comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uolens quid ei accideret. Cum autem uenis¬
set tempus singularum per ordinẽ puellarũ
ut intrarent ad regẽ: expletis omnib quȩ ad
cultum muliebrem ꝑtinebant. mensis duodeci¬
mꝰ uertebatur. ita dumtaxat: ut sex menses oleo
ungerentur myrtino: & aliis sex quibusdam
pigm̃tis. & aromatib uterentur. Ingredien¬
tesq ad regẽ. quicquid postulassent ad ornatũ
ꝑtinens accipiebant: & ut eis placuerat cõposi¬
te. de triclinio feminarũ ad regis cubiculũ
transibant: & quȩ intrauerat uespere egre¬
diebatur mane: atq inde in scd̃as ȩdes dedu-¬
cebantur quȩ sub manu sasagazi eumnuchi
erant: qui concubinis regiis p̃sidẽbat. Hec
habebat potestatem ad regem ultra redeun¬
di. nisi uoluiss& rex: & eam uenire iussisset
ex nomine. E uoluto autẽ tempore per
ordinẽ: instabat dies quo hester filia abia-¬
hel fr̃is mardochei qua sibi adoptauerat in
filiam: intrare deberet ad regẽ. Qui.

Expanded text:
volens quid ei accideret. Cum autem venisvolens quid ei accideret. Cum autem venisset tempus singularum per ordinem puellarum, ut intrarent ad regem, expletis omnibus quae ad cultum muliebrem pertinebant, mensis duodecimus vertebatur: ita dumtaxat, ut sex mensibus oleo ungerentur myrtino, et aliis sex quibusdam pigmentis et aromatibus uterentur. Ingredientesque ad regem quicquid postulassent ad ornatum pertinens accipiebant et ut eis placuerat conpositae de triclinio feminarum ad regis cubiculum transiebant et quae intraverat vespere egrediebatur mane atque inde in secundas aedes deducebatur quae sub manu Sasagazi eunuchi erant qui concubinis regis praesidebat nec habebat potestatem ad regem ultra redeundi nisi voluisset rex et eam venire iussisset ex nomine evoluto autem tempore per ordinem instabat dies quo Hester filia Abiahil fratris Mardochei quam sibi adoptaverat in filiam intrare deberet ad reg
Abbreviated transcription (Latin):
tempore quo ieconiam regẽ iuda nabugodo¬
nosor rex babilonis transtulerat. qui fuit nu¬
tricius filiȩ fr̃is sui edisse. quȩ altero nomi¬
ne hester uocabatur: & utrumq parentẽ ami¬
serat. pulcra nimis & decora facie. mortuisꝙ
patre eius ac matre. mardocheus sibi eam ad¬
optauit in filiam. Cumq ꝑcrebruisset regis
imperium. & iuxta mandata illius multȩ uir¬
gines pulcrȩ adducerentur susan. & egeo tra¬
derentur eunucho: hester quoq inter cȩteras
puellas ei tradita ẽ: ut seruaretur in nume¬
liẽbrẽ. et traderet ei partes suas: & septem puel¬
las spetiosissimas de domo regis. & tam ipsã ꝙͣ
pedissequas eius ornaret. atq excoleret. Quȩ
noluit ei indicare populũ. & patriam suam
Mardocheus enĩ ei p̃cẽperat: ut de hac re. om¬
nino reticeret. Qui deambulabat cotidie ante
uestibulũ domus. in qua electe uirgines ser¬
uabantur: curam agens salutis hester. & scire

Expanded text:
tempore quo Iechoniam regem Iuda Nabuchodotempore quo Iechoniam regem Iuda Nabuchodonosor rex Babylonis transtulerat qui fuit nutricius filiae fratris sui Edessae quae altero nomine Hester vocabatur et utrumque parentem amiserat pulchra nimis et decora facie mortuisque patre eius ac matre Mardocheus sibi eam adoptaviimperium, et juxta mandatum illius multae virgines pulchrae adducerentur Susan, et Egeo traderentur eunucho: Esther quoque inter caeteras puellas ei tradita est, ut servaretur in numeliebrem, et traderet ei partes suas, et septem puellas speciosissimas de domo regis, et tam ipsam quam pedissequas ejus ornaret atque excoleret. Quae noluit indicare ei populum et patriam suam: Mardochaeus enim praeceperat ei, ut de hac re omnino reticeret: qui deambulabat quotidie ante vestibulum domus, in qua electae virgines servabantur, curam agens salutis Esther, et scire
Abbreviated transcription (Latin):
prouintias regni sui. ut quȩꝙ gens audire &
legere poterat diuersis linguis & litteris esse
uiros principes ac maiores in domib suis: & hoc
postquam regis asueri deferbuerat indignatio:
recordatus ẽ uasthi. & quȩ fecissee. & quȩ passa
esset. Oixeruntq pueri regis. ac ministri eiꝰ.
Querantur regi puellȩ uirgines ac spetiosȩ:¬
& mittantur qui considerent ꝑ uniuersas pro¬
uncias puellas spetiosas & uirgines. & addu¬
cant eas ad cuutatẽ susan. & tradant in domũ
feminarum sub manu ȩgȩi eimuchi: qui est
p̃positus & custos mulierum regiarũ. & acci¬
piant mundum muliebrẽ: & cȩtera ad usus
necessaria. Et quȩcũq int̾ om̃s oculis regis
placuerit: ipsa regnet pro uasthi. Placuit
sermo regi: & ita ut suggesserant iussit fieri
Erat uir iudeus in susis cuutate uocabolo mardo¬
cheus: filius iayr. filii semei. filii cis. de stirpe
iemini. qui traslatus fuerat de ierłm: eo

Expanded text:
provincias regni sui, ut quaeque gens audire et provincias regni sui, ut quaeque gens audire et legere poterat, diversis linguis et litteris, esse viros principes ac majores in domibus suis: et hopostquam regis Assueri deterbuerat indignatio, recordatus est Vasthi, et quae fecisset, vel quae passa esset: dixeruntque pueri regis, ac ministri ejus: quaerantur regi puellae virgines ac speciosae et mittantur qui considerent per universas provincias puellas speciosas et virgines et adducant eas ad civitatem Susan et tradant in domum feminarum sub manu Aegaei eunuchi qui est praepositus et custos mulierum regiarum et accipiant mundum muliebrem et cetera ad usus necessaria et quaecumque inter omnes oculis regis placuerit ipsa regnet pro Vasthi placuit sermo regi et ita ut suggesserant iussit fieri erat vir iudaeus in Susis civitate vocabulo Mardocheus filius Iair filii Semei filii Cis de stirpe Iemini qui translatus fuerat de Hierusalem eo
Abbreviated transcription (Latin):
Audiente rege atq principibus. Honsolũ regẽ
lesit regina uasthi. ẜ om̃s principes & popłos
qui sunt in cunctis prouintus regis asueri.
E gredietur enim sermo reginȩ a omnes muli¬
eres ut contempnant iuros suos: & dicant. Rex
asuerus nuissit ut regina uasthi intraret ad eũ:
& illa noluit. atq hoc exemplo. om̃s principum
coniuges. ꝑsarum atꝙ medorũ paruipendent
imperia maritorũ. Unde regis iusta ẽ indig
natio. Si tibi placet egrediatur edictũ a facie
tua. && scribatur uixta lege̾ ꝑsarum attr medoꝵ
quã p̃teriri illicitum ẽ: ut nequaquam ultra
uasth̃i ingrediatur ad regẽ: s regnum illiꝰ alte¬
ra quȩ melior illa ẽ accipiat. & hoc in omne qͦd
latissimũ ẽ prouintiarum tuarũ diuulget᷑ ĩ pe¬
rium: & cuncte uxores tam maiorũ quã minoꝵ¬
deferant maritis suis honorẽ. P lacuit consiliũ
eius regi. & principib. Fecitq rex iuxta consi¬
liũ mamuchan: & misit epistolas ad unniersas

Expanded text:
bus non solum regem laesit regina Vasthi sed omnes principes et populos qui sunt in cunctis provinciis regis Asueri egredietur enim sermo reginae ad omnes mulieres ut contemnant viros suos et dicant rex Asuerus iussit ut regina Vasthi intraret ad eum et illa noluit atque hoc exemplo omnes principum coniuges Persarum atque Medorum parviimperia maritorum: unde regis justa est indignatio. Si  Al. add. ergo tibi placet, egrediatur edictum a facie tua; et scribatur juxta legem Persarum atque Medorum, quam praeteriri illicitum est, ut nequaquam ultra Vasthi ingrediatur ad regem, sed regnum illius, altera, quae melior illa est, accipiat. Et hoc in omne quod latissimum est provinciarum tuarum divulgetur imperium, et cunctae uxores tam majorum, quam minonorem. Placuit consilium ejus regi, et principibus: fecitque rex juxta consilium Mamuchan, et misit epistolas ad universas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑq uiuentis dei: cuiꝰ beneficio. & patrib nr̃is.
& nobis regnũ ẽ traditũ & usq hodie custodit᷑.
Unde eas litteras qͣs sub nomine nr̃o ille direxe¬
rat. sciatis esse irritas: ꝓ qͦ scelere ante portas
huius urbis. id ẽ susis. & ipse qͥ machinatꝰ ẽ. &
omĩs cognatio eiꝰ pendet in patibulis: ñ nobis. s
deo ei reddente qͥd meruit. Hoc aũ ȩdictũ qͦd
nc̃ mittimꝰ. ĩ cunctis urbib. ꝓponat᷑: ut liceat ui¬
deis uti legib suis. qͥb debetis esse adminiculo:
ut eos qͥ se ad necẽ eorũ parauerant possint ĩtfi¬
cere. t̃tia decima die m̃sis duodecimi qͥ uocatur
adar. Hanc enĩ diem om̃ip̃s d̾s meroris & luctꝰ.
eis uertit in gaudiũ. Unde & uos int̾ cȩteros
omni leticia. ut & in posterũ cognoscat᷑: om̃s
qͥ fidelit᷑ ꝑsis obediunt. dignã ꝓ fide recipere
mercedẽ: qͥ autẽ insidiantur regno eoꝵ. perire
pro scelere. Omĩs autem prouintia & ciuitas

Expanded text:
 viventis Dei, cujus beneficio et patribus nostris et nobis regnum est traditum, et usque hodie custoditur. Unde eas litteras, quas sub nomine nostro ille direxerat, sciatis esse irritas. Pro quo scelere ante portas hujus urbis, id est, Susis, et ipse qui machinatus est, et omnis cognatio ejus pendet in patibulis: non nobis, sed Deo ei renunc mittimus, in cunctis urbibus proponatur, ut liceat Judaeis uti legibus suis. Quibus debetis esse adminiculo, ut eos, qui se ad necem eorum paraverant, possint interficere tertia decima die mensis duodecimi, qui vocatur ADAR. Hunc enim diem, omnipotens Deus, moeroris et luctus, eis vertit in gaudium. Unde et vos, inter caeteros n posterum cognoscatur, omnes, qui fideliter Persis obediunt, dignam pro fide recipere mercedem: qui autem insidiantur regno eorum, perire pro scelere. Omnis autem provincia et civitas,
Abbreviated transcription (Latin):
marsana. & mamucha: septẽ duces ꝑsarũ.
atq medorum qui uidebant faciem regis. &
primi post eum residere soliti erant: cui sen¬
tentię uasthi regina subiaceret quȩ asueri
iigS imperium quod ꝑ eunuchos mandaue

Expanded text:
Marsana et Mamucha septem duces Persarum Marsana et Mamucha septem duces Persarum atque Medorum qui videbant faciem regis et primi post eum residere soliti erant cui sententiae Vasthi regina subiaceret quae Asueri regis imperium quod per eunuchos
Abbreviated transcription (Latin):
nec erat qui nolentes cõgeret adbibendũ.
ẜ sic rex statuerat. p̃ponens m̃sis singulis
de principibus suis. ut sumeret unusquisꝙ
quod uell&e. Uasti quoq regina fecit con¬
iuuiũ feminarum: in palatio ubi rex asuẽ¬
rus manere consuẽuerat. Itaꝙ die septi¬
mo cũ rex esset hilarior. & post nimiam
potionẽ incaluss& mero: p̾cepit nauman.
& baratha. & arbona. & bagatha. & abga¬
tha. & zarath. & charcas septem eunuchis
qui in conspectu eius ministrabant. ut
introducerent reginam uasthi coram rege:
posito suꝑ capud eius diademate. ut osten¬
deret cunctis populis & principib ilhus
pulcriudinẽ. Erat enĩ pulcra ualde
Quȩ renuit: & ad regis imperiũ qͦd ꝑ
eunuchos mandauerat uenire contempsit
Unde iratus rex. & nimio furore succensus.
interrogauit sapientes qui ex more regio
semꝑ ei aderant. & illorum faciebat culicta
consilio. scientium leges. ac nira maiorum.
Erant autẽ pͥmi & ꝓximi. charsena. & se¬
thar & admatha. & tharsis. & marẽs. &

Expanded text:
nec erat qui nolentes cogeret ad bibendum sed sic rex statuerat praeponens mensis singulos de principibus suis ut sumeret unusquisque quod vellet Vasthi quoque regina fecit convivium feminarum in palatio ubi rex Asuerus manere consueverat itaque die septimo cum rex esset hilarior et post nimiam potionem incaluisset mero praecepit Mauman et Bazatha et Arbona et Bagatha et Abgatha et Zarath et Charchas septem eunuchis qui in conspectu eius ministrabant ut introducerent reginam Vasthi coram rege posito super caput eius diademate et ostenderet cunctis populis et principibus illius pulchritudinem erat enim pulchra valde quae rennuit et ad regis imperium quod per eunuchos mandaverat venire contempsit unde iratus rex et nimio furore succensus interrogavit sapientes qui ex more regio semper ei aderant et illorum faciebat cuncta consilio scientium leges ac iura maiorum erant autem primi et proximi Charsena et Sethar et Admatha et Tharsis et Mares et
Abbreviated transcription (Latin):
populum qui iuentus ẽ susis. a miximo
usq ad minimum. & septem dieb iussit con¬
uiunum p̃parari. in uestibulo horti & nemo¬
ris: quod regio cultu & manu consitum erat.
& pendebant ex omni parte tentoria acrii
coloris. & carpassini. & iacinctini: sustenta¬
ta funibus bissinis. atq purpureis. qͥ ebur¬
ncis circulis inserti erant: & columpnis mar¬
moreis fulciebatur. Lectuli quoq aurei
& argentei suꝑ pauimentum. smaragdio
& pario stratum lapide. dispositi erant. qͦd
mira uarietate pictura decorabat. B ibẽ¬
bant autem qui inuitati erant aureis po

Expanded text:
ulum, qui inventus est Susis, a maximo usque ad minimum: et jussit septem diebus convivium praeparari in vestibulo horti, et nemoris, quod regio cultu et manu consitum erat. Et pendebant ex omni parte tentoria aerii coloris, et carbasini ac hyacinthini, sustentata funibus byssinis, atque purpureis, qui eburneis circulis inserti erant, et columnis marmoreis fulciebantur. Lectuli quoque aurei et argentei, super pavimentum smaragdino et Pario stratum lapide dispositi erant: quod mira varietate pictura decorabat. Bibebant autem qui invitati erant, aureis p
Abbreviated transcription (Latin):
iudith dormĩre. Sed cũ nullũ motũ iacen¬
tis. sensu aurium caperet: accessit proximans
ad cortinã. & eleuans eã. uidens cadauer
absq capite holofernis. in suo sanguine ta¬
befactum iacere suꝑ t̾rã. exclamauit uoce
magna cum fletu. & scidit uestim̃ta sua: &
ingressus tab̾naculũ iudith ñ muenit eã: &
exsilint foras ad populũ: & dixit. Una mu¬
lier hebrea: fecit confusionẽ in domu regis
nabugodonosor. E cce enĩ holofernis iacet
in terra: & capud ipsius non ẽ in illo. Quod
cum audissent principes uirtutis assyrioꝵ:
scider̃t om̃s uestim̃ta sua: & intolerabilis
timor & tremor cecidit suꝑ eos. & turbatist̃

Expanded text:
Judith dormire. Sed cum nullum motum jacenJudith dormire. Sed cum nullum motum jacentis sensu aurium caperet, accessit proximans ad cortinam, et elevans eam, vidensque cadaver absque capite Holofernis in suo sanguine tabefactum jacere super terram, exclamavit voce magna cum fletu, et scidit vestimenta sua. Et ingressus tabernaculum Judith, non invenit eam, et exsiliit foras ad populum, et dixit: Una mulier Hebraea fecit confusionem in domo regis Nabuchodonosor: ecce enim Holofernes jacet in terra, et caput ejus non est in illo. Quod cum audissent principes virtutis Assyriorum, sciderunt omnes vestimenta sua, et intolerabilis timor et tremor
Abbreviated transcription (Latin):
to gentilitatis ritu credidit deo. & circũcidit
carnem p̃pitii sui: & appositus ẽ ad popłm
isrł. & omĩs successio eius. usq in hodiernum
diem. Mox autẽ ut ortus ẽ dies. suspen¬
derunt suꝑ muros capud holofernis: acce¬
pitq unusquisq uir arma sua: & egressi stͣ
cum grandi strepitu. & ululatu. qͦd uiden¬
tes exploratores. ad tabernaculũ cucurrert
& ante ingressum cubiculi ꝑstrepentes: exci¬
tandi gr̃a inquietudinẽ arte moliebant᷑. ut
ñ ab excitantib. s a sonantib holofernis eui¬
gilaret. Hullus enim audebat cubiculũ uir¬
tutis assyriorũ pulsando aut intrando ape¬
rire. S ed cum uenissent duces eiꝰ & tribunt.
& uniu̾si maiores exercitus assyriorũ: dixe¬
runt cubiculariis. Intrate & excitate illum:
qm̃ egressi mures de cauernis suis ausi sunt
ꝓ uocare nos ad pͣliũ. Tunc ingressus uagao
cub. culũ eius. stetit ante cortinã: & plausũ
fecit manib suis. Suspicabat᷑ enĩ illũ. cũ

Expanded text:
 circumcidit carnem praeputii sui, et appositus est ad populum Israel, et omnis successio generis ejus usque in hodiernum diem. Mox autem ut ortus est dies, suspenderunt super muros caput Holofernis, accepitque unusquisque vir arma sua, et egressi sunt cum grandi strepitu et ululatu. Quod videntes exploratores, ad tabernaculum Holoferniset ante ingressum cubiculi perstrepentes, excitandi gratia, inquietudinem arte moliebantur, ut non ab excitantibus, sed a sonantibus Holofernes evigilaret. Nullus enim audebat cubiculum virtutis Assyriorum pulsando aut intrando aperire. Sed cum venissent ejus duces ac tribuni, et universi majores exercitus regis Assyriorum, dixerunt cubiculariis: Intrate, et excitate illum, quoniam egressi mures de cavernis suis, ausi sunt provocare nos ad praelium. Tunc ingressus Vagao cubiculum ejus, stetit ante cortinam, et plausum fecit manibus suis: suspicabatur enim illum cum
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ estimabat: dixtiq ei. Azarias frat᷑: peto
ut auscultes uerba mea. Si meipsum tradam
tibi seruũ: non ero condignus prouidentiȩ tuȩ.
Tamen obsecro te ut ad gabelum in rage̾s ci¬
asnuptias meas. Scis enim ip̃se quoniã nu-¬
merat dies pat̾ meus: & si tardauero una die
plus. contristatur anima eius. Et certe uides
ramentũ sꝑnere non possum. Tunc raphahel
assumens quatuor ex seruis raguhelis: & duos
camelos. in ragẽs ciuitatem medorum ꝑrexit.
filio tobiȩ omnia quȩ gesta sunt: fecitq eũ secũ
uenire ad nuptias. Cumq ingressus ess&e do¬
mum raguhelis. inuenit tobiam discũbentem:
& exiliens osculati sunt se inuicẽ: & fleuit ga¬
belus. benedixitq d̃m. & dixit. B enedicat Te
iusti. & timentis dm. & elemosynã facientis: &

Expanded text:
nem aestimabat et dixit ei Azarias frater peto nem aestimabat et dixit ei Azarias frater peto ut auscultes verba mea si me ipsum tradam tibi servum non ero condignus providentiae tuae tsive servitia et vadas ad Gabelum in Rages ad nuptias meas. Scis enim ipse quoniam numerat pater meus dies: si tardavero una die plus, contristatur anima ejus. Et certe vides ramentum spernere non possum. Tunc Raphael assumens quatuor ex servis Raguelis, et duos camelos, in Rages civitatem Medorum porrexit: filio Tobiae, omnia quae gesta sunt: fecitque eum secum venire ad nuptias. Cumque ingressus esset domum Raguelis, invenit Tobiam discumbentem: et exsiliens, osculati sunt se invicem: et flevit Gabelus, benedixitque Deum, et dixit: Benedicat te justi, et timenti
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiam tuã: & exclusisti ã nobis inimicũ
ꝑsequentem nos. Misertus es aũt duobus
unicis: fac eos dñe in plenius benedicere te.
& sacrificium tibi laudis tuȩ & sue sanitatis of¬
ferre: ut cognoscat uniuersitas gentium. quia
tu es deus solus in uniuersa t̾ra. Statuq
p̃cepit seruis sius raguhel ut replerent fossam
quam fecerant: pruis quã lucẽsceret. Uxori aũ
suȩ dixit ut instrueret conuuuũ: & p̃pararet om̃ia
que in cibos erant it̃ agentib necessariã. Quas
quoq uaccas pingues. & quatuor arietes occidi
fecit: & parari epulas omnibus uicinis suis:
cunctisq amicis. Et adiurauit raguhel tobi¬
am: ut duas ebdõmadas morarentur apud
eum. De omnib autẽ quę possidebat ragu¬
hel dimidiã partẽ dedit tobiȩ: & fecit hanc
scripturã ut pars dimidia quȩ suꝑerat. post
obitum eorum tobis dominio deuenir&. Tunc
uocauit ad se tobias angłm quem quidẽ homi¬

Expanded text:
ricordiam tuam et exclusisti a nobis inimicum ricordiam tuam et exclusisti a nobis inimicum persequentem nos misertus es autem duobus unicis fac eos Domine in plenius benedicere te et sacrificium tibi laudis tuae et suae sanitatis offerre ut cognoscat universitas gentium quia tu es Deus solus in universa terra statimque praecepit servis suis Raguhel ut replerent fossam quam fecerant priusquam lucesceret uxori autem suae dixit ut instrueret convivium et praepararet omnia quae in cibos erant iter agentibus necessaria duas quoque vaccas pingues et quattuor arietes occidi fecit et parari epulas omnibus vicinis suis et cunctis amicis et adiuravit Raguhel Tobiam ut duas ebdomadas moraretur apud eum de omnibus autem quae possidebat Raguhel dimidiam partem dedit Tobiae et fecit hanc scripturam ut pars dimidia quae supererat post obitum eorum Tobis dominio deveniret tunc vocavit ad se Tobias angelum quem quidem homi
Abbreviated transcription (Latin):
ñc dñe tu scis quia non luxuriͫ. cuam ꝙ
sororem meam: sed sola posteritatis dilet Rapio
in qua benedicatur nomen tuum. in scła scłoru
Dixit itaq sarra. Miserere nobis d̃ne mise¬
rere nobis: & consenescamus ambo partt̃ sani.
Et factum ẽ circa pullorũ cantum accersiri iuis
sit raguhel seruos suos: & abierunt cum eo ut
foderent sepulcrum: Dicebant enĩ. ne simili
modo eueniret ex. quod & cȩteris illis sept̾e qͥ
sunt ingressi ad eam. Cumq parassent fossã:
reuersus raguhel ad uxorẽ suã. dixit ei. Mitte
unam ex ancillis tuis: & uideat si mortuus ẽ
ut sepeliam illum antequam illucescat. Et mi¬
sit unam ex ancillis suis: quȩ ingressa cubiculũ
repperit eos saluos & incolumes: secum pariter
dormientes. Et reuersa: nuntiauit bonũ nun¬
tium. Et benedixerunt dm. raguhel uidelicet
& anna uxor euis: & dixert̃. B enedicimus te
dñe ds istł: quia non contigit nobis quẽ admo¬
dum putabamus. P ecisti enim nobiscum mise¬

Expanded text:
nc Domine tu scis quia non luxuriae causa accipio sororem meam sed sola posteritatis dilectione in qua benedicatur nomen tuum in saecula saeculorum dixit itaque Sarra miserere nobis Domine miserere nobis et consenescamus ambo pariter sani et factum est circa pullorum sit Raguel servos suos, et abierunt cum eo pariter, ut foderent sepulcrum. Dicebat enim: ne forte simili modo evenerit ei, quo et caeteris illis septem viris qui sunt ingressi ad eam. Cumque parassent fossam, reversus Raguel ad uxorem suam, dixit ei: Mitte unam ex ancillis tuis, et videat si mortuus est, ut sepeliam eum antequam illucescat dies. At illa misit unam ex ancillis suis. Quae ingressa cubiculum, reperit eos salvos et incolumes, secum pariter dormientes. Et reversa, nuntiavit bonum nuntium: et benedixerunt Dominum, Raguel videlicet et Anna uxor eius et dixerunt benedicimus te Domine Deus Israhel quia non contigit nobis quemadmodum putabamus fecisti enim nobiscum mise
Abbreviated transcription (Latin):
ducauit panem cum luctu & tremore: memorais
illum sermonẽ quẽ dixit dominus ꝑ amos ꝓpħam
Dies festi ur̃i. conuertentur in lam̃tationem
& lucꝰtu. Cũ uero sol occubuiss&e: abiit & sepe¬
liuit eum. Arguebant au eum: omnes ꝓximi
sui dicentes. Iam huius rei causa int̾fici iussus
es: & uix effugisti mortis imꝑiũ: & iterũ sepelis
mortuos: Sed tobias plus timens dm̃ quã rege.
rapiebat corpora mortuoꝵ. & occultabat in domu
sua: & medus noctib sepeliebat ea. Contigit
autem ut quadam die fatigatus a sepultura
ueniens domum iactass&e se iuxta parietem
& obdormiss&: & ex nido hirundinũ dormien¬
ti illi calida ftͣcora insiderent suꝑ oculos eius:
fierceq cecus. Hanc autem temptationẽ id̃o
ꝑmisit dominus euenire illi: ut posteris da-¬
retur exemplum patientie eius. sicut & sc̃i¬

Expanded text:
ducavit panem cum luctu et tremore memorans ducavit panem cum luctu et tremore memorans illum sermonem quem dixit Dominus per Amos prophetam dies festi vestri convertentur in lamentationem et luctum cum vero sol occubuisset abiit et sepelevit eum arguebant autem illum omnes proximi sui dicentes iam huius rei causa interfici iussus es et vix effugisti mortis imperium et iterum sepelis mortuos sed Tobias plus timens Deum quam regem rapiebat corpora occisorum et occultabat in domo sua et mediis noctibus sepeliebat ea contigit autem ut quadam die fatigatus a sepultura veniens domum iactasset se iuxta parietem et obdormisset ex nido hirundinum dormienti illi calida stercora insiderent super oculos eius fieretque caecus hanc autem temptationem ideo permisit Dominus evenire illi ut posteris daretur exemplum patientiae eius sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cum reuersus ess& rex sennacherib fugiens a
iudea ꝓ plaga quam circa eum d̃s fecerat. ꝓp¬
Tblasphemiam suam: & iratus multos occider&
ex filiis israhel: tobias sepeliebat corpora eorũ
At ubi nuntiatum ẽ regi: iussit eum occidi.
& tulit omnẽ substantiam eius. Tobias uero
cũ filio suo & cum uxore fugiens nudus latuit.
quia multi diligebant eum. Post dies uͦ qua¬
draginta quinꝙ. occiderunt regem filu ipsius: &
reuersus ẽ tobias ad domũ suã. omnisq facultas
eius restituta est ei. Post hec uͦ cum essoe dies
festus domini. & factũ ess& prandium bonum
in domo tobiȩ: dixit filio suo. Uade & adduc ali¬
quos ex tribu nr̃a timentes deum: & epulent᷑
nobiscũ. Cumq abiss&: reuersus nuntiauit unũ
ex filuis isrł uigulatum iacere in platea. Statiq
exiliens de accubitu suo. relinquens prandiũ: ieiu¬
nus ꝑuenit ad corpus. Tollensq illud. portauit
ad domum suam occułte: ut dũ sol occubuss&e. cau¬
te sepelir& eum: Cumq occultass& corpus. man¬

Expanded text:
cum reversus esset rex Sennacherim fugiens a Iudaea plagam quam circa eum Deus fecerat propter blasphemiam suam et iratus multos occideret ex filiis Israhel Tobias sepeliebat corpora eorum at ubi nuntiatum est regi iussit eum occidi et tulit ei omnem substantiam eius Tobias vero cum filio suo et cum uxore fugiens nudus latuit quia multi diligebant eum post dies vero quadraginta et quinque occiderunt regem filii ipsius et reversus est Tobias ad domum suam omnisque facultas eius restituta est ei post haec vero cum esset dies festus Domini et factum esset prandium bonum in domo Tobis dixit filio suo vade et adduc aliquos ex tribu nostra timentes Deum et epulentur nobiscum cumque abisset reversus nuntiat unum ex filiis Israhel iugulatum iacere in platea statimque exiliens de accubitu suo relinquens prandium ieiunus pervenit ad corpus tollensque illud portavit ad domum suam occulte ut dum sol occubuisset caute sepeliret eum cumque occultasset corpus man
Abbreviated transcription (Latin):
suspendite capud hoc suꝑ muros nr̃õs. & erit cũ
exierit sol accipiat unusquisq arma sua: & exite
cum impetu. ñ ut descendatis deorsũ. s quasi im¬
petum facientes. Iunc exploratores necesse erit
ut fugiant ad pͥncipẽ suũ. excitandũ ad pugnã.
Tumq duces eorum cucurrerint ad tab̾naculum
holofernis. & mnuenerint eũ truncũ in suo sangͥ¬
ne uolutatũ decidet suꝑ eostimor. Cumq
cognoueritis fugere illos: ite post illos secũ¬
ri. qmͣ dñs conteret eos sub pedib ur̃is. Lc̃¬

Expanded text:
suspendite caput hoc super muros nostros. Et erit cum exierit sol accipiat unusquisque arma sua et exite cum impetu, non ut descendatis deorsum sed quasi impetum facientes. Tunc exploratores necesse erit ut fugiant ad principem suum excitandum ad pugnam. 2 Cumque duces eorum cucurrerint ad tabernaculum Holofernis et invenerint eum truncum in suo sanguine volutatum, decidet super eos timor. Cumque cognoveritis fugere illos ite post illos securi, quoniam Dominus conteret eos sub pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui fecit uirtitẽ in isrł. Et factum ẽ cũ audis¬
sent uiri uocẽ eiꝰ. uocauerunt p̾sbiteros ciuita¬
tis: & concurrerunt ad eã omnes. ã minimo usq
ad maximũ: qm̃ sperauerunt eã iã ñ esse uen¬
turam. & accendentes luminaria. congirauerunt
circa eã uniu̾si. Illa aũ ascendens in eminentio¬
ri loco: iussit fieri silentiũ. Cũꝙ om̃s tacuissent.¬
dix̃ iudith. Laudate dñm d̃m nr̃m: qͥ ñ deseru¬
it sperantes ĩ se. & in me ancillã suã adimple¬
uit miscdiam suã. quam promisit domui isrł:
& int̾fecit in manu mea hostẽ populi sui.ĩ hac
nocte. Q ꝓferens de pera capud holofernis: os¬
tendit illis dicens. Eoce capud holofernis. pͥnci¬
pis militiȩ assyriõrum: & ecce conopeũ illtꝰ in
quo recumbebat. in ebrietate sua: ubi & ꝑ ma¬

Expanded text:
t factum est cum audissent viri vocem eius vocaverunt presbyteros civitatis et concurrerunt ad eam omnes a minimo usque ad maximum quoniam speraverunt eam iam non esse venturam et accendentes luminaria congyraverunt circa eam universi illa autem ascendens in eminentiori loco iussit fieri silentium cumque omdixit Judith: Laudate Dominum Deum nostrum, qui non deseruit sperantes in se: et in me ancilla sua adimplevit misericordiam suam, quam promisit domui Israel: et interfecit in manu mea hostem populi sui hac nocte. Et proferens de pera caput Holofernis, ostendit illis, dicens: Ecce caput Holofernis, principis militiae Assyriorum, et ecce conopeum illius, in quo recumbebat in ebrietate sua, ubi per ma
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃sbiteri. Omnia que loquuta es uera
sunt: & non ẽ insermonib tuis ulla rep̃hen¬
sio. Hunc gͦ ora pro nobis: qmͣ mulier sc̃ã¬
Sicut quod loqui potui. deiesse cognoscitis:
ita quod facere disposui probate si ex deo
ẽ. & orate ut firmum faciat consiliũ meu̾¬
ds. Stabitis uos ad portam nocꝰte ista:
& ẽgo exeam cum abra mea: & orate ut sic̃
dixistis in dieb quinq respiciat dñs popu¬
lum suum isrł Uos autem nolo ut scru¬
temini actum meum: & usq dum renunti¬
em uobis nichil aliud fiat nisi oratio pro
me ad dnm̃ dm nr̃m. Et dixit ad eam orias
princeps uidee. Uade in pace: & dñs sit te¬
cum in ultione inimicorum nr̃oꝵ. Et re¬

Expanded text:
et presbyteri omnia quae locuta es vera et presbyteri omnia quae locuta es vera sunt et non est in sermonibus tuis ulla reprehensio nunc ergo ora pro nobis q“Sicut quod loqui potui Dei esse cognosita quod facere disposui, probate si ex Deo est et orate, ut firmum faciat Deus consilium meum. Stabitis vos ad portam nocte ista, et ego exeam cum abra mea: et orate, ut sicut dixistis, in diebus quinque respiciat Dominus populum suum Israel. Vos autem nolo ut scrutemini actum meum, et usquedum renuntiem vobis, nihil aliud fiat, nisi oratio pro me ad Dominum Deum nostrum. Et dixit ad eam Ozias princeps Juda: Vade in pace, et Dominus sit tecum in ultionem inimicorum nostrorum. Et re
Abbreviated transcription (Latin):
contra nos: & faciet illas sine honore dns
pͣsbiteri in populo dei: ex uobis pend& ani¬
ma illorum: ad eloquium urm corda eoꝵ
erigite. ut memores sint quia temptati stͣ
patres nr̃i. ut probarentur si uere colerent
deum suum NLemores esse debent. qͦmͦ patͣ
nr̃ abrahã temptatus ẽ: & ꝑ multas tribu¬
lationes probatus. di amicus effectus eͣ.
Sic ysaac. sic iacob. sic moyses. & omnes
qui placuerunt deo: ꝑ multas tribulatio¬
nes transierunt fideles. Illi autem qui tẽp¬
tationes non susceperunt cum timore d̃ni:
& impatientiam suam & improperiũ mur¬
murationis sue contra dñm. ptulerunt: ex¬
t̃minati sunt ab exterminatore. & a serpen¬
tib periert̃. Et nos gͦ non ulciscamur nos
pro his que patimur: sed reputantes pec¬
catis nr̃is hec ipsa minora esse supplicia.
flagella dñi quasi serui qui corripimur.
ad emendationẽ non ad ꝑditione nram
euenisse credamus. Et dixerunt illi. orias

Expanded text:
contra nos, et faciet illas sine honore Dominus contra nos, et faciet illas sine honore Dominus presbiteri in populo Dei, ex vobis pendet anima illorum; ad eloquium vestrum corda eorum erigite, ut memores sint quia temptati sunt patres nostri, ut probarentur si vere colerent Deum suum. Memores esse debent quomodo pater noster Abraham temptatus est, et per multas tribulationes probatus Dei amicus effectus est. 31 Sic Isaac, sic Iacob, sic Moyses et omnes qui placuerunt Deo per multas tribulationes transierunt fideles. Illi autem, qui temptationes non susceperunt cum timore Domini, i et patientia sua inproperium murmurationis suae contra Dominum protulerunt exterminati sunt ab exterminatore et a serpentibus perierunt et nos ergo non ulciscamur nos pro his quae patimur sed reputantes peccatis nostris haec ipsa minora esse supplicia flagella Domini quasi servi qui corripimur ad emendationem non ad perditionem nostram evenisse credamus et dixerunt illi Ozias
Abbreviated transcription (Latin):
tet. & furorem accendat. P osiustis uos tẽpus
miserationis dm̃i: & in arbitrium ur̃m diem
constitiustis el. Sed quia patiens dñs. in hoc
ipso peniteamꝰ: & indulgentiam eius. lacrimis
postulemus. Hon enim quasi homo d̃s sic cõ¬
minabitur: neq sicut filius hominis ad iracun¬
diam inflammabitur. Et ideo humiliemꝰ
illi animas nr̃as: & in spũ constitũti humiliato
seruientes illi. dicamus flentes domino. ut scđ̃m
uoluntatem suam sic faciat nobiscum miscd̃iã
suam: ut sicut conturbatum ẽ cornr̃m in suꝑ¬
bia eorum. ita etiam de nr̃a humilitate gło¬
riemur: quoniam non secuti sumus peccata
patrum nr̃oꝵ qui deliquerunt d̃m suũ. &
adorauerunt deos alienos. pro scelere quo
dati sunt in gladium & in rapinã. & in confusi¬
onẽ inimicis suis. Hos aut̃e alterum dm̃
nescimus: p̃t̃ ipsum. E xspectemus humi¬
les consolationẽ eiꝰ: & exquiret sanguinẽ
nr̃m de afflictionib inimicorum nr̃oꝵ: & hu¬
miliabit omnes gentes quecumꝙ insurgunt.

Expanded text:
orem accendat posuistis vos tempus miserationis Domini et in arbitrium vestrum diem constituistis ei sed quia patiens est Dominus in hoc ipso paeniteamur et indulgentiam eius lacrimis postulemus non enim quasi homo Deus sic comminabitur neque sicut filius hominis ad iracundiam inflammabitur et ideo humiliemus illi animas nostras et in spiritu constituti humiliato servientes illi dicamus flentes Domino ut secundum voluntatem suam sic faciat nobiscum misericordiam suam ut sicut conturbatum est cor nostrum in superbia eorum ita etiam de nostra humilitate gloriemur quoniam non sumus secuti peccata patrum nostrorum qui dereliquerunt Deum suum et adoraverunt deos alienos pro scelere quo dati sunt in gladium et in rapinam et in confusionem inimicis suis nos autem alterum deum nescimus ples consolationem ejus, et exquiret sanguinem nostrum de afflictionibus inimicorum nostrorum, et humiliabit omnes gentes, quaecumque insurgunt
Abbreviated transcription (Latin):
mee confitebor illi: quoniam ostendit maiestatẽ
suam in gentem peccatricẽ. Conuertimini itaq
peccatores & facite iusticiam coram do: credentes
quod faciat uobiscum miscdiam suam. Ego au
& anima mea: in eo letabimur. B enedicite dnm
om̃s electi euis: agite dies leticiẽ & consitemini
illi. Hierusalem curitas di. castigauit te d̃ñs ĩ
operibus manuum tuarum: confttere dñõ in bo¬
nis. & benedic dm̃ scłoꝵ. ut reȩdificet in te taber¬
naculum suum. & reuocet ad te omnes captiuos. &
gaudeas in omnia scła scłoꝵ. Luce splendida
fulgebis: & om̃s fines terrȩ adorabunt te. Hati
in te. Maledicti erunt qui contempserint te:
& condempnati erunt qui blasphemauerint te.
Benedicꝰtiq erunt qui edificauerint te. tu aũ
letaberis in filus tuis. qm̃ om̃s benedicent᷑. & con¬
gregabunt᷑ ad dnm. B eati om̃s qui diligunt te.
& qui gaudent suꝑ pacem tuam. Anima mea

Expanded text:
meae confitebor illi quoniam ostendit maiestatem meae confitebor illi quoniam ostendit maiestatem suam in gentem peccatricem convertimini itaque peccatores et facite iustitiam coram Deo credentes quod faciat vobiscum misericordiam suam ego autem et anima mea in eo laetabimur benedicite Dominum omnes electi eius agite dies laetitiae et confitemini illi Hierusalem civitas Dei castigavit te Dominus in operibus manuum tuarum confitere Domino in bonis et benedic Deum saeculorum ut reaedificet in te tabernaculum suum et revocet ad te omnes captivos et gaudeas in omnia saecula saeculorum luce splendida fulgebis et omnes fines terrae adorabuntin te. Maledicti erunt qui contempserint te: et condemnati erunt omnes qui blasphemaverint te: benedictique erunt qui aedificaverint te. Tu autem laetaberis in filiis tuis, quoniam omnes benedicentur, et congregabuntur ad Dominum. Beati omnes qui diligunt te, et qui gaudent
Abbreviated transcription (Latin):
benedicite dnm̃: & narrate omnia mirabilia eiꝰ
Et cum hoc dixiss& ab aspectu corũ ablatus ẽ:
& ultra eum uidere non potuert᷑. T unc ꝓftͣ¬
ti ꝑ horas tres in faciem. benedixerunt dm̃e&
exsurgentes narrauerunt omnia mirabilia
benedix̃ dñm & dix̃. Magnus es dñe. in ȩt̾nũ
& in omnia scła regnum tuũ. qm̃ tu flagel¬
las & saluas. deducis ad inferos & redũcis. &¬
non ẽ qui effugiat manũ tuã. Confitẽmini
dno filii isrł. & in conspectu gentiũ laudãte
eum: quoniam ideo disꝑsit uos intͣ gentes
quȩ ignorant dm. ut uos narretis mirabilia eiꝰ:
& faciatis scire eos. quia non ẽ alius ds om̃ip̃s p̃tͣ
eum: ipse castigat nos propt̾ iniquitates nr̃as.
& ipse saluabit nos propt̾ miscđiam suã. Aspici¬
te gͦ quȩ fecit nobiscũ: & cum timore & tremo¬
re confitemini illi. regemq scłoꝵ exaltate in
operibus urĩs. E go autem in terra captiuitatis

Expanded text:
benedicite Deum et narrate omnia mirabilia eius benedicite Deum et narrate omnia mirabilia eius et cet ultra eum videre non potuerunt. Tunc prostrati per horas tres in faciem, benedixerunt Deum, et exsurgentes narraverunt omnia mirabilia benedixit Dominum, et dixit: Magnus es, Domine, in aeternum, et in omnia saecula regnum tuum, quoniam tu flagellas et salnon est qui effugiat manum tuam confitemini Domino filii Israhel et in conspectu gentium laudate eum quoniam ideo dispersit vos inter gentes quae ignorant eum ut vos narretis mirabilia eius et faciatis scire eos quia non est alius Deus omnipotens praeter eum ipse castigavit nos propter iniquitates nostras et ipse salvabit nos propter misericordiam suam aspicite ergo quae fecit vobiscum et cum timore et tremore confitemini illi regemque saeculorum exaltate in operibus vestris ego autem in terra captivitatis
Abbreviated transcription (Latin):
& iniquitate: hostes sunt animȩ suẽ Manifes¬
to gͦ uobis ueritatẽ. & ñ abscondã a uobis ser¬
monẽ occultũ. Quando orabas cum lacrimis.
& sepeliebas mortuos. & derelinquebas prandiũ.
& mortuos abscondebas ꝑ diem in domu tua. &
nocte sepeliẽbas: ego obtuli orationt̃ tuã dño
Et quia acceptus eras dõ: necesse fuit ut tẽp¬
tatio probarce te. Et nunc misit me dñs ut
curarem te: & sarram uxorem filii tui a demo¬
nio liberarẽ. Ego enim sum raphahel angelꝰ:
unus ex septem. qui astamus ante dñm. Cũq
hȩc audissent turbati sunt: & trem̃tes cecidert᷑
in faciem suam. Dixitq ei angelus. Pax uob.
Holtte timere. E tenim cum essem uobiscum
ꝑ uoluntatem di: ipsum benedĩcite & cantate
illi. uidebar quidem uobiscum manducare &
bibere: sed ego cibo inuisibili & potu qui ab
hominibus uideri non potest. ittor. Tempus
ẽ gͦ ut reuertarad cum qui me misit: uos autr

Expanded text:
tes sunt animae suae manifestes sunt animae suae manifesto ergo vobis veritatem et non abscondam a vobis sermonem occultum quando orabas cum lacrimis et sepeliebas mortuos et derelinquebas prandium et mortuos abscondebas per diem in domo tua et nocte sepeliebas ego obtuli orationem tuam Domino et quia acceptus eras Deo necesse fuit ut temptatio probaret te et nunc misit me Dominus ut curarem te et Sarram uxorem filii tui a daemonio liberarem ego enim sum Rafahel angelus unus ex septem qui adstamus ante Dominum cumque haec audissent turbati sunt et trementes ceciderunt super faciem suam dixitque eis angelus pax vobis nolite timere etenim cum essem vobiscum per voluntatem Dei ipsum benedicite et cantate illi videbar quidem vobiscum manducare et bibere sed ego cibo invisibili et potu qui ab hominibus videri non potest utor tempus est ergo ut revertar ad eum qui me misit vos autem
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniam a gabelo ipse recepit. uxorẽ ip¬
se me habere fecit: & demoniũ ab ea ipse
compescuit. gaudium parentib eius fecit.
me ipsum a deuoratione piscis eripuit: te
quoq fecit uidere lumen cęli. & bonis om̃ib
ꝑ eum repleti sumus. Quid illi ad hȩcdig¬
num poterimus dare: S ed peto te pater
ut roges eum: si forte dignabitur medietate
de omnib quȩ allata sunt. sibi assumere. Et
uocantes eum pat̾ & filius: tulert̃ eum in partẽ.
& rogare ceperunt. ut dignaretur dimidiã par¬
tem omnium quȩ attulerant accepta habere.
Tunc dixit eis occulte. B enedicite dm̃ cęli. &
corã omnib uiuentib confitemim er: qm fecͣ
regis abscondere bonum ẽ: oꝑa aũt di reuelare
& confitẽri. honorificum ẽ. H ona ẽ oratio cum
ieiunio. & elȩmosina magis quam thesauros au¬
ri cõndere: quoniam elemosyna a morte liberat.
& ipsa ẽ quȩ purgat peccata. & faciet inuenire ui¬
tam ȩternam. Qui autem faciunt peccatum

Expanded text:
pecuniam a Gabelo ipse recepit, uxorem ippecuniam a Gabelo ipse recepit, uxorem ipse me habere fecit, et daemonium ab ea ipse compescuit, gaudium parentibus ejus fecit, me ipsum a devoratione piscis eripuit, te quoque videre fecit lumen coeli, et bonis omnibus per eum repleti sumus. Quid illi ad haec poterimus dignum dare? Sed peto te, pater mi, ut roges eum, si forte dignabitur medietatem de omnibus, quae allata sunt, sibi assumere. Et vocantes eum, pater scilicet et filius, tulerunt eum in partem: et rogare coeperunt, ut dignaretur dimidiam partem omnium, quae attulerant, acceptam habere. Tunc dixit eis occulte: Benedicite Deum coeli, et coram omnibus viventibus confitemini ei, quia fecit regis abscondere bonum est: opera autem dei reuelare et confiteri honorificum est. bona est oratio cum ieiunio, et elemosyna magis quam thesauros auri condere. quoniam elemosyna a morte liberat et ipsa est quae purgat peccata et faciet inuenire uitam aeternam. qui autem faciunt pecca
Abbreviated transcription (Latin):
cabant dm̃. ipse uidelic& & uxor eius. & om̃s
qui sciebant eum. Oicebatq tobias. O ene¬
dico te domine d̾s isrł. qm̃ tu castigasti me:
& tu saluasti me. Ecce uideo tobiam filiũ
meũ Ingressa ẽ etiam post septem dies
sarra uxor eius. & om̃s familiȩ. & pecora sana.
& cameli. & pecunia multa uxoris. sed et
pecunia quam receperat a gabelo. & narra-¬
uit parentibus suis omnia beneficia del.
que feciss&e circa eum ꝑ hominẽ qui eum
duxerat. Ueneruntq achior & nabath
consobrini tobiȩ gaudentes ad tobin. con¬
gratulantes ei de omnib: bonis que circa
illum ostenderat đs. Et ꝑseptem dies
epulantes cum gaudio magno. gauisi sunt.
Tunc uocauit ad se tobiam filium suum
dixitq ei. Qitid possumus dare uiro ifti
sc̃õ qui uenit tecum: Respondens tobis:
dixit patri suo. Uat̾ quam mercedẽ dabi-¬
mus ei: aut quid dignum poterit esse be-
neficiis eius: Me duxit & reduxit sanũ:

Expanded text:
cabant Deum ipse videlicet et uxor eius et omnes cabant Deum ipse videlicet et uxor eius et omnes qui sciebant eum dicebatque Tobias benedico te Domine Deus Israhel quoniam tu castigasti me et tu sanasti me et ecce video Tobiam filium meum ingressa est etiam post septem dies Sarra uxor filii eius et omnes familiae et pecora sana et cameli et pecunia multa uxoris sed et alia pecunia quam receperat a Gabelo et narravit parentibus suis omnia beneficia Dei quae fecisset circa eum per hominem qui eum duxerat veneruntque Achior et Nabath consobrini Tobiae gaudentes ad Tobin congratulantes ei de omnibus bonis quae circa illum ostenderat Deus et per septem dies epulantes omnes gaudio magno gavisi sunt tunc vocavit ad se Tobias filium suum dixitque ei quid possumus dare viro isti sancto qui venit tecum respondens Tobias dixit pater quam mercedem dabimus ei aut quid dignum poneficiis ejus? Me duxit et reduxit sanum,
Abbreviated transcription (Latin):
dum ex eõdem loco specularetur aduentũ
eius: uidit alonge. & ilico cognouit uenien¬
tem filiũ suũ. Currensq nuntiauit uiro
suo dicens. E cce uenit filius tuus. O ix̃q
raphahel ad tobiã. Atubi introieris do¬
mũ tuã. statim adõra dnm dm̃ tuũ: & gr̃as
agens ei accẽde ad patrẽ tuũ. & osculare eũ
statimq lini suꝑ oculos eius ex felle isto
piscis: quod portas tecum. Scias enĩ qm̃
mox aperientur oculi eiꝰ. & uidebit pater
tuus lumen cęli: & in aspectu tuo gaude¬
bit. Tunc precucurrit canis qui simul
ta manu puero occurrit obuiam filio suo.
& suscipiens osculatus ẽ eum cum uxore
sua: & ceperunt flere p̃ gaudio. Cumq
adorassent dm & gratias egissent: consede¬
runt. Tunc sumens toblas de felle pis-
quasi dimidiam fere horam: cepitq albu¬
go ex oculis eius quasi menbrana oui egre¬
di. quam app̃hendens tobias traxit ab ocu¬
lis eius. Statimq uisum recepit: & glorifi¬

Expanded text:
dum ex eodem loco specularetur adventum dum ex eodem loco specularetur adventum ejus, vidit a longe, et illico agnovit venientem filium suum: currensque nuntiavit viro suo, dicens: Ecce venit filius tuus: Dixitque Raphael ad Tobiam: At ubi introieris domum tuam, statim adora Dominum Deum tuum: et gratias agens ei, accede ad patrem tuum, et osculare eum. Statimque lini super oculos ejus ex felle isto piscis, quod portas tecum. Scias enim quoniam mox aperientur oculi ejus, et videbit pater tuus lumen coeli, et in aspectu tuo gaudebit. Tunc praecucurrit canis, qui simul ta manu puero, occurrit obviam filio suo. Et suscipiens osculatus est eum cum uxore sua, et coeperunt ambo flere prae gaudio. Cumque adorassent Deum, et gratias egissent, consederunt. Tunc sumens Tobias de felle pisciquasi dimidiam fere horam: et coepit albugo ex oculis ejus, quasi membrana ovi, egredi. Quam apprehendens Tobias traxit ab oculis ejus, statimque visum recepit. Et glorifi
Abbreviated transcription (Latin):
cis. & pecunia multa. & saluum atq gauden¬
tem dimisit eum ã se dicens. Angelus dñi
sc̃s sit in itinere ur̃o: ꝑducatq uos incolumes.
& inueniatis omnia recte circa comparentes
uros: & uideant oculi mei filios uros prius¬
quã moriar. Et app̃hendentes parentes fi¬
liam suã. osculati sunt eã: & dimisert̃ ire.
monentes eam honorare socrus. diligere ma¬
ritũ. regere familiã gubernare domũ. & se
in medio tt̃mere contra nineuen. undecimo die.
D ixͣq angelus. Tobias frat᷑. scis quẽ admodũ
reliquisti patrẽ tuum: si placet itaq tibi p̾ce¬
damus. & lento gradu sequant᷑ tter nr̃m fa¬
miliȩ. simul cum coniuge tua: & cũ anima¬
lib. Cumq hoc placuiss& ut irent: dixit
raphahel adtobiam. Tolle tecum ex felle
piscis: erit enim necessariũ. Tulit itaq to¬
bias ex felle illo: & abierunt. Anna uͦ sede¬
bat secus uiã cotidie: in suꝑcilio montis.
unde respicere poterat de longinquo. Et

Expanded text:
cis, et in pecunia multa: et salvum atque gaudencis, et in pecunia multa: et salvum atque gaudentem dimisit eum a se, dicens: Angelus Domini sanctus sit in itinere vestro, perducatque vos incolumes, et inveniatis omnia recte circa parentes vestros, et videant oculi mei filios vestros priusquam moriar. Et apprehendentes parentes filiam suam, osculati sunt eam, et dimiserunt ire: monentes eam honorare soceros, diligere maritum, regere familiam, gubernare domum, et sein medio itinere contra Niniven, undecimo die. Dixitque angelus: Tobia frater, scis quemadmodum reliquisti patrem tuum. Si placet itaque tibi, praecedamus, et lento gradu sequantur iter nostrum familiae, simul cum conjuge tua, et cum animalibus. Cumque hoc placuisset ut irent, dixit Raphael ad Tobiam: Tolle tecum ex felle piscis: erit enim necessarium. Tulit itaque Tobias ex felle illo, et abierunt. Anna autem sedebat secus viam, quotidie in supercilio montis, unde respicere poterat de longinquo. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nari: lum̃ oculorum nr̃oꝵ. baculũ senecꝰtutis
nr̃ȩ. solatium uitȩ nr̃e. spẽ posteritatis nr̃ȩ:
Omĩa simul in te uno habentes: te ñ deb̾ui¬
mus dimittere a nobis. Qui dicebat tobias.
Tace & noli turbari: sanus ẽ filius nr̃. satis fi¬
delis t̃ uir ille. cum quo misimus eũ. Illa
autẽ nullomodo consolari poterat: sed cotiolie
exiliens circumspiciebat & circiibat uias
omnes ꝑ quas spes remeandi uidebatur.
ut procul uider& eum si fieri poss& ueni¬
entẽ. At uͦ raguhel: dicebat ad generum
suuͣ. ¶ane hic. & ego mittam nuntios sa¬
litis de te : ad tobiam patrẽ tuum. Qui to¬
bias dixit. Ego noui quia pat̾ meus & matͣ
mea modo dies coͣputant: & cruciatur spiritꝰ
eorum in ipsis. Cumq uerbis multis rogã¬
ret raguhel tobiam. & ille eum nulla ratio¬
ne uell& audire: tradidit ei sarram. & dimi¬
diam partem omnis substantiȩ suę: in p̃ue¬
ris. in puellis. in pecũdib. in cãmelis. & in uac¬

Expanded text:
lumen oculorum nostrorum, baculum senectutis nostrae, solatium vitae nostrae, spem posteritatis nostrae! Omnia simul in te uno habentes, te non debuimus dimittere a nobis. Cui dicebat Tobias: Tace, et noli turbari, sanus est filius noster: satis fidelis est vir ille, cum quo misimus eum. Illa autem nullo modo consolari poterat, sed quotidie siliens circumspiciebat, et circuibat vias omnes, per quas spes remeandi videbatur, ut procul videret eum, si fieri posset, venientem. At vero Raguel dicebat ad generum suum: Mane hic, et ego mittam nuntium salutis de te ad Tobiam patrem tuum. Cui Tobias ait: Ego novi, quia pater meus et mater mea modo dies computant, et cruciatur spiritus eorum in ipsis. Cumque verbis multis rogaret Raguel Tobiam, et ille eum nulla ratione vellet audire, tradidit ei Saram, et dimidiam partem omnis substantiae suae in pueris, in puellis, in pecudibus, in camelis, et in vac
Abbreviated transcription (Latin):
putatur. S ed quia hunc librũ sỹ nocł nicensd
in numero sc̃arum scripturarum legitur
computasse: adquieui postulationi ur̃e im¬
mo exacꝰtioni: & positis occupationibus ue
hementer artabar. Huc unam lucubra¬
tiunculã dedi magis sensum ẽ sensu. quã
ex uerbo uerbum transferens. Multorũ
codicum uarietatem uitiosissimã amputa¬
ui: sola ea que intelligentia integra ĩ uer¬
bis chaldeis inuenire potui. latinis exp̃ssi.
Acc̃ipite iudith uiduã castitatis exemplũ:
& triumphali laude. ꝑpetuis eam p̾coni¬
is declarate. Hanc enim non solum femi¬
nis. sed et uiris imitabilem dedit: qui casti-¬
tatis eiꝰ remunerator. uirtutẽ talem tribu¬
it. ut inuictũ omnib hominib uincer&:

Expanded text:
putatur. Sed quia hunc librum Synodus Nicaena putatur. Sed quia hunc librum Synodus Nicaena in numero sanctarum Scripturarum legitur computasse, acquievi postulationi vestrae, immo exactioni: et sepositis occupationibus, quibus vehementer arctabar, huic unam lucubratiunculam dedi, magis sensum e sensu, quam ex verbo verbum transferens. Multorum codicum varietatem vitiosissimam amputavi: sola ea, quae intelligentia integra in verbis Chaldaeis invenire potui, Latinis expressi. Accipite Judith viduam, castitatis exemplum, et triumphali laude, perpetuis eam praeconiis declarate. Hanc enim non solum feminis, sed et viris imitabilem dedit, qui castitatis ejus remunerator, virtutem ei talem tribuit, u