comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
putatur qũe admodũ p̃t deus esse principalis qui ex¬
alus ortũ sũũ habet.: aut quis prefuit mondo pusꝙͣ
saturuꝰ grgneretar: Sed hoc portitũ est ut dice bani
paulo ale figuietũ. Nec eĩi fieri poterat ut cleueta
ĩsensibilia taneo q interuallo separata in uiiẽ toueẽs
ac filiũ procrearent at is qui natus esset nõ potislũ
gentoribus similis existeret sed eami formã gereret
quã parẽtes siei non halrrãt. Queremus gͦ quia uitis
sub hac figura laleat. Minitiꝰ felix in eo libro qͣ octamꝰ
ĩstr ibitur aic arguiuetatus est. Saturnus cũ fugatus eẽs
a filio in Italiau q uenisset cele siluis dictus est ꝙ solem
eos quoꝵ uirtutem miremu aut eos seaes repentino
aduenerĩs de celo cecidisse dicere. Terre aũt ꝙ ignotis
parẽtibus natos terre filios noĩconus. Sũt hec quid silia
ueri non tamen uera. qr costat eciã tũt eũ regnaret Ita

Expanded text:
putatur quemadmodum potest Deus esse principalis, qui putatur quemadmodum potest Deus esse principalis, qui aliis ortum suum debet? aut quis praefuit mundo, priusquam Saturnus gigneretur? Sed hoc poeticum est ut dicebam paulo ante figmentum. Nec enim fieri poterat, ut elementa insensibilia, tantoque intervallo separata, in unum coirent ac filium procrearent: aut is, qui natus esset, non potissimum genitoribus similis existeret; sed eam formam gereret, quam parentes sui non habebant. Quaeramus ergo quid veritatis sub hac figura lateat. Minucius Felix in eo libro, qui Octavius inscribitur, sic argumentatus est: « Saturnum, cum fugatus esset a filio in Italiamque venisset, Coeli filium dictum, quod soleamus eos quorum virtutem miremur, aut qui repentino advenerint, de coelo cecidisse dicere; terrae autem, quod ignotis parentibus natos, terrae filios nominemus. » Sunt haec quidem similia veri, non tamen vera: quia constat etiam tunc cum regnaret ita
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ cũ tres Ioues a theologis enu̾iari dic̾e̾t ait tertiũ
fuisse cretenscm sacurni filiũ euiꝰ In illa in sula Aprilt
oñditur. Quomodo ig̃r potest alibidons est uiuꝰ alibi
mortuus alibe hr̃e templũ alibi sepulcrũ. Sciãs ergo
ꝯomaui capitoliũ suũ idest s̃mũ caput religione pr¬
gemamus nũt ad eius pr̃ẽm qui ãte regnauit
et qui fortasse plus habeat exse ꝙ ex cortu tãtoꝵ
eeuiẽtoꝵ genitus esse dicat᷑ Uideanus quid in eo fureit
bussẽ ꝙ iusticia sub eo fuerit in terra teneo aliquiddi
hoc qd̾ in eius filio non fuit. Qud eñ tam cõ uriues
deo ꝙ iuistĩe regnue ac pũe seculũ. Sed cuĩ eadẽ rõne
natũ esse cogito nõ possuui putaredeũ sũmu quo ui¬
deam esse aliquid aciqui celũ scilicet atq terraii. At
ego deu quero ultra quͣe oĩo sit nichil qui fous et ore¬
go sit rer. Hic sit necesse est qui celũ ip̃iu condidit ter
uuz qs fundait. Saturms añt si ex hiis natus est ut

Expanded text:
 cum tres loues a theologis enumerari diceret, ait tertium fuisse Cretensem Saturni filium, cuius in illa insula sepulchrum ostenditur. quomodo igitur potest alibi deus esse uiuus alibi mortuus, alibi habere templum alibi sepulchrum? sciant ergo Romani Capitolium suum id est summum caput religionum puamus nunc ad eius patrem, qui ante regnauit et qui fortasse plus habeat in se, quod ex coitu tantorum elementorum genitus esse dicatur.. uideamus quid in eo fuerit habuisse, quod iustitia sub eo fuerit in terra. teneo aliquid in hoc, quod in eius filio non fuit. quid enim tam conueniens deo quam iustum regimen ac pium saeculum? sed cum eadem ratione natum esse cogito, non possum putare deum summum quo uideam esse aliquid antiquius, caelum scilicet atque terram. at ego deum quaero ultra quem nihil sit omnino, qui fons et origo sit rerum: hic sit neceramque fundavit. Saturnus autem si ex his natus est ut
Abbreviated transcription (Latin):
sed ecĩa imꝑiꝰ est qui nois ioiuis uirtutẽ sime ptates
ĩminuit. Quare si Ioue et ex rebus gestis et moribus
hoiem fuisse in terra s regnasse deprehẽ dimꝰ supest
leges mores fruuiẽtaq payauit nuelta q ala cona fecit
ĩmortali głia mnẽorra s affectus sempiterna mommẽta
suis reliquit etate pessi acta in creta uitam cõmutauit
et ad deos abiit. Eum q curetes filii eius cur auerunt
decorauerũt q cũ lt sepultrũ eus est in creta ẽ oppido
gnoso Et dicitur uesta hauc urbem creauisse Inquo

Expanded text:
sed etiam inpius est qui nomine Iouis uirtutem summae potestatis sed etiam inpius est qui nomine Iouis uirtutem summae potestatis imminuit. quare si Iouem et ex rebus gestis et ex moribus hominem fuisse in terraque regnasse deprehendimus, superest leges mores frumentaque parauit multaque alia bona fecit, inmortali gloria memoriaque adfectus sempiterna monumenta sui reliquit. aetate pessum acta in Creta uitam commutauit et ad deos abiit eumque Curetes filii sui curauerunt decoraueruntque eum; et sepulchrum eius est in Creta in oppido Gnosso et dicitur Vesta hanc urbem creauisse; inque
Abbreviated transcription (Latin):
se colere affirmãt uerũ hoc sͥ placere ut iupr̃ nominet᷑
Quo quid absurdius: Iupiter enĩ sine cõtur bermo cõiuges
filiaq coli non solet. Unde qui sic apparet nec fas est id nom̃
eo tũsferri ubi nec minereia est ulla nec huuo. Quid op
et exigui benesicũ. Nemo sic deũ precatur ut se ad Iueret
sed ut seruet uitam salutem q tribuat Quod multo plus
ac mauis est ꝙͣ iuuate Et quĩ depr̃e lopm ͨ nullus paterdũ
filios iuuare cũ eos generat at̾ educas Illud enũ leuies
est ꝙ ut eo ulo magiitudo benesicu pr̃ui ex primatur
Quãto id magis ĩcõneiens e̾eo qui uerus pr̃ est per
quẽ siemꝰ et ciues toti sumꝰ a quo fingin ᷑ aĩam illiomn᷑
qui nobis uilã impartit᷑ salutem tribut inctũ multipli¬
cem sbministrat: Non intelligit beuesicia dana qua
se tautũ Iuiari adeo putat. Ergo non smperitus modo

Expanded text:
se colere adfirmant, uerum hoc sibi placere ut Iuppiter nominetur. se colere adfirmant, uerum hoc sibi placere ut Iuppiter nominetur. quo quid absurdius? Iuppiter enim sine contubernio coniugis filiaeque coli non solet. unde qui sit apparet, nec fas est id nomen eo transferri ubi nec Minerua est ulla nec ulla. quid quod et exigui beneficii. nemo sic deum precatur, ut se adiuuet, sed ut seruet, ut uitam salutemque tribuat: quod multo plus ac maius est quam iuuare. et quoniam de patre loquimur, nullus pater dicitur filios iuuare, cum eos generat aut educat. illud enim leuius est quam ut eo uerbo magnitudo paterni beneficii exprimatur. quanto id magis inconueniens est deo, qui uerus pater est, per quem sumus et cuius toti sumus, a quo fingimur animamur inluminamur, qui nobis uitam inpertit, salutem tribuit, uictum multiplicem sumministrat. non intellegit beneficia diuina qui se tantummodo iuuari a deo putat. ergo non inperitus modo,
Abbreviated transcription (Latin):
nerat qd̾ ad hũanã uitã utile eset cõueiebant atq Ioui
ostendelũt. Multa In hũc modũ peete tũ / rerũt non ut deo
mentiatur quos coius sod ut figuris uaris q coloribus
uenustaten ⁊ leporem carmibus suis addant. Qui aũt
non intelligũs quom ͦ aus quare quidq fingatur poetas
mendaces ⁊ sacrilegos in sequũtur. Hoc errore decepti
fabulosũ Uiderũt ex parte q erat uerũ. cũ scilicet de quo
poete losuaitur hõiem fuisse. In illo aũr naͣ li Ioue uulgari
cõsurtudĩe religions inducti errauerũt ꝙ in deũ homĩs
nomen tũstulerũt. Qui ut sapra diximꝰ qr solus est non ĩdiget
nõie. Iouẽ aũt illũ esse qui sit ex ope saturnoq natus negatinõ
potest. Uana ĩr per suasis illoꝵ est qui nomen ioiuis sũmo
deo tribuũt. Solent eñi quddam errores suos hac excusatione
defende. qui cõuicti de uno deo cũ id negare nõ possũt ipsum

Expanded text:
nerat quod ad uitam humanam utile esset, eo ueniebant atque loui nerat quod ad uitam humanam utile esset, eo ueniebant atque loui ostendebant. multa in hunc modum poetae transferunt, non ut in deos mentiantur, quos colunt, sed ut figuris uersicoloribus uenustatem ac leporem carminibus suis addant. qui autem non intellegunt quomodo ant quare quidque figuretur, poetas uelut mendaces et sacrilegos insecuntur. hoc errore decepti fabulosum. uiderunt ex parte quod erat uerum, eum scilicet de quo poetae loquantur hominem fuisse, in illo autem naturali Ioue uulgari consuetudine religionis inducti errauerunt, quod in deum nomen hominis transtulerunt, qui ut supra diximus quia solus est, non indiget nomine. Iouem autem illum esse qui sit ex Ope Saturnoque natus, negari non potest. uana igitur persuasio est eorum qui nomen Iouis summo deo tribuunt. solent enim quidam errores suos hac excusatione defendere: qui conuicti de uno deo cum id negare non possunt, ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ex cunitate messene yes gestas bius et cet̾oꝵ qui dii putãt᷑
collegit historiãq cõtexiut ex titulis et instriptõibus sacus
que In atiquissmmuis templis habebant ᷑. maxnue que phano¬
Ioiuis triphili ubi aurc̃a ceroña colũpnã positam ẽẽ ab ip̃so
ioue eitulus ĩdicabat. In qua colũpna sua gesta perscripsit
ut monimẽtũ posters esset reꝵ suaꝵ. uc̃ historiã et ĩt p¬
tatus est ennius et ucutus Ciuꝰ hec ꝟha sunt ibi Iup̃r ĩpiu
omũibus regnaret
Tr a sunt ergo que loquũtur poete sed obtentu aliquõ
pecieq uelata. Potest ⁊ mons oluupus figurã poetis
dedisse ut Iauẽ dicerẽt celi yrgnũ ese sortitũ ꝙ oliupies am¬
biginũ noiuo et mõtis ⁊ celi. In olimpo aũt iouẽ hĩtasse do¬
cet cadem historia quedicit. Ea tempestate iupr̃ in monte
oliupo maxiia partẽ uite colebat et eo ad eũ uriẽbant

Expanded text:
fuit ex civitate Messene, res gestas Jovis, et caeterorum qui dii putantur, fuit ex civitate Messene, res gestas Jovis, et caeterorum qui dii putantur, collegit, historiamque contexuit ex titulis, et inscriptionibus sacris, quae in antiquissimis templis habebantur, maximeIouis Triphylii, ubi auream columnam positam esse ab ipso Ioue titulus indicabat, in qua columna sua gesta perscripsit, ut monumentum posteris esset rerum suarum. hanc historiam et interpretatus est Ennius et secutus. cuius haec uerba sunt : ubi Iuppiter Neptuno omnibus regnaret. » Vera sunt ergo quae loquuntur poetae, sed obtentu aliquo specieque velata. Potest et mons Olympus figuram poetis dedisse, ut Jovem dicerent coeli regnum esse sortitum; quod Olympus ambiguum nomen est et montis et caeli. in Olympo autem Iouem habitasse docet eadem historia, quae dicit: ea tempestate Iuppiter in monte Olympo maximam partem uitae colebat et eo ad eum in ius uen
Abbreviated transcription (Latin):
illud de sortitione ignoꝵ. Aiũt eiũ Ioui celũ obtigisse
neptuns mare inferna plutoni. Curnon terra potaes
in sortem terciã uenit. inisi ꝙ in terra gesta uis est
Eigo illud in uero est ꝙ regnũ erbis ita partite sortiti¬
q siit ut orientis imperiũ Ior cederet. plutomi ciui nonieii
hagesilas fuit pars occidentis obtĩgeret eoꝙ plaga oriẽtis ex qͣ lux
mortalibus datur superior occidẽtis aũt inferior ẽẽ uidat᷑. Sic ue¬
ditatem mendacis uelauerũt ut ueritas ip̃a perslasiom publaqe
nchil derogaret. De neptuui sorte maĩsestũ est cuiꝰ irgnũ tale
fuisse dicimꝰ quale marci anthomii fuit infiiitũ illud ĩperiu
cui tocius orbis ore maritime potestatẽ senatus decreuerat
ut predones per srqueretur ac mare om̃e pacaret sic neptano
marituua sĩa cũ insulis obuenerũt. Quomꝰ io probari potest
inmirũ uet̾es hiscorre dodẽt. Antiquus auctor euchemerus qui

Expanded text:
illut de sortitione regnorum. aiunt enim Ioui caelum optigisse, illut de sortitione regnorum. aiunt enim Ioui caelum optigisse, Neptuno mare, inferna Plutoni. cur non terra potius in sortem tertiam uenit? nisi quod in terra gesta res est. ergo illud in uero est, quod regnum orbis ita partiti sortitique sunt, ut orientis imperium loui cederet, Plutoni, cui cognomen Agesilao fuit, pars occidentis optingeret, eo quod plaga orientis, ex qua lux mortalibus datur, superior, occidentis autem inferior esse uideatur. sic ueritatem mendacio uelarunt, ut ueritas ipsa persuasioni publicae nihil derogaret. de Neptuni sorte manifestum est: cuius regnum tale fuisse dicimus, quale Marci Antoni fuit infinitum illud imperium, cui totius orae maritimae potestatem senatus decreuerat, ut praedones persequeretur ac mare omne pacaret. sic Neptuno maritima omnia cum insulis obuenerunt. quomodo id probari potest? nimirum ueteres historiae docent. a
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ poete srd pictores etĩa fictores q ymaginũ mẽtũt᷑
Si enĩ hic est iupr̃ qui a uobis dr̃ deus si non is est qui
ex saturno ⁊ ope natus est non oportait insi illeꝰ simla¬
cuum in templis oñubus collocati. Quid sibi mulierrm
effigies uolũt quid sexus ĩfiomus: in quẽ si cecidit hic
ipiter eũ uere et ip̃i lapides fatebũtur. Mẽtitos esst¬
poetas auĩt et hus tauen credũt ĩmo uere non ẽẽ meri¬
titos re ip̃a probant. Ita enĩ deoꝵ simulacia cõsiugunt
ut ex ip̃a diuersitate sexus appareat uera esss que dicũt
gres aquile cũ ante pedes iois ponũtur In temples
et cũ ip̃o pariter adoratur insi ut nefandi sceleris¬
ac scupri mẽoria maurat inet̾mũ : Nichil igitur apoctis
in totũ fictũ est aliquid fortassi traductũ et oblequa siga¬
ratõe obsturatũ quo ueritas ĩuoluta tegeretir. Sicet

Expanded text:
tantum poetae, sed pictores etiam fictoresque imaginum mentiuntur. tantum poetae, sed pictores etiam fictoresque imaginum mentiuntur. si enim hic est Iuppiter qui a uobis dicitur deus, si non is est qui ex Saturno et Ope natus est, non oportuit nisi solius simulacrum in templis omnibus conlocari. quid sibi mulierum effigies uolunt? quid sexus infirmus? in quem si cecidit hic Iuppiter, eum uero ipsi lapides hominem fatebuntur. mentitos esspoetas aiunt et his tamen credunt: immo uero non esse mentitos re ipsa probant. ita enim deorum simulacra confingunt, ut ex ipsa diuersitate sexus appareat uera esse quae dicuntgies aquilae, cum ante pedes Iouis ponuntur in templis et cum ipso pariter adorantur, nisi ut nefandi scelerisac stupri memoria maneat in aeternum? nihil igitur a poetis in totum fictum est, aliquid fortasse traductum et obliqua figuratione obscuratum, quo ueritas inuoluta tegeretur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
gitur qui sapientes sibi uidẽtur qr intelligut uinũ
terremĩq corpus in celousse non posse totam
ganimede aui fabulam pro falso repudiant. Non sentreẽt
in t̾ra id esse factũ qr res ac libito ip̃a terrena est
Non coggo ipsa gesta finxerut poete quod si facerent
essent uami ssimi sed rebus gestis addiderũt quendam
colorem. Non ei obtrectantes illa dicebãt Ar ornare
cupientes. Hint hõĩcs decipiũtur maxĩe ꝙ dũ hec oĩa
ficta esse a poetis arbitrantur colũt quod ignorant
Nescuĩt eiũ quid sit poetite licentie modues quousq
progredi fingendo liceat. Cũ officiũ Poete meo st ut
ea que uere gesta suut ii alias species obliquis figura¬
tiomibus cum decore aliquo cõuersa traducat. Tobuẽ
aut quod referas tingere idest ineptũ esse et mẽdate
pocius ꝙͣ poetam. Sed fiperũt ista que fabulosa dec¬
credũtur uerũ eciam illa que de dus feminis q deoꝵ cõnibia
dicta sunt. Curigitur sic figurãtur sic colũtur insi forte no

Expanded text:
gitur qui sapere sibi videntur, quia intelligunt vivum terrenumque corpus in coelo esse non posse, totam Ganymedeam fabulam pro falso repudiant; ac sentiunt in terra id esse factum, quia res ac libido ipsa terrena est. Non ergo ipsas res gestas finxerunt poetae; quod si facerent, essent vanissimi: sed rebus gestis addiderunt quemdam colorem. Non enim obtrectantes illa dicebant, sed ornare cupientes. Hinc homines decipiuntur: maxime quod, dum haec omnia ficta esse arbitrantur a poetis, colunt quod ignorant. Nesciunt enim, qui sit poeticae licentiae modus; quousque progredi fingendo liceat: cum officium poetae sit in eo, ut ea, quae gesta sunt vere, in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conversa traducat. Totum autem, quod referas, fingere, id est ineptum esse, et mendacem potius quam poetam. Sed finxerint ista, quae fabulosa creauntur: num etiam illa quae de diis feminis deorumque conubiis dicta sunt? cur igitur sic figurantur, sic coluntur? nisi forte non
Abbreviated transcription (Latin):
cũ magna cretensiũ multitudĩe. titanẽ q ac silus eius
pugnaudo uicisse parẽtes uniculis exemisse pr̃i reg¬
nũ reddidisse atq ita in cretam remeasse. Dost hec
deinde saturno sartem datam ut caueret ne filius eum
regno expelle̾t illũ elleuande sortis atq effugiendi
pericłi gracia insidiatũ Ioui ut eũ necaret. Iouem
cognitis insidus reguũ sibi denuo uendicasse ac fug¬
sse saturnũ. Qui cũ Iactatus esset per om̃es terras
er sequẽtibus armatis quos ad eĩe comp̾hendendrani
uel necandũ iupr miseras uix In Italia locum In quo

Expanded text:
cum magna Cretensium multitudine, Titanumque ac filios ejus cum magna Cretensium multitudine, Titanumque ac filios ejus pugnando vicisse, parentes vinculis exemisse, patri regnum reddidisse, atque ita in Cretam remeasse: Post haec deinde Saturno datam sortem, ut caveret ne filius eum regno expelleret: illum elevandae sortis atque effugiendi periculi gratia, insidiatum Jovi, ut eum necaret: Jovem, cognitis insidiis, regnum sibi denuo vindicasse, ac fugasse Saturnum, qui, cum jactatus esset per omnes terras, persequentibus armatis, quos ad eum comprehendendum vel necandum Jupiter miserat, vix in Italia locum, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ plutonẽ celãt. Demnde glauca parua moritur. Hec ut
scripta sũt Iouis fr̃m q eius scips atq cognato in hũc mo¬
dũ nobis ex sacra scriptura tradita sũt. Ita paulũ post hec
infert. Deinde titan postquã resciit saturno filios pr̃o¬
creatos atq educatos esse ducit secũ fiu̾os suos qͥ trtam
uocãtur Rrem̃ q suũ satunũ atq openi cõp̾hendit. eosq
muro circũ egit et custodiam hus apponit. Et hec hiso¬
ria ꝙͣ uera sit᷑ docet sibilla erictrea eadem fere dicẽs insi
ꝙ in paucis que ad remnon attinẽt discrepat. Aiberat᷑ eigo
Iupr̃ sũmi sceleris crmñe ꝙ pr̃em uiuxisse compedibus
perhibetur. Id em̃ titan patruus fecis ꝙ ille contra pa¬
ctionem iusiurandq mares liberos sustulisset. Neliqua
historia sic contexit Iouẽ adultũ cũ audis/et pr̃em alq
mrem custodiis circũ septos atꝙ in bincula cõrectos uenise

Expanded text:
unt. Deinde Glauca parva emoritur. » Haec ut unt. Deinde Glauca parva emoritur. » Haec ut scripta sunt Jovis fratrumque ejus stirps, atque cognatio in hunc modum nobis ex sacra scriptione tradita est. Item paulo post haec infert: « Deinde Titan, postquam rescivit Saturno filios procreatos, atque educatos esse clam, seducit secum filios suos qui Titani vocantur, fratremque suum Saturnum, atque Opem comprehendit, eosque muro circumegit, et custodiam his apponit. » Haec historia quam vera sit, docet Sibylla Erythraea, eadem fere dicens; nisi quod in paucis, quae ad rem non pertinent, discrepat. Jupiter ergo liberatur summi sceleris crimine, quod patrem vinxisse compedibus perhibetur: id enim Titan patruus fecit quod ille contra pactionem jusque jurandum mares liberos sustulisset. Reliqua historia sic contexitur: Jovem adultum, cum audisset patrem atque matrem custodiis circumseptos, atque in vincula conjectos, venisse
Abbreviated transcription (Latin):
taꝵ ineptiae in accusandis religionibus sequi ac probate hidca¬
mar. Hec eñĩ uba sunt. Exinde saturnus uxorẽ duxit opemi.
Titan qui maior natu erat postulat ut ip̃e regnaret ibi. Uesta
m̃r et sorores ceres atq opis suadẽt sarturno ut de regno nõ
concedat fr̃i Ibr titan qui facie deterior ẽẽt ꝙͣ saturus: sd
circo et ꝙ uidebat mr̃em atq sorores suas operã dare ut sa¬
uirilis sexus ei natũ esset ne id educaret. Id eius causa fecit
uti ad suos natos regnũ rediret. Tũc saturno filius q pͥmꝰ
natus est eũ necauerũt. Deinde posteriꝰ nati sũt gemini
sup̃r̃ atq Iuno. Tũc Iunonẽ saturno in conspectũ dedere.
atq Iouem clam absconderũt. Dat s cũ ueste educandũ
celantes saturno : Item saturno clam neptrinũ ops parit
cũ qr clanculũ abscondit ad eũdem modũ. Tercio partu
ops parit plutonem et glaucam quã saturo oñdũt et¬

Expanded text:
tarum ineptias in accusandis religionibus sequi ac probare uideatarum ineptias in accusandis religionibus sequi ac probare uideamur. haec Ennii uerba sunt: exim Saturnus uxorem duxit Opem. Titan, qui maior natu erat, pomater eorum et sorores Ceres atque Ops suadent Saturno uti de regno non cedat fratri. Ibi Tytan, qui facie deterior esset quam Saturnus, id circo et quod videbat matrem atque sorores suas opera dare ut Savirilis sexus ei natus esset ne quem educaret. Id eius rei causa fecit uti ad suos natos regnum rediret. Tum Saturno filius qui primus natus est, eum necauerunt. deinde posterius nati sunt gemini, Iuppiter atque Iuno. tum Iunonem Saturno in conspectum dedere atque Iouem clam abscondunt dantque eum Vestae educandum celantes Saturnum. item Neptunum clam Saturno Ops parit eumque clanculum abscondit. ad eundem modum tertio partu Ops parit geminos Plutonem et Glaucam. Pluto Latine e
Abbreviated transcription (Latin):
Aureus hãt uitam In tcrris saturnus agebar Et alio loto
Aurea quẽ perhibent illo sub rege fucre secula sc pla¬
cida populos In pace regelat. Ne̾q supersꝰ in celo dixit
egissi uitam Neq inferius suꝑes in pace rexisse. Unde
apparet illũ regem fuisse terraꝵ terrenũ. Quod alibi
apertius declarat. Aurea condet secula que iursus la¬
tio regnata per Arua saturno quondã. Enmus hero
i eumero non pͥmũ dicit regnasse saturnũ std ura¬
nũ pr̃em. Inicio ĩquit pͥrus In terris ĩperiũ sũmũ
celius habuit. Is regnũ una cũ fr̃ibus sibi ĩstitrit
atq parauit. Nam magna dissensio siguid mapioꝵ
auctoꝵ de filio ac pr̃e dubitatio est. Et tam̃e utrũq
fieri potest ut pͥmus uranus eminere inter ceteros
potencia ceperit et principatũ hr̃e non regaum
postea saturnus maiorcs sibi opes comparauerit at¬
regis nomen assciuerit
Unc qui ab hus que retuli aliquatulũ sacra
historia dissentit. aperiamus ea que ueris lĩs cõtinẽtur ne por¬

Expanded text:
aureus hanc uitam in terris Saturnus agebat. et alio loco: aurea quae perhibent illo sub rege fuere saecula: sic placida populos in pace regebat. neque superius dixit in caelo egisse uitam neque inferius superos in pace rexisse. unde apparet illum regem fuisse terrenum: quod alibi apertius declarat: aurea condet saecula qui rursus Latio regnata per arua Saturno quondam. Ennius quidem in Euhemero non primum dicit regnasse Saturnum, sed Uranum patrem. initio inquit primus in terris imperium summum Caelus habuit. is id regnuatque paravit. Non magna dissensio, siquidem maximorum auctorum de filio ac patre dubitatio est. Sed tamen utrumque fieri potest: ut et primus Uranus eminere inter caeteros potentia coeperit, et principatum habere, non regnum; postea Saturnus majorregium nomen adsciuerit. Nunc, quoniam ab ns quae rettuli aliquantum Sacra Historia dissentit, aperiamus ea quae ueris litteris continentur, ne poe
Abbreviated transcription (Latin):
Nes eus exigne patiũbir quid est cur incredibile tibi ẽẽ uideat
cũ mondus dĩ factus adeo: In quo quia per fectus est nec sapĩa¬
p̃t hro cerminũ nec fortitudo mesurã. Epera eus hidentur
otulis mꝰ aũt illa fecerit ne mẽte quid uidetur Niuaut hermes
ait Mortale ĩmortali tpale pretuo corruptibłe incorrupto
ꝓpẽquare nõ potest idest ꝓpius accedere et intelligentia ib seqr
Et ideo terrenui adhuc aĩal reꝵ celestiũ per sectionẽ pypcct̾oer¬
non capit qr corpore qiͣ custodia septũ tenetur quo minus sõ¬
luta as libero sensa cernat oĩa.

Expanded text:
uires eius exiguae patiuntur, quid est cur incredibile tibi esse uideatur, uires eius exiguae patiuntur, quid est cur incredibile tibi esse uideatur, cum mundus dicitur factus a deo, in quo, quia perfectus est, nec sapire terminum, nec fortitudo mensuram? Opera ipsius videntur oculis. Quomodo autem illa fecerit, ne mente quidem videtur: quia, ut Hermes ait, mortale immortali, temporale perpetuo, corruptibile incorrupto propinquare non potest, id est propius accedere et intelligentia subsequi. Et ideo terrenum adhuc animal rerum coelestium perspectionem non capit, quia corpore quasi custodia septum tenetur, quominus soluto ac libero sensu cernat omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
deo nefas existimandũ est ea scructari ¶ Ca. xl¬
que deus uolut esse celata. Uerũ ille non audiendĩ
aut discendi studio requirebat sed refellendi/ quia cõsidebat
nr̃ieu id posse dicere Quasi bero ex hoc putandũ sit nõ ẽc̃
hec dẽmtus facta quia quomͦ facta suit non potest per¬
inden. Aty tu si educatus in domo fabrefacta et ornata
nellã unquã fabritam bidises domũ illam puta / Ies
retur ignorã /Ies: Idem prosecto de domo quereres¬
quod nũt de mondo requune quilus manibus quibus ferranentis
homo ẽẽt tanta opera molitus/ maxie si saxa ingẽtia et ĩmmẽsa
comote uastas colũpnas opus totũ sullime et excelsã bideres.
Nõne het tibi hũanaꝵ reꝵ et unriũ modũ uiderẽtur exced̾e̾ quia
illa non tam uiyibus q̃ yõe et arcisicio faga ese nescires
D  homo inquo nichil per fectũ est tam̃ plus efficit rx̃e ⁊ ua

Expanded text:
adeo nefas existimandum est ea scrutari quaadeo nefas existimandum est ea scrutari quae deus uoluit esse celata. uerum ille non audiendi aut discendi studio requirebat, sed refellendi, quia confidebat neminem id posse dicere: quasi uero ex hoc putandum sit non esse haec diniuitus facta, quia quomodo facta sint non potest peruideri. an tu si educatus in domo fabre facta et ornata nullam umquam fabricam uidisses, domum illam putasses etur ignorares? idem profecto de domo quaereresquod nunc de mundo requiris, quibus manibus, quibus ferramentis homo tanta esset opera molitus, maxime si saxa ingentia, inmensa caementa, uastas columnas, opus totum sublime et excelsum uideres. nonne haec tibi humanarum uinum modum uiderentur excedere, quia illa non tam uiribus quam ratione atque artificio facta esse nescires? quodsi homo, m quo nihil perfectum est, tamen plus efficit ratione quam
Abbreviated transcription (Latin):
esse quo fecit. Sed noperspiceret hõ dei opera. noluit cũ
indicere in hũc mondũ nisi per fectis om̃ibus. Sed nr̃ ĩduci
quid potenit Qͦm ͦ ciũ subsisteret cũ fabritartur desuꝵ
celũ. terra subter fuudaretur: cam furtasse humida uel
niis frigoribus corporlta concrescerẽt uel igneis salb¬
ribus icocta ⁊ solidata durescerente aut pluꝰ biuer et
nũd sole ĩstituto nec frrgibus aut aĩalibus natis: Itag
necesse fuit hoĩeu postremo ficii cũ iã mondo cetis q
rebus manus sũina esset ĩposita Deniq sante kẽ docẽt
hõiem fuisse ultimũ dei opus et sic inductũ esse in hareit
mondũ Quasi ĩ domũ Iam paratam et instructanẽ. Illees
eñ causa facta auit oĩa demi eciã poete prositentuꝵ
Diudius per fecto iam mondo et uiiueer sis aĩalibus sĩgat
Hoc addidit Sanctius huis aĩal mẽtio q capacus alte
deerat adhuc et quod duani in cet̾a poset natus homo ꝯs

Expanded text:
esse quo fecit. sed ne perspiceret homo dei opera, noluit eum esse quo fecit. sed ne perspiceret homo dei opera, noluit eum inducere in hunc mundum nisi perfectis omnibus. sed ne induci quidem poterat: quomodp enim subsisteret, cum fabricaretur desuper caelum, terra subter fundaretur, cum fortasse umida uel nimiis rigoribus torpora.ta. concrescerent uel igneis caloribus incocta et solidata durescerent? aut quomodo uiueret nondum sole instituto nec frugibus aut animalibus natis? itaque necesse fuit hominem postremo fieri, cum iam mundo ceterisque rebus manus summa esset inposita. denique sanctae litterae docent hominem fuisse ultimum dei opus et sic inductum esse in hunc mundum quasi in domum iam paratam et instructam; illius enim causa facta sunt omnia. idem etiam poetae fatentur. Omdius perfecto iam mundo et uniuersis animalibus figuratis hoc addidit: sanctius his animal mentisque capacius altae derat adhuc et quod dominari in cetera posset, natus homo est.
Abbreviated transcription (Latin):
xplicet se cocta ⁊ potest ex hac borãgie pro serat arga¬
menta quibus doceat seuiper fuisse materiã quam
et graue aut esse potuerit sine auctore, aut ĩ mueare ualuer᷑
aut desierit esse quod stmper fuit ut Inciperet ẽẽ quod nr̃equã
fuit: Quesi docuit cũ demũ assentiar ne mond qui dĩna
pronidẽtia cõstitutũ. Et tũ sic assentiar ut alus ellũ lagueis
teneam. Rodem eã quo naler reuoluetur btdicat et mat̾iam
dequa mondus factus est et mondũ qui de matia est natura
extitisse cũ egoipe naturã opãm dẽũ ẽe centendẽ. Nec
em̃ p̃t fac̾e mirabitia idest maxĩa rõe cõtancia iii qui bs̃
mẽtem prouidenciã potestatem Ita fiet ue deus seceret
Gĩã nec quicꝙͣ esse cosit oĩo qdͥ non ongir a deo tuycer ͭ
didem quotiens epicureꝰ est ac ¶ Ca .xxxi¬
non uule adeo facũ esse mondũ Querere / ułes quĩb
manibus quibus machis quibeis Pectibus/ qua molitione
tantũ hoc opus secerit. Uideres sortasse si eo ep̃e potrussit

Expanded text:
xplicet se Cotta, si potest, ex hac voragine; proferat argumenta, quibus doceat semper fuisse materiam, quam ponderosum et grave, aut esse potuerit sine auctore, aut immutari valuerit, ac desierit esse, quod semper fuit, ut inciperet esse, quod numquam fuit. Quae si docuerit, tum demum assentiar, ne mundum quidem divina providentia constitutum; et tamen sic assentiar, ut aliis illum laqueis teneam. Eodem enim, quo nolet revolvetur, ut dicat, et materiam de qua mundus est, et mundum qui de materia est, natura extitisse: cum ego ipsam naturam Deum esse contendam. Nec enim potest facere mirabilia, id est maxima ratione constantia, nisi qui habet mentem, providentiam, potestatem. Ita fiet, ut Deus fecerit omnia nec quicquam esse possit omnino quod non originem a deo traxerit. at idem. quotiens Epicureus est ac non uult a deo factum esse mundum, quaerere solet quibus manibus, quibus machinis, quibus uectibus, qua molitione tantum hoc opus fecerit. uideres fortasse, si eo tempore potuisses
Abbreviated transcription (Latin):
tiene Herilli sl̃ciũ bouũ est stĩa. Ie nouis cũ natura cõ¬
qruẽter uiriere Quoꝵ d stoicoꝵ uirtutem e qui Arestoteles In
houestat ac uirtute siũ bonũ collocauit Her aut ferr om̃es¬
õii fuutencie. In tanta diu̾situte quã giuuur: ceu crediu
Uar est in oĩbus auctoͬs Se eligere possemꝰ quod est iurlas¬

Expanded text:
summum bonum est scientia; Zenonis, cum natura congruenter vivere: quorumdam stoicorum, virtutem sequi; Aristoteles in honestate ac virtute summum bonum collocavit. Hae sunt fere omnium sententiae. In tanta diversitate, quem sequimur? cui credimus? Par est in omnibus auctoritas. Si eligere possumus quod est mel
Abbreviated transcription (Latin):
magna concertatõe dissideant spcũꝙ ipsi plerũq discor¬
dent apparet eoꝵ iter ie quaꝙ esse directũ. Siguid sibi
quisq ut est libitũ ꝓẜas uias aupre /serũs cõsusionẽ qs
magũa querẽtibus ueritatẽ reliquerũt. Nobis aũt qu
sacramẽtũ uere religionis accepimꝰ cũ sit uitas reuelata
diuinitꝰ. cũ doctorem sapĩe ducẽ q uitatis deũ sequam ͤ
uinuersos sinc ullo distrimine uel sexus uel etatis ad cele¬
te pabulũ cõuot᷑. Amus. Nullus em̃ aĩo suauior cibus
est ꝙ cognito uotatis. Cui asserende atq illustrande epte¬
operis ĩmensi ut si quis hec dilatare atꝙ exequi plenssie
uelit tanta illi re copia exubernt ut nec libyi modũ
nec spoem reperiat or̃o.

Expanded text:
magna concertatione dissideant, secumque ipsi plerumque discormagna concertatione dissideant, secumque ipsi plerumque discordent, apparet eorum iter nequaquam esse directum: siquidem sibi quique, ut est libitum, proprias vias impresserunt, confusionemque magnam inquirentibus veritatem reliquerunt. Nobis autem, sacramentum uerae religionis accepimus cum sit ueritas reuelata diuinitus, cum doctorem sapientiae ducemque uirtutis deum sequamur, uniuersos sine ullo discrimine uel sexus uel aetatis ad caeleste pabulum conuocamus: nullus enim suauior animo cibus est quam cognitio uoperis et immensi: ut si quis haec dilatare atque exequi plenissime velit, tanta illi rerum copia exuberet, ut nec libri modum nec finem reperiat oratio.
Abbreviated transcription (Latin):
tam ociũ sibi ꝙͣ negociũ quesisse uideantur et quide
multo molestius ꝙͣ in quo fuerat ante uersati: quanto
ustius egome ad illam piam berã dĩnãq sapĩam quasi ad
aliquẽ portũ tutissimũ conferam in qua sĩa dictu prona
sunt auditu suauia. facilia intellectu honesta susteptu
Et siquidã prudẽtes et arbitri equitatis instrtutõnes
ciuilis Iuris cõpositas ediderũt quibus ciuiũ dissidẽtiũ
lites cõtentiones q sopiret: ꝙͣ melius nos et rectius dinas
ĩstitutões lũs prosequemur in quibus non de stillicidu̾s
aut aquis arcendis aut de manu conserenda sed de spe
de uita de salute de ĩmorlitate de deo loquim᷑. ut super¬
sticiones mortiferas crrores q turpissios sopianu ¶a 2ͫ.¬
certi asserẽtibus aggrediam᷑ hĩa pͤtami. quos quid̃
i putarem satis ydoneos ad bene uiriẽdũ duces esse et ops
sequerer et alios ut sequerẽtur ortarer. Sed cũ interse

Expanded text:
tam otium sibi quam negotium quaesistam otium sibi quam negotium quaesismulto molestius, quam in quo fuerant ante versati: quanto iustius ego me ad illam piam ueram diuinam sapientiam quasi ad portum aliquem tutissimum conferam, in qua omnia dictu prona sunt, auditu suauia, facilia intellectu, honesta suscept.u? et si quidam prudentes et arbitri aequitatis institutiones ciuilis iuris conpositas ediderunt, quibus ciuium dissidentium lites contentionesque sopirent, quanto melius nos et rectius diuinas institutiones litteris persequemur, in quibus non de stillicidiis aut aquis arcendis aut de manu conserenda, sed de spe, de uita, de salute, de inmortalitate, de deo loquemur, ut superstitiones mortiferas erroresque turpissimos sopiamus? Ocerti afferentibus, aggrediamur viam rectam: quos equidem, si putarem satis idoneos ad bene vivendum duces esse, et ipse sequerer, et alios, ut sequerentur, hortarer. Sed cum inter se
Abbreviated transcription (Latin):
cultũ uere maiestatis mores hõmi instituere possimꝰ.
Nec tam de rebus huanis bene meretur qui stientiã
bene dicendi affert. ꝙͣ quipie ac ĩnocẽter docet biu̾e.
quod est longe p̾stabiliꝰ. sm bene dicere ad paucos
pertimet bene añt uiuere ad om̃es. Nlultũ tamen
nobis exercitatio illa fictaꝵ litiũ contulit ut nunt
maiore copia et facultate dicẽdi causam ueritatis
peroremus. que licet possit sine eloquecra desendi
ut est sepe multis de fensaꝰ tamen claritate ac nito¬
De sermonis illustranda et quad modo disserenda ẽ.
ut potencius in aĩos influat et ui sua instranta et
luce oratiomis ornata:
disputatio. Si quidẽmaxi oratores prosesNomi
sue quasi ueterani decursis operibus actionu suarum
postremo se pħĩe tradiderũt eamq sibi requiem la¬
horũ iustissima putauerũt. si aĩos suos in eaꝵ rerum
que ĩueniri non poterũt ĩ quisitoe torgurrẽt ue non

Expanded text:
cultum uerae maiestatis mentes hominum instituere possimus, cultum uerae maiestatis mentes hominum instituere possimus, nec tam de rebus humanis bene meretur qui scientiam bene dicendi adfert quam qui pie atque innocenter docet uiuere. quod est longe praestabilius, quoniam bene dicere ad paucos pertinet, bene autem uiuere ad omnes. multum tamen nobis exercitatio illa fictarum litium contulit, ut nunc maiore copia et facultate dicendi causam ueritatis peroremus. quae licet possit sine eloquentia defendi, ut est a multis saepe defensa, tamen claritate ac nitore sermonis inlustranda et quodammodo adserenda est, ut potentius in animos influat et ui sua instructa et luce orationis ornata. disputatio. nam si quidam maximi oratores professionis suae quasi ueterani decursis operibus actionum suarum postremo se philosophiae tradiderunt eamque sibi requiem laborum iustissimam putauerunt, si animos suos in earum rerum quae inueniri non poterant inquisitione torquerent, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
et notionem uitatis munꝰ suũ fecit ut et humanam
sapĩau mulłã messe monstraret ac crrãti et uago uiã
cõ srquẽde ĩmortalitatis onderet. Uerũ qũ pau̾ti btũ¬
tur hoc celesti bere ficio ac numine /qr obuoluta ui obscu
ro uitas latet/. quia idonris assertoribus eget. Uel odio
ĩ doctis ob insitam sibi arsteritatẽ quã natura hom pro¬
clius in uicia pati non potest Nam sr uirentibus ama¬
ctitudo permirta est uicia uouoluptate condita surit.
illa offensi hac delmniti serũtur in preceps et bonoꝵ
specie fassi mala pro borus amplectũtur/ succurrendura
esse hus crroribus credid. Ut et docti ad uerã sapiencia
dirigãtur et indocti ad berã religionẽ. Que professio
multo melior gloriosior utilior pntanda est G illa o¬
ratoria : in qua diu uersati non ad u̾itatem sr̃d plane
ad argutã maliciã Iuuenes erudiebamus. Multo s nũc
rectius de preceptis celestibus disser enus. quibus ad

Expanded text:
et notionem veritatis munus suum fecit: ut et humanam et notionem veritatis munus suum fecit: ut et humanam sapientiam nullam esse monstraret, et erranti ac vago viam consequendae immortalitatis ostenderet. Verum quoniam pauci utuntur hococtis est, quia idoneis adsertoribus eget, uel odio indoctis ob insitam sibi austeritatem, quam natura hominum procliuis in uitia pati non potest — nam quia uirtutibus amaritudo permixta est, uitia uero uoluptate condita sunt, illa offensi, hac deleniti feruntur in praeceps et bonorum specie falsi mala pro bonis amplectuntur —, succurrendum esse his erroribus credidi, ut et docti ad ueram sapientiam dirigantur et indocti ad ueram religionem. quae professio multo melior utilior gloriosior putanda est quam illa oratoria, in qua diu uersati non ad uirtutem, sed plane ad argutam malitiam iuuenes erudiebamus, multoque nunc rectius de praeceptis caelestibus disseremus, quibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
studiũ contuleriunt. existimãtes multo
¶quibus rebus qũi fragiles terreneq sunt et ad soliũs¬
corporis pertment cultũ nepio melior nemo iustior
essti potest. Erant illi quid uitatis cognitoe digm̃isi.
quã scire tantopere cupierũt atq ita ut rbus om̃ibrs
ateponerẽt. Nam et abiecisse quqsd̾r es faĩliares suas
et renũciasse om̃ibus uoluptatibus constat. ut solam
nudam q uirtute nudi expeditiq sequerent᷑ tantũ
apud eos uirtutis nomen ⁊ auctoritas ualuit. ut ĩ ip̃a
esse sũmũ bomi premoiẽ Iudicaret. Sed neq id adexti
sunt quod uoledant. et operam simul atq industrion
perdiderũt. quia ueritas u est archanũ sũmi dei
p̾hendi alioquͥ inter deũ horcm q nichia distaret si cõcilia
mana. Qd̾ quia fieri nõ pt ut hõi per seop̃me rõ duuna
ĩ notesceret non est passes hoĩem deus lumeii sapiẽbe
resiurẽtem diutiꝰ errare ac sine ullo laboris e fectu uagara
per tenebras inextricabiles. aperint oculos erus alequãdo

Expanded text:
studium contulerunt, existimantes multo agiles terrenaeque sunt et ad soliusrtinent cultum, nemo melior, nemo iustior effici potest. erant illi quidem ueritatis cognitione dignissimi, quoniam scire tanto opere cupiuerunt atque ita, ut eam rebus omnibus anteponerent — nam et abiecisse quosdam res familiares suas et renuntiasse uniuersis uoluptatibus constat, ut solam nudamque uirtutem nudi expeditique sequerentur, et tantum apud eos uirtutis nomen et auctoritas ualuit, ut in ipsa esse summi boni praemium iudicarent —, sed neque adepti sunt id quod uolebaperdiderunt; quia veritas, id est arcanum summi Dei, comprehendi: alioqui nihil inter Deum hominemque distaret, si consilia mana. Quod quia fieri non potuit, ut homini per seipsum ratio divina innotesceret, non est passus hominem Deus lumen sapientiae requirentem diutius errare, ac sine ullo laboris effectu vagari per tenebras inextricabiles; aperuit oculos ejus aliquando,
Abbreviated transcription (Latin):
turã mullo generate: Si habrus hmi ab aliquo eani siuupat
A quo aũt sunere msi adeo apotiut: Si habuit naui quebtiq
a nascendo dicitur nata est a quo aut nisi adeo potuit procreaꝵi:
Natura enĩ qua dicitis orta esse oĩa si cõciliũ non habet essicere
nichil potest. Si aũt generandi et faciendi potẽs est habet
ergo tanciliũ et ppẽa deus sit necẽe est Nec alio noie apel¬
larept ea his in qua mest et prouidentia cogitandi et sollertia
potestas q faciendi. Melius ig̃r stnreca om̃ stoitoꝵ acutissi¬
mus qui uidit nichil aliud ẽe naturã ꝙ deũ figo ĩq̃uit deũ
nõ laudabimus: gru naturalis est uirtus. /Lec ẽũe illã didicit
ex ulls. Immo laudabim¶ Quãius ciũ natalis illi sit sibi
tribius ac detrahis deo in codem luto hesitas ac uer surũ
solius geta Aquo eiũ ficri negas ab codem plane fieei
mutato nõĩe cõfiteris

Expanded text:
turam, nullo generante? Si habuit vim, ab aliquo eam sumpsit. turam, nullo generante? Si habuit vim, ab aliquo eam sumpsit. A quo autem sumere, nisi a Deo potuit? Porro si habuit naturam, quae utique a nascendo dicitur, nata est. A quo autem, nisi a Deo potuit procreari? Natura enim, qua dicitis orta esse omnia, si consilium non habet, efficere nihil potest. Si auteergo consilium et propterea deus sit necesse est, nec alio nomine appellari potest ea uis, in qua inest et prouidentia excogitandi et sollertia potestasque faciendi. melius igitur Seneca omnium Stoicorum acutissimus, qui uidit nihil aliut esse naturam quam deum. ergo inquit deum non laudabimus, cui naturalis est uirtus? nec enim illam didicit ex ullo. immo laudabimus. quamuis enim na.turalis illi sit, sibierum tribuis naturae ac detrahis deo, in eodem luto haesitans uersura soluis, Geta. a quo enim fieri negas, ab eodem plane fieri mutato nomine confiteris
Abbreviated transcription (Latin):
siceat hõibus ualde libere dic̾e ac sentore q̃ uolint
Sentencias ip̃as coaderemus Non et inquit probabile
matiam adee factam. Quibus hoc argumẽtis doces.
Nichileiũ dixisti quare hoc non at probabile. Itaq mechi
ccõtrario uel maxĩe probabile uidetuꝵ. Nec taĩ temere
uidetur cogitanti plus esse aliquid in deo. quẽ prosecto ad
ĩbecellitatem hõis redigis cui nichil aliud ꝙs opisicũ
concedas. Quo igr ab hoĩe dĩna illa uis disfeoret ẜ ut
homo sic etiam deus ope indigeat aliena. Indiget autem
si nichal moliri potest insi ab altero illi mat̾ĩa iuistret᷑
Quod si sit ĩperfecte usqz uirtatis est, et ent lam poten¬
tior ludicandus matene ustitutor. Quo ergo nomine
appellabitur quai potencia deũ unicit Siquid maius
dto quicꝙpͣ quẽ necẽe est per fucte ẽẽ uirtutis potestatis incoĩs
Ideni ut̃i materie fictor est qui et ieꝵ ex matia cõstanciũ.Nles
enĩ deo non faciẽte et ĩuito eẽ aliquid aut potuit aue debies

Expanded text:
iceat hominibus ualde liberis dicere ac sentire quae uelint: sententias ipsas consideremus. non est inquit probabile materiam rerum a deo factam. quibus hoc argumentis doces? nihil enim dixisti quare hoc non sit proba-bile. itaque mihi e contrario uel maxime probabile uidetur, nec tamen temere uidetur, cogitanti plus esse aliquid in deo, quem profecto ad inbecillitatem hominis redigis, cui nihil aliut quam opificium concedis. quo igitur ab homine diuina illa uis differet, si ut homo sic etiam deus ope indiget aliena? indiget autem, si nihil moliri potest, nisi a.b altero illi materia, ministretur. quod si fit, inperfectae utique uirtutis est, et erit iam potentior iudicandus materiae institutor. quo ergo nomine appellabitur qui potentia deum uincit? siquidem maius Deo quidquam, quem necesse est perfectae esse virtutis, potestatis, rationis: idem igitur materiae fictor est, qui et rerum ex materia constantium. Neque enim Deo non faciente, et invito, esse aliquid aut potuit, aut debuit
Abbreviated transcription (Latin):
nisi iustu facere Sic eũ mondũ regi adeo dicimus ut a
restore pprouitĩa. Cus apparitores neuio sotios esst hare¬
gruda proiãcia dixerit pͣuis illoꝵ miniꝰttuo us gperatio
Et hii tauien posslait aliquid preter iusa rectonis parlus¬
iguorãtia que est conditõis suaue Ilcaũt prests muondi at
rendi necessitas. Itaq nullũ sibi ouorẽ tribui uoleet que¬

Expanded text:
nisi jussu facere. Sic enim mundum regi a Deo dicimus, ut a nisi jussu facere. Sic enim mundum regi a Deo dicimus, ut a rectore provinciam: cujus apparitores nemo socios esse in regenda provincia dixerit, quamvis illorum ministerio res geratur. Et hi tamen possignorantiam, quae est conditionis humanae. Ille autem praeses mundi, et rendi necessitas. Itaque nullum sibi honorem tribui volunt, qu
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sed eidem ĩp̃i auctores preseutia sua faciũt at uera essscie¬
Santur Itahong credulitatem mẽtita di̾nitate delodũt ꝙ
illis uerũ apperire non expedit/ Dii suit que fingere pua¬
graes et simulacia docuerũt qui ut doũ mets acultu uerr
dei auerteret esfictos morbuoꝵ regũ uultus et ornatoo eo¬
quisita pultritudĩt st̃atiu cõpearati s secciũt et illoꝵ ali noĩa
qt personas aliquas inducrũt Sed eos magi et hoi ques uere
mulesices uulgus appellat cũ artes suas execrabiles excẽt
n porro incesti ac hagi spũs / ut turtet oĩa et errores
hnais prectoribus ĩ fiuidãt serũt ac mistent faha cũ
urus Ip̃i eiũ celestes multos esse fupoeiũt unũqr om̃
regeo Ioũ eo ꝙ iulti slus ĩ celo puis augeloꝵ et unis
lam o oculis alstultriũ Naui dous ut ⁊̃ pucipio docui neq
at d̾mortales dici s does aut patui̾t᷑ aut uolluꝰ ouorũ
unũ solũq officiũ est seriuire mitibus dee/ nec oĩo quiciqua

Expanded text:
 sed idem ipsi auctores praesentia sua faciunt ut uera esse credantur: ita hominum credulitatem mentita diuinitate deludunt, quod illis uerum aperire non expedit. ht sunt qm nngere imagines et simulacra docuerunt, qui ut hominum mentes a cultu ueri dei a.uerterent, effictos mortuorum regum uultus et ornatos exquisita pulchritudine statui consecrarique fecerunt et illorum sibi nomina quasi personas aliquas induerunt. sed eos magi et ii quos uere maleficos uulgus appellat, cum artes suas exsecrabiles exercent, guntur. hi porro incesti ac uagi spiritus ut turbent omnia et errores humanis pectoribus offundant, serunt ac miscent falsa cum ueris. ipsi enim caelestes multos esse finxerunt unumque omnium regem Iouem eo, quod multi sint in caelo spiritus angelorum et unus tam ex oculis abstulerunt. Nam Deus, ut principio docui , neque sint immortales, dici se deos aut patiuntur, aut volunt: quorum unum solumque officium est, servire nutibus Dei, nec omnino quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
effundũt itaq tenebras et uitate caligie ob ducuuit.
teinplisͣ se occulũt et sacrificus om̃ubus presto acoeite
edũt q ipa prodigia quibus scupefacti uieẽ sidemco¬
modet simulacris dĩnitatis ac numinis Inde est ꝙ ab
augure iupis nouacusa ĩtisus est Ꝙ Iuno uegrensis
milesia uiudit auit. Et hercules de apio. et Iupũ de atiuo
et minera de cesare hĩc est ꝙ serpes urbere touiã pesta¬
lencia lberauit epodauio accersitus llã illuc demoniarcłis

Expanded text:
 tenebras, et veritatem caligine obducunt, templis se occulunt, et sacrificiis omnibus praesto adsunt, eduntque saepe prodigia, quibus obstupefacti homines, fidem commodent simulacris divinitatis ac numinis. Inde est, quod ab augure lapis novacula incisus est; quod Juno Veiensis Milesia vindicavit; et Hercules de Appio, et Jupiter de Atinio, et Minerva de Caesare. Hinc, quod serpens urbem Romam pestilentia liberavit Ep
Abbreviated transcription (Latin):
ta duo genera demonũ facta suut unũ celieste alterum
tcrrema hii surit ĩmũdi spũs maloꝵ que gerũtur aucto¬
res quoꝵ idem drabolus est pnceps Unde nłu trinegestus
auit quosi demonas id st peritos ac reꝵscios Nos euim
putat deos esse. Scuit illi quid futura multa ⁊d non oĩa
ꝯiuppe qrubus penitus conciliũ dei stire nonlices tt ideo so-¬
lent responsa in anibugucs exitus temperate. Fos poete
et stuit esse demonis et loquũtur. Esiodus ita tradidie dic̃es

Expanded text:
ta duo genera daemonum facta sunt, unum coeleste, alterum terrenum. Hi sunt immundi spiritus, malorum, quae geruntur, auctores, quorum idem diabolus est princeps. Unde Trismegistusaiunt, quasi δαήμονας, id est, peritos, ac rerum scios, hos enim putant deos esse. Sciunt illi quidem futura multa , sed non omnia, quippe quibus penitus consilium Dei scire non liceat: et ideo solent responsa in ambiguos exitus temperare. Eos poetae et sciunt esse daemonas, et loquuntur. Hesiodus ita t