comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alius autem melchi prẽm exdiuer¬
so genenere uenientes eciam isti io¬
sepham ẽẽ indeantur Eft eigo mo¬
dus isti macchan et melchi diuer-¬
sis temporibus de una eadem uxore
estha nommne singulos filios pro¬
creatunt Quia mathan qui per
salomonem destendit uxorem eã
primus acceperat. et relicto filio¬
uno iacob nommne defũctus est
Post cinus obitum qm̃ lex indri¬
am alu uiro non uetat mibere
Melchi qu ꝑ nathan genus du¬
cit cum esset ex eadem eribu s
nõ ex eodem genere relictam ma¬
tche accepit uxorem ex qua et ip¬
se sustepit filiam nomine heli
ꝑ quod ex diu̾so patrum gene¬
re. efficiumtur genere iacob et
heli uterim fratres. Quori
alter idest iacob fratris heli si¬
ne liberis defuncti .x uxorem
er mandato legis accipiens ge¬
nuit iosepl Natura quidem
germinis suum filium ꝓpter
quod stribitur. iacob autem:
genuit ioseph Scd̾m uͦ legis
preceptum heli efficitur filius.
cinus iacob qr frater erat neo¬
rem adsustitandum fratris se¬

Expanded text:
atthat Melchi patrem, ex diverso genere venientes, etiam isti Joseph avi esse videantur. Est ergo modus iste: Mathan et Matthat diversis temporibus de una eademque uxore, Cestha nomine, singulos filios procrearunt, quia Mathan, qui per Salomonem descendit, uxorem eam primus acceperat, et relicto uno filio, Jacob nomine, defunctus est. Post cujus obitum, quoniam lex viduam alii viro non vetat nubere, Mathat qui per Nathan genus ducit, cum esset ex eadem tribu, sed non ex eodem genere, relictam Matthae accepit uxorem, ex qua et ipse accepit filium nomine Heli, per quod ex diverso patrum genere efficiuntur Jacob et Heli interim fratres. Quorum alter, id est Jacob, fratris Heli sine liberis defuncti, uxorem ex mandato legis accipiens, genuit Joseph, natura quidem germinis suum filium, propter quod et scribitur: Jacob autem genuit Joseph. Secundum vero legis praeceptum Heli efficitur filius, cujus Jacob quia frater erat, uxorem ad suscitandum fratri se
Abbreviated transcription (Latin):
phie fidem nato in beth¬
leem inde. temporibus
ꝑtibus aduentantes quidã
iuri ex magor̃ gente ꝑcunctan¬
tur abherode ubi nam eẽt ree-
qui nuꝑ natus est indeorum. ad¬
fur mantes uidisse se stellam e
ins moriente: que sibi etiam
dux itineris extitisset. cam̃
uero tante ꝓperatõnis: adorã¬
di ac uenerandi imꝑ editi re¬
gis ẽẽ / Quibus ille auditis. in¬
ne status sin ꝑiclitaretur impe
ci sperarent᷑ ut uero ex michee
oratulis lotus natinitatis eius
tes pueros: nõ solum apud be¬
eiis ab imus ⁊ infra secundũ
tempris quod explorauerat a
modo eciam chm cum eque nis
possit extinguere S prem̃t re
regis insidias puer adductus
megiptum: parentibus de dolo¬
regis angelo preminciante cõ¬
mointis

Expanded text:
phetiae fidem nato in Bethlehem Judae, temporibus partibus adventantes quidam viri ex Magorum gente, percontantur ab Herode ubinam esset rex qui nuper natus est Judaeorum: affirmantes vidisse se stellam ejus in Oriente, quae sibi etiam dux itineris exstitisset; causam vero tantae properationis adorandi ac venerandi nuper editi regis esse. Quibus ille auditis inne status sui periclitaretur imperci sperarent. Ubi vero ex Michaeae oraculis locus nativitatis ejus tes pueros, non solum apud Benibus a bimatu et infra, secundum tempus quod exploraverat a modo etiam Jesum cum aequaevis posset exstinguere. Sed praevenit regis insidias puer abductus in Aegyptum, parentibus de doloregis angelo praenuntiante commonitis
Abbreviated transcription (Latin):
tis debere libris adomes
homines rerum gestarũ
notitiam peruenire: ut
marm sua substriberet
publice ab ommibus eos
legi debere Rex uero a¬
grippa . lx. et duabus e¬
pistolis deoperis nr̃i ue¬
ritate testatus est: ex qͥb
et duas in serui Sed de his
satis dictum nunc ad na¬
rratõnis nr̃e seriem red¬
deamus

Expanded text:
tis debere libris ad omnes tis debere libris ad omnes homines rerum gestarum noticiam pervenire, ut manu subscriberet publice ab omnibus eos legi debet. Rex vero Aggrippa LX et duabus epistolis de operis nostri veritate testatus est, ex quibus et duas inserui. Sed de hiis satis dicam, nunc ad narrationis nostre seriem redeamus
Abbreviated transcription (Latin):
ta contineat: S et infine
uicesum anciqunitatum li¬
bri significat idem ip̃e ꝓ¬
bus comprehensurum se¬
cundum fidem religionẽ
patriam dedeo: et desub¬
stancia eius ac legibus: et
cur quedam apud eos li¬
ceat: quedam uero non
liceat. S et alia nõ nul¬
la opustula a se dicit ẽẽ
composita Infinem eciã
supradicti incesuni libri
antiquitatum: iustum que¬
dam extiberiade. qui cona¬
tus sit hoc idem operis qd̾
ip̃e explicauera᷑ odgredi
arguit falsitatis per hec
uerba . Sed non ego te inu-¬
tatus sum inhis que con¬
scripseram Ipsis et enim
imperatoribus obtuli li¬
bros meos: cum ad huc ip¬
sa que gesta sunt pene in
occulis haberentur Qmip¬
pe qui constius michi es¬
sem seruate eis momim¬
bus ueritatis: nec me de
eorum testimomo fefellit
opinio: Sed alus plurib
obtuli: quorum multi e¬
ciam ipĩs interfuere bel¬
lis sicut agripa rer et uõ¬
nilli eius ꝓpinqui Et mi¬
perator quidem titus in
tantum probaiit ex is¬

Expanded text:
ta contineat. Sed et in fine ta contineat. Sed et in fine vicissimi Antiquitatum libri significat idem ipse pnibus conprehensurum secundum fidem et religionem patriam de Deo et de substancia eius ac legibus, et cur quedam apud eos luceant, quedam non luceant. Sed et alia nonnulla opuscula a se dicit esse composita. In fine etiam supradicti vicessimia Antiquitatum libri Iustum quendam ex Tyberiade, qui conatus sit hoc idem operis, quod ipse explicuerat, adgredi, arguit falsitatis per hec verba: Sed non ego te imitatus in his que conscripseram. Ipsis etenim imperatoribus optuli libros meos, cum adhuc ipsa que gesta sunt pene in oculis haberentur, guippe qui conscius michi essem servate in omnibus veritatis, nec me de eorum testimonio fefellit oppinio. Sed et aliis pluribus optuli, quorum multi etiam ipsis interfuere bellis, sicut Agrippa rex et nonnulli eius propinqui; imperator quidem Tytus in tantum probavit ex is
Abbreviated transcription (Latin):
monita mortalibus tradũt
Abartaxerxe uero usq ad
nrm tempus scripta sũt
quidem omma fide tamen
non eadem que primis ha¬
betur digna ducutur pro
eo quod non ita extiterit
prophetarum iugis et ex¬
plorata successio Rebusi
gitur ip̃is constat: quam
nos neuerabiliter utam
stripturis nr̃is Nam tot
cum secula intercesserint:
neq ad dere quis umqm.
neqz anfferre aut perm¬
re quid ausus est: sedom¬
mbus gentis nr̃e homini¬
bus insita hec quoddamo¬
do atq ingenita fides est
credere. Hec dei ẽẽ consul¬
ta. et his iugiter ihere¬
re: ac pro ip̃is si ita respo¬
spocerit libenter et am¬
mam ponere. Sit eciam
hec pars hystoriographi
his in locis a nobis ut ar¬
bitror nõ incompetenter
inserta Est ad hue aliud
eius elegans sacis uolu¬
mẽ quod animus sit qui
imiperium teneat in no¬
bis Quem libellum qui¬
dam machabeorum adci¬
tulauerunt: pro eo quod
certamina mibi et ago¬
nes pro pietate a macha¬
beis fratribus desubda¬

Expanded text:
monita mortalibus tradunt. monita mortalibus tradunt. Ab Artaxensemn vero usque ad nostrum tempus scripta quidem omnia fidem, tamen non eadem, que primis habetur; digna ducuntur, pro eo quod non ita extiterit prophetarum iugis et expiata successio. Rebus ergo ipsis constat, quam nos venerabiliter utamur in scripturis nostris. Nam cum tot secula intercesserunt, neque addere quis umquam neque auferre aut permutare quid ausus est; sed omnibus gentis nostre hominibus insita hec quodamodo atque ingenita fides est credere hec Dei esse consulta et his iugiter inherere ac pro ipsis, si ita res poposcerit, libenter et animam ponere. Sit etiam hec pars hystoriagraphi his in locis a nobis, ut arbitror, non inconpetenter inserta. Est adhuc eius aliud eligens satis volumen, quod animus sit, qui imperium teneat in nobis. Quem libellum quidam Machabeorum attitulaverant, pro eo quod certamina inibi et agones pro pietate a Machabeis fratribus desuda
Abbreviated transcription (Latin):
dem uiri extant de uide¬
orum uetustate duo uolu¬
mina: inquibus contradi¬
cere appom cuidam grama¬
nacioo iudetur. qui illis tẽ¬
poribus aduersum uide¬
os scripserat: et ad alios
quosdam qui morem gen¬
tis iudeorum atq instiitͣa
lacerauerant In pͥmo gͦ
limimia apud hebreos ĩ ac¬
toritate habentur: secun¬
dum maiorum: tradicionẽ
ra inquit apud noᷤᷤ
habentur uolumi¬
ua inter se muicem distor¬
dancia: sed duo tantum
et uingniti sunt libri qͥ
ominum temporum seri¬
em contment: qu et ius¬
te creduntur dunintus ĩ¬
spirati Ex quibus qum¬
Q sunt moysei continen¬
tes leges uite et successio¬
nis humane pros apiam:
usq ad ip̃ius moysei ter¬
iminum pertendentem
qui paulomimus adtria
mibia continenciam camo¬
rum gerunt A morte ne¬
ro moysei usq ad artar¬
regnauit apud persas q̃
gesta sunt : ꝓphete qui q̃
per ea tempora tresdecĩ
uolumibus constripse¬
rat runt Reliqui uero
quatuor libri yminos in

Expanded text:
dem viri extant de Iudedem viri extant de Iudeorum vetustate duo volumina, in quibus contradicere Appiani cuidam gramatico videtur, qui illis temporibus adversum Iudeos scripserat, et ad alios quosdam, qui morem gentis Iudeorum atque instituta laceraverant. In primo ergo lumina apud Hebreos in autoritate habeantur, secundum maiorum tradictionem ra, inquit, apud nos habentur volumina intra se invicem discordia, sed duo tantum et XX sunt libri, qui omnium temporum seriem continent, qui et iuste creduntur divinitus inspirati. Ec quibus quinque sunt Mosey, continentes legem vite et successionem humanam prosapiam usque ad ipsius Mosey terminum pretendentem, qui paulo minus a tria milia annorum continenciam gerunt. A morte vero Mosey usque ad Artaregnavit apud Persas, que gesta sunt prophete quinque per ea tempora tredecim voluminibus conscripserunt. Reliqui vero quatuor libri hymnos in
Abbreviated transcription (Latin):
post ista nostere qͥs
fuerit hic iosephus :
et unde uel exquo gene¬
re originem ducens: qui
tautam nobis materiam
rerum gestarium cognite¬
onemq prestiterit: et er¬
ponit Ergo eciam hec ip¬
se de se hoc modo stribens
Iosephus machie filius
et ierosolimis sacerdos
qui et ip̃e primo bello ro-¬
manos obpugnouerim
et posteriobus inchilomi¬
nus interfuerim prelus
necessitate constrictis Cõs¬
tat igitur hunc uirum ꝑ
idem tempus non solum
apud indeos ꝓprios cines.
uerum eciam apud roma¬
nos habitum ẽẽ nobilis¬
simum : ita ut licterarũ
merico in urbe roma eci¬
am statu adonaretur. et
libri emus bibliochece tra¬
dentur: Conscripsit nam¬
q antiquitatum hystori¬
am in xxͭ. libris belli ue¬
ro iudaici cum romains ha¬
biti hystoriam: septem uo¬
lumimbus comprehendit
Quam non solum greca fa¬
cundia: uerum et patrio
id est ebreorum sermoire
bus sins eciam tuubus se
edidisse confirmat: dignꝰ
cui preceteris ommbus de¬
beat credi . S et alia eius¬

Expanded text:
post ista noscere, quis fuerit hic Josephus, et unde vel ex quo genere originem ducens; qui tantam nobis materiam rerum gestarum cognitionemque praestitit. Exponit ergo etiam haec ipse de se hoc modo, scribens: Josephus Mathathiae filius Hierosolymis sacerdos, qui et in ipso primo bello Romanos oppugnavit, et posterioribus nihilominus interfuit praeliis necessitate constrictus. Constat igitur, hunc virum per idem tempus non solum apud Judaeos proprios cives, verum etiam apud Romanos habitum esse nobilissimum, ita ut litterarum merito in urbe Roma etiam statua donaretur, et libri ejus bibliothecae traderentur. Conscripsit itaque Antiquitatum historiam in XX libris. Belli vero Judaici cum Romanis his ystoriam septem voluminibus conprehendit, quam non solum Greca facundia, verum etiam et patrio, id est Hebreo, sermone suis etiam civibus se edidisse confirmat, dignus, cui pre ceteris omnibus debeat credi. Sed et alia eius
Abbreviated transcription (Latin):
cur cãput desuꝑ positum
diligenter aptanit. Assuuc
post̾ hec chalder. itur i cõ¬
flictum: circa ydriani
ignnis accenditur Cera
ramina resoluitur sudan¬
ce u̾dria ignis extinguit
sacerdotis fraude canopus
chaldeoꝵ iuctor ostendit᷑
Uude ipiũ cauopi simula¬
chrum pedibus ꝑexigius
accracto collo et quasi su¬
gillato. uentre cumido ĩ mo¬
dum ydrie cum dorso equa¬
liter tereti formatur. et¬
ex hac ꝑsuasione uelut de¬
us uctͥor ominum coleba

Expanded text:
tur, caput desuper positum tur, caput desuper positum diligenter aptavit. Adsunt post haec Chaldaei: itur in conflictum: circa hydriam ignis accenditur: ceraa, resolvitur: sudante hydria ignis extinguitur. Sacerdotis fraude Canopus Chaldaeorum victor ostenditur. Unde ipsum Canopi simulachrum, pedibus perexiguis, attracto collo, et quasi suggillato ventre tumido in modum hydriae cum dorso aequaliter tereti formatur. Ex hac persuasione velut Deus victor omnium colebat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽrat pene pubuca stola ꝙͣ
locum uelut. fontem quen¬
dam originem demonum ĩ¬
tantum uenerantur paga¬
ni. ut multo ibi maior ce¬
lebritas qmͣ apud alexandri¬
am haberetur S dehinus¬
modi quoque monstri erro¬
re. cuiis modi originem tra¬
daut: absurdum non erit
pautis exponere ferunt
aliquando chaldeos ignem
suũ circunferentes cũ om̃¬
mum prouinciarum diis
habuisse conflictum: quo
ue aut ligni. aut lapidis
uel ex quacunq materia
constabant: que ꝑ ignem
procul dubio corrumpere¬
tur Ex quo fiebat ut ig¬
nis locis omnibus obtine¬
rec Nec cum uidisset cano¬
pi sacerdos : callidum quid¬
dam excogitaiit u̾drie fi¬
cri solent inegipti parti¬
bus fictiles undiq crebris
et minutis ad modum fo¬
ramimbus pacule: quib
turbida aqua desudans de¬
Harum ille unam cera fõ¬
ramumbus obcuratis de¬
suꝑ eciam uarus colorib
pic̾tam aqua repletam sta¬
tuit ut dĩm.: et excisum ue¬
teris simulachri quod me¬
uelai gubernatoris fereba¬

Expanded text:
erat pene publica schola. Quem locum velut fontem quendam atque originem daemonum intantum venerabantur Pagani, ut multo ibi major celebritas, quam apud Alexandriam haberetur. Sed de hujus quoque monstri errore, cujusmodi originem tradant, absurdum non erit paucis exponere. Ferunt aliquando Chaldaeos Ignem Deum suum circumferentes, cum omnium provinciarum diis habuisse conflictum, quo ve, aut ligni, vel lapidis, vel ex quacunque materia constabant, quae per ignem procul dubio corrumperetur. Ex quo fiebat, ut Ignis locis omnibus obtineret. Haec cum audisset Canopi sacerdos, callidum quiddam excogitavit. Hydriae fieri solent in Aegypti partibus fictiles, undique crebris, et minutis admodum foraminibus patulae, quibus turbida aqua desudans, deHarum ille unam cera foraminibus obturatis, desuper etiam variis coloribus pictam, aqua repletam statuit ut Deum. Et excisum veteris simulachri, quod Menelai gubernatoris fereba
Abbreviated transcription (Latin):
ret In abstinencia plurmia
ingiliis pene iugibus Ita ut
si quando parum aliquid so¬
geret hanc ille non su prastͣ¬
tum quo omnino nullo uteba¬
tur: s supra nudum solide¬
penderet super faciem: ante

Expanded text:
 in abstinentia plurima, igiliis pene jugibus: ita ut, si quando parum aliquid sogeret, hunc ille non super stratum, quo omnino nullo utebatur, sed super nudi soli deprehenderet superficiem. Fe
Abbreviated transcription (Latin):
annt de eo quod quia hic est
qui quale habet uerbum ta¬
lem habet et intam. et qua¬
lem habet intam tale habet ⁊
uerbum. qm̃ que docet agit: et
que agit hec docet manifeste au¬
unia gratia. per quam inini¬
merosam plebem adimitacio¬
nem sui infide dei prouocabat

Expanded text:
anctorum, quia: Hic est, qui quale habet verbum talem habet vitam, et qualem habet vitam tale habet et verbum, quoniam quae docet agit et quae agit haec docet. His et ana gratia, per quam innumerabiles ad imitationem sui in fide Dei provocabat
Abbreviated transcription (Latin):
clesiis preclara amilitibus xͥ
pro pietate certamnia mar¬
tyrii gerebantur Precipue¬
tamen apud alexandriam
quo ex omni egipto ac theba¬
ide uelut in quoddam stadiũ
pietatis achlete deducebant᷑¬

Expanded text:
sset, praeclara a militibus Christi pro pietate certamina martyrii gerebantur, qutamem apud Alexandriam, quo ex omni Aegypto ac Thebaide, velut in quoddam stadium pietatis, athletae ducebant
Abbreviated transcription (Latin):
mornm pͥncipem petrum
ad urbem romam: uelut
aduersum humani gem̾is ꝯ¬
munem spernitiem repug¬
naturum deducit: ducem
quendam᷑ magistrum milicie
sue stientem diuma prelia ge¬
rere: et uirtutum castra duc¬
taͣrum: Iste adueniens exori¬
entis partibus. ut celestis
quidam negociator: mertito¬
quis sit comparore paratus
ad nexit: et salutaris predi¬
catõnis uerbo primus in ur¬
be roma enuagelui s̾ii cla-¬
ibus ianuam regni celes¬
tis apperint

Expanded text:
morum principem Petrum ad urbem Romam, velut adversum humani generis communem perniciem repugnaturum, deducit ducem quemdam et magistrum militiae suae, scientem divina praelia gerere et virtutum castra ductare. Iste adveniens ex Orientis partibus, ut coelestis quidam negotiator, mercimoquis sit comparare paratus, adduxit, et salutaribus praedicationis verbbe Roma euangelii sui clauibus ianuam regni caelestis aperuit
Abbreviated transcription (Latin):
fideliter rem ꝯerente
geus sedib suis pulsa ꝑom̃s
setracias infudit: ariuisq
urbes et agros uastare fera¬
liter cepit Tum uero ualen¬
tis bella que eccłiis inferebat
callis resolui monachos
iubet Ip̃e camen abhosti¬
bus circinuentus in predio
quo ex bello trepidus confu¬
gerat impietatis sue penas
igne exustus dedit: amus
iii imperio cum fratris filiis
actis: Que pugna iuiti
mali romano imperio cunc
et de inceps fuit
Igitur ꝯratianus cũ fr̃e ad¬
modum ꝑuulo. post patrui
netem orientis quoq sus¬
cepit imperiũ Is pietate et
religione om̃s pene qui an¬
te fuerant pͥncipes suꝑabat
usu armorũ stremius: ue¬
lox corpore et ingemo bonͤ
erat. sed iuuenih exulta¬
cione plus fere letus qmͣ
sufficiebat. es plus uere¬
cundus qmͣ rei publite uit̾¬
uitanti regni curis habe¬
re participem. et qr ut ser¬
mo diuimis monet meli¬
us duo qmͣ unus consortẽ
astistit cheodosim̃. xiq ori¬
entis procuracione ꝓnissa
partes sibi ac frĩ octidu

Expanded text:
fideliter rem gerente.gens sedibus suis pulsa, per omnes se Thracias infudit, armisque urbes et agros vastare feraliter coepit. Tum vero Valentis bella quae Ecclesiis inferebat,tallis resolvi monachos jubet. Ipse tamen ab hostibus circumventus in praedio, quo ex bello trepidus confugerat, impietatis suae poenas igni exustus dedit, annis in Imperio cum fratre primo, eactis. Quae pugna initium mali Romano Imperio tunc et deinceps fuit. Igitur Gratianus cum fratre admodum parvulo, post patrui necem Orientis quoque suscepit Imperium. Is pietate et religione omnes pene, qui ante fuerant principes, superabat. Usu armorum strenuus, velox corpore, et ingenio bonus erat, sed juvenili exultatione plus fere laetus, quam sufficiebat, et plus verecundus, quam Reipublicae intein tantis regni curis habere participem, et quia, ut sermo divinus monet: Melius duo, quam unus , consortem adsciscit Theodosium, eique Orientis procuratione permissa, partes sibi ac fratri Occidu
Abbreviated transcription (Latin):
struii: rupes quedam uicim
montis ex parte orientis
obiecta: ex alio uero preter¬
fluens fliuuus spacium ꝙͣ¬
tum eccł̃ie sufficeret denega¬
bat et cum alius omnino
ñõ eẽt locus. ommesq mes-¬
ti agerent. quod solumad
construendam ecclesiam
non haberent ille fide ple¬
nius ꝑuoctasse moratione
bueritis fidem sicut gra¬
num sinapis. diceretis mõ¬
ti huic tolle te. et micte te
q hec plena fide et deuocio

Expanded text:
strui, rupes quaedam vicini montis ex parte Orientis obiecta, ex alia vero preterfluens fluvius spatium, quantum ecclesiae sufficeret, denegabat. II 143 Et cum alius omnino non esset locus, omnesque mesti aierent, quod solum ad construendam ecclesiam non haberent, ille fide plenus pernoctasse in orationem beretis fidem ut granum sinapis”, “Diceretis monti huic ‘Tolle te et mitte te que hoc plena fide ac devotio
Abbreviated transcription (Latin):
subsistencias confitendas.
Quod quasi tres subsisten¬
tes ꝑsonas significare uide¬
reci. Ne suspicionẽ dare¬
mus caniquã illuis fidei sec¬
tatores: que crintatẽ ĩ no¬
mimbus cantum et ñ in
rebus ac subsistenciis con¬
fitetur S ec de incarnas¬
one dũi comprehensum ẽ.
Quia corpus quod sus¬
ceperat dñs. Neq sine sẽ¬
su neq sine anma susce¬
pisset Quibus ommbus
caute moderateq composi¬
tis: umisquisq itenere
suo cum pate ꝑrexit

Expanded text:
subsistentias confitendas, subsistentias confitendas, quod quasi tres subsistentes personas significare videretur, ne suspicionem daremus, tanquam illius fidei sectatores, quae Trinitatem in nominibus tantum, et non in rebus ac subsistentiis confitetur. Sed et de incarnatione Domini comprehensum est, quia corpus quod susceperat Dominus, neque sine sensu, neque sine anima suscepisset. Quibus omnibus caute moderateque compositis, unusquisque itinere suo cum pace perrexit
Abbreviated transcription (Latin):
um igitur huiden sẽ¬
tencias ex euangelica
auctoritate prolatas ordo il¬
le sacerdotalis et apostolicᷤ
ad probasset: et concilii de¬
creto asterio ceterisq qui cũ
ipĩs erant oriencis miungi¬
cur procuracio: Occidentis
uero eusebio decernitur. Ad
ditur sanc in loco concilii de¬
creto: eciam de spũ scõ plem¬
or disputatio. ut eiusdem sub¬
stancie ac deicacis cuius pa¬
ter et filius eciam spiritus
sanctus crederetur ⁊ iec quic¬
qmͣ prorsus incriuitate auc
creacĩt aut niferius posteriꝰ¬
ue diceretur . S ec de difse¬
rencia substanciarum et
su bstanciarum sermo eius
ꝑstripturam motus est:
dicebant sube̾ram et subsi
stariciam unum uderi Et
quia tres substancias non
dicimus indeo. nec tres sub¬
staucias dicere debeanius a¬
lii uero quibus longe alud
curam ragonemq qm̃ cõ¬
stat designet. subsistenci¬
a autem iuinꝰ cuiusq ꝑsone
hec ipiñ quod extat et sub¬
sistic ostendat Ideoq prop¬
ter sabellii heresu tres eẽ

Expanded text:
um igitur hujuscemodi sententias ex evangelica auctoritate prolatas ordo ille sacerdotalis et apostolicus approbasset, ex concilii decreto Asterio caeterisque qui cum ipsis erant, Orientis injungitur procuratio, Occidentis vero Eusebio decernitur: ditur sane in illo concilii decreto etiam de Spiritu sancto plenior disputatio, ut ejusdem substantiae, ac deitatis, cujus Pater, et Filius, etiam Spiritus sanctus crederetur , nec quidquam prorsus in Trinitate, aut creatum, aut inferius, posteriusve diceretur. Sed et de differentia substantiarum, et subsistentiarum sermo ejus per scripturam motus est. dstentiam unum videri: et quia tres subsistentias non dicimus in Deo, nec tres substantias dicere debeamus. Alii vero, quibus longe aliudturam rationemque, qua constat, designet: Subsistentia autem uniuscujusque personae, hoc ipsum quod extat et subsistit, ostendat. Ideoque propter Sabelli haeresim tres esse
Abbreviated transcription (Latin):
uel quam impura ens o¬
pera atq doctrina plen̾s
refert que multum est. ut
his me inseramus
ĩceat uolentibus ea
stire ꝑsingula ex ipĩs
supradicti hyrenei libris:
uel de hoc uel de ceteris auc¬
toribus diuersarum herese¬
on: et deuenenatis eorum
dogmatibus diligentius noᷤ
tere Capud igitur tocius pra¬
uitatis ⁊ principum omnis
heresis a symone cepisse ac¬
cepimus ex quo usq inho

Expanded text:
vel quam impura ejus ovel quam impura ejus opera atque doctrina, plenius refert, vel quhis inseramus, cum liceat volentibus ea scire per singula ex ipsius supradicti Irenaei libris vel de hoc, vel de caeteris auctoribus diversarum haereseon, et de venenatis eorum dogmatibus diligentius noscere poterit. Caput igitur totius pravitatis et principium omnis haeresis a Simone coepisse accipi
Abbreviated transcription (Latin):
igitur in apologetico quem ꝓ
fide nr̃a ad impatorem auto¬
mnũ stribit: de his hoc modo
refert Est post astencionem
inquit domini ad celum: insti¬
gabant demones quos dam
hominum qui diterent se de¬
os esse quos nos fugauimus.
Symon demq quidam sama¬
ritamis de uico qui dicitur git¬
tho sub clandio cesaris magis¬
cis artibus et ope demonum sb̾¬
lenatus. in urbe nr̃a q̃ reg¬
rimis ꝑ fantasias deceptis de¬
us decretus est: et simulacri
apud uos quasi deus honore
donatus est. in flumme tybe¬
ris inter duos pontes collo¬
cati habentis eciam titulum
latuns licteris striptum Sum¬
om deo sancto. Quem et om¬
nes pene samarite: nõ nulli
eciam ex ceteris gentibus tã¬
quam summum deuu: et ad¬
orant et confitentur. Sed et
us in prostibulo steterat: apud
tyrum urben fenicis cum ip̃o
uelut primam quandam mẽ¬
tem consecrauerunt. Hec qui¬
dem iustinuis. Consona uero hu¬
ic eciam hyreneus stribit in
primo aduersus hereses libro:
in quo uł quis ip̃e fuerit syũo

Expanded text:
r, in Apologetico, quem pro fide nostra ad imperatorem Antonium scribit, de eo ita hoc modo refert: Et post ascensionem, inquit, Domini ad coelum, instigabant daemones quosdam hominum qui dicerent se deos esse, quos nos fugavimus. Simon denique quidam Samaritanus, de vico qui dicitur Gittho, sub Claudio Caesare magicis artibus et ope daemonum sublevatus, in urbe vestra, quae regrimis per phantasias deceptis, deus decretus est a senatu, et simulacri apud vos quasi deus honore donatus, in flumine Tyberis inter duos pontes collocati, habentis etiam titulum Latinis litteris scriptum: Simoni deo sancto; quem et omnes pene Samaritae, nonnulli etiam ex caeteris gentibus, tanquam summum deum et adorant, et confitentur. Sed et us prostibulo steterat, apud Tyrum urbem Phoenicis, cum ipso velut primam quamdam mentem consecraverunt. Haec quidem Justinus. Consona vere huic etiam Irenaeus scribit in primo Adversus haereses libro. In quo vel quis ipse fuerit Simon,
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea cum fides domini
tes: et ꝑ dies singulos religi¬
oms ꝓpagarentur augmen¬
ta. nequaqͣm quiestit hostis
salucis humane: sed ur bem
maximam queest caput om¬
num preuenit. et simotrem
illuc de quo insupioribus dixi¬
mus euocat Quius nefarus
artibus aduuicula ip̃e ma¬
iora sub peditans. plurimos
urbis illius ciues merroris
eius uincla comecit Desig¬
bilis non multo post apostolo¬
rum tempus exortus iustinꝰ.¬

Expanded text:
nterea cum fides Domini tes, et per dies singulos religionis propagarentur augmenta, nequaquam quiescit hostis salutis humanae, sed ad urbem maximam, quae est caput omnium, praevenit, et Simonem illum, de quo in superioribus diximus, evocat. Cujus nefariis artibus adminicula ipse majora suppeditans, plurimos urbis illius cives in erroris ejus vincula conjecit. De non multo post apostolorum tempus exortus, in
Abbreviated transcription (Latin):
fudit: sed eandem uocem
miserabiliter et cum quo¬
dam ululatu emictens: ꝑ
singulas pene uerbera ꝓ¬
ferebant: ad deus eciam ħ
quitur et aliud idem hrs¬
toriographus: maiore ges¬
tum miraculo ditens: Ora¬
culum quoddam in sacris
licteris repertum: quod ꝑ
idem tempusiurum desig¬
naret ex eorum regione
processurum. qui tocius
orbis potiretur imperio
Cmus oraculi presagnm
idem historiographus nes¬
pasianum declarare suł¬
picatur S uespasianus
non aluis qmͣ illis solis
gentibus que romano mi¬
perio indebantur subdi¬
te dominatus est Aude
iustius ad xp̃m hec respõ¬
sa referuntur: ad quem
dixerat pater. Pete a
me et dabo tibi gentes he¬
reditatem tuam: et pos¬
sessionem tuam termin¬
os cinus terre Et cuius
peridem tempus per a¬
postolos suos momnem
terram exierat somus
et in fmes orbis terre u̾¬
ba eorum

Expanded text:
fudit, sed eamdem vocem fudit, sed eamdem vocem miserabiliter et cum quodam ululatu emittens, per singula pene verba proferebat, addens et hoc: quitur et aliud idem historiographus, majore gestum miraculo, dicens oraculum quoddam in sacris litteris repertum, quod per idem tempus virum designaret ex eorum regione processurum, qui totius orbis potiretur imperio. Cujus oraculi praesagium, idem historiographus Vespasianum declarare suspicatur. Sed Vespasianus non aliis, quam illis solis gentibus quae Romano imperio videbantur subditae, dominatus est. Unde justius ad Christum haec responsa referuntur, ad quem dixit Pater: Pete a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Et cujus per idem tempus, per apostolos suos: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ad ministeria ex more cõ¬
plenda: primo quidem
motus quosdam strepitꝰ¬
q senserunt: tum deuide
uoces subitas audiunt di¬
centes: Migremus hine.
terribilius Et enm qui¬
dam aname filius iesus no¬
mine uir plebenis et rus¬
ticus ante quartum belli
annum cum ciuitas impa¬
ce et habundatia perdu¬
raret: in die fecto taberna¬
culorum: repente clamare
cepit Uox aboriente: nox
aboccidente nox aquatuor
uentis Uo̾s super ihero¬
uox super sponsos et spõ
sas: nox super populum
Et indesmenter die noe¬
tuq per omnes plateas
circiens: hec clama¬
bat: usquequo quidam pͥ¬
mores ex populo uiri ue¬
lut infansti presagui in¬
dignacione commoti: correp¬
tum honinem multis uer¬
beribus afficumt At ille
uequaquam pro se aliquid
loquens: sed ne eos quidã:
qui circumsteterant depre
natione et clamore repete¬
bat. Tum principes intelli¬
ducunt enu aduiditem
romamun Apud quenfla¬
gris ad ossa usq lanatus.
neq preces neq lacrunas

Expanded text:
ad ministeria ex more comad ministeria ex more complenda, primo quidem motus quosdam, strepitusque senserunt, tum deinde voces subitas audiunt dicentes: « Migremus hinc, terribilius: « Edam Ananiae filius Jesus nomine, vir plebeius, et rusticus, aannum, cum civitas in pace et abundantia perduraret, in die festo tabernaculorum repente clamare coepit: « Vox ab oriente, vox ab occidente, vox a quatuor ventis, vox super Hierovox super sponsos et super sponsas, vox super populum. » Et indesinenter die noctuque per omnes plateas circumiens haec clamabat: usquequo quidam primores ex populo viri, velut infausti praesagii indignatione commoti, correptum hominem multis verberibus afficiunt. At ille nequaquam pro se aliquloquens, sed nec eos quidem qui circumsteterant depreci obstinatione et clamore repetebat. Tunc principes intelliducunt eum ad judicem Romanum, apud quem flagris ad ossa usque laniatus, neque preces, neque lacrymas
Abbreviated transcription (Latin):
quoq festuntete uitula
Sacrificus ad mota et aris
assistens. inter ipsas nini¬
stros manus enixa est ag¬
nam . Sed et ianua interio¬
ris edis que resꝑiciebat oriẽ¬
tem cum eẽt ere solido in¬
duta: ac perinde nuimensi
ponderis que uix uignti ui¬
ris summo conatu impel¬
lentibus clanderetur ferre¬
is quoq nectibus et seris
munita ac pessulis in altũ
de missis teneretur obstrie¬
ta repente hora noctis sex
facta. S et transacto die
festo post aliquot dies pri¬
ma et inistesiia die men¬
sis artemesii qui maius
giosus apparut uisus: et
fidem pene excedens: Od̾
uere falsum putaretur :
nͥ oclorum fidem consirma¬
sset malorum consecuta
perucies Et enim ꝓpe
solis occasi insi sunt cur¬
rus et quadrige in om¬
ni regione per aerem fer¬
ri: et armatorum cohoi¬
tes mustere nubib. et
urbes circundare egñnbꝰ
improuisis In alio iterũ
die festo qui pentecostes
oppellatur noctu sacer¬
dotes ingressi templum

Expanded text:
quoque festivitate vitula quoque festivitate vitula sacrificiis admota, et aris assistens, inter ipsas ministrorum manus enixa est agnam. Sed et janua interioris aedis, quae respiciebat ad orientem, cum esset aere solido induta, ac perinde immensi ponderis, quae vix viginti viris summo conatu impellentibus clauderetur, ferreis quoque vectibus et seris munita, ac pessulis in altum demissis teneretur obstricta, repente hora noctis sextfacta. Sed et transacto die festo, post aliquot dies, prima et vicesima die mensis Artemisii, qui apud giosus apparuit visus, et fidem pene excedens. Quod vere falsum putaretur, nisi oculorum fidem confirmasset, malorum consecuta pernicies. Etenim prope solis occasum, visi sunt currus et quadrigae in omni regione per aerem, et armatorum cohortes misceri nubibus, et urbes circumdari agminibus improvisis. In alio item die festo, qui Pentecostes appellatur, noctu sacerdotes ingressi templum,
Abbreviated transcription (Latin):
sephus. S infelicera in qͥt
plebem deterrum quidã
homines et deceptores fal¬
sa uaticinantes suadebant
ut eindentibus signis et ĩ¬
dicus iracundie ⁊ indigna¬
cionis diuine non crederet
qubus aperte futurum
et urbis et gentis presa¬
gabatur excidium: Sed
uelu aft̾lati et am̃tes . et
qui neq oculos neq am¬
mam in se haberent sper¬
nebant omma que celitꝰ
nuntiabantur. Et emm
stella prefulgens gladio
per omma sumlis: mum¬
nere desuper cuntati: et
cometes preterea exiciali¬
bus flaminis ardere per
Sed et ante extidu tem¬
pus ac belli cum populi
ad diem festum amiorũ¬
conuenirent octaua die
mensis santhici qui est apͥ¬
lis: noctis tempore: hora
nona tantus lumiins fus¬
gor aram templumq cur¬
cundedit ut putarent di¬
em clarissimum factum:
et permansit spacio hore
dindie Quod imperitis
quidem et ignaris prospe¬
rum indebatur: łed legis¬
peritos et probos quosq
doctores nõ latuit exiti¬
ale portentum In eadem

Expanded text:
sephus. « Sed infelicem, inquit, sephus. « Sed infelicem, inquit, plebem teterrimi quidam homines, et deceptores falsa vaticinantes, suadebant ut evidentibus signis et indiciis iracundiae et indignationis divinae non crederent, quibus aperte futurum et urbis et gentis praesagiebatur excidium. Sed velut afflati et amentes, et qui neque oculos neque animas in se haberent, spernebant omnia quae coelitus nuntiabantur. Etenim stella praefulgens gladio per omnia similis, imminere desuper civitati, et cometes praeterea exitialibus flammis visa est ardere per Sed et ante excidii tempus ac belli, cum populi ad diem festum convenirent, octavo die mensis Xanthici, qui est Aprilis, noctis tempore, hora nona tantus luminis fulgor aram templumque circumdedit, ut putarent omnes diem clarissimum factum, et permansit spatio horae dimidiae. Quod imperitis quidem et ignaris prosperum videbatur; sed legisperitos, et probos quosque doctores non latuit exitiale portentum. In eadem
Abbreviated transcription (Latin):
uadraginta namq
post ad missum pia¬
culum contimius ꝓ¬
tracta amns impiorum pe¬
na differtur In quibus et
apostoli omnes: precipue
tamei iacobus qui dite¬
batur frater domim in ie¬
rosolimnis ep̃e constitutus
indesmenter populum cõ¬
misse impietatis et feralis
ausi de stelerere commone¬
bat: si forte possint comnuis¬
se penitudinem gerere:
si posfint flere prostele¬
re. et ultrices penarum
flamimas lacrimarum n¬
bertate restinguere: Oftẽ¬
debat namq eis deus per
suam pacienciam quod
ipsorum quereret peni¬
tenciam Oma non uult
deus mortem peccatoris.
quantum non conuertat᷑
et uuat: Mollire autem
ad huc mentis eorum du¬
riciam intebatur diuina
maiestas signis et prodi¬
migns celitus datis terro¬
resq simil et minacem
dexteram obstantando po¬
cius qmͣ inferendo eqͥ¬
bus supradicti hystoriogra¬
phi fides. ut inceteris etiã
mhoc sufficiens erit Rele¬
gamus ergo quid in sexto
historiarum suarum libro
dehis isdem signauerit io¬

Expanded text:
uadraginta namque, post admissum piaculum, continuis protracta annis, impiorum poena differtur. In quibus et apostoli omnes, praecipue tamen Jacobus, qui dicebatur frater Domini, Hierosolymis episcopus constitutus, indesinenter populum commissae impietatis, et feralis ausi, de scelere commonebant, si forte possent commissi poenitudinem gerere: si possent flere pro scelere, et ultrices poenarum flammas lacrymarum libertate restringere. Ostendebat namque eis Deus per suam patientiam, quod ipsorum quaereret poenitentiam; quia non vult tantum Deus mortem peccatoris, quantum ut convertatur et vivat. Mollire autem adhuc mentis eorum duritiam nitebatur divina majestas, signis et prodigiis coelitus datis, terroresque simul et minacem dexteram ostendendo potius quam inferendo. De quibus supradicti historiographi fides, ut in certis, etiam in hoc sufficiens erit. Relegamus ergo quid in sexto historiarum suarum libro, de his ipse signaverit Jo
Abbreviated transcription (Latin):
gloriabantur: qui ad olebat
eccl̃ia. eciam illius casinu
qui impellabat ad lapsimi
um marci quam siluester
pcesserat successorem ĩ urbe
roma ꝑidem cempus sacer¬
docio fungebantur: mexili¬
um craditur. inque eius lo¬
cum felix diaconus suus ab
hereticis subrogatur. et nõ
tam secte diuersitate. qmͣ
cõuimionis et ordinacionis
coniuencia maculatur

Expanded text:
glorificabantur: quia dolebat glorificabantur: quia dolebat Ecclesia etiam illius casum, qui impellebat ad lapsum. um Marci, quem Silvester praecesserat, successorem, in urbe Roma per idem tempus sacerdotio fungebatur, in exilium truditur: inque ejus locum Felix diaconus suus ab haereticis subrogatur. Et non tam sectae diversitate, quam communionis et ordinationis conniventia maculatur
Abbreviated transcription (Latin):
tis: continuo synodus a¬
pud armimũ congregatͦ
Ibi secudum ea q̃ orienta¬
les apud selentiam compo¬
suerant. callidi homines
et uersuti: simplices et im¬
peritos occidentalium sacer¬
dotes facile circum ueninit.
hoc iͦ ꝓponendo eis quem
magis colere et ad orare uel
norantibus: uelut infasti¬
dium qd̾dam et execracio¬
ne sermo deductus ẽ: xp̃o
ter ꝑaucos qͥ stientes ꝓlap¬
si sunt anum decepti: con¬
tra ea q̃ patres apud inceã
constripserant uementes
abstripturis alienũ sermo¬
nẽ auferri de fidei exposicio¬
ne decernunt: comniumo¬
nẽ q suam herecitoꝵ socie¬
tate cõmaculant: Ea tem¬
pestate facies eccłie fedae
ciam modum curpis erat
Non enim sicut prius ab
externis: sed apprus uasta¬
batur. fugabat aluis: aliꝰ
fugabatur: et uterq de ec¬
desia erat. ara nusquam
nec unmolaciones: nec la¬
bannna: Preuaritacio ca¬
men et lapsus erat ac ru¬
ma multoꝵ similis pena
s iꝑar uictoria sumilit̾
cruciabantur s nõ similit̾

Expanded text:
tis, continuo synodus apud Ariminum congregatur. Ibi secundum ea quae Orientales apud Seleuciam composuerant callidi homines et versuti, simplices et imperitos Occidentalium sacerdotes facile circumveniunt, hoc modo proponendo eis: Quem magis colere et adorare vellenorantibus, velut in fastidium quoddam et exsecrationem sermo deductus est, Chriaeter paucos, qui scientes prolapsi sunt, animi decepti, contra ea quae patres apud Nicaeam conscripserant, venientes, a Scripturis alienum sermonem auferri de fidei Expositione decernunt, communionemque suam haereticorum societate commaculant. Ea tempestate facies Ecclesiae foeda et admodum turpis erat. Non enim sicut prius ab externis, sed a propriis vastabatur. Fugabat alius, alius fugabatur, et uterque de Ecclesia erat. Ara nusquam, nec immolatio, nec libamina: praevaricatio tamen et lapsus erat, ac ruina multorum. Similis poena, sed impar victoria. Similiter cruciabatur, 251 sed non similiter
Abbreviated transcription (Latin):
ses tam facile condempnase¬
um cuius fidem ignoras: Aut
sitibi aliquis de me aliter
indicauit: audi fidem meã
et t̾ ip̃i magis qmͣ aluis cre¬
de Tum ille Desme inquit
oluci. dolosis tius me quoq
imaginib aggredi: Hene mͥ
notã ẽ: fides tua qmͣ ꝑtestã¬
tur seruidei ꝑ metallã dãp¬
nati. ep̃i. exilium. crusi
presbiteri diacones extra
la relegati. bestus alii. alii
etiam iguib craditi Nũqͥd
potest uerior ẽẽ fides que
auribus capitur qmͣ que
oculis ꝑuidetur. Apud me
certimi est quod q̃ xp̃o rec¬
te credunt: ista nõ faciũt
Et ita maiore dedecore de¬
formatus. qm̃ ꝑurgebat ue¬
cessitas rei publice consule¬
di: compulsus est acquuies¬
cere ut ab epĩs quos mexi¬
lium truserat sacerdocium

Expanded text:
ses, tam facile condemnas eum, cujus fidem ignoras? Aut si tibi aliquis de me aliter indicavit, audi fidem meam, et tibi ipse magis quam aliis crede. Tunc ille: Desine, inquit, o Luci, dolosis tuis me quoque imaginibus adgredi. Bene mihi nota est fides tua, quam protestantur servi Dei per metalla damuati, Episcopi in exilium trusi, Presbyteri, diaconi extra la relegati, bestiis alii, alii etiam ignibus traditi. Nunquid potest verior esse fides quae auribus capitur, quam quae oculis pervidetur? Apud me certum est, quod qui Christo recte credunt, ista non faciunt. Et ita majore dedecore deformatus quoniam perurgebat necessitas Reipublicae consulendi compulsus est adquiescere, ut ab Episcopis quos in exilium truserat, sacerdotium
Abbreviated transcription (Latin):
himscemodi penas dederunt
arcissus uero cum ita de¬
sertum petisset. Ac locis¬
semet secrecioribus abdidis¬
set ut ubi nam degeret mil¬
lus agnosteret: necessarium
rum Ut alium pro ip̃o ordi¬
narent cui nomen dius Cin¬
q cum parno tempore prefu¬
isset ecclesie succidit germa
mo ingorgius Cum ecte subi¬
to uelut rediuinus celoq red¬
ditus: et inproniso apparu¬
it narcissus Et rursus a fra¬
tribus ad presidendimi roga¬
tur eccłie. Multo enim uehe¬
mentius erga eum amor om¬
min fuerat incinatus: uel
pro eo quod criminosis in¬
nocens cessit: nel quod secre¬
cuni et philosophiam intam
duxerit: et quod in eo cõple¬
uit domimus dicens. michi

Expanded text:
scemodi poenas dederunt. Narcissus vero cum ita desertum petiisset, ac locis secretioribus se abdidisset, ut ubi jam degeret, nullus agnosceret; necessarium s ut alium pro ipso ordinarent, cujus nomen erat Dius, cuique cum parvo tempore praefuisset Ecclesiae succedit Germano Nigordius, cum ecce subito velut redivivus, coeloque redditus ex improviso apparuit Narcissus, et rursus a fratribus ad praesidendum rogatur Ecclesiae. Multo enim vehementius erga eum amor omnium fuerat incitatus, vel pro eo quod criminosis innocens cessit, vel quod secretam et philosophicam vitam dilexit, et quod in eo complevit Dominus dicens: Mihi
Abbreviated transcription (Latin):
no fesłus pontificatus mi¬
nsterio sufficere non posset.
iet epistopatus alterius loci
diuma dispensacio madnnto¬
simis reuelaciombus enota

Expanded text:
o fessus, pontificatus ministerio sufficere non posset,  esset alterius loci, divina dispensatio in adjutosimis revelationibus voca
Abbreviated transcription (Latin):
usq inhodiernũ monachis
exempla reliquerit uolen¬
tem me aliqua exponere.
ille libellus exclusit qui ab
sermone editus est. ꝓꝑter
quod nos omissis. his que
ab aliis iam dicta sunt ea
memorabimus q̃ qmͣuis ges¬
coꝵ contineat fides ab his ta

Expanded text:
usque in hodiernum monachis usque in hodiernum monachis exempla reliquerit, volentem me aliqua exponere ille libellus exclusit, qui ab sermone editus est. Propter quod nos, omissis his quae ab aliis jam dicta sunt, ea memorabimus, quae quamvis gestorum contineat fides, ab his ta
Abbreviated transcription (Latin):
ret et regina orbis. ac ma¬
ter imperii famularũ xp̃i
se famulã deputaret. Hec
quidem hierosolius gesta
Incerea constantinus pie¬
tate fretus sarmathas go¬
chos. aliasq barbaras ua¬
ciones inisi que uel amici¬
ciis uel dicione sui pacem
preueuerant. insolo ꝓprio
armis edonunt. et quãto ma¬
gis se religiosius. et humi¬
lius deo subiecerat: tanto
amplius ei deus inuuersa
subdebat. Ad autoniũ quo¬
q pͥmum heremi habita¬
torem uelud adunũ exꝓp¬
his licteras simplicit̾ mictit
uti pro se ac liberis sius dño
supplicaret ita ñ solum me¬
ritis sius at religiose uatͥs
s et intercessione scõrum cõ¬
mendabilem se deo fieri gesti¬
ebat Sanc qm̃ tanti uiri an¬
tonii fecimus mencionẽ ⁊ De
uirtutibus eius atq institu¬
tis et sobrictate mentis: ut
in solitudine uitam degens
bestiarum ⁊ de demomibus¬
crebo crebros agens trium¬
phos placuerit deo supra
cunctos mortales. Ut que
institucionis suc preclara

Expanded text:
ret, et Regina orbis ac maret, et Regina orbis ac mater imperii, famularum Christi se famulam deputaret. Et haec quidem Jerosolymis gesta. Interea Constantinus pietate fretus, Sarmatas, Gothos, aliasque barbaras nationes, nisi quae vel amicitiis, vel deditione sui, pacem 230 praevenerant, in solo proprio armis edomuit. Et quanto magis se religiosius ac humilius Deo subjecerat, tanto amplius ei Deus universa subdebat. Ad Antonium quoque primum eremi habitatorem, velut ad unum ex prophetis litteras, supliciter mittit, ut pro se ac liberis Domino supplicaret. Ita non solum meritis suis, ac religione matris, sed et intercessione sanctorum commendabilem se Deo fieri gestiebat. Sane quoniam tanti viri Antonii fecimus mentionem, de virtutibus ejus atque institutis, et sobrietate mentis, ut in solitudine vitam degens, bestiarum, et de daemonibus crebros agens triumphos, placuerit Deo supra cunctos mortales, utque institutionis suae praeclara
Abbreviated transcription (Latin):
actum est: ut uero admouit
terciã. repente aꝑtis oculis¬
mulier consurrexit. et stabi¬
litate uirium recepta: alacͥ¬
or multo qmͣ cum saua fuãt
toca domo disturrere et mag
mirificum in eoloco in quo
crucem repererat: regia am¬
bicione contruxit Clauos qͦ¬
q quibus corpus dñicum fu¬
erat ad fixum portat ad fi¬
lummi Ex quibus ille frenos
composint quibus uteretur
am inchilorinus belli usib
aptam.: fert᷑ear masse. ligui
uero ip̃ius salutaris partẽ
deculit filio: Part̾e uero che¬
cis argenteis conditam dere¬
liquit in loco: Que eciaui ñc
ad memioriam sollicita ue¬
ueracione seruatur Reliqͥd
eciã hoc indicium religiosi
annu regina ueuerabilis.
uirgies quas ibi repperit
deo sacratas imntasse ad pnͣ¬
dium. et tanta eas deuoci¬
one curasse dicitur ut ni¬
dignum crederet si famu¬
larum iuderentur officiis
S ip̃a mainbus suis fauiu¬
le habitu succuicta cibuin ap¬
poueret. poculum porige¬
ret a qmͣ manibus nifiuide¬

Expanded text:
actum est. Ut vero admovit actum est. Ut vero admovit tertiam, repente amulier consurrexit, et stabilitate virium recepta, aiacrior multo, quam cum sana fuerat, tota domo discurrere et magnmirificum in eo loco in quo crucem repererat, regia ambitione construxit. Clavos quoque, quibus corpus Dominicum fuerat affixum, portat ad filium. Ex quibus ille frenos composuit, quibus uteretur am nihilominus belli usibus aptam fertur armasse. Ligni vero ipsius salutaris partem detulit filio, partem vero thecis argenteis conditam dereliquit in loco: quae etiam nunc ad memoriam solicita veneratione servatur. Reliquit etiam hoc indicium religiosi animi Regina venerabilis: Virgines quas ibi reperit Deo sacratas, invitasse ad prandium, et tanta eas devotione curasse dicitur, ut indignum crederet, si famulorum uterentur officiis, sed ipsa manibus suis, famulae habitu succincta, cibum apponeret, poculum porrigeret, aquam manibus infunde
Abbreviated transcription (Latin):
loci illius feminami graui egͥ¬
tudine confectam semi necem
iacere: Macharius pro idẽ tẽ¬
ubi cunctantem reginã atq
õs pariter qui aderant uidit.
afferte huc inquit totas qꝵ
bis ad aperiet deus: et ingus¬
sus cũ regnia pariter. ⁊ popi¬
lis ad eam que decundebat. de¬
fixis genibus huiuscemͦi ad de¬
um precem profudit: Tu do¬
mine qui ꝑiungenitum filiũ
tuum salutem generi huma¬
mno ꝑ passionem crucis con¬
ferre dignatus es: Et muins
ĩ nouiss ms temporibus ad¬
spirasti iicorde aucille cue
ꝑ quirere lignum beatum in
quo salus nr̃a pependit ostẽ¬
de euidenter ex his cribus que
crux fũt ad dũicam ecclesiã¬
głiam: uel que extiteruit
ad seriule supplicuun. Ut hͤ
milier que sennunia decũ¬
bit statun ut eam lignin
salutare contigerit. amortis¬
is iamua reuocetur ad uitã
Et cuur hec dixisset: adhibu¬
it: Primo unã ex cribus et in¬
chil profecit: adhibint et seꝯ¬
dam. nec si quidem aliquit

Expanded text:
loci illius feminam gravi aegrloci illius feminam gravi aegritudine confectam seminecem jacere. Macharius per idem temubi cunctantem reginam, atque omnes pariter qui aderant, videt: Afferte huc, inquit, omnes quae bis adaperiet Deus. Et ingressus cum regina pariter et populis ad eam quae decumbebat, defixis genibus hujuscemodi ad Deum precem profudit: Tu Domine, per unigenitum Filium tuum salutem generi humano per passionem crucis conferre dignatus es; et nunc in novissimis temporibus aspirasti in corde ancillae tuae perquirere lignum beatum, in quo salus nostra pependit; ostende evidenter ex his tribus quae crux fuerit ad Dominicam gloriam, vel quae exstiterint ad servile supplicium, ut haec mulier, quae semiviva decumbit, statim ut eam lignum salutare contigerit, a mortis januis revocetur ad vitam. Et cum haec dixisset, adhibuit primo unam ex tribus, et nihil profecit. Adhibuit secundam, et ne sic quidem aliquid