comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riores causas suꝑbiȩ ⁊ ȩbrietatis
⁊ auaritiȩ. qr ꝓ uius attulerũt
spinas. ⁊ fenũ. ligna ⁊ stipulam.
arsurasq uepres: ido radix ma¬
litiȩ eoꝵ rediget᷑ in fauillam: &
⁊ corꝑis pulueri cõparabit᷑. Non
enĩ solũ ista fecerunt: s his gra¬
dibus ꝑuenerunt ad blasphemiã
ut legẽ dñi ñ reciperent. ⁊ sermo¬
nẽ scĩ isrł blasphemarent. de qͥbꝰ
radix in malis cogitationibꝰ acci¬
pi: fructꝰ aũ ⁊ germ̃ in malis oꝑibꝰ
atq sermonibꝰ: ut quod in radice
latet. monstret᷑ in germine que¬
maloꝵ sursũ loquit᷑ germinan¬
tem. Ideo iratꝰ ẽ furor dñi in
ppłm suum. ⁊ extendit manĩu¬
Nbati st᷑ montes: ⁊ facta st̃ morti

Expanded text:
riores causas superbiae et ebrietatis et avaritiae, quia pro uvis attulerunt spinas, fenum, ligna, stipulam, arsurasque vepres, ideo radix malitiae eorum redigetur in favillam, et et corporis pulveri comparabitur . Non enim solum ista fecerunt, sed his gradibus pervenerunt ad blasphemiam, ut legem Domini non reciperent, et sermonem Sancti Israel blasphemarent; de quiburadix in malis cogitationibus accipi, fructus autem et germen in malis operibus atque sermonibus, ut quod in radice latet, monstretmalorum, sursum loquitur germinantem. Ideo iratus est furor Domini in populum suum, et extendit manurbati sunt m
Abbreviated transcription (Latin):
sublimes. głosiq eiꝰ ad eũ. Et in¬
curuabit᷑ hõ. ⁊ humiliabit᷑ uir.: &
ocłi sublimiũ depͥment᷑ Qui sur¬
rexerunt mane ad sectandũ sice¬
ram. ⁊ ꝑmanserũt in ebrietate
usq ad uesꝑam. ⁊ uoluptate ac de¬
liciis occupati opꝰ dñi respicere no-¬
luerunt. nec oꝑa manuũ eiꝰ contẽ¬
plati st̃: ꝓptẽa ducti st̃ in captiuita¬
tẽ qr ñ habuert̃ scientiã filii d̃i
dicente ipso ad eos. nec me scitis
nec eũ qͥ me misit: & in ipsa cap¬
tiuitate fame ꝑierunt. ⁊ aruert̃
siti. Uñ inferꝰ ⁊ mors dilatauit
animã suã ⁊ apperuit os suum
absq ullo t̾mino & sacietate.: de¬
uorauit q in perpetuũ punien¬
dos: ita ut pͥncipes ⁊ pͦpłs ⁊ subli¬
mes głosiq t̾rȩ uideȩ descenderĩt
ad eũ. Et humili abit᷑ om̃is suꝑbia¬
n ocłi sublimiũ depͥment᷑. intelli¬
gentiũ se esse mortales. ⁊ cuncta
rebus expleta q̃ uentura per
ꝓpħas dñs nuntiarat. Inferꝰ aũ

Expanded text:
osique ejus ad eum. Et incurvabitur homo, et humiliabitur vir, et oculi sublimium deprimentur. Qui surrexerunt mane ad sectandam siceram, et permanserunt in ebrietate usque ad vesperam, et voluptate ac deliciis occupati, opus Domini respicere noluerunt, nec opera manuum ejus contemplati sunt, propterea ducti sunt in captivitatem, quia non habuerunt scientiam Filii Dei, dicente ipso ad eos, Nec me scitis, nec qui me misit , et in ipsa captivitate fame perierunt, ac aruerunt siti. Unde infernus et mors dilatavit animam suam, et aperuit os suum, et absque ullo numero, et satietate devoravit in perpetuum puniendos: ita ut principes et populus, et sublimes gloriosique terrae Judae descenderent ad eum, et humiliaretur omnis suet oculi sublimium deprimerentur, intelligentium se esse mortales; et cuncta rebus expleta, quae ventura per Prophetas Dominus nuntiarat. Infernus autem
Abbreviated transcription (Latin):
uiuio. & dicit᷑ ad eos. Exꝑgiscimi¬
ni qͥ ebrii estis umo. Suꝑ hoc ui¬
nũ ⁊ suꝑ huiuscemodi uuas ⁊ ui¬
neas pluit dñs sulphur ⁊ ignem
rit. estuat atq cõburit᷑: reqͥrit
cytharã ipsalteriũ. cuiꝰ repertor
iubal de cain stẏrpe generatꝰ. nec
audit dñm dicentẽ ad aaron.
Umũ ⁊ sicerã ñ bibes tu ⁊ filii
tui. qñ ingredimini taberna
culũ testimonii: ut accedatis ad
altare. Has cytharas ⁊ liras. tym¬
panũq & tybias rex babilomiꝰ
habuit: quibꝰ consonantibꝰ uni¬
uersarũ gentiũ ppłi prosterna¬
bant᷑ in t̾ram. ⁊ adorabant aure¬
am statuã. Qͦs aũ pͥmũ tẽpus
humanȩ sapientiȩ qñ egredim᷑
pueritiã. & ad rationałe uenimꝰ

Expanded text:
vivio, et dicitur ad eos: Expergiscimini qui ebrii estis a vino. Super hoc vinum, et super hujuscemodi uvas ac vineas pluit Dominus sulphur et ignem rit, aestuat atque comburitur. Requirit citharam et psalterium, cujus repertor est Jubal, de Cain stirpe generatus , nec audit Dominum dicentem ad Aaron: Vinum et siceram non bibetis tu et filii tui, quando ingculum testimonii, aut accedetis ad altare . Has citharas, et lyras, tympanumque, et tibias rex Babylonius habuit, quibus consonantibus, universarum gentium populi prosternebantur in terram, et adorabant auream statuam . Quod autem primum tempus humanae sapientiae, quando egredimur pueritiam, et ad rationalem venimus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dñs baptrzatꝰ ẽ redigant᷑ ad oe¬
phy. qͥ ad cõparationẽ multiplicis
numeri unione constringitur.
Qsͦ aũ edificatio ⁊ agͥ cultura
referat᷑ ad intelligentiã sꝑituałe.
etiam alio loco pauł apłs docet.
fundatos ⁊ radicatos in caritate
credentes esse contestãs. Uñ &
eccłastes ñ solũ sibi ȩdificauit
domos ⁊ plantauit uineas ⁊ fecit
ortos ⁊ pomeria: s ⁊ instituit õs
arbores pomiferas. strux̃q pisci¬
nas ut irrigaret saltũ. Porro
heretici immaginẽ tantũ haben¬
tes umbrã q uͥtutũ. ⁊ ñ ipsã ue¬
ritatẽ absq fructu operũ uer¬
bor folia pollicent᷑. De quoꝵ ar¬
boribꝰ dicit dñs. Om̃is plantatio
quã ñ plantauit pat̾ ñs cȩlestiᷤᷤ
eradicabit᷑. De uinea sodomoꝵ

Expanded text:
et Dominus baptizatus est , redigantur ad eet Dominus baptizatus est , redigantur ad ephi, qui ad comparationem multiplicis numeri, unione constringitur. Quod autem aedificatio et agricultura referatur ad intelligentiam spiritalem, etiam alio loco Paulus apostolus docet , fundatos et radicatos in charitate credentes esse contestans. Unde et Ecclesiastes , non solum sibi aedificavit domos, sed plantavit vineas, et fecit hortos et poarbores pomiferas, exstruxitque piscinas, ut irrigaret saltum. Porro haeretici imaginem tantum habentes umbramque virtutum, et non ipsam veritatem, absque fructu operum verborum folia pollicentur. De quibus arboribus dicit Dominus : « Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis eradicab
Abbreviated transcription (Latin):
dr omer. lacx uerterũt artabas
sex. q̃ mensura egyptiaca ẽ. & fa¬
cit modios uiginti. In sterilitate
gera uinearũ facient bathũ. id ÷
tres amphoras: & adra modii se¬
in liqͥdis speciebꝰ dicit᷑: ⁊ oephy.
siue oepha eiꝰde mensure in a¬
ridis: sicut in hiezechiele iuxta
hebraicũ legimꝰ. Dephy iustũ ⁊⁊
bathus iustꝰ erit nob̃. Dephy &
bathus eqͣlia ⁊ uniꝰ mensure ert̃.
ut capiat decimã partẽ chori ba¬
thus. ⁊ decimã partẽ chori oephi
uixta mensurã chori eqͣ libratio
eoꝵ. Q uerimꝰ uirta anagogen
qͦmͦ heretichoꝵ domꝰ grandes.
pulchre sit : q̃ cũ udicii tẽpus ad¬
uenerit. nullũ habitatorẽ habe¬
ant. Om̃s eni pompa structuraq
suffodut᷑ ⁊ eradicant᷑ ab hiere¬
mia: idcirco .x iugera uinearũ.
siue ubla iuga boum operant᷑
facient bathũ unũ ⁊ ateox modii
sementis facient oephi. ut de de¬
tiario numero qͥ inscripturis
scĩs mystichus atq ꝑfectꝰ ẽ ⁊ de
tͥcenario in qͦ ꝓpħauit hiezerhiel.

Expanded text:
R  , LXX verterunt artabas sex: quae mensura Aegyptiaca est, et facit modios viginti. In sterilitate jugera vinearum facient batum, id est, tres amphoras: in liquidis speciebus dicitur, et ephi, sive epha ejusdem mensurae in aridis. Sicut in Ezechiel juxta Hebraicum legimus: Ephi justum, et batus justus erit vobis. Ephi et batustem cori batus, et decimam partem cori ephi: juxta mensuram cori erit aequa libratio eorum . Quaerimus juxta anagogen, quomodo haereticorum domus grandes et pulchrae sint, quae cum judicii tempus advenerit, nullum habitatorem habeant. Omnis enim pompa structuraquesuffodiuntur et eradicantur ab Jeremia: idcirco ubi decem jugera vinearum, sive ubi decem juga boum operantur, facient batum unum, et triginta modii sementis facient ephi , ut de denario numero, qui in Scripturis sanctis mysticus atque perfectus est: et de tricenario, in quo prophetavit Ezechiel ,
Abbreviated transcription (Latin):
pulcherrimis uiris. laac int̾preta¬
tist̃. & filiꝰ tuus pulcherrimꝰ quẽ
diligis gladio cadet. ¶ͦs si de aĩȩ
statu intelligimꝰ q̃ pꝰ uͥtutes pecca¬
uerit. pulcherrimũ filiũ eiꝰ bona
accipiamꝰ op̃a. q̃ hostili gladio
conciderũt: & fortes qͦsq perisse
in p̃lio: qr iustitia iusti ñ libera¬
bit eũ in qcq die aberrauerit.
Sin aũ seqͣm᷑ hẏstoriã: ex his
sermonibꝰ docebim᷑. ñ de mulieri¬
bus ꝓphe esse sermonẽ: quarum
uiri in p̃lio corruerũt: s de ur¬
bibꝰ uideȩ quas filias syon. appel¬
lauit. & quarũ bellatores ceci¬
derunt in certamine. Deniq de
eadem syon. sequens uersicuł lo¬
quit᷑. Et merebũt atq lugebunt
qͥd usq hodie ocłis ternimꝰ. facilis
scđm tͦpologiã int̾pretatio est.
Qͦ qͥc̃q locũ dederit diabolo & ñ
om̃i custodia seruauerit cor suũ:
lugeat̃ porte eiꝰ. & absente sponso
sẽꝑ in luctu sit: ac de excelsis cor¬

Expanded text:
pulcherrimis viris, LXX interpretapulcherrimis viris, LXX interpretati sunt, et filius tuus pulcherrimus, quem diligis, gladio cadet. Quod si de animae statu intelligimus, quae post virtutes peccaverit, pulcherrimum filium ejus, bona 64 accipiamus opera, quae hostili gladio conciderunt: et fortes quoque periisse in praelio, quia justitia justi non liberabit eum in quacumque die aberraverit . Sin autem sequamur historiam, ex his sermonibus docebimur, non de mulieribus prophetae esse sermonem, quarum viri in praelio corruerunt; sed de urbibus Judaeae, quas filias Sion appellavit, et quarum bellatores ceciderunt in certamine. Denique de eadem Sion sequens versiculus loquitur. Et maerebunt atque lugebunt d usque hodie oculis cernimus. Facilis secundum tropologiam interpretatio est, quod quicumque locum dederit diabolo, et non omni custodia servaverit cor suum, lugeant portae ejus: et absente sponso, semper in luctu sit, ac de excelsis cor
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis. m̃dacii funiculis ligabunt᷑.
qͦs habuerũt suꝑ capita qͥ cũ pan¬
nis. ⁊ sordibꝰ uitã regis syriȩ p̃ca¬
bant᷑. Et ꝓ fascia pectorali cilici¬
um Pro fascia pectoral quam
int̃pretatꝰ ẽ sẏminachus. lxx. tu
theodotio ipsũ uerbũ hebraicum
phitigil posuit. qͦd genꝰ ornam̃ti
muliebris ẽ. fascia pectꝰ tegit. &
eũ possidet locũ in feminis quẽ
rationale in pontificibꝰ. De hac
fascia pectorali ⁊ hieremias my¬
stico sermone dicebat. Si obliui¬
sei pot̃ sponsa ornat᷑ꝰ sui. aut uͥgo
fasciȩ pectorał suȩ. & ego obliuiscar
tui dicit dñs. Uirgo qualẽ eccibe¬
mamime eiꝰ que pectorali fascia
colligate st̃. iungit᷑ sponso: & cũ
cotidie uͥtutũ filios generet. ne¬
quaꝙ̃ uͥgo esse desistit. ¶ͦ si aligͦ¬
do diuaricauerit pedes om̃i tran¬
seunti. & secuta fuerit amatores
suos. & urata oseȩ. uaticiniũ sep¬
serit dñs uias eiꝰ. ⁊ int̾cluserit se

Expanded text:
ritatis, mendacii funiculis ligabuntur, ritatis, mendacii funiculis ligabuntur, quos habuerunt super capita qui cum pannis et sordibus vitam a rege Syriae precabantur. Et pro fascia pectorali cilicium. Pro fascia pectorali, quam interpretatus est Symmachus, LXX tuniTheodotio ipsum verbum Hebraicum PHTHIGIL   posuit, quod genus ornamenti muliebris est. Fascia pectus tegit, et eum possidet locum in feminis, quem Rationale in Pontificibus. De hac fascia pectorali, et Jeremias mystico sermone dicebat: Si oblivisci potest sponsa ornatus sui, aut virgo fasciae pectoralis suae, et ego obliviscar tui, dicit Dominus . Virgo, qualem exhibemamillae ejus, quae pectorali fascia colligatae sunt, jungitur sponso: et cum quotidie virtutum filios generet, nequaquam virgo esse desistit. Quod si aliquando divaricaverit pedes omni transuenti, et secuta fuerit amatores suos: et juxta Osee vaticinium, sepserit Dominus vias ejus, et intercluserit sem
Abbreviated transcription (Latin):
feminarũ. filie gͦ syon ꝓpt̃ suꝑbiã
suã ꝑdiderũt acus. qͥbꝰ om̃ium p̾¬
ceptoꝵ regłe stringebant᷑. Per¬
diderũt specła q̃ obtulerũt in ex¬
odo manentes in foribꝰ tab̾nacħ
runt syndones ⁊ uttas qͥbꝰ oꝑie¬
bant humeros. ⁊ fluentẽ huc
atq illuc animũ constringebãt:
⁊ theristra. qͦ tutissimo in ęstibꝰ
tegebant᷑ umbracło. Hȩc dicimꝰ
ne om̃ino tͦpologiã huiꝰ loci fuge¬
re uideam᷑. Ceterũ laboris ẽ ma¬
ximi in singłis inmorari : & latã
explanationẽ querere. Et erit ꝓ
suaui odore fetor: & ꝓ zona fu¬
nicłs. Fetere pecc̾a penitens
loqͥt᷑. Putruerunt & corrupte st̃
cicatrices mee: a facie insipientie
meȩ. Tona accingi lũbos apłs p̃
cipit dicens. State accinti lũbos
ur̃os in ueritate. &y de peccatore
legimꝰ. fimibꝰ peccoꝵ suoꝵ unus¬
qͥsq constringit᷑. Igit᷑ ꝓ bono odo¬
re uͥtutũ filie syon. habebunt pu¬
tredinẽ peccõꝵ: & pro cingulo ue¬

Expanded text:
biam suam perdiderunt acus, quibus omnium praeceptorum regula stringebatur. Perdiderunt specula, quae obtulerunt in Exodo manentes in foribus tabernaculi runt sindones et vittas, quibus operiebant humeros, et fluentem huc atque illuc animum constringebant: et theristra, quo tutissimo in aestibus tegebantur umbraculo. Haec dicimus ne 63 omnino tropologiam hujus loci fugere videamur. Caeterum laboris est maximi in singulis immorari, et latam explanationem quaerere. Et erit pro suavi odore, foetor: et pro zona, funiculus. Foetere peccata poenitens loquitur: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae a facie insipientiae meae . Zona accingi lumbos, Apostolus praecepit, dicens: State accincti lumbos vestros in veritate . Et de peccatore legimus: Funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur . Igitur pro bono odore virtutum, filiae Sion habebunt putredinem peccatorum: et pro cingulo ve
Abbreviated transcription (Latin):
sub babyloniis accidisse: qͦd ⁊ nos
ex partes negare ñ possumꝰ. Sed
quia seqͥt᷑. & nubibꝰ mandabo ne
pluant suꝑ eã ymbrẽ. hoc in il¬
la captiuitate intelligi ñ potest.
Siqͥde ⁊ hieremias capta iã urbe
Danihel qͦq ⁊ tres pueri. ł ꝓphasse
ł mirabilia signa etiã in captiui¬
tate fecisse narrant᷑: & postea ag¬
geus ⁊ zacharias futura dixert̃.
in consolationẽ pͦpłi seruientis. Tol¬
lit᷑ aũ dĩ auciliũ ab his qͥ indigni
st̃: ut qr ñ senserãt dm̃ ꝑ benefi¬
cia. sentiant ꝑ supplicia. Uel ido
truculenta queda ⁊ asꝑa cõmi¬
nat᷑ : ut conu̾si ad penitentiam
imminentia torm̃ta deuitent.
Uerbũ hebraicũ saith. om̃s uoce
simili spinas int̾pretati st̃. Si gͦ
saith in p̃senti loco spine dicunt᷑
iuxta aqͥła ⁊ theodotionẽ.⁊ lax.
respondeant qͦmͦ supͣ busim. ñ
spmas transtu¬
Nlerunt Et nubibꝰ mandabo ne
pluãt suꝑ eã ymbrẽ. Iste st̃ nu¬
bes quas eduxc ds̃ ab extremo t̾rȩ.

Expanded text:
quod et nos ex parte factum negare non possumus. Sed quia sequitur: Et nubibus mandabo, ne pluant super eam imbrem, hoc in illa captivitate intelligi non potest. Siquidem et Jeremias capta jam urbe Daniel quoque et tres pueri, ve mirabilia signa etiam in captivitate fecisse narrantur: et postea Aggaeus et Zacharias futura dixerunt in consolationem populi servientis. Tollitur autem Dei auxilium ab his qui indigni sunt: ut quia non senserant Deum per beneficia, sentiant per supplicia. Vel ideo truculenta quaedam et aspera comminatur, ut conversi ad poenitentiam, imminentia tormenta devitent. Verbum Hebraicum SAITH   omnes voce simili spinas interpretati sunt. Si ergo Saith in praesenti loco spinae dicuntur juxta Aquilam et Theodotionem et LXX, respondeant quomodo supra Busim non as transtulerunt. Et nubibus mandabo ne pluant super eam imbrem. Istae sunt nubes quas eduxit 72 Dominus ab extremo terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
re qͦd ciscitor. ego mͥ respondebo
ipse ꝓ uob̾ iudicans qͥd facturꝰ sĩ.
Am̃ feci uinee mee cuncta q̃ de¬
buii. ⁊ ꝓ uuis attulit labruscas.
auferã uniu̾sa q̃ dederã. Tollam
angłoꝵ auxilia. de qͥbꝰ in psalmis
scriptũ ẽ. circũdat angłs dñi in
circuitu timentiũ eũ ⁊ liberabit
eos. ⁊ diripiet᷑ ab aduersariis. De
struã muros & inimicis gentibus
subiacebit: eritq deserta ⁊ ñ puta¬
bit᷑ in ȩt̃nũ nec fodiet᷑. ut redigat᷑

Expanded text:
re quod sciscitor, ego mihi respondebo re quod sciscitor, ego mihi respondebo ipse pro vobis, indicans quid facturus sim: Quoniam feci vineae meae cuncta quae debui, et pro uvis attulit labruscas, auferam universa quae dederam. Tollam angelorum auxilia, de quibus in psalmis scriptum est: Circumdat Angelus Domini in circuitu timentium eum, et liberabit eos : struam muros ejus, et inimicis gentibus subjacebit. Eritque deserta, et non putabitur in aeternum, nec fodietur, ut redigatur
Abbreviated transcription (Latin):
consueuit. Tale qͥd u natã ꝓpħa
ad ds missus loqͥt᷑. & int̾rogat eũ
ꝑ parabolã: ut dũ de alio udicat.
de se ꝓmat sententiã. Ergo i hic
ppłs int̾rogat᷑ quasi de uinea: ut
contͣ se ipse respondeat. Hc̃ locũ
in eugłio pleniꝰ saluator exseqͥt᷑.
qͦd hic pret̾missũ ẽ seribas ⁊ pha¬
riseos int̾rogãs. In ysaia enĩ nichil
dictũ ẽ de agricolis: nec q̃ passu¬
ri st̃ indicat᷑. s tantũ de uinea
sermo ẽ. Ibi aũ quasi alia sit uine¬
a ⁊ alii agͥcole. sic de pͦpło loqͥtur
pectauii ut faceret uuas. & fecit
os int̾rogat. Et nc̃ ostendã uob̾
qͥd ego faciã uinee mee. Auferã
sepem eiꝰ. & erit in direptionem:
diruã maceriã eiꝰ ⁊ erit in concul¬
cationẽ. W ponã eã desertã: ñ pu¬
retis int̾ me.⁊ uineã meã: int̾ro¬
gaui ut diceretis qͥd debuerĩ fac̾e
qͦd ñ fecerim. n⁊ quia iuxta eugłi¬
cam parabolã ñ uultis responde¬

Expanded text:
consuevit. Tale quid et Nathan Propheta consuevit. Tale quid et Nathan Propheta ad David missus loquitur , et interrogat eum per parabolam, ut dum de alio judicat, de se promat sententiam. Ergo et hic populus interrogatur quasi de vinea, ut contra se ipse respondeat. Hunc locum in Evangelio plenius Salvator exequitur , et quod hic praetermissum est, Scribas et Pharisaeos dictum est de agricolis, nec quae passuri sunt indicatur: sed tantum de vinea sermo est. Ibi autem quasi alia sit vinea et alius agricola, sic de populo loquitur spectavi, ut faceret uvas, et fecit os interrogat. Et nunc ostendam vobis quid ego faciam vineae meae: Auferam sepem ejus, et erit in direptionem: diruam maceriam ejus, et erit in conculcationem. Et ponam eam desertam; non puretis inter me et vineam meam, et interrogavi, ut diceretis quid debuerim facere quod non fecerim. Et quia juxta Evangelicam parabolam non vultis responde
Abbreviated transcription (Latin):
ut uindemie tꝑr deferrẽt uuas
acc iii. psalmꝰ habent titulos: isti
se curis ⁊ uiciis scłi dem̃gentes. q̃
in eugłio spine int̾p̃tant᷑ blasphe¬
miarũ stimulos obtulerũt. Puto
aũ meliꝰ esse busim labruscas ꝙͣ
spinas intelligi: ut ceptȩ transla-¬
tionis similitudo seruet᷑. Uñ &
saluator dicit in euangłio. Nũ¬
qͥd colligunt de spinis uuas. aut
sa q̃ debui: plantaui uineã meã
in loco uberrimo. circũdedi ma-¬
cheriã. elegi lapides. ⁊ flagella eiꝰ
hastilibꝰ calamisq subre .xi: iu¬
tis qͦq ipsa ñ fuit una de plu-¬
ȩdificaui firmissimã turrĩ. in qͣ
fruges reconderẽ. & de qͣ insidian¬
tes frugibꝰ bestias contẽplarer.
pondeãt mͥ habitatores hierłm. &
iude. immo uidicẽt inter me
uineã meã. Qd ẽ qͦd facere debui
⁊ ñ fecerĩ : W illis tacentibꝰ: sibi ip¬
se respondet. Aisi forte in hoc er¬
raui qͦd ꝓ labore meo expectaui
ut uuas faceret ñ labruscas. quaᷤ
inculta ac deserta uinea afferre

Expanded text:
deferrent 70 uvas ius psalmus habent titulos, isti se curis et vitiis saeculi demergentes, quae in Evangelio spinae interpretantur, blasphemiarum stimulos obtulerunt. Puto autem melius esse, Busim labruscas, quam spinas intelligi, ut coeptae translationis similitudo servetur. Unde et Salvator dicit in Evangelio: Numquid colligunt de spinis uvas, aut rsa quae debui, plantavi vineam in loco uberrimo, circumdedi maceriam, elegi lapides, et flagella ejus hastilibus calamisque subrexi: vitis quoque ipsa non fuit una de pluAedificavi firmissimam turrim, in qua fruges reconderem, et de qua insidiantes frugibus bestias contemplarer. pondeant mihi habitatores Jerusalem et Judae: immo judicent inter me et vineam meam, quid est quod facere debui, et non fecerim? Et illis tacentibus, sibi ipse respondet: Nisi forte in hoc erravi, quod pro labore meo exspectavi, ut uvas faceret, non labruscas, quas inculta ac deserta vinea afferre
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ consideratis. Pro ȩbrietate ꝗͣ
aqͥla ẽ int̃pretatꝰ ⁊ syminachus.
lex ipsũ hebraicũ posuerũt sice
ra. qͦd omnẽ significat potionẽ
q̃ mebriare pot̾. & statũ m̃tis eu̾¬
tere. Arguit aũ iuxta consequen¬
tiã cepte explanationis agͥcolas
umee: qͥ imminente sterilitate.
⁊ uicino incendio. qͦ uepres ⁊ spi¬
ne st̃ cõburende. luxxurie se u
uoluptatibꝰ tͣdiderũt. ñ solũ in¬

Expanded text:
brietate, quam Aquila est interpretatus et Symmachus, LXX ipsum Hebraicum posuerunt SICERAM  , quod omnem significat potionem, quae inebriare potest, et statum mentis evertere. Arguit autem juxta consequentiam coeptae explanationis agricolas vineae, qui imminente sterilitate, et vicino incendio, quo vepres et spinae sunt comburendae, luxuriae se et voluptatibus tradiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m comedemꝰ. & uestim̃tis nr̃is
super nos: aufer obprobriũ nr̃m.
Cũ pulcherrimi urbis hierłm
gladio ceciderĩt. ⁊ fortes perierit
in p̃lio ⁊ meruerĩt luxerĩtq por¬
te eiꝰ. ⁊ ipsa fuerit desolata. ob
nimiã srar̾itatẽ int̾fectis bellatoribꝰ.
septẽ mulieres app̃hendent uirũ
unũ cupientes habere sem̃ in sy¬
on ⁊ domesticos in hierłm. cibũ
n uestim̃tũ se habere dicentes tan¬
tũ ne absq marito esse uideant᷑.
n subiacere illi maledicto qͦd scrip¬
tũ ẽ. maledicta sterił. & q̃ ñ facit
semen in isrł. Tacharias qͦq hu¬
ic congruit sensui. In diebꝰ illis
app̃hendent decẽ homines exx
omibꝰ linguis gentiũ. fimbriã
uiri uidei dicentes. Ibimꝰ uobiscũ:¬
audiuimꝰ enĩ qm̃ d̾s uobiscum ẽ
Septenariꝰ & denariꝰ numerꝰ ꝓpt̃
sabbatũ. ⁊ decẽ p̃cepta legis ude¬
is familiaris ẽ: ⁊ ido hoc frequent᷑
abutunt᷑: licet iuata hebrei ser¬
monis abiguitatẽ. qͥda uerbum

Expanded text:
edemus, et vestimentis nostris super nos: aufer opprobrium nostrum. Cum pulcherrimi urbis Jerusalem gladio ceciderint, et fortes perierint in praelio; et moeruerint, luxerintque portae ejus; et ipsa fuerit desolata ob nimiam hominum raritatem, interfectis bellatoribus, septem mulieres apprehendent unum virum, cupientes habere semen in Sion, et domesticos in Jerusalem: cibum et vestimentum se habere dicentes: tantum ne absque marito esse videantur, et subjacere illi maledicto, quod scriptum est: Maledicta sterilis, et quae non facit semen in Israel . Zacharias quoque huic congruit sensui: In diebus illis apprehendent decem homines ex omnibus linguis gentium fimbriam viri Judaei dicentes: Ibimiscum est . Septenarius et denarius numerus propter sabbatum, et decem praecepta legis, Judaeis familiaris est: et ideo hoc frequenter abutuntur: licet juxta Hebraei sermonis ambiguitatem, qui verbum
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ sẏminachus transtulit anabola.
ornam̃ta st̃ uestiũ muliebrium.
qͥbꝰ humeri & pectora ꝓtegunt᷑.
Mutatoria uixta anagogen illa
st̃: de qͥbꝰ dr̃. Ibunt de uirtute in
nͥtutẽ. Et linteamina: ut lauti in
dño deliciis ꝑfruam᷑: scd̾m illud
qͦd in psalmis scriptũ ẽ. torrente
uoluptatis tue potabis eos. Hec au
oĩa ꝑdiderũt filie syon. qr. ãbu¬
lauerunt exrtento collo. & ocłor
nutibꝰ suꝑbiã gestierunt. putantes
suȩ esse potentie qͦd habebant &
N ñ dñi grẽ. Et acus.⁊ specula & sin¬
N dones. & uitas & theristra. Habent
acus mulieres qͥbus ornatoꝵ crini¬
um cõpago retinet᷑ ne laxius fluãt.¬
& insparsos dissipent᷑ capillos. Habẽt
⁊ specła qͥbꝰ considerant uultũ suũ.
& si qͥd deesse uideruit addunt or¬
natui. Habent syndones q̃ uocan¬
tur amittoria. & uittas qͥbꝰ crines
ligant᷑. quas appellas taemas. Ha¬
bent  theristra. q̃ nos pallia

Expanded text:
tius Symmachus transtulit ἀναβολαια, tius Symmachus transtulit ἀναβολαια, ornamenta sunt vestium muliebrium, quibus humeri et pectora proteguntur. Mutatoria juxta anagogen illa sunt, de quibus dicitur: Ibunt de virtute in virtutem : et linteamina, ut loti in Domino deliciis perfruamur, secundum illud, quo in Psalmis scriptum est: Torrente voluptatis tuae potabis eos . Haec autem omnia perdiderunt filiae Sion, quia ambulaverunt extento collo, et oculorum nutibus superbiam gsuae esse potentiae quod habebant, et non Domini gratiae. Et acus, et specula, et sindones, et vittas, et theristra. Habent acus mulieres, quibus ornatorum crinium compago retinetur, ne laxius fluant, et in sparsos dissipentur capillos. Habent et specula, quibus considerant vultum suum, et si quid deesse viderint, addunt ornatui. Habent sindones, quae vocantur amictoria: et vittas, quibus crines ligantur, quas appellant ταινίας. Habent et theristra, quae nos pallia
Abbreviated transcription (Latin):
culũ similitudinis. Filius qͦq ꝓdig̃
cũ stola recepit anulũ ⁊ calciam̃¬
ta. Et genimas in fronte penden¬
tes. qͥbꝰ nr̃a ora decorant᷑. De cuiꝰ
capitis ornam̃to & in psalmo legi¬
mus. Sicut ungentũ in capite. quod
descendit in barbã barbã aaron.
Que omĩa. licet lat int̾pretes. aqͥla
⁊ simmachus & theodotio. diuer¬
sis modis int̃pretent᷑: nos ut potui¬
mus ł de hebrȩo uel de ipsoꝵ tͣus¬
latiõe texuimꝰ. nec uoluimꝰ diu¬
tius in singłis immorari. ne friuo¬
la sit expositio. & prudenti lecto¬
ri. fastidiũ faciat. Et mutatoria
⁊ pallia. & linteamina. Pro linte¬
amina lacx ꝑspicue laconica int̾¬
p̃tati st̃: uolentes tenuissimas sig¬
nificare uestes. qͥbꝰ lacedemonioꝵ
qͥ fuerunt ad bella ꝓntissimi. &
austerioris uitȩ corꝑa tegebant᷑.
qͣmꝗͣ laconica nec hebraicũ ha¬
beat. nec ullus aliꝰ int̾prȩtũ. Mu¬
tatoria aũ ⁊ pallia. q̃ significan¬

Expanded text:
culum similitudinis . Filius quoque prodigus culum similitudinis . Filius quoque prodigus cum stola recepit annulum et calceamenta et gemmas in fronte pendentes, quibus nostra ora decorantur; de cujus capitis ornamento et in psalmo legimus: Sicut unguentum in capite, quod descendit in barbam Aaron . Quae omnia licet LXX Interpretes, Aquila, et Symmachus, ac Theodolio diversis modis interpretentur, nos ut potuimus vel de Hebraeo, vel de ipsorum translatione texuimus: nec volumus diutius in singulis immorari, ne frivola sit expositio, et prudenti lectori fastidium faciat. Et mutatoria, et pallia, et linteamina. Pro linteamina, LXX perspicua laconica, interpretati sunt: volentes tenuissimas significare vestes, quibus Lacedaemoniorum, qui fuerunt ad bella promptissimi, et austerioris vitae, corpora tegebantur: quamquam Laconica, nec Hebraicum habeat, nec ullus alius interpretum. Mutatoria autem et pallia, quae significan
Abbreviated transcription (Latin):
Describit monilia feminarũ. & ꝑ
hec insignia ciuitatũ. Uel uixta
anagogen. uariarũ ornam̃ta uir¬
tutũ. Habent mulieres in lune si¬
militudinẽ. lunulas dependentes.
quas nos ad ȩccłe ornam̃ta transfe¬
rimꝰ. q̃ illuminant᷑ sole iusticiȩ.
Torques qͦq quȩ ad pectꝰ usq pen¬
dentes intelligentiã ac pͥncipale
mentis in corde demonstrãt: & mo¬
nilia q̃ nr̃o sermone omĩa orna¬
menta significãt: & armillarum
bona oꝑa. quales rebecca accepit
in sponsalibꝰ. & mittras capitis or¬
nam̃ta. & discriminalia. ut uidi¬
ciũ habeat singłoꝵ. & periscelidaᷤᷤ
qͥbꝰ nr̃ gressus ornat᷑. & audimus
pes tuus ñ offendet .&. eruet pe¬
des meos a lapsu: & murenulas
q̃ auri atq argenti terunt᷑ uirgu
simꝰ. & inaures ne audiamꝰ ui¬
diciũ sanguinis. s dñi uerba di¬
centis. qͥ ht̃ aures audiendi au¬
diat. ⁊ anulos qͥbꝰ signam᷑ ad dñi
militiã. quẽ ds signauit pat̾. Uñ
dicit᷑ ad pͥncipẽ tyri. Tu es signa¬

Expanded text:
Describit monilia feminarum, et per haec insignia civitatum, vel juxta anagogen variarum ornamenta virtutum: habent mulieres in lunae similitudinem bullulas dependentes, quas nos ad Ecclesiae ornamenta transferimus, quae illuminantur sole justitiae. Torques quoque, quae ad pectus usque pendentes, intelligentiam, ac principale mentis in corde demonstrant. Et monilia, quae uno sermone omnia ornamenta significant: et armillarum bona opera; quales Rebecca accepit in sponsalibus : et mitras, capitis ornamenta, discriminalia, ut judicium habeat singulorum: et periscelidas, quibus noster gressus ornatur, ut audiamus: Pes tuus non offendet ; et: Eruet pedes meos a lapsu ; et murenulas, quae auri atque argenti texuntur virgulsimus ; et inaures, ne audiamus judicium sanguinis, sed Domini verba dicentis: Qui habet aures audiendi audiat : et annulos, quibus signamilitiam, quem Deus signavit Pater ; unde dicitur ad principem Tyri: Tu es signa
Abbreviated transcription (Latin):
charia qͣuatuor cornua qͣtuor
potentissima regna demonstrãt.
Hebrȩi hc̃ locũ ita edisserunt. Ui¬
nea xp̃o plantata ẽ in cornu id÷
in forti loco atq sublimi: qͥ appel¬
lat᷑ filius olei: ł qͦd indigeat dĩ
miscdia. ⁊ eiꝰ sustentet᷑ auxilio.
ł qͦd cunctis gentibꝰ clarũ d̾i noti¬
cie lum̃ p̃buerit. Et sepsit eã &

Expanded text:
s . 69 Et in Zacharia quatuor cornua quatuor potentissima regna demonstrant . Hebraei hunc locum ita edisserunt: Vinea Christo plantata est in cornu, id est, in forti loco atque sublimi, qui appellatur filius olei, vel quod indigeat Dei misericordia, et ejus sustentetur auxilio: vel quod cunctis gentibus clarum Dei notitiae l
Abbreviated transcription (Latin):
rit. s in auribꝰ dñi audita sit̾ que
ꝓpħa dicturꝰ ẽ: cũ consequentiꝰ sit
captiuitatẽ domꝰ magne atq
pulcherrime deserte future sint
Nñ habentes habitatorẽ. Decem
enĩ uigera uinearũ facient lagun¬
cuła unã. & tͥginta modii semen¬
tis facient modios tres. Pro lagu¬
cula quã soli larr transtulerũt.
om̃s alii Batum int̾̃pretati st̃: qͦd

Expanded text:
rit, sed in auribus Domini audita sint quae Propheta dicturus est: cum consequentius sit captivitatem domus magnae atque pulcherrimae desertae fuerint, non habentes habitatorem. « Decem enim jugera vinearum facient lagunculam unam, et triginta modii sementis facient modios tres. Pro laguncula, quam soli LXX transtulerunt, omnes alii batum interpretati sunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
expͥmens. s sensũ qͥ tenet᷑ in u̾bo.
Auint enĩ hebrei sorech. genꝰ ẽẽ
ciat atq ꝑpetuos. Deniq sorech
qͦd nos in pulcherrimos frucłꝰ uer¬
tere possumꝰ. Edificauit qͦq t̾rĩ
in medio eiꝰ. tẽplũ uidelicet in me¬
dia ciuitate: & torcular struxit
in ea. qͦd qͥda altare significari
putant. Sic̃ enĩ a torcular om̃s
uue cõportant᷑ atq calcant᷑ ut
ex eis expͥmat᷑ uinũ: sic altare
om̃is ppłi suscipit fructꝰ. ⁊ immola¬
tas hostias deuorat. uixta illud qͦd
de beniamin in cuiꝰ tͥbu tẽplũ fuit¬
⁊ altare. legimꝰ. Beniamin lupus
rapar mane comedet ⁊ ad uesꝑã¬
dabit escas. Cuncta q̃ dicunt᷑ de ui¬
nea. possũt ⁊ de aĩe humane refer¬
ri statũ: q̃ a do plantata in bonũ
ñ uuas attulerit s labruscas. ⁊
pꝰea sit tͣdita bestiis conculcanda.
nec diuinũ ymbrẽ susceꝑit doct᷑¬
narũ. qr preterita dona contẽpse¬
Urit. Expectaui ut faceret uuas.
Nn fecit labruscas. Pro labruscis

Expanded text:
 tenetur in verbo. Aiunt enim Hebraei, Sorec genus esse ciat atque perpetuos. Denique Sorec quod nos in pulcherrimos fructus vertere possumus. Aedificavit quoque turrim in medio ejus, templum videlicet in media civitate: et torcular exstruxit in ea, quod quidam altare significari putant. Sicut enim ad torcular omnes uvae comportantur atque calcantur, ut ex eis exprimatur vinum, sic altare omnis populi suscipit fructus, et immolatas hostias devorat; juxta illud quod de Benjamin, in cujus tribu templum fuit et altare, legimus: Benjamin lupus rapax, mane comedet: et ad vesdabit escas . Cuncta, quae dicuntur de vinea, possunt et ad animae humanae referri statum, quae a Deo plantata in bonum, n uvas attulerit, sed labruscas; et postea sit tradita bestiis conculcanda: nec divinum imbrem susceperit doctrinarum; quia praeterita dona contempserit. Et exspectavi, ut faceret uvas, et fecit labruscas. Pro labruscis,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nullũ beatũ. nullũ dicit esse fe¬
licẽ. nec p̃uenit sententia iudicis
sui. dicente scã script᷑a. Ne beatũ
dicas quẽquã hominẽ ante mor¬
tem. Sed ⁊ in alio loco legimꝰ. N.
benedicit amico mane grandi
uoce. maledicenti nil differt.
Uñ sꝑnentes hominũ udicia. nec
laudibꝰ eoꝵ extollam᷑: nec obtrec̃¬
tationibꝰ contͥstem᷑ : s ingredia¬
mur rectã uiã ⁊ tritas a sc̃is ꝓphe¬
q̃ sit uia bona ⁊ ãbulate in ea.
ꝑuerso itinere ꝑrerimꝰ. dñi ꝑ
hierechiel expectemꝰ ꝓmissa di¬
centis. Dabo eis uiã alterã: ꝙ
cor aliud. Exractores aũ ꝑuer¬
terunt atq tͥbauerũt uiã dñs
ut habentes claium scientie
nec ipsi intͣrent. nec pͦpłm intra¬
re paterent᷑: s facerent eos ꝑde¬

Expanded text:
qui nullum beatum, nullum dicit esse fequi nullum beatum, nullum dicit esse felicem: nec praevenit sententiam judicis sui, dicente Scriptura sancta : Ne beatum dicas quemquam hominem ante mortem. Sed et in alio loco legimus ; 58 Qui benedicit amico mane grandi voce, a maledicente nihil differt. Unde spernentes hominum judicia, nec laudibus eorum extollamur, nec obtrectationibus contristemur: sed ingrediamur rectam viam, et tritas a sanctis prophequae sit via bona: et ambulate in ea . perverso itiper Ezechiel exspectemus promissa dicentis: Dabo eis viam alteram, et cor aliud . Exactores autem perverterunt atque turbaverunt viam Domini: ut habentes clavem scientiae, nec ipsi intrarent, nec populum intrare paterent
Abbreviated transcription (Latin):
sym. aqͥla ⁊ lacr transtulerunt.
Nres. theodotio danistas. idest fene¬
Nratores. Loqͥt᷑ aũ sermo ꝓpħeticus
cont᷑ scribas .⁊ phariseos. qui tͥpis
lucri gr̃a ut acciperent decimas
⁊ pͥmicias. di filiũ negauerunt. :
ñ eos uocat magistros. scribas atq
luxuriã eoꝵ ⁊ tͦpem conu̾sationẽ
ñ solũ eractores appellat. ut ab in¬
uitis pecuniã uideant᷑ exigere. S
mulieres. qr ꝓpt̾ libidinẽ omia
faciant. ⁊ sit̃ dediti uoluptatibꝰ.
Caueamꝰ gͦ & nos ne eractores simꝰ
in ppło: ne uirta impiũ porphy
dotali gradu fauor iudicet femi¬
narũ. Popłe m̃s qͥ beatũ te dicũt
ipsite decipiunt: & uiã gressuũ
lauerat ñ magistros. ⁊ supͣ illusores:
qͥ ꝓpt̾ munera que ercecant ocłos
sapientũ. ñ solũ peccatores in pͦpło
ñ corripiebant.s ꝓ diuitiis atq
solent adulatores dicere. Iue ẽ gͦ
doctor eccłasticus qͥ lacrimas ñ
risũ mouet. qͥ corripit peccatoreᷤ:

Expanded text:
 Aquila et LXX transtulerunt res: Theodotio δανειστὰς, id est, foeneratores. Loquitur autem sermo propheticus contra Scribas et Pharisaeos, qui turpis lucri gratia, ut acciperent decimas et primitias, Dei Filium negaverunt. Et non eos vocat magistros, scribas atqueluxuriam eorum, et turpem conversationem, non solum exactores appellat, ut ab invitis pecuniam videantur exigere; sed mulieres: quia propter libidinem omnia faciant, et sint dediti voluptatibus. Caveamus ergo et nos, ne exactores simus in populo; ne juxta impium Porphyrdotali gradu favor judicat feminarum. Popule meus, qui beatum te dicunt, ipsi te decipiunt, et viam gressuum laverat, non magistros, et supra illusores, qui propter munera, quae excaecant oculos etiam sapientium, non solum peccatores in populo non corripiebant, sed pro divitiis atque caetera quae solent adulatores dicere. Ille est ergo doctor Ecclesiasticus, qui lacrymas, non risum, movet, qui corripit peccatores,
Abbreviated transcription (Latin):
neribꝰ medicos se iactant. nec
seruant illud moy saicũ. ꝓui¬
de aliũ quẽ mittas. aliud q
mandatũ ne queras uidex fie¬
ri. ne forte ñ possis auferre
iniqͥtates. Solus iħc õs lango¬
res sanat ⁊ infirmitates: de quo
scriptũ ẽ. Qͥsanat contͥtos cor¬
de : & alligat contͥciones eorũ.
Ruit enĩ hierłm ⁊ uda concidit:
qr lingue eoꝵ. & ad inuentiõ es
eoꝵ contͣ dñm. ut ꝓuocarent ocłoᷤ
maiestatis eiꝰ. Agnitio uultꝰ eoꝵ¬

Expanded text:
neribus, medicos esse se jactant; nec neribus, medicos esse se jactant; nec servant illud Mosaicum: Provide alium quem mittas: aliudque mandatum: Ne quaeras judex fieri: ne forte non possis auferre iniquitates . Solus Jesus omnes languores sanat, et infirmitates, de quo scriptum est: Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum . Ruit enim Jerusalem, et Juda concidit: quia lingua eorum, et adinventiones eorum contra Dominum, ut provocarent oculos majestatis ejus. Agnitio vult
Abbreviated transcription (Latin):
In hebreo enĩ his q̃ supͣ dicta st̃
iungit᷑. In die illa dicet. Non sũ
medicus. & reliqua. Is aũ dicet qͥ
pͥnceps fuerit electꝰ. & sic̃ p̾płs qͥde
eũ quẽ cõparatiõe sui locuplecio¬
rẽ intelligit pͥncipẽ habere desi¬
derat: sic qͥ eligit᷑ confiderans pau¬
pertatẽ & imbecillitatẽ suã indig¬
nũ se delato honore testat᷑: nec
posse mederi uiciis id÷ curare
languentes. esurientibꝰ cibũ tri¬
buere. uestire nudos. qͥ ipse se
sustentare uix ualeat. Ergo ñ
statĩ multitudinis ad qͥescamus
iudicio: s electi ad pͥncipatũ.
nouerimꝰ mensurã nr̃am. ⁊ hu¬
miliem᷑ sub potenti manu di. qr
dñs suꝑbis resistit: humilibꝰ dat
gram. Quanti panẽ ñ habentes
⁊ uestim̃tũ. cũ ipsi esitriãt ꝙnui¬
di sĩt. nec habeat sꝑuales cibos.
neq ap̃i tunicã integrã reserua¬
uerĩt aliis ⁊ alimoniã ⁊ uesti¬
mentũ promittunt. ⁊ pleni uul¬

Expanded text:
In Hebraeo enim his quae supra scripta sunt In Hebraeo enim his quae supra scripta sunt jungitur: In illa die dicet, non sum medicus, et reliqua. Is autem dicet, qui princeps fuerit electus. Et sicut populus qui eum quem, comparatione sui locupletiorem intelligit, principem habere desiderat, sic qui eligitur considerans paupertatem, et imbecillitatem suam, indignum se esse delato honore testatur, nec posse mederi vitiis, id est, curare languentes, esurientibus cibum tribuere, vestire nudos, qui ipse se sustentare vix valeat. Ergo non statim multitudinis acquiescamus judicio, sed electi in principatum, noverimus mensuram nostram, et humiliemur sub potenti manu Dei: quia Deus superbis resistens, humilibus dat gratiam . Quanti panem non habentes, et vestimentum, cum ipsi esuriant et nudi sint, nec habeant spirituales cibos, neque Christi tunicam integram reservarint, aliis et alimoniam et vestimenta promittunt, et pleni vul
Abbreviated transcription (Latin):
riuna aũ ħ sub manutua. Proru¬
ina. syminachus. ⁊ theodotio infir¬
mitatẽ transtulerunt. lacx. cibum.
Significat aũ raritatẽ hominũ &
maime rerũ om̃iũ penuriã: qͦd
qͥ cibũ ⁊ uestim̃tũ habuerit. potẽs
⁊ diues. ⁊ inclitꝰ esse credat᷑. Q uod
sub manu tua. hc̃ sensũ ht̃. Adise¬
ria nr̃a ⁊ calamitas tuo sustentetͥ
⁊ ꝓtegat᷑ auxilio. Et hoc conside¬
Nrandũ. qͦd cũ singłi sibi eligũt pͥn¬
N cipes singłos. in pͥncipũ electiõe
Nseditio fit: dũ alii alios pͥncipatu
dignos putãt. nec dicũt ad eos. pos
re nos poterunt: sed infirmitas
ista siue cibꝰ m̃s ex tuo sanabit᷑
upendebit arbitrio Et respon¬
debit in die illa dicens. Nonsũ
medicus medisꝰ ⁊ in domo mea ñ
ẽ panis. neq uestim̃tũ: nolite con¬
stituere me pͥncipẽ pͦpħ. Pro
medico. syminachus ⁊ lacr. tͣnstu¬
lerunt principe: theodotio ei¬
ꝓuideat sanitati. Respondebit. in
hebreoñ ht̃. sed de lar additũ ẽ.

Expanded text:
ina autem haec sub manu tua. Pro ruina, Symmachus et Theodotio infirmitatem transtulerunt, LXX cibum. Significat autem raritatem hominum, et maxime rerum omnium penuriam, quod qui cibum, et vestimentum habuerit, potens, et dives, 55 et inclytus esse credatur. Quod sub manu tua, hunc sensum habet: Miseria nostra et calamitas tuo substentetur et protegatur auxilio. Et hoc considerandum quod singuli sibi eligant principes singulos, et in principum electione seditio sit, dum alii alios principatu dignos putant. Nec dicunt ad eos, possre nos poterunt, sed infirmitas ista, sive cibus meus, ex tuo sanabitur et pendebit arbitrio. Et respondebit in die illa, dicens, non sum medicus, et in domo mea non est panis, neque vestimentum; nolite constituere me principem populi. Pro medico, Symmachus et LXX transtulerunt, principem: Theodotio, ἐπprovideat sanitati: Respondebit, in Hebraeo non habetur, sed de LXX additum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam ex persona sua dicit. La¬
bo pueros pͥncipes eoꝵ. Sublatis
enĩ his q̃ añ donauerã. & qͣsi bona
iratꝰ abstulerã: nc̃ e contͣrio dabo
mala. Tuli senẽ ⁊ qͥnquagenariũ.
⁊ ammirabiłe consiliariũ. ⁊ sapien¬
tẽ architectũ. ⁊ prudentẽ audito¬

Expanded text:
hetam ex persona sua, et dicit: Dabo pueros principes eorum: sublatis enim his quae ante 53 donaveram, et quasi bona iratus abstuleram, nunc econtrario dabo mala. Tuli senem et quinquagenarium, et admirabilem consiliarium, et sapientem architectum et prudentem audito
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ porticibꝰ. foro atq grmnasiis
⁊ menibꝰ publicis intellige: q̃ si re¬
feramꝰ ad animarũ statũ. calciatoᷤ
pedes eiꝰ qͥ carnes agni comessu¬
rus ẽ. ⁊ celebraturus pascha legis¬
se nos recordem᷑ per solitudinẽ
transeuntiũ nec uestim̃ta nec cal¬
clamenta consũpta. Que st̃ ista
calciam̃ta: Illa de qͥbꝰ apłs scribit.

Expanded text:
nasiis et moenibus publicis intellige. Quae si referamus ad animarum statum, calceatos pedes ejus, qui carnes agni comesturus est, et celebraturus Pascha, legisse nos recordemur, 61 et per solitudinem transeuntium, nec vestimenta, nec calceamenta consumpta. Quae sunt ista calceamenta?
Abbreviated transcription (Latin):
stificeris in sermonibꝰ tuis: & um¬
cas cũ fueris iudicatꝰ. In michea
qͦq ꝓpħa tale qͥd legimꝰ : qͦd in
suo loco int̾pretati sumꝰ. Ergo
sens locus accipit᷑. Int̾ senes aũ
⁊ pͥncipes hoc fuisse reor in ue¬
mo ur̃a. Quare atteritis ppłm me¬
um. & facies pauꝑũ cõmolitis siue
conteritis: & ut laxx int̾pretati sc̃
confunditis. Seruat consuetuch¬
nẽ ꝓpħałe: ut mutet repente ꝑ¬
sonas. Sup᷑ enĩ ipse dñs dixerat.
p̃pss m̃s qͥ beatũ te dicũt. ipsite
decipiunt: & postea ꝓpħa subiece¬

Expanded text:
stificeris in sermonibus tuis, et vincas cum fueris judicatus . In Michaea quoque propheta tale quid legimus , quod in suo loco interpretati sumus. Ergo sens locus accipitur. Inter senes autem et principes hoc fuisse reor in veQuare atteritis populum meum, et facies pauperum commollitis, sive conteritis, et ut LXX interpretati sunt, confunditis. Servat consuetudinem prophetalem, ut mutet repente personas: supra enim ipse Dominus dixerat: Popule meus, qui 59 beatum te dicunt, ipsi te decipiunt: et postea
Abbreviated transcription (Latin):
artificũ. Saraias aũ genuit ioab
patrẽ uallis artificũ ibi qͥppe art¬
fices erãt: qͥ ꝓpte̾a habitare dicun¬
tur in ualle. qͦt ñ eos inflabat sci¬
entia. s humiłe atq mansuetum
Ex parte cognoscimꝰ. & ex parte ꝓ¬
enigmate. Et prudentẽ eloquis
mistici Pro qͦ lxx int̾pretati st̃
prudentẽ auditorẽ: theodotio.
prudentẽ incantatorẽ. aqͥla. pru¬
dentẽ susurratorẽ: syminachus pru¬
dentẽ eloquii mystici. quẽ ⁊ nos
in hoc loco secuti sumꝰ. Dicendũ
pͥmũ urta lax. qͦd int̾ ceteras gr̃aᷤ
sꝑitales. etiã prudens auditor in
ȩccłia necessariꝰ sit. Ali enĩ datur
ꝓphecia. alii discrecio sꝑuũ. Uñ ꝙ¬

Expanded text:
Joab patrem vallis artificum: ibi quippe artifices erant . Qui propterea habitare dicuntur in valle, quia non eos inflabat scientia, sed humilem atque mansuetum Ex parte cognoscimus, et ex parte paenigmate . Et prudentem eloquii mystici. Pro quo 52 LXX interpretati sunt, prudentem auditorem; Theodotio, prudentem incantatorem; Aquila, prudentem susurratorem; Symmachus, prudentem eloquii mystici, quem et nos in hoc loco secuti sumus. Dicendum primum juxta LXX; quod inter caeteras gratias spiritales, etiam prudens auditor in Ecclesia necessarius sit. Alii enim datur prophetia: alii discretio spirituum
Abbreviated transcription (Latin):
appropinquans in dolore cogit᷑
exclamare. sic nos in angustia
reqͥrimꝰ te: & a facie formidinis
tue concepimꝰ ⁊ parturiuimus
⁊ parimꝰ ñ carnis liberos s sp̃c:
ut tota in te mente credamus:
& quẽ ꝑ benefitia ñ sensimꝰ per
tormenta discamꝰ. Hoc qͦd. lax.
addiderũt. sic facti sumꝰ dilec̃¬
to tuo. pro quo &ȩteri transtule¬
runt facti sumꝰ a facie tua dñe.

Expanded text:
appropinquans, dolore cogitur appropinquans, dolore cogitur exclamare: sic nos in angustia requirimus te, et a facie formidinis tuae concepimus, et parturivimus, et peperimus, non carnis liberos, sed spiritus: ut tota in te mente credamus, ut quem per beneficia non sensimus, per tormenta discamus. Hoc quod LXX addiderunt, sic facti sumus dilecto tuo; pro quo caeteri transtulerunt, sic facti sum
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec clamare quide audeant
confitentes: s dolorẽ suũ silentio
deuorent. Iuxta lxx. propħa in tͥ¬
illud qͦd in psalmo dicit᷑. In tͥbula¬
tiõe inuocaui dñm: & exaudiuit
me in latitudine. Et in alio loco.
Ad dñm cũ tribularer clamaui.
⁊ exaudiuit me. Uñ ⁊ apłs loqͥt᷑.
Tribulam sed ñ coangustiamur.
Persecutionẽ patim : sed ñ dere¬
linquim᷑. Et in alio loco. Non
st̃ condigne passiones huiꝰ tpris
ad futurã głam que reuelabit᷑
in nobis. Si aũ parua tͥbulatio do¬
cet. em̃dat & corripit: quantoma¬
gis magna. cũ ammonem᷑ conditi¬
onis nr̃e .⁊ di potentie recordam᷑:¬
Sicut que concipit cũ appropinqͣ¬
uerit ad partũ. dolens clamat in
doloribꝰ suis: sic facti sumꝰ a facie
tua dñe. Concepimꝰ ⁊ quasi par¬
parturiens cũ appropinquat ad
partũ in dolore suo clamat: sie
facti sumus dilecto tuo. Propt̃
turiuimꝰ sp̃m salutis tuȩ fecimus.
suꝑ terrã. Sic̃ ad partũ mulier

Expanded text:
ut ne clamare quidem audeant ut ne clamare quidem audeant confidenter, sed dolorem suum silentio devorent. Juxta LXX, in illud quod in psalmo dicitur: De tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudine . Et in alio loco: Ad Dominum cum tribularer clamavi, et exaudivit me . Unde Apostolus loquitur: Tribulamur, sed non angustiamur: persecutionem patimur, sed non derelinquimur . Et in alio loco: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad venturam gloriam quae revelabitur in nobis . Si autem parva tribulatio docet, et emendat, et corripit, quanto magis magna, cum admonemur conditionis nostrae, et Dei potentiae recordamSicut que concepit dum adpropinquaberit ad partum, dolens clamat in doloribus suis: sic facti sumus a facie tua, Domine. Concepimus et quasi parparturiens cum appropinquat ad partum in dolore suo clamat: sic facti sumus ÷ dilecto tuo ⁑ propter tum salutis tuae, quae fecimus super terram. Sicut ad partum mulier
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Miseream᷑ impio. ꝓpħa res¬
ponderat. Et ubi ẽ iusticia tua:
p̃sertĩ cũ tanta mala inscõs tuos
ñ merent᷑ aspicẽ. Ad qͦd dñs. Uide¬
ant mag̾ & confundant᷑. Rursũ
ꝓpħa. Dñe pacẽ da nob̾. ⁊ posside
nos: qͥtui nominis recordam᷑. Im¬
pii au ⁊ suꝑbi ñ uiuant. nec re¬
surgant in gła: sed contere om¬
nẽ memoriã coꝵ. Causasq red¬
dit. cur eos cupiat interire. In¬
dulsisti genti dñe. indulsisti gen¬
ti. Nũquid glorificatꝰ es : Et ẽ
sensus. Sepe misertꝰ es dñe gen¬
tibus. id⁊ humano generi. ⁊ exrer¬
custi in eas incredibiłe clem̃tiã.
Nũquid te cognouerunt: Nũqͥd
glorificauerunt nom̃tuũ: Nonne
in tͥbulatiõe recordatꝰ sũ tui: tͥbu¬
latiõe parua doctrina tua nobis.
Quia indulgens sepe contẽptus es.
dñe ꝑcute eos. ut in angustia te
reqͥrant. &. in tͥbulatiõe murmu¬
ris doctrina tua sit eis. Quando
tantũ eis maloꝵ pondus incũbet.

Expanded text:
Dominus: Misereamur impio. Propheta resDominus: Misereamur impio. Propheta responderat: Et ubi est justitia tua? praesertim cum tanta mala in sanctos tuos non merentur aspicere. Ad quod Dominus: Videant magis et confundantur. Rne, pacem da nobis, et posside nos, qui tui nominis recordamur. Impii autem et superbi non vivant, nec resurgant in gloria, sed contere omnem memoriam eorum. Causasque reddit, cur eos cupiat interire. Indulsisti genti, Domine, indulsisti genti, numquid glorificatus es? Et est sensus: Saepe misertus es gentibus, id est, humano generi, et exercuisti in eas incredibilem clementiam, numquid te cognoverunt? numquid glorificaverunt nomen tuum? Nonne in tribulatione recordatus sum tui, in tribulatione parva doctrina tua nobis. Quia indulgens saepe contemptus es, terea, Domine, percute eos, ut in angustia te requirant, et in tribulatione murmuris doctrina tua sit eis: quando tantum eis malorum pondus incumbet,