comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ lactis ub̾tas. siue quo ñ uiuunt. qui iã
quidẽ rõue utunt᷑ ut posfuit crecłe: s bo¬
num a malo ũ credendo tantum. uerũ &̃
intelligendo qͦd ꝑtinet ad solidũ cibũ. se¬
ꝑare ñ poss: Quod aũ in lactis cõmemora¬
tione posuit ⁊ doctrinã: ipsa ẽ quȩ ꝑ sym¬
bolum tradit᷑ ⁊ orõnẽ dominicã S hiuc
lac̾ti absit ut sit contrariꝰ cibꝰ rerũ sp̃aliũ.
firina intelligentia capiendꝰ : qui colosensibꝰ
⁊ thessalonicensibꝰ defuit. ⁊ supplendꝰ fuit:
Qũ enĩ supplet᷑ qͦd defuit: ñ imꝓbat᷑ qͦd fuit.
Nã ⁊m ipsis quȩ suminꝰ alimtis usq ad eo¬
ñ est lacti contrarius solidꝰ cibꝰ. ut ipse lac¬
tescat. quo possit ẽẽ aptꝰ infantibꝰ. ad qͦs
ꝑ matris uł nutricis ꝑuenit carnẽ. ⁊ sic fe¬

Expanded text:
ctis ubertas, sine quo non vivunt qui jam quidem ratione utuntur ut possint credere, sed bonum a malo, non credendo tantum, verum etiam intelligendo quod pertinet ad solidum cibum separare non possunt. Quod autem in lactis commemoratione posuit et doctrinam, ipsa est quae per symbolum traditur et orationem dominicam. 6. Sed huic lacti absit ut sit contrarius cibus rerum spiritualium firma intelligentia capiendus, qui Colossensibus et Thessalonicensibus defuQuando enim suppletur quod defuit, non improbatur quod fuit. Nam et in ipsis quae sumimus alimentis, usque adeo non est lacti contrarius solidus cibus, ut ipse lactescat, quo possit esse aptus infantibus, ad quos per matris vel nutricis pervenit carnem: sicut fe
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in illa cruce actum esse tantũ¬
mͦi. ut nob̃ usq ad mortẽ ꝓ uiitate
certantibꝰ. mutandum p̾b̾eretur ex¬
emplum: Nã si sciant huiꝰ modi ho¬
mines qui nolunt esse nͥ homines.
qͦ madmodũ &ͤ crucifixꝰ factꝰ sit nob̾

Expanded text:
hoc illa cruce actum esse tantumhoc illa cruce actum esse tantummodo, ut nobis usque ad mortem pro veritate certantibus imitandum praeberetur exemplum. Nam si scirent hujusmodi homines, qui nolunt esse nisi homines, quemadmodum Christus crucifixus fact
Abbreviated transcription (Latin):
sa que fuul audiunt sp̃ales atq carna¬
les ꝓ suo quiq modulo eapiunt. illi ut
paruuli. isti ut maiores. illi ut lactis al¬
m̃tũ. isti ut cibi solicdam̃tũ:ͥ nulla ui¬
detur c̾e̾ necessitas. ut aliqua secreta do¬
ctrinȩ taceantur ⁊ abscondantur fide¬
libꝰ paruulis. seorsum dicenda maioribꝰ
hoc est intelligentioribꝰ: & ħ id eo
faciendum putetur. quia dix̃ apłs nõ
potui uob̃ loqui quasi spãlibꝰ s quasi
carnalibꝰ. Hoc ipsum enim quod ñ iu
sp̃ales capere ñ ualebant: Quicumq aũ¬
int̾ eos spãles erant. idest quod illi tã¬
quam carnales audiebant. spãli intelle
c̾tu ipsi capiebant: ut sic intelligat᷑ qͦd
ait. ñ potui uob̾ loqui quasi spãlibꝰ sed
quasi carnalibꝰ.:⁊ ac si diceret: llõ po¬
tiustis quasi spales s quasi carnales
caꝑe quod loquebar anmiał enĩ hõ¬
.I. qui secłm hominẽ sapit: auimał
dictꝰ ab anina. carnał a carue. Qe
ex auima ⁊ carne constat totꝰ hõ:

Expanded text:
sa quae simul audiunt spirituales atque carnales, pro suo quique modulo capiunt; illi ut parvuli, isti ut majores, illi ut lactis alimentum, isti ut cibi solidamentum: nulla videtur esse necessitas, ut aliqua secreta doctrinae taceantur, et abscondantur fidelibus parvulis, seorsum dicenda majoribus, hoc est intelligentioribus; et hoc ideo faciendum putetur, quia dixit Apostolus, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Hoc ipsum enim quod non juspirituales capere non valebant. Quicumque auinter eos erant, idem quod illi tanquam carnales audiebant, spirituali ipsi intellectu capiebant: ut sic intelligatur quod ait, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, ac si diceret, Non potuistis quasi spirituales, sed quasi carnales capere quod loquebar. Animalis enim ho qui secundum hominem sapit, animalis dictus ab anima, carnalis a carne, quia ex anima et carne constat totus homo
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ficdĩ quodã lacꝰte teneant᷑. ut ⁊ uriusibi¬
lia quȩ ñ uiclent. ⁊ intelligibilia qͦ ñdum
intelligunt credant: facile ad uanas ⁊ sacͥ¬
legas fabulas ꝓmissione scientiȩ ducunt᷑:
ut ⁊ bonum ⁊ malũ ñ nͥ corporalibꝰ ima¬
ginibꝰ cogitent. & ipsum dm̃ ñ nͥ ali¬

Expanded text:
 fidei quodam lacte teneantur, ut et invisibilia quae non vident, et intelligibilia, quae nondum intelligunt, credant, facile ad vanas et sacrilegas fabulas promissione scientiae ducuntur: ut et bonum et malum nonnisi corporalibus imaginibus cogitent, et ipsum D
Abbreviated transcription (Latin):
fixo. ⁊ ipse cibum ꝓ sua capacitate su¬
mebat: & illos lacte ꝓ eoꝵ infirmitate
nutriebat: Deniq ilła quȩ scͥpsit ad
cornithios. alit̾ utiq ab ipsis paruulis.
alit̾ a capatioribꝰ posse intelligi sciens.
tum. Si quis aũ ignorat: ignorabitur:
Solidam ꝓfecto uoluit esse scientiã spã¬
s certa cognitio teneret᷑: Ae ꝑ hoc ill
ea ipsa cretlebant: quȩ sp̃ãles insuꝑ ag¬
noscebant. Ignoratur aut̃ ait qui igno¬
rat: quia ñdum ei reuelatũ ẽ. ut qͦd
credt scut: Quod cum sit ĩ hominis
m̃te. ipse dr̃ cognosei a dõ: quia ds̃

Expanded text:
fixo, et ipse cibum pro sua capacitate sumebat, et illos lacte pro eorum infirmitate nutriebat. Denique illa quae scripsit ad Corinthios, aliter utique ab ipsis parvulis, aliter a capacioribus posse intelligi sciens, tum: si quis autem ignorat, ignorabitur . Solidam profecto voluit esse scientiam spired certa cognitio teneretur; ac per hoc illi ea ipsa credebant, quae spirituales insuper agnoscebant. Ignorabitur autem, ait, qui ignorat; quia nondum ei revelatum est, ut quod credit sciat. Quod cum fit in hominis mente, ipse dicitur cognos
Abbreviated transcription (Latin):
sum xp̃i: Uerum uluo adhuc questo¬
nem fac̃: quod in epła ad hebreos legit᷑.
cum iam deb̾etis tp̃r ipso ẽẽ doctores:
itum doctrina indigetis. quȩ sit elem̃ta
sermonum dĩ: & facti estis opꝰ hñtes lacꝰte
ñ solido cibo omins enĩ qui lactet: ĩ exꝑ¬

Expanded text:
quaestionem facit, quod in Epistola ad Hebraeos legitur: « Cum jam deberetis tempore ipso esse doctores, iterum doctrina indigetis, quae sint elementa sermonum Dei; et facti estis opus habentes lacte, non solido cibo. Omnis enim qui lactatur, inex
Abbreviated transcription (Latin):
lium nomine uelut ea quȩ carnales ca¬
ꝑe ñ possunt. ñ solum excusatione de¬
albanda. uer̃ etiã p̃dicatione lauclanda
paruulos aluisse se diẽ apłs: tpsa uera caro
eiꝰ in qua facta ẽ uera mors eiꝰ. & uulnera
uera confrxi sanguisq ꝑcussi: ñ eo modo
a carnalibꝰ quo ab sp̃ãlibꝰ cogitant᷑: Et ulis
ẽ lac. istis eibꝰ: quia ⁊ si ñ audiunt amplius.
intelligunt ampłiꝰ: Nõ enĩ equalit̾ m̃te
ꝑcipit᷑: etiã quod in fide parit̾ ab utrisq
recipit᷑ Ita fit ut pdicatꝰ ab apłis xͦ eruei

Expanded text:
lium nomine, velut ea quae carnales capere non possunt, non solum excusatione dealbanda, verum etiam praedicatione laudanda parvulos aluisse se dicit Apostolus; ipsa vero caro ejus, in qua facta est vera mors ejus et vulnera vera confixi, sanguisque percussi, non eo modo a carnalibus quo ab spiritualibus cogitatur, et illis est lac, istis cibus; quia et si non audiunt amplius, intelligunt amplius. Non enim aequaliter mente percipitur, etiam quod in fide pariter ab utrisque recipitur. Ita fit ut praedicatus ab Apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i uͥ diẽ adhue multa ha¬
beo uob cdicere. s ñ potestis
portare mͦ: exoetam diffi¬
cilem questionẽ me recolo distulisse.
ut de sꝑatio tractaret᷑: quia illũ modꝰ
competens compellebat finire sermo¬
nẽ: Nune gͦ qm̃ tempus est ꝓmissa red¬
dendi: ꝑtractet᷑ ut dñs ipse donauerit.
qui cordi nr̃o ut ꝓponeret᷑ ingessit.
hec ẽ aũ questio: utrum sp̃ales ho¬
nunes habeant aliquid in doctriuna
quod earnalibꝰ taceant. & spiritalibus
dicant.. Quia si doxerimꝰ ñ hñt: respo¬
debitur nob̾ Quid ẽ gͦ quod dicebat a¬
płs seribeus ad coruthios:⁊ ñ potui
uob̾ loqui quasi spãlibꝰ s quasi carnalibꝰ.¬

Expanded text:
i dicit, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, exortam difficilem quaestionem me recolo distulisse, ut inde otiosius tractaretur, quia illum modus competens compellebat finire sermonem. Nunc ergo quoniam tempus est promissa reddendi, pertractetur ut Dominus ipse donaverit, qui cordi nostro ut proponeretur ingessit. Haec est autem quaestio: utrum spirituales homines habeant aliquid in doctrina, quod carnalibus taceant, et spiritualibus dicant. Quia si dixerimus, Non habent; respondebitur nobis, Quid est ergo quod dicebat Apostolus scribens ad Corinthios: « Non potui vobis loqui quasi spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dĩ sapientia:⁊ s carnalibꝰ paruus id tan¬
tũ credendo tenentibꝰ: sp̃ãlibꝰ aũ capatiori¬
bus. id etiam intelligendo cernentibꝰ. Il¬
lis gͦ tanqͣm lacteus potꝰ: istis tamqͣm so¬
lidus cibꝰ: ħ quia hoc illi alit̃ ĩ ppłis.
isti alit̾ in cubiculis cognouer̃ ͥ s qͦd
eoclem modo utriq eum palam dicere¬
tur aucliebant. ꝓ suo modo quiq capi¬

Expanded text:
et Dei Sapientia : sed carnalibus parvulis id tantum credendo tenentibus, spiritualibus autem capacioribus id etiam intelligendo cernentibus; illis ergo tanquam lacteus potus, istis tanquam solidus cibus: non quia hoc illi aliter in populis, isti aliter in cubiculis cognoverunt; sed quod eodem modo utrique cum palam diceretur audiebant, pro suo modo quique capi
Abbreviated transcription (Latin):
in eiꝰ dilectione: Utiq etiã hic hanc dilectio¬
nem pat̾s intelligi uoluit.: qua eũ dilig̃ pat᷑
Ita quippe dixerat: Sic̃ dilex̃ me pat̃: ⁊ ego
dilexi uos: atq his u̾bis illa subiiuxit: ma¬
nete in dilectione mea: Illa ꝓculdubio: qͣ
dilexi uos: Ergo qͦd ait etiam de patre. ia¬
neo in eiꝰ dilectione : illa scilicet accipienda
ẽ. qua dilex̃ eum pat̃ S numquid ⁊ hic
gr̃a intelligenda ẽ qr pat̾ dilig̃ filium: sic̃
grã ẽq nos dilig̃ filius. cum simꝰ nos filii
eius grã ñ natura: imigenitꝰ aut̃ natura
ñ grã  an hoc etiam in ipso filio ad hominẽ
referendum ẽ : ita sane: Nam dicendo sic̃
dilex̃ me pat̃ ⁊ ego dilexi uos: gram me¬
dratoris ostendit. Mediator au dĩ ⁊ homi¬
nim ñ ĩ qͣntum d̃s s in qͣntum homo ẽ:¬

Expanded text:
in ejus dilectione. Utique etiam hic hanc dilectionem Patris intelligi voluit qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea: illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est, qua dilexit eum Pater. Sed nunquid et hic gratia intelligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia, non natura: Unigenitus autem, natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicendo, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos: gratiam Mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et hominum, n
Abbreviated transcription (Latin):
gunt: ipsi se diligc̃: Ergo ut se diligant.
dm̃ diligant: ñ est hec dilectio in omibꝰ ho¬
mimbꝰ: Pauci se ꝓpt̾ea diligt̃: ut sit ds̃ oĩa

Expanded text:
gunt, ipsi se diligunt. Ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus. Pauci enim se diligunt, ut sit Deus o
Abbreviated transcription (Latin):
humilit̾ iacet qͦd ii monte factũ ẽ: nec tͣnse¬
unt̾ p̃tereundum ẽ. s suscipiendum: Tur¬
bas uidit. esurientes agnouit. misedit᷑ pa¬
uit: ñ solum ꝓ bonitate. uerũ &̃ ꝓ potestate:
Quid enim sola ꝓdesset bouitas uͥ ñ erat pa¬
nis uñ turba esuriens pasceretur. Hisi bo¬
nitati adesset potestas: ierna illa turba ⁊ esu¬
ut ñ remanerent manes: s uñ pascerent
ũ habebant Int̾rogauit dñs uñ emerent᷑
panes ad turbas pascendas: & at scriptura

Expanded text:
humiliter jacet quod in monte factum est; nec transeunter praetereundum est, sed suspiciendum. Turbas vidit, esurientes agnovit, misericorditer pavit: non solum pro bonitate, verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat panis, unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesset potestas, jejuna illa turba et esuut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turb
Abbreviated transcription (Latin):
ignorancie discipuli aliquid significauit:
apparebit gͦ: eũ ipsũ sacm̃tum de qͥnq
panibꝰ ceꝑit nob̾ loqui. & qͥd significet
indicare: Ibi enim uidebimnꝰ: qͣre dñs in
hoc facto ignorantiam discipli uoluit int̃¬
rogando qͦd sciebat ostendere. Nã int̾roga¬
mꝰ aliqñ qͦd nescimus: audire uolentes ut
discamus aliqñ int̾rogamꝰ qͦd seiꝰ : scire
uolentes utrum & ille sciat qͣm int̾rogamꝰ
Utrumq hoc nouerat dñs & qͦd iut̾ro¬
gabat sciebat: quid enim esset facturꝰ ip¬
se nouerat. & hoc philippum nescire sei
ebat summiht̃ Qr̃ itaq int̾rogabat: nͥ qr
illius ignorantiam demonstrabat: & ħ
quare fecerit: ut dixi post intelligemus:
ndreas ait: Est hic puer quidã: qͥ ht̃
qnq panes ordeaceos. & duos puces: Seo
Hec quid sunt int̾ tantos  Cum dixisset
philippꝰ int̾rogatꝰ ducentoꝵ denarioꝵ pa¬
nes ñ sufficere quibꝰ tanta illa turba refi¬
ceretur: erat quidam puer portans qͥnq

Expanded text:
i aliquid significavit. Apparebit ergo, cum ipsum sacramentum de quinque panibus coeperit nobis loqui, et quid significet indicare: ibi enim videbimus quare Dominus in hoc facto ignorantiam discipuli voluit interrogando quod sciebat, ostendere. Nam interrogamus aliquando quod nescimus, audire volentes ut discamus; aliquando interrogamus quod scimus, scire volentes utrum et ille sciat quem interrogamus: utrumque hoc noverat Dominus; et quod interrogabat sciebat, quid enim esset facturus ipse noverat; et hoc nescire Phiebat similiter. Quare itaque interrogabat, nisi quia illius ignorantiam demonstrabat? Et hoc quare fecerit, ut dixi, postea intelligemus. Andreas ait: Est hic puer quidam qui habet quinque panes et duos pisces. Sed haec quid sunt inter tantos? Cum dixisset Philippus interrogatus, ducentorum denariorum panes non sufficere quibus tanta illa turba reficeretur, erat ibi quidam puer portans quinque
Abbreviated transcription (Latin):
grauat anunam: & depͥunt trena in¬
habitacio sensum multa cogitãtẽ.
Ne forte gͦ pͣossimꝰ sensũ nr̃um a
multis colligere ad unum. de eiuil¬
sum amultis releũare ad unum:
Qd quidem ñ pot̾imꝰ ut clixi. nͥ adiuuet
ille qui ad se uult leuari animas nr̃as
& contngamꝰ ex aliqua parce qͦmͦ u̾bũ
dĩ unicꝰ patri coaet̾nus & coaequał patͥ.
ñ faciat nͥ quod uidit patrẽ facientem.

Expanded text:
gravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Ne forte ergo possimus sensum nostrum a multis colligere ad unum, et evulsum a multis relevare ad unum quod quidem non poterimus, ut dixi, nisi adjuvet ille qui ad se vult levari animas nostras, et contingamus ex aliqua parte, quomodo Verbum Dei unicus Patri, coaeternus et aequalis Patri, non faciat n
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmꝗͣ. s om̃e iudicium dedit fiho. ut om̃s
honorificent filium sic̃ honorifieant
patrem: hoc recdlitũ ẽ resurrectiomi a¬
nimarũ : ut om̃s honorificent filiũ:
Qmͦ  sic̃ honorificant patrem: Anuna¬
rũ enim resurrectionẽ sic oꝑat᷑ filius
qmͦ pat̃: sic uiuificat filiꝰ qͦm᷑ pat̾: Ergo
in animarũ resurrectione om̃i honori¬
ficent filiũ sic̃ honorificant patrẽ: Qdde
honorificatione ꝓpt̾ resurrectionẽ corꝑis:
Qui ñ honorifieat fiiũ: ñ honorificat
patrẽ qͥmisit illũ: N dix̃ sic̃: sed honori¬

Expanded text:
m, sed omne judicium dedit Filio. Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Hoc redditum est resurrectioni animarum. Ut omnes honorificent Filium. Quomodo? Sicut honorificant Patrem. Animarum enim resurrectionem sic operatur Filius, quomodo Pater: sic vivificat Filius, quomodo Pater. Ergo in animarum resurrectione omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Quid de honorificatione propter resurrectionem corporis? Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illu
Abbreviated transcription (Latin):
intꝰ quicumq eã nostis: uidistis cartagi¬
tes ex ore mõ: tacte st̃ aures nr̃e: Tactꝰ ẽ
sensus anunȩ ꝑ corpꝰ: & ab alia intentioe
reflexꝰ ẽ amimus ad id qͦd ibi erat: & iu¬
dit cart̾aginem: Num qͥd tẽ ibi ẽ cartago
facta: lam ibi erat: s latebat: Quarestatẽ¬
bat: Quia animꝰ tiuis in aliudartendebat.
Cum uͦ reflexa ẽ cogitacio tua ad id qͦd erat
ĩ memoria: inde fornata ẽ. ⁊ uisio quedam
aniii facta ẽ: antea ñ erat uisio. s erat me¬
morias heflexa cogitacione ad memoriã.
facta ẽ uisio: Demonstͣuit gͦ memoria tua co¬
gitatiom tuȩ cart̾aginẽ: & q̃ ĩ illa erat añ ꝗͣ ĩten
Ecce facta ẽ a memoria d̾ mõstracio. facta ẽ in
cogitacione uisio: & nulla u̾ba ĩ medio eueu

Expanded text:
intus quicumque eam nostis, vidistis Carthagiintus quicumque eam nostis, vidistis Carthagites ex ore meo, tactae sunt aures vestrae, tactus est sensus animae per corpus, et ab alia intentione reflexus est animus ad id quod ibi erat, et vidit Carthaginem. Numquid tunc est ibi Carthago facta? Jam ibi erat, sed latebat. Quare ibi latebat? Quia animus tuus in aliud attendebat: cum vero reflexa est cogitatio tua ad id quod erat in memoria, inde formata est, et visio quaedam animi facta est. Antea non erat visio, sed erat memoria: reflexa cogitatione ad memoriam, facta est visio. Demonstravit ergo memoria tua cogitationi tuae Carthaginem, et quod in illa erat antequam inteEcce facta est a memoria demonstratio, facta est in cogitatione visio; et nulla verba
Abbreviated transcription (Latin):
demonstret pat̾ fiho. & filius uideat qͦd de¬
monstrat pat̾ ante qͣm fiat aliquid a pa¬
tre ꝑfilium: S cũ dix̃o ⁊ intellexeris. ⁊ nec
sic putes tam illud aliquid tale esse:
ut serues ibi pietatẽ qͣm uolo a te seruari.
& p̃cipue moneo: idest ut sin uales com¬
p̃hendere d̃s quid sit. parum nõ tͥ putes
esse scire qͥd ñ sit: ẜcce ĩ m̃te tua uideo
aliqua duo. idest inemoriã tuã ⁊ cogita¬
cionem tuã : idest quasi aciem qͣndam &
obtutum animȩ tuȩ: uides aliquid. ⁊ ꝑ
oculos ꝑcipis & cõmendas memoriȩ.
Ibi est intꝰ qͦd memoriȩ com̃dasti ĩ abdi¬
to reconditũ: quasi in horreo. qͣsi in
thesauro. quasi in secretario quodam
& penetrali int̾iore: Cogitas ⁊ aliunde.
Intencio tua alibi ẽ: Illud qͦd uidisti in
memoria tua ẽ. et ñ uidet᷑ a te: qr cogita¬
cio tua in aliud intẽdit᷑. Modo ꝓbo. Sci¬
entibꝰ loqͦr. Cartaginẽ nomino: om̃s mͦ

Expanded text:
demonstret Pater Filio, et Filius videat quod dedemonstret Pater Filio, et Filius videat quod demonstrat Pater, antequam fiat aliquid a Patre per Filium. Sed cum dixero et intellexeris, nec sic putes jam illud aliquid tale esse, ut serves ibi pietatem, quam volo a te servari, et praecipue moneo: id est, ut si non vales comprehendere Deus quid sit, parum non tibi putes esse scire quid non sit. 11. Ecce in mente tua video aliqua duo, memoriam tuam et cogitationem tuam, id est, quasi aciem quamdam et obtutum animae tuae. Vides aliquid, et per oculos percipis, et commendas memoriae: ibi est intus quod memoriae commendasti, in abdito reconditum quasi in horreo, quasi in thesauro, quasi in secretario quodam et penetrali interiore. Cogitas aliunde, intentio tua alibi est; illud quod vidisti in memoria tua est, et non videtur a te, quia cogitatio tua in aliud intenditur. Modo probo, scientibus loquor: Carthaginem nomino, omnes modo
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ.⁊ nͥ qe hoc aꝑte dr̃ẽ qͥ solus ht̃ ĩcõmu¬
tabilitatem. Q solus ht̃ uerã cet̾nitatem:
Agnosce in te aliquid qͦd uolo dicere. intꝰ ĩte.
in te:. In te ẽ enim sanitas. in te que libet &e¬
tas s scđm corpꝰ. In te ẽ manꝰ. pes tuus:
S aliud ẽ iite intꝰ: alud in te tamꝗͣ in
ueste tua S relinque foris & uestẽ tuam
&e carnem tuam: descende in te. ad secre¬
tarium tuum m̃tẽ tuã: & ibi ude qͦd uo¬
lo dicere. si potueris: Si enim tu ipse a te
longe es. dõ ꝓpiiqͣre uñ potes : Dicebam
de dõ: & intellecturum te arbitrabaris:
De amma dico: de te dico. Intellige: ibi
te ꝓbabo Nenim ualde longe ꝑgo ĩ exẽ¬
pla. qñ cle m̃te tua uolo aliqͣm similitudi¬
nem dare ad dm̃ tuum: qr utiq ñ ĩ corꝑe.
s ĩ ipsa m̃te factꝰ ẽ hõ ad imnaginem dei
In similitudine sua dm̃ qͣramus: ĩ imagi¬
ne sua creatorẽ agnoseamus Ibi ibi intꝰ
si potuerimꝰ inueniamꝰ hoc qͦd dicimꝰ: qͦmͦ

Expanded text:
incommutabilitatem, quia solus habet veram aeternitatem? Agnosce in te aliquid, quod volo dicere, intus, intuin te. In te est enim sanitas, in te quaelibet aetas, sed secundum corpus; in te est manus, pes tuus: sed aliud est in te intus, aliud in te tanquam in veste tua. Sed relinque foris et vestem tuam et carnem tuam, descende in te, adi secretarium tuum, mentem tuam, et ibi vide quod volo dicere, si potueris. Si enim tu ipse a te longe es, Deo propinquare unde potes? Dicebam de Deo; et intellecturum te arbitrabaris: de anima dico, de te dico; intellige, ibi te probabo. Non enim valde longe pergo in exempla, quando de mente tua volo aliquam similitudinem dare ad Deum tuum; quia utique non in corpore, sed in ipsa mente factus est homo ad imaginem Dei. In similitudine sua Deum quaeramus, in imagine sua Creatorem agnoscamus. Ibi intus, si potuerimus, inveniamus hoc quod dicimus; quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
facta st̃ Sic̃ enim pat̾ suscitat mortuos ⁊
iuiufieat: sic ⁊ filius qͦs uult iuificat.
De resurrectione animarũ dictũ ẽ hoc:
Quid de resurrectone corꝑum. Redit
&e dicit. Neq enim pat̾ iudicat qͦmqͣm.
s iudiciũ omne dedit filio Resurrectio
ralem. ñ patri coaet̾nã Idõ eũ cõmemora¬
ret iudicium uͥ fieret resurrectio corpo¬
rum. ñ enĩ pat̾ inquit uidicat qͦmqͣm.
s om̃e uidiciũ dedit filio De resurre¬
ctione aũ animarũ: sic̃ pat̾ suscitat mor¬
tuos ⁊ inuificat. sic & filiꝰ qͦs uult uiui¬
ficat. Illud gͦ sinul pat̾ ⁊ fuiꝰ: hoc aũ

Expanded text:
facta sunt. Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. De resurrectione animarum dictum est hoc: quid de resurrectione corporum? Redit, et dicit, Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Resurrectio ralem, non Patri coaeternam. Ideo cum commemoraret judicium, ubi fieret resurrectio corporum, Non enim Pater, inquit, judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: de resurrectione autem animarum, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat.
Abbreviated transcription (Latin):
fieret ñ erat: Nõ gͦ facta uisa ẽ & retenta
memorit̾. ut eã pat̃ filio tamqͣm memoria
cogitacioni monstraret: s faciendã pater
monstrauit. faciendã filiꝰ uidit. & eã paĩ
demonstrando feẽ. qr ꝑ filiũ uid̾ntẽ fec̃:
patrem facientem. ñ dictũ ẽ d̾mõarãtem:

Expanded text:
fieret non erat. Non ergo facta visa est et retenta fieret non erat. Non ergo facta visa est et retenta memoriter, ut eam Pater Filio tanquam memoria cogitationi monstraret: sed faciendam Pater monstravit, faciendam Filius vidit, et eam Pater demonstrando fecit, quia per Filium videntem fecit. Patrem facientem: n
Abbreviated transcription (Latin):
sube st: & qͣ demõstrauit. & cui d̾monstrauit:
S carthagnẽ ut hrẽt memorra tua: ꝑ oclos
hausta ẽ imago hȩc Uidisti enĩ qͦd ĩ memo¬
ria recondes Sic arborẽ qͣm meministi ui¬
disti: sic montẽ. sic fliniium. sic amiei fa¬
sius codicis. sic huiꝰ basi hce. Omnia ista uidi¬
sti. & uisa qr iam erat memoriȩ cõm̃dasti:
& tanꝗͣ posuisti illic qͦ uides cogitando cũ
uelles. etram cũ ab istis corꝑis ocłis abfuisset̃
uicdsti enĩ cartaginẽ cum esses cartaginȩ:
accepit speciem ꝑ oelos anuna tua: hec spẽs
recondita ẽ ĩ memoria tua: & seruasti aliqͥd
intꝰ hõ apud carchaginẽ constiturꝰ. qͦd posses
apud te uide &ẽ cum ibi ñ esses ħ om̃ia forĩ¬
secꝰ accepisti Pat̃ quȩ d̾monstrat fiho ñ acce¬
pit extrinsecꝰ. Intꝰ totũ agit᷑: qr nichil cre¬
aturarũ esset extrinsecꝰ. nͥ ħ pat̃ fecisset ꝑ
filium. Creatura om̃is a dõ facꝰta ẽ añ ꝗͣ

Expanded text:
st, et quae demonstravit, et cui demonstravit. Sed Carthaginem ut haberet memoria tua, per oculos hausta est imago haec: vidisti enim quod in memoria reconderes. Sic arborem quam meministi vidisti, sic montem, sic fluvium, sic amici fasius codicis, sic hujus basilicae: omnia ista vidisti, et visa quia jam erant, memoriae commendasti; et tanquam posuisti illic quae videres cogitando cum velles, etiam cum ab istis corporis oculis abfuissent. Vidisti enim Carthaginem cum esses Carthagini, accepit speciem per oculos anima tua; haec species recondita est in memoria tua, et servasti aliquid intus homo apud Carthaginem constitutus, quod posses apud te videre etiam cum ibi non esses. Haec omnia forinsecus accepisti. Pater quae demonstrat Filio, non accipit extrinsecus: intus totum agitur; quia nihil creaturarum esset extrinsecus, nisi hoc Pater fecisset per Filium. Creatura omnis a Deo facta est; antequam
Abbreviated transcription (Latin):
uidentẽ omnia fac̾e Nec illa uisionee ila
demon.stratio temprał ẽ: Quia enĩ ꝑ filiũ
funt omnia tpr̃a: ñ utiq aliqͦ tpi posst̃ ea
demonstrari facienda Sic aut̃ demonstracio
patͥs filii uisionem gignit: qͣm admodũ
pat̃ filium gignit: Demonstracio quippe
gn̾at iusionem: ñ uisio demonstracionẽ:
Qͦd si purius ⁊ ꝑfectiꝰ intueri ualeremꝰ: for¬
tasse inuemremꝰ nec aliud eẽ patrẽ. aliud
eiꝰ demonstracionẽ: nec aliud filiũ aliud eiꝰ
uisionẽ: S. si uix ħ cepimꝰ uix explicare po¬
tunus qͦmͦ memoria qͦd cepit extrinsecus
ostendat cogitacioni: qͣntominꝰ caꝑe aut
explicare pot̾imus. qͦmͦ pat̃ dĩ d̾ monstrat
fihio qͦd ñ hr̃ aliunde. uił quod ñ est aliud

Expanded text:
illa visio temporalis est. Quia enim per Filium fiunt omnia tempora, non utique aliquo tempore possent ei demonstrari facienda. Sic autem demonstratio Patris Filii visionem gignit, quemadmodum Pater Filium gignit. Demonstratio quippe generat visionem, non visio demonstrationem. Quod si purius et perfectius intueri valeremus, fortasse inveniremus nec aliud esse Patrem, aliud ejus demonstrationem; nec aliud Filium, aliud ejus visionem. Sed si vix hoc cepimus, vix explicare potuimus, quomodo memoria quod cepit extrinsecus, ostendat cogitationi; quanto minus capere aut explicare poterimus, quomodo Pater Deus demonstrat Filio quod non habet aliunde,
Abbreviated transcription (Latin):
Ẽst ꝑ qͦm po̾sumꝰ: Modo cantauimꝰ: mͦ audi¬
triet. Idõ enim ñ potes homo: qr paruulꝰ
es: Si paruulꝰ es: nutriendꝰ es: Nutritꝰ gͣndis
eris: & qͦd paruulꝰ ñ pot̾as. gͣndis uideb
S ut nutriaris. iacta in dm̃ curã tuã. & ipse

Expanded text:
est per quem possimus; modo cantavimus, modo auditriet . Ideo enim non potes, o homo, quia parvulus es: si parvulus es, nutriendus es: nutritus, grandis eris; et quod parvulus non poteras, grandis videbis: sed ut nutriaris, Jacta in Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
xͦ ĩ dõ Mori nos uult ut uramꝰ: qr uixi¬
mus ut morerem᷑: Quicquid gͥ ⁊ ꝯ meho¬
re in dec̾iuis. & a deteriore in meliꝰ morit᷑
bonitas. mneq in det̾us uera aet̾nitas. Uera
aũ t̾nitas ẽ: uͥ tem̃porale nichi ẽ: Erat

Expanded text:
 in Deo . Mori nos vult ut vivamus, quia viximus ut moreremur. Quidquid ergo et a meliore in deterius, et a deteriore in melius moritubonitas, neque in deterius vera aeternitas. Vera enim aeternitas est, ubi temporis nihil est. Erat
Abbreviated transcription (Latin):
rim. S qr uidõ &e quibꝰ dixerim:
frat in uob intellectus iste qñq Nunc¬
si ñ potestis comp̃hendere quid sit dĩ:
uł hoc comp̃hendite qͥd ñ sit dĩ: Mui¬
tum ꝓfeceritis: si ñ aliud qͣm de deo
senseritis: Nõdum potes ꝑuenire ad
quid sit: ꝑueni ad quid ñ st: Nõ est
sol. ñ stelle. ñ corꝑala ista Si enĩ nõ
ccelestia: qͣnto minus t̾rena: Tolle omne
corpꝰ: Ahuc audi aliud Nõ ẽ dĩ mutabił
sp̃s: Nã fateor & fatendum ẽ: qr euangłiu ̃

Expanded text:
rim: sed quia video et quibus dixerim, rim: sed quia video et quibus dixerim, fiat in vobis intellectus iste quandoque. Nuncsi non potestis comprehendere quid sit Deus, vel hoc comprehendite quid non sit Deus: multum profeceritis, si non aliud quam est, de Deo senseritis. Nondum potes pervenire ad quid sit, perveni ad quid non sit. Non est sol, non stellae, non corporalia ista. Si enim non coelestia, quanto minus terrena? Tolle omne corpus. Adhuc audi aliud: non est Deus mutabilis spiritus. Nam fateor, et fatendum est, quia Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
Explicando enĩ te. simplex eris & uide
si potes qͦd dico: Aut si ñ potes crede qͦd
ñ uides: Dicis filio tuo: ũbo dieis Ubñ
qͦd sonat: nec tu es nec filuis tuus: habe¬
o inquis aliud qͦd ostendã: Ita enĩ ẽ eru¬
ditꝰ filius m̃s: ut nec loqͤntẽ me aubrat.
s mitu ostendo ei qͦd facrat Eece nu¬
tu ostende qͦd uis fac̾e Certe aninius
tiis uult ostende qͦd in se ht̃. Uñ facis
labiis. uultu. suꝑciliis. deuł manibꝰ.ꝯ
Hec omnia ñ st̃ qͦd animꝰ tuus: etiã ista
media st̃: Intellecꝰtũ ẽ aliqͥd ꝑ hec sig¬
na: q̃ ñ st̃ qͦd animꝰ tuus. nec qͦd animꝰ
filii tui S hoc totũ qͦd corꝑe agis: infra
animum tuum & infra aminũ filii tui¬
ẽ: Nec pot̃ cognoscẽ animũ tuũ filius
tuus: nisi dedis signã dẽ corꝑe: Qiuid
gͥ facio : Ñ est hoc ibi: simplicitas ibi
est: Pat̃ ostendit filio qͦd facit: & ostẽ¬
dendo filium gignit:. Uideo qͥd dixe¬

Expanded text:
explicando enim te simplex eris. Et vide explicando enim te simplex eris. Et vide si potes quod dico, aut si non potes, crede quod non vides. Dicis filio tuo, verbo dicis; verbum quod sonat, nec tu es, nec filius tuus. 9. Habeo, inquis, aliud quo ostendam: ita enim est eruditus filius meus, ut nec loquente me audiat, sed nutu ostendo ei quod faciat. Ecce nutu ostende quod vis, certe animus tuus vult ostendere quod in se habet. Unde facis labiis, vultu, superciliis, oculis, manibus. Haec omnia non sunt quod animus tuus; etiam ista media sunt: intellectum est aliquid per haec signa, quae non sunt quod animus tuus, nec quod animus filii tui: sed hoc totum quod corpore agis, infra animum tuum est, et infra animum filii tui; nec potest cognoscere animum tuum filius tuus, nisi dederis ei signa de corpore. Quid igitur facio? Non est hoc ibi, simplicitas ibi est. Pater ostendit Filio quod facit, et ostendendo Filium gignit. Video quid dixe
Abbreviated transcription (Latin):
& u̾bato aere tangit aurẽ filii tui
& impleto sensu audiendi. ꝑducit
ad eor eiꝰ cogitacionẽ tuã: Somis gͦ
ille ñ est ipse tu. ñ est ipse filiꝰ tuus:¬
s signum datum ab animo tuo ani¬
mo filii tui: quod signum ñ sit
nec animus tuus nec ammus filii
tui. s aliud aliquid Itane putamꝰ
patrem locutum esse eum filioꝰ Fuert̃
quicquid uellet dic̾e filio. si ũ bo uellet
dicẽ. ipse filiꝰ ẽ ũbum patͥs: numqͥd ꝑ ũbũ
loq̃ret᷑ ad ũbum.  dn qe filius magnum
ũbum: minora u̾ba cursura erant int̾
patrem ⁊ filum. Sonus aliquis ⁊ qͣsi
ereatura quęlam temꝑtł atq uolatica
exitura erat ex ore patͥs. & ꝑcinrͥa aurẽ
filii: Num qͥd ht̃ ds corpꝰ. ut quasi eius
labiis hoc ꝓcedat.⁊ & ht̃ aures corꝑis u̾¬
bum in quas sonꝰ ueniat. Remoue oĩa
corꝑalia: simplicitatẽ uide si simplex es:
Quomͦ aũ eris simplex Site ñ mun¬
do inpͥicaũis: s ex inuuido explicau̾is

Expanded text:
et verberato aere tangit aurem filii tui, et verberato aere tangit aurem filii tui, et impleto sensu audiendi perducit ad cor cogitationem tuam; sonus ergo ille, non est ipse tu, non est ipse filius tuus. Signum datum est ab animo tuo animo filii tui, quod signum non sit nec animus tuus, nec animus filii tui, sed aliud aliquid. Itane putamus Patrem locutum esse cum Filio? Fuerunt quidquid vellet Pater dicere Filio, si verbo vellet dicere, ipse Filius est Verbum Patris, numquid per verbum loqueretur ad Verbum? An quia Filius magnum Verbum, minora verba cursura erant inter Patrem et Filium? Sonus aliquis et quasi creatura quaedam temporalis atque volatica, exitura erat ex ore Patris, et percussura aurem Filii? Numquid habet Deus corpus, ut quasi ex ejus labiis hoc procedat; et habet aures corporis Verbum, in quas sonus veniat? Remove omnia corporalia, simplicitatem vide, si simplex es. Quomodo autem eris simplex? Si te non mundo implicaveris, sed ex mundo explicaveris:
Abbreviated transcription (Latin):
uideat. & aliud tale similit᷑ factat:
Nõ est hoc ibi Qͥa ꝑgis ad similitudi¬
nem tuam: & deles in te sumilitudi¬
nem dĩ. Ibi omnino ñ ẽ hoc: liiueni
facias hoc qͦd facis: Iam forte quasi oc¬
eurrit tͥ Eece in quis cogito facere
cdomum: &e uolo ut ꝑ filium meũ
fabrioetur ante qͣm eam ipse fabri¬
cem. ostendam fihio mõ qͦd uolo face̾.
& facit ipse. atq ego ꝑ ipsum eui ostẽ¬
di uoluntatẽ meã: Recessisti quidem
a pͥstina similitudine: s adhuc taces
in magna dissimilitudine: Ecce enĩ
ante qͣm facias domum indicas fihio
tuo. & demonstras quid facere uelis:
ut te demonstrante ante qͣm facias.
faciat ipse qͦd demonstrau̾is. & tuꝑ
ipsum: S ũba clicturꝰ es filio tuo. In¬
ter te & ipsum u̾ba cursura sunt.
& int̾ demonstrantẽ & uid̾ntẽ uel
loq̃ntẽ & audientẽ sonꝰ arciculatꝰ
uolat qui ñ ẽ quod tu. ñ ẽ qͦd ipse
Sonus quippe illeiexit ex ore tuo:

Expanded text:
videat, et aliud tale similiter faciat. videat, et aliud tale similiter faciat. Non est hoc ibi: quid pergis ad similitudinem tuam, et deles in te similitudinem Dei? Ibi omnino non est hoc. Inveni facias hoc quod facis. Jam forte quasi occurrit tibi: Ecce, inquis, cogito facere domum, et volo ut per filium meum fabricetur: antequam eam ipse fabricem, ostendo filio meo quod facere volo; et facit ipse, atque ego per ipsum, cui ostendi voluntatem meam. Recessisti quidem a pristina similitudine, sed adhuc jaces in magna dissimilitudine. Ecce enim antequam facias domum, indicas filio tuo, et demonstras quid facere velis; ut te demonstrante antequam facias, faciat ipse quod demonstraveris, et tu per ipsum: sed verba dicturus es filio tuo, inter te et ipsum verba cursura sunt; et inter demonstrantem et videntem, vel loquentem et audientem sonus articulatus volat, qui non est quod tu, non est quod ipse. Sonus quippe ille qui exit de ore tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
monstrat pat̾ filio : id est quod fae̾ ꝑfili¬
um fac̃. Nõ enĩ faciendo demonstrat
filio: s demonstrando faẽ ꝑ fihium: ui¬
det enini filiꝰ patrẽ demonstrantẽ ante¬
qͣm aliquid fiat: & ex demonstratione
patͥs ⁊ uisione filii. fu qͦd fũ a patre ꝑ
filiuum: Sic animȩ suscitant᷑ si potu̾int
uicde istam unitatis conninetonem ⁊i
patrẽ demonsirantẽ. filiũ uid̾ntẽ. ec
ꝑ par̃s demonstracionẽ ⁊ filii uisionem
fieri creaturam: atq id fieri ꝑ patͥs
demonstrationẽ &e filii uiszonẽ qͦd nec
pat̾ sit nec filuis. s infra patrẽ ce fi¬
lium. quicquid fit a patre ꝑ filium:
Quis hoc uidet.ͤ Eece it̾um ad earna¬
les sensus: ecce rursus humiltamꝰ nos
& clescen dimus a¬
liqũ ascencłamus
a uob̃ Uis demonstrare aliquid
filio tuo: ut faciat qͦd facis.  facturꝰ
es: &e sic demonstraturꝰ. Qͦs gͥ facturꝰ
es ut clemonstres filio ñ utiq facis ꝑ
filium. s tusolus facis qͦd ipse factũ

Expanded text:
monstrat Pater Filio, id est quod facit, per Filium facit. Non enim faciendo demonstrat Filio, sed demonstrando facit per Filium. Videt enim Filius Patrem demonstrantem antequam aliquid fiat, et ex demonstratione Patris et visione Filii fit quod fit a Patre per Filium. Sic animae suscitantur, si potuerint videre istam unitatis conjunctionem, Patrem demonstrantem, Filium videntem, et per Patris demonstrationem et Filii visionem fieri creaturam: atque id fieri per Patris demonstrationem et Filii visionem, quod nec Pater sit nec Filius, sed infra Patrem et Filium, quidquid fit a Patre per Filium. Quis hoc videt? 8. Ecce iterum ad carnales sensus, ecce rursus humiliamus nos, et descendimus aliquando ascenderamus a vobis. Vis demonstrare aliquid filio tuo, ut faciat quod facis: facturus es tu, et sic demonstraturus. Quod igitur facturus es ut demonstres filio, non utique facis per filium: sed tu solus facis quod ipse factum
Abbreviated transcription (Latin):
mutabihtates. siuie pati possit: trausi hȩc
omina: Nõ inuenis in dõ aliqͥd mutabili¬
tatis: ñ aliquid qͦd alit̾ nẽ sit. alit̃ paulo
aute fuerit: Nau uͥ inuenis alit̃ & aht̃.
facta ẽ ibi quedam mors Mors enim ẽ: nõ
ẽẽ qͦd fuit: Immortał dr̃ anima Est qͥdem
qr uruit semꝑ animaꝰ &e ẽ in illa quȩdã
uita ꝑmanens: s mutabił uita: Socłm
mutabilitatem uitȩ hꝰ : & mortał dici pot̾
Qͥa si uiuebat sapient̃. & desipit: mortua
est in dec̾ius: Si iiuebat insipient̾ & fapit:
mortua ẽ ĩ melius: Nã ẽẽ mortẽ in det̾ius.
esse mortẽ in melus. scͥptura nos docet
Utq in deteruis mortui erant: de quibꝰ dr̃:
Sine mortuoᷤ: sepeliant morruos suos: &
surge qͥ dormis. & exurge a mortuis : et
illumnabit te xͦ:. & de hac lectone qũ
audierint uiuent: In det̾us mortui erant
idõ reuiuiseunt: reuiuiscendo moruunt᷑
in meltus: q ⁊ reuiuiscendo ñ er̃ qͦd erani:
Nõ esse aũ qͦd erat. mors ẽ: S forte si it

Expanded text:
i haec omnia. Non invenis in Deo aliquid mutabilitatis, non aliquid quod aliter nunc sit, aliter paulo ante fuerit. Nam ubi invenis aliter et aliter, facta est ibi quaedam mors: mors enim est, non esse quod fuit. Immortalis dicitur anima: est quidem, quia vivit semper anima, et est in illa quaedam vita permanens, sed mutabilis vita. Secundum mutabilitatem vitae hujus et mortalis dici potest: quia si vivebat sapienter, et desipit, mortua est in deterius; si vivebat insipienter, et sapit, mortua est in melius. Nam esse mortem in deterius, esse mortem in melius Scriptura nos docet. Utique in deterius mortui erant, de quibus dicitur, Sine mortuos, sepeliant mortuos suos ; et, Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illumaudierint vivent. In deterius mortui erant, ideo reviviscunt. Reviviscendo moriuntur in melius, quia et reviviscendo non erunt quod erant: non esse autem quod erat, mors est. Sed forte, si in
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s filio suo ꝑ ipsũ filium suum Indi¬
cat ds filium: indicat se ꝑ filium: Ad
hunc si potuit hõ ꝑuenire: nec lucer¬
nis incligebit. & uere fodiendo altius
bitum: Scio enim quid distulerim.
ñ abstulerim: & dñs clignatꝰ ẽ donare
etram hodie loqui ad uos Recordamni¬
ni qͦd reposcere debeatis: si forte aliqͦ
mͦ seruata pietate ⁊ salubri humilita¬
tate. extendamꝰ nos ñ adũsus dm̃ s ad
effundentes eam suꝑ nos: sic̃ ille ĩ psal¬
io cui clicebat᷑ uͥ ẽ dĩ tiuis: hec inquit
meditatꝰ sum. & effudi suꝑ ine ani¬
contͣ dm̃ : qe & hoc dictum ẽ: ad te diie¬

Expanded text:
 Filio suo: per ipsum Filium suum indicat Deus Filium, indicat se per Filium. Ad hunc si potuerit homo pervenire, nec lucernis indigebit, et vere fodiendo altius,bitum scio enim quid distulerim, non abstulerim, et Dominus dignatus est donare etiam hodie loqui ad vos, recordamini quid reposcere debeatis, si forte aliquo modo servata pietate et salubri humilitate, extendamus nos non adversus Deum, sed ad effundentes eam super nos, sicut ille in Psalmo, cui dicebatur, Ubi est Deus tuus? Haec, inquit, meditatus sum, et effudi super me anicontra Deum; quia et hoc dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
magna lucerna. Quid apłi: Non lucer¬
nȩ.; Etram ipsi plane lucernȩ Solus enĩ
ille ñ lucerna: Nõ enim accenditur ⁊ ex¬
tinguitur qr sic̃ pat̾ ht̃ uitã in semet ip¬
so. sic dedit filio hab̾e uitam ĩ semet ipso
si sunt lumine ueritatis. &e feruent spũ
caritatis. & suppetit illis oleum gr̃e dei:
Si ñ essent lucernȩ: ñ diceret ens dñs
uos estis lux mundi: Nam postea qͣin
putarent quale dictum ẽ. erat lumen
uerum qͦd illuminat omnẽ hominẽ
uenientẽ in hume trundũ: tune aũ
hoc de dño dictum ẽ cũ a ioħe distĩgue¬
retur: de ioħe quippe baptista dic̾tum
erat. ñ erat ille lumen s ut testimoni¬
um ꝓhib̾et de lumine: & ne diceres.
rat: in comꝑatione alt̾ius luminis ñ
erat lum̃. erat enĩ lum̃ uerũ qͦd illu¬
minat omnẽ hominẽ uenientẽ ĩ hũc
mundum: gͦ cũ ⁊ discipłis dic̾et uos
estis lum̃ mu̾ndi: ne sibi aliquid tri¬
butum putarent qͦd de solo xͦ intelli¬
gendum esset. & ita lucernȩ uento su¬

Expanded text:
magna lucerna. Quid Apostoli? non lucernae etiam ipsi? Plane lucernae. Solus enim ille non lucerna. Non enim accenditur et exstinguitur: quia sicut Pater habet vitam in semetipso, sic dedit Filio habere vitam in semetipso.si sunt lumine Veritatis, et fervent Spiritu charitatis, et suppetit illis oleum gratiae Dei. Si non essent lucernae, non diceret illis Dominus, Vos estis lumen mundi. Nam posteaquam dale lumen se putarent, quale dictum est, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Tunc autem hoc de Dor. De Joanne quippe Baptista dictum erat, Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine . Et ne diceres, rat? In comparatione alterius luminis non erat lumen. Erat enim verum lumen, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Ergo cum et discipulis diceret, Vos estis lumen mundi, ne sibi aliquid tributum putarent, quod de solo Christo intelligendum esset, et ita lucernae vento su
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ p̃dicat᷑ ꝑ totum mundum horrẽ¬
tibꝰ inimicis: & uͥ uincuntur murmu¬
rantibus.⁊ uͥ p̃ualent sementibus: hec
est religio xp̃iana. ut colat᷑ unus ds̃
ñ multi dii: qr ñ fac̃ animã beatam
nͥ inꝰ d̃s: Participatione dĩ fit beata: N
participatione sc̃ȩ animȩ fit beata in¬
firura anima: nec participatione an¬
głi fit beata scã anima: Si quęrit beata
esse infirma anima: querat unde beata sit
sancta anima: Non enim beatus efficeris
ex angelo tu : Sed unde angelus. md̾e
et tu: His premissis atq firmissime consti¬
tutis. animã rationalem ñ beatificari nͥ adõ.
corpꝰ ñ uegetari nͥ ꝑ aminã. atq esse qͣndam me¬
clictatem int̾ dñi & corpꝰ & animã: intendite

Expanded text:
quae praedicatur per totum mundum, horrenquae praedicatur per totum mundum, horrentibus inimicis; et ubi vincuntur, murmurantibus; ubi praevalent, saevientibus. Haec est religio christiana, ut colatur unus Deus, non multi dii; quia non facit animam beatam nisi unus Deus. Participatione Dei fit beata. Non participatione sanctae animae fit beata infirma anima, nec participatione angeli fit beata sancta anima: sed si quaerit beata esse infirma anima, quaerat unde beata sit sancta anima. Non enim beatus efficeris ex angelo tu; sed unde angelus, inde et tu. 6. His praemissis atque firmissime constitutis, animam rationalem non beatificari nisi a Deo, corpus non vegetari nisi per animam, atque esse quamdam medietate
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m clñs iħs in hoc lo co magnum
quidlam insinuare uolens intentis ⁊ in¬
funde capacibꝰ : incapaces aũ excitare ad
studium. ut ñdum intelligentes bene
uiuendo capaces fiant: insinuauit nobis
animã humanã & m̃tẽ rationabilem quȩ
inest homini ñ in est pecori. ñ uegetari.
ñ beatificari. ñ illuminari. nͥ ab ipsa sub¬
stancia dĩ ẜamq animã fac̾e aliqͥd ꝑ cor¬
pus oe de corꝑe. atq hab̃e subiectũ cor¬
tium qͦddam auimȩ & corꝑis in hac uita
atq conplexir.. delectari animã lenitis.
uł contristari corꝑis offensis sensibꝰ: bea¬
titudinem aũ eius qua fit beata ipsa a¬
nima. ñ fieri nͥ participatione illiꝰ uitȩ
stantie qͦd d̃s ẽ: ut qͦm anima quȩ infe¬
rior dõ ẽ. id quod ip̃sa inferius ẽ hoc ẽ
cotpꝰ faciiuuere: sic candẽ anunrã ñ fa¬
cĩat beate uiuere. nͥ qͦd ipsa anima su
aliqͥd inferiori. p̃statur illi a suꝑiore.
Seruiat dño suo: ne conculcetur a ser¬

Expanded text:
 Jesus in hoc loco magnum quiddam insinuare volens intentis, et infundere capacibus, incapaces autem excitare ad studium, ut nondum intelligentes bene vivendo capaces fiant, insinuavit nobis animam humanam et mentem rationalem, quae inest homini, non inest pecori, non vegetari, non beatificari, non illuminari, nisi ab ipsa substantia Dei: eamque animam facere aliquid per corpus et de corpore, atque habere subjectum cortium quoddam animae et corporis in hac vita atque complexu, delectari animam lenitis, vel contristari offensis corporis sensibus; beatitudinem tamen ejus qua fit beata ipsa anima, non fieri nisi participatione illius vitae stantiae, quae Deus est: ut quomodo anima quae inferior Deo est, id quod ipsa inferius est, hoc est corpus, facit vivere; sic eamdem animam non faciat beate vivere, nisi quod ipsa anima est aliquid inferiori, praestatur illi a superiore. Serviat Domino suo, ne conculcetur a ser
Abbreviated transcription (Latin):
fidem. &ẽ ipsum inuisibilit̾ uide cuꝑemꝰ.
qm cle rebꝰ uisibilibꝰ nuisibilẽ nosceremꝰ:
bum nob̾ẽ: hoc gͦ miraculũ sic̃ audiuimꝰ
altitudinem ꝑscrutemur: ht̃ enĩ aliqͥd intꝰ.
ħ qͦd miramur foris: Uidimꝰ expectauimꝰ
magnum quiddam. p̃clarũ qͥddã & om¬
nino diuinum: qͦd fieri nͥ a dõ ñ possit:
laulainiꝰ de facto factorẽ: S qͣmadmo¬
dum si litt̃as pulc̾s alicubi inspiceremꝰ. ñ
nob suffice̾t laudare scͥptoris articulum
qui eas pariles &quales decoras fec̃. nͥ etiã
legeremus qͥd nob̃ ꝑ illas indicau̾t: ita fa¬
ctum hoc qui tantum inspicit. delectatur
pulcr̾itudine facti. ut admiret᷑ artiticem:
Qui aũ intellig̃: quasi legit: Alit̾ enim ui¬
detur pictura: aht̾ uidentur littẽ:. Picturã
cum uidis: hoc est totum. uidisse laudasse
teras. si forte ñ eas nosti: legere: quid pu¬
tamꝰ esse qͦd hic scͥptum ẽ : Int̾rogas qͥd sit:
cum iam uideas aliqͥd Aliud tͥ demonst᷑¬

Expanded text:
ipsum invisibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibilem nosceremus. 2. rbum nobis est. Hoc ergo miraculum, sicut audivimus altitudinem perscrutemur. Habet enim aliquid intus, hoc quod miramur foris. Vidimus, spectavimus magnum quiddam, praeclarum quiddam, et omnino divinum, quod fieri nisi a Deo laudavimus de facto factorem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi inspiceremus, non nobis sufficeret laudare scriptoris articulum, quomodo eas pariles, aequales, decorasque fecerit, nisi etiam legeremus quid nobis per illas indicaverit: ita factum hoc qui tantum aspicit, delectatur pulchritudine facti, ut admiretur artificem. Qui autem intelligit, quasi legit. Aliter enim videtur pictura, aliter videntur litterae. Picturam cum videris, hoc est, totum vidisse, laudasse;teras, si forte non eas nosti legere. Quid putamus esse quod hic scriptum est? Interrogas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliud tibi demonstr
Abbreviated transcription (Latin):
samq creaturam ad ministrat. assiduita¬
te iuluer̃: ita ut pene nemo dignetur
atende oꝑa dĩ mira ⁊ stupenda in qͦlibet
ut ñ maiora s. insolta uidendo stuꝑent.
quibꝰ cotidiana inluerant: Alauis enĩ mi¬
raculum ẽ gubnatio totus mundi. qͣm

Expanded text:
dministrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet ut non majora, sed insolita videndo stuperent, quibus quotidiana viluerant. Majus enim miracu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tẽ rationalem & carnem hoc totum xͦ ẽ:
Returgat anima tua ab iniguitate. ꝑio qͣd
dĩ ẽ: resurgat corpus tuum a corruptione.
nam lectonis huiꝰ qͣntum mͥ uidetur
ꝓfunditatẽ: &e uidete qͣm admodũ lo¬
quat᷑ hic xͦ: Hichis aliud qͣm quare uen̾it

Expanded text:
tem rationalem, et carnem. Hoc totum Christus est. Resurgat anima tua ab iniquitate per id quod Deus est, resurgat corpus tuum a corruptione pnam lectionis hujus, quantum mihi videtur, profunditatem; et videte quemadmodum loquatur hic Christus, nihil aliud quam q
Abbreviated transcription (Latin):
citate suba dĩ. ħ est patͥs & filii. Et inaio¬
ra his demonstrabit ei oꝑa: Quibꝰ maiora:
Sanitatibꝰ corꝑim: Iam antea tractauimꝰ:
nec imorari debemꝰ: Maior ẽ enim resu¬
rrectio corꝑis ĩ aet̾nũ: qͣm hȩc qͤ ad tempꝰ
facta ẽ in illo languido fanitas corꝑis Et

Expanded text:
bstantia Dei, hoc est Patris et Filii. Et majora his demonstrabit ei opera. Quibus majora? Sanitatibus corporum. Jam et antea tractavimus , nec immorari debemus. Major est enim resurrectio corporis in aeternum, quam haec quae ad tempus facta est in illo languido san
Abbreviated transcription (Latin):
nunt eã sub modio. s suꝑ candelabrũ:
ut omnibꝰ qui ĩ domo st̃ luceat S qͥd si
apłos ñ dix̃ luc̾nam. s accensores luc̾nȩ
qͣm ponerent suꝑ cancdelabrum : Audi
qr ipsos lix̃ luc̃nam: Sic luceat inquit
lum̃ ur̃um corã hominibꝰ: ut uiclentes
bona oꝑa ur̃a. głificent ñ uos. s patrem

Expanded text:
sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. Sed quid, si Apostolos non dixit lucernam, sed accensores lucernae quam ponerent super candelabrum? Audi quia ipsos dixit lucernam. Sic luceat, inquit, lumen vestrum coram hominibus, ut videntes bona opera vestra glorificent, non vos, sed Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpr̃ moysen uolebant repudiare xp̃m tã¬
quam adũsarium institutis p̃ceptisq moy¬
si: rursus eosdem ipse conuineit tãqͣm
de alia lucerna/ Oumes enu homines
lucernȩ: qr ⁊ accendi posst̃ ⁊ extingii:
Et luceruȩ quidem: eum sapiunt. iucent
& spii feruent: Nam ⁊ ip̃n arclebant et
extinctest̃: ex iam̃ putent: ꝑ manser̃ eni

Expanded text:
r Moysen volebant repudiare Christum, tanquam adversarium institutis praeceptisque Moysi; rursus eosdem ipse convincit tanquam de alia lucerna. 3. Omnes enim homines lucernae, quia et accendi possunt et exstingui. Et lucernae quidem cum sapiunt, lucent, et spiritu fervent: nam et si ardebant et exsti