comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iinige monco nos suscipere sod tñ ⁊ cgo ife qui ita
locͦ certus sum de uodiso fres mer. de hor qm̃ et
uos ip̃i ñ solum ego pleni estis dilec. qua uelitis
.bonũ ⁊ repleti sct̃a qua positis cognoscere. omni. sci¬
entia ueteris ⁊ noue logis. ita repleti estis huis duo-¬
b ut possitis. nisi culpa remaneat ur̃a mon̾e uos
more exhortantis. Qu uidet se laudari laborat ut
u̾a sint que dñr. unde noc dicit eos se docere s mo¬
uere .i. ñ dicit ut se doceant s moueant .q. ꝙ sciat᷑.
scratur a liquando subter fugit animo aut ne¬

Expanded text:
junge, moneo vos suscipe, sed tamen, et ego ipse, qui ita loquor, certus sum, de vobis, o fratres mei, de hoc, quoniam, et vos ipsi, non solum ego, pleni estis dilectione, qua velitis bonum, et repleti scientia, qua possitis cognoscere, omni, scilicet veteris et novae legis, ita repleti estis his duobus, ut possitis, nisi culpa vestra remaneat monere vos, more exhortantis. Qui enim videt se laudari, laborat ut vera sint quae dicuntur. Unde nec dicit eos se docere, sed monere, id est non dicit ut sciatur, aliquando subterfugit animo.
Abbreviated transcription (Latin):
qui d̾at spem uł deus
spei .i. inquo speramus.
repleat uos omĩ gau.
spũali ut nec unis ue¬
strum doleat sic̃ soleba¬
tis dolere ilite. et ut
possitis gaudere replest
uos ꝑace. habita ĩcre¬
dendo .i. det nobis pacẽ
.i. concordiam ad min¬
cem ⁊ ħ utiq ent si sit
deus. ut per ista ħita hũn

Expanded text:
qui dat spem, vel Deus spei, id est in quo speramus, repleat vos omni gaudio, spirituali, ut nec unus vestrum doleat, sicut solebatis dolere in lite. Et, ut possitis gaudere, repleat vos, pace, habita, in credendo, id est det vobis pacem, id est concordiam adinvicem, et hoc utique erit si sit Deus, ut per ista habita
Abbreviated transcription (Latin):
canticũ nouũ ⁊ cũ ieti¬
cra te laudantes. Et ite¬
rum ysaias dicit letam¬
ini ogentes quia assũ¬
pte estrs ut sitis unum
ouile. cũ plebe eius .i. cũ

Expanded text:
canticum novum, et cum laetitia te laudantes. Et iterum Isaias dicit: Laetamini, o gentes, quia assumptae estis, ut sitis unum ovile, cum plebe ejus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
pientes remouet hoc
ꝙ ideo incipit ut amo¬
neat ꝑfectiores de corre
borat de alus ⁊ opus est
ut isti ħ faciant cũ ⁊̃¬
ip̃e aliis impeditus ad

Expanded text:
pientes, removet hoc quod ideo incipit, ut admoneat perfectiores de correcborat de aliis, et opus est ut isti haec faciant cum ipse aliis impeditus ad
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatẽ diuine leftion¬
is dicens. ut perpatiãm
⁊ solatium habetur. sed
deus qui est dator paciẽ
⁊ solacii det uobisꝰ sapere
id ipm .i. indifferent. tħ

Expanded text:
utilitatem divinae lectionis dicens: Ut per patientet solatium habetur, sed Deus, qui est dator patientiae et solatii det vobis sapere idipsum, id est indifferenter,
Abbreviated transcription (Latin):
mills promissio fc̃ã erat. Impleta ergo est u̾ttas dei ĩ
isrłicis qui credidert̃ uenit unus paries ex circũtisio¬
ne atplicans se ad lapidem angularem. s ille lapis a̾¬
gulũ ñ faceret nisi inse parietẽ aliũ susciperet. Ille
itaꝙ paries tamꝙͣ. ꝓprie ꝑtinet adu̾itatem. ille uero

Expanded text:
lla promissio facta erat. Impleta ergo est veritas Dei in Israelitis qui crediderunt. Venit unus paries ex circumcisione applicans se ad lapidem angularem, sed ille lapis angulum non faceret, nisi in se parietem alium susciperet. Ille itaque paries, tanquam pertinet ad veritatem; ille vero
Abbreviated transcription (Latin):
sibi aserit facit ideo dã¬
pnatus est qi ñ mandu¬
cat ex fide .i. scd̾m consci¬
tum est. ꝙ odit qui edendum ñ cadit. omne
aut̃ ⁊̃ si bonũ sit in se. quod ñ est ex
um eẽ ꝓcc̃m est ñ tñ omne cyfit cum fide bonũ est.
qr ignorantia q̃ est culpa nocet. orẽ gͥ qd̾ ad con¬

Expanded text:
sibi asserit facit. Ideo datus est, quia non manducat, ex fide, id est secundum conscidem utique edit, qui edendum non credit. Omne am si bonum sit in se, quod non est ex um esse, peccatum est, non tamen omne quod fit cum fide, bonum est, quia ignorantia quae est ex culpa nocet. Omne igitur quod ad con
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ eẽ ostendens ⁊ ꝯfirm¬
ans euangliũ dei bona
oꝑatõne ⁊ miraculis
ut oblatio gentium d̾o
.i. ut gentes quas offero
fint accepte deo fidei ꝑ¬

Expanded text:
se ostendens, et confirmans, Evangelium Dei, bona operatione et miraculis, ut oblatio gentium fiat est ut gentes quas offero sint acceptae Deo, fidei p
Abbreviated transcription (Latin):
asebe. s qͥuod fratri quia inuicem curã ag̾e¬
etemus illẽ dicit᷑ sibi placere qui ita fa¬
at quod sibi bonum indet᷑. ut ñ curet siue placeat
quisq ur̃m caritati
studens placeat .i. plac̾e¬
curet proximo suo .i. oĩ
bonum .i. ad id ꝙ utile
bonũ ad edific
ñ debemus nobis pla
fecit. sicut ip̃e dicit in
uoluntatem meã s eiꝰ¬
qui misit me. ñ sibi
placuit dico sed d̾o pri¬
sicut scriptũ est ĩ psal¬
mo. inpꝑperia psalmigͣ¬
phus ox ꝑsona saluato¬
ris u̾ba facit deo pri di¬
cões iudeoꝵ imppperã¬

Expanded text:
are, sed quod fratri, quia invicem curam agerosius. Ille dicitur sibi placere qui ita facit quod sibi bonum videtur, ut non curet, sive placeat, quisque nostrum charitati studens, placeat, id ecuret, proximo suo, id est bonum, id est ad id quod utile est, ad aedificn debemus nobis placfecit, sicut ipse dicit in voluntatem meam, sequi misit me . Non sibi placuit dico, sed Deo Psicut scriptum est in Psalmis: Improperia, Psalmogphus ex persona Salvatoris verba facit Deo Patri dictiones Judaeorum impropera
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid facere. in quo ft̃¬
tuus offen pertũrbatus
nesciens quid teneat .i. ĩ¬
quo est causa ei dampna¬
tionas offendit enĩ qua¬

Expanded text:
aliquid facere, in quo fratuus offenditur, perturbatus, nesciens quid teneat, id esquo esset ei causa damnationis. Offenditur enim, qu
Abbreviated transcription (Latin):
plebis sue gentib adiec¬
ꝑ ramum .i. ꝑ mariam fecit stũctum xp̃m. qꝑ mari¬
a genuit xp̃m. dico qd resse ent radix ⁊ exhac radi¬
ce erit ille qui exurget a morte regere gentes ꝓfidẽ
⁊ opera bona. ⁊ id gentes sperabunt. ineum sequitur¬
eus aũt̃ spei

Expanded text:
suae gentibus adjec ramum, id est Mariam fecit fructum Christum, quia Maria genuit Christum, dico quod Jesse erit radix, et ex hac radice erit ille qui exsurget a morte regere gentes, per fidem et opera bona. Et ideo gentes sperabunt in eum. Deus autem spei
Abbreviated transcription (Latin):
ex fide .i. qi ĩ fidełr egit ñ credẽs oĩa mũda ẽẽ dubitãs
infide iea comedens que iminda putat.⁊ ita ñ
i d̾mn fidm agit᷑ fide seui nsa uult ut homo aigae
hoc quod lone intelligit ẽ agendium a ptm est ꝙ¬
ałr fit ꝙͣ. ibatũ est. peccat gͦ ille qui ad fidem quer¬
maxime quia ñ ex fide agit s tamꝙͣ in fidelis. ꝯmne
infideliũ inta est pcc̃m quia om̃is in fidełr uiuens
uł agens uehement̾ reccat ⁊ milbonũ est sine sum
mo bono. ubi deest agnitio et̾ne. ⁊ in ꝯmutabiłis
u̾tatis falsa mituiꝰ est ⁊̃ inoptimis morib̾ De¬

Expanded text:
e, id est quia infideliter egit non credens omnia munda esse, dubitans in fide, et ea comedens quae immunda putat, et ita non secundum fidem agit. Fides enim nostra vult ut homo agat hoc quod bene intelligit esse agendum, et r fit, quam probatum est. Peccat ergo ille qui ad fidem convermanducat, quia non ex fide agit, sed tanquam infidelis. Omne infidelium vita peccatum est, quia omnis infideliter vivens vel agens, veh Ubi deest agnitio verae et incommutabilis veritatis: falsa virtus est in optimis morib
Abbreviated transcription (Latin):
aut infirmatur. aut¬
offendit. Infumatur¬
enĩ qui ñ recedit. s du¬
bitare incipit. Tu fi¬
dem .q. ħ bene potes fac̾e
quia de tuo bono nicħ
ꝑdis. ⁊ ħ est. tu habes fi¬
dem. qua credis omĩa
habe tm̃ coram deo ñ
coram abstinente ne

Expanded text:
Aut infirmatur, uoffenditur. Infirmaturim qui non recedit, sed dubitare incipit. Tu fiat: Hoc bene potes facere, quia de tuo bono nihil  hoc est, tu habes fidem, qua credis omnia Habe, tantum, coram Deo, coram abstinente ne
Abbreviated transcription (Latin):
iuste uiuite ⁊ et̾na de¬
sid̾ate. Iustus enĩ ñꝙͣ
desinit orare nisi desi¬
nat iustus eẽ semper
orat qui semꝑ bene a¬
git. It sũm enĩ deside¬
omnia facere est uoluntas dei .i. placeat deo. uo¬
per xp̃m. uł in xp̃o est. est ostensa hec. uo. dei. quia

Expanded text:
juste vivite, et aeterna desiderate, Justus enim nunquam desinit orare, nisi desinat justus esse. Semper orat, qui semper bene agit. Ipsum enim desideomnia facere est voluntas Dei, id est placet Deo. Voper Christum. Vel in Christo est ostensa haec voluntas Dei, quia
Abbreviated transcription (Latin):
trahatis. ut negligatiᷤ
corrixere. tũc enĩ malũ
pro malo reddr᷑ si corri¬
piendꝰ ñ corripit᷑. s pra¬
la dissimulatõe negli¬

Expanded text:
trahatis, ut negligatis corripere. Tunc enim malum pro malo redditur, si corripiendus non corripitur, sed prava dissimulatione negli
Abbreviated transcription (Latin):
lesiam uirginẽ eẽ ⁊ in omĩb ueris menbris uir¬
ginitatem mentis ⁊ si ñ integritatẽ corporis fer¬
uare. uirginitas catnis corpus est. intactum q̃
uirginitas paucoꝵ est uirginitas cordis fides est.
incorrupta. q̃ uirginitas est omnium fidelium.
error ꝑmulierem cepit. ideo ergo singłarit̾ dixit
uirginem. quia omnes sunt una uirgo. põ uni¬
tatem integre fidei solide spei. sincere caritatis.
uirgo sunt. quia aprauitate erroris ⁊ ab opere
malo in contaminati. gasta quia non hñt estũ¬

Expanded text:
ibus veris membris virginitatem mentis, etsi non integritatem corporis servare. Virginitas carnis corpus est intactum, quae virginitas paucorum est. Virginitas cordis fides est incorrupta, quae virginitas omnium est fidelium. error per mulierem coepit. Ideo ergo singulariter dixit virginem, quia omnes sunt una virgo propter unitatem integrae fidei, solidae spei, sincerae charitatis: Virgo sunt, quia a pravitate erroris et ab opere malo incontaminati, casta, quia non habent aestu
Abbreviated transcription (Latin):
me que liberatõ fcã est in xp̃o iħu. qui ꝑ fidem
uistificat ⁊ sine cuius fide ñ est iustificatio. uñ
ysi. lex carnis ut predictum est ñ est dei. s ꝑcc̃i.
⁊ mortis. ⁊ hec reos facit. lex aũt moysi sc̃a et
dei est que ostendit malum s non tollit. lex
aũt sĩt que est lex fidꝯigie malũ tollit. Seqͥt᷑

Expanded text:
ratio facta est in Christo Jesu qui per fidem justificat, et sine cujus fide non est justificatio. Unde si. Lex carnis, ut praedictum est, non est Dei, sed peccati et mortis, et haec reos facit; lex autem Mosi sancta et Dei est, quae ostendit malum, sed non tollit; lex autem spiritus, quae est lex fidei et gratiae, malum tollit. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
sint leges ⁊ satis ncctͣia est ista distinstio. lex ĩ¬
quit. sic uite. ecce ua una lex alege ꝑcc̃i ⁊ mor¬
tis. exce alt̾a lex ⁊ sequit᷑ ꝙ impossibile legi. ec¬
ce t̾cia lex. hec est lex ꝑ moysen data in monte
que põcm tollit ⁊ lexmoysi que pcẽm oftend̾
⁊ prohibet. lex uero pcci malam quia reos facit.

Expanded text:
tres leges, et satis necessaria est ista discretio. Lex, inquit, spiritus vitae; ecce una lex; a lege peccati et mortis, ecce altera lex; et quod impossibile erat legi, ecce tertia lex. Haec est lex per Mosquae peccatum tollit, et lex Mosi quae peccatum ostendit et prohibet, lex vero peccati mala, quia reos facit.
Abbreviated transcription (Latin):
cẽtera u̾o omĩs hominũ caro pcci est sola il¬
s gr̃a concepit. h̃t tñ similitudinẽ carnis pc̃i
quia esuriuit. sitiuit dormiuit. ⁊ hiꝰ. licet gͦ¬
nata sine poc̃o. ⁊ nec
ip̃e in illa unquam
cepta ẽ oĩo ñ hũit. seo gͦ ñ erat caro pcc̃i qrã
tñ erat siłis qr mortał. In hãc fiłitudinẽ misit
deus filiũ ut sic dampnaret poc̃m añ subdit.
faciens cognoscibilem ⁊ insibilem. dampnaũ
peccatũ .i. destruxit diabolũ. dexc̃o fc̃o incarne

Expanded text:
etera vero omnis hominum caro peccati est, sola ilsed gratia concepit. Habet tamen similitudinem carnis peccati, quia esurivit, sitivit, dormivit, et nata sine peccato, et nec ipse in illa unquam cepta est, omnino non habuit. Ideo ergo non erat caro peccati, quia non en erat similis, quia mortalis. In hanc similitudinem misit Deus Filium, ut sic damnaret peccatum. Unde subdit: faciens cognoscibilem et visibilem, damnavit peccatum, id est destruxit diabolum, de peccato, facto in carne
Abbreviated transcription (Latin):
bis. lex enĩ moysi tm̃ precipit. s lex sp̃c implet
innobis dico talib qui non ambulamus asti¬
b scd̾m carnem ⁊ si aliqñ cadamus. sed ẜ sp̃m
¶lon ambulat. scd̾mi carnem qui non agit ope¬
tã carnis scd̾m sp̃m ambulat qui iuuatꝰ spĩt
inmente. ne post ꝯcirpiscĩas eat. ecce duo dix̃¬
implenda infirmabatur lex per carnem .i. ꝑ
carnales obseruantias que ñ pot̾ant iustifica¬
ie. id per carnem .i. per fomitem peccati. ꝑ camna
est incitata. ł infirmata. est lex lictere ꝑ carn¬
em ⁊ideo ei erat impossibile liberare a lege ptõ
⁊ mortis. Qui eni̾¬

Expanded text:
bis. Lex enim Mosi tantum praecipit, sed lex spiritus implet, in nobis, dico, talibus, qui non ambulamus, actibus, secundum carnem, etsi aliquando cadamus, sed secundum spiritum. Non ambulat secundum carnem qui non agit opera carnis; secundum spiritum ambulat qui juvatur spiritu in mente ne post concupiscentias eat. Ecce duo dixiimplenda, infirmabatur lex per carnem, id est per carnales observantias quae non poterant justificare, vel, per carnem, id est per fomitem peccati, scilicetest incitata, et sic infirma est lex litterae per carnem, et ideo ei erat impossibile liberare a lege peccati et mortis. Qui eni
Abbreviated transcription (Latin):
uñ ysaias. ut ouis ad
occisionem ductus est.
⁊temtollet᷑. a t̾ra ui¬
ta eius ab iniquitati¬
b ppłi mei ductus est
ad mortem ⁊ ĩ tradi¬
di quia sepultisꝰ est.
dabit impios pro sepu¬
ltura ⁊ diuites ꝓ mor¬
te sua ⁊ item. erit in¬
quit sepulcrũ eruo
głiosum et ⁊̃ tradidi. re¬
quia resurrexit. ꝓla¬

Expanded text:
Unde Isaias: Ut ovis ad occisionem ductus est . Et item: Tolletur a terra vita ejus ab iniquitatibus populi mei . Ductus est ad mortem; et etiam tradidi quia sepultus est: Dabit impios pro sepultura, et divites pro morte sua . Et item: Erit, inquit, sepulcrum ejus gloriosum . Et etiam tradidi, quia resurrexit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ paulus hic dcs est abor¬
tiuus. qr tardins natisᷤ
est inxp̃o quã debuiss
minor aliis apłis erat
uel tempore. uñ subdit
om̃s apparuit mͥ. quia
ego minimus apłoꝵ sũ¬

Expanded text:
 Paulus hic dictus est abortivus, quia tardius natus est in Christo quam debuisset. minor aliis apostolis erat vel tempore. Unde subdit:omnes apparuit mihi, quia ego sum minimus apos
Abbreviated transcription (Latin):
fuit non minor gr̃a fuit ei in apłatu ñ fuit uacua
dico: s habundantꝰ omnib stł. sigillatim laboraui.
quia intot apłe ppłis inquot illi ñ laborauerĩt
ħ tñ magis impletum est quia ⁊ de opere manuũ
uixit nec euangłio minus fecit. ⁊ ñe ip̃a uoluntaᷤ
sine gr̃a dei putet᷑ aliquid posse subdit. Honego
autem solus. sine gr̃a d̾i
operor. s gr̃a dei metum.
.l. cui libero arbitrio pla
ne cum data fuĩt grã i
cipiũt et̃ m̾ita nr̃a bona
ꝑ illam tñ qr si illa se sub
predicamus. ⁊¬

Expanded text:
fuit, non minor gratia fuit ei in apostolatu. Non fuit vacua dico, sed abundantius omnibus illis, sigillatim laboravi, quia in tot populis in quot illi non laboraverunt, hoc tamen magis impletum est, quia et de opere manuum vixit, nec Evangelio minus fecit. Et ne ipsa voluntas sine gratia Dei putetur aliquid posse, subdit: Non ego autem solus sine gratia operor, sed gratia Dei mecum, id est cum libero arbitrio. ne, cum data fuerit gratia, incipiunt esse merita nostra bona. Per illam tamen, quia si illa se subtedicamus,
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ non est
s si hoc est .i. resurrectio
mortuoꝵ non est. futu
tradiderãt qui negalãt
u̾itatem dicentes xp̃m ñ¬
uenisse incarnem. nec pa¬
ssum. nec resurrexisse.¬
Si aũt. Nequis neget
resurrectionem xp̃i subdit.¬

Expanded text:
 non esse st, id est si resurrectio mortuorum non est futurtradiderant, qui negabant veritatem dicentes Chrivenisse in carnem, nec passum, nec resurrexisse.Si autem. Ne quis neget resurrectionem Christi, subdit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc meuangłio est. deiñ
apłis omnib. apparuit
intemplo mͥ dico. tamꝙͣ
abortiue .i. si mili aborti¬
uo quia coactus est ad
deum conu̾ti. ut abortiuꝰ
cogitur nasci. atł aborti

Expanded text:
hoc in Evangelio est; deinde apostolis omnibus apparuit in templo. Mihi, dico, tanquam abortivo, id est simili abortivo, quia coactus est ad Deum converti, ut abortivus cogitur nasci. Vel aborti
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ peccau̾at fecit
pcc̃o. ⁊ trahit᷑ hec locu
catum di similitudo carnis pcc̃i. unde dr̃ alibi.
de pc̃o dampnauit pcc̃m .i. de similitudĩe carnis¬
pc̃ti. ⁊ tt̾m dã. mortuus ẽ pcc̃o .i. similitudĩe carni
tcci. qr moriendo carnis mortalitate exutus est.

Expanded text:
qui non peccaverat, fecit peccato, et trahitur haec locutcatum dicitur similitudo carnis peccati. Unde dicitur alibi: De peccato damnavit peccitur: Mortuus est peccato, id est similitudini carnis peccati, quia moriendo carnis mortalitate exutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
gebat. ⁊ captus est a quatuor. Quod cum
u̾nacuł ꝑsecutꝰ est cos atq ꝑcussit. reduxit¬
ꝙ loth ⁊ omnem subam suam quam cepe¬
rant. Huic gͥ abrahe redeunti occurrit mel¬
chisedech. ⁊ benedixit ei. abrahe cui melchise¬
dech ⁊ abraham decimas omnium ñ dico dedit
hebrei istum melchisedech fuisse sem filium
noe. ⁊ qñ abraham natus ẽ. cec lxxxx. annos
hũisse. ⁊ abrahe ut nepoti obiuassẽ. ⁊ panẽ
inrefectionem eius ⁊ suoꝵ protulisse. ⁊ ut
saceidotem dei decimas accepisse. Salem uͥo¬
płuni dr̃it fuisse ierłm. s fuit oꝑidum reg¬
ionisꝰ sychem. quod ⁊ hodie salem dr. ubi ex ma¬
gnitudiue ruinaꝵ palatium melcħ. ostendrꝰ.¬

Expanded text:
et captus a quatuor. Quod cum ulis persecutus est eos atque percussit, reduxit Lot et omnem substantiam quam ceperant. Huic igitur Abrahae redeunti occurrit Melchisedech, et benedixit ei, Abrahae. Cui Melchisedech et Abraham decimas omnium, non dico, deditieronymus Tradunt Hebraei istum Melchisedech fuisse Sem filium Noe. Et quando Abraham natus est, CCC nonaginta annos habuisse, et Abrahae ut nepoti obviasse, et panem in refectionem ejus et suorum protulisse, et ut sacerdotem Dei decimas accepisse. Salem plerique dicunt fuisse Jerusalem, sed fuit oppidum regionis Sichem, quod et hodie Salem dicitur, ubi ex magnitudine ruinarum palatium Melchised
Abbreviated transcription (Latin):
hĩtare. Quod si infideł
discedat.
õdio fidei. discedat. nõ
pro eo fidem fidelis dese
mittitur. si uiro suo dicat ñ ero uxor tua nisi mͥ de
a nus est plus tenebr amore diuine gr̃e quã carn¬
nis. acorie ⁊ m̃brũ qd̾ scandaliaet eum fortit̾ ampu¬
tat. Non est ens̃. Qiͣ ideo
dico discedat. Non est. Nt
delem. odio fidei disceden¬
tem .s quam diuinpace
siunłꝰ ẽ posunt si seperent᷑ si in eo poteunt uocariĩ
eo manendum est ⁊ ideo ait. Non est subiectis. quia
ñ delet᷑ reu̾entia coniugii ei. qui horret auctorem¬
si alii se copulau̾it. Contumelia enĩ creatoris soluit iꝰ
m̃m̃ii cura ip̃m qui relinquit᷑. ne accuset᷑ alii copłatꝰ.
Infidelis aũt discedens. ⁊ indesi. ⁊ in ñm̃ pcc̃at. Itaq ñ

Expanded text:
itare. Quod si infidelis, discedit, odio fidei, discedat, non pro eo fidem fidelis desermittitur, si viro suo dicat: Non ero uxor tua nisi mihi danus est, plus tenebitur amore divinae gratiae, quam carnis uxoriae, et membrum quod eum scandalizat fortiter amputat. Non est enim. Quasi dico discedat, non est enimdelem odio fidei discedenSed quandiu in pace simul esse possunt non separentur, si in eo poterant vocari, in eo manendum est. Et ideo ait non est subjectus, quia non debetur reverentia consi alii se copulaverit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur, ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem dis
Abbreviated transcription (Latin):
n xp̃i. si u̾o ambo ciediderĩt ꝑ cognitõem dei ꝯfirma¬
t᷑ quigium. ota ꝙ ambrosius sibi cedic̾e uidetur.
supra eni dixit ꝙ si fidelis dimittẽs infidelem alii se¬
copulau̾it adult̾ est. hic u̾o dicit qd̾ ei dimisso ñ est
aliud si dimittit pp̃ dm̃ ab illo qui ab horret nom̃ .x.
Ubi beniuolentie lex ñ seruat. hic u̾itas custodit᷑. Ideo¬
ꝙ cũ licet semꝑ dimittere: ñ tñ semꝑ se licet alii copu

Expanded text:
i. Si vero ambo crediderint per cognitionem Dei, confirmatur conjugium. Nota quod Ambrosius sibi contradicere videtur. Supra enim dixit, quod si fidelis dimittens infidelem alii copulaverit se adulter est; hic vero dicit quod ei dimisso non estet aliud si dimittitur propter Deum ab illo qui abhorret nomen Christi. Ibi benevolentiae lex non servatur, hic veritas custoditur. Ideoque cum liceat semper dimittere, non
Abbreviated transcription (Latin):
subscruit ei. ita uir prcest ⁊ regit mulierẽ. ⁊ ideo ñ
haleat uir signura sibi subiectionis. s lib̾tatis
⁊ prelationis. ⁊ głia dei est uir quia ex eo est ⁊ qr de¬
in principaliter głorificat. ¶ Uuilier aũt est gł¬
ria iuri. ex quo ip̃a est.
⁊ cui subuertit. uł uir
dicitur ẽẽ ymago dei.
qr principałr creatus:
ad ymaginẽ dei. inquo

Expanded text:
lierem, et ideo non habeat vir signum subjectionis, sed libertatis et praelationis. Et gloria Dei est vir, quia ex eo est, eum principaliter glorificat. Mulier autem gloria est viri. Ex quo ipsa est,  cui subservit. Vel vir dicitur esse imago Dei, principaliter creatus est ad imaginem Dei in quo
Abbreviated transcription (Latin):
unusꝰ deus unũ fecit hominẽ. ut sicut exeo or̃a fũt.
sic ex isto om̃s homines eẽnt. ut uniꝰ dei inuisiba
unus homo iusibilis ymaginem gerat int̾ris.⁊
unus teus muno homine aue: unius principis¬
imius principii uideret᷑ ꝯseruare ad ꝯfusionem
diaboli qui neglecto uno deo sibi dñium usurpa¬
re uoluit. inde gͥ uir est ymago dei. qr sicut ex
deo sunt omnia: sic ex adam om̃s homines ⁊ sic

Expanded text:
unus Deus, unum fecit hominem, ut sicut ex eo omnia sunt, sic ex isto omnes homines essent, ut unius Dei invisibilis unus homo visibilis imaginem gerat in terris, ut unus Deus in uno homine auctoritatem unius principii videretur conservare ad confusionem diaboli, qui neglecto uno Deo sibi dominium usurpare voluit. Inde igitur vir est imago Dei, quia sicut ex Deo sunt omnia, sic ex Adam omnes homines: et sic
Abbreviated transcription (Latin):
erat. ⁊ cruore m̃struo
iam destituta. pp̃ qd¬
iam parere ñ posset.
⁊̃ si sterilis ñ fuisset.
senior .ii. femina ⁊̃ si adhuc fluant illi so¬
lita mulierũ. de semore parere ñ potest. de
iuuene potest. Semior uero gignere potꝰ.
s de adolescentula sicut abraham. post mor¬
tem sare. de cethura q̃ iiuienis erat: potuit
gen̾are. qri uiuidam umienit eius etatem

Expanded text:
erat, et cruore menstrui jam destituta; propjam parere non posset, etiam si sterilis non fuisset. Senior enim femina, etiam si adhuc fluant illi solita mulierum, de seniore parere non potest, de juvene potest. Senior vero gignere potest, sed de adolescentula, sicut Abraham post mortem Sarae de Cethura quae juvenis erat potuit generare, quia vividam invenit ejus aetatem
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt sterilis ⁊ insenio.
credidit eum esse¬
fidelem qui repmi.
prius quidem risit.
plena fide s post u̾¬
bis angłi inuide soli
emortuo tã¬
mortuo. emortuum
dicit opus ꝯcrpiendi
sarett̾m. quantum
ad uirum seniorem
ad seniorem feminã.

Expanded text:
esset sterilis et in senio; credidit eum fidelem qui repromiserat. Prius quidem risit, plena fide, sed post verbis angeli in fide solidemortuomortuo. Emortuum dicit ad opus concipiendi erum, quantum ad virum seniorem;icet ad seniorem feminam.
Abbreviated transcription (Latin):
posset adhuc. ad aliquid ergo emortuum¬
erat corpus eius ⁊ non ad omĩa ab uno
inꝙͣ tot orti sũt qui sunt tamꝙͣ sidera
celi inmultitudine hoc dicit quantũ ad
bonos qui luce uirtictũ ⁊ multitudie
mare est gentilitas hora maris ritꝰ gen
uxta fidem

Expanded text:
posset. Ad aliquid ergo erat emortuum corpus ejus, et non ad omnia. Ab uno, inquam, tot orti sunt, qui sunt tanquam sidera coeli in multitudine. Hoc dicit quantum ad bonos qui luce virtutum et multitudine Mare est gentilitas; ora maris, ritus geuxta fidem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ temunerator sit.:
inqͥrentib se.quid
ergo ei lex. ⁊notan¬
dũ ꝙ sine fide: nem¬
o uinquam potuit
saluari hec tñ fides:
ñ sufficit ad salutẽ
tide aliud exemplũ
pourt de noe ad com¬
mendatõem fidei di¬
cens. noe responso as¬
cepto adeo de hiis

Expanded text:
 remunerator sit inquirentibus se. Quid ergo ei lex? Et notandum quod sine hac fide nemo unquam potuit salvari. Haec tamen fides non sufficit ad salutem. Fide. Aliud exemplum ponit de Noe ad commendationem fidei dicens: Noe responso accepto a Deo, de his
Abbreviated transcription (Latin):
paties indeorum des¬
cendit ostendens ĩ erꝰ
ticiam ex fide hũisse
ille qui uocatur nũc
abraham cũ priꝰ uo¬
caret᷑ abram. obediũ

Expanded text:
patres Judaeorum descendit, ostendens in eis, titiam ex fide habuisseille, qui vocatur nunc Abraham, cum prius vocaretur Abram, obedivit
Abbreviated transcription (Latin):
archã insalu¬
tem domus su
uit mundũ⁊
iusticie que ꝑ
fidem est. hereᷤ
ẽ institutus.¬
ex fide sicut pr̃e sui. nͥ .ii. iustus eẽt. hoc da¬
ei deus non precepisser¬

Expanded text:
arcam in salutem domus suae vit mundum et iustitiae quae per fidem est heres est institutusex fide, sicut patres sui, nisi enim justus esset, hoc ei Deus non praecepisse
Abbreviated transcription (Latin):
ta plenus ÷. uos estis¬
repleti donis sp̃t scĩ qͣr¬
uisibilem ⁊ incorporeũ hĩtare in suba in sibili
⁊ insensibili. audiant gͦ ⁊ ueniant cultores e¬
lementor ⁊ credant in xp̃m. ut fiant maiores e¬
oꝵ quos nunc colunt. Ideo ait. in il .re.e. qui cre
negantes cc̃ xp̃m sunt. qui xp̃t caput est ñ mͦ¬

Expanded text:
ta plenus est, vos estrepleti, donis Spivisibilem et incorporeum habitare in substantia visibili et invisibili. Audiant ergo et veniant cultores elementorum et credant in Christum ut fiant majores eorum quos nunc colunt. Ideo ait, in illo repleti estisnegantes contra Christum sunt. Qui Christus est
Abbreviated transcription (Latin):
menbra appellat. ut
post acceptam u̾itatiꝰ¬
rõnem bone uite ope¬
ram darent multum¬
enĩ obest scire rõnem
ulabit multis. fornica¬
tio est est omnis concu
de aliena uxore uł de alia re. ⁊ auariciam q̃ si nõ
corpus aĩam tsĩ ꝯtaminat. que est ydoloꝵ seru¬
mine duo pessima ⁊ impra uitia. prohibet ydolatͥ¬
am ⁊ auariciam ⁊ recte ydolatrie ꝯparat auari¬
tiam que ÷ si dispar malitia. qr radix est omni¬
um malox ipene uno explentur opere qi sient
ydolatria deo nitit᷑ auferre gliam. nesolus nomẽ
deitatis hãt. ita auarus indei res se extendit. ut
solus usurpet que deus om̃ib facit. utraq gͦ sunt
deo inumica. qi negant deo q̃ sunt eurs apt̾ que¬

Expanded text:
membra appellat, ut post acceptam veritatonem bonae vitae operam darent. Multumenim obest scire rationevapulabit multis. Fornicatio est omnis concubde aliena uxore, vel de alia re; et avaritiam, quae si non corpus, tamen animam contaminat, quae est idolorum servmine duo pessima et impia vitia prohibet, idololatriam et avaritiam. Et recte idololatriae comparat avaritiam, quae non est dispar malitia, quia radix est omnium malorum, et pene uno explentur opere; quia sicut idololatria uni Deo nititur auferre gloriam, nec solus nomen deitatis habeat, ita avarus in Dei res se extendit, ut solus usurpet quae Deus omnibus fecit. Utraque igitur Deo inimica sunt, quia negant Deo quae ejus sunt. VE
Abbreviated transcription (Latin):
uos ut alii aliqñ ambulastis ⁊ ideo turpuus est
si modo reditis ad eadem. ambulastis dico: cum
uiu̾etis .i. cũ uitam eẽ putaretis. in illis. ħ me¬
morat ut se euasisse gaudeant. ⁊ decet̾o sibi cau¬
eant. unde subdit. Nũc
milt̾. nunc aũt. cum
xp̃m recepistis et uos¬
ut om̃s alii fideles depo¬
nite. ñ solum supradcã
itꝰ animi motus post
maiora. ꝓhibet minora.
de alio sublimato mali-
num alicui. bla syhemi
ceptus quid ꝑsingła. nolite mentiri inuicem. s.
alii aliis. sunt qui ñ hñt ꝯsuetudinẽ ebrietatis.¬
mentiendici tñ aliqñ mentiunt᷑ sic ⁊ inaliis fit.
phibet ergo aliqũ mentiri ⁊ precipue mentiri
assidue. Sico nolite mentiri. uosdico. Expoli-¬
ueterẽ hoĩem c̃

Expanded text:
o, ut alii ambulastis, et ideo turpius est, si modo reditis ad eadem. Ambrosius Ambulastis dico, cum viveretis, id est cum vitam esse putaretis, in illis. Haec memorat ut se evasisse gaudeant, et de caetero sibi eant. Unde subdit: Nunc illis, nunc autem, cum Christum recepistis et vosut omnes alii fideles, deponite, non solum supradicta itus animi motus. Post majora, prohibet minora, de alio sublimato; malitnum alicui, blasphemiaeptus. Quid per singula? Nolite mentiri invicem, scilicet alii aliis. Sunt qui non habent consuetudinem ebrietatismentiendi, et tamen aliquando mentiuntur, sic et in aliis fit. Prohibet ergo aliquando mentiri, et praecipue mentiri assidue. Dico, nolite mentiri: vos dico, exspoliaveterem hominem
Abbreviated transcription (Latin):
głia. attende in hiis
ubis apłi explicari. al¬
la duo que mneuangłio dñs ait tempus ama¬
toꝵ mundi dicens semꝑ eẽ paratum. Tempus e¬
.i. xp̃i aduentꝰ ubi discernent᷑ arbores fructuose
asterilib. s głia amatoꝵ mundi semꝑ ẽ parata
Iteo apłc ait. uita enĩ abscondita est hoc ẽ tẽpu̾¬
qr p̃p̃ nos. ⁊ ip̃e dignatus est ħ drẽ tempus ur̃m
semꝑ est paratum tempus meũ ñdũ aduenit.
ortificate. post rõneᷤᷤ
de plenitudine xp̃i os¬
tensas. gen̾ał exhorta¬
tio ad om̃s de moribusꝰ
subdr̃ ubi monet ne ad¬
priorem ꝯsuetudinem
sit. ergo mortificate
ueteris hominis .s. pcc̃a.
oĩa poc̃a simulst̾ .q. u¬

Expanded text:
ia. Attende in his verbis Apostoli explicari illa duo quae in Evangelio Dominus ait, Tempus amatorum mundi, dicens, semper esse paratum, tempus vristi adventus, ubi discernantur arbores fructuosae a sterilibus; sed gloria amatorum mundi semper est parata. Ideo Apostolus ait vita vestra abscondita est, hoc est, tempuropter nos et ipse dignatus est hoc dicere: Tempus vestrum semper est paratum, tempus meum nondum advenit . Mortificate. Post rationes de plenitudine Christi ostensas, generalis exhorttio ad omnes de moribus subditur, ubi monet ne adpriorem consuetudinem sit: Ergo mortificate veteris hominis, scilicet nia peccata simul
Abbreviated transcription (Latin):
edit reus est. neq si nõ
edit. tulpabilis est.Si tñ deuotõe ħ agit .i. uł ita.
stabit aũt quamuis de omnib regen̾atis ⁊ pie ui¬
uentib loqueret᷑ apłs: dicens serium alienũ cõti¬
nuo tñ respexit ad predestinatos cum ait. stabit aũt
hoc depredestinabtis dicit. ⁊ ne sibi stare arrogent
fubdit. potens est enĩ deus statuere illũ. de quo nu¬
lli est ambiguum ꝑ ħ aũt ꝙ ait. stat aut cadit.
ostendit senescire quo animo ille se agat indubi¬
is. cum u̾o addit. stãbit aũt. hic uinuit ꝙ abigua
delemus inmeliorẽ ꝑtem u̾tere. ⁊ plus salutẽ quã
mortẽ reoꝵ optare e⁊ infuturo spem boni hr̃e. ⁊ si ałr
gem̾ib mandricant. alii ñ omia degen̾ib ciboꝵ
agens hic dicit ꝙ alii oĩ alii aliquo c̾to tempore
⁊ ꝑdrest credi staturus eẽ qi ꝙ agit ex iuditio aĩ
agit. ⁊ hoc est ꝙ ait. sam alius iudicat diem esse
eligendum in abstinentia int̾positum int̾diem et

Expanded text:
edit reus est; neque si non edit, culpabilis est, si tamen devotione hoc agit. Vel ita: Stabit autem, quamvis de omnibus regeneratis, et pie viventibus loqueretur Apostolus, dicens servum alienum, continuo tamen respexit ad praedestinatos cum ait, stabit autem, hoc de praedestinatis dicit. Et ne sibi stare arrogent subdit: Potens est enim Deus statuere illum, de quo nulli est ambiguum. Per hoc autem quod ait, stat aut cadit, ostendit se nescire quo animo ille se agat in dubiis. Cum vero addit, stabit autem, hic innuit quod ambigua debemus in meliorem partem vertere, et plus salutem quam mortem reorum optare, et in futuro spem boni habere, etsi aliter i omnia manducant, alii non omnia, de generibus ciborum agens; hic dicit quod alii omni, alii aliquo certo tempore et potest credi staturus esse, quia quod agit ex judicio Dei agit, et hoc est quod ait: Nam alius judicat, dicit esse eligendum in abstin
Abbreviated transcription (Latin):
gnito corde alieni ser¬
qui stataut cadit. dño
suo. quia ad eũ ꝑtinet
⁊̃ casusus cadentis qui
erigere potest. itł uidica¬
re. stat aut cadit. ideo
dicit quia ambiguum

Expanded text:
gnito corde alieni serqui stat, aut cadit, suo no, quia ad eum pertinet etiam casus cadentis, erigere potest, vel judicare. Stat, aut cadit, ideo it, quia ambiguu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iudicat manducatẽ
⁊ asserat eum pectare
cũ nesciat qiuo animo¬
faciat. de manĩfestis e¬
nĩ nõ de occułtis iudicaᷤ¬
dum est. Manifesta u̾o
sunt que ñ possũt bono¬
blasphemie furta ⁊ hi.
de quib iuditare nobis¬

Expanded text:
n judicet manducantem et asserat eum peccare, cum nesciat quo anifaciat. De manifestis enim, non de occultis judicadum est. Manifesta vero sunt quae non possunt anblasphemiae, furta, et de quibus judicare pe
Abbreviated transcription (Latin):
ie custidiamisimuitẽ.
⁊ gentilis erga iudeum
que edificationis st̃ cũ¬
pace docendo alios ut cet̾i
edifitent᷑ uł iam edifica

Expanded text:
 custodiamus invicem,  gentilis erga Judaeum, quae aedificationis supace docendo alios, ut caeteri aedificentur, vel jam aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
et nos uidei sic̃ genteᷤ
credimus in xp̃o fhu¬
ut iustificem᷑ exfide
xp̃i. Nonͣ ideo dicit
ex fide ꝙ operabona fr¬
ustrentur. cum deus¬
reddat unicuiq scd̾m¬
sunt exgrã. sĩ ex operib grã qr fides ꝑ dilec¬
tõem operans nicħ operaretur nisi ip̃a dilactio
eẽt in nobis nisi deus eam daret. Ex fide ergo
nos dicit istificari ꝙ ip̃a prima est. exqua ĩ
fide fiant. Propter quod ⁊c̾ s. qr uideusnon¬

Expanded text:
et nos Judaei sicut et gentes, credimus in Chut justificemur ex fide Christi. Non ideo dicit quod opera bona frustrentur, cum Deusreddat unicuique secunsunt ex gratia, non ex operibus gratia, quia fides per dilectionem operans, nihil operaretur, nisi ipsa dilectio c ipsa fides esset in nobis, nisi Deus eam daret. Ex fide ergo nos dicit justificari, quia ipsa prima est, ex qua imfide fiant. Propter quod, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
de operib sp̃ualib hoc
apłm precepisse. alio¬
quin si de opere corpo¬
rali ħ dr̃et in quo ut̾¬
ducel. agricole uł opifices lado

Expanded text:
de operibus spiritualibus hoc Apostolum praecepisse, aliquin si de opere corporali hoc diceret, in quo vel agricolae vel opifices labo
Abbreviated transcription (Latin):
flue conant᷑. sibi ⁊ cet̾is caliginẽ obduc̾e. ut ꝙ
utiłr caritas mon ñ solũ fac̾e noluit. s nec ĩ¬
tellig̾e cũ multis aliis locis epłax suaꝵ qͥd hinc
sentiat apłc aꝑtissime docet uult enĩ seruoł d̾i
corporałr operari unde uiuãt. ut ñ ꝯpellantꝰ
egestate necc̃ria petere. nec ⁊̃ ccͣ illud qd p̾dc̃m

Expanded text:
s caliginem obducere, ut quod utiliter charitas monet, non solum facere velint, sed nec intelligere, cum multis aliis locis epistolarum quid hic sentiat Apostolus apertissime doceat. Vult enim servos Dei corporaliter operari unde vivant ut non compellantur egestate necessaria petere. Nec est contra illud quod praedictum
Abbreviated transcription (Latin):
est ea que u̾bis deret operl explere ⁊ si enĩ manife¬
ste uera ẽẽ ñ ignorganitur que docent᷑: tñ si negligi
ceperĩt a magrõ ñ facile ꝓficient audientib. ma¬
gis aũt enĩ opera suadent ꝙͣ u̾ba. Ideoq magnis p̾¬
comis remimerandi sunt qui negligentib magis¬
tris de solis u̾bis. proficiunt. apłc eigo forma erat
hiis. ⁊ qui tenues erant sub̾a inpłese ut discernerẽt
libertatẽ suam ñ amitt̾e. unde ⁊ salomon. Raro iqͥt
inferes pedem ad amicum tuũ ne saciatustui. ode¬
rit te. qui enĩ frequent̾ ad alienam mensã ꝯuenit
ocio deditus aduletur. necc̃e est pascenti se cũ religi
o nr̃a ad libertatẽ homines ad uocet: unde. ⁊ addit.¬

Expanded text:
est ea quae verbis docet operibus implere. Et si enim manifesta vera esse non ignorentur quae docentur, tamen si negligi coeperint a magistro, non facile proficient audientibus. Magis enim opera suadent quam verba: ideoque magnis praeconiis remunerandi sunt qui negligentibus magistris de solis verbis proficiunt. Apostolus ergo forma erat his qui tenues erant substantia in plebe, ut discerent libertatem suam non amittere. Unde et Salomon: Raro, inquit, inferes pedem ad amicum tuum, ne satiatus tui oderit te . Qui enim frequenter ad alienam mensam convenerit otio deditus, aduletur necesse est pascenti se, cum religio nostra ad libertatem homines advocet. Unde subdit
Abbreviated transcription (Latin):
n ideo ñ accepimus. qͣi
nos nonhũimus potes¬
tatem accipiendi. tũc
isti multo magis debẽt
uiu̾e de labore suo qui
ñ ĩdeo inquã nͨ accepi¬
mus. sed ideo ut. da. noᷤ¬
met ipos. for. uob̃ ad im¬
itandũ nos .i. ut uos im¬
chios absturuit ħ enĩ
ꝓ exemplo dandi absti¬
nuit ibi pro repellendis

Expanded text:
n ideo non accepimus, quasi non habuimus potestatem accipiendi, cum isti multo magis debent vivere de labore suo qui n ideo, inquam, non accepimus, sed, ideo ut daremus nosmetipsos formam vobis ad imitandum nos, id est ut imthios abstinuit. Hic enim pro exemplo dando abstinuit, ibi pro repellendis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽt miseriam huꝰ sel̃i et
et dedit spem bonam. s.
dedit speramus et̾na. ł¬
hec ominia declit ñ m̾ito
ꝙͣ qui iam tot fecit. ex

Expanded text:
 miseriam hujus saeculi, et Et dedit spem bonam, scidedit, speramus. Vel haec omnia dedit non merito quam qui jam tot fecit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
uł lilere. ab. impor. ho .i. infidelib qui resistũt
u̾bo u̾itatis nec stant in portu quietis ⁊ ma .s.
qui ꝑsecunt fideles. ideo dico liberem᷑ enĩ .i. quis
fidẽ ꝑme qui accepturi fũt. uł ita u̾e ĩportum
sunt ⁊ mali. Non enĩ.o. illoꝵ est fides. momneᷤ
s est error qd̾ tenent. s uos qui haletis fidem¬

Expanded text:
l, liberemur ab importunis, id est infidelibus qui resistunt verbo Dei, nec stant in portu quietis. Et malis, qui persequuntur infideles. Ideo dico liberemur, quia nondum fidem per me qui accepturi sunt. Vel ita, vere importuni sunt et mali. Non enim omnium illorum est fides, id est omnes sed est error q
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiamus aũt. In el
pit de curiosis ⁊ occto
sis monens bonos.ut
eos corripiant. qĩ qd¬
p̾cipimus facietis. sc̃d
qui uolũit facere exco¬
demuitiamus aũ uob

Expanded text:
nuntiamus autem. Incipit hic de curiosis et sis, monens bonos ut eos corripiant. Quasi dcipimus facietis, sed qui noluerit facere, excoDenuntiamus autem
Abbreviated transcription (Latin):
at quia ĩe facit.siemo est enĩ tam imperitus
tam ingenio tardus qui ñ uideat deũ facere qd
trgari se precepit ut factat. ut sciend̾ qr posse
halere fidem sicut posse hr̃e caritatem: natura
est hominũ. hr̃e aũt fidem sic̾ hr̃e caritatẽ. gr̃a
est fidelium s cum uoluntas credendi aliis p̾a¬

Expanded text:
at quia ipse facit. Nemo est enim tam imperitus, tam ingenio tardus, qui non videat Deum quod rogari se praecipit, ut faciat. Et sciendum quia posse habere fidem sicut posse habere charitatem natura est hominum; habere autem fidem sicut charitatem, gratia est fidelium. Sed cum voluntas credendi aliis p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dedit deus nobis. itłꝙ
de deo agit currat sine
impedim̃to ad omnes
gentes ut multi uelo
tatur ut dignet᷑ deus
doctriiam suam infa

Expanded text:
dedit Deus nobis, vel quod de Deo agit, currat, sine impedimento ad omnes gentes ut multi veloctatur ut dignetur Deus doctrinam suam infa
Abbreviated transcription (Latin):
tens facere ꝙ uult.
Nememoramini
medicoꝵ cum alios
em doloris augmẽ¬
tum fecerĩt solatiũ
muiorib medicami¬
nib afferũt ⁊ reme¬
diũ. illi loco ubi dolor
inest.⁊ ꝑturbatam
refouent aĩam sic
apłs facit. postꝙͣ con¬
refouet eos ꝑlaudem
priora eoy bona ut fa¬
cilius excitet ad cet̾a
.q. ut aũt ñ incidatiꝰ
inmanus dei remem¬
oramini pristino. di¬

Expanded text:
tens facere quod vult. Rememoramini, medicorum cum alios em doloris augmtum fecerint, solatium mitioribus medicabus afferunt et remedium; illi loco, ubi dolor et perturbatam efovent animam: sic lus facit, postquam conrefovet eos per laudem priora eorum bona, ut facilius excitet ad caetera. at: Ut autem non incidatis in manus Dei, remoramini pristinos di
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad presentes fit. cupit uocem apłicam uocem
litr̃is ꝯprehensam in presentiam ꝯmutare. Scrip¬
tura cnũ diuina eclificat lecta . s multo plꝰ prodest
si delitt̃s mutat᷑ inuocem. magnam si quidem
uim ht̃ uox uiua. uox de auctoris sui ore resonãe
q̃ ea ꝓnunciatõe ꝓfertur. ⁊ distinguit᷑. qua in
uocẽ obuirgantis exprim̾e. ñ ualet irascentis re
cipuł hr̃e doctores. ⁊ sine cã semem iactũ est doctri¬
ne ita ut cumꝰ iercmia dicã ñ profui. nͨ ꝓfuit¬

Expanded text:
cum ad praesentes fit, cupit vocem apostolicam, vocem cum ad praesentes fit, cupit vocem apostolicam, vocem litteris comprehensam in praesentiam commutare. Scriptura enim divina aedificat lecta, sed multo plus prodest si de litteris mutatur in vocem; magnam siquidem vim habet vox viva, vox de auctoris sui ore resonans, quae ea pronuntiatione profertur et distinguitur, qua in vocem objurgantis exprimere, non valet irascentis rescipulis habere doctores, et sine causa semen jactum est doctrinae, ita ut cum Jeremia dicam: nec profui, n
Abbreviated transcription (Latin):
sens sũ ap̃ uos. s ꝑseu̾ate in acceptis magis em¬
ulando mecum ab sens sum. Nilioli. hic itẽ¬
incipit ostendere ex ip
qr mͦ dimimiti estis.
⁊ ꝑfectõis gradib in¬
tligetis. quos it̃m sic̃¬
prius parturio .i. cũ
labore ⁊dolore ad lucẽ
deformastis: formetur¬
piatis similitudinem
distis ꝑ paucoꝵ ẽ pensa
uobis̃. re qui labor sit inpredicatõnib pr̃m¬
inbap̃o. s postea deformati sunt ꝑpscudo ⁊ infir¬
mi facti. nunc cum dolore reformat eos. unde addit.
negantur hr̃e. formatur enim xp̃c incorde credeni¬
um cũ illis sacramenta grẽ panduntur ⁊ ea que
obscura uidebantur ꝑ spicua fiunt uł ita. donec.
reat. ⁊ hoc est grauiꝰ dcm̃ quã si dr̃et eos reformari
in xp̃o. qi nescio quo pacto t̾ribiliꝰ insonat audiẽ¬
ut dupplici genere confunderent. ⁊ de errore suo
meã. inuituꝑatõem ut cligna uobis dr̃em que
nolo scribere de ꝑmaneant aput uos. ideo uellem
pro uobis. Sciens apłe maiorem uim hr̃e sennonem

Expanded text:
sens sum apud vos, sed perseverate in acceptis, magis aemulando me, cum absens sum. Filioli, hic iteincipit ostendere ex ipsquia diminuti estis, rfectionis gradibus indigetis. Quos iterum, sicprius, parturio, id est cum labore et dolore ad lucem deformastis, formetupiatis similitudinem distis. Perpaucorum est pensare quam labor sit in praedicationibin baptismo, sed postea deformati sunt per pseudo, et infirmi facti, nunc cum dolore reformat eos. Unde addit: nugantur habere. Formatur enim Christus in corde credentium, cum illis sacramenta graece panduntur, et ea quae obscura videbantur perspicua fiunt. Vel ita, donec freat. Et hoc est gravius dictum, quam si diceret eos reformari in Christo, quia nescio quo pacto terribilius insonat audienut duplici generatione confunderentur, et de errore suo est vituperationem, ut digna vobis dicerem quae nolo scribere, ne permaneant apud vos. Ideo vellem pro vobis. Sciens Apostolus majorem vim habere sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
si fallerem putarer a¬
micus. qr enĩ nemo se¬
argui uult errantem
ideo uobis inimicus ini¬
deor iuste uos rep̾hendẽ.
uob̃ inimicus. sed illi
tam cupuint eos esse
meliores ꝙͣ ipõs uolunt¬
fac̾e peiores ⁊ retrorfũ
trahere emulatõe ꝑu̾¬
sa. uide subdit. s uolũt
uos excludere a fide ad¬
legem. uł acdilectõne
mea. ut illos emule¬
mini .i. im̃iitemini ĩ
÷. illi uolunt ut ipõs em¬
ulemini. sed uos emulamini .i. diligite ⁊ mu¬
ñ ꝑalia re ⁊ hoc facite semper. ut ꝑseu̾anti gra¬
du ad finem boni operis perueniatis uult eñi ⁊

Expanded text:
si fallerem, putarer amicus, quia nemo sargui vult errantem, ideo vobis inimicus deor juste vos reprehendens. bis inimicus, sed illi tam cupiunt eos esse meliores quam ipsos voluntfacere pejores, et retrorsum trahere aemulatione sa. Unde subdit: sed volunt vos excludere, a fide legem, vel a dilectione mea, ut illos aemulemini, id est intuemini in Illi volunt ut ipsos aemulemini, sed vos aemulamini, id est diligite et iminon pro alia re. Et hoc facite semper, ut perseveranti gradu ad finem boni operis perveniatis. Vult enim
Abbreviated transcription (Latin):
se cẽñ cẽ consiłem. homicidiis płałr dicit. qr sũt ho¬
micidia actus ⁊ uoluntatis. contentõe. Contentio:
impugnatio u̾itatis ꝑ confidentiam clamoris do¬
lignitate. Malignitas est mala uoluntas. cũ ultra ñ
potest. uł de beneficiis grãm ñ referre. susurrones. int̾
amicos discordias seminantes. detractores. qui ali¬
oꝵ bona negant uł minuũt.⁊ neleuia putentur:.
susurratio ⁊ detractatio. qr inu̾bis sunt. addit de
eis. deo odibiles ⁊ ꝯtumeliosos. qui dcĩs ⁊ fcĩs ꝯtum¬
elias ⁊ turpia inferñt. suꝑbos: inhonorib. elato ᷤ.
Elati sunt qui nolunt pati priorem. uł parem.
insipientes . s. ñ discernontes int̾ bonum ⁊ malum
incompositos. hĩtu ⁊ incessu. Incompositio corꝑis
iudicat qualitatem mentis.sine affettione .i. sine¬

Expanded text:
se non esse consimilem. Homicidiis, pluraliter dicit, quia sunt homicidia actus et voluntatis. Contentione. Contentio est impugnatio veritatis per confidentiam clamoris. Dolignitate. Malignitas est mala voluntas cum ultra non potest, vel de beneficiis gratiam non referre. Susurrones, inter amicos discordias seminantes. Detractores, qui aliorum bona negant vel invertunt, et ne levia putentur susurratio et detractio, quia in verbis sunt, addit de eis: Deo odibiles, et contumeliosos, qui dictis vel factis contumelias et turpia inferunt. Superbos in honoribus. Elatos. Elati sunt illi qui nolunt pati priorem vel parem. Insipientes, id est non discernentes inter bonum et malum. Incompositos, habitu vel incessu. Incompositio corporis indicat qualitatem mentis. Sine affectione, id e
Abbreviated transcription (Latin):
enũat iniquitatis ꝑtes.
illos dico: repletos ma¬
licia Malicia est qñ al
litur alicui. fornicatõe¬
fornicatio est omnis u¬
sus carnalis ꝯmixtioniᷤ¬
pret̾ legntimũ ꝯcubi¬
tum. auaricia auari¬
cia est multa acqͥrere.

Expanded text:
erat iniquitatis partes, Illos dico repletos malitia. Malitia est quando quis alicui. FornicatFornicatio est omnis usus carnalis commistionir legitimum concubitum. Avaritia. Avaria est mul
Abbreviated transcription (Latin):
si qũo qu̾timini ad elementa. quib denuo ser¬
uire uultis: ideo dicit. denuo. ut ostendat qued
ñ distat m. lexpost xp̃m ab antiqua ydolatria.
Dies.ꝙ uultis seruire

Expanded text:
 convertimini ad elementa quibus denuo servire vultis? Ideo dicit denuo, ut ostendat quod non distat modo lex post Christum ab antiqua idololatria. dicat: Vultis servire
Abbreviated transcription (Latin):
gendum est .i. cognitde sui nobis prestat non enĩ
int quos tunc apłc cognitos dicit. s tunc cogn¬
oscere dr̃. qñ ut cognoscatur facit. sicũt dr̃ quie ᷤ¬
cere cũ eius mun̾e requrescimus. Non eñi tũc
cognou̾at eos deus p̾cognitos uideł añ ꝯstitutõ¬
nom mundi. s tunc ip̃i eum illius munere non
suo m̾̃ito ieł sua fauuittate cognoueranit. ⁊ ideo
maluit intropicẽ loqui. ut tunc ab illo cognitos
drẽt tũ eis se cognoscen dum prestitit ⁊ u̾bũ corri¬
gere. q. hoc miniis recte dixerit ꝙ ñ ꝓprie dixerat
deum. qũo ꝯu̾timini. a fide ad elementa .i. ad le¬
gem mnitialem ad cultum dei. elementa dico in
furmia ⁊ egena. lex dicitur infirma quia perf̾cẽ
ñ iustificat. eg̃ena q quantũ iuuat ñ ꝑse s res¬
⁊ suꝑstõni ẜdolatrie de seriueratit. ideo ergo dic̃¬

Expanded text:
gendum est, id est cognitionem sui nobis praestat. Non enimvit quos tunc Apostolus cognitos dicit; sed tunc cognoscere dicitur, quando ut cognoscatur facit, sicut dicitur quiescere cum ejus munere requiescimus. Non enim tunc cognoverat eos Deus, praecognitos videlicet ante constitutionem mundi, sed tunc ipsi eum illius munere non suo merito vel sua facultate cognoverunt: et ideo maluit topice loqui, ut tunc ab illo cognitos diceret, cum eis cognoscendum se praestitit, et verbum corrigere, quasi hoc minus recte dixerit quod proprie dixerat;Deum, quomodo convertimini a fide ad elementa, id est ad legem initialem, ad cultum Dei. Hieronfirma et egena. Lex dicitur infirma, quia perfecte non justificat; egena quia, quantum juvat, non per se, sed reset superstitiosi idololatriae deservierant. Ideo dic