comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nouellatio oliuarũ. Perfecta res
est: magna beatitudo. Iam quis
ibi nolit esse: Cũ uideris aliquẽ
blasphemũ habere uxorem. filioᷤ.
nepotes. & te forte ñ habere: noli
zelare: Uide quia & in de comple¬
tũ est: sed spiritaliter. An forte
ñ es in menbris: Si ñ es ibi. plan¬
ge. quia nec hic nec ibi. Si autem
ibi. securus esto. quia & si ibi & non
hic: fructuosius ibi quam hic. Si
ergo habemus: quare habemus:
Quia timemus dm̃n. Ecce sic be¬
nedicetur homo: qui timet dñm.
Iue est homo qui sunt homines:
&e ipsi homines homo. quia mul
tendere. ecce sic benedicetur ho¬
mo: quitimet dñm. Iam forte o¬
culi tui ibant per illos qui ñ ti¬
ment dñm. & uidebant ibi uxo¬
res fecundas. filios habundan¬
tes circuire mensam patris sui.
Nescio qua ibas. Benedicat te
oñs: sed ex syon. Noli querere il¬
las benedictiones: que ñ sunt ex
syon. Non benelixit dñs tales
fr̃es mei. Benedictio ista dm̃ est.

Expanded text:
novellatio olivarum.» Perfecta res novellatio olivarum.» Perfecta res est, magna beatitudo: jam quis ibi nolit esse? Cum videris aliquem blasphemum habere uxorem, filios, nepotes, et te forte non habere, noli zelare; vide quia et in te completum est, sed spiritualiter. An forte non es in membris? Si non ibi es, plange quia nec hic, nec ibi. Si autem ibi, securus esto; quia etsi ibi et non hic, fructuosius ibi quam hic. 14. Si ergo habemus, quare habemus? Quia timemus Dominum. «Ecce sic benedicetur homo qui timet Dominum.» Ille est «homo,» qui sunt homines; et ipsi homines, «homo:» quia multtendere, «Ecce sic benedicetur homo qui timet Dominum:» jam forte oculi tui ibant per illos qui non timent Dominum, et videbant ibi uxores fecundas, filios abundantes circuire mensam patris sui; nescio qua ibas: «Benedicat te Dominus,» sed «ex Sion.» Noli quaerere illas benedictiones quae non sunt ex Sion. Non benedixit Dominus tales, fratres mei? Benedictio ista Domini est:
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem patris mei ipse nrichi
frater & soror & mater est. Puta
frater ꝓpter sexũ iurilem quem
nos cotidie parit eccłia: Ergo in
quib intelligis conugem: in il¬
lis matrem. in illis filios. Dicatur
ergo quales debent esse filii. Qua¬
ies: Lacifici. Quare pacifici:
Quia beati pacifici: quia ipsi fi¬
lii dei uocabunt᷑. Quia gͦ in oli¬
ua est fructus pacis. oleũ enim
pacem significat. quia caritatẽ
significat: sine caritate nulla
pax est. & manifestũ est quia
qui diruserunt pacem: ñ habẽt
caritatem. Unde iam exposui
caritati ũre quare columba fo¬
lia cũ fructu portauit ad archã:
ut significaret quia & illi qui
foris baptizati sunt sicut ligna
illa extra archam baptirati sunt.
ñ sola folia habuerunt. id est uer¬
ba sola: sed habuerunt & fructũ
qd̃ est caritas. Ipsa columba illos
reportat ad arcam : & ueniunt ad
unitatem. Tales gͦ filii debent es¬
se in circuitu mensȩ dñi: uelut

Expanded text:
luntatem Patris mei, ipse mihi luntatem Patris mei, ipse mihi frater, et soror, et mater est» . Puta, «frater,» propter sexum virilem quem mum quotidie parit Ecclesia? Ergo in quibus intelligis conjugem, in illis matrem, in illis filios. 13. Dicatur ergo quales debent esse filii. Quales? Pacifici. Quare pacifici? Quia, «Beati pacifici, quia ipsi filii Dei vocabuntur» . Quia ergo in oliva fructus est pacis: oleum enim pacem significat, quia charitatem significat; sine charitate nulla pax est: et manifestum est quia qui diviserunt pacem, non habebant charitatem. Unde jam exposui Charitati vestrae quare columba folia cum fructu portavit ad arcam ; ut significaret quia et illi qui foris baptizati sunt, sicut ligna illa extra arcam baptizata sunt, si non sola folia habuerint, id est verba sola, sed habuerint et fructum, quod est charitas, ipsa columba illos reportat ad arcam, et veniunt ad unitatem. Tales ergo filii debent esse «in circuitu mensae» Domini, «velut
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Non in quantũ carnali cõ¬
sanguinitate iuncti erant: sed
in quantũ uerbũ dei audiebant.
& faciebant. Hoc enim respondit
it: quia dixit que michi mater.
Quare gͦ petrus & ioħes & iacob
in terra: Et tamen quid eis dicit:
Nolite uobis dicere patrem suꝑ
t̾ram. Unus ẽ enim pater ũr quri
in celis est. Qd̃ ergo in patre do¬
cebat discipłos: hoc in matre ipse
demonstrauit. Uult enim dñs: ut
consangunitatib terrenis p̃pona¬
mus dm̃. Defer patri quia pater
est: defer deo quia d̃s est. Genera¬
uit te pater accõmodando carnẽ
suam. Creauit te d̾s: adhibendo
potentiam suam. Ne irascatur
pater cũ d̃s illi p̃ponitur. immo
gaudeat sibi tantũ deferri: ut
ille sit inuentus qui ei deberet p̃¬
poni. Ergo quid dicam: Dñs quid
ait: Que michi mater: aut qui
frẽs: Extendit manus in discipu¬
los suos: & ait. Ecce mater mea: &
frẽs mei. Fr̃es erant. Mater quomͦ
erant : Addidit. & qui fecerit uo¬

Expanded text:
ejus; non in quantum carnali conejus; non in quantum carnali consanguinitate juncti erant, sed in quantum verbum Dei audiebant et faciebant. Hoc enim respondit it, quia dixit, «Quae mihi mater?» Quare? Ergo Petrus et Joannes et Jacobus, in terra? Et tamen quid eis dicit? «Nolite vobis dicere patrem super terram; unus est enim Pater vester qui in coelis est» . Quod ergo in patre docebat discipulos, hoc in matre ipse demonstravit. Vult enim Dominus ut consanguinitatibus terrenis praeponamus Deum. Defer patri, quia pater est; defer Deo, quia Deus est. Generavit te pater accommodando carnem suam; creavit te Deus adhibendo potentiam suam. Ne irascatur pater cum Deus illi praeponitur; imo gaudeat sibi tantum deferri, ut ille inventus esset qui ei deberet praeponi. Ergo quid dicam? Dominus quid ait? «Quae mihi mater, aut qui fratres? Et extendit manus in discipulos suos, et ait: Ecce mater mea et fratres mei.» Fratres erant; mater quomodo erant? Addidit, «Et qui fecerit vo
Abbreviated transcription (Latin):
nea fertilis. Sed in quibus : In
laterib domus tuȩ. in aliis qui
n̾ adherent xp̃o sterilis: sed nec
illos in iunea computabo. filii
tui. Que est uxor & qui sũt filii:
In istis carnalib nuptiis & con¬
iugiis alia uxor: & alii filii. In
eccłia que uxor: ipsi filii. Ad ec¬
clesiam enim ꝑtinebant apłi:
inconiuge ipsius erant: & con¬
iuncti erant scd̃m portionem
suam. quam in menbris obtine¬
bant. Quare gͦ de illis dicitur.
cũ recesserit ab eis sponsus cunc
ieuinabunt filii sponsi: Ergo¬
& ipsa comunx: & ipsa filii. Mirũ
dico fr̃ẽs mei. in uerbis dñi inrueni
matrẽ ipsius esse. Nam cũ nun¬
tiarent᷑ ei mater eius & fr̃es eius
stantes: quia foris stabant tipũ
gerebant. Quis tipus matris:
Synagoga. Quis tipus fratrũ
carnaliũ : Iudei foris stantes.
Et foris stat synagoga. Nam ma¬
ria in laterib domus enis. & cog¬
nadi eius ex uirginis marie con¬
sanguinitate uementes. qui in
eũ crediderunt in laterib domꝰ

Expanded text:
nea fertilis.» Sed in quibus? «In nea fertilis.» Sed in quibus? «In lateribus domus tuae». In aliis qui non adhaerent Christo, sterilis. Sed nec illos in vinea computabo. 12. «Filii tui.» Quae est uxor, ipsi sunt et filii. In istis carnalibus nuptiis et conjugiis, alia uxor et alii filii: in Ecclesia quae uxor, ipsi filii. Ad Ecclesiam enim pertinebant Apostoli, in conjuge ipsius erant, et conjux erant secundum portionem suam quam in membris obtinebant. Quare ergo de illis dicitur: «Cum recesserit ab eis sponsus, tunc jejunabunt filii sponsi» ? Ergo ipsa conjux, et ipsi filii. Mirum dico, fratres mei. Inmatrem ipsius esse. Nam cum nuntiarentur ei mater ejus et fratres foris stantes; quia foris stabant, typum gerebant. Quis typus matris? Synagoga. Quis typus fratrum carnalium? Judaei foris stantes. Et foris stat synagoga. Nam Maria in lateribus domus ejus, et cognati ejus ex virginis Mariae consanguinitate venientes, qui in eum crediderunt, in lateribus domus
Abbreviated transcription (Latin):
uinea fertilis. Sed in quibuis:
In laterib domus tuȩ. Non om̃s
dicunt᷑ latera domus. Quero enĩ
que sint latera. Quid dicam :
Parietes sunt quasi lapides forte̾.
Si de hoc habitaculo corporali di¬
ceret: forte hoc intelligeremris la¬
tera. Latera enim dicimus domꝰ:
eos qui inherent xp̃o. Non enim
sine causa & in sermone cotidi-¬
ano dicimus de aliquo qui for¬
ce male agit ex maloꝵ consilus
amicoꝵ. De illo dicimus: mala la¬
tera habet. Quid est mala latera
habet: Oali illi herent. Ergo et
de alio bona latera habet: bonis
consiliis uiuit. Quid est hoc: bo¬
nis consiliis regitur. Ergo latera
domus: sunt illi qui inherẽt
xp̃o. Nec sine causa & ipsa con¬
iunx de latere facta est. Uiro
dormiente eua facta ẽ: morien¬
te. xp̃o eccłia facta est. Eẽ illa cde
latere uiri cũ costa detracta est:¬
& ista de latere uiri. qͣndo lancea
latus ꝑcussũ est: & sacram̃ta pro¬
fluxerunt. Ergo uxor tua: ut ui¬

Expanded text:
vinea fertilis; sed in quibus? vinea fertilis; sed in quibus? «In lateribus domus tuae.» Non omnes dicuntur latera domus. Quaero enim quae sint latera: quid dicam? Parietes sunt, quasi lapides fortes? Si de hoc habitaculo corporali diceret, forte hoc intelligeremus latera. Latera dicimus domus, eos qui inhaerent Christo. Non enim sine causa et in sermone quotidiano dicimus de aliquo, qui forte male agit ex malorum consiliis amicorum; de illo dicimus, Mala latera habet. Quid est, Mala latera habet? Mali illi inhaerent. Ergo et de alio, Bona latera habet: bonis consiliis vivit. Quid est hoc? Bonis consiliis regitur. Ergo latera domus sunt illi qui inhaerent Christo. Nec sine causa et ipsa conjux de latere facta est. Viro dormiente, Eva facta est , moriente Christo, Ecclesia facta est: et illa de latere viri, cum costa detracta est; et ista de latere viri, quando latus lancea percussum est , et Sacramenta profluxerunt. Ergo «uxor tua ut vi
Abbreviated transcription (Latin):
modo labores fructuũ. postea fruc¬
tus laboris. labores fructuũ tuoꝵ
manducabis: beatus es. & bene
tibi erit. Beatus es: de p̃senti est.
Bene tibi erit: de futuro ẽ. Cum
manducas labores fructirũ tuoꝵ
beatus es: cũ ꝑueneris ad fructũ
laboꝵ tuoꝵ bene tibierit. Quid di¬
xit: Nam si tibi bene erit. utiq
beatus eris: & si beatus eris utiq
bene tibi erit. Sed interest inter
spem & rem. Si spestam dulcis:
quanto res dulcior erit: Iam ue
Ergo uxor eius: eccłia est. Eccłia
eius uxor eius nos ipsi: sicut ui¬
nea fertilis. Sed in quib uinea
fertilis: Uidemus enim parie¬
tes istos intrantes multos steriles.
uidemus quia istos parietes in¬
trant multi ebriosi. feneratores.
mangones. querentes sortilogos.
euntes ad p̃cantatores & p̾canta¬
trices: quando illis caput dolet.
Ista est fertilitas uinee: ista est
ubertas uxoris: Non ipsa est. Iste
spinȩ sunt:sed non uibiq Spi¬
nosam habet fertilitatem: & est

Expanded text:
modo labores fructuum, postea frucmodo labores fructuum, postea fructus laboris. «Labores fructuum tuorum manducabis; beatus es, et bene tibi erit. Beatus es,» de praesenti est; «bene tibi erit,» de futuro est: cum manducas labores fructuum tuorum, «beatus es;» cum perveneris ad fructum laborum tuorum, «bene tibi erit.» Quid dixit? Nam si bene tibi erit, utique beatus eris; et si beatus eris, bene utique tibi erit. Sed interest inter spem et rem. Si spes tam dulcis, quanto res dulcior erit! 11. JamErgo uxor ejus, Eeclesia ejus; Ecclesia ejus, uxor ejus, nos ipsi. «Sicut vinea fertilis.» Sed in quibus vinea fertilis? Videmus enim parietes istos intrantes multos steriles; videmus quia istos parietes intrant multi ebriosi, feneratores, mangones, quaerentes sortilegos, euntes ad praecantores et praecantatrices, quando illis caput dolet. Ista est fertilitas vineae? ista est ubertas uxoris? Non ipsa est. Istae spinae sunt, sed non ubique spinosa. Habet quamdam fertilitatem, et est
Abbreviated transcription (Latin):
sunt michi lacrimȩ meȩ panes
die ac nocte. Unde facte sunt la¬
crime: Dũ dicitur michi coti¬
die ribi est d̾s tuus. Antequam
enim uideamus eũ qui nos di¬
lexit. qui nobis pignus dedit. cui
desponsati sumus: insultant no¬
bis pagani & dicunt. Ubi est qd̵
colunt xp̃iani: Ostendant nob̃
quem colunt. Ecce ego ostendam
illi dm̃ meũ: & ipse ostendat mi¬
chi dm̃ suũ. Cũ tibi hoc dicit pa¬
ganus. ñ inuenis quid illi osten¬
das: quia ñ est cui ostendas. Re¬
dis gͦ & plangis ad dm̃. quia illi
suspiras anteqͣm uideas: & deside¬
rio ipsiuis gemis. Ꝙ̃ quia in ipsi¬
us desiderio ploras. dulces sunt &
ipsȩ lacrimȩ & ꝓ cibo tibi erunt:
nocte. dũ dicitur tibi cotidie ubi ẽ
õs tuus. Sed ueniet d̃s tuus de qͦ
dicitur ubi est: & absterget lacri¬
mas. & ipse ꝓ pane lacrimarũ
succedet. & te in eternũ sagina¬
bit: quia erit nobiscũ uerbũ dei.
quo pascunt᷑ angłi di. In terim

Expanded text:
sunt mihi lacrymae meae panis sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte.» Unde factae sunt lacrymae panis? «Dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus» ? Antequam enim videamus eum qui nos dilexit, qui nobis pignus dedit, cui desponsati sumus, insultant nobis Pagani, et dicunt: Ubi est quod colunt Christiani? Ostendant nobis quem colunt. Ecce ego ostendo illis Deum meum, et ipsi ostendant mihi Deum suum. Cum tibi hoc dicit paganus, non invenis quod illi ostendas; quia non est cui ostendas. Redis ergo, et plangis ad Deum; quia illi suspiras, antequam videas, et desiderio ipsius gemis; et quia in ipsius desiderio ploras, dulces sunt et ipsae lacrymae, et pro cibo tibi erunt, nocte, dum dicitur tibi quotidie, «Ubi est Deus tuus?» Sed veniet Deus tuus, de quo dicitur, «Ubi est?» et absterget lacrymas , et ipse pro pane lacrymarum succedet, et te in aeternum saginabit; quia erit nobiscum verbum Dei, quo pascuntur Angeli. Interim
Abbreviated transcription (Latin):
tus laboꝵ. qui uenientes uemient
cũ exultatione portantes mani¬
pulos suos : Et ut noueritis frẽs
quia manducatur labor iste. in
superiore psalmo audistis dictũ
suꝑbis. qui ante lucem uolebant
surgere. id est ante xp̃m. ñ per
humilitatem qua surrexit xp̃c.
uictũ est illis: surgite postea quã
sedistis. id est humiliamini. & in¬
de surgite. quia ille humiliari
uenit: qui exaltatus est ꝓpt̾ uos.
Et quid dictũ est: Qui man¬
ducatis panem doloris. Iste est
labor fructuũ: panis doloris. Nisi
enĩ manducaretur: ñ diceretur
panis. Nisi enim haberet aliqͣm
suauitatẽ panis iste. nemo illũ
mandrcaret cũ tanta suauitate.
Ulorat in gemitu qui orat. Dul¬
ciores sunt lacrimȩ orantiũ: qͣm
gaudia theatroꝵ. E audi flam¬
mã desiderii. qua manducatur
ipse panis de quib dicit: qui
manducatis panem doloris. Alio
loco dicit iste: curus uocem in
psalmo plerũq agnoscimꝰ. Factȩ

Expanded text:
tus laborum, qui «venientes venient tus laborum, qui «venientes venient cum exsultatione, portantes manipulos suos» ? Et ut noveritis, fratres, quia manducatur labor iste, in superiore psalmo audistis dictum superbis, qui ante lucem volebant surgere, id est ante Christum, non per humilitatem, qua surrexit Christus; dictum est illis, «Surgite posteaquam sedistis» : id est, humiliamini, et inde surgite; quia et ille humiliari venit, qui exaltatus est propter vos. Et quid dictum est? «Qui manducatis panem doloris.» Iste est labor fructuum, panis doloris. Nisi enim manducaretur, non diceretur panis: nisi autem haberet aliquam suavitatem panis iste, nemo illum manducaret. Cum quanta suavitate plorat in gemitu, qui orat? Dulciores sunt lacrymae orantium, quam gaudia theatrorum. Et audi flammam desiderii, qua manducatur ipse panis, de quo hic dicit, «Qui manducatis panem doloris.» Alio loco dicit amans iste, cujus vocem in Psalmo plerumque agnoscimus: «Factae
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ tuoꝵ manducabis. Quasi ꝑuer¬
se uidetur dicere: ñ intelligentib
Debuit enim dicere. fructũ laboꝵ
tuoꝵ manducabis. Multi enim
manducant fructũ laboꝵ suorũ.
Laborant in unea. ipsũ laborem
ñ manducant. sed qd̃ de labore ip¬
sorũ nascitur manducant. Labo¬
rant circa arbores pomiferas. Quiᷤ
manducat labores : Sed qd̾ illȩ
arbores atculerunt. Fructus labo¬
ris: & ipse iocundat agricolam.
Quid sibi uult labores fructuũ
tuoꝵ manducabis: Modo labores
habemus: fructus postea erit. Sed
quia & ipsi labores non sunt sine
gaudio ꝓpter spem: de qua paulo
ante dixiius. spe gaudentes. in
tribulatione pacientes: modo nos
ipsi labores nr̃i iocundant. & letoᷤ
nos facrunt de spe. Sigͦ labor ñr
potuit manducari. & poturt io¬
cundare: manducatus ẽ fructus
ipsius laboris. Qualis erit man¬
labores suos qui euntes ibant et
flebant mittentes semina sua
qͣnto iocundius manducab̃t frric¬

Expanded text:
tuum tuorum manducabis.» Quasi pervertuum tuorum manducabis.» Quasi perverse videtur dicere non intelligentibus: debuit enim dicere, Fructum laborum tuorum manducabis. Multi enim manducant fructum laborum suorum. Laborant in vinea, ipsum laborem non manducant; sed quod de labore ipsorum nascitur, manducant. Laborant circa arbores pomiferas; quis manducet labores? Sed quod illae arbores attulerint, fructus laboris, ipse jucundat agricolam. Quid sibi vult, «Labores fructuum tuorum manducabis?» Modo labores habemus, fructus postea erit. Sed quia et ipsi labores non sunt sine gaudio, propter spem, de qua paulo ante diximus, «Spe gaudentes, in tribulatione patientes;» modo nos ipsi labores nostri jucundant, et laetos nos faciunt de spe. Si ergo labor noster potuit manducari, et potuit jucundare; manducatus fructus ipsius laboris qualis erit? Manlabores suos, qui «euntes ibant et flebant, mittentes semina sua:» quanto jucundius manducabunt fruc
Abbreviated transcription (Latin):
fleret quidẽ. gemeret timor castũ.
& diceret. Immo tollantur om̃ia:
& faciem tuam uideam. Timor ca¬
stus exclamaret de psalmo & di¬
ceret. d̃s uirtutũ conuerte nos: &
ostende faciem tuam & salui eri¬
mus. timor castus exclamaret de
psalmo & diceret: unam petii a
dño. Uide quomͦ ardeat timor iste.
castus: amoruerus. amor sincerus.
Unam petii a dño hanc requirã.
Quid: Ut in habitem in domo
di quid sequitur. ut contempler de¬
a templo scõ eius. id est esse templũ
eius. & ꝓtegi ab eo mercar. Hanc
unam peti a dño. Hanc unam si
petieritis. ad hanc unam si cor ue¬
strũ exercueritis. & hoc solũ amit¬
tere timueritis: nec inuidebitis
felicitatib terrenis. & illam feli¬
citatem ueram sperabitis: eritis
in eius corpore cui cantat. Bi. ti
om̃s qui timent dñm. qui ambu¬
lant in uiis enus: labores fructuũ
tuoꝵ manducabis. Ouos. otu. uos
multi qui unus estis: labores fruc¬

Expanded text:
Fleret quidem et gemeret timor castus, Fleret quidem et gemeret timor castus, et diceret: Imo tollantur omnia, et faciem tuam videam. Timor castus exclamaret de psalmo, et diceret; «Deus virtutum, converte nos; et ostende faciem tuam, et salvi erimus» . Timor castus exclamaret de psalmo, et diceret: «Unam petii a Domino.» Vide quomodo ardeat timor iste castus, amor verus, amor sincerus . «Unam petii a Domino, hanc requiram.» Quid? «Ut inhabitem in domo i quid sequitur: «Ut contempler der templum ejus» ; id est, esse templum ejus, et protegi ab eo, hanc unam petii a Domino. Hanc unam si petieritis, ad hanc unam si cor vestrum exercueritis, et hoc solum amittere timueritis, nec invidebitis felicitatibus terrenis, et illam felicitatem veram sperabitis, et eritis in ejus corpore cui cantatur, «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus.» 10. «Labores fructuum tuorum mandacabis.» O vos, o tu, vos multi qui unus estis, «labores fruc
Abbreviated transcription (Latin):
in gehennam. Bonus est & iste ti¬
mor utilis est. Non quidem per¬
manebit in scłm scłi. Sed nondũ
cerrogo aliquid: quod uosmet¬
ipsos interrogetis. Si enim d̃s ue¬
niens uoce ꝓpria loqueret᷑ uobis.
quãquam ñ taceat loqui ꝑ litte¬
ras suas. & diceret homini. pecca¬
re uis pecca: fac quicquid te delec¬
tat. quicquid amaueris in terra tu¬
um fiat: cui fueris iratus intere¬
at. quem rapere uolueris rapiat᷑.
quem cedere cedatur: quẽ dam¬
nare damnet᷑. quẽ possidere pos¬
sideas. nemo tibi resistat: nemo
tibi dicat quid facis. noli facere.
om̃ia terrena. que concupisti. &
uiue in illis ñ usq ad tempus sed
nisi quia iam natus est timor ca¬
stus. ꝑmanens in scłm scłi: Qua¬
re ꝑcussũ est cor ur̃m: Si diceret
d̃s faciem meã nũquã uidebis. ecce
om̃i ista terrena felicitate. om̃ib
reb abundabis: circũfluent te bo¬
na temporalia ñ illa amittis. non
illa desereris. quid uis amplius:

Expanded text:
in gehennam. Bonus est iste tiin gehennam. Bonus est iste timor, utilis est; non quidem permanebit in saeculum saeculi: sed nondum terrogo aliquid, quod vosmetipsos interrogetis. Si Deus veniens voce propria loqueretur nobis quanquam non taceat loqui per Litteras suas, et diceret homini: Peccare vis, pecca; fac quidquid te delectat; quidquid amaveris in terra, tuum fiat; cui fueris iratus, intereat; quem rapere volueris, rapiatur; quem caedere, caedatur; quem damnare, damnetur; quem possidere, possideas: nemo tibi resistat, nemo tibi dicat, Quid facis? nemo, Noli faista terrena quae concupisti, et vive in illis, non usque ad tempus, sednisi quia jam natus est timor castus, permanens in saeculum saeculi? Quare percussum est cor vestrum? Si diceret Deus: Faciem meam nunquam videbis: ecce omni ista terrena felicitate, omnibus rebus abundabis, circumfluent te bona temporalia; non illa amittis, non illa deseris; quid vis amplius?
Abbreviated transcription (Latin):
huc uis ut tardet: Uidete fr̃es.
Ego pulsaui ad ostia pectoꝵ ur̃oꝵ:
uocem inhabitantiũ ille audiuit.
Quid singuloꝵ quoꝵq modo con¬
scientiȩ dixerint ad aures meas
quia homo sũ ꝑuenire ñ potuit.
ille qui absens est p̾sentia corpo
dies iudicii: ñ dicunt utinã ue¬
niat. Quienim dicunt ueniat
multũ amant. & si dicat᷑ illis tar¬
dabit. timent ne tardet: quia ti¬
mor castus est. Quomodo autẽ
nunc timetur ne tardet: sic cũ
uenerit timebit᷑ ne discedat. Erit
autẽ castus iste timoꝵ: quia tran¬
quillus & securus. Non enĩ de¬
seremur ab eo: cũ inuenerit nos
qm̃ quesiuit nos. antequã quere¬
remus eũ. Castus gͦ timor fratres
mei hoc habet:quia uenit de amo¬
re. Ille autẽ timor nondũ castus:
p̃sentiam & penas timet. Timore
facit quicquid boni facit. ñ timo¬
re amittendi illud bonũ: sed timo¬
re patiendi illud malũ. Non ti¬
met ne ꝑdat amplexus pulcher¬
rumi uiri: sed timet ne mittat᷑

Expanded text:
huc vis ut tardet? Videte, fratres: huc vis ut tardet? Videte, fratres: ego pulsavi ad ostia pectorum vestrorum; vocem inhabitantium ille audivit. Quid singulorum quorumque modo conscientiae dixerint, ad aures meas, quia homo sum, pervenire non potuit: ille qui absens est praesentia corpdies judicii; non dicunt, Utinam veniat! Qui enim dicunt, multum amant: et si dicatur illis, Tardabit; timent ne tardet, quia timor castus est. Quomodo autem nunc timetur ne tardet, sic cum venerit, timebitur ne discedat. Erit autem castus iste timor, quia tranquillus et securus. Non enim deseremur ab eo, cum invenerit nos, quando quaesivit nos antequam quaereremus eum. Castus ergo timor, fratres mei, hoc habet; venit de amore. Ille autem timor nondum castus, praesentiam et poenas timet. Timore facit quidquid boni facit; non timore amittendi bonum illud, sed timore patiendi illud malum. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi sponsi, sed timet ne mittatur
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim habebant oculos: unde
rp̃c pulcher uideretur. Qualibus
oculis xp̃c pulcher apparuit :
Quales oculos querebat ipse. xp̃c
quando dicebat philippo: tanto
tempore uobiscũ sũ & ñ cognoui¬
stis me: Isti oculi mundandi sũt:
ut possint uidere illam lucẽ. Et
leiuiter tamen perstricti splendo¬
re accendunt᷑ amore: ut sanari ue¬
lint & fiant illuminati. Nam ut
noueritis quia pulcher xp̃c ẽ qui
amatur: ait ꝓpħa. Speciosus for¬
ma pre filus hominũ. Om̃s ho¬
mines superat illius pulcritudo.
Quam rem amamus quando au
Caritas amatur. Amauit nos: ut
redamaremus eũ. E ut redama¬
re possimus: uisitauit nos sp̃u
scõ. Pulcher est ille: & absens est.
Interroget se sponsa si casta est.
unus homo sumus. Uideat unus¬
quisq qualem timorem habeat.
an eũ quem excludit caritas: an
castũ ꝑmanentem in scłm scłi. Mo¬
uo ꝓbabit dico: & ꝓbabit. Absens
est sponsus ñr. Interroga conscien¬
tiam tuam. yis ut ueniat: an ad¬

Expanded text:
non enim habebant oculos unde non enim habebant oculos unde Christus pulcher videretur. Qualibus oculis Christus pulcher apparuit? Quales oculos quaerebat ipse Christus, quando dicebat Philippo: «Tanto tempore vobiscum sum, et non me vidistis» ? Isti oculi mundandi sunt, ut possint videre illam lucem; et leviter tamen perstricti splendore, accenduntur amore, ut sanari velint, et fiant illuminati. Nam ut noveritis quia pulcher est Christus qui amatur, ait Propheta: «Speciosus forma prae filiis hominum» . Omnes homines superat illius pulchritudo. Quam rem amamus in Christoaritas amatur. Amavit nos, ut redamaremus eum; et ut redamare possemus, visitavit nos Spiritu suo. Pulcher est ille, et absens est. Interroget se sponsa, si casta est. unus homo sumus. Videat unusquisque qualem timorem habeat, an eum quem excludit charitas, an castum permanentem in saeculum saeculi. Modo probavit ; dico, et probabit. Absens est sponsus noster; interroga conscientiam tuam: vis ut veniat, an ad
Abbreviated transcription (Latin):
sumus explicare fortassis: nisi ꝓposi¬
ta aliqua similitudine. Pone ali¬
quã feminã castam. timentẽ ui¬
rũ suũ. aliam pone adulterã: & ip¬
sa timet uirũ suũ. Casta timet ne
discedat uir: adultera ne ueniat.
Quid gͦ si ambo absentes sunt.
Iua timet ne ueniat: illa ne tardet.
Absens est quodãmodo: cui despõ¬
sati sumus. Absens est qui nobis
arram dedit sp̃m sc̃m. absens est
qui nos redemit sanguine suo:
sponsus ille quo nichil est pulchri¬
us. qui quasi fedus apparuit int̃
manus ꝑsequentiũ: de quo pau¬
lo ante dicebat ysaias. & nos uidi¬
mus eũ & ñ habebat speciem neq
decorem. Ergo sponsus ñr fedus ẽ:
Absit. Quomodo enim uirgines¬
illũ amarent: quȩ in terra maritõ
ñ quesierunt: Ergo ꝑsequentib
fedus apparuit. & nisi eũ fedũ pu¬
tarent ñ insultarent. ñ flagellis
cederent: ñ spinis coronarent. non
sputis inhonestarent. Sed quia fȩ¬
dus illĩ apparebat: fecerunt illi ista.

Expanded text:
sum explicare fortassis, nisi proposisum explicare fortassis, nisi proposita aliqua similitudine. Pone aliquam feminam castam, timentem virum suum: aliam pone adulteram; et ipsa timet virum suum. Casta timet ne discedat vir; adultera, ne veniat. Quid si ambo absentes sunt? Illa timet ne veniat; illa, ne tardet. Absens est quodam modo cui desponsati sumus, absens est qui nobis arrham dedit Spiritum sanctum, absens est qui nos redemit sanguine suo; sponsus ille quo nihil est pulchrius, qui quasi foedus apparuit inter manus persequentium, de quo paulo ante dicebat Isaias, «Et vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem» . Ergo sponsus noster foedus est? Absit: quomodo enim illum virgines amarent, quae in terra maritos non quaesierunt? Ergo persequentibus foedus apparuit; et nisi eum foedum putarent, non insilirent, non flagellis caederent, non spinis coronarent, non sputis inhonestarent: sed quia foedus illis apparebat, fecerunt illi ista;
Abbreviated transcription (Latin):
met. sed gehennas cimet. unde
terruit dñs. audistiscũ eugłm le¬
geretur. ubi uermes eoꝵ ñ morien¬
tur. & ignis eoꝵ ñ extinguet᷑: audi¬
unt hoc homnnes. & quia uere fu¬
tura sunt impiis: timent & conti¬
nent se apeccato. Habent timorẽ:
& per timorem continent se a pec¬
cato. Ciment quidẽ sed ñ amãt
iusticiã. Cũ autẽ per timorẽ se cõ¬
tinent a peccato. fit consuetudo
iusticiȩ. & incipit qd̾̃ durũ erat a¬
mari. & dulcescit ds̃. & iam incipit
homo ꝓpterea iuste uiuere: ñ quia
timet penas: sed quia amat eterni¬
tatẽ. Exclusus est gͦ timor ã carita¬
te: sed successit timor castus. Quis
est iste timor castus: Scdm quem
uebemus fr̃es mei intelligere qd̃
dictũ est. beati om̃s qui timent
dñm. qui ambulant in uiis eius:
si potuero digne dicere de isto ti¬
more casto adiuuante dño d̾o nr̃o.
Multi fortasse hoc timore casto in¬
flãmabant᷑ in amorẽ castũ. nec pos¬

Expanded text:
met, sed gehennas timet, unde met, sed gehennas timet, unde terruit et Dominus. Audistis cum Evangelium legeretur: «Ubi vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur» . Audiunt haec homines; et quia vere futura sunt impiis, timent, et continent se a peccato. Habent timorem, et per timorem continent se a peccato. Timent quidem, sed non amant justitiam. Cum autem per timorem continent se a peccato, fit consuetudo justitiae, et incipit quod durum erat amari, et dulcescit Deus: et jam incipit homo propterea juste vivere, non quia timet poenas, sed quia amat aeternitatem. Exclusus est ergo timor a charitate; sed successit timor castus. 8. Quis est iste timor castus? Secundum quem debemus, fratres mei, intelligere quod dictum est, «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus.» Si potuero digne dicere de isto timore casto, adjuvante Domino Deo nostro, multi fortasse hoc timore casto inflammabuntur in amorem castum. Nec pos
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃es. ñ tantũ nomine: sed & pre¬
mio uitȩ eternȩ: si ista dilexit.
Ergo sic audiamus istũ psalmũ.
tanqͣm de xp̃o dicatur: & omnes
herentes corpori xp̃i. & effecti m̃¬
timeamꝰ dñm cimore casto: timore
ꝑmanenti in scłm scłi. Est enim
alius timor quem caritas excludit:
dicente ioħe. Timor ñ est in carita¬
te: sed ꝑfecta caritas foras mittit ti¬
morem. Non de om̃i cunore dicit¬
sed de illo qui mittitur foras a ca¬
ritate. Habes enim psalmũ dicen
net: alius excluditur. Timor qui
excluditur castus ñ est: qui autẽ
ꝑmanet castus est. Quis ẽ timor
qui excluditur: Dignamini ad¬
uertere. Aliqui ꝓpterea tantũ ti¬
ment ne aliquid maliin terra pa¬
tiantur. ne illis egritudo accedat.
ne damnũ. ne orbitas. ne alicuiꝰ
amissio cari. ne exiliũ. ne damna¬
tio. ne carcer. ne aliqua tribulatio:
ꝓpterea timent & tremunt. Ad¬
huc iste timor ñ est castus: adhuc
audi. Alius ñ in hac terra pati ti¬

Expanded text:
fratres, non tantum nomine, sed et praefratres, non tantum nomine, sed et praemio vitae aeternae, si ista dilexit? 7. Ergo sic audiamus istum psalmum, tanquam de Christo dicatur: et omnes haerentes corpori Christi et effecti metimeamus Dominum timore casto, timore permanente in saeculum saeculi. Est enim alius timor quem charitas excludit, dicente Joanne, «Timor non est in charitate; sed perfecta charitas foras mittit timorem» . Non de omni timore dicit quia mittitur foras a charitate; habes enim psalmum dicentnet, alius excluditur. Timor qui excluditur, castus non est; qui autem permanet, castus est. Quis est timor qui excluditur? Dignamini advertere. Aliqui propterea tantum timent, ne aliquid mali in terra patiantur, ne illis aegritudo accidat, ne damnum, ne orbitas, ne alicujus amissio chari, ne exsilium, ne damnatio, ne carcer, ne aliqua tribulatio; propterea timent et tremunt: adhuc iste timor non est castus. Adhuc audi. Alius non in hac terra pati ti
Abbreviated transcription (Latin):
& ea que ñ uidebant apprehende¬
re festinabant. & qd̃ tardius occi¬
debantur: moras sibi fieri arbi¬
trabantur. Ergo fr̃es felix mar¬
tir. & uere felir. & nomine & coro¬
na: cuius hodie dies est: contẽp¬
sit mundũ. An forte quia time¬
bat dñm. inde erat felix. inde
erat beatus: quia uxor eius tan¬
quã uinea fertilis erat in terra.
& filii eius circũdederunt men¬
sam eius: Om̃ia ista ꝑfecta ha¬
bebat. sed in corpore eius qui hic
describitur. & quia sic illa intel¬
lexit. contempsit p̃sentia: ut ac¬
ciperet futura. Noueritis autẽ
fr̃es non eũ passũ mortẽ: quam
alii martires passi sunt. Confes¬
sus est enĩ. delatus est ad torm̃ta:
alio die inuentũ est corpus eius
exanime: Clauserant enim illi
carcerem: sed corpori ñ spiritui.
Quem illic parabant torquere
carnifices. absentẽ inuenerunt:
ꝑdiderunt seuitiã suam. Iacebat
exanimis sine sensu illis ne tor¬
coronaretur. Unde & iste felix

Expanded text:
et ea quae non videbant, apprehendeet ea quae non videbant, apprehendere festinabant; et quod tardius occidebantur, moras sibi fieri arbitrabantur. 6. Ergo, fratres, Felix martyr et vere felix et nomine et corona, cujus hodie dies est, contempsit mundum. An forte quia timebat Dominum, inde erat felix, inde erat beatus, quia uxor ejus tanquam vinea fertilis erat in terra, et filii ejus circumdederant mensam ejus? Omnia ista perfecte habet, sed in corpore illius qui hic describitur: et quia sic ille intellexit, contempsit praesentia, ut acciperet futura. Noveritis autem, fratres, non eum passum mortem, quam alii martyres passi sunt. Confessus est enim, dilatus est ad tormenta; alio die inventum est corpus ejus exanime. Clauserant enim illi carcerem, sed corpori, non spiritui. Quem illic parabant torquere carnifices, absentem invenerunt, perdiderunt saevitiam suam. Jacebat exanimis, sine sensu illis, ne torcoronaretur. Unde et iste felix,
Abbreviated transcription (Latin):
felices sunt: martires autẽ felici¬
ter infelices erant. Erant enĩ ad
tempus infelices. sed ineternũ fe¬
lices: & in eo ipso qd̃ erant ad tem¬
pus infelices: putabant᷑ magis
infelices quã erant. Quid enim
dicit apłs: Quasi tristes: semper
autẽ gaudentes. Quare semper:
Et hic & ibi: ꝓrsus & hic & ibi. Hic
unde gaudemus: De spe. Ibi un¬
de gaudebimus : De re. Magnũ
gaudrũ habet spes gaudentis.
&e si spe gaudentes: uidete quid
sequitur. In tribulatione pacien¬
tes. Martires gͦ in tribulatione
pacientes erant: quia spe gaude¬
bant. Sed quia nondũ erat uid̾
quod ꝓmitcitur quid dicit apo¬
stolus: Spes autẽ que uidetur
ñ est spes. si autẽ qd̃ non uidemꝰ
speramus: per pacientiã expecta¬
mus. Ecce quare martires om̃ia¬
pertuler̃t: quia qd̃ non uidebãt
per pacientiã expectabant. Illi qͥ
eos occidebant: que uidebant
amabant. Illi qui occidebant᷑. ad
ea que ñ uidebant suspirabant:

Expanded text:
felices sunt: martyres autem felicifelices sunt: martyres autem feliciter infelices erant. Erant enim ad tempus infelices, sed in aeternum felices; et in eo ipso quod erant ad tempus infelices, putabantur magis infelices quam erant. Quid enim dicit Apostolus? «Quasi tristes, semper autem gaudentes» . Quare, «semper?» Et hic et ibi: prorsus et hic et ibi. Hic enim unde gaudemus? De spe. Ibi unde gaudebimus? De re. Magnum gaudium habet spes gaudentis. Et si «spe gaudentes,» videte quid sequitur: «In tribulatione patientes» . Martyres ergo in tribulatione patientes erant, quia spe gaudebant. Sed quia nondum erat illud quod promittitur, quid dicit Apostolus? «Spes enim quae videtur, non est sientiam exspectamus» . Ecce quare omnia martyres pertulerunt, quia quod non videbant, per patientiam exspectabant. Illi qui eos occidebant, quae videbant amabant: illi qui occidebantur, ad ea quae non videbant suspirabant,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o: sequitur & singulariter iã
uicit. Labores fructuũ cuoꝵ man¬
ducabis. Superiꝰ dixerat. beati om̃s
qui timent dñm. qui ambulant
in uiis eius: modo quare labo¬
res fructuũ tuoꝵ manducabis.
& ñ manducabitis: & quare la¬
bores fructuũ tuoꝵ: & ñ labores
fructuũ ur̃oꝵ: Tam in ꝓximo
oblitus ẽ: quia plurib loqueba¬
tur: Sed si iam excussisti: quid
tibi respondit: Cũ plures xp̃ia noᷤ
appello in uno.xp̃o: unũ intelli¬
go. Plures gͦ estis: & unus estis..
Plures sumus: & unus sumus.
Quomͦ plures sumus. & unus su¬
mus : Quia illi mheremus cuiꝰ
menbra sumus. & quoꝵ caput in
celo est. ut menbra sequant᷑. Ipse
gͦ describat iam quia manifesta¬
tũ est quem describit: sic pateb̃t
om̃ĩa que sequunt᷑. Tantũ uos ti¬
mete dñm & ambulate in uiis
eius: & nolite zelare eos qui non
ambulant in uiis eius: quando
illos iuderitis esse felices infelicit̃.
Seculi enim homines infeliciter

Expanded text:
Christo, sequitur et singulariter jam Christo, sequitur et singulariter jam dicit, «Labores fructuum tuorum manducabis.» Superius dixerat, «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus:» modo quare, «Labores fructuum tuorum manducabis;» et non, manducabitis? et quare, «Labores fructuum tuorum;» et non, Labores fructuum vestrorum? Tam in proximo oblitus est quia pluribus loquebatur? Sed si jam excussisti, quid tibi respondit? Cum plures Christianos appello, in uno Christo unum intelligo. Plures ergo estis, et unus estis; plures sumus, et unus sumus. Quomodo plures sumus, et unus sumus? Quia illi inhaeremus cujus membra sumus; et quorum caput in coelo est, ut membra sequantur. 5. Ipse ergo describat jam; quia manifestum est quem describit. Sic patebunt omnia quae sequuntur: tantum vos timete Dominum, et ambulate in viis ejus, et nolite zelare eos qui non ambulant in viis ejus, quando illos videritis esse felices infeliciter. Saeculi enim homines infeliciter
Abbreviated transcription (Latin):
te apło. qm̃ menbra sumus corpo¬
ris eius: uos autẽ estis corpus xp̃i
& menbra. Intelligamus gͦ uocẽ.
huius hominis. in cuiꝰ corpore unꝰ
sumus homo: & ibi uidebimus
ista uera bona iherłm. Sic enim
dixit in fine. Ut uideas bona que
sunt in iherłm. Si autẽ ista bona
terreno oculo attenderis. abun¬
dantiam filioꝵ & nepotũ. & ferti¬
litatem. fecunditatemq conugiᷤ.
ñ sunt bona illius iherłm: quia
bona ista in terra morientiũ sunt.
illa terra uiuentiũ est. Noli ual¬
de ꝓ magno habere si habes filios
morituros. & si ñ ante te: certe post
te Uiꝰ habere filios nũqͣm moritu¬
ros: & tecũ semꝑ uicturos: Esto in
illius corpore de quo dictũ ẽ: uos
autẽ estis corpus xp̃i & menbra.
Nam ut hoc ostenderet & ipse
psalmus quia sic obscurus ẽ ut ad¬
moneat pulsare. sic cooꝑtus ẽ ut
uelit excuti: a plurib cepit. Beati
om̃s qui timent dñm: qui ambu¬
lant in uiis eius. Multis loquit᷑.
sed quia ipsi multi unũ sunt in

Expanded text:
m membra sumus corporis ejus» ; et, «Vos autem estis corpus Christi et membra» . Intelligamus ergo vocem hujus hominis, in cujus corpore unus sumus homo; et ibi videbimus ista vera bona Jerusalem. Sic enim dixit in fine: «Et videas bona quae sunt Jerusalem.» Si autem ista bona terreno oculo attenderis, abundantiam filiorum et nepotum, et fertilitatem fecunditatemque conjugis, non sunt bona illius Jerusalem; quia bona ista in terra morientium sunt, illa terra viventium est. Noli valde pro magno habere, si habes filios morituros, etsi non ante te, certe post te. Vis habere filios nunquam morituros, et cum semper victuros? Esto in illius corpore, de quo dictum est, «Vos autem estis corpus Christi et membra.» 4. Nam ut hoc ostenderet et ipse Psalmus, quia sic est obscurus ut admoneat pulsari, sic opertus ut velit excuti, a pluribus coepit: «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus.» Multis loquitur; sed quia ipsi multi unum sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
homo: usq quo domet om̃s cu¬
pictitates. Adhuc pugnat. Qua¬
lis ergo pax: Quam oculus non
uidit: nec auris audiuit. Qua¬
lis pax: De iherłm: quia iheru¬
salem interp̃tatur uisio pacis:
tũ uideas. sed filios filioꝵ tuoꝵ.
Quid est filios tuos: Opera tua
que hic agis. Quid sunt filii fi¬
lioꝵ: Fructus operũ tuoꝵ. facis
elemosinas: filii tui sunt. Aꝓpter
elemosinas: accipis uitam ȩter¬
nam. Filii filioꝵ tuoꝵ sunt. Uide¬
as filios filioꝵ tuoꝵ: & erit qd̃ se¬
quitur. qd̃ concluditur. Lax suꝑ¬
nobis. Ipsa amatur a nobis: ip¬
sa ut a uobis ametur optamus.
Ad illam pacem ꝑueniunt: qui
& hic pacifici fuerint. Illi sunt
& hic pacifici: qui & ibi. qui cir¬
cũeunt mensam dm̃. tanquã
nouellatio oliarũ. ut ñ sit ste¬
rilis arbor. qualis fuit illa ficul¬
nea: ubi fructũ ñ inuenit esurt¬
ens dñs. Et uidetis quid illi con¬
tigerit. folia sola habebat: fruc¬
tum ñ habebat. Sic sunt qui uer¬

Expanded text:
homo; usquequo domet omnes cuhomo; usquequo domet omnes cupiditates, adhuc pugnat. Qualis ergo pax? Quam «oculus non vidit, nec auris audivit.» Qualis pax? De Jerusalem, quia Jerusalem interpretatur, Visio pacis. tum, sed «filios filiorum tuorum.» Quid est, filios tuos? Opera tua quae hic agis. Qui sunt filii filiorum? Fructus operum tuorum. Facis eleemosynas, filii tui sunt: propter eleemosynas accipis vitam aeternam, filii filiorum tuorum sunt. «Videas filios filiorum tuorum;» et erit quod sequitur, quo concluditur, «Pax sunobis, ipsa amatur a nobis, ipsa ut a vobis ametur, optamus. Ad illam pacem perveniunt qui et hic pacifici fuerint. Illi sunt et hic pacifici, qui et ibi; qui circumeunt mensam Domini tanquam novellatio olivarum, ut non sit sterilis arbor, qualis fuit illa ficulnea ubi fructum non invenit esuriens Dominus. Et videtis quid ei contigerit. Folia sola habebat, fructum non habebat : sic sunt qui ver
Abbreviated transcription (Latin):
bra ñra mortalia. iam nichilre¬
sistet spũi nr̃o. ñ fames erit. non
ne ista nascunt᷑. Ideo reficis: quia
aliquid deficit. Concupiscentiȩ
delectationũ carnaliũ: contͣ nos
pugnant. Mortem portamus in¬
firmitate corporis. Sed cũ mors
ipsa conuersa fuerit in illam in¬
cõmutabilitatẽ. & corruptibile
hoc induerit incorruptionẽ et
mortale hoc induerit ĩ mortali¬
tatem: quid audiet tunc mors:
Ubi est contentio tua: ubi ẽ mors
aculeus tuus: Et forte moritur
& dicitur. Restant aliqui inimi¬
ei. Num sequitur nouissima
inimica mors: Cũ hec destructa
fuerit: unmortalitas succedet.
Si nullus erit inimicus: quasi
nouissima destruetur mors. Bo¬
nũ nr̃m cui suspiramus: pax e¬
rit. Ecce bonũ fres: magnrũ bo¬
nũ pax uocatur. Querebatis
an fundus. an uestis: Pax ẽ: non
pax qualem inter se habent ho¬
mines infidam. instabilẽ. mu¬
tabilem. incertam. nec pax talis
qualem secũ habet ipse unus ho¬
mo. Diximus enim secũ pugnat¬

Expanded text:
nihil resistet spiritui nostro. Non fames erit, non s ista nascuntur. Ideo reficis, quia a te aliquid deficit. Concupiscentiae delectationum carnalium contra nos pugnant. Mortem portamus infirmitate corporis: sed cum mors ipsa conversa fuerit in illam incommutabilitatem, et corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem, quid audiet tunc mors? «Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus?» Et forte moritur, et dicetur: Restant aliqui inimici? Non; sequitur «novissima inimica mors.» Cum haec destructa fuerit, immortalitas succedet. Si nullus erit inimicus, quasi «novissima destruetur mors» . Bonum nostrum cui suspiramus, pax erit. Ecce bonum, fratres, magnum bonum pax vocatur. Quaerebatis um est, an fundus, an vestis? Pax est: non pax qualem inter se habent homines, infidam, instabilem, mutabilem, incertam; nec pax talis qualem secum habet ipse unus homo. Diximus enim qu
Abbreviated transcription (Latin):
testans contestatus sum patres ue¬
stros in die qua eduxi eos de terra
egipti. usq ad diem hanc: mane
consurgens contestatus sũ & dixi.
Audite uocem meam & non audi¬
erunt. nec inclinauerunt aurem
suam. sed abierunt unusquisq
inprauitatem cordis sui mali. &
inluri suꝑ eos om̃ia uerba pacti
huius. qd̃ precepi ut facerent & ñ
fecerunt. Et dixit dñs ad me. In¬
uenta est coniuratio in uiris iuda:
& in habitatorib iherłm. Reuer¬
si sunt ad iniquitates patrũ nr̃oꝵ
priores: qui noluerunt audire uer¬
ba mea. Qe hii ergo abierunt post
deos alienos ut seruirent eis: irri¬
tum fecerunt domus isrł & domꝰ
iuda pactũ meũ: qd̃ pepigi cũ pa¬
trib eoꝵ. Quamobrem hec dicit do

Expanded text:
testans contestatus sum patres vestros, in die qua eduxi eos de terra Aegypti usque ad diem hanc. Mane consurgens contestatus sum et dixi: audite vocem meam et non audierunt nec inclinaverunt aurem suam sed abierunt unusquisque in pravitate cordis sui mali et induxi super eos omnia verba pacti huius quod praecepi ut facerent et non fecerunt et dixit Dominus ad me inventa est coniuratio in viris Iuda et in habitatoribus Hierusalem reversi sunt ad iniquitates patrum suorum priores qui noluerunt audire verba mea et hii ergo abierunt post deos alienos ut servirent eis irritum fecerunt domus Israhel et domus Iuda pactum meum quod pepigi cum patribus eorum quam ob rem haec dicit Do
Abbreviated transcription (Latin):
abscondit autẽ eos dñs. & factum
est uerbũ dñi ad iheremiã. post¬
quã combusserat rex uolumen.
& sermones quos scripserat ba¬
ruch ex ore iheremiȩ. dicens. Rur¬
sum tolle uolumen aliud. & scri¬
be in eo om̃s sermones priores qui
erant in uolumine priore quod
Xombussit ioachim rex uida: & ad
ioachim regem uda dices. Hec di¬
cit dñs. Tu combussisti uolumen
illud dicens. quare scripsisti in eo
annuntians festimis ueniet rex
babilonis & uastabit t̾ram hanc:
& cessare faciet ex illa hominẽ et
iumentũ: Propterea hec dicit do¬
minꝰ contra ioachim regem ruda.
Non erit ex eo qui sedeat suꝑ solũi
dauid. & cadauer erus ꝓicietur ad
estũ per diem: & ad gelu per noc¬
tem. Et uisitabo contra eũ. & con¬
tra semen eius. & contra seruos
eius. mniquitates suas. & adducã
suꝑ eos & suꝑ habitatores iherłm.¬

Expanded text:
Abscondit autem eos Dominus. Et factum Abscondit autem eos Dominus. Et factum est verbum Domini ad Jeremiam quam combusserat rex volumen, et sermones quos scripserat Baruch ex ore Jeremiae, dicens: Rursum tolle volumen aliud, et scribe in eo omnes sermones priores, qui erant in volumine primo, quod combussit Joachim rex Juda, et ad Joachim regem Juda, dices: Haec dicit Dominus: Tu combussisti volumen illud, dicens: Quare scripsisti in eo annuntians, festinus veniet rex Babylonis et vastabit terram hanc, et cessare faciet ex illa hominem et iumentum propterea haec dicit Dominus contra Ioachim regem Iuda non erit ex eo qui sedeat super solium David et cadaver eius proicietur ad aestum per diem et ad gelu per noctem et visitabo contra eum et contra semen eius et contra servos eius iniquitates suas et adducam super eos et super habitatores Hier
Abbreviated transcription (Latin):
lumen cõmendauerunt in garo¬
filatio elisame scribe: & nuntiaue¬
runt audiente rege om̃s sermo¬
nes. Misitq rex iudi: ut sumeret
uolumen. Qui tollens illud de ga¬
zofilatio elisamȩ scribe:legit au¬
diente rege & uniuersis principib
quistabant circa regem. Rex au¬
tem sedebat in domo hiemali in
mense nono: & posita erat arula
ante eũ plena prunis. Cumq le¬
gisset nidi tres pagellas uel qua¬
tuor. scidit illud scalpello scribȩ. &
piecit in ignem qui erat suꝑ aru¬
lam donec consumeretur om̃e uo¬
lumen igni qui erat in arula. et
non timuerunt neq sciderunt
uestimenta sua rex & om̃s serui eiꝰ:
qui audierunt uniuersos sermo¬
nes istos. Uerũtamen elnathan
& dalaias & gamarias. contradixe¬
runt regi ne combureret librũ:
& non audiuit eos. Et precepit
rex iheremiel filio amelech. & sa¬
raiȩ filio ezrihel. & selenne filio
abdehel. ut comp̃henderent ba¬
ruch scribam. & iheremiã ꝓphetã:

Expanded text:
lumen commendaverunt in gazolumen commendaverunt in gazophylacio Elisamae scribae: et nuntiaverunt, audiente rege, omnes sermones. Misitque rex Judi, ut sumeret volumen: qui tollens illud de gazophylacio Elisamae scribae, legit, audiente rege, et universis principibus, qui stabant circa regem. Rex autem sedebat in domo hyemali in mense nono: et posita erat coram eo arula plena prunis. Cumque legisset Judi tres pagellas vel quatuor, scidit illud scalpello scribae, et projecit in ignem, qui erat super arulam, donec consumeretur omne volumen igni, qui erat in arula. Et non timuerunt, neque sciderunt vestimenta sua, rex et omnes servi ejus: qui audierunt universos sermones istos. Verumtamen Elnathan, et Dalaias, et Gamarias, contradixerunt regi, ne combureret librum: et non audivit eos. Et praecepit rex Jeremiel filio Ammelech, et Saraiae filio Ezriel, et Sclemiae filio Abdeel, ut comprehenderent Baruch scribam, et Jeremiam prophetam:
Abbreviated transcription (Latin):
si principes: & nuntiauit eis mi¬
cheas om̃uia uerbaque audiuit le¬
gentem baruch ex uolumine in au¬
rib populi. Miserunt itaq prin¬
cipes ad baruch iudi filiũ nathaniȩ
filii selemie filii chus. dicentes. Uo¬
lumen ex quo legisti audiente po¬
pulo: sume in manu tua & ueni.
ulit ergo baruch filius neriȩ uo¬
lumen in manu sua: & uienit ad
eos. Et cdixerunt ad eum. Sede et
lege hec in aurib nr̃is. Et legit ba¬
riich in aitrib eoꝵ Igitur cũ audis¬
sent om̃ia uerba. obstupuerunt
unusquisq ad ꝓximũ suũ: & dixe¬
runt ad baruch. Nuntiare debe¬
mus regi om̃s sermones istos: Et
interrogauerunt eũ dicentes. In¬
dica nobis quomodo scripsisti õm̃s
sermones istos ex ore eius. Dixit
autẽ eis baruch. Ex ore suo loque¬
batur. quasi legens ad me omnes
sermones istos: & ego scribebam
in uolumine atcramento. Et dixe¬
runt principes ad baruch. Uade
&e abscondere tu & iheremias: et
nemo sciat ubi sitis. Et ingressi
sunt ad regem in atriũ. Porro rio¬

Expanded text:
si principes et nuntiavit eis Micheas omnia verba quae audivit legente Baruch ex volumine in auribus populi miserunt itaque omnes principes ad Baruch Iudi filium Nathaniae filii Selemiae filii Chusi dicentes volumen ex quo legisti audiente populo sume in manu tua et veni tulit ergo Baruch filius Neriae volumen in manu sua et venit ad eos et dixerunt ad eum sede et lege haec in auribus nostris et legit Baruch in auribus eorum igitur cum audissent omnia verba obstipuerunt unusquisque ad proximum suum et dixerunt ad Baruch nuntiare debemus regi omnes sermones istos et interrogaverunt eum dicentes indica nobis quomodo scripsisti omnes sermones istos ex ore eius dixit autem eis Baruch ex ore suo loquebatur quasi legens ad me omnes sermones istos et ego scribebam in volumine atramento et dixerunt principes ad Baruch vade et absnemo sciat ubi sitis. Et ingressi sunt ad regem in atrium: porro vo