comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ tanto magnificentius recipit. quan¬
illiꝰ agunt sp̃ũ. cuius regunt᷑ imperio .
Quid ꝓdest honestatis formã pͥre¬
ferens cultus exterior. si interiora hõĩs
aliquorũ sordeant contaminatioe uiti¬
orũ . Om̃ia gͥ quȩ animi puritatẽ & spe¬
culũ mentis obnubilant. abstergenda
sedulo. & quadã elimatione radenda
st̃. Scrutetur quisq conscientiã suã seque
ante se statuat. proprii censura iuditu.
uideat si in secreto cordis sui illã quã xp̃s
milia ñ sꝑnit. si alta ñ appetit. si miqͦ
non delectatur lucro. si ĩmoderato rerũ
suarũ non gaudet agm̃to. si deniq aliena
felicitate non urit᷑. aut mimici miseria
ñ letatur. & cũ harũ perturbationũ nicil
inse forte reppererit : sincero disqͥrat ex¬
amine. qualiũ cogitationũ speciȩ freqnͣ¬
tetur. & utrũ nullis uanitatũ imaginib ac¬
quiescat. uel qũa cito animũ abhis quȩ
noxie hlan diuntur abducat. Nã nullis

Expanded text:
quem tanto magnificentius recipit, quanquem tanto magnificentius recipit, quaniquid prodest honestatis formam praeferens cultus exterior, si interiora hominis aliquorum sordeant contaminatione vitiorum? Omnia igitur quae animi puritatem et speculum mentis obnubilant, abstergenda sedulo et quadam elimatione reddenda sunt clariora. Scrutetur quisque conscientiam suam, seque ante se statuat proprii censura judicii. Videat, si in secreto cordis sui illam, quam Chrimilia non spernit, si alta non appetit, si iniquo non delectatur lucro, si immoderato rerum suarum non gaudet augmento, si denique aliena felicitate non uritur, aut inimici miseria non laetatur. Et cum harum perturbationum nihil in se forte repererit sincero disquirat examine qualium cogitationum specie frequentetur; et utrum nullis vanitatum imaginibus acquiescat, vel quam cito animum ab iis quae noxie bl
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc sc̃is causa ẽ trem̃di atq metuendi
ne ipsis oꝑib pietatis elati. deserantur
an in ipso cłs habitet. de quo dicitur mi¬
rabilis ds inscĩs suis. sincero examine cor¬
dis sui in teriora discutiat. & sagaciter
quȩrat. qua humilita Uesistat suꝑ biȩ
qua beniuo lentia obluctetur inuidie
quã nõn capiat᷑ adulantiũ lingnis. qua¬
q bonis delectetur alienis. an ꝓ malo ñ
dupiat malũ reddere : malitq inultas
obliuisci in uirias. quã adimaginẽ osu¬
militudinẽ sui conditoris admittere.
qui omis ad cognitionẽ sui generalibus
incitans donis. pluit suꝑ iustos & inius¬
tos: & solẽ suũ oriri facit suꝑmalos &
bonos: ac ne in multis laboret sollicitȩ
dilectiõis inspectio ipsã matr̃e uirtutũ
om̃iũ caritatẽ insecretis suȩ mentis inqui¬
rat: & si in ea dilectionẽ dĩ & primi toto
micis suis eadẽ uelit tribui quę sibi optat
ĩpendi : quisqͥs huius modi ẽ. dm̃ & recꝰ¬
torẽ & habitatorẽ sui ẽẽ non dubitet.

Expanded text:
ec sanctis causa est tremendi atque metuendi, ne ipsis operibus pietatis elati deserantur an in ipso Deus habitet, de quo dicitur, Mirabilis Deus in sanctis suis ; sincero examine cordis sui interiora discutiat, et sagaciter quaerat qua humilitate repugnet superbiae, qua benevolentia obluctetur invidiae, quam non capiatur adulantium linguis, quamque bonis delectetur alienis; an pro malo non cupiat malum reddere, malitque inultas oblivisci injurias, quam imaginem et similitudinem sui Conditoris amittere, qui omnes ad cognitionem sui generalibus incitans donis, pluit super justos et injustos, et solem suum oriri facit super bonos et malos . Ac ne in multis laboret sollicitae discretionis inspectio, ipsam matrem virtutum omnium charitatem in secretis suae mentis inquirat: et si eam dilectioni Dei et proximi toto micis suis eadem velit tribui, quae sibi optat impendi; quisquis hujus modi est, Deum et rectorem et habitatorem sui esse non dubitet:
Abbreviated transcription (Latin):
ueretur. Itẽ. Non insola abstinentia ci¬
bi stat nr̃i sũma ieiunii. aut fructuose cor¬
pori esca subtraitur. nisi mens ab iniqͥtate
reuocatur. & ab optrectatioĩb lingua co¬
hibetur. Sic gͦ nobis edlendi ẽ moderan¬
da lib̾tas: ut &iã aliȩ cupiditates eadẽ lege¬
frenentur. Nunc piarũ mentiũ fortitudo
donare culpas. negligere contumeli as. &
obliiusci assuescat in urias. Ncͣ fidelis ani¬

Expanded text:
t. Non enim in sola abstinentia cibi stat nostri summa jejunii, aut fructuose corpori esca subtrahitur, nisi mens ab iniquitate revocetur et ab obtrectationibus lingua cohibeatur. Sic ergo nobis edendi est castiganda librtutum. Nunc piarum mentium fortitudo donare culpas, negligere contumelias, et oblivisci assuescat injurias. Nunc fidelis ani
Abbreviated transcription (Latin):
centi. aqua babtismatis instar ẽ uteri
uirginalis. eodẽ scõ spũ replente fontẽ
qui repleuit & uirginẽ. ut peccatũ
qd ibi uacuauit saera conceptio hic
mistica tollat ablirtio
olus int̃ filios hominũ dñs iħs in¬
nocens natus ẽ. qͥa so lus sine carna¬
lis ꝯcupis centiȩ pollitiõe conceptus
factus ẽ hõ nr̃i generis. ut nos diuinȩ
nature possimus eẽ ꝯsortes. Originẽ
quã sumpsit inutero uirginis posu¬
it in fonte baptifmatis. Uedit aquȩ
qd dedit matri. Uirtus enĩ altissi¬
mi. & obumbratio sp̃s sc̃i. quȩ fecti
ut maria pareret saluatorẽ. ea deꝰ fac̃
ut regeneret unda credentẽ. Itẽ depa
ce. Ipła ẽ enim quȩ parit filios di. nu¬
trir dilectionis & genitrit unitatis. re¬
quies beator: & eternitatis habitaculũ.
Quiꝰ hoc opus ꝓpriũ. & speciale bene¬
ficiũ ẽ. ut uingat d̃o. quos se cernit
emundo. Unde apłs ad hoc bonũ nos in¬
citat dicens. Iustificati ex fide: pacem

Expanded text:
centi « aqua baptismatis instar est uteri virginalis, » eodem sancto Spiritu replente fontem, qui replevit et virginem, ut peccatum, quod ibi vacuavit sacra conceptio, hic mystica tollat ablutioue inter filios hominum Dominus Jesus innocens natus est, quia solus sine carnalis concupiscentiae pollutione conceptus. Factus est homo nostri generis, ut nos divinae naturae possimus esse consortes. Originem quam sumpsit in utero virginis, posuit in fonte baptismatis; dedit aquae, quod dedit matri; virtus enim Altissimi et obumbratio Spiritus sancti , quae fecit ut Maria pareret Salvatorem, eadem facit ut regeneret unda credentem. Quid a Ipsa enim est quae parit filios Dei, nutrix dilectionis et genitrix unitatis; requies beatorum, et aeternitatis habitaculum; cujus hoc opus proprium et speciale beneficium est, ut jungat Deo quos secernit de mundo. Unde Apostolus ad hoc bonum nos incitat, dicens: Justificati ergo ex fide, pacem
Abbreviated transcription (Latin):
asupnis ueniens. & ad suꝑna ꝑ dacens
auiis resistere. & ad uera gaudia
aꝑnitiosis delectationib euolare dic̾te dño
Ubi fuerit tͥessaurus tinis. ibi erit &
cor tuũ. Hoc ẽ si deorsũ st̃ quȩ amã.
adinia lescendes. Si sursũ st̃ quȩ di¬
ligis. ad sũma peruenies.¬
uã uis enĩ om̃iũ bonorũ sit iꝑ¬
se largitor. etiã nr̃e tam̃ fructũ
querit᷑ industriȩ. Non erũ dormi¬
entib ꝑuenit regnũ cęlorũ. sed in
mandatis đi laborantib adq iugi¬
lantib ut si donã ipsius non irrita
fecerimus. ꝑ ea quȩ dedit mereamur
accipere qd ꝓmisit.Dichil dilecꝰ
tissimi arduũ est humilib nichił as¬
perũ mitibus. Et facile om̃ia p̃cepta ue¬
niunt in effectũ. quando & grã p̾ten¬
dit auxiliũ. & obędientia mollit
locũ penitentiȩ. Nec tam̃ dici pot̃
nulla ibi esse ultio. ubi nulla ꝯu̾sio
est: qͥa mens dira & ingrata ĩa sibi
iꝑsa suppliciũ ẽ : & inconscientia sua

Expanded text:
supernis veniens, et ad superna perducens, culis resistere, et ad vera gaudia a perniciosis delectationibus evolare, dicente Domino: Ubi fuerit thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum : hoc est, si deorsum sunt quae amas, ad ima descendes; si sursum sunt quae diligis, ad summa perveniesQuamvis enim omnium bonorum sit ipse largitor, etiam nostrae tamen fructum quaerit industriae: non enim dormientibus provenit regnum coelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde tissimi, arduum est humilibus, nihil asperum mitibus, et facile omnia praecepta veniunt in effectum, quando et gratia praetendit auxilium, et obedientia mollit locum poenitentiae. NEC TAMEN DICI potest nulla ibi esse ultio, ubi nulla conversio est, quia mens dura et ingrata jam sibi ipsa supplicium est, 131 et in conscientia sua
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ꝓ nobis om̃ia bella confitiet
ip̃se qui dedit uelle donabit &nos¬
se ut simus cooꝑatores operũ eius
a ꝓ pħicũ illud cñ exultatione dic̃o¬
mus. Dñs illuminatio mea .&. sani¬

Expanded text:
pro nobis omnia bella conficiet, ipse qui dedit velle, donabit et posse: ut simus cooperatores operum ejus, et propheticum illud cum fidei exsultatione dicamus: Dominus illuminatio mea et sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑicula innumerabiliũ delictoꝵ
& ꝑlicitos usus ail imod̾atos transitur
excessus. dũ per curã salutis irrepit
delectatio uoluptatis. & non sufficit
concupiscentiȩ. qd̾ potest satis e̾ẽ nature:
Nine habendi amor nũquã satiandus
exorit᷑. hinc cupiditas eminendi. quȩ
uł stirpi suȩ mnexa. uł soboli. mine
ꝓlẽ habet suꝑbiã. minc parentem
His aut̃ y aliis tẽptatiõib quarũ multiplex
est.⁊ infinita conerio. quȩ rectiꝰ uirtus
quã ꝯtinentia opponit᷑. quȩ nutriendis atꝙ

Expanded text:
pericula innumerabilium delictorum , et per licitos usus ad immoderatos transitur excessus, dum per curam salutis irrepit delectatio voluptatis, et non sufficit concupiscentiae, quod potest satis esse naturae. Hinc habendi amor numquam satiandus exoritur; hinc cupiditas eminendi, quae vel stirpi suae innixa, vel soboli, nunc prolem habet superbiam, nunc parentem. His autem et aliis tentationibus, quarum multiplex est et infinita connexio, quae rectius virtus quam continenti
Abbreviated transcription (Latin):
ad quã maior reducitur ętas. &. eos ad
suũ inclinat exc̃plũ. qͦs ad regnum sublis
mira ꝯfessio. & in puerilẽ gradũ qua nobiꝰ
imitatiõe redeundũ sit. doceat nos beatꝰ
paulus & dicat. Nolite pueri fieri sen¬
sibus. sed malitia pariuili estote. Non gͦ
ad lubrica infantiȩ. & inꝑerfecta nobid
pͥmordia reuertendũ ẽ. sed aliqd qd oiã
graues annos deceat inde sumendu̾ est: ue¬
lox cõmutationũ transitus. citus ad pac̃ẽ
recursits. Nulla memoria offensionis.
nusla cupiditas dignitatis. Amor sociȩ
dilectionis. ȩqualitas naturalis. Magnũ
enĩ bonũ est nocere non nosse. & ad ma¬
ligna ñ sapere. Quia inferre in iuriam¬

Expanded text:
ad quam senum reducit aetates; et eos ad suum inclinat exemplum, quos ad regnum sublimamira conversio, et in puerilem gradum qua nobis mutatione redeundum sit, doceat nos beatus Paulus, et dicat: Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote . Non ergo ad ludicra infantiae et imperfecta nobis primordia revertendum est, sed aliquid quod etiam graves annos deceat, inde sumendum, ut velox sit commotionum transitus, citus ad pacem recursus: nulla sit memoria offensionis, nulla cupiditas dignitatis; amor sociae communionis, aequalitas naturalis. Magnum enim 139 bonum est nocere non nosse et maligna non sapere: quia inferre ac r
Abbreviated transcription (Latin):
cunctarum uirtutum. Ipsa ÷ enim inpeccato pͥma. ipsa in conflic̃¬
tu postrema. hȩc enim aut inerordio mentẽ ꝑ peceatum ꝓsternit.
aut nouissime de uirtutib deicit. Inde ⁊ omĩlim peccatoꝵ est
marima quia tam ꝑuirtutes. quã ꝑuitia humanã mentẽ ert̾¬
minat. Ibi cadere suꝑbiã ubi s. nascit᷑. ut n̾sit suꝑbis aliud eus¬
gantiam. ñ de arrogantia suꝑbiam. Nam nͥ p̃cesserit oceulta
elatio mentis. ñ sequit᷑ aꝑta iactantia laudis. Ita gͦ inculpa
p̃ponit᷑ suꝑbia arrogantiȩ. sic̃ p̃fert᷑ origine. Plerumq ad
elationis emendationẽ: ꝓuidentia dei aliquo casu nonnulli
eadunt. ꝑ quẽ i apsum rep̃hensi a semet ipsis humilit̾ sapiant.¬
& de munerib dei laudari ñ appetant: s laudent dm̃ a qͦ
acceꝑunt. unde laudari se uolunt. Utiliꝰ ÷ arrogantib qͦc̃ꝑ
uitio labi. & humiles post casum fieri. quã ꝑelationẽ suꝑbi¬

Expanded text:
cunctarum virtutum. Ipsa est enim in peccato prima, ipsa in confliccunctarum virtutum. Ipsa est enim in peccato prima, ipsa in conflictu postrema. Haec enim aut in exordio mentem per peccatum prosternit, aut novissime de virtutibus dejicit. Inde et omnium peccatorum est maxima, quia tam per virtutes quam per vitia humanam mentem exterminat. 8. Ibi cadere superbiam, ubi et nasci, ut non sit superbis aliud culgantiam, non de arrogantia nasci superbiam. Nam nisi praecesserit occulta elatio mentis, non sequitur aperta jactantia laudis. Ita ergo in culpa praeponitur superbia arrogantiae, sicut praefertur origine. 10. Plerumque ad elationis emendationem providentia Dei aliquo casu nonnulli cadunt, pro quo lapsu reprehensi a semetipsis humiliter sapiunt, et de muneribus Dei laudari non appetunt, sed laudant Deum, a quo acceperunt, unde laudari se volunt. 11. Utilius est arroganti in quocunque vitio labi, et humilem post casum Deo fieri, quam per elationem su
Abbreviated transcription (Latin):
tit. labit᷑ carnis litruria : ut ꝑbano humiliat᷑. & a confusio¬
ne erurgat ꝙ a suꝑbia. Omis peccans suꝑbꝰ:. eo qd̾ faciendo
uetita. c̃tẽptiu habeat diuina p̃cepta. Rec̾te gͦ initiũ omis pec¬
cati suꝑbia. qi nisi p̃cesserit mandatoꝵ dei in obedientia. traus¬
gressionis ñ sequit᷑ culpa. Omĩs suꝑbia tanto inimo iacet ꝙ.¬
to inalto se erigit. tantoq ꝓfundiꝰ labit᷑. ꝗͣto excelsiꝰ eleuat᷑.¬
Q enĩ ꝑꝓpͥã suꝑbiã attollit᷑. ꝑdei iusticiam inclinat᷑. E in
q rẽ bonã ñbona uoluntate faciunt. Nã reuera sine humili¬
tate uirt᷑ qͥlib &. sine caritate. ĩ uitio deputat᷑ Merito supbis
diabolus asuꝑna beatitudine corruit. Qͥ gͦ de uirtutib artol¬
lunt᷑. diabolum imitant᷑ & exinde grauiꝰ corriunt. q
de ercelsis labunt᷑. Suꝑbia sic̃ origo ÷ omĩum cͥminum: ita ruina

Expanded text:
tit, labitur in carnis luxuria: ut per hanc humiliatus, et a confusiotit, labitur in carnis luxuria: ut per hanc humiliatus, et a confusione surgat et a superbia. 2. Omnis peccans superbus est, eovetita contemptui habeat divina praecepta. Recte ergo initium omnis peccati superbia , quia nisi praecesserit mandatorum Dei inobedientia, transgressionis non sequitur culpa. 3. Omnis superbia tanto in imo jacet, quanto in altum se erigit; tantoque profundius labitur, quanto excelsius elevatiam superbiam attollitur, per Dei justitiam inclinatur. 4. Qui quia rem bonam non bona voluntate faciunt. Nam revera sine humilitate virtus quaelibet, et sine charitate in vitio deputatur. 6. Merito superbiae diabolus a superna beatitudine corruit. Qui ergo de virtutibus attolluntur, diabolum imitantur; et exinde gravius corruunt, quia de excelso labuntur. 7. Superbia, sicut origo est omnium criminum, ita ruina
Abbreviated transcription (Latin):
Sustinendo aut̃. patientia uictoriam portat. Tristiciȩ mero¬
rem. spes ȩt̾ni gaudii suꝑat. & quẽ turbata mens deer terioribꝰ
afficit. duicedo interioris tranquillitatis ienit. Adu̾sus in¬
aduersus quam opponit᷑ humilitas xp̃i. qͣ humiliant᷑ elati.
Principalium septem uitioꝵ regina & mat̾ suꝑbia÷. F adẽq
septem pͥncipalia. inulta de se parturiunt uitia. qr ita sibi¬
met qͥdã cognatiõe uingunt᷑. ut exaltero alterum oriat᷑. Sic̃
pͥnceps sepie᷑ uitioꝵ suꝑbia. nos eoꝵ potestati subdit.: ĩta xp̾c sep
tiftrini grã plenus. a dñati uitioe nos eruit. & quos ulit᷑ addi¬
cit septemplici uitio. iste lib̾at septistrinis gr̾ȩ dono. xxxui¬
ꝓpt̾ quod asũmis ꝑsonis & pͥmis assumit᷑. seu qd̾ deopere
iusticiȩ & uirtutis exorit᷑. minꝰq culpa eiꝰ sentit᷑. Liixuria
men pensante dõ supbiȩ minor ÷. S qͥ detinet᷑ suꝑbia & ñ sen¬

Expanded text:
sustinendo autem patientia victoriam portat. 5. Tristitiae moerosustinendo autem patientia victoriam portat. 5. Tristitiae moerorem spes aeterni gaudii superat; et quem turbata mens de exterioribus afficit, dulcedo interioris tranquillitatis lenit. 6. Adversus inadversus quam opponitur humilitas Christi, qua humiliantur elati. 8. Principalium septem vitiorum regina et mater superbia est, eademque septem principalia multa de se parturiunt vitia, quae ita sibimet quadam cognatione junguntur, ut ex altero alterum oriatur. 9. Sicut princeps septem vitiorum superbia nos eorum potestatiformi gratia plenus a dominatu illorum nos eripit; et quos ille addicit septemplici vitio, iste liberat septiformis gratiae dono. propter quod a summis personis et primis assumitur, seu quod de opere justitiae et virtutis exoritur, minusque culpa ejus sentitur. Luxuria men, pensante Deo, superbia minor est. Sed qui detinetur superbia, et non sen
Abbreviated transcription (Latin):
seuiri sc̃i ueraciꝰ auitioꝵ colluiuone oetergunt. ptriir¬
dum ab eis contra sungła uitia. uirtutes sungłȩ opponuntur.
Int̾dum uitia cum uirtutib ad utilitatẽ confligunt. ut ip¬
so certamine uł men̾exerceat᷑ uł ab elatione concussus animꝰ
restringat᷑. Adu̾sus impet᷑ uitioꝵ. contrariis uirtutib: pug¬
nandum. Contra luxuriam enĩ. cordis adhibenda: mundi¬
cia. Contra odium. dilectio÷ p̾ꝑanda. Contra iracundiã: pa¬
tientia: ꝓponenda. Porro contra timorẽ. fiduciȩ adhibenda:
uirtus. Contra torporẽ. zeli p̾lium. tristiȩ quoq gaudium.
accidiȩ fortitudo. auariciȩ largitas. suꝑbiȩ humilitas oppo¬
nenda ÷. Sicq uirtutes simgłȩ. nascentia contra se uitia repͥ¬
munt: ac temptationum motꝰ. uirtute diuinȩ caritatiser¬
tinguit. Libidinẽ. abstinentia domat. Nam quantum cor¬
pꝰ inedia frangit᷑. tantum mens ab illicito appetitu euocat᷑.
Aou̾sus iram tolerantia dimicat. ira aut̾ semet ipsam necat.

Expanded text:
se viri sancti veracius a vitiorum colluvione detergunt, dum ab eis contra singula vitia virtutes singulae opponuntur . Interdum vitia cum virtutibus ad utilitatem confligunt, ut ipso certamine, vel mens exerceatur, vel ab elatione concussus animus restringatur. Adversus impetus vitiorum contrariis virtutibus est pugnandum. Contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia, contra odium dilectio praeparanda, contra iracundiam patientia proponenda est; porro contra timorem fiduciae adhibenda est virtus, contra torporem zeli praelium. Tristitiae quoque gaudium, accidiae fortitudo, avaritiae largitas, superbiae humilitas opponenda est. Sicque singulae virtutes nascentia contra se vitia reprimunt, ac tentationum motus virtute divinae charitatis exstinguunt. Libidinem abstinentia domat. Nam quantum corpus inedia frangitur, tantum mens ab illicito appetitu revocatur. Adversus iram tolerantia dimicat. Ira autem se
Abbreviated transcription (Latin):
ria ducunt. ante mortem quoq mortiferis se suppliciis tra¬
dunt. Tantumq miseri laboris exercitium ñ ꝓdei amore . s
ꝓsola humanȩ laudis admiratiõe sẽc̾tant᷑. Uͥtã incredibilitꝰ
abstinent. ut hominib curiosis scĩ appareant. S hoc bonũ
abstinentiȩ talib ñ est uirtus reputand̾a s uitium. ꝙr bono
malẽ utunt᷑. Ieiunium & elemosina in abscondito sese amant.
ut solus d̾s qui inspicit omĩa. meritum oꝑum bonor repn¬
dat. Nam qͥ ea sub popłari manifestatione faciunt. nequaꝙͣ
a deo iustificant᷑. qr uirta sermonẽ euangłicum mercedem
tabilia st̃. Qͥ aut oibis abstinent & praue agunt. demoneᷤ
imitant᷑. quib esca ñ est: & nequicia semꝑ est. Iue enĩ bene
abstinet a cibis. qͥ &. amaliciȩ ac̃tib. & a mundi ieiunat am¬
bitionib. Qͥ execrationis studio non abstiuentiȩ uoto. ab
escis carnalium suspendunt. hi potuis erecrandi st̃: quia

Expanded text:
ria ducunt. Ante mortem quoque mortiferis se suppliciis traria ducunt. Ante mortem quoque mortiferis se suppliciis tradunt; tantumque miseri laboris exercitium, non pro Dei amore, sed pro sola humanae laudis admiratione sectantur. 6. Quidam incredibiliter abstinent, ut hominibus curiosis sancti appareant; sed hoc bonum abstinentiae talibus non est virtus reputanda, sed vitium, quia bono male utuntur. 7. Jejunium et eleemosyna in abscondito esse amant, ut solus Deus, qui inspicit omnia, meritum operum bonorum rependat. Nam qui ea sub populari manifestatione faciunt, nequaquam a Deo justificantur, quia juxta sermonem evangelicum mercedem tabilia sunt. Qui autem a cibis abstinent, et prave agunt, daemones imitantur, quibus esca non est, et nequitia semper est. Ille enim bene abstinet a cibis, qui et a malitiae actibus, et a mundi jejunat ambitionibus. 9. Qui exsecrationis studio, non abstinentiae voto ab escis carnium se suspendunt, hi potius exsecrandi sunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ manifestationes. & eoꝵ annuntiationes ostendit. Ieiunia
fiortia tela st̃. adu̾sus temptam̃ta demonioꝵ. Cito enim per
abstinentiam deuincunt᷑. Unde etiam dñs & saluator nr̃. eoꝵ
incursus ieiuniis & orationib p̃monet suꝑare dicens. Hoc
genus n̾eicitur. nisi ꝑorationem & ieuinium. Inmundi enĩ
sp̃s ibise magis iniciunt. ubi plus uiderint escam & potum
pus suum aridum portant. Unde & psalmꝰ. Sitiuit inquit
aĩa mea. quã multiplicit̾ & caro mea. Caro enim tunc dm̃si¬
tit. qnͣdo ꝑ ieuinium abstinet s arescit. Abstinentia & uiusi¬
cat & occidit. Animam uiuificat & corpus necat. Sepe ab¬
stinentia simulate agit᷑. ieiunia ꝑ ypocrisin erercent᷑. Qͥdã
namq mira inedia corpus suum laniant. ext̾minantes sicͣ
ait eungłm facies suas ut appareant hominib ieiuinantes.
Ore namq pauescunt. corpore atterunt᷑: cordis alta suspi¬

Expanded text:
lorum manifestationes et eorum annuntiationes ostendit. Jejunia, lorum manifestationes et eorum annuntiationes ostendit. Jejunia, fortia tela sunt adversus tentamenta daemoniorum. Cito enim per abstinentiam devincuntur. Unde etiam Dominus Salvator noster, eorum incursus jejuniis et orationibus praemonet superare, 256 dicens: Hoc genus non ejicitur nisi per orationem et jejunium . Immundi enim spiritus ibi se magis injiciunt ubi plus viderint escam et potumpus suum aridum portant. Unde et psalmus: Sitivit, inquit, in te anima mea, quam multipliciter et caro mea . Caro enim tunc Deum sitit, quando per jejunium abstinet, et arescit. Abstinentia et vivificat, et occidit: vivificat animam, corpus necat. 5. Saepe abstinentia simulate agitur, jejuniaque per hypocrisim exercentur. Quidam enim mira inedia corpus suum laniant, exterminantes, sicut ait Evangelium, facies suas, ut appareant hominibus jejunantes . Ore namque pallescunt, corpore atteruntur, cordis alta suspi
Abbreviated transcription (Latin):
luptuosam ꝑtinet & ꝓdigam effusionẽ. Nam quantum
adest necessitati. edocet thimotheũ bibere apłs diceus.
N ino modico utere. Non solum ex iuno inebriant᷑ bo¬
mines: s etiam ex cȩt̾is potandi gn̾ib. quę uario modo
conficiunt᷑. Unde & narareis qui se sanc̃tificabant a
statum m̃tis euertunt. & ebrios faciunt. Luxuriã quoq car¬
nis. utraq equalit̾ gignunt. Quidam continentes sic̃ pane̾ cum
pondere edunt. ita & aquam cum mensura sumunt: asseren¬
tes ad castimoniã carnis etiã aquę abstinentiã conuenire.
ꝑieiunium. oratio penetrat cȩlum. Tunc enim homo sp̃alis ef¬
fect᷑. angłis conungit᷑: deoq liberius copulat᷑. Pieunium
etiã occulta mysterioꝵ celestium reuelant᷑. diuiniq sacram̃ti
arcbana pandunt᷑. Sic naniq danihel angło reuelante. mx̃
sterioe sacram̃ta cognoscere meruit. Hȩc enim uirt᷑ & ange¬

Expanded text:
luptuosam pertinet et prodigam effusionem. Nam quantum luptuosam pertinet et prodigam effusionem. Nam quantum satis est necessitati edocet Timotheum bibere Apostolus dicens: Vino modico utere . Non solum ex vino inebriantur homines, sed etiam ex caeteris potandi generibus, quae vario modo conficiuntur. Unde et Nazaraeis qui se sanctificabant Domstatum mentis evertunt, et ebrios faciunt, luxuriam quoque carnis utraque aequaliter gignunt. Quidam continentes sicut panem cum pondere edunt, ita et aquam cum mensura sumunt, asserentes ad castimoniam carnis etiam aquae abstinentiam convenire.per jejunium oratio penetrat coelum. Tunc enim homo spiritalis effectus, angelis conjungitur, Deoque liberius copulatur. Per jejunium etiam occulta mysteriorum coelestium revelantur, divinique sacramenti arcana panduntur. Sisteriorum sacramenta cognoscere meruit. Haec enim virtus et ange
Abbreviated transcription (Latin):
loth. sensus rationẽ captiuat. Unde & ͥ ꝓuerbiis. Potentes in¬
quit tracundi st̃. uinum ñ bibant: ne cũ biberint. obli
briari. Audiant hĩ adu̾sum se dicentẽ ꝓpħam. Ne qͥ poten¬
tes estis ad bibendum uinum: & uiri fortes ad miscendã ebͥ¬
etatem. Uino multo deditos. & luxuriose uiuentes. ysa¬
ias sic arguit dicens. Nẽ qͥ consurgitis mane ad ebrietatẽ
sec̾tandã. & potandum usq ad uesꝑum : ut uino ȩstuetis.
solis occubitũ ebrietati & gulȩ uoluptatib seruiunt. nec
intelligt᷑ cur nati st̃: s consuetudine uinoq detenti. lux¬
uriȩ tantum tota die epulisq inseruiunt. Clamat io¬
hel ꝓpħa his qui ebrietati deseruiunt dicens. Ex ꝑgisoi¬
mini ebrii & flete. & ululate om̃s qͥ bibitis uinũ indui¬
cedinem. Qͦ testimonio ñ ait tantum. om̃s qͥ bibitis umũ
ut bibere omino ñliceat: s adiecit indulcedinẽ. qd̾ ad uo¬

Expanded text:
Lot , sensum rationis captivat. Unde et in Proverbiis: Potentes, inLot , sensum rationis captivat. Unde et in Proverbiis: Potentes, inquit, iracundi sunt, vinum non bibant, ne cum biberint, oblivbriari. Audiant hi adtes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . Vino multo deditos et luxuriose viventes Isaias sic arguit dicens: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis .solis occubitum ebrietati et gulae voluptatibus serviunt, nec intelligunt cur nati sunt: sed consuetudine beluina detenti, luxuriae tantum tota die, epulisque inserviunt. Clamat Joel propheta, his qui ebrietati deserviunt, dicens: Expergiscimini, ebrii, et flete, et ulutate, omnes qui bibitis vinum in dulcedinem. Quo testimoniis vinum, ut bibere omnino non liceat, sed adjecit in dulcedine, quod ad vo
Abbreviated transcription (Latin):
tientiã festinationis ascͥbit᷑. Nullus hõi tam importunꝰ erac̃
tor q̃ uent̾: qui cotidianã refectionẽ cotidiana samis erac̾ti¬
one adimplet. Cum cęt̾is enim uitiis & si int̾dum nascim᷑.
int̾dum tñ cum eis ñ morim᷑. Cumꝰ aut̃ & nascim᷑. c̾ isto &. mo¬
rim᷑. Plerumq uoluptas uescendi. ita sub obtentu necessi¬
tatis subrẽpit. ut dũ putat᷑ seriiri necessitati. uoluptatis
desid̾io seruiat᷑. Nec facile discernit᷑. utrũ qd̾ accipit̾. gulȩ
an indigentiȩ deputet᷑. xliii. De ebrietate.
aut̃ ꝑturbationem gignit m̃tis. furorem cordis. Flã¬
mã libidinis. Ebrietas ita m̃tẽ alienat. ut uͥ sit nesciat.
Unde etiam & malum ñsentit᷑. qd̾ ꝑ ebrietatẽ conmittit᷑. Uer̾ :¬
qd̾ iurta ꝓpħam fornicatio & ebrietas auferat cor. fornicati¬
o enim sic̃ ait salomon. infatuat sapientẽ. Ebrietas. sic̃ in

Expanded text:
tientiam festinationis ascribitur. 14. Nullus homini tam importunus exactor tientiam festinationis ascribitur. 14. Nullus homini tam importunus exactor est quam venter, qui quotidianam refectionem quotidiana famis exactione adimplet. Cum caeteris enim vitiis etsi interdum nascimur, interdum tamen cum eis non morimur; cum isto autem et nascimur, cum isto et morimur. 15. Plerumque voluptas vescendi ita sub obtentu necessitatis subrepit, ut dum putatur serviri necessitati, voluptatis desiderio serviatur; nec facile discernitur utrum quod accipitur, gulae, an indigentiae deputetur. 254 CAPUT XLIII. De ebrietate. autem perturbationem gignit mentis, furorem cordis, flammam libidinis. Ebrietas ita mentem alienat, ut ubi sit nesciat. Unde etiam malum non sentitur, quod per ebrietatem committitur. dicitur: Fornicatio et ebrietas auferunt cor . Fornicatio enim, sicut in Salomone , infatuat sapientem. Ebrietas, sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
strinxerit. Neo quisꝙͣ. facile pot̾it a semet ipso sp̾s inmundos
expellere. nͥ ꝑ uirtutẽ abstinentiȩ. Tc̃̾ enim hostes qui extra
nos st̃. a nobis foctius suꝑant᷑. quando pͥus quȩ intranos st̃ ui¬
tia ertingunt᷑. Nam frustra foris agit bellum. qͥ intꝰ habet
ꝑicłm. Noͦn qualitatẽ ciboꝵ. s eoꝵ cupiditatẽ cauendã. Nã
sepe accuratiꝰ p̾ꝑata. sine gulȩ c̃cupiscentia degustant᷑. & sepe
abiecta & uilia. edendi cupiditate sumunt᷑. Sicq fit. ut nͣ
sit inculpa ciboꝵ qualitas. s illud reputet᷑ inuitio. qd̾ cum
desid̾io degustat᷑. Quatuor st̃ gn̾a distinc̾tionũ ingulȩ appe¬
titu. id÷. quid. quando. quantũ . & qͦmͦ appetat᷑. Qͥo. adrẽ
ipsam ꝑtinet quȩ appetit᷑. quando. siante legitimũ tempꝰ qͥd
appetat᷑. quantũ uͦ. ad inmod̾ationẽ refert᷑: quomͦ. ad impa¬

Expanded text:
strinxerit. Nec quisquam facile poterit a semetipso spiritus 253 immundos strinxerit. Nec quisquam facile poterit a semetipso spiritus 253 immundos expellere, nisi per abstinentiam gulae. Tunc enim hostes qui extra nos sunt a nobis fortius superantur, quando prius quae intra nos sunt vitia exstinguuntur. Nam frustra foris agit bellum, qui intus habet periculum. 12. Non qualitatem ciborum, sed eorum cupiditatem cavendam. Nam saepe accuratius praeparata sine gulae concupiscentia degustantur, et saepe abjecta et vilia edendi cupiditate sumuntur. Sicque fit ut non sit in culpa ciborum qualitas, sed illud reputetur in vitium, quod cum desiderio degustatur. 13. Quatuor sunt genera distinctionum in gulae appetitu, id est: quid, quando, quantum, et quomodo appetatur. Quid ad rem ipsam pertinet quae appetitur. Quando, si ante legitimum tempus quid appetatur. Quantum vero ad immoderationem refertur. Quomodo ad impa
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad c̾sensum tñ c̾cupiscentiȩ uł oꝑis ñexurit. Cui habun¬
dantia: epular̃. ardentis diuitis intendat suppliciũ. cuius
tanta ininferno int̾ ignes erat in opia. quanta bic epularũ
fuenait copia. In hoc enim scło esurire & sitire noluit. ꝓpterea
illuo int̾ flãmas sitiens. stulam aquȩ quęsiuit. nec meruit.
Consid̾andũ quã uehement̾ arguant᷑ comesatio &. sũptuosa c̃¬
tatẽ. his qui eã libent̾ ambiunt. Dic̃ enim ꝑ x̃saiam. Ecce
gaudiũ & lȩtioia occid̾e uitulos & uigulare arietes. comed̾e
carnes & bibere uinum. Si dimittet᷑ iniquitas hȩc uobis.
donec moriamini. Sicͣ om̃s carnales cupiditates abstinenti¬
a resecant᷑. ita om̃s aĩę uirtutes edacitatis uitio destruunt᷑.
uirtutum ꝑfectionẽ attingere. nͥ pͥus uentͥs edomuerit inglu¬
uiem. Nemo pot̾ dñari &t̾is u̾itiis. n pͥus ingluuuiẽ uentͥs re¬

Expanded text:
usque ad consensum tamen concupiscentiae vel operis non exurit. 8. Cui abunusque ad consensum tamen concupiscentiae vel operis non exurit. 8. Cui abundantia est epularum, ardentis divitis intendat supplicium, cujus tanta in inferno inter ignes erat inopia, quanta hic epularum fuerat copia. In hoc enim saeculo esurire et sitire noluit, propterea illic inter flammas sitiens, stillam aquae quaesivit, nec meruit. 9. Considerandum quam vehementer arguatur comessatio, et sumptuosa citatem his qui eam libenter ambiunt. Dicit enim per Isaiam: « Ecce gaudium et laetitia occidere vitulos, et jugulare arietes, comedere carnes et bibere vinum. Si dimittetur iniquitas haec vobis, donec moriamini . 10. Sicut omnes carnales cupiditates abstinentia resecantur, ita omnes animae virtutes edacitatis vitio destruuntur.virtutum perfectionem attingere, nisi prius ventris edomuerit ingluviem. 11. Nemo potest dominari caeteris vitiis, nisi prius ingluviem ventris re
Abbreviated transcription (Latin):
ma. In ordine namq menbroꝵ. genitalia uentͥ iungunt᷑. Dũq
unum er bis inmod̾ate reficit᷑. aliud ad luxuriã ercitat᷑. Non
ad lururiã uł ad sacietatem. s tantũmͦ ut corpꝰ sustentet᷑. epu¬
lis: utendum. Nam ut phylosophi disserunt. cibos inuentoᷤ
eẽ ut contineant animã. ñ ut corrumpant. Qͥ nimiũ cibis
utunt᷑. quantomagis uentrẽ pascunt. tantomagis sensum
m̃tis obtundunt. Pam greci direrunt. ex crasso uentre subti¬
lem sensum gigni non posse. Nam gulȩ saturttas nimia. aci¬
em m̃tis obtundit. ingeniumq ebescere facit. Libidinis ig¬
nes. ciboꝵ fom̃tis increscunt. Corpus aut̃ qd̾ abstinentia frin¬
git. temptatio ñexurit. Unde & tres pueros abstinentes. flã¬
ma baby lonii incendii & si tetigit. ñ conbussit. Quia nimi¬
rum & si desid̾ioꝵ carnalium ignis abstinentiũ m̃tes inflãm&

Expanded text:
ma. In ordine namque membrorum genitalia ventri junguntur. Dumque ma. In ordine namque membrorum genitalia ventri junguntur. Dumque unum ex his immoderate reficitur, aliud ad luxuriam excitatur. 5. Non ad luxuriam, vel ad satietatem, sed tantummodo, ut corpus sustentetur, epulis est utendum. Nam, ut philosophi disserunt, cibos inventos esse ut contineant animam, non ut corrumpant. 6. Qui nimium cibis utuntur, quanto magis ventrem pascunt, 252 tanto amplius sensum mentis obtundunt. Nam Graeci dixerunt ex crasso ventre subtilem sensum gigni non posse. Nam gulae saturitas nimia aciem mentis obtundit, ingeniumque evanescere facit. 7. Libidinis ignes ciborum fomentis increscunt; corpus autem quod abstinentia frangit, tentatio non exurit. Unde et tres pueros abstinentes flamma Babylonii incendii, etsi tetigit, non combussit, quia nimirum etsi desideriorum carnalium ignis abstinentium mentes inflammat,
Abbreviated transcription (Latin):
rationib diabolus corda hominum occultis deprauat cupidi
desid̾ia compͥmunt᷑. Unde ꝙ. danihel panẽ inquit desidii ñ
comedi. hoc ÷ eius concupiscentiã ñ impleui. Prima: lixu¬
riȩ mat̾ies: saturitas panis. Unde & ꝓpħa sodomã de panis
saturitate accusat dicens. Hȩc fuit iniquitas sodomoꝵ. suꝑ¬
bia. saturitas panis. & habundantia. Panẽ quippe sodomi¬
tȩ inmod̾ate sum̃tes. inturpitudines deflurere flagicioꝵ dtq
inde meruert̾ comitante suꝑbia oȩlestib aduri incendiis. ex
quo modũ ñ tenuert̾ ȩdacitatis. Ntile÷ cauere gulȩ ciboꝵꝙ
concupiscentiã. Qͥd enĩ tam nerium . ꝙͣ. ut animꝰ seruiat uen¬
tri. ꝙ escȩ. quȩ st̃ destruenda testante apło ac dicente. ds̃ aut̃
&. hunc & has destruet: Ptoxima ÷ uentͥ libido. sic̃ loco. sic
uitio. Nbi enĩ ueni̾s cura: ibi& eoꝵ quȩ circa uentrẽ st̃ pari¬

Expanded text:
rationibus diabolus corda nominum occultis depravat cupiditrationibus diabolus corda nominum occultis depravat cupiditdesideria comprimuntur. Unde et Daniel: Panem, inquit, desiderii non comedi , hoc est, ejus concupiscentiam non implevi. 2. Prima est luxuriae materies saturitas panis. Unde et propheta Sodomam de panis satietate accusat, dicens: Haec fuit iniquitas Sodomorum, superbia, saturitas panis, et abundantia . Panem quippe Sodomitae immoderate sumentes, in turpitudinem defluxere flagitiorum, atque inde meruerunt, comitante superbia, coelestibus aduri incendiis, ex quo modum non tenuerunt edacitatis. 3. Utile est cavere gulam ciborumque concupiscentiam. Quid enim tam noxium dicente: Deus autem et hunc, et hanc destruet ? 4. Proxima est ventri libido, sicut loco, ita vitio. Ubi enim ventris cura, ibi et eorum quae circa ventrem sunt proxi
Abbreviated transcription (Latin):
afficit᷑. In opes nascim᷑ in hac uita. inopes recessuri sumꝰ aui¬
ta. Si bona mundi huius ꝑitura credimꝰ. cur ꝑitura tanto
amore cupimꝰ : Plerumq potentes tanta cupiditatis rabie
inflãmant᷑. ut de confiniis suis pauꝑes excludant: neo ha
minũ loci. Nunquid soli uos habitabitis in medio t̾rȩ.
Tales quippe homines infernũ id ÷ diabolum raꝑe ad ꝑditionẽ.
mã suã & apꝑuit os suum absq ullo t̾mino. & descendent for¬
tes eius. & sublimes głosiq eus ad eum. Nec mirũ qd mori¬
entes inferni ignib deputent᷑. qui uiuentes flãmã cupidita¬
flatu diaboli& inspirationis uruntur. Accendit enĩ mentẽ
euȩ suꝑbia. ut de ligno uetito manducaret. accendit cain m̃¬
tẽ inuidia. ut frẽm occideret. accendit salomonẽ luxuriȩ
facib. ut ꝑamorem libidinis ydola ad oraret. accendit achab
cupiditate. ut homicidium auariciȩ adnecteret. His inspi¬

Expanded text:
afficitur. 8. Inopes nascimur in hac vita, inopes recessuri sumus a viafficitur. 8. Inopes nascimur in hac vita, inopes recessuri sumus a vita. Si bona mundi hujus peritura credimus, cur peritura tanto amore cupimus? 9. Plerique potentes tanta cupiditatis rabie inflammantur, ut de confiniis suis pauperes excludant, nec hab usque ad terminum loci. Nunquid soli vos habitabitis in medio terrae ? Tales quippe homines infernum, id est, diabolum rapere ad perditionem mam suam, et aperuit os suum absque ullo termino; et descendent fortes ejus ac sublimes gloriosique ejus ad eum Nec mirum si morientes inferni ignibus deputentur, qui viventes flammam cupiditaflatu diabolicae inspirationis uruntur. Accendit enim diabolus mentem Evae superbia, ut de ligno vetito manducaret. Accendit Cain mentem invidia, ut fratrem occideret. Accendit Salomonem luxuriae fascibus, ut per amorem libidinis idocupiditate, ut homicidium avaritiae annecteret . His ergo inspi
Abbreviated transcription (Latin):
omĩum maloꝵ: cupiditas. quam quidã appetentes errauert
a fide. Si gͦ succidit᷑ radix cͥminum. ñ pullulat cȩtera sobo¬
les peccatoꝵ. Multi causa cupiditatis t̾renȩ. etiã ipsi fide¬
i renunciauert᷑. Cupiditas enimxp̃m uendidit. Nam&
plerisq tantum in rebus alienis: desid̾ium. ut eciã ho¬
micidium ꝑ petrare ñ uereant᷑. sic̃ achab. qui appetitu cu¬
piditatis suȩ sanguinis expleuit effusionẽ. Sepe iniqͥ ma¬
la quȩ c̃cupisot̾ assecunt᷑. quatinꝰ de effectu mali desid̾ii
fortius pumant᷑. Flec̾tos aut̃ suos d̾s ñdimittit ire inde¬
sid̾ ioꝵ maloꝵ ꝑfec̃tionem. s in dolore mente̾ conuertit eoꝵ¬
ꝓ eo qd̾ inscło nequit᷑ appetunt : ut hac exꝑientia resipi¬
scant. reuersi ad dm̃. a quo his mente recesserunt. Dm̃ gͦ
sibi ꝓpitium nouerit aduersari. quiqd temporalit᷑ c̃cu¬
eget. Quantoq magis ad quirit. tanto ampliꝰ quęrit. Nec
solum desid̾io augendi ercruciat᷑. s etiam amictendi metu

Expanded text:
piditas est; quam quidam appetentes erraverunt a fide . Si ergo succiditur radix criminum, non pullulant caeterae soboles peccatorum. 5. Multi causa cupiditatis terrenae etiam ipsam fidem renuntiaverunt. Cupiditas enim Christum vendidit. Nam et plerisque tantum in rebus alienis est desiderium, ut etiam homicidium perpetrare novereantur, sicut Achab, qui appetitum cupiditatis suae sanguinis explevit effusione . 6. Saepe iniqui mala quae concupiscunt assequuntur, quatenus de affectu mali desiderii fortius puniantur. Electos autem suos Deus non dimittit ire in desideriorum malorum perfectionem, 250 sed in dolorem mentem convertit eo eo quod in saeculo nequiter appetunt, ut hac experientia resipiscant reverti ad Deum, quod his mente recesserunt. Deum ergo sibi propitium noverit adversari, qui quod temporaliter concueget; quantoque magis acquirit, tanto amplius quaerit; nec solum desiderio augendi excruciatur, sed etiam amittendi metu
Abbreviated transcription (Latin):
am humiles habere debuerant. Tales gͥ ad ꝓmissa glestia ñ ꝑ¬
ueniunt. quia ipsi sibi uirginitatis p̾mium. ꝑelationis uiti¬
um auferunt. hoc÷ enim in euuangłio ñ habere uirgines in
uasis oleum. id ÷ ñ seruare intra consoientiam boni oꝑis testi¬
monium. s in facie głari apud homines. ñ incorde ap̃dm̃.
Ruina adulterii excipit᷑ destina matmonii. Meliꝰq ẽ uxorem
ducere. quã ꝑ libidinis ardorem ꝑire. Qͥdã conuigale decus
ñ ꝓgignendis filiis delec̾tant᷑. s hoc ꝓturbulenta carns & li¬
bidinosa consuetudine appetunt. sicq bono male utuntur.
Nitia ꝑse malast̃. Coniugiauͦ s potestates ꝑse quidem bonast̾.

Expanded text:
am humiles habere debuerunt. Tales igitur ad promissa coelestia non pam humiles habere debuerunt. Tales igitur ad promissa coelestia non perveniunt, quia ipsi sibi virginitatis praemium per elationis vitium auferunt. Hoc est enim in Evangelio non habere virgines in vasis oleum, id est, non servare intra conscientiam boni operis testimonium, sed in facie gloriari apud homines, non in corde apud Deum. 12. Ruina adulterii excipitur destina matrimonii; meliusque est 248 uxorem ducere quam per libidinis ardorem perire. 13. Quosdam conjugale decus non pro gignendis filiis delectat, sed hoc pro turbulenta carnis et libidinosa consuetudine appetunt, sicque bono male utuntur. 14. Vitia per se mala sunt, conjugia vero et potestates per se quidem bona sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ueniȩ fructum ꝑcipiat. incorruptionẽ tñ nullatenꝰ recipit
pͥstinam. Hirgo carne ñ mente. nullum p̾miũ habet in reꝑ¬
missione. Unde & insipientib uirginib. saluator in uidicio
ueniens diõ. Am̃am̃ dico uobis. nescio uos. Ubienĩ iuidicans
mentẽ corruptam inuenerit. carnis ꝓculdubio corruptionẽ
dãpnabit. Nichil ꝓdest incorruptio carnis. uͥ ñ÷ integritas
mentis. nicħq ualet mundum eẽ corpore. eum qͥ pollutꝰ: m̃te.
qui sic̃ infecundi st̃ corpore. ita sterues manent & menie. oꝑis
boni fecunditate. Qͥ rec̾te de uirginitate gauderent. si aliis
is t̾renis desideriis ñ subtrahit᷑ quauis hunc luxuria car¬
nis ñ polluat. diuersa tñ mundanȩ conuersationis oꝑati¬
o maculat. Nirgines de sius meritis głantes. x̃ pochritis ̃¬
ꝑantur. qui głam bonioꝑis foris appetunt. quam intra c̃scienti¬

Expanded text:
247 veniae fructum percipiat, incorruptionem tamen nullatenus recipit 247 veniae fructum percipiat, incorruptionem tamen nullatenus recipit pristinam. 7. Virgo carne, non mente, nullum praemium habet in repromissione. Unde et insipientibus virginibus Salvator in judicio veniens, dicit: Amen, dico vobis, nescio vos . Ubi enim judicans mentem corruptam invenerit, carnis procul dubio incorruptionem damnabit. 8. Nihil prodest incorruptio carnis, ubi non est integritas mentis. Nihilque valet mundum esse corpore eum qui pollutus est mequi sicut infecundi sunt corpore, ita steriles manent mente, operisque boni fecunditate; qui recte de virginitate gauderent, si aliis is terrenis desideriis non subtrahitur, quamvis hunc luxuria carnis non polluat, diversa tamen mundanae conversationis operatio maculat. 11. Virgines de suis meritis gloriantes hypocritis comparantur, qui gloriam boni operis foris appetunt, quam intra conscienti
Abbreviated transcription (Latin):
no pulsat᷑. Orȩlatam ẽẽ uirginitatẽ nuptiarũ. Iilud enim
bonum. hoo optimum. Conuigium concessũ :. uirginitas
ãmonita tantum ñ iussa. S ideo tantũ ãmonita qr nimis
excelsa. Geminũ ÷ bonũ uirginitas. qr ⁊ in hoc mundo sol¬
licitudinẽ scłi amittit. & infuturo et̾num castitatis p̾mi¬
is locum. & nom̃ melius a fuiis & filiab. nom̃ sempit̾nũ dabo
quin angłis dei efficiantur equales. Amanda ÷ pulcͥtudo casti¬
tatis. ouius degustata delectatio. dulcioe inuenit᷑ quã carns.
Castitas enim fructꝰ suauitatis ÷. pulcͥtudo inuiolata scõꝵ.
Castitas. securitas mentis. sanitas corporis. Inde yaliquos gñ
uirtutẽ libidine frangerent. Lipxuriosa namq uita carnẽ
cito debilitat. frac̾tamq celerit̾ ducit ad senectutẽ. Om̃e pec¬
catum ꝑpęnitentiã recipit uulneris sanitatẽ. uirginitas
aut̃ si labit᷑. nullatenꝰ reparatur. Nam qnius pęnitendo

Expanded text:
rno pulsatur. 2. Praelatam virginitatem esse nuptiis. Illud enim rno pulsatur. 2. Praelatam virginitatem esse nuptiis. Illud enim bonum, hoc optimum. Conjugium concessum est , virginitas admonita tantum, non jussa. Sed ideo tantum admonita, quia nimis excelsa. 3. Geminum est bonum virginitas, quia et in hoc mundo sollicitudinem saeculi amittit, et in futuro aeternum castitatis praemiis locum; et nomen melius a filiis et filiabus, nomen sempiternum dabo  angelis Dei efficiantur aequales. Amanda est pulchritudo castitatis, cujus degustata delectatio, dulcior invenitur quam carnis. Castitas enim fructus suavitatis est, pulchritudo inviolata sanctorum. Castitas securitvirtutem libidine frangerent. Luxuriosa namque vita carnem cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutem. 6. Omne peccatum per poenitentiam recipit vulneris sanitatem; virginitas autem, si labitur, nullatenus reparatur. Nam quamvis poenitendo
Abbreviated transcription (Latin):
umq libidinis. quatinꝰ a cȩlestib deorsum deiectam animã ꝑ¬
trahant. secumq qd̾ uicerint głantes ad tartara. lucunt.
Quando impulsu demonum mens ad delectationẽ libidinis
impeluit᷑. duuni uidicii metꝰ. & ȩt̾ni tormenta incendii ante
oculos p̃ponant᷑. ꝙr nimirum omis pena. grauioris suppli¬
oii formidine suꝑat᷑. Sic̃ enim clauus clauũ expellit. ita sepe
recordatio ardoris gehennȩ. ardorem excludit luxuriȩ. Qͥdã
iniuiuentute luxuriose uiuentes. in senec̾tute continentes
fieri delec̾tant᷑. & tõ eligt̃ seruire castitati quando eos libido
seruos habere contempnit. Nequaquam in senectute c̃tinen¬
tes uocandi st̃. qui iniuuentute luxuriose uirerunt. Tales
ñ habent p̾mium. quia laboris certamen ñ habuerunt. E¬
Deo datur continentia. xl. De continentia.¬
s petite ꝙ accipietis. Tc̃ aut̃ tͥbuit᷑. qͣndo dõ gemitu int̾¬

Expanded text:
umque libidinis, quatenus a coelestibus deorsum dejectam animam perumque libidinis, quatenus a coelestibus deorsum dejectam animam pertrahant, secumque quos vicerint gloriantes ad tartara ducant. 23. Quando impulsu daemonum mens ad delectationem fornicationis impellitur, divini judicii metus et aeterni tormenta incendii ante oculos proponantur, quia nimirum omnis poena gravioris supplicii formidine superatur. Sicut enim clavus clavum expellit, ita saepe recordatio ardoris gehennae ardorem removet luxuriae. 24. Quidam in juventute luxuriose viventes, in senectute continentes fieri delectantur, et tunc eligunt servire castitati, quando eos libido servos habere contemnit. 25. Nequaquam in senectute continentes vocandi sunt, qui in juventute luxuriose vixerunt. Tales non habent praemium, quia laboris certamen non habuerunt. EDeo datur continentia; sed petite, inquit, et accipietis . Tunc autem tribuitur, quando Deus gemitu inte
Abbreviated transcription (Latin):
o carnis. ad ultium ÷. foenicatio animi. seruit᷑ ydoloꝵ:. Est aũ¬
da pollutio. fornicatio dr̃. q̃nius quisq diu̾sa t̾pidiis uolup¬
tate ꝓstituat᷑. Ex delec̃tatione enĩ foenicandi uaria gignunt᷑
flagioia. quib regnum dei claudit᷑. & ho adeo seꝑat᷑. Int̾ cete¬
ra septem uitia. fornicatio marimi: sceleris. qr ꝑ carnis inmũ¬
ditiã templũ dei uiolat. & tollens menbra xp̃i. fac̾ menbra
diabolo. quã ꝑcȩtera uitia. Cum ille enĩ uariis temptam̃¬
tis illectos homines conet᷑ ꝑuertere. magis aut̾ mȩchandi desid̾iũ
suggerit. quia utrumq serum in hoo uitio ampliꝰ egrotare in¬
tendit. Demones scientes pulcͥtudinẽ ẽẽ animȩ castitatẽ. & ꝑ
hano homine̾ angłiois meritis. ẽ quib illi lapsi st̃ coȩquari.
liuore ꝑcuisi inuidiȩ. iniciunt ꝑsensus corporis opꝰ desid̾i¬

Expanded text:
o carnis adulterium: fornicatio animae idolorum est o carnis adulterium: fornicatio animae idolorum est da pollutio fornicatio dicitur, quamvis quisque diversa turpitudinis voluptate perfruatur. Ex delectatione enim fornicandi varia gignuntur flagitia, quibus regnum Dei clauditur et homo a Deo separatur. Inter caetera septem vitia fornicatio maximum scelus est, quia per carnis immunditiam templum Dei violat; et tollens membrum Christi, facit membrum diabolo, quam per caetera vitia. Cum enim ille variis tentamentis illectos homines conetur pervertere, magis tamen moechandi desiderium suggerit, quia utrumque sexum in hoc vitio amplius aegrotare intendit. 22. Daemones scientes pulchritudinem esse animae castitatem, et per hanc hominem angelicis meritis, e quibus illi lapsi sunt, coaequari, livore perculsi invidiae, injiciunt per sensus corporis opus desideri
Abbreviated transcription (Latin):
.ꝙ. Propt̾ fornicationẽ unusquisq suã iexorem habeat. Sio
& potestates ꝑelationem. ꝑ oppressionẽ. ꝑ iusticiȩ quoq p̃ua¬
ricationẽ. malȩ existunt. Nocent enim nuptiȩ. nocent & po¬
testates. s ꝑ id quod eis uixta ponit᷑. ñ ꝑse: exemplo itineris rec¬
li uirta quod spinȩ nascunt᷑. quȩ surgentes elatere nocent eis
qui recto itinere gradiuntur. xli. De cupiditate.
oN posse quempiã spiritalia bella suscipere. nisi pͥus car.¬
nis edomuerit cupiditates. Non pot̾ ad contemplandum
dm̃ mens eẽ ubera. quȩ desidiis huuis mundi & cupiditatib
inhiat. Neq enim alta c̃spicere pot̾it oculus: quẽ pulius olau
dit. Om̃i peccato peior÷ auaritia. & amor pecuniar̃. Unde
enĩ animã suã uenalem fac̃. qm̃ inuita sua ꝓiecit ĩ tima sua.

Expanded text:
uxorem habeat . Sic et potestates per elationem, per oppressionem, per justitiae quoque praevaricationem malae existunt. Nocent enim divitiae, nocent et potestates, sed per id, quod eis juxta ponitur, non per se; exemplo itineris recti, juxta quod spinae nascuntur, quae surgentes a latere nocent eis qui recto itinere gradiuntur. CAPUT XLI. De cupiditate. 1. Non posse quempiam spiritualia bella suscipere, nisi prius carnis edomuerit cupiditates. 2. Non potest ad contemplandum Deum mens esse libera, quae desideriis hujus mundi et cupiditatibus inh omni peccato pejor est, avaritia et amor pecuniarum. Undeenim animam suam venalem facit, quoniam in vita sua projecit intima sua.