comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cato non liberos dicit nesibi hoctribuant. sed dicit ꝓui.¬
tas qui in mał libera est. qui a delectatur mał. id eo nõ
est in bonis libera: quia liberata non est. nec pͥ homo aliꝙͥ
boni nelle. nisi adnłetur ab eo qui malum non pͭ uelle
es ideo nigilantissime bic cdpxit libatos a peccato ⁊ supͣaibe.¬
ros ustitie lib̾ꝵ enim arbrrium us a deo inpeccõee tĩ ꝑ¬
lit ut per ip̃ peccent maxime Omnes qui cum delecta.¬
tione peccant ⁊ quibꝰ placit: ꝙ eis libet. Liberi etgo a
uistitia ñ fr̃ nisi arburio libertatis. Liberati aũ a pecca

Expanded text:
cato non liberos dicit, ne sibi hoc tribuant, sed dicit protas quae in malis libera est, quia delectatur malis, ideo non est in bonis libera, quia liberata non est; nec potest homo aliquid boni velle, nisi adjuvetur ab eo qui malum non potest velle. Et ideo hic vigilantissime dixit liberatos a peccato, et supra, liberos justitiae. Liberum enim arbitrium usque adeo in peccatore non periit, ut per ipsum peccent, maxime omnes qui cum delectatione peccant, et quibus placet, quod eis libet. Liberi ergo a justitia non sunt nisi arbitrio libertatis; liberati autem a pecca
Abbreviated transcription (Latin):
saltem trã seru̾atirr qnͣtum tunc iniquitati siuiebat᷑. ħdĩ ne
fides aspera qͣͣ et imppetabił fug̾etur. Inuen̾iũtur enim
foesitan aliqui qui sicut insitae. peccĩ uoluptatem p̾̃posu¬
erunt ira p̃ponant institie delectationem. nobuptatib¬
manum est hoc parum est ut contempuas. quicquid te
delectulut. contempne. ⁊̃ quicquid te terredat carceres tor¬
mentaetiam mortem. ĩuttrq gradu amatores iustitie
ti dñio ustitie serui ad.¬
dicti queso qͣł pocestieẽ lib¬
t̃as. lib̾tas sui ẽ qũ eum pec.¬
care delectat. quod est exli¬
bero auburia lib̾alittr uõ
seruit. qui uoluntatẽ do¬
mui libeuter fac̾ at ꝑboc
lecanir. ip̃a est

Expanded text:
saltem tantum serviatur, quantum tunc iniquitati serviebatur. Hoc dicit ne fides, quasi aspera et importabilis fugiatur. Inveniuntur tamen forsitan aliqui qui, sicut justitiae peccati voluptatem praeposuerunt, ita praeponant justitiae delectationem voluptatibmanum est hoc. Parum est ut contemnas quidquid te delectabat, contemne etiam quidquid terrebat, carceres, tormenta, etiam mortem. In utroque gradu, amatores justitiae, tis dominio justitiae. Servi addicti, quaeso, qualis potest esse libertas? Libertas servi est, quando eum peccare delectat, quod est ex libero arbitrio: liberaliter enim servit, qui voluntatem domini libenter facit. Ac per hoc laetatur. Ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
filio qr̃a genui
inuinculis on¬
esimo qui tibi
aliq̃ñ rautilis
firit. nune aut̃ẽ
et tibi et michi
utilis quemre¬
inisi u autẽ
illumiemea
uisce̾ra ⁊ susci¬
pe Quem ergo
uoluerarm me¬
cum detiñe rit

Expanded text:
filio quem genui in vinculis Onesimo qui tibi aliquando inutilis fuit nunc autem et tibi et mihi utilis quem remisi tu autem illum id est mea viscera suscipe quem ego volueram mecum detiner
Abbreviated transcription (French):
tatis medic. qi et debensẽe
go. q nich melesistis. et. iͤ
nec uoluisse tos dacd̾ q̃ĩ¬
alũs. ecclesus predicabat.
hanic calumpnrã cliluitis

Expanded text:
asi dicat: Et debetis esse go, quia nihil me laesistis, et ita nec voluisse eos docealiis Ecclesiis praedicabat. Hanc calumniam diluens
Abbreviated transcription (Latin):
iłx uenit in hunc mund. tam miserum. q passi¬
atur. nulla oq̃ nemendi fuit põ domino. nifi pecoa¬
tores saluos facere tals morbos tolle. tolle ulnera
ius ip̃e egronus genus humanum ẽ. ꝙ totum perier.¬
at ex quo peccauit unus. in quoerat totum. sed ueñ
uiuis sine pecc̃a qui saluos faceret a peccõ. uenit erimsi.¬
lius hominnis querere et saluare ꝙꝙ ꝑierat uenit. ꝑ quod
homo erati nam perꝙp deꝰ euat.semꝑ hic erat. quid dixit. ce¬

Expanded text:
 venit in hunc mundum, tam miserum, qatur. Nulla causa veniendi fuit Christo Domino, nisi peccatores salvos facere. Tolle morbos, tolle vulnera, et ntus. Ipse aegrotus genus humanum est, quod totum perierat, ex quo peccavit unus, in quo erat totum; sed venit unus sine peccato, qui salvos faceret a peccato. Venit enim filius hominis quaerere et salvare quod perierat . Venit per quod homo erat. Nam per
Abbreviated transcription (Latin):
quor ⁊ inter quos: ego qui in lege fũam sum prim. i
matimus. peior enim omnib summ. qr persecuto qͥ ñ
erat peior nenio enĩ acͥorint̾ ꝑsecutores gͦ namo pͥor t̃t ꝑcc̃ores. pͥmꝰ gͦ et
ñ orcline temꝑiᷤsed magiumdineiniqͥtatis. Sed ideomi¬
sericordiam cõsecutus sum.
ut xp̃e ihc ostenderer ĩ me
pumo .i. maximo peccato.¬
ut in me pͥm̃

Expanded text:
 inter quos, ego, qui in lege fueram, sum primus, id est maximus, pejor enim omnibus sum, quia persecutor quo non erat pejor. Nemo enim acrior inter persecutores. Ergo nemo pejor inter peccatores. Primus ergo erat non ordine temporis, sed magnitudine iniquitatis. Sed ideo misericordiam consecutus sum ut Jesus ostenderet in me primo, id est maximo peccatoet in me
Abbreviated transcription (Latin):
faciet po su unde: a peccĩs eoami. H inquid ad istũ
uołm ꝑtinent pariuili : ꝑanent plane. sic creclite ẽ
ista fide. parnulos ad gr̃m. xp̃i portate. quid mͥ clicis
sanus est : non hab nicium: quare cum illo cur¬
ris admedicum. sinon habet uicuim : sisanus eẽt nõ
secd corpꝰ in funiro. animam hic: et infrit᷑o. uel sermo
iste est humanus alialit. ut non dicam eliuinus qr
si homo qui hospinio suscip̃ homiñe humañ clĩ qͣnto¬
hꝰ sacram enti sermo qm uĩ. sit diuinus. rectetñ dr̾este
humauꝰ. fidelis inqm ues humanus. sermo ẽ iste . ẜ. qr¬

Expanded text:
uum . Unde? a peccatis eorum . Nunquid ad istum populum pertinent parvuli? pertinent plane. Sic credite cum ista fide parvulos ad gratiam Christi portare. Quid mihi dicis: sanus est; non habet vitium; quare cum illo curris ad medicum, si non habet vitium? Si sanus esset non sed corpus in futuro, animam hic et in futuro. Vel, sermo, iste est humanus, alia littera, ut non dicam divinus, quia si homo qui hospitio suscipit hominem humanus dicit sacramenti hujus sermo quamvis sit divinus, recte tamen dicitur esse humanus. Fidelis, inquam, vel humanus sermo est iste,
Abbreviated transcription (Latin):
uari auctoritate. p̃cepti uat᷑¬
apło. ut obtemporent. ualde e¬
nim iniquũ est uelle sibi ob.¬
temꝑari amidrilt. et nolle ob¬
tendit q̃dam eẽ de qͥbꝰ non est dis

Expanded text:
vari, auctoritate praecepti utilus, ut obtemperent. Valde enim iniquum est velle sibi obperari a minoribus, et nolle obtendit quaedam esse de quibus non est dis
Abbreviated transcription (Latin):
nel errore cecati. uel malicia dobuati ꝓsunt quia si ac¬
cpunt p̾atem cooporaliter affigendi exercent eius
pacientiam. si sicro male sentient adñsanitur exoreẽt
lican ꝑcinentia. dum hetic̃oꝵ callida in quietudine ex¬
agituntur. tit adũsus eos defendi possunit. ⁊ considem᷑¬
tuir cliligertins. et incelligiatur aarpus ⁊ p̃dicantur
ꝑtentie sed ruꝑacientie dumpacem catholicam ꝑ turb.¬
sapiens ertt. ampendente ã ninstoo utetur. utanr
ergo ĩ uah̾eticis. itoñ eoꝵ aꝓpbemꝰ eranes. sed ut cath.¬
olicam doetrinã aduersus eoꝵ insilias asferentes iug.¬
ilantiores et caittiores sum̃. ꝓst̃e ergo nob̃ hecici ñ ue.¬
rum docendo: qd̾nescrnnt sed aduerum quetẽd̾ et aꝑ¬
tend. eatholicos extitandi. Ideo q diuma ꝓ uidentia ħeti¬
cos młtos eẽ ꝑmittit. ut enm insultant nob̾ et inrter.
rogant. nos quenescimus. il uel su exenctamꝰ pigͥciã
et duunas scriptuns nosse cupiamꝰ. unde ait. opor

Expanded text:
vel errore cecati vel malicia depravati prosunt, quia, si accipiunt potestatem corporaliter affligendi, exercent eius pacienciam. Si vero male senciendo adversantur, exercent licam pertinentia, dum haereticorum callida inquietudine exagitantur, ut adversus eos defendi possint, et considerantur diligentius, et intelliguntur clarius, et praedicantur pientiae sed impatientiae, dum pacem Catholicam perturbsapiens erit, imprudente autem ministro utetur. Utamur ergo etiam haereticis non ut eorum approbemus errores, sed ut Catholicam doctrinam adversus eorum insidias asserentes, vigilantiores, et cautiores simus. Prosunt ergo nobis haeretici, non verum docendo quod nesciunt, sed ad verum quaerendum et aperiendum Catholicos excitando. Ideoque divina providentia haereticorogant nos quae nescimus, et sic excutiamus pigritiam, et divinas Scripturas nosse cupiamus. Unde ait: Opor
Abbreviated transcription (Latin):
li ses etã qui ꝓhati suite in nobis . u interuos. Siẽ
illi qui clicunt ego fumx̾ manifeste fiant hominib
hũ. enim deo ꝓbat sunt qni bene possunt docere. sed
manifesti hominibi ẽẽ nonpossunt nisi cum docent.
suiltationes herecicoꝵ Ode sompno excitentur. hẽticꝰ

Expanded text:
li, sed etiam qui probati sunt in vobis, id est inter vos, sicut illi qui dicunt ego sum Christi, manifesti fiant hominibus. Hi enim Deo probati sunt, qui bene possunt docere, sed manifesti hominibus esse non possunt, nisi cum docent. sultationes haereticorum quasi de somno excitentur. Haereticus
Abbreviated transcription (Latin):
fandat᷑ in zelo rauidic do¬
et in har inpͥm̃da malicia:
qiͣ postẽmonit. ⁊ elus istemo¬
smefint. cum alia sceła fimi
cendium liuoris ignib ĩ ar.¬
desc̃ hĩc uultꝰ murextornus
asꝑctus pallor infacie. ralabi.
ũba rabida et efftenata ꝯuicia.
et manꝰ amolenciam ꝓrapta.
et sigladio int̾im ulatua odi¬
gemi xP̃ͣl o tam̃ furatementis ẽ armata. sĩs: etsi

Expanded text:
 in zelo invidiae toet in hac imprimenda malitia quasi postem movit. Zelus iste mosine fine, cum alia scelera fincendium livoris ignibus inardescit. Hinc vultus minax, torvus aspectus, pallor in facie, tremor verba rabida, et effrenata convicia, et manus ad violentiam prompta; et si gladio interim vacua, odio tamen furiatae mentis est armata. CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
horam in aliqͥ cessint᷑.
qi comuetide lege. subi¬
uuir. qui lẽgalia. saliti
nieccĩa p̾clicabant. cum
autẽ alibi cessenit uł mẽ¬
cum eisione timother e

Expanded text:
horam, in aliquo, cessimus, quasi convicti de lege, submur, qui legalia saluti ria praedicabant. Cum autem alibi cesserit, cumcisione Timothei, cur
Abbreviated transcription (Latin):
dum .i. si cdiabolus monstet
ũsa: unde salomon ait ddi¬
tias ⁊ paupertates ne dedens mͥ.
altitudine multi necessitate.
ceͣ hoc ꝓponitur achar. in y.¬
saia qui noletat pet̾e aclitõ
signum. neq inalatudo alto.
neq in ꝓsunde. remelium
nich̾ in qͣm istorum ꝓoterit uos seꝑare a cartite dex qͣ
eum diligimus. qr oĩb melis deus deus est. si ergo ñulla
res ab eiuus ca. nos seꝑeͣrat. quid ẽẽ non solum meliꝰ. sed ⁊̃
ipã est. non diligẽ deum. quod nicb̃ est aliud qmͣ ei qͥc¬
qmͣ indiligendo p̃pon̾e. karitas ergo dei. Hie dicta est itt̾
que anrimi nrĩ rectissima affectio ẽ. que coniungit nos
seꝑitur nsi qui adeo dunditur. que caritus nob̾ est osten.¬

Expanded text:
d est si diabolus monstretersa. Unde Salomon ait: Divitias et paupertates ne dederis mihi, altitudine, multi necessitate. Contra hoc proponitur Achas in Isaia, qui nolebat petere a Domino signum, neque in alto, neque in profundo , remedium Nil inquam istorum, poterit nos separare a charitate Dei, qua eum diligimus, quia omnibus melior est. Si ergo nulla res ab ejus charitate nos separat, quid esse non solum melius, sed etipsa est non diligere Deum, quod nihil aliud est qgendo praeponere. Charitas igitur Dei hic dicta est virtus quae animi nostri rectissima affectio est, quae conjungit nos separatur, nisi qui a Deo dividitur; quae charitas nobis osten
Abbreviated transcription (Latin):
cbãt nouus ãnus ẽ. kalende sunt lanuarũ. nõ licet ħ. uel
potest cedtre: quic quid smꝑlr fub dei andeuecõne sit. ⁊ noͣ¬
ta quod clupplicitererant subũsi galathe. ut ad legem. et
ild prosimos errores ꝯũt̾entur. Ergo eligat lecctor ittrã uolet
sũam dimi mͦ intelligat ad tũi ꝑicłm a nime percine fuper¬
sitiosas temꝑm obseruannas. at hinic loco subsdr apłs ẽi

Expanded text:
cunt, novus annus est. Calendae sunt Januarii, non licet hoc vel potest cedere quidquid simpliciter sub Dei devotione fit. ta quod dupliciter erant subversi Galatae, ut ad legem et ad pristinos errores converterentur. Ergo eligat lector utram volet sententiam, dummodo intelligat ad tantum periculum animae pertinere superstitiosas temporum observantias, ut huic loco subjeceri
Abbreviated transcription (Latin):
st᷑. uł ꝓsoiarũ ꝓsꝑa cedant. qiia ita so habet posito sideꝵ. agani
hec metise comu̾itur q sllastessa agit. mensem. non pła¬
tabo hoc anno iuncam. qr anmus bisexnis ẽ. tales tulpanmr.
ñ qui nanrales elemẽtoꝵ esfectꝰ in hrdeꝵ or clinanssima cõ¬
legẽdimiz. et deletis eẽ. q ego fu olim in lege sicut
tus sum. ita et uos potestis corrigi uel ua astote sinte
ege. q et ego qui legem hũi. sum modo sint lege. sic̃uas.¬

Expanded text:
t prospera cedant, quia ita se habet positio siderum; agam hoc mense commercium, quia ista stella agit mensem; non plantabo hoc anno vineam, quia bissextus est. Tales culpantur, non quia naturales elementorum effectus in siderum ordinatissima conlegem dimisi. Et debetis esse, quia ego fui olim in lege, sicuttus sum, ita et vos potestis corrigi. Vel ita, estote sicut et ego, quia ego qui legem habui, sum modo sine lege sicu
Abbreviated transcription (Latin):
uOS. sic sed genidib. loquꝗtur. quibs hant scubit ep¬
istolaur nec ad circũsionẽ uł legem clitit eas re¬
uerti inqua nmqmͣ fuerant. sed ad ĩfirma et egena e.¬
lementa. quibus rursus. ut antea serure uolunt.
tandis euemibꝰ inte et negõe sucrnur: ab astralogis et
caldeis notatos clies. et menses et annas. et temꝑi obser¬
uent quos redarguit dicens. nunc aũ c̃ cog dñi. iͦ i ꝙ¬

Expanded text:
sis, sed gentibus loquitur, quibus hanc scribit Epistolam. Nec ad circumcisionem vel legem dicit eos reverti, in qua nunquam fuerant, sed ad infirma et egena elementa, quibus rursus ut antea servire volunt:tandis vitae et negotiorum suorum, ab astrologis et Chaldaeis notatos dies, et menses, et annos, et tempora observent. Quos redarguit, dicens: Nunc autem cum cognoveriti
Abbreviated transcription (Latin):
me. Deus autẽ. quasi.
ego fuadeo uos ad bonum.¬
dens autem qui aptare pͥ.
uicia non inquierenti qͥ
eduxit de mortuis .u rẽ¬

Expanded text:
Amen. Deus autem. Quasi dicat: Ego suadeo vos ad bonum.Deus autem, qui aptare potest vitia non inquietent, qui eduxit de mortuis, id e
Abbreviated transcription (Latin):
tenesli estis. et est aperca comparatio. ut enum pariuł
non clisceruit cibos et ꝑ it sumendo noxios: sicra ĩ doc¬
tas. qui nec etiam minoꝵ: nẽdum maioꝵ ualet ap̾h.¬
endere rationem. Qũ enum non capit ũbum caro fcm̃
ẽ. quomõ capiet ipͥncipio erat u̾bum  mente ad huc
parmilis. ⁊ lacte ninriendis ꝑcupere talia: nonualentib:¬

Expanded text:
tenelli estis, et est apta comparatio. Ut enim parvulus non discernit cibos, et perit sumendo noxio, sic indoctus qui nec etiam minorum nedum majorum valet apprehendere rationem, qui enim non capit, Verbum caro factum est, quomodo capiet, in principio erat Verbum? Mente adhuc parvulis et lacte nutriendis percipere talia non valentib
Abbreviated transcription (Latin):
sus. ut.s a principio eath̃¬
dizatõnis urẽ ut nos doce.¬
prina elementa luteraꝵ
dantur ad legend. que st̃
dei est siplex doctrina.u
simbolum fiderelementa
euis suntanaña qm con.¬
tinetrirnaturtas. pass.¬
io et fcĩs estis .l. ad hoc ue.¬
dacti: quib opus sir lacts ad
similitadinem ĩfantiũ.i.
humili sermone. non enã
solido cibo qui confirmet
chanis dei. Ouanis enm.

Expanded text:
ut a principio catechizationis vestrae, ut vos doceprima elementa litterarum dantur ad legendum, quae sDei est simplex doctrina, id est symbolum fidei elementa ejus sunt materia quam continet, ut nativitas, passio. Et facti estis, id est ad hoc redacti, quibus opus sit lacte, ad similitudinem infantium, id est humili sermone, non etiam solido cibo, qui consumat canis Dei. Omnis enim.
Abbreviated transcription (Latin):
est. facilus illos p̃mtre qmͣ pasci ͭ. ex qͥat ut spũalecista
carnalib nõ omnu modo taceant pp̃ catholicam fidem. q̃
omnib prelicanda esti nec tamen sic diserant ut nolen.¬
res ea ꝑlucere adintelligentiam non capatem. facilius
fastidiri faciant in neritate sermonem: qmͣ in sermone ꝑ.¬
cipi uentatem. Perfectoꝵ.¬

Expanded text:
est, faciliusque illos premit quam pascit. Ex quo fit ut spirituales ista carnalibus non omnimodo taceant, propter catholicam fidem, quae omnibus praedicanda est; nec tamen sic disserant, ut volentes ea perducere ad intelligentiam non capacem, facilius fastidiri faciant in veritate sermonem, quam in sermone percipi veritatem. Prop
Abbreviated transcription (French):
test̃. nacasset a cułꝑa .i. per¬
fecte mundarot hominem
.i. sĩ inculꝑabiles essent eiͥ
obseruatores non utiq scd̾i
cliclt locus i oporainitat. inqrẽtur adeo qi p ̃¬

Expanded text:
entum vacasset a culpa, id est perfecte mundaret hominem, id est si inculpabiles essent ejus observatores. Non utique secundi locus, id est opportunitas, inquireretur a Deo qui p
Abbreviated transcription (Latin):
exqnͣtitate lii. sed exca¬
citate. plus uel miuus¬
prosunt. in parquidẽ
facultas est. młtum ł
qͣtitum fuit ⁊ ach̾o. dare cdimidiũ patͥmonu. ĩ carit¬

Expanded text:
ex quantitate sui, sed ex charitate plus vel minusprosunt. Impar quidem facultas est multum vequantum fuit Zachaeo dare dimidium patrimonii. A
Abbreviated transcription (Latin):
ens in eum. et
iterum. egoce
ego et pueri mĩ
quos michi de¬
dit deus. quia
ego pũi cõmu¬
ucauerunt car¬
et ip̃e sumiliter

Expanded text:
ens in eum et iterum ecce ego et pueri mei quos mihi dedit Deus quia ergo pueri communicaverunt sanet ipse similiter
Abbreviated transcription (Latin):
one: congreganonis clico.
uenture nel tendentis in
congregentur aquile. uel
in id ipsum .i. uaͥ dempti¬
tatemut m̃te et corꝑe uni¬
amur. qui modomdiũ sam
tendimus. quid regamꝰ uͭ
non cito moueamini anr̃õ¬

Expanded text:
one. Congregationis dico, venturae vel tendentis in congregentur aquilae. Vel, in idipsum, id est in identitatem, ut mente et corpore uniamur qui modo in diversum tendimus. Quid rogamus? ut non cito moveamini a
Abbreviated transcription (Latin):
no cessabit. quia nectia ũ
itatuare. quia suos omnes in regno exalta¬
po chic mmores nrgutem illos qui minacła fatumt. uel
tortis homines. Sed̃ tuc cessabit omnis creature p̃ latio
mangłis et hominibꝰ cessebit tunor. regnabit caritas.
non erit inter p̃sidentes ex subclitos ulla dissensio. uł¬
nicħ horum aliquos terrenos uel celeftes hũ̾isse er se
Oportet autẽ
oportet il rei occulte. qi¬
aluter scripure fłe eeũt.
et qui modo regnat. pot̾te¬
suos suscitare oportet
regnare. dica. denͦ pouat ⁊̃¬

Expanded text:
o cessabit, quia necessariavacuare, quia suos omnes in regno exaltacit minores; virtutem, illos qui miracula faciunt, vel fortes homines. Haimo Sed tunc cessabit omnis creaturae praelatio in angelis et hominibus; cessabit timor, regnabit charitas, non erit inter praesidentes et subditos ulla dissensio. nihil horum aliquos terrenos vel coelestes habuisse ex se, Oportet autem oportet illum regnare occulto, qaliter Scripturae falsae essent; et qui modo regnat, potesuos suscitare. Oportet regnare, dico, donec ponat
Abbreviated transcription (Latin):
noneur ut alius alii cõ¬
tendat p̃poni. nota quos¬
dam contentiosos fuisse
inter eos. uel nich per¬
non contentiosis u̾b leqͣn¬

Expanded text:
ntes, ut alius alii contendant praeponi. Nota quosdam contentiosos fuisse inter eos. Vel, nihinon contentiosis ve
Abbreviated transcription (Latin):
at uel ꝑber uel repalet: mag̃na indignitas ẽ. ⁊ p̃sumꝑ¬
no. hom̾uem cc̃clioere deo. inquum usto malũ dono. ĩ¬
ꝑnum ꝑfecto infiriũ fortissimo. moetulem in morta¬
lseritum cdão creaturam treatori. monetur aũ iniqu¬
us eo ꝙ de eadem masia ciratos. alios iustificat deuł ali¬
os reprobat. ad hoc᷑ dstendñdum recte fierr utitur ũb̾ ysaie.
et fignenti similitudine. ꝙ adu̾sus figulum ñ habet uo¬
dem conquerendi dicens. nunꝙͥ figm̃tum clit̃ ei qui: se
fingeris a deo. ⁊ ideo nequis adũfus deun causari qͣre fe¬
at te sio uel non sic si enuim pos loqui posset ⁊ clic̾et deo:

Expanded text:
at vel reprobet? Magna indignitas est, et praesumptio hominem contradicere Deo, iniquum justo, malum bono, imperitum perfecto, infirmum firmissimo, mortalem immortali, servum domino, creaturam Creatori. Movetur autem iniquus eo quod de eadem massa creatos alios justificat Deus, alios reprobat. Ad hoc autem ostendendum recte fieri, utitur verbis Isaiae, et figmenti similitudine, quod adversus figulum non habet vocem conquerendi, dicens: Nunquid figmentum dicit ei qui sefingeris a Deo, et ideo nequis adversum Deum causari quare fecit te sic, vel non sic. Si enim pecus loqui posset et diceret Deo:
Abbreviated transcription (Latin):
quare me petudem fecisti cum istum fec̃is homiñe. ñ iuste
succenseres ⁊ diceres. o pecus ni qͥs es qui respondias deo:
quia nero questionistꝰ ratio ex hoc illi firma iudenur qͥ a
x una massa fcĩ fant reprodandi et iustificandi. subꝙͣ.
In non habet po

Expanded text:
Quare me pecudem fecisti, cum istum feceris hominem, non juste succenseres, et diceres: O pecus, tu quis es qui respondeas Deo? quia vero quaestionis hujus ratio ex hoc illi firma videtur quod ex una massa facti sunt, reprobandi et justificandi, subdit: An non habet
Abbreviated transcription (Latin):
caruak non spirituał. Tu
miser cui displicet ꝙ deꝰ.¬
conqͣn⁊ murmuras con¬
dra deum ꝙ alium repeo¬
bat. alium ebgit quis es .i. cuiꝰ ualentie es qui respon¬

Expanded text:
carnalis, non spiritualis; tu miser cui displicet quod Det qui murmuras contra Deum, quod alium reprobat et alium eligit. Quis es, id est cujus valentiae es, qui respon
Abbreviated transcription (Latin):
Dhomo et c̃ hoc añ non
facit ex in oꝑia reddende¬
rationis sed hominẽ ad fu¬
e capatitatis cõfideratio¬
nem. renoeat clicẽs. O hõ¬

Expanded text:
homo, etc. Hoc autem non facit ex inopia reddendarationis, sed hominem ad suae capacitatis considerationem revocat dicens, o ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbri qui dene p̃sunt unita ⁊
doctrina digniha̾ntur asb̃.¬
cditis cdapiti honore. ut .s.
tertora ministrent. bonie
les non solum honore sub¬
luni p̃ueniri debent sed et
t̾renoait non contristentur

Expanded text:
ri qui bene praesunt vita et doctrina, digni habeantur a subditis, duplici honore, ut scilteriora ministrent. Ambroles, non solum honore sublimi praeveniri debent, sed et terreno, ut non contristentur
Abbreviated transcription (Latin):
aꝓpło redditut qiͣ merceas ilł qui sibi ĩ caritare erngłii
siuunt. sed tamqm supenilim dacirr quo uͭ possuit labora¬
dem pbr̃s. sed maxime his qui laborant inũbo .i. inexhor¬
tatione scienumꝑ et doctrina nescientum. dem̃ de ext̃.
tura. non alligab̾ uel intͤ¬
nabis os boui tͥbułarti. ẜ¬

Expanded text:
uasi merces illis qui sibi in charitate Evangelii serviunt, sed tanquam stipendium datur: quo ut possint laborabus presbyteris, sed maxime his qui laborant in verbo, id est in exhortatione scientium, et doctrina nescientium. Deinde de exttura: Non alligabis os, vel infrenabis bovi trituranti,
Abbreviated transcription (Latin):
uersariomal¬
eclicti gr̃a. Iãe¬
nim quedam
conu̾se suntr.¬
etro post satha.¬
ficlelis habet
uiduas. sub.¬
ministret ill
et non gͣnetur
urdne surnt .s.¬
ufficiat. Qui
biteri clupolici
abeantur max¬
une quilabor¬
aut in ũbo et

Expanded text:
uersario maledicti gratia. iam enim quaedam conuersae sunt retro post satafidelis habet uiduas, subministret. illis, ut non grauetur uiduae sunt sufficiat qui sbyteri, duplici abeantur: maxime qui laborant in uerbo et
Abbreviated transcription (Latin):
chi angłs sathane. ut meutĩ qꝵ me cala u ut repri¬
marõnem motum suꝑbie. incutiendo tribulamonẽ
rtisso sic ⁊ iob ꝓ batus est. ꝓmussus est ad enm ꝓbarra¬
dum sathanas. et ꝑtussit um uulu̾e. In mundus eñ
ꝑ nuttebatur d sanetus ꝓ baͣtur. Sic ergo angłs illesa.¬
thane ꝑ missus est. et Q lsbenter uenit cola phuare

Expanded text:
hi angelus Satanae, ut vel qui me colaphizet, ut reprimat omnem motum superbiae incutiendo tribulationes rmissi. Sic et Job probatus est; permissus est ad eum probandum Satanas, et percussit eum vulnere. Immundus enim permittebatur, sed sanctus probabatur. Sic ergo angelus ille Satanae permissus est, et quasi libenter venit colaphizare
Abbreviated transcription (Latin):
non posset. ei excitabat
in ma. c̃ tamẽ nicħ fer¬
ret quod latiines cuꝑ
quia lege eoꝵ deserta. ad
euͣngłim mne coni̾tt. Ĩ
ns dei predicanouẽ. Itẽ.¬

Expanded text:
non posset, ei excitabat in via, cum tamen nihil ferret quod latrones cupequia lege eorum deserta ad Evangelium me converti. In us Dei praedicationem. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
lis in soli que erant uł
a serperitib. uel pemri¬
a ciboꝵ Item inꝑiculis
in mart que non et̃
ex mari. sed in mari uͭ
N frigore. ⁊ nuditatẽ.
cum apłe se cõmemo¬
rat laborasse. In fame ⁊
siti. ubt ergo est ꝓmis¬
sio dei clicentis. prirã
q̃rite regnum dei ⁊ ħ¬

Expanded text:
lis in solitudine, quae erant vel a serpentibus vel a penuria ciborum. Item in periculis in mari, quae non erant ex mari, sed in mari, utin frigore et nuditate. Cum Apostolus se commemorat laborasse in fame et siti, ubi ergo est promissio Dei dicentis: Primum quaerite regnum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
illi : mortui. cum pecoata ño remittant᷑: nisi c̃a future
rs resurrectionis: &.d. Si stulti adeo cerci sinit de futura
resurtexcõne. uos non deletis dnbitare. seq̃r¬

Expanded text:
id est mortui, cum peccata non remittantur nisi causa futurae resurrectionis? Quasi dicat: Si stulti adeo certi sunt de futura resurrectione, vos non debetis dubitare. U
Abbreviated transcription (Latin):
ciam sibi spĩtalem ministrandam fore. dignos se ef¬
fic̾ent. a uniciis carnalib absimentes ad excipiendã
tolorum: uel debeat iro uelnõ debeat. ⁊ ꝙ dispẽsatio¬
ne quadam aliis quildam sinat p̃licare ũbum
deraliis ꝑhibeae. Fratres autem eos necat. nõ so¬
lum q renati erant. sed etiam quia erant intere¬
os qui recte sentirent. licet pantr mide supͣdix̃nra¬
nob̃ acquirã. ꝓutilitate ergo: cõr cupilum seue¬
menli ad hos declarat. ⁊ ut hu salutẽ spirmialis
grane consequͣttit. rectam habentes sidei ꝓfessionẽ.
et hic frustum habeat a p̃ deum minist̾u sui. fructũ
habãm in nob̃ dicsicut ⁊ incet̃is gemib. exerp¬
lo ceterar̃ extemꝑ gentium: lacesfit illos ad fidem
rectam ꝓmptioꝵe emmste: quis as uem sibr.

Expanded text:
iam sibi spiritalem ministrandam fore, dignos se efficerent a vitiis carnalibus abstinentes ad excipiendam stolorum vel debeat ire, vel non debeat, et quod dispensatione quadam, aliis quidem sinat praedicare verbum Dei, aliis prohibeat. Fratres, autem eos vocat, non solum, 6 quia renati erant, sed etiam, quia erant inter eos qui recte sentirent, licet pauci; unde supravobis acquiram. Pro utilitate ergo communi, cupidum se veniendi ad hos declarat, ut et hi salutem spiritualis gratiae consequantur, rectam habentes fidei professionem: et hic fructum habeat apud Deum, ministerii sui. Fructum habeam in vobis, dico, sicut et in caeteris gentibus. Exemplo caeterarum gentium lacescit illos ad fidem rectam, promptior enim, fit quis ad rem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
grecus . acbarłaris .u. oĩ
b gentilt. grecos x̃posutt¬
quia ab eis omins phy¬
lophia mundana excedi¬
umi sumꝑsit. bartaros
uero clic̃ qui sunt qrͣ ex¬
leges. qui nec hebrer. uecg.¬
ci. nec lariui sunt. Et debi
los qui mundialibus rationibus erucliti erant. insi¬
pientes qui illerum reꝵ imperii sunt. his aũ omĩs
se debrtteem testatur. quia fuit missus ad omnes
et si ego ad hoc ꝑanis sunergo ali̾s culpa reman¬
sit. qͣmus missumm seclieat p̃clicare omnib gentib
nõ mulmm se iactet sathanas. ⁊ ut meliores sin ope¬
ris. frucius hab̾at seq̃ Hon enim erubesm eunͣ. uͥ

Expanded text:
Graecis ac barbaris, id est omnibus gentibus. Graecos pquia ab eis omnis philosophia mundana exordisumpsit; barbaros vero eos dicit, qui sunt qleges, qui nec Hebraei, nec Graeci, nec Latini sunt. Et debitdicit illos qui mundialibus rationibus eruditi erant, insipientes qui illarum rerum imperiti sunt. His autem omnibus se debitorem testatur, quia missus ad omnes;Et si ego ad hoc paratus sum, ergo alterius culpa remansit. Quamvis missum se dicat praedicare omnibus gentibus non multum se jactet Satanas, et ut meliores sui operis fructus
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem. ad detur ei qui uiro non hals ⁊ si ad tem¬
p̾ hali hec dona anferẽtur habs quidam gram̾ pos¬
sidenddi nomẽ xanum. sed non habet caritatem uten¬
di renoĩs. et ideo quod hab. aufenr. sequitur.
Et si habũo ꝓphi̾am
fitiuroꝵ. qm et mali ha¬
bũnt. ut balaam et sa¬
uerim mist̾ia

Expanded text:
ei: qui vero non habet, etsi ad tempus habet, haec dona auferentur. Habet quod gratiam possidendi nomen Christianum, sed non habet charitatem utendi re nominis; et ideo quod habet auferetur. Augustinus Et si habuero prophetiam futurorum, quam et mali habuerunt, ut Balaam et Saverim mysteria
Abbreviated transcription (Latin):
spm sanctum habebit. qm si non hũ̾it sine spiri
est uestis nupciał. qͣ uicluti cõmuesecuri disc̃.¬
bunt. hac ueste pesss̃ frigus quo fugebat pecrꝰ. cale¬
sic̾eus. se ad pͣmas cayphe. pec sola est quecliuicdit ĩ.¬
ter sala regni filios et filios ꝑditionis. dantur quidẽ. ⁊
alia ꝑspm̃ urunera. sed sine caritate nicħ ꝓsunt ni¬

Expanded text:
m sanctum habebit; quam si non habuerit, sine Spiriest enim vestis nuptialis qua induti convivae securi discumbunt. Hac veste pellitur frigus, quo frigebat Petrus calefaciens se ad prunas Caiphae. Haec sola est quae dividit inter filios regni et filios perditionis. Dantur quidem et alia per spiritum munera, sed sine charitate nihil prosunt. Ni
Abbreviated transcription (Latin):
n hoc fanam. sariratem ã non halram. qua potest ei¬
ciliter sibi contuudr᷑. alii uero signficat. aut cỹbalũ
tinmens. quodsibi non ꝓdest. alios uero delectat nes.
fic loquons lingnis nõ ꝑse qui matt nescit quidlo.¬
quattir. sed uirtute sp̃ ꝓfert ea. quib audientes mł¬
ceat. Respice ad numera ecce. unuifis excellemnis¬

Expanded text:
 haec faciam, charitatem autem non habeam, qua potest caod inutiliter sibi contunditur. Aliis vero significat. Aut cymbalum tinniens, quod sibi non prodest. Alios vero delectat, nescsic loquens linguis, non per se qui nescit quid loquatur, sed virtute spiritus, profert ea quibus audientes mulceat. Respice ad munera Ecclesiae, universis excellen
Abbreviated transcription (Latin):
inimici. non qͦnͦ amado pec¬
catores. ⁊ si hoc est quod utiꝙ
est ergo multo magis noc re¬
tuis. ⁊ est s. inde certum ẽ ꝙ¬
mta ipllis uiuens poterit amicos saluare. qͥ a
mortuus ponut iustisicate
quo fr̃õ minuti expeccato. sune reconciliati ⁊ iam ami.¬

Expanded text:
inimici, non quocunque modo peccatores. Et si hoc est quod utique est, ergo multo magis, nos retuis. Et est sensus: Inde certum est quod vivens poterit amicos salvare, quia mortuus potuit justificare: quo facto inimici ex peccato sunt reconciliati. Nam ami
Abbreviated transcription (Latin):
inde uita datur. sed ⁊̃
qui ãministrat semin¬
auti. s deus semen u̾de e¬
lemosiia fiat. et panem
.i necessaria uitẽ p̃stabit
ad manchi non ad super
plures elimosinas facian᷑.
et ideo hoctimore tiemo ti¬
meat dare ⁊ augebit int̃¬
menta .i. facultatert uo¬
luntatẽ dancli elemosnas.
incrementa ddico. xugum
utta unde ꝓuenurt fru

Expanded text:
inde vita datur, sed etiam qui administrat seminanti, scilicet Deus, semen, unde eleemosyna fiat, et panem, id est necessaria vitae, praestabit ad manducandum, non ad superfplures eleemosynas faciatis. Et ideo hoc timore nemo timeat dare, et augebit incrementa, id est facultatem et voluntatem dandi eleemosynas, incrementa dico, frugum vita, unde proveniunt fru
Abbreviated transcription (Latin):
suffitientiam eligu:po¬
terto in dei ope habunda¬
re. licet etum exiquũ
sit quod parum hñs ter¬
buit habundat tam̃q
recto udicio fit. qui qr
tur ⁊ qͣi aliquis q̃eretiẽ
ne hoc bonum .s largu¬

Expanded text:
sufficientiam eligit, poterit in Dei opere abundare: licet enim exiguum sit quod parum habens tribuit, abundat tamen quia recto judicio fit: quia qutur. Et quasi aliquis quaereret: Estne hoc bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
liqui troade apud car.¬
pum nemens asfer tec̃
et libros. quos ibi dimi¬
simaxime autem men¬
branas. ut ibi scribam
ẽpłas meas. hec penula
ẜ a̾imonem data fuit

Expanded text:
liqui Troade apud Carpum, veniens affer tecum, et libros, quos ibi dimisi, maxime autem membranas, ut ibi scribam tolas meas. Haec penula secundum Aimonem data fuit
Abbreviated transcription (Latin):
ũba pertinet. asłet̾e. qͥs.¬
tos ut meralitatem repentemu.¬
tandos. ses uellem de hĩ uecł potius ardire rectiores.ẽ¬
ri erum solet utrũ illi quos uinos inueniet xpẽ. nim
tabitatẽ mipa celeritꝗte sint transtturi non enim di¬
cendum ist fieri non posse: ut ꝑaerai sublune pe.¬
tentur in illo spatio et morratur et remiuiscant. ad.¬
hue autem sensum quo estimemꝰ illos quos hic uinoͤ
autem nob̾ intredibile uideatu illam mulittudmẽ¬
mortaliter ⁊ in corruptibilt̃᷑ renuuiseẽ. ⁊ credamꝰ in
ictu oculi futuram resurrelionem. ⁊ in membra sĩ
fine uctura tanta facilitate rantaq inestimabił ti
uelottate redditurum antiquissimoꝵ cadau̾m pulue¬

Expanded text:
ba pertinet, asserere quostos in immortalitatem repente mutandos; sed vellem de his verbis potius audire doctiores. Quaeri enim solet utrum illi quos vivos inveniet Christus, talitatem mira celeritate sint transituri. Non enim dicendum est fieri non posse ut dum per aera in sublime portentur, in illo spatio et moriantur et revihunc autem sensum quo aestimemus illos quos hic vivos autem nobis incredibile videatur illam multitudmortaliter et incorruptibiliter reviviscere, cum credamus in ictu oculi futuram resurrectionem, et in membra sine fine victura tanta subtilitate, tanquam inaestimabili velocitate rediturum antiquissimorum cadaverum pulve
Abbreviated transcription (Latin):
alter alter altoꝵ in u̾bis ulic tante sꝑn. p̃ẽao contrista¬
tio ubi eat tarra consolatio det̾qatͣ luctus ex animo. fi¬
des expellat dolorem. Iutanta spe. non decet ẽẽ triste tem¬
plum deuibi habitat bonus consolatoribi qui nonfall¬
it ꝓmissor. Quid mortuum di plaxoiꝰ : inquiesqͥa
mors amara est. sed ꝑillantiransurt et clũs. consolerã ẜ
nos. sed clices potest non dolrre cor humañ de functo car¬
Islimo: inimo meluis cum dolet sananir corhumanuĩ:
nondolendo sir in humañ maria enm chñm querebat

Expanded text:
alter alterum in verbis istis tantae spei. Pereat contristatio, ubi est tanta consolatio. Detergatur luctus ex animo, fides expellat dolorem. In tanta spe non decet esse triste templum Dei; ibi habitat bonus consolator, ibi qui non fallit promissor. Quid enim mortuum diu plangimus? inquies, quia mors amara est, sed per illam transivit et Dominus. Consolemur ergo nos. Sed dices: Potest non condolere cor humanum, defuncto charissimo? Imo melius cum dolet, sanatur cor humanum, quam non dolendo sit inhumanum. Maria enim Dominum quaerebat
Abbreviated transcription (Latin):
non facit odiosam ꝓpĩam.¬
ens se runci ⁊mpereũ ad
fancẽe querend̾ incõfuctũ
prumpat: qued amantue ⁊¬
tis tobonis utarr et ẽ sci¬

Expanded text:
non facit odiosam Christianiens se vinci, quippe cum ad favorem quaerendum in conflictum prorumpit, quod a mansuetis et bonis vitatur. Et e
Abbreviated transcription (Latin):
magis seruiant.
quia ficleles sũt
et dilecti. quibe¬
neficũ particrp¬
es sunt hec cloce
et exhortare.
Diquis aliter
docet et ño acb¬
quiesc̃ sanis s̃¬
monibs cdm̃n

Expanded text:
magis seruiant, quia fideles sunt et dilecti, qui beneficii participes sunt. haec doce et exhortare. si quis aliter docet et non adquiescit sanis sermonibus domini
Abbreviated transcription (Latin):
parnitiees benefiti seruo.¬
rum p̃sentes uel futtri.
hec deseruis: doce nescien.¬
tes et ex hortare scientes.
Siguis atitem q̃ aliter
decct .s. ut omẽs sint liberi.
et non acquiesẽ sanis ser

Expanded text:
participes beneficii servorum praesentis vel futuri. Haec de servis doce nescientes, et exhortare scientes. Si quis autem aliter docet, scilicet ut omnes sint liberi, et non acquiescit sanis ser
Abbreviated transcription (Latin):
Postqm enrm mulier seclucta mamndeuit. ei ꝙ declit uͭ
simul edrrent noluit eam contristͥstare. qm credebat si¬
ne suo solano cãtabescere. et a se alcienatam omnino
urt̾ire. non quid̾ carnali uiatus concripiscentia ꝙͣ non¬
cdum senserat. sed amicali qͣlam beniuolentia qua
plerumq sit ut oftendatur deus. ue offendatur ami
ꝑcus enim diuine seu̾itatis. in eo falli potuit. ut ue

Expanded text:
Postquam enim mulier seducta manducavit, eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare, quam credebat sine suo solatio contabescere, et a se alienatam omnino interire; non quidem carnali victus concupiscentia, quam nondum senserat, sed amicabili quadam benevolentia, qua plerumque fit ut offendatur Deus ne offendatur amicertus enim divinae severitatis, in eo falli potuit, ut ve
Abbreviated transcription (Latin):
riecessaria in redemptio.¬
niem non modo gentiliũ
moreretur debitoribs morts. s s dignos fecit testamen.¬
ti et ꝓmisse hereditatis. et na testaẽtum fcũi ẽ fim̃.
rena sed et̾̃nia promitti. in morte etũ ungeniti: neccẽẽ
magna seperari
Qui enim dixit quod xp̃c
gis poterant erum infirtai
cred̾e promissiones. ⁊ ideo ħ¬

Expanded text:
necessaria. In redemptiem, non modo gentilium,moreretur debitoribus mortis; sed sic dignos nos fecit testamenti et promissae haereditatis, et ita testamentum factum firmum rena, sed aeterna promitti. In morte enim Unigeniti necesse est magna sperari. Ubi enim dixit quod Chrisgis. Poterant enim infirmi credere promissiones. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
dentib. uurtus dei ẽ. quia cre¬
telligunt. dum scuuit. ꝙ or
cisus diabłm uc̃. ⁊ hominẽ
tutem dat credentibs ꝑqmẽ¬
ues exigit. stmnt miracła.

Expanded text:
dentibus, virtus Dei est, quia cretelligunt, dum sciunt quod occisus diabolum vicit, et hominem virtutem dat credentibus, peres exigit, fiunt miracula.
Abbreviated transcription (Latin):
pene hic udend̃ ẽ in quo
pͥmo ĩlituca fulit circum¬
cisio. et qp̃ qͣuid cõfert. et
qr̃ mutata fuĩt temꝑe gͣ¬
clucaret ad ꝓbanonemo¬
bedientie. ⁊ sicut p̃cepta

Expanded text:
 Hic videndum est in quo primo instituta fuerit circumcisio, et quare, et quid conferret, et quare mutata fuerit tempore grnducaret, ad probationem obedientiae, et sicut percepta
Abbreviated transcription (Latin):
ei intemꝑe p̃pimi. si enim post curuncisionẽ. dice¬
tur ex ca hoc accepisse. hicagit do pat̾nitate qmͣ per
sidem abrabam conseruus est. hamꝑ carnem. iide¬
oꝵ tm̃ pater est ꝑ fidem u̾o omĩum crederum tã
udeoꝵ qmͣ gentium tra eorum pater ẽ nt̾illisc̃.¬
irtruał cccimcisionis .i. auctor ustine. que est exx¬
cisione carnali .ł. ludeis łst abeabam pater uel repu¬
tatur fides adiusittiam. s et his quicumq sit qui
sectant᷑ uestigia fidei abrahe.Fita ample credant. sĩc
ille credidit. abrabe dico patres nr̃ĩ .i. peĩs et̃ omni¬
um credentur que fides m ea data est ei inp̃pri

Expanded text:
ei in tempore praeputii. Si enim post circumcisionem, diceretur ex ea hoc accepisse, hic agit de paternitate, quam per fidem, Abraham consecutus est. Ambrosim pater est; fide vero omnium credentium tam Judaeorum quam gentium, ita eorum pater est. Ut et illis, creiritualis circumcisionis, id est auctor justitiae quae eximo. id est Judaeis, est Abraham pater, vel reputatur fides ad justitiam, sed et his, quicumque sint, qui sectantur vestigia fidei Abrahae, ut ita ample credant, sicut ille credidit. Abrahae dico, patris nostri, id est patris omnium credentium. Quae fides data e
Abbreviated transcription (Latin):
le .s. signum. ꝙ fit signa¬
culum .i. h̃ñs similitudi.¬
nem signate rei. ut sicũ
sarne libichins hõ incrr¬
cuicisionespoliatur sic

Expanded text:
 signum, quod sit signaculum, id est habens similitudinem signatae rei. Ut sicut carne libidinis homo in circumcisione spoliatur, sic
Abbreviated transcription (Latin):
Tolli oeignale peccatum. cum ĩputio cͥppe omns
hõ nascitur. qm̃adinconm et cum origmali pecrato. ecc̃¬
cuncisus p̃puciatũ giginit. Trabitiens millum. quo ip̃e
lam caruit. sicut baptiratus in filium qͣm gnat carne. ⁊e.¬
atum trahicit origius a quo ip̃e iamlib̾ eratã carne p̃.¬
concupiscentia. que in parre illa mag̃dlnĩanu ⁊ quia
in illo mensbro culpam in obedientie pans honuo cogn.¬
ouit. Tecuit uͥ in ħmembro signum obecdientie acci¬
pet. fiebat autem octaua die lapideo cultto: qua pꝰ
septenarium uite hꝰ in octaua etate que erit resur.¬
gettium: omnuil ab electis ꝑ petran xp̃m abscidetur

Expanded text:
tolli originale peccatum: cum praeputio quippe omnis homo nascitur, quemadmodum et cum originali peccato: et circumcisus praeputiatum gignit, trajiciens in illum quo ipse jam caruit, sicut baptizatus in filium quem carne generat reatum trajicit originis, a quo ipse jam liber erat. In carne praconcupiscentia, quae in parte illa magis dominatur; et quia in illo membro culpam inobedientiae primus homo cognovit, decuit ut in hoc membro obedientiae acciperet. Fiebat autem octava die lapideo cultro, quia post septenarium vitae hujus in octava aetate, quae erit resurgentium, omnis ab electis per petram Christum abscidetur
Abbreviated transcription (Latin):
ad parcendum corrori.
qr non cbũt se nõ parce¬
re corpori. et sunt nõ in
honore aliquo. qr clicũt
señ curare de honore hu

Expanded text:
ad parcendum corpori, ia dicunt se non parcere corpori, et sunt non ore aliquo, quia dicunt se non curare de honore hu
Abbreviated transcription (Latin):
tionis omne meritum malum deleutt indebito benesitio:
et nigi confirm at aipcilto: cui gła. Grã glorifitanionisẽ¬
lutem. nũc clicit. ꝙ sex ułtra non est tenenda. et agit de
finelogis. ⁊ p̃dei in militate legis iexagͦ mirentur romaĩ
quia apłcait. non estis sub lege sed sub gr̃t supͣ etum di¬
salex ⁊ nou dect uitam sed auger peccatũ. ⁊ ħ est ꝙ lit̃. sb̾
interrogatione.⁊ est ordo ũloꝵ tał. an ignoratis ofiz̃. hoc¬

Expanded text:
tionis omne meritum malum delevit, indebito beneficio, et confirmat jugi auxilio, cui gratia glorificationis jlutem: nunc dicit quod lex ultra non est tenenda, et agit de fine legis, et priori inutilitate legis. Non ergo mirentur Romani, quia Apostolus ait: Non estis sub lege, sed sub gratia . Supra enim disa lex, et non dat vitam, sed auget peccatum. Et hoc est quod dicit sub interrogatione, et est ordo verborum talis: An ignoratis, o
Abbreviated transcription (Latin):
lico eprario tͥbuebanu. Is
pore uult mortem peccõ ñ inmerito illatã. sedde¬
bitam. demonstrarz stipen¬
Mẽ dia enim. qi emetitoꝵ sunt ⁊ stipendiũ ꝓ opere diabo.¬
lice militie debitum redditur. nõ donatur. Grã uero n¬
si gͣcis est Grania non est. Intelligene̾ est ignur ĩ ip̃ã ho¬
minis bona merita ẽẽ dei munera. quib cum uita o¬
one nos ꝑluc̃s nõ meritis nr̃is. quͣid enm est m̃iris nrtis me¬
ritum homuns aute grãm: cumonie bonũ nũmun nr̃m
non in nob̃ fatiat nisigrã: quippecum deus coronat me¬
rita nũ nicħ aliud coronat. qm numera sua. uinde uita et̃.¬
quib redditur. non a nob̾ sunt sedm nos fcã fiuit ꝑ gran̾̃sr
te et ip̃ã. gr̃a minupatur qr gratis datur. nec ideo gratis. qr ñ
m̃tasetur. s quia data sunt ⁊ ip̃a merita quib datur conͣ¬
fitend est ergo sdeo grãm uitam et̾nam nocati qr bis m̃tts
redditus que gr̃i contulit horui unde in ennͣgło legitur

Expanded text:
o aerario tribuebatur. Ideo ors, ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam demonstraret. Stipendia enim quasi emeritorum sunt, et stipendium pro opere diabolicae militiae debitum redditur, non donatur. Gratia vero, nisi gratis est, gratia non est. Intelligendum igitur est etiam bona ipsa hominis merita esse Dei munera, quibus cum vita aeone nos perducere, non meritis nostris. Quid enim est meritum hominis ante gratiam, cum omne bonum meritum nostrum non in nobis faciat nisi gratia? 32 Quippe cum Deus coronat merita nostra, nihil aliud coronat quam merita sua. Unde vita aetquibus redditur non a nobis sunt, sed in nobis facta sunt per gratiam, recte et ipsa, gratia nuncupatur, quia gratis datur: nec ideo gratis, quia non meritis datur, sed quia data sunt et ipsa merita, quibus datur. Confitendum est ergo ideo gratiam vitam aeternam vocari, quia his meritis redditur, quae gratia contulit homini. Unde i
Abbreviated transcription (Latin):
per ꝓuobis fra¬
dres dilecti a cło.
quod elegerit de
nos primitias ̃
salutem. insanc¬
tificatione sp̃e. ⁊
ficdeueritatis ĩ
qͣm et uocauit
uos per ennge.¬
lium nr̃m in
adquisitione

Expanded text:
pro vobis fratres dilecti a Deo quod elegerit nos Deus primitias in salutem in sanctificatione Spiritus et fide veritatis ad quod et vocavit vos per evangelium nostrum in adquisitione
Abbreviated transcription (Latin):
deus diabolum ista ẜat.
ita fatiet. uos ã uenie¬
des ad salutem q recop¬
istu ueritatem. Undegra
eregrãs deo semꝑ ꝓ uob̾.
eo quod ab tterno deus e.
omĩum credenniũ ⁊ qr
apłi primi crecliderunt.
et hoc insa. omniũ gẽa¬
t̃rnoᷤ et uosdico. posutos
in sanctificationes sp̃c sci

Expanded text:
Deus diabolum ista facerita fiet: vos autem venietis ad salutem, quia recepistis veritatem. Unde graere gratias Deo semper pro vobis eo quod ab aeterno Deus eleomnium credentium, quia apostoli primum crediderunt. Et hoc, in salutem omnium gentium. Nos et vos dico positos, in sanctificatione Spi
Abbreviated transcription (Latin):
tis. et confifi de subã meli¬
orurit manente: nolite
tram que non modo in fu¬
taro habebit. sed etiam rã¬
habet dum sperat magrã
remunerationẽ. ⁊ ideo:¬
non est leuis etus amiss¬
lo adhoc autem ut nõa¬
uacitatis. hoc unum uobꝰ

Expanded text:
tis et confisi de substantia meliori et manente. Nolite, vestram, quae non modo in futuro habebit, sed ethabet, dum sperat, magnam remunerationem. Et ideonon est levis ejus amissio. Ad hoc autem ut nottatis, hoc unum vobis
Abbreviated transcription (Latin):
non aliorum mentes ałr
qm oportet loquendo per
lem. benignum. sobrium
iustum ꝓximosanstum
deo. continentem se ab ill
iuta et scientia exhoetari scr
in doctrina snͥa redarg.¬
uere eos qui cͣs dicent. ue.¬
riran obliquendo. nel i.¬
non mno modo intelligen
sed multi maleiiuendo.
quis enim audet apertissi¬
me lecrãdo ccͣdicere uerita.¬
ti  non ccdicunt mistti lm¬
gua. sed inta quos redargi¬
ueremagñ opus ẽ. gͣndis
sarcina cliuus ardius. s¬

Expanded text:
est non aliorum mentes aliter quam oportet loquendo perclem, benignum, sobrium, justum proximo, sanctum Deo, continentem se ab illivita et scientia exhortari scientes in doctrina sana, et redarguere eos qui contradicunt, veritati obloquendo, vel mnon uno modo intelligensed multi male vivendo. Quis enim audet apertissime loquendo contradicere veritati? Non contradicunt multi lingua, sed vita: quos redarguere magnum opus est, grandis sarcina, clivus arduus.
Abbreviated transcription (Latin):
.i. de iudeis. qui sub nomĩe
xp̃r uidarare docebant. Re¬
tiati enim inxp̃o non pu¬
ari uolebant de quibꝰ suld̾.
quos oportet redargni id̾a:.¬
tunt nnu̾isas domos. ⁊ to

Expanded text:
 de Judaeis qui sub nomine Christi judaizare docebant. Renati enim in Christo non puari volebant. De quibus subdit: Quos oportet redargui: Idtunt universas domos, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ in lege sit. ñ iustifiea¬
tur. ex operib legis .u. ꝑ¬
opera legalia. que sunt
de sac̾finis et de aliis fi¬
gurattius. nullo deniq¬

Expanded text:
 in lege sit, non justificatur ex operibus legis, opera legalia, quae sunt de sacrificiis et de aliis gurativis. Nullo deniq
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝓtimum patricidis
it maroitdis ꝙ lex na.¬
ture rnhis obsecuerat
bateris est reformata t̾
cohercenclis. et homitił¬
suloꝵ concubitorib plã¬
gartis. qui plagas cuiꝰ.¬
libet generis inferunt
que sana cloctrina. est ñ
ominis tnm u̾itas con¬
cordat enͣigłio. tungłi¬
um clico: głe beati dei .u¬

Expanded text:
proximum; parricidis et matricidis, quia lex naturae in his obsoleverat, litteris est reformata eis coercendis, et homicidculorum concubitoribus, plagiariis, qui plagas cujuslibet generis inferunt Quae sana doctrina est non Omnis enim veritas concordat Evangelio. Evangelium, dico, gloriae beati Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nantis euadant. et ita non sunt ccria nec inter
utit᷑ uistus. et tñ iuso posica tis est. qr non est¬
ex ea instifitanis ẽ sed ex lege fiderlex non est mi.¬
posita isto.ctito: sed urustis. qui cͣc ligem natire
agunt. et non suhelins deo cum bene mou̾entur a
ratione. qui aut̃ sure iniusti et nou subdm ꝑ par.¬

Expanded text:
nantis evadant. Ita non sunt contraria nec inter utitur justus, et tamen justo posita non est, quia non ex ea justificatus est, sed ex lege fidei. Lex non est imposita justo, dico, sed injustis, qui contra legem naturae agunt, et non subditis Deo, cum bene monerentur a ratione. Qui autem sint injusti et non subditi, per