comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatur. Fugustinus in lis̃ xĩ de ciuitate dĩ.
N unaquaq creatura hec tͥa requiruntur. quis
eam fecerit. ꝑ quid fecerit. quare fecerit. Pater itaq
ẽ qui omnia fecit ꝑfilium. ꝓpt̾ bonitatẽ suam.
Quȩ bonitas quia sp̃c sc̃s intelligitur: tͥnitas no¬
bis intiatur. In creando quippe inmensitaten.
rerum. potentia maxine declaratur. sapientia
quoq in gubernando creata.& in deduceudo eadẽ
ris manifestatur. Item. Ex mente nr̃a nascitur sa¬
pientia quȩ ẽ. in ipsa. & a mente & sapientia ꝓce¬
dit amor. quo ipsa mens diligit sapientiam genitã.¬
a se: & sunt hec tria simul. inuna indiuisibili
substantia animȩ. Item ut in sole apparet a sub¬
stantia ignis uisignei feruoris nascit᷑. ⁊ iñ ꝓuenit splẽ¬
dor in ealem substantia. Item. Imago de exe acl
sigillandum facta. quod ẽ. imago. id ẽ. sic forma¬
tum es. exȩre tanquam ex materia contrbait. &
quodẽ. sigillabile seu sigillans ab utroq ꝓcȩdit.

Expanded text:
a. Augustinus libro XI de civitate Dei: « In unaquaque creatura haec tria requiruntur: quis eam fecerit, per quid fecerit, quare fecerit. Pater itaque est, qui omnia fecit per Filium, propter bonitatem suam. Quae bonitas quia Spiritus sanctus intelligitur, Trinitas nobis intimatur. In creando quippe immensitatem rerum, potentia maxime declaratur; Sapientia quoque, in gubernando creata; et in eadem ris manifestatur. » Item: « Ex mente nostra nascitur sapientia, quae est in ipsa, et a mente et sapientia procedit amor, quo ipsa mens diligit sapientiam a se genitam: et sunt haec tria simul in una indivisibili substantia animae. » Item: « Ut in sole apparet, a substantia ignis vis ignei fervoris nascitur, et inde provenit, splendor in eadem substantia. » Item: « Imago de aere ad sigillandum facta, quod est imago, id est, sic formatum aes, ex aere tanquam ex materia contrahit; et quod est sigillabile seu sigillans, ab utroque procedit.
Abbreviated transcription (Latin):
sẽs. Non enun una ꝑsona ẽ. altera. licet sit hoc ppsũ
quon altera. alia ẽ. enim ꝓpͥetas potentiȩ. alia ꝓpͥetas
ꝓp̾etatem pat̾s. aliam filii. aliam sp̃c sc̃i. quod alia
uera sunt de solo patre. alia de solo filio. alia de solo
accidens dicimus ẽẽ ꝓpͥetatem enis. Similiter ẽ. ꝓpͥe¬
tas patris. id ẽ ꝓpͥe de solo patre dicitur. quod neq
natus ẽ neq ꝓcedens: Unde g̃ falsumẽ. patiem. ẽẽ.
filuim. uelfilium ẽẽ. patrem. inde falsum ẽ. quod
as̃ genuerit seipsum. Sed quia una ꝑsona genuit
aiteram. pater scilicet filium. ds̃ geniit dm̃. & ẽ.
ds̃ de dõ. lumen de lumine. Similiter eum sp̃c sc̃s
a patre & filo ꝓcedat. ils̾ a dõ ꝓcedit. sed neq a seip¬
cedit. Refertur autem pater ad filium. filius ad pa¬
trem. sp̃s sc̃s̃ ad utrumq communiter. Augu¬

Expanded text:
s. Non enim una persona est altera, licet sit hoc ipsum quod altera. Alia est enim proprietas potentiae, alia proprietroprietatem Patris, aliam Filii, aliam Spiritus sancti; quod alia vera sunt de solo Patre, alia de solo Filio, alia de solo accidens dicimus esse proprietatem ejus. Similiter est proprietas Patris, id est proprie de solo Patre dicitur, quod neque natus est, neque procedens. Unde ergo falsum est, Patrem esse Filium, vel Filium esse Patrem; inde falsum est, quod Deus genuerit seipsum. Sed quia una persona genuit alteram, Pater scilicet Filium, Deus genuit Deum, et est Deus de Deo, lumen de lumine. Similiter cum Spiritus sanctus a Patre et Filio procedat, Deus a Deo procedit; sed neque a seipe a quo procedit. Refertur autem Pater ad Filium, Filius ad Patrem, Spiritus ad utrumque communiter. » Augu
Abbreviated transcription (Latin):
t fecit eiRxxii.
conuium magnum leui
in domum suam. Beda.
Qui in domicilio xp̃m re¬
cipit. interno maxinus
delectationib pascitur. Itaq libenter dñs
ingreditur. & in eius recumbit affectu. Et
factuni ẽ. discumbente eo in domo. ecce mui-¬
ti publicami & peccatores uenientes discum¬
bebant cum irĩu & discipulis eius. E rant¬
enim multi qui & sequebantur eum. Ies.¬
o conuiuia peccatorum sepe ibat dñs. ut sp̃u¬
ales cybos p̃beret. Discumbentes uuderunt
publicanum ã peccatis ad meliora conuersum.
locuni inuenisse penitentiȩ. & ob id non de-¬
sperant de salute. p̃sertun illi qui iam peni¬
tentes sequebantur anm. Et uidentes
sc̃bȩ & pharisei quia manducaret: cum pec-¬
catorib & publicanis. dicebant discipłis eiꝰ.
Quare cum publicanis & pecratoribꝰ mandu¬
cat & bibit masis ber uester:
Beda.

Expanded text:
t fecit ei convivium magnum Levi in domo sua. BEDA. Qui in domicilio Christum recipit interno, maximis delectationibus pascitur. Itaque libenter Dominus ingreditur, et in ejus recumbit affectu. Et factum est, discumbente eo in domo, ecce multi publicani et peccatores venientes discumbebant cum enim multi qui et sequebantur eum. Ad convivia peccatorum saepe ibat Dominus, ut spirituales cibos praeberet. Discumbentes viderunt publicanum a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae, et ob id non desperant de salute, praesertim illi qui jam poenitentes sequebantur Dominum. Et videntes Scribae et Pharisaei quia manducaret cum peccatoribus et publicanis, dicebant discipulis ejus: Quare cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit magister vester? BEDA.
Abbreviated transcription (Latin):
ransfiguratus ẽ. dr̃. quia talis apparuit
apłis. qualis futurus ẽ. inuidicio. ubi
om̃nes & boni & mali uisuri sunt ipsũ udicẽ
unusquisq ad suam retributionem. Nemo
putet eum amisisse corꝑis ueritatem. & as¬
sumpsisse corpꝰ sp̃uale uel aerium. Ubi enum̃
splendor faciei & candor uestium describitur.
non substantia tollitur. Transformatio gͥ splẽ-¬
dorcm addidit. faciem non subtrarit. Beta.¬
induistis. Qui uestitus interra despec̾tus.
in monte refulget. quia nondum apparet
quid erimus. s cum ipse apparuerit. similes
illi crimus. Bencdixit marcꝰ de uestimen-¬
tis ciꝰ qualia fullo suꝑterram non potest can-¬
dida facere. quia xp̃c uerus fullo non potest.
qm̃ non debet recto iudicio & uera ꝓmissio¬
ne fidelibꝰ interra dare claritatẽ. quȩ cos ma¬
net in celis. Eullo ẽ. animarum doctor atq
muntator. ab inquinamento carnis & sp̃c.
Et ecce apparuit ilus myoyses e hehas cum
eo loquentes in maiestate. & dicebant excessum

Expanded text:
ransfiguratus est, dicitur, quia talis apparuit apostolis, qualis futurus est in judicio, ubi omnes et boni et mali visuri sunt ipsum judicem, unusquisque ad suam retributionem. Nemo putet eum amisisse corporis veritatem, et assumpsisse corpus spirituale vel aerium. Ubi enim splendor faciei et candor vestium describitur, non substantia tollitur. Transformatio igitur splendorem addidit, faciem non subtraxit. Vstis, Christum induistis . Qui vestitus in terra despectus, in monte refulget; quia nondum apparet quid erimus, sed cum ipse apparuerit, similes ei erimus . Bene dicit Marcus de vestimentis ejus, qualia fullo super terram non potest candida facere: Quia Christus verus fullo, non potest quia non debet recto judicio et vera promissione fidelibus in terra dare claritatem, quae eos manet in coelis. Fullo est animarum doctor atque mundator ab inquinamento carnis et spiritus. Et ecce apparuit illis Moyses et Elias, cum eo loquentes in majestate: et dicebant excessum
Abbreviated transcription (Latin):
inuocatio nomins xꝑi boc agit. ꝓ condempnati-¬
onc inuocantium. uel ꝓntilitate uidentium.
& audientium. Nam &s saul & Balliam & cay-¬
phas ꝓpħauerunt. nescientes quid dicerent. Nus̃.
asi egxptiorum moỹsi resistentes multa
miracula fecerunt. & multi alii. Mac̾.¬
ntixp̃c etiam multa miracula faciet. Ab
biis gͥ maxime cauendum ẽ. Numquani
as noinit eos. quia illos dr̃ scire quos approbat.
ut illud. nouit dñs uiam iustoꝵ. ilios uͭ nescire
quos non approbat in sua ddilectione. Leronumꝰ.¬
on dix qui oꝑati estis. ne tollere uideretur
penitentiam . s: qui oꝑamini. hoc ẽ. quod
in p̃senti die iudicii licet facuitatẽ peccandi ñ
habeatis. tam babetis affec̾tum.

Expanded text:
invocatio nominis Christi hoc agit pro condemnatione invocantium, vel pro utilitate videntium et audientium. Nam et Saul et Balaam et Caiphas prophetaverunt, nescientes quid dicerent. AUGUST. Magi Aegyptiorum Moysi resistentes, multa miracula fecerunt , et multi alii. Antichristus etiam multa miracula faciet. Ab his ergo maxime cavendum est. Nunquam Deus novit eos quia illos dicitur scire, quos approbat, ut illud: Novit Deus viam justorum . Illos vero nescire, quos non approbat in sua dilectione. HIERON. Non dixit, qui operati estis, ne tollere videretur poenitentiam; sed, qui operamini, hoc est, qui in praesenti die judicii, licet facultatem peccandi non habeatis, tamen habetis affectum.
Abbreviated transcription (Latin):
minima culpa destruit. Uelita. Magͤ.
cęli id ẽ. iusti. qui enarrant głam dĩ. &
in ea minimus uocatur mandatum soluens.
licet docuerit sic homines sicut ego. quia cuiꝰ
uita despicitur. restat ut & p̃dicatio contemp¬
natur. Dico enini uobis quia nisi babunda¬
uerit iusticia ur̃a plusquam scribarum & pha¬
riseorum ñ intrabitis in regnum cȩlorum. Ta-¬
le ẽ. hoc acsi dicat. Studete mandata implere
atq docere. ego enim cuius uerba ñ mutantur.
dico uobis quod nisi suꝑaueritũ iusticia scribas
& phariscos. qui ꝓpt̃ nouas traditiones uistio¬
res reputantur: ñ regnabitis in cęlis. Nota cũ
iusticia sit uirtus unicuiq reddens quod suũ
ẽ. plures sunt partes iusticie. quarum conuen-¬
tu iustus efficitur. Religio enum qua reddimꝰ
dõ quod suumẽ. et pietas parentib. quȩ sua
sunt ꝑsoluens. similit uirtus quȩ reddit ma¬
iorib & minorib que sua sunt. necnon uirtus

Expanded text:
minima culpa destruit. HIERON. Vel minima culpa destruit. HIERON. Vel coeli, id est, justi, qui enarrant gloriam Dei , et in ea minimus vocatur, mandatum solvens, licet docuerit sic homines sicut ego; quia, cujus vita despicitur, restat ut praedicatio contemnatur. Dico autem vobis, quia nisi abundaverit justitia vestra plusquam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regno coelorum. Tale est hoc ac si dicat: Studete mandata implere, atque docere; ego enim cujus verba non mutantur, dico vobis, quod nisi superaveritis in justitia Scribas et Pharisaeos, qui propter novas traditiones justiores reputantur, non regnabitis in coelis. Nota, cum justitia sit virtus unicuique reddens quod suum est, plures sunt partes justitiae, quarum conventu efficitur. Religio enim, qua reddimus Deo quod suum est, et pietas parentibus quae sua sunt persolvens, similiter virtus quae reddit majoribus et minoribus quae sua sunt, nec non virtus
Abbreviated transcription (Latin):
lumis. & docuerit sic bomines. minimus
uocabitur in regno celoꝵ. Qui autẽ fecerie & do¬
cuerit. hic magnus uocabitur in regno celoꝵ.
Quia de lege nichil p̾teribit supuacaneum gͦ
qui soluerit unum de maiulatis etiam minimis
istis. ulẽ legis. & docuerit sic. idẽ. sciłm id quod
soluit. ñ scdm id quol ego doceo uel ipse legit.
minimus uocabitur in regno cȩlorum. ubi nisi
inagni.ẽẽ. ñ possunt. id ẽ. ciues celestes despectis¬
simum reputabunt eum. licet hic elatus sit.
temptis mandatis dĩ ꝓpͥas traditiones sta¬
docuerit sicut ego dicturus sum. hic mag-¬
nuserit in cęlis. licet hic abiectus sit. Mas:¬
agni quoq erunt & sin adeo magni. qui
faciunt et ñ docent. Fac lores enun legis ui-¬
stificabuntur. apuddm̃. Qui uͦ munuma man-¬
data soluunt. suie bene doceant. seu nec bene
nec male. parui uidicabuntur ut pote damp¬
natione digni. sed ñ ꝓrsus minimi. Teronunꝰ¬
eniq nichil ꝓdest docere iusticiam. quam

Expanded text:
nimus vocabitur in regno coelorum. Qui autem fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur in regno coelorum. Quia de lege nihil praeteribit supervacaneum, ergo qui solverit unum de mandatis etiam minimis istis, id est legis, et docuerit sic, id est secundum id quod solvit, non secundum id quod ego doceo et ipse legit: minimus vocabitur in regno coelorum, ubi nisi magni esse non possunt, id est cives coelestes despectissimum reputabunt eum, licet hic elatus sit. temptis mandatis Dei, proprias traditiones stadocuerit, sicut ego dicturus sum, hic magnus erit in coelis, licet hic sit abjectus. Magni quoque erunt, etsi non adeo magni, qui faciunt et non docent, factores enim legis justificabuntur apud Deum . Qui vero minima mandata solvunt, sive bene doceant, sive nec bene nec male, parvi judicabuntur, utpote damnatione digni, sed non prorsus minimi. Denique nil prodest docere justitiam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
testatur etiam dñs facilus
maxima mundi elem̃ta tͣnsire.
quam minima legis dicta. De fi gura huius
mundi ẽ. dictum. quia transibie ñ de materia.
Unde alibi. Celos nouos & terram nouam & ꝓmis¬
sa ipsus expectamus. in quibꝰ iusticia babitat

Expanded text:
testatur etiam Dominus facilius maxima mundi elementa transire, quam minima legis dicta. De figura hujus mundi est dictum, quia transibit, non de materia. Unde alibi: Coelos novos et terram novam et promissa ipsius exspectamus, in quibus justitia habitat
Abbreviated transcription (Latin):
rum assumunt. & aiscutiunt donec incdullã
dilectionis extrabant. quȩ sub ulitate uterȩ
quasi sub aristarum horrore uelatur. Sea qui
solam litterȩ suꝑficiem secuntur: stuiti defenso¬
res sabbati. neq mentis refectionem norunt.
neq anumnarum requiem quenint. Unde seqͥt̃.
Quidam autem phariseoꝵ dicebant illis.
Quiad facitis auod non ucet in sabbatis: Hȩo
aui euangelistȩ narrant dño obiecta fuisse.
Sea sue iui suie discrpłis sus siue utrisq dicla
sint. ad eum auasi ad magistrum ꝑtinebat
responsio. In qua. nouȩ gr̃ȩ nunere designat
otuimn legis. eẽ. gr̃ȩ opus. arguens loctores legis
nescire legẽ.¬
De frugum quidem uastatione nulla fit
questio. quia ucet ꝑlegem de uinea uel
fruge uicinis edere. s non falcem muttere uel
foras eicere. Et respondens ih̾c ad eos dixit.
Nec hoc legistis quod fecit dauid cum esuri¬
ret ipsc & qui cum eo erant. auom intrauit ĩ

Expanded text:
rum assumunt et discutiunt, donec medullam rum assumunt et discutiunt, donec medullam dilectionis extrahant, quae sub vilitate litterae, quasi sub aristarum horrore velatur; sed qui solam litterae superficiem sequuntur, stulti defensores Sabbati, neque mentis refectionem norunt, neque animarum requiem quaerunt. Unde sequitur: Quidam autem Pharisaeorum dicebant illis: Quid facitis quod non licet in sabbatialii evangelistae narrant Domino objecta fuisse. Sed sive illi, sive discipulis ejus, sive utrisque dicta sint, ad eum quasi ad magistrum pertinebat responsio, in qua novae gratiae munere designat, otium legis esse gratiae opus, arguens doctores legis nescire legeDe frugum quidem vastatione nulla fit quaestio, quia licet per legem de vinea vel fruge vicini edere, sed non falcem mittere vel foras ejicere. Et respondens Jesus, dixit ad eos: Nec hoc legistis quod fecit David cum esurisset ipse et qui cum eo erant
Abbreviated transcription (Latin):
anstarum. puritatẽ mentis exuere. G rana
uͥ manducare.ẽ. emundatum auemiq ab
om̃i inꝯuinamento caruis ac sp̃c. ꝑ ora p̃di¬
cantium ȩccłȩ menbris icorꝑari. Be o a¬
p̃gredientes dñm hoc egisse referuntur.
quia p̃cedit sermo doctoris & subsequitur gĩa
quia p̃dicatores ꝓ spe quietis ȩternȩ laborant.
at quam & auos uuitant. Uel ita. Ager ẽ.
mundus. agri seges. huinani generis fecundi¬
tas. spicȩ fuctus ęccłẽ quibꝰ saturantur apłi.
ño se alentes ꝓfectii. Auter. ꝑsata ambulant
bant cum dño. qui obtempantes duunis im-¬
piis. delectantur in sacris eloquiis. E suriunt
in satis. cum in sacris eloquiis que legendo tͣn¬
seunt. illa uiuenire desiderant. quib amplus
accensi anore dĩ auasi pane pascantur. Et hoc
in sabbatis. dum a turbidis cogitationibꝰ uaca¬
re & iudrit quam suauis ẽ. dñs gaudent. Uel¬
lunt spicas & terunt. cum testimonia scͥptura¬

Expanded text:
aristarum, puritatem mentis exuere. Grana aristarum, puritatem mentis exuere. Grana vero manducare, est emundatum quemque ab omni inquinamento carnis et spiritu per ora praedicantium Ecclesiae membris incorporari. Aegredientes Dominum, haec egisse referuntur ; quia praecedit sermo doctoris, et subsequitur gratiquia praedicatores pro spe quietis aeternae laborant, ad quam et alios invitant. Vel ita: Ager est mundus; agri seges, humani generis fecunditas; spicae, fructus Ecclesiae, quibus saturantur apostoli, nostro se alentes profectu. Aliter: Per sata ambulant cum Domino, qui, obtemperantes divinis imperiis, delectantur in sacris eloquiis. Esuriunt in satis, cum in sacris eloquiis, quae legendo transeunt, illa invenire desiderant: quibus amplius accensi, amore Dei quasi pane pascantur. Et hoc in Sabbatis, dum a turbidis cogitationibus vacare et videre quam suavis est Dominus, gaudent. Vellunt spicas et terunt, cum testimonia Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet hoc ẽ p̃latum secundum. uel tem¬
ꝑis orame. uel gr̃e munere. ut nil auud se¬
cundo pͥmum sabbatum intelligas. eẽ quã¬
infetiori supius. Unae siqius ĩm xp̃m sclõ¬
pͥiauni atam ueit appellate. non erat. qui
metito scilicet & gr̃a non humanȩ natiuitatis
odiie. prumunꝰ p̾cessit adam. Potest e ita ui¬
taligi ut sabbatum noui testamenti scal̃m &
pͥmn sit:. sclm quia pꝰ segale ẽ: pmum. quia
ante aecreta iegis a uistis obsȩnuabatur auti¬
quis. Qystice autem diseipuli psata tran¬
seunt. idẽ. ꝑ genttes. eoꝵ salutem esurientes.
U nae uina. S urge petre macta & manduca.
Mira sacramenti concordia ẽ. mactari ani¬
maua. & confricari spicas. sicut paulus dicit.
Al cetificate menbra nra que sunt suꝑ tertam.
& eruite uos ueteteni hominẽ cum actibꝰ suis.
U esiere spicas ẽ. homines a teriena intentiõe
eniere. sricare autẽ manibꝰ ab ipsa etiam car¬
nis concupiscentia quasi ab integumentis

Expanded text:
videlicet, hoc est, praelatum; secundum, vel temvidelicet, hoc est, praelatum; secundum, vel temporis ordine, vel gratiae munere, ut nil aliud secundo primum Sabbatum intelligas esse, quainferiori superius. Unde si quis Jesum CAdam velit appellare, non errat: qui merito scilicet et gratia, non humanae nativitatis ordine primum praecessit Adam. Potest et ita intelligi, ut Sabbatum Novi Testamenti secundum et primum sit: secundum, quia post legale est; primum, quia ante decreta legis a justis observabatum antiquis. Mystice autem discipuli per sata transcunt id est, per gentes, eorum salutem esurientes. Unde illud: Surge, Petre, macta et manduca . Mira sacramenti concordia est, mactari animalia et confricari spicas, sicut Paulus dicit: Mortificate membra vestra quae sunt super terram, et exuite vos veterem hominem cum actibus suis . Vellere spicas, est homines a terrena intentione eruere; fricare autem manibus, ab ipsa etiam carnis concupiscentia, quasi ab integumentis
Abbreviated transcription (Latin):
t factum ẽ. in sadbo sedõ
primo cum transiret ib̾c per
sata. uellebant esurientes
bant confricantes manibus.
mo scđo manducandi spatium ñ habe¬
bant. ꝓpt̾ niiam importunitatẽ eoꝵ qui ue-¬
niebant ut curarentui. Unde quasi honi¬
nes esuriebant. Confricatio illa uitã auste¬
riorem significat. n uitam querentium ĩpa-¬
ratas epulas. s cybos simplices. N ota pͥmos
apłos litteram sabbati destruere contͣ bebionitas.
qui cum auos apłos recipiant. paulum quasi
trans gressorẽ legis repudiant. B eoa.
Iene lucas sabbatum quod apli soluebant.
deuteroproton. hoc ẽ. scdo primum nun-¬
cupat. Uolebat enim intimare obseruantiam
legis sabbati ultra cessare debere. & naturalis
sabbati libertatẽ quȩ fuit usq ad temꝑa moy¬
si cȩteris dieb similit oportere restitui. Huiꝰ
itaq temꝑis sabbatum quo sicut in cȩteris
diebꝰ utilia licet oꝑari. scdõ primum a di-¬
stinctionem iudaici sabbati appellat. pͥmum

Expanded text:
t factum in Sabbato secundo primo, cum transiret Jesus per sata, vellebant esurientes bant contricantes manibus.  quia manducandi spatium non habebant, propter nimiam importunitatem eorum qui veniebant ut curarentur . Unde quasi homines esuriebant. Confricatio illa vitam austeriorem significat, non vitam quaerentium praeparatas epulas, sed cibos simplices. Nota primos apostolos litteram Sabbati destruere, contra Ebionitas, qui cum alios apostolos recipiant, Paulum quasi transgressorem legis repudiant. BEDA. Bene Lucas Sabbatum quod apostoli solvebant, deuteroproton, hoc est, secundo primum nuncupat. Volebat enim intimare observantiam legis Sabbati ultra cessare debere, et naturalis Sabbati libertatem, quae fuit usque ad tempora Moysi, caeteris diebus similis, oportere restitui. Hujus itaque temporis Sabbatum, quo sicut in caeteris diebus utilia licet operari, secundo primum ad distinctionem Judaici Sabbati appellat, primum
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris aduentu corꝑalit. iam ꝑ iob̃em
uenit in uirtute & sp̃ũ. Et sicut in iobanius
nece phariseorum factio consensit. ita & in oc¬
cisone dĩi herodes uoluntatem iunxit. qui
eum despectum remisit pilato ad crucifigen
turbam. uulit scribas conquirentes cum
illis. Et confestim omnis popłs uidens eum
stupefactus ẽ. expauerunt & accurrentes salu-¬
tabant eum. Et interrogauit eos. Quid in¬
ter nos conquiritis:

Expanded text:
Salvatoris adventu corporaliter, jam per Joannem venit in virtute et spiritu. Et sicut in Joannis nece Pharisaeorum factio consensit, ita et in occisione Domini Herodes voluntatem junxit, qui eum despectum remisit Pilato ad crucifigendad turbam, vidit Scribas conquirentes cum illis. Et confestim omnis populus videns eum stupefactus est, et expaverunt, et accurrentes salutabant eum. Et interrogavit eos: Quid inter vos conquiritis
Abbreviated transcription (Latin):
coram hominibꝰ R et confusus me fuerit
ingeratione ista adultera & peccatce M nega
negauerit me dĩn uel hominem ẽẽ. & ego
coram patre meo & angelis negabo cũ id ẽ.
ñ manifestabo ei patrem neq me in maiesta¬
Y te ratris. Qui fuerit me contusus. id ẽ. ha
bens me confusum. uel confusus idẽ. confun¬
dens. scuicet erubescens: falius hominis con¬
fundetur. id ẽ. babilutur confundens eum.
Uel passiuum accipitur ꝓ ac̾tiuo. confun-¬
detur idẽ. confundet eum & quasi crubescens
ide uluis p̃sentia excludet eum agła. Pater ĩ
celus ẽ. boc ẽ. inconsortio sc̃orum. Bs 1a.¬
unt qui dicunt. nos ñ erubescunus dm̃
confiteri. s: ad ꝓbationem fidei non
auticit uox ꝓfessionis xp̃iane. dum dedignan¬
tur inuirias torerare. dum erubescunt si uir¬
gui contigerit. pͥores satisfacere. M. xcu¬

Expanded text:
coram hominibus, R. et confusus me fuerit coram hominibus, R. et confusus me fuerit in generatione ista adultera et peccatrice, M. negnegaverit me Deum vel hominem esse, et ego coram Patre meo et angelis negabo eum, id est, non manifestabo ei Patrem, neque me in majestate Patris. Qbens me confusum; vel confusus, id est, confundens scilicet erubescens, Filius hominis, confundetur, id est habebitur confundens eum. Vel passivum accipitur pro adjectivo. Confundetur, id est, confundet eum et quasi erubescens de illius praesentia, excludet eum a gloria. Pater in coelis est, hoc est, in consortio sanctorum. Sunt qui dicunt, nos non erubescimus Deum confiteri, sed ad probationem fidei non sufficit vox professionis Christianae, dum dedignantur injurias tolerare, dum erubescunt, si jurgium contigerit, priores satisfacere. M.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea aue dilabuntur:. & malas syecies uer¬
tuntur. ad easdem corꝑis partes ubi fuerunt
redire necesse sit. Auoqum si capillus redit
quod crebra tonsura detrarit. & ungiubꝰ in¬
decens occurrit resurrectio. Sed quemadmo¬
aum si statua metaui contereretur in pulue¬
rem. & artifex cam uellet reparare. ñ auercret
quȩ particula cui menbro statuȩ readderetur.
dum tam̃ totam reficeret ex eo unde constiterat.
ita as̃ mirabilit̾ de materia carnis ur̃ȩ nos re¬
stituet. Nec attinebit ad integritatem utrũ
capilli adcapillos. & ungues ad ungues iedeant.
dum souimm dĩ ꝓuidentia decent̾ restituam᷑.
N otite gͦ timere multis passeribꝰ melioris estis
mendi tortores carnis. gͥ confiteminui me
Omnis enum qui me confitetur coram bonu¬
nibꝰ. ud ẽ. ñ silum cordis fide. s ore & oꝑe non
recusans scilicet mori ꝓme: & ego confitebor
eum in conspectu suꝑnȩ ciuitatis. etermq re-
ui autem negauerit me UEC XIUI.¬

Expanded text:
ut ea quae dilabuntur, et in alias species verut ea quae dilabuntur, et in alias species vertuntur, ad easdem corporis partes, ubi quae fuerunt, redire necesse sit. Alioquin si capillis redit, quod crebra tonsura detraxit, et unguibus, indecens occurrit resurrectio. Sed quemadmodum si statua metalli contereretur in pulverem, et artifex eam vellet reparare, non quaereret quae particula cui membro statuae redderetur, dum tamen totam reficeret ex eo unde constiterat; ita Deus mirabiliter de materia carnis nostrae nos restituet. Nec attinebit ad integritatem, utrum capilli ad capillos, et ungues ad ungues redeant, dum solummodo Dei providentia decenter restituamur. Nolite ergo timere, multis passeribus pluris estis.mendi tortores carnis, ergo confitemini me. Omnis enim qui me confitetur coram hominibus, id est, non solum cordis fide, sed ore et opere, non recusans scilicet mori pro me; et ego confitebor eum in conspectu supernae civitatis, aeternique ui autem negaverit me
Abbreviated transcription (Latin):
uplcem autem cẽ. gehennam. ignis & frigo¬
ris. in ios plenissime leginus. N onne duo
passeres asse ueneunt & unus ex illis non ca¬
det suꝑ terram sine patre ur̃o: L. Et unus
non ẽ. inoblunione coram dõ. Sinon mori¬
tur passer sine dĩ ꝓuidentia. in qua sunt
omnia. quantoinagis uos ad imaginem dĩ
facti: Lucas. Quinq passeres dipondio
uencunt. i ẽ. uenduntur. Dipondius
genus ẽ. ponderis ieuissimi. ex duobꝰ assibꝰ
compositi. Quod autem innumeris ẽ. unꝰ.
hoc in ponderibꝰ as: ce quod duo. boc dipon¬
dius. Uẽi autem & capilli capitis omnes
nunierati sunt. Ut dde massa corꝑis taceã
muuinȩ etiam particulȩ dĩ ꝓuidentia con¬
seniantur. Hon ac tu computationis. s: facili¬
tate cognitionis sunt ommia dõ numnerata.
idẽ. cognita  bene numerata dicuntur quȩ
seruat: quia quȩ uolumus seruare. numera-¬
mus. Hic derident nos negantes resurrec̃ti-¬
onem. auasi nos materiam quȩ fit cadaner.
anima discedente. ita dicainus reparandam.

Expanded text:
uplicem autem esse gehennam, ignis et frigoris, in Job plenissime legimus. Nonne duo passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadet super terram sine Patre vestro. Haeret snon est in oblivione coram Deo . Si non moritur passer sine Dei providentia, in qua sunt omnia; quanto magis vos ad imaginem Dei facti? Lucas: Quinque passeres dipondio veneunt , id est, venduntur. Dipondius, genus est ponderis levissimi, ex duobus assibus compositi. Quod autem in numeris est unus, hoc in ponderibus as; et quod duo, hoc dipondius. Vestri autem et capilli capitis omnes numerati sunt. Ut de massa corporis taceam, minimae etiam particulae Dei providentia conservantur. Non actu computationis, sed facilitate cognitionis sunt omnia Deo numerata, id est, cognita: et bene numerata dicuntur quae servat, quia quae volumus servare, numeramus. Hic derident nos negantes resurrectionem, quasi nos materiam, quae fit cadaver anima discedente, ita dicamus reparandam,
Abbreviated transcription (Latin):
radet tẽ fiẽm ut sup̃dictum ẽ. non
cnim ad hoc ueni ut carnales affectus confir-¬
mem. s ut spuali gladio uerbi di dissociem.
Ostendit itaq quid prius p̃dicatio nem
sequatur.

Expanded text:
rater fratrem, ut supra dictum est. Non enim ad hoc veni, ut carnales affectus confirmem, sed ut spirituali gladio verbi Dei dissociem. Ostendit itaque quid post praedicationem sequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sed ȩque dicis ueritatem maiceib & mino¬
ribꝰ. Magistrum uocant & ueracẽ. ut quasi
laudatus. mysterium cordis sui simpliciter
eis aꝑiat. eosq uelit habere discipulos. ꝑ
herodianos intellige gentiles. herodi tetrar.¬
chȩ qui iobannẽ decollauit famulantes. si¬
ue alii herodi antipatris filio. Lohannes¬
dale consilium. tales & Crisostomus
consiliatores. C ogitabant apud se saceridotes.
Omnes scuint quia munici eiꝰ sumus. &
municoꝵ testunonũ etiã si uerũ sit replu¬

Expanded text:
sed aeque dicis veritatem majoribus et minoribus. Magistrum vocant et veracem, ut quasi laudatus mysterium cordis sui simpliciter eis aperiat, eosque velit habere discipulos. Per Herodianos intellige gentiles, Herodi tetrachae qui Joannem decollavit famulantes, sive alii Herodi Antipatri filio. Quale consilium, tales et consiliatores. Cogitabant apud se sacerdotes: Omnes sciunt quia inimici ejus sumus, et inimicorum testimonium, etiamsi verum sit, rep
Abbreviated transcription (Latin):
monium contͣ itĩm. ut eum morti tia¬
aerent. & non inuencrunt. Cum mula falli
testes accessissent nec inueniebant: & conueni¬
entia testimonia illorum non erant. Lero
uit regina adũsꝰ ioseph. & saẽdotes ad¬
uers susannam. sea ignis sine materia deficit.
ouissime autem uenerunt duo falsi te¬
stes. & dixctunt. Nos auduumꝰ euin¬

Expanded text:
monium contra Jesum, ut eum morti traderent, et non invenerunt. Cum multi falsi testes accessissent, nec inveniebant, et convenientia testimonia illorum non erant. HIERON. ut regina adversus Joseph , et sacerdotes adversus Susannam , sed ignis sine materiae deficit. Novissime autem venerunt duo falsi testes, et dixerunt: Nos aud
Abbreviated transcription (Latin):
flere. cum ignimur intus ꝑ seiitillam scien¬
tiȩ. & foras eximus extͣ quod fuimus. Pettus
nonclum dato sp̃u. uoci ancillȩ cessit. cum sp̃u
tato nec pͥncipibꝰ nec regibꝰ cȩdit. Origenes.
ognoscunus autem quȩ sit ancilla pͥn¬
cipis si intellexerinus quȩ sit ancilla dĩ.
ac qua scriptum. ẽ. E go seruus tuus & filius
ancillȩ tuȩ. Quȩ sint autem atria pͥncipis¬

Expanded text:
flere, cum ignimur intus per scintillam scienflere, cum ignimur intus per scintillam scientiae et foras eximus extra quod fuimus. Petrus, nondum dato Spiritu, voci ancillae cessit; cum Spiritu dato, nec principibus nec regibus dedit cessit Cognoscimus autem quae sit ancilla principis, si intellexerimus quae sit ancilla Dei, de qua scriptum est: Ego servus tuus et filius ancillae tuae . Qu
Abbreviated transcription (Latin):
idetur illa respectio diuinitꝰ. eẽ. facta.
atq ita miscditer dño cum respiciente penite¬
ret & fleret. sicut solemus dicere dñe respice me.
gationis tenebris ꝑmanere. quen lux
inundi respexit. L. cCxCIII. Mecexyi.¬
tet ter me negabis hodie. Magistes.¬
uod dicit hodie. ap̃ matcum legitur¬
in centesimo septuagesimo capitulo.
penitentia. ucrum etiam ut agatur
dĩ miscdia necessaria. ẽ. oe respicẽ eiꝰ misere¬
ri .ẽ. Unde psalmista. Usqueq̃ exaltabitur iu¬
ꝑmicꝰ m̃s suꝑ me. respice & exaudi me dñe õs
ms. Hoc. ẽ. miserere & adiuua. Ideo petrꝰ egte¬
ditur foras. ut ab upiorum concilio secretꝰ.
negationis sordes liberis fletib abluat. quia
uit̾ impios non poterat agere penitentiam.
gationem fletu abluit uerbi xpi rau¬
ui
datio. pꝰquam gallus cȩcinit. & decrescentibꝰ
tenebris uicina lux nuntiata .ẽ. Tunc autem
nobis gallus cartat. cum p̃dicator corda nr̃a
ad conpuncꝰtionem reuocat. Tunc incipimus

Expanded text:
idetur illa respectio divinitus esse facta, atque ita misericorditer Domino eum respiciente, poeniteret et fleret; sicut solemus dicere, Domine, respice me. gationis tenebris permanere, quem lux mundi respexit. L. 293II M.tet, ter me negabis hodie. Quod dicit hodie, apud Marcum legiin centesimo septuagesimo capitulo. oenitentia, verum etiam ut agatur, Dei misericordia necessaria est, et respicere ejus misereri est. Unde Psalmista: Usquequo exaltabitur inimicus meus super me? respice et exaudi me, Domine Deus meus . Hoc est, miserere et adjuva. Ideo Petrus egreditur foras, ut ab impiorum concilio secretus, negationis sordes liberis fletibus abluat; quia inter impios non poterat agere poenitentiam. gationem fletu abluit verbi Christi cordatio, postquam gallus cecinit, et decrescentibus tenebris, vicina lux nuntiata est. Tunc autem gallus nobis cantat, cum praedicator corda nostra ad compunctionem revocat. Tunc incipimus
Abbreviated transcription (Latin):
atrus. ministros eẽ. heresum diu̾sarum atar
uirum tercię negationis impulsionẽ diabolicȩ
potestatis. quȩ omnia ueritatem xp̃i denegare
dotum cum senioribꝰ ple¬
bis & scribis consilium fa¬
Die enarrari incipi¬
unt quȩ ap̃ eay¬
plumgesta sunt. eum̃ itĩc de domo anne foret
auctꝰ. & in p̃torium p̃sidis nondum ꝑduct:¬
ħ cramꝑtam̃ quidã minus diligent̃ attendeu¬
tes nartationẽ i obannis. & quid ceteri euange¬
usts p̃occupando quid ue recapitulando dixe¬
rint. cõmentati sunt petrum negasse matrio

Expanded text:
diversarum, atque virum tertiae negationis, impulsionem diabolicae potestatis, quae omnia veritatem Christi denegare acerdotum, cum senioribus plebis et Scribis concilium faHic enarrari incipiunt, quae apud Caipham gesta sunt, cum Jesus de domo Annae foret ductus, et in praetorium praesidis nondum perductus. Verumtamen quidam minus diligenter attendentes narrationem Joannis, et quid caeteri evangelistae praeoccupando quidve recapitulando dixerint, commentati sunt Petrum negasse in atrio
Abbreviated transcription (Latin):
tarentur in illo in ipsa nocte. Nam & si tur¬
ba ꝑmittente ad petitionem dñi fugerunt.
ut iohannes seribit in centesimo quinquage¬
simo nono capitulo. pauorem mentis tam̃ osten¬
debant. ad fugam ꝓmptiores quam ad pati¬
entiam cum año. A dimpletum. ẽ. & illud.
E longausti ã me amicum & ꝓximum & notos
meos a miseria. A. CL XII. MCCCUI.
ohors g̃ & tͥbunus & minustri uideorũ com¬

Expanded text:
arentur in illo in ipsa nocte. Nam etsi, turba permittente, ad petitionem Domini fugerunt, ut Joannes scribit in centesimo quinquagesimo nono capitulo, pavorem tamen mentis ostendebant, ad fugam promptiores quam ad patientiam cum Domino. Adimpletum est et illud: Elongasti a me amicum et proximum et notos meos a miseria. . A. 162I M. ohors
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquat iherico. cȩcus ad lum̃ redit.
quia dum diuinitas defectum nr̃e carnis sus¬
cepit. humanum genus ȩternȩ claritatis lu¬
men quod amiserat recepit. C ecus sedet
iuxta uiam. dum incipit credere in ipsũ
qui dictt. ego sum uia. M endicat aii s¬
gas. Unde sequitur & clamabat. Qui itũm ue¬
nentẽ p̾cedunt. & increpant tumultum car¬
nauum uitiorum designant. quȩ cogitatio¬
nes nr̃as dissipant. & uoces cordis in oratione
ptirbant. ne itie cor illuminare accedat. Sepe
occuitunt cordi fantasmata peccatorum quȩ
fccimus. & turbant animum.s tunc ardentiꝰ
clamori orationis insistendum. ẽ. Quando
fantasmata occurtunt aliquatenus itĩm tͣn¬
site sentimus. cum ũ orationi uehementer
insistimus. tunc in nobis stat itĩc. & sic lux

Expanded text:
pinquat Jericho, caecus ad lumen redit; quia dum divinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus aeternae claritatis lumen quod amiserat, recepit. Caecus sedet juxta viam, dum incipit credere in ipsum qui dicit: Ego sum via . Mendicat, dum rogat. Unde sequitur: Et clamabat. Qui Jesum venientem praecedunt et increpant, tumultum carnalium vitiorum designant, quae cogitationes nostras dissipant, et voces cordis in oratione perturbant, ne Jesus cor illuminare accedat. Saepe occurrunt cordi phantasmata peccatorum quae fecimus, et turbant animum, sed tunc ardentius clamori orationis insistendum est. Quando phantasmata occurrunt, aliquatenus Jesum transire sentimus; cum vero orationi vehementer insistimus, tunc in nobis stat Jesus, et sic lux
Abbreviated transcription (Latin):
men quippe dico uobis donec transeat cȩ¬
lum & terra. iota unum aut unus apex
um. & interp̃tatur uerum. sed ideo nec
grecus nec latinus ausus ẽ. uiterp̃tari. ut pro.
amen dico uobis. diceret uerum dico uobis. ne in¬
lesceret nudatum.
etiam grece. sicut apud nos minuna littera dicit᷑ .i.
Unusapex ẽ unus ductus litt̾̃ȩ insummum. sic̃
Donec omnia fiant. subaudis que de me scripta-
sunt. ñ suꝑfluet aliqua litt̾arum figura. nec parᷤ
figuiȩ in lege antequam transeat cȩlum & terra.
stenditur itaq quod. Ieronimus.¬
etiam que minimna putantur in lege sa¬
cramentis sp̃ualib plena sunt. & omnia in
euangelio recapitulantur.
Beda.

Expanded text:
men quippe dico vobis, donec transeat coemen quippe dico vobis, donec transeat coelum et terra, iota unum aut unus apex um, et interpretatur verum; sed ideo nec Graecus, nec Latinus ausus est interpretari, ut pro, amen dico vobis: diceret, verum dico vobis, ne vilesceret nudatum. etiam Graecae, sicut apud nos minima littera dicitur I. Unus apex, est unus ductus litterae in summum, sicut donec omnia fiant, subaudis quae de me scripta sunt, non superfixet aliqua litterarum figura, nec pars figurae in lege antequam transeat coelum et terra. Ostenditur itaque quod etiam quae minima putantur in lege, sacramentis spiritualibus plena sunt, et omnia in Evangelio recapitulantur. BEDA.
Abbreviated transcription (Latin):
ota. quia impleri legem a xp̃o. fuit eam
tulit. figuras quoq legis nichilominus termina¬
ut. quando res figuratas sucedere instituit.
Tnae ẽ. illua. Usq ad iohannẽ lex &: ꝓpħ̃iȩ. sub-¬
andis figurant & ꝓmittunt. sed ex tunc inantea
figurata & ꝓmissa succedunt. M oralia etiam
p̃cepta cessant. scdm̃ imꝑfectionem quam prius
babebant. cum additur quod ꝑfectum ẽ. ut ibi.
e go aũ dico uo. Diligite inunicos urõs. Uidens
itas moyses xp̃m legis finem et consumiationẽ
futurum. ac melioris testamenti fore ministrũ
p̃cepit nichil excipiens. audiri eum ꝑ omiua
cum diceret. Propl̃am suscitabit uobis ds. ipsum
audite. De eodem ieremias. E cce dies ueni¬
ent dicit dñs. & consuminabo suꝑ domum isrt.
et suꝑdomum uida testamentum nouum. ñ
sc̃m testam̃tum quod feci patrib eorum. cũ
educerem eos de terra egỹpti. Et dabo leges
meas inmente eorum et incorde eorum suꝑscri¬
bam eas. et ero eis indm̃. et ipsi erunt michi in

Expanded text:
ota quia impleri legem a Christo, fuit eam tulit. Figuras quoque legis nihilominus terminavit, quando res figuratas succedere, instituit. Inde est illud: Usque ad Joannem lex et prophetae : subaudis, figurant et promittunt, sed ex tunc in antea figurata et promissa succedunt. Moralia etiam praecepta cessant secundum imperfectionem quam prius habebant, cum additur quod perfectum est, ut ubi: Ego autem dico vobis, diligite inimicos vestros . Videns itaque Moyses Christum legis finem et consummationem futurum, ac melioris testamenti fore ministrum, praecepit, nihil excipiens, audiri eum per omnia cum diceret: Prophetam suscitabit vobis Deus, ipsum audite . De eodem Jeremias: Ecce dies venient, dicit Dominus, et consummabo super domum Israel et super domum Juda testamentum novum, non secundum testamentum quod feci patribus eorum, cum educerem eos de terra Aegypti. Et dabo leges meas in mente eorum, et in corde eorum superscribam eas: et ero eis in Deum, et ipsi erunt mihi in
Abbreviated transcription (Latin):
ilatus duodecimo anno tyberũ cesaris in
iudeam missus ꝓcurationẽ gentis suscepit.
& ibi ꝑdecem continuos annos preses ꝑdurauit.
Annas & caypbas incipiente p̃dicatione iohan¬
nis pͥncipes fuere sac̾dotum. sed annas illum an¬
num amministrabat. cayphas uͦ eum quo dũs
crucẽ ascendit. Nulli tunc pontificatus honor¬
ilabatur. merito generis uel uitȩ. sed romana po¬
testas p̃stabat sacerdotiũ cui uolebat. Int̾ annã
& caypham tres alii sunt pontificatu ꝑfuncti.
ut refert iosephus. de ꝑ hoc om̃r tempꝰ atio dñs
nr̃ interris docuisse deseribitur. intͣ quadriennii
spacium coartatur. in quo successiones pontificũ
quas iosephus memorat uix ꝑ annos singulos
sunt ministratȩ.

Expanded text:
ilatus duodecimo anno Tiberii Caesaris in Judaeam missus, procurationem gentis suscepit; et ibi per decem continuos annos praeses perduravit. Annas et Caiphas, incipiente praedicatione Joannis, principes fuere sacerdotum. Sed Annas illum annum administrabat, Caiphas vero eum quo Dominus crucem ascendit. Nulli tunc pontificatus dabatur merito vitae vel generis, sed Romana potestas praestabat sacerdotium cui volebat. Inter Annam et Caipham tres alii sunt pontificatu perfuncti, ut refert Josephus. Ac per omne tempus quo Dominus noster in terris docuisse describitur, intra quadriennii spatium coarctatur: in quo successiones pontificum, quas Josephus memorat, vix per annos singulos sunt ministratae.
Abbreviated transcription (Latin):
& resudeat. hoc ẽ. opetur p̃dicet. & sic p̃mia quietis
expectet. Reuoluto libro legit. quia ecclłam misso
spũ omnem ueritatẽ docuit. Librum plicatũ
ministro reddidit. quia nͨ omnia omnib dicenda
sunt. sed ꝓ captu audientium cominittit doctori
dispensandum. Et om̃ium in sỹnagoga ocłi
erant incendentes in cum. Cepit autẽ diccre ad illos.
quia hodie impleta ẽ. bec scriptura in aurib ur̃is.
Impletam dicit. ẽẽ. scripturam. quia sieut illa p̃dix¬
erat ipse faciebat.
Ixinde cȩpit iħc p̃dicare & diccre R. Quoniã
unpletum ẽ. tempus. M P enitentiam agice.

Expanded text:
et resideat, hoc est, operetur, praedicet, et sic praemia quietis et resideat, hoc est, operetur, praedicet, et sic praemia quietis exspectet. Revoluto libro legit, quia Ecclesia misso Spiritu omnem unitatem docuit. Librum plicatum ministro reddidit, quia non omnia omnibus dicenda sunt, sed pro captu audientium committit doctoribus dispensandum. Et omnium in Synagoga oculi erant intendentes in eum. Coepit autem dicere ad illos, quod hodie impleta est haec Scriptura in auribus vestris. Impletam dicit esse Scripturam, quia sicut illa praedixerat, ipse faciebat. 9 Exinde coepit Jesus praedicare et dicere: R. Quoniam impletum est tempus. M. Poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
de confractis. Sacrificium dõ sp̃c contribulatus.
corcontritum & humiliatum ds̃ ñ despleies. Et
illud. Qui sanat contritos corde. & alligat contͥ¬
tiones eorum. De anno dñi dicit & dauid. benedi¬
cescoronȩ anni benignitatis tuȩ. De idic retributi¬
onis scriptum ẽ. Filius hominis uenturus ẽ. ĩ gła
sua cum angłis suis. et tunc reddet unicruq se¬
cundum oꝑa sua. Et cum plicuisset librum red.¬
didit ministro. et sedit. Cum. ẽẽt. in mundo
dñs locutus ẽ. docens in synagoga. sed ad celestia
regressurus reliquit officium ęuangeliandi mi¬
nistris ȩuangelii. & resedit idextera
patris. Stans legit & libro reddito sedit. quia stan¬
ilo in mundo oꝑatus ẽ. nobis uiam ꝓficiendi &
sensum docꝰtruiȩ. residens uͦ indextera patris. lo¬
euit nos pꝰ laborem habituros requiẽ. Stare cum
oꝑantis ẽ. sedere uͭ quiescentis uel iudicantis.
Quicumq ẽ. g̾ p̃dicator uerbi surgat. legat

Expanded text:
de confractis: Sacrificium Deo spiritus contribulatus, de confractis: Sacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non despiciet . Et illud: Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum . De anno Domini dicit etiam David: Benedices coronae anni benignitatis tuae . De die retributionis scriptum est: Filius hominis venturus est in gloria sua cum angelis suis, et tunc reddet unicuique secundum opera sua . Et cum plicuisset librum, reddidit ministro, et sedit. Cum esset in mundo Dominus, locutus est docens in Synagoga; sed ad coelestia regna regressurus, reliquit officium evangelizandi ministris Evangelii, et resedit in dextera Patris. Stans, legit, et libro reddito, sedit; quia stando in mundo, operatus est nobis viam proficiendi et sensum doctrinae; residens vero in dextera Patris, docuit nos post laborem habituros requiem. Stare enim operantis est, sedere vero quiescentis vel judicantis. Quicunque est ergo praedicator verbi, surgat, legat
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicare captiuis remissionem. & oecis uisum.
dimitt̾ẽ confractos in remissionem. p̃dicare an-¬
num diũ acceptum. & diem retributionis. Li¬
brum ꝓphȩ clausum accepit. sed reuolutum le-¬
git. quia mysterium incarnationis suȩ in ꝓph̃iis
obscurum. & prius suscepit implendum & pꝰ
mortalib apuit intelligendum. Unctus fuit
inutero matris scõ sp̃u. p̃ consortib suis. curꝰ
unctionis sacram̃tum & manifestatio fuit. qͦd
ruit. Pauꝑib ilẽ. gentilib euangelitauit resur¬
rectionem ꝑp̃cones suos. captius id ẽ. popło.
udeorum captiuato i peccatis p̃dicanit remissio¬
nem peccatorũ. cȩcis id ẽ. phariseis ñ intelligentibꝰ
legem p̃dicauit iusum. hoc ẽ. intellec̃ tum scriptu¬
rarum. Confractos dicit uel corde contritos. uel le¬
gis onere p̃ssos. annum dñi tempꝰ p̃dicationis eiꝰ:
diem retͥbutionis. ultimum iudicium. Hinc serip¬
tumẽ. S iuos filius lib̾auerit. uere liberi eritis. Et

Expanded text:
et caecis visum, dimittere confractos in remissionem, praedicare annum Domini acceptum et diem retributionis. Librum prophetae clausum accepit, sed revolutum legit; quia mysterium Incarnationis suae in prophetiis obscurum, et prius suscepit implendum, et post mortalibus aperuit intelligendum. Unctus fuit in utero matris sancto Spiritu prae consortibus suis, cujus unctionis sacramentum et manifestatio fuit, quodruit. Pauperibus, id est gentilibus, evangelizavit resurrectionem per praecones suos; captivis, id est populo Judaeorum captivato in peccatis, praedicavit remissionem peccatorum. Caecis, id est Pharisaeis non intelligentibus legem, praedicavit visum, hoc est intellectum Scripturarum. Confractos, dicit vel corde contritos, vel legis onere pressos; annum Domini, tempus praedicationis ejus; diem retributionis, ultimum judicium. Hinc scriptum est: Si vos Filius liberaverit, vere liberi eritis . Et
Abbreviated transcription (Latin):
um suum factum ex muliere. factum sub lege. ut
eos qui sub lege erant redimeret. Teronimus in¬
maritudiciem radicis. dulcedo marcum.¬
pomi conpensat. Picula maris species delec¬
tat. dolorem medicinȩ spes salutis mitigat. qui
desiderat nueleum nucem frangat. Similit̃ is pe¬
nitentiam agat qui uult adher̾e bono. P reconia.
xp̃i narrare possunt. qui ad palmam indulgentiȩ
meruetunt ꝑuerire. unde p̾ penitentiã p̃dicato¬
res eliguntut. Credite ȩuangłio uisi enum eredide¬
ritis nͨ intelligtis. Non funt bonaoꝑa ut fides
sit. se fides p̾cedit ut sequantur bona oꝑa.Nine
fide eium impossibile ẽ placete dõ. Regno terreno
Ar hoc inunlo. Omnis enim honor tercenus. spu¬
ma. fumus somnus ẽ.¬

Expanded text:
uum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Amaritudinem radicis dulcedo pomi compensat; pericula maris spes delectat; dolorem medicinae spes salutis mitigat. Qui desiderat nucleum, nucem frangat. Similiter is poenitentiam agat, qui vult adesse bono. Praeconia Christi narrare possunt, qui ad palmam indulgentiae meruerunt pervenire: unde post poenitentiam praedicatores eliguntur. Credite Evangelio, nisi enim credideritis, non intelligetis . Non sunt bona opera, ut sit fides; sed fides praecedit ut sequantur bona opera. Sine fide enim impossibile est placere Deo . Regno terreno de hoc mundo . Omnis enim honor terrenus, spuma, fumus, somnus e
Abbreviated transcription (Latin):
nagogam dixerunt. sed semꝑ ȩcclãm. siue discer-¬
uendi causa siue quod int̾ congregationem unde
sẏnagoga. & conuocationem unde ȩccła nom̃ acce-
pit distet aliquiã. quod scilicet & congregari &
peccora solent. conuocari autem magis ẽ. utentiũ
ratione. ut sunt homines.
tatem fidei. Et surrerit legere. & traditus ẽ illi
liber ysaiȩ ꝓpħȩ. Inditium fuit humilitatis.
suscoꝑe lectoris officium. Uerumetiã scriptura
de ipso ꝑ ipsum nobis erat aꝑienda & adimplen-¬
da. Et ut reuoluit librum. inuenit locum

Expanded text:
nagogam dixerunt, sed semper ecclesiam, sive discernendi causa, sive quod inter congregationem, unde synagoga, et convocationem, unde ecclesia nomen acpit, distet aliquid: quod scilicet congregari et pecora solent, convocari autem magis est utentium ratione, ut sunt homines. in unitatem fidei. Et surrexit legere, et traditus est illi liber Isaiae prophetae. Indicium fuit humilitatis, suscipere lectoris officium. Verum etiam Scriptura de ipso per ipsum nobis erat aperienda et adimplenda. Et ut revolvit librum, invenit locum
Abbreviated transcription (Latin):
ttende notieiam futurorum. quod passurꝰ
dñs pꝰ paucos dies. sciat euangelium su¬
¶um toto orbe cȩlebrandum. N otandum quia
quantam famam maria adepta. ẽ. tantam iufa¬
miam iudas.ẽ. adeptus. sed dñs bonam digna
laudde remunerans. futuras impii contumelias
tacendo p̃ceriit. L. U idens autem phariseꝰ.
qui uocauerat eum. ait intra se dicens. Hic si ẽẽt
ꝓpħa. sciret utiq quȩ & qualis. ẽẽt mulier quȩ
tangit eum. quia peccatrix. ẽ. Magisteꝵ.
um pristina nomina consuetudo tenere
soleat. falsa opinio pharisei de falsa iusti¬
cia p̃resumentis. mariam uocat peccatcem. de
qua septem demonia iam fuerant eiecta. cum
dñs de ea dixit. Maria optimam partẽ elegit
omne tempꝰ comp̃henditur. recte seꝓtenario
numcro uniuersitas uitiorum. quib plena fu-¬

Expanded text:
ttende notitiam futurorum, quod passurus Dominus post paucos dies sciat Evangelium suum toto orbe praedicandum. Notandum quia quantam famam Maria adepta est, tantam infamiam Judas est adeptus, sed Dominus bonam laude digna remunerans, futuras impii contumelias tacendo praeteriit. Videns autem Pharisaeus qui vocaverat eum, ait intra se, dicens: Hic si esseta, sciret utique quae et qualis esset mulier quae tangit eum, quia peccatrix est. Cum pristina nomina consuetudo tenere soleat, falsa opinio Pharisaei de falsa justitia praesumentis, Mariam vocat peccatricem, de qua septem daemonia jam fuerant ejecta, cum Dominus de ea dixit: Maria optimam partem elegit,omne tempus comprehenditur, recte septenario numero universitas vitiorum, quibus plena fu