comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
monasterii patrẽ dignatꝰ est mons¬
trare miracłm. Nam dũ iussione põ¬
tificis mei inconstantin opolitane
urbis palatio responsis eccłiasticis
deseruirẽ: illic adme isdem uenera¬
bilis marimianꝰ caritate exigente
cum fr̃ib uenit. Q ui dum admo
hensus: in estimabili ordineatꝙ ĩ¬
usitato miracło erga se cũctosꝙ qͥ
cum eo aderant om̃ipotentis di et
iram cognouit et grãm. Nam cum
in eoꝵ morte uentoꝵ nimietatib
ui ꝑditi arbor abscisa ẽ. uela inun¬
nimiis fluctib ab om̃i fuerat sua
cõpage dissolutum. Rimis itaq pa¬
tentib intrauit mare. atq usꝙ a
suꝑiores tabulas impleuit nauem: ita
ut non tam nauis int̾ undas. quani
unde iam intra naue̾ ẽẽ. uid̾ent᷑: ẽũc
ineadem naui residentes nõ iamex
mortis uicinia s ex ip̃a eus p̾sen

Expanded text:
monasterii Patrem, dignatus est monstrare miraculum. Nam dum jussione pontificis mei in Constantinopolitanae urbis palatio responsis ecclesiasticis deservirem, illuc ad me idem venerabilis Maximianus charitate exigente cum fratribus venit. Qui hensus, inaestimabili ordine atque inusitato miraculo erga se, cunctosque qui secum aderant omnipotentis Dei et iram cognovit et gratiam. Nam cum in eorum morte ventorum nimietatibus avi perditi, arbor abscissa est, vela in unssatum fluctibus ab omni fuerat sua compage dissolutum. Rimis itaque patentibus, intravit mare, atque usque superiores tabulas implevit; ita ut non magis navis inter undas quam undae jam intra navim esse viderentur. Tunc in eadem navi residentes, non jam ex mortis vicinia, sed ex ipsa ejus prae
Abbreviated transcription (Latin):
magnas uoces scilicet ut insanus
ederet. cunctosꝙ egrotos in nen¬
sis clamorib ꝑturbaret. ita ut
uulli caꝑe somuũ liceret: fiebat
res ualde miserabilis. quia unde
iuius male: in de om̃s deteriꝰ habe¬
bant. Seo sicut ut pͥus areu̾entissi
mo florido ep̃o. qui tũc cum p̾dicto
prb̃o illic ꝑit̾ manebat. et pꝰ a pue¬
ro qui nocte eadem egrotantib ser¬
lectũ frenetici silenter accessit᷑ et
suꝑ eum positis manib orauit. Mox¬
q illũ meliꝰ habentẽ tulit. atꝙ in su¬
ꝑiora domus secum adoratoriũ dux̃
ubi pro eo liberiꝰ orationi incubuit
et statim eum sanũ ad lectũ ꝓpͥum
redux̃. ita ut nullas ulteriꝰ uoces
ederet. neꝙ egrotoꝵ quẽ piam aliqͦͣ
clamore turbaret. nec iam egritu¬
dinẽ auxit alienam. qui ꝑfecte rece¬
pat uiencẽ suam. Ex quo eiusuno
tacto didicimul. ut deeo illa oĩa
audita credemꝰ. petrꝰ ¶agna uite
edificatõ est uidere uiros mira faci¬

Expanded text:
magnas voces, scilicet ut insanus, magnas voces, scilicet ut insanus, ederet, cunctosque aegros immensis clamoribus perturbaret, ita ut nulli illic capere somnum liceret, fiebat res valde miserabilis, quia unde unus male, inde omnes deterius habebant. Sed sicut et prius a reverentissimo viro Florido episcopo, qui tunc cum praedicto presbytero illic pariter manebat, et post a puero qui nocte eadem aegrotantibus serlectum phrenetici silenter accessit, et super eum positis manibus oravit. Moxque illum melius habentem tulit, atque in superiora domus secum ad oratorium duxit, ubi pro eo liberius orationi incubuit, et statim eum sanum ad lectum proprium reduxit, ita ut nullas ulterius voces ederet, nec jam aegrotorum quempiam aliquo clamore perturbaret; nec jam aegritudinem auxit alienam, qui perfecte receperat mentem suam. Ex quo ejus uno facto didicimus ut de eo illa omnia audita crederemus. PETR. Magna vitae aedificatio est, videre viros tam mira faci
Abbreviated transcription (Latin):
Itatis atꝙ scĩtatis ẽ: oilectioni tue
in cognitũ nõ est. Hicmͥ ẽẽ apudse
prb̃m quẽdã amautiũ noĩe. p̾cipue
simplicitatis narranit uirũ: quẽ hoc
here uirtutis ꝑhibet. ut apłoꝵ more
manũ suꝑ egrotos ponat. et salutẽ
restituat: et quãlib uehemens egri¬
tudosit. ad tactũ illiꝰ abscedat Qũe
etiam hoc hẽre miraculi ad iunxit.
quia in qua libet loco quauis iuma¬
nissime asꝑitatis serpentẽ repperit
mox ut eum signo crucis signaue¬
rit extinguit. ita ut uirtute crucis
qmͣ iir d̾i digito ediderit. disruptis
uscerib moriat᷑. quẽ siquãdo serpẽs
inforamine fugerit: signo crucis os
foraminis benedicit. statimq exfora¬
mine. serpens iam mortuus trahitur
Quẽ tante uirtutis uirũ. ip̃e etiã iud̾e
curaui: eũꝙ ad me deductũ iuinfir¬
moꝵ domo paucis dieb mane uolui:
egrotos alios mente captꝰ iacebat.
qũe medici greco uocabulo freneti¬
cũ appellant. qui nocte quadam cũ

Expanded text:
 dilectioni tuae incognitum non est. Hic mihi esse apud se presbyterum quemdam Amantium nomine praecipuae simplicitatis narravit virum; quem hoc habere virtutis perhibet, ut apostolorum more manum super aegros ponat, et saluti restituat, et quantumlibet vehemens aegritudo sit, ad tactum illius abscedat. Quem hoc etiam habere miraculi adjunxit, quia in quolibet loco quamvis immanissimae asperitatis serpentem repererit, mox ut eum signo crucis signaverit, exstinguit, ita ut virtute crucis quam vir Dei digito ediderit, diruptis visceribus moriatur. Quem si quando serpens in foramine fugerit, signo crucis os foraminis benedicit, statimque ex foramine serpens jam mortuus trahitur. Quem tantae virtutis virum ipse etiam videre curavi, eumque ad me deductum in infirmorum domo paucis diebus manere volui, aegros alios mente captus jacebat, quem medici Graeco vocabulo phreneticum appellant. Qui nocte quadam cum
Abbreviated transcription (Latin):
edificatõnẽ suam: quib dam u̾o con¬
tingere ad edificatõnem audientiũ
solet.Nanus de quo inomeliis corã
ppło iam narrasse me memini. inquie¬
tus ualde cheodorus nomine puer
Bona aũt nõsolumn face̾ s etiam
audire nõpotat. Nũquã se adscẽ ꝯ
uersationis hĩtum uenire iurãdo
irascendo deridendo testabat᷑. In
hac aũt pestilentia que nuꝑ huiꝰur¬
bisppłm magna exparte cõsup̃sit. ꝑ¬
cussus in inguine est: ꝑ ductusꝙ ad
mortẽ. Cumq extremũ sp̃m agẽt
c̃uenerũt frẽs. ut egressũ illiꝰ orã¬
do proteg̾ent. Iam corpꝰ eius ab ex¬
trema fuerat parte premortuũ. in
solo tantũ modo pectore nitalis ad¬
huc calor anhelabat. Cuncti autẽ
frẽs tanto pro eo ceperunt entxins
orare: quanto eum iamuidebant sb̃
celeritate discedere. Cum repente
cepit idem fr̃ib adsistentib clama

Expanded text:
o contingere ad aedificationem audientium solet. Nam is de quo in Homiliis coram populo me narrasse jam memini, inquietus valde. Theodorus nomine, puer  non solum facere, sed etiam audire non poterat. Nunquam se ad sanctae conversationis habitum venire, jurando, irascendo, deridendo, testabatur. In hac autem pestilentia, quae nuper hujus urbis populum magna ex parte consumpsit, percussus in inguine, 1644 perductus est ad mortem. Cumque extremum spiritum ageret, convenerunt fratres, ut egressum illius orando protegerent. Jam corpus ejus ab extrema fuerat parte praemortuum, in solo tantummodo pectore vitalis adhuc calor anhelabat. Cuncti autem fratres tanto pro eo coeperunt enixius orare, quanto eum jam videbant sub celeritate discedere. Cum repente coepit eisdem fratribus assistentibus a
Abbreviated transcription (Latin):
galib uestib fecit: qm quasi in ꝑso¬
na sua ꝑgere ad dĩ homunẽ p̾cepit. iu
cuius obsequio tres qui sibi p̾ceteris
ad her̾e consueuerant comites misit.
scilic uul fruderic. et blindin: ut ante
serui d̃i oculos ip̃m ẽẽ regẽtotilã si¬
nulantes. euis lateri obambularẽt.
cui alia quoq obsequia atꝙ spatarios
p̾buit. ut tam ex hisdẽ obsequiis qͣm
expur pureis uestib rex ẽẽ putaret᷑.
Cumq rigo decoratꝰ uestib obseq̃nti¬
um freqñtia comitatꝰ. monastiũ fuis¬
s ingressus: iur d̃i eminꝰ sedebat. eluẽ
uenientẽ c̃spiciens cũ iam abeo au¬
diri potuisset. clamauit dicens. Pone
fili pone hoc quod portas nõ est tuũ
Qui rigo protinus int̾ram cecidit. et
qͥa tanto uiro illud̃e p̾sũsiss expauit.
oẽsq qui cum eo ad dĩ hoĩem uenie¬
bant. t̾re consternati sunt. Surgẽtes
aũt ad eum ꝓpinquare minime p̾fũ¬
pserũt. s ad suũ regẽ reu̾si nũtia¬

Expanded text:
galibus fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cuius obsequio tres, qui sibi prae ceteris adherere consueverant, comites misit, scilicet Vul, Ruderic et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum esse regem Totilam simulantes, eius lateri obambularent. Cui alia quoque obsequia atque spathari praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. isdem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus, monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum iam ab eo audire potuisset, clamavit, dicens: 'Pone, fili, pone; hoc quod portas non est tuum'. Qui Riggo protinus in terram cecidit et, quia tanto viro inludere praesumpsisset, expavit. Omnesque qui cum eo ad Dei hominem veniebant; terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
xit. ꝑ hũc regẽ ciuitas ista destruet᷑:
ut iam ampliꝰ nõ inhĩtet᷑. Cui iurdo¬
mini respondit. Roma agentib nõ
ext̾minabit᷑. s tẽpestatib choruscis
tbinib ac t̾re motu fatigata ĩsem¬
ip̃a marcescet. Cuiꝰ ꝓphetie nustĩa.
nob̾ iam fcã sũt luce clariora: qui iu
hac urbe dissoluta menia. euersas
domus. destructas eccłias tͣbine cer¬
nimꝰ. eiusq edificia longe semo las¬
sata qr ruinis crebrescentib ꝓster¬
nant᷑ iudemꝰ: quãuis hoc honoratꝰ
eus discipłus cuiꝰ michi relatõne
cõꝑtũ ẽ. ne qͣꝙͣ ex ore illiꝰ audisse se
ꝑhibet s quia hoc dixĩt. dictũ sibi a

Expanded text:
xit: Per hunc regem civitas ista destruetur, xit: Per hunc regem civitas ista destruetur, ut jam amplius non inhabitetur. Cui vir Domini respondit: Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus coruscis, et turbinibus, ac terrae motu fatigata, in semetipsa marcescet. Cujus prophetiae mysteria nobis jam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas domos, destructas ecclesias turbine cernimus, ejusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebrescentibus prosternantur, videmus. Quamvis hoc Honoratus ejus discipulus, cujus mihi relatione compertum est; nequaquam ex ore illius audisse se perhibet; sed quia h
Abbreviated transcription (Latin):
bis t̾q diceret surge. s ip̃e ante eũde¬
xp̃i dñi famulus ꝑsemet ip̃m digna¬
tus acced̾e ẽ ad regẽ ꝓstratũ. Quẽ
de t̾ra leuauit. de suis actib incre¬
pauit: atq in paucis sermonib cũc¬
ta que illi erant uentura p̾m̃tiauit
dicens. Multa mala facis. multa fe¬
cisti iã aliqñdo ab iniqͥtate cõpescere.
Et qͥdẽ romã ingressus es mare tũs¬
turꝰ. nouẽ annis regnabis. decimo mo¬
rieris. Q uib auditis rex uehem̃t̾ t̾ri¬
tus oratione petita recessit. atq ex il¬
lo iã temꝑe. minꝰ crudelis fuit. Cũ nõ
pꝰ multa romã adiit.atꝙ ad siciliã
ꝑrexit. Anno aũt regni sui decimo:
omipotentis d̃i iudicio regnũ cum
uita ꝑdidit. Pret̾ea autistes canusine
eccl̾ie ad eũdem dĩ famulũ uenire cõ¬
sueuerat: quẽ ꝓmerito uite sue uir
d̾i ualde diligebat. Is itaq dũcũ illo
de ingressu regis totile ⁊ romane
urbis ꝑditõne colloquiũ heret. di¬

Expanded text:
iceret: 'Surge', sed ipse ante cum eChristi domini famulus per semet ipsum dignatus accedere est ad regem prostratum. Quem de terra levavit, de suis actibus increpavit atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant Ventura praenuntiavit, dicens: 'Multa mala facis, multa fecisti; iam aliquando ab iniquitate conpescere. Et quidem Romam ingressurus es, mare transturus; novem annis regnas, decimo morieris'. Quibus auditis, rex vehementer territus, orationem petita, recessit, atque ex illo iam tempore minus crudelis fuit. Cum non multum post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo omnipotentis Dei iudicio regnum cum vita perdedit. Praeterea antestis Canusinae ecclesiae ad eundem Domini famulum venire consueverat. Queito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquium haberet, di
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad cellam. Presentatꝰ aũt uene¬
petiit.S mox ei uir sc̃s hoc qͦd ĩuia
egerat imꝓpauit dicens. Q uidẽ. fr̃¬
Malignꝰ sp̃c qui tibi ꝑ conuiatorẽ tu¬
um locutꝰ est. semel tͥ ꝑsuad̾e nõ po¬
tuit. scd̃o nõ potuit. t̾ciosuasit. et te
ad hoc quod uoluit suꝑauit. Tũcille
euis pedib ꝓue lutꝰ tanto mag cepit
culpam deflere et erubesce. qͣnͣto se
cognouit etiam absentẽ inbenedic¬
ti patris oculis deliquisse. petiꝰ Ego
scĩ uiri p̾cordiis. helisei sp̃m uideo
inẽẽ. qui absenti discipło p̾sens futit
quatuiꝰ adhuc maiora agnoscas. Go
ad eius monast̾ium ꝑgens paulo lõgiꝰ
substitit: ei ꝙ se uenturũ ẽẽ. nũtia¬
uit. Cui dũ ꝓtunꝰ mandatũ de mona¬
stio fuisset ut ueniret. Ip̃e sicut ꝑfi¬
de mentis fuit anuir dñi sp̃m ꝓphe

Expanded text:
pervenit ad cellam. Praesentatus autem venepervenit ad cellam. Praesentatus autem venepetiit: sed mox ei vir sanctus hoc quod in via egerat improperavit, dicens: Quid est, frs, qui tibi per conviatorem tuum locutus est, semel tibi persuadere non potuit, secundo non potuit, at tertio suasit, et te ad hoc quod voluit superavit? Tunc ille ejus pedibus provolutus, tanto magis coepit culpam deflere et erubescere, quanto se cognovit etiam absentem in Benedicti Patris oculis deliquisse. Petr. Ego sancti viri praecordiis Elisaei spiritum video inesse, qui absenti discipulo praesens exstitus adhuc majora cognoscas. Gotad ejus monasterium pergens, paulo longius substitit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monasterio fuisset ut veniret, ipse, sicut perfidae mentis fuit, an vir Dei prophe
Abbreviated transcription (Latin):
tiniani euis monachi cuiꝰ suꝑius
memoriã feci uir erat laicͦs religio¬
sus. Qui ut serui d̃i orationẽ ꝑciꝑet
et germanũ frem uid̾et. anus singu¬
lis de loco suo ad cellam eius ieunꝰ
uenire cõsueuerat. Q uadã gͥ die dũ
it admonasteriũ faceret. sese illi alt̾
uiator adiuuxit. qui sumendos initi¬
uere portabat cybos. Cumꝙ iam ho¬
ra tardior excreuisset dixit. Ueni fr̃.
sumamꝰ cybũ ue lassem inuia. Cui
S cum post hec aliquãtulũ itineris
spacium egissent: rursus ad monuit
ut manducarent. Consentire noluit.¬
qui ieiunus ꝑuenire decreuerat. Ca¬
cuit quidẽ qui ad manducandũ inui¬
rent. et eos tardior hora fatigaret.
ambulantes inuenerũt intinere p᷑¬
tum. et fontem: et queꝙ poterant
ad reficiendũ corpꝰ debia lecta uideri.
Cunc cõuiator ait. Ecce aqua. eccepͣ¬
tum. ecce amenꝰ locus inquo possumꝰ
refici et parũ quiesc̾e. ut ualeamꝰ it̾
ur̃m pꝰmodũ incolumes explere. Cũ

Expanded text:
tiniani ejus monachi, cujus superius memoriam feci, vir erat laicus, sed religiosus. Qui ut servi Dei orationem perciperet, et germanum fratrem videret, annis singulis de loco suo ad cellam ejus jejunus venire consueverat. Quadam igitur die dum iter ad monasterium faceret, sese illi alter viator adjunxit, qui sumendos cibos in itinere portabat. Cumque jam hora tardior excrevisset, dixit: Veni frater, sumamus cibum, ne lassemur in via. Cui Sed cum post hoc aliquantulum itineris spatium egissent, rursus admonuit ut manducarent. Noluit consentire qui jejunus pervenire decreverat. Tacuit quidem qui ad manducandum invirent, et eos tardior hora fatigaret ambulantes, invenerunt in itinere pratum et fontem, et quaeque poterant ad reficiendum corpus delectabilia videri. Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce pratum, ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum quiescere, ut valeamus iter nostrum postmodum incolumes explere. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
uerũt: ⁊ ꝓtinꝰ abscesserũt. Quoꝵ. eqͥ
tanto cursu illũ quẽ priꝰ transireñ
poterant fluuiũ transierũt: ac si
ille fluminis alueus a quã mintme
hẽret. Sic ꝙ fcm̃ est ut dũ seruo dei
unꝰ suus equus reddit᷑: om̃s singuloᷤ¬
ꝑtib bucellenꝰ cũ francis uenit. De
monastĩo uͦ p̾fa ti d̾i famuli rumor
exierat: qd̾ multas pecunias hẽret.
Ingressi oeatoriũ franci. ceperũt
senientes lib̾tinũ q̃rere. lib̾tinũ cla¬
cebat. Mira res ualoe. Querentes
senientesq franci: in ip̃m ingredi¬
entes imping ebant. et ip̃m uidere
ũõ poterant. sicꝙ sua cecitate fru¬
strati: amonastĩo uacui sũt regressi.

Expanded text:
verunt et protinus abscesserunt. Quorum equi verunt et protinus abscesserunt. Quorum equi tanto cursu illum quem prius transire non poterant fluvium transierunt, acsi ille fluminis alveus aquam minime haberet. Sicque factum est, ut, dum servo Dei unus suus caballus redditur, omnes a singulpartibus Buccellinus cum Francis venit. De monasterio vero praefati Dei famuli rumor exierat, quod multas pecunias haberet. Ingressi oratorium Franci, coeperunt saevientes Libertinum quaerere, Libertinum clacebat. Mira valde res: quaerentes saevientesque Franci, in ipso ingredientes inpingebant et ipsum videre non poterant. Sicque sua caecitate frustrati, a monasterio vacui sunt reversi.
Abbreviated transcription (Latin):
bent̾ ferens: etiã flagellũ qd̾ tene¬
bat diripientib obtulit dicens. Tol¬
lite: ut hẽatis qͣlit̾ hoc iuñtũ ii¬
uare ualeatis. Quib dictis ꝓtinꝰ se
in orationẽ dedit. Cursu aũt rapido
p̾dicti ducis ex̾citꝰ ꝑuenit ad fluuiũ
uoĩe uult᷑nũ: ibiq equos suos cepe¬
cruentare. sed tam̃ eqͥ u̾bi̾b cesicalca¬
rib cruentati. fatigari pot̾ant. mo¬
ueri nõ poterãt. Sicꝙ aquã fluminiꝰ
tang̾e. quasi mortale p̾cipiciũ ꝑtre¬
mescebant. Cumq diu cedendo sesso¬
res singuli fatigarent᷑. unꝰ eoꝵ intu¬
lit: quia ex culpa quã seruo d̃i inuia
fecerant. illa sui itiueris dispendia
tolerabant. Qui statĩ reu̾si post se
lib̾tinũ reꝑiunt: in oratione ꝑstratũ
Cui cũ dice̾nt. surge tolle cabellũ tuũ.
ille respondit. Ite cũ bono: ego opus
cabello ñ hẽo: descendentes uͦ. inuitũ
eũ incabellũ de quo deposuerãt leua¬

Expanded text:
benter ferens, etiam flagellum quod tenebenter ferens, etiam flagellum quod tenebat diripientibus obtulit, dicens: 'Tollite, ut habeatis qualiter hoc iumento minare'. Quibus dictis, protinus se in orationem dedit. Cursu autem rapido praedicti ducis exercitus pervenit ad fluvium nomine Vulturnum; ibi equos suos coepecruentare. Sed tamen equi verberibus caesi, calcaribus cruentati, fatigari poterant, moveri non poterant; sicque aquam fluminis tangere quasi mortale praecipitium pertimiscebant. Cumque diu caedendo sessores singuli fatigarentur, unus eorum intulit, quia ex culpam, quam servo Dei in via fecerant, illa sui iteneris dispendia tolerabant. Qui statim reversi post se, Libertinum reperiunt in orationem prostratum. Cui cum dicerent: 'Surge, tolle caballum tuum', ille respondit: 'Ite cum bono, ego opus caballi non habeo'. Discendentes vero, invitum eum in caballo, de quo deposuerant, leva
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑali apło docuit. eũ corpalit̾ int̾
disciplos aggregauit: s quẽ intrin¬
secus docebat: ex trinsecus qͥsi ĩsua
lib̾tate reliquerat. Sic moyses in he¬
dicit: qd̾ ꝑ hominẽ nõ cognouit. b
hec ut p̾diximꝰ in firmis uenerãda
sũt ñ imitenda. petr Placet qd dicis.
S peto: ut mͥ dicas si tantꝰ hic pat̾
aliquẽ imitatorẽ sui discipłm re¬
ir reu̾entissimꝰ lib̾tinꝰ qui regis
tõtile tẽpe eiusdẽ fundensis mo-¬
uasterii p̾positꝰ fuit. in discipula¬
tu illiꝰ conu̾satus atq eruditꝰ est.
de quo quãuis uirtutes multas
plurimoꝵ narratio certa uulgauit.
p̾dictus tam̃ laurentiꝰ religiosus
uir qui nc̃ suꝑẽ. et en p̃o intp̃e fa¬
miliarissimꝰ fuit. multa mͥ de illoᷤ
dice cõsueuit. Ex quib ea que reco¬
lo: panca narrabo. In eadẽ ꝓuinci¬
a samnii quã supͣ memoraui. isdẽ
uir ꝓutilitate monastii carpebat
iter. Cumq darida gothorũ rexcũ
ꝓiectus ẽ & ium̃ti ꝑditi dapnũ le¬

Expanded text:
apostolos docuit, eum corporaliter inter discipulos aggregavit; sed quem intrinsecus docebat, extrinsecus quasi in sua libertate reliquerat. Sic Moyses in eredicit , quod per hominem non cognovit. Sed haec, ut praediximus, infirmis veneranda sunt, non imitanda. PETR. Placet quod dicis; sed peto ut mihi dicas si tantus hic Pater aliquem sui imitatorem discipulum reVir reverentissimus Libertinus, qui regis Totilae tempore eiusdem Fundensis monasterii praepositus fuit, in discipulatu illius conversatus atquo cruditus est. De quo quamvis virtutes multas plurimorum narratio certa vulgaverit, praedictus tamen Laurentius religiosus vir, qui nunc superest et ei ipso in tempore familiarissimus fuit, multa mihi de illo dicere consuevit. Ex quibus ea quae recolo, pauca narrabo. In eadem provincia Samnii, quam supra memoravi, isdem vir pro utilitate monasterii carpebat iter. Dumque Darida Gothorum comis cproiectus est. Qui iumenti perditi damnum li
Abbreviated transcription (Latin):
obedientiã subiectis imꝑet. quã pre¬
latis nõ nouit exhibere. S tam̃ at ñ
uõꝙͣ. qui ita ꝑmagisteriũ sp̃e intrin¬
secꝰ docent᷑ ut et si eis exteriꝰ huma¬
ui magistĩi disciplina desit. magr̃i
intimi censura nõ desit. Q uoꝵ tñ li¬
bertas uite / ab infirmis in exẽplum
nõ ẽ trahenda: ne dũ seqͥsꝙ similiter
scõ sp̃u ĩpletũ p̾sumit. discipłs hoĩs
ẽẽ despiciat. et magr̃ erroris fiat
Mens aũt q̃ diuino sp̃u implet᷑. hab
euidentissime signa sua uirtutes sci¬
licet ⁊ humilitatẽ. Que siuitraꝙ ĩ mna¬

Expanded text:
am praelatis non novit exhibere. Sed tamen sunt nonnulli qui ita per magisterium Spiritus intrinsecus docentur, ut etsi eis exterius humani magisterii disciplina desit, magistri intimi censura non desit. Quorum tamen libertas vitae ab infirmis in exemplum non est trahenda, ne dum se quisque similiter sancto Spiritu impletum praesumit, discipulus hominis esse despiciat, et magister erroris fiat. Mens autem quae divino spiritu impletur, habet evidentissime signa sua; virtutes scilicet et humilitatem, quae si utraque
Abbreviated transcription (Latin):
montis latus ueniens totiꝰ ruinã cel¬
le omniũꝙ fr̃m int̾itũ minabat᷑ Quã
cũ uenientẽ de suꝑ uir sc̃s uidiss freꝙ̃¬
ti uoce xp̃i nom̃ inuocans. extensa mox
dextera ei signũ crucis opposuit: eãꝙ
inip̃o deuexi montis lat̾e cadentẽsix̃.
sicut religiosus uir laurentiꝰ ꝑhib.
et q locꝰ nõ fuerat qͦin here̾ potuiss.
aspicit᷑ ita ut ũc usꝙ montẽ c̾nẽtib
casura pend̾e uideat᷑. petiꝰputamꝰ hic
tã egregiꝰ uir: ut pꝰ magist̾ discipłoꝵ
fieret. prius habuit magistrũ: bõsle
audiu: s lege ñ stringit᷑ sc̃ĩ sp̃s dom̃i.
usus quidẽ recte ꝯu̾sationis ẽ. ut p̾

Expanded text:
montis latus veniens, totius ruinam celmontis latus veniens, totius ruinam cellae, omniumque fratrum interitum minabatur. Quam cum venientem desuper vir sanctus vidisset, fre nomen Christi invocans, extensa mox dextera signum ei crucis opposuit, eamque in ipso devexi montis latere cadentem fixit, sicut religiosus vir Laurentius perhibet. Et quia locus ei non fuerat quo inhaerere potuisset, aspicitur ita ut hucusque montem cernentibus, casura pendere videatur. PETR. Putamus, hic tam egregius vir, ut post magister discipulorum fieret, prius habuit magistrum? GREGOR.audivi, sed lege non constringitur sancti Spiritus donum. Usus quidem rectae conversationis est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
consueuerãt. nõ uidi. S cũ his ẜmõib
honoratꝰ irrideret᷑: repente incõui¬
uio aqͣ ad minist̾iũ defuit. Cũ situla
lignea sicut illic mos ẽ mancipiũ ad
fontẽ ꝑrexit. Dũ ꝙ hauriret aquã.
piscis situłã intrauit: reu̾sũq manci¬
pium añ ora discũbentiũ pisc̾e cũ aqͣ
fuoit: qui ad totiꝰ diei uictũ potuiss
honorato suffic̾e. Mirati om̃s. totaq
illa parentũ irrisio cessauit. Ceꝑe
uãꝙ in honorato uenerari abstinẽtiã.
quã añ deridebant. Sic ꝙ a dĩ hõie.
irrisionis det̾sit obprobria: piscis de
monte. Qui cũ magnis uirtutib cres¬
c̾et. ap̾dicto dño suo lib̾tati donatꝰ ẽ
atq in eo loco qͥ fundis d̾r monast̾iũ
construx̃. in quo ducentoꝵ ferme mo¬
nachoꝵ pat̾ extitit. Ibiꝙ uita illiꝰ cir¬
cũ quaq exẽpla eximie ꝯu̾sationis de¬
dit. Nan quadã die ex eo monte qͥ eiꝰ
monast̾io in excelsũ ꝓminet: ingẽtis
saxi moles erupta ẽ. Que ꝑ deuexũ

Expanded text:
non videri. Sed cum his sermonibus Honoratus irrideretur, repente in convivio aqua ad ministerium defuit; et cum situla lignea, sicut illic moris est, mancipium ad fontem perrexit. Dumque hauriret aquam, piscis situlam intravit. Reversumque mancipium ante ora discumbentium piscem cum aqua fudit, qui ad totius diei victum potuisset Honorato sufficere. Mirati omnes, totaque illa parentum irrisio cessavit. Coepere namque in Honorato venerari abstinentiam, quam ante deridebant; sicque a Dei homine irrisionis detersit opprobria piscis de monte. Qui cum magnis virtutibus cresceret, a praedicto domino suo libertate donatus est, atque in eo loco qui Fundis dicitur, monasterium construxit, in quo ducentorum ferme monachorum Pater exstitit, ibique vita illius circumquaque 156 exempla eximiae conversationis dedit. Nam quadam die ex eo monte qui ejus monasterio in excelso prominet ingentis saxi moles erupta est, quae per devexum
Abbreviated transcription (Latin):
cii qͦudam patricii in samnii ꝑtibus
uilla fuit.: iuqua colonꝰ eiꝰ filiũ hono¬
ratũ nõie habuit. Qui ab annispue¬
rilib ad aniorẽ celestis patrie ꝑ absti¬
uentiã exarit. Cũꝙ tam magna coniu̾¬
satione polleret. se seꝙ iã ab ocioso ꝙͣ
sermone restring̾e̾t. multũ ꝙ ut p̾fa¬
tus sũ ꝑ abstinentiã carnẽ domaret.
die quadã parentes illiꝰ uicines suis
conuiuiũ fecerũt. in quo aduescendũ
carnes pate sũt. Q uas dũ ille ad esũ
ꝯting̾e. ꝑ abstinentie amore recusaret.
ceꝑunt ei parentes eiꝰ irrid̾e ac dicere.
Comede. Nũqͥd pisdẽ tͥ in his montib¬

Expanded text:
am patricii in Samnii partibus villa fuit, in qua colonus ejus filium Honoratum nomine habuit , qui ab annis puerilibus ad amorem coelestis patriae per abstinentiam exarsit. Cumque magna conversatione polleret, seque jam ab otioso quoque sermone restringeret, multumque, ut praefatus sum, per abstinentiam carnem domaret, die quadam parentes ejus vicinis sonvivium fecerunt, in quo ad vescendum carnes paratae sunt: quas dum ille ad esum contingere pro abstinentiae amore recusaret, coeperunt eum parentes ejus irridere, ac dicere: Comede; nunquid piscem in his montib
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ acciꝑet p̾cepit. Quẽ ad se reductũ.
ut a tante crudelitatis insania qͥesd̾e
deberet ãmonuit. Q ui fractus recedẽs
nilult̾iꝰ petere a rustico p̾sũpsit. quẽ uir
d̾i nõ tangendo s respiciendo soluerat.
Ecce est petre qͦd dixi: qr hi qͥ õĩpotẽti
do familiariꝰ seruiũt. aliquãdo mira
fac̾e etiã expotestate possũt. Qui enĩ
ferocitatẽ gothi t̾ribił sedens rep̾ssit
lora uͦ nodosꝙ ligature q̃ innocentisbͣ¬
chia astrinxerant ocuł dissoluit. ip̃a mi¬
racł̃i celeritate ĩdicat qr expotestate ac¬
ceꝑat hẽre qͦd fecit. Rursũ qͦꝙ qͣle ꝙͣ¬

Expanded text:
nem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, nem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverat. Ecce est, Petre, quod dixi: quia hi qui omnipotenti Deo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, lora vero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ti ⁊ seuienti ⁊ ale. rusticꝰ dix̃. Ecce iste ẽ
de quo dixerã bñ dictꝰ pat̾. Quẽ dũ f̾ui¬
do sp̃u cũ ꝑu̾se mentis in sania fuisset
intuitꝰ. eo t̾rore qͦ consueuerat acturũ
se existimans magnis cepit uocib cla¬
mare dicens. Surge surge. ⁊ res istiꝰ rusti¬
ci redde. quas accepisti. Ad cuiꝰ uocẽ uird̃i
ꝓͣtinꝰ oculos leuauit alectõne: eũq in tu¬
itꝰ mox etiam rusticũ qui ligatꝰ teueba¬
e tur adtendit. Ad cuiꝰ brachia dũ ocłos
deflexisset. miro mͦ tanta se celeritate
ceꝑunt illigata brachiis lora deuolue:
ut dissolui tã c̃cite nulla hominũ festi¬
natione potuissent. Cũꝙ is qui ligatꝰ
uenerat cepisset subito ad stare solutꝰ.
ad tante potestatis mm tremefactꝰ ⁊ a¬
la ad t̾ram corruit. et teruicẽ crudeli¬
tatis rigide ad eius uestigia inclinãs.
orationib se illiꝰ cõmendauit .uirañ
sc̃s alectõne minime surrexit. s uoca¬
tis fr̃ib eũ introrsꝰ eũ tolli ut bñdictõ¬

Expanded text:
ae rusticus dixit: Ecce iste est de quo dixeram tibi Benedictus Pater. Quem dum fervido spiritu cum perversae mentis insania fuisset intuitus, eo terrore quo consueverat, acturum se existimans, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Surge, surge, et res istius rustici redde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, miro modo tanta se celeritate coeperunt illigata brachiis lora devolvere, ut dissolvi tam concite nulla hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius commendavit. Vir autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
fieri: e ui filii d̃i expotestate sũt. qͥd
mirũ si signa face̾ expotestate uale¬
ant: Quia eñiutroq mͦ mniracula ex¬
hibeant. testat᷑ petrꝰ qui chabitã mor¬
tuã orando suscitauit: ananiã uͦ ⁊ sa¬
phiram mentientes. morti increpan¬
do tradidit. Aeꝙ enĩ orasse ĩ eorũ extĩc¬
tõne legitu: s solũ mͦ culpã quã ꝑ¬
petrauerant ĩcrepasse: Constat gͥ qr
aliquãdo hec expotestate. aliquãdo
uͦ exhibent expostulatõne: dñ ⁊ istis
uitã increpando abstulit. ⁊ illi reddi¬
dit orando. Nami duo quoq fidelis d̃i¬
famuli bñdicti facta nũc replico. ĩ qͥb
aꝑte daret. aliud hũc accepta diui¬
nitꝰ expotestate. aliud exoratione po¬

Expanded text:
fieri . Qui filii Dei ex potestate sunt, quid fieri . Qui filii Dei ex potestate sunt, quid mirum si signa facere ex potestate valeant? Quia enim utroque modo miracula exhibeant, testatur Petrus , qui Thabitham mortuam orando suscitavit, Ananiam vero et Sapphiram mentientes morti increpando tradidit. Neque enim orasse in eorum exstinctione legitur, sed solummodo culpam quam perpetraverant increpasse. Constat ergo quod aliquando haec ex potestate, aliquando vero exhibent ex postulatione, dum et istis vitam increpando abstulit, et illi reddidit orando. Nam duo quoque fidelis famuli Dei Benedicti facta nunc replico, in quibus aperte clareat, aliud hunc accepta divinitus ex potestate, aliud ex oratione po
Abbreviated transcription (Latin):
oratoriũ qd̃ in ip̃a montis cestiu¬
dine situ est. ꝑgeret: ei antiquus ho¬
stis iumedici specie obuiam fc̃s est.
cornu et tripedicã ferens Que cũ
requisiss dicens qͦ uadis. ille respõ¬
dit. Ecce ad frẽs uado. potionẽ eis
monachũ inuenit aquã hauriẽtẽ:
in quẽstatĩ ingressus ẽ. eumꝙ ĩ t̾rã
ꝓecit. et uehem̃tissime uexauit :
Quẽ cũ uir d̃i aboratione rediens tã
crudelit̾ uexari cõspicet: ei solũ mͦ
alapã dedit. et malignũ ab eo sp̃m
ꝑtuiꝰ excussit ita ut ad eũ redire ult̾ius
ño auderet. petr W ellẽ nosse si hec
tanta miracła uirtute semꝑ oratiõis
ĩpetrabat: an aliquãdo etiã solouolũ¬
tatis exhibebat nutu. ob¶ Qui deuo¬
ta meute d̾o adherent. cũ rerũ neces¬
sitas exposcit exhibere signa mͦ utro¬
ꝙ solent ut mira quoq aliquãdo
exp̾ce faciant: aliquãdo expotestate:
Cũ em̃ iohes dicat. quotqͦt aũt recepe¬
runt eũ. dedit eis potestatẽ filios dei

Expanded text:
oratorium, quod in ipsa mantis celsitudine situm est, pergeret, ei antiquus hostis in mulomedici specie obviam factus est, cornu et tripedicam ferens. Quem cum requisisset, dicens: Quo vadis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potionem eis monachum invenit aquam haurientem, in quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crudeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et malignum ab eo spiritum protinus excussit, ita ut ad eum redire ulterius non auderet. Petr. Velim nosse, si haec tanta miracula virtute semper orationis impetrabat, an aliquando etiam solo voluntatis exhibebat nutu. Gregor. Qui devota mente Deo adhaerent, cum rerum necessitas exposcit, exhibere signa modo utroque solent, ut mira quaeque aliquando ex prece faciant, aliquando ex potestate. Cum enim Joannes dicat: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei
Abbreviated transcription (Latin):
othoꝵ quidã ⁊ala noie ꝑfidie fuit
arriane. qui totile regis eoꝵ tẽꝑi¬
b contra catholice eccłie religiosos
uiros ardore in manissime crudelita¬
tis exarsit: ita ut qͥ qͥs cl̾icꝰ ei. monatꝰ¬
ue añ faciem aduenisset: ab eiꝰ ma¬
auaritie sue estu succensus inrapinã
rerũ in hians. quedã dũ rusticũ torm̃¬
tis crudelit̾ afflig̾et. eumq ꝑ supplici¬
a diu̾sa laniaret:uictus penis rusticꝰ
sese res suas beuedicto d̾̃i famulo cõ¬
mendasse ꝓfessus ẽ: ut dum hoc ator¬
quẽte credit᷑. suspensa interim crude¬
litate aduitã hore rapent᷑. Eũc isdẽ
⁊ala cessauit rusticũ cormentis affli¬
g̾e. s euis brachia loris fortib astrin¬
gens. ante equũ suũ cepit impellere.
ut qͥs eẽt. bñdictꝰ qͥ eiꝰ res suscẽꝑat de¬
monstraret. Quẽ ligatis manib rusli¬
cus añcedens duxit ad scĩuiri monaste

Expanded text:
othorum quidam Zalla nomine pertidiae fuit Arrianae, qui Totilae regis eorum temporibus contra catholicae ecclesiae religiosos viros ardore inmanissimae crudelitatis exarsit, ita ut, quisquis ei clericus monachusve ante faciem venisset, ab eius maavaritiae suae aestu succensus, in rapinam rerum inhians, dum quemdam rusticum tormentis crudelibus affligeret, eumque per supplicia diversa laniaret, victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavit rusticum tormentis affligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Benedictus qui ejus res susceperat demonstraret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, dux
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoq tẽꝑe seruandꝰ diaconꝰ atq
abbas euis monast̾ii. qͦd incãpanie
ꝑtib alib̾io quondam patricio fuerat
constructĩr ad eum uisitatõis gra ex
more cõuenerat: Eiꝰ quippe monast̾iũ
freq̃ntabat. ut quia isdẽ uir quoq
doctrina gr̃e celestis influebat dultia
sibi inuicẽ uite uerba transfũd̾ent.
et suauẽ cybum celestis patrie quia
ad huc ꝑfecte gaudendo nõ poterãt.
saltem suspirando gustarent. Eñ uo
hora iam quietis exig̾et. incuiꝰ tͣris
suꝑiorib seuenerabił bñdictꝰ in eiꝰ ꝙͦ¬

Expanded text:
lio quoque tempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in
Abbreviated transcription (Latin):
nisi indi lumĩe potãt. Q uid itaꝙ mi¬
rũsi mũdũ aute se collectũ uidit. q̃
subleuatꝰ inmentis lumine ext̃mũ¬
dũ fuit: Quod aũt collectus mũdus
ante eus oculos dr᷑: nõ celũ ⁊ t̾ra cõ¬
tracta ẽ. s uidentis animꝰ dilatat᷑ qui
ind̾o raptꝰ uid̾e sine difficultate potu

Expanded text:
nisi in Dei lumine poterat. Quid itaque minisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo rapt
Abbreviated transcription (Latin):
sũ petrꝰ Mira res ualde et uehem̃t᷑
stupendacb hoc qd̾ dictũ ẽ. auia ante
oculos ip̃t auasi sub uno solis radro
collectꝰ omĩs mũdꝰ adductꝰ ẽ. sicut ñꝙ̃
exꝑtꝰ sũ. ita nec conicere scio: qm̃ quo
ordine fieri pocest ut mũdꝰ oĩs abhoĩe
uno uidetur. õb̃. ieũ tene petre
quod loqͦr. qr aĩe uidenti creatorẽ angꝰ¬
ta est omĩs creatura. Quã libet ⁊ eñĩ
parum de luce creatoris aspexit. lre¬
ue ei fit om̃e qd̾̃ creatũ est: quia ipsa
luce iusiones iutime mentis laxat᷑ siñ.
tantũꝙ expandit᷑ indo̾. ut suꝑior exi¬
stat mũdo. fit uͦ ip̃a uidentis aĩa etrã
suꝑ semet ip̃ãm Cũꝙ indi luminera¬
pit᷑ suꝑse. in intĩorib ampliat᷑. ⁊ dũ
se sub se conspicit. exaltata cõp̾hendit.
quã breue sit qͦd cõp̾hend̾e humiliata
uõ poterat. uir gͦ qui intueri globũ
igneũ angłos ꝙͦ ad celũ redeuntes
uidebat. hec ꝓculdubio cernere nõ¬

Expanded text:
sum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur. Gregor. Fixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere non
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑa p̾ueniss. ad fenestrã stans ⁊ õt̃¬
fusam lucẽ de suꝑ cunctas noctis
tenebras effugasse: tãtoꝙ splendo¬
re clarescere. ut diem uincet lux
illa que int̾ tenebras radiass. Mi¬
ra aũt ualde res in hac speculatõe
sequuta ẽ: quia sicut pꝰ ip̃e narrauit.
oĩs etiã mũdus uelut sub uno solis
radio collectꝰ ante oculos eiꝰ ad duc¬
uolens ad hib̾e miraculi: seruãdum
batꝰ. ascendit respexit. partẽq iã
lucis exignã uidit Cui tantũ hoc
obstupescenti miracłm. uir d̾i ꝑor
dinem que fuerant gesta narrauit.
statĩq incassinũ castrũ religioso ui¬
ro theoꝑbo mandauit. ut ad capuanã
urbẽ sub eadẽ nocte transmitt̾et. et
quid de germano ep̃o ag̾et᷑ agnoscẽt
et indicaret. factũꝙ ẽ. ut reu̾entissi¬
mũ uirũ germanũ ep̃m. isq̃ missue
fuerat tam defũctũ reppit. ⁊ reqͥrens

Expanded text:
enisset, ad fenestram stans et omnifusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa, quae inter tenebras radiasset. Mira autem valde res in hac speculatione secuta est, quia sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus, velut sub uno solis radio collectus ante oculos ejus adducvolens adhibere miraculi, Servandum batus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens
Abbreviated transcription (Latin):
delicet in loco: infi̾ora suꝑiorib ꝑ¬
uiꝰ cõtinuabat ascensus: Ante eandẽ
uͦ turuĩ largiꝰ erat hĩtacłm in qͦ utri¬
ꝙ discipłi quiescebant. Eũq uir dñi
bñdictus ad huc quiescentib fr̃ib¬

Expanded text:
delicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cumque vir Dei Benedictus
Abbreviated transcription (Latin):
ut eus corpꝰ admonast̾i̾um deferrent:
atq in sepulchro qd̃ sibi ip̃e parauãt
ponent: Quo facto. cõtigit ut quoꝵ
mens una semꝑ in dũo fuerat: eoꝵ ꝙͦ
corꝑa nec sepultura separaret. De m̃do¬

Expanded text:
monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit ut quorum mens una semper in Deo fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura separaret.
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ uenerabił femina ad cellã
ꝓpriam recessiss uir dei ad monaste¬
rium rediit: Et ecce postriduũ incel¬
la consistens. eleuatis in aera oculis
uidit eiuisdẽ sororis sue aiãm de eius
corꝑe egressã: incolũbe specie celise¬
creta penetrare. Qui tante eiꝰ głie cõ¬
gaudens oĩpotenti d̾o in hymnis ⁊
laudib grãs reddidit: eiusq obitũ fr̃¬

Expanded text:
eadem venerabilis femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui tantae ejus gloriae congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fr
Abbreviated transcription (Latin):
lus monachꝰ parentes suos ultra quã
debebat diligens atꝙ ad eorũ hĩtacu¬
lũ tendens sine bñdictõne demona¬
sti̾o exisset:eodẽ die mox ut adeos ꝑ¬
uenit defuictus ẽ. Cumꝙ eẽt sepult᷑.
die alt̾o proiectũ foras corpꝰ eius ĩuen¬
tũ est. e uodrursus trad̾e sepulture
curauerũt. sed sequenti die iterũ ꝓ iec¬
tũ exteriꝰ atꝙ in humatũ sic̃ pͥus ĩue¬
stigia currentes: cũ magno fletu pe¬
cierũt. ut ei suã grãm largiri digne¬
retur. Q uib uir d̾i manu sua ꝓtinꝰ cõ¬
munionẽ dñici corꝑis dedit dicens. Ite
atq hoc dñicũ corpꝰ suꝑpectus eiꝰ cũ
magna reue̾ntia ponite: eumꝙ sepul¬
ture tradite. Quod dũ factũ fuisset
susceptũ corpꝰ eius t̾ra tenuit. nec ult᷑

Expanded text:
lus monachus parentes suos ultra quam deberet diligens, atque ad eorum habitaculum tendens, sine benedictione de monasterio exiisset, eodem die mox ut ad eos pervenit, defunctus est. Cumque esset sepultus, die altero projectum foras corpus ejus inventum est, quod rursus tradere sepulturae curaverunt. Sed sequenti die iterum projectum exterius atque inhumatum sicut prius investigia currentes, cum magno fletu petierunt ut ei suam gratiam largiri dignaretur. Quibus vir Dei manu sua protinus communionem dominici corporis dedit dicens: Ite, atque hoc dominicum corpus super pectus ejus cum magna reverentia ponite, et sic sepulturae eum tradite. Quod dum factum fuisset, susceptum corpus ejus terra tenuit, nec ultra
Abbreviated transcription (Latin):
tati mentẽ dederat: et ꝑmane̾ inmo¬
nastĩo nolebat. Cũꝙ: eñ uir d̾i assidu¬
e corriperet. frequent̾ ad moneret.
ip̃e uͦ nullo mͦ c̃sentiret in cõgrega¬
tione ꝑsist̾e̾ atq inportunis p̾cib
ut relaxaretur inmineret: qͣdã die
isdẽ uenerabilis pat̾ nimietatis eiꝰ
tedio affectus. iratꝰ iussit ut disce¬
deret. Q ui mox ut monast̾iũ exiit.
contrase assistere aꝑto ore draconẽ.
initinere inuenit. Cumq eũ isoẽ
draco qui apparuerat. deuorare uell.
cepit ip̃e tremens ⁊ palpitans mag¬
nis uocib clamare dicens. Currite
cͣrite. qr deaco iste deuorare me uult.
Currentes aũ frẽs. draconẽ minime
uiderũt. s trementẽ atq palpitãtẽ
monachũ. ad monast̾ium reduxert̃.
Qͥ statim ꝓmisit. nũquã se ẽẽ iã amo¬
nastĩo recessurũ: atꝙ ex hora eadẽ in
sua promissione ꝑmansit. Eͥppe qͥ scĩ
uiri orationib cõtra se assiste̾ draconẽ
uid̾at. qu̾e prius nõ uidendo sequeba

Expanded text:
tem dederat, et permanere in monasterio nolebat. Cumque eum vir Dei assidue corriperet, et frequenter admoneret, ipse vero nullo modo consentiret in congregatione persistere, atque importunis precibus ut relaxaretur immineret, quadam die idem venerabilis Pater, nimietatis ejus taedio affectus, iratus jussit ut discederet. Qui mox ut monasterium exiit, contra se assistere aperto ore draconem in itinere invenit. Cumque eum idem draco qui apparuerat devorare vellet, coepit ipse tremens et palpitans magnis vocibus clamare, dicens: Currite, currite, quia draco iste me devorare vult. Currentes autem fratres draconem minime viderunt, sed trementem atque palpitantem monachum ad monasterium reduxerunt. Qui statim promisit nunquam se esse a monasterio recessurum, atque ex hora eadem in sua promissione permansit: quippe qui sancti viri orationibus contra se assistere draconem viderat, quem prius non vi
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ gesta uoluenda festino. Qd̃re¬
oc aũt nolot
int̾ tot miracula quib in mũdocla¬
ruit. doctrine quoq u̾ba nõmedioc¬
ter in fulsit. Namscripsit monacho¬
rũ regulã: discretõne p̾cipuã. sermo¬
ne luculeutã. Cuiꝰ siq̃s uelit subtiliꝰ
mores uitãꝙ cognosc̾e̾: potest in ea¬
dẽ institutõne regule. om̃s magiste¬
rii illiꝰ actus inuenire: qr sc̃s uir nul
lomͦ potuit alit̾ docere quã uixit.

Expanded text:
aliorum gesta evolvenda festino. Hoc autem nolo te inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doctrinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum regulam, discretione praecipuam, sermone luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem institutione regulae omnes magisterii illius actus invenire: quia sanctus vir nullo modo potuit aliter docere quam vixit.
Abbreviated transcription (Latin):
Añ sextũ uo̾ exitꝰ sui diẽ aꝑiri sibi se¬
pulturã iubet. qui mox correptꝰ febei
to die portarise iuoratoriũ adiscipłis
guuus ꝑceptõne muniuit. atq int̾¬
sacras discipłoꝵ manꝰ inbecilla m̃bra
sustentãs. erectis incelũ manib stetit.
et ultimũ sp̃m int̾ u̾ba oratõnis effla¬
uit. Quascilicz die duob deeo fr̃ib
umi incella cõmoranti. alt̾i̾ longiꝰ po¬
sito: relatio uniꝰ atq indissimił uisio¬
ta palliis atq ĩ numeris chorusca lã¬
padib: uiarecto orientis tramite.
ab eius cella incelũ uꝙ tenẽbat᷑ qͥb
uenerando hĩtu uir de suꝑ clarꝰ assi¬
stens. cuiꝰ eẽt uia qmͣ cernerent inqͥ

Expanded text:
Ante sextum vero sui exitus diem aperire sepulturam 812 sibi jubet; qui mox correptus febrito die portari se in oratorium a discipulis eptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visiota palliis atque innumeris chorusca lampadibus via recto orientis tramite ab eius cella in caelum usque tendebatur. Cui venerando habito vir desuper clarus assistens, cuius esset via, quam cernerent, in
Abbreviated transcription (Latin):
que nũc uarrare longũ existimo. de
eodem sepulchro eiꝰ addiderũt petiꝰ
Iuquisitioni inee sufficient̾ iã uidõ
satissactũ: s hoc ẽ adhuc quod q̃sit¬
s animũ pulsat: quia cũ paulo su¬
ꝑius dictũ sit. ẽẽ iam scõꝵ animas
in celo. restat proculdubio ut iiqͦ¬
rũ quoꝙ anime ẽẽ ñ nsi in infer¬
no credantur: Et quio hac dere ue¬
ritas hẽat ignoro. Nam humaua es¬
timatio. non ht̃ pcc̃oꝵ auimas añ

Expanded text:
quae nunc narrare longum aestimo, de quae nunc narrare longum aestimo, de eodem sepulcro ejus addiderunt. PETR. Inquisitioni meae sufficienter jam video satisfactum, sed hoc est adhuc quod quaestione animum pulsat: quia cum superius dictum sit esse jam sanctorum animas in coelo, restat procul dubio ut iniquorum quoque animae esse non nisi in inferno credantur. Et quid hac de re veritas habeat ignoro. Nam humana aestimatio non habet peccatorum animas ante
Abbreviated transcription (Latin):
sunt etiam signa comitata. Nam manꝰ
eiꝰ ac pedes podagre humore tumescẽ¬
tes. uersi inuulnerib fuerant: ⁊ ꝓ¬
fluente sanie patebant: s dũ corpꝰ.
ex more ad lauandũ fuisset nuda¬
tũ: ita manꝰ pedes ꝙ eius saui inuen¬
ti sunt. ac sinũqͦm uulneris  ha¬
marmor qͦd suꝑpositũ fuerat muta¬
ri debuisset. Quod uidelicet marmor
corꝑi eius suꝑpositũ dum fuisset a¬
blatũ. tanta ex corpore ip̃ius flagrã¬
tia odoris emanauit: ac si ex putres¬
cente carne ip̃ius. prouermib aro¬
mã ferbuissent. Ed factũ dũ uarran¬
te meinomeliis infirmis quib dã
ueniss indubur̃: die quadã me seden
te inc̃uentu nobilũ ip̃i artifices qui
insepulchro illiꝰ marmor mutauerã
ad fuerũt: aliquid me deppria causa
rogati᷑. Quos ego de eodem miracħo
coram clero nobilib ac plebereqͥs
qui ⁊ ead emi odoris flagrantia. miro
mͦ serepletos testati sunt fuisse. et
quedam alia inaugmentũ miraculi

Expanded text:
alia signa sunt comitata. Nam manus alia signa sunt comitata. Nam manus ejus et pedes podagrae humore tumescentes versi in vulneribus fuerant, et profluente sanie patebant. Sed dum corpus ejus ex more ad lavandum fuisset nudatum, ita manus pedesque ejus sani inventi sunt, ac si nunquam vulneris aliquid hamarmor quod superpositum fuerat mutari debuisset. Quod videlicet marmor corpori ejus superpositum dum fuisset ablatum, tanta ex corpore ipsius fragrantia odoris emanavit, ac si ex putrescente carne illius pro vermibus aromata ferbuissent. Quod factum dum, narrante me in homiliis , infirmis quibusdam venisset in dubium, die quadam, sedente me in conventu nobilium, ipsi artifices qui in sepulcro illius marmor mutaverant adfuerunt, aliquid me de propria causa rogaturi. Quos ego de eodem miraculo coram clero, nobilibus ac plebe requisivi, qui et eadem odoris fragrantia miro modo se repletos fuisse testati sunt, et quaedam alia in augmento miraculi,