comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
đm habemus: Audite quid sequat᷑. Cum enim
dixiss confundantur om̃s qͥ adorant sculptilia.¬
et quigłant᷑ insimulacris suis: ne existerent
quasi redaentes rationẽ de simul acris et dice¬
rent. ñ lapides s numma colimꝰ. subiccit. Que
lunt᷑ nͥ sp̃c maligni: qͥs ibi ex̃igunt suꝑbe sacͥfi¬
cium: et uolt Se coli tamꝗͣ ds. Maligni sunt:
supbi sunt. Tales fc̾ õs homines ñ bom: qͥstrã
glam quert̾. et dĩ głam contempnunt. Homĩes
autẽ scõs accendite: qͥ sunt simises angłis. Cũ
inueneris hominẽ aliquẽ sc̾m scruũ di: si uolue.¬
ris illum colere. et adorare. ꝓdo̾: ꝓhibet te. Nõ
barnabas. Predicabant u̾bum dĩ inlichaonia.
Mirabilia cum fecissent. lychaonii ciues eiusdẽ
regionis adduxerunt uictimas. et uoluerunt
ilł sacrificare: dicentes barnaban ioucͣ ⁊ et pau¬
lum mercuriũ. Illi ñ sunt delectati. Anforte ułõ
sͥ ĩmolari noluert̾: qr demonib se comparari
execrati sunt: Non: s quia honorẽ diumnũ ex¬

Expanded text:
Audite quid sequatur. Cum enim dixisset, «Confundantur omnes qui adorant sculptilia», «qui gloriantur in simulacris suis:» ne existerent quasi reddentes rationem de simulacris, et dicerent, Non lapides, sed numina colimus; Quae luntur nisi spiritus maligni: qui sibi exigunt superbe sacrificium, et volunt se coli tanquam Deos, maligni sunt, superbi sunt. Tales sunt etiam homines non boni, qui suam gloriam quaerunt, et Dei gloriam contemnunt. Homines autem sanctos attendite, qui sunt similes Angelis. Cum inveneris hominem aliquem sanctum servum Dei, si volueris illum colere et adorare pro Deo, prohibet te: non ancti Paulus et Barnabas. Praedicabant verbum Dei in Lycaonia. Mirabilia cum fecissent Lycaoniae, cives ejusdem regionis adduxerunt victimas, et voluerunt illis sacrificare, dicentes Barnabam Jovem, et Paulum Mercurium: illi non sunt delectati. An forte ideo sibi immolari noluerunt, quia daemonibus se comparari exsecrati sunt? Non, sed quia honorem divinum ex
Abbreviated transcription (Latin):
docebat ut uiueret. Est gͦ alialux. quȩ oritur
iusto. Lux ortac̾ nusto: et rectis corde iocundi¬
corde: Noli. torto corde ẽt̃ adm. resistens uolũ¬
tati ipsius : et uolens illum curuare adte. et ñ
te dirigere ad illum: et senties iocunditatem
meditantur: calices ĩparant: rosarum tempꝰ
expectant. qr dictum ẽ iocundamim iͦti. Uide quid
sequitur. In dommo. Iocundammmi iͦti indomino.

Expanded text:
docebat, ut viveret. Est ergo alia lux, quae oritur docebat, ut viveret. Est ergo alia lux, quae oritur justo: «Lux orta est justo, et rectis corde jucundito rectus corde? Noli torto corde esse ad Deum, resistens voluntati ipsius, et volens illum curvare ad te, et non te dirigere ad illum, et senties jucunditatem, meditantur, calices praeparant, rosarum tempus exspectant; quia dictum est, «Jucundamini, justi.» Vide quid sequitur: «in Domino. Jucundamini, justi, in Domino.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ non luxit nob̃: et sol ñ ortus eͣ nob̾. Ecce ã¬
mando istum solem: intenebris cordis iatutrt᷑
Quid ꝓfuit ocuł uidere istum ÷ et mͣte ñ uidẽ
illum: Tobi cęcus erat: et filium suum urã dĩ
docebat. Nostis hoc. quia tobĩ filium suum add¬
monebat: & dicebat. fili fac elemosinas. quia
elemosinȩ non ꝑmittunt ire intenebras. Et
lequebatur ille qui ĩteneb̾s erat. Tidecis guia
alia eͣ lux quȩ oritur tustor et rectis corde iocun¬
ditas: Oculos non habeł .t. et filio suo dicebat.
fac elomosinas: quia elemosinȩ ñ sinunt ire in
tenebras. Nec timuit : ne diceret incorde suo
filius ipsius. Tu enim elemosinas fecisti: qͣre
mͥ cȩcus loqueris:. Ecce elemosinȩ ad tenebras
te ꝑduxerunt. Et quomͣ mͥ dicis⁊ elemosinȩ nͣ
sinunt ire intenebras. Qr ille ifta dicebat cũ
fiducia ÷ nisi quia aliam luce̾ uidebat: filiꝰ pat̾
manum tenebat ut ambularet:. s pat̾ filio ur̃a

Expanded text:
men non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Ecce amen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Ecce amando istum solem, in tenebris cordis jacuerunt. Quid profuit oculis videre istum, et mente non videre illum? Tobias caecus erat, et filium suum viam Dei docebat. Nostis hoc, quia Tobias filium suum admonebat, et dicebat, «Fili, fac eleemosynas, quia eleemosynae non permittunt ire in tenebras» : et loquebatur ille qui in tenebris erat. Videtis quia est alia lux quae oritur justo, et rectis corde jucunditas? Oculos non habebat, et filio suo dicebat, «Fac eleemosynas; eleemosynae non sinunt ire in tenebras:» nec timuit, ne diceret sibi in corde suo filius ipsius, Tu enim eleemosynas non fecisti: quare caecus mihi loqueris? Ecce eleemosynae ad tenebras te perduxerunt, et quomodo mihi dicis: «Eleemosynae non sinunt ire in tenebras?» Quare ille ista cum fiducia dicebat, nisi quia aliam lucem videbat? Filius patri manum tenebat, ut ambularet: sed pater filium viam
Abbreviated transcription (Latin):
cum faciat oriri solem suum suꝑbonos & ma¬
los ⁊ et pluat suꝑ iustos et innuftos: Istã lucc̃¬
tecum uident iiquir uident tecͣ latrones : ui¬
dent tecum impudĩci. uident tecum bestie: mũ.¬
cȩ. uermiculi. Quale̾ lucem iustoseruat ⁊ qͥ &
istis istam dat : Merito hanc lucem infide mar.¬
tires uiderunt. Qui enim istam contempsert̃.
aliꝗͣ. ind̾unt ꝗͣ. desiderauerunt: qͥahanc res¬
puerunt. Lur orta ẽ iusto: et rectis corde iocũ.¬
ditas: Nolite putare qi uere in miseria fuert᷑:
cum incathena ambulauert̾. Latꝰ fuit carcer
fidelib : lenes fuerunt cathenȩ conficentibus:
Habebant gaudia incatasta: qui xp̃m p̃dicabãt
intorm̾̃ta. Tux orta ẽ iusto Que lux orta÷ iͦto:
Quȩ non oritur iniusto. Non istalur: quã fec̃
oriri supbonos et malos. Est alia lux quȩ orit̃
iusto: Qe qͣluce ñ sibi orta: infine dicent iniꝰti.
Oigo errauimus a uia ueritatis: et iusticiȩ lu¬

Expanded text:
cum faciat oriri solem suum super bonos et macum faciat oriri solem suum super bonos et malos, et pluat super justos et injustos ? Istam lucem vident tecum iniqui, vident tecum latrones, vident tecum impudici, vident tecum bestiae, muscae, vermiculi. Qualem lucem justo servat, qui et istis istam donat? Merito hanc lucem in fide martyres viderunt. Qui enim istam contempserunt, aliquam viderunt quam desideraverunt, qui hanc respuerunt. «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Nolite putare quia vere in miseria fuerunt, cum in catena ambulaverunt. Latus fuit carcer fidelibus, leves fuerunt catenae confitentibus. Habebant gaudia in catasta, qui Christum praedicabant inter tormenta. «Lux orta est justo.» Quae lux orta est justo? Quae non oritur injusto; non ista lux quam facit oriri super bonos et malos. Est alia lux quae oritur justo; de qua luce non sibi orta, in fine dicent injusti: «Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lu
Abbreviated transcription (Latin):
bant homines. Et qͥd eis dñs ait. Ut̾i autẽ¬
et capisli capitis: omnes numerati sunt. Ti¬
mes ne ammã ꝑdas : qͥ capillũ ñ ꝑdis : Deo
omnia numerata sunt. Omĩa redintegrabit
qͥ omnia creauit: Honerant et creata sunt.
erant et ñ reꝑarabunt᷑: Credite gͦ toto corde
fr̃s mer et qui dibigitis dominũ odite ma¬
lignum. fortes estote ñ solum indiligendo
ĩ ꝑ nob̃ mortuus ẽ. Securꝰ esto accepturũ te
uitam ipsiꝰ: qͥpignꝰ habes mortẽ ipuꝰ. ł quibꝰ
enim mortuꝰ ẽ Nunqͥd ꝓ iustis: Paulum in
eras. et mortuꝰ ẽ ꝑte. iustificatꝰ es et deseret
tes Qui iustificauit impiu̾r telinquet pium ͤ¬
Qui diligitis dñm. odite malignũ. Nemotime
mere ne ꝑdas luct: mmo time ne dũ canes
ꝑdere lucem istam. ꝑdas illam lucem uerã. Quã
times enim ꝑdere. uidemꝰ quibꝰ donata ẽ: cũ qͥbꝰ
tͥ cõmunis ẽ. Nunqͥd solibom uident istũ solem.

Expanded text:
bant homines, et quid eis Dominus ait? «Vestri autbant homines, et quid eis Dominus ait? «Vestri autem capilli capitis omnes numerati sunt» . Times ne animam perdas, qui capillum non perdis? Deo omnia numerata sunt. Omnia redintegrabit, qui omnia creavit. Non erant, et creata sunt: erant, et non reparabuntur? Credite ergo toto corde, fratres mei, et «qui diligitis Dominum, odite malignum.» Fortes estote, non solum in diligendo Dei pro nobis mortuus est; securus esto accepturum te vitam ipsius, qui pignus habes mortem ipsius. Pro quibus enim mortuus est? numquid pro justis? Paulum intt» . Impius eras, et mortuus est pro te, justificatus es, et deseret te? Qui justificavit impium, relinquet pium? «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Nemo timeamere ne perdas lucem, imo time ne dum caves perdere istam lucem, perdas illam lucem veram. Quam times enim perdere, videmus quibus donata est, cum quibus tibi communis est. Numquid soli boni vident istum solem,
Abbreviated transcription (Latin):
occidẽ. Occidit & corpꝰ. qͥ inte plurimũ potͣ: qͥd
tͥ fecitr Qđ es domino dõ tuo. Qr amas habere
utam tuã. temꝑalẽ. infirmã: morti obuꝰxiã.
Certe time morr: si potes ñ mori. Qđ ꝑ naturã
uitare ñ potes: qͣr ppt̾ fidc̃ ñ suscipis : Tollat
tͥ istam uitã qui minat᷑ adu̾sariꝰz dat tͥ ds aliã
uitã. qr et istam ipse tͥ dedit: et si ipse nolue¬
rit. nec ipsa tolletur. Si autẽ uoluerit: tollet᷑
t̾. Habec qđ tecum mutet: nolitimere spoliari
ꝑillo. Non ius ex̃ui uestem pannosam: Stolã
głẽ tͥ daturꝰ ẽ. Quã stolã dicis mͥ: Oportet cor¬
ruptibile hoc induere incorruptionẽ: et mor¬
tale hoc mduere ĩ morcalitatẽ. Ab ipsa carotua
nͣ p̃iet Usq ad mortẽ potest scꝑure tniicꝰ:
potestatem ultra non habet. nec animã nec
in ipsam earne᷑: qr & si dissipec carne̾. non
impedit resurrectionẽ. De anima sua time¬

Expanded text:
occidere» . Occidit et corpus, qui in te plurimum potuerit: quid occidere» . Occidit et corpus, qui in te plurimum potuerit: quid tibi fecit? Quod et Domino Deo tuo. Quare amas habere vitam tuam temporalem, infirmam, morti obnoxiam. Certe time mori, si potes non mori. Quod per naturam vitare non potes, quare propter fidem non suscipis? Tollat tibi istam vitam qui minatur adversarius, dat tibi Deus aliam vitam: quia et istam ipse tibi dedit, et si ipse noluerit, nec ipsa tolletur; si autem voluerit ut tollatur tibi, habet quod tecum mutet; noli timere spoliari pro illo. Non vis exui veste pannosa? Stolam gloriae tibi daturus est. Quam stolam dicis mihi? «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem» . Haec ipsa caro tua non peribit. Usque ad mortem potest saevire inimicus: potestatem ultra non habet, nec in animam, nec in ipsam carnem; quia etsi dissipet carnem, non impedit resurrectionem. De anima sua time
Abbreviated transcription (Latin):
tatem an ꝓpt̾ t̾renam felicitate᷑: Int̾roga fidem
tuam: pone incatasta conscientiȩ aumã tuã:
torque te ipsum timore iuidicir. responde cuicre.
inse: O ortiuis ẽ et resurrexit ascendit incelũ:
llis sequi: Imitare passionẽ. expecta ꝓmissionẽ.
Qͥd gͦ tͥ ablaturꝰ ẽ seiiens. cum cȩꝑis odisse ma
iłt. Tutͥ illum toslis: sullum fugis. forte respondeᷤ
Non curo de patͦmonio meo: dñs dedit. q dñs ab¬
stulit. Possum dicere. sic̃ dño placuit ita factũẽ.
s tuncone occidat me. H oc totum ẽ. Audicigo
psalmum consolantẽ. Custodit dñs animas
seruorũ suoꝵ. Quia gͦ dixerat suꝑiꝰ. qͥdiligitis
dominũ odite malignum: ne idotimeres odis¬
se malignũ. ne occidet te malignꝰ: subiẽt statim.
Custodit dñs aĩas seruoꝵ suoꝵ. Audi illũ custodi¬
entẽ animas seruoꝵ suoꝵ & dicentẽ : nolite ti¬
mere eos qͥ corpꝰ occidunt. ammã autẽ ñ posst̃

Expanded text:
tatem, an propter terrenam felicitatem? Interroga fidem tuam, pone in catasta conscientiae animam tuam, torque teipsum timore judicii, responde cui credin se? Mortuus est, et resurrexit, ascendit in coelum. Vis sequi? Imitare passionem, exspecta promissionem. Quid ergo tibi ablaturus est saeviens, cum coeperis odisse mallet, tu tibi illum tollis, si illum fugis. 17. Forte respondes: Non curo de patrimonio meo; «Dominus dedit, Dominus abstulit;» possum dicere, «Sicut Domino placuit, ita factum est» ; sed timeo ne occidat me. Hoc est totum. Audi ergo Psalmum consolantem: «Custodit Dominus animas servorum suorum.» Quia ergo dixerat superius, «Qui diligitis Dominum, odite malignum;» ne ideo timeres odisse malignum, ne occideret te malignus, subjecit statim, «Custodit Dominus animas servorum suorum». Audi illum custodientem animas servorum suorum, et dicentem: «Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
erant ad consumpmationẽ: si non boni erant ad
reꝑationẽ. dut ipse incendebatur qui nolebat
credere illo igne. audito u̾bo dĩ factus peioi. inui¬
dia sua exustus. atq consumptꝰ: aut si conu̾tertt᷑
et crederet ÷ nec sic inillo nicħ arsiss. Arseat enĩ
fȩnum: ut purgaretur aurũ. Aurum fides e᷑. fȩ¬
num carnał concupiscentia ẽ. Omnis caro fęnũ
ysaias dicit: et omnis honor carnis ut flos sem.

Expanded text:
d reparationem: aut ipse incendebatur, qui nolebat credere, illo igne, audito verbo Dei factus pejor, invidia sua exustus atque consumptus; aut si converteretur et crederet, nec sic in illo nihil arsisset. Arserat enim fenum, ut purgaretur aurum. Aurum fides est, fenum carnalis concupiscentia est. «Omnis caro fenum,» Isaias dicit, «et omnis honor carnis ut flo
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ingentib habuit ÷ et in illa execrabili dõ infi¬
delitate seꝑatisumꝰ ab eo qđ cramis: s gladius int̾ceᷤᷤ¬
sit sccernins non int̾ficiens. Hoc mͦ et ignis. Ignẽ
uem mitt̾e int̾ram. Exarserunt homines credẽ¬
tes in cum: acceꝑunt flaminã caritatis. ꝓpt̾ea
et ipse sp̃i sc̃s cum missus eͣ apłis. sic apparuit.
Uise sunt ilł inquit linguȩ diuisȩ uelu t ignis:
qui et insedit suꝑ unumquẽq illoꝵ. Istugne fla¬

Expanded text:
exsecrabili Deo infidelitate: separati sumus ab eo quod eramus; sed gladius intercessit secernens, non interficiens. Hoc modo et ignis: «Ignem veni mittere in terram.» Exarserunt homines credentes in cum, acceperunt flammam charitatis; propterea et ipse Spiritus sanctus cum missus esset Apostolis, sic apparuit: «Visae sunt illis,» inquit, «linguae divisae velut ignis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑationem: ignẽ ad conbustionẽ. S utrumq sa¬
lũbre: quia et gladius u̾bi tplus salubrit̾ nos
separauit a consutudine mala. Gladium emim
attulit: et separauit unumquemiq fideliũ aut
apatre suo qui ixp̃m ñ crediderat: aut amatre
similit̾ infideli: aut certe si de parentibꝰ xp̃iani
natus c̃ saltem a ꝓgenie sua pͥore. Nemo eñint̾m.
non aut auum. aut ꝓãuum. aut aliꝗͣ antiꝙͣ origi¬
nẽ ngentib habuit÷ et milla execrabili dõ inf̾i

Expanded text:
utrumque salubrem, quia et gladius verbi ipsius salubriter nos separavit a consuetudine mala. Gladium enim attulit, et separavit unumquemque fidelium aut a patre suo qui in Christum non crediderat, aut a matre similiter infideli; aut certe, si de parentibus christanis natus est, saltem a progenie sua priore. Nemo enim nostrum non aut avum, aut proavum, aut aliquam antiquam originem in Gentibus habuit, et in illa exsecrabili
Abbreviated transcription (Latin):
nubes et conteminunt᷑. anteꝗͣ de cis exiliat
qđ mireris. Erant enim illi pͥmũ bomines
carnẽ portantes infirmi. deinde idiotbȩ. in.¬
docti. ignobiles: s erat in coͥs qd sulguraret:
erat ineis qł choruscaret. Accedebat petrus
homo piscator: orabat. et surgebat mortuuꝰ:
forma humana nubes erat: splendor intra

Expanded text:
ubes, et contemnuntur, antequam de eis exsiliat quod mireris. Erant enim illi primum homines carnem portantes, infirmi; deinde idiotae, indocti, ignobiles: sed erat in illis quod fulguraret, erat in illis quod coruscaret. Accedebat Petrus homo piscator, orabat, et surgebat mortuus . Forma humana nu
Abbreviated transcription (Latin):
dent: qͥ pꝰ ea supplicisẽpit̾m ignis illiꝰ ar furist̾. Hisiforte pu¬
tatis fr̃s mei. qi ĩ iusticia q̃ ꝓcedit exhõie adledendn attum
hominẽ. illi ad quẽ ꝓcedit nocet : ⁊ illi de quoꝓcedit ñ noti:
Unde ficri pot: Aliq̃n facula ardens apponit᷑
ad lignum humidũ et uiride: et non illud incen¬
dit: ipsa tam̃ ardet. Sic et inimicus tuus. Siqͥs
forte existit iniustus qui tͥ moliat᷑ insidias. uel
iparet aliꝙͣ molestiam inuistꝰ ẽ. Tusi uiride lig.¬
num fueris ⁊ idest si fuco sp̃uali iugens et iuirenˢ.
flaminis unmiciciarum restĩteris: orando ꝓ illo
quite ꝑsequitur: ille aulet. tu manes integer.
p̃atiens et incorrupta addm coronanãa ꝑue¬
ñit: sequens exemplum dñi fui. qͥ patimaluit
a iuidcis. et qui pot̾at ñ mori mortuns cͣ: qͥa & qui
pot̾at non nasci natus t̃. Tucnim conditione naiꝰ

Expanded text:
isi forte putatis, fratres mei, quia injustitia, quae procedit ex homine ad laedendum alterum hominem, illi ad quem procedit nocet, et illi de quo procedit non nocet. Unde fieri potest? Aliquando facula ardens apponitur ad lignum humidum et viride, et non illud incendit, ipsa tamen ardet; sic et inimicus tuus. Si quis forte existit injustus qui tibi moliatur insidias, vel praeparet aliquam molestiam, injustus est: tu si viride lignum fueris, id est, si succo spirituali vigens et virens, flammis inimicitiarum restiteris, orando pro illo qui te persequitur; ille ardet, tu manes integer; patiens et incorrupta ad Deum coronanda pervenerit, sequens exemplum Domini sui, qui pati maluit a Judaeis, et qui poterat non mori, mortuus est, quia et qui poterat non nasci, natus est. Tu enim conditione
Abbreviated transcription (Latin):
qui ficit mare. Qno naues possunt accedere ⁊
uerba dĩ non possunt e Implete sunt insuiȩ.
Vleruntamen possunt & infigura recte accipi
insulȩ omnes cccłe. Quare insulȩ  Qura cireũ¬
latrantur fluctib omintum temptationum.
S quom̃ m̃fula ondiq cireunistrepentibꝰ fluc¬
tib tundi pot̃. frangi non pot̃: mag̃ mag̃q ip¬
sa frangit fluctꝰ uenientes quam frangitur ab
eis: sic et eccłȩ dĩ pullulantes ꝑ totum orbemt᷑.¬
rarum. passȩ sunt ꝑsecutionesundiq fremͣtiũ
infidelium. Et ecce stant insulȩ: et iam placa¬
tum ẽ mare. Iocundent᷑ uisule multe Nubes¬

Expanded text:
mare. Quo naves possunt accedere, verba Dei non possunt? Impletae sunt insulae. Verumtamen possunt et in figura recte accipi insulae, omnes Ecclesiae. Quare insulae? Quia circumlatrantur fluctibus omnium tentationum. Sed quomodo insula undique circumstrepentibus fluctibus tundi potest, frangi non potest, magisque ipsa frangit fluctus venientes, quam frangitur ab eis: sic et Ecclesiae Dei pullulantes per totum orbem terrarum, passae sunt persecutiones undique frementium infidelium, et ecce stant insulae, et jam placatum est mare. «Jucundentur insulae multae
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ ocuł. scintillantib uerb̃. ferrimbominis ne¬
cẽ ÷ indep̃dationẽ. in iniurias. in contumelias: ñ
se caꝑe. nͨ tenere: alt̾um patient̾ excipientẽ u̾ba.
plagas. quicquid illi inferre uoluerit ⁊ et ꝑcutiẽti
maxillam ꝓantẽ alt̾am: cum uideris hinc furias.
inde lenitatẽ. hinc iram. inde patientiã ⁊ hinc flã.¬
mas. inde tolerantiã ⁊ dubitas ꝓnuntiare. qͥseoꝵ
ardeat. penamq patiat᷑ ⁊ ille ne cuiꝰ corpꝰueratur.
an cuiꝰ ammus uerat᷑ : ꝓpt̾ea et ysaias ꝓpba dit.

Expanded text:
tibus oculis, scintillantibus verbis, ferri in hominis netibus oculis, scintillantibus verbis, ferri in hominis necem, in depraedationem, in injurias, in contumelias, non se capere, non se tenere; alterum patienter excipientem verba, plagas, quidquid ille inferre voluerit, et percutienti maxillam, parantem et alteram: cum videris hinc furias, inde lenitatem; hinc iram, inde patientiam; hinc flammas, inde tolerantiam; dubitabis pronuntiare quis eorum ardeat poenamque patiatur? illene cujus corpus vexatur, an cujus animus
Abbreviated transcription (Latin):
inquem mittendisunt impii illa ultima iudicii
sententia: quib adsinistram seꝑatis fic ineugłio
lectum meminimꝰ. dicturus ẽ ite inignem ecnuͣ
qui pͣparatus ẽ diabolo et angłis eius. Non puto
de illo igne dici. Ande boc non puco: Quia de
qͦdam igne dicit : qui p̾ibit ante illum anteꝗͣ. ueni¬
at adiudicium. Dictum ẽ p̃ire ignem: et in flam¬
mare intircuitu idest ꝑ totum orbem t̾rarum mi.¬
micos enis. Iue ignis pꝰ enis aduentum erit: iste
autem ignis ante eum pͣibit. Quis ẽ gͦ iste ignis:
Possumus eum acciꝑe in pęna maloꝵ : possumus
insalute redemptoꝵ. In pęna maloꝵ quomͦe Qa
cum pdicaretur. xp̃c. irate sunt gentes: et comino¬
uerunt ꝑsecutionẽ. Quȩ ira ignis fuit. mag̃ con¬
sumens eos qui ꝑsequebantur: quam eos qͦs ꝑse¬
quebantur. Cum enim iudemus duos. unumtra¬
culum contueri. Ponite uob̃ ante ocłos hominẽ
iniquum. cõmotum animo. truce̾ uultu. flãman¬

Expanded text:
in quem mittendi sunt impii illa ultima judicii in quem mittendi sunt impii illa ultima judicii sententia, quibus ad sinistram separatis, sicut in Evangelio lectum meminimus, dicturus est, «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» : non puto de illo igne dici. Unde hoc non puto? Quia de quodam igne dicit, qui praeibit ante illum, antequam veniat ad judicium. Dictum est enim praeire ignem et inflammare in circuitu, id est per totum orbem terrarum, inimicos ejus. Ille ignis post ejus adventum erit; iste autem ignis ante eum praeibit. Quis est ergo iste ignis? Possumus eum accipere in poenam malorum, possumus in salutem redemptorum. In poenam malorum, quomodo? Quia cum praedicaretur Christus, iratae sunt gentes, et commoverunt persecutionem: quae ira ignis fuit, magis consumens eos qui persequebantur, quam eos quos persequebantur. Cum enim videmus duos, unum irasculum contueri. Ponite vobis ante oculos hominem iniquum, commotum animo, trucem vultu, flamman
Abbreviated transcription (Latin):
enim sͥ fecit sedem: quia meis seilet sapientia.
filius enim di: sapientia di ẽ. Audiuimꝰ autẽ
ex alia scͥptura: magnum huiꝰ intelligentiȩ do.¬
cum̃tum. Amma tusti: sedes sedes sapientiȩ.
Ergo quia isti facti sunt iusti qui ineum cre¬
diderunt: iustificati ex fide facti sunt sedes
ipsius. Sedet in ipsis iudicans cripsis: & dixi.¬
gens eos. Quarec Quia mansuetos inuenit.
ueluti iumenta mitia. non recalcitrantia. nõ
collum suꝑbum adu̾sus iugum eiꝰ exeutientia:
non flagellum eiꝰ recusantia. facta sunt nim̾ta
eiꝰ bona. mansueta: et meruerunt qđ dictũ ẽ.
malio psalmo. Diriget mites iniudicio: do¬
cebit mansuecos uias suas. Propt̾ea gͦ illis
nubes et caligo⁊ quia ñ sunt recti: mansuetiᷤᷤ
autẽ iusticia & iudicium directio sedis eius.
Ionis ante eum preibit: et inflaminabit in
cireuitu mimicos cius. De quo igne dicit fr̃s.
ignis ante eum p̃ibit ⁊ &̾ inflammabit incircu¬
itu mimicos eius: Non arbitroi de illo igne dici.

Expanded text:
fecit sedem, quia in eis sedet Sapientia; Filius enim Dei, Sapientia Dei est . Audivimus autem ex alia Scriptura magnum hujus intelligentiae documentum. «Anima justi, sedes sapientiae.» Ergo quia isti facti sunt justi, qui in eum crediderunt; justificati ex fide, facti sunt sedes ipsius: sedet in ipsis, judicans ex ipsis, et dirigens eos. Quare? Quia mansuetos invenit, veluti jumenta mitia, non recalcitrantia, non collum superbum adversus jugum ejus excutientia, non flagellum ejus recusantia: facta sunt jumenta ejus bona, mansueta; et meruerunt quod dictum est in alio psalmo, «Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas» . Propterea ergo illis «nubes et caligo,» quia non sunt recti; mansuetis autem, «justitia et judicium directio sedis ejus.Ignis ante eum praeibit, et inflammabit in circuitu inimicos ejus.» De quo igne dicit, fratres, «Ignis ante eum praeibit, et inflammabit in circuitu inimicos ejus?» Non arbitror de illo igne dici,
Abbreviated transcription (Latin):
runt omnes ppłi głam eiꝰ. Cunfundantur
omnes qui adorant sculptilia: et qͥ głantur
insimulachris suis. Etenm eccła necdum
crat ingentibꝰ Iniudea crediłunt ex iudeis:
et putabant ipsi nudĩ qui credid̾ant. solos se
ꝑtinere ad xpͣ̃m. Missi sunt apłi adgentes: pͣ¬
dicatum ẽ cornelio. Credidit corndius. bap¬
tizatꝰ ẽ: baptitati sunt et illi quicũ cornelio
erant. S ut baptitarentur: quid factum ẽ
scius. Non quidẽ̾ huc usq ꝑuenit lector: s
tam̃ aliqui recordantur. Et qui ñ recordan.¬
t᷑. audiant ame breuit̃. Missus ẽ angłs ad
cornelium: angłs cornelium misit ad petru:
petrꝰ uenit ad cornelium. Et qr de gentibus
erat corneluꝰ et ipse ec qͥ cum eoerant neras
neliꝰ. et illi qui cum illo erant. uenit sp̃c sc̃s
zatus. In istos aute᷑: ante baptismum cecidit.
Posset enim pettꝰ dubitare: utrum incircũ¬
linguis. Donatum ẽ donum inuisibile: et
tulit dubitationẽ de sacram̃to uisibilir et¬

Expanded text:
runt omnes populi gloriam ejus: confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis.» Etenim Ecclesia necdum erat in Gentibus; in Judaea crediderant ex Judaeis, et putabant ipsi Judaei qui crediderant solos se pertinere ad Christum: missi sunt Apostoli ad Gentes, praedicatum est Cornelio; credidit Cornelius, baptizatus est, baptizati sunt et illi qui cum Cornelio erant. Sed ut baptizarentur, quid factum est, scitis: non quidem huc usque pervenit Lector, sed tamen aliqui recordantur; et qui non recordantur, audiant a me breviter. Missus est angelus ad Cornelium, angelus Cornelium misit ad Petrum, Petrus venit ad Cornelium. Et quia de Gentibus erat Cornelius, et ipse et qui cum illo erant, non erant nelius et illi qui cum illo erant, venit Spiritus szatus: in istos autem ante Baptismum cecidit. Posset enim Petrus dubitare utrum incircumnt loqui linguis; donatum est donum invisibile, et tulit dubitationem de Sacramento visibili;
Abbreviated transcription (Latin):
Iam sp̃e xp̃i ꝑdiderant. Nonenim dicerunt. sꝑa¬
mus cum redempturum: s sꝑabamus qͥa ipse eẽt
redempturꝰ. Ipse cumeis erat: et spes illius mei̾s
non erat. Ostendit se ilł: manifestatꝰ ẽ. etiã cet̾ris
discipuł: insus contrectatus⁊ et inuentꝰ uł quibꝰ¬
loante comemorauit misso s piricus ancto. fecit
discipłos suos idioibas homines loqui ommũ
gentium linguis. Tunc illi ꝓ quibꝰ non frustra
dixerat. pat̾ ignosce illis qr nesciunt qͥd faciũt
commoti ut diximꝰ. quesicrt̃ salutẽ: consilium
accepunt ut incum crederent. Ctedid̾unt uno
xp̃i. et restituta ẽ t̾ra cuis S quia dixerat ipse
habeo alias oues quȩ non sunt ex hoc ouili. opor¬
tec me et eas adducere. ut sit unus grex. et unꝰ
pastor: etiã adgentes ad quas ppħe missiñerant.
apłi missi sunt. Quesici sunt quiñ quesicrant:
muenti sunt qui nich̾ expectabant. Quẽ ñ tene

Expanded text:
isti perdiderant. Non enim dixerunt, Speramus eum redempturum; sed, «Sperabamus quod esset redempturus Israel.» Ipse cum eis erat, et spes illius in illis non erat. Ostendit se illis, manifestatus est etiam caeteris discipulis, visus, contrectatus, et inventus illo ante commemoravi, misso Spiritu sancto fecit discipulos suos, idiotas homines, loqui omnium gentium linguis. Tunc illi pro quibus non frustra dixerat, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» , commoti, ut diximus, quaesierunt salutem, consilium acceperunt ut in eum crederent; crediderunt uno Christi; et «restituta est terra ejus.» Sed quia dixerat ipse, «Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et eas adducere, ut sit unus grex et unus pastor» ; etiam ad Gentes, ad quas Prophetae missi non erant, Apostoli missi sunt. Quaesiti sunt qui non quaesierant, inventi sunt qui nihil exspectaba
Abbreviated transcription (Latin):
titultis psalmi. Terra enimei᷑ iudea. Et pierat
omnis tudea. q̃n crucificerat dominũ suuͦ: igno¬
dilectione. sequebatur: timida trepidatione ter
neganit. Resurgens in uia qͦsdam loquentes sccũ
de se. talesinuenit ipse dominꝰ m̃c xp̃c: ut dicerẽt¬

Expanded text:
s Psalmi. Terra enim ejus Judaea: et perierat omnis Judaea, quando crucifixerunt Dominum suum ignodilectione sequebatur, timida trepidatione ter negavit. Resurgens, in via quosdam loquentes secum de se, tales invenit ipse Dominus Jesus Christ
Abbreviated transcription (Latin):
intellexerunt: iusticia et iudicium fidelib qͥ
meum credidũnt. Illi enim ꝑ suꝑbiam ñ u¬
derunt: illi ꝑhumilitatem dirigi meruert᷑.
Audi nubes et nebulam: et audi iusticiam &
iudicium. Ipse dominꝰ ait. In uidicium ego
in hunc mundum uenr: ut qui ñ uident inde¬
ant: et qui uident ceci fiant. Quid ÷ qͥ uident
ceci fiant: Quis uidere indentur⁊ qui se sapi¬
entes putant: qui nonsͥ arbitrant᷑ necessariã
medicinam ⁊ ipsi cęci fiant. ipsi ñ intelligant.
Qui autem non uident uideant: qui cecitatẽ
confitentur illuminari mereantur. Sic xͦ in
circuitu eiꝰ mbes et caligo his qui eum noncog

Expanded text:
erunt; justitia et judicium fidelibus, qui in eum crediderunt: illi enim per superbiam non viderunt, illi per humilitatem dirigi meruerunt. Audi nubes et nebulam, et audi justitiam et judicium. Ipse Dominus ait: «In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant» . Quid est, «qui vident caeci fiant?» Qui sibi videre videntur, qui se sapientes putant, qui non sibi arbitrantur necessariam medicinam, ipsi caeci fiant, ipsi non intelligant. Qui autem «non vident, videant:» qui caecitatem confitentur, illuminari mereantur. Sit ergo «in circuitu ejus nube
Abbreviated transcription (Latin):
Quãuis enim uiderent ista in sp̃ti. tñ fut᷑a ilł qͦdã
mͦ formabant᷑: apłis autẽ iam p̃sentia credebant᷑.
Uñ ille symeoniustꝰ quidã senex. multũ exultauit
uidens infantẽ ĩm. et agnoscens inparus mag.¬
num ⁊ et in ęrigna carne cognoscens cȩli et t̾rȩ crea.¬
torẽ. Multũ gͦ exultauit: qͥa responsumacceꝑat
ñ se exiturum ẽe de hac uita. priꝰꝗͣ uideret saluta¬
re dĩ. Agnouit gͦ illum : iocundatꝰ ẽ: exultauit gau.¬
dio & boc ait: Domine. ñc dimittis seruũ tuum
inpace: qͣm uidunt ocłi mei salutare tuũ. Magna
g ẽ ista iocunditas: et hanc facit caritas. Delectati
sumꝰ cum psalmꝰ iste cantaretur⁊ et quedã ibi ab
omnib intellecta sunt : quȩdã uͦ qͣntũ arbitram᷑.
aut ã paucis. aut certe ñ omnibꝰ. Simul gͦ illum ĩ
isto sermone in qͦ uob̃ seruimꝰ considemus: et ui¬
deamꝰ qͣnta dignatione nos qs lȩtificare uoluit.

Expanded text:
n futura illis quodam modo formabantur: Apostolis autem jam praesentia reddebantur. Unde ille Simeon, justus quidam senex, multum exsultavit videns infantem Jesum, et agnoscens in parvo magnum, et in exigua carne cognoscens coeli et terrae Creatorem. Multum ergo exsultavit, quia responsum acceperat non se exiturum esse de hac vita, priusquam videret salutare Dei. Agnovit ergo illum, jucundatus est, exsultavit gaudio; et hoc ait: «Domine, nunc dimittis servum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum» . Magna est ergo ista jucunditas; et hanc facit charitas. Delectati sumus, cum psalmus iste cantaretur: et quaedam ibi ab omnibus intellecta sunt; quaedam vero, quantum arbitramur, aut a paucis, aut certe non ab omnibus. Simul ergo illum in isto sermone, in quo vobis servimus, consideremus; et videamus quant
Abbreviated transcription (Latin):
CULSA. OEUS:
prebet cordi xp̃iano⁊ et quibꝰ
inueniri: si tam̃ acdsit pala¬
tum fidĩ. cui sapiat mel cłi. Credimꝰ omnibus
uob̾ qui insaluatorẽ nr̃m toto corde credidistis
inesse sp̃m eĩ: qui nos delectet cũ legunt᷑ ꝓpħiȩ.
ante tot annos ꝓlatȩ ex ore sc̃orum: et pͥost
annos implete infide gentium. Magnã em̃ iocundi¬
tateͣ tunc carpebant ipsi sc̃i ꝓpħe: cum ea uidebant
in sp̃u non iam impleta. s adhuc futura. Erat em̃¬
t cis magna delecłatio s tam̃ et ipsi ꝓ caritate qͣ ĩ noᷤᷤ
accensi erant qͦs nͣdum uidebant. et spũ parturi¬
ebant: uolebant si ficriposs in hoc temꝑe nob̾cũ
inuere: et uidete impleta quȩ in sp̃u ꝓpħabant.
Inde dñs discipłis sins. iam ista uidere ꝗͣ uidetis.¬

Expanded text:
cula Deus praebet cordi christiano, et quibus inveniri; si tamen adsit palatum fidei, cui sapiat mel Dei. Credimus omnibus vobis, qui in Salvatorem nostrum toto corde credidistis, inesse Spiritum ejus, qui vos delectet cum leguntur prophetiae, ante tot annos prolatae ex ore sanctorum, et post annos impletae in fide gentium. Magnam enim jucunditatem tunc carpebant ipsi sancti Prophetae, cum ea videbant in spiritu, non jam impleta, sed adhuc futura. Erat eis magna delectatio: sed tamen et ipsi pro charitate qua in nos accensi erant, quos nondum videbant, et spiritu parturiebant; volebant, si fieri posset, in hoc tempore nobiscum vivere, et videre impleta quae in spiritu prophetabant. Inde Dominus discipulis suis, jam ista videre inci
Abbreviated transcription (Latin):
cuis restitutae. Totum ad xp̃m reuocemꝰ: si uolit mꝰ
iter rectȩ intelligentiȩ tenert. Non recedamꝰ alapi-¬
de angulari: ne intellectꝰ ñr ruinã. faciat. In illo
solidetur qd instabili motu nutabat: millo incũ¬
bat qd ꝑ incerta pendebat. Quicqͥd dubitationis
hͣt homo in animo. auditis scripturis di a xp̃o nͦ
telligat se intellexisse. Anteꝗͣ autẽ ꝑueniat ad xͥ
intellectum: ñ se p̾sumat intellexisse. finis enĩle¬
gis . xpͣc eͣ ad nisticia omni credenti. Quid ẽ gͦ ⁊ qͦmͦ¬

Expanded text:
us restituta est.» Totum ad Christum revocemus, si volumus iter rectae intelligentiae tenere: non recedamus a lapide angulari , ne intellectus noster ruinam faciat: in illo solidetur, quod instabili motu nutabat; in illo incumbat, quod per incerta pendebat. Quidquid dubitationis habet homo in animo auditis Scripturis Dei, a Christo non velatus, intelligat se intellexisse: antequam autem perveniat ad Christi intellectum, non se praesumat intellexisse. «Finis enim Legis Christus est, ad justitiam omni credenti» . Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretatio dauid manii fortis ẽ. Et qͥs tã manu
fortis ⁊ ꝗͣ. qui de cruce mundñ uicit: Nam pꝰ resur¬
rectionẽ & ascensionẽ ciꝰ. accepto sp̃u sc̃o. loquẽtibꝰ
apłis uariis linguis. cõmota multitudo eoꝵ ipsoꝵ
qͥ eũ crucifixerant. ꝯsiliũ q̃siuit salutis : accepit.
credidit. ignotũ eͣ: donatꝰ reatꝰ sangͥnis xp̃i: imꝑ¬

Expanded text:
interpretatio David Manu fortis est; et quis tam manu fortis, quam qui de cruce mundum vicit? Nam post resurrectionem et ascensionem ejus, accepto Spiritu sancto, loquentibus Apostolis variis linguis, commota multitudo eorum ipsorum qui eum crucifixerant, consilium quaesivit salutis; accepit, credidit; ignotum est, donatus est reatus sanguinis Christi, imp
Abbreviated transcription (Latin):
te iudicio: iamͣ ipsum corpꝰ ẽ & in his qui
inde credituri sunt. atq incorpꝰ aliud tͣn¬
situri. Horum eñ facies salubrit᷑ imple¬
tur ignominia. ut qͣrant nom̃ dm̃n. & in
illis qui usq infinẽ in eadem malicia ꝑ¬
seuerant: qui ponunt᷑ ut stipula ante
faciẽ uentr: & siluȩ montib quȩ infruc¬
tuos eͥs similes comburunt᷑: Ad quos de¬
nuo reu̾tit᷑ dicens: Erubes cant ꝙ cont᷑¬
conturbantur qͥ querunt nom̃ dñi᷑ s res¬
picientes ignominiã peccatoꝵ suoꝵ ad
hoc conturbant᷑ ut qͣtant nom̃ dm̃: per
qͦd non conturbentur. Rursusq adhos
redit qui meade̾ societate immicoꝵ ad
hoc confundendi sunt ne confudant᷑
mȩtnum: & ad hoc ꝑdendi in qͣntũ mali
sũt. ut boni facti inueniantur inet̾nũ:
De his enim cum dixisset & confundant᷑
et ꝑeant. statim subiecit: Et cognoᷤcãt¬

Expanded text:
te judicio. Tamen ipsum corpus est et in his qui te judicio. Tamen ipsum corpus est et in his qui inde credituri sunt, atque in corpus aliud transituri horum enim facies salubriter impletur ignominia, ut quaerant nomen Domini; et in illis qui usque in finem in eadem malitia perseverant, qui ponuntur ut stipula ante faciem venti, et silvae montibusque infructuosis similes comburuntur. Ad quos denuo revertitur, dicens: «Erubescant, et contuconturbantur qui quaerunt nomen Domini; sed respicientes ignominiam peccatorum suorum, ad hoc conturbantur, ut quaerant nomen Domini, per quod non conturbentur. 14. Rursusque ad hos redit, qui in eadem societate inimicorum ad hoc confundendi sunt, ne confundantur in aeternum; et ad hoc perdendi in quantum mali sunt, ut boni facti inveniantur in aeternum. De his enim cum dixisset, «Et confundantur, et pereant;» statim subjecit, «Et cognosca
Abbreviated transcription (Latin):
clatione Tales emin sunt mnimnici ꝓpłi di
manes iusticiȩ pleni suꝑbia: Igne uero
et flãmã dicens. hoc idt alio nomine re¬
petit: quod intelligi uoluit iudicante
atq puniente̾ dm. Quod autẽ ait intem¬
pestate tua: hoc idẽ consequent᷑ ex posu.¬
it dicens. in iratua. Et qd supͣdixit. ꝑse¬
quetis cos: hoc postea conturbabis eos
Meminerimus sane irã di sinc ulla affecta¬
tione turbulenta nos debere. intelligere:
Ira quippe eius dicit᷑. ratio iusta uindicte:
tamqͣ si lexdicatur irascił cum ministri eiꝰ
facies corti ignomina : a grent nom̃ tuuo
dñe: Hoc sane illis bonum & optabile ꝓpħat᷑.¬
te mimicoꝵ ppłi di etiã tales homines. qͥbꝰ
hoc ante ultimũ iudiciũ p̾staret᷑. Quia et
nunc idẽ ipsi sunt & ipsum corpꝰ ẽ inmi¬
corum scđm inuidentiam qͣ emulantur
ppłm dir & nunc ubi ꝑossunt & sonant
& leuant caput: s particulatim nͥ uniu̾¬
salit᷑. sicut infinẽ scłi nouissimo imminen¬

Expanded text:
elationem: tales enim sunt inimici populi Dei; inanes justitiae, pleni superbia. Ignem vero et flammam dicens, hoc idem alio nomine repetivit, quo intelligi voluit judicantem atque punientem Deum. Quod autem ait, «in tempestate tua;» hoc idem consequenter exposuit dicens, «in ira tua:» et quod supra dixit, «persequeris eos;» hoc postea, «conturbabis eos.» Meminerimus sane iram Dei sine ulla affectione turbulenta intelligere: ira quippe ejus dicitur, ratio justa vindictae; tanquam si lex dicatur irasci, cum ministri ejus«facies eorum ignominia, et quaerent nomen tuum, Domine.» Hoc sane illis bonum et optabile pte inimicorum populi Dei etiam tales homines, quibus hoc ante ultimum judicium praestaretur; quia et nunc idem ipsi sunt, et ipsum corpus est inimicorum secundum invidentiam qua aemulantur populum Dei. Et nunc, ubi possunt, et sonant et levant caput; sed particulatim, non universaliter, sicut in fine saeculi, novissimo imminen
Abbreviated transcription (Latin):
ex his quȩ ante sunt deicitur: Sic fuint
omnes inuinicipopłi łi: Non enim bec
optatio. s. ꝓpħatio ẽ Adiungit etiam
Sicut stipulã ante facie̾ uenti faciem
dicit p̾sentiam: Nanq̃ facies : uenti. cui
nulla limam̃ta sunt corꝑis ⁊ cum sit
motus. id÷ quasi fluctus aeris: Ponit᷑
autẽ ꝓtemptatione: qͣ leuia et mania
cile consentitur ad mala: grauis sequit᷑
cruciatus: Inde deinceps dicitur: S ic̃
ignis qui comburit filuã. sicut flãma cõ

Expanded text:
ex his quae ante sunt dejicitur: sic fiunt ex his quae ante sunt dejicitur: sic fiunt omnes inimici populi Dei. Non enim haec optatio, sed prophetatio est. Adjungit etiam: «Sicut stipulam ante faciem venti.» Faciem dicit praesentiam: nam quae facies est venti, cui nulla lineamenta sunt corporis; cum sit motus, id est, quasi fluctus aeris? Ponitur autem pro tentatione, qua levia et inania cile consentitur ad mala, gravis sequitur cruciatus; unde deinceps dicitur: «Sicut ignis qui comburit silvam, sicut flamma
Abbreviated transcription (Latin):
tionis : s utiq carnał cui dẽditi ꝑierunt.
non curantes regenerationẽ quȩ ꝑducit
aduitã: ubi ñ nubent. neq urores ducet
Non enim incipient mori. Merito gͦ dehi
dictum ẽ facti sunt ut stercus t̾rȩ: de qͥbꝰ
nichil ꝓpagatum ẽ nsi t̾rena fecunditaᷤ.
sic istos iminicos p̾catur inueritate suꝑa¬
riz Omͣs inquit pͥncipes eoꝵ. qͥ dixert̃.
hereditate possideamus sc̃uarium dei
Ipse ẽ sonitus manis: qͦ ut supͣdictum ẽ
inimici tui sonuerunt. Sc̃uariũ autẽ
dĩ quid intelligendũ e insi templũ dĩ de
quo apłs dicit᷑: templũ enim di scͣm ẽ
quod estis uos: Nam quid aliud inimici
nisi ppłm di possidere idẽ subiugare
moliuntur : ut cedat in eoꝵ imꝑias uo
accipitur: ut non sint in eo quod cogitãt
stabiles. Ueruntam̃ etiã sic recte posse
intelligi eristimo. pone illos ut rotam:
quod tota ex his quȩ retro sunt excollitur :

Expanded text:
tionis, sed utique carnalis, cui dediti perierunt: tionis, sed utique carnalis, cui dediti perierunt: non curantes regenerationem, quae perducit ad vitam, ubi non nubent, neque uxores ducent; non enim incipient mori . Merito ergo de his dictum est, «Facti sunt ut stercus terrae;» de quibus nihil propagatum est, nisi terrena fecunditas. sic istos inimicos precatur in veritate su inquit, «principes eorum, qui dixerunt, Haereditate possideamus sanctuarium Dei.» Ipse est sonitus inanis, quo, ut supra dictum est, «inimici tui sonuerunt.» Sanctuarium autem Dei quid intelligendum est, nisi templum Dei, de quo Apostolus ait: «Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos» ? Nam quid aliud inimici, nisi populum Dei possidere, id est, subjugare moliuntur, ut cedat in eorum impias vaccipitur, ut non sint in eo quod cogitant stabiles; verumtamen etiam sic recte posse intelligi existimo, «Pone illos ut rotam,» quod rota ex his quae retro sunt extollitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus quid imprecetur ꝓpłcus sp̃c:
inquit illis sicut madian & sisarez sicut
iabin intorrente chison:. Disꝑierunt
in endor facti sunt ut stercus derre: Hos
omnes inquit sccłm historiam ppłs ifrł
qui tunc erat ppłs dĩ debellauit ꝙ uicit:
sicut etiam illos. quos deinceps cõme¬
morat diceus: Pone pͥncipes eorũ. sic̃
oreb. zeb. zebee & salmana: Intpretatio¬
nes autẽ eoꝵ nominũ: iste sunt: Madiani:
intpretatur declinans iudiciũ: Sisara:
gaudii exclusio: Iabim: sapiens: S inhis
mimicis appło di suꝑatis. ille intelligen¬
dus ẽ sapiens : de quo apłs dicit. Ubi sa¬
piens. ubi scriba. ubi conquisitor huiuᷤ
scłis Oreb. siccitas: deb. lupus: debeȩ. uic¬
tima. s lupi Habet & ipse uictimas sua
Salmana: umbra cõmotionis. Hȩc oĩa
congruunt malis: qͦs in bono uincit ppłs
di. Porro autẽ chison. in quo torrente ic̃¬
ti sũnt: int̾pretatur duricia eoꝵ Endor.
ubi perierunt. int̾pretatur fons genera¬

Expanded text:
videamus quid imprecetur propheticus sillis,» inquit, «sicut Madian et Sisarae, sicut Jabin in torrente Cison. Disperierunt in Endoromnes secundum historiam populus Israel, qui tunc erat populus Dei, debellavit et vicit; sicut etiam illos quos deinceps commemorat, dicens, «Pone principes eorum sicut Oreb, et Zeb, et Zebee, et Salmana» . Interpretationes autem eorum nominum istae sunt: Madian interpretatur Declinans judicium; Sisara, Gaudii exclusio; Jabin, Sapiens. Sed in his inimicis a populo Dei superatis, ille intelligendus est sapiens, de quo Apostolus dicit: «Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi» ? Oreb, Siccitas: Zeb, Lupus: Zebee, Victima, sed lupi; habet enim et ipse victimas suas: Salmana, Umbra commotionis. Haec omnia congruunt malis, quos in bono vincit populus Dei. Porro autem Cison, in quo torrente victi sunt, interpretatur Duritia eorum. Endor, ubi perierunt, interpretatur Fons genera
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo: Tabͣnacula idumeoꝵ. & ismae¬
utȩ: ¶oab. & agarem. gebal & ammon.
& amalech: & alienigene cum habitanti
quare sint ininici ppło łĩ: adiungit et
dicit: E tenim assur uenit cum eis At¬
sur autẽ ꝓipso diabolo figurate solet¬
m̃telligi᷑ qui oꝑatur infiliis diffidentie
tanꝗͣ inuasis suisꝰ ut oppugnet ppłmdi.
Eacti sunt inquit madiutorium filiis loch
Quia omnes iniici oꝑante in se pͥncipe
suo diabolo factisunt madiutoriũ filus
loth qui int̾pretatur declinans. Angłi
autẽ apostatici bene intelligunt᷑: tanꝗͣ.
filii declinationis. Aucritate quippe de¬
clinando: insatelliciũ diaboli discesse¬
runt. Hn sunt : de quib dicit apłs. Nõ¬

Expanded text:
o: «Tabernacula Idumaeorum et Ismaelitae, Moab et Agareni, Gebal et Amon et Amalech, et alienigenae cum habitantibquare sint inimici populo Dei, adjungit et dicit: «Etenim Assur venit cum illis.» Assur autem pro ipso diabolo figurate intelligi solet, qui operatur in filiis diffidentiae , tanquam in vasis suis, ut oppugnent populum Dei. «Facti sunt,» inquit, «in adjutorium filiis Lot:» quia omnes inimici, operante in se principe suo diabolo, «facti sunt in adjutorium filiis Lot,» qui interpretatur Declinans. Angeli autem apostatici bene intelliguntur tanquam filii declinationis; a veritate quippe declinando, in satellitium diaboli discesserunt. Hi sunt de quibus dicit Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑdamus cos de gente. Ipse c̃ ille sonus.
quem sonuerunt magis quã loquuti sunt:
moretur nomen ifrł ultra: Hoc alii plamꝰ
dixerunt. & non sit memoria nominis isrł
adhuc: quia memoret᷑ nominis. inlatuia
lingua musitata locutio ẽ Potius enĩ dici
solet memoretur nomen: s cadẽ ipsa sen¬
tentia ẽ. Nam qui dix̃ memoret᷑ nominis:
grecam transtulit locutionẽ. Ifrł autẽ hic
debet intelligi. utiq semen abrabȩ. cui dic̃¬

Expanded text:
disperdamus eos de gente.» Ipse est ille sonus disperdamus eos de gente.» Ipse est ille sonus quo sonuerunt magis quam locuti sunt, qmoretur nominis Israel ultra.» Hoc alii planius dixerunt, «Et non sit memoria nominis Israel adhuc.» Quia «memoretur nominis,» in latina lingua inusitata locutio est; potius enim dici solet, memoretur nomen: sed eadem ipsa sententia est; nam qui dixit, «memoretur nominis,» graecam transtulit locutionem. «Israel» autem hic debet intelligi utique semen Abrahae, cui dic
Abbreviated transcription (Latin):
uł sermo dicendus sit Non itaq tunc obiᷤᷤ¬
se incipient: s qui oderunt tunc leuabĩ
caput Nec capita s caput: qͣndo eõ ꝑuen¬
turi sunt ut etiam illud caput habeant
quod colitur: ut in illo marime impleat᷑
qui se exaltat humiliabitur: & cum eum
ille cui dr ne taceas neq mitescas ds. int̾si¬
ciet spũ oris sui: et euacuabit illustratione
pesentiȩ sue Suꝑ ppłm tuũ malignauert¬
consilim⁊ uel sicut alii codices habent astu¬
te cogitauerunt consilui: & cogitauerunt
addũsus scõs tuos: Irrident᷑ ista dicuntur:
Quando enim ualerent nocere ppło uł ple¬
bi di. uł scĩs enis. qui nouerunt dicere ⁊ si
uenite. & disꝑdamus eos de gentez Singu¬
larem numerum posuit ꝓ płurali. sicut łr:
cuius ẽ hoc petus. etiã side grege interro¬
getur: & intelliguntur pȩcora. Denꝙ alii
codices de gentib habent: ubi magis int̾p̃tes
intellectum quam u̾bum secuti sunt: uenite

Expanded text:
vel sermo dicendus sit. Non itaque tunc odisvel sermo dicendus sit. Non itaque tunc odisse incipient, sed qui oderunt te, tunc levabunt caput. Nec capita, sed «caput;» quando eo perventuri sunt, ut etiam illud caput habeant quod colitur: ut in illo maxime impleatur, «qui se exaltat, humiliabitur» ; et cum eum ille cui dicitur, «Ne taceas, neque mitescas Deus,» interficiet spiritu oris sui, et evacuabit illuminatione praesentiae suconsilium;» vel, sicut alii codices habent, «astute cogitaverunt consilium, et cogitaverunt adversus sanctos tuos.» Irridenter ista dicuntur: quando enim valerent nocere populo vel plebi Dei, vel sanctis ejus qui noverunt dicerVenite, et disperdamus eos de gente.» Singularem numerum posuit pro plurali; sicut dicitur, Cujus est hoc pecus, etiamsi de grege interrogetur, et intelliguntur pecora: denique alii codices, «de gentibus,» habent; ubi magis interpretes intellectum quam verbum secuti sunt. «Venite, et
Abbreviated transcription (Latin):
neq compascaris ds Quia pͥmo tacuit
utꝰ iudicaretur. quando sicut agnus coram
tondente fuit sine uoce. sic ñ aꝑuit os suu̾:
q suam compãscuit potestatẽ: Quã ut se
compescere ostenderet: ad illam eiꝰ uocem
qua dit ego sum. hii qui eum app̾henden¬
dum quẽrebant redierunt recro. et ceci¬
derunt. Quando gͦ teneretur atq pateret᷑
nisise ipse cohiberet atq compesceret. et
qͣdtam mͦ mitigaret᷑. Nam & sic quidã inter¬
ptatisunt quod hic positum ẽ neq compe̾¬
caris: ut dicerent neq mitescas ds: Ipse alibi
tacuit enim ut iudicaretur. quando uenit
occuttus: non autẽ tacebit ut rudicet. qͣndo
ueniet manifestus: ¶m ecce inimici tui so¬
nuerunt: et qui oderunt te extulerunt ca¬
put Nouissimos dies significare mͥ uidet᷑:
quandobec quȩ nunc mȩtu compͥmuntur
mlibera uocem eruptura sunt. S plane ir¬
rationabilẽ: ut sonitus magis quã locutio

Expanded text:
neque compescaris, Deus:» quia primo tacuit, neque compescaris, Deus:» quia primo tacuit, ut judicaretur; quando sicut agnus coram tondente se fuit sine voce, sic non aperuit os suum , et suam compescuit potestatem. Quam ut se compescere ostenderet, ad illam ejus vocem qua dixit, «Ego sum,» hi qui eum apprehendendum quaerebant, redierunt retro, et ceciderunt . Quando ergo teneretur atque pateretur, nisi se ipse cohiberet atque compesceret, et quodam modo mitigaret? Nam et sic quidam interpretati sunt quod hic positum est, «Neque compescaris Deus,» ut dicerent, «Neque mitescas Deus.» Ipse alibi tacuit enim, ut judicaretur, quando venit occultus; non autem tacebit, ut judicet, quando veniet manifestus. nuerunt, et qui oderunt te extulerunt caput.» Novissimos dies significare mihi videtur, quando haec quae nunc metu comprimuntur, in liberam vocem eruptura sunt, sed plane irrationabilem, ut sonitus magis quam locutio