comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ea in aurib dñi. Dicit autem dñs
ad samuhelem. Audi uocem eoꝵ: &
constitue suꝑ eos regem. Et ait samu¬
hel aduiros ifrł. Uadat unusqͥsq in
ciuitatem suam. Et erat uir de ben¬
iamin nomine cis filius abihel filii
seor filii bethor filii afia: filii uiri ge¬
mini fortis robote. Et erat ei filius
uocabulo saul electus & bonus: & non
erat uir de filiis isrł melior illo. Ab
humero & sursum. eminebat suꝑ om¬
nem popłm. Perierant autẽ asine cis
patris saul: & dixit cis ad saul filium
suum. Tolle tecum unũ de pueris:
&e consurgens uade & quere asinas. Q
cum tͣnsissent ꝑmontem ephraun &
ꝑterram salisa & non inuenissent. tͣnͣ¬
sierunt etiam ꝑterram salim & non
erant. s & ꝑterram iemini. & mini¬
me reꝑerunt. Cum autem uenissent
saul ad puerũ suũ qui erat cum eo. Ue
ni & reuertam̃: ne forte dimiserte pater
m̃s asinai. & sollicitus sit ꝓ nobis. Qui
ait ei. fcce ẽ uir dei incruitate hac: uir
nobilis. Omne quod loquitur. absq

Expanded text:
est ea in auribus Domini dixit autem Dominus ad Samuhel audi vocem eorum et constitue super eos regem et ait Samuhel ad viros Israhel vadat unusquisque in civitatem suam et erat vir de Beniamin nomine Cis filius Abihel filii Seror filii Bechoreth filii Afia filii viri Iemini fortis robore et erat ei filius vocabulo Saul electus et bonus et non erat vir de filiis Israhel melior illo ab umero et sursum eminebat super omnem populum perierant autem asinae Cis patris Saul et dixit Cis ad Saul filium suum tolle tecum unum de pueris et consurgens vade et quaere asinas qui cum transissent per montem Ephraim et per terram Salisa et non invenissent transierunt etiam per terram Salim et non erant sed et per terram Iemini et minime reppererunt cum autem venissent Saul ad puerum suumiserit pater meus asinas et sollicitus sit pro nobis qui ait ei ecce est vir Dei in civitate hac vir nobilis omne quod loquitur absque
Abbreviated transcription (Latin):
constituerim saul regem. quia dereli¬
quit me: & uerba mea oꝑe non imple¬
uit. Contristatusq ẽ samuheb: &cla¬
mauit ad dñm tota nocte. Cumq de
nocte surrexisset samuhel ut iret ad
saul mane: nuntiatum ẽ samuheli
eo quod uenisset saul incarmelũ: &
erexisset ibi forncem trrumphalẽ.
& reuersus transisset. descendissetq
ingalgala. Uenit gͦ samuhel ad saul:¬

Expanded text:
constituerim Saul regem quia dereliconstituerim Saul regem quia dereliquit me et verba mea opere non implevit contristatusque est Samuhel et clamavit ad Dominum tota nocte cumque de nocte surrexisset Samuhel ut iret ad Saul mane nuntiatum est Samuheli eo quod venisset Saul in Carmelum et erexisset sibi fornicem triumphalem et reversus transisset descendissetque in Galgala venit ergo Samuhel ad Saul
Abbreviated transcription (Latin):
lech. & demolire uniuersa eius. Non
lierem. et paruulum atq lactantẽ.
bouem & ouem. camelũ & asinum.
Precepit itaq saul popło & recensuit
eos quasi agnos: ducenta milia pedi¬
tum. & decem milia uiroꝵ iuida. Cũq
uenisset saul usq adciuitatẽ ama¬
lech: tetendit insidias intorrente.
Dixitq saul cineo. Abite. recedite.
atq discedite ab amalech: ne forte
in uoluam te cum eo. Tu autẽ fecisti
miscdiam cum om̃ib filus ifrł: cum
ascenlerent de egipto. Et recessit ci¬
neus de medio amalech. Pertussitq
saul amalech ab euilath donec ueni¬
as sur que ẽ e regione egipti. Et appre¬
hendit agag regem amalech inuum
Omne autem uulgus. interfecit inore
gladii. Et peꝑcit saul& poplłs agag &
optunis gregib ouiũ & armentoꝵ: &
uestib & arietib & uniuersis que pul¬
chra erant: nec uoluerunt disꝑdere
ea. Quicqͥd uͦ uils fuit & reprobũ: hoc
demoliti sunt. Factum ẽ autẽ uerbũ
dñi ad samuhel dicens. Penitet me qd̾

Expanded text:
re universa eius non lierem et parvulum atque lactantem bovem et ovem camelum et asinum praecepit itaque Saul populo et recensuit eos quasi agnos ducenta milia peditum et decem milia virorum Iuda cumque venisset Saul usque ad civitatem Amalech tetendit insidias in torrente dixitque Saul Cineo abite recedite atque descendite ab Amalech ne forte involvam te cum eo tu enim fecisti misericordiam cum omnibus filiis Israhel cum ascenderent de Aegypto et recessit Cineus de medio Amalech percussitque Saul Amalech ab Evila donec venias Sur quae est e regione Aegypti et adprehendit Agag regem Amalech vivum omne autem vulgus interfecit in ore gladii et pepercit Saul et populus Agag et optimis gregibus ovium et armentorum et vestibus et arietibus et universis quae pulchra erant nec voluerunt disperdere ea quicquid vero vile fuit et reprobum hoc demoliti sunt factum est autem verbum Domini ad Samuhel dicens paenitet me quod
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Nunc gͥ tolle hastam quȩ ẽ ad ca¬
put eius & sciphum aquȩ. & abeamus.
bulit gͦ dauid hastam & sciphum aquȩ
qui erat ad caput saul. &̾ non erat qͥs¬
quam qui uideret & intelligeret & e¬
uigilaret: s om̃s dormiebant. quia
sopor dm̃ irruerat suꝑ eos. Cumq
transisset dauid exaduerso & stetisset¬
ex aduerso in uertite montis delonge.
& ẽẽt grande interuallũ inter eos:¬
elamauit dauid ad popłm &e ad abner
filiũ ner dicens. Nonne respondebis
abner: Et respondens abnerait. Quis
estu qui clamas. & inquietas regem:¬
Et ait cdauid ad abner. Nunqͥd non uir
tues. & quis alius similis tui misrł:
Quare gͦ ñ custodisti dñm tuũ regem:
Ingressus ẽ enim imus de turba. ut in¬
bonũ quod fecisti. Uiuit dñs quia filii
mortis estis uos. qui ñ custodistis dñm

Expanded text:
. Nunc autem tolle hastam que est ad caput ejus et scyphum: atque abeamus. Tulit ergo hastam et scyphum aque: qui erat ad caput Saul: et quam, qui videret et intelligeret, et evigilaret, sed omnes dormiebant, quia sopor Domini irruerat super eos. Cumque transisset David ex adverso, et stetisset in vertice montis de longe, et esset grande intervallum h. clamavit David ad populum et ad Abner filium Ner dicens. Nonne respondebis Abner? Et respondens Abner ait. Quis es tu qui clamas et inquietas Regem!Et ait David ad Abner. Nunquid non vir tu es? et quis alius similis tui in Israel? Quare ergo non custodisti Dominum tuum Regem? ingressus est enim unus de turba: ut inbonum hoc quod fecisti. Vivit Dominus quia filii mortis estis vos: qui non custodistis Dom
Abbreviated transcription (Latin):
exercituũ dei agminũ isrł: quib expro¬
tuũ ate. & dabo cadauera castroꝵ phi¬
listinoꝵ hodie uolatilib cęli & bestiis
terrȩ. ut sciat omis terra quia ẽ dñs¬
ds̃ in ifrł. & nouerit uniuersa eccła
hȩc : quia non ingladio. nec in hasta
saluat dñs. Ipsius enim ẽ bellum. &
tradet uos in manus nr̃as. Cumg sur¬
rexisset philisteus. & ueniret & apꝓ¬
pinquaret contra daurd: festinauit
dauid. & cucurrit ad pugnam ex ad¬
uerso philistei. Et misit manũ suã
in peram. tulitq unum lapidem

Expanded text:
exercituum, Dei agminum Israel, quibus exproexercituum, Dei agminum Israel, quibus exprotuum a te, et dabo cadavera castrorum Philisthim hodie volatilibus coeli, et bestiis terrae ut sciat omnis terra quia est Deus in Israhel et noverit universa ecclesia haec quia non in gladio nec in hasta salvat Dominus ipsius est enim bellum et tradet vos in manus nostras cum ergo surrexisset Philistheus et veniret et adpropinquaret contra David festinavit David et cucurrit ad pugnam ex adverso Philisthei et misit manum suam in pera
Abbreviated transcription (Latin):
tus posset incedere. Nlon enĩ habebat
consuetudinẽ. Dixitq dauid ad saul.
Non possum sic incedere: quia nec
usum habeo. Et deposuit ea. Et tu¬
lit baculũ suũ quẽ semꝑ habebat in
manib: & elegit sibi quinq limpidis¬
simos lapides detorrente. & misit
inperam pastoralem quã habebat
secum. & fundam manu tulit. & ꝓ¬
cessit ad uersum philisteũ. Ibat
autem philisteus inceaen᷑. & ap
propinquans aduersum dauid: & ar¬
miger eius ante eum. Cumq inspex¬
isset philisteus & uidisset dauid: de¬
spexit eum. Erat enim adolescens ru¬
fus. & pulcher aspectu. Et dixit phili¬
steus ad dauid. Nunquid ego canis sum
quod tu uenis ad me cum baculo: Et
maledixit philisteus dauid indiis suis.
Dixitq ad dauid. Ueni ad me: & dabo
carnes tuas uolatilib celi. & bestiis ter¬
rȩ. Dixit autẽ dauid ad philisteũ. Tu ue
nis adme cum gladio & hasta & clipeo:
ego autẽ uenrio ad te innomine dñi

Expanded text:
tus posset incedere non enim habebat tus posset incedere non enim habebat consuetudinem dixitNon possum sic incedere, quia nec usum habeo. Et deposuit ea, et tulit baculum quem semper habebat in manibus: et elegit sibi quinque limpidissimos lapides de torrente, et misit in peram pastoralem, quam habebat secum, et fundam in manu tulit: et processit adversus Philisthaeum. Ibat autem Philisthaeus incedens, 281 et appropinquans adversum David, et armiger ejus ante eum. Cumque inspexisset Philisthaeus, et vidisset David, despexit eum. Erat enim adolescens, rufus, et pulcher aspectu. Et dixit Philisthaeus ad David: Numquid ego canis sum, quod tu venisti ad me cum baculo? Et maledixit Philisthaeus David in diis suis: Dixitque ad David: Veni ad me, et dabo carnes tuas volatilibus coeli et bestiis terrae. Dixit autgladio, et hasta, et clypeo: ego autem venio ad te in nomine Domini
Abbreviated transcription (Latin):
sus philisteum. Et ait saul ad duid.
Non uales resistere philisteo isti. nec
pugnare aduersũ eum. quia puer es.
Hic autem uir bellator. ab adoles¬
centia sua. Dixitq dauid ad saul. Pas¬
cebat seruus tuus patris sui gregẽ.
& ueniebat leo uł ursus. tollebatq
arietem demedio gregis. & sequebar
eos & ꝑ cutiebam: eruebamq deore
eoꝵ. Et illi consur gebant aduersũ me:
& app̃hendebam mentũ eoꝵ & suffo¬
cabam. interficiebamq eos. Nlam &
leonem & ursũ: interfeci ego seruus
tuus. Erit gͥ & philisteus hic iucircũ¬
cisus quasi unus exeis. qui ausus est
maledicere exercitum dei uiuentis.
me deore leonis. & demanu ursi. ip¬
se me liberabit de manu philistei huiꝰ.
Dixit autem saul ad dauid. Uade &dñs
tecum sit. Et induit saul dauid uesti¬
mentis suis. & imposuit galeam ereã
suꝑ caput eius : & uestiuit eum lorica.
Accinctus gͦ dauid gladio eius. suꝑ
uestem suã. cepit temptare si arma¬

Expanded text:
sus Philistheum et ait Saul ad David sus Philistheum et ait Saul ad David non vales resistere Philistheo isti nec pugnare adversum eum quia puer es hic autem vir bellator ab adulescentia sua dixitque David ad Saul pascebat servus tuus patris sui gregem et veniebat leo vel ursus tollebatque arietem de medio gregis et sequebar eos et percutiebam eruebamque de ore eorum et illi consurgebant adversum me et adprehendebam mentum eorum et suffocabam interficiebamque eos nam et leonem et ursum interfeci ego servus tuus erit igitur et Philistheus hic incircumcisus quasi unus ex eis quia ausus est maledicere exercitum Dei viventis manu leonis et de manu ursi ipse liberabit me de manu Philisthei huius dixit autem Saul ad David vade et Dominus tecum sit et induit Saul David vestimentis suis et inposuit galeam aeream super caput eius et vestivit eum lorica accinctus ergo David gladio eius super veste sua coepit temptare si arma
Abbreviated transcription (Latin):
& filiam suam dabit ei. & domũ pa¬
tris eius faciet absq tributo in isrł.
Et ait dauid aduiros qui secum sta
bant dicens. Quid dabitur uiro qui
ꝑ cusserit philisteum hunc & tule
rit opꝓbrium de isrł: Quis ẽ enim
hic philisteus incircũcisus. qui expro¬
brauit acies dei iuiuentis : Referebat
autem ei popłs eundẽ sermonẽ dicen᷑.
maior loquente eo cũ aliis: iratus ẽ
contra dauid & ait. Quare uenisti. & qͣ¬
re dereliquisti pauculas oues illas in
deserto: Ego noui suꝑbiam tuã. & ne¬
quitiã cordis tui. Quia ut uideres pre¬
lium. descendisti. Et dixit dauid. Quid
fecit᷑ Nlumqͥd non uerbũ est: Et decli¬
nauit paululũ ab eo ad alium. dixitq
eundẽ sermonẽ. Et respondit ei ppłs
uerbũ sic̃ & prius. Audita sunt autẽ
uerba quȩ locutus ẽ dauid: & annun¬
tiata inconspectu saul. Ao quẽ cum
fuisset ad ductus : locutus ẽ ei. Non
contidat cor cuiusquã ineo. Ego ser¬
uus tuus uadam: & pugnabo aduer¬

Expanded text:
et filiam suam dabit ei et domum paet filiam suam dabit ei et domum patris eius faciet absque tributo in Israhel et ait David ad viros qui stabant secum dicens quid dabitur viro qui percusserit Philistheum hunrit opprobrium de Israel? quis est enim hic Philisthaeus incircumcisus, qui exprobravit acies Dei viventis? Referebat autem ei populus eumdem sermonem, dicens: major, loquente eo cum aliis, iratus est contra David, et ait: Quare venisti, et quare dereliquisti pauculas oves illas in deserto? ego novi superbiam tuam, et nequitiam cordis tui, quia ut videres praelium, descendisti. Et dixit David: Quid feci? numquid non verbum est? Et declinavit paululum ab eo ad alium: dixitque eumdem sermonem. Et respondit ei populus verbum sicut et prius audita sunt autem verba quae locutus est David et adnuntiata in conspectu Saul ad quem cum fuisset adductus locutus est ei non concidat cor cuiusquam in eo ego servus tuus vadam et pugnabo adver
Abbreviated transcription (Latin):
ul autẽ & illi & om̃s filii isrł: iualle
therebinti pugnabant aduersum
philistum. Surrexit itaq dauid ma¬
ne. & cõmendauit gregem custodi:
& onustus abiit sicut p̃ceperat ei
isai. Et uente ad locum magala: &
ad exercitũ qui egressus ad pugnã
uociferatus erat incertamine. Direx¬
erat enim aciem isrł. s & philisti¬
im ex aduerso fuerant p̃parati. Dere¬
linqnsg dauiduasa que attulerat sub
manu custodis ad sarcinas cucurrit
ad locum certaminis: & interroga¬
bat si omĩa recte agerentur erga fra¬
tres suos. Cumq ad huc ille loque¬
retur eis. apparuie uir ille spurius
ascendens. goliath nomine. philiste¬
us de geth. ex castris philistinoꝵ. ft
loquente eo hec eadem uerba: audi¬
uit dauid. Om̃s autem isrłite cum ui¬
dissent uirum fugerunt a facie eius:
timentes eum ualde. Et dixit unus
quispiã de isrł. Num uidisti uirum
hunc qui ascendit : Ad exꝓbrandũ
enim isrł ascendit. Uirum gͦ qui ꝑcus¬
serit eum ditabit rex diuitiis magniᷤ.

Expanded text:
filii Israel in valle Terebinthi pugnabant adversum Philisthim. Surrexit itaque David mane, et commendavit gregem custodi, et onustus abiit, sicut praeceperat ei Isai. Et venit ad locum Magala, et ad exercitum, qui egressus ad pugnam vociferatus erat in certamine. Direxerat enim aciem Israel, sed et Philisthim ex adverso fuerant praeparati. Derelinquens ergo David vasa, quae attulerat, sub manu custodis ad sarcinas cucurrit ad locum certaminis et interrogabat si omnia recte agerentur erga fratres suos cumque adhuc ille loqueretur eis apparuit vir ille spurius ascendens Goliath nomine Philistheus de Geth ex castris Philisthinorum et loquente eo haec eadem verba audivit David omnes autem Israhelitae cum vidissent virum fugerunt a facie eius timentes eum valde et dixit unus quispiam de Israhel num vidisti virum hunc qui ascendit ad exprobrandum enim Israheli ascendit virum ergo qui percusserit eum ditabit rex divitiis magnis
Abbreviated transcription (Latin):
demanu alicuiꝰ quippiã. Dicitq ad
eos. Testis ẽ dñs aduersus uos: & tes¬
tis xp̃c eius indie hac: quia non inue¬
neritis ininanu mea quippiam. Et
dixerunt. Testes. Et ait samuhel ad
popłm. Dñs qui fecit moysen & aaron.
& eduxit patres nr̃os de terra egipti.
nunc gͦ state & iudiuo contendam
aduersum uos coram dño de om̃ib
misccłiis dñi quas fecit uob̾cum & cũ
patrib ur̃is. quomͦ ingressus ẽ iacob
in egiptum. & clamauerunt patres

Expanded text:
de manu alicuius quippiam dixitque ad de manu alicuius quippiam dixitque ad eos testis Dominus adversus vos et testis christus eius in die hac quia non inveneritis in manu mea quippiam et dixerunt testis et ait Samuhel ad populum Dominus qui fecit Mosen et Aaron et eduxit patres nostros de teNunc ergo state, et judicio contendam adversum vos coram Domino, de omnibus misericordiis Domini, quas fecit vobiscum et cum patribus vestris: quomodo ingressus est Jacob in Aegyptum, et clamaverunt patres
Abbreviated transcription (Latin):
die fecit dñs salutem in isrł. Dixit
autẽ samuhel ad popłm. Uenite &
eamus ingalgala: & innouemꝰ ibi reg¬
num. Et ꝑrexit om̃is popłs ingalga
la. Et fecerunt ibi regem saul coram
dño ingalgala: & immolauerunt
ibi uictimas pacificas coram dño.
& letatus ẽ ibi saul. & cuncti uiri isrł¬
nimis. Dixit autem samuhel aduni¬
uersum isrł. Ecce audiui uocẽ ur̃am
iuxta omĩa quȩ locuti estis adme:
& constitui suꝑ uos regem. Et nunc rex
graditur ante uos. ego autem senui &
incanui. Porro filii mei uob̾cũ st̃. Itaq
conuersatus coram uobis ab adolescen¬
tia snea. usq indiem hanc. Ecce p̃sto
sum. Loquimini de me coram dño
& coram xp̃o eius: utrum bouem cuiꝰ¬
quam tulerim an asinum. Si quẽpiã
calumpniatus sum: si oppressi aliquẽ.
si de manu cuiꝰquã mius accepi. &
contẽpnam illud hodie: restituamq
uobis. Et dixerunt. Non es calumpni¬
atus nos. neq oppressisti: neq tulisti

Expanded text:
die fecit Dominus salutem in Israhel dixit die fecit Dominus salutem in Israhel dixit autem Samuhel ad populum venite et eamus in Galgala et innovemus ibi regnum et perrexit omnisla, et fecerunt ibi regem Saul coram Domino in Galgala, et immolaverunt ibi victimas pacificas coram Domino. Et laetatus ibi Saul, et cuncti viri Isrel ad universum Israel: Ecce audivi vocem vestram, juxta omnia quae locuti estis ad me, et constitui super vos regem. Et nunc rex graditur ante vos. Ego autem senui, et incanui: porro filii mei vobiscum sunt: itaque conversatus coram vobis ab adolescentia mea usque ad diem hanc ecce praesto sum loquimini de me coram Domino et coram christo eius utrum bovem cuiusquam tulerim an asinum si quempiam calumniatus sum si oppressi aliquem si de manu cuiusquam munus accepi et contemnam illud hodie restituamque vobis et dixerunt non es calumniatus nos neque oppressisti neque tulisti
Abbreviated transcription (Latin):
mabitis indie illa a facie regis ur̃i quẽ
elegistis uobis. & non exaudiet uos dñs¬
Noluit autem popłs audire uocem sa¬
micheus: s dixerunt. Nequaquã. Rex
enim erit suꝑ nos: & erimus nos qͦ
sicut om̃s gentes. & iudicabit nos rex
ñr. &e egreclietur ante nos: & pugna

Expanded text:
ie regis vestri quem elegistis vobis et non exaudiet vos Domnoluit autem populus audire vocem Samuhel sed dixerunt nequaquam rex enim erit super nos et erimus nos quoque sicut omnes gentes et iudicabit nos rex noster et egredietur ante nos et pug
Abbreviated transcription (Latin):
non erat uisio manifesta. Eactum ẽ au¬
tem indie quadã. heli iacebat in loco
suo. & oculi eius caligauerant. nec pote¬
rat iuidere lucernam dei anteqͣm ex¬
tingueretur. Samuel autem dormiebat
intemplo dñi: ubi erat archa dei. Et
ait. Ecce ego. Et cucurrit ad heli : &
dixit. fcce ego: uocasti enim me. Qui
dixit. Non uocaui: reuertere & dormi.
Et abiit & dormiuit. Et adiecit dñs
uocare rursum samuel. Consurgensq:
samuel abiit ad heli: & dixit. Lcce
ego: quia uocasti me. Qui respondit.
Non uocaui te fili mi: reuertere & dor
mi. Porro samuel nondũ sciebat dñm:
neq reuelatus ei fuerat sermo dñi.
Et adiecit dñs: & uocauit ad huo sa¬
mueb tertio. Qui consurgens abiit
ad heli: & dixit. Ecce ego: quia uoca¬
sti me. Intellexit gͥ heli quia dñs uo¬
caret puerũ: & ait samuheli. Uade

Expanded text:
non erat visio manifesta. Factum est aunon erat visio manifesta. Factum est autem in die quadam, Heli jacebat in loco suo, et oculi ejus caligaverant, nec poterat videre lucernam Dei antequam extingueretur, Samuel autem dormiebat in templo Domini, ubi erat arca Dei. Et ait: Ecce ego. Et cucurrit ad Heli et dixit: Ecce ego: vocasti enim me. Qui dixit: Non vocavi, revertere, dormi. Et abiit, et dormivit. Et adjecit Dominus vocare rursum Samuelem. Consurgensque Samuel, abiit ad Heli, et dixit. Ecce ego, qui vocasti me. Qui respondit: Non mi. Porro Samuel non sciebat Dominum, neque revelatus ei fuerat sermo Domini. Et adjecit Dominus, et vocavit Samuelem tertio. Qui consurgens abiit ad Heli, et dixit: Ecce ego, quia vocasti me. Intellexit igitur Heli quia Dominus vocaret
Abbreviated transcription (Latin):
ficauerit me głificabo eum. qui autẽ
contẽpnunt me. erunt ignobiles. Ecce
dies ueniunt & p̃cidam brachiũ tuũ.
& brachium domus patris tui ut non
sit senex in domo tua. & uidebis emu¬
lum tuũ intemplo in uniuersis pro¬
sꝑis isrł. & non erit senex in domo
tua omnib dieb. Ueruntamen non
bescat anima tua. & pars magna domꝰ
tue moriet cum ad uirilem etatem ue¬
nerit. Hoc autẽ erit tibi signũ : quod
uenturũ ẽ duob filiis tuis ofmi & fi¬
nees. Indie una morient᷑ ambo. Et sus¬
citabo mͥ sacerdotẽ fidelem qui iuxta
cor meũ & ammã meã faciat. & edi¬
ficabo ex domũ fidelem & ambulabit
coram xp̃o meo cunctis dieb. Futu
rum ẽ autẽ. ut quicũq remanserit
Indomo tua ueniat ut oretur ꝓ eo. &
offerat nummũ argenteũ & tortam
panis. dicatq. Dimitte me obsecro
ad unam partem sacerdotalem. ut
comedam buccellam panis. Puer autem
samuel ministrabat dño coram heli:
& sermo dñi erat p̃ciosus. In dieb illis:

Expanded text:
bo eum; qui autem contemnunt me, erunt ignobiles. Ecce dies veniunt, et praecidam brachium tuum, et brachium domus patris tui, ut non sit senex in domo tua. Et videbis aemulum tuum in templo, in universis prosperis Israel et non erit senex in domo tua omnibus diebus. Verumtamen non bescat anima tua, et pars magna domus tuae morietur cum ad virilem aetatem venerit hoc autem erit tibi signum quod venturum est duobus filiis tuis Ofni et Finees in die uno morientur ambo et suscitabo mihi sacerdotem fidelem qui iuxta cor meum et animam meam faciat et aedificabo ei domum fidelem et ambulabit coram christo meo cunctis diebus rum est autem, ut quicumque remanserit in domo tua, veniet ut oretur pro eo, et offerat nummum argenteum, et tortam panis, dicatque: Dimitte me obsecro ad unam partem sacerdotalem, ut comedam bucellam panis. Puer autem Samuel ministrabat coram Heli, et sermo Domini erat pretiosus; in diebus illis
Abbreviated transcription (Latin):
ascenderunt sacrape philistinoꝵ ad
ifrł. Quod cum audissent filii iscł:
timuerunt a facie philistinoꝵ. Dic¬
eruntq ad samuhelem. Necesses ꝓ
nob̾ orare ad dñm dm̃ nr̃m: ut sal¬
uet nos de manu philistinoꝵ. Gulit
autem samuhel agnũ lactentẽ unũ:
& obtulit illum in holocaustum inte
grum dño. Et clamauit samuhel ad
locaustũ. philisteos mnire p̃lium contͣ
indie illa suꝑ philistuim: & exterruit
eos. & cesi sunt a facie isrł. Egressiq
uiri isrł de masphat. ꝑsecuti sunt phi¬
listeos & ꝑcusserunt eos usq ad lo¬
cum qui erat subter bethacar. Gulre
autẽ samuhel lapidem unũ & posuit
eum inter masphat & inter sen: & uo
.rii. Dixitq. Huc usq auxiliatus ẽ
.nobis dñs. Et humiliati sunt phili¬
stuim: nec apposuerunt ultra ut ueni¬
rent interminos isrł. Facta ẽ itaq ma¬
nus dñi suꝑ philisteos: cunctis dieb
samuhelis. Et reddite sunt urbes qͣs

Expanded text:
ascenderunt satrapae Philisthinorum ad Israel. Quod cum audissent filii Israel, timuerunt a facie Philisthinorum, dixeruntque ad Samuelem: Ne cesses pro nobis clamare ad Dominum Deum nostrum ut salvet nos de manu Philisthinorum tulit autem Samuhel agnum lactantem unum et obtulit illum holocaustum integrum Domino et clamavit Samuhel ad locaustum Philistheos inire proelium contra in die illa super Philisthim, et exterruit eos, et caesi sunt a facie Israel. Egressique viri Israel de Maspha, persecuti sunt Philisthaeos, et percusserunt eos, usque ad locum, qui erat subter Beth-Char. Tulit autem Samuel lapidem unum, et posuit eum inter Maspha et inter Sen  Ms. rii. Dixitque: Hucusque auxiliatus est nobis Dominus. Et humiliati sunt Philisthim, nec apposuerunt ultra, ut venirent in terminos Israel. Facta est itaque manus Domini super Philisthaeos, cunctis diebus Samuelis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tui. Et audito nuntio qd capta ẽẽt ar¬
cha dei & mortuus socer suus & uir
suus. incuruauit se & peperit: irru¬
erant eium in eam dolores subiti. In ip
so autẽ momento mortis eius: dixerui
ei qui stabant circa eam. Netimeas. qͥa
filium peperisti. Quȩ non respondit
eis: neq animaduerut. Et uocauit pu¬
erum hichabod dicens. Granslata est¬

Expanded text:
od capta esset arca Dei, et mortuus socer suus, et vir suus, incurvavit se, et peperit: irruerant enim in eam dolores subiti h. sui. In ipso autem momento mortis ejus, dixerunt ei quae stabant circa eam: Ne timeas, quia filium peperisti. Quae non respondit eis, neque animadvertit. Et vocavit puerum, Ichabod
Abbreviated transcription (Latin):
tremens. Et ait agag. Siccine sepa¬
rat amara mors : Et ait samuhel.
Sicut fecit absq liberis mulieres gla¬
oius tuus. sic absq liberis erit int̃
mulieres mater tua. Et infrusta
concidit eum samuhel coram dño
ingalgalis. Abiit autẽ samuhel in
ramatha: saul uͦ ascendit indomũ
suam ingabaa. Et non uidit samu¬
hel ultra saul: usq ad diem mortis
suȩ. Ueruntam̃ lugebat samuhel sa
ul: qm̃ dñm penitebat quod consti¬
tuisset regem saul suꝑ isrł. Dixitq
dñs ad samuhelem. Usq quo tu lu¬
ges saul. cum ego ꝓiecerim eum ne
regnet suꝑ ifrł : Imple cornu tuũ
oleo. & ueni ut mittam te ad isai
bethleemitẽ. Prouidi enĩ infiliis
eius mͥ regem. Et ait samuhel. Quo.¬
mͦ uadam : Audiet enim saul: &
interficiet me. Et ait dñs. Uitulũ
de armento tolles in manu tua. &
dices. Ad immolandũ dño ueni.
Et uocabis isai ad uictimã. & ego
ostendam tͥ quid facias. & ungues quẽ¬

Expanded text:
mus et dixit Agag sicine sepamus et dixit Agag sicine separat amara mors et ait Samuhel sicut fecit absque liberis mulieres gladius tuus sic absque liberis erit inter mulieres mater tua et in frusta concidit Samuhel Agag coram Domino in Galgalis abiit autem Samuhel in Ramatha Saul vero ascendit in domum suam in Gabaath et non vidit Samuhel ultra Saul usque ad diem mortis suae verumtamen lugebat Samuhel Saul quoniam Dominum paenitebat quod constituisset regem Saul super Israhel dixitque Dominus ad Samuhel usquequo tu luges Saul cum ego proiecerim eum ne regnet super Israhel imple cornu tuum oleo et veni ut mittam te ad Isai Bethleemitem providi enim in filiis eius mihi regem et ait Samuhel quomodo vadam audiet enim Saul et interficiet me et ait Dominus vitulum de armento tolles in manu tua et dices ad immolandum Domino veni et vocabis Isai ad victimam et ego ostendam tibi quid facias et ungues quem
Abbreviated transcription (Latin):
ne sis rex. Dixitq saul ad samuhelẽ.
Peccaui. quia p̃uaricatus sum sermo¬
nem dñi & uerba tua. timens popu¬
lum. & obediens uoci eoꝵ. S nunc
porta queso peccatũ meũ. & reuerte¬
re mecũ. ut adorem dñm. Et ait sa¬
muhel ad saul. Non reuertar tecum.
quia ꝓietisti sermonẽ dñi. & ꝓiecit
te dñs ne sis rex suꝑ isrł. Et conuer¬
sus ẽ samuhel ut abiret. Ille autẽ
app̃hendit sũmitatẽ pallii eius. quȩ
& scissa ẽ. Et ait ad eum samuhel.
Scidit dñs regnũ isrł ate hodie. &
tradidit illud ꝓximo tuo meliori te.
Porro triumphator in isrł ñ parcet:
& penitudine non flectetur. Neq
enim homo ẽ ut agat penitentiam.
At ille ate. Peccaui. s nunc hono¬
ra me coram seniorib popłi mei.
& coram isrł: & reuertere metũ ut
ad orem dñm dm̃ tuum. Reuersus
gͦ samuhel secutus ẽ saulem: & ado¬
rauit saul dñm. Dixitq sam uhel.
Adducite ad me agag regẽ amalech.
Et oblatus ẽ ei agag pinguissimꝰ¬

Expanded text:
ne sis rex dixitque Saul ad Samuhel peccavi quia praevaricatus sum sermonem Domini et verba tua timens populum et oboediens voci eorum sed nunc porta quaeso peccatum meum et revertere mecum ut adorem Dominum et ait Samuhel ad Saul non revertar tecum quia proiecisti sermonem Domini et proiecit te Dominus ne sis rex super Israhel et conversus est Samuhel ut abiret ille autem adprehendit summitatem pallii eius quae et scissa est et ait ad eum Samuhel scidit Dominus regnum Israhel a te hodie et tradidit illud proximo tuo meliori te porro Triumphator in Israhel non parcet et paenitudine non flectetur neque enim homo est ut agat paenitentiam at ille ait peccavi sed nunc honora me coram senibus populi mei et coram Israhel et revertere mecum ut adorem Dominum Deum tuum reversus ergo Samuhel secutus est Saulem et adoravit Saul Dominum dixitque Samuhel adducite ad me Agag regem Amalech et oblatus est ei Agag pinguissi
Abbreviated transcription (Latin):
in et̃num. Dormiuit autẽ samuel usq
mane aꝑuitq ostia domus dñi: & sa¬
muel timebat indicare uisionem heli.
Uocauit gͦ heli samuhelem: & dixit ei.¬
Samuhel fili mi : Qui respondens ait.
Presto sum. Et interrogauit eum. Quis
ẽ sermo quẽ locutus ẽ adte: Orote: ne

Expanded text:
in aeternum dormivit autem Samuhel usque mane aperuitque ostia domus Domini et Samuhel timebat indicare visionem Heli vocavit ergo Heli Samuhelem et dixit Samuhel fili mi qui respondens ait praesto sum et interrogavit eum quis est sermo quem locutus est ad te oro te
Abbreviated transcription (Latin):
stecit: & uocauit sicut uocauerat se¬
cundo: samuel samuel. Et ait sa¬
quicũq audierit tinnient ambe
aures eius. In die illa suscitabo aduer¬
sum heli: omnia quȩ locutus sum suꝑ
domũ eius: incipiam & complebo. Pre¬
oixi enim ei quod iudicaturus ẽẽm do¬
mũ eius in et̾num ꝓpter iniquitatẽ. eo

Expanded text:
stetit, et vocavit, sicut vocaverat secundo, Samuel, Samuel. Et ait Saquicumque audierit, tinnient ambae aures ejus. In die illo suscitabo adversum Heli omnia quae locutus sum super domum ejus: incipiam et complebo. Praedixi enim ei quod judicaturus essem domu
Abbreviated transcription (Latin):
datus ẽ eiꝰ dñs. Et factum ẽ post cir¬
culum clierum concepit anna & pe¬
perit filium. uocauitq nomen eius
samuhel. eo quod a dño postulasset
eum. Ascendit autẽ uir eius helcha¬
na & omis domus eius. ut immola¬
ret dño hostiam sollẽnnẽ & uotũ
suũ. & anna non ascendit. Dixit
enim uiro suo. Non uadam donec ab¬
lactetur infaus. & ducam eum et
appareat inconspectu dm̃ & mane¬
at ibi iugiter. Et ait ei helchana uir
suus. Eac quod tibi bonũ uidetur &
mane donec ablactes eum. precorq¬
ut impleat dñs uerbum suũ. Mansit
g mulier & lactauit filium suũ do¬
nec amoueret eum alacte. & adduxit
cum secum postquã ablactauerat in ui¬
tulis trib ortrib modiis farme & am¬
phora uini. & adduxit eum ad domũ
dm̃ in sylo. Puer autem. erat ad huc in¬
fantulus. Et immolauerunt uitulũ.
& obtulerunt puerum heli. Et ait¬
tua dñe: ego sum mulier que steti
coram te hic. orans dñm ꝓ puero isto.

Expanded text:
atus est eius Dominus et factum est post circulum dierum concepit Anna et peperit filium vocavitque nomen eius Samuhel eo quod a Domino postulasset eum ascendit autem vir Helcana et omnis domus eius ut immolaret Domino hostiam sollemnem et votum suum et Anna non ascendit dixit enim viro suo non vadam donec ablactetur infans et ducam eum et appareat ante conspectum Domini et maneat ibi iugiter et ait ei Helcana vir suus fac quod bonum tibi videtur et mane donec ablactes eum precorqut impleat Dominus verbum suum mansit ergo mulier et lactavit filium suum donec amoveret eum a lacte et adduxit eum secum postquam ablactaverat in vitulis tribus et tribus modiis farinae et amphora viDomini in Sylo. Puer autem erat adhuc infantulus: et immolaverunt vitulum, et obtulerunt puerum Heli. Et aittua Deo! ego sum illa mulier quae steti coram te, hic ora
Abbreviated transcription (Latin):
tes canes qui aduersum me rabido ore
eo se doctos arbitrantur si aliis detra
hant: orationũ ur̃arum clipeos oppo¬
natis. Ego sciens humilitatem meam.
illius semꝑ sententie recordabor. dixi
custodiam uias meas. ut non delinquã
in lingua mea. posui ori meo custodiam

Expanded text:
tes canes, abversum me rabido ore eo se doctos esse arbitrantur, si aliis dehant, orationum vestrarum clypeos, opponatis. Ego sciens humilitatem meam, illius semper sententiae recordabor: Dixi, custodiam vias meas; ut non delinquam in lingua mea. Posui ori meo
Abbreviated transcription (Latin):
eius helchana filius hie¬
roam.filii helui. filii tha¬
u. filii suph. ephrateus. & habuit duas
uxores. nomen uni anna. & nomen
secundȩ fenenna. Fueruntq fenenne
filii. annȩ autem non erant liberi. Et
ascendebat uir ille deciuitate sua
statutis dieb. ut adoraret & sacrificaret
dño exercituum in silo. Erant autẽ ibi duo

Expanded text:
ieroboam filii Heliu filii Thau: filii Suph Eufratheus: et habuit duas uxores. Nomen uni Anna: et nomen secunde Fenenna. Fueruntque Fenenne filii: Anne autem non erant liberi. Et ascendebat vir ille de civitate sua statutis diebus: ut adoraret et sacrificaret Domino exer
Abbreviated transcription (Latin):
dab ingabaa. Eleazarum autẽ filium
eius sc̃ificauerunt. ut custodiret ar¬
cham dñi. Et factum ẽ exqua die man¬
sit archa dei in cariathiarim: multi¬
plicati sunt dies. Erat quippe annus
uicesimus. Et requieuit om̃is domꝰ ifrł
post dñm. Ait autem samuhel aduni¬
uersam domũ ifrł dicens. Si in toto
corde ur̃o reuertimini ad dñm. aufer¬
te deos alienos de medio ur̃m & astha

Expanded text:
m eius sanctificaverunt ut custodiret arcam Domini et factum est ex qua die mansit arca in Cariathiarim multiplicati sunt dies erat quippe iam annus vicesimus et requievit omnis domus Israhel post Dominum ait autem Samuhel ad universam domum Israhel dicens si in toto corde vestro revertimini ad Dominum auferte deos ali
Abbreviated transcription (Latin):
runt s me: ne regnem suꝑ eos. Iuxta
omĩa oꝑa sua que fecerunt adie qua
eduxi eos de egipto usq addiem hanc:
sicut dereliquerunt me & seruierunt
diis alienis. sic faciunt etiam tibi. Nc̃
gͦ audi uocem eoꝵ. Ueruntam̃ contesta¬
re eos. & p̃dic cis ius regis: qui regna¬
turus ẽ suꝑ eos. Dixit itaq samuhel¬

Expanded text:
runt sed me ne regnem super eos iuxta runt sed me ne regnem super eos iuxta omnia opera sua quae fecerunt a die qua eduxi eos de Aegypto usque ad diem hanc sicut dereliquerunt me et servierunt diis alienis sic faciunt etiam tibi nunc ergo audi vocem eorum verumtamen contestare eos et praedic eis ius regis qui regnaturus est supe
Abbreviated transcription (Latin):
circuiens bethel. & galgala. & masphat.
& iudicabat isrł in supradictis locis.
reuertebaturq in ramatha. ibi enim
erat domus eius: & ibi iudicabat
nsrahelem. Edificauit ibi etiam alta¬
re dño. Eactum ẽ autem cum senuisu¬
set samuhel. posuit filios suos iudices
isrł: fuitq nomen filii eius pͥmoge¬
niti iohel. & nomen scd̃i abia. iudi¬
cum inbersabee. Et non ambulauerunt
filii eius inuiis illuis. s declinauerunt
post auaritiam: acceꝑuntq muña & ꝑ¬
ũter̃t̃ iudicium. Congregati gͦ uniuer¬
si maiores natu isrł uenerunt ad sa¬
muhelem in ramatha: dixeruntq ei.
Ecce tu semusti: & filii tui non ambu¬
lant inuiis tuis. Constitue nob̾ regem
ut iudicet nos: sicut & uniuerse habent
nationes. Displicuitq sermo in oculis
samuhelis. eo quod dixissent da nobis
regem: ut iudicet nos. Et̃ orauit samu¬
hel ad dñm. Dixit autẽ dñs ad samu¬
helem. Audi uocem popłi: in om̃ib
que loquunt᷑ tibi. Non enim te abiece¬

Expanded text:
ircumiens Bethel et Galgal et Masphat et iudicabat Israhelem in supradictis locis revertebaturque in Ramatha ibi enim erat domus eius et ibi iudicabat Israhelem aedificavit etiam ibi altare Domino factum est autem cum senuisset Samuhel posuit filios suos iudices Israhel fuitque nomen filii eius primogeniti Iohel et nomen secundi Abia iudicum in Bersabee et non ambulaverunt filii illius in viis eius sed declinaverunt post avaritiam acceperuntque munera et perverterunt iudicium congregati ergo universi maiores natu Israhel venerunt ad Samuhel in Ramatha dixeruntque ei ecce tu senuisti et filii tui non ambulant in viis tuis constitue nobis regem ut iudicet nos sicut universae habent nationes displicuitque sermo in oculis Samuhelis eo quod dixissent da nobis regem ut iudicet nos et oravit Samuhel Dominum dixit autem Dominus ad Samuhel audi vocem populi in omnibus quae loquuntur tibi non enim te abiece
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ regum. quã malachotħ id ẽ reg¬
noꝵ dicere. Non enim multarũ genti¬
um regna describit. s unius ifrłittiq¬
popłi. qui tribub duodecim continet᷑.
Quintus ẽ ysaias. sextus hieremias.
septimus erechiel. octauus liber duo¬
decim ꝓpħarum: qui apud illos uocat᷑
possidet. Et primus liber incipit ab
iob. secundus ad auid. quẽ quinq in¬
cisionib & uno psalmoꝵ uolumine cõ¬
prehendunt. Tertius ẽ salomon tres
libros habens. prouerbia quȩ illi pa¬
rabolas. id ẽ mas loth appellant. quar¬
septimus dabreiamin id ẽ uerba die¬
rum. quod significantius x pͥcor ikur
totiꝰ diuine historie possumus appel¬
lare: qui liber apud nos paralipome
grecos & latinos in duos libros diuisus
ẽ. Nonus hester. Atq ita funt pa¬
riter uete̾ris legis libri uiginti duo.
id ẽ moysi quinq. ꝓpħarum octo. agi¬
ographoꝵ nouem: quãquã non nulli
tent. & libros hos insuo putent nume¬

Expanded text:
id est, Regum, quam MALACHOTH  , id est, Regid est, Regum, quam MALACHOTH  , id est, Regnorum dicere. Non enim multarum gentium regna describit; sed unius Israelitpopuli, qui tribubus duodecim continetur. Quintus ISAIAS  . Sextus JEREMIAS  . Septimus JEZECIEL  . Octavus liber duodecim Prophetarum, qui apud illos vocatur possidet; et primus liber incipit ab JOB  . Secundus a DAVID  , quem quinque incisionibus, et uno Psalmorum volumine comprehendunt. Tertius est SALAMON  tres libros habens: Proverbia, quae illi Parabolas, id est, MASALOTH   appellant: Septimus Dabreiamin, qurum, quod significantius Χρονικὸν totius divinae historiae possumus appellare. Qui liber apud nos ΠαραλειπομέGraecos et Latinos in duos libros divisus est. Nonus ESTHER  . Atque ita fiunt pariter veteris legis libri viginti duo; id est, Mosi quinque: Prophetarum octo: Hagiographorum novem. Quamquam nonnulli tent, et libros hos in suo putent nume
Abbreviated transcription (Latin):
omne quod loquim᷑. & eoꝵ initiis uox
humana cõprehenditur: ita uiginti
duo uolumina supputantur. quib
quasi litteris & exordiis indei doctͥ¬
na tenera ad huc & lactans uiri iusti
eruditur infantia. Eximus apud eos
liber uocatur bresith quẽ nos genesim
dicimus. Secundus helles moth qui ex¬
odus appellatur. Tertius uaiecra id
ẽ leuiticus. Quartus uagedaber. quẽ
numerũ uocamus. Quitus hellead¬
gabarim. qui deuterononiũ p̃notat᷑.
hi sunt quinq libri moysi. quos ꝓpͥe
thorath id ẽ legem appellant. Secun¬
dum ꝓpħarum ordinem faciunt. &
incipiunt ab iesu filio naue. qui apud
eos iosue bennun dicitur. deinde sub¬
texunt sopthim id ẽ iudicum librum:
& in eodem cõpingunt ruth. quia in
dieb iudicum facta narratur ħisto¬
ria. Tertius sequit᷑ samuhel. quem
nos regnoꝵ primũ & scd̃i a dicimꝰ.
Quartus malachim id ẽ regum. qui
tertio & quarto regnoꝵ uolumine con¬
tinetur. Meliusq multo ẽ malachim

Expanded text:
uod loquimur, et eorum initiis vox humana comprehenditur: ita viginti duo volumina supputantur, quibus quasi litteris et exordiis, in Dei doctrina, tenera adhuc et lactens viri justi eruditur infantia. Primus apud eos liber vocatur BRESITH   quem nos Genesim dicimus. Secundus ELLE SMOTH  , qui Exodus appellatur. Tertius VAJECRA  , id est, Leviticus. Quartus VAJEDABBER  , quem Numeros vocamus. Quintus, ELLEADDABARIM  , qui Deuteronomium praenotatur. Hi sunt, quinque libri Mosi, quos proprie THORATH  , id est, legem appellant. Secundum Prophetarum ordinem faciunt; et incipiunt ab Jesu filio Nave, qui apud eos JOSUE BEN NUN   dicitur. Deinde subtexunt SOPHTIM  , id est, Judicum librum; et in eumdem compingunt RUTH  , quia in diebus judicum facta narratur historia. Tertius sequitur SAMUEL  , quem nos Regnorum primum et secundum dicimus. Quartus MALACHIM  , id est, Regum, qui tertio et quarto Regnorum volumine continetur. Meliusque multo est, MALACHIM,
Abbreviated transcription (Latin):
micoꝵ nr̃oꝵ. Misit g popłs in sylo: &e
tulerunt inde archam federis dm̃ ex¬
ercituũ sedentis suꝑ cherubin: erantq
uuo filii heli cum archa federis dm̃i of¬
ni & finees. Cumq uenisset archa fede¬
ris dñi incastra: uociferatus ẽ om̃is ifrł
clamore grandi. & ꝑsonuit terra. Et
audierunt philistum uocem clamoris:
dixeruntq. Que nam ẽ hec uox clamo¬
ris magni incastris hebreoꝵ i Et cog¬
nouerunt quod archa dñi uenisset in
castra. Tinueruntq philistum dicen¬
tes. Uenit ds̃ incastra. Et ingemuert̃
dicentes. Ue nobis. Non enim fuit tan¬
ta exultatio heri & nudius tertiꝰ. Ue
nobis. Quis nos seruabit de manu deꝵ
sublimiũ istoꝵ : Hii sunt di qui ꝑcus
serunt egiptum omni plaga in deser¬
to. Confortamim & estote uiri pbilisti¬
im. ne seruiatis hebreis sicut illi ser¬
uierunt uob: confortamini & bellate.
Pugnauerunt gͦ philistum & cesus ẽ
isrł: & fugit unusquisq intabernacu¬
lum suũ. Ee facta ẽ plaga magna i

Expanded text:
orum misit ergo populus in Silo et tulerunt inde arcam foederis Domini exercituum sedentis super cherubin erantque duo filii Heli cum arca foederis Domini Ofni et Finees cumque venisset arca foederis Domini in castra vociferatus est omnis Israhel clamore grandi et personuit terra et audierunt Philisthim vocem clamoris dixeruntque quaenam haec est vox clamoris magni in castris Hebraeonoverunt quod arca Domini venisset in castra. Timueruntque Philisthim, dicentes: Venit Deus in castra. Et ingemuerunt, dicentes: Vae nobis: non enim fuit tanta exsultatio heri et nudiustertius; vae nobis, qui nos servabit de manu deorum sublimium istorum? hi sserunt Aegyptum omni plaga, in deserto. Confortamini, et estote viri Philistiim: ne serviatis Hebraeis, sicut illi servierunt nobis: confortamini, bellate. Pugnaverunt ergo Philistiim et caesus est Israel, et fugit unusquisque in tabernacula sua, et facta est pl
Abbreviated transcription (Latin):
tegitur & ciliciis. ardoremq solis &
iniuriam ymbrium ea que uiliora
sunt ꝓhibent. Lege gͦ primũ samu¬
hel & malachim meũ. Meum in quã
meũ. Quicqͥd enĩ crebuis uertendo &
emendando sollicitius & didicimꝰ &
tenemus: nr̃m ẽ nr̃m ẽ. Et cum in¬
tellexeris quod antea nesciebas. uł
int̃pretem me estimato si gratus es.
mutasse me quippiam de hebraica ueri¬
tate. Certe si incredulus es. lege grecos
codices & latinos. & confer cum his opꝰ¬
culis. Et ubicumq inter se uideris dis¬
crepare. interroga quemlibet hebre¬
oꝵ cui magis ac cõmodare debeas fidẽ.
Et si nr̃a firmauerit puto quod eum ñ
estimes comectorem. ut meodem loco
mecum similiter diuinarit. S & uos

Expanded text:
tegitur et ciliciis, ardoremque solis et tegitur et ciliciis, ardoremque solis et injuriam imbrium ea quae viliora sunt prohibent. Lege ergo primum, Samuel, et Malachim meum: meum, inquam, meum. Quidquid enim crebrius vertendo, et emendando sollicitius et didicimus et tenemus, nostrum est. Et cum intellexeris quod antea nesciebas, vel interpretem me aestimato, si gratus es, de Hebraica veritate. Certe si incredulus es, lege Graecos codices et Latinos et confer cum bis opusculis: et ubicumque inter se videris discrepare, interroga quemlibet Hebraeorum, cum magis accommodare debeas fidem: et si nostra firmaverit, puto quod eum non aestimes conjectorem, ut in eodem loco mecum similiter divinarit. Sed et vos,
Abbreviated transcription (Latin):
& qui uenturus ẽ. Hic ꝓlogus scͥptu¬
rarum quasi galeatũ pͥncipium om¬
nib libris quos de hebreo uertimus
in latinum conuenire potest. ut scire
ualeamus quicqͥd extra hos ẽ inter
Ariio ƿiða seponendũ. Igitur sapien¬
tia que uulgo salomonis inscribitur.
& iesu filii sirach liber. & iudith. & to¬
bias. & pastor non sunt incanone. Ma¬
chabeoꝵ primũ librum hebraicum
repperi. scd̃s gretus ẽ quod exipsa
acyg probari potest. Quȩ cum ita
se habeant. obsecro te lector ne labo¬
rem meum reprehensionẽ estimes
antiquoꝵ. Intabernaculo dei offert unꝰ¬
quisq quod potest. alii aurum & ar¬
gentum et lapides preciosos. alii bys¬
sum & purpuram coccumq offert̃
& iacinctum. Nobiscum bene a¬
gi tur. si obtulerimus pelles & ca¬
prarũ pilos. Et tamen apłs contẽp¬
tibiliora nr̃a. magis necessaria iudi¬
cat. Unde & tota illa tabernaculi
pulchritudo & ꝑsingłas species eccłȩ
p̃sentis futureq distinctio pellib

Expanded text:
t qui venturus est . Hic prologus Scripturarum, quasi galeatum principium omnibus libris, quos de Hebraeo vertimus in Latinum, convenire potest: ut scire valeamus quidquid extra hos est, inter ἀπόκρυφα esse ponendum. Igitur Sapientia, quae vulgo Salomonis inscribitur, et Jesu filii Syrach liber, et Judith, et Tobias, et Pastor, non sunt in Canone. Machabaeorum primum librum, Hebraicum reperi. Secundus, Graecus est: quod ex ipsa probari potest. Quae cum ita se habeant, obsecro te, lector, ne laborem meum, reprehensionem aestimes antiquorum. In tabernaculum Dei offert unusquisque quod potest: alii aurum et argentum et lapides pretiosos: alii byssum et purpuram et coccum offerunt et hyacinthum : nobiscum bene agetur, si obtulerimus pelles et caprarum pilos. Et tamen Apostolus contemptibiliora nostra magis necessaria judicat . Unde et tota illa tabernaculi pulchritudo, et per singulas species, Ecclesiae praesentis futuraeque distinctio, pellibus
Abbreviated transcription (Latin):
uite illi soli. & eruet uos de manu phi.¬
listinoꝵ. Abstulerunt gͦ filii isrł baa¬
lim & affharoth: & seruierunt dño
soli. Dixit autem samuhel. Congre¬
gate uniuersũ isrł in masphat: ut
orem ꝓuobis dñm. Et conuenerunt
inmasphat: hauseruntq aquam
& fuderunt in conspectu dñi. & ie¬
uinauerunt indie illa & dixerunt.
Tibi peccauimꝰ dño. Iudicauitq sa

Expanded text:
manu Philisthim abstulerunt ergo filii Israhel Baalim et Astharoth et servierunt Domino soli dixit autem Samuhel congregate universum Israhel in Masphat ut orem pro vobis Dominum et convenerunt in Masphat hauseruntque aquam et effuderunt in conspectu Domini et ieiunaverunt in die illa et dixerunt ibi peccavimus Do
Abbreviated transcription (Latin):
na loquebatur incorde suo. tantũq
labia illius mouebant᷑. & uox penitꝰ
non audiebatur. Estimauit gͦ eam heli
temulentam. dixitq ei. Usquequo ebri¬
a eris : Digere paulisper uinũ quo ma¬
des. Respondens anna. nequaquã in¬
quit cdñe mi. Nam mulier infelix ni¬
mis ego sum. uinumq & om̃e qd̾ in¬
ebriare potest non bibi. s effudi ani¬
mã meã in conspectu dñi. Ne reputes
ancillam tuam quasi unam de filiab
belial. quia ex multitudine doloris &
meroris mei locuta sum usq inp̃sens.
Tunc heli ait ei. Uade in pace. & dñs

Expanded text:
loquebatur in corde suo, tantumque labia illius movebantur, et vox penitus non audiebatur. Aestimabat ergo eam Heli temulentam, dixitque ei, Usquequo ebria eris? digere paulisper vinum, quo mades. Responditque Anna: Nequaquam, inquit, domine. Nam mulier infelix nimis ego sum. Vinumque et omne quod inebriare potest, non bibi; sed effudi animam meam in conspectu Domini. Ne reputes ancillam tuam quasi unam de filiabus Belial: quia ex multitudine doloris et moeroris mei, locuta sum usque in praesens. Tunc Heli ait ei: Vade in pace, et Deus
Abbreviated transcription (Latin):
& oratio eius : salomonis quoq infine
ꝓuerbia ab eo loco in quo ait. mulierẽ
fortem quis inueniet. eisdem alfabe¬
tis uel incisionib supputant᷑. Porro
quinq litterȩ duplices apud hebreos
sunt. caph. men. nun.phe. sade. Aliter
enim ꝑhas scribunt pͥncipra medieta¬
tesq uerboꝵ. aliter fines. Unde quinq¬
a plerisq libri duplices estimantur. sa¬
muhel. malachim. dabreiamu. esdras.
hieremias cum ꝙynoth id ẽ lamentati¬

Expanded text:
et Oratio ejus: Salomonis quoque in fine et Oratio ejus: Salomonis quoque in fine Proverbia, ab eo loco in quo ait, Mulierem fortem quis inveniet iisdem alphabetis vel incisionibus supputantur. Porro quinque litterae duplices apud Hebraeosunt, caph, mem, nun, phe, sade. Aliter enim per has scribunt principia medietatesque verborum, aliter fines. Unde et quinque libri a plerisque duplices existimantur. Samuel, Malachim, dabre iamin, Esdras, Jeremias cum cynoth, id est, lamentati