comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
romnnus uictor eristit nosolum
in hostilib preliis s eciam płimos
tuntos calumpni aucum unquit¬
tes erpellat et fiat tam mris relig¬
iosissimus qm̃ uictus hostilibus
crumphator ¶Quorum utr̃a¬
qr uiam cum sĩmiis uigilus simu
ꝙ ꝓudencia anuente deo pfecum
Et bellicos quidem sudores nr̃os
barbance gences subuiga nostra
deducte coguoscunt et t̾imi affri¬
ca qm̃ in nuuerose pronincie p¬

Expanded text:
Romanus victor existat, non solum in hostilibus preliis, sed eciam per ultimos tramites calumpniancium iniquitates expellat et fiat tam iuris religiosissimus quam victis hostibus triumphator. Quorum utramque viam cum summis vigiliis et summa providentia adnuente Deo perfecimus. et bellicos quidem sudores nostros barbaricae gentes sub iuga nostra deductaefo cognoscunt et tam Africa quam aliae innumerosae provinci
Abbreviated transcription (Latin):
uib componant institucones
ut liceat nobis primi ⁊ legum cu¬
nabuia non ab intiquis fabuł
disce s. ab impi. ilisplendore appe
argumentis accipiant et ꝙ in

Expanded text:
nibus componant Institutiones: ut liceat vobis prima legum cunabula non ab antiquis fabulis discere, sed ab imperiali splendore appetargumentis, accipiant, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
p̾iudicari colonorum ab
egrinari. ueq ilib̾tate mo¬
rari maneat itaq dũo ius
in ꝯcussumi ⁊ donec eius uł
auciquitas ui post̾itas uel

Expanded text:
iudicari colonorum absegrinari neque in libertate morari. Maneat itaque domino ius inconcussum, et donec eius vel antiquitas vel posteritas vel
Abbreviated transcription (Latin):
nn alicius t̾ns demorantes
concõne uenio extempo
ascripticie ꝯdõm suppoĩt᷑
exanualib curriculis qnͣ
remaneat ascripticiꝰ ⁊ in¬
h̾eat terre ⁊ si secelau̾it. uł
separe conatus su̾it ẜui ex¬
duitis insidus surari in¬
telligatur. ⁊ sic suppoĩtus
una cum sobole sua ⁊ si ni
lib̾acone ei penitus ꝯpetẽte.
Oum aut̃ auastisiana lexł
uaria detenti sunt. ꝯtõne
uolu̾it lib̾os quid̃ ꝑmariere
non ã hr̃e facultatem t̾ra
delicta in alia loca migra¬
re. ¶ Et exħ querebatur
si eciam lib̾i eoꝵ cuuism se¬

Expanded text:
n aliis terris demorantes condicione nemo ex temposcripticiae condicioni suppositus ex annalibus curriculis, quaremaneat adscripticius et inhaereat terrae. et si se celaverit vel separare conatus fuerit, diutinis insidiis furari intellegatur et sit suppositus una cum subole sua, etsi inliberatione ei penitus competente. Cum autem Anastasiana lex naria detenti sunt condicione voluit liberos quidem permanere, non autem habere facultatem terra derelicta in alia loca migrare, et ex hoc quaerebatur, si etiam liberi eorum cuiuscumque se
Abbreviated transcription (Latin):
quid fitenissor acolonis de¬
tur eud̃ adenissorem dici¬
tancam sũmani inferre
qnͣtam tributa publica fa¬
cint. ut aduis publicis rõ¬

Expanded text:
quidem fideiussor a colonis detur, eundem fideiussorem domitantam summam inferre, quantam tributa publica faciunt, ut a dominis publicis rat
Abbreviated transcription (Latin):
ec pecuie depouaut᷑ ex earil
sũma cancaidices seꝑare
quͣta ad publicas sufficiãt
functõnes:. ⁊ eam deponere
dũm accipe q̃tenus ip̃e eam
psolueus publicas accipi

Expanded text:
et pecuniae deponantur, ex earum summa tantam iudices separare, quanta ad publicas sufficiat functiones, et eam disponere dominum accipere, quatenus ipse eam persolvens publicas accipia
Abbreviated transcription (Latin):
li ꝓgeme que ex mmulieribꝰ
ascripticie ꝯdõis uł uitis
lib̾is ꝓgenita sit insuosta¬
tu relinqui. et sit ascripti¬
cia ꝓles ex tali copulacone
pcreata. siquis aut̃. uł ex
suo et ascripticia. nĩ ab an¬
cilla et ascripticio fu̾it edi¬
cus matris sue uenttẽ seq̃

Expanded text:
li progenie, quae ex mulieribus adscripticiis et viris liberis progenita sit, in suo statu relinqui, et sit adscripticia proles ex tali copulatione procreata. Si quis autem vel ex servo et adscripticia, vel ancilla et adscripticio fuerit editus, matris suae ventrem s
Abbreviated transcription (Latin):
cumus qui non ex longop
te lam inquib caĩb nec ꝯ̃¬
dicendi quid̃ lm̃a colonis
diximus ydoneũ fidenisso¬
rem tociꝰ sume que abhiis
dependit p̾stit̾int ꝙ om̃s red¬
ditus sũ ulla ꝓcrastinacõe
si melior cã dũoꝵ iudicetur
eis resticuũtur.et tas fidei¬
sor ꝑtriẽmũ accipiat᷑ eoq
impleto icm renonet᷑. colo
in uommedio nullo mõ suꝑ
reoditib aduis inquietent᷑.

Expanded text:
cimus, qui non ex longo ptelam, in quibus casibus ne contradicendi quidem licentia colonis diximus, idoneum fideiussorem totius summae quae ab his dependitur praestiterint, quod omnes reditus sine ulla procrastinatione, si melior causa dominorum iudicetur, eis restituent, et talis fideiussor per triennium accipiatur eoque impleto iterum renovetur, coloni in medio nullo modo super reditibus a dominis inquietentur.
Abbreviated transcription (Latin):
colonos quodam et̾ui ta
nec ea desere que semel
collenda susceperunt n
id palestine ꝓuincie posẜo¬
rib suffraget᷑. ¶ Scimꝰ¬

Expanded text:
colonos quodam aeternitanec ea deserere quae semel colenda susceperunt, neque id Palaestinae provinciae possessoribus suffragetur, sancim
Abbreviated transcription (Latin):
olonos nũqũi fiscali¬
ũꝙ uoĩe debitoꝵ ulliꝰ
exactoris puls intencõ qi
ita glebeis iuħere p̾cipim
ut nec puncto quid tpr̃s de
na docebit si cuiuso¬

Expanded text:
Colonos numquam fiscalium nomine debitorum ullius exactoris pulset intentio: quos ita glebis inhaerere praecipimus, ut ne puncto quidem temporis debia docebitur, si cuius
Abbreviated transcription (Latin):
e fec̾it sciat se ꝯtinuo quqͣgĩ¬
ta lib̾ꝵ auri ẽẽ mulctand̃ nui
p̾te̾a priuator liceat exeptis.
s. ornam̃tis matronalib et
tm muliebriũ qm̃ iuriliu
anulor hĩtu aliqd exauro et
genus q ad cultũ coruatum ĩ¬
hurꝰ doua uon expetit neꝙ

Expanded text:
sciat se continuo quinquaginta libris auri esse multandum. Nulli praeterea privatorum liceat exceptis scilicet ornamentis matronalibus et tam muliebrium quam virilium anulorum habitu aliquid ex auro et gemmis quod ad cultum et ornatum imh
Abbreviated transcription (Latin):
dũm ⁊ uafsaltã lis oriat per
pares cuue adnõ sb̾debito si¬
delitatis counatos termine¬
ut in omni sacramento fide¬
tor eccipiatur.

Expanded text:
dominum et vassallum lis oriatur, per pares curiae a domino sub debito fidelitatis coniuratos termineut in omni sacramento fidetim excipiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
iubemiꝰ camonicariũ talẽ inꝑuĩciã
destinari q possit ꝑicło ordinanci¬
ũ eil exig̾e fiscalia trbuta. ut per
ulsam accõm ĩpulsorẽ post eũ iiiti
et dap̾uũ sb̾iectis inferri ĩpulsioĩs.

Expanded text:
iubemus canonicarium talem in provinciam destinari, qui possit periculo ordinantium eum exigere fiscalia tributa, ut per nullam occasionem impulsorem post eum mitti et damnum subiectis inferri: impulsoris
Abbreviated transcription (Latin):
fertõ sũ uoluntate uafsalloꝵ
ad aliũ tsferit. ¶ Insr̃si fiꝰ
uassalli dñmi offenõit pri a
dño requisitus deducat filũ
ad satfacientõ Dno uł ase fili¬
um separet alioqn fendo pͥue¬
tur. Si u̾o pẽ ult eũ deduc̾e
ut sat̾faciat. ⁊ filius ꝯtempsit
pr̃e mortuo inferto uon suc

Expanded text:
 sine voluntate vassallorum ad alium transferat. Insuper si filius vassalli dominum offenderit, pater a domino requisitus deducat filium ad satisfaciendum domino vel se filium separet, alioquin feudo privetur. Si vero pater vult eum deducere, ut satisfaciat, et filius contempnit, patre mortuo in feu
Abbreviated transcription (Latin):
bem ã os̃ uidices tam militares ꝙ̃
cuules ꝑse reliuq̃re eos qui latroci¬
ma. aut molencias. aut rapinas ii.
aut feiaꝵ. aut alia q̃l illicita ĩ ꝑnĩciis
ꝯittũt ⁊ fuplicia eis lima inferre

Expanded text:
em omnes iudices tam militares quam civiles per se requirere eos qui latrocinia aut violentias aut rapinas rerum aut feminarum aut alia quaelibet inlicita in provinciis committunt et supplicia eis legitima inferre
Abbreviated transcription (Latin):
oĩo ee liuam fiscaliũ exactorib sĩcat᷑
et aqͥ ductis aut aliis cuiꝰ l sollepͥnb
aut salariis de putate st̃. aut retinere
ad ex eis aut ad ꝓp̃um lucrũ redig̾e. s
ut ꝓficiant inquib abinicio de putate¬

Expanded text:
tiam fiscalium exactoribus communicare et aquaeductis aut aliis quibuslibet sollemnibus aut salariis deputatae sunt, aut retinere aliquid ex eis aut ad proprium lucrum redigere, sed ut proficiant in quibus ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
noie. ut os undiq collatores illesi
cuilz maiori. uuit minori milita¬
iiudici. aut latronũ insccutoreᷤ
aut uiolenciax ihibitores. aut
ordinare. aut q debeat aliquos
exaĩare. ut nõ ꝑtales occõnes
aplius molencie inferant᷑ ꝓnĩ¬
cialib. Siquis ã iudicũ hñ cu¬
stodierit ceguoscat. nõ solũ cõ¬

Expanded text:
ndique nostri collatores inlaesi cuilibet maiori aut minori militari iudici aut latronum insecutores aut violentiarum inhibitores aut ordinare, aut qui debeant aliquos exarmare, ut non per tales occasiones ampliores violentiae inferantur provincialibus. Si quis autem iudicum haec non custodierit, cognoscat non solum com
Abbreviated transcription (Latin):
at ⁊ suam suĩam fuciat manife¬
stam. ⁊ ꝑscpͥturam honorari ad
hrditatem uocarent᷑. ¶ Ee u̾o
ħ ig̾e uoluĩt. aut ud potuit mul¬
ta uauiq st̾ hoĩ. ⁊ auxietates ĩ inu¬
lex cam̃ det̾miuet. ¶ Uult alit ħ

Expanded text:
at et suam sententiam fecerat manifestam, et per scripturam honorati ad hereditatem vocarentur. Quia vero hoc agere noluit aut non potuit multa namque sunt hominum et anxietates innulex causam determinet. Vult
Abbreviated transcription (Latin):
tiuas succõnes dũc quid uob
et uet̾es. ⁊ qui ex antiqsssonit̾
ħ sumentes descendunt us ad
nos. ꝗ płima hoꝵ correximus.
puenit ⁊ aduos aliquid tale
duxit quidam uxorẽ ⁊ filii ex
cad̃ sunt nati. ¶ Deuidemori¬
ente illa duxit rursus aliamer
q̃ naci sunt silii expͥorib ꝯsan¬

Expanded text:
tivas successiones dicunt quidem nobis et veteres et qui ex antiquissimo iure haec sumentes descenderunt usque ad nos, qui plurima horum correximus; pervenit autem ad nos aliquid tale. Duxit quidem uxorem, et filii ex eadem sunt nati; deinde moriente illa duxit rursus aliam, ex qua nati sunt filii ei, prioribus consan
Abbreviated transcription (Latin):
sacris ãmoueant obsequiis ⁊
cũ oꝑteat d̃m plac̾i ⁊ decencia
asac̾dotib agri auditoriis de¬
tineant᷑ ⁊ illis turbis atqihe¬
rente tumultu licigautibũ
dente lite m̃sium duoꝵ spacul
ex quo litis ꝯtestõ sit q̃tenus
breis ĩponat᷑ cãe t̾muius. illõ
sac̃dotali dignicate. ⁊ ita sub
legum fĩ manu. ¶ Si uero
eccasticum sic delictum egẽ
castigõne ecc̃astica ⁊ mulcta

Expanded text:
sacris amoveantur obsequiis, et cum oporteat deum placari et decentia sacerdotibus agi, auditoriis detineantur et illic turbis atque inhaerente tumultu litigantium dente lite mensium duorum spatium, ex quo litis contestatio fit, quatenus brevis imponatur causae terminus. Illud sacerdotali dignitate, et ita sub legum fieri manu. Si vero ecclesiasticum sit delictum, egens castigatione ecclesiastica et multa,
Abbreviated transcription (Latin):
et si ħ fiat nõ inqetet eũ uectra¬
hat adauditoria curilia n a
sacro eum uacare faciat inõ¬
quoq ꝑtes uolu̾nt. ⁊ poposc̃¬
uit ⁊ lib̾ent᷑ ilt̾utro certamĩe
dam forte difficultatẽ nõ fu̾it
possibile deo amabili ep̃o deci¬

Expanded text:
Et si hoc fiat, ne eum inquietet, nec trahat ad auditoria civilia, neque a sacro eum vacare faciat quoque partes voluerint et poposcerint, et liberentur alterutro certamine.dam forte difficultatem non fuerit possibile deo amabili episcopo deci
Abbreviated transcription (Latin):
iuduitate sũ exugiitatenoncũ ali¬
quo col̾entos aut coguatoꝵ aut eoꝵ
quos appellant dilectos. talibo enĩ
uõibꝰ utentes icligna suspitacõ¬
ne suami replent itam. sz aut so¬
siq fuspicate aliquid p̃supẜit ma¬
gi ⁊ reliquis que corruptores pum¬
uen̾abiles diaconissas cp̃r ordina

Expanded text:
iduitate sive ex virginitate, non cum aliquo cohaerentes aut cognatorum aut eorum quos appellant dilectos talibus enim nominibus utentes maligna suspicione suam replent vitam: sed aut sos suspicari aliquid praesumpserit magi, et reliquis quae corruptores punvenerabiles diaconissas tempore ordina
Abbreviated transcription (Latin):
ocestin respiciat ꝯstitutaru
sb̃ bĩssuno prĩarcha hius
regie ⁊ felicissĩe ciuitatis
cumi utiq dignã coriectõ¬
nẽ ẽẽ cam arbitrabat᷑ pp̃q̃¬

Expanded text:
ocesin respiciat constitutam sub beatissimo patriarcha huius regiae et felicissimae civitatis,cum utique dignam correctione esse causam arbitrabatur, pr
Abbreviated transcription (Latin):
u aliq̃ xenodochiũ aut ꝑ¬
crothochiũ aut nosocoi¬
ũ aut orphanotrophu
is luĩam hr̃e alieuare rẽ
ĩmobilem. aut indonbrant
ĩagus. aut mortis aut oĩoħ¬

Expanded text:
ue quem xenodochum aut ptochotrophum aut nosocomum aut orphanotrophum is licentiam habere alienare rem immobilem aut in domibus aut in agris aut in hortis aut o
Abbreviated transcription (Latin):
leg̾lacõne facientes ẽdimĩ
fiunt sr̃ sacris reb una cõ¬
ciat. ⁊ ꝙ sr̃fluũ ẽ abscidat.
Aleone si quid piememorie
a post ꝯstantiñ pie memo

Expanded text:
legislatione facientes credimus fiunt super sacris rebus, una comciat et quod superfluum est abscidat. A Leone siquidem piae memoriae, qui post Constantinum piae memo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnob̾. ut decens sr̃eis imponat᷑
correctõ utatur quoq p̾ceptis
adclarissimos ꝓuniciarum in¬
dices. ut ⁊ ipl que sciunt in¬
spicientes non ꝑmictant ali¬
perio ut undiq decens orna¬
tus ordinacoms grdui cõ¬

Expanded text:
nobis, ut decens super eis imponatur correctio. Vtatur quoque praeceptis ad clarissimos provinciarum iudices, ut et ipsi quae fiunt inspicientes non permittant aliperio: ut undique decens ornatus ordinationis gradui co
Abbreviated transcription (Latin):
sb̃ ꝑꝑetuo motu ꝯsistat. ue¬
cessariũ estsam: q̃sdã excep¬
cõnes dare legi cũ multis
uigiliis. ⁊ sb̃tilitate adĩuen¬
tas ut eas hũs ĩauxilio lex

Expanded text:
sub perpetuo motu consistat?, necessarium aestimavimus quasdam exceptiones dare legi cum multis vigiliis et subtilitate adinventas, ut eas habens in auxilio lex
Abbreviated transcription (Latin):
s exquib dñs ded̾it ds̃ ex
hiis que sunt possibilia mim¬
strare aut antiqmͣ obẜuare
ꝯsuetudinem icħ penitus
mouantẽ. uñ ꝯpetit deo ama¬
biles peĩarchas ⁊ iuetropoli¬
dẽ qui hactenꝰ simt sciu̾e in
scemate inquo st̃ clĩcos meti

Expanded text:
 ex quibus dominus dederit deus, ex his quae sunt possibilia ministrare aut antiquam conservare consuetudinem nihil penitus innovantem. Vnde competit deo amabiles patriarchas et metropoliuidem, qui hactenus sunt, sinere in schemate, in
Abbreviated transcription (Latin):
aut religionis intuitu a
tatib excusan posse sub¬
stractam nec siceleste ꝯt̃
pͥferatur oraculũ sũ ad nõ
cio sit diua pgmatica pro¬
uitentissĩe legis regulas

Expanded text:
aut religionis intuitu aut utilitatibus excusari posse subtractam. Nec si caeleste contra proferatur oraculum, sive adnotatio sive sit divina pragmatica, providentissimae legis regulas
Abbreviated transcription (Latin):
rensis us offał comitis the¬
sam̾or scł dep̾hñsus eũsor quo¬
cũ pc̃o aut repetat miliciã suam
aut alid sͥ requit ꝑ amibitũ dig̃¬
tatẽ uł sese tñfferat ad aliã ꝙ̃m
risco aut̾¶de palatino poci
officii comitis domoꝵ ꝑcapado¬
c̾iam mutant᷑ quales comes ⁊̃
u̾eat᷑ ¶⁊ doneos ita singuł an¬

Expanded text:
rensis vel officialis comitis thesaurorum semel deprehensus eversor quocumque pacto aut repetat militiam suam aut aliam sibi requirat per ambitum dignitatem vel sese transferat ad aliam de palatino potius officii comitis domorum per Cappadociam mittantur, quales comes etiam vereatur. Idoneos itaque singulis an
Abbreviated transcription (Latin):
hiiso̾ sibi inunctã noue¬
rũt nec mñcedem laboris de¬
biti ꝯsecuti sunt abillis
tributa que publicis pie¬
tunt functoib enigmt:
Cet̾m si occultato eoꝑfu¬

Expanded text:
isdem sibi iniuncta novaverunt nec mercedem laboris debitam consecuti sunt, ab illis tributa quae publicis perierunt functionibus exigantur. Ceterum si occultato eo
Abbreviated transcription (Latin):
exigãt. nã mamfestũ ẽ priu¬
atuiam ẽẽ ꝯ̃ctum. ¶ Siqui
bꝯstitutis uidex ab obuoxi¬
is q debet᷑ exposcat. ¶dem¬
u amunitates spałr date
et iugacõ ⁊ capitacõlibris
repte ĩfisctom pͥstiuã redeãt

Expanded text:
exigantur: nam manifestum est privatum iam esse contractum. Si qui constitutis iudex ab obnoxiis quod debetur exposcat. munitates specialiter datae et iugatio et capitatio libris reptae in functionem pristinam redeant
Abbreviated transcription (Latin):
unt uł donare retinere
sibi tnͣsfe̾ndos ad alia loca co¬
lonos prinata pactõne non
possit. ¶Qui em̃ colonos
utiles credunt ad eum p̾dii
eos ten̾e debent aut pp̃futos¬

Expanded text:
donare, retinere sibi transferendos ad alia loca colonos privata pactione non possit. Qui enim colonos utiles credunt, aut cum praediis eos tenere debent aut profut
Abbreviated transcription (Latin):
bus qui aqm̃ sibi depublicis
aque ductib seu fontib pre¬
b̃i desid̾ant ꝓmulgatami ix̃
ecim lege insua sirmitate du¬
rate sciiius. ¶ Quatenus
uemo uł in hac sacrutissĩa
apicib desicio epłarum scri¬
no more solito edendis. et
ductu seu foute trah̾e punt¬

Expanded text:
 qui aquam sibi de publicis aquaeductibus seu fontibus praeberi desiderant, promulgatam hac etiam lege in sua firmitate durare sancimus, quatenus nemo vel in hac sacratissima apicibus de sacro epistularum scrinio more solito edendis et iductu seu fonte trahere p
Abbreviated transcription (Latin):
ta uł siquid exhiis iux̃ aq̃¬
ductũ positum ad eum ꝑti¬
uet. ꝗplantauit arbores aq̃¬
ductib norias ad quẽm ꝑti¬
neat locum.ł hoĩemł domũ
p̾scripcõis titulo sb̃iacebit.
et fisci uirib uendicencur

Expanded text:
ta, vel si quid ex his iuxta aquaeductum positum ad eum pertinet, qui plantavit arbores aquaeductibus noxias, ad quemcumque pertineat locum vel hominem vel domum, proscriptionis titulo subiacebit et fisci viribus vindicabitur:
Abbreviated transcription (Latin):
petratis. ac multo amplius
si aucte illicita nec appento
citurut ius suũ regie cunta¬
ti restituatur. ¶ Et ꝙ publi¬
cum fu̾it aliqnͣ mĩme sit pri¬
uatũ. s ad coẽs usus recͣcat
sacris oracuł uł p̃gmaticis
u̾bis quibdam iꝑtitis ie

Expanded text:
petratis, ac multo amplius si auctoritate illicita nec appetito e dignoscitur, ut ius suum regiae civitati restituatur et, quod publicum fuerit aliquando, minime sit privatum, sed ad communes usus sacris oraculis vel pragmaticis urbis quibusdam impertitis iure
Abbreviated transcription (Latin):
oblatas ⁊ iudicii insinuatas
et pcum ad scĩam adu̾sari de¬
ductas uł sub lino indicis cep¬
tas examine ĩniste eĩ age̾ recu¬
sat qui ꝑatus adu̾sariu suĩ ad

Expanded text:
oblatas et iudici insinuatas et per eum ad scientiam adversarii deductas, vel sub legitimo iudicis coeptas examine. Iniuste enim agere recusat, qui paratus adversarium suum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferre suĩam. ¶ Si uo intͣ
as intencõnes ex̾c̾e uolu̾it
iubemus iudicem moĩs oĩ¬
bus expensas uł sup̃cus qͦs
pp̃ litem pulsatus ꝑmanẽs
in uidõ fustimuit aute omĩa
exig̾e actorẽ ⁊ pulsato dare
sup̾tib dotis solum annale
cãe nõ ꝑmanẜit iubemus

Expanded text:
oferre sententiam. Si vero intra as intentiones exercere voluerit, iubemus iudicem modis omnibus expensas vel sumptus, quos propter litem pulsatus permanens in iudicio sustinuit, ante omnia exigere actorem et pulsato dare,sumptibus datis solum annale causae non permanserit, iubemus
Abbreviated transcription (Latin):
tis edcĩs uocare ne taĩe ifͦinite
pmaneant. ¶ Si nõ ap̃ iudice
nciũ lis non accepit. S tm̃ cõ¬
uenconçili liblło qui pulsat
est aut p̃cibꝰnrẽ oblatis clem̃¬

Expanded text:
tis edictis vocare, ne causae infinitae permaneant. Si vero apud iudicem initium lis non accepit, sed tantum conventionali libello quicumque pulsatus est, aut precibus nostrae oblatis cleme
Abbreviated transcription (Latin):
ue dec̾imm incais que nec¬
cali ꝯuencõne aut alia un
coguita decisione sinte st̃
Gheodore parens kuuĩe atz
amantissime illustris itaq
et magnifica au̾itas cua
psentem nri mĩms legem
inpetuo ualiturã etcĩs in
hac regia ur be ꝓpoitis ⁊ per

Expanded text:
nere decernimus in causis, quae neccali conventione aut alia iuri cognita decisione finitae sunt, Theodote parens karissime atque amantissime. Illustris itaque et magnifica auctoritas tua praesentem nostri numinis legem in perpetuum valituram edictis in hac regia urbe propositis et pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdõm insius int̾locucoib ad¬
liblli pulsatis porrigant᷑ aut
sportul erequtorib dent insi
pͥus ⁊ in libello actor ꝑseaut
ꝑtabłatios subscps it ⁊ actis
neu picło ꝯpetentis officuip¬

Expanded text:
m in suis interlocutionibus adlibelli pulsatis porrigantur aut sportulae executoribus dentur, nisi prius et in libello actor per se aut per tabularios subscripserit et actis neum periculo competentis offici
Abbreviated transcription (French):
si ꝯtigit unu ꝓtali ca litigantẽ
ab huano ssorcio recetentẽ ꝑ
ultĩam uolũtatẽ res aliqͥs de
quib dim̃i dubitacõ u̾titur
ens testatorre licigiosã ẽe li¬
tis euentũ legatano deliqͥd.

Expanded text:
litigantem ab humano consortio recedentem per ultimam voluntatem res aliquas, de quibus dominii dubitatio vertitur,ens testator rem litigiosam esse litis eventum legatario dereliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
uolumꝰ optin̾e in qua scic̃tes
et ignõntes ep̃tores disc̾nm
et ħ adiciend ẽẽ ꝓspexim ut
silite de relitigiosa pendente
pulsatu ꝯtigit ab hac luce re¬

Expanded text:
olumus obtinere, in qua scientes et ignorantes emptores discrevimus. Et hoc adiciendum esse perspeximus, ut si lite de re litigiosa pendente pulsatum contigerit ab hac luce re
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ negociis motis ex legib optĩs
eos filiis non extantib sb̾stitue
uolens iussit si ꝯtigit aliꝙ̃ enis
filioꝵ ⁊ hrdũ futuiũ sũ filiis hu¬
iuianã solue iitam post excepcd
hor que ex lege debent ei exeis
q̃ abeo que relinq̃bant ei rebus
et restitu exhiis suꝑstici aut i¬
er filus si ip̃e moreret oĩ cessante
uit̾ eos pp̃ memoratã sb̃stõm ca¬

Expanded text:
in negotiis motis ex legibus optimieos filiis non extantibus substituere volens iussit, si contigerit aliquem eius filiorum et heredum futurum sine filiis humanam solvere vitam, post exceptionem horum quae ex lege debentur ei ex eis quae ab eo relinquebantur ei rebus et restitui ex his superstiti, aut eius filiis si ipse moreretur, omni cessante inter eos propter memoratam subst
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ mlitigatoꝵ ꝑtẽ absentẽ in
idm̃ uocare uocẽ eĩ p̾conum
panci posfũt qui pñtes ĩueni¬
tur audire edc̃a u̾o ꝑmłtos dieᷤᷤ
sic pofsita possut pene õs aguo¬
scere. ¶ Aliis ã oĩb iudicib

Expanded text:
 litigatorum partem absentem in iudicium vocare: vocem enim praeconum pauci possunt qui praesentes iuveniuntur audire, edicta vero per multos dies sic proposita possunt paene omnes agnoscere. Aliis autem omnibus iudicibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sci uirib infenda. ¶ Ome ãt
dispendiũ ꝙ pulsatus exbacs
dicis cuiꝰ abexecutore decent
est. necnõ ⁊ offici ꝙ eius insib̾¬
obsecudet ut undiq nr̃o imp

Expanded text:
sci viribus inferenda. Omne autem dispendium quod pulsatus ex hac iudicis, cuius ab executore detentus est, nec non et officii quod eius iussio
Abbreviated transcription (Latin):
tentibꝰ indicus maiorib̾
ꝯgucõ celebret᷑ induceu¬
di quid̃ negocui grã ñ nͥ
q̃tuor solidos cosd̾ uros
clarissiõs errogare. gesto¬
rũ ũo excipiendoꝵ causa
duos cinmo solidos dare
et uullꝰ ult sup̃scͥptas ꝙ̃¬

Expanded text:
ioribus cognitio celebretur, inducendi quidem negotii gratia non nisi quattuor solidos eosdem viros clarissimos erogare, gestorum vero excipiendorum causa duos tantummodo solidos dare et nullius ultra supra scriptas
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sidał iudiciiñ isi t̾cia ꝑ¬
te solidi trũ prãnda nlłas¬
q eiod̃ ꝯcussiones aut ue¬
xacõnes inpͥbendis fider¬
eos sidenissores quos loco¬
rũ defensor estuau̾it dare
possident facultates iura
isi ex suia in scpͣtis ꝓlata
penit moueant᷑ ad silĩtu¬
dĩem insr̃ alior offõr quec̃¬

Expanded text:
sidalis iudicii non nisi tertia parte solidi tantum praestanda: Nullasque eisdem concussiones aut vexationes in praebendis fideieos fideiussores quos locorum defensor existimaverit darepossident facultates, iuranisi ex sententia in scriptis prolata penitus moneantur. Ad similitudinem insuper aliorum offic
Abbreviated transcription (Latin):
ut u̾lprsꝰ ꝯd aut cũ iudicibaut
cũꝓuicialib hẽant nec naues
debent illicite ꝯcissione uera¬
re uec libellos aut actestacõnes¬
uł ꝯtestõnes litis grã suscipe ⁊
inicart̾em ꝙ̃ quĩ trud̾e s cursiu

Expanded text:
us commune aut cum iudicibus aut cum provincialibus habeant. Nec naves debebunt illicita concussione vexare nec libellos aut attestationes litis gratia suscipere aut in carcerem quemquam trudere, sed cursu
Abbreviated transcription (Latin):
cipib domesticos in
suis actibi br̃e liceat eoo
quor sid̃ industriãq ꝑ¬
batam sibi exntimant
ricula obadu̾sam corpis
ualitudĩem nulicie finẽ¬

Expanded text:
ncipibus domesticos in suis actibus habere liceat eos, quorum fidem industriamque probatam sibi aestimant,ricula ob adversam corporis valitudinem militiae fine
Abbreviated transcription (Latin):
sci liceat amplius a ꝙͣ unum
tremissẽ nullus accuarius ꝓ
quo tpr̃ seu annoꝵ spacõ paci¬
sci penitus ꝑmctat nec ulla
possit actuanus machinacõe
ꝓ tpris plixitate muł qnͣtiatẽ
tremuissis exced̾e. siq̃ tm̃ intͣ
aciuariũ uł militẽ sr̃ pactõe
seunegociacone tp̃r errogaci¬
ouis eiu̾fit dubitacõ. Iude¬

Expanded text:
sci liceat. Amplius autem quam unum tremissem nullus actuarius pro quoquo tempore seu annorum spatio pacisci penitus permittatur, nec ulla possit actuarius machinatione pro temporis prolixitate unius quantitatem tremissis excedere. Si qua tamen inter actuarium et militem super pactione seu negotiatione tempore erogationis emerserit dubita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥcupiditate ac libidine sua
grauit expunicialiũ iuscibus
eruebant ad fili̾tudĩem mmili¬
tũ quib errare p̾bent᷑ anno¬
ne aderrari pͥcipini ut oĩb

Expanded text:
ittuntur, pro cupiditate ac libidine sua graviter ex provincialium visceribus eruebant, ad similitudinem militum, quibus aerariae praebentur annonae, adaerar
Abbreviated transcription (Latin):
u ex haccipe aliqd descissĩs ec¬
cłiis ꝯpendiũ aut mõstĩis aut
ꝓchiis aut aliis uen̾abilibus
collegiis ĩmobiliũ rerum s ⁊
gliofissio questori pena ĩmi
nente.c hibrarũ aii siquid
tale dcãuit sic. ⁊ suscipientibꝰ
cał cuĩpiami sacce forme gli̾osi¬
ssĩs iudicib. aut aliis qbrdam

Expanded text:
hoc accipere aliquod de sanctissimis ecclesiis compendium, aut de monasteriis aut ptochiis, aut aliis venerabilibus collegiis immobilium rerum. Sed et gloriosissimo quaestori poenam imminere centum librarum auri, si quid tale dictaverit, simul et suscipientibus cujuspiam sacrae formae gloriosissi
Abbreviated transcription (Latin):
eciani adusus eos qui sacrataua¬
sa ce nr̃am legeni aut pignorid¬
ant aut uendunt aut ꝯfłant pp̃
alienacõmi nam. ⁊ illos equa. aut
menori pena dignos ẽe sc̃iuus.

Expanded text:
etiam adversus eos, qui sacrata vasa contra nostram legem aut pignori dant aut vendunt aut conflant propter alienationem. Nam et illos aequa aut maiori poena dignos esse sancimus,
Abbreviated transcription (Latin):
mascuł aut feĩs aut nepo¬
tib utrius nature. aut ur¬
ore aut uiro. si ħ iidelz de
uxore. aut uiro exp̾ssĩ noĩ¬
net᷑ alioqn non tnͣsire ad
ad solam uitam ꝑcipiẽciũ

Expanded text:
masculis aut feminis, aut nepotibus utriusque sexus, aut uxore, aut viro, si hoc videlicet de uxore aut viro, expressim nominetur; alioquin non transire ad ad solam vitam p
Abbreviated transcription (Latin):
rem eccĩasticã aut prochicã ca¬
dat qd̾ mor p̃cõ exignt᷑ aut res
eccam aut uen̾abilẽ tomum
uullam oĩo hãt accõm. ¶Coñ
uenĩabiles ã ỹconomos aut q
oĩno uendidunt iuppͥis eorũ
nem ut mecu sue sb̃e ⁊ si non¬

Expanded text:
rem ecclesiasticam aut ptochicam, cadet quidem mox pretio, exigatur autem res, ecclesiam aut venerabilem domum nullam omnino habeat actionem, contra venerabiles autem oeconomos, aut qui omnino vendiderunt, in propriis eorum nem: ut metu suae substan
Abbreviated transcription (Latin):
bũdabit utens sb̃iectis locupletib.
Et uno ħ mtroducto ordine płima
omĩb mainfestu ẽ qui q auris dat
et ita ãmĩstiõe enut. uon dat ħ so¬
lu quͣtu occotie adiuentũ ẽ sb̃fra¬
gior. ¶ S aliud extnͣsecus addit ã¬
plius accone ꝯmodi a̾nũstiõm. aut
tũ ⁊ ut mutuare possit dampinsica¬
sortis ⁊ usuras. ⁊ dampna ꝓipõ mu¬
tuo. ¶ Conputabitã.⁊mninedio et¬
pensas largiores iam. ⁊iudicẽair q

Expanded text:
bundabit utens subiectis locupletibus, et uno hoc introducto ordine plurima omnibus manifestum est, quoniam qui aurum dat et ita administrationem emit, non dat hoc solum, quantum occasione adinventum est suffragiorum, sed et aliud extrinsecus addit amplius occasione commodi administrationem aut tum, et ut mutuare possit, damnificasortis et usuras, et damna pro ipso mutuo: computabit autem et in medio expensas largiores iam et iudicem vel qui
Abbreviated transcription (Latin):
¶S siquid detius fecit p̾di¬
um. aut sb̃urbanũ aut
domiũ quiͣ ẽphiteosi ꝑcepit
cogieũ de suo diligenciã
et restõm prisci status fa¬

Expanded text:
Sed siquidem deterius fecerit praedium, aut suburbanum, aut domum, qui emphyteusin percepit, cogi eum de suo diligentiam ac restitutionem prisci status fa
Abbreviated transcription (Latin):
hñtes adiuistiõnes quos sp̃aleᷤ
uocant. ¶Dicinus ã august¬
alem. ⁊ ꝓosulares ⁊ spectabiles
comites. ⁊ alios ⁊ orientis. et
qui post illos sunt magrãtus
s est inꝓuinciarum ꝯsulares
siue p̾sides ꝯstituci atq de fen¬
sores ciuitatum ⁊ simpłr ome

Expanded text:
habentes administrationes, quos spectabiles vocant, diximus autem Augustalem et proconsulares et spectabiles comites, et alios et Orientis, et qui post illos sunt magistratus, hoc est et provinciarum consulares sive praesides constituti, atque defensores civitatum: et simplicite
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuacone ⁊ sr̃ alienacone ciuiliũ
paniũ custodienda sicut sepe
ditimus eo ꝙ tales eẽ panes nõ
solum in hac felicissĩa ciuitate
S ⁊̃ in magna alexanoria. ⁊ in

Expanded text:
super alienatione civilium panum custodienda, sicut saepe diximus, eo quod tales esse panes non solum in hac felicissima civitate, sed etiam in magna Alexandria, et in
Abbreviated transcription (Latin):
aut aliis uen̾abilibꝰ domibus
c̃diti opus fiat. aut insolam
net adimplen. aut inaliã cãm
utilissĩam scĩssĩe ꝯsisteutẽ ecc̃e
licebit p̾roĩtis earumus adgũa¬
lem ypothecam stare. ⁊ nullũ
sp̃ale pignus c̃ditorib p̾b̾e.¬

Expanded text:
aut aliis venerabilibus domibus crediti opus fiat, aut in solamnet, adimpleri, aut in aliam causam utilissimam sanctissimae consistentem ecclesiae, licebit praepositis earum usque ad generalem hypothecam stare, et nullum speciale pignus creditoribus prae
Abbreviated transcription (Latin):
stõms leoms pie memorient
iste locuplex existens ⁊ dus sp̃e
ecc̃astica aut ꝓrochica res it ũ¬
tat aduen̾abilem domũ cũ usu
qui datus est non tũscendente
tpẽ unte ꝓcipientis accipiat ãt¬

Expanded text:
onis Leonis piae memoriae, ut iste locuples existens, et substanecclesiastica aut ptochica res revertatur ad venerabilem domum cum usu, qui datus est, non transcendente tempus vitae percipientis, accipiat a
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo celebraunt. ¶Ti aut
ꝯditor mpignore cõełi elecit
acciꝑe rem ĩmobilem ecc̾ast̾icã
ant ꝓthicam in domib forsã
ortis aut cuulib pamb. aut ru¬
sticis mancipiis. ⁊ dedit auru¬

Expanded text:
cum eo celebraverunt. Si autem creditor in pignore corporali elegerit accipere rem immobilem ecclesiasticam, aut ptochicam in domibus forsan, hortis, aut civilibus panibus, aut rusticis mancipiis, et dederit auru
Abbreviated transcription (Latin):
reuncticur qui data peccum a mi¬
inst̾ium tutele acquisient. ¶ Libtꝰ
quoq si fraudulent᷑ gessissetute¬
lam filiorum nel nepotum pr̃om
ꝓbetur ad prefectum urbis It¬
mictitur piuendus ¶ Nottis¬
stme sçieudum est cos qui fran¬
dulent̾ cutelam uel curam ad¬
uuĩstraut etiam si sacis offerãt
remonendos acucela. ¶Qma

Expanded text:
remittitur, qui data pecunia ministerium tutelae redemit. Libertus quoque, si fraudulenter gessisse tutelam filiorum vel nepotum patroni probetur, ad praefectum urbis remittitur puniendus. Novissime sciendum est eos, qui frandulenter tutelam vel curam administrant, etiamsi satis offerent, removendos a tutela, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qui datus est tutor ui no testatore
decesserit. ¶S aguacionis qui¬
dam ius omnibus mocdis capitis
dimucione plerumq peruumtur
Nam agnacio niris est nomen
coguat̾io ucro uis non omnib

Expanded text:
qui datus est tutor, vivo testatore decesserit. Sed adgnationis quim ius omnibus modis capitis deminutione plerumque perimitur: nam adgnatio iuris est nomen. cognationis vero ius non omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ti quis inꝑnelicum ẽe insum est
iinspecto nem habitudinis
corporis. ħetiam in inasculos
ectent̾e etidco sc̃a coustitutionc
ꝑulgata pub̾tatem in mascuł.
post qrͣtum decimum aunum
completum illico micumm acci¬
pedisipsumnus. intiquitatis ⁊¬
nori. am infeminis ꝑsonis be¬
ne posicum suo ordine reluuq̃¬
tes ut post duodecumim. iui̾
completum iii potentes esse
creducu ¶ Item funtur in¬
tutela si antgati sunt adł mi¬
pubes uel deportiti ¶ Item si

Expanded text:
antiquis impudicum esse visum est, id est inspectionem habitudinis corporis, hoc etiam in masculos extendere: et ideo sancta constitutione promulgata pubertatem in masculis post quartum decimum annum completum illico initium accipere disposuimus, antiquitatis normam in femininis personis bene positam suo ordine relinquentes, ut post duodecimum annum completum viripotentes esse credantur. Item finitur tutela, si adrogati sint adhuc impuberes vel deportati: item si
Abbreviated transcription (Latin):
omnmo cutor dacus fuerat
cidabacurui urbe quid iomanti
aptore urbano et amunori parte
tribuuorum plebis tutor exlege
atilia inpͥronnciis nero. ⁊p̾sidibo
promnciaum erlege mluatitia
¶S et si cestamento t̾utor sb̾con¬
done aut exdic cto datus fuerat
quͣidui cond̾o aut dies pendebat¬
⁊ potit. Item si pine datus fuerat
tundui exhusdem legib tutor
petendus erat qui desmebit tut¬
or esse. si condictio exist̾et aut di¬
es ueniret anchr̃s crist̾et. ¶Ab
hostib quoq tutore capto exhus
legib cutor petebatur qui desme¬
bat esse cucor. Siis qui captus era
nicuutatem reu̾sus fuerat. nam
reu̾sus recipiebat tutelam inre pꝰ
ns serus tutores exinquisicõne
dare cepenunt denide pretores
exconstõnib. Nam supͣscriptis
legib neq de cancõne atutori¬
bꝰ erigendi. Id est rem salnam pu

Expanded text:
omnino tutor fuerat, ei dabatur in urbe quidem Roma a praetore urbano et maiore parte tribunorum plebis tutor ex lege Atilia, in provinciis vero a praesidibus provinciarum ex lege Iulia et Titia. si cui testamento tutor sub condicione aut ex die certo datus sit, quamdiu condicio aut dies pendetri potest; item si pure datus fuerit, tamdiu ex iisdem legibus tutor petendus erat, qui desinebat tutor esse, si condicio existeret aut dies veniret aut heres existeret. Ab hostibus quoque tutore capto ex his legibus tutor petebatur, qui desinebat esse tutor, si is qui captus erat in civitatem reversus fuerat: nam reversus recipiebat tutelam iure posriusque sexus tutores ex inquisitione dare coeperunt, deinde praetores ex constitutionibus. nam supra scriptis legibus neque de cautione a tutoribus exigenda rem salvam pu
Abbreviated transcription (Latin):
ii. moiusuu est. ¶ Sedet suspecci
coguicio susceptafuit posteaq
cutor uel curacor decesẜit ertii¬
gnitur ceguitio suspecti. ¶ Si q̃s
tutor copianisin nonfaciatut a¬
limenta pupillo decuantur ciue¬
tur ꝙłidiorum scũi et autonii
ut iposẜ̾onem bonorum cius

Expanded text:
 visum est. Sed si suspecti cognitio suscepta fuerit posteaque tutor vel curator decesserit, extinguitur cognitio suspecti. Si quis tutor copiam sui non faciat, ut alimenta pupillo decernantur, cavetur epistula divorum Severi et Antonini, ut in possessionem bonorum eius
Abbreviated transcription (Latin):
uel adcuram aspirare adeo ut ũ
ercussacone opus fiat iiqua cõ¬
sticucone emecur. ut nec pupillꝰ
tucelam ultus cum erat inciuile
et sb̾alus regunitur alidrum tutel¬
am uel curam sb̃ire. Idem ⁊ ĩralite.
obẜuandum est. ut uec noleus ad
tucele honus adictatur. ¶ Item̃
rome gͣmatici recthores et medici
ec qui mprĩa sua. Id ex̾cent et intra
uumerum siuuit atucela nela cura
heint uacaconem. ¶Qm auteni
uolunt se excussare slplures heat
excussacõnes et dequibal amũ
proba̾t. lliis nti intra tempora
sunum lapidem hitant ab co loco
ubi tutores dati sunt. ¶Siucto
usum pacrumonium dacus esse
credicur ¶ Qui tucelam alicuins
gessit uuitus curator euifcenfi
non compellicur: ¶ Intantum
ut lioet eius pater qui cestamen¬
to tutorem dedit adiecĩt seemi
dem curatorem dare taen in ni
falsis allegomib excussacõnem

Expanded text:
vel curam aspirare, adeo ut nec excusatione opus fiat. qua constitutione cavetur, ut nec pupillus ultus: cum erat incivile,et sub aliis reguntur, aliorum tutelam vel curam subire. Idem et in milite observandum est, ut nec volens ad tutelae munus admittatur. Item Romae grammatici rhetores et medici et qui in patria sua id exercent et intra numerum sunt, a tutela vel cura habent vacationem. Qui autem se vult excusare, si plures habeat excusationes et de quibusdam non probaverit, aliis uti intra tempora simum lapidem sunt ab eo loco ubi tutores dati sunt: si vero versum patrimonium datus esse creditur. Qui tutelam alicuius gessit, invitus curator eiusdem fieri non compellitur, in tantum ut, licet pater qui testamento tutorem dederit adiecit, se eundem curatorem dare, tamen invifalsis allegationibus excusationem
Abbreviated transcription (Latin):
piti lrarum possent. aominist̾coner
negorum suffic̾e. ¶ Item siꝓpter
irmincitias. iliquem intestamen¬
cotutorem pat ded̾it ħ ip̃m pstat
ei ercussa corem. ¶ Sicut poriu
non excussanturqui se tutel. un
patri pupillorum adimm stritu¬
ros ꝓunscrunt. ¶ Ronẽe auter
adiecendam crcussa cõnem ci
qui ħsolo utitur ꝙ ignotus pa

Expanded text:
terarum possunt ad administrationem negotiorum sufficere. Item si propter inimicitiam aliquem testamento tutorem pater dederit, hoc ipsum praestat ei excusationem: sicut per contrarium non excusantur qui se tutelam patri pupillorum administraturos promiserunt. Non esse autem admittendam excusationem eius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ciendum suspecti enmeu¬
est. ex lege .xii. cabularum
descendere. ¶ Datum est
ancem ns remonendi suspectos
cutores rome p̾cori et inꝓunciis
pͣsidib earumi et legato ꝓꝯsulis¬
¶ Ostendimus qui possunt desuspe¬
eto coguoscẽ. ¶ Nune nndennus
qui suspecti sĩ possinit. ¶Oues
siquiden tutores possunt fi susper

Expanded text:
ciendum est suspecti crimen e lege duodecim tabularum descendere. Datum est autem ius removendi suspectos tutores Romae praetori et in provinciis praesidibus earum et legato proconsulis. Ostendimus, qui possunt de suspecto cognoscere: nunc videamus, qui suspecti fieri possunt. et quidem omnes tutores possunt, sive
Abbreviated transcription (Latin):
luium explecum curatores ac¬
apunt qui licet pub̾es suit ad¬
huc tamcn huuis etatis g̃unt
non datur or datus confirinã
accipiunt p̾terquĩ inlitem cura¬
tor et cumi. et ad ctami dari pocest.
furiosi quoq et prodigilicet ⁊¬

Expanded text:
annum completum curatores accipiunt; qui licet puberes sint, adhuc tamen huius aetatis sunt, non datur, sed datus confirmaturaccipiunt praeterquam in litem: curator enim et ad certam causam dari potest. Furiosi quoque et prodigi, licet
Abbreviated transcription (Latin):
corum et diligencia ab ĩpo te¬
stitore probati est ¶Item er
inquisicione tutores uł curator¬
es dati satifdatione non houer¬
uicur qui aydonei electisunt.
S et siertestamento nel erinq¬
sicone duo plures ne tutores¬
datifueriut potest unus offer¬
re satis demidempuitate pupill
nel adole scentis et cum crtori
ucł curacori prefcmi ut solus

Expanded text:
eorum et diligentia ab ipso testatore probata est: item ex inquisitione tutores vel curatores dati satisdatione non onerantur, quia idonei electi sunt. Sed et si ex testamento vel inquisitione duo pluresve dati fuerint, potest unus offerre satis de indemnitate pupilli vel adulescentis et contutori vel concuratori praeferri, ut solus
Abbreviated transcription (Latin):
cuim participandiun senenud¬
an passisit. ¶ Mmor sesme q¬
mecdia est caprtis diminucioe
aii cuntis quidem amicticur
Libertas uero reciuecurꝙ acci¬
dit ei cui aqua et igui niterelici¬
turi terdictum fuerit uel ei qui
innisulam deportatus est. ¶Ci
et cuntas ec libertas retiuctm. s̃
status/ uiiis comiitatur.q. ic¬
eidit uihus qui cum sin uns fu¬
eruit ceperunt alieuo nun sb̃iecti
nullum caput habuit. ¶ Quib
autem dignitas magis qmͣ statꝰ
ꝑnuit. itur cipite nou mininũtur
Et Ideo sen.atu motum cipite no

Expanded text:
tium participandum se venumdari passi sunt. Minor sive media est capitis deminutio, cum civitas quidem amittitur, libertas vero retinetur. quod accidit ei cui aqua et igni interdictum fuerit, vel ei qui in insulam deportatus est. Miet civitas et libertas retinetur, sed status hominis commutatur. quod accidit in his qui, cum sui iuris fuerunt, coeperunt alieno iuri subiecti nullum caput habuit. Quibus autem dignitas magis quam status permutatur, capite non minuuntur: et ideo senatu motos capite non
Abbreviated transcription (Latin):
fieri si hoc pnpillo ꝓdeẽ estima¬
u̾it. post temptis uer̃o aut ꝓ epła
int̾positam an̾ctas nichil agit.
tor uiremsuam. ictor eẽ non pocest
non p̾torius cucorut olun consti¬
cuitmr. s crrator in locum enis.
datur quo iut̾nemente nidiciur
peragitur et eo pacto curator

Expanded text:
fieri, si hoc pupillo prodesse existimaverit. post tempus vero aut per epistulam interposita auctoritas nihil agit. tor in rem suam auctor esse non potest, non praetorius tutor, ut olim, constituitur, sed curator in locum eius datur, quo interveniente iudicium peragitur et eo peracto curator
Abbreviated transcription (Latin):
autem pp̃ libͥos suos sinempote¬
state sint sine emancipati. ¶ Si
em̃ tres liberos orstites rome qͥs
nabet uel mytalia quatuor us
cura possunt ercussari eremylo
lam et curam placuit pnolicur
ꝓstint in adopconem. item da¬
ti uaturali patri ꝓsunt. ¶ Item
nepotes ex filio ꝓrsunt ut in lo¬
cum pacris suecedunt erfilia ñ
non ꝑsunt. ¶ Disi i bello ⁊¬
mussi surit quesicum est aupro¬
sint et constat cos prodee qͥm ĩ
sepsit eum qui res fisci admini¬
strat atutela nel cura qmͣdm ad¬
uimistrat excussare posse. ¶ Item
Quirei pubucecausi. Ibsunt aitu¬
tela uel cura ercussantur ¶ Sed
si fiunt tutores uel curatores da¬

Expanded text:
autem propter liberos, sive in potestate sint sive emancipati. si enim tres liberos quis superstites Romae habeat vel in Italia quattuor vel cura possunt excusari exemplo lam et curam placuit publicum prosunt, in adoptionem autem dati naturali patri prosunt. item nepotes ex filio prosunt, ut in locum patris succedant: ex filia non non prosunt. sed si in bello amissi sunt, quaesitum est, an prosint. et constat, eos solos prodesse qui in rescripsit eum, qui res fisci administrat, a tutela vel cura quamdiu administrat excusari posse. Item qui rei publicae causa absunt, a tutela et cura excusantur. sed et si fuerunt tutores vel curatores, d
Abbreviated transcription (Latin):
eos quigcredebent pretor par¬
ces sas it̾pone debet. ¶der
et suplurb erinquisicione
daitis ꝓbimdimi Idest. ut mna¬
ior pars eligẽ possit perquer
adumistrac̾io fiet. ¶ Ecien¬
di intem est non solum tu¬
tores nel curatores pupillis
et idultis cet̾isq ꝑsonis ex ad¬
nimistracoc tcu̾i s etiam ĩ cos

Expanded text:
 praetor partes suas interponere debet. idem et in pluribus ex inquisitione datis probandum est, id est ut maior pars eligere possit, per quem administratio fieret. Sciendum autem est non solum tutores vel curatores pupillis et adultis ceterisque personis ex administratione teneri, sed etiam i
Abbreviated transcription (Latin):
Remplo pronorum re
nepotem. aut ueptem ex filio et
appella tur.nam si peus
filiuut uel filiam nepotem nel
neptem ueldenceps impnbes
ianumiserit liiam .i. auciscitur
eorum tutelam quo defficto
si liben irilis sexus existant sid¬
ncarii cutores filiorum snorim
uelfratris uel sororis ceterormz
mam filius quidem deffiuicti. Si
non eet aumo patre emancipa¬
tus post obitum eius sin mris e¬
ffic̾ecur uec iufiatrum potestatẽ
recideret ¶deoq nec iututelam li¬
bertus autem si ẜuus mansisset.
Utiqr eodcui mre ipud libos do¬
mini post morceu eius futinus
effr. Ita tũ hii adtutelam uocant᷑
sipfecte etatis sint. ꝙ consticutio¬

Expanded text:
emplo patronorum recnepotem aut neptem ex filio, etappellatur. nam si parens filium vel filiam, nepotem vel neptem, et deinceps, impuberes manumiserit, legitimam nanciscitur eorum tutelam: quo defuncto, si liberi virilis sexus extant, fiduciarii tutores filiorum suorum vel fratris vel soniam filius quidem defuncti, si non esset a vivo patre emancipatus, post obitum eius sui iuris efficeretur nec in fratrum potestatem recideret ideoque nec in tutelam, libertus autem si servus mansisset, utique eodem iure apud liberos domini post mortem eius futurus esset. ita tamen ii ad tutelam vocantur, si perfectae aetatis sint. quod nost
Abbreviated transcription (Latin):
omicote ciptis. et suitis et imitis
et qramordo ppetuo laborant eta
reb sius s̾ iee non possunt curitor¬
pnpilucuratores accipruit utpu
ti ginnsmus cutor non fit ydoue¬
us quia habenti tutorem cutorda
nbionp̃t᷑¶Item sitest nuento
dacus tritor nel ip̃tore nel. ap̃side
couens nonsit. ad. idmmimisttioni
uetimen frandnlent̾ negoci ad¬
unistret sol ei curator adningi
¶recumtutorum qui non in ppe¬
suum si id tempus. atutel ⁊ ertus¬
santuir solent curaitores dan.
asitutor adñsanalitudine nł

Expanded text:
te captis et surdis et mutis et qui morbo perpetuo laborant, quia rebus suis superesse non possunt, curatorpupilli curatores accipiunt, ut puta si legitimus tutor non sit idoneus, quia habenti tutorem tutor dari non potest. item si testamento datus tutor vel a praetore vel a praeside idoneus non sit ad administrationem nec tamen frandulenter negotia administrat, solet ei curator adiungi. item in locum tutorum qui non in perpetuum sed ad tempus a tutela excusantur solent curatores dari. Quodsi tutor adversa valetudine vel
Abbreviated transcription (Latin):
et libertarum cutelam. ad pi¬
tronos liberosq corum pertinet qͥ
et ipsa legittima tutel auccatur. no
qr nomiuatun ea lege deh ac tutela
cauetir sz qui a pinde iccepta est
perntpretationem. icq et in uer¬
bis legis introducta ess coemm ip¬
so quo hrditas libertorum libera¬
rumq si intestati decessissent iuis¬
serat lex adpr̃onos et liberos cor
pertinere crediõnut ueceres nolu¬
isse legem etiam cutelas ad cos
pertiuere. cum et agnatos quos
ad hrelitatem ucit cofcemet tu¬
tores. et lex iussit. qui a plerum
ubi successioms est emoluen¬
tum ibi et cutele honus esse de¬
bet. Ideoq iutem dixiuus pleꝵ¬
q quu si afemina mpubes n¬
ni.aunmttatur ipsa adh̃rditit

Expanded text:
utela ad patronos liberosque eorum pertinet, quae et ipsa legitima tutela vocatur: non quia nominatim ea lege de hac tutela cavetur, sed quia perinde accepta est per interpretationem atque si verbis legis introducta esset. eo enim ipso, quod hereditates libertorum libertarumque, si intestati decessissent, iusserat lex ad patronos liberosve eorum pertinere, crediderunt veteres, voluisse legem etiam tutelas ad eos pertinere, cum et adgnatos, quos ad hereditatem vocat, eosdem et tutores esse iussit et quia plerumque, ubi successionis est emolumentum, ibi et tutelae onus esse debet. ideo autem diximus plerumque, quia, si a femina impubes manumittatur. ipsa ad hereditat
Abbreviated transcription (Latin):
coguationis pent ut puta fintute
alicuis coguati et uec qmd̃sima¬
numissus fuerit recepit recipit. co¬
guacõnem ¶S et si ininsulam
deportatus quis sit cognatio sol
timores gradu sunt uel si emfõ

Expanded text:
 ut puta servitute alicuius cognati, et ne quidem, si manumissus fuerit, recipit cognationem. sed et si in insulam deportatus quis sit, cognatio solvximo gradu sunt, vel, si eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
tutorib.ad cutele adimnst᷑com
modo resecantes sine nẽ cipectat
iussione p̾sidium disposimmus
si facultas pupilli uel adulti us ad
quinquentos solidos naleatideffe¬
sores cuitatum nna tamen cam
enisdemcuntatis religiosissimo an¬
tistite nel.apud. ilias publicas ps̃

Expanded text:
tutoribus ad tutelae administrationem inum resecantes nec exspectata iussione praesidum disposuimus, si facultas pupilli vel adulti usque ad quingentos solidos valeat, defensores civitatum una cum eiusdem civitatis religiosissimo antistite vel apud alias publicas pers