comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dera mirabilia etiam
magum illum symo¬
nem orationibus suis
de aeris uacuo precipi¬
tio riuna prostraue¬
rint. Cum enim sy¬
mon se xp̃m diceret.
et tanquam filium ad
patrem assereret uolan¬
do se posse conscende¬
re. atq eleuatus subito.
magicis artibus uolare
cepisset: tunc petrus
fixis genibus precatus
est dominum: et pre¬
catio sancta uicit magi¬
cam leuitatem. lectio¬

Expanded text:
era mirabilia etiam magum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina prostraverunt. Cum idem Simon se Christum diceret, et tanquam filium ad patrem assereret volando se posse conscendere, atque elatus subito magicis artibus volare coepisset; tunc Petrus fixis genibus precatus est Dominum, et precatione sancta vicit magicam levitatem; prio
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Et nota quod
ubicumq scriptum est
in ueteri testamento filius
hominis: in hebreo posi¬
tum sit filius adam. Il¬
ludq quod in psalmo le¬
gimus. filii hominũ usq¬
quo graui corde: in hebreo
dicitur. filii adam. Pul¬
chre autem interrogat. qͤm
dicunt homines esse filiũ
hominis: quia qui de fi¬
lio hominis loquuntur.
homines sunt: qui uero
diuinitatẽ eius intelligt̃.
non homines. sed dii
appellantur. At illi dixe¬
runt. Nui ioħem bapti¬
stam: alii autem heliam:
alii uero hieremiã: aut
unum ex ꝓphetis.X

Expanded text:
retur. Et nota quod ubicunque scriptum est in Veteri Testamento filius hominis, in Hebraeo positum sit filius Adam? illudque quod in psalmo legimus: Filii hominum, usquequo gravi corde? In Hebraeo dicitur, filii Adam. Pulchre autem interrogat, quem dicunt esse homines filium hominis, quia qui de filio hominis loquuntur, homines sunt, qui vero divinitatem ejus intelligunt, non homines, sed dii appellantur. At illi dixerunt: Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis.
Abbreviated transcription (Latin):
unt et alia que de.i.
hoc beati francorũ apostoli
facto. signa enim apostolatꝰ
parantes illud actioni ioh̃is
apli. Eertur relatione maio

Expanded text:
unt et alia, que de hoc beati Francorum apostoli facto – signa enim apostolatus parantes illud actioni Iohannis apostoli. Fertur relatione maio
Abbreviated transcription (Latin):
est. adiscipulis inquirit.
lim. Hec enim confessio¬
nis tenenda ratio est: ut
sicut dei filium. ita et fili.¬
um hominis meminerimꝰ.
quia alterum sine altero.
nichil spei tribuit ad salu
se de eo erant hominũ opi¬
nionib. quid de se ipsi sen¬
tiant querit. Petrus respon¬
dit. Tu esxp̃e filius dei ui¬
ui. Sed petrus ꝓpositionem
conditionis expenderat.
Dñs enim dixerat. Quem
me homines esse licunt fi¬
lium hominis: Et certe
filium hominis contem¬
platio corporis ꝓferebat.
s addendo quem me esse
dicunt. significatur pret̃
io quod in se uidebatur
esse. aliud sentiendũ. Erat
igitur de se opinandi iu¬
dicium desiderabat: non
illud arbitramur. quod de¬
se ipse confessus est: s oc¬
cultum erat de quo quere

Expanded text:
est; a discipulis requirit qlium. Haec enim confessionis tenenda ratio est, ut sicut Dei filium, ita et filium hominis meminerimus: quia alterum sine altero nihil spei tribuit ad salutsae de eo erant, hominum opinionibus, quid de se ipsi sentiant quaerit. Petrus respondit: Tu es Christus filius Dei vivi . Sed Petrus conditionem propositionis expenderat. Dominus enim dixerat: Quem me homines esse dicunt, filium hominis? Et certe filium hominis contemplatio corporis praeferebat: sed addendo, quem me esse dicunt, significavit, praeter id quod in se videbatur, esse aliud sentiendum; erat igitur de se opinandi judicium desiderabat? Non illud arbitramur, quod dese ipse confessus est: sed occultum erat de quo quaere
Abbreviated transcription (Latin):
nes: certe quida eoꝵ quib
dicitur. et quo uado sci¬
tis. et uiam scitis. Ipse est
enim uia. Sed patrem
nesciebant. Ideo audi

Expanded text:
nes, certe quidam eorum, quibus dicitur: Et quo vado scitis, et viam scitis. Ipse est enim via. Sed Patrem nesciebant: ideo audi
Abbreviated transcription (Latin):
quod posterius dixi: ma¬
gis habere uicdetur. sen¬
tur enim. Et qui odit
animã suam in hoc mun¬
do: in uitam eternam
custodit eam..x¬
rgo quod supra cdie

Expanded text:
quod posterius dixi, magis habere videtur evantur enim, Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodiet eam. Ergo quod supra di
Abbreviated transcription (Latin):
Inde ꝑ zachariam dici¬
tur. Ad dirigendos pe¬
Desͣ nr̃os in iuam pacis.
Tunc enim pedes nr̃os
in uiam pacis dirigiꝰ:
quando ꝑ illud actionũ
iter ꝑginus: in quoab
auctoris nr̃i gr̃a ñ discor

Expanded text:
Unde per Zachariam dicitur: Ad dirigendos pedes nostros in viam pacis. Tunc enim gressus nostros in viam pacis dirigimus, quando per illud actionum iter pergimus, in quo ab auctoris nostri gratia non discor
Abbreviated transcription (Latin):
mnia namq que
ad usum uite acce¬
pimus: ad usum conuer¬
timus culpe. Sed cuncta
que ad usum prauitatis
infleximus : ad usũ no¬
bis uertuntur ultionis.
Tranquillitatẽ namq
humane pacis: ad usum
conuertimus uane securi¬
taritatis. Peregrinationẽ
terre: ꝓ habitatione di

Expanded text:
mnia namque quae ad usum vitae percepimus, ad usum culpae convertimus, sed cuncta quae ad usum pravitatis infleximus, ad usum nobis vertuntur ultionis. Tranquillitatem quippe humanae pacis ad usum vertimus vanae securitatis. Peregrinationem terrae pro habitatione di
Abbreviated transcription (Latin):
nouitatis sue. Quid enĩ
uetus quid carnalis ho¬
mo nouerat. nisi sua reti¬
nere: aliena rãpere sipos¬
set. concupiscere si non
posset : Sed celestis medi¬
cus. singulis quibq uiti¬
is obuiantia adhibet me¬
dicamenta. Nam sicut ar¬
te medicine. calida frigi¬
dis. frigida calidis curan¬
tur: ita dñs noster contra¬
ria opposuit predicamen¬
ta peccatis: ut lubricis con¬
tinentiam. tenacib largi¬
tatem. iracundis mansue¬
tudinem. elatis preciꝑet
humilitatem. Certe cum
se sequentib noua man¬
data proponeret: dixit.
Nisi quis renuntiauerit
omnib que possidet: ñ
potest meus esse discipu¬
lus. Acsi aꝑte cdicat. Qui
ꝑ uitam ueterem aliena
concupiscitis: per noue
conuersationis studium.
& uestra largimini. x

Expanded text:
. Quid enim vetus, quid carnalis homo noverat, nisi sua retinere, aliena rapere, si posset; concupiscere, si non posset? Sed coelestis medicus singulis quibusque vitiis obviantia adhibet medicamenta. Nam sicut arte medicinae calida frigidis, frigida calidis curantur, ita Dominus noster contraria opposuit praedicamenta peccatis, ut lubricis continentiam, tenacibus largitatem, iracundis mansuetudinem, elatis praeciperet humilitatem. Certe cum se sequentibus nova mandata proponeret, dixit: Nisi quis renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Ac si aperte dicat: Qui per vitam veterem aliena concupiscitis, per novae conversationis studium et vestra largimini.
Abbreviated transcription (Latin):
considerare occuttos nr̃os
aduersarios debemus. qͥ
semꝑ nr̃is oꝑib insistunt.
semꝑ ex nr̃o defectu gra

Expanded text:
considerare occultos nostros adversarios debemus, qui semper nostris operibus insistunt, semper ex nostro defectu gra
Abbreviated transcription (Latin):
a xp̃i flagraret amore:
patriam parentesq re¬
linquens. ogiam insu¬
lain. que alucore occeani
maris. quadraginta di¬
stat milib. felici naui¬
gans cursu. tandem por¬
tum monasterii petiit:
ibiq afrĩb spiricualib.
cum magno receptus est
gaudio. Et quia sacras
ab infantia diclicerat lit¬
deras: ex hoc maiori de¬
siderio succensus. ampliᷤ
cotidie. in dei reb cresce¬
bat. Quadam autẽ cdie

Expanded text:
i flagraret amore, patriam parentesque relinquens, Ogiam insulam, quae a litore Oceani maris quadraginta distat milibus, felici navigans cursu, tandem portum monasterii petiit, ibique a fratribus spiritalibus cum magno receptus est gaudio. Et quia sacras ab infantia didicerat litteras, ex hoc maiori desiderio succensus, amplius cotidie in Dei rebus crescebat. 2. Quadam igitur die
Abbreviated transcription (Latin):
In eadem autẽ do¬
mo manete. edendes et bi¬
bentes que apud illos st̃:
dignus est enim oꝑarius
mercede sua. Si pax nr̃a
recipitur: dignum est ut
in eadem domo maneamꝰ.
eclentes & bibentes que

Expanded text:
In eadem autem domo manete, edentes et bibentes quae apud illos sunt. Dignus est enim operarius mercede sua. Si pax nostra recipitur, dignum est ut in eadem domo maneamus edentes et bibentes qu
Abbreviated transcription (Latin):
on mediocris quoq
causa est: ut uirgi¬
nitas maxie falleret pͥn¬
cipem mundi. Qcum
desponsatam iuro cerne¬
rec: partum non potuit
habere suspectum. Eal¬
lencli autem principis
mundi fuisse consiliũ:
ipsius dñi uerba decla

Expanded text:
on mediocris quoque causa est, ut uirginitas Mariae falleret prcipem mundi, qui cum desponsatam uiro cerneret, partum non potuit habere suspectum. fallendi autem principis mundi fuisse consilium ipsius domini uerba decla
Abbreviated transcription (Latin):
apud illos sunt: ut ab eis
terrena stipendia conseqͣ¬
mur. quib premia patrie
celestis offerimus: unde

Expanded text:
apud illos sunt, ut ab eis terrena stipendia consequamur, quibus praemia patriae coelestis offerimus. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
oc solum quippe.
magnũ nobis de¬
bet iuderi: quod talib
prestat. ut eius sc̃e sol¬
lempnitati possimus in¬
teresse: & de spe miscđie
eius gaucdere. Nec mi¬
nor est eius potentia uel
pietas: quam si miracu¬
la frequentaret.Uili¬
ed nimirũ necesse

Expanded text:
oc solum quippe magnum nobis debet videri: quod talibus præstat, vt eius sanctæ solemnitati possimus interesse, & de spe misericordię eius gaudere. Nec minor est eius potentia vel pietas, quam si miracula frequentaret. Sed nimirum necesse
Abbreviated transcription (Latin):
tes ultionem: mundo
presulem adeo pre¬
destinatum: remigium
pontificem hoc ordine pro¬
tulerunt. Erat quidam
uenerabilis. ac dignus ꝓ¬
fessione & nomine mon¬
tanus monachus. in re

Expanded text:
tes ultionem mundo praesulem a Deo predestinatum Remigium pontificem hoc ordine protulerunt. 1. Erat quidam venerabilis ac dignus professione et nomine Montanus monachus, in re
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e de illa exhortatione lo¬
qui. quam modo dominꝰ¬
omnib nobis ex euange¬
lio ꝓferebat: dicens mul¬
tas causas beate uite. qͣm
nemo est qui non uelit.

Expanded text:
rae de illa exhortatione loqui, quam modo Dominus ex Evangelio proferebat, dicens multas causas beatae vitae, quam nemo est qui non velit.
Abbreviated transcription (Latin):
quia glorificatur non homo
sed deus: & non ex oꝑib. sed
ex fide iustificatur: ut ex dõ
illi sit etiam quod bene oꝑa¬
ferre fructum a sẽmet ipso.
i ergo in hoccla .ii.¬
rificatus est pater deus.

Expanded text:
qua glorificatur non homo, sed Deus si non ex operibus, sed ex fide justificatur, ut ex Deo illi sit etiam quod bene operaferre fructum a semetipso. Si ergo in hoc glorificatus est Deus
Abbreviated transcription (Latin):
odisse in hoc mundo a
liores & sceleratiores ho¬
micide. flammis se do¬
nant. aquis prefõcant:
precipitio collidunt. et

Expanded text:
odisse in hoc mundo anliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
quam crudeles. inde tam
in regie potestatis. quam
diuine maiestatis iniuri¬
am. ad ecclesie palatium
redeuntes: uniuersam sup¬
pellectilem. et quicquid in
scriniis. aut clitellis archie¬
piscopi et suorũ potuit in¬
ueniri. siue in auro siue in
argento. aut uestib aut ua¬
riis ornamentis. aut libris
aut priuilegiis. aut aliis
quibcũq scriptis. aut equi¬
taturis. insatiabiꝰ auaritia
et stupendo ausu diripien¬
tes: ea ut libuit inter se di¬
uiserunt: imitatores eorũ
facti. qui inter se xcp̃i ue¬
stimenta partiti sunt. li¬
cet eos quodam modo pre¬
cedant in scẽlere. Et ut pon

Expanded text:
quam crudeles, inde tam in regiae potestatis quam divinae majestatis injuriam ad ecclesiae palatium redeuntes, universam supellectilem et quidquid in scriniis aut clitellis archiepiscopi et suorum potuit inveniri, sive in auro, sive in argento, aut vestibus aut variis ornamentis, aut libris, aut privilegiis, aut aliis quibuscunque scriptis, aut equitaturis, insatiabili avaritia et stupendo ausu diripientes, ea, ut libuit, inter se diviserunt: imitatores eorum facti qui inter se Christi vestimenta partiti sunt: licet eos quodammodo praecedant in scelere. Et, ut pon
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ait. non uenit mi¬
nistrari sed ministrare:
& dare anmã suam re¬
demptionẽ pro multis.
Ipse est etiam pastor bo¬
nus : qui animã suam
posuit pro ouib suis.
Grex ergo boni pastoris:
ipsa est familia redemp¬

Expanded text:
ipse ait, venit non ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . Ipse est etiam Pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis. Grex ergo boni Pastoris ipsa est familia Redemp
Abbreviated transcription (Latin):
natori. & sclorum rectori
benedicens. in eiscđe lau¬
dib noctis terminũ ex¬
pectabat. Qui cum diu
prestolatus affuisset. so¬
lisq glob necclum iuba¬
re suo niundi spacia com¬
pleret: ad locum intrepi¬
dus ꝓperat: cuius notator
extiterat. Ibiq sicut lon¬
ge optauerat cuncta in¬
ueniens: ꝓsꝑatori itine¬
ris sui grades innumeras
rependit. Namq locum
adiens. loculum ibidem
inuenit: exterius quidẽ
uilem: interuis autem re¬
tinentem magni precii
margaritas. U roforib
autem. petre scilicet suppo¬
site.prefixa erant nota¬
mina: quorũ interius
busta iacebant. His sicut
dui optauerat inuentis.

Expanded text:
natori et saeculorum Rectori benedicens in iisdem laudibus noctis terminum exspectabat. Qui cum diu praestolatus affuisset, solisque globus, necdum jubare suo mundi spatia ampla compleret, ad locum intrepidus properat cujus notator exstiterat: ibique sicut longe optaverat cuncta inveniens, prosperatori itineris sui grates innumeras rependit. Namque locum adiens loculum ibidem invenit, exterius quidem vilem, interius autem retinentem magni pretii margaritas. Pro foribus autem petrae scilicet superpositae praefixa erant notamina, quorum interius busta jacebant. His sicut diu optaverat inventis
Abbreviated transcription (Latin):
piuntur. Quo enim id
ad quod conditi sunt. ñ
intelligunt: eo etiã cog¬
nationem accepte prolis¬
ꝑ imaginem generositatis

Expanded text:
piuntur. Quo enim id ad quod conditi sunt, non intelligunt, eo etiam cognationem acceptae per imaginem generositatis
Abbreviated transcription (Latin):
consentientes ꝑ diuersas
petuo exilio concsepnari
fecit: & cde ceteris uiluis
episcopii remensis. eandẽ
uillam restaurari prece¬
pit: ita uiri & femine
mulctati ꝑmansert. sicut
gauit. Quoscła etiã de
eorum ꝓgenie. qui tũc
fuga lapsi. cum alii dis¬
ꝑgebantur remansert.
&e ad eande uillam redi¬
erunt: nos hanc uindic¬
te sustinentes sententiã

Expanded text:
consentientes per diversas erpetuo exilio condempnari fecit et de ceteris villis episcopii Remensis eandem villam restaurari precepit, ita viri et feminae multati permanserunt, sicut gavit. Quosdam etiam de efuga lapsi, cum alii dispergebantur, remanserunt, et ad eamdem villam redierunt, nos hanc vindictae sustinentes sententia
Abbreviated transcription (Latin):
enim. sacrificium sine mini¬
stro offerre consueueras. Qd
in me displicuit tibi pater:
ꝓbasti: Experire certe
utrum idoneum ministrũ
elegeris:cui commiseris do¬
minici sanguinis dispen¬
sationem. Qui consũman¬
de ne ꝑiclitetur iudicium
tuum: dum forcitudo lau¬
datur. Abiectio discipu¬
li: detrimentũ magistri ẽ.¬
Deniq abraham filium ob¬
tulit: petrus stephanum
premisit. Et tu pater osten¬
de in filio uirtutem tuam:
offer quem erudisti: ut se¬
curus iudicii tui. comi
Non ego te derelinquo:

Expanded text:
Numquam sacrificium sine ministro offerre consueveras. quid in me ergo displicuit, pater? obasti? Experire certe utrum idoneum ministrum elegeris. Cui commisisti Dominici sanguinis consecrationem, cui consummande ne periclitetur judicium tuum, dum fortitudo laudatur. Abjectio discipuli detrimentum magistri eDenique Abraham filium obtulit ; Petrus Stephanum praemisit. Et tu, Pater, ostende in filio virtutem tuam; offer quem erudisti, ut securus judicii tui comitus ait: Non ego te derelinquo
Abbreviated transcription (Latin):
illa sententia cõminan¬
tis: qua dicitur. Omĩs
arbor que non facit fruc¬
tum bonum: excidecur
& in ignem mitcetur.
Quod si sterilitas in ig¬
nem mittitur: rapaci¬
tas quid meretur. Aut
quid recipiet. qui alie¬
num tulerit: si semꝑ ar¬
debit. qui de suo non de
fecerit & rapinam:. Iiii¬
imeamus ergo fr̃s:
timeamus actus no¬
stros. O bediens xp̃o uen¬
dat que possidet. & ele¬
mosinam cdet: ut deter¬
ra cor ad celum leuet. ut
auaritiã calcet: ut ad
ꝑfectionis culmen.tota
mencis intentione festi¬
net: ut non sit sollicitꝰ
que sunt mundi. s que
sunt dei: ut mundum
sibi crucisixũ habeat
seq mundo crucifixum
exhibeat: ut sit omni¬
no pauꝑ in scło: diues
in xp̃o. Quis ignoret
dinem: Uicdemus au¬
tem. non omnib uen¬
dendarũ rerum sua

Expanded text:
illa sententia comminantis, qua dicitur: Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur, et in ignem mittetur . Quod si sterilitas in ignem mittitur, rapacitas quid meretur? Aut quid recipiet qui alienum tulerit, si semper ardebit qui de suo non dedfecerit et rapinam? Timeamus ergo, fratres, timeamus actus nostros. Obediens Christo vendat quae possidet et eleemosynam det, ut de terra cor ad coelum levet, ut avaritiam calcet, ut ad perfectionis culmen tota mentis intentione festinet, ut non sit sollicitus quae sunt mundi, sed quae sunt Domini ; ut mundum sibi crucifixum habeat, seque mundo crucifixum exhibeat; ut sit omnino pauper in saeculo et dives in Christo. Quis ignoret dinem? 6. Videmus autem, non omnibus vendendarum rerum sua
Abbreviated transcription (Latin):
sensus. Atcendite ne emu¬
lemini simulatores: quia
ueniet ꝓfecto tempus. in
quo & uestra uirtus om¬
nib: & eorum reueletur
hypochrisis.X

Expanded text:
sensus: Attendite ne aemulemini simulatores, quia veniet profecto tempus, in quo et vestra virtus omnibus, et eorum reveletur hypocrisis.
Abbreviated transcription (Latin):
rant de scripturis uirgi¬
nem pariturã. sicut au¬
distis cum ysaias ꝓpha¬
legeretur: ecce uirgo in
utero accipiet. & pariet
filium: & uocabitur
nomen eius emmanu¬
hel. Emmanubel quid
sit: euangelista nobis
disseruit dicens: quod
interpretatur nobiscũ. ds.
Non tibi ergo sit dubiũ q̃
non tibi iudeatur impo ᷤ¬
sibile. ut uirgo pareret:
uirgo pariens ꝑmane¬
ret. Intellige natũ dm̃:

Expanded text:
rant de Scripturis Virginem parituram, sicut audistis cum Isaias legeretur, Ecce virgo in utero concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Emmanuel quid sit Evangelium nobis aperuit, dicens: Quod interpretatur, Nobiscum Deus . Non tibi ergo sit incredibilnon tibi videatur impossibile, ut virgo pareret, et virgo pariens permaneret. Intellige natum D
Abbreviated transcription (Latin):
Per patientiam uero pos¬
sidemus animas nr̃as:
quia dum nobis ipsis
dominari discimus. hoc
ipsum incipimus pos¬
sidere quod sumus. Da

Expanded text:
Per patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
ste locus euangelicus fr̃s
ubi se dicit dñs uitẽ. & dis¬
cipulos suospalmites. secũ¬
dum hoc dicit. quod est ca¬
put ecclesie. nosq m̃bra eiꝰ.
mediator dei & hominum
nature sunt: uitis et pai¬
mites. Propter quod cum̃
esset deus. cuius nature ñ
sumus. factus est homo:
ut in illo esset uicis hu¬
mana natura: cuius et
nos homines palmites es¬
se possemus.

Expanded text:
ste locus evangelicus, fratres, ubi se dicit Dominus vitem, et discipulos suos palmites, secundum hoc dicit quod est caput Ecclesiae, nosque membra ejus, mediator Dei et hominum naturae sunt vitis et palmites. Propter quod cum esset Deus, cujus naturae non sumus, factus est homo, ut in illo esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
pietas sibi indulgentiam
concederet.Quam uisio¬
nem prefatus clericus scõ
pontifici retulit: ac eum
ad xp̃i gratiam pro salu¬
te fratris exorandam ani¬
mauit. Qui postmodum
ꝑ uisum eidem domno
apostolico apparens. letus
innumeras reddidit gra¬
tias: qm̃ eius meritis suꝑ¬
na clementia acunctis eũ
laborib absoluerat.

Expanded text:
pietas sibi indulgentiam concederet. Quam visionem praefatus clericus sancto pontifici retulit, ac eum ad Christi gratiam pro salute fratris exorandam animavit. Qui postmodum per visum eidem domno apostolico apparens, laetus innumeras reddidit gratias, quia ejus meritis superna clementia a cunctis eum laboribus absolverat.
Abbreviated transcription (Latin):
est: sed gauderet in mi¬
sccłia domini sibi collãta.
Qui animatus dixit ad
angłm. Non possum huc
egredi: quia dñs & pat̃
meus remigius. clauim
huius ostii secum habet:
quod & sigillo suo signa

Expanded text:
est, sed gauderet in misericordia Domini sibi collata. Qui animatus dixit ad angelum: 'Non possum hinc egredi, quia domnus et pater meus Remigius clavem huius ostii secum habet, quod et sigillo suo signa
Abbreviated transcription (Latin):
ones ad ciues. It ergo
nos indicet interuis ex¬
teruisq turbari: aliud
nos fatetur ab hostibus.
aliud a frĩb ppeci. X

Expanded text:
ones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari, aliud nos fatetur ab hostibus, aliud a fratribus perpeti.
Abbreviated transcription (Latin):
habere predicatorem: qͤm
habuimus ꝑsecutorem
Deniq cepit preclicare
xp̃m: cui antea resiste¬
bat: paratus pati ꝓ eo:
contra quem anteͬ pug¬
nabat. Patitur pausus:
quod fecerat saulus. UI

Expanded text:
habere praedicatorem, quem habuimus persecutorem. Denique coepit praedicare Christum, cui antea resistebat; paratus pati pro eo, contra quem antea pugnabat. Patitur Paulus quod fecerat Saulus.
Abbreviated transcription (Latin):
Surge & hinc egredere:
facq ministerii episcopa¬
lis officium: & reconcilia
dño penitentes de crimi¬
nib suis. G enebaldus

Expanded text:
Surge, et hinc egredere, facque ministerii episcopalis officium, et reconcilia Domino poenitentes de criminibus suis. Genebaldus
Abbreviated transcription (Latin):
ignominiam nataliũ tu¬
orum.eris publice ab¬
iectionis scortum. Gunc
beata agnes cum ingen¬
ti constantia dixit. Si
scires quis est ds ms: ñ
ista du ex ore tuo profer¬
ui uirtutem dñi meu ihu
xp̃i. secura contempno
minas tuas: credens qd
neq sacrificem idolis tu¬
is: neq polluar sordib
alienis. Mecum enim

Expanded text:
ignominiam natalium torum eris publicae abjectionis scortum. Tunc beata Agnes cum ingenti constantia dixit: Si scires quis est Deus meus, non ista ex ore tuo profervi virtutem Domini mei Jesu Christi, secura contemno minas tuas, credens quod neque sacrificem idolis tuis, neque polluar sordibus alienis; mecum enim
Abbreviated transcription (Latin):
autem presbiter rursus
asseruit dicens. Ueracit̃
hodie resurrectionis dñice¬
dies paschalis est: abstine¬
re tibi minime congruit:
quia et ego ad hoc missus
sum: ut dona omnipoten

Expanded text:
autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
dis inquam: quia gran¬
de gaudiũ quibq sa¬
na sapientib hoc affert:
quod eis suꝑna ꝓuiden¬
tia talem ac tantum du¬
cem ac preceptorem con¬
stituit: quem ad ꝓmul¬
gandam celestis discipli-¬
ne legem. dignum & ido¬
neum totus muncdus
agnoscit.i.¬

Expanded text:
dis, inquam, quia grande gaudium quibusque sanum sapientibus hoc affert; quod eis superna providentia, talem ac tantum ducem, ac praeceptorem constituit, quem ad promulgandam coelestis disciplinae legem, dignum et idoneum totus mundus agnoscat.
Abbreviated transcription (Latin):
humana prius misera¬
tione deflebat: mystice
significans. eos qui pec¬
cati morte sopiuntur:
ut reuiuiscere queant.
a proximis esse plan¬
gendos. l

Expanded text:
humana prius miseratione deflebat ; mystice significans eos qui peccati morte sopiuntur, ut reviviscere queant, a proximis esse plangendos.
Abbreviated transcription (Latin):
omo autem qui
ꝑegre ꝓfectus reli¬
quit domum suam.
haud dubium quin xͤ
sit. qui ad patrem põst
resurrectionẽ uictor as

Expanded text:
omo autem qui peregre profectus reliquit domum suam, haud dubium quin Christus sit, qui ad Patrem post resurrectionem victor as
Abbreviated transcription (Latin):
pulos suos: dicebat. Bea¬
ti pauꝑes: quia ur̃m est
regnum dei. Et si gene¬
raliter omnib loquitur
specialius tamen oculos
saluator in discipulos le¬
uat: ut his qui uerbũ
intenta cordis aure ꝑcipi¬
unt: latiꝰ saporis intimi lu¬
men aꝑiat. Cui simile
essi quod matheus ait.
Q̾ cum sedisset: accesse¬
runt ad eum discipuli
eius. Et aꝑiens os suũ:
docebat eos dicens. Bea¬
di pauꝑes sp̃u. Nam qui¬
b os in monte sedens a¬
perit: ut magna subli¬
miter audiant: in eos
oculos stans in campo di¬
rigit: ut audita paten¬
ter intelligant. Beati ita¬
q pauꝑẽs. non utiq
omnes⁊ sed illi tantum¬
modo. qui omne presen¬
tis seculi. tam et si altum
uideatur: pro nichilo
culmen ducunt. Qui
merito regni celestis ꝑhi¬
bentur munere digni:

Expanded text:
pulos suos, dicebat, Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Et si generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum docebat eos dicens: Beati pauperes spiritu . Nam quibus os in monte sedens aperit, ut magna sublimiter audiant, in eos oculos stans in campo dirigit, ut audita patenter intelligant. Beati itaque pauperes. Non utique omnes, sed illi tantummodo qui omne praesentis saeculi, tametsi altum videatur, pro nihilo culmen ducunt. Qui merito regni coelestis perhibentur munere digni
Abbreviated transcription (Latin):
strare:Hoc autem dñsan¬
de procurans. dicit. non ꝑ¬
sonas suscipiendas esse. sed
nomina: et mercedem
non ꝑdere suscipientis:
licet indignus fuerit qui
susceptus sit. Et quicũq
potum dederit uni ex mi¬
nimis istis. calicem aque
frigide tantum in nomi¬
ne discipuli: amen clico¬

Expanded text:
strare. Hoc Dominus ante procurans dicit, non personas suscipiendas esse, sed nomina: et mercedem non perdere suscipientes, licet indignus fuerit qui susceptus sit. Et quicumque potum dederit uni ex minimis istis, calicem aquae frigidae tantum, in nomine discipuli, amen
Abbreviated transcription (Latin):
mitatem curandi: Nd cuiꝰ
corꝑis sepulcrũ sicũt mul¬
tis indicus frequent̃ est de¬
monstratũ. iuuentes egri
ueniunt et sanant᷑: ꝑiu¬
ri ueniunt. & ademonio
uexantur: demoniaci ue

Expanded text:
urandi. Ad cuius corporis sepulchrum, sicut multis indiciis frequenter est demonstratum, viventes aegri veniunt et sanantur, periuri veniunt et a daemonio vexantur, demoniaci ve
Abbreviated transcription (Latin):
tur fecit: et circa ipsã hos
remigi fabricauit magne
sepulcrũ: hincmarus pre¬
sul. ductus amore tuo. Ut
requiem dñs tribuat mͥscẽ
precatu. & dignis meritis
mi uenerande tus. De cor¬

Expanded text:
tur, fecit, et circa ipsam feneRemigi, fabricavit magne sepulcrum Hincmarus praesul ductus amore tuo. Ut requiem Dominus tribuat mihi, sancte, precatu Et dignis meritis, mi venerande, tuis. E
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo itaq de huiꝰ patro¬
ni nr̃i meritoꝵs in celisuir¬
tute diꝓbitet: cui adhuc
morali carne interra de¬
genti. dñs potestatẽ dedit.
ligandi et soluendi. omnẽ¬

Expanded text:
nemo fidelium de hujus patroni nostri meritorum in coelis virtute dubitet, cui adhuc mortali carne in terra degenti Dominus potestatem dedit ligandi et absolvendi, m
Abbreviated transcription (Latin):
itaq genebaldus in pa¬
ce. scĩs dei connumeratus:
tamdiu in episcopatu ui¬
uens. ut ei successerit la¬
tro filius eius ep̃c: & ipse
sanctus. i.¬

Expanded text:
itaque Genebaudus in pace, sanctis Dei connumeratus, tandiu in episcopatu vivens, ut ei successerit Latro , filius eius, episcopus et ipse sanctus. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑. Dominus ac recdẽp¬
dor noster ꝑituri mun¬
di precurrentia mala de¬
nuntiat : ut eo minus
pturbent uenientia: qͦ
fuerint prescita. Minus
enim iacula feriunt: qͤ
preuidentur. Q nos to¬
lerabilius muncdi mala
suscipimus: si contra hec
ꝑ prescientie clipeum
munimur. Ecce etenim
dicit. Cum audieritis
prelia &e seditiones: no¬
lite terrẽri. Oportet pri
mum hec fieri: sed non¬
dum statim finis. Pen¬
sanda sunt ergo uerba
redemptoris nostri: per
que nos aliud interiuis.
aliud exterius passuros
denuntiat. Bella quippe
ad hostes ꝑtinent: sediti

Expanded text:
rat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis. Pensanda sunt verba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent, sediti
Abbreviated transcription (Latin):
tor ẽ eius: Ds̃ enĩ erat uer¬
bum: unigenitus gignen¬
ti coeternus. Sed ut me¬
diator cdaret᷑ nobis. ꝑ in ef¬
fabilem gratiam. uerbum
caro factum est: et habita

Expanded text:
tor est ejus? Deus enim erat Verbum, unigenitus gignenti coaeternus. Sed ut mediator daretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est, et habita
Abbreviated transcription (Latin):
ternis ulnis. in hoc se esse
monasterio traditũ: et
usq ad quinquagesimũ
tercium annum in eo cur¬
sum monachicũ ꝑegisse.
Dost hec autem pulsatus
est aquibdam cogitatio¬
nib. quasi iam in omĩb
esset ꝑfectus: alterius ñ

Expanded text:
ternis ulnis in hoc se esse monasterio traditum, et usque ad quinquagesimum tertium annum in eo cursum monachicum peregisse. Post haec autem pulsatus est a quibusdam cogitationibus, quasi jam in omnibus esset perfectus, alterius n
Abbreviated transcription (Latin):
que sit sermonis hu¬
ius occasio. Idolum baal
fuisse iuxta ierłm ad ra¬
dices montis moab. in
quib siloa fluit: non se¬
mel legimus. Hec uallis
planities irrigua erat. et
nemorosa.plenaq deli¬
ciis : & lucus in eã idolo

Expanded text:
quae sit sermonis hujus occasio. Idolum Baal fuisse juxta Jerusalem ad radices montis Moria, in quibus Siloe fluit, non semel legimus . Haec vallis planities, irrigua erat et nemorosa, plenaque deliciis, et lucus in ea idolo
Abbreviated transcription (Latin):
tu suo exigente. contin¬
rum hominũq erubes¬
cere: qui pauor. eum qͤm
& tranquillũ mens hu¬
mana caꝑe non ualet.
etiam iratum iudere

Expanded text:
tu suo exigente continrum hominumque erubescere, qui pavor eum quem et tranquillum mens humana capere non valet etiam iratum videre
Abbreviated transcription (Latin):
ci mee. Et concito cursu
ꝑ gradus ante ipsam eccle¬
siam petris compositos.
ciuitatem petiit: in qui

Expanded text:
ci meae'. Et concito cursu per gradus ante ipsam aecclesiam petris compositos civitatem petiit. In qui
Abbreviated transcription (Latin):
tra sunt que uincuntur:
maius autem est quod
ꝑ patientiã uincitur.
quia ipse ase animus
suꝑatur : & semet ipsum
sibimet subicit: quan¬
do eum patientia in hu¬
militate tolerantie ster

Expanded text:
tra sunt aut vincuntur. Majus autem est quod per patientiam vincitur quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit quando eum patientia in humilitate tolerantiae ster
Abbreviated transcription (Latin):
terra positus. celestib seap¬
tum morib ostendebat.
Erat enim aspectu angẽli¬
cus: sermone nĩtidus: oꝑe
sanctus: corpore integer. pi¬
optimus. consilio magnus:
fide catholicus: spe patien¬
tissimus: caritate diffusus.

Expanded text:
terra positus, caelestibus se aptum moribus ostendebat. Erat enim aspectu angelicus, sermone nitidus, opere sanctus, corpore integer,optimus, consilio magnus, fide catholicus, spe patientissimus, caritate diffusus
Abbreviated transcription (Latin):
on parua questio
est: cur apostolo pe¬
tro quando se tercio ma¬
nifestauit discipulis dixe¬
rit dñs sequere me: de
apostolo autem iohanne.
sic eum uolo manere do¬
nec ueniam. quid ad te.
Huic questiont quantũ
ꝑtractande siue soluende:
sermonem nouissime ope¬

Expanded text:
on parva quaestio est, cur apostolo Petro, quando se tertio manifestavit discipulis, dixerit Dominus, Sequere me; de apostolo autem Joanne, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? Huic quaestioni, quantum pertractandae, sive solvendae sermonem novissim
Abbreviated transcription (Latin):
diligi adño: seq specialiꝰ
cum beato petro conscios
sepe factos. archanorum
que ignorarent ceterr: qd̾
frequens sci euangelii tex¬
tus inlicat. i.

Expanded text:
diligi, se specialitus cum beato Petro conscios saepe factos arcanorum, quae ignorarent caeteri, quod frequens sancti Evangelii textus indicat.
Abbreviated transcription (Latin):
ii mores plebem dei
inimicis gentib. iu¬
go mifere captiuitatis ad¬
dicunt. H ii mores arma¬
tos dissipant populos:
&e munitas diruunt ciui¬
tates. Et quid plura ca¬
rissim: Quicquid poten¬
tie. quicquid uiriũ uidemꝰ
in hostib. corruptione ui

Expanded text:
i mores plebem Dei inimicis gentibus jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt civitates. Ecquid plura, carissimi? Quidquid potentiae, quidquid virium videmus in hostibus, corrupti
Abbreviated transcription (Latin):
ese ipso dominus
hec loquitur: osten¬
dens & si supra dixerit.
nullum generationi ne¬
quam. nisi signũ ione
cdancdum: nequaqua

Expanded text:
seipso Dominus haec loquitur ostendens, etsi supra dixerit nullum generationi nequam, nisi signum Jonae dandum, nequaqua
Abbreviated transcription (Latin):
significans qua morte
clarificaturus esset din.
Cum esses iunior cinge¬
bas te: & ibas quo uole¬
bas. Cum autem senu¬
eris: alter de cinget. & fe¬
ret quo tu ñ uis. Ubi sa¬
cis expressit. ñ a se ipso. s
ab alio debere occidi: qui

Expanded text:
ans qua morte glorificaturus erat Deum: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
qm et homines. Secundũ
hoc igitur recte possumꝰ
dicere. quod cum ad natu¬
ram dei ñ ꝑtineat hu¬
mana natura: ad ꝑsonã
tamen unigeniti. filii di.
ꝑ gratiam ꝑtinet huma¬
nã. atura. Et tanta grã.
ut nulla sit maior: nulla
prorsus equalis. Eeq enĩ
illam susceptionem homi¬
nis. ulla merita precessert̃
sed ab illa susceptione me

Expanded text:
m et homines . Secundum hoc igitur recte possumus dicere quod cum ad naturam Dei non pertineat humana natura, ad personam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura, et tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione me
Abbreviated transcription (Latin):
arcdante ergo sponso.
dormierunt omnes:
quia ex utroq genere con¬
tinentiũ hominũ. siue eo¬
rum qui coram deo exul¬
tant. siue eorum qui in
laudib hominũ acquies¬
cunt. moriunt᷑ hoc int̃¬
uallo temporis: donec sub
aduentu dñi. fiat resurrec
tem nocte. id est nullo sci¬
ente aut sꝑante: quippe
cum ipse dicat dñs. de die
autem illa ce hora nemo
scit: & apłs dicit. dies do¬
mini tanquã fur in nocte.
ita ueniet: ex quo signi¬
ficat. penitus latere cum
uenit: clamor factus est.
ecce sponsus uenit. surgite
obuiam ei. In ictu ocusi. in
nouissima tuba: om̃s resur¬
gemus. Ergo surrexerius
uerunt lampades suas :
id est rationes redlendas
oꝑum suorũ. Oportet e¬
nim nos exhiberi andetri.¬
bunal xp̃i: ut ulic recipi¬
at unusquisq quod ges¬
sit in corpore. suie bonum
suie malum. Et dixert̃
stutte ad sapientes. Date
nobis de oleo ur̃o: quia
lampades nr̃e extingun¬
tur. Quorũ enim facta
aliena laude fulciuntur.
eadem subtracta defici¬

Expanded text:
ardante ergo sponso dormierunt omnes, quia ex utroque genere continentium hominum, siue eorum qui coram deo exsultant, siue eorum qui in laudibus hominum adquiescunt, moriuntur hoc interuallo temporis, donec sub aduentu dtem nocte, id est nullo sciente aut sperante quippe cum ipse dicat Dominus: De die autem illa et hora, nemo scit: et Apostolus dicit: Dies Domini tanquam fur in nocte ita veniet: ex quo significatur penitus latere cum venit venerit, clamor factus est, Ecce sponsus venit, surgite obviam; et in ictu oculi, in novissima tuba, omnes resurgemus: ergo surrexerunt verunt lampades suas, id est rationes reddendas operum suorum. Oportet enim nos exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quod gessit in corpore, sive bonum, sive malum. Et dixerunt stultae ad sapientes: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur: quorum enim facta aliena laude fulciuntur, eadem subtracta defici
Abbreviated transcription (Latin):
nib opinione uiuentib
uelamen excusationis re¬
linqui. qd infamata ma¬
ter quoq dñi uideretur.
Quid autem iudeis: Od
herodi posset ascribi: sina¬
tur ꝑsecuti: Quemad¬
modum autem ipse dice¬
ret. non ueni soluere legẽ
sed adimplere: si uidere¬
tur cepisse alegis inuiria.
cum partus innupte lege
dampnetur: Quinetiã
locupletior destis pudoris.
maritus adhibetur: qui
posset & dolere inuriã

Expanded text:
nibus opinione viventibus velamen excusationis relinqui, quod infamata mater quoque Domini videretur. 2. Quid autem Judaeis, quid Herodi posset ascribi, si napersecuti? Quemadmodum autem ipse diceret: Non veni Legem solvere, sed adimplere ; si videretur coepisse a Legis injuria, cum partus innuptae Lege damnetur ? Quinetiam locupletior testis pudoris maritus adhibetur, qui posset et dolere injuria
Abbreviated transcription (Latin):
tio tuo ꝓfuturum erit.
sta uero cum.
predictus dei famulus au¬
rib hausisset: cogitans
quia in antiquis sapien¬
tia est. & rerum preterita¬
rum cognitio: rẽputans
etiam sicut postea rei pro¬
ꝓpter hoc ipsum eũ dñs
premisisset: compellan¬
di ex ordine rei geste rece¬
xit historiam: qua cau¬
sa uenisset: que uisio ꝓp

Expanded text:
tio tuo profuturum erit. Ista vero cum praedictus Dei famulus auribus hausisset, cogitans quia in antiquis est sapientia et rerum praeteritarum cognitio, reputans etiam sicut postea rei proopter hoc ipsum eum Dominum praemisisse, compellanti ex ordine rei gestae texuit historias, qua causa venisset, quaeque visio p
Abbreviated transcription (Latin):
& ab eo pestem immun¬
di sp̃s effugauit: & ne
ultra eum uexare presu¬
meret. in nomine xp̃i
precepit: opemq uictus

Expanded text:
 ab eo pestem immundi spiritus effugavit, et ne ultra eum vexare praesumeret, in nomine Christi praecepit, opemque victus
Abbreviated transcription (Latin):
credidisti. Dides non dubitasse ma¬
riã. sed credidisse: et ideo fructũ dei
consecutã. beata inquit q̃ credidisti.
S et uos beati qui auditis ⁊ creditis.
Iuccũq eñi crediderit aĩa et conceł.¬
pit. et generat dei uerbũ: et opera .xiiͦ.¬
cius agnoscit. et sic in singłis marie
aĩa. ut magnificet dũm: sic ĩ sin¬
gulis spũs marie ut exultet in deo.
si scdm carnẽ una mater est christi:
scd̃m fidem tamen omniũ fructꝰ est
xp̃us. Om̃is eni aĩa accipit dei u̾bũ.
si tamen ĩmaculata et in munis a
uiciis intemerato testimonio pudore
custodiat: quecũq igitur talis esse
potuerunt aĩa magnificat dnm̃.
tari. Magnificat enĩ dñs. sicut ⁊
alibi legisti. Magnificate dum
mecũ. non ꝙ dño aliquid hũana
uoce possit aduingi. S quia magni¬
ficatur in nobis. ymago enim dei
xp̃us est. et ideo si quid iustũ religio¬
sumq fecerit. aĩa illa ymaginem
dei ad cuius est similitudinẽ creata
magnificat. Et idco dũ magͥficat

Expanded text:
credidisti. uides non dubitasse Mariam. sed credidisse et ideo fructum fidei consecutam. beata inquit quae credidisti. sed et uos beati, qui audistis et credidistis; quaecumque enim crediderit anima et concipit et generat dei uerbum et opera eius agnoscit. sit in singulis Mariae anima, ut magnificet dominum, sit in singulis spiritus Mariae, ut exsultet in deo, si secundum carnem una mater est Christi, secundum fidem tamen omnium fructus est Christus; omnis enim anima accipit dei uerbum, si tamen inmaculata et inmunis a uitiis intemerato castimoniam pudore custodiat. quaecumque igitur talis esse potuerit anima magnificat dominutari. magnificatur enim dominus, sicut et alibi legisti: magnificate dominum mecum, non quod domino aliquid humana uoce possit adiungi, sed quia magnificatur in nobis: imago enim dei Christus est et ideo si quid iustum religiosumque fecerit anima illam imaginem dei. ad cuius est similitudinem creata, magnificat et ideo, dum magnificat
Abbreviated transcription (Latin):
iuroꝵ dei. siue bellatorum.
Et cum hec omĩa que pre¬
dixi dixisset: euanuit ex
oculis meis. Ego uero post
hanc uisionem surrexi: ce
ꝓstratus in oratione. roga¬

Expanded text:
um Dei, sive bellatorum. Et cum haec omnia praedixisset, evanuit ex oculis meis. 4. Ego vero post hanc visionem surrexi, et prostratus orationi, roga
Abbreviated transcription (Latin):
autem nr̃: agricola est.
Iue nos compluit: ille co¬
lit. Ipse fecunditatẽ do¬
nat᷑ : ipse fructificandi
gr̃am subministrat. Plu¬
uia dei est: sermo sce
predicationis. Cultura
dei est: infusio gratie spi¬
ritalis.

Expanded text:
autem noster agricola: ille nos compluit, ille colit, ipse fecunditatem donat, ipse fructificandi gratiam subministrat. Pluvia Dei est sermo sanctae praedicationis, cultura Dei est infusio gratiae spiritalis.
Abbreviated transcription (Latin):
cletiano & maximiano
imꝑatorib ita carus
erat : ut principatũ ei
prime cohortis tradereit:
ce suo eum conspectui iu¬
berent semꝑ astare. Erat
enim uir totius pruden¬
tie: in sermone uerax.

Expanded text:
cletiano et Maximiano imperatoribus ita charus erat, ut principatum ei primae cohortis traderent, et suo eum conspectui juberent semper astare. Erat enim vir totius prudentiae, in sermone verax
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ꝓpinquus. Quisqͥs
enim eterna concupiscit.
in ea quam aggreditur
causa dei. extra patrem ex¬
tra matrem. extra uxorem.
extra filios. extra cognatos.

Expanded text:
etiam propinquus. Quisquis enim jam aeterna concupiscit, in ea quam aggreditur causa Dei, extra patrem, extra matrem, extra uxorem, extra filios, extra cognatos
Abbreviated transcription (Latin):
me scilicet beatitudinẽ.
sempiternam: donec in
resurrectione alteram ac¬
cipiat stolam. beatam
uidelicet una cum ani¬
ma resumpta. glorificai¬
di corporis immnortalita¬

Expanded text:
e scilicet beatitudinem sempiternam, donec in resurrectione alteram accipiat stolam, beatam videlicet una cum anima resumpta glorificandi corporis immortalita
Abbreviated transcription (Latin):
uirga legis cohercuit:
istẽ monachoꝵ gregẽ.
sicut uoluntarie obau¬
ditu auris obedientem.
quasi unã ꝑsonã ꝓpter
unum cor alloquens. fi¬
lium nominat: ce sua¬
ui iugo xp̃i supponit.
Multa dici preterea pos¬
sent: quib istaꝵ pso¬
naꝵ conuenientia pa¬
duisset.lc

Expanded text:
virga legis coercuit; iste monachorum gregem, sicut voluntarie auditu auris obedientem, quasi una persona, propter unum cor alloquens, filium nominat, et suavi jugo Christi supponit. Multa dici praeterea possent, quibus istarum personarum convenientia patuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
tum listillat. Que enĩ
pauli epla non melle
dulcior est. lacte candi¬
dior: Que epłe tanqͣm
ubera eccłiarum: popu¬
los enutunt ad salutẽ.
De ceruice ergo apli: pro

Expanded text:
ue distillat. Quae enim Pauli Epistola non melle dulcior est, lacte candidior? Quae Epistolae tanquam ubera, Ecclesiarum populos enutriunt ad salutem. De cervice ergo Apostoli pro
Abbreviated transcription (Latin):
mini dum uẽnio.
Terba inquit legis ac pro¬
pħarum mystica interp̃¬
tatione discussa. poplis
offerte: atq ab eis fidei
confessionem.morumq
ꝓbitatem recipite. Iuxta

Expanded text:
mini dum venio. Verba, inquit, legis ac prophetarum mystica interpretatione discussa populis offerte, atque ab eis fidei confessionem morumque probitatem recipite. Juxta
Abbreviated transcription (Latin):
eptimo siquidem
anno. in uigilia ce¬
ne dm̃. cum idem̃ gene¬
baldus in orationẽ ꝑnoc¬
taret. & se ipsum defle¬
ret: qm̃ is qui ad hoc
ordinatus fuerat. ut in
illa die penitentes dño

Expanded text:
eptimo siquidem anno in vigilia coenae Domini, cum idem Genebaldus in oratione pernoctaret, et seipsum defleret, quoniam is, qui ad hoc ordinatus fuerat, ut in illa die poenitentes Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ia est. si carnaliter uerba
mea intelligere uultis. ut
sic carnem meam sicut alis¬
um cibum manducetis: ca¬
ro nihil prodest. Iu autem

Expanded text:
 est: « Si carnaliter verba mea intelligere vultis, ut sic carnem meam sicut alium cibum manducetis, caro nihil vobis prodest. » Qu
Abbreviated transcription (Latin):
Uod uero ad corpus at¬
tinct nec ipsum uita oeter.¬
na fraudabitur: quia resusci¬
tabitur in nouissimo die
yltra iam non moriturum.
Caro enim mea uere est
cibus: &e sanguis meus uere
est potus. Carnales homines

Expanded text:
uod vero ad corpus attinet, nec ipsum vita aeterna fraudabitur, quia resuscitabitur in novissimo die, ultra jam non moriturCaro enim mea vere est esca, et sanguis meus vere est potus . Carnem audis
Abbreviated transcription (Latin):
gelum assistentẽ sibi. qͥ
hec omnia sicut dicta.
& gesta fuerant narra¬
uit: & uussit ut quan¬
dotius laudunum pete¬
ret: & genebaldum epis¬
copali sede resticueret:ce
corã se ministeriũ episco¬
pale agere ꝑsuaderet.

Expanded text:
gelum assistentem sibi, qui haec omnia, sicut dicta et gesta fuerant, narravit et iussit, ut quantotius Laudunum peteret et Genebaudum episcopali sedi restitueret et coram se ministerium episcopale agere persuaderet.
Abbreviated transcription (Latin):
cum insolita fertilitate tellu
primo presulatus anno.re¬
ferre decreuit corpus illud¬
cis. dum prememoratus an
officio: scilicet usq ad epis¬
copatum uenerabilis heri
rum ꝑsecutione: ꝑsolam dei
clementiam pace recupata.
munus idem suꝑnum. pro¬
pria sepulture ip̃sius referre
decreuit intra menia. Quod
dum conuocatis quibdam
regni ꝓcerib agere matura¬
ret: accumulare dñs eius ñ
distulit clarificationẽ. suorũ
repetentis ossuum sede. Con¬
tigit enim. dum magna po¬
puli confluentis stiparetur
caterua: postquam sunt
et ariditate neruorum po¬
plitumq contractus. abra

Expanded text:
cum insolita fertilitate tellurprimo praesulatus anno referre decrevit i, dum praememoratus antofficio, scilicet usque ad episcopatum venerabilis Herivrum persecutione, per solam Dei clementiam pace recupmunus idem supernum propria sepulturae ipsius referre decrevit intra moenia. Quod dum convocatis quibusdam regni proceribus agere maturaret, accumulare Dominus ejus non distulit clarificationem, suorum repetentis ossium sedem. Contigit enim, dum magna populi confluentis stiparetur caterva, postquam sunt et ariditate nervorum poplitumque contractus, Abra
Abbreviated transcription (Latin):
tum et fusum manib impio¬
rum obtulit ꝓprium. Nec li¬
cuit ministris sathane in im¬
molatione discipuli et serur.
quod preambulis eorũ. in cru

Expanded text:
tus effusum manibus impiorum obtulit proprium. Nec licuit ministris Satanae in immolatione discipuli et servi, quod praeambulis eorum in cru
Abbreviated transcription (Latin):
buendo.sacras hostias
offerencdo. Singulariter
namq absolutionẽ nr̃am
oblata cum lacrimis et be¬
nignitate mentis. sacri
altaris hostia suffragat᷑.

Expanded text:
buendo, sacras hostias offerendo! Singulariter namque ad absolutionem nostram oblata cum lacrimis et benignitate mentis sacri altaris hostia suffragat
Abbreviated transcription (Latin):
rit: quod autem iubemͣ
ut faciamus ꝓpt̾ illud qͦd
post erit: modo sit. Ecce
incipe diuina dicta reco¬
lere: & ipsa euangelica
precepta uel munera Be
Post ea erit tuum regnũ
celorum: modo esto pau¬
tasse: quid sit esse paupe¬
rem sp̃u. Omnis inflatus:
non est pauꝑ sp̃u.Ergo
humilis. pauꝑ est spiritu.
Altum est regnum celorũ:
sed qui se humiliat exal¬
sequitur. Beati inquit
mites: qm̃ ipsi heredita¬
de possidebunt terram.
Iam uis possidere terram:
uide ne possidearis at̾ra.
Possidebis mitis: posside¬
beris immitis. A¬
ec cum audis premi

Expanded text:
rit: quod autem jubemur ut faciamus, propter illud quod post erit, modo sit. Ecce incipe divina dicta recolere, et ipsa evangelica praecepta vel munera. BePostea erit tuum regnum coelorum, modo esto pautasse quid sit esse pauperem spiritu. Omnis inflatus non est pauper spiritu: ergo humilis pauper est spiritu. Altum est regnum coelorum: sed, Qui se humiliat, exalsequitur: Beati, inquit, mites, quoniam ipsi haereditate possidebunt terram. Jam vis possidere terram: vide ne possidearis a terra. Possidebis mitis, possideberis immitis. Nec cum audis praemi