comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legisse uos dicitis. dñs diluuiũ inbabitat
Q uoꝵ prius ad grãm ꝑtinet credentibꝰ. sed̾m
ad eiꝰ in qͦ credunt habitaculũ. Sed quia
ĩas atħ uerbũ ambiguũ ẽ. et potest utrũq
sonare. nã et sessio et habitatio đr: et in
ipso psalmo de grã baptismatis dicebat᷑.
uox diũ suꝑ aquas. dñs suꝑ aquas multas.

Expanded text:
legisse uos dicitis: dominus diluuium inhabitat; legisse uos dicitis: dominus diluuium inhabitat; quorum prius ad gratiam pertinet credentibus, secundum ad eius, in quo credunt, habitaculum. sed quia iasaph uerbum ambiguum est et potest utrumque sonare — nam et \'sessio\' et \'habitatio\' dicitur et in ipso psalmo de gratia baptismatis dicebatur: uox domini super aquas; dominus super aquas multas
Abbreviated transcription (Latin):
illud qd̾ in exodo dr: cantemo dño gloriose
enĩ magnificatꝰ ẽ: ꝓ quo in greco scribitur
glorificatꝰ ẽ. s in latino sermone si trans fera¬
tur. fit indecora translatio. Et nos enĩdan-¬
tes olim psalteriũ ubicũq sensꝰ ide ẽ ueterũ
interp̾tũ consuetudinẽ mutare noluimo.
ne nimia nouitate lectoris studiũ t̾reremꝰ.¬
alix m̃s inebrians quã preclarus ẽ: ero qͦ in
greco legisse uos dicitis ca lix tuus: s hoc
in cõene error obtinuit. cęterũ et lx̃x
et hebraicũ et om̃s int̾. Epretes calix m̃s
habent: qd̾ hebraice dr chosiacħi. Auoquin
non habeat. Et bene. Nam neq in hebreo
meum. s ecce suꝑfluũ ẽ. In eodẽ: exquisiuit
facies mea: ꝓ quo in greco sit positũ. quesi¬
uit te facies mea. Sed meliꝰ suꝑiꝰ. Exaudi
templo eiꝰ om̃s dicent głam: ꝓ quo in gre¬
co sit Ñac̃t ic. Qd̾ si trans ferre uoluerims
tationis incurrimꝰ. et fit absurda tnͣs latio.
In eodẽ: dñs diluuiũ inhabitare facit: ꝓ qͦ

Expanded text:
: cantemus domino; gloriose enim magnificatus est, pro quo in Graeco scribitur glorificatus est; sed in Latino sermone, si transferatur, fit indecora translatio et nos emendantes olim psalterium, ubicumque sensus idem est, ueterum interpretum consuetudinem mutare noluimus, ne nimia nouitate lectoris studium terreremalix meus inebrians quam praeclarus est. pro quo in Graeco legisse uos dicitis: calix tuus; sed hoc in xoivfj errore obtinuit. ceterum et Septuaginta et Hebraicum et omnes interpretes \'calix meus\' habent, quod Hebraice dicitur chosi; alioquin non habeat, et bene; nam nec in Hebraeo meum. sed \'ecce\' superfluum est. in eodem: exquisiuit facies mea, pro quo in Graeco sit positum: quaesiuit te facies mea. sed melius superius. templo ejus omnis dicet gloriam . Pro quo in Graeco sit, πᾶς τίς. Quod si transferre voluerimus tationis incurrimus, et fit absurda translatio. In eodem: Dominus diluvium inhabitare facit . Pro quo
Abbreviated transcription (Latin):
die. Tu aũ dñe ne elongaueris auxiliũ tuũ
ame: qd̾ dicitis inuenisse uos meũ. Q uod
et uerũ ẽ: et ita corrigendũ. Breui enĩ si qͥd
scͥptoꝵ errore mutatũ ẽ. stultũ credimus con¬
tentione defendere. In eode. U niu̾sũ sem̃
iacob magnificate eũ. ꝓ qͦ in greco scͥptũsit.¬

Expanded text:
em, domine, ne elongaueris auxilium tuum a me. pro quo dicitis inuenisse uos meum; quod et uerum est et ita corrigendum. breue enim: si quid scriptorum errore mutatum est, stulta credimus contentione defendere. in eodem: uniuersum semen Iacob, magni- ficate eum, pro quo in Graeco scriptum sit
Abbreviated transcription (Latin):
renda uiã suã. Et dicitis quod in greco suã
non habeat. Sed hoc nos sub ueru additũ
repꝑimꝰ. et in hebreo nͦ ẽẽ manifestũ ẽri
uos hoc u̾siculo additũ nom̃ dñi reppisse.
subaudit᷑ unde cępit et psalmꝰ. ex audiat
te dñs in die tͥbulationis. ut et hic sub eode

Expanded text:
rendam uiam suam. et dicitis, quod in Graeco \'suam\' rendam uiam suam. et dicitis, quod in Graeco \'suam\' non habeat; sed hoc nos sub ueru additum repperimus et in Hebraeo non esse manifestum est. siculo additum nomen domini repperisse, subauditur, unde coepit et psalmus: exaudiat te dominus in die trib u 1 ati o nis, ut et hic sub eodem
Abbreviated transcription (Latin):
runt. In eodẽ. Et dedistim ꝓtectionẽ salutis
tue. Pro quo in greco uos legisse dixistis tũc¬
ies acha salutis tuȩ significat ñ meę. qd̾ et
om̃s interpretes tͣnstulerunt. In ipso. Supplan¬
tasti insurgentes in me subtꝰ me. Pro qͦ in gre¬
co plus inuenisse uos dicitis. om̃s insurgen¬
tes s om̃s additũ ẽ. In eodẽ. Uiuit dñs et be¬
nedictꝰ d̾s m̃s Et dicitis in greco ñ hab̾i
te interp̾tes consentiunt. In eode. Liberator
m̃s de gentib iracundis Pro quo in greco
inuenisse uos dicitis. ab inimicis meis forti¬
bus siue potentibꝰ. Et quia semel ueritati
studemꝰ. si quid uł transferentis festinatio¬
ne uł scribentiũ uitio deprauatũ ẽ simpli¬
cit̾ confiteri et em̃ dare debemꝰ. In hebreo
gentib tam in greco quã in cunctis int̾pre¬
tib inimicis positi sunt. Et miror qͦmͦ ꝓ¬
inimicis gentes ĩmutatȩ sunt. O ctauo de¬
cimo psalmo: exultauit ut gygas ad cur¬

Expanded text:
runt. In eodem: Et dedisti mihi protectionem salutis runt. In eodem: Et dedisti mihi protectionem salutis tuae . Pro quo in Graeco vos legisse dixistisiesacha \'salutis tuae\' significat, non \'meae\'; quod et omnes interpretes transtulerunt. in ipso: subplantasti insurgentes in me subtus me. pro quo in Graeco plus inuenisse uos dicitis: omnes insurgentes; sed \'omnes\' additum est. in eodem: uiuit dominus et benedictus deus meus. ettes in hac parte consentiunt. In eodem: Liberator meus de gentibus iracundis . Pro quo in Graeco invenisse vos dicitis: Ab inimicis meis fortibus, sive potentibus. Et quia semel veritati studemus, si quid vel transferentis festinatione, vel scribentium, 647 vitio depravatum est, simpliciter confiteri, et emendare debemus. In Hebraeo gentibus, tam in Hebraeo, quam in cunctis Interpretibus, inimici positi sunt: et miror, inimicis\' \'gentes\' mutatae sint. Octauo decimo: exultauit ut gigans ad cur
Abbreviated transcription (Latin):
praua s recta conspiciant. In ipso. Custodi
me ut pupillã ocłi: Dicitisq in greco legi
custodime dñe: qd̾ nec in hebreo nec in ullo
habet᷑ int̾prete. In eodẽ. Ex urge dñe pre¬
ueni eũ et supplanta eũ: ꝓ quo in greco
supplanta eos. Sed melis si legat᷑ numero
singłari. Si quide de impio dictũ ẽ. de qͦ sta¬
tim sequit᷑. preueni eũ et supplanta eũ: eri¬
pe animã meam ab impio: nulliq dubiũ
Grando et carbones ignis. Et queritis cur
grecus istũ u̾siculũ sedo ñ habeat: int̾posi¬
tis duob uersibꝰ. Sed sciendũ. quia de hebral¬
co et de theodotionis editione in .lxx. inter¬
pretib sub asterisco additũ sit. In eode. Qui
ꝑfecit pedes meos tanquã ceruoꝵ. Pro quo
scribitis in greco inueniri. C̃eeaaꝙ oy: id est
tanquã cerui. singłarẽ numerũ ꝓ plurali.
Sed in hebreo pluralis numerꝰ positꝰ ẽ. chãialot.
et om̃s int̾pretes pluralẽ numerũ transtule¬

Expanded text:
praua, sed recta conspiciant. in ipso: custodi praua, sed recta conspiciant. in ipso: custodi meut pupillam oculi. dicitisque in Graeco legi: custo dime, domine, quod nec in Hebraeo nec in ullo habetur interprete. in eodem: exurge, domine, praeueni eum et subplanta e u m. pro quo in Graeco supplanta eos: sed melius si legatur numero singulari: siquidem de impio dictum est, de quo statim sequitur, praeveni eum et supplanta eum: eripe animam meam ab impio. Nullique dubium, Grando et carbones ignis . Et quaeritis cur Graecus istum versiculum secundo non habeat, interpositis duobus versibus. Sed sciendum, quia de Hebraico, et de Theodotionis editione in Septuaginta Interpretibus sub asterisco additum sit. In eodem: Qui perfecit pedes meos tanquam cervorum . Pro quo scribitis in Graeco inveniri ὡσεὶ ἐλάφου, id est, tanquam cervi: singularem numerum pro plurali. Sed in Hebraeo pluralis numerus positus est CHAJALOTH, et omnes Interpretes pluralem numerum transtule
Abbreviated transcription (Latin):
in genesi: exaudiet me cras iusticia mea.
e octauo qͦq psalmo. ꝗm̃ uidebo cȩlos tuos.
Et dicitis quod tuos in greco ñ habeat. Ueru̾
est. S ed in hebreo legit᷑. Sãmachã. qd int̾¬
pretat᷑ cȩlos tuos. Et de editione theodoti
nes de translatione theodotionis addidit:
et signũ posuit astersci id ẽ stellam quȩ
quod prio absconditũ uidebat᷑ illum inet
et in mediũ ꝓferat. Ubi aũ qđ in hebreo ñ
est in grecis codicib inuenit᷑. obelũ id est¬
uirgulã ÷ iacentẽ p̾posuit. quã nos latine
ueru possums dicere: quo ostendit᷑ iugulan¬
dum ẽẽ et confodiendũ quod in autenticis
libris ñ inuenit᷑. quȩ signa et in grecoꝵ
latinoꝵq poematib inueniuntur Sexto
decimo: Oculi tui uideant ȩquitates. Pro
quo uos in greco legisse dicitis: oiꝙ oea ioioy¬
mõy. idẽ oculi mer s ed rectiꝰ oculi tui. quia
et sup᷑ dixerat. de uultu tuo iuditiũ meũ
ꝓdeat. ut oculi di in ꝓpħa recta oꝑante ñ

Expanded text:
in Genesi: exaudiet me cras iustitia mea. De octauo psalmo: quoniam uidebo caelos tuos. et diest, sed in Hebraeo legitur SAMACHA, quod interpretatur, coelos tuos, et de editione Theodotiones de translatione Theodotionis addidit, et signum posuit asterisci, id est, stellam, quae quod prius absconditum videbatur, illuminet, et in medium proferat: ubi autem quod in Hebraeo non est, in Graecis codicibus inuenitur, obelon, id est iacentem, praeposuit, quam nos Latine \'ueru\' possumus dicere, quo ostenditur iugulandum esse et confodiendum, quod in authenticis libris non inuenitur. quae signa et in Graecorum Latinorumque poematibus inueniuntur. , Sexto decimo: oculi tui uideant aequitates. pro quo in Graeco uos legisse dixistis: ol ὀφθαλμοίfiov, id est \'oculi mei\'; sed rectius \'oculi tui\', quia et supra dixerat: de uultu tuo tuo iudicium meum prodeat, ut oculi dei in propheta operante non
Abbreviated transcription (Latin):
sedeci. ħt qd̾ interp̾tat᷑ iusticia mea: et ñ sẽde¬
cacħ: qd̾ iusticiã tuã sonat. Sed et om̃s inter¬
pretes iusticiã meã uoce simili transtulert᷑
Nec cuiquã uideat᷑ temerariũ quod iudicari
se scđm iusticiã suã postulet: cum et sequens
uersiculꝰ hoc ipsum significet: et seđm in no¬
centiã meã suꝑ me. et sexti decimi psalmi hoc
exordiũ sit. exaudi dñe iusticiã meã: in xͦ uuͦi.¬

Expanded text:
sedechi habet, quod interpretatur \'iustitia mea\', et non \'sedecach\', quod \'iustitiam tuam\' sonat. sed omnes interpretes iustitiam meam uoce simili transtulerunt. nec cuiquam uideatur temerarium, quod iudicari secundum iustitiam suam postulet, cum et sequens uersiculus hoc ipsum significet: e t secundum innocentiam meam super me et sexti decimi psalmi hoc exordium sit: exaudi, domine, iustitiam mean et i
Abbreviated transcription (Latin):
rum ora qd̾ fieri ñ potest. licet forte eti¬
am hoc d̾s faciet clauderemꝰ: s ut ꝓfice¬
re ad scientiam rerũ uolentib materiã
preberemꝰ. Iulud sane omn̾e qui hos li¬
bros uł descͥpturꝰ ẽ uł lecturus in con¬
spectu di patris ꝙ filii & sꝑs sc̃i contestor.
atq conuenio ꝑ futuri regni fidẽ. ꝑ re¬
surrectionis ex mortuis sacram̃tum.
per illũ qui p̾paratꝰ ẽ diabolo ꝙ angłis
eius ȩt̾num ignẽ. sic ñ illũ locum ȩter¬
na hereditateᷤ possideat. ubi est fletus
ꝙ stridor dentiũ: ꝙ ubi ignis eors non
extinguet᷑ ꝙ uermis eoꝵs ñ morietur :
ne addat aliquid huic scͥpturȩ ne au¬
ferat. ne inserat. ne ĩmutet. s confe¬
rat cum exemplarib unde seripserit.
ꝙ em̃det ad litterã ꝙ distinguat. ꝙ
in em̃datũ uł ñ distinctũ codicẽ non
habeat: ne sensuũ difficultas si distin¬
ctus codex non sit. maiores obseuri-¬
tates legentib generet.I

Expanded text:
sis os-quod fieri non potest, licet forte etisis os-quod fieri non potest, licet forte etiam hoc deus faciet-clauderemus, sed ut proficere ad scientiam rerum uolentibus materiam praeberemus. illud sane omnem, qui hos libros uel descripturus est uel lecturus, m conspectu dei patris et filii et spiritus sancti contestor atque conuenio per futuri regni fidem, per resurrectionis ex mortuis sacramentum, per illum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius, aeternum ignem: sic non illum locum aeterna hereditate possideat, ubi est fletus et stridor dentium et ubi ignis eorum non extinguetur et uermis eorum non morietur, ne addat aliquid huic scripturae, ne auferat, ne inserat, ne inmutet, sed conferat cum exemplaribus, unde scripserit, et emendet ad litteram et distinguat et inemendatum uel non distinctum codicem non habeat, ne sensuum difficultas, si distinctus codex non sit, maiores obscuritates legentibus generet.
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ quã illi ad impietatẽ traxert̃.
ad pietate iste conuerteret. Sicubi gͦ in
libris eiꝰ aliquid cont᷑ id iuenimꝰ qͦd ab
eo in ceteris locis pie de tͥnitate fuerat.
definitũ : uelut adult̾atũ hoc ꝙ alienũ
aut pret̾misimꝰ. aut sed̾m eam regłam
ꝓtulimꝰ qua ab ipso frequent̾ inueni¬
mus affirmatũ. Siqua sane uelut ꝑitis
iam ꝙ scientib loquens dum breuiter
tͣnsire uult obscuris ꝓtulit: nos ut ma¬
nifestior fieret locus. ea quȩ de ipsa re
in aliis eiꝰ libris aꝑtio legeramꝰ adiecimꝰ.
explanationi studentes. Nichil tam̃ nr̃m
diximꝰ. s licet in aliis locis dicta sua tñ
sibi reddimꝰ. Hȩc aũ iecireo in p̾fatione
commonui: ne forte calumpniatores
iterũ se criminandi putent inuenisse
materiã: S ed uideris quid ꝑu̾si ꝙ conten¬
tiosi homines agunt. N ob interim tan-¬
tus labor si tam̃ orantib uob̾ ds iuue¬
rit iecirco susceptꝰ ẽ: ñ ut calumpniato¬

Expanded text:
rationem, quam illi ad inpietatem traxerunt, rationem, quam illi ad inpietatem traxerunt, ad pietatem iste conuerteret. sicubi ergo nos in libris eius aliquid contra id inuenimus, quod ab ipso in ceteris locis pie de trinitate fuerat definitum, uelut adulteratum hoc et alienum aut praetermisimus aut secundum eam regulam protulimus, quam ab ipso frequenter inuenimus adfirmatam. si qua sane uelut peritis iam et scientibus loquens, dum breuiter transire uult, obscurius protulit, nos, ut manifestior fieret locus, ea, quae de ipsa re in aliis eius libris apertius legeramus, adiecimus explanationi studentes; nihil tamen nostrum diximus, sed, licet in aliis locis, dicta sua tamen sibi reddidimus. haec autem idcirco in praefatione commonui, ne forte calumniatores iterum se criminandi putent inuenisse materiam. sed uideris, quid peruersi et contentiosi homines agant. Nobis interim tantus labor, si tamen orantibus uobis deus iuuerit, idcirco susceptus est, non ut calumnio
Abbreviated transcription (Latin):
lis qd̾ a fide nr̃a duerepet latinꝰ lector
inueniat. Hunc gͦ etiã nos licet ñ eloquen¬
tiȩ uirib. disciplinȩ tam̃ regłis in quan¬
tum possumꝰ sequim᷑: obseruantes scili¬
cet ne ea quȩ in libris orisenis ase ipso
discrepantia inueniunt᷑ atq contraria
ꝓferamꝰ. Cuiꝰ diu̾sitatis causam. pleniꝰ
tibi in apologetieo qu̾e pamphilꝰ ꝑ libͥs
ipsio origenis scͥpsit edidimꝰ. breiussimo
libello suꝑ addito: in quo euidentib ut
arbitror ꝓbam̃tis corruptos ẽẽ in quã
plurimis ab heretieis & maliuolis libͦs
eiꝰ ostendimꝰ: ꝙ p̾eipue istos qͦs nunc
exigis ut interpreter. id ẽ.periarchon.
quod uł de pͥncipib uł de pͥncipatib
dici potest. Oui sunt reuera alias ꝙ ob¬
scurissimi & difficillimi: de reb enim
ibi talib disputat. in quib philosophi
om̃i sua etate consumpta inuenire ni
id egit: ut creatoris fide ꝙ ereaturaꝵ

Expanded text:
lis, quod a fide nostra discrepet, Latinus lector lis, quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inueniat. hunc ergo etiam nos, licet non eloquentiae uiribus, disciplinae tamen regulis, in quantum possumus, sequimur, obseruantes scilicet, ne ea, quae in libris Origenis a se ipso discrepantia inueniuntur atque contraria, proferamus. cuius diuersitatis causam plenius tibi in Apologetico, quem Pamphilus pro libris ipsius Origenis scripsit, edidimus breuissimo libello superaddito, in quo euidentibus, ut arbitror, probamentis corruptos esse in quam plurimis ab hereticis et maliuolis libros eius ostendimus et praecipue istos, quos nunc exigis ut interpreter, id est περὶ ἀρχῶν, quod uel \'de principiis\' uel \'de principatibus\' dici potest, qui sunt re uera alias et obscurissimi et difficillimi. de rebus enim ibi talibus disputat, in quibus philosophi omni sua aetate consumpta inuenire potid egit, ut creatoris fidem et creaturarum
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥmur ⁊ ꝓbatã: s nõ eqͥs eloq̃ntie uiribꝰ
tanti uiri ornare possumus dicta. Qude
uereor ne uicio meo id accidat. ut is uir
sermonis nr̃i longe se inferior uideatur.
Ouod ego sepe considerans reticebã. nec
dep̾ eantib me frequent̾ in hoc opus fr̃i¬
bus annuebam: s tua uis fidelissime frat̾
machari tanta ẽ. cui obsistere ne imꝑitia
quide potest. Propt̾ quod ne te ultra tã
grauem paterer exactorẽ. etiã contͣ ꝓpo¬
situm meũ cessi: ea tam̃ lege atq ordine.
ut qnͣtũ fieri potest. interp̾retando sequar
regulam p̾cessoꝵs & eiꝰ p̾cipue uiri cuiꝰ
suꝑiꝰ fecimꝰ m̃tionẽ. Qui cum ultra sep¬
tuaginta libellos orisenis qͦs omeliticos
appellauit. aliqnͣtos etiã de thomis in
apłm scriptis transtulisset in latinum.
in quib cum aliquanta offendieula inue¬
niant᷑ in greco. ita elimauit om̃ia inter¬
pretando atq purgauit. ut nichil in il¬

Expanded text:
sequimur et probatam, sed non aequis eloquentiae uiribus sequimur et probatam, sed non aequis eloquentiae uiribus tanti uiri ornare possumus dicta. unde uereor, ne uitio meo id accidat, ut is uir,sermonis nostri longe se inferior uideatur. Quod ego saepe considerans reticebam nec deprecantibus me frequenter in hoc opus fratribus adnuebam. sed tua uis, fidelissime frater Macari, tanta est, cui obsistere ne inperitia quidem potest; propter quod, ne te ultra tam grauem paterer exactorem, etiam contra propositum meum cessi, ea tamen lege atque ordine, ut, quantum fieri potest, in interpretando sequar regulam praecessorum et eius praecipue uiri, cuius superius fecimus mentionem. qui, cum ultra septuaginta libellos Origenis, quos homileticos appellauit, aliquantos etiam de tomis in apostolum scriptis transtulisset in Latinum, in quibus cum aliquanta offendicula inueniantur in Graeco, ita elimauit omnia interpretando atque purgauit, ut nihil in il
Abbreviated transcription (Latin):
scientie scripturarum de¬
si derio ꝓ uocatos. poposcis¬
se ab aliquantis erudi¬
tis uiris & grecarum lit¬
teraꝵ peritis. ut origenem romanũ fa¬
cerent. & latinis aurib eum donarent:
in qͦd etiam frater & coslega nr̃ ab ep̃o
damaso deprecarus. omelias duas de car¬
tico canticoꝵ: in latinum tnͣstulit ex gre¬
co. Ita in illo oꝑe orte magnificecsz pre¬
fatus est. ut cuius legendi origenem &
auidissime ꝑ quirendi desiderium cõmo¬
ueret: dicens illiꝰ anme conuenire qͦd
dictum est. quia introduxit me rex in
cubiculum suũ: asserens eum qͦd cum
in ceteris libris om̃s uincat. in canticis
canticoꝵ etiam ipse se iucerit. Poslice¬
tur sane in ipsa prefutione se & ipsos
in cantico santicoꝵ libros ⁊ aliosqmͣ plu¬
rimos origenis romanis aucib largiturũ.
s ille ut uideo ĩ stilo ꝓpͥo placens. rẽ ma¬
ioris głe seqͥtur ut pat̾ u̾bi sit potiꝰ ꝙͣ
interpres. Nos gͦ rem ab illo quidẽ cepta

Expanded text:
scientiae scripturarum desiderio provocatos, poposcisse ab aliquantis eruditis viris, et Graecarum litterarum peritis, ut Origenem Romanum facerent, et Latinis auribus 509 condonarent. Inter quos etiam frater et collega noster ab Episcopo Damaso deprecatus, cum Homilias duas de Cantico Canticorum in Latinum transtulisset ex Graeco, ita in illo opere ornate magnificeque praefatus est, ut cuivis legendi Origenem, et auidissime perquirendi desiderium commoueret, dicens illius animae conuenire, quod dictum est, quia introduxit me rex in cubiculum suum, adserens eum, quod, cum in ceteris libris omnes uincat, in Canticis canticorum etiam ipse se uicerit. pollicetur sane in ipsa praefatione se et ipsos in Cantica canticorum libros et alios quam plurimos Origenis Romanis auribus largiturum; sed ille, ut uideo, in stilo proprio placens rem maioris gloriae sequitur, ut pater uerbi sit potius quam interpres. nos ergo rem ab illo quidem coeptam
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq nõ fugam suadet. s arma sug¬
gerit. ꝓꝑt̾ea inquit accipite arma¬
turam dei. ut possitis resistere indie
malo. & in omnib ꝑfecti stare. Ac
ta tradens. addit ⁊ dicit. State ergo
suctincti lumbos ur̃os iueritate. ⁊
duti lorica uisticie. & calciati pedib in pp̃a¬
ratione eungli pacis: in omnib assu

Expanded text:
denique non fugam suadet, sed arma sugdenique non fugam suadet, sed arma suggerit. Propterea, inquit, accipite arma Dei, ut possitis resistere in die malo, et in omnibus perfecti stare. Ac pugnae tradens, addidit et dixit, State ergo succincti lumbos vestros in veritate, et duti lorica justitiae, et calceati pedes in praeparatione E
Abbreviated transcription (Latin):
one iudigent atq custodra. Quanto
ditior es: tanto debes esse uigilantior
Qui plus possidet: plus debet timere
ne ꝑdat. Inuidere nõ cessat auctor it¬
uidie: & quia semel a deo ipse ꝓiectus
est. tanto maiori liuore torquetur. qͣu¬
to aliquẽ apud eũ uiderit clariorem.
Qui inuidit sue paradysum: qͣnto
magis inuidet tibi regna celorum
Euncta mͥ crede ille nunc circuit ut
beatꝰ petrus ait: deuorandi te cupidꝰ
in modum rugientis leonis ingredit᷑.
uł more dolosi hostis uniu̾sa ꝑ lustͣns
explorat omnes aditus auime tus an
sit aliquid infirmura & minꝰ tutum
ꝑ quod possit irrepere. Rimatur nunc
querit uulneri locum. ciuiꝰ tu insidias
sollicite debes preuidere: ut cũ paulo
nõ ignores astutias eius. Qui cum
terribiles diaboli potestatos pͥncipat᷑o
describat: nos nichilominꝰ hortatur
ad pugnã: hostiumq ium pandit
ut augeat sollicitudinẽ militũ. Nõ
enĩ uuit ẽẽ nos timidos. s ꝑaratos.

Expanded text:
one indigent atque custodia. Quanto one indigent atque custodia. Quanto ditior es, tanto debes esse vigilantior: qui enim plus possidet, plus debet timere ne perdat. Invidere non cessat auctor invidiae: et qui semel a Deo ipse projectus est, tanto majori livore torquetur, quanto aliquem apud eum viderit clariorem. Qui invidit Evae paradisum, quanto magis invidet tibi regnum coelorum? Cuncta, mihi crede, ille nunc circumit, ut beatus Petrus ait , devorandi te cupidus: in modum rugientis leonis ingreditur, vel more dolosi hostis universa perlustrans, explorat omnes aditus animae tuae, an sit aliquid infirmum, et minus tutum, per quod possit irrepere; rimatur nunc quaerit vulneri locum. Cujus tu insidias sollicite debes praevidere, ut quae cum Paulo non ignores astutias ejus . Qui cum terribiles diaboli potestates principatusque describat, nos nihilominus hortatur ad pugnam, hostiumque vim pandit, ut augeat sollicitudinem militum. Non enim vult nos esse timidos, sed paratos;
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑ leue interdum quodcũq uiciũ
ad animã ingredit᷑. Et si uirtutũ pro¬
pugnacula non resistant. nr̃o nos re¬
pellit loco: & continuo de hoste fit dñs.
Ppter quod nos scͥptura adhortatur
& dicit. Si sꝑs potestatem habentis as¬
cenderit suꝑ te: locum tuũ ne dimiseris.
Ab eo iam temꝑe quo ꝑͥmum ꝑuirgi¬
nitatis ꝓfessionem domino consecrata
es. ad uersarii in te creauit odium: &
qui aliena lucra ꝓ suis damnus habet
se amisisse ducit. quicqͥd te possessuran
dolet. Orandi tibi opus est uigilantia
grandic cura: & tanto sollicituis ca¬
uendus inimicus. quanto apud eum
ditior ẽẽ cepisti. Uacuus uiator & nu¬
dus nõ timet latronis insidias: secu¬
rus a nocturnis furib dormit pauꝑ.
etiam si claustra nõ muniat. Diuiti
uero opes sue latronis semꝑ imaginã¬
tur occursũ. & iugi sollicitudine no¬
ctium somnum adimunt. ¶nde qͦ
tue diuitie. celestis thesautꝰ. ista sauti¬

Expanded text:
qui per leve interdum quodcumque vitium qui per leve interdum quodcumque vitium ad animam ingreditur: et si virtutum propugnacula non resistant, nostro nos repellit loco, et continuo de hoste fit dominus. Propter quod Scriptura nos adhortatur, et dicit: Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, lAb eo jam tempore quo primum per virginitatis professionem Domino consecrata es, adversarii in te crevit odium, et qui aliena lucra pro suis damnis habet, se amisisse ducit quidquid te possessuram dolet. Grandi tibi opus est vigilantia, grandique cura; et tanto sollicitius cavendus est inimicus, quanto apud eum ditior esse coepisti. Vacuus viator et nudus non timet latronis insidias; securus a nocturnis furibus dormit pauper, etiamsi claustra non muniat: diviti vero opes suae latronis semper imaginantur occursum, et jugi sollicitudine noctium somnum adimunt. Unde tuae quoque divitiae, coelestis thesaurus, ista cauti
Abbreviated transcription (Latin):
tota requirit eccłia in qua & uidue cõ¬
tinentur & nupte: quantũ putas ex¬
petat a uirgine. que expulcerrimo hoc
quodam eccłe prato uelud augustior qͥ¬
dam flos uidetur electa. Assume ergo
omnẽ illũ ornatũ ꝑ quem placere xp̃o
potes: satis pulchram deo crede facienz.
si hominib apꝑarere pulcra non stude¬
as. Alud ornam̃tum serua capitis qͦd
ad quisisti crismatis sacram̃to: cũ tibi
in celestis regni minist̾ium. diadema
quoddã regalis unctionis impositum ẽ.
Obtima ornamenta sint auriũ uerba
dei: ad ca sola paratus ẽẽ debet auditus
uirgiuis. eaq p̃ciosissimis lapidibus
anteferre. Omnia ꝓrsus membra deco¬
rentur opib scĩtatis: totaq uirginał
animi pulcritudo gemmati monilis¬
ad instar. uatio uirtutũ fulgore resplẽ¬
deat. Tunc uere concupiscet rex decorẽ
tuũ. dicetq tibi. Gota formosa es proxi¬
ma mea. & macula non est in te. Et
hec tibi ornam̃ta que dixi. etiam inu

Expanded text:
tota requirit Ecclesia, in qua et viduae contota requirit Ecclesia, in qua et viduae continentur etnuptae: quantum, putas, exspectat a virgine, quae ex pulcherrimo hoc quodam Ecclesiae parato, velut augustior quidam flos videtur electa! Assume ergo omnem illum ornatum, per quem placere Christo potes. Satis pulchram Deo crede faciem tuam, si hominibus pulchra apparere non studeas. Istud ornamentum serva capitis, quod acquisivisti Chrismatis sacramento, cum tibi in coelestis regni mysterium, diadema quoddam regalis unctionis impositum est. Optima ornamenta sunt aurium, verba Dei. Ad ea sola paratus esse debet auditus virginis: eaque pretiosissimis lapidibus anteferre. Omnia prorsus membra decorentur operibus sanctitatis: totaque virginalis animi pulchritudo, gemmati monilis instar, vario virtutum fulgore resplendeat. Tunc vere concupiscet rex decorem tuum, dicetque tibi: Tota formosa es, proxima mea, et macula non est in te . Et haec tibi ornamenta quae dixi, etiam erun
Abbreviated transcription (Latin):
opus est: qnto maior est ille cui placen¬
dum est. Scl̃i uero uirgines que se nuꝑ¬
tiis p̃parant. & indulgentiam apłi ma¬
gis quã consiuum sequi malunt. magiꝰ
amplectunt᷑ incontinentie remedium
quam p̃mium continentie: ut sponsis
placeant. eos q in amorẽ sui magis
incitent. mira sollicitudine se formare
studont: & naturalem corꝑis pulcritu¬
dinem ornandi arto commendant. Hec
est illis ꝑ dies singłos cura precipua.
decentib fucis colorare faciem. implicare
auro crinem. & ardentes concaꝵ laꝑides
capitis honorem facere: suspendere ex
aurib patrimonia. brachia ornare mo¬
nilib ac latera: inciusas auro geraias
a collo in pectꝰ demittere. Non minorem
sponsus tuus requirit ornatũ. qui cũ
uniu̾sam eccł̃iam salutaris a que laua¬
cro purificatã sine macula rugaq red¬
diderit. cotidic cupit eam fieri pulcriorẽ
ut semel a uiciis peccatisq mundata. sẽ¬
per ornetur decore uirtutũ. Et si hoc a

Expanded text:
opus est, quanto major est ille cui placenopus est, quanto major est ille cui placendum est. Saeculi vero virgines, quae se nuptiis praeparant, et indulgentiam magis Apostoli, quam consilium sequi malunt, magisque amplectuntur incontinentiae remedium, quam praemium continentiae, ut sponsis placeant, eosque in amorem sui magis incitent, mira se sollicitudine formare student, et naturalem corporis pulchritudinem, ornandi arte commendant. Haec est illis per dies singulos cura praecipua: decentibus fucis colorare faciem, implicare auro crinem, et ardentes concharum lapides, capitis honorem facere, suspendere ex auribus patrimonia, brachia ornare monilibus ac latera, et inclusas auro gemmas a collo in pectus demittere. Non minorem sponsus tuus requirit ornatum, qui cum universam Ecclesiam salutaris aquae lavacro purificatam sine macula rugaque reddiderit, quotidie cupit eam fieri pulchriorem, ut semel a vitiis peccatisque mundata, semper ornetur decore virtutum . Et si hoc a
Abbreviated transcription (Latin):
est. Magna est magna inquã &̾ q̃ gran
di constat studio ꝑfecte uite ratio. con¬
summateq sapientie est. scire quid quo
insequaris mͦ: & ad omnem actũ prefe¬
rendum consilium. nicħ facere quod fecis¬
se peniteat. Intra unius hore sꝑacium me¬
tatur habitus: ieuiare. abstinere. psasse
uigilare. nõ tam studio opris hñt quam
uoluntate. Quilliret incipiens. statim ut
facilius facere possunt. qui recentes cor¬
poris iuires de scĩo ad ꝓpositũ afferũt: mo¬
res uero mutare singłasq uirtutes am¬
mi formare in se ato ꝑficere grandis
ad ip̃m ꝓpositũ uenimus nõ habemus.
Gua uero conu̾satio noua ẽẽ debet. mira
grauitas. patientia. mansuetudo. pietas.
Quicqͥd sanctiꝰ ẽ atq ꝑfectiꝰ quicqͥd ma¬
gis te deo cõmendare potest. & maiorem
in celo facere: id semꝑ sequere. id sempet
amplectere. Sponsa xp̃i nichil cebet esse
ornatiꝰ. Tanto maiore placendi studio

Expanded text:
est. Magna est, magna, inquam, et quae grandi est. Magna est, magna, inquam, et quae grandi studio constat, perfectae vitae ratio, consummataeque sapientiae est, scire quid quo insequaris modo, et ad omnem actum praeferendo consilium: nihil facere quod fecisse poeniteat. Intra unius horae spatium mutatur habitus: jejunare, abstinere, psallere, vigilare, non tam studio opus habent, quam voluntate. Quidlibet incipiens, statim ut facilius facere possunt, qui recentes corporis vires de saeculo ad propositum afferunt. Mores vero mutare, singulasque virtutes animi formare in se, atque perficere, grandis ad ipsum propositum venimus, non habemus. Tua vero conversatio nova esse debet, mira gravitas, patientia, mansuetudo, pietas: quidquid sanctius est atque perfectius, quidquid magis Deo te commendare potest, et majorem in coelo facere, id semper sequere, id semper amplectere . Sponsa Christi nihil debet esse ornatius. Tanto majore placendi studio
Abbreviated transcription (Latin):
Lunc te gͥ ordo instruat celestis hi¬
storie: nunc scm̃ dauid oblectet canticũ.
nũc salomonis erudiat sapĩa. nnc
ad timorẽ domini increpatoes incitent
te xp̃o in om̃i moꝵ scĩtate comungat.
Que paranda sunt memorie penitus
insere: eaq uigi meditatione cõserua.
Que maturanda sũt frequenter reuol¬
ue: ut diuinũ hoc studiũ & celestis
sensũ tuidantq tibi cũ sapĩa sc̃itatẽ.
unde script᷑a dicit. Qui querunt deũ.
inueniunt sapĩam cũ iusticia. Sit aũt
ipsa lectio temꝑata: cui finẽ consilium
non lassitudo imponat. Nam ut im¬
moderata ieiunia & ardor abstinentie.
&̾ enormes inordinateq uigilie intẽ¬
ꝑantie coarguuntur. idq nimietate
sui pariunt. ut hec ipsa postea quidẽ
nee mediocriter fieri possint: ita studiũ
lectionis in rep̃hensionem intemꝑans cadit:
& qͦd laudabile est in genere suo fit de nimi¬
breuiter strictimq dicendũ est: in bonis
q reb quicqͥd modum excesserit. uicium

Expanded text:
unc te igitur ordo instruat coelestis historiae: nunc sanctum David oblectet canticum: nunc Salomonis erudiat Sapientia: nunc ad timorem Domini, increpationes incitentte Christo in omni morum sanctitate conjungat. Quae paranda sunt, memoriae penitus insere: eaque jugi meditatione conserva. Quae maturanda sunt, frequenter revolve, ut divinum hoc studium, et coelestis sensum, tradantque tibi cum sapientia sanctitatem. Unde Scriptura dicit: Qui quaerunt Deum, invenient sapientiam cum justitia. Sit autem ipsa lectio temperata, cui finem consilium, non lassitudo imponat. Nam ut immoderata jejunia et ardor abstinentiae, et enormes inordinataeque vigiliae, intemperantiae coargnuntur, idque nimietate sui pariunt, ut haec ipsa postea, nec mediocriter quidem fieri possint; ita studium lectionis in reprehensionem intemperans cadit, quodque laudabile est in tempore suo, fit de nimir quidem, sed breviter strictimque dicendum est: in bonis quoque rebus quidquid modum excesserit, vitium
Abbreviated transcription (Latin):
tela nequissimi ignea extinguere: &
galeam salutis assuite. & gladium
& obsecrationem. Et quoniã de hoc bel-¬
lo licet etiam femiuis triumphare.
suscipe hec arma pauli: & tanti horta¬
tione ducis certam presume uictoriã.
Hec enĩ si tu omĩa instrum̃ta possidea.
secura ꝓcedis ad p̃lium sp̃uale: nec¬

Expanded text:
exstinguere: et galeam salutis assumite, et gladium et obsecrationem. Et quoniam de hoc bello licet etiam feminis triumphare, suscipe haec arma Pauli, et tanti hortatione ducis certam praesume victoriam. Haec enim si tu omnia instrumenta possideas, secura procedes ad praelium spirituale
Abbreviated transcription (Latin):
trib terre: & uidebunt filium homis
uenientem in nubib celi cum iurtute
magua & maiestate. Tunc dicent mõ¬
tibus cadite suꝑ nos. & collib ope¬
rite uos. & petris aperite nob̾. ¶erũ
hec eorum sint: qui uariis mundi
huiꝰ detenti curis. de mundi nõ cogi¬
tant fine. Gu uͦ cui aduentus xp̃r di
erum noctiumq meditatio est. cui ꝓ
conscientie puritate domini est optan¬
da p̃sentia. que consummationem se¬
culi quasi certum premii tui tempꝰ
expectas: exultatoem de illo capies
non tumorem. Tunc enim tu sanctoꝵ
mixta choris & sanctis comitata u¬
ginib. insponsi obuiam subuolabis
& dices. In ueni quẽ quesiuit anima

Expanded text:
tribus terrae: et videbunt Filium hominis tribus terrae: et videbunt Filium hominis venientem in nubibus coeli cum virtute multa et majestate. Tunc dicent montibus. Cadite super nos: et collibus, Operite nos: et petris, Aperite vos nobis . Verum haec eorum sint, qui variis hujus mundi detenti curis, de mundi non cogitant fine. Tu vero cui adventus Christi dierum noctiumque meditatio est, cui pro conscientiae puritate, Domini est optanda praesentia: quae consummationem saeculi quasi certum praemii tui tempus exspectas, exsultationem de coelo capies, non timorem. Tunc enim tu sanctorum mixta choris, et sanctis comitata virginibus, sponso obviam subvolabis, et dices: Inveni quem quaesi
Abbreviated transcription (Latin):
uersationib & pietatib expectantes ⁊
ꝓperantes in aduentũ dmu. die in quo
celi ardentes soluent᷑. & elementa igniˢ
salore tabescent: Recens factum est. &¬
quod ipsa audisti: cum ad stridorem
bucine sonorumq gothoꝵ. qͦ clamore
lugubri oppressa metu. domina iurbs
roma contremuit. Abi tune nobilita¬
tis ordo: ubi certi & districti illiꝰ digni¬
tatis gradus: Permixta omĩa. & ti¬
more confusa. Omĩ domui planctus
& equalis fuit ꝑ cunctos pauor. Unũ
erant seruus & nobilis. eadem om̃ib
imago mortis: nisi quia magis eam
timebant illi. quib futura uita iocũ¬
dior. Si ita mortales timemꝰ hostes. &
humanã manũ: quid faciemus cũ
clangore terribili tuba intonare de
celo inceperit. & ad illã archangłi uo¬
cem omĩbucina clariorem. totus simł
manufacta suꝑ nos arma concuti. s
terre desertũ. & peccatores perdere ex eo:
quis tunc nobis pauor. que caligo. q̃
& tamen imparatos dies ille repperit:
Bunc inquit plangent se suꝑ se om̃s

Expanded text:
atibus exspectantes et properantes in adventum Domini Dei, in quo coeli ardentes solventur, et elementa ignis calore tabescent ? Recens factum est, et quod ipsa audisti, cum ad stridulae buccinae sonum, Gothorumque clamorem, lugubri oppressa metu domina orbis Roma contremuit. Ubi tunc nobilitatis ordo? ubi certi et distincti illius dignitatis gradus? Permixta omnia, et timore confusa, omet aequalis fuit per cunctos pavor: unum erat servus et nobilis; eadem omnibus imago mortis. Nisi quia magis eam timebant illi, quibus fuerat vita jucundior. Si ita mortales timemus hostes et humanam manum, quid faciemus cum clangore terribili tuba intonare de coelo coeperit, et ad illam Archangeli vocem omni buccina clariorem totus simul manu facta arma concuti, sedterrae desertum, et peccatores perdere ex eo; quis tunc nobis pavor, quae caligo, quet tamen imparatos dies ille repererit? Tunc, inquit, plangent super se omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Bemostenẽ atq Nlatonẽ nob̾ consocias.
extollit᷑ continentia: et de intimis sapĩȩ dis¬
ciplinis diei et noctis. lunȩ cursꝰ ac solis ra¬
tio. et mundi istis natura deseribit᷑. Et hanc
ipsam disputationẽ ad scͥpturarũ refers au-¬
ctoritatẽ. ne in paschali libro uidearis de
scłarib quicquã fontib imitatꝰ. Qd plura᷑
In his laudare te uereor. ne assentandi cͥmen
in currã. O ptims lib̾ ẽ et in philosophis. et
agens susceptã causã absq inuidia ꝑsonarũ
nde obsecro te. ignoscas tarditati meȩ. Ita enĩ
p̾sentiarũ nichil aliud diuini oꝑis scͥpserir
ꝑdidimꝰ enĩ ut ipse nosti repente solatiũ. Qͦd
ducimꝰ necessitates. s ut scõꝵ refrigeria quib
illa sollicite seruiebat. S cã uenerabilis filia
tua Eustochiũ quȩ nullã ꝓ matris absentia
recepit consolationẽ. te & uniu̾sa fr̃nitas sup¬
plicit̾ salutat. Libros quos dudũ scͥpsisse te

Expanded text:
Demosthenem, atque Platonem nobis consocias. Demosthenem, atque Platonem nobis consocias. extollitur continentia, et de intimis sapientiae disciplinis, diei ac noctis, lunae cursus, ac solis ratio, mundi istius natura describitur; et hanc ipsam disputationem ad Scripturarum refers auctoritatem, ne in Paschali libro videaris de saecularibus quidquam fontibus mutuatus. Quid plura? In his laudare te vereor, ne assentandi crimen incurram. Optimus liber est, et in Philosophis, et agens susceptam causam absque invidia personarum. Unde obsecro te, ignoscas tarditati etiam meae; itapraesentiarum nihil aliud divini operis scripserim. Perdidimus enim, ut ipse nosti, repente solatium, quod ducimus necessitates, sed ad sanctorum refrigeria, quibus illa sollicite serviebat. Sancta et venerabilis te, filia tua Eustochium, quae nullam pro matris absentia recipit consolationem, te universa Fraternitas suppliciter salutat. Libros quos dudum scripsisse te
Abbreviated transcription (Latin):
ENTTSSI NO pape łheophilo ep̃o:
Ieronimus. Ex eo tpr qͦ beatitudi¬
nis tuȩ accepi epłas. iuncto pascha¬
li libro usq in p̾sentẽ diẽ ita et me¬
rore luctus et sollicitudine ac diu̾sis suꝑ ex¬
clesiȩ statu hinc inde rumorib exagitat᷑ sũ.
ut uix uolum̃ tuũ potuerim in latinũ ser¬
monẽ uertere: Optime enĩ nosti iurta uete¬
rem sententiã ñ eẽ tristẽ eloquentiã. maxi¬
mesi ad egritudinẽ animi accedat corpis
egritudo. Et hane
ipsam epłam
febre ȩstuans et qͥntũ. Niam diem de¬
cumbens lectulo nimia festinatione di¬
ctaui. breuit̾ indicans beatitudini tuȩ̨
magnũ me laborẽ sustinuisse intrans la¬
tione eiꝰ. ut om̃s sententias pari uenu¬
state transferrẽ. et grecȩ eloquentiȩ lati¬
num aliqua ex parte responderet eloqͥ¬
um. In pͥncipiis philosopharis. et genera¬
liter agens dũ om̃s erudis unũ iugulas:
in reliquis aũ qd̾ uł difficillimũ ẽ retho¬
ricȩ eloquentiȩ iungis philosophos: et

Expanded text:
eatissimo papae Theophilo episcopo Hieronymus. Ex eo tempore, quo beatitudinis tuae accepi epistulas iuncto paschali libro, usque in praesentem diem ita et maerore luctus et sollicitudine ac diuersis super ecclesiae statu hinc inde rumoribus exagitatus sum, ut uix uolumen tuum potuerim in Latinum uertere. optime enim nosti iuxta ueterem sententiam non esse tristem eloquentiam, maxime, si ad aegritudinem animi accedat corporis aegritudo. et hanc ipsam epistulam febre aestuans et quintum lam diem decumbens lectulo nimia festinatione dictaui breuiter indicans beatitudini tuae magnum me laborem sustinuisse in translatione eius, ut omnes sententias pari uenustate transferrem et Graecae eloquentiae Latinum aliqua ex parte responderet eloquium. In principiis philosopharis et generalin reliquis autem quod vel difficillimum est, Rhetoricae eloquentiae jungis Philosophos, et
Abbreviated transcription (Latin):
contendant. ꝙ alterã eẽ quȩ in matheo
eum uiderit resurgentẽ. alterã quȩ in
iohanne eum querebat absentẽ. Quatuor
aũ fuisse marias in eugłiis legimꝰ. U nã
matrẽ dñĩ saluatoris: alterã mat̾terã
eius quȩ appellata ẽ maria cleophe:
terciã mariã matrẽ iacobi et ioseph:
quartã mariã magdalene: licet alii ma¬
riam matrẽ iacobi & ioseph. mat̾terã eiꝰ
fuisse contendant. N onnulli ut se libe¬
rent questione in marco uolunt unã
ẽẽ de mariis. s ñ additũ cognom̃ magda¬
lenȩ: ꝙ ex suꝑfluo scͥptoꝵ in oleuisse
uitio qd̾ pͥmũ eugłista non sẽpserit. No¬
bis aũ simplex uidet᷑ & aꝑta responsio.
scãs fȩminas xp̃i absentiã ñ ferentes
per totã noctẽ ñ semel uł bis s crebro
ad sepulchrũ dmi eucurrisse: p̾sertim
cum t̾rȩmotꝰ ꝙ saxa dirupta. & sol fugi¬
ens ꝙ rerũ natura turbata. & quod his
maiꝰ ẽ desideriũ saluatoris somnum

Expanded text:
contendant et alteram esse, quae in Matheo contendant et alteram esse, quae in Matheo eum uiderit resurgentem, alteram, quae in Iohanne eum quaerebat absentem. quattuor autem fuisse Marias in euangeliis legimus: unam matrem domini saluatoris, alteram materteram eius, quae appellata est Martertiam Mariam matrem Jacobi et Jose, quartam Mariam Magdalenam. Licet alii matrem Jacobi et Jose, materteram ejus fuisse contendant. Nonnulli ut se liberent quaestione, in Marco uolunt unam esse de Mariis, sed non additum cognomen Magdalenae, et ex superfluo scriptorum inoleuisse uitio, quod primum euangelista non scripserit. nobis autem simplex uidetur et aperta responsio: sanctas feminas Christi absentiam non ferentes per totam noctem non semel nec bis, sed crebro ad sepulchrum domini cucurrisse, praesertim cum terrae motus et saxa disrupta et sol fugiens et rerum natura turbata et - quod his maius est — desiderium saluatoris somnum
Abbreviated transcription (Latin):
se. una aũ sabbi uenit maria magdale¬
nȩ mane ad sepulchrũ: s ad didisse. eũ
uniꝰ temporis. id ẽ mediȩ noc᷑tis ꝙ gal¬
loꝵ cantꝰ. alterũ fine̾. alterũ dixisse
.pͥncipiũ. Michiq uidet᷑ eugłista ma¬
theus qui eugłium hebraico sermone
conseripsit non tã uesꝑe dixisse ꝗͣ sero.
ꝙ eum qͥ int̾p̾tatus ẽ u̾bi ambiguitate
nis teneat. sero non uesꝑum significa¬
re sed tarde. Solemꝰ enim dicere. sero
debueras. fac saltem sero. id ẽ tarde.¬
¶ Sinautẽ illud obicit᷑. qͦmͦ eade masua qͦ
priꝰ uiderat dñm resurgentẽ. postea
ad sepulchrũ eiꝰ flere referat᷑: hoc dicen¬
dum ẽ qd̾ & sola & cũ altera siue cum
aliis mulierib memor beneficior quȩ
in se dñs contulerat. ad sepulchrũ eiꝰ
frequent̾ cucurrerit. & nẽ ad orauerit
quẽ uiderat. nc̃ fleuerit quẽ querebat
absentẽ: licet quida duas Marias mag¬
dalenas de eode uico maglalo fuisse

Expanded text:
se: una autem sabbati uenit Maria Magdalese: una autem sabbati uenit Maria Magdalene mane ad sepulchrum, sed addidisse: cum est mediae noctis et gallorum cantus, alterum finem, alterum dixisse principium. mihique uidetur euangelista Matheus, qui euangelium Hebraico sermone conscripsit, non tam \'uespere dixisse quam \'sero\' et eum, qui interpretatus est, uerbi ambiguitate nis teneat \'sero\' non uesperum significare, sed \'tarde\'. solemus enim dicere: \'sero debueras, fac saltim sero , id est tarde. sm autem illud obicitur, quomodo eadem Maria, quae prius uiderat dominum resurgentem, postea ad sepulchrum eius flere referatur, hoc dicendum est, quod et sola et cum altera siue cum aliis mulieribus memor beneficiorum, quae in se dominus contulerat, ad sepulchrum eius frequenter cucurrerit, et nunc adorauerit, quem uidebat, nunc fleuerit, quem quaerebat absentem, licet quidam duas Marias Magdalenas de eodem uico Magdalo fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
sabbi maria magdalenȩ uidit dñm
resurgentẽ. & ioħs eugłista refert. mane
una sabbati eam iuxta sepulchrũ flere.
Una sabbi dies dñica intelligenda ẽ: quia
om̃is ebdomada in sabbatũ. ꝙ in pͥmam
& scd̾am & terciã ꝙ quartã & quintã
& sextã sabbati diuidit᷑: quã ȩchnci
ydoloꝵ ꝙ elem̃toꝵ nominib appellant
Deniq ꝙ apłs collectã pecuniȩ quȩ indi¬
gentib p̃parabat᷑. in una sabbati p̾cipit
congregandã. N ec putandũ ẽ matħm
ꝙ. ioħem diu̾sa sensisse: s unũ atq ide
tempo mediȩ noctis & galloꝵ eantꝰ di¬
uersis appellasse nominibꝰ. Matħ̾s enim
scribit. uesꝑe sabbi id ẽ sero ñ incipiente
nocte s iam ꝓfunda ꝙ magna ex parte
transacta apparuisse dñm mariȩ mag¬
dalenȩ. & apparuisse uesꝑe sabbati illu¬
cescentis in unã sabbi. se ipsum int̾prę¬
tans qui dixisset uesꝑe sabbati. id ẽ cũ¬
discessisset. appropinquante iam luce se¬
quentis diei: ꝙ ioħem ñ absolute dixis¬

Expanded text:
ia Magdalene uidit dominum resurgentem et Iohannes euangelista refert mane una sabbati eam iuxta sepulchrum flere ?— Una sabbati dies dominica intellegenda est, quia omnis ebdomada in sabbatum et in primam et secundam et tertiam et quartam et quintam et sextam sabbati diuiditur, quam ethnici idolorum et elementorum nominibus appellant. denique et apostolus collectam pecuniae, quae indigentibus praeparatur, in una sabbati praecepit congregandam. nec putandum est Matheum et Iohannem diuersa sensisse, sed unum atque idem tempus, mediae noctis et gallorum cantus, diuersis appellasse nominibus — Matheus enim scribit \'uespere sabbati\', id est sero, non incipiente nocte, sed iam profunda et magna ex parte transacta apparuisse dominum Mariae Magdalenae et apparuisse uespere sabbati inlucescentis in unam sabbati se ipsum interpretans, quid dixisset \'uespere sabbati\', id est adpropinquante iam luce sequentis diei — et Iohannem non absolute dixis
Abbreviated transcription (Latin):
rit: matħs quando dñs resurrexerit
id ẽ uesꝑe sabbati. Marcꝰ aũ qnͣdo eũ ui¬
derat maria magdalenȩ. id ẽ mane pͥma
sabb̃i. Ita enĩ distinguendũ ẽ. Cum aũ
resurrexisset. ꝙ parumꝑ sꝑu coartato.
inferendum. pͥma sab̃b̃i mane apparuit
mariȩ magdalene: ut qui uesꝑe sabbi iu¬
xta matħm resurrexerat. mane pͥma sab¬
bati iuxta marcũ apparuerit mariȩ mag
ficat. mane eũ alteriꝰ diei uisũ ẽẽ demon

Expanded text:
rit: Matheus, quando dominus resurrexerit,. rit: Matheus, quando dominus resurrexerit,. id est uespere sabbati, Marcus autem, quando eum uiderit Maria Magdalene, id est mane prima sabbati. ita enim distinguendum est: cum autem resurrexisset, et parumper spiritu coartato inferendum: prima sabbati mane apparuit Mariae Magdalenae, ut, qui uespere sabbati iuxta Matheum resurrexerat, mane prima sabbati iuxta Marcum apparuerit Mariae Magdficat mane eum alterius diei uisum esse demon
Abbreviated transcription (Latin):
predicantẽ. Meus cibꝰ ẽ ut faciã uolun¬
tatẽ eius qui misit me: ꝙ impleam opꝰ
eius. Faciamꝰ gͥ uoluntatẽ etꝰ qui nos
rectione ꝙ apparitione dñil eugłistȩ
diu̾sa narrauerint. In quib pͥmum que¬
ris cur matħs dixerit. uesꝑe sabbati illu¬
cescente in una sabb̃i dñm resurrexisse:
ꝙ marcꝰ mane resurrectionẽ eiꝰ factam
ẽẽ cõmemoret. ita scribens. Cum aũ resur¬
rexisset. una sabbi mane apparuit mariȩ
magdalenȩ de qua eiecerat septẽ dȩmo¬
nia. & illa abiens nuntiauit his qui cũ
eo fuerant lugentib &. flentibꝰ: illiq au¬
dientes qd̾ uiueret. ꝙ qd̃ uidisset eũ : ñ¬
crediderunt. Cuiꝰ questionis. duplex
solutio ẽ. Aut enĩ ñ recipimꝰ marci testi¬
moniũ qd̾ in raris fertur eugłiis. om̃ib
greciȩ libris pęne hoc capitulũ in fine
non habentibꝰ. p̾sertim cũ diu̾sa atq con¬
traria eugłistis ceteris narrare uideat᷑:
aut hoc respondendũ qd̾ ut̾q uerũ dixe¬

Expanded text:
meus cibus est, ut faciam uoluntatem eius, qui me misit, et impleam opus eius. faciamus igitur uoluntatem eius, qui nos rectione et apparitione domini euangelistae diuersa narrauerint. — In quibus primum quaeris, cur Matheus dixerit uespere sabbati inlucescente in una sabbati dominum surrexisse et Marcus mane resurrectionem eius factam esse commemoret ita scribens: cum autem resurrexisset, una sabbati mane apparuit Mariae Magdalenae, de qua eiecerat septem daemonia; et illa abiens nuntiauit his, qui cum eo fuerant, lugentibus et flentibus. illique audientes, quod uiueret et qoud uidisset eum, crediderunt. cuius quaestionis duplex solutio est. aut enim non recipimus Marci testimonium, quod in raris fertur euangeliis omnibus Graeciae libris paene hoc capitulum in fine non habentibus, praesertim cum diuersa atque contraria euangelistis ceteris narrare uideatur, aut hoc respondendum, quod uterque uerum dixe
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓposita respondero: scias me ñ confi¬
dentia respondisse sermonis. s eiꝰ fide qͥ
pollicitꝰ ẽ. aꝑi os tuũ. & ego implebo illud.
Nterrogas qͦmͦ ꝑfectꝰ ẽẽ qͥs possit.
ꝙ qͦmͦ uiuere debeat uidua quȩ sine lib̃is
derelicta ẽ. Hoc idẽ ꝙ in eugłio legis do¬
ctor interrogat. Nagister. quid faciendo
uitã ȩt̾nam possidebo: Cui respondit iñe.
Mandata nostr: Dicit illi. Quȩ: Iħe aũ di¬
xit. Non homicidiũ facies. ñ adult̾ium.

Expanded text:
ad proposita respondero, scias me non confiad proposita respondero, scias me non confidentia respondisse sermonis; sed ejus fide, qui pollicitus est: Aperi os tuum, et ego implebo illfectus esse quis possit et quomodo uiuere debeat uidua, quae sine liberis derelicta est. — Hoc idem et in euangelio legis doctor interrogat: magister, quid faciens uitam aeternam possidebo? cui respondit dominus: mandata nosti? dicit illi: quae? Iesus autem dixit: non homicidium facies, non adulterium,