comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nist᷑ aut̃ uocata. qͣsi sñ dext̃. siue qd̾ rẽ fieri signat.:
Asinendo enĩ. sinistra ẽ nuncapata. Palma ẽ manꝰ
expansis digitis: siõ contͣctis pugnꝰ. Pugnꝰ aũ apu¬
gilo dictꝰ. sic̃ palma ab spansis ramis palme. Di¬
giti nuncupati st̃ ł qi decẽ st̾. ł qi decent̃ iuncti
existunt. Na hñt in se ⁊ numer̃ ꝑfectũ. & ordinẽ
decentissimũ. Primꝰ pollex uocat᷑. eo qd̾ int̾ cȩt̾os¬
polleat mirtute⁊ potestate. Scd̾s index ⁊ salura¬
tio expͥmit᷑. Quartꝰ anullaris: eo qͦd in ip̃o ama¬
lus gerit᷑. Iđe ⁊ medicinał qd̾ eo t̾eta colliria. a
medicis colligunt᷑. Quintꝰ auricłaris ꝓeo qd̾ es
aurẽ scalpimꝰ. Ungulas exgreco uocamꝰ. Illi. i÷.
has onices dict̃. Lruncꝰ media pars corꝑis acolio

Expanded text:
nixtra autem vocata quasi sine dextra, sive quod rem fieri sinat. A sinendo enim sinixtra est nuncupata. Palma est manus expansis digitis, sicut contractis pugnus. Pugnus autem a pugillo dictus, sicut palma ab expansis palmae ramis. Digiti nuncupati, vel quia decem sunt, vel quia decenter iuncti existunt. Nam habent in se et numerum perfectum et ordinem decentissimum. Primus pollux vocatus, eo quod inter cetpolleat virtute et potestate. Secundus salutatio exprimitur. Quartus annularis, eo quod in ipso annulus geritur; idem et medicinalis, quod eo trita collyria a medicis colliguntur. Quintus auricularis, pro eo quod eo aurem scalpimus. Ungulas ex Graeco vocamus: illi enim has ὄνυχας dicunt. Truncus media pars corporis a collo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmx a ꝑ nitendo tractũ ẽ. id inconatib ꝑse¬
uerando. Alii ꝑnicẽ uelocẽ indelligunt ps¬
dib. Nã ꝑnicitas. pedũ ẽ. ut. ꝑnicib ignea
plantis: sic̃ celeritas pennarũ ẽ. ut. celeri¬
ꝙ fuga sub syda lapse. Piger qͣsi pedibi. gger.

Expanded text:
x a pernitendo tractum est, id est, in conatibus perseverando. Alii pernicem velocem intelligunt pedibus; nam pernicitas pedum est, ut: Pernicibus ignea plantis; sicut celeritas pennarum est, ut: Celerique fuga sub sidera lapsae. 213. Piger, quasi pedibus aeger.
Abbreviated transcription (Latin):
Est enĩ tardꝰ ad incedendũ. Qd̃ nom̃ ꝑ usũ
tͥnsut adanimũ. ꝑ nox ꝑuigilans. noctẽ
ꝑseuerans. Etinax impudenter tenens q̃¬
si ꝑtinens. Petulans nc̃ quidẽ ꝓ audase iñꝑ¬
bo ponit᷑. olim aut̃ acerbi flagitatores: ꝓprie
argentarioꝵ coactoꝵ pueri. qd̾ p̃cia rerũ
crebriꝰ & asꝑiꝰ exigebant a petendo petulan
Peregrinꝰ longe a patͥa positꝰ. sic̃ alienigena.
iectꝰ. quasi longe & ꝓcul iactat᷑ sic̃ & ꝓdux̃ qͣsi¬

Expanded text:
Est enim tardus ad incedendum: quod nomen per usum transiit ad animum. Pernox, pervigilans nocte. Perseverans. Pertinax, inpudenter tenens, quasi pertinens. Petulans nunc quidem pro audace et inprobo ponitur: olim autem acerbi flagitatores et proprie argentariorum coactorum pueri, quod pretia rerum crebrius et asperius exigebant, a petendo petulantPeregrinus, longe a patria positus, sicut alienigena. Proiectus, quasi longe et procul iactatus; sicu
Abbreviated transcription (Latin):
te patens. Uñ ⁊ potestas qd̾ pateat illi qͣqua
uelit ⁊ nemo int̾cludat. nullꝰ obsistere uale¬
at. Preopimꝰ p̃ceteris opib copiosꝰ. Pecuniosoᷤᷤ
tulliꝰ pͥmũ eos dictos refert. qui pluruã
habuissent pecuniã id ÷ pecora. Ita enĩ et
antiqui eos appellant. Paulati aut̃ ꝑ abusio¬
nẽ in nom̃ aliud reuolutũ ẽ. ꝑuicax ꝓpͥe dr̃¬

Expanded text:
te patens: unde et potestas, quod pateat illi quaqua velit, et nemo intercludat, nullus obsistere valeat. Praeopimus, prae ceteris opibus copiosus. Pecuniosus: Tullius primum eos dictos refert qui plurimam habuissent pecuniam, id est pecora. Ita enim et antiqui eos appellabant; paulatim autem per abusionem nomen aliud devolutum est. Pervicax pr
Abbreviated transcription (Latin):
Io: obliqͦ. qd̾ ñ certa uia gradiat᷑. s pelliciendo
doł. Pirate st̃ p̃dones maritimi abincendio ua¬
uiũ tͣnseuntiũ qͣs capiebant dicti. Nã piro ig¬
nis ẽ. Pugillator. qͥ de manti in manũ nũmoꝵ
aliqͥd subt᷑hit. Peculator ꝓ eo qͦd sit pecuniȩ pu¬
blicȩ defraudator. &ditor. eo qd̾ detegit. idẽ. ꝓdi¬

Expanded text:
 oblico, quod non certa via grassatur sed pelliciendo dolis. Piratae sunt praedones maritimi, ab incendio navium transeuntium quas capiebant dicti. Nam πυρά ignis est. Pugillator, qui de manu in manu nummorum aliquid subtrahit. Peculator, pro eo quod sit pecuniae publicae defraudator. Proditor, pro eo quod detegit. Item prodi
Abbreviated transcription (Latin):
iurat. id: male uirat. ꝑiurꝰ aut̃ in u̾bo .. ñ ht̃.
Na peiero ⁊ deiero dicimꝰ Ereuarieator male fid̾i
aduocatꝰ. ⁊ qͥuł in accusando nocit᷑a. uł in defen¬
dendo ꝓfutura. p̃t̾eat aut inutilit̾ drbieq po¬
uat mercede grãrũ lic&̾ corruptꝰ. Cic̃o. qͥd enĩ
tã p̃uarũ. id: ualde uarũ. Pallax dolosꝰ ⁊ fallax
a pelle .i. uultu. Foris. it. ut fallat arridoe s neqͥ̃¬

Expanded text:
iurat, id est male iurat. Periurus autem in verbo R non habet. Nam peiuro et deiero dicimus. Praevaricator, malae fidei advocatus, et qui vel in accusando nocitura, vel in defendendo profutura praetereat aut inutiliter dubieque ponat mercedis gratia licet corruptus. Cicero: 'Quid enim tam praevarum?' id est valde varum. Pellax, dolosus et fallax, a pelle, id est vultu. Foris enim, ut fallat, arridet, sed neq
Abbreviated transcription (Latin):
adici potest. Huic nomuni ap̃ grãmaticos
cõꝑatio ñ adicit᷑. qr si dixeris. ille ꝑfectior ẽ.
Nã puscͥtudo hõis aut̃ in uultu ẽ. ut .os hum̾os¬
q do simił. aut̃ in capilł. Ut. os huierosꝙ¬
dunt ebor decus aut in luam̃tis. ut. te¬
multc̃i piꝰ figura ⁊ liuiam̃tis ab hospicnꝰ de¬
lectabant laut in ꝓceritate: ut. turnꝰ u̾tit᷑
in mediis. ⁊ toto uertice supͣ ẽ. Pellax. apel¬
licendo. ꝑ spicax splendidꝰ. eo qͦd ꝑluceat.
dine. Prepositꝰ appellatꝰ. eo qd̾ sit subiectoꝵ ac
famulantiũ ordinator uł rector. Patroni. a
patͥb qͥicti st̃. qd̾ huiꝰ moĩ affectũ elientib exi¬
beant. ⁊ qͣsi pattes illos regant. Ledagogus ẽ cui
refrenet etatẽ. Pcesens dictꝰ qd̾ sit p̃sensib .i.¬

Expanded text:
ci potest. Huic nomini apud grammaticos comparatio non adjicitur, quia si dixeris: Ille perfectior est, Nam pulchritudo hominis, aut in vultu est, ut: Os, humerosque Deo similis; aut in capillis, ut: Namquedunt ebormulto plus figura et lineamenta hospitis delectabant; aut in proceritate, ut Turnus: Vertitur in mediis, et toto vertice supra est. 205. Pellax a pelliciendo. Perspicax, splendidus, eo quod perluceat. dine. Praepositus appellatus eo quod sit subiectorum ac famulantium ordinator vel rector. Patroni a patribus dicti sunt, quod huiusmodi affectum clientibus exhibeant ut quasi patres illos regant. Paedagogus est cui refrenet aetatem. Praesens dictus quod sit prae sensi
Abbreviated transcription (Latin):
saxa pachĩm. ad÷ porro iactata. ꝓscͥptꝰ. cuiꝰ bo¬
ua. palam aꝑte scbunt᷑. Prescͥptꝰ. ordinẽ signi¬
ficat. sic̃ & p̃scriptiones ap̃ iuris ꝯsultꝰ. ꝓ cinctꝰ.
li causa arma sumebant. Precinctꝰ. eo qͦd añ se
ponat aliqͥd qͦ p̃cingit᷑. Uñ ⁊ de dño dictũ ẽ.¬

Expanded text:
porro iactata. Proscriptus, cuius bona palam et aperte scribuntur. Praescriptus ordinem significat, sicut et praescriptiones apud iurisconsultos. Procinctus, li causa arma sumebant. Praecinctus, eo quod ante se ponat aliquid, quo praecingitur. Unde et de Domino dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
discreti st̃ .iiͦ. aut continentes. iste diuidit᷑
sie .i. linealis ii suꝑficiosi .iii. solidi: Discretꝰ
numerꝰ ẽ. qui discretis monadib ꝯtinet᷑. ut
u̾bi gr̃a .iii.iiii.u.ui. ⁊reliqͥ. Continens nu¬
merꝰ ẽ qͥ coniunctis monadib continet᷑. u̾bi¬

Expanded text:
discreti sunt, 2 aut continentes. Iste dividitur sic: 1 lineales, 2 superficiosi, 3 solidi. Discretus numerus est, qui a discretis monadibus continetur, ut verbi gratia III. IV. V. VI. et reliqui. Continens numerus est, qui coniunctis monadibus continetu
Abbreviated transcription (Latin):
les dicte: eo qd̾ qͥdã semis de uocalib habeant:
Ab.e. qͥppe uocali incipiunt: & desinunt in na¬
sͥ uocalib. nequaꝗͣ erũpunt. Si em̃ eis extͤ¬
mũ uocalis detraxeris sonũ: incltsũ litt̃ę m᷑¬
dictas. Int̃ uocales aut̃.i. i .ii. ap̃ grãmati¬
cos uarias hñt significatões. Nã modo uoca¬
les st̃. mͦ seruocales: mͦ medie st̃. Uocales ĩ¬

Expanded text:
les dictas eo, quod quiddam semis de vocalibus habeant. les dictas eo, quod quiddam semis de vocalibus habeant. Ab E quippe vocali incipiunt, et desinunt in nasibi vocalibus nequaquam erumpunt. Si enim eis extremum vocalis detraxeris sonum, inclusum litterae murdictas. Inter vocales autem I et U apud Grammaticos varias habent significationes. Nam modo vocales s
Abbreviated transcription (Latin):
infigura crucẽ significat: & in numõ decẽ
demonstrat. De litteris latinis.
Atinas littãs carm̃tis numpha pͥma ita¬
lis tdidit. Carm̃tis aut̃ dicta: qr caͬminib
futura canebat. Cȩt̾m ꝓpͥe uocata nicostrata.
Litt̾e aut̃ aut cõmunes st̃: aut lib̾ales. Cõmu¬
nes dicte. quia multieas in ꝯmune utunt᷑. ut
scͥb̾e ⁊ legẽ. Lib̾ales: qr eas tm̃ illi nouert̃ qui
libros conscͥbunt. recteq loq̃ndi dictandiq
rationẽnorerunt. Litt̾arũ. duplex ẽ. mod̾. Di¬
uidunt᷑ enĩ pͥncipałr̃ induas partes: inuo¬
cales. et cõsonantes. Uocales ft̃: que directo hi¬
atu fauciũ. sñ ulla collisione uarie emittũt᷑.
labã faciant: nulla adherente consonante.
Consonantes aut̃ st̃. que diu̾so motu lingue.
uł in p̾ssione labroꝵ efficiunt᷑. Ꝙ uocate con¬
sonantes. qͥa ꝑse ñ sonant: ẜ uinctis uocal ibꝰ¬
tis consonant. Heȩ ⁊ induab partib diui¬
dunt᷑: in semiuoealib. ⁊ in mutis Semiuoca¬

Expanded text:
figura crucem significat et in numero decem demonstrat. De litteris latinis . Latinas litteras Carmentis nympha prima Italis tradidit. Carmentis autem dicta, quia carminibus futura cLitterae autem aut communes sunt aut liberales. Communes dictae, quia multi eas in commune utuntur, ut scribere et legere. Liberales, quia eas tantum illi noverunt, qui libros conscribunt recteque loquendi dictandique rationem noverunt. Litterarum duplex modus est: dividuntur enim principaliter in duas partes, in vocales et consonantes. Vocales sunt quae directo hiatu faucium sine ulla conlisione varie emittuntur.et per se syllabam faciant nulla adhaerente consonante. Consonantes sunt, quae diverso motu linguae vel inpressione labrorum efficiuntur. Et vocatae consonantes quia per se non sonant, sed iunctis vocalibus consonant. Haec in duabus partibus dividuntur: in semivocalibus et in mutis. Semivoca
Abbreviated transcription (Latin):
in numĩs unũ. Ubi aut̃ scͥbunt beta. uocan¬
tur duo. Ubi scͥbunt ga̾ma: uocant᷑ in nu¬
meris ipsoꝵ tͥa. Ubi scͥbunt delta: uocant᷑ in
meros hñt. Latini aut̃ numos ad lit᷑as nõ
cõputant. s sola u̾ba ꝯponunt: exceptis a¬

Expanded text:
in numeris unum; ubi autem scribunt beta, vocanin numeris unum; ubi autem scribunt beta, vocantur duo; ubi scribunt gamma, vocantur in numeris ipsorum tria; ubi scribunt delta, vocantur meros habent. 11. Latini autem numeros ad litteras non computant, sed 7 sola verba componunt. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
rior pͥmã etatẽ. significat incertã. Qppe que
adhnc se nec uicus. nec uͥtutib dedit Br uiũ aut̃
qͦd suꝑ ẽ: ab adolescentia incip̃. Cuiꝰdextͣ pars
ardua ẽ. si ad beatã uitã tendens. sinstra facili¬
or. s ad labem. ut̾itũq descendens. De qͣ sic ꝑ-¬
sius ait. Wtͥ. qͦ samiꝰ dedux̃ litt̃a ramos: surgen¬
tẽ dertro monstrauit limite callẽ Qͥnq aut̃
eẽ apud gͣcos mnysticas litt̃as. Prima .x. que hy¬
manã uitã significat: de qͣ nc̃ diximꝰ. Scda. E
ponebant ad eoꝵ noĩa. qͦs morti.i supplicio
lix litã theta. Tercia tͫ: figurã demonstͣns
ũ et dolentiũ. Reliqͣs uͦ duas. sũmã ⁊ultimã.
sͥ uendicat xp̃c. Ipse enĩ pͥncipiũ. ipse ⁊i finis.¬
dicens. Ego sũ alfa iiii. Concurrentib enĩ
in seinuicẽ. aifa ad u.usq deuoluit᷑. ⁊ rursꝰ¬
co. ad alfa replicat᷑. ut ostende̾t in sedñs. et
numiõs faciunt. Nã alfalitã. ap̃ cos uocat᷑

Expanded text:
e adhuc se nec vitiis nec virtutibus dedit. Bivium autem, quod superest, ab adolescentia incipit; cujus dextera pars ardua est, sed ad beatam vitam tendens; sinistra facilior, sed ad labem, interitumque deducens. De qua sic Persius ait: Et tibi quae Samios deduxit littera ramos, Surgentem dextro monstravit limite callem. 8. Quinque autem esse apud Graecos mysticas litteras. Prima Υ, quae humanam vitam significat, de qua nunc diximus. Secunda Θ, ponebant ad eorum nomina, quos supplicio lix litera theta. Tertia τ figuram demonstrans um et dolentium. Reliquas vero duas, summam et ultimam sibi vendicat Christus. Ipse enim p enim in se invicem alpha ad ω usque devolvitur, et rursus ω ad alpha replicatur: ut ostenderet in se Dominus, et numeros faciunt. Nam alpha littera apud eos vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
pit. unde & scientia dici pot̾.
Iam scire dictũ a discendo.
Alit̃ dicta disciplina: qr dis¬
cit᷑ plena. Ars uͦ dicta ẽ qͦd ar¬
tis ꝑ̃ceptis regłisq consistat. Alii dicunt a
gretis ħ t̾ctũ eẽ uocabłm a potͦu aretos. id: a¬
uirtute quã scĩam uocauert̃. Int̾ artẽ & disci¬
plinã. plato ⁊ aristoteles hanc differentiã eẽ uo¬
luert̾. dicentes artẽ eẽ. in his quȩ se ⁊ alit̾ hr̃e pos¬

Expanded text:
pit: unde et scientia dici potest. Nam scire dictum a discere, Aliter dicta disciplina, quia discitur plena. Ars vero dicta est, quod artis praeceptis regulisque consistat. Alii dicunt a Grirtute, quam scientiam vocaverunt. Inter artem et disciplinam Plato et Aristoteles hanc differentiam esse voluerunt, dicentes artem esse in his quae se et aliter habere pos
Abbreviated transcription (Latin):
nans ñẽ: qr. q. p̃cedit. Idoq qñ nec uocalis
nec c̃sonans ẽ: sñ dubio nicħẽ. Eadẽ & digã¬
mon a grecis uocat᷑. qñ sibimet aliisq uoca¬
lib iungit᷑. Que ĩo digãmon dr̃. qr duplex ẽ¬
ad instar.f. litt̾ȩ que duplicẽ gãmã ht̃. Ad cuiꝰ
similitudinẽ ꝯninctas uocales digãmon appel
lari grãmatici uoluert̾: ut uotũ uirgo. Int̃ se¬
miuocales aut̃. quedã liquide dicunt᷑. ꝓpt̃ea¬
qr int̾dũ in una sillaba pꝰposite aliis ꝯsonan¬
tib deficiunt. & a metro excludunt᷑. Ex qͥb
duȩ ap̃ latinos liq̃scunt: l.ia. ut fragor. flatꝰ.
Relique. ut m.in. ap̃ grecos liq̃scunt: ut mnne¬
tura constabat: unde ⁊ legitime noãnt᷑: ula
rõne scilicae. uł qͦd ab.e. uocali rcipiunt:⁊ in
mutũ sonũ desinunt. ut st̃ consonantes: uł
qͦd a suo sono incipiũt. ⁊ in uocalẽ .e. desiñt.

Expanded text:
t. Ideoque quando nec vocalis, nec consonans est, sine dubio nihil est. Eadem et digammon a Graecis vocatur, quando sibimet aliisque vocalibus iungitur: quae ideo digammon dicitur, quia duplex est instar F litterae, quae duplicem Gammam habet, ad cuius similitudinem coniunctas vocales digammon alari grammatici voluerunt ut votum, virgo. Inter semivocales autem quedam liquide dicuntur, quia interdum in una syllaba, postposite aliis consonantibus, deficiunt et a metro excluduntur. Ex quibus due, apud Latinos liquescunt l et r ut flatus, fragor. Relique m et n apud Grecos liquescunt, ut Mnela ratione, scilicet vel quod ab e vocali incipiant et in mutum sonum desinant, ut sunt semivocales. Vel quod a suo sono incipiant et in vocalem e desinant, u
Abbreviated transcription (Latin):
hñt. Hebreoꝵ litteras a lege cepisse ꝑmoysen:
is & numero ⁊ sono concordãt: solis caracteri¬
b discreꝑant. Egyꝑtioꝵ litt̃as. ysis regina. ma¬
chi filia degrecia ueniens megyptũ repꝑit: &
egyptiis tradidit. ap̃ egyptios aut̃ alias habu¬

Expanded text:
5. Hebraeorum litteras a Lege coepisse per Moysen, is, et numero, et sono concordant, solis characteribus discrepant. Aegyptiorum litteras Isis regina, Inachi filia, de Graecia veniens in Aegyptum, reperit, et Aegyptiis tradidit. Apud Aegyptios autem alias habu
Abbreviated transcription (Latin):
canꝰ. fenices pͥmũ magnisi credit᷑ ausi. man¬
surã rudib uocẽ signare figuris. Hinic ẽ qd̾
feniceo colore libraꝵ capita descbunt᷑. qr abip¬
sis littẽ initiũ habucrt̃. Cathmnꝰ agenoris fliꝰ.
grecas littãs afenice ingreciã. decẽ . iuii. pͥmꝰ

Expanded text:
enices primi, famae si creditur, ausi mansuram rudibus vocem signare figuris. Hinc est quod et Phoeniceo colore librorum capita scribuntur, quia ab ipsis litterae initium habuerunt. Cadmus Agenoris filius Graecas litteras a Phoenice in Graeciam decem et septem
Abbreviated transcription (Latin):
circ̃ferebat᷑. ⁊accubantib singłis ordinabat᷑
taq sine musica nulla disciplina pot̃ eẽ ꝑ
sũ sub armonie modulatione reuoluit᷑. Mu¬
sica mou&e affectꝰ. ꝓuocat in diu̾sũ habitũ
sensꝰ. In p̾liis qͦ tube concentꝰ pugnantes ac¬
cendit: & qͣnto uehem̃tior fu̾it clangor. tan¬
to fit ad certam̃ animꝰ fortior. Siqͥdẽ ⁊ remi¬
ges cantꝰ horiat᷑. Ad tołandos qͦ labores. mu¬
sica animũ mulc&e. Et singłorũ oꝑum fati¬
gationũ. modulatio uocis solat᷑. Excitatas
quoq anumos musica sodat.: sic̃ de dauid legit᷑¬

Expanded text:
circumferebatur et accubantibus singulis, Itaque sine musica nulla disciplina potest essesum sub harmonie modulatione revolvi. Musica movet affectus, provocat in diversum habitum sensus. In preliis quoque tube concentus pugnantes accendit et quanto vehementior fuerit clangor, tanto fit ad certamen animus fortior. Siquidem remiges cantus hortatur, ad tolerandos quoque labores musica animum mulcet et singulorum operum fatigationem modulatio vocis solatur. Excitatos quoque animos musica sedat, sicut de David legit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ certissimũ ẽ. Qm̃ in quoc̾q numo̾ finẽ
faciendũ putaueris: ide ipse ñ dico uno addi¬
to augeri. s ꝗͣlibet sit magnꝰ ⁊ ꝗͣlibet ingen¬
tẽ multitudinẽ continens in ipsa rone atq
scientia numõꝵ. ñ solũ duplicari. uerũ
tib t̾minat᷑ iconullꝰ eoꝵ par cẽ cuic̃q alt̾ possit.¬

Expanded text:
esse, certissimum est; quoniam in quocumque numero finem faciendum putaueris, idem ipse, non dico uno addito augeri, sed quamlibet sit magnus et quamlibet ingentem multitudinem continens, in ipsa ratione adque scientia numerorum non solum duplicari, uerum tib
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ greca noĩa qͣlic̃q seq̃nte uocali. ꝑ .k. st̾ scri¬
benda. Letꝰ ꝑ diptongũ scͥhit᷑: qr leticia alati¬
tudine uocata ẽ. Cui contͣria ẽ tͥsticia q̃ angꝰtiã
fac̃. L. aut̃ litt̾am int̾dũ ꝑd. uttã utimͣ: ut la¬
tũ ꝓ datũ: ⁊ calamitatẽ ꝓ cadamitatẽ. Acaden¬
do enĩ nom̃. sũpsit calamitas. Maxumꝰ. an ma¬
ximꝰ. ⁊siqͣsimilia st̃. qͣlit̃ scͥbi debeant: quesi¬
tũ ẽ. Uarro tͣdit. cesarẽ ꝑ .i. huiꝰmodi ũba. enũ¬

Expanded text:
autem Graeca nomina qualicumque sequente vocali per K sunt scribenda. 'Laetus' per dipthonga scribitur, quia laetitia a latitudine vocata est, cuius e contrario est tristitia, quae angustiam facit. L autem litteram interdum pro D littera utimur, ut 'latum' pro 'datum' et 'calamitatem' pro 'cadamitatem'; a cadendo enim nomen sumpsit calamitas. 'Maxumus' an 'maximus', et si qua similia sunt qualiter scribi debeant quaesitum est. Varro tradit Caesarem per
Abbreviated transcription (Latin):
ad. uisi st̃. duab ex eomediis litt̃s subtractis.
nt̃dũ aut̃ alie litt̃e. in loc̃ aliarũ littãrũ rite
ponunt᷑. S. ⁊ .p. litt̾is quedã oognatõ ẽ. Nã pro
birro. dicimꝰ pirrũ.C. & .G̃. qͣndã cognatõnẽ
qͣ dringentos .g. ꝓ .c. ponentes. C. iq. similit̃

Expanded text:
apud usi sunt, duabus ex iis mediis litteris subtractis. 4. Interdum autem aliae litterae in locum aliarum rite ponuntur. B et p litteris quaedem cognatio est; nam pro birro dicimus pirrum. C et g quamdam cognationem quadrin
Abbreviated transcription (Latin):
diptongũ sc̾bendũ. Exsul. addito .s. debet sc̃¬
bi. qr exsui dr̃ qui extra solũ ẽ. Exultat meliꝰ
sñ .s. littã sc̾bit᷑. Nlã cũ ipsa .x.ex.c.is. constet. qͦ¬
mͦ cũ in easit. rursꝰ ei addit᷑ alia: I quor ꝑ
diptongũ sc̾bendũ: qr abaqͥ ẽ nom̃ factũ for¬
sitanꝑ .n. sc̾ͥbendũ in fine: qr in tegrũ eiꝰ ẽ. for¬

Expanded text:
dipthonga scribendum. 'Exsul' addito S debet scribi, quia exsul dicitur qui extra solum est. 'Exultat' melius sine S littera scribitur. Nam cum ipsa X ex C et S constat, quomodo, cum in ea sit, rursus ei additur alia? 'Aequor' per dipthonga scribendum, quia ab aqua est nomen factum. 'Forsitan' per N scribendu
Abbreviated transcription (Latin):
puellit pede. alii dat anulũ expectandũ ala¬
bris: aliũ inuocat. cũ alio cantat: at tñ aliis
rit pede: digito loquit᷑. de orto grafra.
tografia grece: latine recta scͥpta int̃p̃ta¬
Hec disciplina docet: quẽ admodũ scͥb̾e debeamꝰ.
Nã sic̃ ars tractat de partiũ declinatõne: ita or¬
tografia de scͥbendi ꝑicia. Ut ꝑutat. ad. cũ ẽ p̃¬

Expanded text:
pervellit pedem, alii dat anulum exspectandum, a lapervellit pedem, alii dat anulum exspectandum, a labris alium invocat, cum alio cantat; adtamen aliis rit pede, digito loquitur'. § 27 De orthographia. Orthographia Graece, Latine recta scriptura interpreta Haec disciplina docet quemadmodum scribere debeamus. Nam sicut ars tractat de partium declinatione, ita orthographia de scribendi peritia, utputa 'ad', cum est pr
Abbreviated transcription (Latin):
int̾iectiones: ꝑ h. scͥbende.I.litt̾am int̾ duas uoca¬
les constitutã. bis scͥbi qͥdã existunabant. ut in tia
⁊ maia: si hoc ratõ ñ ꝑmittit. Nũꝗͣ enĩtres uoca¬
les. in una sillaba ponunt᷑. s .i. litt̃a int̃ duas
uocales constituta. ꝓ cuplici habet᷑. Id ꝓnom̃

Expanded text:
interiectiones per H scribendae. I littera inter duas vocales constituta, bis scribi quidam existimabant, ut in 'Troia' et 'Maia'. Hoc ratio non permittit. Numquam enim tres vocales in una syllaba scribuntur. Sed I littera inter duas vocales constituta pro duplici habetur. 'Id' pronomen
Abbreviated transcription (Latin):
cap̃. Datt̃q illi hoc nom̃. eo qd̾ sensꝰ õs ⁊ uer¬
ui inde uutiũ capiant. atq ex eo om̃s uigen¬
di causa oriat᷑. Ibi enĩ os̃ sensꝰ apparent. Unde
ip̃iꝰ aĩe quȩ ꝯsulit corpori qͦdãmͦ ꝑsonã gerit. uer
tex ẽ ea pars corꝑis q̃ capilli colligunt᷑. & inqua
cesaries u̾tit᷑: unde ⁊ nuncupat. Caluaria abos¬
sib caluis dicta ꝑ defectõnẽ ⁊ nent᷑lit̃ ꝓnunti¬
at᷑. Occipiciũ capitis pars post̾ior qͣsi contͣ capi¬
ciũ. ł qd̾ sit capitis retrorsũ. Capilli uocati. qͣsi
capitis pili facti. ut ⁊ decorẽ p̃stent. & cere¬
brũ adu̾sꝰ frigꝰ muniant. atqa sole defendañ
Pillos aut̃ dictos a pelle qua ꝓdeunt: sic̃ & pi
lñ dr̃ a pila. uͥ pigm̃tũ contundit᷑. Cesaries a
cecden ddo uocata. iõꝙ tm̃ turoꝵ ẽ. uirũ em̃ ton¬

Expanded text:
atum est illi hoc nomen, eo quod et sensus omnes et nervi inde initium capiant, atque ex eo omnis vigendi causa oriatur; ibi enim omnes sensus apparent; unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodammodo gerit pertex est ea pars qua capilli capitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur; unde et nuncupatur. Calvaria ab ossibus calvis dicta, per defectionem; et neutraliter pronuntiatur. Obcipitium capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capiti retrorsum. Capilli vocati quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent et cerebrum adversus frigus muniant atque a sole defendant. Pilos autem dictos a pelle, qua prodeunt; sicut et pilo dicitur a pila, ubi pigmentum contunditur. Caesaries a caedendo vocata, ideoque t
Abbreviated transcription (Latin):
Ex qͦfito ut ea que adalios ꝑtinent sensꝰ. ind̾ dica¬
mꝰ.: ueluti cũ dicimꝰ. uide qͦmͦ sonat. uide qͦmͦ
sapit: sic cȩtera.Auditꝰ appellatꝰ. qͦd uoces hau¬
riat. hoc ẽ aere u̾b̾ato suscipiat sonos. Odoratꝰ
qͣsi aeris odoris attactꝰ. Tacto enĩ aere sentit᷑ Sic
& olfatꝰ. qd̾ odorib afficiat᷑. Gustꝰ a guiture dietꝰ.

Expanded text:
quae ad alios pertinent sensus, 'vide' dicamus; veluti cum dicimus: 'Vide quomodo sonat,' 'vide quomodo sapit,' sic et cetera. Auditus appellatus, quod voces auriat; hoc est aere verberato suscipiat sonos. Odoratus quasi aeris odoris adtactus. Tacto enim aere sentitur. Sic et olfactus, quod odoribus adficiatur. Gustus a
Abbreviated transcription (Latin):
tentia nom̃ accep̃ Corpꝰ dictũ ẽ. eo qd̾ corrup¬
tũ ꝑit. Solubile enĩ. atq mortalex̃. & aliq̃n
soluendũ. Caro aut̃ a carendo ẽ. appellata.
uocant᷑. Caro aũ ex iii. elem̃tis ꝯpactas.
lã t̾rm iicarne ẽ. aer mnalitui. humor ĩ sag̾¬
ne lignis incalore uitali. Hñt aut̃ in nob̾
elem̃ta. suã q̃q partẽ. cui qͥd debet᷑ cõpage
resoluta. Car ãut̃ ⁊ corpꝰ. din̾sa significant.
In carne sẽꝑ corpꝰ ẽ: ñ sẽꝑ incorꝑe caro. Nã ca¬

Expanded text:
tentia nomen accepit. Corpus dictum eo quod corruptum perit. Solubile enim atque mortale est, et aliquando solvendum. Caro autem a creando est appellata. vocantur. Caro autem ex quattuor elementis conpacta est. Nam terra in carne est, aer in halitu, humor in sanguine, ignis in calore vitali. Habent enim in nobis elementa suam quaeque partem, cuius quid debetur conpage resoluta. Caro autem et corpus diversa significant. In carne semper corpus est, non semper in corpore caro. Nam ca
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uua dicta ẽ. abeo qͦd nasci aliqͥd
faciat. Gignendi em̃. ⁊ faciendi. potens
ẽ Hanc quidã dm̃ eẽ duixert̃: a qͦ omĩa
creata st̃. ⁊ existunt. Genꝰ. agignen¬
do dictũ ẽ. Cui diriuatiuũ nom̃ a
U ita dicta. ꝑꝑ uigorẽ. ł qd̾ ui teneat nascendi atq¬

Expanded text:
ura dicta ab eo quod nasci aliquid faciat. Gignendi enim et faciendi potens est. Hanc quidam Deum esse dixerunt, a quo omnia creata sunt et existunt. Genus a gignendo dictum, cui derivatum nomen a tur. Vita dicta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ aut̃ hominẽ antropon appellauert̾. eo qͦd sur¬
sũ spectet. subleuatꝰ ab humo ad contẽplatio¬
nẽ artificis sui. Qd̃ ouidiꝰ poeta designat cũ
dic̃. Anaq cũ spectent aĩalia cȩt̾a t̃rã. Os
hõĩs sublime dedit celũq uicde̾. Iussit ⁊ erec

Expanded text:
 autem hominem anthropon appellaverunt, eo quod sursum exspectet, sublevatus ab humo ad contemplationem artificis sui. Quod Ovidius poeta designat, cum dicit: Pronaque cum spectant animalia caetera terram, Os homini sublime dedit, coelumque videre tueri
Abbreviated transcription (Latin):
occultũ lum̃ hñt. id÷ secretũ ł intꝰ positit. hiiͦ
int̾ om̃s sensꝰ uiciniores aĩe existunt. In ocłis
enĩ om̃e m̃tis indiciũ ẽ. Uñ ⁊ aĩe ꝑtͥbatio uł
hylaritas in ocłis apparce. Ocłi aut̃ idẽ. ⁊ lu¬
mina diẽt᷑. Dicta aut̃ lumina. ł qd̾ exeis lu¬
m manat. ł qd̾ exinitio sui cͥausã teneant lu¬
cẽ. aut extͥnsecꝰ acceptã uisui p̃ponendo refun¬
dant. Pupilla ẽ. mediꝰ punctꝰ ocłi in qͦuis ẽ
uidendi. Ubi qr parue imagines nob uidñt᷑.
ꝓpt̾ea pupislȩ appellant᷑. Nã ⁊⁊ pariuili pupil¬
li uocant᷑. Hanc pleriq paptilã uocant. uo¬
cat᷑ aut pupilla qd̾ sit puraatq ĩpolluta ut
st̃ ꝑuellȩ. fisici dicunt easdẽ pupillas qͣs uide¬
mꝰ inocłis moritus añ tͥduũ ñ habe. Qitib ñ
na dr̃: qͦd rotunditate sui ornae ambitũ pa¬
pulȩ. Uoluos aut̃ qͥdã appellant ipsos u̾tites
ocłoꝵ: ex similitudine ualuarũ. Palpebre ft̃¬

Expanded text:
occultum lumen habeant, id est secretum vel intus positum. Hi inter omnes sensus viciniores animae existunt. In oculis enim omne mentis indicium est, unde et animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. Oculi autem idem et lumina. Et dicta lumina, quod ex eis lumen manat, vel quod ex initio sui clausam teneant lucem, aut extrinsecus acceptam visui proponendo refundant. Pupilla est medius punctus oculi, in quo vis est videndi; ubi quia parvae imagines nobis videntur, propterea pupillae appellantur. Nam parvuli pupilli dicuntur. Hanc plerique pupulam vocant; vocatur autem pupilla, quod sit pura, atque impolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non na dicitur, quod rotunditate sui ornent ambitum pupillae. Volvos autem quidam appellant ipsos vertices oculorum ex similitudine bolborum. 39. Palpebrae
Abbreviated transcription (Latin):
tio. Wltꝰ uͦ dictꝰ ẽ. eo qd̾ ꝑ eũ anuni uoluntas
ostendr̃. Scd̾m uoluntatẽ enĩ in uarios motꝰ÷
mutat᷑ uñ ⁊ differt̃ sͥ utͣq. Nã facies simpli
noĩata ẽ. Hec imago quedã aĩ. m̃itis motũ sp̃e
sua expͥmit: dũ uł leta uł tͥstis ẽ. Oculi uoca

Expanded text:
animi voluntas ostenditur. Secundum voluntatem enim in varios motus mutatur, unde et differunt sibi utraque. Nam facies simplicnominata est. Haec imago quaedam animi mentis motum specie sua exprimit, dum vel laeta vel t
Abbreviated transcription (French):
Sescupliaũ st̃ hii. amfimacrus.uut insule
Bachiꝰ.r ur in. acbates. Antibachiꝰ on. nat᷑a
colonia. Peon t̃eiꝰ tuir otitmenedemꝰ Reon
quartꝰut it celeritas. Restant qͦs epitrita¬
particione diuidimꝰ. Eꝑitritꝰ pͥmꝰ o u u sa¬
cerdotes. Epitritꝰ scłs: Su: in conditores.
Epitritꝰ t̃ciꝰio ur demostenes. Epitritꝰ
quartꝰ iiii. ent fescenninꝰ. Sunt qͥd̾
equi decẽ. dupli uͦ: sex. Triplus. unꝰ. Unꝰ uͦ¬

Expanded text:
s sunt hi: Amphimacrus, ut insulae –. – Bachius, Achates –– Antibachius, natura colonia –. Peon tertius, Menedemus . – Peon quartus, celeritas . – Restant, qpartitione dividimus: Epitritus primus, ut sacerdotes; Epitritus secundus, ut conditores; Epitritus tertius, ut Demosthenes; Epitritus quartus, ut Fescenninus. Sunt igitur aequi decem, dupli vero sex, triplus unus,
Abbreviated transcription (Latin):
xunt. abiete. costas. Abiete. nc̃ resolutõ ẽ.
spondei: in ꝓceleumatico. In qͣ resolut̾one.
semꝑ sinalimphã seqͥt᷑ uirgiliꝰ. Ex una aut̃
longa. duebreues fiunt: ex duab aut̃ breiti¬
b longͣ nũꝗͣ fit. finddi enĩ solida posst̃: solida¬
ri scissa ñ possunt. figura ẽ cuiꝰ nota sillabȩ ag¬
nosciuit᷑ u̾ enĩ cͥculi partẽ inferiorẽbis posi¬
tã aspicis: pirrichiꝰ ẽ.00. Ubi eiũ .i. gemi¬
natã iacentẽ. spond̃s.. Nã nota breuis
inferior semic̾culꝰ ẽ. Nota longa .i. iacensẽ.
Met᷑ in pedib accidunt. ut trocheo troeaicũ
a cdactilo dactilic̃.a iambo iabicũ. De qͥb

Expanded text:
xunt abiete costas. 'Abiete' nunc resolutio est spondei in proceleumatico, in qua resolutione semper synaloepham sequitur Vergilius. Ex una autem longa duae breves fiunt: ex duabus autem brevibus longa numquam fit. Findi enim solida possunt, solidari scissa non possunt. Figura est, cuius nota syllabae agnoscuntur. Ubi enim circuli partem inferiorem bis positam aspicis, Pyrrichius est, ; ubi i geminum jacens, spondeus, ––. Nam nota brevis inferior semicirculus , nota longa i jacens est–. 30. Metra pedibus accidunt, ut a trochaeo trochaicum, a dactylo dactilicum, a iambo iambicum, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ pedes legitimi colligunt᷑. Aqua diuisio
ẽ qͦtiens arsis ⁊ thesis eqͣli tẽpoꝵ diuisiõe cedũ¬
tur. Dupla qͦtiens ex his unũ. altm̃ duplo ign¬
cit. Sescupla uͦẽ. quotiens unũ. altm̃ sescuplo
suꝑat. In simpla enĩ eiꝰ parte. unꝰ plꝰ inuenitur.
indupla unꝰ nruiꝰ habet᷑. Sescuplũ enĩ. dimi¬
diũ dr̃. Triplũ ẽ. qñ maior pars.⁊̃. continoe do¬
tũ minꝰ. id÷ tͥa uinũ. Epitritũ ẽ. qñ minꝰ con

Expanded text:
onem pedes legitimi colliguntur. Aequa divisio onem pedes legitimi colliguntur. Aequa divisio est quotiens arsis et thesis aequali temporum divisione caeduntur. Dupla, quotiens ex his unum alterum duplo vincit. Sescupla vero est, quotiens unum alterum sescuplo superat. In simpla enim eius parte unus plus invenitur: in dupla unus minus habetur. Sescum enim dimidium dicitur. Triplum est, quando maior pars ter continet totum min
Abbreviated transcription (Latin):
miniᷤ constant iãbis.spõdeis. uł trocheis. Anti¬
pastꝰ. qd sit ex contͣriis sillab̾. exbreui . ⁊ longua.
ex longua ⁊ breui. Coruãb uͦ. qr ex hoc pede cõ¬
positũ carm̃. choris aptissimũ sit. Iomcisane.
ꝓpt̾ numoꝵ in equalẽ sonũ dicti. Hñt enĩ bi¬
Epitriti uocati. qd̾ semꝑ tres longas hñt sillabas
n uma breuẽ. Tinguziȩ aut̃ sunt penta silla¬
bi. ⁊ exasillabi pedes. & dicte ap̃ grecos ⁊ ingutie.
qͣsi quedã declinatões. S hii ñ sunt pedes. s ap¬
pellant᷑ pentasillabi ⁊ exasillabi: qr ult᷑ qͥnq¬
sex sillabas ñ ꝓcedunt. Uñ ñ oport& in carmine
bas sillabas qd lib& excede nom̃. ut cartagimen¬
siũ iherosolimitanoꝵ. & constantin opolitanoꝵ
Accidunt. unicuiq pedi. arsis. i thesis. id⁊ eleua¬
tio ipositio. Neq enĩ uocis pedes dirigere pote¬
runt: nͥ alt̾na uice leuent᷑ iponant᷑. ut arma.
Ar. eleuatõ ẽ. ma. positio. In his duob ꝑ diuisi¬

Expanded text:
minis constant iambis, spondeis vel trochaeis. Antispastus, quod sit ex contrariis syllabis, ex brevi et longa, ex longa et brevi. Choriambus vero, quia ex hoc pede conpositum carmen choris aptissimum sit. Ionici sane propter numerorum inaequalem sonum dicti. Habent enim biEpitriti vocati, quod semper tres longas habeant syllabas, et unam brevem. 20. Syzygiae autem sunt pentasyllaexasyllabi pedes. Et dictae apud Graecos συζυγίαι, quasi quaedam declinationes. Sed hi non sunt pedes, sed appellantur pentasyllabi, et hexasyllabi, quia ultra quinqmine has syllabas quodlibet excedere nomen, ut 'Carthaginiensium', 'Hierosolymitanorum', et 'Constantinopolitanorum'. Accidunt unicuique pedi arsis et thesis, id est elevatio et positio vocis. Neque enim iter pedes dirigere poterunt, nisi alterna vice leventur et ponantur, ut 'arma': 'ar' elevatio est, 'ma' positio. In his duobus per divisi
Abbreviated transcription (Latin):
hñt speciales causas nõiũ: quare ita uocent᷑. Pir¬
richiꝰ dictꝰ ẽ. q hassiduȩ uł incertamine. uł ĩ
ludo puerili sepiꝰ freq̃ntabat᷑. Si ue ab igne ap
sacͥficantiũ. Uñ ⁊ hii qͥ tubis canebant. in sacͥs
ẽ. qd̾ celerẽ conu̾sionẽ faciat cantilene. & qͣsi rota
uelocit̾ currat inmetͥs. Trochos enĩ gͣce. rota
dr̃. Iamb dictꝰ ẽ: eo qͦd iãbu⁊ in greci dẽthere di¬
xert̃.Huiꝰmõĩ enĩ carmine om̃s inrientiones
uł. det̾ctiones implere poete soliti st̃. Dictũ aut̃¬

Expanded text:
habent speciales causas nominum quare ita vocentur. Pyrrichius dictus est, quia hic assidue, vel in certamine, vel in ludo puerili saepius frequentabatur. Spondeus sacrificantium. Unde et ii qui tibiis canebant in sacris est, quod celerem conversionem facit cantilene et quasi rota velociter currat in metris: trochos enim grece, rota dicitur. Iambus dictus est eo, quod iambizin Greci detrahere dixerunt. Huiusmodi enim carmine omnes invectiones vel detractiones, implere poete soliti sunt. Dactylu
Abbreviated transcription (French):
Anapestum. XUII
erato
Dispondiũ. i
oratores.
Proceleumaticũ.N UI.
aincula.
ꝓpinqͥtas
cantilena.
Antipastũ.UIN U I
Salominus
ChoruanibũAn u R Armi¬
armmpotens
Itẽ dupla partimꝰ hospedes. Lrocheũ: ii.ui. meta.
I ambum.
lirens
Molosum M
Encas
macula
I onicũ minorẽ  t
diomedes.

Expanded text:
Anapaestum, ut Erato; Dispondeum, ut oratores; Proceleumaticum, ut avicula; opinquitas; cantilena; Antispastum, ut Saloninus; Choriambum, ut Armipotens. 24 Item in dupla partimur hos pedes: Trochaeum, ut meta; Iambum, ut parens; Molossum, ut Aeneas; macula; Ionicum minorem, ut Diomedes.
Abbreviated transcription (Latin):
no. qͦd uti uox ẽ pectore: ita ex ipsa cantꝰ ederet᷑. ap¬
pellat᷑q ea de causa: nã pectꝰ dorica lingua ꝙtha¬
rã constat uocari. Paulaq̃ aut̃ plures eiꝰ sp̃es exti¬
tert̃. ut psalt̾ũ ḣre. batbite. fenices ⁊ pectides .⁊
q̃ dicunt᷑ indice. ⁊ feriunt᷑ aduob simul. Itẽ alie

Expanded text:
no, quo uti vox a pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, apno, quo uti vox a pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellatamque eadem de causa. Nam pectus Dorica lingua κιθάρα vocari. Paulatim autem plures eius species extiterunt, ut psalteria, lyrae, barbitae, phoenices et pectides, et quae dicuntur I
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc & tibicẽ quasi tibiarũ cantiᷤ. Calamꝰ nom̃ ẽ ꝓpͥũ
lã qͥdã putant a mercurio inuentã. alii a fauno.
quẽ greci uocant pari: ñ nulli etiã ab uno pasto¬
re agrigentino exsicilia. fistula aut̃ dicta. qd̾ uo¬
cẽ emittit. Namfos grece uox: stola missa appellat᷑.
Sambuca in musicis. sp̃es ẽ symphoniar̃. Est enĩ qe¬
ra ꝯuingere plures instituit. Pan curat oues o
uiũq magister. fuit enĩ ap̃ gentiles. ds pastoralis.
qui pͥmũ dispares calamos ad cantũ aptauit. et
ꝑtinens ad neruos ⁊ pusꝰ. Cui dant᷑ species.
acitabula. enea ⁊ argentea. uł alia q̃ metallico
rigore reꝑcussa. redãunt crĩ suauitate tinnitũ⁊
cȩtera huiꝰmõi. Cytharȩ. ac psalt̾ii reꝑtor. tubal¬
ut p̃dictũ ẽ ꝑhibet᷑. Iuxta opinionẽ aut̃ gracoꝵ ꝙ
thare usus reꝑtꝰ fuisse ab apolline credit᷑. forma
eythare. initio similis fuisse t̃dit᷑ pectori huma¬

Expanded text:
hinc et tibicem, quasi tibiarum cantor. Calamus est proprium hinc et tibicem, quasi tibiarum cantor. Calamus est proprium putant a Mercurio inventam; alii a Fauno quem Graeci vocant Pana. Nonnulli eam ab Idi pastore Agrigentino ex Sicilia. Fistula autem dicta, quod vocem emittat. Nam Graece PHOS vox, STOLA missa appellatur. 7. Sambuca in Musicis species est symphoniarum. Est enim gera conjungere plures Inviumque magistros. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis, qui primus dispares calamos ad cantum aptavit, et hmica, pertinens ad nervos et pulsum, cui dantur species acitabula enea et argentea, vel alia que metallico rigore percussa, reddunt cum suavitate tinnitum et cetera huiusmodi. Cithare ac psalterii reut praedictum est, perhibetur. Iuxta opinionem autem Graecorum citharae usus repertus fuisse ab Apolline creditur. Forma citharae initio similis fuisse traditur pectori huma
Abbreviated transcription (Latin):
Alta ut in sublimi sufficiat. Crara: ut aures ad ĩple¬
at. Suauis. ut aminos audientiũ blan di¬
at᷑. Si ex his aliqͥd defuerit᷑. uox ꝑfecta ñerit De
In his quȩ sp̃u reflante ꝯpleta in sonũ uocis ant¬
mant᷑. ut sunt tubȩ. calami. fistulȩ. organa. pan¬
doria. ⁊ his similia instrum̃ta. Organũ uocabulũ ẽ
generale uasoꝵ omĩũ musicoꝵ. hoc aut̃ cui folles ad¬
hibent᷑. alio greci noĩe appellant. Ut aut̃ organũ
dicat᷑. magis ea uulgaris ẽ. grecoꝵ ꝯsuetudo. Tuba pͥ
ceptũ enĩ fuerat uideis. ut in initio nouȩ lune
tuba claugerent. qͦd etiã ⁊ nc̃ usq faciunt. libias
excogitatas in frigia ferunt has diu quidẽ fuĩ¬
b tantũ adhibitas. mox & sacͥs gentiliũ. libias
aut̃ appellatas putant. qͣd pͥmũ de ceruinis tibiis.
cruribq hẏmnuloꝵ fierent. Deinde ꝑ abusionẽ
ita ceptas uocari: etiã que ñ decrurib ossibq eẽnt.

Expanded text:
Alta ut sublimis efficiatur. Clara ut aures adimpleAlta ut sublimis efficiatur. Clara ut aures adimpleat. Suavis ut animos audientium blandiat si ex his aliquid defuerit, vox perfecta non erit. DE in his, quae spiritu reflante completa in sonum vocis animantur, ut sunt tubae, calami, fistulae, organa, pandoria, et his similia instrumenta. Organum vocabulum est generale vasorum omnium musicorum. Hoc autem, cui folles adhibentur, alio Graeci nomine appellant. Ut autem organum dicatur, magis ea vulgaris est Graecorum consuetudo. Tuba priceptum enim fuerat Iudaeis ut in initio novae lunae tuba clangerent, quod etiam et hucusque faciunt. Tibias excogitatas in ribus tantum adhibitas, mox et sacris gentilium. Tibias autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis, cruribusque hinnulorum fierent; deinde per abusionem ita ceptas vocari, etiam que non de cruribus ossibusve essent:
Abbreviated transcription (Latin):
cectit aut̃ sonꝰ cantũ. Arsis uocis ẽ eleuatio. hocẽ
initiũ. Thesis uotis positio: hocẽ finis. Suaues
uoces sunt subtiles: ⁊ spisse. clare. atq acute. Preci¬
puȩ uoces st̃. quȩ longiꝰ ꝑtͣhint᷑: ita ut om̃t imple¬
ant continuo locũ sicut clangor tubarũ. Subti¬
lissime corde sunt. subtiles ac tenries sonos euit¬
tunt. Pingues funt uoces: qnͣdo sp̃c multꝰ simł
egredit᷑ sicut uiroꝵ. Acuta uox tenuis alta: sicut.¬
incordis uidemꝰ. Dura uox ẽ quȩ uiolent̃ emit¬
tit sonos: sicut tonitruũ. sic̃ incudinis sonꝰ quo¬
ties in durũ malleus ꝑcutit᷑ ferrũ. asꝑa uoxẽ
rauca ⁊ quȩ disꝑgit᷑ ꝑ minutos ⁊ indissimiles
pulso. Ceca uox e. que mox cũ emissa fuit conti¬
cescit. atq suffocata. neqͥꝗͣ longiꝰ ꝓducit᷑ sic̃ ẽ in
fictilib ⁊ uinnolata ẽ uox mollis: uox leuis. atq fle¬
xibilis. luinolata dicta a uino. hocẽ cincinno
mollit̃ flexo. ꝑfecta aut̃ uox ẽ. alta: suauis & clara.

Expanded text:
vocis elevatio hoc est initium: thesis est positio vocis, hoc est finis. Suaves voces sunt subtiles et spisse, clare atque acute. Perspicue voces sunt, que longius protrahuntur, ita ut omnem impleant continuo locum, sicut clangor tubarum. Subtilissimae cordae sunt, subtiles ac tenues sonos emittunt. Pingues sunt voces, quando spiritus multus simul egreditur, sicut virorum. Acuta vox tenuisin chordis videmus. Dura vox est, quae violenter emittit sonos, sicut tonitruum, sicut incudis sonus, quoties in durum malleus percutitur ferrum. 13. Aspera vox est rauca, et quae dispergitur per minutos et in dissimiles pulsus. Caeca vox est quae mox ut emissa fuerit conticescit, atque suffocata nequaquam longius producitur, sicut est in fictilibus. Vinnolata est vox mollis atque flexibilis. Et vinnolata dicta a vinno, id est cincinno mobiliter flexo. Perfecta autem vox est alta, suavis et clara.
Abbreviated transcription (Latin):
appellat᷑. lignũ cauũ ex ut᷑q parte pelle exten¬
ta: quã uirgulis hinc & ide musici feriunt:
fitq in ea ex concordia graui & acuta suauissi
dib ducis ꝑ quadratũ: sexies seni faciunt. cxxui
Coniungis extremailla pͥma sex ad xͦiͦi: simul
efficuint decẽ iocto. Partiris. trigies sexies. ꝑ
decꝰ octo efficit dipondiꝰ. hos uingis cũ sum¬
ma minore. id sexies erunt octo. Et erit medi¬
duab monadib. id t̾cia de sexies. isuꝑantur
octo a.xii. quatuor monadib t̾cia portione.
Qua parte gͦ suꝑat. eadẽ suꝑat᷑. S hec ratio qͤ¬
admodũ inmundo ẽ. ex uolubilitate circuloꝵ
ita ⁊ inmicrocosnos in tm̃ pret̾ uocẽ ualet:
ut sine illiꝰ ꝑfectione etiã hõ symphoniis ca¬
rens ñ constẽt. Fnisdẽ musice ꝑfectione etiã
met᷑ consistunt in arsis. ⁊ thesis: id eleuatiõe

Expanded text:
appellatur lignum cavum, ex utraque parte, pelle extenappellatur lignum cavum, ex utraque parte, pelle extenta, quam virgulis hinc et inde musici feriunt. Fitque in ea ex concordia gravis, et acuti suavissimdibus; ducis per quaConiungis extrema illa prima, VI ad XII, simul efficiunt XVIII. Partiris tricies sexies per decas octo, efficit dipondius. Hos iungis cum summa minore, id est sexies, erunt VIII et erit mediduabus monadibus, id est, tertia de sex, et superantur VIII a XII quatuor monadibus, tertia portione. Qua parte ergo superat, eadem superatur. 2. Sed haec ratio quemadmodum in mundo est, ex volubilitate circulorum, ita et in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non consistat. Ejusdem musicae perfectione etiam metra consistunt, in arsi, et thesi, id est, elevatione
Abbreviated transcription (Latin):
dulatione applicuisse. Hanc musici ꝑꝑ stuidii
amorẽ ⁊ carminis laudẽ. etiã int̃ sydera suar̃
fabularũ cõm̃tis collocatã eẽ fixert᷑. Tỹm¬
panũ ẽ. pellis uł choriũ. lignũ ex una parte
extentũ. ẽ enĩ pars media symphonie insimi¬
litudinẽ cribri. Tympanũ aut̃ dictũ qd̾ medi¬
ũ ẽ. Uñ ⁊ margaritũ mediũ tẏpanũ dr̃. ⁊ ipsũ ut
symphonia ad uirgulã ꝑcutit᷑. Cymbala. actta¬
bula quedã st̃: quȩ ꝑcussa inuicẽ se tangunt.⁊
faciunt sonũ. Dicta aut̃ cỹbala: qr cũ ballema¬
tia simul ꝑcutiunt᷑. cũ enĩ greci dicunt q̃m
bala. Ballematia. sistrũ ab inuent̾ce uoca¬
nisse ꝓbat᷑. Iuuenalis. ysis. ⁊ irato feriat mea
lumina systro. Inde ⁊ hoc mulieres ꝑcutiunt:
qͥd inuentx huiꝰ generis ẽ mulier. uñ ⁊ ap̃ ama¬
⁊onas sistro aabellũ femiinarũ exercitꝰ uocabat᷑.¬
s manuũ. stridor ualuarũ. Symphonia uulgo

Expanded text:
dulatione adplicuisse. Hanc musici propter studii dulatione adplicuisse. Hanc musici propter studii amorem et carminis laudem etiam inter sidera suarum fabularum conmentis conlocatam esse finxerunt. Tympanum est pellis vel corium ligno ex una parte extentum. Est enim pars media symphoniae in similitudinem cribri. Tympanum autem dictum quod medium est, unde et margaritum medium tympanum dicitur; et ipsud, ut symphonia, ad virgulam percutitur. Cymbala acitabula quaedam sunt, quae percussa invicem se tangunt et faciunt sonum. Dicta autem cymbala, quia cum ballematia simul percutiuntur; cum enim Graeci dicunt σύν, βαλά ballematia. Sistrum ab inventrice vocanisse probatur. Juvenalis: Isis, et irato feriat mea lumina sistro. Inde et hoc mulieres percutiunt, quia inventrix hujus generis mulier. Unde, et apud Amazonas sistro ad bellum feminarum exercitus vocabatsus manuum, stridor valvarum. 14. Symphoniam vulgo
Abbreviated transcription (Latin):
iuma diuisio musicȩ quȩ armonica dr̃. id÷
modulatio uocis ꝑtinet ad comedos ⁊⁊ tͣgedos.
uł choros. uł ad om̃s qͥ uoce ꝓpͥa canunt. Hec
ex animo n corpore motũ facit. ⁊ex motu sonũ.
ex quo colligit᷑ musica. quȩ in noĩe uox ap¬
pellat᷑. U ox ẽ aer spu u̾b̾atus. ũn ⁊ u̾ba sunt
nuncupata. Propͥe autẽ uox hoĩu̾ ẽ: seu irrati¬
onabiliũ animantiũ. Nã in aliis abusiue. ñ
ꝓpͥe sonitũ uocẽ uocari: ut uox tubȩ infremuit.

Expanded text:
ima divisio musice que harmonica dicitur, id est modulatio vocis, pertinet ad comedos, tragedos, vel choros, vel ad omnes qui voce propria canunt. Hec ex animo et corpore motum ex quo colligitur musica, quae in homine vox appellatur. Vox aer spiritu verberatus, unde verba sunt nuncupata: proprie autem vox hominum seu irrationabilium vel animantium. Nam in aliis abusive non proprie sonitus vox vocatur: ut, Vox tubae infremuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ue in flatu. siue in pulsri. hanc quippe uo¬
ces acutiores grauioresq ꝯcordant: ita ut qͥsqͥs
ab ea aissonuerit sensũ auditꝰ offendat. cuiꝰ¬
contraria ẽ. diaphonia: id÷ uoces discrepantes uł
dissone. Euphonia ẽ suauitas uocis. hec ⁊ melos a
suauitate & melle dicta. Diastema ẽ. uocis spa¬
ciũ: ex duob uł plurib sonis aptatũ. Diesis ẽ spi¬
cia quedã & deductiones modulandi. atq uergen¬
di douno in alterũ sonũ. Tonꝰ ẽ acuta enuntia¬
tio uocis. Est enĩ armoniȩ differentia & qͣntitas.
quȩ in uocis accentu uł tenore consistit: cuiꝰ ge¬
nera in .xu. partib musice diuiserunt. Eoc qͥb¬

Expanded text:
ve in flatu, sive in pulsu. Per hanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, sensum auditus offendat; cuicontraria est diaphonia id est voces discrepantes vel dissone. Euphonia est suavitas vocis: hec et melos, a suavitate et melle dicta. Diastema est vocis spatium, ex duobus vel pluribus sonis aptatum. Diesis est spatia quedam et deductiones modulandi atque vergentes de uno in alterum sonum. Tonus est acuta enunciatio vocis: est enim harmonie differentia et quantitas, que in vocis accentu vel tenore consistit, cuius genera in quindecim partibus musici diviserunt, ex q
Abbreviated transcription (Latin):
Libonothꝰ calidis leuã c̃taminat auris.
Estib ĩm̃sis ardens. austͦ affricꝰ ħ ÷
Abscessũ soł. zephiri tuba florea seruat.
I talia ueniens. cui dictũ ẽ uoce fauoni
Huic dextͣm tang̃ dictꝰ libs attide lingͣ¬
A ffricꝰ huic ꝓpͥa. ueniens regione uocat᷑.

Expanded text:
laeuam calidis attaminat auris; Aestibus inmensis ardens Austroafricus hic est. Abscessum solis Zephyri tuba florea seruat, Italia nomen cui fixum est uoce Fauoni. Huic dextram tangit dictus Lips Atthide lingua; Africus hinc propria ueniens regione uocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
St̾eorib mixtis fons eat irriguꝰ.
ꝑpes funereo. cũ uulte᷑ ludat hirundo.
Cũ bubone gͣui. nc̃ philomena cubet.
Tristis ꝑspicua sit cũ ꝑdice cauanꝰ
Cunctaq cũ coruo. pulc᷑ colũba cubet.
h ec monst᷑ incestis nutent sͥ tẽpr̃a fatis.
uattuor a qͣdro ꝯsurgunt limiteuenti.
His qͦ sexgemini. dextͣ leuaq iungant᷑.
Atq ita bisseno. cͥc̃dant flamine mundũ.
Omꝰ ab arthias arctoo uenit ab axe
Hic nr̃a nom̃ẽ lingͣ septẽtrion fictum.
Circiꝰ huic dextͣ. gelido cͥctonat antro
Trasciã greci ꝓpͥa dixere loquela.
Huic leuis boreas. glaciali t᷑bine mugit.
Frigidꝰ ħ aqͥlo nrĩs uocitat᷑ in horis.
At subsolanꝰ mectioflat rectꝰ abortu.
Grecꝰ aphelioten apto qͦ noĩe signat.
hinc uulturnꝰ ad ÷̃. dextͣ qͥ parte leuat᷑.
A ttica cetiã gͣtis quẽ litt̾a signat.
N ubifero fiatu leuũ latꝰ irrigat eurꝰ
Dorica ꝗͣ simil designat noĩe lingͣ.

Expanded text:
Stercoribus mixtis fons eat inriguus. Stercoribus mixtis fons eat inriguus. Praepes funereo cum uulture ludat hirundo; Cum bubone graui nunc philomela sonet; Tristis perspicua sit cum perdice cauanus Iunctaque cum coruo pulchra columba cubet. Haec monstra incertis mutent sibi tempora fatQuattuor a quadro consurgunt limite uenti, Hos circum gemini dextra laeuaque iugantur Atque ita bis seno circumdant flamine mundum. Primus Aparctias Arctoo spirat ab axe: Huic nostra nomen lingua est Septentrio fictum. Circius hinc dextro gelidus circumtonat antro; Thrascian Graeci propria dixere loquella. Huic laeuus Boreas glaciali turbine mugit; Frigidus hic Aquilo nostris uocitatur in oris. At Subsolanus medio flat rectus ab ortu; Graecus Aphelioten apto quem nomine signat. Huic Vulturnus adest, dextra qui parte leuatur; Attica Caecian Grais quem littera signat. Nubifero flatu laeuum latus inrigat Eurus, Dorica quem simili designat nomine lingua.