comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ultra omnia sidera mundi fuisse ra¬
ptus. ⁊ ideo magnificum ⁊ mirabile est qd
ale. ubi angeli ⁊ sc̃e aĩe fruuntur dei ꝯtẽp¬
quod deus ostendit ei uitam inqua uiuend̾¬
turam eleuatum. usq ad terrium celum .i. ad
cognitõnem deitatis. nam primum celum est
dei munere que alii uidere nequeunt ut hely¬
seus uidit ignotos cuctus qñ raptus esthelas.
⁊ balthasar uidit manum scribentem in pari¬
ete. mane. techel. phares. scdm celum est ymag¬
celum est intellectuat᷑ uisio. qñ nec corpora nͨ
ymagines eoꝵ uidentur. s incorporeis substã¬
tiis intuitus mentis mira dei potentia figi¬
tur. ad hanc raptus est apłs. ut ip̃m deum in
se non in aliqua figura uideret. ⁊ hec uisio
duabus aliis multo excellentior est. Quod
ergo ñ per corpus uidetur. nec ymaginalit̾.
sed proprie hoc ea uisione uidetur que om̃s
alias uidentur superat. occurrunt .ii. tria ge¬
nera uisionum unum per oculos quib ip̃e
proxima ⁊ absentia cogitantur t̾cium ꝑ con¬

Expanded text:
ero ultra omnia sidera mundi fuisse raptus, et ideo magnificum, et mirabile est quod ale, ubi angeli et sanctae animae fruuntur Dei contempficat quod Deus ostendit ei vitam in qua videndturam elevatum, usque ad tertium coelum, id est ad cognitionem deitatis. Nam primum est corporDei munere quae alii videre nequeunt, ut Eliseus vidit ignotos choros quando raptus est Elias. Et Balthasar vidit manum scribentem in pariete mane, rechel, phares. Secundum coelum est imagcoelum est intellectualis visio, quando nec corpora nec imagines eorum videntur, sed incorporeis substantiis intuitus mentis mira Dei potentia figitur. Ad hanc raptus est Apostolus, ut ipsum Deum in se non in aliqua figura videret. Et haec visio duabus aliis multo excellentior est. Quod ergo non per corpus videtur nec imaginabiliter, sed proprie, hoc ea visione videtur quae omnes alias superat. Occurrunt enim tria genera visionum, unum per oculos quibus ipse proxima et absentia cogitantur; tertium, per con
Abbreviated transcription (Latin):
iohes ⁊ moyses. ita .ii. de se ip̃is locutist̾ tamꝙͣ
de aliis inuisitatius a sit hoc fecit apłs ñ inhysto¬
ria ubi rerum gestarum suscipr explicanda
narratio. s inepła sic inferens se ordini narra¬
tionis sue tamquam rerum gestaꝵ scriptor.
laudẽ ꝑtinebat. de se ergo .q. de alio ait. scio hõi¬
uidit uisionem usq ad illud quo narrauit.
Modo ergo pro m̾itis maior erat ⁊ exeo quod
tam diu tatuit. ꝯstat mͦ non suꝑbe. s ex ne¬
amma remanente incorpore. siue extra corpꝰ.¬

Expanded text:
Joannes, et Moyses: ita enim de seipsis locuti sunt tanquam de aliis. Inusitatius autem hoc fecit Apostolus, non in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio; sed in Epistola sic inserens se ordini narrationis suae tanquam rerum gestarum scriptor, em Dei pertinebat. De se ergo quasi de alio ait: Scio homividit visionem usque ad illud quo narravit. Modo ergo pro meritis major erat, et ex eo quod tandiu tacuit, constat non superbe, sed ex neanima remanente in corpore, sive extra corp
Abbreviated transcription (Latin):
est incorpore fũit in aĩa an oĩo de corpore
exierit. ut mortuũ corpus iaceret. donec per¬
acta illa demonstratõne menbris mortius
anima redderet᷑. ⁊ mortuus omnino reuiui-¬
sceret ⁊ quia ip̃a a corpore alienatio utrru
oĩo mortuum corpus reliquerit. an scd̾m¬
modum quendam uiuentis corporis ubi
anima fũit s mens eius aduidenda uł au¬
dienda ineffabilia illius uisionis arepta sit.
incertum erat. ideo forsitan dixit. siue in cor
siue extra. cor. nes. deus scit. hoc nescio s certi¬

Expanded text:
est in corpore fuerit anima, an omnino de corpore exierit ut corpus mortuum jaceret, donec peracta illa demonstratione membris mortuis anima redderetur, et mortuus omnino revivisceret. Et, quia ipsa a corpore alienatio, utrum omnino mortuum corpus reliquerit, an smodum quendam uiuentis corporis ibi anima fuerit, sed mens eius ad uidenda uel audienda ineffabilia illius uisionis abrepta sit, hoc incertum erat, ideo fosive extra nescio, Deus scit. Hoc nescio, sed certi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ideo cum multa di¬
ad uisiones ⁊ reuelati¬
ones .i. secreta q̃ iudi¬
⁊ plene intellexi ñ ut
pharao qui uidit ⁊
ñ intellexit. que uisi¬
ones sunt. dm̃.i. de do

Expanded text:
 ideo cum multa diad visiones et revelationes, id est secreta qut plene intellexi, non ut Pharao qui vidit et non intellexit. Quae visines sunt Domini, id
Abbreviated transcription (Latin):
sunt plage de pcc̃is
alieniscunde. qͥ appo¬
nnt scĩam. apponit
dolorem. Si ergo hũn¬
det inte caritas ma¬
gis dolebis ꝑtc̃ante̾.
⁊ uide quał est solli¬
na. qͣm mat̾na. que

Expanded text:
s plagae de peccatis alienis. Unde: Qui appoentiam, apponit dolorem . Si ergo abdat vitae charitas, magis dolebis peccantem.  vide qualis est sollina, quam materna: q
Abbreviated transcription (Latin):
tem ⁊ st̾ilitatem. Unde ait. nec ꝯsidauit corpꝰ
suum eẽ. emortũt ab opͥere genandi filios. cũ
rõne mundi inflati deũ neglexert̃. ideo q̃ mundo
uram gen̾ationis humane fuit promissursꝰ.
ex homine nasciturum. filiosq hominũ per
sp̃m regen̾atõnis expeccatorib filios dei. ex in¬
ortalib immnortales gen̾andos ⁊ ñ solum in
promissione ñ hesitauit abraham: s ⁊̃. I
repromissione dei.i¬

Expanded text:
tem et senectutem. Unde ait: Nec consideravit corpus suum esse emortuum, ab opere generandi filios, cum ione mundi, Deum neglexerunt. Ideo quae mundo uram generationis humanae fuit promissus. Hoex homine nasciturum, filiosque hominum per spiritum regenerationis ex peccatoribus filios Dei, ex mortalibus immortales generandos. Et non solum in promissione non haesitavit Abraham, sed etiam in repromissione Dei
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuor sies sod̾m natu¬
uetula ⁊ st̾ili gen̾aret
ex dei potentia. que speᷤᷤ¬
est grẽ credidit dico:
ut ita fieret pr̃. mul.¬
ple credidit scdm qd¬

Expanded text:
dum natuvetula et sterili generaret ex Dei potentia, quae speratiae. Credidit, dico, ut ita, fieret, pater mulpleri credidit, scilic
Abbreviated transcription (Latin):
ptura pħaoni. uere illũ ꝑiusticiam re¬
ꝓb̾auit: quia hoc dicit
scriptura. inducens deum loqui. pħaoni. quem
iniquitate est ecͭ sicut apparet inpħaone. dicit
enĩ scriptura. ⁊ c̾. ac si drẽt ex appoĩta grã ꝙ quidẽ¬

Expanded text:
probavit. Vere illum per justitiam reprobavit, quia hoc dicit Scriptura, inducens Deum loquentem Pharaoni, quem iniquitate; contra sicut apparet in Pharaone; dicit enim Scriptura, etc., ac si diceret: Ex apposita gratia, qu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̵ apparet in aliis qui sunt ex eadem massa cui
debita est ꝑditio ut inpha. apparet. dicit enim
densꝰ tibi signa quefeci ꝑ moysen. excitauite inħ¬
ip̃m .i. in hanc eãdẽ maliciam ut det̾ior fias ⁊ hoc
iustum ẽ: ut qui insordib est. nec respͥice uult.
sordescat ad huc .i. m̾itũ hominis id exigit ut ip̃e
qui ñ uult pcc̃m deserere. pcc̃o amplius ꝯtamine
s det̾ior fc̃s est uitio suo. nec hoc inutile fuit. sed
gypti ¶cce hic patet quia in malis bene utitꝰ
deus. ostendam dico. ⁊ ut per ostensam uirtutem
annunciet᷑ nomen meũ muniu̾sat̾ra. Nota qi
exemplum de pħaone qui iusto iuditio dei repbaꝰ
est. ꝑtinet ad esan qui eodem iuditio equissimo
licet occulto reprobatus est sicut iacob ꝑ mĩam

Expanded text:
quod apparet in aliis qui sunt ex eadem massa, cui debita est perditio, ut in Pharaone apparet. Dicit enim ndens tibi signa quae feci per Mosen, excitavi te in est in hanc eamdem malitiam, ut deterior fias; et hoc justum est, ut qui in sordibus est nec resipiscere vult, sordescat adhuc , id est meritum hominis id exigit ut ipse qui non vult peccatum deserere peccato amplius contamine deterior factus est vitio suo. Nec hoc inutile fuit, sed gyptiis feci. Ecce hic patet quod etiam malis bene utitur Deus. Ostendam dico, et per ostensam virtutem annuntietur nomen meum in universa terra. Nota quia exemplum de Pharaone qui justo judicio Dei reprobatus est, pertinet ad Esau qui eodem judicio aequissimo, licet occulto, reprobatus est, sicut Jacob per m
Abbreviated transcription (Latin):
.i. rex iusticie. deinde
aũt dictus est rex¬
salem qui est rex ps¬
cis. Salem enĩ int̾pr᷑¬
pax ip̃e dico ens sine
scriptura prouide ñ¬
memorat infigura
xp̃i sine genealogia .i.
non hñs prolem. necy
hñs mnͥtium dierum

Expanded text:
 rex justitiae. Deinde autem dictus est rexalem quod est rex pacis, Salem enim interpax. Ipse, dico, ens sine Scriptura provide nemorat in figura Christi: Sine genealogia, non habens prolem, neque habens initium dierum
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui ex fide sunt benedicentur. ex operib
eni ñ benedicunt᷑. s mali sc̃. ꝙ ita dicit. Q¬
cumq eñi ex oꝑi. le. sunt. sicut illi qui ꝑ ea
putant se iustificari. sub maledcõ transgre¬
suonis sunt. ut nequeant euadere. ⁊ ideo
illud ꝙ dcm̃ est abrahe .s. inte benedicent᷑ om̃s
gentes. ñ est ałr intelligend̾ quam supra ex¬
posuit ñ enĩ sic intelligi debet ut dicat᷑. sicut
est. ñ deoꝑib que ad mores ꝑtinent. s que ĩ
obseruatõnib ilł fiebant. prodest eñĩlex scri

Expanded text:
illi qui ex fide sunt benedicentur. Ex operibus enim non benedicuntur, sed mali sunt: quod ita dicit: Quicunque enim ex operibus legis sunt, sicut illi qui per ea putant se justificari, sub maledicto transgressionis sunt, ut nequeant evadere, et ideo illud quod dictum est Abrahae, scilicet in te benedicentur omnes gentes, non est aliter intelligendum quam supra exposuit. Non enim sic intelligi debet, ut dicatur sicut est non de operibus quae ad mores pertinent, sed quae in illis observationibus fiebant. P
Abbreviated transcription (Latin):
dicit quĩa mułta iam profide cołau̾ant ⁊ in
ip̃is passionib caritate timorem iticerant. sũ
causa gͦ tanta passi erant qui a caritate que
in eis tanta sustinũat ad legem labi uolebant
uultis nõ erit sine cã. imino ꝓderit. Siñe cã e
hoc aũt ꝓdesse potest si resipũint. hoc dicit ne
desperent. Qui ergo
tribiit ⁊c̾. redit ad illã
quai ceperat demon¬

Expanded text:
Quia multa jam pro fide toleraverant, et in ipsis passionibus, charitate timorem vicerant. Sine causa ergo tanta passi erant, qui a charitate, quae in eis tanta sustinuerat, ad legem labi volebantvultis, non erit sine causa, imo proderit. Sine causa eHoc autem prodesse potest, si resipuerint. Hoc dicit ne desperent. Qui ergo tribuit, etc. Redit ad illam quam coeperat demon
Abbreviated transcription (Latin):
uent᷑ illa ⁊ intelligantur. ñ mͦ nicħ obsunt. s
⁊̃ꝓsunt. si tempori congruant. sicut a moyse
sub timore custodiret᷑. nichil enĩ tam pie t̾ret
animam quã sacramentũ ñ intelłum. Inte¬
llectũ uero pium gaudium parit ⁊ celebrat᷑
libere. si opus est tempori. Si u̾o ñ est opus cum
suauitate sp̃ali tantũ legit᷑ ⁊ tractat᷑. Omẽ
aũt sacramentum cũ intelligr̃ uł ad ꝯtempla¬
tõnem u̾itatis uł ad bonos mores refert᷑. Con¬
templatõ u̾itatis insoluis dei dilectõe ⁊ cogni¬
tõne fundata est. Boni mores indilectõe dei
⁊ ꝓximi. inguib duob tota lex pendet et
deo ut cum cepertis instriu sp̃u scõ .i. cum¬

Expanded text:
et intelligantur, non modo nihil obsunt, sed etiam prosunt, si tempori congruant: sicut a Moyse sub timore custodiretur. Nihil enim tam praeterret animum quam sacramentum non intellectum; intellectum vero pium gaudium parit, et celebratur libere, si opus est tempori; si vero non est opus, cum suavitate spiritali tamen legitur, et tractatur. Omne autem sacramentum, cum intelligitur, vel ad contemplationem veritatis, vel ad bonos mores refertur. Contemplatio veritatis in solius Dei dilectione et cognitione fundata est. Boni mores in dilectione Dei et proximi. In quibus duobus tota lex pendet et deo, ut cum coeperitis instrui Spiritu sanc
Abbreviated transcription (Latin):
circũcisionem iudi
⁊gentes lenedicẽt᷑.¬
dicit moysen sic sen¬
sisse addens. prouidẽs
⁊c̾ .q. scriptura dic̃
longe antequã fierz¬

Expanded text:
circumcisionem, Judaei et gentes benedicentudicit Moysen sic sensisse, addens; Providens, icat: Scriptura, dicit longe antequa
Abbreviated transcription (Latin):
Cognoscite.q. qr abraham iustus est ex fide.
cognoscite ergo quia illi qui sunt ex fide .i. qͦr
iusticia. hic ostendit ex
eadem fide eẽ bñdictõem¬
.q. ñ solum iusticia ẽ
ex fide. sed etiã benedc̃o¬
s quia scriptura inducẽs
deum loquentẽ abrahe¬
dicit. o abraham omnes
dicentur et̾na bĩtudĩe

Expanded text:
cat: Quia Abraham justus est ex fide, cognoscite ergo quia illi qui sunt ex fide, id est justitiam, hic ostendit ex eadem fide esse benedictionemNon solum justitia est ex fide, sed etiam bened, quia Scriptura, inducens Deum loquentem Abrahdicit: O Abraham, omnes dicentur aeterna beatitudine
Abbreviated transcription (Latin):
cumcisis. s fuit datus uobis anteꝙͣ opera legis
hrẽtis ⁊ scĩendũ ꝙ nunc de operib maxime trac¬
tat. que sunt insacramentis. que ñ st̃ necc̃ria
ubi grã ĩam fidei est. Dĩertita enim st̃ oꝑa
legis. nam partim insacramentis ꝑtim infacͣ¬
mentis in morib accipiuntur ad sacramenta
ꝑtinent. citiucisio. sabbatum. neomenie. sa

Expanded text:
cumcisis; sed fuit datus vobis antequam opera legis haberetis. Et sciendum quod nunc de operibus maxime tractat quae sunt in sacramentis, quae non sunt necessaria, ubi jam gratia fidei est. Bipertita enim sunt opera legis. Nam partim in sacramentis, partim in moribus accipiuntur. Ad sacramenta pertinent circumcisio, Sabbatum, neomeniae, sa
Abbreviated transcription (Latin):
tes qd̾ solent facẽ adol¬
escentusł. ñ młto uino
sermentes. Gõlent .it. eẽ
quedam que corporis fri-¬
gescente luxuria uino se
pro libidine dederũt Re¬
ne docentes. ñ quid yubli¬
ce uiros. s priuate adol¬
escentulas. ata tñ ut do¬
ceant ip̃as adolescẽtulaᷤˢ
prudentiã s. ut amẽt̃
uiros suos. uł ita dis¬
sequit᷑: adolescentulas.
cũ pudore uiris debitum
doceant ⁊̃ eas eẽ. pruden¬
des m̃tis intelligentia.
castas corporis ꝯtinentia.
sobrias inciło ⁊ potu. do
perare desiderent. subie

Expanded text:
tes: quod solent facere adolescentulis; non multo vino servientes. Solent enim esse quaedam quae corporis frigescente luxuria vino se pro libidine dederunt. Bene docentes, 228 non quidem publice viros, sed private adolescentulas, ita tamen ut doceant ipsas adolescentulas, prudentiam, scilicet ut ament viros suos. Vel ita dissequitur. Adolescentulas hcum pudore viris debitum Doceant etiam eas esse prudentes mentis intelligentia, castas corporis continentia, sobrias in cibo et potu, domperare desiderent. Hie
Abbreviated transcription (Latin):
dat fcĩs ut hii qui pro¬
fidei erubescant uiden¬
tes qr que docet uerbis
pastor occidit oues quã¬
tum inse est. ⁊ si ille ui¬
uunt. mali .Ni. pastores.¬

Expanded text:
dat factis, ut hi qui proi Dei, erubescant, videntes quia quae docet vera pastor occidit oves quatum in se est, et si illae vivunt mali enim pastores
Abbreviated transcription (Latin):
legis. sine qua nesci¬
remus q̃ deus uellet¬
nos operari. nec que
speremuf sꝑaremus
no .t. dator est dico:
ideo ut qui a deo uo
cati sunt .i. ab eterno¬
frequent̾ ꝓmissam¬
⁊ hoc. morte xp̃i. sine
qua lex ñ iuuaret.¬
intercedente .i. int̾ue¬
niente. inter disposi¬
tõem ⁊ ꝯpletõem que
mors erat necc̃ria. ĩ¬
redemptõem ñ modo
gentilium. s ⁊̃ ear¬
preuaricatõnũ que
erant sub. pri. testa.¬

Expanded text:
legis, sine qua nec sciremus quae Deus vellenos operari, nec quae speraremus. nti dator est dico, ideo ut qui a Deo, cati suntfrequenter promissat hoc, morte Christi sine qua lex non juvarintercedente, id est interveniente inter disposicompletionem; quae mors erat necessaria. redemptionem, non modo gentilium, sed epraevaricationem quae erant sub priori testa
Abbreviated transcription (Latin):
ałr sapere ꝙͣ res ht̃ se angłica ꝑfectio est. humana gͥ
temptatio est. credo cũ lono quis animo scd̾m hũanã
tñ fragilitatẽ in aliciͦ labr ꝯsilio. uł cũ irritat᷑ in frẽm
studio corrigendi plis tñ quam xp̃iana tranquillita ᷤ
postulat. ⁊ qi homines fumꝰ. s spe angli sumus quib
in resurrectõe equabim᷑ si non est in nobis perfectio
angłi: ñ sit presumptio diaboli. ideo ait. temptatio
ad ꝓbandos uł exercendos bonos. ⁊ impuniendos ma¬
los non apprehendat cdico nisi humana. Eidelis ã¬

Expanded text:
aliter sapere quam res se habet, angelica perfectio est. Humana igitur aliter sapere quam res se habet, angelica perfectio est. Humana igitur tentatio est, credo, cum bono quis animo secundum humanam tamen fragilitatem in aliquo labitur consilio, vel cum irritatur in fratrem studio corrigendi, plus tamen quam Christiana tranquillitas postulat. Et quia homines sumus, sed spe angeli sumus, quibus in resurrectione aequabimur, si non est in vobis perfectio angeli, non sit praesumptio diaboli. Ideo ait, tentatioad probandos vel exercendos bonos, et puniendos malos; non apprehendat, dico, nisi humana. Fidelis a
Abbreviated transcription (Latin):
do uł paccare alios faciendo. ut illi qui presumentes
de scĩa cum scandalo fr̃m edebant ydolatita ⁊ de doctri¬
na pseudo apłoꝵ głiantes iudicabant apłm cũ ip̃i essẽt
rei. Supbiam ergo amputat ne per eam temptentur
trahentes deum temptau̾nt: ita hii detrahentes apo¬
stolo deum temptant. dico ne cadat. ñ ꝙ penitus aliqͥᷤ
sine casu sit sed. ̃¬
ptatio .i. pcc̃i delectatio.
at rõnem inconsensum.
oĩo nulla sit inuobis cẽp¬
at nisi huma¬
de hiis sine quib ista uita
Na. ni agitur. uł non aixprehen. uos. temꝑ. nisi. huina¬
dat ñ alia. humana enĩ temptatõ est ut innecc̃itate
uł pressura ñ diffidat homo de deo. auxilium huina-
ꝑ ꝙͣ proficit᷑ apud deũ. uł hu̾mana cemptatõ ÷ ałrsa¬
pere ꝙͣ res se hãt ⁊ cum bono animo nimis aũt amã¬
do snĩam suam uł inuidendo meliorib usq ad ꝑcipi¬
ende coĩonis. ⁊ condendi scismatis uł heresis sacrilegi¬
um ꝑuenire diabolica presumptio est. innullo aũt

Expanded text:
do, vel peccare alios faciendo. Ut illi qui praesumentes de scientia, cum scandalo fratrum edebant idolothyta, et de doctrina pseudoapostolorum gloriantes, judicabant Apostolum, cum ipsi essent rei. Superbiam ergo amputat ne per eam tententur, trahentes Deum tentaverunt, ita hi detrahentes Apostolo Deum tentant. Dico ne cadat, non quod penitus aliquis sine casu sit, sed tid est peccati delectatio, ationem in consensum, et omnino nulla sit in vobis tentatie nisi humade his sine quibus ista vita non agitur. dat non alia. Humana enim tentatio est, ut in necessitate, vel pressura non diffidat homo de Deo, auxilium humanumper quam proficitur apud Deum. Vel humana tentatio est aliter sapere quam res se habeat cum bono animo. Nimis autem amando sententiam suam, vel invidendo melioribus usque ad praecidendae communionis, et condendi schismatis, vel haeresis sacrilegium pervenire, diabolica praesumptio est; in nullo autem
Abbreviated transcription (Latin):
Sũo enĩ timore nos t̾ruit¬
apłs. Quid enĩ facies ag¬
nus ubi aries tremit: noᷤ¬
utiũ. Nolo enĩ uos. ig. In precedentib ab¬
stinere alicitis inductõne
similium ⁊ exemplo sui
docuit. hic exemplo udeoꝵ
qui negligentia sua offẽ¬
deit̃. nos sollicitos facit.os¬
dendens antiquos prẽs per
sacramentoꝵ uet̾m cõica¬
tõnem penam ñ euasisse
.q. uolenti ꝯprehendere
su est agendum. ut dixi.
Non enĩ bap̃s ⁊ cet̾a sacra¬
menta sufficiunt ut qͥ¬
dam putant. sicut nec
iudeis bñficia dei ualue¬
rũt cum post ea peccarẽt.
Nolo enĩ uos. ig.o. ftẽs¬

Expanded text:
suo timore nos terruit. Quid enim faciet agnus, ubi aries tremit? Ntus. Nolo enim, etc. In praecedentibus abstinere a licitis inductione similium, et exemplo sui docuit. Hic, exemplo Judaeorum qui negligentia sua offenderunt, nos sollicitos facit, ostendens antiquos, per sacramentorum veterum communicationem, poenam non evasisse Volenti comprehendere sic est agendum, ut dixi: Non enim baptismus et caetera sacramenta sufficiunt, ut quidam putant, sicut nec Judaeis beneficia Dei valuerunt, cum post peccarent. Nolo enim vos igno
Abbreviated transcription (Latin):
hodie accepimus uifibilem cibum. s aliucl est sacra¬
mentum aliud uirtus sacranti. sacramenta illa
suer̃t. sacram̃ta st̃ ⁊ nr̃a ⁊ utiq eiusdem rei. Matina
enĩ xp̃m significauit hunc panem sigc̃at altare d̾i.
uirtutem sacramenti nõ ad iusibłe sacramentum
qui manducat intꝰ ñ foris. qui manducat corde. nõ
manducaner̃t quam mos. Nam corporalẽ alt̾am
quia ilł manna ⁊ nos aliud ita ⁊ ingłiant̾ ait. preᷤ¬

Expanded text:
iud est sacramentum, aliud virtus sacramenti. Sacramenta illa fuerunt, sacramenta sunt et nostra, et utique ejusdem rei. Manna enim Christum significavit: hunc panem significat altare Dei, virtutem sacramenti, non ad visibile sacramentum, qui manducat intus, non foris; qui manducat in corde, non manducaverunt quam et nos. Nam corporalem alteram, quia illi manna, nos aliud, ita et vigilanter ait, p
Abbreviated transcription (Latin):
.q. uere sic est. intendit
quia ⁊̃ ĩminori ħ appa¬
ret ubi unꝰ accipit enĩ
.i.qr omĩs qui conten¬
iunge. ita facite ut di¬
xi. ħ aũt delere fieri in¬
minori apparet. qr om
premium agonis impediunt. ita ⁊ uos
euangłio de inquo iudrce qui tuduam nolebat
audire. ⁊ de illo pigro qui ñ pp̃ amiciciam s te¬
dio uictus ꝑanes ꝯmodabat petenti. ⁊ inpsõ dat᷑
similitudo de marso qui incantat ut educat as¬
pidem de tenebrosa cau̾na. ita ⁊ hic ñ ꝯmendant᷑
agonistica ⁊ ludicra ⁊ tñ inde trahit᷑ simiłitudo.

Expanded text:
 Vere sic est nitendum, tiam in minori hoc apparet, ubi unus accipit, enim, uia omnis qui contenunge: Ita facite ut dixi, haec autem debere fierminori apparet, quia ompraemium agonis impediunt; ita et vosEvangelio de iniquo judice, qui viduam nolebat audire; et de illo pigro qui non propter amicitiam, sed taedio victus panes commodat petenti; et in psalmo datur similitudo de marso, qui incantat ut educat aspidem de tenebrosa caverna. Et ita hinc non commendatur agonistica, et ludrica, et tamen inde similitudo
Abbreviated transcription (Latin):
pla ad correctõem uitam
p̾miũ si oledientes fũimꝰ.
aut ꝓpensiorẽ penam in¬
obedientes m̾eam᷑ adħ enĩ
relate sunt peccantiũ pen¬
e ut corrigamur. ałr enĩ¬

Expanded text:
pla ad correctiorem vitam praemium si obedientes fuerimus, aut propensiorem poenam inobedientes mereamur. Ad hoc enim relatae sunt peccantium poenae ut corrigamur: ali
Abbreviated transcription (Latin):
mur. ut aliqui in uob̾ fa¬
ciunt. sicut quidam exip.
for. sunt. cũ madianitis
cut quidam eoꝵ tempta.
dicentes. Nunquid poterit
parare m̃sam indeserto: sõ
ptauert uidei. et ideo a ser¬
pentib perierunt. donet se¬
rpens eneus erectus est. ꝙ̃
facitis. uł qui minora do
erũt ab ext̾minatore an¬
gelo qui extͣ t̾minos pro¬
misse t̾re eos percussit ¶ oc
cata hec eis ꝯtigert̃ ⁊ non

Expanded text:
mur, ut aliqui in vobis faciunt, sicut quidam ex ipsis fornicati sunt cum Madianitis cut quidam eorum tentaverunt, dicentes: Nunquid poterit parare mensam in deserto? . Nota tataverunt Judaei. Et ideo a serpentibus perierunt, donec serpens aeneus erectus est, quefacitis, vel qui minora doerunt ab exterminatore angelo, qui extra terminos promissae terrae eos percussit. Haeccata haec eis contigerunt, et non
Abbreviated transcription (Latin):
pulabant᷑ putantes se
immunes a crimine. nõ
efficiamini dico sicut qͥ¬
dam ex ip̃is fuer̃t quem¬
ad mod̾ scriptum est. in ex¬
odo de illis. Hedit

Expanded text:
pulabantur, putantes se immunes a crimine. Non efficiamini dico, sicut quidam ex ipsis fuerunt, quemadmodum scriptum est in Exodo de illis: Sedit
Abbreviated transcription (Latin):
ille aũt enĩ pene figurẽ
fuerũt nr̃aꝵ penarum
quante gͦ pene ille sũt
quax ille figure fuerũt.
sic̾ enĩ mbonis multo
est ꝙ significatur ꝙͣ figura significans ut gehen¬
na peior est qnͣtumlib a troci pena temporali: omẽs
Deq efficiamim ydola-¬

Expanded text:
Iste enim poenae figurae fuerunt nostrarum poenarum. Quantae ergo poenae sunt, quarum illae figurae fuerunt. Sicut enim in bonis multo od significatur quam figura significans, ut gehenna pejor est quantumlibet atroci poena temporali. Omnes Neque efficiamini idol
Abbreviated transcription (Latin):
motus corporis. ⁊ inseru¬
itutem rõnisꝰ redigo. il¬
lud cũ alio tenderet. seru̾i
tatem. ideo ita facio. ne
forte cũ aliis predica .iꝑ.¬

Expanded text:
motus corporis, et in servitutem rationis redigo illud, cum alio tenderet. Servitutatem. Ideo ita facio, ne forte, cum aliis praedica
Abbreviated transcription (Latin):
que fuit signum sanguins xp̃i ⁊ scẽ credentib effe¬
cit. ꝯͥp̃ualem ergo potum q̃m biberunt ip̃i ⁊ nos bi¬
manifestatus ⁊ maltari sub sĩẽ panis significatꝰ
Insignis utiq diu̾sis eadem est fides. s illi uenturũ
runt q̃m nos corporalẽ ñ eundẽ. Quid enĩ bilert̃.
lat ⁊ fidei idem fuit. Manete ergo infide. ⁊ iudete
das aliud est. si intlłigibilem sigc̃atõem eundẽ
potũ spitalem bilert̃. erant enĩ in illo ppło ⁊̃ qui
sp̃ĩtast intelligert̃. hñtes fidem q̃ postea reuelaca
petra de uirga bis. gẽmitia ꝑcussio duo ligna cru¬
cis sigẽat. de retra educta est. aqua accedente uir¬
ga. quia ligno accedente ad petram xp̃m grati¬
a spũalis manauit. Multum hec locutio notã¬
da est. ubi alicqiua sigc̃antia eatum rerum quaᷤ¬

Expanded text:
quae fuit signum sanguinis Christi, et idem credentibus effecit. Spiritualem ergo dicit potum, quem biberunt ipsi et nos bimanifestatus, et in altari sub specie panis significatus. Insignis utique diversis eadem est fides, sed illi venturum, runt, quem nos, corporalem non eumdem. Quid enim biberunt? t fide idem fuit. Manete ergo in fide, videte sdas, aliud est; si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Erant enim in illo populo, etiam qui spiritualiter intelligerentpetra de virga bis. Gemina percussio, duo ligna crucis significat. De petra educta est aqua accedente, virga; quia ligno accedente ad petram Christum, gratia spiritualis manavit. Multum haec locutio notanda est, ubi aliqua significantia, earum rerum qua
Abbreviated transcription (Latin):
bant ilł omiua. ⁊ om̃s transierũt mensis hostibuis
mare rubrũ ⁊ om̃s inmoyse .i. inducatu moysi bap.
ea ⁊ amorte ĩminente liberati st̃ ⁊ ab ignorãtia
dei que premebat tunc om̃s gentes mundati
parati sunt ad accipiendam legem. Et omne ᷤᷤ

Expanded text:
bant illis omnia. Et omnes transierunt, mersis hostibus, mare Rubrum; et omnes in Moyse, id est in ducatu Moysi, baptea, et a morte imminente liberati sunt; et ab ignorantia Dei quae premebat tunc omnes gentes mundati, praeparati sunt ad accipiendam legem: et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rens ⁊ marcescentib¬
florib s et̾nis ꝯserta
lisꝰ diadematis sp̃ualis
perando curro non q i incertum.i. ut sim incer
re. hoc aũt se ñ fecisse dicit apłs. inquo ponit se

Expanded text:
entibfloribus, sed aeternis conserta lis diadematis, spiritualis perando, curro, non quasi in incertum, id est ut sim incertre. Hoc autem se non fecisse dicit Apostolus, in quo ponit se
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s in moyse. baꝵ. sunt . in. nu a ĩma. Baptizati di¬
cunt᷑ in moyse. ĩ. nu. ⁊ ĩ. ma. quia illa omĩa gerebant
nubes. sp̃m sc̃m. mare rubrsi. bap̃m sig̃cat. s anguĩe
xp̃i ꝯsecratum. ppͦ transiens. sigc̃at fideles mors egỹ¬
ptioꝵ sigc̃at ablutc̃em rcc̃oꝵ. Illa ergo omĩa nr̃i
fuerunt. figure illa cunc signtate gesta nũc ĩ nr̃a
salute complent᷑ qr tunc fictura prenuntrabarttur
signum ⁊̃ bap̃mi accepeit̃ ꝙ ⁊̃ credentib idẽ ualuit.
Nccͣe quidem ꝙ dixerat. mare transier̃t hic expon¬
it tñ ait. om̃s. bap. sunt. in. mo .i. nui. ⁊ in mari.
igͦ figura maris tm̃ ualuit. spẽs bap̃mi quãtũ
ualebit. Si quod gestũ est infigura traiectum po
pulũ ad marina ꝑduxit. quid exhitebit xp̃c inu̾ita¬
te bap̃mi sui. traiecto ꝑ eum populo ꝑ ppłm traicit.¬
quam ⁊ nos cũm dicit spũalem ostendit illud fpĩa¬
lit᷑ intelligi inxtõ ⁊ bee de omnib inninit.s. qd fpuĩa¬

Expanded text:
oyse baptizati sunt in nube et in mari. Baptizati dicuntur in Moyse, in nube et in mari, quia illa omnia gerebant nubes Spiritum sanctum, mare Rubrum baptismum significat, sanguine Christi consecratum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat ablutionem peccatorum. Illa ergo omnia nostri fuerunt figurae. Illa tunc figurate gesta, nunc in nostra salute complentur, quia tunc futura pronuntiabantursignum baptismi acceperunt, quod et credentibus idem valuit. Ecce quid est quod dixerat mare transierunt. Hic exponit cum ait: Omnes baptizati sunt in Moyse in nube et in mari. Si ergo figura maris tantum valuit, species baptismi quantum valebit? Si quod gestum est ipulum ad manna perduxit; quid exhibebit Christus in veritate baptismi sui, trajecto per eum populo suo? Per baptem, quam et nos. Cum dicit spiritalem ostendit illud spiritualiter intelligi in Christo, et hoc de omnibus innuit, sci
Abbreviated transcription (Latin):
pabilem qi omnis creatura dei bona est s iobedi
eo s inmundiciam cupidutatis. Seto enĩ noe dẽ
genus carnis ꝙ cibo ec̃t usui manduare ꝯcessum
sse pollutũ ⁊ scio esauienticule ꝯcupiscĩa deceptũ.
⁊ dauid pp̃aque desid̾ium a se ip̃o reprehensũ. ⁊ re¬

Expanded text:
dieeo, sed immunditiam cupiditatis. Scio enim Noe omne genus carnis quod cibo esset usui manducare concessum, sse pollutum; et scio Esau lenticulae concupiscentia deceptum, et David propter aquae desiderium a seip
Abbreviated transcription (Latin):
dispositõe uenisse. qui bene uti nouit ĩ malis ⁊ ñ
ꝙ ei profuit. s quia ip̃o ilł lene intente prosunt ele¬
ctis est ergo inmaloꝵ potestate peccare ut aũt peccã¬
do hoc ⁊ hoc illa malicia faciant: ñ est in eoꝵ potesta¬
te. s dei ꝑmittentis. ex se ergo possunt inimicari ꝙ
proficit euangłio deo iutente malis ad bonũ. ut cũ
faciant ccͣ uolũtatẽ .i. proceptũ dei impleat᷑ tñ de il¬
plurima a deo beneficia ꝑceperunt. electiergo sũt
⁊dilecti. qr una genserat omnium illoꝵ alii tñ st̃
inimici dei ⁊ alii km̃i et dilecti. Sine pnĩa enim.¬

Expanded text:
dispositione venisse, qui bene uti novit, etiam malis non quod eis prosint, sed ipso illis bene utente, prosunt electis. Est ergo in malorum potestate peccare, ut autem peccando hoc, vel hoc, illa malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei permittentis. Ex se ergo possent inimicari, quod proficit Evangelio Deo utente malis ad bonum, ut cum faciant contra voluntatem, id est praeceptum Dei, impleatur tamen de ilogativa plurima a Deo beneficia perceperunt. Electi ergo suntet dilecti, quia una gens erat omnium illorum; alii tamen sunt inimici Dei, alii charissimi et dilecti. Sine poenitent
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ur̃am o gentiles
ut .s. nobis eẽt locus intͣ¬
ndi ad fidem. Error enĩ
uideoꝵ gentib parauit
palls. uam ante tempus intrandi ad fi¬
dem. prius enĩ uobiq omĩb udeis
gentib. Ip̃oꝵ gͥ occone dei gr̃am cicius gentes ꝑ¬

Expanded text:
vestram, o gentes, ut scilicet vobis esset locus intrdi ad fidem. Error enim Judaeorum gentibus aperuit viam ante tempus intrandi ad fidem. Prius enim ubique omnibus Judaeis gentibus. Ipsorum igitur occasione gratiam Dei gentes
Abbreviated transcription (Latin):
dam. ut honorem parentibi deferas ⁊ cecidit bestia
impietatis. ñ mechaleris. tangis quintã cordã.
cecidit bestia libidinis. ñ occides tangis .ui. cordã
cecidit bestia crudelitatis. ñ fuitũ facies. tangis
tia falsitatis. Non concupisces uxo. pro tui. tãgis
.ix. cor. ⁊ ce.be. adult̾m cogitationis. aliud ent̃ ÷
non facere aliquid tale pret̾ uxorem tuã: aliud
ñ appet̾e alienam uxorem. Ideo duo precepta sũt.
Non mechaleris. ñ ꝯcupisces uxo. proxi .t. Nõ ꝯcu¬
pisces rem proximi tui. tangis .x. cor ⁊ ce. be. cuꝑidi

Expanded text:
dam, ut honorem parentibus deferas, et cecidit bestia impietatis. Non moechaberis, tangis quintam chordam, cecidit bestia libidinis. Non occides, tangis sextam chordam, cecidit bestia crudelitatis. Non furtum facies, tangis tia falsitatis. Non concupisces uxorem proximi tui, tangisit bestia adulterinae cogitationis. Aliud est enim non facere aliquid tale propter uxorem propriam, aliud non appetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt: non moechaberis, et non concupisces uxorem proximi tui. Non concupisces rem proximi tui, tangis
Abbreviated transcription (Latin):
ciuiꝰ luce u̾itatem diducert̃. ut sciant ꝙͥ agendũ
sit priꝰ enĩ ignorantes xp̃m in tenebris erãt. ac uͥ
sertas causas Cbicia¬
mus opera tenebrarũ¬
.i. opera mala q̃ ex tene¬
brs ignorantie uenett᷑.¬
uł que tenebras amãt
⁊ ad tenebras ducunt.
exerceamus sicut decet¬
in die fidei. Que autem
sunt opera tenebrarum¬
ostendit subdens Nõ
incomessatõnib .q. am¬

Expanded text:
ce veritatem didicerunt, ut sciant quid agendum sit. Prius enim ignorantes Christum in tenebris erant. At ubi tersertas causas, abjiciamus opera tenebrarust opera mala quae ex tenebris ignorantiae venerun quae tenebras amant, et ad tenebras ducunt. exerceamur sicut decetin die fidei. Quae autem sunt opera tenebrarumostendit, subdens: Non in commessationibus.
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc scientes ⁊ c̾. al¬
ia commendatõ carita¬
tis hic est. supra dixit ꝙ
malum ñ facit. hic diẽ¬
ꝙ ⁊̃ oportunitatẽ para
bene operandi. qi scimꝰ
qr dilectio malũ non
tio est plenitudo logis ⁊ nos scientes hoc tempus
quo dilectõem hũimus est nobis hora .i. oportun¬
itas. s breuis. surgere de sompno .i. de torpore bene
oporandi ⁊ negligentia uł ignorantia que per
sompnũ significat᷑. hic ⁊ debemus surg̾. Nunc
unc enim
a que nobis promitu¬
tur est proprior .i. ma¬
gis debita ꝑ opera bo¬
na quan tunc cũ tm̃¬
modo credimus man

Expanded text:
Et hoc scientes. Alia commendatio charitat hic. Supradixit quod malum non facit. Hic dici opportunitatem parat bene operandi. Quasi quia dilectio malum non tio est plenitudo legis, et nos scientes hoc tempus,quo dilectionem habuimus, est nobis hora, id est opportunitas, sed brevis, surgere de somno, id est de torpore bene operandi et negligentia vel ignorantia quae per somnum significatur hic, et debemus surgere nunc. Nunc enim a quae nobis promittur, est propior, id est magis debita per boa, quam tunc, cum tantummodo credidimus. Man
Abbreviated transcription (Latin):
Nam principes boni uel
timorem hiis qui ma¬
Si eni bonus est princres bene operl
perantib sunt timori
testatem. quecũq sit̾
siue bona siuemala-
facbonũ ⁊ ñ est unde
tueas immo. habebis
laudem exilla ⁊ simal
dem. ex illa. dei¬
bis laudem. dei enĩ. mi. est. tibi. inbonum .i. tibi est
faciens bonum. siue bonus siue malus sit. qr ex̾cet.
feceris time.
malos punat ⁊ ħosꝰ
tendit subdens dei enĩ¬
duat ip̃e dico existenis¬
est uindex inirã

Expanded text:
Nam principes boni vel timorem his qui beim bonus est princeps bene operantibus sunt timori, testatem, quaecunque sit sive bona, sive mala, fac bonum, et non est unde meas, imo habebis laudem ex illa; etsi maldem ex illa, etbis. Dei enim minister est tibi in bonum, id est faciens bonum sive bonus, sive malus sit, quia exercet, feceris time. malos puniat, et hoc ostendit subdens. Dei enidicat, ipse dico existens vindex in ir
Abbreviated transcription (Latin):
lus fĩt temptator tuus est. ⁊ nutrimenta libent᷑
accipere. ⁊ intemptatõe approbare. est gͦ aurũ. et
attende mundũ istũ.q. fornacem aurificis. Eit
es sunt .i. inmundans. utł causa notat᷑ cũ dicit. sub¬
limiorib .a. qr sublimiores sunt. Non est enĩ. peobet
qd debet subici ħ modo qr potestas omnis est adeo.¬

Expanded text:
fuerit, tentator tuus est. Et nutrimenta libenter accipe, et in tentatione approbare. Esto ergo aurum, et attende mundum istum, quasi fornacem aurificis. Sit es sunt, id est in mundanis. Vel causa notatur cum dicit sublimioribus, id est quia sublimiores sunt. Non est enim. Probat quod debent subjici, hoc modo: Quia omnis potest
Abbreviated transcription (Latin):
sũr erggo ñ dicimus. qui hanc uirtutẽ ht̃ habere
omnes cum plenitudo legusꝰ sit caritas. que quãto
magis est in homine: tanto magis est uirtute p̾ditꝰ
qͣnto minuꝰ inest uirtus: tanto magis inest
uitium. In hac decalogusꝰ implet᷑ legnꝰ. decalogis
bellum ꝙ secum agit hõ dimicans ctͣ ꝯcupiscĩas
malas ⁊ frenans auariciam. elidens suꝑbiam suf¬
focans ambitõem. trucidens libidinem. has pug¬
nas fac in ecculto. ⁊ ñ iunceris in aꝑco. ad ħ docẽt᷑
manus nr̃e ad preliũ. ñ est ħ inspectaculis nr̃is:
uenator ꝙ cỹt̾arista aliud agit uenator. aliud
cytharista. Inspectacło dei unum est. tangis eas¬
dem .x. cordas ⁊ feras occidis Utrũq sut facis tan¬
gis primam cordam qua unꝰ colit᷑ deus cecidit bes¬
tia suꝑsticionis. tangis sid̾am cordã qr ñ accipis
nom̃ dei tui inuanum. cecidit bestia erroris ⁊ ne¬
fandax heresum. Tangis t̾ciam cordã isi pro spe

Expanded text:
Cur ergo non dicimus qui hanc virtutem habet, habere Cur ergo non dicimus qui hanc virtutem habet, habere omnes, cum plenitudo legis sit charitas, quae quanto magis est in homine, tanto magis virtute est praedituanto minus inest virtus, tanto magis inest vitium. In hac Decalogus legis impletur. Decalogus bellum quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, et frenans avaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. Has pugnas fac in occulto, et non vinceris in aperto. Ad hoc docentur manus nostrae ad praelium. Non est hoc in spectaculis vestris venator, quod citharista. Aliud agit venator, aliud citharista. In spectaculo Dei unum est, tangis easdem decem chordas, et feras occidis. Utrumque simul facis? tangis primam chordam qua unus colitur Deus, cecidit bestia superstitionis. Tangis secundam chordam, quia non accipis nomen Dei tui in vanum, cecidit bestia erroris et nefandarum haeresum. Tangis tertiam chordam, ubi pro spe
Abbreviated transcription (Latin):
gas proximũ pp̃deum. deum u̾o extoto corde. ex
cota proxima aniia. ⁊ extota mente. ut .s. om̃s
cogitationes tuas.⁊ omnem uitam ⁊ onẽm ĩtel¬
lectum ĩ ꝯf illũ ꝯferas. a quo habes ea ip̃a que cõ¬
ters. Nemo ergo diligit proximũ nͥ diligat deum.
quantum ergo potest proximo intendat quem
diligit sicut se ip̃m ut ille diligat deum. quẽ
si ip̃e ñ diligit: nec se nec proximum diligit am
hec dilctio momiuib hominib. pauci enim so
dilectio ꝓximi non operatut malum .i. diligens pro¬
xinum nullũ mortale operat᷑. ꝓximũ omnẽ hom¬
inem oportet intelligi. quia nemo est cum quo
sit operand̾ malũ. Qui ergo amat homines ant
quia iusti sunt aut ut iusti sũt amere debet. sSic
iustus sit. Qui enĩ ałr se diligit: ĩ iuste se diligit
ene legem implet. ubi enĩ caritas est quid est qd̵
possit derẽ. ubi aũt ñ est. quid est qd̾ possit ꝓ desse:

Expanded text:
gas proximum propter Deum. Deum vero ex toto corde, ex gas proximum propter Deum. Deum vero ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente, ut scilicet omnes cogitationes tuas, et omnem vitam, et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea ipsa quae confers. Nemo ergo diligit proximum, nisi diligat Deum. Quantum ergo potest, proximo impendat quem diligit, sicut seipsum, ut et ille diligat Deum, quem si ipse non diligit, nec se, nec proximum diligit. Ahaec dilectio in omnibus hominibus. Pauci enim se dilectio proximi non operatur malum, id est diligens proximum, nullum malum mortale operatur. Proximum omnem hominem oportet intelligi, quia nemo est, cum quo sit operandum malum. Qui ergo amat homines, aut quia justi sunt, aut ut justi sint, amare debet. Sic justus sit. Qui enim aliter se diligit, injuste se diligit, quia ad hoc se diligit ene implet legem. Ubi enim charitas est quid est quod possit deesse? Ubi autem non est, quid est quod possit prodesse?
Abbreviated transcription (Latin):
quia necime proximo¬
net proximus sine deo
diligi potest. hicaũt di¬
lectio proximi ideo com
dilectio u̾o dei amplius¬
latet ⁊ ideo hanc spaliuᷤ
tonit dequa dñs ait¬
Mandatum nomĩ do
ubi illud mandatum
manis dilectionis dei ui¬
detur ẽẽ pret̾missum.s
bene intelligentib ut
rumq inuenitur ĩ sin¬
gulis. quia qui diligit
ac sp̃ualit̾ diligit proximum: quid in eo diligit
lectione discreta. quam distinguendo dñs ait. sic̾
dilexi uos. Quid enĩ nsi deum dilexit in nobis: nũ
quam habeamnus. s ut hrẽmus. sicut medicus dr
quam cupit utiq reuocare: non morbum quẽ
uenit repellere. Sic ergo ⁊ nos inuicem diligamꝰ
ut quantum possumus inuicen ad hñdum ĩ
uobis deum curã dilectionis adhibeamus. Eũc
git ĩ ꝯmutabslem uitam ⁊ toto affectu inheret
illi. Si aũt se pp̃ se diligit ñ se refert ad deum. sed
Si ergo te rp̃m ñ pp̃ ce debes dilig̾e. s pp̃ illum nͥ
dilectionis tue rectissimus finis est. ñ succẽsseati

Expanded text:
Deus, nec sine proximonec proximus sine Deo diligi potest. Hic autlectio proximi ideo commDilectio vero Dei ampliuset, et ideo hanc spiritualius ponit, de qua Dominus aitMandatum novum do ubi illud mandatum majus dilectionis Dei videtur esse praetermissum. Sed bene intelligentibus rumque invenitur in singulis; quia qui diligit ac spiritualiter diligit proximum, quid in illo diligit lectione discreta, quam distinguendo Dominus ait: Sicut dilexi vos . Quid enim nisi Deum dilexit in nobis, non quem habebamus, sed ut haberemus; sicut medicus dilquam cupit utique revocare, non morbum, quem venit expellere? Sic ergo et nos invicem diligamus, ut quantum possumus, invicem ad habendum in nobis Deum cura dilectionis attrahamus. Hanc git, in incommutabilem vitam, et toto affectu inhaeret illi. Si autem se propter se diligit, non se refert ad Deum, sed Si ergo teipsum, non propter te debes diligere, sed propter illum ubi dilectionis tuae rectissimus finis est, non succenseat a
Abbreviated transcription (Latin):
Agit̃. quia ħ punitio indicat ꝑsistentes in malo gͣ
uius puniendos. dico quod uindex est et hoc
estote ei qi exneccitate¬
uł necc̃itate. alia litt̃a
solum pp̃ iram principsᷤ¬
uł dei uitandam: sed ⁊̃
differentia tñ est inconu̾satd̃e mortali ⁊ eius ordinẽ
inhuius uite itin̾e seruandam ẽẽ apłi precipiunt. alia
sunt enĩ que seruamuꝰ munitate fidei si ne ulla distã¬

Expanded text:
ia haec punitio vindicat persistentes in malo, se puniendos. Dico quod vindex est, et hocestote ei, quasi ex neceel necessitati, alia littera, solum propter iram principl Dei vitandam, sed prodifferentia tamen est in conversatione mortali, et ejus ordinem in hujus vitae itinere servandum esse apostoli praecipiunt. Alia sunt enim quae servamus in unitate fidei sine ulla distan
Abbreviated transcription (Latin):
appareret. ⁊ petrus temptatus est ne de se presum̾et.¬
⁊ paulus collaphratus ne se extolleret. ⁊ iudas damp¬
natus ut se suspenderet. Cum ergo deus iustos facit¬
adeo dispoita sunt. Iob ait. deus potentes ñ abicit cũ ⁊
ip̃e sit potens. bc̃. deum quippe imitari desid̾at. qui
fastigium potentie alienis intentus utilitatib ⁊ ñ
suis laudib ãministrat. qui prelatus cet̾is prodesse
appetit ñ preesse. timoris naiꝙ elatõ ñ ordo pote
statis incrimmine est. potentiã deus tribuit. elatõnẽ
uero potentie malicia nr̃e m̃tis inuenit. Tollamus
hiis .s. que ad potestatem

Expanded text:
adpareret, et Petrus temptatus, ne de se praesumeret, etadpareret, et Petrus temptatus, ne de se praesumeret, et Paulus colaphizatus, ne se extolleret, et ludas damnatus, ut se suspenderet. - cum ergo per potestatab eo disposita sunt. Job ait: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens . Gregorius Deum imitari desiderat, qui fastigium potentiae alienis intentus utilitatibus, et non suis laudibus administrat. Qui praelatus caeteris prodesse appetit, non praeesse. Timeris namque elatio, non ordo potestatis in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Tollamus scilicet quae ad potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
potestas alicui homini utel homo uł malo nili adeo
date unde pslato dñs aiti Non hr̃es inme potestatẽ
nisi datum eẽt tͥ desuꝑ. Malicia hominũ cupidi¬
tatem nocendi ꝑ se ht̃. potestatem aũt siille ñ dat:
ñ ht̃. Ideoq diabolus anteꝙͣ aliquid tolleret iob di¬
cebat dño. Mitte manum tuam .i. da potestatem.
quia ⁊̃ nocentiũ pocestas ñ est nisi adeo. sic̃ scͥptum
est. loquente sapia. ꝑme rege̾ regnant. ⁊ tyranni ꝑ
me tenent t̾ram. unde ⁊ iob de dño ait. qui facit re¬
gnare ypocritam pp̃ ꝑu̾sitatem ppll. ⁊ deppło issł̃ di¬
at dñs. dedieis regem inua mea. Iocendi enĩ uoluntaᷤ
potest eẽ ab hominis aĩo. potestas aũ non ẽnisi adeo.
⁊ hec est addita. aptaq iusticia Inurstum enĩ ñ ẽ uc
improbis accrpientib nocendi potestatẽ. lonoꝵq pa
cientia płetur. ⁊ maloꝵ: iniquitasꝰ puniat. Nam ꝑ
potestatem diabolo datam ⁊ iob ab̾atus est ut iustus

Expanded text:
potestas alicui homini, vel bono vel malo, nisi a Deo data. Unde Pilato Dominus ait: Non haberes in me potestatem, nisi datum esset tibi desuper . Malitia hominum, cupiditatem nocendi per se habet; potestatem si ille non dat, non habet. Ideoque diabolus antequam aliquid tolleret Job, dicebat Domino: Mitte manum tuam , id est da potestatem, quia etiam nocentium potestas, non est nisi a Deo. Sicut scriptum est, loquente Sapientia: Per me reges regnant, et tyranni per me tenent terram . Unde Job de Domino ait: Qui facit regnare hypocritam propter perversitatem populi . Et de populo Israel dicit Deus: Dedi eis regem in ira mea . Nocendi voluntas potest esse ab hominis animo; potestas autem non est nisi a Deo; et haec est abdita aptaque justitia. Injustum enim non est ut improbtientia probetur et malorum iniquitas puniatur. nam per potestatem diabolo datam et Iob probatus est, ut iustus
Abbreviated transcription (Latin):
debita. ut sic laudet᷑ dis¬
ciplina euanglica hoc
tributum reddite trib¬
cui debetis uectigal: re¬
d dite uectigal. uectigal

Expanded text:
ut sic laudetur disciplina evangelica, hoc tributum reddite tribcui debetis vectigal, reddite vectigal. Vectigal
Abbreviated transcription (Latin):
Norẽ tributũ dicit᷑ quod
domi soluitur. uectig¬
al. quod ad domum dñi uehitur. cui debetis tim-¬
tera ita soluite: ut nõ¬
debeatis aliquid. carita¬
tem u̾o ita soluite ut¬
semꝑ cam debeatis sola
enim caritas est que ⁊̃
reddita semꝑ retinet de¬
bitorem. Redditur enĩ
cum impendit᷑. debet᷑ aũt etiam si rodelita fuũt qi
nullum est tempus inquo reddenda ñ sit. nec cũ
redditur amutitur. s pocins reddendo multiplicat᷑.
hñdo enĩ redditur. non carendo ut pecunia que
⁊ tanto maior acquirit᷑ quanto płib redditur.
hic aũt fit mentio de caritate. quia ualet ad hu
dicit habendam inter fratres. quod notat dicendo
inuicem alit̾ enĩ uere fres ñ sunt ⁊ uere dilectõ
est habenda quia. Qui
ostendit dicens. Lamii
nam hoc preceptum.
non adulterabis ⁊ hoc.¬
non occides ⁊ hoc. non
furabis. ⁊ hoc. non fal¬
ces. ⁊ hoc. non concupisceᷤ¬
rem proximi tui ⁊ si qd
est aliud mandatum

Expanded text:
el tributum dicitur, quod domi solvitur, vectigal quod ad domum domini vehitur. Cui debetis timtera ita solvite ut nois aliquid. Charitatem vero ita solvitesemper debeatis. Sola enim charitas est quae reddita semper detinet debitorem. Redditur enim cum impenditur. Debetur autem si reddita fuerit, quia nullum est tempus quo ipsa danda non sit, nec cum redditur amittitur, sed potius reddendo multiplicatur. Habendo enim redditur non carendo; ut pecunia quaeet tanto major acquiritur, quanto pluribus redditur. Hic autem fit mentio de charitate, quia valet ad humdicit esse habendam inter fratres quod notat dicendo, invicem. Aliter enim vere fratres non sunt, et vere dilectio est habenda, quia quiostendit, dicens: Nam: Non, nam hoc praeceptum: Non adulterabis; Non occides; et hoc: Non furaberis; et hoc: Non faldices; et hoc: Non concupiscrem proximi tui. Et si quod est aliud mandatum,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ malidampnat᷑. ⁊ ip̃a det̾ius precipitat᷑. Et nota
De potestatis int̾clum accipit᷑ potestas ip̃a
diligens lector distinguat. Qui aũt.
taingraue est quod qͥ
ei resistunt: ip̃i sibi. ac

Expanded text:
damnantur, et ipsa deterius praecipitatur. Et nota quod nomine potestatis interdum accipitur potestas ipsa diligens lector distinguat. Qui autem,tam grave est, quod, qui ei resistit, ipsi sibi ac
Abbreviated transcription (Latin):
iusserit creator sĩquid tibi faciendum est si contra
ꝓconsulem iubeat: nirsum. si quid ip̃e ꝓconsul iu¬
beat ⁊ aliud imperator. Nũquid dubitat illo ꝯtẽpto
illi eẽ seriuends̃: ergo si aliud imperator obtempe¬
sunt principes ut mala puniant. pricipes dicit illo ᷤ
qui pp̃ corrigendam uitam ⁊ phibendo adu̾sa cre¬
antur dei hñtes ymaginẽ ut sub uno certi sunt.

Expanded text:
jusserit curator, nunquid faciendum est, si contra proconsulem jubeat? Rursum, si quid ipse beat et aliud imperator, numquid dubitatur, illo contempto illi esse serviendum? Ergo si aliud imperator esunt principes ut mala puniant. Principes dicit illos quia propter corrigendam vitam, et prohibendo adversa creantur, Dei habentes imaginem, ut sub uno caeteri sint.
Abbreviated transcription (Latin):
ciendo qr si reperrutis
simuł ei neꝙͣ fies. boni¬
tate ergo contende contͤ
illum. ⁊ est u̾a ꝯtentio¬
⁊ salubre certamen ut
sit bonus contra malum¬
ñ ut sint duo mali si tu
iam ñ es malus opta¬
malo ut sit bonus displ¬
iceat tibi ꝙ malus ẽ. pla

Expanded text:
tiendo, quia si repercutis, similis ei nequam fies. Bonitate ergo contende contra illum. Et est vera contet salubre certamen, ut sit bonus contra malumn ut sint duo mali; si tu jam non es malus, optamalo ut sit bonus, displiceat tibi quod malus est, pla