comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ergo pro tribunali sedis¬
set pylatus: dicit uideis. E oce
rex uester. Illi aũt clamabant.
Tolle tolle: crucifige eum. Di¬
cit eis pylatus. R egem uestrũ
crucifigam᷑. Adhũc terrorem
quẽ de cesare ingesserant supe¬
rare conatur: de ignomina e¬
orum uolens eos frangere: di¬
cendo regem uestrũ crucifigã.
quos de ignomina xp̃i miti¬
gare ñ potuit. Sed timore mox
uincitur. Responderunt pon¬
difices. Non habemiis regem
nisi cesarem. Tunc ergo tradi¬
dit eis illũ. ut crucifigeretur.
Apertissime quippe contra cesa¬
rem uenire uideretur.si regem
se ñ habere nisi cesarem profitẽ¬
tibus. alrũ regem uiellet intel¬
ligere. dimittendo impunitũ:
quẽ propter hos ausus. ei tra-¬
diderant occidendũ. Tradi¬
dit ergo eis illum: ut crucifige¬
retur. Sed numquid aliud an¬
te cupiebat. quando dicebat.
accppite eũ nos & crucifigite. uł
etiã suꝑiꝰ. accipite eũ uos. & scđm
legẽ ur̃am iudicate eũ: Curaũt

Expanded text:
Cum ergo pro tribunali sedisCum ergo pro tribunali sedisset Pilatus, dicit Judaeis: Ecce rex vester. Illi autem clamabant: Tolle, tolle, crucifige eum. Dixit eis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? Adhuc terrorem quem de Caesare injecerant superare conatur, de ignominia eorum volens eos frangere, dicendo: Regem vestrum crucifigam? quos de ignominia Christi mitigare non poterat, sed timore mox vincitur. Responderunt enim pontifices: Non habemus regem nisi Caesarem. Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigeretur. Apertissime quippe contra Caesarem venire videretur, si regem se non habere nisi Caesarem profitentibus alium regem velit ingerere, dimittendo impunitum, quem propter hos ausus ei tradiderunt occidendum. Tradidit ergo eis illum, ut crucifigeretur. Sed nunquid aliud ante cupiebant, quando dicebat: Accipite eum vos, et crucifigite? vel etiam superius: Accipite eum vos, et secundum legem vestram judicate eum?
Abbreviated transcription (Latin):
mum: sed ab inicio querebat
etm dimittere. Iudei autem
clamabant. dicentes. Si hirne
dimittis: ñ es amicus cesaris.
Omnis enĩ qui se regem facit:
contraclicit cesari. Maiorem
timorem se ingerere putauert̃
pylato. terrendo de cesare. ut
occideret xp̃m. quã supertus
ubi dixerunt. nos legem habe¬
inus et scđm legem debet mori.
quia filiũ dei se fecit. Eorũ qͥp¬
pe legem ille ñ trmuit offende¬
re: sed magis filrũ dei timuit
ne occideret. Nunc uero ñsic
potruit contemꝑnere cesarem
auctorem potestatis sue: quẽ¬
admodũ legem gentis aliene.
disset hos sermones: adduxit
foras iħm et sedit pro tribunali.
in loco qui dicitur lytostrotos.
hebraice auĩt gabatha. Erat
crucifixus. propter eugłiste al¬
terius testimoniũ qui dixit.
erat aũt hora tercia et crucifix¬
erunt eũ: quoniã magna dis¬
ceptatio solet oboriri: cum ad
ipsum locũ ubi crucifixrus nar¬
ratur cientũ fuerit. ut potueri¬
mus si dñs uoluerit disserem.

Expanded text:
mum, sed ab initio quaerebat mum, sed ab initio quaerebat eum dimittere. 7. Judaei autem clamabant dicentes: Si hunc dimittis, non es amicus Caesomnis enim, qui se regem facit, contradicit Caesari. Majorem timorem se ingerere putaverunt Pilato, terrendo de Caesare, ut occideret Christum, quam superius, ubi dixerant: Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit. Eorum quippe legem ille non timuit ut occideret, sed magis Filium Dei timuit ne occideret. Nunc vero non sic potuit contemnere Caesarem, auctorem potestatis suae, quemadmodum legem gentis alienae. hos sermones, adduxit foras Jesum, et sedit pro tribunali in loco, qui dicitur lithostrotos, Hebraice autem gabatha Ms., crucifixus, propter evangelistae alterius testimonium, qui dixit: Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum; quoniam magna disceptatio solet oboriri, cum ad ipsum locum, ubi crucifixus narratur, ventum fuerit, ut potuerimus, si Dominus voluerit, disseremus.
Abbreviated transcription (Latin):
didit me tibi: maius peccatũ
habet. Ille quippe me tue po¬
testati tradidit inuidendo: tu
uero eandem potestatẽ in me
exerciturus es metuendo. Nec
dimendo quidem presertim in¬
nocentem homo hominẽ debet
occidere:sed tam̃ id zelando fa-¬
cere.multo magis malũ est qͣm
timendo. Et ideo ñ ait uerax
magister. qui me tibi tradidit
ipse habet peccatũ. tamquam
ille ñ haberet. sed ait. maius
peccatũ habet: ut etiã se habe¬
re intelligeret. Neq enĩ prop¬
terea illud nullũ est: quia hoc
maius est. Exinde querebat
pylatus dimittere eũ. Quid
est hoc quod dictum ẽ ex in¬
de: quasi antea ñ querebat:
Lege superiora : et inuenies iã¬
dudum eum querere dimit¬
dere iħm. Exinde itaq intelli¬
gendũ est propter hoc. id est. ex
hac causa: ne haberet peccatũ
occidendo innocentẽ sibi tra¬
ditum: quãuis minus pec¬
cans quã iudei. qui eum illi
tradiderant occidendũ. Ex¬
inde ergo. idest ideo. ne hoc
peccatum faceret: ñ nunc pri¬

Expanded text:
didit me tibi, majus peccatum habet. » Ille quippe me tuae potestati tradidit invidendo, tu vero eamdem potestatem in me exercitaturus es metuendo: nec timendo quidem, praesertim innocentem, homo hominem non debet occidere, sed tamen id zelando facere multo magis malum est quam timendo. Et ideo non ait verax magister: Qui me tradidit tibi, ipse habet peccatum, tanquam ille non haberet: sed ait: « majus habet peccatum, » ut etiam se habere intelligeret. Neque enim propterea illud nullum est, quia hoc majus est. « Exinde quaerebat Pilatus dimittere eum. » Quid est hoc quod dicitur « exinde, » quasi antea non quaerebat? Lege superiora, et invenies jadudum eum quaerere dimittere Jesum. Exinde itaque intelligendum est, Propter hoc, id est, ex hac causa, ne haberet peccatum occidendo innocentem sibi traditum, quamvis minus peccans quam Judaei, qui eum illi tradiderant occidendum. Exinde ergo, id est, ideo ne hoc peccatum faceret, non nunc pri
Abbreviated transcription (Latin):
cipit . cxuii. de eo quod di¬
cit. & baiulans sibi cru¬
eem: exiit in eum qui di¬
citur caluarie locum:
usq ad id. respondit py
do pro tribunali dñm iħm xpi¬
stum hora qͣsi sexta susceꝑunt &
eduxerunt: et baiulans sibi
erucem. exiit in eum qui dici¬
tur caluarie locũ. hebraice au¬
tem golgotha: ubi eum crucifi¬
xerunt. Quid est ergo quod
mareus eugłista dicit. erat au¬
tem hora tercia et crucifixer̃t
eum: nnsi quia hora tercia cru¬
eifixus est dñs lingiris iudeo¬
rum. hora sexta manib mili¬
tum: At intelliganus ho¬
ram quintam iam frrisse trãs¬
actam. et aliquid de sexta ce

Expanded text:
 CXVII. De eo quod sequitur, Et bajulans sibi crucem, exiit in eum qui dicitur Calvariae locum; usque ad id, Respondit Pilto pro tribunali, Dominum Jesum Christum hora quasi sexta susceperunt, et eduxerunt. Et bajulans sibi crucem, exiit in eum qui dicitur Calvariae locum, hebraice Golgotha, ubi crucifixerunt eum. Quid est ergo quod Marcus evangelista dicit, Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum ; nisi quia hora tertia crucifixus est Dominus linguis Judaeorum, hora sexta manibus militum? Ut intelligamus horam quintam jam fuisse transactam, et aliquid de sexta c
Abbreviated transcription (Latin):
eademq fides. earũ rerũ est.
que ñ uidentur: quid sibi
uult quod ait dñs. et nunc
dixi uob̃ prius quã fiat. ut
cũ factũ fuerit credatis: Non¬
ne potius dicendũ fuit. et
nunc dixi uob̃ prius quã fi¬
at. ut credatis: quod cũ fac¬
tum fuerit iuideatis: Nam
et ille cui dictum ẽ. quia ui¬
disti credidisti. ñ hoc credidit
quod tudit: sed aliud uidit.
aliud credidit. ¶Tictit enĩ
hominẽ: credidit dm. Cerne¬
bat quippe atq cangebat car¬
nem uiuentẽ quã uiderat mo¬
rientẽ: et credebat dm in car¬
ne ipsa latentem. Credebat
ergo mente quod ñ uidebat:
per hoc quod sensib corporis
apparebat. Sed et si dicuntur
credi que uidentur. sicrit di¬
cit unusquisq oculis suis cre¬
dicdisse: ñ tam̃ ipsa est que in
nobis edificatur fides: sed ex
reb que uidentur agitur in
nobis ut ea credantur que ñ
uidentur. Quo circa dilectiᷤ.¬
simi.inde munc michi ser¬
mo est quod dñs ait. et nũc

Expanded text:
eademque fides earum rerum est eademque fides earum rerum est quae non videntur, quid sibi vult quod Dominus ait, Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis? Nonne potius dicendum fuit, Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut credatis, quod cum factum fuerit, videatis? Nam et ille cui dictum est, Quia vidisti, credidisti, non hoc credidit quod vidit; sed aliud vidit, aliud credidit: vidit enim hominem, credidit Deum. Cernebat quippe atque tangebat carnem viventem, quam viderat morientem; et credebat Deum in carne ipsa latentem. Credebat ergo mente quod non videbat, per hoc quod sensibus corporis apparebat. Sed etsi dicuntur credi quae videntur, sicut dicit unusquisque oculis suis se credidisse: non tamen ipsa est quae in nobis aedificatur fides; sed ex rebus quae videntur, agitur in nobis ut ea credantur quae non videntur. Quocirca, dilectissimi, unde nunc mihi sermo est, quod Dominus ait, Et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ħe xp̃c dixerat discipuł
sius. Si diligeretis me. gau¬
deretis utiq quia ad patrem¬
uado: quia pater maior me
est. Quod ex forma serui eũ
dixisse. ñ exforma di in qua
equalis est patri.nouit fides:
que religiosis est mentib fixa.
ñ calummosis et dementibꝰ
ficta. Deinde subiungit. Et
nunc dixi uob̃ priusquã frat:
ut cũ factum fuerit credatis.
Quid est hoc. cũ magis ho¬
mo credere debeat:ante qͣm
fiat id quod credendum est:
Hec est enĩ laus fider: si quod
creditur. ñ iidetur. Nam
quid magnũ est. si creditur
quod uidetur. scđm illam eiꝰ¬
dem dñi sententiã. quando
discipulũ arguit dicens:
quia indisti.credidisti.bea
ti quiñ uiderunt et credide¬
runt: Et nescio utrũ crede¬
re dicendus est quisq quod
indet. Nam et ipsa fides in
epistola que scribitur ad He¬
breos: ita est definita. Est au¬
dem fides sperantiũ substan¬
tia. conuictio rerũ que ñ u¬
dentur. Qua propter.si fi¬
des est rerũ que creduntur.

Expanded text:
 dixerat discipulis suis: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quia Pater major me est. Quod ex forma servi eum dixisse, non ex forma Dei in qua aequalis est Patri, novit fides quae religiosis est mentibus fixa, non calumniosis et dementibus ficta. Deinde subjunxit: Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis. Quid est hoc, cum magis homo credere debeat antequam fiat id quod credendum est? Haec est enim laus fidei, si quod creditur non videtur. Nam quid magnum est si creditur quod videtur, secundum illam ejusdem Domini sententiam, quando discipulum arguit dicens: Quia vidistti qui non vident, et credunt . Et nescio utrum credere dicendus est quisquam quod videt. Nam ipsa fides in Epistola quae scribitur ad Hebraeos, ita est definita, Est autem fides, sperantium substantia, convictio rerum quae non videntur . Quapropter si fides est rerum quae creduntur,
Abbreviated transcription (Latin):
sancti. ne quisquã putaret
quod ita eũ dñs daturus fue¬
rat. uelut pro se ipso. ut ñ et
ipse cũ eis esset futurus: adie¬
cit atq ait. Nonuos relin¬
quã orphanos: ueniam ad
uos. Orpham. pupilli sũt.
Illud enĩ grecũ. eiusdẽ rei
nom̃ est: hoc latinũ. Nã
et in psalmo. ubi leginus.
pupillo tu eris adiutor:
grecus habet orphano. Qͣm¬
iis ergo nos filius d̃i suopa¬
tri adoptauerit filios : et
eundem patrẽ nos uoluerit

Expanded text:
sancti ne quisquam putaret quod ita eum Dominus daturus fuerat, velut pro seipso, ut non et ipse cum eis esset futurus, adjecit atque ait: Non relinquam vos orphanos, venio ad vos . Orphani pupilli sunt; illud enim Graecum ejusdem rei nomen est, hoc Latinum. Nam et in psalmo, ubi legimus: Pupillo tu eris adjutor , Graecus habet orphano. Quamvis ergo nos Filius Dei suo Patri adoptaverit filios, et eumdem Patrem nos voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
eis sunt principatũ. De qua¬
li mundo dictũ est: cum de
xp̃o uerbo sermo esset.Et
mundus per eũ factus est. Uiii

Expanded text:
eis sunt principatum: de quali mundo dictum est, cum de Christo Verbo sermo esset, Et mundus per eum factus est . Uni
Abbreviated transcription (Latin):
Et quando iustis dant pacẽ
ut ñ eos per sequantur: pax
esse ñ potest uera. ribi ñ est ue¬
ra concordia. quia disnincta
sunt corda. Quomodo enĩ
consors dicitur qui sortẽ iun¬
git: ita ille concors dicendus
est. qui corda iungit. Nos er

Expanded text:
et quando justis dant pacem ut non eos persequantur, pax non potest esse vera, ubi non est vera concordia; quia disjuncta sunt corda. Quomodo enim consors dicitur, qui sortem jungit; ita ille concors dicendus est, qui corda jungit. Nos erg
Abbreviated transcription (Latin):
m̃onẽ quẽ audistis ñ est me¬
us.sed eius qui misit me pa¬
tris: ñ miremur: ñ paueamꝰ.
Non est minor patre: sedñ
est nisi a patre.Non ẽ im¬
par ipso: sed ñ est a se ipso.
Neq enĩ mentitus est dicen¬
do: qui ñ diligit me: sermo¬
nes meos ñ seruat. Ecce fuos
dixit esse sermones. Nũqͥd
sibi est ipse contrarius: ubi
rursus dixit. et sermonẽ qͦm
audistis ñ est meus: Et for¬
tasse propter aliquã distin¬
ctionem. ubi suos cdixit. plu¬
raliter dixit. hoc est.sermo¬
nes: ubi aũt sermonẽ. hoc ẽ.
tris: se ipsũ intelligi uoluit.
In principio enĩ erat uerbũ.ꝙ
uerbũ erat apud dm̃: & deus
suus filius idemipse. sed pa¬
tris. Recte igitur tribuit au¬
ctori quicquid facit equalis:
aquo habet hoc ipsũ. quod
illi est indifferenter equalis.

Expanded text:
mo quem audistis, non est meus, sed ejus qui misit me, Patris, non miremur, non paveamus: non est minor Patre, sed non est nisi a Patre; non est impar ipso, sed non est a seipso. Neque enim mentitus est dicendo, Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ecce suos dixit esse sermones. Nunquid sibi est ipse contrarius ubi rursus dixit: Et sermo quem audistis, non est meus? Et fortasse propter aliquam distinctionem ubi suos dixit, pluraliter dixit hoc est sermones. Ubi autem sermonem, hoc est tris, seipsum intelligi voluit. In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus suus Filius idem ipse, sed Patris. Recte igitur tribuit auctori quidquid facit aequalis, a quo habet hoc ipsum quod illi est indifferenter aequalis.
Abbreviated transcription (Latin):
dormitione somni diceret.
Tunc ergo dixit iħe eis ma¬
nifeste. Lazarus mortuns ẽ
et gaudeo propter uos: ut
eredatis quoniã ñ eram ibi.
sed eamus ad eũ. Dixit ergo
thomas qui dicitur didimu
ad condispulos. E amus et
nos: ut moriamur cum eo.
Tenit itaq ihc. et inuenit
eũ quatuor dies iam in mo¬
numento habentem. Erat

Expanded text:
e somni diceret tunc ergo dixit eis Iesus manifeste Lazarus mortuus est et gaudeo propter vos ut credatis quoniam non eram ibi sed eamus ad eum dixit ergo Thomas qui dicitur Didymus ad condiscipulos eamus et nos ut moriamur cum eo venit itaque Iesus et invenit eum quattuor dies iam in monumento habentem erat
Abbreviated transcription (Latin):
spelunca: et lapis suꝑpositꝰ
erat ei. Tit iħc. Tollite lapi¬
dem. Dicit ei marcha. soror
eius qui mortuus fuerat. Do¬
mine iam fecet: quat᷑duanꝰ
enĩ est. Dicit ei iħ̾c. Nonne
dixi tibi. quoniã si credideris.
indebis głam dñi: Tulerũt
ergo lapidem.Ih̾c aũt eleua¬
tis sursũ oculis: dixit. Pater.

Expanded text:
 et lapis superpositus erat ei ait Iesus tollite lapidem dicit ei Martha soror eius qui mortuus fuerat Domine iam fetet quadriduanus enim est dicit ei Iesus nonne dixi tibi quoniam si credideris videbis gloriam Dei tulerunt ergo lapidem Iesus autem elevatis sursum oculis di
Abbreviated transcription (Latin):
non ualebant illud trahere.
a multitudine pisciũ. Dicit
ergo discipulus ille quem di¬
ligebat ihesus. petro. Dñs est.
Symon petrus cũ audisset quia
dñs est. tumca succinxit se:erat
errim nudus: et misit se ĩmare.
Alii aũt discipuli nanigio ue¬
nerunt: ñ enim longe erant a
terra: sed quasi cribitis ducentiᷤᷤ¬

Expanded text:
non valebant illud trahere a multitudine piscium. Dicit ergo discipulus ille quem diligebat Jesus, Petro: Dominus est. Simon Petrus cum audisset quia Dominus est, tunica succinxit se, erat enim nudus, et misit se in mare. Alii autem discipuli navigio venerunt non enim longe erant a terra, sed quasi c
Abbreviated transcription (Latin):
dñs quod promisit impleuit.
Nam quis alius pisces qui ca¬
perentur apposuit: qui ñ ob
aliud credendus ẽ eis ingessisse
penuriã qua compellerentur
ire piscatum. nisi dispositũ
uosens exhibere miracłm ut
simul et predicatores euglii sui
pasceret. et ipsum englrum tan¬
to sacramento quod erat de m¬
mero piscrum commendaturus
augeret: De qua re. etiã nos qđ
ipse apposuerit dicere debemꝰ.
Dicit ergo symon petrus. Ta¬
do piscari. Dicunt ei qui cum
illo erant. Tenimus et nos te

Expanded text:
Dominus quod promisit implevit. Dominus quod promisit implevit. Nam quis alius pisces qui caperentur apposuit? qui non ob aliud credendus est eis ingessisse penuriam qua compellerentur ire piscatum, nisi dispositum volens exhibere miraculum: ut simul et praedicatores Evangelii sui pasceret, et ipsum Evangelium tanto sacramento quod erat de numero piscium commendaturus augeret. De qua re etiam nos quod ipse apposuerit, dicere jam debemus. 5. Dicit ergo Simon Petrus: Vado piscari. Dicunt ei qui cum illo erant: Venimus et
Abbreviated transcription (Latin):
quam milices xp̃i stipendrũ
debitum acciperent. sicut a pro¬
iuncialib xpisti. Ande idẽ
ipse miles egregius paulosuiꝑ¬
ius de hac re dixerat. Quis mni¬
litat siuis stipendiis umquã:
Quod tam̃ ipse faciebat: quia
plus illis omnib laborabat.
Si ergo beatus paulus. ut ea
potestate quam profecto eũ
ceteris eugłii predicatoribꝰ ha¬
bebat. ñ cum ceteris uteretur.
sed suo stipendio militaret. ne
gentes a nomine xp̃i penitus
alienas. doctrina eius quasi ue¬
nalis offenderet. aliter educat᷑.
artemq quã non nouerat didi¬
cit. ut dum suis manib trans¬
igitur doctor. nullus grauare¬
tur aucditor: quantomagis be¬
atus petrus qui iam piscator fu¬
erat. quod nouerat fecit:si ad
presens illud tempus. altud un¬
de uiueret ñ ruuenit: Sed re¬
spondebit quispiã. Et cur ñ
inuenit. cũ ñs promiserit di¬
cens. querite primũ regnũ dei¬
et iusticiã euis: et hec omĩa ad¬
icientur uob̃: Prorsus etiã sic.

Expanded text:
quam milites Christi stipendium quam milites Christi stipendium debitum acciperent, sicut a provincialibus Christi. Unde idem ipse miles egregius paulo superius de hac re dixerat. Quis militat suis stipendiis unquam ? quod tamen ipse faciebat, quia plus illis omnibus laborabat. Si ergo beatus Paulus ut ea potestate, quam profecto cum caeteris Evangelii praedicatoribus habebat, non cum caeteris uteretur, sed suo stipendio militaret, ne gentes a nomine Christi penitus alienas, doctrina ejus quasi venalis offenderet, aliter educatus, artem quam non noverat didicit, ut dum suis manibus transigitur doctor, nullus gravaretur auditor; quantoatus Petrus, qui jam piscator fuerat, quod noverat fecit, si ad praesens illud tempus, aliud unde viveret, non invenit? 4. Sed respondebit quispiam: Et cur non invenit, cum Dominus promiserit dicens, Quaerite primum regnum et justitiam Dei, et haec omnia apponentur vobis ? Prorsus etiam sic
Abbreviated transcription (Latin):
bus laboram: et adiunxit. ñ
ego aũt. sed gr̃a dei mecũ: ut
noc quoq appareat dei gracie
deputandũ. quod et animo
et corpore poterat usq: ad eo
plus om̃ibus laborare: ut ne¬
q cessaret ab euglio predican
tum. multo latius atq ferciliꝰ
semmnaret: ubi ostendit ex
eugłio uruendi. hoc ẽ uictum
habendi. ñ necessitatẽ apostoł
impositam: sed potestatẽ da¬
tam. Quã potestatem comine¬
uobis sp̃ualia seminauimus.
magnum est.si ur̃a carnalia
metamus: Si alii potestatis
nos: Sed ñ sumus usi hac po¬
testate. Et paulo post. qui
altari inquit seruiunt. altari
comparciuntur: sic et dñs or¬
dinauit his qui engłium an¬
nunciant de eugłio uiuere:
ego aũt nullius horum usus
sum. Satis igitur apertum ẽ
ñ imperatũ. sed inpotestate
apłis positum. ut aliunde ñ
uiuerent nisi ex eugłio: & ab
eis quib eugłium predicando
sp̃ualia seminabant. carnalia
meterent: hoc est carnis huius
sustentacłm fumerent: et tam¬

Expanded text:
illis laboravi ; et adjunxit: Non illis laboravi ; et adjunxit: Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Ut hoc quoque appareat Dei gratiae deputandum, quod et animo et corpore poterat usque adeo plus omnibus illis laborare, ut neque cessaret ab Evangelio praedicandrum, multo latius atque fertilius seminaret. Ubi ostendit ex Evangelio vivendi, hoc est victum habendi, non necessitatem apostolis impositam, sed potestatem datam. Quam potestatem commeuobis spiritalia seminauimus, magnum est, si uestra carnalia metemus? si alii potestatis nos? sed non sumus usi hac potaltari serviunt, inquit, altari compartiuntur. Sic et Dominus ordinavit iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. Ego autem nullo horum usus sum . Satis igitur apertum est, non imperatum, sed in potestate apostolis positum, ut aliunde non viverent, nisi ex Evangelio, et ab eis quibus Evangelium praedicando, spiritalia seminabant, carnalia meterent, hoc est, carnis hujus sustentaculum sumerent, et tan
Abbreviated transcription (Latin):
nis euidentissimã ueritatem:
post inspecta uulnerum loca.
lisq ad apłi thome confessio¬
nem. qui se aliter crediturũ
ñ esse predixerat: post accep¬
tum eius insufflatione sp̃m
sanctũ: post uerba in suas au¬
res eius ore prolata. sicut misit
me pater.et ego mitto uos. qͦ¬
rum remiseritis peccata remit¬
tuntur eis. et quoꝵ retinueri¬
tis retenta sunt: subito fuint
sicut fuerunt ñ hominũ. s pi¬
scrum piscatores. His ergo quos
hoc mouet respondendũ est. ñ¬
eos fuisse prohibicos arce sua li¬
cita scilicet atq concessa uictũ
necessariũ querere. sui apłatus
integritate seruata:siquando
unde uiuerent aliud ñ habe¬
rent: nisi forte quispiã putare
audebit. et dicere. apostolũ
paulum ñ pertinuisse ad eo¬
rum perfectionẽ. qui relictis
om̃ibus xp̃m secuti sunt: quo¬
mam ne quemquã eoꝵ graua¬
ret quib eugłium predicabat.
suum iuictum suis manibus
transigebat. Tbi magis im¬
pletũ est quod ait. plus omni

Expanded text:
nis evidentissimam veritatem; post inspecta vulnerum loca, usque ad apostoli Thomae confessionem, qui se aliter crediturum non esse praedixerat; post acceptum ejus insufflatione Spiritum sanctum, post verba in suas aures ejus ore prolata, Sicut misit me Pater, et ego mitto vos: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis, rsicut fuerant, non hominum, sed piscium piscatores? His ergo quos hoc movet respondendum est non fuisse eos prohibitos arte sua, licita scilicet atque concessa, victum necessarium quaerere, sui apostolatus integritate servata, si quando unde viverent, aliud non haberent. Nisi forte quispiam putare audebit aut dicere apostolum Paulum non pertinuisse ad eorum perfectionem, qui, relictis omnibus, Christum secuti sunt, quoniam ne quemquam eorum gravaret quibus Evangelium praedicabat, suum victum suis manibus transigebat . Ubi magis impletum est quod ait: Plus omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce facit in sanctis cũ pat̾
et filio. sanctus etiã sp̃s man¬
sionẽ: intus utiq tanquã
deuis in templo suo. Deus tͥ¬
nritas. pater et filius et sp̃us

Expanded text:
Ecce facit in sanctis, cum patre et filio, sanctus etiam spiritus mansionem intus utique tanquam Deus in templo suo. Deus trinitas, pater et filius et sp
Abbreviated transcription (Latin):
itaq in uentate heredes noui¬
testamenti: cuius ueritatis
umbre fuerunt sanctificatio¬
nes ueteris cestamenti. Et cũ
sanctificantur in ueritate. utiq
sanctificantur in xp̃o: qui ue¬
raciter dixit: ego sum uia et ue¬
ritas et uita. Item. quando ait.

Expanded text:
itaque in veritate haeredes itaque in veritate haeredes Testamenti Novi, cujus veritatis umbrae fuerant sanctificationes Veteris Testamenti: et cum sanctificantur in veritate, utique sanctificantur in Christo, qui veraciter dixit, Ego sum via, et veritas, et vita . Item quando ait
Abbreviated transcription (Latin):
in de sp̃u sancto ipse natus est.
de quo illi renati. Nam si pro¬
pterea illi iam ñ de mundo qͥa
renatisunt de sp̃u sancto: pro¬
pterea illi numquã de mũdo.
quia natus est de sp̃u sancto.
Non ergo rogo inquit ut
tollas eos de mundo: sed ut
serues eos ex malo. Adhuc enĩ
necessarrũ habebant quãuis
iamñ essent de mundo. ẽẽ ta¬
men in mundo: repecit ean¬
dem sententiã. De mundo ĩ¬
quit ñ sunt. sicut et ego ñ sũ
de mundo. Sanctifica eos in
ueritate. Sic enĩ seruantur ex
malo: quod suꝑius orauit ut
fieret. Queri autem potest.quo¬
modo de mundo iam ñ erant.
si sanctificati in ueritate nondũ
erant:aut si iam erant. cur
poscant ut fint. An quiasan¬
ctificati. in eadem proficiunt
sanctitate:fiuntq sanctiores:
Neq hoc sine adrutorio grẽ
dei: sed illo eoꝵ sanctificante
prouectũ: qui sanctificauit &¬
inceptum. Unde et aposto¬
luscdieit. Qui in nobis opus
bonũ cepit: perficiet usq in
diem xp̃i iħu. Sanctificantuir

Expanded text:
i de Spiritu sancto ipse natus est, de quo illi renati. Nam si propterea illi jam non de mundo, quia renati sunt de Spiritu sancto, propterea ille nunquam de mundo, quia natus est de Spiritu sancto: Non rogo, inquit, ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos ex malo. Adhuc enim necessarium habebant, quamvis jam non essent de mundo, esse tamen in mundo. Repetit eamdem sententiam. De mundo, inquit, non sunt, sicut et ego non sum de mundo. Sanctifica eos in veritate. Sic enim servantur ex malo, quod superius oravit ut fieret. Quaeri autem potest quomodo de mundo jam non erant, si sanctificati in veritate nondum erant? aut si jam erant, cur poscat ut sint? An quia et sanctificati, in eadem proficiunt sanctitate, fiuntque sanctiores, neque hoc sine adjutorio gratiae Dei, sed illo eorum sanctificante profectum, qui sanctificavit incoeptum? Unde et Apostolus dicit: Qui in vobis opus bonum coepit, perficiet usque in diem Christi Jesu . Sanctificantur
Abbreviated transcription (Latin):
ipse respondeat. Nos diligi¬
mus inquit: quia ipse prior
dilexit nos. Hinc ergo factũ
est ut diligeremus: quia di¬
lecti sumus. Prorsus donum
dei est. diligere deũ. Ipse ut
diligeretur dedit: qui ñ dile¬
ctus dilexit. Displicentes a¬
matisumus: ut esset in nob
unde placeremus. Non enĩ
amaremus filiũ. insi amare¬
mnus et patrẽ. Amat nos pat̃
quia nos amamus filiũ: cuĩ
a patre et filio acceperimus.
ut et patrẽ amemus et filiũ.
Diffundit enĩ caritatẽ in cor¬
dibus nostris amboꝵ spirit᷑:
per quẽ sp̃m et patrẽ. amamꝰ
et filrũ: et quẽ spiritũ. cũ pa¬
tre amamus et filio. Amorẽ
itaq nostrũ pium quo coli¬
mus dm fecit deus: et uidit
quia bonũ est. lło quippe
amauit. quod fecit ipse. Sed
ñ in nobis faceret quod ama¬
ret: nisi ante quã id faceret.
nos amaret. Et credidistis
inquit: quia a do exiui.
Exriui a patre et uem in
mundũ: iterũ relinqͦ mun¬
dum. et uado ad patrẽ. Pla¬

Expanded text:
ipse respondeat: Nos diligiipse respondeat: Nos diligimus, inquit, quia prior ipse dilexit nos . Hinc ergo factum est ut diligeremus, quia dilecti sumus. Prorsus donum Dei est diligere Deum. Ipse ut diligeretur dedit, qui non dilectus dilexit. Displicentes amati sumus, ut esset in nobis unde placeremus. Non enim amaremus Filium, nisi amaremus et Patrem. Amat nos Pater, quia nos amamus Filium; cum a Patre et Filio acceperimus ut et Patrem amemus et Filium: diffundit enim charitatem in cordibus nostris amborum Spiritus , per quem Spiritum et Patrem amamus et Filium, et quem Spiritum cum Patre amamus et Filio. Amorem itaque nostrum pium quo colimus Deum, fecit Deus, et vidit quia bonum est, ideo quippe amavit ipse quod fecit. Sed non in nobis faceret quod amaret, nisi antequam id faceret nos amaret. Et credidistis, inquit, quia a Deo exivi. Exivi a Patre et veni in mundum: iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem. Pla
Abbreviated transcription (Latin):
idemq carnales in cordib fa¬
bricant᷑. Quicquid enĩ tale
spiritalib de deo cogitantib
ex corporũ consuetudine oc¬
currit. negando atq respuen¬
do tamquiã importunas mus¬
cas ab interiorib oculis abig̃t:
et sinceritati erus lucis acquie¬
scunt: qua teste ac iudice. has
ipsas imagines corpoꝵ suis in¬
ternis aspectib irruentes. falsaᷤᷤ
omnino esse conuincunt. Hi
possunt utcumq cogitare do
tum homo est pro nob̾ tnt̃pel¬
lare patrem: in quantũ aũt
deus est. nos exaudire cũ patre:
quod eũ significasse arbitror
ribi ait. et ñ dico uobis. quia
ego rogabo patrẽ de uob̃. Ad
hoc quippe intuendũ qͦ mo
do ñ rogat patrẽ filius. sed si-¬
mul exaudiunt rogantespa¬
ter et filius: ñ insi spiritalis
oculus mentis ascendit. Ipse
enĩ pater inquit amat uos.
quia uos me amastis. tiedi¬
ANkate. Ideoamat ille qͥa
nos amamus: an potius qͥa
ille amat. ideo nos amamus:
Ex epistola sua erigłista idẽ

Expanded text:
iidemque carnales in cordibus faiidemque carnales in cordibus fabricantur. Quidquid enim tale spiritualibus de Deo cogitantibus ex corporum consuetudine occurrit, negando atque respuendo, tanquam importunas muscas, ab interioribus oculis abigunt; et sinceritati ejus lucis acquiescunt, qua teste ac judice has ipsas imagines corporum suis internis aspectibus irruentes, falsas omnino esse convincunt. Hi possunt utcumque cogitare Domn quantum homo est, pro nobis interpellare Patrem; in quantum autem Deus est, nos exaudire cum Patre. Quod eum significasse arbitror ubi ait, Et non dico vobis quia ego rogabo Patrem de vobis. Ad hoc quippe intuendum quomodo non rogat Patrem Filius, sed simul exaudiunt rogantes Pater et Filius, nonnisi spiritualis oculus mentis ascendit. 5. Ipse enim Pater, inquit, amat vos, quia vos me amastis. Ideo amat ille, quia nos amamus; an potius, quia ille amat, ideo nos amamus? Ex Epistola sua evangelista idem
Abbreviated transcription (Latin):
danquã prouerbia deputet: sed
quia sic cogitat. quomodo qui
prouerbia solent audire. neq ĩ¬
telligere. Cũ uero spiritalis ce¬
perit omnia diiudicare. ipse
aũt a nemine diiudicari:etiã¬
si in hac uita adhuc uelut per
speculũ ex parte perspicit: ta¬
men ñ ullo corporis sensu. nulla
imaginaria cogitatione que c̃a¬
corpus esse sed sp̃m: ita palam
de patre annunciante filio. ut
eiusdem substancie conspiciat᷑.
et ipse qui annunciat. Tunc in
eius nomine petunt qui petunt:
quia insono nominis eius. non
aliud quã resipsa est que hoc
nomine uocatur intelligunt:
nec animi uanitate uł infirmi¬
tate confingunt. tanquã ma
lio loco patrẽ. malio filiũ an¬
te patremstantẽ et pro nob̾ro¬
gantem. spacia sua queq am¬
borũ occripantib molib: et
uerbũ ad eũ curius est uerbũ.
facere uerba pronob. interual¬
lo int̃posito inter os loquen¬
tis et auricłas audientis: et
aria talia que sibi antmales

Expanded text:
tanquam proverbia deputat, sed tanquam proverbia deputat, sed quia sic cogitat, quomodo qui proverbia solent audire neque intelligere. Cum vero spiritualis coeperit omnia dijudicare, ipse autem a nemine dijudicari , etiamsi in hac vita adhuc velut per speculum ex parte, perspicit tamen non ullo corporis sensu, non ulla imaginaria cogitatione quae cacorpus esse, sed spiritum: ita palam de Patre annuntiante Filio, ut ejusdem substantiae conspiciatur et ipse qui annuntiat. Tunc in ejus nomine petunt qui petunt; quia in sono ejus nominis non aliud quam res ipsa est quae hoc nomine vocatur, intelligunt, nec animi vanitate vel infirmitate confingunt tanquam in alio loco Patrem, in alio Filium ante Patrem stantem, et pro nobis rogantem, spatia sua quaeque amborum occupantibus molibus, et Verbum ad eum cujus est Verbum facere verba pro nobis, intervallo interposito inter os loquentis et auriculas audientis; et alia talia quae sibi animales,
Abbreviated transcription (Latin):
de carnalib uł antmalibꝰ se spi-¬
ritales promisisse facturũ: quã¬
tris nondũ tales quales erimus
quandospiritale etiã corpusha¬
bebius: sed qualis erat qͥ dice¬
bat. Sapientiam loquimur ĩ¬
ter perfectos. Et ñ poturi uobis
loqui quasi spiritalib sed qua¬
si carnalib: et ñ spiritũ huius
muincti accepimus. sed spiritũ
qui ex deo est. ut sciamus que
a deo donata sunt nob̾: que et
loquimur ñ insapientie huma¬
ne doctis uerbis. sed doctis sp̃s:
spiritalib spiritalia cõparanteᷤᷤ
Animalis aũt homo ñ ꝑcrpit¬
ea que sunt spiritusdi. Non ita
q percipiens que sunt spiritꝰ dei
homo animalis. sic audit que¬
cumq aridit de dei natura. ut
aliud quã corpus cogitare ñ pos¬
sit: quãlibet amplissimũ et im¬
mensũ. quãlibet lucidũ ac spe¬
ciosum. corpus tam̃: ido ꝓuer¬
bia illisunt quecumq dicta
sapientie.de incorporea iminu¬
tabiliq substantia: ñ quod ea

Expanded text:
de carnalibus vel animalibus se spide carnalibus vel animalibus se spirituales promisisse facturum, quamvis nondum tales, quales erimus, quando spiritale etiam corpus habebimus, sed qualis erat, qui dicebat: Sapientiam loquimur inter perfectos ; et: Non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus ; et: Non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis; quae et loquimur, non in sapientiae humanae doctis uerbis, sed doctis spiritu, spiritalibus spiritalia conparantes. Animalis autem homo non percipit quae sunt a spiritus Deique percipiens quae sunt Spiritus Dei, homo animalis, sic audit quaecunque audit de Dei natura, ut aliud quam corpus cogitare non possit, quamlibet amplissimum vel immensum, quamlibet lucidum ac speciosum, corpus tamen: ideo proverbia illi sunt quaecumque dicta sapientiae de incorporea immutabilique substantia; non quod ea
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Possem dicere hãc de qua
loquitur horam futurũ opor¬
tere scłm intelligi: ubi uide¬
bimus palam. quod beatus
paulus dicit. facie ad faciem:
ut quod ait. hec in prouerbiis
locutus sum uob̾. hoc sit quod
ab eodem apło dictum est. ui¬
demus nunc per speculum in
enigiate. Annunciabo autẽ
uobis: quia per filiũ pater in¬
debitur: iuxta illud qd alibi
dicit. Neq patrem quis cog¬
noscit insi filius: et cui uolue¬
rit filius reuelare. Sed istũsen¬
sum uidetur impedire quod
sequitur: illo die in nomine
meo petetis. In futuro enĩ scło
cum peruenerimus ad regnũ
ubi similes ei erimus. quoniã
uidebimus eum sicuti ẽ. quid
petituri sumus: quando satia¬
bitur in bonis desideriũ nos¬
trum: Unde et alio loco in¬
psalmo dicitur. Satiabor dũ
manfestabitur gła tria. Pe¬
dicio namq alicuius ẽ indigen¬
tie que ibi nulla erit: ubi hec
satietas erit. Relinquit᷑ itaq
quantũ sapere ualeo. ut intel

Expanded text:
bis. Possem dicere hanc, de qua bis. Possem dicere hanc, de qua loquitur horam, futurum oportere saeculum intelligi, ubi videbimus palam, quod beatus Paulus dicit, facie ad faciem , ut quod ait: Haec in proverbiis locutus sum vobis, hoc sit, quod ab eodem Apostolo dictum est: Videmus nunc per speculum in aenigmate . Annuntiabo autem vobis, quia per Filium Pater videbitur, juxta illud quod alibi ait: Neque Patrem quis cognoscit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Sed istum sensum videtur impedire quod sequitur: In illo die in nomine meo petetis. In futuro enim saeculo cum pervenerimus ad regnum, ubi similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est , quid petituri sumus, quando satiabitur in bonis desiderium nostrum ? Unde et in alio psalmo dicitur: Satiabor, cum manifestabitur gloria tua . Petitio namque alicujus est indigentiae, quae ibi nulla erit, ubi haec satietas erit. Relinquitur itaque, quantum sapere valeo, ut intell
Abbreviated transcription (Latin):
libet intelligatur. sed aliquid̃.
quod ñ in beate irite compara¬
tione sit nichil. Et quod seqͥ¬
tur usq modo ñ petistis quic¬
quam in nomine meo. duo¬
bus modis intelligi potest:
uł quia in nomine meo ñpe¬
tistis. quod nom̃ ñ sicut cogno¬
scendum est cognouistis:uel
ñ petistis quicquã. quoniam
in comparatione rei quã pete¬
re debuistis. pro mchilohaben¬
dum est quod petiftis. At igi¬
tur in eius nomine ñ nichil
sed gaudiũ plenũ petant: qͦni¬
am si aliquid aliud petunt.
idem aliquid nichil est: ex¬
hortatur dicens. petite et ac¬
cipietis. ut gaudiũ uestrum
plenum sit: idest. hoc in no¬
mine meo petite. ut gaudrũ
ur̃m plenũ sit. et accipietis.
Isto enim bono in petendo ꝑ¬
seuerantes. sanctos suos neqͣ¬
quam miscdia diuina frau¬
dabit. Hec inquit in prouer¬
biis locutus sum nobis. Te¬
nit hora. cũ iam ñ inprouer
biis loquar uobis: sed palam
de patre meo annunciabo uo¬

Expanded text:
odlibet intelligatur, sed aliquid odlibet intelligatur, sed aliquid quod non in beatae vitae comparatione sit nihil. Et quod sequitur, Usque modo non petistis quidquam in nomine meo, duobus modis intelligi potest: vel quia non in nomine meo petistis, quod nomen non sicut cognoscendum est cognovistis; vel non petistis quidquam, quoniam in comparatione rei quam petere debuistis, pro nihilo habendum est quod petistis. Ut igitur in ejus nomine non nihil, sed gaudium plenum petant quoniam si aliquid aliud petunt, idem aliquid nihil est, exhortatur dicens, Petite, et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum: id est, hoc in nomine meo petite, ut gaudium vestrum sit plenum, et accipietis. Isto enim bono in petendo perseverantes sanctos suos nequaquam misericordia divina fraudabit. 3. Haec, inquit, in proverbiis locutus sum vobis: venit hora cum jabiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vo
Abbreviated transcription (Latin):
quicquã in nomine meo. Pe¬
tite et accipietis: ut gaudium
ur̃m plenũ sit. Hoc quod di¬
cit. gaudium plenũ. profecto
ñ carnale sed spiritale gauidi¬
um est: et quando tantũerit.
ut aliquid ei iam ñ sit adden¬
drun: procul dubio tũc erit
plenum. Quicquid ergo pe¬
titur quod pertineat ad hoc
gautiũ consequendũ. hoc ẽ
in nomine xp̃i petendũ: si di¬
uinã intelligimus gr̃am. si ue¬
re beatã poscimus uitã. Quic¬
quid autẽ aliud pecitur. ni¬
chil petitur: ñ quia nulla¬
omirino res est: sed quia ĩ tan¬
de rei comparatione quicquid
aliud concupiscitur nichil ẽ.
Neq enĩ prorsus nulla res
est homo. de quo ait aposto
lus: qui se putat aliq uid eẽ
cũ nchil sit. In comparatiõe
quippe spiritalis hominis qͥ
seit gracia dei se esse quod est:
quisquis uana presumit in¬
chil est. Sic ergo recte intelli¬
gi potest. amen amen dico
uobis. siquid pecieritis patrẽ
in nomine meo dabit uobis:
ut hoc quod ait siquid. ñ qđ¬

Expanded text:
quidquam in nomine meo; petite et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum. Hoc quod dicit, Gaudium plenum, profecto non carnale, sed spiritale gaudium est. Et quando tantum erit, ut aliquid ei jam non sit addendum, procul dubio tunc erit plenum. Quidquid ergo petitur, quod pertineat ad hoc gaudium consequendum, hoc est, in nomine Christi petendum, si divinam intelligimus gratiam, si vere beatam poscimus vitam. Quidquid autem aliud petitur, nihil petitur, non quia omnino nulla res est, sed quia in tantae rei comparatione quidquid aliud concupiscitur, nihil est. Neque enim prorsus nulla res est homo, de quo ait Apostlus: Qui se putat aliquid esse, cum nihil sit . In comparatione quippe spiritualis hominis, qui scit gratia Dei se esse quod est, quisquis vana praesumit, nihil est. Etiam sic ergo recte intelligi potest, Amen, amen dico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis; ut hoc quod ait, si quid, non qu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea beneficia significata sei¬
antur his uerbis. que ad eos
qui petunt proprie pertinẽt.
Ex audiuntur quippe om̃s
sancti pro se ipsis: ñ aũt pro
omnib exaudiuntur uel a¬
micis uł inmicis suis. uł qͥ¬
btissibet aliis: quia ñ utcum

Expanded text:
ut ea beneficia significata sciut ea beneficia significata sciantur his verbis, quae ad eos qui petunt proprie pertinent. Exaudiuntur quippe omnes sancti pro seipsis, non autem pro omnibus exaudiuntur vel amicis vel inimicis suis, vel quibuslibet aliis: quia non utcum
Abbreviated transcription (Latin):
amen amen dico uob. siquid
petieritis patrem in nomine
meo. dabit uob̃. lam dictũ
est insuperiorib huiꝰ dñici
sermonis partib propter eos
qui ñnulla petunt a patre in
xp̃i nomine nec accipiunt:
ñ peti in nomine saluatoris:
quicquid pecitur contra ratio¬
nem salutis. Non enĩ sonũ
litterarũ ac sillabarũ. sed quod
sonus ipse significat: et quod
eo sono recte ac ueraciter intel¬
ligitur: hoc accipiendus ẽ di¬
cere cũ dicit. in nomine meo.
Unde qui hoc sentit. dexp̃o.
qd ñ est de uirico filio dei senti¬
endũ. ñ petit in erus nomine:
etiã si ñtaceat litteris ac sillab̾
xp̃m: quomã in eius nomine
petit. quẽ cogitat dumpetit.
Qui uero quod ẽ de ilio sen¬
tiendũ sentit. ipse in eiꝰ nomi¬
ne petit: et accipit qd petit:
si ñ contra suam salutẽ sempi¬
ternam petit. Accipit autem
quando debet accipere. Que¬
dam enĩ ñ negantur: sed ut
congruo dentur tempore dif¬
feruntur. Ita sane intelligen¬
dum est quod ait. dabit uob̃:

Expanded text:
 si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Jam dictum est in superioribus hujus dominici sermonis partibus, propter eos qui nonnulla petunt a Patre in Christi nomine, nec accipiunt, non peti in nomine Salvatoris quidquid petitur contra rationem salutis . Non enim sonum litterarum ac syllabarum, sed quod sonus ipse significat, et quod eo sono recte ac veraciter intelligitur, hoc accipiendus est dicere cum dicit, in nomine meo. Unde qui hoc sentit de Christo quod non est de unico Dei Filio sentiendum, non petit in ejus nomine, etiamsi non taceat litteris ac syllabis Christum; quoniam in ejus nomine petit, quem cogitat cum petit. Qui vero quod est de illo sentiendum sentit, ipse in ejus nomine petit; et accipit quod petit, si non contra suam salutem sempiternam petit. Accipit autem quando debet accipere. Quaedam enim non negantur, sed ut congruo dentur tempore differuntur. Ita sane intelligendum est quod ait, dabit vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
ta: sed gratuita. hoc ẽ. uera gr̃a.
Qui enĩ mundũ de mundo
elegit. fecit quod eligeret. ñ
inueint:quia reliquie per

Expanded text:
ta: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit: quia reliquiae per
Abbreviated transcription (Latin):
lio: Absit. Uerumtam̃ ha¬
bruit aliquid aliquando de¬
us filius. quod nondũ habuit
idem ipse homo filius: qͥa non¬
dum erat homo factus ex mat᷑.:
quando tamã habebat unuer¬
sa cũ patre. Qua propter qd
dixit. tui erant. ñ se inde sepa¬
rauit deus filius: sine quon¬
chil uinquã pater habuit: s
solet ei tribuere omne quod po¬
cest. a quo est ipse qui potest.
A quo enĩ habet ut sit. ab illo
habet ut possit: et simul utrũ¬
q semꝑ habuit. quia nũquã
ñfuit. et numquã ñ potuit.
Quo circa. quicquid potuit
pater. semper cũ illo filiꝰ po¬
tuit: quoniã ille qui nũqͣm¬
ñ fuit. et numquã ñ potuit.
numquã sine patre fuit: nũ¬
quã sine illo pater fuit: ac ꝑ
hoc. sieut pater eternus. om¬
ipotens. ita filius coeternus.
omnipotens. Et si ommipo¬
tens. utiq omnitenens. Id enĩ
potius uerbũ e uerbo int̾pre¬
tamur. si proprie uolumus
dicere. quod a grecis dicitur
sic interpretarentur ut omin¬
potens dicerent. cũ sit pantho¬

Expanded text:
lio? Absit. Verumtamen habuit aliquid aliquando Deus Filius, quod nondum habuit idem ipse homo Filius; quia nondum erat homo factus ex matre, quando tamen habebat universa cum Patre. Quapropter quod dixit, Tui erant, non inde se separavit Deus Filius, sine quo nihil unquam Pater habuit; sed solet ei tribuere omne quod potest, a quo est ipse qui potest. A quo enim habet ut sit, ab illo habet ut possit; et simul utrumque semper habuit, quia nunquam fuit et non potuit. Quocirca quidquid potuit Pater, semper cum illo Filius potuit; quoniam ille qui nunquam fuit et non potuit, nunquam sine Patre fuit, nunquam sine illo Pater fuit. Ac per hoc sicut Pater aeternus omnipotens, ita Filius coaeternus omnipotens; et si omnipotens, utique omnitenens. Id enim potius verbum e verbo interpretamur, si proprie volumus dicere, quod a Graecis dicitur sic interpretarentur, ut omnipotens dicerent, cum sit παντο
Abbreviated transcription (Latin):
filius facturus esset. id est. ut
pater clarificaret filiũ: ꝑ quã
filii clarificationẽ. etiam filiꝰ¬
esset clarificatunis patrẽ: De¬
niq si de re que futura erat po¬
namus etiã futuri temporis
uerbum. ubi pro tempore fu¬
turo posiit ipse preterrũ: nul¬
la sententie remanebit obseu¬
ritas. Uelut si dixisset. ego
de clarificabo super terrã. op
consurmmmabo. quod dedisti
michi ut faciam: et nunc cla¬
rifica me tu pater apud te¬
met ipsum. Nempe ita pla¬
num est ficut illud ubi ait.
clarifica filiũ tuum. ut fitiꝰ
tuus clarificet te: et ipsa est
omnrino sententia. insi qui a
et hiedictus est eiusdem clari¬
ficationis modus. ibi aũt taci

Expanded text:
Filius facturus esset, id est, ut Filius facturus esset, id est, ut Pater clarificaret Filium, per quam Filii clarificationem etiam Filius clarificaturus esset Patrem? Denique si de re quae futura erat, ponamus etiam futuri temporis verbum, ubi pro tempore futuro posuit ipse praeteritum, nulla sententiae remanebit obscuritas: veluti si dixisset, Ego te clarificabo super terram, opus consummabo quod dedisti mihi ut faciam: et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum. Nempe ita planum est, sicut illud ubi ait, Clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te: et ipsa est omnino sententia, nisi quia et hic dictus est ejusdem clarificationis modus, ibi autem taci
Abbreviated transcription (Latin):
us a patre clarificandũ filiũ:
ut patrẽ glorificaret et filius.
Modo aũt dixit. egote clari¬
ficaui super terram. opus cõ¬
summaui. quod dedisti michi
ut faciam: et nune clarifica
me. tamquã prior ipse patrẽ
clarificauerit: a quo deinde
ut clanficetur exposcit. Pigo¬
intelligendũ est utroq uerbo
superius usum scdm id quod
futurũ erat: eoq ordine quod
futurũ erat. clarifica filiũ. ut
te clarificet filius: modo uero
usum fuisse uerbo p̾teriti tẽ¬
poris de re futura: ubiait.
Ego de clarificain super ter¬
ram: opus consummarri qd̃
dedistimichi ut faciã. Dem¬
de dicendo. et nunc clarifica
me tu pater apud temet ipsũ.
quasi posterius esset clarifican¬
dus a patre quẽ prius ipse cla¬
rificauerat: quid ostencdit nisi
suꝑius ubi ait ego te clarifica¬
u super terram. ita locutũ firis¬
se tamquã fecisset quod factu¬
rus esset: hic aũt poposcisse
ut pater faceret.per qd illud

Expanded text:
us a Patre clarificandum Filium, us a Patre clarificandum Filium, ut Patrem clarificaret et Filius. Modo autem dicit: Ego te clarificavi super terram; opus consummavi, quod dedisti mihi ut faciam; et nunc clarifica me. Tanquam prior ipse Patrem clarificaverit, a quo deinde, ut claintelligendum est utroque verbo superius usum secundum id quod futurum erat, eoque ordine quo futurum erat, Clarifica Filium, ut te clarificet Filius: modo vero usum fuisse verbo praeteriti temporis de re futura, ubi ait, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam. Deinde dicendo, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, quasi posterius esset clarificandus a Patre, quem prius ipse clarificaverat; quid ostendit, nisi superius ubi ait, Ego te clarificavi super terram, ita locutum se fuisse, tanquam fecisset quod facturus esset; hic autem poposcisse ut Pater faceret, per quod illud
Abbreviated transcription (Latin):
exemplum: unde ait apłs peciꝰ.
summasse se dicit. quod se con¬
summaturũ esse certissime no¬
uit: Sicut longe antempro¬
phetia preteriti temporis usus
est uerbis. quando post annos
plurimos futurũ fuerat quod
dicebat: foderunt inquit ma¬
nus meas et pedes meos: dinu¬
merauerunt ommna ossa mea.
Non ait fodient et dinume¬
rabunt. Et in hoc ipso eugłio.
omna inquit que audiui a
patre meo nota feci uobis: qui¬
bus ait postea. adhuc multa
habeo uobis dicere: sed ñ potes¬
tis illa portare modo. Qui enĩ
certis et immutabilib causis
omna futura predestinarrit:
quicquid facturus est fecit. Nã
et per propham dictum est de
illo: qui fecit que futura sunt.
Sodm hoc etiã quod sequitur
dicit:Et nunc clarifica me
tu pater apud temet ipsũ: cla-¬
ritate quã habui priusquam
mundus esset apud te. Nam
supra dixerat. pater uenit ho¬
ra. clarifica filiũ tuum. ut fi¬
lius tuus clarificet te: in quo
uerboꝵ ordine ostenderat. pri¬

Expanded text:
exemplum; unde ait apostolus Peexemplum; unde ait apostolus Peuia consummasse se dicit quod se consummaturum esse certissime novit? Sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos plurimos futurum fuerat qudicebat. Foderunt, inquit, manus meas, et pedes meos; dinumeraverunt omnia ossa mea . Non ait Fodient et dinumerabunt. Et in hoc ipso evangelio: Omnia, inquit, quae audivi a Patre meo, nota feci vobis . Quibus ait postea: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo . Qui enim certis et immutabilibus causis omnia futura praedestinavit, quidquid facturus est fecit. Nam et per prophetam dictum de illo est: Qui fecit quae futura sunt. Secundum hoc etiam quod sequitur dicit: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum, claritate quam habui prius quam mundus esset apud te. Nam supra dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. In quo verborum ordine ostenderat pri