comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis uoce magna clamabat osten¬
dens amaritudinẽ animi sui: & hoc
ciulati usq ad fores palati gradiens.
Non enim erat licitum: indutum sacto
aulam regis intrare. In omnib quoq ꝓ¬
uintiis. oppidis. ac locis. ad que crudele
regis dogna ꝑuenerat: planctus ingens
erat apud iudeos. ieiuniũ. ululatus &e
fletus. sacto &cinere multis prostrato
utentib. Ingressȩ sunt autẽ puelle hester
& eunuchi: nuntiaueruntq ei. Quod
audiens consternata ẽ: & misit uestẽ.
ut ablato sacco indueret eam. Quã acci¬
pere noluit: accitoq athac eunucho
quẽ rex ministrũ ei dederat. p̃cepit ut
irec ad mardocheum. & disceret ab eo
cur hoc faceret. Egressusq athac iuit
ad mardocheũ stantem inplatea ci¬
uitatis: ante ostium palatii. Qui in¬
dicauit ei omĩa que acciderant: quom
aman promisisset. ut inthesauros regis
pro iudeoꝵ nece inferret argentum.
Exemplarq edicti quod pendebat in
susis dedit ei: ut regine ostenderer.
& moneret eam ut intraret ad regem.

Expanded text:
itatis voce magna clamabat, ostendens amaritudinem animi sui, et hoc ejulatu usque ad fores palatii gradiens. Non enim erat licitum indutum sacco aulam regis intrare. In omnibus quoque pinciis oppidis ac locis ad quae crudele regis dogma pervenerat planctus ingens erat apud Iudaeos ieiunium ululatus et fletus sacco et cinere multis pro strato utentibus ingressae sunt autem puellae Hester et eunuchi nuntiaveruntque ei quod audiens consternata est et misit vestem ut ablato sacco induerent eum quam accipere noluit accitoque Athac eunucho quem rex ministrum ei dederat praecepit ut iret ad Mardocheum et disceret ab eo cur hoc faceret egressusque Athac ivit ad Mardocheum stantem in platea civitatis ante ostium palatii qui indicavit ei omnia quae acciderant quomodo Aman promisisset ut in thesauros regis pro Iudaeorum nece inferret argentum exemplarque edicti quod pendebat in Susis dedit ei ut reginae ostenderet et moneret eam ut intraret ad regem
Abbreviated transcription (Latin):
eam omĩs. aminimo usq ad maximũ:
qm̃ sꝑauerunt eam iam non ẽẽ uen¬
turam. & accendentes luminaria.
congirauerunt circa eam uniuersi.
Illa autẽ ascendens ineminentiori loco:
iussit fieri silentiũ. Cumq om̃s tacu¬
issent: dixit iudich. Laucdate dnĩn
dm̃ nr̃m : qui non deseruit sꝑantes
inse. & in me ancillam suam adim¬
pleuit miscđiam suam. quã ꝓmisit
domui isrł: & int̃fecit in manu mea
hostem popłi sui. in hac nocte. Et ꝓ¬
ferens depera caput holofernis: often¬
dit illis dicens. Ecce caput holofer¬
nis: pͥncipis militiȩ assyrioꝵ. &
ecce conopeum illiꝰ in quo recumbe¬
bat in ebrietate sua : ubi & ꝑmanũ
femine ꝑcussit illum dñs ds̃ nr̃. Ui¬
ut autem ipse dñs. qm̃ custodiust
me angłs eius: & hinc euntẽ. & ibl
cõmorantẽ. & inde huc reuertentẽ:
& non ꝑmisit me aucillam suam do¬
minus coiquinari. s sine pollutione
peccati reuocauit me uobis gaudentem

Expanded text:
eam omnes a minimo usque ad maximum eam omnes a minimo usque ad maximum quoniam speraverunt eam iam non esse venturam et accendentes luminaria congyraverunt circa eam universi illa autem ascendens in eminentiori loco iussit fieri silentium cumque omnes tacuissent dixit Iudith laudate Dominum Deum nostrum qui non deseruit sperantes in se et in me ancillam suam adimplevit misericordiam suam quam promisit domui Israhel et interfecit in manu mea hostem populi sui in hac nocte et proferens de pera caput Holofernis ostendit illis dicens ecce caput Holofernis principis militiae Assyriorum et ecce conopeum illius in quo recumbebat in ebrietate sua ubi et per manum feminae percussit illum Dominus Deus odivit me angelus eius et hinc euntem et ibi commorantem et inde huc revertentem et non permisit me ancillam suam Dominus coinquinari sed sine pollutione peccati revocavit me vobis gaudentem
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Confirma me dñe ds̃ ifrł:
& respice in hac hora ad oꝑa manuũ
mearũ: ut sicut ꝓmisisti. ierłm ciui¬
tatem tuam erigas. & hoc quod cre¬
dens ꝑte posse fieri cogitaui ꝑficiam.
Et hec cum dixisset. accessit ad colũ¬
nam que erat ad caput lectuli eius:
& pugionẽ eius qui inea ligatus pen¬
debat ex soluit. Cumq euaginasset
illum. app̃hendit comã capitis eiꝰ:
& abscidit caput eius. & abstulit conope¬
um eius a columpnis. & inuolutt corpꝰ
eius truncum. & post pusillum exruit.
& tradidit caput holofernis ancille suȩ:¬
& iussit ut mitteret illud inperam su¬
am. Et exierunt due scđm consuetu¬
dinem suam quasi ad orationem: &
transierunt castra. Et girantes uallẽ:
uenerunt ad portam ciuitatis. Et dỹx
iudich a longe. custodib muroꝵ. Aꝑi¬
te portas. qm̃ nobiscũ ẽ ds: qui fecte
uirtutem misrł. Et factum ẽ cum au¬
dissent uiri uocem eius. uocauerunt
prb̃os ciuitatis : & concurrerunt ad

Expanded text:
dicens confirma me Domine Deus Israhel dicens confirma me Domine Deus Israhel et respice in hac hora ad opera manuum mearum ut sicut promisisti Hierusalem civitatem tuam erigas et hoc quod credens per te posse fieri cogitavi perficiam et haec cum dixisset accessit ad columnam quae erat ad caput lectuli eius et pugionem eius qui in ea ligatus pendebat exsolvit cumque evaginasset illud adprehendit comam capitis eius et abscidit caput eius et abstulit conopeum eius a columnis et evolvit corpus eius truncum et post pusillum exivit et tradidit caput Holofernis ancillae suae et iussit ut mitteret illud in peram suam et exierunt duae secundum consuetudinem suam quasi ad orationem et transierunt castra et gyrantes vallem venerunt ad portam civitatis et dixit Iudith a longe custodibus murorum aperite poirtutem in Israhel et factum est cum audissent viri vocem eius vocaverunt presbyteros civitatis et concurrerunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
hoc merit optimũ. omnib dieb uitȩ
meȩ. Et surrexit & ornauit se uestimen¬
to suo: & ingressa stetit ante faciem
eius. Cor autẽ holofernis concussũ ẽ:
erat enim ardens inconcupiscentia eiꝰ.
Et dixit ad eam holofernis. Bibe nunc
nisti gr̃am coram me. Et dixit iudith.
Bibam dñe. qm̃ magnificata ẽ amma
mea hodie: p̃ om̃ib dieb meis. Et ac¬
cepit & manducauit & bibit coram
ipso. ea que parauerat illi ancilla eiꝰ:
& iocundꝰ factus ẽ holofernis adillã.
nunquã biberat inuita sua. Ut autẽ
sero factum ẽ. festinauerunt serui il¬
lius adhospitia sua: & conclusit ua¬
gao ostia cubiculi. & abitt. Frant autẽ
om̃s fatigati aumno. eratq iudith so¬
la incubiculo. Porro holofernes iace¬
bat in lecto: nimia ebrietate sopitus.
Dixitq iudith puelle suȩ. ut staret
foras ante cubiculum: & obseruaret.
dtetitq iudith ante lectum orans cũ
lacrimis : & labioꝵ motu insilentio

Expanded text:
hoc mihi erit optimum omnibus diebus vitae hoc mihi erit optimum omnibus diebus vitae meae et surrexit et ornavit se vestimento suo et ingressa stetit ante faciem eius cor autem Holofernis concussum est erat enim ardens in concupiscentia eius et dixit ad eam Holofernis bibe nunc eatiam invenisti coram me et dixit Iudith bibam domine quoniam magnificata est anima mea hodie prae omnibus diebus meis et accepit et manducavit et bibit coram ipso ea quae paraverat illi ancilla eius et iucundus factus est Holofernis ad illam numquam biberat in vita sua ut autem sero factum est festinaverunt servi illius ad hospitia sua et conclusit Bagao ostia cubiculi et abiit erant autem omnes fatigati a vino eratque Iudith sola in cubiculo porro Holofernis iacebat in lecto nimia ebrietate sopitus dixitque Iudith puellae suae ut staret foras ante cubiculum et observaret stetitque Iudith ante lectum orans cum lacrimis et labiorum motu in silentio
Abbreviated transcription (Latin):
Et p̃cepit holofernis cubiculariis suis:
ut sicut placeret illi exiret. & introiret
adadorandum dm̃ suum ꝑtriduũ. Et
exibat noctib inuallem bechulie: &
baptirabat se infontẽ aquȩ. Et ut ascen¬
debat. orabat dñm dm̃ ifrł. ut dirige¬
ret uiam eius : ad liberationem popłi
sui. Et introiens munda manebat in
tabernaculo: usq dum acciperet escã
suam inuesꝑum. Et factum ẽ quarco
die holofernes fecit cenam seruis suis:
& dixit aduagao eunuchum. Uade
& suade hebream illam. ut sponte con¬
sentiat habitare metũ: fedum est eñi
apud assyrios si femina irrideat ui¬
rum: agendo ut inmunis transeat
abeo. Tunc introiuit uagao adiudith:
&dixit. Non uereatur bona puella
introire ad dñm meũ: ut honorificet᷑
ante faciem eius. & manducet cum
eo. & bibat unũ in iocunditate. Cui
iudith respondit. Que ego sum ut
contradicam dño meo: Omne quod
erit ante oculos eius bonũ & optimũ:
faciam. Quicqͥd autẽ illi placuerit:

Expanded text:
et praecepit cubiculariis suis et praecepit cubiculariis suis ut sicut placeret illi exiret et introiret ad orandum Deum suum per triduum exibat noctibus in vallem Bethuliae, et baptizabat se in fonte aquae. Et ut ascendebat, orabat Dominum Deum Israel, ut dirigeret viam ejus ad liberationem populi sui. Et introiens, munda manebat in tabernaculo, usque dum acciperet escam suam in vespere. Et factum est, in quarto die Holofernes fecit coenam servis suis, et dixit ad Vagao eunuchum suum: Vade, et suade Hebraeam illam, ut sponte consentiat habitare mecum. Foedum est enim apud Assyrios, si femina irrideat rum agendo ut inmunis transeat ab eo tunc introivit Bagao ad Iudith et dixit non vereatur bona puella introire ad dominum meum ut honorificetur ante faciem eius et manducet cum eo et bibat vinum in iucunditate cui Iudith respondit quae ego sum ut contradicam domino meo omne quod erit ante oculos eius bonum et optimum faciam quicquid autem illi placuerit
Abbreviated transcription (Latin):
holofernes. Benefecit ds̃ qui misit
te ante popłm: ut des illum tu in
tua: si fecerit mͥ hoc ds̃ tuus. erit
& meus ds̃: & tu indomu nabugo¬
donosor magna eris. & nomen tuũ no¬
minabit᷑ in uniuersa terra. Tunc uis¬
sit eam introire ubi repositi erant thes¬
auri eius: & iussit illic manere eã. &
constituit quid daretur illi de conui¬
uio suo. Cui respondit iudith: &¬
dixit. Nunc non potero manducare
ex his que mͥ p̃cipis tribui: ne ueni¬
at suꝑ me offensio. Exhis autẽ quȩ
in detuli: manducabo. Cin holofer¬
nes ait. Si defecerint tͥ ista quȩ tetum
detulisti: quid faciemꝰ tibi: Et dixit
iudith. Uiuit anima tua dñe meus.
qm̃ non expendet omĩa hec ancilla
tua: donec faciat ds̃ in manu mea
hec que cogitaui. Et induxerunt illã
serui eius intaber naculo quo p̃cepe¬
rat : & petiit dum introrret ut daret᷑
ei copia nocte & ante lucẽ egrediendi
foras adorationem. & dep̃candi dñm.

Expanded text:
Holofernis bene fecit Deus qui misit Holofernis bene fecit Deus qui misit te ante populum ut des illum tu in tua si fecerit mihi hoc Deus tuus erit et meus Deus et tu in domo Nabuchodonosor magna eris et nomen tuum nominabitur in universa terra tunc iussit eam introire ubi repositi erant thesauri eius et iussit illic manere eam et constituit quid daretur illi de convivio suo cui respondens Iudith dixit nunc non potero manducare ex his quae mihi praecipis tribui ne veniat super me offensio ex his autem quae mihi detuli manducabo cui Holofernis ait si defecerint tibi ista quae tecum detulisti quid faciemus tibi et dixit Iudith vivit anima tua domine meus quoniam non expendet omnia haec ancilla tua donec faciat Deus in manu mea haec quae cogitavi et induxerunt illam servi eius in tabernaculo quo praeceperat et petiit dum introiret ut daretur ei copia nocte et ante lucem egrediendi foras ad orationem et deprecandi Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepit ds̃ non contingi. infrum̃to.
umo & oleo. hec cogitauerunt im¬
pendere: & uolunt consumere que
nec manib deberent contingere. Ergo
qm̃ hec faciunt: certum ẽ quod inꝑdi¬
tione dabit᷑. Qł ego ancilla tua cog¬
uoscens fugi ab illis : & misit me dñs
hec ipsa nuntiare tibi. Ego enim ancil¬
la tua dm̃ colo etiam nunc apud te: &
exiet ancilla tua & orabo dm̃. & dicet mͥ
quando eis reddet peccatum suũ: & ue¬
niens nuntiabo tibi. ita ut ego ad du
omnẽ popłm isrł sicut oues quib ñ ẽ
pastor. & non latrabit uel unus contͣ
te: qm̃ hec mͥ dicta sunt ꝑ ꝓuidenti¬
am dei. Et qm̃ iratus ẽ illis ds̃ : hoc
ipsa missa sum nuntiare tibi. Placu¬
erunt autẽ omĩa uerba hec coram holo¬
ferne : & coram pueris eius. & mira¬
bantur ad sapientiam eius: & dicebat
alter ad alt̾um. Non ẽ talis mulier
suꝑ terram: in aspectu in pulcritudi¬
ne. & insensu uerboꝵ. Et dixit ad illã

Expanded text:
praecepit Deus non contingi in frumento praecepit Deus non contingi in frumento vino et oleo haec cogitaverunt inpendere et volunt consumere quae nec manibus deberent contingere ergo quoniam haec faciunt certum est quod in perditione dabuntur quod ego ancilla tua cognoscens fugi ab illis et misit me Dominus haec ipsa nuntiare tibi ego enim ancilla tua Deum colo etiam nunc apud te et exiet ancilla tua et orabo Deum et dicet mihi quando eis reddat peccatum suum et veniens nuntiabo tibi ita ut ego adducaomnem populum Israhel sicut oves quibus non est pastor et non latrabit vel unus contra te quoniam haec mihi dicta sunt per providentiam Dei et quoniam iratus est illis Deus hoc ipsa missa sum nuntiare tibi placuerunt autem omnia verba haec coram Holoferne et coram pueris eius et mirabantur ad sapientiam eius et dicebant alter ad alterum non est talis mulier super terram in aspectu in pulchritudine et in sensu verborum et dixit ad illam
Abbreviated transcription (Latin):
tus fueris uerba ancillȩ tuȩ. ꝑfec¬
tam rem faciet dñs tecum. uiuit
enim nabugodonosor rex terrȩ. &
uiuit uirtus eius quȩ ẽ inte ad cor¬
rectionem omniũ animarũ erran¬
tium: qm̃ non solum homines ser¬
uient illi ꝑte: s & bestiȩ agri obtẽ¬
perant illi. Nuntiat᷑ enim industri¬
a animi tui uniuersis gentib: &
indicatum ẽ omni scło. qm̃ tu solus
bonus & potens es momini regno eiꝰ.¬
predicatur. Nec hoc latet̾ quod locu¬
tus ẽ achior: nec illud ignoratur qd̾
iusseris ei euenire. Constat enim
dm̃ nr̃m sic peccatis offensum: ut
mandauerit ꝑ ꝓpħas suos ad popłm.
qd tradat eumͣ ꝓpeccatis suis. Et
qm̃ sciunt se offendisse dm̃ suũ fi¬
lui isrł. tremor tuus suꝑ ipsos ẽ:
insuꝑ etiam fames muasit eos. &
ab ariditate aquȩ iam inter mortu¬
os computant᷑. Demq hoc ordinati.
ut interficiant pecora sua: & sang¬
nem eoꝵ bibant. Et scã dm̃ sui quę

Expanded text:
tus fueris verba ancillae tuae perfectus fueris verba ancillae tuae perfectam rem faciet Dominus tecum vivit enim Nabuchodonosor rex terrae et vivit virtus eius quae est in te ad correptionem omnium animarum errantium quoniam non solum homines serviunt illi per te sed et bestiae agri obtemperant illi nuntiatur enim industria animi tui universis gentibus et indicatum est omni saeculo quoniam tu solus bonus et potens es in omni regno eiupraedicatur. Nec hoc latet, quod locutus est Achior; nec illud ignoratur, quod ei jusseris evenire. Constat enim, Deum nostrum sic peccatis offensum, ut mandaverit per prophetas suos ad populum, quod tradat eum pro peccatis suis. Et quoniam sciunt se offendisse Deum suum filii Israel, tremor tuus super ipsos est. Insuper etiam fames invasit eos, et ab ariditate aquae jam inter mortuos computantur. Denique hoc ordinant, ut interficiant pecora sua et sanguinem eorum bibant et sancta Domini sui quae
Abbreviated transcription (Latin):
illam ad tabernacłm holofernis: ad
nuntiantes eam. Cumq intrasset
ante faciem eius : statim captus ẽ
in suis oculis holofernis. Dixeruntq:
ad eum satellites eius. Quis contẽp¬
nit popłm hebreoꝵ. qui tam deco¬
ras mulieres habent: ut non ꝓhis
merito pugnare contra eos debeamꝰ:
Uidens itaq holofernẽ iudith seden¬
tem inconopeo. qd̃ erat expurpura.
& auro. & smaragdo. & lapidib p̃cio¬
sis intextum. & cum infaciem eius
intendisset. ad orauit eum: ꝓster¬
nens se suꝑ terrã. Et leuauerunt
illam serui holofernis: iubente
dño suo. Bunc holofernis dixit ei.
Equo animo esto & noli pauere in
corde tuo: qm̃ ego minquã nocui ui¬
rum qui uoluit seruire nabugodo¬
nosor regi. Populus autẽ tuus si non
contempsisset me:non alleuassem
lanceam meam suꝑ illum. Nunc
autẽ dic mͥ qua excausa reces¬
sisti ab illis: & pla cuit tibi ut
uenisses adnos. Et dixit iudith.
Sume uerba ancillȩ tuȩ: qm̃ si secu¬

Expanded text:
illam ad tabernaculum Holofernis et illam ad tabernaculum Holofernis et nuntiantes eam cumque intrasset ante faciem eius statim captus est in suis oculis Holofernis dixeruntque ad eum satellites eius quis contemnat populum Hebraeorum qui tam decoras mulieres habent ut non pro his merito pugnare contra eos debeamus videns itaque Holofernem Iudith sedentem in conopeo quod erat ex purpura et auro et zmaragdo et lapidibus pretiosis intextum et cum in faciem eius intendisset adoravit eum prosternens se super terram et levaverunt illam servi Holofernis iubente domino suo tunc Holofernis dixit ei aequo animo esto et noli pavere in corde tuo quoniam ego numquam nocui virum qui voluit servire Nabuchodonosor regi populus autem tuus si non contempsisset me non adlevassem lanceam meam super illum nunc autem dic mihi qua ex causa recessisti ab illis et placuit tibi ut venires ad nos et dixit illi Iudith sume verba ancillae tuae quoniam si secu
Abbreviated transcription (Latin):
deret montẽ. circa ortum diei: occur¬
rerunt ei exploratores assyrioꝵ: &
tenuerunt eam dicentes: Unde ue¬
nis aut quo uadis: Quȩ respondit.
filia sum hebreoꝵ: ideo ego fugi afa¬
cie eoꝵ. qm̃ futurũ agnoui quod den¬
tur uobis indepredationẽ. pro eo qd̾ con¬
tẽpnentes uos noluerunt ultro tradere
seipsos: ut inuenirent miscdiam incon¬
spectu ur̃o. Hac decausa cogitaui me¬
cum dicens. Uadam ad faciem pͥncipis
holofernis: ut indicem illi secreta il¬
loꝵ. & ostendam illi quo aditu possit
obtinere eos: ita ut non cadat uir unꝰ
de exertitu eius. Et cum audissent ui¬
ri illi uerba eius. confiderabant faciẽ
eius: & erat moculis eoꝵ stupor. qm̃
mirabant᷑ nimis pulcritudinẽ eius :
& cdixerunt ad eam. Conseruasti ani¬
mã tuam: eo quod tale repperisti con¬
silium. ut descenderes ad dñm nr̃m.
hoc autem scias. qm̃ cum steteris in
conspectu eius. bene tibi faciet: & eris
gratissima incorde eius. Duxerunt

Expanded text:
deret montem circa ortum diei occurderet montem circa ortum diei occurrerunt ei exploratores Assyriorum et tenuerunt illam dicentes unde venis aut quo vadis quae respondit filia sum Hebraeorum ideo ego fugi a facie eorum quoniam futurum agnovi quod dentur vobis in depraedationem pro eo quod contemnentes vos noluerunt ultro tradere se ipsos ut invenirent misericordiam in conspectu vestro hac de causa cogitavi mecum dicens vadam ad faciem principis Holofernis ut indicem illi secreta illorum et ostendam illi quo aditu possit obtinere eos ita ut non cadat unus vir de exercitu eius et cum audissent viri verba eius considerabant faciem eius et erat in oculis eorum stupor quoniam mirabantur pulchritudinem eius nimis et dixerunt ad eam conservasti animam tuam eo quod tale repperisti consilium ut descenderes ad dominum nostrum hoc autem scias quoniam cum steteris in conspectu eius bene tibi faciet et eris gratissima in corde eius duxeruntque
Abbreviated transcription (Latin):
suit mitram suꝑ caput suũ. & indu¬
it se uestimentis iocunditatis suȩ:
induitq sandalia pedib suis. Assũp¬
sitq dextraliola. & lilia. & maures.
& anulos: & om̃ib ornamentis suis
ornauit se. Cui etiam dñs contulit
splendorem: qm̃ omnis ista cõpositio
non exlibidine. s exuirtute pende¬
bat. Et ideo dñs hanc millam pulcri¬
tudinẽ ampliauit: ut in comparab¬
li decore. omniũ oculis appareret.
Imposuit itaq abre suȩ ascopam ui¬
uenisset adportas ciuitatis: inuenert̃
expectantẽ oriam. & prbos ciuitatis:
qui cum uidissent eam. stupentes
mirati sunt nimis. pulcritudinẽ
eius. Nichil tamen interrogantes
eam. dimiserunt transire dicentes.
ne consiliũ tui cordis sua uirtute
corroboret. ut głetur suꝑ te ierłm: &
sit nomen tuum in numero scoꝵ. &
iustoꝵ. Et clixerunt hii qui illic ad¬
erant om̃s una uoce : fiat fiat. Iudith
uͦ orans dñm : transiuit portas. ipsa
& abra eius. Factum ẽ autẽ cũ descen¬

Expanded text:
caput suum et induit se vestimentis iucunditatis suae induitque sandalia pedibus suis adsumpsitque dextraliola et lilia et inaures et anulos et omnibus ornamentis suis ornavit se cui etiam Dominus contulit splendorem quoniam omnis ista conpositio non ex libidine sed ex virtute pendebat et ideo Dominus hanc in illam pulchritudinem ampliavit ut inconparabili decore omnium oculis appareret inposuit itaque abrae suae ascopam vivenissent ad portam civitatis, invenerunt exspectantem Oziam et presbyteros civitatis. Qui cum vidissent eam, stupentes mirati sunt nimis pulchritudinem ejus. Nihil tamen interrogantes eam, dimiserunt transire, dicentes: ne consilium tui cordis sua virtute corroboret ut glorietur super te Hierusalem et sit nomen tuum in numero sanctorum et iustorum et dixerunt hii qui illic erant omnes una voce fiat fiat Iudith vero orans Dominum transiit portas ipsa et abra eius factum est autem cum descen
Abbreviated transcription (Latin):
tim hoc ut non adorauerim aman suꝑ¬
bissimũ: libenter enim ꝓsalute isrł
etiam uestigia pedum eius deoscular
paratus ẽẽm. s timui ne honotem dei¬
mei transferrem ad hominẽ. & ne quẽ¬
quã adorarem excepto deo meo. Et nẽ
dñc rex ds̃ abraham. miserere popłi
tui: quia uolunt nos inimici ꝑdere &

Expanded text:
itate fecerim hoc, ut non adorarem Aman superbissimum. Libenter enim pro salute Israel etiam vestigia pedum eius deosculari paratus essem, sed timui, ne honomei transferrem ad hominem, et ne quemquam adorarem excepto Deo meo. Et nunc, Domine rex Deus Abraham, miserere populi tui, quia volunt nos inimici perdere, et
Abbreviated transcription (Latin):
sem si licuisset p̃ualitudine. Mittitis so¬
latia sũptuũ: notarios nr̃os & librarios
sustentatis: ut uobis potissimũ nr̃m le¬
sudet ingenium. Et ecce ex latere fre¬
quens turba diuersa poscentiũ: quasi
aut equũ sit me uob esurientib. aliis
laborare. aut inratione dati & accepti.
cuiquã preter uos ob noxius sim. Itaq¬
longa egrotatione fractus. ne penitus
hoc anno reticerem. & apud uos mutꝰ
ẽem: tridui opus ur̃o nomini conse¬
craui. interp̃tationẽ uidelicet triũ sa¬
lomonis uoluminũ: masloth quas he¬
brei parabolas. uulgata editio ꝓuerbia
uocat. Coeleth. quod grece eccłasten. la¬
tine concionatorẽ possumꝰ dicere. Syras¬
sirim: quod in nr̃a lingua uertitur canti¬
fili sirach liber. & alius ꝑseudographus¬
qui sapientia salomonis inscribitur.
Quoꝵ pͥorem. & hebraicũ repꝑi. ñ eccła¬
sticũ ut apud latinos. s parabolas pre¬
notatũ. Coniuncti erant eccłastes &
canticũ canticoꝵ: ut similitudinẽ sa¬

Expanded text:
itis solatia sumptuum: notarios nostros et librarios sustentatis, ut vobis potissimum nostrum desudet ingenium. Et ecce ex latere frequens turba, diversa poscentium: quasi aut aequum sit, me, vobis esurientibus, aliis laborare: aut in ratione dati et accepti, cuiqualonga aegrotatione fractus, ne penitus hoc anno reticerem, et apud vos mutus essem, tridui opus nomini vestro consecravi, interpretationem videlicet trium Salomonis voluminum, MASLOTH  , quas Hebraei Parabolas, Vulgata autem editio Proverbia vocat: COELETH  , quem Graece Ecclesiasten, Latine Concionatorem possumus dicere: SIR ASSIRIM  , quod in nostra lingua vertitur Cantifilii Sirach liber, et alius pientia Salomonis inscribitur. Quorum priorem, Hebraicum reperi, non Ecclesiasticum, ut apud Latinos; sed Parabolas praenotatum, cui juncti erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similitudinem Sa
Abbreviated transcription (Latin):
rare. tespondit. Homo quẽ rex honora¬
re cupit. debet indui uestib regiis:
& imponi suꝑ equũ qui de sella regis
ẽ. &e accipere regiũ diadema suꝑ
caput sinĩ: & pͥmus de regiis pͥnci¬
pib ac tirannis teneat equum eius.
& ꝑ plateam ciuitatis incedens cla¬
met & icat. dic honorabitur: quẽ¬
cumq rex uoluerit honorare. Dyẽq

Expanded text:
uem rex honorare cupit debet indui vestibus regiis et inponi super equum qui de sella regis est et accipere regium diadema super caput suum et primus de regis principibus ac tyrannis teneat equum eius et per plateam civitatis incedens clamet ac dicat sic honorabitur quemcumque rex voluerit honorare
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ꝑ cursores regis aduniuersas ꝓum¬
cias. ut occiderent atq delerent om̃s
iudeos: a puero usq ad senem. paruu¬
los & mulieres uno die. hoc ẽ tertiode¬
timo mensis duodecimi qui uocatur
adar: & bona eoꝵ diriperent. dumma
autẽ epłarum hec fuit: ut om̃s ꝓuintiȩ
scirent & pararent se. ad predictam
diem. Testinabant cursores qui missi
erant: explere regis imꝑium. dtat̃iq
in susis pependit edictum a rege: et
aman celebrante conuiuiũ. & cundis¬
uideis qui inurbe erant flentib. Quȩ
cum auisset mardocheus. scidit ues

Expanded text:
sunt per cursores regis ad universas provinsunt per cursores regis ad universas provincias ut occiderent atque delerent omnes Iudaeos a puero usque ad senem parvulos et mulieres uno die hoc est tertiodecimo mensis duodecimi qui vocatur adar et bona eorum diriperent summa autem epistularum haec fuit ut omnes provinciae scirent et pararent se ad praedictam diem festinabant cursores qui missi erant explere regis imperium statimque in Susis pependit edictum rege et Aman celebrante convivium et cunctis qui in urbe erant flentibus quae cum audisset Mardocheus scidit ve
Abbreviated transcription (Latin):
interfici: & exiuit mensis duodeci¬
mus qui uocatur adar. Dixitq aman
regi afuero. Est popłs ꝑ om̃s ꝓuinti¬
as regni tui disꝑsus: & ase mutuo
separatus. nouis uters legib & cerimo¬
niis: insuꝑ &e regis scita contemp¬
nens: & optime nosti quod non expediat
regno tuo. ut insolescat ꝑlicentiam. Si
tibi placet decerne ut pereat: & decem
inilia talentoꝵ appendam archariis
gare tuȩ. Tulit gͦ rex anulum quo ute¬
batur demanu sua. & dedit eum aman
filio amadathi de ꝓgenie agag: hosti
uideoꝵ. dixitq ad eum. Argentũ qd pol¬
liceris tuũ sit: de popło age quod tibi
placet. Uocatiq sunt scribe regis mense
primo insan. t̾tiadecima die enisdem
mensis: & scͥptum ẽ ut iusserat aman
adom̃s satrapas regis. & iudices ꝓuinci¬
arum. diuersarũq gentium: ut queq
gens legere poterat & audire. prouari¬
etate linguarũ. ex nomine regis aͥsueri.
& littere signate ipsius anulo. misse

Expanded text:
interfici et exivit mensis duodeciinterfici et exivit mensis duodecimus qui vocatur adar dixitque Aman regi Asuero est populus per omnes provincias regni tui dispersus et a se mutuo separatus novis utens legibus et caerimoniis insuper et regis scita contemnens et optime nosti quod non expediat regno tuo ut insolescat per licentiam si tibi placet decerne ut pereat et decem milia talentorum adpendam arcariis gazae tuae tulit ergo rex anulum quo utebatur de manu sua et dedit eum Aman filio Amadathi de progenie Agag hosti Iudaeorum dixitque ad eum argentum quod polliceris tuum sit de populo age quod tibi placet vocatique sunt scribae regis mense primo nisan tertiadecima die eius et scriptum est ut iusserat Aman ad omnes satrapas regis et iudices provinciarum diversarumque gentium ut quaeque gens legere poterat et audire pro varietate linguarum ex nomine regis Asueri et litterae ipsius signatae anulo missae
Abbreviated transcription (Latin):
serui regis qui inforib palatii uersa¬
bant᷑ flectebant genu: & adorabant
aman.Sic enim eis preceperat imꝑa¬
tor. Solus mardocheus non flectebat
genui: neq adorabat eum. Cui dixert̃
regis pueri qui ad fores palatii p̃sicde¬
bant. Cur preter ceteros non obseruas
mandata regis: Cumq hoc crebrius
dicerent. & ille nollet audire: nunti¬
auerunt aman scire cupientes utrũ
ꝑseueraret in sententia. Dixerat eñ
eis se ẽẽ iudeũ. Quod cum audisset
aman. & exꝑimento ꝓbasset qd̾ mar¬
docheus non sibi flecteret genu. nec
se adoraret: iratus ẽ ualde: & ꝑnichi¬
lo duxit in unũ mardocheum mittere
manus suas audierat eñĩ qd̾ ẽet gentis
iudeȩ magisq uoluit omnẽ iudeoꝵ
qui erant in regno asueri ꝑdere nati¬
onem. Mense pͥmo cuiꝰ uocabulum ẽ ni¬
san anno duocdetimo regni asueri:
missa ẽ sors inurnam quȩ hebraice
dicitur phur: coram aman quo die
& quo mense gens iucdeoꝵ deberet

Expanded text:
servi regis qui in foribus palatii versaservi regis qui in foribus palatii versabantur flectebant genu et adorabant Aman sic enim eis praeceperat imperator solus Mardocheus non flectebat genu neque adorabat eum cui dixerunt regis pueri qui ad fores palatii praesidebant cur praeter ceteros non observas mandata regis cumque hoc crebrius dicerent et ille nollet audire nuntiaverunt Aman scire cupientes utrum perseveraret in sententia dixerat enim eis se esse Iudaeum quod cum audisset Aman et experimento probasset quod Mardocheus non sibi flecteret genu nec se adoraret iratus est valde et pro nihilo duxit in unum Mardocheum mittere manus suas audierat enim quod esset gentis iudaeae magisque voluit omnem Iudaeorum qui erant in regno Asueri perdere nationem mense primo cuius vocabulum est nisan anno duodecimo regni Asueri missa est sors in urnam quae hebraice dicitur phur coram Aman quo die et quo mense gens Iudaeorum deberet
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: upeta magnificentiã pͥncipalem. Cũq
& scło quererent᷑ uirgines & congrega¬
rent᷑: mardocheus inanebat ad regis
ianuam. Necdumq ꝓdiderat hester
patriam & popłm suũ: iuxta manda¬
ta eius. Quicqͥd enim ille p̃cipiebat
obseruabat hester: & ita cuncta facie¬
bat. ut eo tempore solita erat. quo eam
paruulam nutriebat. Eo gͥ tempore qͦ
mardocheus ad regis ianuam morabat᷑.:
irati sunt bagathan & thares duo eu¬
nuchi regis qui ianitores erant. & in
pͥmo palatii limine p̃sidebant: uolue¬
runtq in surgere in regem. & occidere
eum. Quod mardocheum non latuit:
statimq nuntiauit regine hester. &
illa regi ex nomine mardochei. qui ad
serem detulerat. Quesitũ ẽ & muentũ.
& appensus ẽ uterq eoꝵ inpatibulo. man¬
datumq hiftoriis. & annalib t racditũ
Icoram rege. Post hec rex asuerus exalta¬
uit aman. filium amadathi: qui erat de
stirpe agag. & posuit solium eius suꝑ
om̃s pͥncipes quos habebat. cunctiq

Expanded text:
nificentiam principalem cumque et secundo quaererentur virgines et congregarentur Mardocheus manebat ad regis ianuam necdumque prodiderat Hester patriam et populum suum iuxta mandatum eius quicquid enim ille praecipiebat observabat Hester et ita cuncta faciebat ut eo tempore solita erat quo eam parvulam nutriebat eo igitur tempore quo Mardocheus ad regis ianuam morabatur irati sunt Bagathan et Thares duo eunuchi regis qui ianitores erant et in primo palatii limine praesidebant volueruntque insurgere in regem et occidere eum quod Mardocheum non latuit statimque nuntiavit reginae Hester et illa regi ex nomine Mardochei qui ad se rem detulerat quaesitum est et inventum  adpensus uterque eorum in patibulo mandatumque historiis et annalibus traditum coram rege post haec rex Asuerus exaltavit Aman filium Amadathi qui erat de stirpe Agag et posuit solium eius super omnes principes quos habebat cunctique
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ad regis cubiculũ transibant:
& quȩ intrauerat uesꝑe egrediebał
mane: atq inde insccłas eles dedil¬
cebant᷑ quȩ sub manu sasagari eu¬
nuchi erant: qui concubinis regi
p̃fidebat. Nec habebat potestatem
adregem ultra redeundi. nisi uolu¬
isset rex: &e eam uenire iussisset ex
nomine. Euoluto autẽ tempore ꝑ
ordinẽ: instabat dies quo hestes
filia abiahel frĩs mardochei qua
sibi adoptauerat infiliam: intrare cdebe¬
ret ad regem. Quȩ non quesiuit muliebrẽ
cultum: s quecumq uoluit egeus eu¬
nuchus. tustos uirginũ. hec ei adorna¬
tum dedit. Erat enim formosa ualde:
& incredibili pulchritudine om̃ium
oculis gratiosa & amabilis udebatur.
Ducta ẽ itaq adcubiculũ regis asueri:
mense decimo qͥuocatur tebeth. septimo
anno regni eius: & amauit eam rex. plus
qͣm om̃s mulieres: habuitq grãm et
miscłiam coram eo. suꝑ om̃s mulieres. &
posuit diadema regni incapite eius:
fecitq eam regnare in loco uasthi:& ius¬

Expanded text:
lum transiebant et quae intraverat vespere egrediebatur mane atque inde in secundas aedes deducebatur quae sub manu Sasagazi eunuchi erant qui concubinis regis praesidebat nec habebat potestatem ad regem ultra redeundi nisi voluisset rex et eam venire iussisset ex nomine evoluto autem tempore per ordinem instabat dies quo Hester filia Abiahil fratris Mardochei quam sibi adoptaverat in filiam intrare deberet ad regem quae non quaesivit muliebrem cultum sed quaecumque voluit Aegaeus eunuchus custos virginum haec ei ad ornatum dedit erat enim formonsa valde et incredibili pulchritudine omnium oculis gratiosa et amabilis videbatur ducta est itaque ad cubiculum regis Asueri mense decimo qui vocatur tebeth septimo anno regni eius et amavit eam rex plus quam omnes mulieres habuitque gratiam et misericordiam coram eo super omnes mulieres et posuit diadema regni in capite eius fecitque eam regnare in loco Vasthi et ius
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ duodecimo regni sui nabugodonosor
rex assyrioꝵ. qui regnabat in niniue
ciuitate magna. pugnauit contra ar¬
faxat: & obtinuit eum in campo mag¬
no qui appellatur ragau. circa eufra¬
ten. & tygrin & yadasan. in campo

Expanded text:
 duodecimo regni sui Nabuchodonosor rex Assyriorum, qui regnabat in Nineve civitate magna, pugnavit contra Arfaxath et obtinuit eum in campo magno qui appellatur Ragau, circa Eufraten et Tigrin et Hiadas, in campo
Abbreviated transcription (Latin):
diem constitiustis ei. S quia patiens
dñs. in hoc ipso peniteamꝰ : & indulgen¬
tiam eius. lacrimis postulemus. Nion
enun quasi homo ds̃ sic cõminabit᷑:
neq sicut filius hominis ad iracundi¬
am inflammabit᷑. Et ideo humiliemꝰ
illi animas nr̃as : & in sp̃u constituti
humiliato. seruientes illi. dicamus
flentes dño. ut scđm uoluntatẽ suã
sic faciat nobiscũ miscdiam suam:
ut sicut conturbatũ ẽ cor nr̃m in suꝑ¬
bia eoꝵ. ita etiam de nr̃a humilitate
głemur: qm̃ non secuti sumꝰ peccata
patrum nr̃oꝵ qͥ dereliquerunt dm̃
suum. & adorauerunt deos alienos.
ꝓscelere quo dati sunt ingladium &
in rapinam. & in confusionẽ inimi¬
cis suis. Nos autẽ alt̾um dm̃ nescimꝰ:
preter ipsũ. Expectemꝰ humiles con¬
solationẽ eius: & exquiret sanguinẽ

Expanded text:
diem constituistis ei sed quia patiens est diem constituistis ei sed quia patiens est Dominus in hoc ipso paeniteamur et indulgentiam eius lacrimis postulemus non enim quasi homo Deus sic comminabitur neque sicut filius hominis ad iracundiam inflammabitur et ideo humiliemus illi animas nostras et in spiritu constituti humiliato servientes illi dicamus flentes Domino ut secundum voluntatem suam sic faciat nobiscum misericordiam suam ut sicut conturbatum est cor nostrum in superbia eorum ita etiam de nostra humilitate gloriemur quoniam non sumus secuti peccata patrum nostrorum qui dereliquerunt Deum suum et adoraverunt deos alienos pro scelere quo dati sunt in gladium et in rapinam et in confusionem inimicis suis nos autem alterum deum nescimus praeter ipsum expectemus humiles consolationem eius et exquiret sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
quo cum puellis suis clausa morabatur.
& habens suꝑ lumbos suos cilitium ie¬
iunabat om̃ib dieb uitȩ sue: preter
sabb̃a & neomenias. & festa domꝰ isrł
Erat autẽ eleganti aspectu nimis: cui
uir suus reliquerat diuitias multas.
& familiam copiosam. ac possessiones
armentis boum. & gregib ouiũ plenas:
& erat hec in om̃ib famosissima. qm̃
timebat dm̃ ualde. nec erat qui loque.¬
retur de illa uerbum malum. Hec itaq
cum audisset qm̃ orias ꝓmilisset quod
transacto quinto die traderet ciuitatem:
misit ad prb̃os chabri & charmnin: & ue¬
nerunt ad illam. & dixit illis. Quod
hoc ẽ uerbum in quo consensit orras
ut tradat ciuitatem assyriis. si intra
quinq dies non uenerit uobis ad iutori¬
um: Et qui estis uos qui temptatis do¬
minũ: Non ẽ iste sermo qui misccłiã
ꝓuocet: s potius qui iram excidet. &
furorem accendat. Posuistis uos tempꝰ
miserationis dñi: & maxbitriũ ur̃m

Expanded text:
quo cum puellis suis clausa morabatur quo cum puellis suis clausa morabatur et habens super lumbos suos cilicium ieiunabat omnibus diebus vitae suae praeter sabbata et neomenia et festa domus Israhel erat autem eleganti aspectu nimis cui vir suus reliquerat divitias multas et familiam copiosam ac possessiones armentis boum et gregibus ovium plenas et erat haec in eo omnibus famosissima quoniam timebat Dominum valde nec erat qui loqueretur de illa verbum malum haec itaque cum audisset quoniam Ozias promisisset quod transacto quinto die traderet civitatem misit ad presbyteros Chabri et Carmin et venerunt ad illam et dixit illis quod est hoc verbum in quo consensit Ozias ut tradat civitatem Assyriis si intra quinque dies non venerit vobis adiutorium et qui estis vos qui temptatis Dominum non est iste sermo qui misericordiam provocet sed potius qui iram excitet et furorem accendat posuistis vos tempus miserationis Domini et in arbitrium vestrum
Abbreviated transcription (Latin):
dicant inter gentes ubi ẽ ds̃ eoꝵ. Et cum
fatigati his clamorib & his fletib las¬
sati siluissent: exsurgens orias infu
nationem suam abscidet: & dabit᷑
głam nomini suo.Si autẽ transactis
quinq diebꝰ non uenerit adiutoriũ:
faciemus hec uerba que locuti estis.
Et factum ẽ cum audisset hec uerba¬
iudith uidua que erat filia merari. fi¬
lii idox. filii iosepħ. filii oriȩ. filii elazi.
filii iamnor. filii gedeon. filii rafomn.
filii acitob. filii melchie. filii enamn.
filii nathanie. filii salathiel. filii sy¬
meon. filii ruben: & uir eius fuit ma¬
nasses. qui mortuus ẽ indieb messis
hordearie. In stabat enim suꝑ alligan¬
tes manipulos incampo: & uenit᷑
estus suꝑ caput eius. & mortuus ẽ in
bethulia ciuitate sua: & sepultus ẽ
illic cum patrib suis. Erat autem iu¬
dith relicta erus uidua. iam annis tei¬
b & mensib sex: & insuꝑiorib domꝰ
suȩ fecit sibi secretum cubiculum : in

Expanded text:
dicant inter gentes ubi est Deus eorum et cum dicant inter gentes ubi est Deus eorum et cum fatigati his clamoribus et his fletibus lassati siluissent exsurgens Ozias infusnationem suam abscidet et dat gloriam nomini suo si autem transactis quinque diebus non venerit adiutorium faciemus haec verba quae locuti estis et factum est cum audisset haec Iudith vidua, quae erat filia Merari filii Idox, filii Ioseph, filii Oziae, filii Elai, filii Iamnor, filii Gedeon, filii Raphoim, filii Acitob, filii Melchiae, filii Enamfilii Nathaniae, filii Salathiel, filii Simeon, filii Ruben: et vir ejus Manasses, qui mortuus est in diebus messis hordeaceae: instabat enim super alligantes manipulos in campo, et venit aestus super caput ejus, et mortuus est in Bethulia civitate sua, et sepultus est illic cum patribus suis. Erat autem Judith relicta ejus vidua jam annis tribus, et mensibus sex. Et in superioribus domus suae fecit sibi secretum cubicu
Abbreviated transcription (Latin):
ideo non ẽ qui adiuuet. cũ proster¬
namur ante oculos eoꝵ: insiti &
ꝑditione magna. Et nunc congre¬
gate uniuersos qui inciuitate suñ:
ut sponte nos tradamꝰ om̃s popłi
holoferm. Melius ẽ enim: ut cap¬
tiui benedicamꝰ dñm uiuentes: quã
moriam. & simus obꝓbrium omni
carni. cum uideamus uxores nr̃as.
& infantes nr̃os mori ante oculos
nr̃os. Contestam hodie celum & ter¬
ram. & dm̃ patrum nr̃oꝵ. qui ulcis¬
citur nos scdm peceata nr̃a: ut iam
tracdatis ciuitatem in manu militię
holofernis. & sit finis nr̃ breuis in
ore gladii: qui longior efficitur
in ariditate sitis. Et cum hec dixis¬
sent. factus ẽ fietus & ululatus mu¬
tas horas una uoce clamauerunt ad
dñm dicentes. Leccauimꝰ cum patrib
nr̃is: in iuste egimus iniqurcatẽ fec¬
mus.Tu quia pius es miserere nr̃i.
aut in tuo flagello uindica iniqui¬
tates nr̃as. & noli tradere confiten¬
tes te popło qui ignorat te: it nol

Expanded text:
ideo non est qui adiuvet cum prosterideo non est qui adiuvet cum prosternamur ante oculos eorum in siti et perditione magna et nunc congregate universos qui in civitate sunt ut sponte nos tradamus omnes populo Holofernis melius est enim ut captivi benedicamus Deum viventes quam moriamur et simus obprobrium omni carni cum videamus uxores nostras et infantes nostros mori ante oculos nostros contestamur hodie caelum et terram et Deum patrum nostrorum qui ulciscitur nos secundum peccata nostra ut iam tradatis civitatem in manu militiae Holofernis et sit finis noster brevis in ore gladii qui longior efficitur in ariditate sitis et cum haec dixissent factus est fletus et ululatus matDeum dicentes peccavimus cum patribus nostris iniuste egimus iniquitatem fecimus tu quia pius es miserere nostri aut in tuo flagello vindica iniquitates nostras et noli tradere confitentes te populo qui ignorat te ut non
Abbreviated transcription (Latin):
illos. & muniunt illos colles. inp̃¬
ciptuo constituti. Ut gͦ sine congres¬
sione pugne. possis eos suꝑare: pone
custodes fontiũ ut non hauriant ex
eis. & sine gladio int̾ficies eos: uel cer¬
te fatigati tradent ciuitatẽ suam:
quam putant inmontib positam
suꝑari non posse. Et placuerunt
uerba hec coram holoferne. & corã
om̃ib satellitib eius: & constituit
ꝑgirum centenatios. ꝑsingłos fon¬
tes. Cumq ista custodia ꝑdies uigna¬
ti fuisset eepleta: defecerunt cis¬
ternȩ & collectiones aquarũ om̃ibꝰ
in habitantib in bethulia: ita ut ñ
ẽet intra ciuitatem unde satiarentur
uel una die. qm̃ ad mensurã dabat᷑
popłis aqua cotidie. Tunc adoriam
congregati om̃s uiri femineq iuue¬
nes & paruuli. simul om̃s una uoce
dixerunt. Iudicet ds̃ inter nos &te:
qm̃ fecisti in nos mala. nolens loqui
pacifice cum assyriis. & ꝓpter hoc
uendidit nos ds̃ inmanib eoꝵ. &

Expanded text:
illos et muniunt illos colles in prillos et muniunt illos colles in praecipitio constituti ut ergo sine congressione pugnae possis superare eos pone custodes feis, et sine gladio interficies eos, vel certe fatigati tradent civitatem suam, quam putant in montibus positam superari non posse. Et placuerunt erba haec coram Holoferne et coram omnibus satellitibus eius et constituit per gyrum centenarios per singulos fontes cumque ista custodia per dies viginti fuisset expleta defecerunt cisternae et collectiones aquarum omnibus inhabitantibus in Bethuliam ita ut non esset intra civitatem unde satiarentur vel una die quoniam ad mensuram dabatur populis aqua cotidie tunc ad Oziam congregati omnes viri feminaeque iuvenes et parvuli simul omnes una voce dixerunt iudicet Deus inter nos et te quoniam fecisti in nos mala nolentes loqui pacifice cum Assyriis et propter hoc vendidit nos Deus in manibus eorum et
Abbreviated transcription (Latin):
filios isrł. Et uenerunt᷑ ꝑcrepidinẽ
montis usq ad apicem qui respicit
dochaim : a loco qui dicitur belma:
usq ad celmõ. qui ẽ contͣ hesdrelon.
filii autem isrł ut uiderunt multitu¬
dinem illoꝵ prostrauerunt se suꝑ ter¬
ram: mittentes cinerem suꝑ capita
miscdiam suam ostenderet suꝑ po¬
pulũ suũ. Et assumentes arma sua
bellica. sederunt ꝑloca quȩ angusti
ttineris tramitem dirigunt. iuter
montuosa: & erant custodientes ea
tota die & nocte. Porro holofernis
dum tircuit ꝑgirum. repperit qd̾
fons qui influebat aqueductũ illoꝵ
a parte australi extra ciuitatẽ diri¬
geret: & incidi p̃cepit aqueductũ
eoꝵ. Erant tamen non longe amu¬
ris fontes: ex quib furtim uide¬
bantur haurire aquam. ad refo¬
tillandum potius quã ad potan¬
oum. S filii ãmon & moab: acces¬
serunt ad holofernem dicentes.
filii isrł non inlancea nec insagit¬
ta confidunt: s montes defenduni

Expanded text:
filios Israhel et venerunt per crepidinem filios Israhel et venerunt per crepidinem montis usque ad apicem qui respicit super Dothain a loco qui dicitur Belma usque Chelmo qui est contra Hesdraelon filii autem Israhel ut viderunt multitudinem illorum prostraverunt se super terram mittentes cinerem super capitahel misericordiam suam ostenderet super populum suum et adsumentes arma sua bellica sederunt per loca quae angusti itineris tramitem dirigunt inter montuosa et erant custodientes ea tota die et nocte porro Holofernis dum circuit per gyrum repperit quod fons qui influebat aquaeductum illorum a parte australi extra civitatem dirigeret incidi praecepit aquaeductum eorum erant tamen non longe a muris fontes ex quibus furtim videbantur haurire aquam ad refocilandum potius quam ad potandum sed filii Ammon et Moab accesserunt ad Holofernem dicentes filii Israhel non in lancea nec in sagitta confidunt sed montes defendunt
Abbreviated transcription (Latin):
quis p̃sumentes dete: & p̃sumentes
de se. & de sua uirtute głantes humi¬
lias. Einito itaq fletu. & ꝑ totum di¬
em popłoꝵ oratione completa: conso¬
lati sunt achior dicentes. Ds̃ patrum
nr̃oꝵ cuiꝰ tu uirtutẽ p̃dicasti. ipse tͥ
hanc dabit uicissitudinẽ: ut eoꝵ ma¬
os ñr. dederit hanc libertatẽ seruis
suis. sit & tetum ds in medio nr̃i sic̃
placuerit tibi: ita ut cum tuis om̃ib
conuerseris. Tunc orias finito concilio.
suscepit eum in domũ suam: & fecit
cenam magnam. & uocatis omnib p̃sbi¬
teris simul expleto ieiunio refecerunt.
Postea uͦ conuocatus om̃is popłs. ꝑto
tam noctem intra ȩccłam orauerunt :¬
petentes auxilium adeo ifrł. Holofer¬
nis autem altera die p̃cepit exercitib
suis: ut ascenderent contra bethuliã.
Erant autẽ pechites bellatoꝵ .c.xx.m̃. etc
illoꝵ quos occupauerat captiuitas. &
adducti fuerant de prouinciis & ur¬
bib uniuerse iuuentutis: om̃s pari¬
ter parauerunt se ad pugnã. contra

Expanded text:
is praesumentes de te et praesumentes de se et de sua virtute gloriantes humilias finito itaque fletu et per totum diem populorum oratione conpleta consolati sunt Achior dicentes Deus patrum nostrorum cuius tu virtutem praedicasti ipse tibi hanc dabit vicissitudinem ut eorum manus Deus noster dederit hanc libertatem servis suis sit et tecum Deus in medio nostri ut sicut placuerit tibi ita cum tuis omnibus converseris tunc Ozias finito consilio suscepit eum in domum suam et fecit cenam magnam et vocatis omnibus presbyteris simul expleto ieiunio refecerunt postea vero convocatus omnis populus et per totam noctem intra ecclesiam oraverunt petentes auxilium a Deo Israhel Holofernis autem altera die praecepit exercitibus suis ut ascenderent contra Bethuliam erant autem pedites bellatorum cillorum quos occupaverat captivitas et adducti fuerant de provinciis et urbibus universae iuventutis omnes pariter paraverunt se ad pugnam contra
Abbreviated transcription (Latin):
sas ꝓuntias regni sui. ut queq gens
audire & legere poterat diuersis
linguis & litteris ẽẽ uiros principes ac
postqm regis asueri deferbuerat in¬
dignatio: recoid. tus ẽ uasthi. & que
fecisset. & quȩ passa ẽẽt. Dixeruntq pu¬
eri regis. ac ministri eius. Querantur
regi puelle urgines ac spetiose: &
mittaritur qui considerent ꝑ uniuer¬
sas ꝓuintias puellas spetiosas & urgi¬

Expanded text:
ncias regni sui, ut quaeque gens audire et legere poterat, diversis linguis et litteris, esse viros principes ac postquam regis Assueri deterbuerat indignatio, recordatus est Vasthi, et quae fecisset, vel quae passa esset: dixeruntque pueri regis, ac ministri ejus: Quaerantur regi puellae virgines ac speciosae, et mittantur cui considerent per universas
Abbreviated transcription (Latin):
&e traderet ei partes suas. & septem
puellas speciosissimas de domo re¬
gis. & tam ipsam quã pedissequas
nius ornaret. atq excoleret. Quȩ no¬
luit ei indicare popłm. & patriam
suam.Mardocheus enim ei p̃ceperat
ut de hacre. omnino reticeret. Qui
deambulabat condie ante uestibulũ
domus. in qua electe uirgines serua¬
bantur: curam agens salutis hester.
&e scire uolens quid ei accideret. Cum
autẽ uenisset tempꝰ singłarum ꝑor¬
dinem puellarũ ut intrarent adregẽ:
expletis omnib que ad cultum mule¬
brem ꝑtinebant. mensis duodecimꝰ ucc¬
tebatur ita dum taxat: ut sex men¬
ses oleo ungerent᷑ myrtino: & aliis
sex quibclam pignentis. & aroma¬
tib uterenttur. Ingredientesq ad re¬

Expanded text:
et traderet ei partes suas, et septem et traderet ei partes suas, et septem puellas speciosissimas de domo regis, et tam ipsam quam pedissequas ejus ornaret atque excoleret. Quae noluit indicare ei populum et patriam suam: Mardochaeus enim praeceperat ei, ut de hac re omnino reticeret: qui deambulabat quotidie ante vestibulum domus, in qua electae virgines servabantur, curam agens salutis Esther, et scire volens quid ei accideret. Cum autem venisset tempus singularum per ordinem puellarum, ut intrarent ad regem, expletis omnibus quae ad cultum muliebrem pertinebant, mensis duodecimus vertebatur: ita dumtaxat, ut sex mensibus oleo ungerentur myrtino, et aliis sex quibusdam pigmentis et aromatibus uterentur. Ingredientesque ad re