comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ille egeus ẽ: ae quo dr̃ Deati qui esuriunt & si¬
tiunt iusticiam: quia ipsi saturabunt᷑. Ne¬
munt int̃ scandala malorum. ipsi p̃cant᷑ ad
caput suum ut eruant᷑ abhomine inalo. &
ab homine maligno liberent᷑: & de manibꝰ ur
iustorum eruant᷑. Ipsi gͦ sunt quorũ causam
dĩ ñ negligit: &e si mͦ p̾ssuras sustinent : appa¬
rebit gła ipsorum cum apparuerit caput ip¬
sorum. Talibꝰ enim hic constitutis dr̃. Mortui¬
enum estis: & uita ur̃a abscondita ẽ cũ xp̃o m
dõ. Ergo pauꝑes sumꝰ: abscondita ẽ uita nr̃a.
Clamemꝰ ad panc̃: ẽ enim panis iuuus qui
de celo descendit. Et qui in uia reficit nos: in
patria saturabit nos. Modo enum ut dure¬
mꝰ: resicunur. Lam necesse ẽ esuriamꝰ: quo¬
adusq saciemur. Cognoui quia faciet dñs

Expanded text:
e egens est, de quo dicitur, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Gemunt inter scandala malorum, ipsi precantur ad caput suum, ut eruantur ab homine malo, et ab homine maligno liberentur, et de manibus injustorum eruantur. Ipsi ergo sunt quorum causam Dominus non negliget: et si modo pressuras patiuntur, apparebit gloria ipsorum, cum apparuerit caput ipsorum. Talibus enim hic constitutis dicitur, «Mortui estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo» . Ergo pauperes sumus, abscondita est vita nostra; clamemus ad panem: est enim panis vivus qui de coelo descendit ; et qui in via reficit nos, in patria saturabit nos. Modo enim, ut duremus, reficimur: nam necesse est esuriamus, quoadusque satiemur. «Cognovi quia faci
Abbreviated transcription (Latin):
cessero.Iguoras quia in medio laqueotũ in
queũ: inuia xp̃i Et hinc laquei. Laquei
a dextris: laquei a sinistris. Laquei a dextris.
sris t̃rores. Tu in medio laqueorũ ingrede:
a ina noli recede: nec ꝓmissio te capit. nec
t̾roi elidit. In uia hac qua ingrediebar: abs
teram & uidebam: In dexteram considabat. &
uidebat. In siuistram qui considat: excecatur.
Quid ÷ ui dexteram. consid̾are: uer̃ illi qͥb
dicet᷑: uentte benedicti patris mei. Er̃ enim

Expanded text:
uid est, «in medio laqueorum?» In quei, et hinc laquei; laquei a dextris, laquei a sinistris: laquei a dextris, stris, terrores. Tu in medio laqueorum ingredere, a via noli recedere: nec promissio te capiat, nec terror elidat. «In via hac qua ingredteram, et videbam.» In dexteram considerabat, et videbat: in sinistram qui considerat, excaecatur. Quid est in dexteram considerare? Ubi erunt illi quibus dicetur: «Venite, benedicti Patris mei
Abbreviated transcription (Latin):
hennã. Dedit tuorẽ : subiecit. spem. iti¬
mortẽ. Mortem tunetis: prior morior. Ne
uł capillus ur̃ pereat formidatis: prior in¬
teger in carnẽ resurgo. Merito audistis
p̃ualerent. & tanquã itrigata t̃ra sanguine
testium. xp̃i. pullularet ubiq seges eccłȩ :
añ tumentibꝰ. Quid ñ tĩttibꝰ: nec exilia. nec
dampua. nec inortẽ. nec cruc̃e. Non enim
nec mortẽ solam s nec crucẽ: qua nuichil
morte uidebat᷑ cxecrabilius. Ipsam dñs susce¬
pit: ne discipłi euis mortẽ quidẽ ñ tuerent.
s nec genꝰ mortis horrescerent. Ergo a ñti¬
m̃tibꝰ cũ diciuit᷑ hȩc: preualuer̃. Quid g̃ mor

Expanded text:
. Dedit timorem, subjecit spem, inmortem. Mortem timetis? Prior morior. Ne vel capillus vester pereat, formidatis? Prior integer in carne resurgo. Merito audistis praevalerent, et tanquam irrigata terra sanguine testium Christi, pullularet ubique seges Ecclesiae? a non timentibus. Quid non timentibus? Nec exsilia, nec damna, nec mortem, nec crucem. Non enim nec mortem solam; sed nec crucem, qua morte nihil videbatur exsecrabilius. Ipsam Dominus suscepit, ne discipuli ejus mortem quidem non timerent, sed nec genus mortis horrescerent. Ergo a non timentibus cum dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
uit. qui ñ pꝰ eũ fornicat᷑. qui ñadorat demo¬
nes. qui acxilia sibi a dño requirit. qͥ tenet
eccłam catholicam. decitiꝰ frauide nemo cõ¬
quirit᷑. de cuiꝰ p̃ssura ñ genit uicinꝰ infir¬
mꝰ. qui uxorem alienam ñ tẽptat. qͥ contẽp¬
tus ẽ sua. aut qͥ noc ipsa suã qͣmͦ licet. et qͣm¬

Expanded text:
vit, qui non post eum fornicatur, qui non adorat daemones, qui auxilia sibi a diabolo non requirit, qui tenet Ecclesiam catholicam; de cujus fraude nemo conqueritur, de cujus pressura non gemit vicinus infirmus; qui uxorem alienam non tentat, qui contentus est sua, aut qui nec ipsa sua, sed quomodo licet et q
Abbreviated transcription (Latin):
quã dicunt m̃brũ ddĩ substantiã diuinam
m̃dicꝰ ille accipiat. & liget illam in carne.
Quia gͦ uos: quid÷ quare manducatise carnẽ
ñ habetis: Sed nos uiquiunt qui a fide mami¬
chei: inluminati sumꝰ orationibꝰ &e psalmis
nris. Qui electi sumꝰ. purgamꝰ inde uitã que
ẽ in illo pane: & inticimiꝰ illam ad thesauros
crucifixus in toto mundo. Ego in euangłio
saluatorem acceꝑam xp̃m. uos aut̃ estis inli¬
bris ur̃is saluatores xp̃i: Estis plane blas
Ergo buccello ne detur medico. & ploret iu
buccella mẽbrum xp̃i Dĩ m̃dicus fame
moriturꝰ ẽ. Falsam miscd̾iaui in bucellã: fa¬
cit uerũ homicidiũ in hominẽ. S qui sunt
isti electorum: Non declines cor meũ inuer¬

Expanded text:
quam dicunt membrum Dei, substantiam divinam, quam dicunt membrum Dei, substantiam divinam, mendicus ille accipiat, et liget eam in carne. Quid ergo vos? quid? quare manducatis? Carnem non habetis? Sed nos, inquiunt, quia fide Manichaei illuminati sumus, orationibus et psalmis nostris, qui electi sumus, purgamus inde vitam quae est in illo pane, et mittimus illam ad thesauros crucifixus in toto mundo. Ego in Evangelio Salvatorem acceperam Christum; vos autem estis in libris vestris salvatores Christi. Estis plane blaspErgo buccella ne detur mendico, et ploret in buccella membrum Dei, mendicus fame moriturus est! Falsa misericordia in buccellam, facit verum homicidium in hominem. Sed qui sunt isti elect
Abbreviated transcription (Latin):
qd ego feci: cum hominibꝰ oꝑantibꝰ iniqui¬
tatẽ. Quam iquitatẽ : dicamꝰ aliquã eorum
nefandam iniquitatẽ. Audite iniquitatẽ
nefariam: manicheorũ publicã quã confi-¬
tent᷑. Expedire dicunt hominẽ. feneratore.
ẽẽ quan agricolam. Quȩris causam: & red¬
dunt rationẽ. Uide si ratio illa ñ dem̃tia
nommnanda ẽ. Qui enim inusuram inqui¬
unt dat pecuniam: ñ ledit crucem lumi¬
nis. Multi ñ intelligunt: s exponã. Qui
aut̃ in quiunt agricola ẽ: multũ ledit
cruc̾e luminis. Queris quã cruce luminis:
m̃bra inquiunt illa dĩ quȩ capta st̃ in
illo p̃lio. mixta st̃ uiuiuerso nitindo: & st̃
in arboribꝰ. in herbis. in pomis. in fructibꝰ.⁊
Dĩ mẽbra uexat: qui pomũ capit de arbo¬
re. Hȩc ne faciat in agro. falsa homicidia:
facit inferiore uera homicidia. Panem m̃¬
dicanti ñ porrigit. Uiaete si potest eẽ maior
iniquitas ista usticia: panẽ mẽdacanti ñ
porrigit. Quexis quare: ne uita quȩ ẽ iiͤ

Expanded text:
Cum hominibus operantibus iniquitatem.» Quam iniquitatem? Dicamus aliquam eorum iniquitatem nefandam. Audite iniquitatem nefariam Manichaeorum publicam, quam confitentur. Expedire dicunt homini feneratorem esse, quam agricolam. Quaeris causam, et reddunt rationem. Vide si ratio illa non dementia nominanda est. Qui enim in usuram, inquiunt, dat pecuniam, non laedit crucem luminis multi non intelligunt, sed exponam: qui autem, inquiunt, agricola est, multum laedit crucem luminis. Quaeris quam crucem luminis? Membra, inquiunt, illa Dei quae capta sunt in illo praelio, mixta sunt universo mundo, et sunt in arboribus, in herbis, in pomis, in fructibus. Dei membra vexat, qui pomum carpit de arbore. Haec ne faciat in agro falsa homicidia, facit in fenore vera homicidia. Panem mendicanti non porrigit. Videte si potest esse major iniquitas ista justitia. Panem mendicanti non porrigit: quaeris, quare? Ne vitam quae est in pane,
Abbreviated transcription (Latin):
iecture locꝰ: nullus negandi aditꝰ. qualiscũq
xp̃iano. Qđ lego in psalmo: hoc audio adũo.
Inipso etiam psalmo agnosco: qđ in euangłio
lego. Foder̃ manꝰ meas &e pedes: dinumeraue¬
r̃ onũa ossa mea. lpsi uͦ considerauer̃ e con¬
spexer̃ ine. diuiser̃ sibi uestim̃ta mea &e suꝑ

Expanded text:
jecturae locus, nullus negandi aditus qualicumque jecturae locus, nullus negandi aditus qualicumque christiano. Quod lego in psalmo, hoc audio a Domino. In ipso etiam psalmo agnosco quod in Evangelio lego: «Foderunt manus meas, et pedes; dinumeraverunt omnia ossa mea. Ipsi vero consideraverunt, et conspexerunt me; divi
Abbreviated transcription (Latin):
figurati sumͦ. Quid enim illiꝰ pependit in ligno.
nͥ qđ de nob̾ accepit. ⁊ Et unde fieri potest ut a¬
liquando ds pãt dumutat & deserat unicũ fili
ut qͥd me dereliquisti : illud gͦ ẽ. sacrificiũ ue¬
sꝑtinũ passio dr̃i. crux dm̃. oblatio uictunȩ
salutaris holocaustũ acceptũ dõ. Illud sacrifi¬
ciũ uesꝑtinũ: fecit in resurrectione mimꝰ ma¬
tutinũ Oratio gͦ pure direcia de corde fideli:
ttinꝗͣ de ara sc̃a surgit incensũ. Nichil ẽ dele¬
ctabiliꝰ odori dñi: si coleaut om̃s qui credunt.
Uetꝰ gͦ homo nr̃apłi uerba s̃ confixus ẽ cruci
cũ illo: ut euacuaret᷑ inquit corpꝰ peccati ut ul¬
tra ñ seruiamꝰ peccato. Inde & in iꝑso psalmo
deliccorũ ineorĩt. Quorũ delictorũ si caput at¬
tendas: Et tam̃ eiꝰ fuisse uocem in ꝑsalmo
ipse testatꝰ ẽ. In cruce ipsa uerba dixit: Ipsũ
uerbũ ꝓnuntiauit. Nonẽ relictꝰ humane con¬

Expanded text:
figurati sumus. Quid enim illius pependit in ligno, figurati sumus. Quid enim illius pependit in ligno, nisi quod de nobis accepit? Et unde fieri potest ut aliquando Deus Pater dimittat et deserat unicum Filiuutquid me dereliquisti» ? Illud ergo est sacrificium vespertinum, passio Domini, crux Domini, oblatio victimae salutaris, holocaustum acceptum Deo. Illud sacrificium vespertinum fecit in resurrectione munus matutinum. Oratio ergo pure directa de corde fideli, tanquam de ara sancta surgit incensum. Nihil est delectabilius odore Domini: sic oleant omnes qui credunt.i verba sunt, «confixus est cruci cum illo; ut evacuaretur,» inquit, «corpus peccati, ut ultra non serviamus peccato» . Inde et in ipso psalmo delictorum meorum.» Quorum delictorum, si caput attendas? Et tamen ejus fuisse vocem in psalmo, ipse testatus est in cruce, ipsa verba dixit, ipsum versum pronuntiavit. Non est relictus humanae con
Abbreviated transcription (Latin):
S magis ex ꝑsona corꝑis dictũ ẽ. Quia et
cũ hic ẽẽt. carnem ꝑortaus orauit: & ex ꝑsona
corꝑis oiauit patrem. Et cũ oraret: globi
sauguinis de toto eiꝰ corꝑe distillabant. Sic
scciptum ẽ in euangłio. Orauit iħc inten¬
ta oratione: &r sudabat sanguinẽ. Quid ÷
de toto corꝑe sanguinis efflusio. nͥ de tota
eccła martirũ passio: Dñe clamaui ad te
exaudi me. Intende uoei dep̃cationis meȩ.
dũ lamauero adte. lam finitũ negotium
clamandi putabas cũ diceres: clamaui ad te.
lamasti: iam noli ẽẽ securꝰ. Si finita ẽ tri¬
bulatio: fuitꝰ ẽ clamor Si aut̃ manet tri¬
ñ tantũ dicat clamaui ad te exaudi me: s
intende uoci dep̃cationis meȩ dũ clamaue¬
inconspeocti tuo. eleuatio manuũ mearũ
sacrificiũ uesꝑtinũ. Hoc deipso capite sole¬
ie intelligi:. om̃is xp̃iañ agnoscit. Beclinãte
enĩiam die in uesꝑi: dñs in eruce atumã deposu¬
it recepturꝰ. ñi amsit inuitꝰ. S tam̃ & ibi nos

Expanded text:
gis ex persona corporis dictum est; quia et cum hic esset, carnem portans oravit, et ex persona corporis oravit Patrem, et cum oraret globi sanguinis de toto corpore ejus destillabant. Sic scriptum est in Evangelio: «Oravit Jesus intenta oratione,» «et sudavit sanguinem» . Quid est de toto corpore sanguinis effluxio, nisi de tota Ecclesia martyrum passio? «Domine, clamavi ad te, exaudi me: intende voci deprecationis meae, dum clamavero ad te.» Jam finitum negotium clamandi putabas, cum diceres, «Clamavi ad te.» Clamasti, jam noli esse securus. Si finita est tribulatio, finitus est clamor: si autem manet trinon tantum dicat, «Clamavi ad te, exaudi me;» sed, «Intende voci deprecationis meae, dum clamavein conspectu tuo; elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum.» Hoc de ipso capite solere intelligi, omnis christianus agnoscit. Declinante enim jam die in vesperum, Dominus in cruce animam deposuit recepturus, non amisit invitus. Sed tamen et ibi nos
Abbreviated transcription (Latin):
das excusationes in peccatis. Quare sic oras
dñe : quȩ peccata tua excusaturꝰ es: respon¬
de. Cũ unꝰ ex mẽbris meis sicorat: ego sic oro.
Sic̃ ibi respondit: cũum ex inuumis meis feci¬
stis. mͥ fecistis. Cũ aut̃ nĩ declinatũ fuerit cortuũ

Expanded text:
das excusationes in peccatis.» Quare sic oras, das excusationes in peccatis.» Quare sic oras, Domine? quae peccata tua excusaturus es? Respondet, Cum unum ex membris meis sic orat, ego sic oro: sicut ibi respondit, «Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis.» 8. Cum autem non declinatum fuerit co
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c: Ut ũ dedines uiqͥt cor meũ in uerba ma¬
ligna. Quid ÷ cor meum : cor eccłȩ mee cor uti¬
q corporis mei. uerba illa atcendite lͥi nob re¬
gula figitur: saule saule quid me ꝑsequeris:
cũ ipsũ nemo tetigisset. Esuriui a eibastis me
sitiui & potũ dedistis mͥ. & cecera. Et illi. Quan
ibi diccuri s̃ iusti. dñe quare dixisti. esuruu
& dedistis mͥ mtanducare. qũ te uidimꝰ esuri¬
entẽ Et ille responsurꝰ ẽ. Cũ um ex mininũ
meis fecistis mͥ fecistis: sic & hic dicamꝰ in ẜ
habitare dignat᷑. Non enim absens ẽ a nob̾.
& nĩ ẽ ctu dicamꝰ. cũ ipsedicat: ecce ego uobis¬
cũ sũ usq ad consũmationẽ scł̃i. Dicamĩ ali
gͦ et nos: qm̃ uocẽ eiꝰ in hoc psalmo accepi¬
mꝰ. Eius enim uox ẽ qđ nemo negat. Eleua¬
tio manuũ mearũ sacrifitiũ uesꝑtinũ. Dic gͦ
consequent̃. Po ne dñe custodiam ori meo: et
ostiũ continentiȩ. cuca labia mea: ut ñ decli¬
nes cor incũ inuerba maligna. Ad excusan¬

Expanded text:
Ut non declines,» inquit, «cor meum in verba maligna.» Quid est, «cor meum?» Cor Ecclesiae meae, cor utique corporis mei. Verba illa attendite ubi nobis regula figitur, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? cum ipsum nemo tetigisset. «Esurivi, et cibastis me; sitivi, et potum dedistis mihi:» et caetera. Et illi: «Quanibi dicturi sunt justi: Domine, quare dixisti, «Esurivi, et dedistis mihi manducare? quando vidimus te esurientem?» et ille responsurus est, «Cum uni ex minimis mehabitare dignatur . Non enim absens est a nobis, et non est cui dicamus, cum ipse dicat: «Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi» . Dicamus ergo illi et nos, quoniam vocem ejus in hoc psalmo accepimus: ejus enim vox est, quod nemo negat, «Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum.» Dic ergo consequenter: «Pone, Domine, custodiam ori meo, et entiae circum labia mea; ut non declines cor meum in verba maligna, ad excusan
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ resistebant liberiꝰ. & habent᷑ it martres.
Iuste &e eium si ñ ꝓ uominis. xp̃i cõfessione.
tam̃ ꝓ ueritate occisi st̃. Usq adeo aut̃ ꝓ ipso
nomine. idest ꝑ confessione nominis xp̃i
nemo mortuus ẽ: antequã granũ illud cade¬
ret in tra. Cunꝰ ex ꝑ sona dictũ ẽ: singłaris
ego sũ donec transeam: ut & ipse ioħs qui re¬
cens ut̾fectꝰ erat ab itiquo rege donatꝰ puellȩ
saltatrici ñ ꝓpterea occisus sit. qͥa cõfessus est
xp̃m. Potuit utiq & ide occidi: & hoc amul¬
tis. Si ꝓpt̃ aliud occisus ẽ ab uno÷ quanto po
Iuli qui audiebant xp̃m ipsum occidere uose¬
bant: & eun qui testimoniũ ꝑhibebat ñ occide¬
bant. Quia enim si fieret impetꝰ. ꝓpt̃ xp̃m icu io
mulierũ: nemo exurrecit maior ioħe bapti¬
sta. Ergo in illum impetꝰ factꝰ ẽ: qui ñ habe
bat tales uires. fĩt impetus in petrũ: ñ fit in
ioħe. Et enu uires ipsas petrus pꝰ accepit: tc̃
aut̃ infirmus fuit. ꝓxp̃i nomine ille int¬

Expanded text:
esistebant: et habentur inter martyres. Juste etenim si non pro nominis Christi confessione, tamen pro veritate occisi sunt. Usque adeo autem pro ipso nomine, id est, pro confessione nominis Christi nemo mortuus est, antequam granum illud caderet in terram, cujus ex persona dictum est, «Singularis ego sum, donec transeam,» ut et ipse Joannes, qui recens interfectus erat, ab iniquo rege donatus puellae saltatrici, non propter hoc occisus sit, quia confessus est Christum. Potuit utique et inde occidi, et hoc a multis. Si propter aliud occisus est ab uno, quanto pots. Illi qui audiebant Christum, ipsum occidere volebant, et eum qui testimonium perhibebat non occidebant. Quia enim si fieret impetus propter Christum mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista» bat tales vires: fit impetus in Petrum, non fit in Joannem. Etenim vires ipsas Petrus post accepit; tunc autem infirmus fuit. Pro Christi nomine ille int
Abbreviated transcription (Latin):
Em̃dauut me iustus in miscłia & argnet
me. Uid̾ete peccatorẽũ confessorem. Em̃da
lacit̃. Em̃dauit me iustꝰ inmisedia. Si tuftꝰ
ẽ. si misericors ẽ. quando mne uidet pecoau¬
tẽ : hoc utiq quȩdam mẽbra xp̃i dicunt:
de quibꝰdam mẽbris xp̃i dicunt. In uno cor
ꝑe dignatur loqui dñs ex ꝑsona em̃datoris:
nec respuit ꝑsonam em̃dati. uł eñidantis.
Onrĩa enum mẽbra uullo: &ipse dic̃ em̃da¬
&e itit me iustꝰ. Quis uistꝰ te enĩdaturꝰ ẽ: Ca¬
put em̃dat om̃ia mẽbra. Enidauit me iustꝰ
in miscdia. & arguet ine. Arguet: s mini¬
sclłia. Arguet: s ñ odit. Et eo magis argu¬
et: qui ñ odit. Et iste ide quare gras agite
quia corripe sapientẽ: & amabit te. Em̃¬
dabit me iustꝰ. quia ꝑsequit᷑ : absit. Hic ẽ
potiꝰ enĩdandus: siodio em̃dat. Quare gͦ em̃¬
scłia: Oleum aut̃ peccatoris ñ ĩpinguabit
caput meum. Quid ÷ oleuni pematoris. nõ
impuiguabit caput meũ: Non crescit

Expanded text:
endabit me justus in misericordia, et arguet me.» Videte peccatorem confessorem: emendalaciter. «Emendabit me justus in misericordia:» si justus est, si misericors est, quando me videt peccantem. Hoc utique quaedam membra Christi dicunt, de quibusdam membris Christi dicunt, in uno corpore dicunt. Dignatur loqui Dominus ex persona emendatoris, nec respuit personam emendati vel emendandi: omnia enim membra in illo, et ipse dicit, «Emendabit me justus.» Quis endat omnia membra. «Emendabit me justus in misericordia, et arguet me.» Arguet, sed in misericordia: arguet, sed non odit; et eo magis arguet, quia non odit. Et iste quare inde gratias agit? Quia, «Corripe sapientem, et amabit te» . «Emendabit me justus:» quia persequitur? Absit: hic est potius emendandus, si odio emendat. Quare ergo emen misericordia. «Oleum autem peccatoris non impinguabit caput meum.» Quid est, «Oleum peccatoris non impinguabit caput meum?» Non crescet
Abbreviated transcription (Latin):
niẽbris eiꝰ ñ se hab̾e peccatum. nͥ qui fuerit
ausus se falsȩ iusticie nomine efferre. & xp̃m
falsitatis aiguere: fatere gͥ o mẽbrũ: qđ de
te ꝓnuncianit caput tuũ. Qđ ut fateamu᷑. qđ ut fa¬
ciarꝰ. nec uos iustificemꝰ atite conspectũ soliuis iu¬
nentiȩ: s ostium. Gstiũ. aꝑit᷑a claudit᷑. Ergo si
ostiũ ẽ: & aꝑitur & claudit᷑. Aꝑiat᷑ ad confessionẽ
peccati: claudat᷑ ad excusationẽ peccati. Ita enĩ

Expanded text:
non se habere peccatum, nisi qui fuerit ausus se falsae justitiae nomine efferre, et Christum falsitatis arguere? Fatere ergo, o membrum, quod pro te pronuntiavit caput tuum. Quod ut fateamur, quod ut faciamus, nec nos justificemnentiae; sed, «ostium.» Ostium et aperitur et clauditur: ergo si ostium est, et aperiatur, et claudatur; aperiatur ad confessionem peccati, claudatur ad excusationem peccati. Ita enim
Abbreviated transcription (Latin):
udistis fãs admonitionẽ & peticionẽ
dit enim. Orationi instantes: uigilan¬
tes in illa. Orantes suulae ꝓ nob̾: ut ds̃ aꝑiat
nob̾ ostium uerbi ad loquendum misterium
eb. ut manifestem illum sic̃ oporcet me loqͥ.
hec uerba: etiam mea deputare dignamini.
Sunt enim inscripturis scĩs ꝓ funda misteria:
quȩ adhoc abscondunt᷑ ne uilescant. ad hoc
quęrunt᷑ ut exerceant᷑. adhoc aꝑiunt᷑. ut pa¬
scant᷑. Psalmꝰ quẽ mͦ cantauimꝰ in multis senten¬
tiis subbbscurus ẽ: cum adiuuante dõ ea quȩ
dicta st̃ erui & exponi ceꝑutt indebitis uoshoc
audire qđ iam noueratis S idõ multiplicit᷑
duta sunt: ut uarietas locutionis fastidium
tolleret ueritatis. Quid erum ampliꝰ fr̃s. uel sa¬
lubriꝰ audituri & cognituri estis. quam dili¬
ges dĩm dm̃ tuũ ex toto corde tuo. & ex tota
anima tua & extota m̃te tua: & diliges ꝑxi¬

Expanded text:
udistis, fratres, admonitionem et petitionem  legeretur. Ait enim: «Orationi instantes, vigilantes in illa; orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi ad loquendum mysterium ejus, ut manifestem illud, sicut oportet me loqui» . Haec verba etiam mea deputare dignemini. Sunt enim in Scripturis sanctis profunda mysteria, quae ad hoc absconduntur, ne vilescant; ad hoc quaeruntur, ut exerceant; ad hoc aperiuntur, ut pascant. Psalmus quem modo cantavimus, in multis sententiis subobscurus est. Cum, adjuvante Domino, ea quae dicta sunt, erui et exponi coeperint, videbitis hoc vos audire quod jam noveratis. Sed ideo multipliciter dicta sunt, ut varietas locutionis fastidium tolleret veritatis. 2. Quid enim amplius, fratres, vel salubrius audituri et cognituri estis, quam, «Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua;» et, «Diliges
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: & conscientia bona &e fide ñ ficta. Ista ca¬
ritas definita abapło habet duo p̃cepta: di¬
lectionis dĩ & ꝑximi dilectionis. In uullis scri¬
pturis: aliud requiratis. Nenio uob̃ aliud p̃¬
cipiat. Quicqͥd obscurũ ẽ in scriptura: hecibi
occulta ẽ. Quicqͥd ibi planũ ẽ: hec ibi aꝑta ẽ.
Si nͦ quam aꝑta eẽt: ñ te pasceret. Si nusquã
occulta: ñ te exerceret. Hec caritas clauiat de
corde puro. de corde taliuĩ: in his uerbis qualis
hoc mͦ orat. Et quis iste sit: cito dixerun.
parum intelligens temere me dixisse xp̃i eẽ
illo inquo solo ñ ẽ inuentũ peccatũ. qui solus
uerissime dicere potuit. are uenit princeps
ñ qua ipse minueret᷑. s qua nos augeret. Quo
m gͦ de ista ꝑsona recte acciꝑit᷑. pone dũe cu¬
stodiam ori meo. & ostium contuentiȩ circa
labia mea. ut ñ dediues cor meũ inuerba ma

Expanded text:
 conscientia bona, et fide non ficta» . Ista cha conscientia bona, et fide non ficta» . Ista charitas definita ab Apostolo habet duo praecepta; dilectionis Dei, et dilectionis proximi. In nullis Scripturis aliud requiratis, nemo vobis aliud praecipiat. Quidquid obscurum est in Scriptura, haec ibi occulta est: quidquid ibi planum est, haec ibi aperta est. Si nusquam aperta esset, non te pasceret: si nusquam occulta, non te exerceret. Haec charitas clamat de corde puro, de corde talium in his verbis, qualis hic modo orat. Et quis iste sit, cito dixerim: parum intelligens temere me dixisse Christi eillo in quo solo non est inventum peccatum, qui solus verissime dicere potuit, «Ecce venit princeps non qua ipse minueretur, sed qua nos augeret: quomodo ergo de ista persona recte accipitur, «Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium continentiae circum labia
Abbreviated transcription (Latin):
a paulo diffinita ẽ atꝙ ita suis qͥb̾dam t̃ĩuus
cirtum scripta cũ sit diuiuitate infintta ut oũu¬
caritas. Posset hoc usq dicere. Nã aliis locis uͥ tan¬
Pigo hic pleuitudo legis caritas. Quȩrebas for¬
te quȩ caritas. qualis caritas: Audialio loco. fĩ¬
nis p̃cepti: ẽ caritas decorde puro. lam iudece. ui¬
puro. Purum cor in caritate: hoc ẽ quando dili¬
gis hominẽ scđm dñ quia & te ipfũ sic debes
diligere. ut ñerret regula. Diliges prinũ tuũ:
tanꝗ te ipsum. Sienim male te diligis & in¬
utilit̃. ita ꝓximum diligendo. quid ei confu¬
lis: qͦm autẽ malete diligis: quom inuenit
scriptura quẽ neminẽ palpat. & conuincit
qͥa ñte diligis: imino conuuicit: qͥa & odisti te.¬
Qui aut̃ diligit inquit iniquitatẽ. odit am¬
mã suam. Sigͦ diligis iiquitatẽ: putas qđ
te ipsũ diligas ⁊ erras. Ita & ꝓxinũ diligens:
ad iniquitatẽ duces. & dilectio tua laqueusent
dilecti. Caritas gͦ de corde puro ẽ. quȩ ẽ scłm¬

Expanded text:
a Paulo definita est, atque ita suis quibusdam terminis circumscripta, cum sit divinitate infinita, ut omniepti est charitas.» Posset hucusque dicere Nam aliis locis ubi tanErgo hic, «Plenitudo legis charitas.» Quaerebas forte, quae charitas? qualis charitas? Audis alio loco: «Finis praecepti est charitas de corde puro.» Jam videte ucorde. Purum cor in charitate hoc est, quando diligis hominem secundum Deum; quia et teipsum sic debes diligere, ut non erret regula, «Diliges proximum tuum tanquam teipsum.» Si enim male te diligis et inutiliter; ita et proximum diligendo, quid ei consulis? Quomodo autem te male diligis? Quomodo innuit Scriptura, quae neminem palpat, et convincit quia nquit, «diligit iniquitatem, odit animam suam» . Si ergo diligis iniquitatem, putas quod teipsum diligas? Erras: ita et proximum diligens, ad iniquitatem duces, et dilectio tua laqueus erit dilecti. «Charitas» ergo «de puro corde» es
Abbreviated transcription (Latin):
idõ dixit uenabunt᷑: quia unꝰquisꝙ abscon¬
dere se uult a malo. S cum iuuenit᷑ a malo:
quasi factor ẽ iu uenationẽ. Dunqͥd aut̃ soli
mali fuguint a malis. quando quęxunt᷑ a
malis: Nonne & bonis diccũ ẽ. siuos ꝑ secuti
fueruit in unũ ciuitatẽ. sugite ui aliam: Er¬
go qͣndo mali ꝑsequebant᷑ bonos. id÷ mar¬
tires nr̃os: cum eos comp̃hender̃ uenati s illos
s ñ adinteritum. Pressa ẽ enim caro: coroua¬
ta ẽ anua. Et eiecta anima de carne: nec
carne aliquiã factũ ẽ. qđ obeẽt in posterũ. In¬
censa sit caro. ꝑcussa sit caro. lauiata sit ca¬
ro: nunquid ido subtracta ẽ creatori. quia data ẽ
in manuᷤ peccatoris: Ille qui creauit ex eo qđ ñ
erat: ñ reꝑabit melius quam erat: Ergo quando
tur &e linguosi st̃: mala eos uenabunt᷑ ad in¬
Egens iste: non ẽ linguosus. Qui enum liugo¬
sus ẽ: abundare uult. esurire nescit. Illi au¬

Expanded text:
ideo dixit, «Venabuntur,» quia unusquisque absconideo dixit, «Venabuntur,» quia unusquisque abscondere se vult a malo: sed cum invenitur a malo, quasi factus est in venationem. Numquid autem soli mali fugiunt a malis, quando quaeruntur a malis? Nonne et bonis dictum est: «Si vos persecuti fuerint in hac civitate, fugite in aliam» ? Ergo quando mali persequebantur bonos, id est martyres nostros, cum eos comprehenderunt, venati sunt eos; sed non ad interitum. Pressa est enim caro, coronata est anima; et ejecta est anima de carne, nec carni aliquid factum est quod obesset in posterum. Incensa sit caro, percussa sit caro, laniata sit caro; numquid ideo subtracta est Creatori, quia data est in manus persecutoris? Ille qui creavit ex eo quod non erat, non reparabit melius quam erat? Ergo quandoctur et linguosi sunt, mala eos venabuntur ad inEgens iste non est linguosus: qui enim linguosus est, abundare vult, esurire nescit. Illi au
Abbreviated transcription (Latin):
de nr̃o ẽẽt. atq ita ut eis loquerem ñ opꝰ eẽt.
Si aut̃ hoc te delectat qđ foris agis: uide ne
tumescas foris & ñ possis redire ꝑ angustum
& ñ possit tͥ dicere ds̃ tuus intra in gaudiũ
dtũ tiu: s dicat tͥ quia forisecus erat qđ ama¬
sti ligate illi manꝰ & pedes & iuitute eũ in
tenebras exteriores. U enum ostendit malũ ẽẽ
teriꝰ. Nam bono seruo quid dixit: Intra in gau¬
diũ dñi tui. Malo aut̃ seruo: ꝓicite illũ ite¬
nebras exteriores. Non enĩ amemꝰ magis exteri¬
ora: ꝗͣ interiora. De interioribꝰ gaudeamꝰ: in exte¬
rioribꝰ aut̃ necessitatẽ habeamꝰ ñuoluntatem.
Uit linguosus ñ diriget᷑ suꝑ t̾ram: uirũ iniu¬
stum mala uenabunt᷑ ui interitũ. Uenuuit
mala. & ñ subsistunt: idõ dixit uenabunt᷑
in interitum. Multis etum bonis. multis uifĩ
euener̾ mala: & tanꝗͣ inuenir̃ eos mala. Nam

Expanded text:
de nostro esset; atque ita ut eis loqueremur, opus non esset. de nostro esset; atque ita ut eis loqueremur, opus non esset. Si autem hoc te delectat quod foris agis; vide ne tumescas foris, et non possis redire per angustam, et non possit tibi dicere Deus tuus, «Intra in gaudium Domini tui:» sed dicat tibi, quia forinsecus erat quod amasti, «Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores» . Ubi enim ostendit malum esse terius. Nam servo bono quid dixit? «Intra in gaudium Domini tui.» Malo autem servo, «Projicite illum in tenebras exteriores» . Non ergo amemus magis exteriora, sed interiora: de interioribus gaudeamus; in exterioribus autem necessitatem habeamus, non voluntatem. «Vir linguosus non dirigetstum mala venabuntur in interitum.» Veniunt mala, et non subsistit; ideo dixit, «Venabuntur in interitum.» Multis enim bonis, multis justis evenerunt mala; et tanquam invenerunt eos mala. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq fĩs cito dixerim caritati ur̃ȩ. uͥ iiꝰ quisq
ꝓbet se ñ ut ñ loquat᷑: s ut de illo locutionis
pateris imꝑitũ. qͣndo pateris indoctũ. Si
doceas. Si aut̃ benuiolus es. & uis om̃s doccos
eẽ: ñ uis semꝑ habere quẽ doceas. & ñ erit
in uoluptate exercitatio uel ꝓbatio doctrinȩ
tuȩ. s in necessitate. Gaudiñ tͥ sit in auditione¬
dĩ. necessitas tͥ sit inlocutione. tua: & ñ eris uir.
linguosus ne non dirigatis. Quare loqui uis
audire ñ uis: semꝑ fbras exis. uitio redire detra¬
ctas. Qd̃ erum te docet: intus ẽ. Quando doces:
tanquam foris exis. adeos qui foris sunt. ab in¬
teriore enum audiuituꝰ uertatẽ: & ad eos qui foris
a nr̾o corde st̃: loquunitr. Qđ enuim dicimͣ eos in
corde habere de quibꝰ cogitamꝰ: scm quandum
umaginẽ diciñ quãde illis habemꝰ inp̃ssam. Nã
si om̃ino uitͦ ipsi eẽnt: scirent utiq quid in cor¬

Expanded text:
Itaque, fratres, cito dixerim Charitati vestrae, ubi unusquisque Itaque, fratres, cito dixerim Charitati vestrae, ubi unusquisque probet se: non ut non loquatur, sed ut de illo locutionis peritum, quando pateris indoctum. Si eritum quem doceas: si autem benevolus es, et vis omnes doctos esse, non vis semper habere quos doceas; et non erit in voluntate exercitatio vel probatio doctrinae tuae, sed in necessitate. Gaudium tibi sit in auditionei, necessitas tibi sit in locutione tua; et non eris vir linguosus, ne non dirigaris. Quare vis loqui, audire non vis? Semper foras exis, intro redire detrectas. Qui enim te docet, intus est: quando tu doces, tanquam foras exis ad eos qui foris sunt. Ab interiore enim audimus veritatem, et ad eos qui foris a nostro corde sunt, loquimur. Quod enim dicimur eos in corde habere de quibus cogitamus, secundum quamdam imaginem dicimur, quam de illis habemus impressam. Nam si omnino intus ipsi essent, scirent utique quid in cor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m scm̃ qui datus ẽ nob̃: At uͦ suꝑ illos cũ
cecidit aliqua p̾ssura. aliqua miseria: ñ subsistt̃.
cadunt. Quando enuim tales patiunt᷑ huiꝰmodi
p̃ssuras: ñualent tolerare. Decidunt in iniqui¬
tates malas: qͥa tradiuit᷑ adesidio suo peccatori.
sus: amat m̃datia. Quid enĩ illiͤ uoluptas. nͥ lo¬
qui: ũ enĩ attendit quid loquat᷑: dũ loquatur.
Non potest fieri ut iste dirigat᷑. Qualis gͦ debet
ẽẽ seruus dĩ÷ accensus illis carbomibꝰ. & iꝑse carbo
salitituis effectꝰ. Qualis ẽẽ debet: ut oꝑtet ma¬
gis audire quam dicere. sic̃ scriptũ ẽ. Sit aut̃ oĩs
homio uelox ad audiendũ: &e tardus ad loquen¬
dum. Et si fieri potest hoc cupiat ñ habere:
om̃s sciremꝰ. et nemo doceret alterũ ut ñ ẽẽt aliꝰ
loquens. alius audiens. S om̃s audientes unũ
qͥa p̃dicabat. & qͥa loquebat᷑. s gaudebat quia
audiebat. Ait enim. Amicꝰ aut̃ sponsi stat &
audit eũ: & gaudio gaudet ꝓpt̾ uocem sponsi.

Expanded text:
 sanctum, qui datus est nobis» . At vero super illos cum ceciderit aliqua pressura, aliqua miseria, non subsistunt; cadunt. Quando enim tales patiuntur hujusmodi pressuras, non valent tolerare, decidunt in iniquitates malas; quia traduntur a desiderio suo peccatori. sus amat mendacia. Quid enim illi est voluptas, nisi loqui? Non enim attendit quid loquatur, dum loquatur. Non potest fieri ut iste dirigatur. Qualis ergo esse debet servus Dei, accensus illis carbonibus, et ipse carbo salutaris effectus? qualis esse debet? Ut magis optet audire quam dicere, sicut scriptum est, «Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardus ad loquendum» : et, si fieri potest, hoc cupiat, non habere omnes sciremus, et nemo doceret alterum; ut non esset alius loquens, alius audiens, sed omnes audientes unum quia praedicabat, et quia loquebatur; sed gaudebat quia audiebat: ait enim, «Amicus» «autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi» .
Abbreviated transcription (Latin):
duuna pagina ex sculpit᷑: ñ ht̃ finẽ nͥ cari¬
tatem. hec aut̃ caritas: ñ qualiscũq ẽ. Nã
& male uiuentes irretunt᷑ sibi societate
ꝑdite conscientiȩ: & dicuiit᷑ amare se nol¬
le discedere ab iuicem suis collutionibꝰ cõ¬
ciliari. Desiderare se absentes: gaudere ad
p̃sentiani suam. Amor iste: tartareus ẽ. Ui¬
scũ ht̃ qđ deiciat in ꝓfundũ: ñ pennas
quibꝰ leuet in celum. Quȩ ẽ aut̃ caritas q̃
a ceteris quȩ appellant᷑ caritate segregaret᷑¬

Expanded text:
divina pagina exsculpitur, non habet finem nisi charitatem. Haec autem charitas non qualiscumque est. Nam et male viventes irretiuntur sibi societate perditae conscientiae, et dicuntur amare se, nolle discedere ab invicem, suis collocutionibus conciliari, desiderare se absentes, gaudere ad praesentiam suam. Amor iste tartareus est: viscum habet, quo dejiciat in profundum; non pennas, quibus levet in coelum. Quae est autem charitas, ut a caeteris quae appellantur charitates, segreget
Abbreviated transcription (Latin):
pit feruens sp̃u quo accendebat᷑ accendẽ.
Tales gͦ & hic intellecturi sumꝰ carbones ignis.
qui cadunt suꝑ istos malos & deiciunt illos.
Piane ñ ꝓhibemur hc̃ habere intellectũ. Ui¬
deo hic nob̃ eluscere: ñ imꝓbabilem & rep̃hen¬
sibilem. sententiam. Intelligo illos carbones
cadere suꝑ istos: ut deiciant᷑. In alios enĩ ueni¬
unt ut accendant᷑: in aliostit deiciant᷑. Ipse
enu carbo dicebat. Qmbͣdam sumꝰ odor mor¬
tis in mortẽ: quibꝰdã sumꝰ odor uit̃e in uitam
uident enim iustos flãmantes sp̃u cand. etntes
luce. & eis uruidendo cadiuit. hoc ẽ qđ suꝑ ue¬
nient cis carbones igius tnt̃ra. & deiciuntur.
Quidt uit̾ra᷑ adhuc hic s̃ in hac uita excepta
illa pena quȩ seruat᷑ impiis. Carbones isti
illos deiciunt: anteꝗ̃ ueniat ignis etnꝰ deci-¬
cos. In miserũs ñ subsistent. Uemet illis

Expanded text:
oepit fervens spiritu quo accendebatur, accendere. oepit fervens spiritu quo accendebatur, accendere. Tales ergo et hic intellecturi sumus carbones ignis, qui cadunt super istos malos, et dejiciunt illos? Plane non prohibemur hunc habere intellectum. Video hic nobis elucescere non improbabilem et irreprehensibilem sententiam: intelligo illos carbones cadere super istos, ut dejiciantur. In alios enim veniunt, ut accendantur; in alios, ut dejiciantur: ipse enim carbo dicebat, «Quibusdam sumus odor mortis in mortem, quibusdam sumus odor vitae in vitam» . Vident enim justos flammanteis invidendo cadunt; hoc est quod supervenient illis carbones ignis in terra, et dejicientur. Quid est, «in terra?» Adhuc hic sunt in hac vita; excepta illa poena quae servatur impiis, carbones isti illos dejiciunt, antequam veniat ignis aeternus: «Deciis in
Abbreviated transcription (Latin):
Carbones enĩ tenebrȩ s̃: color indicat. S cum
adeos accesserit flãnia caritatis. & ex mortits
reuixerint: audient abapło. fiustis eium aliq̃n
tenebre: nunc autem lux indño. Ipsi st̃ carbo¬
ues fr̃s. quos intuem᷑: quando uolum̃ nutta¬
re uitam transfigͣi sagnta dĩ. & impediunt nos
male linguȩ hontinum. De qualibꝰ m qͣuere¬
bat᷑. & uolunt seducere auia ueritats potiq
inducere ad erroies suos & dicere nob̃. quia si
ꝓfessi fuerimꝰ ñ implebimꝰ. Attendimꝰ carbo
illos. Qui erat heri ebriosus: hodie sobrius est.
Qui heri erat adult̃: hodie castꝰ ẽ. Qui erat
heri raptor: hodie largitor. Oñs isti carbones.
ignis sunt. Accendunt exempla carbonũ: ad
uiluꝰ sagntarum. Non enĩtuneam dic̾e uulnꝰ:
cipit eẽ etiam ipse carbo flagrans. Qualis car¬
bo erat apłs. qui fuit priꝰ ꝑ secutor & blas¬
cendit illum : periit in eo tota ngritudo. &¬

Expanded text:
Carbones enim tenebrae sunt; color indicat. Sed cum Carbones enim tenebrae sunt; color indicat. Sed cum ad eos accesserit flamma charitatis, et ex mortuis revixerint, audiant ab Apostolo: «Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . Ipsi sunt carbones, fratres, quos intuemur, quando volumus mutare vitam transfixi sagitta Dei, et impediunt nos malae linguae hominum, de qualibus hic modo querebatur; et volunt seducere a via veritatis, potiusque inducere ad errores suos, et dicere nobis quia si professi fuerimus, non implebimus. Attendimus carbones illos. Qui erat heri ebriosus, hodie sobrius est; qui erat heri adulter, hodie castus est; qui erat heri raptor, hodie largitor: omnes isti carbones ignis sunt. Accedunt exempla carbonum ad vulnus sagittarum non enim timeam dicere vulnus, cipit esse etiam ipse carbo flagrans: qualis carbo erat Apostolus, qui prius fuit persecutor et blaso: vox Christi accendit illum; periit in eo tota nigritudo, c
Abbreviated transcription (Latin):
clamans adlaborantes. filii hominũ usqueqͦ
graui corde ⁊ ut quid adiligitis uanttatẽ ce q̃ritis
m̃datium: aꝑte audi alio loco. laborẽ in iñda¬
tio. Docuer̃ linguas suas loqͥ m̃datiũ: ut un¬
q agerent laborauer̃. Caput cuciit᷑ ipsorũ:
bones: ignis uitra &e deiciet eos. Quid ÷ in t̃ra:
hic adhuc inhac uita. hic supͣ illos decident
carbones ignis & deicies eos. Qui st̃ carbones
ignis: nouimꝰ istos carbones. An alii st̃ isti ce
aluĩ illi de quibꝰ dicturi sumꝰ: istos enĩ uidco
adpenam ualere: illos aut̃ qͦs cõmemoratꝰ sum
ad salutem. Dictũ ẽ cenim de qͥbꝰdã carbonbꝰ:
cũ homo peteret adu̾sus linguã subdolam
auxilium. Quid deuur tͥ aut quid adiciet᷑
ł ad linguã dolosam: sagitte potentis acutȩ
cũ carbonibꝰ uastatoribꝰ. Id÷ uerba dĩ cor tran¬
sfigentia: & uetustatẽ peruñtia. amoremq
gignentia. & exempli hominũ qͥ mortui erasst
&e reuixet̃: &e nigri erant. & fulgentes effectis.

Expanded text:
lmo: «Filii hominum usquequo gravi corde? utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium» ? Aperte audi alio loco laborem in mendacio: «Docuerunt linguas suas loqui mendacium; ut inique agerent laboraverunt» . «Caput circuitus eorum, bones ignis in terra, et dejicies eos.» Quid est, «in terra?» Hic, adhuc in hac vita; hic «supra illos decident carbones ignis, et dejicies eos.» Qui sunt «carbones ignis?» Novimus istos carbones. An alii sunt isti, et alii illi de quibus dicturi sumus? Istos enim video ad poenam valere; illos autem quos commemoraturus sum, ad salutem. Dictum est enim de quibusdam carbonibus, cum homo peteret adversum linguam subdolam auxilium: «Quid detur tibi, aut quid adjicietur tibi ad linguam subdolam? Sagittae potentis acutae, cum carbonibus vastatoriis» : id est, verba Dei cor transfigentia, et vetustatem perimentia, amoremque gignentia; et exempla hominum qui mortui erant et revixerunt, et nigri erant, et fulgentes effecti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
granũ frum̃ti inqͥt cadens int̃ra mortuum
fuerit. ipsum solũ manet. Si aut̃ mortuum
fuerit: multũ fructũ affert. Ergo illi grano
nulta seges debebat᷑: s expecta mortificet᷑ adhuc.
Quia granũ nͥ ui tr̃a cecidit. & mortificatũ fu¬
erit: solum remanet. Ergo solus erit: anteqͣ
ẽẽt mortificatꝰ. ꝓꝑterea & petrus: ñdum habe¬
bat tales uires. Accepturꝰ erat uires sequendi:

Expanded text:
umenti,» inquit, «cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert.» Ergo illi grano multa seges debebatur: sed exspecta, mortificetur adhuc; quia granum nisi in terram ceciderit et mortificatum fuerit, solum remanet. 26. Ergo solus erat, antequam esset mortificatus. Propterea et Petrus nondum habebat tales vires: accepturus erat vires sequendi,
Abbreviated transcription (Latin):
isti cauendi sunt. s ne insidiando ł adducant
te de corꝑe suo. Sic̃ enuim bonorũ caput xp̃c
ẽ: sic illorum caput diabolus. Qui cogitauer̃
inquit supplantare gressus meos. Qutid÷ sup¬
plantare gressus meos: si quasi erres in nego¬
tio qđ cũ illo habes: & decipiat te in causa
subplauntauit: si te impedierit inuia dĩ. ut
illum qđ reccum intendebas titubet. aut
unde ueuerat. Quicqͥd tͥ tale fecerit: supplan¬
tauit te. decepit te. Contra huiꝰmodi insidi¬
asora. ne ꝑdas cȩleste patrimontũ: ne auut¬
tas xp̃m coheredem. quia uicturꝰ es in ȩt̃nũ
cũ eo qui te fecit heredem. Non et̃ talis te fecit
suit iniqui. Inde ẽ illis qđ nichił tam noxium ẽ:
quam confitere peccata. Ipsi sunt qͥcũ sunt falsi
iusti: necesse ẽ ut inuideant uens iustis. Nemo
enun inuidet alteri in eo qđ sĩ uult uel eẽ uel
uideri. Alius tͥ inuidet: quia diueses. Aut di¬
ues uult ẽẽ ut tͥ inuideat. aut putari uult

Expanded text:
isti cavendi sunt, sed ne insidiando tibi adducant isti cavendi sunt, sed ne insidiando tibi adducant de corpore suo. Sicut enim bonorum caput Christus est, sic illorum caput diabolus. «Qui cogitaverunt,» inquit, «supplantare gressus meos.» Quid est, «supplantare gressus meos?» Non quasi ut erres in negotio quod cum illo habes, et decipiat te in causa s, si te impedierit in via Dei, ut illud quod rectum intendebas, titubet, aut unde venerat. Quidquid tibi tale fecerit, supplantavit te, decepit te. Contra hujusmodi insidias ora, ne perdas coeleste patrimonium, ne amittas Christum cohaeredem, quia victurus es in aeternum cum eo qui te fecit haeredem. Non enim talis te fecit sint iniqui. Inde est quod nihil illis tam noxium est, quam confiteri peccata. Ipsi sunt qui cum sint falsi justi, necesse est ut invideant veris justis. Nemo enim invidet alteri in eo quod non vult vel esse vel videri. Alius tibi invidet, quia dives es; aut dives vult esse ut tibi invideat, aut putari vult
Abbreviated transcription (Latin):
nenum: & subleui contactu. & ideo sequit᷑. Uene¬
nũ aspidum: sublabiis corum. Ecce illud ẽ sub
labiis: ut aliud sublabiis. aliud in labiis auer¬
tamiꝰ. Quos etiam aꝑte manifestat alio loco uͥ
dicit. Qui locunt᷑ pacem cum ꝓicimno suo: mala
it̃. Nota sunt: ñ hoc opus ẽ. intelligere. s ag̾e.
Orare opus ẽ: ñ quȩrere quid sit.S quomͦ ores
adu̾sus huiusmodi homines: aꝑit tͥ conse¬
quenti. Multi enim aduersus malos. imꝑite
orant. Qui cogitauer̃ inquit supplantare
gressus meos. Adhuc potest carnalit accipi.
habet quisq inimicũ in negotio: cogitat ei frau¬
dem facere. & ei auferre peciniam qͥuersatur
in cõmuni negotio. Habet quisq inimicũ iti¬
cuiũ: & cogitat malum ingerere domui eius.
aliqͥd de re ipsius ininuere. & utiq qolo cogitat.
fraude cogitat. Machinam̃tis diaboli hec ipsa
gestit implere. nenio dubitat: s tam̃ ũ ꝓpt̃ ista

Expanded text:
nenum et sub leni contactu. Et ideo sequitur: «Venenenum et sub leni contactu. Et ideo sequitur: «Venenum aspidum sub labiis eorum.» Ecce est illud sub labiis; ut aliud sub labiis, aliud in labiis advertamus. Quos etiam aperte manifestat alio loco, ubi dicit, «Qui loquuntur pacem cum proximo suo; mala sunt, noti sunt: non hic opus est intelligere, sed agere; orare opus est, non quaerere qui sint. Sed quomodo ores adversus hujusmodi homines, aperit tibi in consequenti. Multi enim adversus malos imperite orant. «Qui cogitaverunt,» inquit, «supplantare gressus meos.» Adhuc potest carnaliter accipi. Habet quisque inimicum; in negotio cogitat ei fraudem facere, et ei auferre pecuniam, qui versatur in communi negotio: habet quisque inimicum vicinum, et cogitat malum ingerere domui ejus, aliquid de re ipsius minuere; et utique dolo cogitat, fraude cogitat, machinamentis diaboli haec ipsa gestit implere; nemo dubitat. Sed tamen non propter ista
Abbreviated transcription (Latin):
lestꝰ: ille ẽ occultꝰ. Ille difficile deuitat᷑: qui in
labiis bona portat. & in corde occultat mala.
Qui cogitauer̃ iniustitias uicorde: totadie cõ¬
sttttiebant bella. Quid ÷ bella eiꝰ÷ Contra quȩ
pugnarẽ: totadie mͥ cõstituebant. Inde hoc
enim nascit᷑. De talib cordibꝰ quicqͥd ÷ contra
qđ pugnat xp̃ianͣ. si seditio. si scuna. si ħesis.
sicontradictio turbulenta: ñ hoc erũpit nͥ de
illis cogitationibꝰ quȩ tegebant᷑. Et qnͣdo babi
lona loq̃bant᷑: totadie cõstituebant bella. Paca¬
ta audis uerba: s belli cõstituto. a cordibꝰ nõ
hominẽ: aspice similitudinẽ. In serpente
maxuna astutia ẽ. de dolus nocendi: ꝓpterea
etiam serpit. Non enim uł pedes ht: ut
eiꝰ uestigia cum uenit audiant᷑. In eiꝰ ttinere
uelud lenis ẽ tractꝰ᷑ s ñ est rectꝰ. Ita g̃ repũt..¬
& serpunt. ad nocendum habentes occultũ ue¬

Expanded text:
lestus, ille est occultus, ille difficile devitatur, qui in lestus, ille est occultus, ille difficile devitatur, qui in labiis bona portat, et in corde occultat mala: «Qui cogitaverunt injustitias in corde. Tota die constituebant bella.» Quid est, «bella?» Contra quae pugnarem tota die mihi constituebant. Inde enim hoc nascitur de talibus cordibus, quidquid est contra quod pugnat christianus. Si seditio, si schisma, si haeresis, si contradictio turbulenta, non hoc erumpit nisi de illis cogitationibus quae tegebantur: et quando labia bona loquebantur, «tota die constituebant bella.» Pacata audis verba; sed belli constitutio a cordibus non hominem, aspice similitudinem. In serpente maxime astutia est et dolus nocendi; propterea etiam serpit. Non enim vel pedes habet, ut ejus vestigia cum venit audiantur. In ejus itinere velut lenis est tractus, sed non est rectus. Ita ergo repunt et serpunt ad nocendum, habentes occultum ve
Abbreviated transcription (Latin):
pungeret. Pinde fc̃s mei. corp̃ xp̃i. uł iñdra¬
xp̃a. gem̃tia int̾ malascͥales. quoscunq inueui¬
tis ꝓcliues. ferri inmalas libidines. & in ꝑniti¬
osas uoluptates: tunc rep̾hendite. & tunc casti-¬
gate. & tunc urite. Incendat᷑ radix: & ñ ẽ unde
spina ꝓcedat. Si aut̃ ñ potueritis: certi esto¬
te qđ eos habebitis inumicos. Tacere possunt.
occultare inimicitias suas posst̃ : atnare uos sĩ
ñ audent ꝓferre in lingua & seruint in cor¬
de: ꝓꝑt̃ eos eium dixit: qui plerũq in labiis
bona loquunt᷑. Audis uocem iusti: s ñ ẽ corui¬
sti. Namqͥd ꝓfuit hoc addere ut diceret. qui
cogitauer̃ inustinas incorde: ab eis me lib̾a.
ibi sit potentissuna manꝰ tua: aderuendum
me. Facile ẽ enuim deuitare aꝑtas ininicitias:
facile ẽ auerti ab inunico ꝓmpto & manife¬
sto cuiꝰ iniquitas ia etiam in labiis ẽ. Ille ẽ mo¬

Expanded text:
pungeret. Proinde, fratres mei, corpus Chrpungeret. Proinde, fratres mei, corpus Chr gementia inter tales malos; quoscumque inveneritis proclives ferri in malas libidines et in perniciosas voluptates, tunc reprehendite, et tunc castigate, tunc urite. Incendatur radix, et non est unde spina procedat. Si autem non potueritis, certi estote quod eos habebitis inimicos. Tacere possunt, occultare inimicitias suas possunt, amare vos non pnon audent proferre in lingua, et servant in corde? Propter eos enim dixit, qui plerumque in labiis bona loquuntur. Audis vocem justi; sed non est cor justi. Nam quid profuit hoc addere, ut diceret, «Qui cogitaverunt injustitias in corde?» Ab eis me libera; ibi sit potentissima manus tua ad eruendum me. Facile est enim devitare apertas inimicitias; facile est averti ab inimico prompto et manifesto, cujus iniquitas jam etiam in labiis est: ille est mo
Abbreviated transcription (Latin):
putabat lene. Et erum fr̃s: & spine ñ pung̃ĩ
in radicibꝰ. Erue spinas de t̃ra: contrecta radi¬
ces ipsarum. & uide si sentis dolorem. Tam̃ il¬
lud unde dolorem sentis in suꝑficie: deilla
radice ꝓcessit. Itaq ñ uob̾ placeant homines:
quasi lenes &e blandi. Amatores tam̃ carna¬
lium uoluptatũ: & inqͥnatarũ cupiditatũ
sectatores: ñ uob̃ placeant. Et si adhric uid̃en¬
tur leues: radices spinarũ sunt. Nam talib
factis. ꝑ luxuriam plerũq effiudt̃ qđ habe¬
bant. Et quomͦ quȩr̃ ĩplere qđ effuderant:
Nunqͥd iã parcunt rapinis. ce cogitationib
fraudiũ. om̃i generi malignitatis exquiren¬
de: lam uides mialum hominẽ: quẽ putabas
antea leuem. Quando illũ uidebas inebriari
bonꝰ erat: mͦ iam furem uides latronẽ times.
ꝓcesserunt spine de illis radicibꝰ. Quando sen¬
tiebas lenes radices spinarum: tunc si pos¬
ses incenderes. & ñ eẽt unde ꝓdiret qđ te mͦ

Expanded text:
putabat lene. Etenim, fratres, et spinae non pungunt putabat lene. Etenim, fratres, et spinae non pungunt in radicibus. Erue spinas de terra, contrecta radices ipsarum, et vide si sentis dolorem: tamen illud unde dolorem sentis in superficie, de illa radice processit. Itaque non vobis placeant homines quasi lenes et blandi, amatores tamen carnalium voluptatum, et inquinatarum cupiditatum sectatores; non vobis placeant. Etsi adhuc videntur lenes, radices spinarum sunt. Nam talibus factis per luxuriam plerumque effundunt quod habebant: et quomodo quaerunt implere quod effuderunt? Numquid jam parcunt rapinis et cogitationibus fraudum, omni generi malignitatis exquirendae? Jam vides malum hominem, quem putabas antea lenem. Quando illum videbas inebriari, bonus erat: modo jam furem vides, latronem times; processerunt spinae de illis radicibus. Quando sentiebas lenes radices spinarum, tunc si posses incenderes, et non esset unde prodiret quod te modo