comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes. & paulo pt᷑. ue aũ pgnantib
& nutrientib in illis dieb: qͥa & na-¬
turale ẽ ĩmmente captiuitate. hos¬
tiliq ꝑ agros urbesq clade feruen¬
te. cũctos qͥ euadẽ ꝗant. alta quȩq
uł abdita qͥb abscondant᷑ refugia
conqͥrere: & specialit̾ refert iosepħꝰ.
insistentib sͥ romanis. uidȩos caũ¬
nas certatĩ montiũ. colliũq petis¬
se speluncas: ita ut semet ipsũ tes¬
tetur. muntiore qͦdã destructȩ
urbis iotapete inspeleo. cũ quadra¬
ginta comitib ꝓditũ inuentũ: at¬
q ab hostib capͣtũ. Potest autẽ &
exsuꝑfluo qͦd beatificandos dicit
steriles & ñ parientes. de his intelli¬
gi. qͥ se ipsos in utlibet sexu castra¬
ꝙ collib dici. cadite suꝑ nos. & oꝑite
nos: cũ qͥlibet suę fragilitatis memo¬
res ingruente teptationũ articło.
sublimiũ quoꝵq uł ipsa uirginita¬
te uł martyrio uł quacũq alia uit¬
tute uiroꝵ. qͣsierint exemplis mo

Expanded text:
. Et paulo post: Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus . Quia et naturale est imminente capivitate, hostilique per agros urbesque clade fervente, cunctos qui evadere queant alta quaeque vel abdita, quibus abscondantur, refugia conquirere. Et specialiter refert Josephus, insistentibus sibi Romanis, Judaeos cavernas certatim montium, colliumque petisse speluncas. Ita ut semetipsum testetur, munitione quodam destructae urbis Lotapatae in Speleo cum quadraginta comitibus proditum, inventum, atque ab hostibus captum. Potest autem et ex superfluo, quod beatificandos dicit steriles et non parientes, de his intelligi, qui se ipsos in utrolibet sexu castrat collibus dici: Cadite super nos, et operite nos, cum quilibet suae fragilitatis memores, ingruente tentationum articulo sublimium quorumque, vel ipsa virginitate, vel martyrio, vel quacunque alia virtute
Abbreviated transcription (Latin):
trau̾at. morientẽ letꝯ aspicẽt: mulie¬
res uͦ ut quẽ uiuere desiderabant.
moriturũ. morientẽ. & mortuum
etiam credentiũ uiroꝵ cȩtꝰ. de eiꝰ
eeut panione mestissimꝰ: s qͥa femineꝰ
q̃si contẽptibilior sexus. liberiꝰ pot̾at p̾
centra eos senserit ostentare. Uerum
furentis ppłi turba: ad amantes plan-¬
gentesq se feminas. ocłos & hora comĩ¬
tit dices̃. E iliȩ iherłm nolite flere su¬
ꝑ me. s suꝑ uos ipsas flete: & suꝑ filios¬

Expanded text:
r ut morientem laeti aspiciant. Mulieres, ut quem vivere desiderabant, moriturum, morientem, et mortuum etiam credentium virorum coetus de ejus erat passione moestissimus, sed quia femineus, quasi contemptibilior sexus, liberius poterat patibus quid contra eos senserit ostentare. Verum furentis populi turba, ad amantes plangentesque se feminas oculos et ora convertit dicens: Filiae Jerusalem, nolite flere super me, sed super vos ipsas flete, et su
Abbreviated transcription (Latin):
ppisse: in occidendo uł illu dendo in¬
noxio alienȩ crudelitatis obtẽꝑasse
uos anud dnm̃ ꝑfidiȩ & falsitatis accu-¬
saurlos eẽ demonstrãt Em̃datũ gͦ illũ
di nittã. flagris illũ & ludibriis qntũ
ip̃si iubetis: dũ mͦ innoxiũ sangumẽ
ñ uitiatis. affitiã. Necesse autẽ habebat
dimittẽ eis ꝑdiem festũ unũ. Necẽẽ
habebat: ñ impiali legis sanctione.

Expanded text:
 in occidendo vel illudendo innoxio alienae crudelitatis obtemperasse vos apud Dominum perfidiae et falsitatis accusandos esse demonstrant Emendatum ergo illum dimittam. Flagris illum et ludibriis quantum ipsi jubetis, dummodo innoxium sanguinem non sitiatis, afficiam. Necesse autem habebat dimittere eis per diem festum unum. Necesse habebat, non imp
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ pluralit̾. clauserut᷑ ora leonũ.
cũ solus damhel significari intelliga¬
tur: & pluralit̾ dictũ. secti sũt: cum
de solo ysaia tradatur. In psalmo &̃
qͦd dictũ est. astiterũt reges terrȩ. &
pͥncipes conuenerũt in unũ: pluralẽ
numerũ ꝓ singłari positũ. in acti¬
b apłoꝵ inuenitur. Nam reges ꝓpt̾
herodem. pncipes ꝓpt̾ pilatũ intellex¬
erut: qͥ testimoniũ eidẽ psalmi ad¬
hibuerut̃. Quid autẽ usitatiꝰ uł hoc¬
u̾bi gr̃ã. ꝗͣ ut dicat aliqͥs. & rustiçi
mͥ insultat̃: etiã si uno insultet. Res

Expanded text:
 clauserunt ora leonum, cum solus Daniel significari intelligatur. Et pluraliter dictum secti sunt, cum de solo Isaia tradatur. Sicut in psalmo etiam quod dictum est, Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum , pluralem numerum pro singulari positum, in Actibus Apostolorum invenitur. Nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt, qui testimonium ejusdem psalmi adhibuerunt. Quid autem usitatius verbi gratia quam ut dicat aliquis, Et rustici mihi insultant, etiam si u
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝑfidoꝵ crudelitas: qͣñ solũ occidẽ
innocentẽ. s & pessimo gen̾e̾ mortis oc¬
cidẽ. hoc ẽ crucifigẽ. desidat. Pendenteᷤ
enĩm ligno crucifixi. clauis ad lignũ
pedib manib ꝙ confixi. ꝓducta mor¬
te necabant᷑. & dni uiuebat᷑ in cruce:
ñ qͥa longior uita eligebat᷑. s quia
mors ipsa ꝓtendebat᷑: ne dolor eitiꝰ
finiret᷑. Uerũ ille de morte pessima
occidit omnẽ mortẽ. Pessima enĩ erat
ñ intelligentib udeis: nã a cdño electa
erat. Ipsam enĩ crucẽ suã signũ ha¬
biturꝰ erat: ipsam crucẽ de diabolo
suꝑato tanꝗͣ tropheũ in frontib fi¬
deliũ positurus. ut dice̾t apłs. Michi
autẽ absit głari. nͥ in cruce dñi nr̃i¬

Expanded text:
ta perfidorum crudelitas, quae non solum occidere innocentem, sed et pessimo genere mortis occidere, hoc est, crucifigere desiderat. Pendentes enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi producta morte necabantur, et diu videbatur in cruce, non quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne dolor citius finiretur. Verum ipse de morte pessima occidit omnem mortem; pessima enim erat non intelligentibus Judaeis, nam a Domino electa erat. Ipsam enim crucem suam signum habiturus, erat ipsam crucem de diabolo superato tanquam tropaeum in frontibus fidelium positurus, ut diceret Apostolus: Mihi aute
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianis tñ psequectis. xp̃ĩꝙ in eis fice ꝑ¬
m̃da consentiut᷑. Pilatzaũ conuocatis
pͥncipib sacerlotũ e magistiatib ⁊ pseb:
dixit ad eos. Quantũ dimittene
ihm studiũgerat pilat attende
Pͥmo accusantib sacerclotũ pͥncipib nichi
se nieo causȩ iuenisse clicit. De inde
illis incȩpto ꝑsistentib mittit ad hero¬
dẽ. ut si uł ille qͥd in eo sceleris inueni
nita uoluntate. nec muento in iħu
facinore. etiã plebis cui unũ dimit¬
tẽ ꝑ pascha consueuerat. sententiã qͣrit.
Itm̃ qͦq ac tt̃io dimitt̾e uoles int̾rogat

Expanded text:
in eis fide perimenda consentiunt. Pilatus autem convocatis principibus sacerdotum, et magistratibus, et plebe, dixit ad eos. Quantum dimittendi Jesu studium gerat Pilatus, attende. Primo accusantibus sacerdotum principibus, nihil se in eo causae dicit invenisse. Deinde illis in coepto persistentibus, mittit ad Herodem, ut si vel ille quid in eo sceleris invenirnita voluntate, nec invento in Jesu facinore etiam plebis, cui unum dimittere per Pascha consueverat, sententiam quaerit. Iterum quoque ac tertio dimittere illum volens interrogat.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd auduet multa de illo. & sꝑabat
signũ aliqoͦ uidẽ ab eo fieri. Int̾roga¬
bat aũ illũ multis sermonib. At ip¬
se nichil ei respondebat. Tacint &
nichil fecit: qͥa nec illiꝰ crudelitas me¬
rebat᷑ uidẽ diuina. & dñs iactantiã
uitabat. Et fortasse in herode om̃s
impii significant᷑: qͥ si legi ñ credide¬
eugłio qͦq uidere ñ possint. Stabãt

Expanded text:
bat signum aliquod videre ab eo fieri. Interrogabat autem illum multis sermonibus, at ipse nihil illi respondebat. Tacuit, et nihil fecit, quia nec illius crudelitas merebatur videre divina, et Dominus jactantiam declinabat. Et fortasse in Herode omnes impii significantur, qui si legi non credideEvangelio quoque videre non possint. Sta
Abbreviated transcription (Latin):
trarũt. Quia enĩ datasͥ optione ꝓ
iħu latronẽ ꝓ saluatore int̾fectorẽ.
ꝓdatore uitȩ elegerũt ad ẽptorem:
merito salutẽ uitãq ꝑdiderũt. & latͦ¬
ciniis se ac seditionib in tantũ subm̃¬
serũt. ut & patͥam regnũq suũ qͦoͦ plꝰ
xp̃o amauere ꝑdiderint.: & hacteno¬

Expanded text:
unt. Quia enim data sibi optione, pro Jesu latronem, pro salvatore interfectorem, pro datore vitae, elegerunt ademptorem, merito salutem vitamque perdiderunt, et latrociniis se ac seditionibus in tantum submerserunt, ut et patriam regnumque suum, quod plus Christo amavere, perdiderint, et hacten
Abbreviated transcription (Latin):
optimates qͥa cont̾ legis suȩ decieta
innoxiũ ꝯdẽp̃nabant. indignos ꝑ oiã
suo sermone duce̾t. Propt̃ illa gͦ qͥb
responcłe noluit. ad hoc cdata est deag¬
no similitudo: ut in suo silentio ñ reuᷤ
s: in nocẽs haberet᷑. Ubi enĩ tacebat. qͣsi
agnꝰ toto ꝓ grege ĩmolanchꝰ. patienti¬
am p̾stabat: ubi uͦ respondebat. quasi

Expanded text:
optimates, quia contra legis suae decreta innoxium condemnabant, indignos per omnia suo sermone duceret. Propter illa ergo, quamvis respondere noluit, ad hoc data est de Agno similitudo, ut in suo silentio non reus, sed innocens haberetur. Ubi enim tacebat, quasi agnus toto pro grege immolandus patientiam
Abbreviated transcription (Latin):
ti tradut: que & oris & oꝑis sui testi¬
monio d̾m eẽ cognoscũt. Condep̃¬
nãt & arrianos: qui u̾ba diumȩ ma¬
iestatis nuntia. clarifitato iam pꝰt
mortẽ dño nolut intellige̾ q̃ eo
uincto adhuc flagellatoq & irriso.
ipsi qͥ crucifixuri erat intellexere

Expanded text:
quem et oris et operis sui testimonio Deum esse cognoscunt. Condemnant et Arianos, qui verba divinae majestatis nuntia, clarificato jam post mortem Domino, nolunt intelligere, quae, eo vincto adhuc flagellatoque, et irriso, ipsi qui crucifixuri erant intellexere
Abbreviated transcription (Latin):
gut̃. At illi inualescebat dicentes.
incipiens a galilea usq huc. Hic accu¬
santiũ sermo. magis eũ qͥ accusatur
innoxiũ: & eos qͥ accusant docet eẽ ꝑ¬
u̾sos. Docuisse enuĩ ppłm. & a pͥstim tẽ¬
poris ignauia docendo cõmonuisse.
taliq actu a galilea usq ad iudeã. ħ ẽ
totã afine usq ad finẽ terrã reꝓmissio¬
nis ꝑtnsisse: ñ cͥminis. s iuditiũ co̾stat
eẽ uirtutis. Potuit nãq aliqͥs ama¬
tor diuĩ. sic̾ etiã fecit eande̾̃ sententiã
laudis loco ponẽ: dicendo auditori¬
uniu̾sã uidȩam: incipies̃ enĩ agalile¬
a p̾t baptisinũ qͦd p̾dicauit iħes¬
nec iit̾rogancdũ de hoc ratꝰ saluato¬
rem: se magis ipsũ nacta occasione.
cupit ab eo iudicando liberũ reddẽ.
Nam seqͥtur. ꝑ ilatꝰ aũ audiens galile¬
am. int̾rogauit si hõ galileus eẽt. Et
ut cognouit qͦoͦ de herodis potestate

Expanded text:
. At illi invalescebant dicentes: incipiens a Galilaea usque huc. Hic accusantium sermo magis et eum qui accusatur innoxium, et eos qui. accusant docet esse perversos. Docuisse enim populum, et a pristini temporis ignavia docendo commovisse, talique actu a Galilaea usque ad Judaeam, hoc est totam a fine usque ad finem, terram repromissionis pertransisse, non criminis, sed indicium constat esse virtutis. Potuit namque aliquis amator Domini, sicut etiam fecit, eamdem sententiam laudis loco ponere, dicendo auditoriuniversam Judaeam. Incipiens enim a Galilaea post baptismuneque interrogandum de hoc ratus Salvatorem, se magis ipsum nacta occasione, cupit ab eo judicando liberum reddere. Nam sequitur: Pilatus autem audiens Galilaeam, interrogavit si homo Galilaeus esset. Et ut cogno
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ꝓdit ancilla. cũ uiri utiq magiᷤᷤ
eũ potuerint recognosce̾. nͥ ut & iste
sexus peccasse in necẽ dñi uideret᷑.¬
& iste sexus recdimeret᷑ ꝑ dñi passionẽ:
Et idõ mulier resurrectionis accepit
pͥma mysteriũ. & mandata custodit.
ut uete̾m p̃uaricationis ab oleret
errorẽ. At ille negauit eũ dicẽs. Mu¬
lier ñ noiri illũ. Quidã pio erga
apłm petrũ affectu locũ hũc ita
intͣp̃tant᷑. qͣsi bene dixerit se illũ
ñ nosse quẽ mens humana nescit
cõphencłẽ. qͥa nemo sciat filiũ nͥ patͣ
uit se saclegia illoꝵ nescire: hoc ẽ reꝑ¬
bando & execrando dapnare. S ħ qũa
fruiola sit expositio. & cdñs qui se ueri¬
dica testatione ter negandũ a prtro
p̃dixerat. & ipse petrus insinuat. qͥ hȩc¬
se ñ de industria. ẜ de subreptione
locutũ. subseqñtib lacͥiis manifestat.
Et post pusillũ. alius uides ẽ. dixit.
Et tu de illis es. Petrus uͦ dixit. O hõ¬
ñ sum. In hac negatione beati petri

Expanded text:
eum prodit ancilla, cum viri utique magis eum potuerint recognoscere? nisi ut et iste sexus peccasse in necem Domini videretur et iste sexus redimeretur, per Domini passionem. Et ideo mulier resurrectionis accipit prima mysterium, et mandata custodit ut veterem praevaricationis oboleret errorem. At ille negavit eum dicens: Mulier, non novi illum. Quidam pro erga apostolum Petrum affectu locum hunc ita interpretantur, quasi bene dixerit se illum non nosse quem mens humana nescit comprehendere, quia nemo sciat Filium nisi Patverit se sacrilegia illorum nescire, hoc est reprobando et exsecrando damnare. Sed haec quam frivola sit expositio, et Dominus qui se veridica contestatione, ter negandum a Petro praedixerat, et ipse Petrus insinuat, qui se haec non de industria, sed de subreptione locutum, subsequentibus lacrymis manifestat. Et post pusillum alius videns eum dixit: Et tu de aliis es. Petrus vero ait: O homo, non sum. In hac negatione beati Petri,
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Uos dicitis: qͥa ego sũ. Ita respon¬
sionẽ tẽꝑat suã. ut & uerũ dicat. &
sermo ei calũpniȩ ñ pateat. Maluit
ut conclẽpnandi causa tolleret᷑ his.
qͥ qͦd obituit hoc ipsi fatent᷑. At illi
clixerut. Quid adhuc desida̾mꝰ testi¬
moniũ: Ipsi enĩ audiuimꝰ de ore
ei. Cestimoniũ diũ qd ipse se xp̃m¬

Expanded text:
 Vos dicitis quia ego sum. Ita responsionem temperat suam, ut et verum dicat, et sermone ejus calumniae non pateat. Maluit ut condemnandi causa tolleretur his qui quod objiciunt, hoc ipsi fatentur. At illi dixerunt: Quid adhuc desideramus testimonium? Ipsi enim audivimus de ore ejus. Testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
morte p̾cdixit: tradetur enĩ gentib
& illudetur. & flagellabit᷑. s ꝯspu-¬
etur: & pꝰtꝗͣ flagellauerĩt occidet̃
eũ. Gentib qͥppe: romanos signifi¬
cat. Nam pilatꝰ romanꝰ erat. eũq¬
in iudeã romani plicie ruerat: cui
crucifigendũ trachũt dnm̃ iudi. qͥ
se isto m̃ ab eiꝰ int̾fectione uelut ali¬
enos facẽ cupuit: ñ ut eoꝵ innocen¬
tia. s ut dem̃tia monstret᷑. Ceꝑunt
aũ illũ accusare dicentes. Hc̃ inue

Expanded text:
 gentibus, et illudetur, et flagellabitur, et conspuetur. Et postquam flagellaverint, occident eum . Gentibus quippe Romanos significat. Nam Pilatus Romanus erat, eumqin Judaeam Romani praesidem miserant, cui crucifigendum tradunt Dominum Judaei, qui se isto modo ab ejus interfectione velut alienos facere cupiunt, ut non eorum innocentia, sed ut dementia monstretur. Coeperunt autem accusare illum dicentes: Hunc i
Abbreviated transcription (Latin):
o iuideȩ pagane. & heretice. contẽp¬
tꝰ infirmitas. & crux contumelia
terã dĩ patris sessurus. & ex partu
uirgnus hõ natꝰ. cũ sua in cȩli
nubib ẽ maiestate uenturꝰ. Uñ

Expanded text:
o Judaee, pagane et haeretice, contemptus, infirmitas, et crux contumelia tram Dei patris sessurus, ex partu virginis homo natus, in sua, in coeli nubibus, est majestate venturus. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
multa blasphemantes dicebant in eũ.
Hȩc q̃si incontumeliani fatiebant eu:
qͥ se a ppłis ꝓpħam uoluerit haberi. S
ipso dispensante qui patit᷑. omĩa pro
nob̃ fuit̾: ut sicut petrꝰ hortat᷑. xp̃o
in carne passo. nos eaclẽ cogitatione
qͥ eũ repbiᷤᷤ actib exacerbantes. uidĩ
ab illo suas cogitationes & oꝑa tenebra¬
rũ ñ autumant: qͥsi ei illudentes auit̃.
Prophetira qͥs ẽ qͥte ꝑcussit. Et ut factꝰ
ẽ dies: conuenerũt seniores plebis. &
pͥncipes sac̾dotũ. & scͥbȩ: e duxerũt il¬
lũ in conciliũ suũ dicentes. Situ es

Expanded text:
multa blasphemantes, dicebant in eum. Haec quasi in contumeliam faciebant ejus, qui se a populis prophetam voluerit haberi: sed ipso dispensante qui patitur, omnia pro nobis fiunt, ut sicut Petrus hortatur Christo in carne passo, nos eadem cogitatione qui, eum reprobis actibus exacerbantes, videri ab illo suas cogitationes et opera tenebrarum non autumant, quasi ei illudentes aiunt: Prophetiza quis est qui te percussit. Et ut factus est dies, convenerunt seniores plebis, et principes sacerdotum, et scribae, et duxerunt illum in con
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ condiscipłos dĩ filiũ confess erat.
S nec in atͥo caẏphȩ retentꝰ: poterat
agẽ penitentiã. Egredit᷑ foras: ut ab
impioꝵ concilio secret.. pauide cogi¬
tationis sordes liberis fletib abluat.

Expanded text:
cipulos Dei Filium confessus erat. Sed nec in atrio Caiphae retentus poterat agere poenitentiam. Egreditur foras, ut ab impiorum concilio secretus, pavidae negationis sordes liberis fletibus abluat.
Abbreviated transcription (Latin):
am traditũ cognouerat. sententiã
dũ: ut ipse potiꝰ eũ qͥ eiꝰ patͥȩ tetrar¬
cha existebat. uł absoluẽt. uł puniret.
Uerũ diuma ꝓuidentia neqͣ iudeis ex¬
cusatio remaneret. qͣsi ñ ipsi s roma¬
ni xp̃m crucifixerit᷑. herodes qͦq qͥ
natu & religione erat uidȩus. cũ ex¬
ercitu suo qͥd de illo senserit ẽ osten¬
tare ꝑmissꝰ: simul & impietas utrius¬

Expanded text:
m insontem cognoverat, sententiam di, ut ipse potius, qui ejus patriae tetrarcha existebat, eum vel absolveret, vel puniret. verum divina Providentia, ne qua Judaeis excusatio remaneret, quasi non ipsi, sed Romani Christum crucifixerint, Herodes quoque, qui natu et religione erat Judaeus, cum exercitu suo quid de illo senserit est ostentare permissus. Simul et impietas utrius
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ait. In uirgã ꝑcutient maxilła iudi¬
cis ifrł. S qui nc̃ cesꝰ est colaphis iudeoꝵ:
cedit᷑ etiã nc̃ blasphemiis falsoꝵ xp̃ĩa¬
noꝵ. Sela uert̾ aũ eũ. ñ ut eoꝵ ille sce¬
lera ñ uideat. s ut a se ipsi sic̃ qndam¬
credentib ablatũ ẽ. Neq enĩ frustra.
eo moriente uelũ templi scissũ ẽ me-¬

Expanded text:
e ait: In virga percutient maxillam judicis Israel . Sed qui tunc caesus est colaphis Judaeorum, caeditur etiam nunc blasphemiis falsorum Christianorum. Velaverunt autem eum, non ut eorum ille scelera non videat, scredentibus ablatum est. Neque enim frustra eo moriente velum templi scissum est me
Abbreviated transcription (Latin):
nia ñ erãt. Uerũ ipse ut nob̾ patien¬
tiȩ p̾beat exemplũ. sicut añ u̾beratꝰ.
sic & mͦ accusatꝰ silet ac irticet. P ilat
aũ int̾rogauit eũ dicẽs. Tu esrex iu¬
deoꝵ: At ille respondẽs ait. Tu dicis.
Eocse u̾bo p̾sidi qͦ & pͥncipib sacerdotũ
respondet: ut ꝓpͥa sententia ꝯdẽpnẽ¬
tur. Et notanclũ qͦd duob dño ob¬
iectis uidelicet qͦo & tributa cȩsari cla¬
pilatus de imo regni u̾bo int̾rogan¬
dũ putauit. Potuit enĩ fieri. ut illud
tũ audisse contigerit: idoq causam
hanc quasi aꝑtũ inuidoꝵ m̃datiũ
nichili pendens. solũ hoc qͦd nescie¬
bat qͥsitu dignũ duxerit. Ait altẽ
pilatꝰ ad pͥncipes sacerdotũ & tͣbas.
N ichil inuenio cause in hoc hom̃e.
Hoc ẽ qͦs ipse pͥdie quã pateret᷑. inter
in qͦ nichil causȩ qu̾a dãpnaret

Expanded text:
. Verum ipse ut nobis patientiae praebeat exemplum, sicut ante verberatus, sic et modo accusatus silet ac reticet. Pilatus autem interrogavit eum dicens: Tu es rex Judaeorum? At ille respondens ait: Tu dicis. Eodem verbo praesidi, quo et principibus sacerdotum respondet, ut propria sententia condemnentur. Et notandum quod duobus Domino objectis, videlicet quod et tributa Caesari daPilatus de uno regni verbo interrogandum putavit. Potuit enim fieri ut illud Dtum audisse contigerit, ideoque causam hanc, quasi apertum invidorum mendacium nihili pendens, solum hoc quod nesciebat quaesitu dignum duxerit. Ait autem Pilatus ad principes sacerdotum et turbas: Nihil invenio causae in hoc homine. Hoc est quod ipse pin quo nihil causae quam damnaret
Abbreviated transcription (Latin):
lucẽ mundi armamini. in tenebrisẽ.
Cõp̃hendentes autẽ eũ. duxetut ad do¬
mũ pͥncipis sacerdotũ. Principẽ sacerdo¬
tũ. caypham significat. qͥ erat ponti¬
fex annu illior sic̃ ioħes eugłista testat᷑.
Petrꝰ uͦ sequebat᷑ eũ a longe. Merito a
longe seq̃bat᷑. qͥ iam ꝓximo erat nega y¬
turꝰ. Neq enĩ negare posset. si xp̃o
ꝓrimꝰ adhesisset. Uerũ in hoc maxi¬
ma nob̃ ẽ ãmiratione uenerandꝰ. qͦd
dnm̃ ñ reliqͥt etiã cũ timeret. Qd enĩ
timet naturȩ ẽ. qͦd seqͥtur deuotioniꝰ
qͦs negat. obreptionis. qͦd penitet fi¬
cłi. Alit̃. Quod ad passionẽ euntem
dnm a longe seqͥtur petrus. significa¬
bat ȩccłam secuturã qͥdẽ. ħ ẽ uuitatu¬
ram passiones dm̃. s longe different᷑.
Eccłia enĩ ꝓ se patit᷑ at ille ꝓ ȩccłia. Accen¬
so aũ igne in mectio atrii & circũ sedẽ¬
tib illis: erat petr in medio eoꝵ. Est
dilectionis ignis: ẽ & cupiditatis. De ħ¬

Expanded text:
ebris est. Comprehendentes autem eum duxerunt ad domum principis sacerdotum. Principem sacerdotum Caipham significat, qui erat pontifex anni illius, sicut Joannes evangelista testatur. Petrus vero sequebatur a longe. Merito a longe sequebatur, qui jam proximus erat negaturo. Neque enim negare posset, si Christo proximus adhaesisset. Verum in hoc maxima nobis est admiratione venerandus, quod Dominum non reliquit, etiam cum timeret. Quod enim timet, naturae est; quod sequitur, devotionis; quod negat, obreptionis; quod poenitet, fidei. Aliter: quod ad passionem euntem Dominum a longe sequitur Petrus, significabat Ecclesiam secuturam quidem, hoc est, imitaturam passiones Domini, sed longe differenter. Ecclesia enim pro se patitur, at ille pro Ecclesia. Accenso autem igne in medio atrio et circumsedentibus illis, erat Petrus in medio eorum. Est dilectionis ignis
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptura sacra. sepe meritũ catsarũ. ꝑ
statũ significare tp̃rũ. Unde pet
qui meclia nocte negauit: ad galli
cantũ pęnituit. Qui etiã post resur¬
rectionẽ diurna sub luce. dnm̃ quẽ
t̃ negauat t̃tio se amare ꝓfessꝰ est:
qͥa nimirũ qͦd in tenebͥs errauit et̃¬
roris. & spatȩ iam lucis rememoratio¬
ne correxit: & eudẽ uerȩ lucis adepta
p̃sentia. plene totũ qͥcqͥd nutauerat
erexit. Hũc opinor gallũ aliquẽ doc¬
torũ ĩtelligendũ: qui nos iacentes ex¬
citas. & sopnolentos increpas. dicat.

Expanded text:
Scriptura sacra saepe meritum causarum, per statum designare temporum. Unde Petrus, qui media nocte negavit, ad galli cantum poenituit. Qui etiam post resurrectionem, diurna sub luce, Dominum quem ter negaverat, tertio se amare professus est, quia nimirum quod in tenebris speratae jam lucis rememoratione correxit, et ejusdem verae lucis adepta praesentia plene totum, quidquid mutaverat, erexit. Hunc opinor gallum aliquem doctorum intelligendum, qui vos jacentes excitans et somnolentos increpat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ne in uoscalix meȩ passionis incũ¬
bat. Ubi liqͥdo demonstrat. qͥa & pro
illis oraui̾t. qͦs & ipsos sectulo monet
orationũ suarũ uigilando & orando
existere participes. Adhuc eo loqñte
ecce turba et qui uocabat᷑ uidas unꝰ:
de duodec̃i. antecedebat eos. Et appro¬
pinqͣuit iħii: ut oscularet᷑ eũ. Quare
oscularet᷑ alii engłiste manifestant:
ħ ẽ ut ħ̾ inditio dinoscẽ possent. ip¬
sũ eẽ quẽ traderet. Suscepit aũ dñs
oscłm traditoris: ñ qͦ simulate nos
doceat. s ne ꝓditionẽ fuge̾ uideat᷑.
simul & illuo dauiticũ cõpłes. Cũ hiᷤ¬

Expanded text:
vos calix meae passionis incumbat. Ubi liquido demonstrat, quia et pro illis oraverit, quos et ipsos sedulo monet, orationum suarum vigilando et orando existere participes. Adhuc eo loquente, ecce turba, et qui vocabatur Judas unus de duodecim, antecedebat eos, et appropinquavit Jesu, ut oscularetur eum. Quare osculetur alii evangelistae manifestant, hoc est, ut hoc indicio dignoscere possint ipsum esse quem traderet. Suscipit autem Dominus osculum traditoris, non quo simulare nos doceat, sed ne proditionem fugere videatur, simul
Abbreviated transcription (Latin):
hostes suos ñ patit᷑ uulnerari. Illi us¬
to mortẽ inferũt. ille ꝑsecutoꝵ uul¬
nã sanat: mystice docens. & ipsos si
sacerdotũ in debito mancipatꝰ obse¬
qͥo: adeo ut illoꝵ suasu barraban cli¬
mitti. ih̃m uͦ quẽ paulo ante osanna
concinentes. filiũ dauio regẽq clama¬
bant. peterẽt crucifigi. Qui in dñi
passione dextãm auricłam. id ẽ spũ¬
alẽ legis intelligentiã ꝑdidit. simst᷑
tantũ. ħ ẽ inlitate littẽ contentꝰ.
Quȩ uidelicet auris. pet̾ gladio deci¬
dit᷑: ñ qͦd ille sensum intelligendi
audientib tollat. s hiuino ablatũ
iuditio negligentib pandat. Uerũ
eadẽ dexta auris. in his qͥ ex eodẽ
pło credere maluerũt. diuine digna¬
tione pietatis. pͥstino ẽ restituta of¬
fitio. Alit̾. Auris ꝓ dño ãputata &
a dño sanata. significat auditũ ab¬
lata uetustate renouatũ: ut sit in
nouitate sp̃c. & ñ in uetustate littẽ.
Qͦo cui pͥstitũ fuerit a xp̃o p̾stabitur

Expanded text:
hostes suos non patitur vulnerari. Illi justo mortem inferunt, ipse persecutorum vulnera sanat. Mystice docens etiam eos rdotum indebito mancipatus obsequio, adeo ut eorum suasu Barabbam dimitti, Jesum vero, quem paulo ante Hosanna concinentes filium David regemque clamabant, peterent crucifigi. Qui in Domini passione dexteram auriculam, id est, spiritalem legis intelligentiam perdidit, sinistra tantum hoc est utilitate litterae contentus: quae videlicet auris Petri gladio deciditur, non quod ille sensum intelligendi audientibus tollat, sed divino ablatum judicio negligentibus pandat. Verum eadem dextra auris in his qui ex eodem populo credere maluerunt, divinae dignatione pietatis pristino est restituta officio. Aliter, auris pro Domino amputata et a Domino sanata significat auditum ablata vetustate renovatum, ut sit in novitate spiritus et non in vetustate litterae. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ao se uenerat alloqͥ dicat᷑: qͥ apuo ali¬
os eugłistas ñ ipsi uenisse. uerũ in atͥo
cayphȩ ex pectantes. ministros misisse
phibent᷑. S. qͥa pontifices. pharisei. &
semores. ita de dñi nece agebant. ut
uelut ipsi a sangͥne ei uidẽnt᷑ innox¬
ii. dicentes. ñ tradat᷑ ꝑ nos s ꝑ discipłm
suũ: ñ cõp̃hendat᷑ a nob̾. s a tribuno¬
turb̾q ñ a nob̃ ꝓ illo barrabas s eliga¬
tura ppłis: ad extremũ ñ a nob̾ s ap̃side
danet᷑ neq nr̃a. s romanȩ militiȩ ma¬
mi cruci affigat᷑. uoles̃ erigłista eos
maxime qͦrũ cuncta consilio gerebãt᷑
sangͥnis eiꝰ reos ostendẽ: dicit pͥncipes
sacerlotũ. & magistratꝰ tẽpli. & seni¬
ores ad cõp̃hencdendũ uenisse saluato¬
rem: ut hinc conici daret᷑. qͥa sic̃ illi
ñ per se ipsos. s ꝑ eos qsͦ miserũt ad¬
in suȩ ussionis potestate uenert̃. sic

Expanded text:
 ad se venerint alloqui dicatur, qui apud alios evangelistas non ipsi venisse, verum in atrio Caiphae exspectantes, ministros misisse perhibentur. Sed quia pontifices, Pharisaei et seniores ita de Domini nece agebant, ut velut ipsi a sanguine ejus viderentur innoxii: Non tradatur per nos, sed per discipulum suum, non comprehendatur a nobsed eligatur a populis; ad extremum non a nobis, sed a praeside damnetur, neque nostra, sed Romanae militiae manu cruci affigatur: volens evangelista eos maxime quorum cuncta consilio gerebantur sanguinis ejus ostendere reos, dicit principes sacerdotum et magistratus templi et seniores ad comprehendendum venisse Salvatorem, ut hinc conjici daretur quia sicut illi non per seipsos; sed per eos quos miserunt ain suae jussionis potestate vener
Abbreviated transcription (Latin):
si me occiderit. habes legẽ & ꝓpħas
qͥ me cotidie uatiemant᷑. Et tam̃
reuertẽs in semet ipsũ. qoͦ ex hoĩs
ꝑsona trepidant̾ renuierat. ex di
filii potestate confirmat. Uerũptñ
ñ mea uoluntas. s tua fiat. Non inqͥt
hoc fiat qo humano affectu loqͦr.s
ꝓpt̾ qͦo ad t̾ras tua uoluntate descen¬
di. Sigͦinqͥt fieri potest. ut sine int̾i¬
tu uideoꝵ credat gentiũ multitudo:
passionẽ recuso. Sm autẽ illi excecan¬
di sũt. ut om̃s gentes uideat̃: ñ mea¬
pat̾ uoluntas s tua fiat. Alit̾ Appro¬
pinqu̾as pastioni saluator. infirmãtiũ
in se uocẽ sũpsit dicẽs. pat̾ si uis tnͣs¬
fer calicẽ istũ a me: eoꝵq timorem
ut abstraheret suscepit: & rursꝰ ꝑ
obędientiã fortitudinẽ m̃tis ostẽ¬
des ait. ueru̾ptam̃ ñ mea uolũtas
s tua fiat: ut cũ hoc iminet qͦs fieri
nolum sic ꝑ infirmitatẽ petamꝰ ut
ñ fiat. quatinꝰ ꝑ fortitudinẽ parati
simꝰ ut uoluntas conditoris nr̃i &̃

Expanded text:
erit, habens legem et prophetas, qui me quotidie vaticinantur. Et tamen revertens in semetipsum, quod ex hominis persona trepidanter tenuerat, ex Dei filii potestate confirmat. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Non inquit hoc fiat, quod humano affectu loquor, sed propter quod ad terras tua voluntate descendi. Si ergo inquit fieri potest, ut sine interitu Judaeorum credat gentium multitudo, passionem recuso. Sin autem illi excaecandi sunt, ut omPater, voluntas sed tua fiat. Aliter appropinquans passioni Salvator infirmantium in se vocem assumpsit dicens: Pater, si vis, transfer calicem istum a me: eorumque timorem ut abstraheret suscepit. Et rursus per obedientiam fortitudinem mentis ostendens, ait: Verumtamen non mea voluntaminet quod fieri nolumus, sic per infirmitatem petamus, ut non fiat, quatenus per fortitudinem parati simus ut voluntas Conditoris nostri e
Abbreviated transcription (Latin):
in gladio: Et ꝑcussit unꝰ ex illis ser¬
uũ pͥncipis sacerdotũ: & amputauit
auricłam eiꝰ dextr̃a. Petrꝰ hoc fecit
ut ioħs eugłista docet. eodẽ inmirũ
m̃tis ardore qͦ xtera fecerat. Sciebat
enĩ. qͦm᷑ phinees punienclo sacrilegoᷤᷤ
mercecłe iustitiȩ & sacerdotii phen¬
nis accȩꝑat. Qo uͦ seqͥtur. respondẽs
autẽ ih̾c ait. sinite usq huc: ñ ita senti¬
endũ est. qͣsi placuerit ei usq huc fac
gladiũ tuũ in locũ suũ. om̃s enim
telligat᷑ potiꝰ totũ factũ qͦ usꝰ est
gladio petrꝰ. dño displiciusse. Aluo
enĩ ueriꝰ est. qͦd cũ eũ int̾rogassent
dicentes. dñe si ꝑcutimꝰ in gladio.
tc̃ respondit sinte usq huc. io ẽ ñ
p̾hendãt. et impleant᷑ q̃ de me scͥpta
sũt: s int̾ moras u̾boꝵ int̾rogantiũ
dnmn. & illiꝯ respondentis. petrꝰ defẽ¬
sionis auiditate. maiore ꝓ dño cõmo¬
tione ꝑcussit: s ñ potuert᷑ etiã simul
dici q̃ simul fieri potuert̃. Non enĩ

Expanded text:
ex illis servum principis Sacerdotum, et amputavit auriculam ejus dexteram. Petrus hoc fecit, ut Joannes evangelista docet, eodem nimirum mentis ardore, quo caetera fecerat. Sciebat enim quomodo Phinees puniendo sacrilegos mercedem justitiae et sacerdotii perennis acceperit. Quod vero sequitur: Respondens autem Jesus, ait: Sinite usque huc. Non ita sentiendum est, quasi placuerit ei usque huc facgladium tuum in locum suum; omnes enim telligatur potius totum factum quo usus est gladio Petrus, Domino displicuisse. Illud enim verius est, quod cum eum interrogassent dicentes, Domine, si percutimus in gladio? tunc respondit, Sinite usque huc: id est, non rehendant, et impleantur quae de me scripta sunt. Sed inter moras verborum interrogantium Dominum et illius respondentis, Petrus, defensionis aviditate, majore pro Domino commotione percussit. Sed non potuerunt etiam simul dici quae simul fieri potuerunt. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
guite sanguinis decurrentis in t̾ram.
N emo sudorẽ hũc infirmitati depu¬
tet. qͥa & contͣ naturã ẽ sudare san¬
gͥnẽ: neq ad heresim infirmitatis ꝑ¬
tinẽ ullomͦ poterit. qͦs adu̾sꝰ heresi
fantasina m̃tientẽ ꝓficit ꝑ sudorẽ
sangͥnis ao corporis ueritatẽ: s potr
intelligat ꝑ irrigatã sacratãq eius
sangͥne t̾ram. ñ sͥ qͥ nouerat. s nob̾
aꝑte declaratũ qͦo effectũ iã suȩ p̾cs
obtineret. ut fidẽ uidelicet discipłoꝵ
quã t̾rena ad huc fragilitas argue¬
bat. suo sangume purgaret: & qͥcqͥd
illa scandali de eiꝰ morte ꝑtulisser.
hoc ipse totũ moriendo deleret:
IIIII un̾sũ late t̾rarũ orbẽ peccatiᷤ
mortuũ. sua morte innoxia celestẽ
resuscitaret ao uitã Et cũ surrexisset¬

Expanded text:
guttae sanguinis decurrentis in terram. guttae sanguinis decurrentis in terram. Nemo sudorem hunc infirmitati deputet, quia et contra naturam est sudare sanguinem. Neque ad haeresim infirmitatis pertinere ullo modo poterit, quod adversus haeresim phantasma mentientem proficit, per sudorem sanguinis ad coacratamque ejus sanguine terram, non sibi qui noverat, sed nobis aperte declaratum, quod effectum jam suae precis obtineret, ut fidem videlicet discipulorum quam terrena adhuc fragilitas arguebat, suo sanguine purgaret; et quidquid illa scandali de ejus morte pertulisset, hoc ipse totum moriendo deleret, imo universum late terrarum orbem peccatis mortuum sua morte innoxia, coelestem resuscitaret ad vita
Abbreviated transcription (Latin):
ccubuit. At postꝗͣ mortẽ resurgendo
calcauit: humanitatẽ suã etiã maies¬
tatib archangłoꝵ suꝑposuit. Certe
siqͥd s̃ heresis ex hoc blandit᷑. ut in¬
firmũ affirmet eui opꝰ fuerit angłi
confortantis auxilio: meminerit cre¬
atorx̃ angłoꝵ creaturȩ suȩ ñ eguisse
p̃sitio. qͥppe qͥ si uellet duodecĩ milia
legionũ de cęlis angłoꝵ deducẽt. tũ
deinde necessario eo mͦ confortatũ.
qͦ & tristẽ eẽ. amsi nob̃ tristis est.
io ẽ ꝓpt̾ nos tristis ẽ: necesse ẽ ut & ꝓpt̾
nos sit confortatꝯ & nobis Et factꝰ in
agoma: ꝓlixiꝰ orabat. Qo ꝓse ille cu
agonia peteret: qͥ in t̾ris positꝰ celes¬
tia cũ potestate tribuebat: S appro¬
pinqnͣte morte: nĩx m̃tis in se certam̃
exp̾ssit. qͥ uim qͣnd̾a t̾roris ac formi¬
dinis patim. cũ ꝑ solutionẽ carnis et̃¬
libet anima ĩmerito t̃ret᷑. qnͣdo post
pusillũ hoc inuenit. qͦd in ȩt̾nũ mu¬
tare ñ possit. Et factꝰ ẽ sudor eiꝰ. sic̃

Expanded text:
cuit. At postquam mortem resurgendo calcavit, humanitatem suam etiam majestatibus archangelorum superposuit. Certe si quid sibi haeresis ex hoc blanditur, ut infirmum affirmet cui opus fuerit angeli confortantis auxilio, meminerit Creatorem angelorum creaturae suae non eguisse praesidio. Quippe qui, si vellet, duodecim millia legionum de coelis angelorum deduceret. Tum deinde necessario eo modo eum confortatum, quo et tristem esse. Nam si nobis tristis est, id est, propter nos tristis est, necesse est ut et propter nos sit confortatus et nobis. Et factus in agonia, prolixius orabat. Quid pro se ille cum agonia peteret, qui in terris positus coelestia cum potestate tribuebat? Sed, appropinquante morte, nostrae mentis in se certamen expressit, qui vim quamdam terroris ac formidinis patimur, cum per solutionem carnis aeteuslibet anima immerito terretur, quando post pusillum hoc invenit, quod in aeternum mutare non possit. Et factus est sudor ejus sicut
Abbreviated transcription (Latin):
confritat ingratũ. qͦo eũ tradiderit.
eẽ uoluit. Et qͣsi dicat. Propt̃ te sus¬
nore uulnꝰ infligis. & caritatis offi¬
tio sangͥnẽ fundis: &e pacis instrum̃to
mortẽ irrogas: seruus dñm. disci¬
pułꝰ ꝓdis magistrũ: electꝰ auctorẽ:¬

Expanded text:
tat ingratum quod eum tradiderit, esse uoluisset, quasi dicat: propter te susnore uulnus infigis et caritatis officio sanguinem fundis et pacis instrumento mortem inrogas? seruus dominum, discipulus prodis magistrum, electus auctore
Abbreviated transcription (Latin):
cifixũ: Et pulchiȩ sui corporis & san¬
guinis mysteriis imbutos in montẽ
oliuarũ discipłos educit: ut om̃s in
morte sua baptitatos. altissimo scĩ
sp̃c crismate confirmandos eẽ desig¬
net. qͥ dice possit cũ psalmista. Sig¬
natũ ẽ suꝑ nos lum̃ uultꝰ tui dñe.
dedisti letitiã in corde meo. Et de

Expanded text:
cifixum? Et pulchre sui corporis guinis mysteriis imbutos in montem Olivarum discipulos educit, ut omnes in morte sua baptizatos altissimo sancti Spiritus chrismate confirmandos esse designet, qui dicere possint cum Psalmista: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine, dedisti laetitiam in cord
Abbreviated transcription (Latin):
tatio ultima suꝑet: & intra suos cas¬
ses teneat. Uerbi gr̃a. Martyr qͥ
ꝓ confessione dm̃ sanguinẽ fudit.
tẽptatꝰ qͥdẽ ẽ. s tẽptationis retib
gas tẽptationis. incurrit. Et ipse¬

Expanded text:
t ultima, et intra suos casses teneat. Verbi gratia, martyr, qui pro confessione Domini sanguinem fudit, tentatus quidem est, sed tentationis retibusgas tentationis incurrit. Sp
Abbreviated transcription (Latin):
erat passurꝰ ꝑ om̃ib significans tm o¬
rationẽ suã qntũ & passionẽ a nr̃a
distare. Et positis genib orat: ut
humilitatẽ m̃tis habitu carns
ostendat. Auulsꝰ ẽ ab eis aũ qnͣtũ
iactꝰ ẽ lapidis: tamꝗͣ hoc eos typice
ãmonuerit. ut in eũ dirigeret᷑ lapi
licẽ istũ a me. Uerũptam̃ ñ mea
uoluntas s tua fiat. Trans ferri a
se calicẽ postulat: ñ qͥde timore pa¬
tiendi s misccłia pͥoris ppłi. ne ab
illo bibat calicẽ ꝓpinatũ. Unde ꝙ
signant̾ ñ dixit. tñsfer a me calicẽ
s calicẽ istũ. hoc ẽ ppłi iudeoꝵ: qͥ ex¬

Expanded text:
orat pro omnibus, significans tantum orationem suam, quantum et passionem a nostra distare, et positis genibus orat, ut humilitatem mentis habitu carnis ostendat. Avulsus est autem ab eis quantum jactus est lapidis, tanquam hoc eos typice admonuerit, ut in eum dirigerent lapidlicem istum a me. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Transferri a se calicem postulat, non quidem timore patiendi, sed misericordia prioris populi, ne ab illo bibat calicem propinatum. Unde et signanter non dixit Transfer a me calicem, sed, calicem istum, hoc est populi Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
habebat humorẽ. Petrã dicit cordurũ
ac indomitũ: ac nullo uerȩ fidei uonie pe¬
netratũ. Hoc ẽ aũ humor ad radicẽ semmis
qͦd uixta aliã paraboła oleũ ad lampadeᷤ
uiginũ nutriendas: id ẽ amor a ꝑseuerã¬
tia uirtutis. Et aluid tecidit int̾ spmaᷤ

Expanded text:
bat humorem. Petram dicit durum et indomitum cor, ac nullo verae fidei vomere penetratum, hoc est, humor ad radicem seminis, quod juxta aliam parabolam oleum ad lampades virginum nutriendas, id est, amor et perseverantia virtutis. Et aliud cecidit in terram
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ scilicet dĩ audire & faceredn¬
de supͣ dñs parabolam seminis expo¬
nens. ait eos qͥ auditu tantũ u̾bũ sis¬
ceꝑint terram e̾e̾ reꝓbam: bonã uͦ eos
qͥm corde bono & optimo ũbũ qͦd
audiũt retineant. & fructũ affert̃
in patientia. Qui mat̾ dm̃ uocant᷑
eo qͦd illũ cotidie suo uł exemplo uł
dicto quasi pariant in mente ꝓri¬
moꝵ. fr̃atres qͦq sc̃ eus: cũ & ipsi fa¬
ciunt uoluntatẽ patris eiꝰ. qui in
celis est:

Expanded text:
verbum scilicet Dei audire et facere. Unverbum scilicet Dei audire et facere. Unde supra Dominus parabolam seminis exponens, ait eos qui auditu tantum verbum susceperint terram esse reprobam; bonam vero eos qui in corde bono et optimo verbum quod audiunt retineant, et fructum afferant in patientia. Qui mater Domini vocantur, eo quod illum quotidie suo vel exemplo vel dicto quasi pariant in mente proximorum. Fratres quoque sunt ejus, cum et ipsi faciunt voluntatem Patris ejus qui in coelis est.
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ & ppłs est iudeoꝵ: qͥ saluatore int̾
docente. uenientes intrare neq̃unt.
cuiꝰ sp̃ualit̾ intellige̾ licta negligẽ
Preoccupans enĩ turba erꝰ ingredit᷑
domũ: qͥa clifferente uidea gentilitas
confluxit ad xp̃m: atq in t̾na nitȩ
inysteria quanto fide uicimior. tan
to m̃te capatior hansit: uixta qͦs
psalmista ait. Accedite ad eũ & illu¬
pra. ut intrantes inquit uideant lu¬
m̃. Si gͥ foris stantes nee ipsi agnos¬
cunt᷑ parentes: & ꝓpter nr̃m fortasse
exempłii ñ agnoscũt᷑. quẽ admodũ
nos agnoscimꝰ si foris stemꝰ: fõris enĩ
stantes uolunt cdnm̃ uidere qͥ sp̃uale
in lege sensũ ñ querentes. sese ad eusto¬
ediã litẽ foris fixert̃. & quasi. xp̃m
potiꝰ ad carnalia docenda cogunt ex¬
ure: quã se ad discenda spũ alia consen¬
tuit intrare. Qui respondens: chreit
ad eos. Mat̃ mea & fr̃s mei. hi st. qui
n̾bũ dĩ audiut̃ ꝙ facuit᷑. T ota uite
cȩlestis ꝑfectio duob his cõphencdit᷑

Expanded text:
s est Judaeorum: qui Salvatore intus docente, venientes intrare nequeunt, cujus spiritaliter intelligere dicta negligunt. Praeoccupans enim turba, ejus ingreditur domum, quia, differente Judaea, gentilitas confluxit ad Christum, atque interna vitae mysteto mente capacior hausit. Juxta quod Psalmista ait, Accedite ad eum, et illuibi: Ut intrantes, inquit, lumen videant . Si ergo foris stantes, nec ipsi agnoscuntur parentes, et propter nostrum fortasse exemplum non cognoscuntur, quemadmodum nos agnoscemur, si foris stemus? Foris enim stantes volunt Dominum videre, qui spiritalem in lege sensum non quaerentes, sese ad custodiam litterae foris fixerunt, et quasi Christum potius ad carnalia docenda cogunt exire, quam se ad discenda spiritalia consentiunt intrare. Qui respondens, dixit ad eos: Mater mea et fratres mei hi sunt qui verbum Dei audiunt, et faciunt. Tota vitae coelestis perfectio duobus his comprehenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ & matrẽ plus qũã me. ñ est
me dignꝰ. s lon inuiriose frẽs contẽp¬
int: s opꝰ spũale earnis cognationi
p̃ferens. teligiosiorẽ cordiũ copulã do¬
cet ee quã corporũ. Mistice aũ hec
lectio suꝑiori concinit ubi de udeiᷤ
litterã solũ legis intuentib dicit᷑:
& quicũq ñ habet. etiã qͦd putat se
habere auferet᷑ ab eo. Nammat̃ &e fia

Expanded text:
matrem plus quam me, non est me dignus . Non injuriose fratres contemnit, sed opus spiritale carnis cognationi praeferens, religiosiorem cordium copulam docet esse quam corporum. Mystice autem haec lectio superiori concinit, ubi de Judaeis litteram solum legis intuentibus dicitur: Et quicunque non habet, etiam quod putat se habere, aufe
Abbreviated transcription (Latin):
poterant aclire eũ pre turba. F. tẽs dñ.
ñ filũ beate semꝑ uirginis mariȩ uix¬
ta heluidiũ. nec fili ioseph de alia uxo¬
re uxta qͦsda putandi: s eoꝵ potiꝰ
intelligendi st̃ ee̾ cognati. sic̃ & su¬
pra disseruimꝰ. Sane qͦd dñs ad ma-¬
trẽ frẽsq rogatꝰ ab officio ũbi dissi¬
mulat egredi. ñ mat̃nȩ refutat
obseqͥa pietatis. cinꝰ p̃ceptũ c̃. hono¬
ra patr̃e tuũ & matrẽ s pat̾ius se
mẏstetiis ampliꝰ quã mat̾nis affec

Expanded text:
 eum prae turba. Fratres Domini, non filii beatae semper virginis Mariae, juxta Helvidium, nec filii Joseph de alia uxore, juxta quosdam, putandi, sed eorum potius intelligendi sunt esse cognati, sicut et supra disseruimus. Sane quod Dominus ad matrem fratresque rogatus, ab officio verbi dissimulat egredi, non maternae refutat obsequia pietatis, cujus praeceptum est, Honora patrem et matrem ; sed paternis se mysteriis amplius quam ma
Abbreviated transcription (Latin):
bolis uidentes ñ uidebant: & audien¬
te ñ nitelligebat. qͦd uidelicet litterã
legis in qua głabant᷑ amissuri eeñt.
cdictũ uideat᷑: potest tam̃ & generalit᷑
accipi. qͥa nimirũ sepe lector ingeni¬

Expanded text:
bolis videntes, non videbant; et audientes, non intelligebant; quod videlicet litteram legis in qua gloriabantur, essent amissuri: potest tamen et generaliter accipi quod nonnunquam lector ingeni
Abbreviated transcription (Latin):
nes cordiũ. Tunc enĩ ꝙ uob̾ a cdõ
laus. & adu̾sarios ueritatis pęna
manet ȩterna. Uidete gͦ qͦ mͦ au¬
diris. Instant̃ nos docet u̾bo aus¬
̃ cultare. quatinꝰ e nr̃o illud pectore
continue ruminate: e alieno ruetare
fuficiamꝰ auditui. Qui enĩ habet
aabit᷑ illi. & qͥcũq ñ habet. etiã qͦd
putat se habẽ auferet᷑ ab eo. Tota m¬
date: qͥa qui amorẽ habet u̾bi:̃ dabi¬
t᷑ illi & sensꝰ intelligendi qͦd amat.
etiã si uł naturali ingenio uł litterario
secallere putauerit exercitio. nulla
uere sapĩȩ dulcechine gaudebit. Qa
ꝙ si specialit̾ ce apłis quib caritate fi

Expanded text:
o laus, et adversario veritatis poena manet aeterna. Videte ergo quomodo auditis. Instanter nos docet verbo auscultare, quatenus et nostro illud pectore continue ruminare, et alieno ructare sufficiamus auditui. Qui enim habet, dabitur illi. Et quicunque non habet, etiam quod putat se habere, auferetur ab illo. Tota date. Quia qui amorem habet verbi, dabitur illi et sensus intelligendi quod amat. etiamsi vel naturali ingenio vel litterario se callere putarit exercitio, nulla verae sapientiae dulcedine gaudebit. Quod etsi specialiter de apostolis, quibus charitat
Abbreviated transcription (Latin):
tãquã aera cedens. s castigo corpꝰ meũ
& seruituri subicio: ne forte aliis p̃di¬
U. cans ipse repbꝰ inueniar. Non enĩ ẽ
occultũ qͦd ñ manifestet᷑: nec abscon¬
ditũ qͦd ñ cognoscat᷑. & in pałã ue¬
uiat. Nolite inquit erubesee̾ euan.¬
głiũ dĩ. s int̾ tenebras ꝑsecutoꝵ
lum̃ uerbi supra utĩ corporis can¬
delabrũ leuatȩ: fixa m̃te retinen¬
tes illũ retributionis extremȩ diẽ
qͦ illuminabit ds absconclita tene

Expanded text:
 aerum caedens, sed castigo corpus meum, et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus inveniar . Non enim est occultum quod non manifestetur, nec absconditum quod non cognoscatur et in palam veniat. Nolite inquit erubescere Evangelium Dei, sed inter tenebras persecutorum, lumen verbi supra vestri corporis candelabrum levate, fixa mente retinentes illum retributionis extremae diem, quo illuminabit Deus abscondi
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ tricesimũ u̾bũ ꝓfert. qđ fi¬
de scȩ trinitatis edificat: sexagesi¬
mũ qͦd oꝑis ꝑfectionẽ docet: quia
sex sũt dies in quib oportet oꝑari:
centesimũ qͦd ad dexterã regni uitã
p̃dicat ȩternam:. .III.¬

Expanded text:
ructum tricesimum verbum profert, quod fidem sanctae trinitatis aedificat. Sexagesimum, quod operis perfectionem docet, quia sex dies sunt in quibus oportet operari. Centesimum, quod ad dexteram regni vitam praedicat aeternam.
Abbreviated transcription (Latin):
uia supͣdirerat apłis. uobis datũ ẽ
nosse mẏsteriũ regni lĩ ceteris aũ
in parabolis: nc̃ ostendit ꝑ eos aliqnͣ¬
do etiã cȩteris ide mysteriũ eeͥ reue¬
landũ. & pectꝰ om̃iũ qui domũ dĩ
eẽnt intraturi fidei fłamis illustrã¬
dũ. Quib etiã u̾bis typice fidutiã
docet p̾dicandi: ne qͥs timore carna¬
liũ in cõmo doꝵ lucẽ scientiȩ ꝙͣ nouit
abscondat. Uasis enĩ & lecti nomine
carnẽ. lucernȩ aũ uocabulo u̾bũ de¬
signat: qͦd qͥ ob metũ ut dixi carna¬
liũ incõmodoꝵ occultat. ipsam car¬
nẽ utiq pponit manifestationi ue¬
ritatis: & ea quasi oꝑit uerbũ. qͦł p̃dicate
trepidat. Supra candelabrũ aũ ponit
lucernã: qui corpꝰ suũ minsterio dĩ
subicit: ut suꝑior sit p̃dicatio uerita
tis. & inferior seruitꝰ corporis. ꝑ ipsã
tamen corporis seruitutẽ excelsior
luceat doctrina. quȩ ꝑ officia corpo¬
ralia id ẽ ꝑuocẽ ẜ lingũa & ceteros cor¬

Expanded text:
s datum est nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis, nunc ostendit per eos aliquando etiam caeteris idem mysterium esse revelandum, et pectus omnium qui domum Dei essent intraturi fidei flammis illustradum. Quibus etiam verbis typice fiduciam docet praedicandi, ne quis timore carnalium incommodorum lucem scientiae quam novit abscondat. Vasis enim et lecti nomine, carnem; lucernae autem vocabulo, verbum designat. Quod qui ob metum ut dixi carnalium incommodorum occultat, ipsam carnem utique praeponit manifestationi veritatis, et ea quasi operit verbum quod praedicare trepidat. Supra candelabrum autem ponit lucernam, qui corpus suum ministerio Dei subjicit, ut superior sit praedicatio veritatis: inferior servitus corporis: per ipsam tamen corporis servitutem excellentior luceat doctrina, qui per officia temporalia, id est, per vocem et linguam et caeteros cor
Abbreviated transcription (Latin):
bonã terrã: hi sũt qui in corde bono
e optimo audientes uerbũ retinẽt.
& fructũ afferũt in patientia. B o¬
t̃ uidelicet sem̃ u̾bi suscipiendo. &
qͦd suscipit int̾ adu̾sa & ꝓspera pa¬
tient᷑ ad fructꝰ usq tempora seruan¬
do. Aliter. Bona terra fructũ ꝑ pa¬
tientiã reddit: quia scilicet nulla st̃
bona quȩ agimꝰ: si ñ eqͣnimit᷑ etiã¬
mala ꝓximoꝵ toleramꝰ. Quanto enĩ
qͥsq altiꝰ ꝓfecerit. tanto in hoc mũdo
muenit qͦd duriꝰ portet: qͥa dũ a
p̃senti scło m̃tis nr̃ȩ dilectio deficit.
euiꝰdẽ scłi adu̾sitas crescit. Hinc est
enĩ qͦeͦl plerosq cernimus & bona
agere. & tam̃ subgraui tͥbulationũ
fasce desudare: s iuxta uocẽ diũ fru¬
ctũ ꝑ patientiã reddunt: quia cũ
humilit̾ flagella suscipiut̃: pt fla¬
gella ad reqͥem sublimit̾ suserpiunt᷑¬

Expanded text:
am terram, hi sunt qui, in corde bono et optimo audientes verbum, retinent, et fructum afferunt in patientia. Boter videlicet semen verbi suscipiendo, et quod suscipit inter adversa et prospera patienter ad fructus usque tempora servando, aliter bona terra fructum per patientiam reddit, quia scilicet, nulla sunt bona quae agimus, si non aequanimiter etiam proximorum mala toleremus. Quanto enim quisque altius profecerit, tanto in hoc mundo invenit, quod durius portet, quia dum a praesenti saeculo mentis nostrae dilectio deficit, ejusdem saeculi adversitas crescit, hinc est enim, quod plerosque cernimus, et bona agere, et tamen sub gravi tribulationum fasce desudare. Sed juxta vocem Domini, fructum per patientiam reddunt, quia cum humiliter flagella suscipiunt, post flagella ad requiem sublimiter suscipiunt