comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ritalis głȩ. dispensator salutis aeternȩ
tam tibi minidanus orbis notus est quã
notatus. tam tu ei cognitus quã ꝓbatus.
Opto itaq saprentiȩ florib pasci. & ui¬
ui fontis haustib inrigari. Presta cupi¬
enti. quod utriq prosit. Potest enim
seminudi roboris uelamen genitale
uiri dari. si meruerit tuis sensim fliren.¬
tis augeri. Itaq humilitatis mear
presentiam spondeo non tam stilo quã
uoto si uenerabilitatis tuȩ scripta pro
uisu relegero. diuina te clementia tue.¬
atur annis innumeris. dñe uenerabilis.
Cur mihi fons orbis paruo fermone
meauit. An minus apta suis sꝑauit cor¬
da fluentis. Cum pateat mens omis
aquis spectetq laquacẽ. Religiomis op̃ẽ
gratos dat sensib imbres. Expectat
quos pbena fides xp̃i destipite pendens.
omino dilectissimo & inxp̃o
prȩdicando nimiumq deside.¬
rabili fratri audaci. augustinus indño
salutem. Breuem epłam tuam sed

Expanded text:
ritalis gloriae, dispensator salutis aeternae. ritalis gloriae, dispensator salutis aeternae. tam tibi mundanus orbis notus est quam notatus, tam tu ei cognitus quam probatus. opto itaque sapientiae floribus pasci et uiui fontis haustibus inrigari. praesta cupienti, quod utrique prosit. potest enim seminudi roboris uelamen genitale uiridari, si meruerit tuis sensim fluentis augeri. itaque humilitatis meae praesentiam spondeo non tam stilo quam uoto, si uenerabilitatis tuae scripta pro uisu relegero. diuina te clementia tueatur annis innumeris, domine uenerabilis. Cur mihi fons orbis paruo sermone meauit? an minus apta suis sperauit corda fluentis? cum pateat mens omnis aquis spectetque loquacem religionis opem, gratos dat sensibus imbres, expectat quos plena fides Christi de stipite pendens. DILECTISSIMO ET IN CHRISTO PRAEDICAXDO NIMIUMQVE DESIDERABILI FRATRI AUDACI AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Breuem epistulam tuam sed
Abbreviated transcription (Latin):
scelere implicent. Quid autẽ cum ris
agendum sit si soluere inaures timent
& corpus xp̃i cum signo diaboli accipere
non timent: Deordinando autem
qui in parte donati baptizatus ẽ. aue.¬
tor tibi esse non possum. aliud ẽ. enim
facere si cogaris. aliud consulere ut fa.¬
cias. EYRA AUPACIS. ADAUGUSTINUM.
omino uero predicabili ac
nimium suspiciendo om̃iq
laudum genere prosequendo patri
augustino. Audax indño salutem:
Habro grãm beatitudinis tuȩ. qđ libenter
mei sumpseris temtamenta sermonis.
Tunc enim bone fidei filiis datur audatia.
cum paterni fontis imbrib fuerit inrora.¬
ta. Prouocaui itaq duleis antistes. non
ut prȩlargi pectoris pusillum libamen
acciperem. sed ut ingens diuitis ubertim
flumen haurirem. Tesaurum sapientrę
desideraui. sed minus accepi quã uolui.
Licet minus non debet diei. sed minus
quod oraculum legis contulerit. Augus.¬
timis sacrator iustitrȩ. instaurator spi-¬

Expanded text:
scelere implicent. Quid autem cum eis scelere implicent. Quid autem cum eis agendum sit, si solvere inaures timent, et corpus Christi cum signo diaboli accipere non timent? De ordinando autem qui in parte Donati baptizatus est, auctor tibi esse non possum: aliud est enim facere si cogaris, aliud consulere ut facias. EPISTOLA CCXLVI. Augustinus OMINO VERE PRAEDICABILI AC NIMIUM SUSPICIENDO OMNIQVE LAUDUM GENERE PROSEQVENDO PATRI AUGUSTINO AUDAX IN DOMINO SALUTEM. Habeo gratiam beatitudini tuae, quod libenter mei sumpseris temptamenta sermonis; tunc enim bonae fidei filiis datur audacia. cum paterni fontis imbribus fuerit inrorata. prouocaui itaque, dulcis antistes, non ut praelargi pectoris pusillum libamen acciperem, sed ut ingens diuitis ubertim flumem haurirem. thesaurum sapientiae desideraui, sed minus accepi, quam uolui, licet minus non debet dici sed munus. quod oraculum legis contulerit Augustinus, sacrator iustitiae, instaurator spi
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ipsos maritos se nolle decipi. quib
solis permittendȩ sunt femine ornari.
scđm ureniam non scđn imperiũ. Nam
narum. non tantum nullus fucus m̃dax.
uerum ne auri quidem uestis quȩ popa
sed mores boni sunt. Execranda autẽ
super stitio ligaturarum. inquib etiam
inaures uiroꝵ sũmis ex una parte auricu.¬
lis suspensȩ deputantur. non ad placendũ
hominib sed ad serurendum demonib
adhibentur. Quis autẽ possit speciales
ne fariarum suꝑstitionũ prohibitiones
inscripturis inuenire. cum generaliter
apłs dicat. Nolo uos socios fieri demo.¬
nioꝵ: Et iterum. Quȩ enim conso¬
nantia xp̃i adbeliar: Nisi forte quia
belur nominauit. & generabẽ societatẽ
demonioꝵ prohibuit. Licet xp̃ianis
saeri ficare neptuno. quia nihil ꝓprie
deneptuno uetitum legimus: Monean.¬
tur in terim miseri. ut si obt̃eperare
nolunt prexeptis salubriorib. saltim sa.¬
crilegia sua non defendant. ne maiori se

Expanded text:
etiam ipsos maritos se nolle decipi, quibus etiam ipsos maritos se nolle decipi, quibus solis permittendae sunt feminae ornari secundum ueniam non secundum imperium. nam narum non tantum nullus fucus mendax uerum ne auri quidem uestisque pompa sed mores boni sunt. Execranda autem superstitio ligaturarum, in quibus etiam inaures uirorulis suspensae deputantur, non ad placendum hominibus, sed ad serviendum daemonibus adhibetur. Quis autem possit speciales nefariarum superstitionum prohibitiones in Scripturis invenire, cum generaliter Apostolus dicat, Nolo vos socios fieri daemoniorum ? et iterum, Quae enim consonantia Christi ad Belial ? Nisi forte quia Belial nominavit, et generalem societatem daemoniorum prohibuit, licet Christianis sacrificare Neptuno, quia nihil proprie de Neptuno vetitum legimus! Moneantur interim miseri, ut si obtemperare nolunt praeceptis salubrioribus, saltem sacrilegia sua non defendant, ne majori se
Abbreviated transcription (Latin):
omino dilectissimo & urenera¬
bili fratri & consacerdoti pos.¬
sidio. & qui tecũ st̃ frib augustimus.
& qui mecũ sunt fr̃es indño salutem.¬
: Magis quid agas cum eis qui ob tẽperari
nolunt cogitandum est. quã queadmo¬
dum eis ostendas non licere quod faci.¬
unt. Sed nuc epła scĩtatis tue & oe¬
cupatissimũ me repperit. & celerrimꝰ
baiuli reditus. neq non rescribere tibi
neq adea quȩ consuluisti ita ut opor.¬
tet respondere ꝑmisit. Nolo tamen
de ornanentis auri uel uestis prȩprope.¬
ram habeas in ꝓhibendo fententiam.
nisi eos qui neq coniugati. neq comu¬
gari cupientes. cogitare debent quomͦ
placeant dõ. Illi autẽ cogitant quę
sunt mundi quomodo placeant uel
uiri uxorib uel mulieres maritis. nisi
Quod capillos nudare feminas quas etiã
capit urlare apłs iubet. nec maritatas
decet. Fucari autẽ fignientis quo uel
rubicundior uel candidior appareat
adulterina fallacia ẽ. qua non dubito

Expanded text:
OMINO DILECTISSIMO ET VENERABILI FRATRI ET CONSACERDOTI POSSIDIO ET QVI TECUM SUNT FRATRIBUS AUGUSTINUS ET QVI MECUM SUNT FRATRES IN DOMINO SALUTEM. Magis, quid agas cum eis, qui obtemperare nolunt, cogitandum est, quam quem ad modum eis ostendas non licere, quod faciunt. sed nunc epistula sanctitatis tuae et occupatissimum me repperit et celerrimus baiuli reditus neque non rescribere tibi neque ad ea, quae consuluisti, ita, ut oportet, respondere permisit. nolo tamen de ornamentis auri uel uestis praeproperam habeas in prohibendo sententiam nisi eos, qui neque coniugati neque coniugari cupientes cogitare debent. quo modo placeant deo. illi autem cogitant, quae sunt mundi, quo modo placeant uel uiri uxoribus uel mulieres maritis, nisi quod capillos nudare feminas, quas etiam caput uelare apostolus iubet, nec maritatas decet; fucari autem pigmentis, quo uel rubicundior uel candidior appareat, adulterina fallacia est, qua non dubito
Abbreviated transcription (Latin):
culturam meam uacationẽ tẽporis
tibi defuisse causaris. Dic mihi quid
respondeam rogo te.An forte uis di¬
cam senex uaberius dũme omnib reb
instructum eẽ. credidisset . quanto am¬
plius me dilexit. tantominus discere
ista ꝑmisit. Attende omĩa ista
senex uaberi obsecro te ꝑ bonitatem &
seurritatẽ xp̃i. Per miscđiam & iudi.¬
cium eius. ꝑ eum tantam qui tibi in¬
spirauit erga nos caritate. ut te nec ꝓ
luero animȩ nr̃e audeamus offendere.
facis in nocentiȩ & caritatis & fince.¬
ri affectus oũe circa nos habes quasi
ego non dehis iurare om̃ib possum.
Ipsam ergo caritat᷑ẽ & affectũ in ploro
ut miserearis mei. & concedas mihi
adhoc quod rogaui tempus quantũ
rogaui atq adiuues me orationibus
tuis ut ñ sit inane desiderium meũ
utilitati fratrum. & conferuoꝵ meoꝵ
absentia mea. Scio quod illa cari¬
tate prome orante. maxinȩ intali
causa non despicit dñs. & eam sicut

Expanded text:
culturam meam uacationem temporis culturam meam uacationem temporis tibi defuisse causaris? dic mihi, quid respondeam; rogo te. an forte uis dicam: senex Ualerius dum me omnibus rebus instructum esse credidisset, quanto amplius me dilexit, tanto minus discere ista permisit?- Adtende omnia ista, senex Ualeri; obsecro te per bonitatem et seueritatem Christi, per misericordiam et iudicium eius, per eum, tantam qui tibi inspirauit erga nos caritatem, ut ne te nec pro lucro animae nostrae audeamus offendere. facis innocentiae et caritatis et sinceri affectus, quem circa nos habes, quasi ego non de his iurare omnibus possum. ipsam ergo caritatem et affectum inploro, ut miserearis mei et concedas mihi ad hoc, quod rogaui, tempus, quantum rogaui, atque adiuues me orationibus tuis, ut non sit inane desiderium meum tque utilitati fratrum et conseruorum meorum absentia mea. scio quod illam caritatem pro me orantem maxime in tali causa non despicit dominus et eam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tempus irelut usq ad pascba impetrari
uolui ꝑ fratres arua sincerissima & ux.¬
nerabili caritate. & nc̃ ꝑhas p̃ces uolo.
Quid enim responsurus sum dño
iudiei. non poteram ista iam ourrere.
cum areclesiasticis negotis impedirer.¬
Si ergo mihi dicat. serue neqũa si uilla
Aeccłȩ calumniosum aliqrue̾ pateretur.
ouius fructib colligendis magna oꝑa
in penditur. neglecto agro oruẽ riga.¬
ui sanguine meo. fiquid agere ꝓ ea
posses apud iudicem terrȩ. nonne om̃ib
consenaentib non nullis etiam iuben.¬
tib & cogentib ꝑgeres. & si contra te
iudicaretur etiam transinare ꝓficisce.¬
reris atq hoc modo uel annuam uel
Amplius absentiam tuam nilla quere.¬
la reuocaret. ne alius possideret terrã
non animȩ sed corpori pauperũ neces.¬
sariam. Quorum tamen fanẽ uiuȩ
arbores mee multo facilius mihiq
gratius diligenter coleremtur exple¬
rent. Q ur ergo addiscendam agri¬

Expanded text:
tempus uelut usque ad pascha impetrare tempus uelut usque ad pascha impetrare uolui per fratres a tua sincerissima et uenerabili caritate et nunc per has preces uolo. Quid enim responsurus sum domino iudici? non poteram ista iam quaerere, cum ecclesiasticis negotiis impedirersi ergo mihi dicat: serue nequam, si uilla ecclesiae calumniosum aliquem pateretur, cuius fructibus colligendis magna opera inpenditur neglecto agro, quem rigaui sanguine meo, si quid agere pro ea posses apud iudicem terrae, nonne omnibus consentientibus, nonnullis etiam iubentibus et cogentibus pergeres et, si contra te iudicaretur, etiam trans mare proficiscereris? atque hoc modo uel annuam uel amplius absentiam tuam nulla querela reuocaret, ne alius possideret terram non animae sed corpori pauperum necessariam, quorum tamen famem uiuae arbores meae multo facilius mihique gratius, si diligenter colerentur, explerent. cur ergo ad discendam agri
Abbreviated transcription (Latin):
si experiendo didicissem. Sed dicit
fortasse scĩtas tua. uellem serre quid de.¬
sit instructioni tuȩ. Tam multa autẽ
sunt ut facilius possim enumerare
quȩ habram quaq habere desidero.
Audeo enim dicere seire me & plena
side retinere quid ꝑtineat ad salutẽ nrãm.
sed hoc ipsum quomodo ministrẽ ad salu.¬
tem alioꝵ. non querens quod mihi uti.¬
le est sed quod multis ut salui fiant.
Et sunt fortasse aliqua immo ñ ẽ.
dubi tandum esse in scĩs libris conserip.¬
ta consilia. quib cognitis & ad p̾hensis
possit homo dĩ reb aecclesiasticis ordi.¬
natiorib ministrare. Aut certe inter
manus inioruoꝵ uel uiuere conscrentia
saniore uel mori. ut illa uita ñ amit.¬
tatur eui uni xp̃iana corda humilia
& mansurta suspirant. Quomodo
autem hoc fixri potest. nisi quradmo¬
dum ipse dñs dicit petendo qurerendo
pulsando. ⁊dest orando legendo plan.¬
gendo. Ad quod negotium mͥ paruũ

Expanded text:
si experiendo didicissem. Sed dicit si experiendo didicissem. Sed dicit fortasse sanctitas tua: uellem scire, quid desit instructioni tuae. tam multa autem sunt, ut facilius possim enumerare, quae habeam, quam quae habere desidero. auderem enim dicere scire me et plena fide retinere, quid pertineat ad salutem nostram. sed hoc ipsum quo modo ministrem ad salutem aliorum non quaerens, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant? et sunt fortasse aliqua, immo non est dubitandum esse in sanctis libris conscripta consilia, quibus cognitis et adprehensis possit homo dei rebus ecclesiasticis ordinatioribus ministrare aut certe inter manus iniquorum uel uiuere conscientia saniore uel mori, ut illa uita non amittatur, cui uni christiana corda humilia et mansueta suspirant. quo modo autem hoc fieri potest, nisi, quem ad modum ipse dominus dicit, petendo quaerendo pulsando, id est orando legendo plangendo? ad quod negotium mihi paruum
Abbreviated transcription (Latin):
uel nunc cognita ȩgritudine mea debeo
scripiurarum eius medicanenta omĩa
perscrutari. & orando ac legendo agere
ut idonea ualitudo anime mee ad tam
periculosa negotia tribuatur quod ante
non feci. quia & tẽpus ñ habui. Tunc
enim ordinatus sum cum de ipso actio.¬
nis tempore ad cognoscendas diuinas
scripiuras cogitaremus. & fic nos dispo¬
nere uellemus. ut nobis otium ad hoc
negotium posset esse. & quod uerũ ẽ.¬
qondũ sciebam quid mihi deesset ad tale
opus quale me nune torouet & conterit.
Q uod si propterea inre ipsa didiei quid
homini necessarium orui populo mi¬
uisfrat sacramentum & uerbũ dĩ. ut iã
non mihi liceat assequi quod me non ha.
hore cognoui. Iubes ergo ut exprimam
pite ualeri ubi ẽ caritas tua certe dili.¬
qs me certe diligis ipsam arccłam eui
mi sic mi nistrare uoluisti. & tam̃ certus
sum̃ quod & me & ipsam diligis. sed putas
me idoneum cum eggo melius me noue.¬
pm. qui tamen nec ipse me nossem ni.¬

Expanded text:
uel nunc cognita aegritudine mea —, debeo uel nunc cognita aegritudine mea —, debeo scripturarum eius medicamenta omnia perscrutari et orando ac legendo agere, ut idonea ualitudo animae. meae ad tam periculosa negotia tribuatur. quod ante non feci, quia et tempus non habui; tunc enim ordinatus sum, cum de ipso uacationis tempore ad cognoscendas diuinas scripturas cogitaremus et sic nos disponere uellemus, ut nobis otium ad hoc negotium posset esse. quod uerum estnondum sciebam, quid mihi deesset ad tale opus, quale me nunc torqueQuod si propterea in re ipsa didici quid sit homini necessarium, qui populo ministrat sacramentum et verbum Dei, ut jam non mihi liceat asbere cognoui, iubes ergo, ut peream, pater Ualeri? ubi est caritas tua? certe diligis me? certe diligis ipsam ecclesiam, cui me sic ministrare uoluisti? et tamen certus sum, quod et me et ipsam diligis. sed putas me idoneum, cum ego melius me nouerim, qui tamen nec ipse me nossem, ni
Abbreviated transcription (Latin):
illic agitur quasi doctior & nrelior rẽ¬
hendere audebam. Itaque post quam
missus sũ in medium tunc sentire corp
temeritates rep̾hensionum mrarum
quamquã & antea periculosissimum
iudicarem hoc ministerium. & hinc
erant illȩ lacriiȩ quas nre fundere in
ciuitatẽ ordinationis meȩ tempore non¬
nulli fratres animaduertert̃. & nesci¬
entes causas doloris mei quib poturꝰ
sermonib qui omnino aduulnis meun
non ꝑtinerent. tamen bono animo con¬
solati sunt. Sed multo ualde multo am¬
plius exꝑtus sũ quã putabam. non quu
nouos aliquos fluctus aut tẽpestatem
uidi quas ante non noueram uel n audi¬
eram uel non legeram uel ñ cognouerĩ.
sed eas euitandas aut ꝑferencdas sollertiã.
& uires meas omnino non nourrã. & ali.¬
cuius monrenti arbitrabar. Dñs autem
inrisit mre. & reb ipsis ostendere uoluit
meipsũ mihi. quod non damnando sed
miserando fecit. Hoc enĩ spero certe

Expanded text:
illic agitur, quasi doctior et melior repillic agitur, quasi doctior et melior reprehendere audebam. itaque posteaquam missus sum in medium, tunc sentire coepi temeritates reprehensionum mearum, quamquam et antea periculosissimum iudicarem hoc ministerium. et hinc erant illae lacrimae, quas me fundere in nouitate ordinationis meae nonnulli fratres animaduerterunt et nescientes causas doloris mei quibus potuerunt sermonibus, qui omnino ad uulnus meum non pertinerent, tamen bono animo consolati sunt. sed multo, ualde multo amplius expertus sum, quam putabam, non quia nouos aliquos fluctus aut tempestates uidi, quas ante non uideram uel non audieram uel non legeram uel non cogitaueram, sed ad eas euitandas aut perferendas sollertiam et uires meas omnino non noueram et alicuius momenti arbitrabar. dominus autem inrisit me et rebus ipsis ostendere noluit me ipsum mihi. Quod si non damnando, sed miserando fecit — hoc enim spero certe
Abbreviated transcription (Latin):
is suis in iudicio dĩ. sed potius nr̃a
non ficta caritate nobis cũ reuocatȩ
ab errorib & dissensionibus inuerita.¬
tis & pacis itinera dirigantur. Opto
te coram oculis dĩ bratũ eẽ. dñr hono.¬
rabilis & dilectissime. EꝑꝑAS c̃i
bili & in conspectu dñi sin.
omnia peto ut cogitet religiosa pru¬
chentia tua nihil et̃. in hac uita. & maxi¬
me hoc tempore facilius & lȩtius &
dm̃ miserius & tristius & damnabilius.
Irem nihil ee. inhac uita & maxime
dm̃ nihil beaturs si eo modo militetur
quo nr̃ imperator iubet. Qui autẽ
iste sit modus nec apuericia. nec ab ad¬
olescentia mea didici. & eo tẽpore quo
diseere coeperam. uis mihi facta est m¬
rito peccatoꝵ meoꝵ. Numquid alina
existimẽ neseio. ut secundus locus gib¬
naculoꝵ mihi traderetur qui remum
tenere non noueram. S ed arbitror
dnm̃ meum ꝑpterea me sic emendaro
uoluisse. quod multoꝵ peccata naura¬
rum. Antequam exꝑtus essem quia

Expanded text:
is suis in iudicio dei, sed potius nostra is suis in iudicio dei, sed potius nostra non ficta caritate nobiscum reuocatae ab erroribus et dissensionibus in ueritatis et pacis itinera dirigantur. opto te coram oculis dei beatum esse, domine honorabilis et dilectissime. XXXIV. bili, in conspectu Domini sinceromnia peto, ut cogitet religiosa prudentia tua, nihil esse in hac vita, et maxime hoc tempore, facilius et laetius, et Deum miserius, et tristius, et damnabilius. Item nihil esse in hac vita, et maxime deum nihil beatius, si eo modo militetur, quo noster imperator iubet. quis autem iste sit modus, nec a pueritia nec ab adulescentia mea didici. et eo tempore, quo discere coeperam, uis mihi facta est merito peccatorum meorum — nam quid aliud existimem nescio —, ut secundus locus gubernaculorum mihi traderetur, qui remum tenere non noueram. Sed arbitror dominum meum propterea me sic emendare uoluisse, quod multorum peccata nautarum, antequam expertus essem, quid
Abbreviated transcription (Latin):
eis necessarii fuerimus. sic nos scõs &
dĩ seruos appellant. ut negotia t̾rę
sire peragant. Ali quando aganiꝰ
& negotium salutis nr̃e & salutis ip.¬
soꝵ. non de auro non de argento. non
defundis & pecorib pro quib reb¬
condre sũ misso capite salutamur ut
dissensiones hominum terminemus.
Sed deipso capite nr̃o tam turpis in¬
ter nos & ꝑnitiosa dissensio ẽ qͣntum
libet capita sumittant qui nos salutant
ut eos concordes in terra faciamus. de
celo usq ad crucẽ sũmissum est caput
nr̃m. in quo concordes non sumus.
Rogo te atq obserro si est inte aliqua
humanitas quam multi p̃dicant. hic
appareat bonitas tua si non ꝑpter ho¬
nores transitorios fimulatur ut contre¬
mescant inte uiscera miscđiȩ. & uelis
aliquando rem discirti instando nob̃¬
cum orationib & omĩa pacifice confe¬
rendo ne mifere plebes quȩ nr̃is hono.¬
rib obsequuntur p̾mant nos obsequi¬

Expanded text:
eis necessarii fuerimus, sic nos sanctos et eis necessarii fuerimus, sic nos sanctos et dei seruos appellant, ut negotia terrae suae peragant: aliquando agamus et negotium salutis nostrae et salutis ipsorum. non de auro, non de argento, non de fundis et pecoribus, pro quibus rebcotidie submisso capite salutamur, ut dissensiones hominum terminemus, sed de ipso capite nostro tam turpis inter nos et perniciosa dissensio est. quantum libet capita submittant, qui nos salutant, ut eos concordes in terra faciamus, de caelo usque ad crucem submissum est caput nostrum, in quo concordes non sumus. Rogo te atque obsecro, si est in te aliqua humanitas, quam multi praedicant, hic appareat bonitas tua, si non propter honores transitorios simulatur, ut contremescant in te uiscera misericordiae et uelis aliquando rem discuti instando nobiscum orationibus et omnia pacifice conferendo, ne miserae plebes, quae nostris honoribus obsequuntur, premant nos obsequi
Abbreviated transcription (Latin):
inflixit. quoꝵ uulnerũ putre factio.¬
ne etiam dolorem ꝑdidimꝰ. quo so:¬
let medicus implorari. Cides qͣn¬
ta & quã miserabili forditate xp̃ia¬
ie domus familiȩq turpatȩ fint.
Mariti & uxores de suo becto sibi
consentiunt. & de xp̃i altari dissenti.¬
unt. Per illum sibi iurant ut inter
se pacem habeant. & in illo habere ñ
possunt. Filii cũ parentib un̾a domũ
habent suam. & doniũ dĩ non habent
unam. Succedere in eoꝵ hereditatẽ
cupiunt. cum quib de xp̃i hereditate
rixantur. Serui & domini c̃omunẽ
dm̃ diuidunt. qui formã serui acce.¬
pit. ut om̃s serurendo liberaret. Ho¬
norant nos ur̃i. honorant uos nostri.
Per coronam nr̃ãm nos adiurant ur̃i.
ꝑcoronam ur̃am uos adiurant nostri.
Omium uerba suscipimus neminẽ
offendere uolumus. Quid nos solus
xp̃s offendit cuius menbrã lanamus.
& homines quidem causas suas secula.¬
res apud nos finire cupientes. quomͦ

Expanded text:
inflixit? quorum uulnerum putrefactioinflixit? quorum uulnerum putrefactione etiam dolorem perdidimus, quo solet medicus inplorari. uides, quanta et quam miserabili foeditate Christianae domus familiaeque turpatae sint. mariti et uxores de suo lecto sibi consentiunt et de Christi altari dissentiunt; per illum sibi iurant, ut inter se pacem habeant, et in illo habere non possunt; filii cum parentibus unam domum habent suam et domum dei non habent unam; succedere in eorum hereditatem cupiunt, cum quibus de Christi hereditate rixantur; serui et domini communem deum diuidunt. qui formam serui accepit, ut omnes seruiendo liberaret; honorant nos uestri, honorant uos nostri; per coronam nostram nos adiurant uestri, per coronam uestram uos adiurant nostri; omnium uerba suscipimus, neminem offendere uolumus; quid nos solus Christus offendit, cuius membra laniamus? et homines quidem causas suas saeculares apud nos finire cupientes, quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
tam magnam & ad salutẽ omnium
ꝑtinentem. cũ concordia requiramꝰ.
aut si placet nullo medio interposito
prius nobiscum. siue ꝑ epłas siue per
conlationẽ atos. bectione ubi placue.¬
rit conferamus. ne forte int̾eperanteᷤs.
non nulli auditores malint quasi
nr̃m expectare certamen. quã de nr̃a
salute in nr̃a conlocutione cogitare.
Vt quod inter nos fuerit terminatũ.
postea ꝑ nos populus nouerit. Aut
si ꝑ epłas agi placet. ipsȩ plebibus
recitentur: ut aliquando non pbebes
sed plebs una dicatur. Prorsus sicut
uolueris sicut iufseris sicut tibi placu.¬
erit libenter amplector. & de animo
beatissimi & uenerabilis mihi patris
uaberii. nunc absentis tota securitate
polliceor. Hoc enim cum magna letitia
cognitoꝵ. Noui enĩ quantũ diligat
pacem & nulla uana fastus inanitate
uctetur. Rogo te quid nobis est
cũ ireterib dissensionib ut hucusq
uuluera illa duraueritit. que animo.¬
sitas hominũ suꝑboꝵ nr̃is menbris

Expanded text:
tam magnam et ad salutem omnium tam magnam et ad salutem omnium pertinentem cum concordia requiramus, aut, si placet, nullo medio interposito prius nobiscum siue per epistulas siue per conlocutionem atque lectionem, ubi placuerit, conferamus, ne forte intemperantes nonnulli auditores malint quasi nostrum expectare certamen, quam de sua salute in nostra conlocutione cogitare, ut, quod inter nos fuerit terminatum, postea per nos populus nouerit, aut, si per epistulas agi placet, ipsae plebibus recitentur, ut aliquando non plebes sed plebs una dicatur. prorsus sicut nolueris, sicut iusseris, sicut tibi placuerit, libenter amplector. et de animo beatissimi et uenerabilis mihi patris Valerii nunc absentis tota securitate polliceor hoc eum cum magna laetitia cogniturum; noui enim. quantum diligat pacem et nulla uani fastus inanitate iactetur. Rogo te, quid nobis est cum ueteribus dissensionibus, ut huc usque uulnera illa durauerint, quae animositas hominum superborum nostris membris
Abbreviated transcription (Latin):
enim ne me quoq aliquid contunielio¬
s nite dierre existimes quod uehem̃t̃
aureo quantũ possum. Sed iustus ẽ.
ile qui dixit. ego sum ueritas. Itaq
deciuus lib& hominis ore nobis uerum
cum aliqua asperitate sonerit. non
ab illo homine qui forte peccator est
sed ab ipsa ueritate. hoc ẽ. axp̃o qui
uistus est emendamur. ne nr̃m caput
blandȩ sed ꝑnitiosȩ adulationif unc.¬
tio. hoc est obeum peccatoris inpra.¬
guet. Qũaqua etiam si frater euo¬
dius aliquantum ꝓ sue cõmunionis
defensione turbatiora aliquid elatius
animo cõmotiore dixisset. Aetati ho.¬
minis & necesfitatis causa te oporter&
ignoseere. Illud tanren quod ꝑmitte¬
re dignatus es peto ne nremineris ut
sedentib quos ipse delegeris. dũ modo
uerba nr̃a non inaniter uentilentur
sed stilo excipiantur. ut & tranquillius
& ordinatius disseramus. Et siquid
forte a nobis dictũ de nremoria lapsũ
fuerit. recitatione reuocetur. Rem

Expanded text:
enim, ne me quoque aliquid contumelioenim, ne me quoque aliquid contumeliose in te dicere existimes, quod uehementer caueo, quantum possum. sed iustus est ille, qui dixit: Ego sum ueritas. itaque de cuiuslibet hominis ore nobis uerum cum aliqua asperitate sonuerit, non ab illo homine, qui forte peccator est, sed ab ipsa ueritate, hoc est a Christo, qui iustus est, emendamur, ne nostrum caput blandae sed perniciosae adulationis unctio, hoc est oleum peccatoris inpinguet. quamquam etiam si frater Euodius aliquantum pro suae communionis defensione turbatior aliquid elatius animo commotiore dixisset, aetati hominis et necessitati causae te oporteret ignoscere. Illud tamen, quod promittere dignatus es, peto memineris, ut sedentibus, quos ipse delegeris, dummodo uerba nostra non inaniter uentilentur, sed stilo excipiantur, ut et tranquillius et ordinatius disseramus et, si quid forte a nobis dictum de memoria lapsum fuerit, recitatione reuocetur, rem
Abbreviated transcription (Latin):
sisse. Noui enim fratrẽ meum sed
siquid indisputando profide sua & ꝓ
aeccłx caritate dixit fortasse feruen¬
tius quod tua grauitas nollet Audire.
non illa contumatia sed fiducia no¬
minanda ẽ. Conlatorem eninae
disputatorẽ non assentatore & adulato¬
rem seesse cupiebat. Nam hoc est
oleum peccatoris quo ꝓpheta non uilꝰ
inpinguari caput. Ita enim dicit.
E mendabit nre iuistus in miscđia &
arguoe me. oleum autẽ peccatoris nos
inpingu& caput nreũ. Mauult eni
seuera mi scđia iusti emendari. qũa
leni adulationis inctione laudari.
Onde etiam illud propheticum est.
qui uos felices dicunt. inerrore uos
mittunt. Ideoq de homine quen
false blanditiȩ faciunt arrogantẽ
rec te etiam uulgo dicitur. Creuis
non aspera ueritate corrigentis. sed
semi falsitate laudantis. Neq hoc
ineam partem peto accipias. Quod
sego te a fratre euodio tamosũa a nisto
emendatum intelligi uelim. uereor

Expanded text:
sisse — noui enim fratrem meum —, sed sisse — noui enim fratrem meum —, sed si quid in disputando pro fide sua et pro ecclesiae caritate dixit fortasse feruentius, quod tua grauitas nollet audire, non illa contumacia sed fiducia nominanda est. conlatorem enim et disputatorem, non assentatorem et adulatorem se esse cupiebat. nam hoc est oleum peccatoris, quo propheta non uult inpinguari caput; ita enim dicit: Emendabit me iustus in misericordia et arguet me: oleum autem peccatoris non inpinguet caput meum. mauult enim seuera misericordia iusti emendari. quam leni adulationis unctione laudari. unde etiam illud propheticum est: Qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. ideoque de homine, quem falsae blanditiae faciunt adrogantem, recte etiam uulgo dicitur: \'Creuit oris, hoc est non aspera ueritate corrigentis sed leni falsitate laudantis. neque hoc in eam partem peto accipias, quasi ego te a fratre Euodio tamquam a iusto emendatum intellegi uelim. uereor
Abbreviated transcription (Latin):
reris quod apud beniuolentiam tuam
diu tacm. non putabam inhacte ẽẽ.
sententia. quã mihi frater euodius
eui fidem non habere non possum.
gaucdens indicauit. Nam cum fort
contigisset ut in unam domũ conie¬
niretis & sermo inter nos de speñ
hoc ẽ. de xp̃i hereditate orius essec. an
dixisse adbenignitate tuam uellet te
boni uiris sedentib conferre nobiseim
Q uod te multum gaudeo nr̃ȩ hummi¬
litati. offerre dignatũ. Neque ullo mͦ
possum tantam occasionẽ benigni am¬
mi tui deserere. ut quantum iures dis
prebere dignabitur. queram tecũ at
discutiam quȩ causa quȩ origo quȩ ra¬
tio. in arccła xp̃i. cui dixit. Pacem
meam do uobis pacẽ meam relinquo
uobis. Tam lugendȩ ato plangende
discissionis extiterit. audiui quidem
dẽ memorato fratre te fuisse conques¬
tum. quod nescio quid tibi contumel¬
ose responderit. quod queso te ire illi
contumeliam deputes. quam certum
mihi est non desuꝑbo animo proces.¬

Expanded text:
reris, quod apud beniuolentiam tuam reris, quod apud beniuolentiam tuam diu tacui, non putabam in hac te esse sententia, quam mihi frater Euodius, cui fidem non habere non possum, gaudens indicauit. nam cum forte contigisset, ut in unam domum conueniretis, et sermo inter uos de spe nostra, hoc est de Christi hereditate ortus esset, ait dixisse benignitatem tuam uelle te bonis uiris sedentibus conferre nobiscum. quod te multum gaudeo nostrae humilitati offerre dignatum neque ullo modo possum tantam occasionem benigni animi tui deserere. ut, quantum uires dominus praebere dignabitur, quaeram tecum atque discutiam, quae causa, quae origo, quae ratio in ecclesia Christi, cui dixit: Pacem meam do uobis, pacem meam relinquo uobis, tam lugendae atque plangendae discissionis extiterit. Audiui quidem de memorato fratre te fuisse conquestum, quod nescio. quid tibi contumeliose responderit. quod, quaeso te, ne illam contumeliam deputes, quam certum mihi est non de superbo animo proces
Abbreviated transcription (Latin):
Quam uis ante plenissimã discussionẽ
cause quibusdam uideri posfit quis
nrm̃ erret in certũ. seruimus tamen
inuieẽ nobis sibono animo nobiscum
agimus. ut a ꝑuersitate discordiȩ libe.¬
remur. Quod me sincero
corhe agere. & cum tremore xp̃iane
humilitatis etiam si plerisq hominib
aꝑtum non ẽ. uidet tanren ille cui
nulla corda clauduntur. Quid autẽ
in te honorare non dubitẽ. facibe in¬
telligis. Non enĩ errorẽ chrismatis
unde om̃s homires quantũ ad me
adtinet cupio sanari. Dignum hono.¬
re aliquo existimo sed te ante omna
quod ipsius nobis humanũ societatis
uinculo stringeris. & quod ñ nulla in
te prȩminent placidioris mentis in¬
cidia . quib nullo modo desperandũ
est. facile te posse ueritatẽ. cũ fuerit
clemonstrata conplecti sine ullo estu
dubitationis honorandũ puto. Dilec¬
tionis autẽ tantũ tibi debro quantũ
nobis ipse imperat quinos dilexit
usq ad erueis obꝓbrium. Sed nre mi¬

Expanded text:
quamuis ante plenissimam discussionem quamuis ante plenissimam discussionem causae quibusdam uideri possit, quis nostrum erret, incertum, seruimus tamen inuicem nobis, si bono animo nobiscum agimus, ut a peruersitate discordiae liberemur. quod me sincero corde agere et cum tremore Christianae humilitatis, etiam si plerisque hominibus apertum non est, uidet tamen ille, cui nulla corda clauduntur. quid autem in te honorare non dubitem, facile intellegis. non enim errorem schismatis, unde omnes homines, quantum ad me adtinet, cupio sanari, dignum honore aliquo existimo; sed te ante omnia, quod ipsius nobis humanae societatis uinculo adstringeris et quod nonnulla in te praeminent placidioris mentis indicia, quibus nullo modo desperandum est facile te posse ueritatem, cum fuerit demonstrata, complecti, sine ullo aestu dubitationis honorandum puto. dilectionis autem tantum tibi debeo, quantum nobis ipse imperat, qui nos dilexit usque ad crucis opprobrium. Sed ne mi
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur eñi. Propter peccatũ modi¬
eun quod contristaui illum. idẽ. ipsũ
flatum & extera quȩ nisi de anima
humana intelligi nequeunt. In hac
enim questione maxime cauendũ ẽ.
ne anima non aclõ facta natura sed
ipsius dĩ sub stantia tamqua unigenitꝰ
filius quod est uerbũ eiꝰ. Aut aliqua eiꝰ
particula esse credatur. tamqu̾a illa
natura atq substantia qux̧ ds̃ ẽ. quie.¬
quid ẽ. cõmutabilis effe posfit. quod esse
ammam nemo non sentit qui se habere
animã fentit. Cum ista rem per¬
lator iam uentum expectans mre
uebementer. ut nauigaret urguebat.
Itaq siquid hic in condite atq incul¬
te dictũ legeris. irel si totũ ita esse
perspexeris doctriuȩ da operam linguȩ
omino honorabili & dilectis.¬
simo proculeiano augustinꝰ.
Propter imperitoꝵ hominum uanita¬
tes diutius apud te detitulo epłȩ meȩ
disputare non debro. cum eis nos re¬
uoca re inuicẽ ab errore conamur.

Expanded text:
sequitur enim: Propter peccatum modisequitur enim: Propter peccatum modicum quid contristaui illum, id est ipsum flatum, et cetera, quae nisi de anima humana intellegi nequeunt. in hac enim quaestione maxime cauendum est, ne anima non a deo facta natura sed ipsius dei substantia tamquam unigenitus filius, quod est uerbum eius, aut aliqua eius particula esse credatur, tamquam illa natura atque substantia, qua deus est, quicquid est, commutabilis esse possit, quod esse animam nemo non sentit, qui se habere animam sentit. Cum ista dictarem, perlator iam uentum expectans me uehementer, ut nauigaret, urguebat. itaque, si quid hic incondite atque inculte dictum legeris uel si totum ita esse perspexeris, doctrinae da operam, linguae OMINO HONORABILI ET DILECTISSIMO PROCULEIANO AUGUSTINUS. Propter inperitorum hominum uanitates diutius apud te de titulo epistulae meae disputare non debeo. cum enim nos reuocare inuicem ab errore conamur,
Abbreviated transcription (Latin):
que cotidie suis temporib oriunt con¬
densis adhibere. de qua saprentia dictũ
est. pertendit afine usq ad finẽ fortit̃
& non chixit disposuit. sed disponit
omnia suauiter. Multum est autem
uel tenuitur sapere. quomodo cõmuta.¬
bilia ot temporalia. non cõmiitabilibus
& temporalib erfatoris motib sed aet̾¬
na &e stabili uirtute condintur. De
illo saire quod ꝑcunc tandũ putasti.
utrum baptizati om̃s si absq peniten.¬
tia diuersis criminib in retiti. de cor.¬
pore exrerint. urniã quolibet
tempore consecuturi sunt. Librum
non parue quantitatis iam seripsi.
Quem si describere curaurris. fortasse
nihił ulterius hinc reouires. Uisetiã
per me scire utrum dĩ flatus ilbe inadã
idem ipse sit anima. breuiter respondeo
ta est. sedoe si ipse ẽ. factus ẽ. De ani¬
ma quippe loquitur per isaiam ꝓþhe.¬
tam ds̃ ubi dicit. Omnẽ flatum ego
feci. quod sequentia satis indicant.

Expanded text:
quae cotidie suis temporibus oriuntur. conquae cotidie suis temporibus oriuntur. condendis adhibere. de qua sapientia dictum est: Pertendit a fine usque in finem fortiter et - non dixit \'disposuit\' sed — disponit omnia suauiter. multum est autem uel tenuiter sapere, quo modo commutabilia et temporalia non commutabilibus et temporalibus creatoris motibus sed aeterna et stabili uirtute condantur. De illo sane. quod percontandum putasti, utrum baptizati omnes, si absque paenitentia diuersis criminibus inretiti de corpore exierint, ueniam quolibet tempore consecuturi sint, librum non paruae quantitatis iam scripsi, quem si describere curaueris, fortasse nihil ulterius hinc requires. Vis etiam per me scire, utrum dei flatus ille in Adam idem Ipse sit anima. breuiter respondeo: ta est. Sed et si ipse est, factus est. De anima quippe loquitur per Isaiam prophetam Deus, ubi dicit, Omnem flatum ego feci; quod sequentia satis i
Abbreviated transcription (Latin):
nunc operatur: Vnde illa cessatio sep.¬
timi diei. ab ipsis naturis condendis in¬
telligenda ẽ. facta. non ab earum ammi.¬
nistratione quȩ condite referuntur.
Cum ergo natura rerum acreatore
administratur. & ꝑ ordines prefinitis
locis & temporib suis cuncta nascuntur.
as̃ usq nunc operatur. Nam si ds̃ nunc
ista ñ format quomodo legitur. prius quã
te formarẽ inutero nouite: Quomodo
etiam accipi potest quod si fenũ agri
quod hodie est & eras inclibanũ mittitur
ds sic urestit: Nisi forte crechendum est
fenuni adõ uestiri. & adõ corpora non for.¬
mari. Cum enim dixit uestit. non
dep̃terita ordinatione sed de prefenti
operatione satis indicat. Vnde ẽ. etiam
illud apłi deseminib qđ supra cõmemoraui.
Non inquit corpus quod futurum est
seminas. sed nuclum granum fere tritici
corpus quomodo uoluerit. Non dixit
dedit aut disposuit seddat ut creatorẽ
intelligas efficatiam sapientrę suȩ rebus

Expanded text:
nunc operatur? unde illa cessatio sepnunc operatur? unde illa cessatio septimi diei ab ipsis naturis condendis intellegenda est facta, non ab earum administratione, quae conditae referuntur. cum ergo natura rerum a creatore administratur et per ordines praefinitis locis et temporibus suis cuncta nascuntur, deus usque nunc operatur. nam si deus nunc ista non format, quo modo legitur: Priusquam te formarem in utero, noui te? quo modo etiam accipi potest: Quod si faenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, deus sic uestit? nisi forte credendum est faenum a deo uestiri et a deo corpora non formari. cum enim dixit \'uestit\', non de praeterita ordinatoperatione satis indicat. unde est etiam illud apostoli de seminibus, quod supra commemoraui: non, inquit, corpus, quod futurum est, seminas, sed nudum granum fere tritici corpus, quomodo uoluerit. non dixit: "dedit" aut "dispintellegas efficaciam sapientiae suae rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
sas intelligentias habet. eo quol alia
sit temptatio deceptionis. alia temptatio
probationis. scđ̾m illam non intelligit᷑
qui tẽptat nisi diabolus. scđm hanc uero
di etiam huius nominis intelligentia
discernatur. & nulla erit questio qm̃¬
caro scđm substantiam scđm quã dictu ẽ.
sp̃s ossa & carnẽ non habrt sicut mre ui¬
detis habere possidet regnũ dĩ. Coro
autem cum scđ̾m corruptionẽ intelligit᷑
non possidebit. Hoc enim expositũ ẽ.
cum diceretur caro & sanguis regaum
dĩ non possidebunt. ⁊ neo quod continuo
additũ ẽ. Neq corruptio in corruptio.¬
nte possidebit. sicut satis quantũ arbitror
disseruimus. Quod autẽ quęris utrũ
singillatim acreatore dõ corporis linia.¬
menta formentur. Non te mourebit
si quantum potest humana mens po.¬
tentiam diuinȩ operationis intelligas.
Quomodo enim negare poterimus
dm̃ etiam nunc operari cuncta quȩ
ereantur cum dñs dicat. Pater m̃s usq

Expanded text:
sas intellegentias habet eo -quod alia sas intellegentias habet eo -quod alia sit temptatio deceptionis alia temptatio probationis: secundum illam non intellegitur, qui temptat, nisi diabolus. secundum hanc uero dei etiam huius nominis intellegentia discernatur et nulla erit quaestio. qcaro secundum substantiam, secundum quam dictum est: Spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere, possidet regnum dei, caro autem curo secundum corruptionem intellegitur, non possidebit; hoc enim expositum est, cum diceretur: Caro et sanguis regnum dei non possidebunt, in eo, quod continuo additum est: Neque corruptio incorruptionem possidebit, sicut satis, quantum arbitror. disseruimus. Quod autem quaeris, utrum singillatim a creatore deo corporum liniamenta formentur, non te mouebit, si, quantum potest humana mens, potentiam diuinae operationis intellegas. quo modo enim negare poterimus deum etiam nunc operari cuncta, quae creantur, cum dominus dicat: Pater meus usque
Abbreviated transcription (Latin):
rum. sed tamen corrũ penchi dolore pe¬
narum. cum audrerint ite inignem
Arternum qui p̾paratus ẽ. diabolo &
angłis eius.A quo auditu malo. uis
non timebit. De illa uero cõmutato¬
ne iustoꝵ cum dixisset nos cõmutabi¬
mur. tamquã quereremus quomodo
enim corruptibile hoc induere in cos¬
ruptelam. & mortale hoc induere
in mortalitatẽ. non ut opinor dubi¬
tandum ẽ. scđm hoc dictum. caro
& sanguis regnum dĩ ñ possidebunt.
quia ibi non erit corruptio. & morta¬
litas carnis & sanguinis. Seđm has
enim qualitates. hoc loco carnẽ & san.¬
guinem nuncupauit. quo eirea ut
aliquid exempli gr̃a ponã quod intiri
occurrit sicut seriptũ est. Ne forte
temptauerit uos qui temptat & mnans
sit labor nr̃. ato hic intelligitur da.¬
bolus tamquã ds̃ omnino non tempt&.
De quo alio loco seriptũ dicit. Ipse an.¬
tem nemine temptat nec contrarias
ista sententia ei qua dicitur. Tempta
cum uocabulum temptationis diues¬

Expanded text:
orum sed tamen corrumpendi dolore poeorum sed tamen corrumpendi dolore poenarum, cum audierint: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. a quo auditu malo iustus non timebit. de illa uero commutatione iustorum cum dixisset: Nos commutabimur, tamquam quaereremus, quo modo enim corruptibile hoc induere incorruptelam et mortale hoc induere inmortalitatem. non, ut opinor, dubitandum est secundum hoc dictum: Caro et sanguis regnum dei non possidebunt, quia non ibi erit corruptio et mortalitas carnis et sanguinis; secundum has enim qualitates hoc loco carnem łt sanguinem nuncupauit. Quocirca, ut aliquid exempli gratia ponam, quod interim occurrit, sicut scriptum est: Ne forte temptauerit uos, qui temptat, et inanis sit labor noster — atque hic intellegitur diabolus. tamquam deus omnino non temptet, de quo alio loco scriptura dicit: Ipse autem neminem temptat; nec contraria est ista sententia ei. qua dicitur: Temptatcum uocabulum temptationis diuer
Abbreviated transcription (Latin):
si ne dubitatione oportet intelligi. qr
om̃s & iusti & iniusti qui resurrectu.¬
ri sunt. sed sicut dñs in euangelio loqͥ¬
tur. Qui bene fecerunt in resurrec.¬
tionẽ uitȩ. qui male egerunt. inresur.¬
rectionẽ iudicii. Iudicium appellans
penã sempiterna. Sicut in alio loco.
Qui ñ credit inquit iam e iudicatꝰ ẽ.
Pro inde illiꝰ adiudicium resurrecturi
sunt. non cõmutabuntur in illam in¬
corruptelam. quȩ nec doloris corro¬
tionem pati potest. Illa namq fide¬
lium ẽ. atq scõꝵ. Isti uero perpeta
corruptione cruciabuntur. quia igus
eoꝵ non extinguetr. & uermis eoꝵ
non morietur. Quid sibi ergo uult
ista distinctio. & mortui resurgent
in corrupti. & nos cõmutabimur. nis
quia om̃s incorrupti resurgent:
Sed exhis iusti etiam immutabuntur
in illam corruptelam. eui omnino nuli
possit nocere corruptio. Ao per hoc
qui inea non cõmutabuntur In corns¬
ti quidem resurgent integritate m̃bn¬

Expanded text:
sine dubitatione oportet intellegi, quia sine dubitatione oportet intellegi, quia omnes et iusti et iniusti resurrecturi sunt sed, sicut dominus in euangelio loquitur, qui bene fecerunt, in resurrectionem uitae, qui male egerunt. in resurrectionem iudicii, iudicium appellans poenam sempiternam, sicut alio loco: Qui non credit, inquit, iam iudicatus est. proinde illi, qui ad iudicium resurrecturi sunt, non commutabuntur in illam incorruptelam, quae nec doloris corruptionem pati potest; illa namque fidelium est atque sanctorum, isti uero perpetua corruptione cruciabuntur, quia ignis eorum non extinguetur et uermis eorum non morietur. -Quid sibi ergo uult ista distinctio: Et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur, nisi quia omnes incorrupti resurgent, sed ex his iusti etiam inmutabuntur in illam incorruptelam. cui omnino nulla possit nocere corruptio? ac per hoc, qui in eam non commutabuntur, incorrupti quidem resurgent integritate membr
Abbreviated transcription (Latin):
quia corruptio incorruptionẽ ñ possi¬
debit. Hoc ergo loco nomine carnis
& sanguinis. corruptionẽ mortalitatis.
intelligi uoluit. Deniq tãquã ei
diceretur. quomodo caro erit. & caro
non erit: Caro quippe erit. qm̃
dñs post resurrectionẽ ait. palpate &
uidete. quia sp̃s ossa & ñ habet sicut¬
me uidetis habere. Caro autem ñ
erit. qm̃ caro & sanguis regnũ dĩ non
possidebunt. E xponit quid dixerit
adicirns. E cee misteriũ dico uobis.
om̃s quidem resurgemus. uel sic̃t greci
codices habent. om̃s quidẽ dormremꝰ.
non tamen om̃s inmutabimur. Hanc
inmutationẽ utrum in deterius an
in melius intelligi uoluerit inferio.
hoc est inpuncto temporis qđ diuidi
non potest. inictu oculi hoc ẽ. insũ¬
ma celeritate. In nouissima tuba.
hoc ẽ. in nouissimo signo. quod dabit᷑
ut ista compleantur. Canit enĩ
tuba inquit & mortui resurgunt
in corrupti. & nos cõmutabimur.
Ergo istam cõmutationẽ in melius

Expanded text:
quia corruptio incorruptionem non possiquia corruptio incorruptionem non possidebit. hoc ergo loco nomine carnis et sanguinis corruptionem mortalitatis intellegi uoluit. Denique, tamquam ei diceretur: \'Quo modo caro erit et caro non erit? caro quippe erit, quoniam dominus post resurrectionem ait: Palpate et uidete, quia spme uidetis habere, caro autem non erit, quoniam caro et sanguis regnum dei non possidebunt\', exponit, quid dixerit, adiciens: Ecce mysterium dico uobis; omnes quidem resurgemus - uel, sicut Graeci codices habent, omnes quidem dormiemus , non tamen omnes inmutabimur. hanc inmutationem utrum in deterius an in melius intellegi uoluerit, 22 tamentomo, inquit, hoc est in puncto temporis, quod diuidi non potest, in ictu oculi, hoc est in summa celeritate, in nouissima tuba, hoc est in nouissimo signo, quod dabitur, ut ista compleantur; canet enim tuba, inquit. et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur. ergo istam commutationem in melius
Abbreviated transcription (Latin):
qualis cȩlestis tales & cȩbestes. nisi iam¬
terrenus factus est ut ẽẽt celestis. ut
eos qui terreni erant faceret cȩlestes.
Hoc ẽ. ideo ex inmortalis factꝰ o est
affumendo serui forma. ñdũ mutando
naturam. ut eos qui mortabes erant
faceret in mortales. Inpererendo diui.¬
cam grãm. non seruilem iniuriam
rernendo. Cum igitur derefurreo.¬
tione corporis apłs disputans doceret.
nr̃a corpora futura excorruptibilibus
incorruptibilia ex contemptibilibus glo.¬
riosa ex infirmis fortia. ex animalib
spiritalia. hoc ẽ. ex mortalib in morta.¬
lia. subiecit. Vnde igitur atq ait.
Hoc enĩ dico fratres. quia caro & san¬
guis regnum dĩ possidere non posst̃.¬
Et nr quisquã putaret scđm substan¬
tiam carnis hoc apłm definisse. aꝑuit
quid diceret subiungendo neq corrup
in corruptionẽ possidebit. Tamouam
diceret quod dixi caro & sanguis reg¬
num dei non possidebunt. ⁊ deo dixi

Expanded text:
Qualis caelestis, tales et caelestes nisi iQualis caelestis, tales et caelestes nisi iterrenus factus est, cum esset caelestis, ut eos, qui terreni erant faceret caelestes, hoc est ideo ex inmortali mortalis factus est adsumendo serui formam, non domini mutando naturam, ut eos, qui mortales erant, faceret inmortales impertiendo dominicam gratiam, non seruilem iniuriam retinendo. Cum igitur de resurrectione corporis apostolus disputans doceret nostra corpora futura ex corruptibilibus incorruptibilia, ei contemptibilibus gloriosa, ex infirmis fortia, ex animalibus spiritalia, hoc est ex mortalibus inmortalia, subiecit, unde agitur, atque ait: Hoc enim dico, fratres, quia caro et sanguis regnum dei possidere non possuntet ne quisquam putaret secundum substantiam carnis hoc apostolum definisse, aperuit, quid diceret, subiungendo: Neque corruptio incorruptionem possidebit, tamquam diceret: \'Quod dixi: Caro et sanguis regnum dei non possidebunt, ideo dixi,