comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec mat̾ia cum pligno ustrꝵ
sihãt un utatur liq̃no quam
siuam puto u̾am. alioquu:
si ager totus sit hunc casu
passus: omnes arbores aufere¬
t fructuanus. ¶ Matianm
ip̃m succidere qͣntum ad uule
tefectẽtin putat: posse. quem¬
mere nauem usufructulega¬
paturut naiugetur Usufr¬
uctuaruns uł ipẽ frui ea re ł¬
endam cõcedere pot᷑. namet¬

Expanded text:
nec materia eum pro ligno usurum, si habeat unde utatur ligno. quam sententiam puto ueram: alioquin et si totus ager sit hunc casum passus, omnes arbores auferret fructuarius: materiam tamen ipsum succidere quantum ad uillae refectionem putat posse: quemmere. Nauis usu fructu legaparatur, ut nauiget. Usufructuarius uel ipse frui ea endam concedere uel locare
Abbreviated transcription (Latin):
um utiunde celsus de modo
sartatecta habendi querit sic̃
uetustate corruerunt refiõe
s̃cogitur. adolicaigitur re¬
fectio ad eum ptinet᷑ quoniã
⁊ alia hoña agnoscit usufra¬
ctulogato ut puta stipendiu
uł tũbutum uł salarium utꝰ
alum̃ta abeare relicta ⁊ itamã¬
mł. fructuatium ꝑarbitrũ
ocqi reficere quemadmodum
sũbserert cogitur arbores et
rium ꝓhib̾i quomimus refi¬
ciat quianec arare pinbi pot̾
uin̾ita ⁊ similia faceren au¬
tem ampliare nec utules ⁊
sit legatus quicquid in fũdo
nasatur. quicquid in ꝑficipo
test p̃ius stuctus ẽ. sic tamen

Expanded text:
um uti. unde Celsus de modo sarta tecta habendi quaerit, si quae uetustate corruerunt reficere non cogitur: modica igitur refectio ad eum pertinet, quoniam et alia onera adgnoscit usu fructu legato: ut puta stipendium uel tributum uel salarium uel alimenta ab ea re relicta. et ita Ma fructuarium per arbitrum cogi reficere, quemadmodum adserere cogitur arbores: etrium prohiberi, quo minus reficiat, quia nec arare prohiberi potest vimenta et similia facere, neque autem ampliare nec utile detsit legatus, quidquid in fundo nascitur, quidquid inde percipi potest, ipsius fructus est, sic tame
Abbreviated transcription (Latin):
tus.⁊ inuiditio familie her¬
ciscunde ⁊ commumdun¬
dundo si uidex alii pprictatẽ
adindicam̃t ami usum fruc¬
tumsacquiritur autem np̾
ususfructus nõ solum per
nosmet ipẽs s ⁊̃ per eas quo¬
qr ꝑsonas quas uiri nr̃o sub¬
iectas habemus. nichil at¬
ffuctus reiad fructdanum
ptinet ⁊ aut rei soli aut rei
mobit ususfructus icatu.
rei soli ut puta ediisu
fructularato quicum q rci
redditus ẽ ad usufructuan¬
um ꝑtinet queq obuc̃tiõee
sunt ex edificus exareis ⁊ cẽ¬

Expanded text:
io familiae herciscundae et communi diuidundo, si iudex alii proprietatem adiudicauerit, alii usum fructum. Adquiritur autem nobis usus fructus non solum per nosmet ipsos, sed etiam per eas quoque personas, quas iur‹i› nostro subiectas habemus. Nihil aufructus rei ad fructuarium pertinet. et aut rei soli aut rei mobilis usus fructus legatur. Rei soli, ut puta aedium, usu fructu legato quicumque reditus est, ad usufructuarium pertinet quaeque obuentiones sunt ex aedificiis, ex areis et ce
Abbreviated transcription (Latin):
iatõem a quilianam dedũcũt.
latio int̾ponitur que excon¬
sensirredditur utes d quib
nõ ẽ cogitatum. in suo statu
retuĩetur. lib̾alitatem enim
capciosam intpretatio prude̾¬
transigin exquiri u̾itas aut
potest. quam inspectis cogn
transactio ualet. siuel appello
untcesserit ur applłare potu̾ie¬
Si fidenssor ꝯuentus ⁊ ꝯdem¬
pnatus fuiss. mox reus tran¬
egiss cum eo cui fideuissor cõ¬

Expanded text:
ionem Aquilianam deducuntur.latio interponitur, quae ex consensu redditur, lites, de quibus non est cogitatum, in suo statu retinentur. liberalitatem enim captiosam interpretatio prudentransigi neque exquiri veritas aliter potest quam inspectis cognitransactio ualet, si uel appellatio intercesserit uel appellare potueris.Si fideiussor conuentus et condemnatus fuisset, mox reus transegisset cum eo, cui erat fideiussor co
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad u̾sus reum ⁊ adũsus fide¬
iussorem difsolista. ¶ Sit̾n
ip̃e ficeuissor ꝯdempnatus
transegit. ⁊ si tͣnsactio ñ peri¬
mit rem iudicatam. tñ in eo ꝙ
datum ẽ relcuari rem iudica¬

Expanded text:
sus fideiussorem dissoluta. si tamen ipse fideiussor condemnatus transegit, ‹etsi› transactio ‹n›on peremit rem iudicatam, tamen eo quod datum est releuari rem iudica
Abbreviated transcription (Latin):
git qui nõ paciscitur donati¬
ons cã renictam ⁊ indubita
tam lib̾alitate remittit.
pot̾ nõ solum si aquuiana sti¬
pulatio fu̾it sub secuta: S ⁊ si
pactum ꝯuentũ fu̾it factum.¬

Expanded text:
git. qui uero paciscitur, donationis causa rem certam et indubitatam liberalitate remittit. potest non solum, si Aquiliana stipulatio fuerit subiecta, sed et si pactum conuentum fuerit factum
Abbreviated transcription (Latin):
nc quid tumͥ eo nomine pre¬
stares. Illuo piane cõuẽtioe
que ꝑtinet ad resoluendum
id ꝙ actum ẽ ꝑfici nõ potest.
ut tu qd̾ iam ẽgo tibi p̾stiti
eo modo nõ tam loc aq̃itur
ut a pristino negocio discedamꝰ
stipuiatione n potest. ꝑ eoscẽ¬
sio rescripsit. Si clitores ꝑa¬
ti sunt partem ex bonis l ao
ettraneo ꝯsequi ronem priuᷤ¬
habendam necessanarum ꝑ¬
sonarum si ydonee sint.
solo sepelire mortuuimlceat.
aut ne auicino uuto p̾diũ ali

Expanded text:
ne quid tu mihi eo nomine praestares. illud plane conuentione, quae pertinet ad resoluendum id quod actum est, perfici non potest, ut tu quod iam ego tibi praestiti eo modo non tam hoc agitur ut a pristino negotio discedamusstipulatione potest, per esio rescripsit, si creditores parati sint partem ex bonis licet ab extraneo consequi, rationem habendam prius necessariarum personarum, si idoneae sint. suo sepelire mortuum liceat, aut ne invito vicino predium ali
Abbreviated transcription (Latin):
rat se soluturum ⁊ stipulanti
spopondat. postea uenditor ca¬
uerat sibi comũenisse ut con¬
tentus e̾et .xiii. ⁊ ut ea intra
pͥfinita tempora acciꝑet. debi
lucius ticius gaim seium
m̃sulanum cum quo ronem
implicitam habebat pp̃ accep¬
ta ⁊ data debitorem sͥ ꝯstituit
⁊ abeo epsam accep̃it in hec u̾¬
ba. ex rõne m̃se quam mecur
ccͣtib plurimis remansetũt.
tam habes refundam tibisiq
instrum̃tum accemissum .i.
scriptum ciiuscumq sũe
exquacumq cã ap̾me remã¬
sit. uanum ⁊ ꝓ cançellato ha¬

Expanded text:
rat se soluturum et stipulanti spoponderat: postea uenditor cauit sibi conuenisse, ut contentus esset tredecim et ut ea intra praefinita tempora acciperet: debLucius Titius Gaium Seium mensularium, cum quo rationem Implicitam habebat propter accepta et data, debitorem sibi constituit et ab eo epistulam accepit in haec uerba: 'Ex ratione mensae, quam mecum contractibus plurimis remanserunt atam habes, refundam tibi. si quod instrumentum a te emissum, id est scriptum, cuiuscumque summae ex quacumque causa apud me remansit, uanum et
Abbreviated transcription (Latin):
pactus sit a se nõ peti pecum¬
am idecq cepit id pacau fi¬
deuissori quoq ꝓdcẽ pactus.
sit uta se petiliceat an litilita
prioris pacti subiata sit fideiꝰ¬
ssoriquesitumẽ. S nͣius est
semei.ad quisitam fideiussori

Expanded text:
pactus sit a se non peti pecuniam ideoque coepit id pactum fideiussori quoque prodesse, pactus sit ut a se peti liceat: an utilitas prioris pacti sublata sit fideiussori, quaesitum est. sed uerius est semel adquisitam fideiussori
Abbreviated transcription (Latin):
Aegatarium fc̃m ne ꝗbeo sati
accipiatur cuminsemestrib
relata ẽ ꝯstitutio diũ marci ẜ¬
nec alegatario renussab̾rdi
satisdatio ꝑ pactioem ex peni¬
tencia renocari d. cum liceat
suiuns ꝑsecutioem aut sper
futire perceptionis ectiorem

Expanded text:
legatarium factum, ne ab eo satis accipiatur, cum in semestribus relata est constitutio divi Marci snec a legatario remissa heredi satisdatio per pactionem ex paenitentia revocari debet, cum liceat sui iuris persecutionem aut spem futurae perceptionis
Abbreviated transcription (Latin):
conuenat ut c̾clitor honus tͥ¬
bu p̃dũ pignorati nõ agno¬
sceret. s cius soluendi necc¬
sita a cebitorem spectaret talẽ
cõuc̃tionem quantum ad fi

Expanded text:
conuenerat, ut creditor onus tributi praedii pignerati non adgnosceret, sed eius soluendi necessitas debitorem spectaret. talem conuentionem quantum ad fis
Abbreviated transcription (Latin):
deniloco scribit. Sidebitoreor
tũum uissistisoluere titio cuiͣ
legatum falso debere existima¬
baos debitor pactus sit cum ti¬
tio suo debstore ꝯstitiłteneqr¬
bit. ¶ Sunt̾ debitorem⁊ eu
qui fundum pignoratum
acreclitore qĩ debitoris nego
ctuum solutoq q reliquum
deberetur fundus debitoris
restitueretur ⁊ hr̃s ꝑacto ꝙ de
functus fecit fidem pr̃are d.¬
recipet ⁊ ut t̾ibuta cusdẽ p̾du
debitor pendet ustumẽ. Ido:¬

Expanded text:
dem loco scribit, si debitorem tuum iussisti solvere Titio, cui legatum falso debere existimas, et debitor pactus sit cum Titio suo debitor constituto: neqbit.Si inter debitorem et eum, qui fundum pigneratum a creditore quasi debitoris negotctuum solutoque, quod reliquum deberetur, fundus debitori restitueretur: etiam heres pacto, quod defunctus fecit, fidem praestare debet.reciperet, et ut tributa eiusdem praedii debitor penderet, iustum id
Abbreviated transcription (Latin):
qua tnsegerat ñ soluta uidica¬
ns se satisfacturum. uderap¬
pellationis mllo auo de pri¬
cipali cã discusso instam con.¬
uentcem ułuti cõfessi sequet᷑.
post dĩuisioem bonorum ⁊ e¬
ris anem singulicelitores a¬
acciones quas adu̾sus omnes
ꝑ pͤartib hnt impecliende ñ
erunt. si nõ suiguli ꝓ fide rei
geste totum debitum singui
dfferat ir ¶Pater qui dotror¬
ꝑmisit pãctus ẽ ut post mortẽ
suam in matrimonio sinclib̾i
stea susceptis ⁊ hr̃dib testam̃¬
to relictis ꝑ ercept̾ionem doli
ꝑcerit. cum̃ int̾ ꝯthentes ida¬
ccumsit. ut hĩdib consulatũ
⁊ illo tempore quo pat̾ alios
filios nõ habu̾it in frem siui:
suppremum udicium ꝯtuli¬

Expanded text:
qua transegerat, non soluta iudicatis se satisfacturum: iudex appellationis nullo alio de principali causa discusso iustam conventionem velut confessi sequetur. Post divisionem bonorum et aeris alieni singuliactiones, quas aduersus omnes pro partibus habent, impediendae non erunt, si non singuli pro fide rei gestae totum debitum singulis offerant. Pater, qui dotem promisit, pactus est, ut post mortem suam in matrimonio sine liberis stea susceptis et heredibus testamento relictis per exceptionem doli proderit, cum inter contrahentes id actum sit, ut heredibus consulatur et illo tempore, quo pater alios filios non habuit, in fratrem suum iudicium su
Abbreviated transcription (Latin):
pactum ualere. nec enim un ꝓ¬
bume̾ siquis actenus deside̾¬
rat conuenin quatenus facu
fugitiuns fiat ncͤita negugas
ẜium ut fur efficiatur. Sicut
enim ẜuicorrupti accio iocum
htita pot̾ etiamhee pactio iocũ

Expanded text:
pactum ualere. nec enim improbum e‹s›t, si quis hactenus desideret conueniri, quatenus faculfugitiuus fiat: ne ita neglegas seruum, ut fur efficiatur. sicut enim serui corrupti actio locum habet, ita potest etiam haec pactio locum
Abbreviated transcription (Latin):
seio numulario mandauerat
un patrono cius trecenta red
quibomnes cautiones ex
cellato ut hientur cautum ẽ.
accepti atq expensi eẽt cõpi¬

Expanded text:
Seio nummulario mandauerat, uti patrono eius trecenta reddlae, quibus omnes cautiones ex cellato ut haberentur cautum est,accepti atque expensi esset comp
Abbreviated transcription (Latin):
tum fuiss ⁊ is n redd̾ctͦ eo nor̃e
cunliter agiposse. l aliquo casu
sunmietenturus c̾et quitͣditũ
accepiss pot̾ enim retin̾e ẜ num
siuc dominus ꝓ eo pecumame¬
legiss sine in admisso dep̃hẽsue
fuiss t̾e em̃m ⁊ dati m estimatõ¬
nem itodi aromino oport̾e. s¬

Expanded text:
n redderetur, eo nomine civiliter agi posse, licet aliquo casu servum retenturus esset, qui traditum accepisset. potest enim retinere servum, sive dominus pro eo pecuniam elegisset sive in admisso deprehensus fuisset: tunc enim et datam aestimationem reddi a domino oportere. s
Abbreviated transcription (Latin):
¶S si dedi tibi ẜuum ut ẜuum
tuum manimittes ⁊ manu¬
misisti⁊ is quoo deli cuictus
T sisciẽs cecli de dolo in me dan¬
dam accic̾em nir. seribit. Si ig¬
norãs in ft̾m cuilẽ ¶Ꝙ sifãcla.
ut dos ⁊ postea quan foci cessas
dare. nulla ent cuur accio ⁊ ideo
cias hec sp̃es tc̃tats plures roci¬
go intũo solo edificẽ ⁊ ego edi¬
mus. et pot̾ mãdatum expacto
⁊ custodiam micñ p̾stes ⁊ nõ
plus ĩpendas mexigendo quã
denmus nlła dubitatio ẽ. sina
aliter fcc̾is ut ⁊ hic mandatur
damus inuio im penias neq
in tutius erit᷑ ⁊ mnitisulis eclifi

Expanded text:
sed si dedi tibi servum, ut servum tuum manumitteres, et manumissisti et is quem dedi evictus est, si sciens dedi, de dolo in me dandam actionem Iulianus scribit, si ignorans, in factum civilem. Quod si faciam ut des et posteaquam feci, cessas dare, nulla erit civilis actio, et ideocias, haec species tractatus plures recigo in tuo solo aedificem, et ego aedimus et potest mandatum ex pactoet custodiam mihi praestes et non plus impendas in exigendo quam deremus, nulla dubitatio est. sin autem alter fecit, ut et hic mandatum damus invicem impensas: neque ed tutius erit
Abbreviated transcription (Latin):
nen. in qña accõe id eueniet n
utꝰ roddas ꝙ acceꝑis. s ut damp¬
nenis michi qͣnti unt̃ ẽ mn ea uid̾¬
de quo cõuenit accipere. ł sime¬
debes erplicitus ẽ articulus ille
dout des. ¶at tudo ut facias.
si tale sit fc̃m q locan soicat. pu¬
ta ut rab̾. pinguias. pecuina da¬
talcratio git. sicut suꝑiore casu

Expanded text:
one id ueniet, non ut reddas quod acceperis, sed ut damneris mihi, quanti interest mea illud quo conuenit accipere: uel si medebes. explicitus est articulus ille do ut des. At cum do ut facia‹s›, si tale sit factum, quod locari solet, puta ut tabulam pingas, pecunia data locatio erit, sicut superiore casu
Abbreviated transcription (Latin):
uehendas iocau̾it tuuiem accis¬
nem in fc̃mẽe dantamiabeo sc̃¬
brt ¶ Ntmsiquis peuerploran¬
di grã remt̃dat. n depositum n
gania ato nsitata acciomimno

Expanded text:
ehendas locaverit, civilem actionem in factum esse dandam Labeo scribit. Item si quis pretii explorandi gratia rem tradat, neque depositum neque garia atque usitata actionum no
Abbreviated transcription (Latin):
ut de ꝓnunicia corenensi aqm¬
legiam nanigarem olci metre¬
tis trib milis impositis et fi¬
minti mediis .uiii. milib cͥta
mcedt. s euenit ut oñata na¬
tr.ietur ⁊ onus impositum co¬
misso tollctur. quesitum c̾ an

Expanded text:
ut de prouincia Cyrenensi Aquileiam nauigaret olei metretis tribus milibus impositis et frumenti modiis octo milibus certa mercede: sed euenit, ut onerata natineretur et onus impositum commisso tolleretur. quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
ienͣt iam quoq culpam metͥ
pͥstatunm aio qr eum elegise
t ꝗ huuismodi dampno teaffi¬
ceret.  uehicułum cõcluxisti
cius põtis portorium abeo cxi¬
crerat querebatur anctiam pro
ĩp̃a sola reda portorium daturꝰ
staredebert. ¶ Roꝵ custoctiam
quam horreanis cõductoribus
p̾start dehet locatorem totoꝵ hor¬
rcoꝵ horitario p̾start ñ debere

Expanded text:
ierit, illam quoque culpam me tibi praestaturum aio, quod eum elegissem, qui eiusmodi damno te adficeret. Uehiculum conduxisti, eius pontis portorium ab eo exigebat: quaerebatur, an etiam pro ipsa sola reda portorium daturusaestare debere. Rerum custodiam, quam horrearius conductoribus praestare deberet, locatorem totorum horreorum horreario praestare non debere
Abbreviated transcription (Latin):
dius ait alienam rem dantem
nullamcͣchere ꝑmutatõensig̾i.¬
turex ait̃a ꝑte tclitõe fcã si aut̃
dc qua conuenit s ñ resnr̃aꝯ nb̃
reddatur. cõdictiom locus ẽ qiñ¬

Expanded text:
dius ait alienam rem dantem nullam contrahere permutationem. Igitur ex altera parte traditione facta si alter de qua convenit: sed ut res contra nobis reddatur, condictioni locus est q
Abbreviated transcription (Latin):
alienam cẽ ñ ignorars sust¬
usti cõdiõe tibi fim̃tum dnon
posse labeo ait ⁊ ut id faciat cole¬
num ex coclucto cumdomrino
actunim. ¶ locator horiipto¬
situmbũit se aunim argentũ
margantam nõ reciꝑe suõ picłꝰ.
de incum sciret has res i ferix
ssus ẽ ꝑ inde cũ futuruam uoro
bugatum dixias siꝑposnum
fuit remissum. ¶ Seruum mno¬
um muilicem cocduxisti negli¬
grencia enus mulus tuus ptsi
ip̃e se locass ex petulio dñtaxat
in remũso dampnum tibi p¬
staturum uioitio ssm autem
ip̃e cum socassem ñ uitra me p

Expanded text:
alienam esse non ignorares, sustulisti. condicere tibi frumentum dominum posse Labeo ait, et ut id faciat, colonum ex conducto cum domino acturum. Locator horrei propositum habuit se aurum argentum margaritam non recipere suo periculo: deinde cum sciret has res inferri, passus est. proinde eum futurum tibi obligatum dixi, ac si propositum fuit, remissum videtur. Servum meum mulionem conduxisti: neglegentia eius mulus tuus perit. si ipse se locasset, ex peculio dumtaxat et in rem versum damnum tibi praestaturum dico: sin autem ipse eum locassem, non ult
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posse minoris .cos. cã nullã
teopus facere. dixisi opus fact̾
pseueranenis exlocate tecũ ag̾e
ut pecunie mͥ reliquũ restitua.¬
¶ Messem inspiciẽte colono cum

Expanded text:
n posse minoris trecentorum eam villam te opus facere. dixi, si opus facere perseveraveris, ex locato tecum agere, ut pecuniae mihi reliquum restituas. Messem inspiciente
Abbreviated transcription (Latin):
extimata uendendadanir utni
ex nẽdito sit accio pp̃ extimatõe
anetlocato qiͣ rem uendendam
locasse uidcar anex cõclucto qͣsi
oꝑas cõchuxissem. an madatiane¬
siis itaq iusum e̾hanc accõtm
ꝓpom quociẽs enim de nomine
contctus alicuius ambigeretur.
conugniret tñ aliquã accõt
dandandam extimatoriam pre¬
scriptis u̾bis Accõem. ẽ enim ne¬

Expanded text:
aestimata uendenda datur, utrum ex uendito sit actio propter aestimationem, an ex locato, quasi rem uendendam locasse uideor, an ex conducto, quasi operas conduxissem, an mandati. melius itaque uisum est hanc actione‹m› proponi: quotiens enim de nomine contractus alicuius ambigeretur, conueniret tamen aliquam actionem dari, dandam aestimatoriam praescriptis uerbis actionem: est enim ne
Abbreviated transcription (Latin):
seuis cõtuctor bĩenmi continin
rensioem ñ solu̾et ansine me¬
tu pene expelli possit ꝑaur.R.
instipuuatõt penati desolutõe
pensionum tam u̾isimile esse
rta couenisse de ñ expellendo co¬
iono intͣ tempora pͥfinita si pe̾¬
sionib paru̾it. ⁊ ut oportet co¬
leret s⁊ ideo si penam pet̾e coꝑit
is qui pensionib satis ñ fecit:
ꝑfucturam locatori doli exceptõ
ad ꝑiculum colone ꝑtinebit. ⁊
ideo estimatr̃em hmus defũcti
ab hĩdib colone p̃stari oporte
effrãtis ⁊ compilatis horreis ñ
qonem peti possũt. ¶In fundo
cipienda ea que ĩpendit excon¬
ductocum domino fundi exꝑi¬
n pot̃. ¶ Qui ccͣ lege̾ cõductõis
fundum añ tempus sine usta
ac ꝓbabilicã deseruut ad solue̾¬
dam totuis temporis pensiõe
ex coducto conuenin potest qͣte¬
nuslocatorimid ꝙ eius int̾est.
ydempnitas ẜuetur

Expanded text:
Seius conductor biennii continui pensionem non solveret, an sine metu poenae expelli possit. Paulus in stipulatione poenali de solutione pensionum, tamen verisimile esse ita convenisse de non expellendo colono intra tempora praefinita, si pensionibus paruerit et ut oportet coleret: et ideo, si poenam petere coeperit is qui pensionibus satis non fecit, profuturam locatori doli exceptionad periculum colonae pertinebit et ideo aestimationem huius defuncti ab herede colonae praestari oporteeffractis compilatis horreis non qcipienda ea quae impendit ex conducto cum domino fundi experiri potest. Qui contra legem conductionis fundum ante tempus sine iusta ac probabili causa deseruerit, ad soluendas totius temporis pensiones ex conducto conueniri potest, quatenus locatori in id quod eius interest indemnitas seruetur
Abbreviated transcription (Latin):
nes ⁊ soluctib concluctorib
apĩre ⁊ ea que ibisunt describx̃.
apubucis ꝑsonis quorum int̾
caucliendisunt. tp̃c aũt ĩhmmus¬
timo locanat. is uicimis cumc
dificant in suot̾ram meamare¬
am ampluus quam fundam̃¬
tacem̃ticia locatoris erant. cõ¬
gessit ⁊ catra assidius puniue
corrunt. labeo ex locato tmmodo
accõem cẽ ait. qr ñ ip̃a cõgestio
postea dampno fu̾it. gampni ã¬

Expanded text:
nes exsolventibus conductoribus aperire et ea quae ibi sunt describere, a publicis personis quorum interest audiendi sunt. tempus autem in huiusximo locaverat: is vicinus cum aedificaret in suo, terram in eam aream amplius quam fundamenta caementicia locatoris erant congessit, et ea terra adsiduis pluviis corruerunt. Labeo ex locato tantummodo actionem esse ait, quia non ipsa congestio, postea damno fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
pris temolius ẽ. Q uid enĩ it̃ ẽ
unum lecator insule pp̃ uetus¬
taten catatur eam refice an lo¬
cator fund cogatur ferre snnt¬
am eins quem ñ possit ꝓhibere:
pitelligendum ẽ antem hac
distinctioe nos i de eo qui et
suum pium fruendum loca¬
ut ⁊ honafide negocium cc̃xtrit.
ndẽ co qui auienum plium per
frandem locau̾it nec resist̾e dno
possit quo minus is colonum
friphiteat¶ Cum fu̾ndum.
communem habuimus ⁊ int̾
nos conuenit ut alt̾nus anniᷤ
cto p̾cio cum cõcluctum hr̃emu
tu cum turs annus exitur̾ cẽt cõ¬
sudio fructum sequetis annicoͣ¬
rupisti. Agã tecum duab accõi¬
pyuna crcc̃ducto altera ex locato.
lexiti enim iuditio meiꝑs ꝓpͥa.
conducti autem accioẽ tuadu¬

Expanded text:
pus demolitus est: quid enim interest, utrum locator insulae propter vetustatem cogatur eam reficere an locator fundi cogatur ferre iniuriam eius, quem prohibere tellegendum est autem nos hac distinctione uti de eo, qui et suum praedium fruendum locauerit et bona fide negotium contraxerit, non de eo, qui alienum praedium per fraudem locauerit nec resistere domino possit, quominus ‹i›s colonum frui prohibeat. Cum fundum communem habuimus et inter nos conuenit, ut alternis annis certo pretio eum conductum haberemus, tu, cum tuus annus exiturus esset, consulto fructum insequentis anni corrupisti. agam tecum duabus actionibus, una ex conducto, altera ex locato: locati enim iudicio mea pars propria, conducti autem actio‹ne› tua du
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutioes quib eauetur eoq
panis pecumam ex sou̾iunt
sortis solum modo dampnu
agnosce oportere. puius res¬
pondit simc̃am omne̾ cõduc¬
tionis etiam fideuissorseobli¬
dei indiciis ⁊ si ñtam ex obligõe
ꝓficiscantur quam ex offitio
indicis applicentur. tam̃ eum
fidenissor in oẽm c̃am s appli¬
cuit equitm indetur ip̃m quo¬
qi agnoscere omis usuraꝵ. ac

Expanded text:
tutiones, quibus cauetur eos, qui pro aliis pecuniam exsoluunt, sortis solummodo damnum agnoscere oportere. Paulus respondit, si in omnem causam conductionis etiam fideiussor se oblidei iudiciis etsi non ta‹m› ex obligatione proficiscantur quam ex officio iudicis applicentur, tamen, cum fideiussor in omnem causam se applicuit, aequum uidetur ipsum quoque agnoscere onus usurarum, ac
Abbreviated transcription (Latin):
tator si uelit suo tempore pos¬
nichu locatori cõcductorem p¬
staturum. adcout nec cogi qui
adhĩtandum daressrdem co¬
lom quamius colonus ñe.
nichominus domino cotori¬
possidere existimo ¶Uestime᷑¬
tatua funlo ꝑlicdit ⁊ habes uñ
petas noc itpetere uisagis nich̾¬
ominus ex locatocum fuuo.¬
ne. s iudicem extimatꝵ an
possis ad u̾sus furem magis
agere ⁊ abco tuas res coseꝯm
fullonis uidel sumptib. E⁊
si hec tibi ĩpossibut eẽ ꝓspetit.
t̾c fulloem quid̾ tibiconee̾p¬
nabit. tuas autem accc̃es te ci
p̾stare compcuet. ¶Legẽ oc̃a.
domus facienda locataerat ita
quoniam exuoluntate loca¬
toris ꝑmitatu m ẽẽt redemp¬
torem absoliu ccb̃c.¶ Mudauu
tibi ut ex cutes qͣti uullamecti¬
ficaro uelles renrĩciasti mich¬

Expanded text:
tatori si uelit suo tempore posnihil locatori conductorem praestaturum, adeo ut nec cogi quidad habitandum dare. Heredem coloni, quamuis colonus non est, nihilo minus domino possidere existimo. Uestimenta tua f‹u›llo perdidit et habes unde petas nec repetere uis: agis nihilo minus ex locato cum fullone, sed iudicem aestimaturum, an possis aduersus furem magis agere et ab eo tuas res consequi fullonis uidelicet sumptibus: sed si hoc tibi impossibile esse perspexerit, tunc fullonem quidem tibi condemnabit, ‹t›uas autem actiones te ei praestare compellet. Lege dicta domus facienda locata erat itaquoniam ex uoluntate locatoris permutatum esset, redemptorem absolui debere. Mandaui tibi ut excuteres, quanti uillam aedif‹ica›re uelles: renuntiasti mih
Abbreviated transcription (Latin):
as es .s. tpris quo fruiturus ñ
fium nec ult᷑ accõe ex cõclucto p̃¬
stare ceg̾is÷ nam sicolomus tu¬
us fundo fiuiate aut ab co ꝓhi¬
betur quẽ tu phibere neid faci

Expanded text:
et temporis, quo fruitus non fuerim, nec ultra actione ex conducto praestare cogeris. nam et si colonus tuus fundo frui a te aut ab eo prohibetur, quem tu prohibere ne id faci
Abbreviated transcription (Latin):
oportert. ¶Edu mmunicipio bal¬
ncas cõcduxat ut coanno mnu¬
rcipes gͣtis louarentur rostie
mensos incendio fc̃o combust¬
sunt. Nr. posse agi cumͣ balne¬
atore ex cõctucto ut ꝓportic̃e tẽ¬
poris lauatioem quo ñ p̾stiiss
pccume cõntributio fiert¶Qmn̾ pͣ
mulas ad c̾tum pondus onis lo
locato etiam si alius cas rupiss
cum cõcluctore recte agi posse
¶Qui edeͣm faciemdã locau̾at in
leue clixerat. qr in opus lapidis
dominus recemp̃tori in peces
singłos. un. dabit. Quesitũ est¬
r ugum fẽm opus an ⁊̃ inpfectũ.¬

Expanded text:
oportere. Aedilis in municipio balneas conduxerat, ut eo anno municipes gratis lavarentur: post tres menses incendio facto respondit posse agi cum balneatore ex conducto, ut pro portione temporis, quo lavationem non praestitisset, pecuniae contributio fieret. Qui mulas ad certum pondus oneris llocato etiam si alius eas rupisset, cum conductore recte agi. Qui aedem faciendam locaverat, in lege dixerat: "quoad in opus lapidis dominus redemptori in pedes singulos septem dabit": quaesitum est, utrum factum opus an etiam imperfectu
Abbreviated transcription (Latin):
loc̾atõi oporteat. quamq sũ
gedem accipert del̾e sipcum nõ
stet̾it quo minus oꝑas prẽtiad¬
uocati quoq si ꝑcos nõ stccit qͦ
munis cam agant. honorana
to agicumeo ñ posse ił. ait qui
enim custodia conscqui potiut
ne dampnum iniuna abauo
dan possit s maiceltꝰ int̾clum.

Expanded text:
locatori oporteat, quam quod sercedem accipere debet, si per eum non stetit, quo minus operas praestet, Aduocati quoque, si per eos non steterit, quo minus causam agant, honorariato agi cum eo non posse Iulianus ait: qua enim custodia consequi potuit, ne damnum iniuria ab alio dari possit? sed Marcellus i
Abbreviated transcription (Latin):
Iauł. Patuar meris filius ẜu¬
ctat tior⁊ tuis silius michi con¬
uenit init̾ nos ⁊ ut in meñ ma¬
numittes⁊ egotuum. ego ma¬
mimisrtuñ manumi sistiqua
accõe michi tenis qͥsitum ẽ. in
ut do ut facias. aue faciornt des
aut facio ut facias. in quib qr¬

Expanded text:
um. Naturalis meus filius seruit tibi et tuus filius mihi: conuenit inter nos, ut et tu meum manumitteres et ego tuum: ego manumisi, tu non manumissisti: qua actione mihi teneris, quaesitum est. in ut do ut facias, aut facio ut des, aut facio ut facias: in quibus q
Abbreviated transcription (Latin):
s. ut cum alt̾utra accõe itm̃ ser¬
sum simp̃licius ita q̃ it̃mus si
pponatur int̾ cduos qui singłe
iprios funtos hĩet cõuenisse
ut ait̃ alt̾ius ita cõcluctum hr̃et.¬

Expanded text:
scilicet, ut, cum alterutra actione rem sersum simplicius ita quaeremus, si ponatur inter duos, qui singulos proprios fundos haberent, convenisse, ut alter alterius ita conductum habe
Abbreviated transcription (Latin):
emisti totam iocasti ⁊ cam uc̃ti¬
clistiita ut emptori m̃cedes inci¬
linorum accederent. quamius
eam cõductor maiore p̃cio loca¬
uerat tnid emptori accedit.q
tibi cõductor debebat ¶Inoperis
locatoris intͥfuss tantã pocniã
uir boñus despacio t̾ep̾oris esti¬
mass qr id actum apparet ẽt
ut eo spacio apsoluctur. sine qͦ
fi ñ ressit. ¶ Quidã in mumici¬
piobalncum p̾standum ãmũ¬

Expanded text:
etio totam locasti et eam vendidisti ita, ut emptori mercedes inquilinorum accederent. quamvis eam conductor maiore pretio locaret, tamen id emptori accedit, quod tibi conductor debeat. In operislocatoris interfuisset, tantam pecuniam uir bonus de spatio temporis aestimasset, quia id actum apparet esse, ut eo spatio absolueretur, sine quo fieri non possit. Quidam in municipio balineum praestandum a
Abbreviated transcription (Latin):
ipꝰ. Qiquis codutit mnimo
donationis instar inqduat᷑ xe.
uł locantem singusorum insõ¬
lidum intuitum̃ ꝑ sonam itio
demum. ad pratõem p̃tis sĩguli
iustius sit ctiam si souiẽco cẽs
erũt electõem couemendi quẽ
uelit ñ anferendam actorisi ac¬
tões suas adusus cet̾os p̾stare

Expanded text:
um. Si quis conduxerit nummo donationis instar inducit. 47 Mm uel locantem singulorum in solidum intuitum personam, ita demum ad praestationem partis singuli iustius sit etiam, si soluendo omnes erunt, electionem conueniendi quem uelit non auferendam actori, si actiones suas aduersus ceteros praestare
Abbreviated transcription (Latin):
beat. R. bonafides exigit ut ꝙ
conuenit fiat. S ñ amplius
p̾stat is uẽclitori quã ꝓ portẽe
eius temporis quo pecuma mi
Quocies autem ad faciendum
ꝓpͥctatem quidem eorum adine
endi necessitatem QQũc̃adm̃ od̾
inemendo ⁊ uẽdendo naturalit̾
cõcessum ẽ ꝙ pluris sit minori
emere ꝙ minoris sit pluns fit
uendere. ⁊ ita inuicem se cͥircũ¬
scribere.ita in locationb quoq
⁊ cõclugtionib nris ẽ.¬

Expanded text:
t: bona fides exigit, ut quod conuenit fiat: sed non amplius praestat is uenditori, quam pro portione eius temporis, quo pecuniQuotiens autem faciendum proprietatem quidem eorum ad me endi necessitatem. Quemadmodum in emendo et vendendo naturaliter concessum est quod pluris sit minoris emere, quod minoris sit pluris vendere et ita invicem se circumscribere, ita in locationibus quoque et conductionibus iuris e
Abbreviated transcription (Latin):
mcede statuta ¶Qui funduz
ftucnctum uł hĩtatõem aucui
locauit.si auqua et ca fundum
uł edes uendat curare d ut ap̾
emptort̾ queq eadem pactiõe
⁊colono fimi ⁊ inquilino hĩta¬
relceat. alcquin ꝓhibitis is
uł inquilino relinquere cõdu¬
ctõemanua dubitatio ẽ¶E
meredib quoq sicumco aga¬
tur rõ reputationis habendue.
cadem intlłigemus si hostia fe¬
nestrio ue nimium cormptas
lccator ñ restitu̾at. ¶ Coluctor
omnia ẜ. legem cõcluctionis fa¬
cere debet ͥ ᷤᷤ añ oĩa cõlonꝰ curãcd¬

Expanded text:
cede statuta. Qui fundum fruendum uel habitationem alicui locauit, si aliqua ex causa fundum uel aedes uendat, curare debet, ut apud emptorem quoque eadem pactione et colono frui et inquilino habitare liceat: alioquin prohibitus is uel inquilino relinquere conductionem, nulla dubitatio est. de mercedibus quoque si cum eo agatur, reputationis ratio habenda est. eadem intellegemus, si ostia fenestrasue nimium corruptas locator non restituat. Conductor omnia secundum legem conductionis facere debet. et ante omnia colonus cura
Abbreviated transcription (Latin):
od. Sugnorans quis miiti
ummucet ⁊ quo minoris loci¬
ssenrhoc michi pr̃aretur. nec cõ¬
uenit ut si pluns locassẽ hoc t᷑
pͥstetur. ⁊ cum nemo fundum
spectare debem̾us ꝙ int̾ utrãq¬

Expanded text:
 ignorans quis militiet quo minoris locassem, hoc mihi praestaretur, nec convenit, ut, si pluris locassem, hoc tibi praestaretur, et cum nemo fundum spectare debemus, quod inter utramq
Abbreviated transcription (Latin):
lccatore mittat ¶yis maior quã
gͥci ybm eo appeliant ñ debent cõ¬
ductoridampno ẽe si plusqua
tollcrabile ẽ lesi fuint fructus.
auoqumn modicum dampnrt
cquo animo ferre d coloms cin
in modicum lucrum ñ aufertu.
amparet autẽ de co nos coiono
dicere qui ad pocumam nma¬
tam cõcduxitalioqum partiarꝰ
colomis qĩ socictatis iure ⁊ dãp¬

Expanded text:
locator omittat. Vis maior, quam Graeci θεοῦ βίαν appellant, non debet conductori damnosa esse, si plus, quam tolerabile est, laesi fuerint fructus: alioquin modicum damnum aequo animo ferre debet colonus, cui immodicum lucrum non aufertur. apparet autem de eo nos colono dicere, qui ad pecuniam numeratam conduxit: alioquin partiarius colonus quasi societatis iure et da
Abbreviated transcription (Latin):
sum sit: Quib consoquens c̃
ait utita sit ad ꝓbatio dolo cõclu
manent. quemadmodum cẽ̾nt
si pͥmus coloniis cos ꝓccpiss ¶Si
domus ł fundus inquinquen

Expanded text:
sum sit. quibus consequens est, ut irrita sit adprobatio dolo conductignoris manent, quemadmodum essent, si primus colonus eos percepisset. Si domus vel fundus in quinquen
Abbreviated transcription (Latin):
neo quẽ dominus ꝓhit̾e pot᷑.
Qui in plures annos fundum
locanat testam̃to suo dãpnauit
prdemut cõductorẽ lib̾aret. sin̾
paciatur hr̃s eum reliquo tẽpore
frurẽ ex cc̃ducto accio. ꝙ si pacia¬
tur nec m̃cedos remittat. ex te
stam̃to tenetur.

Expanded text:
neo quem dominus prohibere potest. Qui in plures annos fundum locaverat, testamento suo damnavit heredem, ut conductorem liberaret. si non patiatur heres eum reliquo tempore frui, est ex conducto actio: quod si patiatur nec mercedes remittat, ex testamento tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ dominis si deseru̾it hitatõ¬
nemuł fundi culturam colonꝰ
uł in quilimis cumeis statim
agere. S ⁊ de hus que p̾sentidi¬
e p̾stare debunt ut ut opus au¬
q effic̾ent uł ꝓ pa̾gatões fac̾ent.¬
sici frm nõsiceat tocius quinq̃¬
ni nomine statim̃ recte aget.
⁊ si reliquis annis dominus fũ¬
difrui paciatur. nec enim semp
nam⁊ qui et pulsus acõductõe
in auam se colomam cõtulit

Expanded text:
t dominus, si deseruerit habitationem vel fundi culturam colonus vel inquilinus, cum eis statim agere. Sed et de his, quae praesenti die praestare debuerunt, velut opus aliquod efficerent, propagationes facerentsi ei frui non liceat, totius quinquennii nomine statim recte aget, etsi reliquis annis dominus fundi frui patiatur: nec enim sempenam et qui expulsus a conductione in aliam se coloniam contulit,
Abbreviated transcription (Latin):
rr. conduxisse. accõem ex codiis
toñ habebit s solam conducti¬
cem. nam inter eum quiꝑ erro¬
rem soluit ⁊ eum qui pensic̾em
in tegram p̃rogauit multũ int̾¬
ẽ. ¶ Siquis mulierem uehen¬
dam naucna cõduxiss de inde ĩ
naue infans natus fuiss ꝓbã¬

Expanded text:
conduxisse, actionem ex conducto non habebit, sed solam condictionem. nam inter eum, qui per errorem soluit, et eum, qui pensionem integram prorogauit, multum interest, Si quis mulierem uehendam naui conduxisset, deinde in naue infans natus fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ in pecunam soluere pc̃sioniᷤᷤ
exceptam portõem.Simili mo¬
do ⁊ siex cõducto agatur idẽent
dicendum. ¶Siinquilimus
hostiumuł quedamalia edifitõ
ad icc̾it que acc̃o locum hãt. ⁊ ẽ
nͣuis ꝙ labeoscribit. competere
det̾iorem c̃am clium faciat s
ut pristinam faciei elib red¬
dat. ¶ Siinquilinus archam
cameratam incces contulit et
ecliumaditum coangustauͣtt
domimis ius ẽ ex cõdlucto eñ
teniet ad exibendum accẽt sine
scit siue ignoram̃t. Offito eni
iudicis continctur ut cegat eus
adium ⁊ facuitatem uquilmo
p̃stare adarcham tollendam sũ¬
ptib .s. locatoris GSiquis cum
pensicem totius anm ded̾it. de m̃
incendio consumpta sit pensio¬
nem residii temporis rectissime

Expanded text:
 in pecunia solvere pensionis exceptam portionem. simili modo et si ex conducto agatur, idem erit dicendum. Si inquilinus ostium vel quaedam alia aedificio adiecerit, quae actio locum habeat? et est verius Labeo scripsit comdeteriorem causam aedium faciat, sed ut pristinam faci‹e›m aedibus reddat. Si inquilinus arcam aeratam in aedes contulerit et aedium aditum coangustauerit dominus, uerius est ex conducto eum teneri et ad exhibendum actione, siue scit siue ignorauerit: officio eniiudicis continetur, ut cogat eum aditum et facultatem inquilino praestare ad arcam tollendam sumptibus scilicet locatoris. Si quis, cum pensionem totius anni dederit, deinde incendio consumpta sit, pensionem residui temporis rectissime
Abbreviated transcription (Latin):
inquid eoꝵ cormptum sit ex
locato eum teñi. fistos autem
quib ad pm̃dam oleam utim̃.
colomim sibi parc debere nera¬
tuis scribit. Ꝙ siregus olea pre¬
mantur ⁊ pͥlum ⁊ sucͨculam
⁊ rtgulas ⁊ timpanum ⁊ trocle¬
as qͦuib relcuatur p̾lum: do¬
munim p̾stare oportere. Itẽ
eneum in quo olea calida aqͣ
lanatur ut ceta uasa olcanta do¬
minum p̃stare oportere sicut
enda nisi quid anud sp̃alitera¬
ctum sit/ Sidomimuis excepe¬
nt inlocatiõe ut frum̃tictum
nollet frum̃ctum acciꝑe n pec¬
cumamex mcede deducere. pot̾
quidem totam summam exlo¬
cato petc. s utiq consequẽs ẽ
estimare offitio iudicis hoc cõ¬

Expanded text:
i quid eorum corruptum sit, ex locato eum teneri. fiscos autem, quibus ad premendam oleam utimur, colonum sibi parare debere Neratius scripsit: quod si regulis olea prematur, et praelum et suculam et regulas et tympanum et cocleas quibus relevatur praelum dominum parare oportere. item aenum, in quo olea calda aqua lavatur, ut cetera vasa olearia dominum praestare oportere, sicutenda, nisi si quid aliud specialiter actum sit. Si dominus exceperit in locatione, ut frumenti certum nolit frumentum accipere neque pecuniam ex mercede deducere, potest quidem totam summam ex locato petere, sed utique consequens est existimare officio iudicis hoc co
Abbreviated transcription (Latin):
dominus insule quia eclificia
unciim fac̾e dicent demolierat
eam. q̃ sitũ ẽ qñtilis extimati
deberet. sus qui totam cõclut̾at.
eclificium necessano demolitu

Expanded text:
insulae, quia aedificia vitium facere diceret, demolierat eam: quaesitum est, quanti lis aestimari deberet, si is qui totam conduxerat etiatum aedificium necessario demolitus
Abbreviated transcription (Latin):
pe. ir locataꝵ duogenã ẽẽ ut aut
idem reddctur sicuti cum uestim̃¬
ta fullom curanda locãrenturan̾
eiuscẽ gen̾s reddet᷑. ł uti cũ ante¬
tum pusillatum fabro daretur
ut uasa fierẽt aut autum ut amu¬
l ex suꝑiore casu remdominima¬
iss ut nclausam n obsigna¬
alud eum deb̾e ap quem derosi¬
ta ẽct nuttindem pocume soluẽt¬
aut eronib aut inaua cuppa in¬
clusum unius cuiusq tͥticum
nẽ fac̾e s tñ possecum̃ cus fu¬
iss tticum q nauta soluiss uẽ¬
dic̃are. et idco se imptune accões

Expanded text:
rerum locatarum duo genera esse, ut aut idem redderetur sicuti cum uestimenta fulloni curanda locarentur aut eiusdem generis redderetur ueluti cum argentum pusulatum fabro daretur, ut uasa fierent, aut aurum, ut anuli: ex superiore causa remisset, ut neque clusam neque obsignaalius eum debere apud quem deposita esset, naut heronibus aut in alia cupa clusum uniuscuiusque triticum nem facere, sed tum posse eum cuius fuisset triticum quod nauta solvisset vindicare. et ideo se im
Abbreviated transcription (Latin):
tnspoitandum aliquis cõdurit.
ademq ctiam ad ceteras res tͣnᷤᷤ¬
scn pot. ¶ Si fulso ant sanina¬
tor uestuta ꝑdident eoq noĩe
tominnio satisfec̾it necesse ẽ dñc¬

Expanded text:
nsportandum aliquis conduxerit: idemque etiam ad ceteras res transferri potest. Si fullo aut sarcinator uestimenta perdiderit eoque nomine domino satisfecerit, necesse est d
Abbreviated transcription (Latin):
nanis fec̾it. ¶ exccitũ uenie¬
te mĩgrauit conductor. de m̃
ex ospicio muites fenestras et
⁊ mig̃uit: exlocato tenebit᷑. lab
autcmsi resistere potuit ⁊ ñ re¬
sistit teni ait que su̾ia uera est.
s ⁊ sidenuunciare ñ potuit non
putoeu teni. ¶ Siquis mẽ¬
suras conduxeit easq magi¬
stratus frangi iussent siquite
inique fi̾unt. sab̃. distinguit
scit tẽ ex locato accc̃em. si minus:
ñ ꝙ si eque sunt. ita demum eũ
tem si culpa eius id fecit eclir.ct
ita labeo.⁊ mela scribunt ¶Duo
rei locationis insolidum ee pos¬
sunt. ¶ Si inscͣge locandi oꝑi¬
effc̃m ñ eẽt relocare iducet: ñ al
prior concluctor ex locato tene¬
bitur quam sicadem lege relo¬
catumoet. necante relocariid
pot̾. quam digs eficiẽdi p̾t̾iss
¶Qui im̃pleto tempore cõducti¬
onis remansit in cõcuctot. nõ
solum re ec̃duxisse udebitur:
s ctiam pignorum iudetur

Expanded text:
narus fecerit. Exercitu ueniente migrauit conductor, dein de hospitio milites fenestras et et migrauit, ex locato tenebitur: Labeo autem, si resistere potuit et non resistit, teneri ait, quae sententia uera est. sed et si denuntiare non potuit, non puto ‹e›um teneri. Si quis mensura‹s› conduxerit easque magistratus frangi iusserit, si quidem iniquae fuerunt, Sabinus distinguitscit, esse ex locato actionem, si minus, non. quod si aeque sunt, ita demum eum teneri, si culpa eius id fecit aedilis. et ita Labeo et Mela scribunt. Duo rei locationis in solidum esse possunt. Si lege operis locandi effectum non esset, relocare id liceret, non alias prior conductor ex locato tenebitur, quam si eadem lege relocatum esset: nec ante relocari id potest, quam dies efficiendi praeterisset. Qui impleto tempore conductionis remansit in conductione, non solum reconduxisse videbitur, sed etiam pignora videntur
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. Si p̃dium coluisti ꝓpter
casum incendii repentini. nõ ĩ
de iñ sequentib annis cõtigit
ub̾tas. inch̾ obeẽ domino remi¬
ssioem s integram pensicem ⁊̃¬
ẽius anni quo rẽmisit exigẽda.
obstilitatem ani remisentid̃
erit dicendum qͣi ñ sit donatõ
beres fu̾int ⁊ scitͣlocator. ñ ceb̾e
itate queretur ñ ẽẽ rõem eius
none amissa uecturãm quam
usectura abeo repetere. c̃ munere

Expanded text:
tum est: "Si praedium coluisti, propter casum incendii repentini non immedeinde sequentibus annis contigit uberitas, nihil obesse domino remissionem, sed integram pensionem etiam eius anni quo remisit exigendam. ob sterilitatem anni remiserit, idem erit dicendum, quasi non sit donatio, beres fuerunt et scit locator, non deberitate quereretur, non esse rationem eius naue amissa uecturam, quam uecturam repetere, cum munere
Abbreviated transcription (Latin):
tutit dampnum colomi nõ ẽe
ne supra dõpnũ seminii amissi
m̾̃cedes agri p̃stare debeti l et
si ure do fructumoline cormi¬
perit aut sols feruore nõ ad¬
sucto id accid̾it dominidamp¬
num futurum .Si uo nilextra
consuctudincm accid̾it dãpnũ
colomẽe.Idemq dicendumẽ¬

Expanded text:
tulerit, damnum coloni non esse, ne supra damnum seminis amissi mercedes agri praestare cogatur. sed et si uredo fructum oleae corperit aut solis feruore non adsueto id acciderit, damnum domini futurum: si uero nihil extra consuetudinem acciderit, damnum coloni esse. idemque dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ int̾ ẽ p̾stabitur.si scisti. si igno¬
rasti. pensiões ñ petes ⁊ itasuio
labeom sab̾. placuit ¶Illud nb̃
uidend̃ c̃ si quis fundũlocau̾it
que solcãt instri noĩe cõductori

Expanded text:
 interest praestabitur, si scisti, si ignorasti, pensionem non petes, et ita Servio Labeoni Sabino placuit. Illud nobis videndum est, si quis fundum locaverit, quae soleat instrumenti nomine conductori
Abbreviated transcription (Latin):
cata fu̾int q. uiritm diximustã¬
citurnitate uiriusq ꝑtis colo¬
mim reconduxisse rid̾rita ac¬
cipiendum ẽ ut in ipo anno quo
tatu̾nt iudeantur eandem lo¬
catõem renouasse nõ enam in
sequentib annis ⁊ silu̾strum
forte abnntio fu̾at conductio¬

Expanded text:
cata fuerint. quod autem diximus taciturnitate utriusque partis colonum reconduxisse videri, ita accipiendum est, ut in ipso anno, quo tacuerunt, videantur eandem locationem renovasse, non etiam in sequentibus annis, etsi lustrum forte ab initio fuerat conductio
Abbreviated transcription (Latin):
ex hus causis fere ut putasi re
quam conduxit frui ci nõ liceat
forte quia possõ ei aut totius a¬
gri aut ꝑtis ñ p̾statur aut iula
ñ reficitur ł stabulum łubigge
enis stare oporteat łsiquid in
lege conductioris conuenit. si
hpc ñ p̾statur ex cõducto agetur:
Siuis tempestatis calamitose cõ¬
tig̾it anlocator aliquid condii¬
accitent aut si incuisu hostiuor
fiat si qua tñ incia ex ip̃a te orant᷑.
hec dampno colonice. uluti si i¬

Expanded text:
ex his causis fere: ut puta si re quam conduxit f‹r›ui ei non liceat forte quia possessio ei aut totius agri aut partis non praestatur, aut uilla non reficitur uel stabulum uel ubi greges eius stare oporteat uel si quid in lege conductionis conuenit, si hoc non praestatur, ex conducto agetur. Si uis tempestatis calamitosae contigerit, an locator conduacciderit, aut si incursus hostium fiat: si qua tamen vitia ex ipsa re oriantur, haec damno coloni esse, veluti si
Abbreviated transcription (Latin):
nicanus dum cetos tͣnsire con¬
tendit cuirum ar. cisium eũtit
⁊ ẜiniiiquassauit roccidit. pu¬
ue dabitur. ¶ Si nauiculan
omis innocturnas uehendum
conduxent ⁊ cumflum̃ inictu¬
nense nauis ea subire nõ poss
ꝑicrit tenetur pumus naui¬
ciuanus. labeo sicupa caret ñ
tem̃ ait cet̾um si ł inuito comi¬
uem emiserit ⁊ tempestate orta
temꝑare ñ potuit ⁊ nauemꝑ
didit. uectores habebunt adn¬
sus eum ex locato accõem. ¶Si
quis ẜuum docendum cõduxit
stib captus sit aut̃ ꝑierit ex lo¬
cato ẽt acct̾em placuit si modo
pũo parum bñfacicnti forma
calcei ita uchem̃ter c̾uicem per¬
cuscrit ut eiocułs effodetur ex
lccato ẽe accõem pagri cuis quã¬
uis enim magistris leuis castiga

Expanded text:
ius, dum ceteros transire contendit, cisium euertit et seruum quassauit uel occidit. puuiliae dabitur. Si nauicularius onus Minturnas uehendum conduxerit et, cum flumen Minturnense nauis ea subire non possetperierit, tenetur primus nauicularius? Labeo, si culpa caret, non teneri ait: ceterum si uel inuito domiuem immiserit et tempestate orta temperare non potuerit et nauem perdiderit, uectores habebunt aduersus eum ex locato actionem. Si quis seruum docendum conduxerit stibus captus sit aut perierit, ex locato esse actionem placuit, si modopuero parum bene facienti forma calcei tam uehementer ceruicem percusserit, ut ei oculus effunderetur, ex locato esse actionem patri eius: quamuis enim magistris leuis ca‹s›tig
Abbreviated transcription (Latin):
uchendi functus ñ sit Q ĩ om̃ib
ꝑsonis siilnter obẜuandunc᷑.
ubicumq tam̃ remissionis tõ
habetur ex causis sup̃ rclatisñ
id ꝙ sua iñt̾ ẽ conductor conse¬
quitur. s m̃cecdis exhonatõem¬

Expanded text:
hendi functus non sit: quod in omnibus personis similiter observandum est. Vbicumque tamen remissionis ratio habetur ex causis supra relatis, non id quod sua interest conductor consequitur, sed mercedis exone
Abbreviated transcription (Latin):
dnmex locato agetur ad hoc it
quis locatiõe liberetur.9.
caurisq pupillo hrde instituto
decessit. et cum tutor cõstituiss
Pupillus restinitus ẽ in bona pa¬
tna ex cõchucto nichil amplius
eum consecuturum: quam ut
locatõe lib̾etur michi enĩuista

Expanded text:
ex locato agetur, ut quis locatione liberetur, Iucavi isque pupillo herede instituto decessit et, cum tutor constituisset pupillus restitutus est in bona paterna. ex conducto nihil amplius eum consecuturum, quam ut locatione liberetur: mihi enim iusta
Abbreviated transcription (Latin):
gladii poͣtestatem adani¬
maduteñdũm facinoro¬
sos homines qd etiam po¬
testas appellatur. Mͣntũ
ẽ imꝑium cuietiam uiris¬
dictio inẽ ꝙ indanda bono¬
na stipulatioe ⁊ in possõnem
tume̾ utis demum uinsclictioe
mandare possit qui eam suo iure
nõ auieno br̃ifitio hr̃et.¬
ani. ł. Et quia nec pͥncipaliter
ci sim̃ slictio data ẽ. nͨ ip̃a iex defe¬
it s cofimat mandatam iuns
iunsclictio ger ceꝑit. solui man¬
datum labeo ait. Sicut mreliqͥs¬

Expanded text:
gladii potestatem ad animadvertendum facinorosos homines, quod etiam potestas appellatur. mixtum est imperium, cui etiam iurisdictio inest, quod in danda bonoa stipulatione et in possessionem ratum est, ut is demum iurisdictionem mandare possit, qui eam suo iure, non alieno beneficio habet. et quia nec principaliter ei iurisdictio data est nec ipsa lex defert, sed confirmat mandatam iurisiurisdictio, geri coeperit, solui mandatum Labeo ait, sicut in reliq
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. ¶Pandata nuriscuctiõe a
p̾side. ocilum nõ pot̾ ex̃cere. is
cui mandatur ¶ Situtores uił
curgtores uelint p̃dia uende̾:
cã cogͣnita id p̾tor uł p̾ses ꝑmit¬
tat ꝙ simandau̾it iirisclictiõe
nequaquam pot̾it mandata¬

Expanded text:
libus. Mandata iurisdictione a praeside consilium non potest exercere is, cui mandatur. Si tutores uel curatores uelint praedia uendere, causa cognita id praetor uel praeses permittat: quod si mandauerit iurisdictionem, nequaquam pot
Abbreviated transcription (Latin):
honan culpa eius iiceti. cõsti¬
tueris: Nam custos furiosis nõ
ad hoc solum ad hibetiu ne qͥd
pnciosius ip̃i inse molliant᷑.
S ne aliis quoq exitio sint. Ꝙ
excedat ꝓnsi u̾oti soluendicadũ¬

Expanded text:
onerari culpa eius videbitur, constitueris. nam custodes furiosis non ad hoc solum adhibentur, ne quid perniciosius ipsi in se moliantur, sed ne aliis quoque exitio sint: quexcedat nisi voti solvendi cau