comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lisponent & intereos qui inmalis quae faciunt. nullum correctionis propositum
gerunt. Vtergo monstretur hoc in loco unanimitas peccantium dicit in uisibilis
arbiter. Ecceunus populus & unum labium omnibus ut propositum nonpeni¬
tendi adiungit. Coeperuntque hoc facere Nec desistent a cogitationibus suis
donec eas opere compleant. Quibus apte congruit principium psalmi tertii
decimi in quo dictum est. Dixit insipiens incorde suo none st̃ ds̃: Ide senemrod artife
operis ne fandi. aedeinceps deopificibus perditae ciuitatis. Corrupti sunt & ab ho¬
ninabiles facti sunt. Hae c autem de quibus loquimur uerba internus iudex minis¬
tris uirtutibus. in conprehensibili nobis ordineloquitur. Cuius loquiad eo sest eorũ
ordibus occulta sua Inuisibilia ostendere. ut quicquid agere debeant. In ipsa con¬
templatione ueritatis legat. Quasienim audientibus dicitur quod uidentibus

Expanded text:
disponant, et inter eos qui in malis quae faciunt nullum correctionis propositum disponant, et inter eos qui in malis quae faciunt nullum correctionis propositum gerunt. Ut ergo monstretur hoc in loco unanimitas peccantium, dicit invisibilis arbiter: Ecce unus populus et unum labium omnibus; et propositum non poenitendi adjungit: Coeperuntque hoc facere, nec desistent a cogitationibus suis, donec eas opere compleant; quibus apte congruit principium psalmi tertii decimi, in quo dictum est: Dixit insipiens in corde suo: Non est Deus , id est, Nemrod artifex operis nefandi; ac deinceps de opificibus perditae civitatis: Corrupti sunt, et abominabiles facti sunt . Haec autem de quibus loquimur verba internus Judex ministris virtutibus incomprehensibili nobis ordine loquitur: cujus loqui ad eos est eorum cordibus occulta sua invisibilia ostendere, ut quidquid agere debeant in ipsa contemplatione veritatis legant; quasi enim audientibus dicitur, quod videntibus
Abbreviated transcription (Latin):
r& ostendit. quamuis possit intellegids̃ adillam ciuitacem descendisie. quia
Venite igitur descendamus & confundamus ibilinguam eorum: Recupitulato
sit demonstrans quem ad modum factum sit. quod dictum fuerat descendit dñs.
Sienim iam descenderat. quid sibi uult uenite descendamus. quod intollegitur angelis
diccum. nisi quia perangelos descendebat. qui in angelis descendentibus erat : Ecce
inquit unus populus & unum labium omnibus coeperuntq: hoc facere nec desistent
acogitationibussuis donec eas opere compleant. Multa est distantia peccandi in¬
tereos quilta dĩmandata contempnunt. ut aliquos interse iustiemulatores & culto¬
res habeant & intereos quiom̃s unanimo consensu mandatis caelestibus contra¬
dicunt. Multa item dis tantia intereos quiita peccant. uerbi gratia tempore adoles¬
centiae ut post modum succedente senecta. penitentiam ad misorum agere

Expanded text:
ret ostendit. Quamuis possit intellegi Deus ad illam ciuitatem descendisse, quia ret ostendit. Quamuis possit intellegi Deus ad illam ciuitatem descendisse, quia Venite et descendentes confundamus ibi linguam eorum, recapitulatio sit, demonstrans quem ad modum factum sit, quod dictum fuerat: Descendit Dominus. Si enim iam descendictum, nisi quia per angelos descenderat, qui in angelis descendentibus erat? Ecce, inquit, unus populus et unum labium omnibus; coeperuntque hoc facere, nec desistent a cogitationibus suis donec eas opere compleant. Multa est distantia peccandi inter eos qui ita Dei mandata contemnunt, ut aliquos inter se justi aemulatores et cultores habeant; et inter eos qui omnes unanimo consensu mandatis coelestibus contradicunt. Multa item distantia inter eos qui ita peccant, verbi gratia tempore adolescentiae, ut postmodum, succedente senecta, poenitentiam admissorum agere
Abbreviated transcription (Latin):
uanissima acsuperbissimamente cogitabant. utsi forte delectar& pertae soster¬
rene habitationis. uel certe siaquae diluuii rursum terris ingruerent perhano
superiora aerissiue caelis patia peterent.
Descendic autem dñs ut uider& ciuitatem & turrem quam aedificabant filii adam
Profiliis adam uetus trans latio hab& filios hominum. hoce ftnonsiludi sedhii qui
secundum hominem uiuentes. mererentur audire adño. egodixidiiestis & fili
excelsiomnes. Vos autem sicut homines moriemini. Non autemloco mouetur ds qu
semper est ubi que totus. sed descendere dicitur cumaliquid facit interra quod prae¬
terusitatum naturȩ cursum mirabiliter factum presentiam quodam modo euis
ostendit. Nec uiden dodiscit ad tempus. quinum quam potest aliquid ignorare.
sed ad tempus uidere & cognoscere dicitur qđ uideri & cognoscifacit: Non sicergo
uidebatur illaciuitas. quo modo eam ds̃ uiderifecit : quando sibi quantum displice¬

Expanded text:
vanissima ac superbissima mente cogitabant, ut si forte delectaret pertaesos tervanissima ac superbissima mente cogitabant, ut si forte delectaret pertaesos terrenae habitationis, vel certe si aquae diluvii rursum terris ingruerent, per hanc superiora aeris sive coeli spatia peterent. Descendit autem Dominus, ut videret civitatem et turrem quam aedificabant filii Adam. Pro filiis Adam vetus translatio habet filios hominum, hoc est non filii Dei, sed hi qui secundum hominem viventes mererentur audire a Domino: Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes; vos autem sicut homines moriemini . Non autem loco movetur Deus qui semper est ubique totus; sed descendere dicitur, cum aliquid facit in terra quod, praeter usitatum naturae cursum mirabiliostendat; nec uidendo discit ad tempus, qui numquam potest aliquid ignorare, sed ad tempus uidere et cognoscere dicitur, quod uideri et cognosci facit. Non sic ergo uidebatur illa ciuitas, quo modo eam Deus uideri fecit, quando sibi quantum displice
Abbreviated transcription (Latin):
ignium fortius obsistere nouerant. fit autem bitumen de arboribus. fit & deterra
siueaquis. unde scriptum e st̃ insequentibus de terra sodomorum uallis autem
siluestris habebat puteos mulcos bituminis. & mare mortuum grecȩ lacus asfalti
destbituminis appellatur. eo quodbitumen supernatans soleat in illo collegi. quo
magis uidetur murus babilonis fuis se conpactus.
Etdixerunt. uenite faciamus nobis ciuitatem & turrem cuius culmen ascendat ad
lum. & cae lebremus nomen nostrum antequam diuidamur in uniuers isterras.
Quodait cuius culmen non ciuitatis sedturris significat. idest arcis quam ineditioro
loco altiorem ceris moenibus facere disponebant. Mirandum sane qualntentu¬
ne oculmen suae turris ad caelum usque ad tollere disponant o senihilominus
inuniuersas terras diuidendos esse perhibeant. nisi fortelta seperorbem diuidere

Expanded text:
ignium fortius obsistere noverant. Fit autem bitumen de arboribus, fit et de terra, ignium fortius obsistere noverant. Fit autem bitumen de arboribus, fit et de terra, sive aquis; unde scriptum est in sequentibus de terra Sodomorum. Vallis autem silvestris habebat puteos multos bituminis; et mare Mortuum Graece lacus Asfalti, id est bituminis appellatur; eo quod bitumen supernatans soleat in illo colligi, quo magis videtur muros Babylonis fuisse compactos. Et dixerunt: Venite, faciamus nobis civitatem et turrem, cujus culmen ascendat ad coelum, et celebremus nomen nostrum antequam dividamur in universas terras. Quod ait cujus culmen, non civitatis, sed turris significat, id est, arcis quam in editiore loco altiorem caeteris moenibus facere disponebant. Mirandum sane qua intentione et culmen suae turris ad coelum usque attollere disponant, et se nihilominus in universas terras dividendos esse perhibeant; nisi forte ita se per orbem dividere
Abbreviated transcription (Latin):
populi una & non dispari confessione acfide. laudes & magnaliadi resonareno. Meri¬
toque haecciuitas inqualinguȩ diuisȩ acgentessunt dispersae. babilon idest confusio
illadicitur hierusalem ides uisiopacis. Inqua ad unacis indilaudem loquelis uniue¬
surumgentium est facta concordia. Sedhaec post modum lacius. Incerim cextum
luterae uideamus. Cum que proficerentur deoriente. Inuenerunt campum in
terra sennaar & habicauerunt in eo. Appar& ex his uerbum qui auerum &iam
primi homines plaga orientis tenuerunt. Ideoque hanc caput esse orbis conputandũ
Non solum quialux siderum inde exoritur. uerum &iam quia hanc primo genus
ontideo lateribus prosixis & bitumine utebantur procimento : quia illis in regionibus copu
lupidum unde tantum opus compleretur deerat uł quia murum latericium periculo

Expanded text:
populi una et non dispari confessione ac fide laudes et magnalia Dei resonarent; meripopuli una et non dispari confessione ac fide laudes et magnalia Dei resonarent; meritoque haec civitas, in qua linguae divisae ac gentes sunt dispersae, Babylon, id est Confusio; illa dicitur Jerusalem, id est, Visio pacis, in qua, adunatis in Dei laudem loquelis universarum gentium, est facta concordia. Sed haec postmodum latius. Interim textum litterae videamus Cumque proficiscerentur de Oriente, invenerunt campum in terra Sennaar, et habitaverunt in eo. Apparet ex his verbis quia verum etiam primi homines plagam Orientis tenuerunt; ideoque hanc caput esse orbis computandam, non solum quia lux siderum inde exoritur, verum etiam quia hanc primo genus Forte ideo lateribus pro saxis et bitumine utebantur pro caemento, quia illis in regionibus copia lapidum, unde tantum opus compleretur, deerat; vel quia murum lateritium periculo
Abbreviated transcription (Latin):
e redit ostendere. quomodo fuerint homines ab inuicem disiuncti. Vbicertissime
clar& quiagenus humanum quamdiu condicori suo debita humilicate seruiuit. &ia
sibim& ipsi pacifica caritate concordauit. A tubi contra auctorem ceruicem su¬
perbiens erexit. mox iustȩ punitum nec ad se ipsum habere pacem potuit. Quanta
autem hominum esse felicitas poss& &iam paradiso deiectorum siuel tunccreacori suo
seruire humiliter uellent. testatur gratia eiusdem dnĩ condicoris acredemptoris nostr
qui discipulis sibi fideliter adherencibus missode superspũ. omnium notitiam tribuit
linguarum Vnde mira inmutatione dexterȩ excelsi factum est. ut sicut hic linguis
obsuperbiam diuisis gentessunt ab inuicem toto orbi dispersae. Ita illic obmeritum hu¬
militatis adunata diuersitate linguarum. collectie x omninacione quae subcaeloest

Expanded text:
e, redit ostendere quomodo fuerint homines ab invicem disjuncti: ubi certissime e, redit ostendere quomodo fuerint homines ab invicem disjuncti: ubi certissime claret quia genus humanum quandiu Conditori suo debita humilitate servivit, etiam sibimetipsi pacifica charitate concordavit. At ubi contra Auctorem cervicem superbiens erexit, mox juste punitum, nec ad seipsum pacem habere potuit. Quanta autem hominum esse felicitas posset etiam paradiso dejectorum, si vel tunc Creatori suo servire humiliter vellent, testatur gratia ejusdem Domini Conditoris ac Redemptoris nostri, qui discipulis sibi fideliter adhaerentibus misso desuper Spiritu omnium notitiam tribuit linguarum; unde mira immutatione dexterae Excelsi factum est ut sicut hic linguis ob superbiam divisis gentes sunt ab invicem toto orbe dispersae, ita illic, ob meritum humilitatis, adunata diversitate linguarum, collecti ex omni natione quae sub coelo est
Abbreviated transcription (Latin):
Vel potius septuagintaduo utclarior fama hab& cum aliquis fuerit eorum. dequo post¬
modum duȩnationes & populi nascerentur. uisi forte duo esse assur & duoscre asse popul
incellegendi sunt. Vnus quide terra sennaar egresius nineuen aedificauit. & alter
filiussem. Et sic numerus septuagesimus & duarum nationum adimpleatur. Neque
abreuidetur quod dns ideo septuaginta duos ad predicandum discipulos miserit qđ o
essent gentes & linguȩ quibus uerbum predicationis erat commietendum. Vtsicut
prius duodecim apostolos elegit propter totidem tribus is rahel ad fidem uocan dos
lta post modum septuaginta duos designar& doctores ad insinuandim gentium uniuers¬
rum saluationem. quae eodem essent numero conprehensae.
Erat autem terra labii unius & sermonum eorundem. Quia prȩoccup ando dixerat
filios noe terram secundum cognationes & linguas suas & regiones ingentibus suis diuisis¬

Expanded text:
vel potius LXXII, ut clarior fama habet, cum aliquis fuerit eorum de quo postvel potius LXXII, ut clarior fama habet, cum aliquis fuerit eorum de quo postmodum duae nationes et populi nascerentur; nisi forte duo esse Assur, et duos creasse populos intelligendi sunt: unus qui de terra Sennaar egressus Ninivem aedificavit, et alter filius Sem; et sic numerus LXX duarum nationum adimpleatur. Neque abs re videtur quod Dominus ideo LXXII ad praedicandum discipulos miserit, quod tot essent gentes et linguae, quibus verbum praedicationis erat committendum, ut sicut prius duodecim apostolos elegit propter totidem tribus Israel ad fidem vocandas; ita postmodum septuaginta duos designaret doctores ad insinuandam gentium universarum salvationem, quae eodem essent numero comprehensae. Erat autem terra labii unius et sermonum eorumdem. Quia praeoccupando dixerat filios Noe terram secundum cognationes et linguas et regiones in gentibus suis divisiss
Abbreviated transcription (Latin):
usquegatam donec ingrediaris sodomam & gomorram & adama & seboimusq lesa
Sidon quippe uenatio meroris dicitur. quaenon alia hoc in loco deb& intellegi: quã
ea perquam hostis antiquus animas uenatur ad interitum. Vnde meritouenatio
meroris uocatur. qui a om̃s quos coeperit a&ernis doloribus subicit. Qualem nemi
utiquegigans qui robustus uenator contradnm appellatur significat. De sodo ma
& gomorra & finitimis ciuitatibus. Nulli dubium quin sempiterna impiorum tor¬
menta portendant
menta portendant
Hae similiae noe iuxta populos & nationessuas. abhis diuise sunt gentes interra post
diluuium. Recenseat diligens lector exordine nomina hominum siue populorũ
qui ex tribus filiis natiesse perhibentur. & inuenietur numero septuaginta &¬
sem Ex quibus cotidem gentium linguas & nationes mundum implesse credunt᷑¬

Expanded text:
usque Gazam donec ingrediaris Sodomam et Gomorrham et Adamam et Seboim usque Lesa. usque Gazam donec ingrediaris Sodomam et Gomorrham et Adamam et Seboim usque Lesa. Sidon quippe Venatio moeroris dicitur, quia non alia hoc in loco debet intelligi quam ea per quam hostis antiquus animas venatur ad interitum; unde merito Venatio moeroris vocatur, quia omnes quos ceperit, aeternis doloribus subjicit: qualem Nemrod utique gigans, qui Robustus venator contra Dominum appellatur, significat. De Sodoma et Gomorrha et finitimis civitatibus nulli dubium quin sempiterna impiorum tormenta portendantmenta portendant. Hae familiae Noe juxta populos et nationes suas. Ab his divisae sunt gentes in terra post diluvium. Recenseat diligens lector ex ordine nomina hominum sive populorum qui ex tribus filiis nati esse perhibentur, et invenientur numero LXX et Sem, ex quibus totidem gentium linguas et nationes mundum implesse credunt
Abbreviated transcription (Latin):
fluctibus maris. Ita tumidis amarisque sȩculi procellis continuȩ pulsantur. nectamo
superantur: & nunc quidem blandiente mundo quasi lenibus lambunturundis
nunc seui ente uelut in altum fluctibus feruntur. sed in suae statu fidei nilhominus
inuincibiles perdurant. At contra filuicham. principium regnihabent inbabr¬
nem id est confusione quae est interra sennaar. id est fo&oris eorum. Et hoc campoq
que montem contemplationis qua superna Inquirant ascendunt reprobi. ne que
tranquillitatem intellectualium ad eunt insularum perquam labentis saeculi
curas altiore animi libertate transcendant. sed in concupiscentus tantum terrescrib:
effrenata gaudent petulantia circum ferri. Quonimirum principio condignus
sequitur finis dumdicitur. quia facti sunt termini chanaan uenientibus asidonegerirã

Expanded text:
fluctibus maris, ita tumidis amarisque saeculi procellis continue pulsantur, nec tamen fluctibus maris, ita tumidis amarisque saeculi procellis continue pulsantur, nec tamen superantur; et nunc quidem blandiente mundo quasi lenibus labuntur undis, nunc saeviente velut in altum elatis adversitatum fluctibus feriuntur; sed in suae statu fidei nihilominus invicibiles perdurant? At contra filii Cham principium regni habent in Babylone, id est, Confusione, quae est in terra Sennaar, id est, fetoris eorum; et hoc in campo, quia neque montem contemplationis, qua superna inquirant, ascendunt reprobi; neque tranquillitatem intellectualium adeunt insularum, per quam labentis saeculi curas altiori animi libertate transcendant; sed in concupiscentiis tantum terrestribus effrenata gaudent petulantia circumferri; quo nimirum principio condignus sequitur finis, dum dicitur, quia facti sunt termini Chanaan venientibus a Sidone Geraram
Abbreviated transcription (Latin):
orientalis mons. qui a cunctis ad se confluentibus exortum uerelucis aperit. Recte
iam sephar. id est liber cognominatur. Ipse enim liberuitae. In quo sunt omnes
thesauri sapientiae & scientiȩ absconditi in quo e lectorum omnium nomina conseri
ta. Faccaest ergo habitatio filiorum iectan quae incerpretatur paruulus. de messa
idest elatione pergentibus usque ad montem orientalem quiuocatur liber. quias
quique priorum iustorum humilitatem sequentes. dequibus dicitur. Custodiens par¬
ilosdns In principio religiose conuersitionesmentȩ a terrenis contagis sub leuam
ut aduidendam aernisolis claricatem ascendere mereantur. Etdipso libro utȩ
feth quod dicitur. abhis diuisȩ sunt insulȩgentium in regionibussius. Nonne mani¬
fescissimȩ &iamipso nomine gentium per orbemecclesias indicat. quaesicut insulae

Expanded text:
Orientalis mons, quia cunctis ad se confluentibus exortum verae lucis aperit. Recte Orientalis mons, quia cunctis ad se confluentibus exortum verae lucis aperit. Recte etiam Sephar, id est, Liber cognominatur. Ipse est enim liber vitae, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, in quo electorum omnium nomina conscripta sunt. Facta est ergo habitatio filiorum Jectan, qui interpretatur Parvulus, de Messa, id est, Elatione, pergentibus usque ad montem orientalem qui vocatur Liber, quia sancti quique priorum justorum humilitatem sequentes, de quibus dicitur: Custodiens parvulos Dominus , in principio religiosae conversationis mentem a terrenis contagiis sublevant, ut ad videndam aeterni Solis claritatem ascendere mereantur, et de ipso libro viJapheth quod dicitur, ab his divisae sunt insulae gentium in regionibus suis, nonne manifestissime etiam ipso nomine gentium per orbem Ecclesias indicat, quae sicut insulae
Abbreviated transcription (Latin):
medio remanens. Nec prius cumsuis contribulibus. Nec post modum uoluit cum gent¬
bus fidei socius existere: Horum ergo figuris. & loca habitationum aptissime con¬
gruunt. Filii quippe heber qui prae eminentissimus posterorum sem ostenditur
habitationem demessa usque ad montem orientalem qui uocatur sephar extendisse
perhibentur. Messaest autem. Indiae regio. quae interpraetata dicitur elatio.
ae non uituperabilem acsuperbam. sed illam magis extollentiam mentis significat
ad quamnos hortatur a postolus dicens. Si consurrexistiscum xpo. quae sursum
nt quaerite ubi xp̃s est indexterã dĩsedens. quae sursum sunt sapite nonquae suꝑ
terram Mons uero orientalis quis. Nisi ille est de quoesaiasuit. Ulenite ascendam
ad montem dñi & ad domumdi iacob. Quirecte mons uocatur. qui aomnes ad se
ascendentes ab infimorum appetitu ad caelestia desideranda sustollit. Recte

Expanded text:
medio remanens, nec prius cum suis contribulibus, nec postmodum voluit cum gentimedio remanens, nec prius cum suis contribulibus, nec postmodum voluit cum gentibus fidei socius existere. Horum ergo figuris et loca habitationum aptissime congruunt; filii quippe Heber, qui praeeminentissimus posterorum Sem ostenditur, habitationem de Messa usque ad montem orientalem qui vocatur Sephar extendisse perhibentur. Messa est autem Indiae regio quae interpretata dicitur Elatio, quae non vituperabilem ac superbam, sed illam magis extollentiam mentis significat ad quam nos hortatur Apostolus dicens: Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est, ad dexteram Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram . Mons vero orientalis quis, nisi ille est de quo Isaias dicit. Venite, ascendamus ad montem Domini, et ad domum Dei Jacob ? qui recte mons vocatur, quia omnes ad se ascendentes ab infimorum appetitu ad coelestia desideranda sustollit. Recte
Abbreviated transcription (Latin):
uel quae inmutata sint ignorantur. Legimus autem supra quia fison unus dequat
Quae uidelicox terra ab hoc euila nomen accepisse uidetur. Narrat enim eum iosephus¬
cum fratribussius a fluuio cophere omnem indiae regionem quae uocatur hie ira
possedisse. Sed & uerba dierum narrant. quia serui salomonis permare rubrum
abierint inophir & adculerint inde aurum & ligna thyina & gemmas praetiosissi¬
mas. quae esse indiae regio & abophir filio iactan uocabulum transisse credibileest
Omnesisti filii iectan. Et factaest habitatio demessa pergentibus usque sephar
montem orientalem: Diximus supra quiasem primogenitus noe. credentes ex an¬
tiquodĩpopulo. lafetheredentes exgentibus signific&. Cham uere cund a patris
deridens. & ob hoc maledictus illam eiusdem populi partem insinu& quae uelut In

Expanded text:
vel quae immutata sunt ignorantur. » Legimus autem supra quia Phison unus de quatvel quae immutata sunt ignorantur. » Legimus autem supra quia Phison unus de quatmeat omnem terram Evilath; quae videlicet terra ab hoc Evila nomen accepisse videtur. Narrat enim eum Josephusribus suis a fluvio Coephere omnem Indiae regionem quae vocatur Hieira possedisse, sed et Verba dierum narrant quia servi Salomonis per mare Rubrum abierunt in Ophir, et attulerunt inde aurum, et ligna thina, et gemmas pretiosissimas, quae esse Indiae regio, et ab Ophir filio Jectan vocabulum traxisse, credibile est. Omnes isti filii Jectan. Et facta est Habitatio eorum de Messa pergentibus usque Sephar montem orientalem. Diximus supra quia Sem primogenitus Noe credentes ex antiquo Dei populo, Japhet credentes ex gentibus significet; Cham verecundiam patris deridens, et ob hoc maledictus, illam ejusdem populi partem insinuet, quae, velut in
Abbreviated transcription (Latin):
tuero arfaxat genuit sala dequo hortus heber. Ab hoc heber & habraham &p
pulus exeonatus : ut prefatisumus hebreus cognominatur.
Natique sunt eberfiluiduo. Nomen uni faleg eo quad indiebus eius diuis a sit terra. &
nomen fratris eius iectan Diuisionem terrae eam dicit. quae in confusione lin¬
guarum factaest. Vocauit filium faleg. id est diuisionem ut perpetuam in hoc pos¬
teris suis memoriam. si ue dictionis re linquer&. Quia nimirum diuisis obsuperbi
lingus perfidorum. ipse merito fidei primitiuam generis humani loquae lam
seruauerit. Quiiactangenuit hel modad. & saleph & alirmoth. iare & adura
&utal. decha &ebal. & abimihel saba. &ophir. & ebila &iobab. omnesisti filii
iectan. Harum gentium posteriora Nomina hieronimus seminime inuenire testa¬
tur. sedusque in presens inquit. quia procul a nobis sunt. uelitauocantur ut primũ

Expanded text:
At vero Arphaxad genuit Sala, de quo ortus est Heber. Ab hoc Heber et Abraham et At vero Arphaxad genuit Sala, de quo ortus est Heber. Ab hoc Heber et Abraham et populus ex eo natus, ut praefati sumus, Hebraeus cognominatur. Natique sunt Heber filii duo: nomen uni Phaleg, eo quod in diebus ejus divisa sit terra, et nomen fratris ejus Jectan. Divisionem terrae eam dicit, quae in confusione linguarum facta est. Vocavit filium Phaleg, id est, Divisionem, ut perpetuam in hoc posteris suis memoriam suae devotionis relinqueret, quia nimirum, divisis ob superbiam linguis perfidorum, ipse merito fidei primitivam generis humani loquelam servaverit. Qui Jectan genuit Helmodad, et Saleph, et Asarmoth, Jare et Adura et Uzal Decha, et Ebal, et Abimael, Saba et Ophir, et Evila, et Jobab. Omnes isti filii Jectan. Harum gentium posteriora nomina Hieronymus se invenire non potuisse testatur. « Sed usque in praesens, inquit, quia procul a nobis sunt, vel ita vocantur ut primum,
Abbreviated transcription (Latin):
humanigeneris loquela remansit quod nomina sequentis eui hominum hebrea
anifeste probant illo ut credendum est merito. quia fidem proauicum suadomosecu¬
tus a coniurationi superbi operis sese in munem seruauerit. Neque enimfrustra abraha
hebreus appellari elegit. sed quia huius sechuitam imitari nouerat. huius uocabulu
& sibi habere cognomen. & suis inposterum relinquere uoluit
Filuisem aelam & assur &arfaxat. x lud &aram. Hiabeu fratre fluuio partem
asiae usque indicum oceanum tenent. Est̃ autem aelam aquo aelamitȩ prino¬
pes persidis: Deassur ante iam dictum est: quod ninum urbem condiderit
Arfaxat. a quochaldei lud a quolrdia. Aram a quo srri: quorum me tropolis
damascus Nam hebreo sermone syriadicitur aram. Filuaram us & ul &ga hes
tenuit principatum. Vl. a quo armenii. G&her. aquo arnamii siue carii

Expanded text:
humani generis loquela remansit, quod nomina sequentis aevi hominum Hebraea humani generis loquela remansit, quod nomina sequentis aevi hominum Hebraea manifeste probant, illo ut credendum est merito, quia fidem proavi Sem cum sua domo secutus, a conjuratione superbi operis se se immunem servaverit. Neque enim frustra Abraham Hebraeus appellari elegit; sed quia hujus Seth vitam imitari noverat, hujus vocabulum et sibi habere cognomen et suis in posterum relinquere voluit. Filii Sem: Aelam, et Arphaxad, et Lud, et Aram. « Hi ab Euphrate fluvio partem Asiae usque ad Indicum oceanum tenent. Est autem Aelam a quo Aelamitae principes Persidis. De Assur ante jam dictum est, quod Ninom urbem condiderit. Arphaxad a quo Chaldaei. Lud a quo Lydia. Aram a quo Syri, quorum metropolis est Damascus. Nam Hebraeo sermone Syria dicitur Aram. Filii Aram: Hus, et Ul, etenuit principatum. Ul a quo Armenii. Gether a quo Arcannii, sive Carii.
Abbreviated transcription (Latin):
calidȩ prorumpentes. In mare mortuum defluunt. sid onergo erat terminus chana
nȩorum adaquilonem. Gerara. ad meridiem. gata uixta aegyptum
Desem quoque natisunt patre omnium filiorum heberfratre iab&h maiore fiatrem ia
dicit: ftatremuero cham eum esse r&ic&. quia quos in fide pietatis unianimes nouit
eos uero fratres uocandos intellegit. Perfidum uero quamuis eisdem parentibus n.
a fraterna iustorum societate demonserat alienum. Videtur autem haec sententia
designari. quod cum multi desem natifilii multos populos procre auerint. illa tamen
progenies specialius eius sit fidem acpietatem secuta quae perheber ad abraham a
pulum descendit hebreorum. Vnde & ipsorum propriae id est omnium filiorum
heber pater appellatur. Denique soli inconstructione turris ut scriptura dicit lab
uniuers a cerrae indomo heber qui illa a&ate fuit ut insequentibus legitur. Prima

Expanded text:
calidae prorumpentes in mare calidae prorumpentes in mare naeorum, ad Aquilonem Gerara, ad Meridiem Gaza juxta Aegyptum. De Sem quoque nati sunt patres omnium filiorum Heber fratre Japheth majore. Fratrem Japheth dicit, fratrem vero Cham eum esse reticet, quia quos in fide pietatis unanimes novit, eos jure fratres vocandos intelligit; perfidum vero, quamvis eisdem parentibus natum, a fraterna justorum societate demonstrat alienum. Videtur autem hac sententia designari quod cum multi de Sem nati filii multos populos procreaverint, illa tamen progenies specialius ejus sit fidem ac pietatem secuta, quae per Heber ad Abraham ac populum descendit Hebraeorum; unde et ipsorum proprie, id est, omnium filiorum Heber pater appellatur. Denique soli in constructione turris, ut Scriptura dicit, labio universae terrae in domo Heber, qui illa aetate fuit, ut in sequentibus legitur, prima
Abbreviated transcription (Latin):
tantum modo loco pristinum reseruauit. Aradiisunt quia radum insulam possederunt
angusto freto a foenicis litore sẽparatam quae uidelic& insula. Inuicinia trriposita. Tot
esrẽ ciuitas & contrase pontum oppidum antaradum habere usque hodie cernitur
Samariae missa nobis syriae coeles ciuitas. emath usque ad nostrum tempus. tamassrr
quam ab hebreis Ita ut apud ueteres dicta fuerat appellatur. Hanc macedones qui post
alexandrum in oriente regnauerant epiphania nuncupauerunt. Nonnulli. antio
chiam lta appellatam putant. Reuera autem duȩ fuere aemath ciuitates Vn a¬
emath magna quaenunc antiochia nominatur. Magna autem ad distinctionem
minoris aemath quae appellatur aepiphania. Inqua anabuchodonosor oculi sedeci
ex caecatisunt. Factique sunt termini chananuenientibus a sidone geraram usque
sgatam. donec ingrediaris sodomam & gomorram &adamam & seboim usquelesa

Expanded text:
tantummodo loco pristinum reservavit. Aradii sunt qui Aradum insulam possederunt tantummodo loco pristinum reservavit. Aradii sunt qui Aradum insulam possederunt angusto freto a Phoenicis littore separatam: quae videlicet insula, in vicinia Tyri posita, tuta esse civitas, et contra se positum oppidum Antaradum habere usque hodie cernitur. Samari, Emissa nobquam ab Hebraeis, ita ut apud veteres dicta fuerat, appellatur. Hanc Macedones, qui post Alechiam ita appellatam putant. » Revera autem duae fuere Emath civitates, una Aemath magna, quae nunc Antiochia nominatur, magna autem ad distinctionem minoris Emath, quae appellatur Epiphania, in qua a Nabuchodonosor oculi Sedechiae excaecati sunt. Factique sunt termini Chanaam venientibus a Gazam, donec egrediaris Sodomam, et Gomorrham, et Adamam, et Seboim, usque Les
Abbreviated transcription (Latin):
nunt : quod est proprium numeri pluralis apud hebreos. ingenere masculino: sed &
terpretata. pluralem magis numerum quam singularem significant. Sunt autem
laabim lrbies: phylistim palestini: capturim. capadoces ut in libro omnium hebreorum¬
iuxta opinionem septuaginta interpraetum positum inuenimus:c&erarum quȩ
nunc habeantur. ignota sunt nobis gentium uocabula: Possederunt autem terram
agari usque ad terminos finis aegypti: Chana anuitem genuit sidonem primoge¬
nitum suum : &heum. & iebussȩum : & amorreum: gergesa eum: euaeum: & arachȩum :
sinaeum &aradium samariten & amathȩum: Asidone primogenitochanaan
urbs infȩnice insignis sidon uocatur. Ol terminus chananeorum ad aquilonem.
rachȩus. Arcas condidic oppidum contra tropolim In radicibus libanisitum. aquout
procul alia ciuita fuit nomine sini. Quae postea uario euentu bellorum euersa. nomen

Expanded text:
nunt, quod est proprium numeri pluralis apud Hebraeos in genere masculino, sed et nunt, quod est proprium numeri pluralis apud Hebraeos in genere masculino, sed et interpretata pluralem magis numerum quam singularem significant. Sunt autem Laabim Lybies, Philistiim Palaestini, Capturim Cappadoces, ut in libro nominum Hebrjuxta opinionem Septuaginta interpretum positum invenimus. Caeterarum quae nunc habeantur ignota sunt nobis gentium vocabula. Possederunt autem terram a Gaza usque ad terminos et fines Aegypti. Chanaam autem genuit Sidonem primogenitum suum, Ethaeum, et Jebussaeum, et Amorrhaeum, Gergesaeum, Evaeum et Arachaeum, Sinaeum, et Aradium, Samariten, et Amathaeum. « A Sydone primogenito Chanaan urbs in Phoenice insignis Sidon vocatur, olim terminus Chananaeorum ad Aquilonem. Arachaeus Arcas condidit, oppidum contra Tripolim in radicibus Libani situm, a quo haud procul alia civitas fuit nomine Sim, quae postea vario eventu bellorum eversa nomen
Abbreviated transcription (Latin):
nomine pinibeli filii condiderunt urbem magnam quam ebrei appellant nineuen
sanequia tacere uidetur scriptura unde asur ortusit : a quo assyriorumgens nasceretur
sed tantum de quaterra exierit ad construendam nineuen uelalias quas commemo¬
rat ciuitates dicere : Non nullipatrum intellexerunt huncessea sur. filium sem:
doquo in sequentibus legitur : sedsiueidem assur siue alius fuerit : constat quia
primum interra regnum babiloniorum : s̃cundum assiriorum: quorum metropoliserat
nineue deeadem terra prodeuntium fuerte.
A tuero mesium genuit ludim & anamim. & laabim nepthum & fectusim. & cheslũ
dequibus egressisunt philistum. & capturim:
Magis haecgentium quam hominum singulorum uidentur essẽ uocabula: cumdictum sit
manifeste. & cheslum dequibus egressi sunt philistim: Nam & cuncta inim de si¬

Expanded text:
nomine Nini Beli filii Ninum condiderunt urbem magnam, quam Hebraei appellant Niniven. nomine Nini Beli filii Ninum condiderunt urbem magnam, quam Hebraei appellant Niniven. Sane quia tacere videtur Scriptura unde Assur ortus sit, a quo Assyriorum gens nasceretur, sed tantum de qua terra exierit ad construendam Niniven, vel alias quas commemorat civitates dicere, nonnulli Patrum intellexerunt hunc esse Assur filium Sem, de quo in sequentibus legitur. Sed sive idem, sive alius Assur fuerit, constat quia primum in terra regnum Babyloniorum, secundum Assyriorum, quorum metropolis erat Ninive, de eadem terra prodeuntium, fuerit. At vero Mesraim genuit Ludim, et Anamim, et Laabim Nepthuhim, et Phethusim, et Chesluim; de quibus egressi sunt Philistiim et Capturim. Magis haec gentium quam hominum singulorum videntur esse vocabula, cum dictum sit manifeste et Chesluim de quibus egressi sunt Philistiim. Nam et cuncta in im desi
Abbreviated transcription (Latin):
hant acernam . quibus dñs loquitur : Venite inquiens postmne: & faciamuos fieri
piscatores hominum. Quorum obid patriam b&hsaida id est domus uerenatorum
dictaest: qm̃ homines erant uenaturi aduitam. Est autem nem rod filiuschus quod
interpraetatur  hiops : quianimirum antiquus hostis semper de obscuro perfidorum po¬
pulo perex secutionem doctrinȩ siue operationis nequam quasi recens nascitur
A quo &usque hodie man& pro uerbium uedicatur : Quasi ne mrod robustus uenator
coram dño : cum imitantibus diabolum his qui sunt exparte illius diciposiit uerissimȩ
quiatales cumanimas hominum suo uel uerbo uł exemplouenantur ad interitum:
antiqui trans gressoris acdeceptoris facta secuntur
Deterra illa egressus est asur : & aedificauit nineuem & plateas ciuitatis
Deterra illa. de terra sennaar dicit dequa assiriorum pullulauit imperium : quiȩs

Expanded text:
hant: quibus Dominus loquitur: Venite, inquiens, post me, et faciam vos fieri hant: quibus Dominus loquitur: Venite, inquiens, post me, et faciam vos fieri piscatores hominum ; quorum ob id patria Bethsaida, id est Domus venatorum dicta est, quoniam homines erant venaturi ad vitam. Est autem Nemrod filius Chus, quod interpretatur Aethiops, quia nimirum antiquus hostis semper de obscuro perfidorum populo per exsecutionem doctrinae sive operationis nequam quasi recens nascitur. A quo et usque hodie manet proverbium, ut dicatur: Quasi Nemrod robustus venator coram Domino. Cum imitantibus diabolum his qui sunt ex parte illius dici possit verissime, quia tales cum animas hominum suo vel verbo vel exemplo venantur ad interitum, antiqui transgressoris ac deceptoris facta sequantur. De terra illa egressus est Assur, et aedificavit Niniven, et plateas civitatis. De terra illa, de terra Sennaar dicit, de qua Assyriorum pullulavit imperium, qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
quarum caput est superbam huius mundigloriam quae confusioni obnoxia est̃ design
Babelenim confusio dicitur: Recte conditor eius ipsum malorum omnium caput.
diabolum recte figuratȩ denuntiat: cui&iam nemrod uocabulum quod trranni
uel profugum ul trans gressorem sonat apte congruit: Trrannus est enim : qui a contra
conditorem rebellans. arcem diuinitatis acregnum orbis. optinere contendit:
Profugus est : quia de caelo lapsus & apersistentium insuostatu angelorum sõcietat
deiectus miser in himis exulat: Trans gressor: quia uoluntati auctoris oboedire con¬
tempsit Cui persona quoque uenatoris non in merito aptatur : Ponitnamque inisi¬
ua huius mundi suarum pedicas insidiarum. aque homines suanatura & ingeniomun¬
dos quosceruos &capreas decipiendo uenatur ad mortem: Contarius nimirum illis uena¬
toribus quianimas hominum obid suadoctrina capere quaerunt. ut ad uitam pertra¬

Expanded text:
quarum caput est, superbam hujus mundi gloriam, quae confusioni obnoxia est, designat; quarum caput est, superbam hujus mundi gloriam, quae confusioni obnoxia est, designat; Babel enim confusio dicitur, recte conditor ejus ipsum malorum omnium caput diabolum figurate denuntiat; cui etiam Nemrod vocabulum, quod tyrannum, vel profugum, vel transgressorem, sonat, apte congruit. Tyrannus est enim quia contra conditorem rebellans arcem divinitatis ac regnum orbis obtinere contendit. Profugus est, quia de coelo lapsus, et a persistentium in suo statu angelorum societate dejectus, miser nimis exsultat. Transgressor, quia voluntati auctoris obedire contempsit, cui persona quoque venatoris non immerito aptatur; ponit namque in silva hujus mundi suarum pedicas insidiarum, atque homines sua natura et ingenio mundos quasi cervos et capreas decipiendo venatur ad mortem: contrarius nimirum illis venatoribus, qui animas hominum ob id sua doctrina capere quaerunt, ut ad vitam aeternam pertra
Abbreviated transcription (Latin):
uit principium regni babilon & arach: & achad & chalanne interra sennaar:
In sequentibus quomodosit factababilon. plenius intimatur: sed hic prȩmittitur
quodibi recitetur : quiaciuitas illius & turris superbissimȩ nemrod auctor exti¬
terit: Principium autem regnieius fuit babilon, quiauel prima ciuitatum eiꝰ
condita. uel m&ropolis regni illius prosui magnitudine acdecore est habita:
Arachuero ipsa est. quae nunc edissa acad quaenuncnisibiciuitas me sopota miae:
chalanne. quaenunc seleutia a seleuico rege uelcerte qua enunctisi fon appellatur
Quodautem additur interia sernaar. ad omnes easdem quattuor udetur pertinere
ciuitates: Senna arquippe : tancae latitudinis essẽ campus perhibetur . quae & ipsã
babilonem & alias urbes non paucas facillime caper&: Quia uero babiloncum ciuitatib

Expanded text:
Fuit autem principium regni ejus Babylon, et Arach, et Archad, et Chalanne in terra Sennaar. Fuit autem principium regni ejus Babylon, et Arach, et Archad, et Chalanne in terra Sennaar. In sequentibus quomodo sit facta Babylon plenius intimatur; sed hic praemittitur quod ibi reticetur, quia civitas illius et turris superbissimae Nemrod auctor exstiterit. Principium autem regni ejus fuit Babylon, quia vel prima civitatum ejus condita vel metropolis regni illius pro sui magnitudine ac decore est habita. « Arach vero ipsa est quae nunc Edissa, Archad quae nunc Nisibis, civitas Mesopotamiae. Chalanne quae nunc Seleucia, a Seleuco rege, vel certe quae nunc et Esifon appellatur. » Quod autem additur in terra Sennaar, ad omnes easdem quatuor videtur pertinere civitates. Sennaar quippe tantae latitudinis esse campus perhibetur, quae et ipsam Babylonem, et alias urbes non paucas facillime caperet. Quia vero Babylon cum civitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
de incollecto exercitu insolitam inpopulos trrannidem studuit exercere. Beniquo
ti sunt potentes: in fima quaerere & in his spemponere didicit.
bhoc exiuit prouerbium: quasinemrod robustus uenator coram dño. Ideo in prouer
ut coram dño quide caelo prospicit super filios hominum. taliter uiuere homo in
erra presumer& : ex quonimirum pro uerbio pat&: quia multi tempore illo
fuere quitalia facere metusuperni respectus ui tabant Quamuis alia edrcio ha¬
b& quasinem rodgigaos uenator contradnm. Ex ambiguo quippe greco qđ est
enantion: utrumque potest interprȩtari. Denique in psalmo ubi canimus
ploremus coram dño qui fecitnos: hoc uerbum est enantioncrrium: Hoc & in libro
ob ubi scriptum est infurorẽ eru pisti contradnm: facilisergo pat& intellectus
degigante. quia robustus fuerit uenator brutorum animalium: quasi homopotens:
sed quasi homo impius contra uoluntatem conditoris uitamduxerit superbam:

Expanded text:
dein, collecto exercitu, insolitam in populos tyrannidem studuit exercere; denique ti sunt potentes, infima quaerere, et in his spem ponere didicit. hoc exivit proverbium: Quasi Nemrod robustus venator coram Domino. Ideo in proverbut coram Domino, qui de coelo prospicit super filios hominum, taliter vivere homo in terra praesumeret; ex quo nimirum proverbio patet quia multi tempore illo fuere qui talia facere metu superni respectus vitabant, quamvis alia Editio habet quia Nemrod gigans venator contra Dominum. Ex ambiguo quippe Graeco, quod est enantion, utrumque potest interpretari. Denique in psalmo ubi canimus ploremus coram Domino qui fecit nos , hoc verbum est enantion Cyrium. Hoc et in libro Job, ubi scriptum est, in furorem erupisti contra Dominum. Facilis ergo patet intellectus de gigante, quia robustus fuerit venator brutorum animalium, quasi homo potens; sed quia homo impius contra voluntatem Conditoris vitam duxerit superbam.
Abbreviated transcription (Latin):
ui de teripbo ce conato lumen rededidit: infiguram uidelicaa atie quabe aote¬
turus erac corda gentilium: sequitur
Eiaque oitĩ nuituru geneium: ecultra uocibitur nomenuũ abram slipp¬
laberis abrtiba donuieor multirugentium consticuue Qcdbratis abruha
regtributious oece de domõ patris sui adimperiũ dñideseruit merito & hoc inimunere
uutributionu accepre ut patmultarũ gentium existcr de outq nulce o ntnonso

Expanded text:
ssus de templo caeco nato lumen reddidit. In figuram videlicet gratiae, qua illustrssus de templo caeco nato lumen reddidit. In figuram videlicet gratiae, qua illustraturus erat corda gentilium. Sequitur: Erisque pater multarum gentium, nec ultra vocabitur nomen tuum Abram, sed appellaberis Abraham, quia patrem multarum gentium constitui te. Quia beatus Abraham cognationem ac domum patris sui ad imperium Domini deseruit, merito et hoc in munere retributionis accepit, ut pater multarum gentium existat; adeo utique
Abbreviated transcription (Latin):
fier& egosum. Apparens enĩ incarne docuit seipsũ ee quiinspuquondã apparuerat
a brahȩ : cumidem testimoniũ essentiȩ suȩ quod ꝑhibuerat abrahȩ. rep&cit perhi benido
uidaeis: Sediudȩi qui audierant antequã fier& abraham egosum. turbabantuu
braham qm̃ audiuit egosum laetabatur : Necdubitabat quod antequa ipse fiens
dĩerat : Vnde &ipsequia uerbũ diuinȩ acernitatis fideliter audiuit. accepit inaug in¬
tũ premi ut pater multarũ gentium & uocaretur &ess&. Porro iudei quia audi
diunitatis archana cupero nonpoctrant eiecci destirpe abrahȩ & intergenimin
ontirio abern conputetti. Deniq culerunt lapiderut uacerent ineum : Atillo abs¬
conelit ie abens a exeuuit dotemplo : Vt iude licas alã pidoiseoru contibus ibsconili ab
uensc uroio leeodere gonitibus ius inaestatis agntione uenira: Namer tncge¬

Expanded text:
tequam fieret Abraham ego sum . Apparens enim in carne docuit se ipsum esse qui in spiritu quondam apparuerat tequam fieret Abraham ego sum . Apparens enim in carne docuit se ipsum esse qui in spiritu quondam apparuerat Abrahae, cum idem testimonium essentiae suae, quod perhibuerat Abrahae, repetit perhibendo Judaeis; sed Judaei, quia audierant: Antequam fieret Abraham ego sum, turbabantur; Abraham quoniam audivit: Ego sum, laetabatur, nec dubitabat quod antequam ipse fieret, Deus erat; unde et ipse quia verbum divinae aeternitatis fideliter audivit; accepit in augmentum praemii, ut pater multarum gentium et vocaretur et esset. Porro Judaei, quia audita divinitatis arcana capere non poterant, ejecti de stirpe Abrahae, et inter genimina sunt viperarum computati: Denique tulerunt lapides ut jacerent in eum; at ille abscondit se ab eis, et exivit de templo , ut videlicet a lapideis cordibus eorum abens ad revelandam gentibus suae majestatis agnitionem veniret. Nam et tunc egre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se ad diuinũ promptũ obsequiũ presentiã sui conditoris inmente habere signauit
Etquia primꝰ perfectionis gradus humilitas est. recte & subiungitur: Cecidit abran
pronus infaciem. Legimus aut in priorib sacrae historiȩ locis uiros scõsdũm inuocasse
hostia se ilaudis obtulisse. In nocent̃ in conspectueius uixisse. nullũ uero ante abraha
itori donorugratias sesehumiliando reddidit. Etquia sie fragilitatis cadens inter¬
rã humiliter meminit mox diuinȩ potestatis eminentiã sublimit agnoscere me¬
ruit. Nam sequitur
Hixitq ei ds̃ egosum cipictum eũtecũ. Quid estenim dño dicere egosum nisstitu
&nitatis suȩ quasemperide mest manifeste denuntiare : De quadicit &x psalmus
Tuaut idem ipsees Huic aũt loco concinit illude uangelii ubidixitdñ siudeis. Antequa

Expanded text:
 se ad divinum promptum obsequium, praesentiam sui Conditoris in mente habere signavit;  se ad divinum promptum obsequium, praesentiam sui Conditoris in mente habere signavit; et quia primus perfectionis gradus humilitas est, recte subjungitur: Cecidit Abram pronus in faciem. Legimus autem in prioribus sacrae historiae locis viros sanctos Dominum invocasse, ei hostias laudis obtulisse, innocentes in conspectu ejus vixisse, nullum vero ante Abram pitori donorum gratias sese humiliando reddidit; et quia suae fragilitatis cadens in terram humiliter meminit, mox divinae potestatis eminentiam sublimiter agnoscere meruit. Nam sequitur: Dixitque ei Deus: Ego sum, et pactum meum tecum. Quid est enim Domino dicere: Ego sum, nisi statum aeternitatis suae, qua semper idem est, manifeste denuntiare? De qua dicit et Psalmus: Tu autem idem ipse es . Huic autem loco concinit illud Evangelii ubi dixit Dominus Judaeis: An
Abbreviated transcription (Latin):
derit animamea ad teds. continuo sublucit: Sitiuit animamea addm̃ uiuum
iccolligeremus quia sicut fontes uiuas & indeficientes habent aquas. Itads̃ uitam
habeat in semanentem. Notandũ aut quod puceus agar inter de sertũcides & barad
hodieq de monstratur. Et merito. intestimonium uidelico  fidei & confessionis eius
Dostquamuero non aginta & nouem annoru esse coeperat. apparuit eidñs: dixitqque
multiplicabote uehomenternimis. Vndecentenario abra hȩ nomen amplificatur
tescamentucurtucisionis datur : Inis aac nasciturus ꝓmittitur. ut inmagnomysterio
centenarius filiu ꝓmissionis icircũcisus accipis&: Ambulat autẽcora dño ut possic
ceꝑfectus qui omnib: momentis in conspectudiuinitatis se consistere & quasi lnobsequiũ
eiꝰ positũ seesse meminit: quomodo helias quiait. Viuit dñs incuius conspectusto

Expanded text:
iderat anima mea ad te, Deus ; continuo subdidit: Sitivit anima mea ad Deum vivum. iderat anima mea ad te, Deus ; continuo subdidit: Sitivit anima mea ad Deum vivum. Ut colligeremus quia sicut fontes vivas et indeficientes aquas habent, ita Deus vitam habeat in se manentem. Notandum autem quod puteus Agar inter desertum Cades et Barad hodieque demonstratur, et merito; in testimonium videlicet fidei et confessionis ejus. Postquam vero nonaginta et novem annorum esse coeperat, apparuit ei Dominus, dixitqmultiplicabo te vehementer nimis. Unde centenario Abrahae nomen amplificatur, testamentum circumcisionis datur, Isaac nasciturus promittitur, ut in magno mysterio contenarius filium promissionis jam circumcisus accipiat. Ambulat autem coram Domino, ut possit esse perfectus, qui omnibus momentis in conspectu Divinitatis se consistere et quasi in obsequium ejus positum se esse meminit; quomodo Elias qui ait: Vivit Dominus, in cujus conspectu sto
Abbreviated transcription (Latin):
ab euntis uidere potuit. quem̃ta mensemirando uidisse & hunc uiuentem. idesc
uerum essedm̃ uł in persona uiuentis dĩ ad seuenis se cognouit . mira aute feminae
prudentia uel potius nonmiranda qm̃ ad abrahȩ familiam pertinebat: quodputcũ
uxta quem oraculo diuino confortaita est. a uocabulo eiusdem dicognomen
nabere uoluit : Quisi palam intellegens. quod puteus ille profunda diuinȩ dispo¬
sitionis uarchana de signaro quibus ad flictionieius misoretur eumque ad domina
redire preceperat ac sobolem eius magnam futuramesse predicera: Et sicut in
puteo siue fonte illo ut supra nominatus ẽuiuam acperennem uidebat aquam. It
uentudinem diuinȩ substantiȩ semper uiuentem : VIcsinefine atq principioma¬
nentem hitelle ei. acque abẽa puteum recte cognominan do credidit: Ciu sigun
iongruens pulmista cumdixiss&. sicutaeruus desiderat ad fontes aquarum. Itaden¬

Expanded text:
abeuntis videre potuit: quem tamen se miserando vidisse et hunc viventem, id est, abeuntis videre potuit: quem tamen se miserando vidisse et hunc viventem, id est, verum esse Deum, vel in persona viventis Dei ad se venisse cognovit. Mira autem feminae prudentia, vel potius non miranda, quoniam ad Abrahae familiam pertinebat, quod puteum, juxta quem oraculo divino confortata est, a vocabulo ejusdem Dei cognomen habere voluit; quasi palam intelligens quod puteus ille profunda divina dispositionis arcana designaret, quibus afflictioni ejus misereretur, eamque ad dominam redire praeciperet; ac sobolem ejus magnam futuram esse praediceret: et sicut in puteo sive fonte illo, ut supra nominatus est, vivam ac perennem videbat aquam; ita altitudinem divinae substantiae semper viventem ac sine fine atque principio manentem intellexit, atque ab ea puteum recte cognominandum credidit. Cui figurae congruens Psalmista, cum dixisset: Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, ita des