comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fiunt ex iͦii. pigm̃tis. Quatuor enĩ gͣce te¬
p̾ssura manat dictũ agrecis. ⁊ apatoc ⁊ a.¬
guentũ uͦ ẽ. onẽ qͦd ex ꝯmuni oleo ꝯfectũ. alia¬
rũ speciert᷑ ꝯmixtione auget᷑. odoris suauitatẽ¬
cipluias. medicine ars ñ contineat᷑. Apt̾ea q il¬
le singłares continent causas. ista uͦ oĩũ. Nã ⁊ grã¬
maticã medicꝰ scire itibet᷑: ut intellige̾ uł expo¬
nẽ possit que legit. Similit̃ ⁊ retoricã: ut ue¬
racibꝰ argum̃tis ualeat definire quȩ tractat. Nec¬
ñ ⁊ dialecticã. ꝓpt̃ infirmitatũ causas rõne ad¬
hibita ꝑscrutandas atq curandas. Sic ⁊ arime
lit̃ & geometͥcã. ꝓꝑ qualitates regionũ. ⁊ locoꝵ
sitꝰ in qͥb a latinis doceat. qͥd cuiq obseruare
oporteat. Porro musica incognita illi ñ erit. Nã
multa st̃ quȩ in egris hõib ꝑ hanc disciplinã fac¬
ta legunt᷑i Sic̃ de dd̃ legit᷑. qͥ ab spũ ĩmundo sapi¬

Expanded text:
fiunt ex quattuor pigmentis. Quattuor enim Graece τέpressura manat, dictum a Graecis παρὰ τὸ στάguentum vero est omne quod ex communi oleo confectum aliarum specierum conmixtione augetur, odoris iucuiplinas Medicinae ars non contineatur. Propterea, quia illae singulares continent causas, ista vero omnium. Nam et Grammaticam medicus scire debet, ut intellegere vel exponere possit quae legit. Similiter et Rhetoricam, ut veracibus argumentis valeat definire quae tractat. Necnon et Dialecticam propter infirmitatum causas ratione adhibita perscrutandas atque curandas. Sic et Arithliter et Geometriam propter qualitates regionum et locorum situs, in quibus doceat quid cuique observari oporteat. Porro musica incognita illi non erit. Nam multa sunt que in egris hominibus per hanc disciplinam facta leguntur; sicut de David legitur, qui a spiritu immundo Sau
Abbreviated transcription (Latin):
diu ap̃ eũ sit. ũn ⁊ ꝯmodũ dictũ ẽ. Preca¬
riũ ẽ. dũ p̃ce creditor rogatꝰ ꝑmittit̾ de¬
bitorẽ in possessione fundi sͥ obligat demo¬
rari: & ex eo functꝰ caꝑe. Idictũ p̾cariũ.
ꝯmutata. Mlutuũ appellatũ ẽ: qr id qd̾ a
me tͥ dat᷑. ex meo tuũ fit. Depositũ ẽ pig¬
nus cõm̃datũ ad tẽpꝰ. quasi diu positum.
sa deponit. Int̾ ẽ aut̃ in loq̃ndi usu: int̃
pignꝰ ⁊ arrã. Nã ꝑignꝰ ẽ qd̾ dat᷑ ꝓpt̾ rẽ cre¬
ditã: quȩ dũ reddit᷑ statĩ pignus aufertꝰ.
Arra uͦ ẽ. quȩ pͥmũ ꝓre. bone fidei ꝯtractu
empta. ex parte dat᷑. & pꝰ ea complet᷑. Est
enĩ arra ꝯplenda ñ auferenda. Uñ ⁊ qͥht̃
arrã. ñ reddit sic̃ pignꝰ. s desidat pleni¬
tudinẽ. Et dicta arra a re. ꝓ q̃ tilit᷑. tẽ
int̃ pignꝰ ⁊ fidutiã. ⁊ ypotecã. hoc int̾ ẽ. Pig¬
nus enĩ ẽ: quod ꝓpt̾ rẽ creditã obligat᷑. cuiꝰ¬

Expanded text:
diu apud eum sit, unde et commodatum dictum est. Precarium est dum prece creditor rogatus permittit debitorem in possessione fundi sibi obligati demorari, et ex eo fructus capere. Et dictum precarium commutata. Mutuum appellatum est quia id, quod a me tibi datur, ex meo tuum fit. Depositum est pigndatum ad tempus, quasi diu positum. sa deponit. Interest autem in loquendi usu inter pignus et arram. Nam pignus est quod datur propter rem creditam, quae dum redditur, statim pignus aufertur. Arra vero est, quae primum pro re bonae fidei contractu empta, ex parte datur, et postea conpletur. Est enim arra conplenda, non auferenda; unde qui habet arram non reddit sicut pignus, sed desiderat plenitudinem; et dicta arra a re, pro qua traditur. Item inter pignus, fiduciam et hypothecam hoc interest. Pignus enim est quod pr
Abbreviated transcription (Latin):
duoꝵ s triũ testiũ stat om̃e u̾bũ. Itẽ ꝯdicio¬
nes qd̾ int̾ se ꝯueniat sermo testiũ qi ꝯdicto¬
nes. Stimulato̾ ẽ ꝓmissio uł sponsio. Uñ ⁊ ꝓ
missores. stipulatores uocant᷑. Dicta aũ stipu¬
latio absitptila. uetes enĩ qͣndo sͥ aliqͥd ꝓmit¬
tebant stipulã tenentes frangebant: quã itm̃
iungentes sponsiones suas agnoscebant. Sacra¬

Expanded text:
duorum aut trium testium stat omne verbum. Item condicioduorum aut trium testium stat omne verbum. Item condiciones, quod inter se conveniat sermo testium, quasi condictiones. Stipulatio est promissio vel sponsio; unde et promissores stipulatores vocantur. Dicta autem stipulatio ab stipula. Veteres enim, quando sibi aliquid promittebant, stipulam tenentes frangebant, quam iterum iungentes sponsiones suas agnoscebant
Abbreviated transcription (Latin):
Emptio ⁊ uenditio ẽ. rerũ ꝯmutato atq con¬
trastꝰ ex ꝯueniendia ueniens. Emptio aut̃ di¬
cta.: qd̾ a me tͥ sit uenditio. qͣsi uenundatio .i.
amindinis. Donatio ẽ cuilib& rei tͣnsactio.
Dictã aut̃ donationẽ dicunt. qͣsi doni actionẽ.
n dotẽ qͣsi doitẽ. Precedente enĩ innuptiis do¬
natioue.: dos sequit᷑. Nã antiquus nuptiarũ e¬
rat rnꝰ qͦ se marit᷑ ⁊ uxor in uicẽ emebant. ne
uidet᷑ uxor ancilla: sic̃ habemꝰ in iure. Inde
ẽ qd p̃cedente donatõe uiri. sequit᷑ dos uxoris.
Donatio usu fructuaria iõ dr̃: qr donator ex ea
usus fructuũ adhuc retinet. seruato cui do¬
natũ ẽ iure. Donat̾o directa iõ nuncupat᷑.
qr ⁊iure ⁊ usu stati tͣnsit in alt̾m: nec ultra
aliqͥd inde ad ius donatoris retorquet᷑. Con¬
ditiones ꝓpͥȩ testiũ sunt. & dicte ꝯdictões a c̃dti¬
cendo q̃si dictiones. qi ñ ibi testis unꝰ uirat. s
uł duo uł plures. Nõ enĩ urumꝰ ore. aut in

Expanded text:
mutatio atque contractus ex convenientia veniens. Emtio autem dicta, quod a me tibi sit: venditio quasi venundatio, id est a nundinis. Donatio est cuiuslibet rei transactio. Dictam autem dicunt donationem quasi doni actionem, et dotem quasi do item. Praecedente enim in nuptiis donatione, dos sequitur. Nam antiquus nuptiarum eritus quo se maritus et uxor invicem emebant, ne videretur uxor ancilla, sicut habemus in iure. Inde est quod praecedente donatione viri sequitur dos uxoris. Donatio usufructuaria ideo dicitur, quod donator ex ea usum fructum adhuc retinet, servato cui donatum est iure. Donatio directa ideo nuncupatur, quia et iure et usu statim transit in alterum, nec ultra aliquid inde ad ius donatoris retorquetur. Condiciones proprie testium sunt, et dictae condiciones a condicendo, quasi condiciones, quia non ibi tes. Non enim in unius ore, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
sessionis cet̾o ordine. cetoq titubo adquisi¬
ta. In testata hẽditas ẽ. quȩ testam̃to scͥpta ñ
ẽ. aut si scͥpta fit. iure tñ neqͣꝗͣ ẽ edita. Cadu¬
ca inde dicunt᷑: qr eoꝵ heredes cecidunt. fa¬
milie. erciscũdiȩ diuisio ẽ he̾ditatis. iit̾ he̾¬
des. Ercisc̾dia enĩ ap̃ ueteres diuisio nũcupa

Expanded text:
sessionis, certo ordine certoque titulo adquisisessionis, certo ordine certoque titulo adquisita. Intestata hereditas est quae testamento scripta non est, aut, si scripta sit, iure tamen nequaquam est adita. Caduca inde dicitur, quia eius heredes ceciderunt. Familia herciscunda est divisio hereditatis inter heredes. Herciscunda enim apud veteres divisi
Abbreviated transcription (Latin):
ereditas ẽ q̃ morte alicuiꝰ ad quẽpiã ꝑuenit. ne
legato testam̃to uł sponsiõe redẽpta. Dicta aũ
hẽditas a reb aditis. siue abȩre. quia qͥ possida
augrũ ⁊ censũ soluet. Inde ⁊ heres. Ressunt:
quȩ in nr̃o iure ꝯsistunt. Iura atit̃ st̃. q̃ a nob̾
uiste possident᷑. nec aliena st̃. Dicta aũ res. arec¬
te habñdo: ius a iuste possidendo. Hoc enĩ ui¬
qd̃ bene. Qd̃ aut̃ male possidet᷑. alienũ ẽ. Ma¬
leaut̃ possidet: qͥuł sua male utit᷑. uł aliena
p̃sumit. Possidet aut̃ uiste: qui ñ irretit᷑ cupi¬
ditate. Qui aũ cupiditate tenet᷑: possessusẽ.
ñ possessor. Bona st̃ honestoꝵ seu nobiliñ.
q̃ ꝓiide bona dicunt᷑. ut ũ habeant tur¬
pẽ usũ. s eis homines adres bonas utan¬
seruoꝵ. Ilã peculiũ ẽ. qd pat̃ uł gñs filiũ
suũ. uł seruĩi ꝓ suo tͣctare patit᷑. Peculiũ aut̃
a pecudib dictũ. in quib ueterũ constabat
uniu̾sa substantia.Bonoꝵ possessio ẽ. inspos¬

Expanded text:
ae morte alicuius ad quempiam pervenit, vel legata testamento, vel possessione retenta. Dicta autem hereditas a rebus aditis, sive ab aere, quia qui possidet agrum et censum solvit; †inde et res.† Res sunt quae in nostro iure consistunt. Iura autem sunt quae a nobis iuste possidentur nec aliena sunt. Dicta autem res a recte habendo, ius a iuste possidendo. Hoc enim iuquod bene. Quod autem male possidetur, alienum est. Male autem possidet qui vel sua male utitur vel aliena praesumit. Possidet autem iuste qui non inretitur cupiditate. Qui autem cupiditate tenetur, possessus est, non possessor. Bona sunt honestorum seu nobilium, quae proinde bona dicuntur, ut non habeant turpem usum, sed ea homines ad res bonas utanservorum. Nam peculium est quod pater vel dominus filium suum vel servum pro suo tractare patitur. Peculium autem a pecudibus dictum, in quibus veterum constabat universa substantia. Bonorum possessio est ius pos
Abbreviated transcription (Latin):
lis esfusio. Greci enĩ fel: colen: dicunt. Melan¬
colia dicta. eo qͦd sit ex nigͥ sangͥnis fecȩ admixtan
habundantia fellis. Greci enĩ. melan nigrũ uocant.
Fel aut̃ colen appellant. Sangͥs latine uoctat᷑. qd̾ su¬
auis sid. Uñ ⁊ hoĩes qͥb dñat᷑ sangͥs. dultes ⁊ blandi

Expanded text:
lis effusio. Greci enim fel, colen dicunt melancholia dicta, eo quod sit ex nigri sanguinis fece, admixta abundantia fellis. Greci enim melan, nigrum; fel autem colen vocant. Sanguis latine vocatus, quod suavis sit: u
Abbreviated transcription (Latin):
inde nom̃ accepit. Quedã aut̃ passiões ex ꝓpͥis
causis noĩa acceꝑunt. febͥs a feruore dicta. ẽ
ent̃ habundantia caloris. frenesis appellata.
ẽ: dentes c̃cutere. ẽaut̃ ꝑtͣbatio m̾tis cũ ex agi¬
tatõne ⁊ dem̃tia. ex colerica ui effecta. Cardia
uocabłm a corde sũpsit. dũ exaliqͦ timore aut
dolore efficit᷑. Cor enĩ gͣci. cardian uocant. Ẽ.it.
cordis passio: cũ formidabili metu. Litargia a
sõno uocata. Est .i. opp̾ssio cerebͣ. cũ obliuione ⁊
sõno iugi. ueluti stertentis. Sinancis. a ꝯtinen
fauciũ p̾focant᷑. fleumon ẽ. feruor stomachi.

Expanded text:
 dicitur. Quaedam autem passiones ex propriis causis nomen acceperunt. Febris a fervore dicta; est enim abundantia caloris. Frenesis appellata sest dentes concutere. Est autem perturbatio cum exagitatione et dementia ex cholerica vi effecta. Cardiaca vocabulum a corde sumpsit, dum ex aliquo timore aut dolore afficitur. Cor enim Graeci καρδίαν vocant. Est enim cordis passio cum formidabili metu. Lethargia a somno vocata. Est enim oppressio cerebri cum oblivione et somno iugi, veluti stertentis. Synanchis a continefaucium praefocantur. Fleumon est fervor stomachi
Abbreviated transcription (Latin):
dunt: ita ut imagines eoꝵ stellis designaret̃.
eoꝵq appellare nominib ñ erubescerent.
Aurigã ⁊̃ erictoniũ int̾ celi astra collocauert̃.
Mirati st̃ enĩ iugeniũ eiꝰ adimitatonẽ solis ae¬
cessisse. & ꝑꝑ hoc nom̃ eiꝰ pꝰ mortẽ int̃ sycła põi¬
suert̾. Sic caliste licaonis regis filia dũ a ioue
ꝯp̃ssa. n fabulose a iunone in unse fuisset spe¬
ciẽ u̾sa. que grecȩ arctos appellat᷑. pꝰ int̾fectio¬
nẽ ipsiꝰ nom̃ eiꝰ iouis cũ filio in stellis septẽ¬
tonalib tͥnstulit. eãq arcton.filiũ aut̃ etꝰ
arctofilax appellauit. Sic ħ̃ra ꝓmerturio G¬
in cȩlũ locata. sic centaurꝰ chiron ꝓpt̃ qͦd ni¬
trierit esculapiũ ⁊ achillẽ. int̾ astra niunera¬
tus ẽ. S qͦlibet mͦ suꝑsticionis. hec ab hominib

Expanded text:
derunt; ita ut imagines eorum stellis designarent, derunt; ita ut imagines eorum stellis designarent, eorumque appellare nominibus non erubescerent. Aurigam etiam Ericthonium in caeli astra conlocaverunt,Mirati sunt enim ingenium eius ad imitationem Solis accessisse, et propter hoc nomen eius post mortem inter sidera posuerunt. Sic Callisto, Lycaonis regis filia, dum a Iove compressa et fabulose a Iunone in ursae fuisset speciem versa, quae Graece ἄρκτος appellatur, post interfectionem ipsius nomen eius Iovis cum filio in stellis Septentrionalibus transtulit, eamque Arcton, filium autem eius Arctofilax appellavit. Sic Lyra pro Mercurio in caelum locata; sic Centaurus Chiron, propter quod nutrierit Aesculapium et Achillem, inter astra dinumeratus est. Sed quolibet modo supersti
Abbreviated transcription (Latin):
d̾a libre. Scorpiũ qͦ & sagittariũ ꝓpt̃ fulgura
m̃sis ipsiꝰ appellauert̃. Sagatariꝰ uir eqͥnis cruri¬
b deformat᷑. Cui sagitã ⁊ arcũ adiungunt. ut
ex eo m̃sis ipsiꝰ fulmina demonstrent᷑. un ⁊ sagit¬
tariꝰ ẽ uocatꝰ. Cap̾corni ĩo figurã. int̾ sydera fin
corꝑis in effigiẽ piscis iõ formauert̾: ut pluiras
eiꝰd̾ tẽporis designarẽt. quas solet idẽ m̃sis pler̃q
in extremis hr̃e. Porro aquariũ ⁊⁊ piscẽ. abym¬
brib tẽpoꝵ uocauert̃: qͦd hyeme qñ in his signiᷤ
sol uehit᷑. maiores pluuie ꝓfundunt᷑. Et miran¬
da dem̃tia gentiliũ: qͥ ñ solũ pisces. s etiã arieteᷤ
⁊ hyrcos. & tauros. Ursas. ⁊canes. ⁊ cancros. et
scorpiones in celũ transtulert̾. Nlã ⁊ aqͥlã ⁊ cig¬
nũ ꝓpt̾ iouis fabulas int̃ cęli astra. eiꝰ memo¬
riȩ causa collocauert. Pseũ qͦ ⁊ uxorẽ eiꝰ andro¬
medã pꝰea ꝗͣ st̾ mortui: in celũ eẽ receptos credi¬

Expanded text:
 fulgura mensis ipsius appellaverunt. Sagittarius vir equinis cruribus deformatus, cuius sagittam et arcum adiungunt, ut ex eo mensis ipsius fulmina demonstrarentur. Unde et sagittarius est vocatus. Capricorni figuram ideo inter sidera finxm partem corporis in effigiem piscis ideo formaverunt, ut pluvias eiusdem temporis designarent, quas solet idem mensis plerumque in extremis habere. Porro Aquarium et Piscem ab imbribus temporum vocaverunt, quod hieme, quando in his signis sol vehitur, maiores pluviae profunduntur. Et miranda dementia gentilium, qui non solum pisces, sed etiam arietes et hircos et tauros, ursas et canes et cancros et scorpiones in caelum transtulerunt. Nam et aquilam et cignum propter Iovis fabulas inter caeli astra eius memoriae causa conlocaverunt. Perseum quoque et uxorem eius Andromedam, posteaquam sunt mortui, in caelum receptos esse credi
Abbreviated transcription (Latin):
a xp̃ianis. ut nec scͥpta ẽẽ uideant᷑. S ñ nulli
sẏđum pulcͥtudine ⁊ claritate ꝑlect. in lap¬
su stellarũ cecatis m̃tib corruerunt: ita ut
ꝑ supputationes noxias quȩ mathefis dr̃. e
uentꝰ rerũ p̾scire posse conent᷑. Qͦs ñ solũ xp̃ia¬
ne religionis doctores. si etiã gentiliũ plato.
aristotelesq. atq alii rerũ ueritate ꝯmoti.
ꝯcordi sententia dãpnauert̃ dicentes: ꝯfusio¬
nẽ rer̃ potiꝰ de tali ꝑsuasione generari. Nã
sigenꝰ humanũ ad uarios actꝰ nascendi neces¬
sitate p̾meret᷑ : cur aut laudẽ mereant᷑ bom.
aut mali legũ ꝑcipiant ultionẽ: & ꝗͣuis ipsi
ñ fuerint. celest sapientie dediti. ueritatis t̃n
destimonio errores eoꝵ merito ꝑculert. Ordo
aut̃ ipse. septẽ scłariũ discipliuar̃ ideo a phi¬
losophis usq ad astra ꝑductꝰ ẽ: sciłc ut aĩos scła¬
risapientia implicatos. a t̾renis reb abducẽt.
⁊ in suꝑna contẽplat̾one collocaret. Explic̃ libiii

Expanded text:
e videantur. 39. Sed nonnulli, siderum pulchritudine et claritate pellecti, in lapsus stellarum caecatis mentibus corruerunt, ita ut per supputationes noxias, 167 quae mathesis dicitur, eventus rerum praescire posse conentur; quos non solum Christianae religionis doctores, sed etiam gentilium, Plato, Aristoteles, atque alii, reconcordi sententia damnaverunt, dicentes confusionem rerum potius de tali persuasione generari. Nam sicut genus humanum ad varios actus nascendi necessitate premerentur, cur aut laudem mereantur boni aut mali legum percipiant ultionem? Et quamvis ipsi non fuerint caelesti sapientiae dediti, veritatis tamen testimonio errores eorum merito perculerunt. Ordo autem iste septem saecularium disciplinarum ideo a Philosophis usque ad astra perductus est, scilicet ut animos saeculari sapientia implicatos a terrenis rebus abducerent, et in superna contemplatione conlocarent. Liber
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾iit. int̾dista fert᷑ inedendi cura: & ars simł
cũ actore defec̃. Latuitq ꝑ annos pene qͥngen¬
tos: usq ad tẽpꝰ artaxessis regis ꝑsarũ. Qunc eã
reuocauit in lucẽ ypocͣtes asclepio patͣ. ge¬
tat᷑ ⁊ carmina. Scd̾a empyrica. id: exꝑientissi¬
ma inuenta ẽ. abesculapio. quȩ ñ indicioꝵ sig¬
nis. s solis constat exꝑiñtis. Tercia logica. id :
rationalis inuenta abypocrate Iste enĩ discus¬
sis ȩtatũ. regionũ uł egͥtudinũ qͣlitatib artis
curã rõnabilit ꝑscrutatꝰ ẽ. Emꝑici enĩ: exꝑien¬

Expanded text:
iit, interdicta fertur medendi cura, et ars simul cum auctore defecit, latuitque per annos pene quingentos usque ad tempus Artaxerxis regis Persarum: tunc eam revocavit in lucem Ypocras Asclepio patre getatur et carmina. Secunda Enpirica, id est experientissima, inventa est ab Aesculapio, quae non indiciorum signis, sed solis constat experimentis. Tertia Logica, id est rationalis, inventa ab Hippocrate. Iste enim discussis aetatum, regionum, vel aegritudinum qualitatibus, artis curam rationabiliter perscrutatus e
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiꝰ. & dissolunt᷑ corꝑa ⁊ uaporant᷑. Uñ o ex ip¬
sa stella dies canicłares dicunt᷑.i.ii. idꝰ iulii. qñ¬
⁊ moleste st̃ purgationes. Canis aut̃ nocat᷑ ꝑꝑ qd̾¬
corꝑa morbo afficiat. siue ꝑꝑ flãme candorẽ qd̾
eiꝰ modi sit. ut p̃cet̾is lucere uideat᷑. Itaq qui
magis eã cognoscerent. syrion appellart̃. Come¬
tes aut̃ stella ẽ dicta. eo qd̾ comas luminis ex se
fundat. Qd̃ genus syderis qͣndo apparuerit aut
pestilentiã aut famẽ. aut bella significat. Co¬
metes aut̃ latine tͥnite appellant᷑. quia in mo¬
dũ criniũ flãmas spargunt: quas stoiti dict̃
cẽ. ult̾ triginta. quar̃ noĩa ⁊ effectꝰ quidã astͦ¬
logi scͥpsert̃. Lucifer dictꝰ eo qd̾ int̃ omĩa syd̾a
plꝰ lucẽ ferat. Est aut̃ unꝰ ex planetis. Hic aut̃¬
ꝓpͥe. ⁊ iubar dr̃: eo qd̾ iubas lucis exse fundat.
S & splendor solis aclime ⁊ stellarũ iubar uo¬

Expanded text:
ipsius, et dissolvuntur corpora et vaporantur. Unde et ex ipipsius, et dissolvuntur corpora et vaporantur. Unde et ex ipsa stella dies caniculares dicuntur, quando et molestae sunt purgationes. Canis autem vocatur ora morbo afficiat, sive propter flammae candorem, quae hujusmodi sit, ut prae caeteris lucere videatur. Itaque quo magis eam cognoscerent, Syrion appellarunt. Cometes stella est dicta, eo qfundat. Quod genus sideris quando apparuerit, aut pestilentiam, aut famem, aut bella significat. Cometae autem Latine crinitae appellantur, quia in modum crinium flammas spargunt; quas Stoici dicunt esse ultra triginta, quarum nomina et effectus quidam Astrologi scripserunt. Lucifer dictus eo quod inter omnia sidera plus lucem ferat; est autem unus ex planetis. Hic proprie et iubar dicitur eo quod iubas lucis effundat, sed et splendor solis ac lunae et stellarum iubar vo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Oritur aut̃ arcturꝰ. . tunnali tẽpore.b: idꝰ
Orion austrũ. ante tauri uestigia fulget. Et dictꝰ
orion: aburina. id÷ abmnundatione aquarũ. Lẽpo¬
re enĩ hẏeinis orit᷑. Ohortus: mare & t̾ras. aquis as
tempestatib turbat. hunc latini itgulũ uoai
co qo sit armat᷑ ut gladiꝰ. Et stellarũ luc& t̾ribilior
atq clarissimꝰ. Inquo si hec fulgent omĩa. seren¬
tas portendit᷑. Si obscurat᷑ huiꝰ acies: tempestas
tur. ortti quiꝑpe suo efficiunt pluuias. Uñ ⁊ ead
latimi succulas appellauert̾: qr qͣndo nascunt᷑.
pluuiarũ signa monstrant᷑. De quib uirgiliꝰ
arcturũ pluuiasq yadas geminosq tͥones. Sunt¬
ante ianua tauri: ex quib sex uidentͣnã la¬
tet una. Has aut̃ latimni uergilias dicunt a tẽ
occasu suo hẏemẽ. hortu estatẽ. pͥmeq nauigat¬
onis tempꝰ ostendunt. Canicula stella q̃ ⁊ syriꝰ dr̃
ad eã ascend̾it. ꝯiuncła cũ sole. duplicat᷑ calor

Expanded text:
est. Oritur autem autumnali tempore. 162 10. Orion astrum ante Tauri vestigia fulget; et dictus Orion ab urina, id est, ab inundatione aquarum. Tempore enim hiemis obortus, mare et terras aquis et tempestatt, quod sit armatus, ut gladius, et stellarum luce terribilis atque clarissimus; in quo si haec fulgent omnia, serenitas portenditur, si obscuratur his acies, tempestas tur. Ortu quippe suo efficiunt pluvias; unde et eas Latini Suculas appellaverunt; quia quando nascuntur, pluviarum signa monstrantur, de quibus Virgilius: Arcturum, pluviasque Hyadasante genua Tauri; ex quibus sex videntur, nam latet una. Has Latini Vergilias dicunt a temp. Nam occasu suo hiemem, ortu aestatem, primaeque navigationis tempus ostendunt. Canicula stella, quae et Siriusad eam ascenderit, coniuncta cum sole duplicatur calor
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. cui ut librȩ medĩa mundi lineã tͣdunt.
qͥ sunulatra faciunt. arietis cornua fingunt.
Qd signũ gentales ĩo int̾ signa pͥmũ ꝯstituert̾:
qr in marcio m̾se qͥ ẽ anni pͥncipiũ solẽ in eo

Expanded text:
num, cui, ut Librae, mundi lineam tradunt num, cui, ut Librae, mundi lineam tradunt qui simulacra faciunt arietis cornua fingunt, quod signum Gentiles ideo inter signa constituerunt, quia in Martio mense, qui est anni principium Solem i
Abbreviated transcription (Latin):
ex quinq stellis planetis. noctẽ dricens. o stel¬
lã sequens. Fert᷑ aut̃. qd̾ hec stella oriens lu¬
ciferũ: occidens. uesꝑum facit. de qua statius.
ab errore. Nã tnt̾dũ iiaustrũ. int̾dũ in sep¬
tẽtrionẽ. plerũq cont᷑ muñdũ. ñ nũꝗͣ cũ
mundo ferunt᷑. Quarũ noĩa greca sunt
pheton. phenonta. phiriona. esperꝰ. Sterson
martis. ueneris. atq merturii sacuert᷑. Decepti
enĩ .⁊ detoꝑe uolentes in eoꝵ adulat̾one qͥsibi
aliqͥd scđ̾m amorẽ p̃stitissent. sydera ostende¬
bant incelo: dicebant qͦd ioius ẽẽt illud sydꝰ.
n illud merturii. ⁊ concepta ẽ opinio uanitaas.
na dicunt᷑. inquib .⁊ animantiũ imago de
stellis format᷑ ut arcton. ut aries. taurꝰ. libra
y huiꝰ moi alia hii qͥ sida ꝑuid̾unt. in nume¬
rũ stellarũ speciẽ torꝑis suꝑsticiosa uanitate
ꝑ mot finxert̃. ex causis quibdã dõꝵ suoꝵ ⁊ ima¬
gines ⁊ nõa confornantes. Nã arietẽ pͥmũ sig¬

Expanded text:
ex quinque stellis planetis, noctem ducens et solem sequens. Fertur autem quod haec stella oriens luciferum, occidens vesperum facit. De qua StatiusThνης, id est ab errore. Nam interdum in austrum, interdum in septentrionem, plerumque contra mundum, nonnumquam cum mundo feruntur. Quarum nomina Graeca sunt Phaethon, Phaenon, Pyrion, Hesperus, Stilbon. Martis, Veneris, atque Mercurii sacraverunt. Decepti enim et decipere volentes in eorum adulationem, qui sibi aliquid secundum amorem praestitissent, sidera ostendebant in caelo, dicentes quod Iovis esset illud sidus et illud Mercurii: et concepta est opinio vanitatis. na dicuntur, in quibus et animantium imago de stellis formatur, ut Arcton, ut Aries, Taurus, Libra et huiusmodi alia; hi, qui sidera perviderunt, in numerum stellarum specie corporis superstitiosa vanitate permoti finxerunt, et ex causis quibusdam deorum suorum et imaginis nomen confirmarunt. Nam Arietem primum sig
Abbreviated transcription (Latin):
Signaꝵ pͥmꝰ artori: qui in axe fixus. septẽ stellis
in se reuolutis rotat᷑. Nom̃ ẽ gregit qd̾ latine dr
ursa. Quȩ quia in modũ plaustri u̾tit᷑. nr̃i eã
septẽtrionalẽ dixert̃. Triones enĩ ꝓpe st̃ bones ara¬
torii dicti: eo qd̾ t̾ram terant. qͣsi teriones. Septẽ¬
triones aut̃ ñ occide. axis uicinitas facit: quia

Expanded text:
Signorum primus Arcton, qui in axe fixus septem stellis Signorum primus Arcton, qui in axe fixus septem stellis in se revolutis rotatur. Nomen est Graecum, quod Latine dicitur Ursa; quae, quia in modum plaustri vertitur, nostri eam Septentrionem dixerunt. Triones enim proprie sunt boves, aratorii, dicti eo quod terram terant, quasi teriones. Septentriones autem non occidere axis vicinitas facit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ solꝰ appareat. obscuratꝰ fulgore suo cunctis sid̾i¬
b. Luna dicta. qͣsi lucina: ablata media sillaba
tellȩ dicte abstando: qr fixe stant sẽꝑ in celo
nec cadunt. Nã qͦd uidemꝰ ẽcelo stellas qͣsi labi.
ñ sunt stellȩ: s igniculi abethere lapsi. qui fiũt
dũ uentꝰ altiora petens ethereũ ignẽ secũ thit. qͥ
tractu suo imitat᷑ stellas cadentes. Nã stells cad̾e
ñ possunt. Immobiles aut̃ ut p̃dictũ ẽ sunt.
gantes consicdando it̃ dirigunt ad cursũ ꝯsiliũ¬
q. ne fallacib iuidis alibi deducant᷑. Quedã
aut̃ stellȩ idcirco signa dicunt᷑: qr naute ob¬
seruant in gub̾nandis remigiis. Contemplan¬
tes etiã acieni fuͥgorẽq eoꝵ. qͥli reb statꝰ cęli fut᷑
ostendit᷑. S  om̃s homines in ea intendunt:
ad p̾uidendas aeris qualitates ꝑ estatẽ ⁊ hyem̃.
uernalẽq temꝑiem. Ortu ent̃ uł occasu suo
certis stationib tẽpoꝵ qͣlitades significant.

Expanded text:
d solus appareat, obscuratis fulgore suo cunctis sideribus. Luna dicta quasi Lucina, ablata media syllaba.stellae? MAG. A stando; quia fixae stant semper in coelo, nec cadunt. Nam quod videmus a coelo stellas quasi labi, non sunt stellae, sed igniculi ab aethere lapsi, qui sunt dum ventus altiora petens aetherium ignem secum trahit, qui tractu suo imitatur stellas cadentes. Nam stellae cadere non possunt. Immobiles enim, ut praedictum est, sunt, gantes considerando dirigunt ad cursum consilium, ne fallacibus undis aut ventis alibi deducantur. Quaedam autem stellae idcirco signa dicuntur, quia ea nautae observant in gubernandis remigiis, contemplantes aciem fulgoremque eorum, quibus rebus status caeli futurus ostenditur. Sed et omnes homines ea intendunt ad praevidendas aeris qualitates per aestatem et hiemem vernalemque temperiem. Ortu enim vel occasu suo certis stationibus temporum qualitatem significant.
Abbreviated transcription (Latin):
am p̃cedentia. uł ante gͣdatio stellarũ ẽ: dũ ste¬
la motũ suũ ꝯsuetũ agere uidet᷑. ⁊ aliqͥd pret¬
consuetudinẽ p̃cedit De remotõe ⁊ retgͣdatõne
quo stella dũ motũ suũ agitsimul. ⁊ retro submo¬
ueri uidet᷑. De statu stellar̃.xluiii.
tatus stellarũ ẽ: qr dũ stella sẽꝑ mouet᷑. tam̃ in
aliqͥb locis stare uidet᷑. De nominib stellar̃¬

Expanded text:
larum est, dum stella motum suum agere videtur, et aliquid praetconsuetudinem praecedit. De remotione vel retrogradatione quo stella, dum motum suum agat, simul et retrorsum moveri videtur. De statu stellarum . Status stellarum est, qua dum stella semper movetur, tamen in aliquibus locis stare videntur. De nominibus stellar
Abbreviated transcription (Latin):
gi id÷ inflãmans: sic enĩ sentit᷑. ⁊ ñ nom̃ acce¬
pit. Pleuresis ẽ dolor lat̾is acutꝰ cũ febre ⁊ spu¬
to sanguinolento. Latꝰ enĩ gͤce pleura dr̃: und
n pleuretca passio nom̃ accepto. Perifieumo¬
nia ẽ pulmonis uiciũ cũ dolore uehem̃t.⁊
suspirio. Greci enĩ pulmonẽ fleumon uoeant.
unde ⁊ egͥtudo dicta ẽ. Apoplexia ẽ subita effu¬
sio sanguinis. qͥ suffocati int̾eut. Dicta artt̃
apoplexia. qd̾ ex letali ꝑcussione repentinꝰ
casus fiat. Greci .N. ꝑcussionẽ apoplexin uo¬
cant. Spasmꝰ latine ꝯtracto subita parciũ
aut qeruoꝵ cũ dolore uehem̃ti. Quã passio¬
nẽ a corde nõatã dixert̃. qr in nob̾ pͥncipa¬
tũ uigoris ht. fto aut̃ duob modis: aut ex
repletione. aut ex mnanit̾one. Tytanꝰ maior
ẽ. ꝯtͣctio neruoꝵ: a ceruice ad dorsũ. Telũ la¬
teris dolorẽ. Dictũ aut amedicis: qd̾ dolore
corpꝰ tͣns uerbet qͣsi gladiꝰ. Yleos dolor intesti

Expanded text:
 est inflammans. Sic enim sentitur et inde nomen accepit. Pleurisis est dolor lateris acutus cum febre et sputo sanguinolento. Latus enim Graece πλευρὰ d pleuritica passio nomen accepit. Peripleumonia est pulmonis vitium cum dolore vehementi et suspirio. Graeci enim pulmonem πλεύμονα vocant, unde et aegritudo dicta est. Apoplexia est subita effusio sanguinis, qua suffocati intereunt. Dicta autem apoplexia, quod ex letali percussu repentinus casus fiat. Graeci enim percussionem ἀπόπληξιν vocant. Spasmus Latine contractio subita partium aut nervorum cum dolore vehementi. Quam passionem a corde nominatam dixerunt, qui in nobis principatum vigoris habet. Fit autem duobus modis, aut ex repletione, aut ex inanitione. Tetanus maior est contractio nervorum a cervice ad dorsum. Telum lateris dolor est. Dictum autem ita a medicis, quod dolore corpus transverberet, quasi gladius. Ileos do
Abbreviated transcription (Latin):
regunt᷑ sani: exipsis ledunt᷑ infirmi. Dũ enĩ
ampliꝰ extͣ cursũ nat᷑e creuerint: egritudines
faciunt. Ex sangͥne aĩ mfelle acutȩ passiones nasct᷑.
qͣs greci oxeco uocant. Ex fiegniate uͦ ⁊ melan¬
cotia ueteres cause ꝓcedunt. qͣ greci eronia uocatł.¬

Expanded text:
reguntur sani et ex ipsis leduntur infirmi, dum enim amplius extra cursum nature creverint, egritudines faciunt. Ex sanguine quidem et felle, acute, passiones nascuntur, quas greci oxia vocant. Ex phlegmate vero et melancholia veteres cause procedunt, quas Grecoru
Abbreviated transcription (Latin):
in boue sit fabulose ꝯu̾sus. qn europã t᷑nuex̃
Castorẽ qͦ ⁊pollucẽ post mortẽ urt̾ notissima
ħ da ꝯstituert̃: qͦd signũ genuni dicunt. Can
resq dies fac̃. Hoc enĩ animal in certã ht̃ pͥ¬
mia partẽ. Deniq ad utrãq partẽ gͥssũ dirigit:
ita ut pͥor pars sit posti̾or. ⁊ post̾ior pͥor. Leo¬
nẽ ingrecia ingentẽ hercules occidit. ⁊ ꝑꝑ¬
signũ sol cũ actigent: nimiũ calorẽ mundo

Expanded text:
 Europam transvexit. Castorem quoque et Pollucem post mortem inter notissima sidera constituere: quod signum Gemini dicunt. Cancresque dies facit. Hoc enim animal incertam habet primam partem, denique ad utramque partem gressum dirigit, ita ut prior pars sit posterior et posterior prior. Leonem in Graecia ingentem Hercules occidit, et prsignum sol cum adtigerit, nimium ca
Abbreviated transcription (Latin):
puncto ponit᷑ inhis locis uͥ : neodẽ sensu dri¬
plices ũsus st̃. & dubitat᷑ qui potiꝰ eligendistiit
IDiple. hanc scͥptores nr̃i apponunt in libris
eccłiasticoꝵ uiroꝵ. ad seꝑanda uł demon¬
stranda testimonia sc̃arũ scͥpt᷑arũ. U Diple

Expanded text:
ncto ponitur in iis locis ubi in eodem sensu duplices versus sunt, et dubitatur qui potius eligendus sit. 13. Diple  : hanc scriptores nostri apponunt in libris ecclesiasticorum virorum ad separanda, vel demonstranda testimonia sanctarum scripturarum. 14. Diple
Abbreviated transcription (Latin):
locis que sacre scͥpture int̃p̃tes eodẽ sensu.s
diu̾sis serinonib tͣnstulert̃ . I. Antigrafus cũ
puncto apponit᷑. uͭ in tͣuslationib duĩsꝰ sensꝰ
habet᷑ T Asteriscus E obelocũ. hanc ꝓpͥeari¬
stareus ittebat᷑ in his ũsib qui ñ suo loco positi
que inconexu concurrt̃ quẽadmodũ in cata¬
logo. loca alocis. & regiones a regionib: in a¬
gone. p̃mia a p̃miis: certamina a diu̾sis cer
contria. uiõ sic formata. qr sic̃ ille pͥncipia no¬
culi pars inferior cũ puncto. ponit᷑ in his
locis nͥ questio dura ⁊ obscura solu uł aꝑiri

Expanded text:
locis, que sacre scripture interpretes, eodem sensu, sed locis, que sacre scripture interpretes, eodem sensu, sed diversis sermonibus transtulerunt. Antigraphus cum puncto apponitur, ubi in translationibus diversus sensus e Asteriscus cum obolo. Hanc proprie Aristarchus utebatur in his versibus, qui non suo loco positi quae in conexu concurrunt, quemadmodum in Catalogo loca a locis et regiones a regionibus, in Agone praemia a praemiis, certamina a diversis certcontraria et ideo sic formata, quia sicut ille principia noculi pars inferior cum puncto, ponitur in his locis, ubi quaestio dura et obscura aperi
Abbreviated transcription (Latin):
duos pedes sibb̃a remanet cõma ẽ: qr abi pꝰ
scansionẽ. p̃cisio ũbi facta ẽ. U̾ uͦ pꝰ duos pedes.
de parte orõnis nicħ suꝑẽ: colon ẽ. Totꝰ autꝰ
Ret̾ea quedã scͥpturañ note. ap̃ celebrimoᷤ
auctores fuert̃: qͣsq antiqͥ ad distinctõnẽ
scͥpt᷑arũ carminib. ⁊ hystoriis apposuert̃. No¬
ta ẽ figura ꝓp̾a. in litt̾e modũ posita. ad de¬
monstndũ unãqͣq ũbi sententiarq. ac u̾su¬
ũ ratõnẽ. Note aut̃ ũ sib apponunt᷑ numõ
uiginti & sex: que sunt nõib infra scͥptis. X
cant ꝑ eã notã quȩ deẽe uident᷑. Stella enĩ ast̃
r greco sermone. a qͦ aff̾icus ẽ diriuatꝰ.Obe¬
lus. id uirgula iacens. apponit᷑ in u̾b̾ siue sẽ¬
tentiis suꝑfue it̾atis: siue in is locis. uͥ lectõ a¬
liq̃ falsitate notata ẽ. ut qͣsi sagita iugulet
suꝑuacua. atq falsa confodiat. Sagnta enĩ:
iit᷑ imisdẽ de qͥb dubitat᷑. utr̃ tosli debeant.

Expanded text:
duos pedes syllaba remanet, comma est; quia ibi post scansionem precisio facta est. Ubi vero post duos pedes, de parte orationis nihil superest, colon est. Totus autem reterea quedam auctores fuerunt, quasque antiqui ad distinctionem scripturarum carminibus et historiis apposuerunt. Nota est figura propria in litterae modum posita, ad demonstrandum unamquamque verbi, sententiarumque ac versuum rationem. Notae autem versibus apponuntur numero viginti sex, quae sunt nominibus infra scriptis. 2. cant per eam notam que deesse videntur, stella enim aster dicitur greco sermone, a quo asteriscus est derivatus. Obelus id est virgula iacens, apponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectio aliqua falsitate notata est, ut quasi sagitta quedam iugulet supervacua, atque falsa confodiat, sagirra enim nitur in hisdem, de quibus dubitatur utrum tolli debeant n
Abbreviated transcription (Latin):
ccentꝰ qui grece ꝓsoctia dr̃. ex greco nom̃
accepit. N ung̾ce pros: latinȩ. ad. Odon
ad u̾bũ exp̃ssũ ẽ. Latim aut̃ hñt & alia
noĩa. Hã accentꝰ: ⁊ tonos. ⁊ tenores dicunt:
Iqr ibi sonꝰ crẽcit. ⁊ desunt. Accentꝰ aut̃ dictꝰ
qd̾ iuxta cantũ sit: sic̃ adu̾biũ qr iuxta u̾bũ
ẽ. Acutꝰ accentꝰ dictꝰ. qd̾ accuat ⁊ erigat silla¬
trariꝰ acuto. Circ̃flexus: qr deacuto & gͣui
constat. Incipiens enĩ abacuto: ingͣuẽ de¬
sinit: atq itã dũ ascendit ⁊ descendit cͥcui¬
flexꝰ efficit᷑. Acutꝰ aut̃ ⁊ cic̾flexus similes ft̾.
Nã ut̃q leuat sillabã. Grrais ambobꝰ contͣriꝰ

Expanded text:
ccentus, qui grece prosodia dicitur, ex greco nomen accepit. Nam pros grece, latine ad, oden ad verbum expressum est. Latini autem habent et alia nomina. Nam accentus et tonos et tenores dicunt, quia ibi sonus crescit et desinit. Accentus autem dictus, quod iuxta cantum sit, sicut adverbium quia iuxta verbum est. Acutus accentus dictus, quod acuat et erigat syllatrarius acuto. Circumflexus, quia de acuto et gravi constat. Incipiens enim ab acuto, in gravem desinit; atque ita dum ascendit et descendit, circumflexus efficitur. Acutus autem et circumflexus similes sunt; nam ut
Abbreviated transcription (Latin):
positis. demonstrat᷑. Ubi enĩ in initio ꝓnun¬
cratioĩs. nec dũ plena pars sensꝰ ẽ. ⁊ tñ respi¬
rare oportor. fit cõma. id: particła sensꝰ. punc¬
tusq ad unã littãm ponitꝰ. & uocat᷑ subdistin¬
ctio. ab eo qd̾ punct̃ subtꝰ. id adimã litt̃am ac¬
cip̃. Ubiãu insequentib rã sententia sensũ
p̃stat: s. adbuc aliqͥd suꝑ ẽ de sententiȩ pleni

Expanded text:
positis demonstratur. 3. Ubi enim in initio pronunpositis demonstratur. 3. Ubi enim in initio pronuntiationis necdum plena pars sensus est, et tamen respirare oportet, fit comma, id est, particula sensus, punctusque ad imam litteram ponitur, et vocatur subdistinctio ab eo quod punctum subtus, id est, ad imam litteram accipit. 4. Ubi autem in sequentibus jam sententia sensum praestat, s
Abbreviated transcription (Latin):
nistra parte in dextrã partẽ sursũ ducta:
la iacens. ita. Brachin. id breuis. pars¬
sui ec̃flexa fitita. c. Diastole. disiunctõq̃¬
ũsui. fit ita.ꝯ. Apostrofos itẽ cͥculi dextͣparᷤ.¬
& adsũmã littãm apposita: fit ita. ꝯ. Qua
nota de ẽ ostendit᷑. in sermone ultima uo
latini ex ipsa litta aspiratõnis fecert̃. Uñ sicõ¬
iunoas has. fecisti candẽ asꝑirationis notã. Rur¬
sũ si mediũ apicẽ eiꝰ scindas: casiã ⁊ psilẽ facis.¬
Aistinguendos sensꝰ ꝑ cola & cõmata. ⁊ ꝑiodos.
Quȩ dũ ordine suo apponit᷑. sensũ nob̾lectõrs
ostendit. Dicte att̃ positure. uł qi punctis
positis adnotant᷑. uł qr ibi uor ꝑ int̾uallodi¬
stinctõis deponit᷑. Has greci thesis uocant:
latim posituras. Prima positura. sub distincto
dr̃ eadẽ ⁊ cõma Aedia distinctõ seq̃us ẽ. ipsa
⁊ cola. Ultima distinctõ. que totã sententiã
cladit. ipsa ẽ ꝑiodꝰ. cuiꝰ ut diximꝰ partes st̃. cola

Expanded text:
nistra parte in dexteram partem sursum ducta, la iacens ita –. Bracin299, idest brevis, parssui circumflexa, fit301 ita ∩. Diastole, idestversui, ita fit כ . Apostrophus est pars circuli dextra ad summam litteram posita: fit ita , nota deesse ostenditur in sermone ultima voc figuram Latini ex ipsa littera aspirationis fecerunt. Unde si coniungas has, fecisti eandem aspirationis notam. Rursus si mediudistinguendos sensus per cola et commata, et periodos, quae dum ordine suo apponitur, sensum nobis 32 lectionis ostendit. Dictae autem positurae vel quia punctis positis adnotantur, vel quia ibi vox pro intervallo distinctionis deponitur. Has Graeci θέσεις vocant, Latini posituras. Prima positura subdistinctio dicitur; eadem et comma. Media distinctio sequens est; ipsa et cola. Ultima distinctio, quae totam sententiam cludit, ipsa est periodus; cuius, ut diximus, partes sunt cola
Abbreviated transcription (Latin):
Phietroa. : frontis. Hec uͥ aliqͥd obscitatis ẽ:
obsollicitudinẽ ponit᷑. Panchora suꝑior. po¬
ut᷑ u̾ aliqͣ res magna omĩno ẽ. co Anchora
inferior. uͭ aliqͥd uilissimȩ uł in ꝯuenientiꝰ de¬
nunciatũ ẽ. I Cronis nota. tm̃ infint lib̾ apo¬
nit᷑. I A logus nota. adem̃danda adibet᷑. fũit
⁊ alie notusȩ li broꝵ ꝓagnoscendis bis quȩ ꝑ
ext̾mitates paginarũ exponunt᷑: ut uͥ lecto
in liminare huiꝰ moĩ signũ inuenerit. ad tex¬
tũ recurrens. eiꝰdẽ sermonis uł u̾sicłi sciat ẽẽ

Expanded text:
 φροντίς. Haec, ubi aliquid obscuritatis est, ob sollicitudinem ponitur. Anchora superior ponitur ubi aliqua res magna omnino est. Anchora inferior, ubi aliquid vilissime vel inconvenientius denuntiatum est. Coronis nota tantum in fine libri adponitur. Alogus nota quae ad mendas adhibetur. Fiunt et aliae notulae librorum pro agnoscendis his quae per extremitates paginarum exponuntur, ut, ubi lector in liminare huiusmodi signum invenerit, ad textum recurrens eiusdem sermonis vel versiculi sciat e
Abbreviated transcription (Latin):
puellit pede. alii dat anulũ expectandũ ala¬
bris: aliũ inuocat. cũ alio cantat: at tñ aliis
rit pede: digito loquit᷑. de orto grafra.
tografia grece: latine recta scͥpta int̃p̃ta¬
tur. Orto enĩ grece. recte: grafia. scͥpt᷑a dr̃
Hec disciplina docet: quẽ admodũ scͥb̾e debeamꝰ.
Nã sic̃ ars tractat de partiũ declinatõne: ita or¬
tografia de scͥbendi ꝑicia. Ut ꝑutat. ad. cũ ẽ p̃¬

Expanded text:
pervellit pedem, alii dat anulum exspectandum, a lapervellit pedem, alii dat anulum exspectandum, a labris alium invocat, cum alio cantat; adtamen aliis rit pede, digito loquitur'. De orthographia . Orthographia Graece, Latine recta scriptura interpretatur. Orto enim recte, graphia scriptura dicitur. Haec disciplina docet quemadmodum scribere debeamus. Nam sicut ars tractat de partium declinatione, ita orthographia de scribendi peritia, utputa 'ad', cum est pr
Abbreviated transcription (Latin):
otas etiã littãrũ int̾ se ueceres faciebant.
ut siqͥd occulte muicẽ in scͥpt᷑a significare
uellent. muttie scͥbent. Testis ẽbrutꝰ. qͥ in his
litõs ea quȩ acturꝰ erat notabat: ignoranti¬
b aliis qͥd sͣ uellent hee littẽ. Cesar qͦq au¬
dunt assidue que scͥbialterutrũ oporteat.⁊
ẽẽ secreta: habeamꝰ int̃ nos notas si ins tales
ut cũ aliqͥdnotis scͥbendũ erit ꝓ una quaq
littera. scͥbamꝰ seq̃ntẽ: hoc mͦ. Pr.o. a .s. ꝓ.s. c̃.¬
⁊ deinceps eadẽ rõne cȩteras. A. ⁊̃ aut̃ litt̃a
reddeundũ erit ad duplex. a.a. Quidã eti¬
am. u̾sis u̾bis scͥbunt. De notis digitoꝵ.
b secũ taciti ꝓculq distantes colloquim¬
tur: sic̃ mos ẽ militaris. ut quotiens con¬
sentit exertitꝰ. qi uoce ñ potest. manu ꝓmritat:
abii qr uoce ñ posst̾: gladioꝵ mnotu salutant.
ludens. datatĩ dat sese. & cõmunẽ faẽ. Aliũ te¬
net. alii adinitat. alibi manꝰ ẽ occupata: alii

Expanded text:
arum inter se veteres faciebant, ut quicquid occulte invicem scriptura significare vellent, mutuo, scriberent testis est Brutus, qui in his literis, ea que acturus erat notabat; ignorantibus aliis quid sibi vellent he litere. Cesar quoque Audunt assidue, quae scribi ad alterutrum oportet, et esse secreta; habeamus ergo inter nos notas, si vis, tales, ut cum aliquid notis scribendum erit, pro unaquaque littera scribamus sequentem hoc modo, pro a b pro b c et deinceps eadem ratione ceteras; pro z autem littera redeundum erit ad duplex a a'. Quidam etiam versis verbis scribunt. De notis digitorum . ibus secum taciti proculque distantes conloquuntur. Sicut mos est militaris, ut quotiens consentit exercitus, quia voce non potest, manu promittat. Alii, quia voce non possunt, gladiorum motu salutant. ludens datatim dat sese et communem facit. Alium tenet, alii adnutat, alibi manus est occupata, alii
Abbreviated transcription (Latin):
ethimologie nõiũ aut excausa dicte. ut re
qr sit ex humo. aut ex contͣriis. ut alauan¬
bra opacus. parũ luceat. Quedã ⁊̃ facta st̃
ex nominũ diriuatõne.: ut aprudentia
prudens. Quedã etĩã ex uocib: ut agarru¬
litate garrulꝰ. Quedã ex greca ethimologia
orta. declinata sunt in latinũ: ut silua. do¬
mꝰ. Alia quoq ex nõib locoꝵ. urbiũ uł flu¬
minũ traxert̃ nocabula. Multa etiã ex di¬
ũsarũ gentiũ sermone uocant᷑: unde
& origo eoꝵ uix cernit᷑. Sunt enĩ pleraq
barbara noĩa. & iucognita grecis & latiis

Expanded text:
etymologiae nominum aut ex causa datae, ut 'reetymologiae nominum aut ex causa datae, ut 'requia sit ex humo, aut ex contrariis ut a lavanumbra opacus parum luceat. Quaedam etiam facta sunt ex nominum derivatione, ut a prudentia 'prudens'; quaedam etiam ex vocibus, ut a garrulitate 'garrulus'; quaedam ex Graeca etymologia orta et declinata sunt in Latinum, ut 'silva', 'domus'. Alia quoque ex nominibus locorum, urbium, vel fluminum traxerunt vocabula. Multa etiam ex diversarum gentium sermone vocantur. Unde et origo eorum vix cernitur. Sunt enim pleraque barbara
Abbreviated transcription (Latin):
diminutionẽ. ut puta. funẽ. mascłinũ eẽ
funicłs ostendit: sic̃ marmor neutri ẽẽ ge¬
ueris marmuscłm indicat. Nã qd̾ genꝰ in
pͥncipalitate ẽ. io eẽ solet indiminutioned
nutione genꝰ colligere. De ethimologia.
chimologia ẽ. origo uocabuloꝵ. cũ ius ũbi
uł nominis ꝑ int̃p̃tatõnẽ colligit᷑. Hanc
aristoteles simbolon. ciero ad notationẽ no¬
minauit: qr noĩa & u̾ba rerũ nota fac̃ ex¬
emplo p̾posito. ut puta flmm̃iqr fluendo
creuit. afluendo dictũ. Cuiꝰ cognitõ sepe u¬
sũ necessariũ ht̃ iͥnt̾p̃tationesua. Nã dũ ui¬
deris unde ortũ ẽ nom̃: citiꝰ uim eiꝰ intelli¬
gis. Omĩs enĩ rei inspectio: ethimologia cog¬
uita planior ẽ. Nõ aut̃ omĩa noĩa a uetẽ¬
rib scd̾m natam imposita st̃: s. quedã ⁊ scđm
placitũ. sic̃ & nos seruis & possessionib scdm¬
luntatis. uocabula acceꝑunt. Sunt autẽ

Expanded text:
diminutionem, utputa 'funem' masculinum esse diminutionem, utputa 'funem' masculinum esse funiculus ostendit, sicut 'marmor' neutri esse generis marmusculum indicat. Nam quod genus in principalitate est, id esse solet in diminutione. Sed nutione genus colligere. De etymologia . Etymologia est origo vocabulorum, cum vis verbi vel nominis per interpretationem colligitur. Hanc Aristoteles σύμβολον, Cicero adnotationem nominavit, quia nomina et verba rerum nota facit exemplo posito; utputa 'flumen', quia fluendo crevit, a fluendo dictum. Cuius cognitio saepe usum necessarium habet in interpretatione sua. Nam dum videris unde ortum est nomen, citius vim eius intellegis. Omnis enim rei inspectio etymologia cognita planior est. Non autem omnia nomina a veteribus secundum naturam inposita sunt, sed quaedam et secundum placitum, sicut luntatis vocabula acceperunt. Sunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
bant litteras. s. sup̾ sicilicũ apponebant.
Qua nota admonebat᷑ lector geminandã ẽẽ bit¬
Cũiꝰ hec insẽ. ut qd̾ dribiũ ẽ ad aliqͥd simile
qd̾ ñ ẽ dubiũ referat᷑ ⁊ incerta certis ꝓbent᷑.
Octo aut̃ modis. cõparatio analogiȩ colligit᷑.
Id: qͣlitate. cõꝑatione. genere. numero. figa̾.
casu. extren:tatib similiũ sillabar̾. & simi¬
litudine tẽpoꝵ. Si qͥd de his unũ defuerit.
iã ñ ẽ analogia. id÷ similitudo: s ẽ anomala.
id÷ extra regulã. ut lepꝰ. lupꝰ. Totũ conue¬
leporis. Nã regularit̃ dũ queris utrũ trames
mascłinũ sit an femininuĩ: q simił ẽ illi
in omi declinatõne. limes erit mascłinũ:
Itẽ funis suncerti generis ẽẽ credis similis
ẽ ei. panis in declinat̾õne :⁊ erto mascłinũ
Itẽ ex cõꝑatione positiuoꝵ: ut sidicas doctꝰ.
magnꝰ. positimi sunt. istii similes. Nt̃t & ꝑ

Expanded text:
bant litteras, sed supra sicilicos adponebant; bant litteras, sed supra sicilicos adponebant; qua nota admonebatur lector geminandam esse litCuius haec vis est ut, quod dubium est, ad aliquid simile, quod non est dubium, referatur, et incerta certis probentur. Octo autem modis conparatio analogiae colligitur: id est qualitate, conparatione, genere, numero, figura, casu, extremitatibus similium syllabarum, et similitudine temporum. Si quid de iis unum defuerit, iam non est analogia, id est similitudo, sed id est extra regulam ut lupus et lepus totum convelariter est, dum queris utrum trames masculinum in omni declinatione 'limes', et erit masculinum. Item 'funis' si incerti generis esse credis, similis est illi 'panis' in declinatione, et erit masculinum. Item ex conparatione positivorum, ut si dicas 'doctus', 'magnus': positivi sunt et sui similes. Fit et per
Abbreviated transcription (Latin):
die ꝑ.q. sebend̾. ñ ꝑ.c. uii sit quot dieb. R. litt̃a¬
cõmunionẽ habet cũ .s. litt̾a. Itaq apud an¬
tiqͦs. honos. labos arbos. dicebat᷑. Nc̃ uͦ ho¬
les. dnas litt̾as abscidimꝰ. Tanitꝰ sic̃ & quantꝰ.
in medio.m. habebt̃. Quam enĩ⁊ tã
unde ⁊ quamtitas. quanitꝰ. tãtꝰ. Uae int̾rec¬
tio cũ. a. sc̾benda. Ue. ꝯiunctio sine .a. xp̃c
qr grecũ ẽ ꝑ .x. scͥbendũ. ita et xrisma .y.
& ⁊. litt̾is. sola greca noĩa scͥbunt᷑. Nã cũ
iusticia sonũ. z. litere expͥmat. tñ qr. lati¬
neqͥtia: & cȩtã similia Indubiis quoq u̾bis.
consuetũdo ueterũ erat. ut cũ eadẽ littera a¬
liũ intellectũ correpta. aliũ ꝓducta hab̾et.
longe sillabe apicẽ apponebant: ut puta po¬
płs. arborem significar&. an hõiũ multitu¬
dniẽ. apice distinguebat᷑. Sic & uͥlitt̾e con¬
sonantes geminant᷑. sicilicũ suꝑ ponebañ.
ut sella. serra. asseres. Ueteres enĩ ñ duplica¬

Expanded text:
n per C, ut sit 'quot diebus'. R littcommunionem habet cum S littera. Itaque apud anticos 'honos', 'labos', 'arbos' dicebatur, nunc 'holes duas litteras abscidimus. 'Tamtus', sicut et 'quamtus' in medio M habebant. 'Quam' enim et 'tam', unde et 'quamtitas', 'quamtus', 'tamtus'. 'Vae' interiectio cum A scribendum; 've' coniunctio sine A. Xp̃s, quia Graecum est, per X scribendum. Ita et 'Xrisma'. Y et Z litteris sola Graeca nomina scribuntur. Nam cum 'iustitia' sonum Z littera exprimat, tamen, quia Lati'nequitia', et cetera similia. In dubiis quoque verbis consuetudo veterum erat ut, cum eadem littera alium intellectum correpta, alium producta haberet, longae syllabae apicem adponebant; utputa 'populus' arborem significaret, an hominum multitudinem, apice distinguebatur. Sic et ubi litterae consonantes geminabantur, sicilicum superponebant, ut 'cella', 'serra', 'asseres'. Veteres enim non duplica
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aurib. mollia & dura tactu estimant᷑. sapor
gusit. odor narib ducit᷑. Prima pars corꝑis
cap̃. Datt̃q illi hoc nom̃. eo qd̾ sensꝰ õs ⁊ uer¬
ui inde uutiũ capiant. atq ex eo om̃s uigen¬
di causa oriat᷑. Ibi enĩ os̃ sensꝰ apparent. Unde
ip̃iꝰ aĩe quȩ ꝯsulit corpori qͦdãmͦ ꝑsonã gerit. uer¬
tex ẽ ea pars corꝑis q̃ capilli colligunt᷑. & inqua
cesaries u̾tit᷑: unde ⁊ nuncupat. Caluaria abos¬
sib caluis dicta ꝑ defectõnẽ ⁊ nent᷑lit̃ ꝓnunti¬
at᷑. Occipiciũ capitis pars post̾ior qͣsi contͣ capi¬
ciũ. ł qd̾ sit capitis retrorsũ. Capilli uocati. qͣsi
capitis pili facti. ut ⁊ decorẽ p̃stent. & cere¬
brũ adu̾sꝰ frigꝰ muniant. atqa sole defendañ
Pillos aut̃ dictos a pelle qua ꝓdeunt: sic̃ & pi
lñ dr̃ a pila. uͥ pigm̃tũ contundit᷑. Cesaries a
cecden ddo uocata. iõꝙ tm̃ turoꝵ ẽ. uirũ em̃ ton¬

Expanded text:
 mollia et dura tactu aestimantur, sapor gustu, odor naribus ducitur. Prima pars corporis caput; datumque illi hoc nomen eo quod sensus omnes et nervi inde initium capiant, atque ex eo omnis vigendi causa oriatur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodammodo personam gerit. Vertex est ea pars qua capilli capitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur; unde et nuncupatur. Calvaria ab ossibus calvis dicta, per defectionem; et neutraliter pronuntiatur. Obcipitium capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capiti retrorsum. Capilli vocati quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent et cerebrum adversus frigus muniant atque a sole defendant. Pilos autem dictos a pelle, qua prodeunt; sicut et pilo dicitur a pila, ubi pigmentum contunditur. Caesaries a caedendo vocata, ideoque t