comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃ȩ scdm̃ ordinẽ melchisedech. adhuc puta¬
bant uetera sacram̃ta ñ ex consuetudine sol¬
lẽp̃nitatis s ex necessitate salutis eẽ celebran¬
da. quȩ tñ si numꝗͣ. fuissent necessaria. infru¬
ctuose atq manit̾ ꝓ eis machabei martyres fie¬
rent. postremo illud qd p̾dicatores grẽ. xp̃ia¬
nos. iudei tanꝗͣ. hostes legis ꝑsequebant᷑. hos
atq huiꝰcemodi errores uitia dicit se dãp¬
nare & ut stercora arbitratũ ut xp̃m lucfa¬
ceret: ñ obseruationes legis si more patrio
celebrarent᷑. sic̃ ꝙ ab ipso celebratȩ sunt. sine
ulla necessitate salutis. ñ sic̃ iudei celebran¬
das putabant. aut fallaci simulatione: qd̾
in petͦ rep̾henderat. Nam si ꝑpt̾ea illa sacꝰ¬
m̃ta celebrauit quia simulauit se udeũ
ut illos lucͥface̾t: cur etiã ñ sac̾ficauit cum
gentibꝰ. quia & his qͥ sine lege erant tanqũa
sine lege factꝰ ẽ. ut eos qͦq lucͥfaceret. nͥ

Expanded text:
gratiae secundum ordinem Melchisedech adhuc putagratiae secundum ordinem Melchisedech adhuc putabant uetera sacramenta non ex consuetudine sollemnitatis sed ex necessitate salutis esse celebranda, quae tamen si numquam fuissent necessaria, infructuose atque inaniter pro eis Machabaei martyres fierent; postremo illud, quod praedicatores gratiae Christianos Iudaei tamquam hostes legis persequebantur. hos atque huius modi errores et uitia dicit se damna et stercora arbitratum, ut Christum lucrifaceret, non obseruationes legis, si more patrio celebrarentur, sicut ab ipso celebratae sunt sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simulatione, quod in Petro reprehenderat. nam si propterea illa sacramenta celebrauit, quia simulauit se Iudaeum, ut illos lucrifaceret, cur non etiam sacrificauit cum gentibus, quia et his, qui sine lege erant, tamquam sine lege factus est, ut eos quoque lucrifaceret, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
uare conati sunt. uno libello breuit̾ digesta
ȩdas. in noticia eoꝵ quibꝰ aut ñ uacat ꝓpt̾ alia
negotia. aut ñ ualent ꝓpt̾ alienã lingũa. tam
multa legere atq cognoscere. Diu te rogarem.
nisi hoc soleret ẽẽ indiciũ minꝰ de caritate pre¬
sumentis. Hoc int̾ea. Paulũ frẽm nr̃m in xp̃o

Expanded text:
uare conati sunt, uno libello breuiter digesta uare conati sunt, uno libello breuiter digesta edas in notitiam eorum, quibus aut non uacat propter alia negotia aut non ualent propter alienam linguam tam multa legere atque cognoscere. diu te rogarem, nisi hoc soleret esse indicium minus de caritate praesumentis. hunc interea Paulum fratrem no
Abbreviated transcription (Latin):
reatq laudare. falsa uͦ ꝙ praua imꝓbare atq
rep̾hendere. Sed illud de prudentia tua atq¬
doct᷑na desiderabã ꝙ adhuc desidero: ut nota
nob̾ facias ipsa eiꝰ errata. qͥb a fide ueritatis
ille uir tantꝰ recessisse cognoscit᷑. In libͦ etiã
quo cunctos quoꝵs meminisse potuisti
morasti. cõmodiꝰ ut arbitror fieret si
noĩatis eis qͦs heresiotas eẽ nosti. qnͣdo
ne ipsos quide p̾t̾mitt̾e uoluisti. subiungeres
etiã in quib cauendi eẽnt. quãꝗͣ ñnullis etiã
pret̾missis. Qd̾ scire cuꝑem. qͦ consilio factũ
sit. Aut si illud uolum̃ forte honorare uolu¬
isti. ut cõmemoratis hereticis ñ adderes in
quibꝰ eos catholica dapnaret auctoritas: qͣ¬
so ne graue sit luterario labori tuo qͦ non medi¬
tem meã fr̃na caritas indicit. ut si occupatio¬
nes tuȩ sinunt. om̃iũ heretieoꝵ ꝑu̾sa dogma¬
ta qͥ rectitudinẽ fidei xp̃ianȩ usq ad hoc tẽpꝰ

Expanded text:
re atque laudare, falsa uero et praua inprobare atque re atque laudare, falsa uero et praua inprobare atque reprehendere. sed illud de prudentia doctrinaque tua desiderabam et adhuc desidero, ut nota nobis facias ea ipsa eius errata, quibus a fide ueritatis ille uir tantus recessisse conuincitur. in libro etiam, quo cunctos, quorum meminisse potuisti,morasti, commodius, ut arbitror, fieret, si nominatis eis, quos heresiotas esse nosti — quando ne ipsos quidem praetermittere uolueris —, subiungeres etiam, in quibus cauendi essent: quamquam nonnullos etiam praeterieris, quod scire cuperem quo consilio factum sit. aut si illud uolumen forte onerare noluisti, ut commemoratis hereticis non adderes, in quibus eos catholica damnarit auctoritas, quaeso, ne graue sit litterario labori tuo, quo non meditem meam fraterna caritas indicit —, ut, si occupationes tuae sinent, omnium hereticorum-peruersa dogmata, qui rectitudinem fidei Christianae usque ad hoc tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ut dr cane. In cõꝑabilit̾ enĩ pulchrior ẽ ueri¬
tas xp̃ianoꝵ. quã helena grecors cł ista enĩ
fortiꝰ patres nr̃i martyres adũsꝰ hanc sodo¬
mam. ꝗ ꝓ illa mille heroes adũsꝰ troiã dimi¬
cauer̃t. Neq ego hoc dico. ut oculos cordis
reaccipias qs absit ut a miseris: s ut adu̾tas.
Qs cũ habeas sanos & uigiles: nescio qͥ simu¬
latione au̾tisti. ut ñ intenderes qͦ conseqͣnt᷑
adu̾sa. si semel creditũ fuerit posse honeste
accipi scͥptorẽ diuinoꝵ libroꝵ in aliqͣ sui
parte oꝑis m̃tiri. S cͥpserã iam hinc aliqndo
non debui. ut si alia ẽ sententia tua. eadeq
est melior. timori meo libent̾ ignoseas. Si enĩ
alit̾ sentis: uerũq tu sentis: Nam nͥ uerũ sit
meliꝰ ẽẽ ñ potest. ut ñ dicã nulla. certe nõ
magna culpa m̃s error ueritati fauet. sire
sciebã: ñ tantũ in ȩccłasticis libͥs ac litt̾is. s
in om̃ib recta ꝙ uera quȩ inueniremꝰ approba¬

Expanded text:
abiliter enim pulchrior est ueritas Christianorum quam Helena Graecorum. pro ista enim fortius nostri martyres aduersus hanc Sodomam quam pro illa illi heroes aduersus Troiam dimicauerunt. neque hoc ego dico, ut oculos cordis recipias, quos absit ut amiseris, sed ut aduertas, quos cum habeas sanos et uigiles, nescio qua dissimulatione auertisti, ut non intenderes, quae consequantur aduersa, si semel creditum fuerit posse honeste ac pie scriptorem diuinorum librorum in aliqua sui operis parte mentiri. Scripseram iam hinc aliquandnon debui, ut, si alia est sententia tua eademque est melior, timori meo libenter ignoscas. si enim aliter sentis uerumque tu sentis — nam, nisi uerum sit, melius esse non potest —, ut non dicam nulla, certe non magna culpa meus error ueritati fausciebam non tantum in ecclesiasticis litteris, sed in omnibus recta et uera, quae inuenerimus, adproba
Abbreviated transcription (Latin):
Ina fenestra. unꝰ ẽ sen¬
sus. ꝑ hunc ꝓspicit sponsꝰ. Alia fenestra aliꝰ
autẽ ꝓspic̾e ꝑfenestras. & qͦmͦ ꝑ eas spon¬
sus aspiciat. sequens docebit exemplum.
U bi ñ ꝓspicit sponsꝰ ibi mors inuenitur ascen¬
dens. ut legimꝰ in hieremia. Ecce mors ascen¬
dit ꝑ fenestras ur̃as. Quando uideris mulie¬
rem ad concupiscendu eã. iam mors ascendit
ꝑ fenestras tuas.
.Eminens ꝑ retia. Intellige
quia in medio laqueoꝵ ambulas. ꝙ subtꝰ
machinas transeas imminentes. Om̃ia reti¬
bus plena sunt. diabolꝰ laqueis cuncta cõ¬
pleuit. Si aũ uenerit tͥ sermo d̃i. ꝙ cȩꝑit
emin̾e de retibꝰ: dices. Anima nr̃a siẽ passer
erepta ẽ de laqueo uenantium. laqueus con
qui fecit cęlũ & t̾ram. Eminet gͥ sponsꝰ ꝑ
retia. Uiam tͥ faciens iħe descendit ad t̾ras.
subiecit se retib mundi. Uidens magnum
hominũ gregem retib impeditũ. nec eum
ab alio nͥ a se posse conscindi: uenit ad retia.
assumens corpꝰ humanũ. qđ iniquarum

Expanded text:
na fenestra, unus est sensus: per hunc prospicit sponsus. Alia fenestra, aliuautem prospicere per fenestras, et quomodo per eas sponsus aspiciat, sequens docebit exemplum. Ubi non prospicit sponsus, ibi mors invenitur ascendens, ut legimus in Jeremia. Ecce mors ascendit per fenestras vestras . Quando videris mulierem ad concupiscendum eam, jam mors ascendit per fenestras tuas. Eminens per retia. Intellige, quia in medio laqueorum ambulas, et subtus machinas transeas imminentes. Omnia retibus plena sunt: diabolus laqueis cuncta complevit. Si autem venerit tibi sermo Dei, et coeperit eminere de retibus, dicens: Anima nostra sicut passer equi fecit coelum et terram . Eminet igitur sponsus per retia tibi viam faciens. Jesus descendit ad terras, subjecit se retibus mundi. Videns magnum hominum gregem retibus 530 impeditum: nec eum ab alio, nisi a se posse conscindi, venit ad retia, assumens corpus humanum, quod inimicarum
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Nec enĩ ꝓpt̾ doctrinã eiꝰ praua dogma¬
tem si qͦs cõm̃tarios in scͥpturis scĩs utiles edi¬
dit. penitꝰ respuendi st̃. Qđ si contentiosũ
int̾ se amatores & obtrectatores eiꝰ funẽ du¬
xerint: ut nicħ mediũ appetant nec seruent
mocđu. s totũ aut ꝓbent aut ĩꝓbent: liben¬
tiꝰ piã rusticitatẽ ꝙͣ doctam blasphemiã eli¬
gam. S ẽs fr̃ tacianꝰ diaconꝰ impendio te re¬
salutat.

Expanded text:
rum. nec enim propter doctrinam eius praua rum. nec enim propter doctrinam eius praua tem, si quos Commentarios in Scripturas sanctas utiles edidit, penitus respuendi sunt. Quod si contentiosum inter se amatores ejus et obtrectatores funem duxerint: ut nihil medium appetant, nec servent modum: sed totum aut probent, aut improbent; libentius piam rusticitatem, quam doctam blasphemiam eligam. Sanctus frater Tatianus Diaconus te impendio resalutat.
Abbreviated transcription (Latin):
porũ si olim ambigebas. nc̃ ꝓba
animo. & ego tͥ xꝑi amore con¬
iungor. Uere enĩ & sĩplicit̾ candidissimo
pectori tuo loquor. ipsa scedula ꝙ muti api-¬
ces litt̾arũ inspirant in nos tuȩ m̃tis affectũ.
scm̃ filiũ meũ occeanũ illoꝵ insaniȩ repug¬
nare. & doleo simul & gaudeo. du aut supplan¬
tati sunt simplices. aut ab erudito uiro er¬
rantib subuenit᷑. E quia meȩ paruitatis
queris sententiã: utrũ scd̃m frẽm faustinũ
penitꝰ respuendꝰ sit. an scd̃m qͦsda legendꝰ: ex
parte gͦ origenẽ ꝓpt̾ eruditionẽ sic int̾dũ le
gendũ arbitror qͦmͦ tertullianum. & nouatũ.
arnobium & apollinarẽ. ꝙ ñnullos ȩccłasticos
scͥptores grecos parit̾ ꝙ latinos: ut bona eoꝵ
in amorẽ eiꝰ nimium. uł in odiũ stomachi sui
prauitate ducunt᷑. uident᷑ mͥ illi maledicto ꝓpħi¬
co subiacere. Ue eis qͥ dicunt bonũ malũ. ꝙ ma¬
lumbonũ: & faciunt amarũ dulce. & dulce ama¬

Expanded text:
porum, si olim ambigebamus, nunc 3animo, et ego tibi Christi amore conjungor. Vere enim et simpliciter candidissimo pectori tuoloquor, ipsa schedula et muti apices litterarum inspirant in nos tuae mentis affectum.sanctum filium meum Oceanum illorum insaniae repugnare, et doleo simul et gaudeo: dum aut supplantati sunt simplices: aut ab erudito viro errantibus subvenitur. Et quia meae parvitatis quaeris sententiam: utrum secundum fratrem Faustinum penitus respuendus sit, an secundum quosdam legendus ex parte: ego Origenem propter eruditionem sic interdum gendum arbitror, quomodo Tertullianum et Nouatum, Arnobium et Apollinarem et nonnullos ecclesiasticos scriptores Graecos pariter et Latinos, ut bona eorum in amorem eius nimium uel in odium stomachi sui prauitate ducuntur, uidentur mihi illi maledicto prophetico subiacere: uae eisi qui dicunt bonum-malum et malum bonum, qui faciunt amarum dulce et dulce ama
Abbreviated transcription (Latin):
uxta beatũ apłm unꝰqͥsq in suo sensu abundat.
aliꝰ quidẽ sic : aliꝰ aũ sic. Certe qͥcqd dici potuit.
ꝙ sublimi ingenio de scͥpturarũ scãrũ hauri-
ingeniũ. Nos enĩ int̾ nos eruditionis causa
disserimꝰ. ceterũ emuli & maxime heretioi
cũ diu̾sas int̾ nos sententias uiderint. de ani¬
mi calũpniabunt᷑ rancore descendere. Michi
tuaq dicta quasi mea defendẽ. Aus̃.

Expanded text:
um Apostolum: Unusquisque in suo sensu abundat; alius quidem sic, alius autem sic. Certe quidquid dici potuit, et sublimi ingenio de Scripturarum sanctarum hauririingenium. Nos enim inter nos eruditionis causa disserimus. Caeterum aemuli, et maxime haeretici, cum diversas inter nos sententias viderint, de animi calumniabuntur rancore descendere. Mihi tuaque dicta quasi mea defendere. Au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ apud hebreos. ut qͥ in lege dñi meditant᷑ die
ac nocte & partẽ non habent int̾ra nͥ solum dđm
synagogarum & totiꝰ orb̾ foueant᷑ ministeriis ex
equalitate dumtaxat. ñ ut aliis sit refrigerium
& aliis tͥbulatio. sut alioꝵs abundantia alioꝵ sus¬
patria sua posse facere. neo pauꝑes defuturos qui
ȩccłiȩ opib sustentandi sint. Nec nos negamꝰ cun¬
ctis pauꝑibꝰ etiam udeis atq samaritanis si tan¬
ta sit largitas stipes porrigendas. s apłs docet fa¬
tiendam quide ad om̃s elemosinam: s maxime
quid isti pauꝑes int̾ quoꝵ pannos & illuinẽ cor¬
poris flagrans libido dominat᷑. possunt habere
tab̾ nacula. qui nec p̾sentia possident nec futura :
Non enim simplicit̾ pauꝑes: s pauꝑes sp̃ũ beati
nominant᷑. De quib scͥptũ ẽ. B eatus qui intelli¬
git suꝑ egenũ & pauꝑem. in die mala lib̾abit eũ

Expanded text:
et apud Hebraeos, ut qui in lege Domini meditantur die et apud Hebraeos, ut qui in lege Domini meditantur die ac nocte, et patrem non habent in terra, nisi solum Deum, synagogarum et totius orbis foveantur ministeriis ; ex aequalitate dumtaxat non ut aliis refrigerium, et aliis sit tribulatio: sed ut aliorum abundantia, aliorum suspatria sua facere: nec pauperes defuturos, qui Ecclesiae opibus sustentandi sint. Nec nos negamus cunctis pauperibus etiam Judaeis et Samaritanis, si tanta sit largitas, stipes porrigendas. Sed Apostolus faciendam quidem docet ad omnes eleemosynam, sed maxime quid isti pauperes, inter quorum pannos et illuviem corporis, flagrans libido dominatur, possunt habere aeterna tabernacula, qui nec praesentia possident, nec futura? Non enim simpliciter pauperes, sed pauperes spiritu beati appellantur: de quibus scriptum est: Beatus qui intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
paulꝰ in cunctis pene epłis suis loquit᷑. ꝙ p̾cipit¬
in ȩccłiis gentiũ ꝑ unã sabbi hoc est die dm̃ico
om̃s conferre debere quȩ ierosolimã in scõꝵ sola¬
ad felicem p̾sidem p̾t annos ait plures elemosinas
in quibꝰ inuenert̃ me purificatũ in templo. Nũ¬
quid in alia parte t̾rarũ & in his ȩocłiis quas nas¬
ebat. qui suas ꝓ xp̃o facultatulas relinquentes ad
dñi seruitutẽ tota mente conu̾si sunt. Longum
est nẽ si de cunctis epłis eiꝰ om̃ia testimonia re¬
uoluere uoluero. in quib hoc agit ꝙ tota m̃te fe¬
stinat ut ad iherosolimã ꝙ ad sc̃ã loca credentibꝰ
pecunie dirigant᷑. ñ ĩ auaritiã s in refrigerium.
non ad diuitias congregandas. si ad imbecillita¬
tem corpusculi sustentandam ꝙ frigus atq ino-¬
piam declinandam hac in iudea usq hodie ꝑse¬
uerante consuetudine non solum apud nos sed

Expanded text:
Paulus in cunctis pene Epistolis suis loquitur, et praecipitPaulus in cunctis pene Epistolis suis loquitur, et praecipit Ecclesiis Gentium per unam sabbati, hoc est, die dominico omnes conferre debere, quae Hierosolymam in sanctorum solaad Felicem praesidem: Post annos, ait, plures, eleemosynasin quibus invenerunt me purificatum in templo . Numquid in alia parte terrarum, et in Ecclesiis, quas nasebat, qui suas pro Christo facultatulas relinquentes, ad Domini servitutem tota mente conversi sunt. Longum est nunc si de cunctis epistolis ejus omnia testimonia revolvere voluero, in quibus hoc agit, et tota mente festinat, ut Hierosolymam et ad sancta loca credentibus pecuniae dirigantur: non in avaritiam, sed in refrigerium, non ad divitias congregandas, sed ad imbecillitatem corpusculi sustentandam, et frigus atque inediam 399 declinandam. Hac in Judaea usque hodie perseverante consuetudine, non solum apud nos, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tato cum scłi hominibꝰ. ego ieiunabo cum feminis.
immo cum religiosis uiris: qui pudicitiã uultu prefe¬
runt. & pallida ugi continentia ora portantes xp̃i
ne sunoleuerit apud gallos continentia. & sobrie¬
tas atq ieiuniũ tab̾ne tue lucra ñ habeant. & uigi¬
lias diaboli ac temulenta c̃uiuia tota nocte exerce¬
re non possis. Preterea hisde ad me relatũ ẽ. epłis
qd contra auctoritatẽ apłi pauli. immo petͥ. ioħis ꝙ
ia cobi qui dextras dedert̃ paulo & barnabȩ cõmuni¬
cationis. ꝙ preceꝑunt eis ut pauꝑum memores e̾e̾nt.
tu ꝓhibeas iherosolimã in usus scõꝵ aliqua sũptuũ
solatia dirigi Uidelicet si ad hȩc respondero. statim
latrabis meã me causam agere. qui tanta largitate
cunctos donasti. ut nisi uenisses iherosolimã & tuas
uł patronoꝵ tuoꝵ pecunias effudisses. om̃s ꝑicli¬
taremur fame. Ego hoc loquor qd beatꝰ apłs

Expanded text:
tato cum saeculi hominibus, ego jejunabo cum feminis, tato cum saeculi hominibus, ego jejunabo cum feminis, immo cum religiosis viris, qui pudicitiam 398 vultu praeferunt, et pallida jugi continentia ora portantes, Christi ne si inoleverit apud Gallos continentia et sobrietas atque jejunium, tabernae tuae lucra non habeant, et vigilias diaboli ac temulenta convivia, tota nocte exercere non possis. Praeterea iisdem ad me relatum est Epistolis, quod contra auctoritatem apostoli Pauli, immo Petri, Joannis et Jacobi, qui dextras dederunt Paulo et Barnabae communicationis, et praeceperunt eis, ut pauperum memores essent, tu prohibeas Hierosolymam in usus sanctorum aliqua sumptuum solatia dirigi. Videlicet si ad haec respondero, statim latrabis, meam me causam agere, qui tanta cunctos largitate donasti, ut nisi venisses Hierosolymam, et tuas vel patronorum tuorum pecunias effudisses, omnes periclitaremur fame. Ego hoc loquor, quod beatus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
entissimꝰ mortaliũ nudꝰ orabas. & referebas nobis
adam ꝙ euam de paradyso. Et illi quide aꝑtis oculis
erubuert se nudos ẽe̾ cernentes. ꝙ uerenda texerunt
arborum foliis. tu & tunica & fide nudus subitoq
timore ꝑt̾ritꝰ & aliquid habens nocturnȩ erapule scõꝵs
oculis obscenam partem corꝑis ingerebas. ut tuam
indicares prudentiã. Tales ħt adu̾sarios eccłia. hii
duces contra martirũ sanguinẽ. dimicant. huiꝰcemo¬
di oratores contͣ apłos ꝑtonant. immo tam rapidi ca¬
timorẽ meum. ꝙ. forsitan de suꝑsticione descendat.
Quando iratꝰ fuero & aliquid mali in animo meo cogita¬
uero. ꝙ me nocturnũ phantasma deluserit. basilicas
mesco. Rideas forsitan. & muliercularũ deliram̃ta
subsannes. Non erubesco earũ fide. quȩ pͥmȩ uidert
dnm̃ resurgentẽ. quȩ mittunt᷑ ad apłos. quȩ in ma¬
trem dñi saluatoris scĩs apłis comm̃dant᷑. Tu ruc¬

Expanded text:
entissimus mortalium nudus orabas, et referebas nobis entissimus mortalium nudus orabas, et referebas nobis Adam et Evam de paradiso: et illi quidem apertis oculis erubuerunt, nudos se esse cernentes, et verenda texerunt arborum foliis: tu et tunica et fide nudus, subitoque timore perterritus, et aliquid habens nocturnae crapulae, sanctorum oculis obscenam partem corporis ingerebas, ut tuam indicares prudentiam. Tales habet adversarios Ecclesia: hi duces contra martyrum sanguinem dimicant: hujuscemodi oratores contra apostolos pertonant, immo tam rabidi catimorem meum, ne forsitan de superstitione descendat. Quando iratus fuero, et aliquid mali in meo animo cogitavero: et me nocturnum phantasma deluserit, basilicas o contremisco. Rideas forsitan, et muliercularum deliramenta subsaunes. Non erubesco earum fidem, quae primae viderunt Dominum resurgentem, quae mittuntur ad apostolos, quae in matre Domini Salvatoris, sanctis apostolis commendantur. Tu ruc
Abbreviated transcription (Latin):
te hec cogit seribere sepe hoc uilissimo tortꝰ ẽ pulue¬
re. immo hodieq torquet᷑. ꝙ qui inte plagas dissimu¬
lat inceteris confitet᷑. nͥ forte inmorẽ gentilium im¬
pioꝵs porphirii & eunomii has pͥstigias dȩmonũ ẽẽ
confingis. ꝙ non uere clamare dȩmones.sed sua simu¬
lare torm̃ta. Do consilium. Ingredere basilicas mar¬
tyrum. &. aliqͥndo purgaberis. Inuenies ibi socios multos
tuos. & nequaqu̾ã cereis martyrũ quitͥ displicent
seo flammis inuisibilib combureris. ꝙ tunc fatebis
quod nunc negas. & tuum nom̃ qui in uigilantio
amphitrionẽ. quo dormiente in alemenȩ adulterio
duas noctes iupit̾ copulauit. ut magnę fortitudi¬
nis hercules nasceret᷑. aut certe liberũ patrẽ ꝓ ebri¬
etate & cantaro ex humeris dependente ꝙ semꝑ ru¬
bente facie & sꝑumantibꝰ labiis effrenatisq conuitiis.
om̃s de sompno exoitasset. tu prudentissimꝰ & sapi¬

Expanded text:
haec te cogit scribere, saepe hoc vilissimo tortus est pulvehaec te cogit scribere, saepe hoc vilissimo tortus est pulvere, immo hodieque torquetur, et qui in te plagas dissimulat, in caeteris confitetur. Nisi forte in morem gentilium impiorumque, Porphyrii et Eunomii, has praestigias daemonum esse confingas, 397 et non vere clamare daemones; sed sua simulare tormenta. Do consilium, ingredere basilicas martyrum, et aliquando purgaberis: invenies ibi multos socios tuos, et nequaquam cereis martyrum, qui tibi displicent, sed flammis invisibilibus combureris, et tunc fateberis, quod nunc negas, et tuum nomen, qui in Vigilantio Amphitryonem, quo dormiente, in Alemenae adulterio, duas noctes Jupiter copulavit, ut magnae fortitudinis Hercules nasceretur; aut certe Liberum patrem pro ebrietate et cantharo ex humeris dependente, et semper rubente facie, et spumantibus labiis, effrenatisque conviciis.omnes de somno excitasset; tu prudentissimus, et sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo quod fit aliquando culpabile ẽ. Non uigilemꝰ
itaq diebꝰ pasche. ne expectata diu adulteroꝵ desi¬
deria compleant᷑. ne occasionẽ peccandi uxor inue¬
niat. ne maritali non possit recludi claue. Ardentiꝰ
ipsiꝯ aliqua ꝓferam. drgum̃tatur contͣ signa atq
uirtutes. quȩ inbasilicis martyrũ fiunt. & dic̃ eas in¬
credulis ꝓdesse non eredentib. quasi nc̃ hoc requi¬
ratꝰ quib fiant. ꝙ ñ qua uirtute fiant. Esto. Signa
noluert. signis adducant᷑ ad fide. Et dñs incredu¬
lis signa faciebat. & tam̃ icc̾co ñ dñi suggillanda st̃
signa. quia illi infideles erant: s maiori ammiratio
durissimas edomarent. ꝙ ad fidem cogerent. Itaq
nolo mͥ dicas signa uifideliũ sunt: s responde qͦmͦ in
uilissimo puluere & fauilla nescio qua tanta sit sig¬
noꝵ uirtutũq p̾sentia. Sentio sentio infelicisse mor¬
talium qͥd doleas qͥd timeas. Sp̃c iste immundꝰ qui

Expanded text:
ex eo quod fit aliquando culpabile est. Non vigilemus ex eo quod fit aliquando culpabile est. Non vigilemus itaque diebus Paschae, ne exspectata diu adulterorum desideria compleantur; ne occasionem peccandi uxor inveniat, ne maritali non possit recludi clave. Ardentiusillius aliqua proferam. Argumentatur contra signa atque virtutes, quae in basilicis martyrum fiunt, et dicit eas incredulis prodesse, non credentibus, quasi nunc hoc quaeratur, quibus fiant, et non, qua virtute fiant. Esto signa redere noluerunt, signis adducantur ad fidem, et Dominus incredulis signa faciebat, et tamen non idcirco Domini suggillanda sunt signa, quia illi infideles erant, sed majori admirationdurissimas edomarent, et ad fidem cogerent. Itaque nolo mihi dicas, signa infidelium sunt; sed responde quomodo in vilissimo pulvere, et favilla, nescio qua, tanta signorum virtutumque praesentia. Sentio, sentio, infelicissime mortalium, quid doleas, quid timeas. Spiritus iste immundus qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si ideo eas estimas respuendas ne sepe uideam᷑
pascha celebrare ꝙ ñ sollempnes pt̾ annum exer¬
cere uigilias. gͦ ꝙ die dñica non sunt offerenda sacͥ¬
ficia xꝑo. ne resurrectionis dñi erebro pascha cele¬
bremꝰ & incipiamꝰ non unũ pascha celebrare s plura.
Error aũ uiuenũ & culpa uilissimarũq mulierũ qui
per noctem sepe dep̾hendit᷑ non ẽ religiosis homini¬
bus imputandꝰ. quia ꝙ in uigiliis paschȩ tale aliquid
fieri plerũq conuincit᷑. Et tam̃ paueoꝵ culpa non
preiudicat religioni. qui & absq uigilus possunt ora¬
re uł in suis uł in alienis domibꝰ. Apłoꝵ fidem udȩ
ꝓditio non destruxit. Et nr̃as gͦ uigilias male aliors
uigiliȩ non destruent. quin poti pudiciciȩ uigilare
cogant᷑. qui libidine dormiunt. Qd enim semel fecis¬
se bonum ẽ: non potest malũ ẽẽ si frequentiꝰ fiat.
Aut si aliqua culpa uitanda ẽ: non ex eo qd̾ sepe seo

Expanded text:
Quod si ideo eas aestimas respuendas, ne saepe videamur Quod si ideo eas aestimas respuendas, ne saepe videamur Pascha celebrare, et non solemnes post annum exercere vigilias: ergo et die dominico non sunt Christo offerenda sacrificia, ne resurrectionis Domini crebro Pascha celebremus: et incipiamus non unum Pascha habere, sed plurima. Error 396 autem et culpa juvenum vilissimarumque mulierum, qui per noctem saepe deprehenditur, non est religiosis hominibus imputandus: quia et in vigiliis Paschae tale quid fieri plerumque convincitur, et tamen paucorum culpa non praejudicat religioni; qui et absque vigiliis possunt errare vel in suis, vel in alienis domibus. Apostolorum fidem Judae proditio non destruxit. Et nostras ergo vigilias malae aliorum vigiliae non destruent: quin potius pudicitiae vigilare cogantur, qui libidini dormiunt. Quod enim semel fecisse bonum est, non potest malum esse, si frequentius fiat: aut si aliqua culpa vitanda est, non ex eo quod saepe, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. ꝙ manicheũ ipsũ dicunt ẽe̾ paraclytũ. Seribit
adũsum heresim tuam quȩ olim erupit contra ee¬
clesiam ne ꝙ in hoc quasi reꝑtor noui sceleris głeris:
piacum uocat rectissimo nomine. quia arcuato
uulnere in eccłiȩ corpꝰ uenena diffundit quę
olim appellabat᷑ canina heresis. ꝙ multo tẽpore
dormiens uł sepulta nunc a dormitantio sus¬
citata ẽ. Miror quod ñ dicas nequaquã ꝑpe¬
tranda martyria. đm enĩ qui sanguinẽ hẏrco¬
rum taurorũq ñ querat multomagis hominũ
non require Qd̾ dum dixeris. unmo ꝙ si non
dixeris: ita habeberis quasi dixeris. Qui enim
reliquias martyrum asseris ẽẽ calcandas. ꝓhi¬
bes sanguinẽ fundi qui nullo honore dignꝰ est.
Deuigiliis ꝙ ꝑnoctationibꝰ in basilieis marty rũ sepe¬
celebrandis. in altera epła quã ante ferme bien¬
nium sc̃o ripario prbro scͥpserã. respondibreuit᷑.

Expanded text:
dunt, et Manichaeum ipsum dicunt esse paracletum. Scribit dunt, et Manichaeum ipsum dicunt esse paracletum. Scribit adversum haeresim tuam, quae olim erupit adversum Ecclesiam ne et in hoc quasi repertor novi sceleris glorieris piacum vocat rectissimo nomine: quia arcuato vulnere in Ecclesiae corpus venena diffundit, quae olim appellabatur Caina haeresis: et multo tempore dormiens vel sepulta, nunc a Dormitantio suscitata est. Miror, quod non dicas, nequaquam perpetranda martyria, Deum enim qui sanguinem hircorum taurorumque non quaerat, multo magis hominum non requirere. Quod cum dixeris; immo et si non dixeris, ita haberis quasi dixeris. Qui enim reliquias martyrum asseris esse calcandas, prohibes sanguinem fundi, qui nullo honore dignus est. 9. Vigiliae et pernoctationes in basilicis. Paucorum celebrandis, in altera Epistola, quam ante hoc ferme biennium sancto Ripario presbytero scripseram, respondi breviter.
Abbreviated transcription (Latin):
uisculũ offert dño sacͥficia. & tumulos eoꝵ xp̃i
arbitrat᷑ altaria: Ꝙ ñ solum uniꝰ urbis. s totiꝰ or¬
bis errant ep̃i. qui cauponẽ uigilantiũ contẽpnen¬
tes ingrediunt᷑ basilicas mortuoꝵ. in quibꝰ puluis
uilissimꝰ ꝙ fauilla nescio quo iacet linteamine con¬
uoluta. ut polluta om̃ia polluat. & quasi sepulchra
pharisaica foris dealbata sint: cum intꝰ inmundo
cenosam spurcitiã euomens audet dicere. Ergo ei¬
neres suos animȩ amant martyrũ. ꝙ circum uolant
in t̾ras ultimas deportandum. Rides de reliquiis mar¬
tyrum. & cũ auctore huiꝰ hereseos eunomio xp̃i ȩccłi
eade contra nos loquaris. quȩ ille contra ȩxcłiam lo¬
quitur. Om̃s enũ sectatores eiꝰ basilicas apłoꝵs ꝙ mar¬
tyrum ñ in grediunt᷑. ut scilicet mortuũ adorent.
eunomiũ cuiꝰ libros maioris auctoritatis arbitrant᷑
quã ȩugłia. ꝙ in ipso credunt ẽẽ colum̃ ueritatis.
sic̃ aliȩ hereses paraclẏtũ in montanũ fuisse conten¬

Expanded text:
sculum, offert Domino sacrificia, et tumulos eorum Christi arbitratur altaria? Et non solum unius urbis, sed totius orbis errant episcopi, qui cauponem Vigilantium contemnentes, ingrediuntur basilicas mortuorum, in quibus pulvis vilissimus et favilla, nescio quae, jacet linteamine convoluta: ut polluta omnia polluat: et quasi sepulcra pharisaica foris dealbata sint cum intus immundo coenosam spurcitiam evomens, aut dicere: « Ergo cineres suos amant animae martyrum, et circumvolant in terras ultimas deportandum! Rides de reliquiis martyrum, et cum auctore hujus haereseos Eunomio, Ecclesiis Ceadem contra nos loquaris, quae ille contra Ecclesiam loquitur? Omnes enim sectatores ejus basilicas apostolorum et martyrum non ingrediuntur, ut scilicet mortuum adorent Eunomium, cujus libros majoris auctoritatis arbitrantur, quam Evangelia; et in ipso credunt esse lumen veritatis: sicut aliae haereses paracletum in Montanum venisse conten
Abbreviated transcription (Latin):
Dolet martyrũ reliquias p̾tioso oꝑiri uelamine. & ñ
uł pannis uł cilitio colligari: uł ꝓiei insterqͥlin¬
um. ut solꝰ uigilantiꝰ ebriꝰ & dormiens adoret᷑. Er¬
dimur: Sacrilegus fuit constantinꝰ imꝑator. qui scãs
reliquias andree. luce & thimothei transtulit con¬
stantinopolim. apud quas demones rugiunt. ꝙ
habitatores uigilantii illoꝵ se sentire p̾sentiam eon
qui ossa beati samuhelis longo pt tempore de
iudea transtulit traciã: Om̃s ep̃i non solũ sacri¬
legi s & fatui dicendi. qui rẽ uilissimã & cineres dis

Expanded text:
velamine: et non vel pannis, vel cilicio colligari, vel projici in sterquilinium; ut solus Vigilantius ebrius et dormiens adoretur. Erdimur? Sacrilegus fuit Constantius Imperator I, qui sanctas reliquias Andreae, Lucae, et Timothei transtulit Constantinopolim, apud quas daemones rugiunt, et inhabitatores Vigilantii illorum se sentire praesentiam cos Arcadius, qui ossa beati Samuelis longo post tempore de Judaea transtulit in Thraciam? Omnes episcopi non solum sacrilegi; sed et fatui judicandi, qui rem
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe. & cum acceꝑit dolet. metens carnalia &
seminans spiritalia. Quod aũ asserit meliꝰ eos fac̾e
qui utant᷑ reb suis. & paulatĩ fructꝰ possessionum
pauꝑib diuidant. quam illos qui possessionibꝰ ue¬
nundatis semel omĩa largiunt᷑. ñ a me ei s a dño
respondebit᷑. Si uis e̾ẽ ꝑfectꝰ. uade uende omĩa quę
habes ꝙ da pauꝑibꝰ. & ueni sequere me. Ad eum loqͥ¬
tur qui uult ẽẽ ꝑfectus. qui eum apłis patrem.
nauiculam & rete dimittit. Iste quẽ tu laudas seđs¬

Expanded text:
accipere: et cum acceperit, dolet: metens carnalia, et seminans spiritalia. Quod autem asserit eos melius facere, qui utuntur rebus suis, et paulatim fructus posspauperibus dividant, quam illos qui, possessionibus venundatis, semel omnia largiuntur: non a me eis, sed a Domino respondebitur: Si vis esse perfectus, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus: et veni sequere me. Ad eum loquitur, qui vult esse perfectus, qui cum apostolis patrem, naviculam et recte dimittit. Iste quem tu laudas, se
Abbreviated transcription (Latin):
me mordeat. Matres uocamꝰ & sorores ꝙ filias ꝙ ñ
erubescimꝰ uitiis nr̃is nomina pietatis obtendere.
Quid facit monachꝰ incellulis feminarũ: Quid sibi
uolunt sola ꝙ pͥuata colloquia ꝙ arbitros fugientes
oculi᷑ Sc̃s amor impatientiã ñ ħt. Qđ de libidine
diximꝰ referamꝰ ad auaritiã & ad omĩa uitia quȩ uitan¬
tur solitudine. ꝙ icceo urbium frequentias declinamꝰ.
ne facere compellam᷑ quȩ nos non tã natura cogit fa¬
proꝑante. Alio quin ꝙ ipsa materia aꝑtam habuit
blasphemiam. quȩ indignationẽ magis scribentis
quam testimoniors multitudinẽ flagitaret. Qđ si
dormitantiꝰ. in mea ruesꝰ maledicta uigilauerit. &
eode ore blasphemo quo apłos ꝙ martyres lacerat.
de me qͦq putauerit detrahendu. nequaqu̾a illi
breui lucubratiuncula s tota nocte uigilabo. ꝙ socuis
illis unmo discipłis uł magistris: qui nͥ tum̃tes ut̃os

Expanded text:
me mordeat. 401 Matres vocamus sorores et filias, et non me mordeat. 401 Matres vocamus sorores et filias, et non erubescimus vitiis nostris nomina pietatis obtendere. Quid facit monachus in cellulis feminarum? quid sibi volunt sola et privata colloquia, et arbitros fugientes oculi? Sanctus amor impatientiam non habet. Quod de libidine diximus, referamus ad avaritiam, et ad omnia vitia quae vitantur solitudine. Et idcirco urbium frequentias declinamus, ne facere compellamur, quae nos non tam natura cogit faproperante: alioquin et ipsa materia apertam habuit blasphemiam, quae indignationem magis scribentis, quam testimoniorum multitudinem flagitaret. Quod si Dormitantius in mea rursus maledicta vigilaverit, et eodem ore blasphemo, quo apostolos et martyres lacerat, de me quoque putaverit detrahendum, nequaquam illi brevi lucubratiuncula, sed tota nocte vigilabo, et sociis illius immo discipulis vel magistris, qui nisi tumentes uteros
Abbreviated transcription (Latin):
marimeq adolescentularũ uitat aspectum. ꝙ in
tantum castigator sui ẽ: ut etiã quȩ tuta sunt per
ut te ñ audiã ñ uideam. ut tuo furore ñ mouear.
ut tua bella ñ patiar. ne me capiat oculus meretͥ¬
cis. ne forma pulcherrima adillicitos ducat am¬
plexus. Respondebis. hoc ñ est pugnare s fugere.
Sta in atie. adu̾sario armatꝰ obsiste. ut postꝗͣ uice¬
ris coroneris. fateor imbecillitatẽ meã. nolo spe
pugnare uictoriȩ: ne perdam aliquando uicto¬
riam. Si fugero. gladium deuitaui: si stetero. aut
uincendu michi ẽ. aut cadendũ. Quid aũ necesse
est certa dimittere. ꝙ incerta sectari: Aut seu¬
to aut pedib mors uitanda est. Tu qui pug¬
nas. ꝙ suꝑari potes ꝙ uincere. Ego eum fugero.
non uincor in eo qd̃ fugio: s ido fugio ne uindar.
Aulla securitas ẽ: uicino serpente dormire. Potest
fieri. ut me non mordeat tam̃ potest fieri ut aliqͣndo

Expanded text:
maximeque adolescentularum vitat aspectum, et in maximeque adolescentularum vitat aspectum, et in tantum castigator sui est, ut etiam quae tuta sunt pertut te non audiam, non videam: ut tuo furore non movear; ut tua bella non patiar: ne me capiat oculus meretricis; ne forma pulcherrima ad illicitos ducat amplexus. Respondebis: hoc non est pugnare, sed fugere. Sta in acie, adversariis armatus obsiste: ut postquam viceris, coroneris. Fateor imbecillitatem meam. Nolo spe pugnare victoriae, ne perdam aliquando victoriam. Si fugero, gladium devitavi : si stetero, aut vincendum mihi est, aut cadendum. Quid autem necesse est certa dimittere, et incerta sectari? Aut scuto, aut pedibus mors vitanda est. Tu qui pugnas, et superari potes, et vincere. Ego cum fugero, non vinco in eo quod fugio: sed ideo fugio, ne vincar. Nulla securitas est vicino serpente dormire. Potest fieri, ut me non mordeat, tamen potest fieri ut aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
dio monachi det̾rendi st̃ ate lingua uiꝑea & mor¬
su seuissimo. quib argum̃taris ꝙdicis. Si om̃s se re
cluserint & fuerint in solitudine. qͥs celebrabit
ȩcelesias: Quis scłares homines lucrifaciet: Qs
peccantes homines ad uirtutes poterit cohortari:
Hoc enĩ modo si om̃s tecum fatui sint: sapiens ẽẽ
quis poterit: Et uirginitas non erit approbanda.
Si enim om̃s uirgines fuerint. nuptię non erunt:
interibit humanum genꝰ. infantes in cunis ñ ua¬
gient. obstetrices absq mercedibꝰ mendicabt. ꝙ
uigilabit in lectulo. Rara ẽ uirtꝰ. nec a pluribꝰ appe¬
titur. Atq utinã hoc om̃s eẽnt qd pauci st̾: de qͥb
dicit᷑. multi st̃ uocati pauci uͦ electi. ꝙ uacui ẽẽnt¬
carceres. Monachꝰ aũ ñ doctoris ħt s plangentis
officium. qui uł se uł mundũ lugeat. ꝙ dñi paui¬
ꝙ uas fragile quod portat timet offendere. ne im¬
pingat᷑ ꝙ corruat atq frangat᷑. Unde mulierũ

Expanded text:
dio monachi retrahendi sunt lingua viperea, morsu saevissimo; quibus argumentaris et dicis; Si omnes se clauserint et fugerint in solitudinem, quis celebrabit Ecclesias, quis saepeccantes ad virtutes poterit cohortari? Hoc enim modo si omnes tecum fatui sint, sapiens quis esse poterit? Et virginitas non erit approbanda. Si enim omnes virgines fuerint, nuptiae non erunt: interibit humanum genus: infantes in cunis non vagient; obstetrices absque mercedibus mendicabunt: et actus Dormitantius vigilabit in lectulo. Rara est virtus nec a pluribus appetitur. Atque utinam hoc omnes essent, quod pauci sunt, de quibus dicitur: Multi vocati, pauci electi , vacui eronymi: Monachus non doctoris, sed plangentis of ficium habet, qui se mundum lugeat, et Domini pauiet vas fragile quod portat, timet offendere, ne impingat, et corruat atque frangatur. Unde et mulierum,
Abbreviated transcription (Latin):
debitꝰ deferretꝰ: Qđ ꝙ de petro legimꝰ. qui corneliũ
se adorare cupientẽ manu subleuauit & dixit. Sur¬
ge. nam & ego homo sum. E audes dicere illud nescio
quid qd̾ in modico uasculo transferendo colis: Quid
est ilud nescio ꝗd: scire desidero. Erpone manife¬
stius. ut tota lib̾tate blasphemes. Puluisculũ in quit¬

Expanded text:
debitus deferretur. Quod et de Petro legimus, qui Cornelium debitus deferretur. Quod et de Petro legimus, qui Cornelium se adorare cupientem manu sublevavit, et dixit: Surge: nam et ego homo sum. . Et audes dicere: « Illud nescio quid quod in modico vasculo transferendo colis? » Quid est illud, nescio quid, scire desidero. « Expone manifestius, ut tota libertate blasphemes, pulvisculum nesci
Abbreviated transcription (Latin):
& rursum in eode libro. Quid puluerẽ linteamine eir¬
cumdatũ adorando oscularis: Et in consequentibꝰ.
Prope ritũ gentilium uidemꝰ sub p̾textu religionis
introductũ in eccłiis. sole adhuc fulgente moles
cereoꝵ accendi. ubicũq puluisculũ nescio qd̃ in
modico uasculo p̃tioso linteamine circũdatũ. oseu¬
lantes adorant. Magnum honorem prebent huiꝰ¬
modi homines beatissimis martyribꝰ quos putant de
uilissimis cereolis illustrandos. qͦs agnꝰ qui ẽ in medio
throni cum om̃i fulgore maiestatis suȩ illustrat:¬
Quis enĩ oinsanũ caput aliqndo martyres adorar¬
uit:. Quis hominẽ putauit dm: Nonne paulꝰ
ꝙ barnabas cum alicaonieis hominibꝰ iupit̾ ꝙ mer¬
curiꝰ putarent᷑ ꝙ eis uellent hostias immolare. scide¬
runt uestim̃ta sua & se hoĩes dixert̃ eẽ ñ quo me¬
liores ñ eẽnt olim mortuis hominibꝰ ioue atq mer¬
curio: s quo sub gentilitatis errore honor eis dõ

Expanded text:
Et rursum in eodem libro: « Quid pulverem linteamine cirEt rursum in eodem libro: « Quid pulverem linteamine circumdatum, adorando oscularis? Et in consequentibus: Prope ritum gentilium videmus sub praetextu religionis introductum in Ecclesiis, sole adhuc fulgente, moles cereorum accendi, et ubicumque pulvisculum nescio quod, in modico vasculo pretioso linteamine circumdatum osculantes adorant. Magnum honorem praebent hujusmodi homines beatissimis martyribus, quos putant de vilissimis cereolis illustrandos; quos Agnus, qui est in medio throni cum omni fulgore majestatis suae, illustratQuis enim, o insanum caput, aliquando martyres adoravit? quis hominem putavit Deum? nonne Paulus et Barnabas cum a Lycaonibus Jupiter et Mercurius 391 putarentur, et eis vellent hostias immolare, sciderunt vestimenta sua, et se homines esse dixerunt? Non quod meliores non essent olim mortuis hominibus Jove atque Mercurio: sed quod sub gentilitatis errore, honor eis Deo
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ respondeat generi suo. ut qui de latronum
mita hispania ꝙ ad triũphum redire festinans de
pirinei iugis deposuit. ꝙ in unũ opidũ eongregauit
unde & conuenarũ urbs nom̃ accepit. Hucusq latro¬
einet᷑ contra ȩccłiam d̃i. ꝙ de uectonibꝰ aruacis celti¬
berisq descendens incurset galiarũ eccłias portetq
hoc idem pompeiꝰ etiam in orientis partibꝰ. ut cyli¬
censibꝰ ꝙ isauris piratis latꝰnibꝰq suꝑatis sui nominis
int̾ cylitiã ꝙ isauriã conderet eiuitatẽ. Sed hȩc urbs
hodie seruat seita maioꝵs. & nullꝰ in ea ortꝰ ẽ dormi¬
tantiꝰ. Gallie uernaculũ hostem sustinent. ꝙ ho¬
minem moti capitis atq ypoeratis uinculis alligan¬
dum sedentẽ cernunt in ȩccłia. ꝙ int̾ cetera uerba
blasphennȩ ista qͦq dicentẽ. Qͥd necesse ẽ tanto te
honore ñ solum honorare s etiam adorare illud
nescio quid qd̾ in modico uasculo trans ferendo eolis:

Expanded text:
mirum respondet generi suo, ut qui de latronum mirum respondet generi suo, ut qui de latronum mita Hispania, et ad triumphum redire festinans, de Pyrenaei jugis deposuit, et in 390 unum oppidum congregavit: unde et Convenarum urbs nomen accepit hucusque latrocinetur contra Ecclesiam Dei, et de Vectonibus, Arrebacis, Celtiberisque descendens, incurset Galliarum Ecclesias, portetquhoc idem Pompeius, etiam in Orientis partibus: ut Cilicibus et Isauris piratis, latronibusque superatis: sui nominis inter Ciliciam et Isauriam conderet civitatem. Sed haec urbs hodie servat scita majorum, et nullus in ea ortus est Dormitantius. Galliae vernaculum hostem sustinent, et hominem moti capitis, atque Hippocratis vinculis alligandum, sedentem cernunt in Ecclesia: et inter caetera verba blasphemiae, ista quoque dicentem: « Quid necesse est, te tanto honore, non solum honorare; sed etiam adorare illud nescio quid, quod in modico vasculo transferendo colis? »
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsiꝰ uerba ponentes. ad singula respondere nita¬
mur. fiẽri enĩ potest. ut rursũ malignꝰ int̾pres dicat¬
a me fictam materiã. cui rethorica declamatione re¬
spondeam sic̃ illã quã scͥpsi ad gallias matͥ ꝙ filiȩ int̾
se discordantibꝰ Auctores sunt huiꝰ dictatiunculȩ
mex̧ sc̃i prb̃ri ripariꝰ & desideriꝰ. qui parrochias suas
uicinia istiꝰ dicunt e̾e̾ maculatas. miser̃t̃q libros per
frẽm sisinniu̾ qͥͦs int̾ crapulam stertens euomuit.
ꝙ assert reꝑtos ẽẽ ñnullos qui fauentes uitiis suis
illꝰ blasphemiis adquiescunt. Est quidẽ imꝑitꝰ &
uerbis ꝙ seientia. ꝙ sermone in conditꝰ: nec uera
quidẽ potest defendere. Sed ꝓpt̾ homines scłi ꝙ
mulierculas oneratas peccatis semꝑ discentes & nũ¬
quã ad scientiã ueritatis ꝑuenientes una lucubra¬
tiuncula uiꝰ neniis respondebo. ne scõꝵ uiroꝵ qͥ
ut hoc facerẽ dep̾cati st̃. uidear litteras respuisse. Ni¬

Expanded text:
ut ipsius verba ponentes ad singula respondere nitamur. Fieri enim potest, ut rursum malignus interpres dicat fictam a me materiam, cui rhetorica declamatione respondeam: sicut illam quam scripsi ad Gallias, matris et filiae inter se discordantium. Auctores sunt hujus dictatiunculae meae sancti presbyteri Riparius et Desiderius, qui paroecias suas vicinia istius scribunt esse maculatas, miseruntque libros per fratrem Sisinnium, quos inter crapulam stertens evomuit. Et asserunt repertos esse nonnullos, qui, faventes vitiis suis, illius blasphemiis acquiescant. Est quidem imperitus, et verbis et scientia, et sermone inconditus; ne vera  homines saeculi et mulierculas oneratas peccatis, semper discentes et numquam ad scientiam veritatis pervenientes, una lucubratiuncula illius naeniis respondebo, ne sanctorum virorum qui ut haec facerem me deprecati sunt, videar litteras respuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
recipiendu ẽ. Nam & absq martyrũ reliquiis per
totas orientis ȩccłias qn̾do legendu ẽ eugłm accen¬
dunt᷑ luminaria iam sole rutilante. ñ utiq ad fugan¬
das tenebras. s ad signũ lȩticiȩ demonstrandũ. Unde
ꝙ uirgines ille eugłice semꝑ habent accensas lampa

Expanded text:
recipiendum est. Nam et absque martyrum reliquiis per recipiendum est. Nam et absque martyrum reliquiis per totas Orientis Ecclesias, quando legendum est Evangelium, accenduntur luminaria, jam sole rutilante: non utique ad fugandas tenebras: sed ad signum laetitiae demonstrandum. Unde et virgines illae evangelicae semper habent accensas lampa
Abbreviated transcription (Latin):
si aliqui ꝑ imꝑitiã & simplicitatẽ scłariũ hominum
uł certe religiosarũ feminarũ de quib uere possu¬
mus dicere. confiteor zelum di habent s ñ scđ̾m sci¬
entiam hoc ꝓ honore martyrum faciunt. qͥd inde
tum: s dñi uoce correpti sunt. Neq enĩ xp̃c indi¬
gebat unguento. nec martyres lumine cereoꝵ. ꝙ
tam̃ & illa mulier in honore xp̃i hoc fecit. deuotioq
mentis eiꝰ recipit᷑: ꝙ quicũq accendunt cereos sed̾m
fidem suã habent mercedẽ. dicente apło. Unusqͥsq
in suo sensu abundet. Idolatras appellas huicemo¬
dihomines: Non diffiteor om̃s nos quim xp̃o ere¬
dimus de y dolatriȩ errore uenisse. Non enim nas¬
cimur. s renascim᷑ xp̃iani. Et quia quondã coleba¬
mus idola. nc̃ dm colere non debemꝰ. ne simili eum
uideamꝰ cum idolis honore uenerari: Illud fiebat ido¬
lis. & iccͥ̾co detestandum ẽ: hoc fit martyribꝰ. ꝙ ido

Expanded text:
si aliqui per imperitiam, et simplicitatem saecularium hominum, si aliqui per imperitiam, et simplicitatem saecularium hominum, vel certe religiosarum feminarum, de quibus vere possumus dicere: Confiteor, zelum Dei habent, sed non secundum scientiam , hoc pro honore Martyrum faciunt, quid inde tum; sed Domini voce correpti sunt . Neque enim Christus indigebat unguento, nec martyres lumine cereorum: et tamen illa mulier in honore 394 Christi hoc fecit, devotioque mentis ejus recipitur. Et quicumque accendunt cereos, secundum fidem suam habent mercedem, dicente Apostolo: Unusquisque in suo sensu abundet . Idololatras appellas hujusmodi homines? Non diffiteor, omnes nos qui in Christo credimus de idololatriae errore venisse. Non enim nascimur, sed renascimur christiani. Et quia quondam colebamus idola, nunc Deum colere non debemus; ne simili eum videamur cum idolis honore venerari? Illud fiebat idolis, et idcirco detestandum est: hoc fit martyribus, et idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
legi. Quid enim necesse ẽ in manꝰ sumere qd̃ eccłia ñ
recipit: Nisi forte balsamũ mͥ &barbelũ ꝙ thes¬
aurum manichei. ꝙ ridiculũ nom̃ leusiborȩ. & qͥa
adradices pirinei habitas uicinꝰq es hiberiȩ basili¬
dis antiquissimi heretici & imꝑite scientię incredi¬
bilia portenta ꝑquiris. & ꝓponis quod totiꝰ orb au¬
ctoritate dampnat᷑. Nam in cõmentariolo tuo qͣsi
pro te faciens de salomone sumis testimoniũ. qd̾
salomon om̃ino ñ scͥpsit: ut quihabes alterũ esdrã.
fictas reuelationes om̃ium pat̾archarum & ꝓpħarũ.
& cum illas didiceris int̾ mulierum textrina cantato.
immo legendas ꝓpone in tab̾nis tuis. ut faciliꝰ ꝑ has
nenias uulgus indoctũ ꝓuoces ad bibendũ. Cȩxeos aũ
non clara luce accendimꝰ sic̃ frustra calũpniaris. sed
ut noctis tenebras hoc solatio tẽꝑemus. & uigile¬
mus ad lumen. ne tecũ dormiamꝰ in tenebris. Qd̃

Expanded text:
legi. Quid enim necesse est in manus sumere, quod Ecclesia non legi. Quid enim necesse est in manus sumere, quod Ecclesia non recipit? Nisi forte Balsamum mihi, et Barbelum, et Thesaurum Manichaei, et ridiculum nomen Leusiboraad radices Pyrenaei habitas vicinusque es Hiberiae, Basilidis antiquissimi haeretici et imperitae scientiae incredibilia portenta persequeris. ctoritate damnatur. Nam in Commentariolo tuo quasi pro te faciens de Salomone sumis testimonium, quod Salomon omnino non scripsit: ut qui habes alterum Esdram, fictas revelationes omnium patriarcharum et prophetarum: et cum illas didiceris, inter mulierum textrinas cantato, immo legendas propone in tabernis tuis: ut facilius per has naenias vulgus indoctum provoces ad bibendum. 7. Cerei non clara luce accendimus, sicut frustra calumniaris: sed ut noctis tenebras hoc solatio temperemus; et vigilemus ad lumen, ne caeci tecum dormiamus in tenebris. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
adhue in corpore constituti possunt orare ꝑ cęteris.
quando de se debent adhuc ẽe̾ solliciti. quantomagis
pt coronas uictorias ꝙ triumphos: Unꝰ homo
moyses sercentis milib armator impetrat a dõ ue¬
niam &. stephanꝰ unitator dñi sui & pͥmus martyr
xp̃o ee̾ ceꝑint minꝰ ualebunt: Paulꝰ aplꝰ ducentas
surꝰ ẽ. & pro his qui in toto orbe ad suũ eugłm credi¬
derunt mutire ñ poterit. meliorq erit uigilantiꝰ canis
uiuens. quã ille leo mortuus: Recte hoc de eccłiaste
ꝓponeres. si paulum in spũ mortuum confiterer. Deni¬
q sc̃i non appellant᷑ mortui: s dormientes. Unde ꝙ la¬
uetat thessalonicenses de dormientibꝰ contͥstari. Lu
uigilans dormis. ꝙ dormiens seribis. & ꝓponis
mͥ librum apochriphum. qͥ sub nomine esdrȩ ate
ꝙ similib tuis legitur. ubi scͥptum ẽ. qd̾ pt᷑ mortẽ
nullꝰ ꝓ aliis audeat dep̾cari. Quẽ ego librũ nũ quã

Expanded text:
adhuc in corpore constituti possunt orare pro caeteris, adhuc in corpore constituti possunt orare pro caeteris, quando pro se adhuc debent esse solliciti: quanto magis post coronas, victorias et triumphos? Unus homo Moyses, sexcentis millibus armatorum impetrat a Deo veniam : et Stephanus imitator Domini sui, et primus martyr oeperint, minus valebunt? Paulus apostolus ducentas surus est : et pro his qui in toto orbe ad suum Evangelium crediderunt, mutire non poterit? Meliorque erit Vigilantius canis vivens, quam ille leo mortuus ? Recte hoc de Ecclesiaste proponerem, si Paulum in spiritu mortuum confiterer. Denique sancti non appellantur mortui, sed dormientes. Unde et La Apostolus vetat Thessalonicenses de dormientibus 393 contristari. Tu vigilans dormis, et dormiens scribis: et proponis mihi librum apocryphum, qui sub nomine Esdrae a te et similibus tui legitur: ubi scriptum est, quod post mortem nullus pro aliis audeat deprecari: quem ego librum numquam