comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nuo subiecit. de his qui legem̃ ñ habentes. naturaliter
que legis sunt faciunt. si ñ illi sunt intelligendi quiꝑ
tinent ad grãm mediatoris. s illi potius qui cũ am ue.¬
rũ uera pietate ñ col ant. habent. tam̃ quȩdam opera bo¬
na inuita impia. An forte hoc ipso ꝓburdũ crediait.
q̃d sup̃ dirciat. qria non est psonarũ acceptis apd am.
& q̃d postea a rit. quia ñ uideoꝵ est ds tam ũ s & genti

Expanded text:
nuo subiecit de his, qui legem non habentes naturaliter nuo subiecit de his, qui legem non habentes naturaliter quae legis sunt faciunt, si non illi sunt intellegendi, qui pertinent ad gratiam mediatoris, sed illi potius, qui cum deum uerum uera pietate non colant, habent tamen quaedam opera bona in uita impia? an forte hoc ipso probandum credidit, quod supra dixerat, quia non est personarum acceptio apud deum, et quod postea dixit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
naturaliter quȩ legis siuit faciunt. qͥd eis ꝓderunt.
excusantes cogitationes in die. qua iudicabit dñs oc¬
culta hominũ. nisi forte ut mitius puniant᷑. Si¬
tut. enĩ non impediunt auita ȩcerna austũ quȩcła.
peccata uenialia. sine quib hec uita non ducit᷑. sic
ad salutẽ eternã nichil ꝓsunt impio aliqua bona
opera sine quib difficillime uita cur libet hominis
pessim inuenit᷑. Uerũ tamen sicut in regno qi uelut
stella abstella in głam differunt scĩ. sic & in danma.¬
tione pȩnȩ sempiterne tolerabilius erit sodome quã
alteri cuitati. Et erunt quidã duplo amplis quib
dam gebxine. filii. ita nec illud in iucditio li uacabit.
qͥd in ipsa impietate. dãpnabili magis alius alio mimꝰ¬
ue peccauerit. Quid gͥ hinc apłs efficere uoluit. quos
iactantiã cobibens iudeoꝵ. cũ dixisset ñ auditores legiᷤ
iusti st̃ apud dm.s factores legis iustificabunt᷑: corti¬

Expanded text:
naturaliter quae legis sunt faciunt, quid eis proderunt naturaliter quae legis sunt faciunt, quid eis proderunt excusantes cogitationes in die, qua iudicabit deus occulta hominum. nisi forte ut mitius puniantur? sicut enim non inpediunt a uita aeterna iustum quaedam peccata uenialia, sine quibus haec uita non ducitur, sic ad salutem aeternam nihil prosunt impio aliqua bona opera, sine quibus difficillime uita cuiuslibet pessimi hominis inuenitur. uerum tamen sicut in regno dei uelut stella ab stella in gloria differunt sancti, sic et in damnatione poenae sempiternae tolerabilius erit Sodomae quam alteri csdam gehennae filii : ita nec illud in judicio Dei vacabit, quod in ipsa impietate damnabili magis alius alio minusve peccaverit. 49. Quid ergo hinc Apostolus efficere voluit, quod jactantiam cohibens Judaeorum, cum dixinsti sunt apud deum, sed factores legis iustificabuntur, conti
Abbreviated transcription (Latin):
go di renouatur in m̃te. credentium ꝑ testam̃tũ no¬
uũ quã non peninis impietas aboleuerat. nã reman¬
serat utiq id qđ anima hominis nisi rationalis eẽ ñ
potest. ita etĩ ibi di lex non ex om̃i parte. deleta ꝑ in¬
iusticiã ꝓfecto scribitur renouata ꝑgr̃am. nec istam
inscriptionẽ quȩ iustificatio est poterat efficere. in
iuideis lex in tabulis scripta. solũ preuaricationẽ
Nam & ipsi homines erant. & uis ula nature. merat es.
qua legitimũ aliquid animas rauonale & serati &
facit. s pietas quȩ ii aliam uitã transfert beatã &.
eternã legem habet iminaculat conuertentẽ ani¬
mas. ut ex illo lumine. renouent᷑:. fiatq in eis. sig¬
natũ est super nos lumen uultus tui dñe. Unde .a.¬
uersi obsolescere meruert̃. renouari autẽ nisi gr̃a.
xp̃iana. hoc est nisi mediatoris intercessione ñ pos
qui scđm illũ modũ de quo suꝑius satis diximus.

Expanded text:
go dei renouatur in mente credentium per testamentum nogo dei renouatur in mente credentium per testamentum nouum, quam non penitus impietas aboleuerat — nam remanserat utique id quod anima hominis nisi rationalis esse non potest — ita etiam ibi lex dei non ex omni parte deleta per iniustitiam profecto scribitur renouata per gratiam. nec istam scriptionem, quae iustificatio est, poterat efficere in Iudaeis lex in tabulis scripta, sed solam praeuaricationem. nam et ipsi homines erant et uis illa naturae inerat eis, qua legitimum aliquid animal rationale d sentit et facit; sed pietas, quae in aliam uitam transfert beatam et aeternam, legem habet inmaculatam, conuertentem animas. ut ex illo lumine renouentur fiatque in eis: signatum est super nos lumen uultus t u i, dum i n c. unde auersi obsolescere meruerunt; renouari autem nisi gratia christiana, hoc est nisi mediatoris intercessione, non poqui secundum illum modum, de quo superius satis diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
leuer⁊s S iautẽ in qui naturaliter quȩ legis sunt fa.¬
crunt nondu sunt habendi in numero eoꝵ qͥs xp̃i ui
etiã merito recteq laudamꝰ. quãquã si discutiant᷑
quo fine fiant. uix inuenitnt᷑ quȩ iusticiȩ debitam
laude. defensionẽ. ue mereantur. Uerũ tamen quia.
ñ usq adeo in aninia humana imago dĩ terrenoꝵ
affectuũ labe detrita est ut nulla in ea uelut linea.¬
m̃ta extrema rimanserint. unde. merito dici possit.
eriã in iosa npietire. uite sue facere aliqua legis
gẽ non habent. hic est legem di. naturaliter que le¬
gis sunt faciunt. & quia huiusmodi bomines ipsi sibi st̃
lex. & scripium opus legis habent. in cordib suis. id est
pressũ est: etiam sic illa differentia. ñ ꝑturbabit᷑ qua
distat. a ueteri testam̃tum nouũ. eo qͦd ꝑ nouũ scribit᷑
lex dĩ in corde. fideliũ. quȩ ꝑuetus in tabulis scripta
est. hoc enĩ illic scribitur ꝑrenouationẽ. qͦd non om̃i
modo deletũ est ꝑuetustatem. Nam sicut ipsa ima¬

Expanded text:
us. Si autem hi, qui naturaliter quae legis sunt faciunt, nondum sunt habendi in numero eorum, quos Chrietiam merito recteque laudamus — quamquam si discutiatur, quo fine fiant, uix inueniuntur quae iustitiae debitam laudem defensionemue mereantur. Verum tamen quia non usque adeo in anima humana imago dei terrenorum affectuum labe detrita est, ut nulla in ea uelut liniamenta extrema remanserint — unde merito dici possit etiam in ipsa impietate uitae suae facere aliqua legis gem non habent, hoc est legem dei, naturaliter quae legis sunt faciunt et quia huiusmodi homines ipsi sibi sunt lex et scriptum opus legis habent in cordibus suis, id est pressum est —, etiam sic illa differentia non perturbabitur, qua distat a uetere testamentum nouum, eo quod per nonum scribitur lex dei in corde fidelium, quae per uetus in tabulis scripta est. hoc enim illic scribitur per renouationem, quod non omni modo deletum est per uetustatem. nam sicut ipsa ima
Abbreviated transcription (Latin):
N istis enĩ erat ꝑ transgressionem. ad galathas.¬
legis confringenda supbia. qui głantes de. patre.
abraham. quasi naturałe se iactabant. habere. iu¬
sticiã. & merita sua incircũcisis cȩteris gentib tan¬
to ꝑnitiosius quanto arrogantiꝰ p̃ferebant. Gen¬
tes autẽ facillime etiã sine hur modi legis transgreᷤᷤ¬
sione humiliarentur. Homines enĩ nullã ex paren
tib originẽ se trahere p̃fide ites. simulachroꝵ eti¬
ã seruos inuenit eagłica ge. Non enĩ sicut istis
dici poterat. ñ fuisse illã iu.ticiã parentũ eorũ in
colendis idolis quã esse arł itrabantur. ita etiam
iudeis dici poterat falsã fuisse iusticiã patris abra¬
autẽ fideles de oleastro in oliua illoꝵ inserti esse
sus nos fagiunt Quo nitioler i est delera de cordil.
au hos iuatio sanatt cum ilie seribrtur. fiunt que le
apint natu raliter n auod ꝑnaturã regata sit gr̃a.

Expanded text:
n istis enim erat per transgressionem Legis confringenda superbia, qui gloriantes de patre Abraham, quasi naturalem se jactabant habere justitiam, et merita sua in circumcisione caeteris gentibus tanto perniciosius, quanto arrogantius praeferebant. Gentes autem facillime etiam sine hujusmodi Legis transgressione humiliarentur. Homines enim nullam ex parentibus originem justitiae se trahere praevidentes, simulacrorum etiam servos invenit evangelica gratia. Non enim, sicut istis dici poterat non fuisse illam justitiam parentum eorum in colendis idolis, quam esse arbitrabantur, ita etiam Judaeis dici poterat falsam fuisse justitiam patris Abraautem fideles de oleastro in olivam illorum inserti essesuo 11011 faciunt. quo uitio lex dei est deleta de cordibus ac per hoc uitio sanato, cum illic scribitur, fiunt quae legis sunt naturaliter, non quod per naturam negata sit gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
in tranquillitate contemnit. Unde scriptũ
est: qui auertit aurẽ suã ne audiat legem.
oratio eiꝰ erit ȩxecrabilis. Uocare autẽ nr̃m
est. humili dm̃ prece deposcere. respondere
uͦ dĩ est. effectũ prȩcib p̃bere. Ait gͦ: uoca
si est qui tibi respondeat. Ac si apte dicat:
quantũ libet afflictꝰ clames. dm̃ responden¬
tẽ ñ habes. quia uora in tribulatione ñ
inuenit. quẽ mens in tranquillitate contẽ¬
psit: Abi adhuc deridendo subiungit.
ciens dicat: scõs quosq inuenire in afflicti¬
one adiutores ñ uales. qͦs habere socios in
hilaritate noluisti. Qui post irrisionem ꝓti¬
nus sententiã subdit dicens. Uirum stultũ¬

Expanded text:
in tranquillitate contemnit. Unde scriptum in tranquillitate contemnit. Unde scriptum est: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Vocare autem nostrum, est humili Deum prece deposcere; respondere vero Dei, est effectum precibus praebere. Ait ergo: Voca, si est qui tibi respondeat. Ac si aperte dicat: Quantumlibet afflictus clames, Deum respondentem non habes, quia vox in tribulatione non invenit, quem mens in tranquillitate contempsit. Ubi adhuc deridendo subjungit: ciens dicat: Sanctos quoque invenire in afflictione adjutores non vales, quos habere socios in hilaritate noluisti. Qui post irrisionem protinus sententiam subdit, dicens: CAPUT XL
Abbreviated transcription (Latin):
morientur & ñ in sapientia: Acsi apte dice¬
retur: mortẽ quidẽ & sapientiam pariter
fugiunt. sed sapientiã penitus deserunt.
mortis autẽ laqueos ñ euadunt. Et quia
qnͣdoq morituri uiuere moriendo potue¬
rant. dum mortẽ quȩ ꝓculdubio uentura
est metuunt. & uitã simul & sapientiam
ꝑdunt:. Ar contra iusti in sapientia mori¬
untur. quia mortẽ quã deuitare. sunditus
nequeunt. cũ ꝓ ueritate imminet differre
contemnunt. eãq dũ ȩquaninit̃ ferunt
penã ꝓpaginis uertunt in instrumenta
uirtutis. ut inde debeat uita recipi. unde
ꝑ primȩ culpȩ meritũ cogitur finiri.
Sed quia hȩc eliphaz contra iniqͦs ueracit᷑
ꝓtulit. beatũ iob rep̃hensibilem ȩstimans.
de fastu se sapientiȩ inflauit. Unde & post
p̾dicamenta tantȩ rectitudinis arrisionis
qui tibi respondeat. Omp̃s enĩ ds̃ sepe eiꝰ
precẽ in ꝑturbatione deserit. qui p̃cepta illiꝰ

Expanded text:
Morientur, et non in sapientia. Ac si aperte diceMorientur, et non in sapientia. Ac si aperte diceretur: Mortem quidem et sapientiam pariter fugiunt; sed sapientiam penitus deserunt, mortis autem laqueos non evadunt. Et quia quandoque morituri vivere moriendo potuerant, dum mortem quae procul dubio ventura est metuunt, et vitam simul et sapientiam perdunt. At contra justi in sapientia moriuntur, quia mortem quam devitare funditus nequeunt, cum pro veritate imminet, differre contemnunt; eamque dum aequanimiter ferunt, poenam propaginis vertunt in instrumentum virtutis, ut inde debeat vita recipi, unde per primae culpae meritum cogitur finiri. Sed quia haec Eliphaz contra iniquos veraciter protulit, beatum Job reprehensibilem aestimans, de fastu se sapientiae inflavit. Unde et post praedicamenta tantae rectitudinis, irrisionisqui tibi reprecem in perturbatione deserit, qui praecepta ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nemini imposueris. neq cõmunicaberis
peccatis alienis. Ut enĩ hȩc eadem peccata
qnͣta sollicitudine ꝑquirenda essent osten¬
deret. int̾posita contra infirmitatis mole.¬
stiam discretionis ammonitione. protinꝰ
intulit. qd in aliis patescerent in aliis lateress.
dicens: quoꝵdam hominũ peccata manife¬
sta sunt. p̃cedentia ad iudiciũ. quosdã autẽ
& subsequuntur. Sicut gͦ ꝑ hanc sententiã
paulꝰ ñ eisdem uerbis congruit. quib eã
loquens de thimotei infirmitate subiunxit.
sed ad illud rediit qd suꝑiꝰ int̾mittendo
narrauit. ita hoc loco eliphaz cũ de electis
diceret. qui reliqui fuerint auferent᷑ ex eis.
ilico adiungens. morient᷑ & ñ in sapientia.
Ad illud ꝓtinꝰ recurrit qđ suꝑiꝰ de reꝓbis
ꝓtulit dicens. & quia nullꝰ intelligit. in
eternũ pibunt. iccirco autẽ reꝓbi electos
despiciunt. qđ ad uitã inuisibilẽ ꝑ uisibilẽ
mortẽ tendunt. de quib bene nunc dicit᷑.

Expanded text:
nemini imposueris, neque communicaveris nemini imposueris, neque communicaveris peccatis alienis? Ut enim haec eadem peccata quanta sollicitudine perquirenda essent ostenderet, interposita contra infirmitatis molestiam discretionis admonitione, protinus intulit quod in aliis patescerent, in aliis laterent, dicens: Quorumdam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium, quorumdam autem et subsequuntur. Sicut ergo per hanc sententiam Paulus non eisdem verbis congruit, quibus eam loquens de Timothei infirmitate subjunxit; sed ad illud rediit, quod superius intermittendo narravit; ita hoc loco Eliphaz cum de electis diceret: Qui reliqui fuerint, auferentur ex eis, illico adjungens: Morientur, et non in sapientia, ad illud protinus recurrit, quod superius de reprobis protulit, dicens: Et quia nullus intelligit, in aeternum peribunt.  ad vitam invisibilem per visibilem mortem tendunt. De quibus bene nunc dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ ostendimꝰ. si ex eo aliquã huiꝰ rei simi¬
litudinẽ ꝓferamꝰ. Paulus namq apłs cũ
dilectũ discipulũ de instituendis ȩccłiȩ offi¬
ciis ammoneret. ne quos forte ad sacros or¬
dines inordinate ꝓueheret dixit. manꝰ cito
nemini imposueris. neq cõmunicaueris
peccatis alienis : te ipsũ castum custodi.
Qui ad infirmitatẽ eiꝰ corporis ꝓtinꝰ uerba
conuertens ait. noli adhuc aquã bibere. sed
modico uino utere ꝓpter stomacũ tiram. &
frequentes tuas infirmitates. Statiniq sub¬
iungit dicens. quordam hominũ peccata
manifesta sunt. p̃cedentia ad iudiciũ. qsdã
autẽ & sub sequuntur. Quid gͦ ad illud ꝑti¬
net qđ ab infirmo bibi aquã ꝓhibuit. hoc
qd̃ de peccatis absconditis ꝓ quoꝵdam ho¬
minũ manifestisq subiunxit. nisi qđ int̾¬
posita de eiꝰ infirmitate sententia ad hoc in
extremo rediit. qđ suꝑiꝰ dixit. manus cito

Expanded text:
melius ostendimus, si ex eo aliquam hujus rei simimelius ostendimus, si ex eo aliquam hujus rei similitudinem proferamus. Paulus namque apostolus cum dilectum discipulum de instituendis Ecclesiae officiis admoneret, ne quos forte ad sacros ordines inordinate proveheret, dixit: Manus cito nemini imposueris, neque communicaveris peccatis alienis: teipsum castum custodi. Qui ad infirmitatem ejus corporis protinas verba convertens, ait: Noli adhuc aquam bibere, sed modico vino utere propter stomachum tuum, et frequentes tuas infirmitates : statimque subjungit, dicens: Quorumdam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium, quorumdam autem et subsequuntur . Quid ergo ad illud pertinet, quod ab infirmo bibi aquam prohibuit, hoc quod de peccatis absconditis quorumdam hominum manifestisque subjunxit, nisi quod interposita de ejus infirmitate sententia, ad hoc in extremo rediit, quod superius dixit: Manus cito
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius reproboꝵ interitũ ꝓtulit dicens.
quia nullus intelligit in ȩternũ ꝑibunt.
& de electis dĩ ilico adiunxit. qui reliqui
fuerint auferentur ex eis. & hoc protinus
qd eisdem electis ñ conueniat subdit dicens.
morient᷑ & ñ in sapientia: Si enĩ a reꝓbis
diuinitꝰ auferuntur. quo pacto mori ñ in
sapientia dicunt᷑: Sed nimirũ sacrȩ scri-¬
pturȩ consuetudo est. ut cũ aliquid narrat
int̾posita alteriꝰ causȩ sententia ad suꝑiora
ꝓtinus redeat. nam postquã dixit. & quia
nullꝰ est qui intelligat. in ȩternũ ꝑibunt.
electoꝵ mox sortẽ subintulit dicens. qui
autẽ reliqui sueruit auferent᷑ ex eis. & rur sũ
sententiȩ suȩ oculũ in eũ quẽ p̃dixerat
interitũ reproboꝵ mittens. subito adiun¬
xit. morientur & ñ in sapientia: Ac si diceret.
ini quos dixi quia ñ intelligentes in ȩternũ
peunt. ꝓculdubio ñ in sapientia moriunt᷑.
Sed hunc esse ñnunquã morem sacri eloquii

Expanded text:
roborum interitum protulit, dicens: Quia nullus intelligit, in aeternum peribunt; et de electis Dei illico adjunxit: Qui reliqui fuerint, auferentur ex eis; et hoc protinus, quod eisdem electis non conveniat, subdit dicens: Morientur, et non in sapientia? Si enim a reprobis divinitus auferuntur, quo pacto mori non in sapientia dicuntur? Sed nimirum sacrae Scripturae consuetudo est, ut cum aliquid narrat, interposita alterius causae sententia, ad superiora protinus redeat. Nam postquam dixit: Et quia nullus est qui intelligat, in aeternum peribunt, electorum mox sortem subintulit, dicens: Qui autem reliqui fuerint, auferentur ex eis. Et rursum sententiae suae oculum in eum, quem praedixerat, interitum reproborum mittens, subito adjunxit: Morientur, 174 et non in sapientia. Ac si diceret: Hi quos dixi quia non intelligentes in aeternum peribunt, procul dubio non in sapientia morienSed hunc esse nonnunquam morem sacri eloquii
Abbreviated transcription (Latin):
ab ȩtate uitã: sed hȩc se indesinent᷑ amittere
nequaꝗͣ conspiciunt. dum toto desiderio
curis temporalib occupantur. Quasi gͦ
tinea consumuntur. quia sine sonitu culpȩ
morsũ tollerant. dũ quanta detrimenta
uitȩ & innocentiȩ patiant᷑ ignorant. Qnde

Expanded text:
ab aetate 172 vitam. Sed haec se indesinenter amittere ab aetate 172 vitam. Sed haec se indesinenter amittere nequaquam conspiciunt, dum toto desiderio curis temporalibus occupantur. Quasi ergo a tinea consumuntur, quia sine sonitu, culpae morsum tolerant, quanta detrimenta vitae et innocentiae patiantur, dum ignorant. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
stabiles. quia cũ mens ad alta nitit᷑ carnis
suȩ cogitatione dissipatur. ita ut sepe ani¬
mus dum intimis inhiat. dũ sola cȩlestia
aspectat. subita carnali delectatione ꝑcus¬
sus. a semetipso scissus iaceat: & qui se in¬
firmitatis suȩ molestias supasse gaudebat.
repentino uulnere ꝓstratus gemat. Fraui¬
tas gͦ & in angłis repperitur. dum ipsos qͦ
qui ueritatẽ nuntiant ñ nunqua subreptio
uitȩ fallacis grauat: Si gͦ hi etiã mundi
huiꝰ iniquitate feriuntur. quos contͣ eũ
scã intentio erigit. quib ictib illi penetrant᷑
quos ante eiꝰ iacula ipsa infirmitatis suȩ
delectatio sternit: Iui bene uelut tinea.
consumi describuntur. Tmea qͥppe damnũ
facit. & sonitũ ñ facit: ita iniquoꝵ mentes
quia damna sua considerare negligunt. inte¬
gritatẽ qͣsi nescientes ꝑdunt. Amittunt
namq a corde innocentiã. ab ore ueritatẽ.
a carne continentiã. & ꝑ accessũ temporis

Expanded text:
stabiles, quia cum mens ad alta nititur, carnis stabiles, quia cum mens ad alta nititur, carnis suae cogitatione dissipatur; ita ut saepe animus dum intimis inhiat, dum sola coelestia aspectat, subita carnali delectatione perculsus, a semetipso scissus jaceat, et qui se infirmitatis suae molestias superasse gaudebat, repentino vulnere prostratus gemat. Pravitas ergo et in angelis reperitur, dum ipsos quoque qui veritatem nuntiant, nonnunquam subreptio vitae fallacis gravat. Si ergo hi etiam mundi hujus iniquitate feriuntur, quos contra eum sancta intentio erigit quibus ictibus illi penetrantur, quos ante ejus jacula, ipsa infirmitatis suae delectatio sternit? Qui bene velut tinea consumi describuntur. Tinea quippe damnum facit, et sonitum non facit; ita iniquorum mentes, quia damna sua considerare negligunt, integritatem quasi nescientes perdunt. Amittunt namque a corde innocentiam, ab ore veritatem, a carne continentiam, et per accessum temporis
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ꝑ ꝓpħam dicitur. labia sacerdotis cu¬
stodiunt scientiã. & legẽ requirunt ex ore eiꝰ
quia angłs dm̃ exercituũ est: qui quantalibe
uirtute fulgeant esse omnino sine culpa
nequeunt. cũ iter p̾sentis uitȩ gradiuntur.
quia eor minirũ gressꝰ tangitur. aut luto
illiciti opis. aut puluere cogitationis. Do¬
mos autẽ luteas habitant. qui de illecebrosa
hac uita carnis exultant. Hanc domũ lute¬
am paulus habitare contẽpserat cũ dicebat.
nr̃a conuersatio in cȩlis est. Dicat ergo.
ecce qui seruiunt ei ñ sunt stabiles. & in
angłis suis repperit prauitatẽ: qnͣtomagis
hi qui habitant domos luteas. qͥ terrenũ.
habent fundamentũ. consumentur uelut
tinea: Ac si apte dicat. si p̃sentis urtȩ uiã
ili sine contagio transire nequeunt. qui
ȩt̾na nuntiantes sese contra temporalia
accingunt. quȩ detrimenta illi sustinent
qui esse se in carnalis habitationis uolupta¬
tib gaudent: Qui enĩ seruiunt ei ñ sunt

Expanded text:
tur: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Qui quantalibet virtute fulgeant, esse omnino sine culpa nequeunt, cum iter praesentis vitae gradiuntur, quia eorum nimirum gressus tangitur aut luto illiciti operis, aut pulvere cogitationis. Domos autem luteas habitant, qui de illecebrosa hac vita carnis exsultant. Hanc domum luteam Paulus habitare contempserat, cum dicebat: Nostra autem conversatio in coelis est . Dicat ergo: Ecce qui serviunt ei non sunt stabiles, et in angelis suis reperit pravitatem; quanto magis hi qui habitant domos luteas qui terrenum habent fundamentum, consumentur velut tinea? Ac si aperte dicat: Si praesentis vitae viam illi sine contagio transire nequeunt, qui aeterna nuntiantes, sese contra temporalia accingunt, quae detrimenta illi sustinent qui esse se in carnalis habitationis voluptatibus gaudent? Qui enim serviunt ei, non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo dilatatur. Imminutio gͦ liuo¬
ris. est affectus surgens int̾nȩ dulcedinis.
& plena mors eiꝰ. est ꝑfectus amor et̾nitatiᷤ:
nam cũ mens eiꝰ rei appetitu retrahit᷑. quę
accipientiũ numero partitur. tanto magis
ꝓximũ diligit. qnͣto minꝰ ex ꝓuectu illiꝰ
sua damna ꝑtimescit. Quȩ si ꝑfecte in amo¬
re cȩlestis patriȩ rapitur. plene etiã in proxi¬
mi dilectione solidatur. quia cũ nulla terre¬
na desiderat. nichil est qd̃ eiꝰ erga ꝓrimũ
caritati contradicat. Quȩ nimirũ cari¬
tas. quid est aliud. qua oculus mentis:
qui si terreni amoris puluere tangitur.
ab internȩ lucis mox intuitu lesus reuer¬
beratur. quia autẽ paruus est qui terrena
diligit. magnus qui ȩterna concupiscit.
potest etiã sic ñ inconuenienter intelligi.
paruulũ occidit inuidia. qm̃ huiꝰ pestis
languore ñ moritur. nisi qui adhuc in
desideriis infirmatur.¬

Expanded text:
multitudo dilatatur. Imminutio ergo livomultitudo dilatatur. Imminutio ergo livoris est affectus surgens internae dulcedinis, et plena mors ejus est perfectus amor aeternitatis. Nam cum mens ab hujus rei appetitu retrahitur, quae accipientium numero partitur, tanto magis proximum diligit, quanto minus ex profectu illius sua damna pertimescit: quae si perfecte in amorem coelestis patriae rapitur, plene etiam in proximi dilectione solidatur: quia cum nulla terrena desiderat, nihil est quod ejus erga proximum charitati contradicat. Quae nimirum charitas quid est aliud quam oculus mentis; qui si terreni amoris pulvere tangitur, ab internae lucis mox intuitu laesus reverberatur? Quia autem parvulus est qui terrena diligit, magnus qui aeterna concupiscit, potest etiam sic non inconvenienter intelligi: Parvulum occidit invidia, quoniam hujus pestis languore non moritur, nisi qui adhuc in desideriis infirmatur.
Abbreviated transcription (Latin):
carniũ sanitas cordis. quia si m̃tis in nocen¬
tia custoditur. etiã siqua foris infirma st̃.
qnͣdoq roborantur. Et recte subditur.
putredo ossiũ inuidia. quia ꝑ liuoris intiũ
ante dĩ oculos prȩeunt etiã fortia acta
uirtutũ. Ossa quippe ꝑ inuidiã putrescere
est. quȩdã etiã robusta deperire. Sed cur
hȩc de inuidia dicimꝰ si ñ etiam qualit̃
seruatur intimemꝰ. Difficile namq ẽ. ut
hoc alteri ñ inuideat qđ adipisci alter
exoptat. quia quicquid temporale ꝑcipit᷑.
tanto fit minꝰ singulis qnͣto diuidit᷑ in
multis. & iccirco desiderantis mentẽ liuor.
excruciat. quia hoc qd̃ appetit. aut funditꝰ
alter accipiens adimit. aut a quantitate
restringit. Qui gͦ liuoris peste plene carere
desiderat. illam hereditatẽ diligat. quam
coheredũ numerꝰ ñ angustat. quȩ & om̃ib
una est & singulis tota. quȩ tanto largior
ostenditur. quanto ad hanc ꝑcipientium

Expanded text:
carnium sanitas cordis, quia si mentis innocencarnium sanitas cordis, quia si mentis innocentia custoditur, etiamsi qua foris infirma sunt, quandoque roborantur. Et recte subditur: putredo ossuum invidia, quia per livoris vitium ante dei oculos pereunt etiam fortia acta virtutum. Ossa quiest, quaedam etiam robusta deperire. Sed cur haec de invidia dicimus, si non etiam qualiter eruatur intimemus? Difficile namque est ut hoc alteri non invideat, quod adipisci alter exoptat: quia quidquid temporale percipitur, tanto fit minus singulis, quanto dividitur in multis: et idcirco desiderantis mentem livor excruciat, quia hoc quod appetit, aut funditus alter accipiens adimit, aut a quantitate restringit. Qui ergo livoris peste plene carere desiderat, illam haereditatem diligat, quam cohaeredum numerus non angustat: quae et omnibus una est, et singulis tota: quae tanto largior ostenditur, quanto ad hanc percipientium
Abbreviated transcription (Latin):
& menbra frigescunt. fit in cogitatione rabies.
in dentib stridor. Cumq in latebris cor¬
dis crescens absconditur odiũ. dolore cȩco
terebrat conscientiã. uulnus inclusum. nil
lȩtũ de ꝓpriis libet. quia tabescentẽ mentẽ
sua pena satiat. quã felicitas torquet aliena.
quantoq extranei oꝑis in altũ fabrica ducit᷑.
tanto fundamentũ m̃tis liuidȩ ꝓfundius
subfoditur. ut quo alii ad meliora ꝓperant.
eo ipsa deteriꝰ ruat. Qua uidelicet ruina¬
etiã illud destruitur. qđ in aliis actib ꝑfecto
ope suirexisse putabatur: nam inuidia cum¬
mentẽ tabefecerit. cuncta quȩ inuenerit
infirma quȩdã ac tenera. & quid ꝑ ossa. nisi
ut quidam cũ uera cordis innocentia in ñnul
lis suis actib infirmi uideant᷑. quidã uero
iam quȩdã ante humanos oculos robusta exer¬
ceant. sed tam̃ erga alioꝵ bona intꝰ inuidiȩ
pestilentia tabescant. Bene gͦ dicitur. uita

Expanded text:
et membra frigescunt; fit in cogiet membra frigescunt; fit in cogiin dentibus stridor. Cumque in latebris cordis crescens absconditur, odium dolore caeco tenebrat  Al., terebrat conscientiam, et vulnus inclusum, nil laetum de propriis libet. Quia tabescentem mentem sua poena satiat, quam felicitas torquet aliena; quanto extranei operis in altum vera fabrica ducitur, tanto fundamentum mentis lividae profundius suffoditur, ut quo alii ad meliora praeparant, eo ipsa deterius ruat. Qua ruina videlicet etiam illud destruitur, quod in aliis actibus perfecto opere surrexisse putabatur. Nam cum invidia mentem tabefecerit, cuncta quae invenerit infirma quaedam ac tenera, et quid per ossa, nisi ut quidam cum vera cordis innocentia in lis suis actibus infirmi videantur, quidam vero iam quidam ante humanos oculos robusta exerceant, sed tamen erga aliorum bona intus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur: vita
Abbreviated transcription (Latin):
diderat. minorẽ se ei quẽ nascendo p̃ibat
ingemuit. Hinc ioseph fratres sui ismahe¬
litis transeuntib uendiderunt. quia co¬
gnito reuelationis mysterio. ne se melior
fieret. eiꝰ ꝓuectib obuiare conati sunt.
Hinc saul dauid subditũ lanceã intorquen¬
do ꝑsequitur. que magnis cotidie augeri
uirtutũ successib sensit. ultra se excrescere
expauit. Paruulꝰ itaq est. qui in uidia occi¬
ditur. quia Onisi ipse inferior existeret. de
est. quia quãuis ꝑ om̃e uitiũ qđ ꝑpetratur
humano cordi antiqui hostis uirꝰ infundit᷑.
in hac tam̃ nequitia tota sua uiscera serpens
concutit. & imprimendȩ maliciȩ pestem
uomit. De quo nimirũ scriptũ est: inuidia
diaboli. mors intrauit in orbem terrarum.
Nam cũ deuictũ cor liuoris putredo corru¬
perit. ipsa qͦ exteriora indicant quã grauit᷑
animũ uesania instigat. Color quippe pallore
afficitur. oculi deprimuntur. mens accendit᷑.

Expanded text:
diderat, minorem se ei, 179 quem nascendo praeibat, diderat, minorem se ei, 179 quem nascendo praeibat, ingemuit. Hinc Joseph fratres sui Ismaelitis transeuntibus vendiderunt , quia cognito revefieret, ejus profectibus obviare conati sunt . Saul rex David subditum lanceam intorquendo persequitur, quia quem magis quotidie augeri virtutum successibus sensit, ultra se excrescere expavit . Parvulus est qui invidia occiditur, quia nisi ipse inferior existeret, de est quia quamvis per omne vitium quod perpetratur, humano cordi antiqui hostis virus infunditur, in hac tamen nequitia, tota sua viscera serpens concutit, et imprimendae malitiae pestem vomit . De quo nimirum scriptum est: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum . Nam cum devictum cor livoris putredo corruperit, ipsa quoque exteriora indicant quam graviter animum vesania instigat. Per invidiam color pallore afficitur, et oculi deprimuntur, mens accenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uͦ sicut diximꝰ. etiã laudanda boni
emulatione mentis oculũ turbat. recte
nunc dicit᷑. uirũ stultũ int̾fecit iracundia.
Ac si apte diceretur: ira ꝑ zelũ sapientes
turbat. ira uͦ ꝑ uitiũ stultos trucidat. quia
illa sub ratione restringitur. hȩc uͦ irratio¬
nabilit̾ deuicte menti dñatur. Bene aut̃
in aliquo meliores putamꝰ. Paruulus gͦ est.
qui liuore occidit᷑. quia ipse sibi testimoniũ
phibet. qđ ei minor sit. cuiꝰ inuidia torquet᷑.
Hinc est qđ̃ hostis callidus primo homini
inuidendo sumpuit. quia amissa beatitu¬
dine. minorẽ se immortalitati illiꝰ agnouit
Hinc est qđ cam ad ppetrandũ fratricidiũ
corruit. quia despecto suo sacrificio p̾latũ
sibi infremuit. cuiꝰ ds̃ hostiã accepit. &
quẽ meliorẽ se esse ex horruit. ne ut cũq
esset amputauit: Hinc esau ad psecutionẽ.
srĩs exarsit. quia primogenitoꝵ benedicti¬
one ꝑdita. quã tam̃ esu lenticulȩ ipse uen-¬

Expanded text:
Quia vero, sicut diximus, etiam laudanda boni Quia vero, sicut diximus, etiam laudanda boni aemulatio mentis oculum turbat, recte nunc dicitur: Virum stultum interficit iracundia. Ac si aperte diceretur: Ira per zelum sapientes turbat, ira vero per vitium stultos trucidat, quia illa sub ratione restringitur, haec vero irrationabiliter devictae menti dominatur. Bene autem in aliquo meliores putamus. Parvulus ergo est qui livore occiditur, quia ipse sibi testimonium perhibet, quod ei minor sit cujus invidia torquetur. Hinc est quod hostis callidus primo homini invidendo subripuit, quia amissa beatitudine, minorem se immortalitati illius agnovit. Hinc est quod Cain ad perpetrandum fratricidium corruit ; quia despecto suo sacrificio, praelatum sibi infremuit, cujus Deus hostiam accepit: et quem meliorem se esse exhorruit, ne utcunque esset, amputavit. Hinc Esau ad persecutionem fratris exarsit , quia primogenitorum benedictione perdita, quam tamen esu lenticulae ipse ven
Abbreviated transcription (Latin):
num quã recedat. Tunc enĩ robustiꝰ contra
uitia erigitur. cũ subdita ratione famulat᷑.
nam quantũ libet ira ex zelo rectitudims
surgat. si immoderata mentẽ uicerit. ratio¬
ni protinꝰ seruire contemnit. & tanto se
impudentiꝰ dilatat. qnͣto impatientiȩ uitiũ
uirtutẽ putat. Unde necesse est. ut hoc an-¬
te omĩa qui zelo rectitudinis mouetur
attendat. ne ira extra mentis dominium
transeat. sed in ultione peccati tempꝰ mo-¬
dumq considerans. surgentẽ animi ꝑtur¬
bationẽ suptiliꝰ retractando restringat.
animositatẽ deprimat. & motꝰ feruidos
sub ȩquitate disponat. ut eo fiat iustior
ultor alienꝰ quo priꝰ extitit uictor suus.
quatinꝰ sic culpas delinquentiũ corrigat.¬
ut ante ipse qui corrigit ꝑpatientiam
crescat. ut feruorẽ suũ transcendendo di-¬
iudicet. ne intemperant᷑ excitatꝰ ipso ⁊elo
rectitudinis. longe a rectitudine aberret.

Expanded text:
nunquam recedat. Tunc enim robustius contra nunquam recedat. Tunc enim robustius contra vitia exigitur, cum subdita rationi famulatur. Nam quantumlibet ira ex zelo rectitudinis surgat, si immoderate mentem vicerit, rationi protinus servire contemnit, et tanto se impudentius dilatat, quanto impatientiae virus virtutem putat. Unde necesse est ut hoc ante omnia qui zelo rectitudinis movetur attendat, ne ira extra mentis dominium transeat; sed in ultione peccati tempus modumque considerans, surgentem animi perturbationem subtilius pertractando restringat, animositatem reprimat, et motus fervidos sub aequitate disponat, ut eo fiat justior ultor alienus quo prius exstitit victor suus: quatenut ante ipse qui corrigit, per patientiam crescat, et fervorem suum transcendendo dijudicet, ne intemperanter excitatus ipso zelo rectitudinis, longe a rectitudine aberret.
Abbreviated transcription (Latin):
post paululũ in tranquillitate largiꝰ aperit.
quȩ hȩc interĩ ꝑ commotionẽ claudit. &¬
unde mens turbatur ne uideat. inde ꝓficit
ut ad uidendũ ueriꝰ clarescat. sicut infir¬
manti oculo cũ colliriũ mittitur lux penitꝰ
negatur. sed inde eã post paululũ ueracit᷑
recipit. unde hanc ad tempus salubriter
amittit. Nunquam uͦ commotioni con¬
templatio iungitur: nec p̃ualet mens tur¬
bata conspicere. ad qd̃ uix tranquilla ualet
inhiare. quia nec solis radius cernitur. cũ
cõmotȩ nubes cȩli faciẽ obducunt. nec
turbatus fons respicientis imaginẽ reddit.
quã tranquillꝰ ꝓprie ostendit. quia quo eiꝰ
unda palpitat. in se speciẽ similitudinis
obscurat. Sed cũ ꝑ zelum animꝰ mouet᷑.
curandũ summoꝑe est. ne hȩc eadem quȩ
instrum̃to uirtutis assumitur menti ira
dominet᷑. ne qͣsi domina prȩeat. sed uelut
ancilla ad obsequiũ parata. a rationis tͣgo

Expanded text:
post paululum in tranquillitate largius aperit, post paululum in tranquillitate largius aperit, quae haec interim per commotionem claudit; et unde mens turbatur ne videat, inde proficit ut ad videndum verius clarescat: sicut infirmanti oculo cum collyrium immittitur, lux penitus negatur; sed inde eam post paululum veraciter recipit, unde hanc ad tempus salubriter amittit. Nunquam vero commotioni contemplatio jungitur, nec praevalet mens perturbata conspicere, ad quod vix tranquilla valet inhiare, quia nec solis radius cernitur, cum commotae nubes coeli faciem obducunt, nec turbatus fons respicientis imaginem reddit, quam tranquillus proprie ostendunda palpitat, eo in se speciem similitudinis obscurat. Sed cum per zelum animus movetur, curandum summopere est, ne haec eadem, quae instrumento virtutis assumitur, menti ira dominetur, ne quasi domina praeeat, sed velut ancilla ad obsequium parata, a rationis tergo
Abbreviated transcription (Latin):
hac ꝑ psalmistam dicitur. irascimini & no
lite peccare: qđ nimirũ ñ recte intelligunt
qui irasci nos nobis tantũ modo. ñ etiam
ꝓximis delinquentib uolunt. Si enĩ sic
ꝓrimos ut nos amare p̃cipimur. restat¬
ut sic eoꝵ erratib sicut nr̃is uitiis irascam᷑.
De hac ꝑ salomonẽ dicitur. mellor est ira
risu. quia ꝑ tristiciã uultus. comgitur ani¬
mus delinquentis. De hac iterũ psalmista
ait. turbatus est pre ira oculus m̃s. Ira qͥppe
ꝑuitiũ oculũ m̃tis excecat. ira autẽ ꝑ ⁊elũ
turbat. quia quo saltẽ recti ȩmulatione
concutitur. ea quȩ nisi tranquillo corde
ꝑcipi ñ potest. contẽplatio dissipatur.
Ipse namq ⁊elus rectitudinis. quia inquie¬
tudine mentẽ agitat. eiꝰ mox aciẽ obscurat.
ut altiora in cõmotione ñ uideat. quȩ bene
priꝰ tranquilla cernebat. sed inde suptiliꝰ.
ad altare ducitur. unde ad tempꝰ neuideat
reuerberat᷑. Nam ipsa recti emulatio ȩt̾na

Expanded text:
hac per psalmistam dicitur: Irascimini, / et hac per psalmistam dicitur: Irascimini, / et nolite peccare! Quod nimirum non recte intellegunt, qui irasci nos nobis tantummodo, non etiam proximis delinquentibus volunt. Si enim sic proximos ut nos amare put sic eorum erratibus sicut nostris vitiis irascamur. De hac per Salomonem dicitur: Melior est ira risu, quia per tristitiam vultus corrigitur animus delinquentis . De hac iterum Psalmista ait: Turbatus est prae ira oculus meus . Ira quippe per vitium oculum mentis excaecat, ira autem per zelum turbat; quia quo saltem recti aemulatione concutitur, ea quae nisi tranquillo corde percipi non potest, contemplatio dissipatur. Ipse namque zelus rectitudinis, quia inquietudine mentem agitat, ejus mox aciem obscurat, 178 ut altiora in commotione non videat, quae pene prius tranquilla cernebat. Sed inde subtilius ad alta reducitur, unde ad tempus, ne videat, reverberatur. Nam ipsa recti aemulatio aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
modus est. ut cũ alienos excessus aspicimꝰ.
nr̃a quib in aliis excessimꝰ delicta cogitemꝰ.
Considerata quippe infirmitas ꝓpnia. mala
nobis excusat aliena: Patienter nãq illatã
iniuriã tolerat. qui pre meminit qđ for¬
tasse adhuc habeat. in quo debeat ipse tole¬
sari. & quasi aqua ignis extinguitur. cum
surgente feruore animi sua cuiq admentẽ
culpa reuocatur. quia erubescit peccata ñ
parcere. qui uel dõ uel ꝓrimo sepe se reco¬
lit parcenda peccasse. Sed inter hȩc sollert᷑
sciendũ est. qđ alia ẽ ira quã impatientia
srcitat. alia quã ⁊elus format. illa ex intio
hȩc uirtute generatur: Si enĩ nulla ira
ex uirtute. surgeret. diuinȩ animaduersi¬
onis impetũ finees ꝑ gladiũ ñ placasset
Hanc irã quia heli ñ habuit. motũ contͣ se
implacabilit̾ suꝑnȩ ultionis excitauit. nã
quo contra subditoꝵ uitia tepuit. eo contra
illũ districtio ȩterni rectoris exarsit. De

Expanded text:
modus est, ut, cum alienos excessus aspicimus, modus est, ut, cum alienos excessus aspicimus, nostra, quibus in aliis excessimus, delicta cogitemus. Considerata quippe infirmitas/ propria mala nobis excusat aliena. Patienter namque inlatam iniuriam tolerat, qui pie meminit, quod fortasse adhuc habeat, in quo debeat ipse tolerari. Et quasi aqua ignis extinguitur, cum surgente furore animi sua cuique ad mentem culpa revocatur, quia erubescit peccata non parcere, qui vel deo vel proximo sępe recolit parcenda peccasse. Sed inter haec sollerter sciendum est, quod alia est ira, quam inpatientia excitat, alia, quam zelus format: Illa ex vitio, haec ex virtute generatur. Si enim nulla ira ex virtute surgeret, divinae animadversionis impetum Finees per gladium non placasset. Hanc iram quia Heli non habuit, motum contra se inplacabiliter supernę ultionis excitavit. Nam quo contra subditorum vitia tepuit, eo contra illum districtio aeterni rectoris exarsit. De
Abbreviated transcription (Latin):
re animũ ira desuescit. Primus quippe est.
ut mens sollicita ante quã agere qđ libet
incipiat. om̃s sibi quas pati potest contume¬
lias p̃ponat. quatinꝰ redemptoris sui ꝓbra
cogitans. ad aduersa se p̃paret: quȩ nimirũ
uenientia tanto fortior excipit. quanto se
cautiꝰ ex p̾scientia armauit. Qui enim
imꝑuidus ab aduersitate dep̾hendit᷑. qͣsi
ab hoste dormiens inuenitur. eũq citius
mimicꝰ necat. quia ñ repugnantẽ ꝑforat.
nan qui mala unminentia ꝑ sollicitudinẽ
pręnotat. hostiles incursus qͣsi in insidiis
uigilans expectat. & inde ad uictoriã ualen¬
ter accingitur. unde nesciens dep̾hendi pu¬
tabatur: Sollerter gͦ animꝰ ante actionis
suȩ primordia cuncta debet aduersa medi-¬
tari. ut semꝑ hȩc cogitans. semper contͣ hec
torace patientiȩ munitꝰ & quicqͥd accesserit
ꝓuidus supet. & quicquid ñ accesserit lucrũ
putet. Scds autẽ seruandȩ mansuetudimꝰ

Expanded text:
re animum ira desuescit. Primus quippe est, re animum ira desuescit. Primus quippe est, ut mens sollicita, antequam agere quodlibet incipiat, omnes sibi, quas pati potest, contumelias proponat, quatenus redemptoris sui probra cogitans, / ad adversa se praeparet. Quae nimirum venientia tanto fortius excipit, quanto se cautius ex praescientia armavit. Qui enim inprovidus ab adversitate deprehenditur, quasi ab hoste dormiens invenitur, eumque citius inimicus necat, quia non repugnantem perforat. Nam qui mala imminentia per sollicitudinem pręnotat, hostiles incursus, quasi in insidiis vigilans, expectat, et inde ad victoriam valenter accingitur, unde nesciens deprehendi putabatur. Sollerter ergo animus ante actionis suae primordia cuncta debet adversa meditari, ut semper haec cogitans, semper contra haec torace patientiae munitus, et quicquid accesserit, providus superet, et quicquid non accesserit, lucrum putet. Secundus autem servandę mansuetudinis
Abbreviated transcription (Latin):
cõmouet. sed duriꝰ tenet. Alii namq accen-¬
sis calamis similes. dũ uocib ꝑstrepunt.
qͣsi quosdã accensionis suȩ sonitꝰ redaunt.
citiꝰ quidẽ flammã faciunt. sed ꝓtinus in
fauilla frigescunt. Aui autẽ lignis grauiorib
duriorib q ñ dispares. accensionẽ tarde.
suscipiunt. sed tam̃ accensi semel difficilius
extinguntur. & quia se tardiꝰ in asperitate.
concitant. furoris sui durius ignẽ seruant.
Aui autẽ qđ est nequiꝰ &citiꝰ O iracundiȩ
flaminas accipiunt. & tardius deponunt.
ñnulli uͦ has & tarde suscipiunt. & citius
amittunt. In quib nimirũ quatuor modis
liquido lector agnoscit. qͥa & ad tranquilli¬
tatis bonũ ultimꝰ plusquã primꝰ appropin¬
quat. & in malo scđm terciꝰ suꝑat. Sed qͥd
ꝓdest qđ iracundia quomͦ mentẽ teneat
dicimꝰ. si ñ etiã qualit̾ compesci debeat expri-¬
mamus: Duob & enĩ modis fracta. posside.¬

Expanded text:
commovet, sed durius tenet. Alii namque accencommovet, sed durius tenet. Alii namque accensi calamis similes, dum vocibus perstrepunt, quasi quosdam / accensionis suae sonitus reddunt; citius quidem flammam faciunt, sed protinus in favillam frigescunt. Alii autem, lignis gravioribus durioribusque non dispares, accensionem tarde suscipiunt, sed tamen accensi semel difficilius extinguntur, et quia se tardius in asperitate concitant, furoris sui durius ignem servant. Alii autem – quod est nequius – et citius iracundiae flammas accipiunt et tardius deponunt. Nonnulli vero has et tarde suscipiunt et citius amittunt. In quibus nimirum quattuor modis liquido lector agnoscit, quia et ad tranquillitatis bonum ultimus plus quam primus appropinquat et in malo secundum tertius superat. Sed quid prodest, quod iracundia, quomodo mentem teneat, dicimus, si non etiam, qualiter compesci debeat, exprimamus? Duobus etenim modis fracta posside
Abbreviated transcription (Latin):
ait. qui autẽ iudicat me. dñs ẽ. Ac si diceret.
iccirco in eo qđ michi nichil sum conseius
iustificatũ me ab nego. quia ab eo qui me
menda quȩ intersꝰ p̾strepunt. declinanda
quȩ quasi necessarie inuoluunt. & tamen
in his omib adhuc districti examinis fla¬
gella metuenda. quia & ipsa nr̃a ꝑfectio
culpa ñ caret. nisi hanc seuerus iudex in suptili
lance examinis miscłiter penser. Bene autẽ¬
subditur. Et uenit suꝑ me indignatio.
Magna quippe arte doctrinȩ. dicturꝰ uerbera
pͣtulit recte facta. ut hinc unꝰquisq conside¬
ret. quȩ peccantes postmodũ supplicia mane¬
ant. si etiã iustos tam ualida hic flagella casti¬
gant hinc est enĩ qđ petrus ait. tempus ut
sudiciũ incipiat de domo di. Et si iustus
uix saluabitur. impiꝰ & peccator ubi parebt̃:

Expanded text:
ait: Qui autem judicat me, Dominus est. Ac si diceret: ait: Qui autem judicat me, Dominus est. Ac si diceret: Idcirco in eo quod nihil mihi conscius sum justificatum me abnego, quia ab eo qui me menda quae interius perstrepunt, declinanda quae quasi necessaria involvunt; et tamen in his omnibus adhuc districti examinis flagella metuenda, quia et ipsa nostra perfectio culpa non caret, nisi hanc severus judex in subtili lance examinis misericorditer penset.  Resubditur: Et venit super me indignatio. Magna quippe arte doctrinae dicturus verbera praetulit recte facta; ut hinc unusquisque consideret quae peccantes postmodum supplicia maneant, si etiam justos tam valida hic flagella castigant. Hinc est enim quod Petrus ait: Tempus est ut judicium incipiat de domo Dei. Et si justus vix salvabitur, impius et peccator ubi parebunt
Abbreviated transcription (Latin):
hoc unde exteriꝰ subleuantur calcant. Si¬
lent autẽ. quia nullis prauȩ actionis. cla¬
morib ꝑstrepunt. Om̃is namq iniquitas
habet apud secreta dĩ iudicia uoces suas.
Ande scriptũ est: clamor sodomoꝵ & go¬
morreȩ multiplicatꝰ est. Quiescunt uero
cũ ñ solũ nullo cupiditatũ temporalium
turbulento appetitu rapiuntur: uerũ etiã
curis p̾sentis uitȩ necessariis immnoderatiꝰ
na adhuc flagella sentiunt. ut tanto ꝑfecti¬
ores ad hereditatẽ ueniant. qnͣto eos pie feri¬
ens disciplina cotidie etiã de mininis pur¬
gat. Iusta itaq indesinent᷑ faciunt & assioue
ddura patiuntur. quia sepe ipsa nr̃a iusticia
ad examen diuinȩ iusticiȩ deducta iniusti¬
cia est. & sordet in districtione iudicis. qđ
in ȩstimatione fulget oꝑantis. Unde paulꝰ
cũ diceret. nichil michi consciꝰ sum ꝓtinꝰ
adiunxit. sed ñ in hoc iustificatꝰ sum. Iui
causam mox cur ñ sit iustificatꝰ insinuans

Expanded text:
hoc unde exterius sublevantur calcant. Sihoc unde exterius sublevantur calcant. Silent autem, quia nullis pravae actionis clamoribus perstrepunt. Omnis namque iniquitas habet apud secreta Dei judicia voces suas. Unde scriptum est: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est . Quiescunt vero, cum non solum nullo cupiditatum temporalium turbulento appetitu rapiuntur, verum etiam curis praesentis vitae necessariis immoderatius na adhuc flagella sentiunt, ut tanto perfectiores ad haereditatem veniant, quanto eos pie feriens disciplina quotidie etiam de minimis purgat. Justa itaque indesinenter faciunt, sed assidue dura patiuntur, quia saepe ipsa nostra justitia, ad examen divinae justitiae deducta, injustitia est, et sordet in districtione 148 judicis quod in aestimatione fulget operantis. Unde Paulus cum diceret: Nihil mihi conscius sum, protinus adjunxit: Sed non in hoc justificatus sum . Qui causam mox cur non sit justificatus insinuans,
Abbreviated transcription (Latin):
domi. Quid enĩ ꝑ uenationẽ esau. insi eoꝵ
uita figurat᷑. qui in exteriorib uoluptatib
fusi carnẽ sequuntur: Qui etiã agricola
esse describitur. quia amatores huiꝰ scłi
tantomagis exteriora incolunt. quanto
interiora sua inculta derelinquunt. Iacob
uero uir simplex in tabernaculis. uel in do¬
mo habitare ꝑhibetur. quia nimirum
om̃s qui in curis exteriorib spargi refugi¬
unt. simplices in cogitatione atq in con¬
scientiȩ suȩ habitatione consistant. In
tabernaculis enĩ. aut in domo habitare ẽ
se intra mentis secreta restringere. & ne¬
quaquã exteriꝰ ꝑ desideria dissipare. nedũ
ad multa foras inhiant a semetipsis alie¬
natis cogitationib recedant: Dicat gͥ
ꝓbatus uir. & exercitatꝰ in ꝓsperis. dicat¬
ñne dissimulaui. ñ ne silui. nonne quieui:
Ut enĩ supradiximꝰ. scĩ uiri cũ eis transitoria
ꝓsperitas arridet. fauorẽ mundi qͣsi nesci¬
entes dissimulant. & forti gressu interius

Expanded text:
onem Esau, nisi eorum vita figuratur, qui in exterioribus voluptatibus fusi carnem sequuntur? Qui etiam agricola esse describitur, quia amatores hujus saeculi tanto magis exteriora colunt, quanto interiora sua inculta derelinquunt. Jacob vero vir simplex in tabernaculis vel in domo habitare perhibetur, quia nimirum omnes, qui in curis exterioribus spargi refugiunt, simplices in cogitatione atque in conscientiae suae habitatione consistunt. In tabernaculis enim aut in domo habitare, est se intra mentis secreta restringere, et nequaquam exterius per desideria dissipare, ne dum ad multa foras inhiant, a semetipsis alienatis cogitationibus recedant. Dicat igitur probatus vir, et exercitatus in prosperis: Nonne dissimulavi? nonne silui? nonne quievi? Ut enim supra diximus, sancti viri, cum eis transitoria prosperitas arridet, favorem mundi quasi nescientes dissimulant, et forti gressu interius