comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ scłi: a qͦ spiritalit̾ recedendum ẽ.
ne simꝰ iugum ducentes cũ infidelibꝰ.
idoneus. cũ primo huic scło renuncia-¬
uerit: quẽadmodũ ille pͦpts int̾ram
reꝓmissionis induci ñ potuit: nͥ priꝰ Ex tr̃c
ab egypto recederet. S sic̃ ille ñ in de euũ głii¬
disscessit nͥ diuino p̃sidio: ita nemo cor s ioħ ẽ¬
de ab hoc scło au̾titur: nͥ dominicȩ mi.xi¬
scđiȩ munere adiutus. Qd̃ enĩ illic p̃
figuratũ ẽ: hoc inisto fine scł̃i. in hac
sic̃ beatꝰ iohannes scͥbit hora nouissima.
cotidianis ȩccłȩ actibꝰ in uno quoq
credente complet᷑. Audite apłm doctorẽ
gentiũ. docentẽ & instruentẽ. Hec aut̃ẽ¬
in eis: ⁊ qͣmuis decarneis nubibꝰ tam̃ dñs
intonabat. Certe gͦ tanto testimonio ma¬
nifestũ ẽ illa om̃ia figurate gesta. nunc
in nr̃a salute compleri: qr tc̃ futura p̃nun¬
tiabant᷑. nunc p̃terita leguntur. ⁊ p̃sen¬
tia cognoscuntur. Qd km̃i: Qi uos cog¬

Expanded text:
saeculi, a quo spiritualiter recedendum, ne simus jugum ducentes cum infidelibus idoneus, cum primum huic saeculo renuntiaverit, quomodo ille populus in terram promissionis induci non potuit, nisi prius ab Aegypto recederet. Sed sicut ille non inde discessit, nisi divino praesidio, ita nemo corde ab hoc saeculo avertitur, nisi Dominicae misordiae munere adjutus. Quod enim illic semel praefiguratum est, hoc in isto fine saeculi, in hac, sicut beatus Joannes scribit, hora novissima , quotidianis Ecclesiae fetibus in unoquoque credente completur. Audite Apostolum doctorem Gentium docentem et instruentem: «Nolo ein eis, et quamvis de carneis nubibus, tamen Dominus intonabat: certe ergo tanto testimonio manifestum est illa omnia figurate gesta, nunc in nostra salute compleri; quia tunc futura praenuntiabantur, nunc praeterita leguntur, et praesentia cognoscuntur. 4. Audite quo
Abbreviated transcription (Latin):
ciens infirmitatẽ nr̃am. ꝑ noctẽ lucens
ꝑ diẽ ñ lucens: ut qͥlident uideant.
& qͥ uident ceci fiant. Rubet ⁊ mare
rubrum: baptismus utiq xͥ sanguine
consetratꝰ: hostes sequentes at̃go mori¬
unt᷑. peccata p̃terita. Ducit᷑ populus ꝑ
desertũ. baptizati om̃s ñdũ ꝑfruentes
ꝓmissa patͥa: s qd̃ ñ uident sperando
⁊ꝑ patientiã expectando tanqͣm in de-¬
serto sunt. ⁊ illif laboriosȩ ⁊ ꝑiculose
temptationes ne reu̾tantur corde in
egyptum: nec ibi tam̃ cep̃c deserit.
Nam ⁊ illa columna ñ recedit: ⁊ morsꝰ¬
mortiferũ serpentium exaltato ⁊ res-¬
pecto ȩneo serpente sanant᷑. Qđ u̾bis
ipsiꝰ dñi declaratur. Sic̃ exaltauit
inquit moyses serpentẽ in deserto.
sic oportet exaltari filiũ hominis: ut
om̃is qͥ crediderit in eũ ñ pereat: sed

Expanded text:
ciens infirmitatem nostram, per noctem lucens, per diem non lucens, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant? Rubet Nubes et mare Rubrum, baptismus utique Christi sanguine consecratus, hostes sequentes a tergo moriuntur, peccata praeterita. Ducitur populus per desertum: baptizati omnes nondum perfruentes promissa patria, sed quod non vident sperando et per patientiam exspectando, tanquam in deserto sunt, et illic laboriose et periculose tentationes ne revertantur corde in Aegyptum, nec ibi tamen Christus deserit, nam et illa columna non recedit. Et amarmortiferi serpentum exaltato et respecto aeneo serpente sanantur. quod uerbis ipsius domini declaratur: sicut exaltauit, inquit, Moses serpentem in heremo, sic oportet exaltari filium hominis, ut omnis qui credit in eum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ miscdit fallebat. s om̃ino ñ fallens:
atq hoc mͦ a dño dõ illa usq ad certi cẽ¬
poris dispensationẽ iussa c̾ẽ cõm̃dans.
a sacͥlegis sacris gentium distinguebat
Tc̃ autẽ ñ mͣtientis astu. s compatientiᷤ
affectu iudeis tanqͣm iudeus fiebat: qͣndo
moniarũq obseruatione. se a peccatis
posse mundari fieriq saluos existimabant.
sic liberari cupiebat tanqͣm ip̃se illo er-¬
rore teneretur: diligens utiq ꝓximum
tanqͣm seipsũ: & hec aliis faciens. q̃ sibi
ab aliis fieri uellet. si hoc illi opꝰ esset.
Qd cũ dñs monuisset: adiunxit. Hec ẽ lex
& ꝓpħe. Hunc compatientis affectũ. in

Expanded text:
non misericorditer fallebat, sed omnino non fallens non misericorditer fallebat, sed omnino non fallens atque hoc modo a domino deo illa usque ad certi temporis dispensationem iussa esse commendans a sacrilegis sacris gentium distinguebat. tunc autem non mentientis astu sed compatientis affectu Iudaeis tamquam Iudaeus fiebat, quando moniarumque | obseruationes se a peccatis posse mundari fierique saluos existimabant, sic liberare cupiebat, tamquam ipse illo errore teneretur, diligens utique proximum tamquam se ipsum et haec aliis faciens, quae sibi ab aliis fieri uellet, si hoc illi opus esset. quod cum dominus monuisset, adiunxit: Haec est enim lex et prophetae. Hunc compatientis affectum in
Abbreviated transcription (Latin):
ac docendo. tam̃ tamqͣm gentił factꝰ:
gentibꝰ: ⁊ ñ potuit fieri tanꝙͣ iudeus
iudcis. nͥ fallacit̃ suscipiendo sacͣmͣta
iudeoꝵ: Cur oleastro inserco serua¬
uit dispensationis ueracẽ fidẽ: ⁊ natu¬
ralibꝰ ramis nͣ extͣ s in arbore consti-¬
tutis. nescio qd̾ dispensatortũ simulati-¬
onis uelam̃ obcendit : Cur factus
tamqͣm gentił gentibꝰ qd sentit docet.
aliud claudit in pectore. aliud ꝓmit in
u̾bis. in factis. in scͥptis: S absit hoc saꝑe.
Utͥsq enĩ debebat karitatẽ. de corde puro
⁊conscientia bona. ⁊ fide ñ ficta. Ac ꝑhoc
om̃ibꝰ om̃ia factꝰ ẽ ut om̃s lucͥfaceret.
ñ m̃tientis astu. s compatientis affectu
id ÷ ñ om̃ia mala hominũ fallacit̃ agendo.
s alioꝵ om̃ium malis om̃ibꝰ tãqͣm si sua
e̾e̾nt miscđissimȩ medicinã diligentiȩ
ꝓcurando. Cũ itaq illa testam̃ti ueteris
sacram̃ta etiã sͥ agenda minime recusabat.

Expanded text:
ac docendo tamen tamquam gentilis factus est ac docendo tamen tamquam gentilis factus est gentibus et non potuit fieri tamquam Iudaeus Iudaeis nisi fallaciter suscipiendo sacramenta Iudaeorum? cur oleastro inserto seruauit dispensationis ueracem fidem et naturalibus ramis non extra, sed in arbore constitutis nescio quod dispensatoriae simulationis uelamen obtendit? cur factus tamquam gentilis gentibus, quod sentit, docet, aliud claudit in pectore, aliud promit in uerbis, in factis, in scriptis? sed absit hoc sapere. utrisque enim debebat caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. ac per hoc omnibnon mentientis astu, sed compatientis affectu; id est, non omnia mala hominum fallaciter agendo, sed aliorum omnium malis omnibus, tanquam si sua essent, misericordia medicinae diligentiam procurando. Cum itaque illa testamenti ueteris sacramenta etiam sibi agenda minime recusabat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit sacͥficia gentium: turespondisti
in eo fac̾tũ gentibꝰ tanqͣm gentilem
qd̃ p̃putium receꝑit. qd̾ in differenter
ꝑmiserit uti cibis qͦs dampnant iudei.
Ubi ego quero. utrũ ⁊ hoc simulate fe¬
cerit. Qd̃ si absurdissimũ atq falsissimũ
ẽ. sic gͦ ⁊ illa in qͥbꝰ iudeoꝵ consuetudi¬
ni congruebat lib̾tate prudenti. ñ ne-¬
cessitate seruili. aut qd̾ ẽ indignius dis¬
pensatione fallaci. potius qͣm fideli. fi¬
delib enim ⁊ his qͥ cognouerunt ueri-¬
tatẽ sic̃ ipse testat᷑. nͥ forte ⁊ hic fallit.
omis creatura d̃i cͣbona: & nichil est¬
abiciendũ qd̾ cũ gr̃arũ actione ꝑcipit᷑.
Gn ipsi paulo n solũ uero. uerũ etiam
dispensatori maxime fideli. nec solũ
cognitori. uerũ etiã doctoriueritatis
om̃is utiq in cẏbis creat᷑a dĩ ñ simulate
s uere bona erat. Cur gͥsimulate sus¬
cipiendo sacroꝵ cerimoniarũq genti-¬
liũ. s de cibis ⁊ p̃putio. ucrũ sentiendo

Expanded text:
r sacrificia gentium, tu respondisti I in eo factum gentibus tamquam gentilem, quod praeputium receperit, quod indifferenter permiserit uesci cibis,- quos damnant Iudaei. ubi ego quaero, utrum et hoc simulate fecerit, quod si absurdissimum atque falsissimum est, sic ergo et illa, in quibus Iudaeorum consuetudini congruebat, libertate prudenti, non necessitate seruili aut, quod est indignius, dispensatione fallaci potius quam fideli. Fidelibus enim et his, qui cognouerunt ueritatem, sicut ipse testatur, nisi forte et hic fallit, omnis creatura dei bona est et nihil abiciendum, quod cum gratiarum actione accipitur. ergo et ipsi Paulo, non solum uiro, uerum etiam dispensatori maxime fideli, non solum cognitori, uerum etiam doctori ueritatis, omnis utique in cibis creatura dei non simulate, sed uere bona erat. cur igitur nihil simulate suscipiendo sacrorum caerimoniarumque gentilium, sed de cibis et praeputio uerum sentiendo
Abbreviated transcription (Latin):
undecũq dat᷑ similitudo ab scͥpturis. laudat
ipsa res: s tantũ inde similitudo trahitur
Non em̃ laudauit iniquũ iudicẽ qͥ nolebut
audire illã uiduã. ⁊ nec dm̃ timebat. nec ho¬
mines reuerebat᷑. ⁊ tam̃ dñs ĩnsimilitudinẽ
traxit: nec illũ laudauit pigrũ qͥtres panes
ñ ꝓpt̾ amicitiam dedit petenti. s tȩdio uictꝰ
& tam̃ inde similitudinẽ dedit. Et de rebꝰg
ñ laudandis. tͣhunt᷑ scdm̃ quẽdã modũ non¬
nulle similitudines. Aut si ꝓpt̾ea eundũ pu-¬
similitudo: spectacula ista delectare nos de¬
bent: Aut qr dixit qͥ in agone contendit
ab om̃ib abstinens ẽ: ꝓpt̃ea agonistica ludic̃
cat᷑ ad sumilitudinẽ: qͥd moneat᷑ ad ꝓhibiti¬
onẽ. Ita gͦ & hic data ẽ quedã similitudo de

Expanded text:
undecumque datur similitudo, ab Scripturis laudatur ipsa res, sed tantum inde similitudo trahitur. Non enim laudavit iniquum judicem qui nolebat audire illam viduam, et nec Deum timebat, nec homines reverebatur; et tamen inde similitudinem Dominus traxit : nec illum laudavit pigrum qui tres panes, non propter amicitiam dedit petenti, sed taedio victus; et tamen inde similitudinem dedit . Et de rebus ergo non laudandis trahuntur secundum quemdam modum nonnullae similitudines. Aut si propterea putatis euquia hinc data est similitudo, spectacula ista delectare nos debent? aut quia dixit, Qui in agone contendit, ab omnibus abstinens est ; propterea agonistica ista vaicatur ad similitudinem, quid moneatur ad prohibitionem. Ita ergo et hic data est quaedam simili
Abbreviated transcription (Latin):
uentre eiꝰ. H oc enĩ dicebat sic̃ in euũ Extr̃c¬
głio legit᷑ de spũ qu̾e accepturi erant psalmi¬
eredentes in eum: ad quẽ uelut uirga. lxx ui¬
lignũ passionis accessit: ut emanaret¬
nec dictũ ẽ. bonũ sem̃ significat filios reg
bonũ sem̃ hi sunt filii regni. zizania aũ
filii maligni. Sic gͦ solet loqͥ scriptura:
res significantes uelut illas q̃ significant᷑
apellans. Gultũ hec locutio notan¬
li. da ẽ. u aliqua significantia eaꝵ rerũ
qͦs significant nomine appellant᷑. Inde est

Expanded text:
re ejus. Hoc enim dicebat, sicut in Evangelio legitur, de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Ad quem velut virga lignum passionis accessit, ut emanaretNec dictum est: Bonum semen significat filios regnBonum semen, hi sunt filii regni, zizania autem filii maligni . Sicut ergo solet loqui Scriptura, res significantes tanquam illas quae significantur . et multum haec locutio notanda est, ubi aliqua significantia earum rerum, quas significant, nomine appellantur: inde est
Abbreviated transcription (Latin):
patiendo enĩ potius id agebat ñ m̃tien-¬
do sic̃ qͥdã suspicantur: & hi maxime qͥ
m̃daciis suis defendendis que negare ñ
possunt. alicuius magni exempli patro¬
aliud sub lege. Q ẽ in lege. scđm legem
agit : qͥ ẽ sublege scđm legẽ agitur. Ille
gͦ liber ẽ: iste seruus. D einde aliud: lex
q̃ scͥbit᷑. ⁊ imponit᷑ seruicnti: aliud ÷ lex
q̃ m̃te conspicitur ab eo qͥ ñ indiget lit. Exserm d¬

Expanded text:
patiendo enim potius id agebat, non mentienpatiendo enim potius id agebat, non mentiendo, sicut quidam suspicantur, et hi maxime, qui mendaciis defendendis quae negare non possunt, alicujus magni exempli patroaliud sub lege: qui est in lege, secundum legem agit; qui est sub lege, secundum legem agitur. Ille ergo liber est, iste servus. Deinde aliud est lex quae scribitur, et imponitur servienti; aliud lex quae mente conspicitur, ab eo qui non indiget lit
Abbreviated transcription (Latin):
cupatus fuit homo in aliqͦ delicto: uos
qͥ spũales estis instruite huiꝰ modi ĩspũ
lenitatis. intendens te ipsũ ne ⁊ tu tẽpteris.
Uide si ñ dix̃ fieri tãqͣm ille ut illũ lucri¬
facias. ñ utiq ut ipsũ delictum fallacit᷑
ageret. aut se id habere simularet: sed
ut in alq̃us delicto qͥd ctiã sibi accidere
possit attenderet. atq alt̾i tãqͣm sibi ab
altero uellet miscđiter subueniri: hoc:
ñ m̃tientis astu s compatientis affectu
sic iudeo sic gentili. sic euilibet homini
paulꝰ mnerrore ł pecc̃o aliqͦ consticuto. ñ
simulando qd̾ ñ erat. s cõpatiendo qr ec̃
potiusset. tanꝙͣ qͥ sc hominẽ cogitaret.
om̃ibꝰ om̃ia factꝰ ẽ. ut õs lucrifaceret.
ocgͦ exibeamꝰ ei cuiꝰ infirmitatẽ por¬
tare uolumus: qd̾ ab illo nob̃ uellemus
exiberi si forte nos in ea essemꝰ. ⁊ ipse ñ
tando scilicet in eo uitio etiã se ẽe̾ potu¬
isse. unde cupiebat alt̾um liberari. Com¬

Expanded text:
delicto, uos, qui spiritales estis, instruite huius modi in spiritu lenitatis intendens te ipsum, ne et tu tempteris. uide, si non dixit fieri tamquam ille, ut illum lucrifacias, non utique, ut ipsum delictum fallaciter ageret aut se id habere simularet, sed ut in alterius delicto, quid etiam sibi accidere posset, adtenderet atque ita alteri, tamquam sibi ab altero uellet, misericorditer subueniret, hoc est non mentientis astu, sed conpatientis affectu. sic Iudaeo, sic gentili, sic cuilibet homini Paulus in errore uel peccato aliquo constituto non simulando, quod non erat, sed conpatiendo, quia esse potuisset, tamquam qui se hominem cogitaret, omnibus omnia factus est, ut omnes lucrifaceret.o exhibeamus ei cuius infirmitatem portare uolumus, quod ab illo nobis uellemus exhiberi, si forte nos in ea essemus et ipse non tando scilicet, in eo vitio etiam se esse potuisse, unde cupiebat alium liberari. Com
Abbreviated transcription (Latin):
sic ea ñ simulauit q̃ faciebat similia iubeis
que ad modũ nec illa q̃ faciebat similia
gentibꝰ. quȩ tu quoq cõmemorasti.
atq in eo me qd̃ ñ ingrate fateor ad¬
iuuisti. Cuͣ enĩ ate quesissẽ in epła
mea quomͦ putetur id̾o factꝰ iudeis
tan qͣm iudeus. qr fallacit᷑ suscepit sa

Expanded text:
sic ea non simulauit, quae faciebat similia Iudaeis, quem ad modum nec illa, quae faciebat similia gentibus, quae tu quoque commemorasti atque in eo me, quod non ingrate fateor, adiuuisti. cum enim abs te quaesissem in epistula mea, quo modo putetur ideo factus Iudaeis tamquam Iudaeus, quia fallaciter sus
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc totũ dixit. ñ ut fallacit se fingeret c̃ẽ
qd̃ ñ erat: s ut miscditer eis ita subueniendũ
ẽẽ sentiret. ac si ipse in codẽ errore laborart
ñscilicet m̃tientis astu. s compatientisᷤ affecti.
sicͣ generalit̾ intulit. Factꝰ sũ infirmis infir¬
mꝰ. ut infirmos lucͥfacerẽ: ut seqͤns conclu¬
sio om̃ibꝰ om̃ia factꝰ sũ ut om̃s lucfacerẽ.
ad hoc referenda intelligatur. ut cuiꝰq in¬
firmitatẽ tanqͣm inseipso miseratꝰ pateret᷑
Nenĩ ⁊ cũ diceret qͥs infirmat᷑ ⁊ ego ñ infirmo
infirmitatẽ alt̾ius simulasse potius ꝙͣ dolicsse
licet miscdiȩ. ñ simulatione fallacie. fĩt eñ
tanqͣm eg̾tus. qͥ ministrat egroto: ñ cunise
febres habere m̃titur: s cũ ammo condolent
cogitat quẽad modũ sibi seruiri uellet. si pse

Expanded text:
hoc totum dixit, non ut fallaciter se fingeret esse, quod non erat, sed ut misericorditer ita subueniendum esse sentiret, ac si ipse in eodem errore laboraret, non scilicet mentientis astu sed conpatientis affectu? loco generaliter intulit: Factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem, ut sequens conclusio: Omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, ad hoc referenda intellegatur, ut cuiusque infirmitatem tamquam in se ipso miseratus appareat. non enim et cum diceret: Quis infirmatur et ego non infirmor? infirmitatem alterius simulasse potius quam condoluisse misericordi, non simulatione fallaci. fit enim tamquam aegrotus, qui ministrat aegroto, non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quemadmodum sibi seruiri uellet, si ipse
Abbreviated transcription (Latin):
terra fenũ ium̃tis: qr dñs constituit ut
qͥ euuangłium annuntiant de euũgłio
uiuant. Misit p̃dicatores. ⁊ ait illis. Om̃ia
que ab ipsis apponuntur uob̾ manducate.
dignꝰ ẽ cni oꝑarius mercede sua. Cum
enĩ dixisset. quȩ apponuntur uob̾ mandu¬
cate. ne illi dicerent. improbi erimus
ad m̃sas alienas. indigebimꝰ: uis nos ita
esse frontosos: Non inquit: ñ eͣ illa
merces: Qͥd dant : Edaccipiunt.
Dant sp̃alia. accipiunt carnalia: dant
aurũ. accipiunt fenum. Om̃is enĩ caro
fenũ: & claritas carnis ut flos feni
Om̃ia temporalia q̃ ⁊ ibi suꝑfluunt &
redundant: fenũ ium̃toꝵ ẽ. Qyare:
Qyia carnalia sunt. Audi quoꝵ ium̃toꝵ
laboriosꝰ tã impiger. tã exercitatꝰ. ut id
ipsũ donaret terre. Ego inquit nullius
hoꝵ usꝰ sũ. Ostendit sibi deberi. ⁊ ñ accepit.
nec condempnauit qͥ acceꝑunt qd̾ debebat᷑.
Condempnandi enĩ erant exigentes in de-
irrigata terra: que ꝓducit fenũ ium̃tis.

Expanded text:
um jumentis? Quia «Dominus constituit ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant.» Misit praedicatores, et ait illis: «Omnia quae ab ipsis apponuntur vobis, manducate;» «dignus est enim operarius mercede sua» . Cum enim dixisset, «Quae apponuntur vobis, manducate;» ne illi dicerent, Improbi erimus ad mensas alienas cum indigebimus, vis nos ita esse frontosos? Non, inquit, non est illa merces? Quid dant? quid accipiunt? Dant spiritualia, accipiunt carnalia; dant aurum, accipiunt fenum. «Omnis enim caro fenum, et claritas carnis ut flos feni» . Omnia temporalia quae tibi superfluunt et redundant, fenum jumentorum est. Quare? Quia carnalia sunt. Audi quorum jumentlaboriosus, tam impiger, tam exercitatus, ut ipsum fenum donaret terrae. «Ego,» inquit, «nullius horum usus sum.» Ostendit sibi deberi, et non accepit; nec condemnavit eos qui acceperunt quod debebatur. Condemnandi enim erant exigentes indebitirrigata terra quae producit fenum jumentis.
Abbreviated transcription (Latin):
popłis. ñ carnalibꝰ. ñ infirmis. Bene
Nonne de illo dictũ ẽ: bene seruientẽ
plurimis: In ꝓpħalegit. Denullo nisi
Discite ex nob̃: qr uerum discitis: Audi illum
alio loco. Nos aut̃ seruos ur̃os ꝑ iħm. Bene
diligite seruos ur̃os: s in domino. Et facts

Expanded text:
populis, non carnalibus, non infirmis. Bene Nonne de illo dictum est: «Bene servientem plurimis?» Propheta legitur: de nullo nisi Dicite hoc nobis, quia verum dicitis. Audi illum alio loco: «Nos autem servos vestros per Jesum» . Bene diligite servos vestros, sed in Domino ves
Abbreviated transcription (Latin):
ponã euũgłium: id÷ ut ñ sit credentibꝰ
sumptuosũ euũ għum: ne putent ad hoc
sibi euũgłizari. ut id cuuangłistȩ quasi
uendere uideant᷑. Et tam̃ redit etiã atq
etiã. ut ostendat qd sibi iure dominico l¬
compatiens id faciebat: audiamꝰ seq̃ntia.¬

Expanded text:
ponam euangelium, id est ut non sit credentibus sumptuosum euangelium, ne putent ad hoc sibi euangelizari, ut id euangelistae quasi uendere uideantur. et tamen redit etiam atque etiam, ut ostendat, quid sibi iure dominico liati hominum conpatiens id faciebat, audiamus sequentia.
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudinis: ipse om̃is appetitioniᷤ ẽ
finis. Hc̃ eligentes. ł potius relegentes
amiseramꝰ enĩ negligentes: hunc g̾ re-
eligentes. uñ ⁊ religio dicta ꝑhibetur.
ad eũ dilectione tendimꝰ. ut ꝑuenien¬
do qͥescamꝰ: id̾obeati: qr fine illo ꝑfecti

Expanded text:
beatitudinis, ipse omnis adpetitionis est beatitudinis, ipse omnis adpetitionis est finis. Hunc eligentes uel potius religentes amiseramus enim neglegentes — hunc ergo religentes, unde et religio dicta perhibetur, ad eum dilectione tendimus, ut perueniendo quiescamus, ideo beati, quia illo fi
Abbreviated transcription (Latin):
. mortalib ac beatis. ⁊ nob̾ mortalib ac mi¬
Huis enĩ templũ simul om̃s. ⁊ singuli tẽ¬
pla sumꝰ: qr ⁊ om̃ium concordiã. ⁊ singłos
in habitare dignat᷑: ñ in om̃ib ꝙͣ ĩsingłis
maior: qm̃ nec mole distendit̾. nec par-¬
titione minuitur. Cũ ad illũ sursũ est
ciꝰ ẽ altare cor nr̃m. eiꝰ unigenito cum
sac̾dote placamꝰ: ei cruentas uictimas
cedimꝰ. qñ usq ad sanguinẽ ꝓ eiꝰ ueri-¬
tate certamꝰ. cũ suauissimo adolemꝰ
incenso. cũ eiꝰ conspectũ scõ pioq amore
flagramꝰ: ei dona eiꝰ in nob nosq ipsoᷤᷤ
uouemꝰ ⁊ reddimꝰ: ei beneficioꝵ cius
sollempnitatib festis ⁊ dieb statutis di¬
camꝰ sacramusq memoriã: ne uolumine
tempoꝵ ingrata subrepat obliuio: ei
inara cordis. igne feruidã karitatis
Ad hunc uidendũ sic̃ uideri poterit
eiq coherendũ. ab om̃i pecc̃oꝵ ⁊ cupi-¬
ditatũ malarũ labe mundatnur . & eiꝰ
nomine consecramur. Ipse enĩ fons nr̃e

Expanded text:
mortalibus ac beatis, et nobis mortalibus ac miHujus enim templum simul omnes, et singuli templa sumus, quia et omnium concordiam et singulos inhabitare dignatur; non in omnibus quam in singulis maior, quoniam nec mole distenditur nec partitione minuitur. Cum ad illum sursum est, eius est altare cor nostrum; eum Unigenito eius sacerdote placamus; ei cruentas uictimas caedimus, quando usque ad sanguinem pro eius ueritate certamus: eum suauissimo adolemus incenso, cum in eius conspectum pio sanctoque amore flagramus: ei dona eius in nobis quoque ipsos uouemus et reddimus; ei beneficiorum eius sollemnitatibus festis et diebus statutis dicamus sacramusque memoriam, ne uolumine temporum ingrata subrepat obliuio; ei in ara cordis igne feruidam caritatis. Ad hunc uidendum, sicut uideri poterit, eique cohaerendum ab omni peccatorum et cupiditatum malarum labe mundamur et eius nomine consecramur. Ipse enim fons nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
oparius mercede sua hc̃ itaq cibum.
& hanc mercedẽ sustentande huiꝰ uite debi¬
tũ euuangelistis ab eis qͥb euugłizant non
accepit apłs: uerũ dicens. ego aut̃ nulliꝰ hoꝵ
usꝯ sum. Et sequit᷑ ⁊ adiungit. ne forte qͥsq̃.
arbitret᷑ id̾o ñ eũ accepisse. qr illi ñ dederant¬
Quã głam : nͥ qͣm habere uoluit apd̾ dm in

Expanded text:
arius mercede sua. hunc itaque cibum et hanc mercedem sustentandae huius uitae debitum euangelistis ab eis quibus euangelizabat non accepit apostolus uerum dicens: ego autem nullius horum usus sum. Et sequitur et adiungit, ne forte quisquam arbitretur ideo non eum accepisse, quia illi non dederantqua
Abbreviated transcription (Latin):
te diligent. ego autẽ ñ habeo. qr ñ ipsũ
euũgłium diligo. s eiꝰ p̃cium in illis tem¬
poralib constitutũ. qd̾ nefas ẽ fieri: ut ñ
tanqͣm filius ministret quisq euũgłium
s tanqͣm seruus cui dispensatio credita ẽ
ut tanqͣm alienũ erogans. nichil inde
capiat ipse p̃ter ꝙbaria. quȩ ñ de
participatione regni. s ad sustentacu-¬
lũ misere seruitutis dant᷑ extrinsecus.
q̃m qͣm alio loco ⁊ dispensatorẽ se dicat.
Potest enĩ: seruus infilioꝵ numero
adoptatus. eandẽ rẽ in qͥ coheredis sor¬
tẽ meruit fideliter dispensare partici¬
dispensatio mͥ credita ẽ: talẽ dispen-¬
satorẽ intelligi uoluit qͥ alicuũ dispen

Expanded text:
te diligent; ego autem non habebo, quia non ipsum te diligent; ego autem non habebo, quia non ipsum Evangelium diligo, sed ejus pretium in illis temporalibus constitutum. Quod nefas est fieri, ut non tanquam filius ministret quisque Evangelium, sed tanquam servus cui dispensatio credita est; ut tanquam alienum eroget, nihil indecapiat praeter cibaria, quae de participatione sustentaculum miserae servitutis dantur extrinsecus, quanquam alio loco et dispensatorem se dicat. Potest enim et servus in filiorum numerum adoptatus, eam rem, in qua cohaeredis sortem meruit, fideliter dispensare particiDispensatio mihi credita est, talem dispensationem inte
Abbreviated transcription (Latin):
Non autẽ scͥpsi hȩc. ut ita fiant in me:
bonũ ẽ mͥ magis mori. qͣm głam meam
qͥs qͣm inanẽ faciat. Hoc dixit. qr iã sta¬
tuerat ꝓpt̃ qͦsdã occasionẽ querentes. ma¬
nib suis uictum transigere. Si enĩ euũ¬
cuũ głirauero ut ad illa ꝑueniã. & finem
euuangelii in cibo ⁊ potu ⁊ uestitu col¬
locauero. S qͣre ñ ẽ ei gła. Necessitas
enĩ inquit mͥ incũbit: id÷ ut id̾o euuan¬
gelirẽ. qr unde uiuã ñ habeo: aut ut ab¬
quirã temporalẽ fructũ de p̃dicatione
et̃noꝵ. Sic enim iã necessitas erit in euũ¬
głio.: ñ uoluntas. Ue enĩ mͥ erit inquit:
siñ euũgłizauero. S quomͦ debet euũ¬
głizare . Scilicet ut in ipso euũgłio ⁊
regno dĩ ponat mercedẽ. Ita. enĩ pot̃
dispensatio mͥ credita . E. id÷ si actꝰ iopia¬
eaꝵ rerum q̃ temporali uite st̃ necessaria
p̃dico euũ głm. alii ꝑ me habebunt mer¬
cedẽ cuũgelii. qͥ euũgłm ipsũ me p̃dican¬

Expanded text:
Non autem scripsi haec, ut ita fiant in me. Bonum est mihi magis mori, quam gloriam meam quisquam inanem faciat. » Hoc dixit, quia jam statuerat, propter quosdam occasionem quaerentes, manibus suis victum transigere. Si enim evaneuangelizauero, ut ad illa perueniam et fidem euangelii in cibo et potu et uestitu collocauero. sed quare non est ei gloria? necessitas enim, inquit, mihi incumbit, id est: ut ideo euangelizem, quia unde uiuam non habeo aut adquiram temporalem fructum de praedicatione aeternorum. sic enim iam necessitas erit in euangelio, non uoluntas. uae enim mihi est, inquit, si non euangelizauero. quomodo debet euangelizare? scilregno Dei ponat mercedem. Ita enim potestdispensatio mihi credita est: id est, sicarum rerum, quae temporali vitae sunt necessariae, praedico Evangelium, alii per me habebunt mercedem Evangelii, qui Evangelium ipsum me praedican
Abbreviated transcription (Latin):
declarauit. cũ ait. Querite pͥmũ regnũ
Regnũ gͦ & iusticia d̃ĩ bonũ nr̃m ẽ. & hoc
appetendũ. ⁊ ibi finis constituendꝰ ꝓptͣ qd̃
om̃ia faciamꝰ quecũq facimus. S ꝙr in-
hac uita militamus. ut ad illud regnũ ꝑ¬
uenire possimꝰ. q̃ uita sine his nccessariis
agi ñ potest. apponent᷑ hȩc uobis inquit.
s uos regnũ dĩ ⁊ iusticiã eiꝰ pͥmũ q̃rite.
Cũ enĩ dix̃ illud pͥmũ. significauit qr

Expanded text:
 regnum Regnum ergo et justitia Dei, bonum nostrum est, et hoc appetendum, et ibi finis constituendus, propter quod omnia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, apponentur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei et justitiam primum quaerite. Cum enim dixit illud primum, si
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate euũ głizar et. Hoc enĩ improli
cũ dic̃. Nescitis qm̃ qͥ in templo operantur.
q̃ de templo st̃ edunt: ⁊ qͥ altario deserii¬
unt cũ altario p̃artiuntur: Sic ⁊ dñs or¬
dinauit his qͥ euuangłium annuntiant

Expanded text:
necessitate evangelizaret. Hoc enim improbat, necessitate evangelizaret. Hoc enim improbat, cum dicit: « Nescitis quoniam qui in templo operantur, quae de templo sunt edunt; et qui altario deserviunt, altario compartiuntur: sic et Dominus ordinavit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tanqͣm necessariũ nr̃m: necessariũ
aucẽ ꝓpt̃ illud bonũ. Neq enĩ u̾bi gra
ido debemus euuangelizare ut man-
& erit iã bonũ nrm in manducando:
necessariũ autẽ in euuangelizando.
Qd̾ etiã apłs ꝓhibet cũ dic̃ licere sibi
głium annuntiant de euuangelio ui¬
uant: id÷ de cuũgłio habeant ea q̃ st̃
huic uite sunt necessaria. s tam̃se ñ
ẽẽ ab usum hac potestate. Erant enĩ
multi qͥ occasionẽ habere cupiebant
adquirendi. ⁊ uendendi euuangłium.
Qͥbꝰ eã uolens amputare apłs: mani-¬
b suis uictũ suum tolerauit. De his
enĩ alio loco dic̃. Ut amputẽ occasio¬
nẽ his qͥ querunt occasionẽ : qͣm qͣm
de cuuangłio uiueret. ñ in eo uicꝰtu
constitueret finẽ euuangłizandi: sed
magis ipsiꝰ uictꝰ sui finẽ in euũ gelio
collocaret : io÷ ut suꝑius dixi. ñ ideo
euũgłizaret ut ꝑueniret ad cibum. &
si qͥ st̾ alia necessaria: s iõo ista sumeret
ut illud impleret: ne ñ uolens. s ex

Expanded text:
hoc tanquam necessarium nostrum, necesarium autem propter illud bonum. Neque enim, verbi gratia, ideo debemus evangelizare ut manduet erit jam bonum nostrum in manducando, necessarium autem in evangelizando. Quod etiam Apostolus prohibet, cum dicit licere sibi elium annuntiant, de Evangelio vivant, id est, de Evangelio habeant ea quae huic vitae sunt necessaria; sed tamen se non esse abusum hac potestate. Erant enim multi qui occasionem habere cupiebant acquirendi et vendendi Evangelium, quibus cam volens amputare Apostolus, manibus suis victum suum toleravit . De his enim alio loco dicit, « Ut amputem occasionem, iis qui quaerunt occasionem » . Quanquam de Evangelio viveret, non ideo in eo victu constitueret finem evangelizandi, sed magis ipsius victus sui finem in Evangelio collocaret: id est, ut superius dixi, non ideo evangelizaret, ut perveniret ad cibum, et si qua sunt alia necessaria; sed ideo ista sumeret, ut illud impleret, ne non volens, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in optimis ⁊ magnis angelis. siue ĩ hominib:
tota sibi uoluntate seruientibꝰ: cetera uͦ
ꝑ ipsos gubernat: uerissime dici potuit
etiã illud ab apło. Non enĩ de bubꝰ cura
ẽ do̾. In scͥpturis enĩ scĩs d̾s homines do¬
cet quom᷑ cũ hominibꝰ agant: ⁊ ipsi do
seruiant. Quomͦ aut̃ agant cũ pecoribus
ipsi sciunt. id: quom salutem pecoꝵ suoꝵ
gubernent. usu ⁊ ꝑitia ⁊ ratione nat᷑al:
quȩ quidẽ omia de magnis sui creatoris

Expanded text:
in optimis et magnis angelis siue in hominibus in optimis et magnis angelis siue in hominibus tota sibi uoluntate seruientibus, cetera uero per ipsos gubernat, uerissime dici potuit etiam illud ab apostolo: non enim de bubus cura est deo. in scripturis enim sanctis deus homines docet, quomodo cum hominibus agant et ipsi deo seruiant; quomodo autem agant cum pecoribus suis, ipsi sciunt, id est quomodo salutem pecorum suorum gubernent, usu et peritia et ratione naturali, quae quidem omnia de magnis sui creatoris
Abbreviated transcription (Latin):
qͥt uolatilia cęli qr ñ seminant. neq psalmi
metunt. neq congregant inhorreũ. c .xii.
& pat̃ urͣ celestis pascit illa. Ergo ⁊ p̃ter
hominẽ animalia ista ꝑtinent ab curã
dei. ut pascantur. ñ ut legẽ accipiant.
Qd̃ gͦ ad dandã legẽ attinet: de bubꝰ
cura do ñ ẽ. Qd̃ autẽ ad creanda. pas-¬
cenda. gubernanda ⁊ regenda. omĩa¬
exeis ñ cadit int̾rã sine uoluntate
iniustũ qͥsq patiatur: ita om̃ia ⁊ animalia
⁊ corporalia. in genere suo ⁊ in ordine suo
diuine ꝓuidentie legibꝰ subdita ãminis¬
trantur. Ido dñs dic̃. Nonne duo passens
asse uencunt: ⁊ unꝰ eoꝵ nͣ cadit interrã
sine uoluntate patͥs ur̃i . Hoc enĩ dixit:
uolens ostendere qͥcqͥd uilissimũ homines
putant om̃ipotentia dñi gubernari. Sic
enĩ ⁊ uolatilia cęli ab eo pasci. ⁊ lilia agii
ab eo uestiri ueritas loquitur: q̃ capillos
etiã nr̃os numeratos ẽẽ dic̃. S qm̃ mundas
animas rationales ꝑse ipse ds curat. siue

Expanded text:
a coeli, quia non seminant, neque metunt, neque congregant in horrea; et Pater vester coelestis pascit illa» . Ergo et praeter hominem, animalia ista pertinent ad curam Dei, ut pascantur, non ut legem accipiant. Quod ergo ad dandam legem attinet, de bobus cura Deo non est; quod autem ad creanda, pascenda, gubernanda et regenda, omeres iniustum quisque patiatur, ita omnia, et animalia et corporalia, in genere suo et in ordine suo diuinae prouidentiae legibus subdita administrantur. ideo dominus dicit: nonne duo passeres asse ueneunt? et unus eorum non cadit in terram sine uoluntate patris uestri. hoc enim dixit, uolens ostendere quidquid uilissimum homines putant omnipotentia dei gubernari. sic enim et uolatilia caeli ab eo pasci et lilia agri ab eo uestiri ueritas loquitur, quae capillos etiam nostros numeratos esse dicit. sed quoniam mundas animas rationales per se ipse deus curat, siue
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. nͥ fidi sinceritate fulciat᷑: & ei fixe
atq ĩmobili tanqͣm altari imponatur.
ut possit integrũ atq illibatum c̾e̾ qd̾
lo quimur. Nã multi heretici ñ haben¬
tes altare. io÷ uerã fidẽ. blasphemias
ꝓlaude dixerunt: trenis scilicet opini¬
onib aggrauati. uotũ suũ tanqͣm in Exlib̾. i.¬
terrã ꝓicientes. S debet ẽẽ sana etiã d sermoñ¬

Expanded text:
eo, nisi fidei sinceritate fulciatur, et ei fixe atque immobiliter tanquam imponatur, ut possit integrum atque illibatum esse quod loquimur. Nam multi haeretici non habentes altare, id est veram fidem, blasphemias pro laude dixerunt; terrenis videlicet opinionibus aggravati, votum suum tanquam in terram projicientes. Sed debet esse sana etiam offer
Abbreviated transcription (Latin):
recipiant᷑ ab eis in tab̾nacula et̃na: quos
amicos sibi de mãmona iniquitatis ĩ hcus
uide mortalitate feccrunt. Lis qͥppe dic̃¬
magnũ ẽ si ura carnalia metamus:
Qd̃ etiã his u̾bis dici potest. Si nos uo¬
bis cęlestia seminauimꝰ: magnũ ẽsi di decimo.¬
terrena ur̃a metamus .: Incelo gͦ respi-¬
cit cęlestia seminantes: inf̾ra aut̃ ter-¬
rena reddentes. tam̃ humiles. ⁊ hos &
illos. Humilia enĩ respic̃ in celo ⁊ int̾ra:
qr meminert̃ utriq qͥd fuerunt ꝑsuã
maliciã: & qͥd facti sint ꝑ dñi grãm.¬
ona sc̃ ministeria circa pauperes.
⁊ maxime circa seruosdi seruitia debita.
obsequia religiosa. Reddunt᷑ enim ñ
dant᷑: dicente apło. Si nos uobis spiri-¬
talia seminauimꝰ: magnũ ẽ si ur̃a car-¬
nalia metamus : Bona st̃. Eixhortam᷑

Expanded text:
recipiantur ab eis in tabernacula aeterna, quos amicos sibi de mammona iniquitatis in hujus vitae mortalitate fecerunt. Et hos magnum est si vestra carnalia metamus» ? Quod etiam his verbis dici potest: Si nos vobis coelestia seminavimus, magnum est si terrena vestra metamus? In coelo ergo respicit coelestia seminantes, in terra autem terrena reddentes; tamen humiles et hos et illos. «Humilia» enim «respicit in coelo et in terra;» quia meminerunt utrique quid fuerint per suam malitiam, quid facti sint per Domini graona sunt ministeria circa pauperes, et maxime circa sanctos Dei servitia debita, obsequia religiosa. Redduntur enim, non dantur, dicente Apostolo, Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si carna
Abbreviated transcription (Latin):
Habet hoc natura ipsa humana. Sic fac
Heͣ homo: ut nouerit consulere iu-¬
m̃tis suis. Nec inde p̃cepta ado accepit.
s insinuatũ ẽ inm̃te. a do. ut possit &
sine p̃cepta facere. Fec̃ illum talem d̾s.
 quomͦ regit pecus. regendꝰ ab alio:
ab eo qͦ regit᷑ p̃ceptum accepit. Ad pre¬
cepti gͦ t̾rorẽ ñ de bubꝰ cura ẽ do: ad
ꝓuidentiã unuisitatis q̃ creauit omĩa¬

Expanded text:
habet hoc natura ipsa humana. Sic factus est homo, ut norit consulere jumentis suis: nec inde praecepta a Deo accepit, sed insinuatum est illi in mentem a Deo, ut possit et sine praecepto facere; feciSed quomodo regit pecus, regendus ab alio: ab eo qui regit, praeceptum accepit. Ad praecepti ergo tenorem non est de bobus cura Deo. Ad providentiam uni
Abbreviated transcription (Latin):
de suis facultatib ministrabant. Amplius
autͣ fec̃ apłs paulus cũ de coapłis suis do¬
cum̃tũ adhiberet huius licentie a dño ꝑ
ostendet hoc se acciꝑe noluisse qd̾ ei lic̾et
acciꝑe ceteroꝵ etiã cõmilitonũ eiꝰ more
ꝓbaret᷑. Aut ego ⁊ barnabas ñ habemus
potestatẽ ñ operandi : Quia om̃s euuan¬
geliste ⁊ ministͥ u̾bi d̃i habebant potestatẽ
a dño acceptã ut ñ oꝑarentur manibus
suis. s ex euuangłio uiuerent. operantes
tantũmͦ spiritalia in predicatione regni
celoꝵ. ⁊ edificatione pacis eccl̃ẽ. om̃s parit̃¬
habebant hanc potestatẽ. qͣ isti ñ utebant᷑.
amplius impendentes eccłe sicͣ in illiᷤ locis
ubi euuangelizabant infirmis congruere
iudicabant. Et idõ ne coapłos suos repre-¬
hendisse uideretur. subiunxit ⁊ dixit
Qͥs militat suis stipendiis umqͣm: Qis
plantat uineã: ⁊ fructũ ciꝰ ñ edit

Expanded text:
de suis facultatibus ministrabant? amplius de suis facultatibus ministrabant? amplius autem fecit apostolus Paulus, ut de coapostolis suis documentum adhiberet huius licentiae a domino ostenderet hoc se accipere noluisse, quod ei licere accipere ceterorum etiam commilitonum eius more probaretur. an ego solus et Barnabas operandi? nisi quia omnes euangelistae et ministri uerbi dei habebant potestatem a domino acceptam, ut non operarentur manibus suis, sed ex euangelio uiuerent, operantes tantummodo spiritalia in praedicatione regni caelorum et aedificatione pacis ecclesihabebant hanc potestatem, qua isti non utebantur, amplius inpendendo ecclesiae, sicut in illis locis, ubi euangelizabant, infirmis congruere iudicabant. et ideo, ne coapostolos suos reprehendisse uideretur, subiungit et dicit: quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fru
Abbreviated transcription (Latin):
uos reu̾tet᷑. In eadẽ aut̃ domo manete :¬
edentes ⁊ bibentes q̃ apd̃ illos st̃. Dignꝰ ẽ
enĩ oꝑarius mercede sua. Hic apparet
ñ c̾ẽ illa iussa s ꝑmissa. ut qͥsqͥs uti uell&
eo uterct᷑ qd̾ sͥ liceret ex dñi constituti¬
one: siqͥs autẽ uti nollet ñ contͣ iussũ
faceret. s de suo iure cȩderet. miscđius
⁊ laboriosius conu̾satus in euuangłio.
in qͦ ⁊ debitã mercedẽ nollet accipere.
S tam̃ ego ñ sũ usꝰ hac potestate.
Sed ad ordinẽ redeamꝰ: ac totũ ipsũ
epłe locum diligent̃ consideremus.
Nũqͥd ñ habemꝰ inquit licentiã man-¬
ducandi ⁊ bibendi: Nũqͥd ñ habemus
licentiã sororẽ mulierẽ circũ ducendi:
Qam licentiã dix̃. nͥ qͣm dñs eis qͦs ad
p̃dicandũ regnũ celoꝵ misit dicens.
ea que abipsis st̃ manducate : dignꝰ
ẽ enĩ oꝑarius mercede sua: Et scipsũ
ꝓponens ad erꝰdẽ potestatis exemplũ
cui fidelissime mulieres talia necessaria

Expanded text:
reuertetur. in eadem autem domo manete edentes et bibentes quae apud illos sunt; dignus enim est operarius mercede sua. hic adparet non esse illa iussa, sed permissa; ut quisquis uti uellet, eo uteretur, quod sibi liceret ex domini constitutione; si quis autem uti nollet, non contra iussum faceret, sed de suo iure decederet misericordius et laboriosius conuersatus in euangelio, in quo et debitam mercedem nollet accipere. sed t a me n ego non sum usus hac potestate. Sed ad ordinem redeamus ac totum ipsum epistulae locum diligenter consideremus. numquid non habemus. inquit, licentiam manducandi et bibendi? numquid non habemus licentiam sororem mulierem circumducendi? quam licentpraedicandum regnum caelorum misit dicens: ea quae ab ipsis sunt manducate; dignus est enim operarius mercede sua, et se ipsum proponens ad eiusdem potestatis exemplum, cui fidelissimae mulieres talia necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
etiã alii: qͥ ñ eis pͥmo euugłm annunti¬
uob̾ spiritalia seminauimꝰ magnũ
est si ur̃a carnalia metamus:
subiecit. Si alii potestatiᷤ ur̃e
participant: ñ magis nos:
Et redit rursꝰ: modisq õib
etiã atq etiã cõmendat. qͥd sͥ
liccat: ⁊ tam̃ ñ faciat. Nescitis qm̃ qͥ¬

Expanded text:
etiam alii, qui non eis primo euangelium adnuntietiam alii, qui non eis primo euangelium adnuntiuobis spiritalia seminauimus, magnum est si carnalia uestra metamus? subiecit: si alii potestatis uestrae participant, non magis nos? Et redit rursus modisque omnibus etiam atque etiam commendat, quid sibi liceat et tamen non faciat. ne scitis,
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ : qm̃ debet inspe qͥarat arare. & qͥ tri¬
turat in spe s ꝑ cipiendi. his u̾bis satis in-¬
dicat apłs paulꝰ ñ sibi aliqͥd usur passe
corporaliter unde habent huic uite neces¬
saria: s sic̃ dñs constituit ex euũgłio uuen-¬
tes. panẽ gratuitũ manducarent ab eis qͥb
gratuitã gr̃am p̃dicabant. Stipendiũ enĩ
suũ tanq̃m milites accipiebant:⁊de uineȩ
ꝑ eos plantate fructu qd̾ opꝰ erat libere
decerpebant. & de gregis quẽ pascebant
lacte potabant: & ex area ꝙͣ tͥturabant
mꝰ. Quȩ st̃ spiritalia q̃ seminauit: nͥ u̾bũ
⁊ ministeriũ sacram̃ti regni celorũ: Quȩ aũ
carnalia. quȩ sibi licere metere dic̃: nͥ hec
temporalia q̃ uite atq indigentiȩ carnis
hac potestate. Uerũ om̃ia sustinemus: ne
Qͥ potestate se dic̃ ñ usũ. nͥ ꝙͣ habebat in
eos a domino ꝑceptã ut coꝵ carnalia me¬
teret. ad uictum uite huius q̃ in carne
agit᷑: Cuiꝰ potestatis participes erant

Expanded text:
rat arare et triturans in spe participandi. his uerbis satis indicat apostolus Paulus non sibi aliquid usurpasse rabantur corporaliter, unde haberent huic uitae necessaria, sed, sicut dominus constituit, ex euangelio uiuentes panem gratuitum manducarent ab eis, quibus gratuitam gratiam praedicabant. stipendium enim suum tamquam milites accipiebant et . de uineae per eos plantatae fructu, quod opus erat, libere decerpebant; et de gregis, quem pascebant, lacte potabant; et ex area quam triturabant,  spiritualia quae seminavit, nisi verbum et ministerium sacramenti regni coelorum? Quae vero carnalia, quae sibi licere metere dicit, nisi haec temporalia quae vitae atque indigentiae carnis hac potestate, sed omnia toleramus, ne qua potestate se dicit non usum, nisi quam habebat in eos a domino acceptam, ut eorum carnalia meteret ad uictum uitae huius, quae in carne agitur? cuius potestatis participes erant
Abbreviated transcription (Latin):
thum. Introade ũ uͥ necessitate imminei¬
tis ꝓfectionis usq ad mediũ nocꝰtis ser¬
mo ꝓtractꝯ e. una sabbati erat qͥ dies
dominicꝰ dr̃. Uñ intelligimꝰ eũ ñ
fuisse cũ iudeis s cũ xp̃ianis: qndo
etiã dic̃ ipse narrator. ad frangendum
panẽ fuisse collectos. Et ipsa ẽ optima
gub̃natio: ut om̃ia suis temporibus
distͥbuta ex ordine gerantur: nec ani-¬
mã humanã turbulentis implicatio¬
nibꝰ inuolutã. ꝑturbent. Ibi etiã dr
sꝯ ab athenis. uenit corinthum. Et cũ
inuenisset quendã iudeũ nomine aqͥ¬
lã. ponticũ genere. resens uenientẽ
ab ytalia. ⁊ priscillã uxorẽ ipsius. ꝓꝓ¬
terta qd̾ edixisset claudiꝰ discedere
om̃s iudeos a roma. accessit ad illos:
⁊ ꝓpt᷑ artis similitudinẽ mansit apd̃
illos opꝰ faciens: erant enĩ taberna cu¬

Expanded text:
thum. in Troade ergo, ubi necessitate inminenthum. in Troade ergo, ubi necessitate inminentis profectionis usque ad medium noctis sermo protractus est, una sabbati erat, qui dies dominicus dicitur: unde intellegimus eum non fuisse cum iudaeis, sed cum christianis, quando etiam dicit ipse narrator ad frangendum panem se fuisse conlectos. et ipsa est optima gubernatio, ut omnia suis temporibus distributa ex ordine gerantur, ne animum humanum turbulentis inplicationibus inuoluta perturbent. Ibi etiam dicitur sus ab Athenis uenit Corinthum. et cum inuenisset quendam iudaeum nomine Aquilam, Ponticum genere, recens aduenientem ab Italia, et Priscillam uxorem ipsius, propterea quod iussisset Claudius discedere omnes iudaeos ab Roma, accessit ad illos et propter artis similitudinem mansit apud illos opus faciens; erant enim tabernacu
Abbreviated transcription (Latin):
dubitauerit horas eũ dierũ habuisse adhoc
officium deputatas: Nã apd̃ athenas cum
eẽt: qr studiosissimos rerũ inquisitores in¬
ꝑ om̃em diẽ ad eos qͥ aderant. Non enĩ in sy¬
nagoga ꝑ om̃cm diem. ubi mos erat sabbato
sermocinari: s inforo inquit ꝑ om̃em diẽ
ꝓpt̃ studia at heniensium. Sic enĩ sequitur.
Qͥdã uͦ epicureoꝵ ꝯstoicoꝵ philosophoꝵ
conferebant cũ illo. Et paulopꝰ dt̃c. Athe¬
nienses aut̃ ⁊ aduene hospites. ad nichil aliud
uacabant. qͣm dicere aliquid noui aut au¬
dire. Putem ꝰ apłm illis om̃ib dieb quib
fuit athenis ñ fuisse operatum. ꝓpt̃ hoc em̃
⁊ex macedonia supplebat᷑ tiꝰ indigentia:
sic̃ dic̃ in scd̃a ad corinthios epła qͣm qͣm¬
& aliis horis ꝓoterat. qr ita ualebat ⁊ animo
& corpore. S cũ ab athenis exisset. uide¬
amꝯ qͥd dic̃ scͥptura. Disputabat in quit in
sẏnagoga ꝑ om̃e sabb̃m. Hoc apd̃ chorm¬

Expanded text:
dubitaverit horas eum habuisse ad hoc dubitaverit horas eum habuisse ad hoc officium deputatas? Namque apud Athenas cum esset, quia studiosissimos rerum inquisitores inper omnem diem ad eos qui aderant. Non enim in synagoga per omnem diem. ubi mos erat sabbato sermocinari, sed in foro, inquit, per omnem diem; propter studia utique Atheniensium. sic enim sequitur: quidam uero epicureorum et stoicorum philosophorum conferebant cum illo. et paulo post dicit: Athenienses autem et aduenae hospites ad nihil aliud uacabant quam dicere aliquid noui aut audire. putemus apostolum illis omnibus diebus, quibus fuit Athenis, non fuisse operatum; propter hoc enim et ex Macedonia supplebatur eius indigentia, sicut dicit in secunda ad Corinthios. quamquam et aliis horis et et corpore. sed cum Athenis exisset, uideamus quid dicit scriptura. disputabat, inquit, in synagoga per omne sabbatum: hoc apud Corin
Abbreviated transcription (Latin):
tentande uitt. inmala oꝑa delabatur.
Qͥ furabatur inquit iã ñ furet᷑. magis aũ
laboret oꝑando manib suis bonum. ut
habeat unde tͥbuere possit cui opus ẽ.
Hoc gͦ scire sufficit: qr ⁊mipso oꝑe cor
spaciis ne ab euuangelizando p̃pediret᷑.
qͥs possit cõprchendere. Sane qr diurms
& nocturnis horis oꝑabat᷑. ipse ñ tacuit.¬
tanta sollicitudine om̃ium eccłariumn
constitueret: Neq enĩ & hoc d̾s latere nos
uoluit. Nam ⁊ cuius artis opifex fuerit. &
quibꝰ temporib uacaret dispensando euũ¬
gelio. sc̃a scriptura ñ tacuit. Nã cũ dies ꝓ¬
fecꝰtionis urgeret introade constitutum
etiã in una sabbati congregatis fr̃ibꝰ ad fran¬
gendũ panc̃ : tanta fuit intentio ⁊ tã neces¬
saria disputatio. ut sermo ꝓduceret᷑ usq ao
mediũ noctis : tanqͣm excidisset eis qd̾ eo
die ñ ee̾t iennum. Quando aut̃ in aliqͦ
loco ĩmoraturꝰ cotidie disputabat: quis

Expanded text:
tentandae uitae in mala opera delabatur. tentandae uitae in mala opera delabatur. qui furabatur, inquit, iam non furetur; magis autem laboret manibus suis bonum, ut habeat unde tribuere cui opus est. hoc ergo scire sufficit, quia et in ipso opere corpspatiis, ne ab euangelizando inpediretur, quis possit conprehendere ? sane quia et diurnis et nocturnis horis operabatur, ipse non tacuittanta sollicitudine omnium ecclesiarumconstitueret? Neque enim et hoc Deus latere nos voluit. Nam et cujus artis opifex fuerit, et quibus temporibus vacaret dispensando Evangelio, sancta Scriptura non tacuit. Nam cum eum dies profectionis urgeret in Troade constitutum, etiam in una sabbati congregatis fratribus ad frangendum panem, tanta fuit intentio et tam necessaria disputatio, ut sermo produceretur usque ad medium noctis , tanquam excidisset eis quod eo die non esset jejunium: quando autem in aliquo loco immoratus quotidie disputabat, quis
Abbreviated transcription (Latin):
que sup̃ dicta sunt sine ulla dubitatione
nec effractor aut lat᷑ erat: nec auriga
aut uenator. nec histrio. nec turpilucrꝰ
s: innocenter ⁊ honeste quȩ apta sunt hu¬
manis usib oꝑabatur: sic̃ sese habent o¬
his similia. Ned eñim honestas ipsa repre¬
hendit. qd̾ reprehendit suꝑbia eoꝵ qui
honesti uocari amant. s cẽ ñ amant. Ñ gͥ
dedignaretur apłs siue rusticanũ aliqd̃
opꝰ aggredi: siue in opificum labore
u̾sari. Qͥ enĩ ait. sine offensione estote
Iudeis ⁊ grecis ⁊ eccłe di: qͦs in hac causa
reuereri posset ignoro. Si iudeos dixeritt̃.
patͥarche pecora pauerunt. Si grecos
qͦs etiã paganos dicimus. etiã philosophoᷤᷤ
multũ sibi h onorabiles sutores habuert̃.
Si eccłam di: homo ille iustus. & ad tes¬
timoniũ conugalis semꝑ mansure uir¬
ginitatis elecł ꝯ. cui desponsata erat uir
operant᷑. bonũ ẽ. Na precauet hoc &
ipse apłs: ne quisqͣm ex necessitate sus¬

Expanded text:
quae supra dicta sunt sine ulla dubitatione quae supra dicta sunt sine ulla dubitatione nec effractor aut latro erat nec auriga aut uenator aut histrio nec turpilucrus; sed innocenter et honeste quae apta sunt humanis usibus operabatur, sicut sese habent ohis similia. neque enim honestas ipsa reprehendit, quod reprehendit superbia eorum, qui honesti uocari amant, sed esse non amant. non igitur dedignaretur apostolus siue rusticanum aliquod opus adgredi siue in opificum labore uersari. qui enim ait: sine offensione estote Iudaeis et Graecis et ecclesiae dei, quos in hac causa reuereri posset ignoro. si Iudaeos dixerint, patriarchae pecora pauerunt; si Graecos, quos etiam paganos dicimus, etiam philosophos multum sibi honorabiles sutores habuerunt; si ecclesiam dei, homo ille iustus et ad testimonium coniugalis semper mansurae uirginitatis electus, cui desponsata erat uirgoperantur, bonum est. nam praecauet hoc et ipse apostolus, ne quisquam ex necessitate sus