comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
senioꝵ. residere noscuntur
id est qͥ successores ueterũ
pontificũ ẽe̾ meruer̃t. Ca
thedr̃a siqͥdẽ doctorib dari:
in primo psalmo sufficient̃
ex positũ est. Quia posuit flu¬
mina in desertũ. &. ex itus
aquarũ in sitim. Causã red¬
dit quare debeat dnõ con¬
fiteri turba fideliũ: ꝙr reꝓ¬
bata ꝑfidia iudȩoꝵ. omnis
plenitudo uenit ad popłm xꝑi¬
anũ. Illa siqͥdẽ flumina. idest
iudȩis. ad deserta genciũ tran¬
siert̃.Nã cũ uerba dei contu¬
max popłs hebreoꝵ spiritalit᷑
ne quaquã susciꝑe uoluisset.
uelut fons in riguus diriuatꝰ
ad gentes. omnis dumꝰ ser¬
mo transiatꝰ ẽ: & fact st̃ uber¬
rimi. qͥ prius siocati fuerant
ariditate peccati. Mirabilit̾
aũ dictũ ẽ. exitus aquarũ in
sitim: id est ad gentes quȩ a¬
quas cȩlestes sicientes hauri¬
rent: ñ ut iudȩi exiciabili
a prius dixerat genciũ euo¬
cacionẽ quȩ ꝑtinet ad xꝑi¬
anos: nẽ dicit expulsionem
ꝓuenisse declaratur. Tȩrra

Expanded text:
dere noscuntur; id est qui successores veterum pontificum esse meruerunt. 369 Cathedram siquidem doctoribus dari, in primo psalmo sufficienter expositum est. Vers. 33. Quia posuit flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim. Causam reddit quare debeat Domino confiteri turba fidelium: quia reprobata perfidia Judaeorum, omnis plenitudo venit ad populum Christianum. Illa siquidem flumina, id est Judaeis ad deserta gentium transierunt. Nam cum verba Dei contumax populus Hebraeorum spiritualiter nequaquam suscipere voluisset, velut fons irriguus derivatus ad gentes omnes divinus sermo translatus est, et facti sunt uberrimi, qui prius siccati fuerant ariditate peccati. Mirabiliter autem dictum est, exitus aquarum in sitim, id est, ad gentes quae aquas coelestes sitienter haurirent, non ut Judaei exitiabili a prius dixerat gentium evocationem, quae pertinet ad Christianos, nunc dicit expulsionem provenisse declaratur. Terra
Abbreviated transcription (Latin):
cathedra senũ laudent eĩt ẜx¬
altari qicit dnm̃. qui supra
om̃s cȩloꝵ t̾rarũq potestates
excelsus est: ñ qͦd illi qͥcquam
possit addi. s ut nos in ipsius
exaltacione debeamꝰ augeri.
Nã quando eũ cogitamꝰ atq
laudamꝰ: inmensus & in cõ¬
prȩhensibilis apparet altissi

Expanded text:
t ed., senum  laudent eum. Exaltari dicit Dominum, qui supra omnes coelorum terrarumque potestates excelsus est; non quod illi quidquam possit addi, sed ut nos in ipsius exaltatione debeamus augeri. Nam quando eum cogitamus atque laudamus, immensus et incomprehensibilis ap
Abbreviated transcription (Latin):
e ꝓfundo quidẽ psalmꝰ iste
fẽcit mnitium: s ad altitu¬
dinẽ magnã ueliit sol ꝓuectꝰ
ascendit: ut agnoscamꝰ quã
utilitatẽ habeat penitentia.
q̃ ĩ tali culmine cognoscitur
collocata. Et ideo consideremꝰ
ꝗͣ noxia sit suꝑbia: cui ñ de¬
sinit frequens obiuare me¬
dicina. Uiolento morbo ñ
unũ medicam̃ apponit᷑ sed
contra eũ multiplici curio¬
sitate tracꝰtatur. Nã ⁊ illa
arbor sepiꝰ securibꝰ cedit᷑.
q̃ ꝑ auras tenues magna li¬
bertate luxuriat. Hoc enĩ
malũ suꝑbie sexta peniten¬
tiȩ bipinne ꝑcussũ ẽ:⁊ nu-¬
tantia ramoꝵ m̃bra. tremu¬
erunt. Sed ĩ subsequenti
septima sic conciditur: ut
in t̾ram ꝓtinꝰ elisa frangat᷑
Redeo ad illos qui peniten¬
tiã agere in uite suȩ fine
fastidiũt. Ecce nusquã legis
ẽẽ ꝓhibitũ. qͦd a ꝑditis hominibꝰ
dicit᷑ negligendum : inmo sẽꝑ

Expanded text:
fundo quidem psalmus iste fecit initium, sed ad altitudinem magnam velut sol provectus ascendit; ut agnoscamus quam utilitatem habeat poenitentia, quae in tali culmine cognoscitur collocata. Et ideo consideremus quam noxia sit superbia, cui non desinit frequens obviare medicina. Violento morbo non unum medicamen apponitur, sed contra eum multiplici curiositate tractatur. Nam et illa arbor saepius securibus caeditur, quae per auras tenues magna libertate luxuriat. Hoc enim malum superbiae sexta poenitentiae bipenne percussum est, et nutantia ramorum membra tremuerunt, sed in subsequenti septima sic conciditur, ut in terram protinus elisa frangatur. Redeo ad illos qui poenitentiam agere in vitae suae fine fastidiunt. Ecce nusquam legis esse prohibitum quod a perditis hominibus dicitur negligendum; imo se
Abbreviated transcription (Latin):
possint p̃mia nũꝗͣ peritura
conferre. Congruum gͦ fuit.
ut odisset ꝑuersã uiã: qui
meruit amare rectissimam.
Iniqua siqͥdẽ uia ẽ q̃ nos per¬
ducit ad iutia: recta uͦ uirtu¬
tũ. q̃ nob̃ indulgentiã tribu¬
it ⁊ salutẽ. Sed hoc quã stu¬
diose. quã frequent̃ infundit᷑.
ut intelligamꝰ beatos uiros
qualiũ rerũ delectatione
pascantur. qui hoc habent
suꝑ cuncta dulcissimũ qͦd
sepi credunt. ẽẽ repetendũ.
irabilia testimonia .xuii. fe.¬
tua idõ scrutata ẽ ea aĩa
mea. Septimã decimã licterã.
scĩ pͦpłi incrat oratio. asserens
aperuisse os suũ & adtraxisse
sp̃m. ut eiꝰ audiat᷑ oratio: exi¬
tusq aquarũ traxisse lacri¬
mas pias. quia ñ sit a iudeis
custodita lex dni. Et incuere
quẽadmodũ definitionẽ rei
uno uerbo cõplexus ẽ dicen

Expanded text:
possint praemia nunquam peritura conferre. Congruum ergo fuit ut odisset perversam viam, qui meruit amare rectissimam. Iniqua siquidem via est, quae nos perducit ad vitia; recta vero virtutum, quae nobis indulgentiam tribuit et salutem. Sed hoc quam studiose, quam frequenter infunditur! ut intelligamus beatos viros qualium rerum delectatione pascantur, qui hoc habent supra cuncta dulcissimum, quod saepius credunt esse repetendum.irabilia testimonia tua, Domine: ideo scrutata est ea anima mea. Septimam decimam litteram sancti populi intrat oratio, asserens aperuisse os suum et attraxisse spiritum, ut ejus audiatur oratio, exitusque aquarum transiisse lacrymas pias, quia non sit a Judaeis custodita lex Domini. Et intuere quemadmodum definitionem rei uno verbo complexus est dicen
Abbreviated transcription (Latin):
qͥbꝰ gͣuis sõnꝰ obrepserit: nec
luminibꝰ clausis uidere que¬
unt. qñ gregis dãpna paciunt᷑.
Subtiliter aũ optat aĩȩ suȩ ne
dno negligente. infesti hostis
dep̃datione uastet᷑. Dormita¬
re aũ dicit᷑ dñs: qñ nos ĩ eiꝰ fide
tepescimꝰ: in qͦ enĩ ñ dormit
fides. uigilat xp̃c. Nã si nos
ab eiꝰ contẽplatiõe discedimꝰ:
ipse qͦq a nr̃a defensiõe subt᷑¬
qñ negligentibꝰ discipłis dñs
dormiebat. S ubi fides coꝵ ex¬
citata ẽ. dñs qͦq de sõno sur¬
rexit: & statim ab eis ꝑicła
marina submouit. Precatur
gͦ ut uigilet sẽꝑ ad dñm: qua¬
tinꝰ intenta supra se lumina
sui pastoris habere mereat᷑¬
miet: qͥ custodit isrł. Hec sen¬
tentia superioris dicti simi¬
litudo ẽ. Optauit enĩ anteriꝰ
aĩȩ suȩ quod hic fideli ppło
ꝓnuntiat eẽ seruandũ. Ifrł
enĩ sic̃ sepe diximꝰ. int̃pretat᷑
iur uidens dm̃. Ergo supra eos
qͥ dm̃ uident. dñs ñ dicit᷑ dor¬

Expanded text:
 gravis somnus obrepserit; nec luminibus clausis videre queunt, quando gregis damna patiuntur. Subtiliter autem optat animae suae, ne Domino negligente infesti hostis depraedatione vastetur. Dormitare autem dicitur Dominus quando nos in ejus fide tepescimus: in quo enim non dormit fides, vigilat Christus. Nam si nos ab ejus contemplatione discedimus, ipse quoque a nostra defensione subtrgligentibus discipulis Dominus dormiebat ; sed ubi fides eorum excitata est, Dominus quoque de somno surrexit, et statim ab eis pericula marina submovit. Precatur ergo ut vigilet semper ad Dominum, quatenus intenta supra se lumina sui pastoris habere mereatmiet  qui custodit Israel. Haec sententia superioris dicti similitudo est. Optavit enim anterius animae suae, quod hic fideli populo pronuntiat esse servandum. Israel enim sicut saepe diximus interpretatur vir videns Deum. Ergo supra eos qui Deum vident, Dominus non dicitur dor
Abbreviated transcription (Latin):
suã qͥ metet: ⁊ sinũ suũ qͥ ma¬
nipłos colliget. In fine species
ꝑseuerat: & sic̃ superiꝰ ina¬
lio psalmo de beatoꝵ fructibꝰ
dicit. uenientes aũ uenient
in exultatiõe. portantes ma¬
nipłos suos ita nc̃ de pecca¬
toribꝰ pronuntiat. nec ma¬
nu. nec sinu aliqͥd ex eis a
messoribꝰ. id ÷ ab angłis qͥ ad
uidiciũ dñi pͦpłos congregabt̃.
ẽẽ portandum: qm̃ illa mes¬
sis sꝑitalis fuit. q̃ fructũ in¬
tulit: ista uͦ carnalis ẽ. q̃ nul¬
la tͥticei muneris fecundita¬
te letat᷑. ut nec imiã manũ
repleat. nec sinũ onerare p̃¬
ualeat. Talis ẽ ista messis. ã
pectoribꝰ suꝑboꝵ: quasi incul¬
minibꝰ caducis enascit᷑. Nam
qͦs frucdꝰ afferre potuit: quȩ
priꝰꝗͣ euellat᷑ exaruit.: Nec il¬
lud uacat quod manũ posu

Expanded text:
suam qui metit, et sinum suum qui manipulos colligit. In feni specie perseverat; et sicut superius in alio psalmo de beatorum fructibus dicit: Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos , ita nunc de peccatoribus pronuntiat, nec manu, nec sinu aliquid ex eis a messoribus, id est ab angelis, qui ad judicium Domini populos congregabunt, esse portandum: quoniam illa messis spiritualis fuit quae fructum intulit, ista vero carnalis est, quae nulla triticei muneris fecunditate laetatur; ut nec unam manum repleat, nec sinum onerare praevaleat. Talis est ista messis quaepectoribus superborum quasi in culminibus caducis enascitur. Nam quos fructus afferre potuit quae priusquam evelleretur exaruit? Nec illud vacat quod manum posu
Abbreviated transcription (Latin):
reant᷑ iudicantẽ: quẽ hic tẽ¬
nendũ eẽ putauerũt. Ipsi enĩ
oderũt sion. id⁊ eccłam: qͥ in¬
arescit. Solent edificia deser¬
ta in cacuminibꝰ suis cadica
fena producere: q̃ ante tẽpꝰ
collectionis arefacta dispereũt.
quia nulla firmissima radice
iuguert̃. His peccatores obsti¬
nati aptissima societate iun¬
guntur: qm ⁊ hic frequenter
dispereunt. anteꝗͣ de hac lu¬
ce tollant᷑. Nascunt᷑ enĩ in ca¬
cuminibꝰ suꝑbiȩ: ubi nulla so¬
liditate consistunt. Nã si in¬

Expanded text:
icantem, quem hic temnendum esse putaverunt. Ipsi enim oderunt Sion, id est Ecclesiam, qui inarescit. Solent aedificia deserta in cacuminibus suis caduca fena producere, quae ante tempus collectionis arefacta dispereunt: quia nulla firmissima radice viguerunt. His peccatores obstinati aptissima societate junguntur: quoniam et hic freqdispereunt, antequam de hac luce tollantur: nascuntur enim in cacuminibus superbiae, ubi nulla soliditate consistunt. H Ne
Abbreviated transcription (Latin):
uos sẽꝑ sꝑui scõ restitistis sic̃¬
ꝙ patres ur̃i. Istis gͦ ħ uicissi¬
tudo redditur: ut ceruices qͥs
contͣ dñm letalit᷑ extulerut.
iugo ipsi suaui salutari humi¬
litate subdantur. ¶ uod sepe
de ꝑsecutoribꝰ factlim memi
nimꝰ ẽẽ. ut fierent p̃dicatores
sc̃issime religionis. qͥ priꝰ ido

Expanded text:
 Spiritui sancto restitistis, sicut patres vestri . Istis ergo haec vicissitudo redditur, ut cervices, quas contra Dominum lethaliter extulerunt, jugo ipsius suavi salutari humilitate subdantur. Quod saepe de persecutoribus factum esse meminimus, ut fierent praedicatores sanctissim
Abbreviated transcription (Latin):
mee uocẽ meã audiunt. &
paulopost. & ñ rapit eas qͥsꝗͣ
de manu mea. Addidit. sẽꝑ.
ut nullũ tẽpꝰ dolosis subrepti¬
onibꝰ relinquere uideretur.
Quod aũ dicit inmanibꝰ. sig¬
nificat in potestatȩ: quia no¬
uit salutarit̃ regere qͥ se eiꝰ
ꝓbant᷑ cõmisisse sententie. Se¬
quitur. cur aĩa ipsiꝰ credat᷑
in manibꝰ dñi. constituta:
scilicet q̃m legẽ ipsiꝰ ñ docet᷑
oblitꝰ. Sic enĩ sub defensione
ipsiꝰ sumꝰ : dũ a p̃ceptis saluta

Expanded text:
meae vocem meam audiunt ; et paulo post: Et non rapit eas quisquam de manu mea. Addidit, semper, ut nullum tempus dolosis subreptionibus relinquere videretur. Quod autem dicit, in manibus, significat in postestate, quia novit salutariter regere, qui se ejus probantur commisisse sententiae. Sequitur cur anima ipsius credatur in manibus Domini constituta; scilicet quoniam legem ipsius non docetur oblitus. Sic enim sub defensione ipsius sumus, dum a praeceptis saluta
Abbreviated transcription (Latin):
quirit᷑. Anima mea in manibꝰ
tius sẽꝑ & legẽ tuã ñ sũ oblitꝰ
Cũ animã iusti latrocinantiũ
persequeret᷑ inqͥtas. eãq uel¬
lẽt diuersis laqueis irretire.
sapientissime illã in manibꝰ
diũ dicit. collocatã: ubi nulla
nocentiũ uis possit accedere.
sic̃ legit᷑. Iustoꝵ anime inma

Expanded text:
. Anima mea in manibus tuis semper: et legem tuam non sum oblitus. Cum animam justi latrocinantium persequeretur iniquitas, eamque vellent diversis laqueis irretire, sapientissime illam in manibus Domini dicit collocatam, ubi nulla nocentium vis possit accedere, sicut legi
Abbreviated transcription (Latin):
nerem᷑ auctorẽ. qͥ pluit suꝑ ui¬
stos & iniustos. qͥ inestimabilit̃
bonꝰ ẽ. Petit gͦ ut eiꝰ deuotio
dño reddat᷑ accepta. quatinꝰ
hac oblatiõe placatꝰ. iudicia
sua eũ doceat. q̃ fidelibꝰ digna¬
tur m̃tibꝰ aperire. S conside¬
remꝰ głosũ cordis ardorẽ. ut
illa sẽꝑ auide petat. q̃ se sepiꝰ
accepisse cõmemorat: sic̾ in no¬
na lictera dicit. Bonitatẽ fe¬
cisti cũ seruo tuo. & iterũ. Bo¬
nitatẽ.⁊ disciplinã ⁊ scientiã

Expanded text:
 qui pluit super justos et injustos , qui inaestimabiliter bonus est. Petit ergo ut ejus devotio Domino reddatur accepta; quatenus hac oblatione placatus, judicia sua eum doceat, quae fidelibus dignatur mentibus aperire. Sed consideremus gloriosum cordis ardorem, ut illa semper avide petat, quae se saepius accepisse commemorat, sicut in nona littera dicit: Bonitatem fecisti cum servo tuo. Et iterum: Bonitatem, et disciplinam, et scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
taria oris mei beneplacita fac
dñe. ⁊ iudicia tua doce me.
Cũ se humiliatũ suꝑsꝰ dixerit.
usq qͣq : ne illã inclinationẽ
necessitatis potiꝰ fuisse senti¬
res. addidit. uoluntaria oris
sui sacrificia iusto dño fieri
posse gratissima : q̃ int̾ seiuen¬
tes angustias. puis animꝰ offe¬
rebat. Laudes enĩ uel in otio
dño exibere gͣtissimũ ẽ: sed
intͥbulatiõe ampliꝰ ꝓbat᷑ exł¬
miũ: qñ infirmitas corꝑis
dolore pressa ñ uincitur. s
tẽ magis anima felix in dñi
laudibꝰ excitat᷑. Oris aũ uolun¬
taria sacrificia st̃: deuotionẽ
laudis offerre ñ alicuiꝰ min¬
danȩ ittilitatis respectu .s
ꝓpͥe deuotionis intuitu: ut ip

Expanded text:
taria oris mei beneplacita fac, Domine, et judicia tua doce me. Cum se humiliatum superius dixerit usquequaque, ne illam inclinationem necessitatis potius fuisse sentires, addidit, voluntaria oris sui sacrificia justo Domino fieri posse gratissima, quae inter saevientes angustias pius animus offerebat. Laudes enim vel in otio Domino exhibere gratissimum est; sed in tribulatione amplius probatur eximium, quando infirmitas corporis dolore pressa non vincitur, sed tunc magis anima felix in Domini laudibus excitatur. Oris autem voluntaria sacrificia sunt, devotionem laudis offerre, non alicujus mundanae utilitatis respectu, sed propriae devotioni
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas & uita: Sic & in hoc &
in subsequenti uersu constat
esse formatũ. quẽ admodũ si m¬
terroges. qͥd ẽ homo. Responde¬
tur. fenũ dies er: Quod sũma hila¬
ritate pullulat: s celerrima ue¬
locitate desiecat᷑ fenũ ẽ. qͦd plu¬
uus uelocit in auras caput eri¬
git. sedin ardoribꝰ colla depo¬
nit. Et ne forsitan aliqͥd solidita¬
tis hanc cõparationẽ putares ha¬
bere: addidic Et sicut flos agri
ita floriet. Fios agͥ multo celeriꝰ
transit. quã feni uiriditas ꝑma¬
nere monstrat᷑. Set quamius
pulcherrimũ uideat᷑ esse dum
pubet. multũ fugituũ cernit᷑
esse dũ corruit. Ita enĩ & ibe¬
cillitas humana pulchescit. ita
scłi honores diuicie q gratissime
sunt. sed ñ ad finẽ longissimũ
ꝑducunt᷑. Ueracit᷑ gͦ his rebus¬

Expanded text:
in hoc et in subsequenti versu constat esse formatum. Quemadmodum si interroges, quid est homo? respondetur, fenum dies ejus, quod summa hilaritate pullulat, sed celerrima velocitate desiccatur. Fenum est quod pluviis velociter in auras caput erigit, sed in ardoribus colla deponit. Et ne forsitan aliquid soliditatis hanc comparationem putares habere, addidit, et sicut flos agri ita floriet. Flos agri multo celerius transit quam feni viriditas permanere monstratur. Sed quamvis pulcherrimum videatur esse dum pubet, multum fugitivum cernitur esse dum corruit. Ita enim et imbecillitas humana pulchre crescit, ita saeculi honores divi tiaeque gratissimae sunt, sed non ad finem longissimum perducuntur. Veracit
Abbreviated transcription (Latin):
ut fiant: ñ ut sola uociferatio¬
ne cantent᷑:. Unde doctissimꝰ pat̃
augustinꝰ in hoc psalmo dispu¬
tans. psalteriũ se non tenere pro¬
fessus ẽ. nec toti legis dicta re¬
colere: seilicet. ut ñ solũ ad au¬
diendũ. s maxime ad faciendũ
cunctoꝵ studiũ concitaret. Me

Expanded text:
ut fiant, non ut sola vociferatiout fiant, non ut sola vociferatione cantentur. Unde doctissimus Pater Augustinus in hoc psalmo disputans, Psalterium se non tenere professus est, nec totius legis dicta recolere; scilicet ut non solum ad audiendum, sed maxime ad faciendum cunctorum studium concitaret. M
Abbreviated transcription (Latin):
lute designat. qm̃ ⁊ ille & ante
misericors esse monstratur.
Considera etiã qͦd addidit suꝑ
timentes eũ: ne & illi hoc inse
crederent esse faciendũ. qͥ ei
sceleratis ausibus obedire con¬
tẽpnunt Seqͥt᷑: Et iustitia er
suꝑ filios filioꝵ: filios sicut se¬
pe̾ iã dictũ est. unius curq ac̃¬
tus debemꝰ aduertere filios
filioꝵ: operũ nr̃oꝵ iustissimã
retͥbutionẽ: Nã sicut nos operã
nrãm. quodam modo generamꝰ:
ita nob̃ retͥbutiones rerũ. nr̃e
generant actiones: Hanc unꝰqͥsq
iustus recipiet: cũ in ȩt̃na fu¬
erit beatitudine collocatꝰ. Mul¬
ti enĩ fideliũ. filios. ñ habuerunt.
aut sterilicatis euentui. aut u̾gi¬
nitatis studio Quod si ad litterã
uelis aduertere. qͦd absit: pluri
ea. Isti sunt filii quos superius
qui mandati ei operibus sunt
memores. ñ studio cantilene:
Aã ⁊si qͥs psalteriũ uoce reddat.
memor er ñ est nͥ que precipi¬
unt᷑ effecerit: Ido enĩ dicta st̃

Expanded text:
lute designat: quoniam et ille ante misericors esse monstratur. Considera etiam quod addidit, super timentes eum, ne et illi hoc in se crederent esse faciendum, qui ei sceleratis ausibus obedire contemnunt. Sequitur, et justitia ejus super filios filiorum. Filios sicut saepe jam dictum est uniuscujusque actus debemus advertere; filios filiorum, operum nostrorum justissimam retributionem. Nam sicut nos operam nostram quodammodo generamus, ita nobis retributiones rerum nostrae generant actiones. Hanc unusquisque justus recipiet, cum in aeterna fuerit beatitudine collocatus. Multi enim fidelium filios non habuerunt, aut sterilitatis eventu, aut virginitatis studio. Quod si ad litteram velis advertere quod absit plurimea. Isti sunt filii quos superius qui mandatorum ejus operibus sunt memores, non studio cantilenae. Nam et si quis Psalterium voce reddat, memor ejus non est, nisi quae praecipiuntur effecerit. Ideo enim dicta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quamͣ possim audire Et noca
qͦd dix̃ a scło. idest cũ ammini¬
strari ceptꝰ ẽ mundus. & diuer¬
se creaturȩ auctoris sui mune¬
re ꝓruperunt: Unde & mͥ uide¬
turͣ. hic conuenient aduerti &
adã sicut multi patrũ dixerunt.
do ipse primꝰ in scło fuit. sicuti
etiã abel. noe. abraham. & cete¬
ri patres. qͥ tam̃ in scło. s a scło

Expanded text:
 audire. Et nota quod dixit, a saeculo, id est, cum administrari coeptus est mundus, et diversae creaturae auctoris sui munere proruperunt. Unde et mihi videtur hic convenienter adverti, et Adam sicut multi Patrum dixerunt do ipse primus in saeculo fuit, sicuti etiam Abel, Noe, Abraham et caeteri Patres, qui tamen in saeculo, sed no
Abbreviated transcription (Latin):
en potentes uͥtute qͥ facitis uer¬
bũ er: ad audiendã uocẽ sermo¬
nũ er. Cũ superi de hominibꝰ
ꝓpheta loqueret᷑. uenit ad ter¬
tiã narrationẽ: ubi celestes cre¬
aturas alloqͥt᷑ ut dñi laudes de¬
beant celebrare & qm int̾ ipsos
angłos ẽ magna discretio. illos
tantũ dicit p̃conio dñi digios
eristere qͥ ey ꝓbant᷑ iussionibꝰ o¬
bedire: ostendens neq homines
neq sꝑitales substantias ad my¬
steriũ tante maiestatis accedẽ¬
re. nͥ qͥ ei uoluntatibꝰ obsecim¬
dant. Sic enĩ cõmonet Om̃s an¬
geli ei: Eiis qͥppe de illis dicit᷑
qͥ ab ipsi imperio. nequaquã
recedere uoluerunt: Seqͥtur.
aliqͥd expressi: potentes uirtu¬
te. qͥ facitis uerbũ ei Ipsi eñi¬

Expanded text:
 potentes virtute, qui facitis verbum ejus, ad audiendam vocem sermonum ejus. Cum superius de hominibus propheta loqueretur, venit ad tertiam narrationem, ubi coelestes creaturas alloquitur, ut Domini laudes debeant celebrare. Et quoniam inter ipsos angelos est magna discretio, illos tantum dicit praeconio Domini dignos existere, qui ejus probantur jussionibus obedire: ostendens neque homines, neque spirituales substantias ad ministerium tantae majestatis accedere, nisi qui ejus voluntatibus obsecundant. Sic enim commonet, omnes angeli ejus. Ejus quippe de illis dicitur qui ab ipsius imperio nequaquam recedere voluerunt. Sequitur aliquid expressius, potentes virtute, qui facitis verbum ejus. Ipsi en
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute s prauitate: ñ honore. s
p̃sũptione. Pocentes siqͥdẽ illi ue¬
re dicendi st̃: qͥ uerbo dñi pare¬
re contendunt Et ne aliqͥd relin¬
queret᷑ ambiguũ: calcati insinu¬
at. Ad audiendã uocẽ sermonũ
eꝵ scilicet ut sint humiles ñ su¬
ꝑbi: Ipsi st̃ enĩ digni benedicere.
uidicauit inuitatione solidandã:
ut infirmitas humana cognosce¬
ret. quã saluberrimũ esset obe¬
dire dño: quando ipsi uolun¬
tari celoꝵ militat fortitudo:
Et intende ꝓprietates emicare
uerboꝵ: Prius dix̃ qͥ faciunt uer¬
bũ eiꝰ: & ne uerbũ intelligeres
qͦd uerberato aere ab hominibꝰ
solet ꝓferri: addidit: Qui faci¬
unt uoluntatẽ ei Angłis enim
illa sublimis spiritalis q substan
agnoscit Nec opus ẽ loqͥ: qui¬
bus se diuinitas ꝓpitiata pate¬
facit: Non eñĩ eis ds̃ uerberato
aere loquit᷑. s inspiramine suo.

Expanded text:
irtute, sed pravitate; non honore, sed praesumptione. Potentes siquidem illi vere dicendi sunt, qui verbo Domini parere contendunt. Et ne aliquid relinqueretur ambiguum, calcatius insinuat, ad audiendam vocem sermonum ejus, scilicet ut sint humiles, non superbi. Ipsi sunt enim digni benedicere, judicavit invitatione solidandam, ut infirmitas humana cognosceret quam saluberrimum esset obedire Domino, quando ipsius voluntati coelorum militat fortitudo. Et intende proprietates emicare verborum. Prius dixit, qui faciunt verbum ejus. Et ne verbum intelligeres, quod verberato aere ab hominibus solet proferri, addidit, qui facitis voluntatem ejus. Angelis enim illa sublimis spiritualisque substantagnoscit. Nec opus est loqui, quibus se Divinitas propitiata patefacit; non enim eis Deus verberato aere loquitur, sed inspiramine suo
Abbreviated transcription (Latin):
noscit Dñs ĩ cȩlo parauit sedem
suã. & regnũ ei om̃ium dñã¬
bit . Uenit ad futuri iudicii for¬
midabilẽ p̃dicationẽ. ne peccan¬
tiũ mentes insolescerent. cũ uł¬
tionẽ uenturã maloꝵ actuũ ñ
timerent. Dicit eni. parauit se¬
dem suã Hoc ad illud ꝑtinet
quando dñs iħc ascendit ĩ celũ
sedet ad dexterã patͥs: inde uen¬
turus uidicare uiuos & mortu¬
os & ne aliqua impotentia dñi
mordereris. ipsũ dicit parasse
sedem suã qͥ iudicaturus ẽ mun¬
dũ: Addidit Et regnũ eu om̃ibꝰ
chiabit᷑ Ne putarent pagani de¬
mones suos quoquomodo reg¬
naturos. ipsũ dicit dñaturum.
qͥ parauit sede suã : idest dñm

Expanded text:
ominus in coelo paravit sedem suam: et regnum ejus omnium dominabitur. Venit ad futuri judicii formidabilem praedicationem: ne peccantium mentes insolescerent, cum ultionem venturam malorum actuum non timerent. Dicit enim, paravit sedem suam. Hoc ad illud pertinet, quando Dominus Jesus ascendit in coelum, sedet ad dexteram Patris, inde venturus judicare vivos et mortuos. Et ne aliqua impotentia Domini mordereris, ipsum dicit parasse sedem suam, qui judicaturus est mundum. Addidit, et regnum ejus omnium dominabitur. Ne putarent pagani daemones suos quoquo modo regnaturos, ipsum dicit dominaturum, qui paravit sedem suam, id est Dom
Abbreviated transcription (Latin):
in eo & ñ erit. & ñ cognoscet am¬
płi locũ suũ: Ad hanc similitudi¬
nẽ cõparatio superioris uersus
expressa ẽ Describit enĩ. qͥd sit
homo. idest sp̃s ꝑtransiens: mun¬
dũ scilicet p̃sentẽ. in qͦ diutissi¬
me ñ potest ꝑmanere Audiant
qͥ suꝑbiunt. ⁊ se gaudent mun¬
dana felicitate subuectos: sic
sp̃s relinquere nr̃a corpuscula
quẽadmodũ solent flumina lo¬
ca mundata transire. Iua enim
spacia que plena uident᷑ eorren¬
tibꝰ.: quam sunt uacua cũ rece¬
dunt: Non ẽ gͦ de fugitiuo flatu
p̃sumendũ s hic poti agendũ
qͦd ꝓdesse nouim in futurũ. Et
ne forsitan aliqͥs ꝑ metã sicho¬
sin crederet. ad hunc mundũ
animas esse redituras. sicut non¬
nulli putauere dementĩr addi¬
dit. Et ñ cognoscet ampli locũ
suũ: hoc ẽ in hoc scłm ñ pocest
redire. ubi suã uitã possit itera¬
re Conuicta ẽ inbecillitatis suȩ
humana fragilitas: Audisti ho¬
mo qͥd sis: audi qͥd eris. si dñm

Expanded text:
in eo, et non erit; et non cognoscet amplius locum suum. Ad hanc similitudinem comparatio superioris versus expressa est. Describit enim quid sit homo, id est, spiritus pertransiens mundum, scilicet praesentem, in quo diutissime non potest permanere. Audiant qui superbiunt et se gaudent mundana felicitate subvectos, sic spiritus relinquere nostra corpuscula, quemadmodum solent flumina loca inundata transire. Illa enim spatia quae plena videntur esse torrentibus, quam sunt vacua cum recedunt. Non est ergo de fugitivo flatu praesumendum, sed hic potius agendum, quod prodesse novimus in futurum. Et ne forsitan aliquis per metempsychosim crederet ad hunc mundum animas esse redituras sicut nonnulli putaverunt dementium, addidit, et non cognoscet amplius locum suum, hoc est in hoc saeculum non potest redire, ubi suam vitam possit iterare. Convicta est imbecillitate sua humana fragilitas. Audisti, homo, quid sis, audi quid eris, si Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
Memento dñe qͦd puluis sum:
hoc unima ad superiora uin¬
gendũ est Causa enĩ reddit᷑.
cur misereat᷑ ut pat̾: scilicet. qm̃
nosmet ipsos ab illa naturali dig¬
nitate deicim᷑: & a factura crea¬
toris. repulsi. figmentũ esse mon¬
stram᷑. Merito ergo subuenire
sibi postulat : qui sp̃e in uirib
ꝓpriis ñ habebat: Seqͥt᷑ Memen¬
to dñe qͦd puluis sumꝰ. Dpx̃ enĩ
memor esto dñe: Non qr. nos er
tua largitate fecisti. ñ qͦd ad ima¬
ginẽ & similitudinẽ tuã plasma¬
re dignatꝰ es. quia ista omĩa in¬
uidiã magis excitare poterant
peccatori: s quia in puluerẽ nc̃
redacti sumꝰ ariditate peccati.
miserere eis qͥ se infelitit᷑ ꝑcu¬
lerunt. Subueni: Quim illõ mu¬
nere tuo minime consistere uo¬
luerunt:. Tu enĩ soł pius e pec¬
catoribꝰ qr delinquentes se gra¬

Expanded text:
Memento, Domine, quod pulvis sumus. Memento, Domine, quod pulvis sumus. Hoc comma ad superiora jungendum est. Causa enim redditur cur misereatur ut pater: scilicet quoniam nosmetipsos ab illa naturali dignitate dejecimus, et a factura Creatoris repulsi, figmentum esse monstramur. Merito ergo subveniri sibi postulat, qui spem in viribus propriis non habebat. Sequitur, Memento, Domine, quod pulvis sumus. Dicit enim, Memor esto, Domine, non quia nos ex tua largitate fecisti, non quod ad imaginem et similitudinem tuam plasmare dignatus es, quia ista omnia invidiam magis excitare poterant peccatori; sed quia in pulverem nunc redacti sumus ariditate peccati. Miserere eis qui se infeliciter perculerunt: subveni qui in illo munere tuo minime consistere voluerunt. Tu enim solus pius es peccatoribus, quia delinquentes se gra
Abbreviated transcription (Latin):
ii discedere peccatoꝵ: Gantũ
gͦ iniqͥtates nr̃e longe sunt. cũ
nob̾ peccata nr̃a donant᷑: quantũ
potest clara dies a tenebrosa noc¬
te distare: Siue oientẽ. significat
regnũ dĩ: Occasũ uͦ gehennã: que
tantũ a beatoꝵ sede dissotiata ẽ.
quantũ dicit ille pauꝑ in abra
miseret᷑ pat̾ filiis. ita misertꝰ ẽ
dñs timentibꝰ se Eoce iã ñ extra¬
neis. neq longinqͥs cõparationi¬
bus agitur. s ad ipsa uiscera pi¬
etatis. uocabula sociant᷑: Sic enĩ
miseret᷑ ut pat̾: Sed qͥbus ipse
pat̾ ẽ. sic corripit ut filios. s qͥ¬
ey regni heredes esse meruerint:
Seqͥt᷑. Ita misertꝰ ẽ dñs timentibꝰ
se Dũ dicit. ita. designat nobis
pat̾nȩ correctionis affectũ Pat̃
enĩ carnalis. qͥ uult filiũ suũ bo¬
nis actibꝰ erudiri. frequent̃ eũ
corripit. frequent̃ flagellat: Sic̃
salomon ait: Si diligis filiũ tuũ
frequenta ei flagella cũ adhue
qͥ eis sub pietate districti st̃ Sic

Expanded text:
 discedere peccatorum. Tantum ergo iniquitates nostrae longae sunt cum nobis peccata nostra denotantur, quantum potest clara dies a tenebrosa nocte distare. Sive per Orientem significat regnum Dei; per occasum vero gehennam, quae tantum a beatorum sede dissociata est, quantum dicit ille pauper in Abrmiseretur pater filiis, ita misertus est Dominus timentibus se. Ecce jam non extraneis neque longinquis comparationibus agitur; sed ad ipsa viscera pietatis vocabula sociantur. Sic enim miseretur ut pater, sed quibus ipse pater est; sic corripit ut filios, sed qui regni ejus haeredes esse meruerint. Sequitur, ita misertus est Dominus timentibus se. Dum dicit, ita, designat nobis paternae correctionis affectum. Pater enim carnalis qui vult filium suum bonis actibus erudire, frequenter eum corripit, frequenter flagellat, sicut Salomon ait: Si diligis filium tuum, frequenta ei flagella ed., freqqui eis sub pietate districti sunt. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ẽ tota ꝑfectio: qñ usq ad
finẽ uite ꝑmanet ĩ eis uera
inreprehensibilisq confessio
sicut ait ĩ euangłio. Qͥ ꝑseue¬
rauerit usq ĩ finẽ. hic saluus
erit. Ipse ergo tuet᷑ introi¬
tũ: ipse custodit & exitũ. iit
& uera ꝓfiteant᷑ martires.
⁊ ut nulla penarũ nimieta¬
te uincantur. S isti consũma

Expanded text:
ubi est tota perfectio, quando usque ad finem vitae permanet in eis vera irreprehensibilisque confessio, sicut ait in Evangelio: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Ipse ergo tuetur introitum, ipse custodit et exitum, ut et vera profiteantur martyres, et ut nulla poenarum nimietate
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃s gradus ꝓpħicoᷤ pedes in¬
titubalini firmitate continu¬
it: quã bene supra se creuit.
qͥ ad merita fortiora conscen¬
dit. Uideamꝰ qͥd ĩ t̾cio gerat.

Expanded text:
s gradus propheticos pedes intitubabili firmitate continuit! quam bene supra se crevit, qui ad merita fortiora conscendit! Videamus quid in tertio gerat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfiteri. qm er głoso sanguine re¬
dẽptꝰ eccłas accepit. qͥ ꝑ aras de¬
monũ lucos ꝙ stulto rapiebatur
errore. Scda grãs dicit dño pa¬
gendas. qͥ gentiliũ animas ueri¬
tatis pabulo ieiunas religionis

Expanded text:
nfiteri, cujus sanguine redemptas Ecclesias accepit, qui per aras daemonum, lucosque stulto rapiebatur errore. Secunda gratias dicit Domino peragendas, qui gentilium animas veritatis pabulo jejunas religionis
Abbreviated transcription (Latin):
terminat᷑. Ubi quot modis p̃dicit᷑
exponit᷑ cũ tam̃ prȩconia ipsiꝰ nullis
bus explicari. Sic uarietas istapsal¬
moꝵ aut p̾ciosissimo lapidi topazio
aut pulcherrimo pauoni congrue
forsitan cõꝑat᷑. qͥ totiens diuersos
reddunt colores corꝑis sui. quoci¬
ens in eis defixus fuerit ocłs intu¬
entis. Hȩc quantũ dñs prȩstare
dignatꝰ ẽ ꝓ nr̃a mediocritate decur¬
sa st̃. Uos aũ magistri qͥ celestium
litterarũ copiosa lectione pingues¬
citis. parcite rudi: dimittite con¬
fitenti : estote beniuoli. Difficile
opus humanũ repperit᷑. quod non
paciat᷑ aliquã questionẽ: iacobo
apło ꝓte stante. Siqͥs in uerbo ñ of¬
fenderit: hic ꝑfectꝰ ẽ uir. Cũ si ñ¬
nulli sacris litteris calumnias pa¬
rant: quid infirmis faciant quos
audact᷑ accusant. Prolata sẽper
ad animũ dicentis aptanda sunt.
Nã si om̃ia contentiosa altercati¬
one destruere uolumꝰ piã deuo¬

Expanded text:
terminatus; ubi quot modis praedicitur terminatus; ubi quot modis praedicitur exponitur, cum tamen praeconia ipsius nullis bus explicari. Sic varietas ista Psalmorum, aut pretiosissimo lapidi topazio, aut pulcherrimo paveni congrue forsitan comparatur, qui toties diversos reddunt colores corporis sui, quoties in eis defixus fuerit oculus intuentis. Haec, quantum Dominus praestare dignatus est, pro nostra mediocritate decursa sunt. Vos autem, magistri, qui coelestium litterarum copiosa lectione pinguescitis, parcite rudi, dimittite confitenti, estote benevoli. Difficile opus humanum reperitur, quod non patiatur aliquam quaestionem, Jacobo apostolo protestante: Si quis in verbo non offenderit, hic perfectus est vir . Quod si nonnulli sacris litteris calumnias parant, quid infirmis non faciant, quos audacter accusant? Prolata semper ad animum dicentis aptanda sunt. Nam si omnia contentiosa altercatione destruere volumus, piam devo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ cuncta creata st̃: sic̃ sapientissimꝰ
dicit. Omĩa in mensura ⁊ numero
u pondere disposuisti. Nc̃ ꝓpt̾ uͥtutẽ
memoriȩ breuit᷑ intimemꝰ q̃ supra
latiꝰ uident᷑ effusa. Primũ memi¬
nisse nos conuenit. quod de titulor
diuersa uarietate narratũ ẽ. Re¬
cordari etiã debemꝰ ꝑsonas in textu
psalmoꝵ aptissime cõmutatas. con¬
clusionesq eor contra hereticos
matrime fuisse formatas. Uel qua¬
re alfabeton hebrȩoꝵ ponat᷑ in psal¬
misꝰ cur de partibꝰ psalmoꝵ unꝰ con¬
fectꝰ esse uideat᷑: quare int̾calares
psalmi sint positi. quare reppetitio
uersuũ repperit᷑ in psalmis. de in¬
terp̃tatione nominũ hebreoꝵ. de
his qͥ unifines appellant᷑. De qͥnde¬
cim psalmis gradalibꝰ: quare peni¬
tentiũ septẽ psalm esse doceant᷑
quare lam̃tantiũ ꝓ ciuitate hierłm
cũ lacrimis uerba fundunt᷑:. quare
ordo psalmoꝵ in laudibꝰ dñi fuerit

Expanded text:
quaecunque creata sunt, sicut Sapientissimus quaecunque creata sunt, sicut Sapientissimus dicit: Omnia in mensura, et numero, et pondere disposuisti . Nunc propter virtutem memoriae breviter intimemus, quae supra latius videntur effusa. Primum meminisse nos convenit quod de titulorum diversa varietate narratum est. Recordari etiam debemus personas in textu Psalmorum aptissime commutatas, conclusionesque eorum contra haereticos maxime fuisse formatas. Vel quare alphabetum Hebraeum ponatur in psalmis. Cur de partibus psalmorum unus confectus esse videatur. Quare intercalares psalmi sint positi. Quare repetitio versuum reperitur in psalmis. De interpretatione nominum Hebraeorum. De his qui unifines appellantur. De quindecim psalmis gradalibus. Quare poenitentium septem psalmi esse doceantur. Quare lamentantium pro civitate Jerusalem cum lacrymis verba funduntur. Quare ordo psalmorum in laudibus Domini fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
uera sꝑitałe bibliotecã in hoc libro
intelligas esse constructã. Nã s
paradysus desiderabilis habet᷑.
quod eũ quatuor. fluminũ lapsus
amȩnare noscunt᷑: quanto bea¬
ginta psalmoꝵ fontibus irrigat᷑
Nec solũ intra hunc numerum
diuina uirtꝰ op̃ata ẽ. Multa latiꝰ
patent : siue q̃ pro parte intellec̃¬
ta sunt: siue que adhuc funditꝰ
ignorant᷑ diuersa miracła. Nã ⁊
in illis centũ qͥnquaginta tͥbꝰ pis¬
cibꝰ. quos apłor retia de pelagi
ꝓfunditate traxerunt. scõꝵ nu¬
merus cõprehensus exponitur:
n archa noe in typũ sc̃ȩ ȩccłȩ tre¬
centis cubitis in longitudinẽ qͥn-¬
quaginta in latitudinẽ ⁊ triginta
in altitudinẽ legit᷑ fabricata: unde
multa origenis mistica ut solet
expositione tractauit. Qua ꝓpt̃ in¬
dubitant̾ apparet creatorem atq
opificẽ rerũ. cũ cȩlestia cuncta ter¬
renaq disponeret sub mensura.
⁊ numero ⁊ pondere fecisse omĩa

Expanded text:
vera spiritalem bibliothecam, in hoc libro vera spiritalem bibliothecam, in hoc libro intelligas esse constructam. Nam, si paradisus desiderabilis habetur, quod eum quatuor fluminum lapsus amoenare noscuntur, quanto bea150 psalmorum fontibus irrigatur? Nec solum intra hunc numerum divina virtus operata est, multa latius 503 patent, sive quae pro parte intellecta sunt, sive quae adhuc funditus ignorantur diversa miracula. Nam et in illis centum quinquaginta tribus piscibus quos apostolorum retia de pelagi profunditate traxerunt , sanctorum numerus comprehensus exponitur. Et arca Noe in typum sanctae Ecclesiae trecentis cubitis in longitudine, quinquaginta in latitudine, et triginta in altitudine legitur fabricata : unde multa Origenes mystica ut solet expositione tractavit. Quapropter indubitanter apparet Creatorem atque Opificem rerum, cum coelestia cuncta terrenaque disponeret, sub mensura, et numero, et pondere fecisse omnia
Abbreviated transcription (Latin):
serantẽ: qͥ ⁊ futura iudicia propt̃
correctiones p̃dicat. ⁊ ꝑ peccatoribꝰ
frequent̃ exorat. Et ne longiꝰ dif¬
ferã: qͥcqͥd in cȩlo. in terra. in mari.
uel apud inferos agit᷑. si cautissime
legas oĩa suis locis posita cõpetent᷑
agnoscis. Testis ẽ athanasii ep̃i
sermo magnificus: qͥ uͥtute spsalmoꝵ
indagabili uͥtute discutiens. om̃ia
illic esse ꝓbat. quecũq scẽ scrip¬
turȩ ambitu continent᷑. Naturã
qͦq dĩ si fas ẽ duobꝰ uerbis facit
sub intelligi. Ego hodie q̃ nullis
libris. nullis codicibꝰ p̃ualet cõ¬
prehendi. Sic & explicatũ ẽ qͦd
breuit᷑ dicit᷑. ⁊ ex aliqua parte
sensibile quod tacet᷑. In scđo qͥppe
psalmo. pat̾ dicit ad filiũ: ego ho¬
die genui te. In istis siqͥdẽ duobꝰ
uerbis subtilit̾ significat. quod
humanũ intellectũ transcengẽ
posse uideat᷑. Nouũ n uetꝰ testam̃¬
tũ. tanta ꝓpͥetate cõplectit᷑: ut re¬

Expanded text:
serentem, qui et futura judicia propter serentem, qui et futura judicia propter correctiones praedicat, et pro peccatoribus frequenter exorat. Et ne longius differam. Quidquid in coelo et in terra, in mari vel apud inferos agitur, si cautissime legas, omnia suis locis posita competenter agnoscis. Testis est Athanasii episcopi sermo magnificus, qui virtutes psalmorum indagabili veritate discutiens, omnia illic esse probat, quaecunque sacrae Scripturae ambitu continentur. Naturam quoque Dei, si fas est, duobus verbis facit subintelligi. Ego hodie; quae nullis libris, nullis codicibus praevalet comprehendi, sicut explicatum est, quod breviter dicitur, et ex aliqua parte sensibile, quod tacetur. In secundo quippe psalmo Pater dicit ad Filium: Ego hodie genui te. In istis siquidem duobus verbis subtiliter significat, quod humanum intellectum transcendere posse videatur. Novum et Vetus Testamentum tanta proprietate complectitur, ut re
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. nous ⁊ ueteris testam̃ti sacra¬
menta cõplectit᷑. Septẽ qͥppe de
cade referunt᷑ ad sabbatũ: qͦr ad
pͥmã illa ꝑtinet sine dubitatione
tant᷑. qͥ resurrectionẽ dñi die octa.¬
ua pia deuotione ueneram᷑. Scđ̃o¬
qͦq dño largiente ꝓspeximꝰ. quod
centũ qͥnquaginta diebꝰ suꝑducto
diluuio criminibꝰ suis t̾ra dilita:
sic psalmoꝵ sꝑitalis abyssus. peccis
inquinata corda mortaliũ. usq ad
iudicii tẽpus perpetua emudatiõe
purificat: & fit nob̾ ex ipso salu¬
tare diluuiũ. qͦd nrm sensũ delictiᷤ
sordidũ reddit albatũ. Quid enĩ
in isto cȩlesti armario scriptura¬
rũ diuinarũ inuenire ñ possis:
Genesin queras: hic quẽ admodũ
fuerit mundus fabricatꝰ exponit᷑.
carnatione domini tanta locu¬
tus est : ẜuangelium cupias: passi¬
onẽ ⁊ resurrectionẽ xp̃i dñi innu¬
meris locis euident̾ ostendit. Apos¬
tolũ uelis: audi doctorẽ. audimi¬

Expanded text:
tum est, Novi et Veteris Testamenti sacratum est, Novi et Veteris Testamenti sacramentacades referuntur ad Sabbatum, quod ad primam illam pertinet sine dubio culturtantur, qui resurrectionem Domini die octava pia devotione veneramur. Sno largiente prospeximus, quod centum quinquaginta diebus superducto diluvio criminibus suis terra diluta est. Sic Psalmorum spiritualis abyssus peccatis inquinata corda mortalium usque ad judicii tempus perpetua emundatione purificat; et fit nobis ex ipso salutare diluvium, quod nostrum sensum delictis sordidum reddit ablutum. Quid enim in isto coelesti armario Scripturarum divinarum invenire non possis? Genesim qufuerit mundus fabricatus, exponitucarnatione Domini tanta locutus est? Evangelium cupias? Passionem et resurrectionem Christi Domini innumeris locis evidenter ostendit. Apostolum velis? Audi doctorem, audi mi
Abbreviated transcription (Latin):
tronomia & de ꝓpriis locutionibꝰ.¬
legis diuinȩ. seriem refertã ẽẽ mon¬
strauimꝰ. quantũ dñs prȩstare dig¬
natꝰ ẽ: ut qͥ talia legerunt gratant̃
agnoscant: & qͥ ad huc rudes sunt.
planissime dicta sine offensioe per¬
cipiant. Conc lusio psaloior.
xplicitꝰ ẽ. decorus ⁊ mirabilis or¬
do psalmor. numero qͥdem mys¬
tico terminatꝰ. s sacris uͥtutibꝰ in¬
finituᷤ. Solũmͦ illi ad dimensũ cog¬
nitꝰ. qͥ harenã maris. pluuiarum
guitas. creaturarũ omĩũ naturas
dinumerabili quantitate cõplec̃
Quanta enĩ adhuc hinc noua dicen¬
da st̃: quantoꝵ fideliũ ingenia.
usq ad finẽ scħ curiosa sedulita¬
te laborabunt. S tam̃ ista ueritas
tunc plenissime dinoscenda ẽ: qͣn
ipse dñs. contẽplationẽ suã prȩsta¬
re dignabit᷑. Hic autẽ totus ordo
psalmoꝵ. quantũ humanũ inge¬
niũ inuestigare p̃ualuit. duplici
mysterio noscit᷑ e̾ẽ decursus. Pri¬
mũ sicut auctoritate patrũ dic̃¬

Expanded text:
tronomia, de legis divinae, seriem refertam esse monstravimus, quantum Dominus praestare dignatus est, ut qui talia legerint, gratanter agnoscant, et qui adhuc rudes sunt, planissime dicta sine offensione percipiant. Conclusio Psalmorum. Explicitus est decorus et mirabilis ordo Psalmorum, numero quidem mystico terminatus, sed sacris virtutibus infinitus; solummodo illi ad dimensum cognitus, qui arenam maris, pluviarum guttas, creaturarum omnium naturas dinumerabili quantitate complectiQuanta enim adhuc hinc nova dicenda sunt, quantorum fidelium ingenia usque ad finem saeculi curiosa sedulitate laborabunt. Sed tamen ista veritas tunc plenissime dignoscenda est, quando ipse Dominus contemplationem suam praestare dignabitur. Hic autem totus ordo Psalmorum, quantum humanum ingenium vestigare praevaluit, duplici mysterio noscitur esse decursus. Primum, sicut auctoritate Patrum dic
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. Uenit ad scd̾am secti¬
oñe. in qua cõmonet iã fide¬
les. ut dño grãs referre ñ desi¬
nant: qͥ eiꝰ copiosa beneficiã
ꝑcepert. Ueracit᷑ aũ & salutari¬
t̃ dictũ ẽ. debere dño confi¬
teri miscdias suas : ꝙ qͥcquid
in nobis uidetur laudabile
eiꝰ constat esse clem̃ciȩ qͥ pec¬
cata relaxat: spem tribuit.
& ad bonitatis suȩ dona ꝑdu¬
cit. Nã qͦd dicit pluralit̃ mi¬
sericordias: illud significat.
qm̃ multis qͥdem. s diuersa
largit᷑ : sicut dic it apłs. Sed̃
unusqͥsq ꝓpriũ donũ habet
a deo: unꝰ quidẽ sic. ahus aũ
sic. Qua . ꝓptͣ pio dño semper
dignũ est confiteri. qͥ nos &
a ꝑicłis liberat: & splendo¬
re suȩ pietatis inluminat.
Miracula uero quȩ fecit
tẽpore incarnac ionis suȩ
ꝑ euange listas & apłos. pos¬
teris dicit ẽe̾ predicanda.
sicut constat effectũ. Me¬
mento aũ qͥd hic uersus ꝑ
quattuor diuisiones usq ad

Expanded text:
it ad secundam sectionem, in qua commonet jam fideles ut Domino gratias referre non desinant, qui ejus copiosa beneficia perceperunt. Veraciter autem et salutariter dictum est debere Domino confiteri misericordias suas, quia quidquid in nobis videtur laudabile, ejus constat esse clementiae, qui peccata relaxat, spem tribuit, et ad bonitatis suae dona perducit. Nam quod dicit pluraliter, misericordias, illud significat, quoniam multis quidem, sed diversa largitur, sicut dicit Apostolus: Sed unusquisque proprium donum habet ex Deo, unus quidem sic, alius autem sic . Quapropter pio Domino semper dignum est confiteri, qui nos et a periculis liberat, et splendore suae pietatis illuminat. Miracula vero quae fecit tempore incarnationis suae, per evangelistas et apostolos posteris dicit esse praedicanda, sicut constat effectum. Memento autem quod hic versus per quatuor divisiones usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
eos inuiã rectã: ut irent in
ciuitatẽ habitacionis. Quẽ¬
admodũ duob uersib suꝑi¬
orib descripsit errantes.
dñi dona redeuntes. Clama¬
uer̃t: significat magno desi¬
derio quȩsier̃t. Quȩ tamen
cõpuncho. a dño uenit: ut
illud desiderant̃ pętatur. qͦd
cognoscitur esse. ꝓficuũ Et
ut uim ipsius nominis indi¬
caret. addidit. cũ tribula¬
rentur. Quo tẽpore elamor
cordis. totis uirib excitat᷑.
quando a. imminens ꝑ iculũ
timet᷑. & prȩsumytio huma¬
na subducitur. Sed uide quid
clamor iste preshiterit: uide¬
licet ut & de necesstatib li¬
berarent᷑ &. semitas ueritatis
agnoscerent: quatenꝰ qͥ pridem
Ininuio errore uagabantur:
accepta uia scĩssime religionis.
ad eccłȩ beatȩ felicit᷑ atria ꝑ¬

Expanded text:
eos in viam rectam, ut irent in ivitatem habitationis. Quemadmodum duobus versibus superioribus descripsit errantes, Domini dona redeuntes. Clamaverunt, significat magno desiderio quaesierunt. Quae tamen compunctio a Domino venit, ut illud desideranter petatur, quod cognoscitur esse proficuum. Et ut vim ipsius nominis indicaret, addidit, cum tribularentur. Quo tempore clamor cordis totis viribus excitatur, quando et imminens periculum timetur, et praesumptio humana subducitur. Sed vide quid clamor iste praestiterit; videlicet ut et de necessitatibus liberarentur, et semitas veritatis agnoscerent; quatenus qui pridem in invio errore vagabantur, accepta via sanctissimae religionis ad Ecclesiae beatae feliciter atria p
Abbreviated transcription (Latin):
eloquia tua : nc̃ dicit doce
me iustificationes tuas. qua¬
si nichil ante didicerit. Ue¬
rũ sc̃ẽ congregationi esuri¬
enti sicienti q iustitiã. ñ
sufficit mandata dñi uerbo

Expanded text:
eloquia tua, nunc dicit, doce me justificationes tuas, quasi nihil ante didicerit. Verum sanctae congregationi esurienti sitientique justitiam non sufficit mandata Domini verbo
Abbreviated transcription (Latin):
bãt me gratis. Lo quebatur
enĩ pacificꝰ ñ ꝑsequens. ñ
inuirians s honoratis: uer¬
bis litiq blandissimis. ⁊ suauis¬
simo poculo cõparandis. s il¬
li qͥ erant obstinata mente
durati impugnabant gͣtis qͣs
mimicũ. quasi hostẽ quasi
male suadentẽ. Impugnare
enĩ a pugna tractũ ÷. qͦd fu¬
riosis reuera comienit ⁊ suꝑ¬
bis. Impugabat᷑ gͣtis. dũ con¬
tentiones falsissimas inflãma¬
ta iniqͥtate pateretur. Gratis
enĩ dicimꝰ. qd nullis culpis p̃¬
cedentibꝰ sustinemꝰ: s sola in
nobis nefanda uoluntate gras¬
satur. Ipsi st̃ enĩ a quibꝰ se pe¬
tit debere liberari : de qͥbꝰ ait.
Ia labiis iniqͥs ⁊ a lingua dolosa

Expanded text:
oquebatur enim pacificus, non persequens, non injurians, sed honorans verbis utique blandissimis et suavissimo poculo comparandis. Sed illi qui erant obstinata mente durati, impugnabant gratis quasi inimicum, quasi hostem, quasi male suadentem. Impugnare enim a pugna tractum est, quod furiosis revera convenit et superbis. Impugnabatur gratis, dum contentiones falsissimas inflammata iniquitate pateretur. Gratis enim dicimus, quod nullis culpis praecedentibus sustinemus, sed sola in nobis nefanda voluntate grassatur. Ipsi sunt enim a quibus se petiit debere liberari, de quibus ait: A labiis iniquis et a lingua dolosa
Abbreviated transcription (Latin):
lati st̃. Hi nc̃ sarraceni appel¬
lant᷑: qͦ uocabulo cõpetent̃
significat peccatores: int̾ quos
se̾ adhuc habitare suspirat.
Necesse ẽ enĩ ut bonꝰ animꝰ
affligat᷑  quotiens maloꝵ ꝑ.¬
mixtiõe concludit᷑. Hoc aũ
bene dicit: qͥ ĩ pͥmo gͣdu con

Expanded text:
lati sunt: hi nunc Sarraceni appellantur. Quo vocabulo competenter significat peccatores, inter quos se adhuc habitare suspirat. Necesse est enim ut bonus animus affligatur, quoties malorum permixtione concluditur. Hoc autem bene dicit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ solũ longus. s etiã gra¬
ius eẽ uuderetur. W ne istã
peregͥnationẽ corꝑis tantũ
fuisse iudicares. adiimr̃ aĩa
mea : qr scõꝵ mens hic patit̾
incolatũ. ub sub nulla delec¬
tatiõe habitare cognoscit᷑. Se¬
quit᷑ causa clurissĩ
cur iste incolatꝰ
uus eristeret. ut ipse paciẽs¬
⁊ benignꝰ cũ rixantibꝰ ⁊ here¬
tica prauitate distortis inħ
mundo habitare uideretur
Ille enĩ odit pacẽ qͥ ñ amat

Expanded text:
ut non solum longus, sed etiam gravis esse videretur. Et ne istam peregrinationem corporis tantum fuisse judicares, adjunxit, Anima mea: quia sanctorum mens hic patitur incolatum, ubi sub nulla delectatione habitare cognoscitur. Sequitur causa durissima cur iste incolatus acerbus existeret, ut ipse patienst benignus cum rixantibus et haeretica pravitate distortis in hoc mundo habitare videretur. Ille enim odit pacem qui non amat
Abbreviated transcription (Latin):
periꝰ dixerat. incola fuit aĩa
mea cũ his qͥ oderut̃ pacẽ
ne putaret᷑ iratꝰ. aut aliqͥbꝰ
contentionibꝰ t᷑bulentꝰ addi¬
dit. erã pacificꝰ: cũ pacis scili¬
cet inimicis. cũ aduersariis
suis. cũ odio se habentibus
implens illud qͦd dictũ ẽ ꝑ¬

Expanded text:
ncola fuit anima mea, cum his qui oderunt pacem: ne putaretur iratus aut aliquibus contentionibus turbulentus, addidit, eram pacificus, cum pacis scilicet inimicis, cum adversariis suis, cum odio se habentibus, implens illud quod dictum e