comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiendũ ꝓiecert̃ Quid gͤ fatiet
illis dñs uincȩ: Ueniet & ꝑclet colo¬
nos istos: & clabit uineam aliis.
Quo audito: dixerũt illi. Absit. Cont᷑¬
dixerũt sententiȩ dñi: qͥa contra suã
ꝑfidiam dictã eẽ cognouerũt. Intelli¬
gebant enĩ parabolam. ñ merito scĩ¬
tatis ad capienda mysteria u̾bi: sed
malitiȩ flaminis ad agenda q̃ dice¬
bant᷑ accensi. atq ideo q̃ in m̃te ha-¬
buerant. quãuis in parabolis dicta.
qͣsi iam olim mecditata cognoscere
parati. Negantib gͦ uideis iustũ
fore. scientiã diuine legis quã ipsi
spernebant ad gentes tnͣsferri: qͥd
saluator respondeat intuere. Ille
aũ aspiciens eos ait. Quio ẽ gͦ hoc
qͦd scͥptũ ẽ. lapidẽ quẽ reꝓbauerũt

Expanded text:
aciet illis dominus vineae? Veniet et perdet colonos istos et dabit vineam aliis. Quo audito, dixerunt illi: Absit. Contradixerunt sententiae Domini quia contra suam perfidiam esse cognoverunt. Intelligebant enim parabolam non merito sanctitatis ad capienda mysterii verba jam parati, sed malitiae flammis ad agenda quae dicebantur accensi, atque ideo quae in mente habuerant, quamvis in parabolis dicta, quasi jam olim meditata cognoscere parati. Negantibus ergo Judaeis justum fore scientiam divinae legis quam ipsi spernebant ad gentes transferri, quid Salvator respondeat intuere. Ille autem aspiciens eos ait: Quid est ergo hoc quod scriptum est: Lapidem quem reprobaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
hiuic uineȩ uentura ĩmmerẽt mala
Et occiderũt eos qͥ p̃nuntiabãt de aduẽ¬
tu xp̃i. Et hi autẽ multa de huiꝰ ui-¬
neȩ sterilitate dixerunt. s untꝰ ihere¬
miȩ plauctũ pone̾ suffitiat. Ego autẽ
plantaui te umeã electam. om̃e se¬

Expanded text:
huic vineae ventura imminerent mala et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu justi . Et hi autem multa de hujus vineae sterilitate dixerunt, sed unius Jeremiae planctum ponere sufficiat. Ego autem, inquit, plantavi te vineam electam, omne se
Abbreviated transcription (Latin):
affectũ contumelia dimiserũt in anẽ.
D icentes enĩ q̃ nob̃ pars in dauid. aut
q̃ hereditas in filio ysai: regnũ simł
oauid ignobili stirpe. & religionem
impietate mutauert̾. Attam̃ ille ꝓ
hac umea q̃ de egypto tnͣslata pales¬
tinȩ montes sua umbra ꝓtexit: ne
uisita uineam istã: & dirige eã quã
plantauit dextera tua. Ubi parit᷑
exponit qui sit homo ille. qͥ hanc
uineã plantauit. dñs scilicet ds uir-¬
tutũ. Et addidit t̾ciũ mittẽ. qui &
illũ uulneratũ eiecerũt. Terciũ seru̾u

Expanded text:
erunt inanem. Dicentes enim: Quae nobis pars in David, aut quae haereditas in filio Isai ? Regnum simul David ignobili stirpe et religionem impietate mutarunt. Attamen ille pro hac vinea, quae, de Aegypto translata Palestinae montes sua umbra protexit ne fvisita vineam istam, et dirige eam quam plantavit dextera tua. . Ubi pariter exponit qui sit homo ille qui hanc vineam plantavit, Dominus scilicet Deus virtutum. Et addidit tertium mittere, qui et illum
Abbreviated transcription (Latin):
ioħis de cȩlo erat an ex hominib:
Poterat dñs aꝑta responsione tẽp¬
tatoꝵ calũpniã ꝯfutare: s pru¬
dent᷑ int̾rogat. ut suo uł silen¬
tio. uł sententia odẽpnentur.
At illi cogitabant int̾ se dicentes. qͥa T.
si cdixerimꝰ de cȩlo dicet. Quare gͦ
ñ credidistis ei: Qũe confitemuni
de celo habuisse ꝓpħiam mͥ testimo¬
mũ ꝑibuit: & ab illo audistis in q̃
ego ista fatiã potestate. Si aũ dpxeri¬
m ex homib plebs unit̃ sa lapida

Expanded text:
erat, an ex hominibus? Poterat Dominus aperta responsione tentatorum calumniam confutare, sed prudenter interrogat ut suo vel silentio vel sententia condemnentur. At illi cogitabant inter se dicentes: Quia si dixerimus, de coelo, dicet: Quare ergo non credidistis ei? Quem confitemini de coelo habuisse prophetiam mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ergo ista faciam potestate. Si autem dixerim
Abbreviated transcription (Latin):
Diũsis moclis eandẽ ꝗͣ supͣ calupniã
stritunt. qnͣdo dixerũt. in beelrebub
pͥncipe demonioꝵ eicit hic dȩmo¬
ma. Quando enĩ dicunt in qua po¬
testate hec facis de cdĩ dubitant
potestate. & subintelligi uolunt
diaboli eẽ qͦo facit. Addentes qͦq
& qͥs est qͥ dedit tͥ hãc potes ta¬
tẽ manifestissime eẽ dĩ filiũ ne¬
gant: qu̾e putãt ñ suis s alienis ui¬

Expanded text:
calumniam struunt, quando dixerunt: In Beelzebut principe daemoniorum, ejicit daemonia . Quando enim dicunt: In qua potestate haec facis? de Dei dubitant potestate, et subintelligi volunt diaboli esse quod faciat. Addentes quoque: Aut quis est qui dedit tibi hanc potestatem? Manifestissime Dei Filium negant, quem putant n
Abbreviated transcription (Latin):
tes signaq facẽt. Quib sua arte suꝑa¬
tis: dñs q̃ ceꝑat exeqͥt᷑. Siqͥdẽ & illis au¬
dientib plebem magis qͦ u̾ba sua libẽ¬
tiꝰ audiat alloqͥtur: paraboła scilicet
inferẽs qͦ & illos impietatis arguat ce
ad gentes regnũ dĩ doceat tͣnsferendũ.
Homo gͦ qͥ plantauit umcã ipse ẽ. qͥuix
ta aliã parabołã ꝯduxit oparios in
umeam suam. Uinea enĩ dñi saba¬
oth: domus isił e. Coloni. idem
sunt oꝑarii : qͥ ad colendã uine¬
ã hora pͥma. tertia sexta. & no¬
dicunt᷑ eẽconcducti. Ipe
aũ pegre fuit: ñ loci muta¬
tione. Nam d̾s unde abeẽ potest.
qͥ loqͥt᷑ celũ & tram ego impleo: ⁊e alibi
ego cłs appropinquas. & ñ delongin¬
relinquat. Cui consimile ẽ qͦo locata
colonis uinea ꝑ ysaiã dicit. Expecta¬
ui ut faceret uuas: fecit aũ labrus¬
cas. Et in tẽpore misit ad cultores
seruũ. ut de fructu uineȩ darent illi.
Qui cȩsũ dimiserũt in ane̾. Bene tẽpꝰ

Expanded text:
te signa faceret. Quibus sua arte superatis, Dominus quae coeperat exsequitur. Siquidem et illis audientibus, plebem magis quod verba sua libentius audiat alloquitur. Parabolam scilicet inferens qua et illos impietatis arguat, et ad gentes regnum Dei doceat transferendum. Homo ergo qui plantavit vineam, ipse est qui, juxta aliam parabolam, conduxit ovineam suam . Vinea enim Domini Sabaoth, domus Israel est ; coloni, iidem sunt operarii, qui ad excolendam vineam hora prima, tertia, sexta et nour esse conducti. Ipse regre fuit, non loci mutatione; nam Deus unde abesse potest, qui loquitur: Coelum et terram ego implebo? Et alibi: Ego Deus appropinquans, et non derium derelinquat. Cui simile est, quod locata colonis vinea per Isaiam dicit: Et exspectavi ut faceret uvas, et fecit labruscas . Et in tempore misit ad cultores servum ut de fructu vineae darent illi. Qui caesum dimiserunt eum inanem.
Abbreviated transcription (Latin):
morra. Uua eoꝵ uua fellis: bottus
amaritudinis in ipsis. furor draco¬
nũ uinũ eoꝵ: & furor aspidũ insanaͤ¬
contumelia: dimis erũt inanẽ. S er¬
uus alt̾. dauio ꝓpħam regẽq signisi¬
cat: qͥ pt moysen miss ẽ. ut colonos
umeȩ pt edicta legalia psalmodiȩ
modulatione. & dulcedine ritharȩ.
ad exerciciũ boni oꝑis excitaret. Nã
&ipse clauid qͦcor ppli ad suꝑna
sus pende̾t. int̾ ritꝰ carnaliũ uicti¬
marũ laudes dñi continias suain

Expanded text:
morra. uua eorum uua fellis, botrus amaritudinis in ipsis. furor draconum uinum eorum et furor aspidum insanacontumelia, dimiserunt inanem. Servus alter David prophetam regemque significat. Qui post Moysen missus est, ut colonos vineae post edicta legalia psalmodiae modulatione, et dulcedine citharae, ad exercitium boni operis excitaret. Nam et ipse David quo cor populi ad superna suspenderet, inter ritus carnalium victimarum, laudes Domini contin
Abbreviated transcription (Latin):
incipiat aliqͥd de actib referre iħͣu.
dicit qͥa adiecit herodes suꝑ omĩa
mala que gesserat. & inclusit in
carcerẽ iohem. Quia in quã abhis
hȩc uidebant᷑ omissa. rogatꝰ dicit᷑
ioħes apłs. ut ea quȩ p̃terierãt pͥ¬
ores añ traditionẽ ioħis saluatoris
gesta descͥberet. E icło dicit in eugłi¬
o: hȩc fecit initiosignoꝵ iħc. Et itm.
Et itm̃ in alioloco indicat dicens.
Nonclũ enĩ missꝰ ioħes missꝰ fuerat ĩ
carcẽm. Ex qͥb constat. qͦd ea quȩ añ¬

Expanded text:
tibus referre Jesu, dicit quia adjecit Herodes super omnia mala quae gesserat, et inclusit Joannem in carcerem . Quia, inquam, ab his haec videbantur omissa, rogatus dicitur Joannes apostolus ut ea quae praeterierant prores ante traditionem Joannis Salvatoris gesta describeret. Et ideo dicit in Evangelio: Haec fecit initio signorum Jesus . Et iterum in alio loco indicat dicens: Nondum enim Joannes missus fuerat in carcerem . Et quibus constat quod ea quae ant
Abbreviated transcription (Latin):
crediderãt a ꝑfidiȩ scandalo castigat
ꝙ eicde ioħi qͦd querebat exponit: quia
ds saluos faciendi & dm̃ exitꝰ mortis.
Uisis enĩ tot signis cantisq uirtutib G̃
S infideliũ mens graue in illo scanda¬
lũ ꝑtulit: cũ eũ ꝙ post tot miracu¬
la morientẽ uidit. Quid ẽ gͦ dicere¬
beatꝰ ẽ qui ñ fuerit scandalitatꝰ in
me:nͥ aꝑta uoce abiectionẽ mortis.
sue humilicatis ꝙ signare: Ac si patent̃
dicat. Mira quidẽ facio: s abiecta ꝑpe
tiñ dedignor. Quia gͦ moriendo te
subseqͣr: cauendũ ualde ẽ hominb
ne in me mortẽ despiciãt. qͥ signa ue¬

Expanded text:
crediderant, a perfidiae scandalo castigat, et eidem Joanni quod quaerebat exponit, quia Deus salvos faciendi, et Domini exitus mortis . Visis enim tot signis, tantisque virtutibus, ed infidelium mens grave in illo scandalum pertulit, cum eum et post tot miracula morientem vidit. Unde eBeatus qui non fuerit scandalizatus in me, nisi aperta voce abjectionem mortis suae humilitatemque signare? Ac si patenter dicat: Mira quidem facio, sed abjecta perpeti non dedignor. Quia ergo moriendo te subsequor, cavendum valde est hominibus, ne in me mortem despiciant, qui signa ve
Abbreviated transcription (Latin):
N on ẽ enĩ regnũ dĩ esca & potꝰ. s iusticia
& pax & gaudiũ. ¶ẜ quia solẽt hoĩes
multũ gaudere de carnalib epulis:
addidit in spũ scõ. Aliter. Iustificata
ẽ sapientia ab om̃ib filiis suis. id ẽ
dĩ dispensatio atq doctrina q̃ suꝑbi
resistit. humilib aũdat grãm. iuste
fecisse a fidelib suis cõpbaca ẽ. Ex qͦrũ
numero st̃ & illi de qͥb supͣ dicit᷑. &
omĩs ppłs audiens & publicani iusti

Expanded text:
Non est enim regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax, et gaudium. Et quia solent homines multum gaudere de carnalibus epulis, addidit, In Spiritu sancto. Aliter. Justificata est sapientia ab omnibus filiis suis, id est, Dei dispensatio, atque doctrina, quae superbis resistit, humilibus autem dat gratiam , juste fecisse, a fidelibus suis comprobata est. Ex quorum numero sunt et illi, de quibus supra dicitur: Et omnis populus audiens, et public
Abbreviated transcription (Latin):
Nam qͦd ait lam̃ta uimꝰ uob̃ E ñ plo¬
rastis. ad iohem ꝑtinet: cuiꝰ abstinenti¬
a a cibis & potu luctũ penitentię
significabat. Quod aũ ait. cantaui¬
mꝰ tybiis & ñ psaltastis ad ipsũ cdrim:
qͥutendo cũ ceteris cibo & potu. leti¬
ciã regni figurabat. At illi nec humi¬
liari cũ iohanne. nec cũ xp̃o gaudẽ uo¬
luert̃. dicentes illũ dȩmoniũ habere:
istũ uoracẽ & ebriosũ: & amicũ publi¬
canoꝵ & peccatoꝵ. Quod aũ subtũgit
& iustificata ẽ sapientia ab omib filiis

Expanded text:
nam quod ait: lamentauimus, et non plorastis, ad Iohannem pertinet, cuius abstinentia a cibis et potu luctum paenitentiae significabat; quod autem ait: cantauimus tibiis, et non saltastis, ad ipsum dominum, qui utendo cum ceteris cibo et potu laetitiam regni figurabat. at illi nec humiliari cum Iohanne nec cum Christo gaudere uoluerunt dicentes illum daemonium habere, istum uoracem et ebriosum et amicum publicanorum et peccatorum. quod autem subiungit: et iustificata est sapient
Abbreviated transcription (Latin):
quebant᷑. qͥa generis gentisq suȩ
ppłis patͥa cotidie uoce solebat᷑ exp¬
bare. qđ nec psalmis pͥmo clauiticis
allecti. nec threnis postea correctiuo¬
luerit̾ annuere ꝓpħicis. qͦties uictoria
de hoste uł futura p̃cmebat᷑ uł facta
riebant assurgẽ. Nam saltationis ũbo
ñ hystrionicis motib sinuati corpo¬
ris rotatꝰ. s impigri deuotio cordis.
& religiosa m̃broꝵ. designat᷑ agilitas.
enda ꝓpħarũ lam̃ta resonabat̃: & nec
confuge̾ curabat̃. Canit psalmista.
E xultate dõ adiutori nrõ. iubilate dõ
lacob: sumite psalmũ & date tẏmpa¬

Expanded text:
quebantur: quia generis gentisque suae populis patria quotidie voce solebant exprobrare quod nec psalmis primo Davidicis allecti, nec threnis postea correpti voluerunt annuere propheticis. Quoties victoria de hoste vel futura praecinebatur, vel facta utis opera consentiebant assurgere. Nam saltationis verbo non histrionici motus, sinuati corporis rotatus, sed impigri devotio cordis, et religiosa membrorum designatur agilitas. enda prophetarum lamenta resonabant, et nec confugere curabant. Canit Psalmista : Exsultate Deo adjutori nostro, jubilate Deo Jacob, sumite psalmum, et date tympa
Abbreviated transcription (Latin):
cla ur̃a & ñ uestim̃ta ur̃a. E iterũ. Uen¬
trẽ meũ doleo. uentrẽ meũ cloleo. sen¬
sꝰ cordis mei conturbatist̃ in me:
ñ tacebo: quia uocẽ bucinȩ audiuit
anima mea: clamorẽ p̃lii Et paulopt.
Quia stultꝰ ppłs m̃s me ñcognouit:
filii insipientes st̃ & uecordes. Uenit
enĩ ioħes baptista. neq manducans

Expanded text:
ra . Et iterum: Ventrem meum, ventrem meum doleo, sensus cordis mei conturbati sunt in me. Non tacebo, quia vocem buccinae audivit anima mea, clamorem praelii . Et paulo post: Quia stultus populus meus me non cognovit, filii insipientes sunt, et vecordes . Venit enim Joannes Baptista
Abbreviated transcription (Latin):
usti & scĩ eẽ potuerut. ꝓfecto se ipsũ
dñs signisicauit. qͦd nascendi tempo¬
re minor erat ioh̾e. maioraũ diuini¬
tatis ȩternitate & dm̃ca potestate.
Pinde scdm pͥorẽ expositionẽ ita distĩ

Expanded text:
usti et sancti esse potuerunt, profecto seipsum Dominus significavit, quod nascendi tempore minor erat Joanne, major autem divinitatis aeternitate, et dominica potestate. Proinde secundum priorem expositio
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi mortuũ flere: quẽ mox uiuũ re¬
surgere uidebis. U bi mysticȩ nouati
dogina confundit᷑. qͥ de sua mundi¬
cia suꝑ be gloriatꝰ. humiłẽ penitentiũ
mundationẽ euacuare conat᷑. uerãq
matrẽ eccłiam denatoꝵ suoꝵ spũali
extinctione plorantẽ: spe uitȩ redonã¬
ds negat consolari debere. E pulchix
ȩuangłista dnm̃ prius misccłia mo¬
tũ eẽ suꝑ matrẽ. ac sic se filiũ suscita¬
re testat᷑: ut m uno nob̾ exemplum
imitandȩ pietatis ostenderet: in al¬
cero fide mirandȩ potestatis astru¬
eret Et accessit & tetigit loculum
Hiaũ qͥ portabant stetert̃. Loculus ĩ
peccatoris conscientia est. Qui uͦ sepe¬
liendũ portant: uł in munda defide¬
ria quę hominẽ rapiũt in interitũ.
uł lȩnocinia blandientiũ st̃ uenena¬
ca sotioꝵ. Quȩ peccata nimirũ dũ fa¬
uorib attollut̃. accumulant: peccan¬
tesq contẽptu quasi aggere cerrȩ ob¬

Expanded text:
quasi mortuum flere quem mox vivum requasi mortuum flere quem mox vivum resurgere videbis. Ubi mystice Novati dogma confunditur, qui de sua munditia superbe gloriatus, humilem poenitentium mundationem evacuare conatur, veramque matrem Ecclesiam, renatorum suorum spiritali exstinctione plorantem, spe vitae redonandae negat consolari debere. Et pulchre evangelista, Dominum prius misericordia motum esse super matrem, ac sic filium suscitare testatur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet; in altero, fidem mirandae potestatis astrueret. Et accessit, et tetigit loculum. autem qui portabant steterunt. Loculus, in peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria, quae hominem rapiunt in interitum, vel lenocinia blandientium sunt venenata sociorum, quae peccata nimirum dum favoribus tollunt, accumulant, peccantesque contemptu, quasi aggere terrae ob
Abbreviated transcription (Latin):
ercituũ ẽ. Necñ etiã unqͥsq fideliũ
in quantũ sufficit. in quantũ gr̃am
suꝑnȩ aspirationis accepit. si a praui¬
tate ꝓximũ reuocat. si exhortari ad
bene operandũ curat. si ȩternũ reg¬
nũ uł suppliciũ erranti denuntiat.
cũ u̾ba scȩ̃ annũtiationis impendit.
ꝓfecto angłs existit. Dico enĩ uob̾: ma¬
Uior int̾ natos mulierũ ꝓpħa ioħe bap¬
tista moio est. Int̾ mulierũ inqͥt na¬
tos. His gͦ p̃fert᷑ hominib qͥde mulie

Expanded text:
delium, in quantum sufficit, in quantum gratiae supernae aspirationis accipit, si a pravitate proximum revocat, si exhortari ad bene operandum curat, si aeternum regnum vel supplicium erranti denuntiat, cum verba sanctae annuntiationis impendit, profecto angelus existit. Dico enim vobis: Major inter natos mulierum propheta Joanne Baptista nemo est. Inter mulierum, inquit, natos. His
Abbreviated transcription (Latin):
putabat ioħ̾em dubitare de xp̃o
quẽ ipse monstrauerat. ut intelli¬
gerẽt ioħem ñ s̾ͥ in t̾rogasse s disci¬
pulis siuis. dignis eũ laudib accu¬
mulat. Quid existis in desertũ ui¬
dere: Arundinẽ uento moueri:
Quod uidelicet ñ asserendo s negan¬
do intulit. Harundinẽ qͥppe si mox
aura contigerit: in partẽ flectit.
& qͥd ꝑharundinẽ nͥ carnalis animꝰ
designat᷑: qͥmox fauore uł detractio¬
ne cũ tangit᷑ in partẽ quãlibet de
clinat᷑ ᷤ Si enĩ ab humano ore au
lit᷑: cotũq se quasi ad gram inflectit.
S si indeuentꝰ detractionis eruperit.
unda laudis aura ueniebat: mox
hunc quasi in partẽ alterã ad uĩ
furoris melinat.S harundo uento
agitata ioħes ñ erat: quia hunc nec
blandũ gr̃a. nec cuiꝰlibet ira asꝑum
fatiebat. nec ꝓspera hc̃ erigẽ. nec ad¬
u̾sa nouerat᷑ inclinare. S ed qͥd ex¬
istis uidẽ: Hominẽ mollib uestim̃¬
tis indutũ : Ecce qͥ in ueste p̾ciosa st̃

Expanded text:
bitare de Christo, quem ipse monstraverat, ut intelligerent, Joannem non sibi interrogasse, sed discipulis suis, dignis eum laudibus accumulat. Quid existis in desertum? videre arundinem vento moveri? Quod videlicet non asserendo, sed negando intulit. Arundinem quippe mox, ut aura contigerit, in partem flectit. Et quid per arundinem, nisi carnalis animus designatur, qui mox favore vel detractione tangclinatur. Si enim ab humano ore aurlitur, totumque se quasi ad gratiam inflectit; sed si inde ventus detractionis eruperit, unde laudis aura veniebat, mox hunc quasi in partem alteram ad vim furoris inclinat. Sed arundo vento agitata Joannes non erat: quia hunc nec blandum gratia, nec cujuslibet ira asperum faciebat, nec prospera hunc erigere, nec adversa noverunt inclinare. Sed quid existis videre? Hominem mollibus vestimentis indutum? Ecce qui in veste pretiosa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ce xp̃m di ẽẽ filiũ manifeste declarat.
Uerũ qͥa mansit inuicdia. liuorq neqͥ¬
bat expelli: qͥd ꝓ eis corrigendis opti¬
mꝰ magist᷑ ad huc egerit attende. Et
Oconuocauit duos de disciplĩs suis io¬
Nhannes: & misit eos ad dnm̃ diceus.
Tues qui uenturꝰ es an aliũ expectamꝰ:
Uidelicet ut ꝑhanc saltẽ occasionẽ ui¬
dendo signa quȩ faciebat creclerent
in eũ: & magistro interrogante sͥ dis¬
cerent. Ergo ñ ait. tues qͥuenisti s
tu es qͥ uenturꝰ es. E ẽ sensꝰ. Manda
mͥ qͥa intficiendꝰ ab herode. & ad infer¬
na descensurꝰ sum: utrũce & inferis
debeam nuntiare. qͥ nuntiaui suꝑis.
an ñ conueniat filio dĩ. ut gustet
mortẽ. & aliũ ad hȩc sacram̃ta missurꝰ
es. In ipsa aũ hora curauit multos
a languorib & plagis & spĩtib malis
& ceris multis donauit uisũ. Ioħes¬

Expanded text:
et Christum Dei esse Filium, manifeste declarat. Verum quia mansit invidia, livorque, nequibat expelli, quid pro eis corrigendis optimus magister adhuc egerit, attende. Et convocavit duos de discipulis suis Joannes, et misit eos ad Dominum, dicens: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Videlicet, ut per hanc saltem occasionem, videndo signa quae faciebat, crederent in eum, et, magistro interrogante, sibi discerent. Ergo non ait, Tu es, qui venisti, sed tu es, qui venturus es? Et est sensus: Manda mihi, quia interficiendus ab Herode, et ad inferna descensurus sum, utrum te et in inferis debeam nuntiare, qui nuntiavi superis, an non conveniat Filio Dei, ut gustet mortem, et alium ad haec sacramenta missurus es. In ipsa autem hora curavit multos a languoribus, et plagis, et spiritibus malis, et caecis multis donavit visum. Jo
Abbreviated transcription (Latin):
regno cdĩ minor ẽ: maior ẽ illo. Hȩc
sententia duob modis potest intelligi.
A ut enĩ regnũ di appellauit qͦd ñdũ
accepimꝰ. & in qͦ ñdũ sumꝰ uncde in
fine dicturꝰ ẽ. uenite beneclicti patͥs
mei ꝑcipite regnũ: ꝙ qͦd ibi st̃ angłi.¬
quilibet meis minor. maior est utiq
qͦlibet scõ & iusto portante corpus
quod corrũpit᷑ & aggrauat animã:

Expanded text:
regno Dei, major est illo. Haec sententia duobus modis potest intelligi. Aut enim regnum Dei appellavit, quod nondum accepimus, et in quo nondum sumus, unde in fine dicturus est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum ; et quot ibi sunt sanctiquilibet in eis minor, major est utique quolibet sancto et justo, portante corpus quod corrumpitur et aggravat animam .
Abbreviated transcription (Latin):
tis arti cło monum̃tũ adire ualuert̃.
Inspeta aũ dñ sepultã. reũtentes pa¬
rãt aromata & ungenta: qͥ lecta. audi¬
ta. recorclata passione dm̃ca. mox ad
patrancda se opera uirtutũ qͥb xp̃s

Expanded text:
ticulo, monumentum adire valuerunt. Inspecta autem Domini sepultura, revertentes parant aromata et unguenta, qui lecta, audita, recordata passione dominica, mox ad patranda se opera virtutum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Ubi nr̃e simul deuotionis p̃bu¬
cet exempłu. qͣs in hac qͥdẽ sexta mũ¬
dietate ꝓ dño pati. & uelut mundo
crucifigi necẽẽ ẽ: in septima uͦ etare.
io ẽ cũ lȩci qͥs debitũ soluit. corpora
qͥdẽ intumulis. anmas aũ secreta
in pace cũ dño manere: & pꝰt bona
oportet oꝑa qͥescere. donec octaua
tandẽ ueniente ȩtate etiã corpora
ipsa iesurrectione glificata. cũ aĩb

Expanded text:
tum. Ubi nostrae simul devotionis praelucet exemplum, quos in hac quidem sexta mundi aetate pro Domino pati, et velut mundo crucifigi necesse est; in septima vero aetate, id est, cum leti quis debitum solvit, corpora quidem in tumulis, animas autem secreta in pace cum Domino manere, et post bona oportet opera quiescere, donec octava tandem veniente aetate etiam corpora ipsa resurrectione purificata, cum a
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ e: nõ ullo confrũda merore. s ple¬
niore gaudio futurȩ ẽ resurrecticĩs
ad augenda. Subsecute aũ muliereᷤ
q̃cũ ip̃so uenerãt de galilea. uiderũt
monum̃tũ: &. quẽ ad modũ positũ
erat corpꝰ ei. Sup᷑ legimꝰ qͥa stabãt õs

Expanded text:
est, non ullo consumenda moerore, sed pleniore gaudio futurae est resurrectionis adaugenda. Subsecutae autem mulieres quae cum ipso venerant de Galilaea, viderunt monumentum, et quemadmodum positum erat
Abbreviated transcription (Latin):
gularit᷑ in spe constituisti me: idẽ
mortius die t̾cia resurgẽ ꝓmisisti.
Et dies erat parascherie: & sabbatum
illucessebat. Parasceue: int̾p̃tatur
p̃paratio. Quo noĩe iuidȩi qͥ inter
grecos cou̾sabant᷑ sextã sabbati q̃
nẽ a nob̃ sexta feria uocatur. appel¬
labant. qͦoͦ eo udelicet die q̃ in sabba¬
to forent necessaria p̃parabat: uxta
qo de manna qncła erat p̾ceptũ.
Sexta aũ die colligetis dupłu: & cȩtera.
Qui uͦ int̾ romanos uitã ducu̾t iudi:
usitatiꝰ eũ latine cȩnã puiã cognro¬
urinat. Quia gͦ sexta die hõ facto .
tota mundi ẽ creatura ꝑfecta. septi¬
ma autẽ conditor ab oꝑe suo ieqͥs¬
uit: unde & hanc. sabbatũ id ẽ reqͥe
uocari p̾cepit: recte dnĩs eadẽ diesx¬
ta crucifixus. humane reparatiõi
impleũ archanũ. Unde cũ accepissec
acetũ dixit. consũmatũ ẽ: idẽ serti
diei qͦd ꝓ mundi refectione suscepi.¬

Expanded text:
gulariter in spe constituisti me , id egulariter in spe constituisti me , id emortuis die tertia resurgere promisisti. Et dies erat Parasceves, et Sabbatum illucescebat. Parasceve praeparpretatur, quo nomine Judaei, qui inter Graecos conversabantur, sextam sabbati, quae nunc a nobis sexta feria vocatur appellabant. Quod eo videlicet die, quae in sabbato fore necessaria praepararent, juxta quod de manna quondam erat praeceptum . Sexta autem die colligetis duplum, eos vitam ducunt Judaei, usitatius eum Latine coenam puram cognominant. Quia ergo sexta die homo factus, et tota mundi est creatura perfecta, septima autem Conditor ab opere suo requievit, unde et hanc Sabbatum, id est, requiem, vocari praecepit, recte Dominus eadem die sexta crucifixus, humanae reparationis implevit arcanum. Unde cum accepisset acetum, dixit: Consummatum est , id est, sexti diei
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enĩ conditi mirabilit̾ sumꝰ. ut ra¬
tio aiãm. ꝙ aĩa possideat corpꝰ Ius
uͦ animȩ a corporispossessiõe repellitꝰ.
siñ pͥus aĩa a ratione possidet᷑. Custo¬
dñs monstrauit: qͥa in ipsa nos poᷤ¬
sidere nossemet ipsos docuit. Patien¬
tia aũ uera ẽ. aliena mala eqͣnimit᷑
ꝑpti: cont᷑ eũ qͦ qͥ mala irrogat. mil¬
lo dolore moueri. Nam qͥsic ꝑximi

Expanded text:
ut ratio animam, et anima possideat corpus. Jus vero animae a corporis possessione repellitur, si non prius anima a ratione possidetur. Custoesse monstravit, qui in ipsa nos possidere nosmetipsos docuit. Patientia autem vera est, aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat, nullo dolore moveri.
Abbreviated transcription (Latin):
uate. fuge necessitatẽ ñ minimũ mm-¬
pediut̃. Lege regũ hystoriã. ubi ux¬
or ionathe malũ captiuitatis p̃para¬
ta suga uitando. lapsũ sinu filium.
ꝑpetuo claudũ recepit. Erit enĩ p̾ssu¬
ra magna suꝑ t̾ram. & ira ppło huic.
Hȩc p̃ssura & ira. ppło illi usq hodie
ꝑ om̃s gentes disꝑso. indiuidua comes

Expanded text:
n minimum impediunt. Lege et Regum historiam, ubi uxor Jonathae malum captivitatis praepropera fuga vitando, lapsum sinu filium perpetuo claudum recepit. Erit enim pressura magna supra terram, et ira populo huic. Haec pressura, et ira populo illi, usque hodie per omnes gent
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝗͣ de diumȩ miscłiȩ celsitudine
desꝑamo. dieb ꝓfecto cunctis intem¬
plo docemꝰ. qͥa fidelib oꝑis boni for¬
mam p̃bemꝰ: noctib uͦ in monte
oluieti moram᷑. qͥa in tenebͥs angus¬
tiaꝵ gaudii spũalis consolatione respi-¬
ramꝰ: iuxta eũ qui dixit. Ego aũ sic̃
oliua fructifera in domo dñi. sꝑaui
in misccłia di mei: id est sicut is qui
miscdiȩ fructũ qͥb ualet impendit.
mei a dño miserendũ eẽ ñ ambigo.
Et ao nos q̃q audiendos omĩs ppłs ma¬
nicat. cũ uł discussis oꝑib tenebraꝵ.
uł euictis dĩ gr̃a nebulis p̾ssuraꝵ. ficut
in die honeste ambulantes ñ in com

Expanded text:
uam de divinae misericordiae celsitudine desperamus, diebus profecto cunctis in templo docemus, quia fidelibus operis boni formam praebemus. Noctibus vero in monte Oliveti moramur, quia in tenebris angustiarum gaudii spiritalis consolatione respiramus. Juxta eum qui dixit: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Domini, speravi in misericordia Dei mei . Id est, sicut is qui misericordiae fructum, quibus valuit impendit, mei a Domino miserendum esse non ambigo. Et ad nos quoque audiendos omnis populus manicat, cum vel discussis operibus tenebrarum, vel evictis, Dei gratia, nebulis pressurarum, sicut in die honeste ambula
Abbreviated transcription (Latin):
laqueuis eñi suꝑueniet in om̃s: qͥ sedent
suꝑ fatiem om̃is terrȩ. O stultã psũpti¬
tionẽ cordis humani: quȩ lam̃tabilẽ
fiẽ cupiditatis. ebrietatis & crapulȩ.
nec ipso uidice contestante p̃uideat. s
edictũ regis ȩt̃ni more serui nequã p̾t¬
ꝗͣ didicerit. spernit. Et certe siqͥs nobis
ꝑitꝯ & sapiens medicꝰ p̾cipet. attendite
li herbe suco auidiꝰ sumat qd si fecerit
repentinꝰ ei suꝑueniet int̾it. qͣñto qͥs¬
q studio p̃monentis mechici lucuuiaia
seruaret. ne uidelicet uetitũ gustando
piret. At nẽ. aninaꝵ fimul & corpoꝵ
siluator ac dñs iubet ebrietatis herba
& erapule uitandã: necñ & curarũ scl¬
alia causa. nͥ qͥa fidẽ qua mecdico p̾bent
dictis dñi p̃bẽ contẽpnũt: Si em̃ credi¬
dissent. credendo utiq timerent: tͥñdo
aũ impendens ꝑicłm cauerent. S illi
e cont᷑ torpendo: q̃ iuste dictũ sit ꝓbãt

Expanded text:
laqueus enim superveniet in omnes, qui sedent super faciem omnis terrae. O stultam praesumptionem cordis humani, quae lamentabilem finem cupiditatis, ebrietatis, et crapulae, nec ipso judice contestante, praevideat, sed edictum Regis aeterni more servi nequam, postquam didicerit, spernat. Et certe si qui nobis peritus ac sapiens medicus praeciperet: Attendite, lius herbae succo avidius sumat; quod si fecerit, repentinus ei superveniet interitus, quanto quisque studio praemonentis medici mandata servaret, ne, videlicet, vetitum gustando, periret? At nunc animarum simul et corporum Salvator ac Dominus jubet ebrietatis herbam et crapulae vitandam, nec non et curarum saeculaalia causa, nisi quia fidem quam medici praebent dictis, Domini praebere contemnunt. Si enim credidissent, credendo utique timerent, timendo autem impendens periculum caverent. Sed illi e contra torpendo, quam juste dictum sit, probant
Abbreviated transcription (Latin):
tii uniu̾sal aduentũ. ante incertum
singłoꝵ nr̃oꝵ exitũ. delitiis simul &
nixis hui uitȩ neglectis. ao uigilan
hortat᷑ & orandũ: & ipse impendẽ
suȩ tp̃re passionis. doctrinȩ. uigi¬
liis & p̃cib instat. parit᷑ & exemplo
nsinuãs. hoc eẽ ło uigilare. uł dicto.
ostendẽ: Et eosꝓ qͥb passurꝰ erat. uł¬

Expanded text:
m nostrum exitum, deliciis simul et curis hujus vitae neglectis, ad vigilandum hortatur et orandum, et ipse impendente suae tempore passionis, doctrinae vigiliis, et precibus instat, pariter et exemplo insinuans hoc esse digne Deo vigilare, vel dicto ostende
Abbreviated transcription (Latin):
tinꝰ. Sic mansit ñ ẽ int̾pͣtatũ: ut
haberet honorẽ uelam̃to secreti. ñ U
ut eẽt negatũ: s ne uilesce̾t nudatũ.
Igitur uerũ dico uob̃ ueritas dicit:
quȩ utiq & si iiceret. m̃tiri om̃ino
ñ potuit: tar̃ cõm̃dat. inculcat dor¬
mientes qͦdãmͦ excitat intentos facit.
contẽpni ñ uult. am̃ inqͥens dico
uob̃. qͥa ñ p̃teribit generatio hȩc. donec
om̃ia fiant. Generationẽ aũ. aut om̃e
Celũ & t̾r̾a tnͣsibu̾t: u̾ba autẽ mea non
transient. Cełu qͦd tñsibit. ñ etherũ.
siuie sydereũ. s aeriũ a qͦ & aues cęli. &
nubila cęli cognominant᷑. intelligẽ
debemꝰ petͦ attestante qui dicit. qͦo
celi erant pris & t̾ra de aqua: & per
aquã consistens uerbo dĩ. ꝑ qũa ille

Expanded text:
eum. Sic mansit, non est interpretatum, ut honorem haberet velamento secreti: non ut esset negatum, sed ne vilesceret nudatum.Igitur Verum dico vobis Veritas dicit, quae utique et si non diceret, mentiri omnino non posset. Tamen commendat, inculcat, dormientes quodammodo excitat, intentos facit, contemni non vult: Amen, inquiens, dico vobis, quia non praeteribit generatio haec, donec omnia fiant. Generationem autem aut omne Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transient. Coelum quod transibit non aethereum, sive sidereum, sed aereum, a quo et aves coeli et nubila coeli cognominantur, intelligere debemus. Petro attestante, qui dicit quod coeli erant prius, et terra de aqua, et per aqua
Abbreviated transcription (Latin):
titudine firmant᷑: cũ sententia sub¬
iũgitur. q̃ dicit᷑. Am̃ dico uob̾: qͥa ñ
ỹteribit generatio hȩc. donec om̃ia
fiant. Multũ qͥpe cõm̃clat dnĩs qͦd
ita prũ̾itiat. Quod̾amͦ si dici fas est

Expanded text:
 cum sententia subjungitur, qua dicitur: Amen dico vobis, quia non praeteribit generatio haec, donec omnia fiant. Multum quippe commendat Dominus, quod ita pronuntiat, quodammodo, si dici fas est,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi cli aspectib medligna radix opm co¬
gitatio. penitendo debet excidi. Et
in patientia ur̃a possidebitis aĩas
urãs. Iccico possessio animȩ in uir¬
tute patientiȩ ponit᷑. qͥa racdix om̃i

Expanded text:
si Dei aspectibus indigna radix, operum cogitatio poenitendo debet excidi. Et in patientia vestra possidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur, quia r
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ enĩ dierĩt par & securitas: tc̃ repen¬
tino eis suꝑueniet intit. Tũc itaq sup¬
ueniente uniu̾so orbi timore. & ex¬
pectatione districti examinis. mul¬
tiqͥ in hoc mundo florere uidebant᷑
Tc̃ fides ꝙ̃ sine oꝑib uiruerat. ꝓ bante
se uisti uidicis igne marcescet. Nec mi¬
rũ hoĩẽs hoc ẽ uł natura uł sensu ter¬
restres. ad eiꝰ iuditiũ t̾bari: cum aspee¬
tũ & ipse celoꝵ uirtutes. hoc ẽ angłicȩ
tremunt potestates. beato qͦq iob at¬
testaute qͥ ait. Colũpne celi contremis¬
cũt: & pauẽt ad nutũ ei. Quio gͦ facient
tabule. qͣndo tremẽt colũpnȩ: Qauo
uirgula deserti patit᷑: cũ cedriis para¬

Expanded text:
Cum enim dixerint Pax et securitas, tunc repentinus eis superveniet interitus . Tunc itaque superveniente universo orbi timore et exspectatione districti examinis, multi qui in hoc mundo florere videbanturTunc fides quae sine operibus viruerat, probante se justi judicis igne marcescet. Nec mirum homines, hoc est, vel natura vel sensu terrestres, ad ejus judicium turbari, cujus aspectum et ipsae coelorum virtutes, hoc est, angelicae trement potestates? Beato quoque Job attestante, qui ait: Columnae coeli contremiscunt, et pavent ad nutum ejus . Quid ergo facient tabulae, quando trement columnae? Quid virgula deserti patitur, cum cedrus para
Abbreviated transcription (Latin):
rũ hõĩi. apte docens. quia ñ alii
çeli sũt igne ꝑituri. qu̾a qͥ aqͣ ꝑditi:
hoc est mania hȩc & nubilosa. & uen¬
tosi aeris spatia. Neq enĩ aqua dilu¬
uii q̃ qͥndec̃i tantũ cubitis montiũ
cacumma transcendit: ultra aeris
etherisq confinia ꝑuenisse crededa
c̃. Quocũq aũ puenire poruit: eo
ninirũ uxta p̾fatã beati petͥ sen¬

Expanded text:
rum ; aperte docens quia non alii coeli sunt igne perituri, quam qui aqua perditi, hoc est, inania haec et nubilosa ventosi aeris spatia. Neque enim aqua diluvii, quae quindecim tantum cubitis montium cacumina transcendit , ultra aeris aetherisque confinia pervenisse credenda est. Quocunque autem pervenire potuit, eo nimirum, juxta p
Abbreviated transcription (Latin):
tutes cȩloꝵ mouebunt᷑. Credo ipsuĩ
ludicis aduentũ hac sententia de.¬
signari: qnͣdo uixta alt̾i loci parabo¬
lam. om̃s. hoc ẽ & prudentes & fatuȩ
uirgines in solito clamore suscitatȩ.
lampadesornant. io e sua secũ opa
numerãt: ꝓ qͥb maximo cũ timo¬
re: lãiãq instantẽ ȩt̾m discͥminis
expectat euentũ. Nam eatenꝰ absq

Expanded text:
coelorum movebuntur. Credo ipsum judicis adventum hac sententia designari, quando juxta alterius loci parabolam omnes, hoc est et prudentes et fatuae virgines insolito clamore suscitatae, lampades ornant, id est, sua secum opera numerant, pro quibus maximo cum timore jam jamque instantem aeterni discriminis exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ cõmemorat apłs dicens: qͥa cecitas
ex parte facta ẽ misrł: donec plenitu¬
do gentiũ introiret. & sic om̃is isrł
saluus fieret. Qui cũ ꝓmissa salute
fuerit potitꝰ: patͥũ qͦq rediturus
ad solũ. & metropolis qndã suȩ posses¬
sione atq inhabitatione gauisurꝯ eẽ
forsitan ñ temere spatur: qͥa ñ in ꝑ¬
petuũ. s donec tẽpora nationũ im¬
pleant᷑: ita p̃m̃dꝰ ẽẽ narrat᷑. Quid
aũ impletis nationi tp̃rib & sic oĩ
ifrł saluato seq̃t᷑: dñs ex ordine ma-¬
nifestat. Nam & hoc scdm matħ̾m
discipłi int̾rogabat̃: ñ sołu tẽpli
eũtendi tẽpꝰ s & signũ aduento eiꝰ.¬

Expanded text:
s: Quia caecitas ex parte facta est in Israel, donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . Qui cum promissa salute fuerit potitus, patrium quoque rediturus ad solum, et metropolis quondam suae possessione atque inhabitatione gavisurus esse, forsitan non temere speratur, quia non in perpetuum, sed donec tempora nationum impleantur, ita premendus esse narratur. Quid autem, impletis nationum temporibus, et sic omni Israel salvato, sequatur, Dominus ex ordine manifestat. Nam et hoc secundum Matthaeum discipuli interrogabant, non solum templi evertendi tempus, sed et signum ad
Abbreviated transcription (Latin):
fortia q̃q gesta uł dicta scõꝵ de qͥb
dicit᷑. dñs custodit omĩa ossa eoꝵ :s
& uolatilis ut ita dicam ae tenuissi¬
ma cogitationũ fideliũ suꝑfities.
q̃ de occulta cordis radice qͣsi de cere¬
bro cesaries exit. apud iustũ iuidicẽ
ꝯseruata. digna mercede donabit᷑.
Unde recte ꝓpħa ut bonarũ etiam co-¬
gitationũ merita dño qu̾a sint ac-¬
cepta demonstraret: & reliqͥe in qͥt
cogitationũ diem festũ agent tibi.
Unde etiã narareni in lege. tp̃re con-¬
secrationis comã nutͥre iubentur:
& nouacula suꝑ caput samuelis ñ
ascendisse ꝑibet᷑. At cont᷑ mulier
captiua ut uiro isrłite nubẽ q̃at.
mundatꝰ a lepra ut eccliȩ cõmuni¬
cari mereat᷑: om̃s sui corporis pilos
p̃cipiunt᷑ eradere: qͥa uidelicet om̃is
saprentiũ cogitatio q̃ bene placens
& pfecta est saluat᷑ in ppetuũ. & apd̃

Expanded text:
fortia quaeque gesta vel dicta sanctorum, de quibus dicitur: Dominus custodit omnia ossa eorum , sed et volatilis ut ita dicam ac tenuissima cogitationum fidelium superficies, quae de occulta cordis radice, quasi de cerebro caesaries exit, apud justum judicem conservata digna mercede donabitur. Unde recte Propheta, ut bonorum etiam cogitatuum merita Domino quam sint accepta demonstret. Et reliquiae, inquit, cogitationum, diem festum agent tibi . Unde etiam Nazareni in lege, tempore consecrationis, comam nutrire jubentur, et novacula super caput Samuel non ascendisse perhibetur. At contra mulier captiva ut viro Israelitae nubere queat, mundatus a lepra ut Ecclesiae communicare mereatur, omnes sui corporis pilos praecipiuntur eradere, quia videlicet omnis sapientium cogitatio, quae bona, placens et perfecta est, salvatur i
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ ea q̃ ꝑ qͣdraginta annos necdũ
fine adueniente futura erant. hic̃
ipse finis desolationis q̃ a romano
exercitu facta ẽ. dm̃ u̾bis exponit᷑.
Tunc qui in iuicdea sunt fugiat᷑ in
montes. Eccliastica narrat hystoria.
cũctos qͥ in uidea erat̃ xͥanos. ĩminen¬
te iherosolunoꝵ excidio cõmonitos
a dño loco decessisse: & tnͣsiordanen
in ciuuitate qͣdã pella noĩe. donec deso¬
latio uideȩ cõpleret᷑ habitasse. Et qͥm
medio er discedãt: & qͥ in regionib ñ
intrẽt in eã: qͥa dies ultionis hi sũt. ut¬
uto impleant᷑ oĩa q̃ scͥpta sũt. Uidet᷑ qͥdẽ

Expanded text:
nus ea quae per quadraginta annos necdum fine veniente futura erant, hinc ipse finis desolationis, quae a Romano exercitu facta est, Domini verbis exponitur. Tunc qui in Judaea sunt fugiant in montes. Ecclesiastica narrat historia, cunctos qui in Judaea erant Christianos imminente Hierosolymorum excidio commonitos a Domino loco decessisse, et trans Jordanem in civitate quadam Pella nomine donec desolatio Judaeae compleretur habitasse. Et qui in medio ejus, discedant: et qui in regionibus, non intrent eam. Quia dies ultionis hi sunt, ut imp
Abbreviated transcription (Latin):
illis. Surget gens contͣ gentẽ. & reg¬
snũ adu̾so regnũ: & t̾rȩ motꝰ magni
erũt ꝑ loca. & pestilentiȩ & fames.
nae onstat hȩc ante finẽ desolationis tem¬
i᷑ pli: hoc ẽ tp̃re uidaicȩ seditionis. ad
litterã contigisse. Potest aũ regnũ
contͣ regnũ. & pestilentia eoꝵ quoꝵ¬
sermo serpit ut cancer. & fames au
diendi u̾bi cłi. & cõmotio uniu̾sȩ¬
terrȩ. & a uera fide separatio etiã
in hereticis intelligi: qͥ contͣ se in¬
uicem dimicantes. eccłiȩ uictoriã
fatiunt. Terroresq de cȩlo & signa
magna erũt. Et hȩc tp̃re eode cõ¬
pleta: qͥs qͥs iosephi hystoriã legerit
inueniet.Nam & stella gladio si¬
milis ut ꝑhibet ꝑ annũ totũ supͣ A
iherosolimã pendẽs. in fausto trepi-¬
doq ciues portento t̾rebat: & currꝰ
utdẽ eqͥtesq armati ꝑ aera discurtẽ.
ac morẽ bellantiũ ꝑ qͣdraguita

Expanded text:
tem, et regnum adversus regnum, et terraemotus magni erunt per loca, et pestilentiae, et fames. Constat haec ante finem desolationis templi, hoc est, tempore Judaicae seditionis ad litteram contigisse. Potest autem regnum contra regnum, et pestilentia eorum quosermo serpit ut cdiendi verbum Dei , et commotio univerterrae, et a vera fide separatio, etiam in haereticis intelligi, qui, contra se invicem dimicantes, Ecclesiae victoriam faciunt. Terroresque de coelo, et signa magna erunt. Et haec tempore eodem completa, quisquis Josephi historiam legerit, inveniet. Nam et stella gladio similis ut perhibet, per annum totum supra Jerosolyma pendens, infausto trepidos cives portento terrebat. Et currus itidem equitesque armati, per aera discurrere ac morem bellantium imitari per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ saluatore seditiosũ lat᷑nẽ elegit:
atis suꝑq constat abundasse. S his
p̃currentibꝰ apłi ne t̾reant᷑. ne ihero¬
solimã iudeã ꝙ deserant aminonen¬
tur: qͥa uidelicet ñ statĩ fims qͥ i

Expanded text:
 Salvatore seditiosum latronem elegit, satis superque constat abundasse. Sed his praecurrentibus, apostoli ne terreantur, ne Jerosolyma Judaeamque deserant, admonentur. Quia videlice
Abbreviated transcription (Latin):
inutabunt᷑. Quã qͥdẽ ultimã cõmu¬
tationẽ suã. ipsis nob̾ uicissitudinbꝰ
nũtiant: qͥb nr̃is usib indesinenter
alt̾nant. Nam t̾ra a sua spetie hiema¬
uiridescit. Celũ cotidie caligine noc¬
tis obducit᷑ & diurna claritate reno¬
uat᷑. Hinc gͦ hĩc fideł qͥq colligat. &
inti̾re hec. ꝙ tñ ꝑ innouationẽ refici.
quȩ constat nc̃ assidue uelut ex de

Expanded text:
. Quam quidem ultimam commutationem suam ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemaviridescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et diurna claritate renovatur. Hinc ergo fidelis quisque colligat, et interire haec, et tamen per innovationem refici, quae c
Abbreviated transcription (Latin):
ex fructu arboꝵ uentura estas ag¬
noscitur. ita ex ruina mundi ꝓpe e̾̃ẽ
cognoscit᷑ regnũ di. Quib ꝓfecto ũb
ostendit᷑. qͥa fruct mundi ruina ẽ.
Ao hoc enĩ crescit ut cadat: ad hoc¬
sumat. Bene autẽ regnũ dĩ estari
cõꝑatur: qͥa tuc meroris nr̃i nubila
t̾nseut̃. & uitȩ des ęt̾̃ni solis claritate

Expanded text:
ex fructu arborum vicina aestas cognoscitur, ita ex ruina mundi prope esse agnoscitur regnum Dei. Quibus profecto verbis ostenditur quia fructus mundi ruina est. Ad hoc enim crescit, ut cadsumat. Bene autem regnum Dei aestati comparatur, quia tunc moeroris nostri nubila transeunt, et vitae dies aeterni solis cl
Abbreviated transcription (Latin):
& omia illa subũt̾ent᷑: ne qͥs forte ad¬
huc paruulꝰ & lactens in fide si
uideret illa cõstare. dũ sacͥ¬
fitioꝵ ritũ. dũ ministrorũ ordi¬
ne attonitꝰ stupet: ipso diũsarũ
formarũ rapet᷑ intuitu .S. ꝓuidẽs
ds̃ infirmitati nr̃ȩ. & uolens mul¬
tiplicare ȩccłam suam: om̃ĩa illa
subũti fecit. & penitꝰ auferri. ut
sine ulla cũctatione illis cessanti¬
cesserit crederemꝰ. Int̾rogauerũt ũ¬
lũ aũ dicentes. Ereceptor. qnͣdo hec
erũt. & qo signũ qnͣoo fieri incipient.
Quia laudantib qͥbdã ȩlificationes
tẽpli. dñs palã responderat hec or̃a
fore destruenda: discipłi secreto seden¬
te eo suꝑmontẽ oliueti sic̃ matħs
mareꝰ ꝙ testant᷑ temps ꝙ signa pre¬
dicte destructionis int̾rogant. Qui

Expanded text:
 pariter subverterentur, ne qui forte adhuc parvulus et lactens in fide, si viderit illa constare, dum sacrificiorum ritum, dum ministeriorum ordinem attonitus stupet, ipso diversarum formarum raperetur intuitu. Sed providens Deus infirmitati nostrae, et volens multiplicari Ecclesiam suam, omnia illa subverti fecit, et penitus auferri, ut sine ulla cunctatione illis cessantiaecesserit, crederemus. Interrogaverunt autem illum, dicentes: Praeceptor, quando haec erunt? Et quod signum cum fieri incipient? Quia laudantibus quibusdam aedificationes templi Dominus palam responderat haec omnia fore destruenda, discipuli secreto sedente eo super montem Oliveti, sicut Matthaeus Marcusque testantur, tempus et signa praedictae destructionis interrogant. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
iam iãq appropinqͣte referrent.
Multi in ȩccłia ipsis etã temporib a¬
płoꝵ heresiarchȩ ꝓdiere: qͥ int̾ alia
plurima ueritati contraria diem
pͥmꝰ ẽ symon magꝰ cui sic̃ i actib¬

Expanded text:
. Multi in Ecclesia ipsis etiam temporibus apostolorum haeresiarchae prodiere, qui, inter alia plurima, veritati contraria, diemprimus est Simon Magus: cui, sicut in Actib
Abbreviated transcription (Latin):
&msapientis¬
simꝰ regũ salo¬
mon. in figurã
deret: hoc qͦq int̾ cȩtã ñ indecentib
figurarũ p̃monebat exemplis. qͦd
aduemente tandẽ ꝙ apparente rerũ
illarũ q̃ tũc u̾braticȩ significaban¬
t᷑ ueritate ac luce. mox om̃is illa u̾¬
bratilis ut ita dicã & imaginaria
cõpositio tẏpoꝵ ee̾t penitꝰ auiferen¬
da. Post factã iramq de lapide lig¬
no & auro in cõparandi opis domũ:¬
misit. & in figurã credituri de gen¬
tib ppłi. tulit yram de tẏto filiũ¬
mulieris uiduȩ haud dubiũ qͥn illeꝰ
q̃ supͣ duos nũmos ingaro philatiũ
mittendo. plꝰ om̃ib misisse lauda¬
tur. De tͥbu inqͥt neptalim. patre
tyrio. artificẽ erariũ: & plenũ sapi¬
entia. & intelligentia. & doctrina.
Om̃ia aũ uasa q̃fecit yram sa lomo¬

Expanded text:
sapientissimus regum Salomon, in figuram deret, hoc quoque inter caetera non indecentibus figurarum praemonebat exemplis, quod adveniente tandem, et apparente rerum illarum, quae tunc umbratice signabantur veritate ac luce, mox omnis illa umbratilis, ut ita dicam, et imaginaria compositio typorum esset penitus auferenda. Post factam namque de lapide, ligno, et auro incomparandi operis domumisit, et, in figuram credituri de gentibus populi, tulit Hiram de Tyro, filimulieris viduae ; haud dubium quin illius, quae supra duos nummos in gazophylacium mittendo, plus omnibus misisse laudatur. De tribu, inquit, Nephtalim, patre Tyrio, artificem aerarium, et plenum sapientia, et intelligentia, et doctrina . Omnia autem vasa quae fecit Hiram
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis deuicti negare ñ audeant: nichil G.¬
omuꝰ tñ dm̃ negare ñ timent. at ip¬
se ꝑfidos saluare desiderans. & occulto¬
rũ cognitione ꝙ uirtute operũ. dm̃
se eẽ manifestat. R espondens autẽ:
dirit ad illos. Quid cogitatis mala¬
nosti corda om̃iũ filioꝵ hominũ.
Eadłẽ gͦ inqͥt maiestate ꝙ pot̾etia qͦ co¬
gitationes urãs intueor: possũ & hoĩb
delicta dimittẽ. Ex uobis intelligite:
qͥd paralyticꝰ consequat᷑. Quid est
faciliꝰ dicere dimittunt᷑ tͥ peccata:
an dicẽ surge ꝙ ambula. Utrũ sint
paralytico peccata dimissa solus no¬
uerat qͥ dimitte bat. Surge aũ ꝙ am¬
bula. tam ille qͥ surgebat. ꝗͣ hi qͥ sur¬
gentẽ uidebat᷑ approbare poterat.
fĩt gͥ carnale signũ: ut ꝓbet᷑ sp̃uale.
Rt aũ sciatis qͥa filiꝰ hoĩs potestatẽ
habet in terra dimittendi peccata.
Si & ds est uirta memoratũ ysaiȩ

Expanded text:
erbis devicti, negare non audeant, nihilominus tamen Deum negare non timent. At ipse perfidos salvare desiderans, et occultorum cognitione, et virtute operum, Deum se esse manifestat. Respondens enim, dixit ad illos: Quid cogitatis nosti corda omnium filiorum hominum Eadem ergo, inquit, majestate et potentia qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere. Ex vobis intelligite, quid paralyticus consequatur. Quid est facilius dicere, Dimittuntur tibi peccata, an dicere, Surge et ambula? Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat, quam ii qui surgentem videbant, approbare poterant. Fit igitur carnale signum, ut probetur spiritale. Ut autem sciatis quia Filius hominis potestatem habet in terra dimittere peccata. S
Abbreviated transcription (Latin):
dare. Dene ubi lepsus mundat᷑ certꝰ¬
ñ expͥmit᷑ locꝰ. ut ostendat᷑ ñ unũ
ppłm specialis alicuiꝰ ciuitatis s om¬
niũ ppłos fuisse sanatos. E qͥa dñs
ait. ñ ueni soluere legẽ s adimplere:
ille qͥ excludebat᷑ a lege purgari se dñi
potestate presumens. ñ ex lege s. supͣ
legẽ eẽ gram uidicabat. quȩ lepsi ma¬
cułã possit abluere. Uerũ ut in dño
potestatis auctoritas: ita in illo fidei
constantia declarat᷑. Ille in faciem
ꝓcidit. qͦd humilitatis ẽ ꝙ pudoris:
ut unusqͥsq de suȩ uitȩ maculis eru¬
bescat. s confessionẽ uerecũdia non
rep̃ssit. Ostendit uulnꝰ. remediũ
me mundare. In uoluntate dĩĩ tri¬
buit potestatẽ. De uoluntate autẽ
dĩi ñ quasi pietatis incredulus
dubitauit: s quasi colluuionis suȩ
contiꝰ non p̃sũpsit. Et extendens
manũ. tetigit illũ dicens. Nolo. Mũ¬
clare. E confestĩ lepra discessit ab illo.
Nichil mediũ ẽ int̾ opꝰ di atq pre¬

Expanded text:
tem, bene ubi leprosus mundatur, certnon exprimitur locus, ut ostendatur non unum populum specialis alicujus civitatis, sed omnium populos fuisse sanatos. Et quia Dominus ait: Non veni solvere legem sed adimplere, ille qui excludebatur a lege, purgari se Domini potestate praesumens non ex lege, sed supra legem esse gratiam iudicaret, quae leprosi maculam posset abluere. uerum ut in domino potestatis auctoritas ita in illo fidei constantia declaratur. ille in faciem procidit, quod humilitatis est et pudoris, ut unusquisque de suae uitae maculis erubescat, sed confessionem uerecundia non repressit. ostendit uulnus, remediumme mundare. in uoluntate domini tribuit potestatem, de uoluntate autem domini non quasi pietatis indubitavit, sed quasi colluvionis suae conscius non praesumpsit. Et extendens manum, tetigit illum dicens: Volo, mundare. Et confestim lepra discessit ab illo. Nihil medium est inter opus Dei atque prae