comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝑpendunt: sr coram hominib
uiles apparere refugiunt & contͣ
hoc q̃d de se interius sentiunt &¬
cogitant. quasi frigida ext̾ius ue¬
nustate palliantur. Et sunt qͥ
litatis intumescunt & tantoma¬
gis in corde elatisunt. qnͣto ampliꝰ
in specie elationem p̃munt. Que
na cͥcumspectionẽ dep̃hendit: mi¬
ra uͥtute suꝑauit. Quod enim de¬
se intꝰ humilia sentiens honorẽ
exterius ñ querit insinuat dicẽs:
lũdam & uilior fiam. Et quia per
hoc q̃d̃ iulem se ext̾iuis p̃buit unte¬
rius ñ intumescit: adiungit. eroꝙ
humił in ocłis meis. Ac si dicat.
interius attendo. Quĩd gͦ acturi
sunt qͦs doctrina eleuat. si daiuid
qui ex carne sua redemptorẽ uen¬
turum nouerat. eiꝰq gaudia ꝓphe¬
tando nunciabat. tam̃ in se cerui¬
cem cordis ualido discretionis cal¬
cẽ depͥmebat dicens. eroꝙ icilior
in oculis meis.

Expanded text:
 sed tamen coram hominibus viles apparere refugiunt, et contra hoc, quod de se interius cogitant, quasi rigida exterius venustate palliantur. Et sunt nonlitatis intumescunt, et tanto magis in corde elati sunt, quanto amplius in specie elationem premunt. Quae id circumspectione deprehendit, mira virtute suse humilia sentiens, honorem exterius non quaerit, insinuat, dicens: Ludam, et vilior fiam. Et quia per hoc, quod vilem se exterius praebuit, interius non intumescit, adjungit: Eroque humilis in oculis meis. Ac si aperte dicat: et interius attendo. Quid ergo acturi sunt, quos doctrina elevat, si David, qui ex carne sua venturum Redemptorem noverat, ejusque gaudia prophetando nuntiabat, tamen in semetipso cervicem cordis valida discretionis calce deprimebat dicens: Eroque humilis in oculis meis.
Abbreviated transcription (Latin):
subiectoꝵ ocłis saltando uilescere
metuit. ñ se honore p̾latum cet̾is
ante eiꝰ archam qui honorẽ dederat
recognoscit. Coram do egit debilia.
uł extrema. ut illa ex humilitate
solidaret. quȩ coram hominib ges¬
serat fortia. Quĩd de his factis ab
aliis sentiatur ignoro. Ego daiuid
plus saltantẽ stupeo qm pugnan¬
tem. Pugnando hostem subdidit:
saltando coram dño semetipsum
uicit. Quẽ michol filia saul adhuc
ex tumore regii gen̾is insana. cũ
humiliatũ despiceret dicens. qmͣ
głosus fuit hodie rex discooꝑiens¬
datus quasi unꝰ de scurris: ꝓtinus
audiuit. Lũdam ante dnm qͥ ele¬
git me pocius quã patrẽ tuũ. Et
paulo post. Lũdam & iulior fiam
plusqmͣ factus sum: eroq humi¬
lis in ocłis meis. Ac si dicat. Uilesce¬
re coram hominib appeto: qͥa ser¬
uare me coram do ingenuũ ꝑ hu¬
militatem quero. Sunt qui de se¬

Expanded text:
subjectorum oculis saltando vilescere subjectorum oculis saltando vilescere metuit: non se honore praelatum caeteris, ante ejus arcam, qui honorem dederat recognoscit. Coram Domino egit debilia vel extrema, ut illa ex humilitate solidaret quae coram hominibus gesserat fortia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur, ignoro: ego David plus saltantem stupeo, quam pugnantem; pugnando quippe hostem subdidit, saltando autem coram Domino semetipsum vicit: quem Michol filia Saul adhuc ex tumore regiae gentis insana, cum humiliatum despiceret, dicens: Quam gloriosus fuit hodie rex Israedetur unus de scurris: » protinus audivit: « Ludam ante Dominum, qui elegit me potius, quam patrem tuum. » Ac paulo post: « Ludam et vilior fiam plusquam factus sum, eroque humilis in oculis meis. » Ac si aperte dicat: Vilescere coram hominibus appeto, quia servare mihi coram Domino ingenuum per humilitatem quaero. Sunt ve
Abbreviated transcription (Latin):
gressa michol filiã dauid.xxii¬
saul in occursumdauid: ait.
Quaigłosus fuit hõdie rex isrł:
discooꝑiens se ante aueillas seruo¬
rum suoꝵ: & nudat᷑ ẽ quasi si nũde
tur unꝰ de scurris. Intueri libet qnͣ¬
te seruabat. Quem enĩ ñ extolleroe
ora leonum frangere. ursorum bra¬
chia dissipare. despeclis pͥorib fratͥb
eligi. reꝓbato rege ad regnigub̃na¬
cula ungi. tundum cunctis unolapi¬
degoliam sternere. a rege ꝓposita
extintis allophilis numerosa p̃putia
reportare. ꝓmissum tandem ꝑcipẽ.¬
cunctumq isrłiticum ppłm sine ul¬
lacontͣlictione possidere: Et tñ
cum archam di ierłm reuocat. qua¬
sioblitus p̃latum se om̃ib admixt᷑
ppłis. ante archansaltat. Et quia
ante archam saltare ut creditur mos
fuerat uulgi: in diuino se obsquio
ꝑsaltatum rotat. Ecce quẽ dñs cun¬
dis singularit̃ p̃tulit. sese sub dño
exequando minunis. & abiecta ex¬
hibendo contemnit. Non potestas
regni ad memoriam reducitur. ñ

Expanded text:
gressa Michol filia Saul in occursum David, ait: Quam gloriosus fuit hodie rex Israel, discooperiens se ante ancillas servorum suorum, et nudatus tur unus de scurris . Intueri libet quate servabat. Quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita exstinctis Allophylis numerosa praeputia reportare, promissum tandem recunctumque Israeliticum populum sine ulla contradictione possidere? Et tamen cum arcam Dei Hierusalem revocat, quasi oblitus praelatum se omnibus, admistus populis ante arcam saltat. Et quia coram arca saltare, ut creditur, vulgi mos fuerat, rex se in divino obsequio per saltum rotat. Ecce, quem Dominus cunctis singulariter praetulit, sese sub Domino, et exaequando minimis et abjecta exhibendo contemnit. Non potestas regni ad memoriam reducitur, non
Abbreviated transcription (Latin):
Sr intti nere defunctus est.
tino¬
polim ueniens fac¬
tus
est imꝑator. Hac p̃¬
rea tempestate nata
est heresis antropooror phita¬
rum. Cuiꝰ auctor aũdeus quidã
extitit. qui dixit formã habe¬
re diuinitatẽ. & corꝑis partib
deum ẽẽ olistinctũ. qd̾ catholicȩ

Expanded text:
 itinere defunctus est atinopolim veniens factus est imperator. Hac praeterea tempestate nata est haeresis Anthropomorphitarum. Cujus auctor Andes quidam exstitit, qui dixit formam habere divinitatem, et corporis partibus Deum esse distinctum, quod catholic
Abbreviated transcription (Latin):
In quo facto dñs ei dimittit debitumꝗͥa
dimittit ei peccatum. Sed iste cui dñs
debitum tantum dimitcit. conseruum
suum ꝓ centum denariis in carterem re¬
trudit. dum alium qui eum in uerbo uł
facto leuiter offendit penitus ab omi
miseratione repellit. Unde iuste ira-¬
tus añs. tradit eum tortoribus donec red¬
dat uniuersum debitum. quia penas eter¬
nas quas pͥus ꝓ transgressione legis meru¬
erat eum subire compellit. Sic &̃ pater
meus celestis faciet uobis si non remiseri¬
tis umusquisq fr̃i suo de cordibus ur̃is
Quidam omino remittere nolunt.
quia & maliciam reseruant incorde
& umdictam dum possunt ȩxercent
in oꝑe. Alii &e si remittunt quantũ
mitti desiderat. oportet ut utroq m
frĩ remittat. ut nec in oꝑe exerceat uin¬
dictam. nec in corde reseruet malieram.

Expanded text:
In quo facto Dominus dimittit ei debitum, quia In quo facto Dominus dimittit ei debitum, quia dimittit ei peccatum. Sed iste, cui Dominus mittit tantum debitum conservum pro centum denariis in carcerem retrudit; dum alium, qui verbo vel facto ipsum leviter offendit, penitus ab omni miseratione repellit. Unde juste iratus Dominus tradit eum tortoribus, donec reddat universum debitum; quia poenas aeternas, quas prius pro transgressione legis meruerat, eum subire compellit. Sic et Pater meus coelestis faciet vobis, si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus vestris. Quidam dimittere nolunt omnino, quia et malitiam servant in corde, et vindictam dum possunt exercent in opere. Alii, etsi remittunt quantum dimitti desiderat, oportet ut atroque modo fratri remittat, ut nec opere exerceat vindictam, nec corde reservet malitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
imile ẽ regnum celorum ho¬
mini regi qui uoluit rationẽ
ponere cumseruis suis. homo iste łs¬
homines qui ad miagiem & similitudi¬
nem eius conditi. ei debent famulari.
Positio rationis. districtio ẽ diuni exa¬
minis debitum peccatum debitores
peccatores. Quanto quisq pluspec¬
cauit. tanto amplius debet. & qui mi¬
nus peceauit minus debet. Seruus
qui debebat decemmilia talenta.ẽ ille
qui transgressus ẽ decem legalia p̃cep¬
ta. Qui non habet unde redelat. qͥa
non habet asemet ipso unde uistus
fit. & p̃cepta legisimpleat. Dominus
autem eum & ixxorem eius & filiosue¬
nundari p̃cipit. cum eum cum iniqua
uoluntate sua &e nefandis oꝑibus. cum
om̃ibus ad inuentionibus suis penas
soluere iubet. Quod p̃cauens aliquan¬
do debitor .i. peccator ꝓcioit ꝑ humili¬
ationem & rogat ꝑsupplicem orationem
ut habeatur erga eum patientia ꝑ di¬
uinam miserationem & spondet quod
om̃ia redoet ꝑpenitentie satisfactionem

Expanded text:
imile est regnum coelorum hoimile est regnum coelorum homini regi, qui voluit rationem ponere cum servis suis Homo iste eshomines, qui ad imaginem et similitudinem illius conditi, ei debent famulari. Positio rationis; distributio est divini examinis; debitum, peccatum; debitores, peccatores. Quanto quisque plus peccavit tanto amplius debet, Et qui minus peccavit minus debet. Servus, qui debebat decem millia talenta, est ille qui transgressus est decem legalia praecepta, qui non habet unde reddat, quia non habet a semetipso unde justus fiat, et praecepta legis impleat. Dominus autem eum, et uxorem ejus, et filios vaenundari praecepit, cum omnibus quae sua et nefandis operibus, cum omnibus adinventionibus suis poenas solvere jubet. Quod praecavens aliquando debitor, id est peccator, procedit per humiliationem et rogat per supplicem orationem, ut habeatur erga se patientia per divinam miserationem, et spondet, quod omnia reddet per poenitentiae satisfactionem.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ fidelitatis malos .i. falsos xp̃ianos.
& bonos .i. electos. & implete sunt nup¬
tie discumbentium .i. intrauerunt ca¬
tholici fidei confessionem quotquot
erant uocandi ꝑ p̃dicationem. Intrauit
Autem rȩx ut uideret discumbentes.
Rex nuptias intrat ut discumbentes
uideat quando deus inp̃senti conscien¬
aseorum qui xp̃iano nomine censentur
illustrat. & quid uniisquisq faciat sub¬
tiliter pensat. & diuidicat. Q indit
ibi homiem non uestitum ueste nup¬
tiali. Uestis nuptialis ẽ opuscarita¬
tis. quam uestem qui non habet liga¬
tis manibus & pedibus.i. ablata penitꝰ
potestate bene oꝑandi ꝓicitur in te¬
tenebras exteriores que sunt infernales
obscuritates. & quid ibi substinebit
qui hic bene uiuere contempsit adoit
um. fletus scilicet ocłorum inuanitate
mundi modo uagantium & stridor
dentium medacitate modo gauden¬
tium. Multi sunt uocati ꝑ p̃licatio¬
nem. s paucielecti sunt ad regnum
posuit rationem cũ seruis suis . xuii.¬

Expanded text:
s, et bonos, id est electos; et impletae sunt nuptiae discumbentium, id est intraverunt catholicae fidei professionem, quotquot erant vocati per praedicationem. Intravit autem rex, ut videret discumbentes. Rex nuptias intrat, ut discumbentes videat; quando Deus in praesenti conscientias eorum, qui Christiano nomine censentur illustrat, et quid unusquisque faciat, subtiliter pensat et dijudicat: Et vidit ibi hominem non vestitum veste nuptiali. Vestis nuptialis, opus charitatis. Quam vestem qui non habet, ligatis manibus et pedibus, id est ablata penitus potestate bene operandi, projicitur in tenebras exteriores, quae sunt infernales obscuritates. Et quid ibi sustinebit, qui hic bene vivere contempsit, addit fletus, scilicet oculorum in vanitate mundi modo vagantium, et stridor dentium, in edacitate modo gaudentium. Multi sunt vocati per praedicationem; sed pauci electi ad regnum m cum servis suis. S
Abbreviated transcription (Latin):
regnum ministrabit illis. quia dun-¬
nitatis sue comtemplatione eos satia¬
bit. & si uenerit in sccła uigilia. et
si intercia uigilia uenerit & ita mue¬
nerit. beati sunt serui illi. Uigilias
uocat ad similitiomem excubanti¬
um in nocte quia in nocte hunis mun¬
di semꝑ eẽ debemus conra hostes sollici¬
ti. & expectare lucem uenturam .i. ad
itentum udoicis. Primagͥ uigilia ẽ
custodia puericie. scđa uuemutis.
tercia senectutis. Siquis uͦ mpue¬
ricia uigilare neglexit non tamen
desꝑet. s in iuuentute uł saltem tan
dem in senio resipiscat. quia pius ui¬
dex moras nr̃as patienter expectat.
qui etiam ad excutiendam mentis desi-¬
diam exteriorum damnorũ similitudi¬
nem inducit. ut ꝑ hec animus ad custo¬
diam sui excitetur. Unde subdit.
Hoc autem scitote quia si sciret pater¬
familias qua hora fur ueniret u .ii. &¬
ñ .s.p .d. suam. N esciente patrefami¬
lias fur domum ꝑfodit. quia dum a

Expanded text:
regnum, ministrabit illis, quia diviregnum, ministrabit illis, quia divinitatis suae contemplatione eos satiabit. Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi. Vigilias vocat ad similitudinem excubantium in nocte, quia in nocte hujus mundi, semper debemus contra hostes esse solliciti, et exspectare lucem venturam, id est adventum judicis. Prima ergo vigilia, est custodia pueritiae, secunda juventutis, tertia senectutis. Si quis vero in pueritia vigilare neglexit, non tamen desperet, sed in juventute, vel saltem in senectute resipiscat, quia plus index moras nostras patienter exspectat. Qui etiam ad excutiendam mentis desidiam, exteriorum damnorum similitudinem inducit, ut per haec animus ad custodiam sui suscitetur. Unde subditur: Hoc autem scitote, quia si sciret paterfamilias, qua hora fur venturus  domum suam. Nesciente patrefamilias fur domum perfodit; quia, dum a
Abbreviated transcription (Latin):
Dint lumbi ur̃i p̾cincti & lucer¬
Ine aridentes in manibus ur̃is.
Precinctio lumborum ẽ continentia car¬
nis. ardor lucernarum exhibitio boni
opis. & uos similes hominibus eppec¬
tantibuis dominiim suum quando reuer¬
tatur amiptiis. Ad nuptias dñs iuit cũ
post resurrectionem nouus homo angl̃o¬
rum sibi multitudinem sibi copulauit.
A quibus reuertitur cum nobis ꝑ iudi¬
cim manifestatur. Quem reuer¬
tentem bene expectamus dumin enis
festim aꝑiant ei. N on uult aꝑire
iudici pulsanti. qui timens iucdere
iratum quem contempsit. de corpore
exire metuit. Aꝑit qui iudicem letus
ae securus sustinet & de ꝓpniqua mor¬
te gaudet. b eati seri illi quos cum
uenerit dñs inuenerit uigilantes.
Uigilat qui oculos aꝑtos in uero
lumine tenet. ut tenebras negligen¬
tie euitet. qui etiam quod credit oꝑatur
Amendico uobis quod p̃einget se &e¬
p̃parans ad retbutionem & faciet illos
discumbere .i. in eterna beatittidine
refoueri. & transiens de iudicio ad

Expanded text:
int lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris . Praecinctio lumborum est continentia carnis, ardor lucernarum, exhibitio boni operis. Et vos similes hominibus exspectantibus Dominum suum quando revertatur a nuptiis. Ad nuptias dominus ivit, cum post resurrectionem novus homo angelorum sibi multitudinem copulavit. A quibus revertitur, cum nobis per judicium manifestatur. Quem revertentem bene exspectamus, dum in ejus festim aperiant ei. Non vult aperire judici pulsanti, qui timens videre iratum quem contempsit, de corexire metuit. Aperit, qui judicem laetus et securus sustinet, et de propinqua morte gaudet. Beati servi illi, quos cum venerit Dominus, invenit vigilantes. Vigilat qui oculos apertos in vero lumine tenet, ut tenebras negligentiae vitet; qui etiam, quod credit, operatur. Amen dico vobis, quod praecinget se, praeparans se ad retributionem, et faciet illos discumbere, in aeterna beatitudine refoveri: et transiens de judicio ad
Abbreviated transcription (Latin):
contempserunt. Quorum alii abie
oni terrene alii innegotiationẽ suam
uorum suorum iratiis ẽ. & missis exer¬
citibus siuis romani siudelicet tytoce uespa¬
sia no ꝑdidit homicidas illos. idẽ ud̾os.
Ite adexitus uiarum. Exitus uiarũ
sunt etrores gentium. qui sunt extra
fidem spem & caritatem que sunt uie
ad patriam ducentes. & quoscumq
inueneritis .i. cuiuscumq conditionis.¬

Expanded text:
contempserunt. Quorum alii in oni terrenae; alii in negotiationem suam,vorum suorum, iratus est, et missis exercitibus suis Romanis scilicet Tito et Vespasiano, perdidit homicidas illos, id est JudaeIte ad exitus viarum. Exitus viarum sunt errores gentium; qui sunt extra fidem, spem, charitatem, quae sunt viae ad patriam ducentes. Et quoscunque inveneritis, id est cujuscunque conditionis
Abbreviated transcription (Latin):
ad nuptiasi & nolebant uenire. Reg
pater qui omĩa regit. Nuptie filii
inecarnatio uerbi. muitati iudei.
seriu ꝓpter iniuitatos missi ꝓphe et
Tauri sunt patres & bellatores uete¬
ris testamenti. qui comibus concesse
sibi potestatis hostes fugabant de
fubius suis Altilia sunt noui testa¬
menti p̃cones spũalis gr̃e plenitudi¬
ne pingues pennis contemplatiõis
suꝑna gaudia petentes. Occisa uł
ab eo quoci sunt uł fuerant uł per
mortem carnis in requie posita.
mocio nobis sunt in exemplum q̃d
nobis credendum sit. Illi autem
negligentes abierunt alius muillam
suanĩ alius uͦ ail negotiationem suam
reliqui uͦ tenuerunt seruos eius &e con

Expanded text:
ad nuptias et nolebant venire . RegPater qui omnia regit. Nuptiae filii, incarnatio Verbi. Invitati, Judaei. Servi propter invitatos missi, prophetTauri, sunt patres et bellatores Veteris Testamenti, qui cornibus concessae sibi potestatis, hostes fugabant de finibus suis. Altilia, sunt Novi Testamenti praecones, spiritualis gratiae plenitudine pingues, pennis contemplationis superna gaudia petentes. Occisa, vel ab eo quod fuerant vel per mortem carnis in requie posita. nobis modo sunt in exemplum quid nobis credendum. Illi autem negligentes abierunt; alius in villam suam; alius in negotiationem suam. Reliqui vero tenuerunt servos ejus et con
Abbreviated transcription (Latin):
dep̾hensa ẽ madulterio. In lege autem
moyses mandauit nobis hui ismodi la¬
pĩdare. Tugͦ quid dicis: Alulier ista
significat gentilem eccłiam adiabolo
ꝑ culturam ydolorum uiolatam. Hanc
udei uolunt lapidari. quia uolunt eã
damnari. dum inuident eam gr̃e cele¬
stis participem fieri. Hec dicebant tẽp¬
tantes eum. ut possent accusare eum.
Ininici pharisei temptantes de iusti¬
placebat populo. Unde putabant eũ¬
dicturum dimittendam adulteram. &
moysi & deo auctori & ideo cum adul¬
tera reus mortis. Quod si scdm legem di¬
ceret laploandam. deriderent quasi
non haberet mansuetidoinẽ quam p̃-¬
dicabat ꝓqua amabatur. Ipse autem
neutra capitur calumnia. s seruata
mansuetudine respondet quod ẽ uere
iusticie. Qui sine peccato ẽ ur̃m. pͥmus
in illam lapidem mittat. Ih̃c autem

Expanded text:
hensa est in adulterio. In lege autem Moyses mandavit nobis hujusmodi lapidare. Tu ergo quid dicis? Mulier ista significat gentilem Ecclesiam a diabolo per culturam idolorum violatam: hanc Judaei volunt lapidari, quia volunt eam damnari, dum invident eam gratiae coelestis participem fieri. Hoc autem dicebant tentantes eum, ut possent accusare eum. Inimici Pharisaei tentant de justicatorem, unde placebat populo; unde putabant dicturum dimittendam adulteram, et Moysi, et Deo auctori, et ideo cum adultera reus mortis. Quod si secundum legem diceret lapidandam, deriderent eum, quasi non habentem mansuetudinem, quam praedicabat, et pro qua amabatur. Ipse autem neutra capitur calumnia, sed servata mansuetudine respondit, quod est verae justitiae: Qui sine peccato est, primus i
Abbreviated transcription (Latin):
cetus patrum cum aliis fidelibus illu¬
stratur gra diura. Simili modo cot¬
ticdie regulus ꝓfilio infirmo sanando
intercedit dum p̾latus quislibet ꝓ suo
subiecto uariis temptationibis depra¬
uato. ut a dño sananetur preces fun¬
dit. Infirmus uͦ sanatur dum ꝑeul¬
pam deprauatus ꝑ grãm ad usticiam
reuocatur

Expanded text:
coetus patrum cum aliis fidelibus illucoetus patrum cum aliis fidelibus illustratur gratia divina. Simili modo regulos pro infirmo filio sanando intercedit, dum praelatus quilibet pro suo subdito variis tentationibus depravato, ut a Domino sanetur preces effundit. Infirmus vero sanatur, dum per culpam depravatus, per gratiam ad justitiam revocatur
Abbreviated transcription (Latin):
rat quidam regulus cinus
filius infirmabatur caphar¬
naum. Regulus iste patriarcharũ
& ꝓpħarum designat cetum. caphar¬
naum mundum filius reguli ppłm
peccatis obnorium ꝑ grãm saluan¬
dum. & bene reguli nomine desig¬
nantur patriarche & ꝓpħe quianon
solum se recte iuendo s & aliosuer¬
bo & exemplo nouerunt regere.
Dom me descende. Quasi dicat. cetus
antiquorum patrum. Domine de¬
scende ꝑhumane carnis assumptiõem.
ut popłm qui futurus ẽ filius tuus¬
ꝑ fidem. morientem ꝑ miquitatem
salues ꝑ mortis tue passionem. E sic̃
fides requli obtinuit sanitatem filii.
sic fides patrum ualuit in salutem
generis humani. Serui regulo occur¬
rentes & salutem filii nuntiantes sunt
p̃dicatores in conuiersione e iustificati¬
one hominum. laborantes & de salute
& congratulantes. & bene dicitur
de filiõ sanato quod reliquerit eum fe¬
bris hora septima. quia ii septiformis
p̃destinatis ad uitam soluitur aculpa.
Erdoit regulus & domus ens tota dum

Expanded text:
rat quidam regulus, cujus filius infirmabatur Capharnaum . Regulus iste patriarcharum et prophetarum designat coetum; Capharnaum, mundum; filius reguli, populum peccatis obnoxium, per gratiam salvandum. Et bene reguli nomine designantur patriarchae et prophetae, quia non solum se recte vivendo, sed et alios verbo et exemplo noverunt regere. Domine, descende, quasi diceret coetus antiquorum patrum.. Domine, descende, per humanae carnis assumptionem, ut populum qui futurus est filius per fidem morientem per iniquitatem, salves per mortis tuae passionem. Et sicut fides reguli obtinuit salutem filii, sic fides patrum valuit in salutem generis humani. Servi reguli occurrentes ei, et salutem filii nuntiantes, sunt praedicatores in conversione et justificatione hominum laborantes, et de salute et congratulantes. Et bene dicitur de filio sanato, quod reliquerit eum febris hora septima, quia in septiformis aedestinati ad vitam solvuntur a culpa. Credit regulus, et domus ejus tota, dum
Abbreviated transcription (Latin):
&e uenit uidens. Itaq uicini e qui ui¬
derant eum pͥus quando mendicus e¬
rat. dicebant. Nonne hic ẽ qui sede¬
bat & mendicabatͣ Saluia diuinitas
terra humanitas lutum ex utroq con¬
iunctio utͥusq nature. Syloe quõd
interp̃tatur missus. significat xp̃m.¬
In quo cecus linitus luto. lauatur dum
peccatoi in fide diuinitatis & humanita-¬
tis eius baptismo innouatur. & cecitas
aufertur. dumpeccatum deletur. Lotus
deniq uidet clare. dum renatus quisq
credit &e diligit. aut contemplatur bona
celestis patrie. Cecus itaq iste genus
humanum. cecitas peccatum. lutum
incarnationis sacramentum. linitio &
lauatio. fides cum baptismo. receptͥo
lummis contemplatio suꝑne claritatis.
Seo ndei illuminatum eiciunt. dũ

Expanded text:
taque vicini, et qui viderant eum prius, quia mendicus erat, dicebant: Nonne hic est, qui sedebat, et mendicabat? Saliva est divinitas; terra, humanitas; lutum ex utroque, conjunctio utriusque naturae. Siloe, quod interpretatur missus, Christum significat in quo caecus luto linitus lavatur, dum peccator in fide divinitatis, et humanitatis, ejus baptismo renovatur. Et caecitas aufertur, dum peccatum deletur. Lotus denique videt clare, dum renatus quisque credit, et diligit, aut contemplatur bona coelestis patriae. Caecus itaque iste est genus humanum; caecitas, peccatum; lutum, incarnationis sacramentum; linitio et lavatio, fides cum baptismo; receptio luminis contemplatio supernae claritatis. Sed Judaei illuminatum ejiciunt, dum
Abbreviated transcription (Latin):
illuminato.
Reteriens iħc uidit hominẽ
cetum anatiuitate. Cecus
iste designat genus humanum in pa-¬
rentibus pͥmis extetatum ꝑ originale
peccatum. Me oportet inquit dñs
opari oꝑa eius qui misit me donec
dies ẽ. Nonsolum tune cum xp̃e erat
inmundo. s semꝑ ce usq ad consum¬
mationẽ scłi. ꝑ fidem ẽ cum electis. &
lis obscuritas in qua nulli licet oꝑari.
ut nec ardenti diuiti licuit. s tantũ
ẽ tempus recipiendi. E xpuit in ter¬
ram & fecit lutum ex sputo & linunt
lutum suꝑ ocłos e eius & dixit ei.

Expanded text:
illuminato. Praeteriens Jesus vidit hominem caecum a nativitate . Caecus iste designat genus humanum in parentibus primis excaecatum per originale peccatum. Me oportet, inquit Dominus, operari opera ejus, qui misit me, donec dies est. Non solum tunc cum Christus erat in mundo, sed et semper usque ad consummationem saeculi per fidem est cum electis, etlis obscuritas, in qua nulli licet operari ut nec ardenti diviti licuit; sed tantum est tempus recipiendi. Exspuit in terram: et fecit lutum ex sputo, et linivit lutum super oculos ejus, et dixit ei:
Abbreviated transcription (Latin):
ditis alicuius malis non temere uidi¬
care s pͥus digito discretionis nos ipsos
intus discutere. sicut ibi dicit. qui
sine peccato ẽ itr̃m pͥmus in illam
lapidem mittat. Quasidicat. Prus si¬
tis iusti. post ream puniatis. Si enim
iubet lex puniri reos non tamen a si¬
mittant. uł cum ea subeant penam.
&iterum se inelinans scribebat in terra¬
quos p̃uidebat citius exituros quam¬
plura interrogaturos. D ocet autem
nos sicut & ante correptionẽ alternuis
Audientes autem unus post unũ exi¬

Expanded text:
ditis malis alicujus non temere judicare, sed prius digito discretionis, nos ipsos intus discutere sicut ibi dicit: Qui sine peccato est, vestrum primus in eam lapidem mittat; quasi diceret: Prius sitis justi, postea ream puniatis. Sic enim jubet lex puniri reos; non tamen a simittant, vel cum ea poenam subeant. Et iterum se inclinans in terraquos pplura interrogaturos. Docet autem nos sicut et ante correptionem alterius, Audientes autem haec, unus post unum exi
Abbreviated transcription (Latin):
consuetũdo inde ꝑ om̃s ꝓuintiaᷤᷤ
emanauit. S dum hȩc inttalia
geruntur. ualens lo õdibilis
imꝑator. in orientis partib cru¬
deli p̾cepit edicto. ut monachi
militarent: & nolentes uissit
int̾fici. Qua ꝑsecutione furen¬
te: multa scoꝵ agmina mona
store nũdasset. in cesaream capãdo

Expanded text:
consuetudo inde per omnes provincias consuetudo inde per omnes provincias emanavit. Sed dum haec in Italia geruntur, Valens, Deo odibilis imperator in Orientis partibus crudeli praecepit edicto, ut monachi militarent, et nolentes jussit interfici. Qua persecutione furente, multa sanctorum agmina monacstore nudasset, in Caesaream Cappado
Abbreviated transcription (Latin):
decessum fr̃is cũ nepotib siuis
arriana. malignã sectam qm
ualentiniano marito suo iuuẽ¬
te celauerat. eo de functo detexit.
& orthõdoxos ledere cepit. Tẽp̃¬
tauit deuiq scm ambrosiũ in
exilium mittere. d dum ille in¬
dicto reginȩ exire de eccłia nolloe:
cepit iustina ppłm adu̾sus eum
tia. ut animas qmͣ epm̃ mallet
amittere. Unde illa sͥ iniuriam
factam estimans. apũd filiũ cepit
conqueri. Tunc adolescentulus
querimonia matris inflãmat᷑.
exercitũ misit qui eccłiam ob¬
sideret. ut eam nemo catholicꝰ
ingrederetur. Sr omp̃s ds corda mi.¬
litum ad eccłiȩ munim̃tũ conũ¬
tit. & egredi quidẽ ñ sinebant.
ingredi uͦ ñ ꝓhibebant. Ambͦ¬
sius uͦ cum orthõdoxis qui intra
eccłiam tenebantur inclusi. ie¬
iuniis & continus uigiliis do
uacabat. Qua occasione. iugi¬
liȩ. hymni. & antiphonȩ in ec¬
clesia mediolanensi pͥmũ cepe¬
runt celebrari. Cuiꝰ celebritatis

Expanded text:
decessum fratris cum nepotibus suis decessum fratris cum nepotibus suis Ariana, malignam sectam, quam Valentiniano marito suo vivente celaverat, eo defuncto detexit, et orthodoxos laedere coepit. Tentavit denique sanctum Ambrosium in exsilium mittere. Sed dum ille indicto reginae exire de Ecclesia nollet, coepit Justina populum adversus eum tia, ut animas quam episcopum mallent amittere. Unde illa sibi injuriam factam existimata, apud filium coepit conqueri. Tunc adolescentulus, querimonia matris inflammatus, exercitum misit qui ecclesiam obsideret, ut eam nemo catholicus ingrederetur. Sed omnipotens Deus corda militum ad ecclesiae munimentum convertit; egredi quidem non sinebant, ingredi vero non prohibebant. Ambrosius vero cum orthodoxis, qui intra Ecclesiam tenebantur inclusi, jejuniis et continuis vigiliis Deo vacabat. Qua occasione vigiliae, hymni et antiphonae in Ecclesia Mediolanensi primum coeperunt celebrari, cujus celebritatis
Abbreviated transcription (Latin):
subrogatur. Int̾ea ualentinia¬
nus xp̃i cultor saxonum gentẽ
iurtute t̾ribilem oppressit. &¬
alanos adeo contriuit ut meoti¬
das paludes expetere compelleret.
S rursus cos illue insecutus. dũ
situ & difficultate locoꝵ impedi¬
retur. troianos qui sicambriam
inhabitabant sibi in auxilium
euocauit. Quib decennio tribu¬
ta si ei auxiliarent᷑ indulsit. Qͦ
ꝓmissione animati. cũ ẽẽnt loco¬
rum gnari. eos facile a palũde ꝓ¬
turbauerunt. Quoꝵ uirtutem
admiratus augustus. francos ã
ferocitate eos appellauit. Quoꝵ
originem uel successionẽ inferiꝰ.
latius explicabo. floruit ꝑ idem
tempus sc̃s martinus turonensis
ep̃e. Deniq ualentinianus augu¬
stus anno imꝑii fui .xi. apũd bri¬
gicionem oppidum defunctus ẽ.
Quo uita pͥuato. milites italiȩ
assumentes ualentimanũ fili¬
imꝑium ꝓuexerunt. fr̃e eius
gratiano suꝑstite & ualente eoꝵ
gͦ oleo odibilis imꝑator. post

Expanded text:
subrogatur. Interea Valentiniasubrogatur. Interea Valentinianus, Christi cultor, Saxonum gentem virtute terribilem oppressit, et Alanos adeo contrivit, ut eam Meotidas paludes expetere compelleret. Sed rursus eos illuc insecutus, dum situ et difficultate locorum impediretur, Trojanos, qui Sicambriam inhabitabant, sibi in auxilium evocavit. Quibus decennio tributa, si auxiliarentur, indulsit. Qua promissione animati, cum essent locorum gnari, eos facile a palude perturbaverunt. Quorum virtutem admiratus Augustus, Francos a ferocitate eos appellavit. Quorum originem vel successionem inferius latius explicabo. Floruit per idem tempus sanctus Martinus Turonensium episcopus. Denique Valentinianus Augustus anno regni sui undecimo apud Brigitionem oppidum defunctus est. Quo vita privato, milites Italiae assumentes Valentinianum filiimperium provexerunt, fratre ejus Gratiano superstite et Valente eorum  Deo odibilis imperator, post
Abbreviated transcription (Latin):
magnꝰ cuiꝰ supra meminimꝰ.
uoluntate militũ apũd niceam
urbem imꝑator creatus. imꝑauit
annis .xi. Iste ualentẽ: frẽm su¬
um sibi in consortiũ
assumpsit. & sͥ quidẽ occĩd¬
occidu¬
as retinuit. fr̃i uͦ suo
orienta¬
les partes regendas
cõces¬
sit. Uerũ iste ualens cõu¬
gis suȩ seductus ẽ alloquio in he¬
resim arrianoꝵ. cum ẽẽt ante
fide catholicus. & scdo baptizat᷑
est ab eudoxio ep̃o arrianoꝵ. qͥ
constantino politanȩ urbis gub¬
nacula tunc tenere uidebatur.
Qui in ipso baptismate iureuirã¬
do obligauit miserũ ualentem.
ut in impietate maneret. &
traria sapientes expelleret. D
malignam insecłationẽ dui te¬
xit. nec iuuente fr̃e uoluntati
potestatem ad miscuit. illiꝰ auc¬
toritate comp̃ssus. His dieb au¬
xentius arriani dogmatis asser¬
tor qui mẽdiolanensiũ dui tenu¬
erat presulatũ. sero defunctus
est. Cui ambrosius adhuc cathe¬
cuminus. uir consularis ꝑ uocẽ
infantis in contione designatꝰ

Expanded text:
Magnus, cujus supra meminimus, voluntate militum apud Nicaenam urbem imperator creatus, imperavit annis undecim. Iste Valentem fratrem suum sibi in consortium regni assumpsit, et sibi quidem occiduas retinuit, fratri vero suo orientales partes regendas concessit. Verum Valens conjugis suae seductus est alloquio in haeresim Arianorum, cum esset ante fide Catholicus et secundo baptizatus est ab Eudoxio episcopo Ariano, qui Constantinopolitanae urbis tabernacula tenere videbatur. Qui ipso baptismate jurejurando obligavit miserum Valentem, ut in impietate permaneret, et contraria sapientes expelleret. Sed malignam insectationem diu texit, nec vivente fratre voluntati potestatem admiscuit, illius auctoritate compressus. His diebus Auxentius Ariani dogmatis assertor, qui Mediolanensium diu tenuerat praesulatum, sero defunctus est. Cui Ambrosius adhuc cathecumenus vir consularis per vocem infantis in concione designatus
Abbreviated transcription (Latin):
degauis ẽ exilio relegatus. Quo
dum in eustodia teneretur. conti¬
git ut ibidem die palmarũ ueni
secus domũ qua eustõdiebatur i¬
illos pulcherrimos ũsus qui nẽ
usq ꝑ galliam in eadem sollemp¬
nitate psalluntur. a se ẽditos ꝑfe
nestram decantaut. quoꝵ hoc est
exordium. G loria laus & honortͥ
sit rex xp̃e redemptor. Quib uerb̃
imꝑator emollitus: mox eum auĩ¬
culis absolui precepit. & pͥori gr̃a
rẽdonauit.Florut qͦ ꝑ ĩdem tempꝰ
rabanus. Porro lotharius post pa-¬
tris obitum ñ multis dieb euolu¬
tis. aduersa ualitũdine correptus.
monachus factus ẽ. relinquens
imꝑii. karolus uͦ franciam. bur¬
gundiam. & aquitaniã obtinuit
solus. Lũdouico autẽ in italia fuc¬
cessit lotharius. & lothario hugo.
Isti sunt qͦ qui post lũdouicum
imꝑauerunt in alemannia. Lu¬
douicus. karolus. arnulphus. lu¬
doiuieus. conradis. henricus. otho.
otho. henricus. conradus. henri¬
cus. henricus. lintherus. Uerum

Expanded text:
degavis est exilio relegatus. Qui dum in custodia teneretur, contigit ut ibidem die palmarum venirsecus domum qua custodiebatur iillos pulcherrimos versus, qui nunc usque per Galliam in eadem solemnitate psalluntur, a se editos per fenestram decantavit, quorum hoc est exordium. Gloria, laus, et honor tibi sit, Rex Christe Redemptor. Quibus verbis imperator emollitus, mox eum a vinculis absolvi praecepit, et priori gratia condonavit. Floruit quoque per idem tempus Rabanus. Porro Lotharius post patris obitum non multis diebus evolutis adversa valetudine correptus, monachus factus est, relinquens imperii. Carolus vero Franciam, Burgundiam, et Aquitaniam obtinuit solus. Ludovico autem in Italia successit Lotharius, et Lothario Hugo. Isti sunt quoque, qui post Ludovicum imperaverunt in Alemania, Ludovicus, Carolus, Arnulfus, Ludovicus, Conradus, Henricus, Otho, Otho, Otho, Henricus, Conradus, Henricus, Henricus, Luiterus. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
miericho & cetera. Homo iste qͥ
de ierłm in iericho descendit & in latro¬
nes incidit sicut in omeliis legimus ge¬
culpam corruens ꝑ antiqui hostis fraudu¬
lentiam ueste immortalitatis ẽ spoliatum
ratum. fecerat d̾s sicut alio loco ãramꝰ
hominem ad imaginem & similituchnem
suam. Ad iaginem sccłm rationem. ad
Isimilitudinem scđ̾m dilectionẽ ut ꝑ utrãq
d̃o mhereret. & inherendo beatus eẽt.
Sed diabolus humane beatitudim iui¬
imaginem dĩ scđm rationẽ uulnerauit
eum ꝑ ignorantiam boni. in eo uͦ quod
factuserat ad similitudinẽ di uuln̾auit
eum ꝑcon cupiscentiam mali. Homo
autem uil Oneratus & spoliatus semun
tura possit diuina similitudo que ẽ in
dilectione penitus corrumpi. diuina ta-¬
men imago que ẽ in ratione non potest
penitus deleri. Quamuis enĩtanta ma¬
licia possit affici ut boni nichil diligat
non tamen potest tanta ignorantia ex¬
cecari ut nichil noscat ueri. Recte gͥ di¬

Expanded text:
ericho . Homo iste, qui de Jerusalem in Jerico descendit et in latrones incidit, sicut in homiliis legimus, geculpam corruens, per antiqui hostis fraudulentiam veste immortalitatis et innocentiaratum. Fecerat Deus, sicut alio loco diximus, hominem ad imaginem et similitudinem suam . Ad imaginem, secundum rationem; ad similitudinem secundum dilectionem, ut per utrumque Deo inhaereret, et inhaerendo beatus esset. Sed diabolus, humanae beatitudini inviimaginem Dei secundum rationem, vulneravit eum per ignorantiam boni. In eo vero quod factus est ad similitudinem Dei, vulneravit eum per concupiscentiam mali. Homo autem spotura possit divina similitudo, quae in dilectione est, penitus corrumpi, divina tamen imago, quae est in ratione, non potest penitus deleri. Quamvis enim tanta malitia possit affici, ut nihil diligat boni, non tamen tanta potest ignorantia caecari, ut nihil noscat veri. Quod in
Abbreviated transcription (Latin):
nentur stucdeant p̃dicare. s & alia multa
scđm ea que scripta sunt laborent ȩxco¬
gitare & aliis ꝑ p̃dicationẽ manifestare.
In die autem udicii cum dñs redierit
scđm meritum recdaet p̃mium. Sec̃ cũ
dñs in cura ista exigat etiam nr̃a. quid
dicturi quid facturi sumus quiraro
uł numquam expendimus suaSi
nũquam litteram simplicem narramus.
quid de nobis erit. qui etiam innume¬
rabiles sententias adiuuante gr̃a ꝑ nr̃m
studium & laborem excogitatas uł saltĩ
ab aliis auditas & diligentissime in cor
deberemus. Possumus itaq dicere quod
in hac figura ierłm ẽ contemplatio suꝑna.
Homo quidam humana natura. iericho
miseria mundana. latrones demones.
descensus culpa. uestes immortalitas et
innocentia. uulnera uitia leuita &e sacer¬
dos patres antiqui siue etiam ministri
ueteris sacerdotii. samaritanus xp̃c
iumentum caro oleum blanda conso¬
latio. uinum austera increpatio eleua¬

Expanded text:
nentur studeant praedicare, sed et alia multa nentur studeant praedicare, sed et alia multa secundum ea quae scripta sunt laborent excogitare, et aliis praedicatione manifestare. In die autem judicii cum Dominus redierit, secundum meritum reddet praemium. Sed, cum Dominus in cura ista exigat etiam nostra, quid dicturi, quid facturi sumus, qui raro vel nunquam expendimus ea quanunquam litteram simplicem narramus, quid ne nobis erit, qui etiam innumerabiles sententias, adjuvante gratia, per nostrum studium et laborem excogitatas, vel saltem ab aliis auditas, et diligentissime in corddeberemus? Possumus itaque dicere, quod in hac figura, Jerusalem est contemplatio superna; homo quidam, humana natura; Jericho, miseria mundana; latrones, daemones; descensus, culpa; vestes, immortalitas et innocentia; vulnera, vitia; levita et sacerdos, patres antiqui, sive ministri veteris sacerdotii; Samaritanus, Christus, jumentum caro; oleum, blanda consolatio; vinum, austera increpatio; eleva
Abbreviated transcription (Latin):
tionis & ꝑ leticiam diuinam similitudinem
quam determinauit in iocinditate dilectionis.
tacucurrit. Qui homini uulnerato
oleum & uinum infudit dũ ꝑ p̃dicati¬
onem suam illi &e blandam consolati¬
onem & austeram increpationẽ exhibu¬
it. Alligans uulnera eius in iumentũ
suum leuauit. dum ꝑ carnem assũp¬
tam in cruce suspensus morte sua culpa
illius expiauit. In stabulum duxit dũ
intra scam eccłiam collocauit. S tabu¬
lum scam̃ eccłiam significat. quia sic̃
nimenta in stabulo suas mundicias
dimittunt. sic peccatores qui bestialiter
ante uixerunt ꝑ confessionẽ &e satisfac¬
tionem inscã eccłia peccata fua depo¬
nunt. Altera die duos denarios ꝓtulit.¬
& stabulario ut curam euis ageret dedit.
om̃ibus qui eccłiam gubernare n̾ebent
utriusq testamenti scientiam &e p̃di¬
candi grãm distribuit. Debent p̃lati¬
in cura egroti aliquid suꝑerogare ut ñ
selum ea que in duobus testamentis conti¬

Expanded text:
tionis; et per laetitiam, divinem similitudinem, tionis; et per laetitiam, divinem similitudinem, quam determinant in jucunditate dilectionis. ta cucurrit, qui homini vulnerato vinum et oleum infudit, dum per praedicationem suam illi et blandam consolationem et austeram increpationem exhibuit. Alligans vulnera ejus in jumentum suum levavit, dum, per carnem assumptam in cruce suspensus, morte sua culpam illius expiavit. In stabulum duxit, dum intra sanctam Ecclesiam collocavit. Stabulum autem Ecclesiam significat; quia, sicut jumenta in stabulo suas immunditias dimittunt, sic peccatores, qui bestialiter antea vixerunt, per confessionem et satisfactionem in sancta Ecclesia peccata sua deponunt. Altera die protulit duos denarios stabulario, et ut curam ejus ageret, dedit,nis, omnibus qui Ecclesiam gubernare debent, utriusque Testamenti scientiam, et praedicandi gratiam distribuit. Et in cura aegroti aliquid supererogare, ut non solum ea quae in duobus Testamentis conti
Abbreviated transcription (Latin):
non tamen ẽ penitus corruptus. In eo
namq etiam post uulnera uixit quosibi
qualiscũq scintilla sensus remansit. Ho¬
stilis gͦ gladius hominem penitus non ex¬
tinxit. dum ineonaturalis boni dignicatẽ
omnino delere non potuit. & de huuis
sententie ratione psalmista taliter
intulit dicens. Cor mundum crea in
bus meis. Per cor enĩ mundum diui
nam inse designans similitudinem
et ꝑ sp̃m rectum diuinam imaginem
dum cor mundum inse creari sp̃m̃ uͦ
rectum petiit renouari conuenienter
insintiauit & diuinam similitudinẽ
in toto posse corrumpi & diuinam
imaginẽ nequaqitam posse prorsus
deleri. Ibinamq ubi nichil boni reman-¬
sit bonum tamen si restauretur creatur.
Est autẽ cordis mundicia. in ꝑfecta d̃ĩ di¬
lectione. rectitudo uͦ sp̃c. insana ratiõe.
Quod autem sccłm p̃cedentes p̃destinatiões
diuina in nobis imago & diuma similitu¬
do possint accipi doctores in alterius cu¬
iuscdam uersiculi expositione declarant.

Expanded text:
non tamen est penitus caecatus. In eo namque etiam post vulnera vixit, quo ipsi qualiscunque scintillula sensus remansit. Hostilis ergo gladius hominem penitus non exstinxit, dum in eo naturalis boni dignitatem omnino delere non potuit, et de hujus ratione sententiae. Psalmista taliter intulit, dicens: Cor mundum crea in n visceribus meis . Per cor enim mundum, in se divinam designat similitudinem; per spiritum rectum, divinam imaginem. Dum cor mundum in se creari, spiritum rectum petiit renovari, convenienter insinuavit et divinam similitudinem in toto posse corrumpi, et divinam imaginem nequaquam prorsus posse deleri. Ibi namque, ubi nihil boni remansit, bonum, si tamen restauretur, creatur; et Est autem cordis munditia, in perfecta Dei dilectione; rectitudo vero spiritus, in sana ratione. Quod autem secundum praecedentes distinctiones divina in nobis imago et divina similitudo possunt accipi, doctores in alterius cujusdam versiculi expositione declarant,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicauerat ꝑpetͣt. saltem qͥa ui¬
dicauit erubescat. Sicut gͥ p̃la
tollat. ita subiectis ꝓuidendum ẽ
ne sͣ rectoꝵ facta displiceant. Si
autẽ magistroꝵ uita iure rep̃hen
uenerari necesse ẽ. imitari appetas.
aut quẽ imitari despicis uenerari
contemnas. Subtił enĩ uiateneñda
ẽ rectitũdinis & humilitatis. ut sic

Expanded text:
judicaverat, perpetrat, saltim quia judicavit, erubescat. Igitur sicut praelattollat, ita subjectis providendum est, ne sibi Rectorum facta displiceant. Si autem magistrorum vita jure reprehendut quem venerari necesse est, imitari appetas, aut quem imitari despicis, venerari contemnas: subtilis etenim via tenenda est rectitudinis, et humilitatis, ut sic
Abbreviated transcription (Latin):
Habet aũ candelabrũ inferiꝰ pẽdẽ.
& suꝑ pedem hastam erectam suꝑ
hastam sperulam ꝑ cͥcuitũ. & suꝑ
sperulam acumen eui imponitur
luminare. Pes uͦ candelabri habet
tͥa brachia. equał longitũdinis. e¬
quał magnitũdinis. uniꝰ forme. u¬
nius int̾ se distantiȩ. Significat

Expanded text:
Habet autem candelabrum inferius pedem, Habet autem candelabrum inferius pedem, et super pedem hastam erectam, et super hastam sphaerulam per circuitum, et super sphaerulam acumen, cui imponitur luminare. Pes vero candelabri habet tria brachia, aequalis longitudinis, aequalis magnitudinis, unius formae, unius inter se distantiae. Sign
Abbreviated transcription (Latin):
lis ẽ. Quod dicit paruũ. humili¬
fidelis animasi aliqñ facit mag¬
na: in conspectu conditoris estimat
parua. In lectulo uͦ solemꝰ a labo¬
rib quiescere. & dormiendo uisi¬
bilia ignorare. Recte gͦ ꝑ lectulum
contemplatio figuratur. In eo nãq
qui consistit ab incursu tẽptatio¬
num & afflictione laboꝵ quiescit.
& ut̾nis & et̾nis intentus quid
foris agatur ñ attendit. ꝑ mensã
significat᷑ scͥptura. Sicut enu
mensa repletur cibis. sic sacͣ scͥp¬
tura repleta ẽ sententiis. & aliã
nob̾ refectionẽ tͥbuit ꝑ hystoriã.
aliam ꝑ allegoriã. aliam ꝑ tͦpolo¬
giam. Aliam ꝑ uetꝰ testamentũ:
aliam ꝑ nouum. Sella designat¬
eruditionẽ. Seolere namꝙ solent
Doctores qui alios erũdiunt. Et be¬
ne mensam sella sequitur: qͥa iustũ
est ut qui scͥpturã audieñdo uł le¬
gendo lidicit. aliis ꝑ doctrinam
tribuat bonum. qd agnoseit. Can¬
delabrum instrumentũ est lumĩs.

Expanded text:
lis est . Quod dicit parvum humililis est . Quod dicit parvum humilifidelis anima, si aliquando facit magna in conspectu Conditoris, aestimat parva. In lectulo vero solemus a laboribus quiescere, et dormiendo visibilia ignorare. Recte ergo per lectulum contemplatio figuratur. In ea qui consistit, ab incursu tentationum, et afflictione laborem quiescit, et internis et aeternis intentus quid foris agatur, non attendit. Per mensam significatur Scriptura. Sicut enim mensa repletur cibis, sic sacra Scriptura repleta est sententiis, et aliam nobis refectionem tribuit per historiam, aliam per allegoriam, aliam per tropologiam, aliam per Vetus Testamentum, aliam per Novum. Sella designatcruditionem. Sedere namque solent doctores qui alios erudiunt. Et bene mensam sella sequitur, quia justum est ut qui Scripturam audiendo vel legendo didicit, aliis per doctrinam tribuat bonum quod agnovit. Candelabrum instrumentum est luminis.
Abbreviated transcription (Latin):
rem uͥtutis. Uenit xp̃e ad animã
sp̃ualit̾ eam uisitando. hospitatur
apud eam illam iustificañdo tͣnsit
aliqndo illi grãm subtͣhendo. A¬
liqudo enim ex parte gram subtͣ¬
hit. ut humilietur mens que de
se numis sublunia sentit: s itm̃
redit. dum itm̃ infundit. Uir mu¬
lieris huiꝰ.i. animȩ rationalis in¬
tellectus ẽ. qͥ uirib & sensu sͤ insi¬
tis ꝑ naturam. uł collatis ꝑ grãm.
anime debet p̃esse. consulere. pro¬
udere. eam regere. ducere. & ex ea
pereare. Cum hoc iuro accipit aĩa
consilium dicens. Animãduerto
qd̾ utir iste łi sc̃s sit. qͥ frequent̃
faciamꝰ inquit ei cenacłm paruũ.
& ponamꝰ in eo lectulum & mensã
& sellam. & candelabrũ. ut cum
uenerit ad nos maneat ibi. Cena¬
culum eo q̃d sursum eleuatur sp̃u¬
alem significat conu̾sationẽ. Quã
bene fecerat cenaculum istuđ hu¬
ic helyseo. paulus. qͥ de se sͥq simi¬
lib ait. Nr̃a autẽ conũsatio in ce¬

Expanded text:
rem virtutis. Venit Christus ad animam rem virtutis. Venit Christus ad animam spiritualiter, eam apud eam illam justificando, transit aliquando illi gratiam subtrahendo. Aliquando enim ex parte gratiam subtrahit, ut humilietur mens, quae de se nimis sublimia sentit. Sed iterum redit, dum iterum infundit. Vir mulieris hujus, id est animae rationalis intellectus est, qui viribus et sensu sibi insitis per naturam vel collatis per gratiam, animae debet praeesse, consulere, providere, eam regere, ducere, et ex ea procreare. Cum hoc viro anima accipit consilium, dicens: Animadverto quod vir iste Dei sanctus sit, qui frequenter ei coenaculum parvum, et ponamus in eo lectulum, et mensam, et sellam, et candelabrum, ut cum venerit ad nos, maneat ibi. Coenaculum eo quod elevatur, spiritualem designat conversationem. Quam bene fecerat coenaculum istud huic Eliseo Paulus qui de se, sibique similibus ait: Nostra autem conversatio in coe
Abbreviated transcription (Latin):
de helyseo. Aninadũto qd
uir cdi sc̃s ẽ iste. qui tͣnsit ꝑ nos fre¬
quenter. faciamus gͦ ei cenaculũ
paruum. & ponamus ei in eo lec¬
tulum & mensam. & sellam. et
candelabrum. ut cum uenũt ad
nos maneat ibi. Helyseus qui in¬
terp̃tatur salus cłi. & nominis in¬
terpretatione & miraculoꝵ oꝑati¬
onẽ. & uirtutũ epercitatione: et
bonorum oꝑum exhibitione & ho¬
neste conũsationis scĩtate & pꝰ mor¬
tem mortui resuscitatione xp̃m
significat. Sunamitis quȩ int̾pre¬
tatur captiua siue coccinea. aĩam
boli sanguine suo redemit. helyse¬
us fepe uenit ad sunamitẽ femi
uenit ad animã. Uenit ꝑ creatura¬
rum contemplationẽ. uenit ꝑ scͥp¬
turarum lectionẽ. uenit ꝑ mira¬
culoꝵ oꝑationem. uenit ꝑ p̃cep
nam aspirationẽ. uenit ꝑ aduer¬
sitatem. uenit ꝑ ꝓsꝑitatem. uenit
mala comminando. uenit bona
pinitendo. uenit mala auferen¬
do. uenit bona conferendo. uenit
ꝑ cognitionẽ u̾itatis. uenit ꝑ amo¬

Expanded text:
nimadverto quod vir Dei sanctus est iste, qui transit per nos frequenter. Faciamus ergo coenaculum parvum, et ponamus ei in eo lectulum, et mensam, et sellam, et candelabrum, ut cum venerit ad nos, maneat ibi. Facta est iterpretatur salus Dei, et nominis interpretatione, et miraculorum operatione, et virtutum exercitatione, et bonorum operum exhibitione, et honestae conversationis sanctitate, et post mortem mortui resuscitatione, Christum significat. Sunamitis, quae interpretatur captiva sive coccinea, animamboli sanguine suo redemit. Eliseus saepe venit ad Sunamitidem feminmodis venit ad animam. Venit per creaturarum contemplationem, venit per Scripturarum lectionem, venit per miraculorum operatiornam inspirationem; venit per adversitatem; venit per prosperitatem; venit mala comminando; venit bona promittendo; venit mala auferendo; venit bona conferendo; venit per cognitionem veritatis; venit per amo