comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ego arbitroi acco¬
modatius accipi in xp̃o:
quia insimilitudine hominũ factus. pu¬
tatus ẽ ab eis a quib contemptus ẽ cętis
hominib comꝑandus. Nam & int iniqͦ
deputatus ẽ: s boc ut iudicaretur. Cum¬
autẽ ueniet iudicaturꝰ: tunc fiet qͦd hic
cdicitur. D̾s quis similis erit tͥ. Si enim
psalmi ñ solerent loqui ad dñm xp̃m: nͨ
nullus pot᷑ dubitare fidelium. Thromis
enim simił in hummilitate eẽ uoluistr.
usq et latronib qui tecum sunt cruci¬
fixi. S inclaritate cum uenies. qͥs simił
erit łͥe Quid enim magnũ dr cum de d̾o
qͥ simił hominib eẽ uoluit. formã serui¬
accipiens ÷ insimilitudine hominũ factus.
a babitu inuentus ut hooro: Et ido nͥ ait
quis similis ẽ tͥ. qd utiq recte diceretur: si
hoc adaumitatem referret᷑. Quia uͦ ad
formã seru relatum ẽ. tunc euis a cȩteris
hominib dissimilitudo apparebit. quãdo
apparebit ingła Ideo sequitur. Ne taceaᷤᷤ

Expanded text:
Quod ego arbitror accommodatius accipi in Christo, quia in similitudine hominum factus, putatus est ab eis a quibus contemptus est, caeteris hominibus comparandus: nam et inter iniquos deputatus est ; autem veniet judicaturus, tunc fiet quod hic dicitur, «Deus, quis similis erit tibi?» Si enim Psalmi non solerent loqui ad Dominum Christnullus potest dubitare fidelium: «Thronus enim similis in humilitate esse voluisti, usque et latronibus qui tecum sunt crucifixi ; sed in claritate cum venies, «quis similis erit tibi?» Quid enim magnum dicitur, cum Deo t, formam serviaccipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo ? Et ideo non ait, Quis similis est tibi? quod utique recte diceretur, si hoc ad divinitatem referretur. Quia vero ad formam servi relatum est, tunc ejus a caeteris hominibus dissimilitudo apparebit, quando apparebit in gloria. Ideo sequitur, «Ne taceas,
Abbreviated transcription (Latin):
ticio ꝑseuerant: & nocendi occasione in¬
uenta. se ostendunt. Gebal. uallis uana ⁊
id̃ fallacit᷑ humilis Ammon. popusꝰ tur¬
bid : uł populus meroris: Amalech: pꝑłs
lingens. U̾ nde alibi dictum ẽ: q inmicͥieiꝰ
t̾ram lingent Alienigene ꝗqͣuis os ipso no¬
mine latino indicent se alienos. & obboc
consequent᷑ immicos ⁊ tam̃ inhebreo di¬
tuntur philistim: qđ int̾pretant᷑ caden¬
tes potione uelut quos fecit ebrios luxti¬
ria secularis. Tyrus hebrea lingua d̾r soss¬

Expanded text:
titio perseverant, et nocendi occasione intitio perseverant, et nocendi occasione inventa se ostendunt. Gebal, Vallis vana, id est, fallaciter humilis: Amon, Populus turbidus, vel Populus moeroris: Amalech, Populus linguens; unde alibi dictum est, «Et inimici ejus terram linguent» . Alienigenae, quamvis et ipso nomine latino se indicent alienos, et ob hoc consequenter inimicos, tamen in hebraeo dicuntur Philistiim; quod interpretatur Cadentes potione, velut quos fecit ebrios luxuria saecularis. Tyrus lingua
Abbreviated transcription (Latin):
quia possent ẽẽ fortiores: Testam̃tum sane
inscͥpturis non illud solum dicit᷑. qđ non ua¬
let nisi testatorib mortius: s omne pactũ
e placitum testam̃tum uocabant. Nam
laban et iacob testam̃tum fecerunt: quod
utiq otiam intͣ uiuos ualẽret: Et innume¬
rabilia talia. indiuinis leguntur eloqͥis:
rer sub quibdam uocabulis gentium. Quoꝵ
uocabuloꝵ intͣpretatio: satis indicat qͥd
uelit intelligi. Talib enim nominib: con¬
uementissime figurantur ueritatis imii¬
ci. Idumei quippe: intͣpretant᷑ uł sangui¬
nei uł t̾reni: Isimaelitȩ. obedientes sͥ: utiq
non do. s sibi. Moab: ex patre: Quod in ma¬
lo non intelligitur meluis: nisi cum ipsa
historia cogitatur. quod pat̾ loth filiȩ suȩ
illicitȩ se utenti ꝑmixtus. eum genint. qui
ex ipsare tale nom̃ accepit: Bonus autem
pater. s sicut lex ait. siquis ea legittime uta¬
tur: non inceste c illicite. Agaren ꝓscliti:
fiunt : s qui mammo alieno atq aduen¬

Expanded text:
i possent esse fortiores. Testamentum sane in Scripturis non illud solum dicitur, quod non valet nisi testatoribus mortuis; sed omne pactum et placitum testamentum vocabant. Nam Laban et Jacob testamentum fecerunt , quod utique etiam inter vivos valeret: et innumerabilia talia in divinis leguntur eloquiis.re sub quibusdam vocabulis Gentium: quorum vocabulorum interpretatio satis indicat quid velit intelligi. Talibus enim nominibus convenientissime figurantur veritatis inimici. Idumaei quippe interpretantur, vel Sanguinei, vel Terreni: Ismaelitae, Obedientes sibi; utique non Deo: sed sibi. Moab, Ex patre: quod in malo non intelligitur melius, nisi cum ipsa historia cogitatur, quod pater Lot filiae suae illicite se utenti permixtus eum genuit; quia ex ipsa re tale nomen accepit . Bonus autem pater, sed sicut Lex, si quis ea legitime utatur ; non inceste et illicite. Agareni, Proselyfiunt; sed qui in animo alieno atque adven
Abbreviated transcription (Latin):
et facies bonũ. Hoc autẽ non ate habes: qr iude
exaltate. Laudemꝰ et exaltemꝰ illum qͥ fecit ipsã
iusticiã. ꝗͣ habemꝰ: ipse in nob̃ fecit. Qs eni nob̾ ĩpsã
fecit iͦticiã ⁊ nͥ qͥ nos iusticauite De xp̃o autem
dictum ẽi qͥ iꝰtificat impium. Nos gͦ impii. ille iꝰ¬
tĩficator: qͣn et ipsam iꝰticiã ipse in nob̾ fecit
qͣ ulli placcam᷑: ut ad dexterã nosponat et ñ ad
sinistrã. ut dicat ad dexterã positis. uenite b̃n.¬
dicti patͥs mei. ꝑcipite regnum qđ uob̃ paraty

Expanded text:
et facias bonum. Hoc autem non a te habebis; quia vide et facias bonum. Hoc autem non a te habebis; quia vide exaltate. Laudemus illum, exaltemus illum qui fecit ipsam justitiam quam habemus; ipse in nobis fecit. Quis enim in nobis fecit justitiam, nisi qui nos justificavit? De Christo autem dictum est, «Qui justificat impium» . Nos ergo impii, ille justificator, quando et ipsam justitiam ipse in nobis fecit qua illi placeamus, ut ad dexteram nos ponat, et non ad sinistram: ut dicat ad dexteram positis, «Venite,» «benedicti Patris mei, percipite regnum quod
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ribile et sc̾m ẽ et honor regis iu dicium diligit.
ueluti querentes iam ppłos t̾ritos. quomͣ iusti
uiuere debeant. quia in se ipsis ñ possunt ħre
iusticiam: comendauit ilł et plasmatorẽ iͦticiȩ
illoꝵ. et sccutꝰ ait: Tu parasti equitatem: iustici¬
am ⁊ iudicium inia cobtu fecisti. Debemꝰ enĩ et nos
habere iudicium: debemꝰ h̃re iusticiã. S ille in
nob̃ facit iudicium et iusticiam: qui nos fecit
inquib faceret. Quomͦ et nos debemꝰ hr̃e iudi.¬
cium et iusticiam : Iudicium habes. qͣn discer¬
nis malum abono: iusticiam autẽ q̃n sequeriᷤ
bonum et declinas a malo. Discer nendo. uidi¬
cium habes: faciendo. iusticia habes. D eclina
amalo ait. et fac bonum. quere pacẽ et seq̃re
eam. Primo debes hr̃e iudicium: et pꝰea iꝰticiã.
Qđ iudicium: Ut pͥmo iudices qͥd sit malũ: et
quid sit bonum. St ꝙͣ iusticiã: Dedines ãmalo:

Expanded text:
terribile et sanctum est; et honor regis judicium diligit;» terribile et sanctum est; et honor regis judicium diligit;» veluti quaerentes jam populos territos quomodo justi vivere debeant, quia in seipsis non possunt habere justitiam, commendavit illis et plasmatorem justitiae illorum, et secutus ait: «Tu parasti aequitatem; judicium et justitiam in Jacob tu fecisti.» Debemus enim et nos habere judicium, debemus habere justitiam; sed ille in nobis facit judicium et justitiam, qui nos fecit in quibus faceret. Quomodo et nos debemus habere judicium et justitiam? Judicium habes, quando discernis malum a bono; justitiam autem, quando sequeris bonum, et declinas a malo. Discernendo, judicium habes; faciendo, justitiam habes. «Declina a malo,» ait, «et fac bonum; quaere pacem, et sequere eam» . Primo debes habere judicium, et postea justitiam. Quod judicium? Ut primo judices quid sit malum, et quid sit bonum. Et quam justitiam? Declines a malo,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ faciamus iusticiam: gͥ faciamus ȩquitatẽ.
Siqͥs facit ȩquitatem : quis facit iusticiame
Homo peccator. homo miquus. homo ꝑuersᷤ:
bomo auersꝰ aluce ueritatis. Qad debet facere
homo: Cont̾ritit se tantum addm. ut ipse
in illo formet equitatem⁊ qͥ m ipse formare ñ
pot̾. s deformare. Idoneꝰ c̃ bomo aduulneran¬
dum se. ñqͥd idoneꝰ ẽ ad sanandum se: Quult
egrotat: ñ qͣn uult surgit. Si uult uiuat in¬
temꝑant̾ uł infrigore. uł incalore: eo dic egͦ.¬
tat quo uoluerit. Cum autẽ uiuendo intemꝑ.¬
ant̾ cȩꝑit egͥtart᷑surgat q̃n uult. Quieuit
qͣn uoluit: surgat si poc̾ qͣn tult. Ut iace̾ret egrotꝰ
intemꝑantiam suã habuit necessariã: ut surgat
autem. necessariam ht artificis medicinã. Sic gͦ
ut peccaret homi ipse sufficit ad peccatum: ut
ad iusticiam: cum terruisset ppłos psalmus is¬
te & dixisset. conficeantur nõi tuo magno. qͣm

Expanded text:
ergo faciamus justitiam, ergo faciamus aequitatem. 7. ergo faciamus justitiam, ergo faciamus aequitatem. 7. Sed quis facit aequitatem? quis facit justitiam? Homo peccator, homo iniquus, homo perversus, homo aversus a luce veritatis? Quid debet facere homo? Convertere se tantum ad Deum, ut ipse in illo formet aequitatem, quam ipse formare non potest, sed deformare. Idoneus est homo ad vulnerandum se; numquid idoneus est ad sanandum se? Quando vult aegrotat, non quando vult surgit. Si vult, vivat intemperanter vel in frigore vel in calore; eo die aegrotat, quo voluerit: cum autem vivendo intemperanter coeperit aegrotare, surgat quando vult; qui jacuit quando voluit, surgat, si potest, quando vult. Ut jaceret aegrotus, intemperantiam suam habuit necessariam: ut surgat autem, necessariam habet artificis medicinam. Sic ergo ut peccet homo, ipse sibi sufficit ad peccandum: utad justitiam, cum terruisset populos psalmus iste, et dixisset, «Confiteantur nomini tuo magno, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
sr̾s mei: uenturꝰ ẽ. Timeamꝰ illum: et sic ui¬
uamꝰ. ut ad dexteram. illiꝰ inueniam᷑. Uentutꝰ
ẽ enim et iudicaturꝰ: ut alios ponat ad sinistra.
alios ad dexteram. Et ñ illud facit ipsc qͦmͦ¬
cumq ut erret forte in hominib ÷ ut qui ad
dexteram ponendꝰ ẽ. ad sinistram ponatur:
aut qui ad simstram debet stare. errante dõ
ad dexteram ponat᷑. Non pot̾ errare: ut ibi
rare ñ pot᷑: nos erramus si ñtiemus. Si aut̃
timuerimus mͦ. tunc qđ timicainus nͨ babimuᷤ.
Qmͣt̾ribile et scm ẽ: et honor regis iudicium
diligit. Sicgͦ timeant eum ppłi ut corrigant
se: ñ qͣsi multum p̾sumentes de mĩa ipsius.
dinittant se. et male uiuant. Diligit emm
factis: et adhuc non te tulit cum peccares.
ut credenti ignosceret peccatatua: Parua
merita reddantur sua uincuiq: quẽ admodũ
quisq gessit incorꝑe. si ue bonum. siue maluͣ.
Et honor. regis iudiciũ. diligit: G timeamus:

Expanded text:
fratres mei, venturus est: timeamus illum, et sic vifratres mei, venturus est: timeamus illum, et sic vivamus, ut ad dexteram illius inveniamur. Venturus est enim, et judicaturus, ut alios ponat ad sinistram, alios ad dexteram . Et non illud facit ipse quomodocumque, ut erret forte in hominibus, ut qui ad dexteram ponendus est, ad sinistram ponatur; aut qui ad sinistram debet stare, errante Deo ad dexteram ponatur: non potest errare, ut ibi rare non potest, nos erramus, si non timemus; si autem timuerimus modo, tunc quod timeamus non habebimus.m terribile et sanctum est; et honor regis judicium diligit.» Sic ergo timeant cum populi, ut corrigant se: non quasi multum praesumentes de misericordia ipsius, dimittant se, et male vivant; diligit enimisti in malis factis, et adhuc non te tulit cum peccares, ut credenti ignosceret peccata tua? parvamerita reddantur sua cuique, quemadmodum quisque gessit in corpore, sive bonum, sive malum : «et honor regis judicium diligit.» Ergo timeamus,
Abbreviated transcription (Latin):
syon magnus: et excelsus suꝑ omnes populoᷤ.
Confiteantur nomini tuo magrIo. Ipsi om
populi supͣ quos magnus es in syon: iara confite¬
antur nomim tuo magno. Paruum fuit nomͣ
tuum qn irascebantur: factum ẽ magnum:. iã
confiteantur. Quomͦ dicimꝰ paruum fuisse no¬
nom̃ ipsius. fama ipsius dr. Paruum nom erat:
iam mͦ nom̃ magnum factum ẽ. Quȩ gens c̃
tuo irascebantur ppłi: qui ante. paruo nomini
tuo. irascebantur. Conficeantur nomini tuo
magno. Qr̃ confittant᷑: Quomã t̾ribile ⁊ sc̾mẽ.
Ipsum nomentuum: t̾ribile et sc̃m ẽ. Sic p̾di¬
catur crucifirus: sic pͣdicat᷑ lumiliatꝰ. Sic p̃di¬
catur uidicatus: ut ueniat et excelsus. Temat
uiuus intur tutei ueniat iudiciturꝰ. Modo pareit
ppłis blasphe mantib: qr patentia dĩ adpem¬
tentiã te ad ucit. Nun enim qui mͦ parcit
semꝑ ht par̾ cere : aut qui mͦ p̾dicatur ut ti¬
meatur. ñ est uenturꝰ ut iudret: Ilenturꝰ est

Expanded text:
Sion magnus, et excelsus est super omnes populos.Sion magnus, et excelsus est super omnes populos.Confiteantur nomini tuo magno.» Ips omnes populi, super quos magnus es in Sion, jam «confiteantur nomini tuo magno.» Parvum fuit nomen tuum, quando irascebantur: factum est magnum; jam confiteantur. Quomodo dicimus parvum fuisse nonomen ipsius fama ipsius dicitur. Parvum nomen erat; jam modo nomen magnum factum est. Quae gens est omini tuo irascebantur: «Confiteantur nomini tuo magno.» Quare confiteantur? «Quoniam terribile et sanctum est.» Ipsum nomen tuum terribile et sanctum est. Sic praedicatur crucifixus, sic praedicatur humiliatus, sic praedicatur judicatus, ut veniat et excelsus, veniat vivus, in virtute veniat judicaturus. Modo parcit populis blasphemantibus, quia patientia Dei ad poenitentiam adducit . Non enim qui modo parcit, semper habet parcere; aut qui modo praedicatur ut timeatur, non est venturus ut judicet. Venturus est,
Abbreviated transcription (Latin):
dolet insanientẽ ⁊ quam freneticum febri¬
entem. G si nouimꝰ mala illorum. qr de
ipsis mał et nos liberati sumus: doleamus
illos. Et si dolemus illos: oremus ꝓ illis. Et
ut exaudiamur: ieninemꝰ ꝓ illis. Non enĩ noᷤ
nr̃a ieiunia cȩlebramus ꝑ dies festos illorum.
Aua sunt ieiuma nr̃a quȩ cęlebramus ꝑ dies
paschȩ futuros: ꝑ alia atq alia quȩ sollennia
nob̃ sunt in xp̃o: ꝑ istos autem dies ad hoc
iciunamus. ut qͣn ipsi letant᷑. nos ꝑ illoͥs ge¬
mamus Leticia enim sua admonẽt dolorem
nrͣm: et faciunt nos recordari ꝙͣ miseri sunt
adbuc. S quia uidemus multos inde libera¬
tos ubiet nos fuimus: uec de illis des perare
debemus. et si ad huc irascitntur: nos orem¬
ue: Et si adbuccõ mouentur. parcicula t̾rȩ
quȩ remansit: nos ꝑ mancamꝰ ingemitu ꝓ ipsis :
ut et ilł tͥbuat intelł ectum. et nobiscum atidi¬
ant uoces istas de qͥbꝰ gaudemus. Dominꝰ in

Expanded text:
dolet insanientem, quam phreneticum febridolet insanientem, quam phreneticum febrientem. Ergo si novimus mala illorum, quia de ipsis malis et nos liberati sumus, doleamus illos; et si dolemus illos, oremus pro illis; et ut exaudiamur, jejunemus pro illis. Non enim nos nostra jejunia celebramus per dies festos illorum. Alia sunt jejunia nostra quae celebramus per dies Paschae futuros, per alia atque alia quae solemnia nobis sunt in Christo: per istos autem dies ad hoc jejunamus, ut quando ipsi laetantur, nos pro illis gemamus. Laetitia enim sua admonent dolorem nostrum, et faciunt nos recordari quam miseri sint adhuc. Sed quia videmus multos inde liberatos, ubi et nos fuimus, nec de illis desperare debemus. Et si adhuc irascuntur, nos oremus; et si adhuc commovetur particula terrae quae remansit, nos permaneamus in gemitu pro ipsis, ut et illis Deus tribuat intellectum, et nobiscum audiant voces istas, de quibus modo gaudemus. «Dominus in
Abbreviated transcription (Latin):
siniti sunt uultis nosse: Manducati᷑ ab eccła.
Queres illos in se et non inuenis: querȩ inea
quȩ illos manducauit ÷ et inuiscerib eius
inuenientur. Transcuntes enim ad eccłam
xp̃iani facti sunt : ꝑierunt ꝑsecutores: cre.¬
uerunt pͣdicatores. Ido ꝑ dies festos ipsoꝵ
tatib suis mał et ꝑuersis. rogamus d̾m ꝓ¬
illis : ut qui delectabilit̾ audiunt organũ.
delectabilius audiant uocem dĩ. Nun enĩ
qđ sonat sine ratione delectat aurem⁊ et
u̾bum dĩ non delectat cor: S id̾o ꝓ ilł ora¬
mus. qndo dieb illorum festis nos ieuina¬
mus: ut fiant sͥ ipsi spectaculum. En emͣ
uiderint se displicebunt sͥ. S id̾o ñs dis.
plicent: quia non se adtendunt. Ebrtus n
sͥ displicet: s sobrio displicet. Da hominẽ
qui iam iocundatur in domino. uiuit. gra¬
uit̾ suspirat in illam pace̾ et ernam quã
illi ꝓmisit d̾s : et uide quia qͦn resperit
hominc̃ saitantẽ ad organum. plus illum

Expanded text:
finiti sunt, vultis nosse? Manducati sunt ab Ecclesia. finiti sunt, vultis nosse? Manducati sunt ab Ecclesia. Quaeris illos in se, et non invenis; quaere in ea quae illos manducavit, et in visceribus ejus inveniuntur. Transeuntes enim ad Ecclesiam, christiani facti sunt; perierunt persecutores, creverunt praedicatores. Ideo per dies festos ipsorutatibus suis malis et perversis, rogamus pro illis Deum, ut qui delectabiliter audiunt organum, delectabilius audiant vocem Dei. Non enim quod sonat sine ratione delectat aurem, et verbum Dei non delectat cor. Sed ideo pro illis oramus, quando diebus illorum festis non jejunamus, ut fiant sibi ipsi spectaculum. Quando enim viderint se, displicebunt sibi; sed ideo non sibi displicent, quia non se attendunt. Ebrius non sibi displicet, sed sobrio displicet. Da hominem qui jam jucundatur in Deo, vivit graviter, suspirat in illam pacem aeternam quam illi promisit Deus; et vide quia quando respexerit hominem saltantem ad organum, plus illum
Abbreviated transcription (Latin):
tatem faciunt dõ. Istaciuitas di: uocatur
syon. Gͣ eccła ẽ syon. In illa gͦ eͣ magnꝰ ds̾ :
milla esto: et non erit preter te ułs. Cum
autẽ suerit in te łs ÷ qũia tu factꝰ es de syon
m̃brum de syon. quis de sron. ꝑtinens
ad societatẽ ppłi di: excolsus inte erit as
suꝑ omnes populos. Suꝑalos qͥ lascust:
aut suꝑ illos qui irascebant᷑ : Putatis enim qr
tunt irascebantur ÷ et mͦ ñ irascuntur ⁊ Iras.¬
cebantur tunc: s quia plures erant aꝑte ira¬
cebantur ⁊ mͦ quia pauci facti sunt. occulte
irascuntur. Interim facta ẽ audatia: fimet᷑
et iracundia. Putatis enim fr̾s ⁊ qr illiquoꝵ
hesterno die organa concrepabant. nͨ irascun¬
tur ieuiniis nris: Non autem eis irascam:
s ꝓ eis ieuinemus. Dixit enim nob̃ dns ds̾
Et cum hoc facit ȩccła: ꝓꝑc finiti funt ꝑse¬
cures. Exaudita ẽ enim cum hoc faceret :
et xxauditur cum boc facit. P reualebant
malo suo: finiti sunt bouo suo. Quomͦ eniͦ

Expanded text:
itatem faciunt Deo. Ista civitas Dei vocatur Sion: ergo Ecclesia est Sion. In illa est magnus Deus. In illa esto, et non erit praeter te Deus. Cum autem fuerit in te Deus, quia tu factus es de Sion, membrum de Sion, civis de Sion, pertinens ad societatem populi Dei; excelsus in te erit Deus super omnes populos, super illos qui irascuntur, aut super illos qui irascebantur. Putatis enim quia tunc irascebantur, et modo non irascuntur? Irascebantur tunc: sed quia plures erant, aperte irascebantur; modo quia pauci facti sunt, occulte irascuntur. Interim fracta est audacia; finietur et iracundia. 5. Putatis enim, fratres, quia illi quorum hesterno die organa concrepabant, non irascuntur de jejuniis nostris? Non autem eis irascamur, sed pro eis jejunemus. Dixit enim nobis Dominus: et cum hoc facit Ecclesia, prope finiti sunt persecutores. Exaudita est enim cum hoc faceret, et exauditur cum hoc facit: praevalebant malo suo, finiti sunt bono suo. Quomodo enim
Abbreviated transcription (Latin):
Inuocabant dominũ et ipse exaudiebat eos: inco.¬
lumna nub̃ loquebat᷑ ad cos. Qui pͥmoloquebat᷑
incolumna nubis. ipse nob̃ loquutꝰ ẽ inscabello ꝑe¬
dum suorũ: idẽ in t̾ra assumpta carne: unde ado.
be loquebatur. qͦd tunc ñ intelligibat᷑. locutꝰ ẽ
inscabello pedum suoꝵ ÷ et intellecta sunt u̾ba
nubis eiꝰ. In columna nub̃iꝰ loquebatur adebs.¬
Attendamꝰ gͦ fr̾̃s: uidete qͦs et quales sc̃os nomi¬
nauerit. Custodiebant testimonia eus. ⁊ p̾cepta
eiꝰ q̃ dedit ei s. Custodiebant cerce. Intendite. Qus¬
todiebãt testimonia eiꝰ: et p̃cepta quȩ dedit eis. Hoc
dic. et negari non pot̾. Nichil ne habebant peccatie
Quomͦe Quando custodiebant p̾cepta ci custodie¬
bant testimonia ciꝰ. Tidete qͣles nos uelit forma¬
ri: ne qͣsi de ꝑfecta iusticia p̾sumamus. Ecce moy¬
ses et aaron insaceridotib cuis. et samuel in bisqͥ
inuocant nomen eiꝰ: ad qͦs de columna nubis lo¬
quebatur. Iam aꝑte illos exaudiebat: qͥ custodie¬

Expanded text:
ocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Qui primo loquebatur in columna nubis, ipse nobis locutus est in scabello pedum suorum; id est, in terra assumpta carne, unde adorae de nube loquebatur quod tunc non intelligebatur; locutus est in scabello pedum suorum, et intellecta sunt verba nubis e fratres: videte quos et quales sanctos nominaverit. «Custodiebant testimonia ejus, et praecepta ejus quae dedit eis.» Custodiebant certe, intendite. «Custodiebant testimonia ejus, et praecepta ejus quae dedit eis.» Hoc dicit, et negari non potest. Nihilne habebant peccati? Quomodo? Quando custodiebant praecepta ejus, custodiebant testimonia ejus. Videte quales nos velit formari, ne quasi de perfecta justitia praesumamus. Ecce Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus, et Samuel in his qui invocant nomen ejus, ad quos de columna nubis loquebatur, tam aperte illos exaudiebat, qui custodie
Abbreviated transcription (Latin):
iuificabit uos. Et si necesse eͣ illud uisibilit̾
cȩlebrari: oportet tam̃ iuisibilit̾ incelligi.
Exaltate dominũ dm nt̃m: et adorate scabellũ
tibus cius: ⁊ samuel inter eos qui inuocant nom̾
eiꝰ Inuocabant dominum ⁊ ipse exaudiebat cõ:
incolumna nubis loquebat᷑ ad eos. Isti antiqͥ
moyses et aaron et samuel serui di magni ap̃
antiqͦs. Nostis qi moy ses edux inuirtute di po¬
płm isrs ex egyꝑto ꝑ rubrum mare: & duxͣ in
heremo. Et qͣnta mirabilia fec̾ illo temꝑe đs

Expanded text:
vivificabit vos. Etsi necesse est illud visibiliter vivificabit vos. Etsi necesse est illud visibiliter celebrari, oportet tamen invisibiliter intelligi. «Exaltate Dominum Deum nostrum, et adorate scabellum in his qui invocant nomen ejus. Invocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Isti antiqui Moyses et Aaron et Samuel, servi Dei, magni apud antiquos. Nostis quia Moyses eduxit in virtute Dei populum Israel ex Aegypto per Rubrum mare; et duxit in eremo; et quanta mirabilia fecerit illo t
Abbreviated transcription (Latin):
et amplius cum eo ñ ambulauet̾̃t. Durũ ilł uisu̾ ẽ
qđ ait. nͥqͥs manducau̾it carn̾e̾ meaͬ. ñ habebit
uitã ȩt̾nam: et cȩꝑunt illuc stulte. Carnalit̾
ill cogitau̾unt: et putauert̾ qđ p̾cisurꝰ cͣct
dominꝰ partitulas quasdã de corꝑe suo. et da¬
turꝰ ił. et dixerunt. Durꝰ cͣhic sermo. Ipsierãt
ct̾nt: diccrent sͥ. Non sine causa boc dicit: nͥqr
ẽ ibi aliqđ sacram̃tum latens. Mlancrent cum
illo lenes nͣ durr: et dicerent ab illo qđ ilł disce¬
dentib qͥ remanserant didicerunt. Namcũ re.¬
mansissent cum illo duodeti discipłi ilł rece.¬
dentib : suggesserunt illi tanꝗͣ dolentes illoꝵ
morte᷑ qd scandalitati sunt inuerbo eiꝰ: et reci¬
serunt. Ille autẽ instru it illos: et ait ilł. Sp̾c
ẽ qui uunficat: caro autẽ nicħ ꝓdest. Uerba q̃¬
manducaturi estis: et bibituri illum sanguinẽ
quẽ fusuri sunt quime crucifigent. Sacram᷑¬
tum aliqđ uob̃ comm̃daui : sp̃ualit̾ intellectũ

Expanded text:
rum illis uisum est quod ait: Nisi quis manducauerit carnem meam, non habebit uitam eternam. Acceperunt illud stulte. Carnaliter illud cogitauerunt et putauerunt quod precisurus esset dominus particulas quasdam de corpore suo et daturus illis et dixerunt: Durus est hic sermo. Ipsi erant essent, dicerent sibi: Non sine causa hoc dicit, nisi, quia est ibi aliquod sacramentum latens; manerent cum illo lenes non duri, ut discerent ab illo, quod, illis discedentibus, qui remanserunt didicerunt. Nam cum remansissent duodecim discipuli, illis recedentibus, suggesserunt illi tanquam dolentes illorum mortem, quod scandalizati sint in sermone ejus, et recesserint. Ille autem instruxit illos, et ait illis: Spiritus est qui vivificat, caro autem non prodest qmanducaturi estis; et bibituri illum sanguinem, quem fusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentum aliquod vobis commendavi; spiritualiter intellectum
Abbreviated transcription (Latin):
dos erat. Si si hoc nͦ erat. qͥd erat: Nunqͥd ma¬
ior sac̾dote ẽẽ pot̾at: Ex ꝓpͥat psalmꝰ iste. q ⁊p̾e
sacerdos erat. Morses et aaron insac̾dotibꝰ eius.
Gͤ erant illi domim sacerdotes. Postea samuel
iam in libro regnoꝵ legitur. Iste ẽ samuel tem¬
ꝑibꝰ dauid. Nam et ipse unxit sc̾m dauid. Sa¬
muel abinitio ȩtatis suȩ in templo creuit. Mat̾
ciꝰ sterilis fuit. Uolens hr̃e filium. orauit ad
dnm cum gemitu magno : et petens ut daret
eids filium. oftendit qi nͥ carnalit̾ hr̃e uoluit:
quẽ natum ei dedit qͥ eum et̃ uoluit. Aount enĩ
cum domino do: et ait. Sim̾ masculꝰ natꝰ fuerit.
templo iuo scruiet. Et ita fecit. Natꝰ sc̃s samiel. fuit
apud matrt᷑ tp̃r lactis. Mox ut eum ab lactauit.
dedit intemplum. ut ibi cresceret: ibi roborarit᷑
in sp̃ur ibidõ seruiret. factus ẽ sac̾dos magnꝰ: sa¬
cerdos sc̃s. illo temp̾r. Commemorat istos: et ꝑ
omnes istos sc̃os nos uult intellig̾e. Qr autẽbic.

Expanded text:
. Sed si hoc non erat, quid erat? numquid major sacerdote esse poterat? Exprimit psalmus iste quia et ipse sacerdos erat: «Moyses, et Aaron in sacerdotibus ejus.» Ergo erant illi Domini sacerdotes. Samuel postea jam in libro Regnorum legitur: iste est Samuel temporibus David; nam ipse unxit sanctum David. Samuel ab initio aetatis suae in templo crevit. Mater ejus sterilis fuit: volens habere filium, oravit ad Dominum cum gemitu magno, et petens ut daret ei Deus filium, ostendit quia non carnaliter habere voluit, quem natum illi dedit, qui eum esse voluit. Vovit enim eum Domino Deo, et ait, «Si mihi masculus natus fuerit, templo tuo serviet:» et ita fecit. Natus sanctus Samuel fuit apud matrem tempore lactis; mox ut eum ablactavit, dedit in templum, ut ibi cresceret, ibi roboraretur in spiritu, ibi Deo serviret: factus est sacerdos magnus, sacerdos sanctus illo tempore . Commemorat istos, et per istos omnes sanctos nos vult intelligere. Quare autem hic
Abbreviated transcription (Latin):
ne bibere timerec egrotus. S dñs rognauit : naᷤ.¬
cantur ppłi. Irascantur ppłr: qr dẽ ira ipsoꝵ mul¬
tabona fecte ds. Illi irascunt᷑: et scran dĩ pur-¬
gantur. Quia excrcentur: coronantur. Irascant᷑

Expanded text:
ne bibere timeret aegrotus. Ergo, «Dominus regnavit, irasne bibere timeret aegrotus. Ergo, «Dominus regnavit, irascantur populi:» irascantur populi, quia de ira ipsorum multa bona facit Deus. Illi irascuntur, et servi Dei purgantur; quia exercentur, coronantur. «Irascantur
Abbreviated transcription (Latin):
sub celo: de templis suis. Uideit si nͣ sit : sinͦ ex
magna parte iam factum ẽ. Quid enim reman¬
sit ÷ aut qͣntum remansit: Magis remansert̃
idola incordibꝰ paganoꝵ: quam in lotis templo¬
rum. Ergo domutꝰ regnauit: irascantur ppłi.
Qui sedet suꝑ cherubiu: subaudis regnauit. ¶õ.¬
moueatur t̾ra. It̾um dixͣ irascantur ppłi. Quod
enim dixͦ dñs: hoc repetiuit. qui sedet suꝑ che¬
rubin. Et qd̵ dixͣ regnauit: sub audire fecit in
alio n̾su. Et qđ ait irascantur ppłr. hoc dixit.
cõmoueatur t̾ra. Quid sunt enim populit nͥ t̾ta:¬
Quantum potest irascat᷑ tͥra: ci qͥiam sedet inclo.
fuit enim dominꝰ et int̾ra : a assumpsit t̾ram in
qua ect int̾ra. Inaluit. se catls et prior uoluit¬
se pati irascentes ppłos Anꝑiram ppłoꝵ timerent
serui ciꝰ. Prior illam patiuoluit. Et qͥa necessa.¬
omnib ꝑ ipsas tͥbulationes cũtronaur & sana¬
rentur: amarum poculum prior madicꝰ bibit ⁊

Expanded text:
sub coelo,» de templis suis. Videte si non fit, si non ex sub coelo,» de templis suis. Videte si non fit, si non ex magna parte jam factum est: quid enim remansit, aut quantum remansit? Magis remanserunt idola in cordibus Paganorum, quam in locis templorum. 3. Ergo, «Dominus regnavit, irascantur populi. Qui sedet super Cherubim:» subaudis, «regnavit. Commoveaturenim dixit, «Dominus;» hoc repetivit, «Qui sedet super Cherubim:» et quod dixit, «regnavit,» subaudiri fecit in alio versu: et quod ait, «Irascantur populi;» hoc dixit, «Commoveatur terra.» Quid sunt enim populi, nisi tQuantum potest irascatur terra ei qui jam sedet in coelo. Fuit enim Dominus et in terra, et assumpsit terram in qua esset in terra. Induit se carnem, et prior voluit pati irascentes populos. Ne iram populorum timerent servi ejus, prior illam pati voluit: et quia necessaomnibus per ipsas tribulationes curarentur, et sanarentur; amarum poculum prior medicus bibit,
Abbreviated transcription (Latin):
occidere potuerunt. ita mortua ẽ: ut mȩt̾nũ
inter iret. Habebit enim tempꝰ suum qͦ resurgat
et ipsa: quia resurrectionẽ carnis iam ostendit
dñs in se ipso. Inde illam uoluit a nob̃ acciꝑe:
ut de nostra possemus ñ desꝑare. Ergo fr̃s. ca¬
ro seruoꝵ ꝙͣ occid̾unt cultores idoboꝵ resurget
faciet faber. Audistis cum Ieremias legeretur.
ante apłicam lectionem: si aurem Appositistis.
uidistis ibi temꝑa p̃sentia quȩ nunc agimus.
Dixit enim. Dn qui cȩlum et t̾ram ñ fecerunt:
pereant de terra. et de sub cȩlo. Non dixit. dii qͥ
celum et t̾ram non fecerunt. ꝑeant de gelo et
de t̾ra: quia nũꝗͣ fuerunt incelo. S qͥd dixit:
Dii qui glum et t̾ram nͣ fecerunt: ꝑeant de t̾ra.
Quasi respondit adt̾ram: et defuit qd̵ responde̾t
de olo: quia illi non fucrunt in clo. ipsam t̾rã
bis dixit ⁊ quia ipsa c̃ sub celo. Peant det̾ra et de

Expanded text:
occidere potuerunt, ita mortua est ut in aeternum occidere potuerunt, ita mortua est ut in aeternum interiret: habebit enim tempus suum quo resurgat et ipsa; quia resurrectionem carnis jam ostendit Dominus in seipso. Inde illam voluit a nobis accipere, ut de nostra possemus non desperare. Ergo, fratres, caro servorum quam occiderunt cultores idolorum, resurget faciet faber. Audistis, cum Jeremias legeretur ante apostolicam lectionem, si aurem apposuistis; vidistis ibi tempora praesentia quae nunc agimus. Dixit enim: «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra et de sub coelo» . Non dixit, Dii qui coelum et terram non fecerunt, percant de coelo et de terra; quia nunquam fuerunt in coelo: sed quid dixit? «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra.» Quasi respondit ad terram, et defuit quod responderet de coelo, quia illi non fuerunt in coelo: ipsam terram bis dixit, quia ipsa est sub coelo. «Pereant de terra et de
Abbreviated transcription (Latin):
ut millum crederent qͥ salutẽ hab̾e uellent:¬
&r iratisunt ipłi uola colentes. Iras cebantur qͥ
colebant qͦd fecitunt: qr ad adnuntiabat᷑ ille
a quo facti sunt : Atiq ille adnuntiabat ꝑ disci¬
pulos suos se ipsum. qui illos uolebat conu̾ti ad
cum a quo factisunt: et abris au̾ti quȩ ipsi fece¬
rant. Illi ꝓ il ͥ so iascebantur domino suo: qͥ
si ꝓ idolo Suo nascerentur seruo suo. dampnan¬
di erant. Melior enim sernus eorum : ꝗͣ idolum
coꝵ. Seruum enim eoꝵ ds fecit: idolum eoꝵ
faber fecit. Sic iras cebantur ꝓ idolo suo: ut
irasci non timerent domino suo. Si irascantur
regnauit irascantur populi. Est qđ frat et de
populis trascentib. Illi irascantur. & in ira ip.¬
soꝵ martyres coronantur. Quid fecerunt ad nũ¬
ciatorib u̾bi ueritatis. nubib x̾pi circuineun¬
tib orbem t̾rarum. et compluentibꝰ agriudi:
qͥd ilł feccrunt qui irascebant᷑. nͥ ut int̾ manꝰ
corum caro affligeretur÷ et in manib xͥ coro.

Expanded text:
lentet irati sunt populi qui idola colebant. Irascebantur qui colebant quod fecerant, quia annuntiabatur ille a quo facti sunt. Utique ille annuntiabat per discipulos suos seipsum, qui illos volebat converti ad eum a quo facti erant, et averti ab eis quae ipsi fecerant. Illi pro idolo suo irascebantur Domino suo, qui si pro idolo suo irascerentur servo suo, damnandi erant. Melior enim servus eorum, quam idolum eorum: servum enim eorum Deus fecit, idolum eorum faber fecit. Sic irascebantur pro idolo suo, ut irasci non timerent Domino suo. Sed «irascantur,» regnavit, irascantur populi.» Est quod fiat et de populis irascentibus: illi irascantur, et in ira ipsorum martyres coronentur. Quid fecerunt annuntiatoribus verbi veritatis, nubibus Christi circumeuntibus orbem terrarum et compluentibus agrum Dei? Quid illis fecerunt qui irascebantur, nisi ut inter manus eorum caro affligeretur, et in manibus Christi
Abbreviated transcription (Latin):
mĩm xp̃m: cuiꝰ scabellum pedum adorandũ ẽ. qͥ a
carne̾ assumpsit in qͣ appareret generibumano:
et uolens nobͥ ostendere et antiquos patres ipsũ
p̾dicasse. qͥa ipse c̃ uerꝰ sacerdos dns u̾r u̾c xp̾c.¬
bat᷑ ad cos db. Qͥd ẽ incolumna mibise Loquebat᷑
ꝑfiguras. Si enm inqͣdam mibitula loquebat᷑:
obscura illa dicta nescio quẽ manifestũ p̃signabart.
Iue autẽ nescio quis. iam non ẽ nescio qͥs: qui nas¬

Expanded text:
istum, cujus scabellum pedum adorandum est, quia carnem assumpsit, in qua appareret generi humano; et volens nobis ostendere et antiquos patres ipsum praedicasse, quia ipse est verus sacerdos Dominus ebatur Deus. Quid est, «in columna nubis?» Loquebatur per figuras. Si enim in quadam nubecula loquebatur; obscura illa dicta nescio quem manifestum praesignabant. Ille autem nescio quis, jam non est nescio quis; quia s
Abbreviated transcription (Latin):
celestem. ingentem grminatã : et ipsam dice¬
bas cherubin. carnali sensu uolutans ꝑfan¬
tasmata: dictum ẽ tͥ qr cherubin plenitudo
plenitudo scientiȩ ñ cuiꝰtibet scientiȩ : s plcmi¬
tudo scientiȩ legis utilis ẽ homini. St nedes¬
perares de ipsa scientia legis. breuit̾ tͥ dictũ :
plenitudo legis c̃ caritas. Habeto gͦ caritate᷑
mdm et iꝑximũ: et eris sedes di: ꝑtinebis
adcherubin. S si adhuc ñ intelligis ⁊ aulli
qͥd sequat᷑. Dominꝰ insyon magnus. Quẽ tͥ
dixi suꝑ cherubm: insyon magnꝰ ẽ. Iãquere
quid ẽ syon. Syon nouimius ciuitatem dłi eẽ.
Grondicta ẽ ciuitas. quȩ ẽ ictłm. Dicta autẽ
ex int̾pretatione quadam nomen accipienᷤ.
qr syon speculatio dr̃ ÷ id÷ uisio et contẽpla¬
tio. Speculari enim ꝓspicere eͣt uł conspice̾.
uł incende ut udeas. Est autẽ syon om̃is
anima: si intendit uidere lucẽ quȩ uiden

Expanded text:
coelestem, ingentem, gemmatam, et ipsam dicecoelestem, ingentem, gemmatam, et ipsam dicebas Cherubim, carnali sensu volitans per phantasmata: dictum est tibi quia Cherubim plenitudo plenitudo scientiae, non cujuslibet scientiae, sed plenitudo scientiae Legis utilis est homini; et ne desperares de ipsa scientia Legis, breviter tibi dictum est, «Plenitudo Legis charitas.» Habeto ergo charitatem in Deum et in proximum, et eris sedes Dei; pertinebis ad Cherubim. Sed si adhuc non intelligis, audi quid sequatur: «Dominus in Sion magnus.» Quemagnus est. Jam quaere quid est Sion? Sion novimus civitatem Dei esse. Sion dicta est civitas quae est Jerusalem; dicta autem ex interpretatione quadam nomen accipiens, quia Sion Speculatio dicitur, id est visio et contemplatio. Speculari enim prospicere est, vel conspicere, vel intendere ut videas. Est autem Sion omnis anima, si intendit videre lucem quae videnda
Abbreviated transcription (Latin):
Incuiꝰ amore adoras scabellum pedũ eiꝰ. Et cu
adoras illum. ne cogitatione remaneas incar.
comiñdauit. de sarne sua locutꝰ erat. et dixe¬
rat. nͥ qͥs manducau̾it carne̾ meã. nͨ habebit
in se uitã et̾nã. scandalitati sunt qͥdã discipłi

Expanded text:
In cujus honore adoras scabellum pedum ejus. Et cum adoras illum, ne cogitatione remaneas in carncommendavit, de carne sua locutus erat, et dixerat: «Nisi quis manducaverit carnem meam, non habebit in se vitam aeternam.» Scandalizati sunt discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ mͥ qͥd sit scabellum pedum ciꝰ: dic̃. Cer ra
aut̃ẽ scabellum pedum meoꝵ. Anceps factꝰ sum.
Timcoadorare t̾rã: ne dampnet me qͥ fecit cęlũ
et t̾rã. Rursum timeo nͦ adorare scabellũ pedũ
pedum ci. Quero qͥd sit scabellum pedũ eiꝰ: ct
dic̃ mͥ scͥptura : t̾ra scabellum pedũ meoꝵ. fluc
impietate adoret᷑ scabellum ꝑedum. Suscep̃
em̃ de t̾ra t̾ram. qr caro de t̾ra ẽ: et de carne
MA NIE carnem accep̃. Et qr inipsa carne
hic ambulauit. et ipsam carneͣ nob̃ mandu¬
candã ad salutẽ dedit ÷ nemo illã carne̾ ma¬
ducat. nͥ priꝰ adorau̾it: inuentũ cͣ queadmo¬
dũ adoret᷑ tale scabellũ pedũdm⁊ et ñ solũ
ñ peccemꝰ adorando. s peccemꝰ ñ adorando.
Nũqͥd aut̃ caro uiuificat: Ipse dñs ait cũ de

Expanded text:
autem mihi quid sit scabellum pedum ejus dicit: Terra autem scabellum pedum meorum. Anceps factus sum: timeo adorare terram, ne damnet me qui fecit coelum et terram. Rursum timeo non adorare scabellum pedum pedum ejus.» Quaero quod sit scabellum pedum ejus; et dicit mihi Scriptura: «Terra scabellum pedum meorum.» Fluctimpietate adoretur scabellum pedum ejus. Suscepit enim de terra terram; quia caro de terra est, et de carne Mariae carnem accepit. Et quia in ipsa carne hic ambulavit, et ipsam carnem nobis manducandam ad salutem dedit; nemo autem illam carnem manducat, nisi prius adoraverit: inventum est quemadmodum adoretur tale scabellum pedum Domini, et non solum non peccemus adorando, sed peccemus non adorando. Numquid autem caro vivificat? Ipse Dominus dixit, cum de
Abbreviated transcription (Latin):
łs. Non quia sic sedet ałs quomͦ homo. s tu siuiᷤᷤ
ut sedeat inte ds: sibonus eris. sedes dĩ eris. Sic
enim scͥptum ẽ. Sedes sapientiȩ. amima usti.
Tronus enim: latine sedes dr. Namet ipsũ che¬
rubin int̾precatisunt quidã qͥd dictretur latinȩ
qui nouerunt lingnam illam hebriam. & quia
lingua hebrea dictum ẽ cherubin: et dixerunt
cẽ cherubin plenitudinẽ scientiȩ. ẜ qi suꝑat ds¬

Expanded text:
Deus. Non quia sic sedet Deus, quomodo homo: sed tu si vis ut sedeat in te Deus, si bonus eris, sedes Dei eris; sic. enim scriptum est, «Sedes sapientiae, anima justi.» Thronus enim, latine sedes dicitur. Nam et ipsum Cherubim interpretati sunt quidam quid diceretur latine, qui noverunt linguam illam hebraeam; quia hebraea lingua dictum est Cherubim; et dixerunt esse Cherubim Plenitudinem scientiae.
Abbreviated transcription (Latin):
qualis celestis : tales et cȩlestes: Sicut portauimus
unaginem terreni: portemus et imaginem eiꝰ qui
decȩlo est: Primus homo captiuos nos fecit: scd̃s
homo nos de captiuitate libauit: Sicut enim in adã
om̃s morruntur: sic et inxp̃o om̃s uiuificabuntur.
S in adam om̃s moriunt᷑ ꝑcarius natuutatem: inx̾¬
lib̾antur ꝑ cordis fidem: Non erat inpotestate tua
ut non nascereris exadam: ẽ inpotestate tua ut cre¬
das inxp̃m: Quantumcũq gͦ ad pͥmum hominem
ꝑtinere uolueris: ad captiuitatem ꝑtinebis: & qͥd ẽ
ꝑtinere uolueris: aut quid ẽ ꝑtinebis: Iam ꝑtines:
ex clama: Quis me lib̾abit de corꝑe mortis huius
udiamus ergo istum hoc exclamantem:

Expanded text:
s coelestis, tales et coelestes. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est. » Primus homo captivos nos fecit; secundus homo nos de captivitate liberavit. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . Sed in Adam moriuntur per carnis nativitatem; in Cliberantur per cordis fidem. Non erat in potestate tua ut non nascereris ex Adam; est in potestate tua ut credas in Christum. Qantumcumque ergo ad primum hominem pertinere volueris, ad captivitatem pertinebis. Et quid est, pertinere volueris? aut quid est, pertinebis? Jam pertines: exclama, Quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Audiamus ergo istum hoc exclamantem
Abbreviated transcription (Latin):
mis łlam dictum ẽ quare captiui: quantum arbitror.
et hoc elucet: qm̃ incõꝑationem filiorum ionadab
omnis in obedientia culpata est: ꝑin obedientiam
autem captiui facti sumus: quia ipse adam ñ obedi¬
endo peccauit. Dictum ẽ autem ab eodem apło quod
et uerum ẽ: quia õs inadam moruntur. in quo om̃ĩ
peccauerunt: Merito et pͥmi ductisunt captiui:

Expanded text:
mi? Nam dictum est, quare captivi. Quantum arbitror, et hoc elucet. Quoniam in comparatione filiorum Jonadab omnis inobedientia culpata est. Per inobedientiam autem captivi facti sumus, quia ipse Adam non obediendo peccavit. Dictum est autem ab eodem Apostolo, quod et verum est, quia « omnes in Adam moriuntur, in quo omnes peccaverunt » . Merito et « primi ducti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nescio irruentibꝰ hostib inbabyloniam captiui
ducti sunt ex ierłm: S quid dicit psalmus: Quid.
nisi quod audistis ab apło: Cõmendat nobis grãm
dat nobis gr̃am dei. quia quicquid sumus illius
miscłia sumus: quicquid autem ex nobis sumus.
mali sumus: Quare gͦ captiui: et quare nomine
captiuitatis cõm̃datur : Ipsa gr̃a liberatoris aperit:
ipse dicit apostolus: Condelector enim legider: se¬
cundum interiorem hominẽ: llideo autem aliam
legẽ inm̃bris meis repugnantem legi mentis meȩ:

Expanded text:
nescio quando, irruentibus hostibus, in Babyloniam captivi nescio quando, irruentibus hostibus, in Babyloniam captivi ducti sunt ex Jerusalem. Sed dicit Psalmus, quid, nisi quod audistis ab Apostolo? Commendat nobis gratiandat nobis, quia quidquid sumus, illius misericordia sumus; quidquid autem ex nobis sumus, mali sumus. Quare ergo, captivi? et quare nomine captivitatis commendatur ipsa gratia liberatoris? Aperit, ipse dicit Apostolus: Condelector legi Dei secundum interiorem hominem: video autem aliam legem in membris meis repugnantem
Abbreviated transcription (Latin):
seruiendo se incorde liberum faciat: quantomagis
deo tota et plena et libenti uoluntate seͥiuiendum
est. qui uidet ipsam tuam uoluntatem: Klam si ser¬
p̃sentiam euis potes uidere. cor eius non potes: & ta¬
men ait illis apostolus. non adoculum seruientes:
& quid ẽ non adocłm: Quid gͦ : Uisurus est dñs m̃s
quo mͦ illi seruiam: ut dicas mͥ non adoculum ser¬
uientes: adiecit: S quasi seruixp̃i: Dominus ho¬
mo non uidet: s dominus xp̃c uidet: Ex animo
inquit: cum bona uoluntate: Non quia filii iona
dab captiui ducti sunt: talis fuit ionadab. id est
hoc nomen ipsius interpretatur: Qui sunt ergo qͥ.¬
sunt erge qui primi captiui ductisunt: Ductift̃
filii istł captiui primi: et sccłi. et tercii: Sed prohis
psalmus. aut dehis psalmus. qui pͥmi ducti sunt: ñ
hoc sonat: Idẽ ipse psamus discussus. ꝑscrutatus. om¬
nibus interrogatus uersibus suis : aliud tibi dicit:
non de illis se loqui. qui homines nescio quando

Expanded text:
rviat; et libenter serviendo se in corde liberum faciat; quanto magis Deo tota, et plena, et libenti voluntate serviendum est, qui videt ipsam voluntatem tuampraesentiam ejus potes videre; cor ejus non potes: et tamen ait illis Apostolus, Non ad oculum servientes. Et quid est, Non ad oculum? Quid ergo, visurus est dominus meus quomodo illi serviam, ut dicas mihi: Non ad oculum servientes? adjecit: Sed quasi servi Christi. Dominus homo non videt; sed Dominus Christus videt. Ex animo, inquit, cum bona voluntate . Talis fuit Jonaa voluntate . Talis fuit Jonadab; id est, hoc nomen ipsius interpretatur. Qui sunt ergo qui primi captivi ducti sunt? Ducti sunt filii Israel captivi primi, et secundi, et tertii; sed pro his Psalmus, aut de his Psalmus, qui primi ducti sunt, non hoc sonat: idem ipse psalmus discussus, perscrutatus, interrogatus omnibus versibus suis aliud tibi dicit, non de illis se loqui, qui homines nescio qui,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit utiq nnc moccultis: ut uindicta quȩ
mhac uita agitur moctulto. pꝰ innotescat in
nationib ante oculos nr̃os. Homo namq cuͣ
datur inreꝓbum sensum: interiore simi
accipit supplicioꝵ meritum suturoꝵ. Obꝑ¬
brium coru: quod exꝑbrauerunt tͥ dñe:
hoc eis redde septuplum insinu eorũ: id ẽ ꝓ
isto obꝓbrio. eos moccultis eorum plenissi¬
me repba. Ibi enim exꝓbrauerunt nom̃ tuu:
se arbitrantes te inserustuis delẽre de t̾ra
de ommi genere piorum. et ueroꝵ xp̃ianoꝵ.
Nos gͦ quos ꝑdere se posse putauerunt. ppłs
tuus c oues gregis tui. ut qui głatur indño
codices habent: confitebim tͥ inccͥntim. Ex
ambiguo greco: facta c̃ ista diuersitas. Quod
gͦ buius loci magis mͥ indetur ostendere in
scłm dici oportẽre: idẽ usq infinem scłi. Se¬
quens enimuersus more scͥpturarũ maxime¬
q psalmorũ. repeticio suꝑioris eͣ ordine com¬
mutato: prius habens quod ibi ẽ posterius:
& posterius quod ibi ẽ prius. Nam qͦd ibi

Expanded text:
in occultis; ut vindicta quae in hac vita agitur in occulto, post innotescat in nationibus ante oculos nostros. Homo namque cum datur in reprobum sensum, in interiore sinu accipit suppliciorum meritum futurorum. Opprobrium eorum, quod exprobraverunt tibi, Domine. Hoc eis redde septuplum in sinus eorum, id est, pro isto opprobrio eos in occultis eorum plenissime reproba. Ibi enim exprobraverunt nomen tuum, te arbitrantes in servis tuis delere de terra.de omni genere piorum et verorum christianorum. Nos ergo quos perdere se posse putaverunt, populus tuus, et oves gregis tui, ut qui gloriatur, in codices habent, confitebimur tibi in aeternum. Ex ambiguo graeco facta est ista diversitas: quod ergo hujus loci magis mihi videtur ostendere, in saeculum dici oportere, id est usque in finem saeculi. Sequens autem versus more Scripturarum, maximeque Psalmorum, repetitio superioris est ordine commutato, prius habens quod ibi est posterius, et posterius quod ibi est prius. Nam quod ibi
Abbreviated transcription (Latin):
se terre uocabitur. sircuitus gͦ huius ietłm in
hoc psalmo intelligendus ẽ. quo usq tunc
fuerat eadem eccła dilatata fructificans et
crescens inunmerso mundo. quando momͣi
parte ens ꝑsecutio seiiebat: & martirum stra¬
gem quorum sanguis sicut aqua effundebat᷑
cum magnis lucris thausaurorum cęlestiũ.
faciebat. Quod uͦ adninctum ẽ & non erat
qui sepeliret: aut non incredibile debet tude¬
ri tam magnum maliquib locis fuisse tͣro¬
rem. ut sepultores scorum corporum nulli ꝓr¬
sus existerent: aut certe quia insepulta cada¬
uera in multis locis di iacere potuerunt: do¬
nec areligiosis quodammꝰ furata sepelirent᷑¬

Expanded text:
e terrae vocabitur . Circuitus ergo hujus Jerusalem in hoc psalmo intelligendus est quousque tunc fuerat eadem Ecclesia dilatata, fructificans et crescens in universo mundo, quando in omni parte ejus persecutio saeviebat, et martyrum stragem, quorum sanguis sicut aqua effundebatur, cum magnis lucris thesaurorum coelestium faciebat. Quod vero adjunctum est, Et non erat qui sepeliret: aut non incredibile debet videri tam magnum in aliquibus locis fuisse terrorem, ut sepultores sanctorum corporum nulli prorsus existerent; aut certe quia insepulta cadavera in multis locis diu jacere potuerunt, donec a religiosis quodammodo furata sepelirent
Abbreviated transcription (Latin):
quo cuiusq caput erectum suꝑbia. b̾nficiis
mimici ad humilitatẽ salubre̾ deponitur:
ꝙ in bono illius huius malum iuncitur. ¶n¬
de apłs ugilanter adiunx noli unci a ma¬
lo: s unce inbono malum. Quomͦ autem
potest uincere in bono malum: insuꝑficͥe
bomis & in altomalus: Qm oꝑe partit et
corde seuit: manu mitis. uoluntate crudelise
Sic gͦ specit poscentis. in hoc psalmo futura
in impios uindicta ꝓpħatur: ut intelligamꝰ
scõs homines di suos mimicos dilexisse: nec
cinꝙͣ uoluisse nisi bonum. qͦd ẽ pietas in hoc
scło⁊ eternitas infuturo: inpęnis autẽ ma¬
lorum. ñ malis eorum s łi bonis iundiciis de
lectatos. Et ubicumq insqͥpturis sc̃is legunt᷑
inhomines odia eoꝵ. odia suisse uiciorum:
quȩ ipse ctiã unusquisq hominũ odire de¬
bet inse. sidiligit se. Iam uͦ quod sequitur¬

Expanded text:
quousque caput erectum superbia, beneficiis quousque caput erectum superbia, beneficiis inimici ad humilitatem salubrem deponitur, et in bono illius hujus malum vincitur. Unde Apostolus vigilanter adjunxit, Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Quomodo autem potest vincere in bono malum in superficie bonus, et in alto malus; qui opere parcit, et corde saevit; manu mitis, voluntate crudelis? Sic ergo specie poscentis in hoc psalmo futura in impios vindicta prophetatur, ut intelligamus sanctos homines Dei suos inimicos dilexisse, nec cuiquam voluisse nisi bonum, quod est pietas in hoc saeculo, aeternitas in futuro: in poenis autem malorum, non malis eorum, sed Dei bonis judiciis fuisse delectatos; et ubicumque in Scripturis sanctis leguntur in homines odia eorum, odia fuisse vitiorum, quae ipse etiam unusquisque hominum oderit oportet in se, si diligit se. 15.