comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et faciet comã quasi cũ primũ plantatũ est.
quia ad illam speciẽ redit. ad quã ꝑcipiendã
creatus fuerat. si in paradiso positus peccare
noluisset. Qđ fortasse etiam de dño. ipso
scilicet bonoꝵ omniũ capite ualet intelligi.
Iuxta hoc namq qd̃ prȩdiximꝰ. quia de se¬
metipso ait. si in uiridi ligno hȩc faciunt.
in arido quid fiet: Se enĩ lignũ uiride
& nos lignũ aridũ dixit. quia ipse in seuim
diuinitatis habuit. nos uͦ qui puri homines
sumꝰ. lignũ aridum appellamur. Habet gͦ
lignũ spem si p̾cisum fuerit. quia rursum
uirescit. qm̃ & si occidi ꝑ passionẽ potuit.
ꝑ resurrectionis głam rursus ad uitȩ uiridi-¬
tatem uenit. Huiꝰꝰ rami pullulant. quia ex
resurrectione. illiꝰ multiplicati. longe lateq
fideles creuerunt. Huiꝰ radix in terra qͣsi
senuit. quia eiꝰ p̾dicatio iudeoꝵ ꝑfidiȩ de¬
specta fuit. & in puluere truncꝰ emortuus

Expanded text:
Et faciet comam quasi cum primum plantatum est, Et faciet comam quasi cum primum plantatum est, quia ad illam speciem redit, ad quam percipiendam creatus fuerat, si in paradiso positus peccare --Quod fortasse etiam de Domino ipso, scilicet bonorum omnium capite, valet intelligi; juxta hoc namque quod praediximus, quia de semetipso ait: Si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet ? Se esse lignum viride, et nos lignum aridum dixit, quia ipse in se vim divinitatis habuit; nos vero, qui puri homines sumus, lignum aridum appellamur. Habet ergo lignum spem, si praecisum fuerit, quia rursum virescit, quoniam et si occidi per passionem potuit, per resurrectionis gloriam rursus ad vitae viriditatresurrectione illius multiplicati, longe lateque fideles creverunt. Hujus radix in terra quasi senuit, quia ejus praedicatio Judaeorum perfidiae despecta fuit. Et in pulvere truncus emortuus
Abbreviated transcription (Latin):
iusto. ipso suȩ passionis exemplo multoꝵ cor-¬
da suscitare. & ex fide recta uiriditatẽ uerita¬
tis ostendere. Bene autẽ dicitur. quasi cum
primũ plantatũ est. Om̃e qđ hic a iustis agi¬
tur. scda plantatio ẽ. qͥa pͥma uidelicet plantatio
ñ in oꝑe iustoꝵ. s in p̾scientia conditoris ẽ.
Et quia cuncta quȩ agunt electi. sicut priꝰ
interiꝰ conspiciuntur atq disponunt᷑. ita
postmodũ exteriꝰ ꝑficiuntur. bene dicitur.
faciet comã. quasi cum primũ plantatũ est.
idest uiriditatẽ suã ostendit in effectu oꝑis.
quã priꝰ habuit in p̾scientia conditoris:¬
Potest etiã radix iusti ipsa natura humanita¬
tis intelligi. ex qua subsistit. Quȩ idelicet
radix senescit in terra. cũ natura carnis defi.¬
cit in puluerem redacta: Cuiꝰ in puluere
truncus emoritur. quia extinctum corpus
a sua specie dissipatur. sed ad odorẽ aquȩ
germinat. quia ꝑ aduentũ scĩ sp̃s resurgit

Expanded text:
justo, ipso suae passionis exemplo multorum corjusto, ipso suae passionis exemplo multorum corda suscitare, et ex fide recta viriditatem veritatis ostendere. Bene autem dicitur: Quasi cum primum plantatum est. Omne quod hic a justis agitur secunda plantatio est, quia prima videlicet plantatio non in opere justorum, sed in praescientia conditoris est. Et quia cuncta quae agunt electi, sicut prius interius conspiciuntur atque disponuntur, ita postmodum exterius perficiuntur, bene dicitur: Faciet comam quasi cum primum plantatum est; id est, viriditatem suam ostendit in effectu operis, quam prius habuit in praescientia conditorisPotest etiam radix justi ipsa natura humanitatis intelligi ex qua subsistit. Quae videlicet radix senescit in terra, cum natura carnis deficit, in pulverem redacta. Cujus in pulvere truncus emoritur, quia exstinctum corpus a sua specie dissipatur. Sed ad odorem aquae germinat, quia per adventum sancti Spiritus resurgit.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ primũ plantatũ est. Quid radix iusti
nisi scã prȩdicatio. quia ab ipsa oritur. &
in ipsa subsistit: Quid terrȩ uel pulueris
nomine nisi peccator accipitur. cui uoce
conditoris dicit᷑. t̾ra es. & in terrã ibis:Uel
certe sicut habet nr̃a translatio. puluis
es & in puluerẽ reuerteris. Iusti gͥ radix
in terra senescit. & in puluere truncꝰ emori-¬
tur. quia apud corda prauoꝵ eiꝰ p̾dicatio
despecta. cunctisq uirib effeta creditur.
Et in puluere truncus emorit᷑. quia inter
manꝰ ꝑsequentium. corpꝰ exanuat᷑. Iuxta
sapientiȩ & enĩ uocem. uisi sunt oculis insi¬
pientium mori. & estimata est afflictio exitꝰ
illoꝵ: Sed iste cuiꝰ radix in terra senuit. &
in puluere truncus emortuus est. ad odorem
aquȩ germinabit. quia ꝑ afflatum scĩ sp̃s
m electoꝵ cordib exemplo sui oꝑis germen
uirtutis facit: Aquȩ & enĩ appellatione. ñ¬
nunquã scĩ sp̾s irrigatio designari solet.
trunco comam facere est. extincto corporalit᷑

Expanded text:
us gignunt justi. --Quid radix justi nisi sancta praedicatio, quia ab ipsa oritur, et in ipsa subsistit? et quid terrae vel pulveris nomine nisi peccator accipitur? cui voce conditoris dicitur: Terra es, et in terram ibis, vel certe, sicut habet nostra translatio: Pulvis es, et in pulverem reverteris . Justi igitur radix in terra senescit, et in pulvere truncus emoritur, 395 quia apud corda pravorum ejus praedicatio despecta cunctisque viribus effeta creditur. Et in pulvere truncus emoritur, quia inter manus persequentium corpus illius exaem: Visi sunt oculis insipientium mori, et aestimata est afflictio exitus illorum . Sed iste cujus radix in terra senuit, et in pulvere truncus emortuus est, ad odorem aquae germinat, quia per afflatum sancti Spiritus in electorum cordibus exemplo sui operis germen virtutis facit. Aquae etenim appellatione nonnunquam sancti Spiritus irrigatio designari solet, trunco comam facere, est exstincto corporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
in qua erant multi etiã ex gentilitate libe¬
randi. sicut ipse ait. licet hȩc celes in corde
tuo. tamen scio quia uniuersoꝵ menine.¬
ris. apud ommipotentẽ dm̃ tempus sibi
constitui suȩ recordationis petit Hinc ẽ enĩ
Omĩa uidelicet electa:. Non enĩ ab inferno
rediens dñs. electos simul & reꝓbos traxit.
sed illa exinde omnia sustulit. quȩ sibi
inhesisse p̾sciuit. Unde etiam ꝑ osee
ꝓphetam dicit: ero mors tua omors. ero
morsus tuus inferne. Qd enĩ occidimꝰ agi-¬
mus ut penitus ñ sit. Ex eo & enĩ qđ mor¬
demus partẽ abstraimꝰ. partẽq relinquimꝰ.
Quia gͦ in electis suis funditꝰ dñs occidit
mortem. mors mortis extitit. quia uero ex
inferno partẽ abstulit. partẽ reliquit. ñ
occidit funditꝰ. sed momordit infernum:
Dicit gͦ. ero mors tua o mors. idest in ele¬
ctis meis te funditꝰ perimo. Ero morsꝰ tuus
inferne. quia sublatis eis te ex parte transsi-¬

Expanded text:
in qua erant multi ex gentilitate libein qua erant multi ex gentilitate liberandi, sicut ipse ait: « Licet haec celes in corde tuo, tamen scio quia universorum memineris . » Apud omnipotentem Deum tempus sibi constitui suae recordationis petit. Hinc est eniomnia videlicet electa. Non enim ab inferno rediens Dominus electos simul et reprobos traxit, sed illa exinde omnia sustulit quae sibi inhaesisse praescivit. Unde etiam per Osee prophetam dicit: Ero mors tua, o mors, ero morsus tuus, inferne . Quod enim occidimus, agimus ut penitus non sit. Ex eo enim quod mordemus, partem abstrahimus, partemque relinquimus. Quia ergo in electis suis funditus Dominus occidit mortem, mors mortis exstitit. Quia vero ex inferno partem abstulit, partemque reliquit, non occidit funditus, sed momordit infernum. Dicit ergo: Ero mors tua, a mors; id est, in electis meis te funditus perimo. Ero morsus tuus, inferne, quia, sublatis eis, te ex parte transfi
Abbreviated transcription (Latin):
dem transit. sed in fine ꝑtransit. quia mͦ
agitur. sed in mundi termino consũmatur.
Qui tam̃ iste furor quantũ ad electoꝵ ani¬
mas in redemptoris nr̃i aduentu ꝑtransiit.
quia eas ab inferni claustris ad paradisi
gaudia mediator di & hominũ. dum ipse
ilue pie descenderet reduxit: Inter hȩc
uero sciendum est. qđ furoris nomen di-¬
uinitati ñ congruit. quia naturã dĩ sim¬
plicem ꝑturbatio nulla confundit. Unde
ei dicitur. tu autẽ dominator uirtutis cũ
tranquillitate iudicas. & cum magna re-¬
uerentia. disponis nos: Sed quia iustoꝵ
animȩ ꝑ mediatoris aduentũ. erant qnͣdoq
ab infermi locis quauis ñ penalib libe-¬
tendo subiungit. Et constituas michi
tempus. in quo recorderis mei. At ubi
uenit plenitudo temporis. misit ds̃ filiũ
suũ factum ex muliere. factũ sub lege.
ut eos qui sub lege erant redimeret.
Hanc itaq redemptionẽ uir dm̃ p̾sciens.

Expanded text:
dem transit, sed in fine pertransit, quia modo dem transit, sed in fine pertransit, quia modo agitur, sed in mundi termino consummatur. Qui tamen iste furor, quantum ad electorum animas, in Redemptoris nostri adventu pertransiit, quia eas ab inferni claustris ad paradisi gaudia mediator Dei et hominum, dum ipse illuc pie descenderet, reduxit. Inter haec vero sciendum est quod furoris nomen Divinitati non congruit, quia naturam Dei simplicem perturbatio nulla confundit. Unde ei dicitur: Tu autem dominator virtutis cum tranquillitate judicas, et cum magna reverentia disponis nos . Sed quia justorum animae per Mediatoris adventum erant quandoque ab inferni locis, quamvis non poenalibus, libetendo subjungit: Et constituas mihi tempus in quo recorderis mei . At ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui » Hanc itaque redemptionem vir Domini praesciens,
Abbreviated transcription (Latin):
mea posita esse memoratur. quȩ & uersati
lis dicitur. ꝓ eo qđ quandoq ueniret tẽpꝰ ut etiã
remoueri potuisset. Nec tam̃ ita iustoꝵ animas
ad infernũ dicimꝰ descendisse. ut in locis
pęnalib tenerentur. sed esse superiora
inferni loca. esse alia inferiora credenda.
sunt. ut & in suꝑiorib iusti requiescerent.
& in inferiorib inusti cucientur. Unde
& psalmista ꝓpter prȩuenientẽ se di grãm
dicit. eripuisti animã meã ex inferno infe¬
riori. Beatus gͥ iob ante mediatoris aduen¬
tum. ad infernũ se descendere sciens. con¬
ditoris sui illic ꝓtectionem postalat ut a
locis penalib alienꝰ existat Tbi dum ad
requiem ducitur. a suppliciis abscondatur
Unde & subditur. Et abscondas me. donec
ꝑtranseat furor tuus. Furor & enĩ omni¬
potentis dĩ in hoc cotidie cursu suȩ distri¬
ctionis pagit. qđ uiuentes indigne dignis
suppliciis demergit. Qui furor nunc equi-¬

Expanded text:
mea posita esse memoratur , quae et versati mea posita esse memoratur , quae et versati lis dicitur, pro eo quod quandoque veniret tempus ut etiam removeri potuisset Nec tamen ita justorum animas ad infernum dicimus descendisse, ut in locis poenalibus tenerentur. Sed esse superiora inferni loca, esse alia inferiora credenda sunt, ut et in superioribus justi requiescerent, et in inferioribus 398 injusti cruciarentur. Unde et Psalmista propter praevenientem se Dei gratiam dicit: Eripuisti animam meam ex inferno inferiori . Beatus igitur Job ante Mediatoris adventum ad infernum se descendere sciens, conditoris sui illic protectionem postulat, ut a locis poenalibus alienus existat, ubi, dum ad requiem ducitur, a supUnde subjungit: Ut abscondas me, donec transeat furor tuus . Furor etenim omnipotentis Dei in hoc quotidie vim suae districtionis peragit, quod viventes indigne dignis suppliciis demergit. Qui furor nunc equi
Abbreviated transcription (Latin):
cat. nisi quia infirma corda audientium
respiciens. medicamentũ prȩdicationis suȩ
mira arte componit: & illũ quem iam
resurrexisse nouerant. eis mortuũ insinua¬
re ñ dubitat. eos uͦ qui necdũ resurrexerans
ut spem resurrectionis insinuet ñ mortuos
sed dormientes uocat: Non em̃ uerebat᷑
dicere mortuũ. quẽ auditores iam resurre¬
xisse cognouerant. & uerebatur dicere mor¬
tuos. quos resurgere uix credebant. Beatꝰ
igitur iob. quia carnẽ ad uitã rursꝰ euigila¬
re ñ dubitat. eos dormientes potiꝰ quã mor¬
tuos appellat. Sequitur Quis mͥ tribuat¬
uentũ mediatoris d̃i & hominis. omĩs ho¬
mo quãuis mundȩ ꝓbatęq uitȩ fuerit ad
inferni claustra descenderit. dubiũ non est.
qm̃ homo qui ꝑ se cecidit. ꝑ se ad paradisi
requiem redire ñ poture. nisi ueniret ille
qui suȩ incarnationis mysterio eiꝰdem nob̾
paradisi iter aperiret. Ande & post culpã
hominis ad paradisi aditũ rumphea. flam¬

Expanded text:
minat, nisi quia, infirma corda audientium respiciens, medicamentum praedicationis suae mira arte componit, et illum quem jam resurrexisse noverant, eis mortuum insinuare non dubitat; eos vero qui necdum resurrexerant, ut spem resurrectionis insinuet, non mortuos, sed dormientes vocat? Non enim verebatur dicere mortuum quem auditores jam resurrexisse cognoverant, et verebatur dicere mortuos quos resurgere vix credebant. Beatus igitur Job, quia carne mortuos ad vitam rursus evigilare non dubitat, eos dormientes potius quam mortuos appellat. Sequitur: CAPventum Mediatoris hominis, omnis homo, quamvis mundae probataeque vitae fuerit, ad inferni claustra desquoniam homo, qui per se cecidit, per se ad paradisi requiem redire non potuit, nisi veniret ille qui suae incarnationis mysterio ejusdem nobis paradisi iter aperiret. Unde et post culpam primi hominis ad paradisi aditum romphaea flam
Abbreviated transcription (Latin):
& iniquo adheret. ipse qͦ de eiꝰ potentia ue¬
lut ex pinguedine rerũ tumet. ut patroni
puersi iniquitatẽ sequens dm̃ ñ timeat. ꝗsͦ
ualet & quantũ ualet paupes affligat. de
gła temporali corelenet. Cum gͦ talis est
qui iniquo potenti adheret. de eiꝰ ꝓfecto
latere artina dependit. De quib adhuc¬

Expanded text:
in iniquo adhaeret, ipse quoque de ejus potentia vein iniquo adhaeret, ipse quoque de ejus potentia velut ex pinguedine rerum perversi iniquitatem sequens Deum non timeat, quos valet et quantum valet pauperes affligat, de gloria temporali cor elevet. Cum ergo talis est qui iniquo potenti adhaeret, de ejus profecto latere quasi arvina dependet. In multa ne
Abbreviated transcription (Latin):
tolluntur. Cura & enĩ multiplex terrena¬
rum rerũ. quia occupat excecat. Unde
adhuc apte subiungitur Operuit faciẽ¬
eiꝰ crassitudo. Uisus quippe in facie est. in
qua & prima corporis honorabilior parsẽ.
Non gͦ immerito mentis intentio ꝑ facie̾
designatur. quã quolibet uertimur. illuc
uidemꝰ. Faciem gͦ crassitudo operit. quia
desiderata terrenarũ rerũ abundantia.
oculos mentis pͣmit. & hoc qđ in eis esse
honorabile debuit. ante di oculos fedat.
quia curis multiplicib aggrauat. Quib
tam̃ nec solũ sufficit ut ipsi suꝑbiant. nͥ
& hi qui eis comuncti st̃ de eorꝵ pinguedi¬
ne etiã sic głentur. Nam sunt ñnulli.
qui patronis maiorib adiuncti supbiunt.
& de eoꝵ potentia contͣ inopes extollunt᷑
Unde adhuc subditur. Et de laterib eiꝰ
aruina dependit. Quia aruina pinguedo
quos eis coniunctos cernimꝰ. Aruina de etꝰ¬
laterib dependit. quia quisquis potenti &

Expanded text:
tollantur. Cura etenim multiplex terrenatollantur. Cura etenim multiplex terrenarum rerum, quia occupat, excaecat. Unde adhuc apte subjungitur: CAPUT XLI claudente. --Visus quippe in facie est, in qua et prima corporis honorabilior pars est. Non ergo immerito mentis intentio per faciem designatur, quam quolibet vertimus, illuc videmus. Faciem ergo crassitudo operit, quia desiderata terrenarum rerum abundantia oculos mentis premit, et hoc quod in eis esse honorabile debuit, ante Dei oculos foedat, quia curis multiplicibus aggravat. Quibus tamen nec solum sufficit ut ipsi superbiant, nisi et hi qui eis conjuncti sunt de eorum pinguedine etiam ipsi glorientur. Nam sunt nonnulli qui patronis majoribus adjuti superbiunt, et de eorum potentia contra inopes extolluntur. Unde et adhuc subdarvina dependet. - Quia arvina pinguedo quos eis conjunctos cernimus. Arvina de lateribus ejus pendet, quia quisquis potenti et
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝓsperare in mala sua actione ꝑmittit᷑.¬
tra dm̃ currere est. ea quȩ creatori displi¬
cent cũ audacia ppetrare. De quo recte
dicitur. cucurrit. idest in malo oꝑe obstaculũ
de aduersitate ñ habuit. De quo adhuc
additur. & pingui ceruice armatus est
Pinguis ceruix est. opulenta suꝑbia af¬
fluentib uidelicet reb. qͣsi multis carnib
fulta. Potens gͥ iniquus in pingui ceruice
contra dm̃ armatur. quia reb temporalib
tumens. contra p̾cepta ueritatis quasi de
magnitudine carnis erigitur. Quid enĩ
pauꝑtas. nisi quȩdam macies. & qͥd rerũ
abundantia. nisi pinguedo est uitȩ p̾sentiᷤͤ
Pingui gͦ ceruice contra dm̃ erigitur. qui
temporalẽ abundantiã in suꝑbiã assumit.
Habent enĩ hoc potentes & mniqui ꝓprium
ut fallacib diuitiis occupati ueras dĩ opes
negligant. & qnͣto minꝰ qđ uerum est
inqͥuirunt. tanto ampliꝰ falsis diuitiis ex¬

Expanded text:
quia prosperari in mala sua actione permittitquia prosperari in mala sua actione permittitersus Deum currere est, ea quae Creatori displicent cum audacia perpetrare. De quo recte dicitur cucurrit, id est, in malo opere obstaculum de adversitate non habuit, de quo adhuc additur. Et pingui cervice armatus est. - Pinguis cerfluentibus videlicet rebus quasi multis carnibus fulta. Potens igitur iniquus pingui cervice contra Deum armatur, qui, rebus temporalibus tumens contra praecepta veritatis, quasi de magnitudine carnis erigitur. Quid enim paupertas nisi quaedam macies, et quid rerum abundantia nisi pinguedo est vitae praesentis? Pingui ergo cervice se contra Deum erigit qui temporalem abundantiam in superbiam assumit. Habent enim hoc potentes et iniqui proprium, ut, fallacibus divitiis occupati, veras Dei opes negligant; et quanto minus quod verum est inquirunt, tanto amplius falsis divitiis ex
Abbreviated transcription (Latin):
tis fracti ad semetipsos respiciunt. atq ad
eũ quem contemnere uoluerant conuertun-¬
tur. & qui discedere longe. poterant. si qđ
uellent implere ualuissent. ꝑ hoc aliqnͣdo
saluantur. quia qđ nequit᷑ uoluerunt.
implere nequiuerunt. Unde ad se reducli
cuiꝰ sint conditionis aspiciunt. & plangunt
se contraria ueritate uoluisse. Et sunt ñ-¬
nulli. qui hoc qd puerse contͣ dm̃ appetunt.
nasto di iudcio implere nequiꝰ ꝑmittuntur.
& cũ eos malicia accendit. potentia roborat.
tanto iam semetipsos in errore cognoscere
nequeunt. qnͣto in reb affluentib extra se
enĩ aduersus dm̃ manũ suã. & contra om̃i-¬
potentẽ roboratꝰ est. Contra dm̃ quippe
manũ tendere est. in oꝑatione praua despe-¬
ctis ddi udiciis ꝑseuerare. Et quia tunc
magis irascitur ds. cum ꝑmittit implere:
qđ saltẽ concipi in cogitatione ñ debuit.
contra om̃ipotentẽ iniquus iste roborat᷑

Expanded text:
tis fracti, ad semetipsos respiciunt, atque ad tis fracti, ad semetipsos respiciunt, atque ad eum quem contemnere voluerant convertuntur; et qui discedere longe potuerant, si quod vellent implere valuissent, per hoc aliquando salvantur, quia quod nequiter voluerunt, implere nequiverunt. Unde ad se reducti, cujus sint conditionis aspiciunt, et plangunt se contraria veritati voluisse. Et sunt nonnulli 411 qui hoc quod perverse contra Deum appetunt justo Dei judicio implere nequius permittuntur. Et cum eos malitia accendit, potentia roborat, tanto jam semetipsos in errore cognoscere nequeunt, quanto in rebus affluentibus extra se enim adversus Deum manum suam, et contra Omnipotentem roboratus est. Contra Deum quippe manum tendere est in operatione prava, despectis Dei judiciis, perseverare. Et quia tunc magis irascitur Deus, quando permittit impleri quod saltem concipi in cogitatione non dContra Omnipotentem iniquus iste roboratur,
Abbreviated transcription (Latin):
trepidet. quãuis conscientia accuset. cupidi¬
tate tam̃ sua iniquus uincitur. & subpresso
pauore audaciã de iniquitatib sumit: Et
sepe etiã ultione menti ꝓposita se contͣ dm̃
erigit. quęlibet ab eo aduersa ꝓpeti deli¬
berat. dum mͦ hic dũ ualet om̃e qđ placet
agat. Unde & subdit᷑. Tet̾endit enim
aduersus dm̃ manũ suã. & contra omnipo¬
tentẽ roboratus est Cucurrit aduersus
eũ erecto collo. & pingui ceruice armatꝰ est.
aptius sentiuntur. qui contra dm̃ manũ
erigens roborari dicitur. quia paruo in¬
tempore ꝑmittitur exaltari. ut cũ ad mo¬
dicum głari sinitur. eo in ppetuo atrocius
puniatur. S quia eiꝰ menbra sunt om̃s
miqui. hoc qđ in fine mundi ille tunc sin¬
gulariter acbarus est unꝰ. uideamꝰ modo
qualiter a malis agatur singalis. Sunt
namq ñnulli. qui & siqua aliquando agere
contra om̃ipotentis di iudiciũ nituntur.
ipsa impossibilitate. explendȩ suȩ uolunta¬

Expanded text:
trepidet, quamvis conscientia accuset, cupiditrepidet, quamvis conscientia accuset, cupiditate tamen sua iniquus vincitur, et suppresso pavore audaciam de iniquitatibus sumit. Et saepe etiam ultione menti proposita, se contra Deum erigit, quaelibet ab eo adversa perpeti deliberat, dummodo hic, dum valet, omne quod placet agat. Unde et subdiaduersum Deum manum suam et contra omnipotentem roboratus est. cucurrit aduersum eum erecto collo et pingui I cemice armatus est. apertius sentiuntur qui contra Deum manum erigens, roborari dicitur, quia parvo tempore permittitur exaltari, ut quo ad modicum gloriari sinitur, eo in perpetuum atrocius puniatur. Sed quia ejus membra sunt omnes iniqui, hoc quod in fine mundi ille tunc singulariter acturus est unus, videamus modo qualiter a malis agatur singulis. Sunt namque nonnulli qui et si qua aliquando agere contra omnipotentis Dei judicium nituntur, ipsa impossibilitate explendae suae volunta
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur: docuerunt enĩ linguã suam loqui
mendaciũ. ut inique agerent laboraueruis.
Bene gͦ dicitur. terrebit eũ tribulatio. &
angustia uallabit eũ. quia ap̃ semetipsum
in labore timoris deficit. qui securitaris sociã
uiam ueritatis relinquit. Qui bene regi
p̃parato ad preliũ comparat᷑. quia i eo ipso
malo qđ agit. & cerretur & festinat. & ex
conscientia trepidat. & ex desiderio anhelat:
Metuit & suꝑbit. pauescit suspicionib. &
rex qui p̃paratur ad prȩliũ. sic de hoste
suspectus est. ut eundem qͦ quem ducit
exercitũ metuat. ne labefactetur. ne destitu¬
tione militũ iaculis pateat inimicoꝵ ni¬
quus gͦ angustia uallatur. sicut rex qui p̃pa.¬
ratur ad pręliũ. quia uidelicet falsa agens.
falla eloquens. formidat ne suos amntat
milites. idest argumenta falsitatis. & ue¬
ritatis iaculis pateat. si ei fortasse defuerit.
qd̃ ex fallacia opponat. S quãuis ammus

Expanded text:
dicitur: Docuerunt enim linguam suam loqui dicitur: Docuerunt enim linguam suam loqui mendacium, ut inique agerent laboraverunt . Bene ergo dicitur: Terrebit eum tribulatio, et angustia vallabit eum, quia apud semetipsum in labore timoris deficit, qui securitatis sociam viam veritatis relinquit. Qui bene regi praeparato ad praelium comparatur, quia in eo ipso malo quod agit, et terretur, et festinat, et ex conscientia trepidat, et ex desiderio anhelat, metuit et superbit, pavescit suspicionibus, erex qui praeparatur ad praelium sic de hoste suspectus est, ut eidem quoque quem ducit exercitui metuat, ne labefactetur, ne per destitutionem militum jaculis pateat inimicorum. Iniquus ergo angustia vallatur, sicut rex qui praeparatur ad praelium, quia videlicet falsa agens, falsa loquens, formidat ne suos amittat milites, id est, argumenta falsitatis, et veritatis jaculis pateat, si ei fortasse defuerit quod ex fallacia opponat. Sed quamvis animus
Abbreviated transcription (Latin):
uincitur: qđ timetur. De qͦ adhuc subdit᷑¬
errebit eũ tribulatio. & angustia ualla¬
bit eũ. sicut regem qui p̃paratur ad preliũ
In om̃e qđ iniquus agit tribulatione et
angustia uallatur. quia cor eiꝰ anxietate
& suspectione confunditur: liꝰ occulte
appetit aliena diripere. qui labor ẽ in cogi¬
tationib ne dep̃hendi ualeat. aliꝰ relicta
uenitãte mentiri deliberat. ut auddientiũ
amimũ fallat: Sed quantꝰ labor est sollicite.
custodire. ne ipsa erꝰ fallacia de prehendi
queat: Ponit quippe añ oculos qd sibi a uerita¬
tem scientib responderi possit. & cũ magno
cogitatu ptractat. quomͦ ꝑ argumenta fal¬
sitatis documenta ueritatis exsupet. hinc
mde se circum tegit. & contra hoc ubi depꝰ¬
hendi potuerit. ueritati similẽ responsionẽ
quęrit. Qui si uellet uerũ dicere. utiq sine
labore potuisset. Plana quippe ueritatis uia.
& graue est itẽr mendacii Tnde & ꝑ ꝓphetã

Expanded text:
vincitur quod timetur. De quo et adhuc subditvincitur quod timetur. De quo et adhuc subditerrebit eum tribulatio, et angustia vallabit eum, sicut regem qui praeparatur ad praelium. - In omni quod iniquus agit, tribulatione et angustia vallatur, quia cor ejus anxietate et suspicione confunditur. Alius occulte appetit vi aliena diripere, qui laborat in cogitationibus, ne 410 deprehendi valeat. Alius, relicta veritate, mentiri deliberat, ut audientium animum fallat. Sed quantus labor est sollicite custodire ne ipsa ejus fallacia deprehendi queat? Ponit quippe ante oculos quid sibi a veritatem scientibus responderi possit, et cum magno cogitatu pertractat quomodo per argumenta falsitatis documenta veritatis exsuperet. Hinc inde se circumtegit, et contra hoc, ubi deprehendi potuerit, veritati similem responsionem quaerit, qui si vellet verum dicere, utique sine labore potuisset. Plana quippe veritatis via, et grave est iter mendacii. Unde et per prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
posse in peccato existimat. s tam̃ a peccato
ad quȩrendũ panẽ. nouit qđ paratus sit
in manu eiꝰ tenebrarũ dies. Panis & enim
stipendiũ uitȩ p̾sentis. tenebrarũ uero dies.
tempꝰ ultionis accipitur. In actu itaq suo
ꝑpendit prȩsentẽ. s a malo ñ auertitur.
ut etiã ipsa qͦ ab eiꝰ interitu ualeat auerti.
Accusante se autẽ conscientia ferin metuit.
s tam̃ semꝑ auget qđ feriatur: Contẽnit
enĩ reditũ suũ. desperat ueniã. supbit in
cubpa. s tam̃ testem suȩ nequitiȩ iutꝰ ha¬
bet timorẽ. & quãuis praua uideat᷑ foras
audacter agere. de his tam̃ apua semet¬
ipsũ cogitur trepidare. Unde scriptũ est.
cũ enĩ sit timenda nequitia. dat testimo.¬
nium condemnationi. quia eũ illicita qͥsqͥs
ppetrat. pauet qd facit. Et aꝑtus damna.¬
tionis testis est. ipse timor iniquitatis. qͥa
& timetur qđ agitur. & tamen malũ non

Expanded text:
posse in peccato existimat, sed tamen a peccato posse in peccato existimat, sed tamen a peccato ad quaerendum panem, novit quod paratus sit in manu ejus tenebrarum dies. - Panis etenim stipendium vitae praesentis, tenebrarum vero dies tempus ultionis accipitur. In hac vita quae .perpendit praesentem, sed e malo non avertitur, ut etiam ipsa quoque ab ejus interitu valeat averti. Accusante autem se conscientia feriri metuit, sed tamen semper auget quod feriatur. Contemnit enim reditum suum, desperat veniam, superbit in culpa; sed tamen testem suae nequitiae intus habet timorem. Et quamvis prava videatur foris audacter agere, de his tamen apud semetipsum cogitur trepidare. Unde scriptum est: Cum enim sit timida nequitia, dat testimonium condemnationi , quia cum illicita quisquis perpetrat, pavet quod facit; et apertus damnationis testis est ipse timor iniquitatis, quia et timetur quod agitur, et tamen malum non
Abbreviated transcription (Latin):
formidat. sit undiq suspecta. undiq trepida.
omnis qui ad memoriã uenit exquirere. con.¬
traria creditur. Cui gͦ tranquillitas secur¬
tatis deest. Huec ꝓcul ditbio terroris sonits
semꝑ in aurib est. Et sepe contingit. ut talia
cuilibet ꝓximus suus simpliciter loquatur.
nil aduersũ cogitet. sed cũ pax sit. ille insi¬
dias suspicatũr. quia qui semꝑ dolo agit:
simpliciter erga se agi ñ estimat. Et quia
serptũ est. impiꝰ cum in ꝓfundum uenerit
peccatoꝵ contemnit. inuolutus iniquitatis
suȩ tenebris iam de luce desperat. Unde &
quia dum feriri se undiq insidiis credit. sa¬
lute desperata. semꝑ ad nequitiã excrescit.
Aliquando uͦ iste ꝑuersus etiã suꝑna iudicia
attendit. & suꝑ se hȩc uenire metuit. sed
cum stipendiũ uitȩ p̃sentis quęrit. hȩc eadẽ
iudicia quȩ metuere ceperat. auariciȩ deui-¬
ctus insania contemnit: & quide̾ mori se

Expanded text:
formidat. Fit undique suspecta, undique trepida. formidat. Fit undique suspecta, undique trepida. Omnis qui ad memoriam venit exquirere contraria creditur. Cui ergo tranquillitas securitatis deest, huic procul dubio terroris sonitus semper in auribus est, et saepe contingit, ut tali cuilibet proximus suus simpliciter loquatur, nil adversum cogitet. Sed cum pax sit, ille insidias suspicatur, quia qui semper dolose agit simpliciter erga se agi non aestimat. Et quia scriptum est: « Impius cum in profundum venerit peccatorum, contemnit . » Involutus iniquitatis suae tenebris, jam de luce desperat. Unde etQuia dum feriri se undique insidiis credit, salute dAliquando vero iste perversus etiam superna judicia attendit, et super se haec venire metuit. Sed cum stipendium vitae praesentis quaerit, haec eadem judicia quae metuere coeperat avaritiae devictus insania contemnit. Et quidem mori se
Abbreviated transcription (Latin):
Sed omp̃s d̾s praue agentib ñ solũ uentura
supplicia reseruat. s eoꝵ corda hic etiã dum
delinquunt penis implicat. ut eoipso quo
peccant. semetipsos feriant. ut semꝑ trepidi
semꝑq suspecti. mala ab aliis pati metuant.
quȩ se aliis fecisse meminerunt. Unde adhuc
de hoc impio subdit᷑. Sonitus terroris semꝑ
quia quo innocentiã erga alios exhibet.
nichil est qđ pati ab aliis formidet. Habet
enĩ quasi arcem quandam fortitudinis
simplicitatẽ suam. nec suspectus est pati.
qđ se fecisse ñ meminit. Unde bene per
Salomonẽ dicitur. in timore dñi. fidticia
mens. quasi iuge conuiuiũ. Qtasi enim
continuatio refectionis est. ipsa tranquilli¬
tas securitatis: At contra mens praua semꝑ
in laborib est. quia aut molitur mala
quȩ inferat. aut metuit ne hȩc sibi ab aliis
inferantur. & quicquid contra ꝓximos exco-¬
gitat. hoc contra se excogitari a ꝓximis

Expanded text:
Sed omnipotens Deus prave agentibus non solum ventura Sed omnipotens Deus prave agentibus non solum ventura supplicia reservat, sed eorum corda, hic etiam ubi delinquunt, poenis implicat, ut eo ipso quo peccant semetipsos feriant; ut, semper trepidi semperque suspecti, mala ab aliis pati metuant quae se aliis fecisse meminerunt. Unde adhuc de hoc impio subdquia quo 409 innocentiam erga alios exhibet, nihil est quod pati ab aliis formidet. Habet enim quasi arcem quamdam fortitudinis simplicitatem suam. Nec suspectus est pati quod se fecisse non meminit. Unde bene per Salomonem dicitur: In timore Domini fiducia mens, quasi juge convivium . Quasi enim continuatio refectionis est ipsa tranquillitas securitatis. At contra mens prava semper est in laboribus, quia aut molitur mala quae inferat, aut metuit ne hinferantur, et quidquid contra proximos excogitat, hoc contra se excogitari a proximis
Abbreviated transcription (Latin):
publica. hoc ꝑ acceptã dignitatis potentiam
aliꝰ in ꝓuincia. alius in ciuitate. aliꝰ in domo
ꝓpria. alius ꝑ latentẽ nequitiã hoc exercet
apud se in cogitatione sua. Nec intuet᷑ dñs
quantũ quisq mali ualeat facere. sed quantũ
uelit. & cum deest potestas foras. apud se ty¬
rannus est. cui iniquitas dominatur intus.
quia & si exteriꝰ ñ affligit ꝓximos. intrinsecꝰ
tam̃ habere potestatẽ appetit ut affligat Et
quia omps d̾s corda pensat. iam in eiꝰ oculis
impiꝰ fecit qdđ cogitauit. Ad hoc autẽ conditor
nr̃ latere nos uoluit finẽ nr̃m. ut dum incerti
sumꝰ qnͣdo moriamur. semꝑ ad mortẽ parati
inueniri debeamꝰ. Unde recte postꝗͣ. dictũ est.
cunctis dieb suis impiꝰ suꝑbit. adiungit. &
numerꝰ annoꝵ incertus est tyrannidis eiꝰ.
Ac si aꝑte diceretur. Cur quasi de certo extolli
tur. cuiꝰ uita sub pęna incertitudinis tenet᷑

Expanded text:
publica, hoc est, per acceptam dignitatis potentiam, publica, hoc est, per acceptam dignitatis potentiam, alius in provincia, alius in civitate, alius in domo propria, alius per latentem nequitiam hoc exercet apud se in cogitatione sua. Nec intuetur Dominus quantum quisque mali valeat facere, sed quantum velit. Et cum deest potestas foris, apud se tyrannus est, cui iniquitas dominatur intus, quia etsi exterius non affligit proximos, intrinsecus tamen habere potestatem appetit, ut affligat. Et quia omnipotens Deus corda pensat, jam in ejus oculis impius egit quod cogitavit. Ad hoc autem conditor noster latere nos voluit finem nostrum, ut dum incerti sumus quando moriamur, semper ad mortem parati inveniamur. Unde recte postquam dictum est: Cunctis diebus suis impius superbit, adjungit: Et numerus annorum incertus est tyrannidis ejus. Ac si aperte dictur, cujus vita sub poena incertitudinis tenetur?
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩternũ ducitur. In uita carnis fiduciam
ponit. eaq diu ꝑmanere existimat. quȩ
ad prȩsens tenet. Solidatur in elatione
animꝰ. in despectu adducit᷑ om̃is ꝓpinquus.
quã repentina mors subrẽpat nunquã con¬
siderat. quã sit eiꝰ incerta felicitas nunquã
pensat. Qui si incertitudinẽ fugacis uitę
conspiceret. incerta ꝓcerto nequaꝗͣ teneret.
minime debuisset. etiã si annoꝵ suoꝵ nu¬
merũ certũ habere potuisset. ut sciens quan¬
tũ uiueret. p̾sciret quando se ab elatione
remoueret. At postquã p̃sens uita semp
incerta est. tanto semꝑ mors subripiens tue¬
ri debet. qnͣto nunquã p̃uideri ualet. Bene
autẽ suꝑbiam impii. tyrannidem uocat.
Proprie enĩ tẏrannꝰ dicitur. qui in cõmuni
re publica ñ iure principatur. S sciendũ est.
quia om̃is suꝑbus iuxta modũ ꝓprium tẏran¬
nidem exercet: Nam qđ ĩnunquã aliꝰ in re¬

Expanded text:
in aeternum ducitur. In vita carnis fiduciam in aeternum ducitur. In vita carnis fiduciam ponit, eaque diu permanere existimat quae ad praesens tenet. Solidatur in elatione animus, in despectum adducitur omnis propinquus; quam repentina mors subrepat nunquam considerat; quam sit ejus incerta felicitas nunquam pensat. Qui si incertitudinem fugacis vitae conspiceret, incerta pro certo nequaquam teneret. minime debuisset, etiamsi annorum suorum numerum certum habere potuisset ut, sciens quantum viveret, praesciret quando se ab elatione removeret. At, postquam praesens vita semper incerta est, tanto semper mors subripiens timeri debet, quanto nunquam praevideri valet. Bene autem superbiam impii tyrannidem vocat; proprie enim tyrannus dicitur qui in omni republica non jure principatur: sed sciendum est, quia omnis superbus juxta modum proprium tyrannidem exercet. Nam quod nonnunquam alius in re
Abbreviated transcription (Latin):
gant. Cui uidelicet alieno per unum¬
quẽq transire est. iniquas in corde eiꝰ cogi¬
tationes immittere. Unde & ꝑ ꝓphetȩ uocẽ
de malignis spiritib contra stantẽ animã
dicitur. & dixerunt animȩ tuȩ. incuruare
ut transeamꝰ: Sed eliphaz themanites. qͥa
quxdam narraturus audiri uult. quamuis
multa quȩ dicenda sint sciat. s quia beato
iob dicenda ñ erant nesciat. audiamꝰ senten¬
tias. quas contra beatũ iob ꝓtulit. Nec de
bemꝰ cui. s solũ pensare qͥd dixit. Sequit᷑¬
Cunctis dieb impiꝰ suꝑbit: Solent etiã
electi in quibdam suis cogitationib atq
actib supbire. sed quia electi sunt. cunctis
dieb suis supbire ñ possunt. quia priꝰ quã
uitã finiant. ad humilitatis metũ ab elatio¬
ne corda cõmutant. impiꝰ uͦ dieb suis om̃ib
suꝑbit. quia sic uitã terminat. ut ab elatio¬
ne minime recedat. Circũconspicit qđ
temporalit̾ floret. & pensare negligit quo

Expanded text:
gant. Cui videlicet alieno per unumgant. Cui videlicet alieno per unumquemque transire est iniquas in corde ejus cogitationes immittere. Unde et per prophetae vocem de malignis spiritibus contra stantem animam dicitur: Et dixerunt animae tuae: Incurvare 408 ut transeamus . Sed Eliphaz Themanites quia quaedam narraturus audiri vult, quamvis multa quae dicenda sunt sciat, sed quia beato Job dicenda non erant nesciat, audiamus sententias quas contra beatum Job protulit. Nec enim debemus cui, sed solum pensare quid dixit. Sequitsuis impius superbit. Solent etiam electi in quibusdam suis cogitationibus atque actibus superbire, sed quia elediebus suis superbire non possunt, quia priusquam vitam finiant, ad humilitatis metum ab elatione corda commutant. Impius vero diebus suis omnibus superbit, quia sic vitam terminat, ut ab elatione minime recedat. Circumspicit quod temporaliter floret, et pensare negligit quo
Abbreviated transcription (Latin):
ritate contendant. Unde nunc dicit᷑. osten¬
dam tibi. audi me. Et quia cũ minori au¬
ctoritate docet is qui audita. quã is qui ea
quȩ uiderit loquitur. ut fortiorẽ sibimet
auctoritatẽ eliphaz arroget dicit. qđ uidi
narrabo tibi. Quia uͦ ñnunquam heretici
de damnatis suis patrib confunduntur.
& tam̃ eoꝵ sententias quasi cũ auctoritate
ad mediũ ꝓferunt. ex quoꝵ stulticia iure
reꝓbantur. recte ipsa hereticoꝵ audacia sub
solis data est terra. & ñ transiuit alienꝰ ꝑ eos
Solis suis patrib datam terrã existimant.
quia solos erroꝵ suoꝵ magistros rexisse uera¬
citer ȩccłiam putant. Quis uͦ alienus. nisi
apostata angłs uocatur: Unde & ꝑ psalmistã
de cunctis simul ma lignis spiritib dicitur:
qm̃ alieni insurrexerunt in me. & fortes quȩ¬
sierunt animã meã. Heretici gͥ quia doctoꝵ
suoꝵ corda apostatȩ angło existimant non
fuisse subiecta. transisse ꝑ eos alienũ dene¬

Expanded text:
ritate contendant. Unde nunc dicitur: Ostenritate contendant. Unde nunc dicitur: Ostendam tibi, audi me. Et quia cum minore auctoritate docet is qui audita quam is qui ea quae viderit loquitur, ut fortiorem sibimet auctoritatem Eliphaz arroget, dicit: Quod vidi narrabo tibi. Quia vero nonnunquam haeretici de damnatis suis patribus confunduntur, et tamen eorum sententias quasi cum auctoritate ad medium proferunt, ex quorum stultitia jure reprobantur, recte ipsa haereticorum audacia subisolis data est terra, et non transivit alienus per eos. Solis suis patribus datam terram existimant, quia solos errorum suorum magistros rexisse veraciter Ecclesiam putant. Quis vero alienus nisi apostata angelus vocatur? Unde et per Psalmistam de cunctis simul malignis spiritibus dicitur: Quoniam alieni insurrexerunt in me, et fortes quaesierunt animam meam . Haeretici igitur, quia doctorum suorum corda apostatae angelo existimant non fuisse subjecta, transisse per eos alienum dene
Abbreviated transcription (Latin):
bonis est inutilis. quia dũ se ꝑ praua oꝑa
do execrabilem exhibet. nec illud de eo quod
rectum uidetur placet: Bene autẽ dicitur.
qui bibit quasi aquas iniquitatẽ. Hõc namq
qdđ comeditur cũ mora glutitur. quia mandi¬
tur ut glatiatur. Qd̃ autẽ bibitur tanto ad
glutiendũ morã non habet. quanto nullam
& ad mandendũ necessitatẽ habet. Culpa gͦ
quia ab stulto homine sine ulla retractatio¬
ne ꝑpetratur: quasi aqua iniquitas bibitur.
Qui enĩ illicita sine timore facit. qͣsi potũ
iniusticiȩ. sine obstaculo glutit. Sequitur.¬
Ostendam tibi. audi me. qđ uidi narrabo tͥ
Habent hoc om̃s arrogantes ꝓprium. ut cum
rectũ quid uel parũ senserint. in usum hoc
elationis inflectant. atq unde ꝑ intellectũ
sibimetipsis altiores fiunt. inde ꝑ tumorem.
in foueã elationis cadant. seq doctis doctiores¬
existiment. reuerentiã sibi a melioribus
exigant. & docere sanctiores quasi ex aucto¬

Expanded text:
bonis est inutilis, quia dum se per prava opera bonis est inutilis, quia dum se per prava opera Deo exsecrabilem exhibet, nec illud de eo quod rectum videtur placet. Bene autem dicitur: Qui bibit quasi aquas iniquitatem. Hoc namque quod comeditur cum mora glutitur, quia manditur ut glutiatur. Quod autem bibitur, tanto ad glutiendum moram non habet, quanto nullam et ad mandendum necessitatem habet. Culpa ergo, quia a stulto homine sine ulla retractatione perpetratur, quasi aqua iniquitas bibitur. Quia enim illicita sine timore facit, quasi potum injustitiae sine obstaculo glutit. SequiturOstendam tibi, audi me, quod vidi narrabo tibi. - Habent hoc omnes arrogantes proprium, ut cum rectum quid vel parum senserint, in usum hoc elationis inflectant, atque unde per intellectum sibimetipsis altiores fiunt, inde in foveam elationis cadant, seque doctis doctioreexistiment, reverentiam sibi a melioribus exigant, et docere sanctiores quasi ex aucto
Abbreviated transcription (Latin):
tercidit. Hene autẽ dicitur. cęli ñ st̾ mun-¬
di in conspectu eiꝰ. quia ꝑ semetipsos ante
districtũ dĩ iuudiciũ. nec ipsi esse mundi
ad ꝑfectum possunt. qui mundiciȩ p̾di-¬
immutabilis. & cęli in conspectu illiꝰ ñ st̃
mundi. quis apud se de iusticiȩ oꝑe p̾sumatꝰ
Unde & subditur Quanto magis abhomi¬
nabilis & mutilis homo. qui bibit quasi
aquas inĩquitatẽ: Qui immaculatũ priꝰ
hominẽ. & iustũ ꝑ se posse esse negauerat.
hunc ab hominabilem & inutilẽ appellat
macule. inutilem uͦ ꝓpter iniusticiã imꝑfe¬
ctȩ uitȩ. Qui tam̃ abhominabilis & inuti¬
lis intelligi & aliter potest. Aliquando eni
homo puersus quȩdam recte agere uidetur.
s ꝑ ea que iniqua sunt. etiã ea quȩ eiꝰ recła
sunt destruuntur. & quia multũ do displiceis
mala. neq illa placent quȩ uidentur bona.
Qui gͦ in malis suis do ab hominabilis est. in

Expanded text:
tercidit. Bene autem dicitur: Coeli non sunt muntercidit. Bene autem dicitur: Coeli non sunt mundi in conspectu ejus, quia per semdistrictum Dei judicium, nec ipsi esse mundi ad perfectum possunt, qui munditiae praediest immutabilis, et coeli in conspectu illius non sunt mundi; quis apud se de justitiae opere praesumat? Unde et subditur: « Quanto magis abominabilis et inutilis homo, qui bibit quasi aquas iniquitatem? » Qui immaculatum prius hominem, et justum esse per se posse negaverat, hinc abominabilem et inutilem appellat. maculae, inutilem vero propter injustitiam imperfectae vitae. Qui tamen abominabilis et inutilis intelligi et aliter potest. Aliquando enim homo perversus quaedam recte agere videtur; sed per ea, quae iniqua sunt, etiam ea, quae ejus recta sunt destruuntur. Et cum multum Deo displicent mala, neque illa placent, quae vidQui ergo in malis suis Deo abominabilis est, in
Abbreviated transcription (Latin):
est. cęli enarrant głam di. Qui ꝑ naturã
om̃s in semetipsis ꝓpriam mutabilitatẽ ha¬
bant. s dum immutabili ueritate studiose
semꝑ inherere desiderant. inherendo agunt
ut immutabiles fiant. cumq ad hanc toto
affectu se tenent. qnͣdoq accipiunt ut suꝑ
semetipsos ducti uincant. hoc qđ in semetipsis¬
mutabiles extiterunt. Quid enĩ mutabili¬
tas nisi mors quȩdã est. quȩ dum rem qua¬
libet in aliud immutat. quasi occidit qđ̃
fuerat. ut incipiat esse qd̾ ñ eratꝰ Et de
auctore omniũ scriptũ est. qui solꝰ habet
immortalitatẽ. quia uidelicet in semetipso
solus immutabilis est. de quo per iacobum
dicitur. apud qu̾e non est transmutatio.
nec uicissitudinis obumbratio. Ipsa enim
mutabilitas umbra est. quȩ qͣsi obscuraret.
lucẽ. si hanc ꝑ aliquas uicissitudines ꝑmu¬
taret. Sed quia in do mutabilitas ñ uenit.
nulla ei lumen umbra uicissitudinis in-¬

Expanded text:
est: Coeli enarrant gloriam Dei . Qui per naturam est: Coeli enarrant gloriam Dei . Qui per naturam omnes in semetipsis propriam mutabilitatem habent; sed dum immutabili veritati studiose semper inhaerere desiderant, inhaerendo agunt, ut immutabiles fiant. Cumque ad hanc toto affectu se tenent, quandoque accipiunt ut super semetipsos ducti mutabiles exstiterunt. Quid enim mutabilitas nisi mors quaedam est, quae dum rem quamlibet in aliud immutat, quasi occidit quod fuerat ut incauctore omnium scriptum est: Qui solus habet immutabilitatem , quia videlicet in semetipso solus immutabilis est. De quo per Jacobum dicitur: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio . Ipsa enim mutabilitas umbra est, quae quasi obscuraret lucem, si hanc per aliquas vicissitudines permutaret. Sed quia in Deo mutabilitas non venit, nulla ejus lumen umbra vicissitudinis in
Abbreviated transcription (Latin):
tate. didicerunt. Quoꝵ dicta si om̃ĩa refu¬
tanda essent. eliphar sententiã paulꝰ apłs
minime ꝓtulisset dicens. app̾hendit sapien¬
tes in astutia eoꝵ. Quia gͥ & ea quȩ recta
dicunt. contra beatũ iobꝰ recte ñ dicunt. nos
in eoꝵ dictis & calcemꝰ uitiũ indisgetionis.
& discutiamꝰ uires rectitudinis: Sequitur.
ipso quo dicitur homo. terrenꝰ exprimitur
& infirmꝰ Homo enĩ. ab humo appellatꝰ est.
Et quomodo esse ualet sine macula. qͥ sponte
sua ad infirmitatẽ concidit. factus de terra :
Ubi & additur Et ut iustus appareat. natꝰ
de muliere: Primã quippe uiro iniusticiã.
mulier ꝓpinauit in paradiso. Iuomodo gͦ
iustus aꝓparebit. qui de illa natus est. quȩ in-¬
iusticiȩ ꝓpinatrix extitit Sequitur
Ecce inter scõs eiꝰ nemo iminutabilis. &
cȩloꝵ nomine repetiit. qđ scõꝵ priꝰ appella¬
tione signauit. Nam de eisdem scĩs scriptũ

Expanded text:
tate didicerunt. Quorum dicta si omnia refutate didicerunt. Quorum dicta si omnia refutanda essent, Eliphaz sententiam Paulus apostolus minime protulisset, dicens: Apprehendit sapientes in astutia eorum . Quia igitur et ea quae recta dicunt contra beatum Job recte non dicunt, nos in eorum dictis et calcemus vitium indiscretionis, et discutiamus vires rectitudinis. Sequitur: ipso quo dicitur homo, terrenus exprimitur et infirmus. Homo enim ab humo appellatus est. Et quomodo esse valet sine macula, qui sponte sua ad infirmitatem cecidit, factus de terra? Ubi et additur: « Et ut justus appareat homo natus de muliere. » Primam quippe viro injustitiam mulier propinavit in paradiso. Quomodo ergo justus apparebit, qui de illa natus est, quae injustitiae propinatrix exstitit? Sequitur: « Ecce inter sanctos Dei nemo immutabilis, et coelorum nomine repetiit quod sanctorum prius appellatione signavit. Nam de eisdem sanctis scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
ctus. ad extremitatẽ ꝑuenisset uitȩ. in ora¬
tione compunctꝰ dixit. obsecro dñe. memen¬
to queso quomodo ambulauerim corã te
in ueritate. & in corde ꝑfecto. Nec tamen
dñs hanc confessionẽ ꝑfectionis eiꝰ despexit
aut renuit. quẽ mox in suis precib exaudi¬
uit. Ecce phariseus se iustificauit in opere.
erechias iustũ se asseruit etiã in cogitatio¬
ne. atq unde ille offendit. inde iste dm̃n pla¬
cauit. Cur itaq hoc. nisi quia om̃ps dõ
singuloꝵ uerba a cogitationib pensat. &
in eiꝰ aurib supba non sunt. quȩ humili
corde ꝓferuntur: Unde beatꝰ iob cũ sua
opa protulit. contra dm̃ nullo mͦ tumuit.
quia ea quȩ ueraciter fecerat humilit̾ dixit.
Sed solent heretiei erroꝵ suori dictis. uera
aliqua ꝑmiscere. Et amici beati iob qu̾auis
in rep̃hensione eiꝰ om̃imodo fallant᷑ posst̾
tam̃ & quȩdam uera dicere. quȩ ex illiꝰ assidui¬

Expanded text:
ctus ad extremitatem venisset, in oractus ad extremitatem venisset, in oratione compunctus dixit: Obsecro, Domine, memento quomodo ain veritate et in corde perfecto . Nec tamen Dominus 406 hanc confessionem perfectionis ejus despexit, aut renuit, quem mox in suis precibus exaudivit. Ecce Pharisaeus se justificavit in opere, et Ezechias justum se esse asseruit etiam in cogitatione, atque unde ille offendit, inde iste Dominum placavit. Cur itaque hoc, nisi quia omnipotens Deus singulorum verba a cogitationibus pensat, et in ejus auribus superba non sunt quae humili corde proferuntur? Unde beatus Job, cum sua opera protulit, contra Deum nullo modo tumuit, quia ea quae veraciter fecerat humiliter dixit. Sed solent haeretici errorum suorum dictis vera aliqua permiscere, et amici beati Job quamvis in reprehensione ejus omnimodo fallantur, possunt tamen et quaedam vera dicere, quae ex illius assidui
Abbreviated transcription (Latin):
tra dm̃ sp̃s tuus. ut ꝓferas de ore tuo
huiuscemodi sermones: Plerumq iusti
aliquib necessitatib afflicti. sua oꝑa co-¬
guntur fateri. Qđ̾ beatus iob fecerat.
quẽ post iusticiam flagella deprimebant.
Sed cum eoꝵ dicta iniusti audiunt. hȩc ꝑ
elationẽ potis. quã ꝑ ueritatẽ existimant
plata. Ex suis enĩ cordib uerba
iustoꝵ pensant. & dici humiliter posse
uera bona ñ estimant: Sicut enĩ grauis
culpa est. sibi hoc hominẽ arrogare qđ ñ
est. sic plerũq culpa nulla est. si humiliter
bonũ dicat qđ est. Unde & sepe contingit.
ut iusti & inusti habeant uerba similia.
s tam̃ semꝑ cor longe dissimile: & ex quib
dictis dñs ab iniustis offenditur. in eisdem
qͦ a iustis placatur. Nam phariseus ingres¬
sus templũ dicebat. ieiuno bis in sabbato.
decimas do omniũ quȩ possideo. s iustifica¬
tus magis publicanꝰ quam ille exiit.
Erechias qͦ rex cũ molestia corporis affli-¬

Expanded text:
tra Deum spiritus tuus, ut proferas de ore tuo hujuscemodi sermones? - Plerumque justi aliquibus necessitatibus afflicti, sua oguntur fateri, quod beatus Job fecerat, quem post justitiam flagella deprimebant; sed cum eorum dicta injusti audiunt, haec per elationem potius quam per veritatem existimant prolata. Ex suis enim cordibus verba justorum pensant, et dici humiliter posse verba bona non existimant. Sicut enim gravis culpa est sibi hoc hominem arrogare quod non est, sic plerumque culpa nulla est, si humiliter bonum dicat quod est. Unde saepe contingit ut justi et injusti habeant verba similia, sed tamen semper cor longe dissimile, et ex quibus dictis Dominus ab injustis offenditur, in eisdem quoque a justis placatur. Nam Pharisaeus ingressus templum dicebat: Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo, sed justificatus magis publicanus quam ille exiit . Ezechias quoque rex cum molestia corporis affli