comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dona: quod nec gestantes deuotionis pignera ualebant
egreoi ꝑque fuerant ingressi hostiola Qua dere consilio
int̃se habito ꝑ hostiũ ciusdẽ cripte in latert dispositũ
qd̾ ẽ ꝑuium cuntib ad capellã scĩ nicolai cpiͣ mire sc̃ita¬
tis confessoris: ꝑ claustrellũ efferunt uenerationis loculũ
sicq ꝑ quandã posterulã eiusdẽ daustrelli in maceria
factam ciectũ ꝑpomeriũ atq cimiterium fratruĩ ad aliũ
identidẽ aditũ ignorante popło ꝑducunt: Sed rursus
urx cũ ingenti luctamine ꝑportam secus capllã scĩ
arhangli michalis sitam extraunt: Tandemq limpenso
multo & grandi labore. iamq defessi. in cãpũ cultũ prope
genodo chium monachoꝵ iacentẽ defert̃: Quo inloco
quadam ꝓuidentia mensa lignea extensa. scm̃ thesaurũ
meam deponere atq locare festinant. cũ reucrentia
tem̃ ut elignũ erat: quatinus ab omi expectantiũ seo &

Expanded text:
dona, quod nec gestantes devotionis pignora valebant dona, quod nec gestantes devotionis pignora valebant egredi per quae fuerant ingressi ostiola. Qua de re, consilio inter se habito, per ostium ejusdem cryptae in latere dispositum, quod est pervium euntibus ad capellam sancti Nicolai episcopi mirae sanctitatis confessoris, per claustrellum efferunt venerationis loculum; sicque per quamdam posterulam ejusdem claustrelli in maceria factam ejectum per pomerium atque cimiterium fratrum, ad alium identidem aditum, ignorante populo, perducunt. Sed rursus vix cum ingenti luctamine per portam secus capellam sancti archangeli Michaelis sitam extrahunt. Tandemque impenso multo et grandi labore, jamque defessi in campum cultum prope xenodochium monachorum jacentem deferunt: quo in loco quadam providentia mensa lignea extensa, sanctum thesaurum in eum deponere atque locare festinant, cum reverentia tamen ut dignum erat, quatenus ab omni exspectantium, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
oculis : Aiterigitur corũ nomine godefridus senior: pal¬
lium decentissinũ scȩ̃ uirgmi contulit in mimus
At̃ u̾nomine Rob̾tus cognom̃to anguillula scipsum uob
dcuotionẽ ꝑ cerumã corrigiã seruũ obtulitsatꝙ mnex¬
hibitione seruitutis hortũ iure pręou tradidit inuilla
quȩ marceia fert᷑: Fres aut̃ non terrena. seo diuina ꝑ¬
soluunt officia: & uenerationi ut decebat satis idoneas
Clauso igitur tandẽ cũ diligentia sollertiaq honorabili
ergasterio: cũ cȩreis & turibulis & crucib decripta erũ¬
punt lxis ad primȩ mentibus: bisbinis poderibus ioẽ
albis palliatis monachis. more patrũ feraerũ baiulantib
Uerũ quia bafllicȩ capacitas non ad hoc erat sufficiens
ut confluentis uulgi multitudmẽ recipere possoe intan¬
tũ quippe copiosa utriusq sexus extabat̾ eccd̃a reseria
confluentia. uit pote prestolante ꝓ quo uenerat. scitat

Expanded text:
oculis. Alter igitur eorum nomine Godefridus senior, paloculis. Alter igitur eorum nomine Godefridus senior, pallium decentissimum sanctae virgini contulit in munus; alter vero nomine Rotbertus, cognomento Anguillula, seipsum ob devotionem per cervinam corrigiam servum obtulit, atque in exhibitione servitutis hortum jure praedii tradidit in villa quae Marceia fertur. Fratres autem non terrena, sed divina persolvunt officia, et venerationi, ut decebat, satis idonea. Clauso igitur tandem cum diligentia solertiaque honorabili ergasterio, cum cereis et thuribulis et crucibus de crypta erumpunt, laetis apprime mentibus byssinis poderibus, id est albis, palliatis monachis; more patrum feretrum bajulantibus. 7. Verum quia basilicae capacitas non ad hoc erat sufficiens, ut confluentis vulgi multitudinem recipere posset, in tantum quippe copiosa utriusque sexus exstabat ecclesia referta confluentia, utpote praestolante pro quo venerat sanctitatis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ humilitatis subiectione confrm̃ imperia. exuat
lacertos: seseq p̃parat sollẽpnius ad uersus uotiua
officia : Mutantur sũma cum rtuerentia ossa felicia:
locantud decentiori incima: Ofelix ungo quȩ q m̃
inclo fulgioa degis ingła sc ueneraris interrena
aula: Ouere felix uirguncula : cui sponsus ille cȩles¬
tos arridens locutus e insalomonis epithalamio: Ueni
soror mea in hortũ meũ. ut comedas fructũ pomorũ
meoꝵ: Sponsa mea. coluba mea inmaculata mea: ueni
delibano. ueni coronaberis Ofdix inquã uirgois qui
sponso uocanti reciproca uoce cũ uirginũ choris adplai¬
dens respondere meruisti Curremus postae. modore
unguentorũ tuoꝵ: idẽ infraglantia tuarũ uirtutũ Igit᷑
duo militares uiri. qui ad crant: sollẽpnia ꝑagunt mu¬
nuscula: Namhi sumpere efflagitauerant. ut eis conci¬
aer&ur mutationi ad cẽ: scãq ossa ꝓprus conspicere

Expanded text:
cum humilitatis subjectione confratrum imperia, exerit cum humilitatis subjectione confratrum imperia, exerit lacertos, seseque praeparat solemnius adversus votiva officia. Mutantur summa cum reverentia ossa felicia, locanturque decentiori in cuna. O felix virgo, quae quoniam in coelo fulgida degis in gloria, sic veneraris in terrena aula. O vere felix virguncula! cui sponsus ille coelestis arridens locutus est in Salomonis epithalamio: Veni, soror, mea in hortum meum, ut comedas fructum pomorum meorum, sponsa mea, columba mea, immaculata mea, veni de Libano, veni, coronaberis . O felix, inquam, virgo! quae sponso vocanti reciproca voce cum virginum choris applaudens, respondere meruisti: Curremus post te in odore unguentorum tuorum , id est in fragantia tuarum virtutum. 6. Igitur duo militares viri qui aderant, solemnia peragunt munuscula. Nam hi summopere efflagitaverant, ut eis concederetur mutationi adesse, sanctaque ossa propriis conspicere
Abbreviated transcription (Latin):
gemin a ꝑcausa actitare studuer scilic& neuel maliq̃
casu offẽderent scitatis mimera nimio tiemultu serus
utruus ꝙ inminente. acp̃m̃te : uł ne fragmina margari¬
tapũt corã idiotis atꝙ omperitis hominib pensare nes¬
cientibus homines propt̃ homines contreetarent coqo
citis nolite scm̃ dare canibus. & nespargatis mar¬
garitas ũsante porcos: Unde ait isaias: Seer&eum
icũ midi scereum incũ michi : Obseratis gͣ firmit᷑
ostus quȩ adextris & asmitris cancelli candẽ criptã
paentib aditũ pandunt: circũdant beata mimera
pauitantib animis obexhibendã reucrentiã Hesita¬
bant enĩ: quisnã eoꝵ dignius contingere habers axp̃o
concessa tampreiosa donaria: Seo demũ consulti. hanc
tadere curant administrationẽ dõ nogerardo abbiti
ensulano: qñ erat natu maior ctate ꝓuectior morib
graiioro teligione dcuotior piisq actib ꝓeliuior : Ut
quid moras in nectinꝰ Suscipiens itaq: abbas p̃dictꝰ

Expanded text:
itare studuerunt, scilicet ne vel in aliquo casu offenderent sanctitatis munera nimio tumultu sexus utriusque imminente ac premente, vel ne fragmina margaritarum coram idiotis atque imperitis hominibus pensare nescientibus homines propter homines contrectarent, eo quod dicitur: Nolite sanctum dare canibus, et ne spargatis margaritas vestras ante porcos . Unde ait Isaias: Secretum meum mihi, secretum meum mihi . Obseratis ergo firmiter ostiis quae a dextris et a sinistris cancelli eamdem cryptam petentibus aditum pandunt, circumdant beata munera pavitantibus animis ob exhibendam reverentiam. Haesitabant enim quisnam eorum dignius contingere haberet a Christo concessa tam pretiosa donaria: sed demum consueti hanc tradere curam administrationem domno Gerardo abbati Insulano, quoniam erat natu major, aetate provectior, moribus gravior, religione devotior, piisque actibus proclivior. Ut quid moras innectimus? Suscipiens itaque abbas praedictus
Abbreviated transcription (Latin):
catis suarũ parechiarũ populis. cũ crucib & cereis uno
facto agmine. nudis pedibis cũ supplicib uotis. eũillo
cuius brachium diriguerat. & cũ puella spicas sangui¬
se hunegundis celeriter ꝑuener̃ &e suã culpã confitentes
interra ꝓstrati ut fr̃s̃ prose orarent humilit̾ p&cier̃ Qđ
faciant illi qđ similit᷑ insanguine factũ c inaegipto sub
p harione: Nos u̾benedicamꝰ cũ qui mirabilis ẽ iuscis suis
as isrł: dans uirtutẽ & fortituo iẽ plebis suȩ Benedictus

Expanded text:
catis suarum parochiarum populis, cum crucibus et cereis uno catis suarum parochiarum populis, cum crucibus et cereis uno facto agmine, nudis pedibus cum supplicibus votis cum illo cujus brachium diriguerat, et cum puella spicas sanguie et sanctae Hunegundis celeriter pervenerunt; et suam culpam confitentes, in terram prostrati, ut fratres pro se orarent humiliter petierunt: faciant illi, quod similiter in sanguine factum est in Aegypto sub Pharaone. Nos vero benedicamus eum qui mirabilis est in sanctis suis, Deus Israel dans virtutem et fortitudinem ple
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam agendã ꝓsua temeritate promptissimos reo di¬
rũ exitus circũquaq discurrentes: cunctis uicinis suis ñti¬
abant. neamplius eoepto operi insisterent: scd ad eccłam
uenirent. & diuinũ miraculũ cernerent Quib om̃ib
nimium exterritis. fama celerit̃ ꝑuolante acsi paganos
fugientes exopere ꝓprio exturbabantur : & nesuꝑ se cęlitꝰ
ira dni uenir&. supplicit̾ p̃cabantur Quidã itaq rusticꝰ
nomine roebtus. meadẽ uilla frum̃tũ in area uirga cede¬
bat: Quihȩc audiens ꝓpͥum opusse relicturũ ꝓmisit
Flagellũ ꝓiecit: Seostultus quasi hoc leuius ẽ&. scopam
arripuit : & circa arcam uerrens. frum̃tũ adinare
cepit Quã uesaniam : statim ultio diuia secutaẽ Nã
mox eius brachium diriguit: & diumno uerbere tactus.
in terrã ceciditelamans se reum: semiserũ. sese sub omĩ
celeritate cẽ moriturñ: Efuoo factũ : prȩdictũ timorẽ

Expanded text:
tentiam agendam pro sua temeritate promptissimos redditentiam agendam pro sua temeritate promptissimos reddigros, per viarum exitus circumquaque discurrentes, cunctis vicinis suis nuntiabant, ne amplius coepto operi insisterent; sed ad ecclesiam venirent, et divinum miraculum cernerent. Quibus omnibus nimium exterritis, fama celeriter pervolante, ac si paganos rugientes, ex opere proprio exturbabantur, et ne super se coelitus ira Domini veniret suppliciter precabantur. 15. Quidam itaque rusticus nomine Rotbertus in eadem villa frumentum in area virga caedebat: qui hoc audiens proprium opus se relicturum promisit, flagellum projecit, sed stultus, quasi hoc levius esset scopam arripuit, et circa aream verrens, frumentum adunare coepit. Quam vesaniam statim ultio divina secuta est. Nam mox ejus brachium diriguit, et divino verbere tactus in terram cecidit, clamans se reum, se miserum, sese sub omni celeritate esse moriturum: quod factum praedictum timorem
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis dem spicis ad ȩcdam detulerunt. & presbiterum
ante altare stantẽ inuenientes. ei spicas sanguine plenas
dederunt: & quid eis in cãpo contigerit ꝑ ordinẽ indica¬
uerunt: Sed prbrrefugiens tantȩ fame auctor existere :
dixit: Si suꝑ hoc quod dicitis amplius aliquid non uidero.
popło in credibili hoc p̃dicari non audeo: Quod dicens.
grossiores quasi lacrimȩ exsũmitatib granoꝵ ceper̃san¬
guinis guttȩ ꝓflucre: & ante pedescius int̾rã cadere:
Quo uiso prbrtanto tremore ꝑculsusẽ: ut deficiente spũ
uix sese genibus trem̃tib suꝑ pedes suos tenera: & quod
prius timebat indicare. post modũ plustimuit. ne sua
neglegentia tardius adnotitiã popłiꝑuenir&: Sicq
tactis signis popłm ad ȩcđam conuocauit: & ꝓsua in obe¬
dientia eos increpans. hoc diuinũ cismiraculũ patefecit
Quosꝓ insolito miraculo nimius timor inuasit: & ad poeni¬

Expanded text:
ex eisdem spicis ad ecclesiam detulerunt; et presbyterum ex eisdem spicis ad ecclesiam detulerunt; et presbyterum ante altare stantem invenientes, ei spicas sanguine plenas dederunt, et quid eis in campo contigerit per ordinem indicaverunt. Sed presbyter refugiens tantae famae auctor existere, dixit: « Si super hoc quod dicitis amplius aliquid non videro, populo incredibile hoc praedicare non audeo. » Quod dicens grossiores quasi lacrymae ex summitatibus granorum coeperunt sanguinis guttae profluere, et ante pedes ejus in terram cadere. Quo viso presbyter tanto tremore perculsus est, ut deficiente spiritu vix sese genibus trementibus super pedes suos teneret; et quod prius timebat indicare, postmodum plus timuit, ne sua negligentia tardius ad notitiam populi perveniret. Sicque tactis signis populum ad ecclesiam convocavit, et pro sua inobedientia eos increpans hoc divinum eis miraculum patefecit. Quos pro insolito miraculo nimius timor invasit, et ad poeni
Abbreviated transcription (Latin):
unã a terra leuauit. quã recenti sangume madidã inue¬
nit: Quam mirans unde sanguis ille uenir&: ꝓiecit: Aliã
nihil hominus colligens. eodem cruore madente̾ similit̃
ꝓiecit sic tertiam. quartã & quintã: & deinceps usq ad
fastidium. om̃s quas colligere poterat. sanguine plenas
ui debat Vnde tremens & nimis pauida. ad patre̾ suum
quitunc forte incãpũ cundẽ ad uenerat cucurrit : & quid
ei contigerat indicauit: Quãpat̾ suus uelut puellaris
leuitatis uerba narrantẽ durius increpauit: & ad opus
suum redire ammonuit: Sed illa trem̃te atq ita ut di¬
xerat serem habere affirmante : eam pat̾ suus ꝑ cãpum.
secutus ẽ : & eiusdẽ cruoris plurimas spicas inidatione
madentes. collegerunt: & quȩsierunt siforte in eodem
campo aliquis ex messoriᷤ manũ sibi aut digitũ incidiss&
unde sanguis ille ꝓfluer&: Quod om̃ib stupentibus.
atq cum magna ad testatione negantibus. quasdam

Expanded text:
unam a terra levavit quam recenti sanguine madidam inveunam a terra levavit quam recenti sanguine madidam invenit. Quam mirans unde sanguis ille veniret projecit, aliam nihilominus colligens, eodem cruore madentem similiter projecit; sic tertiam, quartam et quintam, et deinceps usque ad fastidium omnes quas colligere poterat, sanguine plenas videbat. Unde tremens et nimis pavida ad patrem suum, qui tunc forte in campum eumdem advenerat cucurrit, et quid ei contigerat indicavit. Quam pater suus velut puellaris levitatis verba narrantem durius increpavit, et ad opus suum redire admonuit. Sed illa tremente atque ita ut dixerat se rem habere affirmante, eam pater suus per campum secutus est, et ejusdem cruoris plurimas spicas inundatione madentes collegerunt, et quaesierunt si forte in eodem campo aliquis ex messoribus manum sibi aut digitum incidisset, unde sanguis ille proflueret. Quod omnibus stupentibus atque cum magna attestatione negantibus, quasdam
Abbreviated transcription (Latin):
mis qd oculis nris uidimus. fidelit̾ referamꝰ: Anno igitur
rũ septembris festiuitate scilic& beatȩ humegundis uirginis:
hoc dequoloquimur diuma uirtute factũ ẽ miraculũ: h
ritorio namq cuiusdam uillȩ quȩdicitur sasnulficurtis.
messores impsa festiuitate frum̃tũ secabant: Quos presbit̾
coꝵ nommelantfridus. frequent̾ ꝓhac temeritate redar¬
guerat: dicensse sinodo interfuisse. inqua ab ep̃o nouiom̃¬
sis ȩcdȩ rodulfo. hȩc festiuitas deuotissime celebrari uissa
fuit : Sed ipsi suoꝵ uicinorũ errorem secuti. dicebant se
solos hanc festiuitatẽ non posse celebrare: dum cunctos suos
uicinos uiderent suas necessitates operando implere: Unde
contigit ut quȩdam puella nomine rotgildis. predicti prł
sequerocur: & spicas quȩ corũ manus effugere poterant
colligebat: Cumq semdinass& ut spicas studiose colliger&:

Expanded text:
mis quod oculis nostris vidimus, fideliter referamus. 14. Anno igitur mis quod oculis nostris vidimus, fideliter referamus. 14. Anno igitur o Kalendarum Septembris, festivitate scilicet beatae Hunegundis virginis, hoc de quo loquimur divina virtute factum est miraculum. In territorio namque cujusdam villae quae dicitur Sasnulficurtis, messores in ipsa festivitate frumentum secabant; quos presbyter eorum nomine Lantfridus frequenter pro hac temeritate redarguerat, dicens se synodo interfuisse in qua ab episcopo Noviomensis Ecclesiae Rodulfo haec festivitas devotissime celebrari jussa fuit. Sed ipsi, suorum vicinorum errorem secuti, dicebant se solos hanc festivitatem non posse celebrare, dum cunctos suos vicinos viderent suas necessitates operando implere. Unde contigit ut quaedam puella nomine Rotgildis, praedicti presequeretur; et spicas quae eorum manus effugere poterant colligebat. Cumque se inclinasset ut spicas studiose colligeret,
Abbreviated transcription (Latin):
hominib: Marraturi si quidẽ qđ oculis nr̃iuidimꝰ magnũ
miraculũ diuinȩ uirtutis: nondubitamꝰ in quorundã men¬
tib generari scrupulũ dubitationis: Quodẽ ꝓnefas pessi¬
mũ genus infidelitatis: Caueant sͦ derogatores diumoꝵ
operũ. nedammnentur cumhis dequib loquitur scriptura.
Sepulchrũ patensẽ guttur eoꝵ. linguis suis dolose agebant
uenenũ aspidũ sublabis eoꝵ Quicũ uiderent dnm̃ iħm
in numera mirabilia facientẽ : & ea anoticia popłi occulta¬
re nompossent: hȩc pessima mente calũmari temłtabant
dicentes: In beelx. ehub principe demonioꝵ : cicit demonia:
Nosuꝰ falsiloquos & m̃daciis suis infelicit᷑ uacantes. quorũ
scđm apłm corinsipiens obscuratũ ẽ. & euanuer̃ in cogitatio¬
nib suis. recepturos nisi forte corrigant᷑ errorissui merce¬
dẽ postponentes adꝓpositũ redeamꝰ : Et pus acfidelib ani¬

Expanded text:
hominibus. Narraturi siquidem quod oculis nostris vidimus magnum hominibus. Narraturi siquidem quod oculis nostris vidimus magnum miraculum divinae virtutis, non dubitamus in quorumdam mentibus generari scrupulum dubitationis, quod est, proh nefas! pessimum genus infidelitatis. Caveant ergo derogatores divinorum operum, ne damnentur cum his de quibus loquitur Scriptura: Sepulcrum patens est guttur eorum, linguis suis dolose agebant, venenum aspidum sub labiis eorum . Qui cum viderent Dominum Jesum innumera mirabilia facientem, et ea a notitia populi occultare non possent, haec pessima mente calumniari tentabant dicentes: In Beelzebub principe daemonum ejicit daemonia . Nos vero falsiloquos et mendaciis suis infeliciter vacantes, quorum secundum Apostolum cor insipiens obscuratum est, et evanuerunt in cogitationibus suis, recepturos, nisi forte corrigantur, erroris sui mercedem, postponentes, ad propositum redeamus, et piis ac fidelibus ani
Abbreviated transcription (Latin):
tionis plura dicere poss&: silicentia temporis ꝑmitte¬
quamuis multa miraculoꝵ opera. ꝑincurię culpã sint negle¬
genter omissa Agamus gͦ gratias donr̃o: quiscãm sui uirginẽ
ita glorificauit inmundo. cuiꝰ meritis & obsecratione ꝑdu¬
cat nos dñs ad gaudia cȩlestis patriȩ. inqua ipsa feliciter exul¬
tat. & cũ choris uirginũ canticũ nouũ dño cantat Ipsi gła
honor & potestas. in a&cerna scła. Ite o aliuo :¬
nnarrandis diuinȩ operationis mirabilib ille totam̃tis
uirtute.ẽ. utiq laudandꝰ. cui cantat ꝓph&a gratulabun¬
duis Benedictus dñs ds̃ ifrahel: quifacit mirabilia magna
solus Unde nos totis uiribus laudemꝰ & benedicamꝰ eũ. qui
sibi fideliter seruientium gloriã pcrire non patit᷑ meritoꝵ:
Sed sic̃ adc̃nalit̾ eosgaudiis facit int̾ eẽ cęlestibus: ita&iam
temporalit̾ ꝑ quȩdam mira eoꝵ merita. ad memoriã reducit

Expanded text:
tionis plura dicere posset, si licentia temporis permittetionis plura dicere posset, si licentia temporis permittequamvis multa miraculorum opera per incuriae culpam sint negligenter omissa. Agamus ergo gratias Deo nostro, qui sanctam sui virginem ita glorificavit in mundo, cujus meritis et obsecratione perducat nos Dominus ad gaudia coelestis patriae, in qua ipsa feliciter exsultat, et cum choris virginum canticum novum Domino cantat. Ipsi gloria, honor et potestas in aeterna saecula. 13. In narrandis divinae operationis mirabilibus, illutique laudandus, cui cantat propheta gratulabundus: Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia magna solus . Unde nos totis viribus laudemus et benedicamus eum, qui sibi fideliter servientium gloriam perire non patitur meritorum: sed sicut aeternaliter eos gaudiis facit interesse coelestibus, ita etiam temporaliter per quaedam mira eorum merita ad memoriam reducit
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: Mulier: dimitte me: Nunc enĩ tetrahente nonin
pie obtinuit intercessio meȩ dilectissimȩ domine sc̃ę
scilico himegundis Itaq ingenti loatia ꝑfusus. laudan¬
do dm̃ reuersus ẽ ad propria. MLIUꝑ.
Ist & aliud magnȩ uirtutis miraculũ: qđ abscondi
silentio nonesse congruum existimo Alius quoq¬
E
uir nomine rotbtus. pedũ officio destitutus: sca¬
bellis ut moris ẽ talium subnixus. ciusdẽ dĩ uirginis
sollemnitati głose. ꝓut potuit festinauit int̾ ce̾: Qui
eadẽ in ȩcła diu remotus: gram̃ sospitatis infudi sibi
p&it miserabilibus menbris Tandẽ dõ miserante. me¬
ritis beatȩ uirginis & intercessione. ꝑfectȩ incolumita¬
ti palã cimctis meruit restitui: Sicq factũ ẽ. utqui
contractis neruis curuus aduenerat. corundẽ cõpagi¬
bus satis apte solidatus. post modũ ingaudio remear& :
Sufficiat nos pauca narrasse : calamus &iã nr̃e descrip¬

Expanded text:
dixit: « Mulier, dimitte me: nunc enim te trahente non indixit: « Mulier, dimitte me: nunc enim te trahente non inpie obtinuit intercessio meaedilectissimae dominae sanctae scilicet Hunegundis. » Itaque ingenti laetitia perfusus, laudando Deum reversus est ad propria. 12. Est et aliud magnae virtutis miraculum, quod abscondi silentio non esse congruum existimo. Alius quoque vir nomine Rotbertus, pedum officio destitutus, scabellis, ut moris est talium, subnixus, ejusdem Dei virginis solemnitati gloriosae, prout potuit, festinavit interesse. Qui eadem in ecclesia diu remotus, gratiam sospitatis infundi sibi petiit miserabilibus membris. Tandem Deo miserante meritis beatae virginis et intercessione, perfectae incolumitati palam cunctis meruit restitui: sicque factum est, ut qui contractis nervis curvus advenerat, eorumdem compagibus satis apte solidatus, postmodum in gaudio remearet. Sufficiat nos pauca narrasse: calamus etiam nostrae descrip
Abbreviated transcription (Latin):
tulo .xͫxͦ iiiiͬ. sc̃s papa referat gregorius: Ait enĩ quod isdem
uenerabilis pocrus. cuidam teodoro suȩ ęcłe mansionario.
solito citius surgenti. atq in ligneis gradibus ad resouenda
luminaria stanti dcorsũ in pauim̃to stans instola can¬
dida apparuit: eũq curtã cito surrexiss& increpuit
is breuit᷑ tactis: postremo ad ea quȩ adhorã inter¬
misimus : quoo suꝑ ẽ narraturi redcam̃. Quidã uir
nomine guntardus. oculoꝵ lumie priuatus: causa
audiendiꝰ missam. ad scę uirginis diuertit ȩcdam: Se
cum missarũ sollẽnis ibidẽ officiose ꝑ actis mediante
iã die ianuas inueniros obseratas eccłe. mporticu foris
ꝓstrauit se int̾iam: diutius orans ad cc̃ sibi dĩ miscdiã
Surgens autẽ post multas lacrimas ab oratione. coepit
oculos manu tergere: restituto uisus sibi officio. obtentu
scȩͣ uirgiis pussimo: Unde & mulieri gressus suos regenti

Expanded text:
ulo vicesimo quarto sanctus papa referat Gregorius. Ait enim quod isdem ulo vicesimo quarto sanctus papa referat Gregorius. Ait enim quod isdem venerabilis Petrus, cuidam Theodoro suae ecclesiae mansionario solito citius surgenti, atque in ligneis gradibus ad refovenda luminaria stanti, deorsum in pavimento stans in stola candida apparuit, eumque cur tam cito surrexisset, increpuit. 11. His breviter tactis, postremo ad ea quae ad horam intermisimus, quod superest narraturi redeamus. Quidam vir nomine Guntardus, oculorum lumine privatus, causa audiendi missam ad sanctae virginis divertit ecclesiam: sed cum missarum solemniis ibidem officiose peractis mediante jam die januas inveniret obseratas ecclesiae, in porticu foris prostravit se in terram, diutius orans adesse sibi Dei misericordiam. Surgens autem post multas lacrymas ab oratione, coepit oculos manu tergere, restituto visus sibi officio obtentu sanctae virginis piissimo. Unde et mulieri gressus suos regenti
Abbreviated transcription (Latin):
emulis meis. cupiens te auertere ame : Ita dato inditio: alior¬
sum danculũ preparato ostiolo. isspurcissimꝰ uir int̾missũ
nesus iterare tẽptauit: Cui mox ꝑ uigil custosscã uirgo
hunegundis obuiam uenit: & baculo quẽ manu tenebat
mninguie ꝑcussit: Qui mox exsangiis effectus corruit:
& in manib elatus coxa eiusdẽ intumescente eodem dolore
uitam finiuit: cuius coxa anno integro ante obitũ suuĩ
interra cõputruit: Procuius tam̃ curatione amicorum
studio maxima donaria ad offerendũ sc̃ę uirgini pręparan¬
tur: quȩ uelut inmundissima stercora reiciuntur: Nam isdẽ
plurimũ nũmorũ offerentibus. turbo celitus irruit: qui
tanta exagitatione p̃dictã oblationẽ exsufflans disꝑsit. ut
nulli deinceps mortaliũ quicquã deea apparer&: Uerũ
nulli incredibile uideri deb&. quod scam̃ dĩ uirginẽ suis
hostibus uisibilit̾ apparuisse retulimus: cũsimile quid debea¬

Expanded text:
aemulis meis, cupiens te avertere a me. Ita dato indicio, alioraemulis meis, cupiens te avertere a me. Ita dato indicio, aliorsum clanculum praeparato ostiolo, is spurcissimus vir intermissum nefas iterare tentavit. Cui mox pervigil custos sancta virgo Hunegundis obviam venit, et baculo quem manu tenebat in inguine percussit. Qui mox exsanguis effectus corruit, et in manibus elatus coxa ejusdem intumescente eodem dolore vitam finivit; cujus coxa anno integro ante obitum suum in terra computruit. Pro cujus tamen curatione amicorum studio maxima donaria ad offerendum sanctae virgini praeparantur, quae velut immundissima stercora rejiciuntur. Nam iisdem plurimum nummorum offerentibus turbo coelitus irruit, qui tanta exagitatione praedictam oblationem exsufflans dispersit, ut nulli deinceps mortalium quidquam de ea appareret. Verum nulli incredibile videri debet, quod sanctam Dei virginem suis hostibus visibiliter apparuisse retulimus, cum simile quid de bea
Abbreviated transcription (Latin):
exortus : nomine magenerus: Quicuius dã scimonialis
eiusdẽ monasterii pulchritudine illectus: nequaquã
se abstinere potuit. ab eius illicitis amplexibus: Dũ igitur qͣda
die more solito monasterium pocerex. ut suȩ &ipsius carnis
luptatisatis facer&. ciscã uirgo huncgundis matrio eiusdẽ
monasteru usibilis apparuit: cumq uchem̃ter increpans
quoꝑger& retuisluit: Qui aduocẽ increpantis ualde con¬
fusus crubuit: & seabopere nefario cõpescens. ab accessu si¬
mul & actu nefando ad tempus subtrax̃: Prȩdicta autem
scĩmonialis uelut labilis & lasciua scauiro contẽptã putan
dũ acerrimo dolore fatigata sc abominatã ingemiscer&
antiqui hostis insidiis armata. eundẽ uirũ calliditate qua
potuit. ad se reuocare tẽptauit: Affabilis inqui ens amice.
curme spernendã putasti: Non te uisio quã ui disti abster¬
reat: quia non fuit p̾sentia scẽ hunegundis. sed aliqua de

Expanded text:
exortus, nomine Magenerus, qui cujusdam sanctimonialis exortus, nomine Magenerus, qui cujusdam sanctimonialis ejusdem monasterii pulchritudine illectus, nequaquam se abstinere potuit ab ejus illicitis amplexibus. Dum igitur quadam die more solito monasterium peteret, ut suae et ipsius carnis voluptati satisfaceret, ei sancta virgo Hunegundis in atrio ejusdem monasterii visibilis apparuit, eumque vehementer increpans quo pergeret requisivit. Qui ad vocem increpantis valde confusus erubuit, et se ab opere nefario compescens, ab accessu simul et actu nefando ad tempus subtraxit. Praedicta autem sanctimonialis, velut labilis et lasciva, se a viro contemptam putans, dum acerrimo dolore fatigata se abominatam ingemisceret, antiqui hostis insidiis armata, eumdem virum calliditate qua potuit ad se revocare tentavit. Affabilis inquiens amice, cur me spernendam putasti? non te visio quam vidisti absterreat, quia non fuit praesentia sanctae Hunegundis, sed aliqua de
Abbreviated transcription (Latin):
coercere curauit: Namidũ libere tanta filuarũ copia lea po¬
tirentur: subito eadem dĩ uirgo pastorib interribili specię
apparuit. eosq cursibi fructũ subriperent siluȩ. interrogans.
uirga quã manu gestabat ꝑcussit: sicq om̃is illa porcorum
multitudo huc illucq diffusa uersus monasterium humo¬
lariense prȩcipiti cursu iter arripuit Vnde factũ est: ut exqui
domina reditus siluȩ habere non poterait: hospost modũ fami¬
lia ipsius uire quidco possider&c: Namcũ magno imp&u uillam
ingressi: circa monasterium ꝑplateas & curtes ase inuicem
diuisi. anullo umquã postea sunt requisiti Huius rei plurimi
testes existunt: ex quib quȩdã mulier nomine dodisina. nuꝑ
abhac luce subtracta. ẽ. quȩ se tantȩ rei interfuisse. ac excis
suam portionẽ ꝑcepisse. ueraci assertione fatebatur: ALiud¬
odem fere tempore. erat quidã miles nobilior genere¬

Expanded text:
coercere curavit. Nam dum libere tanta silvarum copia laeti pocoercere curavit. Nam dum libere tanta silvarum copia laeti potirentur, subito eadem Dei virgo pastoribus in terribili specie apparuit, eosque cur sibi fructum subriperent silvae interrogans; virga quam manu gestabat percussit, sicque omnis illa porcorum multitudo huc illucque diffusa, versus monasterium Humolariense praecipiti cursu iter arripuit. Inde factum est ut ex quibus domina redditus silvae habere non poterat, hos postmodum familia ipsius jure quieto possideret. Nam cum magno impetu villam ingressi, circa monasterium per plateas et curtes a se invicem divisi, a nullo unquam postea sunt requisiti. Hujus rei plurimi testes existunt, ex quibus quaedam mulier nomine Dodisma nuper ab hac luce subtracta est, quae se tantae rei interfuisse ac ex eis suam portionem percepisse veraci assertione fatebatur. 10. Eodem tempore erat quidam miles nobiliori genere
Abbreviated transcription (Latin):
Iis premissis deuita & actib sȩpe dictȩ głose uirgmis:  tratis
ratum duximus pauca subsequendo describi miraculoꝵ in¬
signia: quȩ dñs obtantã sui famulã pie dignatusẽ opcrari ꝑ
grãm: Ham ea quea ͤ gressi sumus describere. quibusdam ns
ascatis referentibus uyc ualuimus agnoscere: Fuerunt &lam
in numera uirtutis facta: que ꝑincuriam obliuioni tradita
non essent. satis dignȩ litteris mandari potuissent:. Unum
namq signum qđ constat mirabilit̾ cẽfactũ: consequent brcui
locutione ẽnarrandũ: Deniq quodam tempore homines
ꝑuersi. sua fortiori potestate fidentes. audaci temeritate
siluam ipsius sc̃ę uirginis quȩsitaẽ secusfluuium sambram.
inuilla quȩ dicitur dedimacus ingressi. cam suisporcis eden¬
dam ꝑuascrunt: & censũ siue aliquos seruitiũ ꝓeadẽ silua
eidemsc̃ȩ uirgii ec̃ deferendũ. nulla ratione consenserunt:
Quosꝑse ipsam beata uirgo increpare atq atanta audatia

Expanded text:
is praemissis de vita et actibus saepe dictae gloriosae virginis, ratum duximus pauca subsequendo describi miraculorum insignia, quae Dominus ob tantam sui famulam pie dignatus est operari per gratiam. Nam ea quae aggressi sumus describere, quibusdam nostrae aetatis referentibus vix valuimus agnoscere: fuerunt etiam innumera virtutis facta, quae si per incuriam oblivioni tradita non essent, satis digne litteris mandari potuissent. Unum namque signum quod constat mirabiliter esse factum, consequenter brevi locutione est narrandum. Denique quodam tempore homines perversi sua fortiori potestate fidentes, audaci temeritate silvam ipsius sanctae virginis, quae sita est secus fluvium Sambram, in villa quae dicitur Dediniacus ingressi, eam suis porcis edendam pervaserunt, et censum sive aliquod servitium pro eadem silva eidem sanctae virgini esse deferendum, nulla ratione consenserunt. Quos per seipsam beata virga increpare, atque a tanta audacia
Abbreviated transcription (Latin):
gentissum franciscȩ. atq hunegundis dicor nomine: & inpago
nata: uermandensi. aquo delata huc ueni: Educatasum ẽquidẽ
parentib xp̃icolis: & contra uelle meũ. & ut credo dĩ placitũ
sponso tradita sũ uiuenculo: quẽ postpono & deuito deuincta
xp̃i caritate : quoducente & fauente. toto corpore sum integra
atq mente impolluta: Illi me deuoueo. qui creauit uniuersa:
atq fidem quam requiris. ipsi seruo integrã: Quãsi plane uis
audirc pandam tibi pater optime: quia lie& barbara sim natione.
porsane satemur sidem ueram atq scam̃. quȩ nobis infine tem¬
poris ẽ delata. abhac scã sede apłica & catholica matr Eecła
asamarit a uera ã fones postul& : Quidũ tali dignatusẽ p sruu
allo quio: innuit latenẽ q̃ dneminc̃ a fioe ulla potest regio rerc̃i¬
con sumaor nos quiafidem non crubescimꝰ deprouinda nequa a

Expanded text:
gentis sum Francicae, atque Hunegundis dicor nomine, et in pago gentis sum Francicae, atque Hunegundis dicor nomine, et in pago nata sum Vermandensi, a quo delata huc veni. Educata equidem sum parentibus Christicolis, et contra velle meum, et, ut credo, Dei placitum, sponso tradita sum juvenculo, quem postpono et devito devincta Christi charitate, quo ducente et favente, toto corpore sum integra atque mente impolluta. Illi me devoveo qui creavit universa, atque fidem quam requiris ipsi servo integram. Quam si plane vis audire, pandam tibi, Pater optime, quia, licet barbara sim natione, tamen hanc fatemur fidem veram atque sanctam, quae nobis in fine temporis est delata ab hac sancta sede apostolica et catholica matre Ecclea Samaritana aquam fontis postulet: qui dum tali dignatus est perfrui alloquio, innuit latenter quod neminem a fide ulla potest regio repellere. Unde nos quia fidem non erubescimus, de provincia nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
illustratã intelligens: uoce lacrimabili ad mirtns ta ntã impu¬
ella sapientiam: dixisse fertur ẜ cnedictus es dnc̃ ds̃ omnium.
qui inthoro uirgmli mentis caste & corporis tuũ locas domici¬
lium & inscxu fiugilis materie. numcrosa operaris mirabilia:
Laudem gͦ tibi generalit̾ loquat᷑ lingua om̃ĩum: quia dignũ
intalib gestis adtollere te dnm̃ uniuersorũ: Equidem tednẽ
suꝑhis in accernũ laudabo: & glorificabo nom̃ tuũ in scła: Et
conuersus ad dĩ castã uirginẽ. infit: ita inquiens: Cui as. espuel¬
la uel aquib oris aduenisti replica: nomenq tuũ & fidem
tuȩ gentis pariter designa: Estimo enĩ te nobilissima stirpe
ꝓgenitã. & ab ipsis infantię cunis ecđasticę discipline litteris
eruditam: Aohȩc illamente & facie serenissima: summisso uul¬
tu tali orsaẽ alloquio: Sidegente pat̾ quęris & domine. ego

Expanded text:
illustratam intelligens, voce lacrymabili admirans tantam in puillustratam intelligens, voce lacrymabili admirans tantam in puella sapientiam, dixisse fertur: « Benedictus es, Domine Deus omnium, qui in toro virginali mentis castae et corporis tuum locas domicilium, et in sexu fragilis materiae numerosa operaris mirabilia. Laudem ergo tibi generaliter loquatur lingua omnium, quia dignum est in talibus gestis attollere te Dominum universorum. Equidem te, Domine, super his in aeternum laudabo, et glorificabo nomen tuum in saecula. » 8. Et conversus ad Dei castam virginem infit ita inquiens: « Cujas es puella, vel a quibus oris advenisti replica, nomenque tuum et fidem tuae gentis pariter designa. Aestimo enim te nobilissima stirpe progenitam, et ab ipsis infantiae cunis ecclesiasticae disciplinae litteris eruditam. » Ad haec illa mente et facie serenissima submisso vultu, tali orsa est alloquio: « Si de gente, Pater, quaeris, et domine, ego
Abbreviated transcription (Latin):
ens: Inde spreuis rebus transitorus. relictoq sponso cũsuis om̃ib
ꝑ nox enit in orationib corpus uigiliis & in ȩ̃dia iacerans. &
omã quȩ habere poterait pauperib eiogans Sicq mona¬
cha efficitur quȩ sponsa putabatur.: & t̃restris copula cum oni
pompa deicitur: cũ asupcris castitas. uirtutũ regina diffundit
Erit certe gaudens quasi qđ optauerat diu possidens: unde
nec admomitũ poterat relinquere quę cũtanta celeritate me¬
ruit inuenire: loueniente denuo die stationis apłieę. ꝓuolu¬
ta ẽ pedibus antistitis scẽ catholice matris eccłe: offerens ꝓtec¬
tã uuginitatẽ xpo dnõ ad exemplũ genitricis uirgmis. & expos¬
tulans se sacpiri sigillo castimoniȩ & capitis uclamine. iubtutela
& seruitio incõparabilis uirginis mariȩ: Cuius benignissimã
intentionẽ & dcuotionẽ pius pat̾ audiens & adño cius mente

Expanded text:
ens. 7. Inde spretis rebus transitoriis relictoque sponso cum suis omnibus, ens. 7. Inde spretis rebus transitoriis relictoque sponso cum suis omnibus, pernox erat in orationibus, corpus vigiliis et inedia macerans, et omnia quae habere poterat pauperibus erogans: sicque monacha efficitur quae sponsa putabatur; et terrestris copula cum omni pompa dejicitur, cum a superis castitas virtutum regina diffunditur. Erat certe gaudens quasi quod optaverat diu possidens, unde nec ad momentum poterat relinquere quae cum tanta claritate meruit invenire. Adveniente denuo die stationis apostolicae, provoluta est pedibus antistitis sanctae catholicae matris Ecclesiae, offerens protectam virginitatem Christo Domino ad exemplum Genitricis virginis, et expostulans se sacrari sigillo castimoniae et capitis velamine sub tutela et servitio incomparabilis Virginis Mariae. Cujus benignissimam intentionem et devotionem pius Pater audiens et a Domino ejus mentem
Abbreviated transcription (Latin):
maiora solatia: Sacro scã utiq prȩsidia sibi mox adeẽ ꝑsensit :
quȩ defensam om̃ib in cõmodis romȩ p̾sentarunt apłicis con¬
spectibus. cũomĩ integritate fidei & corporis: Cumq ꝑcuncta¬
rentur loca urbis mundi dominȩ. & suꝑbo fastu. sponsus cũso¬
dalibus undiq circuseptus. uaria scoꝵ circuire. pignera: illa
uitans arrogantiȩ comitatũ. sola ibat ad apłorum limina
Sponsus eam estimabat repausare premulte uiȩ lassitudine:
illa uelut m̃te renouata. a crobustior effecta. om̃a foris & intus
urbis romȩ circuibat oratoria: Ille ergoruitura oculo corpore
mirabatur aedificia urbis hiericontinȩ hȩc in ꝑpouum mansu¬
ra. mentis intuitu in uisebat clara moenia cęlestis hierosolimȩ:
Semꝑ obamorẽ patriȩ cȩlestis inorationib & uigiliis. acieuni¬
is. ante apłorũ limina solo recubans: & uix adhospitium redi¬

Expanded text:
 promeruit majora solatia. Sacrosancta utique praesidia sibi mox adesse persensit,  promeruit majora solatia. Sacrosancta utique praesidia sibi mox adesse persensit, quae defensam omnibus incommodis Romae praesentarunt apostolicis conspectibus, cum omni integritate fidei et corporis. Cumque percunctarentur loca urbis mundi dominae, et superbo fastu sponsus cum sodalibus undique circumseptus, varia sanctorum circuiret pignora; illa vitans arrogantiae comitatum, sola ibat ad apostolorum limina. Sponsus eam aestimabat repausare prae multae viae lassitudine: illa velut mente renovata ac robustior effecta, omnia foris et intus urbis Romae circuibat oratoria. Ille ergo ruitura oculo corporeo mirabatur aedificia urbis Hiericontinae; haec in perpetuum mansura mentis intuitu invisebat clara moenia coelestis Hierosolymae, semper ob amorem patriae coelestis in orationibus et vigiliis ac jejuniis ante apostolorum limina solo recubans, et vix ad hospitium redi
Abbreviated transcription (Latin):
quieuit placido: & ut cognouit non esse fasresistere. ętiam ipse
coepto ceo auedor teine pi ris eperis agiouus ta sibi cinc ta
euenire. ut audierat affatibus puellule: Hisrite ꝑ actis. & paratis
om̃ibus quȩ adusum uel adiuctum forent congrua cunctis ite
sȩculari in laris & alacer extrinsecus: uirgo multo gaudentior
l& abatur intrinsecus: Cuncta quippe ei xp̃c tribuebat pro¬
spera: cui iam cumfide uera. spe. & caritate integra. famular
semꝑ suam deuouebat animã: Poscens iłm xpm̃ taçitis precib
custodiri cor & corpus immaculatũ. ne confunder& illecebro¬
sis uoluptatibus: Ore tacito mens orabat: & ꝓtegentẽ se dm̃
cordis oculis conspiciebat: Suauissimis alloquis legiones scãs
angłorum euocabat suũ inauxilium: & cũlacrimis sibi ad eẽ
poscebat. omnẽ chorum agminũ cȩlestium: Exauditur dĩ famu¬

Expanded text:
quievit placide; et ut cognovit non esse fas resistere, etiam ipse quievit placide; et ut cognovit non esse fas resistere, etiam ipse coepit esse auctor itineris, optans et exorans ita sibi cuncta evenire, ut audierat affatibus puellulae. 6. His rite peractis et paratis omnibus quae ad usum vel ad victum forent congrua cunctis itersaeculari hilaris et alacer extrinsecus, virgo multo gaudentior laetabatur intrinsecus. Cuncta quippe ei Christus tribuebat prospera, cui jam cum fide vera, spe et charitate integra, famulari semper suam devovebat animam, poscens Jesum Christum tacitis precibus custodiri cor et corpus immaculatum, ne confunderetur illecebrosis voluptatibus. Ore tacito mens orabat, et protegentem se Dominum cordis oculis conspiciebat. Suavissimis alloquiis legiones sanctas angelorum evocabat suum in auxilium, et cum lacrymis sibi adesse poscebat omnem chorum agminum coelestium. Exauditur Dei famu
Abbreviated transcription (Latin):
dictis: & quęramus mutuo. qualiter nrã dõplacita effiiant
conuigia : ut denobis nont̾rena. sed ꝓgenes cȩlestis emergat:
Dec& enĩ nimiumq ual& nos apłoꝵ principem expetere. atq
loca scã circuire: ut saltẽ fusa suꝑnos benedictione apłica
fiat nobis uita longa. salus continua: opulentia inrebus. fecon¬
ditas inpropagine. tranquillitas indiuturna pace Obeata
uigo. osuꝑni regis sponsa: quam deuota diceris: Ecce dicisquasi
optans tibi mundũ efflorescere: quẽ incorde iam despectũ fonr¬
ditus spreueras. & uelut stercus marcidum qđ poenitus calca¬
ueras: Quid plura. ita quidem ẽ delusa sollicitudo nuptialis.
atq ꝓtelata dies matrimonii : Et cũ debuerant prȩparari
nuptialia. preparantur sumptus & uehicula. tanto it meri
necessaria. Nam quia erat uirgo tenerrima. & tam uoluntate
quam etate innuba. idemq sponsus timoratus & xp̃icola. ad¬

Expanded text:
dictis, et quaeramus mutuo qualiter nostra Deo placita efficiantur dictis, et quaeramus mutuo qualiter nostra Deo placita efficiantur conjugia, ut de nobis non terrena sed progenies coelestis emergat. Decet enim nimiumque valet nos apostolorum principem expetere, atque loca sancta circuire, ut saltem fusa super nos benedictione apostolica fiat nobis vita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace. O beata virgo, o superni Regis sponsa, quam devota diceris! Ecce dicis quasi optans tibi mundum efflorescere, quem in corde jam despectum funditus spreveras, et velut stercus marcidum quod penitus calcaveras. Quid plura? ita quidem est delusa sollicitudo nuptialis, atque protelata dies matrimonii; et cum debuerant praeparari nuptialia, praeparantur sumptus et vehicula tanto itineri necessaria. Nam quia erat virgo tenerrima, et tam voluntate quam aetate innuba, idemque sponsus timoratus et Christicola, ac
Abbreviated transcription (Latin):
truduxit me in cubiculũ suum: & itcrũ: Nolitẽ me consi¬
derare quod fusca sim: quia decolorauit mesol Talis inten¬
tio
& tam preclarum exertͦitium. uersabatur sedule inp̃cordi
puellaribus: flosq genitricis uirgmalis. in hac scã redolebat
uirgine. radiantes plurimȩ. uirtutum gratie. ex uirgineis suc¬
cessibus: Deinde cum scm̃ suȩ mentis ꝓpositum. ad effectum
operationis uell& ꝑducere. sapienti usa consilio. sponsum qu
potuit arte temptauit suauiter emollire : ac demulcendo subti¬
litate ingenii. ab amplexibus omnino diuellere Cui talia
blandissimis alloquens uocibus dixit: Odul cissime atq aman
geniti sumus. non dec&nos coinquinari. aclibidinosis cõmix¬
tionibus pollui: uelut gentes quȩ ignorant dm̃. & sicut equus
& mulus in quibus nonẽ intellectus : Placeat tibi prȩcor. &
contestor ꝑ dnm meũ salubre consilium: meisq te accõmoda

Expanded text:
troduxit me in cubiculum suum ; et iterum: Nolite me consitroduxit me in cubiculum suum ; et iterum: Nolite me considerare quod fusca sim, quia decoloravit me sol . Talis intentio et tam praeclarum exercitium versabatur sedule in praecordiis puellaribus, flosque Genitricis virginalis in hac sancta redolebat virgine, radiantes plurimae virtutum gratiae ex virgineis successibus. 5. Deinde cum sanctum suae mentis propositum ad effectum operationis vellet perducere, sapienti usa consilio, sponsum qua potuit arte tentavit suaviter emollire, ac demulcendo subtilitate ingenii ab amplexibus omnino divellere. Cui talia blandissimis alloquens vocibus dixit: O dulcissime atque amangeniti sumus, non decet nos coinquinari ac libidinosis commistionibus pollui, velut gentes quae ignorant Deum, et sicut equus et mulus quibus non est intellectus. Placeat tibi, precor et contestor per Dominum, meum salubre consilium, meisque te accommoda
Abbreviated transcription (Latin):
sacratissimis uirginibus consecratũ: Unde quia erat gloriosȩ in¬
dolis progeniȩ. ipsis incunabulis fertur cẽ desponsata coequalib
natalibus. sed dilecta magissponso cȩlesti. terrestris confundit᷑.
Uoccultoq dĩ iuditio mortis confino clauditur. Postquã uero
coepit scã uirgo esse ad olescens corpore candidͥoq uultu atq
flaua facie: desponsatur rursũ a quosã nomine cudaloo gene¬
rosȩ stirpis homine : a quo uariis ẽ dotata sponsalib cũmanci¬
pus & uillulis: Quȩ om̃a lic& aparentib coacta. uultu tam̃
placido & mente casta ꝑferens. meditabatur iam in anima
qualiter se & sua. xp̃o sponso trader& dotalia: fier&q sc̃imoni¬
alis femina. subtutela scȩ̃ matris unginis. in sgnita capttis
uelamine : ut cũ adolescentulis ueri regis ualer& edicere :
nigrasum sed formosa filiȩ hierłm: idõ dilexit merex  & in¬

Expanded text:
sacratissimis virginibus consecratum. Unde quia erat gloriosae insacratissimis virginibus consecratum. Unde quia erat gloriosae indolis progenie, ab ipsis incunabulis fertur esse desponsata coaequalibus natalibus: sed dilecta magis sponso coelesti terrestris confunditur, occultoque Dei judicio mortis confinio clauditur. 4. Postquam vero coepit sancta virgo esse adolescens corpore candidoque vultu atque flava facie, desponsatur rursum a quodam nomine Eudaldo generosae stirpis homine, a quo variis est dotata sponsalibus cum mancipiis et villulis: quae omnia licet a parentibus coacta, vultu tamen placido et mente casta perferens, meditabatur jamdiu animo, qualiter se et sua Christo sponso traderet dotalia, fieretque sanctimonialis femina sub tutela sanctae matris Virginis, insignita capitis velamine, ut cum adolescentulis veri regis valeret edicere: Nigra sum sed formosa, filiae Jerusalem, ideo dilexit me Rex, et in
Abbreviated transcription (Latin):
gundis generosa nata. ẽ ꝓsapia que processit uelut uirgula fumi
exaromatib myrre & thuris & unuersi generis pigm̃taru: dũ nobi¬
libus & xpm̃ colentibus. ꝓdiit parentib. Hanc esacro fonte feru
eleuatam ab eligiopontifice nouiom̃sis acuermandensis ccđẽ subi
sumsit ueri sponsi arram. simulq uestem p̃tiosam immortalitatis
signo candidatã & triumpho passionis ꝑlustratã. atq castȩ carita¬
tis ordine regiam & sacerdotalẽ coronam misticã Ubi ciam
in septẽ gradibus baptismatis seytem cõprehendit dona sp̃s sc̃i:
episcopali benȩdictione confirmata & scõ crismate delibuta:
Quibus undiq fulcita uiuere studuit iuuencula ꝑseptena dicrũ
curricula: ut septẽ septies augm̃tatis & monade supposito. iubele
fructum inp̃senti uita ao quirer&: hocq duplicato corpore
& anima. post ꝑ actum uitę cursũ fructũ carper& centesimũ

Expanded text:
gundis generosa nata est prosapia, quae processit velut virgula fumi gundis generosa nata est prosapia, quae processit velut virgula fumi ex aromatibus myrrhae et thuris et universi generis pigmentorum, dum nobilibus et Christum colentibus prodiit parentibus. Hanc e sacro fonte ferunt elevatam ab Eligio pontifice Noviomensis ac Vermandensis Ecclesiae, ubi sumpsit veri sponsi arrham, simulque vestem pretiosam immortalitatis signo candidatam et triumpho passionis perlustratam, atque castae charitatis ordine regiam et sacerdotalem coronam mysticam. Ubi etiam in septem gradibus baptismatis septem comprehendit dona Spiritus sancti, episcopali benedictione confirmata et sancto chrismate delibuta. Quibus undique fulta vivere studuit juvencula per septima dierum curricula, ut septem septies augmentatis et monade supposito, jubilaei fructum in praesenti vita acquireret: hocque duplicato corpore et anima post peractum vitae cursum fructum carperet centesimum