comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nescio quid de affrica: hec gͦ quȩ interrogat
esse affricam. qͣmqͣm magis in meridie sub so¬
le medii diei egyptꝰ qm̃ affrica est: illi autem¬
non suit in egypto. Quom̃ eis pastor iste:
Qui noruit agnoscant. qui ñ norunt requi¬
rant. q̃m magnũ illic gregẽ colligit. quantã
numerositatẽ scõꝵ atq sc̃arum habeat contem¬
nentium penitꝰ mundũ. Grex ille tantũ qe¬
uit. ut etiam inde suꝑstitiones expulerit.
Ut gͦ omittam quomͦ inde om̃em ydoloꝵ siul¬
perstitionẽ quȩ illic ualida fuerat crescendo
fugauerit. accipio qd̃ dicitis o sodales mali: as¬
cipio prorsꝰ. assentio affricã esse in meridie. &
affricam significatã in eo qd̾ dictũ est ubi pas¬
cas ubi cubas in meridie: sed & uos ęquiaten
attendite. & adhuc ista uerba sponsȩ esse. nol¬
dum sponsi. Adhuc sponsa dicit. Annuncia
mͥ quem dilexit anima mea. ubi pascas ubi
cubas in meridie: ne fiam forte sicut operta

Expanded text:
nescio quid de Africa: haec ergo quae interrogat nescio quid de Africa: haec ergo quae interrogat esse Africam: quanquam magis in meridie sub sole medii diei Aegyptus quam Africa. Illic autem in Aegypto, quomodo pastor est iste, qui norunt agnoscunt: qui non norunt, requirant quam magnam illic gregem colligat, quantam numerositatem sanctorum atque sanctarum habeat contemnentium penitus mundum. Grex ille tantum crevit, ut etiam inde superstitiones expulerit. Ut ergo omittam, quomodo inde omnem idolorum superstitionem, quae illic valida fuerat, crescendo fugaverit: accipio quod dicitis, o sodales mali; accipio prorsus, assentio Africam in meridie esse, et Africam significatam in eo quod dictum est, Ubi pascis, ubi cubas in meridie? Sed et vos aeque attendite adhuc ista verba sponsae esse, nondum sponsi. Adhuc sponsa dicit, Annuntia mihi, quem dilexit anima mea ubi pascis, ubi cubas in meridie, ne forte fiam sicut operta.
Abbreviated transcription (Latin):
ceperimꝰ luce unitatis eccłiȩ diffuse totõ or-¬
be terrarum. & poposcerimꝰ ut ostendant ip-¬
si de scͥpturis aliquod testimoniũ. ubi d̃s
p̃dixit in affrica futurã ȩccłiam quasi ꝑditis
ceteris gentib. hoc solent testimoniũ in ore
habere & dicere. Affrica in meridie est. In¬
terrogans gͦ inquiunt eccłia dñm ubi pascat
ubi cubet. respondet ille in meridie: ut quasi
uox interrogantis sit. annuncia mͥ quem dil¬
xit anima mea. ubi pascas ubi cubas: & uox
quasi respondentis in meridie hoc est in affri¬
ca. Si gͦ que interrogat eccłia est. & dñs ubi
pascat respondet in affrica. quia in affrica
erat futura ȩccłia: que interrogat ñ erat in
affrica. Annuncia inquit mͥ quẽ dilexit
amina mea. ubi pascas ubi cubas: & respondet
cubo. in affrica pasco: quasi te pasco. Porro
si quȩ interrogat tecłia est qd̃ nullus ambi¬
git. quod nec ipsi contradicunt. & audiunt

Expanded text:
coeperimus luce unitatis Ecclesiae diffusae toto orcoeperimus luce unitatis Ecclesiae diffusae toto orbe terrarum, et poposcerimus ut ostendant ipsi de Scripturis aliquod testimonium, ubi Deus praedixit in Africa futuram Ecclesiam, quasi perditis caeteris gentibus; hoc solent testimonium in ore habere, et dicere: Africa in meridie est; interrogans ergo, inquiunt, Ecclesia Dominum ubi pascat, ubi cubet; respondet ille, In meridie: ut quasi vox interrogantis sit, Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascas, ubi cubes; et vox quasi respondentis, In meridie, hoc est, in Africa. Si ergo quae interrogat, Ecclesia est, et Dominus ubi pascit respondet, in Africa, quia in Africa erat Ecclesia: quae interrogat, non erat in Africa. Annuntia, inquit, mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascas, ubi cubes; et respondet cubo, in Africa pasco, quasi in te non pasco. Porro si quae interrogat, Ecclesia est, quod nullus ambigit, quod nec ipsi contradicunt; et audiunt
Abbreviated transcription (Latin):
gaudium dñi tui. tibi ñ dicã primo intra sed
exi: ut sis inter eos qui ex nobis exierunt. Eoci
tu: sed nisi cognoueris temetipsam. exi tunc.
Si autẽ cognoueris temetipsam: intra. Si gͦ
non cognoueris exi tu in uestiguis gregum. &
pasce hedos tuos in tabernaculis pastoꝵ. Exi
in uestigiis non gregis sed gregum. & pasce
non sicut petrus oues meas sed hedos tuos.
in tabernaculis ñ pastoris sed pastoꝵ. non
unitatis sed dissensionis: ñ ibi posita ubi est
unus grex & unꝰ pastor. Confirmata est. edifi¬
cata est. amata fortior facta est: parata mo-¬
morauimꝰ de scĩs in canticis canticoꝵ. de spon-¬
si & sponsȩ epythalamio quodam: spiritales
enĩ nuptiȩ sunt in quib nobis magna casti-
ut & mater & uirgo sit: Nec gͦ uerba dona-¬
tistȩ accipiunt ad sensum suum ꝑuersum.
multo aliter. & quẽ admodũ ñ tacebo. &
quid eis respondeatis adiuuante dño qͣntum
potero breuiter ammonebo. Cum eos urgere

Expanded text:
gaudium Domini tui . Tibi non dicam, Intra: sed, gaudium Domini tui . Tibi non dicam, Intra: sed, Exi; ut sis inter eos qui ex nobis exierunt. Exi tu. Sed nisi cognoveris temetipsam, tunc exi. Si autem cognoveris temetipsam, intra. Si autem non cognoveris, exi tu in vestigiis gregum, et pasce haedos tuos in tabernaculis pastorum . Exi in vestigiis, non gregis, sed gregum: et pasce, non sicut Petrus oves meas, sed haedos tuos: in tabernaculis, non pastoris, sed pastorum; non unitatis, sed dissensionis; non ibi posita, ubi est unus grex et unus pastor. Confirmata est, aedificata est, amata fortior facta est, parata momoravimus de sanctis Canticis canticorum, de sponsi et sponsae epithalamio quodam: spirituales enim nuptiae sunt, in quibus nobis magna castitaut et mater et virgo sit: haec ergo verba Donatistae accipiunt ad sensum suum perversum multo aliter. Et quemadmodum non tacebo, et quid eis respondeatis, adjuvante Domino, quantum potero, breviter admonebo. Cum eos urgere
Abbreviated transcription (Latin):
Deat ei quam formosam fecit ex filus hominum:
Audite quid respondeat. intelligite. cauete
quid terreat: amate quod monet. Quid gͦ
respondet: Qua ñ blande. s blanditũs scuemi.¬
tatem reddit. Corripit ut stringat. ut seruet
Nisi cognoueris te inquit. o pulchra utter
mulieres. Quantũlibet enĩ sint alie pulchrȩ
Donis uiri tui. hereses sunt. Ornatu ñ iuscerib
pulchrȩ sunt foris. extrinsecus nitent. nomine.
iusticiȩ se dealbant. Om̃is pulcritudo filiȩ
regis intrinsecꝰ. Nisi gͦ cognoueris temetpsam
quia una es: quia ꝑ om̃s gentes es. quia casta
es. quia colloquio ꝑuerso maloꝵ sodaliũ cor¬
rumpi ñ debes. nisi cognoueris temetipsam.
quia recte te mͥ desponsauit ille uirginẽ castã
exit colloquiis. ne sicut serpens euã seduxit
astutia sua. sic & tui sensus cortũpantur a
castitate mea: nisi gͦ talem cognoueris temet¬
ipsam. exi tu exi. Aliis enĩ dicturꝰ sum intra in

Expanded text:
deat ei quam formosam fecit ex filiis hominum. deat ei quam formosam fecit ex filiis hominum. Audite quid respondeat, intelligite; cavete quod terret, amate quod monet. Quid ergo respondet? Quam non blande, sed blanditiis severitatem reddit. Corripit, ut constringat, ut servet. Nisi cognoveris temetipsam, inquit, o pulchra inter mulieres: quamtumlibet enim sint aliae pulchrae donis viri tui, haereses sunt; ornatu non visceribus pulchrae sunt, foris et extrinsecus nitent, nomine justitiae se dealbant: Omnis autem pulchritudo filiae regis intrinsecus . Nisi ergo cognoveris temetipsam, quia una es, quia per omnes gentes es, quia casta es, quia colloquio perverso malorum sodalium corrumpi non debes. Nisi cognoveris temetipsam, quia recte te mihi desponsavit ille virginem castam malis colloquiis, sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et tui sensus corrumpantur a castitate mea . Nisi ergo talem cognoveris temetipsam, exi tu; exi. Aliis enim dicturus sum, Intra in
Abbreviated transcription (Latin):
Et gressus suos habent. & sodales tui sunt:
quia de mensa tua uiuunt. & mensȩ tuȩ sacra-¬
menta ꝑtractant. Sodales enĩ dicti sunt qd̃
simul edant. quasi simul edales. Tales expro-¬
brantur in psalmo. Si enĩ inimicus suꝑ me
magna locutꝰ fuisset. absconderem me inquit
mum dei mͦ cum discessu. nisi quia ex nobis exi-¬
erunt. sed non erant ex nobis: Ideo o tu quem
dilexit anima mea ne in tales incidam sodales
tuos. sed quales fuerunt sodales samson non
seruantes amico fidem. uolentes eiꝰ corrũpere
uxorem: ergo ne in tales incurram. ne fiam
suꝑ eos id est incidam suꝑ eos uelut operta.
uelut latens & obscura. non uelut in monte
constituta: annuncia gͦ mͥ o quem dilexit ani-¬
ma mea. ubi pascas ubi cubas in meridie. qui
sint sapientes & fideles in quib maxime requi¬
escis: ne forte sicut latens incurram in greges
non tuos sed sodalium tuoꝵ. Nam tu petro¬
& speciosus forma pre filus hominũ respon-¬

Expanded text:
et greges suos habent, et sodales tui sunt; et greges suos habent, et sodales tui sunt; quia de mensa tua vivunt, et mensae tuae Sacramenta pertractant. Sodales enim dicti sunt, quod simul edant, quasi simul edales. Tales exprobrantur in Psalmo: Si enim inimicus meus super me magna locutus fuisset, abscondissem me utique mum Domini modo cum dissensu, nisi quia ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis ? Ideo, o tu, quem dilexit anima mea, ne in tales incidam, sodales tuos, sed quales fuerunt sodales Samson, non servantes amico fidem, sed volentes ejus corrumpere uxorem . Ergo ne in tales incurram, ne fiam super eos, id est, incidam in eos, velut operta, velut latens et obscura, non velut in monte constituta. Annuntia ergo mihi, o quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie; qui sunt sapientes et fideles, in quibus maxime requiescis: ne forte sicut latens incurram in greges, non tuos, sed sodalium tuorum. Nam tu Petro noet speciosus forma prae filiis hominum: respon
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ. Obscurum uidetur. obscurum est: quia
thalami sacri misteriũ est. Ipsa enĩ dicit. Intro-¬
buxit me in cubiculum suũ. Talis cubiculi hoc
secretum est: sed uos qui ab isto cubiculo ꝓpha-¬
ni non estis audite qd̃ estis. & dicite cum illa
si amatis cum illa. Amatis autẽ cum illa. si estis
in illa. Dicite om̃s. & tamen una dicat: quia
unitas dicit. Annuncia mͥ. quem dilexit ani.¬
ma mea. Erat enim illis in d̾m tina anima. &
cor unum. Annuncia mͥ ubi pascis. ubi cubas
in meridie. Quid significat meridies: Magnũ
feruorem. magnumq splendorem. Ergo notũ
fac mͥ qui sint sapientes tui. sp̃u feruentes &
doctrina fulgentes. Dexteram tuã notam fac
mͥ. & eruditos corde in sapientia. Ipsis inhe-¬
ream in corpore tuo. ipsis socier: cum ipsis te
fruar. Dic mͥ gͦ. Annuncia mͥ ubi pascas.
ubi cubas in meridie: ne incurram in eos qui
alia de te dicunt. Alia dicunt. alia de te sen¬
tunt. alia de te credunt: alia de te p̃dicant.

Expanded text:
. Obscurum videtur, obscurum est: quia thalami sacri mysterium est. Ipsa enim dicit, Introduxit me rex in cubiculum suum. Talis cubiculi hoc secretum est. Sed vos qui ab isto cubiculo profani non estis, audite quod estis, et dicite cum illa, si amatis cum illa: amatis autem cum illa, si estis in illa. Dicite omnes, et tamen una dicat, quia unitas dicit: Annuntia mihi, quem dilexit anima mea. Erat enim illis in Deum una anima et cor unum . Annuntia mihi ubi pascis, ubi cubas in meridie. Quid significat meridies? Magnum fervorem magnumque splendorem. Ergo notum fac mihi qui sint sapientes tui, spiritu ferventes, et doctrina fulgentes. Dexteram tuam notam fac mihi, et eruditos corde in sapientia . Ipsis inhaeream in corpore tuo, ipsis socier, cum ipsis te fruar. Dic mihi ergo, annuntia mihi ubi pascis, ubi cubas in meridie; ne incurram in eos qui alia de te dicunt, alia de te sentiunt; alia de te credunt, alia de te praedicant:
Abbreviated transcription (Latin):
dñm głȩ crucifixissetis. Fetistis autẽ quia ñ
ognoiustis. & tamen ille qui uos quasi fedus
tolerauit. ꝓ uobis formosus orauit. Pater in¬
quit ignosce illis. ñ enĩ sciunt quid faciunt.
Si enim sine decore. quid est qd̾ amat ista
quȩ dicit. annuncia mͥ quem dilexit anima
nea: Quid est qd̾ amat: ꝯuid est qd̾ ardet :
duid est qd̾ tantũ ne ab illo aberret timet:
Duid est qd̾ tantũ delectatur in ipso. cui sola
ena est esse sine ipso Ouid esset unde ama¬
ltas. nisi formosus esset Uerum quomͦ illa
amaret. si ille illi sic appareret quom cecis
scquentib & quid faciant nescientibus :¬
ualem gͦ illa amauit. Speciosum forma p̃

Expanded text:
Dominum gloriae crucifixissetis . Fecistis autem, quia non Dominum gloriae crucifixissetis . Fecistis autem, quia non cognovistis. Et tamen ille qui vos quasi foedos toleravit; pro vobis formosus oravit: Pater, inquit, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Si enim sine decore, quid est quod amat ista, quae dicit, Annuntia mihi, quem dilexit anima mea? Quid est quod amat? quid est quod ardet, quid est quod tantum ne ab illo aberret, timet? quid est quod tantum delectatur in ipso, cui sola poena est esse sine ipso? Quid esset unde amaretur, nisi formosus esset? Verum quomodo illa sic amaret, si ille illi sic appareret, quomodo caecis persequentibus, et quid faciant nescientibus? Qualem ergo illa amavit? Speciosum forma prae
Abbreviated transcription (Latin):
amant xp̃m. In ipsis em̃ hoc & de ipsis can-¬
tat ȩccłia in canticis canticoꝵ qui amant
xp̃m. quasi fedum & solũ formosum. Uidimꝰ
nim eum inquit. & ñ habebat speciem neq
decorem. Talis in cruce apparuit. talem se spi¬
nis coronatꝰ exhibuit. fedum & sine decore.
quasi amissa potentia. quasi ñ filiꝰ dĩ talis
usus est cecis. Ex persona quippe iudeoꝵ.
hoc dixit ysaias. Uidimꝰ eũ & ñ habebat spe.¬
uem neq decorẽ. quando dicebatur si filiꝰ dei
est descendat de cruce: alios saluos fecit seip¬
sum non potest. & ꝑcutientes de calamo iudei¬
in caput dicebant. Prophetua nobis xp̃e. qͥs
te ꝑcussit: Quia non habebat speciem neq
decorem. Hunc talem uidei uidebatis. quia ce¬
atas ex parte in isrł facta est donec plenitu¬
do gentium intaret: & donec aliȩ oues ueni-¬
rent. Quia gͦ cecitas facta est. ideo decorẽ sine
decore udistis. Si enim cognotissetis. nunqͣm

Expanded text:
amant Christum. In ipsis enim hoc, et de ipsis canamant Christum. In ipsis enim hoc, et de ipsis cantat Ecclesia in Canticis canticorum: qui amant Christum, quasi foedum, et solum formosum. Vidimus enim eum, inquit, et non habebat speciem neque decorem . Talis in cruce apparuit, talem se spinis coronatus exhibuit, foedum et sine decore, quasi amissa potentia; quasi non Filium Dei. Talis visus est caecis. Ex persona quippe Judaeorum hoc dixit Isaias, Vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem. Quando dicebatur, Si Filius Dei est, descendat de cruce. Alios salvos fecit, se ipsum non potest. Et percutientes de calamo in caput, Prophetiza nobis, Christe, quis te percussit ? Quia non habebat speciem neque decorem. Talem, Judaei, videbatis. Quia caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo Gentium intraret , donec aliae oves venirent. Quia ergo caecitas facta est, ideo decorum sine decore vidistis. Si enim cognovissetis, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
ouili. Lioquebatur enim primo ouili. de de¬
nere carnis isrł. Erant autem alii de geele¬
re fidei ipsiꝰ isrł. extra erant. adhuc ingel¬
tib erant: predestinati nondũ grant cnore¬
gati. Hos nouerat qui predestinauerai. Soui¬
fat qui reaemcrat sanguine fuso suo. nou ẽ
nidiebat eos nondum uidents cũ. one al
os nondum credentes in eum. Habeo inquit
alias oues quȩ non sunt de hoc ouili. quia
son sunt de genere carnis isrł: sed tam̃ erunt
e hoc ouili. quia oportet me eas adducere. ut
sit unꝰ grex & unus pastor. Nerito huiꝰ pasto.
sis pastoꝵ. amata eiꝰ. sponsa eiꝰ. pulchra eiꝰ. sea
ab ipso pulchra facta. priꝰ peccatis feda. post
dulgentia & gr̃a formosa: loquitur amans
⁊ ariens in eum. & dicit ei. Ubi pascis: ꝙ. ui¬
dete quemadmodũ quo affectu hic erigatur
amor spiritalis. Melius multo isto affectu
delectantur. qui aliquid ex huiꝰ amoris dulce¬
dine gustauerunt. Illi hoc bene audiunt. qͥ

Expanded text:
ovili. Loquebatur enim primo ovili de geovili. Loquebatur enim primo ovili de genere carnis Israel. Erant autem alii de genere fidei ipsius Israel, et extra erant adhuc, in Gentibus erant, praedestinati, nondum congregati. Hos noverat qui praedestinaverat: noverat qui redimere sanguine suo fuso venerat. Videbat eos, nondum videntes eum: noverat eos, nondum credentes in eum. Habeo, inquit, alius oves, quae non sunt de hoc ovili: quia non sunt de genere carnis Israel. Sed tamen non erunt extra hoc ovile, quia oportet me eas adducere, ut sit unus grex et unus pastor. CAPUT VI. 6.ri pastorum, amata ejus, sponsa ejus, pulchra ejus, sed ab ipso pulchra facta, prius peccatis foeda, post indulgentia et gratia formosa, loquitur amans et ardens in eum, et dicit ei, Ubi pascis? Et videte quemadmodum, quo affectu hic erigatur amor spiritualis. Melius multo isto affectu delectantur, qui aliquid ex hujus amoris dulceduine gustaverunt. Illi hoc bene audiunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad potestatem ac bonitatẽ pastoris pastoꝵ.
sed tamen etiã ipse & pastor & bonꝰ. & ceteri
tius ipse dñs ꝑ ministeriũ nr̃m ex ipso cũu¬
gelio cõmemorans caritatẽ ur̃am. & dicens
audite quid commendaui: ego sum pastor
bonus dixi. quia om̃s ceteri pastores boni
menbra mea sunt. Unum caput. unum corpꝰ.
unus xp̃c. Ergo & pastor iꝑse est pastoꝵ. &
pastores multi uniꝰ pastoris: & oues cum
pastorib sunt sub pastore. Quid sunt he.
nisi quod dicit apłs. Sicut enim corpꝰ unũ
est & menbra habet multa. om̃a autem
menbra corporis cum sint multa unũ est cos¬
xp̃c in se habens om̃s pastores bonos ununl
comm̃dat: dicens ego sum pastor bonꝰ. Ego
sum: unꝰ sum: mecum om̃s in unitate tniũiu
sunt. Qui extra me pascit. contra me pascit
Qui mecum ñ colligit spargit. Ergo audite
ipsam unttatem. uehementiꝰ commendatau
Habeo inquit alias oues. quȩ non sunt de hõ

Expanded text:
ad potestatem ac bonitatem pastoris pastorum; ad potestatem ac bonitatem pastoris pastorum; sed tamen etiam ipse et pastor, et bonus: et caeteri ertius ipse Dominus per ministerium nostrum, ex ipso Evangelio commemorans Charitatem vestram, et dicens, Audite quid commendavi, Ego sum pastor bonus, dixi: quia omnes caeteri, omnes pastores boni membra mea sunt. Unum caput, unum corpus, unus Christus. Ergo et pastor pastorum, et pastores pastoris, et oves cum pastoribus sub pastore. Quid sunt haec, nisi quod dicit Apostolus: Sicut enim corpus unum est, et membra habet multa; omnia autem membra corporis cum sint multa, unum est coro Christus in se habens omnes pastores bonos, unum commendat dicens, Ego sum pastor bonus. Ego sum, unus sum, mecum omnes in unitate unum sunt. Qui extra me pascit, contra me pascit. Qui mecum non colligit, spargit. Ergo audite ipsam unitatem vehementius commendatam: Habeo, inquit, alias oves, quae non sunt de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tua. firmamento oris tui: amatorem fecisti
pastorem: Pastor est gͦ cui pascendas oues cre-¬
didisti. ipse comm̃dasti. Pastor est: uideamꝰ iam
utrum non bonꝰ ipsa id interrogatione & res¬
ponsione eiꝰ inuenimꝰ. Quesisti utrum amer..
respondit amo. Uidisti cor: quia uerum respon¬
dit. Non est gͦ bonus. qui amat tantũ bonũ .
Unde illa est responsio: Ex intimis ꝓlata
uiscerib Unde ille petrus testes oculos tuos ha¬
sione amoris deleret trinȩ peccatum negatio¬
nis: unde gͦ contristatꝰ apłs qd̃ sepe interro¬
gatus esset ab eo qui sciret quod interrogabat
& donauerat quod audiebat. unde contristatꝰ
talia uerba retulit. dñe tu scis om̃ia ipse
nosti q̃m te amo: Itane ille talia confitens
immo profitens mentiretur. Qeraciter gͦ res¬
pondit amorẽ tuũ. & de intimo corde ꝓtulit
amantis uocem. Tu autẽ dixisti. bonꝰ homo
de bono thesauro cordis sui profert bona.
Ergo & pastor. & bonꝰ pastor. Nichil quidem

Expanded text:
tua, firmamento oris tui, amatorem fecisti tua, firmamento oris tui, amatorem fecisti pastorem. Pastor est ergo, cui pascendas oves credidisti. Ipse commendasti, pastor est. Videamus jam utrum non bonus. Ipsa id interrogatione et responsione ejus invenimus. Quaesisti, utrum amet te: respondit, Amo. Vidisti cor, quia verum respondit. Non est ergo bonus, qui amat tantum bonum? Unde illa responsio ex intimis prolata visceribus? Unde ille Petrus testes oculos tuos hasione amoris, deleret trinum peccatum negationis; unde ergo contristatus, quod saepe interrogatus esset ab eo qui sciret quod interrogabat, et donaverat quod audiebat; unde contristatus, talia verba retulit: Domine, tu scis omnia, ipse nosti quoniam te amo ? Itane ille talia confitens, imo profitens mentiretur? Veraciter ergo respondit amorem tuum, et de intimo corde protulit amantis vocem. Tu autem dixisti: Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona . Ergo et pastor, et bonus pastor: nihil quidem
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes multas fecimꝰ. Nec respondebit ille. ñ
fecistis. Non enim in conspectu tanti udicis men¬
tiri audebunt aut iactare quȩ non fecerunt.
sed quia caritatẽ ñ habuerunt respondebit
om̃ib illis: non noui uos. Quomͦ autẽ habet
uel exiguam caritatem. qui etiam conuidus
non amat unitatem: Hanc dñs unitatem
commendans pastorib bonis. noluit multos
appellare pastores. Heq enim ut dixi iam ñ
erat pastor bonꝰ petus. paulus. ceteri apł̃i: po-¬
dñm. qualicumq sensu & humillima discep¬
tatione cum tanto patrefamilias colloquamur.
Ouid dicis dñe. bone pastor. Tu enĩ bonus
pastor qui bonꝰ agnus. idem pastor & pascua.
idem agnus & leo. quid dicis: Audiamꝰ. &
adiuua ut intelligamꝰ. Ego sum inqͥt pastor
bonus. Quid petrus: aut ñ pastor. Uel ma-¬
lus. Uideamꝰ si non pastor. Amas me:  Tu ei
dixisti dñe. amas me: &. respondit: amo. &
tu ei: pasce oues meas. Tu dñe interrogatione

Expanded text:
virtutes multas fecimus. Nec respondebit ille, Non virtutes multas fecimus. Nec respondebit ille, Non fecistis. Non enim in conspectu tanti judicis mentiri audebunt, aut jactare quae non fecerunt. Sed quia charitatem non habuerunt, respondebit omnibus illis: Non novi vos . Quomodo autem habet vel exiguam charitatem, qui etiam convictus non amat unitatem? Hanc Dominus unitatem commendans pastoribus bonis, noluit multos appellare pastores. Neque enim, ut dixi jam, non erat pastor bonus Petrus, Paulus, ApoDominum qualicumque sensu, et humillima disceptatione cum tanto patrefamilias colloquamur. Quid dicis, Domine, bone pastor? Tu enim bonus pastor, qui bonus agnus; idem pastor et pascua, idem agnus et leo. Quid dicis? Audiamus, et adjuva ut intelligamus. Ego sum, inquit, pastor bonus. Quid Petrus? Aut non pastor, aut malus? Videamus si non pastor. Amas me? Tu ei dixisti, Domine, Amas me? et respondit, Amo. Et tu ei, Pasce oves meas. Tu, tu Domine, interrogatione
Abbreviated transcription (Latin):
am & om̃em fidem ita ut montes tnsferam. ca-¬
ritatem autẽ ñ habeam: nchil sum. Nagna gͥ
res est postremo. fides montes tͣnsferens. Illa
quidem magna sunt: scã si ego hȩc sine karita.¬
te habeam inquit. non illa sed ego nichil sum.
Sedd adhuc istos non tetigit. qui falso marty¬
rũ nomine in passionib głantur. Audite. ut
eos tangat. mimo potiꝰ ut tͣnsfodiat. Si distri¬
buero inquit om̃ia mea pauꝑib. & tradidero
corpus meũ ut ardeam: iam ipsi sunt s uide
quid sequitur. caritatẽ autẽ ñ habeam nichil
ad passionem. ecce uenitur ad sanguinis fusio¬
nem. uenitur & ad corporũ incensionẽ: & ta¬
men nichil prodest. quia caritas deẽst. Adde
karitatem. prosunt om̃ia. Detrahe caritatem.
ista frẽs: Quid preciosiꝰ: ꝯuid luminosiꝰ quid
firmitis: Quid utiliꝰ. ꝯuid securiꝰ. Nulta sunt
dei dona quȩ tam̃ habent & mali. qui dictu.¬
ri sunt. Dñe in nomine. tuo. ꝓpħauimꝰ. in no¬
mine tuo demonia eiecimꝰ: & in nomine tuo

Expanded text:
am, et omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Magna ergo res est postremo fides montes transferens. Illa quidem magna sunt: sed si ego haec sine charitate habeam, inquit, non illa, sed ego nihil sum. Sed adhuc istos non tetigit, qui falso martyrii nomine in passionibus gloriantur. Audite ut eos tangat, imo potius ut transfodiat. Si distribuero, inquit, omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam. Jam ipsi sunt. Sed vide quid sequitur: Charitatem autem non habeam, nihil ad passionem, ecce venitur et ad sanguinis fusionem, venitur et ad corporis incensionem: et tamen nihil prodest, quia charitas deest. Adde charitatem, prosunt omnia: detrahe charitatem, ista, ffirmius? quid utilius? quid securius? Multa sunt Dei dona; quae tamen habent et multi qui dicturi sunt: Domine, in nomine tuo prophetavimus, in nomine tuo daemonia ejecimus, in nomine tuo
Abbreviated transcription (Latin):
molestiarũ perpessi fuerint nomine martyrii
se quidam iactant. ut hoc pallio dealbati-
faciliꝰ furentur quia lupi sunt. Si autem
scire uultis in quo numero habendi sunt:
pastorem bonũ paulũ apłm audite dicentẽ.¬
qͣm non om̃s qui corpora sua in passione
etiam ignib tradunt estimandi sunt san¬
guinem fudisse ꝓ ouib. sed potiꝰ contra oues.
Si lingius hominũ loquar & angeloꝵ. cari-¬
tatem autẽ ñ habuero: factꝰ sum sicut era-

Expanded text:
molestiarum perpessi fuerint, nomine martyrii molestiarum perpessi fuerint, nomine martyrii se jactant, ut hoc pallio dealbati facilius furentur, quia lupi sunt. Si autem scire vultis in quo numero habendi sunt, pastorem bonum Paulum apostolum audite: quoniam non omnes qui corpora sua in passione etiam ignibus tradunt, aestimandi sunt sanginem fudisse pro ovibus, sed potius contra oves. Si linguis, inquit, hominum loquar et Angelorum, charitatem au
Abbreviated transcription (Latin):
udiuimꝰ dñm ũm comm̃dantẽ nobis
boni pastoris officiũ. in qua cõmenda-¬
tione ammonuit nos utiq ut intelli-¬
gi datur bonos esse pastores. Et tamen ne
intelligeretur ꝑuerso mͦ multitudo pastoꝵ.
ego sum inquit pastor bonꝰ. & unde sit
pastor bonꝰ. consequenter ostendit. Pastor
inquit bonꝰ. animã suã ponit ꝓ ouib suis.
Mercennariꝰ autẽ & qui ñ est pastor uidet
lupũ uenientẽ & fugit. quia non est ei cura
de ouib: mercennariꝰ est enim. Pastor gͦ bonꝰ
rep̃c. Q uid petrus: Nonne pastor bonꝰ:. Non
ne & ipse animã ꝓ ouib posuit: Quid pau¬
lus: Quid ceteri apłi: Quid eoꝵ. tempora con-¬
sequentes. heati ep̃i martyres: Quid etiam sc̃s
ciprianus: Nonne om̃s pastores boni: Nonne
mercennarĩ sunt de quib dicitur. amen dico
uobis ꝑceperunt mercedem suã: Om̃s gͦ isti
pastores boni. ñ solum quia sanguinẽ fuder̃t:
sed quia ꝓ ouib fuderunt. Non enĩ fudert
qui ꝓpter iniquitates & errores suos aliquid

Expanded text:
um Jesum commendantem nobis boni pastoris officium. In qua commendatione admonuit nos utique, ut intelligi datur, bonos esse pastores. Et tamen ne intelligeretur perverso modo multitudo pastorum: Ego sum, inquit, pastor bonus. Et unde sit pastor bonus, consequenter ostendit: Pastor, inquit, bonus animam suam ponit pro ovibus. Mercenarius autem, et qui non est pastor, videt lupum venientem, et fugit: quoniam non est ei cura de ovibus; mercenarius est enim. Pastor ergo bonus Christus. Quid Petrus? Nonne bonus pastor? nonne et ipse animam pro ovibus posuit? Quid Paulus? Quid caeteri Apostoli? Quid eorum tempora consequentes beuti episcopi martyres? Quid etiam sanctus iste Cyprianus? Nonne omnes pastores boni; non mercenarii, de quibus dicitur, Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . Omnes ergo isti pastores boni, non solum quia sanguinem fuderunt, sed quia pro ovibus fuderunt. Non enim fuderunt qui propter iniquitates et errores suos aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
rũs. Non loquatur os nr̃m uanitatem. fac nos bea¬
tos de te : quia ñ ꝑdemꝰ te cum tenuerimꝰ te: nec
te ꝑdimꝰ. nec nos perimꝰ Eac nos beatos de te:
quia heatꝰ ppłs cuiꝰ est dñs d̾s ipsiꝰ. Non irascitur

Expanded text:
riis. Non loquatur os nostrum vanitatem. Fac nos beariis. Non loquatur os nostrum vanitatem. Fac nos beatos de te, quia non perdemus te. Cum tenuerimus te, nec te perdemus, nec nos peribimus. Fac nos beatos de te, quia Beatus populus, cujus est Dominus Deus ipsius. N
Abbreviated transcription (Latin):
mos & uberes fundos: & dicimꝰ. Cuiꝰ ille fundꝰ:
Asseritur illiꝰ. & nos dicimꝰ. Beatus homo. Ua-¬
n̾itatẽ loquimur. Beatꝰ cuiꝰ est illa domꝰ. beatꝰ¬
est cuiꝰ est ille fundus. beatꝰ est cuiꝰ est illid
pecus: beatus est cuiꝰ est ille seruus. beatus est¬
cuiꝰ est illa familia. Tolle uanitatẽ. si uis audi.¬
re ueritatẽ. Beatꝰ est. cuiꝰ est dñs d̾s ipsius.
Non enĩ cuiꝰ est fundus iste beatꝰ est. s cuiꝰ
est ille d̾s. S ut aꝑtissime beatitudinẽ rerum
annuncies. dicis qd̾ beatũ te fecit tuus fandus.
Quare: ꝯuia inde uiuis. Nam quando laudas
ꝓmagnum fundũ tuũ hoc dicis. ipse me pascit:
inde uiuo. Attende. unde uiuas. Ille est unde
uiuis cai dicis. apud te est fons uitȩ. Beatꝰ ppłs
ut ueniamꝰ ad te: fac nos beatos de te. Nolumꝰ
de auro neq de argento nec de fundis. nolumꝰ
de terrenis istis & uanissimis & caducȩ uitȩ tͣnsito¬

Expanded text:
mos et uberes fundos, et dicimus: Cujus est ille fundus? mos et uberes fundos, et dicimus: Cujus est ille fundus? Asseritur illius: et nos dicimus, Beatus homo: vanitatem loquimur. Beatus cujus est illa domus, beatus cujus est ille fundus, beatus cujus est illud pecus, beatus cujus est ille servus, beatus cujus est illa familia. Tolle vanitatem, si vis audire veritatem. Beatus est, cujus est Dominus Deus ipsius. Non enim cujus est fundus iste, beatus est: sed cujus est ille Deus. Sed ut apertissime beatitudinem rerum annunties, dicis quod beatum te fecit fundus tuus. Quare? Quia inde vivis. Nam quando laudas pro magno fundum tuum, hoc dicis: Ipse me pascit, inde vivo. Attende unde vivas. Ille est unde vivis, cui dicis: Apud te est fons vitae . Beatus populus ut veniamus ad te, fac nos beatos de te. Nolumus de auro, neque de argento, nec de fundis: nolumus de terrenis istis, et vanissimis, et caducae vitae transito
Abbreviated transcription (Latin):
filũ alieni. quia illi quoꝵ os locutum est ua¬
nitatem: dixerunt beatum esse ppłm cui hȩc
sunt: Tu quid dicis: False sunt istȩ diui¬
tiȩ. da mͥ ueras. E ep̃hendis ista. ostende qd̾̃
laudas. Uis ut contemnã hoc: ostende qd̃ pre-¬
feram. Dicat ipse psalmꝰ. Qui enĩ dixit beatũ
dixerunt ppłm cui hec sunt: tale nobis dat res¬
ponsum. quasi diceremꝰ illi id est psalmo ipsi.
Ecce hoc nobis talisti. & nichil nobis dedisti.
Ecce ista conteninimꝰ. unde uiuimꝰ. unde beati
erimꝰ: Quia qui locuti sunt: ipsi de seipsis reci-¬
pient. Homines enĩ diuitias habentes. beatos
esse dixerunt. Tu quid dicis: Respondeat qua¬
si sic interrogatꝰ. & dicit. Illi dicunt diuites bea¬
tos. ego dico beatus ppłs cuiꝰ est dñs d̾s ipsuis.
Audisti ueras diuitias. fac amicos de mammona
iniquitatis: & eris beatus ppłs cuiꝰ est dñs d̾s
ipsius. Aliqͣndo tͣnsimꝰ uiam. & uidemꝰ amenissi¬

Expanded text:
filii alieni, quia illi quorum os locutum est vafilii alieni, quia illi quorum os locutum est vanitatem, dixerunt beatum esse populum cui haec sunt; tu quid dicis? Falsae sunt istae divitiae, da mihi veras. Reprehendis ista, ostende quod laudas. Vis ut contemnam hoc, ostende quod praeferam. Dicat ipse Psalmus. Qui enim dixit, Beatum dixerunt populum cui haec sunt; tale nobis dat responsum, quasi diceremus illi, id est, ipsi Psalmo, Ecce hoc nobis tulisti, et nihil nobis dedisti: ecce ista, ecce ista contemnimus, unde vivimus? unde beati erimus? Quia qui locuti sunt, ipsi de se ipsis recipient. Homines enim divitias habentes beatos esse dixerunt. Tu quid dicis? CAPUT VI. Respondet quasi sic interrogatus, et dicit, Illi dicunt divites beatos: ego dico, Beatus populus cujus est Dominus Deus ipsius . Audisti veras divitias, fac amicos de mammona iniquitatis, et eris beatus populus, cujus est Dominus Deus ipsius. Aliquando transimus viam, et videmus amoenissi
Abbreviated transcription (Latin):
filiȩ eoꝵ circumornatȩ sicut similitudo tẽ-¬
pli. Cellaria eoꝵ plena eructantia ex hoc in
illud. boues eoꝵ crassi: oues eoꝵ fetundȩ
multiplicatȩ in itinerib sius. Non est rui-¬
na maceriȩ neq tnsitus. neq clamor in plate-¬
is eoꝵ. Uidisti d̾s qualem felicitatẽ descͥpsit:
s audi quid sit qͦs ꝓposuit filios iniquitatis:
quoꝵ os locutũ est uanitatẽ. & dextera eoꝵ
dextera iniquitatis. Ipsos ꝓposuit. & dixit feli-¬
citatem istoꝵ tantũ suꝑ terram. & quid ad¬
iunxit: Beatũ dixerunt ppłm cui hec sunt.
S qui dixerunt: Filii aliem. Alienigene &
ñ ꝑtinentes ad semen abrahȩ. ipsi dixer̃t ppłm
beatum cui hȩc sunt. Qui dixer̃t: Quoꝵ os
locutum est uanitatẽ. Ergo uanũ est dicere
beatos esse eos quib hec sunt: & tamen dicit᷑
ab eis: quoꝵ os locutum est uanitatẽ. Ab ip-¬
sis dicunt᷑ istȩ diuitiȩ. quȩ uocant᷑ mammo-¬
na inquitatis. Du autẽ quid dicis. quia illi

Expanded text:
itae, circumornatae sicut similitudo templi. Cellaria eorum plena, eructuantia ex hoc in illud. Boves eorum crassi, oves eorum fecundae, multiplicatae in itineribus suis. Non est ruina maceriae, neque transitus, neque clamor in plateis eorum. Vidisti Psalmum, qualem felicitatem descripsit: sed audi quid sit, quos proposuit filios iniquitatis. Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis. Ipsos proposuit, et dixit felicitatem eorum tantum super terram. Et quid adjunxit? Beatum dixerunt populum cui haec sunt. Sed qui dixerunt? Filii alieni, alienigenae, et non pertinentes ad semen Abrahae: ipsi dixerunt populum beatum cui haec sunt. Qui dixerunt? Quorum os locutum est vanitatem. Ergo vanum est, dicere beatos esse eos quibus haec sunt. Et tamen dicitur ab eis quorum os locutum est vanitatem. Ab ipsis dicuntur istae divitis Deus. Tu autem quid dicis? Quia illi
Abbreviated transcription (Latin):
mundus. iniquitates uocat ds. Ideo mãmona
iniquitatis. quia diuitias illas uocat inquita¬
tes. Audi psalmũ. Dñe libera me de manu
filioꝵ alienoꝵ. quoꝵ os locutũ est uanitatẽ.
& dextera eoꝵ dextera iniquitatis. Quoꝵ filũ

Expanded text:
mundus, iniquitas vocat. Deus ideo mammona mundus, iniquitas vocat. Deus ideo mammona iniquitatis, quia divitias illas vocat iniquitas. Audi Psalmum: Domine, libera me de manu filiorum alienorum, quorum os locutum est vanitatem; et dextera eorum dextera i
Abbreviated transcription (Latin):
tur diuitiȩ. Habes illas ñ reprehendo. hereditas
uenit. Pater tuus diues fuit. & dimisit tͥ. Ho¬
neste acquisisti de iustis laborib. plenã domũ
habes ñ rep̃hendo: tantũ etiã sic ñ illas debes¬
dicere diuitias. Nam si dicis illas diuitias amabis
illas. & si amaueris illas: ꝑibis cum illis. Perde
ne ꝑeas. dona ut acquiras: semina ut metas.
Has diuitias noli appellare. quia uerȩ ñ sunt.
Pauꝑtate plenȩ sunt. & semꝑ obnoxie casib.
Quales diuitiȩ sunt ꝓpter quas latronẽ times. ꝓp¬
ter quas times seruũ tuũ ne te occiso auferat &
fugiat: Si uerȩ diuitiȩ essent. securitatem tͥ
habuerimꝰ ꝑdere ñ possumꝰ. & ne forte ꝓpter
illasstimeas: ibi erunt ubi nullus auferat. Au¬
di dñm tuũ. Thesauritate uobis thesaurum in
celo. quo fur ñ accedat. Tunc erunt diuitiȩ
q̃ndo ad eas migraueris. Ouam diu in terra
sunt diuitie ñ sunt: s diuitias illas uocat

Expanded text:
tur divitiae. Habes illas, non reprehendo: haereditas tur divitiae. Habes illas, non reprehendo: haereditas venit, pater tuus dives fuit, et dimisit tibi. Honeste acquisisti: de justis laboribus plenam domum habes, non reprehendo. Tamen etiam sic noli illas dicere divitias. Nam si dicis illas divitias, amabis illas: et si amaveris illas, peribis cum illis. Perde, ne pereas: dona, ut acquiras: semina, ut metas. Has divitias noli appellare; quia verae non sunt. Paupertate plenae sunt, et semper obnoxiae casibus. Quales divitiae sunt, propter quas latronem times, propter quas times servum tuum, ne te occiso auferat, et fugiat? Si verae divitiae essent, securitatem tibi habuerimus, perdere non possumus. Et ne forte propter illas furem timeas, ibi erunt ubi nullus auferat. Audi Dominum tuum: Thesaurizate vobis thesauros in coelo, quo fur non accedat . Tunc erunt divitiae, quando eas migraveris. Quamdiu in terra sunt, divitiae non sunt. Sed divitias vocat illas
Abbreviated transcription (Latin):
CUI. qui carrit facere amicos de mammona
inquitatis. & ne reus aliunde teneret᷑. sicui
aliquid tuli ait quadruplũ redaam. Inflixit
sibi condemnationẽ. ne incarreret damnationẽ.
S qui habetis de malo facite in de honũ. qui
N babetis de malo: nolite acquirere de malo.
sto bonꝰ tu qtui facis de malo. & cum cepis
Aliquid boni facere de malo: noli remanere
dmalus. Numm tui conuertunt᷑ in bonum.
ulatis diuitiȩ sunt scłi om̃s undecũq sint
linaecumq enim congtegentur mammona est¬
iquitatis. id est ditutiȩ sunt iniquitatis.
iia est diuitiȩ sunt inquitatis : Pecuma
t.qtam nomine diuitiarã appellat iniquitatẽ.
Di cum uertas duuntias queris. auit sunt. Talib
iob nudus abundabat. quando in dm cor
plenum habebat: & laudes deo ꝑditis om̃ib
reb tanqͣm geminas p̃ciosissimas ꝓferebat.
De quo thesauro si nichil habebat. ipsȩ sunt
uerȩ diuitiȩ: istȩ autẽ ab iniquitate appellan¬

Expanded text:
currit, qui currit facere amicos de mammona currit, qui currit facere amicos de mammona iniquitatis. Et ne reus aliunde teneretur: Si cui aliquid tuli, ait, quadruplum reddam . Inflixit sibi condemnationem, ne incurreret damnationem. Ergo qui habetis de malo, facite inde bonum. Qui non habetis de malo, nolite acquirere de malo. Esto bonus tu qui bonum facis de malo: et cum coeperis aliquid boni facere de malo, noli remanere tu malus. Nummi tui convertuntur in bonum, quitatis, divitiae sunt saeculi omnes, undecumque sint. Undecumque enim congregentur, mammona est, divitiae sunt iniquitatis. Quid est, divitiae sunt iniquitatis? Pecunia est, quam nomine divitiarum appellat iniquitas. Si enim veras divitias quaeris, aliae sunt. Talibus Job nudus abundabat, quando in Deum cor plenum habebat, et laudes Deo perditis omnibus rebus tanquam gemmas pretiosissimas proferebat . De quo thesauro, si nihil habebat? Ipsae sunt verae divitiae. Istae autem ab iniquitate appellan
Abbreviated transcription (Latin):
si fecistis & pecunias tales habetis. & inde
saccellos implestis. inde thesaurizatis: de ma-¬
lo est qd̾ habetis. Iam nolite malũ facere. &
facite.  uobis amicos de mammona iniqui¬
tatis. Nunquid racheus de bono habebat.
Legite & uidete. Maior erat publicanoꝵ. id ẽ
cui uectigalia publica conferebant. Inde ha-¬
bebat diuitias. multos presserat: multis abstu¬
lerat. multa congesserat. Intrauit domũ eiꝰ
ait ipse dñs. Hodie salus domui huic facta
est S ipsam salutẽ uidete. Primo desiderabat
dñm uidere quia statura paruus erat. s tur.¬
ba impediente ascendit arborem sicomori &
udit tͣnseuntem. Ille autẽ aspexit eũ & ait.
Zachee descende. apud te oportet me ma¬
nere. Ti pendes sed ñ te suspendo. hoc est
non te duffero. Uolebas uiddere tnseuntem. ho-¬
die me aput te inuenies habitantẽ. Ingressus
ad eum dñs. repletus ille gaudio ait. Dimidi¬
um terum mearum. do pauꝑib. Eoce quomͦ

Expanded text:
si fecistis, et pecunias tales habetis, et inde si fecistis, et pecunias tales habetis, et inde saccellos implestis, inde thesaurizabatis: de malo est quod habetis, jam nolite malum addere, et facite vobis amicos de mammona iniquitatis. Numquid Zacchaeus de bono habebat? Legite et videte. Major erat publicanorum, id est, cui vectigalia publica conferebantur: inde habebat divitias. Multos presserat, multis abstulerat, multa congesserat. Intravit domum ejusait ipse Dominus, Hodie salus domui huic facta est. Sed ipsam salutem videte. Primo desiderabat Dominum videre, quia statura parvus erat: sed turba impediente ascendit in arborem sycomori, et vidit transeuntem. Ille autem aspexit eum, et ait: Zacchaee, descende; apud te oportet me manere. Tu pendes, sed non te suspendo, hoc est, non te differo. Volebas videre transeuntem, hodie me apud te invenies habitantem. Ingressus est ad eum Dominus: repletus ille gaudio ait, Dimidium rerum mearum do pauperibus. Ecce quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
lis non debes esse nec tu. Si tu ñ sic uidices sed
iuste uidices. etiam sic melior est te d̾s tuus.
Non est inferior. iustior est: fons iusticiȩ est-
Quicqͥd bom fecisti inde sumpsisti. & qͥqͥd boul
eructuasti inde bibisti. Laudas uas quia habsł
inde aliquid. & uituꝑas fontẽ : Nolite uelle-
elemosinas facere de fenore & ustris. fidelib
dico. Eis quib xp̃i corpꝰ erogamꝰ dico timete.
cotrigite uos: ne dicam postea tu facis & tl
facis. E puto quia si fecero ñ mͥ debetis iras.¬
q s uobis ut corrigamini. Ad hoc enim ua-¬
let qd̃ dictum est in psalmo. trascimini & no¬
lite peccare. Uolo uos irasci. sed ut ñ peccetis.
Et autem non peccetis. quib habetis irasci¬
nisi uobis: Quid est enim homo penttens.
nͥ homo iratus sibi: Ut accipiat ueniam. de
seipso exigit penam. Et recte dicit dõ auerte
oculos tuos a peccatis meis. qm pecratũ meum
ego agnosco. Si tu agnoscis. & ille ignoscet.

Expanded text:
lis non debes esse nec tu. Si tu non sic judices, sed lis non debes esse nec tu. Si tu non sic judices, sed juste judices; etiam sic melior est te Deus tuus: non est inferior; justitior est, fons justitiae est. Quidquid boni fecisti, inde sumpsisti; et quidquid boni eructuasti, inde bibisti. Laudas vas, quia habet inde aliquid, et vituperas fontem? Nolite velle eleemosynas facere de fenore et usuris. Fidelibus dico, eis quibus Christi Corpus erogamus dico. Timete, corrigite vos: ne dicam postea, Tu facis et facis. Et puto, quia si fecero, non mihi debetis irasci, sed vobis, ut corrigamini. Ad hoc enim valet quod dictum est in Psalmo: Irascimini, et nolite peccare . Volo vos irasci, sed ut non peccetis. Ut autem non peccetis, quibnisi vobis? Quid est enim homo poenitens, nisi homo sibi ut accipiat veniam, de seipso exigit poculos tuos a peccatis meis, quoniam peccatum meum ego agnosco . Si tu agnoscis, et ille ignoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
enim. Rapere res alienas mammona est inqͥ-¬
tatis. erogare inde aliquid maxime egentib
scĩs: hoc ita est facere amicos de mammona
iniquitatis. Intellectus iste corrigendus est mn¬
mo de tabulis cordis ur̃i om̃ino delendus est.
Nolo sic intelligatis. De iustis laborib facite
elemosinas. ex eo qd̃ recte habetis date. Non
enim corrupturi estis iudicẽ xp̃m. ut ñ uos au-¬
diat cum pauꝑib quib tollitis. Si enim dep̃da¬
reris aliquem inualidum tu ualidior & poten-¬
tior. & ueniret tecũ ad iudicem hominẽ quẽli¬
bet in hac terra habentẽ iudicandi aliquam
potestatem. & uellet tecũ causa dicere: si tu de
preda illa & spoliatione inopis dares aliquid
uidici. ut ꝓ te iudicaret uidex ille uel tͥ plad¬
ret: nempe cum ꝓ te uidicaret. tamen tana
uis est iusticiȩ ut & tͥ displiceret. Noli tibi
pingere talem d̾m. noli collocare in templo cos¬
dis tui tale ydolum. Non est talis d̾s tuus. qua¬

Expanded text:
enim: Rapere res alienas, mammona est iniquienim: Rapere res alienas, mammona est iniquitatis; erogare inde aliquid, maxime egentibus sanctis, hoc est facere amicos de mammona iniquitatis. Intellectus iste corrigendus est, imo de tabulis cordis vestri omnino delendus est. Nolo sic intelligatis. De justis laboribus facite eleemosynas: ex eo quod recte habetis date. Non enim corrupturi estis judicem Christum, ut non vos audiat cum pauperibus, quibus tollitis. Si enim depraedareris aliquem invalidum, tu validior et potentior, et veniret tecum ad judicem hominem quemlibet in hac terra, habentem judicandi aliquam potestatem, velletque tecum causam dicere, si tu de praeda et spoliatione illa inopis dares aliquid judici, ut pro te judicaret, judex ille vel tibi placeret? Nempe pro te judicavit, et tamen tanta vis est justitiae, ut et tibi displiceat. Noli tibi talem pingere Deum, noli collocare in templo cordis tui tale idolum. Non est talis Deus tuus, qua
Abbreviated transcription (Latin):
do uni ex minimis meis fecistis. mͥ fecistis.
Uinimi gͣ qui sunt xp̃i. Hii illi sunt qui om̃ia
sua dimiserunt & secuti sunt eum. & quicqͥd
habuerunt pauꝑib distribuert: ut d̾o sine
scłari compede. expediti serurent. & ab oneri¬
bus mundi liberatos uelut pennatos sursum
humeros tollerent. Hĩ sunt minimi. Quare
minimi: Quia humiles. quia ñ elati: ñ suꝑbi.
Appende minimos istos. & graue pondus inue
mes.S quid est qd̃ ait eos esse amicos de mam-¬
mona iniquitatis: Quid est mammona iniqui¬
tatis: Primo quid est mãmona:. Uerbũ est em̃
qd̾ latinum ñ est. ebreum uerbum est. cognatũ
lingue puncȩ. Istȩ enim linguȩ. sibi significa¬
tionis quadam uicinitate sociantur. Quod puni-¬
ci dicunt mammon: latine lucrũ uocat᷑. Quod
ebrei dicunt mammon: latine diuitie uocantur.
Noc quidam male intelligendo rapuit res
alienas. & aliquid inde pauꝑib largiuntur.
& putant se facere qd̾ p̾ceptum est. Dicunt

Expanded text:
do uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . do uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Minimi ergo qui sunt Christi? Illi sunt qui omnia sua dimiserunt, et secuti sunt eum, et quidquid habuerunt, pauperibus distribuerunt; ut Deo sine saeculari compede expediti servirent, et ab oneribus mundi liberatos, velut pennatos sursum humeros tollerent. Hi sunt minimi. Quare minimi? Quia humiles, quia non elati, non superbi. Appende minimos istos, et grave pondus inveed quid est, quod ait eos esse amicos de mammona iniquitatis? Quid est mammona iniquitatis? Primum quid est mammona? Verbum est enim quod latinum non est. Hebraeum verbum est, cognatum linguae Punicae. Istae enim linguae sibi significationis quadam vicinitate sociantur. Quod Punici dicunt mammon, latine lucrum vocatur. Quod Hebraei dicunt mammona, latine divitiae vocantur. Hoc quidam male intelligendo rapiunt res alienas, et aliquid inde pauperibus largiuntur, et putant se facere quod praeceptum est. Dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
uod ammonemur ammonere. debemꝰ re-¬
censere. Euugłica ledio ammonuit fa-¬
cere amicos de mammona inquitatis.
ut eos qui faciunt recipiant. & ipsi sint in ta-¬
bernacula eterna. Qui sunt qui hahebunt
tabernacula ȩterna. nisi sc̃i d̃i  & qui sunt qͥ
ab ipsis accipiendi sunt in tabernacula ęter-¬
na. nisi qͥ eoꝵ indigentiȩ seruiunt. & qd̾ eis
opus est hilariter subministrant: Recordem̃
gͦ in nouissimo iudicio dñm esse dicturũ eis. qͥ
stabunt ad dexteram eiꝰ. E suruui & dedistis qͥn
manducare. & cȩtera quȩ nostis. Et cũ querent
quando ei obsequia ista prebuissent. responde
minimi sunt: qui recipiunt in tabernacula ȩter-¬
na. hoc dixit dextris. quia fecert. Hoc dixit
sinistris. quia facere noluerunt. S dextris qui
fecerunt. qui acceper̃t uel potiꝰ qui accepturi st̃:
uenite inquit benedicti patris mei possidete
paratum uobis regnũ a constitutione mundi.
esuriui enim & dedistis mͥ manducare. Quan-¬

Expanded text:
uod admonemur, admonere debemus. Recens evangelica lectio admonuit facere amicos de mammona iniquitatis, ut eos qui faciunt, recipiant et ipsi in tabernacula aeterna. Qui sunt qui habebunt tabernacula aeterna, nisi sancti Dei? Et qui sunt qui ab ipsis accipiendi sunt in tabernacula aeterna, nisi qui eorum indigentiae serviunt, et quod eis opus est, hilariter subministrant! Recordemur ergo, in novissimo judicio Dominum esse dicturum eis qui stabunt ad dexteram ejus, Esurivi, et dedistis mihi manducare: et caetera quae nostis. Et cum illi quaererent quando ei obsequia ista praebuissent, responditminimi sunt qui recipiunt in tabernacula aeterna. Hoc dixit dextris, quia fecerunt: hoc dixit sinistris, quia facere noluerunt. Sed dextri qui fecerunt, quid acceperunt, vel potius quid accepturi sunt? Venite, inquit, beparatum vobis regnum a constitutione mundi. Esurivi enim, et dedistis mihi manducare. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
ne traxerunt. Non eos impediant ad salutẽ. qui
ad id qd̾ traxerunt multa addider̃t. Qui maior
est etate. maior est & iniquitate. S gr̃a d̃ĩ de-¬
let qd̃ traxisti. delet quod addidisti. U̾bi enim
abundauit percatum. suꝑ abundauit gratia:

Expanded text:
ne traxerunt. Non eos impediant a solute, qui ne traxerunt. Non eos impediant a solute, qui ad id quod traxerunt multa addiderunt. Qui major est aetate, major est et iniquitate. Sed gratia Dei delet quod traxisti, delet et quod addidisti. Ubi enim abundavit peccatum, superabundavit gratia