comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ausa ẽ prȩsumere. Unde & ipsum
nom̃ fidi nr̃e nitat᷑ funditꝰ abro¬
gare. Sciendũ sane hunc psalmũ
sextũ esse ex his qͦs de duabus na¬
turis locuturos esse p̃diximꝰ. Conclusio.
Quã bene sibi copulant᷑ que ad
salutẽ operandã generis huma¬
ni ab uno fonte descendunt. Iis
enĩ ñ miret᷑ in superioribꝰ diuersis¬
q psalmis dictũ. qͦd hic intantã con¬
uenientiã ꝓbat᷑ esse ꝑductũ. Sic &
ipse cdauid in paralipomenon psal¬
moꝵ partibus adunatis. hoc ẽ cen¬
tesimi quarti & nonagesimi quinti.
& centesimi quinti. sꝑu scõ repletꝰ
ante archã fȩderis laudes dñs
magnis exultationibꝰ ꝑsonauit
ut tãquã ex diuersis aromatibꝰ
suaue incensũ fieret. qͦd a conspec̃¬
tum dñi felicit̃ ꝑueniret. Sine
difficultate qͥppe coniungit᷑. qͦd
sibi nullatenus repugnare mon¬
strat᷑. Quaꝓpt̃ & hc̃ psalmũ ex

Expanded text:
ausa est praesumere, unde et ipsum ausa est praesumere, unde et ipsum nomen fidei nostrae nitatur funditus abrogare. Sciendum sane hunc psalmum sextum esse ex his quos de duabus naturis locuturos esse praediximus. Conclusio psalmi. Quam bene sibi copulantur quae ad salutem operandam generis humani ab uno fonte descendunt! Quis enim non miretur in superioribus diversisque psalmis dictum, quod hic in tantam convenientiam probatur esse perductum? Sic et ipse David in Paralipomenon , psalmorum partibus adunatis, hoc est, centesimi quarti, et nonagesimi quinti, et centesimi quinti, Spiritu sancto repletus, ante arcam foederis laudes Domini magnis exsultationibus personavit; ut tanquam ex diversis aromatibus suave incensum fieret, quod ad conspectum Domini feliciter perveniret. Sine difficultate quippe conjungitur, quod sibi nullatenus repugnare monstratur. Quapropter et hunc psalmum ex
Abbreviated transcription (Latin):
efficacit᷑ diuinis uͥtutibꝰ obiuiatur.
dudiant qͦq hc̃ psalmũ: qͥ carnem
dñi dicunt & diuinitatẽ uniꝰ essẽ
nature. Quos merito &̧lestis ora¬
tor ambrosiꝰ in libro de incarna¬
tione dñi increpat dicens. Que
tantũ sacrilegiũ inferna uomue¬
runt. Iã tolerabiliores arriant. quor
ꝑ istos ꝑfidiȩ ipsr robur adolescit:
ut maiore contentione asserant
esse substantiȩ: quia isti diuitatẽ
dñi & carnẽ substantiȩ uniꝰ dice¬
re tẽptauerunt: & cetera que lo¬
cus ipse noscit᷑ continere mirabilis
Qua ꝓpt̾ intelligant illis se scȩle¬
stiores. potissimũ dictos. qͦs ase u¬
niuersalis ęccła reddit extraneos.
Non inmerito. Nã cũ uerbũ caro
factũ est nom̃ acceperit. aliudq
sit uerbũ aliud caro. in una natura
positꝰ. sicut ipsi uolunt dici xp̃s ñ
potest inueniri nequior ꝑfidia nͥ
fallor cunctis heresibus. Nlã cum
diuersȩ particłatim tangant ma¬
iestatis inuiriã: hȩc sola prodolor

Expanded text:
s virtutibus obviatur. Audiant quoque hunc psalmum, qui carnem Domini dicunt et divinitatem unius esse naturae; quos merito coelestis orator Ambrosius in libro de Incarnatione Domini increpat dicens: Quae tantum sacrilegium inferna vomuerunt? Jam tolerabiliores sunt Ariani, quorum per istos perfidiae ipsius robur adolescit; ut majore contentione asserant esse substantiae: quia isti divinitatem Domini et carnem substantiae unius dicere tentaverunt, et caetera quae locus ipse noscitur continere mirabilis. Quapropter intelligant illis se scelestiores potissimum dictos, quos a se universalis Ecclesia reddit extraneos. Non immerito; nam cum Verbum caro factum Christi nomen acceperit, aliudque sit Verbum, aliud caro: in una natura positus sicut ipsi volunt dici Christus, non potest inveniri nequior perfidia nisi fallor cunctis haeresibus. Nam cum diversae particulatim tangant majestatis injuriam, haec sola proh dolor!
Abbreviated transcription (Latin):
Da nob̾ auxiliũ de tͥbulatione. &.
uana sał hominis. hic cũ menbris
siuis dñi clamat humanitas: ut de
tribulationibꝰ istiꝰ mundi resurrecꝰ¬
tionis securitas concedat᷑: quatinꝰ
tandẽ aliquando tẽpestas huius
scłi conqͥescat. Non enĩ auxilium
petit de deliciis s de tͥbulatione.
unde hominibꝰ ꝑ diuinã clemen¬
tiam nouit ꝓuenire remedia. Et
ne in potestatatibꝰ mundi spes ulla
remaneret. adiecit. & uana salus
hominis: quia reuera infirma ta¬
lis ẽ & caduca presumptio. In do¬

Expanded text:
Da nobis auxilium de tribulatione: et vana salus hominis. Hic cum membris suis Domini clamat humanitas, ut de tribulationibus istius mundi resurrectionis securitas concedatur; quatenus tandem aliquando tempestas hujus saeculi conquiescat. Non enim auxilium petit de deliciis, sed de tribulatione, unde hominibus per divinam clementiam novit provenire remedia. Et ne in potestatibus mundi spes ulla remaneret, adjecit, et vana salus hominis, quia revera infirma talis est et caduca praesumptio.
Abbreviated transcription (Latin):
quã insuperiori uersu suspende¬
rat. absoluta confessio: qm̃ hec qͣ
in resurrectione facta sunt a sola
potuerunt deitate cõpleri. Nuis
enĩ claustrũ mortis infringeret:
qͥs ianuas munitȩ ciuitatis appe¬
ordinẽ humanȩ naturȩ tercia
die resurrexit a mortuis. & glo¬
riã suȩ maiestatis ostendit: W in¬
tuere subtilit. quia suꝑiora singu¬
lari numero ꝑcurrit: bic autẽ
pluralit ꝑhibet se repulsũ. ut
caput cũ menbris siuis talia dice¬
re sentiat᷑ heppulisti nos signifi¬
cat distulisti: qr & ipsũ ad glorifica¬
tionẽ suã constat esse dilatũ cũ
in hac uita moraret᷑. & om̃ium
fideliũ hodieq głia suspendit᷑.
donec ad resurrectionis prȩmia
ueniat᷑. Seqͥt᷑. Ꝙ ñ egredieris d̾s̾
in uirtutibꝰ nr̃is. Tempus illud
significat. quando tentus ẽ a tur
sustinuit. Tunc enĩ si uoluisset di¬
uinitas ista repellere. om̃is aduer¬
sitas confracta cecidisset. s distu¬

Expanded text:
quam in superiori versu suspendequam in superiori versu suspenderat, absoluta confessio: quoniam haec quae in resurrectione facta sunt, a sola potuerunt deitate compleri. Quis enim claustrum mortis infringeret? Quis januas munitae civitatis apeordinem humanae naturae tertia die surrexit a mortuis, et gloriam suae majestatis ostendit? Et intuere subtiliter quia superiora singulari numero percurrit; hic autem pluraliter perhibet se repulsum, ut caput cum membris suis talia dicere sentiatur. Repulisti nos significat distulisti, quia et ipsum ad glorificationem suam constat esse dilatum cum in hac vita moraretur; et omnium fidelium hodieque gloria suspenditur, donec ad resurrectionis praemia veniatur. Sequitur, et non egredieris, Deus, in virtutibus nostris. Tempus illud significat quando tentus et traditsustinuit. Tunc enim si voluisset divinitas ista repellere, omnis adversitas confracta cecidisset. Sed distu
Abbreviated transcription (Latin):
ce in me: quare me dereliqͥsti
Ipse q dixit. Qui misit me. ma¬
ior me ẽ. Adpostremũq ait.
Pͥat̃ si fieri potest transeat a me
calix iste. Ab ipsa enĩ parte totũ
humilit̾ accipit᷑ : ut homo ds̃ per¬
fectissimꝰ sentiat᷑. Ciuitas munita
forte significat᷑ infernũ. quã nul¬
la humana uis potuit aperire:
nisi qͥ portas er cognoscit᷑ infre¬
gisse: unde in presenti psalmo
dictũ est. Quia contͥuit portas e¬
reas.&. uectes ferreos confregit.
Urbs ad suscipiendũ patens. ad
dimittendũ clausa consistens.
Que tunc munitionis suȩ legẽ
ꝑdidit. quando eã gentiũ re¬
dẽptor intrauit. Nlã portas in
malo & in bono poni psalmꝰ
uicesimꝰ tertiꝰ testat᷑. qui ait:
bollite portas pͥncipis ur̃i . &¬
eleuamini porte ȩt̃nales. Idu¬
meã diximꝰ terrena significare.
ad quã dñs post resurrectionẽ
uenit. quando mestimabili glo¬
ria patefacta. uniuersis gentibus
om̃ps innotuit regnator. Ipso enĩ
modo. & ista pecit fieri. sicut illa

Expanded text:
ce in me: quare me dereliquisti ? Ipsa quae dixit: Qui misit me major me est . Ad postremum quae ait: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Ab ipsa enim parte totum humiliter accipitur, ut homo Deus perfectissimus sentiatur. Civitas munita forte significat infernum, quam nulla humana vis potuit aperire, nisi qui portas ejus cognoscitur infregisse. Unde in praecedenti psalmo dictum est: Quia contrivit portas aereas, et vectes ferreos confregit . Urbs ad suscipiendum patens, ad dimittendum clausa consistens: quae tunc munitionis suae legem perdidit, quando eam gentium Redemptor intravit. Nam portas in malo et in bono poni psalmus vigesimus tertius testatur, qui ait: Tollite portas principes elevamini, portae aeternales . Idumaeam diximus terrena significare; ad quam Dominus post resurrectionem venit, quando inaestimabili gloria patefacta, universis gentibus omnipotens innotuit regnator. Ipso enim modo et ista petit fieri, sicut illa
Abbreviated transcription (Latin):
ac uuolent̾ otaret exposuit.
Timore scilicet futuri iudicii:
ut hic mortificatũ. ibi redda¬
tur et̃nũ. hic tẽꝑalit̾ mestũ.
illic ẽẽt sub perpetuitate le¬
tissimũ. W illud inspice qͦd dic̃
timore tuo. casto scilicet acq
ꝑfecto. qͥ ñ tantũ habet ante
oculos formidinẽ iuindicte.
s uebem̃ter metuit amissio¬
nẽ grẽ. ĩ qͣ fidelis uiuit. per
quã oĩs reficit᷑ xp̃ianus.
Sed uideamꝰ qͥd claui st̃ qui
nos ĩ illa dñi crucifirione con
figunt. Caritas utiq: que
nos facit & torm̃ta nr̃a negli¬
gere. ⁊ mortis ipsius ꝑicula.
plus amare. felix qui cla¬
uo isto configitur: qͥ tali uul¬
nere sautiatur. Ipso clauo
tranfixus ẽ. qui dicebat.
lucrũ. Ipsa conpunctione fo¬
ratꝰ ẽ qui orabat. Nc̃ dimit¬
tis seruũ tuũ in pace: quia
uiderunt oculi mei salutare
tuũ. ad postremũ in canticis

Expanded text:
ac violenter oraret, exposuit; timore scilicet futuri judicii, ut hic mortificatum, ibi reddatur aeternum: hic temporaliter moestum, illic esset sub perpetuitate laetissimum. Et illud inspice quod dicit: timore tuo; casto scilicet atque perfecto, qui non tantum habet ante oculos formidinem vindictae, sed vehementer metuit amissionem gratiae, in qua fidelis vivit, per quam omnis reficitur Christianus. Sed videamus qui clavi sunt, qui nosfigunt; charitas utique, quae nos facit et tormenta nostra negligere, et mortis ipsius pericula plus amare. Felix qui clavo isto configitur, qui tali vulnere sauciatur. Ipso clavo transfixus est qui dicebat: lucrum . Ipsa compunctione foratus est qui orabat: Nunc dimitte servum tuum in pace, quia viderunt oculi mei salutare tuum . Ad postremum in Canticis
Abbreviated transcription (Latin):
inde fecta malicia perse¬
quntur. ⁊ traditos sibi cru¬
deli laceratione discerpunt.
Meminimꝰ enĩ q̃ ꝑtulerit
iob ille scĩssimꝰ. quantis cla-¬
dibꝰ patient̃ subiacuit. quia
illis se traditũ ẽẽ cognouit.
Scimꝰ etiã quanta loseph
passus fuerit. ł susanna dũ
traditi fuerint manibꝰ ĩpi¬
orũ. Hic etiã cotidie roga¬
mus ãmoniti ne inducas nos
in tẽptationẽ. Tradunt᷑ gͦ
pecratores ut digna cõmissis
flagella ꝓatiantur. sic̃ apłs
de impiis dicit. Tradidit il¬
los ds̃ in reꝓbũ sensũ ut fa¬
ciant quȩ ñ conueniunt. &¬
alibi de peccatoribus ait. ¶Es
tradidi satanȩ ut discant ñ
blasphemare. Petit gͦ pͦpłs
sc̃s ne tradat᷑ ꝑ sequentibꝰ
se: qͥbꝰ ido sp̃s irascebantur
inmundi. quia uidebant
ab eis suas inuasiones iusti¬
gationes q dãnari. hoc ẽ
odiũ: qͦd ap̃i meretur asfec¬
tũ. ab illo enĩ amari ñ potest

Expanded text:
indefecta malitia perseindefecta malitia persequuntur, et traditos sibi crudeli laceratione discerpunt. Meminimus enim quae pertulerit Job ille sanctissimus, quantis cladibus patienter subjacuit, quia illis se traditum esse cognovit. Scimus etiam quanta Joseph passus fuerit, vel Susanna, dum traditi fuerint manibus impiorum. Hinc etiam quotidie rogamus admoniti: Ne inducas nos in tentationem . Traduntur quoque peccatores, ut digna commissis flagella patiantur, sicut Apostolus de impiis dicit: Tradidit eos Deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conveniunt . Et alibi de peccatoribus ait: Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare . Petit ergo populus sanctus, ne tradatur persequentibus se, quibus ideo spiritus irascebantur immundi, quia videbant ab eis suas immissiones instigationesque damnari. Hoc est odium quod Christi meretur affectum; ab illo enim amari
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tradas me ꝑsequentibꝰ me.
ad sextã decimã licterã. inc
eternũ m̃bra dñi iuuencia
peruenerũt: in qͣ una uoce
petunt sacrȩ incarnationis
aduentũ. Tempus esse di¬
centi ad destruendos super¬
bos: diuina potentia debu¬
iss ostendi. Intendamꝰ itaq
uerba q̃ dicta st̃ ut arrogan¬
tiã scĩs odiosã. nulla possit
cogitare ꝑuersitas. facit iudi¬
cium. qͥsquis iudicat contra
se: ⁊ prauitates suas ante ex¬
amen dñi iusta execratione
condẽpnat. S ne hoc iudi¬
ciũ adulatoriũ mag̃ putares
esse quã uerũ: addidit & iu
metipsos cognoscimꝰ sceleribꝰ
inuolutos. Et qm̃ ꝑ acta fue¬
rat deuote satiffactionis in¬
tegritas: petit modo ne tra¬
datur peccatoribꝰ. qui pecrata
dãpnauit. Hoc ẽ enĩ quod su¬
periꝰ postulauit: infige timo¬
re tuo carnes meas: ut res
noxia animȩ iudicio subde¬
retur ⁊ seruiret potiꝰ affixa.
q̃ lascuure poterat effrenata.
Persequentes uero sunt. di¬
aboł cũ ministris. qui nos

Expanded text:
sequentibus me. Ad sextam decimam litteram in aeternum membra Domini viventia pervenerunt, in qua una voce petunt sacrae incarnationis adventum, tempus esse dicentia, ut ad destruendos superbos divina potentia debuisset ostendi. Intendamus itaque verba quae dicta sunt, ut arrogantiam sanctis odiosam nulla possit cogitare perversitas. Facit judicium quisquis judicat contra se, et pravitates suas ante examen Domini justa exsecratione condemnat. Sed ne hoc judicium adulatorium magis putares esse quam verum, addidit, et jmetipsos cognoscimus sceleribus involutos. Et quoniam peracta fuerat devotae satisfactionis integritas, petit modo ne tradatur peccatoribus, qui peccata damnavit. Hoc est enim quod superius postulavit: Infige timore tuo carnes meas, ut res noxia animae judicio subderetur, et serviret potius affixa quae lascivire poterat effrenata. Persequentes vero sunt diabolus cum ministris, qui nos
Abbreviated transcription (Latin):
a suꝑbia gͥ reddor alienꝰ. Nc̃
reliqua ꝑscrutemꝰ. Psalmꝰ hic
humilitatẽ qͥde p̃dicat. tẽperan¬
tiã docet: pacientiã monet. Sed
cũ ꝓpħa negat uitiosa: confitet᷑
ominino laudanda. Quȩ figura
dicit᷑ anastrofe: qñ respuendo
contrariã partẽ. illa uult intel¬
ligi. q̃ monita diuina iusserũt.
dicit enĩ ñ eẽ exaltatũ cor suũ.
quod factũ ẽ apharaone. qñ p̃¬
sumens uinumerositate gentis
sue hebrȩos deuotissimos ꝑ mo¬
ysen toties ꝓhibitꝰ crudeliter
affligebat. Seqͥt᷑. Neq elati st̃
ocłi mei ẜlati st̃ ocłi diuitis illiꝰ
qͥ ĩ euangłio legit᷑. horrea sua
parua cogitasse destruere. &
at copiã congreganda ingentia¬
n fabricare uoluisse. Addidit. Neq
ãbulaui ĩ magnis. Ambulauit ĩ
magnis pilatꝰ: qͥ dix̃ dño salua¬
tori. Nescis q potestatẽ habeo di¬
mittendi te: & potestatẽ habeo
crucifigendi te : Ad postre mum
subiinx̃. ad cumulũ: neq in mi¬
rabilibꝰ suꝑ me. Ambulauit sy¬

Expanded text:
alienus. Nunc reliqua perscrutemur. Psalmus hic humilitatem quidem praedicat, temperantiam docet, patientiam monet. Sed cum propheta negat vitiosa, confitetur omnino laudanda. Quae figura dicitur anastrophe, quando respuendo contrariam partem, illa vult intelligi quae monita divina jusserunt. Dicet enim non esse exaltatum cor suum, quod factum est a Pharaone, quando praesumens in numerositate gentis suae, Hebraeos devotissimos per Moysen toties prohibitus, crudeliter affligebat. Sequitur, neque elati sunt oculi mei. Elati sunt oculi divitis illius qui in Evangelio legitur horrea sua parva cogitasse destruere, et ad copiam congregandam ingentia fabricare voluisse. Addidit, neque ambulavi in magnis. Ambulavit in magnis Pilatus, qui dixit Domino Salvatori: Nescis quia potestatem habeo dimittendi te, et potestatem habeo crucifigendi te . Ad postremum subjunxit ad cumulum, neque in mirabilibus super me. Ambulavit Si
Abbreviated transcription (Latin):
cuia credidit eẽ redim̃oũ ut
p̃cio mercaret᷑. qͦd ei merita ñ
habebãt. Sic dũ talia negat.
illa dant᷑ intelligi q̃ dño iunan¬
te faciebat. Deniq ita sentien¬
dũ. sequens uersꝰ ostendit. Si

Expanded text:
cunia credidit esse redimendum, ut pretio mercaretur quod ejus merita non habebant. Sic dum talia negat, illa dantur intelligi quae Domino juvante faciebat. Denique ita sentiendum sequens versus ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
mei sicut umbra declinauerunt.
& ego sicut fenũ arui Pulcher¬
rime dix̃. homo post p̃uaricationẽ
ade dies suos sic̃ u̾bra declinasse:
sine quo uita om̃is umbrosa est
Et tãquã illa ñ habens substan¬
tiã: ita dies nr̃i mutili conuer¬
satione dispereunt: Declinaue¬
runt gͦ dies en: qr ipse declina¬
uit a dño: Ganto enĩ qͥs imminu¬
itur: quanto ab illa plenitudine
segregat᷑: Seqͥt᷑ Sego sicut fenũ
arui: Consequens fuit. ut curꝰ
dies declinauerant. sicut fenũ
arescere debuisset: Beneficio eñ
uirentes ac floridos reddit: in a¬
riditatẽ peccati absolute ꝑducimͣ
nͥ iterũ rore diuine miscđie in
nouã grãm pullulemus. Cõpleta
ẽ ingentiũ afflictionũ enume¬
ratio luctuosa: ñc̃ uideamꝰ qͥd nob
tercia pars indicare udeat᷑ Tu
mã satisfactionẽ & generalibꝰ ma¬
lis cõpetent᷑ defletis: penitens ille
iã quasi caput eleuans & aliqͥ lib̾

Expanded text:
mei sicut umbra declinaverunt, et ego sicut fenum arui. Pulcherrime dixit homo post praevaricationem Adae, dies suos sicut umbram declinasse, sine quo vita omnis umbrosa est, et tanquam illa non habens substantiam, ita dies nostri inutili conversatione dispereunt. Declinaverunt ergo dies ejus, quia ipse declinavit a Domino. Tanto enim quis imminuitur, quanto ab illa plenitudine segregatur. Sequitur, et ego sicut fenum arui. Consequens fuit, ut cujus dies declinaverant, sicut fenum arescere debuisset. Beneficio enimt, et virentes ac floridos reddit, in ariditatem peccati absolute perducimur, nisi iterum rore divinae misericordiae in novam gratiam pullulemus. Completa est ingentium afflictionum enumeratio luctuosa: nunc videamus quid nobis tertia pars indicare videatur. Vmam satisfactionem, et generalibus malis competenter defletis, poenitens ille jam quasi caput el
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit ad ingressũ scd̾m: ubi mi¬
sereri sibi. contẽptꝰ & obꝓbrii
sui consideratiõe dep̃catur. Nã
ille famulꝰ qͥ assidua maloꝵ
afflictiõe uapulabat. ocłosq su¬
os ĩ dñi miseratiõe posuerãt.
erupit ĩ necessariã uocẽ. sibiq
miserendũ gemina peticiõe
deplorat: qr. corpus eiꝰ passio¬
nibꝰ. aĩa laborabat obꝓbriis.
Q uod merito ad martires refer¬
tur. qͥ prȩstante dño iuuacitate
animi. inuiriã superant passi¬
onũ. Huic gͦ repetite miscdiȩ
causa subiungitur. qr multũ
repleci sumꝰ contẽptioẽ. Re¬
plent᷑ enĩ contẽptione: qñ ch̾
famuli uerberibꝰ lacerantur.
qñ flãmis seuientibꝰ exurunt᷑
qñ gurgitibꝰ necant᷑ altissimis.
Nisi enĩ contẽnerent᷑ abunde.
talia ñ poterãt sustinere. Mul¬
tũ repleti significat ab im
dantiã passionũ. quã tam̃ se
cupide ac libent ꝑculisse ces

Expanded text:
enit ad ingressum secundum, ubi misereri sibi contemptus et opprobrii sui consideratione deprecatur. Nam ille famulus qui assidua malorum afflictione vapulabat, oculosque suos in Domini miseratione posuerat, erumpit in necessariam vocem, sibique miserendum gemina petitione deplorat, quia corpus ejus passionibus, anima laborabat opprobriis. Quod merito ad martyres refertur, qui praestante Deo vivacitate animi injuriam superant passionum. Huic ergo repetitae misericordiae causa subjungitur, quia multum repleti sumus contemptione. Replentur enim contemptione, quando Dei famuli verberibus lacerantur, quando flammis saevientibus exuruntur, quando gurgitibus necantur altissimis; nisi enim contemnerentur abunde, talia non poterant sustinere. Multum dantiam passionum, quam tamen se cupide ac libenter pertulisse tes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsꝑm petamꝰ. suie cũ torm̃ta
anu uel corꝑis sustinemꝰ. ad
dñm sẽꝑ ocłos eleuemꝰ. addi¬
dit etiam nr̃i: ut hoc de se
dictũ ut̃q seriis acciperet.
Subiecit. donec misereat᷑ nr̃i.
ut ostenderet siue feminas.
debere beneficia diuma ꝑ-¬
quirere : & ei iugit̃ supplicare.
Istud aũ donec. inscripturis
diuinis omonimon ÷ Int̾dũ
quippe significat aliquid tẽ¬
poralit̃ agi: int̾dũ sẽꝑ. Tẽꝑa¬
lit̾ ut ẽ illud in psalmo cente¬
simo nono. donec ponã mi¬
micos tuos. scabellum pedũ
tuoꝵ. Sẽꝑ aũ significat. ut
p̃sens psalmꝰ declarat. doner
misereat᷑ nr̃i. Quasi uͦ ocħ¬

Expanded text:
m petamus; sive cum tormenta animi vel corporis sustinemus, ad Dominum semper oculos elevemus. Addidit etiam nostri, ut hoc de se dictum uterque sexus acciperet. Subjecit donec misereatur nobis, ut ostenderet, sive feminas, debere beneficia divina perquirere et ei jugiter supplicare. Istud autem, donec, in Scripturis divinis homonymum est; interdum quippe significat aliquid temporaliter agi, interdum, semper. Temporaliter, ut est illud in psalmo centesimo nono: Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Semper autem significat, ut praesens psalmus declarat, donec misereatur nobis, quasi vero
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt abuindantes atq su¬
perbi: sic̃ salomon de talibꝰ
ait. Qͥa nob̾ ꝓfuit suꝑbia. auit
qͥd diuitiarũ lactantia con¬
tulit nob̾: & cetera. Sciendũ
plane. quia cõmiis eloquen¬
tiȩ ordo poscebat. ut diceret.
Multũ repleta ẽ aĩa nr̃a obꝓ¬
briũ abundantiũ & despec᷑¬
tio suꝑboꝵ. Sed cũ dixerit.
multũ repleta ẽ anima nr̃a
obꝓbriũ abundantibꝰ & des¬
pectio suꝑbisꝰ hoc uidet᷑ eẽ
ꝓpͥum scripture diuinȩ. qͣd

Expanded text:
veniunt abundantes atque suveniunt abundantes atque superbi, sicut Salomon de talibus ait: Quid nobis profuit superbia, aut quid divitiarum jactantia contulit nobis ? etc. Sciendum plane quia communis eloquentiae ordo poscebat ut diceret: Multum repleta est anima nostra opprobrio abundantium, et despectione superborum. Sed cum dixerit, multum repleta est anima nostra, opprobrium abundantibus, et despectio superbis, hoc videtur esse proprium Scripturae d
Abbreviated transcription (Latin):
sereret uerberatiõe laceratũ:
dicit etiã. aĩam qͦq suã obp¬
briis & despectionibꝰ fuisse cõ¬
pletã: ne qͥd restaret. qͦd non
grauissime passionis subderet᷑
iniurie. Obpbriũ aũ abuindan¬
tibꝰ id̃o posuit: quia cũ ꝑsecu¬
tores essent diuites ac letan¬
tes . uiris scĩs pauꝑtatẽ suã &
humilitatẽ iniqua inuectioe
reputabãt dicentes. Qͥd uobꝰ
prodest mundi diuicias ñ hẽ.
& futura nescio q̃ ꝑqͥrere. pre¬
sentia gaudia deserere. & tͥsti¬
ciã plus amare : Ecce ego q̃
uideo teneo: tu spera que in¬
anit̃ potrꝰ suspicaris. Sequit᷑
i despectio superbis. Despi¬
ciunt suꝑbi humiles. qñ tales
p̃dicatioẽs eoꝵ audiũt quib
obedire contẽnunt. Nã cũ su¬
perbi p̃sentia diligant. p̃sen¬
tia tractant: & acriꝰ in illos
miquicate suȩ prauitatis infur¬
gunt: qͥ regulis dñi seruire con¬
tendunt. Uerũ his in iudicio
uenturo fit alterna conuer¬
sio. In obꝓbriũ & despectionẽ

Expanded text:
beratione laceratum, dicit etiam animam quoque suam opprobriis et despectionibus fuisse completam, ne quid restaret quod non gravissimae passionis subderetur injuriae. Opprobrium autem abundantibus ideo posuit, quia cum persecutores essent divites ac laetantes, viris sanctis paupertatem suam et humilitatem iniqua invectione reputabant, dicentes: Quid vobis prodest mundi divitias non habere, et futura nescio quae perquirere, praesentia gaudia deserere, et tristitiam plus amare? Ecce ego quae video, teneo; tu spera quae inaniter potius suspicaris. Sequitur, et despectio superbis. Despiciunt superbi humiles, quando tales praedicationes eorum audiunt, quibus obedire contemnunt. Nam cum superbi praesentia diligant, os iniquitate suae pravitatis insurgunt, qui regulis Domini servire contendunt. Verum his in judicio venturo fit alterna conversio; in opprobrium et despectionem
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur. Nã cũ dicit ipsã
uolui noui testam̃ti sꝑitalẽ
grãm ꝓbat᷑ expetere: ꝑ quã
uenire. Inclina cor meũ in
testimonia tua. & ñ in auari¬
tiã. Diligent uerba ista trac¬
tanda sunt. Inclinari corsuũ
petit in testimonia dñi. ubi
ñ per rapacẽ auariciã. s ꝑ
laudabilẽ humilitatẽ pres¬
tante dño ꝑuenit᷑. Inclinati
enĩ melius conspicimꝰ que
ante nr̃os oculos esse monstran¬
tur. Nã illi qͥ erecti & uani¬
tate supini sunt : nequaquã

Expanded text:
videatur. Nam cum dicit: Ipsam videatur. Nam cum dicit: Ipsam volui, Novi Testamenti spiritualem gratiam probatur expetere, 36. Inclina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam. Diligenter verba ista tractanda sunt. Inclinari cor suum petit in testimonia Domini, ubi non per rapacem avaritiam, sed per laudabilem humilitatem praestante Domino pervenitur. Inclinati enim melius conspicimus quae ante oculos nostros esse monstrantur; nam illi qui erecti et vanitate supini sunt, nequaqua
Abbreviated transcription (Latin):
prestat: qui donata conser¬
uatꝰ & probabili desiderio
continue petimꝰ. qͦo in nob̾
ꝑmanere iugit̾ postulamus
Ipse enĩ ꝑscrutatur hanc le¬
gẽ. cui intellectꝰ prestat᷑ a
dño. O ut constantiã piȩ per¬
fectionis ostenderet: eã se di¬
cit in toto corde suo diumi¬
tatis munere custodire: de¬
clarans ꝑ uniuersas subciles¬
q minucias om̃e bonũ & a
quã pulchro ordine cuncta¬
descendant. Prius petit ut
lex ei poneret᷑. io est noui te¬
bat deinde ut legis ipsiꝰ in¬
tentionẽ cognoscere merus¬
set: quatinus eã cordis inte¬
gritate seruaret. Deduc me
in semita mandatoꝵ tuoꝵ: qr
tera cucurrisse se dicat. uiã
mandatoꝵ: hic se in eadem
deduci iterũ postulauit. Sed
mandata ista. noui testam̃ti
debemꝰ accipere. ubi se ꝑdu¬
ci magnopere p̃cabat᷑. qm̃ ue
teris testam̃ti cucurrerat. Ita
fit: ut & fidi cõpleat᷑ deside¬
rata ꝑfectio. & scã scriptura
nichil sibi contrariũ dixisse

Expanded text:
praestat qui donata conserpraestat qui donata conservat; et probabili desiderio continue petimus, quod in nobis permanere jugiter postulamus. Ipse enim perscrutatur hanc legem, cui intellectus praestatur a Domino. Et ut constantiam piae perfectionis ostenderet, eam se dicit in toto corde suo Divinitatis munere custodire: declarans per universas subtilesque minutias omne bonum et a Quam pulchro ordine dixit? Prius petit ut lex ei poneretur, hoc est novum teum; deinde ut legis ipsius intentionem cognoscere meruisset, quatenus eam tota integritate cordis servaret. Deduc me in semita mandatorum tuorum, quia tera cucurrisse se dicat viam mandatorum, hic se in eamdem deduci iterum postulavit. Sed mandata ista Novi Testamenti debemus accipere, ubi se perduci magnopere precabatur, quoniam Veteris Testamenti cucurrerat. Ita fit, ut et fidei compleatur desiderata perfectio, et sancta Scriptura nihil sibi contrarium dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
dñe uiã iustificationũ tuarũ
& exquirã eã sẽꝑ. Ad qͥntã lit¬
terã plebs beata ꝓcessit. mul¬
tis modis expetens. ut in le¬
ge dñi eiꝰ debeat munere
custodiri. Inqͥrendũ plane
quã sibi legẽ petat. ppłs iste
constitui: qui suꝑiꝰ dix̃ & in
lege tua miserere mei. Illud
dictũ ẽ de ueteri testam̃to:
nc̃ aũ nouã legẽ postulat
sibi debere poni: ueniente
scilicet dño xp̃o. ut illo ad¬
uentu sc̃ȩ incarnationis ex
pletꝰ perfecto ap̃iane fidi ro¬
bore firmaretur sicut dictũ
ẽ. De syon eribit lex: & uer¬
git᷑ se eã dicit exquirere Il¬
iud enĩ desidio in ardescente
sẽper exquiritur: qn uenire
magnis precibꝰ postulatur.
Da michi intellectũ & scru¬
tabor legẽ tuã. ⁊ custodiã il¬
lã in toco corde meo. Consi¬
derandũ ẽ qͥd sibi uelit. qͦd
iterũ petit que prius se acce¬
pisse memorauit: idest uiã
mancdatoꝵ tuoꝵ cucurri: sci¬
licet. quia dona dñi conti¬
nue sunt petenda. Sẽꝑ enĩ

Expanded text:
ne, viam justificationum tuarum, et exquiram eam semper. Ad quintam litteram plebs beata processit, multis modis expetens ut in lege Domini ejus debeat munere custodiri. Inquirendum plane quam sibi legem petat populus iste constitui, qui superius dixit, et in lege miserere mei. Illud dictum est de Veteri Testamento; nunc autem novam legem postulat sibi debere poni, veniente scilicet Domino Christo; ut illo adventu sanctae incarnationis expletus, perfecto Christianae fidei robore firmaretur; sicut dictum est: De Sion exibit lex, et vergiter se eam dicit exquirere. Illud enim desiderio inardescente semper exquiritur, quod venire magnis precibus postulatur.Da mihi intellectum, et scrutabor legem tuam; et custodiam illam in toto corde meo. Considerandum est quid sibi velit quod iterum petit, quae prius se accepisse memoravit, id est, Viam mandatorum tuorum cucurri; scilicet quia dona Domini continue sunt petenda. Semper enim
Abbreviated transcription (Latin):
aui: deinde. uiã iustificatio
nũ instrue me: & iterũ. iã
iniqͥtatis amoue ame. Repe¬
tit uiã ueritatis elegi. ad pos¬
tremũ uiã mandatoꝵ. tuoꝵ
cucurri: ut siue bone. siue ma¬
lȩ uitȩ. uiã dici omĩmodis
instruam᷑. Ueritatis ordinẽ
seruans. cucurrisse se dicit.
uiã mandatoꝵ: qm̃ cor suũ
a dño asserit esse dilatatũ.
Non enĩ potuisset uel ãbula¬
re uel currere: nͥ cor er in la¬
titudine scientiȩ fuisset ex¬
tensũ. Nã cũ uia mandatoꝵ
eiꝰ legatur angusta: nͥ dilata¬
to corde ñ currit᷑. Anima enĩ
qñ lum̃ ueritatis acceperit.
in multifarias agniciones ap¬
perit᷑: & lacior reddit᷑ u̾tuti¬
bus cognitis: que prius fue¬
rat angustata peccatis. Bene
aũ dixit cucurri : ut ostende¬
ret se ad fidem rectã ueloci¬
ter dñi munere ꝑuenisse.
Cucurrit enĩ uiã iustꝰ: donec
sicut dicit apłs perueniat
ad palmã suꝑnȩ uocationis.¬

Expanded text:
i; deinde, Viam justificationum tuarum instrue me; et iterum, Viam iniquitatis amove a me; repetit, Viam veritatis elegi; ad postremum, Viam mandatorum tuorum cucurri; ut sive bonae, sive malae vitae viam dici omnimodis instruamur. Veritatis ordinem servans, cucurrisse se dicit viam mandatorum, quoniam cor suum a Domino asserit esse dilatatum. Non enim potuisset vel ambulare vel currere, nisi cor ejus in latitudine scientiae fuisset extensum; nam cum via mandatorum ejus legatur angusta, nisi dilatato corde non curritur. Anima enim quando lumen veritatis acceperit, in multifarias agnitiones aperitur; et latior redditur virtutibus cognitis, quae prius fuerat angustata peccatis. Bene autem dixit, cucurri, ut ostenderet se ad fidem rectam velociter Domini munere pervenisse. Cucurrit enim viam justus, donec sicut dicit Apostolus perveniat ad palmam supernae vocationis
Abbreviated transcription (Latin):
se dm̃ testimoniis adhesisse
cõmemorat: ut ostendat ꝓ¬
uectũ se uite diuino mune¬
re ꝑcepisse. Sed qm̃ totũ in
diuina tuicione consistit: ro¬
gat. ut de muneribꝰ collatis
ñ cadat nec ad ueretundiȩ
confusa ꝑueniat. Non enĩ se
scã conscientia negligenti se¬
curitate remiserat. sed ma¬
gis qͦd acceperat humilis
amittere formidabat. Sic
enĩ confundi poterat. si ꝑde¬
ret quod tenebat. Uiã man¬

Expanded text:
se Domini testimoniis adhaesisse commemorat; ut ostendat provectum se vitae divino munere percepisse. Sed quoniam totum in divina tuitione consistit, rogat ut de muneribus collatis non cadat, ne ad verecundiae confusa perveniat. Non enim se sancta conscientia negligenti securitate remiserat, sed magis quod acceperat humilis amittere formidabat. Sic enim confundi poterat, si perderet quod tenebat.
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse inqua possit errari
subumxit. Qui ãbulant in
lege. idest qͥ aut ñ pecrant.
aut ꝑ gr̃ãm cȩlestẽ digna sibi
satisfactione ꝓspiciunt. Nec¬
illud uacat qͦd dicit in lege
dñi. Est enĩ & lex peccati sicut
apłs ait. Uideo aliam legẽ in
menbris meis repugnantẽ le

Expanded text:
dixisse in qua possit errari, dixisse in qua possit errari, subjunxit, qui ambulant in lege Domini, id est qui aut non peccant, aut per gratiam coelestem digna sibi satisfactione prospiciunt. Necillud vacat quod dicit, in lege Domini; est enim et lex peccati, sicut Apostolus ait: Video aliam legem in membris meis repugnantem le
Abbreviated transcription (Latin):
eati in maculati in uia:
qui ambulant in lege dñi. Cũ
omĩum desideria nominis istiꝰ
ardore rapiant᷑ nec qͥsquã pos¬
sit repperiri qͥ nolit p̃mia bea¬
titudinis adipisciꝰ congruum
fuit uiros scõs uotis ꝓbabili¬
bus it̃ ostendere: ne mens con¬
fusa mortaliũ ignorata ula
possit errare. Nã & illi beatos
se estimant. qͥ scłi ambitionib
eludunt᷑. Sed ne aliqͥd tale pu¬
taret᷑ eligendũ. pͥmũ posuit
plurali numero inmaculati.
ut de fidelibꝰ hoc ñ de xp̃o de¬
busset aduerti. Iue enĩ solus
naturalit̾ inmaculatꝰ ẽ: qui
peccata ñ habuit. Sc̃i enĩ in¬
maculati fiunt: qñ indulgen¬
tiȩ munera consequunt᷑: sic̃
ꝓpħa in qͥnquagesimo ꝓsal¬
mo dicit. Lauabis me. &. suꝑ
niuẽ dealbabor. Seqͥt᷑ In uia
idest in ipso dño saluatore qͥ
dixit. Ego sũ uia. & ueritas.
& uita. Ibi enĩ ambulare ui¬
stoꝵ ẽ: ñ pedibꝰ corporeis. s
gressibꝰ ꝓbabilis actionis dlã
ut aduerteres ñ eũ illã uiã

Expanded text:
eati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini. Cum omnium desideria nominis istius ardore rapiantur, nec quisquam possit reperiri, qui nolit praemia beatitudinis adipisci, congruum fuit viros sanctos votis probabilibus iter ostendere, ne mens confusa mortalium ignorata via possit errare. Nam et illi beatos se aestimant, qui saeculi ambitionibus eluduntur. Sed ne aliquid tale putaretur eligendum, primum posuit plurali numero immaculati, ut de fidelibus hoc, non de Christo debuisset adverti. Ille enim solus naturaliter immaculatus est, qui peccatum non habuit. Sancti autem immaculati fiunt, quando indulgentiae munera consequuntur, sicut propheta in quinquagesimo psalmo dicit: Lavabis me, et super nivem dealbabor . Sequitur, in via, id est in ipso Domino Salvatore, qui dixit: Ego sum via, veritas et vita . Ibi enim ambulare justorum est, non pedibus corporeis, sed gressibus probabilis actionis. Nam ut adverteres non eum illam viam
Abbreviated transcription (Latin):
dita: Aã qͥd creator ageret.
si uitas hõĩũ stellis. transige̾
permisisset. Merito uos repu¬
diant ipsi qͦq philosophi: qͥ
tantã potestatẽ uisibilibꝰ rebꝰ
in esse dicitis. ut arbitriũ tol¬
latis auctori. Nob̾ aũ ex his
alt̃ sꝑitalis sensus aperitur.
Lunam forsitan ecclesiã debe¬
mꝰ accipere: stellas diuersos
eiꝰ ordines scĩtate pollentes ut
sunt ep̃i. presbiteri. diaconi.
subdiaconi. ⁊ ceteri. qͥ uelut
stelle cȩlesti noscuntur conu̾¬
satiõe radiare. Hȩc oĩa in
potestate noctis. to ⁊ ĩ scħ isti
tenebris data st̃: ut ꝑ eos ga¬
liginosa reluceant corda mor¬
eiꝰ. Hactenꝰ dicta sunt. q̃ ꝑ se
creauerit. scã dumitas: nc̃ in
scd̾a parte referunt᷑. qualia
in mundo ꝑ angłos seruosq
suȩ pietatis effecerit. Quȩ du¬
odecima ẽ species defmitiõis.
ꝑlaudẽ dicunt. Hec ꝑ hos duo¬
decĩ uersꝰ tracta : permanet
usq ad diuisionẽ. W qm̃ histo¬
ria nota ẽ: uideamꝰ qͥd hic

Expanded text:
dita? Nam quid Creator ageret, si vitas hominum stellis transigere permisisset? Merito vos repudiant ipsi quoque philosophi, qui tantam potestatem visibilibus rebus inesse dicitis, ut arbitrium tollatis Auctori. Nobis autem ex his alter spiritualis sensus aperitur. Lunam forsitan Ecclesiam debemus accipere; stellas diversos ejus ordines sanctitate pollentes, ut sunt episcopi, presbyteri, diaconi, subdiaconi et caeteri qui velut stellae coelesti noscuntur conversatione radiare. Haec omnia in potestate noctis, id est in saeculi istius tenebris data sunt, ut per eos caliginosa reluceant corda morejus. Hactenus dicta sunt quae per se creaverit sancta Divinitas, nunc in secunda parte referuntur qualia in mundo per angelos servosque suae pietatis effecerit. Quae duodecima est species definitionis per laudem dicunt. Haec per hos duodecim versus tracta, permanet usque ad divisionem. Et quoniam historia nota est, videamus quid hic
Abbreviated transcription (Latin):
taliũ. salutares riuulos fecerit
ꝓferre lacrimarũ: ut qͥ st̃ ꝓpͥa
siccitate steriles. reddantur
diuina largitate manabiles.
De petra rupis auxesĩ posi¬
tũ est : qm̃ non parlla s ingen¬
tia ⁊ dura saxa st̃. q̃ in mag-¬
nitudinẽ rupis eriguntur.

Expanded text:
talium salutares rivulos fecerit proferre lacrymarum; ut qui sunt propria siccitate steriles, reddantur divina largitate manabiles. De petra rupis ad auxesim positum est, quoniam non parva, sed ingentia et dura saxa sunt, quae in magnitudinem rupis erig
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpia desideria cȩlestis misera¬
tor. extinxerit. Tc̃ enĩ nos ui¬
ria sorte necesse ẽ nos occũ¬
bere. Isi contingat illa suꝑare:
cidit: qñ a nob̾ expellit de¬
monia uaria inmissiõe gras¬
santia. Quoꝵ uoluntas nequã
tc̃ extinguit᷑ : si fideliũ anime
ab eoꝵ potestate tollant᷑. Oc¬
cioe dñe fortes reges: ut libe¬
res seruos humiles. Eripe tͥ
deuotos. ne ille nefandissimꝰ
cos sib faciat ẽẽ subiectos.

Expanded text:
impia desideria coelestis miserator exstinxerit. Tunc enim nos viria sorte necesse est nos occumbere, si contingat illa superarecidit, quando a nobis expellit daemonia, varia immissione grassantia; quorum voluntas nequam tunc exstinguitur, si fidelium animae ab eorum potestate tollantur. Occide, Domine, fortes reges, ut liberes servos humiles: eripe tibi devotos, ne ille nefandissimus eos sibi faciat esse subjectos.
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Ille enĩ qui uincens etatẽ
puerilibꝰ annis clamauit ad
dnm̃. qͥ diluculo surrex̃: sẽꝑ ad
laudes miscdiam petit. ⁊ ut
uiuificet᷑ exorat: quia ĩ millis
ẽ oꝑibꝰ. nͥ in sola dñi pietate
p̃sumendũ. Cũ dicit enĩ uocẽ

Expanded text:
rit. Ille enim qui vincens aetatem puerilibus annis clamavit ad Dominum, qui diluculo surrexit, semper ad laudes misericordiam petit, et ut vivificetur exorat, quia in nullis est operibus, nisi in sola Domini pietate praesumendum.
Abbreviated transcription (Latin):
tuã: ñ habet quod ꝯtͣ pecrata
miseris beatos facit. ex capti¬
ius liberos. ex mortius uiuos.
ex tẽꝑalibꝰ sẽpit̃nos. Sequit᷑
sccłm iudiciũ tuũ uiuificame:
scilicet illud quod supplican¬
tibꝰ partis qͦ se damnantes
clement̾ ab soluis.  cũ addi¬
dit uiuifica me: confitet᷑ se
mortuũ ẽẽ lege peccati. Ui
uificari enĩ ñ potest. nͥ qui
inse ꝓpͥã ñ habet uitã. Appro¬
piauerunt ꝑsequentes me in¬
iuste: a lege aũ tua longe fac¬
toꝵ. q̃ ꝑicula grauit̃ inmine¬
rent. ⁊ misccłiã ante peciit.
ut ĩ eis nulla possĩt᷑ atrocita¬
te suꝑari. Appropinquant
enĩ ꝑsequentes: qñ post omĩa
usq ad carnis lacerationem
uident᷑ accedere. sic̃ in uicesi¬
mo pͥmo psalmo de passione
diũ dictum ẽ ne discedas a
me. qm̃ tͥbulatio ꝓxima est.

Expanded text:
tuam, non habet quod contra peccata miseris beatos facit, ex captivis liberos, ex mortuis vivos, ex temporalibus sempiternos. Sequitur, secundum judicium tuum vivifica me, scilicet illo quo supplicantibus parcis, quo se damnantes clementer absolvis. Et cum addidit, vivifica me, confitetur se mortuum esse lege peccati. Viificari enim non potest nisi qui in se propriam non habet vitam. Appropiaverunt persequentes me iniquitate, a lege autem tua longe factorum quae pericula graviter imminerent; et misericordiam ante petiit, ut in eis nulla possint atrocitate superari. Appropinquant enim persequentes, quando post omnia usque ad carnis lacerationem videntur accedere; sicut in vicesimo primo psalmo de Passione Domini dictum est: Ne discedas a me, quoniam tribulatio proxima est .
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ÷ imnuste: qm̃ patiebant᷑ ma¬
la ꝓ bonis: ut qͥbus salutẽ p̃dica¬
bant. morti eos putarent ẽẽ sub¬
dendos. Sequitur. A lege aũ tua
longe facti st̃. Isti scilicet ꝑsecuto¬
res. quanto ad scõꝵ pęnas appro¬
pinquabant. tanto a lege dm̃ re¬
cedebant. Necesse ẽ enim ut de¬
serant iusticiã. qͥ ad prauas se¬
mitas malitiãq festinãt qͥ a dño
obsecundat. Que figura dicit᷑.
sincresis. quoties meliorẽ cau

Expanded text:
t, injuste; quoniam patiebantur mala pro bonis; ut quibus salutem praedicabant, morti eos putarent esse subdendos. Sequitur, a lege autem tua longe facti sunt. Isti scilicet persecutores quanto ad sanctorum poenas appropinquabant, tanto a lege Domini recedebant. Necesse enim est ut deserant justitiam, qui ad pravas semitas malitiamque festinant, quia Domino obsecundant. Quae figura dicitur syncr
Abbreviated transcription (Latin):
His qͦq dictis.: aliud genꝰ fir¬
mitatis adiecit. dĩ nrͣi. Hoc ẽ
ñ quẽ gentilitas colit. s quẽ ue¬
ra catholica religio confitetur.
Addidit. In noctibꝰ extollite ma¬
nus nr̃as ĩ scã: & benedicite
dñm. In noctibꝰ. mundi istiꝰ sig¬
nificat teterrimũ tẽpꝰ. qͦd sẽꝑ
creberrimis tͥbulationibꝰ ob¬
scurat᷑. In ħ gͦ scło leuande st̃
manꝰ: ubi bona op̾atio dñi me¬
retur auciliũ. Sic moyses ꝗͣ
diu amalech audatia suꝑꝰ¬
ba p̃mebat᷑: p̾sagans crucẽ
beatissimȩ passionis. Nã qͦd
digitos extendebat. decalo¬
gũ fortasse significat: qͥ cũ
brachla remisiss. inimici
suꝑbia desperata surgebat.
Et tõo bonis op̃ibꝰ leuande
nobis st̃ manꝰ ad dñm: ut ad¬
uersari diabolꝰ suꝑna ma¬
iestate uincat᷑. Sed intende
quid significet. extollite: id÷
uberiꝰ elemosinã facite. Dñs
enĩ ñ tantũ nos exig̃ pia uer¬
ba. s facta. Addidit. in scã: ut

Expanded text:
His quoque dictis aliud genus firHis quoque dictis aliud genus firmitatis adjecit, Dei nostri; hoc est, non quem gentilitas colit, sed quem vera catholica religio confitetur. Addidit, In noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum. In noctibus, mundi istius significat teterrimum tempus, quod semper creberrimis tribulationibus obscuratur. In hoc ergo saeculo levandae sunt manus ubi bona operatio Domini meretur auxilium. Si Amalech audacia superba premebatur : praesagans crucem beatissimae passionis. Nam quod digitos extendebat, Decalogum fortasse significabat. Qui cum brachia remisisset, inimici superbia desperata surgebat. Et ideo bonis operibus levandae nobis sunt manus ad Dominum, ut adversarius diabolus superna majestate vincatur. Sed intende quid significet, extollite, id est uberius eleemosynam facite; Dominus enim non tantum a nobis exigit pia verba, sed facta. Addidit, in sancta, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enĩ ei epła prefat᷑. P aulꝰ
seruus xp̃i. Et iterũ. Si homi¬
nibꝰ placere uellẽ: xp̃i seriuis
ñ essem. De moyse qͦq in alio
psalmo. Misit moisen sertũi suũ.
Qua ꝓpt̾ istud iã de ꝑfectis ꝓpͥe
dicitur: qui & amici sine dubio
nuncupant᷑. Seqͥt᷑. ¶ statis in do¬
mo dñi : in atriis domꝰ cħ nr̃i.
Seruũ qͥđe prius dixerat ad
honorẽ: s ne incerta corda mor¬
taliũ. ħ & ad alios traherent.
qͥ indeuoti ẽẽ noscunt᷑. dũ õs
dño creature conditiõe subiec¬
h st̃ : addidit. Qui statis in domo
ligionis firmo uestigio ꝑseue¬
rat. Stare enĩ de illis dicit᷑. qͥ a
bono ꝓposito facilitatis crimi¬
ne ñ labuntur: sic̃ dictũ ẽ de
diabolo qͥ archangłs fuit. O
ĩueritate ñ stetit. Nominata
Significat enĩ eos. siue qͥ iã ĩ
penetrabilibꝰ st̃ eccłȩ : siue qͥĩ
ingressu eiꝰ ẽẽ meruerunt. Di¬
uersa eñi loca sub unitatis
gr̃a habere constat eccłam.

Expanded text:
sic enim Epistola ejus praefatur: Paulus sic enim Epistola ejus praefatur: Paulus servus Christi ; et iterum: Si hominibus placere vellem, Christi servus non essem . De Moyse quoque in alio psalmo: Misit Moysen servum suum . Quapropter istud jam de perfectis proprie dicitur, qui et amici sine dubio nuncupantur. Sequitur, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri. Servum quidem prius dixerat ad honorem; sed ne incerta corda mortalium hoc et ad alios traherent, qui indevoti esse noscuntur, dum omnes Domino creaturae conditione subjecti sunt, addidit, qui statis in domo ligionis firmo vestigio perseverat. 457 Stare enim de illis dicitur, qui a bono proposito facilitatis crimine non labuntur, sicut dictum est de diabolo qui archangelus fuit, et in veritate non stetit . Nominata Significat enim eos, sive qui jam in penetralibus sunt Ecclesiae, sive qui in ingressu ejus esse meruerunt. Diversa enim loca sub unitatis gratia habere constat Ecclesiam.
Abbreviated transcription (Latin):
gunt᷑: ut nob̃ impletꝰ sensus
eutdentis appareret. Primũ que¬
ramꝰ. cur a⁊ bic & ĩ suꝑiori psal
mo posuerit ecre. Scilicet. ut
rebus certis. atq ꝑfectis. ñ solũ
sermo. s etiã articłaris prȩsta¬
ret᷑ ostensio. Nc̃ aũ dictum est.
quia tot gradibꝰ ascensis. ille solꝰ
laudari debuit. qͥ tanta conces¬
sit. Primũ enĩ fuit. quod ꝓfici¬
ent̃ ascenderat: deinde quod
suꝑ hc̃ ascensũ aliũ ñ habebat.
Tunc enĩ maiori stitoio p̾dican¬
dus ẽ dñs: qñ facit sua largita¬
te securos: siue ut aliis placet.
tẽpus illud significat mundia¬
le. qñ hic exercendꝰ ẽ animus.
ut ibi ȩt̃nis ac ꝓpetiuis laudibꝰ
occupet᷑. Benedicite dñm. signi¬
ficat laudate: qr nos illũ bene¬
dicendo laudamꝰ: ille aũ nos
benedicendo sc̃ificat. Audisti
seruũ: & ne aliqͥd putares ab¬
iectũ. addidit dñi: ut de poten¬
tia sũmi pͥncipis dignitas cres¬
ceret seruientis. Hoc se nomine
pauł honorabiłe gentibꝰ fecit.

Expanded text:
letus sensus evidentius appareret. Primum quaeramus cur et hic et in superiori psalmo, Ecce posuerit; scilicet ut rebus certis atque perfectis non solum sermo, sed etiam articularis praestaretur ostensio. Nunc autem dictum est, quia tot gradibus ascensis, ille solus laudari debuit, qui tanta concessit. Primum enim fuit, quod proficienter ascenderat: deinde quod super hunc ascensum, alium non habebat. Tunc enim majori studio praedicandus est Dominus, quando facit sua largitate securos. Sive ut aliis placet tempus istud significat mundiale, quando hic exercendus est animus, ut ibi aeternis ac perpetuis laudibus occupetur. Benedicite Dominum, significat laudate: quia nos illum benedicendo laudamus; ille autem nos benedicendo sanctificat. Audisti servum; et ne aliquid putares abjectum, addidit Domini; ut de potentia summi principis dignitas cresceret servientis. Hoc se nomine Paulus honorabilem gentibus fecit;
Abbreviated transcription (Latin):
auꝑ iste mundanis diuiciis
egens. sed suꝑnis uͥtutibꝰ habun¬
de dicissimꝰ. in exordio psalmi
multiplicit dñm rogat: ut eius
clamor ad ipsũ ꝑuenire mereat᷑.
qm iugi affuctione contͥtus. ossa
sua sicut in frixorio dicit esse
confrpxa: Seqͥt᷑ flebilis nimis &
dolenda narratio. que ẽ mani¬
festatio necessitatũ. & ꝓbabiliũ
lingua causarũ Et ne post tot
asperas calamitates. de casticatio¬
ne sua uideret᷑ ingratꝰ. tertia
parte dñi laudes dulcissima ni¬
mis intentione ꝓseqͥt᷑: cuiꝰ aduen¬
tu construendã dicit eccłam &
cũ sint om̃ia ꝑmutanda: ipse ta¬
men ꝑmaneat in et̾nũ Infert᷑
etiã sub hilaritate nimis uotiua
conclusio. scõꝵ semen ibi esse di¬
rigendũ: ubi habitat dñs in gła
sẽpit̾na Sic lex illa penitentiũ
regłaris plenissime noscit᷑ fuisse
cõpleta: Inchoauit enĩ a lacrimiᷤᷤ:
finiuit in gaudio:

Expanded text:
Pauper iste mundanis divitiis egens, sed supernis virtutibus abunde ditissimus, in exordio psalmi multipliciter Dominum rogat, ut ejus clamor ad ipsum pervenire mereatur: quoniam jugi afflictione contritus, ossa sua sicut in frixorio dicit esse confrixa. Sequitur flebilis nimis et dolenda narratio, quae est manifestatio necessitatum et probabilium lingua causarum. Et ne post tot asperas calamitates de castigatione sua videretur ingratus, tertia parte Domini laudes dulcissima nimis intentione prosequitur, cujus adventu construendam dicit Ecclesiam; et cum sint omnia permutanda, ipse tamen permaneat in aeternum. Infertur etiam sub hilaritate nimis votiva conclusio, sanctorum semen ibi esse dirigendum, ubi habitat Dominus in gloria sempiterna. Sic lex illa poenitentium regularis plenissime noscitur fuisse completa; inchoavit enim a lacrymis, finivit in gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
significat etiã id qͦd ñ dicit.
Dicendo enĩ benedictꝰ qͥ uenit
in nomine dñi. illũ constat
esse malȩdictũ qͥ in suo nomi¬
ne credit᷑ esse uenturus. ꝙ ut
xp̃m omĩpotentẽ dm̃ esse cog¬
nosceres. dicit eũ uenisse in
nomine dñi: ne aliqͥd de ip¬
so carnalit̾ mens humana sen¬
tiret. Hoc etiã & euangelii
textꝰ ostendit dicens. Ego ue¬
ni in nomine patͥs mei. & ñ
accepistis me: si alius uenerit
in nomine suo. illũ accipie¬
tis. Seqͥt᷑. Benediximꝰ uos de
domo dñi. Ab illo pͦpło fideli
quẽ p̃fati sumꝰ hoc dicitur
reliquis xp̃ianis: quasi sacer¬
dotali dignitate subuecti lo¬
quunt᷑ ad plebẽ ostenden¬
tes dñi benedictionẽ deuo¬
te plebi ꝑ antistites salubrit̃
dari. Et ne hoc dubitanter
acciperes: dicit. de domo dñi
idest de ęccłia catholica. un¬
de salutare baptisma uenit
unde cõmunicatio scã ꝓcedit.
unde olei sacram̃ti unctioe
mundamuł. unde om̃is deni¬
q benedictio uera prȩstat᷑.¬

Expanded text:
significat etiam id quod non dicit. Dicendo enim, Benedictus qui venit in nomine Domini, illum constat esse maledictum qui in suo nomine creditur esse venturus. Et ut Christum omnipotentem Dominum esse cognosceres, dicit eum venisse in nomine Domini, ne aliquid de ipso carnaliter mens humana sentiret. Hoc etiam et Evangelii textus ostendit, dicens: Ego veni in nomine Patris mei, et non accepistis me: si aliussuo, illum accipietis . Sequitur, benediximus vos de domo Domini. Ab illo populo fideli quem praefati sumus, hoc dicitur reliquis Christianis, qui quasi sacerdotali dignitate subvecti loquuntur ad plebem, ostendentes Domini benedictionem devotae plebi per antistites salubriter dari. Et ne hoc dubitanter acciperes, dicit, de domo Domini, id est de Ecclesia catholica, unde salutare baptisma venit, unde communicatio sancta procedit, unde olei sacrati unctione mundamur, unde omnis denique benedictio vera praestat