comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. quia & si discipuli ihu
in nomine eius aqua baptitant:
ipse tamen magis baptizare in¬
telligendus est. qui peccata
dimittit: Baptirat quoq dñs

Expanded text:
docens quia etsi discipuli Jesu in nomine ejus aqua baptizant, ipse tamen magis baptizare intelligendus est qui peccata dimittit. Baptizat quoque D
Abbreviated transcription (Latin):
quia dicitis in belzebub ei¬
cere me demonia: Hoc di¬
cens ex ipsoꝵ confessione uo¬
lebat intelligi. quod in eum
non credendo in regno dia

Expanded text:
quia dicitis in Beelzebub ejicere me daemonia? Hoc dicens, ex ipsorum confessione volebat intelligi quod in eum non credendo in regno dia
Abbreviated transcription (Latin):
eternȩ dispositionis effectũ
& ita humano generi sua
morte consuluit  ut saera¬
mentũ salutis etiã ipsis ꝑse¬
cutorib non negaret: Qui

Expanded text:
eternae dispositionis effectum; et ita humano generi sua morte consuluit, ut sacramentum salutis etiam ipsis persecutoribus non negaret. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
quando sanguinẽ suũ dedit
in cruce ꝓ nobis. uel quando
unusquisq nr̃m mysterio sacro¬
scȩ̃ passionis illius baptismo aquȩ
ablutus est : uerũ etiã cotidie
tollit peccata mundi. lauatq
nos apeccatis nr̃is cotidie in san¬
guine suo: cũ eiusdẽ beatȩ
passionis ad altare memoria re¬
plicatur. cũ panis & uini crea.¬
tura. in sacramentũ carnis &
sangunis eius in effabili sp̃s

Expanded text:
quando sanguinem suum dedit in cruce pro nobis, vel quando unusquisque nostrum mysterio sacrosanctae passionis illius baptismo aquae ablutus est, verum etiam quotidie tollit peccata mundi. Lavat itaque nos a peccatis nostris quotidie in sanguine suo, cum ejusdem beatae passionis ad altare memoria replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis ejus ineffabili Sp
Abbreviated transcription (Latin):
antur. quia nobis conscien¬
tie singuloꝵ parere non pos¬
sunt. ⁊ cũ oculos dĩ simul u¬
niuersa cernentis non abdi

Expanded text:
antur, quia nobis conscientiae singulorum patere non possunt, cum oculos Dei simul universa cernentis, non abdi
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ prȩclara designantur.
quod & ds̃ fuerit & dñs pri¬
us ante incarnationẽ xp̃s
& quod populus eius ab ipso
saluandus iam tunc annuncia¬
batur: Et ideo dictũ ẽ Ipse
saluũ faciet ppłm suũ apecca¬
tis eoꝵ ut uere ds̃ Dei enĩ est
uirtutis apeccato saluare: uel
peccata dimittere: Iste ergo
filius dĩ habens popłm suum.
ipsum uenit ut dictũ est libe

Expanded text:
erbum praeclara designantur, quod et Deus fuerit et Dominus prius ante incarnationem Christus, et quod populus ejus ab eo salvandus jam tunc annuntiabitur. Et ideo dictum est: Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum, ut vere Deus. Dei enim est virtutis, a peccatis salvare vel peccata dimittere. Iste ergo Filius Dei habens populum suum, ipsum venit ut dictum est libe
Abbreviated transcription (Latin):
ut semꝑ ad meliora conscendans.
ꝓ malis ut cito ad emendationẽ
uitȩ ꝑ penitentiȩ lamenta con¬
fugiant: Quã rem orantib uo¬
bis. ipse prestare dignetur:
qui cũ patre & sp̃u sc̃o uiuit
& regnat ds̃ in scła scłorum

Expanded text:
ut semper ad meliora conscendant, pro malis, ut cito ad emendationem uitae et ad paenitentiae medicamenta. confugiant, quam rem orantibus nobis ipse praestare dignetur, qui cum patre et spiritu sancto uiuit et regnat deus in saecu
Abbreviated transcription (Latin):
ad mortẽ: Nunc autẽ post¬
quã ꝑ susceptionẽ infirmi¬
tatis potentia est glorifica¬
ta uirtutis. nulla fidelium
mestitudine paschalis est
obscuranda sollemnitas.
nec eũ tristicia nobis gesto¬
rũ ordo recolendus est. cũ
ita dr̃s usus sit malicia iu¬
deoꝵ. ut de intentione fa¬
einoris uoluntas sit impleta
miserendi Si autẽ in exitu
isrł de egrpto agni sanguis
fuit restitutio libertatis. &
sacratissima facta est festiui¬
tas quȩ ꝑhostiã pecudis irã
auerteret uastatoris: quan¬
ta popłis xp̃ianis concipien¬
cda sunt gaudia. ꝓ quibus
om̃ps pater filio suo unige¬
nito non pepercit. sel ꝓ no¬
bis om̃ib tradidit eũ. ut in
occisione xp̃i pascha esset
uerũ & singulare sacrifici¬
um. quo non ex dominatione
pharaonis. unus populus sed
ex diaboli captiuitate totꝰ
mundus eruitur: Hoc ergo il¬

Expanded text:
ad mortem . Nunc autem postquam per susceptionem infirmitatis potentia est clarificata virtutis, nulla fidelium moestitudine paschalis est obscuranda solemnitas; nec cum tristitia nobis gestorum ordo recolendus est, cum ita Dominus usus sit malitia Judaeorum, ut de intentione facinoris, voluntas sit impleta miserentis. Si autem in exitu Israel de Aegypto agni sanguis fuit restitutio libertatis, et sacratissima est facta festivitas, quae per hostiam pecudis iram averteret vastatoris; quanta populis Christianis concipienda sunt gaudia, pro quibus omnipotens Pater Filio suo unigenito non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum ; ut in occisione Christi, Pascha esset verum, et singulare sacrificium, quo non ex dominatione Pharaonis unus populus, sed ex diaboli captivitate totus mundus eruitur. CAP. I
Abbreviated transcription (Latin):
bat se uirginẽ concepisse. pe¬
perisse filium: & uocasse no¬
men eius ih̃m : Legerat in ꝓ¬
phetis. ecce uirgo concipiet᷑
& pariet filium : & uocabit᷑
nomen eius emmanuhel: Le¬
gerat.bos cognouit possessorẽ
suum: & asinus presepe dñi
sui: idebat dñm positũ in
prȩsepe: quo bos & asinus so¬
lebat nutriendus aduenire:
Meminerat sibi dictũ ab an¬
& uirtus altissimi obumbra¬
bit tibi: ideoq & quod na¬
scetur ex te scm uocabitur
filius dĩ: Legerat modũ na¬
tiuitatis eius. non nisi anglo
reuelante potuisse cognosci.
dicente ysaia. generationem
eius quis enarrabit: Legerat.
& tu turris nebulosa. filiȩ
syon usq ad te uenient: &
ueniet potestas prima reg.¬
num filiȩ ierłm: Audiebat
angelicas uirtutes quȩ sunt
filię suꝑnȩ ciuitatis apparu¬
isse pastoribus in loco qui a
conuentu pecorũ antiquitꝰ
turris gregis uocabatur. &
est uno miliario ad orientẽ
bechleem. ubi etiã nunc tria

Expanded text:
bat se virginem concepisse et peperisse Filium, et vocasse nomen ejus Jesum. Legerat in prophetis: Ecce virgo concipiet, et pariet Filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Legerat: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui. Videbat Dominum positum in praesepi, quo bos et asinus solent nutriendi advenire. Meminerat sibi dictum ab anet virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Legerat modum nativitatis ejus, non nisi angelo revelante, potuisse cognosci, dicente Isaia: Generationem autem ejus quis enarrabit ? Legerat: Et tu, turris gregis nebulosa, filia Sion, usque ad te veniet, et veniet potestas prima, regnum filiae Jerusalem . Audiebat angelicas virtutes, quae sunt filiae supernae civitatis, apparuisse pastoribus in loco, qui a conventu pecorum antiquitus turris gregis vocabatur, et est uno milliario ad orientem Bethleem, ubi etiam nunc tria
Abbreviated transcription (Latin):
estis templũ dĩ uiui:l multa
nobis uigilantia laborandum
est. ut cordis. nr̃i receptaculũ
tanto hospite non sit indig¬
num Et sicut in domibus
manufactis laudabili diligen

Expanded text:
estis templum Dei vivi ; multa nobis vigilantia laborandum est, ut cordis nostri receptaculum tanto hospite non sit indignum. Et sicut in domibus manufactis laudabili diligen
Abbreviated transcription (Latin):
inquit pascit me. & nichil
michi deerit: in loco pascue
ibi me collocauit: Quod
autẽ subiens in montẽ iħc.
ibi sedebat cum discipulis
suis. sed ueniente multitu¬
dine ad eã descendit. atq
hanc in inferiorib reficit.
quã in superibus paulo ante
curauerat. nequaquã fru¬
stra factũ credamus: sed ad
significandũ mystice quia
doctrinã & charismata sua
dñs iuxta ꝑcipientiũ capa¬
citatẽ distribuit. infirmis
quidẽ adhuc mentibus ac
dens sacramenta. celsiorib
autẽ quibusq & ꝑfectiorib
sensu. secretiora sue maiesta¬
tis archana reserans. arctiora
deuote conuersationis itine¬
ra suggerens: & altiora prȩ¬
miorum cȩlestiũ dona ꝓmit¬
tens: Deniq cuidã sciscitan¬
ti quid faciens uitã eternam

Expanded text:
ominus, inquit, pascit me, et nihil mihi deerit; in loco pascuae ibi me collocavit . Quod autem subiens in montem Jesus, ibi sedebat cum discipulis suis, sed veniente ad eum multitudine, descendit, atque hanc in inferioribus refecit, quam in inferioribus paulo ante curaverat, nequaquam frustra factum credamus, sed ad significandum mystice quia doctrinam et charismata sua Dominus juxta percipientium capacitatem distribuit, infirmis quidem adhuc mentibus pardens sacramenta: celsioribus autem quibusque, et perfectioribus sensu secretiora suae majestatis arcana reserans, altiora devotae conversationis itinera suggerens, et altiora praemiorum coelestium dona promittens. Denique cuidam sciscitanti quid faciens vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis consortio disseramꝰ:
Quod ne continuato sermo¬
ne & michi & uobis fiat one-¬
rosum  in diẽ sabbati diffe
differimus: Aderit ut cre

Expanded text:
rectionis consortio disseramus. Quod ne, continuato sermone, et mihi et vobis fiat onerosum, in diem sabbati promissa 278 differemus. Aderit, ut cre
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑueniet in te: & uirtus al¬
tissimi obumbrabit tibi ideoꝙ
quod nascetur ex te sc̃m. uo¬
cabitur filus dĩ: Iã audisti
quomodo fiet hoc: responde
sensum: te mundus suȩ fidei
obsidem fecit: Noli morari
uirgo nunciũ festinantẽ. res¬
ponde uerbũ: l& suscipe fili¬
um: Da fidẽ: l ee secreti uͥtu¬
tem Eece inquit aucilla dñ.
fiat michi seđm uerbũ tuum:
Nec mora reuertitur nuncius.:
& ulirginalẽ thalamũ ingredit᷑
xp̃c: Efficitur subito pregnãs
beata genitrix: & cuncta ꝑ
scł̃a predicatur: Hinc felix
concipit mox ad credulitatẽ
uerbi:l uirilis ignara conser¬
dii Impletur uterus.: huma¬
no nullo pollutus amplexu:
Preclara ergo uirginitas: l &
gloriosa fȩcunditas: Exultat
maria. & matrẽ se lȩta mirat᷑.
det: nec quia peperit innup¬
ta terret᷑. sed quia genuerat
exultatione miratur: Gaude¬

Expanded text:
s Altissimi ob ambrabit tibi; ideoque quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei. Jam audisti quomodo fiet hoc, responde sensum: te, Domina, mundus suae fidei obsidem fecit. Noli morari, Virgo: nuntio festinanter responde verbum, et suscipe filium; da fidem, et senti virtutem. Ecce, inquit, ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum . Nec mora, revertitur nuntius, et virginalem thalamum ingreditur Christus. Efficitur subito praegnans beata Dei genitrix, et cuncta per saecula praedicatur hinc felix. Concepit mox ad credulitatem verbi, virilis ignara consortii: impletur uterus nullo humano pollutus amplexu. Praeclara ergo illa virginitas, et gloriosa fecunditas. Exsultat Maria, et matrem se laeta miratur, det: nec quia peperit innupta, terretur; sed quia genuerit, cum exsultatione miratur. Gaude
Abbreviated transcription (Latin):
dõ cęlũ pasceret. petra potar&:
Sed iam ad illud prȩcipuũ
xp̃i miraculũ ueniamus : quo
ꝓ documento deitatis suȩ aqͣ
uertit in uinum: Inuitatus
itaq ut legitur dñs ꝑrexit ad
nuptias. sed ut dignaretur
hoc uirginis filius. nr̃ȩ erudi¬
tionis est ratio: ut hoc docti
exemplo. legitimarũ nuptiaꝵ¬
illũ non negemus auctorẽ Ha¬
dit ergo ad nuptias dĩ filius.
ut quas dudũ potestate con¬
stituit. nunc prȩsentiȩ suȩ be¬
nedictione scĩficet: Hadit ad
nuptias ueteris instituti: no
facturus: Hadit ad nuptias:
quẽ nuptiȩ non crearunt: Uadit
ad nuptias. non utiq ut couinuiis¬
u÷ delectetur: sed ut mira¬
bilib innotescat: Uadit ad nup-¬
tias: non sumpturus pocula
sed daturus Nam cũ defecisset
nuptiantib uinũ : ait illi beatis

Expanded text:
o, coelum pasceret, petra potaret. Sed jam ad illud praecipuum Christi miraculum veniamus, quo pro documento deitatis suae aquas vertit in vinum. Invitatus itaque, ut legitur, Dominus perrexit ad nuptias; sed, ut dignaretur hoc virginis filius, nostrae eruditionis est ratio: ut, hoc docti exemplo, legitimarum illum nuptiarum non negemus auctorem. Vadit ergo ad nuptias Dei Filius, ut, quas dudum potestate constituit, tunc praesentiae suae benedictione sanctificet. Vadit ad nuptias veteris ifacturus. Vadit ad nuptias, quem nuptiae non crearunt. Vadit ad nuptias, non utique ut conviviis delectetur, sed ut mirabilius innotescat. Vadit ad nuptias, non sumpturus 68 pocula, sed daturus; nam cum defecisset nuptiantibus vinum, ait illi beatis
Abbreviated transcription (Latin):
uenit uir qui ante me factus
est: nunc testimoniũ ꝑhibet
quia hic est filius dĩ: utriusq
xp̃i persona manifeste desig¬
nans: Erubescat manicheus
audiens uenit uir: conticescat
fotinus. audiens hic est filius
dĩ: Audiant mansueti & leten¬
tur. quia uenit uir post ioħem
fortior ioħe. qui baptirat in sp̃u
Quia enĩ ꝑ suꝑbiã recessimus
homines a dõ. filius dĩ ꝑ mise¬
ricordiã factus est homo: ut
idẽ ipse & ꝑ diuinitatẽ patri.
& ꝑ humanitatẽ congrueret
nobis: Per humanitatẽ similẽ
nobis ꝓ nobis cũ hoste conflige¬
re. ꝑ diuinitatẽ patri consub¬
stantialẽ. ad imaginẽ nos dei
& similitudinẽ quã peccando
amisimus posset digne recreare.
diuinitatis potentiam reconci-¬
liaret nos dõ patri. cũ quo ui¬

Expanded text:
enit vir, qui ante me factus est ; nunc testimonium perhibet, quia hic est Filius Dei utriusque ue persona manifestnans. Erubescat Manichaeus audiens: Venit vir. Conticescat Photinus audiens: Hic est Filius Dei. Audiant mansueti, et laetentur, quia venit vir post Joannem fortior Joanne, qui baptizat Spiritu Quia enim per superbiam recessimus homines a Deo, filius Dei per misericordiam factus est homo, ut idem ipse et per divinitatem Patri, et per humanitatem congrueret nobis: per humanitatem similem nobis pro nobis cum hoste confligere, per divinitatem Patri consubstantiet similitudinem, quam peccando amisimus, posset digne recreare; divinitatis potentiam reconciliaret nos Deo Patri. »
Abbreviated transcription (Latin):
hunc & dm̃ & regẽ fatentur:
sed assumpsisse carnẽ morta¬
lem negant: Hi nimirũ ei
aurũ & thus offerunt: sed
offerre myrrã assũptȩ mor¬
talitatis carnẽ nolunt: Hos
itaq nato dño offeramiis au¬
rũ ÷ & hunc ubiq regnare
fateamur: Offeramus tbus:
ut credamus quod is qui in
tẽpore apparuit. ds̃ ante
tẽpora extitit: Offeramus myr¬
ram ͥ ut eũ quẽ credimuis in
sua diuinitate impassibilẽ
credamus etiã in nr̃a fuisse
carne mortalẽ:ł quãuis in
auro. thure. & myrra intelli¬
gi & aliud potest: Auro nãq
sapientia designatur.l salo¬
mone attestante qui ait:
Thesaurus desiderabilis in¬

Expanded text:
hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et myrrha intelligi et aliud potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis
Abbreviated transcription (Latin):
uetare: diuidunt affectus
suos. & legẽ mentis acorꝑis
lege discernunt. ut ex qua¬
dam se parte sibi denegent.
ꝑdentes se in his quȩ carna¬
liter cupiunt: & inuenien¬
tes se in his quȩ spiritaliter

Expanded text:
ere : dividunt affectus suos, et legem mentis a corporis lege discernunt: ut ex quadam se parte sibi denegent, perdentes se in iis quae carnaliter cupiunt, et invenientes se in iis quae spiritaliter
Abbreviated transcription (Latin):
ambigeret: quin An tomꝰ cõtra
diabolũ dimicaret. Nam et ille
cogitatiões sordidas conubatur
inserere: et hic eas oiatu subino¬
uebat assiduo. Ille titillabat sen¬
sus naturali carins ardore: hic
uigiliis et ieiuniis corpus omne
ballabat. Ille ꝑ nocces in pulcre
mulieris uertebat᷑ ornatum
mulla omittẽs figiiẽta lascuue:
hic ultrices gchene flãmas: et
dolorẽ uernus recordãs: ĩgeste

Expanded text:
ambigeret, quin Antonius contra ambigeret, quin Antonius contra diabolum dimicaret. Nam et ille cogitationes sordidas conabatur inserere, et hic eas oratu submovebat assiduo. Ille titillabat sensus naturali carnis ardore; hic fide, vigiliis et jejuniis corpus omne vallabat. Ille per noctes in pulchrae mulieris vertebatur ornatum, nulla omittens figmenta lasciviae; hic ultrices gehennae flammas et dolorem vermium recordans, ingest
Abbreviated transcription (Latin):
uin hec gereret Antoniꝰ
quibz om̃i in se ꝓuocaret
affectũ: ĩimicus nõis xp̃iani¬
diabolus ĩpatiẽter ferẽs tãtas
ĩ adolescẽte uirtutes: peteranis
eũ agressus ẽ fraudibꝰ. Et primo
quidẽ tentãs: si quomodo posset
ab arrepto eũ instituto detra¬
here: Inumittebat ei memoriã
possessionũ: sororis defensionẽ:
generis nobilitatẽ amorẽ reꝵ:
fluxã seculi gloriã esce uariã
delectationẽ: et reliqͣ uite remis¬
sioris blãdimẽta. Postremo uir¬
tutis arduũ fine et maximũ
ꝑueuiendi laborẽ nec nõ corꝑis
fragilitatẽ: suggerebat et etatis
spatia prolixa: prorsus maximã
ei cogitationũ caliginẽ suscita¬
bat: uolẽs eũ a recto proposito
reuocare. Postqͣ autẽ diabolus
or̃ouib eiꝰ ad deũ ꝑ passiois
fidẽ se ĩtellexit elidi. consueta
aduersũ omes adolescẽtes arma
arripiẽs: nocturius eũ ĩquicta¬
bat illecebris. Per dies etiã tam
aꝑtis ĩ eũ telis irruebat: ut null

Expanded text:
um haec gereret Antonius, quibus omnium in seprovocaret affectum, inimicus nominis Christianidi abolus, impatienter ferens tantas in adolescente virtutes, veteranis eum aggressus est fraudibus. Et primo quidem tentans, si quo modo posset ab arrepto eum instituto detrahere, immittebat ei memoriam possessionum, sororis defensionem, generis nobilitatem, amorem rerum, fluxam saeculi gloriam, escae variam delectationem, et reliqua vitae remissioris blandimenta; postremo virtutis arduum finem, et maximum perveniendi laborem, necnon et corporis fragilitatem suggerebat, et aetatis spatia prolixa: prorsus maximam ei cogitationum caliginem suscitabat, volens eum a recto proposito revocare. Postquam autem diabolus orationibus ejus ad Deum, per passionis fidem se intellexit elidi, consueta adversum omnes adolescentes arma arripiens, nocturnis eum inquietabat illecebris. apertis in eum telis irruebat, ut nullus
Abbreviated transcription (Latin):
me misit: Unde & nos esuri¬
amus cibũ. non qui terrenis
epulis apparatur:l sel qui di¬
uinarũ scripturarũ lectione

Expanded text:
me misit . Unde et nos 114 esuriamus cibum, non qui terrenis epulis apparatur, sed qui divinarum Scripturarum lectione
Abbreviated transcription (Latin):
existere dñm Nec dulcedinẽ
aut affectus pignoris respiciebat:
qui iussionẽ ut ꝑficeret cogita¬
bat Totos eñi affectus conuer¬
tit in dm̃  cui se iã nouerat
mancipatũ : Deniq illã fidem
seruabat in sese cũ filiũ uibere¬
tur offerre:l qua dñm ꝓme¬
rierat cũ eũ mereretur acci¬
pere Adest isaac patris qͥdẽ
etati dissimilis: sed fide ac
deuotione ȩqualis Adest inqͣm
isaac qui si quid pater dispone¬
ret:l ipse fieri libenter optar&.
Ita enĩ filius paruit patri. ut
pater diuinȩ obtemperat iussi¬
oni:l ut de consensu filii pater
securus existeret: & uoluntati

Expanded text:
existere Dominum. Nec dulcedinem aut affectus pignoris respiciebat, qui jussionem ut perficeret, cogitabat. Totos enim affectus convertit in Deum, cui jam se noverat mancipatum. Denique illam fidem servabat in sese, cum filium juberetur offerre, qua Deum promeruerat, cum eum mereretur accipere. Adest Isaac patri quidem aetate dissimilis, sed fide ac devotione aequalis. Adest, inquam, Isaac, qui si quid pater disponeret, ipse fieri libenter optaret. Ita enim filius paruit patri, ut pater divinae obtemperaret jussioni: ut de consensu filii pater securus existeret, et voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
gitur: & lux amissa reparat᷑
Qua tam̃ in re & aliud aliqͥd̃
nobis dñs innuit:ͥ quod intel¬
ligi de humanitate ac diuini¬
tate illius utiliter possit. Cla¬
mantẽ etenĩ cȩcũ transiens au¬
diuitl stans miraculũ illumi¬
nationis exhibuit: Transire
nãq humanitatis est: stare
diuinitatis: Per humanitatẽ
quippe habuit nasci. crescere.
mori. resurgere. de loco ad lo-¬
cũ uenire: Quia ergo in diui¬
nitate mutabilitas non est.
atq hoc ipsum mutare transi¬
re est: ꝓfecto iste transitus ex
carne est. non ex diuinitate:
ꝑ diuinitatẽ uero ei semꝑ sta¬
re est: quia ubiq presens: nec
ꝑ motũ uenit. nec ꝑ motũ rece¬
dit Cecum igit᷑ clamandem

Expanded text:
gitur, et lux amissa reparatur. 6. Qua tamen in re aliud aliquid nobis Dominus innuit, quod intelligi de humanitate ac divinitate illius utiliter possit. Clamantem etenim caecum Jesus transiens audivit, sed stans miraculum illuminationis exhibuit. Transire namque humanitatis est, stare divinitatis. Per humanitatem quippe habuit nasci, crescere, mori, resurgere, de loco ad locum venire. Quia ergo in divinitate mutabilitas non est, atque hoc ipsum mutari transire est, profecto ille transitus ex carne est, non ex divinitate. Per divinitatem vero ei semper stare est, quia ubique praesens, nec per motum venit, nec per motum recedit. Caecum igitur clamantem
Abbreviated transcription (Latin):
uisibile stare uidebatur:
Ex inuisibili ergo substantia
in hac uita uisibili uiuitur:
& esse uita inuisibilis dubita¬
tur: Sed ĩa petenti cȩco qͥd
factũ est. uel quid ipse fecit
audiamus: Sequitur: Con¬
festim uidit: & sequebat᷑ eũ:
Nidet & sequitur: qui bonũ

Expanded text:
isibile stare videbatur. Ex invisibili ergo substantia in hac vita visibili vivitur, et esse vita invisibilis dubitatur? 8. Sed jam petenti caeco quid factum est, vel quid ipse fecerit, audiamus. Sequitur: Confestim vidit, et sequebatur illum. Videt et sequitur, qui bonu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓueheret in nr̃a descendit.
ut non solũ substantiã. sed
eciã conditionẽ naturȩ pec¬
catitricis assumeret. & ea

Expanded text:
eheret, in nostra descendit; ut non solum substantiam, sed etiam conditionem naturae peccatricis assumeret, et ea
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiã ipse ad hunc bapti¬
tandus uenire dignatus est :
in seruo aut̃ẽ. quia cũ sciret
prȩcursorẽ se ac baptistã sui

Expanded text:
sed etiam ipse ad hunc baptizandus venire dignatus est. In servo autem, quia cum sciret praecursorem se ac baptistam S
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. ipsa in se habeat uita
credentiũ: & quod festo ho¬
noratur. morib celebretur:
Quã autẽ utile sit ipsi ꝓba

Expanded text:
mentum ipsa in se habeat vita credentium, et quod festo honoratur moribus celebretur. Quam autem hoc utile sit ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
gentium & lamentantiũ eũ
Solet enĩ sexus infirmior
etiã ꝓ his qui morte sunt di¬
gni in lacrimas cõmoueri:
& dampnatoꝵ exitus ꝓ na¬
turȩ cõmunis consideratio¬
ne misereri: Sed istũ sibi
planctũ dñs iħ̃e dedignatur
impendi:l quia non decebat
luctus triumphũ. nec lamen¬
ta uictoriã: Deniq conuer¬
sus ad eas. filiȩ inquit ierłm
nolite flere suꝑ me. seduos
quia uenient dies in quibus
dicent. beatȩ steriles. & uen¬
tres qui non genuerunt: &
ubera que ñ nutrierunt:
Nbi ẽ tristicia crucifigendi
ubi formido morituri: Non
terret passuri animũ hora
supplicii.l & docens nullam
ꝓ se flendi esse racionẽ. indi¬
cit pęnitentiã denunciando
uindictã: Non est inquit
quod dolere in me ierłm fi¬
liȩ debeatis. ꝓ uobis plangi¬
te. & ꝓ ur̃is filiis eiulate:
suꝑ illos fundatur iste plora¬
tus. quos tales uiscera ur̃a pe¬
pererunt: Lugendũ plane
uobis ẽ non de saluatore cre¬
dentiũ:l sed de impietate

Expanded text:
gentium et lamentantium eum . Solet enim sexus infirmior, etiam pro iis qui morte sunt digni, in lacrymas commoveri, et damnatorum exitus, pro naturae communis consideratione misereri. Sed istum sibi planctum Dominus Jesus dedignatur impendi, quia non decebat luctus triumphum, nec lamenta victoriam. Denique conversus ad eas, Filiae, inquit, Jerusalem, nolite flere super me, sed super Quia venient dies, in quibus dicent: Beatae steriles, et ventres qui non genuerunt, et ubera quae non nutrierunt. Ubi est tristitia crucifigendi? Ubi formido morituri? Non terret passuri animum hora supplicii, et docens nullam pro se flendi esse rationem, indicit poenitentiam, denuntiando vindictam. Non est, inquit, quod dolere in me, Jerusalem filiae, debeatis; pro vobis plangite, et pro vestris filiis ejulate. Super illos fundatur iste ploratus, quos tales viscera vestra pepererunt. Lugendum plane vobis est, 236 non de Salvatore credentium, sed de impietate
Abbreviated transcription (Latin):
lo. & tamen ecce idẽ filius
iniurias accipiens. glam suã
ñ quęrit: illatas contumeli¬
as patris udicio reseruat.
ut nobis ꝓfecto insinuet qͣn¬
tũ nos patientes esse debemꝰ:
dum se adhuc ulcisci ñ uult
& ipse qui udicat: Cũ uero
maloꝵ peruersitas crescit. ñ
minus exemplo nos ammonet.
qui post quam demoniũ ha¬
bere dictus est: prȩdicationis
diȩ beneficia largius impen¬
dit dicens Amen am̃ dico
uobis si quis sermonẽ meum
seruauerit: mortẽ ñ uidebit
in ȩcernũ Sed sicut boras
necesse est ut meliores etian
ꝑ contumelias existant: ita sẽꝑ
reꝓbi de beneficio peiores fi¬
unt: Nam accepta predicati¬
one l iterũ dicunt: Hunc cog¬
nouimus quia dȩmoniũ hã¬
bes: Quia enĩ ȩternȩ morti
inheserant. & eandẽ mortem
gabant dicentes: Abraham

Expanded text:
lio, et tamen ecce idem Filius lio, et tamen ecce idem Filius injurias accipiens gloriam suam non quaerit. Illatas contumelias Patris judicio reservat, ut nobis profecto insinuet quantum nos esse patientes debemus, dum se adhuc ulcisci non vult et ipse qui judicat. Cum vero malorum perversitas crescit non minus exemplo nos admonet, qui postquam habere daemonium dictus est praedicationis suae beneficia largius impendit, dicens: Amen, amen dico vobis, si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum. necesse est ut meliores etiam per contumelias existant, ita semper reprobi de beneficio pejores fiunt. Nam accepta praedicatione, iterum dicunt: Nunc cognovimus quia daemonium habes. Quia enim aeternae morti inhaeserant, et eamdem mortem gabant, dicentes: Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
minatur & quȩ facere ñ po¬
test Ecce iniuriã suscipieis
iħe non irascitur: non con¬
tumeliosa uerba respondit:
Qui si eiscdẽ ista dicentibus
respondere uoluisset dȩmo¬
nium uos habetis. uerũ ꝓfec¬
to diceret quia nisi imple
ta iniuria etiã quod uerum
erat dicere ueritas noluit.
ne non dixisse ueritatẽ. sed
ꝓuocatis contumeliã reddi¬
disse uideretur: Ex qua re
quid nobis innuitur. nisi ut
eo tempore quo aꝓximis ex
falsitate contumelias accipi¬
mus. eoꝵ etiam uera malata¬
ceamus: ne ministeriũ ius¬
tȩ correptionis in arma uer¬
tamus furoris: Sed quia
quisquis dĩ zelo utitur apra¬
uis hominib dehonestatur:
in semet ipso nobis cͥñs pars¬
entiȩ prebuit exemplũ qui ait:
Sed honorifico patrẽ meũ. &
uos inhonorastis me: Sed qͥd
nobis ad ista faciendũ sit:
adhuc exemplo nos ammonet
cũ subiungit: Ego autẽ non
quȩro głam meam:l est qui
querat. & udicet: Scimus
certe quod scriptũ est. quia
pater om̃e uidiciũ dedit fi¬

Expanded text:
minatur et quae facere non potest. Ecce injuriam suscipiens Dominus non irascitur, non contumeliosa verba respondet. Qui si eisdem ista dicentibus respondere voluisset: Daemonium vos habetis, verum profecto diceret, quia nisi impletta injuria etiam quod verum erat dicere Veritas noluit, ne non dixisse veritatem, sed provocatus contumeliam reddidisse videretur. Ex qua re quid nobis innuitur, nisi ut eo tempore quo a proximis ex falsitate contumelias accipimus, eorum etiam 1508 vera mala taceamus, ne ministerium justae correptionis in arma vertamus furoris? Sed quia quisquis Dei zelo utitur a pravis hominibus dehonestatur, in semetipso nobis Dominus patientiae praebuit exemplum, qui ait: Sed honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me. Sed quid nobis ad ista faciendum sit, adhuc exemplo nos admonet, cum subjungit: Ego autem non quaero gloriam meam, est qui quaerat et judicet. Scimus certe quod scriptum est, quia Pater omne judicium dedit Fi
Abbreviated transcription (Latin):
state eccłiȩ suscipere uoluit:
discordes ab inuicẽ discessert.
Miseratus tandem summus
pontifex anglicane desolatio¬
nẽ eccłie ꝓpositis cõminatoriis.
uix tandem extorsit: ut pax
eccłiȩ redderetur. Gauisa st̃
ergo regna: qd rex archiep̃m
recepisset in gr̃am. aliis creden¬
tib negocium agi ueraciter:
aliis aliud cõntientib. Igitur

Expanded text:
state suscipere voluit, discordes ab invicem discesserunt. Miseratus tandem summus pontifex Anglicanae desolationem Ecclesiae, propositis comminatoriis vix tandem extorsit, ut pax Ecclesiae redderetur. Gavisa sunt ergo regna, quod rex archiepiscopum recepisset in gratiam, aliis credentibus negotium veraciter agi, aliis aliud conjicientibus. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
te facta sunt. qualiter aut
unde sint facta cõprehende¬
re non uales:: qua prȩsump¬
tione. qua ue stultitia tuum
ipsius atq om̃ium discutis
creatorem: Natum ergo de
dõ patre dm̃: eundẽ q homi¬
nem factum de uirgine con
ni cȩca sunt: fidei manifesta:
Tunc enĩ parte ex aliqua in¬
diffinitȩ maiestatis eius po-¬
terimus immensa rimari. si
aduertamus quantus qualis¬
ue sit ds̃. a nobis non posse
cognosci. ut ait dñs ad moy¬
sen: Tu autem non poteris ui¬
dere faciem meã: id est non
potes carnalibus oculis meã
sicut est inspicere deitatẽ:
Beatus nãq dauid uirtutẽ
om̃ipotentiȩ eius intendens.
clamabat dicens Mirabilia
opera tua dñe : & anima
mea nouit ualde: Ualde
enim sciebat anima ꝓphalis
oꝑa dĩ. omnẽ meditationem
humanȩ mentis excedere. ꝓpt̾
quod sapientissimus patriar¬
cha mortalis sensus inclusus

Expanded text:
te facta sunt, qualiter, aut unde sint facta comprehendere non vales: qua praesumptione quave stultitia tuum ipsius, atque omnium discutis Creatorem? Natum ergo de Deo Patre Deum, eumdemque hominem factum de virgine confni caeca sunt, fidei manifesta. Tunc enim parte ex aliqua indefinitae majestatis ejus poterimus immensa rimari si advertamus quantus qualisve sit Deus, a nobis non posse cognosci, ut ait Dominus ad Moysen: Tu autem non poteris videre faciem meam , id est, non potest carnalibus oculis meam, sicut est, inspicere Deitatem. Beatus namque David, virtutem omnipotentiae ejus intendens, clamabat dicens: Mirabilia opera tua, Domine, et anima mea novit valde . Valde enim sciebat anima prophetalis opera Dei omnem meditationem humanae mentis excedere, propter quod sapientissimus patriarch
Abbreviated transcription (Latin):
confitemur & credimus: qui
ad salutẽ humani generis re¬
formandã. uerã carnẽ nr̃ȩ fra¬
gilitatis ñ de cȩlo secũ deculit:
secd in ut̾o uirginis spuscõ obum

Expanded text:
confitemur et credimus, qui ad salutem humani generis reformandam, veram carnem nostrae fragilitatis non de coelo secum detulit, sed in utero Virginis matris
Abbreviated transcription (Latin):
si ad oues quȩ perierunt do¬
mus isrł̃ Sed sicut uos in ac¬
tibus apłoꝵ increpat paulus.
nunciare uerbum dei: secd
quia expulistis illud. nec uos
dignos uitȩ eternȩ udicastis:
ecce inquit conuertimus nos
ad gentes: Demonstremus
etiam nos ex gentibus testi¬
monium xp̃o fuisse ꝓlatum:
qm̃ ueritas non tacuit claman¬
do etiam ꝑ linguas inimico¬
rum suorum: Nonne quando
ille poeta facundissimus int̾
sua carmina iam noua ꝓgeni¬
es cȩlo demittitur alto dice¬
bat̃. xp̃o testimonium ꝑhi¬
bebat: In dubium hoc uent¬
et: nisi alios ex gentibus ido¬
neos testes pluraq dicentes
in medium introducamus:
Illum regem qui ur̃am suꝑbiã
captiuando ꝑdomuit. nabu

Expanded text:
si ad oves quae perierunt dosi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed sicut vos in Actibus apostolorum increpat Paulus, nuntiare Verbum Dei, sed quia expulistis illud, nec vos dignos vitae aeternae judicastis, ecce, inquit, convertimus nos ad gentes . Demonstremus etiam nos ex gentibus testimonium Christo fuisse prolatum, quoniam Veritas non tacuit, clamando etiam per linguas inimicorum suorum. Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina , Jam nova progenies coelo dimittitur alto, dicebat, Christo testimonium perhibebat? In dubium hoc veniat, nisi alios ex gentibus idoneos testes pluraque dicentes in medium introducam. Illum regem qui vestram superbiam captivando perdomuit, Nabu
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am. ut ate baptiraretur.
qui nullum habebat om̃ino
peccatũ: quid responderis.
quẽ cognoueris. quale testimo¬
nium ꝓtuleris: audiant ini¬
mici qui audire nolunt: Eece
inquit agnus dei:ͥ ecce qui
tollit peccata mundi: Et ad¬
iecit: Tu ad me uenis baptrra¬
ri:ͥ ego ate debeo baptirari:
Agnouit seruus dñm. agno¬
uit uinculis originalis pecca¬
ti obligatus. ab om̃i nexii pec¬
cati liberum: agnouit prȩco
uidicẽ: Agnouit creatura
creatorẽ: agnouit paranim¬
phus sponsum: Nam & hec uox
iohis est: Qui habet sponsã
sponsus est: Amicus autem
sponsi stat & audit eũ: & gau¬
dio gaudet ꝓpter uocem s̃pon¬
si Sufficiunt uobis ista oiudei.
sufficiunt uobis tanti testes. de¬
stimonia ex lege ur̃a. ex gente
ur̃a: an adhuc impudentia
nimia audebitis dicere. quod
alterius gentis uel nationis
homines xp̃o deberent testi¬
monium ꝑhibere: Sel si
hoc dicitis: respondet quidẽ
ille uobis: Non sum missus ni¬

Expanded text:
gratia, ut a te baptizaretur, gratia, ut a te baptizaretur, qui nullum habebat omnino peccatum, quid responderis, quem cognoveris, quale testimonium protuleris, audiant inimici qui audire nolunt. Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Et adjecit, Tu ad me venis baptizari? Ego a te debeo baptizari . Agnovit servus Dominum, agnovit vinculis originalis peccati obligatus, ab omni nexu peccati liberum, agnovit praeco judicem, agnovit creatura Creatorem, agnovit paranymphus sponsum. Nam et haec vox Joannis est: Qui habet sponsam, sponsus est. Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Sufficiunt vobis ista, o Judaei, sufficiunt vobis tanti testes et testimonia ex lege vestra, ex gente vestra, an adhuc impudentia nimia audebitis dicere quod alterius gentis vel nationis homines Christo debent testimonium perhibere? Sed si hoc dicitis, respondet quidem ille vobis, Non sum missus ni
Abbreviated transcription (Latin):
dñi mei ad me: Ecce enim
ut facta est uox salutationis
tuȩ in auribus meis. exulta¬
uit in gaudio infans in ute¬
ro meo: Intelligens enĩ iohes
matrem dñi sui uenisse ad
suam matrem: inter ipsas
angustias uteri adhuc positꝰ:
motu salutauit quẽ uoce ñ
poterat: Qui postea ipse io¬
hannes precursor & amicus
humilis & fidelissimus ser¬
uus. testis idoneus effectus:
tanto maior in natis mulierũ:
quanto existimabatur esse-
quod non erat: Ap̃m enim
eum esse uidei credebant:
sed ille non se esse clamabat
dicens: Quem me suspicami¬
ni esse:ͥ non sum ego Sed
ecce uenit post me: cuius
pedibus non sum dignus sol¬
uere corrigiam calciamenti
eius: Ofidelis testis & amice
ueri sponsi quanto de humi¬
liauisses: si ad corrigiã calci¬
amenti eius soluendãm dignũ
te esse dixisses: Sed dũ hoc
falsis testibus contradicis Et
hec ate dicta sunt: ante quã¬
xp̃m uideres: Qui dũ ad te¬
ipse uenit excelsus. humilis.
implendȩ dispensationis suȩ

Expanded text:
i ad me? Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo . Intelligens enim Joannes matrem Domini sui venisse ad suam matrem, inter ipsas angustias uteri adhuc positus, motu salutavit quem voce non poterat. Qui postea ipse Joannes praecursor et amicus et humilis et fidelissimus servus, testis idoneus factus, tanto major in natis mulierum, quanto aestimabatur esse quod non erat. Christum enim eum Judaei esse credebant, sed ille se non esse clamabat, dicens: Quem me esse suspicamini, non sum ego, sed ecce venit post me, cujus pedibus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . O fidelis testis et amice veri sponsi, quanto te humiliasses, si ad corrigiam calceamenti ejus solvendam dignum te esse dixisses. Sed dum hoc falsis testibus contradicis. Et haec ante dicta sunt quam Christum videres, qui cum ad te venit excelsus, humilis implendae dispensationis suae
Abbreviated transcription (Latin):
cet & suadet: Uere sicut scͥ̃p¬
tũ est: Quib non est nuncia¬
tũ de eo uidebunt. l & qui ñ
audierunt intelligent: Ecce
enĩ chaldei quib nichil unquã
fuerat de eiusmodi mesteriis
prȩdicatũ. intellexerunt na
bus. obscuris. abiectisq homi¬
nib hec sunt uel intellecta uel
suꝑstitionũ regnabat error.
in his ingressus mundũ xp̃s.
primitias fidei salutaris inue-¬
nit: Et factũ est inter iudȩ¬
os atq gentiles quoddã ꝑfidiȩ
fideiq certamen: Hato enim
xp̃o exultabat chaldea & to¬
ta cũ suis principib ierosolima

Expanded text:
suadet. Vere sicut scriptum est: Quibus non est nuntiatum de eo videbunt; et qui non audierunt, intelligent . Ecce enim Chaldaei, quibus nihil unquam fuerat de hujusmodi mysteriis praedicatum intellexerunt natbus, obscuris abjectisque hominibus haec sunt vel intellecta, vel superstitionum regnabat error. In his ingressus mundum Christus primitias fidei salutaris invenit: et factum est inter Judaeos atque gentiles quoddam perfidiae fideique certamen. Nato enim sto exsultabat Chaldaea, et tota cum suis principibus Hierosolyma
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus uir cuius est nomen
dñi syes ipsiuis: & non respe¬
xit in uanitates & insanias
falsas Itaq qui sperat in dm̃
ac toto corde in eius głam lu¬
minũ suoꝵ defigit aspectum.
ad insanissimas uanitates
consecratos semel dõ non de¬
bet oculos retorquere: quia
ut ait dñs nemo mittens ma¬
nũ ed aratrũ & respiciens re¬
tro: aptus est regno dĩ. Om̃is .iii.¬
enĩ aranis si retro respiciat:
aut tortuosum & inuuilẽ fa¬
ciet sulcũ: aut arantũ boum
suoꝵ uestigia uulnerabit It¬
& qui directo tramite ac spi¬
ritali uomere uitia muudana
ꝑsulcans incedit ad regnũ. si
aspectum suũ ad impia & ua¬
na conuerterit: & uiges suos.
hoc est corpus atq animã uul¬
nerabit: & optimi itineris pe¬
rieulo sũ tumis incurret erro¬
re Et non respexit inquit
in uanitatei & insanias falsas
Q nomo lo beatas dauid insa¬

Expanded text:
Beatus vir cujus est nomen Domini spes ipsius, et non respexit in vanitates et insanias falsas . Itaque qui sperat in Deum, ac toto corde in ejus gloriam luminum suorum defigit aspectum; ad densissimas vanitates consecratos semel non debet oculos retorquere; quia, ut ait Dominus: Nemo mittens manum ad aratrum, et respiciens retro aptus est regno Dei . Omnis enim arans, si retro respiciat. aut tortuosum, aut inutilem faciet sulcum, aut 46 arantum boum suorum vestigia vulnerabit. Ita et qui directo tramite ac spirituali vomere vitia mundana persulcans incedit ad Dei regnum, si aspectum suum ad impia et vana converterit, et juges suos, hoc est corpus atque animam, vulnerabit, et optimi itineris periculosum incurret errorem. Et non respexit, inquit, in vanitates et insanias falsas. Quomodo beatus David
Abbreviated transcription (Latin):
genti curiosoq contactu ab
eis quos dubitatio ꝑstringe¬
bat admitens: Ideo enĩ &¬
clausis ad discipulos ostiis in¬
troibat. & flatu suo dabat
culta pandebat: & rursus
idem uulnus lateris. firuras
clauoꝵ & om̃ia recentissimȩ
passionis signa monstrabat:

Expanded text:
genti curiosoque contactu ab eis, quos dubietas praestringebat, admittens, ideo et clausis januis ad discipulos introibat, et flatu suo dabat culta pandebat. Et rursus idem vulnus lateris, fixuras clavorum, et omnia recentissimae 56 passionis signa monstrabat
Abbreviated transcription (Latin):
marũ requirit affectũ: Nec
inspicit ornamentũ corporũ.
sed considerat corda meri¬
torũ: nec fragilis cinguli

Expanded text:
marum requirit affectum, nec inspicit ornamenta corporum, sed considerat corda meritorum; nec fragilis cinguli
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq ad ciuitatẽ uenissent.
estote istic inquit. ego & puer
iste ibimus soli:l & cũ adora¬
uerimus dñm reuertemur ad
uos Statim pater cũ filio ꝓ¬
ficiscitur solus Ad quẽ idem
filius pater inquit. ligna uideo.
cultrũ & ignẽ conspicio: hosti¬
am quã immolaturus es quero:
Desine inquit. desine istud
Magnum prȩsagiũ ꝓmittentis:⁊
magna innocentia inquirentis:
ssaac hostia: de hostia patrem
interrogat: Sacrificii effectus
desiderat. ouis ab eo quȩ cdeerat
quȩritur:⁊ ne ipse qui loquitur
immolet᷑ Ast ubi ad locũ uen¬
tũ est. uterq mont̾e ascendit.:⁊
arã pater extruxit. ligna cõpõ¬
suit: filiũ conlligauit .. Natere
me inquit fili:÷ patere uotum
ꝑficere Patere inquã ꝑte ius

Expanded text:
Cumque ad civitatem venissent, Estote istic, inquit, ego et puer iste ibimus soli: et cum adoraverimus Dominum, revertemur ad vos. Statim pater cum filio proficiscitur solus. Ad quem idem filius: Pater, inquit, ligna video, cultrum et ignem conspicio, hostiam quam immolaturus es quaero. Desine, inquit, desine istud Magnum praesagium promittentis, magna innocentia inquirentis. Isaac hostia, de hostia patrem interrogat, sacrificii effectus desiderat. Ovis ab eo quae deerat quaeritur, ne ipse qui loquitur immolet. Ast ubi ad locum ventum est, uterque montem ascendit. Aram pater exstruxit, ligna composuit, filium colligavit. Patere me, inquit, fili, patere votum perficere, patere, inquam, per te jus
Abbreviated transcription (Latin):
cis siuis Inde recte uterq tͣn¬
situs & legalis uidelicet. &
euangelicus sanguine consecra¬
tus est: ille agni paschalis.
iste eius de quo dicit apl̃s: Et¬
enĩ pascha nr̃m immolatus ẽ
xp̃c: Iste sanguine fuso in crii¬
ce: l ille in crucis modũ medio

Expanded text:
cis suis . Unde recte uterque transitus, et legalis videlicet, et evangelicus, sanguine consecratus est, ille agni paschalis, iste ejus de quo dicit Apostolus: Etenim pascha nostrum immolatus est Christus. Iste sanguine fuso in cruce, ille in crucis modum medio
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotibus famulando ꝓtu¬
lerant. nichil quod morte
dignũ esset afferrent: hoc
quasi. insuperabile repperert̃.
ut dñm: mundi affectati reg¬
ni inuidia ꝑurgerent: Cũq
pilatus iħm quẽ frustra uide¬
bat argui uellet absolui. calũ¬
niose & minaciter conclama¬
rent si hunc dimittis non es
amicus cȩsaris. om̃is enĩ qui
se regẽ facit contradicit cȩsa¬
riꝰ stultã in simulationẽ im¬
prudenter pilate timuisti:
Cormidabile fuerit nomenre¬
giũ. & ꝓ imperio ceȩ saris oꝑ¬
primi debuerit nouȩ moliaic
potestatis: si dominandi con¬
siliũ tirannicus tibi ꝓcuicdit
apparatus. si ꝓuisio armorir
si congregatio diuitiarũ. fipre¬
sidia detecta sunt militum
Quid eũ grauari sinis de al¬
fectata potentiaꝰ eulus specl¬
alis fuit. de humilitate doc¬
trina: Romanis legib ñ con¬
tradixit. censũ subiit. didrag¬
ma soluit. uectigalia non inhi

Expanded text:
sacerdotibus famulando protulerant, nihil quod morte dignum esset afferrent; hoc quasi insuperabile repererunt, ut Dominum mundi, affectati regni invidia perurgerent. Cumque Pilatus Jesum, quem frustra videbat argui, vellet absolvi, calumniose et minaciter conclamarunt: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari . Stultam insimulationem imprudenter, Pilate, timuisti. Sed formidabile fuerit nomen regium, ut pro imperio Caesaris opprimi debuerit novae molitio potestatis, si dominandi consilium tyrannicus tibi prodidit apparatus, si provisio armorum, si congregatio divitiarum, si praesidia detecta sunt militum. Quid eum gravari sinis de affectata potentia, cujus specialis fuit de humilitate doctrina? Romanis legibus non contradixit, censum subiit, didragma solvit, vectigalia non inhi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt  tẽꝑib factȩ in uidȩa
specialiter acciꝑe. quando in¬
ualescente inuidia. predica¬
pulsi de ꝓuincia: & in gentib
prȩdicaturi sunt longe lateq
disꝑsi sicq factũ est ut gen¬
tilitas quȩ ꝑ egyptũ figurat᷑.
peccatis ante tenebrosa lum̃
uerbi ꝑciperet: Hoc est enĩ
ioseph in egyptũ transferri.:
fidem scilicet dñicȩ incarna¬
tionis & eccłȩ societatẽ per
doctores scõs gentib cõmiti
Quod erant in egypto usq
ad obitum herodis. indicat
figurate fidẽ xp̃i in gentib
mansurã: donec plenitudo
earũ introeat: & sic om̃is isrł
saluus fiat: Obitus quippe

Expanded text:
factae in Judaea, specialiter accipere, quando invalescente invidia praedicapulsi de provincia, et in gentibus praedicaturi sunt longe lateque dispersi. Sicque factum est ut gentilitas quae per Aegyptum figuratur, peccatis ante tenebrosa lumen verbi perciperet. Hoc est enim Joseph in Aegyptum transferri, fidem scilicet Dominicae incarnationis et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Quod erant in Aegypto usque ad obitum Herodis indicat figurate fidem Christi in gentibus mansuram donec plenitudo gentium introeat, et sic omnis Israel salvus fiat. Obitus quippe
Abbreviated transcription (Latin):
steret:l sed om̃s simul amis¬
so membroꝵ officio retror¬
sum acti elisiq corruerunt
In quo utiq diuinȩ erat po¬
testatis indiciũ. quȩ impio¬
rum conatus non armis con¬
trariis neq ullius creaturȩ
potentis auxilio: sed sola uer¬
bi uirtute ꝓsterneret: Quia
uero saluando humano gene¬
ri. alterus operis ratio con¬
gruebat. nec posset sanguis
xep̃i preciũ credentiũ fieri.
si redemptor se non sineret
cõprehendi. admisit in se
impias manus. & cohibita
est potentia deitatis. ut ꝑue¬
niretur ad głam passionis:
Cuius utiq inanis fuisset
species. & nulli ꝓfutura ima¬
go tolerantiȩ: nisi uera duu¬
nitas ueris se humanȩ car¬
nis sensibus induisset: & unꝰ
ũ atꝙ hominis filius alunde
intemerabilis. aliunde passibi¬
lis. mortale nr̃m ꝑ suum im¬
mortale renouaret: Et ideo
mestitudine. ideo formidine

Expanded text:
steret, sed omnes simul amisso membrorum officio retrorsum acti elisique corruerent. In quo utique divinae erat potestatis indicium, quae impiorum conatus, non armis contrariis, neque ullius creaturae potentis auxilio, sed sola verbi virtute prosterneret. Quia vero salvando humano generi alterius operis ratio congruebat, nec posset sanguis Christi pretium credentium fieri, si Redemptor se non sineret comprehendi, admisit in se impias manus, et cohibita est potentia Deitatis, ut perveniretur ad gloriam passionis. Cujus utique inanis fuisset species, et nulli profutura imago tolerantiae, nisi vera Divinitas veris se humanae carnis sensibus induisset: ut unus Dei atque hominis Filius, aliunde intemerabilis, aliunde passibilis, mortale nostrum per suum immortale renovaret. Et ideo moestitudine, ideo formidine
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris: l sed habebit lumen
uitȩ: Dimitcere confractos in
remissionẽ: prȩdicare annũ
dñi acceptum: & diem retri-¬
butionis: Sacrificiũ inquit
dõ sp̃s contribulatus.  cor con¬
tritum & humiliatũ ds non¬
spernit: Atq ideo missũ siuie
unctum se dicit. ad medendũ

Expanded text:
bit lumen vitae . Dimittere confractos in remissionem. Praedicare annum Domini acceptum, et diem retributionis. Sacrificium, inquit, Deo, spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus nonspernit . Atque ideo missum sive unctum se dicit, ad medendu
Abbreviated transcription (Latin):
esse memoratur: Cuius unc¬
tio illo expleta est tempore.
quando baptitatus est in ior.
in illo: Unctus est igitur oleo
spiritali. & uirtute cȩlesti:
ut pauꝑtatẽ conditionis hu¬
manȩ. thesauro resurrectio¬
nis rigaret eterno. captiuita¬
tem mentis auferret: cȩcitatẽ
illuminaret animoꝵͥ beati
inquiens pauperes. quia ur̃m
est regnum dĩ: Et iterum:
Si uos filius liberauit. uere
liberi estis: Et iterũ: Qui

Expanded text:
esse memoratur. Cujus unctio illo expleta est tempore, quando baptizatus est in Jordain illo. Unctus est igitur oleo spiritalis et virtute coelesti, ut paupertatem conditionis humanae thesauro resurrectionis rigaret aeterno, captivitatem mentis auferret, caecitatem illuminaret animorum. Beati, inquiens, pauperes, quia vestrum est regnum Dei . Et iterum: Si vos Filius liberaverit, vere liberi eritis . Et iterum: Qu
Abbreviated transcription (Latin):
saba uenient. aurum & thus
deferentes: l & laudẽ dñi an-¬
nunciantes: Om̃e pecus cȩdar
congregabitur tibi  arietes
nabaioth ministrabunt tibi
Offerentur suꝑ placabili alta¬
ri meo:ͥ & domum maiesta¬
tis meȩ glorificabo: Qui sins
isti qui ut nubes uolant. &
quasi columbȩ ad fenestras
suas: Me enĩ insulȩ expec

Expanded text:
Saba venient aurum et tus deferentes et laudem Domino adnuntiantes omne pecus Cedar congregabitur tibi arietes Nabaioth ministrabunt tibi offerentur super placabili altari meo et domum maiestatis meae glorificabo qui sunt isti qui ut nubes volant et quasi columbae ad fenestras suas me e