comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicens : Quia & discipuli ihũ in nomine
cius aqua baptizant.: ipse tamen ma¬
gis baptizare intellegendus. ẽ. qui
peccata dimittit Baptizat quoque
siue fraternȩ carit̾atis aecendit ĩa
baptis mate ascensurus in caelũ dicit
Sed diligentius intuendum est: quia
cum dixisse. superquẽ uideris spm̃
descendentẽ. addidit & manentem
super eum: Et inscõs enim eius sps
descendit. uerum quia quã diusunt
incorpore. peccato carere nequeunt.
quia caelestium contemplationi sẽꝑ
oculum mentis intendere non suffi¬
ciunt. sed saepius hunc ad terrenȩ
curam conuersationis inflectunt.
In eorum procul dubio cordibus
sp̃s aliquando uenit. aliquando re¬
cedit: Unde dictum est Sp̃s ubi uult
spirat. & uocẽ eius audis sed nonscis
unde ueniat & quo uadit Uenit quip¬
pe adscõs: uadit ascĩs sp̃s. ut quem
semper habere idonei non sunt cius
ꝑ tempora redeuntis crebraluce refi¬
nec sordidȩ cogitationis maculam
quã refuger& ullã inuenit. Mansit

Expanded text:
docens quia etsi discipuli Jesu in nomine ejus aqua baptizant, ipse tamen magis baptizare intelligendus est qui peccata dimittit. Baptizat quoquesive fraternae charitatis accendit. baptismate ascensurus in coelum, dixit . Sed diligentius intuendum est quia cum dixisset: Super quem videris Spiritum descendentem, addidit, Et manentem sdescendit: verum quandiu sunt in corpore, peccato carere nequeunt, quia coelestium contemplationi semper oculum mentis intendere non sufficiunt; sed saepius hunc ad terrenae curam conversationis inflectunt: in eorum procul dubio cordibus Spiritus aliquando venit, aliquando recedit. Unde dictum est, Spiritus, ubi vult, spirat, et vocem ejus audis, sed non scis unde veniat, aut quo vadat . Venit quippe ad sanctos, vadit a sanctis Spiritus, ut quem semper habere idonei non sunt, ejus per tempora redeuntis crebra luce refinec sordidae cogitationis maculam, quam refugeret, ullam invenit. Mansit
Abbreviated transcription (Latin):
cumess& filius dĩ. didicit ex his
quaepassus est obocdientiam:
& consum matus. factus est omnibus ob¬
temperantibus sibi causa salutis acternę:
Appellatus adõ pontifex. iuxta ordi¬
nem melchi sedech Ocquo grandis
nobis sermo & interpretabilis addi¬
cendũ : qñm in becilles facti estis ad au¬
diendum. Et enim cum deberitis
magistri esst propter tempus: rursus
indigetis ut uos doceamini quae sunt ele¬
menta ex ordii sermonum dĩ: & facti
estis quibus lacte opussit non solido cybo
Omnis enim quilactis est particeps
enim est. Pcrfectorum autem est solidus
cẏbus eorum quipro consuetudine exer¬
citatos habent sensus. ad discretionem
boni ac mali

Expanded text:
cum esset Filius didicit ex his quae passus est oboedientiam et consummatus factus est omnibus obtemperantibus sibi causa salutis aeternae appellatus a Deo pontifex iuxta ordinem Melchisedech de quo grandis nobis sermo et incendum: quoniam imbecilles facti estis ad audiendum. Etenim cum deberetis magistri esse propter tempus, rursum indigetis ut vos doceamini, quae sint elementa exordii sermonum Dei: et facti estis quibus lacte opus sit, non solido cibo. Omnis enim, qui lactis est particeps, enim est. Perfectorum autem est solidus cibus, eorum, qui pro consuetudine exercitatos habent sensus ad discretionem boni ac mali
Abbreviated transcription (Latin):
turum. quẽ primo uiderant iudicatũ
ONturbati sunt
om̃s quiuidebant eos. & ex al¬
tato dõ ut dixi. prȩdicato xp̃o
uisisunt iudaei. a quibusdam iudaeis
uisi funt deficientes inscrutationib
suis : Uidebant enim illi in nomine
crucifixi. & occisi manibus suis fieri
tanta miracula : recesserunt corde
ab eis quiper manserunt inimpictate :
Displicuit eis illorum duricia. quae¬
sierunt consilium salutis suae & dixe¬
runt apostolis: Quid faciemus
Conturbati ergo sunt om̃s qui uideban
eos. idest intelli gebant quod linguȩ eoꝵ
infirmatȩ sunt super eos. quiintelli ge¬
bant quia in omnib suis malis perscru¬
tationib consiliorum ubique defece¬
homo. idest utens ratione ad intelle¬
genda quaefacta erant: unde illi
qui non timuerunt pecora potius
nominandisunt. bestiȩ potius in¬
manes. & truces: Leo rapieNs &
rugiens ille adhuc populus: At
uero omnis homo timuit. id est
qui credere uoluerunt. qui udiciũ

Expanded text:
turum, quem primo viderant judicatum, turum, quem primo viderant judicatum, Conturbati sunt omnes qui videbant eos. Exaltato Deo, ut dixi, praedicato Christo, visi sunt Judaei a quibusdam Judaeis, visi sunt deficientes in scrutationibus suis. Videbant enim illi in nomine crucifixi, et occisi manibus suis, fieri tanta miracula: recesserunt corde ab eis qui permanserunt in impietate; displicuit eis illorum duritia; quaesierunt consilium salutis suae, et dixerunt Apostolis: Quid faciemus? Conturbati ergo sunt omnes qui videbant eos : id est, qui intelligebant quod linguae eorum infirmatae sunt super eos, qui intelligebant quia in omnibus suis malis perscrutationibus consiliorum ubique defecehomo: id est omnis utens ratione ad intelligenda quae facta erant. Unde illi qui non timuerunt, pecora potius nominandi sunt, bestiae potius immanes et truces. Leo rapiens et rugiens, ille adhuc populus. At vero omnis homo timuit: id est, qui credere voluerunt, qui judicium
Abbreviated transcription (Latin):
scrutationes. Quid est quod
dixisti. o infelix astutia:
Tantum nȩdeseris lucẽ consili
pietatis. & in profunda uersu¬
tiae demergeris ut hoc dicas. dicite
quia uobis dormientib uenerunt
discipłr eius. & abstulerunt eumͦ Dor
mientes testes adhibesuere tu ipse
obdormisti. quiscrutando talia defecisti.
Si dormieba&. quid dere potuerunt.:
Sinihil uiderunt. quomodo testes st̃:
Sed defecerunt scrutantes scrutationes:
Defecerunt aluce dĩ. defecerunt in ipso
effectu consiliorum suorum: Quando
quod uoluerunt nihil proficere potu¬
erunt. utique defecerunt: Quare hoc:
Quia accessit homo. & coraltum. &
ex altatus est ds̃: Propterea põstea cũ
innotinss& xp̃i resurrectio. & ueni¬
ens sp̃s scs impler& fiducia mentem quorun.¬
dam discipuloꝵ. ut audirent iam mor¬
tem. non timentes praedicare quod
uiderant. ex altato dõ inmaiestate
sua. qui propter nram infirmitatem
humilis iudicatus est. & ubi coeperuN
tuba caelesti personare iudicem uen¬

Expanded text:
runt eum. Quid est quod dixisti, o infelix astutia, tantumne deseris lucem consilii pietatis, et in profunda versutia demergeris, ut hoc dicas: Dicite quia vobis dormientibus venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum! Dormientes testes adhibes: vere tu ipse obdormisti, qui scrutando talia defecisti. Si dormiebant, quid videre potuerunt? si nihil viderunt, quomodo testes sunt? Sed defecerunt scrutantes scrutationes: defecerunt a luce Dei, defecerunt in ipso effectu consiliorum suorum: quando quod voluerunt, nihil perficere potuerunt, utique defecerunt: Quare hoc? Quia accessit homo, et cor altum; et exaltatus est Deus. Propterea postea cum innotuisset Christi resurrectio, et veniens Spiritus sanctus impleret fiducia timentes quosdam discipulos, ut auderent jam mortem non timentes praedicare quod viderant, exaltato Deo in majestate sua, qui propter nostram infirmitatem humilis judicatus est; et ubi coeperunt tubae coelestes personare judicem ven
Abbreviated transcription (Latin):
Ille bonis tribuat salutare &emplum.
hic malis ostendat correctionis reme¬
dium: Ille proemia meriti scĩ expect&.
hic supplicia semet corrigendo decli¬
net: Sicfit: ut & iustus głam bene uiuen¬
do ad quirat: & peccator correctus in¬
dulgentiam diuina pietate ꝑcipiat:¬

Expanded text:
Ille bonis tribuat salutare exemplum, Ille bonis tribuat salutare exemplum, hic malis ostendat correctionis remedium. Ille praemia meriti sancti exspectet, hic supplicia semet corrigendo declinet. Sic fit ut et justus gloriam bene vivendo acquirat, et peccator correctus indulgentiam divina pietate percipiat
Abbreviated transcription (Latin):
libuerit uum. huic tuum conpensa¬
ri totum non poterit meritum:
Ceterum optunditur sensus. confun¬
runt pensari obsequia. sidiuina cõ¬
quimur. qui semet peccart non patt᷑.
qui iudicium suac mentis ex aminans
ontendit ut placeat: ut promereat᷑
instat ut seruiat elaborat: Ceterum
quem aut peccare delectat. aut pro¬
priac mentis segnitia aut in conside¬
ratione actus. aut uanitas uitae sic
mancipat uitiis. ut sit materia delic¬
torum. minister culparum. seminari¬
um peccatorum. ita ut inse duplex sce¬
lus & geminum crimen admittit.
& quod debita dño seruitutis non
reddet obsequia . & quod innumera
beneficia peccando cius pensare niti¬
tur contumelia: Quarenitatur ius¬
tus mcrita ꝓpria beneficiis caelestib
co aequare. nitatur & peccator uitia
quae &ercebat horrerȩ: Ille augmen¬
tis scãe uitae increscat. hic peccata
dampnando. iustitiã quã non amabat
&erceat: Iustus meliorata uita ꝓfici¬
at. peccator corrigatur ut uiuat:

Expanded text:
libuerit unum, huic tuum compensalibuerit unum, huic tuum compensari totum non poterit meritum. Caeterum obtunditur sensus, confunrunt pensari obsequia, si divina benquimur qui semet peccare non patitur, qui judicium suae mentis examinans, contendit ut placeat, ut promereatur instat, ut serviat elaborat. Caeterum quem aut peccare delectat, aut propriae mentis segnitia, aut inconsiderati actus, aut vanitas vitae sic mancipat vitiis, ut sit materia delictorum, minister culparum, seminarium peccatorum, ita ut in se duplex scelus et geminum crimen admittat, et qui debita Domino servitutis non reddit obsequia, et qui innumera beneficia peccando ejus pensare nititur contumelia. Quare nitatur justus merita propria beneficiis coelestibus coaequare, nitatur et peccator vitia quae exercebat horrere. Ille incrementis sanctae vitae increscat, hic peccata damnando, justitiam quam non amabat exerceat. Justus ad meliora vitae proficiat, peccator corrigatur et vivat.
Abbreviated transcription (Latin):
bus quac mihi retribuit: Quaerit
ꝓpheta scissimus quibus meritis bene¬
ficia diuina conpenset: quo famula¬
tus genere munera ꝑcepta coacquet.
quibus obsequiis tantis possit muneri¬
bus respondere. quo seruitutis gone¬
re innumera debeatdona & infinita
beneficiorum genera comparare:
Sit lic& &cellens hominum meritũ
sit naturȩ iura conseruans. sit legũ
iussis optemperans. impleat fidem ius¬
titiam teneat. uirtutes ex erceat:
Dampnet uitia. peccata repellat.
Exemplum semet imitantibus praẽ¬
beat: siquid gesserit parum est: quic¬
quid defecerit minus: omẽ enĩ meritũ
breue est comparatione donorum:¬
UI Numera beneficia sipoteris: & tunc
considera quod mereris: Cum benefi¬
ciis caelestibus tua facta perpen de.
cum diuinis muneribus actus proprios
meditare: Nec dignum te iudicabis
eo quod fueris. si intellegas quod mere¬
ris : Igitur debeneficiis innumeris di¬
uina inte pietate conlatis. elige quod

Expanded text:
bus quae mihi retribuit ? Quaerit bus quae mihi retribuit ? Quaerit Propheta sanctissimus quibus meritis beneficia divina compenset, quo famulatus genere munera percepta coaequet, quibus obsequiis tantis possit muneribus respondere, quo servitutis genere innumera debeat dona et infinita beneficiorum genera comparare. Sit licet excellens hominum meritum, sit naturae jura conservans, sit legum jussis obtemperans, impleat fidem, justitiam teneat, virtutes exerceat, damnet vitia, peccata repellat, semet exemplum imitantibus praebeat, quidquid gesserit parum est, quidquid fecerit, minus. Omne enim meritum breve est comparatione donorum. Numera beneficia, si potes, et tunc considera quod mereris. Cum beneficiis coelestibus tua facta perpende, cum divinis muneribus actus proprios meditare, nec dignum te judicabis eo quod fueris, si intelligas quod mereris. Igitur de beneficiis innumeris divina in te pietate collatis elige quod
Abbreviated transcription (Latin):
nec terminum : Quippe cum nec fensus
ad inuestigandum sufficiat. nec scien¬
tia suppetat adlaudandum: In mensi¬
tas enim beneficiorũ superat cogitati¬
ones sensuum : & innumera multitu¬
do donorum uincit uolubilitatem
uerborum: Nec sitotũ uitae tempus
oris obsequia occupent. laudes tene¬
ant. gratiarũ actiones insistant. p̃o¬
teris pensare quod debes: quare dan¬
da nobis est opera. ut cotis uiribus
deuotiomentis indiuina obsequia
&seratur. & laudũ glorias õs nr̃m
peromẽ tempus frequentare cogat᷑.
Non quo inistis debita coppensent᷑.
sed ut nrãe deuotionis uoluntas his
conãtibus dinoscatur: ut quicquid
fragilitas detrahit ad conplendum.
hoc deuotio conferat ad promeren¬
dum:utiam quia uis non quia per¬
ficis expungaris. necquia debita con¬
pensas. sed quia parere desideras:
Uelle cnim ipsum &pungitur. quia
per inmensi tatem rerum id ipsum
quod cupimus explicare nondatur
Quidretribuam inquit dñõ : de omi¬

Expanded text:
nec terminum, quippe cum nec sensus nec terminum, quippe cum nec sensus ad investigandum sufficiat, nec scientia suppetat ad laudandum: immensitas enim beneficiorum superat cogitationes sensuum, et innumera multitudo donorum vincit volubilitatem verborum. Nec si totum vitae tempus oris obsequia occupent, laudes teneant, gratiarum actiones insistant, poteris pensare quod debes. Qua in re danda nobis est opera, ut totis viribus devotio mentis in divina obsequia exeratur, et laudum glorias os nostrum per omne tempus frequentare cogatur, non quo in istis debita compensentur, sed ut nostrae devotionis voluntas his conatibus dignoscatur, ut quidquid fragilitas detrahit ad complendum, hoc devotio conferat ad promerendum, ut jam quia vis, non quia perficis expungaris, nec quia debita compensas, sed quia parere desideras. Velle enim ipsum expungitur, quia per immensitatem rerum idipsum quod cupimus explicare non datur. Quid retribuam, inquit, Domino pro omni
Abbreviated transcription (Latin):
mine remaner&: nec qui contẽpne¬
r& ulterius ess& quia contẽptor
homo digne acmerito interiret:
Oeniq quisque talis es quim hoc
contẽptu consistis. quicreaturae
imperas & creatori non seruis. qui
dominatum exerces. & dñm non ag¬
noscis Time dñm pacientem. nese¬
uerum sentias iudicem: Corrigat
te dilatio differentis. necensura puni¬
at uindicantis: Facile enĩ obsequio
tuo facies dm̃ propitium: siconuer¬
sus iam mutaueris uitium: Vsuratũ
cnim redditur: quicquid dilatione
temporis feneratur. Uec esse iã pote¬
rit inpunitum. cui morã temporis
non potuit dare remedium: Quid
retribuam dño: sihumana condicio
genitori quid debeat noscat. atque
ut cius beneficiorum innumeram
multitudinem momentis omnibus
retractando intellegat: inueniet
suae seruitutis obsequia. continuis
laudibus iigi gratulatione ȩquare
non posse: Neque enim beneficia abeo
praestita atque conlata. uel modũ
poterunt habere uel numerũ. certe

Expanded text:
mine remaneret, nec qui contemnemine remaneret, nec qui contemneret ulterius esset, quia contemptor homo digne ac merito interiret. Denique quisquis talis es, qui in contemptu consistis, qui creaturae imperas et Creatori non servis, qui dominatum exerces et Dominum non agnoscis, time Dominum patientem, ne severum sentias judicem. Corrigat te dilatio differentis, ne censura puniat judicantis. Facile enim obsequio tuo facies Deum propitium, si conversus jam mutaveris vitium. Usurarum enim redditur quidquid dilatione temporis feneratur: nec esse jam poterit impunitum, cui mora temporis non potuit dare remedium. Quid retribuam Domino? Si humana conditio genitori quid debeat, noscat, atque si ejus beneficiorum innumeram multitudinem momentis omnibus tractando intelligat, inveniet suae servitutis obsequia continuis laudibus jugi gratulatione aequare non posse. Neque enim beneficia ab eo praestita atque collata, vel modum poterunt habere, vel numerum, certe
Abbreviated transcription (Latin):
Tempora alternis uicibus immutan¬
tur frondescunt siluae: amocnant᷑
campi: prata uirescunt. animantia
cuncta diuersis usib procreata.
edunt fȩtus. parent imperio. obse¬
quia seruant. scatent fontes. amnes
pluunt: institutis terminis maria
coercentur. Caud& posthiemem
uerna temperies: aestatis flagrantia.
dequoquit messes: auc tumnitas temu¬
lenta suis ex hib& ubertates hicme
maritantur imbrib terrae: suis insti¬
tutis cuncta deseruiunt. solus homo
dõ non scruit: Quid sitibi uniuersa
natura constanter edicer&. ego tibi
adnorerũ parere prȩcepta sum.
ego circate iussa implere: instituta
seruare: nascentia cuncta tribuere
genitoris impcrio iussa sum: Deniq
parco. optempero. seruio: & te mu¬
tato non mutor: Pareo inquã rebelli
optempero procaci: deseruio con¬
temptori: C eterum simihi instituta
mutare. uissa peruer tere. necessa¬
ria denegare. rerũ dñs praecepiss&.¬
& creatura cuncta uiduata. ho¬

Expanded text:
Tempora alternis vicibus immutanTempora alternis vicibus immutantur, frondescunt silvae, amoenantur campi, prata virescunt, animantia cuncta diversis usibus procreata edunt fetus, parent imperio, obsequia servant, scatent fontes, omnes fluunt, institutis terminis maria coercentur. Gaudet post hiemem verna temperies, aestatis flagrantia decoquit messes, autumnitas temulenta suas exhibet ubertates: hieme macerantur imbribus terrae: suis institutis cuncta deserviunt, solus homo Deo non servit. Quid si tibi universa natura constanter ediceret. Ego tibi a Domino rerum parere praecepta sum; ego circa te jussa implere, instituta servare, nascentia cuncta tribuere genitoris imperio jussa sum: denique pareo, obtempero, servio, et te mutato non mutor. Pareo, inquam, rebelli, obtempero procaci, deservio contemptori. Caeterum si mihi instituta mutare, jussa pervertere, necessaria denegare rerum Dominus praecepisset, creatura cuncta viduata ho
Abbreviated transcription (Latin):
& mortissibi sententiã adquisiuit:
Et tamen creatura adhuc eius seruat
imperium: licet ipsi creatori suum
denegarit obsequium: Vnde appar&
quid suae felicitati detraxerit: cum
peccatorum merita. eius statũ adhuc
mutare non possint: Crauaris homo
inisto grauaris: & inxcusabili poena
adstringeris: contẽpnis creatorem:
& cius imperas creaturȩ: Despicis
tium: Benefici is dei ꝑfrueris: & cius
potentiam non extimescis: Etcum
tibi ꝑcum cuncta deseruiant᷑: solus
illi ipse non seruis: Bis delinquis.
& geminum acduplex crimen incur¬
ris. Dumnec proconditione ut ser¬
uus obsequeris. nec pro potestate
data dño famularis: Tibi caclũ indie
lucis splendore uestitur: & solis fulgo¬
ribus decoratur: Innocte clarissimo
lunȩ speculo & astrorũ fulgore uario
polus ipse lustratur: ut dici noctisq
uicissitudine & numerositas tẽporũ
dinoscatur. & post diurnum laborẽ
requies miseris mortalib pracbeat᷑

Expanded text:
 mortis sibi sententiam acquisivit.  mortis sibi sententiam acquisivit. Et tamen adhuc creatura ejus servat imperium, licet ipse Creatori suo denegaret obsequium. Unde apparet quid suae felicitati detraxerit, cum peccatorum merita ejus statum adhuc mutare non possunt. Gravaris, homo, juste gravaris, et inexcusabili poena astringeris. Contemnis Creatorem, et ejus imperas creaturae. Despicis obsequium. Beneficiis Dei perfrueris, et ejus potentiam non extimescis. Et cum tibi per eum cuncta deserviant, solus ipse illi non servis. Bis delinquis, o homo, et geminum ac duplex crimen incurris, dum nec pro conditione ut servus obsequeris, nec pro potestate data Domino famularis. Tibi coelum in die lucis splendore vestitur et solis fulgoribus decoratur, in nocte clarissimo lunae speculo et astrorum fulgore vario polus ipse illustratur, ut diei noctisque vicissitudine et numerositas temporum dignoscatur, et post diurnum laborem requies miseris mortalibus praebeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
auctoris: N ec enim facile poterat.
te uelleue: quod manus sacra con¬
finxit. & caclestis flatus inuitalem
sub stantiam animauit: Maxime
cumidem artifex dĩ potestatt̃ suã
nomnem fabricã cidem homini
futrat traditurus ut quẽ sccim prȩ¬
sidem postse facere disponebat. eun¬
dem facer& plenum atque ꝑfectũ.
habentem in sese & dignitatẽ qua
prȩceller& & potestatẽ qua cunctis
inimantibus imꝑcrar&: soli scruiens
illi a quo ci cuncta fuerant subiugata:
ut imperar& mundo seruir& dõ
creatorẽ susciper&. creaturã sibi pa¬
rere conpeller& Tantumq dicionis
sese dño debere ꝑspicer&. quantum
ipse a creatura &iger& habens in pro¬
pria potestate: & oboedientiã. & con¬
temptum. O boedientiã. qua uiue¬
r& Contẽptum. quo digne ꝓmeri¬
tis interir&: Unde effectum est. ut con¬
tẽpnendo mor t̾em incider&: qui
oboediendo uiuere potuiss&: Vnde
potestatem concessam. dum incontẽp¬
tum ꝓtulit. & uitae priuilegium ꝑdidit.¬

Expanded text:
auctoris. Neque enim facile poterat esse vel leve quod manus sacra confinxit et coelestis manus in vitalem substantiam animavit, maxime cum idem artifex Deus potestatem suam in omnem fabricam eidem homini fuerat traditurus, ut quem secundum praesidem post se facere disponebat, eumdem faceret plenum atque perfectum, habentem in se et dignitatem qua praecelleret, et potestatem qua cunctis animantibus imperaret, soli serviens illi a quo ei cuncta fuerant subjugata, ut imperaret mundo, serviret Deo, Creatorem suspiceret, creaturam sibi parere compelleret, tantumque ditionis sese Domino debere prospiceret, quantum ipse a creatura exigeret, habens in propria potestate et obedientiam et contemptum, obedientiam qua viveret, contemptum quo digne pro meritis interiret. Unde effectum est ut contemnendo in mortem incideret, qui obediendo vivere posset. Unde potestatem concessam dum in contemptum protulit, et vitae privilegium perdidit, et
Abbreviated transcription (Latin):
tamen om̃ium xp̃i martyrũ pretiosa
est mors designata: Quod cnĩ paruuli
occisi sunt significat ꝑhumilitatis meri¬
tum ad martyrii ꝑueniendũ głam:
Et quia nisi quis conuersus fuerit &
effectus ut paruulus: non possit animã
dare ꝓxp̃o. Quod inbehlecm & in
om̃ib finib eius occisisunt: ostendit
non solum iniudȩa unde eccłȩ coepit¬

Expanded text:
i martyrum pretiosa mors est designata. Quod enim parvuli occisi sunt, significat per humilitatis meritum ad martyrii perveniendum gloriam, et quia nisi conversus fuerit quis, et effectus ut parvulus, non possit animam dare pro Christo. Quod in Bethleem et in omnibus finibus ejus occisi sunt, ostendit non solum in
Abbreviated transcription (Latin):
quigustant & uident quã suauis est
dñs quã beatusuir quisperat in eum.
qui custodiunt uias suas ut nondelin¬
quant in lingua sua: quidonec suꝑ ẽ.
non loquunt᷑ labiis iniquitatẽ. nec
lingua corum meditabitur mendatiũ.
Quileuant manus suas admandata di-
quaediligunt. qui abom̃i uia mala
ꝓhibent᷑ pedes suos ut custodiant uer¬
bum dĩ. isti om̃s suos sensus petra spiri¬
talis ex ercitii se ostendunt habere
circumcisos. Petrinis quidẽ cultris
circumcisionẽ fieri legimus. ꝑ& ra
aut̃ erat xp̃s. C uius fide. spe & cari¬
tate . non solũ inbaptismate sed in om̃i
prorsus actione: deuota purificant᷑
corda bonorum: Quae & ipsa cotidi¬
ana nrã circũcisio. id ẽ continua
cordis mundatio. semꝑ octaui dici
sacramentũ celebrare non desistit.
quia nos in eemplum dominicae
resurrectionis quae oc taua die idẽ.
post septimam sabbati facta eft: scĩfi¬
care consueuit. ut quomodo surrexit

Expanded text:
qui gustant et vident quam suavis est qui gustant et vident quam suavis est Dominus, quam beati viri qui sperant in eo, qui custodiunt vias suas ut non delinquant in lingua sua, qui donec superesnon loquuntur labiis iniquitatem, nec lingua eorum meditatur mendacium, qui levant manus suas ad mandata Dei quae diligunt, qui ab omni via mala prohibent pedes suos ut custodiant verbum Dei, isti omnes suos sensus petra spiritualis exercitii se ostendunt habere circumcisos. Petrinis quippe cultris circumcisionem fieri legimus: petra autem erat Christus, cujus fide, spe et charitate, non solum in baptismate, sed in omni prorsus actione devota purificantur corda bonorum. Quae et ipsa quotidiana nostra circumcisio, id est continua cordis mundatio, semper octavae diei sacramentum celebrare non desistquia nos in exemplum Dominicae resurrectionis, quae octava die, id est post septimam sabbati facta est, sanctificare consuevit, ut quomodo resurrexit
Abbreviated transcription (Latin):
uisus : quib uoce ueritatis dicitur.
Q ui est &x dõ uerba dĩ audit: ꝓpterea
uos non auditis. quia ex dõ non estis
Incircũcisi sunt aurib in circũcisi
lingua & manib quorum os locutũ. ẽ
uanitatẽ. & dex tera eorũ dextera
iniquitatis : quilocuntur pacẽ cũ ꝓxi¬
mo suo. mala autem sunt incordibus
corum & dextera eorũ repletaest
munerib Incircũcisi sunt gustu. quos
ꝓph&a redarguit dicens. Uȩ quipo¬
tentes estis adbibiendum uinũ. & uiri
fortes ad miscendam ebrictatem
Incircũcisi olfactu & tactu: qui un¬
guento & uariis odorib sunt delibuti¬
qui secuntur amplexus meretricis.
aspergentis cubile suum myrra & aloc
& cinnamomo. Incircumcisi gressib
dequib psalmista cõmemorat. C.on¬
tritio& infelicitas inuiseorum. &
uiam pacis non cognouerunt: At qui
om̃i custodia seruant suum cor. qui
auertunt oculos suos neuideant
uanitatẽ. qui sepiunt aures suas
spinis neaudiant linguã nequam.

Expanded text:
visus: quibus voce Veritatis dicitur: visus: quibus voce Veritatis dicitur: Qui est ex Deo, verbum Dei audit. Propterea nos non auditis, quia ex Deo non estis . Incircumcisi sunt auribus, incircumcisi lingua et manibus sunt, quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis: qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem sunt in cordibus eorum, et dextera eorum repleta est muneribus. Incircumcisi sunt gustu, quos propheta redarguit, dicens: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . Incircumcisi olfactu et tactu, qui unguento et variis odoribus sunt delibutiqui sequuntur amplexus meretricis, aspergentes cubile suum myrrha, et aloe et cinnamomo. Incircumcisi gressibus, de quibus Psalmista commemorat: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . At qui omni custodia servant suum cor, qui avertunt oculos suos ne videant vanitatem, qui sepiunt aures suas spinis, ne audiant linguam nequam,
Abbreviated transcription (Latin):
subire remedia . Deponamus scđm
pristinam conuersationẽ ueterem
hominẽ quicorrumpitur scđm deside¬
ria erroris. Renouemur spũ mentis¬
nrae & induamus nouũ hominẽ qui
scđm dm̃ creatus est iniustitia & scĩ tate
ueritatis Neque audientes circũcisio¬
nẽ in uno corporis nr̃i membro nos
castigare sufficere credamus. sed sicut
idem alibi monet apłs. mundemus nos
a bom̃i labe & inquinamento carnis
& sp̃s. ꝑficientes scĩficationẽ in timore
di. Relegamus acta apłorum. uide¬
amus beatissimum proto martẏrem
stephanum iudacis secum dño ꝑsequen¬
tibus terribiliter intonantẽ: duri
in circum cisi cordib & aurib sunt
qui sps scĩ monitis resistunt. est utiq
cordium & aurium circumcisio: Et si
ẽ. cordium & aurium. est & om̃ium
&x terioris interiorisq hominis nr̃i sen¬
suum: Quienĩ uiderit mulierem
ad concupiscendum eam. qui habuerit
oculos sublimes. huius incircũ cisus. ẽ.

Expanded text:
subire remedia. Deponamus secundum subire remedia. Deponamus secundum pristinam conversationem veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris, renovemur spnostrae, et induamus novum hominem, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis. Neque audientes circumcisionem in uno corporis nostri membro nos castigare, sufficere credamus: sed sicut idem alibi monet Apostolus: Mundemus nos ab omni labe et inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei ; relegamus Acta apostolorum, videamus beatissimum protomartyrem Stephanum Judaeis se cum Domino persequentibus terribiliter intonantem: Duri incircumcisi cordibus et auribus sunt, qui Spiritus sancti monitis resistunt, est utique cordium et aurium circumcisio. Et si est cordium et aurium, est et omnium exterioris interiorisque hominis nostri sensuum. Qui enim viderit mulierem ad concupiscendam eam, qui habuerit oculos sublimes, hujus incircumcisus est
Abbreviated transcription (Latin):
temporis fine beata. quando uera
omimodȩ circum cisionis gła chorus¬
cante. non ultra corpus quod corrũpit᷑
ad grauat animã. non terrena in habi¬
tatio deprimit sensũ multa cogitantẽ.
sed corpus iam incorruptibile lȩtificat
animam. & subleuat caelestis inhabi¬
tatio totũ hominẽ uisioni sui condito¬
ris inherentem: Cuius aeterni diei
beatitudinẽ ꝓph&a in illo cuius suprã
meminimus psalmo consequent̃ expo¬
nit: animã suam ipse. & om̃is interio¬
ris sui hominis affectus. adbenedicen¬
dum dnm̃. recordandasq om̃s eius
retributiones excitans. Quiredimit
de in teritu inquit uitam tuã : quisati¬
at inbonis desiderium tuum. quicoro¬
nat te inmiseratione & miscđia. reno¬
uabitur sicut aquilȩ iuuentus tua.
huius pulcherrimȩ renouationis quasi
summȩ circumcisionis desideramus
prȩmia ꝑtingere. Curemus interim
primitiuȩ circũcisionis & renouationis.
quae cotidiano uirtutũ exercitio fit

Expanded text:
temporis fine beata, quando vera temporis fine beata, quando vera omnimodo circumcisionis gloria coruscante, non ultra corpus, quod corrumpitur, aggravat animam; non terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem, sed corpus jam corruptibile laetificat animam, et sublevat coelestis inhabitatio totum hominem visioni sui conditoris inhaerentem. Cujus aeterni diei beatitudinem Propheta in illo, cujus supra meminimus, psalmo consequenter exponit, animam suam ipse et omnes interioris sui hominis affectus ad benedicendum Dominum recordandasque omnes ejus retributiones excitans: Qui redimit de interitu, inquit, vitam tuam, qui satiat in bonis desiderium tuum, qui coronat te in miseratione et misericordia, renovabitur sicut aquilae juventus tua. hujus pulcherrimae renovationis, quasi summae circumcisionis, desideramus praemia pertingere, curemus interim primitivae circumcisionis et renovationis, quae quotidiano virtutum exercitio fit,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi hierosolimã cũ laudibus hostiarũ
munus acceptabile deferri Uera
enim circumcisione purgatus. tẽplu
dñi cummunerib: ingreditur. qui
gła resurrectionis ab om̃i labe morca¬
litatis ex coctus. cum bonorũ fructib
operũ suꝑnȩ ciuitatis gaudia sempit̾na
subit. Disrupisti inquiens uincula
mea tibi sacrifi cabo hostiã laudis.
Uota mea dnõ reddam in atriis domus
dñi in conspectu omis populi eiꝰ. in me¬
dio tui hierłm. Quoddesiderantissi¬
mum tempus caelestis introitus illa dies
octaua qua circũcisio cęlebrat᷑ indicat
Sex &enim sunt huius scłi aetatẽs notis¬
simis temporum distinctȩ articulis.
inquib ꝓdõ laborib insistere . & pro
adipiscenda requie sempiter na
ad tempus operari necesse. ẽ Septi¬
ma . ẽ. aetas. non in hac sedinalia uita
quiescentium. usq ad tempus resurrecꝰ¬
tionis animarũ. Octaua aut̃ actas.
ipsa .ẽ. diesresurrectionis sine ullo

Expanded text:
Domini Hierosolymam cum laudibus hostiarum Domini Hierosolymam cum laudibus hostiarum munus acceptabile deferri. Vera enim circumcisione purgatus templum Domini cum muneribus ingreditur qui gloria resurrectionis ab omni labe mortalitatis excoctus, cum bonorum fructibus operum supernae civitatis gaudia sempiterna subit. Disrupisti, inquiens, vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis. Vota mea Domino reddam in atriis domus Domini, in conspectu omnis populi ejus, in medio tui Hierusalem . Quod desideratissimum tempus coelestis introitus illa dies octava, qua circumcisio celebratur, indicat. Sex etenim sunt hujus saeculi aetates notissimis temporum distinctae articulis, in quibus pro Deo laboribus insistere, et pro adipiscenda requie sempiterna ad tempus operari necesse est. Septima est aetas non in hac, sed in alia vita quiescentium usque ad tempus resurrectionis animarum. Octava autem aetas ipsa est dies resurrectionis sine ullo
Abbreviated transcription (Latin):
nobisIhũ id ẽ saluatoris nomen ace¬
perit. non expositione ut a nobis posi
intellegi. sed sollicita acuigili egeo
intentione. ut etiã nos possimus cius&
nominis participatione saluari
Legimus quippe angło interp̃ tante
quia ipse saluum faciet popłm suum
apeccatis eorum: Et indubitanter
credimus acsperamus. quia qui apecca¬
tis saluat. ipse etiam acorruptionib
quae ob peccata contigerunt. &¬
abipsa morte saluare non omittit.
psalmista testante quiait. Quiꝓpitis
fit om̃ib iniquitatib tuis. quisanat
om̃s languores tuos. Dimissis quippe
om̃ib iniquitatib nr̃is. ad integrũ
om̃s languores nr̃i sanabuntur. cũ
resurrettionis apparente gła. nouis¬
sima inimica destructa fuerit mors
Et haec .ẽ. uera plenaria nr̃a circũci¬
sio. cũ indie iudicii cunctis simul
animȩ carnisq: corruptionib ex uti
mox ꝑ acto iudicio aduidendam
ꝑpetuo creatoris nr̃i faciem. aulã
regni caelestis ingredimur: Quod ẽ
txpice paruulos circũcisos ad templũ

Expanded text:
nobis, Jesu, id est, Salvatoris nomen acceperit, non expositione ut a nobis possit intelligi, sed sollicita ac vigili eget intentione, ut etiam nos possimus ejusdem nominis participatione salvari. Legimus quippe, angelo interpretante, Quia ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Et indubitanter credimus ac speramus, qui a peccatis salvat, ipse etiam a corruptionibus, quae ob peccata contigerunt, et ab ipsa morte salvare non omittit, Psalmista testante, qui ait: Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos . Dimissis quippe omnibus iniquitatibus nostris ad integrum omnes languores nostri sanabuntur, cum resurrectionis apparente gloria novissima inimica destructa fuerit mors. Et haec est vera et plenaria nostra circumcisio, cum in die judicii cunctis simul animae carnisque corruptionibus exuti, mox peracto judicio ad videndam perpetuo Creatoris faciem, aulam regni coelestis ingredimur, typice designans parvulos circumcisos ad templum
Abbreviated transcription (Latin):
telleger& esse parentem. Unde beatꝰ
apłs petrus credentes degentibus
fęminas. adhumilitatis castitatis
& modestiȩ uirtutẽ ꝓuocans. eiusdẽ
matris nrãe sa rȩdebita cũ laude
meminit. Sicut sara inquit oboedic¬
bat abrahȩ dominũ cũ uocans. cuius
estis filiae benefacientes. & non tim̃tes
nominis excelsi meruis se consortium.
sespercepta in xpo purificatione
baptismi salutaris diriuatũ a nomint
xp̃ĩ gaudeant mutuasse cognomen.
Ethocusque ad finem firmũ intemera¬
tumq seruare contendant. gauden¬
tes in se illud esaiae uaticinium esse
complctum Et seruos suos uocabit
nomine alio : hoc .ẽ. nominexpiano
quonunc om̃s serui xp̃i se delectant᷑
insigniri. Neque enim nomen aliud
sub caelodatũ . ẽ. hominib. inquo
oporteat nos saluos fieri: Unde
proph&a consequenter adiungit
In quo quibenedicendus est. suꝑ terra
bene dicetur indño amen. Dicit &ali¬

Expanded text:
telligeret esse parentem. Unde beatus telligeret esse parentem. Unde beatus apostolus Petrus credentes de gentibus feminas ad humilitatis, castitatis et modestiae virtutem provocans, ejusdem matris nostrae Sarae debita cum laude meminit. Sicut Sara, inquit, obediebat Abrahae, dominum eum vocans, cujus estis filiae benefacientes, et non timentenominis excelsi meruisse consortium, si percepta in Christo purificatione, baptismi salutaris derivatum a nomine Christi, gaudeant mutuasse cognomen, et hoc usque ad finem firmum intemeratumque servare contendant, gaudentes in se illud Isaiae vaticinium esse completum: Et servos suos vocabit nomine alio , hoc est nomine Christiano, quo nunc omnes servi Christi se delectantur insigniri. Neque enim nomen aliud sub coelo datum est hominibus, in quo oporteat eos salvos fieri. Unde propheta consequenter adjungit: In quo benedicendus super terram, benedicetur in Domino, amen . Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Quã exeo credimus sumptã. qđ abra¬
hampatriarcha qui primus circũcisio¬
nis sacramentũ intestimonium suae
magnȩ fidei & diuinȩ ad eũ promissio¬
nis accepit: eodẽ die suae suorũ que
circũcisionis etiam nominis amplifica¬
tione simulcũ sua coniuge benedici
ꝓmeruit. ut qui eatenus abram pater
ex celsus dictus ẽ. deinde abraham
id ẽ. pater multarũ gentiũ uocaret᷑.
quia patrẽ inquit multarũ gentiũ
constituite. Quac fidelissima promis¬
sio tam late ꝑ orbem iampatet impl& a.
ut etiam nos ipsi degentib ad fidei illius
deuotionẽ uocati. ipsum nospatrem
spiritaliter habere gaudeamus: dicen¬
tuã non uocabis sarai sedsaram: id est
non uocabis principẽ meã. sed principẽ
Uidelicet aꝑte docens. ut eam quȩ tante
fidei particeps & socia facta est: non
propriȩ principẽ suae domus. sed
absolutȩ principẽ : id est om̃ium rectȩ
credentiũ fȩminarum uocar&. & in¬

Expanded text:
quam ex eo credimus sumptam quod Abraquam ex eo credimus sumptam quod Abraham patriarcha, qui primus circumcisionis sacramentum in testimonium suae magnae fidei et divinae ad eum promissionis accepit, eodem die suae suorumque circumcisionis etiam nominis amplificatione simul cum sua conjuge benedici promeruit, ut qui eatenus Abram pater excelsus dictus est, deinde Abraham, id est pater multarum gentium, vocaretur: quia patrem, inquit, multarum gentium constitui te. Quae fidelissima promissio tam late per orbem jam patet impleta, ut etiam nos ipsi de gentibus ad fidei illius devotionem vocati, ipsum nos patrem spiritualiter habere gaudeamus, dicentuam. non vocabis Sarai, sed Saram, id est, non principem meam, sed principem: videlicet aperte docens ut eam quae tantae fidei particeps et socia facta est, non proprie principem suae domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocaret, et in
Abbreviated transcription (Latin):
alias scriptum .ẽ. iustus aut ex fide
uiuit: Sedueniens in carne dei filius.
quisolã carnis naturã nullã autem
peccati contagionẽ traxit deadam.
grae renascentisͥ utrumq genus
purificationis subire dignatus sit
Etcircumcisus uidelicet. c̃. a paren¬
tib octaua die natiuitatis. & tricesi¬
mo aetatis anno baptizatus aiohanne.
immo etiam tertium salutaris hostiȩ
munus. ipse templi dñs ꝓse non respu¬
it offerri. Cuius dici dehinc tricesima
tertia dñõ opitulante urã caritas au¬
ditura simulest. & celebratura myste¬
rium: Cuncta inquam & legalis & euuan¬
gelicȩ purificationis genera quinullo
indiguit dñs suscipere non despexit. ut
& consum mande iãlegis decreta. suo
tẽpore docer& esse saluberrima & ad¬
uenientis euuangelii cunctis fidelib
ostender& aequȩ subeunda remedia
Sed & hoc quod eodẽ die suae circum¬
cisionis nomen ut iħs uocaret᷑ accepit.
adimitationẽ priscȩ fecit obseruationis

Expanded text:
alias scriptum est: Justus autem ex fide alias scriptum est: Justus autem ex fide vivit . Sed veniens in carne Dei Filius, qui solam carnis naturam, nullam autem peccati contagionem contraxit de Adam,gratiae renascentis: utrumque genus purificationis subire dignatus est, et circumcisus videlicet a parentibus octava die nativitatis, et tricesimo aetatis anno baptizatus a Joanne, imo etiam tertium salutaris hostiae munus ipse templi Dominus pro se non respuit offerri. Cujus die dehinc tricesima tertia, Domino opitulante, vestra charitas auditura simul est et celebratura mysterium. Cuncta, inquam, et legalis et evangelicae purificationis genera, qui nullo indiguit, Dominus suscipere non despexit, et consummandae jam legis decreta suo tempore doceret esse saluberrima, et advenentis Evangelii cunctis fidelibus ostenderet aeque subeunda remedia. Sed et hoc quod eodem die suae circumcisionis nomen ut Jesus vocaretur, accepit, ad imitationem priscae fecit observationis,
Abbreviated transcription (Latin):
non potest introire in regnum dĩ
Ipse dudum ꝑlegẽ suã clamabat.
Masculus cuius prȩputii caro circũ¬
cisa non fuerit. peribit anima illa
depopulo suo. quia pactũ meum
irritum fecit: idest quia pactum
uitae inpara dyso hominib mandatũ.
adã praeuaricante trans gressus est.
in quo om̃s peccauerunt. peribit de
coctu scõrum. si non ei fuerit remedio
salutari subuentũ. Utraq ergo puri¬
ficatio. & circũ cisionis uidelicet
in lege. & in euuangelio baptismatis
tollendȩ pracuaricationis primȩ grã
posita est. Et ne cui scłi labentis aetati
suꝑni respectus munera deessent:
illi quoque qui amundi ex ordio usq
ad tempora datae circũcisionis. uel
post datam circumcisionẽ de aliis nati¬
onib dõ placuerunt. uel hostiarum
oblationib uel certe sola fidei uirtute
suas suorumq: animas creatori cõ¬
mendantes. aprimi reatus uinculis
absoluere curabant. Sine fide enĩ
inpossibile est placere dõ Et sicut

Expanded text:
non potest introire in regnum Dei ; non potest introire in regnum Dei ; ipse dudum per legem suam clamabat: Masculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae in paradiso hominibus mandatum Adam praevaricante transgressus est, in quo omnes peccaverunt: peribit de coetu sanctorum, si non ei fuerit remedio salutari subventum. Utraque ergo purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentis aetati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolvere curabant. Sine fide enim impossibile est placere Deo: et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
carne . qui absque om̃i prorsus labe¬
pollutionis apparuit in carne: Etqui
insimilitudine carnis peccati. non
aut̃ in carne peccati aducnit. remedio¬
quo caro peccati consucutrat mun¬
dari hon respiit Sicut etiã undã
baptismatis qua nouȩ grãc populos
apeccatorũ sorde lauari uoluit. ipse
non necessitatis sed exempli causa subut
scire & enĩ debet urã fraternitas.
quia idem salutiferȩ curationis auxiliũ
circũcisio in lege contra originalis pec¬
cati uulnus agebat: Q uod nunc bap¬
tismus agere reuelatȩ grãe tẽpore
consucuit: excepto quod regni cȩlestis
ianuã nec dum intrare poterant: donec
adueniens benedictionẽ dar& quilegẽ
dedit. ut uideri possit ds̃ deorum insy¬
on. Tantum insinu abrahȩ postmortẽ
beata requiȩ consolati. suꝑnȩ pacis
ingressũ. spefelici expectabant
Qui enĩ nunc ꝑ euuangelium suũ
terribiliter ac salubriter clamat.
nisi quis renatus fuerit ex aqua & spũ.

Expanded text:
carne, qui absque omcarne, qui absque ompollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remediquo caro peccati consueverat mundari, non respuit, sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit. Ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit; scire etenim debet vestra fraternitas, quia idem salutiferae curationis auxilium circumcisis in lege, contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit. Excepto quod regni coelestis januam necdum intrare padveniens benedictionem daret, qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion, tantum in sinu Abrahae post mortem beata requie consolati supernae pacis ingressum spe felici exspectabunt. Qui enim nunc per Evangelium suum terribiliter ac salubriter clamat: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ pater non angłm. non archangłm.
sed filium suum unigenitũ mit tere
dignatus est: Quẽ quia indiuinitatis
suae specie uidere nequiuimus. Magna
rursum dilectionis arte ꝓuidit. ut
hunc factum ex muliere. hoc est ex ma¬
ternȩ carnis substantia. sine uirili
admixtione conceptũ. adhumanos
uerũ hominẽ proferr&e aspectus : qui
indiuina uirtute acsubstantia. ma¬
nens ꝑomã quod erat. Uerã naturae
mortalis infirmitatẽ quã non habe¬
bat indueret: Etut nobis necessariã
oboediendi uirtutẽ prȩcipuo cõmen¬
daret exemplo: factum sublege filiũ
suum misit ds̃ inmundũ. Nonquia
ipse legi quicquã debeat. quiunus
magister noster unus.ẽ. legis lator
& iudex. Sed ut eos qui sub lege positi
legis onera portare nequiuerant. sua
conpassione iuuaret. ac deseruili con¬
ditione quae sub lege erat ereptos.
in adoptionẽ filiorũ quae ꝑ grãm est
sua largitate reducer&. Suscepit
igitur circũcisionẽ lege decretam in

Expanded text:
Deus Pater non angelum, non archangelum, Deus Pater non angelum, non archangelum, sed Filium suum unigenitum mittere dignatus est. Quem quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exemplo, factum sub lege, Filium suum misit Deus in mundum: non quia ipse legi quidquam debeat, qui unus magister noster, unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione, qui sub lege erant, ereptos in adoptionem filiorum, quae per gratiam est, sua largitate reduceret. Suscepit ergo circumcisionem lege decretam in
Abbreviated transcription (Latin):
CAM UENERANDAQ
presentis festi memoriã.
paucis quidẽ uerbis euuan¬
gelista conprehendit. sed non pauca
caelestis mysterii uirtute grauida
reliquit Exposita namque natiuita¬
te dominica. cuius gaudia mox angłi
dignis laudib &xtulerunt: pastores
deuota uisitatione celebrarunt. om̃s
qui tunc audiere mirati sunt. Nos
hymnorumq sollempniis exegimus:
sub iunxit atque ait. Et postquam
consum matisunt dies octo ut circum¬
cideretur puer. uocatum .ẽ. nomen eiꝰi¬
quoduocatum c̃. ab angelo priusquã
inutero conciperetur. Haccsunt
festiuitatis hodiernȩ gaudia uenc¬
randa. haec sacrȩ sollempnitas dici.
haec illa supernȩ pictatis munera
sacro scã quae fidelium cordib com¬
mendans apł̃s ait. Quia ubi uenit
plenitudo temporis. misit ds̃ filium
suum factũ ex muliere. factũ sublege
ut eos qui sublege erant redimeret.
ut adoptionẽ filiorũ reciperemus.
Magna namque dispensatione pieta¬
tis ad redemptionẽ generis humani.

Expanded text:
am venerandamque praesentis festi memoriam paucis quidem verbis evangelista comprehendit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita namque nativitate Dominica, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devota visitatione celebrarunt, omnes qui tunc audiere mirati sunt, nos hymnorumque solemniis exegimus, subjunxit atque ait: Et postquam consummati sunt dies octo ut circumcideretur puer, vocatum est nomen equod vocatum est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Haec sunt festivitatis hodiernae gaudia veneranda, haec sacrae solemnitas diei, haec illa supernae pietatis munera sacrosancta, quae fidelium cordibus commendans Apostolus ait: Quia, ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Magna namque dispensatione pietatis ad redemptionem generis humani
Abbreviated transcription (Latin):
nas describens ꝑpetuas: Hi sunt quiue¬
nerunt de tribulatione magna. & laue¬
runt stolassuas. & de albauer cas in san¬
guine agni. Stolas quippe martyres
in sangiune agni lauerunt: dum mebra
sua quaeeculis insipientiũ uisa sunt
poenarũ squalore foedari. sic potius
fuso ꝓxp̃o sanguine. ab om̃ib munda¬
uere contagiis. insuper &beata in¬
mortalitatis luce digna reddi dere
Q uod est lotas. etiam de albasse¬
stolas in sanguine agni Id eosunt inquit
ante thronũ dĩ. & seruiunt ei die ac
nocte intemplo eius Non est labori¬
osa sed amabilis & optanda seruitus
indĩ laudib perpetuo ad sistere
Dies quippe & nox non uicissitudinẽ
temporis ꝓprie. sed ꝑpetuita tẽ tro¬
pice significant: Nox enĩ non crit illic.
sed dies una melior in atriis xp̃i suꝑ
milia. inqua nonplorat rachel filios
suos. sed absterget ds̃ omnẽ lacrimam
aboculis eorum . Dant que uocẽ lacti¬

Expanded text:
nas describens perpetuas: Hi sunt qui venas describens perpetuas: Hi sunt qui venerunt de tribulatione magna, et laverunt stolas suas, et dealbaverunt eas in sanguine Agni . Stolas quippe martyres in sanguine Agni laverunt, dum membra sua, quae oculis insipientium visa sunt poenarum squalore foedari, sic potius fuso pro Christo sanguine ab omnibus mundavere contagiis: insuper et beata immortalitatis luce digna reddidere, quod est lotas etiam dealbassestolas in sanguine Agni. Ideo sunt, inquit, ante thronum Dei, et serviunt ei die ac nocte in templo ejus. Non est laboriosa, sed amabilis et optanda servitus, in Dei laudibus perpetuo assistere: dies quippe et nox non vicissitudinem temporis proprie, sed perpetuitatem tropice significant. Nox enim non erit illic, sed dies una melior in atriis Christi super millia, in qua non plorat Rachel filios suos, sed absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eorum; dantque  A