comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ digne antixp̃c asserit᷑. qͥ contͣ uitã fi¬
deliũ cũ morsu pestisere p̃dicationis: armabit᷑
etiã cornib potestatis. Quis aut nesciat semi¬
iã angustiorẽ eẽ quã uiã : fte gͦ colub inuia:
qd̾ inp̃sentis uitȩ latitudine eos ambulare
qͥa eos qͥb lib̾tatẽ tribuit. erroris sui ueneno
c̃sumit. fte it̾m cerastes insemita: qͥa qͦs fide¬
les reꝑit. es eẽ. int̃ ang̾ta itinera p̃cepai cȩlestis
estrictos uideo: ñ solũ neqͥtia callidȩ ꝑsuasio¬
nis ĩpetit. uerũ etiã tiore potestatis p̃mit. mn
ꝑsecutionis angore. pt beneficia fictȩ dulcedi¬
nis exercet cornua potȩstatis. Inqͦ loco. equiᷤꝰ itiã¬
hc̃ mundũ insinuat. qd̾ ꝑelationẽ suã inc̃su
labentiũ tẽpoꝵ spumat. ee qd̾ ancixp̃c extee¬
ma mundi app̃liendẽ nicit᷑. Cerastes iste
eqͥ ungulas morde ꝑhibet: Ungulã quippe
equi morde :. excrema scłi feriendo c̃tingere
ut cad at ascensor eiꝰ retro. Ascensor eqͥ ⁊ q qͥsq̃s¬

Expanded text:
per quem digne Antichristus asseritur, quia contra vitam fidelium cum morsu pestiferae praedicationis armabitur etiam cornibus potestatis. Quis autem nesciat semitam angustiorem esse quam viam? Fit ergo Dan coluber in via, quia in praesentis vitae latitudine eos ambulare cum eos quibus libertatem tribuit, erroris sui veneno consumit. Fit iterum cerastes in semita, quia quos fideles reperit, et sese inter angusta itinera praecepti coelestis constringere videt, non solum nequitia callidae persuasionis impetit, sed etiam terrore potestatis premit, et in persecutionis angore post beneficia fictae dulcedinis exercet cornua potestatis. Quo in loco equus hunc mundum insinuat, qui per elationem suam in cursu labentium temporum spumat, et quia Antichristus extrema mundi apprehendere nititur. Cerastes iste equi ungulas mordere perhibetur, ungulam quippe equi mordere, est extrema saeculi feriendo contingere, ut cadat ascensor ejus retro. Ascensor equi es
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc pat̾ iacob inbenedictione sua asinũ for¬
tẽ nuncupauit supponentẽ humerũ siu̾
adportandũ. quia in labore t̾rȩ. et uehendis
admare quȩ infinib suis nascebant᷑ pluri¬
mũ laborauit. Significat aũ ȩccłam degen¬
tib q̃ subiec̃ humerũ suũ ad crucis onꝰ por¬
tand̾. et adimplendũ mandara xp̃i qͥ dixit.
ugũ eñ meũ suaue. et onꝰ meũ leue. ẽ Tabu

Expanded text:
Hunc pater Jacob in benedictione sua asinum fortem nuncupavit , supponentem humerum suum ad portandum, quia in labore terrae et vehendis ad mare quae in finibus suis nascebantur, plurimum laboravit. Significat autem ecclesiam de gentibus, quae subjecit humerum suum ad crucis onus portandum, et ad implendum mandata Christi, qui dixit: Jugum enim meum suave, et onus meum leve est
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq qd̾ adiecit idẽ patriarcha uidisse dm̃
facie adfaciẽ. cũ suꝑiꝰ uirũ secũ narret fuisse
luctatũ. iã significat qͥa idẽ ds̃ hõ erat futurꝰ.
nes alienas curans. extra habitũ atq extra
orilinẽ ꝓpͥũ euagat᷑. Quã sichẽ pͥnceps t̾rȩ op¬
pͥmit. qr uidelicet inuentã curis ext̾iorib di

Expanded text:
Denique quod adjecit idem patriarcha, vidisse se Deum Denique quod adjecit idem patriarcha, vidisse se Deum facie ad faciem, cum superius virum secum narret fuisse luctatum, id significat quia idem Deus homo erat futurus, negligens, actiones alienas curans; extra habitum atque extra ordinem proprium evagatur. Quam Sichem, princeps terrae, opprimit, quia videlicet invent
Abbreviated transcription (Latin):
utiqͦ uiolent᷑: ut myst̾iũ sigaret passioniᷤ
dm̃. Ubi uisus : iacob iniuideoꝵ typo. hoc :
in corꝑis sui sobole p̃ualuisse do. et qͣsi cũ
infirmo ita cũ carne eiꝰ luctam̃ inire et in¬
ualescẽ inpassione eiꝰ. sicͣ scriptũ ÷ cũ diceret
crucifige.c. Et cam̃ iacob abeodẽ angło benedi¬
ctionẽ quẽ uiccor suꝑauerat impecrauit. suiꝰ
noĩs ĩpositio: utiq benedictio fuit. Int̾p̾tat᷑¬
aũ isrł uidens dm̃. qd̾ erit infine p̃miũ scõꝵ
dinẽ femoris. et claudũ readidit. Sicꝙ erat
unꝰ atꝑ idem ia cobbenedictꝰ et claudꝰ. Be¬
runt. atꝙ in infidelib claudꝰ. Nã infẽmoriᷤᷤ
neruo: ualitudo generis et multitudo ẽ.
Plures quippe sunt instirpe. qui degeneran
tes a fide patrũ et ap̃ceptis auctaris sui deuian¬
tes inerrore sui seminis claudicant. Deqͥb ꝓpħi
tam̃ ppłs ptꝰ tactis sibi uirib ñsolũ claudicat:
s et torpescie ne ultra ĩã generare filios possit.

Expanded text:
utique volenti, ut mysterium figuraret passionis Domini. Ubi visus est Jacob in Judaeorum typo, hoc est in corporis sui sobole praevaluisse Deo, et quasi cum infirmo, ita cum carne ejus luctamen inire, et invalescere in passione ejus, sicut scriptum est cum diceret, Crucifige ; et tamen Jacob ab eodem angelo benedictionem quem victor superaverat impetravit. Cujus nominis impositio utique benedictio fuit. Interpretatur Israel videns Deum, quod erit in fine praemium sanctorum dinem femoris, et claudum reddidit. Sicque erat unus atque idem Jacob benedictus et claudus: berunt; atque in infidelibus claudus. Nam in femoris nervo valetudo generis et multitudo est. Plures quippe sunt in stirpe, qui degetes a fide patrum et a praeceptis auctoris sui deviantes, in erroris sui semitis claudicant, de quibus prtamen populus post tactis sibi viribus, non solum claudicat, sed et torpescit, ne ultra jam generare filios possit.
Abbreviated transcription (Latin):
scił atꝙ uirtutũ. S iste minor ẽ. ille maior.
Sẽꝑ eñi plures st̃ mali quãboni. ex uitia nu
Seruit et enĩ caro spu̾i. et uitia uirtutib ce¬
dunt. Isa ac gͦ portat imaginẽ cłi patris. Re¬
becca sp̃s scĩ. Esau ppłi prioris ec diaboli. Ia¬

Expanded text:
cet atque virtutum; 319 sed iste minor est, ille major. Semper enim plures sunt mali quam boni, et vitia numServit enim caro spiritui, et vitia virtutibus ceIsaac portat imaginem dei patris, Rebecca spiritus sancti, Esau populi prioris et diaboli, Ia
Abbreviated transcription (Latin):
ait. ꝑ oĩa scd̾m similitudinẽ excepto pecc̃o.S
maximã ei tẽ diabołꝰtẽptationẽ inculie: cũin
eiꝰ necẽ iudeoꝵ animos tantaᷤ. bstinatione exci¬
tauit. ut om̃s una uoce dicerent. sanguis eiꝰ
suꝑ nos ec suꝑ filios nr̃os. Aq̃ eñi c̃tradictiõis
ppłi st̃ iudeoꝵ. qͥ inundatione ꝑsecutionũ

Expanded text:
a  pro  similitudine, excepto peccato . Sed maximam ei tunc diabolus tentationem intulit, cum in ejus necem Judaeorum animos tanta obstinatione excitavit, ut omnes una voce dicerent: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Aquae enim contradictionis populi sunt Judaeorum, qui inundatione persecu
Abbreviated transcription (Latin):
dit lioc ẽ agnouit ꝑ acceptionẽ legis. s uio¬
lauit cubile dĩ patris: qñ carnẽ quã sibi xp̃c
asciuerat c̃fixit inpatibulo crucis. Alit̃ signi
do ȩt̾̃nȩ morti se ipsũ addixerat : c̃punctꝰ ad
tur auditio. Sic em̃ dixit lia qñ peꝑit euͣ.
qr exaudiuit me d̾s Ilic scribas designat iu¬
deoꝵ. qͥ acceper̃t qͥdẽ uocẽ dĩ p̃ce pta legis sibi
tradentẽ. s infiiore suo occidert̃ ꝓpħas. et in
dalore suo suffodert̃ fixuris clauoꝵ xp̃mfir¬
missimũ murũ. inqͦ credentes stabili robo¬
re cõmuniunt᷑. Leui qͥ int̾p̃tat᷑ additꝰ. auctor
ec sigura ẽ. pͥncipũ sac̾dotũ. qui dm̃ crucifi¬
xert̃. Alit. leui significat chorũ apłicũ ee u

Expanded text:
agnovit per acceptionem legis; sed violavit cubile Dei Patris, quando carnem, quam sibi Christus asciverat, confixit in patibulo crucis. Aliter signido aeternae morti seipsum addixerat, compunctus adtur auditio; sic enim dixit Lia, quando peperit eum: Quia exaudivit me Deus . Hic scribas designat Judaeorum, qui acceperunt quidem vocem Dei, praecepta legis sibi tradentem, sed in furore suo occiderunt prophetas, et in dolore suo suffoderunt fixuris clavorum Christum firmissimum murum, in quo credentes stabili robore communiuntur. Levi, qui interpretatur additus, auctor et figura est principum sacerdotum qui Dominum crucifix
Abbreviated transcription (Latin):
facta st̃ omĩa. Descendentes aũ ut eũ inueni¬
ant faccũ exmuliere. factũ sublege. ut eos qͥ
nales ꝓficiendo uelut ascendendo sp̃uales fi¬
unt. adqͦs lacte nutriendos etiã ipsi spũales
ipsedeor sũ incorꝑe suo. idẽ. eccła. Ipsũ gͦ scalã
ascendit᷑ ut in excelsis intelligat᷑. et adipsum
descendit᷑. ut imbrib suis paruulꝰ nutriat᷑.
et ꝑillũ se erigt̃ uc eũ sullimit̃ expectent. ꝑ
ipsũ se etiã humiliant: ut eũ sullimit᷑ ac cẽ¬
perant᷑ annuncient. Nunc aũ qͥd iterũ sig¬
nificauerint .iiiͬi. uxores iacob. quarũ due
enĩ apłm in lib̾a et ancilla qͣs labebat abra¬
liam. duo destam̃ta incelligere. S ibi inuna
ꝓmissionis accipiunt. Uñ ꝓculdubio hic ali¬
qͥd significat᷑. Quãꝗͣ enĩ duȩ lib̾ȩ uxores ia

Expanded text:
a; descendentes autem, ut eum inveniant factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui nales proficiendo, velut ascendendo, spiritales fiunt: ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spipse deorsum in corpore suo, quod est Ecclesia. Ipsum ergo scalam ast imbribus suis parvulus nutriatur; et per illum se erigunt, ut eum sublimiter exspectent; per ipsum se etiam humiliant, ut eum sublimiter ac temperanter annuntient. Nunc autem quid iterum significaverint quatuor uxores Jacob, quarum duae Apostolum in libera et ancilla, quas habebat Abraham, duo Testamenta intelligere; sed ibi in una promissionis accipiunt. Unde hic procul dubio aliquid significatur. Quanquam enim duae liberae uxores
Abbreviated transcription (Latin):
ditatꝰ ñ solũ dnm̃ patibulo crueis tadidit:
uerũ etiã credentes millo usq adeffusionẽ
sanguinis ꝑsecutꝰ: Iacob aũ dolos fugiens
stĩs relicca domo. patria uł parentib uadit
inregione longinq̃ ut aciꝑet sibi uxorẽ
onib nidee. abiit ings̃ accipiens sibi inde edã.
ut impleret᷑ qd̾ dictũ:. No cabo ñplebẽ meã ple¬
bẽ meã. ec ñ dilectã dilectã. Et exit. In loco ubi¬

Expanded text:
patibulo crucis tradidit, verum etiam credentes in illo usque ad effusionem sanguinis persecutus est. Jacob autem dolos fugiens fratris, 322 relicta domo patria, vel parentibus, vadit in regionem longinquam, ut acciperet sibi uxorem.onibus Judaeae, abiit in gentes accipiens sibi inde Ecclesiam, ut impleretur quod dictum est: Vocabo plebem meam non plebem meam, et non dilectam plebem dilectam. Et e
Abbreviated transcription (Latin):
cłi ascendentes et descendentes. Hoc uiso: eui¬
gilauit. unx̃q lapidẽ dicens. Uere hic do¬
mꝰ di ẽ. et porta cȩli. Et his diccis discessit. Sõnꝰ iste
iacob: mors siue passio xp̃i. Lapis ad caput
nificat᷑. Caput eñi uiri xp̃c ẽ. Quis eñĩ ne¬
scit. xp̃m abunctione appellari:. Domꝰ aũ¬
qr ibi int̾rã descendit. uͥ it̾m adcelũ c̃cendit.
Erectio aũ lapidis. resurrectio xp̃i ÷. Porro
bant et descendebant angłi. inqͥb significati
st̃ eñgłistȩ p̃dicatores xp̃i. Ascendentes utiꝙ
cũ adintelligendã eiꝰ suꝑeminentissimã di

Expanded text:
ntes et descendentes. Hoc viso, evigilavit, unxitque lapidem, dicens: Vere hic domus Dei est, et porta coeli. Et his dictis discessit somnus. 2. Somnus iste Jacob, mors, sive passio Christi est. Lapis ad caput significat; caput enim viri Christus est. Quis enim nescit Christum ab unctione appellari? Domus auquia ibi in terram descendit, ibi iterum ad coelum conscendit, erectio autem lapidis resurrectio Christi est. Porro bant et descendebant angeli, in quibus significati sunt evangelistae, praedicatores Christi, ascendentes utique cum ad intell
Abbreviated transcription (Latin):
lioies st aberrore saluati. qͦs ꝑdoct̾nã ĩstus
qͥsq uenat᷑. Qđ ysa ac demaioris filii sui ue¬
natione uesci ccupiscit: significat qd̾ ompis
s illo tardante minorẽ rebecca supposuit.
qr dũ iudaicꝰ ppłs bona oꝑa foris q̃rit.: genti¬
le̾ ppłm mat̾ grã introdux̃. ut oĩpotenti pat̾
cibũ boni oꝑis offerret. et benedictionẽ ma¬
ioris frĩs acciꝑet. Qui eosdẽ cibos exdomesti¬
cis aĩalib pbuit: qr gentił ppłs placẽ doext̃¬
orib sacrificiis ñ quȩrens. ꝑuocẽ ꝓpħe dicit.¬
Inme st iulota tua ã reddã laudationestͥ qd̾
idẽ iacobmanꝰ acbrachia et collis hedinis
uestim̃tis fris maioris induit᷑. hocẽ qd̾ insacre
scriptẽ p̃ceptisꝗ̃ maiori ppło donata fuerant.
in bona oꝑacione uestitus: et eisminor indo¬
mo utit̃. q̃ maior foras exiens intꝰ reliqͥt. q̃ille

Expanded text:
errore salvati, quos per doctrinam justus quisque venatur. Quod Isaac de majoris filii sui venatione vesci concupiscit, significat quod omnipSed illo tardante minorem Rebecca supposuit, quia dum Judaicus populus bona opera foris quaerit, gentilem populum mater gratia introduxit, ut omnipotens Pater cibum boni operis offerret, et benedictionem majoris fratris acciperet. Qui eosdem cibos ex domesticis animalibus praebuit, quia gentilis populus placere Deo exterioribus sacrificiis non quaerens per voceeus, vota tua, quae reddam laudationes tibi? . Quod idem Jacob manus ac brachia et collum haedinisvestimentis majoris fratris induitur, hoc est, quod sacrae ceptis, quae majori populo data fuerant, in bona operatione vestitus est, et eis minor in domo utitur, quae major foras exiens intus reliquit: quae
Abbreviated transcription (Latin):
admontes uirtutũ laudes dño referendaᷤᷤ
conuocat. ipłos omniũ gentiũ. Neptalim
qͦ int̾pretat᷑ conu̾tit me. ułdilatauit me. ł
certe implicuit me. Deconu̾siane siue com¬
cũ sorore mea et inualui. Qui dixit pat̾ m
benedictione sua. Neptalim ceruus emistꝰ
dans eloqͥa pulchritudinis. Siue neptalim
ager irriguis. Utrũꝙ enĩ significat hebre¬
um u̾bũ qd̾ ÷. aila. Significat aũ qd̾ aquȩ
calidȩ inipsa nascunt cribu. siue qd̾ supra
lacũ genesar fluenta. iordanis eẽt irriguu

Expanded text:
referendas convocat populos omnium gentium. Nephtalim quoque interpretatur convertit me, vel dilatavit me, vel certe implicuit me. De conversione sive comcum sorore mea, et invalui . Cui dixit pater in benedictione sua: Nephtalim cervus emissus, dans eloquia pulchritudinis . Sive, Nephtalim ager irriguus. Utrumque enim significat Hebraeum verbum aila. Significat autem quod aquae calidae in ipsa nascuntur tribu; sive quod super lacum Genesar fluento Jordanis esset irriguus.
Abbreviated transcription (Latin):
ũbi pecus abstulit. xp̃c diu̾sarũ gentiũ ua¬
rietatẽ sibimet eͣgregauit. Ille tres uirgas ã¬
puratis corticib in alueis aquarũ opposuit.
ut inearũ cͣtẽplatione multiplicarent᷑ eiꝰ
oues. et dñs nr̃ inaqͥ baprismatis ceiuĩ ꝑsona¬
rũ noĩa. patris etfilii. et sp̃o scĩ. ppło sidei ꝓpo
suit. Ut quisqͥs hoc pleno corde ꝑspexerit.: effi¬
ciat᷑ oins di Post longã gͥ seruitutẽ quã ia¬
sustinuit. p̃cepit ei ds ut reu̾teret᷑ adparriã
suã. Tunc ignorante socero suo. cũ uxoribus
galaad cũ furore. atꝙ idola q̃ rachel furata erat.
apud eũ requisiuit nec repit. Quid ꝙͦ sibi
gurat. laban quippe int̾p̃tat᷑ dealbatio. De¬
albatio aũ diabol ñ in conuenient᷑ accipit᷑.
qi cũ sit renebrosꝰ ex mĩto: transsigãt se in
angłm lucis. Huic seruiuit iacob. idẽ. ex¬

Expanded text:
sibi pecus abstulit; Christus diversarum gentium vasibi pecus abstulit; Christus diversarum gentium varietatem sibimet congregavit. Ille tres virgas amputatis corticibus in alveis aquarum opposuit, ut in earum contemplatione multiplicarentur ejus oves; et Dominus noster in aqua baptismatis tria personarum nomina, Psuit, ut quisquis hoc pleno corde perspexerit, efficiatur ovis Dei. Post longam igitur servitutem, quam Jasustinuit, praecepit ei Deus ut reverteretur ad patriam suam. Tunc, ignorante socero suo, cum uxoribus Galaad cum furore, atque idola, quae Rachel furaverat, apud eum requisivit, nec reperit. Quid ergo sibi gurat. Laban quippe interpretatur dealbatio. Dealbatio autem diabolus non inconvenienter accipitur, quia cum sit tenebrosus ex merito, transfigurat se velut angelum lucis
Abbreviated transcription (Latin):
piũ qd ÷ ds̃. Bala quippe ancilla rachel int̾.¬
p̃rat᷑ inuet̾ata. Deuet̾i qͥppe uita carnalib sen¬
sib dedita corꝑ eȩ cogitant᷑ imagines. etiãcũ
aliqͥd de spũali et incõmurabili substantia
diuinitatis audit᷑. Suscipit et lia deancil¬
la sua filios. amore habende numerosiori
pł accensa. Inuenimꝰ aũ ⁊ elphã ancillã eiꝰ n¬
fp̃tari. os dicens. Quappt̃ hec ancilla figurat
illos qͣ inp̃idicatione ficł̃i eũ glicȩ os erat er am
ñ erãt. Dequib scriptũ ⁊. lopłs hic labiisme
honorat. cor aũeoꝵ longe ⁊ ame. Dequib
runtam̃ ut etiã ꝑ hoc c̃ctitionale lib̾a illa uxor
iacob laborans. filios heredes regni suscipiat.
deo dñs dicit. Quȩ dic̃t facite. q̃ aũ faciunr fa¬
ueritate. xp̃c annunciet᷑. et in hoegadeo s et
gaudebo. Tanꝗͣ et ancilla pariente. deplenu¬
admortẽ. Ille enĩ ꝓ ouib seruit. et ddñs nr̃
Ait. Nonuenit filiꝰ hoĩs ministrari s mini¬

Expanded text:
ino remanere. Bala quippe, ancilla Rachel, interpretatur inveterata. De vetere quippe vita, carnalibus sensibus dedita, corporeae cogitantur imagines, etiam cum aliquid de spirituali et incommutabili substantia Divinitatis auditur. Suscipit et Lia de ancilla sua liberos, amore habendi numerosiores proles accensa. Invenimus autem Zelpham ancillam ejus interpretari os dicens, quapropter haec ancilla illos figurat quorum in praedicatione fidei evangelicae os erat, et cor non erat. De quibus scriptum est: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . De quibus rumtamen ut etiam per hanc condicionalem libera illa uxor Iacob laborans filios heredes regni suscipiat, ideo dominus dicit: quae dicunt, facite: quae autem faciunt, faveritate Christus annuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo ; tanquam et ancilla pariente, de prote nuad mortem. Ille enim pro ovibus servivit; et Dominus noster ait: Non venit Filius hominis ministrari, sed mini
Abbreviated transcription (Latin):
etiã dñs ineũgłio ait. Ahrahã quȩsiuit udẽ
diẽ meũ. uidit eegauisꝰ:. Duas aũ uxores
qͣs habuit abrahã. idẽ. liberã et ancillã. apło
docente duo. eẽ testam̃ta didicimꝰ. ex qͥb duo
tat᷑ declinans. factis enĩsodomoꝵ ñ consensit.
gͥ loth fr̾ alirahã. iustꝰ et hospitał insodomis.
qui eiillo iicendio ꝗs erat similitudo fitãi
one inscłi fine lib̾abit᷑. illis dãnatis suppli¬
qͥ ꝑ grãm dĩ uocati ptꝰ modũ retro respiciñt.
et adea q̃ reliquerant redire cͣtendt̃. Deq̾b
ipse dñs. Nemo inqͥt ponens manũ sua̾ sr̃
aratrũ. et repiciens retro: aptꝰ ÷ regnodi. Cõ¬
sequent̃ ipse loth legis gestauit ꝑsonã. deqͦͣ
iniqͥtatis oꝑa pariunt qui etiã carnali in¬
tellectu utunt᷑. filiȩ eiꝰ duȩ. samariãsignifi

Expanded text:
ominus in Evangelio ait: Abraham quaesivit videre diem meum: vidit et gavisus est . Duas autem uxores, quas habuit Abraham, id est, liberam et ancillam, Apostolo docente, duo esse testamenta didicimus, ex quibus duo tatur declinaautem Lot frater Abraham justus et hospitalis in Sodomis, qui ex illo incendio, quod erat similitudo futuri one in saeculi fine liberabitur, illis damnatis suppliqui per gratiam Dei vocati, postmodum retro respiciunt, et ad ea quae reliquerant, redire contendunt. De quibus ipse Dominus: Nemo, inquit, ponens manum suam super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Consequenter ipse legis gestavit personam, de qua infidelitatis opera pariunt, qui etiam carnali intellectu utuntur. Filiae ejus duae Samariam signifi
Abbreviated transcription (Latin):
me dñs. et exaudiens dedit mͥ filiũ. causã no¬
minis eiꝰ exp̃ssit. hic uixta ꝓpłã iacob colub̃
futurũ. ꝓeo qd̾ hoclo co dan ec colub asserit̃
eo mordens. Uñ et int̾ trib isrł pͥmꝰ dan ad
aqͥlonẽ castra metatꝰ ÷. significans illũ quise

Expanded text:
exaudiens dedit mihi filium: causam nominis expressit. Hic juxta prophetiam Jacob, coluber futurum, pro eo quod hoc loco Dan et coluber asseritur et mordens; et unde inter tribus Israel primus Dan ad aquilonem castrametatus est, signifi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ generans. ñ meruit hereditatẽ acciꝑe cũ
filio lib̾e. s ꝓiectꝰ cũ matre indeserto istius
scłi oberrat. ¶ Isaac exrisu nom̃ acceꝑit. Rise
sus ÷ dubitans ingaudio. Ex hacgͦ causa no¬
figurabat᷑. nͥ pat̃ excelsꝰ: Quis inysaac nͥ xp̃c:¬
Nam sic̃ abrahã unicũ et dilectũ filiũ suũ dõ
uictimã obtulit. ita dñs unigenitũ filiũ
suũ ꝓ nob̾ omĩb tradidit. Et fic̃ isaac ipse
sibi ligna portauit qͥb erat ĩponendꝰ: ita
et xp̃c gestauit in humeris lignũ crucis
suȩ. in quo erat crucisigendꝰ. Duo aũ serui
illi dimissi et ñ ꝑducti ad locũ sacrificii. ui¬
deos significabant. qͥ cũ seruilit̾ iuuerent
et carnalit̾ saꝑent: ñ intelligebant humi¬
litatẽ. xĩi. ido qr ñ intelligebant passionẽ¬

Expanded text:
tem generans non meruit haereditatem accipere cum filio liberae, sed projectus cum matre in deserto istius saeculi oberrat. Isaac ex risu nomen accepit. Riser promissus est, dubitans in gaudio. Ex hac ergo causa nofigurabatur, nisi Pater excelsus? Quis in Isaac, nisi CNam sicut Abraham unicum et dilectum filium Deo victimam obtulit, ita Dominus unigenitum filium suum pro nobis omnibus tradidit. Et sicut Isaac ipse sibi ligna portavit quibus erat imponendus, ita et Christus gestavit in humeris lignum crucis suae, in quo erat crucifigendus. Duo autem servi illi dimissi, et non perducti ad locum sacrificii Judaeos significabant, qui cum serviliter viverent et carnaliter saperent, non intelligebant humilitatem Christi: ideo, quia non intelligebant passione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdam sapĩam sapientũ. et prudentiã ptu¬
dentiũ reꝓbabo. qͥa auctorẽ sui sensuͣ ht̃ qͥ
exdĩ c̃ditione generat᷑. Uidet᷑ quidẽ depa¬
tre nasci qd in tͤpretat᷑ moab. S quia aq¬
ult̾: et adu̾sariꝰ ppło di: deincestu et spelun¬
patre sensus uoĩs. expatre sit ipse sermo.
Ammon enĩ a qͦ dicti st̃ ammonitȩ: uocat᷑¬
ppłs m̃s. Possumꝰ iuxta tropologiã filios a¬
mon intelligere. qͥ deloth inspelunca ge¬
nerati st̃ semine. et generatim ebrietate
et incestu: om̃s hereticos deqͥb dic̃ apłs¬
nob̾cũ. Isti deinclinatione ortist᷑. Hoc
enĩ lotħ in linguã nrãm u̾tit᷑. qͥa om̃s si¬
mul inutiles faca st̃. ñ ÷ qͥ faciat bonũ. ñ ÷
usq adunũ.¶ Sarai int̾pretat᷑ pͥnceps
mea. eo qd eẽt uniꝰ tantũ domꝰ mat̾fami¬
lias. Postea causa noĩs immutata ablata¬
licitꝰ fuerat ad abraliã. Dabo tͥ exsara filiũ ec
benedicã ei et erit ingentẽ magnã. s et regeᷤ

Expanded text:
dentiam prudentium reprobabo : quia auctorem sui sensum habet, qui ex conditione Dei generatur, videtur quidem de patre nasci, quod interpretatur Moab; sed quia adulter est, et adversarius populo Dei, de incestu, et spelunparte sensus nominis, ex parte ipse sit sermo. Ammon enim, a quo Ammonitae, vocatm. Possumus juxta tropologiam filios Ammon intelligere, qui de Loth in spelunca genarati sunt semine, et generati in ebrietate et incestu, omnes haereticos, de quibus dicit et aposnobiscum . Isti in declinatione orti sunt: hoc enim Loth in linguam nostram vertitur: quia omnes simul inutiles facti sunt: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Sarai interpretatur princeps mea, eo quod esset unius tantummodo domus materfamilias. Postea causa nolicitus fuerat Abraham: Dabo tibi ex Sara filium, et benedicam ei, et erit in gentes; sed et reges
Abbreviated transcription (Latin):
quia unitã sibi ꝑmiqͥtatẽ respicit. Et quia
cũ mens aculpa resipiscit. Aassicit᷑. atq amissũ
flere conat᷑. tristẽq blanditiis falsȩ spei delinit.
Telꝰ quẽ habuert filii iacob inulciscendostru¬
pro sororis suȩ moralit cõmonet pastores
fideliũ. qͣtinꝰ habeant curã animarũ sibi
cõmissarũ. ne uiolent᷑ aut cor ꝑali delicto. aut
stentẽ ueritati. at ex cõmunicationis gladio
feriant stupͣtorẽ. ne ꝓtanto cõmisso ĩpunitꝰ

Expanded text:
atem respuit; et quia cum mens a culpa resipiscit, afficicitur; atque admissum flere conatur, tristem blanditiis falsae spei delinit. Zelus quem habuerunt filii Jacob in ulciscendo stupro sororis suae, moraliter commonet pastores fidelium, quatenus habeant curam animarum sibi commissarum, ne violenter aut corporali delicto, aut stentem veritati, atque excommunicationis gladio feriant stupratorem, ne pro tanto commisso impunitus
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ hebreos ds uocat᷑. Am̃ significat uere
siue fidelit̾. qd̾ et ipsũ hebreũ÷. q̃ duo u̾iba nõ¬
Am̃ et alleluia. nec grecis. noc latinis. nec barba¬
ris licet in suã linguã om̃o transferre: ł alia
sacra st̃ noĩa. ut etiã ioħs in apocalipsi refe
centiũ amͣ et alleluia: ac ꝑ hoc sic oporcet in
nr̃is utraq dici. sic̃ in celo resonant. Osanna

Expanded text:
Hebraeos Deus vocatur. Amen significat vere, sive fideliter, quod et ipsud Hebraeum est. Quae duo verba amen et alleluia nec Graecis nec Latinis nec barbaris licet in suam linguam omnino transferre vel alia sacra sunt nomina ut etiam Iohannes in Apocalypsin refercentium: amen et alleluia: ac per hoc sic oportet in terris utraque dici, sicut in caelo resonant. Osanna
Abbreviated transcription (Latin):
cosana.
in alteriꝰ linguȩ int̾pͣtationẽ incoto transire
nͣ potͣ. osi enĩ saluifica int̾p̃tat᷑. anna int̾iectio
ẽ. motũ animi significans sub dep̃cantis affec¬
tu. Integre aũ dr̃ osianna qđ nos corrupta
media uocabuli lict̾a et elisa dicimꝰ osanna:
sic̃ fit inu̾sib cũ scandimꝰ. Litt̾a enĩ pͥma u̾bi
sequentis extremã pͥoris u̾bi ueniens exclu¬
dit. et dr̃ hebraice osanna qd int̾p̃tat᷑ saluifica.

Expanded text:
Osanna in alterius linguae interpretationem in toto transire non potest. Osi enim salvifica interpretatur; anna interiectio est, motum animi significans sub deprecantis affectu. Integre autem dicitur osianna, quod nos corrupta media vocali littera et elisa dicimus osanna, sicut fit in versibus cum scandimus. Littera enim prima verbi sequentis extremam prioris verbi veniens excludit, et dicitur Hebraice osanna, quod interpretatur salvifica,
Abbreviated transcription (Latin):
ait. deliccũ meũ cognitũ tͥ feci: et in tꝰticias me¬
as ñ oꝑui. dixi ꝓnuntiabo adu̾sũ me iniꝰ̾icias
meas dño: et tu remissisti impietatẽ cordis
mei. et alibi. lauaho inqͥt ꝑsingulas noctes
lectũ meũ. lacrimis meis stratũ meũ rigabo.
Ubi lectũ delectationẽ corꝑis intelligimꝰ᷑. quã
pot᷑ hõ lacrimis qͣnuis paucis lauare. si euͣ
aũ significat cuntulũ pecc̃oꝵ quẽ rigari iu¬
bem̃. hoc ẽ. uberiꝰ lauare. ut simꝰ ex peccatore
iꝰti: exlugiente lȩti. exegroto sanissimi. Qd aũ
uera pęnitentia expurget hominẽ. et ad cȩ¬
leste regnũ ꝑducat. ostendit dñs dicens. pę¬
nitentiã agite: apꝓpinq̾bit enĩ regnũ celoꝵ
Itẽ ꝑbona oꝑa et ꝑ elemosinas purgat᷑ hõ.
a sordib aĩe. Uñ ÷ illud psalmistȩ. lauabo
int̃ innocentes manꝰ meas. Int̾ innocentes
enĩ lauat manꝰ suas. qͥsqͥs facta ꝓpͥa studio
bone conu̾sationis ȩmundat. Hinc salua¬

Expanded text:
titias meas non operui: dixi, pronuntiabo adversum me injustitias meas Domino, et tu remisisti impietatem cordis mei ; et alibi: lavabo, inquit, per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis statum meum rigabo . Ubi lectum delectationem corporis intelligimus, quam potest homo lacrymis, quamvis paucis, lavare, si eum peccatorum, quem rigare jubemur, hoc est, uberius lavare, ut simus ex peccatore justi, ex lugente laeti, et ex aegroto sanissimi. Quod autem vera poenitentia expurget hominem, et ad coeleste regnum perducat, ostendit Dominus, dicens: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . Item per bona opera et per eleemosynas purgatur homo a sordibus animae. Unde est illud Psalmistae: Lavabo inter innocentes manus meas . Inter innocentes enim lavat manus suas, quisquis facta propria studio bonae conversationis emundat. Hinc et Salva
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd. s qͥ incremͣtũ dac ds̃. Uñ et grece miste¬
riũ dr̃. qd secretã et recditã habeat dispensatio¬
nẽ. Baptismũ grece. latine tinctio int̾pͣtatui
q̃ idcireo tinctio dr qr ibi hõ sp̃u gr̃e inmelius
tione reddim̃ pulchri dealbatione uirtutũ.
unde et incanticis scribit᷑ canticoꝵ. q̃÷ ista qͣ¬

Expanded text:
at, sed qui incrementum dat Deus . Unde et graece mysterium dicitur, quod reconditam habeat dispensationem. Baptismus graece, latine tinctio interpretatur. Quae idcirco tinctio dicitur, quia ibi homo Spiritu tione reddimur pulchri dealbatione virtutum, unde in Canticis scribitur canticorum: Quae est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipi. et inpartẽ eoꝵ redigi: ut ꝑuisibile opꝰ
inuisibił ostenderet᷑ effectꝰ. Sic̃ enĩ cib ma¬
teriał forinsecꝰ nutrit corpꝰ et uẽgetat.: ⁊ ta
etiã u̾bũ di intꝰ animã nutrit et rõborat. qr¬
deore di. et u̾bũ caro factũ ÷: et habitauit in
nob̾. ait gͦ ipsa ueritas. caro enĩ mea uere ẽ.
minẽ nutrit. Et sanguis eiꝰ uere : potꝰ qr efu¬
rientẽ et sitientẽ animã iustã in eternũ ue¬
racit̾ satiat. Tẽꝑalẽ qui ppe uitã sine isto cibo¬

Expanded text:
tum eorum redigi, ut per visibile opus invisibilis ostenderetur effectus. Sicut enim cibus materialis forinsecus nutrit corpus et vegetat: ita etiam verbum Dei intus animam nutrit et roborat: qude ore Dei. Et: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ait ergo ipsa Veritas: Caro enim mea vere est minem nutrit; et sanguis ejus vere est potus, quia esurientem et sitientem animam justitiam in aeternum veraciter satiat. Te
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipit᷑. łeccłe catholice qͣ misticȩ corpꝰ xp̃i ẽ. figu¬
tã expͥmit. et giã habundat spͣitali. Hec excon¬
uenientib m̃bris qͣsi simila ex multis credentũt
granis collecta ẽ: et legis euͣgłiori mola int̾ lute¬
rã et spm̃ seꝑata. ꝑ aquã etiã baptismatis adu¬
nata. chrismatis oleo ꝑuncra: sc̃i spe igne soli¬
datu. ꝑ humilitatẽ sp̃c do hostia placens effec¬
u ẽ. Similit̾ eadẽ exmultis ꝑsonis uelud act¬
ns botri coadunata. et p̃lo passionis atq tẽp¬
tationũ conquassata. uͥnũ effundit spitale. Le¬
git᷑ enĩ in script᷑is dñm uiccimas pecudũ et hos¬
tias legales repbasse. et sacrificiũ spitale expe¬
tisse. Uñ ÷ illud. ñ accipiã inqͥd dedomo tua
uitulos. neq degregib tuis hyrcos. Et itẽ. Nqͥd
manducabo ait carnes taurorũ. aut sangui¬
nẽ hyrcoꝵ potabo. immola d̾o sacrificiũ laudiͦ.
et redde altissimo uota tua. sacrificiũ laudis ho¬

Expanded text:
clesiae Catholicae, quae mystice corpus Christi est, figuram exprimit, et gratia abundat spiritali. Haec ex convenientibus membris quasi simila ex multis credentium granis collecta est et legis et Evangeliorum mola inter litteram separata, per aquam etiam baptismatis adunata, chrismatis oleo peruncta, sancti Spiritus igne solidata, per humilitatem Spiritus Deo hostia placens effecta est. Similiter eadem ex multis personis, velut acinis botri, coadunata, et praelo passionis atque tentationum conquassata, vinum effundit spiritale. Legitur enim in scripturis Dominum victimas pecudum et hostias legales reprobasse, et sacrificium spiritale expetisse. Unde est illud: Non accipiam, inquit, de domo tua vitulos, neque de gregibus tuis hircos . Et item: Nunquid manducabo, ait, carnes taurorum aut sanguinem hircorum potabo. Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua . Sacrificium laudis ho
Abbreviated transcription (Latin):
oratio pura: adiuuat et p̃dicatio u̾bi diuini.
adiuuat et dileccio pura uere caritatis.
Uñ ÷ illud iacobi. oratio fidei saluabit infir¬
mũ. et si inpeicatis ÷ dimittunt᷑ ei. Et itẽ. qͥ
com̾ti inqͥt fecerit peccatorẽ ab errore uiȩ
suȩ. saluabit animã eiꝰ amorte. et oꝑiit
multitudinẽ peccõꝵ. Deniq saluator. qd
dileccio remissionẽ pecc̃oꝵ pariat in eũgłio
ad simonẽ lo qͣndo demuliere peccatricȩ q̃
pedes eiꝰ lacrimis rigauit. et capillis suis ter¬
sit et unguento unxit: ostendit dicens. am̃
dico tͥ re remitteñt᷑ ei peccata multa qm̃ di¬
lexit multũ. Hinc et alibi scriptũ ÷: caritas¬

Expanded text:
ratio pura. Adjuvat et praedicatio verbi divini. Adjuvat et dilectio pura verae charitatis. Unde est illud Jacobi: Oratio fidei salvabit infirmum, et si in peccatis est, dimittentur ei . Et iterum: Qui converti, inquit, fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte et operit multitudinem peccatorum . Denique Salvator, quod dilectio remissionem peccatorum pariat, in Evangelio ad Simonem loquendo de muliere peccatrice, quae pedes ejus lacrymis rigavit, et capillis tersit, et unguento unxit: ostendit, dicens: Amen dico tibi, remittuntur ei peccata multa: quoniam dilexit multum . Hinc et alibi scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
scificat᷑. Nam sic̃ inbaptismo peccoꝵ remissio
dat᷑. ita ꝑunctionẽ scificatio sp̃c adhibet᷑. et hoc
depͥstina disciplina qͦ ungi insac̾dotiũ et in re¬
baptismi grã uisibił actꝰ÷: qd̾ in aqͦ mergimͣ.
s sp̃icał affectꝰ qd̃ adelictis mundamͣ. hoc sig¬
ta corꝑa libens a patre descendit et qͣsi suꝑbap¬
tismi aquã tanꝗͣ suꝑ pͥstinã sedẽ recognosceis
quiescit. Nam legit᷑ qd̾ inp̾ncipio aquis suꝑ¬

Expanded text:
. Nam sicut in baptismo peccatorum remissio datur, ita per unctionem sanctificatio spiritus adhibetur, et hoc de pristina disciplina, qua ungi in sacerdotium et in rebaptismi gratia visibilis actus est quod in aqua mergimur, sed spiritalis effectus quod delictis mundamur. 53. Hoc sigta corpora, libens a Patre descendit, et quasi super baptismi aquam, tanquam super pristinam, sedem recognoscens, quiescit. Nam legitur quod in principio aquis sup
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet passionis suȩ innuit sacram̃tũ qmcor¬
pus sitũ. hoc ẽ. scãm ȩccłam ꝑeffusionẽ san¬
guinis sui lauauit asordib omniũ peccõꝵ:
unde scriptũ ÷: qͥ dilex̃ nos et lauit nos apec¬
gatio omniũ peccõꝵ: sic̃ dic̃ petrus apłs. xp̃c¬

Expanded text:
videlicet passionis suae innuit Sacramentum: quoniam corvidelicet passionis suae innuit Sacramentum: quoniam corpus suum, hoc est, sanctam Ecclesiam per effusionem sanguinis sui lavavit a sordibus omnium peccatorum. Unde scriptum est: Qui dilexit nos, et lavit nos a pecgatio omnium peccatorum: sicut dicit Petrus apos
Abbreviated transcription (Latin):
tismũ dat᷑. hec ratio ẽ. Uoluit enĩ dñs ut res il¬
et uisibile impendẽt᷑ ȩlem̃tũ. suꝑ qd̾ etiã inpͥn¬
rificat᷑ et animꝰ: cuiꝰ sc̃ificatio ita ẽ: inuocato
quis lc̃ificar eos desemet ipso: et accipiunt uiͣ
purgationis. ut in eis et caio et anima deliccis
baptisma. tam̃ st̃ plura genera baptismatis
q̃ purgant hominẽ adelictis. ac ꝓfectũ cfertͣ
scĩtatis. Nam legit᷑ inaccib apłoꝵ. dñ ascensu¬
tũ incelũ discipłis dixisse. iołis qͥdẽ baptirauit
aqua. uos aũ baptizabimini spͥu scõ. ñ posti
lũm tẽpꝰ respicit. qñ apłi et cet̾i fideles illiꝰ tp̃r
baptirati st̃ aqua in remissione̾ peccatoꝵ ꝑ grã
te ipso dño plemiꝰ eiꝰdẽ dona acceꝑe sp̃s scĩ de¬
cł. S ec hunc quic̃q baptisma in remissionẽ pec¬
lionis ꝓficere accib possint adiuuant᷑. Itẽ le¬
git᷑ saluator in eũgłio de se dixisse. baptismũ
habeo baptizari. et coartor donec ꝑficiat᷑. In quo

Expanded text:
tismus datur, haec ratio; voluit enim Dominus ut res ilet visibile impenderetur elementum, super quod etiam in prinrificatur et animus. Cujus sanctificatio ita est. 49. Invocato quis, sanctificat eas de semetipso; et accipiunt vim purgationis, ut in eis, ut caro, et anima delictis Baptisma: tamen sunt plura genera baptismatis, quae purgant hominem a delictis, ac profectum conferunt sanctitatis. Nam legitur in Actibus aposelum discipulis dixisse: Joannes quidem baptizavit aqua: vos autem baptizabimini Spiritu sancto non post lummodo tempus respicit, quando Apostoli et caeteri fideles illius temporis baptizati sunt aqua in remissionem peccatorum per gte ipso Domino, plenius ejusdem dona accepere Spi sed et nunc quicunque Baptisma in remissionem pecbonis proficere actibus adjuvantur. Item legitur Salvator in Evangelio de se dixisse: Baptismum habeo baptizari, et coarctor, donec perficiatur ; in quo
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ mͣtis custodiamꝰ. turturẽ dũ castitatẽ ser¬
uamꝰ. Hoc aũ genꝰ auiũ dr̃. unũ et castũ serua¬
re c̃iugiũ. Similã et panes arimos offerimꝰ:
cũ sine malitia et neqͥtia hanc uitã p̃sentẽ ge¬
rimꝰ. Offert u̾bi gra similã. qͥ in agri cult᷑a. aut
nauigando: aut inaliqͥb cõmunis uite usib
positã offert conu̾sationẽ. oleo tam̃ consꝑsam.
q oĩs aĩa oget oleo diuine mĩe. nec p̃sentẽ uitã
euadere qͥlpiã pot. ñ ei oleũ diuine celestias mi¬
serationis affuerit. Neeñ et illud intimandũ.
qd̾ iuxta moralitatẽ ꝑclibanũ. tẽprationũ pondꝰ
expͥmit᷑. ꝑsartaginẽ. c̃stantia animi et robur
m̃itis. ꝑ craticłam. multiplex impugnatio ñ in¬

Expanded text:
castitatem servamus: hoc enim genus avium dicitur unum et castum servare conjugium. Similam et panes azymos offerimus, cum sine malitia et nequitia hanc vitam praesentem agimus. Offert, verbi gratia, similam, qui in agricultura, aut navigando, aut in aliquibus communis vitae usibus, positam offert conversationem, oleo tamen conspersam, quod omnis anima eget oleo evadere quispiam potest, nisi ei oleum coelestis miserationis affuerit. Nec non et illud intimandum, quod juxta mortalitatem per clibanum tentationum pondus exprimitur: per sartaginem constantia animi et robur mentis: per craticulam multiplex impugnatio non in
Abbreviated transcription (Latin):
cans ec insuꝑioꝵ consid̾atione ꝑfeciꝰ hoͣ. Hoc enĩ
q̃ p̃dicta st̃ docuert᷑. si conu̾sationẽ siue uitã suã
oblacionẽ offerret: deturturib aut decolumb̾
offerat munꝰ suũ idẽ inscientia et mansuetu¬
dine sp̃itali. Hec eni opꝰ ht̃ ut ñ excedat legis cͣ¬
sid̾atio. inuanis occupata. Turt̃ siquidẽ qi cog¬
nitionẽ ht̃. ita ut eiꝰ exemplo iudeoꝵ ex ꝓbrare¬
tur ppłt. hoc ierenias ꝓbat. ait enĩ. turtͣ ec hy¬
rundo et ciconia ctodiert̃ tẽpꝰ aduentꝰ sui. po¬
płs aũ m̃s ñ cognouit iudiciũ dñi. Columba
script᷑as hñt studiũ. uude erechias ait. medita¬

Expanded text:
cans, et in superiorum consideratione perfectus homo hoc enim cans, et in superiorum consideratione perfectus homo hoc enim quae praedicta sunt docuerunt, si conversationem sive vitam suam oblationem offeret, de turturibus aut de columbis offerat munus suum, id est, in scientia et mansuetudine spiritali: haec enim opus habet, ut non excedat legis consideratio in vanis occupata, turtur siquidem quia cognitionem habet, ita ut ejus exemplo Judaeorum exprobraretur populus, Jeremias probat; ait enim: Turtur et hirundo et ciconia custodierunt tempus adventus sui, populus autem meus non cognovit judicium Domini . Columba Scripturas habent studium; unde Ezechias ait: Medita
Abbreviated transcription (Latin):
simplices qͦsq et ignoscentes in eccła significaN.
Capte aũł hedi inhastiã oblate aut carnẽ sal¬
uatoris. que absq peccato erat: & tam̃ ꝓ peccatisͤᷤ
humani generis dõ patri oblata ẽ: ut ꝑ eiꝰmor¬
tẽ auecor peccati diaboł iugularet᷑. aut pęniten¬
tes ꝓpeccatis suis significant. qͥ se ꝑ afflictionẽ
carnis mactant dõ. Aues auͣ ant xp̃i humanita¬
tẽ significant. sic̃ ꝑ turturẽ et columbã xp̃i caro
sp̃ui sotiata demonstrat᷑: inmisti̾o passionis
ꝑsacrificiũ dõ inodorẽ suauitatis oblata. aut
scõꝵ ꝑfectionis contẽ plationẽ designat. uolati¬
lia aũ hoĩes st̃ contẽplationi uacantes: t̾renis
omo se nͣ miscentes negotiis. qd̾ et si forte nego¬
tiũ ȩxigerit. mox reuolant adsullimia. illo
eũgłii iuuante testimonio qͦ dñs ait. Consi¬
derace uolatilia celi qr ñ seminant neq metunt.
et pat̃ ur̃ cȩlestis pascit illa. contẽplationi gͦ ua¬

Expanded text:
ificant. Caprae autem vel haedi in hostiam oblati aut carnem Salvatoris, quae absque peccato erat, et tamen pro peccatis humani generis Deo Patri oblata est: ut per ejus mortem auctor peccati Diabolus jugularetur; aut poenitentes pro peccatis suis significant, qui se per afflictionem carnis mactant Deo. Aves autem aut Christi humanitatem significant: sicut per turturem et columbam Christi caro spiritui sociata demonstratur in mysterio passionis per sacrificium Deo in odorem suavitatis oblata: aut sanctorum perfectionis contemplationem designat. Volatilia enim homines sunt contemplationi vacantes, terrenis omnino se non miscentes negotiis, quod et si forte necessitas exegerit, mox revolant ad sublimia, illo Evangelii juvante testimonio quo Dominus ait: Considerate volatilia coeli, quia non seminant neque metunt, et Pater vester coelestis pascit illa . Contemplationi ergo va
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑes diuitib loco munerũ soluunt. Itaq
munꝰ hoĩ dat᷑ donũ dõ. unde etiã intẽplis
donaria dicimꝰ: munera aũ uocant᷑ q̃ ama¬
nib acciꝑiunt᷑ ł laudant᷑. Duo st̃ qͣ offerunt᷑.
donũ ec sacrificiũ: donũ dr̃ quicqͥd auro ar¬

Expanded text:
peres divitibus loco munerum solvunt. Itaque munus homini datur, donum Deo. Unde etiam in templis donaria dicimus. Munera autem vocantur, quae animabus accipiuntur vel dantur. Duo sunt, quae offeruntur: donum et sacrificiu
Abbreviated transcription (Latin):
uallũ psallendi: ut psalmꝰ sit qͦd psallit̃. Dia¬
psalma uͦ int̃positũ inpsallendo silentiũ. ut
quẽadmodũ inpsalmo dr̃ uocis oopulatio in
cantando. ita diapsalma disiunctio eoꝵ. uͥ
q̃dã requies distincte cͣtinuationis ostenditur.
Uñ et illud ꝓbabile. ẽ: ñ c̃iungendas sententias
inpsallendo. uͥ diapsalma int̃posita fuerit. qr
ideo int̃ponit᷑. ut conu̾sio sensuũ. ł ꝑsonarũ cẽ.
noscat᷑. Hymnꝰ ÷ cantitũ laudandi seu qd̾ de¬

Expanded text:
d psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium: ut quemadmodum synpsalma dicitur vocis copulatio in cantando, ita diapsalma disiunctio earum, ubi quaedam requies distincta continuationis ostenditur. Unde illud probabile est, non coniungendas sententias in psallendo, ubi diapsalma interposita fuerit; quia ideo interponitur, ut conversio sensuum vel personarum esse nosca
Abbreviated transcription (Latin):
cantantis ȩloquit᷑. ꝑsalmi uͦ canticũ qd̾ huma¬
na uox p̃loquit᷑. ars organũ modulantis imi¬
tat᷑: psalmꝰ aũ expsalt̾ĩo drͣ. uude nec mos est
exalio oꝑe eũ componi. Tres aũgrad̾ st̃ incan¬
tando. primꝰ succentoris. scds incentoris. t̾cius
accentoris. Diapsalma qͥdã ebreũ uerbũ. cẽ.
uolunt. quo significat᷑ semꝑ. idest qd̾ illa qͥ¬
b hoc int̃ponit᷑ semꝑit̃na. eẽ. confirmet. Q¬

Expanded text:
cantantis eloquitur. Psalmi vero canticum, quod humacantantis eloquitur. Psalmi vero canticum, quod humana vox praeloquitur, ars organi modulantis imitatur. Psalmus autem ex psalterio dicitur. Unde nec mos est, ex alio opere eum componi. Tres autem gradus sunt in cantando. Primus succentoris. Secundus incentoris. Tertius accentoris. Diapsalma quidam Hebraeum verbum esse volunt, quo significatur semper idem: quod illa, quibus hoc interponitur, sem
Abbreviated transcription (Latin):
terio psallant ei. Nc̃ dicit inchoro noni dm̃i. eẽ.
laudandũ. Inchoro utiq qͥ iam nullã patitur
sał ortu usq ad occasũ. laudate nom̃ dñi. Anty¬
phona ex greco int̾p̃tat᷑ uox reciꝓca. duob sci¬
licet choris alternati psallentib ordine com¬
mutato. siue deuno adunũ. qd̾ genꝰ psallendi
greci inuenisse tradunt᷑. Responsoria iuili cdi¬
dertͣ q̃ in inde responsoria canentes uocant.
qd̾ alio desinente id alt̃ respondeat. Int̾ respon¬
soria aũ et antyphonas hoc differt. qͦd in respon¬
soriis unꝰ uersũ dic̃. inanty phonis aũ u̾sib alt̃¬
nant chiori. Lectio dr̃. qi ñ canit̃ ut psalmꝰ ł hẏm¬
nus. s legit᷑ tantũ illic eniͣ modulatio. hic sola
ꝓnuntiatio querit᷑. Canticũ ÷ uox cantantis
qͦ usũ eẽ. dauid ꝓpħam inmagno mistĩo ꝓdit
hi storia. Hec aũ duo inqͥbdã psalmoꝵ titulis
iuxta musicã alt̾natim sibi apponunt᷑. Nam

Expanded text:
terio psallant ei . Nunc dicit, in choro nomen Domini esse terio psallant ei . Nunc dicit, in choro nomen Domini esse laudandum. In choro utique, qui jam nullam patitur solis ortu usque ad occasum laudate nomen Domini . Antiphona ex Graeco interpretatur, vox reciproca, duobus scilicet choris alternatim psallentibus ordine commutato, sive de uno ad unum: quod genus psallendi Graecos invenisse tradunt. Responsoria Itali trunt, quae inde responsoria canentes vocant, quod alio desinente, id alter respondeat. Inter responsoria autem et antiphonas hoc differt, quod in responsoriis unus versum dicit: in antiphonis autem versibus alternant chori. Lectio dicitur, quia non canitur, ut psalmus vel hymnus: sed legitur tantum. Illic enim modulatio, hic sola pronuntiatio quaeritur. Canticum est vox cantantis quo usum esse David prophetam in magno mysterio prodit historia. Haec autem duo in quibusdam psalmorum titulis juxta musicam artem alternatim sibi opponuntur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ unde necesse : qd̾ frequent̃ ammonuimꝰ
neminẽ dełie desꝑare. s inultinio sua potiꝰ lacri¬
marũ fonte det̾gat. Matutinũ uͦ offitiũ ẽ. iuluciꝰ
offitio. ab stella lucifero appellatũ: que orit᷑ in¬
choante mane. Dequo psalmista ait. inmatu¬
Missa fp̃r sacrificii ẽ: qñ catecumini foras mittun:
et inde missa qua sacram̃tis altaris int̃eẽ. ñ pos¬
sunt: qͥ ñdũ regeuerati noscunt᷑. Chorꝰ : mul¬
titudo insacris collectꝰ. ec dictꝰ chorꝰ qd̾ iͥnitio in
tnodũ corone circũ aras starent. Alii cliorũ di¬
xert̃ a cͣcordia q̃ incaritate consistit. qͣsi carita¬
tẽ nͣ habeat. responde conuenient᷑ ñ pot̃. Caĩ
aũ unꝰ cauit grecȩ monodia. latine siciniũ dr̃.
cũ uͦ duo canunt biciniũ appellat᷑. cũ multi.
chorꝰ. chorus ÷ plurimarũ uocũ adsuauitatiᷤ
modũ tẽꝑata collectio. deqͦ et psalmista ait.
Laudent nom̃ eiꝰ inchoro. intimphano. et psal¬

Expanded text:
cesse est, ut frequenter admoneamus neminem debere desperare: sed ultima sua potius lacrymarum fonte detergat. Matutinum vero officium est in lucis initio ab stella Lucifero appellatum, quae oritur inchoante mane, de quo Psalmista ait: In matuMissa tempore sacrificii est, quando catechumeni foras mittuntur, et inde missa, quia Sacramentis altaris interesse non possunt, qui nondum regenerati noscuntur. Chorus est multitudo in sacris collecta, et dictus chorus, quod in initio in modum coronae circum aras starent. Alii chorum dixerunt a concordia, quae in charitate consistit: quia si charitatem non habeat, respondere convenienter non potest. Cum autem unus canit Graece monodia, latine sicinium dicitur: cum vero duo canunt, bicinium appellatur: cum multi, chorus. Chorus est plurimarum vocum ad suavitatis modum temperata collectio de quo et Psalmista ait: Laudent nomen ejus in choro, in tympano et psal
Abbreviated transcription (Latin):
oblatio. et sine melle: indicat apͣ dm̃ nicħ uolup¬
tuosũ. nicħ suaue huiꝰ mundi placere: nichilq¬
qd̾ ñ habeat mordacis aliqͥd ueritatis. Unͣ et
pascha cũ amaritudinib manducat᷑. Ec̃trio
tionis semꝑ accipiant. Qd̃ uͦ insacrificiũ oleũ
offerebat᷑. significat ut qͥcqͥd adcultũ xp̃i et
deuotionẽ scoꝵ impendimꝰ: totũ cũ hilaritate

Expanded text:
oblatio, et sine melle: indicat apud Deum nihil voluptuosum, nihil suave hujus mundi placere, nihilqquod non habeat mordacis aliquid veritatis: unde et pascha cum amaritudinibus manducatur: E contrario tionis semper accipiant. Quod vero in sacrificium oleum offerebatur, significat ut quidquid ad cultum Christi et devotion
Abbreviated transcription (Latin):
iectiones anuuas lunares ꝗ̃ ꝑundenariũ nũm
usq ad tricenariũ inser̾e uoluunt᷑. qͣs ideo egyp¬
tii aditiunt ut lunaris em̃sio: rationi solis eqͥt᷑.
dinosqt᷑. et fiunt in anno lunares dies. ccc.liiii.
remanent adcursũ anni solaris dies.xi. quos
egyptii adictunt. unde abiectiones uocant᷑. abs¬
q his ñ inuenies lunã quota sit inquolibet an¬
epactas ꝑuenerint. qͥ ẽ. circul nonꝰ decimꝰ: iam

Expanded text:
jectiones annuas lunares, quae per undenarium numerum jectiones annuas lunares, quae per undenarium numerum usque ad tricenarium in se revolvuntur, quas ideo Aegyptii adjiciunt, ut lunaris emensio rationi solis aqueturdignoscitur, et fiunt in anno lunari dies CCCLIV, remanent ad cursum anni solaris dies undecim, quos Aegyptii adjiciunt unde et adjectiones vocantur. Absque his non invenies lunam, quota sit in quolibet anepactas pervenerint, qui est circulus nonus decim
Abbreviated transcription (Latin):
latine suꝑ augm̃tũ eo qd̃ impleat numerũ an¬
noꝵ cõmuniũ. qͥb .xi. lunares dies deesse cer¬
nuntur.
Imbolismi auͭ anni et cõmunes sic inue¬
niunt᷑. si enĩ a .xiiii. luna pasche p̃ceden¬
qͦito anno assem cõpleuerit. bissextũ annũ fac̃.
Dictꝰ aũ bissextꝰ. qr bis sexies ductꝰ assem fac̃. qd̾ ÷
sextꝰ. quẽ sub dierũ cursu in annu̾ sal fac̃. Inter¬
calares aũ dies id circo uocant᷑. qͥ int̾ponunt᷑: ut
ratio lune sołq conueniat. calare enĩ ponere
dr̃: int̾ calare int̾ponereᷤ. siue ut alii uolunt:
calare uocarẽ dr̃. nã uerbũ calo grecũ ÷. idẽ. uoco.
Dicunt enĩ qđ̵ pontifex calata. idẽ. uocata inca¬
piroliũ ꝑlebe iuxta curiã calabrã. quȩ casȩ ro¬
muli ꝓxima ẽ. qͦt numero dies acalendis ad
nonas suꝑ eẽnt: ꝓnuntiabat. et qͥntanas qͥdẽ:
dicto qͥnquies: ũbo halo. septimanas reperito
septies p̃dicabat. Epactas greci uocant latini ad¬

Expanded text:
Latine superaugmentum, eo quod expleat numerum annorum communium, quibus undecim lunares dies deesse cernuntur. 24. Embolismi autem anni et communes sic inveniuntur. Si enim a quarta decima luna Paschae praecedenquarto anno assem compleverit, bissextum annum facit. Dictus autem bissextus, quod bis sexies ductus assem facit, quod est sextus, quem sub dierum cursu in annum sol facit. Intercalares autem dies idcirco vocantur, quod interponuntur, ut ratio lunae solisque conveniat. Calare enim ponere dicitur. Intercalare, interponere sive ut alii volunt calare, vocare dicitur. Nam verbum calo Graecum est, id est, voco. Dicunt enim quod pontifex, Kalata, id est, vocata in Capitolium plebe juxta curiam calabrariam, quae casae Romuli proxima est, quot dies a Kalendis ad Nonas superessent, pronuntiabat: et quintanas quidem dicto quinquies verbo Kalo, septimanas repetito septies praedicabat. Epactas Graeci vocant, Latini ad