comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hus qui p̾sentes funt cõpete adu¬
sus eũ mandati act̾one. hus au qͥ
absentes funt neg̃orũ gestorũ ac¬
forte adusus cos qui madaunt
curatori. tãꝙͣ si negotia ab sẽtiũ
gessint ¶ Q d̾sicũ soli creditores
ce existimarent. id manda uit¬
ĩ fc̾m act̾o absentib danda ẽ. ĩ cos
qui mandau̾int ¶ Sicut aũ lib̾
est mãdatũ ñ susciꝑe. ita suscept̃
cosũmari oꝵ. nisi renõciatũ fit et¬
renũciari aũ ita potest. ut ĩ cogr̃
aut si ñ. redũd ĩ eñ captio. qui so¬
cepit mandatũ ¶ Et quid̾ sus
cui mãdatu ẽ. ut aliquid m̃caret᷑

Expanded text:
tes fuerunt competere aduersus eum mandati actionem, his autem qui absentes fuerunt negotiorum gestorum acforte aduersus eos qui mandauerunt curatori, tamquam si negotia absentium gesserint: quod si, cum soli creditores se esse existimarent, id mandauin factum actio absentibus danda est in eos qui mandaverint. Sicut autem liberum est mandatum non suscipere, ita susceptum consummari oportet, nisi renuntiatum sit renuntiari autem ita potest, ut integrum aut si redundet in eum captio qui suscepit mandatum. et quidem si is cui mandatum est ut aliquid mercaretur
Abbreviated transcription (Latin):
partes redemies. sic et tuapars
quo artabit᷑ ut nõ abũd mã¬
dati qnͣtitatẽ in ꝙͣ tibiemend̾
totũmãdam. ¶Sin aũ nullo
certo p̾tio cõstituto em̃e tibi
ptes ceteroeũ redemis. et tuaptẽ
uiribom arbitratu estimato p̾

Expanded text:
parte‹s› redemeris, sic et tua pars coartabitur, ut non abundet mandati quantitatem, in quam tibi emendum totum mandaui: sin autem nullo certo pretio constituto emere tibi partes ceterorum redemeris, et tuam partem uiri
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nũtiauit debitori. cede eĩ ro
ĩdebiti acc̾onẽ fideiussorid. ne
duplũ creditor cõseqͣt᷑. ¶Q dã
caret fraude. ut puta. si excep¬
t̃onẽ ꝓcuratoriã omisit. siue
sciens.siue ignarus. debona
fide eĩ agit᷑. cui ñ cõgrunt dea¬
pitib uiris disputare. S deħ
tm̃ si debitor fuit nec ne. ¶ P¬

Expanded text:
non nuntiauerit debitori: cedere autem reus non nuntiauerit debitori: cedere autem reus indebiti actione fideiussori debet, ne duplum creditor consequatur.Quaedam caret fraude, ut puta si exceptionem procuratoriam omisit siue sciens siue ignarus: de bona fide enim agitur, cui non congruit de apicibus iuris disputare, sed de hoc tantum, debitor fuerit nec ne.
Abbreviated transcription (Latin):
tia ꝓpe dolũ est ubi uomorau̾it
et si aliqͣ except̾o debitori cõpe¬
tebat. pacti fore cõuẽti. ł cuius
alt̾ius rei. et ignarus hanc ex¬
cept̾onẽ ñ excercebit. dicio mã
ciorare fideuissoꝵẽ suũ. ne forte¬
ignarus ignarus soluat ĩdebi¬
tũ ¶ Non maletractabit᷑ ficũt
ignoraret fidciussor iutiłr se
obligatũ solu̾it.anmãdati ac¬
t̾onem ħat. et si quidꝰ factũ ig
norauit. recipi ignoratia eius
potest. si uoius aliud dici d.¬
¶ Sicũ debitor soluiss. ignarus
fideuissor solu̾it. ꝓuto eũ mã¬
dati h̾re act̃onẽ ¶Ignoscendũ
eĩ est ei si ñ dnumauit debitorẽ
soluisse. debitor eĩ debuit notũ
face fideiussori iam se soluisse.
ne forte creditor obeepat. et ig¬
noratiã eius circõuemat. et ex¬
cufiat ei fũmã ĩ ꝙͣ fideiussit. ¶ ħ
idem tractari et ĩ fideiussore p̃t
si cũ soluiss ñcerciorauit reu
agentẽ fideuissorẽ repelli. dolo
eĩ ꝓrimũ est. si post solut̾onẽ

Expanded text:
pe dolum est: ubi vero ignoravit, et si aliqua exceptio debitori competebat, pacti forte conventi vel cuius alterius rei, et ignarus hanc exceptionem non exercebit, dici oportertiorare fideiussorem suum, ne forte ignarus solvat indebitum. Non male tractabitur, si, cum ignoraret fideiussor inutiliter se obligatum, solverit, an mandati actionem habeat. et si quidem factum ignorauit, recipi ignorantia eius potest, si uero ius, aliud dici debet.Si, cum debitor soluisset, ignarus fideiussor soluerit, puto eum mandati habere actionem: ignoscendum est enim ei, si non diuinauit debitorem soluisse: debitor enim debuit notum facere fideiussori iam se soluisse, ne forte creditor obrepat et ignorantiam eius circumueniat et excutiat ei summam, in quam fideiussit.Hoc idem tractari et in fideiussore potest, si, cum soluisset, non certiorauit reum, agentem fideiussorem repelli: dolo enim proximum est, si post solutionem
Abbreviated transcription (Latin):
lteur Utius titius publio
meiio filionat᷑ali domũ cõmu¬
nẽ ꝑmisit. ñ donat̾ois cã credito¬
ri filnobligare. postea meuio de¬
fscto relicta pupilla tutores eius
indicẽ adusus titiũ acceperũt.⁊
titius de mutuis petit̾oib. q̃ro
an domus pars qͣ titius obligã¬
dã filio suo acomodauit arbittu
ñ absimsis illi q̃ freqntissime a¬
gitari solet ¶Eideussor an et b¬
us ꝙͣ soluat ag̾e possit ut lib̾et᷑

Expanded text:
ucius Titius Publio Maeuio filio naturali domum communem permisit non donationis causa creditori filii obligare: postea Maeuio defuncto relicta pupilla tutores eius iudicem aduersus Titium acceperunt et Titius de mutuis petitionibus: ‹quaero, an domus pars, quam Titius› obligandam filio suo accommodauit, arbitratu non absimilis illa, quae frequentissime agitari solet, fideiussor an et prius quam soluat agere possit, ut liberetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ħ respondisse. cũ et hospiti suo me¬
dico mandasse dice̾t᷑. ut mortis
eius quos rauẽne hebat. ĩ quosoi¬
b anis seced̾e solebat. spherist̾iũ
et ypocausta et q̃dã ip̃ius nalitu¬
d̾im facta sua ĩpensa facẽt. ¶Sduc¬
coigit qnͣto sua edificia p̾ciosiora
eriges. et añ exacta ea madati cetũ
ego. si an rẽiudica exeg̾is cõdẽpnã¬

Expanded text:
relius Quietus hospiti suo medico mandasse diceretur, ut in hortis eius quos Rauennae habebat, in quos omnibus annis secedere solebat, sphaeristerium et hypocausta et quaedam ipsius ualetudini apta sua inpensa faceret: deducto igitur, quanto sua aedificia pretiosiora exi geres, et ante exacta ea mandati tecum egero, si ante rem iudicatam exegeris, condemnan
Abbreviated transcription (Latin):
elegant tractat.anis qui fuũ red¬
niit. ultrocõuemre possit uẽdito¬
rẽ ut fuũ recipiat. qm̃ mandatiac¬
t̾o ultro citro est. S eẽ iniquissim̃
põp ait. Ex facto fui mei cogi me
uerã. Nec mag̾ ĩhunc cãm d̾beo
mãdatitem ꝙͣ ut eũ tibi uẽde̾m.

Expanded text:
tractat, an is, qui seruum redemerit, ultro conuenire possit uenditorem, ut seruum recipiat, quoniam mandati actio ultro citroque est. sed esse iniquissimum Pomponius ait ex facto serui mei cogi me ueram, nec magis in hunc casum debeo mandati teneri, quam ut eum tibi uenderem.
Abbreviated transcription (Latin):
ipe au forte rome sit.ł studioru
cã ł alia uista exca agat. Na si ci
no dedimus actom futuru sic
ut impune. fr audem paciatur
⁊ egestate rome laboret. maticu¬
losuo no recepto qd ad suptus
ei pr destinauit. et finge senato¬
rem ee filu fam̃. qui pam sĩt in¬

Expanded text:
ipse autem forte Romae uel studiorum causa uel alia iusta ex causa agat: ne, si ei non dederimus actionem, futurum sit, ut impune fraudem patiatur et egestate Romae laboret uiaticulo suo non recepto, quod ad sumptum pater ei destinauerat. et finge senatorem esse filium familias qui pat
Abbreviated transcription (Latin):
atoreemit .ł ib eo qui tnsueheb¬
it durissimu est quot quot locis
qui nauigat. ł it faciens delatꝰ
est tot locis se defend̾e at si quo
costicit nõ dico iure domitilu¬
bebit. ¶aꝑ labeonem q̃r si ho p¬
uincialis ẜuũ institore uenden
qr si cu dno cc̃ctu sit. Quarc ibi
se debebit defende. ¶Illud scien¬
du est eũ qui fuit obligatus. ut

Expanded text:
atore emptis, uel eo qui transuehebit: durissimum est, quotquot locis quis nauigans uel iter faciens delatus est, tot locis se defendi. at si quo constitit, non dico iure domicilibebit. Apud Labeonem quaeriuincialis seruum institorem uendendque si cum domino contractum sit: quare ibi se debebit defendere. Illud sciendum est eum, qui ita fuit ob
Abbreviated transcription (Latin):
pubes. qr iudo carent ¶Lege
pedit᷑ qui senatu motus est.
ciuilib officus nõ fugant᷑.
Um posfint ee iudices nichi
test an in potestate an sur iur

Expanded text:
pubes, quia iudicio carent. lege impeditur, qui senatu motus est. ciuilibus officiis non fungantur. Qui possunt esse iudices, nihil interest in potestate an sui iur
Abbreviated transcription (Latin):
tigio pandenit. potest quid p̾sen¬
te curatore sina dici. ¶Arbit adee
ꝑmissũ soluetur morte cuius ius
er lictigatorib sicut soluet᷑ alto
mortuo si neutrius brdis ꝑsona
copbendetetur.

Expanded text:
tigio pendente, potest praesente curatore sententia dici.Arbiter adessmpromissum soluetur morte cuiusque ex litigatoribus, sicut solueretur altero mortuo, si neutrius heredis persona compraehenderetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ calupniandi aĩo insticuerat
¶Piane si quis cognita rei ueri¬
tate suũ negotiũ deẜtuetit uo¬
lens in lictem inpbam ꝑseue¬
rare ꝙͣ calũpne cã nõ iustitue¬
qui mecũ erat lite cõtestatus
łcũ quoego solui iudm. mar

Expanded text:
 calumniandi animo instituerat. plane si quis cognita rei ueritate suum negotium deseruerit nolens in lite improba perseuerare, quam calumniae causa non instituequi mecum erat litem contestatus uel cum quo ego: solui iudicium Mar
Abbreviated transcription (Latin):
est ut p̾torse ñ intponat. siue ĩ
gi potest siue post ea pena de fi¬
ciat. ¶e ompmisso soluto die ir¬
orte acceptillatone. iuditio. ui¬
cto sacerdotio obuemience uide¬
bit᷑. ancogat᷑ arbit suiam dicere
id ei nocantũ honori ꝑsonarũ
sra maiestati dei indiget᷑ curꝰ
sacris uacare sacerdotes oportet
cetm si postea susepit ip̃e quoq
oimodo sinam ferte di. Icem no
est cogendus si de negotio tͣns¬
actũ est.ł ħo mortuus est de quo
erat cõpmissũ nisi si pocentiore
cã Aiquid littigantiũ int̾sit.
¶Iuł. indistincte scribit. si perro¬
rem de famoso delicto ad arbtr̃
itũ est ł dc eare de qͣ publicũ ui¬
diciũ sit cõstitutũ. ueluti de ad
te excecutione. ¶De li bali causa

Expanded text:
est, ut praetor se non interponat, siue inigi potest: siue postea deficiat poena compromisso soluto die morte acceptilatione iudicio pacto. Sacerdotio obueniente uidebimus an cogatur arbiter sententiam dicere: id enim non tantum honori personarum, sed et maiestati dei indulgetur, cuius sacris uacare sacerdotes oportet. ceterum si postea suscepit, iste quoque omnimodo sententiam ferre debet. Item non est cogendus, si de negotio transactum est, uel homo mortuus est de quo erat compromissum: nisi si posteriore casu aliquid litigantium intersit. Iulianus indistincte scribit: si per ‹er›rorem de famoso delicto ad arbitrum itum est, uel de ea ‹re›, de qua publicum iudicium sit constitutum, ueluti de adutae exsecutionem. De liberali causa
Abbreviated transcription (Latin):
prare ei debemus acc̃oes nr̃as qͣ¬
ius ex coducto. acto adusus eos
copetat ercitori ¶ S ⁊ si absolu¬
tus sit excitor hac actone. demd
agat᷑ cũnauta erceptiodabit᷑
ne sepius de eiusde hois admis¬

Expanded text:
are ei debemus actiones nostras, quamuis ex conducto actio aduersus eos competat exercitori. sed si absolutus sit exercitor hac actione, deinde agatur cum nauta, exceptio dabitur, ne saepius de eiusdem hominis admis
Abbreviated transcription (Latin):
solũ a furtos q̃ a dapno recipeu¬
iniuria passus es ¶Sĩ ẜtiomeo ĩ
naiui ł incauponautaris ⁊ dapn¬
u michi det aut furtũ faciat. qͣqͣ
⁊ furti actio ⁊ dãpm iniuria me¬

Expanded text:
solum a furto, sed etiam a damno recipeiniuria passus es. Si seruo meo in naue uel in caupona utaris et damnum mihi det uel furtum faciat, quamquam et furti actio et damni iniuria me
Abbreviated transcription (Latin):
Quesitu est de sina dicenda ⁊ dic¬
tũ est nõ qͣlibet licet de quibeda
uariatũ sit. ⁊ puto u̾e nõ comuti
sidicat ad uidicem de hoc adeud̃
at ad aliũ arbicruiri ne finic nõ
sit ꝙ si hoc modo dixit ut arbit¬
rio publumenu fũdus trade̾f᷑
aut satisdato det᷑ parend ee sine

Expanded text:
Quaesitum est de sententia dicenda, et dictum non quamlibet, licet de quibusdam uariatum sit. et puto uere non committi, si dicat ad iudicem de hoc eundum at ad alium arbitrum ire, ne finis non sit: quod si ho‹c› modo dixerit, ut arbitrio Publii Maeuii fundus traderetur aut satisdatio detur, parendum e
Abbreviated transcription (Latin):
sentib cet̾is ue nicħo qui p̾sens
est cog̾etur at si ea cõd̾oe ut om̃s
dicat ł quod de maioris ꝑtis sen¬
centia placu̾t n d singulos sepa¬
tii cog̾e. qr singulorũ sina pe

Expanded text:
sentibus ceteris nihilo minus qui praesens est cogetur: at si ea condicione, ut omnes dicant, uel quod de maioris partis sententia placuerit, non debet singulos separatim cogere, quia singulorum sente
Abbreviated transcription (Latin):
us ꝙ ⁊ inꝓprietate cõting̾et.nam
alt̾o repudiante. alt̾ totũ fu̾dũ
b̾at. s in usufructu hoc plus est
qr ⁊ cõstitutus ⁊ postea amissus
ncħ̾oꝰ ius accrescendi admittit
om̃s eĩ actores. ap̃ plauciũ. de hoc
consenfunt. a ut cel sus auul ele¬
gant̾ auint. usuffructus cocid¬
ie cõsticuitur ⁊ legatur non ut ꝓ¬
prietas eo solo tẽpore quouendi¬
catur. cum primũ itaq non in¬
uemet. alt̾m qui sibi cõcurrat
solus utecur in totũ. nec refert
cõiunctim an seꝑatim tel in qͣtur

Expanded text:
 in proprietate contingeret: nam altero repudiante alter totum fundum haberet. sed in usu fructu hoc plus est,  constitutus et postea amissus nihilo minus ius adcrescendi admittit: omnes enim auctores apud Plautium de hoc consenserunt et, ut Celsus et Iulianus eleganter aiunt, usus fructus cottidie constituitur et legatur, non, ut proprietas, eo solo tempore quo vindicatur. cum primum itaque non inveniet alter eum, qui sibi concurrat, solus utetur in totum, nec refert, coniunctim an separatim relinquatur.
Abbreviated transcription (Latin):
fuo ⁊ seꝑatim ticio ususfructus
relictus sit amissũ abaltero ex so¬
tiis usufructũ.non ad titiũ s ad
solũ filiũ sim̃ꝑtinere debere qͣi
solũ cõuinctũ. que siña uera est
nam ꝙͣdu.ł unus utitut. potest
dici usũfructũ in suo statueẽ. Id̾
est ⁊ si duob cõiuĩctim alt̾i seꝑat¬
ii usuffructus eẽt relictus int̾d̾¬

Expanded text:
uo et separatim Titio usus ructus legatus sit, amissum ab altero ex sociis usum fructum non ad Titium, sed ad solum socium pertinere debere quasi solum coniunctum: quae sententia uera est: nam quamdiu uel unus utitur, potest dici usum fructum in suo statu esse. idem est, si duobus coniunctim et alteri separatim usus fructus esset relictus
Abbreviated transcription (Latin):
potiens usuffructus lega¬
tus est ita int̾ fructuarios est ius
adcrescendi. Si cõiũctim sic usus
fructus relictus. cet̾m si seꝑatim
unicinq ꝑtis rei usuffructus re
lictus sit sine dubio cessat ius ac¬
crescendi. demq apudiul queri¬

Expanded text:
otiens usus fructus legatus est, ita inter fructuarios est ius adcrescendi, si coniunctim sit usus fructus relictus: ceterum si separatim unicuique partis rei usus fructus sit relictus, sine dubio ius adcrescendi ce
Abbreviated transcription (Latin):
eat m̾oes magruitio er locatoħ
turus ẽ acc̃om cũ uectorib qͥd eĩ
si uectores sint qui muias sarri¬
nas h̃nt. piane cõmodius est si
sint recine eas aut si nsint si tota
naue̾ cõdurerãt ercõducto aget
sic̃ uectores qui loca ĩ nauẽ codu¬
c̃ĩ ẽ cõmune d̾t̾imetũ fĩ eorũ qui
pp̃ amissas res aliorũ cõsecutist̃
ut m̃ces suas saluas hreut si cõ¬
seruatis m̃cib detior fc̃a sit nau
aut si quid erarmaunit nła faci¬
enda est couat̾o qr dissimit. caꝵ.

Expanded text:
neat merces magister, ultro ex locato habiturus est actionem cum uectoribus: quid enim si uectores sint, qui nullas sarcinas habeant? plane commodius est, si sint, retinere eas. at si non totam nauem conduxerit, ex conducto aget, sicut uectores, qui loca in nauem coenim est commune detrimentum fieri eorum, qui propter amissas res aliorum consecuti sunt, ut merces suas saluas haberent. Si conseruatis mercibus deterior facta sit nauis aut si quid exarmauerit, nulla facienda est collatio, q
Abbreviated transcription (Latin):
turã pr̃are orportẽt. et si quid̾ ta¬
les m̃ces ĩ posuissẽt quib nauis
ñ honaret᷑. ueliti gẽmas. marg¬
aritas et q̃ port̾o p̃randa ẽ. et anẽ¬
tiã ꝓ lib̾is capitib dari oporteat
et q̃ actone eares expedir possit
placuit om̃s quorũ quid ĩterfuiss
lacturã fi cõfre opoet̾e qr et id t̾ibut̃
obsate res debẽt ita dñm nanis. ⁊̃
ꝓportoe obligatũ ee iacture sũmã ꝓ
rerũ p̾co distribii oportẽt coeporu
lib̾oeũ estimat̃om nuliã fi posse ex
cõducto dñor rerũ amissarũ cũ na¬
uta .i. cũ mag̾ro acturos. Id̃ agitat᷑
estimato fieri oportãt. ⁊ om̃i insũ
ẽ mũ si qͣ cõsum̃di cã ĩpõita forẽt qͦ
ea defec̾it ĩ nauig̾onẽ ꝙ quis hab̾et
ĩ cõe cõferret. ¶ Sinanis a piratis
redẽpta sic. suius offilius labeo õ
stusint eũ pee cuius fu̾inc neto ferẽ¬
d̾cis quisu as m̃ces redemĩnt ¶ ꝓ¬
oet̃o. aũꝓ estimat̾oe rerũ q̃ salue st̃

Expanded text:
are oporteat et si qui tales merces imposuissent, quibus navis non oneraretur, velut gemmas margaritas? et quae portio praestanda est? et an etiam pro liberis capitibus dari oporteat? et qua actione ea res expediri possit? placuit omnes, quorum interfuisset iacturam fieri, conferre oportere, quia id tributum observatae res deberent: itaque dome obligatum esse. iacturae summam pro rerum pretio distribui oportet. corporum liberorum aestimationem nullam fieri posse. ex conducto dominos rerum amissarum cum nauta, id est cum magistro acturos. itidem agitatum aestimationem fieri oporteat: et omnium visum est, nisi si qua consumendi causa imposita forent, quo ea defecerint in navigationem, quod quisque haberet in commune conferret. Si navis a piratis redempta sit, Servius Ofilius Labeo omnestulerint, eum perdere cuius fuerint, nec conferendum ei, qui suas merces redemerit. Portio autem pro aestimatione rer
Abbreviated transcription (Latin):
ñ et ip̃i cõfr̾i oporteat. quid eĩ ĩt̾est
lactas res meas amifim annud¬
ꝑdidit sb̃uenit᷑. ita et ei sb̃uem̃ oe

Expanded text:
plus in damno erit quam in collatione? ut puta decem aureis res deteriores factae sunt, duo autem collationis sunt. indubitate
Abbreviated transcription (Latin):
tate er̃cuit ĩ solid̾ ilie cenebit᷑ e
ĩo puto ĩ istoet ĩ suꝑiore caũ ĩ soli¬
tenebit᷑. ꝓm̃ et si d̾cesfit ẜuus
tenebit᷑ nã et mag̾ro d̾fuctote¬
nebit᷑. ¶Hee actoes ꝓpetuo et ħr¬
dibet ĩ lirdes dabũt᷑. ꝓm̃ et si ser

Expanded text:
ate exercuit, in solidum ille tenebitur, et ideo puto et in superiore casu in solitenebitur. proinde et si decesserit seruus, tenebitur: nam et magistro defuncto tenebitur. Hae actiones perpetuo et heredib
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ stelionatus noie plecte¬
t̃. ut ẽ sepisse rescriptũ. ¶ S et
si quis re atienã michi pigno¬
ri dedit sciens prudnsq. i si qͥ
alu obligata michi obligauit
nec me de hoc certiorauit. eode
crimine plectet᷑. Plane si cas
res ãpla est. et ad modicũ cris¬
fuit ꝑmorata dici debebit ce¬
sare ñ solũ stellionatus crim̃
szctiã pignoratitiã et de dolo
accomqi ĩ nullo captus sit qͥ
pignus scd̃oloco accepit.

Expanded text:
stellionatus nomine plectetur, ut est saepissime rescriptum. Sed et si quis rem alienam mihi pignori dederit sciens prudensque uel si quis alii obligatam mihi obligauit nec me de hoc certiorauerit, eodem crimine plectetur. plane si ea res afuerit pignerata, dici debebit cessare non solum stellionatus crimen, sed etiam pigneraticiam et de dolo actionem, quasi in nullo captus sit, qui pi
Abbreviated transcription (Latin):
creditoe scire deb̾e necc̃iam er
cit p̃põitus et suffice̾ si ĩ ħcredi¬
id̾it ñ etiã uld erigẽd̾ ut ip̃ecu¬
rã suscipiat ĩ hanc rem pectum
iactus m̃ciũ fcũs ee̾t om̃icot̾rib¬
est amissarũ m̃tiũ dm̃ si m̃ces
uenendas locauatit er locatocũ
magro nauis ag̾e debẽt mag̾r
dem̃ cũ teliquis quoru m̃ces̾ sai¬
ue st̃ ex cõducto ut dectimẽtu
ꝓport̾õe cõmuncet᷑ ag̾e pt̃. s fu

Expanded text:
creditorem scire debere necessariam esse sit praepositus, et sufficere, si in hoc crediderit, non etiam illud exigendum, ut ipse curam suscipiat, an in hanc rem pecuniaiactus mercium factus est, omnium contribest, amissarum mercium domini, si merces uehendas locauerant, ex locato ‹c›um magistro nauis agere debent: is deinde cum reliquis, quorum merces saluae sunt, ex conducto, ut detrimentum pro portione com
Abbreviated transcription (Latin):
ret creditorẽ ad ħastr̃igi. ut ip̃e
reficiende nauis cura suscipi
ĩ refect̾om erogatã ẽẽ. ita auud
exigẽd̾ ut sciat ĩħ se cred̾e cuitei
et suĩ ea cã fu̾it nauis ut refici
dbet multo tñ maror pecc̃ĩa cre¬
ñ deb̾e ĩsolid̾ adũsus dñm na¬
ius acc̾onẽdimi ĩterd̾ etiã iud̃

Expanded text:
et creditorem ad hoc adstringi, ut ipse reficiendae nauis curam suscipiain refectionem erogatam esse, ita illud exigendum, ut sciat in hoc se credere, cui reietsi in ea causa fuerit nauis, ut refici deberet, multo tamen maior pecunia crenon debere in solidum aduersus dominum nauis actionem dari. Interdum etiam i
Abbreviated transcription (Latin):
ubi uo cõuenit ne distrab̾et᷑ c̾dicor
si distrar̾it furti obligat᷑. isi ter
ei fu̾it denũciatũ ut soluat et ces
simmiã aut cõdom aut loco ecͣ pac¬
tonem factũ est. ID .r.¬

Expanded text:
ubi uero conuenit, ne distraheretur, creditor, si distraxerit, furti obligatur, nisi ei ter fuerit denuntiatum ut soluat et cesssumma aut condicione aut loco contra pactionem factum sit. 6
Abbreviated transcription (Latin):
an peccumã solutã ĩ idqd̾ it̾est cũ
credicore agi. ¶Titius mutua
peccumã accepit a gaio seio sb̃pig¬
nore cullcorũ. istos cullelos cũ ser
ĩ horco lub̾et iussus ex offõ annon¬
e cẽtuario cam̃ cos ad ãnonẽ sb̾stu¬
lit. ac postea ĩstãtia gau seucredico

Expanded text:
ante pecuniam solutam in id quod interest cum creditore agi. Titius cum pecuniam mutuam accepit a Gaio Seio sub pignore culleorum: istos culleos cum Seius in horreo haberet, missus ex officio annonae centurio culleos ad annonam sustulit ac po
Abbreviated transcription (Latin):
utouerã. quidei fiad armadã
bẽdos nuntuatus ẽ. Uñ q̃rit of¬
filius si ad reficiẽdã nauẽ mu
si hac lege accepit qĩ ĩ nauẽ ĩpẽ¬
surus mormutauit uolũtatẽ
tem ercitorẽ ĩputaturũ sibi cͣ
talẽ ꝓposiit. qd si ab ĩmto cõsi

Expanded text:
uto veram: quid enim si ad armandam bendos mutuatus est? Vnde quaerit Ofilius, si ad reficiendam navem mutsi hac lege accepit quasi in navem impensurus, mox mutavit voluntatem, teneri exercitorem imputaturum sibi, cur tale
Abbreviated transcription (Latin):
dib debitori pornione suã solm¬
ss actñ tota res pignori dataue¬
nire pot̾it q̃ adm si ip̃e debitor
portionẽ soluiss. ¶ Si amiuabi¬
ma trima die stipulatus accepã
pignus pactusq simut insi fu¬
a quaq die peccuma soluta oẽt
se me pignus uede qr eius u̾bis
om̃s pefiones demositaret᷑. nec
Uin c̃ sua qua die ñ solutã pecc¬
pacti cõueto. ¶ De uẽdedo pig

Expanded text:
edibus debitoris portionem suam soluerit, tamen tota res pignori data uenire poterit, quemadmodum si ipse debitor portionem soluisset. Si annua bima trima die triginta stipulatus acceperim pignus pactusque sim, ut nisi sua quaque die pecunia soluta esset, se me pignus uendere, quia eis uerbis omnes pensiones demonstrarentur: nec uerum est sua quaque die non solutam pecpacti conuentio. De uendendo pig
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si fũdus pignoratus ueme¬
tit. mane cim pignoris qr cũ
sua cã fũdus tr̃aseat. sicut in
partu ancille qui post uẽdo
natus sit. ¶Si quis cauĩt ut
filiua sibi pignori eẽt naue
er ca mat̾ia fcãm ñ cẽ pignori
cassius ait. qr aliud sit matia
anud nams. et ido nõiatim ĩ
dãdo pignore ẽẽ adiciend̃ ait¬

Expanded text:
Si fundus pigneratus venierit, manere causam pignoris, quia cum sua causa fundus transeat: sicut in partu ancillae, qui post venditionem natus sit. Si quis caverit, ut silva sibi pignori esset, navem ex ea materia factam non esse pignori Cassius ait, quia aliud sit materia, aliud navis: et ideo nominatim in dando pignore adiciend
Abbreviated transcription (Latin):
tũ micꝰ fecit qui postea ĩ meu̾
diũ puenit extinguit᷑ furti
accio que michi cõpecierat nõ¬
dũ in uid̾m deducta. nec si po¬
stea alienau̾o eũ ꝙ añ lutem
cotestatem emeram furti furti
actiorestaurabr. quod si post lit¬
tem cõtestitam eũ tedemero cõ¬
dẽpnanduc erit ue̾dico.
Ap̃. ¶ueadm si ali uendidissi
parin eĩ retert cui uedidit anad¬
ũsario an alusuaq culpa uittis
su estimationẽ sb̃ituru qui uen¬
dendo nore deditione sibi ademi
furtu fecãt libari me qr statim
meuc c̃ẽ desrnit ne euis noĩe qui
sine dm̃o sit furti sit actio. ¶Si
fuuc meus tem tuam sb̾traxit
⁊ uedidĩt tuq nũmos quos ex
p̾tio hebat ei excusẜis locus erit
furti acroi ultrocitroq. nã⁊tu
adu̾sus me furtiages norali ẜui
nõie ⁊ ego adusus tenũmoꝵ no¬
mine. ¶ ⁊ si suo creditoris mei
soluim nũmos ut is cos dño suo
det eque locus erit furti actõi. si
is nũmos acceptos it̾ceꝑit.
tit ⁊ oms donuini dolo fecint. quo

Expanded text:
cerit, qui postea in meum dominium peruenerit, extinguitur furti actio, quae mihi conpetierat, nondum in iudicium deducta, nec si postea alienauero eum, quem ante litem contestatam emeram, furti actio restaurabitur: quod si post litem contestatam eum redemero, condemnandus erit uenditor.idisset: parui enim refert, cui uendiderit, aduersario an alii: suaque culpa litis aestimationem sublaturum, qui uendendo noxae deditionem sibi ademitfurtum fecerat, liberari me, quia statim meus esse desinit, ne eius nomine, qui sine domino sit, furti sit actio.Si seruus meus rem tuam subtraxerit et uendiderit tuque nummos quos ex pretio habebat ei excusseris, locus erit furti actioni ultro citroque: nam et tu aduersus ‹m›e furti ages noxali serui nomine et ego aduersus te nummorum nomine.Sed et si seruo creditoris mei soluerim nummos, ut is eos domino suo det, aeque locus erit furti actioni, si is nummos acceptos interceperit.cerit et omnes dolo fecerint, quo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃onũ except̾one eos usuros. nec
multũ face̾. qd ꝑ defensore fidemi¬
serũt. ¶ Eũ cotẽplatone mãdati
mr̃is int̾uenerũt. plane ĩquit fi¬
is qui accepit eos fideiussores ma¬
trem eis mandasse ignorauit exce

Expanded text:
onum exceptione eos usuros: nec multum facere, quod pro defensore fideiusserunt, cum contemplatione mandati matr‹i›s interuenerunt. plane, inquit, si qui accepit eos fideiussores, matrem eis mandasse ignorauit, exce
Abbreviated transcription (Latin):
ptem suitutem acquiriai̾t
ut pote cũ in id cẽpus acquir¬
titianus ⁊ seiamis. ⁊ indiusione
coueniss. ut michi titianis at̾
sciamis cederet imucemptes
eoꝵ tradidimmiis. ⁊ int̾dendo di¬

Expanded text:
tem servitutem adquiri, utpote cum in id tempus adquirTitianus et Seianus et in divisione convenisset, ut mihi Titianus, tibi Seianus cederet, invicem partes eorum tradidim
Abbreviated transcription (Latin):
or cẽt. ¶ Alia est cã degustandi. alia
reliceat. Mensura uo ñ eoꝑficit ut
aut plus aut minus uema. s ut a¬
ppat qnͣtũ emat᷑ ¶ Si eĩ ẽpt̾o ita fc̃a
fun̾it michi ẽptus stichus aut pãpla¬
U ĩ potestate ẽueditoris ꝙͣ uent dare
sicut ĩscipsat̾oib. S imo mortuo qͥ
supest dandus est. et io prioris pici

Expanded text:
or esset. Alia causa est degustandi, alia re liceat, mensura uero non eo proficit, ut aut plus aut minus ueneat, sed ut appareat, quantum ematur. Si emptio ‹i›ta facta fuerit: 'est mihi emptus Stichus aut Pamphilus', in potestate est uenditoris, quem uelit dare, sicut in stipulationibus, sed uno mortuo qui superest dan
Abbreviated transcription (Latin):
ti atestatore ẽptus est mox ĩuc̾ia¬
tur ñ eptus s donacus testatori
uẽdo ual. tociens diximus ĩ tot̃
uẽd̾om ñ uale quotiens unũsa
uẽd̾o donat̾ois cã fc̾a est. quotiẽs¬

Expanded text:
ti a testatore emptus est', mox inueniatur non emptus, sed donatus testatori,uenditio ualet: totiens enim dicimus in totum uenditionem non ualere, quotiens uniuersa uenditio donationis ca
Abbreviated transcription (Latin):
ri. un udebimus i ꝑsona eius qͥ
alicna tenõdid̾it. cũ isnullã reui¬
endicat̃onẽ. nuit cõd̾onẽ ħre possit
obidip̃m dãpnadus est. qr si sua
tẽuedidiss potuiss eas actones ad
ep̃tore tñsferre. ¶In his q̃ rond̾e
nuo mẽsura ue cõstant ueluti fru¬
mentoiuno olco argento modoca
suãt᷑ q̃ ĩcet̾is ut simul atq de p̾tio

Expanded text:
uidebimus in personam eius, qui alienam rem uendiderit: cum is nullam uindicationem aut condictionem habere possit, ob id ipsum damnandus est, quia, si suam rem uendidisset, potuisset eas actiones ad emptorem transferre. In his quae pondere numero mensuraue constant, ueluti frumento uino oleo argento, modo ea seruantur quae in ceteris, ut simul atque de pretio
Abbreviated transcription (Latin):
Nib̾m ħom scientes eme ñ poss¬
ut. s noc tar ẽpt̾o aut stiplato
admutenda est cũ ẜuus eirit ꝙͣuis
dix̾imus fut᷑as res emiposse nec eĩ
fas est eiusmodi cãs expectare. ¶t̾
si ẽptor et uenditor scit furtum eẽ
cor noc ei eruẽdito quicqͣ cõsequit᷑
uẽditor scit ẽptor ignorabit. ntr̃iq¬

Expanded text:
tes emere non possumus. sed nec talis emptio a‹ut› stipulatio admittenda est: 'cum seruus erit', quamuis dixerimus futuras res emi posse: nec enim fas est eiusmodi casus exspectare. Item si et emptor et uenditor scit furtiuum esse tor nec tamen ex uendito quicquam consequitur, ue
Abbreviated transcription (Latin):
quis ex plurib accefẜit cõ de alio
eptor de alio quo uẽditor sens¬
cõstat. ¶q labeo ait eũstichu
debe ꝙͣ uẽditor ĩtellerit. nec rẽ¬
fert qnͣti sit accessio. siue plus ĩ
mimus. sicuticũ domus pp mar¬
mora et statuas et tabulas pic¬
tas ematur. ¶Sim̃rerũ quas ꝙ¬

Expanded text:
quis ex pluribus accesserit, cum de alio emptor, de alio venditor sensconstat: sed Labeo ait eum Stichum deberi quem uenditor intellexerit. nec refert, quanti sit accessio, siue plus in mimus, sicuti cum domus propter marmora et statuas et tabulas p‹i›ctas ematur. Omnium rerum, quas
Abbreviated transcription (Latin):
dit. eptor quo qui ꝑsentẽ emit .r¬
ecte neg̾mgͥere ĩcelligr¶ Si res ue¬
dita ꝑ furtũ pierit plus aĩau̾tend̾
etit quid ĩt eos decustodia rti cõue¬
niat.s si nicnĩ aꝑpeat cõueisse tar
custodia desid̾anda c̃ auedicore qͣlẽ
p̾stic̾it. et tam rem ꝑdid̾it secutꝰ¬

Expanded text:
dit: emptor quoque, qui praesentem emit, recte negotium gerere intellegitur. Si res vendita per furtum perierit, prius animadvertendum erit, quid inter eos de custodia rei convenerat: si nihil appareat convenisse, talis custodia desideranda est a venditore, qualem praestiterit et tamen rem perdidit, sec
Abbreviated transcription (Latin):
benc. ac si dir̾it homilict̾atũ ł artificẽ
p̃stare d. nã ħ ip̃opluris uẽdidit. ¶Q¬
dactiãpollicitatones ueditorẽ ñ obli¬
gant. si itaĩpeuptures sit. ut cã ẽptoe
ndignorauit. uelutisi quishonti lu¬
minib effossis emat. et de sanitate
scipłetur. nã de cet̾a parte corporis
potius stipłatus indet᷑ ꝙͣ de eo ĩ quo
se decipiebat. dolũ malũ ad se obee
qui aliquid fauendicã obscure loqͥ¬

Expanded text:
m litteratum vel artificem, praestare debet: nam hoc ipso pluris vendit. Quaedam etiam pollicitationes venditorem non obligant, si ita in promptu res sit, ut eam emptor non ignoraverit, veluti si quis hominem luminibus effossis emat et de sanitate stipuletur: nam de cetera parte corporis potius stipulatus videtur, quam de eo, in quo se ipse decipiebat. Dolum malum a se abesse est, qui fallendi causa obscure loq
Abbreviated transcription (Latin):
ur. ¶ El pliteras. s siego
tibi cũ cẽs mensor inandauim
ut mensiram agri ages ⁊ tuid
titio delegaucris.⁊ iue dolo.m.
quid in ea refecit tutene bis in
ea qr dolo malo uersatus es qui
uioc in solidũ agi potero s alco
sum inodũ tenũtiatum non esse
hoc est nõeptori ẜ uenditori cui
reuũtiatio obfuit. ¶pop̃ ita scr¬
ibit sicptor plus dedĩt uẽditori
ip̃ renũtiationem qr cõdice po¬
cest quod plus dedit agi cũ men¬
sore non posse. nicħ̾ ei ep̃toris u¬
teree cũ possit cõdice nsi soluen
uenditor nõ fu̾it. tunc eĩ mẽsor
tenebitur. ¶S si uenditor ma¬
irem modũ tradid̾it fraudat᷑
a mensore cõseqnter dicit põp̃¬

Expanded text:
uel per litteras. Sed si ego tibi, cum esses mensor, mandauerim, ut mensuram agri ageres et tu id Titio delegaueris et ille dolo malo quid in ea re fecerit, tu teneberis, quia dolo malo uersatus es, quiulos in solidum agi poterit, sed altero sum modum renuntiatum non esse, hoc est uel emptori urenuntiatio offuit. Pomponius tamen scribit, si emptor plus dederit venditori propter renuntiationem, quia condicere potest quod plus dedit, agi cum mensore non posse: nihil enim emptoris interesse, cum possit condicere: nisi solvendo venditor non fuit: tunc enim mensor tenebitur. Sed si venditor maiorem modum tradiderit fraudatus a mensore, consequenter dicit Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
mesorem agroꝵ ptor infa¬
ccum acconem pposuit. a quo
faui nos nono. nam intest
nr̃a ne fallamur minodi renu¬
tiatione siforte de finibcõren¬
tio sit ł ep̃tor scire uelit ł uendi¬
tor cunis modi ager ueneat. Io
aũ hanc accionem pposuit. qr
nocrediderũt ueteres int tales
ꝑsonas iocationem ⁊ cõductior¬
emeẽ. S mag oꝑam bñficu loco
p̾oi ⁊ id quod datur ei ad remu¬
neranou dari a in honorariu app¬
ellari ¶Gi aũ celocato ⁊ cõducto
fuit actũ dicendũ erit nec teneĩ
tẽtionem. ¶hecactio dolũ malũ
uande q cohertere mẽsorem si dol
ui matus coueniatur eiuc hois
qui ciuiit obligatus non est. ꝓ¬
inde sumpiteuersatuc est sibii¬
putare debet qui cũ adbibuit
or ⁊ si nogligent̾ eque niẽ sor sec¬
urus exit. lata culpa planc do¬
io copab̾r. s ⁊ si m̃cedem accep¬
erit nõ oc̾m cuipam eũ p̾stare
ter uerba edicti. ytiq eim scit p̾¬

Expanded text:
mensorem agrorum praetor in factum actionem proposuit. a quo falli nos non oportet: nam interest nostra, ne fallamur in modi renuntiatione, si forte uel de finibus contentio sit uel emptor scire uelit uel uenditor, cuius modi ager ueneat. ideo autem hanc actionem proposuit, quia non crediderunt ueteres inter talem personam locationem et conductionem esse, sed magis operam beneficii loco praeberi et id quod datur ei, ad remunerandum dari et inde honorarium appellari: si autem ex locato conducto fuerit actum, dicendum erit nec tenere intentionem. Haec actio dolum malum abundeque coerceri mensorem, si dolus malus solus conueniatur eius hominis, qui ciuiliter obligatus non est. proinde si imperite uersatus est, sibi imputare debet qui eum adhibuit: sed et si neglegenter, aeque mensor securus erit: lata culpa plane dolo comparabitur. sed et si mercedem accepit, non omnem culpam eum praestare propter uerba edicti: utique
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. ¶ ui usus relictus uti potest
ftui non potet. et desingur inden¬
dũ est. domus usus relictus est. au¬
t marito. aut mulieri. Si marito
potest illic habitare non solus.ue¬

Expanded text:
. Cui usus relictus est, uti potest, frui non potest. et de singulis uidendum. Domus usus relictus est aut marito aut mulieri: si marito, potest illic habitare non solus, ue
Abbreviated transcription (Latin):
llo reget᷑ nainsicurriss cũ dno
agendu no cẽ ¶It Labeo scrips¬
it sicũ ui yentoꝵ nauis ĩpulsa
eet in funes anchoraꝵ altius a ua¬
ute funes pccidissent si nullo
alio modo nisi pcissic fumibrex¬
plicare se potuit nulsamact̾o
danda. Id q labeo ⁊ ꝑculus cuta
retia piscitoꝵ in que nauis pisca¬
toꝵ incidat extimarũt. ¶plare
siculpa nautaꝵ id fcm est agẽd̾
agitur ob retia ñ pisciũ qui ido
captiñ sut fieri extimationecũ
ĩcertũ fuit ancapentur. Idẽq
⁊ in uena torib ⁊ ĩ aucupib ꝓ¬
bandũ est ¶Si nauis alcera al
ĩgubnatorem aut ĩduccatorem
acrom cõpetere dapmimurie a¬
i fens ait. S si canca uis nauis
fca sit q̃ tẽpari nõ potuit nillã
ĩ dum danda actoneni. ¶ Sin at
sit puto aquiliam sufficere ¶ Si
funem quis quoreligita nauis
erat p̾cidit de naui que put ĩ fa¬
ctũ agendũ. ¶ Hac quid̾ actõe

Expanded text:
llo regeretur navis incurrisset, cum domino agendum non esse. Item Labeo scribit, si, cum vi ventorum navis impulsa esset in funes anchorarum alterius et nautae funes praecidissent, si nullo alio modo nisi praecisis funibus explicare se potuit, nullam actionem dandam. idemque Labeo et Proculus et circa retia piscatorum, in quae navis piscatorum inciderat, aestimarunt. plane si culpa nautarum id factum esset, tur ob retia, non piscium, qui ideo capti non sunt, fieri aestimationem, cum incertum fuerit, an caperentur. idemque et in uenatoribus et in aucupibus probandum. Si nauis alteram in gubernatorem aut in ducatorem actionem competere damni iniuriae Alfenus ait: sed si tanta uis naui facta sit, quae temperari non potuit, nullam in dominum dandam actionem: sin autem sit, puto Aquiliae sufficere. Si funem quis, quo religata nauis erat, praeciderit, de naue quae periit in factum agendum. Hac actione
Abbreviated transcription (Latin):
tũ lib̾ fociss. debat ⁊ ĩ actoe dãp
sũ est id cẽ obsuandũ. ⁊ mito cũ
ei circa furti actom ħ rõ sit neee
uno delicto tota familia dñs ca
ut id debeat estimari. pͥftimcũ¬
ĩt di leuior sit hoc ci delictiue¬
luti si culꝑa ⁊ non dolo dãpnũ

Expanded text:
cisset, debeat et in actione damni sum est idem esse observandum, et merito: cum enim circa furti actionem haec ratio sit, ne ex uno delicto tota familia dominus ut idem debeat aestimari, praesertim cuinterdum levior sit haec causa delicti, veluti si culpa et non dolo
Abbreviated transcription (Latin):
n ur̃ dãpnũ miuria dare ioq u¬
tis danda est acco ¶In hac quo
actione q̃ cxħ capitulo orit do¬
lus aculꝑa punitur. Idoq siqͥ
istipłam suam ł spinam cõbu¬
rende eius cã ignẽ ĩmifit. ⁊ ui¬
t̾ius euagatus ꝗ ꝓgressus ignis
ut negligentia id accidit. nam
si die uentoso ħ fecit culpeeius
reus est na qui occasione p̾stat
d crimine est ⁊ qui nõ obsuau¬
ic ne ignis longius ꝓcedet. ¶at
si oia quo opportuit obfuauit
ł subita uis uenti longius igrẽ
pourit caret culpa. ¶ Si ina¬
cus fuit ẜuus nõ mortifere neg¬
i machi nationemrius hoiem
pt̾eũtem occidit. ita tenet᷑ si is
i publicũ decidit. nec ille ꝓcla¬
mauit ut caus cius euitari pos¬
sit. S mutius dreit ⁊ si ĩ priuato

Expanded text:
ur damnum iniuria dare ideoque utilis danda est actio. In hac quoque actione, quae ex hoc capitulo oritur, dolus et culpa punitur: ideoque si quis in stipulam suam uel spinam comburendae eius causa ignem immiserit et ulterius euagatus et progressus ignis ut neglegentia id accidit. nam si die uentoso id fecit, culpae reus est nam et qui occasionem praestat, dem crimine est et qui non obseruauit, ne ignis longius procederet. At si omnia quae oportuit obseruauit uel subita uis uenti longius ignem produxit, caret culpa. Si uulneratus fuerit seruus non mortifere, neguel machinarius hominem praetereuntem occidit, ita tenetur, si is in publicum decidat nec ille proclamauit, ut casus eius euitari possit. sed Mucius etiam dixit, si in priuato
Abbreviated transcription (Latin):
cupimq ꝑpriuata loca it uulgo
fiat. quod si nullũ it erit dolũ
dutarat pstare debet neimut¬
at in eũ ꝙ̃ uidit transeũtem.
naculpi ab eo exigenda ñ est
cu diuinare non potit an ꝑeũ
Nocũ aliquis tñsiturus sic.

Expanded text:
per priuata loca uolgo iter fiat. quod si nullum iter erit, dolum dumtaxat praestare debet, ne immittat in eum, quem uiderit transeuntem: nam culpa ab eo exigenda non est, cum diuinare non potuerit, an per eum locum aliquis transiturus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ex locato actio est cõpet̾e ⁊̃ a
quilie. ¶L tem si tectori loca¬
iis lacũ umno plemi curand̃
ꝗ ille eũ ꝑtondit ut umu fit
effusũ labeo scribit ĩ fc̃m agẽ¬
rũ ceruoꝵ q capiendoꝵ cã faci¬
ut si ĩ itinerib facuĩt eoq a¬
liquis decidit fcmq det̾ius est
lege aquilia obligati st̾rat si
ĩaluc locis ubi fieri solent fe¬

Expanded text:
ex locato actio est, competere etiam ex locato actio est, competere etiam Aquiliae. Item si tectori locaueris laccum uino plenum curandum et ille eum pertudit, ut uinum sit effusum, Labeo scribit in factum agenrum cervorumque capiendorum causa faciunt, si in itineribus fecerunt eoque aliquid decidit factumque deterius est, lege Aquilia obligati sunt: at si in aliis locis, ubi fieri solent, fe
Abbreviated transcription (Latin):
fregit a rimas hebat uitiosas
cifices couemre solent cũ eius¬
nuo matie dantur. nõ piculo
suo se face q̃res ex locatotollit
actom ⁊ aquilie. si cũ marit
exori margaritas extricatas
o uiro ꝑforass ut ꝑcussis ĩ li¬
nea uretur temeam lege aqͥ¬
lia siue diu̾cit siue nup̾ta est
adhuc. ¶Si quis edificu mei fo
¶S̃i quis aqueductũ meũ dir¬
uerit l cementa mea st. q̃ ruꝑ¬
ta st̃ tam̃ qr t̾ra mea non sit qͣ
aꝙͣ duco melius est dic̾e utilẽ
acconem dandam. ¶Si ex pla¬
ustro lapis cecid̾it. ⁊ quid cor¬
ruꝑit ł fregit. aquilie acciore
plaustrũ tem placet simale
cõposuit lapicles ⁊ ĩolapsi st̃
Si quis fuucoductũ hñc ad
mulũ regendũ comendauit
ei mulũ. q ip̃e ad pollice suũ
adligauit de loro ⁊ muluse¬
ruꝑit fic ut ⁊ pollicẽ auellet
ex cõducto agendũcũ dñoob
mulũ ruptu ⁊ debilitatũ. S
si iccu aut t̾rore mulus tur
turum legis aquilie actõm
Mrichi aũ udetur eocaũ quo

Expanded text:
itiosas, tifices convenire solent, cum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae. Si cum maritus uxori margaritas extricatas o uiro perforasset, ut pertusis in linea uteretur, teneri eam lege Aquilia, siue diuertit siue nupta est adhuc. Si quis aedificii mei forSi quis aquae ductum meum diruerit, licet cementa mea sunt, quae diruta sunt, tamen quia terra mea non sit, qua aquam duco, melius est dicere actionem utilem dandam. Si ex plostro lapis ceciderit et quid ruperit uel fregerit, Aquiliae actione plostrarium teneri placet, si male composuit lapides et ideo lapsi sunt. Si quis seruum conductum ad mulum regendum commendauerit ei mulum ille ad pollicem suum eum alligauerit de loro et mulus eruperit sic, ut et pollicem auelleret ex conducto agendum cum domino ob mulum ruptum uel debilitatum, sed si ictu aut terrore mulus turbturum legis Aquiliae actionem. mihi autem uidetur et eo casu, quo
Abbreviated transcription (Latin):
tm si noxios ẜuuos habuisfda¬
mpni eũ iniuiria tem̾ cũ tales
habuit. ¶ Id ẜuandũ ⁊ circaĩ¬
quiliuoꝵ insule ꝑsonas scri
tueas erusẜis legicaquilieac¬
tionem cõpeteceisus ait. ¶n¬
quit lex ruꝑit. Rupisse u̾bu
fcre om̃s ueteres sic intellere¬
rut corruꝑit. ⁊ io celsus quer¬
it. si loliu autauena ĩ segetẽ
alienam necis quo eam tuiq¬
naret. nõ solu quod un aut d¬
am dum posse ag̾e ł si locatus
alia queda sp̃es dãpm estap̃
ip̃ius mutatione applicare ali
uit. ł esfudit.i accetu fecitł
aliomodo iuciauit agi posse
aquilia celsus ait. qr etia effu¬
sum a accecũ fcm. corrupti ap¬
pellatione cõtinet᷑. ⁊ no negat
fractũ ⁊ ustu cotim corrupti
appellatoe. S nõ est nouũ ut lex
spaui quibda enutiatis gnale
subiciat ubu quo spalia cõple¬
ctantur q sina uera est. ¶ Rupi¬
sse utiq eu accipiemus quiuu¬

Expanded text:
rum si noxios seruos habuit, damni eum iniuria teneri, cur tales ‹habuit›. idem seruandum et circa inquilinorum insulae personas scribtu eas exusseris, legis Aquiliae actionem competere Celsus ait. Inquit lex 'ruperit'. rupisse uerbum fere omnes ueteres sic intellexerunt 'corruperit'. Et ideo Celsus quaerit, si lolium aut auenam in segetem alienam inieceris, quo eam tu inquinares, non solum quod ui aut clam dominum posse agere uel, si locatus alia quaedam species damni est ipsum ipsius mutatione applicare aliuuit uel effudit uel acetum fecit uel alio modo uitiauit, agi posse Aquilia Celsus ait, quia etiam effusum et acetum factum corrupti appellatione continentur. Et non negat fractum et ustum contineri corrupti appellatione, sed non esse nouum, ut lex specialiter quibusdam enumeratis generale subiciat uerbum, quo specialia complectatur: quae sententia uera est. Rupisse eum utique accipiemus, qui uu
Abbreviated transcription (Latin):
Aui. HSc apertius est circuui¬
uluatu hoiem. nam si cõfessus
sit uulnasse. nec sit uulnatus
cetimationenicinius uuli̾s fa¬
ciemus ł ad qd tẽpꝰ rocurremus
lp̃. Prom̃ si occisuc quid̃ nosit
mortuus aũsit mag est ut nõte¬
neatur in mortuo licet in falsus
sit. ¶ Si ꝓcutator aut tutorł cu¬
raror aut quisius alius cõf.ite¬
at᷑ ab sentem in iluasse cõfessoria
ĩeñ utilis acto danda est ¶ Notã¬
dum qd̾ in actoe que adusus cofi¬
centẽ datur uidex non rei iudica¬
de s cxtimande dat᷑. nam nulle
partec st iudicantis in cõfitetes

Expanded text:
um. Hoc apertius est circa uulneratum hominem: nam si confessus sit uulnerasse nec sit uulneratus, aestimationem cuius uulneris faciemus? uel ad quod tempus recurramus si occisus quidem non sit, mortuus autem sit, magis est, ut non teneatur in mortuo, licet fassus sit. Si procurator aut tutor aut curator aut quivis alius confiteatur aut absentem vulnerasse, confessoria in eos utilis actio danda est. Notandum, quod in hac actione, quae adversus confitentem datur, iudex non rei iudicandae, sed aestimandae datur: nam nullae partes sunt iudicandi in confitentes
Abbreviated transcription (Latin):
no nõ minus ⁊̃ ĩquilinus cene¬
br obres eoꝵ exustas ¶ Si form¬
carius suus colomi ad fornarẽ
obdormiss. rem ⁊ uilla fuit ex¬
usta neratius dixit. erlocato co¬
uertũ p̃stare debe si negligẽc
ĩ eligendis mistuc fuit. Cet̾m
si alius sbiecerit ignem forna¬
ci alius negligenter custodi¬
erit an tenebitur qui sb̾iecit
nam qui custodiebat nich fe¬
cit qui recte ignem sbiecit ñ
pectunt. ¶ Quid ego est puto
um qui ad fornacem obdorm¬
it ꝙͣ in eũ qui negligent
custodit ne quicꝙͣ dixit qui¬
ĩ eo qui obdormiuit re eũ hu¬
manam ⁊ nat᷑ͣalem passũ. cu
debet łignem ertinguere Ri¬
ta munire ne euagetur.¶Si
furnũ scd̃m parietem coẽm
hers an dãpm iniuriatenear
is ⁊ ait pcuł agi no posse.qr
net cũ eo qui focũ hret. ⁊ ioe¬
quius puto infcm actom da¬
s ita ignem has ut metuã ne
michi dãpnũ des dãpm infecti
puto fuffice cautione ¶ꝓcuł
ait cũ colom ẜui uilla exuffi¬
ssert. colonuł ex locato ł ex

Expanded text:
ilinis tenebitur ob res eorum exustas. Si fornicarius servus coloni ad fornacem obdormisset et villa fuerit exusta, Neratius scribit ex locato conventum praestare debere, si neglegens in eligendis ministeriis fuit: ceterum si alius ignem subiecerit fornaci, alius neglegente‹r› custodierit, an tenebitur qui subiecerit? nam qui custodit, nihil fecit, qui recte ignem subiecit, non peccauit: quid ergo est? puto um qui ad fornacem obdormiuit quam in eum qui neglegenter custodit, nec qui‹s›quam dixerit in eo qui obdormiuit rem eum humanam et naturalem passum, cum deberet uel ignem extinguere uel ita munire, ne euagetur. Si furnum secundum parietem communem haberes, an damni inis? et ait Proculus agi non posse, quia nec cum eo qui focum haberet: et ideo aequius puto in factum actionem das, sed ita ignem habeas, ut metuam, ne mihi damnum des, damni infecti puto sufficere cautionem. Proculus ait, cum coloni servi villam exussissent, colonum vel ex locato vel
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tuus funĩ men occidĩt legis
aquilie locus erit ad usus te si
tua uolũtate fecit. ⁊ ita pculũ
extimosse ut deius refert. qd̾ si
non uolutate focit tua cessare
noralem actom. nesit inpotes¬
sus scribit alt̾m ex dñis agen¬
tem aut lutis extimat̾om cõ¬
secuturũ ꝓparte.aut norsede¬
di eũ in solidũ oporte. qr hec res
dunsionem n recipit. ¶ Sexui
aũ occidentis noĩe dñs teuet᷑. si¬

Expanded text:
 tuus, servum meum occiderit, legi Aquiliae locus est adversus te, si tua voluntate fecit: et ita Proculum existimasse Vrseius refert. quod si non voluntate tua fecit, cessare noxalem actionem, ne sit in potessus scribit alterum ex dominis agentem aut litis aestimationem consecuturum pro parte aut noxae dedi ei in solidum oportere, quia haec res divisionem non recipit. Servi autem occidentis nomine d
Abbreviated transcription (Latin):
socũ. n eĩ negotia sotu gero
s a ꝓpriam rem cueor ⁊ mag̃
cx re ni qua impendr̾ ꝙ̃ ex pso¬
na sotu actio nascitur. deniq
ea act̾one pupillũ tenẽ dici¬
mus ut impendia restituat
offo iudicis. ¶Diersa cã est
eins quiputat se mppriam ĩ¬
pende cũ sic coĩs. huic ei nec
dandũ est. Iule eĩ qui scit rem
eẽ coem.ẜ aliena negotiaco a¬
bit posci idicem posse a quo¬

Expanded text:
enim negotia socii gero, sed propriam rem tueor et magis ex re, in quam impenditur, quam ex persona socii actio nascitur. denique ea actione pupillum teneri dicimus, ut impendia restituat officio iudicis. diversa causa est eius, qui putat se in rem propriam impendere, cum sit communis: huic enim nec dandum est. ille enim qui scit rem esse communem uel aliena negotia eo apsit posci iudicem posse a quo
Abbreviated transcription (Latin):
uic usuffructus petitur. nõa dño
possideat᷑ act̾o redditur.⁊ iosi de fũ¬
di ꝓprietate int̾ duos qõsit. fructu
sic ꝓbibiturus frui cũ cauus usus¬
fructus relictuc est ꝙͣdiu de uire su
o ꝓbet. ¶ S si ip̃i usufructuario qõ¬

Expanded text:
ructus petitur, non a domino possideatur, actio redditur. Et ideo si de fundi proprietate inter duos quaestio sit, fructuasit prohibiturus frui eum, cui ususfructus relictus est, quamdiu de iure suo probet. Sed si ipsi usufructuario q