comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eam. Ne sibi uidaicꝰ ppłs arrogaret potes¬
tate ꝓpria ꝑsecutum dñm saluatorem.
ꝑ id quod passus est dicit ad patrem:.
Scunt homines hanc dispensitionem
a te dñe fuisse p̃paratam. ne applicent
stultis uirib suis. qd̾ tu ad salutt᷑ mun¬
di fieri magna pietate decreiusti. Ut
sciant dicit ꝑsecutores. qͥ utiq nescie¬
bant. Ipso eniꝰ resurgente euidentissi¬
me cognouerunt. quia nisi dñs ꝑmisis¬
set fieri. nequaquã potuissent implerr
Sequitur. Quia manꝰ tua hec. id est
potestas. Et subaudiendum oꝑata ẽ.¬
tuus letabitur. Per figurã sincrisin
que in huiꝰ psalmi principio posita
est maledicent illi. significat eos. de
quib matħs euũgłista dicit: Transe¬
untes autem blasphemabant eum.
mouentes capita sua. Pater filium
benedixit. cũ dicit: Et clarificaui. &
iterũ clarificabo. S uide qui maledi¬
ceintͣ. qui pleni sunt falsitate. qͥ crude¬
liter seuiebant. qͥ malum ꝓ malo red¬

Expanded text:
eam. Ne sibi Judaicus populus arrogaret poteseam. Ne sibi Judaicus populus arrogaret potestate propria persecutum Dominum Salvatorem, per id quod passus est dicit ad Patrem: Sciant homines hanc dispensationem a te, Domine, fuisse praeparatam: ne applicent stulti viribus suis quod tu ad salutem mundi fieri magna pietate decrevisti. Ut sciant, dicit, persecutores, qui utique nesciebant. Ipso enim resurgente evidentissime cognoverunt: quia nisi Dominus permisisset fieri, nequaquam potuisset impleri. Sequitur, quia manus tua haec, id est potestas, et subaudiendum operata es laetabitur. Per figuram syncrisin quae in hujus psalmi principio posita est. Maledicent illi, significat eos de quibus Matthaeus evangelista dicit: Transeuntes autem blasphemabant eum, moventes capita sua . Pater Filium benedicit, cum dicit: Et clarificavi, et iterum clarificabo . Sed vide qui maledicent, qui pleni sunt falsitate, qui crudeliter saeviebant, qui malum pro bono red
Abbreviated transcription (Latin):
mutauit. Quod etiam membris xp̃i
haut imꝑbe uidetur aptari. Et ego¬
factus sum obꝓbrium illis. uiderunt
me & mouerunt capita sua. Illa tangit
que plebs erat iudeoꝵ sub detractione
dictura. sicut ait in euu̾gło: In beekrebub
pͥncipem demonioꝵ eicit demonia. Et
alio loco: Nonne hic ẽ filiꝰ ioseph fabri.
Et iterum dicunt. Uah. qui destruit
templum dĩ. & in triduo reȩdificat illud.
Et cetera quȩ insanis quidẽ mentib uide¬
bantur opbria. s ipsa fuerunt quȩ nobis
plata sunt conferre medicinam. Moue¬
runt autem capita. ad consuctudinem
ꝑtinet numis irascentium. naͣ quocies
furore succendimur. turbulenta com¬
motione capitis comminamur. Ad
pͣcatur infirmitas. ipse enĩ miscłiam
petit. qui & auxilium tribuit. Nogat
ut homo. prestat ut ds̃. Quod nullum
potest confundere. qui duas naturas in
dño xp̃o salutarit̾ confitetur. Innume¬
rabilia enim talia repperiuntur. que
nequeunt alia ratione constare. Ut

Expanded text:
mutavit. Quod etiam membris Christi mutavit. Quod etiam membris Christi haud improbe videtur aptari. Vefactus sum opprobrium illis; viderunt me, et moverunt capita sua. Illa tangit quae plebs erat Judaeorum sub detractione dictura, sicut ait in Evangelio: In Beelzebuth principe daemoniorum ejicit daemonia . Et alio loco: Nonne hic est filius Joseph fabri ? Et iterum dicunt: Vah! qui destruit templum Dei, et in triduo reaedificat illud ; et caetera quae insanis quidem mentibus videbantur opprobria, sed ipsa fuerunt quae nobis probata sunt conferre medicinam. Moverunt autem capita, ad consuetudinem pertinet nimis irascentium; nam quoties furore succendimur, turbulenta commotione capitis comminamur. Verprecatur infirmitas. Ipse enim misericordiam petit, qui et auxilium tribuit. Rogat ut homo, praestat ut Deus; quod nullum potest confundere qui duas naturas in Domino Christo salutariter confitetur. Innumerabilia enim talia reperiuntur, quae nequeunt alia ratione constare. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
nus apprehendentis euitans. quibdi
saltib euolat. cui se & ꝓpt᷑ paruitatẽ
comparat. & ꝓpt̾ celeritatem discessio¬
nis associat. Quod humilitati. ẽẽ. non
bus comparauit dicendo. Ego autem
nasse. genua tam̃ eiꝰ infirmata. eẽ. ñ
legimus. s tantum esurisse declarat᷑
Unde si hanc esuriem ad genua reft¬
ras. id ẽ corporis stabilitatem quibus
semꝑ insistimꝰ. potest congruenter
aptari. Minis ue si hoc scrupulum
mouet. meliꝰ genua ad ipsiꝰ membra
referantur. Quę reuera infirmata
sunt. quando apłi eiꝰ passione dispersi
sunt. Ouid enim plꝰ. cẽ. potuit infi¬
mus. quã ut petrus negaret. & relis
Et caro mea immutata ẽ ꝓpt̾ oleum.
Oleum hic significat gr̃am diuinam.
sicut in quadragesimo quarto psalmo
de ipso iam dictum est. Propterea unx¬
it te d̾s d̾s tuus oleo leticie p̃ consortib
tus. Ipsa est enim gr̃a. que carnis infir¬
mitatem in immortalitatis głam com¬

Expanded text:
nus apprehendentis evitans, quibusdam nus apprehendentis evitans, quibusdam saltibus evolat: cui se et propter parvitatem comparat, et propter celeritatem discessionis associat; quod humilitati non potest bus comparavit dicendo: Ego sum venasse, genua tamen ejus infirmata esse non legimus, sed tantum esuriisse declaratur. Unde si hanc esuriem ad genua referas, id est corporis stabilitatem, quibus semper insistimus, potest congruenter aptari minus: nisi hoc scrupulum movet, melius genua ad ipsius membra referantur, quae revera infirmata sunt, quando apostoli ejus passione dispersi sunt. Quid enim plus esse potuit infirmius quam ut Petrus negaret, et reliqua et caro mea immutata est propter oleum. Oleum hic significat gratiam divinam, sicut in quadragesimo quarto psalmo de ipso jam dictum est: Propterea unxit te Deus Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis . Ipsa est enim gratia, quae carnis infirmitatem in immortalitatis gloriam com
Abbreviated transcription (Latin):
Egenum se dicit & pauꝑem humili¬
tate carnis. sicut suꝑius constat exposi¬
tum. Audiant pauꝑes. audiant egen¬
tes. & głosum sibi cognoscant. eẽ. quod
dicitur xp̃c. Cor deniq eiꝰ potuit con¬
turbari. cuiꝰ caro ꝓ nobis cognoscebat᷑
extingui: sicut ipse uicina passione
ꝓfessus est: Tristis est anima mea usꝙ
ad mortem. Quȩ omĩia salutari dispo¬
sitione narrantur. ut ꝓpt᷑ hereticos
& ꝑfecta natura hominis in xp̃o dño
ꝑsecurionis ostendit. quia tanta celeri¬
tate de medio discipłoꝵ raptꝰ est a tur¬
ba uideoꝵ. quanta solet uelocitate um¬
bra noctis solis lumine ueniente dis¬
cedere. Excussus est autem sicut lo¬
custa. dum ꝑsecutionib crebris loca
udebatur diuersa mutare. scilicet qͣndo
de nararethuenit ad cafarnaum. de ci¬
farnaum in bethsaida. de bethsaida n
ierłm. Quę loca ꝓspiciendo magis per¬
catorib circumibat. ne scelꝰ suũ ppłs
ꝑsecutor impleret. Locusta enim mi¬

Expanded text:
Egenum se dicit et pauperem humiliEgenum se dicit et pauperem humilitate carnis, sicut superius constat expositum. Audiant pauperes, audiant egentes, et gloriosum sibi cognoscant esse quod dicitur Christus. Cor denique ejus potuit conturbari, cujus caro pro nobis cognoscebatur exstingui, sicut ipse vicina passione professus est: Tristis est anima mea usque ad mortem . Quae omnia salutari dispositione narrantur, ut propter haereticos et perfecta natura hominis in Christo Dopersecutionis ostendit: quia tanta celeritate de medio discipulorum raptus est a turba Judaeorum, quanta solet velocitate umbra noctis solis lumine veniente discedere. Excussus est autem sicut locusta, dum persecutionibus crebris loca videbatur mutare diversa; scilicet quando de Nazareth venit ad Capharnaum, de Capharnaum 376 in Bethsaida, de Bethsaida in Jerusalem, quae loca prospiciendo magis peccatoribus circumibat, ne scelus suum populus persecutor impleret. Locusta enim ma
Abbreviated transcription (Latin):
onis acceleret. & inimici eiꝰ confusionis
dedecore uestiantur: dum dicit & tu
añe. subiungitur suꝑiorib dictis. Hoc
ẽ si uida tradidit. si uideus crucifixit.
& tu fac miscdiam. ut cont᷑ illa que fac¬
ta sunt resurrectio głosa ꝓueniat. Siue
in semetipso. sic dedit & filio habere ui¬
tam in semetipso. ut om̃s honorificent
filium sicut honorificant patre. Dñe
dñe. dum repetit. affectum suauissimȩ
precationis ostendit. Quȩ figura dici¬
tur epireusis. qm̃ in uno uersu sermo¬
nem sine aliqua interpositione gemi¬
nauit. Propt̾ nomen tuũ. ut eiꝰ cultu¬
ra toto orbe dilatetur. Ubi magna cle¬
mentia diuinitatis asseritur. quia nul¬
lis humanis meritis potuit continge¬
re. ut natura mortalis tam ingentib
eleuata ꝓbetur. eẽ. miraculis. Miseri¬
cordiam uͥ dicit. quia carnem ẽ dignatꝰ
assumere. ꝑ quam humano generi
auctor pussimꝰ subueniret. Sequit᷑.
Libera mea passione seuissima. utiq

Expanded text:
onis acceleret, et inimici ejus confusionis onis acceleret, et inimici ejus confusionis dedecore vestiantur. Dum dicit, Et tu, Domine, subjungitur superioribus dictis, hoc est, si Judas tradidit, si Judaeus crucifixit, et tu fac misericordiam; ut contra illa quae facta sunt resurrectio gloriosa proveniat. Sive in semetipso, sic dedit et Filio habere vitam in semetipso, ut omnes honorificent Filium sicut honorificant Patrem . Domine, Domine, dum repetit, affectum suavissimae precationis ostendit. Quae figura dicitur epezeuxis, quoniam in uno versu sermonem sine aliqua interpositione geminavit. Propter nomen tuum, ut ejus cultura toto orbe dilatetur. Ubi magna clementia Divinitatis asseritur: quia nullis humanis meritis potuit contingere, ut natura mortalis tam ingentibus elevata probetur esse miraculis. Misericordiam vero dicit, quia carnem est dignatus assumere, per quam humano generi auctor piissimus subveniret. Sequitur, libera me, a passione saevissima utique
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt ñ calere. quȩ in flammã mit¬
tunt. ñ a frigoris necessitate defendt̾¬
oc opiis eoꝵ qui detrahunt mͥ apud
anm. & qui loquunt᷑ mala aduersꝰ
animam meã. Hunc uersum contra
om̃s quidẽ ꝑfidos debemꝰ accipere. sed
tamen specialit̾ duas hereses iudetur
impetere:. Apud dñm patrẽ detrahuis
arriani. quando ei & filium minorem
esse testantur. Et impudent᷑ inferiorẽ
dicunt. quem creatorem om̃iũ cõmu¬
nit̾ confitentur. Apollinariste quoq
loquuntur mala aduersꝰ animã dñi.
cum dicunt deitatem eiꝰ solam carnem
hominis sumpsisse ñ animã. nec tot
exemplis ꝑfidia ipsoꝵ suꝑata discedit.
Quappt̾ non solum contra istos. s contra
om̃s hereticos suꝑiꝰ dicta bene intelli¬
guntur. qͥ portionem in regno dñi ñ
miscłiam ꝓpt̾ nomen tuũ. quia suauis
est miscłia tua libera me. Uenit enim¬
ad terciam narrationem. in qua p᷑catur
a parte qua passus est. ut głam resurrecti¬

Expanded text:
faciunt, non calere; quae in flammam mitfaciunt, non calere; quae in flammam mittunt, non a frigoris necessitate defendoc opus eorum qui detrahunt mihi apud Dominum, et qui loquuntur mala adversus animam meam. Hunc versum contra omnes quidem perfidos debemus accipere; sed tamen specialiter duas haereses videtur impetere. Apud Deum Patrem detrahunt Ariani, quando et Filium minorem esse testantur, et impudenter inferiorem dicunt, quem Creatorem omnium communiter confitentur. Apollinaristae quoque loquuntur mala adversus animam Domini, cum dicunt deitatem ejus solam carnem hominis sumpsisse, non animam; nec tot exemplis perfidia ipsorum superata discedit. Quapropter non solum contra istos, sed contra omnes haereticos superius dicta bene intelliguntur, qui portionem in regno Domini non pter nomen tuum, quia suavis est misericordia tua. Libera me. Venit ad tertiam narrationem, in qua precatur a parte qua passus est, ut gloriam resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
mulceat. Quod constat malis mentib
accidere. quãndo in scelere suo aliqua
delectatione głantur. Eiat ei sicut
rona qua semꝑ p̾cingitur. Adhuc in
ipsis comparationib ꝑseuerat. ut hoc
peccitum quo ille inuolui maluit.
similitudine uestis alterus indicetur.
Supra enĩ dixit induit. qd̾ ꝑtinet ad
tunicam. nunc dicit oꝑietur. qd̾ uidet᷑
pallio conuenire. ut geminata uestis
ingentium significet onera peccatoꝵ.
Sequitur. Et sicut rona qua semper
pͣcingitur. Tona hic nͨ illa muliebris
accipienda est. s istum balteum. qͦ nos
lumbos accingimꝰ sicut in euugło de
iohe. de helya uͭ in regum uolumine
legitur: Et zona pellicia circa lumbos
ciꝰ. Noc enim nom̃ utraq significatio¬
ne notatum ẽ. qua similitudine dicit
sic peccatis illigantib fuisse constrictũ.
ut numquã suis onerib exucretur.
obstinationis ꝑfidia pregrauatus. O
infelix ppłs. quam male uestitus est.
Iste uestes sunt quȩ peccatores ardere

Expanded text:
mulceat. Quod constat malis mentibus mulceat. Quod constat malis mentibus accidere, quando in scelere suo aliqua delectatione gloriantur. Vers. 18. Fiatzona qua semper praecingitur. Adhuc in ipsis comparationibus perseverat, ut hoc peccatum quo ille involvi maluit, similitudine vestis alterius indicetur. Supra enim dixit, induit, quod pertinet ad tunicam; nunc dicit, operitur, quod videtur pallio convenire, ut geminata vestis ingentium significet onera peccatorum. Sequitur, et sicut zona qua semper praecingitur. Zona hic, non illa muliebris accipienda est, sed istud balteum quo nostros lumbos accingimus, sicut in Evangelio de Joanne, de Elia vero in Regum volumine legitur: Et zona pellicea circa lumbos ejus . Hoc enim nomen utraque significatione donatum est; qua similitudine dicit sic peccatis alligantibus fuisse constrictum, ut nunquam suis oneribus exueretur, obstinationis perfidia praegravatus. O infelix populus, quam male vestitus est! Istae vestes sunt quae peccatores ardere
Abbreviated transcription (Latin):
tum. & intrauit sicut aqua in interi¬
ora eiꝰ. & sicut olcum in ossib eiꝰ. Sub¬
tiliter intuendum est. quemadmodũ
peccati ipsiꝰ qualitas quibdam dictio¬
nib indicetur. Primo induit se pre¬
dictꝰ ppłs maledictione sicut uestim᷑¬
tum. quando instigante diabolo con¬
sensum p̾buit. ut dñm pontio pilato
tradere maluissent. Ibi eni᷑ quodam
onere uestis indutꝰ ẽ. ubi tali uolun¬
tate noscitur inuolutꝰ. Sedõ. intrauit
maledictio in interiora eiꝰ sicut aqua.
quando deliberauit facere quod ei fue¬
rat iniquissima inspiratione suggestũ.
Aqua enim quando uiscerib uiciosis
recipitur. semꝑ ingreditur ad nocen¬
dum. Tercio. influxit iniquitas sicut
oleum in ossib eiꝰ. quando effectum
rei inaudita ꝑuersitate compleuit. ut
iam n interiora carnis. s etiam ipsa
ossa penetrasse uideretur. Dicendo eni᷑
oleum. significat delectationẽ facino¬
ris. qd̾ siccorpꝰ nr̃m molliter ingredi¬
tur. ut nos quadam iocunditate per¬

Expanded text:
sicut aqua in interiora ejus, et sicut oleum in ossibus ejus. Subtiliter intuendum est quemadmodum peccati ipsius qualitas quibusdam dictionibus indicetur. Primo induit se praedictus populus maledictionem sicut vestimentum, quando instigante diabolo consensum praebuit, ut Dominum Pontio Pilato tradere maluisset. Ibi enim quodam onere vestis indutus est, ubi tali voluntate noscitu: involutus. Secundo intravit maledictio in interiora ejus sicut aqua, quando deliberavit facere quod ei fuerat iniquissima inspiratione suggestum. Aqua enim quando visceribus vitiosis recipitur, semper ingreditur ad nocendum. Tertio influxit iniquitas sicut oleum in ossibus ejus, quando effectum rei inaudita perversitate complevit; ut jam non interiora carnis, sed etiam ipsa ossa penetrasse videretur. Dicendo enim oleum significat delectationem facinoris, quod sic corpus nostrum molliter ingreditur, ut nos quadam jucunditate per
Abbreviated transcription (Latin):
dum. qui delictoꝵ recordatione com¬
pungitur. ut ad satisfactionẽ redire
mereatur. Quod innumeris locis
scriptura testatur. Necessarie itaq de
membris accipiendum est. quia xp̃c
dñs peccata ñ habuit. Popłs enim ui¬
deoꝵ compunctos corde ꝑsequutꝰ ẽ. sic̃
de beato stephano uel paulo apło con¬
stat effectum. Et dilexit maledicti¬

Expanded text:
dum, 375 qui delictorum recordatione comdum, 375 qui delictorum recordatione compungitur, ut ad satisfactionem redire mereatur; quod innumeris locis Scriptura testatur. Necessarie itaque de membris accipiendum est, quia Christus Dominus peccata non habuit. Populus enim Judaeorum compunctos corde persecutus est, sicut de beato Stephano vel Paulo apostolo constat effectum. Vers. 16. Et dilexit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fecit apłis uel fidelib xp̃i. quando
cos post passionem dñi iniqua ꝑsecutio¬
ne uexauit. quia istud de uida nͨ potest
intelligi. quando ante crucifixionẽ dñi
de hac luce transiuit. Et affligere nͦ
corde morti tradidit. Et istud adhuc
& discipłos eiꝰ nefanda p̾sumptione tru¬
cidauit. Persequi plerumq facit ho¬
mines. aut diuitiarũ ambitꝰ. aut suꝑ¬
biȩ odiosa iactantia. Pauꝑem uͦ & men¬
dicum insequi sola seuicia ẽ. cuiꝰ nec
honor queritur. nec abundantia facul¬
tatis ambitur. More autem suo a na¬
tura humanitatis assumptȩ. pauꝑem
se dñs & mendicum. eẽ. commemorat.
Mendicus de nr̃o. diues de suo. sicut
dicit apłs.: Qui ꝓpt̾ nos pauꝑ factus ẽ.
cum esset diues. ut illiꝰ mopia nos di¬
uites essemus. Compunctum uͦ de ip¬
so capite dici posse ñ arbitror. quia tale
ñ occurrit exemplum. s magis com¬
punctum ad peccatorem estimo referen¬

Expanded text:
non fecit apostolis vel fidelibus Christi, quando non fecit apostolis vel fidelibus Christi, quando eos post passionem Domini iniqua persecutione vexavit: quia istud de Juda non potest intelligi, quando ante crucifixionem Domini de hac luce transivit; et affligere non ndicum, et compunctum corde morti tradidit. Et istud adhuc et discipulos ejus nefanda praesumptione trucidavit. Persequi plerumque facit homines, aut divitiarum ambitus, aut superbiae odiosa jactantia. Pauperem vero et mendicum insequi sola saevitia est, cujus nec honor quaeritur, nec abundantia facultatis ambitur. More autem suo a natura humanitatis assumptae pauperem se Dominus et mendicum esse commemorat. Mendicus de nostro, dives de suo, sicut dicit Apostolus: Qui propter nos pauper factus est, cum esset dives: ut illius inopia nos divites essemus . Compunctum vero de ipso Capite dici posse non arbitror, quia tale non occurrit exemplum; sed magis compunctum ad peccatorem aestimo referen
Abbreviated transcription (Latin):
uno sc̃o multos beatos aduertimꝰ. ut
ẽ illud. tu es petrus & suꝑ hanc petrã
edificabo eccłiam meim. sic iterum ui
uno pessimo multi detestabiles conti¬
nentur. Petrus enĩ gerit eccłiȩ typũ.
iuda uͦ. dampnande babilonię portat
ymagine. Unde merito pꝰ cum de ꝑfi¬
dis dicit. quia ipsum scelerati malis
facinorib subsecuntur. Hiunt gͦ pec¬
catores contra dñm semꝑ. quando a
regno eiꝰ alienati. in gehennȩ contrari¬
etatem iusticia faciente mittendi sunt.
Nam cum dñs sit etͣna beatitudo. cont᷑
ipsum ficri bene dicitur. qui ꝑhenni
ultione dampnatur. Disꝑit autem
de terra uiuentiu. qui in beata patria
non uidetur. Hec in commemoratio¬
nem ueniunt. quando nullã ulterius
misccłiam consecunt᷑. Illos eium dici¬
sit impendere. sicut scriptum ẽ. Heati
misericordes. qm̃ ipsis miserebitur ds.
S quamiis ad singularem numerũ
reuersus sit. adhuc tañ intelligere
debemus ppłm iudeoꝵ. qui miscłiam

Expanded text:
uno sancto multos beatos advertimus, ut uno sancto multos beatos advertimus, ut est illud: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam : sic iterum in uno pessimo multi detestabiles continentur. Petrus enim gerit Ecclesiae typum, Judas vero damnandae Babyloniae portat imaginem. Unde merito post eum de perfidis dicit, quia ipsum scelerati malis facinoribus subsequuntur. Fiunt ergo peccatores contra Dominum semper, quando a regno ejus alienati in gehennae contrarietatem, justitia faciente, mittendi sunt. Nam cum Dominus sit aeterna beatitudo, contra ipsum fieri bene dicitur, qui perenni ultione damnatur. Disperit autem de terra viventium, qui in beata patria non videtur. Nec in commemorationem veniunt, quando nullam ulterius misericordiam consequuntur. Illos enim dicisit impendere, sicut scriptum est: Beati misericordes, quoniam ipsis miserebitur Deus . Sed quamvis ad singularem numerum reversus sit, adhuc tamen intelligere debemus popu
Abbreviated transcription (Latin):
natione repulsi sunt. ut in pͥma pec¬
catoꝵ suoꝵ fece dispereant. nec sccđȩ
natiuitatis beneficio laqueu̾ mortis
cuadant. S hec & his similia de illis
dñi peccata redire maiorũ. ut & no
errorib torqueatur. Priscorũ enim
peccatis sicut sepe diximꝰ ita qͥs reus ẽ.
quando eoꝵ scelerib sequacissimꝰ inue¬
nitur. In conspectu dñi. ide᷑ in discep¬
tatione iudicii. qm̃ dum peccata dñs
respicit. auctores coꝵ sine dubitatio¬
ne ꝑcellit. Inde & ꝓpła clamat: Auer¬
te faciem tuam a peccatis meis. Pecca¬
tum uero matris eiꝰ c̃. synagoge nota
pteruitas. ut & ꝓpħas occidẽret. nec
ab ipsis demonum sacrificiis abstine¬
ret. Sacrilegi enim uidȩ traditoris
illam partem dicit. ẽẽ. genitricem.
nͨ quȩ uiros scõs ꝓtulit. s que in no
contra dĩm semꝑ. & dispereat de ter¬
ra memoria coꝵ. Hunc pluralem
numerum ponit. quia uideos mauult
contuinaces intelligi. Nam sicut in

Expanded text:
natione repulsi sunt, ut in prima pecnatione repulsi sunt, ut in prima peccatorum suorum faece dispereant, nec secundae nativitatis beneficio laqueum mortis evadant. Sed haec et his similia de illis Domini peccata redire majorum; ut et noerroribus torqueatur. Priscorum enim peccatis sicut saepe diximus ita quis reus est, quando eorum sceleribus sequacissimus invenitur. In conspectu Domini, id est in disceptatione judicii: quoniam dum peccata Dominus respicit, auctores eorum sine dubitatione percellit. Inde et propheta clamat: Averte faciem tuam a peccatis meis . Peccatum vero matris ejus, est Synagogae nota protervitas, ut et prophetas occideret, nec ab ipsis daemonum sacrificiis abstineret. Sacrilegi enim Judae traditoris illam partem dicit esse genitricem, non quae viros sanctos protulit, sed qucontra Dominum semper, et dispereat de terra memoria eorum. Nunc pluralem numerum ponit, quia Judaeos mavult contumaces intelligi. Nam sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
libito suo de humana sibi laceratione
satisfaciat. Hoc nunc optatur uide.
ut datus in potestate diaboli. bonis
om̃ib denudetur. Alieni quoq sunt
spc immundi. quib diabolꝰ tamquã
mancipiis imperat ad nocendũ Et
pulchre dicti sunt alieni. qui a regno
dm̃i ꝓbantur extranei. Isti labores diri¬
piunt mandata dñi transgredientiũ.
pulsantur. s dnm adiutorem habere
nͨ desinunt. ut ab imminenti periculo
liberentur. Malos dicit tali adiutorio
deserendos. ut remaneat iniquitas
desperata. cui subtrahitur saluberrima
medicina. Pupilli uͦ dicti sunt quasi
pusilli. qui paruitate etatis ad regen¬
dum se ꝓbantur infirmi. Unde & pu
dicit. quos suꝑiꝰ pupillos ait. Et qm
solent aliqui peccatoꝵ genꝰ ꝓpagare
longinquum. ipsam quoq spem illis
mentes pessime consolentur. Siue
magis una generatio illa dicenda est.
quando nascimur in peccatis. & ido
petit ut ad sccłam idẽ regenerationẽ
non ꝑueniant. Qui tamen in p̃desti¬

Expanded text:
libito suo de humana sibi laceratione libito suo de humana sibi laceratione satisfaciat. Hoc nunc optatur Judae, ut datus in potestate diaboli bonis omnibus enudetur. Alieni quoque sunt spiritus immundi, quibus diabolus tanquam mancipiis imperat ad nocendum. Et bene dicti sunt alieni, qui a regno Domini probantur extranei. Isti labores diripiunt mandata Domini transgredientium, pulsantur; sed Dominum adjutorem habere non desinunt, ut ab imminenti periculo liberentur. Malos dicit tali adjutorio deserendos, ut remaneat iniquitas desperata, cui subtrahitur saluberrima medicina. Pupilli vero dicti sunt quasi pusilli, qui parvitate aetatis ad regendum se probantur infirmi. Unde et pudicit, quos superius pupillos ait; et quoniam solent aliqui peccatorum genus propagare longinquum, ipsam quoque spem illis mentes pessimae consolentur. Sive magis una generatio illa dicenda est, quando nascimur in peccatis. Et ideo petit ut ad secundam, id est regenerationem non perveniant qui tamen in praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
expulsi. ut hoc grauit᷑ doleat. quod
paciuntur inuiti. Mendicent. boni¬
rum rerum indigentiam significat.
ut om̃ib pateat nullam eos õpem
habuisse rationis. qui talia sunt secut
Eiciuntur uͦ de habitationib suis.
quando de congregatione dominici
ppłi redduntur alien. ubi ñ meiit
s tantum corꝑe priꝰ habitasse uide¬
bantur. Scrutetur fenerator om¬
nem substantiam eiꝰ. & diripiant
alieni om̃s labores eiꝰ. Per comparati¬
ones factas uersꝰ iste declara: dn nd̾e
ut tociꝰ nobis cofusionis remoueatur
obscuritas. Debitor quando ad ꝑsol¬
uendum idoneus ñ est. fenerator eiꝰ
a iudice ꝑcepta fiducia ingreditur
domum obnoxii sui. & om̃ia quȩcũq
habere potest diripit. & satisfacit sibi
ꝓ pecunia mutuata. Sic & diabolus
quando peccata hominib multa con¬
gregauerit. & in eis obstinata uolun¬
tatẽ ꝑstiterint. accipit potestatem ut
obnoxii sui substantiam diriprat. & ꝓ

Expanded text:
expulsi; ut hoc graviter doleant, quod expulsi; ut hoc graviter doleant, quod patiuntur inviti. Mendicent, bonarum rerum indigentiam significat, ut omnibus pateat nullam eos opem habuisse rationis, qui talia sunt secuti. Ejiciuntur vero de habitationibus suis, quando de congregatione Dominici populi redduntur alieni: ubi non mente, sed tantum corpore prius habitasse videbantur. Vers. 9. Scrutetur fenerator omnem substantiam ejus, et diripiant alieni omnes labores ejus. Per comparationes factas versus iste declarandus est, ut totius nobis confusionis removeatur obscuritas. Debitor quando ad persolvendum idoneus non est, fenerator ejus, a judice percepta fiducia, ingreditur domum obnoxii sui, et omnia quaecunque habere potest diripit, et satisfacit sibi pro pecunia mutuata: sic et diabolus, quando peccata hominibus multa congregaverit, et in eis obstinata voluntate perstiterint, accipit potestatem ut obnoxii substantiam diripiat, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
non sit qui habitet in ea. & episcopatũ
eiꝰ accipiat alter. Ut nulli sit dubium
de ipso omnuodis sentiendũ. Sic isti
psalmum de passione dm̃. & euuglicis
uerbis. & petri apłi attestatione cognos¬
cimꝰ. eẽ. ꝓpħatum. In hoc autem uersu
figura intelligenda ẽ. efexeresis. quȩ
latine dicitur exceptio. qmͣ iuda ab ho¬
u̾xorem habuisse uel filios. tamen ex
ista ꝓpħia eum maritũ patremq fuis¬
se datur intelligi. Illo enim occumben¬
te. affectib eiꝰ sine dubio talia contigert
ut uidua fieret uxor relicta. & filuĩ or¬
phani cum patre caruissent. Quod si
ad spiritalem sensum uelis referre.
filii possunt intelligi. qui eum in illi
tradicione secuti sunt. Uxor. uoluptas.
que nobis tainquã coniunx semꝑ ad¬
iuncta est. de qua filios parimꝰ. cum
oꝑas nr̃as quasi quodã uentre generam
dicent. eiciantur de habitationib suis
Aa utrũq qd̾ dictum ẽ poterit pertine¬
re. siue ad carnales filios. siue ad opaz
nr̃as. Commoti. significat uiolenter

Expanded text:
in ea; et episcopatum ejus accipiat alter; ut nulli dubium sit de ipso hoc omnimodis sentiendum. Sic istum psalmum de passione Domini, et evangelicis verbis, et Petri apostoli attestatione cognoscimus esse prophetatum. In hoc autem versu figura est intelligenda hypexaeresis, quae Latine dicitur exceptio: quoniam Judas ab houxorem habuisse vel filios, tamen ex ista prophetia eum maritum patremque fuisse datur intelligi. 374 Illo enim occumbente, affectibus ejus sine dubio talia contigerunt, ut vidua fieret uxor relicta, et filii orphani cum patre caruissent. Quod si ad spiritualem sensum velis referre, filii possunt intelligi qui eum in illa traditione secuti sunt: uxor voluntas, quae nobis tanquam conjux semper adjuncta est: de qua filios parimus, cum opera nostra, quasi quodam ventre generamdicent: ejiciantur de habitationibus suis. Ad utrumque quod dictum est poterit pertinere, sive ad carnales filios, sive ad opera nostra. Commoti significat violenter
Abbreviated transcription (Latin):
spicitur. qui nec quinquaginta uixert̃.
Sic & iudȩ apostolatus pauci dies facti st̃.
quando alii post ipsum apłi custodita
dñi uoluntate manserunt. Et ne nu¬
merus ille sacratissimꝰ apłoꝵ uida mor¬
tuo rumperet᷑. iam tunc p̾dictꝰ est ui
eiꝰ loco alter fieri. ut duodenariꝰ calculꝰ
custodita integritate constaret. Episco
ipsiꝰ gr̃a suffragante quasi pastor cautis¬
simꝰ alta sede custodiat. sicut iherechiel
ꝓpha dicit. Speculatorem te posui domꝰ¬
isrł. Et nota quia in ueteri testamto
hic pͥmũ hoc nom̃ positum ẽ. cuiꝰ rei
uirtutem apłs euident᷑ insinuat di¬
cens. Qui episcopatum desid̾at. bonũ
opus desid̾at. Et cet̾a. Quaꝓpt̾ nom
istud ñ tam honoris ẽ. qu̾am laboris.
Nam qui alios speculando suscipit.
se iugi debet excubatione canspicere.
ut non illi contingat qd̾ dicit apłs:
Ne aliis predicans ipse reꝑb efficiar.
liludq meminisse nos conuenit in acti¬

Expanded text:
spicitur, qui nec quinquaginta vixerunt. spicitur, qui nec quinquaginta vixerunt. Sic et Judae apostolatus pauci dies facti sunt, quando alii post ipsum apostoli custodita Domini voluntate manserunt. Et ne numerus ille sacratissimus apostolorum Juda mortuo rumperetur, jam tunc praedictus est in ejus loco alter fieri, ut duodenarius calculus custodita integritate constaret. Episcopipsius gratia suffragante, quasi pastor cautissimus alta sede custodiat, sicut Ezechiel propheta dicit: Speculatorem te posui domta quia in Veteri Testamento hic primum hoc nomen positum est. Cujus rei virtutem Apostolus evidenter insinuat, dicens: Qui episcopatum desiderat, bonum opus desiderat, , etc. Quapropter nomen istud non tam honoris est quam laboris. Nam qui alios speculandos suscepit, se jugi debet excubatione conspicere, ut non illi contingat quod dicit Apostolus: Ne aliis praedicans, ipse reprobus efficiar . Illudque meminisse nos convenit in Acti
Abbreviated transcription (Latin):
ut ẽ illud eiũgłii. Discedite a me ma¬
ledicti in ignem eternum. qui paratꝰ
est diabolo & angłis eiꝰ. Et consida. qd̾
dixit exeat. scilicet de congregatione ius¬
toꝵ. unde om̃is qui egreditur: impioꝵ
partib aggregatur. Oratio uero eius
quam inter alios apłos susceꝑat ꝑagen¬
dam. in grauissimũ illi peccatũ ꝓba¬
tur.eẽ. conuersa. quando ibi continet᷑.
& dimitte nobis debita nr̃a sicut &
nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. Sed
quid ille debentib dinutteret. qui
beneficioꝵ om̃ium tradebat auctorẽ:
Merito gͦ in peccatum illi conuersaẽ
scã oratiõ. qui detestabili peccauit ex¬
emplo. Fiant dies eiꝰ pauci. & epis¬
copatum eiꝰ accipiat alt̾. Sic dicit pau¬
cos dies uide fieri debere. quasi etas
imminuta. eẽ. uideatur. Sicut & alibi
dixit. Uiri sanguinum & dolosi non
dimidiabunt dies suos. S hoc fieri me¬
rito uidetur. cum iuniores senioribus
comparantur. Nam cum alii centenis
annis uiuant. dimidiata illoꝵ etas con¬

Expanded text:
ii: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Et considera quod dixit, exeat, scilicet de congregatione justorum, unde omnis qui egreditur impiorum partibus aggregatur. Oratio vero ejus, quam inter alios apostolos susceperat peragendam, in gravissimum illi peccatum probatur esse conversa, quando ibi continetur: Et dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Sed quid ille debentibus dimitteret, qui beneficiorum omnium tradebat auctorem? Merito ergo in peccatum illi conversa est sancta oratio, qui detestabili peccavit exemplo. Vers. 6. Fiant dies ejus pauci, et episcopatum ejus accipiat alter. Sic dicit paucos dies Judae fieri debere, quasi longaimminuta esse videatur, sicut et alibi dixit: Viri sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos . Sed hoc fieri merito videtur, cum juniores senioribus comparantur. Nam cum alii centenis annis vivant, dimidiata illorum aetas con
Abbreviated transcription (Latin):
nem & ꝓlongabitur ab eo. Adhuc de
ꝑfido ppło dicit. quia dilexit maledic¬
tionem. tunc scilicet quando ait. San¬
guis huiꝰ suꝑ nos. & suꝑ filios nr̃os.
Quod eis ꝓuenisse ñ dubium ẽ. qͥ contra
dnm impia uoluntate durati sunt.
Noluit autem benedictionem predictꝰ
ppłs. quando a ceco illuminato interro¬
gatꝰ est. Numquid & uos uultis disci¬
puli ciꝰ ficri.At illi quasi maledicto
acerrimo ꝓuocati. responderunt. Tu
sis discipłs eiꝰ. nos autem moysi disci¬
puili sumꝰ. Quo dicto. prolongata ẽ
ab eis benedictio. quando illis derelic¬
tis uenit ad gentium fidem. sicut di¬
cit apłs. Uobis quidẽ oportebat loqui
uerbum dĩ. s quia reppulistis illud
& indignos uos iudicastis eternȩ uitȩ.

Expanded text:
elongabitur ab eo. Adhuc de perfido populo dicit, quia dilexit maledictionem, tunc scilicet quando ait: Sanguis hujus super nos et super filios nostros . Quod eis provenisse manifestum est, qui contra Dominum impia voluntate durati sunt. Noluit autem benedictionem praedictus populus, quando a caeco illuminato interrogatus est: Nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri ? At illi quasi maledicto acerrimo provocati responderunt: Tu sis discipulus ejus; nos autem Moysi discipuli sumus. Quo dicto prolongata est ab eis benedictio, quando illis derelictis venit ad gentium fidem; sicut dicit Apostolus: Vobis quidem oportebat loqui verbum Dei; sed quia repulistis illud, et indignos vos
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ pͥmꝰ. trigesimꝰ quartꝰ. quinquag¬
simꝰ quartꝰ. sexagesimus octauus. & pn¬
sens certesimus octauus. Primo incha
tercio. passionis dñicȩ gesta dixerunt.
quarto. uerbis euugłii assona ueritati
consentiunt. quinto. in spe fidelium
magna exultatione finiti surit: ut iis¬
tico huic numero qui quinq uirginib
datus est. quinq libris asscriptꝰ ẽ. dig¬
nitas se presentis psalmi sociata conuls¬
geret. Sed quamius & illa sint salutis
nre magna miracula. nichil tam̃ eui¬
dentius nichil acceptius ẽ. quam in car¬
nati añi adorandam suscipere passionẽ.
Om̃ia congruunt. om̃ia sibi lucida
parilitate respondent. Uirgo peperit.
messias uenit. agnus immaculatꝰ occisꝰ
est. redemptor surrexit amortuis. orbis
audita credidit. & adhuc uideus simulat
se nescire. qd̾ totꝰ mundꝰ agnouit. Pra
dñe obstinatis conuersionem. lumen
obscuris. incredulis fidem. ut ꝓ quibus
in cruce positꝰ orasti. periclitantib subue¬

Expanded text:
mus, tricesimus quartus, quinquagesimus quartus, sexagesimus octavus, et praesens centesimus octavus. Primo inchoatertio passionis dominicae gesta dixerunt; quarto verbis Evangelii assona veritate consentiunt; quinto in spe fidelium magna exsultatione finiti sunt: ut mystico huic numero, qui quinque virginibus datus est, quinque libris ascriptus est, dignitas se praesentis psalmi sociata conjungeret. Sed quamvis et illa sint salutis nostrae magna miracula, nihil tamen evidentius, nihil acceptius est, quam incarnati Domini adorandam suscipere passionem. Omnia congruunt, omnia sibi lucida parilitate respondent. Virgo peperit, Messias venit, Agnus immaculatus occisus est, Redemptor surrexit a mortuis, orbis audita credidit, et adhuc Judaeus simulat se nescire quod totus mundus agnovit. Praesta, Domine, obstinatis conversionem, lumen obscuris, incredulis fidem; ut pro quibus in cruce positus orasti, periclitantibus subve
Abbreviated transcription (Latin):
sent. ad odia iniqua ꝓsilirent: ita dñs
summũ illud bonum ꝑfecta pietate
restituit. ut in cruce positꝰ. ꝓ illis ora¬
ret. qui eum decreuerunt impia uo¬
luntate trucidare. Constitue suꝑ
eum peccatorem. & diabolus stet a dextͥs
eiꝰ. Uenit ad scdam partem. in qua pri¬
mum de uida maloꝵ om̃ium capace
multa dicturꝰ est. deinde plurali nu¬
mero miscet & impios uideos. qui filii
ipsiꝰ imitatione sceleris extiterunt.
Quappt̃ certissimꝰ futuroꝵ p̃dicit supͣ
u̾idam traditorem constituendum ẽẽ.
dia ͫ bolum. qͥ merito peccator dicit᷑.
qm̃ delictum tradicionis ab ipso sump¬
sit initium. Et ne forsitan dubitares
de quo diceretur. adiectum est: Et di¬
abolꝰ stet adextris eiꝰ. Scilicet quia nulla
meruit confessione saluari. s desperati¬
one maloꝵ laqueo pͦfõcatus. occubuit.
Nec potuit dexteram habere liberam.
qui tota sinistre partis scelera sapiebat.
Sic enim unusqͥsq facere significatur.

Expanded text:
sent, ad odia iniqua prosilirent: ita Dominus sent, ad odia iniqua prosilirent: ita Dominus summum illud bonum perfecta pietate restituit; ut in cruce positus pro illis oraret qui eum decreverunt impia voluntate trucidare. Vers. 4. Constitue super eum peccatorem, et diabolus stet a dextris ejus. Venit ad secundam partem, in qua primum de Juda malorum omnium capace multa dicturus est. Deinde plurali numero miscet et impios Judaeos, qui filii ipsius imitatione sceleris exstiterunt. Quapropter certissimus futurorum praedicit supra Judam traditorem constituendum esse diabolum; qui merito peccator dicitur, quoniam delictum traditionis ab ipso sumpsit initium. Et ne forsitan dubitares de quo diceretur, adjectum est, et diabolus stet a dextris ejus; scilicet quia nulla meruit confessione salvari, sed desperatione malorum laqueo praefocatus occubuit; nec potuit habere dexteram liberam, qui tota sinistrae partis scelera sapiebat. Sic enim unusquisque facere significatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ aliquod temporale benesicium que¬
runt. ita impii gratis execrantur. quia
causam iusti odũ repperire non posst̃.
sicut in sexagesimo octauo psalmo dic̃¬
tum est. Multiplicati sunt suꝑ capil
ro eo ut diligerent me detrahebant mͥ.
ego autẽ orabam. posuerunt aduersũ¬
me mala ꝓ bonis. & odium ꝓ dilectione
mea. In his duob uersib facienda est
rerum positarũ distincta separatio. ut
ea quȩ occulte dicta sunt. manifestius
unotescant. Tribꝰ gͥ modis peccatum
om̃e contrahitur. Prunꝰ delictorum
gradꝰ ẽ. ñ reddere bona ꝓ bonis. Sołs.
reddere mala ꝓ malis. Terciꝰ. extremꝰ ẽ
uicioꝵ. tribuere mala ꝓ bonis. Contra.
tali numero laucdabilia ꝑaguntur. im¬
pendere bona ꝓ bonis. scdõ: malum ꝓ
malo ñ reddere. tercio: ꝑfectissimum
uirtutis genꝰ est. bonum ꝓ malo tribu¬
ere. Et nota qm̃ sicut uidei extremã
illam uitiosissimam partem facere
decreuerunt. ut cum diligere debius¬

Expanded text:
propter aliquod temporale beneficium quaepropter aliquod temporale beneficium quaerunt: ita impii gratis exsecrantur, quia causam justi odii reperire non possunt; sicut et in sexagesimo octavo psalmo dictPro eo ut diligerent me, detrahebant mihi: ego autem orabam. Posuerunt  Msme mala pro bonis, et odium pro dilectione mea. In his duobus versibus facienda est rerum positarum distincta separatio, ut ea quae occulte dicta sunt manifestius innotescant. Tribus igitur modis peccatum omne contrahitur. Primus delictorum gradus est, non reddere bona pro bonis. Secundus reddere mala pro malis. Tertium extremum est vitiorum, tribuere mala pro bonis. Contra, tali numero laudabilia peraguntur, impendere bona pro bonis; secundo malum pro malo non reddere; tertio perfectissimum virtutis genus est, bonum pro malo tribuere. Et nota quoniam sicut Judaei extremam illam vitiosissimam partem facere decreverunt, ut cum diligere debuis
Abbreviated transcription (Latin):
idõ ponit. quia sicut sẽpe dictum est
ppłm utroq mͦ appellari fas e. Nam¬
timen plurimi. eẽ. noscuntur. Sequit᷑¬
Locuti sunt aduersum me lingua
dolosa. Locuti sunt gͥ lingua dolosa.
quando scam dñi simplicitatem uerbis
captiosissimis appetebant dicentes. La¬
cet tributum dare cesari. Et illud:
Magister. scimus quia uerax es. Hec
enim uerba subdola cogitatione ꝓfere
tis. Dicendo sermonib odii circiunde¬
derunt me. tempꝰ illud significat. qͥn¬
do iniqua conspiratione pilato dixert̃:
Crucifige crucifige. Nam sermones
utiq odiorum nͨ ueritatis fuerunt.
qui mortem inmaculati expetere ui¬
nauit. Expugnauerunt autẽ gratis.
quando ante presidem innocentis san¬
guinem falsis accusationib impetelãt
Gratis uͦ dixit. quia factum eoꝵ nulluꝰ
illis potuit afferre compendiũ. s ma¬
gis detestabilem pullulauit interitũ
Ham sicut iusti gratis amant dñm.
cum eum ꝓpt̾ se tantum diligunt. & ñ

Expanded text:
ideo ponit, quia sicut saepe dictum est ideo ponit, quia sicut saepe dictum est populum utroque modo appellari fas eintellectu tamen plurimi esse noscuntur iLocuti sunt adversum me lingua dolosa. Locuti sunt igitur lingua dolosa, quando sanctam Domini simplicitatem verbis captiosissimis appetebant, dicentes: Licet tributum dare Caesari? Et illud: Magister, scimus quia verax es . Haec enim verba subdola cogitatione profertis. Dicendo, sermonibus odii circumdederunt me, tempus illud significat quando iniqua conspiratione Pilato dixerunt, Crucifige, crucifige . Nam sermones utique odiorum, non veritatis fuerunt, qui mortem immaculati expetere vinabat. Expugnaverunt gratis, quando ante praesidem innocentis sanguinem falsis accusationibus impetebant. Gratis vero dixit, quia factum eorum nullum illis potuit afferre compendium, sed magis detestabilem pullulavit interitum. Nam sicut justi gratis amant Dominum, cum eum propter se tantum diligunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ id quod formam scrui ẽ dignatꝰ assu¬
mere ut laudẽ eiꝰ resurrectionis silere
tem iudeoꝵ erat conuicia dura passurꝰ.
Hoc est enim laudẽ meã ne taceas. ide᷑
ne taceri facias. Est enim decora diuer¬
sitas. ut qm inimici mendacia loque¬
bantur. contra eos toto orbe ueritatis
testimonia canerentur. Sic enim illos
ꝑ głam suȩ resurrectionis coniunci
aesid̾at. ut rectum ꝓprie ꝑuersitatis
cognoscant. & celeriꝰ recurrant ad re¬
media confessionis: ne in etͣnum perire
debeant contumaces. Quȩ figura dicit᷑
sinchrisis. id ẽ co llatiõ. quȩ fit quando
comparatione quadam iustiorem causa
nr̃am quam aduersarii demonstramꝰ.
S ista laus certa erat. quia de ueritate
manabat. Sermo autem ille falsissimꝰ
cognoscebatur. cẽ. qui de ore dolosi & ꝑ¬
sidi ꝓbabatur exire. Nam quemadino¬
dum potest dici uerum. qd̾ ipsi ueri¬
tati docetur aduersum.pertũ itaq
os contumelias designat. quas ꝑtulit
a iuideis.S hic singularem numerum

Expanded text:
per id quod formam servi est dignatus assumere; ut laudem ejus resurrectionis silere tem Judaeorum erat convicia dura passurus. Hoc est enim, Laudem meam ne taceas, id est ne tacere  ed., taceri facias. Est enim decora diversitas; ut quoniam inimici mendacia loquebantur, contra eos toto orbe veritatis testimonia canerentur. Sic enim illos per gloriam suae resurrectionis convinci desiderat, ut reatum propriae perversitatis agnoscant, et celerius recurrant ad remedia confessionis, ne in aeternum perire debeant contumaces. Quae figura dicitur syncrisis, id est collatio, quae fit quando comparatione quadam justiorem causam nostram quam adversarii demonstramus. Sed ista laus certa erat, quia de veritate manabat. Sermo autem ille falsissimus cognoscebatur esse, qui de ore dolosi et perfidi probabatur exire. Nam quemadmodum potest dici verum, quod ipsi veritati docetur adversum? Apertum itaque os, contumelias designat quas pertulit a Judaeis. Sed hic singularem numerum
Abbreviated transcription (Latin):
Pruna parte uideos increpat. qͥ mala
ꝓ bonis creatori suo reddere maluerunt.
Scdã. uide traditoris & ꝑfidi ppłi nir
tanta detestatione uentura pͣdicunt᷑.
Tercia. pͣcatur ꝑ id quod homo eͤ. ut
lib̾atus periculo passionis. cito resur¬
rectionis głam consequatur.

Expanded text:
rima parte Judaeos increpat, qui mala pro bonis Creatori suo reddere maluerunt. Secunda Judae traditoris et perfidi populi narr ed., erunt pro tanta detestatione ventura praedicuntur. Tertia precatur per id quod homo est, ut liberatus periculo passionis, cito resurrectionis gloriam consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
parce. Utraq enim ponuntur in potestr
dominoꝵ. siue spes continentiȩ. siue fin
aliquando uindicte. Quȩ nos utraq con¬
uenit facere. ut ocłos nros semꝑ leueniꝰ
ad dnm. & cum aliquam indigentiam
sustinemus. & cum ꝓ aliquib uerberan
excessib. S hic uersus & sequens ꝑ figua
omoyosis deꝓmuntur. ꝑ quam minus
notȩ rei ex similitudine eiꝰ quȩ magis non
est demonstratio declaratur. Et sicnt¬

Expanded text:
parce. Utraque enim ponuntur in potestate parce. Utraque enim ponuntur in potestate dominorum, sive spes continentiae, sive finis aliquando vindictae. Quae nos utraque convenit facere, ut oculos nostros semper levemus ad Dominum, et cum aliquam indigentiam sustinemus, et cum pro aliquibus verberamur excessibus. Sed hic versus et sequens per figuram homoeosis depromuntur, per quam minus notae rei, ex similitudine ejus quae magis nota est, demonstratio declaratur. Vers
Abbreviated transcription (Latin):
dñm multis modis legimus. ut ẽ illud
in ęuugło: Ego in patre & patͦ in me.
Dicitur etiam habitare in scis. ut in
ysaia legitur:. Habitabo in eis. & ambu¬
labo in ipsis. & ipsi crunt mͥ ppłs. &
ego illis in dm̃. De quib & apłs ait:
Uos estis templum dĩ. & sp̃c dĩ habitat
in uobis. Sic etiam de utroq testatur
cuugłm. ut om̃s unum sint. & ego in
illis. & tu in me. Legitur quoq in cęlo
sedere dnm. ut est illud: Celum michi
sedes est. terra autem scabellum pedum
meoꝵ. Et alibi. Celum cȩli dño. terrã
autem dedit filiis hominũ. Eeci
Eece sic̃
ocłi seruoꝵ in manib dñoꝵ suoꝵ. Respi¬
ciamus intrinsecus. quid nobis similitu¬
dines iste designent. Attendunt seruia
manus dñoꝵ suoꝵ. siuie quando ꝑ eos diss¬
derant enutriri. ut tocius indigentiȩ ne¬
cessitates cuadant. siue quando ꝓ culpis
sius uapulare iubentur. donec audiant:

Expanded text:
Dominum multis legimus modis, ut est illud Dominum multis legimus modis, ut est illud in Evangelio: Ego in Patre, et Pater in me . Dicitur etiam habitare in sanctis, ut in Levitico legitur: Habitabo in his, et ambulabo in ipsis, et ipsi erunt mihi populus, et ego illis in Deum . De quibus et Apostolus ait: Vos estis templum Dei, et Spiritus Dei habitat in vobis . Sic etiam de utroque testatur Evangelium: Ut omnes unum sint, et ego in illis, et tu in me . Legitur quoque in coelo sedere Dominum, ut est illud: Coelum mihi sedes est: terra autem scabellum pedum meorum , et alibi: Coelum coeli Domino, terram autem dedit filiis hominum . Vers. 2. Ecce sicut oculi servorum in manibus dominorum suorum. Respiciamus intrinsecus quid nobis similitudines istae designent. Attendunt servi ad manus dominorum suorum, sive quando per eos desiderant enutriri, ut totius indigentiae necessitates evadant; sive quando pro culpis suis vapulare jubentur, donec audiant,
Abbreviated transcription (Latin):
Ropħa metuens amittere quod tene¬
bat. & cautus ex ipsa parte quȩ creue¬
rat. primo ingressu ꝑseuerantiam precũ
deuotus exequitur. ut suscepta munera
diuino premio contineret. Scdo. dñm
deprecatur ut donet ei miscdđiam. quia¬
instigatione diaboli ab insultantib mul¬
ta paciebatur aduersa. ut quem consor¬
tio suo maculare nͨ poterant. saltem suꝑ¬
bis despectionib sauciarent.
in çelo. Salutariter ammonetur
humanitas. ut inde petat auxiliuꝰ:
Dunde in expugnabile presidiũ credit. eẽ.
uenturum. Nam qui sunt corde pretu¬
midi & mundana se potestate iactantes
si qua fuerint lesione ꝓuocati ad diuitias
recurrunt. ad patrocinia peritura con¬
fugiunt. ut exigant de inimico penam.
qui irrogare presumpsit iniuriam.
Dei uͦ famuli pacientissima se conuersa¬
tione moderantes. quicquid scandali.
quicquid tribulationis ꝑtulerint. ocłos
ad dñm leuant. & ad illum respiciunt.
a quo se ueracit᷑ saluari posse confiduis.
Sequitur. qui habitas in celo. Habitare

Expanded text:
ropheta metuens amittere quod tenebat, et cautus ex ipsa parte, qua creverat, prima parte perseverantiam precum devotus exequitur, ut suscepta munera divino praemio contineret. Secundo Dominum precatur, ut donet ei misinstigatione diaboli ab insultantibus multa patiebatur adversa; ut quem consortio suo maculare non poterant, saltem superbis despectionibus sauciarent. is . Salutariter admonetur humanitas ut inde petat auxilium unde inexpugnabile praesidium credit esse venturum. Nam qui sunt corde praetumidi, et mundana se potestate jactantes, si qua fuerint laesione provocati, ad divitias recurrunt, ad patrocinia peritura confugiunt, ut exigant de inimico poenam, qui irrogare praesumpsit injuriam. Dei vero famuli patientissima se conversatione moderantes, quidquid scandali, quidquid tribulationis pertulerint, oculos ad Dominum levant, et ad illum respiciunt, a quo se veraciter salvari posse confidunt. Sequitur, qui habitas in coelo. Habitare
Abbreviated transcription (Latin):
debet ad uitium. s qm nͨ est adhuc
quattuor gradꝰ ascenderat demen¬
tium inuidiam sustinebat. quia res
ꝓspere mordent semꝑ aduersos. dum:
uanis imputationib retardare credi¬
tur. qui animȩ ꝓuectib studere mon¬
stratur. Intueamur uirum & in pre¬
cum ꝑseueratione mirabilem. & nullis
irrisionib intepentem. s diuersas mo¬
lestias diuersa uulnera uno medicami¬
ne curantem. quod oculos suos leuat

Expanded text:
debet ad vitium, sed quoniam non est adhuc debet ad vitium, sed quoniam non est adhuc quatuor gradus ascenderat, dementium invidiam sustinebat, quia res prosperae mordent semper adversos, dum vanis imputationibus retardari creditur qui animae provectibus studere monstratur. Intueamur virum et in precum perseveratione mirabilem, et nullis irrisionibus intepentem; sed diversas molestias, diversa vulnera uno medicamine curantem; quod oculos suos levat