comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ponebatur: explicare. it¬
est scilicet illa materia sub¬
stiterit. & quantũ in altitudĩ¬
ne porrigebatur ad quod in¬
chil temere asserentes. dicimꝰ
quod illa pͥma rerũ om̃ium mo¬
les. quando creata est ibidem.
adẽẽ uidetur ꝓdiisse. ubi nĩc¬
formata subsistit. Eratq ter¬
renũ hoc elementũ in unolo¬
co eodemq medio subsidens.
ceteris in una confusione ꝑ
miatis eisq curũquaq que
in mͦ cuiustam nebulȩ oppan¬
sis. ita inuolutum erat. ut ap¬
parere non posset. quod fuit.
illa uͦ tria in una ꝑmutionẽ
confusa. curũquaq suspensa.
eo usq in altum porrigeban¬
tur. quo usq nunc sũmitas
corporeȩ natuix. ꝑtingit. et
sicut quib dam udetur: ultra
locũ firmamenti extend eba¬
tur illa moles.que inferiori
parte spissior. atq grossior erat.
Insuꝑiori uͦ. rarior. & leuior.
atq subtilior existebat. de
qua rariori sub̾a. putant qͥ¬
dam fuisse aquas. que super
firmamentũ esse dicuntur
cipio priusquã formam reci

Expanded text:
ponebatur explicare, ubi scilicet illa materia substiterit, et quantum in altitudine porrigebatur. Ad quod nihil temere asserentes, dicimus quod illa prima rerum omnium moles quando creata est, ibidem ad esse videtur prodiisse, ubi nformata subsistit. Eratque terrenum hoc elementum medio eodemque imo loco subsidens caeteriermixtis; eisdemque circumquaque in modo cujusdam nebulae oppansis, ita obvolutum erat, ut apparere non posset quod fuit. Illa vero tria in una permixtione confusa circumquaque suspensa, eousque in altum porrigebantur, quousque nunc summitas corporeae naturae pertingit. Et sicut quibusdam videtur, ultra locum firmamenti extendebatur illa moles, quae in inferiori parte spissior atque grossior erat, in superiori vero, rarior ac lenior atque subtilior existebat; de qua rariori substantia putant quidam fuisse aquas, quae super firmamentum esse dicuntur. cipio, priusquam reciperet
Abbreviated transcription (Latin):
am nunc inquuere restat
utrũ isti ordines a creatio¬
Qd̾ ita fuerint distincti a pͥ¬
mordio suȩ condicionis. au¬
detur testimonio auctorita¬
tis insinuari. que tradit de
singłis ordinib aliquos
cecidisse. De ordine namq su¬
periori. lucifer ille fuit: qd̾
nullus dignior conditus est.
apłs etiam pͥncipatus & po¬
testates tenebrarũ nominat.
ostendens de ordinib suis. ce¬
cioisse. qui cũ in malis munste¬
riũ exerceant: ñ penitus tũ no¬
minib ordinũ suoꝵ priuati
sũt. S ñ uidetur illud posse
stare. Non enim tunc caritate
ardebant. nec sapientia polle.¬
bant. neq in eis deus sedebat.
Si eĩ hec habuissent. ñ ceci

Expanded text:
Jam nunc inquirere restat Jam nunc inquirere restat utrum et isti ordines a creatioQuod ita fuerint distincti a primordio suae conditionis, videtur testimonio auctoritatis insinuari, quae tradit de singulis ordinibus aliquos cecidisse. De ordine namque superiori Lucifer ille fuit, quo nullus dignior conditus fuit. Apostolus etiam principatus et potestates tenebrarum nominat, ostendens de ordinibus illis cecidisse; qui cum in malis ministerium exerceant, non tamen penitus nominibus ordinum suorum privati sunt. Sed non videtur illud posse stare. Non enim tunc charitate ardebant, nec sapientia pollebant, neque in eis Deus sedebat; si enim hoc habuissent, non ceci
Abbreviated transcription (Latin):
ed oritur hic questio ta¬
lis. Si quisquis ordo ab il¬
lodono nominatur quod ple¬
nius possidet. tunc cherubin
inscientia p̃minet. om̃ib qr
a scientia nominatur. Sedqͥ
magis diligit plus cognos¬
cit. tantũ enimut  Itradit
auctoritas cognoscit ibi qͥs
minet. Ideoq auctoritas
illa sic uidetur intelligenda
ut cõparatio ñ referatur ad
om̃s ordines: s ad quos dam.
scilicet inferiores. Ille enum
ordo ñ plenius seraphin. acci¬
pit scientiam in munere: s
plemus aliis ordinib qui sũt.
inferiores. Nec nominatur qͥs¬
q ordo ab omni re. quam
plemus aliis accepit. sed ab
aliqua rerũ quas accepit.
Uel potestco
comparatio
referriã
ad ip̃os or.¬
diues.sed
ad aliado¬
na: nec ab
onũa alia
dona. sed ad quedam. Sunt
eiuim hominescũ plura habe¬
ant dona. quedam aliis ex¬
cellentius possident. Ita forte
&̾ angłi quibusdam mune¬
rib magis pollent: ꝙ aliis
quibusdam minus. Utrũ¬
hu ordines ab ipsa creatio¬
ne ita distincti fuerunt.

Expanded text:
ed oritur hic quaestio talis: Si quisque ordo ab illo dono nominatur quod plenius possidet, tunc cherubin in scientia praeeminent omnibus, quia a scientia nominatur. Sed qui magis diligit, plus cognoscit. Tantum enim, ut tradit auctoritas, cognoscit ibi quiseminent. Ideoque auctoritas illa sic videtur intelligenda, ut comparatio non referatur ad omnes ordines, sed ad quosdam, scilicet inferiores. Ille enim ordo non plenius seraphin accepit scientiam in munere, sed plenius aliis ordinibus qui sunt inferiores. Nec nominatur quisque ordo ab omni re quam plenius aliis accepit, sed ab aliqua rerum quas accepit. Vel potest comparatio referri non ad ipsos ordines, sed ad alia dona; nec ad omnia alia dona, sed ad quaedam. Sicut enim homines, cum plura habeant dona, quaedam aliis excellentus possident; ita forte et angeli quibusdam muneribus magis pollent, et aliis quibusdam minus. 5. Utrum ordines ab initio creationis ita distincti fuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑimere que uĩtatẽ patris. ꝙ fi¬
eludere. ut ñ subsistente causa.
unius cuiꝰq nominis. triplex
nincupatio obtineret. sub falsi.
ñ sub̾am patris. & filii diuersi¬
tatẽ dissimlis eẽntiȩ separantes.
Quod autẽ dictui ẽ. ut sint qͥdẽ¬

Expanded text:
imere, quae veritatem Patris et Fieluderet: ut non subsistente causa uniuscujusque nominis, triplex nuncupatio obtineret sub falsitanon substantiam Patris et Filii diversitate dissimilis essentiae separantes. Quod autem dictum est: Ut sint q
Abbreviated transcription (Latin):
religiosa untas nominis ex in¬
differentis naturȩ eẽntia consti¬
tutã. ꝑsonã: genitȩ ad emit eẽn¬
ti ȩ. ut uinca & singłaris dei sub¬
tantia ꝑ umonẽ nominis intel¬
unũ. idẽ d̾s unꝰ ob indiscretȩ in
utroq natuie. indissimilẽ sub¬
stantiam p̃dicetur:. Quare dr̃

Expanded text:
religiosa unitas nominis, ex indifferentis naturae essentia constituta, personam genitae ademit essentiae, ut unici ac singularis Dei substantia per unionem nominis intelunum, id est, Deus unus, ob indiscretae in utroque naturae indissimilem substantiam praedicetur. V. « Si
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s̃. Ecce ostensũ ẽ quare unitas¬
ẽẽ in patre dicatur. cũ tres illi
tur de indeferenti similitudine
serit sig̾catã. in nominib ꝓpri¬
am uinus cuiꝰq nominatoꝵ sub¬
stantiã. & ordinẽ. & głam. ut sint
quidẽ ꝑ sub̾am tria. ꝑ consonan¬

Expanded text:
Deus. Ecce ostensum est quare unitasDeus. Ecce ostensum est quare unitas in Patre esse dicatur, cum tres illi tur de indifferenti similitudine serit significatam in nominibus propriam uniuscujusque nominatorum substantiam et ordinem et gloriam, ut sint quide
Abbreviated transcription (Latin):
ec tũ sabelliana lu.
que ut aug̃ ait in eodem
nitas nominũ. sine̾ subsistes¬
tia ꝑsonarũ. Utrãq pestem ut
ait aug̃ suꝑ ioħem elidit uitas
dicens. Ego & pat̾ unũ sumus.
Utrũq audi. & aduerte. ꝙ unũ.
& sumus. & a caribdi. & ascilla
liberaberis. Qt̾ dirit unũ. liberat
te ab arrio: qt̾ dixit sumus. lib̾at¬
te a sabellio. Si unũ. gͦ ñ diuersũ.
Si sumus. gͦ & pat̾. & filius. Sumꝰ
eĩ ñ diceret de uno: nec unũ de
diuerso. Prubescant gͦ sabelliam.
qui dicunt ipm̃ eẽ patiẽ. qui est
filius. confund entes ꝑsonas qͥ &
dicti sunt patri passiani: qr dñt
patrẽ fuisse passũ. arriam uͦdñt
aliud patrẽ eẽ. aliud filiũ. ñ unã
sub̾am. s duas: patiẽ maiorẽ.
filiũ minorẽ. Noli hec dicere
tu catholice. In medio gͦ naui¬
ga. utrsiq ꝑiculosũ. lacus deui¬
ta. & dic pat̾ pat̾ ẽ: ꝙ filius. &¬
us e alius pat̾. alius filius. s ñ
aliut. mmiino hoc ipm̃: qr unus

Expanded text:
et Sabelliana, quae, ut ait Aug. in eodem nitas nominum sine substantia personarum. Utramque pestem, ut ait Aug. super Joannem, elidit Veritas dicens: Ego et Pater unum sumus. Utrumque audi et adverte, et unum, et sumus: et a Charybdi et a Scylla liberaberis. Quod enim dixit unum, liberat te ab Ario; quod dixit sumus, liberat a Sabellio. Si unum, ergo non diversum; si sumus, ergo Pater et Filius. Sumus enim non diceret de uno, nec unum de diverso. Erubescant ergo Sabelliani, qui dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius, confundentes personas; qui et dicti sunt Patripassiani, quia dicunt Patrem sui se passum. Ariani vero dicunt aliud Patrem esse, aliud Filium; non unam substantiam, sed duas: Patrem majorem, Filium minorem. Noli hoc dicere tu, catholice. In medio ergo naviga, utrumque periculosum latus devita: et dic: Pater Pater est, Filius Filius est; alius Pater, alius Filius, sed non aliud, imo hoc ipsum, quia unus
Abbreviated transcription (Latin):
cata ut sint etiã pene pec¬
cator. Uñ aug̃ suꝑ illũ locũ
suꝑ cecioit ignis os ñ uidert̃
solem.ait. Ignis suꝑbiȩ et
concupiscentiȩ & ire intelligͥ.
Istas penas pauci urdent. tõo
eas maxime cõmemorat apłc.¬

Expanded text:
poenae peccatorum. Unde Aug., super illum locum ercecidit ignis, et non viderunt solem, ait: Ignis superbiae et concupiscentiae et irae intelligitur. Istas poenas pauci vident; ideo eas maxime commemorat Ap
Abbreviated transcription (Latin):
lus autẽ uidetur om̃s an¬
gelos creatos ẽẽ bonos. & in
ipso creationis primordio. bo¬
nos extitisse. idẽ sine uicio. ius¬
tosq fuisse. id est innocentes.
s ñ iustos. toẽ uirtutum exer¬
citiũ habentes. Nondũ enim p̃

Expanded text:
s autem videtur omnes angelos creatos esse bonos, et in ipso creationis initio bonos extitisse, id est, sine vitio, justosque fuisse, id est, innocentes; sed non justos, id est, virtutum exercitium habentes. Nondum enim p
Abbreviated transcription (Latin):
la eẽ sĩ possint. quocumq mͦfi
ant. sic̃ econuerso. Quedã sic st̃
mala. & ad illa referũt sc̃oꝵ testi¬
monia. qͥb ex affectuuł uitenti¬
one iudiciũ oꝑm pensarid̃ti
triꝑtitã etunt isti differentiam

Expanded text:
la esse non possunt, quocumque modo fiant; sicut e converso, quaedam sic sunt mala, et ad illa referunt sanctorum testimonia, quibus ex affectu vel intentione judicium operum pensari dicunt. Tripartitam edunt isti differentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ illã cũ fit ħo de̾ morte libere¬
t᷑ ł estam̃ta etiã uera cũ ñ suppͥ¬
muimꝰ & falsa suppomimꝰ ne he¬
reditates habeant. qͥ ncħ boni
agunt. s hii pocius qͥ indigen¬
tes adiuuant: sur s̃i fiant illa
na. nec illa st̃ mala. Cũ ñ ab i¬
mundis meretricib que ditãt
stupͣtores. rapiat diuitias uir
bonꝰ ut uidigentib eas langi¬
at᷑. cũ nullũ malũ malũ sit.
si ꝓ bono fiat: Des ħdicat nͥ

Expanded text:
per illam cum qua fit, homo de morte libereper illam cum qua fit, homo de morte liberetur? Testamenta etiam vera cur non supprimimus, et falsa supponimus, ne haereditates habeant qui nihil boni agunt, sed hi potius quilindigentes adjuvant? Cur non fiant illa na nec illa sunt mala? Cur non ab immundis meretricibus quas ditant stupratores, rapiat divitias vir bonus, ut indigentibus eas largiatur, cum nullum malum malum sit si pro bono fiat? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ qͣcausa. qͦ fine. qͣ inten¬
tioẽ qͥd fiat. S ea que constat ẽẽ
pecc̃a nullo bonȩ causȩ obten¬
tu. nullo qͣsi bono fine. nulla ue¬
lud bona intentione facienda
st̃. ł a quippe op̃a hoĩum. si cau¬
sas habuerĩt bonas. uel malas.
nc̃ st̃ bona. nc̃ mala. que ñ sũt
ꝑ seip̃a pecc̃a. sic̃ uictum p̃b̾e
pauperib bonũ ẽ. si fit causa
di. si ea fide fiat ut gignantur
regenerandi. Nec rursus mala¬
st̃ si malas habeant causas. ue¬
luo si iactantiȩ causa pascitur
pauꝑ. aut lascunȩ causa cum
uxore concubit᷑. aut fili gen̾an¬
t᷑ ñ ut do. s ut diabolo nutͥant᷑.
ta. stupra. blasphemnie. qͥs dicat
cata ñ eẽ. uel qd̾ ẽ ab surdius
iusta pecc̃a cẽ. Qs dicat furem᷑
diuitib ut habeamꝰ qͥd demꝰ
pauperib Aut falsa testimoma
proferamꝰ. ñ unde innocentes
ledant᷑. s pocius saluent᷑: Duo
em̃ boua. hic st̃. ut inops ala¬
t᷑. & inuocens ñ pumat᷑. aut qͥs
dicat adult̾iũ eẽ faciendũ ut

Expanded text:
plurimum qua causa, quo fine, qua intentione quid fiat. Sed ea quae constat esse peccata, nullo bonae causae obtentu, nullo quasi bono fine, nulla velut bona intentione facienda sunt. Et quippe opera hominum, si causas habuerint bonas vel malas, nunc sunt bona, nunc mala, quae non sunt per se ipsa peccata: sicut uictum praebere pauperibus bonum opus est, si fit causa di, si ea fide fiat, ut gignantur regenerandi. sunt, si malas habeant causas: velut si jactantiae causa pascitur pauper, aut lasciviae causa cum uxore concumbitur, aut filii generentur non ut Deo, sed ut diabolo nutrianturta, stupra, blasphemiae, quis dicat cata non esse; vel, quod est absurdius, justa peccata esse? Quis dicat: Furemur divitibus, ut habeamus quid demus pauperibus; aut: Falsa testimonia proferamus, non ut inde innocentes laedantur, sed potius salventur? Duo enim bona hic sunt: ut inops alatur, et innocens non puniatur. Aut quis dicat adulterium esse faciendum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cđm quos qͥlibet actus. po¬
t̃ eẽ bonos si bona intentio¬
ne gerat᷑. aluis aũ indet᷑ qd̾ qͥd am
causam. Et qͥtã bom in se tta. ut
& si malã habeant causam. ñtũ
muitꝰ uel necessitate facit. ñ bene

Expanded text:
dum quos quilibet actus potest esse bonus, si bona intentione geratur. Aliis autem videtur quod quidam causam; et quidam in se boni, ita ut etsi malam habeant causam, non tainvitus vel necessitate facit, non bene
Abbreviated transcription (Latin):
ol quoq radios sine sin pol¬
lutione effundit. suꝑ loca
& corpora. non solũ munda. sed
etiam nimunda. ac sordib feren¬
tia. quoꝵ contactu homines. ac
quedã alie res inficuntur. Solis
uͦ radii impolluti. & incontami¬
nati. ea contingentes existunt.
slon ẽ gͥ mirantum. siẽẽntia di¬
uiua om̃mno simplex & incõmu¬
tabilis: om̃ia replet loca. & mõ¬
mb creaturis eẽntialiter mest:
nec tam̃ cuiusquam rei. sordib
contaminetur. uel contingatur:
boni. Cum in deo inqͥt sint om

Expanded text:
ol quoque radios sine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed etiam immunda ac sordibus fetida, quorum contactu homines, et quaedam aliae res inficiuntur; solis vero radii impolluti et incontaminati ea contingentes existunt. Non est igitur mirandum, si essentia divina omnino simplex et incommutabilis omnia replet loca et omnibus creaturis essentialiter inest; nec tamen cujusquam rei sordibus contaminetur vel contingatur. boni, cum in Deo, inquit, sint om
Abbreviated transcription (Latin):
olet autem queri utrũ
angłi singuli singłis ho¬
minib an unus plurib ad cus¬
todiam uel exercicium deputa¬
tussit. S cũ electi tot sin ⁊. qͦt
& bom angłi sunt: plures con¬
stat esse om̃s simul bonos: et
malos homines quã boman¬
geli si nt. & cũ tot sint electi. qͦt
res sint quã mali. pluresq sint
homines mali quã bom: ñ est
ambiguum pluies ẽẽ bonos
homines quam sint mali an¬

Expanded text:
olet autem quaeri utrum singuli angeli singulis hominibus, an unus pluribus ad custodiam vel exercitium deputatus sit? Sed cum electi tot sint quot et boni angeli sunt, plures constat esse omnes simul bonos et malos homines quam boni angeli sint. Et cum tot sint electi quot res sint quam mali, pluresque sint homines mali quam boni, non est ambigendum plures esse bonos homines quam sint mali an
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o qͣntũ do̾ donante uidere
Sp̃c sc̃s nec patris ẽ solius: nec
filii ẽ soluis: s amboꝵ: & id̾o cõ¬
munẽ qua uruicẽ sediligunt. pat̾.
& filius: nobis insinuat caritatẽ.
tior eet sermo: & ñ parua pars
questionis decisa.S qr dix̃ d̃s
caritas ẽ. incertũ ẽ. & idõ queren¬
dũ. utrũ d̾s pat̾. sit caritas. an

Expanded text:
cto, quantum deo donante uidere nec patris est solius nec filii solius, sed amborum, et 95 ideo communem, quia inuicem se diligunt pa Filius, nobis insinuat charitatem.tior esset sermo, et non parva pars quaestionis decissa; sed quia dixit, Deus charitas est, incertum est et ideo quaerendum, utrum Deus Pater sit charitas, an
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ẽ qͦd ipse est .i. eẽntia. s notione
Altis etiam uerbis aug̃m ut as
tem illis uerbis augustim. uehe¬
menter insistunt suꝑuis positis.
scilicet uerbũ scđ̾m qd̾ sapientia
ẽ & eẽntia. hoc ẽ quod pat̾: scd̾m
quod u̾bum. non hoc ẽ quod pa

Expanded text:
vel quo ipse est, id est, essentia, sed notione. 10. Aliis etiam verbis Aug. utuntur ut asstem illis verbis Aug. vehementer insistunt superius positis, scilicet quod Verbum secundum quod sapientia est et essentia, hoc est quod Pater: secundum quod Verbum, non hoc est quod P
Abbreviated transcription (Latin):
on est itaq intelligen¬
dũ ideo scripturam fre¬
quenter cõmemorare. patrẽ
oꝑari infilio. uel ꝑ filiũ. tan¬
quã filius ñ possit facere. Sed
em̃ non porrerisset pater der¬
teram uel tanquã aliqd̃ instru¬
mentũ fuerit patris oꝑantis.
s pocius illis uerbis patrem
intelligi. uoluit cũ filio. & spi¬
ritusc̃o operari: & sine eis ni¬
chil facere. Contra hane ex

Expanded text:
on est itaque intelligendum, ideo Scripturam frequenter commemorare Patrem operari in Filio vel per Filium, tanquam Filius non posset facere, si ei non porrexisset Pater dexteram, vel tanquam aliquod instrumentum fuerit Patris operantis, sed potius illis verbis Patrem intelligi voluit cum Filio et Spiritu sancto operari, et sine eis nihil facere. 9. Contra hanc ex
Abbreviated transcription (Latin):
t necessariũ pot̃ diciꝰ qr
uitari ñ pot̾. Unde & ꝓpħa
dicit. De necessitatib meis e¬
rue inc̾. & uoluntariũ ñ incon¬
grue appellatur: qr ex uolun¬
iate pͥmi hominis ꝓcessit. ut
tationũ ostendit dicens. Illud
qd̾ in paruulis d̾r originale
peccatũ. cũ adhuc ñ utantur¬

Expanded text:
Et necessarium potest dici, quia vitari non potest. Unde et Propheta dicit: De necessitatibus meis erue me. Et voluntarium non incongrue appellatur, quia ex voluntate primi hominis processit, ut tationum, ostendit, dicens: Istud quod in parvulis dicitur originale peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
Ix tali itaq sensu. illud dic¬
tũ esse nouerimus. ut dm̃
illa alternatim uel particula¬
tim scire neget. neq ꝑ diuersa
temporũ momenta. sic illa cog¬
nouit sic̃ ꝑ uaria momenta il¬
lor quedam deficiunt. quedam
incipiunt: neq illis alusq ir¬
rationabilib ita ꝓuidet. quem¬
admodum rationabilib stũqͥd
bus: Et sicut ñ est cura de bob:
ita nec de aliis irrationabilib
cura de om̃ib ꝓuid entiam ergo
& curam. ueluti de cunctis que
condidit ht̃. ut habeat unum¬
quodq qd̾ sibi debetur. & con¬
uenit. s spũalem ꝓuidentiam
atq curam ht̃ de rationabilib¬
de quib precepta tradidit. eisq
recte uiuendi legem prescripsit.
ac p̾mia promisit. Hanc ꝓui
cit solem suum oriri. & pluii¬
am dat. Scit itaq ds̃ quanta
sit multitudo pulicũ. culicũ.
& inuscarum. ac piscium. et

Expanded text:
x tali itaque sensu illud dictum esse noverimus, ut Deum illa alternatim vel particulatim scire neget, nec per diversa temporum momenta sic illa cognovit, sicut per varia momenta illorum quaedam deficiunt, quaedam incipiunt. Neque illis aliisque irrationabilibus ita providet, quemadmodum rationabilibus; numquibus? et sicut non est cura Deo de bobus, ita nec de aliis irrationabilibuscura de omnibus. Providentiam ergo et curam universaliter de cunctis quae condidit habet, ut habeat unumquodque quod sibi debetur et convenit. Sed specialem providentiam atque curam habet de rationabilibus quibus praecepta tradidit, eisque recte vivendi legem praescripsit, ac praemia promisit. Hanc provus solem suum facit oriri, et pluviam dat. Scit itaque Deus quanta sit multitudo pulicum, culicum et muscarum et piscium, et
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ illuc descendant. atꝙ
ibi pumantur. ex eoconstat. qd̃
xp̃c ad inferos descendit. ut
uistos qui ibi tenebantur etu¬
ceret. Si em̃ iusti illuc descende¬
bant. multomagis iiusti. et
sicut tradit auctoritas. cũ ius¬
tos eduxit. iniquos ibi reliqͥt
momordit N infernum. non
absorbuit. Quid ani putant
luciferũ in inferno religatũ er
ẽ. quẽ dñt pͥmũ hoĩem tẽptasse
opinantur: quod ibi re
ligatus sit. & ad nos temptan¬
dos non habeat. nunc acces¬
sum: quia in apocalipsi legi¬
tur: Cum consumimatifuerĩt
mille anni soluetur sathanas
de carcere suo. ꝙ exiet oi sedu¬
cet gentes. quod erit in nouis

Expanded text:
malorum illuc descendant, atque malorum illuc descendant, atque illic puniantur, ex eo constat, quod Christus ad inferos descendit, ut justos qui ibi tenebantur educeret Si enim justi illuc descendebant, multo magis injusti; et sicut tradidit auctoritas, cum justos eduxit, iniquos ibi reliquit. Momordit enim infernum, non absorbuit. 6. Quidam putant Luciferum esse in inferno relegatum ex fuit; quem dicunt primum hominem tentasse opinantur, quod in inferno religatus sit, et ad nos tentandos non habeat nunc accessum, sicut in Apocalypsi legitur: Cum consummati fuerint mille anni, solvetur Satanas de carcere suo et exiet, et seducet gentes : quod erit in novis
Abbreviated transcription (Latin):
t sicut inter bonos an¬
Igelos alii alus p̃sunt: ita¬
& inter malos aliialus p̃sũt.
gelis. homines homimbus. et
bent quoq scd̾m modum
scientiȩ maioris. uel minoris
prelationes alias. maioresuł
minores. Quidam enim uni
prouincię. alii um homini.
alii um inicio presunt. Unde
louiciomarime pot̃ honui¬
nes temptare.a quo nomina¬
tur. Inde est etiam quod no¬
incie scilicet. m ammona est
eñ mammona nomen demo¬
is. quo nomine uocantur.
diuicie scđm syram linguã.
hoc autem non ideo ẽ quod
diabolus inpotestate habe¬
at dare. uel auferre duncias.
cuiuelit: s quia eis utitur
ad hominum temptacione.
ac deceptionem. An omnez
demones sit in hoc aere cali¬
gioso. an aliqͥ suit in niferno.
olet autem queri utrum
Uñis in isto aere caliginoso
descend ant aliqui demonum.
uerissimi est. qui ammas illic
cruciandas deducunt. Et quot
illic aliquisemꝑ sint. alterna¬
tis forte uicib non ꝓcul est.a
uero qui illic ammas detinent
atq cruciant. Qd̾ autem amine

Expanded text:
 Sicut inter beatos alii aliis presunt, ita inter malos alii aliis sunt gelis et homines hominibus et dbent quoque secundum modum scientiae majoris vel minoris, praelationes alias majores vel minores. Quidam enim uni provinciae, alii uni homini, aliqui etiam uni vitio praesunt. Unde lo vitio maxime potest homines tentare, a quo denominatur. Inde etiam est quod nocantur, scilicet mammona. Est enim Mammon nomen daemonis, quo nomine vocantur divitiae secundum Syram linguam. Hoc autem non ideo est quod diabolus in potestate habeat dare vel auferre divitias cui velit, sed quia eis utitur ad hominum tentationem et deceptionem. 5. An omnes daemones sint in hoc aere caliginoso, an aliqui sint in inferno. Solet autem quaeri utrum omnes in isto aere caliginoso descendant aliqui daemonum, verisimile est, qui animas illuc cruciandas deducunt: et quod illic aliqui semper sint, alternatis forte vicibus, non procul est a vero, qui illic animas detinent atque cruciant. Quod autem animae
Abbreviated transcription (Latin):
ed ne forte aliqͥs dicat illud
cientia. & spes. ñ qd̾ ip̃e sit ista. s qr
ista ex eosunt. occurrit aug̃. osten
mꝰ caritatẽ ñ ꝓpterea e̾e̾ dictã dm̃.
qd̃ ip̃a caritas sit illa sub̾a. que dĩ

Expanded text:
ed ne forte aliquis dicat, illudtientia est, et spes, non quod ipse sit ista, sed quia ista ex Deo sunt; occurrit Aug., ostendmus charitatem non propterea esse dictam Deum, quod ipsa charitas sit ulla substantia quae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ab ortu natiuitatis incustodi¬
amsui angelum delegatum.
Gregorius quoq dicit. quod
quisq unũ bonum angelũ.
sibi ad custodiam deputatũ.¬
nium studeant. ille tam̃ qui
deputatus ẽ. alicui ad custodi¬
adbonũ. sicut legitur de an
mali angeli cũ desiderent.

Expanded text:
ab ortu nativitatis in custodiab ortu nativitatis in custodiam sui angelum delegatum. Gregor. quoque dicit quod quisque habet unum bonum angelum sibi ad custodiam deputatumnium studeant, ille tamen qui deputatus est alicui ad custodihortatur. Sicut legimus de angiter et mali angeli, cum desiderent
Abbreviated transcription (Latin):
los. nominari dicunt. & obio
forte apłs dinit. om̃s spiritus
animinstratores ẽẽ filii. & mit¬
ti in ministeriũ. Uel ꝑ om̃s ñ
singłõs ordines. s de inferio¬
rib ordinib singłos angłos
complexus ẽ. Illud uͦ quod
su determinant dicentis. hu
spiritus qui mittuntur per¬
cipiunt hor uocabulũ. quoꝵ
gerunt officium. IInde dicũt
illũ angelum qui missus est
ad ysaiam. ut mundaret la
ferioꝵ. sed id̾o dictus fore de
seraphin. qr ueniebat incen¬
dere & consumere delicta y¬
quod angeli bom deputati
sunt ad custodiam hominũ.
ita ut quisq elector habeat
custodiam spũaliter delega¬
tum. unde in cuũgłio ueritas
a pusilloꝵ scandalo ꝓhibens
ait. angłi eoꝵ semꝑ uid ent
faciem patris. angłos dicit
eoꝵ esse quib ad custodiam
deputati sunt. suꝑ quẽ locũ.¬
q amimam. ab exordio nau¬
uitatis habere angelũ ad sui
custodiam deputatum. inqͥ¬
ensita. M agna dignitas am¬
marũ. ut una queq habeat

Expanded text:
li nominari debent. Et ob id li nominari debent. Et ob id forte Apostolus ait omnes spiritus administratores esse Filii, et mitti in ministerium; et per omnes, non singulos ordines, sed de inferioribus ordinibus singulos angelos complexus est. Illud vero quod ysii determinant dicentes: Hi spiritus qui mittuntur, percipiunt horum vocabulum quorum gerunt officium. Unde dicunt illum angelum qui missus est ad Isaiam, ut mundaret et feriorum. Sed ideo dictus est forte de seraphin, quia veniebat incendere et consumere delicta quod angeli boni deputati sunt ad custodiam hominum, ita ut quisque electorum habeat custodiam specialiter delegatum. Unde in Evangelio Veritas, a pusillorum scandalo prohibens, ait: Angeli eorum semper vident faciem Patris . Angelos dicit eorum esse, quibus ad custodiam deputati sunt. Super quem locuque animam ab exordio nativitatis habere angelum ad sui custodiam deputatum, inquiens ita: Magna dignitas animarum est, ut unaquaeque habeat
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s angelos mitti asse¬
runt p̾missas auctoritates da¬
melis. scilicet & dẏomisu ita
det̾minant. dicuntur superi¬
ora agmina. deo assistere. & ab
intimis numquã recedere. ñ
quin aliquando mittantur
s quia rarissime ad exterio¬
ra prodeunt. neq tunc ab in¬
tunis recedunt. s dei p̃senciȩ
&̾ contemplaciomi. semꝑ assis¬
tunt. quod etiã faciunt qui
frequenter mittuntur:. Quos
alii dicant mitti. & qͦs dicãt ñ
mitti cũ det̾minatõe auctori¬
tatũ. que indentur: duersari.
lii uͦ dicunt tres ordines.
supremos. scilicet che¬
rubm. seraphin. & tronos. ita
creatori assistere. quod ad ex¬
teriora non exeunt. Inferiores
autem tres ad exteriora mit¬
ti. Tres uͦ medios. inter utros¬
q assistere ñ mͦ dignitate uł
loco. sed etiam officio: quia
p̃ceptum diuniũ. a superio¬
rib accipunnt. & deferunt ad
iferiores. Ideoq cũ supreim
meous. & medii. imis. atq
hi homib p̃ceptum dei
nuncient. merito om̃s ange¬

Expanded text:
omnes angelos mitti asserunt, praedictas auctoritates, Danielis scilicet et Dionysii, ita determinant. Dicuntur superiora agmina Deo assistere, et ab intimis nunquam recedere; non quin aliquando mittantur, sed quia rarissime ad exteriora prodeunt; neque tunc ab intimis recedunt, sed Dei praesentiae et contemplationi semper assistunt, quod etiam faciunt qui frequenter mittuntur. 6. Quos alii dicant mitti, et quos dicant non mitti, cum determinatione auctoritatum quae videntur sibi adversari. lii vero dicunt tres ordines supremos, scilicet cherubin, seraphin et thronos, ita creatori assistere, quod ad exteriora non exeunt; inferiores autem tres ad exteriora mitti; tres vero medios inter utrosque consistere, non modo dignitate vel loco, sed etiam officio, quia praeceptum divinum a superioribus accipiunt, et deferunt ad inferiores. Ideoque cum supremi mediis, et medii imis, atque hi hominibus praeceptum Dei nuntiant, merito omnes ange
Abbreviated transcription (Latin):
refugiũ nr̃m fit. cũ ad eũ refugi¬
mꝰ. slũqͥd tunc fit aliqͥd in eiꝰna¬
tura: qd̾ antequã ad eũ refugere¬
mꝰ ñ erat.: In nobis gͦ fit aliqͣmu¬
m᷑ meliores. In illo aũ nulla sic
tatur in melius cũ filii eiꝰ effici

Expanded text:
refugium nostrum fit, cum ad eum refugimus: Nunquid tunc fit aliquid in ejus natura, quod, antequam ad eum refugeremus non erat? In nobis ergo fit aliqua mumur meliores; in illo autem nulla. Sic tatur in melius, cum filii ejus effici
Abbreviated transcription (Latin):
intellectu m̃tis conspicere
potuit: uł etiã conspexit. ꝑ
ea qͦ facta st̃: idẽ ꝑ creaturas
uisibiles & inuisibiles. Aduo¬
b enĩ uiuabat᷑. scilicet a na¬
tura que rationalis erat. &
ab oꝑib a d̾õ factis: ut ma
illis. scilicet dũ fecit oꝑa: i
qͥb artificis aliquatenꝰ relu¬
cet indiciũ. Prima ratio uł
modus qua potuit deus

Expanded text:
u mentis conspicere potuit, vel etiam conspexit, per ea quae facta sunt, id est, per creaturas visibiles vel invisibiles. A duobus enim juvabatur: scilicet a natura, quae rationalis erat; et ab operibus a Deo factis, ut manillis, scilicet, dum fecit opera, in quibus artificis aliquatenus relucet indicium. 2. Prima ratio vel modus quomodo potuit
Abbreviated transcription (Latin):
sius in pͥmo libroᷤ s tͥntate. ñ
in nominibꝰ ut unitas eẽn¬
tiȩ ostendatur. ꝑ nomina
tria que supposuit: tres ẽẽ
ꝑsonas declarauit. hpse etiã
sius in eodẽ: ñe fiat discre¬
tio potestatis naturȩ. Et ad
didit sumꝰ : ut patr̃ẽ filiũq
cognoscas: scilicet ut per¬
fectus pat̾. filiũ ꝑfectũ ge¬
musse credat᷑. qd̾ pat̾ &. fili¬
us unũ sunt: ñ confusionẽ.
s unitate naturȩ. loħs qͦq

Expanded text:
sius in primo libro De Trinitate, non in nominibus, ut unitas essentiae ostendatur. Per nomina tria, quae supposuit tres esse personas declaravit. Ipse etiam sius in eodem libro, ne fiat discretio potestatis vel naturae. Etiam et addixit, sumus, ut Patrem Filiumque cognoscas, scilicet ut perfectus Pater Filium perfectum genuisse credatur; et quod Pater et Filius unum sint, non confusione, sed unitate natu
Abbreviated transcription (Latin):
solitudo solitarii recipit faci¬
nrã ut solitariũ eundeq nͣ
patit᷑ ita neq diu̾sũ a se alie¬
nũq significat. Solitario
conuenit. faciã ⁊ mea. Nsoli¬
tario uͦ ꝯuenit dice̾: faciamꝰ
⁊ nr̃am. Utͣq sermo. ut ñ
solitariũ tantũ: ita neq
differente̾ esse ł diuersũ ẽẽ
significat. Nob̾ qͦq nec soli¬
tariꝰ nec diu̾sus ẽ ꝯfitendus.
Ita gͦdͣs ad cõmunẽ sibi ẽ do
ymaginẽ eãdẽq similitu¬
ut nec significatio efficien¬
tis admittat intelligentiã
solitudinis. nec oꝑatio ꝯsti¬
tuta ad eandẽ ymaginẽ uł
similitudinẽ patiat᷑ diũ̾si¬
hilariꝰ płalitate̾ ꝑsonar᷑ uoluit
credit᷑. solitudo ⁊ singłaritas
negat᷑. Cũ dicimꝰ plures cẽ ꝑsõas.
significamꝰ qđ ñ ẽ una sola.
Ido hylariꝰ uolens ista subtilit̾
⁊ sane intelligi. ait. ꝓfessio con¬
sortii suͥstulit intelligͣntiã
singłaris: ñ dic̃ posuit aliqͥd.

Expanded text:
solitudo solitarii recipit facinostram, ut solitarium eumdemque non patitur, ita neque diversum a se, alienumque significat; solitario convenit faciam et meam; non solitario vero convenit dicere faciamus et nostram; uterque sermo ut non solitarium tantum, ita neque differentem esse, vel diversum esse significat. Nobis quoque nec solitarius nec diversus est confitendus; ita ergo Deus ad communem sibi cum Deo imaginem, eamdemque similituut nec significatio efficientis admittat intelligentiam solitudinis, nec operatio constituta ad eamdem imaginem vel similitudinem patiatur diversipluralitatem personarum voluit cum dicitur, solitudo vel singularitas negatur; cum dicimus plures esse personas, significamus quod non est una sola. Ideo Hilarius volens ista subtiliter et sane intelligi, ait: Professio consortii sustulit intelligentiam singularitatis; non dicit: Posuit
Abbreviated transcription (Latin):
ta tͣre c̃ eo erã c̃cta ꝯpo¬
nens: & delectabar
ꝑsingłos dies. ludens cora eo.
Ecce aꝑtũ de ȩtͣna genitura
testimoniũ qͦ ipsa sapientia
& parturiri id: genitã esse. ⁊ apd̃
patrẽ et̾nalit̾ exist̾e. Ipsa etiã
alibi ait. Ego ex ore altissims
ꝓdii. pͥmogenita añ oẽ c̾at᷑am.
simul insinuau̾ dicens. Et tu
bethleem ephrata: paruulꝰ
esin milib iuda. exte
egͥdiet᷑ qͥ sit d̾nator in isrł.
& eg̾ssus eiꝰ ab initio a diebus
et̾nitatis. S pr̃talia testuo
etiã expͥssa docum̃ta in ueti
testam̃to habemus. In gene

Expanded text:
ta terrae, cum eo eram cuncta componens, et delectabar per singulos dies ludens coram eo. Ecce aptum de aeterna genitura testimonium; quo ipsa Sapientia et parturiri, id est, genitam, et apud Patrem aeternaliter existere. Ipsa etiam alibi ait : Ego ex ore Altissimi prodii, primogenita ante omnem creaturam. simul insinuavit dicens, c. 5: Et tu Bethleem Ephrata, parvulus es in millibus Juda: ex te egredietur qui sit dominator in Israel; et egressus ejus ab initio a diebus aeternitatis. 7. Specialia testimonia etiam expressa documenta in veteri Testa
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sapientiȩ. Ysaias qͦq ait
unc post tes¬
timonia ueteris testa¬
de fide sc̃ȩ trimtatis & uni¬
tatis: ad noui testam̃ti aue¬
toritates accedamus : ut in
medio duũ animaliũ cognos¬
cat᷑ ueritas: & forcipe de al¬
tari sumat᷑ calculꝰ qͦ tangant᷑
ora fideliũ. Dñs itaq xp̃c.
unitat̾ẽ diuinȩ essentiȩ ac ꝑ¬
sonarũ trinitatẽ aꝑte infimu

Expanded text:
s sapientiae . Isaias quoque ait: Nunc post testimonia Veteris Testamenti, de fide Trinitatis et untatis, ad Novi Testamenti auctoritates accedamus, ut in medio duorum animalium cognoscatur veritas, et forcipe de altari sumatur calculus, quo tangantur ora fidelium. Dominus itaque unitatem divinae essentiae ac personarum Trin
Abbreviated transcription (Latin):
ad ostendendã ꝑsonar płali¬
tatẽ atq eẽntie diuine uni¬
tatẽ. aliassc̃oꝵ auctoritates
filiũ. & ꝓ eo qđ apd nos dicit᷑
as hebraca uitas ħt heloym

Expanded text:
ad ostendendum personarum pluralitatem, atque essentiae divinae unitatem, alias sanctorum auctoritates Filium, et pro eo quod apud nos dicitur Deus, Hebraica Veritas habet Heloim,
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sũ qͥsũ: & siqͣsierint nomͣ
meũ uade ⁊ dic eis. Qͥ ẽ misit
mead uos. Dicens enĩ ego sũ
ralitatẽ ⁊ nature unitate᷑
simul ostend dñs in genesi¬

Expanded text:
Ego sum qui sum, et si quaesierint nomen meum, vade et dic eis: Qui est, misit me ad vos. Dicens enim: Ego sumralitatem et naturae unitatem simul ostendit Dominus in Gen
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia dĩ a creatura mun¬
di. ꝑ ea que facta st̃ intel¬
lecta conspiciunt᷑ : sempi¬
t̾na qͦq uirtꝰ eiꝰ. ꝙ diuim
tas. ꝑ creaturã mundi in¬
telligit᷑ homo. ꝑꝑ excellen¬
tiã. qͣ exxellit int̾ alias crea¬

Expanded text:
gulae pene syllabae novi Testamenti hanc ineffabilis unitatis atque Trinitatis veritatem concorditer insinuant, inductioni testimoniorum super hac re supersedeamus, et rationibus congruisque simili
Abbreviated transcription (Latin):
de hac in effabili gn̾atioe
ysaias ait. Gen̾ationẽ eiꝰ qͥs
enarrabit: In libro qͦq sapi¬
entie et̾nitas filii ẽ patre
monstrat᷑ uͥ sap̾ĩa ita loqͣr.
Dñs possed̾ me ininitio uiar̾
suar̾. ante ꝗͣ qͥcꝗͣ. fac̾e̾t a pͥncipio.

Expanded text:
etiam ineffabili generatione Isaias ait: Generationem ejus quis enarrabit? In libro quoque Sapientiae aeternitas Filii cum Patre monstratur, ubi Sapientia ita loquitur: Dominus possedit me in initio viarum suarum antequam quidquam faceret a principio.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpsit. nͨ prudentiã. qr sibi
ñ ꝓuidit. neq tẽperantiã. qr
aliena appeciit. nec fortitu¬
dinẽ qr pͣuȩ suggestioni
cessit. Quib respondentes
dñis eũ qͥdem ñ tunc habu¬
isse̾ habuisse has uirtutes.
quando peccauit. s ante &
tunc amifisse. Te stimonus¬

Expanded text:
tempsit; nec prudentiam, quia sibi non providit; nec temperantiam, quia aliena appetiit; nec fortitudinem, quia prave suggestioni cessit. Quibus respondentes, dicimus eum quidem non tunc habuisse has virtutes quando peccavit, sed ante, et tunc amisisse. Quod mu
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Quando adã solus erat. ñ
ẽ p̾uaricatus. qr eiꝰ mens deo
adherebat. S uꝑ psalmũ quo¬
q dicit. qd̾ homo ante pecca¬
tũ beatissimus aurã carpebat
ethereã.S: quomͦ sine uirtute
beatissimus erat. aug̃ suꝑ ge¬

Expanded text:
 Quando Adam solus erat, non est praevaricatus, quia ejus mens Deo adhaerebat. Super psal. quoque dicit quod homo ante peccatum beatissimus, auram carpebat a theream. Sed quomodo sine virtute beatissimus erat? August.
Abbreviated transcription (Latin):
& uiuat inȩternũ. łmisit eum¬
tatis. His uerbis insinuariui¬
det᷑ qd̾ nũqͣm moyeretur: si
postea de ip̃o ligno sumpsis¬
set. Quomͦ intelligendum
sit illud. ne sumat de ligno
ba ex tali intellectu. accipi pos¬
sunt. Os mͦ irati loquens de
de ligno uitȩ quo idignꝰẽ. De
it. emisit enĩ eũ deus de para¬
diso uoluptatis in locũ sibi
congruũ. sic̃ plerũq in aliis
ñ in melius mutari uoluerit.
de bonoꝵ congregatione pel¬
litur: pond̾ȩ prauę consuetu

Expanded text:
eternum, emisit eumtatis Illis verbis insinuari videtur quod nunquam moreretur, si postea de illo ligno sumpsisset. 4. Quomodo intelligendum sit illud: Ne sumat de ligno ba ex tali intellectu accipi possunt: Deus modo irati loquens, dede ligno vitae, quo indignus est; de it. Emisit enim eum Deus de paradiso voluptatis in locum sibi congruum; sicut plerumque malus si in melius mutari noluerit, de bonorum congregatione pellitur, pondere pravae consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
terattendas. inuenis sp̃m
scm̃. rem natiux dici patris. ꝙ
in trinitate ñ ita distinguen¬
dũ est int̾ naturam & rem na¬
turȩ.sicut in reb creatis: quia
renorũ ad dm̃ nulla ẽ. Et si cõ
ꝑationũ exempla. interdum af¬
feruntur: ncino estimet ea ab¬
solute inse rationis ꝑfectionẽ

Expanded text:
ter attendas, invenis Spiritum sanctum rem naturae dici Patris et in Trinitate non ita distinguendum est inter naturam et rem naturae, sicut in rebus creatis, quia,renorum ad Deum nulla est; et si qua comparationum exempla interdum afferuntur, nemo ea existimet absolute in se rationis perfectione
Abbreviated transcription (Latin):
amus uͥ sit quasi quoddam
homuns exterioris interio¬
risq confunum. quicquid
enĩ habemus in anmo cõmu¬
ne cũ peccore. recte dicitur ad
exteriorem hominem ꝑtinere.
Non enim solũ corpus homo
exterior. deputabitur. s ad uinc¬
ta qͣdam uita sua. qua cõpages¬
corporis. & om̃s sensus ngẽt.
qͥb instructus est ad exteriori.
sentienda. Ascendentib gͥ intror¬
sũ quibdam gradib conside¬
rationis. per aminȩ partes. uͥ¬
nobis incipit aliqͥd occurrere.
quod nobis ñ sit cõmune cũ
bestus. ibi incipit ratio uͥho¬
mo interior iam possit aguos¬

Expanded text:
amus ubi sit quasi quoddam hominis exterioris interiorisque confinium. Quidquid enim habemus in animo commune cum pecore, recte adhuc dicitur ad exteriorem hominem pertinere. Non enim solum corpus homo exterior deputabitur, sed adjuncta quadam vita sua, qua cocorporis et omnes sensus vigent, quibus instructus est ad exteriora sentienda. Ascendentibus ergo introrsum quibusdam gradibus considerationis per animae partes, ubi incipit aliquid occurrere quod non sit nobis commune cum bestiis, ibi incipit ratio, ubi homo interior jam possit agnos
Abbreviated transcription (Latin):
atio uͦ ins ammȩ est su¬
perior. que ut ita dicã
duas ħabet partes. uel differen¬
tias. superiorem. & inferiorẽ.
scđm superiorem superius
conspiciendis. uel consulen¬
dis. intendit scdm inferiorẽ
ad temporaliũ dispositionẽ
prospicit. quicquid gͦ inam¬
ma nr̃a nobis considerantib
occurrit qd̾ non fit cõmune
cũ bestus. ad rationẽ ꝑtinet.
Qd̾ autem in ea reppereris cõ¬
mune cũ bestus ad sensualita¬
nobis in consideratione par¬

Expanded text:
atio vero vis animae est superior, quae, ut ita dicamus, duas habet partes vel differentias, superiorem et inferiorem. Secundum superiorem supernis conspiciendis vel consulendis intendit; secundum inferiorem, ad temporalium dispositionem conspicit. Quidquid ergo in anima nostra nobis considerantibus occurrit quod non sit commune cum bestiis, ad rationem pertinet. Quod autem in ea reperis commune cum belluis, ad sensualitaim in consideratione par
Abbreviated transcription (Latin):
beda suꝑ lucam ait.Eũ ad nosan¬
głi ueniunt. sic exterius impłẽt.
munsterium. ut tñ ante deum.
tus. summus tñ spiritus qui de¬
us est. & incurũscriptus est nitͣ
quã curret angłs quocũq mu¬
tatur: Ecce hic dr qr spiritusan¬

Expanded text:
Beda super Lucam ait: Cum ad nos anBeda super Lucam ait: Cum ad nos angeli veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen ante Deum itus, summus tamen Spiritus, qui Deus est, incircumscriptus est, intra quem currit angelus quocumque mittatur. Ecce hic di
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ alicubi ẽ. & tm̃ quia est & in
loco non ẽ: millosunt potius
om̃ĩa. quam ip̃c alicubi: nec tũ
ita i illo. ut ipse sit locus. Locꝰ¬
em̃ inspacio ẽ. quod longitudi¬
ne & latitudine. & altitudine cor¬
poris occupatur. nec deus tale
aliquot est. & om̃ia gͥ in ip̃o ft̃.
ꝙ locus ñ estꝰ. nec in loco ẽ: locus
di. non qt̾ eo contineatur. Iaũ
nichil melius quã anma mun¬
da intelligitur:. Ecce hic dicit
dm̃ non esse in loco. s intelligen¬
dũ est cũ noneẽ in locolocalit᷑.
s quia nec circumscriptionem
nec localem motũ habet. ad ħ
fiunt creatire que ante ñ erant.
ꝙ meis deus ẽ: cum ante non
cet meie. Est gͦ ubi ante ñ erat.
Id̾oq mutabilis uidetur: s licet
cotidie incipiat. eẽ in creaturis.
in quib aute ũ erat: qr ille non
erant. Noc tñ fit sine sui muta

Expanded text:
igitur alicubi est. Et tamen quia est, et in igitur alicubi est. Et tamen quia est, et in loco non est, in illo sunt potius omnia, quam ipse alicubi. Nec tamen ita ienim in spatio est quod longitudine, et latitudine, et altitudine corporis occupatur: nec Deus tale aliquid est; et omnia ergo in ipso sunt, et locus non est, nec in loco est; locus non quod eo contineatur. Id autem nihil melius quam anima munda intelligitur. Ecce hic dicit Deum non esse in loco, sed intelligendum est eum non esse in loco localiter, scilicet quia nec circumscriptionem nec localem motum habet. 15. OFiunt creaturae quae ante non erant, et in eis Deus est, cum ante non esset in eis; est ergo ubi non erat, ideoque mutabilis esse videtur. Sed licet quotidie incipiat esse in creaturis, in quibus ante non erat, quia illae non erant, hoc tamen fit sine sui muta
Abbreviated transcription (Latin):
ex nullo contemptus loco: s m
seipso ubiq totus. Idem quoq
per seipsũ. Hes ẽ enĩm sapien¬
tia dei que attingit a fine us¬
q ad finem fortiter. ñ tam̃ mo¬
tulocali. s inmobilitate sui. ue¬
lut si moles aliqͣsaxea impleat
aliquẽ locum. dĩ. qu̾ attingita
tine illius loci. usq ad finẽ cũ
tamen alterũ non deserat: alt̾m
occupando. son gͦ habet mo¬
sapientia illa ẽ solioa. et ubiq¬
Ex p̃dictis inotescit qd̾ deus
ubiq ẽ ꝑ essentiam: qõ nec spa¬
ciosa magnitudine diffimdit᷑
nec uno loco deserto. aliumoc¬
cupat. qr localem motum non
habet. Idõq aug̃ uolens preci¬
dere adei puritate omne locałe
motũ. ꝯ localem curunscriptio¬
nẽ. potus dicit om̃ia eẽ in illo.
quã ipsum eẽ alicubi. nec tam̃
ipsum eẽ locum. qͥnon ẽ in loco.
nũ ita inquiens. Ds non alicubi
ẽ: quot alicubi est continetur
loco. Qt̾ continetur loco. corpus
ẽ: deus autem ñ est corpus. Nlon

Expanded text:
et nullo contentus loco, sed in et nullo contentus loco, sed in seipso ubique totus. Idem quoqueper seipsum; haec enim est Sapientia Dei, quae attingit a fine usque ad finem fortiter, non tamen motu locali sed immobilitate sui; veluti si moles aliqua saxea impleat aliquem locum, dicitur quod attingit a fine illius loci usque ad finem, cum tamen alterum non deserat alterum occupando; non ergo habet mosapientia illa solida est et ubique, ubique per essentiam, quod nec spatiosa magnitudine diffunditur, nec uno deserto loco alium occupat, quia localem motum non habet. Ideoque August., volens praescindere a Dei puritate omnem localem motum et localem circumscriptionem, potius dicit omnia esse in illo quam ipsum esse alicubi, nec tamen ipsum esse locum, qui non est in loco; 20, ita inquiens: Deus non alicubi est; quod alicubi est contiloco: quod continetur loco, corpus est. Deus autem non est corpus: non
Abbreviated transcription (Latin):
autem qͥdeus ẽ. incurũs criptus¬
ẽ. alibi etiam ambrosius distan¬
ciam ostendens. int sp̃m increa¬
tũ. & sp̃m creatum. dicit sera¬
phui de loco. ad locũ transire:
tur munsterium. Seraphin de
loco ad locum transit. non enĩ
complet om̃ia: s ipse repletur
angłi quodãmͦ locales sunt.
Cũ repeticione suꝑioꝵ confir¬
ateam᷑ itaq sine locali motu.¬
sitate su nusquã deeẽ. eamq
solam om̃io inlocalem. & in¬
cirũscriptibilem. nullo conclu¬
diloco. s a fine usq ad finem.
attingere. ñ tamen spaciosa
maguitudine. nec locali motu.
sa magnitudine opinemur de¬
um per cuncta diffundi. sicut
humus. ut lux ista diffundit᷑.
s potius ficut in duob sapien¬
tib. quor alter alt̾o corpore gͣn¬
dior ẽ s sapientior ñ est. Una
sapientia ẽ. nec est inmaiore
maior. uec inminore minor.
nec nimor muno quã itdouob
ita deus sine labore regens. et
continens mutoũ. incelo totꝰ
ẽ. in terra totus. & in utroq totꝰ

Expanded text:
eus est, incircumscriptus. Alibi etiam sanctus Ambrosius distantiam ostendens inter spiritum increatum et spiritum creatum, dicit, seraphim de loco ad locum transire, tur mysterium. Seraphin de loco ad locum transit; non enim complet omnia, sed ipse repletur angeli quodammodo locales sunt. 14. Cum repetitione superiorum confiresse ubique sine locali motu.nsitatem sui nusquam deesse, eamque solam omnino illocalem et incircumscriptibilem, nullo concludi loco, sed a fine usque ad finem attingere, non tamen spatiosa magnitudine, nec locali motu, sa magnitudine opinemur Deum per cuncta diffundi, sicut humus aut lux ista diffunditur, sed potius sicut in duobus sapientibus, quorum alter altero corpore grandior est, sed sapientior non est; una sapientia est, nec est in majore major, nec in minore minor, nec minor in uno quam in duobus Ita Deus sine labore regens et continens mundum, in coelo totus est, in terra totus, et in utroque totus,
Abbreviated transcription (Latin):
uare gͦ ppetua soliditate
s beata imortalitate
uestiti ñ sũt:ut nulla infirmi¬
tate uel etate indet̾ius muta¬
rent᷑: Nanc enĩ uirtutem na¬
turaliter illud lignũ habuisse
dicit᷑. S ed forte non ħ confere¬
potuit gͦ fieri ut de illo semel
sumeret: et ñ sepius. qͥ ꝑ ali¬
qͣm morã in paradiso fuisse
intelligit᷑. cũ scriptura dicat.
eũ ibisoporatũ fuisse. quando
costa de latere eis assũpta est.
& inde formata mulier. & a¬
imalia ante eũ ducta. qͥb no
in posteros.
n suꝑiorib insinmuatũ ẽ. li¬
cet ex parte ñ eiũ ꝑfecte suf
liquerit. & qͣm ꝓ peccato pe¬
nã subierit. qͥb adiciendũ est
peccatũ simul & penã ꝑ eum
transisse in posteros. Sic̃ apłc
ostendit inqͥens sic̃ ꝑ unum

Expanded text:
uare ergo perpetua soliditate, et beata immortalitate vestiti non sunt, ut nulla infirmitate vel aetate in deterius mutarentur? Hanc enim virtutem naturaliter illud lignum habuisse dicitur. Sed forte hoc non conferePotuit ergo fieri ut de illo sumeret semel, et non saepius, qui per aliquam moram in paradiso fuisse intelligitur, cum Scriptura dicat eum ibi soporatum fuisse, quando costa de latere ejus assumpta est, et inde formata mulier, et animalia ante cum ducta, quibus nIN POSTEROS. 1. In superioribus insinuatum est, licet ex parte non enim perfecte suffliquerit, et quam pro peccato poenam subierit; quibus adjiciendum est peccatum simul ac poenam per eum transisse in posteros, sicut Apostolus ostendit inquiens, Rom. 5: Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
redicta tñ uerba qͥb pruden¬
ter dictũẽ. qd̃ d̾s pat̾ nec uolens.
nec nolens ẽ d̾s: nec uolens. nec no¬
leus genuit filiũ. siue uoluntate.
uel necessitate: ex tali sententia mͥ
uident᷑ accipienda: ut uoluntatẽ
p̃cedentẽ. uel accedentẽ intelligamꝰ:
qualit̾ eunomius intelligebat. Non
enĩ ip̃e ẽ d̃s uoluntate. p̃cedenti. ł
efficienti. uel uolens: pͥꝰquã d̾s. nec
uoluntate p̃cedenti. uel accid en¬
ti genuit filiũ: nec prius uolens qͣm
iusmodi.Si enĩ pat̃ sapiens. & bonꝰ
dr̃ genuisse filiũ: cur & ñ uolens.:
Cũ ita sit d̾o idẽ ẽẽ uolentẽ. qd̾ ẽẽ

Expanded text:
edicta tamen verba quibus prudenter dictum est quod Deus Pater nec volens nec nolens est Deus, nec nolens nec volens genuit Filium, sive voluntate, sive necessitate, ex tali sensu mihi videntur accipienda, ut voluntatem praecedentem vel accedentem intelligamus, qualiter Eunomius intelligebat. Non enim ipse Deus est voluntate praecedenti vel efficienti, vel volens priusquam Deus; nec voluntate praecedenti vel accedenti genuit Filium; nec prius volens quam jusmodi. Si enim Pater sapiens et bonus dicitur genuisse Filium, cur non et volens, cum ita sit Deo idem esse volentem,