comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod immuis fuit ab om̃i culpa. liber erat ab om̃i
pena. ut nichil morti deberet. pro eo quod peccati nt¬
chil haberet. Sustinuit tamen sponte mortalitatem
quia mortem sustinere uolebat. quia si mortalitatẽ
non suscepisset: omnino mori non potuisset. Ut gͦ pro¬
baret quia mortalis erat non necessitate fed uolun¬
tate: q̃n uoluit mortalitatem deposuit. & quando
uoluit mortalitatem recepit. Legitur enim in eiuan
passibilem tolerabat. Sed cum esset precipitandus
sicut impassibilis per medium illoꝵ transibat. Qua¬
tuor enim sunt głificati corporis proprie qualitates.
uidelicet. Claritas. Subtilitas. agilitas. & Impassibili¬
tas. De quib legitur. fulgebunt iusti & tanquam
tatam & suꝑeffluentem. redelent in sinum uestru̾
gens ex mortuis naturam głificati corporis induisses.
Subtilitatem. cum nasceretur ex uirgine. Claritatẽ.
cũ transfiguraretur in monte. Agilitatem: cum in¬

Expanded text:
quod immunis erat ab omni culpa, liber erat ab omni quod immunis erat ab omni culpa, liber erat ab omni poena, ut nihil morti deberet, pro eo quod peccati nihil haberet, sustinuit tamen sponte mortalitatem, quia mortem sustinere volebat. Quia si mortalitatem non suscepisset, omnino mori non potuisset. Ut ergo probaret quod mortalis erat, non necessitate, sed voluntate, quando voluit mortalitatem deposuit, et immortalitatem recepit. Legitur enim in Evangepassibilem tolerabat, sed cum esset praecipitandus sicut impassibilis per medium transibat. Quatuor enim sunt glorificati corporis propriae qualitates, videlicet claritas, subtilitas, agilitas et impassibilitas. De quibus legitur: Fulgebunt justi et tanquam tatam et supereffluentem reddent in sinum vestrum gens a mortuis naturam glorificati corporis induisset. Subtilitatem cum nasceretur ex Virgine; claritatem, cum transfiguraretur in monte; agilitatem cum in
Abbreviated transcription (Latin):
simplicitati fidei ratus sufficere. si dicatur quod ta¬
le dedit quale uoluit. Et rursus. Quale dederit.
ip̃e nouit. Fuerunt tam̃ qui dicerent: quod sicut
ideni ip̃e ueraciter erat qui dabat. & qui dabatur: ita
in eo quod dabat erar passibilis & mortalis. Et in eo¬
uisibiliter gestabat. & ininsibiliter gestabatur. Inui¬
sibiliter inquam quantum ad formam corporis. non
quantuni ad spẽm sacramenti. Nam in eo quod ge¬
stabat quod erat hoc apparebat. In eo uero quod gesta¬
batur: quod erat ip̃e non uidebatur. Qͥa forma pa¬
nis & uini. uelabat fornram carnis & sanguinis.
incorruptibilis edebatur. Hii profecto concedunt
mortuum in sepulchro: & remanebat uiuum sub sa¬
craniento. In ara crucis patiebatur. & sub formra pa¬
nis. non ledebatur. Sed qm incredibile iudicatur.
ut scd̃m eandem naturani simul esset mortalis & un¬
mortalis. quod tamen congruebat ei sccd̃m eandem ꝑ¬
sonam. fuerunt alii qui dixerunt. quod xp̃c utiq:

Expanded text:
simplicitati fidei ratus sufficere. Si dicatur quod tale dedit quale voluit, et rursus quale dederit ipse novit. Fuerunt tamen qui dicerent quod sicut idem veraciter ipse erat qui dabat et qui dabatur, ita in eo quod dabatur erat immortalis et ivisibiliter gestabat et invisibiliter gestabatur: invisibiliter quantum ad formam corporis, non quantum ad speciem sacramenti. Nam in eo quod gestabat, quod erat apparebat: in eo vero quod gestabatur, quod erat ipse non videbatur, quia forma panis et vini velabat formam carnis et sanguinis. incorruptibilis edebatur. Hi scilicet pro facto concedunt,mortuum in sepulcro, et manebat vivum sub sacramento. In ara crucis patiebatur, et sub forma panis non laedebatur. Sed quoniam incredibile judicatur, ut secundum eamdem naturam simul esset mortalis et immortalis, quod tamen congruebat ei secundum eamdem personam. Fuerunt alii qui dixerunt, quod Christus mo
Abbreviated transcription (Latin):
in corpus dñicum. & incipit esse sub sacramento:
sic quodaminodo miracłose reuertitur. cũ ip̃m ibi
desinit esse. Non quod illa substantia panis reuer¬
tatur que transiuit in carnem: sed quod euis loco¬
alia miraculose creatur. quamuis huiusmodi acci¬
dentia sine subiecto possint situt esce sic edi. Hic ob¬
enim hic color & sapor. quantitas & qualitas. cum
nichil sit alterutro coloratum uel sapidum. quan¬
tum aut quale. Miraculum quippe uiticit na¬
turam. & legi detrahit dispensatio. Saue in natura
dei est trinitas personaliter. uidelicet pater et filius
& spiritus sanctus. In ỹpostasi filii est trinitas su¬
bstantiaꝵ. Uidelicet deitas. corpus. & anima. In sa¬
cram̃to corporis est. trimras sp̃erum. uidelicet. paniᷤ.
& uinum& aqua. In natura dei nec est accidens in
substantia: nec substantia sub accidente. In ypostasi
filii &e est accidetis in substancia ⁊ substantia sub

Expanded text:
cum corpus Dominicum incipit esse sub sacramento, cum corpus Dominicum incipit esse sub sacramento, sic quodammodo miraculose revertitur, cum ipsum ibi desinit esse, non quod illa panis substantia revertatur quod transivit in carnem, sed quod ejus loco miraculose creatus, quamvis hujus accidentia sine subjecto possunt sic corrodi, sicut edi. Hic obenim hic color et sapor, quantitas et qualitas, cum nihil alterutro sit coloratum aut sapidum, quantum aut quale. Miraculum quippe vincit naturam, et legi detrahit dispensatio. Sane in natura Dei est trinitas personarum, videlicet Pater et Filius et Spiritus sanctus. In hypostasi Filii et trinitas substantiarum, videlicet deitas, corpus et anima; in sacramento co, vinum et aqua; in natura Dei nec est accidens in substantia, nec substantia in accidentia; in hypostasi Filii est accidens in substantia, et substantia in
Abbreviated transcription (Latin):
cholao papa multisq presulib est confessus panẽ
& uinũ que in altari ponuittut. post consecrationẽ
non solum sacramentum. sed etiam uerum corpus
&̾ sanguinẽ xp̃i esse. & sensualiter non solum sacra¬
mentum sed etiam in ueritate manib sacerdotum
tractari. & fraugi. & fidelium dentib atteri. Non
autem corpus xp̃i uel in partes duuditur. uel den¬
tib lateratur. cum sit immortale & impassibile.
Sed in qua re fiat fractio uel attritio beatus augu¬
stinus oftentit dicens. Quando xp̃c manducatur
reficit non deficit. Nec quaudo manducamus partes
de ilło facimus. & quidem in sacramento sic fit.
Nam &e xp̃c carualem sensum discipłoꝵ redarguit
qui putabant carnem eius sicut aliam carnem di¬
uidendam in partes & morsib lacerandam. Dicit᷑
autem forma panis non qui sit. sed qui fuit. Situt
dicebatur. symon leprosus. non quod talis existeret:
quod sicut miracdose substantia panis conuertitur

Expanded text:
colao papa multisque praesulibus est confessus, panem colao papa multisque praesulibus est confessus, panem et vinum, quae in altari ponuntur post consecrationem, non solum sacramentum, sed etiam verum corpus et sanguinem Christi esse, et sensualiter non solum sacramentum, sed etiam in veritate manibus sacerdotum tractari et frangi, etiam fidelium dentibus atteri. Non autem corpus Christi vel in partes dividitur, vel dentibus laceratur, cum sit immortale et impassibile; sed in qua re fiat fractio vel attritio B. Augustinus ostendit, dicens: « Quando Christus manducatur, reficit et non deficit. Nec quando manducamus do illo partem facimus, quod quidem in sacramento sic fit. Nam et Christus carnalem sensum discipulorum redarguit, qui putabant carnem ejus sicut aliam carnem dividendam in partes et morsibus lacerandam. Dicitur autem forma panis, non quod sit, sed quod fuit, sicut dicebatur Simon leprosus, non quod talis existeret, quod, sicut miraculose substantia panis convertitur,
Abbreviated transcription (Latin):
dens est sine subiecto: qm̃ existit per se. Transit enĩ
substantia: sed remanent actidentia. nec dicitur ac¬
cidens in ui participis. sed accipiendum est in ui
nominis. Sicut enini substantia corꝑoris est ibi.¬
ubi forma corporis non uidetur : sic ibi forma pa¬
nis uidetur. ubi substantia panis non est. nec est ali¬
us ibi panis nisi caro xp̃i. que nomine panis ali¬
quando designatur. Iuxta quod dominus ait. Pa
querere naturam in grã. neq consuetudinem in
miraculo. Non solum autem accidentales. uerũ
etiam naturales propͥietates remanere uidentur.
ut panitas. que saturando fainem expellit. & uim¬
tas que saciando sitim extinguit. Dicimus gͦ quod
forma panis frangitur & atteritur. Sed corpus xp̃i
sumitur & comeditur. Ea que notant corruptio¬
nem. referentes ad formam panis. Ea uͦ que no¬
quia suspectus habebatur de heresi. ne rematieret an¬
guis in herba. ad maiorem expressionem coram ni¬

Expanded text:
dens est sine subjecto, quoniam existit per se, transit enim dens est sine subjecto, quoniam existit per se, transit enim substantia, sed remanent accidentia: nec dicitur accidens in vi participii, sed accipiendum est in vi nominis. Sicut enim ibi substantia corporis est ubi forma corporis non videtur, sic ibi forma panis videtur, ubi substantia panis non est, nec est aliis ibi panis nisi caro Christi, quae nomine panis aliquando designatur. Juxta quod Dominus ait: Panquaerere naturam in gratia, neque consuetudinem in miraculo. Non solum accidentales, verum etiam naturales proprietates remanere videntur, ut paucitas quae saturando famem expellit, et vinitas quae satiando sitim exstinguit. Dicamus ergo quod forma panis frangitur et atteritur, sed Christi sumitur et comeditur. Ea videlicet quae notant corruptionem referentes ad formam panis, ea vero quae nope suspectus habebatur de haeresi, et ne remaneret anguis in herba, ad majorem expressionem coram Ni
Abbreviated transcription (Latin):
accidentib utrumq uere suscipitur. panis & caro.
uinum & sanguis quoꝵ alterum probat sensus. reli-¬
quum credit fides. Hii dicunt quod substantia
panis frangitur & atteritur. Inducentes ad hoc illd̃
quod dicitapłs. Panis quem frangimus. Et lucas.
una sabbati cum conuenissemus ad frangendos pa¬
nes. & cet̾. Hii facile soluunt questionem illam qua
queritur quid a mure comecłitur. cum sacram̃tũ
corroditur. Comeditur enim scłm illos ip̃a panis
sub̃a sub qua corpus xp̃i mox esse desinit. Porro
qualem significandi modum babet uomen acci¬
dentis in philosophica facultate: talem existendi
modum habet accidens nomuns in theologita ueri¬
tate. Nam sicur hoc nomen album significat accideis
in subiecto .i. in adiacentia. sed hoc nomen albedo
significat accidens sine subiecto .i. in existentia: sic
ante consecrationem accidens est in subiecto. quo¬
niam existit in alio. sed post consecrationem acci¬

Expanded text:
accidentibus utrumque vere sumitur panis et caro, accidentibus utrumque vere sumitur panis et caro, vinum et sanguis, quorum alterum probat sensus, reliquum credit fides. Hi dicunt quod substantia panis frangitur et atteritur, inducentes ad hoc illud quod dicit Apostolus: Panis quem frangimus I Cor. X; et Lucas: Una Sabbati cum convenissemus ad frangendum panem Act. XX. Hi facile solvunt quaestionem illam, qua quaeritur quid a mure comeditur, cum sacramentum cor roditur, comeditur secundum illos illa panis substantia, sub qua corpus Christi esse mox desinit. Porro qualem significandi modum habet nomen accidentis in physica facultate, talem existendi modum habet accidens nominis in theologica veritate. Nam sicut hoc nomen album significat accidens in substantia, id est in adjacentia, sed hoc nomen albedo significat accidens sine subjecto, id est in existentia: sic ante consecrationem accidens est in subjecto, quoniam existit in alio. Sed post consecrationem acci
Abbreviated transcription (Latin):
sigillatim in singulis: quod integraliter erat in uitegͦ.
Licet autem corpus dominicum sit in loco locale. queri¬
turtamen utrum in satramento sit locatum localiter
.i. utrum faciat localem distantiam. & an habeat sitsi¬
localem. ut dici debeat quia iacet. aut sedet. aut stat.
Sed & alia multa circa presentem articłm possent in
re diffimre. Nam bestia que tetigerit montem: lapi¬
dabitur. Eutius est in talib citra rationem subsistere:
quam ultra rationem excedere. ne forte quod absit
ossa regis ydumee redigantur in cinerem. De fracti
tent quod sicut post consecrationem uera panis
remranent actidentia: sic & uera panis substantia.
quia sicut subiectum non potest subsistere sine acci
iecto. quoniam accidentis esse non est aliud quam
inesse. Sed & panis & uini substantiis permanentib
ad prolationen istoꝵ uerboꝵ corpus & sanguis xp̃i.
neraciter incipiunt esse sub illis. ita quod sub eifdẽ

Expanded text:
singulatim in singulis partibus quod integraliter erat in integro. singulatim in singulis partibus quod integraliter erat in integro. Licet autem corpus Dominicum sit in loco locale, quaeritur tamen utrum in sacramento sit locatum localiter, id est utrum faciat localem distantiam, et an babeat localem situm, ut dici debeat quia jacet, sedet aut stat? sed et alia multa circa praesentem articulum inquiri pre defiabitur Exod. XIX, tutius est in talibus citra rationem subsistere, quam ultra rationem excedere, ne forte, quod absit! ossa regis Idumeae redigantur in cinerem Amos. II. Crent quod, sicut post consecrationem vera panis remanent accidentia, sic et vera panis substantia, quia sicut subjectum non potest sine accidjecto. Accidentis esse non est aliud quam inesse. Sed panis et vini substantiis permanentibus, ad prolationem illorum verborum corpus et sanguis Christi veraciter incipiunt esse sub illis, ita quod sub eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
Quod inde conicio. qm̃ in quoctumq partes. sp̃es
diuidatur: sub singłis partib totus est xp̃c. Lotus in
magno. totus in paruo. totus in integro. totus in
fracto. Scio tamen quod dititur a quibdam. quod
quamdni spẽs pams integra perseuerat: sub totali
sp̃e. totale corpus existit. ubi uero diuiditur: in sin¬
głis diuisionib. incipit ẽẽ totum. Sicut in specło
dum est integeum : una tautum inspicientis apꝑa¬
ret ymago. Sed eo fracto: tot apparent ymagines.
quot sunt in ip̃o fracture. Porro cum ꝯeus illam
uirtutem uerbis contułit ut ad prolationem eor
corpus dñicum incipiat esse sub sp̃e sacramenti. nec
illa uerba proferantur in fractione. diligenter at¬
tendant. & ip̃i respondeant unum corpus xp̃i quod
ante fractionem non in singłis partib erat totum.
sed subͭͣ tali sp̃e totaliter existebat. post fractionem
in singlas partes quodaminodo secedit. & incipit esse

Expanded text:
quod inde conjicio, quoniam in quotcunque partes species quod inde conjicio, quoniam in quotcunque partes species dividantur, sub singulis partibus totus est Christus, totus in magno, totus in parvo, totus in integro, totus in fracto. Scio tamen quod dicitur a quibusdam quod quandiu species panis integra perseverat, sub totali specie totale corpus existit. Ubi vero dividitur in singulis divisionibus incipit esse totum. Sicut in speculo dum est integrum una tantum apparet inspicientis imago: sed eo fracto, tot apparent imagines quot sunt in eo fracturae. Porro cum Deus illam virtutem verbis contulerit, ut ad prolationem eorum corpus Dominicum incipiat esse sub specie sacramenti, nec illa verba proferantur in fractione, diligenter attendant, et ipsi respondeant unde corpus Christi quod ante fractionem non in singulis partibus erat totum, sed sub totali specie totaliter existebat, post fractionem in singulas partes quodam modo secedit et incipit esse
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ corpus xp̃i cotidie manducatur & non deficit nec de¬
crescit: ita panis cotidie transit in torpus xp̃i. sed ip̃m
corpus. uec proficit. nec accrescit. Non enim de pane
uel uino materialiter formatur caro uel sanguis :
serl materia panis & uini mutatur in sub̃am car¬
nis. & sanguims. nec adicitur aliquid corpori sed
tum in totum. an totale transeat in pus exi¬
totale. nouit ille qui fecit. Ego quod residuum est stat¬
igni comburo. Nam credere iubemur: discutere
ꝓhibenur. Si tanien querentis instet improbitas. ego
salua fide concesserim. quod totalis panis in totale
corpus comiertitur: ita quod nulla pars panis transit
in aliquam partem corporis. Reor autem salua fidei
maiestate. quod ubi panis est consecratus sub tota sp̃e
totum corpus existat. Sicut enim miracłose tam ma¬
gnum corpus sub tam parua forma conduditur: ita
miracłose totum corpus in singł̃is partib continetur.

Expanded text:
ergo corpus Christi quotidie manducatur, et non deficit nec deergo corpus Christi quotidie manducatur, et non deficit nec decrescit, ita panis quotidie transit in corpus Christi, sed ipsum corpus nec in aliquo proficit nec accrescit. Non enim de pane vel de vino materialiter formatur caro vel sanguis, sed materia panis vel vini mutatur in substantiam carnis et sanguis, nec adjicitur aliquid corpori, sedtum in totum, an totale transeat in totale, novit ille qui facit. Ego quod residuum est igni comburo; nam credere jubemur, discutere prohibemur. Si tamen quaerentis instet improbitas, ego salva fide concesserim, quod totalis panis in totale corpus convertitur, ita quod nulla pars transit in aliquam partem corporis. Reor autem salva fidei majestate, quod ubi panis est consecratus, sub tota specie, totum corpus existit. Sicut enim miraculose tam magnum corpus, sub tam parva forma concluditur, ita miraculose totum corpus in singulis partibus continetur
Abbreviated transcription (Latin):
tatis expressionem adiuuxit. Caro mea uere ẽ cyb.
&̾ sanguis meus uere est potiis. Ego uero qui uitam
eternam habere desidero. carneni xp̃i ueraciter come¬
do: & sanguinem eius ueraciter bibo. Illam utiq
carnem quam traxit de uirgine. ⁊ illum sanguinẽ
quem fudit in cruce. Ego corde credo ⁊ ore confiteor
duco. fretus auctoritate qua dicit. Qui manducat
me ⁊ uiuit propter me. Non enim cũ manducatur.
per partes diuiditur: nec laceratur sub sacram̃to. sic̃
caro que uenditur in macello. sed illesus sumitur.
integer manducatur. Uiuit manducatus: quia re¬
surrexit occisus. Manducatus ñ moritur. quia resur¬
rexit non moriturus. Xp̃c enim resurgens a mortuis.
iamt non moritur. mors illi ultra non dñabitur. Ets
enim mortuus⁊ est peccato mortusif est semel. quod
na. cotidie comedebat. ⁊ numquam diminuebat fa¬
rinam de ydria. & oleum de lechito: sic uniuersalis
sanguinem iħu xp̃i sub diuersa sp̃e sacramenti. Sicut

Expanded text:
tatis expressionem adjunxit: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. 4. Ego vero qui vitam aeternam habere desidero, carnem Christi veraciter comedo et sanguinem ejus veraciter bibo, illam utique cquem fudit in cruce. Ego credo corde, et ore confiteor,duco, fretus auctoritate qua dicitur: Qui manducatm, vivet propter me ibid.. Non enim cum manducatur, per partes dividitur, nec laceratur sub sacramento, sicut caro quae venditur in macello, sed et illaesus sumitur et integer manducatur. Vivit manducatus, quia surrexit occisus; manducatus non moritur, quia resurrexit non moriturus. Christus enim resurgens ex mortuis, jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur; quod enim morna quotidie comedebat, et nunquam diminuebat farinam de hydria, et oleum de lechyto III Reg. XVII; sisanguinem Jesu Christi, sub diversa specie sacramenti. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est corpus meil. ueritas enini hoc dixit. & ĩdeo
uerum est omnino quod dixit. Quod ergo panis fu¬
erat cum accepit. corpus suum erat cum dedit. Panis
itaq mutatus est in corpus ip̃ius. & simiłr uinũ
in sanguinem. Non enim ut hereticus saꝑit sed desi¬
pit. ita debet intelligi quod dñs aig. hoc est corpus me
um .i. hoc significat corpis meum. fed quod dicit apł¬
dixisset de agno paschali quam de azimo pane.Nã
agnus paschalis absꝗi dubio sigurabat corpus dñicũ.
Sed panis a zimus opus sincerum. Sicut autem
Ioh̃es baptista quod dixerat. Ecce agnus dei per adiuit
& xp̃c quod dycerat hoc est corpus meum. peradiun
strabatut. non in figura que ram cessauerat: sed in
ueritate que iam aduen̾at. Sane cũ litigarent iu

Expanded text:
Hoc est corpus meum. Veritas hoc dixit, et ideo Hoc est corpus meum. Veritas hoc dixit, et ideo verum est omnino quod dixit. Quod ergo panis fuerat cum accepit, corpus suum erat cum dedit. Panis itaque mutatus erat in corpus ipsius, et similiter vinum in sanguinem. Non enim ut haereticos sapit, sed desipit, ita debet intelligi, quod Dominus ait: Hoc est corpus meum, id est hoc signat corpus meum, sicut quod dicit Apdixisset de agno paschali, quam de azymo pane. Nam paschalis agnus absque dubio figurabat corpus Dominicum, sed azymus panis, opus sincerum. Sicut enim Joannes Baptista, quod dixerat: Ecce Agnus Dei qui tollit s quod dixerat: Hoc est corpus meum, per adjunstrabatur, non in figura quae jam cessaverat, sed in veritate quae jam advenerat. Sane c
Abbreviated transcription (Latin):
hic est sanguis meus panis & uinum in cie panis¬
carner & sanguinem conuertuntur. illa uer & in¬
bi uirtute qua uerbum caro factum est & habi ii.¬
tauit in nobis. quia dixit & facta sunt. mandauit
& creata sunt. Qua feminam mutauit ni statuam.
Quis hoc audeat opinari de illo: cui nullũ uerbum
est impossibile. per quem om̃ia facta sunt. & sine qͦ
factum est nichil. Corte maius est creare quod non
est. quam mucare quod est. Ac louge maius quod
non est de nichilo procreare. quam quod est in ali¬
ud transmutare. Illud autem nemo est qui dubi¬
tet: et hoc aliquis dubitabit: Absit om̃ino. Iicõ¬
pababiłr mauis est quod deus ita factus est homo.
quod ñ desiit ẽe deus. quam quod panis ita fit caro
quod desinit ẽẽ panis. Illud per incarirationẽ semel
est factum. Istud per consecrationem iugiter fit. Sed
ditit aliquis. Certus sum omino quod ualet. At ñ
sum certus aliquo mocło quod uelit. Atduertat gͦ
quod xp̃c cum accepisset panem benedixit. & dyxit.

Expanded text:
hic est sanguis meus , panis et vinum in carnem et sanguinem convertuntur, illa verbi virtute, qua verbum caro factum est, et habitavit in nobis Joan. I, qua dixit, et facta sunt, ipse mandavit, et creata sunt. Qua feminam mutavit in statuam GQuis hoc audeat opinari de illo, cui nullum verbum est impossibile Luc. I, per quem omnia facta sunt, et sine quo factum est nihil? Joan. I. Certe majus est creare quod non est, quam mutare quod est. Ac longe majus, quod non est, de nihilo procreare, quam quod est in aliud transmutare. Illud autem nemo quidem dubitet, et de hoc aliquis dubitabit? absit omnino! Incomparabiliter majus est, quod Deus ita factus est homo, quod non desiit esse Deus, quam quod panis ita fit caro quod desinit esse panis. Illud per incarnationem semel est factum, istud per consecrationem jugiter fit. Sed dixerit aliquis: Certus sum omnino quod valet, sed non sum certus aliquomodo quod velit. Advertat ergo, quod Christus cum accepisset panem, benedixit, et dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
si tam̃ caro ꝓcedat in spm̃. quia sp̃c est qui uuficat
les exultent. Uisus intelligentie. Auditus obedientie.
Odoratus discretionis. gustuis delectationis. & tactus
operis. De quib iepperitur in eirangłio. Dñe quinꝙ
talenta tradidisti mͥ ecte alia quinq suꝑ lucratꝰ sum
Sed & binarius & ternarius. bene congruit sacram̃to.

Expanded text:
Si tamen caro procedat in spiritum, quia spiritus est quiSi tamen caro procedat in spiritum, quia spiritus est quiles exuberent, visus intelligentiae, auditus obedientiae, odoratus discretionis, gustus delectationis et tactus operis. De quibus reperitur in Evangelio: Domine, quinque talenta tradidisti mihi, ecce alia quinque superlucratus sum . Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter ccucifixionem que facta est hora tertia. linguis
iudror ter clamantium. Crucifice eũ. Septima uice
quinquies. ubi dicitur. per ip̃m. & cũ ip̃o. & in ipso¬
est. tibi dco patri ommipotenti in unitate spc̾ sanc̃ti
ter super calicem ꝓpter tres cruciatus quos xp̃c susti¬
nuit. passionis. ꝓpassionis. cõpassionis. & bis ui lat̾e
calicis ꝓpter aquam & sangnitiẽ que de latere xp̃i
fluxerunt. Inter has .uii. uices sacrificiũ signatur
quinqͥes. Septima: bis. & ter. Siuił omnib. qͥnqͥes
quinq. q̃ui sunt simł̃ uigniti qͥnq. qui numerꝰ
ꝑ se ductus in se ip̃m reducitur. semꝑ. si ducatur m
infinitum. Quantumlibet enĩ multiplicetur eucha¬
ristie sacraiñtum : semper est idem sacrificium. In
hoc etiam sacramiento quinq corporis sensus exer¬
centur. Uisus. Auditus. Odoratus. gustus. & tactus.
circa colore̾. saporẽ. odorẽ. fractionem & suptioneni

Expanded text:
propter crucifixionem quae facta est hora tertia linguis propter crucifixionem quae facta est hora tertia linguis Judaeorum clamantium ter: Crucifige. Septima vice quinquies, ubi dicitur, per ipsum, et cum ipso, et in ipso, tibi Deo patri omnipotenti in unitate Spiritus sancti, ter super calicem propter tres cruciatus quos Christus sustinuit, passionis, propassionis et compassionis; et bis in latecalicis, propter aquam et sanguinem, quae de latere Christi fluxerunt. Inter has septem vices sacrificium signatur quinquies, septima bis et ter, simul omnibus quinquies quinque, quae sunt simul viginti quinque, qui numerus per se ductus semper in seipsum reducitur, si ducatur in infinitum. Quantumlibet enim multiplicetur eucharistiae sacramentum, semper est idem sacrificium. In hoc etiam sacramento quinque sensus corporis exercentur, visus, auditus, odoratus, gustus et tactus; circa colorem, saporem, odorem, fractionem et sumptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
que facta est a deo. a iuda. ⁊ a iudeo. Sccla uice. licem.
quinquies. ubi dicitur. Quã obłonem tu deus digne¬
ris facere benedictam. ascriptam. natar. ut fiat corpꝰ
& sanguis. ꝓpter quinq personas. uenoitoris. uenditi.¬
&̃ emptoꝵ. uideł sacerdotũ scribax. & phariseor. Ter¬
cia uice bis. ubi dicitur. accipiens panem. benedixit ac
fregit. Simiłr & hunc predaꝵ calicem. Itẽ tͥ gr̃as agẽs
benedixit. propt̃ benedictionẽ panis. qui transub̾atur
in carnem. & uini quod transub̾atur in sanguinem.
Quarta uice quinquies. ubi dicitur. hostiam puram.
hostram sanctam. hostiam ĩmaculatam. Panẽ sc̃m
uite eterne. & calicem salutis ꝑpetue. ꝓꝓter qͥnq dñi¬
plagas. duas manuum. totidemq pedum. & unã
lateris. Quinta uice. bis. ribi dicitur sacroscm filii
tui corpus & sangͥnem. ꝓpter uincła quib ligatũ
est corpus. & flagella quib allisus est sanguis. Ser¬
ta uite ter. ubi dicitur. sc̃ificas. uiuificas. benedicis.

Expanded text:
quae facta est de eo a Juda et a Judaeis. Secunda vice quinquies, ubi dicitur: quam oblationem tu, Deus, digneris facere benedictam, ascriptam et ratam, ut fiat corpus et sanguis; propter quinque partes venditoris, sedet emptorum, videlicet sacerdotum, Scribarum et Pharisaeorum. Tertia vice bis, ubi dicitur, accipiens panem, benedixit et fregit. Similiter et hunc praeclarum calicem, gratias agens, benedixit, propter benedictionem panis qui transsubstantiatur in carnem, et vini quod transsubstantiatur in sanguinem. Quarta vice quinquies, ubi dicitur: hostiam puram, hostiam sanctam, hostiam immaculatam, panem sanctum vitae aeternae et calicem salutis perpetplagas, duas manuum, totidemque pedum, et unam lateris. Quinta vice bis, ubi ditum corpus et sanguinem, propter vincula in quibus ligatum est corpus, et flagella quibus elisus est sanguis. Sexta vice ter, ubi dicitur, sanctificas, vivificas, benedicis,
Abbreviated transcription (Latin):
panis oc uini. ueritas carnis & sanguinis. Uirtus unita¬
tis & caritatis. ut ita t̾narius ꝑ bitiarisi.i. fides trini¬
tatis per dilectionem dei & proximi operetur. De uocis
uerũ etiam uocis expressio. que ctoris tun¬
gesta sunt iuxta crucem insinuant. Cum ne cũ dicit᷑¬
enim ad id uentum est. Nobis quoꝙ pet Nob̃ ꝙͦ. pei¬
catorib famulis tuis. Sacerdos paululũ exp̃ssa catorib
uoce. pertusso pectore. silentiũ intertumpit. rep̾sentais¬

Expanded text:
panis et vini, veritas carnis et sanguinis, et virtus unitatis et charitatis, ut ita ternarius per binarium, id est fides Trinitatis per dilectionem Dei et proximi operetur. CAPUT XV.verum etiam vocis expressio, quae gesta sunt juxta crucem, insinuat; cum enim ad id ventum est: Nobis quoque peccatoribus famulis tuis, sacerdos paululum expressa voce percusso pectore silentium interrumpit, repraesenta
Abbreviated transcription (Latin):
Abdiaconi natĩneoꝵ uices in eccła rep̃sentant. de quib
leuttrix. Unde grece dicunt᷑ ypodiacones. Ex quoꝵ ordine
futo ille nathanael quem dñs in exngłio commñdauit.
placuit patrib. ut qui misteria facra contrectant: legem
continentie debeant obseruare. Sicut scriptũ est in ꝓpħa.
uti dignatus est q̃n facta cũ discipłis cena mittens
aqͣm in peluim lauit pedes discipuloꝵ ⁊ lintheo quo¬

Expanded text:
bdiacones nathinaeorum vices in Ecclesia repraesentant. De quibuslevitarum. Unde Graece dicuntur hypodiacones, ex quorum ordine fuit ille Nathanael, quem Dominus in Evangelio commendavit: patribus placuit, ut qui sacra mysteria contrectant, legem continentiae debeant observare, sicut scriptum est in Propheta: uti dignatus est, quando facta cum discipulis coena, mittens aquam in pelvim, lavit pedes discipulorum, et linteo, quo
Abbreviated transcription (Latin):
us unũ ex hiis trib ponit in fine. Am̃. sela salem.
Que sonant. uere. semꝑ. patem. Beatus. Gregorius oro¬
nem dñcam post canonẽ suꝑ hostiam censuit recitari.
te sabbo. quo dñs in sepulchro quieuit. Unde luca dm̃¬
testante. Mulieres que p̾parauerant unguenta. sabbo
ut fortior suꝑueniens fortem spoliaret arniatum.
in qua sunt semꝑ. & a peccato lib̾i ⁊ a ꝑturbatione

Expanded text:
us unum ex his tribus ponit in fine, Amen Salem, quae sonant, vere, semper, pacem. Beatus Gregorius orationem Dominicam post canonem super hostiam censuit recitari. te Sabbato, quo Dominus in sepulcro quievit. Unde Luca testante: Mulieres quae paraverant unguenta, Sabbatut fortior superveniens fortem spoliaret armatum Main qua sunt semper et a peccato liberi, et a perturbatione
Abbreviated transcription (Latin):
nem operanir. et ȩtcitat caritatem. quia cor biben¬
tis exhilarat & dilatat. Patet gͥ quod suba corporis
& sangͥnis xp̃i est facrãm̃tum & res. Sed alterius
sacramenti res. & alterius rei sacram̃tum. Est enĩ
res primi. quia significatur &e continetur ⁊ primo.
uideł. a forma uisibili. Et est sacram̃tum tercii.
quia significat & efficit tertium .i. unitatem eccłasti¬
orun. Illud gͦ sane debet intelligi. quod dñs ait Pau¬
ꝑes semper habebitis uobiscum. me autẽ ñ semꝑ

Expanded text:
inem operatur, et excitat charitatem, quia cor bibentis exhilarat et dilatat. Patet ergo quod substantia corporis et sanguinis Christi est sacramentum et res, sed alterius sacramenti res, et alterius rei sacramentum. Est enim res primi, quia significatur et continetur a primo, videlicet a forma visibili; et est sacramentum tertii, quia significat et efficit tertium, videlicet unitatem ecclesiasticam. Illud ergo sane debet intelligi quod Dominus ait: Pauperes semper habetis
Abbreviated transcription (Latin):
Mysticam uero significat sebnon tgntinet. Sicut¬
enim unus panis ex maultis granis conficitur. &
unum uinũ ex diuersis acinis conflunit. sic & cor¬
pus xp̃i ex mł̃tis menbris componitur. & unitas
eccłastica ex diuersis personis consistit. In prede¬
stinatis. uocatis. Iustificatis. Glificatis. Nam quos
p̃destinauit. hos & uocauit. Q quos uocauit. hos
&̾ iustisicauit. ⁊ cet̾. ꝓpter quod dicit apłs. Unus¬

Expanded text:
mysticam vero significat, sed non continet. Sicutmysticam vero significat, sed non continet. Sicut unus panis ex multis granis conficitur, et unum vinum ex diversis acinis confluit: sic corpus Christi ex multis membris componitur, et unitas ecclesiastica ex diversis consistit; in praedestinatis, vocatis, justificatis et glorificatis. Nam quos praedestinavit hos et vocavit, et quos vocavit hos et justificavit Rom. VIII. Propter quod dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
xẜ̃c passus est pro nobis. uobis relinquens exemplũ.
ut sequamim uestigia eius. Ergo mors xp̃i exem¬
plum fuit. ut pectato moriamur. & resurrectio
enis exemplum fuit ut iusticie uiuamus. Nũqͥd
ideo ueritas non fuit : gͦ xp̃c uere mortuus ñ est.
& uere non resurrexit. si mors eius uel resurretto
uera non fuit. Absit. Nam ꝓpħa de ip̃o predixit.
uere languores nr̃os ip̃e tulit. & dolores nr̃os ip̃e
a sunt quippe in hoc sacramento discreta.
uideł. forma uisibił. ueritas corporis. & irtꝰ
spu̾alis. forma panis & uimi. ueritas carms & san¬
guinis. uirtus unitatis ⁊ caritatis. Primũ ocło cer¬
nitur. Scd̃m animio creditur. Tercium corde perti¬
pitur. Primũ est sacram̃tum & non res. Scđ̃m est
sacram̃tum & res. Cercium uero res. & non sacra¬
mentum. Sed prinũ est sacramentum gemine
rei. Tercium res geraini sacramenti. Scdm autẽ
est sacram̃tum unius. & res alterius. Nam forma
sticam. Sed uetam carniem &̾ continet &̾ significat.

Expanded text:
 passus est pro nobis; vobis relinquens exemplum ut sequamini vestigia ejus . Ergo mors Christi exemplum fuit, ut peccato moriamur, et resurrectio ejus exemplum fuit, ut justitiae vivamus. Nunquid ideo veritas non fuit? Ergo Christus vero mortuus non est, et vere non resurrexit; si mors ejus vel resurrectio vera non fuit. Absit! Nam de ipso scriptum est: Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse e sunt in hoc sacramento discreta, videlicet, forma visibilis, veritas corporis et virtus spiritualis; forma panis et vini, veritas carnis et sanguinis, virtus unitatis et charitatis. Primum nitur, secundum animo creditur, tertium corde percipitur. Primum est sacramentum, et non res; secundum est sacramentum et res; tertium est res et non sacramentum. Sed primum est sacramentum geminae rei, tertium vero res gemini sacramenti, secundum autem est sacramentum unius, et res alterius. Nam forma sticam Sed veram carnem et continet et significat;
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to altaris ueritatẽ corporis & sanguinis xp̃i non fig᷑a.¬
eẽ. sed ymaginem tantum & sp̾em & figuram. pro
eo quod scriptura memoret. aliquotiens id quod in
altari suscipitur. ẽẽ sacramentum. & mysterium.
& exemplum. Qui profecto laqueum erroris uricur¬
runt. quia nec sacram̃ta dei reuerenter suscipiunt
nec auctoritates scripture conuenienter intelligunt.
Nũquid ideo sacramentum altarris ueritas non esb.
quia figura est: gͦ nec moos xp̃i ueritas est quia fig᷑a
est. Et resurrectio xp̃i ueritas non est quia figura ẽ.
Nam ce mortem & resurrectionem xp̃i. figura. &

Expanded text:
ento altaris veritatem corporis et sanguinis Christi non esento altaris veritatem corporis et sanguinis Christi non esse, sed imaginem tantum et speciem et figuram, pro eo quod Scriptura memoret aliquoties id quod in altari suscipitur, esse sacramentum et mysterium et exemplum. Qui profecto laqueum erroris incurrunt, quia nec sacramenta Dei reverenter suscipiunt, nec auctoritates Scripturae convenienter intelligunt, . Quid enim, nunquid ideo sacramentum altaris veritas non est, quia figura est? ergo nec mors Christi veritas est, quia figura est. Et resurrectio Christi veritas non est, quia figura est. Nam et mortem et resurrectionem Christi figuram et
Abbreviated transcription (Latin):
tum corporis ⁊ sanguinis sui xp̃c sub alia sp̃ẽ
sumendum instituit. atd augendum meritum. To
fouendum sensum. ⁊ ad uitandum ridiculum cbo
augendum meritum: qm̃i aliud ibi usdetur. ⁊ aluco
ibi treditur. Ut fides habeat meritum. cui humana
ratio ñ prebet experim̾tum. ao fouendum sensũ:
ne abhorreret anunus quod cerneret oculus. quia
ñ consueuimus crudam carnem comedere. uol san¬
guinem humanum potare. Ad uitandum rsdiđm.
ne insultaret paganus. cum id ageret xp̃iamus. ut
ut sensus foueretur in uno: ⁊ fides eidificaretur in
altero. Fouetur enĩ sensus in uno. dũ solita percipit.
edificatur autẽ fides in alt̾o: dũ in eo quod uider
quale sit illud quod non uidet agnoscit. Proponi¬
tur̾ autẽ sỹes panis & umi. quatinus in sũptione
corporis & sangͥnis xp̃i doceaturesse perfecta refccto
plena quibem refectio ꝙyb & potus est. Cỹbi autem
sccipture uerbis. quidã munim̃tũ ris est &e ue
erroris ducere putauerunt dicentes. in sacra titas &¬

Expanded text:
tum corporis et sanguinis sui Christus sub alia specie sumendum instituit, ad augendum meritum, ad fovendum sensum, ad vitandum ridiculum. Ad augendum meritum, quoniam aliud ibi cernitur, et aliud esse creditur, ut fides habeat meritum, cui humana ratio non praebet experimentum. Ad fovendum sensum, ne abhorreret animus, quod cerneret oculus, quia non consuevimus carnem crudam comedere, vel sanguinem humanum potare. Ad vitandum ridiculum, ne insultaret paganus, cum id ageret Christianus, ut sensus foveretur in uno, et fides aedificaretur in altero. Fovetur enim sensus in uno, dum solita percipit; aedificatur fides in altero, dum in eo quod videt quale sit illud quod non videt agnoscit. Proponitur autem species panis et vini, quatenus in sumptione corporis et sanguinis Christi doceatur esse perfecta refectio, plena quippe refectio cibus et potus est. Cibi autem Scripturae verbis, quidam munimentum erroris ducere putaverunt dicentes, in sacram
Abbreviated transcription (Latin):
rit ⁊ occiderit hic ad unam supradictatũ urbiũ
fugiet ⁊ uiuet. ne forte proximꝰ eius cuius effusu̾

Expanded text:
rit et occiderit hic ad unam supradictarum urbium confugiet et vivet ne forsitan proximus eius cuius effusus
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc teuelabit᷑. homo peccati. filius ꝑditionis qui adu̾¬
satur ⁊ excollit᷑ supͣ om̃e qd̾ dicitur aut colitur deus ita
ut in tẽplo dei sedeat ostendens se tanꝙͣ sit deus. quẽ dfis
ihe int̾ficiet sp̃u oris sui. Mĩttet᷑ autẽ helyas ꝓpħa p̾usqͥ
ueniat dies dñi magnꝰ ⁊ horribił ⁊ conu̾tet coida patru
ad filios. ⁊ carda filior ad patͤs. cũ quo ueniet ⁊ enoch.¬

Expanded text:
c revelabitur homo peccati, filius perditionis, qui adversatur et extollitur super omne quod dicitur aut quod colitur Deus, ita ut in templo Dei sedeat, ostendens se tanquam sit Deus», «quem Dominus Iesus interficiet spiritu oris sui». Mittetur autem «Helias propheta priusquam veniat dies Domini magnus et horribilis, et convertet corda patrum in filios
Abbreviated transcription (Latin):
tis. que sunt stola m̃tis & stola carnis. quib sancti
beatificantur in gła. Hic laudis uecsiculus in psal¬
mo centesuno. septimo detimo repperitur. Quod
enim turbe dixerunt osanna. hoc est quod ibi dicit᷑.
Odñe saluum me fac. Et eisdem uerbis subiungit᷑
Bñdictus qui uenit in nomine domini.

Expanded text:
tis, quae sunt stola mentis et stola carnis, quibus sancti tis, quae sunt stola mentis et stola carnis, quibus sancti beatificantur in gloria. Hic laudis versiculus in psalmo centesimo decimo septimo reperitur. Quod enim turbae dixerunt: Hosanna, hoc est quod ibi dicitur: O Domine, salvum me fac, et eisdem verbis subjungitur: Benedictus qui venit in nomine Domini
Abbreviated transcription (Latin):
deus. ut trinitatis & unitatis mysterisi comꝓbetur.
Hoc ñ solum seraphin clamabant sub excelso dei solio
protestante. Quod nascetur ex te sanctum uocabi¬
citus deus habet in terra.quot sunt oidines in
eccła. Tot habet in celis quot ordines sunt mangłis
Nomine celor & terre angłi & homines diuina
pleni gr̃a ꝑhibentur. Uel ad litt̾am celũ & terra
ũ ꝓstratus. Intra om̃ia. non inclusus. Extra om̃ra:
si exclusus. Unde repperitur in iob. Extelsior celo est
&ẽ quid facies: Profundior inferno: & unde cogno¬
scesur: Longior t̾ra mensura eius: & latior mari.
Quia uͦ necessarium ad eternam salutẽ incarnationiᷤᷤ
quoq mysterium confiteri: recte subiungitur. Be¬
uerlictus qui uenit in nomine dñi. Ego inquit
ueni in nomine patris mei. Nomen patris est filiꝰ.
est salua. & anna. quod est interiectio obsecrantis.
uel osianna due sunt uictiones per eclipsim prola¬
te.Bis autem dicitur osanna. ꝓprer duas partes salu¬

Expanded text:
, ut Trinitatis et unitatis mysterium comprobetur. Hoc non solum seraphin clamabant, sub excelso Dei solio ius, angelo protestante: Quod nascetur ex te sanctum, vocabicitus habet Deus in terra, quot sunt ordines in Ecclesia: tot habet in coelis, quot ordines sunt in angelisNomine coelorum et terrae, angeli et homines divina pleni gratia perhibentur: vel ad litteram coelum et terra non prostratus, intra omnia non inclusus, extra omnia non exclusus; unde reperitur in Job cap. XI: Excelsior coelo est, et quid facies? profundior inferno, et unde cognosces? longior terra mensura ejus, et latior mari. Quia vero necessarium est ad aeternam salutem, incarnationis quoque mysterium confiteri, recte subjungitur: Benedictus qui venit in nomine Domini. Ego, inquit, veni in nomine Patris mei Joan. V. Nomen Patris est Filius, est salva, et ANNA quod est interjectio obsecrantis; vel, osi et anna duae sunt dictiones per elipsim prolatae. Bis autem dicitur Hosanna, propter duas partes salu
Abbreviated transcription (Latin):
mundo. siue corporalis & spũalis in homine. sum¬
litudinem quanidam diuine trmnitatis ostendit. ip̾iꝰ
tanen similitudinis nonperficit unitatem. Deus
enim est sp̃c increatus. immensus. uicõmutabilis. sũ¬
me potens. Sũ me sapiens. summe bonus. Increatus.
quia non incepit ex tempore. Immensus quia non
aircumscribitur loco. Incomimutabilis quia non ua
tentie. Sumine sapiens. cui nichil est ignorantie.
tenter treata. Per quem om̃ia sunt sapienter forma¬
tt. In quo om̃ia sunt diligenter conseruata. Creata:
per potentiam. Formata: per sapientiã. Conserua¬
ta: per diligentiam. Per potentiam patrem: cau¬
sam efficientem. Per sapientiam filium : causam
afficientem. Perdiligentiam sp̃m st̃m: causam ꝑfi¬
cientem. Tres enim sunt qui testimonium dant in
Tres personaliter. suo̾ quisq nonine distinctus. Pat̾.
predicatur hanc eternam & indiuiduam tͥuitatẽ

Expanded text:
mundo, sive spiritualis et corporalis in homine simmundo, sive spiritualis et corporalis in homine similitudinem quamdam divinae Trinitatis ostendit, ipsius tamen similitudinis non perficit veritatem. Deus enim est spiritus increatus, immensus, incommutabilis, summe potens, summe sapiens, summe bonus. Increatus, quia non incoepit in tempore vel ex tempore. Immensus, quia non circumscribitur loco; incommutabilis, quia non varssibile; summe sapiens, cui nihil est ignorantiae; mnia sunt potenter creata, per quem omnia sunt sapienter formata, in quo omnia sunt diligenter conservata. Creata per potentiam, formata per sapientiam, conservata per diligentiam. Creata per potentiam Patrem, causam efficientem; per sapientiam Filium, causam afficientem; per diligentiam Spiritum sanctum, causam perficientem. Tres enim sunt qui dant testimonium in Tres personaliter, sua quisque ratione distinctus, Pater bstantiam praedicatur. Hanc aeternam et individuam Trinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
culta: tamen certa ꝓuisum est rõne. Dyonisius qͥppe
tres esse tradidit ordines angłor. ternos in singłis po¬
nens. ut similitudo trinitatis eius insinueretur ex¬
pressa. Sunt enua tres orclines suꝑiores. tres inferiorẽ.
tres medii. Superiores. Seraphin. cherubui. throni.
Medii. Dñationes. principatꝰ. potestates. Inferiores. Uir¬
tutes. archangłi. angłi. De singłis autẽ hic meilius or¬
do substrahitur. De superiorib: cherubin. De mediis.
printipatus. De inferiorib autem archangłi. quia com¬
ꝑatione trinitatis eterne cuius maiestas hic precipue
comm̃datur. om̃is alia trinitas diminuta repperitur
increate trinitatis uestigium relucet in om̃ib crea¬
turis. tam in angło. quam in homine. quam in
mundo. Nam ad angłm inquit ꝓpħa. Eu signa
decore. De homine cdicit scriptura. fecit deus hominem
ao ymaginem & similitudinẽ suam. De nundo
dicit apłs. Iniusibilia dei per ea que facta sunt a creatu
trmitas siuespiritalis in angło. siue corporalis in

Expanded text:
culta, tamen certa provisum est ratione. Dionysius quippe tres esse tradit ordines angelorum: trinos in singulis ponens, ut similitudo Trinitatis eis insinuetur impressa. Sunt enim tres ordines superiores, tres inferiores, tres medii. Superiores, seraphin, cherubin, throni. Medii, dominationes, principatus, potestates. Inferiores, virtutes, archangeli, angeli. De singulis autem hic ordo medius subtrahitur, de superioribus cherubin, de mediis principatus, de inferioribus autem archangeli. Quia ad comparationem Trinitatis aeternae cujus majestas hic praecipue commendatur omnis alia trinitas diminuta reperitur increatae Trinitatis vestigium relucet in omnibus creaturis, tam in angelo quam in homine et in mundo. Nam ad angelum inquit propheta: Tu signa. De homine dicit Scriptura: Fecit Deus hominem ad imaginem et similitudinem suam Gen. I. De mundo dicit Apostolus. Invisibilia Dei per ea quae facta sunt, a creatutrinitas, sive spiritualis in angelo, sive corporalis in
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾. Dignũ quia miͦra nos uoluntate fecisti. Iustum:
quia pura nos misccłia redemisti. Equum. quia gratus¬
to nos uistificas. Salutare: quia perpetuo nos glificas.
eterne deus. uude psalmista. In om̃i loco dominacio¬
iuis eius benedic anima mea dño. Et iterũ. Benedicã
dum in om̃i temꝑe semꝑ laus eius in ore meo. Per¬

Expanded text:
etc. Dignum, quia nos mera voluntate fecisti; justum, quia nos pura misericordia redemisti; aequum, quia gratuito nos justificas; salutare, quia nos perpetuo glorificas; aeterne Deus. Unde psalmista: In omni loco dominationis ejus benedic anima mea Domino ; et iterum: Benedicam Dominum in omni tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
patrem. ibm xp̃m iustum. qui interpelat pro nobis¬
in om̃ib pro sua reuerentia. Per eũ gͦ quasi per me¬
gras exhibemus. Per quem maiestatem tuam laudant
angli. adorant dñationes. tremunt potestates. Per illã
utiq laudant. adorant. & tremunt. ꝑ quẽ onua facta
sunt. per quem om̃s spirituum ordines sunt creati. ⁊ã
ae dorant. Unde esdras. Exerritus celi te adorant. Erem̃t.

Expanded text:
isin omnibus pro sua reverentia Heb. V. Per eum quasi per meocatum gratias exhibemus; per quem majestatem tuam laudant angeli, adorant dominationes, tremunt potestates. Per illum itaque laudant, adorant et tremunt, per quem omnia facta sunt, per quem omnes spirituum ordines sunt creati; nam s Psal. CXLVIII. Adorant, unde Esdras: Exercitus coeli te adorant II
Abbreviated transcription (Latin):
de meditantur terrena. quib dñs improꝑat ꝑ pro¬
pħam. Popłs hic labis me honorat. cor autẽ eoꝵ lon¬
ge est a me. In qualibet gͥ oĩone pecẽm est. seã in ista¬
ꝑicł̃m cor hr̃e diuisum ab ore. uelos hr̃e diuisũ a
corde. Nam qui semetip̃m t̃ audit. nec deus illum ex¬
audit. Chorus gͦ respondens ꝓfitenir se sacerlotis momi¬
ta suscepisse. cum ait. habenius ad dñm. Diligenter gͥ
pnabilit̾ mentiatur. Sacerdos autẽ postquam atteni¬
tos reddidit & deuotos: hortatur ut gras agamꝰ año
sanguine nos redemit. Ip̃e est noster qui suo muere
nos saluabit. Qui creando dedit nobis naturñ. qui
redimendo tribuit grami. qui saluando conferet głã.
Chorꝰ gͥ respondens. sacerdotis uerbum approbat & affur¬
mat. Dignũ inquit & iustũ est. Dignũ est quantũ ad

Expanded text:
de meditantur terrena; quibus Dominus improperat per prophetam: Populus hic me labiis honorat, cor autem eorum longe est a me Isapericulum, cor habere divisum ab ore, vel os habere divisum a corde; nam qui semetipsum non audit, nec Deus illum exaudit. Chorus ergo respondens profitetur se sacerdotis monita suscepisse cum ait: Habemus ad Dominum. Diligenter ergo to damnabiliter mentiatur. Sacerdos postquam attentos reddidit et devotos, hortatur ut gratias agamus Domino sanguine suo nos redemit, ipse est noster, qui sui munere nos salvavit. Qui creando nobis dedit naturam, qui redimendo dedit gratiam, et salvando conferet gloriam. Chorus namque respondens sacerdotis verbum approbat et affirmat. Dignum, inquit, et justum est. Dignum est, quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
toui sp̃c. in ministerium destinati. seli dicuntur lau¬
dare deum. quia laudis p̃stant materiam. Unde ꝓpħa.
seli celor &e aque que super celos sunt laudent no¬
cendens interpretatur. eo quod pre ceteris ardent.
uel succendurit᷑ in caritate. Repperit᷑ autẽ hoc nom̃
& neutrũ & masculinum. Sed neuttaliter in .n.
ut in hoc loco. Beata seraphin. Masculine t̾minatur.
ini .mi. unde iu propħa. Seraphim clamabant alter
ad alterum. Uerum est cũ nouem sint ordines angło
quare trib exclusis. sex tm̃ in prefatione pomintur.
An ñ illi cum ceteris maiestatem diuinam głificant

Expanded text:
torii spiritus in ministerium destinati Heb. I. Coeli dicuntur laudare Deum, quia laudis praestant materiam. Unde Propheta: Coeli coelorum et aquae quae super coelos sunt, laudent nocendens interpretatur, eo quod prae caeteris ardent et succenduntur in charitate. Reperitur autem hoc nomen et neutrum et masculinum, sed neutraliter terminatur in n, ut in hoc loco beata Seraphin; masculine terminatur in m, ut in propheta: Seraphim clamabant, alter ad alterum Isa. VI. Verum cum novem sint ordines angelorum, quare tribus exclusis, tantum sex in praefatione ponuntur? an non illi cum caeteris majestatem d