comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ũ eius sciret Patris cõsiliarins uni¬
genitꝰ eius filius est qui et angelus
magni consilii appellat᷑ s exx hoĩb
et angelis nullus ei fuit cõsiłiaius.
Aut quis p̾or dedit illi. et retribue

Expanded text:
arius ejus fuit? Patris consiliarius unigenitus Filius ejus est qui et Angelus magni consilii appellatur sed ex hominibus et angelis nullus ejus fuit consiliarius. Aut quis prior dedit illi, subaudis
Abbreviated transcription (Latin):
psendo apłi ꝑ quos młtixharie sul¬
uersi sũt a deo. Ut de baptistis se
eccĩe unitatẽ scindentes et sacramẽ¬
toꝵ uirtutẽ et usũ ex ministrorũ
mei̾tis iudicarent. Putabant enĩ sa¬
cramẽta maioris esse usus si per
bonos tractarent᷑. maioris autem
uel minoris ẽẽ usus. si per magis
uel minꝰ bonos darent᷑. Ita sq
subu̾si erant. ut cõtempto apło de
sapientib scłi se iactarent. quorũ
eloquẽ: et cerrena phulosophia De¬
lectabant᷑. ut sub noĩe xx̃i hiis i¬
buerent᷑ que sũt cõtrada fidei. In¬
flati eciã erant. eo ꝙ nõ iret ad
illos apłus. Fornicatorẽ quoq qui
uuorem Prĩs tenebat. inter se eẽ
Matiebant᷑. Sũt et capła in suis
magna cũ fiducia et caitatis affc̃ũ.
scribit eis apłus. Aliqñ cõmonens
aliqñ blandiens. aliqũ arguens.

Expanded text:
rie subversi sunt, ut scilicet de baptistis se Ecclesiae scindentes, et sacramentorum virtutem, et usum ex ministrorum meritis judicantes. Putabant enim sacramenta majoris esse usus, si per bonos tractarentur, majoris autem vel minoris esse usus si per magis vel minus bonos darentur. Ita quoque subversi erant ut contempto Apostolo de sapientibus saeculi se jactarent, quorum eloquentia et terrena philosophia delectabantur, ut sub nomine Christi his imbuerentur quae contraria sunt fidei. Inflati quoque erant eo quod non iret ad eos Apostolus. Fornicatorem quoque qui uxorem patris tenebat inter se esse patiebantur. Sunt et alia capitula in suis magna cum fiducia et charitatis affectu scribit eis Apostolus, aliquando commonens, aliquando blandiens, aliquando arguens.
Abbreviated transcription (Latin):
Dicat non. Gloͣ reuotat islos ad u¬
nũ nomẽ qui młta noĩa sibi face̾ uo¬
lebant. et repellit eos ab amoe̾ hoĩs
tis s metũ sitis. metũ estote. om̃es illiꝰ
simꝰ qui pro nobis crucifixous est.
Dimittũt᷑. enĩ nobis pcc̃a ꝑ nomẽ

Expanded text:
dicat: Non. Revocat illos ad unum nomen qui multa nomina sibi facere volebant, repellit eos ab amore hominitis, sed mecum sitis, mecum estote, omnes illius sumus qui pro nobis crucifixus est. Dimittuntur enim nobis peccata per nomen
Abbreviated transcription (Latin):
q in suo sensu habundet. Qui
sa pit diẽ dño sapit. et qui
manducat dño manducat.
grãs enĩ agit Deo. et qui non
manducat. Dño nõ mandu¬
cat. et grãs agit deo. D lemo
enĩ nr̃m sibi uiuit. et nemo
sibi moritur Siue enĩ uiui¬

Expanded text:
que in suo sensu abundet. Qui sapit diem, Domino sapit: et qui manducat, Domino manducat; gratias enim agit Deo. Et qui non manducat, Domino non manducat, et gratias agit Deo. Nemo enim nostrum sibi vivit, et nemo sibi moritur. Sive enim vivi
Abbreviated transcription (Latin):
ũ in spũ scõ. Iusticia ut fr̃i facias
quod tibi uis. et pax .i. cõcordia q̃
est effrũs iusticie. et gaudiũ non
utiq in epulis ut multi solent. s
non suꝑbire s hũilit̾ et grate acci

Expanded text:
regni, sed justitia, ut fratri facias quod tibi vis; et pax, id est concordia quae est effectus justitiae, et gaudium, non utique in Epistolis ut multi solent, sednon superbire, sed humiliter et grate acci
Abbreviated transcription (Latin):
uẽtis me in orõnib urĩs ad
Deũ ut liberer ab infi delib
qui sũt in iudea et obsequii
mei oblatio accepta fiat in¬
in gaudio Per uolũtatẽ dei
et refrigerer uobiscũ. Deus

Expanded text:
vetis me in orationibus pro me ad Deum: ut liberer ab infidelibus: qui sunt in Judea: et obsequii mei oblatio accepta fiat Hieum gaudio per voluntatem Dei: et refrigerer vobiscum. Deus
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute enĩ diuina fiet ut cuiqz ope¬
ra sua bona uel mala cũcta in
menioriã reuocent᷑ et mentis in¬
tuitu mira celeltate cernãt᷑ ut ac¬
cuset uel excuset hoĩez consciẽcia.

Expanded text:
intellegenda diuina, qua fiet, ut cuique opera sua, uel bona uel mala, cuncta in memoriam reuocentur et mentis intuitu mira celeritate cernantur, ut accuset uel excuset scientia conscientiam
Abbreviated transcription (Latin):
Per uolũ¬
tatem dei.
et sostenes
frater eccle¬
sie. que est
ħo inchi. Ganctificatis in ux̃o
ihesu uocatis sanctis. cũ om̃ibus
qui ĩuocant nomẽ dñi nr̃i ihu¬

Expanded text:
per uoluntatem dei et Sosthenes frater ecclesiae dei quae est Corinthi, sanctificatis in Christo Iesu, uocatis sanctis, cum omnibus qui inuocant nomen domini
Abbreviated transcription (Latin):
ueat in samaria et plantauit lucũ.
Et ad didit achab in oꝑe suo irri-¬
tans dñm deũ israhel suꝑ õnes
reges israhel qui fuerũt ante eũ.
tis baal ꝑseq̃bant᷑. prophetas Dm̃i.

Expanded text:
verat in Samaria, et plantavit lucum: et addidit Ahab in opere suo, irritans Dominum Deum Israel, super omnes reges Israel qui fuerunt ante eum. prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
augustini. Non r̃xrehendamus
ea que nescimꝰ quo aĩo fiant. uel
etiã si aꝑta sint nõ ita rep̃henda¬
mꝰ et de sanitate desperemꝰ. In
hns enĩ duob teme̾ariũ est iudiciũ.¬
est factũ. et qualis futs sit qui nũc¬
uel bonꝰ uel malus manifeste aꝑ¬
paret. et uel suꝑbia uel inuidia¬
est de hiis iudicae̾. quod mainie
faciũt. qui magis amant clama¬
re et uituperare ꝙͣ emendare et

Expanded text:
pertinet. Non reprehendamus ea quae nescimus quo animo fiant; vel etiam si aperta, non ita reprehendamus, ut de sanitate desperemus. In his enim duobus temerarium est judiciuincertum est qualis futurus sit qui nunc bonus vel malus manifeste apparet, et vel superbia est vel invidentia, de his judicare quod maxime faciunt qui magis amant clamare, vituperare quam emendare et
Abbreviated transcription (Latin):
sterint᷑ quasi. licet ꝑfca fides sit q̃
õna licẽ credit. tamẽ qui infirm
est .i. qui timet casus uicioꝵ mãdu¬
cet olus .i. tenues et aridos cibos.
qui non sũt fomentũ uicioꝵ. et
abstineat ab illis quib libido ex¬
titat᷑. Crassitudo emĩ carniũ et e¬
liciose exule prouocãt corpus ad

Expanded text:
si dicat: Licet perfecta fides sit quae omnia licere credit, tamen qui infirmus est, id est qui timet casus vitiorum, manducet olus, id est tenues et aridos cibos qui non fomentum vitiorum, et abstineat ab illis quibus libido excitatur. Crassitudo enim carnium, et deliciosae epulae provocant corpus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ non ait de ip̃o s exo ip̃o sũt õm̃a.
Eto ix̃o enĩ non hoc significat pe¬
intus ꝙͦ de ip̃o. Quo d enĩ de ip̃o
est p̃t dici ero ip̃o s nõ õne quod
exo ipo est p̃t dici De ip̃o qr nõ est

Expanded text:
 non ait de ipso, sed ex ipso sunt omnia. Ex ipso enim non hoc significat penitus quod de ipso. Quod enim de ipso est, potest dici ex ipso, sed non omne quod ex ipso est, p
Abbreviated transcription (Latin):
Des est iudicis. que in excelso locat᷑.
Ut iudex ab om̃ib uideat᷑. et ĩe ut
eminenti loco õnes ualeat intuei.
Ita et xxũs quasi in tribunali sede¬
bit qr et ab omĩb uidebit᷑. et ipse
om̃ cõscĩas ui debit et causas diui¬
Dicabit. sicut sc̾ͥptũ est ysa ͤ 4iͦ. uiuo

Expanded text:
sedes judicum est, quae in excelso locatur, ut judex ab omnibus videatur, et ipse ex eminenti loco omnes valeat intueri; ita et Christus quasi in tribunali sedebit, quia et ab omnibus videbitur, et ipse omnium conscientias videbit et causas dijudicabit. Et vere, scriptum es
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc quod ait. Stat aut cadit os¬
ten dit se nescire quo aĩo ille agat
in Dubnis. Cũ ue̾o addit. Stabit
autẽ ĩnuit ꝙ ambigua debemꝰ in
meliorẽ ꝑtem uerte̾. et plus salu¬
tẽ ꝙͣ mortẽ reoꝵ optare. et in fu-¬
turo spem bomi habe̾ eciã si aliter

Expanded text:
hoc autem quod ait, stat aut cadit, ostendit se nescire quo animo ille se agat in dubiis. Cum vero addit, stabit autem, hic innuit quod ambigua debemus in meliorem partem vertere, et plus salutem quam mortem reorum optare, et in futuro spem boni habere, etsi aliter
Abbreviated transcription (Latin):
tis causa faciendũ eat. et sepe incer¬
tũ fit. Utrũ adhuc nccĩa corpis cu¬
ra subsi diũ petat. an uoluntai̾a
cupiditas. fallacie mĩsteiũ suxpetat
Ad hoc incertũ hylarescit infelix
aĩa. gaudens non apparẽ quos
satis sit mode̾ationi ualitudĩs. Ut
obtentu salutis obũbret negociũ uo¬
luptatis. nec idẽ utusq modus
est. Nam quod saluti sat est. delcã¬

Expanded text:
tis causa faciendum erat, et saepe incertis causa faciendum erat, et saepe incertum fit, utrum necessaria corporis cura subsidium petat, an voluptaria cupiditas fallaciae ministerium suppetat. Ad hoc incertum hilarescit infelix 60 anima gaudens non apparere quid satis est moderationi valetudinis, ut obtentu salutis obumbret negotium voluptatis. Nec idem utriusque modus est; nam quod saluti sat est delecta
Abbreviated transcription (Latin):
bor suxbia est mr̃. et hũane laudis
aui ditas. que y pocrisim sexe gene¬
rat. huic nõ resistit᷑ insi crebris di¬
uinor libroꝵ testimoniis in cutiat᷑
timor et caĩtas dei. S in duimĩ¬
nib̾ quẽ induti nõ cogenũ seruire
carni. Uñ subdit. Et carnis curã
ne fecei̾tis non dico in necessariis.
ad sustentationẽ sed in desi Derii
illicitis. Edic euĩ sumenda sũt ali¬
menta quẽ admodũ medicam en¬
ta Rames enĩ et sitis quidã dolo¬
res sũt. urũt et sicut febres necant
nisi alimentoꝵ medicina succͣrat.
que p̃sto est exo consolatione mune¬
rũ dei. qui regnũ dei querentib
õm̃a adicienda promisit. Sic er¬
go sumenda est alimonia ut me¬
Dicina. s dũ ad quietẽ sacietatis
ab in digẽtia transit᷑ in ip̃o tran¬
situ insi diat᷑ laq̃us cõcupiscentie.
et cũ salus debeat esse causa edendi.
a duͬgit se tamꝙͣ pedisse qua pe¬
riculosa iocũ ditas. et sepe conat᷑.
p̾ire. Ut eius causa fiat. quod salu¬

Expanded text:
r superbia est et humanae laudis auiditas, quae etiam hypocrisin saepe generat. huic non resistitur, nisi crebris diuinorum librorum testimoniis incutiatur timor et caritas dei, si tamnibus, quem induti non cogemini servire carni. Unde subdit: Et carnis curam ne feceritis, non dico in necessariis ad sustentationem, sed in desideriis illicitis. Sic enim sumenda sunt alimenta quemadmodum medicamenta. Fames enim et sitis ut quidam dolores urunt, et sicut febres necant, nisi alimentorum medicina succurrat, quae praesto est ex consolatione munerum Dei, qui regnum Dei quaerentibus omnia adjicienda promisit. Sic ergo sumenda est alimonia ut medicina, sed dum ad quietem satietatis ab indigentia transitur in ipso transitu insidiatur laqueus concupiscentiae, et cum salus debeat esse causa edendi adjungit se tanquam pedissequa periculosa jucunditas, et saepe conatur praeire, ut ejus causa fiat quod salu
Abbreviated transcription (Latin):
ti gpter antiquã uiri amicitiã. tol¬
lentes eũ secreto. nogabant afferri
cannes. quibz uesci ei licebat. Ut sĩ¬
mularet᷑ manducasse sicut rex
impe̾auerat De sacrifitn carnib.
Ut hoc facto a morte libearet᷑. et ꝓx¬
ter ueterẽ uiri amicitiã hanc in eo
faciebant humanitatẽ. dit ille recogi

Expanded text:
ollentes eum secreto rogabant adferri carnes quibus vesci ei licebat et simularetur manducasse sicut rex imperaverat de sacrificii carnibus ut hoc facto a morte liberaretur et propter veterem amicitiam hanc in eo facerent humanitatem at ille cogi
Abbreviated transcription (Latin):
isset uei̾tatẽ noluit crede̾. id dẽt con¬
sequi quo d uult. scz ne de cetẽo pos¬
sit crede̾. In uolũtate ergo sua ad̾¬
iiti sũt. nõ ĩrissa malicia s desente
gr̃a. ut qr scientes uerũ Dice̾nt esse
falsũ. De cete̾o non intelligent quod
uerũ est. et hoc meruit inuidia ma-¬

Expanded text:
exisset noluit credere, id debet consequi quod vult, scilicet ne de caetero possit credere. In voluntate ergo sua adjuti sunt, non immissa malitia, sed deserente gratia, ut quia scientes verum dicerent esse falsum, de caetero non intelligerent quod verum est, et hoc meruit invidia mal
Abbreviated transcription (Latin):
indignis eque aliis denegat᷑ Stio
enĩ ꝙ sicut impossibilitas ita ĩiquita ͭ
nõ est apud deũ. et scio ꝙ r̾sistit su¬
perbis et hũilib Dat gr̃am. Illud
ue̾o obsturũ est. quae̾ quibdam in¬
Dignis dat quibus dã negat. alliq̃d¬
ergo est in abdito et ꝓfundo iudicio¬
rũ dei. Similiter nec illud ꝑspicu¬
um est qͣre hoc mõ saluaueit iudeos
et gentes. Ut p̾us ꝑmitte̾t eos cõcludi
in infidelitate. Im ipscrutabilia quix¬

Expanded text:
uod indignis aeque aliis denegatur. Scio enim quod sicut impossibilitas, ita et iniquitas non est apud Deum; et scio quod resistit superbis, et humilibus dat gratiam. Illud vero obscurum est, quare quibusdam indignis dat, quibusdam negat. Aliquid est in abdito et profundo judiciorum Dei. Similiter nec illud perspicuum est, quare hoc modo salvaverit Judaeos et gentes, ut prius permitteret eos concludi in infidelitate. Si qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ut in hereamꝰ deo. relatũ scilicet
ad illũ finẽ boni quo beati ue̾acit᷑
eẽ possũmꝰ uñ et ipẽ homo. dei
noĩe consecratꝰ et deo uotus in
mͣtũ mundo moi̾t᷑ ut uiuat deo.

Expanded text:
ut inhaereamus Deo; relatum scilicet ad illum finem boni, quo beati veraciter esse possimus. Unde et ipse homo Dei nomine consecratus, et Deo votus in quantum mundo morimur, ut juvat Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
si nõ ꝑmanserint in incredu¬
litate iiserent ; Potens est
Nam si tu exo nãli excisus
es oleastro. et contra natãm
insertus es in bonã oliuam
qnͣtomagis hii si dm̃ naturã
inserentur sue oliue¬

Expanded text:
ncredulitate inserentur potens est nam si tu ex naturali excisus es oleastro et contra naturam insertus es in bonam olivam quanto magis hii secundum naturam inserentur suae oli
Abbreviated transcription (French):
miquitas pumiatur. Nlã ꝑ ptãtẽ
dyabolo Datã. et iob ꝓbatus est ut
iustus appare̾t. et petrus tẽxtatꝰ¬
est ut de se p̃sumẽt. et paulus cola¬
phizatus est ne se extollẽt. et iudas
dãpnatus ut se suspende̾t. Que aũt¬

Expanded text:
iniquitas puniatur. nam per potestatem diabolo datam et Iob probatus est, ut iustus adpareret, et Petrus temptatus, ne de se praesumeret, et Paulus colaphizatus, ne se extolleret, et ludas damnatus, ut se suspenderet. - cu
Abbreviated transcription (Latin):
as Deo .i. rõmb cõtͣ deũ agas ꝙ
Magͣ iy dignĩtas et p̃suxtio hoĩem
contradice̾ Deo. iniquũ iusto. ma¬
lũ bozio. inpeitũ ꝓfecto. infirmũ
fortissimo. mortalem ĩmortali. ser¬

Expanded text:
 Deum agas quod Magna indignitas est, et praesumptio hominem contradicere Deo, iniquum justo, malum bono, imperitum perfecto, infirmum firmissimo, mortalem immortali, ser
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ assignat gloͣ Si enĩ bonus fue̾i̾t
qui tibi pest nutritor tuus est. si¬
malus fueit. temptator tuus est. Et
nutrimenta libenter accipe, et in
temptatione approbae̾. Sublimi¬

Expanded text:
et aliis hujusmodi. Si enim bonus fuerit qui tibi praeest, nutritor tuus est; malus si fuerit, tentator tuus est. Et nutrimenta libenter accipe, et in tentatione approbare.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur et in captionẽ et in scan¬
dalũ et in retributionẽ illis. et ita
enĩ iudeis scriptura legis causa cap¬
tiuitatis dũ zelo eius xox̃m occide¬
rũt. et in illa captiuitate fuit eis cã
scandali et opprobrii et post ei̾t cã
et̾ne dãpnationis. que spẽalit̾ ret᷑¬
butio d¶ Obscurent᷑ oculi eorũ in¬

Expanded text:
andalum et retributionem. Et ita enim eis Scriptura legis causa captivitatis, dum zelo ejus Christum occiderunt, et illa captivitate fuit eis causa scandali et opprobrii, et post erit causa aeternae damnationis, quae specialiter retributio dicitur. Obscurentur oculi eorum, i
Abbreviated transcription (Latin):
fines orbis terre uba eorũ. Ez
dico. Nũquid israhel nõ cog¬
nouit. P̾mꝰ moyses dicit. Ego
ad emulationẽ uos ad du¬
cam in non greliremiͣ insixien¬
tem. In irã uos mittã. Ysaias
autẽ au det et dicit. Inuẽtus
sũ a non q̃rentib me. palam
apparui hiis qui me nõ in¬
terrogabant. Ad israhel aũt
Dicit. Tota die exorandi
manꝰ meas ad populũ non
credentẽ s contradicentẽ mͥ.

Expanded text:
terrae verba eorum. Sed dico: Numquid Israel non cognovit? Primus Moyses dicit: Ergo ad aemulationem vos adducam in non gentem: gentem insipientem, in iram vos mittam. Isaias autem audet, et dicit: Inventus sum a non quaerentibus me: palam apparui iis, qui me non interrogabant. Ad Israel autem dicit: Tota die expandi manus meas ad populum non credentem, et contradicentem.
Abbreviated transcription (Latin):
iubeat quod non debes facẽ. hic sa
nũquid faciendũ est si contra pro¬
consule iubeat Rursũ si quid ip̃e
ꝓconsul iubeat et aliud iubeat im¬
pe̾ator. nũquid dubitat᷑. ilło cõtẽx¬
to illi eẽ seruiendũ. ergo si aliud
impe̾ator alius Seus iubeat con-¬
tempto illo obtẽperandũ est deo.

Expanded text:
ic sannunquid faciendum est, si contra proconsulem jubeat? Rursum, si quid ipse proconsul jubeat, et aliud jubeat imperator, nunquid dubitatur illo contempto illi esse serviendum? ergo si aliud imperator, aliud Deus jubeat, contempto illo, obtemperandum est Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
deis lapidem offensionis uidelicet¬
xx̃m a quõ qͣsi paruo lapillo non
glosa. lapis ergo offensioĩs dicit᷑
qui gressus incedentis impoe diat.
quia igit᷑ ln qui erant in syon uiã
non bonã in cedentes. et iter ꝑditio¬
nis cõcito pede currentes xx̃m in
futõ sentient iudicẽ. ideo petra scan¬
Dali Dicit᷑. Del sicut pet᷑ dicit᷑. añ
politioẽz. et lapis post politionẽ.
politio autẽ. xp̃i passio fuit qua
infirmitatis mise̾iam deposuit. Iox̃s
gͦ añ passioẽ fuit petra scaridali.
quia illo tpe scandalizati sũt indei
irascentes et indignantes ꝙ filiũ
dei se dice̾t. la pis ueo offensionis
maxime offenderũt et excecati sũt.
Deũ nõ eẽ credentes quẽ mortuũ ui¬
Debant. a qua offensione libea̾t fides.

Expanded text:
Judaeis, lapidem offensionis, id est Christum, a quo, quasi parvo lapillo non antem. Lapis ergo offensionis diciturqui gressus incedentis impediat, quia igitur hi qui erant in Sion viam non bonam incedentes, et iter perditionis concito pede currentes, Christum in futuro sentient vindicem, ideo petra scandali dicitur. Vel sicut petra dicitur ante politionem, et lapis per politionem; Politio autem Christi passio fuit, quia infirmitatis miseriam deposuit, Christus ergo ante passionem fuit petra scandali, quia illo tempore scandalizati sunt in eum Judaei irascentes et indignantes, quod Filium Dei se faceret. Lapis vero offensionis , quando maxime offenderunt, et excaecati sunt, Deum non esse credentes quem mortuum videbant, a qua offensione quosdam liberat fides.
Abbreviated transcription (Latin):
secuti estis propter incredu¬
litatẽ illorũ. ita et isti ninc
non crediderũt in ur̃am mi¬
seĩcordiã. ut et ip̃i mĩam con¬
sequant᷑ Conclusit enĩ Deus
õnia in ĩcredulitate ut omi

Expanded text:
secuti estis propter illorum incredulitatem: ita et isti nunc non crediderunt in vestra misericordia, ut et ipsi misericordiam consequantur. Conclusit enim Deus omnia in incredulitate, ut omnium
Abbreviated transcription (Latin):
eras s quasi sopitus. Ego autẽ oñdẽs
signa que feci ꝑ moysen exocitani te
in hocip̃m .i. in hanc eãdẽ ialiciam.¬
ita ut Dete̾i̾or fias. et hoc iustũ est.
ut qui in sordib est. nec rsixisce uult

Expanded text:
eras, sed quasi sopitus. Ego autem ostendens tibi signa quae feci per Mosen, excitavi te in hoc ipsum, id est in hanc eamdem malitiam, ut deterior fias; et hoc justum est, ut qui in sordibus est nec resipiscere vult,
Abbreviated transcription (Latin):
Dei est. Nõ ergo ideo misertus est
Deus iacob qr iacob uoluit et tucur¬
rit. se d ideo uoluit et cucurrit qr
misertus est deus eius. Paratur
em̃ uolũtas a dño et a dño gressꝰ

Expanded text:
e. Non ergo ideo misertus est Deus, quia voluit et cucurrit Jacob, sed ideo voluit et cucurrit Jacob, quia misertus est Deus: Paratur enim voluntas a Domino, et a Domino gressus
Abbreviated transcription (Latin):
Nõn ait face̾ sed ꝑfice̾. quia non
nichil facit. Rebellat enĩ cõcu¬
piscencia et nõ cõsentit. delectat
uxor aliena et nõ ãnuit. quentẽ
auertit. In secretaiũ mentis in¬
tras. uidet foris strepentẽ cõcu¬
piscenciã et intꝰ mũ dat cõsciẽ
ciã. Agit gͦ. bonũ qr cõcupiscẽtie
non consentit. s nõ ꝑficit bonũ.
scilicet ut õnino nõ cõcupiscat.
sic et hostis eius sc cõcupistẽtia
agit malũ. qr auouet malũ de¬
si delũ. s nõ ꝑficit malũ qr non
ptrahit ad malũ. et in isto bello
est tota uita scorũ. Nõ enĩ quod̾¬

Expanded text:
Non ait facere, sed perficere, quia non nihil facit; rebellat enim concupiscentiae, et non consentit. Delectat enim uxor aliena, et non annuit; mentem avertit, in secretarium mentis intrat, videt foris strepentem concupiscentiam et intus mundat conscientiam mali. Agit ergo bonum, quia concupiscentiae non consentit, sed non perficit bonum, scilicet ut omnino non concupiscat, sic et hostis ejus scilicet concupiscentia agit malum, quia movet malum desiderium, et non perficit malum, quia non pertrahit ad malum, et in isto bello est tota vita sanctorum. Non eni
Abbreviated transcription (Latin):
ut defeãt illud ad nos. ut audiamꝰ
atqz ope cõpleamꝰ. neqz trans ma¬
re positũ. Ut causeris et dicas. Qͥs
illud ad nos usq deferre. ut possi¬
mꝰ audire et face̾ quod pͣceptum
est. Oz iupota te est sermo ualde
in ore tuo. et in corde tuo ut facias

Expanded text:
ut deferat illud ad nos, ut audiamus atque opere compleamus? Neque trans mare positum, ut causeris et dicas: Quis illud ad nos usque deferre, ut possimus audire et facere quod pręceptum est? Sed iuxta te est sermo ualde, in ore tuo et corde tuo, ut facias
Abbreviated transcription (Latin):
Ratres uolũtas qui dem
cordis mei et obsecratio ad
Deũ fit pro illis in salutẽ. Testi¬
moniũ enĩ ꝑhibeo illis ꝙ enu¬
latioẽz quidem dei hñt sed nõ
sc dm̃ sciãz. Ignorantes enĩ dei¬
iusticiã. et suã q̃rentes statuere.
iusticie dei nõ sũt subiecti finis

Expanded text:
ratres, voluntas quidem cordis mei et obsecratio ad Deum fit pro illis in salutem. Testimonium enim perhibeo illis, quod aemulationem quidem Dei habent, sed non secundum scientiam. Ignorantes enim justitiam Dei, et suam quaerentes statuere, justitiae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
est. Unnu̾sũ qui ppe genꝰ hũanũ ut¬
Dei in apostatita radice Dapnatũ ẽ.
ut eciã si nullus inde libe̾aret᷑. nemo
recte poss uitupeare dei iusticiã. Illis
ue̾o qui liberant᷑ oñdit᷑. plu̾b non
libe̾atis. et in dãpnatione iusta delictiͤ
quid cõmeruisset uniu̾sa cõspersio. et
quo eciã istos Debitũ dei iudiciũ duce̾t.
nisi eius in debita mĩa subuenisset. G¬

Expanded text:
s. Universum quippe genus humanuDei in apostatica radice damnatum est, ut etiam, si nullus inde liberaretur, nemo recte posset vituperare Dei justitiam. In illis vero qui liberantur ostenditur, pluribus non liberatis, et in damnatione justa derelictis quid commeruisset universa conspersio, et quo etiam istos debitum judicium Dei duceret, nisi ejus indebita misericordia subvenisset.
Abbreviated transcription (Latin):
gloͣ sic. Dicimꝰ legẽ õnẽ illicitã
concuxiscenciã nolłe. Sz aliter
dicit᷑ nolle cõcuxiscẽtiã que est in
u̾mo motu. alit̾ cõcuxiscentiã
delcãtionis et cõsensus. Illam
qui ppe non uult .i. reprobat. de¬
testatur. pccm esse oñ dit. hanc

Expanded text:
 legem omnem illicitam concupiscentiam nolle. Sed aliter dicitur nolle concupiscentiam quae est in primo motu, aliter concupiscentiam delectationis et consensus. Illam quippe non vult, id est reprobat, detestatur, peccatum esse ostendit. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
liter et est sensus. Rõnẽ dedit eis qua
tamẽ nec ꝑ se intelligũt que ꝑ se pos¬
sent intellige̾ si uellent. nec alio Docen¬
te intelligũt que ꝑ aliũ possent scire.
in hodiernũ diem cũ legit᷑ moyses¬

Expanded text:
t. Et est sensus: Rationem eis dedit, qua tamen nec per se intelligunt quae per se possent intelligere si vellent, nec alio docente intelligunt, quae per alium possent scire. in hodiernum diem, id e
Abbreviated transcription (Latin):
glo. Sicut oñt nõ ꝓ mei̾tis prceden¬
tib illud fuisse Dictũ ita nec pro
futuris me̾i̾tis amborũ Dictũ fuisse
tib mei̾tis illud diccũ est Iterũ di
malis que bona uel mala futã non
erant nisi axposita gr̃a uel subt̾cta
lr̃am De illis duõb fr̃ĩb ita potest
intelligi .i. esau ꝓficiet frĩ suo iacob
ꝑse quendo eũ. DBoni enĩ exo afflictio¬
nb malorũ ꝓficiũt Dũ eorũ poacĩa

Expanded text:
bus, sicut ostendit: non pro meritis praecedentibus illud fuisse dictum, ita nec pro futuris meritis amborum dictum fuisse tibus meritis, illud dictum esse. Item, dico malis, quae bona vel mala non erant od ad litteram de illis duobus fratribus ita potest intelligi, id est Esau proficiet fratri suo Jacob persequendo eum; boni enim ex afflictionibus malorum proficiunt, dum eorum patientia
Abbreviated transcription (Latin):
solũ ex iudeis s eciã exo genti¬
b sicut in ozee Dicit. Uocabo
non plebẽ meã ꝑlebẽ meam.
in loco ubi Dictũ est eis. nõ plebs
mea uos. ibi uocabũt᷑. filii Dei
uiui. Isaias autẽ clamat pro
israhel. Si fuei̾t m̃s filiorũ
israhel tanꝙͣ arena maris. re¬
liquie salui fient. Ubũ enĩ cõ¬

Expanded text:
solum ex Judaeis, sed etiam ex gentibus in Osee dicit: Vocabo non plebem meam, plebem meam: In loco, ubi dictum est eis: Non plebs mea vos: ibi vocabuntur filii Dei vivi. Isaias autem clamat pro Israel: Si fuerit numerus filiorum Israel tamquam arena maris, reliquiae salvae fient.
Abbreviated transcription (Latin):
fessi sũt. Non ergo in cassũ additũ¬
est. Ore cõfessio fit a d salutẽ. Nam
negauerũt. quod de illo credebãt
gatione in tus uel̾tatẽ tenebat. ⁊ foris¬
A mendaciũ ꝓfẽbat. Cur emĩ lacrimis
diluit quod ore negaueãt. si saluti
sufficiebat quod corde tenebat. Pͬr

Expanded text:
additum: ore confessio fit ad salutem. nonne negauerunt, quod de illo credebant, gatione intus veritatem tenebat, et foris mendacium proferebat. Cur ergo lacrymis diluit quod ore negaverat , si saluti sufficiebat quod corde credebat? cur
Abbreviated transcription (Latin):
p̾parauit ad faciẽda pcta. xͣpara¬
uit enĩ Deus quod dĩna equitas
rdde̾t nõ ꝙ hũana iniquitas ad¬
mittẽt. Non enĩ sicut p̃parauit
scõs ad iusticiã pcixiendã. sic pre¬
arauit iniquõs ad iniusticiam
admittẽdã. qr pͣuitatis p̃parator

Expanded text:
paravit ad facienda peccata. Praeparavit enim Deus quod divina aequitas redderet, non quod humana iniquitas admitteret. Non enim sicut praeparavit sanctos ad justitiam percipiendam, sic praeparavit iniquos ad justitiam amittendam; quia pravitatis praeparator
Abbreviated transcription (Latin):
bra nr̃a conscientie atq iusticiẽ cla¬
ius confixa habeamꝰ ne ad x̾ora
mala redeamꝰ. a quib eciã ita
ꝑfecte quiestamꝰ. ut nec eorũ ui¬
sio nec memoi̾a habeat᷑ mẽoria¬

Expanded text:
bra nostra continentiae atque justitiae clavis confixa habeamus, ne ad priora mala redeamus, a quibus etiam ita perfecte quiescamus, ut nec eorum visio nec memoria habeatur
Abbreviated transcription (Latin):
sentit. s postꝙͣ furor mali deside¬
rii mentẽ in ebriaueit. tũs id quod
Deteius est ꝓxinatꝰ qr spma conscĩe
suꝑueniens. mentẽ quã Bus falso
Selcãbat grauiter cruciat. Oz spon¬
sus m̃. postremo uinũ bonũ porri¬
git dũ mentẽ quã amoi̾s sui dul¬
ce dine replẽ disponit quadã p̾us
tbulationũ cõpũctioẽ amai̾tari sin ͭ
ut post gustũ amai̾tudĩs aui dius
bibat᷑ suauissimũ poculũ cai̾tatis.

Expanded text:
sentit, sed postquam furor mali desiderii mentem inebriaverit, tunc quod deterius est propinat, quia spina conscientiae superveniens mentem, quam prius falso delectabat, graviter cruciat. Sed sponsus noster postremo vinum bonum porrigit, dum mentem, quam sui dulcedine amoris replere disponit, quadam prius tribulationum compunctione amaricari sinit, ut post gustum amaritudinis avidius bibatur suavissimum poculum charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
motũ cõcupiscẽtie. Ix̃a enĩ cõcuxis¬
cencia est lex pccĩ. lex autẽ mẽbro¬
tũ uel carnis est morbidus quidã
affectauel languor qui cõmouet
illicitũ Desideriũ .i. carnalẽ cõtu¬
uiscenciã quã legẽ pcci uocat. que
hoc carnale nr̃m tenet. lex ergo
carnis me capciuat sub ixsa lege
pca idest sub cõcupiscencia sua
Caxtiuũ autẽ me ducit. non ex
mente ses ex carne. nõ ex toto
s ex ꝑte. qr mens repugnat q̃
con delcãt: legi dei. Uel lex pc̃ci

Expanded text:
motum concupiscentiae. Ipsa enim concupiscentia est lex peccati. Lex autem membrorum, vel carnis est morbidus quidam affectus, vel languor qui commovet illicitum desiderium, id est carnalem concupiscentiam, quam legem peccati vocat, quae hoc carnale nostrum captivum tenet. Lex ergo carnis me captivat sub ipsa lege peccati, id est sub concupiscentia sua. Captivum autem me ducit non ex mente, sed ex carne; non ex toto, sed ex parte, quia mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic de ipso
Abbreviated transcription (Latin):
modũ cognitioĩs quo nũc cognos¬
citur a nobis. Nũc enĩ ex ꝑtẽ cog¬
noscimꝰ et ꝑ speculũ uidẽmꝰ. de¬
ce det ergo ut tũt nõ uideat᷑ Per
speculũ in eingniate sicut nũt s

Expanded text:
modum cognitionis, quo nunc cognoscitur a nobis. Nunc enim ex parte cognoscimus, et per speculum videmus. Decedet ergo ut tunc non videatur per speculum in aenigmate sicut nunc, sed
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse in hͦ axł. sermone describi
hõie sub lege ut añ dictũ est. sed
ut ipse ait. Non est nisi homo gr̃e
qui hic loquit᷑. qui con delcãtur le¬
gi dei. et consentit. et qui nõ ope̾at᷑
malũ. nec uult. et qui ignor at i.
nõ approbat. et cui nichil dãxna¬
tionis nũc est sicut in sequẽti oñdi¬
tur. et tamẽ adhuc se esse carna¬
lem Dicit huis u̾bis. Ego autẽ car¬
uiuit sentit. Idem ergo spũalis est
nalis q. carnis cõcupiscentiis nõ

Expanded text:
fuisse in hoc Apostoli sermone describi hominem sub lege, ut ante dictum est, sed ut ait non est nisi homo gratiae qui hic loquitur, qui condelectatur legi Dei, et consentit: qui non operatur malum, nec vult, et qui ignorat, id est non approbat, et cui nihil damnationis nunc est sicut in sequenti ostenditur, et tamen adhuc se esse carnalem, dicit his verbis: Ego autem caromnis sanctus. Idem ergo spiritualis est nalis, quia concupiscentiis non
Abbreviated transcription (Latin):
antur. unus qui est in ꝑfecta ca¬
ritate scilicet timor castus. Alter
qui non est in caritate .i. seruilis
in quo ꝙͣuis deo chedatur non
tamẽ in deũ. et si benũ facit non
tamen bene. Nemo enĩ ĩuitusz

Expanded text:
nuantur, unus qui est in perfecta charitate, scilicet timor castus, alter qui non est in charitate, scilicet servilis, in quo quamvis Deo credatur, non tamen in Deum: etsi bonum fiat, tam
Abbreviated transcription (Latin):
non dominio s usu. sicut res dño¬
rũ famuloꝵ sũt nõ domimi ptãte
se d utendi facultate. Ut qr eis utũ¬
tur ad uictũ uel ornamentũ uel
res sũt. et in futuro erũt pares.
Ita alit̾ nr̃i modo sũt et aliter erũt

Expanded text:
non dominio, sed usu, sicut res domini famulorum sunt, non dominii potestate, sed utendi facultate, quia utuntur eis ad victum, vel ornamentum, velres sunt, et in futuro erunt pares, ita aliter modo nostri sunt, et aliter erunt
Abbreviated transcription (Latin):
surrectione cũ mortale hoc induet¬
pit ĩmortalitatẽ.nõ solũ nccͣitas
moriendi quã modo habet. s nec
eciã mortalitas quã corpꝰ anima¬
le habuit añ pccͣm r̾manebit. et
hoc fit nõ ꝑ nr̃a dignitate neq
dentissimũ De i. sur rectione. et
tam preclara et apta sentẽtia ut
non exopositoẽ sed lectore indigeat

Expanded text:
surrectione, cum mortale hoc induet immortalitatem, non solum necessitatis moriendi quam modo habet, sed nec etiam mortalitas, quam corpus animale habuit ante peccatum, remanebit, et hoc fit non pro nostra dignitate, nec testimonium de resurrectione, et tam praeclara et aperta sententia, ut non expositore, sed lectore indigeat
Abbreviated transcription (Latin):
ysaie zr ͦ Et erit opus iusticie pax. et
cultus iusticie silentiũ et secu̾itas
usq in sempitermũ. Et se debit pxłus
meus in pulchritudine pacis et in
tabernaculis fiducie et in r̾quie o¬

Expanded text:
us: Erit opus iustitię pax, et cultus iustitię silentium, et securitas usque in sempiternum, et sedebit populus meus in pulchritudine pacis, et in tabernaculis fiducię, et in requie o
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ captiuae̾ me conat᷑. in lege pcaͣ
plendñq oꝵe pccͣm. Del potiꝰ
eadẽ est lex membrorũ et lexx¬
pcrĩ scilicet carnalis cõcupiscẽtia ut
sit sensus. captiuãtẽ me in lege
pcñi. hoc ẽ sub lege ix̃a que est ĩ
iembris meis. Caxtinat autẽ
me ut p̃ dictũ est exo carne non

Expanded text:
e me conantem, in lege peccati, plendumque opere peccatum. Vel potius eadem est lex membrorum, et lexscilicet carnalis concupiscentia, ut sit sensus, captivantem me in lege peccati, hoc est sub lege ipsa. Qui est in membris meis. Captivat autem me, ut praedictum est, ex carne, non
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ. qui est suꝑ õma deꝰ
bñdictꝰ in secula Amen.
Ilon ãt ꝙ excideĩt u̾bũ dei.
Non emi õnes qui sũt ex is¬
rahel hn sũt israhelite. neqz
qui semen sũt abrahe. õnes
filii. s in ysaac uocabit᷑ tibi
semen. id est nõ qui filii car¬
nĩs lin filii dei. sz qui filii st̾
pomissionis estimãt᷑ in semi¬
ne ꝓmissioĩs enĩ ubũ hoc ẽ.

Expanded text:
ui est super omnia Deus benedictus in saecula amen non autem quod exciderit verbum Dei non enim omnes qui ex Israhel hii sunt Israhel neque quia semen sunt Abrahae omnes filii sed in Isaac vocabitur tibi semen id est non qui filii carnis hii filii Dei sed qui filii sunt promissionis aestimantur in semine promissionis
Abbreviated transcription (Latin):
dñatioe pcti ut non possit ire quo uult.
nec ualeat uel audeat contra dicere.
qr ptãtis eius alter est dñs. ergo et¬
si uelit. nõ tamẽ pͣt face̾ bonũ. quia
ex deo cm̃ est. cuiꝰ gr̃a caret ad huc

Expanded text:
inatione peccati, ut non possit ire quo vult, nec valeat vel audeat contradicere, quia potestatis ejus alter est Dominus. Ergo etsi velit, non tamen potest perficere bonum, quia ex Deo tantum est, cujus gratia adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
legittime factũ est. ut qui nõ obediuͭ
suo superiori. ei nõ seruiat suũ infe¬
rius .⁊. caro. Suxra te est dũs tuus.
infra te est caro tua. Serni meliori
ut seruiat tibi in fe̾ior. cõtẽpsisti supe¬
riorẽ. torqueis ab infẽiori. Unde sub¬

Expanded text:
legitime factum est, ut qui non obedivit suo superiori, ei non serviat suum inferius, id est caro. Supra te est Dominus tuus, infra te caro tua. Servi meliori ut serviat tibi inferior. Contempsisti superiorem, torqueris ab inferiori. Dico
Abbreviated transcription (Latin):
nũ mortis uult in telligi qñ ita dña¬
bat᷑. in hom̃ibus reatus pccĩ ut eos
ad uitã et̾nã que ue̾ uita est. uenire
homine grã destruit saluatoĩs. que
adiuuantẽ gr̃am non ad legis lrãm¬

Expanded text:
nim mortis uult intellegi, quando ita dominatur in hominibus reatus peccati, ut eos ad uitam aeternam, quae uera uita est, uenire homine gratia destruit saluatoris, quaeadiuuantem gratiam, non ad legis l
Abbreviated transcription (Latin):
hũano. qz homñes in iudicio atten dũt
ꝑsonas potentũ. diuitũ et ꝓxinquoꝵ
E dei iudiciũ in hoc uerũ est. quĩa
qui uerax est non attendit ꝑsonas s
timore. Sepe iudiciũ ab in legritate
uiolat᷑. et contͣiusticie regulã int̾dũ

Expanded text:
unt. Homines in judicio attendunt personas potentium divitum propinquorum, sed Dei judicium in hoc verum est, quia qui verax est non attendit personam, timore. Saepe judicium integritate violatur, et contra justitiae regulam interdum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mandatũ uel occasionẽ accexoisse
xo mandatũ. Minor enĩ eat cõcuxis¬
censcia añ legẽ qñ secu̾ius peccabat
homo. Ibat enĩ post cõcuxiscenciam.
et quo trahebat᷑ currebat. eiusqz ille¬
cebras blandas et ex carnali suaui¬
tate iocũdas. magnã felicitatẽ pu¬
tabat. Eoz ueniente lege quasi opoxo¬
sito obice uidit homo malũ suũ uo¬
luit frenae cõcuxiscenciã. nõ ire pꝰ
eã. strinxoit se. conatꝰ est homo de
se x̾sumẽs cõcuxiscencie fluuiũ sicca¬
re s nõ ualuit. Frenatꝰ quidẽ est flu¬
nius cõcupiscencie. oxpositis obicib
legis s nõ sicratꝰ. ymo qr de se non
de gr̃a homo p̃sũosit. aucta est ei¬
cõcuxiscencia opposita lege. et que
p̾us eũ ducebat obice nullo. obruit
eũ obice ruxto. ꝑeñ legẽ Doctus. ea
ũuai̾tata ueͣuis est uictus. et factus
est legis xualcator qui fuit añ nesciꝰ

Expanded text:
mandatum, vel occasionem accepisse per mandatum. Minor enim erat concupiscentia ante legem, quando securus peccabat homo. Ibat enim post concupiscentiam, et quo trahebat, currebat, ejusque illecebras blandas, et ex carnali suavitate jucundas magnam felicitatem putabat. Sed veniente lege quasi opposito obice, vidit homo malum suum, voluit refrenare concupiscentiam, non ire post eam, strinxit se, conatus est homo de se praesumens concupiscentiae fluvium siccare, sed non valuit. Frenatus quidem est fluvius concupiscentiae, oppositis obicibus legis, sed non siccatus; imo quia de se non de gratia homo praesumpsit, aucta est concupiscentia opposita lege, et quae prius eum ducebat obice nullo, obruit eum obice rupto. Per legem enim doctus, ea praevaricata pejus est victus, et factus est legis praevaricator qui fuit ante nescius
Abbreviated transcription (Latin):
lit ea r̾mittendo p̃sencia homñes
ab eis r̾trahendo. Itẽ et remittẽdo.
Intura ue̾o nõ ea remittendo tulit
sed gr̃am qua uitarent᷑ conferendo.
ergo futũa culit. qr ut nõ fierent
liter cõsuxsit. Se hẽnalẽ penam¬
prsus deleuit ut eã nõ sentiant.
uere penitentes. Temporalẽ ue̾o
nũ dũ penitus tulit manet eñi fa¬
mes. sitis. mors et h modi. sed r̾gnũ
uissimo eandẽ penitus exotmina¬
bit. sicut aliquis capieus hostem
quantulum uinẽ. Ita et xxũs pe¬
nã pͥus quasi alligauit in futũo
autẽ perimet. uicta est ergo mors
cũ triũxho et cũ ea dyabolus. sed
nũdũ penitꝰ int̾emxta l. Si

Expanded text:
lit ea remittendo, praesentia, homines ab eis retrahendo, et item remittendo; futura vero non ea remittendo tulit, sed gratiam qua vitarentur conferendo. Ergo futura tulit, quia ut non fierent liter consumpsit. Est autem poenaorsus delevit, ut eam non sentiant vere poenitentes; temporalem vero nondum penitus tulit. Manet enim fames, sitis, mors et hujusmodi; sed regnum vissimo eamdem penitus exterminabit. Sicut aliquis capiens hostem quantulum vivere, ita et Christus poenam quasi prius alligavit, in futuro autem perimet. Victa ergo mors cum triumpho est, et cum ea diabolus, sed nondum penitus interempta. I
Abbreviated transcription (Latin):
Gla dio quẽ portabas te iimitꝰ occi¬
dit. armis tuis te uicit. armis tuis
te ĩteremit. Mandato enĩ cãꝙͣ gla¬
dio armatꝰ ea̾s ut timicũ occide̾s
quod non uales si de te x̃sumas.
Esto gͦ hũilis nõ de te xõsumens. et

Expanded text:
go quem portabas te inimicus occidit, armis tuis te vicit, armis tuis te interemit. Mandato enim tanquam gladio armatus eras, ut inimicum occideres, quod non vales, si de te praesumis. Esto ergo humilis, no
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cepit deus ut uxor dimittatur.
sed qui dimiseit in quit det ei
libellũ repudii ut iracũdiã te¬
merariã piciendi uxorẽ libelli
cognitio temperet. Scd hoc¬

Expanded text:
cepit, ut uxor dimittatur: sed, Qui dimiserit, inquit, det illi libellum repudii; ut iracundiam temerariam projicientis uxorem libelli cogitatio temperaret. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
sui arbitrii põsumentib lex daret᷑
qua p̃uai̾cata suã infirmitatẽ et legis
in sufficiẽtiã xctm̃ nõ cõsumẽtis in telli¬
gentes humiliarent᷑ et ad subuemẽ¬
tem cocurreñt gram Natus enĩ in
pcc̃is et ui̾bus suis multũ assignãtib
dat᷑ lexx a deo ad domãdam supbiã
qua dicebant non deesse qui imipleat
sed de est qui iubeat. hac ergo dispen
satione lex data est. ut crescente pcco
hũiliarent᷑ suxbi. et hũiliati confit̾en¬
cur. et cõfessi sanarent᷑ Non em̃ crude¬
lit hoc fecit deus sed consilio medicine.

Expanded text:
sui arbitrii praesumentibus lex daretur, qua praevaricata suam infirmitatem, et legis insufficientiam peccatum non consumentis intelligentes humiliarentur, et ad subvenientem currerent gratiam. Natis enim in peccatis, et viribus suis multum assignantibus, datur lex a Deo ad domandam superbiam, qua dicebant: Non deest qui impleat, sed deest qui jubeasatione lex data est ut crescente peccato humiliarentur superbi, et humiliati confiterentur, et confessi sanarentur. Non crudeliter hoc fecit Deus, sed consilio medicinae.
Abbreviated transcription (Latin):
quã apostolus appellat pctm cũ ait
pore non sic manet in membris eo
ubi om̃is plena fit remissio pc̃orũ. s¬
manet in uetustate carnis tamꝙͣ su¬
pe̾atũ et pemptũ insi illicito cõsensu
quodãmodo r̾uiuiscat. et in regnũ

Expanded text:
quam Apostolus appellat peccatum, cumpore; non sic manet in membris eorubi omnino plena fit remissio peccatorum; smanet in uetustate carnis tamquam superatum et peremptum, si non inlicitis consensionibus quodam modo re- . uiuescat et in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
beniuolentia. et usq adeo talibus
Deus õma coope̾at᷑ in bonũ. ut si
qui eorũ deuent et exorbitent
etiã hoc ip̃m eis facit profice̾ in bo¬
nũ. qr hũiliores redeũt atq Doctioes.
Siscũt enĩ cũ tre moe̾ se exultare

Expanded text:
, odio, benevolentia. Et usque adeo talibus Deus omnia cooperatur in bonum, ut si qui eorum deviant, et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum, quia humiliores redeunt atque ditiores. Discunt eni
Abbreviated transcription (Latin):
natu̾a Exponi eciã p̃t. in quo scili¬
allia nãq sũt ꝓp̃a pcc̃a in quibus tm̃
peccant quorũ pcca sũt. Alud hoc
unũ in quo õnes pectauerũt qñ om¬
nes illi unꝰ homo fuerãt. Et quia

Expanded text:
 sive in quo sciliAlia enim sunt propria peccata, in quibus tantum peccant quorum peccata sunt; aliud hoc unum in quo omnes peccaverunt, quando omnes illi unus homo fuerant. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
uendidit se homo ꝑ liberũ arbit̾ũ
sub dommãte iniq̃uitate et accexit
ꝑ p̃cio exiguã de arbore uetita uo¬
luxtatẽ. Ge et alios uendi dit uolũ
Pccĩ. Quia enĩ cõtine cũ posset noluit.
inflictũ est nõ posse cũ uelit. ꝑ malũ
uelle ꝑ didit bonũ posse. et factꝰ cax¬
tiuus Dicit. Uenũdatꝰ sũ sub̾ pcc̃o.

Expanded text:
Vendidit se homo per liberum arbitrium, Vendidit se homo per liberum arbitrium, sub dominante iniquitate, et accepit pro pretio exiguam de arbore vitae voluptat. Quia enim continere cum posset noluit, inflictum est ei non posse cum velit. Per malum velle perdidit bonum posse, et factus captivus dicit, venumdatus sum sub peccato.
Abbreviated transcription (Latin):
sitã serxentis suasione seductus. il¬
liciti cibi ꝑceptione goetue seruitu-¬
ti ad dixit. Soletq hic mos inter
uendentes ementesqz seruai. Ut is
qui se cuxit a lieno dominio mãcipa¬
ri. aliquid p̃cũ pro iactũa ꝓp̾e li¬
bertatis et addictione ꝑpetue serui¬
tutis a suo cõsequat᷑ emptoe̾. quod
eciã int̾ adã et serxentẽ mn anifestũ
est int̾cessisse. Ille enĩ p̃ciũ libertatis
nopie et mortifei ponni a serpente
accixiens a nacũali libertate Disces¬
sit. Maluit enĩ se ꝑpetue illius sub¬
tale p̃ciũ accexeãt ꝙͣ deinceps con¬
ditione p̾cexti a. lege cõstringi. et
ita non ĩmei̾to õnẽ posteitatis pro¬
geniẽ eius subdidit famulatui cuiꝰ
effectus est seruus. Uende̾ enĩ nos
potuit sed redimẽ non ualuit. uen-¬
Si dit nos cõsensu pccĩ. redimini᷑¬
autẽ iusticia fidei. Wangnis enĩ in¬
nocens datus est pro nobis ut r̾ di¬
me̾m᷑ In uenditore ergo erubescat
suꝑbia. in redẽxtore gloriet᷑ grͣa.

Expanded text:
suam serpentis persuasione seductus, illiciti cibi perceptione perpetuae servituti addixit. Soletque hic mos inter vendentes ementesque servari, ut is qui se cupit alieno domino mancipari aliquid pretii pro jactura propriae libertatis et additione perpetuae servitutis, a suo consequatur emptore, quod etiam inter Adam et serpentem manifestum est intercessisse. Ille enim pretium libertatis noxiae, et mortiferi pomi a serpente accipiens, a naturali libertate discessit. Maluit enim se perpetuae ejus sertale pretium acceperat, quam deinceps conditione praecepti constringi, et ita non immerito omnem posteritatis progeniem ejus subdidit famulatui, cujus effectus est servus. Vendere nos potuit, sed redimere non valuit. Vendidit nos consensu peccati, redimimur justitia fidei. Sanguis enim innocens datus est pro nobis ut redimeremur. In venditore ergo erubescat superbia, in redemptore glorietur gratia.
Abbreviated transcription (Latin):
esse distractã. qui nostrã mortalita¬
tem suscexit. et ꝑculit xc̃a nostra in¬
torpoe suo suꝑlignũ. In tuiꝰ ptũ et
nationẽ mortis incidit. Itaꝙ sera¬
pens ad significationẽ iõius mor¬
tis cõuemienter in ligno exaltatus
est in illã eñ figuram pendebat
serxens in ligno. Quid añt pende¬
bat in ligno crucis insi mors dm̃i.
Ut mortem moriendo supearet es
maledictũ gemine uetustatis nr̃e

Expanded text:
tram mortalitatem suscepit, et peccata nostra pcorpore suo super lignum, in cujus peccati et nationem mortis incidit. Itaque serpens, ad significationis ipsius mortis convenienter in ligno exaltatus est. In illa enim figura serpens pendebat in ligno. Quid autem pependit in ligno crucis nisi mors Domini, ut mortem moriendo superaret, et maledictum geminae vetustatis nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
tres gradus delictorũ facit. Uidet᷑
eñ criptita ratio in hiis dictis
pxter delictorũ uarietatẽ. Primꝰ
gradus mi quitas uel impietas ẽ
scilicet cũ creator non agnoscit᷑ .i.

Expanded text:
tres gradus delictorum fecit. Videtur enim tripertita ratio in his dictis propter delictorum varietatem. Primus gradus iniquitas, vel impietas est, scilicet cum Creator non agnoscitur, id
Abbreviated transcription (Latin):
qua reconcliati sumꝰ deo per
mortem xxͣi non sic est in¬
telligenda quasi ideo nos reconti¬
re quos odeat sicut recõciliat᷑ ini¬
mitus inimico ut deinde sintami¬
ci et sẽiuitẽ diligãt qui ante sẽiuũe
oderant O nos iã. deo Diligenti
recõtiliati sumss cũ quo pro xter
pcc̃m inimicicias habebamꝰ. habe¬
bat eñi ille taĩtatẽ erga nos eciã
cũ ĩimicicias excercebamꝰ aduersꝰ
eũ opando iniquitatẽ. Sicut em̃
Dc̃m est o disti õnes qui operant᷑
ĩiquitatem. Ita ẽt illud ei dc̃m̃ ẽ
Nichil odisti eorũ que fecisti. Pdrom¬
de miro et duino modo quãdo
nõs odeat Diligebat. odeãt enĩ noͨ
quales ip̃e non feceãt et quia mi¬
quitas nr̃a non penitus cõsũxse¬
rat oxus eius. noueãt simul in uno¬
quoqz nr̃m et odisse quos fece̾amꝰ
et amare quod fecerat Sed potuit¬

Expanded text:
 reconciliati sumus Deo per mortem Christi, non sic est intelligendum, quasi ideo nos reconcire quos oderat, Aug. sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici, et se invicem diligant qui ante se invicem oderant: sed jam nos Deo diligenti reconciliati sumus, cum quo propter peccatum inimicitias habebamus. Habebat enim ille charitatem erga nos, etiam cum inimicitias exercebamus adversus eum, operando iniquitatem. Sicut enim ei dictum est: Odisti omnes qui operantur iniquitatem . Ita et illud ei dictum est: Nihil odisti eorum quae fecisti . Proinde miro et divino modo etiam quando nos oderat diligebat. Oderat enim nos quales ipse non fecerat, et quia iniquitas nostra non penitus consumpserat ejus opus. Noverat simul in unoquoque nostrum, et odisse quod feceramus, et amare quod fecerat. Et ho
Abbreviated transcription (Latin):
cra signa¶ Quidquid enĩ gestũ ẽ
in cruce xxĩ. in sepultu̾a. in resur¬
rectione. in ascensione ad celos. in
sessione ad dexterã patris. ita
gestũ est. Ut hiis rebus cõfiguret᷑¬

Expanded text:
a sunt. Quidquid enim gestum est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione, in ascensione, et in sedere ad dexteram Patris, ita gestum est, ut his rebus mystice
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sis. Si enĩ tres illi in causã ueni
bolus et homo quid adu̾sus deum
dicent omno non haberẽt atq in
actione cause penitꝰ deficent. dixa¬
bolus enĩ deo r̃iuriã fecisse cõmĩcere-

Expanded text:
potuit. Si enim tres illi in causam venirbolus et homo quid adversus Deum dicerent? omnino non haberent, atque in actione causae penitus deficerent. Diabolus enim