comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eo miser: exi ab eo miser: Ad cuiꝰ uocẽ
mox ꝑ os uexati diabolus respondit
dicens. Et si deisto ex eo: inqm intra¬
bo: Casu aũt iuxta porcꝰ puuspasce¬
batur. Tuncscĩmoniał femina p̾ce¬
pit dicens Exi ab eo: et in hũc porcũ
ingreoe. Q uistatim de hoĩe exuit.
porcum qu̾e iussus fuerat innasit.
occidit et recessit. petr U elim nosse.
saltem si porcum cõcedere spũt in¬
mũdo debuit. Sc. Preposite re¬
gule nr̃e actioni sunt facta uerita¬
tis. Ip̃i enĩ redemptori nr̃o alegione
que hominẽ tenebat dictũ ẽ. Siei¬
cis nos: mitte nos ingregem por¬
coꝵ. Qui hanc et abhomine expu¬
lit. et iuporcos ire eosq inabyssũ
mitt̾e cõcessit. Ex qua re etiam col
intrare non potuit. nist ꝑmissus
Illi gͦ nos necesse ẽ sponte subdi cui
et adu̾sa omĩa subiciũt᷑ inuita: ut
tanto ur̃is hostib potentiores simꝰ.
qͦnto cum auctore omniũ unũ effi¬
cim᷑ ꝑ humilitatẽ: Quid añt mirũ.

Expanded text:
eo, miser, exi ab eo, miser. Ad cujus vocem eo, miser, exi ab eo, miser. Ad cujus vocem mox per os vexati diabolus respondit, dicens: Et si de isto exeo, in quem intrabo? Casu autem juxta porcus parvulus pascebatur. Tunc sanctimonialis femina praecepit, dicens: Exi ab eo, et in hunc porcum ingredere. Qui statim de homine exivit, porcum quem jussus fuerat invasit, occidit, et recessit. PETR. Velim nosse si saltem porcum concedere spiritui immundo debuit. GREGOR. Propositae regulae nostrae actioni sunt facta Veritatis. Ipsi etenim Redemptori nostro a legione, quae hominem tenebat, dictum est: Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . Qui hanc et ab homine expulit, et in porcos 329 ire, eosque in abyssum mittere concessit. Ex qua re etiam hoc intrare non potuit nisi permissus. Illi ergo nos necesse est sponte subdi, cui et adversa omnia subjiciuntur invita, ut tanto nostris hostibus potentiores simus, quanto eum auctore omnium unum efficimur per humilitatem. Quid autem mirum,
Abbreviated transcription (Latin):
moriam feci testis extitit. michi ꝙ ĩ
timare hoc curauit: quod inspolita¬
ua urbe. puella quedam iant nob
cuiusdam pͥmarii filia. celestrs uite
desid̾io exarsit. eiq pat̃ resistere adi¬
u̾satõuiᷤ hĩtum suscepit. Qua exre fac¬
tum ẽ. ut eam pat̾ sue substantie ex h̾e¬
dem faceret: nichilq illi aliud nͥ sex
uncias uniꝰ possessiuncule largiret᷑.
multe nobilioris gñis puelle cõu̾ti at¬
ꝙ om̃ĩpotente dño. dedicata uirginita¬
teseruire. Quadã n̾õ die isdem elenthe¬
riꝰ abbas uirtute uenerabilis. ad ean
dẽ grã exortatõnis atq edificationis
accesserat: et cum ea de u̾bo d̾i colloꝙ̃s
sedebat. Cum repente exeodẽ fundo
quẽ in sex uncias a patre ꝑcẽꝑat: cũ
xenio rusticꝰ aduenit Quidũ ante eos
assisteret. maligno spũ correptus ce¬
cidit. fatigariq nimis stridorib atꝙ
balatib cepit: ẽũe scĩmonialis femi¬
na surrexit: atq irato uultũ mag¬
nis clamorib imꝑauit dicens. Exiab

Expanded text:
rius feci , testis exstitit, mihique hoc intimare curavit: quod in Spoletana urbe puella quaedam jam nubilis cujusdam primarii filia, coelestis vitae desiderio exarsit, eique pater ad victae habitum suscepit. Qua ex re factum est ut eam Pater suae substantiae exhaeredem faceret, nihilque ei aliud nisi sex uncias unius possessiunculae largiretur. multae nobilioris generis puellae converti, atque omnipotenti Domino dedicata virginitate servire. Quadam vero die idem Eleutherius abbas, vir vitae venerabilis, ad eam gratia exhortationis atque aedificationis accesserat, et cum ea de verbo Dei colloquens sedebat; cum repente ex eodem fundo, quem in sex unciis a patre perceperat cum xenio rusticus venit. Qui dum ante eos assisteret, maligno spiritu correptus cecidit, fatigatique nimiis stridoribus atque balatibus coepit. Tunc sanctimonialis femina surrexit, atque irato vultu magnis clamoribus imperavit, dicens: Exi ab
Abbreviated transcription (Latin):
antiqꝰ hostis quitã p̾sto ẽ. factis corꝑa¬
lib. quã nimis insidiis. nr̃is cogita¬
tionib insistat. petr Laboriosum
ualde atq t̾ribile ẽ contra inimici
insidias semꝑ intende. ⁊ continue
quasi in acie stare.G6. Laboriosũ
nõ erit. si custodiã nr̃ãm nõ nob̾. sed
grẽ suꝑue tribuimꝰ: ita tamen ut et
ipsi qͣntũ possumꝰ sub procectõne dĩ¬
uigilemꝰ. Si añt antiqꝰ hostis a m̃te
ceꝑit expelli ex diuina largitate ple¬
rũq agit᷑ ut nõ solum iam timeri
nõ debeat. s ip̃e etiam bene iuiuenti¬

Expanded text:
antiquus hostis, qui jam praesto est factis 328 corporaantiquus hostis, qui jam praesto est factis 328 corporalibus, quam nimiis insidiis nostris cogitationibus insistat. PETR. Laboriosum est valde atque terribile contra inimici insidias semper intendere, et continue quasi in acie stare. GREGOR. Laboriosum non erit, si custodiam nostram non nobis, sed gratiae supernae tribuimus; ita tamen, ut et ipsi, quantum possumus, sub ejus protectione vigitemus. Si autem antiquus hostis a mente coeperit expelli, ex divina largitate plerumque agitur, ut non solum jam timeri non debeat, sed ipse etiam bene viventi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ insistit: si fortasse quid inueniat.
unde apud exam̃ et̾i iudicis accusa¬
tor existat: uis etiam nosse quomͦ ad¬
decipiendũ semꝑ assistat. Se stepha¬
nobiscũ sũt. rẽ ꝙͣ uarro testant᷑:
quoduir iuite uenerabilis stephanus
uoĩe. ualerie prouincie pb̃r fuit. huiꝰ
nr̃i bonefacii diaconi. atq dispensato¬
ris eccłie natione proximus: qͥ quadã
die de itmere domũ regressus. man¬
cipio suo negligenter loqñs p̾cepit
dicens ueni diabole: discaltia me.
Ad cuiꝰ uocẽ mox ceꝑunt se caligarũ
corrigie. insũma uelocitate dissolue̾:
ut aꝑte constaret. qd̾ ei ip̃e qͥnoĩatꝰ
fuerat ad extrahendas caligas dia¬
bolus obedisset. Qͦd mox ut prb̾r
uidit. ue hcm̃ter ex paint. magnis ꝙ
uocib clamare cepit dicens. Recede
miser. recede. Non enim tibi: s man¬
cipio meo locutus sum. Ad cuiꝰ uocẽ
protinꝰ recessit: ita ut inuente sũt.
magna iam exꝑte dissolute corrigie¬

Expanded text:
per insistit, si fortasse quid inveniat per insistit, si fortasse quid inveniat unde apud examen aeterni judicis accusator existat. Vis etdecipiendum semper assistat? Qnobiscum sunt, rem quam narro testantur. Quod vir vitae venerabilis Stephanus nomine, Valeriae provinciae presbyter fuit, hujus nostri Bonifacii diaconi, atque dispensatoris ecclesiae, cognatione proximus. Qui quadam die de itinere domum regressus, mancipio suo negligenter loquens praecepit dicens: Veni, diabole, discalcia me. Ad cujus vocem mox coeperunt se caligarum corrigiae in summa velocitate dissolvere, ut aperte constaret, quod ei ipse qui nominatus fuit, ad extrahendas caligas, diabolus obedisset. Quod mox ut presbyter vidit, vehementer expavit, magnisque vocibus clamare coepit dicens: Recede miser, recede: non enim tibi, sed mancipio meo locutus sum. Ad cujus vocem protinus recessit, ita ut inventae sint magna jam ex parte dissolutae corrigi
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dixi. usꝙ ad fenestras excreuerat:
et tam̃ intra eccłiam nullo mͦ difflu¬
ebat. Hauriri itaꝙ ut aqua poterat.¬
s diffuere ut aqua nõ poterat. Stans
aũt ante ianuã. ad ostendendũ cunc¬
tis meritũ martiris. et aqua erat ad
ad iutoriũ: et quasi aqua nõ erat ad
inuad en dũ locum. Qd̾ ego antiquo
ante dicti ignis miraculo. uere p̾di¬
xi nõ fuisse dissimile: qui triũ puero¬
rũ et uestim̃ta nõ contigit. et uincu¬
la iucendit. petrꝰ Mirasũt ualo e
scõꝵ fca que narras: et presenti infir¬
mitate hominũ uehement̾ stupẽda.
s qr tantos nuꝑ initalia fuisse audio
ad mirande iurtutis niros: nosse ue
limnulla eos contigit anti ħostis in¬
sidias ꝑtulisse. an ex insidiis ꝑfecisse:
. og̾ Siue labore certamuus. nõ ẽ palma
ictorie unde ergo uictores sũt nͥ
qd̃ contra antiqui hostis insidias
decertauerunt:: Malignꝰ qͥppe sp̃s co¬
gitationi locutioni. atq oꝑi nr̃o sem¬

Expanded text:
praedixi, usque ad fenestras excreverat, praedixi, usque ad fenestras excreverat, et tamen intra ecclesiam nullo modo diffluebat. Hauriri itased diffluere ut aqua non poterat. Stans autem ante januam ad ostendendum cunctis meritum martyris ut aqua erat ad adjutorium, et quasi aqua non erat ad invadendum locum. Quod ego antiquo antedicti ignis miraculo vere praedixi non fuisse dissimile, qui trium puerorum et vestimenta non contigit, et vincula incendit. PETR. Mira sunt valde sanctorum facta quae narras, et praesenti infirmitati hominum vehementer stupenda. Sed quia tantos nuper in Italia fuisse audio admirandae virtutis viros, nosse velim si nullas eos contigit antiqui hostis insidias pertulisse, an ex insidiis profecisse. GREGOR. Sine labore certaminis non est palma victoriae. Unde ergo victores sunt, nisi quod contra antiqui hostis insidias decertaverunt? Malignus quippe spiritus cogitationi, locutioni, atque operi nostro sem
Abbreviated transcription (Latin):
am imꝑ iohes tribunꝰ relatione
sua me docuit: quod ꝓuulfus co¬
mes cum illic adeẽt cum rege
ant haric eo temꝑe in loco eodem
ubi mirares contigit affuisse. eãq
recognouisse testatꝰ ẽ. Predictꝰ ⁊enĩ
tribiniꝰ narrauit dicens. quia aute¬
hoc fere qumnqͣnniũ qñdo apud
hanc rouianã urbem alueñ suum
tiberis egressus est tantũꝙ crescẽt
ut euis unda suꝑ muros urbis in¬
flueret. atꝙ in ea maxunas regio¬
nes occuparet apud ueronẽs ẽurbẽ
Fluutꝰ athesis excrescens. ad beati
renonis martyris atq pontificis ec¬
cłiam uenit. Cuiꝰ eccłie dum eeñt
ianue aꝑte: aqua in eam minime
ꝓxime ꝑuenit Sicꝙ stans a qua
eccłie ianuã clausit. ac st illud ele¬
mentũ li quidũ insoliditate parie¬
tis fuisset innutatũ. Cumq eẽnt
multi int̾iꝰ iuuenti. s aquarum ma¬
possent egredi nõ hẽrent. ibiq se
sitiac fame deficere formioarent.
ad huiꝰ eccl̃ie iauuã ueniebant: ad
bibendũ hauriebant aquã. que ut

Expanded text:
annes Tribunus revelatione sua me docuit, quod Pronulphus Comes cum illi adesset, se cum rege Authari eodem tempore in loco eodem, ubi mira res contigit, affuisse, eamque rem cognovisse testatus est. Praedictus enim Tribunus narravit dicens: Quia ahoc fere quinquennium, quando apud hanc Romanam urbem alveum suum Tiberis egressus est, tantum crescens, ut eius unda super muros urbis influeret atque in ea maximas regiones occuparet, apud Veronensem urbem fluvius Atesis excrescens, ad beati enonis martyris atque pontificis ecclesiam venit. Cuius ecclesiae dum essent ianuae apertae, aqua in eam minime proximae, pervenit; sicque stans aqua ecclesiae ianuam clausit, acsi illud elementum liquidum in soliditatem parietis fuisset inmutatum. Cumque essent multi interius inventi, sed, aquarum mapossent egredi non haberent ibique ses siti ac fame ad ecclesiae januam veniebant ad bibendum, hauriebant aquam, quae, ut
Abbreviated transcription (Latin):
b ac pedibus mignem ꝓiecti sunt:
eluos die alt̾o rex requirens. incami¬
no illesis uestib de ambulantes rep¬
perit. Ex quare colligit᷑. ꝙ ignis ĩ
quo iactati fuerant. qui eorumue¬
stim̃ta nõ contigit eorum uincula
cũ supsit: ut uno eodemq temꝑe ĩ¬
eodẽ in obsequio iustoꝵ et haberet
flãuia uirtutẽ suam ad solatium:
et non hẽret adtormentũ. Huicta¬

Expanded text:
bus ac manibus in ignem projecti sunt, bus ac manibus in ignem projecti sunt, quos die altera rex requirens, in camino illaesis vestibus deambulantes reperit. Ex qua re colligitur quia ignis in quo jactati fuerant, qui eorum vestimenta non contigit, eorum vincula consumpsit, ut uno eodemque tempore in obsequio justorum et haberet flamma virtutem suam ad solatium, et non haberet ad tormentum.
Abbreviated transcription (Latin):
tura scã studiosissimꝰ. qui me etate
p̾ibat. et exmultis que nescie  me
edificare consueuerat. Huiꝰ itaq
narratione didici: qͦd fuit quidã
in campanie partib intra quadͣ¬
gesimũ romane urb̃ miliariũ. no¬
mine benedictus. et quidẽ etate
iuuenis s morib grandeuꝰ. et in
sce conu̾satõnis regula sefortit̾
stringens. Quẽ totile regis tẽꝑe
cum gothi repperissent. hũc in¬
cende cum sua cella moliti sunt
Igueninãq posuerũt: sed incircui
thi magisꝙ seuientes. atq hũc
ex suo habitaculo trahentes. non
longe aspexerũt succensũ cliba¬
num qui coq̃ndis panib paraba¬
clibauũ clauserunt: S die altero
ita illesus iuuentus ẽ. ut nõ solũ
eiuis caro abignib. sed neq extre¬
ma ullomͦ uestim̃ta cremarent᷑ petrꝰ
Antiquũ trium pueroꝵ miracłm
audio: qui proiecti inignib lesi nõ
sũt. 6G. Illud ut opinor miracłm:
ex ꝑte aliqua disimilit̾ gestũ est
ẽunc quippe tres pueri ligatis mani¬

Expanded text:
ptura sacra studiosissimus, qui me aetate praeibat, et ex multis quae nesciebam, me aedificare consueverat. Hujus itaque narratione didici quod fuit quidam in Campaniae partibus intra quadragesimum Romanae urbis miliarium nomine Benedictus; et quidem aetate juvenis, sed moribus grandaevus, et in sanctae conversationis regula se fortiter stringens. Quem Totilae regis tempore cum Gothi reperissent, hunc incendere cum sua cella moliti sunt. Ignem namque supposuerunt, sed in circuitthi, magisque saevientes, atque hunc ex suo habitaculo trahentes, non longe aspexerunt succensum clibanum, qui coquendis panibus parabaclibanumque clauserunt. Sed die altero ita illaesus inventus est, ut non solum ejus caro ab ignibus, sed neque extrema ullo modo vestimenta cremarentur. PETR. Antiquum trium puerorum miraculum audio, qui projecti in ignibus laesi non sunt . GREGOR. Illud, ut opinor, miraculum ex parte aliqua dissimiliter gestum est. Tunc quippe tres pueri ligatis pedi
Abbreviated transcription (Latin):
tari debere iuuenẽ in a dolescen¬
tia sua quasi ex deliberatõne car¬
naliũ ꝓponit. ẽt tam̃ post modũ
ꝑ diffinitõnẽ sententie ad olescẽ¬
tiam et uoluptatẽ uana ẽẽ redar¬
guit. ita etiam contionator nr̃ue¬
lut exmente infirmantiũ huma¬
ne suspitiouis sententiã ꝓponit
dũ dicit unus interitꝰ est hoĩs et¬
iumentoꝵ: et equa utriusq cõdi¬
tio. Sicut morit᷑ homo: sic et illa
moriuntꝰ similit̾ spirant omia:
et nichil hc homo iumentis ampliꝰ¬
Qui tamen ex diffinitione ratiois
dicens: Q uid ht amplius sapiens
stulto: et quid pauꝑ nͥ ut ꝑgat il¬
luc ubi ẽ uita: Qui gͥ dixit nichisht

Expanded text:
tari debere juvenem in adolescentari debere juvenem in adolescentia sua, quasi ex deliberatione carnalium proponit, et tamen postmodum per definitionem sententiae adolescentiam et voluptatem vana esse redarguit; ita etiam concionator noster, velut ex mente infirmantium humanae suspicionis sententiam proponit, dum dicit: Unus interitus est hoiumentorum, et equa utriusque conditio. Sicut moritur homo, sic et illa moriuntur. Similiter spirant omnia, et nichil habet homo iumento ampli. Qui tamen ex diffinitione rationis dicens: Quid habet amplius sapiens ab stulto, et quid pauper, nisi ut pergat illuc, ubi est vita? Qui igitur dixit nihil habet
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ fuisse iudebat᷑ ad domũ c̃ui¬
uii ꝑgere qͣm ad domũ luctus. Ex
quare ostendit᷑ quia illud ex infir¬
mantiũ ꝑsona intulit. hoc uo̾ ex
rationis diffinitione subiunxit. Nã
ip̃as ꝓtinus rationis causas edisse¬
rit. et de domo luctus que sit utili¬
tas ostendit dicens In illa enĩ fi¬
nis cunctoꝵ admonet᷑ hominũ:
et uiuens cogitat quid futurꝰ sit.
Rursum illie scriptũ ẽ. Letare iuue¬
nis inadolescentia tua. Et paulo
pꝰ subdit᷑. Ad olescentia enĩ et uolup¬
tas uana sunt. Q dũ hoc ꝓͦmodũ
uanũ ẽẽ redarguit. qd̃ priꝰ ad monu¬
isse uidebat᷑ patẽter indicat. quia
illa quasi exdesid̾io carnali u̾ba in¬
iunxit: Sicut ergo delectatõnem
prius carnaliũ expͥmens curis pt¬
positis denũtiat bonũ ẽẽ mandu¬
careet bib̾e. quod tamenpostmo¬
dũ ex iudicii ratione reprehendit
cũ ẽẽ meliꝰ dicit ire ad domũ luctꝰ
qmͣ ad domũ conuiuii: et sicut le¬

Expanded text:
melius fuisse videbatur ad domum convimelius fuisse videbatur ad domum convivii pergere quam ad domum luctus. Ex qua re ostenditur quia illud ex infirmantium persona intulit, hoc vero ex rationis definitione subjunxit: nam ipsas protinus rationis causas edisserit, et de domo luctus quae sit utilitas ostendit, dicens: In illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et vivens cogitat quid futurum sit . Rursum illic scriptum est: Laetare, juvenis, in adolescentia tua. Et paulo post subditur: Adolescentia enim et voluptas, vana sunt. Qui dum hoc postmodum vanum esse redarguit, quod prius admonuisse videbatur, patenter indicat, quia illa quasi ex desiderio carnali verba injunxit. Sicut ergo delectationem prius carnalium exprimens, curis postpositis, denuntiat bonum esse manducare et bibere, quod tamen postmodum ex judicii ratione reprehendit, cum esse melius dicit ire ad domum luctus quam ad domum convivii; et sicut lae
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ mouet᷑ quasi tot in se ꝑsonas diu̾¬
soꝵ suscipitꝰ. Sed contionator uerax
uelut extensa manu om̃iũ tumultꝰ
sedat: eos ꝙ adiã sententiã reuocat
cum in euisdẽ libri t̾mino ait. finẽ
homo : Sienim in libro eodem ꝑlocu
secum parit̾ om̃s admonebat: Qui
gͥ infine libri dicit om̃s parit̾ audi¬
amus: ip̃e tibi testis ẽ quia insemł¬
toꝵ ꝑsonas suscipiens quasi solus
locutus nõ ẽ uñ et alia sunt quein
libro eodem ꝑ inquisitionẽ mouent᷑
atq alia que ꝑrationẽ satis fati¬
unt: aliaq extẽptato ꝓfert animo
atꝙ ad huc huiꝰ mũdi delectationi¬
b dedito. alia uo̾ inquib ea quera¬
tõnis sũt disserat. atq animũ a
delectatione compescat. Ibi namꝙ
ait. Hoc itaq mͥ uisum ẽ bonũ uit
comedat quis ⁊ bibat et fruatur
leticia ex labore suo. Et longein¬
ferius subiungit. Meliꝰ ẽ iread do¬
mũ luctus: quã ad domũ conuinii.
Si eñi bonũ est. manducare ⁊ bib̾e

Expanded text:
nem movet, quasi tot in se personas diversorum suscipit. Sed concionator verax, velut extensa manu, omnium tumultus sedat, eosque ad unam sententiam revocat, cum in ejusdem libri termino ait: Finem homo . Si enim in libro eodem per cosecum pariter omnes admonebat? Quia igitur in fine libri dicit: Omnes pariter audiamus, ipse sibi testis est quia, in se multorum personas suscipiens, quasi solus locutus non est: unde et alia sunt quae in libro eodem per inquisitionem moventur, atque alia quae per rationem satisfaciunt; alia quae ex tentati profert animo, atque adhuc hujus mundi delectationibus dediti; alia vero, in quibus ea quae rationis sunt, disserat, atque animum a delectatione compescat. Ibi namque ait: Hoc itaque mihi visum est bonum, ut comedat quis et bibat, et fruatur laetitia ex labore suo . Et longe inferius subjungit. Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii . Si enim bonum est manducare et bibere,
Abbreviated transcription (Latin):
hũc quoꝙ mũdũ nisibilẽ nichil nͥ
ꝑcreaturã inuisibilẽ disponi pot̃.
ratione subsistunt. et uiuificat ⁊
mouet inuisibilia: ita ip̃a quoq in¬
uisibilia implendo mouent atq
libent̾ uictus ꝓpe iuilla iam ẽẽ. hec
inuisibilia existimare cõpellor qui
prius inme infirmantiũ ꝑ sonã sus¬
cipiens de inuisibilib dubitabam.
Itaq placent cuncta quedicis: S ta¬
men sic̃ uitam anime incorꝑe ma¬
nentis exreb motu corꝑis agnoui:
ita uitã aĩe post corpꝰ aꝑtis quib

Expanded text:
hoc quoque mundo visibili, nihil nisi hoc quoque mundo visibili, nihil nisi per creaturam invisibilem disponiratione subsistunt, et vivificat et movet invisibilia, ita ipsa quoque invisibilia implendo movent, atqulibenter victus, prope nulla jam esse haec visibilia existimare compellor; qui prius in me infirmantium personas suscipiens de invisibilibus dubitabam. Itaque placent cuncta quae dicis; sed tamen sicut vitam animae in corpore manentis ex motu corporis agnosco, ita vitam animae
Abbreviated transcription (Latin):
tia rerum argum̃tũ nõ apparẽtũ.
hocueracit᷑ dicit᷑ credi qd̾ nõ ualet¬
uideri. Nam credi iam nõ potest. qͦs
uderi potest. ut tamen te breuiter
reducã adte nulla uisibilia nͥ ꝑinui¬
sibilia uident᷑. Ecce enim cuncta cor¬
porea oculus tui corꝑis aspicit. nec
tamen ip̃e corporeus oculus aliqͥd
a adiudendũ accueretz. Naintolle
mentẽ que nõ uidet᷑ et incassum
patet ocisss qui udebat: Subtrahe
anunã corpori remanent ꝓculdu¬
uident: Hinc gͦ colli ͤ quia ip̃a qͦꝙ
insibilia ñ nisi ꝑinusibilia uident᷑:
Pouamiꝰ quoq añ oculos mientis edi¬
ri: pend̾e magnas in machinis co¬
lũpnas. Quis queso te hoc opus oꝑa¬
tur. corpus uisibile qͦd illas moles
manib trahit: aut inuisibilis aĩa
que uiuificat corpus: Tolle enĩ qͦd
nõ uidetur incorꝑe: et mox inmo¬
bilia remauent cuucta que moue¬
ri udebant᷑ iuisibilia corpora me¬
talloꝵ. Qua exre penͣdũẽ quia in

Expanded text:
tia rerum, argumentum non apparentium , tia rerum, argumentum non apparentium , hoc veraciter dicitur credi, quod novideri. Nam credi jam non potest quod videri potest. Ut tamen te breviter reducam ad te: nulla visibilia nisi per invisibilia videntur. Ecce enim cuncta corporea oculus tui corporis aspicit, nec tamen ipse corporeus oculus aliquid a ad videndum acueret. Nam tolle mentem quae non videtur, et incassum patet oculus qui videbat. Subtrahe animam corpori, remanent procul duvident? Hinc ergo intellige: quia ipsa quoque visibilia, non nisi per invisibilia videntur. Ponamus quoque ante oculos mentis, dore, pendere magnas in machinis columnas: quis, quaeso te, hoc opus operatur? Corpus visibile quod illas moles manibus trahit: an invisibilis anima quae vivificat corpus? Tolle enim quod non videtur in corpore: et mox immobilia remanent cuncta quae moveri videbantur visibilia corpora metallorum. Qua in re pensandum est, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
mouet corpꝰ: sicͥuis diuina implet
que creauit omĩa: et alia inspirãdo
uiuificat: aliis uͦ tribuit ut uiuãt
aliis uͦ hoc solu̾mͦ peestatut sint e
uͦ ẽẽ nõ dubitas creantẽ et regentẽ.
inplentẽ et circũplectentẽ: transcẽ¬
dentẽ et sustinentẽ incircũscͥptum
atq inuisibilẽ dm̃: ita dubitare nõ
debes hunc inuisibilia obsequia hẽ¬
re. Debent quippe ea que ministrant
ad eiꝰ similitudinẽ tend̾e cui mini¬
strant. ut que in uisili serniũt ẽẽ in¬
uisibilia nõ dubitent᷑. Hec aũt que ẽẽ
credimꝰ. uisi scõs anglicos et sp̃s iustoꝵ
sic̃ gͦ motũ considerans corꝑis uitã
amme in corꝑe manentis ꝑpendis
abimo: ita uitam anune exeuntis
acorꝑe ꝑpende debes a sũmo: quia
pocest iniuisibilit̾ uiu̾e. qm oport
iobsequio innisibilis conditoris.
man̾e. pect̃ Recte totũ dr̃: s mens
refugit cred̃̾e quod corꝑeis oculis
nõ ualec uidere. 6̃s. ¶ũ paulus
dicat. est enĩ fides sꝑandarũ substã¬

Expanded text:
movet corpus, sic vis divina implet quae creavit omnia. Et alia inspirando vivificat, aliis vero tribuit ut vivant, aliis hoc solummodo praestat ut sint. Quia verum esse non dubitas, creantem, et regentem, implentem, et circumplectentem, transcendentem, et sustinentem, incircumscriptum, atque invisibilem Deum: ita dubitare non debes, hunc invisibilia obsequia habere. Debent quippe ea quae ministrant ad ejus similitudinem tendere cui ministrant, ut quae invisibili serviunt, esse invisibilia non dubitentur. Haec autem quae esse credimus, nisi Sicut ergo motum considerans corporis, vitam animae in corpore manentis perpendis ab imo, ita vitam animae exeuntis a corpore perpendere debes a summo, quia potest invisibiliter vivere, quam oportet in obsequio invisibilis Conditoris manere. PETR. Recte totum dicitur, sed mens refugit credere, quod corporeis oculis non valet videre. GREGOR. Cum Paulus dicat: Est enim fides sperandarum substan
Abbreviated transcription (Latin):
ac inre si cor paratũ tue dilectõ¬
nis inuemo: inalligatione mi¬
si certiorem aĩarum uitam subseqͥ
scirent: Tn uͦ ip̃e inquies quia uitã
anime incorꝑe manentis exmoii¬
bus corꝑis agnoscis. et ecce hii qui
animas in morte posuerũt. atq aĩa¬
rũ uitam pꝰ mortem carnis ẽẽ credi¬
derũt. cotidianis miraculis chorus¬
cant: Ad extincta nãꝙ eorũ corpora
uiuentes egri ueniũt et sanantur
ꝑiuri ueniũt et ademonio uexan¬
tur. demoniaci ueniũt et lib̾antur.
leprosi ueniũt et mundant᷑. deferũ¬
tur mortui et suscitantu. Pensa
unt ubi uiuunt: quoꝵ hic et mor¬
tua corporaintot miraculis uiuũt
Si gͥ uitam anime manentis incor¬
pe dep̾hendis ex motu menbroꝵ
cur nõ ꝑpendis uitam aĩe pꝰcorpꝰ
etiam ꝑossa mortua inuirtute mi¬
raculoꝵ: petr. Hulla ut opine
huic alligatõni ratio obsistit. inqͣ⁊
ex reb uisibilib. cogim᷑ cred̾e qd̾ nõ

Expanded text:
ac in re si cor paratum tuae dilectionis invenio, in allegatione misi certiorem animarum vitam subsequi scirent? Tu vero ipse inquies quia vitam animae in corpore manentis ex motibus corporis agnoscis; et ecce hi qui animas in mortem posuerunt, atque animarum vitam postmortem carnis esse crediderunt, quotidianis 384 miraculis coruscant. Ad exstincta namque eorum corpora viventes aegri veniunt, et sanantur; perjuri veniunt, et daemonio vexantur, daemoniaci veniunt, et liberantur; leprosi veniunt, et mundantur; deferuntur mortui, et suscitantur. Pensa c ubi vivunt, quorum hic mortua corpora in tot miraculis vivunt. Si igitur vitam animae manentis in corpore deprehendis ex motu membrorum, cur non perpendis vitam animae post corpus, etiam per ossa mortua in virtute miraculorum? PETR. Nulla, ut opinor, huic allegationi ratio obsistit, in qua ex rebus visibilibus cogimur credere quod no
Abbreviated transcription (Latin):
sit nõ uidi Et ualdedurũ uidet᷑ iit
credatur res ẽẽ quã nullꝰ ualeat ui¬
dere. Gregꝰ. Quid mirũ petre si egre¬
dientẽ aiãm ñõ uidisti: quã ⁊ ma¬
nẽtem incorpore nõ uides: Nũqͥd¬

Expanded text:
on, non vidi; et valde durum videtur ut on, non vidi; et valde durum videtur ut credatur res esse, quam nullus valeat videre. GREGOR. Quid mirum, Petre, si egredientem animam non vidisti, quam et manentem in corpore non vides? Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ mortẽ carnis ad inferos deduc¬
ti. nec ip̃a morte moriant᷑. S inutra¬
q: tam dispari sententia demonstͤ¬
tur: quia contionator uerax ⁊ illud
extemptatione carnali intulit. et
hoc post modũ exsp̃nali ueritate dif¬
fintuit. petr̃. ¶ibet nescisse quo :
requisiui: dũ me intanta subtilita¬
te contigit discere quod nesciui. S
queso te ut me equanimit̾ feras: si
ip̃e quoq apudte more eccłiastisur̃i
infirmantiũ in me ꝑsonã susceꝑo:
ut eisdẽ infirmãtib ꝓdesse ꝓpinqͥ¬
us quasi ꝑ eorum inquisitionẽ pos¬
su. Gregoriu. Cur cum descendentẽ
te infirmitati ꝓximorũ equanimit̾
nõ feram: cum paulus dicat omib
oĩa factus sum ut omnes face̾m sal¬
uos: el uod ip̃e quoꝙ dũ ex c̃descen¬
tione caritatis egeris in hac reampliꝰ
uenerari debes. inqua morẽ egregii
me fuisse cõtigit qui repente
dum loqueret᷑ uitalem emisit flatũ:
bam subito extictum uidi. s eius
aĩa utrum egressa sit auno egressa¬

Expanded text:
post mortem carnis ad inferos deducti, nec in ipsa morte moriuntur? Sed in utraque tam dispari sententia demonstratur quia concionator verax et illud ex tentatione carnali intulit, et hoc postmodum ex spiritali veritate definivit. PETR. Libet nescisse quod requisivi, dum me 380 in tanta subtilitate contigit discere quod nescivi. Sed quaeso te, ut me aequanimiter feras, si ipse quoque apud te more Ecclesiastis nostri, infirmantium in me personam suscepero, ut eisdem infirmantibus prodesse propinquius quasi per eorum inquisitionem possim. GREGOR. Cur condescendentem te infirmitati proximorum aequanimiter non feram, cum Paulus dicat: Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos ? Quod ipse quoque dum ex condescensione charitatis egeris, in hac re amplius venerari debes, in qua morem egregii me fuisse contigit. Qui repente dum loqueretur, vitalem emisit flatum; bam, subito extinctum vidi. Sed ejus anima utrum egressa sit, an n
Abbreviated transcription (Latin):
plius iumentis qd̃ illa pꝰmortem
ñ uiuunt. hic uero tunc uiuere in¬
choat: cum ꝑmortẽ carnis hanc
uisibilem uitã consũmat: Qui
etiam longe in ferius dicit. Quod¬
cũq potest manus tua face̾ instã¬
teroꝑare. quia nec opꝰ nec ratio nͦ¬

Expanded text:
plius jumentis quod illa post mortem non vivunt, hic vero tunc vivere inchoat, cum per mortem carnis hanc visibilem vitam consummat. Qui etiam longe inferius dicit: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare, quia nec opus, nec ratio, n
Abbreviated transcription (Latin):
exore eius exisse colũbam uider̃t
que mox aꝑto tecto oratorii egres¬
sa. aspicientib frĩb penetrauit
celum. cuiꝰ idcirco animã ĩcolũ¬
be specie apparuisse credendũ ẽ.
ut omp̃c d̾s ex hac ip̃a specie ostẽ¬

Expanded text:
ex ore ejus exisse columbam viderunt, ex ore ejus exisse columbam viderunt, quae mox, aperto tecto oratorii egressa, aspicientibus fratribus, penetravit coelum. Cujus idcirco animam in columbae specie apparuisse credendum est, ut omnipotens Deus ex hac ipsa specie osten
Abbreviated transcription (Latin):
nusericordit̾ iustus ẽ ut sint qͥb
postea debeat iuste misereri: Eundẽ
uenerabilẽ senẽ. dũ exteriorib te¬
nebris peemeret. int̾na nũquã luce
diam consolatione cordis Cum uero
iam anni quadragesimi fuisset in
cecitate tempꝰ exemptũ ei dñs lum̃
reddioit: uicinũ suũ obitũ denũn¬
auit. atq ut monasteriis circũqͣq
contructis u̾bum uite p̾dicaret ad¬
monuit: quatinꝰ corꝑis receptolu¬
mine uisitatis incircuitu fr̃ib cor¬
dis lunien aꝑiret. Qui statim ius¬
sis obtempans. Erm̃ cenobia circu¬
uit: mandata uite que agendo di¬
dicerat predicauit. Quinto gͥ de
cimo die. admonast̾iũ suũ ꝑacta
p̾dicatione reu̾sus ẽ. ibiq frib cõ¬
uocatis. ad stans inmedio sacram̃¬
tũ dñici corporis ⁊ sanguigninis
sup̃sit: moxq cum eis mysticos
psalmoꝵ cantꝰ exorsus ẽ: qui illis
psallentib oratiomi intent᷑ꝰ ani¬
mã reddidit: om̃s uͦ frẽs qͥ ad erãt

Expanded text:
misericorditer justus est, ut sint quibus misericorditer justus est, ut sint quibus postea debeat juste misereri. Unde venerabilem senem dum exterioribus tenebris premeret, interna nunquam luce diam, consolationem cordis. Cum vero jam anni quadragesimi 388 fuisset in caecitate tempus expletum, ei Dominus lumen reddidit, et vicinum suum obitum denuntiavit, atque ut monasteriis circumquaque constructis verbum vitae praedicaret admonuit, quatenus corporis recepto lumine, visitatis in circuitu fratribus, cordis lumen aperiret. Qui statim jussis obtemperans, fratrum coenobia circuivit, mandata vitae quae agendo didicerat praedicavit. Quinto decimo igitur die ad monasterium suum peracta praedicatione reversus est, ibique fratribus convocatis astans in medio, sacramentum dominici corporis et sanguinis sumpsit, moxque cum eis mysticos psalmorum cantus exorsus est. Qui illis psallentibus orationi intentus animam reddidit. Omnes vero fratres qui aderant
Abbreviated transcription (Latin):
meo positus. cuiꝰdam ualde
uenerabilis uiri relatione cognoui
quod dico. Aiebat enum quia uene¬
rabilis pat̾ nomine Spes nonaste¬
riũ construxit. in loco cui uocabu¬
lum cãple ẽ: qui sexti ferme milia¬
rii iut̾ iacente spatio a uetusta
nursie urbe disiungit Hunc op̃s
et misericors d̾̃s ab et̾no uerbere
flagellando protexit eiq dispen¬
sationis sue maximã et seuerita¬
tem seruauit et gratiam qͣntũꝙ:
eũ prius flagellando oiligeret. pꝰ¬
modũ ꝑfecte sauendo monstrauit
Ciuis nãꝙ oculos ꝑ quadraginta an¬
noꝵ spacia continue cecitatis tene¬
bris pressit: nullũ ei lumen ł extre¬
me iusionis aꝑiens. S quia uenio ĩ
u̾bere illiꝰ grãse destituente subsistit
et nisusdẽ misericors pat̾ qui penã
irrogat patientiam p̾stãt. mox ꝑ
inpatientiã pccm nob̃ ip̃a auget
t̾minũ inde sumat augmentũ: id¬
circo nr̃a d̾s infirma conspiciens fla¬
gellis sius custodiam ꝑmiscet. atꝙ:
inꝑcussione sua electis filiis mine

Expanded text:
meo positus cujusdam valde venerabilis viri relatione cognovi quod dico. Aiebat enim quia venerabilis Pater nomine Spes, monasterium construxit in loco cui vocabulum Cample est, qui sexti ferme milliarii interjacente spatio a vetusta Nursiae urbe disjungitur. Hunc omnipotens et misericors Deus ab aeterno verbere flagellando protexit, eique dispensationis suae maximam severitatem servavit et gratiam; quantumque eum prius flagellando diligeret, postmodum perfecte sanando monstravit. Ejus namque oculos per quadraginta annorum spatium continuae caecitatis tenebris pressit, nullum ei lumen vel extremae visionis aperiens. Sed quia nemo in verbere illius gratia se destituente subsistit, et nisi idem misericors Pater qui poenam irrogat patientiam praestet, mox per impatientiam peccatum nobis ipsa auget terminum, inde sumat augmentum; idcirco nostra Deus infirma conspiciens, flagellis suis custodiam permiscet, atque in percussione sua electis filiis nunc
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs uidemꝰ mͦ. Nam qͥcqͥd ab omĩpo¬
tente d̾o petiit: ita dum peteret ĩ¬
petrauit. Cuiꝰ hoc unũ narro miracu¬
lũ: qͦd ad p̾sens animo occurrit. Qͣ¬
dam naniq die gothi iuxta tuderti¬
nam ciuitatẽ uenerũt: qui ad partes
puerulos de possessione abstulerũt.
subiacebat. Hoc cũ uiro scissimo for¬
timato mintiatũ fuisset. ꝓtinꝰ misit
atꝙ eosdẽ gothos ad se fecit euocari.
Quos blaudo sermone alloq̃ns: eorũ
prius studuit aspitatẽ placare. ⁊ post
intulit dicens. Quale uultis p̾tiũ da¬
bo: ⁊ pueros qͣs abstulistiᷤ reddite mͥꝙ¬
hoc ur̃e gre munꝰ p̾bete. ẽũe is qͥpͥor
eoꝵ ẽẽ uidebatur: responoit dicens. Qc¬
qͥd aliud p̾cipis facere parati sumꝰ: nã
istos pu̾os nullatenꝰ reddimꝰ. Cui ue¬
uerandus uir blande minatꝰ ẽ. dicẽs
Contristas me: ⁊ nõ audis patrẽ tnum.
Noli me constritari. nenõ expediat.
S isd̃e gochus incordis sui feritate ꝑ¬

Expanded text:
quos videmus modo. Nam quidquid ab omnipoquos videmus modo. Nam quidquid ab omnipotenti Deo petiit, ita dum peteret impetravit. Cujus hoc unum narro miraculum, quod ad praesens animo occurrit. Quadam namque die Gothi juxta Tudertinam civitatem venerunt, qui ad partes puerulos de possessione abstulerant, tati subjacebat. Hoc cum viro sanctissimo Fortunato nuntiatum fuisset, protinus misit, atque eosdem Gothos ad se evocari fecit. Quos blando sermone alloquens, eorum prius studuit asperitatem placare, ac post intulit, dicens: Quale vultis pretium dabo, et puerulos quos abstulistis reddite, m vestrae munus praebete. Tunc is qui prior eorum esse videbatur, respondit dicens: Quidquid aliud praecipis, facere parati sumus, nam istos puerulos nullatenus reddemus. Cui venerandus vir blande minatus est, dicens: Contristas me, fili, et non audis patrem tuum: noli me contristare, ne non expediat tibi. Sed idem Gothus in cordis sui feritate per
Abbreviated transcription (Latin):
dit. cunctã eius rabiẽ ĩmansuetudinẽ
mutauit. itaut mitiꝰ pꝰ existeret. quã
ante uesaniã fuisset: Tũc isdẽ nules
equũ suũ celerrimo miraculi ĩꝑio a
sua uesania uidit inmutatũ. ei dẽ scõ
uiro decreuit offerendũ. Quẽcũ susci¬
susciꝑe pro exhibita uirtute recusa¬
equũ quisibi offerebat᷑ accepit. Ot an.
sinõ susciꝑet eum c̃tristari c̃spexerat.
caritate cogente emit qd̃ necessariũ
nõ hẽbat: Neq hoc silere de huiꝰ uiri
uirtutib debeo:. qd̃ ante dies fere .xii.
agnoui. Q uidãnãq ad me deduct᷑e
senex pauꝑ: atq ut mͥ scuũ collocu¬
tio ẽẽ semꝑ ainabił solet. studiose
hunc uude eẽt inquisiui: quise de
tudertina ciuitate ẽẽ respondit. Cui
inquã. Q ueso te pat̾. fortunatũ ep̃m
nosti: Qui ait. Noui. ⁊ bene noui. Tue
ip̃e subiunxi Dic rogo. si qua illtꝰ mi¬
racula coguouisti: et desid̾anti mͥ
qual̾ uir fuit innotesce. Qui aitz
homo ille longe fuit abistis hõib

Expanded text:
etudinem mutavit, ita ut postea mitior existeret, quam ante illam insaniam fuisset. Tunc idem miles equum suum, quem celerrimo miraculi imperio a sua vesania vidit immutatum, eidem sancto viro decrevit offerendum. Quem cum suscirecipere pro exhibita virtute recusaequum qui sibi offerebatur accepit. Quia enim si non susciperet, eum contristari conspexerat, charitate cogente emit quod necessarium non habebat. Neque hoc silere de hujus viri virtutibus debeo, quod ante dies fere duodecim agnovi. Quidam namque ad me deductus est senex pauper; atque ut mihi senum collocutio esse semper amabilis solet, studiose hunc unde esset inquisivi, qui se esse de Tudertina civitate respondit. Cui inquam: Quaeso te, Pater, num Fortunatum episcopum nosti? Qui ait: Novi, et bene novi. Tunc ipse subjunxi: Dic, rogo, si qua illius miracula nosti, et desideranti mihi qualis vir fuerit innotesce. Qui ait: Homo ille longe fuit ab istis hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
eum: quia fortunatꝰ ep̃s ĩdomũ illiꝰ
infirmitate c̃ualuit: ⁊ in hac uita
diutiꝰ mansit. Nec tam̃ credendũ est.
quia locum quẽ acceꝑat ꝑdidit.: qͥa
dubiũ nõ est. quod int̾tessoris sui p̃¬
cib potuit pꝰmortẽ meliꝰ uiuere: qͥ
et aute mortẽ studuit oĩpotenti do¬
mino plac̾e̾. S cutͣ multa de eius ui¬
ta dicimus cũ ñc usq ad corpꝰ illiꝰ tot
uirtutũ docum̃ta teneamꝰ: Demoni¬
acos qͥppe absolu̾e. egros curare. qͦti¬
ens exfide petit᷑ ut uiuens cõsuerͣat:
hec ĩdesinent̾ fate. ⁊ apud mortua sua
ossa ꝑseuerat: S lib petre adhuc ad
ualerie ꝓuincie partes narrationis
mee u̾ba reduce. de quib me eximia
ualde muracula ex ore uenerabilis
fortunati cuiꝰ longe suꝑiꝰ memoriã
feci c̃tigit audisse: qui crebro ad me
uũc usq ueniens dũ facta mn ueterũ
uarrat. noua refectõne me satiat.

Expanded text:
eum, quia Fortunatus episcopus in domum ejus eum, quia Fortunatus episcopus in domum ejus infirmitate convaluit, et in hac vita diutius mansit. Nec tamen credendum est quia locum quem acceperat perdidit, quia dubium non est quod intercessoris sui precibus potuit post mortem melius vivere, qui et ante mortem studuit omnipotenti Deo placere. Sed cur multa de ejus vita dicimus, cum nunc usque ad corpus illius tot virtutum documenta teneamus? Daemoniacos quippe absolvere, aegros curare quoties ex fide petitur, ut vivus consueverat hoc indesinenter facere, et apud mortua sua ossa perseverat. Sed libet, Petre, adhuc ad Valeriae provinciae partes narrationis meae verba reducere, de quibus me eximia valde miracula ex ore venerabilis Fortunati, cujus longe superius memoriam feci , contigit audisse. Qui crebro ad me nunc usque veniens, dum facta mihi veterum narrat, nova refectione me satiat.
Abbreviated transcription (Latin):
fratrẽ cognouit defũctũ. flere ip̃e ⁊̃
de morte illiꝰ cepit: eisq respondit di¬
cens. Recedite ⁊ hec dicere nolite: qr
uissio om̃ipotentis dĩ ẽ cui c̃traire nul¬
lus hõminũ potest. Illis itaq discedẽ¬
tib: tristis ex morte eiꝰ mansit ep̃s Sub¬
seq̃nti añ die dñico añ exurgentis lu¬
cis crepuscłm: uocatis . uͫ. diaconib su
is. prexit ad domũ defuncti sedit Ac¬
ibiꝙ se inorationẽ dedit. Expleta añ
p̾ce surrex̃: et iuxta corpꝰ defũcti se¬
dit. Non aũt grandi uoce defũctũ ꝑ
nom̃ uocauit dicens: fr̃ marcelle Ille
aũ ac si lenit dormiens aduicinam
uocẽ ꝙͣuis modicã fuisset excitatꝰ.
statĩ oculos aperuit: atq ad ep̃m rẽ¬
piciens dixit. O quid fecisti: oqͥd feci¬
sti: Cui ep̃s respondit dicens. Quid
feci: At ille ait. Ouo hesterno dieue¬
nerunt. qui me eicientes ex corpore
inbonũ locũ duxerñt: hodie autẽ
unus missus ẽ: qui dixit. Reducite

Expanded text:
ratrem defunctum, flere ipse etiam de morte ejus coepit, eisque respondit, dicens: 201 Recedite, et haec dicere nolite, quia fussio omnipotentis Dei est, cui contraire nullus hominum potest. Illis itaque discedentibus, tristis ex morte ejus mansit episcopus. Subsequente autem die Dominico ante exsurgentis lucs, perrexit ad domum defuncti; acibi se in orationem dedit. Expleta autem prece surrexit, et juxta corpus defuncti sedit; non autem grandi voce defunctum per nomen vocavit, dicens: Frater Marcelle. Ille autem, ac si leviter dormiens, ad vicinam vocem quamvis modicam fuisset excitatus, statim oculos aperuit, atque ad episcopum respiciens, dixit: O quid fecisti? o quid fecisti? Cui episcopus respondit, dicens: Quid feci? At ille: Duo hesterno die venerunt, qui me ejicientes ex corpore in bonum locum duxerunt, hodie autem unus missus est qui dixit: Reducite
Abbreviated transcription (Latin):
tum it̾ ageret: acsinullã ũꝙͣ lesio¬
ne corꝑis ꝑtulisset: factũꝙ ẽ. ut qui
scõ uiro fortunato pueros cũ p̾ciore¬
ddere obedientia subiectꝰ noluit: eos
sine p̾cio pena subactꝰ daret. Hisgͥ
expletis. studebat ad huc senex de eo
⁊ alia narrare:. S quia nõ nalli ade¬
rant ad qͥͦs exhortandos occupabar
iamꝙ tardior hora diet incubuerat.¬
facta uenerabił fortunati diumͥ audi¬
re nõ licuit: que audire siliceat semꝑ
uolo S die alio isdẽ senex rẽ de illoma¬
gis ad huc mirabilẽ narraũ dicens. In
cadem tu dertina urbe marcellus qui¬
dam bone actionis uir: cũ ouab soro¬
rib siuis hĩtabat. Q ui adueniente
molestia corꝑis. ip̃o sacratissimo ues

Expanded text:
tum iter ageret, ac si nullam unquam laesiotum iter ageret, ac si nullam unquam laesionem corporis pertulisset. Factumque est ut qui sancto viro Fortunato pueros cum pretio reddere obedientiae subjectus noluit, eos sine pretio poena subactus daret. His igitur expletis studebat adhuc senex de eo et alia narrare. Sed quia nonnulli aderant ad quos exhortandos occupabar, jamque diei tardior hora incubuerat, venerabilis Fortunati facta diu mihi audire non licuit, quae audire, si liceat, semper volo. Sed die alia idem senex rem de illo magis adhuc mirabilem narravit, dicens: In eadem Tudertina urbe Marcellus quidam, bonae actionis vir, cum duabus sororibus suis habitabat: qui eveniente molestia corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
mox coxa c̃fracta ẽ. ita ut ĩ duab ꝑ¬
tib os eẽt diuisũ ̃unc leuatꝰ ĩ ma¬
nb: reductus ad hospicuĩ ẽ. Qui fe¬
stiuꝰ misit: et pueros quos p̾miserat
reduxit: et uiro uenerabili fortuna¬
to. mandauit dicens. Rogo te pater:
mitte adme diaconẽ tuũ. Cuꝰ diaco¬
nꝰ dũ adiacentẽ uenisset: pueros qͣͦs
redditurũ se ep̃o oĩo negauerat. ad
mediũ deduxit: eosq diacono illiꝰ red¬
dioit dicens: uade ⁊ dic dũo meo ep̃o.
Quia maledixisti nͥrecce ꝑ cussus sumr
aquã uenerabił fortuuatꝰ statim de¬
dit dicens. Uade citiꝰ. et eam suꝑiacẽ¬
tis corpꝰ ꝓice ꝑrexit itaq diaconꝰ: at¬
q ad gothũ in trogressus. bñdictã aꝙͣ
suꝑ menbra illiꝰ asꝑsit: Ses mira: et
uehem̃ter stupenda Mox ut aquabe¬
nedicta gothi coxam cõtigit. ita oĩs
fragͣtura solidata ẽ. et saluti pͥstine
coxa restituta: ut hora eadem delec¬
to surgeret. et ascenso equo ita cep¬

Expanded text:
a ut in duabus partibus os esset divisum. Tunc levatus in manibus, reductus est ad hospitium. Qui festinus misit, et pueros quos praemiserat reduxit, et viro venerabili Fortunato mandavit, dicens: Rogo te, Pater, mitte ad me diaconum tuum. Cujus diaconus dum ad jacentem venisset, pueros quos redditurum se episcopo omnino negaverat, ad medium deduxit, eosque diacono illius reddidit, dicens: Vade, et dic domino meo episcopo: Quia maledixisti mihi, ecce percussus sum; aquam venerabilis Fortunatus statim dedit, dicens: Vade citius, et eam super jacentis corpus projice. Perrexit itaque diaconus, atque ad Gothum introgressus, benedictam aquam super membra illius aspersit. Res mira et vehementer stupenda! mox ut aqua benedicta Gothi coxam contigit, ita omnis fractura solidata est, et saluti pristinae coxa restituta, ut hora eadem de lecto surgeret, et ascenso equo ita coep
Abbreviated transcription (Latin):
tantoq aduisu p̾cib ĩcubuit: qͣnto ⁊
in uno corꝑe cõtra se adsistere legio¬
nis aciẽ inuenit. Tũ nõ pꝰ multos dies.
ita sanã atq incolum en reddidit:
ac si in eam iꝰ ꝓpeiũ diabolꝰ nũquani
habuisset. Alio quoq tẽꝑe isdem
iuir om̃ipotentis dei famulꝰ fortunatꝰ.
ex obsesso quodam homine ĩmũdũ
b horam cerneret. pegrinũ quẽpiã
ẽẽ. se simulans: circuire cepit cinita¬
tis plateas et clamare. Ouirũ scm̃
fortunatũ epm̃: ecce quid fecit. ꝑ eg̾¬
nũ hominẽ expulit de hospicio suo:
quero ubi requiesc̾e debeã et inciui¬
tate euis nõ inuenio eũc quidã in
hospicio cũ uxore sua et paruulo fi¬
lio ad prumas sedebat: Qui uocẽ eius¬
audiens. et quid ei ep̃c fecerit inqͥrẽs
hũc ĩuitauit hospicio: sed̾e secũ iuxta
pruas fecit Cũꝙ uicissĩ aliqͣ fabu¬

Expanded text:
tantoque annisu precibus incubuit, quanto et tantoque annisu precibus incubuit, quanto et in uno corpore contra se assistere legionis aciem invenit. Cum non post multos dies ita sanam atque incolumen reddidit, ac si in ea jus proprium diabolus nunquam habuisset. 196 Alio quoque tempore idem vir omnipotentis Dei famulus ex obsesso quodam homine immundum bus horam cerneret, peregrinum quempiam esse se simulans, circuire coepit civitatFortunatum episcopum! ecce quid fecit, peregrinum hominem de hospitio expulit; quaero ubi requiescere debeam, et in civitate ejus non invenio. Tunc quidam in hospitio cum uxore sua, et parvulo filio, ad prunas sedebat, qui vocem audiens, et quid ei episcopus fecerit requirens, hunc invitavit hospitio, et sedere eum secum juxta prunas fecit. Cumque vicissim aliq
Abbreviated transcription (Latin):
uexare cepit: Eiꝰdem uõ oratorii p̾s¬
bit̾. dũ hanc uehementissime uexa¬
ri c̃spic̾et: exaltari ꝓtuiꝰ sindonẽ tu¬
mul diabolus in uasit: et quia ultra
uires uoluit qͥcꝙͣ p̾sumere cõpulsꝰ
ẽ. cognoscere in sua uexatione qͥd
eẽt. Hii u̾o qui aderant. puellani
in manib ex oratorio sublatam. ad
domũ ꝓpriam deportauerũt. Cũꝙ
hanc antiqus hostis uexatione cõ¬
tinua uehem̃ter attereret: ꝓpinqͥ
sui eã carnalit̾ amantes. atq amã¬
do ꝑ sequentes: ad obtinendũ salutis
remediũ maleficis tradiderũt: ut
euis animã funditꝰ extinguerent cuiꝰ
carui magicis artib ad tẽpꝰ ꝓdesse
conarent᷑: Ducta itaq ẽ ad fluiiũ.
arqin aquã mersa. ibiꝙ duitiꝰ ĩ cauta¬
tionib agere malefici moliebant᷑.
ut as qui eã inuaserat dỹabolus exi
ret. S miro om̃ipotentis d̃i iudicio:
subito legio intrauit. Cepit ex hoc il¬
la tot motib agitari. tot uocibus
se dieb ac uoctib inorationẽ dedit.

Expanded text:
vexare coepit. Ejusdem vero oratorii presbyter dum eam vehementissime vexari conspiceret, ex altari protinus sindonem tunte diabolus invasit. Et quia ultra vires voluit quidquam praesumere, compulsus est cognoscere in sua vexatione quid esset. Hi vero qui aderant, puellam in manibus ex oratorio sublatam ad domum propriam deportaverunt. Cumque hanc antiquus hostis vexatione continua vehementer attereret, propinqui sui eam carnaliter amantes, et amando persequentes, ad obtinendum salutis remedium maleficis tradiderunt; ut ejus animam funditus exstinguerent, cujus carni magicis artibus ad tempus prodesse conarentur. Ducta est itaque ad fluvium, atque in aquam mersa; ibique diutius incantationibus agere malefici moliebantur, ut is qui eam invaserat diabolus exiret. Sed miro omnipotentis Dei judicio,  eam subito legio intravit. Coepit ex hoc illa tot motibus agitari, tot vocibus se diebus ac noctibus in orationem dedit;
Abbreviated transcription (Latin):
potuis intendisse quã oꝑi: ut melio¬
ra quã ep̃s fecisse iud̾etur: qͣtinus
ip̃e susciꝑet eum. quẽ uir di fortu¬
s ad eum deductꝰ ĩt̾ iectõis eius opẽ
petiit et impetranit. Nam cum uir
d̃i oratione facta. eius ocuł signũ
crucis imprimeret: ab eis ꝓtinꝰ luce
reddita. nox cecitatis abscessit pre¬
t erea equus cuiꝰdam militis inrabiẽ
fuerat uersus. ita ut amultis uix¬
t eueri posset. s quoᷤcũꝙ potuiss in¬
iad̾e. eoꝵ meubra morsib dilania¬
xt. ẽũc ut cũq amultis bͥ gatꝰ. ad ui

Expanded text:
potius intendisse quam operi, ut meliopotius intendisse quam operi, ut meliora quam episcopus fecisse videretur, quatinus ipse susciperet eum quem vir Domini Fortuset, ad hunc deductus intercessionis ejus opem petiit, et impetravit. Nam cum vir Dei oratione facta oculis ejus signum crucis imprimeret, ab eis, protinus luce reddita, nox caecitatis abscessit. Praeterea equus cujusdam militis in rabiem fuerat versus, ita ut a multis teneri vix posset: sed et quoscunque potuisset invadere, eorum membra morsibus dilaniaret. Tunc u
Abbreviated transcription (Latin):
pulisset agnouit. peti Quid nã hoc
ẽẽ dicimꝰ ut occidendi aussi in euis hos¬
picio antiquiis hostis acciꝑet: qͥ hñc
ꝑ egrinũ estimans ad se hospitalitatiᷤ
grã uocasset: Ge. Multa petre ui-¬
dentur bona s nõ sũt: quia bono a¬
nimo ñ fiuut. uñ ⁊ in euuͣgłio ue-¬
ritas dicit: Si oculus tuus nequã fu¬
erit: totũ corpus tuũ tenebrosum
erit. Quia cũ ꝑu̾sa ẽ intentio q̃ p̾¬
cedit: prauũ est om̃e opꝰ qd̃ sequit᷑
hũc uirũ qui dũ quasi hospitalita¬
tẽ ex hiberet orbatꝰ est nõ pietatis
oꝑe delectatũ estimo. s ep̃i deroga¬
tione. Nam pena subsequẽs ĩ notu¬
it quia p̾cedens illa susceptio sine
culpa nõ fuit¶ sũt nãq nõ nulli qͥ
id circo bona fac̾estudent. ut gr̃am
aliene oꝑatõnis obuubilẽt. nec pas¬
cũtur bono qd̃ faciũt: s laude bo¬
ni qua ceto̾s p̾mũt. Q ua de re esti¬
mo hc̃ iurũ qui malignũ sp̃m in ho¬
spitalitatẽ suscepit. ostentationi

Expanded text:
am hoc esse dicimus, ut occidendi ausum in ejus hospitio antiquus hostis acciperet, qui hunc peregrinum aestimans, ad se hospitalitatis gratia vocasset? GREGOR. Multa, Petre, videntur bona, sed non sunt, quia bono animo non fiunt. Unde et in Evangelio Veritas dicit: Si oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit . Quia cum perversa est intentio quae praecedit, pravum est omne opus quod sequitur, hunc virum, qui dum quasi hospitalitatem exhiberet orbatus est, non pietatis opere delectatum aestimo, sed episcopi derogatione; nam poena subsequens innotuit, quia praecedens illa susceptio sine culpa non fuit. Sunt namque nonnulli, qui idcirco bona facealiene operationis obnubilent. Nec pascuntur bono quod faciunt, sed laude boni, qua ceteros premunt. Qua de re existimo hunc virum, qui malignum spiritum in hospitalitate suscepit, ostentationi