comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liqͣt᷑. Sic oliua comitionib depssa amurrã dese¬
rit. & molci liquorẽ pinguescit. Sic ꝑ tͥturã aite
a palcis gͣna seꝑantur. & ad horreum piugata
studeat humilit̾ purgationis sue flagella to¬
lerare. Centesimũ fructum deputamꝰ uirgi
quasi molli oscło se complectens. maritũ pingit¬
&e coniug̃r. Seraginta ꝑtinet ad induas. q̃ qͣnto
magis abstinent tanto maiꝰ p̃mium recipiunt.
Centesimꝰ numerꝰ. qͥ a sinistͣ tͣnsfert᷑ ad dext̾am ex¬
pͥmit uirginitatis coronã. Alit̃. Centesiniꝰ fructꝰ
ẽ martyriũ ꝓpt sc̃itatẽ uite. uł cont̾eptũ mortis.

Expanded text:
 Sic oliva contritionibus expressa, amurcam deserit, et in olei liquorem pinguescit. Sic per trituram areae a paleis grana separantur, et in horreum purgata studeat humiliter purgationis suae flagella tolerare. Centesimum fructum deputamus virgiquasi molli osculo se complectens, maritum pingitconjugem. Sexaginta pertinet ad viduas: quae, quanto magis abstinent, tanto majus praemium recipiunt. Centesimus numerus, qui a sinistra transfertur ad dexteram, exprimit virginitatis coronam. AUGUST. Aliter: C martyrum, propter satietatem vitae vel contemptum mortis:
Abbreviated transcription (Latin):
bã. deinde spicã. deinde plenũ frum̃tũ in spica.
E cum se ꝓduxerit fructus. statĩ mittit falc̾e
q̃m adest messis. Regnũ d̃i ẽ eccłia. q̃ regit᷑ a
dõ. & ipsa regit homines. & uicia calcat. Homo
lactans sem̃. filius hominis c̃. sem̃ u̾bũ. tra cor¬
da humana. Dormitio uͦ hõis. mors ẽ saluatoriꝰ.
Exurgit sem̃ nocte & die p̾ somnũ xꝑi. ꝙ nu
merꝰ credentiũ int̾ adu̾sa ⁊ ꝓsꝑa. magis magiᷤ¬
ꝙ multiplicatur: Sem̃ germinat bona inten¬
tione. & crescit in oꝑe dum ille nescit .i. nescire
nos fac̃ quis quẽ fructũ afferat in finẽ dũ dic̾.
Q ꝑscuerau̾it usq in fin̾e. ipse saluabitur. Ultro
t̾ra fructificat. dum uoluntatẽ nr̃am ds expectat

Expanded text:
inde spicam, deinde plenum frumentum in spica. Et cum produxerit fructus, statim mittit falcem, quoniam adest messis. Regnum Dei est Ecclesia, quae regitur a Deo, et ipsa regit homines et vitia calcat. Homo jactans semen, Filius hominis est; semen, verbum; terra, corda humana; dormitio vero hominis, mors est Salvatoris. Exsurgit semen nocte et die post somnum Christi, qumerus credentium intra adversa et prospera magis magisque multiplicatur. Semen germinat bona intentione, et crescit in opere, dum ille nescit, id est nescire nos facit, quis quem fructum afferat in finem, dum dicit: Qui perseveraverit usque in finem, ipse salvabitur . Ultro terra fructificat, dum voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
Cauendũ ẽ u̾c̃q d̃ns exponit sermones suos.
ne aliud ꝙͣ. ipse exponit. uł plus intellig̾e ue¬
limꝰ. Exposuit au̾t. ut doceret significationes
querendas in his ctiam que non explanauit.
Qui aũt suꝑ petiosa seminatꝰ ẽ. hic ẽ qui u̾bn̾
audit. ⁊ ꝯtinuo cũ gaudio accip̃ illud. ñ habet¬

Expanded text:
cunque Dominus exponit sermones suos, ne aliud quam ipse exponit vel plus intelligere velimus. Exposuit autem, ut doceret, significationes quaerendas in his etiam quae non explanavit. Qui autem supra petrosa seminatus est, hic est qui verbum audit, et continuo cum gaudio accipit illud; n
Abbreviated transcription (Latin):
mor ircedit ab cis quicqͥd recte cogitauerant
Seminati gͦ suꝑ pctrosam t̾rã. & in spinis st̃
illi qui uerbũ & ꝓbant. & desid̾io gustant. s
que dampna lucq sem̃ qͦd acceꝑat uutari cura¬
rabat paulus qui ait. ꝑ arma iustitie adexiris
hic ẽ qui u̾bũ audit. & intelligit. ⁊ fructũ affert
& fac̃ aliud quidẽ centũ. aliud aute seraginta.
porro aliud tͥginta. Du̾sitas bone t̾re. anime
sunt pie credentiũ. heȩ di u̾bũ suscipiunt con¬

Expanded text:
mox recedit ab eis quidquid recte cogitaverant. mox recedit ab eis quidquid recte cogitaverant. Seminati ergo supra petrosam terram et in spinis, sunt illi, qui verbum et probant et desiderio gustant, sedquae damna utraque semen quod acceperat, tutari curabat Paulus qui ait: Per arma justitiae a dextris hic est qui verbum audit et intelligit et fructum affert, et facit aliud quidem centum, aliud autem sexaginta, porro aliud triginta. Diversitas bonae terrae, animae sunt pie credentium. Hae verbum Dei suscipiunt, con
Abbreviated transcription (Latin):
quia cogitationũ suaꝵ punctionib m̃tẽ lace¬
rant. & cum usq ad peccatũ ꝑtrabunt. qͣsi inflicto
uiln̾e cruentant. Quas bene qd̃ns fallaces ap'¬
m̃tis mopiam expellunt. Sole diuntie uere funt
quȩ nos in uirtutibꝰ diuites faciunt. Sollicitudi¬
ne & diuitiȩ. & uoluptates suffocant. quia im¬
portums cogitatiombꝰ sius. guttur m̃tis stran¬
gulant. &e dum bonũ desid̾ium ad cor intrare
ñ sinnt. quasi aditũ uitalis flatus clauden¬
do necant. Duo sunt in diuitiis conttaria. sol¬
licitudines iudelicet & uoluptates. q̃ posses¬
sores suos & afflictos. & lubricos faciunt. S qd
uoluptas afflictiomi non conuenit. alio teꝑe
sollicitudo spe acquirendi. seu tunore ꝑdendi
affligit. alio uoluptaᷤ ꝑ affluentiã emollit
& efflucre fac̃. Multi quidẽ audientes dispu¬
tationẽ cont᷑ auaritiã. uł luxuriã dicunt
contc̃ptores scł̃i. ⁊ castos homines ẽẽ beatos. s
uͥ species concupiscibiles eoꝵ obtutib p̃sentanͭ.

Expanded text:
ationum suarum punctionibus mentem lacerant; et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene Dominus fallaces apnec mentis inopiam expellunt. Solae divitiae verae sunt, quae nos in virtutibus divites faciunt. Sollicitudines et divitiae et voluptates suffocant, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant, et dum bonum desiderium ad cor intrare non sinunt, quasi aditum vitalis flatus claudendo necant. Duo sunt in divitiis contraria, sollicitudines videlicet et voluptates, quae possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluntas afflictioni non convenit, alio tempore sollicitudo spe acquirendi seu timore perdendi affligit, alio voluptas per affluentiam emollit, et effluere facit. Multi quidem, audientes disputationem contra avaritiam vel luxuriam, dicunt contemptores saeculi et castos homines esse beatos; sed ubi species concupiscibiles eorum obtutibus praesentantur,
Abbreviated transcription (Latin):
scure dicta ñ intellexerunt. id̾o ñ credidunt
in eũ. ⁊ sic crucifirerunt. ⁊ sic pꝰ resurrectionẽ
miracłis t̾riti. de reatu maioris cͥminis ꝯpuncti
sunt. uĩ accepta intelligentia. ampliori f lagͣnt
dilectione. De aliis dicit dns. loquar eis in alis

Expanded text:
n intellexerunt, ideo non crediderunt in eum, et sic crucifixerunt, et sic post resurrectionem miraculis territi de reatu majoris criminis compuncti sunt; unde accepta indulgentia, majori flagrant dilectione. De aliis dicit Dominus: Loquar eis in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
uidebitis. Uidentes ñ uident. ħ ẽ ingenio p̃su¬
m̃tes. se uidere. pͥuantur sp̃nali intellectu. ⁊
audientes foris ñ audiunt corde. qd̾ ẽ ñ intel¬
ligͥe. uñ ysayas. Auditu ext̾iori audietis p̃dicati
bitis. ertiori uisu miracła eiꝰ. ⁊ ñ uidebitis ocło
m̃tis. Incrassatũ ẽ eium cor ppłi huiꝰ. ⁊ auribꝰ
gͣuit̾ audierunt. ⁊ ocłos suos clauscrunt. neqñ

Expanded text:
videbitis. » Videntes non vident, hoc est, ingenio praesumentes se videre, privantur spirituali intellectu; et audientes foris non audiunt corde quod est non intelligere. Unde Isaïas: Auditu exteriori audietis praedicatbitis exteriori visu miracula ejus, et non videbitis oculo mentis. « Incrassatum est cor populi hujus, et auribus graviter audierunt, et oculos suos clauserunt, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tione: ñ pot̾ant cͥde. ñ qͦd ex necessitate ñ poscã
&e ita mula crilꝑa cẽt eis s quia nolebant. ñ po¬
t̾ͥant c̾cłẽ. ꝙ dĩ ignorantes iustitiã. suã statucie uo¬
lebant. Excecantur & indurantur: q negando di¬
posse credere. ita c̃ culpa uoluntatis humane. sic̃
diuine. Nolentes gͥ ocłos ⁊ aures aꝑire u̾itati. me¬
ruerunt ut nũꝗͣ. uideant ocłis. ⁊ ñ audiant auri¬
bꝰ. ⁊ ñ intelligant corde. qd ẽ noq uidẽ. neq audire
⁊ ñ ꝯu̾tantur ad ptintentiã.⁊ non sanentur a
ꝑabolas multi audierunt. qr excecati erant. ⁊ iñ
excecati. qͣm suꝑbia incrassatũ cor habebant.
Excccatio uͦ. ⁊ ꝑabolaꝵ obscuritas fuit eis occa¬

Expanded text:
tionem, non poterant credere: non quod ex necessitate non possent, et ita nulla culpa esset eis, sed quia nolebant. Non poterant credere, quia Dei ignorantes justitiam, suam statuere volebant. Excaecantur et indurantur, quia negando diposse credere, ita est culpa voluntatis humanae, sicut divinae. Nolentes igitur oculos et aures aperire veritati, meruerunt ut nunquam videant oculis, non audiant auribus et non intelligant corde, quod est neque videre, neque audire, et non convertantur ad poenitentiam, et non sanentur a ita: Ideo parabolas multi audierunt, quia excaecati erant, et inde excaecati, quia superbia incrassatum cor habebant. Excaecatio vero et parabolarum obscuritas, fuit eis occa
Abbreviated transcription (Latin):
sit̃ ysaias. ⁊ abrahã uid̾unt in enigmate. & ñ in
aut uarias iusionũ species opꝰ habebant doceti.
Qͦ lucas reges dic̃. matħs iustoᷤ appellat. qr magni
reges st̃. qui temptationũ suaꝵ motilꝰ regrudo p̾c̃ẽ
nouer̃t. ñ succũb̾e. Nota qr minor g̾ra. minorq¬

Expanded text:
sicut Isaias et Abraham, viderunt in aenigmate, et non in ut varias visionum species opus habebant doceri. Quos Lucas reges dicit, Matthaeus justos appellat, quia magni reges sunt qui tentationum suarum motibus regendo praeesse noverunt, non succumbere. Nota quia minor gratia minorq
Abbreviated transcription (Latin):
foris qͥdẽ dic̃ oĩa cẽ. ñ solum illos qui noq curabãt
intͣre nau̾ẽ. noq ꝯgnoscere u̾itat̾rt. s ⁊ om̃s illis si¬
miles corꝑis sensꝰ tantũ sequentes. ut ncħ sp̃ualit̾
intelligant. Nota uͥ dicit in ꝑabolis oĩa ficrihi
qͥ foris sunt. insinuat ñ solum in u̾b̾ d̃ni. s & ĩ
̾lli em̃ digni erant audire mystia. in iiti¬
mo penetrali sapientie. qͥ remotis cogitationũ
tumultib ĩ solitudine uͥtutũ ꝑmanebant

Expanded text:
 curabant intrare navem, neque cognoscere veritatem, sed et omnes illis similes corporis sensus tantum sequentes, ut nihil spiritualiter intelligant. Nota, ubi dicitur in parabolis omnia fieri his qui foris sunt, insinuat non solum in verbis Domini, sed et in lli enim digni erant audire mysteria in intimo penetrabili sapientiae, qui remotis cogitationum tumultibus in solitudine virtutum permanebant
Abbreviated transcription (Latin):
quod dictum c̃ per ꝓpħ̃am dicentẽ. Aꝑiam
in parabolis os meũ erucitiabo adbscondi¬
ta a constitatione mundi. Etiam talibꝰ ꝑa¬
bolis loquebatur turbͣ quod ꝑsimili tridinẽ
t̾renam facile poterant ꝑciꝑe celestia.Sine
ꝑabolis non loquebatur cis. quia nullus faci¬
le eiꝰ sermo inuemipet᷑ in quo non aliquid ꝑa¬
bolarum sit intmixtum. Ex ꝑsona d̾ni dr in
psalmo. septuagesimo septimo. aꝑiam in ꝑabo¬
lis os meũ. Quare attentiꝰ consid̾andũ ẽ. ꝑabo¬
lice cũ eẽ locutum. Fructuabo abscondita
de thesauro secreti met p̃dicando myst̾ia

Expanded text:
uod dictum est per Prophetam dicentem: Aperiam in parabolis os meum ; eructabo abscondita a constitutione mundi. Etiam talibus parabolis loquebatur turbis, quod per similitudinem terrenam facile poterant percipere coelestia. Sine rabolis non loquebatur eis; quia nullus facile ejus sermo invenitur, in quo non aliquid parabolarum sit intermistum. Ex persona Domini dicitur in psalmo septuagesimo septimo: Aperiam in parabolis os meum. Quare attentius considerandum est, parabolice eum locutum esse, eructabo abscondita, de thesauro secreti mei praedicando mysteria
Abbreviated transcription (Latin):
solui et ẽẽ cum rꝑo. ꝑ falcem resecat messẽ. cũ ꝑ
mortẽ oꝑari cessat. mereus fructũ boni oꝑis.
uitam scł et̾nã. Tt̃ ad est messis. qnͣ om̃nia bona
sua rep̃sentantur ei coramangłis di. R cxl.
uiic dimissis turb̃. uenit in domũ. O
accesserunt ad eũ discipłi dicentos. Dis¬
sere nob̾ ꝑabolam ziramoꝵ agri. Qui respon

Expanded text:
solvi et esse cum Christo . Per falcem resecat messem, cum per solvi et esse cum Christo . Per falcem resecat messem, cum per mortem operari cessat, metens fructum boni operis, vitam scilicet aeternam. Tunc adest messis, quoniam omnia bona sua repraesentantur ei coram angelis Dei. M. 140X Tunc dimissis turbis, venit in domum. Et accesserunt ad eum discipuli ejus, dicentes: Edisser
Abbreviated transcription (Latin):
timor dm̃. Deinde spicã .i. lacͥmosã penitentiã.
deinde plenum frum̃tũ. scł caritatẽ. Plenitudo
enim legis ẽ caritas. Temꝑe messis resccat eã ꝑ
falcẽ. qi tẽꝑalẽ uitã m̃cidit ꝑ emissam mortis
sententiã. gͣm̃i ad celestia horrea ꝑducens. ułita.
fali ẽ iuidiciũ qd̾ secat om̃tia. qͣm ad est mes¬
sis .i. consũmatio scł̃i. in qͣ iusti gaudebunt. qͥ
in lacͥmis seminancr̃t. Hõ uͦ quilib⁊ sem̃ iactat
in t̾ram. cũ cordi suo bonam intentionẽ inse¬
rit. dorunt. qi ĩa in spe bonioꝑis qͥ esciti Nocte
cit. Germinat ⁊ crescet. dum alle nescit. quia
cum adhuc metiri in cremta sua ñ ualet. uͥtꝰ zctp¬
ta ad ꝓfectum ducitur. Ultͦ t̾ra fructisicat.q
p̃uemiente gr̃a. mens hominis sponte ad fructũ
babens adhuc teneritudinẽ inchoationis bone.
deinde spicã. tũ uirtꝰ animo concepta. se ad fru¬
ctum boni oꝑis ꝑtrahit. deude plenũ frum̃tũ
Falcem intitit. qͥ iam ꝑatꝰ ad martyriũ optat dis¬

Expanded text:
lacrymosam poenitentiam, deinde plenum frumentum, scilicet charitatem. Plenitudo enim legis charitas est . Tempore messis resecat eam per falcem, quia temporalem vitam incidit per emissam mortis sententiam, granum ad coelestia horrea perducens. BEDA.Falx est judicium, quod secat omnia, quoniam adest messis, id est consummatio saeculi, in qua justi gaudebunt qui in lacrymis seminaverunt. Homo vero quilibet semen jactat in terram, cum cordi suo bonam intentionem inserit; dormit, quia jam in spe boni operis quiescit. Nocte cit. Germinat et crescit dum nescit ille; cum adhuc metiri incrementa sua non valet, virtus concepta ad profectum ducitur. Ultro terra fructificat, quia praeveniente gratia, mens hominis sponte ad profectuimum producit herbam, habens adhuc teneritudinem inchoationis bonae; deinde spicam cum virtus animo concepta, se ad fructum boni operis pertrahit; deinde plenum frumentum, Falcem mittit, qui jam paratus ad martyrium optat dis
Abbreviated transcription (Latin):
litie dicit mcͣssatũ cor uideoꝵ. quaꝓpt̾ ingͣte sus¬
ceꝑunt u̾ba dñi. quod suit gͣuit̾ audire. Oclos
suos clausisse dicuntur. ne arbitremur et̃ culpã
nature. ñ uoluntatis. Cum enim possent cogita¬
re et intellig̾e. auterunt p̾muidia uitintũ ñ tis.
⁊ ita ipsi c ausa fucrunt ut ds eos deserendo exre¬

Expanded text:
tiae dicit incrassatum cor Judaeorum, quapropter ingrate susceperunt verba Domini, quod fuit graviter audire. Oculos suos clausisse dicuntur, ne arbitremur esse culpam naturae, non voluntatis. Cum enim possent cogitare et intelligere, averterunt prae invidia intuitum mentis, et ita ipsa sibi causa fuerunt, ut Deus eos deserendo excae
Abbreviated transcription (Latin):
ad celesti cibi donũ ꝯcursura. ħ gͥ typice. inter
hanc ⁊ illã refectionẽ distat. qͦd ibi litt̾a uetꝰ ple¬
na eẽ signata ẽ gr̃a sp̃uali. ħ gr̃a noui testam̃ti¬
uͥtutibꝰ. Quaꝵ pͥma ẽ cognitio rerũ appeten¬
uar. ⁊ uitandaꝵ. scł̃a resrenatio cupiditatis.
ab hns qͣ tepalit᷑ delectant. tcia firmitas contͣ
molesta scłi. qͣrta q̃ ꝑ om̃s effandit᷑. dilectod̃i ⁊¬
ꝓrumi. E ibi. & hic. mmulieres. atq paruuli ercep¬
ti sunt. quia tam inucti ꝗͣ. in nouo testam̃to ñ
ammittuntur ad numerũ. qui ñ ꝑdurant occ¬
rere. iniurũ ꝑfectũ. uł infirmitate uiriũ. uł
leuitate m̃tis. Utͣq refectio celebrata ẽ in monte

Expanded text:
ad coelestis cibi donum concursuram. Hoc igitur typice inter ad coelestis cibi donum concursuram. Hoc igitur typice inter haec refectionem distat, quod ibi littera vetus plena esse signata est gratia spiritali. Hic gravirtutibus, quarum prima est cognitio rerum appetendarum et vitandarum, secunda refrenatio cupiditatis ab his quae temporaliter delectantur, tertia firmitas contra molesta saeculi, quarta quae per omnes diffunditur dilectimi. Et ibi et hic mulieres atque parvuli excepti sunt, qui tam in Veteri quam in Novo Testamento non admittuntur ad numerum, quia non perdurant occurrere in virum perfectum, vel in firmitate virium vel levitate mentis. Utraque ref
Abbreviated transcription (Latin):
foliis solent ꝯtexi. merito inscõꝵ significatione
ponunt᷑. Iuncꝰ quippe suꝑ aqͣ. nascitur. & electi
radice cordis ne ab amore et̾intatis arescat. in
ipso uite fonte collocant. Palma uictricẽ ornatꝰ
manũ. ⁊ electi mundi uictores memoriã eĩne re¬
tͥbutionis in corde retinent. amibã. in licam.¬
Cur au̾̃t quinq milib hõiũ płꝰ redundat .iiii.
idõ ampliꝰ celestis pabuli receꝑunt. Erant aũt qͥ
manducauer̾t . iiiiʳ. milia hõuim. extͣ paruulos cs
mulieres. & dimisit eos. In suꝑior signo quinq
milia fuerunt. iuxta nuncrũ panũ. qr uicin e¬
iant qͥnq sensuũ. Isti qͥ de .uii. panibꝰ. ħ ẽ sacͣto a
litnt᷑ num̾o.iiͦii. milia st̃. Q mimerꝰ seꝑ ĩ laude
ponit᷑. Ce qͣdrangulꝰ lapis. ñ ẽ instabilis. & in eo
num̾o eugłiste sunt. Numerꝰ itaq refectoꝵ docet
eos pastos eugłicis cibariis. simulq insinuat
innum̃abiliũ multitudĩe. de .iiii. orb partibꝰ.

Expanded text:
foliis solent contexi, merito in sanctorum significationem ponuntur. Juncus quippe super aquam nascitur, et electi radicem cordis ne ab amore aeternitatis arescant, in ipso vitae fonte collocant. Palma victricem ornat manum, et electi mundi victores memoriam aeternae retributionis in corde retinent. Cur autem quinque millibus hominum plus reideo amplius coelestis pabuli receperunt. « Erant autem qui manducaverunt quatuor millia hominum extra parvulos et mulieres, et dimisit eos. » In superiori signo quinque millia fuerunt juxta numerum panum, quia vicini erant V sensuum. Isti qui de septem panibus hoc e ponitur. Et quadrangulus lapis non est instabilis, et in eo numero evangelistae sunt. Numerus itaque refectorum docet eos pastos evangelicis cibariis; simulque insinuat innumerabilem multitudinem de quatuor orbis partibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ego dixi dii estis. & filii excelsi om̃s. Es int̾rogat
dñs ñ quasi nesciens. sententiam de sei spͣfessio¬
nẽ fidĩ illoꝵ digne remuneret. Respondens
secietũ. ñ licet tam̃ nescire generationis fidẽ. Dĩ
uiui .i. iiimutabił. ⁊ et̾ii. dictũ ẽ ad differentiã
doꝵ. qͦs gentilitatis dem̃tia. uł de mortuiꝰ hõibꝰ
uł de oꝑe manuũ sͥ instituit ad adorandũ. bit̃ se
qd̾ in se uidebat᷑ cẽ. aliud occultũ sentiendũ de
qͦ querebat᷑. ĩ qd̾ se credentiũ fides debeat ext̾ałe.
fides itaq pet. dĩfiliũ in hõie uidens. utrũq cõ¬
plexa ẽ dicens. tu es xp̃c filius di. ħ enim con¬
liũ hõis meminerimꝰ. ꝙ alt̾ni sñ alto. nicħ spei tͥ¬
gasse discipłos suoᷤ. ꝗͣ illũ dic̾ent hõies. cũ ẽẽt sol
orans. marcꝰ aũt dic̃ illoᷤ ĩ uia ħ int̾rogatoᷤ. S eũ¬
se reꝑit᷑ dns. u̾q sol obsecrat. qi di ꝯsiliũ huma¬
nauota ñ capiunt. nec qͥsꝙͣ pot̾ unt̾ioꝵ particepꝰ

Expanded text:
i Excelsi omnes . Quos interrogat Dominus, non quasi nesciens sententiam de se, sed ut confessionem fidei illorum digne remuneret. Respondens Dei. Non licet mihi scire gictum est ad differentiam deorum quos gentilitatis dementia vel de mortuis hominibus, vel de opere manuum sibi instituit ad adorandum. HILARIUquod in se videbatur, esse aliud occultum sentiendum, de quo quaerebatur, in quod se credentium fides debebat extendere. Fides itaque Petri, Dei Filium in homine videns, utrumque complexa est, dicens: Tu es Christus Filius Dei lium hominis meminerimus, quia alterum sine altero nihil spei trigasse discipulos suos, quem illum dicerent homines, cum esset solus orans, Marcus autem dicit illos in via hoc interrogatose reperitur, ubique solus obsecrat, quia Dei consilium humana vota non capiunt, nec quisquam potest interiorum particeps
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ septentrionẽ. ꝗͣ appellatit cesareã phi¬
lippi. inmemorã sui nomutis. & honorẽ tyberii
cesaris. sub quo ipse regnabat. Iste locꝰ cesaree
q fontes sunt ibi. ior ⁊ dan. qͥ mixti. nom̃ ior.
danis efficiunt. Ee int̾rogabat discipłos suos

Expanded text:
contra septentrionem, quam appellavit Caesaream Philippi in memoriam sui nominis et honorem Tiberii Caesaris, sub quo ipse regnabat. Iste locus Caesareae que fontes sunt ibi Jor et Dan, qui misti, Jordanis nomen efficiunt. Et interrogabat discipulos suos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ scientia om̃is. ⁊ ppħia militat. ficdes. spes. catitã.
S fidi succedit spes ꝙͣ indemꝰ. ⁊ spei succedit
beatitudo. ipsa ad ꝗͣ ꝑuenturi sumꝰ. caritas aũt
⁊̃ istis decedentibꝰ augebr̾ potiꝰ. Si em̃ credendo
E si sꝑando diligimꝰ qͦ ñdũ ꝑuenimꝰ. qͣutomag̃
cũ ꝑuen̾imꝰ : Iõ maior ẽ caritas: ꝙ fide et spe dece¬
dentibꝰ ipsa ꝑmanet. Idẽ in octauo de tͥnitate
capitło octauo. Ex una eadeq caritate dm ꝓrrimũ¬

Expanded text:
 scientia omnis, et prophetia militat: fides, spes, charitas, sed fidei succedit spes, quam videmus, et spei succedit beatitudo ipsa, ad quam perventuri sumus; charitas autem etiam istis decedentibus, augebitur potius, si enim credendo et si sperando diligimus quo nondum pervenimus, quanto magis cum pervenerimus? Ideo major est charitas, quia fide et spe decedentibus, ipsa permanet. » Idem in octavo De Trinitate, capitulo octavo: Ex una eademque charitate Deum proximum
Abbreviated transcription (Latin):
Faũ dĩtarat q̃ ad fidẽ catholicã spetant. si ñ
credantur. dampnationẽ pariunt. E au̾t
fidos catholica .i. unin̾sał. q̃ ita om̃ib neces¬
saria ẽ. ut nemo discretꝰ. absq ea saluari possit.
Uñ athanasiꝰ. cum p̃misisset. ħ est fides catho¬
lica. statim illud aꝑiens uñ sit dicta catholica
angulo latitantis. fc̃os au̾t catholica partĩ
cura ipsam diuinitatis naturã. partĩ cura
diuina bñficia. & qͣsc̃q i dĩ rectissimas dis¬
pensatione uł ordinationes consistit. q̃ nobis
multas uł paucas res ꝑtineat. s q̃m firmit̾ uł
tepide credr ea. Intensam quippe fide aticon¬
stant̾e laudat dns uͥ dic̃. o mulier magna ẽ fi¬
des tua. Ee de fide centurionis. N inueni tan
tiũ fidẽ remissã increpat dicens. Qd cogitatis
int̾ uos modice fidi. qi panes ñ habetis: utiq
si int̾ cet̾a firmit̾ crederent. qr ñ qd̾ intrat in
os couiquinat homin̾ẽ. ñ cogitarent dnm ꝓ

Expanded text:
 duntaxat quae ad fidem catholicam spectant, si non credantur, damnationem pariunt. Est autem fides catholica, id universalis, quae ita omnibus necessaria est, ut nemo discretus absque ea salvari possit. Unde Athanasius cum praemisisset, « Haec est fides catholica, » statim illud aperiens, unde sit dicta catholica,angulo latitantis. Fides autem catholica partim circa ipsam Divinitatis naturam, partim circa divina beneficia et quascunque Dei rectissimas dispensationes vel ordinationes consistit, quae nobis multas vel paucas res pertineat, sed quoniam firmiter vel tepide creditur ea. Intensam quippe fidem atque constantem laudat Dominus ubi dicit: O mulier, magna est fides tua . Et de fide centurionis: Non inveni taum, fidem remissam increpat, dicens: Quid cogitatis inter vos modicae fidei, quia panes non habetis? Utique si inter caetera firmiter crederent, quia non quod intrat in os coinquinat hominem, non cogitarent Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi iħc instruit eos qͥ annuntiauert ei dogalileis qͥs
int̾fec̃ pylatꝰ. adiungens similitudinẽ arboris ficiui:
e diuite cuiꝰ ub̾es fructꝰ ager attulit.
De eo quimultas passiones hñs. tͥstiᷤ abiit. audiens
u̾bũ uade uende oĩa q̃ habes.
De uillico infideli
qͥ pͥmos accubitꝰ ĩ ꝯuiuis eligebant.

Expanded text:
Ubi Jesus instruit eos qui annuntiaverunt ei de Galilaeis quos interfecit Pilatus, adjungens similitudinem arboris fici in De divite cujus uberes fructus ager attulit. CVI. De eo qui multas possessiones habens, tristis abiit, audiens verbum: Vade, vende omnia quae habes. De villico infideli.qui primos accubitus in conviviis eligebant.
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾i. q̃ ẽ de bonis fittis ĩ nob̾: qi fide intelligimꝰ
fut᷑a nob̾ bona. ⁊ spe ꝯfident̾ expectamꝰ ea. Postꝙͣ.
gͦ tenebitur resi iam ñ erit expectatio spei. Ex
fide aũt t̃aꝗͣ fundam̃to õium bonoꝵ. spes et ca¬
amit᷑. Inde gͦ diligimꝰ. quia c̾dimꝰ. inde etiã sꝑa¬
mꝰ. qr cͥdimꝰ ⁊ diligius. Cum enĩ sit spes expe¬
ctatio fida futuri cõmodi. ex fide nascit᷑ expecta¬
re. & caritate fiducia impetrandi. Hinc augu¬
stitꝰ q̃nqgesimo .ii. captło enchitidion. Q
amat inanit̾ cͥdit & sꝑat. qͣuis ad uciã felicitatẽ
ꝑtineant. licet em̃ sꝑare ñ possit fieri sn̾ amore

Expanded text:
e intelligimus futura nobis bona, et spe confidenter exspectamus ea. Postquam ergo tenebitur res, jam non erit exspectatio spei. Ex fide autem tanquam fundamento omnium bonorum, spes et chaametur. Inde ergo diligimus, quia credimus; inde etiam speramus quia credimus et diligimus. Cum enim sit spes exspectatio fida futuri commodi, ex fide nascitur exspectare, et ex charitate fiducia impetrandi. Hinc Augustinus quinquagesimo quarto capitulo Enchiridion: « Qui amat, inaniter credit et sperat, quamvis ad veram felicitatem pertineant. Licet enim sperare non possit fieri sine amore
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi multi ex pͥncipibꝰ c̾didunt ĩ eũ ⁊ ñ confitebant᷑
ne de synagoga eicerent᷑.
ed̾ signũ erit aduentꝰ tui. uł eoꝵ q̃ dixisti. ⁊ p̃dicat
distribuit.
Et lumbi semper precincti sint. & lucerne
ardentes.
De eo qui peregre acciꝑe sibi regnum pficiscens
decem mnas. seruis suis. sdedit
Cum uenerit filius hominis in sede maiesta¬

Expanded text:
Ubi multi ex principibus crediderunt in eum, et non confitebantur, ne de Synagoga ejicerenturQuod signum erit adventus tui, vel eorum quae dixisti? et praedicat distribuit. CL. Ut lumbi semper praecincti sint, et lucernae ardentes. CLI. De eo qui peregre accipere sibi regnum proficiscens, decem mnas servis suis dedit. CLII. Cum venerit Filius hominis in majesta
Abbreviated transcription (Latin):
uid̾e. cessabit fides. qi uidebr̾ species. Cessabit cre¬
des uͦ extend̾r ad ñ apparentia. suo mͦ extendens ea.
qͦusq uera intelligentie uisio succedat fides itaq
subsiste̾ in nob̾ credendo. u̾bi gr̾a. Resurrectio
gͣnał cũ ñdũ sit. ꝑ fide̾ tam̃ iam subsistit. ĩ aĩa
nr̃a qͣsi p̃ ocłis eã habeamꝰ. E gͦ fides tã de p̃sen¬
tib uł p̾titis. quã de fut᷑is. tam de bonis ꝗͣ. de
mał ut augustinꝰ in pͥncipio enchiridion disse¬
rit. Spes ac̾t de bonis ẽ tm̃. ⁊ de fut᷑is. E enĩspeᷤ
futuroꝵ bonoꝵ expectatio. cũ fiducia adipiscen¬
di. ex gr̾a dĩ. & ex bona conscientia. Spes enim
sñ m̾itis. ñ ẽ spes. s p̃sumptio. Expectatio uero
alicꝰ incõmodi ñ dr spes. s ilesꝑatio. ħ ẽ diffiden¬

Expanded text:
videre cessabit fides, quia videbitur species. Cessabit credes vero extenditur ad non apparentia, suo modo ostendens ea, quousque vera intelligentiae visio succedat. Fides itaqusubsistere in nobis credendo. Verbi gratia: Resurrectio generalis cum nondum sit, per fidem tamen jam subsistit in anima nostra, quasi prae oculis eam habeamus. Est ergo fides tam de praesentibus vel praeteritis quam de futuris, tam de bonis quam de malis, et Augustinus in principio Enchiridion disserit. Spes autem de bonis est tantum et de futuris. Est enim spes futurorum bonorum exspectatio cum fiducia adipiscendi ex gratia Dei et ex bona conscientia. Spes enim sine meritis non est spes, sed praesumptio. Exspectatio vero alicujus incommodi non dicitur spes, sed desperatio,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis int̾ uos modice fidi quia panes ñ babetiꝰ:
ħdũ intelligitis neq recordamini. adhtic cecatũ
habetis cor ur̃m: Ocłos habentes ñ uidetis. & au¬
ros habentes ñ auditis. Neq recordamini q̃n qͥnq
panes fregi in qͥnq milia. ⁊ qͦt cophinos fragm̃toꝵ
plenos sustulistis: Dicunt ei. Duodetĩ. Quando as

Expanded text:
tatis inter vos, modicae fidei, quia panes non habetis? Nondum intelligitis neque recordamini? adhuc caecatum habetis cor vestrum? Oculos habentes non videtis? et aures habentes non auditis? Neque recordamini quando quinque panes fregi in quinque millia et quot cophinos fragmentorum plenos sustulistis? D
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑib diu̾sisq locis eadẽ sepiꝰ dix̃. De multotienᷤ
enĩ dictis sufficit in ħ oꝑe ñnulla semel haberi
Qd ⁊̃ de ccco illuminato solꝰ marcꝰ narrat ca¬
libͦ plurima de cecoꝵ illumminatione referente.
Sic de similibꝰ Siuim em̃ ẽ scͥbentis eugłiũ ĩ mul¬
la ex industria omitt̾ẽ. ad insinuandũ uidelicet
multa suꝑẽẽ. Uñ ioħs infine lib̾ fui ate. alia ẽẽ
multa q̃ fec̃ iħc. & si scͥbentur oĩa. neo ipse mundꝰ

Expanded text:
ibus diversisque locis eadem saepius dixit: sed multoties enim dictis sufficit in hoc opere nonnulla semel haberi. Quo etiam de caeco illuminato solus Marcus narrat calibro, plurima de caecorum illuminatione referente. Sic de similibus. Suum enim est, scribentis evangelium, nonnulla ex industria omittere, ad insinuandum videlicet multa superesse. Unde Joannes in fine libri sui ait: Alia esse multa quae fecit Jesus; et si scriberentur omnia, nec ipse mu
Abbreviated transcription (Latin):
ge uenerunt. Quanto plꝰ qͥs errarut. tantolon¬
giꝰ a dño recessit. Itẽ. Iud̃i credentes deꝓpe ue
uerunt. ut edocti lege ⁊ ꝓpħis credentes ex
gentib delonge. ut ñ edocti. Et dicunt eidis¬
cipłi. Uñ gͦ nob̾ in deserto panes tantos. ut sa¬
turemꝰ turbã tantã : Ait illi iħc. Qt pans ha¬

Expanded text:
ge venerunt. Quanto quis plus erravit, tanto longius a Domino recessit. Item Judaei credentes, de prope venerunt, ut edocti lege et prophetis; credentes ex gentibus, de longe, ut non edocti Et dicunt ei discipuli: Unde ergo nobis in deserto panes tanti, ut saturemus turbam tantam? Ait illis
Abbreviated transcription (Latin):
tan. irrisiõ increduli. ñ dubitatio loq̃ntiᷤᷤ. Id̾o
ñ accuso. qi ñ ueni dampnare. s saluare. Moy¬
ses uͦ accusat. ꝙ increduli estiᷤ uoci illiꝰ qua ait
cł pħam uob̾ suscitabit dñs ds de fr̃ib ur̃is tã¬

Expanded text:
tan, irrisio est increduli, non dubitatio loquentis. Ideo tan, irrisio est increduli, non dubitatio loquentis. Ideo non accuso, quia non veni damnare, sed salvare. Moyses vero accusat, quia increduli estis voci illius qua ait: Prophetam vobis suscitabit Dominus Deus de fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
uiam t̾tatis reduc̾e uolo. Ego uemi in nomine
patͥs inci. & ñ accepistis me. Si aliꝰ uen̾it in nõie
suo: illũ accipietis. ꝓbat quia dilectio di ñ est
in eis. Ego ueni ut ꝑ me pat̾ głificetur. ⁊ ñ acce¬
pistis me .i. non cͥdidistis inme. s m̃ pena pecca¬
ti uob̾ ħ erit. Cum antix uen̾it in nomine suo.
qu ꝓpͥam głam queret. ⁊ se dm dicet. illũ accipi
dider̾t u̾itati. Quomͦ potestis uos cͥde. qͥ głam
abinuicẽ accipitis. & głam que a solodõ ẽ ñ q̃ri¬
tis: u̾ quia ñ ẽ aꝑta u̾tas ñ c̾dinit. s quia suꝑ¬
bia eos excecat. & ambitio laudis. que appetit
de se existimari. qd̾ in se ñ ht̃. & suꝑ alios se effir¬
re. Humilitas uͦ. soliꝰ di glłam querit. ciq soli
plac̾e appetit. Holite putare qi accusaturꝰ ego¬
sim uos apud patrẽ. E qui accusat uos: moysẽs
in quo uos sꝑatis. Si enim cͥdetis moysi: credetis
forsitan et mͥ. De me em̃ ille scͥpsit. Qd̃ ait forsi¬

Expanded text:
Ego veni in nomine Patris mei, et non accepistis me. Si alius venerit in nomine suo, illum accipietis. Probat quia dilectio Dei non est in eis. Ego veni ut per me Pater glorificetur, et non accepistis me, id est non credidistis in me, sed inde poena peccati haec vobis erit. Cum Antichristus venerit in nomine suo, quia propriam gloriam quaeret et se Deum dicet, illum accipiediderunt veritati . Quomodo potestis vos credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gtis? Non quia non est aperta veritas, non credunt, sed quia superbia eos excaecat et ambitio laudis, quae appetit de se existimari quod in se non habet, et super alios se efferre, humilitas vero solius Dei gloriam quaerit, eique soli placere appetit. Nolite putare quia ego accusaturMoyses, in quo vos speratis. Si enim crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. De me enim ille scripsit. Quod ait, forsi
Abbreviated transcription (Latin):
& pisces. & gr̾as agens freg̃. & dedit discipłis
siuis. oo discipłi dederunt ppło. Dñs dedit pa¬
nes discipłis. ad diuidendũ turbe .i. doctri¬
nam sp̃ualẽ. fregit panes .i. aꝑuit sacͣm̃ta
seipsum scł qui panis ẽ uite. Gr̃as egtt. ut ostẽ¬
deret quantum gaudeat de salute homimũ¬
&e ut nos informaret. ad agendas sẽꝑ dõ grãs
cum uł in carne reficimur uł manima. Si
in sept̾e panib qui n̾ legiuitur fuisse horde¬
acei. septłsoemis gr̃a noui destam̃ti signat᷑.
qͥd in piscicdis ñ scõs conditors illt̃ scͥpture acci¬
pimꝰ. uł illos quoꝵ fidẽ. ⁊ uitã ⁊ passiones ipsascͥp¬
tura ꝯtinet. qui de turbulentis hꝰ scłi fluctibꝰ crep¬
ti ce consecrati. refection̾ẽ nob̾ int̾na exẽplosue
urte. uł mortis p̾buere. ne in hꝰ mundi exeursu
deficiamꝰ: E comed̾unt om̃s & saturati st̃. Come¬
dimꝰ attente audiendo. & exempla intuendo. sa¬
turam᷑ memorie recondendo. & oꝑando. Huic re¬

Expanded text:
et pisces, gratias agens fregit, et dedit discipulis suis, et discipuli dederunt populo. » Dominus dedit panes discipulis ad dividendum turbae doctrinam spiritualem. Fregit panes, id est aperuit sacramenta, seipsum scilicet qui panis est vitae. « Gratias egit, » ut ostenderet quantum gaudeat de salute hominum, ut nos informaret ad agendas semper Deo gratias, cum vel in carne reficimur vel in anima. Si enim in septem panibus qui non leguntur fuisse hordeacei septiformis gratia Novi Testamenti signatur, quid in pisciculis, nisi sanctos conditores illius Scripturae accipimtura continet, qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti et consecrati, refectionem nobis internam exemplo suae vitae vel mortis praebuere, ne in hujus mundi excursu deficiamus. Et comederunt omnes et saturati sunt. Comedimus, attente audiendo et exempla intuendo; saturamur, memoriae recondendo et operando. Huic re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħe illi. ext̾minabit᷑ de ppło di. Si aũt illiꝰ lit¬
t̾is ñ croditis. qͦm uerb̾ meis credets : Multo
uidelicet minꝰ. quia in lege magistri cẽ p̃sumi¬
tis: in uerb̾ au̾t incis. neq magistri. neq disci¬
puli ẽẽ uultis. Inchoatio ꝑfecte uite. ħ u̾con
sũmatio. Ibi sum ꝓpħatus. ħ nob dico eoce as

Expanded text:
itur de populo Dei . Si autem illius litteris non creditis, quomodo verbis meis credetis. Multo videlicet minus; quia in lege magistri esse praesumitis, in verbis autem meis neque magistri, neque discipuli esse vultis. Ibi inchoatio perfectae vitae, hic vero consummatio. Ibi sum prophetatus, hic vobis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ simdigent curantur. Mystice p̃dicatores
ꝓfectum mirantes eccłie dicunt. Uñ nob̾ tan¬
ta facundia. ut tot milibꝰ t̾aq auidis audi¬
toribꝰ suffic̾e̾ possimꝰ. in hꝰ mundi deserto:
at uͦ sept̾e panes .i. septẽ dona sp̃c sc̃i suffici¬
unt õib adiuncta apłica aucdoritate qͣsi pau

Expanded text:
 indigent, curantur. Mystice praedicatores profectum mirantes Ecclesiae dicunt: Unde nobis tanta facundia, ut tot millibus tamque avidis auditoribus sufficere possimus in hujus mundi deserto. At vero septem panes, id est septem dona Spiritus sancti sufficiunt omnibus adjuncta apostolica auctoritate, quasi pau
Abbreviated transcription (Latin):
oni̾e. nͭ manet in cordib ut̾is qi his q̃ audistis
a me n̾ c̾ditis. nec etiã scͥpturis. uñ seq̃r. Scruta¬
mini scͥpturas. quia uos putatis in ipsis intam
ẽtuam hab̾e. E ille st̾ que testimonũ ꝑhibẽt
de me: ⁊ ñ uultis uenire adme. ut uitã bãtes.

Expanded text:
onem, non manet in cordibus vestris; quia his quae audistis a me, non creditis, nec etiam Scripturis, unde sequitur: Scrutamini Scripturas, quia vos putatis in ipsis vitam aeternam habere. Et illae sunt quae testimonium perhibent de m
Abbreviated transcription (Latin):
egerunt in resurrectionẽ iudicii. Etudent̾ ħ
agit de resurrectione carins. ut supͣ de resur¬
rectione m̃tis. Ne miremini ħ qd̾ ita lib̾e loqͣ
de iudicio faciendo ꝑ filiũ. qr ueniet hora in
fine scłi in qͣ om̃s corꝑalit̾ resurgent. alii in iti¬
tã. ut uideant d̾m sic̃ ẽ. alii in dãpnatioriẽ
&e tunc discretio udicii apparebit. Audient
uocẽ eiꝰ ħ ẽ sentient manifestationẽ eiꝰ. Uł
ipse uidex uoc̃e emittet human̾a. uł ꝑ angłos
formabr uixta illud. Asscendit dns in uoce
audio iudico. ⁊ iudiciũ meũ ustũ ẽ. Explanat
qd dixerat. potestatẽ dedit ei uidicii. Nil poᷤ¬
sum ameipso fac̾e. qͣsidicat. Ameipso ñ sum
s a patre. a quo & cum qͦ facio omĩa. Sic̃ au¬
dio .i. sic̃ intelligo ꝑ unitatẽ sub̾e ab illo a qͦ¬

Expanded text:
unt, in resurrectionem judicii. Evidenter hic agit de resurrectione carnis, ut supra de resurrectione mentis. Ne miremini hoc quod ita libere loquor de judicio faciendo per Filium, quia venit hora in fine saeculi, in qua omnes corporaliter resurgent, alii in vitam, ut videant Deum sicut est, alii in damnationem, et tunc discretio judicii apparebit. Audient vocem ejus, hoc est, sentient manifestatione ejus. Vel ipse judex vocem emittet humanam, vel per angelos formabitur, juxta illud Psalmisaudio, judico, et judicium meum justum est. Explanat quod dixerat, potestatem dedit ei judicii. Nil possum a meipso facere: quasi dicat, a meipso non sum; sed a Patre, a quo et cum quo facio omnia. Sicut audio, id est, sicut intelligo per unitatem substa
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ uenient̾ẽ in mundũ. Ab hõie ñ accipio
testimonũ qͣsi necessariũ. s tam̃ ħ dico de testi¬
monio ioħis ut ꝑ hominẽ uos hõies ad u̾itatẽ
ipsã ducamini. & credentes salui sitis. Ioħs¬
lumine u̾itatis. ostendens in sole iustitie exul¬
tandũ fore. Uos aũt uoluistis ĩ luce luc̾nt qͣsi
sufficiat reman̾e. du iołm cͥd̾etis xꝑm et̃. Ego¬

Expanded text:
hominem venientem in hunc mundum . Ab homine non accipio testimonium quasi necessarium; sed tamen haec dico de testimonio Joannis, ut per hominem vos homines ad veritatem ipsam ducamini, et credentes salvi sitis. Jolumine veritatis, ostendens in sole justitiae exsultandum fore. Vos autem voluistis in luce lucernae, quasi sufficiat, remanere, dum Joannem crederetis Christum e
Abbreviated transcription (Latin):
un̾ seq̃r. S ic̃ enim pat̾ ht uitã in semet ipso.
sic dedit &e filio uitam hr̃e in semet ipso. Idẽ
genuit filium uita in semet ipso habentẽ. ħ
solũ int̾est. qd̾ pat̾ uita ẽ ñ nascendo. filiꝰ ui¬
ta ẽ nascendo. Uita autẽ que ẽ pat̾ & filiꝰ uiui¬
ficat anuas. illuminat. pascit. & saginat pa¬
rit̾ animas & angłos. quoꝵ ẽ ꝑrationẽ senti¬
re uitã sapientie. Corꝑa uͦ ab anmab uiuifi¬
cant᷑. Et potestatẽ uedit ei uidicũi fac̾e: quia

Expanded text:
t vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso. Id est, genuit Filium vitam in semetipso habentem. Hoc solum interest, quod Pater vita est non nascendo, Filius vita est nascendo. Vita autem quae est Pater et Filius, vivificat animas, illuminat, pascit et saginat pariter animas et angelos, quorum est per rationem sentire vitam sapientiae Corpora vero ab animabus vivificantur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
cedit in disc̾cione uidicii. uͥ equitas mag̾ est
examinanda. qͣuis & potentia exercenda. necbo¬
nitas subtrahenda. ĩo specialiꝰ discͥm̃ uidicii attͥ¬
quẽꝗͣ s om̃e iudiciũ dedit filio. Qd̃ au̾t suppo¬
nit᷑. quia filiꝰ hominis ẽ: iñ maxime pende
iudiciũ dedarat. qd̾ impii ⁊̃ filiũ aꝑatre mis¬
sum crucifixerunt. & cotidie conculcant. uł ita

Expanded text:
cedit in discretione judicii, ubi aequitas magis est examinanda, quamvis et potentia exercenda, nec bonitas subtrahenda: ideo specialius discrimen judicii attrquemquam, sed omne judicium dedit Filio. Quod autem supponitur, quia Filius hominis est, inde maxime pendere judicium declarat, quod impii etiam Filium a Patre missum crucifixerunt, et quotidie conculcant. A
Abbreviated transcription (Latin):
uiniratẽ eqlit̾ honorant᷑. pat̾ & filiꝰ. Qͥd ẽ honori¬
ficare patiẽ. nͥ qd̾ hãt filiums Tollis honorẽ patͥ
uͥminorẽ honorẽ das filio. Nam si noluit eqͣlẽ
sͥ generare inuidit. si autẽ uoluit. & ñ potuit
defecit..A.I.¬

Expanded text:
vinitatem aequaliter honorantur Pater et Filius. Quid est honorificare Patrem, nisi quod habeat Filium? Tollis honorem Patri, ubi minorem honorem das Filio. Nam si noluit aequalem sibi generare, invidit; si autem voluit et non potuit, defecit. A.
Abbreviated transcription (Latin):
fernitũ totã massam corru̾ipit. Sic̃ uis parui ferm̃¬
ti mirtũ. farine cresc̾e fac̃. & ad saporẽ suũ tͣhit
ita modica scintilla doctrine ħeticoꝵ si ĩ tuũ pectꝰ
imecta fu̾it. cito ingrns flamina suctrescet. &s te
It illi cogitabant int̾ se dicentes. qr panes
ñ hñis. Cogitabant quia panes ñ hm̃s. ĩo ait
nob. ut caueamꝰ a ferm̃to .i. a panib phariseoꝵ. Sci¬
ens aũt iħc eos male intellexisse cauete a ferm̃to

Expanded text:
 totam massam corrumpit . Sicut vis parvi fermenti mistum farinae crescere facit et ad saporem suum trahit, ita modica scintilla doctrinae haereticorum, si in tuum pectus injecta fuerit, cito ingens flamma succrescet, et te At illi cogitabant inter se, dicentes: Quia panes non habemus. Cogitabant quia panes non habemus. Ideo ait nobis ut caveamus a fermento, id est, a panibus Pharisaeorum: Sciens autem Jesus eos male inte
Abbreviated transcription (Latin):
manducent. & dimitt̾e cos ieuinos nolo. ne
deficiant in uia. Quia infidelitatis error in¬
solentiũ anmos obtinebat potiꝰ reliqͥsse eos
ut doceat magistros cũ mnorib comenicire
consilia sua. uł ĩo ut ex collocutione intelliganł

Expanded text:
manducent, et dimittere eos jejunos nolo, ne deficiant in via. HILAR. Quia infidelitatis error insolentium animos obtinebat, potius reliquisse eos ut doceat magistros cum minoribus communicare consilia sua, vel ideo, ut ex collocutione intelligant
Abbreviated transcription (Latin):
nachor qͥ fuit seruch. Qui fuit ragau
qui fuit phalech. Qui fuit heber. qui fuit sale.
Qui fuit caynan. qui fuit arphaxat. Beda suꝑ
lucam. Nomen et generatio caman uirta
hebrricam u̾itatẽ. neq in genesi neq in u̾b̾
dierũ inuenittur. s arfaxath sela. ut sale fili¬
um nullo int̾posito genusse ꝑhibetur. Sic
enim habes. Porro arfaxat uix̃ .xxx. annis et
genuit sale Itẽq in paralipomenon. Arfarat
au̾t genuit sala. qui et genuit heber. Scito
gͦ beatum lucam hanc generationẽ de sep
annoꝵ. genuuit sela. S quid hoꝵ uerũ sit aut
siutrumq uerim ẽẽ possit. ds nouit. Qͥ fuit seor:
Qͥ fuit noe. Qui fuit lamech. qui fuit matusale
qui fuit enoch. Iste ẽ enoch. qui dilata morte

Expanded text:
Ragau, qui fuit Phaleg, qui fuit Heber, qui fuit Sale, qui fuit Cainan, qui fuit Arphaxad. Beda super Lucam: « Nomen et generatio Cainan, juxta Hebraicam veritatem, neque in Genesi, neque in Verbis dierum invenitur, sed Arphaxad Sela vel Sale filium, nullo interposito, genuisse perhibetur. Sic enim habes: Porro Arphaxad vixit triginta annos, et genuit Sale. Itemque in Paralipomenon: Arphaxad autem genuit Sala, qui genuit Heber. Scito ergo beatum Lucam hanc generationem de Septannorum genuerit Sela. Sed quid horum verum sit, aut si utrumque verum esse possit, Deus novit. Qui fuit Sem, qui fuit Noe, qui fuit Lamech, qui fuit Mathusale, qui fui
Abbreviated transcription (Latin):
curatũ. Offerre sacͥficiũ p̃cipit᷑. ut ostencdet
dñs se ñ lege̾ soluere. s implere. scd̾m legem
gͣdiens. ⁊ supͣ lege̾ sanans. In lege enĩ p̃ceptũ
erat. ut mundati a lepͣ offerrent nuinera
sac̾dotibꝰ. qͣre humilit̾ ad ipsos mittit. Nec
oportebat significantia auferri sac̾ficia. pꝙͣ.
ta ẽẽnt in rꝑo ⁊ eccłia contestatione apłoꝵ.
cs fide credentiũ. Offert᷑ in testimomũ uł.¶
a lepͣ peccatoꝵ. ⁊ offerunt sed̾o si credunt
offerri in testimoniũ.i. in signũ sp̃ualis
oblationis. sic̃ curatio lepre testat᷑ curatio¬
ti emundatꝰ. in sacͥficiũ dĩ tͣnseas. Moyses
enim p̃cep̃ testimoniũ. cuiꝰ in te geris es
ciuitatis. s multaꝵ popłos fuisse sanatos.
Quia uͦ lepsꝰ genꝰ humanũ peccatis lan¬
guidũ typice designati recte in luca plenꝰ
lepͣ describitur. Om̃s enim peccauerunt
&e egent gła dĩ. Extensio manꝰ saluatoriᷤ

Expanded text:
cium praecipitur ut ostenderet Dominus se non legem solvere, sed implere secundum legem gradiens, et supra legem sanans. In lege ei praeceptum erat, ut mundati a lepra munera offerrent sacerdotibus qua re humiliter ad ipsos mittit. Haec oportebat significantia auferri sacrificia priusta essent in Christo et Ecclesia contestatione apostolorum et fide credentium. Offertur in testimonium a lepra peccatorum, et offerunt se Deo si credunt; offerri in testimonium, id est in signum spiritualis oblationis, sicut curatio leprae testatur curatioti emundatus, in sacrificium Dei transeas. Moyses enim praecepit testimonium, cujus in te geris effcivitatis, sed multarum populos fuisse sanatos. Quia vero leprosus genus humanum peccatis languidum typice designat, recte in Luca plenus lepra describitur. Omnes enim peccaverunt, et egent gratia Dei . Extensio manus
Abbreviated transcription (Latin):
immo dnm legis. qui ñ timet contagiũ. cum
alios potiꝰ lib̾et. Ex pietate ait nolo. sanans
eo gen̾e quo suerat obsecratus. cũ dic̾etur
siuis potos mundare. Imꝑando subiux̾ mũ¬
dare. in quo maiestatis aꝑit᷑ potentia. Nicħ
eñ mediũ ẽ int̾ opꝰ di ⁊ p̃ceptũ. qi int̾ p̃ceptũ

Expanded text:
imo Dominum legis qui non timet contagium, cum imo Dominum legis qui non timet contagium, cum potius alios liberet. Ex pietate ait, volo, sanans eo genere quo fuerat obsecratus, cum diceretur: Si vis, potes me mundare, imperando subjunxit: « Mundare; » in quo majestatis aperitur potentia. Nihil e
Abbreviated transcription (Latin):
de monte. secute sunt eũ turbe multe.
bat eũ dicens. Dñe siuis potes me mundare
Recte p̃ doctrinã fuuit mirała. ut ꝑ uirtu¬
eꝓsꝰ scđm martũ genu flectens. ut lucaᷤᷤ
ait in faciem ꝓcidit qd̾ humilitatis ẽ &e pu¬
dors. ut unusquisq de uite sue maculis e¬
rubescat. confessionẽ u̾ecundia ñ repͥmit
s detecto uuln̾e remediũ querit. uolunta¬
ti dm̃ curationis potestatẽ lepsꝰ tͥbuit nec
qͣsi incredulus dubitat. s sue colluuionis
consciꝰ. ñ p̃sumit dic̾e mundams dne ⁊ mũ¬
dabor. Dum hic a lege exelusꝰ se d̾ni potestate
curari postulat. supͣ legẽ ẽẽ gr̃ãm indicat.
Sicut enĩ potestatis auctoritas in d̾no. itam
isto fid̃i ꝯstantia declaratur. Et extendens
cens nos nullũ sꝑn̾e. ꝓ aliq̃ corꝑis macłitiõe.
Lex tangi lepsos ꝓhibr. s de eo ñ erat ꝓhibi¬
tũ qui d̾ns legis ẽ. Tengit gͥ ñ quin sñ tactu
sanare posset. s ut indicet se ñ sub lege ẽẽ.

Expanded text:
sunt turbae multae. bat eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare . » Recte post doctrinam fiunt miracula, ut per virtuecundum Marcum genu flectens , ut Lucas ait: « in faciem procidit , » quod humilitatis est et pudoris, ut unusquisque de suae vitae maculis erubescat, confessionem verecundia non reprimit, sed directo vulnere remedium quaerit. Voluntati Domini curationis potestatem leprosus tribuit, nec quasi incredulus dubitat, sed suae colluvionis conscius non praesumit dicere: Munda me Domine, et mundabor. Dum hic a lege exclusus se Domini potestate curari postulat, supra legem esse gratiam indicat. Sicut enim potestatis auctoritas in Domino, ita in isto fidei constantia declaratur. « Et extendencens nos nullum spernere pro aliqua corporis maculatione. Lex tangi leprosos prohibet. Sed de eo non erat prohibitum, qui Dominus legis est. Tetigit igitur non quod sine tactu sanare posset, sed ut indicet se non sub lege esse,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥsci erroris uarietate mundati. debent
se ostend̾ẽ confitendo. quia templũ eiꝰ st̃¬
& offerre ei sua corꝑa hostiam uiuentẽ

Expanded text:
prisci erroris varietate mundati debent se ostendere confitendo quia templum ejus sunt, et offerre ei sua corpora hostiam vivente
Abbreviated transcription (Latin):
nemini dixeris. s uade ostende te sac̾doti.
⁊ offer munꝰ quod p̃cepit moyses in testimo¬
nũ illis. N̾ erat necesse. ut sermone iacdart.
qd̾ corꝑe p̃ferebat. Docet dñs ñ eẽ uulganda
nr̃a beneficia. s p̃menda. ut ñ solũ a merce.
dicũ. Id̾o etiam imꝑat᷑ silentiũ. qr meliꝰ ẽ fide
magͣ spontanca salutẽ quere. ꝙͣ bñsiciis inui

Expanded text:
xeris, sed vade, ostende te sacerdoti, et offer munus quod praecepit Moyses in testimonium illi. » Non erat necesse ut sermone jactaret quod corpore praeferebat. Docet Dominus non esse vulganda nostra beneficia, sed premenda, ut non solum a mercededicum. Ideo etiam imperatur silentium, quia melius fide magis spontaneam salutem quaerere quam beneficiis invi
Abbreviated transcription (Latin):
Quod factum ẽ inipso uita erat: id ẽ
p̃ordinatum a uita que mens uiuax. &e pͥ¬
meuarerum ratio etͥnitas ẽ. Item eiecit de
maria dns demonia. id ẽ uicia que ĩmit¬
tuntur a demoniis. Item uos duodetim
elegi. & unus ex uob̾ diabolus ẽ id est ef¬
ficatia diaboli minist̾ eiꝰ ẽ. Item sanguis cuis
suꝑ nos. & suꝑfilios nrõs. id ẽ ultio. cuiꝰ causa
erit sanguinis eius effusio. incumbat suꝑ
nos. & suꝑ filios nr̾os. uii

Expanded text:
pso vita erat , id est, praeordinatum a vita, quae mens vivax, et primaeva rerum ratio, aeternitas est. Item: Ejecit de Maria Dominus daemonia , id est vitia quae immittuntur a daemoniis. Item: Vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est , id est, efficacia diaboli, minister ejus est. Item: Sanguis ejus super nos et super filios nostros , id est, ultio cujus causa erit sanguinis ejus effusio, incumbat super nos et super filios nos