comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Surge tolle grabbatũ tuũ ⁊ abula. E stati sa¬
uiꝰ factus ẽ h̃o. ⁊ sustulit grabbatũ suũ. & am¬
bulabat. Erat au̾t sabb̃m ĩ illo die. Surge
a uiciis m̃te .i. peccata relinque. siuge corꝑe
qd̃ ẽ saniratis oꝑatio. Tolle inquit grabba¬
tũ .i. dilige ꝓximũ. Non debemꝰ turbari. si ꝑ
rẽ insensatã. dilectio ꝓximi im̃dat᷑. qn qͥdẽ¬
dñs lapis dictꝰ ẽ. Cum eẽs languidꝰ. porta¬
bat te ꝓximꝰ tuus. ⁊ sanꝰ factus es: porta
ꝓximũ tut̃. Inuicẽ onera ur̃a portate. & sic
adimplebitis lege aͥ. Ambula in di dilectio¬
ne de uirtute in uirtutẽ. festinans ad eiꝰ
uision̾ẽ. Dicebant uidi illi qui sanꝰ factus
fuerat. Sabbm ẽ. ñ licet ͥ tollere grabbatũ
tuũ. N̾ obiciebant ei qd̾ sanꝰ factus eẽt sab¬
bato. s quod portabat lectum. ne eis oppo¬
neretut. qd̾ ipsi sabbo ium̃tũ traħent de
puteo. si intꝰ caberet.A. xx.x.U iiii¬
Despondit eis. Qui me fec̃ sanu̾ille mͥ

Expanded text:
 ambula. Et statim sanus factus est homo, et sustulit grabatum suum et ambulabat. Erat autem Sabbatum in illo die. Surge a vitiis mente, id est peccata relinque; surge corpore, quod est sanitatis operatio. Tolle, inquit, grabatum, id est, dilige proximum. Non debemus turbari, si per rem insensatam dilectio proximi commendatur, qnus lapis dictus est. Cum esses languidus, portabat te proximus tuus; sanus factus es, porta proximum tuum. Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Ambula in Dei dilectione denem. Dicebant ergo Judaei illi qui sanus factus fuerat: Sabbatum est; non licet tibi tollere grabatum tuum. Non objiciebant ei quod sanus factus esset Sabbato; sed quod portabat lectum, ne eis opponeretur quod ipsi Sabbato jumentum traherent de puteo, si intus caderet. A. 39X Respondit eis: Qui me fecit sanum, ille dixit
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑor. Idest in nullis q̃ hucusq facta sunt. oꝑatio
mea oꝑatiomi dẽfuit patͥs. s in cunctis parit̃ ego
cũ patre oꝑor cũ uideł diuina potentia. nicħ
nͥ ꝑ sapientiã suã faciat. Ac si dicat. Si me ĩ aliqͦ
qͦd ꝑ me factũ sit rep̃hende p̾sumitis rep̃hendi¬
te. ⁊ dm̃ patrẽ mecũ oꝑantẽ. cuiꝰ uos ppłm pe¬
t᷑ usq in fine gubũado. sustentando. renouan¬
do. ꝓpagando ut ꝑmancant condita. Qe cũ sc̃ꝑ
oꝑetur d̾s. ꝯstat sacͣm̃tũ ẽẽ. quod de sabbatire¬
qͥe legitur. forte id̾o dictus ẽ dñs requieuisse
in die .uͦii. ab oꝑib suis. q sexta sabbi reddit sp̃m

Expanded text:
or. Id est, in nullis quae hucusque facta sunt, operatio mea operationi Patris defuit; sed in cunctis pariter ego cum Patre operor, cum videlicet divina potentia nihil nisi per sapientiam suam faciat. Ac si dicat: Si me in aliquo quod per me factum sit, reprehendere praesumitis, reprehendite et Deum Patrem meum operantem, cujus vos populum petur usque in finem gubernando, sustentando, renovando, propagando ut permaneant condita. Et cum semper operetur Deus, constat sacramentum esse quod de Sabbati requie legitur; forte igitur dictus est Dominus requievisse in die septimo ab operibus suis, quia sexta Sabbati red
Abbreviated transcription (Latin):
poñ. sic̃ ille qͥ aliꝗͤ ⁊sulens q̃ facturꝰ ẽ ei ostendit
Maiora his que nunc facta sunt eiꝰ ꝯsilio ꝑaget qd̾
ẽ ei demonstrabit. Uñ sipsa in ꝓuerbiss sapientia
de se dic̃. Ego habito sap̃ia inconsilio. E itẽ. Cũ eo
erã cuncta disponens. Al aiora factet ut uos mire¬
mini .i. uñ ampliꝰ mirari possitis. si illa nou̾itis.
uł in fut᷑a uita muabimuri iñ. cũ cełis dãpnatis
dicenteᷤ. Quomͦ hii reputati st̃ int̾ filios di :. Sic̃
enĩ pat̾ suscitat mortnios & uiuificat. sic et filiꝰ qs
uult uiuificat. Que sint illa maiora dic̃. scł resus¬
citatio anmaꝵ. a peccatis maior ẽ. ꝗͣ supͣdicta cu¬
ratio languidi in corꝑe. de qͣ płimũ mirabant᷑ uł
illa solutio sabb̃i ꝗͣ calu̾pmabant᷑. Qsͦ uult filiꝰ
nuificat. Una qͥppe ẽ patͥs. ⁊ filii uoluntas. sic̾ &
potentia. ⁊ oꝑatio. uere pat̾ diligit filiũ. ꝙi in tantũ

Expanded text:
 sicut ille qui aliquem consulens, quae facturus est, ei ostendit. Majora his quae nunc facta sunt, ejus consilio peraget: quod est, ei demonstrabit. Unde et ipsa in Proverbiis Sapientia de se dicit: Ego Sapientia habito in consilio . Et item: Cum eo eram cuncta disponens . Majora faciet, ut vos miremini, id est, unde amplius mirari possitis, si illa noveritis. Vel in futura vita mirabimini inde, cum caeteris damnatis dicentes: Quomodo hi reputati sunt inter filios Dei? Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Quae sint illa majora, dicit: scilicet resuscitatio animarum a peccatis, major est, quam supradicta curatio languidi in corpore, de qua plurimum mirabantur; vel illa solutio Sabbati, quam calumniabantur. Quos vult Filius vivificat. Una quippe est Patris et Filii voluntas, sicut et potentia et operatio. Vere Pater diligit Filium, quia in tantu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑ eugłium .iiii. eugłistaꝵ impletur. Quia gͦ
quadragenariꝰ ht̃ ꝑfectionẽ legis. ⁊ lex ñ implet᷑
nͥ gemino p̃cepto caritatis. duo minꝰ de qͣdragin¬
ta hr. qui caritate di ⁊ ꝓrimi caret. ⁊ iõmerito
languet. h̃c cũ uidisset iħs iacent̾e. ⁊ cogno¬
uisset qr multũ ĩa t̾epꝰ hẽt dic̃ ei. uis sanꝰ fieri᷑
Respondit ei languidꝰ. Dñe hõiẽ ñ habeo. ut

Expanded text:
istarum impletur. Quia ergo quadragenarius habet perfectionem legis, et lex non impletur nisi gemino praecepto charitatis, duo minus de quadraginta habet, quia charitate Dei et proximi caret, et ideo merito languet. Hunc cum vidisset Jesus jacentem, et cognovisset quia multum jam tempus haberet, dicit ei: Vis sanus fieri? Re
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate. c bata grece oues dicunt᷑ latine
iñ ꝓbatica .i. pecualis pistina fertur appella
uitate. Aqͣ aũt q̃ qͥnq portib cingebatur
significat ppłm illu. qͥ qͥnq lib̾s moysi qͣsi
claudebatur. Ibi multi in firmi iacent. q lex
ñ sanat s ꝓdit insirmos ut aliqu̾ medicum
querant. Ceci ibi sunt. quiñ hñt lum̃ fidi̾ clau¬
di. qͥ q̃ uident ñ possunt oꝑari. aridiuͦ. q̃ qͥcqͥd
agant. sine pinguedine caritatis sunt. Expe¬
ctabant aque motũ. in quo samras fiebat ꝑ
angłm. qr lege conuicti. gr̃am redeptionis desi¬
d̾abant. Angłs inuisibilis turbabat a ꝗͣ q fi¬
liꝰ di multa miracła faciendo. int̾ uideos la¬
tens. in carne turbauit eos. in tantũ ut cru¬
cifig̾ent eũ. Descendẽ gͦ in aꝗͣ turbatã ẽ. hu¬
milit̾ credere in dm passionẽ. Inꝰ sanatur
ut unitas com̃detur. qr nemo p̾t̾ unitatem
sanari potest. Alioquin parũ fuit in benigni¬
tate. nec ualde magnũ ĩ potestate. unu̾ de tot

Expanded text:
INUS. Probata Graece, oves dicuntur Latine probatica, id est, pecualis piscina fertur appellatvitate. Aqua autem quae quinque porticibus cingebatur, significat populum illum, qui quinque libris Moysi quasi claudebatur. Ibi multi infirmi jacent; quia lex non sanat, sed prodit infirmos, ut aliquando medicum quaerant. Caeci ibi sunt, qui non habent lumen fidei; claudi, qui quae vident non possunt operari; aridi vero, qui quidquid agant, sine pinguedine charitatis sunt. Exspectabant aquae motum, in quo sanitas fiebat per angelum; quia lege convicti, gratiam redemptionis desiderabant. Angelus invisibilis turbabat aquam; quia Filius Dei multa miracula faciendo inter Judaeos, latens in carne, turbavit eos in tantum, ut eum crucifigerent. Descendere ergo in aquam turbatam, est humiliter credere in Domini passionem. Unus sanatur, ut unitas commendetur; quia nemo praeter unitatem fidei sanari potest. Alioquin parum fuit in benignitate, nec valde magnum in potestate, unum de tot
Abbreviated transcription (Latin):
ortus ẽ uł ex tribu ysachar uocabulũ sũpsit
in quodam uaticuno in condẽpnationẽ sui
natus sit. Isachar enum int̾p̃tatur merces. ut
significet᷑ p̾cium ꝓditionis. hic ꝓuide int̾
riꝰ mmnist̾ infirmat. Mxxx Lolui.

Expanded text:
ortus est, vel a tribu Isachar vocabulum sumpsit, ut quodam vaticinio in condemnationem sui natus sit. Isachar enim interpretatur merces, ut significetur pretium proditionis. Hic provide inter rius minister infirmat. M.
Abbreviated transcription (Latin):
Ad montana conscendit ut tͣbas ad altiora
tͣheret. S turb̃ ascendere ñ ualentib secunt᷑
discipłi. Quib sedens loquit᷑. ñ enim intelli¬
g̾ent illum loqͤntẽ in maiestate sua. Uerun¬
tñ ꝓbabile ẽ turbas quodãmͦ a longe secu¬
tas fuisse. & sermonẽ quẽ matħs. & lucas di¬
u̾se narrant. audisse cum discipłis in aliqͣ
planicie lałis montis. postꝗͣ d̾ns in monte
illos elegit. & forte tunc eis ⁊̃ multa dix̃que
scͥpta ñ habemꝰ. Qd̃ si qͥs affirmare ꝯtendat.
matħm & lucã ñ unũ s duos retulisse sermo¬
nes. nil tam̃ ꝓhib in hoc opere. uixta rogłas
p̃occupandi. siue recapitulandi colligi eos in
unũ. Mons iste ẽ. uł thabor. uł aliꝰ mons in
ꝑtinet ad dignitatẽ magistri. Uocaũ qͦs uo¬
luit. qi ñ erat illoy studuĩ s diuine grẽ. ut¬

Expanded text:
Ad montana conscendit, ut turbas ad altiora traheret. Sed turbis ascendere non valentibus, sequuntur discipuli. Quibus sedens loquitur: non enim intelligerent illum loquentem in majestate sua. Verumtamen probabile est, turbas quodammodo a longe secutas fuisse et sermonem quem Matthaeus et Lucas diverse narrant audisse cum discipulis in aliqua planitie lateris montis, postquam Dominus in monte illos elegit; et forte tunc etiam multa eis dixit, quae scripta non habemus. Quod si quis affirmare contendat, Matthaeum et Lucam non unum sed duos retulisse sermones, nil tamen prohibet, in hoc opere juxta regulas praeoccupandi seu recapitulandi colligi eos in unum. Mons iste, est vel Thabor, vel alius mons in pertinet ad dignitatem magistri. Vocavit quos voluit, quia non erat illorum stud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ sp̃u ꝯsociantur. Petrus ẽ cognom̃tũ ad
distinctionẽ symonis chenaner. fãii rebedei s
in marco boanerges ex infirmitate & magni¬
tudine fidi nominati sunt. quoꝵ sublime m̾i¬
tum in monte meret᷑ audure tonitruũ patͥs
ꝑ nubẽ filio tonantis. Hic ẽ filius nĩs dilectꝰ.
Iacob alphei ẽ. qui fr̃ dni nominatur. quia
maria uxor alphei. soror fuit marie matris
dr̃i. Symon chananeus. a uico galilee qͥ dr
chana. in luca sebit᷑ ⁊elote. Thadeus a luca
qr tͥnomiꝰ fuit. Iste uidas fuit fr̃ iacobi frĩs

Expanded text:
 consociantur. BEDA. Petrus est cognomentum, ad distinctionem Simonis Chananaei, Filii Zebedaei, in Marco Boanerges, ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt: quorum sublime meritum, in monte audire tonitruum Patris, per nubem de Filio tonantis: Hic est Filius meus dilectus . Jacobus Alphaei est, qui frater Domini nominatur; quia Maria uxor Alphaei, soror fuit Mariae matris Domini. Simon Chananaeus, a vico Galilaeae qui dicitur Chana, in Luca scribitur Zelotes. Thaddaeus a Luca trinomius fuit. Is
Abbreviated transcription (Latin):
de etiam grece: sic̃ apud nos minima litt̃a
me scͥpta sunt. ñ suꝑfluet aliqͣ lict̾arũ fig̃a
nec pars sigure in lege anteꝙͣ. tͣnscat celũ &
t̾ra. Ostendr itaq qͦd etiam que mimma pu¬
tantur in lege sacram̃tis sp̃ualib plena st̃

Expanded text:
et etiam Graecae, sicut apud nos minima littera me scripta sunt, non superfixet aliqua litterarum figura, nec pars figurae in lege antequam transeat coelum et terra. Ostenditur itaque quod etiam quae minima putantur in lege, sacramentis spiritualibus plena sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
det exactori .i. diabolo. Diabolus uͦ mittet eũ
in cart̾em .i. in infernũ. qui in hoc c̃ minister
ciꝰ. ut animas cruciet in inferno. usq ad diẽ tu¬
dicii. & deinde inferm ignis cruciabit parit̾
demones. atq animas in corꝑib ad litt̾am ita
bene potest intelligi hoc capitulũ. Dũ es in uia.
hoc c̃ dũ uadis ad uidiciũ. cum utiuria consen¬
ti adu̾sario tuo. qͥ iustã causã ht̃ ꝯt te. ne inde
mittaris in carcerẽ. & reddas ibi cruciatus q̃ cqͥd
abstulistt. usq ad nouissimũ q̃drantẽ¬

Expanded text:
nibus ejus tradet exactori, id est diabolo. Diabolus vero mittet eum in carcerem, id est in infernum, qui in hoc est ministerciet animas in inferno usque ad diem judicii, et deinde inferni ignis cruciabit pariter daemones atque animas in corporibus. Ad litteram, ita bene potest intelligi hoc capitulum: Dum es in via, hoc est, dum vadis ad judicium cum injuria, consenti adversario tuo qui justam causam habet contra te, ne inde mittaris in carcerem, et reddas ibi cruciatus quidquid abstulisti, usque ad novissimum quadrante
Abbreviated transcription (Latin):
sunt differentie. in corde. in facto. in ꝯsutaidi¬
ne. tãꝗͣ tres mortes. lina qͣsi indomo. alt̾a qͣsi
ertͣ portã. łtia qͦsi in sepulchro. Nomine mechai
tis. om̃is carnalis ꝯcupiscentia deb intelligi.
qñ amina relicta suꝑiori lege. turpi uolup¬
tate inferioꝵ ꝓstituta corrũpit᷑. Q eñi eo af¬
fectu ꝯcupiscit innuptã qd̾ ⁊̃ si nupta ẽẽt
nichilominꝰ ea utet᷑ si posset ĩa adult᷑ ẽ. qd̾ gͦ¬

Expanded text:
sunt differentiae, in corde, in facto, in consuetudisunt differentiae, in corde, in facto, in consuetudine, tanquam tres mortes. Una quasi in domo, altera quasi extra portam, tertia quasi in sepulcro. GREG. itis omnis carnalis concupiscentia debet intelligi, quando anima relicta superiori lege, turpi voluptate inferiorum prostituta corrumpitur. Qui enim eo affectu concupiscit innuptam, quod etiam si nupta esset, nihilominus ea uteretur, si posset, jam adulter est, quod Gr
Abbreviated transcription (Latin):
iẽ. Int̾ passionẽ. & ꝓpassionẽ hoc int̾est. qd pas¬
sio reputat᷑ inuiciũ. ꝓpassio ininitio culpe ñ
tam̃ inc̾mine. Eigo titillatꝰ inmulierẽ ꝓpassio¬
ne ꝑculsꝰ ẽ. Siu̾ de cogitatione in affectũ cordĩ
tͣnsierit. ut ait dd̃. tnsiert̃ in affactũ cordis. de
ꝓpassione tłisiuit in passionẽ. ꝙ ñ deest oi uo¬
luntas parand̃. s ocrasio.⁊ ta in coide suomecht̃.¬
& si facultas detur in ea sacietur. Suggestione
delectatione: consensu. implet᷑ peccatũ. Sug¬
gestio fit ꝑ memoriã. siue ꝑ sensus corꝑis. A
serpente fuit suggestio in appetitu carnali tã¬
q̃ in eua delectatio. in ratione tãꝗͣ. iniuro con¬
sensio. Delectatio ante consensionẽ. uł nulla
ẽ. uł tam temus. ut ꝓpe nulla fit. si ne consen
susSi in factũ ꝓcesserit saturat᷑ s postea cum
sugestio reꝑit᷑. maior accendit᷑ delectatio. Sic̃
tͥb gͣdib ad pectatũ ꝑuenit᷑. ita peccati tros

Expanded text:
 Inter passionem et propassionem hoc interest, quod passio reputatur in vitium, propassio in initio culpae, non tamen in crimine. Ergo titillatus in mulierem, propassione percussus est. Si vero de cogitatione in affectum cordis transierit, ut ait David, transierunt in affectum cordis , de propassione transivit in passionem, quia non deest ei voluntas pet si facultas detur, in ea satietur. Suggestione, delectatione, consensu, impletur peccatum. Suggestio fit per memoriam, sive per sensus corporis. A serpente fuit suggestio, in appetitu carnali tanquam in Eva delectatio, in ratione tanquam in viro consensio. Delectatio ante consensionem vel nulla est, vel tam tenuis, ut prope nulla sit sine consensu. Qui si in factum processerit, saturatur; sed postea cum suggestio repetitur, major accenditur delectatio. Sicut tribus gradibus ad peccatum pervenitur, ita peccati tres
Abbreviated transcription (Latin):
lege nichil ret̾ibit superuacaneum. eigo qͥ
soluerit unum de mandatis ⁊ minimis istis .i.
in regno celoꝵ. uͥ nͥ magni ẽẽ ñ posst̃ .i. cuies ce¬
lestes. despectissimũ reputabunt eũ. licet ħ elatꝰ
adeo magni. q̃ faciunt ce nou docent. fãctoreᷤ
enĩ legis iustificabunt᷑ apud dñi. Qũ mint
na mandata soluunt. siue bñ doceant seu
nec bñ nec male. parui uidicabunt᷑. ut pote
dãpnatione digni. s ñ ꝓrsꝰ minimi. Deniq
nicħ ꝓdest doc̾e uistitiã. ꝗ̃ minina culpade

Expanded text:
ege nihil praeteribit supervacaneum, ergo qui solverit unum de mandatis etiam minimis istis, id est in regno coelorum, ubi nisi magni esse non possunt, id est cives coelestes despectissimum reputabunt eum, licet hic elatadeo magni, qui faciunt et non docent, factores enim legis justificabuntur apud Deum . Qui vero minima mandata solvunt, sive bene doceant, sive nec bene nec male, parvi judicabuntur, utpote damnatione digni, sed non prorsus minimi. Denique nil prodest docere justitiam, quam minima culpa de
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm suta accidit credere querendũ. Gͦ ad spr̃¬
alia refug̾e cogim᷑. ut qd̾ dictum ẽ uade pꝰ recon¬
ciliari fr̃i tuo. sñ absurditate possit intelligi
Nos sumꝰ templũ. altare ẽ fides int̾ior. Cũ gͦ in
corde nr̃o do uolumꝰ offerre orationẽ si m alicͦ
lesimus frẽm. ꝑgendum ẽ ñ pedib corꝑis s mo¬
tib animi ad roconciliationẽ. Si aũt p̃sens sit.

Expanded text:
fratrem, si ita acciderit, credere quaerendum. Ergo ad spiritualia refugere cogimur, ut quod dictum est, vade prius reconciliari fratri tuo, sine absurditate possit intelligi. Nos sumus templum, altare est fides interior. Cum ergo in corde nostro Deo volumus offerre orationem, si in aliquo laesimus fratrem, pergendum est non pedibus corporis, sed motibus animi ad reconciliationem. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ores.Quad rans gerꝰ nũmi c̃ q̃ ht̃ duominita.
Uñ cum unꝰ engłista. uiduã dicat misisse qͣdran¬
tẽ in corbanan. & als duominuta. ñ ẽ contͣriũ
Sensꝰ ẽ. Donec etiã mimina peccata ꝑsoluas. ñ
telligitur nicħ remane impunitũ. sic̃ solemus
dic̾e usq ad fccẽ. cũ uolumꝰ expͥm̾e aliquid ita
eractũ. ut nicħ relinqͣt᷑. Uel ꝑ quadrantẽ pos¬
sunt intelligi t̾rena peccata t̾ra enĩ qͣrtũ elem̃¬
tũ ẽ a celo. Donoc qd hic ponit᷑. tale ẽ quale illud
Sede a dextͥs meis donec ponã immicos tuos
scabellum pedũ tuoꝵ. N gͦ hic sine pene signifi¬
cat. s semꝑ solues nouissimũ q̃drantẽ. ⁊ nũꝗͣ.

Expanded text:
S. Quadrans genus nummi est, qui habet duo minuta. Unde cum unus evangelista viduam dicat misisse quadrantem in corbonam , et alius duo minuta , non est contrarium. Sensus est: Donec etiam minima peccata persolvas, non telligitur nihil remanere impunitum, sicut solemus dicere, usque ad faecem, cum volumus exprimere aliquid ita exactum, ut nihil relinquatur. Vel per quadrantem possunt intelligi terrena peccata: terra enim quartum elementum est a coelo. Donec quod hic ponitur, tale est, quale illud: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Non ergo hic finem poenae significat, sed semper so
Abbreviated transcription (Latin):
ingressu opꝰ legis cep̃ excełe. ñ dissoluere.
aꝑit nãq motũ animi ad nocendũ frĩ in ho¬
mitidio cõputari. cũ pꝰ ñ attendent homi¬
cidiũ eẽ nͥ ꝑemꝑtonẽ corꝑis humant. Sentꝰ ẽ
Iudicio logis moysi reꝰ ẽ qui occidit actu. s ego
dico uob̃. ꝙ uidicio celestis legis. quã docco re
ẽ om̃is qui irascitur fr̃i suo. I quibꝰdã codici
b additur sñ causa. s radendũ ẽ quia ira pe¬
intus tollit̾. & inunicos nr̃os amare iubemur
Qd̃ si ꝯtingat irasci. ñ fr̃i s peccato irascendũ
ẽ ut psalmista ait. Irascunim uidelicet pect̃o.
uñ a scquit᷑ uolite peccare.Q au̾t dixerit
fr̃i suo racha. rẽꝰ erit ꝯcilio. Qui aũt dixerit¬

Expanded text:
ingressu opus legis coepit excedere, non dissolvere. Aperit namque motum animi ad nocendum fratri in homicidio computari, cum prius non attenderent homicidium esse, nisi peremptionem corporis humani. SJudicio legis Moysi reus est qui occidit actu, sed ego dico vobis, quia judicio coelestis legis quam doceo, reus est omnis qui irascitur fratri suo. HIERON. In quiadditur, sine causa: sed radendum est, quia ira penitus tollitur, et inimicos nostros amare jubemur. Quod si contingat irasci, non fratri, sed peccato irascendum est, ut Psalmista ait: Irascimini, videlicet peccato: unde et sequitur: Nolite peccare . Qui autem dixerit fratri suo, Raca, reus erit c
Abbreviated transcription (Latin):
lioꝵ ẽnon. ꝙ signisicat futura supplicia. In
hac ualle lucꝰ erat ꝯ sccͣtꝰ ydolo baal. cui dem̃tia
isrł immolabat. ⁊ filios suos demoniis incen¬
debat. E aũt locꝰ ipsae uixta iherłm. ad radicẽ
montis moria uͥ syloa fliit. Hoc regũ uolum̃
&e palipomenon. & iheremias scͥbunt plenissime.
& ꝯminat᷑ ds. se locũ ipsum unpletum cada¬

Expanded text:
liorum Ennon, et significat futura supplicia. In hac valle lucus erat consecratus idolo Baal, cui dementia Israel immolabat, et filios suos daemoniis incendebat. Est autem locus ipse juxta Jerusalem, ad radicem montis Moria, ubi Siloa fluit. Hoc Regum volumen et Paralipomenon et Jeremias scribunt plenissime, et comminatur Deus se locum ipsum impleturum cada
Abbreviated transcription (Latin):
eat ingehenniã. Qa ꝯcupiscentia efficientie cõ¬
ꝑat᷑ dapnũ corꝑis ociosũ ẽĩt. relicto uolunta¬
debemꝰ. si nos adõ arcere uolunt. nedũ eos lu¬
tres in gehennã. Uł ꝯsiliariꝰ tuus intellig̾r
ocłs tuus dext̃. qui in diuinis tedocet. Illu ⁊̃
resptie. si in aliꝗͣ ħ esim te conat᷑ induc̾e. Bert᷑
manꝰ ẽ: ad iutor ⁊ minist̾ indiuinis oꝑib.
Totũ corpꝰ tuũ intellige. te & amicos t famu

Expanded text:
 Quia concupiscentia efficientiae comparatur, damnum corporis otiosum esset, relicto voluntadebemus, si nos a Deo arcere volunt, ne dum eos lutres in gehennam. Vel consiliarius tuus intelligitur oculus tuus dexter, qui in divinis te docet. Illum etiam respue, si in aliquam haeresim te conatur inducere. Dextra manus est, adjutor et minister in divinis operibus. Totum corpus tuum, intellige te et ami
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiat. Uñ ioħs ait. Qui odit frẽm suũ ho¬
micida ẽ. Rachaut quidã aiuint int̾iectio e̾
indignantis animi motũ significans. s qd̾
int̾iections in aliam linguã ñ facile insfe¬
runt᷑ coegit tum grecũ ꝙͣ latinũ int̾p̃tem.
ipsam pon̾e uocẽ hebraicã. Nom̃ ichenno¬
inuetibꝰ lib̾ͥs ñ inuenit᷑. si a saluatore pͥmũ po

Expanded text:
suscipiat, unde Joannes ait: Qui odit fratrem suum, hosuscipiat, unde Joannes ait: Qui odit fratrem suum, homicida est . Raca, ut quidam aiunt, interjectio est, indignantis animi motum significans, sed quod interjectiones in aliam linguam non facile transferuntur, coegit tam Graecum quam Latinum interpretem, ipsam ponere vocem Hebraicam. Nomen gehennibus libris non invenitur, sed a Salvatore
Abbreviated transcription (Latin):
gat popłm meũ isrł. Bethlecm uicus quidẽ
minimꝰ ẽ. s neqͣꝗͣ. minima ẽ in pͥncipib uida
.l. in excellentia dignitatis pͥncipũ uida. In
ea enim nascitur saluator. Hoc testimoniũ
tentiam ꝓpłie sumens. u̾ba mnutat. M uz.¬
unc herodes clam uocatis magis di¬
ligenter ab eis didicit tempꝰ stelle.¬

Expanded text:
s quidem minimus est, sed nequaquam minima es in principibus Juda, id est in excellentia dignitatis principum Juda. In ea enim nascetur Salvator. Hoc testimonium tentiam prophetae sumens verba mutat. « Tunc Herodes clam vocatis Magis, diligenter didicit
Abbreviated transcription (Latin):
pore. ꝑsonam pueri ñ uult ignorare. Hero¬
des significat ypocritas. aliud dicentes &
aliud cogitantes. qui dum dm querunt.
nũꝗͣ inuenire merentur. Qui cum audis¬
sent regẽ abierunt. E ecce stella quã uide¬
rant in oriente. antecedebat eos. usq dum
ueniens staret supͣ ubi erat puer. Magis
apꝓpinquantib iherosolimam. disparuit
stella. quia quit̃q apꝓpinquat ad ypochri¬
tas & hereticos di lucem amitit. S postquã
recedit ab eis. diuinã lucẽ recuꝑat. ut xꝑm
credat de uirgine natum. Stella domũ dis¬
cernens. non tenuit sydereas uias. s domui
uiciia. stetit supͣ. subaudis locũ uͥ erat puer.
ħstella ut ait fulgentius. nũꝙͣ. antea appa¬
creata ẽ. & ꝑacto officio mox ẽẽ desiit. uiden¬
tes autem stellam. gauisi sunt gaudio ma¬
gno ualde. E intrantes domũ. inuener̃t¬

Expanded text:
mpore personam pueri non vult ignorare. Herodes significat hypocritas aliud dicentes et aliud cogitantes, qui dum ficte Deum quaerunt, nunquam invenire merentur. « Qui cum audissent regem abierunt. Et ecce stella, quam viderant in Oriente, antecedebat eos, usque dum veniappropinquantibus Jerosolymam, disparuit stella; quia quicunque appropinquat ad hypocritas et haereticos Dei lucem amittit. Sed postquam recedit ab eis, divinam lucem recuperat, ut Christum credat de Virgine natum. Stella domum discernens, non tenuit sidereas vias; sed domui vicina stetit supra, subaudis locum ubi erat puer. Haec stella, ut ait Fulgentius, nunquam antea appacreata est, et peracto officio mox esse desiit. Videntes autem stellam, gavisi sunt gaudio magno valde. Et intrantes domum, invener
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dũ bene ministrant ext̾iora. ad intel¬
lectum qͦ misticũ ꝑducunt᷑ diuina gr̃a.
Inudicio qͦ multi qui idonei ad docendũ
uidebant᷑ obnegligentiam suam. int̾ in¬
doctos reputabunt᷑. quidã simpliciores
ob comũsationis deuotionẽ int̃ apłicos do¬
ctores sũma p̃mia recipient. Qui enĩ recip̃
habentes accumen ingenii & nlesidia cor¬
rumpentes illuo ꝑdunt bonũ nature qr
ñ exercent illud. & ꝓmissum p̃miũ uident
transire ad illos qui quod minus hñt. labore
& industria augent. uł ita. hñs fidẽ & bo¬
ut homo. donabit᷑ tam̃ a bono iudice. his
aut̃ carens. cȩt̃as &̃ uͥtutes quas uidebat᷑ na¬
turalit̃ posside ꝑdet. Clegant᷑ dictũ ẽ qͦd

Expanded text:
enim dum bene ministrant exteriora, ad intelenim dum bene ministrant exteriora, ad intellectum quoque mysticum perducuntur divina gratia. In judicio quoque multi qui idonei ad docendum videbantur, ob negligentiam suam inter indoctos reputabuntur: quidam simpliciores, ob conversationis devotionem inter apostolicos doctores summa praemia percipient. Qui enim recipit habentes acumen ingenii, et desidia corrumpentes illud perdunt bonum naturae, quia non exercent illud, et promissum praemium vident transire ad illos qui quod minus habent labore et industria augent. Vel ita: Habens fidem et bout homo donabitur tamen a bono judice. His autem carens, caeteras etiam virtutes quas videbatur naturaliter possidere
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ce pecuniam meam cõmitt̾e nũmulariis
& ueniens ego recepissem utiq qͦd meũ ẽ cũ
usura. Seruus malus appellat᷑ qi calũpniã
fac̃ dño suo. in quo suꝑbia notat᷑. siger. qr
calentũ ñ duplicauit. in quo accusat᷑ negli¬
gendiȩ. Si aut̃ dnm̃ durũ exauctorẽ sciebat.
cur ñ seruiuit ei ad lucrũ: de eo qͦd s̾ cdedit ad
erogandũ: U scͥptũ ẽ pecuniam meã. grecus
sermo significat pecuniam & argentum.
que dari debuit nũmulariis. & traperetis
.i. cȩt̾is doctorib. Pecuniam gͥ nũmulariis
dare ẽ. scientiam predicationis impendẽ.
his qui hanc ualeant dictis & oꝑib exercẽ.
Sollite itaq ab eo calentũ & date ei qͥ habet
decem talenta. Tollit᷑ talentũ. &. dat᷑ habenti
decẽ calenta. ut intelliga mꝰ maiꝰ p̃miũ deb̾i
plus laboranti. licet equalei gaudiũ sit et
Talentũ dat᷑ uirȩ illiqui ext̾̃iora iure mini¬
strauit. quod cotidie fit inecłia. Pleriq

Expanded text:
e pecuniam meam nummulariis et veniens ego recepissem utique quod meum est cum usura. Servus malus appellatur, quia calumniam facit domino suo, in quo superbia notatur. Piger, quia talentum non duplicavit, in quo accusatur negligentiae. Si autem dominum durum exactorem sciebat, cur non servivit ei ad lucrum, de eo quod sibi dedit ad erogandum? Ubi scriptum est pecuniam meam, Graecus sermo significat pecuniam et argentum.quae dari debuit nummulariis et trapezitis, id est, caeteris doctoribus, pecuniam igitur nummulariis dare est, scientiam praedicationis impendere his qui valeant hanc dictis et operibus exercere. Tollite itaque ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. Tollitur talentum, et datur habenti decem talenta: ut intelligamus majus praemium deberi plus laboranti, licet aequale gaudium sit et Talentum jure datur illi qui exteriora jure ministravit, quod quotidie fit in Ecclesia. Plerique
Abbreviated transcription (Latin):
Caritatẽ hñs &̃ alia dona ꝑcip̃. hac autẽ
carens &̃ que habebat amittit. Nullus
dicat talentum minime accepi ñ ẽ uñ ra¬
tionem reddere cogar. Unicuiq enĩ hoc
ipsum reputabit᷑. quod uł miniraũ acce¬
pit. Alius intelligentiam habet p̃dicatio¬
nis. ministĩum debet ex calento. Aliꝰ t̃renã
sub̾am eroget de talento substantiȩ. Ahus
artẽ qua pascit᷑. ars ẽ ei ꝓ talenco. Alius
familiaris ẽ diuiti. talentum habet familiari¬
tatis. & loqui debet ꝓindigentibus. Om̃i gͦ ha¬
benti quomͦ debet scił ut eũ benignitate ita
Equod habet. dabit᷑ gr̃a suꝑ grãm. Om̃is aut̃

Expanded text:
aritatem habens, etiam alia dona percipit, hac autem carens, etiam quae habebat amittit. Nullus dicat, talentum minime accepi, non est unde rationem reddere cogar. Unicuique enim hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius intelligentiam habet praedicationis? ministerium debet ex talento. Alius terrenam substantiam? Eroget de talento substantiae. Alius artem qua pascitur? ars est ei pro talento. Alius familiaris est diviti? talentum habet familiaritatis, et loqui debet pro indigentibus. Omni ergo habenti quomodo debet, scilicet ut cum benignitate utatur quod habet, dabitur gratia super gratiam. Omnis aut
Abbreviated transcription (Latin):
altior. canto grauior. Metis inquit uͥ ñ semi¬
nasti. p̃cidens falce uidicii gentiles. qͥb scͥpt᷑a
legis ñ cõmisisti. Congregas &̃ in regno tuo
de gentib uͥ sem̃ p̃dicationis ñ sparsisti. Hinc
intelligimꝰ &̃ gentilrum & philosophoꝵ bo¬
nã uitam reciꝑe dnm. & ad cõparationem eoꝵ
qͥ naturali legi seruiunt. cõdempnari eos qͥ

Expanded text:
gravior. HIERON. Metis, inquit, ubi non seminasti, praecidens falce judicii gentiles, quibus Scripturam legis non commisisti. Congregas etiam in regno tuo de gentibus, ubi semen praedicationis non sparsisti. Hinc intelligimus etiam gentilium et philosophorum bonam vitam recipere Dominum, et ad comparationem eorum qui naturali leg
Abbreviated transcription (Latin):
Si apłi reddituri sunt rationẽ. & sub metu
uidicis resurrecturi. qͥ nos: Singłoꝵ discuti¬
ent᷑ actꝰ. accusante uł excusante conscientia
unũquẽq. Et accedens qͥ qͥnq calenta acee¬
ꝑat. obtulit alia qͥnq talenta dicens. Dne .uͦ.
talenta tradidisti mͥ. ecce alia .u̾. suplucratꝰ sũ.

Expanded text:
Si apostoli reddituri sunt rationem, et sub metu judicis resurrecturi, quid nos? Singulorum discutientur actus, accusante vel excusante conscientia unumquemque. Et accedens qui quinque talenta acceperat, obtulit alia quinque talenta, dicens: Domine, quinque talenta
Abbreviated transcription (Latin):
resurgent. Sunc surrexert õs u̾gmes
ille & ornauert̃ lampades suas. Prec̾ita ꝓ fu¬
turis legenda st̃ hoc mͦ. Clamor factꝰ ẽ .i. fiet.
Tunc surgent om̃s & ornabt̃ ratioĩb redden¬
dis oꝑa sua. recordando qͣlit̃ oꝑate sint. fatuȩ
aut sapientib dixer̃. Date nob̾ de oleo uestro
qi lampades nr̃e extingunt᷑. Quoꝵ facta fulci¬
unt᷑ aliena laude. eadem subtͣsta deficiunt.
Dicent gͦ fatue sapientib. desidiom̃tis. Da
lucent ante uidentẽ omnia. qr meliꝰ colloca¬
uistis głam urãm in conscientiis urĩs. quã
nos nr̃am infauorib adulantiũ. Hinc ait¬

Expanded text:
resurgent . Tunc surrexerunt omnes virgines, illae, et ornaverunt lampades suas. Praeterita pro futuris legenda sunt hoc modo: Clamor factus est, id est fiet. Tunc surgent omnes, et ornabunt rationibus reddendis opera sua recordando qualiter operatae sint. Fatuae autem prudentibus dixerunt: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur. Quorum facta fulciuntur aliena laude, eadem subtracta deficiunt. Dicent ergo fatuae sapientibus desiderio mentis: Datlucent ante videntem omnia, quia melius collocavistis gloriam vestram in conscientiis vestris, quam nos nostram in favoribus adulantium. MA
Abbreviated transcription (Latin):
uito uͥginẽ castã exhib̾e xp̃o. Non hocdicit
ligiuitatis corruptor ẽ diabolus. continuo
adiuinx̃. Timeo ne sic̃ serpens. euã sedix̃
gustandi. tangendi. Que ꝯtinentia qi partĩ fit
eorã do ut illi placeat᷑ int̾iori gaudio. ꝯscientiȩ¬

Expanded text:
viro, virginem castam exhibere Christo . Non hoc dicit virginitatis corruptor est diabolus, continuo adjunxit: Timeo ne sicut serpens Evam seduxit gustandi, tangendi. Quae continentia quia partim fit coram Deo, ut illi placeat
Abbreviated transcription (Latin):
Abiit aut̃ qͥ quinq talenta acceꝑat. & oꝑat᷑
est in eis. & lucratꝰ ẽ alia qͥnq. Similit̃ & qͥ
duo acceꝑant. lucratꝰ ẽ alia duo. Abiit ꝑ exer¬
citium studii qͥ sensus t̃renos accep̃. & clu¬
intelligens creatorẽ. Qui huiꝰmõi st̃ quãus
penetrare misticanesciunt recta tam̃ do¬
cent intentione bona. Ius aut̃ qͥ accep̃ scientiã
& oꝑamp̃sentem. typos future beatitudinis
intellex̃. Uł in hoc alia quinq aut alia dduo ue¬
munt inlucrũ. qr dũ utͥq sexui p̃dicatio un¬
pendit᷑ qͣi accepta talenta geminant᷑. dlii nãq
utͥusq sexus uerbo & exemplo doctoꝵ florent
indelligentia & oꝑatione. alii sensiĩ modera¬
minȩ. &. uisibiliũ contemplatione utriq sũ¬
mũ bonũ querentes. Qui aut unũ acceꝑat
abiens fodit int̾ra. & abscondit pecuniã dni
sui. Neꝗͣ. seruus int̾renis opib posuit coct̾nã

Expanded text:
alenta acceperat, et operatus est in eis, et lucratus est alia quinque. Similiter et qui duo acceperat, lucratus est alia duo. Abiit per exercitium studii, qui sensus terrenos accepit, et duintelligens Creatorem. Qui hujusmodi sunt, quamvis penetrare mystica nesciunt, recte tamen docent intentione bona. Ille autem qui accepit scientiam et operam praesentem, typos futurae beatitudinis intellexit. Vel in hoc alia quinque aut alia duo veniunt in lucrum, quia tum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Alii namque utriusque sexus verbo et exemplo doctorum florent intelligentia et operatione, alii sensuum moderamine et visibilium contemplatione, utrique summum bonum quaerentes. Qui autem unum acceperat, abiens fodit in terra, et abscondit pecuniam domini sui.
Abbreviated transcription (Latin):
Admixt᷑ choris angłicis. sic intꝰ letare de mu¬
nere. qͥd nec ocłs uidit. nec auris audiuiit. nec
inccr hõis ascendit. ut iam ñ sit qͦd ext̾uis do¬
leas decorruptione. Presentia licet magna
uideant᷑. in comꝑatiõe tam̃ fut᷑oꝵ parua sunt¬
& pauca. nec sine ad mixtione alicuiꝰ molestiȩ

Expanded text:
munere, quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , ut jam non sit quod exterius doleas de corruptione. Praesentia, licet magna videantur, in comparatione tamen futurorum parva sunt et pauca, nec sine admistione alicujus molestiae.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdã simplicit̃ inu̾ginib accipiunt. quaꝵ alie
corꝑe & m̃te uͥgines st̃. aliȩ tantũ corꝑe. siue
ñ bñ oꝑantes. siue custodia patrũ seruate.
synagoga sic̃ suꝑiꝰ duo iñ agͦ. duȩ molentes.¬
& duo in lecto significabant õs ȩccłiasticos
tã iustos ꝗͣ iniustos & udeos. Q tocirco õs
u̾gines appellant᷑. q uniꝰ ołi noticiã hñt. nec
mens eoꝵ ydolatͥa construpͣt᷑. Oleũ aũt hñt
ornantes fidẽ oꝑib. oleo carent ñ ornantes.
Possumꝰ quinq: uirgines qͥnq sentꝰ intp̃tari.
qͥb alii festinant ad celestia. alii t̃renis fecibꝰ
inhiantes. fom̃ta ñ hñt iu̾tatis. qͥbꝰ sua corda
illuminent. De uiisu. auditu. & tactu: sp̃u¬
alit̃ dictũ ẽ. Qͦ uidimꝰ qͦd audiuimꝰ. qͦd ocłis
mĩs ꝑspeximꝰ. & manꝰ nr̃e palpauer̃t. De
gustu: gustate & uidete qm̃ suauis ẽ dñs.
De odoratu: inodorẽ ungendoꝵ tuoꝵ cur

Expanded text:
nibus accipiunt, quarum aliae corpore et mente virgines sunt, aliae tantum corpore, sive non bene operantes, sive custodia patrum servatae,Synagoga, sicut superius duo in agro, duae molentes, duo in lecto, significabant omnes ecclesiasticos tam justos, quam injustos et Judaeos. Qui idcirco omnes virgines appellantur, quia unius Dei notitiam habent, nec mens eorum idololatria constupratur. Oleum autem habent ornantes fidem operibus; oleo carent, non ornantes. Possumus quinque virgines quinque sensus interpretari, quibus alii festinant ad coelestia: alii terrenis faecibus inhiantes, fomenta non habent veritatis, quibus sua corda illuminent. De visu, auditu, et tactu spiritualiter dictum est: Quod vidimus, quod audivimus, quod oculisis perspeximus, et manus nostrae palpaverunt . De gustu: Gustate et videte quoniam suavis est Dominus . De odoratu: In odorem unguentorum tuorum cur
Abbreviated transcription (Latin):
ne quȩ ẽ a mortuis. Uł sponsũ & sponsã
intellige dm̃ in hoĩe scd̾m tẽpꝰ qͦ ꝑabolã
dix̃. Nlam ut sꝑc carni sponsus: ita sp̃ui
caro sponsa ẽ. Deniq tuba excitante ob¬
uiam sponso. tantum ꝓditur: qr iam in
głam sp̃ualem humilitas carnis excessit
inxp̃o. Quinq aut̃ exeis erant
fatuȩ & quinꝙ̃ prudentes. S qͥnq fa¬
tuȩ acceptis lampadibus. ñ sumpser̃t

Expanded text:
est a mortuis. Vel sponsum et sponsam intellige Deum in homine, secundum tempus quo parabolam dixi. Nam ut spiritus carni sponsus, ita spiritui caro sponsa est. Denique tuba excitante obviam sponso tantum proditur, quia jam in gloriam spiritualem humilitas carnis excessit in Christo Quinque autem ex eis erant fatuae, et quinque prudentes. Sed quinque fatuae, acceptis lampadi
Abbreviated transcription (Latin):
quar & angłoꝵ. caritatẽ autẽ ñ habeam. fa¬
ctus sũ uelut es sonans. aut cymbalũ tinni¬
ens. Oĩb humorib suꝑeminet oleũ. sicut
suꝑ eminens uia ẽ. caritas ꝑueniendi ad
celum. Litt̾am sic lege. Tunc scił in fine
facit deuariũ. qi ex utroq sexu colligit᷑
multitudo fidelium. acceptio lampadũ
ostensio ẽ bonoꝵ oꝑum. quibus equȩ
suꝑsticiosis ut uere religiosi estimant᷑
occurr̾e sponso & sponsȩ .i. xꝑo & eccłiȩ

Expanded text:
 charitatem autem non habeam, factus sum velut aes sonans aut cymbalum tinniens . Omnibus humoribus supereminet oleum, sicut supereminens via est charitas perveniendi ad coelum. Litteram sic lege: Tunc, scilicet in fine facit denarium, qiua ex utroque sexu colligitur multitudo fidelium. Acceptio lampadum, ostensio est bonorum operum, quibus aeque superstitiosi ut vere religiosi, aestimantur occurrere sponso et s
Abbreviated transcription (Latin):
eũ scił a consortio scõꝵ seꝑabit eũ. hy pocͥcas
hic dic̃. mnagͦ. inmola & inlecto derelictos.
infideles ũ qͥ nec fidẽ habuer̃t. Sic̃ in fideli
dispensatore ordo remuneratioĩs dictꝰ ẽ. sic
in malo seruo narrat᷑ p̃sulũ maloꝵ ȩcna dãp¬
natio. Qͥ ñ solũ male uiuunt. s &̃ subditos in¬
uiriis lacessunt. Typice &̃ pot̃ intelligi
pucros & ancillas ꝑcut̾e. corda infirmoꝵ in
fide pͣue oꝑatioĩs. aut locutioĩs exẽplo uitiare.

Expanded text:
eum, scilicet a consortio sanctorum separabit eum. Hypocritas hic dicit, in agro, in mola, in lecto derelictos; infideles vero, qui nec fidem habuerunt. Sicut in fideli dispensatore ordo remunerationis dictus est, sic in malo servo narratur praesulum malorum aeterna damnatio, qui non solum male vivunt, sed etiam subditos injuriis lacessunt. Typice etiam potest intelligi pueros et ancillas percutere, corda infirmorum in fide pravae operationis aut locutionis exemplo vitiare.
Abbreviated transcription (Latin):
re faciunt. Nota malũ seruũ dampnari
ñ qr tardũ putat. s qr ñdiligit dñi aduen¬
tum. Nicħ em̃ int̃ ẽ qͦd forte ita diferent̃ opi¬
nant᷑ qui manifestationẽ dñi sicient̃ desid̾ant.
uigilant̃ expectant. fidelit amant. Unꝰ dic̃ uii¬

Expanded text:
 Nota malum servum damnari, non quia tardum putat, sed quia non diligit Domini adventum. Nihil enim interest quod forte ita differenter opinantur, qui manifestationem Domini sitienter desiderant, vigilanter exspectant, fideliter amant. Unus dicit, vi
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ inuenisse gͣtutũ ẽ: s qr celestes diuitie. ñ¬
nͥ dampno scł̃i possidenttir. qͥ unienit contẽpn̾e
scłaria deb. ut sit ei potestas utendi thesauro cũ
agͦ. Uł ita. Thesaurꝰ ẽ. celeste desidium. ager in
q̃ ab scondr̃. disciplina studii celestis. Quẽ agtũ
uenditis om̃ib comꝑat. qui uoluptatibꝰ carns
renuntiat. & t̾rena desidia ꝑ celestis discipline
custodiã calcat. ut lib̾iuis se applicet studio in¬
telligentie. Thesaurũ abscondere debemꝰ ñ ĩ
uidia. s in corde nr̃o. quia in hac uita qͣsi in
nr̃mit obfidentes nos expolient. si publice theᷤ¬
aurũ in uia portai̾umꝰ. N dico ut occultemuᷤ
proris bona oꝑa nr̃a cum scͥptum sit. uide¬
ut in bonis oꝑib laudem ext̾iorẽ ñ queramꝰ. alt̾
Thesaurꝰ in agͦ duo testam̃ta legis sunt in eccł̃ia
ꝓ quoꝵ intelligentia ut inotio discatur: tẽꝑalia
contẽpnuntur. Qd̃ ⁊ philosophi inueniunt᷑ fe¬
cisse ꝓ humana scientia. It̾m simile ẽ regnũ

Expanded text:
um est; sed quia coelestes divitiae nonnisi damno saeculi possidentur, qui invenit, contemnere saecularia debet, ut sit ei potestas utendi thesauro cum agro. Vel ita: Thesaurus est coeleste desiderium; ager in quo absconditur, disciplina studii coelestis. Quem agrum venditis omnibus comparat, qui voluptatibus carnis renuntiat, et terrena desideria per coelestis disciplinae custodiam calcat, ut liberius se applicet studio intelligentiae. Thesaurum abscondere debemus, non in via, sed in corde nostro; quia in hac vita quasi in nculi nostrum iter obsidentes, nos exspolient, si publice thesaurum in via portaverimus. Non dico ut occultemus proximis bona opera nostra, cum scriptum sit: Videut in Thesaurus in agro, duo Testamenta legis sunt in Ecclesia, pro quorum intelligentia ut in otio discatur, temporalia contemnuntur. Quod et philosophi intelliguntur fecisse pro humana scientia. Iterum simile est regnu
Abbreviated transcription (Latin):
nutͥtꝰ. Qͣsidicant. N credimꝰ qd̃ incerta fama
uuilgauit cũ ap̃ nos nicħ tale fct̾is. quibꝰ ꝯue¬
nientiꝰ talia impendenda erant bñficia. uerꝰ me¬
dicꝰ ẽ rp̃c: quia restaurat lapsos. ut pͦ uulnera

Expanded text:
nutritus. Quasi dicant: Non credimus quod incerta fama vulgavit, cum apud nos nihil tale feceris, quibus convenientius talia impendenda erant beneficia. Verus medicus est Christus, quia restaurat lapsos, ut post vulnera
Abbreviated transcription (Latin):
mo huiꝰ mundi. diu̾si generis uasa fabricant.
⁊ uasa ure igne sp̃c molliendo in miscdie uasa
ꝯmittant. uñ malachias ex ꝑsona patͥs ate de
filio. E sedebit ꝯflans. & emundans argentũ.
& purgabit filios leui. et conflabit eos qͣsi au¬
rumec argentũ. Manfestũ ẽ cognatos more
scͥpture fĩs sen sorores nuncupari. & sepe in¬
litas onigĩe comirat᷑ ito de dauid despectiue

Expanded text:
mo hujus mundi, diversi generis vasa fabricant; et vasa irae igne spiritus molliendo in misericordiae vasa commutant. Unde Malachias ex persona Patris ait de Filio. Et sedebit conflans et emundans argentum, et purgabit filios Levi, et conflabit eos quasi aurum et argentum . Manifestum est cognatos, more Scripturae, fratres seu sorores nuncupari: et saepe vilitas originem comitatur, ut de David despective
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾is testam̃ti scientiã. Apłi qͦ instrudi cũ p̃di¬
carent eugłium. cõꝓbabant illud qͦd de thes¬
auro doctrine eiciebant. legis ⁊ ꝓpħaꝵ uocibꝰ.
d̾e. nouu̾ ẽ regnũ celoꝵ uiste uiuentes penetͣre
Edicator gͦ doctus. ⁊ noua scit ꝓferre de sua

Expanded text:
eris Testamenti scientiam. Apostoli quoque instructi, cum praedicarent Evangelium, comprobabant illud, quod de thesauro doctrinae eliciebant, legis et prophetarum vere; Novum est, regnum coelorum juste viventes penetrare. Praedicator ergo doctus,
Abbreviated transcription (Latin):
dentiũ. ꝓdit indignantis affectũ. eo qd̃ sero
unũ qͣq peniteat. sero ingemiscat. sero irascat᷑
s. qͥ tã ꝑuicaci imꝑbitate deliquerit. Intelle¬
ristis ħ om̃ia: Dicunt eiz⁊̃. Ait illis. Iõ õĩs scba
doctꝰ in regno celoꝵ. simił ẽ hõi pattifamilias qͥ
magistris. ñ tantũ audientibꝰ. s ⁊ intelligentibꝰ
dignũ testimoniũ reddit. sub nomine patͥs¬
samilias se cõꝑans. & illos ꝓpt̾ scientiã scͥbas
nuncuꝑans. ac si dicat. Qͥa intellexistis: idõ
loꝵ qͦd ẽ eccłia. similis ẽ mͥ qͥ sum patͥfamilias. qu
dñs exercituũ uidelicet hominũ ⁊ angłoꝵ.⁊ qͥ ꝓ

Expanded text:
dentium prodit indignantis affectum, eo quod sero unumquemque poeniteat, sero ingemiscat, sero irascatur sibi, qui tam pervicaci improbitate deliquerit. Intellexistis haec omnia? Dicunt ei: Etiam. Ait illis: Ideo omnis Scriba doctus in regno coelorum, similis est pmagistris, non tantum audientibus, sed intelligentibus dignum testimonium reddit, sub nomine patrisfamilias se comparans, et illos propter scientiam Scribas noncupans. Ac si dicat: Quia intellexistis, ideo lorum, quod est Ecclesia, similis est mihi, qui sum paterfamilias, quia Dominus exercituum, videlicet hominum et an
Abbreviated transcription (Latin):
das: Ce soiores eiꝰ ñne om̃s apud uos st̃: Uñgͦ
hinc oĩa ista: E scandalirabantur meo. In ho¬
norat᷑ dñs a suis. ꝗͣqͣ. ⁊ docendi prudentia. &
oꝑandi uirtꝰ ammiration̾ẽ moueret. E m̾uero
quẽ uerb̃ ⁊ factis xꝑm ẽẽ cognosc̾e possunt. ob
solam nontiam gen̾is cont̾epmnt. Infidelitas
namq huic magna. hinc huinilia cernens.
u̾itat̾e iudicii ñ recipit. s scandalizatur. qd̾̃
t̃ impediri m̃ts arbitriũ. Martꝰ ait dñm dic¬

Expanded text:
das, et sorores ejus? Nonne omnes apud nos sunt? Unde ergo huic omnia ista? Et scandalizabantur in eo. Inhonoratur Dominus a suis, quanquam et docendi prudentia et operandi virtus admirationem moverent. Enim vero quem verbis et factis Christum esse cognoscere possunt, ob solam notitiam generis contemnunt. Infidelitas namque hinc magna, hinc humilia cernens, veritatem judicii non recipit, sed scandalizatur, quod est impediri mentis arbitrium. Marcus ait Dominum dic
Abbreviated transcription (Latin):
cernentur pisces boni in celũ. mali ingehẽnã.
Educent angłi ꝑ resurrectionẽ sagenã impletã¬
qi tunc eccłia p̃destinatos om̃s ꝯtinebit. Et satꝰ¬
litꝰ hoc est pꝰ siñe mundi officios iniuncto qͦ¬
dammꝰ uidicantes qd̾ ꝑ scde intellig̾r. eligent
bonos inuasa sua .i. in etna tab̃nacła. malos uͦ
ne uibeant głam d̾i mutent soras in infernũ

Expanded text:
cernentur pisces boni in coelum, mali in gehennam. cernentur pisces boni in coelum, mali in gehennam. Educent angeli per resurrectionem sagenam impletama tunc Ecclesia praedestinatos omnes continebit. Et sttus, hoc est, post finem mundi sibi officio injuncto quodammodo judicantes, quod per sedem intelligitur, eligent bonos in vasa sua, id est, in aeterna tabernacula; malos vero, ne videant gloriam Dei, mittent foras, in infernum
Abbreviated transcription (Latin):
ritas. Inuenta aũt una p̾ciosa margarita. abiit
& uendidit om̃ia que habuit. & emit eã. De
margarita & thesauro par ratio ẽ. s suꝑiꝰ re¬
qͦ comꝑatione eiꝰ omnis gemina uł sir. Abt¬
it negociator de domo sua ad forũ: abiit ec¬
cłiasticꝰ de possessionib suis ad scolam sapi¬
entium. Ille uendit omĩa. iste renuntiat oibꝰ
& sibi ipsi. quia unłꝰ huiꝰ desidati lapidĩ p¬
Quasi bonas margaritas queris scos uiroᷤ qͥbꝰ¬
ꝯformeris. uł bona p̾̃cepta. seu sp̃uales intelle¬
ctus. in quibꝰ sit salus. Inuenis itaq p̃ om̃ib
mandatũ dilectionis. atq supͣ omnnẽ intellectũ
reꝑis penctͣta carnis testudine intellectũ u̾bi qd̃
Quã cum impleta eẽt educentes. & secꝰ litꝰ seden¬
tes eleg̾unt bonos in uasa sua malos aũt fo¬
ex utͦq testam̃to sagenam eugłii. & usq hodie
in fluctib hꝰ scłi tenditur. capiens bonos ac
malos. In fine au̾t mundi trahet᷑ ad litus. & diᷤᷤ¬

Expanded text:
. Inventa autem una pretiosa margarita, abiit et vendidit omnia quae habuit, et emit eam. De margaritis et thesauro par ratio est, sed superius requia comparatione ejus omnis gemma vilis sit. Abiit negotiator de domo sua ad forum, abiit ecclesiasticus de possessionibus suis ad scholam sapientium. Ille vendidit omnia, iste renuntiavit omnibus et sibi ipsi; quia unius hujus desiderati lapidis pMIG. Aliter: Quasi bonas margaritas quaeris sanctos viros, quibuformeris, vel bona praecepta seu spirituales intellectus, in quibus sit salus. Invenis itaque prae mandatum dilectionis atque supra omnem intellectum reperis penetrata carnis testudine intellectum verbi, quod uam, cum impleta esset, educentes, et secus littus sedentes, elegerunt bonos in vasa sua, malos autem foex utroque Testamento sagenam Evangelii, et usque hodie in fluctibus hujus saeculi tenditur, capiens bonos ac malos. REMIG. In fine autem mundi trahetur ad littus, et dis
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis. qui sunt filii tegni. Om̃ia scandala
.i. eos qui faciunt sine sine affectu m̃tis imque
dicunt᷑ angłi pͥmo colligere. quia in ipsa re¬
surrectione reꝓbi difficultate onerũ peccatoꝵ
depͥm̃tur. electi uͦ rapientur obiuã xꝑo in
aera. In t̾ris itaq seꝑabuntur. iniusti a iustĩ
deinde uͦ in aere boni uingentur.xͦ. sc̃ĩtate
suo modo fulgentes sine defectu sic̃ sol in
genere suo lucidissimũ corpꝰ ẽ. Caminum
ignis dicit insernũ. Officia quidẽ uindicte
boni angłi intelliguntur implere. bono aĩo
qͣmͦ uidex. officia uͦ miscd̾ie mali ñ impleñ.

Expanded text:
sunt filii regni. Omnia scandala, id est eos qui faciunt sine fine affectu mentis iniquae: dicuntur angeli primo colligere, quia in ipsa resurrectione reprobi difficultate onerum peccatorum deprimentur, electi vero rapientur obviam Christo in aera . In terris itaque separabuntur injusti a justis; deindo vero in aere boni jungentur Christo, sanctitate suo modo fulgentes sine defectu, sicut sol in suo genere lucidissimum corpus est. Caminum ignis dicit infernum. Officia quidem vindictae, boni angeli intelliguntur implere bono animo, quomodo judex: officia vero misericordiae mali non implent.