comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nante aut iubente loquor: sed prorsus ipsã
locutionẽ illi tribuit: cuius munere loque
ipso saluo facto illos ꝑcussit Ergo ad id quod
sequitur ꝑtinet. ut iste sit sensus. Qm̃ tu ꝑ¬
cusisti om̃s aduersantes mͥ sine causa. den¬
tes peccatoꝵ contriuisti: idest inde contriui¬
qua dentes eoꝵ contriti sunt. idest in irri¬
tũ quañ in puluerẽ ꝑducta uerba peccatoꝵ
filiũ di. ut sic accipiamus dentes. uerba ma¬
ledica. Quib dentibus dicit apłs. Si autem
mordetis inuicemꝰ uidete ne consũmamini
ab inuicẽ. Possunt & dentes peccatoꝵ accipi
principes peccatoꝵ: quoꝵ auctoritate quisq
de societate recte uiuentiũ p̃ciditur. & quasi
incorporatur male uiuentibꝰ. His dentib
contrarii sunt dentes eccłȩ: quoꝵ auctoritate
ab errore gentiliũ uarioꝵq dogmatũ p̃ci.¬
dunt᷑ credentes: & in eam quȩ xp̃i corpus ẽ
transferunt᷑. His dentib dictũ est petro:

Expanded text:
nante aut jubente loquor; sed prorsus ipsam nante aut jubente loquor; sed prorsus ipsam locutionem illi tribuit cujus munere loquebipso salvo facto, illos percussit. Ergo ad id quod sequitur pertinet; ut iste sit sensus, Quoniam tu percussisti omnes adversantes mihi sine causa, dentes peccatorum contrivisti; id est, inde contriviqua dentes eorum contriti sunt, id est, in irritum quasi in pulverem perducta verba peccatorum Filium Dei; ut sic accipiamus dentes, verba maledica, quibus dentibus dicit Apostolus: Si autem mordetis invicem, videte ne consumamini ab invicem . Possunt et dentes peccatorum accipi principes peccatorum, quorum auctoritate quisque de societate secte viventium praeciditur, et quasi incorporatur male viventibus. His dentibus contrarii sunt dentes Ecclesiae, quorum auctoritate ab errore gentilium variorumque dogmatum praeciduntur credentes, et in eam quae Christi corpus est transferuntur: his dentibus dictum est Petro
Abbreviated transcription (Latin):
in una sententia & p̃teriti tp̃ris uerbũ po¬
suit & futuri. Exurrexi eñi diccit quod ẽ
de p̃terito. & suscipiet qđ est de futuro: cũ
resurgere utiq nisi illa susceptione ñ posset.
Sed in ꝓphetia bene miscent᷑ futura p̃teri¬
tis: quo utrũq significetur. quia ea quae
uentura ꝓphetant᷑. scdm tempus futura
sunt: scđm scientiã uero ꝓphetantiũ iam
ꝓ factis habenda. Miscentur quoq p̃sentis
temporis uerba: quȩ suo loco cũ occurre¬
quanta eũ multitudo patientẽ & crucifix¬
um circũsteterit. Exurge dñe saluũ me
fac ds m̃s. Non dormienti aut iacenti dõ
dicit᷑ exurge: sed moris est diuinarũ scrip¬
turarũ ꝑsonȩ dĩ tribuere quod in nobis
facit. Non quidem ubiq sed ubiq congru¬
enter dici potestꝰ ueluti cũ ipse loqui dicit᷑.
An uultis eꝑimentũ acciꝑe eius qui in me
loquit᷑ xp̃i : Non cenĩ ait eius quo illumi¬

Expanded text:
bum pobum posuit, et futuri: et exsurrexi enim dixit, quod est de praeterito; et suscipiet, quod est de futuro; cum resurgere utique nisi illa susceptione non posset. Sed in prophetia bene miscentur futura praeteritis, quo utrumque significetur: quia ea quae ventura prophetantur, secundum tempus futura sunt; secundum scientiam vero prophetantium, jam pro factis habenda. Miscentur quoque praesentis temporis verba, quae suo loco, cum occurrequanta eum multitudo patientem et crucifixum circumsteterit . Exsurge, Domine, salvum me fac, Deus meus: non dormienti aut jacenti dicitur Deo, exsurge; sed moris est divinarum Scripturarum personae Dei tribuere quod in nobis facit; non quidem ubique, sed ubi congruenter dici potest, veluti cum ipse loqui dicitur, An vultis experimentum accipere ejus qui in me loquitur Christus ? non enim ait, ejus quo illumi
Abbreviated transcription (Latin):
& somnũ cepi & exurrexi: qm̃ d̃ns suscepit
me. Somnũ autẽ pro morte positũ innu¬
merabilit̃ scripturȩ continent: sicut apłs
dicit. Nolo uos ignorare fr̃sde his qui dor¬
mitionẽ acceperunt. Nec quęrendũ est cur
additũ sit somnũ cȩpi. cũ iam dictũ ess&
dormiui. Usitatas eñĩ habent scripturȩ hu¬
iuscemodi repetitiones: sicut in scdo psalmo
multas ostendimꝰ. Nnulli aut̃ codices ha.¬
bent dormiui & soporatus sũ. & alii aliter
tio morientis. sominus aut̃ mortui accipi
potestꝰ ut dormitio sit qua transitur ad som¬
nũ. ueluti est exꝑgefactio qua transitur ad
uigilationẽ: ne ꝓ inanib sermonũ ornam̃tis
repetitiones istas in diuinis libris ẽẽ arbi¬
trem᷑. Bene gͦ accipitur ego dormiui & som¬
nũ cȩpi: ego me passioni ꝑmisi. & mors conse¬
cuta est. Et excurrexi: qm̃ dñs suscipi& me
Hoc magis animaduertendu est quẽad modũ

Expanded text:
et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Somnum autem pro morte positum innumerabiliter Scripturae continent, sicut Apostolus dicit: Nolo vos ignorare, fratres, de iis qui domitionem acceperunt . Nec quaerendum est cur additum sit, somnum cepi, cum jam dictum esset, dormivi; usitatas enim habent Scripturae hujuscemodi repetitiones, sicut in secundo psalmo multas ostendimus. Nonnulli autem codices habent, dormivi, et soporatus sum, et alii aliter;tio morientis, somnus autem mortui accipi potest; ut dormitio sit qua transitur ad somnum, veluti est expergefactio qua transitur ad vigilationem. Ne pro inanibus sermonis ornamentis, repetitiones istas in divinis libris esse arbitremur. Bene ergo accipitur, Ego dormivi, et somnum cepi; Ego me passioni permisi, et mors consecuta est. Et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Hoc magis animadvertendum est, q
Abbreviated transcription (Latin):
Clamor aut̃ etiam iste dr̃: ꝓpt̾ uim ipsius
intentionis. Et exaudiuit me de monte
p̃cisum sine manib creuisse in magnitudi¬
ne montis. S hoc ad ipsius ꝑsonã ñ potest
accipiꝰ: nisi forte ita dicere uoluit. de me¬
ipso tamquã de monte scõ suo me exaudi¬
uit: cũ habitaret in me idest in ipso monte
ꝑlanius aut̃ est & expeditius. si accipiamus
exaudisse đm de iustitia sua. lustum enim
erat. ut in nocentẽ occisum & cui retributa
sunt mala ꝓ bonis resuscitaret a mortuis.
& digna ꝑsequentib retribueret. Legimꝰ
animaduerti potest qđ positũ est ego: ad
significandũ qđ sua uoluntate mortẽ su¬
stinuit: scdm illud: ꝓpt̃ea me pat̃ diligit:
qm ego pono animã meã: ut iterũ sumã
eã Nemo tollet eã ameipso. Potestatem
habeo ponendi eã: & potestatẽ habeo iterũ
sumendi eã. Non gͦ inquit uos me tãquã
inuitũ cȩpistis & occidistis: sed ego dormiui

Expanded text:
clamor autem etiam iste dicitur, propter vim ipsius clamor autem etiam iste dicitur, propter vim ipsius intentionis. Et exaudivit me de monte praecisum sine manibus crevisse in magnitudinem montis . Sed hoc ab ipsius persona non potest accipi, nisi forte ita dicere voluit: De memetipso, tanquam de monte sancto suo, me exaudivit, cum habitaret in me, id est, in ipso monte. Planius autem est et expeditius, si accipiamus exaudisse Deum de justitia sua: justum enim erat ut innocentem occisum, et cui retributa sunt mala pro bonis, resuscitaret a mortuis, et digna persequentibus retribueret; legimusanimadverti potest quod positum est, Ego, ad significandum quod sua voluntate mortem sustinuit, secundum illud: Propterea me Pater diligit, quoniam ego pono animam meam, ut iterum sumam eam. Nemo eam tollit a meipso: potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam : non ergo, inquit, vos me tanquam invitum cepistis et occidistis, sed ego dormivi,
Abbreviated transcription (Latin):
quid gloriaris quasi non acceꝑis: & exal¬
tans caput meũ. Mentẽ ipsam humanam
hic accipiendã puto. qđ caput animȩ non
absurde appellatur. quȩ ita inhesit & quo¬
dammͦꝰ coaluit excellentĩ suꝑeminentiã
uerbi hominẽ suscipientis: ut tanta passionis
strepitu uerberati aeris ꝓmitur: sed uoce
cordis quȩ hominib silet. dõ aut̃ sicut ela.¬
mor sonat. Qua uoce susanna exaudita ẽ: &
de qua uoce ipse dñs pręcipit: ut in cubicu.¬
lis clausis idest in secretis cordis sine strepi¬
tu oretur. Nec facile quisquã dixerit hac
uoce minus orari. si nullus uerboꝵ sonitus
reddatur ex corpore: q̃m & silentes cum in
cordibus oramus: si alienȩ ab affectu oran¬
tis cogitationes int̾currant. nonđui dici po¬
test uoce mea ad dñm clamaui. Neq hoc
recte dicit᷑: nisi cũ sola anima nichil car¬
nis nichilq carnaliũ intentionũ in oratio¬
ne attrahens loquit᷑ dño: ubi solus audit

Expanded text:
quid gloriaris quasi non acceperis ? Et exalquid gloriaris quasi non acceperis ? Et exaltans caput meum: mentem ipsam humanam hic accipiendam puto, quod caput animae non absurde appellatur, quae ita inhaesit et quodammodo coaluit excellenti supereminentiae Verbi hominem suscipientis, ut tanta passionis strepitu verberati aeris promitur; sed voce cordis, quae hominibus silet, Deo autem sicut clamor sonat. Qua voce Suzanna exaudita est : et de qua voce ipse Dominus praecipit, ut in cubiculis clausis, id est, in secretis cordis sine strepitu oretur . Nec facile quisquam dixerit hac voce minus orari, si nullus verborum sonus reddatur ex corpore; quoniam et silentes cum in cordibus oramus, si alienae ab affectu orantis cogitationes intercurrant, nondum dici potest: Voce mea ad Dominum clamavi. Neque hoc recte dicitur, nisi cum sola anima, nihil carnis nihilque carnalium intentionum in oratione attrahens, loquitur Domino, ubi solus audit;
Abbreviated transcription (Latin):
pacem xp̃m exhibuisse traditori suo: quã uis il¬
le tam sceleratȩ cogitationis interno bello
uastaretur. Et idõ absalon patris pax dicit᷑.
me. Tam scilic& multiplicati st̃: ut etiam de
numero discipuloꝵ ñ defuerit. qui in nume¬
ro accesserit ꝑsequentiũ. Multi insurgunt
aduersum me. Multi dicunt animȩ meȩ: non
est salus illi in dõ eius. Manifestũ est quod
nisi desperarent resurrecturũ: non utiq oc¬
ciderent. Ad hoc ualent illȩ uoces: descen¬
dat de cruce si di filius ẽ. Et alios salua¬
uit: seipsum non potest: Ergo nec iudas eũ
tradidisset: nisi ex eoꝵ ess& numero qͥ xp̃m
contẽpnerent dicentes. non est salus illi in
hominẽ dicit᷑ dõ: quia hominis susceptiõe
put meũ. Głam suam dñm dicit: etiam
ille quẽ sic suscepit di uerbum. ut simul
cum illo ds̃ fieret. Discant suꝑbi: qui non
libenter audiunt cũ eis dicitur. Qͥd aut̃
habes quod non accepisti : Si aut̃ accepisti:

Expanded text:
pacem Christum exhibuisse traditori suo; quamvis ilpacem Christum exhibuisse traditori suo; quamvis ille tam sceleratae cogitationis interno bello vastaretur. Et ideo Abessalon Patris pax dicitur, me? tam scilicet multiplicati sunt, ut etiam de numero discipulorum non defuerit qui numero accesserit persequentium. Multi insurgunt super me: multi dicunt animae meae: Non est salus illi in Deo ejus. Manifestum est quod nisi desperarent resurrecturum, non utique occiderent. Ad hoc valent illae voces: Descendat de cruce, si Filius Dei est; et: Alios salvavit, seipsum non potest . Ergo nec Judas eum tradidisset, nisi ex eorum esset numero qui Christum contemnerent, dicentes: Non est salus illi in Deo; quia hominis susceptio est : gloriam suam Deum dicit etiam ille, quem sic suscepit Dei Verbum, ut simul cum eo Deus fieret. Discant superbi, qui non libenter audiunt cum eis dicitur: Quid autem habes quod non accepisti? Si autem accepisti,
Abbreviated transcription (Latin):
mo dicimus: nichil eũ fugit. Propt̾ea ueri¬
tas fugit mentẽ udȩ: cum eũ illustrare de¬
stitit. Absalon aut̃ ut quida interptantur:
in latina lingua dicit᷑ patris pax. Qđ mirũ
uideri potest. siue in hystoria regnoꝵ cum
bellũ aduersus patrẽ absalon gesserit: siue
in hystoria noui testam̃ti cũ traditor dñi
uidas fuerit: quẽ admodu pax patris possit
intelligi. Sed & ibi qui diligent̃ legunt ui¬
dent in illo bello dauid pacatũ fuisse filioꝰ
qui etiã cũ magno dolore plangit extin¬
ctum dicens. Absalon filius ñs: quis michi
dabit mori pro te : & in hystoria noui tes¬
tamenti ipsa dñi nr̃i tanta & tam miranda
patientia qđ eum tãdiu ꝑtulit tamquam
bonũ. cũ eius cogitationes non ignoraret:
cũ adhibuit ad conuiuiũ in quo corporis
& sanguinis sui mysteriũ discipulis cõmen¬
dauit & tradidit: quod deniq in ipsa tradi¬
tione eius osculũ accepit. bene intelligitur¬

Expanded text:
mo dicimus: Nihil eum fugit. Propterea verimo dicimus: Nihil eum fugit. Propterea veritas fugit mentem Judae, cum eum illustrare destitit. Abessalon autem, sicut quidam interpretantur, in latina lingua dicitur Patris pax: quod mirum videri potest, sive in historia Regnorum, cum bellum adversus patrem Abessalon gesserit; sive in historia Novi Testamenti, cum traditor Domini Judas fuerit, quemadmodum Patris pax possit intelligi. Sed et ibi qui diligenter legunt, vident in illo bello David pacatum fuisse filio, qui etiam magno cum dolore planxit exstinctum, dicens: Abessalon filius meus, quis dabit mihi mori pro te ? et in historia Novi Testamenti, ipsa Domini nostri tanta et tam miranda patientia, quod eum tamdiu pertulit tanquam bonum, cum ejus cogitationes non ignoraret, cum adhibuit ad convivium in quo corporis et sanguinis sui figuram discipulis commendavit et tradidit , quod denique in ipsa traditione osculum accepit , bene intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
enim hoc ad passionẽ & resurrectionem
dñi congruent̃ sonat: quam ad illam
hystoriam in qua dauid scribit᷑ fugisse
a facie bellantis aduersũ se filui sui Et
qm̃ scriptũ est de discipulis axp̃i. quã diu
cm eis est sponsus non ieiunant filii sponsiͥ
dripulus imꝑius. qui eum tradidit: a cuius
faie fugisset quãquã hystorice possit acci¬
pi quando illo discedente secessit cũ cȩt̾is
in nontẽ: tamen spiritaliter quando mentẽ
iulȩ filius dĩ idest uirtus & sapientia dĩ dese¬
rit. cũ eum diabolus penitus inuasitꝰ in eo
qiod scriptũ est & intrauit diabolus in cor
eus. bene accipitur a facie eius xp̃m fugisse:
n quia xp̃c diabolo cessit. sed xp̃o disce¬
dente diabolus possedit. Quẽ discessũ fugã
esse in hoc psalmo appellatũ celeritatis causa
irbitror: qđ uerbo etiam dñi significatur
licentis. Quod facis. cito fac. Loquim᷑ enim
sic in consuetudine ut dicamꝰ fugit me qđ
in mentẽ non uenit. Et de homine doctissi¬

Expanded text:
enim hoc ad passionem et resurrectionem Domini congruenter sonat, quam ad illam historiam in qua David scribitur fugisse a facie bellantis adversum se filii sui . Et quoniam scriptum est de discipulis Christi: Quamdiu cum eis est sponsus, non jejunant filii sponsi discipulus impius qui eum tradidit. A cujus facie fugisse quanquam historice possit accipi, quando illo discedente secessit cum caeteris in montem; tamen spiritualiter, quando mentem Judae Filius Dei, id est virtus et sapientia Dei, deseruit, cum eum diabolus penitus invasit, in eo quod scriptum est, Et intravit diabolus in cor ejus , bene accipitur a facie ejus Christum fugisse; non quia Christus diabolo cessit, sed Christo discedente diabolus possedit. Quem discessum fugam esse in hoc psalmo appellatum celeritatis causa arbitror; quod verbo etiam Domini significatur dicentis: Quod facis, cito fac . Loquimur etiam sic in consuetudine, ut dicamus: Fugit me, quod in mentem non venit; et de homine doctissi
Abbreviated transcription (Latin):
iam contigisse scimus. Dñe qͥd multiplica¬
ti sunt qui tribulant me: multi insurgunt
aduersũ me: xp̃ianũ nomen ext̃minare
cupientes. Multi dicunt animȩ meȩ: non ẽ
salus illi in dõ eius. Non enĩ alit̃ sꝑarent
posse se ꝑdere ȩccłam latissime pullulantẽ:
nisi ad di curã ꝑtinere non crederent. Tu
autẽ dñe susceptor m̃s es. In xp̃o utiq
Nam in illo homine & ȩcclesia suscepta ẽ
a uerbo quod caro factum est & habitauit
in nobis: quia & in cęlestibus sedere nos fe¬
cit una cum illo. Prȩcedente enĩ capite:
membra cȩtera consequunt᷑. Quis enĩ nos
separabit a caritate xp̃i : Recte gͦ dicit
etiam ȩccła: susceptor m̃s es gloria mea
Non enim sibi tribuit quod excellit: cũ
intelligit cuius gr̃a & miscđia talis ẽ. Et
exaltans caput meũ. Ipsum scilic& qui pri-¬
mogenitus a mortuis ascendit in cęlum.

Expanded text:
imus: Domine, quid multiplicati sunt qui tribulant me? multi insurgunt adversum me, christianum nomen exterminare cupientes. Multi dicunt animae meae: Non est salus illi in Deo ejus: non enim aliter sperarent posse se perdere Ecclesiam latissime pullulantem, nisi ad Dei curam pertinere non crederent. Tu autem, Domine, susceptor meus es: in Christo utique; nam in illo homine et Ecclesia suscepta est a Verbo, quod caro factum est, et habitavit in nobis ; quia et in coelestibus nos sedere fecit una cum illo : praecedente enim capite, membra caetera consequentur; quis enim nos separabit a charitate Christi ? Recte ergo dicit etiam Ecclesia: Susceptor meus es, gloria mea; non enim sibi tribuit quod excellit, cum intelligit cujus gratia et misericordia talis est. Et exaltans caput meum, ipsum scilicet qui primogenit
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatione solent cogitare iram di. quib
non aꝑte reuelatur. Hoc gͦ sibi ipsi debent
dicere: apprehendamus disciplinam. ne qͣn.¬
do irascatur dñs. & pereamus de uia iusta.
lam uero irascatur dñs quomodo accipien¬
dum sit supra dictum est: & pereatis de uia
iusta. Hec magna pęna est: quȩ ab his for¬
midatur. qui aliquid dulcedinis iusticiae
ꝑceperunt. Qui enim perit de uia iusticiȩ:
cum magna miseria per uias iniquitatis
uindicta uenerit quȩ impiis & peccatorib
prȩparatur: non solum eos non attinget
qui confidunt in dño. sed etiam ad regnũ
illis instruendũ & sublimandũ proficiet.
Non enim dixit cum exarserit in breui
ira eius. securi om̃s qui confidunt in eo.
tamquã hoc solum inde habeant quod non
puniant᷑. sed beati dixit: ubi est bonorũ
omniũ summa & cumulus. Quod aut̃ po¬
situm est in breui. hoc maxime significare
arbitror: quia repentinũ aliquid erit dũ

Expanded text:
dubitatione solent cogitare iram Dei, quibus dubitatione solent cogitare iram Dei, quibus non aperte revelatur. Hoc ergo sibi ipsi debent dicere: Apprehendamus disciplinam, nequando irascatur Dominus, et pereamus de via justa. Jam vero, irascatur Dominus, quomodo accipiendum sit supra dictum est. Et pereatis de via justa: haec magna poena est, quae ab iis formidatur qui aliquid dulcedinis justitiae perceperunt; qui enim perit de via justitiae, cum magna miseria per vias iniquitatis vindicta venerit, quae impiis et peccatoribus praeparatur, non solum eos non attinget qui confidunt in Domino, sed etiam ad regnum illis instruendum et sublimandum proficiet. Non enim dixit: Cum exarserit in brevi ira ejus, securi omnes qui confidunt in eo, tanquam hoc solum inde habeant, quod non puniantur; sed beati dixit, ubi est bonorum omnium summa et cumulus. Quod autem positum est, in brevi, hoc significare arbitror, quia repentinum aliquid erit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
Etiam sic potest accipi & nunc reges intel¬
ligite: idest etiam nunc me rege constitu¬
to nolite tristes esse reges terrȩ. quasi bonũ
ur̃m uobis ablatum sit: sed intelligite &
erudimini. Id enim uobis expedit ut sub
illo sitis: a quo intellectus & eruditio uobis
datur. Et hoc uobis expedit. ut non teme¬
re dominemini: sed dño omniũ cum ti¬
more seruiatis. & excultetis in beatitudine
certissima & sincerissima: cauti & circum¬
spicientes. ne ab ea ꝑ suꝑbiam decidatis
intelligite & erudimini. Nam intelligere
& erudiri: hoc est app̃hendere disciplinã
Uerum tam̃ etiam in eo quod dicitur ap¬
prehendite: satis significatur presidium
quodda atq munimentũ esse aduersus
omnia quȩ obesse possent: nisi tanta cura
app̃henderetur. Ne quando autẽ irascat᷑
dñs cum dubitatione positum est. non se.¬
cundũ uisionẽ ꝓphetȩ cui certum ẽ: sed
scđ̃m eos ipsos qui morentur quia cum

Expanded text:
Etiam sic potest accipi, Et nunc reges intelEtiam sic potest accipi, Et nunc reges intelligite, id est, Et jam nunc me rege constituto, nolite tristes esse, reges terrae, quasi bonum vestrum vobis ablatum sit; sed intelligite potius, et erudimini. Id enim vobis ex pedit ut sub illo sitis, a quo intellectus et eruditio vobis datur. Et hoc vobis expedit, ut non temere dominemini; sed Domino omnium cum timore serviatis, et exsultetis in beatitudine certissima et sincerissima, cauti et circumspicientes ne ab ea per superbiam decidatis.intelligite, et erudimini; nam intelligere et erudiri, hoc est apprehendere disciplinam. Verumtamen in eo quod dicitur, apprehendite, satis significatur praesidium quoddam atque munimentum esse adversus omnia quae obesse possent, nisi tanta cura apprehenderetur. Nequando autem irascatur Dominus, cum dubitatione positum est; non secundum visionem Prophetae, cui certum est, sed secundum eos ipsos qui monentur; quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
tam uitam ꝑtinent. Nunc intelligite iam
reges. idest iam ualentes regere quicquid
in uobis seruile atq bestiale est: & iam ua¬
lentes pugnare non quasi aerem cedentes:
sed castigantes ur̃a corpora & seruituti
subicientes. Et erudimini qui iudicatis
terrã. Hoc idem repetitũ est erudimini.
ꝓ eo quod dictũ est intelligite: Qui iudi¬
catis autẽ terrã: pro eo quod dictum ẽ reges.
Spiritales enĩ significat. qui iudicant terrã.
Inferius eñi nobis est. q̃uicqͥd iudicamꝰ Quic.¬
quid aut̃ infra spiritalem hominẽ est. me¬
rito terra nominat᷑: quia terrena labe sau
biam uertat quod dictũ est reges qui iudi¬
catis terrã. Et exultate ei cũ tremore. Opti¬
me subiectũ est exultate. ne ad miseriam
ualere uideretur quod dictũ est.: seruite
dño in timore. Sed ne rursus idipsum
ꝑgeret in effusionẽ temeritatis. additũ
est cum tremore᷑. ut ad cautionẽ ualerae
circumspectãq scificationis custodiam

Expanded text:
tam vitam pertinent: nunc intelligite jam tam vitam pertinent: nunc intelligite jam reges, id est, jam valentes regere quidquid in vobis servile atque bestiale est; et jam valentes pugnare, non quasi aeret caedentes, sed castigantes vestra corpora, et servituli subjicientes . Erudimini, omnes qui judicatis terram. Hoc idem repetitum est: erudimini, pro eo quod dictum est, intelligite; qui judicatis autem terram, pro eo quod dictum est, reges. Spirituales enim significat qui judicant terram: inferius enim nobis est, quidquid judicamus; quidquid autem infra spiritualem hominem est, merito terra nominatur, quia terrena labe saucerbiam vertat quod dictum est, reges qui judicatis terram. Et exsultate ei cum tremore: optime subjectum est exsultate, ne ad miseriam valere videretur quod dictum est, servite Domino in timore. Sed rursus ne idipsum pergeret in effusionem temeritatis, additum est, cum tremore; ut ad cautionem valeret circumspectamque sanctificationis custodiam.
Abbreviated transcription (Latin):
tuã hoc iam tẽporalit᷑ scđm susceptũ ho-¬
minẽ qui sacrificiũ ei sese obtulit ꝓ om̃ib
sacrificus qui etiam interpellat pro nobis
ut ad totam ipsam dispensationẽ tẽporalẽ
quȩ pro genere humano facta est referat᷑
quod dictum est postula a me: ut scilicet
gentes nomini xp̃iano copulentur: atq
ita a morte redimant᷑ & possideantura
dõ. Dabo tibi gentes hereditatẽ tuã qua
possideas ad earum salutẽ: & quȩ tibi
fructiferent spiritalia. Et possessionẽ tiã
terminos terrȩ. Idem repetitũ est t̃minos
terrȩ pro eo positũ. quod dictũ est dabo¬
tibi gentes: sed hoc planius dictũ sit ut
Et tamquã uasfiguli conteres eos. Idest con¬
teres in eis terrenas cupiditates. & ueteris
hominis lutulenta negocia: & quicqͥd de
peccatore limo contractũ atq inolitũ ẽ
& nunc reges intelligite. Et nunc id est iã
in nouati. iam contritis luteis tegumentis:
idest carnalib uasis erroris quȩ ad p̃teri¬

Expanded text:
m susceptum hominem, qui sacrificium sese obtulit pro omnibus sacrificiis, qui etiam interpellat pro nobis ; ut ad totam ipsam dispensationem temporalem, quae pro genere humano facta est, referatur quod dictum est, Postula a me; ut scilicet gentes nomini christiano copulentur, atque ita a morte redimantur, et possideantur a Deo. Dabo tibi gentes haereditatem tuam, quas possideas ad earum salutem, et quae tibi fructificent spiritualia. Et possessionem tuam terminos terrae. Idem repetitum est: terminos terrae, pro eo positum quod dictum est, gentes; sed hoc planius, ut Et tanquam vas figuli conteres eos; id est, conteres in eis terrenas cupiditates, et veteris hominis lutulenta negotia, et quidquid de peccatore limo contractum atque inolitum est. Et nunc, reges, intelligite: et nunc, id est jam innovati, jam contritis luteis tegumentis, id est carnalibus vasis erroris quae ad praeteri
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est. quid suꝑbit terra & cinis: qm̃
in uita sua proiecit᷑ intima sua. Unde eñi
proiectus est: non absurde se dicitur ꝓiecisse.
scilicet: quia tamquã puluis proiciunt᷑ a facie
terrȩ. Et bene hoc eis dixit auferri quo suꝑbi
ambrunt. idest ut iudicent: ut hoc ipsum
planius dictum intelligatur sequenti senten¬
tia Neq peccatores in confilio iustorum
Solet eñi hoc modo repeti planius qđ suꝑius
dicitur. ut peccatores intelligant᷑ impiiꝰ. & qđ
supra dictũ est in iudicio. hoc dictum sit in
consilio iustoꝵ. Aut certe si aliud sunt impii
aliud peccatores. ut quãquã omnis impius
peccator sit. non tam̃ omnis peccator sit im¬
piusꝰ impii non resurgunt in iudicio. idest
resurgent quidem sed non ut iudicentur:
quia iam pęnis certissimis destinati sunt
Peccatores autẽ non resurgunt in consilio
iustorum. idest ut iuidicent: sed forte ut
iudicentur: ut de his dictum sit. uniuscu¬

Expanded text:
scriptum est: Quid superbit terra et cinis? quoniam scriptum est: Quid superbit terra et cinis? quoniam in vita sua projecit intima sua ; unde enim projectus est, non absurde se dicitur projecissescilicet, quia tanquam pulvis projiciuntur a facie terrae. Et bene hoc eis dixit auferri quod superbi ambiunt, id est ut judicent, ut hoc ipsum planius dictum intelligatur sequenti sententia: Neque peccatores in consilio justorum. Solet enim hoc modo repeti planius quod superius dicitur, ut peccatores intelligantur impii; et quod supra dictum est in judicio, hic dictum sit in consilio justorum. Aut certe si aliud sunt impii, aliud peccatores; ut quanquam omnis impius peccator sit, non tamen omnis peccator sit impius. Impii non resurgunt in judicio: id est, resurgent quidem, sed non ut judicentur, quia jam poenis certissimis destinati sunt; peccatores autem non resurgunt in consilio justorum, id est ut judicent, sed forte ut judicentur, ut de his dictum sit: Uniuscu
Abbreviated transcription (Latin):
tatis meȩ & enim hereditas mea p̃clara ẽ michi
Scd̃m hanc dicitur. sustine dñm & obserua ui¬
as eius: & ecaltahit te ut possideas terram
Scd̃m hanc dicitur. beati mites: qͣm ipsi here¬
ditate possidebunt terrã Similitudo autẽ
hinc ducta est: quia ut hȩc terra uisibilis
exteriorẽ hominẽ nutrit & continet. ita
illa terra inuisibilis interiorem hominẽ:
a cuius terrȩ facie proicit uentus impiũ
idest suꝑbia. quia inflat. Quam cauens
ille qui inebriabatur ab ubertate domus
dĩ. & torrente uoluptatis eius potabatur:
dicit. non ueniat michi pes suꝑbiȩ. Ab
hac terra proiecit suꝑbia eum qui dixxit.
ponam sedem meã ad aquilonẽ: & ero simi¬
lis altissimo. Ab huius terrȩ facie proiecit
etiam eũ: qui cum consensisset & gustasset
de prohibito ligno ut esset sicut d̃s. abscon¬
dit se a facie dĩ. Hanc terrã ad interiorẽ
hominẽ ꝑtinere. & inde suꝑbia hominẽ
proici. maxime intelligi potest in eo qđ

Expanded text:
mea praeclara est mihi ; secundum hanc dicitur: Sustine Dominum, et observa vias ejus, et exaltabit te, ut possideas terram ; secundum hanc dicitur: Beati mites, quia ipsi haeredi tate possidebunt terram . Similitudo autem hinc ducta est; quia ut haec terra visibilis exteriorem hominem nutrit et continet, ita illa terra invisibilis interiorem hominem. A cujus terrae facie projicit ventus impium, id est superbia, quia inflat. Quam cavens ille qui inebriabatur ab ubertate domus Dei, et torrente voluptatis ejus potabatur, dicit: Non veniat mihi pes superbiae . Ab hac terra projecit superbia eum qui dixit: Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo . Ab hujus terrae facie projecit etiam eum qui, cum consensisset et gustasset de prohibito ligno, ut esset sicut Deus, abscondit se a facie Dei . Hanc terram ad interiorem hominem pertinere, et inde superbia hominem projici, maxime intelligi potest in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
am nouit d̃is uiam iustorũ. Quẽ ad modũ
dicitur. nouit salutẽ medicina. morbos aut̃
non nouit: & tamen etiam morbi arte me¬
dicinȩ agnoscunt᷑: sic dici potest nosse dñm
uiam iustoꝵ. uiam uero impioꝵ ñ nosse:
Non quia aliquid ignoret dñs: & tam̃ di¬
cit peccatorib non noui uos. Iter autem
impioꝵ ꝑibit. Pro eo positũ est. ac si dicere¬
tur. lter autẽ impioꝵ non nouit dñs. Sed
planius dictũ est ut hoc sit nesciri a dno
quod est perire & hoc sit sciri a dño quod
est manere: ut ad scientiã dĩ esse ꝑtineat:
ad ignorantiã uero non esse: quia dñs dicit
Ego sum qui sum: & qui ẽ misit me. Ex¬

Expanded text:
novit Dominus viam justorum. Quemadmodum dicitur, Novit salutem medicina, morbos autem non novit; et tamen etiam morbi arte medicinae agnoscuntur; sic dici potest, nosse Dominum viam justorum, viam vero impiorum non nosse; non quia aliquid Dominus nescit, et tamen dicit peccatoribus: Non novi vos . Iter autem impiorum peribit, pro eo positum est, ac si diceretur: Iter autem impiorum non novit Dominus. Sed planius dictum est, ut hoc sit nesciri a Domino, quod est perire, et hoc sit sciri Domino, quod est manere: ut ad scientiam Dei esse pertineat, ad ignorantiam vero non esse; quia Dominus dicit: Ego sum qui sum; et: Qui est, misit me
Abbreviated transcription (Latin):
in sp̃u scõ: & illud. qui sitit ueniat & bibat:¬
& illud. si scires donũ dĩ & quis ẽ qui a te
aquã petit. petisses ab eo & daret tibi aquam
uiuam: unde qui biberit ñ sitiet in ȩternũ.
sed efficietur in eo fons aquȩ salientis in ui-¬
tam ȩt̃nam : aut scđm decursus aquarum.
scd̾m ppłorũ peccata. quia & aquȩ populi
interp̃tant᷑ in apocalypsi. Et decursus non
absurde intelligitur lapsus: quod ꝑtin& ad
delictũ. Lignũ gͦ illud idest dñs ñr̃. de aquis
decurrentib idest populis peccatorib trahens
eos in uia in radices disciplinȩ suȩ fructum
dabit. hoc est constituet eccłas scias. In tẽpore
suo: idest postquã clarificatus ẽ resurrectione
& ascensione in cęlum. Tune eñi spũ scõ misso
apłis. & eis in fiducia sui confirmatis & directis:
in populos fructificauit ȩccła Et foliũ eius
non decidet: idest uerbũ eius non erit irri¬

Expanded text:
in Spiritu sancto ; et illud: Qui sitit, veniat, et bibat ; etin Spiritu sancto ; et illud: Qui sitit, veniat, et bibat ; et illud: Si scires donum Dei, et quis est qui a te aquam petit; petisses ab eo, et daret tibi aquam vivam, unde qui biberit non sitiet in aeternum; sed efficietur in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . Aut secundum decursus aquarum, secundum populorum peccata, quia et aquae populi interpretantur in Apocalypsi ; et decursus non absurde intelligitur lapsus, quod pertinet ad delictum. Lignum ergo illud, id est Dominus noster, de aquis decurrentibus, id est populis peccatoribus, trahens eos in via in radices disciplinae suae, fructum dabit, hoc est, constituet Ecclesias; in tempore suo, id est, postquam clarificatus est resurrectione et ascensione in coelum. Tunc enim Spiritu sancto misso Apostolis, et eis in fiducia sui confirmatis et directis in populos, fructificavit Ecclesias. Et folium ejus non decidet: id est, verbum ejus non erit irri
Abbreviated transcription (Latin):
in consuo impioꝵ. nec in uia peccatoꝵ stetit.
nec in ꝗthedra pestilentiȩ sedit. Sed in lege¬
sub lege. Qu est in lege scđm legem agit: qui
est sub lege. iđ̃m legem agit᷑. Ille gͦ liber est.
iste seruus. Dinde aliud est lex quȩ scribitur
& imponitur eruienti. aliud lex quȩ mente
conspicit᷑ ab eo qui ñ indiget litteris. Medi¬
tabitur die ac nocte: aut sine int̃missione in-¬
telligendu est: aut die in lȩticia. nocte in tri¬
bulationibus. Dicitur eñi Abraam diem meũ
uidit: & gauisus ẽ Et de tribulatione dicit᷑
mer Et erit tãquĩ lignum quod planta.¬
tũ est secus decursus aquarũ: idest aut scđm
ipsam sapientiã quȩ dignata est hominẽ sus¬
cipere ad salutẽ nr̃am. ut ipse homo sit lig¬
num plantatũ scđm decursus aquarũ: po-¬
test eñi hoc intellectu accipi qđ in alio psal.
mo đr̃. fluuius di repletus aqua: aut scđm¬
sp̃m scm scdm quẽ dicit᷑. ipse uos baptizabit

Expanded text:
in consilio impiorum, nec in via peccatorum stetit, in consilio impiorum, nec in via peccatorum stetit, nec in cathedra pestilentiae sedit. 2. vesub lege: qui est in lege, secundum legem agit; qui est sub lege, secundum legem agitur. Ille ergo liber est, iste servus. Deinde aliud est lex quae scribitur, et imponitur servienti; aliud lex quae mente conspicitur, ab eo qui non indiget litteris. Meditabitur die ac nocte: aut sine intermissione intelligendum est; aut die in laetitia, nocte in tribulationibus; dicitur enim: Abraham diem meum vidit, et gavisus est ; et de tribulatione dicitur:  Et erit tanquam lignum quod plantatum est secundum decursus aquarum: id est, aut secundum ipsam Sapientiam, quae dignata est hominem suscipere ad salutem nostram; ut ipse homo sit lignum plantatum secundum decursus aquarum: potest enim et hoc intellectu accipi, quod in alio psalmo dicitur: Fluvius Dei repletus est aqua . Aut ssecundum quem dicitur: Ipse vos baptizabit
Abbreviated transcription (Latin):
dñico accipiendũ ẽ. Beatꝰ
uir qui non abut in con¬
silio impioꝵ. sicut homo
terrenus qui uxori consen¬
sit decepte a serpente: ut dĩ p̃cepta p̃terir&.
Et in uia peccatoꝵ ñ stetit. Quia uenit qui¬
dem in uia peccatoꝵ nascendo sicut peccatores.
sed non stetit: quia non eũ tenuit illecebra
secularis. Et in cathedra pestilentiȩ ñ sedit
Noluit regnũ terrenũ cum suꝑbia: quae
cathedra pestilentiȩ ideo recte intelligitur:
quia non fere quisquã ẽ qui careat amore
dominandi: & humanã non appetat głam
Pestilentia ẽ eñi morbus late ꝑuagatus. &
oñis aut pene om̃s inuoluens quãquã acc̃õ¬
modatius accipiatur cathedra pestilentiae
ꝑniciosa doctrina: cuius sermo ut cancer
serpit. Deinde considerandus ẽ ordo uerboꝵ
Abiit. stetit. sedit. Abut eñi ille: cũ recessit
a d̃o. Stetit: cũ delectatus est peccato Sedit:
cum in sua suꝑbia confirmatus redire non
potuit. nisi ꝑ eum liberatus qui neq abut

Expanded text:
Dominico, accipiendum est. Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum: sicut homo terrenus qui uxori consensit deceptae a serpente, ut Dei praecepta praeteriret. Et in via peccatorum non stetit: quia venit quidem in via peccatorum, nascendo sicut peccatores; sed non stetit, quia eum non tenuit illecebra saecularis. Et in cathedra pestilentiae non sedit: noluit regnum terrenum cum superbia; quae ideo cathedra pestilentiae recte intelligitur, quia non fere quisquam est qui careat amore dominandi et humanam non appetat gloriam; pestilentia est enim morbus late pervagatus, et omnes aut pene omnes involvens. Quanquam accommodatius accipiatur cathedra pestilentiae, perniciosa doctrina, cujus sermo ut cancer serpit . Deinde considerandus est ordo verborum, abiit, stetit, sedit: abiit enim ille, cum recessit a Deo; stetit, cum delectatus est peccato; sedit, cum in sua superbia confirmatus, redire non potuit, nis per eum liberatus, qui neque abiit
Abbreviated transcription (Latin):
turum sit. deridebit ds & subsannabit.
ostendens quomodo ad eos loquetur. dixit. con¬
turbabit eos: ut in ira sua. hoc sit in furore suo
lram autẽ & furorẽ dñi di. non ꝑturbationem
mentis oportet intelligi sed uim qua iustissi¬
me uindicat subiectã sibi ad ministeriũ
uniuersa creatura Prȩcipue nãq p̃uiden¬
dũ est a tenendu illud quod scriptũ est in
salomone: tu aut̃ dñe uirtutũ cum tranqͥl.¬
litate iudicas: & cũ magna reuerentia dispo¬
nis nos. lragͦ dĩ est motus qui fit in animaquȩ
legem di nouit: cum eande legẽ uidet a pecca.¬
tore prȩteriri.ꝑ hunc eñĩ motũ iustarũ ani-¬
marũ multa uindicant᷑: quãquã posset iradĩ
recte intelligi etiam ipsa mentis obscuratio:

Expanded text:
turum sit, deridebit Deus et subsannabiturum sit, deridebit Deus et subsannabiostendens quomodo ad eos loquetur, dixit, conturbabit eos; ut in ira sua, hoc sit, in furore suo. Iram autem et furorem Domini Dei non perturbationem mentis oportet intelligi, sed vim qua justissime vindicat, subjecta sibi ad ministerium universa creatura. Praecipue namque pervidendum est et tenendum illud quod scriptum est in Salomone: Tu autem, Domine virtutis, cum tranquillitate judicas, et cum magna reverentia disponis nos . Ira ergo Dei est motus qui fit in anima quae legem Dei novit, cum eamdem legem videt a peccatore praeteriri; per hunc enim motum justarum animarum multa vindicantur. Quanquam possit ira Dei r
Abbreviated transcription (Latin):
Pro eo quod dictũ est utqͥd. ac si diceretur
frustra Non enim impleuert̃ quȩ uolue¬
runtꝰ ut xp̃s extingueretur. Dicitur hoc
tius ex eorum ꝑsona accipitur quos dixxit
in ania meditatos: ut hoc sit disrumpamus
uincula eoꝵ. & abiciamus a nobis iugum
ipsorum. Demus operam ut non nos alligae:
nabit eos Repetita ẽ sententia eiꝰ Nam ꝓ
eo quod est qui habitat in cęlis. subsequen¬
ter positũ est dñs. Et pro eo quod est irri¬
debit: subsequent̃ positũ est subsannabit.
Nichil horum tamen sapere oportet car-¬
naliter: quasi aut buccis ds irrideat aut
naso subsannet: sed ea uis accipienda est
quã dat scĩs suis: ut futura cernentes id ÷
nomen xp̃i & dominationẽ ꝑuagaturam
in posteros. & uniuersas gentes obtenturã:
illos inania meditatos esse intelligat.
Hȩc enim uis qua ista prȩscita sunt: irri¬
sio di est & subsannatio. Qui habitat in
cȩlis irridebit eos. Cȩlos si animas scãs acci¬
piamus: ꝑ has eos utiq prȩsciens quid fu¬

Expanded text:
Pro eo dictum est utquid, ac si diceretur, frustra: non enim impleverunt quod voluerunt, ut Christus exstingueretur; dicitur hoc tius ex eorum persona accipitur, quos dixit inania meditatos; ut hoc sit, Disrumpamus vincula eorum, et abjiciamus a nobis jugum ipsorum, demus operam ut non nos alliget, nabit eos. Repetita sententia est: nam pro eo quod est, Qui habitat in coelis, subsequenter positum est, Dominus; et pro eo quod est, irridebit, subsequenter positum est, subsannabit. Nihil horum tamen sapere oportet carnaliter, quasi aut buccis Deus irrideat, aut naso subsannet: sed ea vis accipienda est, quam dat sanctis suis, ut futura cernentes, id est nomen Christi et dominationem pervagaturam in posteros et universas gentes obtenturam, illos inania meditatos esse intelligant; haec enim vis qua ista praescita sunt, irrisio Dei est et subsannatio. Qui habitat in coelis, irridebit eos: coelos si animas sanctas accipiamus, per has eos, utique praesciens quid fu
Abbreviated transcription (Latin):
eius resurrectione. qui ꝓ nobis dignatus ẽ
mori. Qm̃ tu ꝑcussisti om̃s aduersantes mͥ
sine causa: dentes peccatoꝵ contriuisti. Iam
regnante ȩcclesia inimici nominis xp̃iani
confusione ꝑcussi sunt: & siue maledica uer¬
ba eoꝵ siue principatus in irritum ducti
Credite ergo homines qđ dñi est salus. Et
tu dne sit suꝑ ppłm tuũ benedictio tua
Utest etiã unusquisq nr̃m dicere. Aliter¬
cum uicioꝵ & cupiditatũ multitudo resis

Expanded text:
ejus resurrectione, qui pro nobis dignatus est ejus resurrectione, qui pro nobis dignatus est mori. Quoniam tu percussisti omnes adversantes mihi sine causa, dentes peccatorum contrivisti: jam regnante Ecclesia, inimici nominis christiani confusione percussi sunt, et sive maledica verba eorum, sive principatus, in irritum deducti. Credite ergo, homines, quod Domini est salus: et, tu, Domine, sit super populum tuum benedictio tua. 10. Potest etiam unusquisque nostrum dicere, cum vitiorum et cupi
Abbreviated transcription (Latin):
de ipso monte quod etiã caput eius est:
uł de illa iustitia di qua & liberant᷑ ele¬
cti eius. & ꝑsecutores eoꝵ puniunt᷑. Dicat
popłs di etiam illud. Ego dormiui & somnũ
iungatur & cohereat capiti suo. Huic enim
populo dictũ est. Surge qui dormis & exx¬
urge a mortusꝰ & continget te xp̃e: qm̃
raliter dictum est. Qui aut̃ dormiunt.
nocte dormiunt. Dicat etiam. Non time¬
bo milia populi circũdantis me : circum¬
uallantiũ scilic& gentiũ. ad extinguen¬
dum nomen si possent ubicũq xp̃ianum.
Sed quomͦ timerent᷑: cũ tamquã oleo san¬
guine martyrũ in xp̃o ardor caritatis
infłamaret᷑ : Ex urge dñe saluũ me fac
ds m̃s. Potest hoc ipsi capiti suo corpus di
cere. Illo eñĩ exurgente saluũ factũ est
qui ascendit in altũ. captiuã egit capti¬
uitatẽ: dedit dona hominibus. Hoc enim
in p̃destinatione a ꝓpheta đr: quousq ad
terras dñm nr̃m illa de qua in eugłio đr.
messis matura deposuit: cuius ẽ salus in

Expanded text:
t; vel de illa justitia Dei, qua et liberantur electi ejus, et persecutores eorum puniuntur. Dicat populus Dei etiam illud: Ego dormivi, et somnujungatur et cohaereat capiti suo; huic enim populo dictum est: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et continget te Christus ;raliter dictum est: Qui autem dormiunt, nocte dormiunt . Dicat etiam: Non timebo millia populi circumdantis me; circumvallantium scilicet gentium, ad exstinguendum nomen, si possent, ubicumque christianum. Sed quomodo timerentur, cum tanquam oleo sanguine martyrum in Christo ardor charitatis inflammaretur? Exsurge, Domine, salvum me fac, Deus meus: potest hoc ipsnim exsurgente salvum factum est, qui ascendit in altum, captivam egit captivitatem, dedit dona hominibus : hoc enim in praedestinatione a Propheta dicitur, quo usque ad terras Dominum nostrum, illa de qua in Evangelio dicitur, messis matura deposuit, cujus salus est in
Abbreviated transcription (Latin):
sent substantiã suã. inuocarent noia eoꝵ in terris
ipsoꝵ. Debuert̃ aut̃ contra p̃parare sibi domum
et̃nã in bonis oꝑib p̃parare sibi uita immortałe:
mittere ante se sũptus. sequi oꝑa sua. attendere
comitẽ egentẽ : dare ei cũ quo ambulat: ñ con-¬
tẽpnere xp̃m ante ianuã ulcerosũ qui dixcit

Expanded text:
sent substantiam suam, invocarent nomina eorum in terris sent substantiam suam, invocarent nomina eorum in terris ipsorum. Debuerunt autem contra praeparare sibi domum aeternam in bonis operibus, praeparare sibi vitam immortalem, mittere ante se sumptus, sequi opera sua, attendere comitem egentem, dare ei cum quo ambulabant, non contemnere Christum ante januam ulcerosum, qui dixi
Abbreviated transcription (Latin):
quid faciunt : Qͥd ꝓsunt tab̾nacula eoꝵ: Quid:
Audi. Inuocabt̃ nomina eoꝵ in t̾ris ipsoꝵ. Qͥd ẽ
hoc s Tollunt panẽ & merũ ad sepulchraꝰ: & inuo¬
cabunt ibi noĩa mortuoꝵ. Putas qͣntũ inuoca¬
tũ ẽ nom̃ illius diuitis. postea qͣndo inebriabant
se homines in memoria ipsius: nec descendebat
una gutta suꝑ linguã ipsius ardentẽ : Uentri
suo seruiunt homines. ñ spiritib suoꝵ. Ad spiri¬
tus mortuoꝵ ñ ꝑuenit: nisi qđ secũ uiui fecert̃
Si aut̃ uiui secũ ñ fecert̃: ad mortuos nichil ꝑ-¬
uenit.S quid faciunt illi : Solũ inuocabt̃ nomina
intellecit: cõparatꝰ ẽ ium̃tis insensatis. & similis
factꝰ ẽ illis. Quomͦi. Insultatũ ẽ hominib qui non
intellexert̃ qͥd facerent de diuitus cũ uiuerent:
ut putarent se beatos fut᷑os. si haberent memoria
marmoratã quasi ȩt̃nã domũ: & si sui qͥb reliquis¬

Expanded text:
quid faciunt, quid prosunt tabernacula eorum? Quid? quid faciunt, quid prosunt tabernacula eorum? Quid? Audi: Invocabunt nomina eorum in terris ipsorum. Quid est hoc? Tollent panem et merum ad sepulcra, et invocabunt ibi nomina mortuorum. Putas quantum invocatum est nomen illius divitis postea, quando inebriabant se homines in memoria ipsius, nec descendebat una gutta super linguam ipsius ardentem ? Ventri suo serviunt homines, non spiritibus suorum. Ad spiritus mortuorum non pervenit, nisi quod secum vivi fecerunt: si autem vivi secum non fecerunt, ad mortuos nihil pervenit. Sed quid faciunt illi? Solum invocabunt nomina umentis insensatis, et similis factus est illis. Quomodo insultatum est hominibus, qui non intellexerunt quid facerent de divitiis cum viverent, et putarunt se beatos futuros, si haberent memoriam marmoratam, quasi aeternam domum, et si sui, quibus reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ in quo sib uident᷑ ꝓdesse : & sepulchra eorũ
domꝰ eoꝵ in et̃nũ lam qͥa ista instructa sepulchra:
domus sunt sepulchra. Nã plerũq audis diuitem
dicentẽ. Habeo marmoratã domũ. quã relicturus
sum: & ñ cogito mͥ ȩt̃nã domũ. ubi semꝑ ero Qndo
cogitat sibi memoriã marmoratã aut sculptã face¬
re: quasi de domo ęt̃na cogitat. Quasi ib̃i manebat
illediues. Si ibi maneret. ñ arderet apd̃ inferos.
Ubi maneat sp̃s male agentis: ñ ubi ponat᷑ corpꝰ
mortale cogitandu est. s domꝰ eoꝵ sepulchra eoꝵ
in ȩt̃nũ. Tabernacula eoꝵ in generatione & gene¬
ratione. Tabernacula in qͥb tẽporalit̃ manser̃t. do¬
mus in quib quasi in ȩt̃nũ manebt̃. idest sepul-¬
chra. Tabernacula gͦ suis dimittunt ubi mane¬
bant cũ iuuerent: transeunt quasi ad domos
ȩt̃nas. ad sepulchra. Qa illis ꝓsunt tab̾nacula eoꝵ
in generatione & generationẽ : lam generatio &
generatio puto filu st̃. nepotes ert̃. ꝓnepotes

Expanded text:
tamen in quo sibi videntur prodesse: Et sepulcra eorum domus eorum in aeternum. Jam quia ista structa sunt sepulcra, domus sunt sepulcra. Nam plerumque audis divitem dicentem: Habeo marmoratam domum quam relicturus sum, et non cogito mihi aeternam domum ubi semper ero. Quando cogitat sibi memoriam marmoratam aut exsculptam facere, quasi de domo aeterna cogitat; quasi ibi maneat ille dives. Si ibi maneret, non arderet apud inferos. Ubi maneat spiritus male agentis, non ubi ponatur corpus mortale, cogitandum est: sed domus eorum sepulcra eorum in aeternum. Tabernacula eorum in generationem et generationem. Tabernacula, in quibus temporaliter manserunt - domus, in quibus quasi in aeternum manebunt, id est sepulcra. Tabernacula ergo suis dimittunt, ubi manebant cum viverent, transeunt quasi ad domos aeternas ad sepulcra. Quid illis prosunt tabernacula eorum in generationem et generationem? Jam generatio et generatio, puta, filii sunt, nepotes erunt et pronepotes:
Abbreviated transcription (Latin):
ille. qͥ induebat᷑ purpura & bysso. & epulabatur
cotidie splendide: & iacentẽ ulcerosũ ante ianuã.
tẽnebat. Quid illi ꝓfuert̃ illȩ deliciȩ : mutaus.¬
rt̃ uices ambo Iile a ianua diuitis sũbłatus est
ad sinũ abrahȩ: ille ab epulis splendidis missus
est in ignẽ. Iile requiescebat. ille ardebat. Satia.
bat᷑ ille. sitiebat ille llle laborauerat in finẽ. ille¬
uiuebat in et̾nũ Iile uicerat in finẽ: laborabat ille
in et̃nũ. Et qͥd ꝓfuit diuiti. qͥ quesiuit apud infe¬
ros in torm̃tis positus. stillari sibi guttã aquȩ in
linguã suã de digito latari dicens. qͣm ardeo hic
in hac fłama. & ñ illi concessũ ẽ : Sic desiderauit
ille guttã de digito: quomͦ ille micas de m̃sa diui¬
tis S illiꝰ labor finitꝰ ẽ: & illiꝰ uita finita ẽ La¬
bor huiꝰ in ȩt̃nũ. uita illius in et̃nũ. Non hic
habemꝰ uitã. qui forte hic laboramꝰ in terram:
& ñ sic erimꝰ postea. frit enĩ uita nr̃a. xp̃c in¬

Expanded text:
 induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide; et jacentem ulcerosum ante januam, temnebat. Quid illi profuerunt illae divitiae? Mutaverunt vices ambo: ille a janua divitis sublatus est in sinum Abrahae; ille ab epulis splendidis missus est in ignem: ille requiescebat, ille ardebat; satiabatur ille, ille sitiebat: ille laboraverat in finem, vivebat in aeternum; ille vixerat in finem, laborabat in aeternum. Et quid profuit diviti, qui quaesivit apud inferos in tormentis positus, stillari sibi guttam aquae in linguam suam de digito Lazari, dicens, Quoniam ardeo hic in hac flamma, et non illi concessum est ? Sic desideravit ille guttam de digito, quomodo ille micas de mensa divitis: sed illius labor finitus est, et illius vita finita est; labor hujus in aeternum, vita illius in aeternum. Non hic habemus vitam, qui forte hic laboramus in terra: et non sic erimus postea; erit enim vita nostra Chri