comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Moriatur aĩa mea morte uistoꝵ: & fiant¬
nulli intra scãm ecł̃iam. qui ꝓfixas ad
dñm preces habent: s uitã dep̃cantiũ
ñ habent. Tlam ꝓmissa celestia petitiõib
sequunt᷑: oꝑib fugiunt. Hii nõnũ qmͦ
lacrimas in orationib ꝑcipiunt: s cũ
pꝰ orationis tẽpora eoꝵ m̃tẽ suꝑbia pul¬
sauerit: ilico in fastui elationis ĩtumescũt.
Cum auaritia instigat: mox ꝑ incendia
auidȩ cogitationis exestuant. Cũ lixu¬
ria tẽptauerit: illicitis ꝓtinꝰ desiderii
anhelant. Cũ ira suaserit: mox mansue¬
tudinẽ m̃tis flãma insaniȩ cremant.
t gͦ diximꝰ. & fletꝰ in prece ꝑcipiunt &
riof leuisse se meminerunt. Qd̾ aꝑte de se
balaam innotuit: qͥ iustoꝵ tab̾nacula
cõspiciens ait. Moriat᷑ aĩa mea morte

Expanded text:
Moriatur anima mea morte justonulli intra sanctam Ecclesiam qui prolixas ad Dominum preces habent, sed vitam deprecantium non habent; nam promissa coelestia petitionibus sequuntur, operibus fugiunt. Hi nonnunquam etiam lacrymas in oratione percipiunt, sed cum post orationis tempora eorum mentem superbia pulsaverit, illico in fastu elationis intumescunt. Cum avaritia instigat, mox per incendia avidae cogitationis exaestuant; cum luxuria tentaverit, illicitis protinus desideriis anhelant; cum ira suaserit, mox mansuetudinem mentis flamma insaniae concremat. Ut ergo diximus, et fletus in prece percipiunt, et rio se flevisse mensinerunt. Quod aperte de se Balaam innotuit, qui justorum tabernacula conspiciens, ai
Abbreviated transcription (Latin):
nerabis ẽ ñ duturna: neq nu¬
mero annoꝵ cõputata. Cani s̃ autẽ
sensus hoĩs: & ȩtas senectutis uita
ĩmaculata. Hinc ẽ gͦ: qd̃ ad moysen
cordis requirit᷑: cũ tales iubent᷑ eligi.
qͥ senes ẽ scuint᷑. Si enĩ senectꝰ. in eis
corporis quȩreret᷑ : a tantis sciri pote¬
rant. a quantis iuideri. Dũ uͦ dr̃. qͦs¬

Expanded text:
n diuturna, neque numero annorum computata. Cani sunt autem sensus hominis et aetas senectutis vita immaculata. Hinc est ergo quod ad Moysen cordis requiritur, cum tales jubentur eligi qui senes esse sciuntur? Si enim senectus in eis corporis quaereretur, a tantis sciri poterant, a quantis videri. Dum vero
Abbreviated transcription (Latin):
O qͥd ꝑ ollas carniũ: nͥ carnalia oꝑa.
ex tribulationũ laborib qͦͣsi ignib
excoquenda: Quid ꝑ pepones: nisi
t̾rena dulcedo: Quid ꝑporros. ac &e¬
pas expͥmit̾. q̃ plerũq qui comedunt
lacrimas emitunt: nͥ difficultas ui¬
te p̃sentis. q̃ a dilectorib suis & ñ
sine luctu agit᷑: & tñ cũ lacͥmiᷤ amat᷑:
Mannagͥ deserentes. cũ peponib ac
carnib porros cepasq quȩsierunt:
qr uidelicet ꝑu̾sȩ m̃tes dulcia ꝑ
grãm quietiᷤᷤ dona despiciunt: &
ꝓ carnalib uoluptatib laboriosa
huiꝰ uitȩ itinera etiã lacͥmis plȩna
cõcupiscunt. Cõtemnunt habere
uͥ sp̃lalit̾ gaudeãt: & desiderant᷑
appetunt. uͥ & carnalit̾ gemant:¬

Expanded text:
d per ollas carnium, nisi carnalia opera vitae in tribulationum laboribus, quasi ignibus excoquenda? Quid per pepones, nisi terrenae dulcedines? Quid per porros ac caepas exprimitur, quae plerumque qui comedunt, lacrymas emittunt, nisi difficultas vitae praesentis, quae a dilectoribus suis et non sine luctu agitur, et tamen cum lacrymis amatur? Manna igitur deserentes, cum peponibus ac carnibus porros cepasque quaesierunt, quia videlicet perversae mentes dulcia per gratiam quietis dona despiciunt, et pro carnalibus voluptatibus laboriosa hujus vitae itinera, etiam lacrymis plena, concupiscunt; contemnunt habere ubi spiritualiter gaudeant, et desideranter appetunt, ubi et carnaliter gemant
Abbreviated transcription (Latin):
Congrega mͥ septuaginra uiroᷤᷤ de seni¬
Sicut plerũq uiuenes dici solent. qui
nulla cõsilii guitate depͥmunt᷑: ita se¬
nes ñ eos scriptura sacra uocare con¬
sueuit. qui sola qnͣtitate tẽpoꝵ.s¬

Expanded text:
Congrega mihi septuaginta viros de senplerumque juvenes dici solent qui nulla consilii gravitate fulciuntur, ita senes non eos Scriptura sacra vocare consuevit qui sola quantitate tempo
Abbreviated transcription (Latin):
mollia ac delectabilia ferre parati s̃: dũ
in hac uita rerũ culmina app̃hendetẽ co¬
nantur. Quib cessationẽ añs a mundi
laborib imꝑat. Sc̃e quietis dulcedi¬
mens. plus assequi asꝑa carnalit̾: ꝗͣ
tenere blanda spualit̾ gaudet: plus
acerbitate fatigationis. ꝗͣ quietis
dulcedine pascitur. Qt̾ aꝑte in semet¬
ipso nob̃ isrłiticꝰ ppłs ostendit: qͥ dũ
refestionẽ mannȩ desuꝑ ꝑciꝑet: ab
egypto ollas carniũ. pepones. porroᷤᷤ.¬

Expanded text:
mollia ac delectabilia ferre parati sunt, dum in hac vita rerum culmina apprehendere conantur. Cessationem Dominus a mundi laboribus imperat, sanctae quietis dulcedimens plus se assequi aspera carnaliter quam tenere blanda spiritualiter gaudet. Plus acerbitate fatigationis quam quietis dulcedine pascitur; quod aperte in semetipso nobis Israeliticus populus ostendit, qui dum refectionem mannae desuper perciperet, ab Aegypto ollas carnium, pepones
Abbreviated transcription (Latin):
nãq hoĩum ita otiosȩ m̃tis s: ut si
eos labor occupationis excipiat. in ip¬
sa oꝑis inchoatione succũbant. Eb nõ¬
nulli ita ĩquieti s̃: ut si uacationẽ la¬
boris ñ habuerint. gͣuius laborent:
qr tanto deteriores cordis tumultꝰ to¬
lerant. qͣnto eis licentiꝰ ad cognitionẽ
uacat. Unde necesse ẽ: ut nec qui¬
eta mens ad exercitationẽ se ĩmo¬
derati oꝑis dilatet: nec inquieta
ad studiũ cõtemplationis anguster.
Sepe enĩ qͥ cõtẽplari dm̃ quieti pot̾ant.
occupationib p̾ssi ceciderunt: & sepe
qͥ occupati be humanis usib uiue¬
rent. gladio suȩ quietis extincti st̃
Hinc nãq ẽ qd̾ ñnulli ĩquieti sp̃s dũ
plus exquirt̃ cõtẽplando ꝙͣ capiunt.
usq ad ꝑu̾sa dogniata erũpunt: &
dũ ueritatis discipłi eẽ humilit̾
negligunt: magistri erroꝵ siunt.

Expanded text:
 hominum ita otiosae mentis sunt, ut si eos labor occupationis excipiat, in ipsa operis inchoatione succumbant; et nonnulli ita inquieti sunt, ut si vacationem laboris habuerint, gravius laborent, quia tanto deteriores cordis tumultus tolerant, quanto eis licentius ad cogitationes vacat. Unde necesse est ut nec quieta mens ad exercitationem se immoderati laboris dilatet, nec inquieta ad studium contemplationis angustet. Saepe enim qui contemplari Deum quieti poterant, occupationibus pressi ceciderunt; et saepe qui occupati bene humanis usibus viverent, gladio suae quietis exstincti sunt. Hinc namque est quod nonnulli inquieti spiritus, dum plus exquirunt contemplando quam capiunt, usque ad perversa dogmata erumpunt; et dum veritatis discipuli esse humiliter negligunt, magistri errorum fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓpriã głam s auctoris querit: ab
om̃ib uult aduuiari qd agit. Fide¬
lis nãq p̃dicator nptat si fieri uale¬
at: ut ueritatẽ quã sołꝰ loqui ñ
sufficit. ora cunctoꝵ sonent. Ende¬
&s cũ iosue duob in castri remanentib
atq ꝓphetantib uell&s obsiste: ei ꝑ mo¬
adiunctũ ẽ: qd̾ aaron assũpto thuri¬
bulo int̾ uiuentes ac mortuos stetit.
Qͥd ẽ. qd̾ aaron ut irã dñi placaret. thu¬
ribulũ sũpsit. atq int̾ uiuentes ac mor¬
tuos stetit: nͥ qr sac̾dotis ẽ negotiũ. oĩ¬
potenti dõ orationẽ effundere. & ꝓ iustis
ne cadant. & ꝓ peccatorib ut surgere
debeant: Unde & psalmista ait.
Intret oratio mea. sicut incensũ in con¬

Expanded text:
priam gloriam sed auctoris quaerit, ab omnibus vult adjuvari quod agit. Fidelis namque praedicator optat, si fieri valeat, ut veritatem, quam solus loqui non sufficit, ora cunctorum sonent. Unde cum Josue duobus in castris remanentibus atque prophetantibus vellet obsistere, adjunctum est: Quod Aaron assumpto thuribulo inter viventes ac mortuos stetit. -- Quid est quod Aaron, ut iram Domini placaret, thuribulum sumpsit, atque inter viventes ac mortuos stetit, nisi quia Sacerdotis est negotium omnipotenti Deo orationem effundere, et pro justis ne cadant, et pro peccatoribus, ut resurgere debeant? unde et Psalmista ait: Intret oratio mea sicut incensum in con
Abbreviated transcription (Latin):
liere. In primo parente didicimꝰ: qr
trib modis om̃em culpȩ nȩquitiã
ꝑpetramꝰ. suggestione scilicet. delecᷤ¬
tatione. cõsensu. Primo itaq ꝑ hostẽ¬
scd̾o uͦ ꝑ carnẽ tercio ꝑ spiritũ ꝑpe¬
trat᷑. Insidiator enĩ praua suggerit.
caro s̃e delectationi subicit: atq ad
extremũ sp̃s uictꝰ delectationi ⁊ sentit.
ynde & serpens praua sugessit: eua
aut̃ quasi caro se delectationi sub¬
didit: adã uͦ uelut sp̃s suggestioni
delectatione superatꝰ assensit.
Suggestione itaq peccatũ agnoscimꝰ.
delectatione uncim᷑: ꝯsensu etiã liga¬

Expanded text:
r. In primo parente didicimus quia tribus modis omnis culpae nequitiam perpetramus, suggestione scilicet, delectatione, consensu . Primum itaque per hosteo per carnem, tertium per spiritum perpetratur. Insidiator enim prava suggerit, caro se delectationi subjicit, atque ad extremum spiritus victus delectatione consentit. Unde et serpens prava suggessit : Eva autem quasi caro se delectationi subdidit; Adam vero velut spiritus, suggestione, ac delectationi superatus assensit. Suggestione itaque peccatum agnoscimus, delectatione vincimur, consensu etiam liga
Abbreviated transcription (Latin):
Callidꝰ humani generis inimicus
qd̾ in paradiso egit: hoc cotidie
agere nõ desistit. Serba qͥppe d̃i
de cordib hominũ molit᷑ euellere:
atq in eis ficta ꝓmissionis suȩ blan¬
dimenta radicare. Cotidie id qd̃
ds̃ minat᷑ leuigat: & ad hoc cre¬
dendũ qd̾ falso ꝓmittit inuitat.
Falso enĩ pollicet᷑ temporalia. ut
mentib hominũ ea suplicia leui¬
get. quȩ ds minatur et̾na. Nam
cũ p̃sentis uite gloriã spondet:
qͥd aliud dicit qm gustate es eritiᷤᷤ
sicut dii: Ac si aꝑte dicat. Gorpora¬
lem cõcupiscentiã tangite: & in hoc
mundo sublimes apparete. Et cũ
conat᷑. qͥd aliud loquit᷑ qm id qõ pri¬
mis hominib dix̃. cur p̃cepit uob
ds̃ ut ñ comederetis dde om̃i ligno
paradisi a  S diuino munere re¬
demptꝰ homo iusticiã recepit quã
dudũ cõditus amisit: robustiorẽ
se iam ꝯtra blandim̃ta callidȩ ꝑsua¬
sionis exercet: quia exꝑimento di¬
dicit quantũ obediens debeat prȩ¬

Expanded text:
amque humani generis inimicus, quod in paradiso egit, hoc quotidie agere non desistit. Verba quippe Dei de cordibus hominum molitur evellere, atque in eis ficta promissionis suae blandimenta radicare. Quotidie id quod Deus minatur levigat, et ad hoc credendum quod falso promittit invitat. Falso enim pollicetur temporalia, ut mentibus hominum ea supplicia leviget, quae Deus minatur aeterna. Nam cum praesentis vitae gloriam spondet, quid aliud dicit, quam, Gustate, et eritis sicut dii? Ac si aperte dicat: Temporalem concupiscentiam tangite, et in hoc mundo sublimes apparete. Et cum conatur, quid aliud loquitur, quam id quod primis hominibus dixit: Cur praecepit vobis Deus, ut non comederetis de omni ligno paradisi ? Sed quia divino munere redemptus homo justitiam recepit, quam dudum conditus amisit, robustiorem se jam contra blandimenta callidae persuasionis exercet, quia experimento didicit quantum obediens esse debeat prae
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ incõstantiã cerneret: & ꝑ aurã
feruore caritatis expulso. torporẽ
suũ animaduert̾et: & ꝑ declinationẽ
y ocauit dñs ds̃ adam: & dix̃ ei. Libi
es: Quid est qd̃ dñs adam post lap¬
sum requirit ubi es: Nũquid¬
nam diuina potentia nesciebat: pꝰ
culpã seruus ad quȩ latibula fugerat:
S quia uidit in culpa lapsũ. iam sub
peccato uelut ab oculiᷤ ueritatis ab.¬
sconditũ. quia tenebras erroris eius
ñ approbat. quasi ubi sit peccator ig¬
signũ dat. quia penitentiã reuocat.
ꝑ hoc qd̃ requirit: aꝑte insinuat quia
pereatores nire damnandoꝰ ignorat.

Expanded text:
suae inconstantiam cerneret, et per auram suae inconstantiam cerneret, et per auram fervore charitatis expulso torporem suum animadverteret, et per declinationem Vocavit Deus Adam, et dixit ei: Ubi es ? Quid est quod Dominus Adam post lapsum requirit, dicens: Ubi es? Nunquidnam divina potentia nesciebat post culpam servus ad quae latibula fugerat? Sed quia vidit in culpa lapsum, jam sub peccato velut ab oculis veritatis absconditum, quia tenebras erroris ejus non approbat, quasi ubi sit peccator igsignum dat, quia ad poenitentiam revocat. Per hoc quod requirit, aperte insinuat, quia peccatores jure damnandos ignorat.
Abbreviated transcription (Latin):
tis in paradiso ad aurã post meridiẽ:
abscondit se int̾ ligna paradisi. Qd
est qd̃ post peccatũ hominis in paradi¬
so dñs iam ñ stat s deambulat : nisi
qt̾ irruente culpa se a corde hoiminiᷤ
motũ demonstrat. Quid est qd̾ ad au¬
ram post meridiẽ : nisi qd̾ lux feruen¬
tior ueritatis abscȩsserat. & peccatricẽ
animã culpȩ suȩ frigora ꝯstringibãt:¬
Ad aurã nãq post meridiẽ. primꝰ ho¬
mo post culpã absconsus inuenitur.
sub frigore aurx torpebat: sicut de
eodẽ peccanti homine scriptũ est. qr
secutꝰ est umbrã. Calorẽ enĩ carita¬
tis fugiens. ueritatis solem homo
deseruit: & sub umbrase interni
frigoris abscondit. nde & uoce
euifoẽ ueritatis dicitur. Habunda¬
bit iniquitas: & refrigescet caritas
lans. ut cȩcis mentib nequitiã suam.
ñ solũ sermonib s itiam reb aperirt.
quatinꝰ peccator homo o ꝑ uerba qd̾
fecerat audiret. & ꝑ deambulationẽ
amisso et̾nitatis statu mutabilitatis

Expanded text:
s in paradiso, ad auram post meridiem, abscondit se inter ligna paradisi. Quid est enim quod post peccatum hominis in paradiso Dominus non jam stat, sed deambulat, nisi quod irruente culpa, se a corde hominis motum demonstrat? Quid est quod ad auram post meridiem, nisi quod lux ferventior veritatis abscesserat, et peccatricem animam culpae suAd auram namque post meridiem, primus homo post culpam absconsus, invenitur:sub frigore aurae torpebat; sicut de de peccante homine scriptum est, quia secutus est umbram . Calorem enim charitatis fugiens, veritatis solem homo deseruit, et sub umbra se interni frigoris abscondit. Unde et voce ejusdem Veritatis dicitur: Abundabit iniquitas, et refrigescet charitas mentibus nequitiam suam non solum sermonibus, sed etiam rebus aperiret, quatenus peccator homo et per verba quod fecerat audiret, et per deambulationem amisso aeternitatis statu, mutabilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
oblata placuerunt. Prius nãq adeũ
legitur dñm respexisse qui dabat. qm
ad illa quȩ dabant᷑: ut audito scilicet
narrationis huiꝰ ordine discamꝰ. quia
exteriora munera ex interna cordis
munditia condiunt᷑. & discretionis
uirtꝰ lestorẽ doceat. qualis apd̃ se ẽẽ
debeat: cũ exteriora bona ñ solũ deo.
s eciã ꝓprimis subministrat:¬

Expanded text:
oblata placuerunt. Prius namque ad eum oblata placuerunt. Prius namque ad eum legitur Dominus respexisse qui dabat, quam ad illa quae dabantur, ut audito scilicet narrationis hujus ordine, discamus quia exteriora munera, ex interna cordis munditia condiuntur, et discretionis virtus lectorem doceat, qualis apud se esse debeat, cum exteriora bona non solum Deo, sed etiam proximis subministrat
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. Respexit dñs ad abel & ad
munera eus: ad cain uͦ & ad mun̾a
eius nõ respexit. Ab om̃ipotente d̃õ
munꝰ ex manu nõ accipit᷑: qd̾ corde
obligato in malitia ꝓfertur. Munda¬
ri etenĩ debet priꝰ animꝰ qui munꝰ of¬
ferre uult deo: quia om̃e qd̾ dat᷑ deo.
ex dantis mente pensatur. Cuncta
itaq malitiȩ macula ab interiorinr̃o
homine cogitationis mumutatione der¬
genda est: quia irã iudicis placare nes¬
cit oblatio. nisi ex munditia placeat
offerentis. nde scriptũ est. Respex̃
dñs ad abel & ad munera eius : ad cam
aut̃ & ad munera eiꝰ ñ respex̃. Neq
enĩ in sacro eloquio dicit. resperit ad¬
ad munera abel. & ad cam munera
ñ respexit: s priꝰ ait quia respexit ad
abel. ac deinde subiunxit. & ad mu¬
nera eius. Et rursũ dicit. quia nõ
respexit ad cam: ac demde subdidit.
nec ad munera eius. Ex dantis quip¬
pe corde id qd̾̃ datur accipitur: iccuro
nõ abel ex munerib. s ex abel mun̾a

Expanded text:
t: « Respexit Dominus ad Abel et ad munera ejus; ad Cain vero et ad munera ejus non respexit . Ab omnipotente Deo munus ex manu non accipitur, quod corde obligato in malitia ri etenim debet prius animus, qui munus offerre vult Deo, quia omne quod datur Deo, ex dantis mente pensatur. Cuncta itaque malitiae macula ab interiori nostro homine cogitationis immutatione tergenda est, quia iram judicis placare nescit oblatio, nisi ex munditia placeat offerentis. Unde scriptum est: Rexpexit Deus ad Abel, et ad munera ejus; ad Cain autem et ad munera illius non respeetenim sacrum eloquium dicit, respexit ad munera Abel, et ad Cain munera non respexit; sed prius ait: quia respexit ad Abel; ac deinde subdidit: et ad munera ejus. Et rursum dicit, quia non respexit ad Cain, ac deinde subdidit, nec ad munera ejus. Ex dantis quippe corde id quod datur accipitur. Idcirco non Abel ex muneribus, sed ex Abel munera
Abbreviated transcription (Latin):
amine & iurtute iusticiȩ. Nam &
sc̃i uiri cũ maledictionis sententiã
ꝓfe runt. ñ ad hanc ex uoto ultio¬
nis. s ex iusticiȩ examine erũpunt
Intus enĩ subtile dei iuidiciũ aspici¬
unt: & mala foris ex urgentia quia
maledicto debeant ferire cognos¬
cunt. E eo in maledicto ñ peccãt:
quo ab int̾no iudicio ñ discordant:
Hinc est qd̃ petrus in offerentẽ sibi
pecunias simonẽ. sententiã maledic̃¬
tionis intorsit dicens. Pecunia tua te¬
cum sit in ꝑditionẽ. Qui enĩ ñ ait
duob qͥnquagenariis ad se uenientib
dixit. Si homo dĩ sum: descendat
ignis de celo. & cõsumat uos. Quoꝵ
utroꝵq sententia quanta ueritatis ra¬
tione ꝯualuit: terminꝰ cause mon
strauit. Nlam & simon eterna ꝑditi¬
mente maledictionis sententia ꝓmitur.¬
Cũ enĩ & maledicentis uinocentia ꝑma¬
net. & tam̃ eũ qui maledicit᷑ usq ad
interitũ absorbet: ex utriꝰq partisfine
colligit᷑. quia ab uno & intimo iudice

Expanded text:
. Nam et sancti viri cum maledictionis sententiam proferunt, non ad hanc ex voto ultionis, sed ex justitiae examine erumpunt. Intus enim subtile Dei judicium aspiciunt, et mala foras exsurgentia: qui a maledicto debeant feriri, recognoscunt, et eo in maledicto non peccant, quo ab interno judicio non discordant. Hinc est quod Petrus in offerentem sibi pecunias Simonem, sententiam maledictionis intorsit, dicens: Pecunia tua tecum sit in perditionem . Qui enim non ait duobus quinquagenariis ad se venientibus dixit: Si homo Dei sum, descendat ignis de caelo et consumat vos. Quorum utrorumque sententia quanta veritatis rationstravit; nam et Simon aeterna perditimente maledictionis sententia cum maledicentis innocentia permanet, cum eum qui maledicitur ustio absorbet, ex utriusque partis fine colligitur, quia ab uno et intimo judice
Abbreviated transcription (Latin):
a sua rectitudine sp̃c infirmatꝰ inclinat᷑.¬
ẜ requisitꝰ adam cõfiteri culpã noluit:
quia uidelicet sp̃c quo peccando a
ueritate disiungit᷑. eo in ruinȩ suȩ
audacia nȩquiꝰ obdurat᷑. ꝑ timorẽ
quidẽ adam se metipsũ absconsurꝰ
fugerat: s tam̃ requisitꝰ innotuit.
quantũ etiã timens tumebat. Cũ
enĩ ex peccato pixsens pena metuit᷑.
d amissa dei facies ñ amat᷑: timor
ex tumore est. ñ ex humilitate. Su¬
ꝑbit quippe qui peccatũ si liceat. pu¬
or modis peccatũ ꝯsũmat᷑ in opere.

Expanded text:
a sua rectitudine spiritus infirmatus inclinatura sua rectitudine spiritus infirmatus inclinatur. Requisitus Adam confiteri culpam noluit, quia videlicet spiritus, quo peccando a veritate disjungitur, in ruinae suae audacia nequius induratur. Per timorem quidem Adam semetipsum absconsurus fugerat; sed tamen requisitus innotuit quantum etiam timens tumebat . Cum enim ex peccato praesens poena metuitur, et amissa Dei facies non amatur, timor ex tumore est, non ex humilitate: superbit quippe, qui peccatum, si liceat non puor modis peccatum per
Abbreviated transcription (Latin):
tuor modis peccatũ ꝑpetratur in cor¬
de ÷ quatuor consũmat᷑ in oꝑe. In
corde nãq suggestione. delectatione.
cõsensu. & defensionis audacia ꝑpe¬
tratur: fit enĩ suggestio ꝑ aduersa¬
rium. delectatio ꝑ carnẽ. consensus
ꝑ sp̃m : defensionis audacia ꝑ elati¬
onem. Culpa enĩ quȩ t̾rere mentẽ
debuit extollit. & deiciendo eleuat:
s grauiꝰ eleuando supplantat. Unde
& ilam pͥmi hominis recͥtitudinẽ
antiquus hostis hiis quatuor ictib
fregit. Nam serpens suasit. eua de
lectata est: adam consensit. Qui etiã
requisitꝰ confiteri culpã ꝑ audaciã
noluit. Hoc uͦ in humano genere
cotidie agit᷑: qõ actũ in primo pa¬
rente nr̃i generis ñ ignorat᷑. Ser¬
pens suasit: quia occultꝰ hostis ma¬
la cordib hominũ latent̃ suggerit.
Eua delectata est. quia carnalis sens
ad uerba serpentis mox se aelectatio¬
ni substernit. Assensũ uͦ adam mu¬
lieri p̃positus prebittit. quia dũ
caro in delectatione rapitur: etiã¬

Expanded text:
 modis peccatum perpetratur in corde, quatuor consummatur in opere. In corde namque suggestione, delectatione, consensu et defensionis audacia perpetratur. Fit enim suggestio per adversarium, delectatio per carnem, consensus per spiritum, defensionis audacia per elationem. Culpa enim quae terrere mentem debuit, extollit, et deficiendo elevat, sed gravius elevando supplantat. Unde et illam primi hominis rectitudinem antiquus hostis his quatuor ictibus fregit. Nam serplectata est, et Adam consensit; qui etiam requisitus confiteri culpam, per audaciam noluit. Hoc in humano genere quotidie agitur, quod actum in primo parente nostri generis non ignoratur. Serpens suasit, quia occultus hostis mala cordibus hominum latenter suggerit. Eva delectata est, quia carnalis sensus ad verba serpentis mox se delectationi substernit. Assensum vero Adam mulieri ipse praepositus praebuit, quia dum caro in delectationem rapitur, etia
Abbreviated transcription (Latin):
ractaret᷑: adiunctũ est. Cũ audis¬
set adã uocẽ dñi deambulantis in pa¬
radiso ad aurã post meridiẽ: abscon¬
dit se int̾ ligna paradisi. Nonnũqͣm
ꝑ angelos uerbis simul & reb loqui¬
tur ds̃. cũ quibꝰdã motib insinuat
hoc qd̾ sermonib narrat. Dleq enĩ
dere dm̃ potuit: s increpationi uer

Expanded text:
isset Adam vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem, abscondit se inter ligna paradisi. Nonnunquam per angelos simul verbis et rebus loquitur Deus, cum quibusdam motibus insinuat hoc quod sermonibus narrat. Neque enim Adam dere Deum potuit, sed increpat
Abbreviated transcription (Latin):
regna om̃ia mundi ostendit dicens.
Hec om̃ia tibi dabo: si cadens adoraue¬
ris me. S eisdẽ modis a scđo homine
uictꝰ est. quib primũ hominẽ se ui¬
cisse gloriat᷑. ut a nr̃is cordib ipso adi¬
tu captus exeat. quo nos aditu intro¬

Expanded text:
regna omnia mundi ostendit, dicens: regna omnia mundi ostendit, dicens: Haec tibi omnia dabo, si procidens adoraveris me . Sed eis modis a secundo homine vincitur, quibus primum hominem se vicisse gloriabatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intro
Abbreviated transcription (Latin):
Intiquus hostis contra primũ homi¬
Inem parentẽ nr̃m in trib tempta¬
tionib se erexit. quia hunc uidelicet
sibieũ ꝑ cõsensum subdidit. Ex gula
quippe temptauit: cũ cibũ ligni ue¬
titũ ostendit. atq ad comedendum
tu auaritiȩ tẽptauit cũ diceret. sci¬
entes bonũ & malũ.
Auaricia enĩ nõ solum
pecuniȩ est: s etiã alti¬
tudinis. Recte enĩ auari¬
cia dicit᷑ : cũ supͣ modũ subli¬
mitas ambitur. Si enĩ ad auariciã
honoris rapmna ñ ꝑtineret: nequaqmͣ
paulꝰ de unigenito di filio diceret
Non rapinã arbitratꝰ ẽ esse se ȩqͣlem do.
In hoc gͦ diabłs parentẽ nr̃m ad suꝑ¬
biam traxit. quo eũ ad auariciã su¬
blimitatis excitauit. S quib modis
primũ hominẽ strauit: eifdẽ modis
Per gulam quipꝑe temptauit cũ dix̃
Dic ut lapides isti panes fiant. Per
uanã głam temptauit cum dixit.
Si filiꝰ di es: mitee te deorsu. Per su¬
blimitatis auaritiã temptauit: cum

Expanded text:
ntiquus hostis contra primum hominem parentem nostrum in tribus tentationibus se erexit. Quia hunc videlicet sibi eum per consensum subdidit. Ex gula quippe tentavit cum cibum ligni vetiti ostendit, atque ad comedendum ex avaritia tentavit cum diceret: Scientes bonum et malum'. Avaricia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitur, cum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito Dei filio diceret: 'Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo'. In hoc ergo diabolus parentem nostrum ad superbiam traxit, quo eum ad avariciam sublimitatis excitavit. Sed quibus modis primum hominem stravit, eisdem modis Per gulam tentavit, qui dixit: Dic ut lapides isti panes fiant . Per vanam gloriam tentavit, cum dixit: Si filius Dei es, mitte te deorsum. Per sublimitatis avaritiam tentavit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ tibi nõ uis fieri : alio ne feceris. Nẽ
ut faciant uobis homines : & uos eadẽ
facite illis. Ac si aperte diceret. Spe¬
ciem ur̃am in alterũ respicite. atq ex
lobis metipsis agnoscite. qͥd uos opor¬
teat aliis exhibere. In expositione beati

Expanded text:
i ne feceris . Hinc ut faciant vobis homines, et vos eadem facite illis , ac si aperte diceret: Speciem vestram in alterum respicite, atque ex vobismetipsis cognoscite, quid vos oporteat aliis exhibere; et sicut superi
Abbreviated transcription (Latin):
uesaniã seclabat. Plerũq suꝑbꝰ diues ex¬
hortations blandim̃to placandꝰ ẽ. q &
plerñq dura uulnera ꝑ lena fom̃ta mol¬
lescunt: & furor insanoꝵ. sepe ad salitẽ
medico blandiente reducit᷑ : cũq eiᷤ in
dulcedinẽ cõddescendit᷑ : langor insaniȩ
mitigat᷑. Neq enĩ negligent̾ intuen

Expanded text:
Plerumque superbus dives exhortationis blandimento placandus est, quia et plerumque dura vulnera per lenia fomenta mollescunt, et furor insanorum saepe ad salutem, medico blandiente, reducitur; cumque eis in dulcedine condescenditur, languor insaniae mitigatur. Neque enim negligenter int
Abbreviated transcription (Latin):
fastigio lenocinante. corrũpituꝵ
Quã uidelicet potentiã bñ regit: qͣ
& tenere illã nouerit. & impugnare :
Dene hanc regit: qͥscit ꝑ illã suꝑ culpas
erigi: scit cũ illa cȩt̾s equalitate coponi.
Humana etenĩ menꝰ plerũq extollit᷑: etiã
cũ nulla potestate fulcit᷑: qntomlagis in
altũ se erigit: cũ se ei etiã pͥotestaᷤ adiungit
Quã tñ potestatẽ recte dispensat. qͥ sollicite

Expanded text:
ocinante corrumpitur. Quam videlicet potentiam bene regit, qui et tenere illam noverit, et impugnare. Bene hanc regit, qui scit per illam super culpas erigi, scit et cum illa caeteris aequalitate componi. Humana etenim mens plerumque extollitur, etiam cum nulla potestate fulcitur: quanto magis in altum se erigit, cum se etiam potestas ei adjungit? Quam tamen potestatem recte dispensat, qui sollicite
Abbreviated transcription (Latin):
dolent. a xꝓto rectitudinis itinere nõ
declinent. Quoꝵ nimirũ gr̾a m̃tẽ nr̃am
tenere debet. s reflectere ñ debet: ne hy
eadẽ mens aut si affectu ñ tangit᷑. dura
fit: aut plus tacta. si inflectit᷑. remissa.

Expanded text:
dolent a coepto rectitudinis itinere non dolent a coepto rectitudinis itinere non declinent. Quorum nimirum gratia mentem nostram tenere debet, sed reflectere non debet, ne haec eadem mens, aut si affectu non tangitur, dura sit, aut plus tacta, si inflectitur remissa.
Abbreviated transcription (Latin):
habitationẽ tendimꝰ: dignũ ꝓfecto ẽ.
ut de di itinere ꝓ carnalib affectib
ñ declinemꝰ. Tota enĩ uirtute pen¬
sandũ ẽ: qd̾ uacoş dĩ plaustro suppo¬
sitȩ ꝑgunt od gemunt. Dant ab inti¬
mis mugitꝰ: & tñ de it iere retor¬
quent gressus. Amorẽ quidẽ ꝑcõ¬
passionẽ sentiunt: s colla posteriꝰ
ñ deflectunt. Dic nimirũ p̃dicato¬
res di. sic fideles quiq ẽẽ intͣ ⁊ cãm¬
ecłiã debent: ut & cõpatiant᷑ ꝓpxime
ꝑ caritatẽ. & tñ de uia d̃i ñ exorbi¬
tent ꝑ cõpassionẽ. Archa qͥppe suppo¬
sita bethsamis ꝑgere ẽ: cũ suꝑna sci¬
entia ad int̾nȩ lucis habitaculũ ꝓpin¬
quare. D tc̃ uere bethsamis tendimꝰ.
cũ uiã rectitudinis gͣdientes. ad uicina
erroris latera nec ꝓ affectu pignerũ de¬
clinamꝰ. Sic nãq sic necesse ẽ ut incgde
debeant. qͥ sacrȩ legis iugo subpositi iã¬
qͣtinꝰ ꝑ hoc qd̾ ꝓpinoͦꝵ⁊ necessitatib con¬

Expanded text:
tationem tendimus, dignum profecto est ut de Dei itinere pro carnalibus affectibus non declinemus: tota enim virtute pensandum est, quod vaccae Dei plaustro suppositae pergunt et gemunt. Dant ab intimis mugitus, et tamen de itinere non retorquent gressus. Amorem quidem per compassionem sentiunt, sed colla posterius non deflectunt. Sic nimirum praedicatores, sic fideles quique intra saut et compatiantur proximis per charitatem, et tamen de via Dei non exorbitent per compassionem. Arca quippe superimposita Bethsamis pergere, est cum superna scientia ad aeternae lucis habitaculum propinquare. Sed tunc vere Bethsamis tendimus, cum viam rectitudinis gradientes ad vicina erroris latera, nec pro affectu pignorum declinamus. Sic namque, sic necesse est ut incedere debeant, qui sacrae legis jugo suppositi, jaquatenus per hoc quod propinquorum necessitatibus con
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ scĩs solet ad iusticiã deputari: ea ipsa
scͥpt᷑ȩ sacrȩ q̃ hereticꝰ affert testimonia.
colligit: & errorsꝰ eiꝰ ꝑtinaciã inde con¬
uincit. Cont᷑ no ᷤ nam̃q dũ sacrȩ legis
testimonia apportant: seũ nob̾ asfert̃
unde uincant᷑. nde & dauid typũ
dñi. qͥ uidelicet manu fortiᷤ int̾pretat᷑:
golias uͦ herecicoꝵ suꝑbiã signans: hoc
reb locuti s̃. qd̾ noᷤ u̾bis aꝑimꝰ Oolias
qͥppe cũ gladio: dauid uͦ cũ pera pasto¬
rali uenit ad p̃liũ: s eundẽ goliã dđ
suꝑanᷤ: suo gladio occidit. Qd̃ noᷤ qͦ
agimꝰ: qͥ ꝓmissi dauid m̃bra. ex eiꝰ fieri
dignatione meruimꝰ. Nam cũ suꝑbien¬
tes hereticoᷤ &. sacrȩ ⁊cͥpturȩ sententiaᷤᷤ
deferentes. eisdẽ u̾bis atq sententis qͣs

Expanded text:
quae Sanctis solet ad justitiam deputari, ea ipsa Scripturae sacrae, quae haereticus affert testimonia colligit, et erroris ejus pertinaciam inde convincit. Contra nos namque dum sacrae legis testimonia apportant, secum nobis afferunt unde vincantur. Unde et David typum Domini, qui videlicet manu fortis interpretatur, GoliaGolias quippe cum gladio, David vero cum pera pastorali venit ad praelium. Sed eumdem Goliam David superans suo gladio occidit; quod nos quoque agimus, qui promissa David membra ex ejus fieri dignatione meruimus. Nam cum superbientes haereticos et sacrae Scripturae sententias deferentes eisdem verbis atque sent
Abbreviated transcription (Latin):
tanti regiminiꝰ głam expauit: moxii
ad infirmitatis patrociniũ recurrit.
dicens. Obsecro dñe ñ sũ eloquens ab
heri & nudiꝰ terciꝰ: & ex qͦ cepisti loqui
ad seruũ tuũ tardioris & impeditioris
linguȩ faciꝰ sũ. W se pposito aliũ de¬
poscit dicens : mitte quẽ missurꝰ es
Ecce cũ auctore linguȩ loquit᷑: & ne
tanti regiminis potestatẽ suscipiat.
elingue se eẽ causat᷑. Paulus quoq di

Expanded text:
tanti regiminis gloriam expavit, moxque tanti regiminis gloriam expavit, moxque ad infirmitatis patrocinium recurrit, dicens: Obsecro, Domine, non sum eloquens ab heri et nudiustertius, ex quo coepisti loqui ad servum tuum, tardioris et impeditioris linguae factus; et se postposito alium deposcit, dicens: Mitte quem missurus es . Ecce cum auctore linguae loquitur, et ne tanti regiminis potestatem suscipiat, elinguem se esse causatur. Paulus autem si
Abbreviated transcription (Latin):
ad hec etiã ex ꝓprio desidio anhelat.
Neq enĩ se sub obedientia dirigit: qͥ
ad ꝑcipienda huꝰ uitȩ ꝓspera. libidi¬
ni ꝓpriȩ ambitioniᷤᷤ seruit. Rursũ
cũ mundi despectꝰ p̃cipitur. cũ ꝓbra
adipisci & cõtumeliȩ tubent᷑: n hec¬
ex semet ipso animꝰ appetat. obȩdi¬
entiȩ sͥ merctũ minuit: qͥ ad hec q̃
in hac uita despecta s̃. inuitꝰ nolenꝰq
descenit. Ad detrimentũ quippe
obȩdientia ducit᷑: cũ mentẽ ad susci¬
pienda ꝓbra huiꝰ secłi. nequaqm ex pr¬
te aliqͣ etiã sua uota comitantur.
Debet gͦ obȩdientia. & in aduersis ex
adu̾sis tanto sit gloriosior: quanto
dirino ordini etiã ex desidio iungitur:
ditꝰ ex mente separatur. S hoc uirtu¬
tis pondus meliꝰ ostendimꝰ : si cȩlestis
patriȩ duoꝵ hominũ facta memoramꝰ¬
Moyses namq cũ in deserto oues pasce¬
ret: a dño ꝑ angelũ in igne loquente
mente humilis extitit. oblatã ꝓtinꝰ

Expanded text:
ad haec etiam ex proprio, desiderio anhelat. ad haec etiam ex proprio, desiderio anhelat. Neque enim se sub obedientia dirigit, qui ad accipienda hujus vitae prospera libidini propriae ambitionis servit. Rursum cum mundi despectus praecipitur, cum probra adipisci et contumelipetat, obedientiae sibi meritum minuit, qui ad ea, quae in hac vita despecta sunt, invitus nolensque descendit. Ad detrimentum quippe obedientia ducitur, cum mentem ad suscipienda probra hujus saeculi, nequaquam ex parte aliqua etiam sua vota comitantur. Debet ergo et obedientia in adversis ex nus et in adversis tanto sit gloriosior quanto divino ordini etiam ex desiderio arctius a profundius ex mente separatur. Sed hoc virtutis pondus melius ostendimus, si coelestis patriae duorum civium facta memoramMoyses namque cum in deserto oves pasceret, a Domino per angelum in igne loquentemmente humilis exstitit, oblatam protinus
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtinꝰ tanto ueriꝰ hoc qd̾ ageret᷑ iurtꝰ
ess: qͣnto & a bono cessans .: auctori
suo se subditũ humiliꝰ exhiberet. Sed
notandũ qd illic dicit᷑: ex oĩ lignopa¬
radisi edite: de ligno aut̃ scientiȩ boni
& mali ne tetigeriti. Quienĩ ab
uno qͦlibet bono subiecto ᷤᷤ uetat:
necesse ẽ ut młta cõcedat : ne obedi¬
entis menᷤ funditꝰ intereat. si a boni ᷤᷤ
om̃ib penitꝰ repulsa ieitinat.
Om̃s aut̃ paradisi arboreᷤ ad esũ
dñs cessit. cũ ab una ꝓhi¬
buit : ut crȩaturã suã quã no¬
lebat extingui s ꝓuehi. tanto faci¬
uꝰ ab una restringeret: qͣnto ad
cunctas latiꝰ relaxaret. S qi nõ¬
qm uͦ iubent᷑ adu̾sa: sciendũ sum¬
moꝑe est: qd̾ obȩdientia aliquando
si de suo aliqͥd habeat nulla ẽ: ali¬
qͣndo aut̃ si de suo aliqͥd ñ habeat.
minima. siam cũ huiꝰ mundi succes¬
sus p̃cipitur. cũ locus superior im¬
perat᷑: is qͥ ad ꝑcipienda hȩc obedit.
obedientiȩ s uirtutẽ euacuat: si

Expanded text:
anto verius hoc quod ageret virtus esset, quanto et a bono cessans auctori suo se subditum humilius exhiberet. Sed notandum quod illic dicitur: Ex omni ligno paradisi edite, de ligno autem scientiae boni t mali ne tetigeritis . Qui enim ab uno quolibet bono subjectos vetat, necesse est ut multa concedat, ne obedientis mens funditus intereat, si a bonis omnibus penitus repulsa jejunet. Omnes autem paradisi arbores ad esum Dominus concessit, cum ab una prohibuit, ut creaturam suam, quam nolebat exstingui, sed provehi, tanto facilius ab una restringeret, quanto ad cunctas latius relaxaret. Sed quia non jubentur adversa, sciendum summopere est quod obedientia aliquando, si de suo aliquid habeat, nulla est; aliquando autem, si de suo aliquid non habeat, minima . Nam cum hujus mundi successus praecipitur, 1157 cum locus superior imperatur, is qui ad percipienda haec obedit, obedientiae sibi virtutem evacuat, si
Abbreviated transcription (Latin):
ba & tito. Ascendi aut̃: scdm reuela¬
tionẽ. Isq in itin̾e cũ ꝓpħam agabũ
reꝑiss: qͣnta se adu̾sitaᷤ iherosolimis
maneret. audiuit. Seriptũ qͥppe ẽ:
qd̃ idẽ agabus zonã pauli suis pedib
inserens. ait. Uirũ cuiꝰ hec zona ẽ:
sic alligabunt in hierłm. A paulo
aut̃ ꝓtinꝰ respondet᷑. Ego ñ solũ alliga¬
ri: s & mori in hierłm paratꝰ si ꝓ noĩe
meã ꝗͣ me. Pixxeptione gͥ reuelationis
iherosolimã ꝑgens adu̾sa cognoscit : & tñ
hec libent̾ appetit. Audit q̃ timeat: ad hec
ardentior anhelat. MNoyses itaqgiad pꝰꝑa
de suo nich habet: qr p̃cib renitit᷑. ne
urłiticȩ plebi p̃feratur: paułꝰ ad adu̾sa
etiã ex suo uoto deducit᷑: qr maloꝵ im¬
ininentiũ cognitionẽ ꝑcipit. s deuioti¬
one sp̃s cũ ad acriora feruescit. Ille prȩ
sentis potestatis głam dõ uoluit iuben¬
te declinare : iste dõ asꝑa & dura dispo¬
nente. studuit se ad grauiora p̃parare.

Expanded text:
endi autem secundum revelationem . Isque cum in itinere prophetam Agabum reperisset, quanta se adversitas in Jerosolymis maneret audivit. Scriptum quippe est quod idem Agabus zonam Pauli suis pedibus inserens, dixit: Virum cujus haec zona est, sic alligabunt in Jerusalem, a Paulo autem protinus respondetur: Ego non solum alligari, sed et mori in Jerusalem paratus sum pro nomine meam. Perceptione igitur revelationis Hierosolymam pergens, adversa cognoscit, et tum libenter appetit, audit quae timeat, sed ad haec ardentior anhelat. Moyses itaque ad prospera de suo nihil habet, quia precibus remittitur ne Israeliticae plebi praeferatur. Paulus adversa etiam ex suo imminentium cognitionem percipit, sed devotione spiritus etiam ad acriora fervescit. Ille prsentis potestatis gloriam Deo voluit jubente declinare; iste, Deo aspera et dura disponente, se studuit ad graviora praeparare.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi saltando despiceret. dixit.
Ludam & uilior fiã plus ꝗͣ factus
Si gͥ scĩ uiri etiã cũ agant fortia de
semet ipsis uilia sentiunt : qͥd in sua
excusatione dicturi s̃ qͥ sine oꝑe urtu¬
tis intumescunt:  & quȩlibes

Expanded text:
Domini saltando despiceret, dixit: Domini saltando despiceret, dixit: Ludam, et vilior fiam plusquam factus Si ergo sancti viri etiam cum agunt fortia, de semetipsis vilia sentiunt, quid in sua excusatione dicturi sunt qui sine opere virtutis intumescunt? Sed ets
Abbreviated transcription (Latin):
paruulos dñs. Hinc magister gentiũ
dicit. Facti sumꝰ paruuli ĩmeddio ur̃m.
Hinc discipulo ᷤ ãmonens ait. Suꝑiores
sͥ inuicẽ arbitrantes. Nam qr iniquus
putat: ẽ chu̾so iustꝰ studeat: ut suꝑiorẽ
quelibet ꝓrimoꝵ attendat. Acne dũ
se alii alt̾ humiliat : iret alt̾ in elatio¬
nẽ : bñ utrãq partẽ ãmonuit dicen ᷤᷤ:
suꝑiores sͥ inuicẽ arbit᷑ntes: ut in co¬
gitationib cordis & ego illũ mͥ p̃ferã.
& uicissĩ ille me sͥ: ut cũ ab utraq
parte cor inferiꝰ p̃mitur. nullꝰ ex im¬
penso honore subleuetur. Inexpos¬
qd̾ correctionẽ suã poterit salubrit̾
quisq cõu̾tere qui p̃latꝰ ẽ. Cũ gͦ saul
paruulũ se in ocłis suis estimaret:
caput in tribub isrł factꝰ ẽ. Acsi
aꝑte diceret᷑. Cum tu te parnulũ
cõspiceres ego te p̃ cęt̾is magnũ feci.
Quia uͦ tu te magnũ cõspicis: par¬
uus estimaris. Quo cont᷑ dauid
cũ regni sui potentiã corã archa

Expanded text:
prehendit. Hinc magister gentium dicit: Facti sumus parvuli in medio vestrum . Hinc discipulos admonens, ait: Superiores sibi invicem arbitrantes. Nam quia unusquputat, e diverso justus studet ut superiorem quemlibet proximum attendat. Ac ne, dum se alii humiliat, iret alter in elationem, bene utramque partem admonet, dicens: Superiores sibi invicem arbitrantes, ut in cogitationibus cordis, et ego illum mihi praeferam, et vicissim ille me sibi, ut cum ab utraque parte cor inferius premitur, nullus ex impenso honore sublevetur. Evead correctionem suam poterit salubriter quisque convertere qui praelatus est. Cum ergo Saul parvulum se in suis oculis aestimavit, caput in tribubus Israel factus est. Ac si aperte diceretur: Cum te parvulum conspiceres, ego te prae caeteris magnum feci, quia vero tu te magnum conspicis, a me parvus aestimaris. Quo contra cum David regni sui potentiam coram arca
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qd̾ semet ipsũ cõsiderat. imparẽ se
alienis meritis pensat. Nam qͣsi grandĩ
se cõspicit: quisqͥs se suꝑ aliena merta
elatione cogitationis extendit. Saul
qi fastu susxptȩ potestatiᷤ intumus:
At cont᷑ dauid semꝑ de se humilia senti¬
ens eidẽq saul se cõparatione ppͥonens.
postqͣ. feriendi locũ reꝑit & peꝑcit: eidẽ
senienti adu̾sario. humili se ꝓfessione ꝓ¬
strauit dicens. Quẽ sequeris rex isrł.
quẽ ꝑsequeris: canẽ mortuũ. & pulicẽ
unũ : e certe iã unctꝰ in reggẽ fuerat.
iã exorante samuele & cormi suꝑ se
da seruabat: & tñ ꝑsequenti adu̾sario.
m̃te se humili ꝓfternebat: cui chuino
iudicio prȩlatũ eẽ se notierat. Illi itaq
se humilit̾ pꝰͦponebat: cui ꝑ electionis grãm
incõparabilit̾ nouerat se eẽ meliorem.
Discant gͦ qͦmͦ se humiliari ꝓximiᷤ debeãt.
qͥ adhuc qͦ loco apd̃ dm̃ habeant᷑ nesciũt.
sisic electi se etiã illis humiliant. qͥb

Expanded text:
in eo quod semetipsum considerat, imparem se alienis meritis pensat. Nam quasi grandem se conspicit, quisquis se super aliena merita elatione cogitationis extendit. Saul e potestatis intumuit. At contra David, semper de se humilia sentiens, ejusdemque Saul se comparatione postponens, postquam feriendi locum reperit, et pepercit, eidem saevienti adversario humili se professione prostravit dicens: Quem persequeris, rex Israel, quem persequeris? Canem mortuum et pulicem unum ? Et certe jam unctus in regem fuerat; jam, exorante Samuele et cornu super se da servabat. Et tamen persequenti adversario mente humili se substernebat, cui divino judicio praelatum esse se noverat. Illi itaque se humiliter postponebat, cui per electionis gratiam incomparabiliter noverat esse se meliorem. Discant ergo quomodo humiliari proximis debeant, qui adhuc quo loco apud Deum habeantur nesciunt, si sic se electi e
Abbreviated transcription (Latin):
De quib hoc etiã notandũ ẽ : qd̾ fuisse
fȩtȩ memorant᷑ : qr s̃ pleriq qͥ in uia
di in trinsecꝰ positi. foris carnalib af¬
fectib ligant᷑. S ñ declinant a recto
itine: qͥ archã clĩ portant in m̃te.
Eece enĩ uaceȩ bethsamis pergunt.
Bethsamis qͥppe: dicit᷑ domus solis.

Expanded text:
De quibus hoc est etiam notandum, quod fuisse fetae memorantur, quia sunt plerique qui in via Dei intrinsecus positi, foris carnalibus affectibus ligantur, sed non declinant a recto itinere, qui arcam Dei portant in mente. Ecce enim vaccae Bethsamis pergunt. Bethsamis quippe dicitur domus solis.
Abbreviated transcription (Latin):
Cum de t̾ra philistiim archa dñi ad trã
isrłitaꝵ rediret. plaustro suꝑimposi¬
ta ẽ. & uaccȩ plaustro subiunctȩ s̃. q̃
fetȩ fuisse memorant᷑. Quaꝵ. filios
clausert̃ domi: ut scͥptũ ẽ. Ibant aut̃
in directũ uacos ꝑ uiã q̃ ducit bethsa¬
mis: uno itinere gͣdiebant᷑. ꝑgentes
& mugientes: & ñ declinauert̃ neq
ad dexterã neq ad sinistrã. Quid g¬

Expanded text:
 de terra Philistiim arca Domini ad terram Israelitarum rediret, plaustro superposita est, et vaccae plaustro subjunctae sunt, quae fetae fuisse memorantur, quarum filios clauserant domi, ut scriptum est: Ibant autem in directum vaccae per viam quae ducit Bethsamis, uno itinere gradiebantur pergentes, et mugientes, et non declinabant neque ad dexteram neque ad sinistram. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
malus : exagitat te. Scit antiquus
humani gen̾is inimicus: qͣlit̾ afflictionẽ
iustoꝵ semꝑ appetat: tñ si ab auctore
nr̃o potestatẽ ñ accipit: ad tẽptatioĩs
articulũ nullatenꝰ cõualescit. Unde
& om̃is uoluntas diabłi imusta ẽ: &

Expanded text:
malus exagitat te. --Scit antiquus humani generis inimicus qualiter afflictionem justorum semper appetat; tamen si ab Auctore nostro potestatem non accipit, ad tentationis articulum nullatenus convalescit. Unde et omnis voluntas diaboli injusta est,
Abbreviated transcription (Latin):
me. Qdenĩ si suã faceret uoluntatẽ:
eoꝰ qͥ ad se ueniunt repuliss: As autẽ
nesciat: qd uoluntas filii a uoluntate
gaudis eriuit: scd̃s ad redẽptionẽ ho¬
minũ ueniens. dũ uoluntatẽ patͥs &
ñ suã face se oftendit. ꝑman̾e noᷤ intꝰ

Expanded text:
me. Quid enim, si suam faceret, eos qui ad se veniunt repulisset? Quis autem nesciat quod voluntas Filii a Patris volgaudio exivit secundus ad redemptionem hominum veniens, dum voluntatem se Patris et non suam facere
Abbreviated transcription (Latin):
elatione: ñ eleuat s grauat. Qui enĩ
sine humilitate uirtutes cõgaregat : in
uento puluerẽ portat: qr unde aliqͥd
ferre cernit᷑: inde deceriꝰ oxat᷑. It
cunctis gͦ q̃ agimꝰ. radicẽ boni operis
humilitatẽ teneamꝰ: nec qͥb iã suꝑiores.
s qͥb adhut inferiores sumꝰ aspiciamꝰ:
ut dũ meliorẽ nob̃ exẽpla ꝓponimꝰ: ad

Expanded text:
at, sed gravat. Qui enim sine humilitate virtutes congregat, in ventum pulverem portat, et unde aliquid ferre cernitur, inde deterius caecatur. In cunctis ergo quae agimus, radicem boni operis humilitatem teneamus, neque quibus jam superiores, sed quibus adhuc inferiores sumus, aspiciamus, ut dum meliorum no
Abbreviated transcription (Latin):
trii sui suꝑbia. gladio p̃cȩpti se ĩmolat.
Qꝰcont᷑ ariolandi peccatũ ĩ obetientia dr̃:
ut qͣnta sit uirtꝰ obȩdientiȩ demõstret᷑.
Ex adu̾so gͦ meliꝰ ostendit᷑: qͥd de eꝰ laude
acquiescere: sola ẽ q̃ fidi meritũ posidet.
ostensione obȩdientiȩ dr̃. ir obȩdiens:
loqͥt᷑ uictoriaᷤ. Uirqͥppe obedienꝰ incto¬
rias loqͥt᷑: qr dũ alienȩ uocihumilit̾
subdm: nosinet ip̃soᷤ in corde suꝑamꝰ.¬

Expanded text:
a, gladio precepti se immolat. Quo contra ariolandi peccatum inobedientia dicitur ut quanta sit uirtus obedientie demonstretur. Ex aduerso igitur melius ostenditur quid de eius laude lle acquiescere," sola est que fidei meritum posostensione obedientiae dicitur: « Vir obediens loquitur victorias . » Vir quippe obediens victorias loquitur: quia dum alienae voci humiliter subdimur, nosmetipsos in corde su
Abbreviated transcription (Latin):
cor docentiũ ad sũma attollitur.
inde infirmitas auditoꝵ ad ina
Cum debet tͥ qͥppiam fr̃ tiuis. & ab¬
stuleris pignꝰ ab eo: ante solis occa¬
sum pignus restitue. Qͥd hoc loco
pigneris noĩe : nisi peccati cõfessio
datur intelligi: Frat̾ etenĩ nr̃
debitor nob̃ efficitur: cũ qͥlibet
ꝓximus in nos aliqͥd deliquisse
monstrat᷑. Peccata qͥppe debita
uocamꝰ: ũn peccatori seruo dr̃.
Omne debitũ dimisi tͥ. E in dñi¬
ca cotidie oratione p̾camur. dimit¬
te nob̃ debita nr̃a sic̃ & nos dimit¬
aut̃ nr̃o pignꝰ accipimꝰ: qñ ab eo
qͥ in nob̾ peccasse cognoscitur. pecc̃i
eiꝰ iã cõfessionẽ tenemꝰ : ꝑ quã re¬
laxare peccatũ qd̃ in nob̾ ꝑpetratũ
ẽ postulamur. Qui enĩ peccatũ
qd cõmisit facetur. & ueniã pecit:
iam quasi ꝓ debito pignꝰ dedit.
Qd̃ nimirũ pignꝰ ante solis occasum
reddere iubem̃: qr priꝰ qmͣ in nob̃
ꝑ dolorẽ cordis sol iusticiȩ occidat:

Expanded text:
cor docentium ad summa attollitur, cor docentium ad summa attollitur, inde infirmitas auditorum ad ima Cum debet tibi quippiam frater tuus, et abstuleris pignsum pignus restitue . « Quid hoc loco pignoris nomine, nisi peccati confessio datur intelligi? Frater etenim noster debitor nobis efficitur, cum quilibet proximus in nos aliquid deliquisse monstratur. Peccata quippe debita vocamus, unde peccatori servo dicitur: Omne debitum dimisi tibi , et in Dominica quotidie precatione precamur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos , estro pignus accipimus, quando ab eo, qui in nos peccasse cognoscitur, peccati ejus jam confessionem tenemus, per quam relaxare peccatum quod in nobis perpetratum est postulamur. Qui enim peccatum quod commisit fatetur et veniam petit, iam quasi pro debito pignus dedit; quod nimirum pignus ante solis occasum reddere iubemur, quia, priusquam in nobis per dolorem cordis sol iustitiae occidat,
Abbreviated transcription (Latin):
ruerit cisternã & foderit. & ñ ope¬
ruerit eã. cecideritq bos aut asinus
tellectu ualido. scripture sacrȩ archa¬
na penetrare: Qd aut̃ ꝑ bouẽ &
asinũ. id ẽ mundũ ĩmundũq ani¬
mal: nͥ fidelis qͥsq aut infidelis
accipitur: Qgͦ cisternã fodit. co¬
operiat. ne illuc bos uł asinꝰ ruat:
id ẽ qͥ in sacro eloquio iã alta intel¬
ligit: sublimes sensus corã ñ capi¬
entib ꝑ silentiũ tegat: ne ꝑ scanda¬
lum mentis aut fidelẽ paruulũ
aut infidelẽ qͥ crȩdere potuisset
interunat. Ex morte enĩ iumen¬
toꝵ debet preciũ: quia illud sci¬
licet admisisse cõuincit᷑: unde ad
agendã penitentiã reus tenetur.
Quisquis nãq ad alta sapientiȩ fiu¬
enta ꝑueniens. cũ hȩc apud bruta
audientium corda ñ cõtegit. penȩ
reus addicitur. si ꝑ uerba eius in
scandalũ siue munda siue ĩmunda¬
mens capiatur. O perienda ẽ itaq
cisterna: qr corã paruulis mentib
tegenda ẽ alta scientia: ne unde

Expanded text:
ruerit cisternam, et effoderit, et non operuerit eam, descenderitque bos vel asinus tellectu valido Scripturae sacrae arcana penetrare? Quid autem per bovem, et asinum, id est mundum immundumque animal, nisi fidelis quisque vel Infidelis accipitur? Qui ergo cisternam fodit, cooperiat, ne illic bos vel asinus ruat; id est qui in sacro eloquio jam alta intelligit, sublimes sensus coram non capientibus per silentium tegat, ne per scandalum mentis, aut fidelem parvulum, aut infidelem, qui credere potuisset interimat. Ex morte enim jumentorum debet pretium, quia illud scilicet amisisse convincitur, unde ad agendam poenitentiam reus tenetur. Quisquis namque ad alta scientiae fluenta perveniens, cum haec apud bruta audientium corda non contexerit, poenae reus addicitur, si per verba ejus in scandalum, sive munda, seu mens immunda capiatur. Operienda est itaque cisterna, quia coram parvulis mentibus tegenda est alta scientia, ne unde