comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Exercitum isrł p̃cesserunt filii rũ
& gad. & olimidia tͥb manasse pug¬
naturi: quoꝵ patres in filiis ma¬
trum suarum fuerunt pͥmogeni¬
tl. & antiqui iusti nos p̃cedunt.
De hoc origenes. Uidemus inquit
ysaiam. iheremiam. accinctos ex¬
peditos ꝙ ad auxilium nr̃m. qui¬
cum uoluminũ suoꝵ iaculis cordis
Accingitur &e danel ad auxilium
p̃monet. Ad est ezechiel sacͣmenta
nobis cȩlestia in quadriformib ro¬
tarum oculis signans. Docet osee
bis senas agminis turbas. & p̃ce¬
dunt nos succincti lumbos iuĩ¬
tate quam p̃dicant in auxilium
nificant apłicȩ ficłi & uttȩ firmm¬
tatem. Scola circumcisio quȩ ꝑ io¬
sue facta ẽ. designat post carnalẽ
cͥcumcisionẽ. sp̃ualem. Sr &e pascha
qͣd fili isrł tñsito iordane celebra¬
uerunt figurat ueri paschȩ & ue¬
ri agni comestionẽ. Duodecim qͦ
lapides de iordane tollimus: qͣndo

Expanded text:
Exercitum filiorum praecedunt filii Ruben, et Gad, et dimidia tribus Manasse pugnaturi, quorum patres in filiis matrum suarum fuerunt primitivi: et antiqui justi nos praecedunt eDe hoc Origenes: Videmus, inquit Isaiam, Jeremiam et alios accinctos, expeditosque ad auxilium nostrum, qui voluminum suorum jaculis cordis Accingitur et Daniel ad auxilium praemonet. Adest Ezechiel, sacramenta nobis coelestia in quadriformibus rotarum oculis signans. Docet et Osee bissenas agminis turmas, et praecedunt nos praecincti lumbos in veritate, quam praedicant in auxiliumnificant apostolicae fidei et vitae firmitatem. Secunda circumcisio, quae per Josue facta est, designat post carnalem circumcisionem spiritualem. Sed et pascha, quod filii Israel, transito Jordane, celebraverunt, significat veri paschae, et veri Agni comestionem. Duodecim quoque lapides de Jordane tollimus, quando
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiores si g̃cant bonosa sali radoᷤᷤ
aquȩ inferiores sig̃cant malos¬
& campnandos. De aquis suꝑi¬
orib scͥptum ẽ. Benedicite aquȩ
quȩ suꝑ cȩlos sunt dño: quia e¬
lecti in ꝑpetuũ ñ tacebunt lau¬
dare nomen dñi. De aquis uͦ in¬
feriorib scͥptum ẽ. Congregentur

Expanded text:
iores significant bonos salvandos; aquae inferiores, malos damnandos. De aquis superioribus dictum est: Benedicite, aquae, quae super coelos sunt, Domino . Quia electi in perpetuum non cessabunt laudare nomen Domini. De aquis inferioribus scriptum est: Congregentur
Abbreviated transcription (Latin):
condicio. peccati cognitio. firma¬
mentum int̾ aquas inferiores &
aquas suꝑiores. discretio int̃ u¬
cia & uirtutes. Aquarũ inferioꝵ
congregatio. uiciorũ cohibitio. pro¬
ductio germinũ: exhibitio bonoꝵ
uolueres contemplatio. animali¬
um creatio. sensuũ corꝑalium re¬
dintegratio. adȩ formatio: iusti ꝑ
fectio. adam in paradyso: iustus
ux pͥmaria ante solem: signiꝰ¬
ficat legem ante grãm. ioħ̾em an
pͥmaria sole pͥor fuit tempore. si
tam̃ minor claritate. sic lex gr̃a.¬

Expanded text:
conditio, cognitio; firmaconditio, cognitio; firmamentum inter aquas inferiores et aquas superiores, discretio inter vitia et virtutes; aquarum inferiorum congregatio vitiorum est cohibitio; productio germinum, volucres contemplatio; animalium creatio, sensuum corporalium reintegratio; Adae formatio justi hominis perfectio, Adam in paradiso, justus ux primaria ante solem significat legem ante gratiam, Joannem primaria sole fuit prior tempore, sed tamen minor claritate, sic lex gra
Abbreviated transcription (Latin):
clesiam: stellȩ cognitionẽ eoꝵ quȩ
siue ad unãquãq fidelem aĩam.
Pisces qui laborant in imo. ĩdest
in aquis. sollicitũdinẽ actionis
bonȩ designant. quȩ uitȩ labentiᷤᷤ
fluctib agitur. Uolucres quȩ ad
altauolant significant contempla¬
tionem celestiũ. ꝑ quã ab infimis
ad alta subleuamur. Animalia
qd̾ ipsa participant sensib huma¬
nis. Quasi enĩ animalia in nob̃
creantur: cũ sensus corꝑis nr̃i ꝑ
uanitatem priꝰ corrupti. ꝑ diuinã
grãm redintegrantur. His ita cõ¬
positis. nouissime fit homo ad una¬
ginem & similitũdinẽ łi. quia
taliter in nob̃ uirtutib & bonis
oꝑib olispositis. fit peccator confor¬
mis & consimilis dõ ꝑ iuisticiam.
qui pͥus fuit informis & dissimi¬
lis ꝑculpam. Homo deniq for¬
matus in paradysum uoluptatiᷤᷤ
tͣnsfertur. quia peccator regene¬
ratus in mundo ꝑ grãm: subluna¬
sp̃c. terra corpus. lucis pͥmariȩ

Expanded text:
clesiam; stellae autem cognitionem eorum clesiam; stellae autem cognitionem eorum sive ad unamquamque fidelem animam. Pisces, qui laborant in imo, id est in aquis, sollicitudinem actionis bonae designant, quae vitae labentis fluctibus agitur. Volucres, quae ad alta volant, significant contemplationem coelestium, per quam ab infimis ad summa sublevamur. Animalia ostri, eo quod ipsa participant cum sensibus humanis, quasi etenim animalia in nobis creantur, cum sensus corporis nostri per vanitatem prius corrupti, per divinam gratiam redintegrantur. His ita compositis novissime fit homo ad imaginem et similitudinem Dei, quia taliter in nobis virtutibus et bonis operibus dispositis, fit peccator conformis et consimilis Deo per justitiam, qui prius fuit informis et dissimilis per culpam. Homo denique formatus in paradisum voluptatis transfertur, quia peccator regeneratus in mundo per gratiam sublimaspiritus; terra, corpus; lucis primariae
Abbreviated transcription (Latin):
nem exprimit uicioꝵ. Uicianã¬
ꝙ quia penit᷑ in presenti uita.
euacuari uł eliminari ñ possũt.
ꝓpter eoꝵ fomites naturalit̾ nob̾
insitos. debent qͣnͣtum ꝑ diuinã
grãm possibile est cohiberi. coar¬
tari. & in unũ redigi. ne ꝑ totum
defluant. & totũ occupent &e cor¬
rumpant. & sensus nrõs ab inqͥ¬
sitione ueritatis. affectus nrõs
ab exxercitatione uirtittis. m̃bra
nr̃a ab exhibitione boni oꝑis im¬
pediant. Sicut enĩ terra aquis
occupata ñ potuit germinare:
sic nos uiciis implicati nec sensib
ueritatem inquirere. nec affectib
uirtutes exercere. nec membris
bonaoꝑa ualemus exhibere. Aqͥs
g in anum congregatis aer clare¬
scit. & calefit. & t̾ra germinat. qͣa¬
& caro fructificat ꝑ bonam oꝑatio¬
nem. Conditio luminariũ signi
ignorantiȩ cecitate seposita inspe
dtionem. Et potest sol significare
cognitionẽ eoꝵ quȩ ꝑtinent ad na¬
turam diuinam: luna cognitio¬
nem eoꝵ quȩ ꝑtinent ad scãm ec¬

Expanded text:
xprimit vitiorum. Vitia namque, quia penitus in hac vita evacuari vel eliminari non possunt propter eorum fomites naturaliter nobis insitos, debent, quantum per divinam gratiam possibile est, cohiberi, coarctari et in unum redigi, ne per totum effluant, totum occupent, et corrumpant, et sensus nostros ab inquisitione veritatis, affectus nostros ab exercitatione virtutis, membra nostra ab exhibitione boni operis impediant. Sicut enim terra aquis occupata non potuit germinare, sic nos vitiis implicati nec sensibus veritatem inquirere, nec affectibus virtutes exercere, nec membris opera bona valemus exhibere. Aquis igitur in unum congregatis, aer clarescit et calefit, et terra germinat, qt, et caro fructificat per bonam actionem. Conditio luminarium signifignorantiae caecitate seposita, veritatis inspectione. Et potest sol significare cognitionem eorum, quae pertinent ad divinam naturam; luna cognitionem eorum quae pertinent ad sanctam Ec
Abbreviated transcription (Latin):
N pͥncipio creauit ds celum &
terram. Cȩlum sp̃c. terra corpus.
quia sicut celũ terra sublumꝰ.
&r soliolius. sic excellentior ẽ cor
sua. Sicut enĩ mundo pͥmordi¬
ali confuso. ñ merat lux. aut
futurus ordo: sic homini iniqui¬
tatisubiecto. nec lux lucet ꝑ cog¬
nitionem ueritatis. nec ordo in¬
est ꝑ dispositionẽ equitatis. Et
deus quasi in media confusione
lucem pͥmariam creat: qͣndo
peccatorem diuersis sceleribus
confusum lucis intimȩ radiis
illustrat. ut quidsit. quid eẽ
debeat agnoscat. & ad normã
recte uiuendi semetipsum dis¬
ponat. Significat itaq lux pri¬
maria peccati cognitionẽ. Firma¬
mentum int̾ aquas suꝑiores
& aquas inferiores: discretio est
inter uicia &e uirtutes. Aquȩ
namq inferiores significant
uicia: aquȩ suꝑiores uirtutes.
Et quasi firmam̃tũ int̾ utrasꝙ¬

Expanded text:
n principio creavit Deus coelum et terram . Coelum spiritus, terra corpus; quia sicut coelum terra sublimius et solidius, sic excellentior est et sua. Sicut enim mundo primordiali confuso non inierat lux aut futurus ordo, sic homini subjecto iniquitati, nec lux lucet per cognitionem veritatis, nec ordo inest per dispositionem aequitatis. Et Deus quasi in media confusione lucem primariam creat, quando peccatorem diversis scelericonfusum lucis intimae radiis illustrat, ut quid sit, quid esse debeat agnoscat, et ad normam recte vivendi semetipsum disponat. Significat itaque lux primaria peccati cognitionem. Firmamentum inter aquas superiores et aquas inferiores, discretio est inter vitia et virtutes. Aquae namque inferiores designant vitia, aquae superiores virtutes. Et quasi firmamentum inter utras
Abbreviated transcription (Latin):
fectus ẽ in se nec mutatur: sic xp̃c
quia immensus ẽ ñ potest auge
ri. & quia et̾nus ẽ ñ potest mu¬
tari. ꝑ lunam designant ȩccłiam.
quia sicut luna ꝑ durna incre¬
menta ad plenitudinẽ olucitur.
consummat᷑. & sicut luna a sole
las ĩdeo designant fideles. quia
sunt & ipsi luminaria gli. gelo
affixi. sicut paulus de se sͥq simi
conuersatio incelis ẽ. Et item. Lu¬
cetis sicut clara luminaria in mũ¬

Expanded text:
erfectus est in se, nec mutatur. Sic Christus, quia immensus est, non potest auge quia immensus est, non potest augeri. Per lunam designatur Ecclesia, quia sicut luna per diuturna incrementa ad plenitudinem ducitur, consummatur. Et sicut luna a sole las ideo designantur fideles, quia sunt et ipsi luminaria coelo, coeli affixi. Sicut Pconversatio in coelis est . Et iterum: Lucetis sicut luminaria in mun
Abbreviated transcription (Latin):
missus ab huminaro cepit cesa¬
ream palestinȩ. & occĩdit in ea
.uII. milia hominũ. Põdem an¬
no reppulit senatus heraclonã
cum matre sua martina. & lin¬
gua martinȩ recisa. & heraclo¬
ne naso reciso. ꝓuexit ad imꝑi¬
um constantem filiũ heraclii
constantini nepotẽ heraclii.
De constante constantim filiori

Expanded text:
missus ab Hummaro cepit Caesarem Palaestinae, et occidit in ea septem millia hominum. Et eodem anno repulit senatus Heraclonam cum matre sua Martina, et lingua Martinae rescisa, et Heraclonae naso resciso provexit ad imperium Constantem filium Heraclii Constantini, nepotem Heraclii. CAP. XI. De Constante Constantini Her
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ionathas in agro culturȩ hostes
ꝓsternit. & doctores in meditatione
onathas extendit sum¬
mitatem uirgulȩ qmͣ tenebat in ma¬
nu. & intinxit in fauum mellis. et
conũtit manum suam ad os suum.
& illuminati sunt oculi eius.
Ionathas columbe donum hic
eos significat. qui accepta sp̃c sc̃ĩ
gr̃a: mundi parant spernere ille¬
cebras. Non enum potest contra al¬
lophylos sp̃uales idẽ demones ui¬
riliter pugnare: qui mundi dul¬
cẽdinem nescit declinare. Illumi¬
nati sunt ocłi eiꝰ ñ ad uidendum
quia ante uidebat. s ad oliscernẽ¬
dum quia uetitum tetigerat. Uñ
tur om̃is qui do uult militare:
om̃s uoluptatum illecebras contẽ¬
nere. Mel enu distillant labia
putatur ionathas gustasse. & sor¬
te dep̃hensus. uix p̃cib ppłi lib̾a¬
tus ẽ. Uñ patet eum qui mundi
uoluptate suꝑatur scõꝵ suffragi¬
is. & frat̾nis orationib indigere.¬
retur. Multum enim ꝓsunt tnͣs¬
actabona. Nisi ionathan prete¬
rita bona iuuissent. imminentia

Expanded text:
tur. Jonathas in agro culturae hostes prosternit, et doctores in meditatione gustavit. Jonathas extendit summitatem virgae, quam tenebat in manu, et intinxit in favum mellis, et convertit manum suam ad os suum, et illuminati sunt oculi ejus . Jonathas, columbae donum, hic eos significat, qui accepta sancti Spiritus gratia, mundi parant spernere illecebras. Non enim potest contra Allophylos spirituales, id est daemones viriliter pugnare, qui mundi dulcedinem nequit declinare. Illuminati sunt oculi ejus, non ad videndum, qui ante videbat, sed ad discernendum, qui vetitum tetigerat. Tunctur omnis qui Deo vult militare, omnes voluptatum illecebras debere contemnere. Mel enim distillant labia putatur Jonathas gustasse, et sorte deprehensus, vix precibus populi liberatus est. Unde patet eum, qui mundi voluptate superatur, sanctorum suffragiis et fraternis orationibus indigereretur. Multum enim prosunt transacta bona. Nam, nisi Jonatham praeterita bona juvissent, imminentia
Abbreviated transcription (Latin):
ne cum paruulus ẽẽs in oculis tu¬
is caput in tͥbub isrł factus es:
res: ego ce p̃ceteris magnum feci.
me paruulus estimaris. Quod cõ¬
tra dauid cum regni sui potentiam
coram archa dñi saltando despice¬

Expanded text:
es parvulus in oculis tuis, caput in tribubus Israel factus es .res, ego te prae caeteris magnum feci. me parvulus existimaris. E contra David cum regni sui potentiam coram arca Domini saltando despice
Abbreviated transcription (Latin):
dici q̃d scͥptum ẽ Uos estis genus
electum. regale sacerdocium. gẽs
sc̃a. Et item. Sacerdotes dñi uo¬
cabimini. ministri di nri. Sacͥ¬
ficium nrm auima nr̃a ẽ. quam
debemus semꝑ in manib habe¬
re. & imin aculatam do offerre.
sicut psalmista ait. Anima mea
in manib meis semꝑ. Istud sac̾¬
ficium causa ẽ omĩum sacͥficioꝵ.
quia cetera omĩa ꝓpt̾ istũd facta st̃.
etiam passio xp̃i. que causa fuit a

Expanded text:
dici quod scriptum est: Vos estis genus dici quod scriptum est: Vos estis genus electum, regale sacerdotium, gens sancta ; et item: Sacerdotes Domini vocabimini, ministri Dei nostri . Sacrificium nostrum anima nostra est, quam debemus semper in manibus habere et immaculatam Deo offerre, sicut Psalmista ait: Anima mea in manibus meis semper . Istud sacrificium causa est omnium sacrificiorum, quia caetera omnia propter istud facta sunt. Etiam passio Christi causa fuit a
Abbreviated transcription (Latin):
per enim caritas in ara cordis de¬
bet ꝑseuerare. quia sine eiꝰ flam¬
ma non potest sacͥficium aliqd̃
cogttationis locutionis aut oꝑatio¬
nis consecrari. aut acceptabile fi¬
eri in conspectu dñi. Quasiuas
auri solidum. Quod dicit uas
significat mensuram. qd̃ dicit
auri significat sapientiam. quod
dicit solidum significat constan¬
dos iste cuiꝰ hodie sollemnia cele¬
la matutina ꝑ bonam inchoatio¬
nem. quasiluna ꝑ meliorem pro¬
fectionem. quasi sol ꝑ optimam ꝑ¬
fectionem. quasi yris ꝑ p̾dicatio¬
nem quasi cẽdrus ꝑspem. quasi
wypressus ꝑ bonamopinionem.
quasi rosa ꝑ compassionem. quasi
lilium ꝑ castitatem. quasi thus
ꝑ oratiouem. quasi ignis ꝑ caritatẽ.
quasiuas auri solidum. ꝑ mensu¬
ram uas. auri ꝑ sapientiam. soli¬
dum ꝑ constantiam. Simus & nos
frẽs sacerdotes. sc̃m istum ꝓ mo¬
dulo nr̃o imitantes. uirtitibus
suꝑiorib adornati. diuinis offi¬
ciis implicati. ut & nob̃ possit

Expanded text:
per enim charitas in ara cordis deper enim charitas in ara cordis debet perseverare, quia sine ejus flamma non potest sacrificium aliquod cogitationis, locutionis, aut operationis consecrari, aut acceptabile fieri in conspectu Domini. Quasi vas auri solidum, quod dicit vas significat mensuram, quod dicit auri significat sapientiam, quod dicit solidum significat constandos iste, cujus hodie solemnia celela matutina per bonam inchoationem, quasi luna per meliorem perfectionem, quasi sol per optimam perfectionem, quasi iris per praedicationem, quasi cedrus per spem, quasi cypressus per bonam opinionem, quasi rosa per compassionem, quasi lilium per castitatem, quasi thus per orationem, quasi ignis per charitatem, quasi vas auri solidum, vas per mensuram, auri per sapientiam, solidum, per constantiam. Simus, et nos fratres sacerdotes, sanctum istum pro modulo nostro imitantes, virtutibus superioribus adornati, divinis officiis implicati, ut et nobis possit
Abbreviated transcription (Latin):
ni montis. Libanus int̃pretatur
dealbatio. & significat illum qui
est ysopo gr̃ȩ asꝑsus. & suꝑ niuem
dealbatus. Cẽdrus autẽ arborlibani
que in altum se subrigit. & ad sub¬
liuna se excollit. spem designat ui¬
sti. ꝑ quam se a terrenis ad celestia
sꝑanda sublimiter extendit. Cyp̃s¬
sus ẽ arbor odorifera &e expͥmit bonã
opinionem. que more boniodoris
ccumquaq ñsolum ꝑ uicina. s eti¬
am ꝑremota suauiter se diffundit.
Rosa ꝓpter suum ruborem figurat
martyrium. Martirium aliud
uitus aliud foris. Intus compassio¬
ne: foris passione. Lilia ꝓpt̾ mra¬
bilem sui candorem castitatem car¬
nis apte designant. Chus quia in
oratione sacͥficii solet offerri. orati¬
onem ad diuinas aures ascendẽ¬
tem insinuat. Iguis ca r. ritatem
significat. de quo igne scͥptum ẽ.
Ignem ueni mittere in terram. &
quid uolo nisi ut ar̃deat: Iste ẽ
ignis ꝑpetuus qui in ueteri testa¬
mento in altari uissus ẽ ardere. Sẽ¬

Expanded text:
ni montis. Libanus interpretatur ni montis. Libanus interpretatur dealbatio, et figurat illum qui est hyssopo gratiae aspersus et super nivem dealbatus. Cedrus autem arbor Libani, quae in altum se surgit, et ad sublimia se extollit, spem designat justi, qui se a terrenis ad coelestia speranda sublimiter extendit. Cypressus est arbor odorifera, et exprimit bonam opinionem, quae rumore boni odoris circumquaque non solum per vicina, sed etiam per remota suaviter se diffundit. Rosa, propter suum ruborem, figurat martyrium. Martyrium aliud intus, aliud foris. Intus compassione, foris passione. Lilia, propter mirabilem sui candorem, castitatem carnis apte designant. Thus, quia cum oratione sacrificii offerri solet, orationem ad divinas aures ascendentem insinuat. Ignis charitatem significat, de quo igne scriptum est: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat? Iste est ignis perpetuus, qui in Veteri Testamento in altari jussus est ardere . Sem
Abbreviated transcription (Latin):
magnus. Magnus officio.
magnus merito. magnus p̃mio.
magnus suffragio. Magnus offi¬
cio. quia ep̃c. magnus merito. qͥa¬
celo dignus. magnus p̃mio. quia
beatus. magnus suffragio. quia
nr̃ patronus. De cuiꝰ magnitũdine
scͥptura adiungit dicens. Quasi
stella. quasi luna. quasi sol. quasi
yris. quasi cẽdrus. quasi cypressꝰ.
quasi rosa. quasi lilium. quasi thꝰ.
quasi ignis. quasi uas auri solidũ.
Stella ẽ luminare in celo. & minor
aliis. sole sccł & luna. & significat¬
bonam inchoationẽ. inchoationẽ
quia minima. bonam quia lumi¬
nare. Luna quia ab inchoatione
sui ꝑ monienta. horas. dies. ebdo¬
madas. ad ꝑfectionem ꝓficit. pro¬
fectionem figurat. Sol autẽ quia
culo plenus. nec aliquando erescit.
recte ꝑfectionem designat. Yris
.i. celestis arcus quia pluuiosus ẽ.
& aquas semꝑ ante se ucit. p̃di¬
cationem expͥmit. quȩ nos quisi¬
ne ipsa terra sine aquasumus ir¬
rigat: ut steriles inueniens fruc¬
tuosos faciat. Cedrus arborẽ liba¬

Expanded text:
magnus . Magnus officio, magnus merito, magnus praemio, magnus suffragio. Magnus officio, quia episcopus: magnus merito, quia dignus coelo; magnus praemio, quia beatus; magnus suffragio, quia noster patronus. De cujus magnitudine Scriptura adjungit dicens: Quasi stella, quasi luna, quasi sol, quasi iris, quasi cedrus, quasi cypressus, quasi rosa, quasi lilium, quasi thus, quasi ignis, quasi vas auri solidum. Stella est luminare in coelo, et minor aliis, sole scilicet et luna, et significat inchoationem bonam: inchoationem, quia minima; bonam, quia luminare. Luna, quia ab inchoatione sui per momenta, horas, dies, hebdomadas ad perfectionem profecit, perfectionn circulo plenus, nec aliquando crescit, recte perfectionem designat. Iris, id est coelestis arcus, quia pluviosus est, et aquas ante se ducit, praedicationem exprimit, quae nos, qui sine ipsa, terra sine aqua sumus, irrigat, ut steriles inveniens fructuosos faciat. Cedrus arbor est Liba
Abbreviated transcription (Latin):
est. duoꝵ ppłoꝵ iudaici & gentilis¬
mater. Que priꝰ ex ꝑu̾so oꝑe consẽ¬
re acceꝑat. & duos qͦs in fide genu
ens. ex paruo qd habebat olei. ua
ore doctoris parum quidẽ de amo¬
re diuinitatis multoꝵ uacue men¬
tes haurunt. ex ub̾ante gra unguẽ¬
torum liuini amoris usq ad sum¬
mum replentur.Et iam nunc mł¬
torum corda que pͥus erant uacua
que ex paucitate olei solumm infu¬
sa uĩdebantur. qd̾ cum aliis atq a¬
liis datur. & ab auditorib fides ac¬
cipitur: erepta mulier .i. sc̃a ȩccłia

Expanded text:
er duorum populorum, Judaici et gentilis. Quae prius ex perverso opere, consenre accepit, et duos, quos in fide genuiens, ex paulo quod habebat olei, vacunius doctoris paulum quiddam de amore Trinitatis multorum vacuae mentes hauriunt, exuberante gratia unguentorum divini amoris, usque ad summum replentur; et jam nunc multorum corda, quae prius erant vasa, quae ex paucitate olei solummodo infusa videbantur. Quod cum aliis atque aliis datur, et ab auditoribus fides accipitur, erepta mulier, id est sancta
Abbreviated transcription (Latin):
in alueo torrentis facit. qui ꝓfunda
mysteria in scͥpturis querit. Quȩ
absq pluuia. uento. aqua replen¬
tur quia sepe absꝙ humano sola¬
tio sapĩam confert suis uestigato¬
rib potentia diuina. Uñ dicit io¬
hannes. Non necesse habetis ut
aliquis uos doceat. s sicut unctio
eius docet uos de omĩb unde bi¬
bant homines & iumenta. id est
doctrinam accipiant ingeniosi ce
simplices. Parumẽ in hoc conspec¬
tu dñi. insuꝑ tradet etiam moab
in manꝰ ur̃as. & ꝑcutietis omnem
ciuitatem munitam. Non enun
sufficit serius di abdita mysteria
re. quib ꝓmissa ẽ certa de hoste
uictoria. ut ꝑcutiant omnem ei¬
uitatem. Cuutas scłaris ẽ prudẽ¬
tia. in qua philosophi & heretici
confidunt. Hȩc ꝑ predicatores sub¬
uertitur. Lignum fructiferumsuc¬
ciodetis. lignum scił. qd̾ ñ facit fruc¬
tum bonum. s mortiferũ. q̃d̾ futuro
examine succisum pabulum fiet
ignis et̃ni. Fontes aquarum obtura

Expanded text:
in alveo torrentis facit, qui profunda in alveo torrentis facit, qui profunda mysteria de Scripturis quaerit, quae absque pluvia et vento aqua replentur, quia saepe absque humano solatio, sapientiam confert suis investigatoribus potentia divina, unde Joannes dicit: Non necesse habetis, ut aliquis vos doceat: sed sicut unctio ejus docet, vos de omnibus . Unde bibent homines, et jumenta , id est doctrinam accipient ingeniosi et simplices. Parum hoc est in conspectu Domini; insuper tradet etiam Moab in manus vestras, et percutietis omnem civitatem munitam. Non enim sufficit viro Dei abdita mysteria Dei re, quibus promissa est cuncta de hoste victoria ut percutiant omnem civitatem. Civitas saecularis est prudentia, in qua philosophi et haeretici confidunt: haec per praedicatores subvertuntur. Lignum fructiferum succidetis: lignum scilicet quod non facit fructum bonum, sed mortiferum, quod futuro examine succisum pabulum fiet ignis aeterni. Fontes aquarum obturan
Abbreviated transcription (Latin):
iudei exaltato in cruce. in caluarie
loco. Qͥ dum eulluserunt. stulte &
pueriliter egerunt. Sr postꝗͣ xͨ ascẽ¬
dit in celos sicut helyseus ascendit
in bethel .i. in domum di. qͣdragesi¬
mo scoło anno immisit duos ursos
de siluis gentium. uespasianũ scili¬
cet & titum. qͥ eos crũdeli strage de¬
iecerunt. ibiq sanguis eoꝵ effusus
ẽ. ubi dñm suspenderunt. De aqua¬
errexerunt rex isrł.
& rex uida. & rex edom. ut
pugnarent contͣ moab. nec erat a¬
qua exercitui. Cres reges contra¬
moab bellantes rectores sunt fiole¬
lium. qͥ fidem tͥnitatis contra mun¬
di pͥncipem &e ppłm eiꝰ .i. phylosophoᷤ.
hereticos. scismaticos. atq om̃s ini¬
quos. armis sp̃ualib confligunt.
Moab int̾pretatur de patre. & con¬
uenit eis ad qͦs lñs dixit. Uos ex
patre cdiabolo estis. Hii adu̾santur
umtorrentis huiꝰ fossas & fossas.
hec enum dicit dñs. Non uidebitis
uentum neq pluuiam & alueus iste
replebitur aquis. & bibetis uos &

Expanded text:
Judaei exaltato in cruce in Calvariae loco. Qui dum illuserunt ei, stulte et pueriliter egerunt; sed postquam Chdit in coelos, sicut Elisaeus ascendit in Bethel, id est in domum Dei quadragesimo secundo anno, immisit duos ursos de silvis gentium, Vespasianum scilicet et Titum, qui eos crudeli strage dejecerunt, ibique sanguis eorum effusus est ubi Dominum suspenderunt. CAPUPerrexerunt rex Israel, et rex Juda, et rex Edom, ut pugnarent contra Moab; nec erat aqua exercitui . Tres reges bellantes rectores sunt fidelium, qui per Trinitatis fidem contra mundi principem et populum, id est philosophos, haereticos, schismaticos atque omnes iniquos armis spiritualibus confligunt. Moab interpretatur de patre, illis convenit ad quos Dominus dixit: Vos ex patre diabolo estis . Hi adversanturum torrentis huius, fossas & fossas. Hæc enim dicit Dominus. Non videbitis ventum, neque pluuiam, & alueus iste replebitur aquis; & bibetis vos, &
Abbreviated transcription (Latin):
sius uirilit̾ resistit: quia xp̃c cum
electis p̾latis potent̃ eccłiam
defendit. Uideamꝰ autẽ quȩ
sint arma quib machabei
nr̃i contrahostes pugnant. hostes
suꝑant. & de finib suis exagitant.
Que sunt enum arma ista nisi uͥ¬
tutes & bonaoꝑa: Habent arma.
scutum fidei. galeam spei. loricam
caritatis. gladium sp̃c qd̾ est uer¬
bum di. Habent ocreas ꝑ diũsoꝵ
locoꝵ deambulationem: arcum &
sagutas ꝑ p̃dicationem. habent
frenum. ꝑtemꝑantiam. calcaria ꝑ
quis enuim sub p̃dictis armis arma¬
tus non ẽ. miles xp̃i nonẽ. quia si
hostis
euis est: sicut ipse testat᷑ dicẽ
dicẽs
me
est. Stũdeat quisq istis ar¬
mari. stũdeat cum xp̃o uiri

Expanded text:
is viriliter resistit, et Christus cum electis praelatis potenter Ecclesiam defendit. Videamus autem quae sunt arma, quibus Machabaei nostri contra hostes pugnant, hostes superant, et suis finibus exagitant. Quae sunt enim arma ista, nisi virtutes, et opera bona? Habent arma scutum fidei, galeam spei, loricam charitatis, gladium spiritus, quod est verbum Dei locorum deambulationem; arcum et sagittas per praedicationem; habent frenum per temperantiam, calcaria peQuisquis vero supradictis armis armatus non est, miles Christi non est quia sinhostis ejus est sicut ipse testatur, dicens: me est . Studeat quisque armis istis armari; studeat cum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cẽdentia bona sunt corrupta
p̃dicta mala: ut ꝑ tͥa remẽdia tͥa
mala repellant᷑. triabona refor¬
mentur. Sunt autẽ hȩc. Sapien¬
tia. uirtus. necessitas. Sapientia
contͣ ignorantiã. uirtus dtͣ uiti¬
um: necessitas contͣ infirmitatẽ.
Sapientia ẽ comp̃hensio rerum
ꝓut sunt. Uirtus ẽ habitus ani¬
mi in mõdũ naturȩ rationi con¬
sentaneus. Est autẽ habitus qua¬
litas ueniens ꝑ applicationẽ sub¬
iecti. difficile mobilis: sicut est¬
dispositio qualitas ueniens ꝑ ap¬
plicationẽ subiecti facile mobi¬
lis. Subiectũ dicimꝰ animum:
qui ad ipsam suscipiend̃a quali¬
tatem ayplicatur. Necessitas est
sine qua uiuere ñ possumꝰ: s feli¬
eius uiueremus. Sucit itaq tͥa
ista remedia. sapientia. uirtus.
necessitas. contͣ tria supradicta
mala: ignorantiã. uitiũ. infirmi

Expanded text:
cedentia bona sunt corrupta .praedicta mala, ut per tria remedia tria mala repellantur, tria bona reformentur. Sunt autem haec: sapientia, virtus, necessitas. Sapientia contra ignorantiam, virtus contra vitium, necessitas contra infirmitatem. Sapientia est comprehensio rerum, prout sunt. Virtus est habitus animi in modum naturae rationi consentaneus. Est autem habitus qualitas veniens per applicationem subjecti difficile mobilis, sicut dispositio est qualitas veniens per applicationem subjecti facile mobilis. Subjectum dicimus animum, qui ad ipsam suscipiendam qualitatem applicatur. Necessitas est sine qua vivere non possumus, sed felicius viveremus. Sunt itaque ista tria remedia, sapientia, virtus, necessitas, contra tria supradicta mala, ignorantiam, vitium, infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
& morib ꝓbus. imꝑator cre¬
atus gotthos iam ꝑ annos .xu. il
liricum macẽdoniamq uastan¬
tes magnastrage coercuit. Unde
illi in curia clipeus aureus. & sta¬
tua simul equestris erecta ẽ. His

Expanded text:
 moribus probus, imperator creatus, Gothos, jam per annos quindecim Illyricum Macedoniamque vastantes, magna strage coercuit. Unde illi in curia clypeus aureus, et statua simul equestris erecta est. His
Abbreviated transcription (Latin):
ruerunt ꝑ iodẽ tempꝰ egesippuᷤᷤ
hystoriographus & theodotion
interpres. Pret̾ea imꝑator in
pannonia ꝯstitut᷑ obiit. eui suc¬
cessit lucuis aureliꝰ cõmodus
ditus occidit plurimos senato¬
rum. Imꝑatoris flagicia urbis
pena ꝓsecuta ẽ. Nam capitoli¬
um fulmine ictum ẽ. q̃d̾ roma¬
nam bibliotecã concremauit.
his dieb facta ẽ questio de pa¬
scha. Unde celebrato concilio a¬
pũd cesaream palestinȩ. statutũ
est ut in die onĩco celebretur.
Porro cõm̃odus cunctis incom¬
mõdus. in domo uestali stran

Expanded text:
ruerunt per idem tempus Hegesippus ruerunt per idem tempus Hegesippus historiographus, et Theodotion interpres. Praeterea imperator in Pannonia constitutus obiit, cui successit Lucius Aurelius Commodus ditus occidit plurimos senatorum. Imperatoris flagitia urbis poena subsecuta est. Nam Capitolium fulmine ictum est, quod Romanam bibliothecam concremavit. His diebus facta est quaestio de Paschate, ut de celebrato concilio apud Caesaream Palaestinae statutum fuit ut in die Dominico celebretur. Porro Commodus cunctis incommodus, in domo Vestali strang
Abbreviated transcription (Latin):
.xi.Asciuit autẽ ad imꝑii par¬
tem aureliũ commnodũ ꝓpin¬
quum suũ. Hii ambo de par¬
this triumphauert̃. Hac p̃tẽa
tempestate quarta ꝑsecutio in
xp̃ĩanos distillauit. Uerũ ꝑse¬
cutionem lues magna ẽ secuta.
quȩ multas ꝓuintias uastauit.
maxtine italiam. Ab armis de¬
niq nulla usqͣm quies. s ꝑ om¬
nem orientẽ illiricũ. italiam.
galliam. bella feruebant. S
aurelius cõmõdus dum cũ fr̃e
ueheretur in uehiculo. moibo
quem greci apolesim uocant¬
soffocatus ẽ. Marcus autẽ anto¬
nius nouis couditionib seueri¬
ores leges temꝑauit. His deniq
dieb marcomagni. quadi. Wã¬
dali. sarmatȩ. & omnes pene
popłi in quãdoꝵ finib exerci¬
tum romanũ circũ uallauerũt.
Coartatꝰ gͥ romanus exercitus
siti & hostis ꝑiculo in preces ef¬
fusus. ad inuocationẽ nomiuiᷤ
nuit. ut largissime reficeretur.
Barbari uͦ fulminũ ictib ꝑter¬
riti in fugam uersi sunt. Nlo¬

Expanded text:
. Ascivit autem ad imperii partem Aurelium Commodum propinquum suum. Hi ambo de Parthis triumphaverunt. Hac praeterea tempestate quarta persecutio in Christianos distillavit. Verum persecutionem lues magna est secuta, quae multas provincias vastavit, maxime Italiam. Ab armis denique nulla usquam quies, sed per omnem Orientem, Illyricum, Italiam, Galliam, bella fervebant. Sed Aurelius Commodus dum cum fratre veheretur in vehiculo, morbo, quem Graeci apoplexian vocantsuffocatus est. Marcus autem Antonius novis conditionibus severiores leges temperavit. His denique diebus Marcomani, Quadi, Vandali, Sarmatae, et omnes penepopuli Quadorum finibus exercitum Romanum circumvallaverunt. Coarctatus igitur Romanus exercitus siti et hostis periculo in preces effusus, ad invocationem nominis nuit, ut largissime reficeretur. Barbari vero fulminum ictibus perterriti, in fugam versi sunt. Flo
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionis statum corrigere non
ualet. quem t̾renȩ usus sollicitũdi¬
nis euruum tenet. Ex hoꝵ quippe
specie psalmista dicit. Incuruat᷑
in spinis cecidit: hii sunt qui au¬
dierunt. ⁊ a sollicitudinib & diui¬
ciis ⁊ uoluptatib uitȩ euntes suf¬
focantur & ñ referunt fructum.
Uppus uͦ ẽ: cuiꝰ quidẽ ingenium
ad cognitionẽ u̾tatis emicat. sed
tam̃ hoc carnalia oꝑa obscurant.
Inlippis quippe ocłis pupillȩ sanȩ
sunt: s humore olefluente infir¬
mate palpebre grossescunt. quaꝵ
quia infusione crebro atterituꝵ.e¬
tiam acies pupillȩ uiciatur. Et st̃
ñnulli quoꝵ sensum carnalis ui¬
tȩ oꝑatio sauciat. qui udelicet rec¬
ta subtilit̾ ꝑ ingeniũ iudere pote¬
rant. s usu prauoꝵ actuum cali¬
gant. Lippus itaq ẽ cuiꝰ sensum na-¬
tura exacuit: si conu̾sationis pra¬
uitas confundit. Cui bñ ꝑ angłm¬

Expanded text:
cogitationis statum erigere non cogitationis statum erigere non valet, quem terrenae usus sollicitudinis curvum tenet. Ex horum quippe specie Psalmista dicit: Incurvatusin spinis cecidit, hi sunt qui audierunt verbum, et a sollicitudinibus et divitiis et voluptatibus vitae euntes suffocantur, et non referunt fructum . Lippus vero est, cujus quidem ingenium ad cognitionem veritatis emicat, sed tamen hoc carnalia opera obscurant. In lippis quippe oculis pupillae sanae sunt, sed humore defluente infirmatae palpebrae grossescunt; quorum, quia infusione crebro atteruntur, etiam acies pupillae vitiatur. Et sunt nonnulli quorum sensum carnalis vitae operatio sauciat, qui videre recta subtiliter per ingenium poterant, sed usu pravorum actuum caligant. Lippus itaque est, cujus sensum natura exacuit; sed conversationis pravitas confundit. Cui bene per ang
Abbreviated transcription (Latin):
ex alto dep̃hendit. S sunt ñnulli
qui dumise estimari hebetes nolt̃
sepe se in quibdam inqͥsitionib
plusqmͣ necesse ẽ exercentes: ex
nimia subtilitate falluntur. Uñ
hic qͦ subditur. uł grañdi & torto
naso. Nasus & enim grandis & tor¬
tus ẽ discretionis subtilitas immo¬
derata. quȩ dum plusqm̃ decet
excreuerit. actionis suȩ rectitũdi¬
nem ipsa confundit. Fracto autem
pede uł manuẽ: qui uiam ołi ꝑge¬
re omĩno ñ ualet. atq a bonis acti¬
b funditus ex sors uacat. quatinus
hȩc ñ ut claudꝰ saltem eũ infirmita¬
te teneat. s ab his omĩmõdo alienus
existat. Gilbꝰ uͦ ẽ quem t̾renȩ sollici¬
tũdinis pondꝰ depͥmit. ne unquam
ad suꝑna respiciat. s solis his quȩ
in infimis calcantur intendat. Q
⁊ siquando aliquid de bonis patͥȩ
celestis audierit. ad hoc nimirum
ꝑuersȩ consuetudinis pondere p̃gͣ¬
uatus cordis faciem ñ attollit. qͥa

Expanded text:
ex alto deprehendit. Sed sunt nonnulli ex alto deprehendit. Sed sunt nonnulli qui dum aestimari hebetes nolunt, saepe se in quibusdam inquisitionibus plusquam necesse est exercentes, ex nimia subtilitate falluntur. Unde hic quoque subditur, vel grandi et torto naso. Nasus etenim grandis et tortus, est discretionis subtilitas immoderata, quae dum plusquam decet excreverit, actionis suae rectitudinem ipsa confundit. Fracto autem pede vel manu est qui viam Dei pergere omnino non valet, atque a bonis actibus funditus exsors vacat, quatenus haec non ut claudus saltem cum infirmitate teneat, sed ab his omni modo alienus existat. Gibbus vero est quem terrenae sollicitudinis pondus deprimit, ne unquam ad superna respiciat, sed solis his quae in infimis calcantur, intendat. Qui etsi quando aliquid ex bono patriae coelestis audierit, ad hoc nimirum perversae consuetudinis pondere praegravatus, cordis faciem
Abbreviated transcription (Latin):
plationis lucem ignorat. qui pre
uenturam lucem nequaꝗͣ diligẽ¬
do conspicit. quo gressum oꝑis
porrigat nescit. hinc & enim ꝓ¬
phetante anna dr. Pẽdes scõꝵ suo¬
rum seruabit. & impii in tenebris
conticescent. Claudus uͦ ẽ. quiquidẽ
quo ꝑgere debeat aspicit. s infirmi¬
tate mentis uitȩ uiam ꝑfectam ñ
potest tenere quã uidet: quia ad
uirtutis statum dum fluxa consue¬
tudo ñ erigitur. quo desidium inni¬
missas manꝰ ⁊ dissoluta genua eri¬
gite. & gressus rectos facite pẽdib
ur̃is. ut ñ claudicans quiserret:
magis autẽ sanetur. Paruo autem
naso ẽ. qui ad tenendam mensurã
discretionis idoneus ñ ẽ. Naso qͥp¬
pe õdores fetores ꝙ discernimus.
Recte gͦ ꝑ nasum discretio expͥmi¬
tur: ꝑ qmͣ uirtutes eligimus deli¬
cta repbamus. Unde & in laude
sponse dr. Nasus tuus sicut tur¬
ris que ẽ in libano. quia nimirũ
sc̃a eccłia quib ex causis singła
cretione: & uentura uicioꝵ bella

Expanded text:
plationis ignorat, qui praedum venturam lucem nequaquam diligendo conspicit, quo gressum operis porrigat nescit. Hinc etenim, prophetante Anna, dicitur: Pedes sanctorum suorum servabit, et impii in tenebris conticescent . Claudus est, qui quidem quo pergere debeat aspicit, sed per infirmitatem mentis, vitae viam perfecte non valet tenere quam videt, quia ad virtutis statum dum fluxa consuetudo non erigitur, quo desiderium innimissas manus et dissoluta genua erigite, et gressus rectos facite pedibus vestris, ut non claudicans qumagis autem sanetur . Parvo autem naso est, qui ad tenendam mensuram discretionis non est idoneus. Naso quippe odores, fetoresque discernimus. Recte ergo per nasum discretio exprimitur, per quam virtutes eligimus, vitia reprobamus. Unde in laude sponsae dicitur: Nasus tuus sicut turris, quae est in Libano , quia nimirum sancta Ecclesia, quae ex causis singulis et ventura vitiorum bella
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe. s tñ ab hac cogitatione con-¬
tinua sine mõd̾amine grauatur
in mente. Qͥ neqͣqm quidemusq
ad opus nefarium rapitur. s euis
animus uoluptate luxurie sine ul¬
lo repugnationis stimulo delectat᷑.
humor uiscerum ad iuirilia labit᷑.
quȩ ꝓfecto cum molestia dedecoris
intumescunt. Ponderosus gͦ ẽ: qͥ
totis cogitationib ad lascuuam de¬
fluens pondus turpitũdins gestat
incorde. Et qmͣuis praua ñ exerceat
oꝑe. ab his tam̃ ñ euellitur mente.
nec ad usum boni oꝑis in apto ua¬
let assurgere: quia grauat hunc
in ablitis pondus turpe. Quis qͥs
gͦ quolibet horum uicio subieitur
panes dño offerre ꝓhibetur: ne
ꝓfecto diluere aliena delicta ñ ua¬
leat. is quem adhuc ꝓpͥa deuastant.

Expanded text:
opere, sed tamen ab hac cogitatione conopere, sed tamen ab hac cogitatione continua sine moderamine gravatur in mente; qui nequaquam quidem usque ad opus nefarium rapitur, sed ejus animus voluptate luxuriae sine ullo repugnationis stimulo delectatur. humor viscerum ad virilia labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt. Ponderosus ergo est, qui totis cogitationibus ad lasciviam defluens, pondus turpitudinis gestat in corde. Et quamvis prava non exerceat opere, ab his tamen non evellitur mente: nec ad usum boni operis in aperto valet assurgere, quia gravat hunc in abditis pondus turpe. Quisquis ergo quolibet horum vitio subigitur, panes Domino offerre prohibetur, ne profecto diluere aliena delicta non valeatis, quem adhuc propria devastant.
Abbreviated transcription (Latin):
sienim cutis pruriginẽ paulus
curabat ostendere: cũ dicebat.
Temptatio uos ñ app̃hendat. nisi
humana. Ac si aꝑte diceret. huma¬
num quidẽ ẽ in corde temptatio¬
tationis certamine ⁊ in oꝑatione
suꝑari. Impetiginẽ qͦ ħt in cor¬
pore: quisqͥs auaritia uastatur.
inmente. Quȩ si in paritis ñ cõ¬
pescitur: nunrũ sine m̃sura di¬
latatur. Impetigo qͦ sine dolore
tẽdio excrescens membroꝵ deco¬
rem fẽdat. quia auaritia capti
animũ dum quasi delectat ex¬
ulcerat. dum adipiscenda queq
cogitationi obicit ad immiciti¬
as accendit. Et dolorem in uul¬
nere ñ facit. quia estuanti aĩo
ex culpa abundantiã ꝓmittit:
s decor membroꝵ ꝑditur. quia
aliarum qͦ uͥtictũ ꝑ hanc pulcͥtu¬
do deprauatur. Et quasi totum
corpꝰ exasꝑat. quia ꝑ uniu̾sa uͥcia
animũ supplantat. paulo aite¬
stante qui ait. Rãdix omnium
maloꝵ ẽ cupiditas. Ponderosꝰ
uͦ ẽ. qui turpitũdinem ñ exercet

Expanded text:
si enim cutis pruriginem Paulus si enim cutis pruriginem Paulus curabat abstergere, cum dicebat: Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Ac si anum quidem est in corde tentatiotationis certamine in operatione superari. Impetiginem quoque habet in corpore, quisquis avaritia vastatur in mente: quae si in parvis non compescitur, nimirum sine mensura dilatatur. Impetigo quippe sine dolore taedio excrescens membrorum decorem foedat, quia et avaritia capti animum dum quasi delectat, exulcerat; dum adipiscenda quaeque cogitationi objicit, ad inimicitias accendit, et dolorem in vulnere non facit, quia aestuanti animo ex culpa abundantiam 13 promittit. Sed decor membrorum perditur, quia aliarum quoque virtutum per hanc pulchritudo depravatur; et quasi totum corpus exasperat, quia per universa vitia animum supplantat, Paulo attestante qui ait: Radix omnium malorum est cupiditas . Ponderosus ro est, qui turpitudinem non exercet
Abbreviated transcription (Latin):
qui u̾itatis lumen uidere ñ sini¬
tur qr arrogantia sapientiȩ seu
iusticiȩ cecatur. Pupilla namq
oculi nigra uĩdet: albuginẽ tole¬
rans nil uĩdet: quia uidelicet sens
humanȩ cogitationis si se stultũ
pecc̃oremq intelligit cognitionẽ¬
intimȩ claritatis app̃hendit. Si
autẽ candorem iusticiȩ sͥ seu sapi¬
entiȩ tͥbuit. a luce se suꝑnȩ cogni¬
tionis exclũdit. Et eo claritatem
ueri luminis neqͣqm penetrat. qͦ
se apud se ꝑ arrogantiã exaltat:
sicut de quibzdam ołr. Dicentes
enim se eẽ sapientes: stulti facti
sunt. Iugem uͦ ht̃ scabiem : cui
carnis petulantia sine cessatione
dominatur. In scabie ⁊ enĩ feruor
iuscerum ad cutẽ trahitur: ꝑ qmͣ
recte luxuria designatur. Quia
si cordis temptatio usq ad oꝑatio¬
nem ꝓsilit. nimirũ feruor intimꝰ
usꝙ ad cutis scabiem ꝓrumpit.
& foris iam corpꝰ sauciat: quia dũ
in cogitatione uoluptas ñ repͥmi¬
tur. etiam in actione dñatur. Qͣ¬

Expanded text:
qui veritatis lucem videre non sinitur, quia arrogantia sapientiae seu justitiae caecatur. Pupilla namque oculi nigra videt, albuginem tolerans nil videt, quia videlicet sensus humanae cogitationis si stultum se peccatoremque intelligit, cognitiones apprehendit. Si autem candorem sibi justitiae seu sapientiae tribuit, a luce se supernae cognitionis excludit, et eo claritatem veri luminis nequaquam penetrat, quo se apud se prae arrogantia exaltat, sicut de quibusdam dicitur: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Jugem vero habet scabiem, cui carnis petulantia sine cessatione dominatur. In scabie etenim fervor viscerum ad cutem trahitur, per quam recte luxuria designatur; quia, si cordis delectatio usque ad operationem prosilit, nimirum fervor intimus usque ad cutis scabiem prorumpit, et foris jam corpus sauciat, quia dum in cogitatione voluptas non reprimitur, etiam in actione dominatur. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ factus ẽ rex ⁊ sacerdos. Et
aristobolo successit rex pariter
& sacerlos alexander. Alexander
uͦ moriens reliquit suꝑstites fili¬
os duos. aristobolũ & hyrcanũ.
S donec adolescerent pueri ale¬
xandram conuigẽ suam temꝑa¬
mento regali preẽe uoluit. si mł
arbitram statuens. ciunã potissi¬
mum illoꝵ duoꝵ summũ sacer¬
dotium cõmitteret. Illa byrcanũ
patri in sacerdotio substituit. ꝓp¬
ter senioris etatis p̃rogatiuã. a¬
ristobolo fr̃i nichil publicoꝵ cõ¬
mitens officioꝵ. Post alexandrȩ
mortẽ aristobolus inuasi regnũ.
& demũ hyrcanus sacerdotiũ
ei dimisit. Postea uͦ ĩdem hẏrca¬
nus excitatus ab antipatro pa¬
tre herodis. pͥmũ ad arabiȩ re¬
geni se contulit. facdi penitens.
ac demũ pompeio romanoꝵ
duci. qui in fyriam tigranem
regem debellaturus aduenerat.
querimoniã detulit. Qua oc¬
casione idem pompeius consul
romanoꝵ urbem ierosolimam

Expanded text:
autem factus est rex et sacerdos, et autem factus est rex et sacerdos, et Aristobolo successit rex pariter et sacerdos Alexander. Alexander vero moriens reliquit superstites filios duos, Aristobolum et Hircanum. Sed donec adolescerent pueri, Alexandram conjugem suam temperamento regali praeesse voluit, simul arbitram statuens cuinam potissimum illorum summum sacerdotium committeret. Illa Hircanum patri in sacerdotio substituit propter senioris aetatis praerogativam, Aristobolo fratri nihil publicorum committens officiorum. Post Alexandrae mortem Aristobolus invasit regnum, et demum Hircanus sacerdotium ei dimisit. Postea vero idem Hircanus excitatus ab Antipatro, patre Herodis, primum ad Arabiae regem se contulit facti poenitens, ac demum Pompeio Romanorum duci, qui in Syriam Tigranem regem debellaturus advenerat, querimoniam detulit. Qua occasione idem Pompeins consul Romanorum urbem Jerosolymam
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ summosacerolotio: ueni ad
te pͥmũ quidẽ utilitatib regis fi¬
sulens. Tunc misit rex ierosolimã
nichanorem ut & iudam compre
ierosolinã iussit destrui muros
domus sc̃ȩ int̾ioris. S hoꝵ eruni¬
num penas miser diuuitare ñ po¬
tuit. Subito enĩ obclusumẽ os
eius: & loqui ñ potuit. si dissolu¬
tus paralysi miserabilit̾ expira¬
uit. Sicq oleficientib sacer̃dotib
degenere aaron. & uida macha¬
beo ꝓpatriȩ legib decertante
sorte᷑ bellica iam defuncto. iona¬
thas frat̃ eius adept᷑ ẽ pͥncipatũ
¶uideoꝵ simulq sacerdotiũ. Por¬
ro gesta uide ⁊ frm̃ eiꝰ quia mul¬
ta sunt ualde. ⁊ in libris macha¬
beoꝵ scͥpta continent᷑: nolui pre¬
senti breuitati inserere. Ionathe
uͦ symon frat̃ eiꝰ suocessit. Post
fymonem autẽ ꝑuenit sacerolo¬
tium ad iohannem filiũ eiꝰ. qui
aduersus hyrcanos dimicans hyr¬
cani nom̃ accepit. Ioħi hyrcano
successit aristobolus. Aristobolꝰ

Expanded text:
autem summo sacerdotio veni ad autem summo sacerdotio veni ad te primum quidem utilitatibus regis fisulturus. Tunc misit rex Jerosolymam Nicanorem, ut et Judam comprehJerosolymam, jussit destrui muros domus sanctae interioris. Sed horum criminum poenas miser diu vitare non potuit. Subito enim obtusum est os ejus, et loqui non potuit. Sed dissolutus paralysi miserabiliter expiravit. Sicque deficientibus sacerdotibus de genere Aaron, et Juda Machabaeo pro patriae legibus decertante sorte bellica jam defuncto, Jonathas frater ejus adeptus est principatum Judaeorum, simulque sacerdotium. Porro gesta Judae et fratrum ejus quia multa sunt valde, et in libris Machabaeorum scripta continentur, nolui praesenti brevitati inserere. Jonathae vero Simon frater ejus successit. Post Simonem autem pervenit sacerdotium ad Joannem filium ejus, qui adversum Hircanos dimicans Hircani nomen accepit. Joanni Hircano successit Aristobolus. Aristobolus
Abbreviated transcription (Latin):
turri .l. cubitoꝵ. infelicem
exalauit animã. Uysimachꝰ qͦ
iam multo templi auro exporta¬
to. plebeio concursu secꝰ erarium
lapĩdat᷑ uit̾iit. Post hȩc antiochꝰ
rex syriȩ ascendens ierosolunam.
intrauit in seũarium eũ suꝑbia
⁊ tulit altare aureũ. ⁊ candela¬
brum. m̃sam ꝓpositionis ⁊ ue¬
lum & cetera templi ornam̃ta
⁊ abiit. Demũ uͦ p̃cepit om̃ib
regni sui gentib ut eẽt unꝰ po¬
pulus. & prohibuit intemplo
dñi fieri holocausta. ⁊ iudeos e¬
scis coinqͥnari immundis.
secesserat in desertũ. & ibint̃
feras iutam cũ suis agebat. ne
particeps ẽẽt comqͥnationis.
S qmuis pauci ẽẽnt qui eũ eo
erant. ita tam̃ duces regis anti
tuerentur. Mortuo deniq antio¬
cho. regnauit demetrius. ad quẽ
accessit sceleratissimꝰ alchimus &
cepit regem inflamiare adũsus
uidam. Dicebat enĩ regi. Iulas &
quicũ eosunt bella nutriunt. nͨ
paciunt᷑ regnũ ẽe quietũ. Unde
ego fraudatus parentũ gła. dico

Expanded text:
uaginta cubitorum infelicem exhalavit animam. Lysimachus quoque jam multo templi auro exportato plebeio concursu secus aerarium lapidatus interiit. Post haec Antiochus rex Syriae ascendens Jerosolymam, intravit in sanctuarium cum superbia, et tulit altare aureum et candelabrum, mensam propositionis, et velum, et caetera templi ornamenta et abiit. Demum vero praecepit omnibus regni sui gentibus, ut esset unus populus, et prohibuit in templo Domini fieri holocausta, et Judaeos escis coinquinari immundis. secesserat in desertum, et ibi inter feras vitam cum suis agebat, ne particeps esset coinquinationis. Sed quamvis pauci essent, qui cum eo erant, ita tamen duces regis Antiocia restituerentur. Mortuo denique Antiocho regnavit Demetrius, ad quem accessit sceleratissimus Alchimus, et coepit regem inflammare adversus Judam; dicebat enim regi: Judas et qui cum eo sunt bella nutriunt, nec patiuntur regnum esse quietum. Unde ego fraudatus parentum gloria dico
Abbreviated transcription (Latin):
& canalib adaquabat cominissos¬
Sͥ greges. sic p̃dicatores & doctores¬
& ex uniũsitate scͥpturȩ. & diũsis
eiusde scͥpturȩ libris sibi creditos
reficiunt fideles. Uirgȩ uariatȩ
uarias significant sententias. Qͤ
sententiȩ ideo iirgis comꝑantur:
quia multis & grauib cõminatio¬
nib de tͣnsgressione mandatoꝵ¬
C dei nos castigant. Oues sunt¬
lo. fideles ꝓpter suam innocentiã.
Oues ex intuitu uirgarũ uari¬
arum uarios fetus pariunt. qnͣ¬
do fideles quiꝙ ex lectione uaria

Expanded text:
et canalibus adaquabat commissoset canalibus adaquabat commissos greges sibi, sic praedicatores et doctores ex universitate Scripturae, et diversis ejusdem Scripturae libris, sibi creditos reficiunt fideles. Virgae variatae, varias significant sententias. Quae sententiae ideo virgis comparantur, quia multis et gravibus comminationibus, de transgressionibus mandatorum Dei nos castigant. Oves sunt fideles, propter suam innocentiam. Oves ex intuitu variarum virgarum varios fetus pariunt, quando fideles quique ex locutione variar