comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coram imperatore dicens. Subuenite ro¬
manis ur̃is sacratissimi imperatores: et
deos nouos quos eugenia secum ad dux̃
ab egipto ueniens. ab hac urbe separate.
Diu est enim quod hi qui xp̃iani dicunt᷑
rei publice nocent: qui irrident legum
urãrum sacroscãs cerimonias. et omĩpo¬
tentes deos nr̃os ac si uana simulacra des¬
piciunt: iura quoq ipsius nature ꝑuer¬
tunt. Separant coniugũ grãm. sponsan¬
tes sibi associant: et dicunt iniquũ esse
si sponsũ suũ sponsa accipiat. Quid fa¬
ciemus piissimi imperatores: Inuenti sũt
dii: qui homines nasci prohibeant. Et
quibus ista iubebunt: si nati ñ fuerint
quibus ualeant imꝑare: Ubi reparatio
romanorũ uirorum. Ubi erunt romani
exertitus rediuiua certamina: et pro
quib uictrices dextere ur̃e hostiũ cerui¬
ces inclinant: si iam uxores habende ñ
erunt. si sponsas amittimꝰ et tacemus:¬
Hec et his similia dum ꝓsequeretur pom¬

Expanded text:
coram Imperatore, dicens: Subvenite Rocoram Imperatore, dicens: Subvenite Romanis vestris sacratissimi principes, et deos novos quos Eugenia secum adduxit ab Aegypto veniens, ab hac urbe separate. Diu est enim, quod hi qui Christiani dicuntur, reipublicae nocent, qui irrident legum nostrarum sacrosancta caeremonia, et omnipotentes deos nostros, ac si vana simulacra, despiciunt. Jura quoque ipsius naturae pervertunt, separant conjugium, gratiam sponsarum sibi associant: et dicunt iniquum esse, si sponsum suum sponsa accipiat. Quid faciemus, piissimi Imperatores? Inventi sunt dii, qui homines prohibeant, et quibus ista videbunt, si nati non fuerint quibus valeat imperari? Ubi reparatio Romanarum virium? ubi 578 Romani exercitus rediviva certamina? Pro quibus victrices dextrae vestrae hostium cervices inclinabunt, si jam uxores habendae non erunt, si sponsas amittimus, et tacemusHaec et his similia dum prose| queretur
Abbreviated transcription (Latin):
auditis pompens currit statim ad helenũ
patruelem eius: quia et nutritor eus
erat et tutor. et dicit ei. Intra hoc tridu¬
um nuptias meas celebrare disposui: ꝓ¬
qua re fac me uidere sponsã meã. quam
michi dñi rerũ inuictissimi principes fi¬
eri coniugem p̃ceperunt. Ille his auditis
agnouit ꝓditum fuisse negotiũ: et ait
ad eũ. Quousq anni transierunt infan¬
cie eius. meã circa eam tutelam pro ger
manitate patris eius et pro ipsa nutrim̃¬
tum exercui: nunc uero quia sui cepit
esse arbitrii. in sua uult esse potestate.
Unde si illam uidere desideras: eius est
arbitrii. non mei imperii. Audiens hec
pompeius uehem̃tius cepit ardere : et
ꝑgens ad basille domũ. ut nunciaretur
ianitorib imperabat. Cui ista sunt a
basilla mandata. Causam te uidendi pe¬
nitus nullã me habere cognoscas: neq
uidendi neq salutandi. His auditis pom¬
peius turbatus est uehementiꝰ: et omĩum
pene senatorũ fauore usus. ꝓstrauit se

Expanded text:
auditis pompeius . cucurrit | statim ad helenum patruelem eius . qui et nutritor eius | erat et tutor et dicit ei Intra hoc triduo nuptias meas | celebrare disposui Quare fac me uidere sponsam| meam quam mihi domini rerum inuictissimi fieri coniu| gem praeciperunt Ille his auditis . cognouit proditum | fuisse negotium Et ait ad eum Quousque anni transi| rent infantiae eius meam circa eam tutillam pro ger| minitate patris eius Et pro ipso nutrimento exercui | Nunc uero quia sui coepit esse arbrii et in sua uult esse | potestate Vnde si illam uidere desideras eius erit arbi| trii non mei imperii Audiens hPompeius, vehementius coepit ardere; et pergens ad Basillae domum, ut nuntiaretur janitoribus imperabat. Cui ista sunt a Basilla mandata: Causam te videndi penitus nullam me habere cognoscas, neque audiendi, neque salutandi. His auditis,is turbatus est vehementius; et omni pene senatorum favore usus, prostravit se
Abbreviated transcription (Latin):
diores ꝑseuerantes aduectent: menciuntur
securitatẽ transeuntis temporis. ut ꝑpetui
seculi cruciatib tradant. In quo carissime
uirgines que mecũ in agone uirginitatis
nunc usq cucurristis: ꝑmanete in opere
dñi. melius quã cepistis. Tempus flendi
scõ : cui credo qd uos mͥ integras om̃s. illi¬
batasq restituet. Nolite itaq ex hoc faciẽ
meã corporalit querere: sed gesta et actus
meos per sp̃m contẽplamini. Et his dictis
osculata est uniuersas: et flentes. fortissi¬
mus animus consolabatur. Dicentib autẽ
sibi uale inuicẽ basilla et eugenia: or̃one
facta discedunt. Et ecce eodem die ꝑrexit
una ex ancillis ad pompeiũ sponsũ basil¬
le: que et dix̃ ei. Quod te sponsã dnãm
nrãm basillã nouimus ab imꝑatore meru¬
isse: sextus et eo amplius annus est. quam
tu in t̾enero etatis anno ut postea acciperes
distulisti. S patruelem eius helenũ scias
xp̃ianã. ut tibi omĩno non nubat. Nam

Expanded text:
diores perseverantes ad vectent: mentiuntur diores perseverantes ad vectent: mentiuntur securitatem transeuntis temporis, ut perpetui saeculi cruciatibus tradant. Ideoque charissimae virgines, quae mecum in agone virginitatis nunc usque accurristis, permanete 577 in amore Domini, quem coepistis. Tempus flendi sancto, et credo quod vos mihi integras omnes illibatasquemeam . corporali| ter querere sed gesta et actus per spiritum contemplamini Et | his dictis . osculata est omnes . et flentes fortissimo animo | consolabatur dicentibus autem sibi uali inuicem . basilissa | et eugenia oratione facta discedunt Et ecce eodem die | perrexit una ex ancillis . ad pompeium sponsum basille | quae et dixit ei quod te sponsam dominam nostram basilis| sam nouimus . ab imperatore meruisse sextus . et eo amplius | annus est quam tu in tenero aetatis . anno ut postea accipe| ris distulisti sed patruelem eius helenum scias christianam ut tibi om
Abbreviated transcription (Latin):
martirii coronam dupliciter capias: unã
quã apud alexandriã pro iustis laborib
ad quisisti: aliam quã in effusionẽ tui san¬
guinis consecutura eris. Tunc beata euge¬
nia expandens manus suas dixit. Domine
iħu altissimi fili. qui ad salutẽ nr̃am ue-¬
nisti ꝑ uirginẽ matrẽ: tu ꝑ uirginitatis
premiũ om̃s quas mͥ credidisti ꝑduc ad¬
uirginib xp̃i. que erant cũ eugenia et
basilla : dixit omnibus beata eugenia.
Ecce uindemie tẽpus est. in qͦ succidunt᷑
botriones. et pedib conculcant᷑: s post
hec regalib conuiuiis p̃sunt: et absq eorũ
sanguine nulla potestas imperii. nulla il¬
lustris dignitas decoratur. Et uos palmi-
tes: et meorũ uiscerũ botriones: estote pa¬
tas enim prime est uirtutis indiciũ. et deo
Nichil itaq nobis ita laborandũ est. ni¬
chilq ita est formidandũ: nisi aut cum
cum ꝑpetuo dolore discedunt: Faciunt
momentaneũ risum. ut eternũ fletũ infli¬
gant: tribuunt fugitiuos flores. ut marci¬

Expanded text:
martyrii coronam duplicem capias: unam, quam apud Alexandriam pro justis laboribus acquisisti; et aliam, quam in effusione tui sanguinis consecutura es. Tunc beata Eugenia expandens manus suas, dixit: Domine Jesu, Altissimi Filius, qui ad salutem nostram venisti per virginitatem matris, tu per virginitatis prhristi quae erant | cum eugenia et basilla Dixit omnibus beata eugenia | Ecce uindimiae tempus est . In quo succiduntur . butrio| nis et pedibus conculcantur Sed post haec regalibus | conuiuiis praesunt . et absque eorum sanguine nulla | potestas imperii . nulla inlustris dignitas decoratur | Et uos palmites mei . et meorum uiscerum butriones | estote patas enim prima est uir| tutis indicium deo Nihil | itaque nobis ita laborandum . Nihilque ita est formidandum | nisi ut cum cum perpetuo dolore discedunt: faciunt momentaneum risum, ut aeternum fletum infligant: tribuunt fugitivos flores, ut marci
Abbreviated transcription (Latin):
et om̃ib uirginib conuentus erat ad bea¬
tam eugeniã. Sõs autem cornelius papa¬
urbis rome om̃i uespere sabbati que lu¬
cescit in dñico die dabat eis noctem him¬
nis ꝑuigilem: et pullorũ canorib noctis
quiete exclusa. agebat eis sacro scã miste¬
ria: et ita confirmabat eas om̃ib noctib¬
sabbatorũ. Eugenia autem et basilla. ut
memorauimꝰ om̃ibus pene noctib frue¬
bantur in xp̃o: et alterno se eloquio re¬
leuabant. O quantas per eugeniã uirgi¬
nes saluator inuenit: quantas etiã per
rib orta est sedicio de xp̃ianis: eoquod
ciprianus cartaginẽ euerteret: et corne¬
lius romã. Data est auctoritas ad pat̾nũ
proconsulem: ut ciprianũ occideret.
Cornelius autẽ qui a multis romanis.
etiã illustrib uiris fouebatur: erat in
abditis. Tunc beata eugenia uidens ue¬

Expanded text:
Et omnibus uirginibus . Conuentus erat ad beaEt omnibus uirginibus . Conuentus erat ad beatam euge| niam urbis Romae, omni vespere Sabbati quae lucescit in Dominico die, dabat eis noctem hymnis pervigilem, et pullorum canoribus noctis quiete agebat ejus sacrosancta mysteria, et ita confirmabat eas sabbato. Eugenia autem et Basilla, ut memoravi, omnibus se pene noctibus fruebantur in Christo, et alterno se eloquio renovabant. O quantas per Eugeniam virgines Salvator invenit! 347 quantas etiam ribus Orta est | seditio de christianis eo quod cyprianus carthaginem | euerteret Et cornelius romam data est auctoritas | ad paternum proconsulem . ut cyprianum occideret corni| lius . autem qui a multis romanis etiam inlustribus | fouebatur erat in abditis Tunc beata eugenia uidens
Abbreviated transcription (Latin):
et unũ ꝓconsulem cartaginis. alium uica¬
rium affrice dirigunt. Ad beatã autem eu¬
geniam dũ multe matrone conuenirent.
notas aut amicas sibi facere. faceret etiam
xp̃m credere. et in uirginitate dominica
ꝑmanere: quedam ex regio genere uirgo¬
causa nominis xp̃iani ad eam ire ñ pote¬
rat : rogat per internunciũ fidelem. ut
eam de religione xp̃iana instrueret. Tunc
beata eugenia conuocat ad se beatissimos
comites suos. ꝓtum et iacinctũ: et dicit eis.
ancillam. Eit itaq huius muneris gracia.
Et suscepit basilla quasi famulos: quos
quasi apłos adorabat. Uacabat autem cũ
eis om̃i hora. et quasi eunuchos seruicio
habens: non dieb non noctib a colloqͥis
dei et oracione cessabant. Igitur cornelius
cum esset in urbe roma sacre legis antistes
ꝑuenit ad eum latenter: et baptirauit eam.
Confirmata autẽ beata basilla in timore
xp̃ianis conuentus erat ad beatã claudiã:

Expanded text:
et unum proconsulem Carthaginem, alium vicaet unum proconsulem Carthaginem, alium vicarium Africae dirigunt. Ad beatam autem Eugeniam cum multae matronae convenirent, notas aut amicas, faceret etiam Christo credere, et in virginitate dominica permanere; quaedam ex regio genere virgcausa nominis Christiani ad eam ire non poterat, rogabat per internuntium fidelem, ut eam de religione Christiana instrueret. Tunc beata Eugenia convocat ad se beatissimos comites suos Protum et Hyacinthum, et dicit eis: ancillam. Fit itaque hujus muneris gratia; et suscipit Basilla quasi famulos, sed eos quasi apostolos honorabat. Vacabat autem cum eis omni hora; et quasi eunuchos servitio habens, non diebus, non noctibus a colloquiis Dei et orationibus cessabat. Igitur Cornelius cum esset in urbe Roma sacrae legis antistes, pervenit ad eam latenter, et baptizavit eam. Confirmata autem duis . christianis conuentus erat ad beatam claudiam |
Abbreviated transcription (Latin):
constitutũ. Post hec tradunt᷑ ꝑcussores pre¬
fecto ꝑhennio. Ille autem conscius iussio¬
nis sue: quasi audiendos custodie manci¬
pauit. Post paucos dies: dicit eos principũ
indulgencia relaxatos. Beatissimus autẽ
philippus post ꝑcussurã trib dieb in cor¬
pore esse ꝑmissus est: non ob aliud. nͥ ad
corda dubia confortanda. Nam ut migra¬
ret ad dñm. martirii se noluit corona
fraudari: et ipse hoc ut reciꝑet᷑ orauit.
Nam qui in corpore positus demonia
fugabat. et illuminabat oracione cecos: quan
ecclesia susceperat sacerdotẽ. Iuxta nitriam
itaq ubi sancta eugenia filia eius monaste¬
rium xp̃i uirginib collocauerat: illic suũ
tussit collocare corpusculũ. In quo loco bea¬
tissima claudia sinodochiũ fabricauit. et
constituit predia: que susceptionib ꝑegri¬
nantium deseruirent. Ipsa autẽ cũ auito
et sergio filiis. et cum beata eugenia: repe
om̃i gaudio senatus recipit romanorum:

Expanded text:
coustitutum. Post traduntur percussores praecoustitutum. Post traduntur percussores praefecto Perennio. Ille autem conscius jussionis suae et quasi audiendos custodiae mancipavit, post paucos autem dies principum indulgentia relaxatos dimisit. Beatissimus autem Philippus post percussuram tribus diebus in corpore esse permissus est, non ad aliud, nisi ad corda dubia confirmanda; nam ut migraret ad Dominum, martyrii se noluit corona fraudari, et ipse hanc ut reciperet oravit. Nam qui in corpore positus daemonia fugabat, et illuminabat oratione caecos, quantEcclesia susceperat sacerdotem. Juxta atria itaque ibi sancta Eugenia filia ejus monasterium Christi virginibus collocaverat, illic suum jussit collocari corpusculum, in quo loco beatissima Claudia xenodochium fabricabat, et constituit praedia quae susceptionibus peregrinantium deservirent; ipsa autem cum Avito et Sergio filiis, et cum beata Eugenia regresomni gaudio senatus recepit Romanorum,
Abbreviated transcription (Latin):
runt ad eum huiusmodi decreta. Diuus pa¬
rens nr̃ cõmodus quondam augustus. non
ut prefectũ te sed ut regem alexandrie or¬
dinauit. et constituit: ut dũ uita maneret
successionẽ in nullo susciperes. Unde his bene¬
ficiis eius suꝑaddere cupientes statuimus.
ut diis omĩpotentib solitã culturã exhi¬
beas: aut deposita dignitate. etiã propriis
ti auctoritate. simulata egritudine quousq
uniuersa distraheret. et donaret ꝑ omnẽ
prouinciã ecclesiis et pauperib: ipse per
fectus in timore dei et in cultura xp̃i. etiã
alios confortabat in xp̃o. Int̾ea omnis ale¬
xandria conspirat in episcopatũ eius: et
quia merito fidei eum sibi elegerat sacerdo
rum. ueniens ꝑhennius p̃fectus alexandrie¬
dum quereret ꝑcutere eum et ñ posset. qr
omĩs ciuitas in amore eius durabat: ĩmisit
ei qui se fingerent xp̃ianos: et ingredien¬
tes ꝑcusserunt eũ. in oracione dominica

Expanded text:
runt ad eum hujuscemodi decreta: « Divus parunt ad eum hujuscemodi decreta: « Divus parens noster, Commodus quondam Augustus, non ut praefectum, sed ut regem te Alexandriae ordinavit atque constituit, ut dum in vita maneres, successorem nullum susciperes. Unde his beneficiis ejus superaddere cupientes, statuimus ut diis omnipotentibus solitam culturam exhibeas, vel, deposita dignitate, etiam propriis ti auctoritate, simulat aegritudinem, quousque universa distraheret, et donaret per omnem provinciam ecclesiis et pauperibus. Ipse autem praefectus in timore Dei et in cultura Christi etiam alios confortabat in Christo. Interea omnis Alexandria conspirat in episcopatum ejus, et quia merito fidei sibi eum elegerat sacerdotrum, veniens Perennius praefectus, dum Alexandriae quaereret percutere eum, et non posset, quia omnis civitas in amore ejus durabat, immisit ei qui se fingerent Christianos, et ingredientes, percusserunt eum in oratione Dominica
Abbreviated transcription (Latin):
relationẽ ad scuerũ imperatorẽ de xͥanis:
et memorat satis romane rei publice xͥa¬
nos prodesse : ideo debere eos absq ꝑsecuti¬
one aliqua in urbib habitare. Consentit¬
eius relationib imꝑator. et fit tota ale
ciuitatib gaudiũ. et dignitas xp̃iam no¬
tem impugnat malicia: consilio diaboli
aliqui ex honoratis alexandrie cultores
legia tribuisset: uenientes ad regem dixce¬
runt statũ rei publice conturbatũ a phi¬
lippo. Quiq cum nono anno in fascib
rep̾rehensibilit̃ ãministrauerit: nunc de¬
cimo anno ꝑdidit omĩa. Deniq deorum
mortaliũ deseruit cerimonias: et omnẽ
ciuitatẽ ad culturã cuiusdã hominis.
quem iudei occiderũt conuertit. Non ẽ
legib ur̃is. ulla reuerencia. Passim quisq
ut uoluerit tẽpla ueneranda ingreditur:
sed ut dicat infinitas blasphemias. saxa¬
potius quã diuini numinis insignia.
Hec et his similia multa dicta sunt seuero
et antonino augustis: unde cõmoti direxe¬

Expanded text:
rela| tionem+ ad seuerum imperatorem de christianis et memorat | satis romanae rei publice christianos prodesse Ideo debere | eos absque persecutione aliqua in urbibus habitare Con| sentit relationibus imperator et fit tota alexciuitatibus gaudium | et dignitas christiani notem . inpugnat malicia Caliqui ex honoratis Alexandriae, cultorelegia tribuisset, venientes ad regem, dixerunt statum reipublicae conturbatum a Philippo, qui cum nono anno in fascibus irreprehensibiliter administraverit, nunc decimo anno perdidit omnia. Denique deorum immortalium deseruit caeremonias, et omnem civitatem ad culturam cujusdam hominis quem Judaei occiderunt convertit. Non est legibus vestris ulla reverentia. Passim quisque ut voluerit templa reverenda ingreditur, sed ut dicat infinitas blasphemias, saxapotius quam divini nominis signa. aec et similia multa dicta sunt Severo et Antonino Augustis. Qui commoti, direxe
Abbreviated transcription (Latin):
ex familia aliquos iubet : qui ita esse gestũ
suo testimonio confirmarent. Cumq appli¬
carentur singuli: ita esse ut illa dixerat tes¬
tabantur. Tunc p̃fectus uehem̃ter ꝯmotus
ait. Quid ad hec infauste dicturus es. quẽ
tot reuincunt testes: tantaq indicia ma¬
nifestant: Ad hec beata eugenia ait. Tempꝰ
loquendi est: quia tẽpus tacendi transiit.
Optauerã quidem crimen obiectũ in fut᷑o
iudicio reseruare: et castitatẽ meã illi soli
ostendere. cuius amore seruanda ẽ. Tamen
ne glorietur in seruis xp̃i fallax audacia
paucis expediã ueritatẽ: non ad iactanciã
humane declamationis: s ad głam nomi¬
ut etiã femine in timore eius posite. uiri¬
lem optineant dignitatẽ. Neq enĩ sexus
diuersitatis fidei potest inueniri superior
rum dicat. qd̃ apud dñm non ẽ discretio
masculi neq femine : om̃s enim in xp̃o
unum sumus. Huius ergo normã animo
ĩmaculatã tota animi intencione ꝯseruans.

Expanded text:
ex familia | aliquos iubet qui ita gestum ex familia | aliquos iubet qui ita gestum suo testimonio confirma| rent+ Cumque adplecarentur aliqui ita esse ut illae di| xerant testabantur. Tunc iudex uehementer commu| tus . ait quid ad haec infauste dicturus es Quem tot | reuincunt testes tantaquae iudicia manifestant | Ad haec beata eugenia ait Tempus inquid loquendi est | quia tempus tacendi transiunt Optaueram equidem | crimen oblectum in futuro iuditio reputare Et caste| tatem meam illi soli ostendere . cuius amore seruanda | est Tamen ne glorietur in seruis christi fallax audacia | pacis expectandia ueritatem non ad iactantiam | humanae declamationis sed ad gloriam nomiut etiam feminae in timore ejus positae, virilem obtineant dignitatem, et neque ei sexus diversitas fide potest inveniri superior,rum dicat, quod apud Dominum non sit discretio masculi et feminae: omnes enim in Christo unum sumus . Hujus ergo normam animo immaculatam tota animi intentione conservans,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis obiecit redundare. At ubi testata ẽ
principũ salutẽ: p̃fectus ꝓmittit ad omĩa
que postulabat effectum. Tunc beata
eugenia dixit. O melancia. nigredinis
nomen. et tenebrosa malicia: applicare
fecisti eculeos. suspendi precipis xp̃ianos:
dãpnas. ꝑcutis. incendii uenena accipis:
non tamen tales habet famulos xp̃e. qͣles
tu esse testaris. Tamen adduci p̃cipe ancil
lam. quã testẽ nr̃i criminis esse dixisti:
ut ex ore eius possint refutari m̃dacia.
Cumq applicata fuisset in conspectu udi¬
cis: cepit dicere. Istũ iuuenẽ ĩpudentissimũ
frequent̃ quidem uidimꝰ circa uiles ꝑsonas
detectum in adulteriis: sed hec impunitas ad
hoc eum adduxit. ut etiam dñe mee cirea pri¬
mam horam cubiculum impudenter sit ingres¬
sus. Primũ quidem sermonẽ quasi pro salute
eius ueniret indicauit: scd̾m pro sua concu¬
piscencia: tercio etiam ad uiolenciã: nisi
huius criminis testis est. Tunc p̃fectus ad ẽe

Expanded text:
nobis | oboecit redundare Ad ubi testatus est nobis | oboecit redundare Ad ubi testatus est principum | salutem praefecto promitens ad omnia quae postula| bat effectum Dixit sancta eugenia O melentia nigre| dinis nomen et tenebrosa melantia adplicare fecisti | aeculius suspendi praecepis christianos damna . percute .| incende . bene nos accipis. Non tamen tales habet famulos | christus qualis tu esse testaris tamen adduci praecipe ancil| las quas testis nostri crimenis esse dixisti ut ex ore earum | possint refutari mendacia Cumque adplicate fuissent | in conspectu iudicis coeperunt dicere istum iuuinem inpu| dicissimum frequenter quidem circa uiles personas detec| tum in adulteriis Sed ipsa inpunitas . ad hoc eum addu| xit ut etiam dominae nostrae circa primam horam | cubiculum inpudenter ingressus Primum quidem ser| monem quasi pro salute eius uenerit . indicauit Secundo | pro sua concupiscentia Tertio etiam ad uiolentiam et nishuius | criminis testis est Tunc perfectus adesse
Abbreviated transcription (Latin):
ra. fere. flãme. tortores: et cetera q̃ solent
abscondita cordis exculpere p̃parantur.
Tunc p̃fectus philippus dixxit. Dic sceleratis
et pudorẽ atq uerecundiã matronarum
fraudulenta astucia capiatis: Die nunc
furcifer que te temeritas cõpulit. ut illus¬
trem feminã melantiã appeteres: et ingres
sus sub specie medici. castitatẽ generosis¬
simam ad lupanariũ ignominiã ꝓuocares :¬
Audiens beata eugenia capite demisso ne
posset agnosci: taliter dedit p̃fecto respon
castitatẽ docuit: et integritatẽ corporis
custodientib. uitã ꝑmittit ꝑpetuam.
Hanc autẽ melantiam falsam testem: nos
possumꝰ declarare. S melius est ut nos
patiamͣ mnala. quã illa dum conuicta fue¬
encie nr̃e depereat. Certe per uictoriam
principũ testor urãm sublimitatẽ. quod
non meã ipsam retorqueatis sentenciam.
et hec falsa testis nichil paciatur mali:
et nunc ꝓbabunus indẽ crimen qd

Expanded text:
ra+ . | fere . flammae tortores . Et cetera quae solent ra+ . | fere . flammae tortores . Et cetera quae solent abscondi| ta cordis exculpere praeparantur Tunc praefectus | phylippus dixit Dic sceleratisset pudorem atque uerecundiam matrona| lem fraudolenta astucia capiatis. Dic furcifer, quae te temeritas coegit, ut illustrem feminam Melanthiam appeteres, et ingsus sub specie medici . castitatem gene| rosissimam ad lupinarem ignominiam prouocaris Audi| ens haec beata eugenia capite demisso ne possit agnosci | taliter dedit praefecto respocastitatem docuit et integritatem corpo| ris custodientibus uitam promittit perpetuam Hanc au| tem melantiam falsam testem Nunc possimus declara| re sed melius est ut nos patiamur mala quam illa . dum | conuicta fueię | nostrae depereat Certe per uicturias principum tes| tetur uestra sublimitas quod non in eam ipsam retorque| atis sententiam Et haec fallax testis . nihil patiatur | mali Et nunc probabimus in eandem . crimen quod
Abbreviated transcription (Latin):
qui eum uinctũ ferro cũ om̃ib ꝯmoran¬
tib deponerent. Tunc deponunt᷑ omnes
in uinculis: et quia unus carceris eos non
ferebat locus. per diuersas custodias di¬
uiduntur. Post hec statuitur dies mune¬
rum: in quo alii ad bestias. alii uero ad
ignis incendia: et alii ad diuersa suppli¬
cia dãpnarent᷑. Fit rumor ĩmensus:
impudens quoq fama in cuncta pene
dunt. om̃s condẽpnant: om̃ib ueri
simile uidetur esse. melanciã illustrẽ
feminã mentiri non posse. Quid multa:
Uenit dies munerũ statutus: in quo uni
derent ferarũ morsib tradi corruptores.¬
Cum iatroducitur in eathemĩ et collari¬
bus ferreis beata eugenia. nullo agnos¬
cente qd̾ esset femina: clamor populi di¬
uersis sentenciis congruebat. Tunc iubet᷑
adduci propinquius : ut ñ ꝑ int̾nũcios
eam p̃fectus audiret: s ex ore eius ad¬
disceret ueritatẽ. Aptantur eculei. uerbe¬

Expanded text:
Qui eum uinc| tum ferro cum omnibus commoranQui eum uinc| tum ferro cum omnibus commorantibus ibi deponiret De| ponuntur omnes in uinculis et quia unius carcires eos non | ferebat locus per diuersas custodias diuiduntur Post | haec statuitur dies muneris In quo alii ad bisteas . Alii uero | ad ignes . Alii ad diuersa supplicia damnarentur Fit | rumor inmensus . inpudens quoque fama cunctam ae| dunt . omnes condem| nant . omnibus uiri . simile uidetur esse Melantiam inlus| trem feminam mentiri non posse Quid multa uenit dies | munerum constitutus . in quo uniudirent ferarum morsibus tra| di corruptoribus Introducuntur in catenis et collaribus | ferreis . cum beata eugenia Et nullo agnoscente | quod esset femina clamor populi diuersis sententiis | congruebat. Tunc iubetur adduci propius . ut non per | internuntios eam praefectus audiret Sed ex ore eius | addisciret ueritatem Aptantur aeculei . uerbe
Abbreviated transcription (Latin):
sinceritatis. Discede a seruis dei deceptrix:
Nos enim aliter militamus. Habeant
opes tue tui similes: nos delectat men¬
dicare cum xp̃o. Affatim diues est: qui
cum xp̃o pauper est. Fugiant a te ima¬
gines concupiscencie. Non est enim sa¬
lutis tue ista que te inuasit audacia.
draconis habitaculũ facta. uenenũ ef¬
fundens: sed nos xp̃i inuocato nomine
uenenorũ tuorũ uirus euadimus :
et miscd̾iam dñi inuenimus. Tũe illa¬
deceptionis sue pudorẽ non ferens. spe¬
rans se detegi nisi prior ipsa detegeret:
reuersa ad alexandriã. adire p̃fectũ
statuit hoc ordine dicens. Scelestum
iuuenem. simulantẽ xp̃ianã religionem
incurri: ad me autẽ dum medendi gr̃a
uenire ꝑmisi: unã me ex ancillis existi¬
mans. de quarũ pudore baccatur. ausus
est impudenter me alloqui: et uerbis
procacibus ad crimen hortari. Qi. nisi
barico sue me libidini captiuasset. Audi¬
ens hec p̃fectus nimio furore accensus:
iubet statim ad locũ monasterii destinare

Expanded text:
praeparasti: discede a servis Dei, deceptrix nos enim aliter militamus. Habeant opes tuae tui similes dominos, nos delectat mendicare cum Christo. Affatim dives est, qui cum Christo pauper est. Fugiant a te imagines concupiscentiae, non est enim salutis tuae ista quae te invasit insania. Draconis habitaculum facta, venenum effundis: sed nos, Christi invocato nomine, venenorum tuorum virus evadimus, et misericordiam Domini invenimus. deceptio| nis suae pudorem non ferens sperans se detegi Nisi prior | ipsa detegeret. Reuersa ad alexandriam adire pre| fectum statuit hoc ordinem dicens sceleratum iuuenem | simulantem christianam relegionem incurri Ad me au| tem dum medendi grati+uenire permittirem unam me ex an| cillis aestimans de quarum pudore bacchatur . ausus | est inpudenter adloqui Et uerbis procatioribus ad cri| men hortari quae nisi barico suae me libidine captiuasset. | Audiens haec praefectus nimio furore ardescit. | Et iubet statim ad loca monasterii distinari
Abbreviated transcription (Latin):
bat esse terrenũ: se autem non sc̃ĩtate
eius. sed aliqua ex arte existimans fuisse
saluatã. in concupiscenciã eius illabitur:
et putans eum amplioris pecunie cupidi¬
orem. cepit infinita proferre. et ãpliora
promittere. Cumq sepius eadem p̃caret᷑
et grato animo oblata sibi eugenia sper-¬
neret: redit et declinat ad maiorẽ inte-
sitaret : sedente ante lectulũ suũ scã euge¬
nia talia cepit melancia uerba ꝑducere.
Intolerabilis circa te amor meũ pectus
exagitat: nec ullũ remediũ fatigationis
mee reperire potui: nisi ut te om̃ium rerũ
mearum dñm instituam. Quid temet ipsũ
uanis et manib abstinenciis maceras:

Expanded text:
bat esse terrenum; se autem non sanctitate bat esse terrenum; se autem non sanctitate ejus, sed aliqua arte existimans fuisse salvatam, in concupiscentia ejus elabitur; et putans amplioris pecuniae cupidiorem, coepit infinita offerre, et ampliora promittere. Cumque saepius eadem precaretur, et grato animo oblata sibi ab Eugenia cerneret reddi, decsitaret | Sedenti d lectulum suum sanctae eugenia et alia coepit | uerba producere Intolerabilis circa ti meum pectus | exagitat nec ullum remedium fatigationi meae repperire | potui . nisi ut te omnium rerum mearum dominum instituam | Quid e ipsum uanis et inanibus abstinentiis crucias
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis laudib aliquid p̃terisset. Ita demiq
in hoc opere deo esse carior cepit: ut et¬
demones de obsessis corporib expelleret.
et cecorũ oculos aperiret. S qr multa
dam alexandrina. ceteris matronis p̃stan¬
cior. nomine melancia. audiens opinionẽ
eius uenit ad eam: quia quartano tipo¬
grauissime iam per annũ. et eo amplius
uexabatur. Quã cũ beata eugenia oleo
perunxisset. omnẽ continuo uiolenciam
fellis euomuit: ac sanissima reddita pe¬
dibus suis ad suum diuersoriũ ꝓperauit:
quod in uicinia monasterii possidebat. Or¬
dinat int̾ea munera: ciphos argenteos
tres implet solidis: et hos sanitatis sue
gracia mittit ad beatã eugeniã. Cui gra¬
tanter remittens ea que miserat: ait. Ab un¬
damus: et suꝑabundamus om̃ib bonis.
et ueniens cepit rogare. et ampliora pro¬
mittere. Fit assidua circa beatam euge¬
niam: in nullo dep̃hendens qd̾ esset fe¬
mina: elegancia decipitur iuuentutis..

Expanded text:
divinis laudibus aliqua praedivinis laudibus aliqua praein hoc opere esse Deo charior coepit, ut daemones ex obsessis corporibus pelleret, et caecorum oculos aperiret. Sed quia muldam Alexandrina, caeteris matronis praestantior, nomine Melanthia, audiens opinionem ejus, venit ad eam, quia quartana gravissime et jam per annum et eo amplius vexabatur. Quam cum beata Eugenia oleo perunxisset, omnem continuo 344 violentiam fellis evomuit. Et sanissima reddita, pedibus ad suum diversorium properavit, quod in vicino monasterii possidebat. Ordinat interea munera, scyphos argenteos tres implet solidis, et hos sanationis suae gratia mittit ad beatam Eugeniam. Cui gratanter remittens quae miserat, ait: Abundamus, et superabundamus omnibus bonis. et veniens, coepit rogare et ampliora promittere. Fit assidua circa beatam Eugeniam, et in nullo deprehendens quod esset femina, elegantia decipitur juventutis.
Abbreviated transcription (Latin):
legere dicens. Dixit autem dñs discipulis
suis. Hescitis quia principes gentiũ maic¬
res sunt his quib dominantur: et princi¬
patum eorũ gerunt: Apud uos autẽ non
Ecce inquit et ur̃is iussis obtemperans
decreui primatũ suscipere: et dñi iussi¬
onib obaudiens. ultimũ me ur̃e carita¬
ti constituo. Exhilarant᷑ omĩum anime:¬
in consensu eius. Ipsa tam̃ omne opus
monasterii qd̾ infima solebat exercere
persona suscepit in om̃ibus: aquã porta¬
re. ligna concidere: mundicias adhibere.
In eo deniq loco habitaculũ sibi elegit.
ubi ostiarius monasterii habitabat: ne
uel in ipso se superiorẽ ostenderet. Sane
refectionem fr̃m sollicite curabat. et psal¬
lendi deo eundem ordinem fortiter cus¬
todiebat: tercia. sexta. nona. uesꝑtinis.
et nocturnis. atq matutinis horis. tam
cautissime insistebat: ut arbitraretur se¬
iam perisse. si horarũ quippiã spacii absq

Expanded text:
legere dicens Dixit autem ihesus | discipulis legere dicens Dixit autem ihesus | discipulis suis nescitis quia principis gentium maiores | sunt his quibus dominantur et principatum super eos | gerunt. Apud uos autem non Ecce inquid et uestris iussis obtemperans | decreui primatum suscipere et domini iussionibus oboediens | ultimum me uestrae caritate constituo Exilarantur | omnium animi+ consensu eius ipsa tamen omne opus | monastherio. Quod infima solebat exercere persona | suscepit in omnibus . aquam portare ligna concidere . mun| dicias adhibere. In eo denique loco habitaculum sibi elegit | ubi ustiarius monastherio manebat ne uel ipso se superio| rem ostenderet sane refeccionem fratribus sullicite curabat| Et psallendi deo ordinem fortiter custvel nocturnis atque matutinis horis tam cautissime insistebat, ut videretur jam periisse Deo, si horarum vel quidpiam spatii absque
Abbreviated transcription (Latin):
litate superabt. Nullus illi ad oracionẽ
inueniebatur superior: efficiebatur autẽ¬
om̃ibus omĩa. Tristem consolabat᷑. leto
congaudebat. irascentẽ uno sermone suo
mitigabat: suꝑbientẽ ita suo edificabat
exemplo. ut ouem subito ex lupo factã
deret: et omĩs salubritas adueniret.
Comites autem eius iacinctus et protus
imitabantur eam: et erant in omnib
obtẽperantes ei. Tercio igitur anno con¬
uersionis eius: abbas qui p̃erat fratrib¬
in eodem monasterio. migrauit ad dñm.
Post cuius excessũ om̃ibus uisum ẽ ut
beatã eugeniã sibi eligerent abbatem:¬
metuens se feminã contra regulam uiris
preponi: itidem timens ne om̃s unanimiter
dep̃cantes sperneret: ait ad eos. Obsecro uos:
ut eugłium in p̃senti adhibeatis. Qd̃ cum
auscultandus. Uideamus ergo in hac electi¬
one ur̃a quid ipse dñs p̃cipiat: ut et urĩs
iussis et ipsius monitis attendamꝰ. Et re¬
uoluens codicem uenit ad locũ: et cepit

Expanded text:
litate supe| rat Nullus illi ad orationem litate supe| rat Nullus illi ad orationem inueniebatur anterior. | efficiebatur omnibus omnia tristem consolabatur. | Laeto congaudebat . irascentem uno sermone suo miti| gabat Superbientem . ita suo aedificabat exemplo | ut ouem subito ex lupo factum nderet et omnis salubritas adueniret comi| tes autem eius . hyacintus et protus . emitabantur | eam Et erant in omnibus obtemperantes ei | Tercio igitur anno conuersionis eius abbas qui praeerat | fratribus in monastherio migrauit ad dominum post cuius abs| cessum omnibus uisum est ut beatam sibi eugeniam ele| gerent abbatemmetuens se feminam . | contra regulam uiris praeponi item timens ne omnes un| animiter depraecantes sperneret ait ad eos obsecro uos . ut | euangelium+ praesenti adhibeatis Quod cum auscultandus Videamus ergo | in haec electione uestra quid ipse praecipiat ut et uestris| iussis et ipsius monitis adtendamus Et reuoluens codicem| uenit ad locum et cepit
Abbreviated transcription (Latin):
ad consolationẽ reuocans. dat festa res-¬
ponsis: et in deorum illam numero con¬
secrans. ex auro puro eius fecit fusile
simulacrum: quod ita cepit excolere. ut ñ
minorẽ honorem illi quam diis exhibe¬
rent. Mater tamen eius claudia. et fratres¬
enis auitus et sergius. nulla poterant
racione consolationẽ recipere: sed erant
intolerabiliter lugentes eam. Beata autẽ
eugenia uirili habitu et animo in p̃dicto
uirorũ monasterio ꝑmanebat: atq ita
in diuinis erudicionib ꝓfecit. ut intra
sed̾m annum om̃s penę scripturas dñicas
memoriter retineret. Tanta in ea erat tͣn
quillitas animi: ut illam unũ omnes di¬
cerent ex numero angelorũ. Quis enim
dephenderet quod esset femina: quã ita
uirtus xp̃i et uirginitas ĩmaculata pro
regebat. ut imitabilis esset et uiris:
Sermo enim eius erat humilis in carita¬
te: clarus in mediocritate. uiciisq ca¬
rens. et facundiã fugiens: om̃s in humi¬

Expanded text:
ad consolationem revocans, dat festa resad consolationem revocans, dat festa responsis, et deorum illam numero consecrans, ex auro puro ejus fecit fieri simulacrum: quod ita coepit excoli, ut non minorem honorem quam diis suis exhiberent. Mater tamen ejus Claudia, et fratres Avitus et Sergius, nulla poterant ratione consolationem accipere, sed erant intolerabiliter lugentes eam CAP. IX.--Beata autem Eugenia virili habitu et animo, in praedicto virorum monasterio permanebat: atque ita in divinis eruditionibus profecit, ut intra secundum annum omnes scripturas Dominicas memoria retineret. Tanta in ea erat animi tranquillitas, ut unam illam omnes dicerent ex numero esse angelorum. Quis enim deprehendeuirtus christi et uirginitas inmaculata pro| tegebat ut inimitabilis . esset et uiris sermo enim eius . | erat humilis in caritate clarus in mediocritate . uiciis | carens et facundiam fugiens omnes in humi
Abbreviated transcription (Latin):
tis scĩficatione purgatos. monasterio ad qd̾
protus et iacinctus auferentes eugeniam
abierũt. Basterna igitur uim̃tis ꝑ ambu
nit ad matrẽ. uidentes autẽ eminus pro¬
perantes pueros et basternã uenientem.
occurrerunt cum gaudio uniuersi: et in¬
uenientes uectatoriũ uacuum. omnes si¬
mul mugitũ reddiderunt. Eit repente
totius ciuitatis strepitus. Qͥs enĩ audire
poterat: p̃fectũ filiam carissimã ꝑdidisse:
Eratq plãctus inestimabilis. et fletꝰ im¬
mensus: lugebantq uniuersi inconfuse.
parentes filiam. sororem frẽs. serui dnãm:
et tenebant᷑ om̃s merore. et infinita tri
bulatione. Eit per totã ꝓuinciã ĩqͥsitio.
Interrogant᷑ aruspices. inquiruntur phi¬
tones: sacrificiis quoq et sceleratis suꝑsti¬
cionib demonia interrogantur : ut ubi
deuenisset eugenia indicarent. Hoc solũ
dicebant om̃s : quod eam dii de celo ra-¬
puissent. Credidit factũ pater: et fletum

Expanded text:
tis sanctificatione instructi, monasterio ad quod tis sanctificatione instructi, monasterio ad quod Protus et Hyacinthus auferentes Eugeniam, abierunt. Basterna igitur, jumentis ambulnit ad matrem. Videntes autem eminus properantes pueros, et basternam venientem, occurrerunt cum gaudio universi; et invenientes vectorium vacuum, omnes simul mugitum reddiderunt, fit quoque repente totius civitatis strepitus. Quis enim audire poterat praefectum filiam charissimam perdidisse? Erat itaque planctus inaestimabilis, fletus immensus: lugebant universi confusi: parentes filiam, sororem fratres, servi dominam; et tenebat universos moeror, et infinita animi tribulatio. Fitque per totam provinciam inquisitio, interrogautur aruspices, inquiruntur pithones; sacrificiis quoque et sceleratis superstitionibus daemonia interrogantur, ut quo venisset Eugenia indicarent. Hoc solum omnes dicebant, quod eam dii de coelo rapuissent. Credidit factum pater; et fletum
Abbreviated transcription (Latin):
Unus ex his protus dicit᷑. alter iacinctus:
ego uero eugenius nuncupor. Cui beatus
helenus ait. Recte tu eugenius uocaris.
Uiriliter enĩ agis : et confortat᷑ cor tu¬
um. Pro fide ergo xp̃i: recte uocaris eu
liter huc ueneris. et quid isti tibi sint.
non me passus est dñs p̃terire. S et hoc
michi reuelare dignatus est. qđ gratissimũ
ei in corpore tuo habitaculũ preparasti.
custodiendo uirginitatis p̃mium: et pre¬
sentis tẽporis blandim̃ta fallacia respu¬
endo. Scito autẽ te pro castitate multa
passurã: sed non te deserit ille. cui te ex
integro tradidisti. Ad protũ uͦ et iacinctũ
conuersus ait. In corpore seruitutis positi.
ingenuã dignitatẽ animi tenuistis for¬
titer et tenetis: unde uobis me tseente
uobis. iam non dico uos seruos: sed amicos.
Unde et uos beatos annuncio. qr ꝯcordatis
bernii perpetui. Hec beatus helenus. nullo
et iussit eam sic in uirili habitu ꝑmanere:
et non eum deseruerunt quousq baptisma¬

Expanded text:
bus meis Protus dicitur, alius Hyacinthus, ego vero Eugenius nuncupor. Cui beatus Helenus dixit: Recte te Eugenium vocas; viriliter enim agis, et confortetur cor tuum pro fide Christi. Ergo recte vocaris Eugliter huc veneris, et quod isti tui sint, non me passus est praeterire. Sed hoc  reuelare | dignatus est. Quod gratissimum sipi in corpore tuo habi| taculum praeparauerit . costodiendo uirginitatis prae| mium et praesentis temporis blandimenta fallacia | respuendo Scito autem te pro castitpassuram; sed non te deseret ille cui te ex integro tradidisti. Ad Protum autem et Hyacinthum conversus, ait: In corpore servitutis positi, ingenuam dignitatem animi tenuistis fortiter et tenetis. Unde vobis, me tacente, vobis, jam non dicam vos servos, sed amicos . Unde et vos beatos annuntio, quia concordari. Haec beatus Helenus, nullo o, et jussit eam sic in virili habitu permanere; et non eum deseruerunt, quousque baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
hi qui p̃erant ad inquirendos occultos:
nunciauerunt principi milicie dicentes.
na canentes. Audientes uero hec qui eratit
primi in palacio. assum̃tes secũ multitu¬
dinem militũ. et uenientei ad locũ circũ¬

Expanded text:
hi qui prepositi fue| rant ad inquirendos occultos . nunciauerunt prinipi mili| ium dicentis. na| Audientes hec qui erant primi in palatio . adsumentes| secum multitudinem militum . et uenientes ad locum| circum
Abbreviated transcription (Latin):
luctam̃. S quia uersutus erat nimis. et
concludere eum sermonũ ratione ñ pote¬
rat: respiciens popłm fortter ledi. quod
tereas quasi superior abscedebat in uer¬
bis: modicũ silentiũ postulauit: et ait
ad popłm. Pauli apłi in hac parte monita:
omĩno tenenda sunt. Dicit enim timotheo
discipulo suo. Noli uerbis contendere: in
nichilum enim utile est. nisi in subuersionẽ
audientiũ. S ne hoc testimoniũ non qͣsi
cauti. sed quasi timidi ꝓferamus: accenda¬
turagnis in media urbe. et ingrediamur
simul flãmas: et qui ex eo adustus non
fuerit. credamus quod hunc miserit xp̃e.
Tunc om̃ibus sentencia placuit: iam en ua

Expanded text:
luctamen Sed quia uersutus erat nimis | et luctamen Sed quia uersutus erat nimis | et concludere eum sermonum ratione non poterat respiciens | populum fortiter ledi quod zereas quasi superior abscede | bat in uerbis modicum silentium postolauit et ait ad popu| lum pauli apostuli in hac parte monita . omnino tenenda | sunt Dicit enim thimotheo discipulo suo noli uerbis conden| dere in nihilum enim utile est nisi . in subuersione audientium | Sed ne hoc testimonium non quasi ingauti sed quasi ti| midi tur ignis in media civitate, et ingrediamur pariter flammas: et qui ustus non fuerit, credamus quod hunc miserit Christus. Tunc omnibus sententia placuit. Sta
Abbreviated transcription (Latin):
quis esset senior: qui solus uehiculo aselli
uteretur in medio populi sequentis. et
precedentis. Audiunt quod hic esset sc̃s
infantulus in monasterio cresceret. tante scĩ¬
tatis uirtutib cingebatur: ut si quando
missus fuisset ignem e uicinio petere. ar¬
dentes prunas uestim̃to deferret illeso. Sed¬
zereas: qui uerborũ argumentis populũ
dei conabatur euertere. dicens falsum esse
cendum. Hic autem erat uersutissimꝰ: et
de scripturis diuinis popłm seducebat. De¬
niq om̃is turba xp̃ianorũ accesserũt ad
hunc quẽ uidetis patrẽ nr̃m: et dixerũt
ei. Audiuimꝰ teream quod ipse sit missus
a xp̃o: constitue diem in quo aut eũ reci¬
pias socium tibi. aut si potes conuineas.
non uera ꝓsequentẽ. Igitur constituitur
dies et locus: in medio heliopolis ciuitatis.
Uenit tereas magus cũ artib suis: uenit
et helenus sc̃s ep̃c cum orationib suis.
teream: cepit uerborũ ingens habere

Expanded text:
qui esset | senior qui solus uehiculo aselli qui esset | senior qui solus uehiculo aselli uteretur in medio populi | sequentis et praecidentes et audiunt quod hic esset | helinfantu| lus in monasterio cresceret tantae sanctitatis uirtu| tibus cingebatur Vt si quando missus fuisset ignem | e uicino petere ardentibus prunas uestimento deferret | inlaeso s qui uerborum argumentis popu| lum dei conabatur euertere . dicens falsum esse cendum hic autem erat | uersutissimus . et de scripturis diuinis populum seduce| bat Denique omnes christianorum accessit ad hunc | quem uidetis patrem nostrum . et dixit ei Audiuimus | zeream quod ipse sit missus a christo Constitue diem in quo | eum Aut recipias tibi socium aut si potis conuincas non | uera prosequentem Igitur constituitur dies et locus in | medio eliopolis ciuitate. Venit zereas magus cum | artibus suis Venit et helenus episcopus cum orationibus suis | zeream coepit uerborum | ingens habere
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i circueunt monasteria. psallenciũ eos
lenus ep̃c : et cũ eo amplius quã decẽ milia
uirorũ. psallentiũ et dicentium. uia iusto¬
rum recta facta est: et iter scõrũ prepara¬
tum est. Audiens hec eugenia : dr̃c ad so¬
cios suos. Considerate uim carminũ: et
uidetis in nos respicere quicquid modulatis
uocib psallunt. Deniq cum de uero deo
nr̃ tractatus in disputacione mutui ser¬
monis ageretur: audiuimꝰ xͥanos canen¬
deus autem nͣr celos fecit. Ecce nunc arri¬
pientib nobis iter quo recedimꝰ a cultu¬
occurrunt. una uoce clamantiũ. et dicen¬
cium. Uia iustorũ recta. facta est: et iter
scõrum preparatũ est. Intelligamus ergo
quo ꝑgat hic populus: et si ad hoc habi¬
taculum uadunt quo nos ire decreuimꝰ.
iungamus nos canentib turbis: et ut po¬
te ex aduenientib cõputati. ingrediamur
sicut socii. quousq noticiã collocemꝰ. Igit᷑
cum se iunxissent psallentib. inquirunt

Expanded text:
 circumeunt monasteria episcopi, psallentium eos  circumeunt monasteria episcopi, psallentium eos scopus et cum eo amplius quam | decim milia uerorum psallencium et dicentium uia ius| torum recta facta est iter sanctorum praeparatum est | Audiens haec eugenia . dixit ad socios suos Considerate| uim carminum et uiditis nos trespicire quicquid mo| dolatis uocibus cantant denique cum de uero deo . nos| ter tractatus in disputacione mutui sermonis age| retur Audimus hęc canDominus autem caelos fecit Ecce nunc arripiendus nobis | iter quo recidimus a cultooccurrerunt una uoce clamancium Via iustorum | recta facta est Iter sanctorum praeparatum est Intellega| mus ergo quo pergat hic populus . et si ad hoc habitaculum | uadunt quo nos ire decreuimus Iungamur canentibus | turbis . et utpote ex aduenientibus computati ingredia| mur ut socii quousque noticias conlocemus Igitur | cum se iuncxissetnt psallentibus inquirunt
Abbreviated transcription (Latin):
etiã nos quouens transimus psallentes
tur ecclesie sue occupationil: detineri.
His autẽ qui in diuinis laudib uacant
theodorũ quendã prepositũ constituit:
cuius tanta mirabilia enarrant̃. ut etiã
cecos orationib suis illuminet. et demo¬
nes effuget: et infirmantib afferat sa¬
nitatẽ. Sane ad diuersoriũ congregatio¬
nis huius in quo deo canitur: nullam
patitur uenire feminarũ. Hoc ego consi¬
derans. tondere me existimo: ut crastina
nocturna ꝓfectione ordinata ⁊ ipsos no¬
bis transitus p̃beatur. uobis itaq duob
iuxta basternã meã ambulantib. ccceris
p̃cedentib. ad locum deponar a uobis:
et uacua ꝓtranseunte basterna. nos tres ui¬
rili habitu simul ad dei homines ꝓperemus
Placet utrisq consilium: et sequenti nocte
est: ut eadem hora qua ad monasterium
ꝑuenerunt. sc̃s helenus suꝑueniret episcopꝰ.
Et quia mos est apud egiptũ. ut quando¬

Expanded text:
etiam nos, quoties transimus, psallentes etiam nos, quoties transimus, psallentes tur Ecclesiae suae occupationibus detineri. His autem qui in divinis laudibus vacant, Theodorum quemdam presbyterum constituit, cujus tanta miracula narrantur, ut etiam caecos suis orationibus illuminet, et daemones effuget, et infirmantibus afferat sanitatem: sane ad diversorium hujus congregationis, in quo Deo canitur, nullam patitur venire feminarum. Hoc ergo considerans, tondere me arbitror, ut crastina nocturna profectio ordinata per ipsos nobis transitum praebeat. Vobis itaque duobus juxta basternam ambulantibus, et caeteris praecedentibus ad locum deponar a vobis; et vacua pertranseunte basterna, nos tres herili habitu simul ad Dei homines properemus. Placuit utrisque consilium; et sequenti nocte,est, ut eadem hora qua ad monasterium pervenerunt, sanctus Helenus superveniret episcopus. Et quia mos est apud Aegyptum, quando
Abbreviated transcription (Latin):
tos. et digna simul hominũ et indigna
et platonis ideas. et epicuri sectam. et
socratis monita. et stoicorũ taciturnita
tes: et ut breuiter cuncta ꝯplectar. qͥc¬
quid eantat poeta qͥcqͥd orator inuenit.
quiequid philosophus cogitauit. una hac
mus. omnes dii gentiũ demonia. deus autẽ
noster celos fecit: confessio et pulcritudo
in conspectu eius. scĩtas et magnificencia
in maiestate eius. Igitur iubet conferre ser¬
monem: et apłs legitur. et propħa lauda¬
tur. fit concordia fidei: et qua arte ad pe¬
netralia sapientie diuine absq sui separa¬
tione ꝑuenireut. consilio ardenti diffunt᷑:¬
et ait ad eos. Dnãm me inquit uobis
usurpata potestas attribuit: s sororem
sapientia facit. Simus ergo fr̃s sicut sa¬
pientia diuina ordinat: non sicut se iac¬
tat humana temeritas. Pergamus pariter
dinauero ꝓperemꝰ. Helenum audio dici
ep̃m: cuius est habitacio illa in qua die
noctuq audiunt᷑ deo suo canere: quos

Expanded text:
tos et digna simul hominum . Et in| digna tos et digna simul hominum . Et in| digna et Platonis ideas, et Epicuri sectas, et Socratis monita et Stoicorum; et ut breviter cuncta complectar, quidquid cantat poeta, quidquid orator invenit, quidquid philosophus cogitat, una hac ere: Omnes diicit. Confessio et pulchritudo in conspectu ejus, sanctitas et magnificentia in majestate ejus. Igitur jubet conferre sermonem: et Apostolus legitur, et Propheta laudatur; fit concordia fidei, et qua arte ad penetralia sapientiae divinae absque sui separatione perveniant, consilio ardenti definitur. Dominam me, inquit, vobis usurpata potestas attribuit, sed sororem sapientia fecit. Simus ergo fratres, sicut divina sapientia ordinavit, non sicut se jactat humana temeritas. Pergamus pariter dinavero, properemus. Helenum audio dici episcopum, cujus est habitatio illa in qua die noctuque audiuntur Deo suo cantare, quos