comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerterentur ꝑuenert ad char¬
ram.quȩ ẽ iu medio tainere con¬
Ta uineuen undecimo die:
Dix̃q Angłs : Tobias frater:
scis quẽ admodũ reliqͥsti patrẽ
liũ. si placet itaq tibi prȩceda¬
nius. & lento gradu sequantur
ter nr̃m familiȩ. simul cum
coniuge tua & cũ animalibus:
Cũq hoc placuisset ut irent:
dix Raphael ad sobiã Tolle tecũ
ex felle piscis: erit enĩ necessariũ:
Tulit itaq lobias ex felle illo: &
abieit̃: Apua uero sedebat sc̃cꝰ¬
uiã cotidie in suꝑcilio montis :¬
unde respicere poterat de longin¬
quo Et dũ ex eodẽ loco specula¬
retur aduentũ eiꝰ: uidit alonge
& ilico cognouit uenientẽ filiũ
suo dicens Ecce uenit filius dus:
Dix̃q Raphael ad lobiã. At
ubi introieris domũ tuã: statĩ
adora dñm dm̃ tuũ. & gratias
agens ei accede ad patrẽ tuũ
& osculare eũ. statĩq lini suꝑ
oculos eiꝰ ex felle isti piscis quod
portas tecũ Scias enĩ qm̃ mox

Expanded text:
erterentur, pervenerunt ad Charan, quae est in medio itinere contra Niniven, undecimo die. Dixitque angelus: Tobia frater, scis quemadmodum reliquisti patrem tuum. Si placet itaque tibi, praecedamus, et lento gradu sequantur iter nostrum familiae simul cum coniuge tua et cum animalibus cumque hoc placuisset ut irent dixit Rafahel ad Tobiam tolle tecum ex felle piscis erit enim necessarium tulit itaque Tobias ex felle illo et abierunt Anna vero sedebat secus viam in supercilio montis unde respicere poterat de longinquo et dum ex eodem loco specularetur adventum eius vidit a longe et ilico agnovit venientem filium suo, dicens: Ecce venit filius tuus: Dixitque Raphael ad Tobiam: At ubi introieris domum tuam, statim adora Dominum Deum tuum: et gratias agens ei, accede ad patrem tuum, et osculare eum. Statimque lini super oculos ejus ex felle isto piscis, quod portas tecum. Scias enim quoniam mox
Abbreviated transcription (Latin):
tossuos uniuersarũ urbiũ & pro¬
iunciarũ reges ac principes sẏriȩ
scilicet mesopotamis & syrusio
bal: & lybiȩ atq ciliciȩ : Qui ue¬
nientes ad holofernem: dixerua:¬
Desinat indignatio tua enra nos:
melius ẽ enĩ ua uiuentes seruiamꝰ
pabudiodonosor regi magno &
subditi simꝰ tibi: quam morientes
cũ interitu pr̃o ipsi scruitutis nr̃ȩ

Expanded text:
tos suos universarum urbium ac provinciarum reges ac principes Syriae, scilicet Mesopotamiae et Syriae, Sobal et Libyae atque Ciliciae, qui venientes ad Holofernem: Desinat indignatio tua erga nos; melius est enim, ut viventes serviamus Nabuchodonosor regi magno, et subditi simus tibi, quam morientes cum interitu nostro ipsi servitutis nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ disꝑsi st̃ a t̾ra isrł reuertentur
ad eam: Om̃is aut̃ deserta t̾ra
eiꝰ replebiti .s: & domꝰ dĩ quȩ in
ea incensa ẽ iterũ reȩdificabitur.
ibiq reuertentur om̃s timentes
dm̃: & relinquent gentes idola
sua & uenient iu hierłm. & in habi¬
tabunt eã. & gaudebunt inea om̃s
reges t̾rȩ: adorantes regem isrł:
Audite ergo filii mei patrẽ ur̃m:
Seruite dño in ueritate: & inqͥ¬
rite ut faciatis quȩ sunt placita
illi. & filiis ur̃is mandate ut faci¬
ant iustitias & elemosynas: ut
sint memores di. & benedicant
dm̃ in om̃i tẽpore: in ueritate &
in tota uircute sua: Nunc ergo
filii audite me: & polite manere
hic sed quacũq die sepelieritis
matre uram circa me ip uno se¬
pulchro: ex eo dirigite gressus
ur̃os ut exeatis hinc: Sideo eñ
quia iniquitas eiꝰ finẽ dabit ei
actũ ẽ aut̃ post obitũ matris¬

Expanded text:
 dispersi sunt a terra Israel, revertentur ad eam. Omnis autem deserta terra ejus replebitur, et domus Dei, quae in ea incensa est, iterum reaedificabitur: ibique revertentur omnes timentes Deum, et relinquent gentes idola sua, et venient in Jerusalem, et inhabit in ea, et gaudebunt in ea omnes reges terrae, adorantes regem Israel. Audite ergo, filii mei, patrem vestrum: Servite Domino in veritate, et inquirite ut faciatis quae sunt placita illi et filiis vestris mandate ut faciant iustitias et elemosynas ut sint memores Dei et benedicant eum in omni tempore in veritate et in tota virtute sua nunc ergo filii audite me et nolite manere hic sed quacumque die sepelieritis matrem vestram circa me in uno sepulchro ex eo dirigite gressus vestros ut exeatis hinc video enim quoniam iniquitas eius finem dabit ei factum est aut
Abbreviated transcription (Latin):
festo eigo uob ueritatẽ. & pon
absconda a uob̾ sernionẽ occul¬
tũ. Quando orabas cũ laeri¬
mis & sepeliebas mortuos s. de¬
relinquebas prandũ. & mortu¬
os abscondebas ꝑ diẽ in domu
tua & uocte sepelieb s. Ego ob¬
tuli oritionẽ tuã dño: E t quia
acceptꝰ eras dõ: necesse fut ist
tẽpratio ꝓbaret te: &. pe mis
me dnis ut curarem te &e Sarr
uxorẽ filii tui adȩmonio libe.¬
rarẽ: Ego enĩ sũ Raphael angłs:
unꝰ ex septẽ qui astamꝰ aute dnĩn:

Expanded text:
non abscondam a vobis sermonem occultum quando orabas cum lacrimis et sepeliebas mortuos et derelinquebas prandium et mortuos abscondebas per diem in domo tua et nocte sepeliebas ego obtuli orationem tuam Domino et quia acceptus eras Deo necesse fuit ut temptatio probaret te et nunc misit me Dominus ut curarem te et Sarram uxorem filii tui a daemonio liberarem ego enim sum Rafahel angelus unus ex septem qui adstam
Abbreviated transcription (Latin):
q ei cyrographũ suũ & recipias
ab eo pecuniã: & roges eũ uenire
ad puptias meas: Scis eñi ipse
qm̃ numerat dies pat̾ m̃s. & si
tardauero una die: plus contri¬
statur anima eiꝰ: Et certe uides
quomꝰ Raguhel c̃iurauerit me:
cuiꝰ adiuram̃tũ spernere ñ possũ:
Iunc Raphael assumens quattu¬
or ex seruis Raguelis. & duos ca¬
ꝑrex̃ & inueniens gabelum.
dedit ei cyrographũ suũ. & rece¬
pit pecuniã. indicauitq ei de
lobia filio Tobiȩ om̃a quȩ gesta
sunt: fecitq eũ secũ uenire ad
nuptias: Cũq ingressus esset
domũ Raguhelis: inuenit Tobiã
discũbentẽ. & exiliens osculati
sunt se inuicẽ: & fleuit gabelus.
benedix̃q dm̃ & dix̃: Benedicat
te dñs ds̃ isrł: quia filius es uiri

Expanded text:
que ei chirografum suum et recipias que ei chirografum suum et recipias ab eo pecuniam et roges eum venire ad nuptias meas scis enim ipse quoniam numerat dies pater meus et si tardavero una die plus contristatur anima eius et certe vides quomodo Raguhel coniuraverit me cuius adiuramentum spernere non possum tunc Rafahel adsumens quattuor ex servis Raguhelis et duos carrexit et inveniens Gabelum dedit ei chirografum suum et recepit omnem pecuniam indicavitque ei de Tobia filio Tobiae omnia quae gesta sunt fecitque eum secum venire ad nuptias cumque ingresdomum Raguelis, invenit Tobiam discumbentem: et exsiliens, osculati sunt se invicem: et flevit Gabelus, benedixitque Deum, et dixit: Benedicat te Deus Israel, quia filius es optimi
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ sanitatis offerrę. ut cognoscat
uniuersitas gentiũ: quia gu es
ds solus in uniuersa t̾ra: Statĩq
pͣcepit seruis suis Raguhel ut
replerent fossam quam feceraN.
priusquã lucesceret: xori aut̃
sue dix̃ ut instrueret coniuuiũ.
& p̾pararet om̃a quȩ in cibos
erant iter agentibus pecessaria:
Duas quoq uaccas pingues e
quattuor arietes occidi fecit : &¬
parari ȩpulas om̃ib uicinis sins.
cunctisq amicis: Et adiurauit
Raguhel tobiã: ut duas ebdoma¬
das inorarentur apud cũ: De om¬
nib aut̃ quȩ possidebat Raguet
dimidiã partẽ dedit lobi aẽ. &.
fecit hanc scripturam: ut pari
dunidia quȩ suꝑerat. post obitũ
eoꝵ Tobit dominio deueniret :¬
Tunc uocauit ad se łobias ange¬
lũ. quẽ quidẽ hominẽ estimabat:
dix̾q ei : Mrarias frater pcto
ut auscultes uerba mea Si meip¬
sũ tradã tibi seruũ: Ñ ero condig¬
nus ꝓuidentiȩ tuȩ: Iam̃ obsecro¬
te: ut ad sumas tibi animalia
siue seruitia & uadas adgabelũ

Expanded text:
erre ut cognoscat universitas gentium quia tu es Deus solus in universa terra statimque praecepit servis suis Raguhel ut replerent fossam quam fecerant priusquam lucesceret uxori autem suae dixit ut instrueret convivium et praepararet omnia quae in cibos erant iter agentibus necessaria duas quoque vaccas pingues et quattuor arietes occidi fecit et parari epulas omnibus vicinis suis et cunctis amicis et adiuravit Raguhel Tobiam ut duas ebdomadas moraretur apud eum de omnibus autem quae possidebat Raguhel dimidiam partem dedit Tobiae et fecit hanc scripturam ut pars dimidia quae supererat post obitum eorum Tobis dominio deveniret tunc vocavit ad se Tobias angelum quem quidem hominem aestimabat et dixit ei Azarias frater peto ut auscultes verba mea si me ipsum tradam tibi servum non ero condignus providentiae tuae tamen obsecro ut adsumas tibi animalia sive servitia et vadas ad Gabelum
Abbreviated transcription (Latin):
ne quando peccato c̃sentias: & p̃¬
t̾miitas p̾cepta dĩ nr̃i Ex sub¬
stantia tua fac elemosynam. &
uoli auercere faciẽ tuã abullo
paupere : Eta eni fiet: ut pec a
te auertatur facies dñi Quomͦ
pocueris: Ita esto misericors: Si
multũ tibi fuerit: abundanter
tribuo: Si exiguũ fuerit etiã
xiguũ libent᷑ imꝑtiri ftude:
rirs in die necessitatis: qm̃ ele¬
mosyna ab om̃i peccato & amor¬
U te liberat: & ñ patietur animã
Mire ip tenebres: E⁊ duci inagna
ent corã sũmiodõ elemosyna.
om̃ib facientib eã dtende
ibi fili ab omi foriicatione. &
p̃ter uxorẽ tuã pũquã patiarsꝰ
erim̃ scire Suꝑbiam nũquã
in tuo sensu aut intuo uerbo
dommnar ꝑmittas. In ipsa eñĩ
uutiũ sũpsit om̃is ꝑditio: Iui¬
cũq aliquid tibi operitꝰ fuerit
Nt meroedẽ ei restitue & mier¬
us merdeimarii tiuapud te om
nu nmanert: Quod ab alio
odis fer tibi iude ne alteri
tu aliquando facias: Panc̃ tuuĩ
cũ esurientib & egenis comede:

Expanded text:
ne aliquando peccato consentias, et praetermittas praecepta dei tui. ex substantia tua fac elemosynam, et noli auertere faciem tuam ab ullo paupere: ita enim fit, ut nec a te auertatur facies domini. quo modo poteris, ita esto misericors. si multum tibi fuerit, abundanter tribue: si exiguum fuerit, etiam exiguum libenter inpertire stude. rizas in die necessitatis. quoniam elemosyna ab omni peccato et a morte liberat, et non patitur animam ire in tenebris. fiducia magna erit coram summo deo elemosyna omnibus, qui faciunt eam. adtende tibi, fili, ab omni fornicatione, et praeter uxorem tuam numquam patiaris crimen scire. superbiam autem numquam in tuo sensu aut in tuo uerbo dominari permittas: in ipsa enim initium sumpsit omnis perditio. quicumque aliquid tibi operatus fuerit, statim mercedem ei restitue: et merces mercennarii aput te omnino non maneat. quod ab alio odis fieri tibi, uide ne alteri tu aliquando facias. panem tuum cum esurientibus egenis comede,
Abbreviated transcription (Latin):
& facite iustitiã cora dõ: creden¬
tes qͦđ faciat uob̾cũ miscđiam
suã : Ego aut̃ & anima mea.ip
eo lȩtabimur: Benedicite dñm
om̃s electi eiꝰ: agite dies lȩtiuiȩ
& c̾fitemini illi: Hierłm ciuitã
dĩ. castigauit te dñs in operib
manuũ tuarũ. confitere dño i
bonis: & benedic dñi seł utt¬

Expanded text:
acite iustitiam coram Deo credentes quod faciat vobiscum misericordiam suam ego autem et anima mea in eo laetabimur benedicite Dominum omnes electi eius agite dies laetitiae et confitemini illi Hierusalem civitas Dei castigavit te Dominus in operibus manuum tuarum confitere Domino in bonis et benedic D
Abbreviated transcription (Latin):
uingit uos: impleatq benedie¬
tonẽ suã inuobis Et accepta
charta. fecert conscriptionem
c̃uigu & post hȩc ȩpulati sui
benedicentes dm̃. Aocauit
ad se Raguhel Aunã uxorem
suã. & p̾cepit ei iet preparant
alterũ cubiculĩ. & introdiyeit
ipeo Sarrĩ filiã suã & lacrimata
ẽ dix̃q ei. Horti animo eftu
filia mi: Dñs cęli dettͥgaudiũ
ꝓ tȩdio qͥđ ꝓpessa es: Postqua
uero e nauerunt: introdaxere
ient̃ ad eã: Recordatꝰ ita
Tobias sermonũ angłi ꝓtulti
de cassidile suo parteni lecons
pos utq ei suꝑ cai bonesuinos.¬
Tunc Raphael angłs app̃hendit
demoniũ: & religauit eũ in de¬
serto superioris egẏpti: Tc̃ hor¬
tatꝰ c̃ uirginẽ Tobias : dixitq ei:
Sarra exurge. dep̃cemur dm̃
hodie & cras. & secundum cras:
quia istis trib noctibus dõ iun¬
giur : Tertia aut̃ transacta
uocte. I Nr̃o erimus coniugio:
Filii quippe scoꝵ sumꝰ: & ñ pos¬
sumꝰ ita coniungi sic̃ gentes quȩ

Expanded text:
vos impleatque benedictionem suam in vobis et accepta carta fecerunt conscriptionem coniugii et post haec epulati sunt benedicentes Deum vocavitque ad se Raguhel Annam uxorem suam et praecepit ei ut praepararet alterum cubiculum et introduxit in eum Sarram filiam suam et lacrimata est dixitque ei forti animo esto filia mi Dominus caeli det tibi gaudium pro taedio quo perpessa es postquam vero cenaverunt introduxerunt iuvenem ad eam recordatus itaque Tobias sermonem angeli protulit de cassidile suo partem iecoris posuitque eam super carbonesTunc Raphael angelus apprehendit daemonium, et religavit illud in deserto superioris Aegypti. Tunc hortatus est virginem Tobias, dixitque ei: Sara, exsurge, et deprecemur Deum hodie, et cras, et secundum cras: quia his tribus noctibus Deo jungimur tertia autem transacta nocte in nostro erimus coniugio filii quippe sanctorum sumus et non possumus ita coniungi sicut et gentes quae
Abbreviated transcription (Latin):
dr nom̃ tuũ in sȩcula sȩculoꝵ:
Dixit itaq Sarra: ¶iserere
nob̾ dñe. miserere nob̾. & couse¬
nescamꝰ ambo pariter sani: At
factũ ẽ circa pulloꝵ cantũ: ac¬
cersiri iuissit Raguhel seruos
suos & abiert̃ cum eout fodere¬
nt sepulchrũ Dicebat enim.
ue sunili modo eueniret ei. qđ
&cȩccris illis septẽ qui sunt ii¬
Ness ad eã: Cumq parasses
fossã. Reuersus Ragulel aduxort̃
lis tuis. & uidcat si mortuus est.
ut sepeliã illũ antequã illucescat:
Et misit unã ex ancillis sius. Quę
ingressa cubiculũ. repperit cos
saluos & in coluines secũ partter
dormieites: Et reuersa puntia

Expanded text:
um in saecula saeculorum dixit itaque Sarra miserere nobis Domine miserere nobis et consenescamus ambo pariter sani et factum est circa pullorum cantum accersiri iussit Raguhel servos suos et abierunt pariter ut foderent sepulchrum dicebat enim ne simili modo evenerit ei quod et ceteris illis septem qui sunt ingressi ad eam cumque parassent fossam reversus ad uxorem lis, ut videat, an mortuus est, ut sepeliam eum antequam illucescat. Et misit unam ex ancillis suis. Quae ingressa cubiculum, invenit eos salvos et incolumes, securiter d
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽ meã conuerto  Ad te oculos
meos conuerto: Peto añe ut de
uuculo imꝓperi huiꝰ ab soluas
mee. aut certe de suꝑ terrã eri¬
piasine: Tuscis dñe qͥa nũquã
ancupiui uirũ: & mundã ser¬
uaui animã meã ab om̃i concu¬
piscentia Nũquã eũ ludentib

Expanded text:
faciem meam converto ad te oculos faciem meam converto ad te oculos meos converto peto Domine ut de vinculo inproperii huius absolvas me aut certe desuper terra eripias me tu scis Domine quia numquam concupivi virum et mundam servavi animam meam ab omni concupiscenti
Abbreviated transcription (Latin):
meũ: Expedit eni mihi in ori
magis quõ uiuere Eadẽ itaq
dię contigit ut Sarra filia Ragu¬
hel iu ciuitate medorum &t ip̃sa
audiret imꝓperiũ ab una exan¬
cillis patris sui. qm̃ tradita fue¬
it septẽ uiris: & dȩmoniũ po¬
mine asmodeus occideret eos.
mox ut in gressi fuissent ad eam
Ergo cũ ꝓ culpa sua increpar&
puellã: respondit ei dicens. Am¬
plius ex te ñ uideamꝰ filium aut
filiã suꝑ terra: int̾fectrix uiroꝵ
troꝵ. Nũquid & me occidere uis.
sic̃ ctiã occidisti septẽ uiros: Ad
biculo domus suȩ: & trib dieb
de trib noctib ñ ianducauit
Neq bibit. sed in oratione persis¬
tens. lacrimis dep̾cabatur dñm
ut ab isto impperio liberaret eã:
actũ ẽ autẽ tertia dic dũ com¬
blesset orationẽ bȩnedicens dñn
dix̃: Benedictũ ẽ nom̃ tuũ ds̃
patrũ pr̃oꝵ qui cũ iratꝰ fucris
iniscciam facies. & ii tempore
tribulationis peccata dimittis
his qui inuocant de: Ad te dñe

Expanded text:
meum expedit enim mihi mori magis quam vivere eadem itaque die contigit ut Sarra filia Raguhel in civitate Medorum ut et ipsa audiret inproperium ab una ex ancillis patris sui quoniam tradita fuerat septem viris et daemonium nomine Asmodeus occiderat eos mox ut ingressi fuissent ad eam ergo cum pro culpa sua increparet puellam respondit ei dicens amplius ex te non videamus filium aut filiatuorum. Numquid et occidere me vis sicut jam occidisti septem viros? Ad biculo domus suae: et tribus diebus, et tribus noctibus non manducavit, neque bibit: sed in oratione persistens, cum lacrymis deprecabatur Deum, ut ab isto improperio liberaret eam. Factum est autem die tertia, dum compleret orationem benedicens Dominum, dixit: Bpatrum nostrorum qui cum iratus fueris misericordiam facies et in tempore tribulationis peccata dimittis his qui invocant te ad te Domine
Abbreviated transcription (Latin):
miscui me: neq cũ his qͥ ip leui¬
tate ãbulant participẽ me pre¬
bui: Uirũ aut̃ cũ timore tuo
ñ cũ libidine mea conscusi sus¬
cipere: & aut ego indigna
fiu illis: aut illi forsitan mihi¬
digni ñ fuerunt. quia forsitan
uiro alio conseruasti me: Non
ẽ enĩ in hominis potestat᷑e con¬
siliũ tuũ: Hoc aut̃ ꝓcerto ha¬
bet om̃is qui colitte : quia uita
eiꝰ si in ꝓbatione fuerit corona¬
bitur. Si aut̃ in tribulatione fi¬
erit liberabitur. & si in correy

Expanded text:
me neque cum his qui in levitate ambulant participem me praebui virum autem cum timore tuo non libidine mea consensi suscipere et aut ego indigna fui illis aut illi mihi forsitan digni non fuerunt quia forsitan viro alio conservasti me non est enim in hominis potestate consilium tuum hoc autem certum habet omnis qui colit te quia vita eius si in probatione fuerit coronabitur si autem in tribulatione fuerit liberabitur et si i
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniã: Cȩpit aut̃ c̃tristar
uimis ipse & Auna uxor eiꝰ cũ
eo: & cȩper̃t ambo simul flere
eo qͦđ die statuto minime reuer¬
teretur filius eoꝵ ad eos: Fleba
igitur mat̾ eiꝰ in remediabilibus
lacrunis. atq dicebat: Heune
filimi. ut quid te misimꝰ peregi¬

Expanded text:
pecuniam? Coepit autem contristari nimis ipse, et Anna uxor ejus cum eo: et coeperunt ambo simul flere: eo quod die statuto minime reverteretur filius eorum ad eos. Flebat igitur mater ejus irremediabilibus lacrymis, atque dicebat: Heu! heu! me, fili mi, ut quid te misimus peregri
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potuit habere illõ: Tẽ dixio
Raguhel Non dubito quod ds
p̾ces & lacrimas meas iꝑ c̃spectu
suo admiserit & credo qm̃ ideo
uos fecit ad me uenire: ut ista
coniungeretur cognatiomi suȩ
scđm legẽ Moysi: &. Ne uoli
dubiũ gerere: qͦđ tibi eã tradã
Et apprȩhendens dextriã filiȩ

Expanded text:
non potuit habere illam tunc dixit non potuit habere illam tunc dixit Raguhel non dubito quod Deus preces et lacrimas meas in conspectu suo admiserit et credo quoniam ideo vos fecit ad me venire ut ista coniungeretur cognationi suae secundum legem Mosi et nunc noli dubium gerere quod tibi eam non tradam et adprehen
Abbreviated transcription (Latin):
ex captiuitate pineue Dixitq¬
lus Ragubel. Nostis iobiã fratrẽ
Cuq inulta bona loqueretur de
co: dix̃ Angłs ad Raguhel: Iobias
de quo interrogas. p̾at̾ huius ẽ:
&misit se Ragubel & cũ lacri¬
inis osculatꝰ ẽ cũ. & plorans supra
collũ ciꝰ dix̃: Benedictio sit tibi
filimi: quia boni & optimi iuri
filius es Et anna uxor eiꝰ & dar¬
ra filia ipsoꝵ lacrimatę sunt :¬
Postquã aut̃ locuti sunt: p̃cepit
Rguhel occidi arietẽ. & parari
ẽiuiuiũ: Cũq hortaretur eosdis¬
cũbere ad prandiũ: Tobias dixit:
Lric ego hodie ñ manducabo neq
bibã. uisi prius petitionẽ meam
confirines. & ꝓnuttas mihi dare
Sarrã filiã tuã. Qno audito uer¬
bo Ragubei expauit: sciens quid
entnerit allis septẽ uiris &̃ tumerr¬
cepit. ne forte huic similit̾ accide¬
ret Et cũ putaret. & non dar&
ullũ petenti responsũ: dixit ei
Angłs: Noli tunere dare illam
isti: Qm huic tim̃ti dm̃ debetur
coniunx filia tua. ꝓꝑterea alius

Expanded text:
tivitate Nineven dixit illis Raguhel nostis Tobiam fratrem cumque multa bona loquerentur de eo dixit angelus ad Raguhel Tobias de quo interrogas pater huius est et misit se Raguhel et cum lacrimis osculatus est eum et plorans super collum eius dixit benedictio sit tibi fili mi quia boni et optimi viri filius es et Anna uxor eius et Sarra filia ipsorum lacrimatae sunt postquam autem locuti sunt praecepit Raguhel occidi arietem et parari convivium cumque hortaretur eos discumbere ad prandendum Tobias dixit hic ego hodie non manducabo neque bibam nisi prius petitionem meam confirmes et promittas mihi dare Sarram filiam tuam quo audito verbo Raguhel expavit sciens quid evenerit illis septem viris et timeroepit ne forte et huic similiter accideret et cum nutaret et non daret ullum petenti responsum dixit ei angelus noli timere dare illam isti quoniam huic timenti Deum debetur coniux filia tua propterea alius
Abbreviated transcription (Latin):
ba oris mei:Xea incorde tug
quasi fundam̃ta conftrue. Qũ
aceperit ds̃ atimã niec corpis
meu sepcli. & honore m habebis
matri tuȩ. om̃ib dieb uitȩ eius:
Memor enĩ e̾ẽ debes. quȩ & qͣn¬
ta pericula passa sit ꝓpterte. ip
utero suo Cũ aut̃ & ipsa cõple¬
uerit tẽpus uitȩ suȩ: sepelies eã¬

Expanded text:
et ea in corde tuo, quasi fundamentum construe. Cum acceperit Deus animam meam, corpus meum sepeli; et honorem habebis matri tuae omnibus diebus vitae ejus: memor enim esse debes, quae et quanta pericula passa sit propter te in utero suo. Cum autem et ipsa compleverit tempus vitae suae, sepelias
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃i tu castigasti me & tu saluasti
me Ecce uideo łobiã filiũ nicũ
Iugressa ẽ etiã post septem dies
multa uxoris: sed & pecuiua quã
receperat a gabelo. & parrauit
parentib suis om̃a beneficia di
quę fecisset cuta eũ ꝑ hominẽ qͥ
cũ duxerat Venertq: Achior
& Nabatħh consobrini Tobiȩ gau¬
dentes ad Iobin: congratulantes
u de oũiib bonis quȩ circa illum
ostenderat ds̃. & ꝑ septẽ dies epu¬
lants cũ gaudio magno gauisi st̃:
Tunc uocauit ad se lobias filuũ

Expanded text:
m tu castigasti me et tu sanasti me et ecce video Tobiam filium meum ingressa est etiam post septem dies multa uxoris sed et alia pecunia quam receperat a Gabelo et narravit parentibus suis omnia beneficia Dei quae fecisset circa eum per hominem qui eum duxerat veneruntque Achior et Nabath consobrini Tobiae gaudentes ad Tobin congratulantes ei de omnibus bonis quae circa illum ostenderat Deus et per septem dies epulantes omnes gaudio magno gavisi sunt tunc vocavit ad se Tobias filiu
Abbreviated transcription (Latin):
illi Tobias: Nũquid poteris ꝑ¬
ducere filiũ meu̾ ad gabelũ in
rages ciuitatẽ medoꝵ & cum
redieris : reftituã tibi mercedẽ
tuã: Et dix̃ ei angłs: Ego du¬
cã & reducã eũ adte: Qui To¬
bias respondit: Rogo te: in¬
dica inihi de qua domu aut de
qua tribu estu Cui Raphael
angłs ait: Genus quęris mer¬
cennarii. apipsũ inercennariũ
qui cũ filio tuo eat: Sed Ne
forte sollicitũ te reddã: Ego sũ
Ararias Ananiȩ magni filius.
& lobias respondit Ex mag¬
no genere es tu: Sed peto pie
irascaris : qͦd uoluerĩ cognoscere
genus tuũ: Dix̃ autẽ illi Angł
Ego sanũ ducã & sanũ tibi redu¬
cam filiũ tuũ: Respondens aut̃
Tobias dix̃: Bene ambuletis: &
conutetur uob̾cũ: Tunc partas

Expanded text:
illi Tobias numquid poteris pilli Tobias numquid poteris perducere filium meRages civitatem Medorum? et cum redieris, restituam tibi mercedem tuam. Et dixit ei angelus; Ego ducam et reducam eum ad te. Cui Tobias respondit: Rogo te, indica mihi, de qua domo, aut de qua tribu es tu? Cui Raphael angelus dixit: Genus quaeris mercenarii, an ipsum mercenarium, qui cum filio tuo eat? Sed ne forte sollicitum te reddam, ego sum Azarias Ananiae magni filius. Et Tobias respondit: Ex magno genere es tu. Sed peto ne irascaris quod voluerim cognoscere genus tuum. Dixit autem illi angelus: Ego sanum ducam, et sanum tibi reducam filium tuum. Respondens autem Tobias, ait: Bene ambuletis, et comite
Abbreviated transcription (Latin):
iquire tibi aliquẽ fidelẽ uirũ
qui eat tecũ salua mercede sua
dũ adhuc uiuo. ut recipias eã
Lunc egressus Tobias. inuentẽ
luuenem splendidũ stantẽ p̃¬
cuictũ & quasi paratũ ad am¬
bulandũ & ignorans quod
angłs dĩ ẽet: salutauit eũ & di¬
xit. Unde de habemus bone iu¬
uenis. At ille respondit: Ex
filiis isrł: Et lobias dixit ei:
Nosti uiã quȩ ducit in regio¬
ne medorũ: Cui respondit:
Noui & om̃a tunera eius fre¬
quent̃ anibulaui: & mansi apud
gabelũ fratrẽ nr̃m qͥ moratur
donec hȩc ipsa puntiẽ patri
meo: Tunc ingressus Tobias¬
indicauit uniuersa hȩc patri
suo : Suꝑ quȩ admniritus pat̃
rogat ut introiret ad eum: In¬
gressus itaque. salutauit eũ
& dixit Gaudiũ tibi sẽꝑ sit:
Et sobias ait: Quale mihi gau¬
diũ erit. qui in tẽnebris sedeo &
lum̃ cęli ñ uideo: Qui ait iuue¬
nis: Forti animo esto. in ꝓximo
c̃ ut adõ cureris Dixit itaq

Expanded text:
inquire tibi aliquem fidelem virum inquire tibi aliquem fidelem virum qui eat tecum salva mercede sua dum adhuc vivo ut recipias ea tunc egressus Tobias invenit iuvenem splendidum stantem praecinctum et quasi paratum ad ambulandum et ignorans quod angelus Dei esset salutavit eum et dixit unde te habemus bone iuvenis at ille respondit ex filiis Israhel et Tobias dixit ei nosti viam quae ducit in regionem Medorum cui respondit novi et omnia itinera eius frequenter ambulavi et mansi apud Gabelum fratrem nostrum qui moratur donec haec ipsa nuntiem patri meo tunc ingressus indicavit universa haec patri suo super quae admiratus pater rogat ut introiret ad eum ingressus itaque salutavit eum et dixit gaudium tibi semper sit et Tobias ait quale mihi gaudium erit qui in tenebris sedeo et lumen caeli non video cui ait iuvenis forti animo esto in proximo est ut a Deo cureris dixit itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ente ꝑquire. Oñ tẽpore bene¬
dic dm̃: & pete ab eo ut uiastu¬
as dirigat. & om̃a consilia tua
in ipsð ꝑmaneant: Indico eNũ
tibi fili ini dedisse me decẽ ta¬
lenta argenti dũ infantulus es¬
ses gabelo in rages ciuitate me¬
dorũ & cyrographũ eius apud
me habeo Et ideo ꝑquire quo¬
modo ad eũ ꝑuenias & recipis
ab eo supra memoratũ pondus
argenti & restituas ei cẏrogra¬
phũ suũ: Soli tunere filimi
pauperẽ quidem uitã gerimꝰ.
sed multa bona habebim siti¬
muerimꝰ dm̃: & recesserunus
ab om̃i peccato: & fecerimꝰ bene:
Tunc Tobias repondit patri suo
dix̃: Oña quȩcũq p̃cepisti
mihi faciã pates. quomnodo aut̃
hanc pecuiuã inquirã ignomo:
Ille me pescit: & ego illũ ignom:
Quod signũ dabo ei Sed ueq
suã ꝑ quã ꝑgatur illuc aliqua¬
ndo cognoui Tunc pat̾ siuis
respondit illi & dixit Eyro¬
graphũ quidẽ illius penes me
ħabeo. quod dũ illi oftenderis
statĩ restituet: Sed ꝑge nc̃: &

Expanded text:
uire omni tempore benedic Deum et pete ab eo ut vias tuas dirigat et omnia consilia tua in ipso permaneant indico etiam tibi fili mi dedisse me decem talenta argenti dum infantulus esses Gabelo in Rages civitate Medorum et chirografum eius apud me habeo et ideo perquire quomodo ad eum pervenias et recipias ab eo supra memoratum pondus argenti et restituas ei chirografum suum noli timere fili mi pauperem quidem vitam gerimus sed multa bona habemus si timuerimus Deum et recesserimus ab omni peccato et fecerimus bene tunc Tobias respondit patri suo et dixit omnia quaecumque praecepisti mihi faciam pater quomodo autem hanc pecuniam inquiram ignoro ille me nescit neque ego illum quod signum dabo illi sed neque viam qua pergatur illuc aliquando cognovi tunc pater suus respondit illi et dixit chirografum quidem eius penes me habeo quem dum illi ostenderis statim restituet sed perge nunc et
Abbreviated transcription (Latin):
Mane hic: & ego mittã nuntiũ
salutis de te ad sobiã patrẽ tuũ:
Cui sobias dix̃: Ego noui qͥa
pat᷑ m̃s & mat̾ mea modo diescõ¬
putant: & cruciatur spiritꝰ eoꝵ
in ipsis: Cũq uerbis multis ro¬
garet Raguhel Tobiã. & ille eũ
uulla ratione uellet audire: tra¬
didit eis Sarram. & dimidiam
partẽ om̃is substantiȩ suȩ: ipa
pueris. In puellis. In pecudibus.
in camelis. & ln uaccis. & pecunia
multa: & saluũ atq gaudentem
dimisit eũ a se dicens: ANgelus
dñi sc̃s sit in itinere ur̃o: perdu¬
catq uos incolumes. & inuenia¬
tis om̃a recte circa conparentes
ur̃os: & uideant oculi mei filios
ur̃os priusquã moriir Et app̃¬
hendentes parentes filiã suam.
osculati sunt eã & dimiser̃t ire.
mouentes eã honorare socrus.¬

Expanded text:
o mittam nuntium salutis de te ad Tobiam patrem tuum cui Tobias dixit ego novi quia pater meus et mater mea modo dies conputant et cruciatur spiritus eorum in ipsis cumque verbis multis rogaret Raguhel Tobiam et ille eum nulla ratione vellet audire tradidit ei Sarram et dimidiam partem omnis substpueris, in puellis, in pecudibus, in camelis, et in vaccis, et in pecunia multa: et salvum atque gaudentem dimisit eum a se, dicens: Angelus Domini sanctus sit in itinere vestro, perducatque vos incolumes, et inveniatis omnia recte circa parentes vestros, et videant oculi mei filios vestros priusquam moriar. Et apprehendentes parentes filiam suam, osculati sunt eam, et dimiserunt ire: monentes ea
Abbreviated transcription (Latin):
tionib uacabis cũ ea Ipsa autẽ
uocte incenso iecore piscis: fugi¬
bitur dȩmoniũ: Secunda uero
nocte. in copulatione scõꝵ Patri¬
archarũ adiniiteͬris Tertia aut̃
uocte benedictionẽ csequeris.
ut filii ex uob̾ in columes ꝓerceut̾.

Expanded text:
tioni vacabis cum ea. Ipsa autem tioni vacabis cum ea. Ipsa autem nocte, incenso jecore piscis, fugabitur daemon. Secunda vero nocte in copulatione sanctorum patriarcharum admitteris. Tertia autem nocte benedictionem consequeris, ut f
Abbreviated transcription (Latin):
uir de tribu tua: & hic̾ habet fi¬
liã nomine Sarrã sed neq mas¬
culũ peq femuiã ullum habet
aliũ. p̃ter cã Tibi debet᷑ om̃is
substantia eiꝰ: & oportet eam te
accipere coniugẽ: Pete ergo eã
Apatre eiꝰ: & dabit tibi eã uxorẽ:
Iunc respondit lobias & dixit :¬
Nudio quia tradita ẽ uiris septẽ
& mortui sunt: sed & hoc audiui.
quia dȩmoniũ illos occidit: Iimco
ergo ne forte & mͥ hȩc eueniant.
& cũ sim unicus parentib meis.
deponã senectutẽ illoꝵ cũ tris¬
titia ad inferos: Tunc Angelus
Raphael dix̃ ei: Audi mȩ. &os¬
tendã dibi qͥ sunt quib p̃ualere
potest dģmoniũ: Hinamq qui
coniugiũ ita suscipiunt ut dm̃
ase sua mente excludant. & suȩ
libidini ita uacent sic̃ equus &
mulus in quib ñ ẽ intellectus.
habet potestatẽ dȩ moniũ suꝑ eos
Iu aut̃ cũ acceperis eã. ingressus
cubiculũ ꝑ tres dies continens
esto ab ea: & nihil aliud pisi ora¬

Expanded text:
vir de tribu tua et hic habet fivir de tribu tua et hic habet filiam nomine Sarram sed neque masculum neque feminam ullum habet alium praeter eam tibi debetur omnis substantia eius et oportet te eam accipere coniugem pete ergo eam a patre eius et dabit tibi eam uxorem tunc respondit Tobias et dixit audio quia tradita est viris septem et mortui sunt sed et haec audivi quia daemonium illos occidit timeo ergo ne forte mihi haec eveniant et cum sim unicus parentibus meis deponam senectutem illorum cum tristitia ad infernum tunc angelus Rafahel dixit ei audi me et ostendam tibi qui sunt quibus praevalere potest daemonium hii namque qui coniugium ita suscipiunt ut Deum a se sua mente excludant et suae libidini ita vacent sicut equus et mulus in quibus non est intellectus habet potestatem daemonium super eos tu autem cum acubiculum, per tres dies continens esto ab ea: nihil aliud nisi ora
Abbreviated transcription (Latin):
exiuit: ad deuorandũ eũ: Quẽ
expauescens Iobis: clamauit
uoce magna dicens: Domine.
inuadit me: Et dix̃ Angelus:
App̾hende branciã eiꝰ: & trahe
eũ ad te: Quod cũ fecisset: ad¬
trax̃ eũ in sicc̃o. & palpitare
cepit ante pedes eius Tunc
dix̃ ei angelus: Exentera hu¬
nc piscẽ: & cor eiꝰ & fel & iecur
repone tibi: Sunt enĩ hec pe¬
cessaria: ad medicam̃ta utilit̃:
Quod cũ fecisset: assauit car¬
nes eiꝰ & secũ suftulert iniua :¬
cetera salierunt. quȩ sufficeres
eis: quousq ꝑuenirent iuriges
ciuitatẽ in edorũ : Iunc uin¬
sogauit lobias angłm. & dix̃ ei:
Obsecro te Ararias frat̾. ut dicas
mihi qͦđ remediũ habebunt ifti.
Que de pisce seruare iussisti:
Respondensq dix̃ ei: Cordis
niꝰ particulã. si suꝑ carbones po¬
nas. fumꝰ eiꝰ extricat om̃e genus¬
demonioꝵ siue aurro siue a mu
lere tra ut ultra nͥ accedat adros:
E. dix̃ ei: Ubi uis ut maneanꝰ:
Respondensq angłs aiti st
hic Raguhel nomine ꝓpinquus

Expanded text:
eum quem expavescens clamavit voce magna dicens Domine invadet me et dixit ei angelus adprehende brancia eius et trahe eum ad te quod cum fecisset adtraxit eum in sicco et palpitare coepit ante pedes eius tunc dixit ei angelus extentera hunc piscem et cor eius et fel eius et iecur repone tibi sunt enim haec necessaria ad medicamenta utiliter quod cum fecisset assavit carnes eius et secum sustulerunt in via cetera salierunt quae sufficerent eis quousque pervenirent in Rages civitatem Medorum tunc interrogavit Tobias angelum et dixit ei obsecro te Azarias frater ut dicas mihi quod remedium habebunt ista quae de pisce servare iussisti respondensque dixit ei cordis eius particulam si super carbones ponas fumus eius extricat omne daemoliere ita ut ultra non accedat ad eos  et dixit ei ubi vis ut maneamus respondensque angelus ait est hic Raguhel nomine propinquus
Abbreviated transcription (Latin):
sar regis assyrioꝵ In captiuitate
tam̃ positus. uiã ueritatis ñ d÷¬
serui tilta ut om̃a quę habere
poterat. cotidie concaptiuis fra¬
trib qui erant ex eiꝰ genere imꝑ¬
tiret : Cũq eẽt iunior omnibiis
in tribi pepthalim: uihil tamer
pucrile gessit Ip operc: Heniq
cũ ireut om̃s aduiculos. aurcos.

Expanded text:
syriorum, in captivitate tamen positus, viam veritatis non deseruit, ita ut omnia, quae habere poterat, quotidie concaptivis fratribus, qui erant ex ejus genere, impertiret. Cumque esset junior omnibus in tribu Nephthali, nihil tamen puerile gessit in opere. Denique cum irent omnes ad vitulos aureo
Abbreviated transcription (Latin):
bat in domu sua: & medis poc¬
tib sepeliebat ea Contigit aut̃
ut quadã die fatigatus a sepul¬
tura ueniens doniũ. lactasset
se iuxta parietẽ & obdormissẽt¬
& ex nido hyrundinũ dormi¬
enti illi calida stercora inside.¬
rent suꝑ oculos eiꝰ fieretq cȩcus:
Hanc aut̃ tẽptationẽ ideo ꝑ¬
misit dñs euenire illi: ut pos¬
teris daretur exemplũ patien¬
tȩ eiꝰ sic̃ & sc̃i lob Nã cũ ab
ñ ẽ contristatus contra diñ
Qd plaga cȩcitatis euenerit ei:
sed immobilis in dĩ timore ꝑ¬
mansit. agens gr̃as dõ om̃ib
dieb uitȩ suae : Nam sicut
beato lob insultabant᷑ reges. i ta
isti parentes & cognati eius & ir¬
ridebant uitã eiꝰ dicentes: Abi

Expanded text:
ediis noctibus sepeliebat ea contigit autem ut quadam die fatigatus a sepultura veniens domum iactasset se iuxta parietem et obdormisset ex nido hirundinum dormienti illi calida stercora insiderent super oculos eius fieretque caecus hanc autem temptationem ideo permisit Dominus evenire illi ut posteris daretur exemplum patientiae eius sicnon est contristatus contra Deum, quod plaga caecitatis evenerit ei, sed immobilis in Dei timore permansit, agens gratias Deo omnibus diebus vitae suae. Nam sicut beato Job insultabant reges, ita isti parentes et cognati ejus irridebant vitam ejus, dicent
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ipsis sine intermissione:
UERBUM PARABOLARUI
Sapiens in uerbis ꝓducet se ipsũ:
& homo prudens placebit mag̃¬
natis: Qui operatur terrã suam
inaltabit aceruũ frugũ. & qͥ ope¬
ratur iustitiã. ipse exaltabitur:
Qui uero plac& magnatis: effu¬
giet iniqͥtatẽ: Menia & dona
excecant oculos iudicũ: & quasi

Expanded text:
cum ipso sine intermissione verbum parabolarum sapiens in verbis producet se ipsum et homo prudens placebit magnatis qui operatur terram suam inaltabit acervum fructuum et qui operatur iustitiam ipse exaltabitur qui vero placet magnatis effugiet iniquitatem xenia et dona excaecant oculos iudicum et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ illii is De stercore boum
lapidatus ẽ piger: o omnis qui
detigent cũ. excutiet manꝰ. Con¬
fusio patris ẽ de filio indiscipli¬
nato. iufilia aut̃: ipcliminora¬
tione fiet: Filia prudens. here¬
ditas uiro suo Nã quȩ c̃fundit:
pc̃tumelia fit genitoris. Patrẽ
Quirũ confundit audax: & ab
ipus ñ minorabitur. ab utrisq
luit in honorabitur: Mnsica
piluctu amportua parratio
fagella & doctrina ipom̃i tẽpo¬
re : Sapientiã qui docet fatiui.
quasi qui conglutinet testam..
Qui uarrat uerbũ ñ audienti: qͣsi
qui excitat dormientẽ de graiui
somno. Qui cuumerat stulto e:
in fine dicit. quis ẽ hic: Supra
mortuũ plora: deficit emĩ lux eiꝰ:
Et supra fatuũ plora: defecit eiũ
sensu: Modicũ plora supͣ mortuũ.¬

Expanded text:
onem illius de stercore boum onem illius de stercore boum lapidatus est piger et omnis qui tetigerit eum excutiet manus confusio patris est de filio indisciplinato in filia autem in deminoratione fiet filia prudens hereditas viro suo nam quae confundit in contumeliam fit genitoris patrem et virum confundit audax et ab iautem inhonorabitur. musica in luctu inportuna narratio: flagella et doctrina in omni tempore sapientia. qui docet fatuum quasi qui conglutinat testam. qui narrat uerbum non adtendenti quasi qui excitat dormientem de graui somno, qui enumerat stulto et in fine dicit: quis est hic? super mortuum plora, defecit enim lux eius: et super fatuum plora, defecit enim sensu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩritur in ecclesia. & uerba illius
cogitabunt incordib suis Tãquã
domꝰ ext̾minata. sic fatuo sapien¬
tia o scientia insensati. inenarra¬
bilia uerba: Cõpedes iu pedibus
stulco doctrina & quasi uincula
manuũ suꝑ manũ dexterae:
Fatuus inrisu exaltat uocẽ suã: uir
aut̃ sapiens iux tacite ridebit:
Ornam̃tũ aurcũ prudenti doc¬
trina. & quasi brachiale inbrachio
dextro: Pes fatui facilis indomũ
ꝓximi: & homo imperitus c̃fun¬
detur a ꝑsona potentis: Stultus
a fenestra respiciet indoniũ: uir
aut᷑ cruditus foris stabit: Stula¬
tia hominis auscultare ꝑostiũ.
& prudens grauabitur contuniẽ¬
lia Labia inprudentiũ stulta
statro ponderabuntur: In ore
fatuoꝵ cor illoꝵ & incorde sapi¬
entũ osilloꝵ: Dũ maledicit
impius diabolũ: maledicit ipse
animã suã Susuri oconiquina¬
bit animã suã: & inom̃ib odictur.
& qui manserit. ocliosus erit: Ta
citus & sensatus honorabitur:

Expanded text:
quaeritur in ecclesia et verba illius quaeritur in ecclesia et verba illius cogitabunt in cordibus suis tamquam domus exterminata sic fatuo sapientia et scientia insensati inenarrabilia verba conpedes in pedibus stulto doctrina et quasi vincula manuum supra manum dexteram fatuus in risu inaltat vocem suam vir autem sapiens vix tacite ridebit ornamiale in brachio dextro pes fatui facilis in domum proximi et homo peritus confundetur a persona potentis stultus a fenestra respiciet in domum vir autem eruditus foris stabit stultitia hominis audire per ostium et prudens gravabitur contumelia labia inprudentium stulta statera ponderabuntur. In ore fatuorum cor illorum, et in corde sapientium os illorum. Dum maledicit impius diabolum, maledicit ipse animam suam. Susurro coinquinabit animam suam, et in omnibus odietur; et qui manserit, odiosus erit: tacitus et sensatus honorabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoris: & qͥ timet dm̃. conuer¬
titur ad cor suũ: Notus alonge
potens lingua audau & sensatꝰ
scit labi se ab ipso Quiedificat
domũ suã impendiis alienis. qͣsi
qui colligit lapides suos inhieme:
tuppa collecta. sẏnagoga peccan¬
tiũ: & consũmatio illoꝵ flamnia
ignis Uia peccantiũ cõplantata
lapidibus. & in finẽ illoꝵ inferi
& tenebrȩ & pęnȩ: Qui custodit
iustitiã : continebit sensũ eius:
Consũmatio timoris dĩ: sapien¬
tia & sensus: Non erudictur: qui
ñ ẽ sapiens in bono: Est autẽ
insipientia quȩ abundat in malo.
& ñ ẽ sensus ubi ẽ amaritudo Sci¬
entia sapientis tãquã inundatio
abundabit: & c̃siliũ illius sic̃ fons
uitȩ ꝑmanet: Cor fatui quasi
uas confractũ: & omnẽ sapientiã
audierit inscius. Laudabit & adi
ciet: Audiuit luxuriosus. & dis¬
plicebit illi. & ꝓicut illud post
dorsũ suũ. Marratio fatui quasi
sarcina in uia. nã iplabus sensati.
inuenictur gratia: Osprudentis

Expanded text:
ccatoris et qui timet Deum convertet ad cor suum notus a longe potens lingua audaci et sensatus scit labi se ab ipso qui aedificat domum inpendiis alienis quasi qui colligat lapides suos in hieme stuppa collecta synagoga peccantium et consummatio illorum flamma ignis via peccantium conplanata lapidibus et in fine illorum inferi et tenebrae et poena qui custodit iustitiam continebit sensum eius consummatio timoris Dei sapientia et sensus non erudietur qui non est sapiens in bono est autem insipientia quae abundat in malo et non est sensus ubi abundat amaritudo scientia sapientis tamquam inundatio abundabit et consilium illius sicut fons vitae permanet cor fatui quasi vas confractum et omnem sapientiam laudabit et ad se adiciet audivit luxuriosus et displicebit illi et proiciet illud post dorsum suum narratio fatui quasi sarcina in via nam in labiis sensati invenietur gratia os prudentis
Abbreviated transcription (Latin):
Deflecte ab illo & uiuenies reqͥẽ
&ñ acidiaucris instultitiã illius
Suꝑ plũbũ quid grauabitur: &
Qđ illi aliud uonien quam fatuus.
Harenã & salẽ & massã ferri faci¬
lius ẽ portare: quã hominem in¬
prudentẽ & fatuũ & impiũ: LorA¬
mentũ ligneũ colligatũ fundam̃ co
edificii ñ dissolnetur. sic & cor

Expanded text:
enies requiem et non acediaberis in stultitiam illius super plumbum gravabitur et quod illi aliud nomen quam fatuus harenam et salem et massam ferri facilius est portare quam hominem inprudentem et fatuum et impium loramentum ligneum conligatum fundamento aedificii non dissolvetur sic et c
Abbreviated transcription (Latin):
cũ co. & in tenebris ambulamus:
mentimnur. & ñ facimꝰ ueritatẽ:
Si aut̃ in luce ambulamꝰ sic̃ &
ipse ẽ in luce: societatẽ habemus
Si dixcrimꝰ qm̃ peccatũ ñ habeniꝰ:
ipsi nos seducimꝰ. & ueritas in nob

Expanded text:
us, mentimur et non faciemus ueritatem: si autem in luce ambulemus, sicut et ipse est in luce, societatem habemus si dixerimus quoniam peccatum non habemus, ipsi nos seducimus et ueritas in nob
Abbreviated transcription (Latin):
& caritate: Gauisus sum ualde:
qm̃ inueni de filiis tuis ambulan¬
tes in ueritate. sic̃ mandatũ acce¬
pimꝰ a patre : Et nc̃ rogo te donii¬
na: ñ tãquã mandatũ nouũ scri¬
bens tibi: sed qͦđ habuimꝰ ab initio
ut diligamꝰ alterutrũ: Q hȩc ẽ
caritas: ut ambulemus sccundũ
mandata eius:
Hoc ẽ enĩ mandatũ. ut quẽ admo¬
dũ audistis ab initio: in eo ambu¬
lecis. Om̃ multi seductores ex¬
ierunt n mundũ: qui ñ confi¬
ne Hic ẽ seductor & antixp̃s:

Expanded text:
sum valde quoniam inveni de filiis tuis ambulantes in veritate sicut mandatum accepimus a Patre et nunc rogo te domina non tamquam mandatum novum scribens tibi sed quod habuimus ab initio ut diligamus alterutrum et haec est caritas ut ambulemus secundum mandata eius hoc mandatum est ut quemadmodum audistis ab initio in eo ambuletis quoniam multi seductores exierunt in mundum qui non confin
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is qͥ ñ ẽ iustus non ẽ de dõ
& qͥ ñ diligit fratrẽ suũ: Qm̃ hȩc
ẽ annuntiatio quã audistis ab initio
ut diligatis alterutrũ: Non sicut
cain qui ex maligno erat: & occi¬
dit fratrc̃ suũ & ꝓpt̾ qͥd occidit
cũ: Um̃ opera eiꝰ maligna erant:
fratris autem eius iusta: os¬
olite mirari fr̃s: si odit uos mundꝰ
Nos scimꝰ qm̃ trans lati sumus de
morte in uitã: qm̃ diligimus fr̃s:

Expanded text:
 non est ex Deo, et qui non diligit fratrem suum: quoniam haec est annuntiatio, quam audistis ab initio, ut diligatis alterutrum. Non sicut Cain, qui ex maligno erat, et occidit fratrem suum. Et propter quid occidit eum? Quoniam opera ejus maligna erant: fratris autem ejus, justa. Nolite mirari, fratres, si odit vos mundus. Nos scimus quoniam translati sumus de morte ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ uenit. & nc̃ iã in mundo ẽ
Uos ex dõ estis filioli: & iucistis
qͥ in mundo: Ipsi de inundo st̃.
Ideo de mundo loquunt᷑ & mun¬
dus eos audit: Sos ex dõ sumus:
Qui nouit dm̃. audit nos. qui
ñ ẽ ex dõ ñ audit nos In hoc cos¬
noscimꝰ sp̃m ueritatis. & sp̃m erronr¬

Expanded text:
nc iam in mundo est. uos ex deo estis, filioli, et uicistis qui in mundo. ipsi de mundo sunt: ideo de mundo locuntur, et mundus eos audit. nos ex deo sumus: qui nouit deum, audit nos: qui non est ex deo, non audit nos. in hoc cognoscimus spiritum ueritatis et spiritum erro
Abbreviated transcription (Latin):
distracturum: non respiciens ad
uindictam quȩ eũ ab omnipoten¬
te ess& consequutura. Iudas
Aautem ubi comperit: indicauit
his qui secũ erant iudȩis nlicanors¬
aduentum: E.x. quibus quidam
formidantes. & non credentes dei
iustitie: infugam uertebantur:
Alii uero si qui dehis supererant
ueniebant: simulq dñm depͣcaban

Expanded text:
distracturum non respiciens ad distracturum non respiciens ad vindictam quae eum ab Omnipotente esset consecutura Iudas autem ubi conperit indicavit his qui secum erant Iudaeis Nicanoradventum ex quibus quidam formidantes et non credentes Dei iustitiae in fugam vertebantur alii vero si quid eis supererat vendeba
Abbreviated transcription (Latin):
sericordiam conuersa est.: Et
superueniens castellis & ciuitati¬
bus improuisus succendebat eas.
& oportuna loca occupans non
paucas hostium strages dabat:
Uarime autem noctibus adhu¬
iuscemodi excursus ferebatur: &
fama uirtutis eius ubiq diffun¬
debatur:: Uidens autem philix¬
pus paulatim uirum ad profec¬
tũ uenire. ac frequentius reseipi¬
pere cedere: ad ptͣolomeum du¬
cem coelesyriȩ & foenicis scrip¬
sit. ut auxilium ferr& regis ne¬
gotiis. At ille uelociter mistt ni¬
canorem patrocli de primorib
amicum : datis ei de permixtiꝰ
gentibus armatis non minus .xx.
milibus. ut uniuersum udȩorũ
genus deler&. adiuncto ei gor¬
gia uiro militari. Constituit
autẽ Nicanor regi. ut tributũ
romanis quod erat dandum duo
milia talentorum: de captiuita¬
te iudȩorum supplere. Statĩq
ad maritimas ciuitates misit: con¬
uocans ad coemptionem iudaico¬
rum mancipiorum. promittens
se nonaginta mancipia talento

Expanded text:
sericordiam conversa est et sericordiam conversa est et superveniens castellis et civitatibus inprovisus succendebat eas et oportuna loca occupans non paucas hostium strages dabat maxime autem noctibus ad huiuscemodi excursus ferebatur et fama virtutis eius ubique diffundebatur videns autem Philippus paulatim virum ad profectum venire ac frequentius res ei prospere cedere ad Ptolomeum ducem Coelesyriae et Foenicis scripsit ut auxilium ferret regis negotiis at ille velociter misit Nicanorem Patrocli de primoribus amicum datis ei permixtis gentibus armatis non minus viginti milibus ut universum Iudaeorum genus deleret adiuncto ei Gorgia viro militari constituit autem Nicanor regi ut tributum Romanis quod erat dandum duo milia talentum de captivitate Iudaeorum suppleret statimque ad maritimas misit civitates convocans ad coemptionem iudaeorum mancipiorum promittens se nonaginta mancipia talento
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ super omne genus nr̃m iuste
super ducta est. Tunc rex accen¬
Sus ira: in hunc super omiies
crudelius desaeuit. indigne fe.¬
rens derisum se Et hic itaq
mundus obiĩt: per omnia in do¬
mino confidens Nouissime. autẽ:
E mater consummata est. Igitur
de sacrificuis & de nimĩis crudeli¬
tatibus : satis dictũ U¬
iidas uero machabeus & qui cũ
illo erant. introibant latenter
IN castella: et conuocantes cogna¬
tos. & eos qui permanserant u
iudaismo assumentes: eduxerun
ad sex milia uiros. & inuocabant
dominum ut respicer& in popu¬
lum qui ab omnibus calcabatur.
Misereretur templo quod cor¬
taminabatur ab impis. miserere¬
tur etiam exterminio ciuitatis
quȩ ess& ilico complananda.
& uocem sanguinis adse claman¬
tis audir&. MLemoraretur quo¬
q iniquissimas mortes in nocen¬
tium paruulorum. et blasphe¬
mias nomini suo illatas: et
in dignaretur super his. At
machabeus congregata multi¬
tudine: intolerabilis gentibus
efficiebatur: Ira enim dñi in mi¬

Expanded text:
quae super omne genus nostrum iuste superducta est tunc rex accensus ira in hunc super omnes crudelius desaeviit indigne ferens derisum se et hic itaque mundus obiit per omnia in Domino confidens novissime autem et mater consummata est igitur de sacrificiis et de nimiis crudelitatibus satis dictum Iudas vero Macchabeus et qui cum illo erant introibant latenter in castella et convocantes cognatos et eos qui permanserant in iudaismo adsumentes eduxerunt ad sex milia viros et invocabant Dominum ut respiceret in populum qui ab omnibus calcabatur misereretur templo quod contaminabatur ab impiis misereretur etiam exterminio civitatis quae esset ilico conplananda et vocem sanguinis ad se clamantis audiret memoraretur quoque iniquissimas mortes innocentium parvulorum et blasphemias nomini suo inlatas et indignaretur super his at Macchabeus congregata multitudine intolerabilis gentibus efficiebatur ira enim Domini in mi