comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃q abraham. Ego irabo. Et mreparr a¬
bimelech ppter ꝑricerm aquequem ui ab¬
stulerant serui illiꝰ. Respondit abimelechi. les
csirfecerit hãc rem. S ⁊ tu non indicasti
mͥ. ⁊ego nonaudiu p̃ter hodiȩ ¶bn isaq¬
abraheoues ⁊ boues ⁊ dedit abimelechꝑcꝰ
seruntq ambofedus. Et statint abraham
septem agnas gregis seorsum. cui dixit abi¬
melech. Quro sibi uolunt sepdem agne is¬
te quas stare fecisti seorsum: atme. gei n¬

Expanded text:
dixitque Abraham ego iurabo et increpavit Abimelech propter puteum aquae quem vi abstulerant servi illius respondit Abimelech nescivi quis fecerit hanc rem sed et tu non indicasti mihi et ego non audivi praeter hodie tuliaham oves et boves et dedit Abimelech sseruntque ambo foedus. Et statuit Abraham septem agnas gregis seorsum. Cui dixit Abimelech: Quid sibi volunt septem agnae istae, quas stare fecisti seorsum? At i
Abbreviated transcription (Latin):
cabantur. Notandum er
ac non sit natus adquer¬
cum mambre ł maulone
mambrent In hebreo ha¬
betur. s ingemris ubi

Expanded text:
cabantur. Notandum autac non sit natus ad quercum Mambre, sive in Aulone Mambre, ut in Hebraeo haberetur, sed in Heraris, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
talia fecisse corꝑa ut si
nõ ꝑeccassent illis m̃briᷤᷤ
sic pedib imꝑarent. ne
cum ardore seminarent
ł cũdolore parerent. s pꝰ

Expanded text:
talia fecisse illa corpora ut si non peccassent, illis membris sicut pedibus imperarent, nec cum ardore seminarent, vel cum dolore parerent: sed post
Abbreviated transcription (Latin):
nam. Qui exͣ matre sun
genuti his quos fiurage¬
nuit. cum unus pater
sit incertum utrũ fr̃s
sint an anurcłi. sauet᷑
gͦ tam inc̾ta comixtio s
qr omis pcc̃i ꝯcupiscẽtia

Expanded text:
nit. Qui enim ex matre sunt geniti, his quos filia genuit, cum unus pater sit, incertum est utrum fratres sint an avunculi. Caveatur ergo tam incerta commistio. Sed quia omnis peccati concupiscentia
Abbreviated transcription (Latin):
lectum sequamur. ⁊ absq ulla ur sebi uos ridere
solenr stropha uerbi ⁊ allegorie nubilo uoc̃ẽ legis¬
latoris excipiamus ego eccłasticꝰ sub fide xp̃i uiuẽs
⁊ in mẽdio ecołe positus ad sacriticand̾ utulos ⁊ ag¬
nos. ⁊ osfendã similã cum thure ⁊ oleo. diuini p̾cepti
auctornate ꝯpellor. Ip̃e gͦ dñi ip̃e sp̃c sc̃s̃ deprecan
dus ẽ ut cẽm nebulã peccati que uisũ cordis nr̃i obs¬
curat anserre dignetur. ut spũalem intłsigenciam
intueam. scd̃ istud. Reuela ccłos me ⁊d. ind.lt.¬
uisus minuat labor

Expanded text:
lectum sequamur, et absque ulla, ut ipsi nos ridere solent, stropha verbi et allegoriae nubilo vocem legislatoris excipiamus, ego ecclesiasticus sub fide Christi vivens, et in medio Ecclesiae positus, ad sacrificandum vitulos vel agnos, et ad offerendam similam cum thure et oleo, divini praecepti auctoritate compellor: idus est, ut omnem nebulam peccati quae visum cordis nostri obscurat, auferre dignetur, ut spiritualem intelligentiam intueamur, secundum illud: Revela oculos meos etvisus minuatur labor
Abbreviated transcription (Latin):
R abanꝰ. Ieronimꝰ singła sacͥficia ĩmo sĩgsal pe¬
ne siiabas. ⁊ uestes aarõ ⁊ totum leitic̃ ordinem
rlestia dicit spirare satram̃ta. origenes ꝙͣ ait. Qa
sicur in nounssimis dieb uerbum dei ex maria uͥ¬
gine carne uestitũ ꝓcessit in raund̾. cuiꝰ caro oĩb
uidebatur diuinitas pancis ⁊ elecris cognita tege
batur. sit u̾dum dei per ꝓpħas ꝓfertur ad hoĩes ibi
carnus ħ litt̾e uelam̃e tectiam Iutt̾a tanqͣm caro aspi¬
citur. spiritał sensus tanqͣm diuinitas sentitur.

Expanded text:
ritatis epulamur. Singula sacrificia, imo singulas pene syllabas, et vestes Aaron, et totum Leviticum ordinem coelestia dicit spirare sacramenta. Origenes quoque ait: Quia sicut in novissimis diebus Verbum Dei ex Maria virgine carne vestitum processit in mundum; cujus caro ab omnibus videbatur, divinitas paucis et electis cobatur: sic verbum Dei per prophetas profertur ad homines, ibi carnis, hic litterae velamine tectum. Littera tanquam caro aspicitur: spiritualis sensus tanquam divinitas sentitur.
Abbreviated transcription (Latin):
monstrabatur. Insimilagine ospersioẽm credenci¬
um per aqͣm bap̃mi.i collectamẽẽ eccłam .i. corp¬
rimus cum carnis sapbiam iuncimꝰ agnum cũ
irrõabsles motꝰ corrigimꝰ. edum dũ lascuuã suꝑ¬
amus. columbã dum simplices sumꝰ. Turtem dũ

Expanded text:
monstrabatur; in similaginis conspersione, credentium per aquam baptismi collectam esse Ecclesivitulum, cum carnis superbiam vincimus; agnum, cum irrationabiles motus corrigimus; haedum, cum lasciviam superamus; columbam, dum simplices sumus; turturem,
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ d̃s fiat. qr formã u̾bi. nõ mitatur
inꝑfectio. nͥ cũ gn̾is sui ꝯũsione ad crea
tõem creature renocare. sum gͦ dr᷑. i pͥn¬
ciꝑio .F.d.c. ⁊t̾. Cõmemioracio filii fit. qr
Notat exordiũ creature existentis. abil
ad ip̃m reuocate. ut formet᷑ imitando
forniã tibi ĩ cõmutabilẽ. non enĩ. ht̃
uitam informem ũbum di. cunẽ¬

Expanded text:
dici, « fiat, » quia formam verbi non imitatur imperfectio, nisi cum generis sui conversione ad creattionem creaturae revocare. Cum ergo Filii fit, qui Per principium notat exordium creaturae existentis ab illad ipsum revocatae, ut formetur imitando formam Verbi incommutabilem. Non enim habet vitam informem Verbum Dei, cu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm sonat uilicc̃a: p̃figitrant. Osee ck̾ebro
noĩat effurim samariam iosepli. iezuiheb
tiixorem formcariã. ⁊ formcatioĩs filios.
⁊ adialg̃am cubicło clausam mariti młto
tẽpore sedere uiduam ⁊ subueste lugubͥ
uiri ad se reditum p̃sto lari.Iaseph ioel
filiꝰ fatuel descͥpsit t̾ram .xii. tͥbuum.
eruca. brucho. locrista iubigine nastã¬
tem ꝯsũptam. Et pꝰ eũsi ouem pͥoris ppłi
dĩ. id est suꝑ centũ uiginti credenciũ
noĩa. ⁊ effrisũ iri incenaculo syon. qui
centũ uinginti isq ad qͥndecin ꝑ anla¬
tim ⁊ ꝑ mcrem̃ta surgentes qͥntum¬

Expanded text:
quam sonet in littera, praefigurant. OSEE crebro nominat Ephraim, Samariam, Joseph, Jezrael, et uxorem fornicariam, et fornicationis filios, et adulteram cubiculo clausam mariti, multo tempore sedere viduam, et sub veste lugubri viri ad se reditum praestolari. JOEL filius Phatuel describit terram duodecim tribuum, eruca, brucho, locusta, rubigine vastante consumptam; et post eversionem prioris populi, , id est super centum uiginti credentium nomina, et effusum iri in cenaculo Sion, qui centum uiginti ab uno usque ad quindecim paulatim et per incrementa surgentes quin
Abbreviated transcription (Latin):
erroris ñ est meũ exꝑonere. Indei pruden¬
ti fc̃m dñt eẽ. ꝯsilio. ne ꝑtholomeus. uinꝰ
dei cultor etiam ap̃ hebreos duplicem diui¬
nitatem de p̃henderet. qͦd marime idcuro
facielat qr inplaconis dogma cadere inde¬
testatur &e pacre ⁊ filio ⁊ sp̃u scõ. aut alit̾
int̾precatisunt: aut omnino tacuerĩnti
ut ⁊ regi satis facerent: ⁊ archanum fidei inil¬
garent. Et nescioqͥs pͥmus auctor seꝑtuagii¬
t̾a cellulas alexandix m̃dacio suo extrurĩt¬
qͥb diuis eadem scͥꝑtitarẽt. cum aristeus
pꝰ temꝑe iosepꝰ nichil tale retulerint. s
inuna basilica ꝯgregatos: ꝯtulisse sc̾bãt

Expanded text:
erroris non est meum exponere. Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, etiam apud Hebraeos duplicem divinitatem deprehenderet. Quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videtestatur de Patre et Filio et Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino tacuerunt, ut et regi satisfacerent, et arcanum fidei non divulgarent. Et nescio quis primus auctor septuaginta cellulas Alexandriae m“quibus divisi eadem scriptitarent, cum Aristeus, post tempore Iosephus nihil tale retulerint, sed in una basilica congre
Abbreviated transcription (Latin):
pulsanti aꝑitͣ q̃ reus inuenit. Siscamꝰ
nit̾ris quoꝵ nob̾ sciencia ꝑ seueret in
celo. Obuis temanib exciꝑiam ⁊ ut
inepte aliqͥd ac de ermagore tumidi¬
tate esfimdu qͥꝯ qͥd q̃ sieris: tecum sci¬
te conabor. habes hic amantissimum
fidem amicicie amorem x ꝑ̃i. Nam
prudenciam ⁊ eloqͥ nemistatem. eti¬
queso te⁊ herenti insalo nameule
fimem magis ꝑ̃cide qͣm solue. Nemo
tus de tuo tuleris ꝓluero  an
bolo indiget. Sic uiniarans qͣi mehil
habentes:⁊ omĩa possidentes. uictus atq

Expanded text:
 quaerens invenit. Discamus in terris quorum scientia nobis perseveret in coelo. Obviis te manibus excipiam, et ut inepte aliquid ac de Hermagorae tumiditate effutiam quidquid quaesieris, tecum scire conabor. Habes hic amantissimum fidem amicitiae, amorem Christi. Nam prudentiam et eloquii venustatem etiquaeso te, et haerentis in salo nauiculae funem magis praecide, quam solue. nemo tus de tuo tuleris, pro lucro bolo indiget. sic niuamus quasi nihil habentes et omnia possidentes. uictus atque
Abbreviated transcription (Latin):
nis mestudium ꝓnocanit. qui edicioni an¬
tique tͥnslacionem theodociomis miscrut ꝓ̃
asterisco ⁊ obelo id est stella ⁊ ueru opꝰ om¬
ne distinguens. dũ aut illucere fac̾ que
minus aũ fuerant: aut suꝑfluaq̃q in
gulat ⁊ ꝯfodit maxime que enͣgłistaꝵ¬

Expanded text:
nis me studium provocavit, qui editioni antiquae translationem Theodotionis miscuit, asterisco +, et obelisco ÷, id est, stella et veru, opus omne distinguens: dum aut illucere facit, quae minus ante fuerant, aut superflua quaeque jugulat et confodit, maximeque qua
Abbreviated transcription (Latin):
Rme int᷑ hec uiuere ista meditari nicħ
alindnosse. nicħ q̃rere. Nõ ne łͥ uidet᷑ i
inc interris regni celestis habitaculũ:
Nolo offendaris in sc̃ ꝑturis scĩ simpli¬
cicate ⁊ qiuilitate ñboꝵ. que uł uicio
interp̃tum uł de indristria sic ꝓlate
st̃. ut rusticam concionem facilius ĩ¬
struerent. ⁊ inxina eademq soutencia
aliter doctuis alic̃ andiret indoctus.
Non simitam peculans ⁊ hebes ut hec
me nosse pollicear. ⁊ eoꝵ fructꝰ caꝑere
quoꝵ radices in celo fixe sunt. s ut uel¬

Expanded text:
me, inter haec uiuere, ista meditari, nihil aliud nosse, nihil quaerere, nonne tibi uidetur iam hic in terris regni caelestis habitaculum? nolo offendaris in scripturis sanctis simplicitate et quasi uilitate uerborum, quae uel uitio interpretum uel de industria sicsunt, ut rusticam concionem facilius instruerent, et in una eademque sententia aliter doctus, aliter audiret indoctus. Non sum tam petulans et hebes, ut haec me nosse pollicear et eorum fructus capere quorum radices in c
Abbreviated transcription (Latin):
gitino samulo deꝑcatur suꝑ qͦ tacere me¬
tuidam qͥdem sonare uident᷑ historiam
⁊ nascentis ecłie infancidan tęxere. Ꝙ si
nouerimus scͥꝑtorem eoꝵ tucam c̃ẽ me¬
dicum. cuiꝰ laris est menigłio anmadũ¬
timui parit᷑ oĩa ñlu illiꝰ: aĩe langitentis
eẽ medicniam. Iacobus petrus. Iohannes
iudas. septem epłas edide̾r̃t. tam ntysticat
qͣm succinctas ⁊ brenes pariter ac longas.
Apo calipsis ioħis tot ht̃ sacͥm̃ta uerln.¬

Expanded text:
gitiuo famulo deprecatur. super quo tacere menudam quidem sonare uidentur historiatn et nascentis ecclesiae infantiam texere, sed, si nouerimus scriptorem eorum Lucam esse medicum, cuius laus est in euangelio, animaduertimus pariter omnia uerba illius languentisesse medicinam. JACOBUS, PETRUS, JOANNES, JUDAS, septem Epistolas ediderunt, tam mysticas quam succinctas, et breves pariter ac longas: Apocalypsis Joannis tot habet sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
cognominat. cum legeret ysaiã ppłiam in¬
terrogat᷑ a philuppo. ꝑtitas ne intelligis q̃
legiss Responditq. oͦmͦ possum uͥ me aliqͥs
docuerit  Ego ut de me interumloqͣr. nͨ sanc¬
cior sitm. hoc ennicho nec studiosior qͥ
de et hiopia. ⁊dest qͥ de extremis mundi fim¬
bꝰ tienit ad templum .R eliqͥd auiam regiã.
t cantus amacor legis diumescĩe fuit ut
etiam in uehicło sacͣslitt̃as legeret ⁊ tñ cũ
librũ teneret ⁊ ũla dñi cogiaone ꝯciꝑet.
lingna uolueret. labiis ꝑ sonaret ignora¬
bat eum quẽ ĩ libro nesciens uenerabat᷑
uenit plultppꝰ ostendit ei iħm. qͥ clansus
latebat mnlit̃a. Et omira coctoris uirtus.
eadem hora credidit etinuchus laꝑtizat᷑.
fidelis ⁊sc̃s est ac magister dediscipło effi¬
laris angustia euagari longiꝰ paciebat᷑.
ut intelligens te inscͥpturn sci sine ꝑre¬
tuo ⁊ monstrante semitam ñ posse mn¬
gredi. Cacco ae gramatiti rechoras iehiloso¬
phs geometricis. dialetien iusicti astro

Expanded text:
iam, interrogatus a Philippo: putas intellegis, quae legis? respondit: quomodo possum, nisi me aliquis docuerit? ego, ut de me interim loquar, nec sanctior sum hoc eunucho nec studiosior, qui de Aethiopia, id est de extremis mundi finibus, uenit ad templum, reliquit aulam regiam — et tantus amor diuinae scientiae fuit, ut etiam in uehiculo sacras litteras legeret — et tamen, cum librum teneret et uerba domini cogitatione conciperet, lingua uolueret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens uenerabatur. uenit Philippus, ostendit ei Iesum, qui clausus latebat in littera, et — o mira doctoris uirtus! — eadem hora credit, baptizatur, fidelis et sanctus est ac magister de disciplaris angustia euagari longius patiebatur —, ut intellegeres te in scripturis sanctis sine praeuio et monstrante semitam non posse ingredi. taceo de grammaticis, rhetoribus, philosophis, geometricis, dialecticis, musicis,
Abbreviated transcription (Latin):
ipod qͣmi manu ad ministraut᷑ agͥcole. ce¬
mentarn fabri metalloꝵ lignoꝵ q oeso¬
res. lanarii qͦ ⁊ fullones ⁊ cet̾igui uari¬
am suppellectuem ⁊ inlia opꝰcła fob¬
cantutr᷑: absq doctorẽ ñ possunt ẽẽ qd̾
cuptunt. Qdꝰ medicoꝵ est ꝑmitinn¬

Expanded text:
λόγω̩, quam manu administrantur. agricolae, caementalii, fabri, metallorum lignorumque caesores, lanarii quoque et fullones et ceteri, qui uariam supellectilem et uilia opuscula fabricantur, absque doctore non possunt esse, quod cupiunt. quod medico
Abbreviated transcription (Latin):
sig̾cat exstitisse. ⁊ quẽ in ꝯdieionis inicio. celum ⁊ t̃ramcre¬
asse naruat. tanta celeritate oꝑacionis oĩpotentẽ ẽẽ decla¬

Expanded text:
significat exstitisse. Et quem in conditionis initio coelum et terram creasse narrat, tanta celeritate operationis omnipotentem esse decla
Abbreviated transcription (Latin):
Et pꝰ ũba salnatorisincrucetau̾a p̃stalat
memerans fixusq manebat. pͥuerilia
sũt hec ⁊ cͥcłatoꝵ ludo similia docere qd̵
ignores. ĩmo ut cum stomacho loqͣr: nͨ
hoc qͥdẽ scire qͦd nescias. Uuidelicet ma¬
infestissima: est genesis. mqͣ decreata¬
mitnoi. &e exordio geũit hrimani deͦtutione t̾re
tũ seͥbitur hebreoꝵ. Patet exodis cumocrẽ
plagis. crrm de calogo mistics diumus q p̃ceꝑ¬
tis. in ꝓnitu est leuiticus lib̾. ĩ quo fingła lacͥ¬
ficia. immo singłe ꝑene sałe ⁊ uestes aaron
ttotus ordo leititicꝰ in sꝑirant celestia sacͣ¬

Expanded text:
ba Salvatoris in cruce. Talia perstabat memorans, fixusque manebat. Puerilia sunt haec, et circulatorum ludo similia, docere quod ignores: imo, ut cum stomacho loquar, ne hoc quidem scire quod nescias. 8. Videlicet manifestissima est Genesis, in qua de natumundi, de exordio generis humani, de divisione terrae, scribitur Hebraeorum. patet Exodus cum decem plagis, cum decalogo, cum mysticis diuinisque praeceptis. in promptu est Leuiticus liber, in quo singula sacrificia, immo singulae paene syllabae et uestes Aaron et totus ordo Leuiticus spirant caelestia sacr
Abbreviated transcription (Latin):
delunt eitm qͣm cet̾rñ indelunt. Abraham
uidit diemeiꝰ. aetatui est. aꝑielant᷑ celi eze¬
clneli: qͥ ꝑp ꝑeccatori clatisi ennt. Reuela
inqͥt annio ocłos meos ⁊ ꝯsiderabo mimbi¬
lia delege tua. lex eĩ sꝑ̃itas est ⁊ renelaci¬
one opꝰ est ut intelligatur. hacreuelata fa¬
ciediũ głam ꝯtemꝑlentur. liber in apocat¬
ipsi scꝑtẽ sigillis signat᷑ꝰ ostenditur. Quensi
dederis homui scienti lit̃as ut logat respõ¬
debit tibi ñ possum. Signatꝰ est enĩ. Quan¬
tihodie putant se nosselit̾as. tenent sig¬
gnatũ librũ nͨ aꝑire possunt. nͥ ille resera¬
uerit qͥ ht̃ clauẽ dnuo qͥ aꝑit ⁊ nemo clau¬
dit. qͥ claudit ⁊ nemo aꝑit. Inactib apłoꝵ¬

Expanded text:
idebant eum, quem ceteri non uidebant. Abraham uidit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli Ezechieli, qui populo peccatori clausi erant. reuela, inquit Dauid, oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua; lex enim spiritalis est et reuelatione indiget, ut intellegatur ac reuelata facie dei gloriam contemplemur. , Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur; quem si dederis homini scienti litteras, ut legat, respondebit tibi: \'non possum, signatus est enim\'. quanti hodie putantes se nosse litteras tenent signatum librum nec aperire possunt, nisi ille reserauerit, qui habet clauem Dauid, qui aperit et nemo claudit, qui claudit et nemo aperit! in Actibus apo
Abbreviated transcription (Latin):
guens : ꝑ ancis ũbas explicari ñ potest
gnis enĩ digne̾ expͥmat tͥa ⁊ qͣtuor sce¬
lera damasci gaze ⁊ tỹri ⁊ idumee. ⁊ fi¬
lioꝵ ammon ⁊ moab⁊ inseptimo octa¬
no q ꝑ gͣdu iride ⁊ isrł hic loqͥtur ad
auaccas ꝑingnes que st̃ in monte samari
⁊ riuturam dorum maioren q testatur

Expanded text:
gens, paucis uerbis explicari non potest. quis enim digne exprimat tria et quattuor scelera Damasci, Gazae, Tyri, Idumeae, filiorum Ammon et Moab et in septimo octauoque gradu Iudae et Israhel? hic loquitur ad uaccas pingues, quae sunt in monte Samariae, et ruituram domu
Abbreviated transcription (Latin):
solis niq adoccasũ magnũ ẽ nomĩ me¬
uin ingentib ⁊ moirã loco sacͥficatur
⁊ offertur noĩ meo oblacio munda. Isa¬
ỹaurieremiam ezechiel ⁊ datuel quis
pocest uł incelligere uel exponere :

Expanded text:
usque ad occasum, magnum est nomen meum in gentibus: et in omni loco sacrificatur, et offertur nomini meo oblatio munda » . Isaiam, Jeremiam, Ezechielem, et Danielem quis possit vel intelligere, vel exponere?
Abbreviated transcription (Latin):
gio suo passionem dĩi p̃figͦpans: mĩ¬
dum adpenitenciã reuocat. ⁊ sub noĩe
minue salutem gentib nunciat. Ni¬
cheas demoraschim coheres xͣ uastaci¬
onem annunciat filie latroiris ⁊ obsi¬
dionem ponit contra eam qr maxil¬
lam ꝑ cusserit uidicis isrł. Naum ꝯ¬
solator orbis increpat ciitatem san¬
grinenm. ⁊ post euersionem illiuis
loquitur. Ecce sr̃ montes pedes eu̾agłizan¬
tis. ⁊ annunciantis pacem. Abacue luc̃ta¬
corfortis ⁊ rigidus. stat sẽ custodiam
suam. ⁊ figit gradum suꝑ ininncio¬
uem: ut xp̃m incruce ꝯtemꝑletur ⁊
dicat. Oꝑuit celos głia eius. ⁊ laude eiꝰ
plenaest t̾ra. Splendor eiꝰ ut luxerit.¬

Expanded text:
gio suo passionem domini prefigurans mundum ad penitenciam revocat. Et sub nomine Ninive salutem gentibus nuncciat CHAEAS, de Morasthi, cohaeres Christi, vastationem annuntiat filiae latronis, et obsidionem ponit contra eam: quia maxillam percusserit judicis Israel. NAHUM, consolator orbis, increpat civitatem sanguinum, et post eversionem illius loquitur: « Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem » . Abacuc « luctator » fortis et rigidus, stat super custodiam suam, et figit gradum super munitionem, ut Christum in cruce contempletur, et dicat: « Operuit coelos gloria ejus, et laudis ejus plena est t
Abbreviated transcription (Latin):
mariũ.phariseistupent in doctrina dm̃. ⁊ mi¬
untur inꝑetro ⁊ io he qͦmͦ logem sciant. cumlta¬
teras ñ didiscerĩt. qͥcqͥd enimaliis ex̃citatio ⁊
cotidiana inlege meditacio tribuere solet
est i docibiles deo: touartoi. Duo decim annõ
saluator imꝑletĩat. ⁊intemꝑllo sedens de q̃s

Expanded text:
Pharisei stupent in doctrina Domini et mirantur in Petro et Iohanne, quomodo legem sciant, cum litteras non didicerint. Quicquid enim aliis exercitatio et cotidiana in lege meditatio tribuere solet, est, docibiles Deo, θεοδίδακτοι. Duodecim annos Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
qr de t̾ra sĩ seminata ni¬
cħ possume̾. ubi segeces
nasci nõ possunti de unie
a .ni. ⁊ oltueto pꝰea dicit. si¬
tis serunt. ac sie accipien¬
dum. Sex annis semuinab̃¬
es ut intlłi gatur semina
it seminatũ. Nam quid
inde habẽbunt panꝑes ꝯ
tum residuũ ⁊̃ feris besti¬
is dedit eis .s. que illis fru¬

Expanded text:
 de terra non seminata nihil possunt sumere, ubi segetes nasci non possunt. de uinea autem et oliueto postea dicit sintis seruiunt. an sic accipiendum: sex annis seminabes, ut intelligatur seminaberit seminatum? Nam quid inde habebunt pauperes, quorum residuum etiam feris bestiis dedit, eis videlicet quae illis fru
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ultra ułt uineã suã
humi deiectos ħere fiuetꝰ
s palmites sursum duci ĩ alto locam
duces fiers. ⁊ craduces nõ ĩ humilib
arborib s ĩ excelsis ⁊ altissimis cedris

Expanded text:
Non ultra vult vineam suam in humili dejectos habere fructus, sed palmites sursum duci, in alto locari, traduces fieri: et traduces non in humilibus arboribus, sed in excelsis et in altissimis cedris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯꝵ. Post longam seruitutem p̃¬
cepit dm̃s ia cobut reuerteretur
mꝑatriam. Tune ignorante soce¬
ro cũ uxoribꝰ ⁊ comitatu ꝓ ꝑabat.
galaad cum furore ⁊dola reqͥ¬
rens nec reꝑerit. lalim in hoc
loco diaboli tiꝑtm gerit. in¬
terp̃tatur enim de albatio dia¬
bolus uͦ cumtenebrosus fit:
trans figuiat se ĩ angłm luciᷤ.
hinc serniuit iacob indaioꝰ .s.¬

Expanded text:
 Post longam servitutem praecepit Dominus Jacob ut reverteretur in patriam: tunc, ignorante socero, cum uxoribus et comitatu properabat. Galaad cum furore idola requirens, nec reperit. Laban autem in hoc loco diaboli typum gerit. Interpretatur enim dealbatio. Diabolus vero, cum tenebrosus sit, « transfigurat se in angelum lucis. » Huic servivit Jacob, id es
Abbreviated transcription (Latin):
signatur que ẽ idoloꝵ seruntꝰ.
laban ueniens aꝑd̾ iacob ydo¬
lum non repꝑerit. qr osten¬
tigia concuꝑiscencienon reꝑ¬
ꝑerit. s q̃ iacob non habut
rachel sedendo oꝑuit ã int̃p̃teͥt᷑
ouis. ⁊ ecłiam significat. Sedere
ã est humilitatẽ penitencie

Expanded text:
signatur, quae est idolorum servitus. Laban veniens apud Jacob idolum non reperit, quia, ostentigia concupiscentiae non reperit. Sed quae Jacob non habuit, Rachel sedendo operuit, quae interpretatur ovis, et Ecclesiam significat. Sedere autem est humilitatem poenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
s amenitas płima ex densi¬
tate ꝑalmaꝵ. s priꝰ ductus :
Si hystoriam solam seqͣm᷑¬
ñ multũ nos edificat. scire
ad quẽ locũ prs uen̾it ad
quem scd̾o. primo aut̃ duci¬
tur ppłs ad lit̾tam legis a
qua dũi ꝑmanet ĩ amaritu¬
dine sua teced̾e nõ pot̾. Cũ

Expanded text:
 amoenitas plurima ex densitate palmarum. Sed primo ductus adSi hnon multum nos aedificat scire ad quem locum primo venerint, ad quem secundo. Primo autem ducitur populus ad litteram legis, a qua dum permanet in amaritudine sua, recedere non potest. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
er e a or reptiont loge¬
tium indicat᷑ ppłi peccatũ. ꝙ
murmi̾au̾it. ⁊ inguitus fu̾it
Añficiis dinis. ẽ celeste man¬
na susceꝑit. s d̾o mense qͥnta
decuna die mensis qd̾ fło sĩ
rõne scͥptũ ÷. Recordare de le¬
gib pasche. q̃ dicta sunt. ⁊ ĩ¬
tur ab scd̾m pascha faciend̾
hus qui ĩmũdi in asa fui̾nt.
ł occupati negociis ꝑegrims.
runt pascha. longe uͦ pegͥ
manna de celo descendit. ĩ
die quo pͥmũ pascha fit. ñ
descendit manna. s in qͦ ẜ¬

Expanded text:
rrectionem legentium indicatur populi peccatum: quia murmuraverit et ingratus fuerit beneficiis divinis, cum coeleste manna susceperit. Secundo mense, quinta decima die mensis, quod non sine ratione scriptum est. Recordare de legibus paschae quae dicta sunt , itur ad secundum pascha faciendum his qui immundi in anima fuerint, vel occupati negotiis peregrinirunt pascha; longe vero permanna de coelo descendit. In die quo primum pascha fit, non descendit manna, sed in q
Abbreviated transcription (Latin):
fructu comedert̃ qͥb senudos inde¬
bant ⁊ displicebant᷑. r ocsos astutie
qͥbe simplicitas displicet. cñqͥs enĩ
ceciderit ab intrinaluce u̾itatis
nichil ẽ uͣ suꝑbia ꝑlacere uelit nͥ
finudulentis siminacionib. huic

Expanded text:
fructu comederunt, quibus se nudos videbant, et displicebant: id est, oculos astutiae, quibus simplicitas displicet. Cum quis enim ceciderit ab intima luce veritatis, nihil est unde superbia placere velit, nisi fraudulentis simulationibus. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
Contra uelum Multis nõib cͣrniẽ
dr̃i appellar qi euiꝰ oꝑatio multa
unde ip̃e dñs se ip̃m modo sacͥfici¬
um modo pastorẽ rursus uitẽ dem̃
panem uice ⁊gͣnum tritici. tͣnͣsla¬
uit. sic ⁊ moyses cͣrͣnem eiꝰ uelum
appellauit. uñ patlus initiauit no
uelum qͦ scũarii exhinc appellat.
qr in eo sc̃i scõꝵ caro figuratur.
tare. sicut a. multa oꝑatur ita con¬
uenient̾ multis ngib appellatur.
uñ paulus habemꝰ altare de quo

Expanded text:
Contra velum, etc. Multis nominibus carnem Domini appellat, quia operatio ejus multa. Unde ipse Dominus seipsum, modo sacrificium , modo pastorem, rursus vitem, deinde panem vitae et granum tritici, translavit. Sic et Moyses carnem ejus velum appellavit. Unde Pa. Velum quoque sanctuarii exhinc appellatur, quia in eo sancti sanctorum caro figuratur.tare. Sicut enim multa operatur, ita convenienter multis nominibus appellatur. Unde Paulus: Habemus altare de quo
Abbreviated transcription (Latin):
Qui p̾cepta iudaica docer. ⁊ mala
docẽs bona imũdus ẽ dumq ad
lut̾am ꝑrinet extra tempꝰ ꝓfert.¬
⁊ sicut mundis utitur inmũdis.
uñ oĩa munda mundis.

Expanded text:
Qui praecepta Judaica docet, et male docet bona, immundus est, dum quae ad litteram pertinent, extra tempus profert, sicut mundis utitur immundis, unde: Omnia munda mundis
Abbreviated transcription (Latin):
Mulier que patit᷑ ⁊c̾. Quia flu¬
xum seminis pacientẽ obscena.
⁊ corrumpencia docentẽ diximꝰ.
⁊ iudaica utentẽ doccrina de quo
sem̃ coitus egredit᷑. restant qui
gentilium doctͥnam spargũt q̃
oportune fluxus sanguiis dr̃.
lumbas in sacrificiũ p̾cepit. qr
magr̃i locum occcupauit. ⁊ hic
quoq eum qui patitur fluxum
sangͥnis qi ydolatrie maguter
fuit.

Expanded text:
Mulier quae, etc. Quia fluxum seminis patientem, obscena et corrumpentia docentem diximus; et Judaica utentem doctrina de quo semen coitus egreditur; restant qui Gentilium doctrinam spargunt, quae opportune fluxus sanguinis dicitur, lumbas in sacrificium praecepit, quia magistri locum occupavit; et hic quoque eum qui patitur fluxum sanguinis quia et idololatriae magister fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
lotis uestib. Ingͥssurꝰ ẽ .ii.
paulopꝰ ad cenã imptialẽ
manducat᷑us de carnibus
agni. ⁊ potatutꝰ poeulum
salutis. Nemo intͣt ad hanc¬

Expanded text:
lotis vestibus: ingressurus est enim paulo post ad coenam nuptialem, manducaturus de carnibus agni, et potaturus poculum salutis. Nemo intrat ad c
Abbreviated transcription (Latin):
uri mala ꝓpetrat ꝙͣto dri¬
h bona et̾na desꝑat.s is¬
ta reproboꝵ nequicia elec¬
toꝵ uitam qͣi grana a pal¬
eis seꝑit. ⁊ dumaffligit ex¬
pedit. qr dum inolentiamĩ¬
gi̾t festinare ad suꝑna ꝯpel¬
pse nocante ⁊ pħone seiẽ¬
ue significatur. Moyses. ił
ad nocandum misłus ÷. c
pħo duris oꝑib urg̾et. ui
aleꝰ uocando traħ̾et. aliꝰ se¬
uendo impelleretat pleb̾
uocata ⁊ ĩpulsa moue̾t᷑.
ħ cotidie agitur d̾ p̃dicatis
celestib p̃miis seuire ĩ elce¬
tos reprobi ꝑmntunt᷑. nt
quos egiptus .r uita p̃ses

Expanded text:
ralia penetrat, quanto durius bona aeterna desperat. Sed ista reproborum nequitia electorum vitam, quasi grana a paleis, separat, et dum affligit, expedit: quia dum violenta ingerit, festinare ad superna compelse vocante et Pharaone saeviente, signatur. Moses enim ad vocandum missus est, cum Pharao duris operibus urgeret ut alius vocando traheret, alius saeviendo impelleret, ut plebs vocata, vel impulsa moveretur; hoc quotidie agitur dum praedicatis coelestibus praemiis saevire in electos reprobi permittuntur: ut quos Aegyptus, id es
Abbreviated transcription (Latin):
uid̾e pot̾ nͥ cũita t̾rena.
⁊ mortalia uicia deponat
altu̾ uet̾m ꝯsuetudo e¬
iatut si spõsus frosã repu¬
diar ĩsignũ repudii diseal¬
ciaret᷑. Iõ moyses distalei¬
in rubo figurat᷑. qͣi sp̃õsus
accedat calciatꝰ. ħ .n. xͦ inã

Expanded text:
idere potest, nisi cuncta terrena et mortalia deponat. Aliter, veterum consuetudo erat ut si sponsus sponsam repudiaret, in signum repudii discalcearetur. Ideo Moses discalcein rubo significatur, quasi sponsus accedat
Abbreviated transcription (Latin):
Rui in rubo flãmante et¬
nib ĩflaminat᷑. q̃ loq̃nce
in se dño non crematur.
qd̾ dñs moysi in rubo ax¬
paruit ostendit qr in eco
apearet fidelib nͥ alibi.
b̃b. Angłs qui moysi ap¬
głs mͦi dñs memoratur

Expanded text:
lii in rubo flammante Ecnibus inflammatur, quae loquente ad se Domino non crematur. Quod Dominus Mosi in rubo apparuit, ostendit quia in Ecclesia apparet fidelibus, nec alibi. Angelus, qui Moysi apgelus, modo Deus memoratur.
Abbreviated transcription (Latin):
sedet inmund̃ erit. Secessionis
autẽ dicit. qnͣ secedebat aliqͣntu¬
lur ne omĩa inquinaret. cũ ꝑa¬
geret illos dies. hos dies inmun¬
dicie cius si feminã pareret lex
duplicabat ⁊ qͣtucedecĩ faciebat.
reliquos quib sedebat in sangͥ¬

Expanded text:
sederit inmundum erit. ,,secessionis" autem dicit, quoniam secedebat aliquantum. ne omnia coinquinaret. cum perageret illos dies. hos dies inmunditiae eius. si feminam pareret, lex duplicabat et quattuordecim faciebat: reliquos autem quibus sedebat in sangu
Abbreviated transcription (Latin):
te fecit añ ꝑadisum nolupcatushe¬
qd̾ adamhabitate fecerit. ꝯtinꝑadi¬
sum uoluptatis. s illo ciecto ante
fortes ꝑadisi cherubi ⁊ flãmeum

Expanded text:
re fecit ante paradisum voluptatis chequod Adam habitare fecerit contra paradisum voluptatis, sed, illo ejecto, ante fores paradisi cherubin et flammeum
Abbreviated transcription (Latin):
mina ⁊ seruite agros
ut fruges hr̃e ꝑofitis
⁊c̃. semen est uerbum
dei. agri corꝑora que
uomere euangłico ex¬
arata ⁊ semine sp̃ua¬
dabati .u. sensuum
census qui p̃o regi
soluendris quatuor
relinque insementẽ
⁊ cibos posses sorib ꝑ¬
ꝯceditur ut seminet uͥ¬
tutum oꝑa ⁊ fructus
insticiemetat inuitam

Expanded text:
et serite agros ut fruges habere possitis, » etc., semen est verbum Dei, agri corpora quae vomere evangelico exarata, et semine spirituadabatur, quinque sensuum census, qui Christo regi solvendus. Quatuor reliquae in sementem et cibos possessoribus pconceditur, ut seminet virtutum opera, et fructus justitiae metat in vitam
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs genuit iuineio potamia syrie cũ dina fi¬
lia suia õs amme filioꝵ eiꝰ ⁊ filiaꝵ .xxx. ⁊ tres. fi¬
lii gad. sephion. ⁊ aggisum. ⁊ esebon heri: ⁊
arrodi. ⁊ areli. filii aser iabne ⁊ ie sua. ⁊ iesui
⁊ beria. sara qͦ soror eoꝵ. filii beria. heber ⁊
melchiel hii filii zelphe qͣm de dit labas lye
filie sue ⁊ hos genuit iacob .xui. ammas. fi¬
lii rachel uxoris iacob. ioseph⁊ beniamin.
Natiq sunt ioseph filii interra egipti qͦsge¬
niut ei asenech filia ꝑhucipharis sacerdotis
heliopo leos manasse ⁊epͥfraii. flii beniamĩ

Expanded text:
quos genuit in Mesopotamiam Syriae cum Dina filia sua omnes animae filiorum eius et filiarum triginta tres filii Gad Sephion et Haggi Suni et Esebon Heri et Arodi et Areli filii Aser Iamne et Iesua et Iesui et Beria Sara quoque soror eorum filii Beria Heber et Melchihel hii filii Zelphae quam dedit Laban Liae filiae suae et hos genuit Iacob sedecim animas filii Rahel uxoris Iacob Ioseph et Beniamin natique sunt Ioseph filii in terra Aegypti quos genuit ei Aseneth filia Putiphare sacerdotis Heliopoleos Manasses et Ephraim filii Be
Abbreviated transcription (Latin):
apriteo irramenti tulert̃q eran filii erimpar¬
iilis ⁊nxorib sins in planstris que mise¬
rat pharao ad portandum senem ⁊ oĩa q̃ pos¬
sederat interrachanaan. uenitq megyꝑtũ
cũ oĩ semine suo. filii eiꝰ ⁊ ne potei fie ⁊ eñe

Expanded text:
a puteo juramenti, tuleruntque eum filii cum parvulis et uxoribus suis in plaustris quae miserat Pharao ad portandum senem, et omnia quae possederat in terra Chanaan: venitque in Aegyptum cum semine suo, filii ejus, et nepotes, fi
Abbreviated transcription (Latin):
increurt quoo terra
iessen marabia sit:
porro ficut in nostris
codicib est perextre¬
unim inscrĩbitur
iessem qd̃ michine¬
quaquam placet ter¬
ram significat com¬
plutam. ges sen enĩ
inimbrem uercitur¬
iacob⁊ filii seri lo¬
cutus est signant
gaudium gentilis
ꝑopuli deꝯnersione
iudeorum. Magna
enim denocio este ec¬
cłie gentium: quod
usraelicicus populus
adfidem niemat qui¬
biis si conuentantur
⁊ fidei parcitiꝑes ex¬
titeruit ꝑromutit
spirituales oꝑes
uircutum ⁊ graciã
sꝑiritus sancti qͣm
gentei dintur beniamĩ
quos aꝑ axp̃o accrpit
qui p̃dicat trinitatem

Expanded text:
increvit quod terra Gessen in Arabia sit. Porro, sicut in nostris codicibus est, per extremum m scribitur Gessem, quod mihi nequaquam placet terram significare complutam. Gessem enim in imbrem vertiturJacob et filiis ejus locutus est, significant gaudia gentilis populi de conversione Judaeorum. Magna enim devotio est Ecclesiae gentium quod Israeliticus populus ad fidem veniat, quibus, si convertantur et fidei participes exstiterint, promittit spirituales opes virtutum, et gratiam Spiritus sancti, quam gentei dantur Benjamin, quos a Christo accepit qui praedicat Trinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
seph fr̃ ur quẽ uendidistis inegiꝑtũ. Noli¬
te pariere nec uob̾ durum eẽ uideat᷑. qͦd uendi¬
distis me mhis regionib. ꝓialre enimi ues¬
tramisit med̾s ante uos megiptum. bien¬
meti. pͥremisitq d̾s me ut reseͥueraini sr̃¬

Expanded text:
tum. Nolite pavere, neque vobis durum esse videatur quod vendidistis me in his regionibus: pro salute enim vestra misit me Deus ante vos in Aegyptum. Bienmeti. Praemisitque me Deus ut reservemini s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ne irascaris famulotuo.Tues enim¬
pꝰ ꝑharcionẽ dñs ñs. Interrogasti pͥus
sunt fallipotiris
ꝑoblimonem po¬
mentiri. a ꝑd̾ eũ¬
nescienti. s que

Expanded text:
ne irascaris famulo tuo: tu es enimPharaonem dominus meus. Interrogasti prius sunt, falli potius per oblivionem pmentiri apud eunescienti, se
Abbreviated transcription (Latin):
alioqͥn illo ab sente nõ audemus udere sa¬
ciemiri. Ad que ille &. uos scitis quoddu
os genuerit mͥ rror mea. Egressꝰ est unus
⁊ dixistis. bestia deuorarut eum ⁊ huc usq ñ
contingerit: ⁊ de ducetis canos meos cummer¬
ore ad inferos. gͥ suntrauero ad seruũtuũ
p̃rẽm nr̃m ⁊ ꝑuer de fuerit. cumaĩa illius
ex huiꝰ aĩa pendeat uideritq eumũ ẽẽ nob¬
cumr morietur ⁊ deducent famuli tui canos
eiꝰ cũ dolore adinferos. Egoppͥe sermustiᷤᷤ

Expanded text:
alioquin, illo absente, non audemus videre faciem viri. Ad quae ille respondits genuerit mihi uxor mea, egressus est unus, et dixistis bestia devoravit eum, et hucusque non contigerit deducetis canos meos cum maerore ad inferos igitur si intravero ad servum tuum patrem nostrum et puer defuerit cum anima illius ex huius anima pendeat videritque eum non esse nobiscum morietur et deducent famuli tui canos eius cum dolore a
Abbreviated transcription (Latin):
at ⁊ ppłi mei iniqͥ ⁊ c̃. In oc¬
tauo t̃ loeustis urgeretur
⁊̃ nũc ⁊ orate ad dñm de¬
um ur̃m. In nono ẽ tene¬
bris esfundit᷑. uocat moy¬
sen ⁊aaron. dicens. Ite ⁊
gite exite de ppło meo u¬

Expanded text:
t populi mei iniqui, etc. In octavo cum locustis urgeretur,etiam nunc orate ad Dominum Deum vestrum. In nono, cum tenebris suffunditur, vocat Mosen et Aaron, dicens: Ite etgite, exite de populo meo, v
Abbreviated transcription (Latin):
nit᷑a dei. ⁊ grando. ut dimuttã uos ⁊
nequagͣ hic ultra maneatis. aitino¬
yses. cum egressus fũo de urbe. extẽ¬
dam palmas meas ad dñm. ⁊ cessab¬
unt tomtrua ⁊ grando non exit ut

Expanded text:
nitrua Dei, et grando: ut dimittam vos, et nequaquam hic ultra maneatis. Ait Moses: Cum egressus fuero de urbe, extendam palmas meas ad Dominum, et cessabunt tonitrua, et grando non erit: ut
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ flectit᷑ ph̃o. c̃ aqͣ ĩ sang¬
moliri iudet᷑. uocauit
.ii. moysen ⁊ a aron. di¬
⁊ c̃. In t̾tio magi cedũt
ur̃o ⁊ c̃. In quinto uͥ nece

Expanded text:
 flectitur Pharao cum aqua in sangmolliri videtur: Vocavit enim Moysem et Aaron, dietc. In tertio magi cedunt,Deo, etc. In quinto, ubi neces
Abbreviated transcription (Latin):
omnium homimimquide idi¬
ce pec̃ci inhanc uitam erant ꝓ¬
pagandi. ⁊ alii t̃̾renam ciuitatẽ
⁊ mortiferas deuicias amatuti
⁊ qͣntam in se est ambicione pos¬
selsuri. quossig̾it cam qui m¬

Expanded text:
omnium hominum qui de radice peccati in hanc vitam propagantur; et alii terrenam civitatem et mortiferas delicias sunt amaturi, et quantum in se est ambitione possessuri; quos significat Cai
Abbreviated transcription (Latin):
Eccła quo est intͦitus ⁊ uestibulũ
celi mea oportet de diuinitate lo
a t̾renis negociis cessat. ħ sibi de
dõ loqui ⁊ cheologiã ex̾cere p̃. tales
sũt quib pars sacͥficuĩ datur: de

Expanded text:
esia, quae est introitus et vestibulum coeli, in ea oportet de divinitate loqa terrenis negotiis cessat: hic sibi de Deo loqui et theologiam exercere potest. Tales sunt q
Abbreviated transcription (Latin):
patrum meorim
quos dies in coluert̃
Non enim hic ali¬
nd uolint intelligi.
qitam quod latim
codices hñt. ixer̃t.
ac per hocͥ sig̃cant᷑ hã
uitam ẽẽ incolatum

Expanded text:
patrum meorum, quos dies incoluerunt. Non enim hic aliud voluit intelligi, quam id quod latini codices habent, vixerunt; ac per hoc significavit hanc vitam incolatum
Abbreviated transcription (Latin):
ca ⁊ cuncta q̃ ꝑossident uene¬
runt deterra chanaan⁊ ecce
terrogauit. quid habetis oꝑ¬
.is. Responderunt: pastores
⁊ patres nr̃i. ad ꝑegͥnandum
int̾ram tuã uenimꝰ. qm̃ ñ est her¬
ba gregibꝰ seruoꝵ tuoꝵ ingͣuescente
fame inregione chanaan. Petunusq
ra iessen. Oixit itaq rex adioseph.
ra egiꝑti i nꝯsꝑectu tuo est: inoꝑti¬
mo loco fac eos habitare ⁊ trade eis
t̾ram gessen. qͦd si nosti meis uiros
idustrios. ꝯstitire illos magistros incon

Expanded text:
nta, et cuncta quae possident, venerunt ad me de terra Chanaan, ecce terrogavit, Quid habetis operis? Responderunt, Pastores et patres nostri, ad peregrinandum rra tua venimus, quoniam non est herba gregibus servorum tuorum ingravescente fame in terra Chanaan, petimusque S. 5, 6.-- Dixit itaque rex ad Joseph: ra Aegypti in conspectu tuo est; in optimo solo terrae fac habitare eos, et trade eis terram Gessen. Quod si nosti esse in eis viros industrios, constitue illos pastores
Abbreviated transcription (Latin):
posfit occidi quia seruatus est: ser¬
uuis appellatus est. Iñ ⁊ mancipia
quia manciꝑata sunt. Est ⁊̃ ordona¬
tiunlis inhominib ut sermant fe¬
mine uiris. filii parentib qui a ⁊ ħ¬
⁊ illic hec iusticia est: ut insirimor
est. ut qui excellunt rõne excellant
dominacione. quod cum inhoc scło
ꝑiniquitatem hominum ꝑturbat᷑.¬
łꝑturbat᷑. ł ꝑ naturaꝵ carnaliutm
diuersitatem: ferunt iusti cempor¬
lem ad uersitatem in finem habi¬
turi ordinatissimam ⁊ sempicer¬
nam felicitatem

Expanded text:
posset occidi, quia seruatus est, seruus est appellatus; inde et mancipia, quia manu capta sunt. est etiam ordo naturalis in hominibus, ut seruiant feminae uiris et filii parentibus, quia et illic haec iustitia est, ut infirmior est, ut qui excellunt ratione, excellant dominatione. quod cum in hoc saeculo per iniquitatem hominum perturbatur uel per naturarum carnalium diuersitatem, ferunt iusti temporalem peruersitatem in fine habituri ordinatissimam et sempiternam felicitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
ideo dixit quos in colo quia inter¬
ra natus est quam nondum ppłs
diuina promissione hereditatem
acceꝑat ⁊ ibi uitam ducens utiq
in aliena terra erat. Non solum
qͣn ꝑ egrinabatur sicut inmeso
tus est: anpotis scd̃m illud apłi¬
acciꝑiendum est. qͣmͣ duu sumus

Expanded text:
ideo dixit: quos incolo, quia in terra natus est, quam nondum populus diuina promissione hereditatis acceperat, et ibi uitam ducens utique in aliena terra erat, non solum quando peregrinabatur. sicut in Mesotus est? an potius secundum id accipiendum est, quod ait apos
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa que ꝓhibentur cõm¬
icti in ꝑximum ad hoc u¬
num refe̾rida sũt qd̾ dc̃m
est. non nocebis ꝓrimo. Nã
quod ĩequit᷑. non rapies. nͥ¬
ad hoc referatur. ne rapien¬
do noceatur. euenit. ut nõ
rapiendo quis noceat. Nã

Expanded text:
enim quae prohibentur committi in proximum, ad hoc unum referenda sunt quod dictum est: Non nocebis proximo; nam quod sequitur, Non rapies, nad hoc referatur, ne rapiendo noceatur, evenit ut non rapiendo quis noceat, na
Abbreviated transcription (Latin):
Apparu. Inspe ignis sicut ĩ
diepentedostes. unde subdit.
et egressus ẽ ignis adño. uñ
⁊ lucas. ⁊ apparuert̃ uus diᷤ¬
pertite lingue tan. ignis.

Expanded text:
pecie ignis, sicut in die Pentecostes, unde subdit: Et egressus est ignis a Domino. Unde et Lucas: Apparuerunt illis dispertitae linguae, tanquam ignis.
Abbreviated transcription (Latin):
Saga aut̾ tectum ⁊ lat᷑a oꝑie¬
bant. ⁊ ad t̾ram ꝑtingebant.
ne tectã tñ oꝑiebant. nec ad
lat̾a declinabant.N¬
B. de pellib .a .x. ⁊ c̃. arietes sũt
doctores gͥgis dñici. duces. Uñ
angłi. huic officio mancipati af¬
ferce dño in celos imitatorepa
guram apłoꝵ teneret.

Expanded text:
utem tectum et latera operiebant, et ad terram pertingebant. nae, tectum tantum operiebant, nec ad altera declinabant. De pellibus, etc. Arietes sunt doctores, gregis Dominici duces. Unde: angeli, huic officio mancipati, afferte Domino in coelos imitatores aguram apostolorum teneret.
Abbreviated transcription (Latin):
abraham: si ditexisti uiã meam
inquanunc ambubo. ecce sto
uixta fontẽ aque ⁊ uirgo que og̃¬
diet᷑ ad hauriẽdam aquã audie¬
rit ame da inͥ pauxillũ aquead
bibendum exhrdria tua ⁊dixeri
mͣ: cu ⁊ bibe. ⁊ camelis cuis hau¬
riam: ip̃a est mulier qͣm p̃para¬

Expanded text:
Abraham, si direxisti viam meam, in qua nunc ambulo, ecce sto juxta fontem aquae; et virgo, quae egredietur ad hauriendam aquam, audierit a me: Da mihi pauxillum aquae ad bibendum ex hydria tua, et dixerit mihi: Et tu bibe, et camelis tuis hauriam, ipsa est mulier quam praepara
Abbreviated transcription (Latin):
quia sunt qui doctores extem¬
poralib stiꝑenduis retimere
ꝑatifunt s illi insi ꝑrius ob¬
tineant ecernareci pẽre terre¬
na nolunt. Si enim intinam¬
bus fructum non muenuint
sumere stipendia corporibut
contempnunt pedes non la¬
uant: qr laboris oesiderruo
alla consola: cione re¬

Expanded text:
Quia sunt qui doctores ex temporalibus stipendiis retinere parati sunt: sed illi nisi prius obtineant aeterna, recipere nolunt. Si enim in animabus fructum non inveniunt, sumere stipendia corporibus contemnunt; pedes non lavant, quia laboris desideria nulla consolatione re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuincti qͦꝵ familiaritate. a¬
liqͣndo cͦnidien dum u̾bum
ꝓdeunt ⁊ uidentes donad̾i cor¬
corde ꝯciputut qd bonis mo¬
rib ñ imꝑlere satagunt.

Expanded text:
uncti, quorum familiaritate aliquando ad audiendum verbum prodeunt, et videntes dona Dei colcorde percipiunt, quod bonis moribus implere non satagunt.
Abbreviated transcription (Latin):
endie ĩ caritate.ẽ. q̃ di lectio deiuł
ꝑrimi est.⁊ bonũ oꝑus decalogi:
ꝯplecione ꝑficit᷑ ut crim bona agi
ceperint: mala nulla agantur
sp̃ualia reddit p̃dicacoribꝰ t̾rena

Expanded text:
aritate est, quae dilectio Dei et proximi est; et bonum opus decalogi completione perficitur, ut cum bona agi coeperint, mala nulla agantur.spiritualia, reddit praedicatoribus terrena
Abbreviated transcription (Latin):
cia fit eadem. hunc enĩ
librum unus scͥꝑsit. qͥ
pea que supradixit gͣmã¬
daret abraham nel re¬
liqna ponere pocuit. si
ad rem percinere iudi¬
caret cumueritas nar¬
uncionis uon exigat
ni ut rerum senten¬
ciaꝵ  queu̾itas sit. qui¬
bus nolutas ꝓꝑter
quam utiman dam
uerba fiunt satis aꝑ¬
paret.

Expanded text:
tia eadem; hunc enim librum unus scripsit, qui ea quae supra dixit, cum mandaret Abraham, vel reliqua ponere potuit, si ad rem pertinere judicaret: cum veritas narrationis non exigit, nisi ut rerum sententiarumque veritas sit, quibus voluntas propter quam intimandam verba fiunt satis appareat.
Abbreviated transcription (Latin):
Quia sunt caruales fidetib ꝯ¬
tincti dum sꝑ̃ualiũ dona ꝯspꝑi¬
ctitut ad mrracione suspensi
dem stisciꝑiendam ꝑ̃ dicacionẽ
ad mictunt. Dum enĩ bonos
iniracłis fulgẽ ꝯsidenint: q̃ de
et̃nitate auduut ũ recusãt
qͣmuis ecłam morib ñ seq̃n

Expanded text:
Quia carnales fidelibus conjuncti, dum spiritualia dona conspiciunt, admiratione suspensi, dem suscipiendam praedicationem admittunt: dum enim bonos miraculis fulgere considerant, quae de aeternitate audiunt non recusant, quamvis Ecclesiam moribus non seq
Abbreviated transcription (Latin):
Qui dormierit c̃ nou̾ca.
hec superiꝰdicta ⁊ exposita
sunt ubi dc̃m est noure¬
uelabis turpitudĩem pr̃is
tui ⁊c̾. S hic eum aperte
tangit qui item quod ꝓxi¬
mus agir nec pcci societate
erubescens ꝓdit. in quo mor¬
tis peuam legislator sanx̃.
rit. qr quod in pr̃em ataio
delinquitur. hoc infiliũ
a patre cõmictitur. ⁊ sui¬
lis utrobiq impietas.

Expanded text:
Qui dormierit, etc. Haec superius dicta et exposita sunt, ubi dictum est: Non revelabis turpitudinem patris tui, etc. Sed hic aperte tan git eum qui idem quod proximus agit, nec peccati societate erubescens, prodit; in quo mortis poenam legislator sanxit. xit, quia quod in patrem a filio delinquitur, hoc in filium a patre committitur, et similis utrobique impietas.
Abbreviated transcription (Latin):
Si uel paruo sg.Paruo na¬
so est qui ad tenendã mẽdu¬
ram discretionis ydoneus nõ
est Naso enĩ odores fetoresq
disceriumꝰ. Nasus gnͣdis et
cortus est disciecionis ĩmo
fundit reccitudinem.

Expanded text:
 vel torto naso. Parvo naso est, qui ad tenendum mensuram discretionis idoneus non est: naso enim odores fetoresque dis cernimus. Nasus grandis et tortus, est discretionis immodfundit rectitudinem.
Abbreviated transcription (Latin):
ad uesꝑi ⁊̃ cum ablu̾it cor¬
pus suum ⁊ iubeatur sũmꝰ
uelum isbi erat altare i¬
censi nec ꝙͣ qͣm inmundũ
ad sc̃a fas eẽt acced̾e. quomꝰ¬

Expanded text:
 etiam cum abluerit corpus suum aqua, et jubeatur summusvelum ubi erat altare incensi, nec quemquam immundum ad sancta fas esset accedere, quom
Abbreviated transcription (Latin):
bi pͥmũ sanguis de ꝑ¬
uteis. ⁊ de fluminib ma¬
nit. hic pͥma sub ner̃õe
plaga ut ubiq morien¬
tirma sanguis eẽt. ł mor¬
bil in urbe correptꝰ. ł bel¬
lis in orbe profusus.
penetralib inediapene
ħitacores extinxit. ħ sb̾
domitiano satellites es¬
frenati uissu denti pͥn¬
cipis inopia pene om̃s
romanos eiies disꝑsit.
Ibi. c̾cia plaga. scym¬
phes muscule seuissime
q̃ĩ media etate ꝑ locafa¬
lida g̾gatĩ uolant. ⁊ ca¬
cudum urente incesu
inferũt᷑. hic t̾cia plaga
lore ꝑmoti grassati st̃.
p̃t̾ea multe urbes hudẽ¬

Expanded text:
bi primum sanguis de puteis et fluminibus manat, hic prima sub Nerone plaga, ut ubique morientium sanguis esset, vel morbis in Urbe corruptus, vel bellis in orbe profusus. penetralibus, inedia pene habitatores exstinxit: hic sub Domitiano satellites effrenati, jussu cruenti principis, et inopia pene omnes Romanos cives dispersit. Ibi tertia plaga sciniphes, musculae saevissimae, quae media aestate per loca squalida gregatim volant, cacudum urente morsu inferuntur: hic tertia plaga lore permoti, grassati sunt. Praeterea multae urbes iisde
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ in qͥbꝰdam ꝑ satrifici¬
a sac̾dotum. ⁊ ob secrato¬
nes pontisicũ. nos ẽe pur
gis emendandos. qd mo¬
ysi designat officiũ. in

Expanded text:
mus in quibusdam per sacrificia sacerdotum et observationes pontificum non esse purggis emendandos, quod Moysi designat officium; in
Abbreviated transcription (Latin):
u esꝑe manducabitis. oz
mane replebinimi pani¬
bꝰ. Dicant iuder q̃ ꝯseq̃nti¬
a sic ut nesꝑe carnes sũ pa¬
nib comedant. aut ma¬
ne panes sũ pulm̃to. qͥd
in ħ diuini mun̾is. qͥd tẽ¬
ꝑamenti gre celestis ostẽ¬
ditur: ħ÷ in quo agnos¬
cere deum post̾. qd̾ carnies
ĩ uesꝑa sñ panibꝰ comedĩt
⁊ maiestatem dei apparere
dicuant. si rursum panes
sine carnibꝰ comedant᷑.̃
uent sibi ista⁊ hiis: qui ad¬
quiescentes ĩ cotͣmabus

Expanded text:
ere manducabitis carnes, et mane replebimini panibus. Dicant Judaei quae consequentia sit, ut vespere carnes sine panibus comedant, aut mane panes sine pulmento? quid in hoc divini muneris, quid temperamenti gratiae coelestis ostenditur? Hoc est, in quo agnoscere Deum possunt, qui carnes in vespera sine panibus comedunt, et majestatem Dei apparere dicunt, si rursum panes sine carnibus comedantur? servent sibi ista, his qui acquiescentes vobis
Abbreviated transcription (Latin):
illd̾. ubi sig̃o in homine
uoliuitatem accipiendi.
qd̵ deus donat uolentiut
ad uoluntatis exordium
ꝑtincat. dilatu ostuũ ad

Expanded text:
illud — ubi significat in homine uoluntatem accipiendi quod deus donat uolenti, ut ad uoluntatis exordium pertineat "dilata os tuum", ad
Abbreviated transcription (Latin):
cter iacob dix̃
ad simeoy ⁊ leui. Turbatis
me⁊ odiosũ me fecistis chana¬
neis ⁊ pherezeis habitatorib
t̾re huuiꝰ. Nos ꝑanci sumꝰ Illio¬
gregati ꝑcucient me ⁊ delebor
ego ⁊ domus mea. Responde¬
runt. Numqͥo ut scorto a¬
buiti debuere sororenrã In

Expanded text:
cter Iacob dixit ad Symeon et Levi turbastis me et odiosum fecistis Chananeis et Ferezeis habitatoribus terrae huius nos pauci sumus illi congregati percutient me et delebor ego et domus mea responderunt numquid ut scorto abuti debuere sorore n