tollendam. Erat
aũ docens in synagoga eoꝵ sabba.¬
tis: & ecce mulier quȩ habebat spi¬
ritũ infirmitatis annis decẽ ꝙ oc¬
to. Dicta de ficii parabola. dñs in
synagoga dociusse narrat᷑: ut ui¬
delicet intimet᷑ ñ alio parabolam
tendere. s hoc e̾ẽ fructũ in ficul¬
nea querere & ñ inuenire. u̾bum
sẏnagoge cõmodare nec recipi.
Qua tñ ne totam funditꝰ ob culpã
sterilitatis exstirpanda putares.
s reliqͥas ꝑ electionis grãm scires
ẽẽ saluandas: mox ibicdẽ eccłiȩ pri¬
mitiuȩ saluatio sub incuruȩ mu¬
lieris speciȩ subsequit᷑. Quȩ bene
decem & octo annis fuit curuata
o legis. inuaticinio ꝓpħiȩ & in re¬
uelatione gr̃ȩ ꝑ infirma oꝑa lan¬
gueret ostendit. Senariꝰ enĩ nu¬
merꝰ. in qͦ mundiẽ creat᷑a ꝑfecta.

Expanded text:
videlicet eam, et si fodiant apostoli corripiendo, et si stercus advehant peccata improperando, nulla tamen poenitentiae fruge cumulandam, sed districte bipennis severitate tollendam. « Erat autem docens in synagoga Judaeorum sabbatis, et ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo. Dicta de ficu parabola, Dominus in synagoga docuisse narratur, ut videlicet intimetur non alio parabolam tendere, sed hoc esse fructum in ficulnea quaerere et non invenire, verbum synagogae commodare, nec recipi. Quam tamen ne totam funditus ob culpam sterilitatis expiandam putares, sed reliquias per electionem gratiae scires esse salvandas, mox ibidem Ecclesiae primitivae sanatio sub incurvae mulieris specie subsequitur. Quae bene decem et octo annis fuit curvata,o legis, in vaticinio prophetiae, et in revelatione gratiae per infirma opera langueret, ostendit. Senarius enim numerus, in quo mundi est creatura perfecta,
Abbreviated transcription (Latin):
ne ab impenitentib dñcȩ cruciᷤ
ultio peteret᷑. Usq dũ fodiã inqt
circa illã: id ẽ radicẽ infructuosȩ
mentis ligone bis acutȩ iuecti¬
onis humiliem & p̾sentiũ uide¬
licet p̾ssurarũ. & horrorẽ ꝑpetuȩ dã¬
pnationis incutiens. Om̃is qͥppe
fossa in uno ẽ: & nimirũ increpa¬
tio dũ mentẽ demonstrat ͥ. humi¬
liat. Et mitt̾a stercora. id ẽ maloꝵ
quȩ fecit abominationẽ ad ammũ
reducã: & cõpunctionis grãm qͣsi
de putredine stercoris exsꝰ citem.
Et si qͥdẽ fecerit fructũ: sin aũ infu¬
turũ succides eã. Cum diceret.
& si qͥdẽ fecerit fructũ ñ subiunx¬
it aliqͥd s suspendit sententiam:
cũ uͦ adderet. sin aũ continuo ui¬
diciũ uenture lãpnationis an¬
nexuit dicens. in futurũ succi¬
des eam: qͥa uidelicet multo ꝓ cliui¬
orẽ ad negandũ qũa ad confitendũ
dñi synagogã uidebat. Unde & ali

Expanded text:
ne ab impoenitentibus dominicae crucis ultio peteretur. Usque dum fodiam inquit circa illam, id est radicem infructuosae mentis ligone bis acutae invectionis humilem, et praesentium videlicet pressurarum, et horrorem perpetuae damnationis incutiens. Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Et mittam stercora. Id est malorum quae fecit abominationem ad animum reducam, et compunctionis gratiam quasi de putredine stercoris exsuscitem. Et si quidem fecerit fructum. Sin autem, in futurum succides eam. Cum diceret, Et si quidem fecerit fructum, non subjunxit aliquid, sed suspendit sententiam. Cum vero adderet, Sin autem, continuo judicium venturae damnationis annexuit dicens: In futurum succides eam; quia videlicet multo procliviorem ad negandum, quam ad confitendum Deum synagogam videbat. Unde et a
Abbreviated transcription (Latin):
leis: quoꝵ sanguinẽ pylatꝰ mis¬
cuit cũ sacͥficus eoꝵ. Hi galilei qͥ
ab impio p̃side sut int̾ sua sacri¬
fitia necati. suoꝵ qͥcdẽ scelerũ pęnaᷤ
impia scelerataq morte soluunt:
qͥb tam̃ ñ ipsa mors. nam ꝙ
bonos qͦq sic potuisse mori be-¬
atoꝵ martyrũ gła declarat:
s uita imꝓba ꝓ qua in sccd̃am¬
mortẽ mitterent᷑ obfuit. Uerũ ad
correctionẽ uiuentiũ. ut pestilente
flagellato stultꝰ sapientior fieret.
uł certe ad exempłu corrigi nolen¬
tiũ idedq pessime ꝑituroꝵ: tali st̃
morte multati. Deniq sequit᷑
Et respondens. dixit illis. Putatis
qͦd hi galilei p̃ om̃ib Galileis pec¬
catores fuerũt: qͥa talia passi sũt:¬

Expanded text:
 sanguinem Pilatus miscuit cum sacrificiis eorum. Hi Galilaei, qui ab impio praeside sunt inter sua sacrificia necati, suorum quidem scelerum poenas impia scelerataque morte solvunt. Quibus tamen non ipsa mors, nam et bonos quoque sic potuisse mori, beatorum martyrum gloria declarat, sed vita improba, pro qua in secundammortem mitterentur, obfuit: verum ad correctionem viventium, ut pestilente flagellato stultus sapientior fieret: vel certe ad exemplum corrigi nolentium, ideoque pessime periturorum, tali sunt morte multati. Denique sequitur: Et respondens dixit illis: Putatis quod ii Galilaei prae omnibus Galilaeis peccatores fueru
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͦo ipse filiꝰ sit abrahȩ. Filis abu¬
he dicit᷑ racheꝯ: ñ qͥa de ei stirpe
generatꝯ. s qͥa eiꝰ c̃ fide unitatus ut
sic̃ abraham t̾ram. cognationẽ. do¬
mũq pat̾nã ob spem future here¬
ditatis dño iubente deseruit: i
& ille qͦ thesaurũ in celis adqͥreret
bona sua pauꝑib partienda relin¬
queret. Et pulchre dicit. & ipse: ut
ñsolũ eos qͥ iusti ꝑseuerãt. s & eos qͥ
ab iniustitia resipiscunt. ad filios ꝓ¬
missionis ꝑtinẽ declaret. Aliter. Sal
ipło nationũ illuxit. eo qͦd ipse filis

Expanded text:
e filius sit Abrahae. Filius Abrahae dicitur Zacchaeus, non quia de ejus stirpe generatus, sed quia ejus est fidem imitatus. Ut sicut Abraham terram, cognationem, domumque paternam, ob spem futurae haereditatis, Domino jubente, deseruit; ita et ille, quo thesaurum in coelis acquireret, bona sua pauperibus partienda relinqueret. Et pulchre dicit Et ipse, ut non solum eos qui justi perseverant, sed et eos qui ab injustitia resipiscunt, ad filios promissionis pertinere declaret. Aliter: Salupopulo nationum illuxit, eo quod et ips
Abbreviated transcription (Latin):
uitioꝵ ne ad uotũ ꝑueniret obsti¬
terat. Eadẽ nãq turba noriȩ con¬
suetudinis quȩ sup cȩcũ clamantẽ
ne lum̃ peteret merepabat. etiam
suspicientẽ publicanũ ne iħm
uideat tardat. S sic̃ cȩcꝰ turba¬
rũ uoces magis ac magis claniã¬
do deuicit. ita pusillus necẽe̾ ẽ. tur¬
bȩ nocentis obstacłm altiora pe¬
tendo tnscendat t̾rena relinqt:
arborẽ crucis ascendat. Sicomorꝰ
namq q̃ ẽ arbor foliis moro simi¬
lis. s altitudine prestans: unde & a
latinis celsa nuncupat᷑. ficꝰ fatua
dicit᷑. & eacłẽ dñica crux credentes
alit ut ficus ab incredulis irride¬
tur ut fatua. Nos aũ p̃dicamꝰ¬
scandalũ. gentib autẽ stultitiã. ipsis
uirtutẽ & cłi sapientiã. Qũa uidelicet. ar¬
borẽ pusillꝰ statura zacheꝰ qͣ exaltari pos¬
sit ascendit du qͥlibet humił. & ꝓpriȩ
consci infirmitatis. confidens in dño
ꝓpclamat. Michi autẽ ab sit głari nͥ in

Expanded text:
o, ne ad votum perveniret, obstiterat. Eadem namque turba noxiae consuetudinis, quae supra caecum clamantem ne lumen peteret, increpabat , etiam suspicientem Publicanum, ne Jesum videat, tardat. Sed sicut caecus turbarum voces magis ac magis clamando devicit, ita pusillus, necesse est turbae nocentis obstaculum altiora petendo transcendat, terrena relinquat, arborem crucis ascendat. Sycomorus namque, quae est arbor foliis moro similis, sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur, ficus fatua dicitur. Et eadem dominica crux, quae credentes alit ut ficus, ab incredulis irridetur ut fatua. Nos enim praedicamscandalum, gentibus autem stultitiam; ipsis virtutem et Dei sapientiam . Quam, videlicet, arborem pusillus statura Zachaeus, quo exaltari possit, ascendit, dum quilibet humilis et propriae conscius infirmitatis, confidens in Domino, proclamat: Mihi aut
Abbreviated transcription (Latin):
Considerem gͦ qua gͣdit᷑: ut seqͥ merea¬
m. Sicq fit: ut ñ solũ nr̃a uita in łm
ꝓfitiat: s hȩc ipsa nr̃a ꝯu̾satio ad laudẽ
đi & alios accendat. Unde illic sub¬
dit᷑ Et om̃is plebs ut uidit dedit
laudem dõ Dedit enĩ plebs laudẽ
dõ: ñ solũ ꝓ impetrato mune̾ lucis.
s & ꝓmerito fidi impetrantis. Dedit
ac potent̾ lucẽ restituisse roganti:
& obstinatȩ fidĩ clamorẽ quȩ iustȩ
quesierit. mox conseqͥ posse cogno¬
uit. Unde notandu. quia dñs in car¬
ne apparẽs. om̃ia quȩ u̾bis docuit.
exẽplis firmauit. Qui enĩ p̃cepit nob̾
sic luceat lux ur̃a corã hõib ut uide¬
ant oꝑa ur̃a bona. & głificent patrẽ¬

Expanded text:
 qua graditur, ut sequi mereamur; sicque fit ut non solum nostra vita in Deum proficiat, sed haec ipsa nostra conversatio ad laudem Dei et alios accendat. Unde illic subditur: Et omnis plebs ut vidit, dedit laudem Deo. Dedit enim plebs laudem Deo, non solum pro impetrato munere lucis, sed et pro merito fidei impetrantis. Dedit ac potenter lucem restituisse roganti, et obstinatae fidei clamorem, quae juste quaesierit, mox consequi posse cognovit. Unde notandum, quia Dominus in carne apparens, omnia quae verbis docuit, exemplis firmavit. Qui enim nobis praecepit: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona
Abbreviated transcription (Latin):
Nũqͥd qui lum̃ redde̾ poterat: qͥd uel¬
let cȩcꝰ ignorabat: S peti uult hoc:
qͦo & nos petere. & se concedẽ p̃noscit.
Importune namq ad orationẽ nos
ãmonet: ettñ dicit. Scit namq pa
hoc reqͥrit ut cor ad orationẽ susci¬
ut uideã. Eoce cȩcꝯ adño ñ aurũ. s
lucẽ querit. Pariupendit extra lu-
&ẽ aliqͥd querere: qͥa & si habere cȩx
qͦolibet potest. sine luce ñ potest ui¬
de qͦo habet. Iinitem᷑ gͦ eũ: quẽ & cor¬
pore auduumnꝰ & mente saluatũ.
Non falsas diuitias. ñ t̾rena dona.
ñ fugitiuos honores a cdĩo s lucẽ
uidere cũ solis angłis possimꝰ: qu̾a
nec iuitiũ inchoat. nec finis aut¬
tẽpꝰ angustat. Ad qu̾a ꝓfecto lucẽ
uia fides est.Unde recte & illumi¬
iħc dixit illi. Respice. fides tua te
saluũ fecit. E confestim uidit. &

Expanded text:
 reddere poterat quid vellet caecus ignorabat? Sed peti vult id quod et nos petere et se concedere praenoscit. Importune namque ad orationem nos admonet, et tamen dicit: Scit namque Pahoc requirit, ut cor ad orationem exciut videam. Ecce caecus a Domino non aurum, sed lucem qucem aliquid quaerere. Quia et si habere caecus quodlibet potest, sine luce non potest videre quod habet. Imitemur ergo eum quem et corpore audivimus et mente salvatum, non falsas divitias, non terrena dona, non fugitivos honores a Domino, sed lucem idere cum solis angelis possimus, quam nec initium inchoat, nec finis angustat. Ad quam profecto lucem via fides est. Unde recte et illumispondetur: Respice, fides tua te salvum fecit
Abbreviated transcription (Latin):
inde erat transitur Quȩ ipossi¬
bilia sunt apud hoĩes: possibilia st̃
apuo deu̾. Ecce enĩ camelꝰ deposita
gybbi sarcina ꝑ foram̃ acꝯ transit:
hoc ẽ diues & publicanꝰ relicto onẽ
diuitiaꝵ contẽpto censu fraudium.
angustã portã artãq uiã quȩ duc̃
ad uitã ascendit: qͥa nimirũ deuotio¬
ne fidĩ ad uidendu saluatorẽ qͦd na¬
tiira minꝰ habuerat. ascensu sup¬
plet arboris: aiq icło iuste quãus
ipse rogare ñ audeat. benedictionẽ
dñicȩ susceptionis qu̾a defiderabar᷑
accepit. Alisticȩ aũ zacheus qͥit̃pir en¬
tat᷑ iustificatꝰ credentẽ ex gentib

Expanded text:
transiturus. Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum . Ecce namque camelus deposita gibbi sarcina per foramen acus transit , hoc est, dives et publicanus, relicto onere divitiarum, contempto sensu fraudium, angustam portam arctamque viam, quae ducit ascendit . Qui mira devotione fidei ad videndum Salvatorem, quod natura minus habuerat, ascensu supplet arboris, atque ideo juste, quamvis ipse rogare non audeat, benedictionem dominicae susceptionis, quam desiderabat, accepit. Mystice autem Zacchaeus, qui interpretatur jus
Abbreviated transcription (Latin):
sabbato eurantẽ. publicanos s pecca¬
tores recipientẽ. contͣ auaritiã dispu¬
tantẽ. & cetera digna do gerentẽ lin¬
gua uenenata carpebant. ꝑtesꝰ eoꝵ
facmnora. discessit & affugit dicens.
Relinquet᷑ uob̃ domꝰ ur̃a deserta. ho¬
dic autẽ in domo pusilli rachei opor¬
tet eũ manere: hoc ẽ nouȩ lucis gra¬
tiã choruscantẽ. humili credentiũ
nationũ corde qͥescere. Quod autẽ
descendere de sicomoro racheꝰ & sic
in domo sria. xp̃o mansionẽ p̃para¬
re iubetur: hoc ẽ qͦd apłs ait. Quia¬
iam nũc ñ nouimꝰ: & si enĩ mortu¬
us est ex infirmitate. s uiuit ex uir¬
tute dĩ. Et cũ uiderent om̃s. mur¬
murabant. dicentes qͦd ad hominẽ
peccatorẽ diuertisset. Manifestũ ẽ.
uideos semꝑ gentiũ odisse salutem.
Scriptũ ẽ enĩ. Sequenti uͦ sabbato: pę¬
ne uniu̾sa ciuitas conuenit audire
u̾bũ dñi. Uidentes autẽ turbas iu

Expanded text:
Sabbato curantem, publicanos et peccaSabbato curantem, publicanos et peccatores recipientem, contra avaritiam disputantem, et caetera digna Deo gerentem lingua venenata carpebant, pertaesus eorum facinora discessit, et aufugit dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Hodie autem in domo pusilli Zacchaei oportet illum manere, hoc est, novae lucis gratia coruscante in humili credentium nationum corde quiescere. Quod autem descendere de sycomoro Zacchaeus, et sic in domo sua Christo mansionem praeparare jam non novimus. Si enim mortuus est ex infirmitate, sed jam vivit ex virtute Dei. Et cum viderent, omnes murmurabant, dicentes: quod ad hominem peccatorem divertisset. Manifestum est Judaeos semper gentium odisse salutem, scriptum est enim: Sequenti vero Sabbato pene universa civitas convenit audire verbum Domini. Videntes aute
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ elegit. Uidere enĩ dĩ: eligẽ uł ama¬
re est. Vnde ẽ illud. Ocli dñi suꝑ iustoᷤ.
Nam & nos ad ea quȩ amaim uidere. ab
his que execram᷑ intuitũ festinamꝰ au̾¬
tere. Uidit gͦ iħ̾c iudentẽ se: qͥa elegit
eligentẽ se. & amauit amantẽ. Hunc
sane ordinẽ ꝓfitiendi. hoc ẽ ꝑ fidem
dm̃cȩ incarnationis ad cognitionẽ
moꝵ iħ̾u fatiem speculandi. doctor
egregiꝰ ostendit. cũ ait. N on enim¬
iudicaui me scire aliqͥd int̾ uos. nͥ¬
xp̃m iħim: & hunc crucifixũ. Itemq
aliis exꝓbrans. facti estis inqͥt quib
lacte opꝰ sit. ñ solido cibo: lac. infir¬
ma tẽporariȩ dispensationis solidu
cibũ. ardua ꝑpetuȩ maiestatis appel¬
lans Et dixit ad eũ. Lachee festinas
descende: qͥa hodie in domo tua opor¬
te me manere. & festinãs descendit:
& excepit illu gaudens Manebat
aliqnͣdo dñs in domo pͥncipis phari¬
seoꝵ: hoc ẽ in iudeoꝵ synagoga doce¬
bat. S qͥa ñ baptiratũ ante pndiũ.

Expanded text:
re enim Dei, eligere vel amare est. Unde est illud: Oculi Domini super justos . Nam et nos quae amamus videre, ab his quae exsecramur intuitum festinamus avertere. Vidit ergo Jesus videntem se, quia elegit eligentem se, et amavit amantem. Hunc sane ordinem proficiendi, hoc est, per fidem dominicae incarnationis ad cognitionem morum Jesu faciem speculandi doctor egregius ostendit, cum ait: Non enimjudicavi scire me aliquid inter vos, nm Jesum, et hunc crucifixum . Itemque aliis exprobrans, Facti estis, inquit, quibus lacte opus sit, non solido cibo : lac infirma temporariae dispensationis, solidum cibum ardua perpetuae Majestatis, appellans. Et dixit ad eum: Zacchaee, festinans descende, quia hodie in domo tua oportet me manere. Et festinans descendit, et excepit illum gaudens. Manebat aliquando Dominus in domo principis Pharisaeorum, hoc est, in Judaeorum synagoga docebat; sed quia non baptizatum ante prandium
Abbreviated transcription (Latin):
para dysi gaudiis expulsũ. claritatẽ
suꝑnę lucis ignorãs. dãpnationis
suȩ tenebras patit᷑. s eũ iericho ap¬
pinquare iħc dicit᷑. cecꝰ illuminat᷑.
Iericho qͥpe: int̾p̃tat᷑ luna. Luna
aũ in sacro eloqͥo ꝓ defectu pomit᷑
carnis: quia dũ ienstruis mom̃tis¬
decrescit. defectũ nĩȩ mortalitatis
designat. Dum gͥ conditor nr̃ appro¬
pinquat iericho. gcꝯ ad lum̃ redit:
qͥa dũ diuinitas defectũ nĩȩ carnis
suscepit. humanũ genꝰ lum̃ qͥd a¬
miserat recȩpit. Qui uidelicet cȩcꝯ
recte & uixta uiã seclere: & m̃dicãs
ẽẽ descͥbitur. Ipsa enĩ ueritas dic̃.
Ego sũ uia. Ergo qͥ et̾nȩ lucis clari¬
tatẽ nescit: cecꝰ est. S st iã in recłe¬

Expanded text:
disi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignorans, damnationis suae tenebras patitur; sed cum Hiericho appropinquare Jesus dicitur, caecus illuminatur. Hiericho quippe interpretatur luna; luna autem in sacro eloquio pro defectu ponitur carnis, quia dum decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat Jericho, caecus ad lumen redit, quia dum divinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus lumen quod amiserat recepit, qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere, et mendicans esse describitur. Ipsa enim Veritas dixit: Ego sum via. Ergo, qui aeternae lucis claritatem nescit, caecus est. Sed si jam in Re
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs ante conũsionẽ innocent᷑ uix¬
it. om̃ia conu̾sꝰ potest cdare pau¬
ꝑib. At qͥ aliqͣ fraude sustulit pri¬
mo hȩc uxta legẽ reddere. denide
qͦo sͥ remanserit dare debet pau¬
ꝑib ac sic & ipse quia sibi nichil
retinuit. omĩa sua disꝑgit. dat
þauꝑib. iustitia ei manet in scłm
scłi. Et hȩc ẽ sapiens illa stultitia.
quã de sicomoro publicanꝰ qͣsi
fructũ uitȩ legerat. rapta uideli¬
cet reddere. ꝓp̾a relinq̃re. uisibilia
contẽpnere. ꝓ inuisibilib etiam
mori desiderare: se ipsũ ab negare.
& eiꝰ qui necdũ uidet᷑ dñi uesti
gia seqͥ concupisce̾. Ait iħc ad eũ.

Expanded text:
s ante conversionem innocenter vixit, omnia conversus potest dare pauperibus. At qui aliqua fraude sustulit, primo haec juxta legem reddere, deinde quod sibi remanserit, debet dare pauperibus. Ac sic et ipse, quia sibi nil retinet, omnia sua dispergit, dat pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Et haec est sapiens illa stultitia, quam de sycomoro publicanus, quasi fructum vitae legerat, rapta videlicet reddere, propria relinquere, visibilia contemnere, pro invisibilibus etiam mori desiderare, seipsum abnegare, et ejus qui necdum videatur Domini gia sequi concupiscere. Ait Jesus ad eum: