comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
urbem. missis discipulis suis
construerez monasteruum
debiusset. Qui roganti cõsen¬
tiens deputatis fratribꝰ pa¬
trem constituit. ꝙ quis ei
secundus esset ordinauit.
Quibus euntibus spopondit
dicens. Ite: ꝙ die illo ego ue¬
nio ꝙ ostendo uobis in quo
loco oratorium. in quo refec¬
torium fratrum. in quo sus¬
ceptionemihospitum. uel q̃q
sunt. mecessaria edificare
debeatis. Qau benedictione
percepta. ilico perrexerut:
ꝙ constitutum diem mag¬
nopere prestolantes. paraue¬
runt omnia que his qui
cum tanto patre uenire po¬
tuissẽt. audebantur. esse ne¬
cessaria Abete uero eadem
qua promissus illucescebat
dies: eidem seruo dĩ quem
illic patrem constituerat.
atq enis proposito. uir dñi
in somius apparuit: ꝙ loca
singula ubi quid edificare
debuissent. subtiliter desig¬
nauit. Cumq utriq asom¬
no surgerent. sibi inuieẽm
quod uiderant retulerũt.
Non tamen uisioni illi om¬
nimodo fidem dantes. uirũ
cłĩ sicut se uenire promiserat

Expanded text:
urbem missis discipulis suis construere monasterium debuisset. Qui roganti consentiens, deputatis fratribus Patrem constituit, et quis ei secundus esset ordinavit. Quibus euntibus spopondit dicens: Ite, et die illo ego venio, et ostendo vobis in quo loco oratorium, in quo refectorium fratrum, in quo susceptionem hospitum, vel quaeque sunt necessaria, aedificare debeatis. Qui benedictione percepta illico perrexerunt, et constitutum diem magnopere praestolantes, paraverunt omnia quae his qui cum tanto Patre venire potuissent, videbantur esse necessaria. Nocte vero eadem qua promissus illucescebat dies, eidem servo Dei quem illic Patrem constituerat, atque ejus praeposito vir Domini in somnis apparuit, et loca singula ubi quid aedificare debuissent subtiliter designavit. Cumque utrique a somno surgerent, sibi invicem quod viderant, retulerunt. Non tamen visioni illi omnimodo fidem dantes, virum Dei sicut se venire promiserat,
Abbreviated transcription (Latin):
a more filii suecensa: iumentum
eiis ꝑ frenum tenuit. atq eum ui¬
ramento dirit. Hullatenus recede ᷤ:
nisi filium meum ͤ suscitaueris.
At ille inusitatum hab̾ens tale
miraculum: ex pauit peticionis
illiꝰ iuramentum. Declinare mulie¬
rem uoluit: sed nequaquam p̃¬
re libet. quale quantumq in
eius pectore certamen fuerit.
Ibi quippe pugnabat inter se hu¬
militas conuersationis: ꝙ pietas
matris: Timor. ne inusitata pre¬
sumeret: dolor ne orbate mu¬
lieri non subueniret. Sed ad ma¬
iorem di głam. uicit pietas.
illud pectus uirtutis. Quod idõ.
fuit ualidum: quia deuictum.
Uirtutis enim est aarem pectus
non esset: si hoc pietas non uicis¬
set. Itaq descendit. genuflexit.
ad celum manus tetendit: cali¬
gulam de sinu. protulit: ꝙ suꝑ
extincti pueri pectus ꝓosuit. Quo
orante. anima pueri ad eorpus
redut. Quen manu comprehendit:
& flenti matri uiuentem reddidit:
atq iter quod cȩperat ꝑ egit.

Expanded text:
amore filii succensa, jumentum ejus per frenum tenuit, atque cum juramento dixit: Nullatenus recedes, nisi filium meum suscitaveris. At ille inusitatum habens tale miraculum, expavit petitionis illius juramentum: declinare 160 mulierem voluit, sed nequaquam prre libet quale quantumque in ejus pectore certamen fuerit. Ibi quippe pugnabat inter se humilitas conversationis, ac pietas matris: timor ne inusitata praesumeret, dolor ne orbatae mulieri non subveniret. Sed ad majorem Dei gloriam vicit pietas illud pectus virtutis, quod ideo fuit validum, quia devictum; virtutis enim pectus non esset, si hoc pietas non vicisset. Itaque descendit, genua flexit, ad coelum manus tetendit, caligulam de sinu protulit, et super exstincti pueri pectus posuit. Quo orante, anima pueri ad corpus rediit: quem manu comprehendit, ac flenti matri viventem reddidit, atque iter quod coeperat peregit.
Abbreviated transcription (Latin):
lacet ualde quod dicis.
s qui esse inuisibilia non
credit: profecto infidelis est.
Qui uero infidelis est: ineo
quod dubitat. fidem nõ que¬
rit sed rationem. GREGOriꝰ.¬

Expanded text:
lacet valde quod dicis. Sed qui esse invisibilia non credit, profecto infidelis est; qui vero infidelis est, in eo quod dubitat, fidem non quaerit, sed rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
uis ille sit memini: sed
queso te ea que cepunul
pucamus aliquid prodesse. si
mortuorum corpora meccle
sũs fuerint sepulta: GRec.
hoc prodest mortuis si ĩ eccle¬
sũs sepeliantur: quod eorũ
proximi quociens ad eadem
saera loca conueniunt. suoꝵ
quorum sepulchra aspieuit.
recordantur:ꝙ ꝑro eis dño
pͣces fundunt. Nam qͦs gra¬
uia peccata depͥmunt: non ad
alsolutionem p̾ocius quã ad
maiorem dampnationis cumu¬
lum eorum corpora in eccle
sũs ponuntur. Quod meliꝰ
ostendimus : si ea quȩ diebus
nr̃is gesta sunt breiuter enar¬

Expanded text:
uis ille sit memini: sed, quaeso te, ea quae coepimus, animabus aliquid prodesse si mortuorum corpora fuesiis fuerint sepulta? Sed sihoc, prodest mortuis, si in ecclesia sepeliantur, quod eorum proximi, quoties ad eadem sacra loca veniunt, suorum, quorum sepulcra aspiciunt, recordantur, et pro eis Domino preces fundunt. Nam quos peccata gravia deprimunt, non ad absolutionem potius, quam ad majorem damnationis cumulum eorum csiis ponuntur. Quod melius ostendimus, si ea quae diebus nostris gesta sunt breviter enar
Abbreviated transcription (Latin):
Iam uir̾ di contra sama¬
riam missus. quia ꝑ in¬
obedientiam initinere come¬
dit. hunc leo in eodem itiue¬
re occidit. S statim illic scͥp¬
tum est quia stetit leo uixta
asinum: ꝙ non comedit leo¬
de cadauere: Exqua re osten¬
ditur. quod peccatum inobe¬
dientiȩ. in ipsa morte fuerit
laratum: quia isdem leo quẽ
uiuentem presumpsit occi¬
dere: contingere non p̃sump¬
sit. occisum. Qui enĩ occiden¬
di ausum habuit. de occisi
cadauere comedendi licentiã
non accepit. quia is qui culpa¬
bilis inuita fuerat. punita
inobedientia. erat iam iustꝰ
ex morte. Leo gͦ qui prius
peccatoris uitam necauerat:
custo diuit postinodum ca¬
dauer iusti. PeTS

Expanded text:
am vir Dei contra Samariam missus, quia per inobedientiam in itinere comedit, hunc leo in eodem itinere occidit. Sed statim illic scriptum est: Quia stetit leo juxta asinum, et non comedit de cadavere . Ex qua re ostenditur quod peccatum inobedientiae in ipsa fuerit morte laxatum, quia idem leo, quem viventem praesumpsit occidere, contingere non praesumpsit occisum. Qui enim occidendi ausum habuit, de occisi cadavere comedendi licentiam non accepit, quia is qui culpabilis in vita fuerat, punita inobedientia, erat jam justus ex morte. Leo ergo qui prius peccatoris vitam necaverat, custodivit postmodum cadaver justi. PET
Abbreviated transcription (Latin):
buisset: in quo ex ommi eorum
tritico parum quid inuentũ
est remansisse. Puer autẽ dĩ
sese illic protinuis morationẽ
dedit. Qui post paululum e¬
gressus. ad horreum matrem re¬
durit: Quod ita tritico ple¬
nũm inuentum est. sicut ple¬
num antea non fuerat: cum
mater illius totius anni sũptꝰ
se congregasse gaudebat. Quo
uiso miraculõ. conpuncta ma¬
ter. ipsa iamr cepit agere ut
daret: qui sic celeriter posset
que petisset accipere. Hȩc itaq
in hospicii sui uestibulo. galli¬
nas nutrire consueuerat sed
eas ex uiei uulpss ueni¬
ens auferebat. Quadam uͦ
die dun ineodem uestibulo
puer bonet᷑icuis staret. uul¬
pss ex more uenit: ꝙ gallinã
abstulit. Ipse autem concitꝰ.
eccłam intrauit: ꝙ se inorati¬
onem prosternens. apertis
uocibus dixit. Placet tͥ dñe
ut de nutrimento matris
meȩ manducare non possiᵈ:
Eccȩ enim gallinas quas
nutrit. uulpłs comedit. Qͥ
ab oratione surgens. ȩccłam

Expanded text:
buisset, in quo ex omni eorum buisset, in quo ex omni eorum tritico parum quid inventum est remansisse. Puer autem Dei sese illic protinus in orationem dedit, qui post paululum egressus, ad horreum matrem reduxit, quod ita tritico plenum inventum est, sicut plenum ante non fuerat, cum mater illius totius anni sumptus se congregasse gaudebat. Quo viso miraculo cumpuncta mater, ipsa jam coepit agere ut daret, qui sic celeriter posset quae petiisset accipere. Haec itaque in hospitii sui vestibulo gallinas nutrire consueverat: sed eas ex vicino rure vulpes veniens auferebat. Quadam vero die dum in eodem vestibulo puer Bonifacius staret, vulpes ex more venit, et gallinam abstulit. Ipse autem concitus Ecclesiam intravit, et se in orationem prosternens, apertis vocibus dixit: Placet tibi, Domine, ut de nutrimentis matris meae manducare non possim? Ecce enim gallinas quas nutrit vulpes comedit. Qui ab oratione surgens, Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
rio sublatam. ad domũ propͥã
deportauerunt. Cumq hane
antiquus hostis uexatione coͣ¬
tinua uehe menter attereret᷑.
propinqui sui eam carnalit̾
amantes. atq amando ꝑ seq̃n¬
tes. ad optinendum salutis
reinedium maleficis tradide¬
runt: ut eius animã funditꝰ
extinguerent: euius carui ma¬
gicis artibus ad tempꝰ ꝓdesse
conarentur: Ducta itaq est ad
fluuium. atq inaqu̾ã mersaͥ
ibiq dutinis in cantationibꝰ
agere malefici moliebautur:
ut is qui eam inuaserat diabo¬
subito legio intrauit. Cȩpit
ex hoc illa tot motibꝰ agita¬
ri. tot uocibus clamoribꝰq ꝑ
strepere. quot spiritibꝰ teneba¬
tur: Tunc mito consilio paren¬
tes eius suȩ ꝑfidiȩ culpã faten¬
tes. hanc ad iurum uenerabi
lem fortunatum episcopum
duxerunt. eiq reliquerunt.
Qua ille suscepta. multis se di¬
ebus ac noctibus morationẽ
dedit: tantoq Pnisu pͣcibus
incubuit᷑: quanto ꝙ in uno
lationis ad mitteret.⁊ hanc ro¬
gauit. ut ab horreo exire de¬

Expanded text:
rio sublatam ad domum propriam deportaverunt. Cumque hanc antiquus hostis vexatione continua vehementer attereret, propinqui sui eam carnaliter amantes, et amando persequentes, ad obtinendum salutis remedium maleficis tradiderunt; ut ejus animam funditus exstinguerent, cujus carni magicis artibus ad tempus prodesse conarentur. Ducta est itaque ad fluvium, atque in aquam mersa; ibique diutius incantationibus agere malefici moliebantur, ut is qui eam invaserat diaboeam subito legio intravit. Coepit ex hoc illa tot motibus agitari, tot vocibus clamoribusque perstrepere, quot spiritibus tenebatur. Tunc inito consilio parentes ejus suae perfidiae culpam fatentes, hanc ad venerabilem virum Fortunatum episcopum duxerunt, eique reliquerunt. Qua ille suscepta, multis se diebus ac noctibus in orationem dedit; tantoque annisu precibus incubuit, quanto et in unolationis admitteret, hanc rogavit ut ab horreo exire de
Abbreviated transcription (Latin):
opinor huic alligatiomi
racio obsistitꝰ in quã ꝙ exre¬
bus uisibilibꝰ. cogimur cre¬
dere quod non uidemus.
superius questus es mo¬
rientis cuiusdam. egredien¬
tem te animam non uidisse
s hoc ipsum iam culpȩ̃ fuit.
quod corporeis oculis rem
uidere in uisibilem quesisti.
Nam multi nostrorit᷑ mnen¬
tis oculum fide pura ꝙ ube¬
riore̾ racione mundantes:
egredientes ȩ carne animaᷤᷤ
frequenter uiderunt. Und̾
mͥ nunc necesse est. uel qua¬
liter egredientes anime uise
sint: uel quanta ipse dum
egrederentur uidergint euar¬
rareꝰ quatinus fluctuanti a¬
nimo. quod plena racio non
ualet: exempla suadeant.
namq huuis operis libro. iã
fatus sum: quod uir uenera¬
bilis benedictus. sicut a fide¬
libus eius discipulis agnoui.
longe acapuana urbe positꝰ:
germani eiusdem urbis ep̃i
amiam. nocte media. inglo¬
bo igneo. ad cęlum ferri ab
angelis aspexit: qui eandem
quoq ascendentem animam
incuens: mentis laxato sinu.
quasi sub uno solis radio. euc̃¬

Expanded text:
opinor, huic allegationi ratio obsistit, in qua ex rebus visibilibus cogimur credere quod non videmus.superius questus es, morientis cujusdam egredientem animam te non vidisse; sed hoc ipsum jam culpae fuit, quod corporeis oculis rem videre invisibilem quaesisti. Nam multi nostrorum mentis oculum fide pura et ubere oratione mundantes, egredientes e carne animas frequenter viderunt. Unde nunc mihi necesse est vel qualiter egredientes animae visae sint, vel quanta ipsae dum egrederentur viderint enarrare, quatenus fluctuanti animo, quod plene ratio non valet, exempla suadeant.  hujus operis libro jam praefatus sum quod vir venerabilis Benedictus, sicut a fidelibus ejus discipulis agnovi, longe a Capuana urbe positus, Germani ejusdem urbis episcopi animam nocte media in globo igneo ad cangelis aspexit. Qui eamdem quoque ascendentem animam intuens, mentis laxato sinu, quasi sub uno solis radio, cunc
Abbreviated transcription (Latin):
gatorum dicens: uxori uir debi¬
tum reddat. similiter ꝙ uxor
uiro. Quod ad miscetur meon¬
templatione cetibus angłorum.
& tamen non aspernatur cogita¬
re. atq disponere facta carnali¬
um: quod gaudet i firmitatibꝰ.
sibiq in contumeliis placet: qđ
ei uiuere xp̃c est. ꝙ mori lucrũ:
quod totum iam extra carnem
est. hoc ipsum quod iuuit iͣcar¬
ne. Eccȩ qualiter uiuit: qui ab
inferno mentis ad uitam pieta¬
tis redũt. Aluus est gͦ quenũ¬
piam incarne suscitari. nisi for¬
te cum ꝑ uiuificationem carnis
ad uitam reducitur mentis. Ut
hoc ei agatur ꝑ exterius inira¬
culum: quatinus conuersus inte¬
rius uiuificetur. Petrs.

Expanded text:
gatorum, dicens: Uxori vir debigatorum, dicens: Uxori vir debitum reddat, similiter et uxor viro , quod admiscetur in contemplatione coetibus angelorum, et tamen non aspernatur cogitare atque disponere facta carnalium; quod gaudet in infirmitatibus, sibique in contumeliis placet ; quod ei vivere Christus est, et mori lucrum ; quod totum jam extra carnem est, hoc ipsum quod vivit in carne . Ecce qualiter vivit, qui ab inferno mentis ad vitam pietatis rediit. Minus est ergo quempiam in carne suscitari, nisi forte per vivificationem carnis ad vitam reducatur mentis; ut ei hoc agatur per exterius miraculum, quatenus conversus interius vivificetur. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
constat. quia mauis est. miracu¬
lum predicationis uerbo. atq
orationis solatio peccatorem con¬
uertere. quam carne mortuum
resuscitare. In isto & enim resus¬
citatur caro iterum moritura:
millo uero anima inȩternum
uictura. Cum enim propono
duos: in quo horum existimas
maiori factum uirtute miracu¬
lum: lazarum quippe quem iã
uit inmente & quidem post re¬
surrectionem carnis de lazari
uirtutibus tacetur: uam post
resurrectionem animȩ. capere
in firuntas nr̃a non ualet. quan¬
ta insacro eloquio de pauli uir¬
tucibus dicuntur: quod illius
pͣdicatione. crudelissimȩ cogna¬
tiones ad pietatis mollia conuer¬
se sunt uiscera: quod mori cup̃
pro fratribus. inquorum prius
gis libenter ceditur. quem gladiis
insequebatur: quod apostolatus
honore sublimis est. sed tamen
sponte fit paruulus in medio dis¬
cipulorum: quod ad cęli tercii se¬
creta ducitur: ꝙ tamen mentis
oculum ꝑ compassionem reflectit.
ad disponendum cubile conui¬

Expanded text:
constat, quia majus est miracuconstat, quia majus est miraculum praedicationis verbo atque orationis solatio peccatorem convertere, quam carne mortuum resuscitare. In isto enim resuscitatur caro iterum moritura, in illo vero anima in aeternum victura. Cum enim propono duos, in quo horum existimas majori factum virtute miraculum? Lazarum quippe, quem jamvit in mente . Et quidem post resurrectionem carnis de Lazari virtutibus tacetur. Nam post resurrectionem animae, capere nostra infirmitas non valet quanta in sacro eloquio de Pauli virtutibus dicuntur: quod illius praedicatione crudelissimae cogitationes ad pietatis mollia conversae sunt viscera; quod mori cupit pro fratribus, in quorum prius risto virgis libenter caeditur, quem gladiis insequebatur ; quod Apostolatus honore sublimis est, sed tamen sponte fit parvulus in medio discipulorum; quod ad coeli tertii secreta ducitur , et tamen mentis oculum per compassionem reflectit ad disponendum cubile conju
Abbreviated transcription (Latin):
duitius fricaretur: recepit aniniã:
oscitauit: oculos aperuit: seseq
eleuans resedit: quid erga se age¬
retur miratus est: ac si de graui
sompno fuisset excitatus. Quod
dum mulier lamentis fatigata
conspiceret: cepit exgaudio ma¬
gis flere: ꝙ uoces amplius edere.
Quam uir domini modesta pro¬
hibitione compescuit dicens. Ta¬
ce. tace sed si quis uos requisierit.
qualiter factum sit: hoc solũmͦ
hospicio exũt: quadragesimum
subdiaconem protinus reliquit.
ꝙ in eodem loco ultra non apa¬
ruit. Temporalem namq hono¬
rem fugiens. egit ut ab his ã quibꝰ
uisus intanta uirtute fuerat.: ñũ¬
quam iam in hac uita uideret᷑.
sentiant ignoro. ego autem
danctis miraculis hoc potius ex¬
istimo esse miraculum: quod ad
uitam mortui redeunt : eorumq
aninȩꝰ ad carnem ex occulto reuo¬
cantur. GRE GORIUS
iusibilia attendimus. ita ne¬
cesse est ut credamus. Si uero
iniuisibilia pensamus. nimirum

Expanded text:
diutius fricaretur, recepit animam, diutius fricaretur, recepit animam, oscitavit, oculos aperuit, seseque elevans resedit, quid erga se ageretur miratus est, ac si de gravissimo somno fuisset excitatus. Quod cum mulier lamentis fatigata conspiceret, coepit ex gaudio magis flere, et voces amplius edere. Quam vir Domini modesta prohibitione compescuit, dicens. Tace, tace; sed 321 si quis vos requisiverit qualiter factum sit, hoc solummodhospitio exivit, Quadragesimum subdiaconum protinus reliquit, et in loco eodem ultra non apparuit. Temporalem namque honorem fugiens, egit ut ab his a quibus visus in tanta virtute fuerat nunquam jam in hac vita videretur. sentiant ignoro: ego autem cunctis miraculis hoc potius existimo esse miraculum, quod ad vitam mortui redeunt, eorumque animae ad carnem ex occulto revocantur. GREGOR. Si visibilia attendimus, ita necesse est ut credamus; si vero invisibilia pensamus, nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
cessaret: uir dĩ qui receptus hos¬
picio fuerat. quadragesinio sub¬
diacono conpunctus ait. Bolori
huius mulieris anima in ea cõ¬
patitur: rogo surge & oremus.
Perrexerunt igitur utriq ad
iuciñam eccłam. seseq pariter
inorationem dederunt. Cumq
diutius orassẽt. complere orati¬
onem quadragesimum subdi¬
aconem seruus dĩ petiit. Qua
completa ab altaris crep̾dine
puluerem collegit: atq cum
eodem quadragesimo ad de¬
functi corpus accessit: seseq ibi¬
dem in orationem dedit. Cũq
dutius orasset: ĩam non sicut
nem per subdiaconẽ uoluit.
sed ipse benedictionem dedit.
statimq surrerit.: & quia dexte¬
ra manu collectum puluerem
Etabat: sinistra pallium quo
facies defuncti uelabatur abstu¬
lit. Quod cum mulier fieri
cerneret:contradicere uehemen¬
ter cepit. & inirari quid uellet
facere. Ablato itaq pallio: cliu
eo quem collegerat puluere de¬
functi faciem fricauit. Qui cũ

Expanded text:
cessaret, vir Dei, qui receptus hoscessaret, vir Dei, qui receptus hospitio fuerat, Quadragesimo subdiacono compunctus ait: Dolori hujus mulieris anima mea compatitur; rogo, surge, et oremus. Perrexerunt igitur utrique ad vicinam ecclesiam, seseque pariter in orationem dederunt. Cumque diutius orassent, complere orationem Quadragesimum subdiaconum servus Dei petiit. Qua completa ab altaris crepidine pulverem collegit, atque cum eodem Quadragesimo ad defuncti corpus accessit, seseque ibidem in orationem dedit. Cumque diutius orasset, jam non, sicut leri per subdiaconum voluit, sed ipse benedictionem dedit, statimque surrexit. Et quia manu dextera collectum pulverem gestabat, sinistra pallium quo facies defuncti velabatur abstulit. Quod cum mulier fieri cerneret, contradicere vehementer coepit et mirari quid vellet facere. Ablato itaque pallio, diu eo quem collegerat pulvere defuncti faciem fricavit. Qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
modo temꝑibus quidam uiR
quadragesimus nomine b xen¬
tinȩ eccłe subdiaconꝰ fuit. qui
þuium suarum gregem pascere
meiusdem aurelie partibus sole¬
bat. Cuius ualde ueracis uiri nar¬
ratione res mira innotuit: quȩ
secreto fuerat gesta. Is namq
ut p̃diximus. dum gregis sin ĩ
aurelia euram gereret. indiebꝰ
eisdem uir fuit e monte qui
argentarius uocatur. uenera¬
bilis uitȩ: qui habitum mona¬
chi quem pͣtendebat speciȩ. mo¬
ribus explebat. Hic itaq ad
eccłam beati petri apostolorum
principis ab eodem monte ar¬
die dum eiusdem hospicium quod
non longe abͤeccła erat intrasset.
cuiusdam paupercule mulieris
maritus uixta defunctus est. Qũe
ex more lotum. uestimentis indu¬
tum. & sabano constrictum: suꝑue¬
niente uespere. sepelire nequiue¬
runt. huxta defuncti gͥ corpus ui¬
duata mulier sedit. quȩ inmag¬
nis fletibus noctem ducens. conti¬
nus lamentorum uocibus: satis¬
faciebat dolori. Cumq hoc dutiꝰ
fieret. & flere mulier̃ nullomodo

Expanded text:
modo temporibus quidam vir, Quadragesimus nomine, Buxentinae Ecclesiae subdiaconus fuit qui ovium suarum gregem pascere in ejusdem Aureliae partibus solebat. Cujus valde veracis viri narratione res mira innotuit, quae secreto fuerat gesta. Is namque, ut praediximus, dum gregis sui in Aurelia curam gereret, in diebus ejusdem vir fuit e monte, qui Argentarius vocatur, venerabilis vitae, qui habitum monachi, quem praetendebat specie, moribus explebat. Hic itaque ad Ecclesiam beati Petri apostolorum principis ab eodem monte Ardie, dum ejus hospitium, quod non longe ab Ecclesia aberat, intrasset, cujusdam pauperculae mulieris maritus juxta defunctus est: quem ex more lotum, vestimentis indutum, et sabano constrictum, superveniente vespere, sepelire nequiverunt. Igitur juxta defuncti corpus viduata mulier sedit, quae in magnis fletibus noctem ducens, continuis lamentorum vocibus satisfaciebat dolori. Cumque hoc diutius fieret et flere mulier nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
deferret. Qui unum detu¬
lit.⁊ alterum uero ꝑgens
in itinere abscondit. UiR
autem dñi quem facta ab¬
sentia latere non poterant.
unum cum graciarũ actio¬
ne suscepit: ꝙ discedentem
puerum monuit diceus.
Uide fili de illo flascone
quem abscondisti iam non¬
biba̾s: s inclina illum caute
ꝙ inuenies quid intus ha¬
bet. Qui confusus ualde
a dei homine exiuit: Et re¬
uersus uolens ad huc pro¬
bare quod audierat. cum
flasconem inclinasset. de
eo protinus serpens egressꝰ
est. Tunc pͣdictus exhilara¬
tus puer. ꝑ hoc quod inui¬
no repperit. expauit malũ
on longe autẽ a mo¬
nasterio uicus erat.
inquo non minuna multi¬
tudo hominum ad fidem
dĩ ab ydolorum cultu be¬
nedicti fuerat exhortatiõe
conuersa. Ibi quoq queda
sancbę moniales femine inĩ¬
erant: ꝙ erebro illuc pro ex

Expanded text:
deferret: qui unum detulit, alterum vero pergens in itinere abscondit. Vir autem Domini, quem facta absentia latere non poterant, unum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne de illo flascone quem abscondisti bibas, sed inclina illum caute, et invenies quid intus habet. Qui confusus valde a Dei homine exivit. Et reversus volens adhuc probare quod audierat, cum flasconem inclinasset, de eo protinus serpens egressus est. Tunc praedictus Exhilaratus puer, per hoc quod in vino reperit, expavit malum on longe autem a monasterio vicus erat in quo non minima multitudo hominum ad fidem Dei ab idolorum cultu Benedicti fuerat exhortatione conversa. Ibi quoque quaedam sanctimoniales feminae inerant, et crebro illuc pro ex
Abbreviated transcription (Latin):
De quodam ab hostibꝰ captũ
cuius uincula oblationis ho¬
⁊ soluebantur. ꝙ de uarica
nautieo ꝑsalutarem hostiã
a naufragio liberatum.

Expanded text:
De quodam ab hostibus capto, cujus vincula oblationis hora solvebantur; et de Baraca nauta per salutarem hostiam a naufragio liberato.
Abbreviated transcription (Latin):
& ũprioris utte recolo: qua¬
si post tergũ ductis oculie
usso littore suspiro.dq ad
reliqui. Quia et ita sunt ca¬
sus mentis. ut prius quide
ꝑdat bonu qd̾ tenet: si cam᷑
se ꝑ didisse meminerit. Cũq
longiꝰ recesserit. etiã ipsius

Expanded text:
 prioris vitae recolo, quasi post tergum ductis oculis viso littore suspiro. Quodqureliqui, quia et ita sunt casus mentis, ut prius quidem perdat bonum quod tenet, si tamen se perdidisse meminerit; cumque longius recesserit, etiam boni
Abbreviated transcription (Latin):
redemfaceret Nihil¬
ꝗ illi aliud : Nisisex
uncias unius
possessiunculadlar¬
giretur
Eius uerq exemplo
prouocataes coepe¬
runt apud eã multa
nobilior esgenere
puellae conuesti:
atq omnipotenti
dño dicata uirgini¬
tate scruire
Quadã uero die isdẽ
eleuthersus abbas:
uiruitae uenerabilis:
adeã gratia exorta¬
tionissatqs edifica¬
tionis accesseraet:
&cum eade uerbo dĩ
conloquens sedebat :
Cum repente exeodẽ
fundo queminsex
uncias a patreꝑcepe¬
rat cum exeniorus¬
ticus ueniti
Quidum ante eos ad¬
sisteret malignospũ
correptus cecidit:¬

Expanded text:
redem faceret, nihilredem faceret, nihilque ei aliud nisi sex uncias unius possessiunculae largiretur. Ejus vero exemplo provocatae coeperunt apud eam multae nobilioris generis puellae converti, atque omnipotenti Domino dedicata virginitate servire. Quadam vero die idem Eleutherius abbas, vir vitae venerabilis, ad eam gratia exhortationis atque aedificationis accesserat, et cum ea de verbo Dei colloquens sedebat; cum repente ex eodem fundo, quem in sex unciis a patre perceperat cum xenio rusticus venit. Qui dum ante eos assisteret, maligno spiritu correptus cecidit
Abbreviated transcription (Latin):
nus recessit: It au in¬
uentae sunt magna
lamex paste dissolu¬
tae corrigiae re mani¬
serunt.
quainre colligipotest
antiquus hostis quitã
insidiis nostris cogi¬
tationib: insistat:¬
contrelinimiciinsi¬
dias semꝑ intende¬
re : & continuae qua¬
sisnaciesstare
GReg̃
ILABORIOSUMNÕ
erit . sicustodiam
nostram non nobis.
sedgna ciael supernȩ
tribuamus:
Itatamet sut &ipsi
quantum possumus
subprot ectione dĩ¬
uigilemus
Sautemsanciquuishos¬
tis amentes coeperit
expelli : exdiuinalar¬
gitate plerumq lagi¬
tur : ut monssolumsiã
tiꝰmerdebeat. sed
ips e&iam bene uiuer¬
tiumuistutesterreat᷑¬
Deinamque
Aquam narro.
uinssc̃issimus eleu¬
heriui senex pater
riã feci testis ex¬
titit: mihiq hodin¬
timarecur uit :
Quod inspolitana urbe
puella quaedã Iã
nobilis cuiusdam
primarii filia : Cae¬
lestis uitae desiderio
uitae conatus ẽ:
sed ontempto patre:¬
habitum suscepit
qua exrefactum est :¬
ut eam pater suae
substantiae exhe¬

Expanded text:
nus recessit, ita ut innus recessit, ita ut inventae sint magna jam ex parte dissolutae corrigiae, ex parte remanserint. Qua in re colligi potest antiquus hostis, qui jainsidiis, nostris cogitationibus insistitcontra inimici insidias semper intendere, et continue quasi in acie stare. GREGOR. Laboriosum non erit, si custodiam nostram non nobis, sed gratiae supernae tribuimus; ita tamen, ut et ipsi, quantum possumus, sub ejus protectione vigitemus. Si autem antiquus hostis a mente coeperit expelli, ex divina largitate plerumque agitur, ut non solum jam timeri non debeat, sed ipse etiam bene viventium virtute terreatnamque quam narro, vir sanctissimus Eleutherius senex Pater, rius feci , testis exstitit, mihique hoc intimare curavit: quod in Spoletana urbe puella quaedam jam nubilis cujusdam primarii filia, coelestis vitae desiderio stere conatus est; sed contempto patre,habitum suscepit. Qua ex re factum est ut eam Pater suae substantiae exhae
Abbreviated transcription (Latin):
CIRASUNTUALDE
scõrum factaquae
narres: et prapsenti
infirmitatihomi¬
num uehementer
stupenda:
Sed quia tancos nuꝑ
Initalia fuis se audio
admirandȩ uistutes
uiros: nos se uellim.
mullas eos contigit
antiqui hostis insi¬
dias pertulisse:
an exinsidiis pro
UIDAM QUINUNC
nobiscum sunt : rẽ
quamnarro testan¬
tur
Quoduir uitae uene¬
rabilis stephanus
nomine: ualeriae
prouintiae prebt
fuit: huius nostri
bone fatii diaconi
atq dispensatoris
ecclesiae egnatione
proximus :
quiquadam die deiti¬
nere domumre gres¬
sus: mancipio suo
negleg enter loquens:
prcecepit dicens:
uenidiabolae dis cal¬
cia me:
Acuius uocem mox
coeperunt sec aliga¬
rum corrigiae In
summa uelo citate
dissoluere : ut aper¬
teconstar&: quod ei
ipse qui nominatus.
fuer&t: ad extrahen¬
das caligas diabolus
oboedisset
Quod moxut prbt uidit:
uehementer ex pauit.
magnisq uocib: clamã¬
recoepit dicens: sece¬
de miser recede. Nom
enimtibi: sed manci¬
pio meo locutus sum:
Adcuius uocem prote¬

Expanded text:
ira sunt valde ira sunt valde sanctorum facta quae narras, et praesenti infirmitati hominum vehementer stupenda. Sed quia tantos nuper in Italia fuisse audio admirandae virtutis viros, nosse velim si nullas eos contigit antiqui hostis insidias pertulisse, an ex insidiis prouidam qui nunc nobiscum sunt, rem quam narro testantur. Quod vir vitae venerabilis Stephanus nomine, Valeriae provinciae presbyter fuit, hujus nostri Bonifacii diaconi, atque dispensatoris ecclesiae, cognatione proximus. Qui quadam die de itinere domum regressus, mancipio suo negligenter loquens praecepit dicens: Veni, diabole, discalcia me. Ad cujus vocem mox coeperunt se caligarum corrigiae in summa velocitate dissolvere, ut aperte constaret, quod ei ipse qui nominatus fuit, ad extrahendas caligas, diabolus obedisset. Quod mox ut presbyter vidit, vehementer expavit, magnisque vocibus clamare coepit dicens: Recede miser, recede: non enim tibi, sed mancipio meo locutus sum. Ad cujus vocem proti
Abbreviated transcription (Latin):
interius inuenti:
sed aquarum mag¬
nitudine ecclesia
omni circumdata.
qua possent egredi
non haberent. ibiq
sessiti ac famae de¬
ficere formidarent :
adecclesiae lanuã
ueniebant: adbiben¬
dum auriebant aquã:
quae ut precedixi.
usq: ad fenestraes
excreueraet: & ta¬
men intra ecclesiã
nullo modo deflue¬
bat
Aurirł itaq: ut a qua
potenat. sed difflu¬
ere ut aqua non po¬
terat: stans autẽ
ante lanuã : ad osten¬
dendum cunctis.
ercet ad inuadendũ
locum:
Quod ego antiquo
ante dictiignis mirte¬
culo uero praepͥdixi
non fuisse dissimile :
quitriumpuerorũ
& uestimenta non
contigit: & uincula
incendit:¬
INCLABORECER¬
iaminis: Nonẽ.
palmaluictoriae :
unde ergo uictores
antiqui hostis insi¬
dias decesta ueruno
Malignus quippe
sp̃s cogitationo
locut ioni atq ope¬
rinostro semꝑ in¬
sistit: si fostasse
quidinueniat.
unde apud exameN
eerni iudicis ac¬
cus ator exsistat :
Vis &d enimnosse
quo modo ad deci¬
piendũ semper
adsistat

Expanded text:
interius inventi, interius inventi, sed, aquarum magnitudine ecclesia omni circumdata, qua possent egredi non haberent ibique ses siti ac fame deficere formad ecclesiae januam veniebant, ad bibendum hauriebant aquam, quae, ut praedixi, usque ad fenestras excreverat, et tamen intra ecclesiam nullo modo diffluebat. Hauriri itaque ut aqua poterat, sed diffluere ut aqua non poterat. Stans autem ante januam ad ostendendum cunctis merat ad invadendum locum. Quod ego antiquo antedicti ignis miraculo vere praedixi non fuisse dissimile, qui trium puerorum et vestimenta non contigit, et vincula incenditine labore certaminis, non est palma victoriae. Unde ergo victores, antiqui hostis insidias decertaverunt? Malignus quippe spiritus cogitationi, locutioni, atque operi nostro semper assistit: si fortasse quid inveniat, unde apud examen aeterni judicis accusator existat. Vis etenim nosse quomodo ad decipiendum semper assistat
Abbreviated transcription (Latin):
QUICTÃ ANTI quo
mincculo diebus
nostris ressimilis e
contracrio euenit
elenento:
Namnuper iohannes
tribunus relatione
sua medocuit: quod
pronulfus comescũ
illic ad eẽt: sccum
rege autharico eodẽ
tempore in loco eo¬
dem ubi mira res
contigit ad fuisse
eãq se cog nouisse
testatus ẽ:.
Prcedictus & enim
tribunus nar ncuit
dicens : quia ante hoc
fere quinquenniũ
quando apud hanc
romanã urbem
alueum suum tibe¬
ris egressus est:
tantumq crescens
ut eius unda super
muros urbis influe¬
r&: atq: in ea
maximas regiones
occupar&:
Apud ueronen sem
urbem fluuius
athesis excrescens:
adbeatizenonis mar¬
tiris atq pontificis
ecclesiam uenit:
Cuius ecclesiae dũ
essent ianuae apestȩ :¬
aqua in eaminime
introcuit:
Quaepaulis percres¬
cens usq adfenes¬
tracs ecclesiae : quae
erant tectis proxi¬
mae peruenit:
Sicq stans aqua: ecle¬
siae ianuã clausit :
acsi illuc elementu
li quidum in solidita¬
te pari&is fuiss&
inmutatum :
Cumq essent multi

Expanded text:
uic tam antiquo miraculo, diebus nostris res similis e contrario evenit elemento. Nam nuper Joannes tribunus relatione sua me docuit, quod Pronulphus comes, cum illic adesset, se cum rege Autharico eo tempore in loco eodem, ubi mira res contigit, adfuisse eamque se cognovisse, testatus est. Praedictus etenim tribunus narravit, dicens: quia ante hoc fere quinquennium, quando apud hanc Romanam urbem alveum suum Tiberis egressus est, tantumque crescens, ut eius unda super muros urbis influeret atque in ea maximas regiones occuparet, apud Veronensem urbem fluvius Atesis excrescens, ad beati Zenonis martyris atque pontificis ecclesiam venit. Cuius ecclesiae dum essent ianuae apertae, aqua in eam minime intravit. Quae paulisper crescens, usque ad fenestras ecclesiae, quae erant tectis proximae, pervenit; sicque stans aqua ecclesiae ianuam clausit, acsi illud elementum liquidum in soliditatem parietis fuisset inmutatum. Cumque essent multi
Abbreviated transcription (Latin):
Quod gaud& in infir¬
mit atib : sibiq: IN
contumeliis plac&
quod ei uiuere xp̃s
Quod totũ iam ex¬
tra carnẽ .e. hoc
ipsum quod uiud
incarne .
Ecce qualiter uiuit.
qui abinferno men¬
tis. aduita pi&a¬
tis rediit.:
Minus .ẽ. ergo que¬
piã incarne susc i¬
tari: Nisi foste cũ¬
peruiui ficationẽ car¬
nisaduitam reduci¬
turmentis.
uthocciagatur ꝑ
exterius mirocculũ :
quat qͥnus conuersus
interius uiuifle&ur
AL DeIM FRACRe¬
didi hoc quod mo¬
do quams it in con¬
parrbiliter supe¬
rius agnoui:
Sed quae so cepta ꝑ¬
sequere: ut dum
tempus uacat. sine
aedificatione horo
nontraens eat

Expanded text:
quod gaudet in infirquod gaudet in infirmitatibus, sibique in contumeliis placet ; quod ei vivere Christus quod totum jam extra carnem est, hoc ipsum quod vivit in carne . Ecce qualiter vivit, qui ab inferno mentis ad vitam pietatis rediit. Minus est ergo quempiam in carne suscitari, nisi forte per vivificationem carnis ad vitam reducatur mentis; ut ei hoc agatur per exterius miraculum, quatenus conversus interius vivificetur. Valde infra credidi hoc, quod modo quam sit incomparabiliter superius agnovi. Sed, quaeso, coepta prosequere, ut dum tempus vacat, sine aedificatione hora non transeat
Abbreviated transcription (Latin):
istimas maiori faceũ
uistute misacculum :¬
atarum quippe:
quemiam fidebem
fius cecredimus. car
rore suscitauit in¬
mente
tquidem post resur¬
rectonem carnis. de
tatariuistutibus
t ac&ur:: Nlampost
pesurrectionẽ anima.
capere nostrx infir¬
mitas non ual&
quanta insacroelo¬
quio depauli uistuti¬
b dicuntur :
Quod illius pracedica¬
tione. crudelissimȩ
cognationes ad pie¬
tatis mollia conuer¬
sae sunt uiscera: quod
inoricupit profite¬
trib inquorũ prius
mostegaudebat:
quod plenus omniserip¬
turce scientia
quod proxp̃o uirgis
libenter caeditur.
quemgladiis inse¬
quebatur : quod
a postolatus hono¬
re sublimis ẽ : sed
tamensponte fit
paruulus in medio
discipulorum:
Quod ad cęli t̃cii se
tisoculum perconpas¬
sionem seflectit
ad disponendũ cubi¬
leconiugatorum
dicens: Vxori uir
debitum reddat :
similiter & uxor
quod admisc&ur
incontem platione
coetib angelorũ:
& tamennon asper¬
natur cogitare.
atq: disponere fac¬
tacarnalium:

Expanded text:
stimas majori factum stimas majori factum virtute miraculum? Lazarum quippe, quem jam fidelemfuisse credimus, carnro resuscitavit mente. Et quidem post resurrectionem carnis de Lazari virtutibus tacetur; nam post resurrectionem animae capere nostra infirmitas non valet quanta in sacro eloquio de Pauli virtutibus dicuntur. Quod illius praedicatione crudelissimae nationes ad pietatis mollia conversae sunt viscera. Quod mori cupit pro fratribus, in quorum prius morte gaudebat. Quod plenus omnis Scripturae scientia, Quod pro Christo virgis libenter caeditur quem gladiis insequebatur. Quod apostolatus honore sublimis est, sed tamen sponte fit parvulus in medio discipulorum. Quod ad coeli tertii setis oculum per compassionem reflectit ad disponendum cubile conjugatorum, dicens: Uxori vir debitum reddat, similiter et uxor Quod admiscetur in contemplatione coetibus angelorum, et tamen non aspernatur cogitare et disponere facta ca
Abbreviated transcription (Latin):
gaudio magi flere.
& uoces am̃plius ede¬
re: Quauir dñi modes¬
taprohibitione con¬
pescuit dicens
Tace : tace : sed siquis
uos requesierit quali¬
terfactumsit: hoc so¬
lum modo dicite: quia
fecit: Dixit hoc: atq
ab eiur hõs pitio exut:
quad rcgirs imum sub¬
diaconum protͥnus
seliquit: & in locoeo¬
dem ultrnon appa¬
ruit:
Temponelenamq: ho¬
norem fugiens : egit
ut ab his aquib uisur
intanta uistute sue¬
art : Numquã lamin
hac uita uidenxur
QUIDALMSENMAN
Aignoro. ego autẽ
cunctis minaculis
hoc potius existimo
ee miraculum : quodi
aduitam mostui rede¬
unt. eorumq animae
ad carnem ex occul¬
to reuocantur:
GREGORIUS
SIuISIBILIRADTENDIMꝰ
it anecesse e ut crecla¬
mus: siuero lnuisibr¬
lia pens amus. uimiru
constat : quia maius ẽ
miracculum : precedica¬
tionis uerbo atq orr¬
tionis solatio pecca¬
torem conuestere:
quamcarne mostuũ re¬
iuscitare :¬
nisto & enim resuscita¬
curcaro it erum mo¬
ritura : In illo uero

Expanded text:
gaudio magis flere, gaudio magis flere, et voces amplius edere. Quam vir Domini modesta prohibitione compescuit, dicens. Tace, tace; sed 321 si quis vos requisiverit qualiter factum sit, hoc solummodo dicite: quia fecit. Dixit hoc, atque ab ejus hospitio exivit, Quadragesimum subdiaconum protinus reliquit, et in loco eodem ultra non apparuit. Temporalem namque honorem fugiens, egit ut ab his a quibus visus in tanta virtute fuerat nunquam jam in hac vita videretur. Quid alii sentiant ignoro: ego autem cunctis miraculis hoc potius existimo esse miraculum, quod ad vitam mortui redeunt, eorumque animae ad carnem ex occulto revocantur. GREGOR. Si visibilia attendimus, ita necesse est ut credamus; si vero invisibilia pensamus, nimirum constat, quia majus est miraculum praedicationis verbo atque orationis solatio peccatorem convertere, quam carne mortuum resuscitare. In isto enim resuscitatur caro iterum moritura, in illo vero
Abbreviated transcription (Latin):
ge ⁊oremus
Perrexeruntigitur
utriq ad ucinã
ecclesiam÷ eseque
pariter in oratio¬
nem dederunt.:
Cumq diutius oraes¬
sent. conplere or¬
onem quad ragest¬
mum subdiaconũ
Qua con pl&a deal¬
caris crepidine pul¬
uerem collegit : atq
cum eodem quadra¬
gissimo: ad defunc¬
ticorpus accessit :
seseq ibidem in ore¬
tionem dedit:
Cum ꝙ diutius ords¬
s& iamnonsicut pri¬
us fecerat: comple¬
subdiaconum uoluit
sed ipsebenedictio¬
nem dedit: statimq
surrexit:
collectum puluere
iactabat sinistro
palli quo facies
defuncti uelaba¬
tur abstulit:
Quod cum mulier
fiericerner&: con¬
tracdicere uehemen¬
tercoepit: & mirae¬
riquid uell& facere :
Ablato itaq: pallto
diu eo quemcolle¬
gerat puluere
de functifaciẽ fri¬
cauit:
Quicum diutius fri¬
careur recepit.
animam : oscitauit.
oculos aperuit :
s es eque eleuans
resedit:
Quidergase agere¬
tur miratus ẽ: ac
si degraui somno
fuiss& excitatus :
quod dummulier
lamentis fatigata
conipater&: Coepit ex

Expanded text:
ge, et oremus. ge, et oremus. Perrexerunt igitur utrique ad vicinam ecclesiam, seseque pariter in orationem dederunt. Cumque diutius orassent, complere orationem Quadragesimum subdiaconum Qua completa ab altaris crepidine pulverem collegit, atque cum eodem Quadragesimo ad defuncti corpus accessit, seseque ibidem in orationem dedit. Cumque diutius orasset, jam non, sicut prius fecerat, orasubdiaconum voluit, sed ipse benedictionem dedit, statimque surrexit. collectum pulverem gestabat, sinistra pallium quo facies defuncti velabatur abstulit. Quod cum mulier fieri cerneret, contradicere vehementer coepit et mirari quid vellet facere. Ablato itaque pallio, diu eo quem collegerat pulvere defuncti faciem fricavit. Qui cum diutius fricaretur, recepit animam, oscitavit, oculos aperuit, seseque elevans resedit, quid erga se ageretur miratus est, ac si de gravissimo somno fuisset excitatus. Quod cum mulier lamentis fatigata conspiceret, coepit ex
Abbreviated transcription (Latin):
dem uir fuit emone
qui argentanius uoca¬
tur uenerab lis ui¬
tae. qui habitumo¬
nachi quẽ p̃tendeba
spetie: moribus
explebat :
Hic citaq ad eccle¬
siam beati peeri apos¬
tolorum principis
ab eodem monte ar¬
gentario: annis sin¬
gulis uenir consue¬
uerat : atq: ad hunc
quem pracedixi
quad racgissimum
subdiaconum sicut
ipse narnc uit hos¬
pitalitat is gratia
declinabat.
Iuadam liero die
dum eius hospitiũ
quod nonlonge ab
ecclesia habebat
intrass&: Cuius¬
dam pauperculae
mulieris maritus.
iuxea de functus ẽ .:
Quem exmore lotũ
uestimentis indu¬
tum & sabano
constrictum s iper¬
uenient e uespere
sepellire nequiue¬
runt:
Iuxta defunetiigitur
corpus uiduata
mulier sedit : quae
inmagnis flecibus
noctemducens con¬
tinuis lamentorũ
uocibus satis facie¬
bat dolorin
Cumq: hoc diutius
fier& et fleremu¬
ler nullo modo ces¬
ceptus hospitio fue¬
rat. quad racgissimo
sul diacono conpunci¬
tus ait.
Dolori huius mulit¬
ris anima mea con¬
patitur rogo sur¬

Expanded text:
vir fuit e monte, qui Argentarius vocatur, venerabilis vitae, qui habitum monachi, quem praetendebat specie, moribus explebat. Hic itaque ad Ecclesiam beati Petri apostolorum principis ab eodem monte Argentario annis singulis venire consueverat, atque ad hunc, quem praedixi, Quadragesimum subdiaconum, sicut ipse narravit, hospitalitatis gratia declinabat. Quadam vero die, dum ejus hospitium, quod non longe ab Ecclesia aberat, intrasset, cujusdam pauperculae mulieris maritus juxta defunctus est: quem ex more lotum, vestimentis indutum, et sabano constrictum, superveniente vespere, sepelire nequiverunt. Igitur juxta defuncti corpus viduata mulier sedit, quae in magnis fletibus noctem ducens, continuis lamentorum vocibus satisfaciebat dolori. Cumque hoc diutius fieret et flere mulier nullo modo cesceptus hospitio fuerat, Quadragesimo subdiacono compunctus ait: Dolori hujus mulieris anima mea compatitur; rogo, sur
Abbreviated transcription (Latin):
Illud ut opinor miro¬
culum expaste
aliqua dissimiliter
gestum ẽ:
Tunc quippetrespue¬
ri. ligatis pedibus ac
manibus inignem
proiecti sunt :
Quos die altero rex
requirens in camino
in laesis uestibus de¬
ambulantes reppe¬
rit: Exqua recol¬
legitur quiaignis
in quo iactatifue¬
rant. quĩ eorũ uesti¬
menta non contigit:
eorum uincula con¬
sumpsit:
Vtuno eodem que
tempore in obsequo
iustorum. & haberet
flamma uistutem
suam ad solatium :¬
& non haber& adcor¬
mentum:¬

Expanded text:
Illud, ut opinor, miraIllud, ut opinor, miraculum ex parte aliqua dissimiliter gestum est. Tunc quippe tres pueri ligatis pedibus ac manibus in ignem projecti sunt, quos die altera rex requirens, in camino illaesis vestibus deambulantes reperit. Ex qua re colligitur quia ignis in quo jactati fuerant, qui eorum vestimenta non contigit, eorum vincula consumpsit, ut uno eodemque tempore in obsequio justorum et haberet flamma virtutem suam ad solatium, et non haberet ad tormentum
Abbreviated transcription (Latin):
RRTERQUIDAM
mecumẽ in monas¬
terio conuersatus
inscriptur sacro
studios is simus.
quimeue a&ate
price ibat: hic ex
multis quȩ nescieba
me aedificare consue¬
Huius itaq: narratio¬
nedidici: quod fuit
quidam incampaniae
pastib: intra quadne¬
gisimum romanae
urbis miliarium. nomi¬
nebenedictus: & qui¬
dem a&ate iuuenis.
sed morib grandeuus
& inscae conuersatio¬
nis regulasefostiter
stringens:
Iuem totilae regis te¬
pore cumgothirep¬
perissent: hunc incen¬
dere cum suacellamo¬
litisunt: Ignemnaq:
posuerunt sed in cir¬
cuitu arserunt om¬
nia. cella uero illius
igne conburi non po
atque hunc ex suoha¬
bitaculo trachentes:
Non longe aspexe¬
runt succensum
clibanum: qui coquen¬
dis panib: paracbatur:
eumq: in illo proiece¬
runt : clibanum que
clauserunt
Sed die altero itain.¬
laesus inuentus e:
ut non solum eius ca¬
ro abignib: sed ne¬
q: extrema ullomo¬
do uestimentacre¬
marentur:
INTIquumo
trium ꝓuerorũ
mirocculum audio.
qui proiecti inignib

Expanded text:
rater quidam mecum est in monasterio conversatus, in Scriptura sacra studiosissimus, qui me aetate praeibat, et ex multis quae nesciebam, me aedificare consueHujus itaque narratione didici quod fuit quidam in Campaniae partibus intra quadragesimum Romanae urbis miliarium nomine Benedictus; et quidem aetate juvenis, sed moribus grandaevus, et in sanctae conversationis regula se fortiter stringens. Quem Totilae regis tempore cum Gothi reperissent, hunc incendere cum sua cella moliti sunt. Ignem namque supposuerunt, sed in circuitu arserunt omnia, cella vero illius igne comburi non potatque hunc ex suo habitaculo trahentes, non longe aspexerunt succensum clibanum, qui coquendis panibus parabatur, eumque in illo projecerunt, clibanumque clauserunt. Sed die altero ita illaesus inventus est, ut non solum ejus caro ab ignibus, sed neque extrema ullo modo vestimenta cremarentur. Antiquum trium puerorum miraculum audio, qui projecti in ignibus
Abbreviated transcription (Latin):
nus eandem conpedẽ soluit:
sednumquam post modũ
solutum tetendit pedẽ
ultra locum quohunc
tendere ligatũ consue¬
Atq intantosespatio
sine catena coercuit :
inquanto & ante aliga¬
tus mansit .
Quidum sepost modum
in eius demlocis. pecu
conclus iss& caepit
xiam discipulos ha¬
bere. qui ab eius specu
s. cor sum habitantes:
adusum uitae aquã
deputeo haurir con¬
sue uerant
Sed funis in quo adau¬
rienda aquã situla
dependebat crebro
rum pebatur.
Vnde factum ẽ ut ean¬
dem catenam quã ex
pedesuo uir dñis olue¬
nit: eius discipulipe¬
tenent : eamq: funiad¬
hungerent. atq: in illa
tulã ligarent ::
Ex quo iam tempore con¬
tigit : ut isdemfunis &
cotidiae utinger&cur
aqua: & nullo modo
rumper&ur :¬
uanim catenam tundĩ
funis ille contigit ipse
quoq: adcollenenda
aquam ferri inse fosti¬
tudinem trcexiti
PeTS
acta haec placent:
quiamira & multum :
qui a recentia

Expanded text:
inus eamdem compedem solvit, inus eamdem compedem solvit, sed nunquam postmodum solutum tetendit pedem ultra locum quo ligatum hunc tendere consueatque in tanto se spatio sine catena coercuit, in quanto et antea ligatis mansit. Qui dum se postmodum in ejusdem loci specu conclusisset, coepit etiam discipulos habere, qui ab ejus specu seorsum habitantes, ad usum vitae aquam de puteo haurire consueverant. Sed funis in quo ad hauriendum aquam situla dependebat crebro rumpebatur. Unde factum est ut eamdem catenam quam ex pede suo vir Domini solverat ejus discipuli peterent, eamque funi adjungerent, atque in illa situlam ligarent. Ex quo jam tempore contigit ut idem funis et quotidie tingeretur aqua, et nullo modo rumperetur. Quia enim catenam viri Dei funis ille contigit, ipse quoque ad tolerandam aquam, ferri in se fortitudinem traxit. PETR. Facta haec placent, quia mira; et multum, quia recentia
Abbreviated transcription (Latin):
nus fuit : quiouium
suarum gregempas¬
cere in eius dem aure¬
liae pastibus solebat:
Cuius ualde uereis
uiri narrationeres
mira in notuit: quae
sccr&o fueratgesta:
isnamq: ut pracedixi¬
mus: dum gregis sui
in aurelia curamge¬
dem uir fuit emone
qui argentanius uoca¬
Labonentibus euulsa.
ne speluncae mastini
tectum tangere s altũ
dedit : & quasi serui
dĩ laesionem fugiens
longius caecidit:
quod adiursum omni¬
potentis dĩ. angelico
ministerio actum in¬
tellegit: quidiuina
prouidentia disponi
omnia fideliter credit:
Hic cum prius in eodẽ mone¬
secontulit nec dum
clauso specuhabitans:
cathena sibi fenta
pedem ligauit : Eam¬
q: saxo ex paste alte¬
nc adfixit : Ne eiul¬
traclicer& progredi.
quam cathenae eius¬
dem quantitas ten¬
debatur :
Quod uiruitae uene¬
raebilis benedictus
audiens: Cuius su¬
perius memoriam
fcci: ei ꝑ discipulũ
suummandare curte¬
uit : siseruus dĩ es:
Nonte teneat cattna
ferri sed catenaxp̃i
Aquam uocẽ mastinus pt¬

Expanded text:
ui ovium suarum gregem pascere in ejusdem Aureliae partibus solebat. Cujus valde veracis viri narratione res mira innotuit, quae secreto fuerat gesta. Is namque, ut praediximus, dum gregis sui in Aurelia curam gedem vir fuit e monte, qui Argentarius vocalaborantibus evulsa, ne speluncae Martini tectum tangeret, saltum dedit, et quasi servi Dei laesionem fugiens, longius cecidit. Quod ad jussum omnipotentis Dei angelico ministerio actum intelligit, qui divina providentia disponi omnia fideliter credit. Hic cum primum se in eumdem montem contulit, necdum clauso specu habitans, catena sibi ferrea pedem ligavit, eamque saxo ex parte altera affixit, ne ei ultra liceret progredi, quam catenae ejusdem quantitas tendebatur. Quod vir vitae venerabilis Benedictus audiens, cujus superius memoriam feci, ei per discipulum suum mandare curavit: Si servus Dei es, non teneat te catena ferri, sed catena Christi. Ad quam vocem Martinus prot