comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiones ⁊ cirra p̾stituend̾ tꝑ̃x
substituto. qua nitin diem
primo p̾stitutum n adire hr̃¬
ditatem põt. neq ꝓ hr̃ce g̾ere.
Is autem qui c̾cio gradu scͥp¬
tiis ẽsi primo deliante scõs
decedat ip̃e põt succed̾e̾. ergo
expectamus in singunis ut
prius deferatur ur̃ditas. cunc
dem̃ postea qͣm delata ẽ expe¬
ctanius diem p̾stitutum in¬
tra q̃m diem isiautadeat
aut ꝑ herede gerat denegamꝰ
eiastiones. P aulus .i.¬
n płium hĩoum gradib ħ
seruand̾ estut si testam̃tum
ꝓfemnt᷑ prius ascriptis incipi
us ex testam̃to delatam dem̃¬

Expanded text:
tiones et circa praestituendum tempus substituto, quia intra diem primo praestitutum neque adire hereditatem potest neque pro herede gerere. is autem, qui tertio gradu scriptus est, si primo deliberante secundus decedat, ipse potest succedere. ergo exspectamus in singulis, ut prius eis deferatur hereditas: tunc deinde, posteaquam delata est, exspectamus diem praestitutum, intra quem diem nisi aut adeat aut pro herede gerat, denegamus ei actiones. Paulus lin plurium heredum gradibus hoc servandum est, ut, si testamentum proferatur, prius a scriptis incipiaius ex testamento delatam, de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quirit pret̾ea nec srnctnariꝰ
quid̃ sermus iussu eiusqm u
sum fructumm eo habet ad¬
ire ur̃oitatem pot̾it. ⁊ quod
a quibdam Rndetur. si lib̾
homo qui bona fide michi
seruelut. iꝑ me heres insti¬
tutis erit posse eum iussu
meo adire hr̃oitatem potest
umi eẽ ut inteiligatur non
opalnea mich acquirere.
si ex re mea sicut instipłando

Expanded text:
quirit. Praeterea nec fructuarius quidem servus iussu eius, qui usum fructum in eo habet, adire hereditatem poterit. Et quod a quibusdam respondetur, si liber homo, qui bona fide mihi serviebat, propter me heres institutus erit, posse eum iussu meo adire hereditatem, potest verum esse, ut intellegatur non opera sua mihi adquirere, sed ex re mea, sicut in stipulan
Abbreviated transcription (Latin):
post mortem pris ꝑ seu̾au̾it
nihianus recce distingint
intee unum rem ceptam
sub patre ꝑficiatan nonam
nchoau̾it nam s quid no¬
ui m societate incheauit ñ

Expanded text:
post mortem patris perseuerauerit, Iulianus recte distinguit interesse, utrum rem coeptam sub patre perficit an nouam inchoauit: nam si quid nouum in societat‹e› inchoauit, non
Abbreviated transcription (Latin):
patris heres exstitit. ⁊ abstin
te hr̃oitate qͣuinis patris bo¬
na sub creditorib rant tarm̃
rata baberi debent quetum
pnpuius bona fidegessit. et
ideo ei qui fundu tutore
auctoꝵ a pupialo en̾at suc¬
currendum ẽẽ. nec int̾est¬
utrum pupalus soluendoᷤ

Expanded text:
patri heres exstitit et abstinet se hereditate, quamvis patris bona sub creditoribus fiant, tamen rata haberi debent, quaecumque pupillus bona fide gesserit: et ideo ei, qui fundum tutore auctore a pupillo emerit, succurrendum erit: nec interest, pupillus soluendo
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑteheres insitutus t̾mis
ñonu adita hr̃ditate ad co¬
hr̃ces eius liber ⁊ heres fit nec¬
cessarius. qr non acohr̃de s a
semet ip̃o accipit lib̾tatem.
nisi ita institutus fin̾t. cum
inichi quis heres erit stichus
lwber et heres esto.  eraciꝰ .ł¬

Expanded text:
te heres institutus servus et nondum adita hereditate a coherede eius liber et heres fit necessarius, quia non a coherede, sed a semet ipso accipit libertatem: nisi ita institutus fuerit: "cum mihi quis heres erit, Stichus liber et heres esto". Nerati
Abbreviated transcription (Latin):
di se ab hr̃oitate ꝓronsu põta¬
tem facit ut qmns creditori¬
b iñditariis iure culi tene¬
autun̾tm̃ in eos accio non de¬
tur si uelint reliq̃re hr̃orta¬
tem. S inꝓub̾ib quidem ⁊̃¬
si se ĩuustueruit hr̃oitati p̾¬
stat abamendi facuitatem

Expanded text:
di se ab hereditate proconsul potestatem facit, ut, quamuis creditoribus hereditariis iure ciuili teneantur, tamen in eos actio non detur, si uelint derelinquere hereditatem. sed impuberibus quidem, etiamsi se immiscuerint hereditati, praestat abstinendi facult
Abbreviated transcription (Latin):
ue factum fu̾it quo iic qͥd
er ea m̃oitate amou̾etur. si qͥs
serinis se dicit retinere hr̃dita¬
tem none auquid aũt exhr̃¬
ditate amou̾itabstmendi be¬
neficium non habebit. non
dixit pretor siquidamou̾it.
qũo quid exea amou̾etr
diue ergo ip̃e nnonit. siue¬

Expanded text:
ve factum erit, quo quid ex ea hereditate amoveretur". Si quis suus se dicit retinere hereditatem nolle, aliquid autem ex hereditate amoverit, abstinendi beneficium non habebit. Non dixit praetor "si quid amoverit", quo quid ex ea amoveretur": sive ergo ipse
Abbreviated transcription (Latin):
luntarius fit non pot̾it repu
cessanum nountarius ex
aut falsum eẽ putat repudi
ita ⁊ repudiando amictit. hr̃¬
ditatem. ¶Heres institutus
idemq legitimꝰ si ꝯͣi institu¬
tus repudiau̾it. qͣi legitimus
non apnuttit hereditatem.
s si quasi legitimꝰ repudiau̾it
siquid̾ scit se hĩtem institutũ
credendum ẽ utramq repu¬
diasse. si ignorat ad uentram
ei repudiatio nocebit. n ad te¬
stamentariã sͣm hanc non
repudrauit. n ad legitimã

Expanded text:
luntarius, non poterit repudcessarium, uoluntarius exiaut falsum esse putat, repudiaita et repudiando amittit hereditatem.Heres institutus idemque legitimus si quasi institutus repudiauerit, quasi legitimus non amittit hereditatem: sed si quasi legitimus repudiauit, si quidem scit se heredem institutum, credendus est utrumque repudiasse: si ignorat, ad neutrum ei repudiatio nocebit neque ad testamentariam, quoniam hanc non repudiauit, neque ad legitimam,
Abbreviated transcription (Latin):
isaminandauit petendimi
furere ceꝑit dicendum ñ est
statim ei acquisitam bonoꝵ
possom igitur bonoꝵ posso̾is
qmi tutelam ndnͣ gerat hłor¬
tatem adeundo obligari ait.
adire uisserit. si post epłam
anteqͣm ex epła seriuis adu
nemo dictunis est obligari
heres scriptus patiem siumm
c̾ciorem fet̾at uderi sibi sol¬
uendo ẽẽ hr̃ditatem. pacer
rescripserat sibi parum ido¬
neam renunciari.itaq deb̾e
eum diligentius exꝑiorare ⁊
ita adire si ydoneam cõs ꝑuic¬
set fulius accepas utt̾is patris
adut ur̃oitatem. dubitatini
ẽ an recteadiisset. s ꝓbabili̾s
pacrem non obligasse ¶ Sĩ
quis ita dixit. si soluendo hr̃¬
ditas ẽ adeo hr̃oitatem uui¬
la adicio est. ¶ artianus .ł.¬

Expanded text:
is qui mandauit petendum furere coeperit, dicendum est non statim ei adquisitam bonorum possessionem: igitur bonorum possessionis qui tutelam non gerat, hereditatem adeundo obligari ait. adire iusserit, si post subscrantequam ex epistula seruus adiret, nemo dicturus est obligari heres scriptus patrem suum certiorem fecerat uideri sibi soluendo esse hereditatem: pater rescripserat sibi parum idoneam renuntiari itaque debere eum diligentius explorare et ita adire, si idoneam comperisset: filius acceptis litteris patris adiit hereditatem: dubitatum est, an recte adisset. probabilius patrem non obligasse.Sed et si quis ita dixerit: 'si soluendo hereditas est, adeo hereditatem', nulla aditio est. 52 Marcianus
Abbreviated transcription (Latin):
se dicendum ẽ huncñ posse
recusare quo mñ tota hone¬
ia ht̃oitaria subeat. qui enĩ
scitant scire potint nlo ab¬
stinente se omĩb fore etiam¬
impncitum eaconditd̃e adi¬
reindetur. dem . ł¬
uamidui põt ex testam̃to
adiri hr̃oitas ab tutestato
torib pr̃nis cogatur respon¬
dere ut puta si inpubi fu̾it
substitutus. in qua sp̃e inł.¬

Expanded text:
se, dicendum est hunc non posse recusare, quo minus tota onera hereditaria subeat: qui enim scit aut scire potuit illo abstinente se oneribus fore implicitum, ea condicione adire videtur. Idem uam diu potest ex testamento adiri hereditas, ab intestato toribus paternis cogatur respondere: ut puta si impuberi fuerit substitutus. in qua speci
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. u In repudianda hr̃¬
ditate uel legato certus esse dẽ¬
bet desno uire isqui repudiat.
ꝓ herede gerereuideatur qui
ꝓrecium hr̃ditats omittendͤ¬
mortis causa capit ⁊ obiriut
hunc ꝓ br̃te quid̾ nongͥere.
a legitimo mortis causa acce¬
pire indetur Idemq erit. ⁊ si
non accepit. s ꝓnussa sit ei pͦ¬
cuma nam ⁊ ccipulando mor
tatem adeundo nicħ ꝓmone¬
bit. uet acquiret mͥnec fruc¬
tuarius quid̃ seriuis mimuci¬

Expanded text:
num In repudianda hereditate vel legato certus esse debet de suo iure is qui repudiat. gerere uideatur, qui pretium hereditatis omittendae causa capit, et optinuit hunc pro herede quidem non gerere, a legitimo, mortis causa accepisse videtur. idemque erit et si non accepit, sed promissa sit ei pecunia: nam et stipulando morttatem adeundo nihil promovebit nec adquiret mihi, nec fructuarius quidem servus
Abbreviated transcription (Latin):
adibit aliam inquit ⁊ ai fra¬
ter sintomiga causa testa¬
menti ab intestato possidebͭ
net enim uidetur uoluisse
ꝙ in fr̾m scupsit creto ita ĩces¬
ligendu. si ñ inpub̾is fra¬
ter fu̾it s testatoris. cetum
panre fracris substitutus m¬

Expanded text:
uit, et si frater fuit, omissa causa testamenti ab intestato possidebit nec enim uidetur uoluisse quod in fratre scripsit, credo ita intellegendum, si non impuberis frater fuit, sed testatoris: ceterum patre fratri substitutus
Abbreviated transcription (Latin):
status postea testõ iuremilicie
suꝑ bonis onũb sco postan¬
mim milicie uta decessãt p¬
oris testam̃ti ꝙ ruptum cẽ ꝯ
tem ꝓ ea ꝑtenitestatus inde¬
bicur de sunctus. decessisse qr
petit patrono ab intestato .b.
ad altm uetiet totam redire
hereditatem.Idem . ł
num ꝙͣ missus est detesserit.
uaiere enis testiũ ꝙ iure mili¬
tari fec̾at uerumi ẽ etiam si
postantĩ conditõ institutõis¬

Expanded text:
 iure militiae super bonis omnibus facto post annum militiae vita decesserat: prioris testamenti, quod ruptum esse tem, pro ea parte intestatus videbitur defunctus decessisspetit patrono ab intestato bonoad alterum uellet totam redire hereditatem. 38 Idem num quam missus est decesserit, ualere eius testamentum quod iure militari fecerat, uerum est, etiamsi post
Abbreviated transcription (Latin):
tam haberi posse eam qͣm ci¬
tra uoluntatem agnoitis
qui pot̃ati subiectus ẽ s ⁊ si
legatima hr̃oitas faio dela¬
ta sit. ⁊ senatus .c. orphiciano
matris idem erit ꝓbandum.
s ⁊ si nonadierit filius diu
tamen possedit hr̃ditatem¬
pat̾ crebendus est admisisse
hr̃oitatem. ut duus pius ⁊ tñ¬
ꝑatornr̃ rescripserunt.Si
is qui putabat se faium fa.
patris uissii adierit eum neq
sibi neq eiꝰ iussit quesisse hł¬
ditatem constat qͣmꝙͣ is q̃m
pat̾nissitadire ⁊ decessit si ad¬
ieritiam mortuo patre obli¬
get se hr̃oitati ut iulianus

Expanded text:
tam haberi posse eam, quam citra voluntatem adgnovit is qui potestati subiectus est. Sed et si legitima hereditas filio delata sit ex senatus consulto Orfitiano matris, idem erit probandum. Sed et si non adierit filius, diu tamen possedit pater hereditatem, credendus est admississe hereditatem, ut divus Pius et imperator noster rescripserunt. Si is, qui putabat se filium familias, patris iussu adierit, eum neque sibi neque ei qui iussit quaesisse hereditatem constat: quamquam is, quem pater iussit adire et decessit, si adierit iam mortuo patre, obliget se hereditati, ut Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
re nulitati testatus eẽti serim̃
qui licet sub conditione le¬
gatum meruit ⁊ ubͥtatem
posse sib uendicare . Idem.
R. lucius ticius miles testrũ
ita fecit. pamphila serna
militom suo eãdem ꝑãphi¬
lã reliquit cuius fidei ꝯmisit

Expanded text:
re militari testatus esset, servum, qui licet sub condicione legatum meruit, etiam libertatem posse sibi vindicare. Idem respondit: Lucius Titius miles testamentum ita fecit: "Pamphila serva commilitoni suo eandem Pamphilam reliquit, cuius fidei commisit
Abbreviated transcription (Latin):
gumo inscituts renque par¬
tes actrescunt que postumo
date suntisi c̾tum sit non ẽẽ
preguantem.aicet heres ig
statorem niue qͣmins iam
an subcond. none ignoret
non pot̾it o dire hr̃oitaten
licet pur heres institutus
at ⁊ suł conditione testato

Expanded text:
stumo instituto reliquae partes adcrescunt, quae postumo datae sunt, si certum sit non esse praegnatem, licet heres ignstatorem vivere, quamvis iam an sub condicione ignoret, non poterit adire hereditatem, licet pure heres institutus sit, et sub condicione licet
Abbreviated transcription (Latin):
conditõne quis dubitetan
fuis familras sit posse eũ
acquitere ur̃oitatemiam
dom esticurautem si suam
igroret᷑ conditoem adirepo¬
test. si testators non põt illa
patio est qui conditõem testa¬
toris ignorat an ualeat cesta
Sñtum dubitat qui de suo de
ure mititutus ꝑutauit sub
conditione ⁊ impleta ꝯditõ¬
ne qͣm iniectam putaint.
noutan possit acquirere hr̃¬
ditatem conseñtis est dicere.
posse eum adiremaxime c̃
petsuspitio nichu ei obfu̾it.
net ꝑrtuiumatanerit. facĩ¬
lius quisamitat.si quis ꝑu¬
reinstitutus ꝑutanit sesub
conditõe institutum ꝯditio¬
nemq impietam ꝙͣi mne¬
uentu putabat. nam ĩ mil¬
lo hec suspicio obfuit
titus anteqm ex causa sub¬
stitutõis ei defentur hr̃dit¬
as ꝑ hr̃ce gesfit erit ueres ex
causa quo substitutõis. qm̃
sunto quo ei accrescit por¬
cio idem dito ⁊ si filius fami¬
lras uel serinis iussndm̃ uł
patris adieñt hp̃oitatem mox

Expanded text:
condicione quis dubitet, an filius familias sit, posse eum adquirere hereditatem iam dictum est. cur autem, si suam ignoret condicionem, adire potest, si testatoris, non potest? illa ratio est, quod qui condicionem testatoris igde ure institutus, putavit sub condicione et impleta condicione, quam iniectam putavit, adiit, an possit adquirere hereditatem? consequens est dicere posse eum adire, maxime cum haec suspicio nihil ei offuerit nec periculum adtulerit. facilius quis admittet, si quis pure institutus putavit se sub condicione institutum condicionemque impletam quam in eventum putabat: nam in nullo haec suspicio offuit.tutus, antequam ex causa substitutionis ei deferatur hereditas, pro herede gesserit, erit heres ex causa quoque substitutionis, quoniam invito quoque ei adcrescit portio. idem dico et si filius familias vel servus iussu domini vel patris adierint hereditatem, mox
Abbreviated transcription (Latin):
lucii ticii puto uuissu patris
adire. si arbitrio lucii titii re
inuen iatur ex ꝑte non ꝓuto
se at si ex testam̃to mandauit
pot̾it au intestato quĩnon fe¬
cit det̾iorem conditionẽ pr̃is
Itemq ẽ ⁊ si qͣi instituto pͥce¬
pit sit inueniatur substitu¬
tus uel contra. S si manda¬
uit ut pr̃is adiret. sit ⁊̃ inpir
beri sirbsticutus ñ sufficit iꝰ¬
sum plane si sic mandanit
si aͣua ex testõ lucii titii defe¬
ratur ir̃ortas põt defendi uiͣs¬
sũaduse. S si postea qͣm ius¬
sus sit pnĩam egit priusqͣm
adiret uichil egit adeudo.
Item si se ad arrogandum
ded̾it pruisqͣm filiusadiret ũ
acqnisita hereditas.

Expanded text:
Lucii Titii'. puto iussu patris adire, si 'arbitrio Lucii Titii', rinueniatur ex parte, non puto se. at si ex testamento mandauit, poterit et ab intestato, quoniam non fecit deteriorem condicionem patris. idemque et si quasi instituto praecepit et inueniatur substitutus, uel contra.Sed si mandauit, ut patris adiret, sit autem et impuberi substitutus, non sufficit iussum.Plane si sic mandauit 'si qua ex testamento Lucii Titii deferatur hereditas', potest defendi iussu adisse. Sed si posteaquam iussit, paenitentiam egit prius quam adiret, nihil agit adeundo. Item si se adrogandum dederit prius quam filius adiret, non est adquisita hereditas.
Abbreviated transcription (Latin):
ut hr̃ditatem colligat anui¬
deturmandasse ut adeat quid
habuit mox filuisadeat hr̃¬
ditatem uel quid si ꝓ lñ de
g̾ere mandauit. ⁊ filius adi¬
it hr̃oitatem an iussu uide¬
aturadiisse dubitari põt.
ĩmo inus est ex hiisom̃ib¬

Expanded text:
ut hereditatem colligat, an uidetur mandasse, ut adeat? quidhabuit, mox filius adeat hereditatem? uel quid si pro herede gerere mandauit, filius adiit hereditatem? an iussu uideatur adisse, dubitari potest. immo uerius est ex his omnib
Abbreviated transcription (Latin):
rem hroitanam quasi subri¬
piens uel expilans tenet ñ
huscem causii nec ꝓhr̃de
gerendo quisqͣm agere.¶
Sciendum est si quis partem
ex qua institutus estignora¬
nit uilianus scribit nichil ei
qua heres institutꝰ est ñ igno¬
rat. Si tam̃ erstit̾it condino sb̃
qua institutus ẽ Quidtam̃ si
ignorat conditõem exstitissẽ
puto posse adrre hr̃oitatem
q̃mad̾m si ignorat ancohere¬
dis cui subititutus ẽ reꝑudia¬
tione portio ei delata sit.
legitima hr̃oitas ꝑcinet puta¬
uerit defuuctum sernũ siumi
eẽ ⁊ qͣi petulium eiꝰ nactus sit.
placet non obligati emu hr̃¬
hr̃ce gerendo obstringat se
at uelutiagnatus ꝓxim̃is

Expanded text:
rem hereditariam quasi subripiens uel expilans tenet, noisdem causis nec pro herede gerendo quicquam agere sciendum est. Si quis partem ex qua institutus est ignorauit, Iulianus scribit nihil ei qua heres institutus est, non ignorat, si tamen exstitit condicio, sub qua substitutus est. quid tamen si ignorat condicionem exstitisse? puto posse adire hereditatem, quemadmodum si ignordis, cui substitutus est, repudiatione portio ei delata sit. legitima hereditas pertinet, putauerit defunctum seruum suum esse et quasi peculium eius nactus sit, placet non obligari eum hereherede gerendo obstringat se at: ueluti adgnatus proximus
Abbreviated transcription (Latin):
sit eum qui metu uerboꝵ uł
sit hr̃dem non sieri placet. si¬
ue seruus sit dñm bĩcem ñ
facere. Danius .x.¬
tuerit. ⁊ ita scripsit si michi
ticus iste filuis .ẜ. ueres non
erit sempnĩ reres esto. filio ad¬
eunte uissu ꝑꝗtris substitut᷑
excluditur. ¶ Si falius prius
qͥuam sciret se ncͣcͣm extitisse
pam bĩtem decessit retuto fi¬

Expanded text:
sit eum, qui metu uerborum usit, heredem non fieri placet, siue seruus sit, dominum heredem non facere. 7 Paulus tuerit et ita scripserit: "si mihi Titius iste filius familias heres non erit, Sempronius heres esto" filio adeunte iussu patris substitutus excluditur. Si filius prius quam sciret se necessarium exstitisse patri heredem decesserit relicto fi
Abbreviated transcription (Latin):
facit quas lieres ⁊ gen̾aliter
ubamis stribit eum demũ
heres gerit ꝓ here de autemge¬
rere non ta᷑m eẽ factiqͣm a¬
ut uelit hr̃s eẽ. cet̾m si quid
pietatis cansa fecit si ciud cꝰ¬
codie causa fecit. si quid qͣs¬
alio uire non heres egit. s qͣi
alio nuire domiꝰ apparet nõ
uiteri ꝑ hr̃ cegenisse. ⁊ ideo
solent᷑ cestari lib̾i qui nertes¬
sani existunt. non animo hr̃
sepenut. uel busta ei fecit
at non uidetur ꝓ hr̃ce gessis
se. ¶ Seruos hr̃ditarios pauit
uim̃ta aut panit aut distͣcit.
sileont ueres gessit ꝓ herede.
aut si ñ ut heres fet̾it. s ut cꝰ¬
todratant putauit sua. aut
dum delib̾at quid ferit cõsu¬
lens ut salue sint res hỹdita¬
ne si forte ei non platu̾it ꝓ
hĩte gerere apparet ñ inde̾ri

Expanded text:
facit quasi heres. et generaliter Iulianus scribit eum demum heres gerit: pro herede autem gerere non esse facti quam aut velit esse heres. ceterum si quid pietatis causa fecit, si quid custodiae causa fecit, si quid quasi non heres egit, sed quasi alio iure dominus, apparet non videri pro herede gessisse. Et ideo solent testari liberi, qui necessarii existunt, non animo heresepelivit vel iusta ei fecit:fecit, non videtur pro herede gesse. seruos hereditarios pauit iumenta aut pauit aut distraxit: si hoc ut heres, gessit pro herede: aut si non ut heres, sed ut custodiat, aut putauit sua, aut dum deliberat, quid fecit, consulens ut saluae sint res hereditariae, si forte ei non placuerit pro herede gerere, apparet non uideri
Abbreviated transcription (Latin):
natus su nec qualescet᷑ rum¬
prt̃diuero mlitante adhs
natus su̾it rumpetur dem̃
si uolu̾it testiũ ratum illd̾
nastatur postumꝰ hic ñ rum

Expanded text:
natus sit, nec conualescet ruptum: si uero militante adhuc natus fuerit, rumpetur, deinde, si uoluerit ratum illud nascat
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ pr̃ constituerat ñ ag¬
noscere ur̃oitatem n quic¬
ħͣmamou̾at uel ꝓherede
ta est repudratione hr̃dita¬
tem amictit. hocita u̾m est
si mea cansa erit hr̃oitas ut
adiri possit. Cet̾m institutꝰ¬
heres sub conditione. s̃i añ
ꝯditionem existentem repn¬
diau̾it nichil egit qualis fu¬
it conditio ⁊ si marbittium
collata est. ¶ Si quis dubi¬
tatan uiuat testator necue
repudrando manl agit sub¬
stitutus quo similit̾.si ante
repudiet qͣm hr̃s institutus
deceruat de ur̃oitate nonna¬
repudiando sine parte neq
ꝑat᷑ sine filio alceri nocet ut¬
ꝙ enim possumt repudiare.

Expanded text:
r constituerat non adgnoscere hereditatem neque quicquam amouerat uel pro herede ta est repudiatione hereditatem amittit. hoc ita uerum est, si in ea causa erat hereditas, ut adiri posset: ceterum heres institutus sub condicione si ante condicionem existentem repudiavit, nihil egit, qualisqualis fuit condicio, etsi in arbitrium collata est. Si quis dubitet, vivat testator nec ne, repudiando nihil agit. Substitutus quoque similiter si ante repudiat, quam heres institutus decernat de hereditate, nihil vafamilias repudiando sine patre neque pater sine filio alteri nocet: utrique autem possunt repudiare.
Abbreviated transcription (Latin):
habebit. ⁊ quia diximꝰ ex cer¬
to temꝑe⁊ usq ad c̾cumtẽ¬
pus militer posse insticile
heretes hiis ꝯseãns est ut q̃¬
te qͣui dies ueniat quo adm¬
tatur̾ institutur inteitan
hr̃ditas deferatur ⁊ quid in
bonoꝵ portione ei licet hoc
quo in temꝑis spacio licet
nou modicum sit ex eodem
priulegio ꝯpetat. ¶ Muri¬
eri qua turpis fuspicio ca

Expanded text:
certo tempore et usque ad certum tempus milites posse instituere heredem, his consequens est, ut, antequam dies ueniat, quo admittatur institutus, intestati hereditas deferatur et quod in bonorum portione ei licet, hoc etiam in temporis spatio, licet non modicum sit, ex eodem priuilegio competat.Mulier, in qua turpis suspicio ca
Abbreviated transcription (Latin):
obliget nos erialieno ⁊̃ siñ¬
⁊ fit soluendo. plus qͣm mani
est. si issu euisadierit hr̃oi¬
tatem. licet consini caꝑax ñ
fu̾it ei acquirit br̃oitatem.¬

Expanded text:
obliget nos aeri alieno, etiam si non sit soluendo, plus quam maniest si iussu eius adierit hereditatem, licet consilii capax non fuerit, ei adquirit hereditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾it ñ etiam in hiis que ha¬
unerit nel postea acquisierit.
nam ⁊ si filio suo suo uuo ad¬
hucano substitu̾it. pꝰt acqui¬
sitam ei aui ur̃oitatem irẽo
dicet ad substitutũ ꝑtinere.¬
ssi muitis ad ita ñ fuerit hr̃or¬
tas. an substitutio qͣin pupu¬

Expanded text:
si quae habuerit uel postea adqu‹i›sierit. nam et si filio suo uiuo adhuc auo substituit, post adquisitam ei aui hereditatem nemo diceret ad substitutum pertinere.Si militis adita non fuerit hereditas, an substitutio quam pup
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝯmune eius ꝑtinet. ꝯstitu¬
tionib eium principum ñ
militum testam̃ta. s quea
militib facta sunt ꝯfamãt᷑
s plane fecisse testam̃tum
eum int̾pretandum ẽ qui se
uene testam̃tum ꝙ ante fe¬
cerat ualere aliquo moto de
nunt iuremilitari ualere. ꝙ
ann spacium testam̃tis eoꝵ
qui honestam uel cãriam n¬
issionem meru̾nt tribuituꝰ
Ius restandi derastrensi petu¬
noꝙ fuus faminas militan¬
tib concessum est ad eosqui
iglioniinecãm missi sunt
non ꝑtinet ꝙ hoc premii loco

Expanded text:
tinet: constitutionibus enim principum non militum testamenta, sed quae a militibus facta sunt confirmantur: sed plane fecisse testamentum eum interpretandum est, qui se uelle testamentum quod ante fecerat ualere aliquo modo decn‹u›nt militari iure ualere, quod anni spatium testamentis eorum, qui honestam uel causariam missionem meruerunt, tribuitur. ius testandi de castrensi, quod filiis familias militantibus concessum est, ad eos, qui ignominiae causa missi sunt, non pertinet, quod hoc praemii loco
Abbreviated transcription (Latin):
attus. ẜ P i a mite scuip¬
tres heres suas sponte adierit
hr̃ditatan ⁊ rogatus totam
hr̃oitatem ad restitu̾it et tre¬
beiuano transeunt actiones
scines testam̃to suo maninb¬
tendo nchu efficit in eo cuiͦ
ub̾tas a lege eliescentia nei
aliqua inpediatur. ¶łdcm
pretons quo ius irandum
hr̃oib insitutis legatariis¬
ꝙ remmiccitur locum habet
⁊ inmilitis testamentis sic̃
⁊̃ in fider ꝯmissis. Idemq ẽ
si turpis eẽt conditios patri
enis qui in emancipatione
ip̃e manumissorexstitisset.
ꝯtra cabulas testamentr dan

Expanded text:
scriptus heres sua sponte adierit hereditatem et rogatus totam hereditatem restituerit, ex Trebelliano transeunt actiones. Miles testamento suo manumittendo nihil efficit in eo, cuius libertas lege Aelia Sentia vel alia qua impeditur. Edictum praetoris, quo iusiurandum heredibus institutis legatariisque remittitur, locum habet etiam in militum testamentis, sicut etiam in fideicommissis: idemque si turpis esset condicio. Patri eius, qui in emancipatione ipse manumissor exstitisset, contra tabulas testamenti dan
Abbreviated transcription (Latin):
contulit. nec indeturmutare
et si priorib tabulisunꝰ heres
scuiptus fuisset. ¶ Miles ĩ su¬
premis ordmandis ignarus
uxorem eẽ pregnantẽ pentͥs
ñ habu̾it mentõem ꝑ̃t mor¬
tempr̃is fina nata ruptum
eẽ testiũ apparunt n legata
deberi.si uero medio temꝑe
scriptus heres anqua legata
soluiss utilib accõib filie
ditis obinpuisum casum eẽ
reuocanda. nec institutus cũ
borre fidei possor su̾it ꝙ inde
seruar non potiuisset pr̃abit. q¬
uet̾amis moriens testi iure

Expanded text:
contulerit: nec videtur mutare, etsi prioribus tabulis unus heres scriptus fuisset. Miles in supremis ordinandis ignarus uxorem esse praegnatem ventris non habuit mentionem. post mortem patris filia nata ruptum esse testamentum apparuit neque legata deberi. si qua vero medio tempore scriptus heres lsoluisset, utilibus actionibus filiae d‹a›tis ob impro‹u›isum casum esse reuocanda nec institutum, cum bonae fidei possessor fuerit, quod inde seruari non potuisset, praestar‹e›.Ueteranus moriens testame
Abbreviated transcription (Latin):
lam suam liscem institu̾at
ignorasse posse ex ea iuistitu¬
tione ⁊ udertatem ei ꝯpet̾e
⁊ ideo si non causa postea a
ꝯmilitone pecisseuteamd̾¬

Expanded text:
lam suam heredem instituerat, ignorasse posse ex ea institutione etiam libertatem ei competere et ideo sine causa postea a commilitone petisse, ut eand
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hr̃oias urt idebiturdari.
quare s ꝑtemdnindiam hr̃¬
ditatis codicilł ded̾it testõ scͥp¬
tus exasse hr̃s ꝑtem duudrã
habebit legata aũt testõ daca
ꝯmuiter debentur.¶Mles
castrensiũ .u. alios hĩdes insti¬
tuit priorib tabulis tnĩ abstu¬
lisseidetur qͣntũ in postĩores

Expanded text:
 hereditas iure videtur dari. quare si partem dimidiam hereditatis codicillis dederit, testamento scriptus ex asse heres partem dimidiam habebit, legata autem testamento data communiter debentur. Miles castrensium bonorum alios heredes instituit. prioribus tabulis tantum abstulisse videtur, quantum in posteriores
Abbreviated transcription (French):
misiu luandum foredico.
ꝯma ⁊si heres serimmalitin
legatum int̾im manumisiᷤ¬
set dem̃ legatarius repudias
non adeatur netres castren¬
ses hr̃orb ꝯpetunt.

Expanded text:
liberandum fore dico, quia et si heres servum alicui legatum interim manumisisset, deinde legatarius repudiassnon adeatur, nec res castrenses heredibus competunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmum iuretestatus ẽ. ⁊ si
est nuilla dubitatio ẽ qͥn ua¬
leat. S si ut miles feriss te¬
star̃tum agitare cepit qũ
ergo s cum ad huc uire ii¬
litar ualet rursus eodem
iure poss testari nuimquid
⁊̃ post annũ eo mortuo te¬

Expanded text:
mmuni iure testatus est. et si est, nulla dubitatio est, quin valeat. sed si ut miles fecisset testamentum, agitare coepi, quando ergo si, cum adhuc iure militari valeret, rursus eodem iure posset testari, numquid etiam post annum eo mortuo va
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ⁊ cuilib̾tatem tribueret
põt inderi si ñ scripto modo
rata habenda. ¶Cetm si ut
quo non oportet hoc ꝓ testa¬
mento obseruaxi. nec ulloꝵ
magis intest qͣm ip̃oꝵ quib
id priu legium datum est.
eius modr exempium ñ ad¬
mittralioqum non diffitul¬
⁊ porest mortem alicuiꝰ mili¬
tus testes exist̾ent. qui affirma¬
rent se auomisse dicentem
atiõm teliquere se uona cui

Expanded text:
et cui libertatem tribuere, potest videri sine scripto hoc rata habenda est. ceterum si, utquo ’, non oportet hoc pro testamento observari. nec ullorum magis interest quam ipsorum quibus id privilegium datum est, eiusmodi exemplum non admitti: alioquin non difficulter post mortem alicuius militis testes existent, qui adfirment se audisse dicentem aliquem, relinquere se bona cui
Abbreviated transcription (Latin):
tib datum ẽ. ut quoquo mͦ
sunt sit intesligi d ut utiq
prius ꝯstaredebeat testam̃¬
cum fcm̃ esse ꝙ ⁊ sinescrip¬
tura ⁊̃ a non muitantib fi¬

Expanded text:
tibus datum est, ut quoquo modo sint, sic intellegi debet, ut utique prius constare debeat, testamentum factum esse, quod et sine scriptura a non militantibus q
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ .ł. Eius militis qui do¬
loris inpacĩa uel cedio inte
morimaluit testm̃ ualere
uel intestati bona ab hiis
qui lege uocant. uendicari
diuus adriatns rescripsta q¬
milicia missus int̃ annũ te¬
starũtum fac̾e possit ceꝑit

Expanded text:
.Eius militis, qui doloris inpatientia uel taedio uitae mori maluit, testamentum ualere uel intestati bona ab his qui lege uocantur uindicari diuus Hadrianus rescripsit.Militia missus intra annum testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fidei ꝯmissum idem ĩ cau¬
tam sidei ꝯmissi ⁊ codicaloꝵ
iire prioris testam̃ti ꝯu̾tisse¬
utrum aũt totum testamẽ¬
tum in eam cãm ꝯu̾sum sit
hoc est ⁊̃ heredis institutio. ã
uero legata tnĩ ⁊ sideiꝯmis¬
sa ⁊ lib̾tatis querit. S michi
uidetur ñ solumcet̾a pret̾ ĩ
stitutõem hr̃ois. s ⁊ ip̃am in¬
stitutõem in causa sidei con¬
missi u̾cisse nisi aliud testa¬
torem scͥpsisse ꝓbetur. ¶ Si
quis a miute ueres ad temꝑͤ
scriptus eẽt. ⁊ alus excemꝑe
querituran post̾ior heres a
priore relcta legata debet ⁊
arbitror ñ hunc debere nisi
alia uoluntas militis appro

Expanded text:
 fideicommissum, id est in causam fideicommissi et codicillorum uim prioris testamenti conuertisse.Utrum autem totum testamentum in eam causam conuersum sit, hoc est et heredis institutio, an uero legata tantum et fideicommissa et libertates, quaeritur. sed mihi uidetur nstitutionem heredis, sed es ipsam institutionem in causam fideicommissi vertisse, nisi aliud testatorem scripsisse probetur. Si quis a milite heres ad tempus scriptus esset et alius ex tempore, quaeritur, an posterior heres a priore relicta legata debet. et arbitror hunc non debere, nisi alia voluntas militis pro
Abbreviated transcription (Latin):
dies c̾tos postaͣm successor eĩ ĩ
castra ueu̾at manens in castͥs
codicalos sec̾u ⁊ ibi decessit qũĩ
desuit militis loco haberi post¬
qͣm successor eius in castra ue
testam̃to militare ceꝑit id qͦ¬
nulitare ceꝑit fec̾at aliquo
casu mtenigitur milcie tẽ¬
pore factum. ueniti si tabłas
icid̾it ⁊ leg̾it testam̃tum ac
rursus suo signo signau̾it a¬
luid ampliꝰ ⁊ si aliquidint̃¬

Expanded text:
os, quam successor eius in castra uenerat, manens in castris codicillos fecerit et ibi decesserit, quoniam desinit militis loco haberi, postquam successor eius in castra uentestamento militare coeperit, id qmilitare coeperit fecerat, aliquo casu intellegitur militiae tempore factum, ueluti si tabulas inciderit et legerit testamentum ac rursus suo signo signauerit, amplius si et aliquid int
Abbreviated transcription (Latin):
est ut testam̃tum nulicietẽ¬
pore factum ⁊̃ intra annum
post missionem ualere qͣntũ
ad u̾ba euis ad eos d̾taxat qͥ
mitti solent id bñficium ꝑ¬
tinere extunauit. scd̾m qdͣ¬

Expanded text:
est, ut testamentum militiae tempore factum etiam intra annum post missionem ualeret, quantum ad uerba eius ad eos dumtaxat qui mitti solent id beneficium pertinere existimauit: secundum q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eos quib coditał legata da
legass ꝯtribuantur otĩa ⁊
prata ex omĩb deceu̾it ea
portio qͣm ani plꝰ legau̾at
quam in bomi habnerat.
stituta qͣntitate legatoꝵ q̃
codituns data sunt ex sũma
que efficiebatur debita si e¬
quo uire omĩa deberentur
ꝯputata depliendetur ꝙ re¬

Expanded text:
a datlegasset, contribuebantur omnia et pro rata ex omnibus decedebat ea portio, quam amplius legaverat quam in bonis habuerat, constituta quantitate legatorum quae codicillis data sunt ex summa, quae efficiebatur debita, si aequo iure omnia deberentur,computata deprehendere
Abbreviated transcription (Latin):
scubers. S si i ueteramus
decessit unu̾sa bona ⁊̃ pacer¬
na ad hĩpem ermere castren
ppitari ⁊ fere om̃s qui testam̃¬
ti faccionemnon hñtamili¬
te hr̃ces instian posłart. s
si seruum pene ur̃cem scͥlut
insittutio non ualebit s si
mortis temꝑem cuntate in¬

Expanded text:
scribere. Sed si iam veteranus decessit, universa bona etiam paterna ad heredem pertinere castrensportati et fere omnes, qui testamenti factionem non habent, a milite heredes institui possunt. sed si servum poenae heredem scribat, institutio non valebit: sed si mortis tem
Abbreviated transcription (Latin):
enum ꝙ in castris cctum et̃¬
sium rerum hĩt institutꝰ eẽt¬
⁊ extra castra ꝯtiacto ħere ali¬
enors solus obligenir qui ce
beatur milit uei huic hr̃or
susficiat.⁊ ꝑꝑ hoc is qui ex ea
ꝑte heres instittus ẽ non ad¬
ierit alfm qui adisset ꝯpel¬
lendum eẽ aut defendere to¬
tam hr̃ditatem aut totam
creditorib solue. ¶ Si eodem
testam̃to miles eumd̾ hr̃de̾
deĩ exhr̃tem scripsit ita ad¬
epta indetur hr̃oitas cum in
paganoꝵ testamĩto sola hr̃di¬
tas exheredatione adiminon
possit. ¶ Si pat̾a silio famił̾
minite qui ex castrensi peccu¬
lo heres inititutus omissa cã
testamĩti anquid ex pecinio
possidebit dolo ue amalo fece¬
tit quo minus possid̾et datur
fec̾it cadicillos post miliciam
⁊ intra annũ missionis mori¬
aturplerisq placet ĩ codicił¬
lis uiris cuitis regulam spec¬
tari debere qr ñ sunt amilite
stẽ nec ad rem ꝑtinere ꝙ te¬
stanĩto consirmati sunt Idẽ¬
quo n hiis legatis que testa¬

Expanded text:
ienum, quod in castris contractum essium rerum heres institutus esset, extra castra contracto aere alieno is solus obligetur, qui cetbeatur militi, uel huic heredi sufficiat et propter hoc is qui ex ea parte heres institutus est non adierit, alterum qui adisset compellendum esse aut defendere totam hereditatem aut totam creditoribus soluere.Si eodem testamento miles eundem heredem, deinde exheredem scripserit, adempta videtur hereditas, cum in paganorum testamento sola hereditas exheredatione adimi non possit. Si pater a filio familias milite ex castrensi peculio heres institutus omissa causa testampossidebit doloue malo fecerit, quo minus possideret, datur fecerit, codicillos post militiam et intra annum missionis moriatur, plerisque placet in codicillis iuris ciuilis regulam spectari debere, quia non sunt a milite facti, nec ad rem pertinere, quod testamento confirmati sunt. ideoque in his legatis, quae testa
Abbreviated transcription (Latin):
ti testam̃tum face poͣt. ⁊ soli
filiotam ⁊ si sibi non fecerit
testar̃tum ualedit Si forte
pat᷑ uelin milicia uel intra
determinata nec nulitis pos

Expanded text:
amentum facere potest: et soli filio, tametsi sibi non fecerit: quod testamentum ualebit, si forte pater uel in militia uel intra determinata nec militis poss
Abbreviated transcription (Latin):
fecit siue seꝑatim utiq uaie¬
bitut. si ħ specialit᷑ exp̾uerint
net suꝑius ꝑ inferius rumpe¬
tur c⁊ ex ꝑte hr̃cem ĩsti¬
tuere possint. ħ est ex ꝑte test¬
ato ⁊ ex ꝑtentestato deced̾e
qͥnĩmo ⁊ si coditillos ancea
tet̾at pot̾it eos ꝑ testam̃tum
seq̃ns cauendo inpot̃atem ĩ¬
stitutionis reorgere ⁊ effice
directam institutõm que

Expanded text:
fecerit sive separatim, utique valebunt, si hoc specialiter expresserit, nec superius per inferius rumpetur, cum et ex parte heredem instituere possit, hoc est ex parte testato, ex parte intestato decedere. quin immo et si codicillos ante fecerat, poterit eos per testamentum seqstitutionis redigere et efficere directam institutionem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
x militan delcto capite dãp¬
nantus testam̃tum fac̾e̾ licet
slpꝑ lonisd̾taxat castrensib.
sicinamcum ei qͣi militiir¬
buaturlus testandi qseꝙ̃as
eut dicẽ iuremilitar cistestã¬

Expanded text:
x militari delicto capite damnatis testamentum facere licet super bonis dumtaxat castrensibus:sit: nam cum ei quasi militi tribuatur ius testandi, consequens erit dicere iure militari ei testan
Abbreviated transcription (Latin):
icertaꝵ renumi hĩces institu¬
bit institutio ꝑ iñ habebitar
attp si siue ꝑtib hĩtes eos mn¬
sctuissetresq om̃s suas ꝑ
p̾ceptionem piq legando
distribuiss. ¶ Iuliamis ⁊̃ ait

Expanded text:
certarum rerum heredes institubit institutio perindeque habebitur, atque si sine partibus heredes eos instituisset resque omnes suas per praeceptionem cuique legando distribuisset.Iulianus etiam ait,
Abbreviated transcription (Latin):
dire tespatsest cet̾a que scdo
testamto scripsat ẽẽ irrita p¬
firmasserad priorem uolim¬
tatemreusus. Ulpian᷑ ł¬
finio mpube hr̃ce istituto.
eiq substituisset iꝑ potestate
manenti tutores que dedisset.
dun frer resccipserunt fubsti¬
tutionem quitͥ ualere tuto¬
risantem douationem ñ uałe

Expanded text:
dire testatus est. cetera, quae secundo testamento scripsit, esse irrita ponfirmasset ad priorem uoluntatem reuersus. 28 Ulpianfilio impubere herede instituto eique substituisset in avi potestate manenti tutoresque dedisset, divi fratres rescripserunt substitutionem quidem valere, tutoris autem dationem non vale
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł inure militari te¬
statur ⁊ siignoraut p̾gnan¬
tem uxorem uel ñ fuit p̃g¬
uellet quisquis fa nasc̾etur
exhĩdem eẽ testam̃tum non

Expanded text:
 iure militari testatur etsi ignorauerit praegnatem uxorem uel non fuit prauellet quisquis sibi nascetur exheredem esse, testamentum non
Abbreviated transcription (Latin):
ques redigi ex uendicõne eius pote¬
tit cum suis ꝯmodis s cum suꝑ¬
inxit testam̃to luciꝰticins milici¬
am uendidit. ⁊ pretium exegit.¬
⁊ hoc dedit ei cuullam miliciam
nel p̾cium eius testõ dariuolu̾it
post mortem luciitianterum p¬
publiuis menius uel miliciam
uei precium ab heredib lucuti¬
tii exigebat. celsus. ꝙ. existimo
precium milicie prestari non oꝑ¬
tere nisi legatarius ostend̾it testa¬
torẽ ⁊ post fcãm sołom it̾m eum
p̾cium imlicieacciꝑe uoluisse.
Qsi non totum precium mili¬
cies ꝑtemninus testator legata¬
tionẽ. nisi heres⁊ ab boc recessisse
testatorem ostend̾it honus enĩ
ꝓbandi mucatani eẽ defimcti
noluntatem ad eum ꝑtinet qui
fidei ꝯmissum recusat.

Expanded text:
nditione eius potuerit, cum suis commodis: sed cum supervixit testamento Lucius Titius, militiam vendidit et pretium exegit et dedit ei, cui illam militiam vel pretium eius testamento dari voluerit: post mortem Lucii Titii iterum Publius Maevius vel militiam vel pretium eius ab heredibus Lucii Titii exigebat. Celsus: existimo pretium militiae praestari non oportere, nisi legatarius ostenderit testatorem et post factam solutionem iterum eum pretium militiae accipere voluisse. quod si non totum pretium militiae, sed partem vivus testator legatationem, nisi heres et ab hoc decessisse testatorem ostenderit. onus enim probandi mutatam esse defuncti voluntatem ad eum pertinet, qui fideicommissum recusat.
Abbreviated transcription (Latin):
utrumã moriente filio ĩple
tuit ⁊ extremo inite morĩto
impleti ueluti fiticio .x. dete¬
rit falius heres esto. que condi¬
cio nomine fai ꝑ alium ĩple¬
ti põtnam suꝑior quid̾ sp̃es ꝯ¬
dicionis admittit uiuo filio
uepotes ad hr̃oitatem ꝙ si mi
nime substitutum hr̃et dum
moritur legitimꝰ pr̃is heres
exstit̾it argĩto quo ẽ qd̾ a¬
pͥud setuium quo relatum
ẽ quemdã enim refertita ur̃

Expanded text:
utrum quae moriente filio implertiam extremo vitae momento impleri, veluti "si Titio decem dederit, filius heres esto", quae condicio nomine filii per alium impleri potest. nam superior quidem species condicionis admittit vivo filio nepotes ad hereditatem, qui si neminem substitutum haberet, dum moritur, legitimus patri heres exstiterit, argumentoque est, quod apud Servium quoque relatum est: quendam enim refert ita
Abbreviated transcription (Latin):
res sib erit ex supra scriptis
substituit tiaus omisit hr̃¬
ditatem memus ad ut mortu¬
odenĩ filio putat magis ei so¬
li exsubstitutd̃e ei deferripup¬
cui hroitatem qui pris quo
lur̃oitatemadietit. sciamsi

Expanded text:
res esset ex supra scriptis, substituit: Titio omisit hereditatem, Maeuius adiit. mortuo deinde filio putat magis ei soli ex substitutione deferri pupilli hereditatem, qui patris quoque hereditatem adierit.Etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
ei sit si uista causa ẽẽ uidebit᷑
bona int̾ea dimii. tusi cau¬
sa cognita bomutri arhicͣtu
uictabo. uuto pretorimpedit ĩ¬
dui noĩe puprllipetitur tp̃c
ad delib̾andum ⁊iud sit autẽ
diium uetabo uideamus.
lus autem uͥbis pretor non tã¬
tum auenatõem inpedit. u̾m
⁊ accõnes ex̾ceri non patitur.
est erum abandu ei cm alie¬
uatio int̾dicitur ꝑnintiaccões
excere⁊ ita labeo scubit. In caẽ
autem cognitõne hoouẽtet᷑

Expanded text:
iusta causa esse uidebitur, bona interea deminui nisi si causa cognita boni uiri arbitratu uetabo'.Merito praetor impedit indiu nomine pupilli petitur tempus ad deliberandum.Quid sit autem 'deminui uetabo' uideamus. his uerbis praetor non tantum alienationem impedit, uerum etiam actiones exerceri non patitur: est enim absurdum ei, cui alienatio interdicitur, permitti actiones exercere, et ita Labeo scribit.In causa‹e› autem co
Abbreviated transcription (Latin):
tutus utiq non ip̃i prestid¬
tuemꝰ cempns ad delibandũ
s ei cimis est seruus quia pro
mulo isti habentur a p̾tore.
peret dabo cum dicit tempus
netadiecit drem sine dubio
ostendit eẽ in iuisdicentis po¬
testatis que drem p̾stituat.¬

Expanded text:
tutus, utique non ipsi praestituimus tempus ad deliberandum, sed ei cuius seruus est, quia pro nullo isti habentur apud praetpetet, dabo'.Cum dicit tempus nec adicit diem, sine dubio ostendit esse in ius dicentis potestate, quem diem praestituat
Abbreviated transcription (Latin):
turdatuim sealiquid uel
factirum ꝙ non iꝓbum
ẽ actiones yr̃oitarias ñ alias
habebit. qͣm si dederit uelfe¬
ceritid quod erat hrc iussuᷤ
unare.¶ Mortuo autem ist̾
manuimisso sticho inno test¬
atore quia ita heres istitut᷑
ẽ. si inrasset sestichum mau¬
iissimim non indebitur
defectus conditõe heres ꝗͣuis
iire sit compenendꝰ eniu ma¬
nimutt̾e. si muet. Idem est ⁊
si ita heres insitutus eẽt qͥs
tituis heres esto ut stichum¬
ita manumittat. aut ticio
c. ita lego ut stichum maũ¬
muttat. naui mortuo sticho
nero dicet subinouendũ
eum. non iudetur eminde¬
fectus conditõne si parere ꝯ¬
ditõi non possit. implenda
est enmi uoluntas si potesti¬
DDeboc iure nuando remintẽ¬
do non est ncc̃e adire p̾torem
semel enimin ꝑpetuma pͥ¬

Expanded text:
tur daturum se aliquid uel facturum: quod non improbum est, actiones hereditarias non alias habebit, quam si dederit uel fecerit id, quod erat iussus iurare. Mortuo autem uel manumisso Sticho uiuo testatore qui ita heres institutus est, si iurasset se Stichum manumissurum, non uidebitur defectus condicione heres, quamuis uerum sit compellendum eum manumittere, si uiueret. idem est et si ita heres intius heres esto ita, ut Stichum manumittat' aut 'Titio centum ita lego, ut Stichum manumittat'. nam mortuo Sticho nemo dicet summouendum eum: non uidetur enim defectus condicione, si p‹ar›ere condicioni non possit: implenda est ‹enim› uoluntas, si potest.De hoc iureiurando remittendo non est necesse adire praetorem: semel enim in perpetuum a p
Abbreviated transcription (Latin):
stitatus postinstitutum anan
portio scriptis hr̃oib ꝓ modo s
uelali quesite portionis defer¬
etur. ¶uni fienel ne poti qui
locum filii tenint aut post te¬
stam̃tim cepit tenere ꝑens
fubstrancut si quis exhris
mortis quo temꝑe non fuerit
in familia substitatõ pupilla¬
ris fit itrita. Quod si hrẽdem
faium pat̾ rogauit simpubes
diem sinm obierit citio hr̃or¬
tatem suam restitũe legitim̃
hĩdem selri saliia falcidia cogẽ¬
dum pr̃is hr̃ditatem itad in¬
pub̾e fidei ꝯuissum pꝰt mortẽ
euis datum restituere placint.
nes aluor seruand̾ cum substi

Expanded text:
stitutus post institutum an anportio scriptis heredibus pro modo sibi uel alii quaesitae portionis defertur.Cum filiae uel nepoti, qui locum filii tenuit aut post testamentum coepit tenere, parens substituit, si quis ex his mortis quoque tempore non fuit in familia, substitutio pupillaris fit irrita.Quod si heredem filium pater rogauerit, si impubes diem suum obierit, Titio hereditatem suam restituere, legitimum, heredem filii salua Falcidia cogendum patris hereditatem ut ab impubere fideicommisso post mortem eius dato restituere placuit, nec al
Abbreviated transcription (Latin):
setonditõem uisi eidentissĩs
ꝓbationib testatorem uolu¬
iste apporuerit ꝓ hac conditõ¬
ne hec uerba inseruissem do
enim ꝑte xuenata conditõ de¬
fecit. S si duo serunta suit
hr̃des instituti prmuis ⁊ scd̾s
simererunt cum moriar l¬
beri ⁊ heredes sumpto ⁊ alter¬

Expanded text:
se condicionem, nisi euidentissimis probationibus testatorem uoluisse apparuerit pro hac condicione haec uerba inseruisse 'si enim parte alienata condicio deficit.Sed si duo serui ita sint here‹de›s instituti: 'Primus et Secundus, si mei erunt cum moriar, liberi
Abbreviated transcription (Latin):
graduma quo faii pret̾iti st̃
nullius ẽẽ momenti ⁊ ido cũ
idem substituti ꝓponantur ex
testam̃tum infirinat filiuis
s tantum eum gradũ qui
ab inirio ñ ualuit sic̃ Rͥnsũ
est. ¶ Si aprimo fauis sit p̾¬
fitus a scdo exhr̃datus nchii
autem int̾est qua rõne scd̾i
hr̃dis institutio naleat. utrũ
qr ab eo filius exhĩdatus est
an quia ip̃e filius substitut᷑
est. ¶ Inlius longinus pat̾ eos
quos abi intes institu̾at filiis
ita substitint. quisquis sibihe¬
res esset. unus ex hĩdib institu

Expanded text:
gradum, a quo filii praeteriti sint, nullius ess‹e› momenti et ideo, cum idem substituti proponantur, extestamentum infirmant filii, sed tantum eum gradum, qui ab initio non ualuit, sicut responsum est, si a primo sit xheredatus: nihil autem interest, qua ratione secundi heredis institutio valeat, utrum quia ab eo filius exheredatus est an quia ipse filius substitutus est. Iulius Longinus pater eos, quos sibi heredes instituerat, filio ita substituit "quisquis sibi heres esset": unus ex heredibus i
Abbreviated transcription (Latin):
inlibris anc ꝓbat. si pupillus
substitutimꝰ sib sermuim ale¬
nau̾n. eumq emptor liberim
hr̃demq institi̾it ininquid
istem substitutõne uãt statũ

Expanded text:
in libris suis probat.Si pupillus substitutum sibi seruum alienauerit eumque emptor liberum heredemque instituerit, numquid iste in substitutione habeat
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscentib cet̾os om̃i cobr̃des
adinittr¶Qmi patrem ⁊ finũ
ꝓ parte hñtes institu̾at ⁊ ĩincẽ
substitũat renquis colr̃dibus
datis p ꝯpletum assem ita scͥp¬
serit hos om̃s mincem substi¬
tuo uolinitatis fuit q̃stio an cũ¬
memo rõne oĩm patrem ⁊ filiũ
substitutõm cohĩoum miscins¬
set an eam scͥꝓtinpm ad cet̾os
om̃s transtuli QQuod magis
ꝑatrem ⁊ falium substitutõnẽ

Expanded text:
coheredes admitti.Qui patrem et filium pro parte heredes instituerat et inuicem substituerat, reliquis coheredibus datis post completum assem ita scripsit: 'hos omnes inuicem substituo'. uoluntatis fit quaestio, commemoratione omnium patrem et filium substitutioni coheredum miscuisset an eam scripturam ad ceteros omnes transtulisset: quod magis patrem et filium s
Abbreviated transcription (Latin):
ex ea lege ad substitutos ꝑtin̾e.
si u̾o uuo pr̃e filius in hostiũ
legi cornene locum ẽẽ aua ñ
efficitur ꝑ eam ut is qui mul¬
la bona incuntate renquit hr̃¬
des hareat quare ⁊̃ si inpubes
frluis uino pr̃e captus fu̾it deĩ¬
de mortuo in ciuitate pr̃e ip̃e
in hostium põtate decessit prĩs
hr̃oitas ex lege .xii. tabulaꝵ ⁊¬

Expanded text:
tutos pertinere: si uero uiuo patre filius in hostium legi Corneliae locum esse, quia non efficitur per eam, ut is, qui nulla bona in ciuitate reliquit, heredes habeat. quare etiam si pubes filius vivo patre captus fuerit, deinde mortuo in civitate patre in hostium potestate decesserit, patris hereditas ex lege duodecim tabula
Abbreviated transcription (Latin):
eccepto fundo excepto usufr̾.
heres esto. ꝓnĩ erituire cuili
atq si sine ea re hr̃s maitut᷑
eẽt id ꝙ auctoritate gaiti aqͥ¬
tus iñ testameutum incipet
ubi fuluis eẽt exhł̃datus
dem.E. C eruus utoriama¬
rito mortis causa donatus ma¬
ritimanz ⁊ut uilianio auor
uidetur. Idem si accipiat uł¬
tatem smul ⁊ hr̃oitatem u¬
roncͣcrus heres erit uec suie
Iub̾tate auquid ei legan põt.¬

Expanded text:
'excepto fundo, excepto usu fructu heres esto', perinde erit iure ciuili atque si sine ea re heres institutus esset, idque auctoritate Galli Aquedatus, inde testamentum inciperet, ubi filius esset exheredatusm.Seruus uxori a marito mortis causa donatus mariti manet, ut et Iuliano quoque uidetur. idem si accipiat libertatem simul et hereditatem, uiro necessarius heres erit: nec sine libertate aliquid ei legari pot