comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siuir ł mulier pꝰ talem ꝯsensũ ad alienã
societate tnsierit : ⁊̃ si ꝯmitio carnalis il¬
illic seqͣt᷑. ad pͥorem iñ societatẽ in qua sa
paila illicita omnino uidicat᷑. redire de¬
bebit. S: dicis mͥ. Aliquis ꝓmisit siuie for¬
te uirauit alicui se usq ad tempꝰ ꝯplaci¬
tum illam ducturũ. ⁊ illa similit̃ ꝓmisit
ł uirauit se nupturam illi. Int̾um mutato
ꝓposito. alt̃ siue ut̃q ad alienam societa¬
tem transit. ⁊ ille aliam uxorem duc̃ ul
tionis pactum seuingendũ ẽ: S ꝯsidã¬
qr longe aliud ẽ ꝓmitt̾e: atq aliud fac̾i.
Qui ꝓmittit nandũ facit ꝙ ꝓmittit.¬
qui aũ facit. iam facit q facit. In eo
q ꝓmittit si non facit q ꝓmittit menda
uxorem duxit. ⁊ quȩ spospondit se nup¬
turam ntindũ tñ nupsit. nec ꝯugiũ ad¬
huc fuit. s futum eẽ debuit. Cũ aũ pꝰ ca
⁊ ille uxorem dunt. ⁊ illa marito nupsit.

Expanded text:
 ad alienam societatem transierit, etiamsi commistio carnis illic sequatur ad priorem tamen societatem in qua sacecunda copula illicita omnino judicatur, redire debebit. Sed dicis mihi: Aliquis promisit sive forte juravit alicui se, usque ad tompus complacitum illam ducturum; et illa similiter promisit vel juravit se illi nupturam. Interim mutato proposito, alter sive uterque ad alienam societatem transit, et ille aliam uxorem ducit: et illtionis pactum scindendum est? Sedaliud est promittere atque aliud facere. Qui promittit nondum facit; qui autem facit jam facit quod facit. In eo qui promittit si non facit quod promittit, mendauxorem duxit; et quae spopondit se nupturam nondum nupsit, nec conjugium adhuc fuit, sed futurum esse debuit. Cum autem postea et ille uxorem duxit, et illa marito nupsit,
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt.ꝙ d̾s nunqͣm uult: Si enim
tente. nec ꝑmitti nͥ eo uolente: hłc coarta¬
mur diligñtiꝰ inuestigare. qͦmꝰ rõnalem
nat᷑am p̃cipue illam qͣ uoluntate in uista
a uoluntate diuina discordat. iusta di mo¬

Expanded text:
volunt quod Deus nunquam vult? Si enim tente, nec permitti nisi eo volente? Hinc coarctamur diligentius investigere quomodo rationalem naturam praecipue illam quae voluntate injusta a divina voluntate discordat; justa Dei mo
Abbreviated transcription (Latin):
onsicłandum ẽ ⁊̃ hoc quom̃ inuisi qͣuet̃.¬
biles illas ⁊ spiritales naturas modat᷑
s̃. Si enim lib̾i arbitrii sunt. faciu̾nt ꝗꝵ
uolunt: ⁊ si faciunt ꝙ uolunt: qͦmͦ ex senͣ¬
tentia di pendes ꝙ faciunt: Nam si diciosꝰ
uo uolunt aut uelle possunt ꝙͣ ꝙ uult ds̃.
qui u ip̃m uelle tͥbuit. sic̃ posse ꝯcedit. ħ
⁊ si debonis aliquo mͦ ꝯcedit᷑. de małnul¬
la rõne agꝑbatur. Malis si ꝙ ds potestatẽ
tͥbuit solam ñ uoluntatem: qr licet ex ip̃iꝰ
ꝑmissione sit ꝙ malum posst̃: ex in spi¬

Expanded text:
onsiderandum est etiam hoc quomodo invisibiles illas et spirituales naturas moderatur Deus. Si enim liberi arbitrii sunt, faciunt quod volunt; et si faciunt quod volunt, quomodo ex sententia Dei pendet quod faciunt? Nam si dicimus ud volunt aut velle possunt quam quod vult Deus, qui et ipsum velle tribuit sicut posse concedit, hoc tametsi de bonis aliquando conceditur, de malis nulla ratione approbatur. Malis siquidem Deus potestatem tribuit solam non voluntatem; quia licet ex ipsius permissione sit quod malum possunt, ex inspi
Abbreviated transcription (Latin):
adiudicauit qr unꝰ ẽ d̾s. ⁊ simplex na¬
te. Simplex ⁊ ñ puitate: ⁊ qr tͥns ẽ sine
diuisione unitatis.⁊ unus sine ꝯfusione
tͥntatis. & qͦmͦ tͥnitas summa inuenta
ẽ ꝑ eam q̃ erat uago illiꝰ in nob̾. ⁊ qͦmͦ
arguit ñ eẽ ꝑsonas t̾a in nob̾. ⁊ inło tͥa¬

Expanded text:
plex nate; simplex, et non parvitate. Et quod trinus est sine divisione unitatis; et unus sine confusione Trinitatis. Et quomodo Trinitas summa inventa est per eam quae erat imago illius in nobis; et quomodo arguit non esse personas, tria in nobis; et in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃ẽ nolens consensisset. Itaq semꝑ o
bediens fuisset: ĩ si passus ñ fuisset. noq
m̾ito eiꝰ quicꝗͣ minueretur: ⁊̃ si ad pas¬
sionem quam non ex debito. s ex digna¬
tione suscep̃. non humiliaret᷑. Unũ:
Patiendo qͥppe omnib credñtib factꝰ : ex¬
emplum passionis. sic̃ resurgñdo omĩb
patientib factꝰ : forma głificationis. ħ
gͦ lucratꝰ : patiendo ꝙ. ip̃m magistrũ ⁊¬

Expanded text:
et ipse nolens consensisset. Itaque semper et ipse nolens consensisset. Itaque semper obediens fuisset, etiam si passus non fuisset, neque merito ejus quidquam minneretur, etiam si ad passionem quam non ex debito, sed ex dignatione suscepit non humiliaretur. Unum Patiendo quippe omnibus credentibus factus est exemplum passionis, sicut resurgendo omnibus patientibus forma glorificationis. Hoc ergo lucratus est patiendo,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ tꝑ̃m int̃tialla qd̃ in se sinul erat
aꝑuit: ⁊ qd̾ ip̃e ab initio plenum et
ꝑsidũ habebat humanȩ cognitiõi
ꝑ qͦsdam ꝑfectꝰ reuelationis se hab̾e.
q ñ fuisset. ab initio m̾itum obediẽ¬
tiȩ patiendi hab̾e ñ potuisset. Si em̃i
passio futura ñ fuisset: obedientia pa-¬
tiendi nulla fuisset. Si obediencia ñ
fuisset: m̾̃itum obedientiȩ non fuisset.
Sic itaq ad obtinendã głam in corrup¬
tionis: induc̾e conant᷑ necessitatem
passionis.S: minꝰ consid̾ant qr cadem
bonitate qua se ad obȩdientiã passiõis
spontaneũ exhibuit. qr  pati uoluit:
iustꝰ ⁊ bonꝰ ⁊ gła dignꝰ fuisset. ⁊̃ si pati
noluisset. Si eñĩ pati noluisset. ad pa¬
tiendum obediens ñ fuisset: ñ tñ qr in¬
obediens fuisset. qr uoluitati patͥs
ħͥ nolens ñ ꝯtradixisset. qm̃ ħ ⁊ ipse
pat̃ noluisset. Nam sic̃ ohediens fuit
qr uolenti uolens ꝯ sensit: ita ꝓcul dubi.
Oobediens fuisset. sinolenti ħ pat̾ idẽ

Expanded text:
m intervalla quod in se simul erat aperuit, et quod ipse ab initio plenum et perfectum habebat humanae cognitioni per quosdam profectus revelationis se habere,i passurus non fuisset ab initio, meritum obedientiae patiendi habere non potuisset. Si enim futura passio non fuisset, obedientia patiendi nulla fuisset. Si obedientia non fuisset, meritum obedientiae non fuisset. Sic itaque ad obtinendam gloriam incorruptionis, inducere conantur necessitatem passionis. Sed minus considerant d obedientiam passionis spontaneum exhibuit; quia pati voluit, justus et bonus et gloria dignus fuisset, etiam si pati noluisset; si enim pati noluisset ad patiendum obediens non fuisset, non tamen inobediens fuisset, quia voluntati Patris hoc nolens non contradixisset, quoniam hoc et ipse Pater noluisset. Nam sicut obediens, fuit quia volenti volens consensit, ita procul dubio obediens fuisset, si nolenti hoc Patri idem
Abbreviated transcription (Latin):
n ib imꝑauit. angłos ministros ha-¬
buit. elementa ad nutũ imꝑii sui in¬
clinauit᷑: An forte qi orantẽ legis. qͣsi
p̃cib optinuisse. putas. qͦd prius ip̃cñ
potuit : Pat inqͥt clanfica filium tuũ.¬
filium postulantem. patrẽ annuentẽ.
Putas qr p̾cib oþtinuerit ꝙ ñ obtinu¬
isset si p̃ces ñ fudissetͦ audiꝙ. seqr.
nec postulatio ꝑꝑ me facta est. Sĩc̃ gͦ
responsionem patͥs ñ accipio. ut me
exauditũ intelligã : sic nec pat̾ p̃ces
sundo. ũ ꝙ. ñ possum obtineam. Ego
ego possum. qͥ sũ filiꝰ patͥs. Omiã eñi

Expanded text:
nibus imperavit, angelos ministros habuit, elementa ad nutum imperii sui inclinavit? An forte quia orantem legis quasi precibus obtinuisse putas, quod prius ipse non potuit? Pater, inquit, clarifica Filium tuustis Filium postulantem. Patrem annuentem. Putas quod precibus obtinuerit quod non obtinuisset si preces non fudisset? Audi quod seqnec postulatio propter me facta est. Sicut ergo responsionem Patris non accipio, ut me exauditum intelligam, sic nec preces Patri fundo, ut quod non possum obtineam. Ego ego possum qui Filius sum Patris. Omnia enim
Abbreviated transcription (Latin):
u moriens timorẽ tolłet passionis. resur¬
gens spem reddet głificationis. Hac uia
ire uoluit: qi nos hac uia ire debuimꝰ
qui alia ñpotuimꝰ. Nos uolumꝰ. no. pos¬
sumus. Ipẽ potuit. s noluit. qi si alit̃
pu isset. ꝑuenisset s ñ subuenisset. Qͥ gͦ
xp̃m̃ in passione aliqͥd m̾uisse asserit.
itaũ eade passione bonum aliqͥd ad
commodum ł utilitatem ł głam sicĩ eum
sitatem passionis debatit. ⁊ parit̃ redẽp¬
tionis grãm q̃ in morte ip̃iꝰ exhibita fuit:
imminuere ł potꝰ euactiare ꝯiuncit᷑.
qͥ causã passionis eiꝰ ñ nr̃am. s suã ne¬
cessitatẽ fuisse hare conat᷑. Gͦ.xͦ ñ m̃uit.

Expanded text:
 moriens timorem tolleret passionis; resurgens redderet spem glorificationis. Hac via irc voluit, quia nos hac via ire debuimus, qui alia non potuimus. Nos volumus, sed non possumus. Ipse potuit, sed noluit; quia si aliter ivisset, pervenisset, sed non subvenisset. Qui ergo Christum in passione aliquid meruisse asserit, ita ut eadem passione bonum aliquod ad commodum vel utilitatem vel gloriam suam eum sitatem passionis ducit, et pariter redemptionis gratiam quae in morte ipsius exhibita est imminuere, vel potius evacuare convincitur; qui causam passionis ejus non nostram, sed ipsius necessitatem fuisse probare co
Abbreviated transcription (Latin):
qr pꝰ ꝑ obedientiam passionis usq ad mor¬
ex altatꝰ q humiliatꝰ gͦ ex altationis cau¬
sa humiliatio fuit. G in humiliatiõe
m̾uit. qͥ in exaltatione humiliationis
p̃miũ recep̃. Si aũm̾endo ad głam ꝑ¬
uenit. qͦmͦ ad illã ꝑuentre potuisset᷑ mu
ꝓpositione erroris: ad ꝯclusionẽ m̃dacii
ꝑueniunt. Fallitqͥppe eos qd̾ m̾iti nom̃
ñ discernunt. Et ꝓpt̾ẽa qr dic̾e ñ au-¬
dent. xp̃m nicħ m̾uisse. ne forte oꝑa¬
ab eo facta apd̃ dm̃ nulliꝰ uirtutis aut
nec hab̾e potuisset nec debuisset. Si em̃
uidete qͣm stulta sit ista assertio. ¶d eñi:

Expanded text:
quia prius per obedientiam passionis usque ad morexaltatus quia humiliatus; ergo exaltationis causa, humiliatio fuit. Ergo in humiliatione meruit qui in exaltatione humiliationis praemium recepit. Si autem merendo ad gloriam pervenit, quomodo ad illam pervenire potuisset, si propositione erroris ad conclusionem mendacii perveniunt. Fallit quippe eos quod meriti nomen non discernunt. Et propterea quia dicere non audent Christum nihil meruisse, ne forte ab eo facta apud Deum nullius virtutis aut nec habere potuisset nec debuisset. Si enimvidete quam stulta sit ista assertio. Quid enim?
Abbreviated transcription (Latin):
se suggessit: ñ p̃cipitant̃ ingessit.¶
inquit dñt homines eẽ filiũ hominiᷤ
Non p̃dicaũ s int̾rogauit: dici uoluit.
deste adiung̃: qr sciebat extͣ intel¬
ligentiam hominis eẽ. ũ hõ ds cͤdet᷑.¬

Expanded text:
ingessit. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Non praedicavit, sed interrogavit. Dici voluit, deste se adjungit, quia sciebat extra intelligentiam hominis esse ut homo De
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑpossedit. U eñi ꝑfecte nungebat᷑.
plene ⁊ ꝑfecit beatificabat᷑. N aũ adĩc¬
pꝰ minꝰ huĩt ex dispensatione. pꝰ ea sup¬
plecum ÷ ingłificatione: ita tñũ ꝙ in
parte sublimiori habebat uerũ bonũ.
nec aliqñ reddetur ꝙi nunꝗͣ fuit amis¬
sum: nec suppłet᷑. eͣx quo datũ ẽ. semꝑ

Expanded text:
semper possedit. Ubi enim perfecte jungebatur, semper possedit. Ubi enim perfecte jungebatur, plene et perfecte beatificabatur. Ubi autem ad tempus minus habuit ex dispensatione, postea suppletum est in glorificatione. Ita tamen ut quod in parte sublimiori habebat verum bonum, nec aliquando redderetur, quia nunquam fuit amissum; nec suppleretur, quia ex quo datum est, semper
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓeo laborare. qr sius: ⁊̃ sine oꝑe. Multa
st̃ q̃ dici potuissent suꝑ his. s ħ p̃senti ab¬
reuiationi susficiunt. Nouissime q̃ruĩs
de anima illa rõnali ꝙͣ u̾bũ cũ carne
inunitatẽ ꝑͤ assumpsit. ut̾r sic̃ eam ex
in effabili unione diuinitatis. ꝑfectam
sapĩam.⁊ uirtutẽ ⁊ bonitatẽ accepisse
rectionis ꝑ immortalitatẽ carnis indu¬
eret. ex eadem unione diuinitatis. plen̾a
qͦ beatitudinẽ hũisse dicamꝰ. Qd̾ si ꝯce¬
dimꝰ: obiciunt ꝙ anima illa añ resur¬
rectionẽ passiones ⁊ dolores sustmuit.
ac pħ plena beatitudo eẽ ñ potuit. uͥ
pena ⁊ dolor fint.S: ñ aitendunt ꝙ.
anima illa.ẜ aliud carni unita fuit. ⁊ .ẜ
uita carnis ip̃a fuit. In eo aũ q. diuintati
moriebatur. In eo aũ ꝙ diuinitati uin¬
gebatur. ⁊̃ a carne recedñs ab ip̃a diui¬
nitate non seꝑabat᷑. Quȩ gͥ insensu car¬
nis adtꝑ̃s dolorem sustinuit. in socie¬
tate cłitatis plenũ ⁊ ꝑfectum gaudium

Expanded text:
e. Multa sunt quae dici potuissent super his, sed haec praesenti abbreviationi sufficiant. Novissimo quaerunt de anima illa rationali quam verbum cum carne in unitatem personae assumpsit, utrum sicut eam ex ineffabili unione divinitatis perfectam sapientiam; et virtutem et bonitatem accepisse rectionis per immortalitatem carnis indueret ex eadem unione divinitatis, plenam quoque beatitudinem habuisse dicamus. Quod si concedimus, objiciunt, quod anima illa ante resurrectionem passiones et dolores sustinuit; ac per hoc plena beatitudo esse non potuit, ubi poena et dolor fuit. Sed non attendunt quod anima illa secundum aliud carni unita fuit, et senita fuit, vita carnis ipsa fuit. In eo autem quod divinitati moriebatur. In eo autem quod divinitati jungebatur, etiam a carne recedens ab ipsa divinitate non separabatur. Quae igitur in sensu carnis ad tempus dolorem sustinuit, in societate Deitatis plenum et perfectum gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s secciti st̃. mͥ qͥd ꝓdest: Ego uiã scie¬
bam. ꝑ me incede pot̾am. s ñ erat cau¬
sa ꝑgndi. si ꝯpassio ñ eẽt subueniendi.
s tulti ⁊ tardi ad credendũ. ñne opor¬
tuit pati xpm̃ ⁊ ita int᷑re in głam suãͦ
potuit intrare ad głam. nͥ tͣnsir&s ꝑ pen̾ã:
Quid ẽ enĩ oportuit. nͥ qr alit̃ ñ potuit:
Quomꝰ gͦ suam si oportuit: & qͦ modo
oportuit si suã ͤ Si gła sua fuit. qͦmͦ ut
ad illam intret. pati oportuit: S suã

Expanded text:
 prodest? Ego viam sciebam, per me incedere poteram; sed non erat causa pergendi, si compassio non esset subveniendi. Stulti et tardi corde ad credendum, nonne oportuit pati Christum et ita intrare in gloriam suam? otuit intrare in gloriam, nisi transiret per poenam? Quid est enim oportuit, nisi quia aliter non potuit? Quomodo ergo suam, si oportuit; et quomodo oportuit, si suam? Si gloria ejus fuit quomodo ut ad illam intraret, pati oportuit? Sed suam
Abbreviated transcription (Latin):
alter ad głam immortalitatis ꝑuenire
ñ potuisset: nͥ pꝰ ꝑ passionẽ merendo
mortẽ sustinuisset. Non enĩ attãdunt
hi ꝙ ꝙ ds homo mortał fuit: ñ neces¬
sitatis erat s uoluntatis. Nam pͥmꝰ siħo
sine morte ad immortalitat̾e ꝑuenire po¬
tuisset. si se ab inobedientiȩ culpa custo¬
fuit. carnisuȩ qmͣ ad consortiũ ditatis
in susceptione sublimau̾at. głam incor-¬
ruptionis dare potuisset. ⁊̃ si illam ad
tolerantiam passionis ⁊ mortis humi¬

Expanded text:
aliter ad gloriam immortalitatis pervenire non potuisset, nisi prius per passionem merendo mortem sustinuisset. Non enim attendunt hi quia quod Deus homo mortalis fuit, non necessitatis erat; sed voluntatis. Nam si primus homo sine morte ad immortalitatem pervenire potuisset; si se ab inobedientiae culpa custofuit, carni suae quam ad consortium Deitatis in conceptione sublimaverat, gloriam incorruptionis dare potuisset, etiam si illam ad tolerantiam passionis et mortis humi
Abbreviated transcription (Latin):
cientia humana se subtꝰ ẽẽ: ⁊ uͥ eqͣlis
credetur: eidẽ ꝯscientiȩ longinquum
⁊ extneum eẽ. paulatim illã fouebat.
uͥ ad u̾itatem assuefac̾et.ũ u̾itas illã
illuminaret.: i ñ nouitas scandalixa¬

Expanded text:
cientia humana se subtus esse, et ut aequalis crederetur eidem conscientiae longinquum et extraneum esse, paulatim illam fovebat, ut ad veritatem assuefaceret, ut veritas illam illuminaret, non novitas scandaliza
Abbreviated transcription (Latin):
dicaret. ꝙ malicia possidebat. Qui eñĩ
astutia uiccrat. iustum fuit uͥñ fortitudi¬
ne s prudentia uinc̾et᷑ uͥ in code in quo se
uictor erexeratuctꝰ stnẽtur. factꝰ: di filiꝰ.
filiꝰ hominis. ũ filios hominũ filios di fa¬

Expanded text:
ui enim astutia vicerat, justum fuit ut non fortitudine, sed prudentia vinceretur, ut in eodem in quo se victor erexerat victus sterneretur. Factus est Filius Dei filius hominis, ut filios hominum filios Dei fa
Abbreviated transcription (Latin):
ad bona reuocauit. Ille abstulit ꝙ. sus¬
tinebamus: iste reddidit ꝗ ꝑdid̾amꝰ.
Uenit filius naturał missꝰ ãpatre. ũ ad¬
optandos in heditatem uocaret. ⁊ ꝯsensũ
suũ in grã adoptionis ꝯþaret. Neq at.
sine consensu filii apatre aliem dłcendi¬

Expanded text:
ad bona revocavit. Ille abstulit quod sustinebamus, iste reddidit quod perdideramus. Venit Filius naturalis missus a Patre ut adoptandos in haereditatem vocaret, et consensum suum ut gratia adoptionis comprobaret. Neque enim sine consensu Filii a Patre alieni in h
Abbreviated transcription (Latin):
piscendi non excusat qr uoluntate ueñ.
ciendũ uͦ ẽ qm̃ hec necessitas
ꝯcupiscendi. ñ ĩo culpa non ẽ
qr necessitas ẽ. Quia uͥ eẽt ħ necessitas:
non necessitas causa fuit. s uoluntaᷤ.
S quid dicemꝰ  Si ħ naturalit᷑ ħt
hõ. ii inꝯmodũ suum amare ñ poᷤ¬
sit: neq ꝯmodũ suum fastidut. gͦ
quicqͥd appetit ꝯmodum ẽ illi: ⁊ñ appetit

Expanded text:
piscendi non excusat, quia a voluntate venit. Sciendum vero est quod haec necessitas concupiscendi non ideo culpa non est, quia necessitas est; quia ut esset haec necessitas, non necessitas causa fuit sed voluntas. Sed quid dicemus? Si hoc naturaliter habet homo ut incommodum suum amare non possit neque commodum suum fastidire. Ergo quidquid appetit commodum illi est
Abbreviated transcription (Latin):
ei insunt bonamalũ ꝙ ab eo ñ querit᷑
s in eo tolerat᷑ excusãt. ũ ñ imputetur
ad cdampnationẽ. ꝙ. necessitas imponit.
non uoluntas exigit. Item augꝰ ad ua¬
lerium. son tm̃ fecunditas cuiꝰ frudꝰ
ẽ in ꝓle nec tm̃ pudicicia cuiꝰ uincłm
fides est: s ⁊̃ sacramentum nuptiarũ ꝯmẽ¬
datur fidelib ꝯuigatis. huiꝰ sacramenti
res ẽ ũ legitime copulati qndiu uiuunt ñ

Expanded text:
ei insunt bona, malum quod ab eo non quaeritur, ei insunt bona, malum quod ab eo non quaeritur, sed in eo toleratur, excusant, ut non imputetur ad damnationem, quod necessitas imponit, non voluntas exigit. Item Augustinus ad Valerium: Non tantum fecunditas cujus fructus est in prole, nec tantum pudicitia cujus vinculum fides est, sed etiam sacramentum nuptiarum commendatur fidelibus conjugatis. Hujus sacramenti res est, ut legitime copulati, quandiu vivunt, n
Abbreviated transcription (Latin):
t̾o ꝯcumbatur. In spe ꝓlis attendit᷑: ut
deuote expectet᷑ amant̾ suscipiat᷑. reli¬
giose nut̾atur. In sacram̃to attendit᷑.
ne ꝯuigium separet᷑ ⁊ dimissꝰ aut di¬
missa. nec causa ꝓlis alt̾i copulet. hȩc
sunt bona quȩ opponit ꝯugiũ ꝯtͣ eam
que icarnȩ peccati adhtic manet ꝯcupiᷤ¬
centiam carnis. sine qua carnis ꝯmutio
fieri non pot̾. H onum qͥppe ꝯuigii. ũ dic it
beatꝰ augꝰ. malum in obedientiũ m̃broꝵ
limitat qͦdammꝰ ⁊ modificat. uͥ ꝯcupiscen¬
tia carnał fiat saltem pudicicia ꝯ iugał.
Duob aũ mis bonum ħ ꝯtͣ malũ illud re¬
medium occurrit: dum ⁊ illũ immodãtẽ
libidinis ardorẽ sub c̾ta regła uniꝰ fscd̃is
limitando a uago ꝯcubitu modificat:
ñ fit culpabile illud bonum. imo ꝓꝑ
malum eẽt: ñ opꝰ hab̾et excusari. ⁊ rursũ
nͥ remediũ hab̾et: deb̾et imputari. Si aũ
ꝯuigium nicħ boni in se hab̾et. remedi¬
um ꝯtͣ mabũ eẽ ñ posset. Nunc aũ ip̃aꝗ̃

Expanded text:
ttenditur ut devote exspectetur, amanter suscipiatur, religiose nutriatur. In sacramento, attenditur ne conjugium separetur; et dimissus, aut dimissa, nec causa prolis alteri copuletur. Haec sunt bona quae opponit conjugium contra eam quae in carne peccati adhuc manet concupiscentiam carnis, sine qua carnis commistio fieri non potest. Bonum quippe conjugii, ut dicit beatus Augustinus, malum inobedientium membrorum limitat quodammodo et modificat, ut concupiscentia carnalis fiat saltem pudicitia conjugalis. Duobus autem modis bonum hoc contra malum illud remedium occurrit, dum et illum immoderatae libidinis ardorem, sub certa regula unius foederis limitando, a vago concubitu modificat; pter hoc malum non fit culpabile illud bonum; imo promalum esset, non opus haberet excusari. Et rursum nisi remedium haberet, deberet imputari. Si autem conjugium nihil boni in se haberet, remedium contra malum esse non posset. Nunc autem ipsa quae
Abbreviated transcription (Latin):
do peccatũ concipimꝰ.q. ille ñ nascendo
s agñdo hũit. a quoᷤ natiuitatẽ ue¬
nimus. In illo quippe sp̃s ꝑ suꝑiam ꝯt᷑
c̾atorem tumens. obedientiam non
tenuit: uiccirco c̾ator ad ulciscendam
carnem uͦ ꝯcupiscentia dampnauit.
uͥ in se bonum agñdo ñ uidat. incarne
uicia ad puniendã suꝑzam hominiᷤ
iuste in ip̃o ꝯfirmarent᷑. Ignorantia
đ dũ ab anmo subtͣhitur lum̃ u̾ita¬
tis concupiscentia uͦ dũ caro ꝑcutit᷑.

Expanded text:
do peccatum concipimus, quod ille non nascendo sed agendo habuit, a quo per nativitatem venimus. In illo quippe spiritus per superbiam contra Creatorem tumens obedientiam non tenuit; et idcirco creato ad ulciscendam carnem vero concupiscentia damnavit, ut in se bonum agendum non videat; in carne vitia ad puniendam superbiam hominis juste in ipso confirmantur. Ignorantia quidem, dum ab animo subtrahitur lumen veritatis;
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ qui abillo nascendo origi¬
nem trgamus: qͣ illi actuale fuit. o¬
riginale ħemus. qr innos ꝑsolamna¬
tiuitatem descendit. ꝙ in iio ꝑ actionẽ¬
ẜ fuit.¬
Natura enim nr̃a corruptionẽ ꝙͣ in illo

Expanded text:
autem qui ab illo nascendo originem traximus, quod illi actuale fuit, originale habemus, quia in nos per solam nativitatem descendit quod in illo per actionem fuitNatura enim
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m ñ solum carnẽ s animam qͦ extͣ¬
duce mat̾ia eẽ credicłunt. Sic̃ enĩ
in gen̾atione ꝓlis decarne pat̾na sub̾a¬
liter caro trahitur: ita&̃ de głfentis aĩa
anima geniti eẽnꝰałr deduci ab bio
eristimatur. ꝓ pt̃ q. sic̃ decorrupta came
caro corrupta seminat᷑. ita ⁊̃ de aĩa

Expanded text:
m non solum carnem sed animam quoque ex traduce materiae esse crediderunt. Sicut enim in generatione prolis de carne paterna substantialiter caro trahitur, ita de gignentis anima, anima geniti essentialiter deduci ab istis existimatur, propter quod sicut de corrupta carne caro corrupta seminatur, ita et de anima
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ st. ncħ in conerum aut seꝑabile nata
ext̾nũq inuenaitur. Quecũq eñĩ st̃
rerũ omniũ aut cause inueniunt᷑ sub¬
sequentium effectuũ cẽ. aut effectꝰ p̃cedñ¬
tium causarum. Et rer̃ ꝙ alia cause tm̃

Expanded text:
aut separabile natura externumque inveniatur. Quaecunque enim sunt rerum omnium, aut causae inveniuntur subsequentium effectuum esse, aut effectus praecedentium causarum. Et rerum quidem aliae causae
Abbreviated transcription (Latin):
Demediis aũt q̃cũq pͥora st̃ mag̃ cause
ina causalissima. & quȩ pͥma st̃ pꝰ pͥma:
pͥmi st̃ effectus : que ultuna st̃ añ ultima.
cause ultimȩ ⁊ ultima gen̾ata. ⁊ pͥma ge¬
n̾antia. Prime aut̃ causȩ aliȩ c̾atȩ st̃. ⁊

Expanded text:
ausae ima causalissima. Et quae prima sunt post prima, primi sunt effectus; et quae ultima sunt ante ultima, causae ultimae, et ultima generata, et prima generantia. Primae autem causae aliae creatae sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
uł crede contempnit ex ꝑuersitate.
Qui autem sine causa uirat. etiam
si uerum uirat non sine culpa ẽ. qͥa
aut ꝓleuitate arguitur. aut ꝓcontu-¬
matia ꝯ dempnat᷑. Qui malũ se fac

Expanded text:
si credere contemnit, ex perversitate. Qui autem sine causa jurat, etiam si verum jurat, non sine culpa est; aut quia pro levitate arguitur, aut pro contumacia condemnatur. Qui malum se fac
Abbreviated transcription (Latin):
s qr ipm̃ mendatiũ ꝯtra u̾itatẽ patͦci¬
nari conatur. N ꝙ sisciens fecerit dãp¬
nabilis om̃ino malicia ẽ. si aũ igno¬
rãs. rep̃hensibilis negligentia De iura¬
malum ẽ:itñ omne uiramentũ
teste u̾itate a malo ẽ. Qui enĩ u̾um
iurat ꝓ necessitate ꝓximni aut ꝓutili¬

Expanded text:
sum mendacium contra veritatem patrocinari conatur; quod quidem si sciens fecerit damnabilis omnino malitia est; si autem ignorans, reprehensibilis negligentia. Nmalum est, et tamen omne juramentum teste veritate a malo est. Qui enim verum jurat pro necessitate proximi, aut pro utili
Abbreviated transcription (Latin):
rabile. qͥcqͥd illud fuerit. Et si fortemi¬
rabile ẽẽ ñ desierit: tñ incredibile ñ
erit. Si factor omp̃s cogitat᷑. ñ erit ĩ¬
possibile quicqͥd erit Id eaq̃in corꝑe

Expanded text:
rabile, quidquid illud fuerit. Et si forte mirabile esse non desierit, tamen incredibile non erit. Si factor omnipotens cogitatur, non erit impossibile quidquid erit. CAP. XII. Quod e
Abbreviated transcription (Latin):
currunt tͥa ħ nec aliqͥd absoluitur nͥ ista
affuerint. Uoluntas mou&&. scĩa disponit.
potestas oꝑatur. & si hoꝵ disc̾tionẽ ꝓ¬
ponas. nẽ posse illud qd̾ scire. neq scire illd̾
qd̾ uelle. ⁊ tñ do unum st̃ posse. scire.
uelle. & disc̾nit illa rõ. ⁊ nat᷑a ñ diuid.¬

Expanded text:
ista adfuerint. Voluntas movet, scientia disponit, potestas operatur. Et si horum discretionem proponas non est posse illud quod scire, neque scire illud quod velle; et tamen Deo unum sunt posse, scire et velle. Et discernit illa ratio, et natura non divid
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ẽ nepote icȩta Similit̾ de patre ad
filiam de filia ad patrẽ. supͣ ⁊ infra ꝯ¬
sidłatur. Quapꝑuit̃ eos qui alat̾e des¬
cendunt. gradꝰ ꝯsanguinitatis in mat̾ͥ¬
monio ꝯputantur. Quicda affinitatẽ
quinto gͣdu tm̃inare uoluerunt. Alii
usq ad septimum sic̃ ꝯͣsanguinitatẽ.
obseruand̾am ẽẽ iudicau̾unt. Sp̃alis
aũ g̾manitas suie ꝓpinquitas ħ mͦ
custodit᷑. Nemo ꝯmatrẽ aut filiam spũ¬
alem uxorem duc̾e pͭ. Similimͦ muli-¬
er ꝯpatͥ suo aut filio spũali uxor eẽ Ñ¬
lem uxorem ꝓhib̾et᷑ hab̾e. Et similit̃
filia compat᷑ mat̾s sue aut filio sp̃ali
uxor eẽ non pͭ. In ꝯcilio tͥburiensi ꝯce-¬
ditur u̾ homo defuncto ꝯpatre suo.
uxorem illiꝰ ducat. si ei ꝯmat̃ nonẽ.
ꝙ. si uerum ẽ: similit̃ mulier defun-¬
cta ꝯmatre sua uiro illiꝰ nub̾e pͭ si ei

Expanded text:
 pronepotem, etc. Similiter de patre ad filiam, vel de filia ad patrem supra et infra consideratur. Quapropter inter eos qui a latere descendunt, gradus consanguinitatis in matrimonio computantur. Quidam affinitatem quinto gradu terminare voluerunt. Alii usque ad septimum sicut et consanguinitatem observandam esse judicaverunt. Spiritualis autem germanitas sive propinquitas hoc modo custoditur. Nemo commatrem aut filiam spiritualem uxorem ducere potest. Simili modo mulier compatri suo aut filio spirituali uxor esse nitualem uxorem habere prohibetur. Et similiter filia compatri matris suae aut filio spirituali uxor esse non potest. In concilio Tiburiensi conceditur ut homo, defuncto compatre, suo uxorem illius ducat, si ei commater non est. Quod si verum est, similiter mulier, defuncta commatre sua, viro illius nub
Abbreviated transcription (Latin):
uͣni. ĩnepotum nepotes. In hunc modum
septẽ gradꝰ in ꝓhibitione ꝯtinent᷑. Qui aũ
patrem ⁊ matrem radicem gen̾ationis ẽẽ
dñt. filium aũ ⁊ filiam quasi truncum
gen̾ationis ꝯstituunt: isti in nepotib pͥ¬
acceptionẽ ille gͣdꝰ qui in suꝑiori dispo¬
sitione septimꝰ fuit: in hac sextꝰ ẽẽ ostñ¬

Expanded text:
o, trinepotum nepotes. In hunc modum septem gradus in prohibitione continentur. Qui autem patrem et matrem radicem generationis esse dicunt, filium autem et filiam quasi truncum generationis constituunt; isti in nepotibus pracceptionem ille gradus qui in superiori dispositione septim
Abbreviated transcription (Latin):
Nunqͥd non posst̃ ꝯuingiqͦs nulla ꝓ¬
aimitas carnał e mulla generatio setͥ¬
nit spiritalis: Ite:
filia quam ip̃e de sacro fonte non suscep̃.
Spintualiũ qͦ parentũ .i. cõ patrum filii.
tres existunt: qi sp̃alem filiam patͥs sui
nemo uxorem duc̾e pot̃. qmͣuis filiã eiꝰ
qui ꝯpat̾ ẽ pat̾s sui si filiola patͥs sui ñ

Expanded text:
Nunquid non possunt conjungi quos nulla pNunquid non possunt conjungi quos nulla proximitas carnalis vel in id generatio secernit spiritalis? Item filia quam ipse de sacro fonte non suscepit. Spiritualium quoque parentum, id est compatrum filii vel tres existunt, quia spiritualem filiam patris sui nemo uxorem ducere potest, quamvis filium ejus qui compater est patris sui si filiola patris sui non
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogasti si illesfilio lam suã duxe¬
tit uxorem.:⁊ de eo qui ꝯcubuit cumꝰ ma¬
tre sua spuãli.i. ⁊ de eo qui filium suum
baptizauit. ⁊ cuiꝰ uxor eũ de fonte susce¬
pit: ea rõne uͥ discidium quigii fieret.
si pꝰ ea in tali copłatione ꝑman̾e possẽt.
de talib sic respondendũ ẽ. Si filiolã
duxerit: seꝑandos eos cẽ udicamꝰ ⁊ gͣui
penitentia plectendos. Si aũ ꝯuiges le¬
gitumi. unus aut ambo ex industria fice¬
ruit uͥ filium suũ de fonte suspͣiant. uͥ
discidiũ fiat. tale ꝯsilium damꝰ. Sun¬
nupti manie uoluerint. bonum ẽ. Sin
aũ. grauis penitentia insidiatori iniunga
t᷑. ⁊ simulmaneant. Et si suꝑ up̾at p̃¬
uaricator ꝯugii accerrina penitentia
ꝯpatrem ħt cuiꝰ filiũ ł filiam de
lauacro sacͥ fontis accep̃. ⁊ eiꝰ uxor ꝯmai
non ẽ. liceat ei defuncto com pat᷑ suo.
eiꝰ uiduam duce̾ in uxorem si nullã hñi
ꝯsanguinitatis ꝓpinquitatẽ. Qd enimꝰ

Expanded text:
interrogasti, si ille qui filiolam suam duxit uxorem, et de eo qui concubuit cum commatre spirituali, et de eo qui filium suum baptizavit, et cujus uxor eum de fonte suscepit, ea ratione ut dissidium conjugii fieret; si postea in tali copulatione permanere possent. De talibus sic respondendum est. Si filiolam duxerit, separandos eos esse judicamus, et gravi poenitentia plectendos. Si autem conjuges legitimi unus aut ambo ex industria fecerint, ut filium suum de fonte suscipiant, ut discidium fiat, tale consilium damus. Si innupti manere voluerint, bonum est. Sin autem, gravis poenitentia insidiatori injungatur, et simul maneant, et si supervixerit praevaricator conjugi, acerrima poenitentia mpatrem habet cujus filium vel filiam de lavacro sacri fontis accepit, et ejus uxor commater non est, liceat ei defuncto compatre suo ejus viduam ducere in uxorem, si nullam habent consanguinitatis propinquitatem. Quid enim?
Abbreviated transcription (Latin):
affinitas. ⁊ spũalis g̾manitas. in qͥb
nitas ẽ. int̾ eos qui uingunt᷑ .ẜ. lineam
gen̾is. affinitas ẽ. int̾ eos qui gen̾e ꝙͥ iũ
qui ẽ de gen̾e meo afinis mͥ facta ẽ ⁊ ego
illi. Quigͦ de aliena cognatione uxorem du¬
cit: cognatos suos affines illi facit.⁊ est int̃
mulierem ⁊ cognatos uiri. suie int̃ uirum
⁊ cognatos mulieris non ꝙ. ꝯsanguinitas
s affinitas: in qͣ similit̃ ũ in ꝯsangnitate
ꝯtͣctꝰ matͥmonii ꝓhibet᷑. In ꝯsanguinitate:
usq ad septimũ gradũ ꝯiugia uenta st̃.
Quȩ dam tñ. scͥpture in sexto gͣdu. quecła
uͦ in septimo ꝓhibitionẽ t̾minare uidñt᷑.

Expanded text:
affinitas et spiritualis germanitas; in quibunitas est inter eos qui junguntur secundum lineam generis. Affinitas est inter eos qui genere quidem qui est de genere meo affinis mihi facta est, et ego illi. Qui ergo de aliena cognatione uxorem ducit, cognatos suos illi affines facit, et est inter mulierem et cognatos viri, sive inter virum et cognatos mulieris non quidem consanguinitas, sed affinitas, in qua similiter ut in consanguinitate contractus matrimonii prohibetur. In consanguinitate usque ad septimum gradum conjugia vetita sunt. Quaedam tamen Scripturae in sexto gradu, quaedam vero in septimo
Abbreviated transcription (Latin):
do tantũ seruieris: non ẽ seruitꝰ pura
neq dilectio gͣtuita. Filii zebedei qͥ ꝯses¬
sum dextrȩ ⁊ sinistrȩ petierunt in regno
sum abono isto. ⁊ ꝑeo adipiscendo aliꝗͣ¬
dui illi adheserunt᷑. donet increpati ⁊ mu¬
tati u̾itatẽ cognou̾unt. ⁊ intentionẽ cor¬
rexerunt. Putauert̃ enĩ ꝙ. do seruiend

Expanded text:
do tantum servieris, non est pura servitus, neque dilectio gratuita. Filii illi Zebedaei qui consessum dextrae et sinistrae petierunt in regno sum a bono isto; et pro eo adipiscendo aliquandiu illi adhaeserunt, donec increpati et mutati veritatem cognoverunt, et intentionem correxerunt. Putaverunt enim quod Deo serviend
Abbreviated transcription (Latin):
amicum. łꝑxmum. Quomͦ enĩ illũ
diligis. nͥ q bonũ cupis illi.ioptas
facis si potes. ⁊ facis qnͣtum poteᷤ. si
diligis qnͣtum potes : Tantum enim
facis. quantti diligis. S i tm̃ potẽ qͣn¬
tum diligis. tm̃ facis qnͣtum diligs.
S iaũ minꝰ potes: facis tñ qͣntũ portͤ.
Siuͦ plꝰ potes ⁊minꝰ diligis: qnͣtum
diligis. tm̃ facis. Quid g: Itaputas tͥ
iuib̾i ut dm̃ tium diligas. ũ faciasł
cupias illibonum. ⁊ non potiꝰ ũ capi¬
as illum bonũ Non illum amas ad
bonum suũ. s amas illum ad bonum
tuum. ⁊ amas illum bonũ cuũ. sqq
abillo sit bonum tuum ⁊ non ille sit
bonum tuũ. Itaq amas illũ ad bonum
tuũ uͥ ip̃e quẽ amas sit bonum tuũ. Si
enĩ illũ amare uis ad bonum suũ. qͥd illi
honi dare potes ꝙ. tu ħas ⁊ p̃e non hat.
qui totum ꝙ hs̃. ab ipohs̃: Oblitꝰ es

Expanded text:
amicum vel proximum. Quomodo enim illum amicum vel proximum. Quomodo enim illum diligis, nisi quia bonum cupis illi; et optas et facis si potes, et facis quantum potes si diligis quantum potes. Tantum enim facis quantum diligis. Si tantum potes quantum diligis, tantum facis quantum diligis. Si autem minus potes, facis tamen quantum potes. Si vero plus potes et minus diligis, quantum diligis tantum facis. Quid igitur? Ita putas tibi juberi ut Deum tuum diligas, ut facias vel cupias illi bonum, et non potius ut cupias illum bonum? Non illum amas ad bonum suum, sed amas illum ad bonum tuum, et amas illum bonum tuum. Neque ab illo sit bonum tuum, et non ille sit bonum tuum. Itaque amas illum ad bonum tuum, ut ipse quem amas sit bonum tuum. Si enim illum amare vis ad bonum suum, quid illi boni dare potes quod tu habeas et ipse non habeat, qui totum quod habes ab ipso habes? Oblitus es
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ salua ꝑficiunt. Qui aũ quȩ illi no¬
cent amat: non illam amat. Qui di¬
ligit inquit iniquitatẽ. obit animãsuã
Amas liuores: ⁊ ꝑcussuras:iuuln̾a.
& dicis amo carnem meam. Qualis
amor: ⁊uillam lede.⁊ asstig̾e. ñ cessas.
⁊ amare tedicis illam. Si amas illam:
ama bonum illiꝰ. si amas illam bñ fac
illi si potes. optasi ñ potes. ħ ẽ amare
benefac̾e. ⁊ bonum uelle. Qui ꝑsequit᷑
od. qui fotiet culigit. Si me dilig̾e uis:
sic me dilige. Alioquin.si amicos ꝑseñ
quent᷑. Qui ħ facit: diligit. Siaũ ħ ẽ
amarẽ ille ꝓfecto anuã suã diligit.
qui bonum illiꝰ dilig̃. ⁊ ꝙ bonũ⁊ illi
diligit. Qd̾ ẽ aũbonum aĩȩ tationał¬
Ile utiq animam suã diligit qui dm̃
diligit. qui ammȩ suȩ bonum diligit.
Qd i. putasti cͥ dictum fuisse. qñt̾
dictum ẽ ut dm̃ diligas: Fortassis isti¬
mabas tͥ diciut dii tuum diligas sic̃
diligis uicinũ tuũ. cognatũ tuum.

Expanded text:
et saluti proficiunt. Qui autem quae illi noet saluti proficiunt. Qui autem quae illi nocent amat, non illam amat. Qui diligit, inquit, iniquitatem, odit animam suam . Amas livores, et percussuras et vulnera, et dicis amo carnem meam, qualis amor? Tu illam laedere et affligere non cessas, et amare te dicis. Si amas illam, ama bonum illius, Si amas illam benefac illi si potes, opta si non potes. Hoc est amare benefacere et bonum velle. Qui persequitur odit, qui fovet diligit. Si me diligere vis, sic me dilige; alioquin si amicos perseqquaeritur. Qui hoc facit diligit. Si autem hoc est amare, ille profecto animam suam diligit, qui bonum illius diligit, et quod bonum illi est diligit. Qille utique animam suam diligit, qui Deum diligit, quia animae suae bonum diligit. Quid enim putasti tibi dictum fuisse quando tibi dictum est ut Deum diligas? Fortassis existimabas tibi dici, ut Deum tuum diligas sicut diligis vicinum tuum, cognatum tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ dilig̾e consueuit ad suꝑfluitatẽ.
⁊ iccuto in hac parte p̃cepto ñ eget
uͥ ꝑ se uoluntariꝰ ẽ ⁊̃ si nonmoneat᷑.
s ꝓhibitione potiꝰ ⁊ ꝯminatione. ne
in p̃cep ᷤ. eat si non teneatur. Sic gͦ di¬
lectio carnis in p̃cepto ponenda ñ fuit.
de qua constabat qr satis habet᷑. ⁊̃ si
non p̃ciꝑetur. De dilectione uͦ animȩ
queri pͥ. uttum in mandato ꝯstituta
sit. ⁊ si ħ mandatti ẽ homini u̾ dili¬
gat animam suã: utrum ħ manda¬
tum aliud ab ilł duob mandatis ꝗ̃
sup᷑ distincta sunt indilectione di et
ꝑami intelligendũ sit aut ide cũ illis.
Quio aũ ẽ animam dilig̾e. nͥbonum
eiꝰ amare : Sic̃ enĩ carnem suã amare
dr̃ qui bonum eiꝰ amat:i cominod ap¬
pecit: ⁊ odisse. qui ea que adu̾sa st̃ illi
⁊ noxia aut studiose agit aut uolun¬
tatie sustinet. ita qͦ animã suã amare
dr̃: qui amat ea que bona illi sunt ⁊
salubria. & quȩ adbonum ^ c ooꝑantur

Expanded text:
 diligere consuevit ad superfluitatem, et idcirco in hac parte praecepto non eget, ubi per se voluntarius est etiam si non moneatur, sed prohibitione potius et comminatione ne in praeceps eat si non teneatur. Sic ergo dilectio carnis in praecepto ponenda non fuit, de qua constabat quia satis haberetur, etiamsi non praeciperetur. De dilectione vero animae quaeri potest utrum in mandato constituta sit; et si hoc mandatum est homini ut diligat animam suam, utrum hoc mandatum aliud ab illis duobus mandatis quae supra distincta sunt in dilectione Dei et proximi intelligendum sit, aut idem cum illis. Quid est autem animam diligere, nisi bonum ejus amare; sicut enim carnem suam amare dicitur qui bonum illius amat et commodum appetit; et odisse qui ea quae adversa illi sunt et noxia aut studiose agit aut voluntarie sustinet, ita quoque animam suam amare dicitur, qui amat ea quae bona illi sunt et salubria; et quae ad bonum illius cooperantur
Abbreviated transcription (Latin):
seipm: Qd̃ ꝙ tanto amat᷑ feliciꝰ. qnͣto ar¬
dentius. Qui ħ amat seip̃m amat: qr
bonum suum amat. ⁊u̾e amat qͥa
t̾umbonũ amat. ꝓpt̃ea scͥptura non
res ⁊ putares indulgend tͥ ⁊ studendĩ
his quȩ foris sunt commodari suauia
⁊ occasionem sum̾es a scͥpta᷑ ut solam car¬
nem tuã fou̾es. ⁊ animã iuã negligeres.
ꝑpt̃ ħ non dixit tibi ut te ipsum diligis
ne ħ intellig̾es uͥmagis dilig̾es ⁊ ħ ne¬
tͥ ut teip̃m diligas. nec tñ omnino tacu¬
it. cum dir̃ ut dm̃ tuum diligas. Cũ em̃
diligis dm̃ tuum : diligis bonũ tuum.
⁊ meliꝰ bonũtuũ. ⁊ melioris bonũ. ⁊ cũ
diligis bonum dm̃ tuum. diligis te pp̃m:¬

Expanded text:
o ardentius. Qui hoc amat, seipsum amat, quia bonum suum amat; et vere amat, quia verum bonum amat. Propterea Scriptura non res et putares indulgendum tibi et studendum iis quae foris sunt commoda et carni eberes, et occasionem sumeres a Scriptura ut solam carnem tuam foveres et animam tuam negligeres; propter hoc non dixit tibi ut teipsum diligas, ne hoc intelligeres, ubi magis diligeres, et hoc nedixit, ut teipsum diligas, nec tamen omnino tacuit, cum dixit ut Deum tuum diligas. Cum enim diligis Deum tuum, diligis bonum tuum, et melius bonum et melioris bonum. Et cum diligis bonum tuum diligis teipsum
Abbreviated transcription (Latin):
In tm̃ enĩ excutimꝰ manꝰ ab om̃ĩ mun̾e:
u ĩ ip̃m ñ queramꝰ quẽ diligimꝰ. Pura
eñrigratuita. ⁊ filiali dilectione diligi
uoluerit: nos nicħ requiroꝰ. diligi¬
mꝰ ip̃m s non querimꝰ aliqͥd ⁊̃ ip̃m ñ
quetimꝰ quẽ diligunꝰ. Audite hoĩes
sapientes. Diligimꝰ inquiunt ip̃m. s
non querimꝰ ipm̃i. ħ ẽ dic̾e diliginꝰ ip̃m.
s non curamꝰ de ip̃o. Ego hõ sic diligi
a uob̾ nollem. Si me sic dilig̾etis ut de
me non cupretis: egoᷤ utã dilectione ñ cura¬
tem Nos iuditis si dignum ẽ udo offe¬
ratis ꝙ homo digne resp̃ueret. Quomͦgͦ
ẽ ħ gratis amare. Neq amoriste filialis.
s m̾cennarii ⁊ serui. qui p̃cium quent
ꝓ serutute sua. Qui h icunt uirtute dile¬
ctionis non intelligunt. Quid ẽ .it. dili

Expanded text:
ntum enim excutimus manus ab omni munere, ut etiam ipsum non quaeramus quem diligimus. Pura enim et gratuita et filiali dilectione diligimvoluerit, nos nihil requirimus. Diligimus ipsum sed non quaerimus aliquid, etiam ipsum non quaerimus quem diligimus. Audite homines sapientes. Diligimus, inquiunt, ipsum, sed non quaerimus ipsum. Hoc est dicere diligimus ipsum, sed non curamus de ipso. Ego homo sic diligi nollem a vobis. Si me sic diligeretis ut de me non curaretis, ego de vestra dilectione non curarem. Vos videritis si dignum est ut Deo offeratis, quod homo digne respueret. Quomodo, est gratis hoc amare, neque amor iste filialis; sed mercenarii et servi, qui pretium quaerit pro servitute sua. Qui hoc dicunt virtutem dilectionis non intel
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid hs̃ ille totum ht̃. Quomͦ gͦ illũ
amas : Quid illi dabis: S dicis. Qnͣuis
ddare non possum. tñ optare possum. Cu¬
pio uͥilli bonum eueniat. Possibilitas ꝙ
mea parua ⁊ exigua ẽ ad illũ. affectꝰ aũ
iamor diues in illum. Qd̾ fac̾e non possũ:
uelle possum. Face̾̃ ꝙ. si possem. s qr non
possum facio ꝙ possum. Quid facis:
amo dm̃meũ. Quomͦ amas᷑ Cupio in¬
quis bonumisli. Od̾ bonum illi cupere
potes. qui extraillum bonũ inuenire ñ
potes : ds̃ summũ bonum ẽ ⁊ in ipo õe
bonum ẽ.⁊ omne bonũ ipẽ ẽ. Qdͥ cupis
illi qui totũ h̃t cotum possidet: Bonobo¬
num optas. iusticiȩrec̾tũ. sapĩȩ sensũ.
ꝑfectioni incrementũ. Suꝑuacua pie¬
tate moi̾us. Miserere potiꝰ tui. Ille satiͤ
ht̃. T̃uillum qui optimꝰ ẽ meliorẽ fac̾e
uis: Cum gͦ dm̃ diligis t̃ diligis ⁊ i bo¬
num tuũ ẽ ꝙ diligis ͤ ad bonum tuũ di

Expanded text:
aliquid habes ille totum habet. Quomodo ergo illum amas? Quid illi dabis? Sed dicis: Quamvis dare non possum, tamen optare possum. Cupio ut illi bonum eveniat. Possibilitas quidem mea parva et exigua est ad illum, affectus autem et amor dives in illum. Quod facere non possum, velle possum. Facerem quidem si possem, sed quia non possum, facio quod possum. Quid facis? Amo Deum meum. Quomodo amas? Cupio, inquis, bonum illi. Quod bonum illi cupere potes, qui extra illum bonum invenire non potes? Deus summum bonum est, et in ipso omne bonum est, et omne bonum ipse est. Quid cupis illi qui totum habet, totum possidet? Bono bonum optas, justitiae rectum, sapientiae sensum, perfectioni incrementum? Supervacua pietate moveris. Miserere potius tui. Ille satis habet. Tu illum qui optimus est meliorem facere vis? Cum ergo Deum diligis tibi diligis, et bonum tuum est quod diligis, et ad bonum tuu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nunꝙͣ. despiciunt᷑. Non tale ẽ bonũ
q dłs ẽ. Si amat᷑ habet᷑. Si diligit᷑ gu¬
statur. p̃sens ẽ duectiom. Si potes dili¬
g̾e potes hab̾e. Siħ das ħ recipis. Non
am̃. ⁊ serius ei ut p̃mium ab illo
accipias. Dicunt ħ stulti quidã. ⁊ tam
stutti ut seipõs non intelligant. Biligi¬
um ne mertennarii simꝰ. ⁊̃ ip̃m ñ q̃ri

Expanded text:
spiciuntur. Non tale est bonum quod Deus est. Si amatur, habetur; si diligitur, gustatur: praesens est dilectioni. Si potes diligere, potes habere. Si hoc das, hoc recipis. Non Deum et servis ei, ut praemium ab illo accipias. Dicunt hoc stulti quidam, et tam stulti ut seipsos non intelligant. Diligium, ne m
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾as. Nonenim pot̾as dilig̾e dm̃. nͥ di¬
lig̾es iꝑximum tuũ. qr cum inuidia io
dũ eẽ intelligas. qnͣuis tñ alt̾m sine alt̾o̾
fac̾e non possis. Quanuis simul sint: tñ
duo sunt. dilectio dĩ ⁊ ꝓximi. Neq ido¬
lci debuerunt. in p̃ceptione ꝯfundi:
qͣnus non possint in actione seꝑari: duo
gͥ sunt p̃cepta caritatis. Unum: qͦ dm̃
Itria data non sunt p̃cepta cari-¬
tatis. ut sim ilit̃ diligat homo seip̃m
sicut dilig̾e iuibet᷑ dm̃ ⁊ ꝓximũ :S ꝯsi¬
dła qr suꝑfluũ foret uͥ illud sieri iub̾e¬
tur: ad q faciendũ sic homo ꝓnus fue¬
tat. ex se: iuillut aut non posset aut
non uellet dimitt̾e. ⁊̃ si ꝓhib̾etur. Non
gͥ p̃cipiͣdum homini erat: ũ se dilig̾et.
s timendum ł cauendũ mag̃ erat ne
nimis dilig̾et. ħ si quidẽ nat᷑e insitum
erat uͥ se odire non posset:.ẜ ꝗͣ nemo¬

Expanded text:
poteras. Non enim poteras diligere Deum nisi diligeres proximum tuum; quia cum invidia et dum esse intelligas, quamvis tamen alterum sine altero facere non possis. Quamvis simul sint, tamen duo sunt dilectio Dei et proximi, neque ideo debuerunt in praeceptione confundi, quamvis non possint in actione separari. Duo igitur sunt praecepta charitatis: unum quo Deumare tria data non sunt praecepta charitatis, ut similiter diligat homo seipsum, sicut diligere jubetur Deum et proximum? Sfluum foret ut illud fieri juberetur, ad quod faciendum sic homo pronus fuerat ex se, ut illud aut non posset aut non vellet dimittere etsi prohiberetur. Non igitur praecipiendum homini erat ut se diligeret; sed timendum vel cavendum magis erat ne nimis diligeret. Hoc siquidem naturae insitum erat, ut se odire non posset; se
Abbreviated transcription (Latin):
deli. neforte impleant᷑ extranei uirib u¬
is. ⁊ labores tui sint in domo aliena.
sti gͦ sunt aliem ⁊ extranei. nimis remo¬
ti ⁊ longe facti. quib ampliꝰ ñ patet
reditꝰ ad bonum. demones .s. ⁊ hominiᷤ

Expanded text:
eli, ne forte impleantur extranei viribus tuis et labores tui sint in domo aliena . » Isti ergo sunt alieni et extranei nimis remoti, et longe facti quibus amplius non patet reditus ad bonum, daemones scilicet et
Abbreviated transcription (Latin):
diligamus neq illos homines qui iã
cum demonib dampnati st̃. Iui eñi ꝓ¬
xum non sunt s remoti ⁊ alieni facti
a nob̾. Nos aũ ꝓxiios dilig̾e̾ debemꝰ
ñ alienos .i. homines ñ demones ⁊⁊ illoᷤ
homines quił ꝑ bonitatẽ non recesserunt.
ł ꝑ arbitiiĩ lib̾tatem redire possunt. Isti
Qͦ qñ diligimꝰ ł in eis dm̃ diligimꝰ si bom¬

Expanded text:
diligamus? neque illos homines qui jam cum daemonibus damnati sunt. Illi enim proximi non sunt, sed remoti et alieni facti a nobis. Nos autem proximos diligere debemus non alienos; id est homines non daemones, et illos homines qui vel per bonitatem non recesserunt, vel per arbitrii libertatem redire possunt. Non eQuos quando diligimus, vel in eis Deum diligimus
Abbreviated transcription (Latin):
gis. qr̃ duo sunt p̃cepta caritatis.S.
cm̃ utrobiq d̾s diligit᷑. in utroq u¬
num impletur: opꝰ nec fuerat p̃ceptũ
geminari de oꝑe uno. Suffic̾at sidi¬
diligit. Si u̾e diligit᷑. diligit᷑ uͥcunq
inuenitur: in seipso in ꝑnimo. intꝰ ⁊ foriᷤ
⁊ sursum ⁊ deorsum. longe ⁊ ꝓpe. Simel
dulce ẽ: dulcis ẽ ⁊ famus. S imel diligis:
diligis ⁊ fauum receptacłm mellis. S c̃
inel diligit᷑. iõ diligit᷑. qr dulcedo ip̃mẽ.
Cum uͦ fauus diligit᷑. iõ diligitur: quia
placet tͥ qr atida sunt. ⁊ cupis mel illic
dilige dm̃ tuum qi dulcedo ẽ ip̃e.⁊
bonitas ⁊ u̾itas. ꝓximum aũ tuũ dilige
qr receptacłm dulcedinis ẽ ⁊ bonitat̾iu̾i
tatis. Et si in eo inuen̾is ꝗ hab̾e debec dul¬
cedinem ⁊ bonitatem ⁊ u̾itatem. dilige imp¬
so illa. ⁊ dilige ipm ꝑꝑ illa. Si aũ uacuum
uiuen̾is bonis suis. dole qr receptacłm
mane uides. ⁊ opta ut ueniant ad eũ
i inttrent in eum bona sua. ũfiat ip̃ebonꝰ.

Expanded text:
gis, quare sunt duo praecepta charitatis? Si enim utrobique Deus diligitur, in utroque unum impletur, nec opus fuerat praeceptum geminari de opere uno: Sufficeret si didiligit. invenitur. In seipso, in proximo, intus et foris, et sursum et deorsum, longe et prope. Si mel dulce est, dulcis est et favus. Si mel diligis, diligis et favum receptaculum mellis. Sed cum mel diligitur, ideo diligitur quia dulce ipsum est. Cum vero favus diplacent tibi quia arida sunt, et cupis mel illic diligito Deum tuum, quia dulcedo est, ipse et bonitas et verita, quia receptaculum est dulcedinis, bonitatis et veritatis; et si in eo inveneris quod habere debet dulcedinem et bonitatem et veritatem, dilige in ipso illa et dilige ipsum propter illa. Si autem vacuum inveneris bonis suis, dole, quia receptaculum inane vides; et opta ut veniant ad eum et intrent in eum bona sua, ut fiat ipse bonus
Abbreviated transcription (Latin):
diligo non dilige̾m. Sic gͥͣ si bene dili¬
go:⁊ bonum diligo. Non enĩ bene
diligo nͥ cum bonũ diligo. ⁊ cũ bonũ
ꝙ diligo non ob aluid quã ꝑꝑ bonita¬
tem cliligo. Si gͦ bñ diligo sic diligo.
Quomͦ : Amicũin do ⁊ inimicũ ꝓpt̃
dm̃. Quid ẽ amicum dilig̾e in do: Iõ
ñ in fortitudine sua. ñ in pulcͥtudine
sua. s iniusticia sua. in sc̃itate sua.
in bonitate sua. Illa eñ i si adõ st̃
ab ipõ dant᷑. ⁊ dona eiꝰ st̃.s in eis ñ
ẽ amandꝰ ꝓximꝰ. qr uirtꝰ non st̃. neq¬

Expanded text:
diligo, non diligerem. Sic igitur si bene diligo et bonum diligo. Non enim bene diligo nisi cum bonum diligo; et cum bonum quod diligo non ob aliud quam propter bonitatem diligo. Si ergo bene diligo, sic diligo. Quomodo? Amicum in Deo, et inimicum propter Deum. Quid est amicum diligere in Deo? Ideo non in fortitudine sua, non in pulchritudine sua, sed in justitia sua, in sanctitate sua, in bonitate sua. Illa enim, etsi a Deo sunt, ab ipso dantur, et dona ejus sunt, sed in his non est amand
Abbreviated transcription (Latin):
aũ iccco ꝑꝑ seip̃m diligendꝰ est: qr ip̃e
mus. Illum ũ gaudiũ. istum ũ gau¬
dii socium. Iuum ut requiẽ: istum
ut requiei ꝯsortem. Quid estdm̃ dili
entiam .l. qr ht̃ sapientiam. sic diligimꝰ
nondum ht̃ qr habiturꝰ ẽ cũ. łũ habeat

Expanded text:
 propter seipsum diligendus est, quia ipse mus. Illum, ut gaudium; istum, ut gaudii socium; illum ut requiem, istum ut requiei consortem. Quid est Deum dilquia habet sapientiam, sic diligimusnondum habet, quia habiturus est eum; vel ut habeat