comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ in mortalitatẽ: Nonne quomͦ ip¬
se resurrexit a mortuis. ⁊ iã ñ mo¬
rit᷑ ⁊ mors ei ultra ñ dñabit᷑᷑ sic &
nos: Alirabilius ut ita dicã. Nam
illius caro nͣ uidit corruptionem:
nr̃a de cinere reparat᷑. Magnũ ẽ
qͥdẽ qr p̃cessit in exemplo. ⁊ dedit
nob qͥd sꝑaremus : sed ñ ẽ hocͤ solũ
illi qͥ de iusticia loquebat᷑ ñ sua
s illa quȩ ex dõ ẽ. & ibi nominaũ̾
uirtutẽ resurrectiois .xꝑi. Agnosce
ibi iustificationẽ tuã. Ex illius
enĩ resurrectione iustificam᷑: tanqͣ
a petra circũcidam᷑. Propterea in¬
de cȩpit. Nossumꝰ circũcisio. Uñ
circumcisio: Apetra. Qua petraᷤ
xp̃o. Quomodo: Octauo die. Quo¬

Expanded text:
onne quomodo ipse resurrexit a mortuis, et jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur .; sic et nos, mirabilius, ut ita dicam? Nam illius caro non vidit corruptionem, nostra de cinere reparatur. Magnum est quidem, quia praecessit in exemplo, et dedit nobis quid speraremus: sed non hoc est solum illi qui de justitia loquebatur non sua, sed illa quae ex Deo est, et ibi nominavit virtutem resurrectionis Christi: agnosce ibi justificationem tuam. Ex illius enim resurrectione justificamur, tanquam a petra circumcidamur. Propterea inde coepit, Nos sumus circumcisio. Unde circumcisio? A petra. Qua petra? Christo. Quomodo? Octavo die. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
ouili repulsus ẽ lupus ipse ẽ sẽꝑ:
tam̃ lupꝰ in ouẽ uertit᷑. Facit enĩ
⁊ hoc dñs. S ipsa ẽ iusticia euis:
ñ tua. Nã quãdiu habes tuã. potes
iniqͥtas: & iusticia ñ habet: Delec¬
tat bouu: & ñ delectat bonum:
Delectat omĩno: sed dñs dabit sua¬
uitatẽ ⁊ t̾ra nr̃a dabit fructũ suuͣ
Iile nͥ pͥor det suauitatẽ: terra nr̃a

Expanded text:
ovili reversus est lupus: ipse tamen semper ovili reversus est lupus: ipse tamen semper est lupus. In ovem vertatur. Facit enim et hoc Dominus: sed ipsa est justitia ejus, non tua. Nam quamdiu habes tuam, potes iniquitas, et justitia non habet? Delectat malum, et non delectat bonum? Delectat omnino: sed, Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Ille nisi prior det suavitate
Abbreviated transcription (Latin):
insticiã quȩ ex lege eͣ homo sine
quęrela: ñ furat᷑ non adulterat non
dicit falsũ testimoniũ nͥ facit homi¬
adiũ: ñ concupiscit rẽ ꝓximi sui.
Uotest hoc: Potest fortassis. Unde:
T imore penȩ. Quãquã qͥ timore pe¬
ne ñ concupiscit: puto qr concupiscit.
Terrore ingenti armoꝵ atq teloꝵ &
cicũdantis forsitan multitudinis
uel obuiã euntis etiã leo reuocat᷑
a p̃da: & tam̃ leo uenit. leo redit.
Prȩdã ñ rapuit: non maliciã posuit.
Si talis adhuc iusticia ẽ: qua iusticia
tibi consulis. ne torquearis. Quid
magnũ ẽ pęnã timere: Quis eã nͣ
timet: Quis latro: quis sccleratus.
qͥs nefaruis Sed hoc inter e̾ inter
timorẽ tuũ timorẽq latronis: qđ la¬
tro timet leges hominũ: & ideo fa¬
cit latrociniũ. qr sꝑat se fallere le
ses: qd ñ fecisses: Frgo ⁊ concupis¬
centiã tuã malã ñ amor tollit. sed
timor pͣmit. Ad ouile uenit lupꝰ.
latratu cañu ⁊ clamore pastoꝵ ab

Expanded text:
justitiam, quae ex lege est, homo sine querela; non furatur, non adulterat, non dicit falsum testimonium, non facit homicidium, non concupiscit rem proximi sui: potest hoc, potest fortassis; unde? Timore poenae. Quanquam qui timore poenae non concupiscit, puto quia concupiscit. Terrore ingenti armorum atque telorum, et circumdantis forsitan multitudinis vel obviam euntis, etiam leo revocatur a praeda: et tamen leo venit, leo redit; praedam non rapuit, non malitiam posuit. Si talis es, adhuc justitia est, qua justitia tibi consulis ne torquearis. Quid magnum est, poenam timere? Quis eam non timet? quis latro, quis sceleratus, quis nefarius? Sed hoc interest inter timorem tuum; timoremque latronis, quod latro timet leges hominum, et ideo facit latrocinium, quia sperat se fallere legses, quid non fecisses? Ergo et concupiscentiam tuam malam non amor tollit, sed timor premit. Ad ovile venit lupus; latratu canum et clamore pastorum ab
Abbreviated transcription (Latin):
ra: ut xꝑm lucri faciã. Et inueniar
in illo ñ habens meã iusticiã quȩ e
lege ẽ. Si meã dixerat: quare adoi¬
dit ex lege: Si enĩ ex lege ẽ quom̃
tua est. Nũqͥd tut imposuisti lege
Ds̃ legẽ dedit: ãs legẽ ĩposuit: dĩtele¬
gi suȩ obtemꝑare p̾cepit. Lex finͣte
doceret quẽ admodũ uiuere deberis
quomꝰ posses habere iusticiã sine q̃re¬
la scđm legẽ: Si scđm legẽ habes:

Expanded text:
t, lucrifaciam, et inveniar in illo, non habens meam justitiam, quae ex lege est. Si meam dixerat, quare addidit ex lege? Si enim ex lege est, quomodo tua est? Numquid tu tibi imposuisti legem? Deus legem dedit, Deus legem imposuit, Deus legi suae te obtemperare praecepit. Lex si non te doceret quemadmodum vivere deberes, quomodo posses habere justitiam sine querela secundum legem? si secundum legem ha
Abbreviated transcription (Latin):
Tolle te tolle inquã te a te: ĩpediste.
Si tu te ȩdificas: ruinã ȩdificas.
Nisi dñs edificauerit domĩr in ua¬
nũ laborant qui ȩdificant eam.
Certe ex lege ẽ: certe ds dedit legẽ.¬

Expanded text:
Tolle te, tolle, inquam, te a te, impedis te: si tu te aedificas, ruinam aedificas. Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . Certe ex lege est, nempe ex lege
Abbreviated transcription (Latin):
añi tachariã ⁊ helisabeth. In om̃ib
inqͥt scriptura iustificationib dñi
ambulantes sine quȩrela. Eece hoc
erat ⁊ paulus nrͣ: quando saulus
erat in lege sine qͣrela ambulabat.
& qđ in eo fuit sine quȩ rela. hoc de
illo faciebat magnã querelam.
Quid gͦ putamꝰ fres: esse sine quere¬
la scđm iusticiã quȩ ex lege est
malũ est : Si malũ ẽ scdłm iusticiã
quȩ in lege e esse sine quȩrela: ergo
aliqͥd mali ẽ lex. Sed habemꝰ eundẽ
apłm dicentẽ. Itaq lex quidẽ sc̃a
& mandatũ scm̃ ⁊ iustũ ⁊ bonũ. Si lex

Expanded text:
. In omnibus, inquit Scriptura, justificationibus Domini ambulantes sine querela . Ecce hoc erat et Paulus noster, quando Saulus erat. In lege sine querela ambulabat: et quod in eo fuit sine querela, hoc de illo faciebat magnam querelam. Quid ergo putamus, fratres, esse sine querela secundum justitiam, quae in lege est, malum est? Si malum est, secundum justitiam quae in lege est, esse sine querela; ergo aliquid mali est lex? Sed habemus eumdem apostolum dicentem, Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum . Si lex
Abbreviated transcription (Latin):
ñ adueua ad ppłm d̾i: ñ maior cir¬
cũcisus. s a parentib natus uideus
habes cicũcisionẽ octaui diei. Ex
genere isrł de tribu beniami. he¬
breus ex hebreis: scdm leg̃e pharise¬
us. Primarii qͥdã erant. ⁊ quasi ad
nobilitatẽ uidaica segregati: ñ con¬
temptibili plebi cõmixtiꝰ qͥ dicebant᷑
pharisei. Nlã dicit᷑ hoc uerbũ quasi
segregationẽ interpͣtati. quom̃ in
latina lingua dr egregius. quasi a
grege separatꝰ. Fuert̃. autẽ israbe¬
lite id ÷ ex genere isrł: etiã illi qͥ se¬
parati fuerant a templo. Remarsit
autẽ ad templũ. trib iuda ⁊ tribus
beniamm. Trib leui in sacerdotib:
trib iuda regia: ⁊ trib benianmn.¬

Expanded text:
n advena ad populum Dei, non major circumcisus, sed a parentibus natus Judaeus, habeo circumcisionem octavi diei. Ex genere Israel, de tribu Benjamin, Hebraeus ex Hebraeis, secundum Legem pharisaeus. Primarii quidam erant, et quasi ad nobilitatem Judaicam segregati, non contemptibili plebi commixti, qui dicebantur Pharisaei. Nam dicitur hoc verbum, quasi segregationem interpretari, quomodo in latina lingua dicitur egregius, quasi a grege separatus. Fuerunt autem Israelitae, id est, ex genere Israel, etiam illi qui separati fuerant a templo. Remansit autem ad templum tribus Juda, et tribus Benjamin. Tribus Levi in sacerdotibus, tribus Juda regia,
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt. Quã emulationẽ: Non erã inqͥt
piger uideus. Quicqͥd erat qđ legi
mes aduersari uderet᷑ impacienter
fereba: acrit᷑ ꝑsequebar. Hec apd̃
uideos nobilitas: sed apd̃ xp̃m quȩ¬
rit᷑ humilitas. Ideo ibi iste saulus:
hic paulus. Saulus. a saule nomen
diriuat᷑. Qui fuerit saul nostis. ip¬
suis electa ẽ statura ꝓcera. Sic eum
describit scriptura: qđ suꝑ eminens
ẽẽt om̃ib quando electus ẽ ut unge¬
ret᷑ in rege̾. Non fuit sic paulus: sed
factus paulus. Paulus eñ paruus.
ideo paulus modicus. Ergo scd̾m
emulationẽ inqͥt ꝑsequens eccłiã
Hinc intelligant homines qualis
apud udeos fuerĩ: qͥ xpͣi eccłiã ꝑseg̃

Expanded text:
t. Quam aemulationem? Non eram, inquit, piger Judaeus: quidquid erat quod Legi meae adversarium videretur, impatienter ferebam, acriter insequebar. Haec apud Judaeos nobilitas: sed apud Christum quaeritur humilitas. Ideo ibi iste Saulus, hic Paulus. Saulus a Saüle nomen derivatur. Qui fuerit Saül, nostis: ipsius electa est statura proceris. Sic eum describit Scriptura, quod supereminens esset omnibus, quando electus est ut ungeretur in regem . Non fuit sic Paulus, sed factus Paulus. Paulus enim parvus, ideo Paulus modicus. Ergo, secundum aemulationem, inquit, persequens Ecclesiam. Hinc intelligant homines, qualis apud Judaeos fue
Abbreviated transcription (Latin):
trim̃ta. Dampna sua dicit. & inter
dampna sua computat. qđ in uisti¬
cia quȩ ẽ in lege fuerit sine quȩrela.
m̃tũ esse. ꝓpter eminentẽ scientiã¬
iħu xꝑi dñi mei. Attendo inquit
laudes meas: comparo eminentiȩ
contempno. Parũ ẽ hoc. Propter

Expanded text:
i. Damna sua dicit, et inter damna sua computat, quod in justitia, quae est in lege, fuerit sine querela. mna esse propter eminentem scientiaini nostri. Attendo, inquit, laudes meas, comparo eminentiae contemno. Parum est hoc: Propter
Abbreviated transcription (Latin):
arbitremini inqͥt me. hoc contemp¬
nere qđ ñ habeo. Quid magnũ est
si ho abiectus plebeuis ignobilis con¬
tempnat nobilitatẽ: & tc uerã ex hibe
at humilitatẽ: Quamquã ego inqͥt
habeã fiduciã ⁊ in carne. Ideo inqͥt¬

Expanded text:
arbitremini, inquit, me hoc contemnere quod non habeo. Quid magnum est, si homo abjectus, plebeius, ignobilis, contemnat nobilitatem, et tunc exhibeat veram humilitatem? Quanquam ego, inquit, habea
Abbreviated transcription (Latin):
dns resurrexit. Reddita ẽ petra. er¬
cũcidant᷑ qui uolunt dicere. nosen
sumꝰ circũcisio. Traditus est eni ꝓpt̾
peccata nr̃a: & resurrexit ꝓpt᷑ iustisi¬
cationẽ nr̃am. Iustificatio tua. creũ¬

Expanded text:
Dominus resurrexit. Reddita est petra, circumcidantur qui volunt dicere, Nos enim sumus circumcisio. Traditus est enim propter peccata nostra, et resurrexi propter justificationem nostram . Justificatio tua, circum
Abbreviated transcription (Latin):
exhibet᷑ dicente apło. Nos eñ sumꝰ
circũcisio sp̃u dõ seruientes. qđ ẽ
in greco latreuntes. Plures enĩ codi¬
ces etiã latim sic habent: qͥ sp̃ui dĩ
seruimus. Greci autẽ om̃s aut pe¬
ne om̃s: in nonnullis autẽ exẽpla¬
rib latinis inuenimꝰ ñ sp̃ui dĩ ser¬
iumus: sed sp̃u dõ seruimꝰ. S qͥ in
hoc errant ⁊ auctoritati grauiori ce
dere detrectant: ñqd & illud uariũ
in codicib reperiunt. nescitis quia
insanius magisq sacrilegũ ẽ. quã
ut quisque dicere audeat mẽbra
xp̃i templũ eẽ creaturȩ minoris
scđm ipsos quã xp̃c est: Alio enĩ
loco dicit. Corpora ur̃a: mẽbra st̃
xꝑi. Si autẽ que mẽbra sunt xp̃i
sc̃s: qr cui corpus nr̃m templum
ex hibemꝰ: necesse ẽ ut huic eam
seruitutẽ debeamꝰ qua ñ nͥ do ser¬

Expanded text:
dicente apostolo: nos enim sumus circumcisio, spiritui dei seruientes, quod est in graeco XatQetovreg; plures enim codices etiam latini sic habent: qui spiritui dei seruimus; graeci autem omnes ant paene omnes. in nonnullis autem exemplaribus latinis inuenimus non spiritui dei seruimus, sed spiritu deo seruimus. sed qui in hoc errant et audere detrectant, numquid et illud varium in codicibus reperiunt: Nescitis quia  Quid autem insanius magisque sacrilegum est, quam ut quisquam dicere audeat membra Christi templum esse creaturae minoris secundum ipsos, quam Christus est? Alio enim loco dicit: Corpora vestra membra sunt Christi. Si autem quae membra sunt Christi, a cui corpus nostrum templum exhibemus, necesse est, ut huic eam seruitutem debeamus, qua non nisi deo ser
Abbreviated transcription (Latin):
erant qui de carnis circũcisione głia¬
bant᷑: de quib alio loco dicit Quo
ds uenter ẽ: & głia inpudendis eo.
Intellige tu circũcisionẽ: & esto curcũci¬
sio. intellige ⁊ esto. Intellectus enum
bonus. Sed omĩb qͥ faciunt eum.
Non itaq frustra octauo die ussus et
infans circũcidi: nisi qi petra qua cr¬
cũcidim᷑ xp̃c erat. Cultellis enĩ peri¬

Expanded text:
arnis circumcisione gloriabantur. De quibus alio loco dicit, Quorum Deus venter est, et gloria in pudendis eorum . Intellige tu circumcisionem, et esto circumcisio: intellige, et esto, Intellectus enim bonus, sed omnibus qui faciunt eum . Non utique frustra octavo die jussus est infans circumcidi , nisi quia petra, qua circumcidimur, Christus erat. Cultellis enim petri
Abbreviated transcription (Latin):
de caidem dicentẽ apłm paulũ. Hoisenim sumiꝰ
lectioꝵcenrũcisio: qͥ sp̃i dĩ serumꝰ. Scio
plerosq codices habere. qͥ sꝑu do
seruimus. Quantũ autẽ inspicere
potumus plures greci hoc habent.
qui sp̃ui di seruimus. S ñ ibi q̃stio ẽ
Manifestũ est em̃ utrũq ⁊ congruũ
regule ueritatis qi sp̃m dĩ seruimꝰ.¬
& ñcarne si sꝑu do seruuimus.
Carne enĩ seruit dõ: qui de reb carna¬
lib sperat se placere do. Cum uͦ &
ipsa caro ad bona oꝑa sp̃ui subdit᷑.
spͣu seriumꝰ do. qui carnẽ domamꝰ
ut sp̾c obtemperet dõ. Sp̃c eni
regit. caro regitur. nec sp̃c bene re
circũcisio uidete qͥd uoluerit in¬
telligi in illa circũcisione quȩ in
umbra data eͣ significante: que re¬
mota ẽ luce ueniente. Cur autẽ ñ
dixerit nos habemus circũcifionẽ
s nos sumꝰ circũcisio: sic accipite.
dicerido nos ẽe̾ iusticiã. quã dicen¬
do nos ẽẽ iustos: sic tam̃ ut cũ
iusticiã dicit eẽ iustos intelligamꝰ.

Expanded text:
is dicentem apostolum Paulum, Nos enim sumus circumcisio, qui spiritui Dei servimus. Scio plerosque codices habere, Qui spiritu Deo servimus. Quantum autem inspicere potuimus, plures graeci hoc habent, Qui spiritui Dei servimus. Sed non ibi quaestio est. Manifestum est enim utrumque, et congruum regulae veritatis,  carne, sed spiritu Deo servimus. Carne enim servit Deo, qui de rebus carnalibus sperat se placere Deo. Cum vero et ipsa caro ad bona opera spiritui subditur, spiritu servimus Deo: quia carnem domamus, ut spiritus obtemperet Deo. Spiritus enim regit, caro regitur: nec spiritus bene regcircumcisio; videte quid voluerit intelligi in illa circumcisione, quae in umbra data est significante, quae remota est luce veniente. Cur autem non dixerit, Nos habemus circumcisionem; sed, Nos sumus circumcisio: sic accipite hdicendo nos esse justitiam, quam dicendo nos esse justos: ita tamen ut cum justitiam dicit esse, justos intelligamus.
Abbreviated transcription (Latin):
larũ. Sunt stellę quędã lu¬
minaria in ȩccłia consolantia noc¬
tẽ nr̃am. om̃s de quib dicit apłe
in quib apparetis tanquã lumina¬
ria in mundo. In ista inqͥt natiõe
tortuosa ⁊ ꝑuersa. in quib appari¬
tis tanquã luminaria in mundo
uerbũ uitȩ habentes. Ipsas stellis

Expanded text:
ans.» Sunt stellae quaedam lumina in Ecclesia consolantia noctem nostram, omnes de quibus dicit Apostolus: «In quibus apparetis tanquam luminaria in mundo. In ista,» inquit, «natione tortuosa et perversa, in quibus apparetis tanquam luminaria in mundo, verbum vitae habent
Abbreviated transcription (Latin):
& dic te ñ facere qđ hortat᷑. id ẽ dmͣ
ꝓ infidelib ut eos fideles faciat ñ
rogare: eo qđ nͣ sint ista diuine mi¬
serationis beneficia. sed humane
officia uoluntatis. Repͣhende apłm
paulũ qm cdixͫ: oramꝰ ad dm̃ ne quid
faciatis mali. Neq enĩ dicturus es
nichil mali eũ facere qͥ ñ credit in
xꝑm: aut qͥ fidem deserit xꝑi. Ac
ꝑ hoc qͥdicit neqͥd faciatis mali. nec
sciens hominis uoluntate ab ipso
corrigi ac dirigi ut ista n faciat.
A adño eni gressus hominis dirigun¬
tur: & uiam eius uolet. Oninia¬

Expanded text:
et dic te non facere, quod hortatur, id est deum et dic te non facere, quod hortatur, id est deum pro infidelibus, ut eos fideles faciat, non rogare eo, quod non sint ista diuinae miserationis beneficia sed humanae officia uoluntatis, et homam dixit: Oramus ad deum, ne quid faciatis mali. neque enim dicturus es nihil mali eum facere, qui non credit in Christum aut qui fidem deserit Christi. ac per hoc, qui dicit: Ne quid faciatis mali, nec sciens hominis uoluntatem ab ipso corrigi ac dirigi, ut ista non faciat. a domino enim gressus hominis diriguntur et uiam eius uolet. non
Abbreviated transcription (Latin):
rspondes ꝑlege̾ suã ꝑ scripturas
suas dm̃ oꝑari ut uelimꝰ quas uel
legimꝰ uel audimus: sed eis consen¬
tire uel ñ consentire ita nr̃m ẽ. ut
si uelimꝰ fiat: Si aute nolimꝰ uichil
in nob oꝑationẽ di ualere faciamꝰ.
Operat᷑ quippe ille dicis quantum
in ipso ẽ ut uelimus. dũ nob nota
funt euis eloqͥa: sed si eis adqͥescere
nolumꝰ nos ut oꝑatio eius nichil in
nobis ꝓsit efficiamus. Quȩ si dicis
ꝓfecto nr̃is orationib contradicis.
Dic gͦ aptissime nos ꝓhis quibus sextt p¬
eũ głiũ predicamꝰ ñ debere orare
ut credant: sed eis tantũmͦ pͣdicare.
Exerce contra orationes ȩccłiȩ disputati¬
ones tuas: & quando audis sacerdotẽ
tͣi ad altare di ex hortantẽ pͦpłm di:
orare ꝓ incredulis ut eos dis conũtat
ad fidẽ: ⁊ ꝓ cathecuminis ut eis deside¬
riũ regeneratiõis inspiret:⁊ ꝓ fidelib
ut in eo qđ ẽe cęperunt eius mune¬
re ꝑseuerent. subsanna pias uoces.

Expanded text:
spondes per legem suam. per scripturas suas deum operari. ut uelimus, quas uel legimus uel audimus: sed eis consentire uel non consentire ita nostrum est. ut, si uelimus, fiat, si autem nolimus. nihil in nobis operationem dei ualere faciamus. operatur quippe ille, dicis, quantum in ipso est. ut uelimus, dum nobis nota fiunt eius eloquia; sed si eis adquiescere nolumus, nos, ut operatio eius nihil in nobis prosit, efficimus. quae si dicis, profecto nostris orationibus contra dicis. Dic ergo apertissime nos pro his, quibus euangelium praedicamus, non debere orare, ut credant, sed eis tantum modo praedicare. exerce contra orationes ecclesiae disputationes tuas et, quando audis sacerdotem dei ad altare dei exhortantem populum dei orare pro incredulis, ut eos deus conuertat ad fidem, et pro catechumenis, ut eis desiderium regenerationis inspiret, et pro fidelibus, ut in eo, quod esse coeperunt, eius munere perseuerent, subsanna pias uoces
Abbreviated transcription (Latin):
dit de celo. Qui autẽ fixũ habet sex ubrõ
coru celo: terra ipsius laborat de p̃destin
int̾ra. Quanta ⁊ de ipsis lumina tiõe scõꝵ¬
rib fingunt homines. ⁊ pacienter
ferunt: quom̃ iusti pacient᷑ debent
ferre om̃s etiã de sȩ falsas criminatioc̃s

Expanded text:
dit de coelo: qui autem fixum habet cor in dit de coelo: qui autem fixum habet cor in coelo, terra ipsius laborat in terra. Quanta et de ipsis luminaribus fingunt homines, et patienter ferunt? Quo modo justi patienter debent ferre omnes etiam de se falsas criminationes
Abbreviated transcription (Latin):
ria in celo ꝑ diem ⁊ ꝑ noctẽ ꝓcedunt.
ꝑagunt itinera sua. cursus suos cer¬
tos habent. ⁊ cõmittunt᷑ tanta ma¬
la nec decidunt desiꝑ stellȩ fixȩ sertẽ.
debent sc̃i: sed si in cęlo figantur
corda eoꝵ. si ñ frustra audiant ⁊ res¬
pondeant sursũ se habere cor. si
imitent᷑ eũ qͥait. nr̃a autẽ conũsa¬
tio in cęlis ẽ. Qui gͦ sunt insuper¬
uis ⁊ de suꝑnis cogitant sic̃ dictũ
ẽ ubi ẽ thesaurus tuus ibi ẽ ⁊ cor
tuũ.: de ipsis cogitatioib suꝑnoꝵ
pacientes fiunt: & quicqͥd interra
comittit᷑ sic ñ curant donec pera¬
gant itinera sua: quẽad modũ ñ
curant luminaria cęli quomodo
exerceant dies ⁊ noctes: quãuis
tanta mala uideant fieri suꝑ t̾rã. sex lib̾¬
unt: sic ferant ⁊ quȩ in ipsos fuiif.
Non enĩ ꝓpterea debent ferre ⁊ tole¬
rare qr in alios fiunt: & si inse fi¬
ant ñ debent ꝑdere tolerantiam.
Qui enĩ ꝑdiderit tolerantiã: ceci¬

Expanded text:
ia in coelo per diem et per noctem procedunt, peragunt itinera sua, cursus suos certos habent, et committuntur tanta mala, nec deviant desuper stellae fixae debent sancti, sed si in coelo figantur corda eorum, si non frustra audiant et respondeant sursum se habere cor, si imitentur eum qui ait, «Nostra autem conversatio in coelis est» . Quia ergo sunt in supernis, et de supernis cogitant, sicut dictum est, «Ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum» ; de ipsis cogitationibus supernorum patientes fiunt; et quidquid in terra committitur, sic non curant, donec peragant itinera sua, quemadmodum non curant luminaria coeli, nisi quomodo exerceant dies et noctes, quamvis tanta mala videant fieri super terram. Seunt, sic ferant et quae in ipsos fiunt. Non enim propterea debent ferre et tolerare, quia in alios fiunt: et si in se fiant, non debent perdere tolerantiam. Nam qui perdiderit tolerantiam, ceci
Abbreviated transcription (Latin):
Utiq tantas uoluntatis inres. tantũ
dilectionis ardore uolebat accipere
spu sapientiş: qui sufficeret ad mplen¬
dam magnitudinem continentie.
uomodo dicis qđ te audio dice¬
re. ut recte credamꝰ udm &
tate quã nob̾ in nr̃o corde ñ oꝑat᷑ ẽ
ipse: Et ad hoc cũ audieris quidẽ¬

Expanded text:
utique tantas uoluntatis uires. tantum dilectionis ardorem uolebat accipere spiritu sapientiae, qui sufficeret ad implendam magnitudinem continentiae.uomodo dicis quod te audio dicere, Ut recte credamus in Detate, quam nobis in nostro corde non operatus est ipse? Et ad hoc, cum audieris, Quid
Abbreviated transcription (Latin):
penses. Eadẽ scribere uob̾ mͥ quidẽ
ñ pigrũ: uob̾ autẽ tutũ est. Idem
tam̃ scribens ad galathas cũ se satis
apud eos egisse ꝑspiceret qđ illis
p ininusteriũ sermonis sui necessarũ
e cernebat: de cetero inqͥt laborem
nͥ nemo pͥstet: uel sicut in plerisq
codicib legit᷑. nemo mͥ molestus
pellauit. ñ racione s. consuetudi¬
he contra in solitã ueritate latran¬
quib habent consuetudinẽ siue
ili boni siue mali sut ñ ad eos la¬
trent insolitoꝵ autẽ ꝑsonis uisis
I axime in isto loco satis clars
uibem ñ seriure creaturȩ serea¬
tori non eo mͦ q̃ iubem ꝑ caritatẽ
seruure inuice. qđ ẽ grecȩ duleiurr¬

Expanded text:
penses, Eadem scribere vobis, mihi quidem non pigrum, vobis autem tutum est . Idem tamen scribens ad Galatas, cum se satis apud eos egisse perspiceret, quod illis per ministerium sermonis sui necessarium esse cernebat: De caetero, inquit, laborem mihi nemo praestet; vel, sicut in plerisque codicibus legitur, nemo mihi molestus pellavit non ratione, sed consuetudine contra insolitam veritatem latranquibus habent consuetudinem, sive illi boni sint, sive mali, non ad eos latrent; insolitorum autem personis visis maxime uero illo loco satis claretiubemur non seruire creaturae, sed creatori, non eo modo, quo iubemur per caritatem seruire inuicem, quod est graece d
Abbreviated transcription (Latin):
Questio maior exorta ẽ. Si sedm
sine quȩrela: & hoc in detrimentis
tuis. in dampnis. in stercorib com¬
putas ut xp̃m lucri facias: ergo
iusticia illa a xp̃o ꝓhibebat. Obse¬
cro te expone hoc paululum. Nõ
potius dicamꝰ: illuminet ⁊ nos a qͦ¬
& ipse illuminatus ẽ qͥ epłam istã
scripsit nob̾. ñ attram̃to s spͣu d̾i¬
quã difficile intelligere hoc: cum
ñ uult ẽc catholicus. hanc lege ñ datã
impedim̃tũ fuisse apło ne ueuiret ad
qđ fuit scłm iusticiã quȩ in lege et
sine qͣrela. inter dampna ⁊ detriñta
& stercora computasset. Sequam gͥ e
accedamꝰ aliquantũ: ne forte in ipsis
uerb̾ apłi elucescat nob̾ aliqd ũn isi
remoueat᷑ ⁊ soluat᷑ obscuritas. Dem¬
m̃ta inqͥt credidi hec omia ⁊ stercoa
existimaui: ut xꝑm lucri faciã. Inq¬

Expanded text:
Quaestio major exorta est, o Paulesine querela, et hoc in detrimentis tuis, in damnis, in stercoribus computas, ut Christum lucrifacias, ergo justitia illa a Christo prohibebat? Obsecro te, expone hoc paululum. Deo potius dicamus, ut illuminet et nos, a quo ipse illuminatus est, qui Epistolam istam scripsit nobis, non atramento, sedquam difficile intelligere hoc: cum non vult esse catholicus, hanc legem non dataimpedimentum fuisse Apostolo, ne veniret ad quod fuit secundum justitiam, quae in lege est, sine querela, inter damna et detrimenta et stercora computasset. Sequamur ergo, et accedamus aliquantum, ne forte in ipsis verbis Apostoli elucescat nobis aliquid, unde ista removeatur et solvatur obscuritas. Detrimenta, inquit, credidi haec omnia, et stercora existima
Abbreviated transcription (Latin):
ropriũ quippe arbitriũ ndĩ
grã iuuet᷑ nec ipsa bona uolun¬
tas eẽ in homine potest. Dsͣ est eni
sentiunt tantũm᷑ scientiã reuelan¬
do. ut nouerimꝰ qͥd facere debeamꝰ
setiã inspirando caritatẽ. ut ea
quȩ discendo nouimꝰ etiã diligen¬
do faciamus. Nã utiq nouerat ille
quã magnũ bonũ eẽt continentia
qͥ dicebat. Et cũ scirẽ qr nemo et̃ pot̾
continens. nͥ d̃s det. Non solũ g scie¬
bat quantũ eẽt hoc bonũ. ⁊ quã de¬
siderabilit᷑ ẽẽt concupiscendũ uerũ
etiã qđ ñ do dante esse ñ posset. Po¬
euerat enĩ eũ sapientia. Nã hoc dic̃.
Et hoc ipsũ erat sapientiȩ: scire cui
eet hoc donũ. Nec tam̃ ei ista scien¬
tia sufficit: sed ait. Adu dñm: &
depͣcatus sũ illũ. Non gͥ tantiumn̾
in hoc nos adiuuat dsͦ ut sciamus
qͥd agendũ sit: uerũ etiã ut aman¬
do agamꝰ qđ discendo iã scimus.
Nemo itaq potest cẽ ñ solũ sciens. ue¬
tũ etiã continens: nisi as̃ det. Undẽ

Expanded text:
roprium quippe arbitrium nisi dei gratia iuuetur, nec ipsa bona uoluntas esse in homine potest. deus est enisentiunt, tantum modo scientiam reuelando. ut nouerimus. quid facere debeamus, sed etiam inspirando caritatem. ut ea, quae discendo nouimus. etiam diligendo faciamus. Nam utique nouerat ille, quam magnum bonum esset continentia, qui dicebat: Et cum scirem, quia nemo potest esse continens, nisi deus det. non solum ergo sciebat, quantum esset hoc bonum et quam desiderabiliter esset concupiscendum, uerum etiam qam hoc dicit, Et hoc ipsum erat sapientiae, scire cujus esset hoc donum. Nec tamen ei scientia suffecit; sed ait: Adii Dominum, et deprecatus sum illum . Non igitur tantummodo in hoc nos adjuvat Deus, ut sciamus quid agendum sit, verum etiam ut amando agamus quod discendo jam scimus. Nemo itaque potest esse non solum sciens, verum etiam continens, nisi Deus det. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Pesurrectio xp̃i que facta est t̃¬
Iacio quidẽ die passioĩs. s octauo in
emn dieb ebdomadis: ipsa nos circũcidit.
Audi circũcisos uera petra. apło ad.¬
monente. Si gͦ resurrexistis cũ xp̃o
quȩ sursũ sunt sapite. ubi xp̃c est
in dextera d̃i sedens: quȩ sursũ st̃
desidia carnalia: abstulit concupis.¬
centias malas: abstulit suꝑfluũ cũ
qͦ nati eratis: & multo peius quod
male iuuendo addideratis. Circũ¬
cisi ꝑ petrã: quare adhuc sapitis suꝑ¬
petrã: Et uos cũ ẽẽtis mortui in
delictis: & prepucio carnis uestrȩ
lls P repuciũ uocauit qđ significat᷑
p̃pucio. hoc ẽ delicta carnalia: quib

Expanded text:
esurrectio Christi, quae facta est tertio quidem die passionis, sed octavo die in diebus hebdomadis, ipsa nos circumcidit. Audi circumcisos vera petra, Apostolo admonente: Si ergo resurrexistis cum Christo; quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae surdesideria carnalia, abstulit concupiscenquo nati eratis, et multo pejus quod male vivendo addideratis; circumcisi per petram, quare adhuc sapitis suet uos, inquit, cum essetis mortui in delictis et praeputio carnis uestrae — praeputium uocauit, quod significatur praeputio, hoc est delicta carnalia, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
mortale. Oportet enĩ corruptibile hoc
induere incorruptionẽ: & mortale hoc
induere inmortalitatẽ. Ut gͦ induat᷑
imortalitate: exuit᷑ mortalitate.
Foc ẽ cireũcisiois mysteriũ quȩ ocła¬
uo die fieri ussa ẽ & octauo die id̾:
dnica post sabbatũ ĩa inueritate
a ãno impleta. Unde dicit᷑. Exeuens
se carnẽ: pͥncipatus ⁊ potestates exeͣ¬
plauit. Per hanc eñi mortalitatem
nob̾ inuidȩ diabolicȩ potestates
anabant᷑ : quas exẽplasse dictus ẽ
ꝙ in se ipso capite nr̃o prebuit
exemplũ. qđ in toto eius corpore
id: ȩccłia ex diaboli potestate libe¬
randa in ultima resurrectiõe cõple
dũ se exuit carne: sic suos ostende¬
ret exuendos carnalib uiciis. per¬
de gon Quomꝰ possumuis uincere diabolũ¬
apin ioquẽ ñ uidemus: Sed habemꝰ mag¬
strũ qͥ nobis demonstrare dignatuse.
quom inuisibiles hostes uincantur.
De illo enĩ dix̃ apłs. Fxxuens se carne
pͥncipatus ⁊ potestates exemplauit.
fiducialit᷑ triumphans eos insem&

Expanded text:
corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere inmortalitatem. ut ergo induatur inmortalitate, exuitur mortalitate. hoc est circumcisionis mysterium, quae octauo die fieri iussdominica post sabbatum, iam in ueritate a domino impleta. unde dicitur: exuens se carnem principatus et potestates exemplauit. per hanc enim mortalitatem nobis inuidae diabolicae potestates dominabantur; quas exemplasse dictus est, quia in se ipso capite nostro praebuit exemplum, quod in toto eius corpore, id est ecclesia ex diaboli potestate liberanda, in ultima resurrectione compleipse se exuit carne, sic suos ostenderet exuendos carnalibus uitiis, pdicunt: quomodo possumus uincere diabolum, quem non uidemus? sed habemus magistrum, qui nobis demonstrare dignatus est, quomodo inuisibiles hostes uincantur. de illo enim dixit apostolus: exuens se carne principatus et potestates exemplauit fiducialiter triumphans eos in semet
Abbreviated transcription (Latin):
s q in ipsis ꝑ ipsũ. In ipso quippe
habitat om̃is plenitudo diuini¬
tatis ñ umbralit᷑ tanꝗͣ ui templo
a rege salomione facto: sed cor¬
qm̃ ipse ait. pat̾ autẽ in me manens
facit oꝑa. & ego in patre ⁊ pat̾ inme
siue tta intelligat᷑ d̃s erat in xp̃o. uibũ
erat in hoĩe : sic erat utiq uerbũ i
carne. ut uerbũ etiã caro factũ solis
ꝓpe diceret᷑ idem hõ. uerbo in unam

Expanded text:
quia in ipsis per ipsum. In ipso quippe inhabitat omnis plenitudo divinitatis ; non umbraliter, tanquam in templo a rege Salomone facto, sed corquoniam ipse ait, Pater autem in me manensfacit opera sua; ego in Patre, et Pater in me ; sive ita intelligatur, Deus erat in Christo, Verbum erat in homine: sic erat utique Verbum in carne, ut Verbum etiam caro factum solus proprie diceretur, id est, homo Verbo in unam
Abbreviated transcription (Latin):
mortuuis ẽ ꝓpt̾ delicta m̃a.: & resuriex̃
ꝓpt᷑ iustificationẽ nr̃am. Et q ista re¬
surrectio quȩ credita nos iustificat
illa octaui diei curcũcisiõe figurata ẽ
ꝓpterea de ipso abrabã cui pͥmũ tra¬
dita ẽ dicit apłs. Et signũ accepit
circũcisiois: signaculum iusticiȩ fidi¬
In expoliatiõe corporis carnis.
on duas res intelligi uoluit
quasi aliud sit caro aliud corpꝰ car¬
nis: sed qr corpꝰ multarũ rerum
nom̃ ẽ quarũ nulla ẽ caro: nã mul sex t̃
tast excepta carne corpora cęlestia p̃. lxxii¬
⁊ corpora t̾restria. corpus carnis dix̃¬

Expanded text:
mortuus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram. et quia ista resurrectio, quae credita nos iustificat, illa octaui diei circumcisione figurata est, propterea de ipso Abraham, cui primum tradita est, dicit apostolus: et signum accepit circumcisionis signaculum iustitiae fidIn exspoliatione corporis carnis. Non duas utique res intelligi voluit, quasi aliud sit caro, aliud corpus carnis; sed quia corpus multarum rerum nomen est, quarum una caro est. Nam multa sunt, excepta carne, corpora coelestia et corpora terrestria. Corpus carnis dix
Abbreviated transcription (Latin):
innocens. eũ iure ęqͥssimo suꝑare :¬
nosq lib̾aret a captiuitate ꝓpͥter
peccatũ iusta: suo iusto sanguine
iniuste effuso mortis cyro graphũ
delens. ⁊ iustificando redimens
suum. eiusq fiducia deserentibus
demptorẽ suũ. QUod enĩ dicit
exiusse se carnẽ: eo loco carnẽ mor¬
talitatẽ carnis intelligimus. scđm¬
quȩ mortalitas ꝓpͥe caro appellata ẽ
qr in illa resurrectionis inmorta.¬
litate ñ erit: ꝓpterea seriptum est
caro ⁊ sanguis regnũ dĩ nͥ possidebunt.

Expanded text:
innocens eum jure aequissimo supeinnocens eum jure aequissimo supenosque liberaret a captivitate propter peccatum justa, suo justo sanguine injuste fuso mortis chirographum delens, et justificandos redimens suum eiusque fiducia deserentibus emetipso. Quod enim dicit exuisse carnem, eo loco carnem mortalitatem carnis intelligimus, squam proprie caro appellata est, quia in illa resurrectionis immortalitate non erit. Propterea scriptum est, Caro et sanguis reg
Abbreviated transcription (Latin):
parationẽ corporalit̾ dix̃ habitare t
in xp̃o plenitudinẽ diuinitatis.
qͦ in illo impleant᷑ omĩa quȩ il¬
lis uinbris figurata sunt: ac sic
quodãm᷑ umbrarũ illar̃ ipse fit
corpꝰ. hoc ẽ figurarũ ⁊ significati¬
onũ illar̃ ipse sit ueritas. Sic̃ g
ipse figurȩ significatiuȩ. traus¬
lato utiq uocabulo ñ ꝓpͥe dicte
sunt umbrȩ: ita ⁊ qđ ait pleni¬
tudinẽ diuinitatis corporaliter
habitare. translato uerbo usus ẽ.¬

Expanded text:
dixit habitare in Christo plenitudinem diuinitatis, quod in illo inpleantur omnia, quae illis umbris figurata sunt, ac sic quodammodo umbrarum illarum ipse sit corpus, hoc est figurarum et significationum illarum ipse sit ueritas. sicut ergo ipsae figurae significatiue translato utique uocabulo non proprie dictae sunt umbrae, ita et quod ait plenitudinem diuinitatis corporaliter habitare translato uerbo usus e
Abbreviated transcription (Latin):
sola anima meruisset: nͥ hoc sin-¬
głaris gr̃a p̃stitisset: Quã fas est
p̃dicare: de qua nefas ẽ uelle iudicare.
Satis ẽ gͥ scire corporale aliqͥd
uel ꝓpͥe dici cũ de corporib agit᷑
uel etiã translato uocabulo sicut
dictũ ẽ. qr in ipso inhabitat omĩs
plenitudo diuinitatis corporalit̾.
Neq enĩ diuinitas corpꝰ ẽ: sed q

Expanded text:
sola anima meruisset, nisi hoc singularis gratia praestitisset, quam fas est praedicere, de qua nefas est velle judicare. satis est ergo scire corporale aliquid uel proprie dici, cum de corporibus agitur, uel etiam translato uocabulo, sicut dictum est: quia in ipso inhabitat omnis plenitudo diuinitatis corporaliter. neque enim diuinitas corpus e
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ corpꝰ solũ mortuũ ẽ sine pecc̃o.
ut fuso sanguine sine culpa om¬
niũ culparũ cyrographa delerent᷑
quib debitores qͥ in eũ credunt
a diabolo antea tenebant᷑. & ido
hoc ẽ ait sanguis meus: qui pro
multis effundet᷑ in remissionẽ pecc̃oꝵ.¬
uhumiliasti sic̃ uulneratum
suꝑbũ. Humiliatus es ⁊ hu¬
miliasti: uulneratꝰ es ⁊ uulnerasti.
Neq enĩ eũ ñ uulneraret sanguis
tuus: qͥ fusus ẽ ut deleret cyrog¬
phũ peccatoꝵ. Unde enĩ suꝑbie¬
bat: nisi qr cautionẽ contͣ nos te.¬
nebat.: Hanc tu cautionẽ hoc cy¬
rogͣphũ: tuo sanguine deleiusti.
Illum gͦ uulnerasti: cui tot abstu¬
listi. Wlneratũ enĩ intelligas di¬
abolũ. non penetrata carne quã
ñ habet: sed ꝑcusso corde ubi suꝑb ẽ.¬
UIctimã scãm qua deletũ ẽ cy¬
iographũ qđ erat contrariũ nob̾
qua triũiphatus ẽ hostis cõputans
delicta nr̃a ⁊ quȩrens qđ obiciat:
& nichil inueniens in illo in quo

Expanded text:
autem corpus solum mortuum est sine peccato; ut fuso sanguine sine culpa, omnium culparum chirographa delerentur, quibus debitores qui in eum credunt, a diabolo antea tenebantur. Et ideo, Hic est, ait, sanguis meus, qui pro multis effundetur in remissionem pecchumiliasti sicut vulneratum superbum.» Humiliatus es, et humiliasti; vulneratus es, et vulnerasti: neque enim eum non vulneraret sanguis tuus, qui fusus est ut deleret chirographum peccatorum. Unde enim superbiebat, nisi quia cautionem contra nos tenebat? Hanc tu cautionem, hoc chirographum tuo sanguine delevisti : illum ergo vulnerasti, cui tot abstulisti. Vulneratum enim intelligas diabolum, non penetrata carne, quam non habet; sed percusso corde, ubi supeuictimam sanctam, qua deletum est chirografum, quod erat contrarium nobis, qua triumphatus est hostis conputans delicta nostra et quaerens, quod obiciat, et nihil inueniens in illo, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ in ꝓpħia rerũ futurarũ tanquã
locutiõe rerũ pͣteritarũ. unx̃ te ds
ds tuus oleo exultatiõĩs. pͣ partici¬
pib tuis. participes eiꝰ significans
qͥ futuri fuerant serui eiꝰ. socii eiꝰ.
amici eiꝰ frẽs eiꝰ. mẽbra eius. Prȩdi¬
ctũ ẽ gͥ qd̾ futurũ erat. ut ungeret
factus ẽ hõ: ut maneret ds. Un¬
geret autẽ ñ uisibili ⁊ corporali oleo
s sp̾u sc̃o. quẽ scriptura nomine
olei exultatioi̾s figitrata ut solet
locutiõe significat. Dix̃ autẽ unx̾
ñ dĩx̃ uncturus ẽ qi in pͣdesina¬

Expanded text:
turarum, tanquam locutione rerum praeteritarum, Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis: participes ejus significans, qui futuri fuerant servi ejus, socii ejus, amici ejus, fratres ejus, membra ejus. Praedictum est ergo quod futurum erat, ut ungeret factus est homo, ut maneret Deus. Ungeret autem, non visibili et corporali oleo, sed Spiritu sancto, quem Scriptura nomine olei exsultationis, figurata, ut solet, locutione significat. Dixit autem, Unxit; non dixit, Uncturus est: quia in praedestina
Abbreviated transcription (Latin):
id qđ inseipso ẽ cuiusquã ocłis
apparuisse mortalui: in consequen¬
tib dicͣ qđ moysi angłs apparuerit.
Fugit inqͥt moyses in uerbo isto. &
factus ẽ inqͥlinꝰ in t̾ra madian: ubi
genuit filios duos. & completis illic
annis qͣdraginta. apparuit illi in
deserto montissyna angłs adn
in flãma ignis in rubo. Aloẏses autẽ
uidens. mirabat᷑ uisũ. Qui cũ acce¬
deret considerare. facta ẽ uox d̾ni
dicens. Ego sũ d̾s patrũ tuoꝵ. ds a¬
brahã ⁊ d̾s ysaach ⁊ d̾s iacob. Treme¬
factus autẽ moyses: ñ audebat con¬
sidare. Dix̃q illi dñs. Solue calci¬
am̃ta pedũ tuoꝵ. ⁊ cętera. Hic cer

Expanded text:
id quod in se ipso est, cujusquam oculis apparuisse mortalium, in consequentibus dicit, quod Moysi angelus apparuerit. Fugit, inquit, Moyses in verbo isto, et factus est inquilinus in terra Madian, ubi genuit filios duos. Et completis illic quadraginta annis, apparuit illi in deserto montis Sina angelus Domini in flamma ignis in rubo. Moyses autem videns, mirabatur visum. Qui cum accederet considerare, facta est vox Domini dicens: Ego sum Deus patrum tuorum, Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Tremefactus autem Moyses, non audebat considerare. Dixitque illi Dominus, Solve calceamentum pedum tuorum , etc. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
fluamꝰ. Si enĩ inqͥt qͥ ꝑ angłos dictus
ẽ sermo factus ẽ firmꝰ. ⁊ om̃is p̃ua¬
ricatio ⁊ inobedientia iustã accepit
mercedis retributionẽ : quomͦ nos
effugiemꝰ tantã negligentes salutẽ :
Et quasi quȩreres quã salutẽ. ut osten-¬
deret se ia de nouo testam̃to iã di¬
cire id: sermone qͥ ñ ꝑ angłos s ꝑ¬

Expanded text:
enim qui per Angelos dictus est, sermo factus est firmus, et omnis praevaricatio et inobedientia justam accepit mercedis retributionem; quomodo nos effugiemus, tantam negligentes salutem? Et quasi quaereres quam salutem, ut ostenderet se de Novo Testamento jam dicere, id e
Abbreviated transcription (Latin):
quando dicebat si diligeretis me
ganderetis utiq qi uad̾o ad patrẽ
qr patͣ maior me. ẽ: ñ carni suȩ
solũ. s etiãm̃ti quã gerebat hu¬
mane dm̃i patrẽ utiq p̃ferebat.
Quȩ tota sine dubio forma agnos¬
cit᷑ serui: qm̃ tota seruit creatura

Expanded text:
me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quia Pater major me est ; non carni suae solum, sed etiam menti, quam gerebat, humanae Deum Patrem utique praeferebat: quae tota sine dubio forma agnoscitur servi, quoniam tota servit creatura
Abbreviated transcription (Latin):
differimꝰ ora eoꝵ euidentissimo
atq grauissimo alio docũto op¬
pilare: ubi ñ angłs singłarit̾ nec
uiri pluralit̾ s omĩno angłi di¬
ẽ. s: ipsa lex data manifestissime
ostendit᷑ : Quã certe nullus fideliũ
dubitat dnͣm dedisse moysi ad sub¬
datã ita stephanꝰ loquit᷑. Dura cerui¬
ce inqͥt ⁊ ñ circũciso corde ⁊ aurib:¬

Expanded text:
differimus ora eorum evidentissimo atque gravissimo alio documento oppilare, ubi non angelus singulariter, nec viri pluraliter, sed omnino Angeli dised lex ipsa data manifestissime ostenditur, quam certe nullus fidelium dubitat Deum dedisse Moysi ad subdatam? Ita Stephanus loquitur: Dura cervice, inquit, et non circu
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ nichil magnũ de dõ patre dici
siforma serui maior ẽ qua maiores
I udent᷑ ⁊ angłi: non recte cogitas
quẽ locũ in reb habeat humana
natura. quȩ condita ẽ ad ymaginẽ
ui. Maiores angłi dici posst᷑ hoĩne.
ꝗ maiores sunt hominis corpore.
maiores sunt ⁊ animo: sed infor¬
ma quã peccati originalis merito
corruptibile aggrauat corpꝰ. Natu¬
ra uͦ humana qualem naturã xp̃c
humanȩ m̃tis assumpsit. quȩ nul¬
lo pecc̃o potuit depͣuari: solus ma¬
ior ẽ ds. Deniq ꝓpter qͥd dictũ sit
minorasti eũ modico minꝰ quã an¬
głosᷤ: aꝑuit scͥptura ubi legit᷑. Eum autẽ
modico minꝰ qͣm angło s minoratum ui¬
demus iħm ꝓpt̃ passionem mortis. Non

Expanded text:
tibi nihil magnum de Deo Patre dici, si forma servi majorem qua majores videntur angeli, non recte cogitashabeat humana natura, quae condita est ad imaginem Dei. Majores Angeli dici possunt homine, quia majores sunt hominis corpore: majores sunt et animo, sed in forma quam peccati originalis merito corruptibile aggravat corpus. Natura vero humana, qualem naturam Christus humanae mentis assumpsit, quae nullo peccato potuit depravari, solus major est Deus. Denique propter quid dictum sit, Minorasti eum modico minus quam angelos ; aperuit Scriptura, ubi legitur, Eum autem modico minus quam angelos minoratum vidimus Jesum propter passionem mortis . Non
Abbreviated transcription (Latin):
faciens. Appͣhende ⁊ tu radice dilec¬
tioĩs petr̃a tuã. Esto humilis in humi¬
li do tuo: ut sis ex celsus in głificato
dõ tuo. Asꝑgeris ysopo. humilitas
xpͣi te mundabit. Noli herbã con¬
tempnere: uim medicamͣti attende.
Et si fuerint inquit peccata ur̃a ut fe¬
niciũ: tanꝗͣ. niue dealbabo. De talib
sibi ex hibet ueste̾. sine macda ⁊ rugo
Proinde uestis eiꝰ in monte tãꝙͣ. nxae

Expanded text:
a est. Apprehende et tu radicem dilectionis petram tuam: esto humilis in humili Deo tuo, ut sis excelsus in glorificato Deo tuo: Aspergeris hyssopo, humilitas Christi te mundabit. Noli herbam contemnere, vim medicamenti attende.Etsi fuerint, inquit, peccata vestra sicut phoenicium, tanquam nivem dealbabo . De talibus sibi exhibet Christus vestem sine macula et ruga . Proinde vestis ejus in monte, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uideri dmͣ ꝑ substantiã suã &
qͥd sit uideri dm̃ ꝑ subiectã cre¬
i. aturã. in tantã blasphenuã de¬
cidisti. ut unigenitũ dĩ filiũ ꝑ
hoc ipsũ qd̾ ds ẽ mutabilẽ diceres.
quando qͥdẽ soli patri putasti ẽẽ
tribuendũ qđ scriptũ ẽe̾ dixisti.
ego sũ qͥ sũ. ⁊ ñ sũ mutatus quasi
filius uel sp̃c sc̃s sit mutatus qͣn¬
do insibilit̾ apparuit. uel iste
qđ constat natus ex femina.
uel iste in specie colũbȩ: aut¬
in igneis linguis se humanis
aspectib monstrans. Hunc uͦ¬

Expanded text:
ideri Deum per substantiam suam, et quid sit videri Deum per subjectam creaturam, in tantam blasphemiam decidisti, ut unigenitum Dei Filium per hoc ipsum quod Deus est mutabilem diceres: quandoquidem soli Patri putasti esse tribuendum quod scriptum esse dixisti, Ego sum qui sum, et non sum mutatus; quasi Filius vel Spiritus sanctus sit mutatus quando visibiliter apparuit, vel ille quod constat natus ex femina, vel iste in specie columbae aut igneis linguis se humanis aspectibus monstrans. Unde j
Abbreviated transcription (Latin):
iusa sunt. cũ d̾s illis scđm sua despei¬
satione̾ tprib congruã pͣsentartur
ꝑ creaturã facta ẽe̾ manifestũ est
temperantiã. sic̃ ds nob̾ partitꝰ ẽ insi¬
Extat eni auctoritas diuinarũ scripti¬
rarũ. unde mens nr̃a deuiare nͣde¬
bet: ne relicto solidam̃to diuinieo¬
quii. ꝑ suspicionũ suarũ abrupip̃¬
cipitet᷑: ubi nec sensus corporis a
nec ꝑspicua racio ueritatis eluce.
Aꝑtissime quippe scriptũ ẽ in eplas
hebreos cũ dispensatio noui tefaĩt
a dispensatione ueteris testam̃ti scdm
congruentiã scl̃oꝵ ac tempoꝵ distin

Expanded text:
um Deus illis secundum suam dispensationem temporibus congruam praesentaretur, per creaturam facta esse manifestum est. temperantiam, sicut Deus nobis partitExstat enim auctoritas divinarum Scripturarum, unde mens nostra deviare non debet, nec relicto solidamento divini eloquii per suspicionum suarum abrupta praecipitari, ubi nec sensus corporis regit, nec perspicua ratio veritatis elucet. Apertissime quippe scriptum est in Epistola ad Hebraeos, cum dispensatio Novi Testamenti a dispensatione Veteris Testamenti secundum cong
Abbreviated transcription (Latin):
ad filiũ dĩ dictũ eẽ. in epła que ẽ
ad hebreos sc̃a scriptura testatur.
Quis uͦ nͣ intelligat ubi đr cęli muta¬
bunt᷑ tu autẽ idẽ ipse es. nichil ali
ud dici nͥtu nͣ mutaris. Ae ꝑ hoc
etiã dĩ filio conuenit dicere ego
& ñ mutor. Qđ tu ido soli patri as¬
signasti. ut in sua substantia crede¬
ret᷑ mittabilis ẽe filius: tanquã ita
susceꝑit hominẽ ut in hominem
uerteret᷑. Fanc tantã blasphemiã
ñ em̃dabis: nͥ credidis in assũptioẽ
hominis accessisse filio qđ ñ erat.
ñ autẽ discessisse uel defecisse qđ¬

Expanded text:
 Dei dictum esse in Epistola quae est ad Hebraeos sancta Scriptura testatur . Quis vero non intelligat, ubi dicitur, Coeli mutabuntur; tu autem idem ipse es; nihil dici aliud, nisi, Tu non mutaris? Ac per hoc etiam Deo Filio convenit dicere, Ego et non mutor. Quod tu ideo soli Patri assignasti, ut in sua substantia crederetur esse mutabilis Filius; tanquam ita susceperit hominem, ut in hominem verteretur. Hanon emendabis, nisi credideris in assumptione hominis accessisse Filio quod non erat, et non decessisse vel defecisse
Abbreviated transcription (Latin):
tũ: Et si exterior homo nr̃ corrupit᷑.
s. interior renouat᷑ de die in diem.
Ergo ip̃si peribͣt. s. scđm corpꝰ. tu autͣ
ꝓmanes. Si gͦ scđm corpꝰ peribunt.
ubi gͦ resurrectio carnis Ubi exem Ex¬
plũ mẽbroꝵ qđ pͣcessit incapite :¬
Ubi:᷑ Uis audire.: Alutabit᷑ non tale
erit quale fuit. Audi apłm dicentẽ.
Et mortui resurgent incorrupti: &
nos immutabim᷑. Quomͦ ĩmutabim᷑
Stinuat᷑ corpꝰ anunale. surget corpꝰ
sp̃ntale. Ergo seminat᷑ mortale :¬
surget inmortale. Seminat᷑ cor¬
ruptibile : resurget in corruptibi¬
le. Mutationẽ itaq expectamus.
tate dm̃ in corpore ur̃o: Ergo tales
celi peribunt. sed ñ in eternum.
eribunt ut mutent᷑ Annͣhoc dix
psalmꝰ: Lege sequentia. E omĩa
sic̃ uestim̃tum ueterascent: & siẽ
oꝑtorĩ mutab̾ eos ⁊ mutabuntur.

Expanded text:
ntum? «Etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem» . Ergo ipsi peribunt, sed secundum corpus: «Tu autem permanes.» Si ergo secundum corpus peribunt, ubi ergo resurrectio carnis? ubi exemplum membrorum quod praecessit in capiteubi? Vis audire? Mutabitur; non tale erit quale furesurgent incorrupti, et nos immutabimur.» Quomodo immutabimur? «Seminatur corpus animale, surget corpus spirituale» . Ergo seminatur mortale, resurget immortale; seminatur corruptibile, resurget incorruptibile. Mutationem itaque exspectamus: tate Deum in corpore vestro» ? Ergo tales coeli peribunt, sed non in aeternum; peribunt ut mutentur. An non hoc dicit Psalmus? Lege sequentia: «Et omnes sicut vestimentum veterascent, et sicut opertorium mutabis e
Abbreviated transcription (Latin):
uenturos nos ad hos annos stantes.
in quib nͣ circuitu solis ꝑ aguntꝰ
dies : sed manet qđ ẽ sicuti ẽ: qr
hoc solũ uere est. Eece id ipsũ.
euius anni nͣ deficient. Qui sunt
anni qui ñ deficiunt. nͥ qui stant.
Si gͦ ibi anni stant. ⁊ ipsi anni qui
stant unꝰ annus ẽ. & ipse unus
nec ortuͣ habet nec occasũ. nec
inchoat᷑ ab hesterno nec exclu¬
dit᷑ a crastino: sed stat semꝑ ille
dies. & qđ uis uocas illũ diem.
Siuis anni sunt: siuis dies est.¬

Expanded text:
venturos nos ad hos annos stantes, in quibus non circuitu solis peraguntur dies, sed manet quod est sicuti est, quia hoc solum vere est. 15. «vers.transibunt et deficient. Qui sunt anni qui non deficiunt, nisi qui stant? Si ergo ibi anni stant, et ipsi anni qui stant unus annus est, et ipse unus nec ortum habet nec occasum, nec inchoatur ab hesterno, nec excluditur a crastino, sed stat semper ille dies: et quod vis vocas illum diem; si vis, anni sunt; si vis, dies est
Abbreviated transcription (Latin):
pedib tuis. Inimicus erat. erit su
pedib eius. aut adoptatꝰ. aut uicis
Quere gͦ quẽ loc ũ habeas sub petii
õni tui. Nã necesse ẽ ut habeas ar
grȩ aut pene. Sedet gͣ ad dexter
d̃ĩ. donec ponant᷑ nuimici eiꝰ sub

Expanded text:
ebit eos:» inimicus eras; eris sub pedibus ejus, aut adoptatus, aut victus. Quaere ergo quem locum habeas sub pedibus Domini Dei tui; nam necesse est ut habeas, aut gratiae, aut poenae. Sedet ergo ad dexteram Dei, donec ponantu