comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ orphano ciuꝰ sentencie tal est sẜs . Pupillũuõ dicit nõ euos
geniea. carnat eccubuit sed auꝰ pat sepultꝰ est mũdꝰ nã inul¬
tos pupillos inuenies orbate patre iusibili et sunt blaspl¬
mi obligurritores et qd in illa etate deberrunũ est luxuuosi
et hi adnõ prolantur alieni Ded ab illis pupillis diuidi no
pot̾ adiuto ͫ dei quoꝵ pat̃ drabolus in accione facinoꝵ probat᷑
extructꝰ et intende qd̵ dicitur tu dis adiutor ut eũ carnalit᷑
affligi iudeas eos nõ dubites ẽẽ liba̾ndos Item in psalt̾io
scriptũ est pupillũ et iuduã suscipiet et mã pecc̃oꝵ Ext̃mi¬
nabit. Pupillꝰ et iudua funt qui pura mẽte dum̃ respi¬
cũt. huãnis solatis descituti hõs recipit xp̃e suo muminius
uidicandos sed cũ istos pro sua pietate susceꝑit dyalolũ
qui est ua pccõrum ext̾minabit idest a t̾mino regni sui

Expanded text:
habet, orphano. Cujus sententiae talis est sensus. Pupillum vero dicit, non cujus habet, orphano. Cujus sententiae talis est sensus. Pupillum vero dicit, non cujus genitor carnalis occubuit, sed cui pater sepultus est mundus. Nam multos pupillos invenies orbatos patre visibili, et sunt blasphemi, abliguritores, et quod in illa aetate creberrimum est, luxuriosi, et hi a Domino probantur alieni. Sed ab illis pupillis dividi non potest adjutorium Dei, quorum pater diabolus in actione facinorum probatur exstinctus. Et intende quod dicit: Tu eris adjutor; ut cum carnaliter affligi videscriptum est: Pupillum et viduam suscipiet: et viam peccatorum exterminabit . Pupillus et vidua sunt, qui Dominum pura mente respiciunt, humanis solatiis destituti: hos recipit Christus suo munimine vindicandos. Sed cum istos pro sua pietate receperit, diabolum, qui est via peccatorum, exterminabit, id est, a termino regni sui
Abbreviated transcription (Latin):
hiaaes uti psalmo eustodiens puulos dñs et in malã partem
qr purii est et nec dĩd la nuginẽ floremꝓ gengrid bns̃ hi sunt
epħesi idest a phedo dica nec dũ uiee a dolescentuli leues¬
Puer aũt tribus modis dicitur pio natiuitate ut esaias: puer
natus est nobis pio etate ut oeclemus decenus unde est
illud iam puerile iugũtenera ceruite grbat pro obsequio et¬
puritate fidei dr̃ de quo dns ad ppħam ait puer mes es tu nole
timeie dũ iam ihemias longe puericie excessisset annos puer
mistice xp̃c intelligi ut in euuãgelio legitur puer aut̃ ibrõ ẽ¬
quasi purpilla unde pupillos nõ pro condicõne sed pio etate
pudli uocapiꝰ/ Pupilli aut̃ dicci quasi sine dc̃łis hoe est a ꝑẽ¬
tib orbi hi aũt uere pupilli dñ quorum patres aute doces¬
serũt quã ab his nomen accipent cel̾i orsi uoccoitus Orpha¬
in ide̾ qui et pupilli illud enĩ gretũd nomen est hoe latinũ
nom et in psalmo ubi legicur pupillo tu errs aductor Gretꝰ

Expanded text:
iles, ut in psalmo: Custodiens parvulos Dominus . Et in malam partem quia purus est, et necdum lanuginem floremque genarum habens. Hi sunt ephebi, id est, a febo dicti, nec dum viri adolescentuli lenesPuer autem tribus modis dicitur, pro nativitate, ut Esaias 9, 6: 'Puer natus est nobis.' Pro aetate, ut octoennis, decennis. Unde est illud: Iam puerile iugum tenera cervice gpuritate: de quo Dominus ad prophetam ait: Puer meus es tu: noli timere : dum jam Jeremias longe pueritiae excessisset annos. Puer mystice Christus intelligitur, ut in Evangelio: Puer autem Jesus crquasi pupilla. Unde pupillos non pro conditione, sed pro aetate puerili vocamus. Pupilli autem dicti, quasi sine oculis, hoc est, a parentibus orbi. Hi autem vere pupilli dicuntur, quorum patres ante decesserunt, quam ab his nomen acciperent: caeteri orbi vocantur. Orphani, id est, qui et pupilli. Illud enim Graecum nomen est: hoc Latinum. Nam et in psalmo, ubi legitur, pupillo tu eris adjutor , Graecus
Abbreviated transcription (Latin):
dei mexeelsis et ing̾ssus illius mãdata et̾na m enĩ sine saluatre
salutẽ nult hiẽ et sine uã sapiã estimat se prudentẽ fi posse nõ
saliuid ẜ eg̃. nõ puidens ẜ scultus in egatudine assidua laborauit.
Et in cecitate noxia stultꝰ. et demens ꝑmanebit ole ꝓuide oĩs inq̃si¬
cio et oĩs curacõ que adiunus et magis belab ipĩs demonus in idoler
cultura expetit᷑ mors pocuis dicenda est ꝙͣ uita et qui ca seccantur.
gestiunt ut ꝑdicõis sue faciant eos ẽẽ partierpes

Expanded text:
xcelsis: et ingressus illius mandata aeterna. » Qui enim sine Salvatore salutem vult habere, et sine vera sapientia aestimat se prudentem fieri posse, non salvus sed aeger, non prudens sed stultus, in aegritudine assidua laborabit: et in caecitate noxia stultus et demens permanebit: ac proinde omnis inquisitio et omnis curatio, quae a divinis et magis, vel ab ipsis daemoniis in idolorum cultura expetitur, mors potius dicenda est, quam vita: et qui ea sectantur, gestiunt, ut perditionis suae faciant eos esse participes
Abbreviated transcription (Latin):
Sicilia adhue manet Occaua ellesponcia in agio tiriana nata q̃
scribitur solonis et eiri fuisse temporib Nona fugia que natiemato
effermicur in quibus de deo et de xp̃õ et gentibus multa scͥpsisse mainfe¬
ixrmꝰ reddũt siaut eos quidẽ latnus et scantib iõsib est intpͣtatus

Expanded text:
Sicilia adhuc manet. Octava Hellespontia in agro Troiano nata, quae Sicilia adhuc manet. Octava Hellespontia in agro Troiano nata, quae scribitur Solonis et Cyri fuisse temporibus; nona Phrygia, quae vaticinata efferuntur, in quibus de Deo et Christo et gentibus multa scripsisse manifediximus, reddunt, sicut eos quidam Latinis et stantibus uersibus est interpretatus,
Abbreviated transcription (Latin):
ine̾ptari sclẽtant scbilee noiãte sunt Sient em̃ omis uir ꝓpħans
ue uates dicitus. ueł ppħã. ita onuẽ femina ꝓphañs sibilla uotat᷑
qd nomen exoffidio non eo ꝓpetate uodabuli est. Decem aut̃ sibille
a doctissinus auctoril fuisse traduntur quarũ p̃ma deꝑsis fuit
Decinida libica. Tercia delfica in tem plo delphidi appolinis genit
que aute troiana bella naticinata est cuiꝰ plurmios u̾sus oꝑi suo o¬
meiis inseruit. Quarta exmenain ytalia. Quit̾a errtrea noiẽ
erofila in babilone orta que giecis iliũ petentib natiomata est ꝑo¬
turã ẽẽ tiriã et omerũ mendacia scripturũ. Sicta aut̃ entiea
qr in eadem insula. eius inuenta sunt carmina. Sexta sanua
que femo nocte dicta est. a samo insula unde fuit cognominata
Septima cumana nonne amaltea. que nouẽ libios actulit. tarq̃mo
prisco. in quib erat decieta romana conscripta ip̃a est et cunea de
cumana a eiuitate eumas que estin dampania. eiuꝰ sepulchrũm

Expanded text:
unt. Sicut enim omnis vir prophetans vel vates dicitur vel propheta, ita omnis femina prophetans Sibylla vocatur. Quod nomen ex officio, non ex proprietate vocabuli est. Decem autem Sibyllae a doctissimis auctoribus fuisse traduntur. Quarum prima de Persis fuit; secunda Libyssa; tertia Delphica in templo Delphii Apollinis genita, quae ante Troiana bella vaticinata est, cuius plurimos versus operi suo Homerus inseruit. Quarta Cimmeria in Italia; quinta Erythraea nomine Herophila in Babylone orta, quae Graecis Ilium petentibus vaticinata est perituram esse Troiam, et Homerum mendacia scripturum. Dicta autem Erythraea, quia in eadem insula eius inventa sunt carmina. Sexta Samia, quae Phemonoe dicta est, a Samo insula, unde fuit cognominata. Septima Cumana, nomine Amalthea, quae novem libros adtulit Tarquinio Prisco, in quibus erant decreta Romana conscripta. Ipsa est et Cumaea, Cumana a civitate Cumas, quae est in Campania, cuius sepulchrum in
Abbreviated transcription (Latin):
um uodes ⁊ lingas/ Item auguiud qͣi auigerũd qd aues gerunt
Duo sunt aut̃ genera auspicioꝵ unũ adoclos. altuim ad auies ꝑtieũt
dis oculos scil uolatus. ad aures uox auiũ. plutonisse a phicio appo¬
line ditte qd his auccon fuit̾ diumandi dł stiologi dicti eo qd in astris
augurantiu Genetliatiei appellati ppt̃nataliũ considãbõnem die
su nascenciũ moues accus. euentu p̃dieare conaritur idest quid qͣli
signo fuũt natus cuit quẽ effeccum habeat uite qui nascitur hi st̾
qui uulgo mathemacie uocantur Cuiꝰ suꝑsticõnis genus constilla¬
cõner latim uocant idest notarõnes siderum. quõ sehabeat cum
quisi nascitur Iomũaut̃ idest scellarum int̾pretes magi nũdu¬
poncut.siait de his legitur qͥ in enuãgelio natum xp̃m am̃eia¬
uerut Postea hoc noiẽ soli mathematiqi cuiꝰ artis sciã usq ad euuã¬

Expanded text:
um voces et linguae. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. um voces et linguae. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum: unum ad oculos, aliud ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus: ad aures vox avium. Pythonissae a Pythio Apolline dictae, eo quod is auctor fuit divinandi. Astrologi dicti eo, quod in astris augurantur. Genethliaci appellati propter natalium considerationem diersu nascentium mores, actus, eventa praedicare conantur, id est, quis quali signo fuerit natus: autqui vulgo Mathematici vocantur; cuius superstitionis genus Constellationes Latini vocant, id est notationes siderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur. Primum autem idem stellarum interpretes magi nuncupabantur, sicut de his legitur qui in Evangelio natum Christum adnuntiaverunt; postea hoc nomine soli Mathematici. Cuius artis scientia usque ad Evan
Abbreviated transcription (Latin):
sunit quorũ p̾cantacõib iudentur suscitati mortur diuinare et ud
int̾irta respondere. Nichioenĩ guode mortuus mancia diuinacio
nuĩcupantur ad quos suscitandos cadaui sangnis adicitur nã
amare demones sanguinẽ dicut̃ ideoq quociens inchromancii
fit ciuore qua miscentuo et colors sangnĩo fucilius prouocentu Poe
mancii os aqͣ duti est Est enĩ idiomancia in aque inspeccõne um¬
bras demonũ euocire. et miagine uel ludrficatores eoꝵ iudde̾ ibiq
ab eis aliqua audire ubi adibito sanguiẽ etiã infeios ꝑhibentur.
ple deo plcui iuinitate eĩ se plenos assimilant et astuaie fraudu¬
saci firia offeuit hisq delebritatib demonũ responsa accipiunnt
Aruspices nẽcipati qͣi horarum inspeccatores Dies eñ et horas
in agendis negocus oꝑib ꝙ eustodiunt et quid ꝑ singula temporo
et anspicẽs. nã anspidia sũt q̃ it fuciẽntes obẜuat̃ dicta aud̃ sunt
auspicua qͣr auũ afpicia et anguria q̃i anud garria hoc est ani¬

Expanded text:
uorum precantationibus videntur resuscitari mortui, divinare et ad interrogata respondere. Nycron enim grece mortuus, mancia divinatio nuncupatur ad quos suscitandos cadaveri sanguis adiicitur. Nam amare demones sanguinem dicuntur. Ideoque quoties necromantia fit, cruor aque miscetur, ut colore sanguinis facilius promantia, ab aqua dicta. Est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines ludificantes eorum videre, ibique ab eis aliqua audire: ubi adhibito sanguine, etiam inferos perhibentur raudusacrificia offerunt: hisque celebritatibus, daemonum responsa accipiunt. Aruspices nuncupati, quasi horarum inspectores. Dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt: et quid per singula tempora et auspices. Nam auspicia sunt, quae iter facientes observant. Dicta autem sunt auspicia, quasi avium aspicia, et auguria, quasi avium garria, hoc est, avi
Abbreviated transcription (Latin):
tus aĩ firma et modeuita dnãcio eiusq parces sunt continencia
clemenda. modestia Continenda est ꝑ quã omĩs mala eupidita
magna consilii gubernacõne regitus et dep̾mitur. Clemeneia est
ꝑ quã iniuria et odiũ maio non retientur modestia ẽ per quã to¬
eius iite modus seuaĩ. seum corporeis motib u̾q honesti eia ẜ̾¬
uiltur. unde honor est epumꝰ. corã omib hoc ẜuanti. et laus apud
deum. Sed dolendum est. cum illi philosophi has uircutes obillaꝵ

Expanded text:
tus animi firma et moderata domina- tio. eius partes continentia, tus animi firma et moderata domina- tio. eius partes continentia, clementia, modestia. con- tinentia est, per quam cumagna consilii gubernatione regitur et gubernatur. Clementia est, per quam injuria et odia miti animo retinentur. Modestia est, per quam totius vitae modus seu animi seu in corporis motibus ubique honesti cura servatur. Unde honor est eximius coram hominibus haec servanti, et laus apud Deum. Sed dolendum est, cum illi philosophi has virtutes ob illar
Abbreviated transcription (Latin):
ex patco et pai iudicnttoq et ex lege considẽtur Pactũ quoq est
ꝙ int̾ aliquos conuenit par enĩ ic̃ omẽs equabile est iudicatum. qd
aliciuꝰ magni iuri auc aliquorum seuteneus constitutũ est lex est
omi ppło scriptũ ins qd cauere uel quidobẜuare debeait. Tercia uõ
spes̃ iurtatis est fortitudo q̃ ita diffinitur. fortitudo est magno aĩo
rum cum ãĩ ampla quedã et splendida ꝓpõne cogitatio atq ãmim¬
faricõ fidencia est ꝑquã magnis et honesds in ueb multũ aĩꝰ
in se fiducie cta cum spe collocauit. Paciã est honestatis aut uti¬
licutis causa rerũ arduarum. aut difficiliũ uoluntaria aut duitur¬
na ꝑpessio Perserdenda est in rõne bene considãta stabit̃ ac ꝑpetua
ꝑmansio uitima uero spẽ iurtutis est temꝑancia eiuo diffimero tãl
est/ temꝑancia est iõnabił in libidinem atq in alios nõ rectos impe¬

Expanded text:
ex pacto pari judicatoque et ex lege consideretur. Pactum quoque estex pacto pari judicatoque et ex lege consideretur. Pactum quoque estariter, non omnes. Aequabile judicatum est quod alicujus magni viri aut aliquorum sententiis constitutum est. Lex est omni populo scriptum jus, quid cavere vel quid observare debeat. Tertia vero species virtutis est fortitudo, quae ita definitur: Fortitudo est magno animorum cum animi ampla quadam et splendida propositione cognitio atque administratio. Fidentia est, per quam magnis et honestis in rebus multum animus in se fiduciae certa cum spe collocavit. Patientia est, honestatis aut utilitatis causa, rerum arduarum aut difficilium voluntaria ac diuturna perpessio. Perseverantia est in ratione bene considerata stabilis ac perpetua permansio. Ultima vero species virtutis est temperantia, cujus definitio talis emperantia est rationis in libidinem atque in alios non rectos impe
Abbreviated transcription (Latin):
tat diffnieio est iusticia ẽ hĩtus aĩbĩncuiq rei ꝓp̃am tribuens di¬
gnitatem in hac duunitatis cultus in hac humanitatis uiuret eq̃tas
toeius iute conferuatur hec partim ep naciue nure. partim ex con¬
suetudinis usu. constat qr parres illius quedd nature ius inseris ut
religionem pietatem gram̃. iundieacõnem. obẜnanciam. ueritatem
quarum diffimero tateẽ pot̾it Religio est que suꝑioris cuiusdam rei ꝙ̃¬
suꝑioiem uodant. ciuam cermoniãꝙ affert Idietas ꝑ quã sanguine
comunais patuie beniuol. officium et diligens tribuitur tultus
Gracia in qua annaaiarum et offidiorum alt̾ius memoria et renu¬
nãudi uolinitas continetur uindicadio per quã us autinumam
et omio om̃e quod offuturũ est defendendo aut uleiscendo propulsat¬
Obseruancia ꝑ quã hoiẽs aliqua dignitate antecedentes cultu quodã
et honore dignantur uentas ꝑ quã eaque sunt aut aute fuũt aut
futur sunt dicũt. Exconsuetudinis gͦ usu inisticia ẜuatur ita ut

Expanded text:
talis est: Justitia est habitus animi, unicuique rei propriam tribuens dignitatem. In hac divinitatis cultus, in hac humanitatis jura, et aequitas totius vitae conservatur. Haec partim ex naturae jure, partim ex consuetudinis usu constat: quia partes illius quoddam naturae jus inserit, ut religionem, pietatem, gratiam, vindicationem, observationem, veritatem: quarum definitio talis esse poterit. Religio est, quae suinam vocant, curam caeri- moniamque affert; pietas, per quam sanguine con- iunctis patriaeque benivolum officium et diligens tri- buitur cultus; gratia, in qua amicitiarum et officiorum alterius memoria et remunerandi voluntas continetur; vindicatio, per quam vis aut iniuria et omObservantia per quam homines, aliqua dignitate antecedentes, cultu quodam et honore dignantur. Veritas, per quam ea quae sunt, aut ante fuerunt, aut futura sunt dicuntur. Ex consuetudinis ergo usu justitia observatur: ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
dt edisia honieri. et neidos uurgilii. et apud nos hi storia beati ios ꝙ̃uis
hecin sua lingua nõ toto poetiea ẜ partun rechorito partum sit me¬
tirco uel rithimeo scripta ẜmone ⁊

Expanded text:
Odyssia Homeri et Aeneidos Virgilii et apud nos historia beati Iob, quamuis Odyssia Homeri et Aeneidos Virgilii et apud nos historia beati Iob, quamuis haec in sua lingua non tota poetico, sed partim rethorico, partim sit metrico uel rithmico scr
Abbreviated transcription (Latin):
qd gieci exemigeatieon uel a pangetieon nãcupant aut cõmunẽ
uel imixtum. qd grede komon uel milrton uocant dumaticon
est actuiũ in quo ꝑsone loquentes introdueuntus sine poete int̾locu
aone ut se hũt tragedie et fabule / Drama enĩ latine fabula dr̃
Quo ap̃ nos gn̾e cancica cantitorum scripta sunt uͥ uox alt̾nians xp̃i
et eccĩe tomen et si nõ in ħnieloquentes scriptore manifesta reꝑitiu.
Epemegemeticon ẽ nel enarratiuũ in quo poeta ip̃e loriitur sine ul¬
lius mẽpõiac̃ne ꝑsone ut sehñt .iii. libri georgieon et p̾ma pars qͣrtĩ
Itẽ lucietii carima ec his similia Quo gnẽ apud nos scripte sunt
paralole sa lomois et ecciãstes que sua linga sieut et psalt̾ium ma¬
tis costat eẽ conscuipta. Conon est nel nilrton uel in poeta ip̃e¬
loguctur et ꝑsone loquentes introducuntur. ut siiit scripta alias et

Expanded text:
quod graeci exegematicon vel panegyricon nuncupant. Aut commune quod graeci exegematicon vel panegyricon nuncupant. Aut commune vel mixtum, quod graece coenon vel micton appellant. Dramaticon est activum, in quo personae loquentes tione, ut se habent tragoediae et fabulae. Drama enim, Latine fabula diciQuo apud nos genere Cantica canticorum scripta sunt, ubi vox alternans Christi et Ecclesiae, tametsi non hoc inteExegematicon est vel enarrativum, in quo poeta ipse loquitur sine ullius interpositione personae, ut se habent tres libri Georgici toti, et prima pars quarti. Item Lucretii carmina, et his similia: quo genere apud nos scriptae sunt parabolae, et Ecclesiastes: quae sua lingua, sicut et Psalterium, metro constat esse conscloquitur et personae loquentes introducuntur, ut sunt scripta Ilias et
Abbreviated transcription (Latin):
uates ma mentis appellatos uarir auccorem uel auiendis carmiib
idest fleccendis hoc estmedulondie et prouide poete latine uates olim
scriptura eorum uaticima dicebantur. liriei poete a porolum idesta
mine qui dagieo uilẽ dercauit ob hircũ. Iamn de hinic sequentes
thragiei multũ honorẽ adepti sunt et exceleentes in argumentis
fabularũ adiũtutis ymaginẽ fictis Comedii appellati siue a loox
qr eircũpagos a gebant ques greti coma uodant seu a comessacõne
solelant enĩ post cibũ hoies ad eos audiendes uenue. f conuei pͥua¬
torum honi p̾dicarit acta thraiei uero res publicas et regũ histo¬
rias Quidam aut̃ poete therlogi dicti funt qm̃ de diis carmima fo¬
ciebant/ Officiũ poete in eo est ut ea que uere gesta sunt malias
ideo in mĩo poetarũ non ponctur qr iudecur historias composuussẽ nõ
poema Poeniatis gnã sunt tria. aut enĩ actinũ uel mutatimũ

Expanded text:
Vates a vi mentis appellatos, Varro auctor est: vel a viendis carminibus, Vates a vi mentis appellatos, Varro auctor est: vel a viendis carminibus, id est, flectendis, hoc est, modulandis: et proinde poetae, latine vates olim, et scripta eorum vaticinia dmine qui tragico vilem certavit ob ircum”. Iam ex hoc sequentes tragici multum honorem adepti suntfabularum ad veritatis imaginem fictis. Comici appellati, sive a loco, quia circum pagos agebant, quos Graeci comas vocant: seu a comessatione. Solebant enim post cibum homines venire ad eos audiendos. Sed comici privatorum hominum praedicant acta: tragici vero respublicas et regum historias. Quidam autem poetae theologi dicti sunt: quoniam de diis carmina faciebant. Officium poetae in eo est, ut ea, quae vere gesta sunt, in alias ideo in numero poetarum non ponitur: quia historias composuisse videtur, non poema. Poematis genera sunt tria. Aut enim actuum vel imitationum
Abbreviated transcription (Latin):
inquit freit deus sapiãm huiꝰ iid̃di Sapiens uõ deus in robdici᷑
ut est illud deus sapiens est corde et fortis roboie, Iem sapientes
sci uocitantut in osee ubi scriptum est quis sapiens et intelliget
et sciethec. qr recte iue dñi. et iusti ambulabunt meis Ruisum
sapientes dicuntur philo sophi indei siue hẽtiei. de quib aplus ait
sunt sancti uñde aploait. stulta mũdi et in fuma eleg̃it deus. ut
confiuidat forcia. Rursum saprentes huis madi. sculti sunt apud deum
unde in psaluio scriptum est simul insipiens et stultus ꝑibunt
¶Lunde sunt dicti ait traciquilus cum p̾mũ honnies ex¬
uta feritate roẽm uite hiẽ depissẽt. seq ac deor suos nosse
cultum modificum acfinonem neccessarium cõmenti sibi utreb
magnificenciam ad ueligionem deorum exergitaueruẽ Igitur ut templa ile
domib pulcriora et smulacra corporis ampliora facielant ita eloquo e¬
ciam quasi augustiore honorandos putaueruẽ laudis qr eoꝵ et ubis ill¬

Expanded text:
Deus in Job dicitur, ut est illud: Deus sapiens corde, et fortis est robore . Item sapientes sancti vocitantur in Osee, ubi scriptum est: Quis sapiens, et intelliget et sciet haec? quia rectae viae Domini, et justi ambulant in eis . Rur sum sapientes dicuntur philosophi, Judaei sive haeretici, de quibus Apostolus ait:undum saeculum sunt sancti. Unde Apostolus ait: Stulta mundi et infirma elegit Deus, ut confundat fortia . Sapientes autem hujus mundi stulti sunt apud Deum. Unde in Psalmo scriptum est: Simul insipiens et stultus peribuntinde sunt dicti, sicut ait tranquillus, cum primum homines exuta feritate rationem vite habere cepissent, seque ac deos suos nosse, cultum modicum ac sermonem necessarium commenti, sibi utriusque magnificentiam ad reldomibus pulchriora, et simulacra corporibus ampliora faciebant. Ita eloquio etiam quasi augustiore honorandos putaverunt, laudesque eorum et verbis ill
Abbreviated transcription (Latin):
istiꝰ modi scelera delebit ers in introitutuo ꝑfectus enis et absq
macula ad dño deo tuo gs̃ iste quar possidebitis tlrum augu¬
res et diuinos auduit̃ eu aut̃ a dño deo tuo alit̃ institues et
ut petisti a duõ deo cuo moreb. qñ cõcõne cong̾gatus es atq dixisti
ulori nõ audiã nodẽ dñ dei mei etignẽ hunc maxinũ amplius
non indebo ne moriar Etait miͣ dñs. bene omĩa sunt locuti. ꝓpħam
suscitabo eis demedio frim̃ suoꝵ similem dibe tui. et ponã uerba mea
loquetur in noiẽ meo audue uoliut ego ultor existam. hic go
testamenti non sclũ in uec̾i ẜ̾ eciã in nouo omes erroies et diuinaᵈ ͦ¬
nes atis artes noxias respuit atq condempnat. net ab alio ꝙ a se
nult requni ueritatẽ aut sanitatem. qui pp̃e cũ patre et spũ sc̃õ¬

Expanded text:
ebit eos in introitu tuo perfectus eris et absque macula cum Domino Deo tuo gentes istae quarum possidebis terram augures et divinos audiunt tu autem a Domino Deo tuo aliter institutus es ut petisti a Domino Deo tuo in Horeb, quando concio congregata est atque dixisti: Ultra non audiam vocem Domini Dei mei; et ignem hunc maximum amplius non videbo, ne moriar, et ait mihi Dominus: Bene omnia sunt locuti: Prophetam suscitabo eis de medio fratrum suorum similem tui: et ponam loquetur in nomine meo, audire noluerit, ego ultor existam . Hic ertestamenti, non solum in Veteri sed etiam in Novo omnes errores et divinationes atque artes noxias respuit atque contemnit: nec ab alio quam a se vult requiri veritatem aut sanitatem, quia ipse cum Patre et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
siuem p̾cantadõib sine in caract̾ib uel in quibuscimq rebud
suspendendis atq ligandis in quib oĩb ars demonudest ex quad
pesaifera sceutate homĩ et angl̃orum malorum exorta bnde cũ¬
ita uitanda suit axpĩanꝰ. et om̃i penitus execracõne repudi¬
tacõnib et de suꝑsticõnib duõsis quas gentiles et falsi xpĩam

Expanded text:
ecantationibus, seu in characteribus, vel in quibuscunque rebus suspendendis atque ligandis, in quibus omnibus ars daemonum est ex quadam pestifera societate hominum, et angelorum malorum exorta. Unde cuncta vitanda sunt Christiano, et omni penitus exsecratione repudintationibus et superstitionibus diversis, quas gentiles et falsi christi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ contempuit temꝑancia inc̾iosas noluptattẽ r p̃mitꝰ et omute
mederat. logica aut̃ diuiditur induas spẽs. hoc est dyxileticã etretho¬
ricã Oraletica est disputã acuta. uerũ difanguens a falso  Recho¬
rica est disciplina ad ꝑfuadendum quoq ꝓdonea. Ouusi sunt aũt¬
et ip̃i pħi in heresib suis hñtes quidam nomiã ex auctorib ut
platonici. epicurri. prthagorica. Ali alocis conuetieulorum ⁊ stacõm̃
suarum ut ꝓypatẽtiei. saxei achedenuci. platonier. a platone philogho
dicto. hi aiarum cieatorem eẽ. dm̃ corpaũ auglõs asserũt ꝑ multos ã¬

Expanded text:
 contemnit. Temperantia vitiosas voluptates reprimit, et omnia moderatur. Logica autem dividitur in duas species, hoc est Dialecticam et Rhetoricam. Dialectica est disputatio acuta, verum distinguens a falso. Rhetorica est disciplina ad persuadendum quaeque idonea. Divisi sunt autem ipsi philosophi in haeresibus suis, habentes quidam nomina ex auctoribus: ut Psuarum, ut Peripatetici, Stoici, Academici. Platonici a Platone philosopho dicti. Hi animarum creatorem esse Deum, corporum angelos asserunt; per multos an
Abbreviated transcription (Latin):
apłio eẽ dixerit aut quõ uulgato ẜmone maxime inpalestine
in egipti monast᷑us se miueem patres uocent qd sie soluitur alũt
eẽ natura patiem uel magistud aliud indulgentia nos si homi¬
is ne ꝑ adopcionẽ dei uocentur et filn ita et unus pat̃ et magi
st̃ p̾iuditat aluis/ ne abusiuo appellentur patres et magistri
Mat̃ dr̃ ꝙ ex inde efficiatur aliquid mat̾ enĩ quasi mat̾ia nad
causa parest/ aiat̃ sugnificat ecciam̃ ut est ielud psa e miste
Em habitare facit ft̃ilẽ in domo matiẽ filiorum letantom

Expanded text:
e et Aegypti monasteriis se invicem patres vocent? Quod sic solvitur, aliud esse natura patrem vel magistrum, aliud indulgentia. Nos si homiris, ne per adoptionem dii vocentur et filii: ita et unus pater et magister non praejudicat aliis, ne abusive appellentur patres et magistri. Mater dicitur quod exinde efficiatur aliquid. Mater enim quasi materia. Nam causa pater est. Mater significat Ecclesiam, ut est illud Psalmistae: Qui habitare
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ip̃m officium in proprio ordine plenius acceperunt et cum suit omib
enim sicut predictum est propria officia fant inunitta q̃ pro meruisse eõs
minundi constat exordio ⁊̃ iam et ꝙ angeli et lotis et hominibus p̾suuit
testatur prophete augelus dicens princeps regni persaꝵ restitit michi
unde apparet millum ẽẽ locum tui angeli non presuit Hic ẽ ordo uel
distracõo angelorum qui post lapsum malor in celesti iugore perseiteruit¬
Nam pesgiam apostate augtesi ceciaerut hii perscueraucia eterue bt̃tudie
solidati sunt uñ et post celi creadonem in principio aepetitur fiat furmam̃tũ
malor uii qui permanserunt firmitatem eteme ꝓsen̾taicie consecutismt
millo iam lapsu aduersi nilla superbia ccdontes si firmt᷑ in dei amore et
contemplacõne manentes nichil a liud dulce habent nisi enm a quo creati
suit Oe autem duo seraplim in ysayli legnutm. figmaliter ueteris et noui

Expanded text:
hoc ipsum officium in proprio ordine plenius acceperunt: et cum sint omnibhoc ipsum officium in proprio ordine plenius acceperunt: et cum sint omnibenim, sicut praedictum est, propria officia sunt injuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt, prophetae testatur angelus dicens: Princeps regni Persarum restitit mihi . Unde apparet nullum esse locum cui angeli non praesunt. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in coelesti jugore  Forte viceciderunt, hi in perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post coeli creationem in principio repetitur: Fiat firmamentumalorum, hi qui permanullo iam lapsu aversi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dulce habent nisi eum a quo creati sunt. Quod autem duo Seraphim in Esaia6, 2 leguntur, figuraliter Veteris et Novi
Abbreviated transcription (Latin):
ceteus amplius plem sunt cherubim idem plonitudo sciencie appellatur
ip̃ĩ sunt illa duo amĩalia super propitiatoriũ arce ficta ex metallo proptꝰ
sugnificandam aingeloꝵ pñciam in quorum medio ostenditur deus Seraplm
quoq similiter multitudo est angelorum qui ex hebreo in latim̃ ardentes ul¬
aer incendontes interpretantur qui iccirco ardentes interpretantur qr ĩtꝰ
eos et deum nulli alii augeli cousistunt et ideo quantum nicuitꝰ coram eo
consistunt tanto magis claritate diuini lumis inflanmantur Ret g
uocabula agminũ angelorum ita sunt specialia ordimi singulorum ut tam̃
suit exparte cõmunia oñm Nam dum thioni dei sedeo in quormiatm ãgłoꝵ
ordine specialiter designeutur tamen per psalmistam quisedes suꝑ cherub¬
dicitur sz adeo isti ordines augeloru p̾uatio nominibus appellantur. quia

Expanded text:
caeteris amplius plena sunt, Cherubim, id est plenitudo scientiae, appellantur. caeteris amplius plena sunt, Cherubim, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa sunt illa duo animalia super propitiatorium arcae facta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. Seraphim quoque similiter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum ardentes vel incendentes interpretantur. Qui idcirco ardentes vocantur, quod inter eos et Deum nulli alii angeli consistunt; et ideo quantum vicinius coram eo consistunt, tanto magis claritate divini luminis inflammantur. Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordini singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam licet throni, Dei sedes, in quorumdam angelorum ordine specialiter designentur, tamen dicitur per Psalmistam: Qui sedes super cherubim . Sed ideo isti ordines angelorum privatis nominibus appellantur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dicmitur potestater sunt quibus uirtutis aduerse subiecte sunt et inde pote
mundo noceant qua itum cupunit principatus sunt lui qui angeloriim
agmimbus pesunt qui pro eo ꝙsubditos angelos ad explendum iĩsterud
diuinũ disponunt princiatus uocabulum acceperunt nam alii siit qui
administrant silii qui assiscunt sicut per damelom dicitur. iilia milium
munserabant ei et decres milies contona mrlia assistebaut illi/ Snacõnes¬
sunt hrii qui eciam uirtutibus et p̾ncipatib p̾mĩnent qui pro eo q ceteris
angelorum agminbuo dominautur dñacões uocantur Tthromi sunit
agmina angelorum qui latmo eloquio sedes dicnntur et uocati throm quia¬
in illis conditor presidet et per eos indicia sua disponit Chembin autem
et ip̃i sublimes celorum potestates et angelica miiisteria eẽ perhibentin.
qr ex hebrco inlingna nr̃a intepretantur screncie multitudo sunt enim
sublimiora agmĩna angelorum qui pro eo ꝙ nicimꝰ posita diuina screntiã

Expanded text:
dicuntur. 18. Potestates sunt quibus virtutes adversae subjectae sunt, et inde 315 mundo noceant quantum cupiunt. 19. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo quod subditos angelos ad explendum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui assistunt, sicut per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei sunt hi qui etiam virtutibus et principatibus praeeminent; qui pro eo quod caeteris angelorum agminibus dominantur, dominationes vocantur. Throni sunt agmina angelorum qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vocati throni, quia illis praesidet conditor, et per eos judicia sua disponit. Cherubim autem et ipsi sublimes coelorum potestates et angelica ministeria esse perhibentur, qui ex Hebraico in linguam nostram interpretantur, scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora agmina angelorum; qui pro eo quod, vicinius positi, divina scientia
Abbreviated transcription (Latin):
conuersacõner hom̃m singulorum agminum ordimbus conguiunt ⁊ in coꝵ¬
sortem per conuersacõnis similitudinem deputantur. Nam sut pleuꝙ qui
patua capuent si tamen hec eadem parua pie aminciare fratribus nõr
diuine larentatis munere refecti celestium seaetornu simma et capere
ppeualent ⁊ mĩciare. Quo ĩ isti insi inter archantelorum niniero deputa ᷑
urrlutum sortem et minieꝵ congruunt Et sunt nõmille qui etiam deqꝑ na¬
de obessio corpe nbus malignos spiritus sugant/ eos ꝙ untute oromo et

Expanded text:
conversationes hominum, singulorum agminum ordinibus congruunt, et in eoconversationes hominum, singulorum agminum ordinibus congruunt, et in eosortem per conversationis similitudinem deputantur. Nam sunt plerique qui parva cupiunt, sed tamen hec eadem parva pie annuntiare fratribus non divinae largitatis munere referti, secretorum coelestium summa et capere praevalent et nuntiare. Ubi ergo isti nisi inter archangelorum numerum deputantuvirtutum sortem et numerum congruunt? Et sunt nonnulli qui etiam ab obsessis corporibus malignos spiritus fugant, eosque virtute orat
Abbreviated transcription (Latin):
si media cantrn eorum testimomo conitemplanim. Singuli sonas alas
habent ꝙ defabrua tantum miñdi que insex diebus facta sut in ip̃ut
seculo nouimuo Od clamat tersanctus alter ad asterum trmitatis in una
diurutate demonstrat misterum Sr quid prodest nos de anteliuis spĩl
ipa ꝑstringe̾ si non studeamus hec eciam ad nr̃os profeitus congnia
consideracõne dirmare dina emĩm superna illa cuutas ex angelis et hoĩb¬
constut ad quam tantum aedimus hñanũ gonus ascendere/ Omantos
illie contingit elutor angeloo remansisse sicut scriptim e statuuit t̾mo
gentium scdm mimerum angelorum dei debenus et nos aliquis e illi
distinccomi buo superuo  ciuium adbsum nr̃e comuĩsadoĩo traliere nõsq
npoo admaementa uirtutum bonis scudiie inflammare Qma eniinte e
ullic asdensura creditur multitudo hõmm quanta multitudo remarsit
angelorum Suꝑest ut ap̃i quaꝙ homines qui ad celestem priam Redemit
ex eis agmimibus aliquid alluc reuertentes muctentur distracte nanꝙꝭ

Expanded text:
 media tantum eorum testimonio contemplamur. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamant ter, Sanctus, alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrat mysterium. Sed quid prodest nos de angelicis spiritibus ista perstringere, si non studeamus haec etiam ad nostros profectus congrua consideratione derivare? Quia enim superna illa cconstat, ad quam tantum credimus genus hominum ascendere, quantos illic contingit electos angelos remansisse, sicut scriptum est, Statuit terminos gentium secundum numerum angelorum Dei, supedistinctionibus supernorum civium ad usum nostrae conversationis trahere, nosque ipsos ad incrementa virtutum bonis studiis inflammare. Quia enim tanta illic ascensura creditur multitudo hominum, quanta multitudo remansit Angelorum; superest, ut ipsi quoque homines, qui ad coelestem patriam redeunt ex eis agminibus aliquid illuc revertentes imitentur; distinctae namque
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hic archangelus adeo mittitur et inde medicm̃a dei uocatur/ unde et ad
thobiam idem arthangelus missus occulis eius curacõnom adhibuit ⁊ ceciͭ ͤ
dec̾sa uisum restituit Nomnus enm int̾pretacõne et angeli officium desicna᷑¬
Thioui autem et dominacõnes et p̾ucipatus et potestates et uirtutes quib
emittem celestem potestatem apostolus complectitur. ordines ancgeloꝵ et
dignitates intellitutur et prohac ꝓpsa distribucõne officioꝵ alii throm
ali añacõnes ali pomupatue ali potostates dienitn ⁊pro cetis digmitinds

Expanded text:
est, hic archangelus a Deo mittitur, et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad est, hic archangelus a Deo mittitur, et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus, oculis ejus curationem adhibuit, et caecitate detersa visum restituit. Nominis enim interpretatione et angeli officium designaThroni autem, et dominationes, et principatus, et potestates, et virtutes, quibus universam coelestem societatem Apostolus complectitur, ordines angelorum et dignitates intelliguntur, et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro c
Abbreviated transcription (Latin):
nam quia archangeli angeli presunt zacharias propheta testatur dicons
Ecce angelus qui loquebatur in me egrediebatur ⁊ angelus alus egredie¬
batur moccursum eius et dixit ad enm Cuire loquere ad puerum astum¬
nequaquam potestates inferiores icel supertores inferioreo difponerent
nullomodo hiot quod homini diceret angelus ab angelo cognonisset, Quid
ualeant designetin. Gubirel hebraice in lingna nr̃a uertitur fortitudo dei
ob̃i omin potoncia diuina uel fortitudo manifestatur gabirel dicitur et mictĩ¬
oħ̃ et eo tempore quo erat dominus nasciturus et triumphatmus de amõdo
gabuel ueuit ad mariam ut illum amu̾tiaret qui aa debellandas aerias
potestates huprlio uentir dicynatus est anchael int̾pretatim quis sicut
deus qñ emim̃ aliquid in mũldo nuir uirtutis fit hac augelus mittitur. ex
ip̃o opere nomen eus quia nemo ualet facere quod facere potest deus / Faphael¬

Expanded text:
Nam quia archangeli angelis praesunt, Zacharias propheta testatur dicens: Nam quia archangeli angelis praesunt, Zacharias propheta testatur dicens: Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur: et alius angelus egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eumnequaquam potestates superiores inferiores disponerent, nullo modo hoc, quod homini diceret angelus, ab angelo cognovisset. Quidavaleant designetur. Gabriel Hebraice in linguam nostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo manifestatur, Gabriel mittitur. Unde et eo tempore, quo erat Dominus nasciturus et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum adnuntiaret qui ad debellandas aerias potestates humilis venire dignatus est. Michael interpretatur, Qui sicut deus’: quando enim aliquid in mundo mire virtutis fit hic archangelus mittitur; et ex ipso opere nomen est eius, quia nemo valet facere quod facere potest deus; et de
Abbreviated transcription (Latin):
interpretautur ab eo ꝙ añi uolinitatẽ populis nĩtient gigłoꝵ
putoꝵ licencia pennas facit ut celerem cormu in emuta diseursum significet
sicut et mxta fabulas qretaꝵ ueuti pennas liabere diemitii. propt̾ selo¬
atatem scilicet unde et seuptura sacra dicit qui ambulas sup ponnas ueto
ĩ iouem autem ẽẽ ordines angeloꝵ sacre scripture testautur id est angeli ⁊
archangeli ⁊hroni dñacõnes uirtutes pncipatuo. potestates/ cherubi ⁊
ceraplim/ Quoꝵ offitiorum uotabula cur ita dicta sunt interpretando exeqͥm¬
Angteli uocantur propter quod de celis ad amũciandum hominibus mittũti
Angelus eniiii grece lacme dicitu muncius Archangeli areca lingna
sũmi nuĩcii interpretantur qui emm parua uel nuna anuniciant angeli¬
qui uerosimina archangeli mĩeupantu. stichangeli dicti eo ꝙ ꝙmatum teneat̃
anter angelos archos enim grece princepo latine interpretatur sunt omin
duces et pͥncepes sus quorum ordine uniciꝙ angeloꝵ officia deputata suit

Expanded text:
interpretantur, ab eo quod Domini voluntatem populis nuntient. Angelorum torum licentia pennas facit, ut celerem eorum in cuncta discursum significent: sicut et juxta fabulas poetarum venti pennas habere dicitatem, scilicet. Unde Scriptura sacra dicit: Qui ambulat super pennas ventorum . 4. Novem autem ordines esse angelorum sacrae Scripturae testantur, id est, angeli, archangeli, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubim et seraphim: quorum officiorum Angeli vocantur propter quod de caelis ad adnuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretanturqui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; archos enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim et duces principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
secs̃ uanarum iurtutum signis discinccis atqͣ decructes illa aut̃ ua sa que de¬
aurata dicinitur sigͣnt eos quos donũ ꝑface caritutis adornat dequib sc̃p¬
uauetate sũ delemus ad caritatis a ꝑcare fulgorẽ qua uutute curuudacta
nltus Ideo aut̃ utaites alias grõdaritatis apparuit qr diiã eius fulgor eodel¬
lit adbit direñcinucta lauetate Pscrutemur dir ecciã dei de uestis uane
ad mitutũ pulcherrimõ duo̾sitatem. Ornaturem̃ auio apłorum argento
contexitur discs antea histus ab spẽ scuti bnde et scutella postea distus
uocatus ꝙ det estas ide̾ apponat. a quo et discũltuoedict sunc sine a nop
parib apsidis patena ꝙ dispansis pateurib q sicoris gtiauata q̃i cauata¬

Expanded text:
sanctos, variarum virtutum insigniis distinctos atque decoratos. Illa autem vasa, quae desanctos, variarum virtutum insigniis distinctos atque decoratos. Illa autem vasa, quae deaurata dicuntur, significant eos quos donum perfectae charitatis adornat. De quibus scripcharitatis debemus aptare fulgorem, qua virtute circumdata natur. Ideo autem supra virtutes alias gratia charitatis apparuit, quia omnia 153 ejus fulgor excellit. Addiaut virtutum pulcherrimam diversitatem. Ornatur enim auro apostolorum, argento contexitur. Discus antea iscus ab specie scuti, unde et scutella: postea discus vocatus, quod det escas, id est apponat, a quo et discumbentes dicti: sive apo Par
Abbreviated transcription (Latin):
liabilia fiunt. uasa enĩ p̃ciosa auiea etargentea sc̃ sume sapiẽ splendore et elo¬
quendie intoie fulgences sient econtrauo lignea uel ficcilia uasa illi sunt quiad
sunt solauasã aurea etargencea s lignea et ficalia et quedẽquid sunt in ho¬
nore̾. aliauo in ꝯtumeliã angna inquit domus s̃ ecciã ex multis eoistens¬
hoĩbus nõe ẽ gͦ nõ oms ibiee equer nam et in magnadoniu nõ possunt
nasa ꝑspiduntur et lignea et ficcilia et alia quid multa digna sunt honore
aliauõ sunt contemptibilia et ad certum lisum discreta deinde qr natural erat
uasorum discdio ut nequd taleapud nos existimaretur adicit siem̃ qui se
mundauerit erat uas in honoie scificatum ecoptimũ dño ad omẽ opusbo¬
nũ ꝑp̃atum ꝙꝓ illic mat̾ia natural faat hoc hic arbitriũ qui enĩ se adec̾io¬
a celo uocata qd ẽ genus ferument qd uulgo cilionẽ uocunt chrisen dicuntur

Expanded text:
habilia fiunt. Vasa enim pretiosa, aurea et argentea, sancti sunt sapientiae splendore et elohabilia fiunt. Vasa enim pretiosa, aurea et argentea, sancti sunt sapientiae splendore et eloquentiae nitore fulgentes: sicut econtrario lignea, vel fictilia vasa, illi sunt, qui solum sunt vasa aurea et argentea, sed et lignea atque fictilia: et quaedam sunt in honorem, alia vero in st ergo non omnes ibi esse aequales. Nam et in magna domo non possunt et argentea vasa perspiciuntur et lignea et fictilia; et alia quidem multa digna sunt honore, alia vero sunt contemptibilia et ad certum usum discreta. Deinde quia naturalis erat vasorum divisio, ut ne quid tale apud nos existimaret, adjecit: Si enim quis se mundaverit ab his, erit vas in honore sanctificatum Domino, et op quod illic materia naturalis facit, hoc hic arbitrium. Qui enim se a deterioa coelo vocata, quod est genus ferramenti, quod vulgo cilionem vocant. Chrysendeta
Abbreviated transcription (Latin):
Alal dicca auestendo ꝙ in ea este apponantur hna duminutinũ uastu¬
formare idẽ plasmare uñde et figuli dicuntur et mas futise dicitur nõ
ficcum millud qd mendueiũs̃ si qd formaturut sit et habeataliqũ łrmo mn
uasa in samo insula prius inuenta trudinitur facta excta et indurata igne ur̃
sannauasa postra muentũ ẽ. nibrcã addẽ et ex nbrr aeca fmge Antiques¬
uem fuisse usam ficciliũ fuisse uasorum constat quã fundieris aut aigẽt
apuduet̾es enĩ net auiea necargentea ẜ ficcilia uasa habedantur. sicut adim
doliũ epcogitutis adaquas amphonis lenis ad bulnea adreliquis qui i
usum honñ aut ioca fruint aut manu apcantur ficalũg uasorum fit᷑
ad huãnecondicõme sortẽ ꝑtinet unde scriptum ẽ. formauit honnẽm deus de
limo tre que tamen igne sps̃ sc̃i ad pud et cocta uasa p̾̃ciosa et ad ẜmoũ dei

Expanded text:
as dictum a vescendo, quod in eo escae apponantur. Cujus diminutivum, vascum facere, formare et plasmare. Unde et figuli dicuntur. Et vas fictile dicitur, non fictum, illud quod mendacium est: sed quod formatur, ut sit et habeat aliquam formamvasa in Samo insula prius inventa traduntur, facta ex terra cretea et indurata igne; unde et Samia vasa. Postea inventum est, rubricam addere, et ex rubra terra fingere. Antiquiorem fuisse usum fictilium vasorum constat, quam fundendi aeris aut argenti. Apud veteres enim nec aurea, nec argentea, sed fictilia vasa habebantur; sicut ad vina doliis excogitatis, ad aquas amphoris, hydriis ad balnea, ac reliquis quae in usibus hominum aut rota fiunt, aut manu aptantur. Fictilium ergo vasorum figura ad humanae conditionis sortem pertinet. Unde scriptum est: Formavit Deus hominem de limo terrae . Quae tamen igne Spiritus sancti ad purum excocta, vasa pretiosa ad servitium Dei
Abbreviated transcription (Latin):
alii inferui claustra. Profumditas gͦ dĩ sapiẽ diuine aderuꝰ fundũ
hoe est fiuem. nemo ꝑtiugẽ pot̾it compiincc̃nem cordis uo̾ signifitat
in illo psalmiste ubidicitur de profinidis clamaui ad tedũe  disti pio¬
fundo glouosas profudit lacrimas petris. De isto publicanus peccora
culpanda tondedat qui sic i altum uenuit pctorum ut nec octos leuauet
ad celum./ De isto quaꝵ loco ronas tacitus uociferabat ad dnm̃ qui
in uentre ceti positus infermõ iuuus intrauort Cetꝰ eñ ꝑpħẽ
oratoriũ fuit designat aũc piofundum uoracitatẽ pccõrum
uel ꝑsecucionũ ubi dũ libã me ex sdientib me et deꝓfundo aqͣrum

Expanded text:
undum, hoc est, finem nemo pertingere valet. Compunctionem velut cordis significat in illo psalmo ubi dicitur: De profundis clamavi ad te, Domine . De isto profundo gloriosas fudit lacrymas Petrus. De isto Publicanus pectora culpanda tundebat, qui sic in altum venerat peccatorum, ut nec oculos levaret ad coelum. De isto denique loco Jonas tacitus vociferabat ad Dominum, qui in ventre ceti positus infernum vivus intraverat. Cetus enim prophetae oratorium fuit. Designat autem profundum voracitatem peccatorum vel
Abbreviated transcription (Latin):
ibi eñ ueccigał exauctor. sꝰ et p̾cium rebus impositius et uoce an
catoribus flagitatur
arcer est aquo ꝓrosibenius et ditus career a coheroẽ¬
do. Career upo allegoriam alii siegnificat tabulacõem
presentis uite ubi trbulantur electi ad tempus de quo ꝓpha ait Et¬
duc de carcẽ aiam̃ meam ad confitendum nomĩ tuo Aliĩ eustodiam
infermi ut est illud in euuãgelio iudex bridat te ministio et in carcẽm
mictaris et reliqua

Expanded text:
Ibi enim vectigalis exactor sedet, pretium rebus impositurus, et voce a mercatoribus flagitans. 46. Carcer est a quo prohibemur exire, et dictos carcer a coercedo. Carcer juxta allegoriam aliquando significat tribulationem praesentis vitae ubi tribulantur electi ad tempus, de quo Propheta ait: Educ de carcere animam meam ad confitendum nomini tuo : aliquando custodiam inferni, ut est illud in Evangelio: Judex tradat te ministro, et in carcerem mittaris, et reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
oiut utraq et denficate ooeunt et utraq greci spissa a ffalton appellat̾
natura aus ardeus et igniũ argnata. et neq aqua neq ferro rumpit᷑
nͣ sol muliebrib inquinamentis utilad compages nauiũ oustiee
aũt bitumiẽ qd est femencissinũd et iuolentũ gluten signifieat dile¬
oõme aidorem in magna forcitudnus adtenendam societatem spĩta¬
lem oiã colerantem unde dearce stuictura quam dño iubente edificauit
nce ita legitur in lilio genesi fuc ti bi archam de lignis lerugatis ma¬
siruiculas in archa fãcies et bitiune luues eam intrisecus et exrꝰ
et sic fuai s eam Archam instruxit noe nõ delignis pitie sceutibus
rnm significat ad ome opus paratam quodundti enĩ uet̾is quadutr̃
firmud ftusit Qd bicimime glutmautur arce ligna intruseats ere¬
tuisecus utin pagine uuitatis signifioetur dolerarieia caritatis ine

Expanded text:
autem utraque et densitate coeunt, et utraque Graeci pissasphalton appellant; autem utraque et densitate coeunt, et utraque Graeci pissasphalton appellant; natura ejus ardens et ignum igni cognata, et neque aqua nec ferro rumpitur: nisi solis muliebribus inquinamentis, utilis ad compages navium. Mystice autem bitumen, quod est ferventissimum et violentissimum gluten, significat dilectionis ardorem, vi magna fortitudinis ad tenendam societatem spiritalem omnia tolerantem: unde de arcae structura, quam, Domino jubente, aedificavit Noe, ita legitur in libro Genesis: Fac tibi arcam de lignis levigatis, mansiunculas in arca facies, et bitumine linies eam intrinsecus et extrinsecus, et sic facies eam . Arcam instruxit Noe de lignis non putrescentibus: orum sanctificat, ad omne opus firmiter stabit. Quod bitumine glutinantur arcae ligna intrinsecus et extrinsecus, ut in compage unitatis significetur tolerantia charitatis, ne