comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ cũ nͣ habeat ducẽ nec p̃ceptorẽ. nec pͥncipem.
parat estate cibũ sibi. et cͣgregat in messe qd̾
comedat. Hinc hortat᷑ quẽq sibi curã agere
et sitantillũ aĩal sine p̃ceptore. s sola nat᷑a du¬
ce sibi inposterũ p̃uidere studeat. qͣnto ma¬
gis ille hõ. do p̃ceptore et doctorib ãmonen¬
tib debet in messe huiꝰ uitȩ oꝑũ colligere
fructꝰ. et horreo uice recondere: ut habeat
indie frigoris. id ÷ iudicii qua ñpot̃ labora¬
re unde uiuat. Formicaleon obhoc uocatꝰ.¬
qr ÷ ł formicarũ leo: ł formica parit̃ et leo.
Est eñi paruũ aĩal formicis satis infestũ. qd̾
se inpuluere abscondit. ec formicas frum̃ta
gestantes int̾ficit. ꝓinde aũ leo et formica uo¬
cat᷑. qr aliis aĩalib ut formica ÷. formicis aũ
ut leo ÷. Rane agarrulitate uocate. eo qd cirra
genitales strepunt paludes: et sonũ uocis im¬
portunis clamorib reddt̃. Rane demones in
apocalipsi: uidi deore dracones sp̃c tres im

Expanded text:
 cum non habeat ducem nec praeceptorem, nec principem, parat aestate cibum sibi, et congregat in messe, quod comedat . Hinc bortatur quemque sui curam agere: et si tantillum animal sine praeceptore, sed sola natura duce sibi in posterum praevidere studet: quanto magis ille homo, Deo praeceptore, et doctoribus admonentibus, debet in messe hujus vitae operum colligere fructus, et horreo vitae recondere, ut habeat in die frigoris, id est, judicii, qua non potest laborare, unde vivat? Formicoleon ob hoc vocat vel formicarum leo, vel certe formica pariter et leo. Est enim parvum animal, formicis satis infestum, quod se in pulvere abscondit, et formicas frumenta gestantes interficit. Proinde autem leo et formica vocatur, quia aliis animalibus, ut formica est: formicis autem, ut leo est. Ranae a garrulitate vocatae eo quod circa genitales strepunt paludes, et sonum vocis importunis clamoribus reddunt. Ranae daemones. In Apocalypsi: Vidi de ore draconis spiritus tres imm
Abbreviated transcription (Latin):
monstrat. qͥ ingeniũ natale subdolo mali¬
cie polluunt. et totã uitã suã in insidiis et
fraudib ducunt. Talpa gͦ q̃ cecitate ꝑpetua
dapnata: aur idola significat cȩca. sunda &e
muta. aut etiã ipsos idolatras. qͥ ignorantia
et stultitia tenebris sẽꝑ errant. Deqͥb inysa¬
ia scriptũ÷: ut adoretis talpas et uesꝑtiliones.
hoc ÷ cȩci cȩcos colant. Deqͥb alibi scriptã dic̃.
similes illis fiant qͥfaciunt ea et ãs qͥ c̃fidt̃ in
eis. Aut etiã hȩxeticos siue falsos ꝑfigurã de¬

Expanded text:
monstrat, qui ingenium naturale sub dolo malimonstrat, qui ingenium naturale sub dolo malitiae polluunt et totam vitam suam in insidiis et fraudibus ducunt. Talpa ergo, quae caecitate perpetua damnata est, aut idola significat caeca, surda et muta: aut etiam ipsos idolatras, qui ignorantiae et stultitiae tenebris semper errant. De quibus in Isaia scriptum est: Ut adoretis talpas et vespertiliones , hoc est, caeci caecos colant. De quibus alibi Scriptura dicit: Similes illis fiant, qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . Aut etiam haereticos sive falsos Chr
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ ÷: qͥcꝗͥd uͦ exeo trahit latinũ fuit.
alii dicunt mures qd̾ oxhumore t̾rȩ nas¬
cant᷑. Nam mus t̾ra unde et humꝰ t̾ra.
his in pleni lumo iecur crescit: sic̃ quedã
maritima augent̃. que rurs̾ minuente
luna deficient. Sorex latinũ÷ eo qd̾ rodat
et ĩmodũ serre p̃cidat: antiqͥ aũ soricẽ sauricẽ
dicebant. sic̃ et elodũ clãdũ. Mustela dicta
qͣsi mus longꝰ. nã telũ a longitudine dictum.
los suos transfert mutatꝙ sedẽ. serpentesetiã
et mures ꝑseq̃r. Duo aũ st̃ genera mͦtelarũ.
alterũ eni t̾restre distans magnitudine. qd̾
greci icticdas uocant: alterũ in domib ober¬
aure esfunde partũ. Mustela  furti figura
sit da̾pnata cȩcitate. ꝑpetua tenebris. est
em̃ absꝙ ocłis semꝑ t̾ram fodit. et humũ
egerit: et radices sub frugib comedit. Mi¬
sticȩ aũ mures significant hoĩes cupidita¬
de t̾rena inhiantes. et p̃dam dealiena sub̾a
subripientes. Mustela uͦ eos ꝑfigurã de¬

Expanded text:
dquid vero ex eo trahit Latinum fit. Alii dicunt mures quod ex humore terrae nascantur; nam mus terra, unde et humus. His in plenilunio iecur crescit, sicut quaedam maritima augentur, quae rursus minuente luna deficiunt. Sorex Latinum est, eo quod rodat et in modum serrae praecidat. Antiqui autem soricem sauricem dicebant, sicut et clodum claudum. Mustela dicta, quasi mus longus; nam telum a longitudine dictum. los suos, transfert mutatque sedem, serpentes etiam et mures persequitur. Duo autem sunt genera mustelarum. Alterum enim silvestre est, distans magnitudine, quod Graeci ictidas vocant: alterum in domibus oberaure effundere partum. Mustela est furti figura, sit damnata caecitate perpetua tenebris. Est enim absque oculis, semper terram fodit, et humum egerit, et radices subter frugibus comedit; stice autem mures significant homines cupiditate terrena inhiantes et praedam de aliena substantia surripientes. Mustela vero eos per figuram de
Abbreviated transcription (Latin):
et conditione pͥmitiue lucis excellens: et
triumpho dnĩcȩ resurrectionis insigniᷤᷤ
ec nr̃a qͦ nob̾ resurrectione manet sẽꝑ exoꝑ¬
tabił. Septẽ qͦ dies lunȩ id÷ aqͥnta deci¬
narurali ordine discurrit. unu̾sitate in
septenario sepe numero uniu̾sitatẽ desig¬
nare scriptura consueuit. unde qd ait
ꝓpħa. Septies indie laudẽ dixi tͥ dnẽ. nil
meliꝰ intelligit᷑. quiã qd alibiait. sẽꝑ laus
eiꝰ inore meo. Et specialit̃ totã catholice eccłe
ꝑfectionẽ eo figurari iołs testat᷑. qͥ ad septem
steria patefacit. unde et ꝑom̃ia quȩ singłis
septẽ scribit ortam̃ta hunc u̾sicłm intexere
curauit. Qui ht̃ aures audiendi audiat
qͥd sp̃c dicat excłiis. Qd̾ uni cuilibet dixe¬
rat. hoc om̃ib se dixisse ꝓbat eccłiis. Qd̃¬
lem nob̾ comm̃dant paschalia tẽpora sen¬
sum. innõe quidẽ paschȩ: ut deuitiis ad
uirtures transitũ ertidie faciamꝰ spiritalẽ. In

Expanded text:
et conditione primitivae lucis excellens, et et conditione primitivae lucis excellens, et triumpho Dominicae resurrectionis insignis, et nostra quoque nobis resurrectione manet semper exoptabilis. Septem quoque dies lunae, id est, a quinta decinaturali ordine discurrit, universitatem septenario saepe numero universitatem designare Scriptura consuevit. Unde quod ait Propheta: Septies in die laudem dixi tibi, nil melius intelligitur quam quod alibi ait: Semper laus ejus in ore meo. Et specialiter totam catholicae Ecclesiae perfectionem eo figurari Johannes testatur, qui ad septem  Ecclesiae mysteria patefecit. Unde et per omnia quae singulis septem scribit hortamenta, hunc versiculum intexere curavit: Qui habet aures audiat quid spiritus dicat Ecclesiis, quod unicuilibet dixerat, hoc omnibus se dixisse palam probans lem nobis commendant paschalia tempora sensum. In nomine quidem paschae, ut de vitiis ad virtutes transitum quotidie faciamus spiritualem. In
Abbreviated transcription (Latin):
Ex bene luna cũ nrõs crescit adocłos paula¬
tim asole recedit. cũ uͦ adcelos parib adeũ
spaciis recedit. hocẽ. enĩ qd ipse dicit. exi¬
ui apatre et ueni inmundũ. irerũ relin¬
quo mundũ et uado ad patrẽ. ee qd̾ deillo
psalmꝰ ait. asiimo cȩlo egressio eiꝰ: et occur¬
sus eiꝰ usꝙ adsũmũ eiꝰ. Quia gͦ luna suȩ
lucis in crem̃to qd̾ exiens asole ad mũs e¬
uoluit obtutꝰ. dñi saluatoris incarne usꝙ
adrẽpora passionis. doctrinã uirtutesq
significat. eo aũ qd̾ ad solẽ rediens paula¬
tim adimuisibilẽ nob̃ celi faciẽ decoligit
resurrectionis illiꝰ ac posterioris głe mira
cula demonstrat. merito a qͥnta decima
paschał uoti gladiis apta p̃dicat᷑. His qͥdẽ
paschał tẽporis alegis obseruatione sũꝑtis
inditiis. heredes noui testam̃ti etiã diem
dm̃cam quã scriꝑtã unã. fiue pͥmã sabbi
cognominat annectimꝰ: nec inmerito qͣ

Expanded text:
Et bene luna cum nostros crescit ad oculos, paulaEt bene luna cum nostros crescit ad oculos, paulatim a sole recedit: cum vero ad coelos, paribus ad eum spatiis redit. Hoc est enim quod ipse dicit: Exivi a Patre, et veni in mundum; iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem . Et quod de illo Psalmus ait: A summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus . Quia ergo luna eo suae lucis incremento, quod exiens a sole ad nostros evolvit obtutus, Domini Salvatoris in carne, usque ad tempora passionis, doctrinam virtutesque significat: eo autem, quo ad solem rediens, paulatim ad invisibilem nobis coeli faciem recolligit, resurrectionis illius ac posterioris gloriae cula demonstrat: merito a quinta decima paschalis non gaudiis apta praedicatur. His quidem paschalis temporis a legis observatione sumptis indiciis, haeredes Novi Testamenti etiam diem Dominicam, quam Scriptura unam sive primam sabbati cognominat, annectimus nec immerito: quae
Abbreviated transcription (Latin):
decima aũ usq ad nouissimũ crem̃tũ eiꝰdẽ
sue lucis at̾renis au̾sũ. paulatim adoelestia
reu̾tit. Quȩ nimirũ eiꝰ conu̾sio recte pas¬
chał gaudii mistĩa signat. quib omne̾
m̃tis nr̃e głam. auisibilib au̾tere deliciiᷤᷤ
caducisq fauorib. atq adsolam cȩ lestis gr̃e
lucẽ suspendere c̃templando doce mur.
ł si utramq eiꝰ conu̾sionẽ inbonũ delectat
intͣp̃tari: possumꝰ intelligere qd̾ crescens ad
ocłos humanos lum̃ lunę uirtutũ grãmqͥ
b apparens incarne dñs mundo illuxit
ꝑfecta ꝓuenit. s in animo fideliũ qͥb̾dã
lucis sue ꝓfectib usq adfinẽ scłi crescere
ñ desinit. Resurgens enĩ dñs amortuis
pͥmo singuł ac binis acdeinde pluribus.
mul: adultimũ discipłis oĩb apparuit.
qͥb uidentib ascensurꝰ incelũ p̃cepit tos
suȩ dispensationis. eẽ. testes inirłm: et in¬
oĩ iudea et samaria et usq adultimũ t̾rȩ

Expanded text:
simam crementum ejusdem suae lucis a terrenis aversum, paulatim ad coelestia revertitur. Quia nimirum ejus conversio recte paschalis gaudii mysteria signat, quibus omnem mentis nostrae gloriam a visibilibus avertere deliciis, caducisque favoribus, atque ad solam coelestis gratiae lucem suspendere contemplando docemur. Vel si utramque ejus conversionem in bonum delectat interpretari, possumus intelligere, quod crescens ad oculos humanos lumen lunae virtutum gratiam, quibus apparens in carne Dominus mundo illuxit,perfecta provenit, sed in animo fidelium quibusdam lucis suae profectibus usque ad finem seculi crescere non desinit. Resurgens enim Dominus a mortuis primo singulis ac binis, ac deinde pluribus, mul, ad ultimum discipulis omnibus apparuit; quibus videntibus ascensurus in coelum, praecepit eos suae dispensationis eomni Samaria, et usque ad ultimum terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
ut bona foras oꝑemͣ ammonet. porro illuc
ut eadẽ bona oꝑa solo suꝑne mercedis intu¬
itu geramꝰ. Huc ut luceat lux nr̃a corã ho¬
lȩ gͦ et syd̾a ec astra. ita int̾ se differt̃
Nam stella÷ quelibet singłaris. sidera uͦ st̃
stellis plurimis facta: ut hyades. pliades. Astͣ
aũ stelle grandes. ut orion. bootes. s hȩc
noĩa scriꝑtores confundt̃. et astra ꝓstellis.
et stellas ꝓsid̾ib ponunt. stellas ñ habere
ꝓpͥũ lumͣ. s asole illuminari dict̃. sic̃ et lu¬
nã. Sydera uͦ aliqn inbonã partẽ. aliqñ

Expanded text:
ut bona foras operemur, admonet: porro illuc, ut bona foras operemur, admonet: porro illuc, ut eadem bona opera solo supernae mercedis intuitu geramus: huc, ut luceat lux nostra coram holae ergo et sidera et astra ita inter se differunt. Nam stella est quaelibet singularis: sidera vero sunt stellis plurimis facta, ut Hyades, Pleiades; astra autem stellae grandes, ut Orion, Bootes. Sed haec nomina scriptores confundunt, et astra pro stellis, et stellas pro sideribus ponunt. Et stellae non habere proprium lumen, sed a sole illuminari dicuntur, sicut et luna. Sid
Abbreviated transcription (Latin):
uegetati diu̾sarũ uarietate uircutũ. earũq
foliis ueluti amene arboris obumbratione
uelati. tanꝗͣ. lȩcȩ atq fructisere segetes pul¬
lulemꝰ. In plenilunio ut ꝑfeccũ splendorẽ¬
ficdi et sensus gerentes. apeccati tenebris
segregem᷑. In reu̾sa eadem lucȩ lunari ad cȩ¬
los. qd̾ aqͥnta.x . luna fieri incipit. ut qͣnto
festius effusa ÷: pulcherrima figurarũ conse¬
quentiã. Tertia lunȩ ebdomadȩ lum̃ ipsiꝰ
qd̾ eatenꝰ ad tr̾as creuerat. ad celestia iam cres¬
cere inchoat. Pulchie hanc inpascha obser¬
uare p̾cipimͣ. ut gr̃ȩ quã accepimꝰ nunqmͣ
obliti. ꝑsingłos gradꝰ spĩtał transitꝰ. largico
ri illiꝰ obediendo uicẽ rep̃hendere memi¬
neruꝰ. ł certe increscente adhoĩes luna
uitȩ nob̾ acciuȩ. inreu̾sa uͦ adcelos specu¬
latiue typus ostendit᷑. łin hac nob̾ conu̾¬
sione dilectio ꝓximi. in illa nr̃i signatur
auctoris. Ad huc comu̾sus lucis huiꝰ ꝓfectꝰ.

Expanded text:
tate virtutum, earumque foliis veluti amoenae arboris adumbratione velati, tanquam laetae atque fructiferae segetes pullulemus in plenilunio, ut perfectum splendorei et sensus gerentes, a peccati tenebris segregemur. In reversa eadem luce lunari ad coelos, quod a quinta decima luna fieri incipit, ut quanto festius effusa est, pulcherrima figurarum consequentia tertia lunae hebdomade, lumen ipsius quod eatenus ad terras creverat, ad coelestia jam crescere inchoat, pulchre hanc in pascha observare praecipimur, ut gratiae quam accipimus nunquam obliti, per singulos gradus spiritualis transitus largitori illius obediendo vicem rependere meminerimus. Vel certe in crescente ad homines luna vitae nobis activae, in reversa vero ad coelos speculativae typus ostenditur. Vel in hac nobis conversione dilectio proximi, in illa nostri signatur auctoris: aut huc conversus lucis ejus profectus,
Abbreviated transcription (Latin):
meridianũ ẽ: in mane ꝑicłm. feruore ꝑsecu¬
tionis accensũ: uͥruina plerũq metuitur.¬
ut in ꝓpħa: qui habitatis int̾ra austri.ferte
Lr inmundo corꝑũ partes: tam minutis¬
simas. ut nec uisui pateant: nec tam̃ id ÷ sec¬
tionẽ recipiant. Uñ et athomi dicci st̃. hȩ ꝑm
huc atq illuc ferri dicant᷑. sic̾ tenuissimi pulue¬
res. qui infusi ꝑfenestras radiss soł uident᷑. Ex
his arbores et herbas et fruges om̃s oriri. et
ex his ignẽ et aquã. et uniu̾sa gigni. atꝙ
aut innumero. in corꝑe ut laꝑis: diuidis in
partes. et partes ipsas diuidis ingrana: ue¬
lud st̃ arene. Rursũq ipsa arene grana di¬
uide inminutissimũ puluerẽ. donee si
possis ꝑuenias adaliquã minutiã. qu̾ȩ iã¬

Expanded text:
meridianum est immane periculum fervore persecutionis accensum: ubi ruina plerumqut in Propheta: Qui habitatis in terra austri, ferte in mundo corporum partes tam minutissimas, ut nec visui pateant, nec tomen, id est, sectionem recipiant. Unde et atomi dictae sunt. Hae per huc atque illuc ferri dicuntur: sic tenuissimi pulveres quae fusi per fenestras radiis solis videntur. Ex his arbores et herbas et fruges omnes oriri, et ex his ignem et aquam, universa gigni atque aut in numero. In corpore, ut lapis. Dividis eum in partes, et partes ipsas dividis in grana, velut sunt arenae: rursumque ipsa arenae grana divide in minutissimum pulverem, donec, si possis, pervenias ad aliquam minutiam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
lũ greci et latini. ideo nominant: eo qd̾
incirculi mͦ ambiat oribnẽ. Itẽ ut quia
cȩlũ purpure colore nitet. Oceanꝰ. qͣsi cianeꝰ:
iste ÷ qui oras t̾rarum amplectit᷑. Alternisq.
estib accedit. atq recedit. respirantib enĩ
in ꝓfundũ uentis. aut remouet maria aut
are magnumẽ: qd̵ aboccasu ex occea¬
no fluit. et inmeridiẽ uergit: de ind̾
ad septẽ trionẽ tendit. qd̾ inde magnͣu
appellat᷑. quia cȩtã maria incomꝑatione
eiꝰ minora st̃. Iste ÷ et medit̾ra neꝰ. quȩ ꝑme
diam t̾ram usq ad orientẽ ꝑfundit᷑. europã

Expanded text:
um Graeci et Latini ideo nominant eo quod in circuli modo ambiat orbem. Item quia ut coelum purpureo colore nitet: Oceanus, quasi cyaneos. Iste est, qui oras terrarum amplectitur, alternisque aestibus accedit atque recedit. Respirantibus enim in profundum ventis, aut removet maria, aut Mare Magnum est, quod ab occasu ex Oceano fluit; et in meridiem vergit, deinde ad septentrionem tendit. Quod inde Magnum appellatur, quia caetera maria in comparatione ejus minora sunt. Istud et Mediterraneum, quia per mediam terram usque ad Orientem profunditur, Euro
Abbreviated transcription (Latin):
sic multis diuisionib ꝑ scłi huiꝰ mare tran¬
situr addm̃n. qui diabolũ cum ministris
suis infontẽ salutis excutit. qñ eos anob̾
potentiȩ suȩ uirtute remouet. Excutit
Aũ dixit tanquã puluerẽ ꝓicit. ut dehac
celeritate et uirtutẽ diuinitatis osten¬
deret: et illos t̾renas sordes. eẽ. monstraret:

Expanded text:
sic multis divisionibus per saeculi hujus mare transic multis divisionibus per saeculi hujus mare transitur ad Dominum, qui diabolum cum ministris suis in fonte salutis excutit: quando eum a nobis potentiae suae virtute removet. Excutit autem, dixit, tanquam mulierem projicit: ut de hac celeritate et virtutem divinitatis ostenderet, et illos terrenas sordes esse monstraret.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓom̃ib gͦ mał quȩ ꝑatiebat᷑ beatus itib: iꝑ¬
sam domũ torm̃toꝵ nominauit. ueluti
si eadẽ domii fuisset inclusus. Mare gͦ
rubrũ. siue baptismi significat sacram¬
tũ: seu etiã scłi istius fluenta ac turbidũ
statũ ꝑ quẽ seĩ transeunt illȩsi er peccõres
obruunt᷑ examine diuine iudicii. dequo
legit᷑ in psalmo: qui diuisit mare rubrũ
dixert̃. eẽ. parcitũ. qnͣtas trib fuisse iudoꝵ
ineoꝵ hic plurali numero positũ ⁊ indiuisi¬
ones. ne putaremͣ mare rubrũ uno itinere
fuisse transmifsũ. S pot̃ hoc et spiritalit
ẽgruent̃ adu̾ti. Rubrũ mare ⁊ scłi istiꝰ ꝑmix¬
ta ꝓfunditas. quã multis diuisionib tnͣsi¬
ius: qñ conu̾si ad t̾ram uiuentiũ dñi mu¬
nere festinamꝰ. Alit̾ enĩ ꝑelemosinas.¬
alit ꝑ assiduã supplicationẽ. aht̃ ꝑ iur
ginitatẽ. alit̃ ꝑ excellentissimã caritatẽ :

Expanded text:
omnibus ergo malis, quae patiebatur beatus Job, ipomnibus ergo malis, quae patiebatur beatus Job, ipsa domum tormentorum nominavit, veluti si eadem domo fuisset inclusus. Mare ergo Rubrum sive Baptismi significat sacramentum, seu etiam saeculi istius fluentum ac turbidum statum, per quem sancti transeunt illaesi, et peccatores obruuntur examine divini judicii. De quo legitur in Psalmo: Qui divisit mare Rubrum dixerunt esse partitum, quantas tribus fuisse Judaeorum: ideoque hic plurali numero positum est, in divisiones, ne putaremur mare Rubrum uno itinere fuisse transmissum. Sed potest hoc et spiritaliter congruenter adverti. Rubrum mare est saeculi istius permixta profunditas, quam multis divisionibus transimus, quando conversi ad terram viventium Domini munere festinamus. Aliter enim aliter per assiduam supplicationem, aliter per virginitatem, aliter per excellentissimam charitatem:
Abbreviated transcription (Latin):
maris. ꝓfundum maris semꝑit᷑na damp¬
natio ut in eũgłio: expedit ei ut suspen¬
dat᷑ mola asinaria incollo eiꝰ. et demerga¬
tur inꝑfundũ maris. Lingua maris egyp¬
no. ti phylosophia huiꝰ mundi ut inesaia. et
siccauit diis linguã maris egẏꝑti. Litus
maris finis mundi. ut in euangłio: et
secus litus sedentes. elegert̃ bonos inua¬
sa. malos aũ foras misert̃. Oceanũ aũ qͥ
circuit orbẽ tͣrȩ maris. ñne uocatũ illa
sententia beati iob denotat qua ait ñ qͥd
mare sum ego aut cȩtꝰ. quia circunde¬
disti me carcere: Cȩtũgͣ cosmo graphi ma¬
xime inoceani ꝓ funditate conuersari
dicunt. cuiꝰ sententie tal. eẽ. pot̃ sensus:
qd̾ mare allegoricȩ mundũ dixerit. et
cȩtũ diabolũ qui intra istius mundi clau¬
stra tenet᷑. in illiꝰ etiã c̃clusione ipse dãp¬
nandꝰ sit. Carcerẽ gͦ ꝓcruciatib poni se¬
pe legimꝰ. qr adcarcerẽ om̃s pȩne ꝑtinent.¬

Expanded text:
maris . Profundum maris sempiterna dammaris . Profundum maris sempiterna damnatio, ut in Evangelio: Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo et ejus, demergatur in profundum maris . Lingua maris Aegypti, philosophia hujus mundi, ut in Isaia: Et siccavit Dominus linguam maris Aegypti . Littus maris finis mundi, ut in Evangelio: Et secus littus sedentes elegerunt bonos in vasa, malos autem foras miserunt . Oceanum autem, qui circuivit orbem terrae, maris nomine vocatum illa sententia beati Job denotat, qua ait: Nunquid mare ego sum, aut cetus? quia circumdedisti me carcere . Cetum ergo cosmographi maxime in Oceani profunditate conversari dicunt: cujus sententiae talis esse potest sensus, quod mare allegorice mundum dixerit, et cetum diabolum, qui intra mundi istius claustra tenetur: in illius etiam conclusione ipse damnandus sit. Carcerem ergo pro cruciatibus poni saepe legimus: quia ad carcerem omnes pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
merito significant᷑ eccłȩ. quȩ ꝑiculosos flu
portantes ppłõs qui signo fidi crediderunt.
Ubi et draco malignꝰ et pestifer inhabitat qͥ
illudit᷑ ab angłis di ꝑiustissimas increpati¬
ones. łetiã et afidelib uiris: dũ incentiua
uicioꝵ eiꝰ decestabili enĩ errore refugiunt.
Nam qd mare peccatores significet osten¬
dit psalmista dicens. Mare uidit et fugit.
undarũ tumidis cogitationib fluctuant᷑.
ordanẽ uͦ ꝓ quolibet flumine debemꝰ ac¬
ciꝑe. qui uariis desideriis hoes rapiunt.¬
et inmare illud magnum nefanda p̃ci¬
pitatione deducunit. Ista enĩ duo q̃ genꝰ
humanũ diuersa delectatione rapiebant.
aduentũ dñi respecto asuis consuetudi¬
nib retrorsũ p̃cipitata redieit᷑. Cor ma¬
ris. hominũ corda. ut in psalterio. trans¬
ferent᷑ montes incor maris. Cor maris
uidea. eo qd̃ in medio mundo sita. eẽ. di¬
Et in ezechiele. otire quȩ sita es incorde

Expanded text:
merito significantur Ecclesiae, quae periculosos flucmerito significantur Ecclesiae, quae periculosos flucportantes 352 populos, qui signo fidei crediUbi et draco malignus et pestifer inhabitat, qui illuditur ab angelis Dei per justissimas increpationes, vel etiam et a fidelibus viris, dum incentiva vitiorum ejus detestabili errore refugiunt. Nam quod mare peccatores significet, ostendit Psalmista dicens: Mare vidit et fugit: undarum tumidis cogitationibus fluctuant. Jordanem vero pro quolibet flumine debemus accipere: qui variis desideriis homines rapiuntet in mare illud magnum nefanda praecipitatione deducunt. Ista enim duo, quae genus humanum diversa delectatione rapiebant, adventus Domini respectu, a suis consuetudinibus retrorsum praecipitata redierunt. Cor maris, hominum corda, ut in Psalterio: Transferentur montes in cor maris . Cor maris, Judaea, eo quod in medio mundo sita esse diEt in Ezechiele: O Tyre, quae sita es in corde
Abbreviated transcription (Latin):
litiaq demonũ: uelud quibꝰdam fluctib
animarũ uoluntas in stabił cõmouetur.
ut ÷ illud psalmiste. hoc mare magnũ et
spaciosis illic reptilia quoꝵ ñ ÷ numerꝰ. A¬
nimalia pusilla et magna illic naues ꝑtran¬
sibt̃. Draco iste quẽ formasti: ad illudendũ
ei. Mare eñi spaciosũ ipse reddunt. dum
naufragare cõpellunt: quia dubiũ ñ est
illũ undas immanissimas pate. qui mer¬
gitur gurgite peccatoꝵ. Mare quippe ame¬
ando dictũ ⁊. qd̾ semꝑ eat ac redeat. Sed
isti sp̃c innumerabiles nob̾ adeo cõp̃hensi
sunt: qui arenã maris et pluuiaruĩ guitaᷤᷤ
ȩnumerat et ne omnio incoͣ̃pͣhensibiles
linquerent᷑. qnͣtitate ñ qualitate ea diffini¬
uit. Deniq deeis dr̃. animalia pusilla et
magna: qm̃ int̾ ipsos et maiores. eẽ. neqͥtie
ꝓbant᷑ omĩmodis ec minores illie: inmun¬
do scilicet. quẽ suꝑiꝰ dixit mare. Naues aũ¬

Expanded text:
litiaeque daemonum, velut quibusdam fluctibus litiaeque daemonum, velut quibusdam fluctibus animarum voluntas instabilis commovetur, ut est illud Psalmistae: Hoc mare magnum et spatiosum, illic reptilia, quorum non est numerus. Animalia pusilla et magna, illic naves pertransibunt. Draco iste, quem formasti ad illudendum ei . Mare enim spatiosum ipsae reddunt, dum naufragare compellunt: quia dubium non est illum undas immanissimas pati, qui mergitur gurgite peccatorum. Mare quippe a meando dictum est, quod semper eat ac redeat. Sed isti spiritus innumerabiles nobis a Deo comprehensi sunt, qui arenam maris et pluviarum guttas enumerat. Et ne omnino incomprehensibiles linquerentur, quantitate non qualitate ea diffinivit. Denique de eis dicitur: Animalia pusilla et magna: quoniam inter ipsos et majores esse nequitiae probantur omnimodis, et minores. Illic, immundo scilicet, quem superius dixit mare. Naves au
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse significant. qui huiꝰ mundi natu¬
ram erratica curiositate ꝑtractant. Nam
sic̃ illi posita fronte itinera sibi reserant. pe¬
lagi mundatione confusa: ira et isti capiunt¬
recte misso uenas rerũ ratione humana
assiduo labore ꝑquirendo. s cũ sint pisces:
et fluminũ ñ uacat qd̾ hic posuit maris
ꝓpt̃ eos qui sibi uident᷑. eẽ. sapientes. Itẽ ma¬
re p̃sens scłm significat. ut ÷ illud in eũgłio.
simile ÷ regnũ celoꝵ sagene misse inmare.
Et inabacuc: misisti ȩquos tuos in mare. id ÷
apłos: turbantes aquas multas id ⁊ gs̃. Item
mare desertũ p̃sens mundꝰ ÷: ut inesaia. onꝰ
maris deserti. Rursum mare gentiũ ppłs:
ut in psalterio. ꝓptea nͣ timebimꝰ dum con¬
turbabit᷑ t̾ra: et transferent᷑ montes id ⁊¬
tis fidem sic̃ granũ sinapis: dicetis huic ar¬
bori morbo. eradicare. et transplantare in
mare: et obediet uob̃. In hoc etiã mare diabo¬
lice sine numero sẽpere ꝓbant᷑ insidie. ma¬

Expanded text:
fortasse significant, qui hujus mundi naturam erratica curiositate pertractant. Nam sicut illi posita fronte itinera sibi reserant pelagi inundatione confusa, ita et isti capite demisso venas rerum ratione humana, assiduo labore perquirunt. Sed cum sint pisces et fluminum, non vacat quod hic posuit, maris, propter eos qui sibi videntur esse sapientes. Verumre praesens saeculum significat, ut est illud in Evangelio: Simile est regnum coelorum sagenae missae in mare ; in Habacuc: Misisti equos tuos in mare, id est, apostolos, turbantes aquas multas , id est, gentes. Item mare desertum, praesens mundus est. In Isaia: Onus maris deserti . Rursum mare gentium populus est, ut in Psalterio: Propterea non timebimus, dum turbabitur terra, et transferentur montes, id tis fidem sicut granum sinapis, diceretis huic arbori moro: Eradicare et transplantare, in mare et obediet vobis . In hoc etiam mare diabolicae sine numero serpere probantur insidiae ma
Abbreviated transcription (Latin):
hoste liberat᷑. Item mare baptismũ signi¬
ficat. ut in apocalipsi: et ante sedẽ tanꝗͣ.
mare uitreũ. Huiꝰ baptismi mare illud
ereũ figurã habuit. qd̾ salomon intẽ plo
dñi fecit. Item mare script᷑a diuina ÷ ꝓptͣ
inestimabilẽ eiꝰ scientiã. ut in erechiele: et
uisio earũ id ÷ rotarũ. sicut uisio maris.

Expanded text:
hoste liberatur. Item mare baptismum signihoste liberatur. Item mare baptismum significat in Apocalypsi: Et ante sedem tanquam mare vitreum . Hujus baptismi mare illud aereum figuram habuit. Quod Salomon in templo Domini fecit. Item mare Scriptura divina est propter inaestimabilem ejus scientiam, ut in Ezechiele: Et visio earum, id est, rotarum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
undis infectũ. ñ tam̃ talem naturã ht̃
circͣstat pelago rubra ÷ et sanguineo colori
ꝓpxima. ideoq inde mineũ acutissimũ cerint᷑
et alii colores quib pictura uariat᷑. Sͦ nc̃ cũ
t̃ra hanc habeat naturã fluctib subinde di
hoc etiã in his lutorib gemine rubre inue. nõ¬
niunt᷑. Lapilł em̃ huiꝰmodi. humo inuolutꝰ¬
cum inter arenas atrritus. ẽ. et t̾̃re colorẽ es¬
nõ Iorẽ ht̃ et maris. Hoc mare induos sinꝰ scin¬
ditur. et is qui aboriente ⁊ ꝑsicus appellacͣ.
qr ora illiꝰ ꝑse in habitant. Alt̃ uͦ arabicus dẽ.
qd̾ sit cura arabiam. Mare aũ iuxta allego¬
riam. aut baptismũ significat. aut munda¬
nam sapientiã: aut scłm p̃sens ȩstuans un¬
dis ꝑsecutionũ. aut peccatores fuictib ui¬
cioꝵ tumultuantes. Nam mare baptismũ
significat. ut ÷ illud apłi: om̃s baptizatist̃
mnube et inmari. ubi uerꝰ ꝑharao cũ exer¬
citu suo demergit᷑: et uerꝰ isrłita ꝑsequente

Expanded text:
t,  terra, quae circumstat pelago, rubra est, et sanguineo colori proxima: ideoque inde minium acutissimum cernitur, et alii colores, quibus pictura variatur. Ergo cum terra habeat naturam, fluctibus subinde dilhoc etiam in his littoribus gemmae rubrae inveniuntur. Lapillus enim ejusmodi humo involutucum inter arenas attritus est, et terrae colorem habet, et maris. Hoc mare in duos sinus scinditur: et is, qui ab Oriente est, Persicus appellatur, quia oram illius Persae inhabitant; alter vero Arabicus dicitur, quod sit circa Arabiam. Mare autem juxta allegoriam aut baptismum significat, aut mundanam sapientiam, aut saeculum praesens aestuans undis persecutionum, aut peccatores fluctibus vitiorum tumultuantes. Nam mare Baptismum significat, ut est illud Apostoli: Omnes baptizati sunt in nube et in mari ; ubi verus Pharao cum exercitu suo submergitur, et verus Israelita a persequente
Abbreviated transcription (Latin):
unitruum dictum qd̾ sonꝰ eiꝰ t̾reat. Nam
ronus sonꝰ qui ideo int̾dum tam grauit̃
c̃cutit oĩa. ira ut cęlũ dehiscisse iideat᷑.
Quia cumꝑcelle uehem̃tissim uenti nubib
se repente inmiserint. turbine inualescente
exitũq querente. nubẽ quã excauit impetu
magno rescindit. ac sic cum horrendo fragore
defeit᷑ ad aures. Tonitruũ aliq̾n inscriptis
diuinã uocẽ significat. ut illud. intonuit de
cȩlo dñs et altissimꝰ dedit uocẽ suã. Quippe
qui erat ingentia sacram̃ta loquuturꝰ ait enĩ
iterũ clarificabo. Uñ multi sic̃ ibi legit᷑ toni¬

Expanded text:
nitruum dictum, quod sonus ejus terreat. Nam tonus sonus, qui ideo interdum tam graviter concutit omnia, ita ut coelum discidisse videatur, quia cum procellae vehementissimi venti nubibus se repente inmiserint, turbine invalescente, exitumque quaerente nubem quam excavavit, impetu magno rescindit ac sic cum horrendo labore fragore defertur ad aures. Tonitruum aliquando in Scripturis divinam vocem significat, ut est illud: Intonuit de coelo Dominus, et Akissimus dedit vocem suam , quippe qui erat ingentia sacramenta locuturus; ait enim t clarifica
Abbreviated transcription (Latin):
lectrũ glaer uocatũ qd̾ adradiũ soł clariꝰ au¬
m argentoq reluceat. Sol enͣi apoetis elector
uocat᷑ defecatiꝰ : em̃ hoc metallũ oĩb metalł. huiꝰ
tria st̃ gena. unũ qd exspini arboris fluit qd̾ suc¬
cinũ dr̃. alterũ metallũ qd nat᷑alit̾ inuenit᷑. & in

Expanded text:
lectrum vocatum, quod ad radium solis clarius auro argentoque reluceat. Sol enim a poetis elector vocatur. Defaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. Hujus tria sunt genera. Unum, quod ex pini arboribus fluit, quod succinum dicitur; alterum metall
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo. pluuiã uoluntariã segregans deus
hereditati tuȩ. Exponit illud qd̾ suꝑiꝰ dix̃.
cęli distilla uert̃. Ipsa ẽ. enĩ pluuia uoluntaria
quã tc̃ comedendi auida gens iudea ꝓmeruit.¬
hocẽ. manna. Namet uoluntati eiꝰ satisfieret
inexꝑtũ miracłm mundꝰ accepit. Pluuia si¬
quide̾ illa uoluntaria fuit ñ ista q̃ generali¬
ter uͥq diffundit. Etalibi. mandabo inqͥt
nubib meis nepluant suꝑ eã imbrẽ: ñ in
istis uisibilib ꝙͣ aut aquas depluunt. aut
corpulenta qualitate densant᷑. s aliqͥs poteᷤ¬
iussis dñi intellectuali conditione famulent᷑.
Multis enĩ significationib sermo iste replecꝰ ::
tutinꝰ et serotinꝰ uetꝰ testam̃tũ et nouum
intelligit᷑. ut in iohel ꝓpħa. descende faciet
aduos imbrẽ matutinũ et serotinũ inpͥnci¬
pio. hocẽ. inxp̃o. Aliqñ uͦ pluuia in malã
partẽ posita repꝑit᷑. ut ÷ illud qd̾ saluator

Expanded text:
Psalmo: Pluviam voluntariam segregabit Deus, Psalmo: Pluviam voluntariam segregabit Deus, haereditati tuae . Exponit illud, quod superius dixit: Coeli distillaverunt . Ipsa enim pluvia voluntaria, quam tunc comedendi avida gens Judaea promeruit, manna. Nam ut voluntati ejus satisfieret, inexpertum miraculum mundus accepit. Pluvia siquidem illa voluntaria fuit, non ista quae generaliter ubique diffunditur. Et alibi: Mandabo, inquit, nubibus meis ne pluant super illum imbrem ; non istis visibilibus, quae aut aquas depluunt, aut corpulenta qualitate densantur: sed aliquas potesuae intellectuali conditione famulentur. Multis enim significationibus sermo iste repletus est; tutinus et serotinus Vetus Testamentum et Novum intelligitur, ut in Joel propheta: Descendere faciet ad vos imbrein Christo. Aliquando vero pluvia in malam partem posita reperitur, ut est illud quod Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
Significat allegoricȩ turbines ꝑsecu¬
tionũ quȩ adu̾sant᷑ electis di in hoc
mundo. Uñ in iona scriptũ :. Om̃s guigiteᷤᷤ
tui et fluctꝰ tui suꝑ me. transiert̃. Qd̾ suꝑ
ionã tum̃tes fuictꝰ maris transiei̾t. et de¬
tonuerit seua tẽꝑestas. nulli dubiũ ÷ mi
absq di ñ ingerunt᷑ uoluntate. id circo dĩ
gurgites dñr et fluctꝰ. qͥ ñ oppressert̃ iłm.
s transiert̃ ꝑeũ. minantes tam̃ naufragiũ
et fregi turbines seuientes. ut securuis
nauigarent:
d̾ fluant qͣsi fluuie
nascunt᷑ enĩ det̾rȩ et maris anhelitu.
quȩ cũ altiꝰ ȩleuate fuerint. aut soł
calore ie solute: aut ui uencoꝵ cõpͣsse. stillantͣ
ꝑtinent. dictȩ aũ greco uocabulo: qd̾ terrã
inebrient adgerminandũ. ex his em̃ cͣcta
creant᷑. Significant aũ pluuiȩ ł imbres do¬
na cȩlestia. et p̃cepta ł mandata di: quȩ t̾ram
hoe ÷ hoes irrigant et excitant ad ꝑferen¬
dum germ̃ bonoꝵ oꝑum: unde ÷ illud in

Expanded text:
significat allegorice turbines persecutionum, quae adversantur electis in hoc mundo. Unde in Jona scriptum est: Omnes gurgites tui et fluctus tui super me transierunt . Quod super Jonam tumentes fluctus maris transierunt, et detonuerit saeva tempestas, nulli dubium est, absque Dei non ingeruntur voluntate: idcirco Dei gurgites dicuntur, et fluctus, qui non oppresserunt Jesum, sed transierunt per eum, minantes tamen naufragium, et fregi turbines saevientes, ut securius navigarent. d fluant, quasi fluviae. Nascuntur enim de terrae et maris anhelitu, quae cum altius elevatae fuerint, aut solis calore resolutae, aut vie ventorum compressae stillantur pertinent, dictae graeco vocabulo, quod terram inebrient ad germinandum. Ex his enim cuncta creantur. Significant autem pluviae vel imbres dona coelestia et praecepta vel mandata Dei, quae terram, hoc est, homines irrigant et excitant ad proferendum germen bonorum operum. Unde est illud in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc notandũ qd̾ inniue aliqñ blandim̃tũ
candoris expͥmit᷑. sic̃ infulgure t̾ror: unde
angłs qui głam resurrectionis dñicȩ nunti¬
abat. et t̾ribił ad damnandũ reꝓbos. et be¬
nignus erat acblandꝰ ad consolandũ electos.
Nam idem angłs qui apparuit. et custodes
sepulchri impios timore ꝑt̾recet: ac mortu¬
orum instar tr̃e ꝓsternit. et uisitatrices tiꝰdẽ
sepulchri piissimas. benigna consolatio¬
ne refouet:.

Expanded text:
hoc notandum, quod in nive aliquando blandimentum hoc notandum, quod in nive aliquando blandimentum candoris exprimitur, sicut in fulgore terror. Unde et angelus, qui gloriam resurrectionis Dominicae nuntiabat, et terribilis ad damnandum improbos, et benignus erat ac blandus ad consolandum electos. Nam idem angelus, qui apparuit, ut custodes sepulcri impios timore perterreret, ac mortuorum instar terrae prosterneret: is visitatrices ejusdem sepulcri purissimas benigna consolatione refovet.
Abbreviated transcription (Latin):
ix uͦ baptismi ꝓfusionẽ significat. ut
inbeato iob. quitimet prumã. irruet
tem tribulationẽ intellexert̃. Item imobita
legit᷑. nunqͥd ingressus es thesauros niuis.
aur thesauros grandinis aspexisti: Infrigo¬
re nuus ł induritia grandinis. qͥd aliud ac¬
cipit᷑ quã uita pͣuoꝵ. que et torpore friges¬
cit: et ꝑduritie malitiã ꝑcutit. Quȩ pͣꝑ aui
inqͥt intẽpꝰ hostis. indiem pugne et belli: ut
cũ adu̾sarius ñr diabolꝰ tẽptare nos nititur.
aꝵs morib qͣsi suis contͣ nos armis utitur. Si¬
ue inniue łgrandine thesauri habent᷑. quia
pleriq iniquitatis torpore frigidi ad suꝑnã
grãm assũpti. inscã ȩceła fulgescunt: et pra¬
uã scientiã doctrinȩ suȩ ictib incidt̃. unde¬
aꝑte seqr̃. quȩ p̃ꝑaui intẽpꝰ hostis. indiem
pugne et belli. Saulus quippe nix et gran¬
do contͣ adu̾sarioꝵ pectora factꝰ ÷: łcandore
iusticiȩ. ł districti ȩlo quii correctione. S et

Expanded text:
ives Baptismi profusionem significant, ut in Job: Qui timet pruinam, irruet tem tribulationem intellexerunt. Item in Job ita legitur: Nunquid ingressus est thesauros nivis aut thesauros grandinis aspexisti? . In frigore nivis, vel in duritia grandinis quid aliud accipitur, quam vita pravorum, quae et torpore frigescit, et per duritiam malitiae percutit? Quae praeparavi inquit in tempus hostis, in diem pugnae et belli : ut cum adversarius noster diabolus tentare nos nititur, eorum moribus, quasi suis contra nos armis, nititur. Sive in nive vel grandine thesauri habentur: quia plerique iniquitatis torpore frigidi ad supernam gratiam assumpti in sancta Ecclesia fulgescunt luce, et pravam scientiam doctrinae suae ictibus cudae praeparavi in tempus hostis in diem pugnae et belli. Saulus quippe nix et grando contra adversariorum pectora factus est vel candore justitiae, vel districti eloquii correptione. Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
tores ascribunt̃. ꝙ de pliadibi
liades autẽ ec arcturꝰ quid significen
insententia qua dñs adbeatũ iob lo¬
cutus ÷ animadu̾ti potest. ait enĩ. Nunqͥd
iungere ualeb̾ micantes stellas pliades. aut
girũ arcturi poteris dissipare: Pliades stellȩ

Expanded text:
iadibus. Pleiades autem et Arcturus quid significent, in sententia qua Dominus ad beatum Job locutus est, animadverti potest. Ait enim: Nunquid jungere valebis micantes stellas pleiades? aut gyrum arcturi poteris dissipare? . Pleiades stellae
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃r fuert̃. s ñ pͣdicatione. In arcturo aũ qui
ꝑgirum suũ nocturna spatia nͣ occasurꝰ illu¬
st̾rat: neqͣꝗͣ particłatim edita uita scor. stota
simul eccła designat᷑. quȩ fatigationes qͥdẽ
patit᷑. nec tam̃ ad defectũ ꝓpͥi statꝰ inclinatur:
gyrũ laboꝵ tolerat. s adoccasũ cũ tẽꝑib N
festinat. Neq enĩ adima poli arcturꝰ cũ
nocturno tp̃r ducit᷑. s dum ipsa uoluitur
nox finit᷑. qr nimirũ dum scã eccła in nume¬
ris tribulationib quatit᷑: p̃sentis uite um¬
bra t̃minat᷑: ea ꝙͣstantȩ nox p̃terit. qr illa in
sua incolumitate ꝑdurante mortalitatis huiꝰ
uita ꝑcurrit. Patest gͥ ꝑarcturũ qͥ aplaga
frigoris nascit᷑ lex: ꝑ pliades uero qͣ ab orien¬
te surgunt. testam̃ti noui grã designari. Qͣsi
enĩ abaquilone lex uenerat. quȩ tanta subdi¬
tos rigiditatis asꝑitate t̾rebat: dũ ꝓculpis suiᷤ

Expanded text:
tempore fuerunt, sed non praedicatione. In Arcturo autem, qui tempore fuerunt, sed non praedicatione. In Arcturo autem, qui per gyrum suum nocturna spatia non occasurus illustrat, nequaquam particulatim edita vita sanctorum, sed tota simul Ecclesia designatur, quae fatigationes quidem patitur, nec tamen ad defectum proprii status inclinatur. Gyrum laborum tolerat, sed ad occasum cum temporibus non festinat. Neque enim ad ima poli Arcturus cum nocturno tempore ducitur, sed dum ipse volvitur, nox finitur: quia nimirum dum sancta Ecclesia innumeris tribulationibus quatitur, praesentis vitae umbra terminatur, eaque stante nox praeterit; quia, illa in sua incolumitate perdurante, mortalitas hujus vitae percurrit. Potest ergo per Arcturum, qui a plagis frigoris nascitur, lex; per Pleiades vero, quae ab Oriente surgunt, testamenti novi gratia designari. Quasi enim ab Aquilone lex venerat, quae tanta subditos rigiditatis asperitate terrebat, dum pro culpis suis
Abbreviated transcription (Latin):
sint: et cam̃ coniungi nequaꝗͣ possint. qͣtinꝰ
uicinitate qͥdẽ c̃iunctȩ sint. s tactu disiuncte.
returus
uero ita nocturna tẽpora illustrat.:
ut incęli axe positus. ꝑ diuersa se ferat: nec
tam̃ occidat. neq enĩ extra currens uoluitur.
s in loco situs incunctis mundi partib. neqͥ ꝗͣ
et septẽ st̃ aliud quã soõs om̃s denuntiant. qui
nos lumine illustrant. qͥ ab ipsa mundi origi¬
ne usq ad eiꝰ t̾minũ diuersis tẽꝑib ad ꝓpħan¬
dũ missi. iuxta aliqͥd sibi coniuncti st̃. et iuxta¬
aliqͥd ñ coniuncti. Scellȩ eñ pliades sic̃ supͣ
diccũ ÷ uicinitate sibi coniuncte st̃. tactu dis¬
aliis ad p̃dicandũ tẽ ꝑib apparentes. ec disum¬
cti st̃ ꝑuisionẽ suȩ imaginis: et coniuncti ꝑ
iutentionẽ mͣtis simul micant. quia unũ
pͣdicant. s nͣ semet ipsos tangt᷑. quia indiuer¬
sis tẽporib partiunt᷑. Quã diuersis tẽꝑib a
bel. ysaias. et ioħs apparuit: diuisi quidem

Expanded text:
amen conjungi nequaquam possint, quatenus vicinitate quidem conjunctae sint, sed tactu disjunctae. Arcturus vero ita nocturna tempora illustrat, ut in coeli axe positus per diversa se vertat, nec tamen occidat. Neque enim extra se currens volvitur, sed in loco situs, in cunctis mundi partibus nequaquam et septem sunt, aliud quam sanctos omnes denuntiant, qui nos lumine illustrant, qui ab ipsa mundi origine usque ad ejus terminum diversis temporibus ad prophetandum missi, etn conjuncti. Stellae enim Pleiades sicut supra dictum est in civitate sibi conjunctae sunt, tactu disaliis ad praedicandum temporibus apparentes, et disjuncti sunt per visionem suae imaginis, et conjuncti per intentionem mentis. Simul micant, quia unum praedicant; sed non semetipsos tangunt, quia in divisis temporibus partiuntur. 69. Omnes, etiabel, Isaias, et Joannes apparuerunt! Divisi quidem
Abbreviated transcription (Latin):
rtus cȩlestis dictus. asimilitudine cru
Hic aũ asole resplendet. dum caue nubes exad¬
u̾so radiũ soł accipiunt: et arcꝰ speciẽ fingunt.
Cui uariꝰ color ÷: qr aqua tenuis. aer lucidꝰ: et
nubes caligantes in radiate. illi uarioscreant
colores. aeuis aut̃ celestis ÷ signũ testam̃ti quod
posuit ds̃ int̾ se et hoĩes: atq omnẽ animã uiuã.
neꝑdat eam diluuio. Nam qd̃ illȩ apparet iniui¬
bib. et munꝗͣ nͥ de sole resplendet: significat qr
ostendit᷑. qr ex parte ceruleus ÷: et exparte rubicdꝰ.
cremabit᷑. ñ aqua diliuui ultͣ delebit᷑. Iris id
arcus duoꝵ iudicioꝵ di. figurã dr̃ habere. hoc

Expanded text:
rcus coelestis dictus a similitudine curvHic autem a sole resplendet, dum cavae nubes ex adverso radium solis accipiunt, et arcus speciem fingunt. Cui varius color est: quia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caligantes irradiatae illi varios creant colores. Arcus autem coelestis est signum testamenti, quod posuit Deus inter se et homines atque omnem animam vivam, ne perdat eam diluvio. Nam quod ille apparet in nubibus, et nunquam nisi de sole resplendet, significat, quostenditur, quia ex parte caeruleus est et ex parte rubicundus, cremabitur, non aqua diluvii ultra delebitur. Iris, id est, arcus, duorum judiciorum Dei figuram habere dic
Abbreviated transcription (Latin):
illa qui biberit. sitiet iterũ. Oportebat
aũ ut xp̃o credens scło renuntiaret. et re¬
licta bydria cupiditatẽ scłarẽ se reliqͥlle
monstraret. ñ solum corde credens ad rusti¬
tiam: s etiã ad salutẽ ore confitens pͣdica
ł infernũ: ut ÷ illud. neq urgeat suꝑ me pu¬
teus os suũ. Uigent qͦ peccatores os suũ con¬
cludere. cũ usq admortis suȩ tẽpꝰ. inpessima
uoluntate ꝑsistunt. Cisterna recta intelli¬
gentia. ut insalomone: bibe aquã decistꝰ¬
na tua: et fluenta putei tui. Cist̾na here¬
tici. ł praua intelligentia. ut in hieremia:
urges ÷ ꝓpͥȩ lacus altꝰ influmine:

Expanded text:
illa qui biberit, sitiet iterum. Oportebat illa qui biberit, sitiet iterum. Oportebat autem ut Christo credens saeculo renuntiaret, et relicta hydria, cupiditatem saecularem se reliquisse monstraret, non solum corde credens ad justitiam, sed etiam ad salutem ore confessura vel infernum, ut est illud: Neque urgeat super me puteus os suum . Urgent quoque peccatores os suum concludere, cum usque ad mortis suae tempus in pessima voluntate persistunt. Cisterna, recta intelligentia, ut est in Salomone: Bibe aquam de cisterna tua, et fluenta putei tui . Cisterna haeretici vel prava intelligentia, ut in Jeremia: Gurges est proprie lacus altus in flumine
Abbreviated transcription (Latin):
puteũ fodert̃. et inuenert̾ aquã uiuam: q̃
fit aquȩ fons salientis. in uitã ȩt̾nam.S ꝓ
his adhuc alt̾cant᷑ illi qui t̾rena sapiunt.
nec nouacondi patiunt᷑: nec uetera pur¬
gari eu̾głicis puteis contradict᷑. apłis ad¬
latitudo dicens. nc̃ dilatauit nos dñs et
fecit crescere suꝑ t̾ram. Uere dilatatꝰ: ysaac.
et ĩpleuit omnẽ tram scientia trinitatis.
et intoto orbe latitudinẽ eccłȩ collocauit.
Priꝰ tantũ iniudea notꝰ erat ds. et misrł
nominabat᷑. nc̃ auͣ inomne t̾ram exiuit¬
riã uͦ significationẽ positꝰ ÷ puteꝰ ille suꝑ
quẽ legit᷑ saluator fatigatꝰ exitinere sedisse.
et mulier samaritana cũ hydria aquã¬
inde haurire uelle. Hydria eñi fortasse
amorẽ scłi huiꝰ significat. id ÷ cupiditate̾:
quã ibi homines decenebitsa ꝓfunditate
cuiꝰ imaginẽ puteꝰ gerit. hoc ÷ det̾rena con¬
u̾satione hauriunt uoluptatẽ: qua ꝑcepta.
iterũ ineiꝰ appetitũ in arde sct: sic̃ deaqua

Expanded text:
puteum foderunt, et invenerunt aquam vivam, quae fit aquae fons salientis in vitam aeternam . Pro his adhuc altercantur illi, qui terrena sapiunt, nec nova condi patiuntur, nec vetera purgari, evangelicis puteis contradicunt, apostolis adLatitudo, dicens: Nunc dilatavit nos Dominus, et fecit crescere super terram. Vere dilatatus est Isaac, et implevit omnem terram scientia Trinitatis, et in toto orbe latitudinem Ecclesiae collocavit. Prius tantum in Judaea notus erat Deus, et in Israel nominabatur ; nunc autem in omnem terramriam vero significationem positus est puteus ille, super quem legitur Salvator fatigatus ex itinere sedisse, et mulier Samaritana cum hydria aquam haurire velle. Hydria enim fortasse amorem saeculi hujus significat, id est, cupiditatem, qua sibi homines de tenebrosa profunditate, cujus imaginem puteus gerit, hoc est, de terrena conversatione hauriunt voluptatem; qua percepta iterum in ejus appetitu inardescunt, sicut de aqua
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ quoꝵ finis exustio ẽ. frustra inier̃ cͤsili¬
um ut ascendent contͣ iudã ec qͣsi neglegentẽ
et dormientẽ caꝑent: et suis erroribꝰcopularens.
Caries putredo lignoꝵ. dictũ hoc nom̃ qd ȩue¬
niat lignis urtute carentib. Caries aũ signi¬
ficar pot̃ putredinẽ pecc̃oꝵ. unde hoĩes carna¬

Expanded text:
monem, quorum finis exustio est: qui frustra inierunt consilium, ut ascenderent contra Judam, et quasi negligentem et dormientem caperent, et suis erroribus copularent. Caries putredo lignorum: dictum hoc nomen, quod eveniat lignis virtute carentibus. Caries autem significare potest putredinem peccatorum: unde homines carna
Abbreviated transcription (Latin):
xillas ꝑfiguram allegoricã dicit in obe
dientib debere constringi. idẽ. copias
uictua les parciꝰ dari: ut ieninioꝵ neces¬
sitate. cͣclusi. creatoris subdant̃ imꝑio. Al¬
legoria ẽ. enĩ sicut iam sepe dictũ ÷: qña
una potestas. una cooꝑatio est

Expanded text:
xillas per figuram allegoricam xillas per figuram allegoricam dientibus debere constringi, id est copias victuales parcius dari, ut jejuniorum necessitate conclusi, Creatoris subdantur imperio. Allegoria est enim, sicut saepe jam dictum est, una potestas, una cooperatio est
Abbreviated transcription (Latin):
iste comꝑationes sint posite. equus sine
discretione sessoris serut arburio: er aq̃q
fuerit ascensus. excurrit. Mulus aũ ꝑa¬
cient̃ accipit sareinas: qͥb fuerit honera¬
tus. ee ꝓ hoc utriq fintellectum si hñe. qr
nec ille eligit cui obediat. nec iste qͥb ho¬
nerib ingrauet᷑ intelligit P hibet gͦ huiꝰ¬
cemodi homines diabolicis fraudib in¬
sideri. et uitioꝵ honerib p̃grauari: ne ma¬
le obȩdiendo suꝑbiȩ magis partib addicansͣ.
uerũ ististalib quid dicit eẽ. faciendum.
scilicet qđ animalib imprudentib. his
etũ comꝑationib stultos homines ueri¬
tari subicit inuitos. Nam qd̾ ait infreno
adęquũ ꝑtinet: frenũ enĩ afero retinen¬
dũ dictum ẽ: ferũ quippe antiqui caballũ
dixert̃. Incamo admulũ respicit. gͦ hȩc
duo animalia supͣ dicta cohibent ista reti
ne suis uoluntatib efferant᷑. Maxilla uͦ
aminicula sunc animaliũ. quib ȩsca

Expanded text:
istae comparat ones sint positae? Equus sine istae comparat ones sint positae? Equus sine discretione sessoris servit arbitrio, et a quocunque fuerit ascensus excurrit. Mulus autem patienter accipit sarcinas quibus fuerit oneratus; et pro hoc utrique intellectum non habent, quia nec ille eligit cui obediat, nec iste quibus oneribus ingravetur intelligit. Prohibet ergo hujuscemodi homines diabolicis fraudibus insideri, et vitiorum oneribus praegravari, ne male obediendo superbiae magis partibus addicantur. Verum istis talibus quid dicit esse faciendum? Scilicet quod animalibus imprudentibus. His enim comparationibus stultos homines veritati subdidit invitos. Nam quod ait, in freno, ad equum pertinet. Frenum enim a fero retinendo dictum est; ferum quippe antiqui caballum dixerunt. In camo ad mulum respicit. Ergo haec duo animalia supradicta cohibent ne suis voluntatibus ferantur. Maxillae adminicula sunt animalium quibus esca