comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onem diu peregrinata conscendit: Ex more
parantur exequie: & nobilium ordine prȩ¬
eunte: aureum feretro uelam̃ obtenditur:
uidebatur mͥ clamare decelo: ñ agnosco ues¬
tes: amictus iste ñ m̃s: hic ornatus alienꝰ. ẽ.
Sed qͥd agimus: Matris ꝓhibentur lacrimȩ:¬
& ipsi plangimus: Confiteor affectus meos:
totus hic liber fletib scribitur. fleuit & ie
lazarum: quia amabat illũ Non ẽ. optimꝰ
consolator. quẽ ꝓpͥi uincunt gemitus. cuius
uscerib mollitis. fracta in lacrimis uerba dis¬
sudantꝰ. Testor mi paula iħm qu̾e blesilla
ñc sequitur: testor scõs angłos eius. quoꝵ con¬
sortio fruttur : eadẽ me doloꝵ ꝑpeti torm̃ta
quȩ pateris : Patrem esse sp̃u: nutritiũ carita¬
te : & interdum dicere : pereat dies illa in qͣ
natus sum : & heu mͥ mater ut quid me genu¬
quar adte Quid est qͦd uie peccatoꝵ ꝓsperan¬
tur. & mei qͦq penȩ moti sunt pedes. pacem

Expanded text:
onem diu peregrinata conscendit, ex more onem diu peregrinata conscendit, ex more parantur exequiae, et nobilium ordine praeeunte, aureum feretro velamen obtenditur. Videbatur mihi tunc clamare de coelo. Non agnosco vestes: amictus iste non est meus: hic ornatus alienus est. 2. Sed quid agimus? Matris prohibituri lacrymas, ipsi plangimus. Confiteor affectus meos, totus hic liber fletibus scribitur. Flevit et Jesus Lazarum, quia amabat illum . Non est optimus consolator, quem proprii vincunt gemitus, cujus uisceribus emollitis fracta in lacrimis uerba desudant. testor, mi Paula, Iesum, quem Blesilla nunc sequitur, testor sanctos angelos eius, quorum consortio fruitur, eadem me dolorum perpeti tormenta, quae pateris: patrem esse spiritu, nutricium caritate, et interdum dicere: pereat dies illa, in qua natus sum, et: heu mihi, mater, ut quid me genuquar ad te: quid est, quod uia peccatorum prosperatur? et: mei paene moti sunt pedes pacem
Abbreviated transcription (Latin):
ammos arguebat : sed cum interiori semente
deiecerat Inter ancillarum uirginũ cultum
dominamq nichil medium : nisi qͦd in eo faci¬
lius dinoscebatur. qͦd neglegentius incedebat:
uacillabat egrotatione fessa. & pallentẽ trem̃¬
temq faciem uix collum tenuem sustinebat : et
tamen aut ꝓpħa. aut ȩuangłium semꝑ inmanib
lacrimis ora cõpleuit: Singultus occupat uocẽ.
& herentem linguam uiscera cõmota ñ laxant:
cum scm corpusculum febrium ardor ex quo¬
quer&: & semianime in lectulum uallaroe cir¬
culus. ꝓpinquoꝵ: hȩc inextremo uerba man¬
dabat. Orate dñm iħm ut mͥ ignoscat: qr im¬
plere nonpotui qͦd uolebam: Secura esto¬
õmi blesilla: confidimus ꝓbantes uera quȩ
dicimus: numqua sera conuersio uox hȩc
primus dedicata ẽ. in latrone : am̃ dico tibi
hodie mecum eris inparadyso. Postquam
autẽ sarcina carnis abiecta. ad suum aĩa
reuolauit auctorem. & antiquam possessi

Expanded text:
animos arguebat, sed cum interiori se mente animos arguebat, sed cum interiori se mente deiecerat, inter ancillarum uirginum cultum dominamque nihil medium, nisi quod in eo facilius dinoscebatur, quod neglectius incedebat. uacillabat aegrotatione gressus et pallentem trementemque faciem uix collum tenue sustinebat, et J.amen aut propheta aut euangelium semper in manibus. lacrimis ora conplentur, singultus occupant uocem et haerentem linguam uiscera commota non laxant: cum sanctum corpusculum febrium ardor excoqueret et semianimis lectulum uallaret circulus propinquorum, haec in extrema uerba mandabat: orate dominum Iesum, ut mihi ignoscat, quia inplere non potui, quod nolebam: secura, esto, mi Blesilla, confidimus; probas uera, quae dicimus: numquam est sera conuersio\'. uox haec primum dedicata est in latrone: amen dico tibi; hodie mecum eris yi paradiso. postquam autem sarcina carnis abiecta ad suum anima reuolauit auctorem et in antiquam posses
Abbreviated transcription (Latin):
ut iħs miseram hierusalem: sed plorabo sc̃i¬
tatem: miscdiam. innocentiam: castitatẽ:
plorabo om̃s pariter inunius morte uirtu¬
tutes. non quo desit illa quȩ abiit : sed quo
nobis inpatientius sit dolendum: qͦd talẽ
uidere desiderauimus: Quis enim siocis ocłis
recordetur uiginti annoꝵ ad olespentulam
tam ardentis fidi crucis leuasse uexillum:
ut magis amissam uirginitatem. qu̾a mari
doler&e interitum: Us sine singultib transea
orandi instantiam : nitorẽ linguȩ : memona
tenacitatem: acumen ingenĩ i: Si grece au¬
disses loquentẽ. latinã eam nescire putases
Si inromanã linguã se uerteros: nichil om¬
nino peregrins sermo sonabat. Iam uero
qd in origene qd̃q in illa grecia tota miratir
inpaucis ñ dicam m̃sib sed dieb: ita hebreȩ
uinguȩ uicerat difficultates: ut ine discendis
canendisq psalmis cum matre contender&:
humilitas uestium. ñ ut inplerisq tumentes

Expanded text:
ut Iesus, miseram Hierusalem, sed plorabo — sanctiut Iesus, miseram Hierusalem, sed plorabo — sanctitatem, misericordiam, innocentiam, castitatem; plorabo omne pariter in unius morte uirtutes, non quo lugenda sit illa, quae abiit, sed quod nobis inpatientius sit dolendum, quod talem uidere desiuimus. quis enim siccis oculis recordetur uiginti annorum adulescentulam tam ardenti fide crucis leuasse uexillum, ut magis amissam uirginitatem quam mariti doleret interitum? quis sine singultibus transeat orandi instantiam, nitorem linguae, memoriae tenacitatem, acumen ingenii? si Graece audisses loquentem, Latine eam nescire iurasses; si in Romanum sonum lingua se uerterat, nihil omnino peregrinus sermo redolebat. iam uero, quod in Origene illo Graecia tota miratur, in paucis non dico mensibus, sed diebus ita Hebraeae linguae uicerat difficultates, ut in ediscendis canendisque psalmis cum matre contenderet. humilitas uestium non, ut in plerisque, tumentes
Abbreviated transcription (Latin):
gradum: Si sordes fletib lauerint. Hoc ido
dico. ut non te terreant descendentes : sed ꝓuo¬
cent ascendentes Numquam eremplum a
malis sumitur. Et̃̾iam inscli reb semꝑ ame¬
liori parte incitamenta uirtutum st̃. Oblitus
ꝓpositi & eꝓistolaris breuitatis plura dictare
cupiebam : ad materiȩ qͥppe dignitatẽ. & ad
meritum ꝑsonȩ tuȩ parum est. qͦd dicitur
omne. Et eoce tibi nr ausonius cȩpit scedulã¬
seedulaf flagitare: urgere notarios: & hinnitu
feruentis equi ingenioli mei festinus argu¬
ere tarditatem Memento igit nr̃i: & cura ut
inxpo ualeas. atq ut cetera taceam. domestia
sc̃ẽ uere exempla sectare: que uere xp̃m
secuta. peregrinationis molestias sustin&: &
sit tͥ tanti dux femina facti: Ad paulam¬
de dormitione blesillae. cxui.¬
uis dabit capiti met aquam. & oculis me¬
is fontem lacrimarum. & plorabo. Non
ut hieremias ait. uulneratos popłi mei. nec

Expanded text:
gradum, si sordes fletibus lauerint. hoc ideo gradum, si sordes fletibus lauerint. hoc ideo dico, ut non te terreant descendentes, sed prouocent ascendentes. numquam exemplum a malis sumitur; etiam in saeculi rebus semper a meliore parte incitamenta uirtutum sunt. oblitus propositi et epistolaris breuitatis plura dictare cupiebam—ad materiae quippe dignitatem et ad meritum personae tuae parum est omne, quod dicitur — et ecce tibi noster Ausonius coepit scidulas flagitare, urguere notarios et hinnitu feruentis equi ingenioli mei festinus arguere tarditatem. memento igitur nostri et cura, ut in Christo ualeas, atque, ut cetera taceam, domestica sanctae Uerae exempla sectare, quae uere secuta Christum peregrinationis molestiam sustinet, et sit tibi tanti dux femina facti. CXIX. ADE MORTE BLESILLAE. Quis dabit capiti meo aquam et oculis meis fontem lacrimarum, et plorabo — non, ut Hieremias ait, uulneratos populi mei nec,
Abbreviated transcription (Latin):
corruisse: illud breuiter respondebo.
non mea esse que dico: sed dñi saluato¬
ris: non monere qͥd ipse possim : sed
qͥd debeat uelle uel facere. qui seruus
futurus ẽ. xp̃i. & athlete suasorib for¬
tiores sunt : & tam̃ mon& debilior: pug¬
nat ille qui fortior. ẽ Noli respicere
udam negantem: sed paulũ respice.
confitentem. Iacob ditissimi patris filiꝰ
solus & nuidus inbaculo suo ꝑgit
mesopotamiam : iac& lassus iͥtinere: & qui
delicatissime arebecca matre fuerat ecducatꝰ.
lapide ad caput ꝓpuliullo utitur. Uidit
scalam de terra usq ad cȩlum. & ascendentes
suꝑ eam angłos & descendentes : & de suꝑ
innitentem dñm. ut lapsis manũ porrigere.
ut ascendentes suo ad laborẽ prouocaret
aspectu Unde & uocatur locus ille bethel.
id est. domus dĩ: in qua cotidie ascenditur &
descenditur. & eñi sc̃i corruunt. si fuerint ne¬
glegentes: & peccatores. pristinum recipiunt

Expanded text:
conruisse, illud breuiter respondebo: conruisse, illud breuiter respondebo: non mea esse, quae dico, sed domini saluatoris, non monere, quid ipse possim, sed, quid debeat uelle uel facere, qui seruus futurus est Christi. et athletae suis unctoribus fortiores sunt et tamen monet debilior et pugnat ille, qui fortior est. noli respicere ludam negantem, sed Paulum respice confitentem. Iacob, ditissimi patris filius, solus et nudus in baculo suo pergit Mesopotamiam, iacet lassus itinere et, qui delicatissime a Rabecca matre fuerat educatus, lapide ad caput pro puluillo utitur. uidit scalam de terra usque ad caelum et ascendentes per eam angelos et descendentes et desuper innitentem dominum, ut lassis manum porrigeret, ut ascendentes suo ad laborem prouocaret aspectu. unde et uocatur locus ipse Bethel, id est \'domus dei\', in qua cotidie ascenditur atque descenditur. et sancti enim conruunt, si fuerint neglegentes, et peccatores pristinum recipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
lxxx. & quieqͥa suꝑ est labor & dolor.
felix & omni dignus beatitudine. quem
senectus xp̃o occupat seruientem: quẽ ex¬
trema dies saluatori inuenit militantẽ:
qui ñ confundetur cum loquetur inimi¬
cis suis inporta: cui sintroitu paradysi
dicetur. recepisti mala inuita tua: nc̃
aut̃ hic lȩtare. Nec enim ulciscitur. bis
dñs meadem re Diuitem purpuratũ:
gehenne flamina suscepit: Lazarus pau¬
per & plenus ulcerib cuius carnes pu¬
tridas lambebant canes. & iuix demicis
mense locupletis miseram sustentabat
animam. insinu abrahe recipitur: & tan¬
to patriarcha parente lȩtatur Difficile
immo inpossibile ut & p̾sentib & futuriᷤᷤ
quis fruatur bonis: ut & uentrem hic:¬
& ibi mentem impleat: ut dedeliciis tran¬
seat addelitias : ut in utroq scło primus
sit: ut interra & incelo appareat glo¬
riosus. Qͦd si tibi tacita cogitatio scru¬
pulum mouerit: cur monitor ipse ñ
talis sim. qualem te esse desidero: et
non nullos uideris inmedio itinere

Expanded text:
 quicquid supra est, labor et dolor est. felix et omni dignus beatitudine, quem senectus Christo occupat seruientem, quem extrema dies saluatori inuenerit militare, qui non confundetur, cum loquetur inimicis suis in porta, cui in introitu paradisi dicetur: \'recepisti mala tua in uita tua, nunc autem hic laetare\'. nec enim ulciscetur dominus bis in eadem re. diuitem purpuratum gehennae flamma suscepit; Lazarus pauper et plenus ulceribus, cuius carnes putridas lambebant canes et uix de micis mensae locupletis miserabilem sustentabat animam, in sinu Abrahae recipitur et tanto patriarcha parente laetatur. difficile, immo inpossibile, ut et praesentibus quis et futuris fruatur bonis, ut et hic uentrem et ibi mentem inpleat, ut de deliciis transeat ad delicias, ut in utroque saeculo primus sit, ut et in terra et in caelo appareat gloriosus. Quodsi tibi tacita cogitatio scrupulum mouerit, cur monitor ipse non talis sim, qualem te esse desidero, et nonnullos uideris in medio itinere
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ad requiem deducamur. Sequitur com¬
summatio om̃iũ gaudioꝵ. qͦd inresurrecti¬
one inuicẽ nobis dño reformante reddimꝰ
de dormientib ut non contristemini sicut
& ꝙteri qui spem non habent. Si eñi ered̃¬

Expanded text:
quod ad requiem deducamur. Sequitur conquod ad requiem deducamur. Sequitur consummatio omnium gaudiorum, quod in resurrectione invicem nobis, Domino reformante, reddemude dormientibus: ut non contristemini, sicut et caeteri qui spem non habent. Si eni
Abbreviated transcription (Latin):
cere ñ conamur: Illi seruire filios suos in
cunctamur: Quasi potius apud homines
iudicemur: magis qua pęnes dm̃ cõmendare
Aliquẽ filioꝵ xp̃iani nolunt uel gratulatio.¬
ne sua deducere adbona: gentiles tradere
non cunctantur ad mala. Postremo uel cum
ipsa felicitate nr̃oꝵ morientium cogamur
animum flectere: ne desideriis eoꝵ desideria
nr̃a incipiant reluctari. Esto religiosus uł
uoto eius quȩ euasit. si ñ potes exulta quia
placuisse cognoscis tui participẽ sangiuns
munis hic casus: uanus dolor.ẽ. qui nec pͥ¬
mus uidetur esse nec solus. Postremo uide¬
si aliqͥd debeat dolori concedi: ubi sine aliqͥ
remedio potest animus fatigari Sapiente
deb& dolere. qui dol&: ne ꝑdat sine causi
qd̃ dol&. Nc̃ aut̃ contra luctum sumenda
ft̃ arma: ut spes nr̃a possit habere uictorũ.
Principaliter qͦd uoluit dñs suscipere grati¬
lemur. Deinde quia hoc nobis inmundo
cõmune ẽ. additur nobis peculiarenr̃m

Expanded text:
cere non conamur. Ilcere non conamur. Ilcunctamur, quasi tutius apud homines iudicetur magis quam penes Deum comdemnari aliquem filione sua deducere ad bona. Gentiles tradere non cunctantur ad mala. IX. Postremo vel cum ipsa felicitate nostrorum morientium cogamur animum flectere: ne desideriis eorum desideria nostra incipiant reluctari. Esto religiosus, vel voto ejus quae evasit, si non potes tuo. Exsulta, quia placuisse cognoscis tui participium sanguinis munis hic casus: vanus dolor est, qui nec primus videtur esse nec solus. si debeat aliquid dolori concedi, ubi sine aliquo remedio potest animus fatigari. sapienter debet dolere qui dolet ne perdat sine causa quod dolet. nunc autem contra luctum sumenda sunt arma, ut spes nostra possit habere uictoriam. principaliter quod Dominus uoluit suscipere gratlemur. Deinde quia hoc nobis in mundo commune est, additur privatim peculiare nostrum,
Abbreviated transcription (Latin):
putari poteris. sodm uotũ tuũ habe post
abraham. Si ñ potes primum: ut  ille ñ
sublato gaudere. Abillo dñs postulam:
ate tulit. Iile iussioni paruit: tu uoluntati
consenti. Illum ꝑ inlicitam legẽ naturȩ ꝓ¬
bauit sibi de uotum. te saltẽ ꝑ licitã conditi¬
onẽ mortalitatis ad not&e religiosum. Inqua
parte ccp̃ianũ te poteris ad ꝓbare: Erubesca
incredulitas nr̃a. quȩ nec cum gentib deo
uult esse sub iecta. Communis ẽ. nobis cum
illis exitus mortis: & dolores illoꝵ superamus
dolorib nr̃is Qd ageremus si peculiare aliqd
exigeretur a nobis: qd̃ ad addedecus nr̃m ꝑti¬
ner&. Gentiles dolores sepe contempnunt:
cum ñ ad ꝓmissa cęlestia. sed ad penas tartan
rapiantur: & nos plangimus euntes adcelum
Considera xp̃ianus talis quid deinceps meret.
qui nec imitari contendit ex empla scõꝵ. nec
contemptum habere gentilium. Illi luctus
desperando despitiunt: tios & sperando despi¬

Expanded text:
putari poteris. Secundum votum tuum habe post putari poteris. Secundum votum tuum habe post Abraham, si non potes primum: ut quod ille non sublato gaudere. Ab illo Dominus postulavit, a te tulit: ille jussioni paruit, tu voluntati consentias. Illum per illicitam legem naturae probavit sibi devotum: te saltem per licitam conditionem mortalitatis annotet religiosum. In qua parte Christianum te poteris approbare. VIII. Erubescat incredulitas nostra, quae nec cum gentilibus Deo vult esse subjecta. Communis est nobis cum illis exitus mortis: et dolores illorum superamus doloribus nostris. Quid ageremus, si peculiare aliqexigeretur a nobis quod ad dedecus nostrum pertineret? Gentiles dolores saepe contemnunt, cum non ad promissa coelestia sed ad poenas tartari rapiantur. Et nos 171 plangimus euntes ad coelum. Consideret christianus talis quid deinceps mereatur qui nec imitari cocontemptum habere gentilium? Illi luctus desperando despiciunt: nos et sperando despi
Abbreviated transcription (Latin):
doleat: sic diffidentia sola dolorib in ue¬
nitur ancilla: Nam si dormientes dm̃is:
dormientes utiq credere debemus: & ñ
atur uiuet. Si tibi medicus hoe ꝓmitte¬
r& qͥsquam : nullam sine dubio ꝓmissi¬
oni eius negare poteras omnino lȩticiã.
deliorem xp̃o pariter & potentiorẽ medi¬
cum uidearis inpromissionẽ iudicare :
Sed destitutam dicis doleo senectutẽ: qͥ
debueram meos liberos potuis ante ce¬
dere ne inlaborib temanerẽ. Quando
spiritalib bonis qͦdcũq tractatur : nichil
est omnino decarnalib ante oculos p̃po¬
nendum. Ego tibi melius ꝓfiteor euenis¬
se: qui non carnalẽ. sed spiritalẽ karitatẽ
leuatũm senectuti tue. Amputauit do¬
minus magis sollicitudinẽ que torquȩ¬
bat de uiua filia neperir& Alelius utiq
nc̃ mortuam scło. credis esse apud đm
uiuam: quam hic uiuam mortuam.
Misisti nutrimenta tua xp̃o Si luctũ
horrueris. & te obtudisse pignus dõ de¬

Expanded text:
doleat, sic diffidentia sola doloribus tedoleat, sic diffidentia sola doloribus tenetur ancilla. nam si dormientes dicimus, dormientes utique credere debemus et non atur, uiuet. si tibi medicus hoc promitteret quisquam, nullam sine dubio promissioni eius negare poteras omnino laetitiam: deliorem Christo pariter et potentiorem medicum uidearis in promissionibus iudicare. sed destitutam, dicis, doleo senectutem, qui debueram meos liberos potius antecedere, ne in laboribus remanerem. quando de spiritalibus bonis quodcumque tractatur, nihil est de carnalibus omnino ante oculos reponendum. ego tibi melius profiteor euenisse, qui non carnalem sed spiritalem circa te leuatum. senectuti tuae amputauit magis Dominus sollicitudinem quae te torquebat de uiua filia ne periret. melius utique nunc mortuam saeculo credis esse apud Deum uiuam quam uiuam saeculo Misisti nutrimenta tua Christo. Si luctum horrueris, et te obtulisse pignus Deo de
Abbreviated transcription (Latin):
filios aut ꝓpter honores. aut propt̃ ne¬
gotia peregrinis regionib credunt: &¬
gaudent tota uita sua sine affectib com¬
morari : dum modo capiant qͦd cupiunt
de suis pignorib ad ipisci & ut ad pala¬
tia ꝑgant peregrinantur: ad stuclia
dignitatis. nauigant adquirenda.:
uel ad causas patrimonii aliquas explicandaᷤ
cum labore & ꝑiculo ꝓficiscentes om̃s mi¬
pellunt. ut secum uacare quos diligunt
patiuntur. Et ut ad palatia cęli ad studia
xp̃i. ad honorẽ uite ꝑpetuȩ. & patrimoni¬
um possessionis ȩterne cum securitate
ualeant ꝑuenire : nemo filios suos ase
li benter gratulatur abscedere. Ad cõ pa¬
randa peccata. gaudent tam parentes
a filiis quã filii aparentib ꝓuocante di¬
abolo separari: ad indulgentiã ꝑcipien¬
dam. nolunt abinuice do uocante dis¬
inditium magis ostendere diffidentię. Mi
chi crede semel inom̃ib incredulitas
mer&. & sicut non potest fides nosse quod

Expanded text:
filios, aut propter honores, aut propter nefilios, aut propter honores, aut propter negotia peregrinis regionibus credunt: et gaudent tota vita sine affectibus commorari, dummodo capiant, quod cupiunt de suis pignoribus adipisci: et ut ad palatia pergant, peregrinantur. Ad studia dignitatis navigant acquirenda, vel ad causas patrimonii aliquas explicandas cum labore et periculo, proficiscentes omnes impellunt, nec secum vacare quos diligunt, patiuntur. Et ut ad palatia coeli, ad studia Christi, ad honorem vitae perpetuae, et patrimonium possessionis aeternae cum securitate valeant pervenire, nemo filios suos a se libenter gratulatur abscedere. Ad comparanda peccata gaudent tam parentes a filiis, quam filii a parentibus, provocante diabolo, separari. Ad indulgentiam percipiendam, nolunt ab invicem, Deo vocante, disindicium magis ostendere diffidentiae. VIhi crede, semper in omnibus incredulitas moeret, et sicut non potest fides nosse quod
Abbreviated transcription (Latin):
unde ille coactus ẽ. flere: ne tu saltem
uidearis dormientis felicitatib inuidere:
Abalieno mundo ꝓprium transsiuit
addm̃: & de hostili patria migrauit
ad cȩlum. Contra sic apłs memorat
dicens Quadi sumus in hoc scło: pere¬
grinamur adño Non gͦ nobis luctum
deb& incutere quisquam: cũ aperegri¬
natione redire meruerit adꝓpriam
regionẽ: maxime cum ñ in anis & ua¬
cuus redire noscatur. qui xp̃ianitatis
mercatus est lucrum: propter qd̾ des¬
cendit ad mundi cõmertium. & ego in¬
quies nulla ꝓmissionũ cęlestium du¬
bitatione contͣr bor. sed sola seꝑarati¬
one dormientis estuans desolatus
pii pignoris iactor. Excusatio ẽ. hȩc
benedicte sine dubio fragilitatis humanȩ:
quȩ patrocinari ñ potest diffidentię.
Si enim desolationẽ ferre homines non
ualerent: nunqua prorsus parentes ase
sua pignora dimississent. Destitutos se
amorientib conqueruntur: & uiuos

Expanded text:
unde ille coactus est flere, ne tu saltem unde ille coactus est flere, ne tu saltem videaris dormientis felicitatibus invidere. Ab alieno mundo proprium transivit ad Dominum: et de hostili patria migravit ad coelum. Contra sic Apostolus commemorat, dicens: Quamdiu sumus in hoc saeculo, peregrinamur a Domino . Non ergo nobis luctum debet incutere quisquam, cum a peregrinatione redire meruerit ad propriam regionem, maxime cum non inanis et vacuus redire noscatur, qui Christianitatis mercatus est lucrum: propter quod descendit ad mundi commercium. Et ego, inquies, nulla promissionum coelestium dubitatione conturbor, sed sola separatione dormientis aestuans, desolatus solatio pii pignoris jactor. V. Excusatio est haec, benedicte, sine dubio fragilitatis humanae, quae patrocinari non potest diffidentiae. Si enim desolationes homines ferre non valerent, numquam prorsus parentes a se sua pignora dimisissent. Destitutos se a morientibus conqueruntur: et vivos
Abbreviated transcription (Latin):
ne fidem ꝑfidiam facerte. quam docebat: dolu¬
it lazarum non dormientem. sed potius re¬
surgentem: & flebat quem cogebatur ꝓpter
saluandos alios scło reuocare: Panc uitam
dans dñs ingemiscebat: qũa tu doles esse
sublatam. Contra lacrimas eius pug¬
nant lacrime tus : & amor tuus amori
eius non conuenit. Hic fletus ñ habet
potestatem. Ille nolebat reddere laborib
que dilexerat: & tu amare credis. cui
laboꝵ uolebas adhuc restare tormenta:
Cȩterum si putas eum laz arum doluisse.
ante non ꝑmisisset exire: qui repellexe
poterat mortem: aut certe non fleret:
qui mortuum resuscitare post modũ
habuerat potestatem Unde apparet
sola eum causa fuisse cõmotum. qͦd ad
hostilẽ uitam carissimũ reuocare denuo
ꝓpter credituros aliquos & confundendoᷤ
in credulos urgebatur Denio sic subse¬
cutus ẽ. dicens. Ergo pater ut credant
quia tu me misisti: ait clara uoce. La¬
zare ꝓdi foras. & factum ẽ. Gaude gͦ

Expanded text:
ne fidem perfidiam faceret, quam docebat. Dolune fidem perfidiam faceret, quam docebat. Doluit Lazarum non dormientem, sed potius resurgentem: et flebat, quem cogebatur propter alios ad saeculum revocare. Hanc vitam dans Dominus, ingemiscebat, quam tu doles esse sublatam. Contra lacrymas ejus pugnant lacrymae tuae, et amor tuus amori ejus non convenit. Hic fletus non habet pietatem. Ille nolebat reddere laboribus, quem dilexerat: et tu amare credebas te, cui laborum volebas adhuc praestare tormenta. Caeterum si putas eum Lazarum doluisse, ante non permisisset exire, qui repellere potuit mortem: aut certe non fleret, qui mortuum suscitare postmodum habuerat potestatem. Unde apparet, sola eum causa fuisse commotum, quod ad hostilem vitam charissimum revocare denuo, et propter credituros aliquos et confundendos incredulos, urgebatur. Denique sic subsecutus est, dicens: Ergo, Pater, ut credant, quia tu me misisti, ait clara voce: Lazare, prodi foris . Et factum est. IV. Gaude ergo
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ñ erat hȩc consolatio contra luctum: qͦd ne¬
mo lugere debeat. cum aliquid reddiderit
alienum : quia fas non erat apud alium retine¬
ri: qͦd dño suo fuerat necessarium. Aaditur con¬
solationis alia ꝓuidentia: quȩ iaculis orbita¬
tis occurrat. Plangere debuimus de scło rece¬
dentib. si scłi inimiticias contra nos minime
sentire mus. & plangimus dñi beneficia. quia
mouit infirmitati nr̃ȩ qͦd prestat Periclitari
uolebat ad huc qui dolet aliquẽ dormientẽ:
& inter fluctus uitȩ p̃sentis uidere cupiebat.
miserum laborare : tantis ac talib tempesta¬
tibus uitȩ. Tot inpugnationes diaboli. tot
corꝑis bella: tot scłi clades euasit: & lacrimaᷤ
fundis. quasi nescias quid inte ipso cotidie
dicens : si diligeretis me gauderetis. quia ua¬
do ad patrem Plane lazarum mortuũ fleuit.
edas non tuas lacrimas fudit Resurrec¬
tionss promissor dolorem docere ñ poterat:

Expanded text:
ergo non erat haec ergo non erat haec mo lugere debeat cum aliquid reddiderit alienum: quia fas non erat apud alium retineri, quod Domino suo fuerat necessarium. Additur consolationis alia providentia, quae jaculis orbitatis occurrat. Plangere debuimus de saeculo recedentes, si saeculi inimicitias contra nos minime sentiremus: et plangimus Domini beneficia, qui novit infirmitati nostrae quid praestet. Periclitari volebat adhuc, qui dolet aliquem dormientem: et inter fluctus vitae praesentis videre cupiebat miserum laborare. Talibus ac tantis tempestatibus vitae, tot impugnationes diaboli, tot corporis bella, tot saeculi clades evasit. Et lacrymas fundis, quasi nescias quid in te ipso quotidie stolos suos, dicens: Si diligeretis me, gauderetis, quia vado ad Patrem . Plane Lazarum flevit mortuum, sed non tuas lacrymas fudit. Resurrectionis promissor dolorem docere non poterat,
Abbreviated transcription (Latin):
tuum dolore commotum. De filiȩ dormitione
cognoui Non aliud principaliter admiratus sũ.
quam xp̃iani pectoris inte ablatam uirtutem
fuisse: ut animum flecteres addolorẽ. Stupeo
murum fidi penetratum uulnerib orbitatis:
qũe sopire debuerat spes resurrectionis et
regni cęlestis Numquam spes cumdolore con¬
cordat: nec fides aliquando sensit quãcumq
iacturam: Resurgere credimus nr̃os. os plan¬
gimus: Qͥa faceremus si mori tantũmͦ p̾cipe
tum Qd dederat: abstulit qui creauerat. qis
est alius qui plangat qd̃ ad tempus acceꝑat:
Commodauerat ut haberes. quantũcũq tp̃r
uoluissoe: & cum uell&e rursum auferr&e. Ni¬
chil abstulit tuum: qui reciꝑe dignatus est
ꝓprium. Creditum suum recipe decuit cre¬
ditorẽ: & nichil aliud dec&. quã creditori
suo grãs agere mutuantem. Sic iob legimus
quam sequimur deuotissimam uocem dicentis.¬
Dñs inquit dedit dñs abstulit: sicut dño placu¬
it ita factum ẽ. sit nom̃ dñi benedictũ. Parũ

Expanded text:
tuum dolore commotum de filiae dormitione cognovi. Non aliud principaliter admiratus sum, quam Christiani pectoris in re ablatam virtutem fuisse, ut animum flecteres ad dolorem. Stupeo murum fidei penetratum vulneribus orbitatis, quem sepire debuerat spes resurrectionis et regni ccordat nec fides aliquando sentit quamcumque iacturam. resurgere credimus nostros, et plangimus. quid faceremus, si mori tantummodo sine tum. quod dederat tulerat qui creauerat. quis certat alius plangere quod ad tempus acceperat ? commodauerat ut haberes quantocumque tempore uoluisset et cum uellet rursus auferret. nihil abstulit tuum qui recipere dignatus est proprium. creditum suum recipere decuerat creditorem, et nihil aliud decet quam creditori suo gratias agere mutuantem. sic Iob legimus quam sequamur deuotissimam uocem. Dominus, inquit, dedit, Dominus abstulit. sicut Domino placuit, ita factum est. sit nomen Domini benedictum. parum
Abbreviated transcription (Latin):
difficile ẽ. pressam malis innocentiam
ñ dolere: & hoc ipso fide periclitari:
quo se uid& in iuste sustinere qͦd patit᷑.
Adque respondens diabolus dño ait.
Corium ꝓcorio. & om̃ia quȩ hab&s ho¬
mo dabit pro anima sua sed ex tende
manum tuam & tange os eius & car

Expanded text:
difficile est pressam malis innocentiam difficile est pressam malis innocentiam non dolere et in hoc ipso fide periclitari, quod se uideat iniuste sustinere, quod patitur. ad quae respondens diabolus domino ait: corium pro corio et omnia, quae habuerit homo, dabit pro anima sua. sed extende manum tuam et tange ossa
Abbreviated transcription (Latin):
ex equias ꝓsecutus es Perdidit ille
simul om̃s diuitias: & succedentib sibi
maloꝵ nuntiis ad singulas plagas fere¬
batur immobilis. cõplens inse illud de
sapiente p̾conium : si fractus in labat᷑¬
orbis: in pauidum ferient ruinȩ: Tibi
maior pars substantiȩ derelicta est :¬
& tantum temptaris quantum ferre
potes: Nec dum ad eum ꝑ uenisti gra¬
dum: ut totis ad uersum te cuneis di¬
micetur Diues quondam dñs. & diti¬
or pater: subito orbus & midus ẽ. Cũq
in om̃ib his quȩ contigerant ei. ñ pec¬
cass& corã dño: nec quicqu̾a locittus
ẽet insipiens: exultans dñs in uictoriã
famuli sui & illius patientiã suum
docens triumphum. dicit diabolo:
animaduertisti famulum meum. iob.
Qñsit quisqu̾ã similis illi suꝑ terrã:
Homo innocens uerus di cultor. abs¬
tinens se abom̃i malo. & ad huc ꝑ¬
seueratĩ innocentia. Pulchre addidit.
& adhuc ꝑseuerat in innocentia: qr

Expanded text:
exequias prosecutus es. Perdidit ille exequias prosecutus es. Perdidit ille simul omnes divitias, et succedentibus sibi malorum nuntiis ad singulas plagas feriebatur immobilis, complens in se illud de Sapiente porbis, inpauidum ferient ruinae. tibi maior pars substantiae derelicta est et tantum temptaris, quantum ferre potes. necdum enim ad eum peruenisti gradum, ut totis aduersum te cuneis dimicetur. Diues quondam dominus et ditior pater subito orbus et nudus est. cumque in omnibus his, quae contigerant ei, non peccasset coram domino nec quicquam locutus esset insipiens, exultans deus in uictoria famuli sui et illius patientiam suum ducens triumphum dixit ad diabolum: animaduertisti famulum meum Iob, quia non est quisquam similis illi super terram? homo innocens, uerax dei cultor, abstinens se ab omni malo et adhuc perseuerat in innocentia. pulchre addidit: et adhucperseuerat in innocentia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat cariorem. electum nobilissimum
generum : ex quo ut omia taceam. plus
meroris quam gaudii suscepisti. Hic. ẽ
cathalogus tẽptationum tuarum. & cũ
iuliano tyrunculo xp̃i pugna hostis an¬
tiqui. Quȩ si adte respifias. grandia st̃:
si ad pugnatorẽ fortissimum. ludus et
umbrȩ certaminis Beato iob post ma¬
loꝵ examina uxor pessima reseruata. ẽ.
ut per eam discer& blasphemare : tibi
sublata. ẽ. optima. ut miseriarum sola¬
tium ꝑderes. Aliud ẽ autẽ sustinere
quam nolis: aliud desiderare quã dili¬
gis. Ille in tot mortib filioꝵ. domus
suȩ ruinam. unum habuit sepulcħru:
& scissis uestib ut parentis monstrar&
affectum procidens interram ad orauit.
& dixit : nudus exiui de uentre matris
meȩ : nudus & redeam : dñs dedit dñs
abstulit: sic̃ dño placuit. ita factum est.
sit nom̃ dñi benedictum. Tu ut parcis¬
sime dicam. inter multoꝵ officia pro¬
pinquoꝵ. & consolantes amicos. tuoꝵ

Expanded text:
fecerant cariorem, electum nobilissimum fecerant cariorem, electum nobilissimum generum, ex quo ut ommaeroris quam gaudii suscepisti. hic est catalogus temptationum tuarum, haec cum Iuliano, tirunculo Christi, pugna hostis antiqui. quae, si ad te respicias, grandia sunt, si ad bellatorem fortissimum, ludus et umbra certaminis. beato Iob post malorum examina uxor pessima reseruata est, ut per eam disceret blasphemare; tibi sublata est optima, ut miseriarum solacium perderes. aliud autem est sustinere, quam nolis, aliud desiderare, quam diligas. ille in tot mortibus filiorum domus suae ruinam unum habuit sepulchrum et scissis uestibus, ut parentis monstraret affectum, procidens in terram adorauit et dixit: nudus exiui de utero matris meae, nudus et redeam. dominus dedit, dominus abssit nomen Domini benedictum . Tu, ut parcissime dicam, inter multorum officia propinquorum, et consolantes amicos, tuorum
Abbreviated transcription (Latin):
nustatem: ad sc̃arum scripturarum graui¬
tatem confugimus. ubi uulnerum uera
medicina. ẽ: ubi doloꝵ certa remedia : in
quib recipit unicum filium mater infe¬
retro: ubi turbȩ dicitur circumstanti.
non ẽ. mortua puella sed dormit: ubi qua¬
triduanus mortuus ad uocẽ inclamantis
dñi ligatus egreditur. Audio te inbreui
tẽꝑe duas uirgunculas filias iunctis pene
extulisse funerib: & pudicissimã atq fidelis¬
fimã coniugẽ tuam faustinam. immo fidi ca¬
lore germanã. inqua sola post amissos libe¬
ros ad quiescebas : subita tͥ dormitione sub¬
stractam: quasi naufragus inlittore latrones
ens ursum. extendensq manum ad parietẽ
a colubro mordearis. consecuta rei familiaris
damna: uastationẽ totius barbaro hoste pro¬
uincie: & in cõmuni depopulatione priuatas¬
tuarum possessionum ruinas: ab actos arm̃toꝵ
de pecoꝵ greges. ũictos occisosq seruulos. &
in unica filia qu̾ã tͥ tam crebra orbitas

Expanded text:
nustatem ad sanctarum scripturarum grauinustatem ad sanctarum scripturarum grauitatem confugimus, ubi uulnerum uera medicina est, ubi dolorum certa remedia, in quibus recipit unicum filium mater in feretro, turbae dicitur circumstanti: non est mortua puella, sed dormit, et quadriduanus mortuus ad uocem inclamantis domini ligatus egreditur. Audio te in breui tempore duas uirgunculas filias iunctis paene, extulisse funeribus et pudicissimam ac fidissimam coniugem tuam Faustinam, immo fidei calore germanam, in qua sola post amissos liberos adquiescebas, subita tibi dormitione subtractam, quasi si naufragus in litore latrones ens ursum extendensque manum ad parietem a colubro mordeatur. consecuta rei fadamna, vastationem totius barbaro hoste provinciae, et in communi depopulatione privatas possessionum tuarum ruinas: abactos armentorum ac pecorum greges: vinctos occisosque servulos; et in unica filia, quam tibi tam crebrae orbitates
Abbreviated transcription (Latin):
ilius m̃s fr̃ tuus ausonius inipso iam
ꝓfectionis articulo cum mͥ p̾sentiam sui
tarde dediss& & cito abstulissoe : atq inpuncto
temꝑis salue pariter ualeq diciss&: uacuum
se redire arbitratus ẽ. nisi mearum adte aliqͥd
nugarum tumultuario sermone portar&. Iã
dimisso Sẏitemate equus publicus sternebat᷑:¬
& nobilem iuuenẽ puniceam indutrim tu¬
nicam balteus ambiebat. & tam̃ ille. appo¬
sito notario cogebat loqui: quȩ uelociter
edita uelox consequeretur manus: & linguȩ
celeritatem prenderent signa uerboꝵ. Itaq
ñ scribentis diligentia : sed dictantis temerita¬
te. longum silentium rumpo: offerens tibi
nudam officii uoluntatẽ. Ex temporalis ẽ
epła. absq ordine sensuum : sine lenocinio
nichil de oratore repperias. inprocinetu
effusam putes. & abire cupienti ingestum
uaticum. Loquitur scriptura diuina: mu¬
sica inluctu: intempestiua narratio Unde
& nos leporem artis rethoricȩ contemnen¬
tes. & puerilis atq plausibilis eloquii ue¬

Expanded text:
Filius meus, frater tuus Ausonius in ipso iam profectionis articulo, cum mihi praesentiam sui tarde dedisset, cito abstulisset atque in puncto temporis salue pariter ualeque dixisset, uacuum se redire arbitratus est, nisi mearum ad te aliquid nugarum tumultuario sermone portaret. iam dimisso synthemate equus publicus sternebatur et nobilem iuuenem punicea indutum tunica balteus ambiebat et tamen ille apposito notario cogebat loqui, quae uelociter edita uelox consequeretur manus et linguae celeritatem prenderent signa uerborum. itaque non scribentis diligentia, sed dictantis temeritate longum ad te silentium rumpo offerens tibi nudam officii uoluntatem. extemporalis est epistula absque ordine sensuum, sine lenocinio a amicum, nihil de oratore repperias. in procinctu effusam putes et abire cupienti ingestum uiaticum. diuina scriptura loquitur: musica in luctu intempestiua narratio. unde et nos leporem artis rhetoricae contemnentes et puerilis atque plausibilis eloquii ue
Abbreviated transcription (Latin):
ilec tissimo filio hieronimo: damasus
ep̃s in dño salutẽ. Cõmentaria cũ
legerẽ greco latinoq sermone in euange¬
lioꝵ interp̃tatione a nr̃is id est ortodoris
iuris olim acnuꝑ scripta. de eo qͦd̾ legitur
osanna filio dauid: non solum diuersa.
sed etiã contraria sibunet ꝓferunt. Idõ¬
dilectionis tue ardenti illo strenuitatis
ingenio: abscisis opinionib ambiguitatibq¬
supplosis. qͥd se habeat aput ebreos uiuo

Expanded text:
ilectiss. filio HIERONYMO DAMASUS Episcopus in Domino salutem. Commentaria cum legerem Graeco Latinoque sermone in Evangeliorum interpretatione a nostris, id est, orthodoxis viris olim, ac nuper scripta de eo quod legitur, Osanna filio David ; non solum diversa, sed etiam contraria sibimet proferunt. Dilectionis tuae est, ut ardenti illo strenuitatis ingenio, abscisis opinionibus, ambiguitatibussupplosis, quid se habeat apud Hebraeos, vivo
Abbreviated transcription (Latin):
me docuerit: Ego ut deme in terim lo¬
quar: nec santior sum hoc ennucho. nec
studiosior. qui de gchiopia. id est de extre¬
mis mundi finibus uenit ad templum.
Reliquid aulam regiam: & tantus ama¬
tor diuine scientiȩ fuit. ut etiam in uehi¬
culo sacras litteras legeret. & tumen cum
librum teneret. & uerba domini cogitati¬
one conciperet. lingua uolueret. labns per¬
sonaret. ignorabat eum quem in libro
nesciens uenerabatur: Uenit philippus.
ostendit ei iħm: qui clausus latelat in lit¬
tera Omira doctoris uirtus eadem ho¬
ra eredit eimuchus: baptizatus fidelis. &
sanctus est ^ magiter. de discipulo. plus in
deserto fonteȩ cołȩ. quam inaurato sẏnago¬
ge templo repperit: hec ame per stricta
sunt breuiter lleq enim eputolaris an¬
gustia euagari longuis patiebatur. ut in¬
telligeres te in scripturis sancus. sine pre¬
ino & monstrante. semitam non posse in¬
gredi taceo de grãmẽtricis. rethoribus.

Expanded text:
 docuerit? ego, ut de me interim lo docuerit? ego, ut de me interim loquar, nec sanctior sum hoc eunucho nec studiosior, qui de Aethiopia, id est de extremis mundi finibus, uenit ad templum, reliquit aulam regiam — et tantus amor diuinae scientiae fuit, ut etiam in uehiculo sacras litteras legeret — et tamen, cum librum teneret et uerba domini cogitatione conciperet, lingua uolueret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens uenerabatur. uenit Phostendit ei Jesum, qui clausus latebat in littera. O mira doctoris virtus! Eadem hora credit eunuchus, baptizatur, fidelis et sanctus est; ac de discipulo magister: plus in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato synagogae Templo reperit. 6. Haec a me perstricta sunt breviter 275 neque enim Epistolaris angustia evagari longius patiebatur ut intelligeres te in Scripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
& prophete appellabantur uidentes: quia
uidebant eum quem &teri non uidebant:
Abraham uidit diem eius. & letatus est: Ap¬
periebantur celi ezechieli: qui populo pec¬
catori clausi erant. Reuela in quid tlaind
oculos meos. & considerabo mirabilia de
lege tua Lex enim spiritalis est: &ͥ reue¬
latione opus est ut in telligatur. ac reue¬
lata faciȩ dei gloria contempletur: Liber
in apochalipsi septemsigillis signatus osten¬
ditur: quem si dederis homini scienti litte¬
ras ut legat. respondebit tibi. non possum.
signatus est enim Quantihodie putant
se nosse literas. & tenent signatum librũ:
nec aperire possunt. nisi ille reser auerit
qui habet clauem dauid: qui aperit. & ne¬
mo claudit: claudit & nemo aperit In
actibus apostolorum. sanctus eunuchis
immo uir. sic enim eum scriptura cogno¬
minat. cum legeret ysaiam. in terrogatus
aphilippo putas ne in telligis que legis. re¬
spondit: Quomodo possum. nui aliquis¬

Expanded text:
et prophetae appellabantur uidentes, quia et prophetae appellabantur uidentes, quia uidebant eum, quem ceteri non uidebant. Abraham uidit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli Ezechieli, qui populo peccatori clausi erant. reuela, inquit Dauid, oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua; lex enim spiritalis est et reuelatione indiget, ut intellegatur ac reuelata facie dei gloriam contemplemur. , Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur; quem si dederis homini scienti litteras, ut legat, respondebit tibi: \'non possum, signatus est enim\'. quanti hodie putantes se nosse litteras tenent signatum librum nec aperire possunt, nisi ille reserauerit, qui habet clauem Dauid, qui aperit et nemo claudit, qui claudit et nemo aperit! in Actibus apostolorum sanctus eunuchus, immo uir — sic enim eum scriptura cognominat —, cum legeret Esaiam, interrogatus a Philippo: putas intellegis, quae legis? respondit: quomodo possum, nisi me aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
stunt: Que uniuersa: recre in telligimus in
xpisto: Hoc doctus plaro nesciuit: hoc de¬
monstenes eloquens ignorauit: Perdam in¬
quiad̃ sapientiam sapientium: & prudentiã
prudentium reprolabo Uera sapientia: per¬
det falsam sapientiam : & quamquam stul¬
ticia prȩdicationis in cruce sit: tamen pau¬
lus sapientiam loquitur inter perfectos: sa¬
pientiam autem non seculi huius nec princi¬
pum seculi istius quidestruuntur: sed loqui¬
tur dei sapientiam in mysterio abbonditam:
quam predestinauit deus ante secula: deisa¬
pientia: xpistus est: xpistus enim. deiurtus
& dei sapientia hec sapientia in mysterio in¬
mysterio abscondita est: De qua q. noni psalmi
aitulus prenotatur. pro acultis alii. in quosunt
omnes chesauri sapientiȩ s. scientiȩ dei abscon¬
diti et q̃ in in mysterio absconditus erat. pre¬
destinatus ante secula : predetinatus autem
& prȩfiguratits in lege & prophetis: Unde

Expanded text:
stunt. Que universa recte intelligimus in stunt. Que universa recte intelligimus in Christo. Hoc doctus Plamosthenes eloquens ignorauit. perdam, inquit, sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo. uera sapientia perdit falsam sapientiam et, quamquam stultitia praedicationis in cruce sit, tamen Paulus sapientiam loquitur inter perfectos, sapientiam autem non saeculi huius nec principum saeculi istius, qui destruuntur, sed loquitur dei sapientiam in mysterio absconditam, quam praedestinauit deus ante saecula. dei sapientia Christus est; Chnstus enim dei uirtus et dei sapientia. haec sapientia in mysterio abscondita est, de qua et noni psalmi titulus praenotatur \'pro occultis filii\',in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi et qui, jn mysterio absconditus, praedestinatus est ante saecula, praedestinatus autem et praefiguratus in lege et prophetis. unde
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint. fulgebunt quasi splendor firmamen¬
tli & qui ad iusticiam erudiunt multos. qua¬
si stelle in per petuas ȩteruitates: Cur paulus
apostolus uas glectionis: nempe quia uas legis.
& sanctarum scripturarum armarutin Pha¬
risei stupent ad doctrinam domini. mirantur
mpetro & iohanne quo modo legem sciant.
cum literas non didicerint Quic quid en ĩ
aliis crercitatio & cotidiana in lege meditati¬
Otribuere solet. illis spiritus sanctus sugge.
impleuerat. & in templo sedens dequestiomi¬
bus legis in terrogans magis doce. ⁊ dimi
prudenter interrogat: Nisi forte rusticum
petrum. rusticum ditimus iohannen: quo¬
rum uterq dicere poterat: & sum peritus
sermone: non tamen scientia lohannes. rusti¬
cus. piscator: in doctus. et unde illa uox obsecro
inprincipio erat uerbum. & uerbumerat
apud deum & deus erat uerbum: logos. ao¬
Toc. grece: multa simtuficat: Nam & uer¬
bum est. & ratio. q. supputatio. & causa umꝰ¬
cuiusq rei: per quȩ sunt singula que subfr¬

Expanded text:
t quasi splendor firmamenti et, qui ad iustitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. cur Paulus apostolus uas electionis? nempe quia uas legis et sanctarum scripturarum armarium. pharisaei stupent ad doctrinam domini, mirantur in Petro et Iohanne, quomodo legem sciant, cum litteras non didicerint. quicquid enim aliis exercitatio et cotidiana in lege meditatio tribuere simpleverat, et in templo sedens, de questionibus legis intprudenter interrogat. 4. Nisi forte rusticum Petrum, rusticum dicimus Joannem; quorum uterque dicere poterat: « Etsi imperitus sermone, non tamen scientia » . Joannes rusticus, piscator, iIn principio erat verbum, et verbum erat apud Deum, et Deus erat verbum, ΛΟΓΟΣ? Logos Grece multa significat. Nam et verbum est et ratio et supputatio et causa uniuscuiusque rei, per quam sunt singula que subsi
Abbreviated transcription (Latin):
luntas eius. & in lege eius meditabitur die ac¬
nocte: danihel: in fine sacratisuime uisionis ait
Iusti fulgent quasi stelle: q intellegentes hoc
est docti quasi firmamentum. Uides quan¬
tum in ter sedistent. uista rusticitas: ꝙ doc¬

Expanded text:
uoluntas eius et lege eius meditabitur die acuoluntas eius et lege eius meditabitur die acnocte. Danihel iait, fulgebunt quasi stellae, et intelligentes, hoc est docti, quasi firmamentum . Patet quantum inter se distent justa rusticitas, et doc
Abbreviated transcription (Latin):
ad studium lectionis: ne negligat gratiam.
quȩ data sit ei per inpositionem manus pres¬
uiterii: Tito precipit. ut inter ceteras uirtutes
tem inquid eum qui secundum doctrinam est
fidelem sermonem: ut potens sit ex hortari in
doctrina sana: & contradicentes reuincere: San¬
tta quippe rusticitas solum sibi prodest: &t quan¬
tum edificat exuitȩ merito eccleslam xpisti: tan¬
tum nocet. si destruentibus non resistit: Mala¬
chias propheta. immo per malachiam: in ter¬
rogauit dominus sacerdotes legeni in tantum
sacerdotis officium est. in terrogatum respon¬
dere de lege: et in de uteronomio legimus In
terroga patrem tuum. & ad nuntiabit tibi: se
niores tuos & dicent tibi in psalmo quoq.¬
.cxuiii: Cantabiles erant michi iustificationes
tuȩ : in loco per egrinationis meȩ. et in descrip¬
tione iusti uiri cum eum arbori uite dauid
quȩ est in paradyso compararet: in terreteras
uirtutes etiam hoc intulit In lege dominiuo

Expanded text:
ad studium lectionis, ne negligat gratiam, ad studium lectionis, ne negligat gratiam, quae data sit ei per impositionem manus Presbyterii. Tito praecipit, ut inter caeteras virtutes tem, inquit, eum qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit et exhortari in doctrina sana et contradicentes reuincere. sancta quippe rusticitas sibi soli prodest et, quantum aedificat ex uitae merito ecclesiam Christi, tantum nocet, si contradicentibus non resistit. Malachias propheta, immo per Malachiam dominus: interroga, ait, sacerdotes legem; in tantum sacerdotis officium est interrogatum respondterroga patrem, tuum, et annuntiabit tibi; 273 seniores tuos, et dicent tibi . In Psalmo quoqcimo: cantabiles mihi erant iustificationes tuae in loco peregrinationis meae. et in descriptione iusti uiri, cum eum arbori Dauid, quae est uitae in paradiso, conpararet, inter ceteras uirtutes etiam hoc intulit: in lege domini fuit
Abbreviated transcription (Latin):
am sua uerba resonantem: Nec hoc dico. qued sit¬
inme aliquia tale quod uel possis ame audire uel¬
udis discere: sed quod ardor tuus & aiscendi stu¬
dium. & iam absq nobis per se probari debeat:
Ingenium docibile. & sine doctore laudabile
est: Nonquid inuenias. sed quid queras: con¬
sideramus: Mollis cera & ad formandum facilis.
etiam si artificis & plaste cesset manus. tamen
triayn cynel. totum est quicquid esse pocest
paulus apostolus ad pedes gamalihelis legem
moysi & prophetas didicisse se gloriatur: ut
armatus spiritalibus telis. postea diceret con
fidenter: Arma enim militie nr̃ȩ non carnalia¬
sunt sed potentiadeo: addestructionem muni¬
tionum. cogitationes destruent̃ esi. & omem
altitudinem ex tollentemse aduersus scientiam
dei: & captiuantes omnem intellectum ad
obediendum xpisto. & parati sub iugare cunc¬
tam inobedientiam: Thimotheum seribit ab
infantia sacris ltcteris eruditum: & hortatur

Expanded text:
am sua uerba resonantem?\' Nec hoc dico, am sua uerba resonantem?\' Nec hoc dico, in me aliquid tale, quod vel possis, vel velis discere: sed quod ardor tuus ac discendi studium, etiam absque nobis per se probari debeat. Ingenium docile, et sine doctore laudabile est. Non quid invenias, sed quid quaeras, consideramus. Mollis cera et ad formandum facilis, etiam si artificis et plastae cessent manus, tamen τῇ δυνάμει totum est, quidquid esse potest. Paulus Apostolus ad pedes Gamalielis legem Moysi et Prophetas didicisse se gloriatur, ut armatus spiritualibus telis, postfidenter: arma enim militiae nostrae non sunt carnalia, sed potentiadeo addestructionemmunitionum, cogitationes destruentes et omnem altitudinem extollentem se aduersus scientiam dei et captiuantes omnem intellobediendum Christo: et parati subjugare cunctam inobedientiam » . Ad Timotheum scribit, ab infantia sacris litteris eruditum; et hortatur