comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te posse: minime. Cum hec igitut oĩa indei tantũ
potestate sint. nihil nobis reliquum uidetut. nisi
ut cum deo bene sentientes. eius pteceptis. ut dixi¬
mus cũ in omni uita tum in uite termino ma¬
xime obediamus. Sed quoniam te uerbis meis a¬
lactiorem aliquanto factuta in tueor. ꝓgam te
monere. et iis qui dem monitis. quibus hecbte¬
ius hora. nõ modo sine metri. sed cũ gaudio quo¬
que transigenda uideatur. Credimus firme
omnes. quod deus hoĩem fecerit ad imaginẽ
et similitudinem sui. Nectum fecerit credimꝰ
corpus fecisse sui simile sed in flasse illi spum
id est attimã ad similitudinẽ. sui. Id cũ ita sit
quid nobis felitius potest accidere ꝙͣ dimicter̃
lu teum corpus uitiorum sarcinam. et ad eui
euolantes redire. qui nos nõ dedignatus elt
ad similitudinem sui facere. quo spicitus nos¬
ter diuino ipsius spiritu repletus diuitatis
pticeps et felicitatis euir agat euũ ꝓpetuo

Expanded text:
re posse? Minime. Cum haec igitur omnia in Dei tantum re posse? Minime. Cum haec igitur omnia in Dei tantum potestate sint, nihil nobis reliquam videtur, nisi ut cum Deo bene sentientes eius praeceptis, ut diximus, cum in omni vita, tum vitae termino maxime obediamus. Sed quoniam te verbis meis alacriorem aliquanto factum intueor, pergam te monere et his quidem monitis, quibus haec brevis hora non modo sine metu, sed cum gaudio quoque transigenda videatur. Credimus firme omnes, quod Deus hominem fecerit ad imaginem et similitudinem sui. Nec cum fecerit credimus corpus fecisse sui simile, sed inflasse sibi spiritum, id est animam, ad similitudinem sui. Id cum ita sit, quid nobis felicius potest accidere quam dimittere luteum corpus, vitiorum sarcinam, et ad eum evolantes et redire, qui nos non dedignatus est ad similitudinem sui facere, quo spiritus noster, ipsius spiritu repletus divinitatis particeps et felicitatis eius agat aevum perpetuo
Abbreviated transcription (Latin):
corruptione ad incotruptiouera amortalita¬
te ad ĩmortalitatem a ꝑ turbationibus ad
ttanquilli tatem. Hon ab surde fortassis qui¬
dam existimatunt morteta nõ modo malutu
nio esse sed bonorũ omniũ maxitũ. Uerum
enim uero quotiam neq euocatiotus diem
tieque horat nobis sute datũ est ꝑꝗͣ salutare
fuerit nos prepatatos esse. cu deo lentientes et
maudatis eius ob sequentes. tec diera difter¬
re tutum elle. led insi pienter factura ponus
existimare. Pleros que enim iudituus situa
cot potis in colutuitate uitibus integtis. ti¬
hil tale tnetuentes morte repente interieptos
Contra nõ nullos usq ad medicorum despetationẽ
redactos conualuisse. Ego quidẽ inpresentia ut
uides sanus integer et. ualidus sum adde et tot
tantorumq tex regnoꝵ. opibus. potentia existi¬
matione for tassis nõ in postremis. Sed nunquid
hec mihi prosutura quicꝗͣ intelligã ad horam
mortis dignoscendam: aut suntelli gam putẽ
me uel temporis momento illi resistere aut repugna¬

Expanded text:
ruptione ad incorruptionem, a mortalitate ad immortalitatem, a perturbationibus ad tranquilitatem. Non absurde fortassis quidam existimarunt mortem non modo malum non esse, sed bonorum omnium maximum. Verum enim vero, quoniam neque evocationis diem neque horam nobis scire datum est, per quam salutare fuerit nos praeparatos esse, cum Deo sentientes et mandatis eius obsequentes, nec diern differre tutum esse, sed insipienter factum potius existimare. Plerosque enim vidimus summa corporis incolumitate viribus integris nihil tale metuentes morte repente interceptos, contra nonnullos usque ad medicorum desperationem redactos convaluisse. Ego quidem in praesentia, ut vides, sanus, integer et validus sum, adde et tot tantorumque rex regnorum opibus, potentia, existimatione fortassis non in postremis, sed nunquid haec mihi profutura quicquam intelligam ad horam mortis dignoscendam? Aut si intelligam, putem me vel temporis momento illi resistere, aut repugna
Abbreviated transcription (Latin):
set. nisi se inde proripet titiones illos ineum contot¬
turos minitantes. Rec tisu ptope dirumpi puccius
stomachati. qui nisi tex prohibuisset cum illis ha¬
ud dubie manus contulisset. Cognito tandem rege

Expanded text:
set, nisi se inde proriperet, titiones illos in eom contorset, nisi se inde proriperet, titiones illos in eom contorturos minitantes. Rex risu prope dirumpi, Puccius stomachari, qui, nisi rex prahibuisset, cum illis haud dubie manus contulisset. Cognito tandem rege
Abbreviated transcription (Latin):
POsteaꝗͣ a philippo genuenses desciuerũt in alfonsum qui
inportu ueneris ad huc esset nullo presidio iisi ad modũ
paucis reguis equitibus munitus quiue. et annone ino¬
pia tentaretur. expeditionem eos destinalle aiunt. Quod
cum rex accepislet. ex arce in oppidum confestim descedisse
paratum una cum paucis his sociis agenuenlium co¬
natu urbem obstinatissime defendere appulla in¬
terim oneraria regis naui cum comineatu genu¬
enses aproposito desti tilse.
PACIENTER
DEuenetat rex ꝑte cedene exercitũ ad futtas peli¬
gnas. ubi pauce admodum case etant atque ex
quidem preoccupate equoq descendeus inpro¬
piorem mansiouem ingressus est cuta puccio una
atque ibi offenderũt proptet ignem considentes
milites gregarios duos ex katoli campoballi co¬
horte inique ad modum ferentes aduentũ noui
hospitis. quem regem esse ignorarent ideoq cõ¬
uitus com pellationibusq probrosis iactate eũ
coepisse quod in alienam domum ingredi ausus el¬

Expanded text:
Posteaquam a Philippo Genuenses desciverunt in Alfonsum, qui in portu Veneris adhuc esset, nullo praesidio nisi admodum paucis regiis equitibus munitus, quique et annonae et inopia tentaretur, expeditionem eos destinasse aiunt quad cum rex accepisset, ex arce in oppidum confestim descendisse, paratum una cum paucis his sociis a Genuensium conatu urbem obstinatissime defendere, appulsa interim oneraria regis navi cum comeatu, Genuenses a proposito destitisse. XLIX. PATIENTER Devenerat rex praecedens exercitum ad Furcas pelignas, ubi paucae admodum casae erant atque hae quidem occupatae, equoque descendens in propinquiorem mansionem ingressus est cum Puccio una, atque ibi offenderunt prope ignem considentes milites gregarios duos ex Caroli Campobassi cohorte inique admodum ferentes adventum novi hospitis, quem regem esse ignorarent. Ideoque convitiis compellationibusque probrosis iactare eum coepisse, quod in alienam domum ingredi ausus es
Abbreviated transcription (Latin):
ACipionem irridem solitum regem accepimus quod sal
tatione animum rebaxaret. saltatorem ab insano uihil
differre inqui entem uisi quod hic dum saltat ille dum
uiuit in sanus est. Qua ex causa gallos potissimũ leues
esse quia quo magis etate ꝑ uecti essent eo magis saltatu
hoc est in sania sese oblectarent.
I Annotius manettus florentinorum legatus ad regem pro

Expanded text:
aatatione animum relaxaret, saltatorem ab insano nihil differre inquientem, nisi quod hic dum saltat, ille dum vivit insanus est. Qua ex causa Gallos potissimum leves esse, qui quo magis aetate provecti essent, eo magis saltatu, hoc est insania sese oblectarent. XLVI. ATTENTE Iannotius Manettus Florentinorum legatus ad regem pro
Abbreviated transcription (Latin):
excogitarent ego quoque ex caieta accersitus statun ad¬
uolaui deferens et ip̃e mecura fomenta et me delas max
hoc est libellos. quos intelligebant illi ꝗͣ maxime placi¬
turos. inquibus. Q curtium bonis ut auint auspiciis
legendum ex hibui. Ille res gestas alexandria disertis¬
simo uiro ꝓscriptas ea hilatitate ea auiditate ea deni¬
que felicitate coepit au dire ut quod medici obsti¬
pescerent. eodem ipo die quo legere coeperamus e¬
gra omni uali tudine leuatus ac pene confirmatus
enalerit. Itaque posthabitis ceteris omnihus tecre aiñ¬
tis. quot diebus ternas facere lectiones perreximus.
breuique librum absoluimus. Exque eo die frequent
in medicos rex iocatus. Auicennam uelut parabo lanũ
parui facere. curtium laudibus eumulare.
STU DIOSE IACETE¬
UMinclitam illam atcem neopolitanam instaurare
instituisset. Uitruun librum. qui de archi tectura i
dem sine ornatu aliquo. sine assidibus Quem rex simal

Expanded text:
excogitarent. Ego quoque e Caieta arcessitus statim adexcogitarent. Ego quoque e Caieta arcessitus statim advolavi deferens et ipse mecum fomenta et medalas meas, hoc est libellos, intelligebam illi quam maxime placituros, in quibus et Curtium bonis, ut aiunt, auspiciis legendam exhibui. Ille res gestas Alexandri a disertissimo viro perscriptas ea hilaritate, ea aviditate, ea denique felicitate coepit audire, ut quod medici obstupescerent eodem ipso die, quo legere coeperamus, aegra omni valitudine levatus ac pene confirmatus evaserit. Itaque post habitis ceteris omnibus recreamentis quot diebus ternas facere lectiones perreximus brevique librum absolvimus. Exque eo die frequenter in medicos iocatus, Avicenam velut parabolanum parvifacere, Curtium laudibus cumulare. XLIV. STUDIOSE, FACEum inclitam illam arcem Neapolitanam instaurare instituisset, Vitruvii librum, qui de architectura insdem sine ornatu aliquo, sine assidibus; quem rex simul
Abbreviated transcription (Latin):
quod ego inter uiriati laudes preferebam: quod cibũ
uestitumq quibus pastor atq uenator uti cõsuerat
nũquã postea desisset licet imꝑator ac uiclor. ille ꝗđ
ꝓcontinuos xiiii anuos consules exercitusq romanos
adtriuisset suꝑ uenit huic sermoni ximenius durrea
purpuratorum princeps prefectus castrotum. Cũq
et locum qui inter regem et me medius erat equo in¬
uectus capere instaret rex uultu renidens prohibuit
asserens locum illum cum de licteris aut cognitiõe
antiquitatis agetetur non purpuratorum sed
togatorum esse Cessit ergo ximenius. Rex uero ad
Iusitanum sium reuersus ad ultimũ recte inquit
non nulli uirum hunc hyspanorũ romulum appella¬
rũt recte item romani eos qui talem iuirũ qͣ uis hostẽ
intet̃missent. indignos premio iudicarunt
Egrotabat rex capue et multi multa pro suo quisip in¬
genio ac studio oblectamenta ac munera egro regi en:

Expanded text:
quia ego inter Viriachi laudes maxime proferebam, qui cibum quia ego inter Viriachi laudes maxime proferebam, qui cibum vestitumque quibus pastor aut venator uti consuerat, nunquam postea desisset, licet imperator aut victor ille qui per continuos XIIII annos consules exercitusque Romanos attrivisset. Supervenit huic sermoni Ximeinus Durrea purpuratorum princeps praefectus castrorum. Cumque et locum, qui inter regem et me medius erat equo invectus capere instaret, rex vultu renitens prohibuit, asserens locum illum cum de litteris, aut cognitione antiquitatis ageretur non purpuratorum, sed togatorum esse. Cessit ergo Ximenius. Rex vero ad Luscitanum suum reversus ad ultimum, "Recte – inquit – nonnulli virum hunc Hispanorum Romulum appellarunt, recte item Romani eos, qui talem virum quamvis hostem interemissent, indignos praemio iudicarunt" IUSTE Aegrotabat rex Capuae et multi multa pro suo quisque ingenio ac studio oblectamenta ac munera aegro regi cum
Abbreviated transcription (Latin):
enarrantium. Inquibus quisꝗͣ exortus est Picci¬
no maltix qui pro inde quod genete obscurus fort̃
ut puta lanionis filius ea ip̃a que propalam dicerẽtu
eleuare adinteretur. Tum rex nebulonis illius im¬
pudentiam intoletãter ferẽs. Ego mediusfidius ma¬
lo in ꝗd nicolaus esle macellarii filius. ꝗͣ quoꝵ uis
regũ ꝗ eutopã hodie incolant et filius et hetes.
Norie enĩ genus haud quaꝗͣ osticere qn potius
precipuã esse laudem extimo ut possit sequilq ut
poeta diceret. Toller humo uictõq uirũ uolitar̃ ꝑ ora:¬
FACETE GRAUIT ER
Enex quida male sobruis regi obuiam cum dixis¬
set lac senis uinum esse. Piruo igitur inquit tuñ
tibi conltat alimentum paruo et ut uideo bacchi letitia
Uerum hec seni. Ad comites autẽ conuersus. regũ
inquit cibus est gloria quã nobis uõ pecunia sed su¬
doribus dii uender̃ consueuerunt
atolusitano inter regem et me nõ in iocunda dissẽlio

Expanded text:
enarrantium, in quibus quispiam exorsus est Picinienarrantium, in quibus quispiam exorsus est Picinino mastix, qui proinde quod genere obscurus foret, utpote Lanionis filius ea ipsa quae propalam dicerentur, elevare adnitteretur. Tum rex nebulonis illius impudentiam intoleranter ferens, "Ego mediusfidius malo – inquit – Nicolaus esse macellarii filius, quam quorumvis regum, qui Europam hodie incolant et filius et heres gloriae enim genus haud quaquam officere, quin potius praecipuam esse laudem existimo, ut possit se quisque ut poeta diceret: "Tollere humo, victorque virum volitare per oraFACETE, GRAVITER Senex quidam male sobrius regi obviam factus, cum dixisset lac senis vinum esse, "Parvo igitur – inquit – tuum tibi constat alimentum, parvo, ut video, Bacchi laetitia". Verum haec seni. Ad comites autem conversus, "Regum – inquit – cibus est gloria, quam nobis non pecunia, sed sudoribus Dii vendere consueverunt"acho Luscitano inter regem et me non inincunda dissensio,
Abbreviated transcription (Latin):
uis rudibusq erubescendum est. xiĩ passuum emen¬
sis ad hanc ip̃am lectionem uentitasse pͥro cul dubio est
UM calatiam obsideret alfonsus omnium primura
tormenta enea inusitate magnitudiuis ꝑ asperuim
et accluiem montem. preter omnium opinionem mu¬
ris ad mouit. Ce inde me et americum sanseuerinum
capacii comitem uirum illustrem legatos destinans
oppidatiis renuntiare iussit nisi prõpere ac prius etiã
qͣ tormenta laxari inciperent de dictiouem fecissent.⁊
nullum postea eis relinqui poenitentie locum acces¬
simus persua simus cumq et grati ali quid a ffer¬
re putaremus q calatienses imperata fecissent nostrũ
fuit potius que rex ip̃e inpresens diceret et audir̃
et annotare. Erat incorona ducum atq procerum
nicolay piccinini uiri magni uirtutes ꝑtĩ uicdelicet
animi magui tudinem ꝓtim rey militatis peritiam
partim auctoritatem ꝓtim res preclarillime gestas

Expanded text:
vis rudibusque erubescendum est duodecim passuum e menvis rudibusque erubescendum est duodecim passuum e mensis ad hanc ipsam lectionem ventitasse procul dubio est. Cum Calatiam obsideret Alfonsus omnium primus tormenta aenea inusitatae magnitudinis per asperum et acclivem montem praeter omnium opinionem muris ammovit. Deinde me et Americum Sanseverinum Capatii comitem virum illustrem legatos destinans oppidanis renunciare iussit, nisi propere ac prius etiam quam tormenta laxari inciperent, deditionem fecissent, nullum postea eis relinqui paenitentiae locum. Accessimus, persuasimus, cumque et grati aliquid afferre putaremus, quod Calatienses imperata fecissent, nostrum fuit potius, quae rex ipse in praesens diceret et audire et annotare. Erat in corona ducum atque procerum Nicolai Picinini viri magni virtutis, partim videlicet animi magnitudinem, partim rei militaris peritiam, partim auctoritatem, partim res praeclarissime gestas
Abbreviated transcription (Latin):
ERat inter purpuratos aliquando orta questio.cur
hypocritae uatura superbi essent plubicani uero mã¬
sueti. & cum alii aliud ut fit. regem demũ ita de¬
finientem audiuimus: Plubicanorum uitia ut pluxi¬
mum. manifesta esse. Puta luxuriam. gulam illibera li¬
tatem. et cetera eiusdem modi que qu̾oniam oculis
hominum subiecta forent soluerentur in tuborem¬
uerecundiam et humi litatem. Hypoccrtarum uõ
uitia in occulto latere. ut puta odium. inuidia
maleuolentiam iniqui tatem que cum in archano
tolerari dutius non possint: exumpant in super¬
biam necce est iram. atrogantiam in solentiam.
OCholas &auditoria in quibus maxime theole¬
gia plubice legeretur magnifice adornari curauit
nec adornari solum sed interfuit ipse lectioni nõ
pallio et crepidulis in ambulans ingymnasio ut sci¬
pio ille. sed attentissimo atumo. et toto ut auint perto¬
re in cumbens. quodque & doctis mirandum et igna¬

Expanded text:
Erat inter purpuratos aliquando orta quaestio: cur Erat inter purpuratos aliquando orta quaestio: cur hypocritae natura superbi essent, publicani vero mansueti. Et cum alii aliud ut fit, regem demum ita definientem audivimus publicanorum vitia, ut plurimum, manifesta esse; puta luxuriam, golam, illiberalitatem et cetera eiusdem modi, quae, quoniam oculis hominum subiecta forent, solverentur in verecundiam et humilitatem. Hypocritarum vero vitia in occulto latere, ut puta odium, invidiam, malivolentiam, iniquitatem, quae, cum in archano tolerari diutius non possint, erumpant in superbiam, necesse est, iram, arrogantiam, insolentiam.Scolas et auditoria, in quibus maxime Theologia publice legeretur, magnifice adornari curavit, nec adornari solum, sed interfuit ipse lectioni, non palio et crepidulis inambulans in gimnasio, ut Scipio ille, sed attentissimo animo et toto, ut aiunt pectore incumbens, quodque et doctis mirandum, et igna
Abbreviated transcription (Latin):
mortales omma antecesserit expromanus. Cosma flo¬
rentinus alfonso male pacatus uir alioquin magnuss
illustris. cim dono ei mitteret. T.liuii libros utiq precla¬
rõs reclamatum est amedicis qui aderant. ne ꝓiramor¬
tales deos librum attrectaret ab hoste missum ue¬
neni suspectum. Rex prima specie uisus est me dicis
al sentire illis quidem animo illudens. Namcum
liuius in medio constitutus esset: illum manibus ac¬
cepit: legit. euoluit. Sub inde medicos qui continue
aduersarentur rogitans. ut desinerent ineptire. Re¬
gum quidem anittias non priuatorum libidini sub¬
iectas ẽẽ. sed sub iouis cura & tutela securas letas que
agere inquiens.
LOn nullos de se benemeritos: sed ipma probris clam
solitos lacerare rex cum audisset. Regium esse inꝗt
non solum benefacere. sed male etiam patienter audi¬
ro. Ingratos profecto ne quaꝗͣ effecturos quo minus
ip̃e et humanus et beneficus perstaret.
SAPIEN TIR

Expanded text:
mortales omnis antecesserit exprimamus. Cosma Flomortales omnis antecesserit exprimamus. Cosma Florentinus Alfonso male pacatus vir, alioquin magnus et illustris, cum dono ei miteret T. Livii libros utique praeclaros, reclamatum est a medicis, qui aderant, ne per immortales deos librum attrectaret ab hoste missum veneni suspectum. Rex prima specie visus est medicis assentire illis quidem animo illudens. Nam cum Livius in medio constitutus esset, illum manibus accepit, legit, evolvit. Subinde medicos, qui continue adversarentur, rogitans ut desinerent ineptire. Regum quidem animas non privatorum libidini subiectas esse, sed sub Iovis cura et tutela securas, laetasque agere inquiens. Nonnullos de se bene meritos, sed ipsum probris clam solitos lacerare, rex cum audisset: regium esse inquit, non solum benefacere, sed male etiam patienter audire. Ingratos profecto nequaquam effecturos, quominus ipse et humanus et beneficus praestaret. XI. SAPIENTER
Abbreviated transcription (Latin):
Ori fecto iam graui atque diutino bello. &e triumpho
regi decreto & parato iam. uegassẽ auint tegulos & nationes
quas uicisset currum preire debere captiuorum modo.
quinimmo tanꝗͣ socios ꝑ ꝗͣ honorifece sequi uississe. Sed
et gloriari solitum accepimus quod non milibus hostiu
cesis sed rectius seruatis triumphan di legem imperatori¬
bus primiͣs dedisset
MAGNIFICE RELIGIOSE
Udos autem christianos magnificentissimo apparatu
deuotissima ac sollenni representatione in genti hominu:
frequentia ac celebritate quotannis edentem alfonsum
ꝑspectauittius. Immo uero cum accepisset etruscos istius
modi ludos singlr̃i industria commentos esse. ne hac
saltem in re que ad diuinum cultum ꝑtineret: a quo ꝗͣ
mortalium uinceretur. omnia ꝑ scrutatu atque ex plo¬
ratum eo misisse ex plorata longe preclarius atque subti¬
lius expresisse.
EIDENT ER
ADmonuit modo tuscia ut animosi regis fiduciata. qua

Expanded text:
, CLEMENTER Confecto iam gravi atque diutino bello, et triumpho , CLEMENTER Confecto iam gravi atque diutino bello, et triumpho regi decreto et parato iam, negasse aiunt regulos et nationes, quas vicisset currum praeire debere captivorum modo, quinimmo tamquam sotios perquam honorifice sequi iussisse. Sed et gloriari solitum accepimus, qui non milibus hostium caesis, sed rectius servatis, triumphandi legem imperatoribus primus dedissetMAGNIFICE, RELIGIOSE Ludos autem christianos magnificentissimo apparatu, devotissima ac solenni representatione, ingenti hominum frequentia ac celebritate quotannis edentem Alfonsum perspectavimus. Immo vero cum accepisset Etruscos istius modi ludos singulari industria commentos esse, ne hac saltem in re, quae ad divinum cultum pertineret, a quoquam mortalium vinceretur, omaia perscrutatum atque exploratum eo misisse. Explorata longe praeclarius atque subtilius expressisse. VIII. FIDENTER Admonuit modo Tuscia, ut animosi regis fidutiam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
uper lectione Annei senece quem precipue rex coluit atq ꝓdi
abilis foret. Cui ab alfonso his pene uerbio satis est factum
Animum hominis adeo profectum non prius conquielierẽ
q̃ eo rediret unde profȩctus esset. Esse procul cdubio animu
nostrum dei eł eteruitatis capacem propterea neq impleri
neque latiari posse us rebus quefluxe fucate s ĩncerte.
essent. Sed deum ipum ueluti naturalem sedem & suum
perfectum bonum.
UM legeremus aliquando didonis uirgiliane mortem
& interlegendum terra neheienter mouisset:atq ob id
qui aderamus onines improuisa & repentina repercullos
tex intueretur. Nouumne inquit uobis uidetire si in
morte tam celebris regine terra intremiscat:
ERoptare regem au diuimus uti popularium suorum u¬
nusquilque tex extitisset. Quo demum illi ut pote repti
recognosierent principum occupationes & curas. Hoc u¬
no forsitm modo fieri posse. ut desinerẽt molesti et

Expanded text:
uper lectionem Annaei Senecae, quem praecipue rex coluit atque perabilis foret. Cui ab Alfonso his pene verbis satis est factum, animum hominis a Deo profectum non prius conquiescere quam eo rediret, unde profectus esset. Esse proculdubio animum nostrum Dei ei aeternitatis capacem, propterea neque impleri neque satiari posse his rebus quae fluxae, fucatae et incertae essent. Sed Deum ipsum veluti naturalem sedem et suumperfectum bonum. XXXVI. FACETE Cum legeremus aliquando Didonis Virgilianae mortem, et inter legendum terra vehementer monisset, atque ob id qui aderant omnes improvisa et repentina re perculsos, rex intueretur, "Novum ne – inquit – vobis videtur, si in morte tam celebris reginae terra intremescat". GRAVITER Peroptare regem audivimus uti popularium suorum unusquisque rex extitisset, quo demum illi utpote experti recognoscerent principum occupationes et curas. Hoc uno forsitan modo fieri posse, ut desinerent molesti et
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse sed sapientiam omistsle.
INoppugnatione caiete cum aliquando defecissent ad
tormenta enea portentose illius magnitu dinis saxa nec
aliunde haberi facilius possent. ꝗͣ ex uilla que ab incolis
inueterata opinione ad huc asseritur ciceronis fuisse. Ut
alio quocumque disquirerent istius modi saxa rex iussit:
Sibi ciceronis uillam si saperent in uiola tam seruarent.
Amplius malle se dixit tormenta et machinas ualere siue¬
re uullique usui eẽ. ꝗͣ inuiria afficere uel saxa illius uiri
qui tot tantosq homines ab iniuria ac capitis periculo
uindicasset patro cinio suo.

Expanded text:
accepisse, sed sapientiam omisisse. accepisse, sed sapientiam omisisse. In oppugnatione Caietae cum aliquando defecissent ad tormenta aenea portentosae illius amplitudinis saxa, nec aliunde haberi facilius possent quam ex villa, quae ab incolis inveterata opinione adhuc asseritur Ciceronis fuisse, ut alio quocumque disquirerent istiusmodi saxa rex iussit, sibi Ciceronis villam, si saperent, inviolatam servarent. Amplius velle se dixit tormenta et machinas valere sinere nullique usui esse quam iniuria afficere, vel saxa illius viri, qui tot tantosque homines ab iniuria, ac capitis periculo vindicasset patrocinio suo.
Abbreviated transcription (Latin):
atque inspexit. Non decẽ inquit hunc pocissimũ
librum q nos quomodo conteganir tam belle
doceat detectum incedere. ei. mq mihi ꝓ ꝗͣ polite
ac subito cooperirit mandauit.
lixam nec minus elegantem orationeni dum pronuntia¬
ret attentionem patientiamq regis ualidissime mitatus
est. quod nec oculos ase diutissime dicente minimum de¬
flexisset nec manus mouisset. Seel et illud inprimis
memoria dignum uidicauit quod cum aprincipio sta¬
tim orationis naso regis musca suꝑ sedisset non prius ꝗͣ
peroratum esset rex illam abegisset. Ego quoq meis
hisce adnotamentis huiuscemodi factum propterea in¬
proelia deorum iuprobitatem musce describere.
na uetustis litteris inscriptum. Quod rex ut primum
accepit letitia pene proditus. ire nihil cunctatus est et
sentibus rubisque primo tumulum purgans mox lege¬
re inceptans. non. M. tulii sed .ii. uitruii epigramina
esse comperit. Irritoque labore rediens ac uultum ti¬
su soluens caietanos inquit ex minerua oleam quidem

Expanded text:
atque inspexit. "Non decere – inquit – hunc potissimum librum, qui nos quomodo contegamur, tam belle doceat, detectum incedere." Eumque mihi perquam polite ac subito cooperiri mandavit. lixam nec minus elegantem orationem dum pronuntiaret, attentionem patientiamque regis validissime miratus est, qui nec oculos a se diutissime dicente minimum deflexisset, nec manus movisset; sed et illud in primis memoria dignum iudicavit, quod cum a principio statim orationis naso regis musca supersedisset, non priusquam peroratum esset, rex illam abegisset. Ego quoque meis hisce annotamentis huiusmodi factum propterea inproelia deorum improbitatem muscae describere.na vetustis litteris inscriptum. Quod rex ut primum accepit, laetitia pene proditus ire nihil cunctatus est, et sentibus rubisque primo tumulum purgans, mox legere inceptans, non M. Tullii, sed M. Vitruvii epigramma esse comperit. Irritoque labore rediens ac vultu risu solvens, Caietanos inquit ex Minerva oleam quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ffirmare solitum tegem accepimus si uullum omnino aliud re¬
gnum nullã prouintiam preter calabriam aut haberet aut ha¬
biturus esset. illam protinus sese relictuͣm. priuatumq & ci¬
uem uiuere potius uelle ꝗ illorum bipedum ineptias tolera¬
re qͣuis domiuum aut regem.

Expanded text:
ffirmare solitum regem accepimus, si nullum omnino aliud regnum, nullam provinciam praeter Calabriam, aut haberet, aut habiturus esset, illam protinus sese relicturum, privatumque et ciuem venire potius velle quam illorum bipedam ineptias tollerare, quamvis dominum aut regem.
Abbreviated transcription (Latin):
MEmini cum aliquando messane uitgilium leger̃¬
mus pueros uel humillime conditiotus. qui mo¬
do disiendi animo accederent usque in interio¬
rem locum ubi post coenam legebatur. edicto regis
omties admissos fuisse exclusis eo loco ea hora am¬
plissimis atque ornatilsimis uiris omnihus den¬
que qui legendi caula uõ ad essent exclusis. Fini¬
ta uo lectione ponio hyspanie regum mote regi
afferebatur. Mitistrabat rex sua manu precep¬
toti ip̃i seu poma seu confectiones ⁊uccareas.
Condiscipulis uõ purpuratorum maximi. Postaũt
potionem questio proponehatur ut plutimum
philosophie. Aderant quidem semꝑ doctissimi atq
clarissimi uiri. extendebatur nox suauissimis at¬
q honestissimis colluctationibus usq ad horã
fece septimam. Exin suam quisque domum re¬
petebat letus et regis gratie et benignitatis pletiꝰ.
mis anlibris maiotem gratiam deberet. respondit
ex libris searma et armotũ uira didiilse

Expanded text:
Memini, cum aliquando Messanae Virgilium legeremus, pueros vel humilimae conditionis, qui modo discendi animo accederent usque in interiorem locum, ubi post cenam legebatur, edicto regis omnes admissos fuisse, exclusis eo loco, ea hora amplissimis atque ornatissimis viris, omnibus denique, qui legendi causa non adessent, exclusis. Finita vero lectione, potio Hispaniae regum more regi afferebatur. Ministrabat rex sua manu praeceptori ipsi, seu poma, seu confectiones zuchareas. Condiscipulis vero purpuratorum maximi post autem potationem quaestio proponebatur, ut plurimum philosophiae. Aderant quidem doctissimi atque clarissimi viri; extendebatur nox suavissimis atque honestissimis colluctationibus usque ad horam fere septimam. Exinde suam quisque domum repetebat laetus et regis gratiae et benignitate plenus. mis an libris maiorem gratiam deberet, respondit ex libris se arma et armorum iura didicisse
Abbreviated transcription (Latin):
saris quibusdam sins inequum ad leuatus inter no¬
strorum militum manus prope modum apprehensus
esfugit. Quiud regeni tutati fuerunt. quoniam fugae
locus non fuit ad unum omnes trucidati sunt ante re¬
gis pedes. Pretoriiĩ captum direptuuq Tormenta enea
ac ferrea omuia confracta. Signa militaria pleraq ab¬
lata rnesti mabilis ator: omnis gniͣs preda ex inctoria relata

Expanded text:
sariis quibusdam suis in equum allevatus, inter nosariis quibusdam suis in equum allevatus, inter nostrorum militum manus prope modum aprehensus effugit. Qui vero regem tutati fuerunt, quoniam fugae locus non fuit, ad unum omnes trucidati sunt ante regis pedes, praetorium captum direptumque, tormenta aenea et ferrea omnia confracta, signa militaria pleraque ablata, inaestimabilis atque omnis generis praeda ex victoria relata
Abbreviated transcription (Latin):
ferio tunicentium rege littere in hanc fere sententiam defe¬
runtut. Rex regi lalutem. Scimus o alfonse te maiore
animo esse. ꝗͣ ut gerborum populacione cõtentus dece¬
das. ld circo de creuimus ad te coufestim accedere &
facie quod aiunt ad faciem intueri.Etedimus te in¬
terea minime recessurum quonia fugere longe ama¬
guanimo rege alienum est. Uale. Alfonsus hia littis
acceptis oblata occasione maioris glorie decreuit õ¬
tempta insula barbarorum expectare. At ille tempori
que ad iactum teli contra pontem et turrim quam
nostri milites tenebant locauit tormentis telis clamo¬
ribus nostros continue lacessens. Constituerat alfon¬
sus postero die collatis siguis decertere. Soeterum at¬
dor militum ut plerunque fit contineri dutius nequi¬
uit ponte transiisso incontinentem eruperunt fude¬
runt ac profligarunt barbaros nec procul fiit quin re¬
geni ipũm etiam caperent qui apro pinquis et neces¬

Expanded text:
ferio Tunicensium rege litterae in hanc fere sententiam defeferio Tunicensium rege litterae in hanc fere sententiam deferuntur: "Rex regi salutem. Scimus, o Alfonse, te maiore animo esse, quam ut Gerborum populatione contentus decedas. Iccirco decrevimus ad te confestim accedere et facie, quod aiunt, ad faciem intueri. Credimus te interea minime recessurum, quoniam fugere longe a magnanimo rege alienum est, vale." Alfonsus his litteris acceptis, oblata occasione maioris gloriae, decrevit, contempta insula, barbarum expectare. At ille tempori que ad iactum teli contra pontem et turrim, quantum nostri milites tenebant, locavit tormentis, telis, clamoribus nostros continue lacessens. Constituerat Alfonsus postero die collatis signis decernere, ceterum ardor militum, ut plerumque fit, contineri diutius nequivit: ponte transmisso in continentem eruperunt, fuderunt ac profligarunt barbaros, nec procul fuit quin regem ipsum etiam caperent, qui a propinquis et neces
Abbreviated transcription (Latin):
cõmilitones una omnes ꝯclatuatent aloysri co¬
pus uelut periclitationis causam remittendu:
esse illum in proposito ꝑstitisse. et aut sibi una
cum aloisio peñdum esse. aut in longe augustio¬
rem diis que acceptiorem cruitatera se sanctissimi
corporis reliquias conditurum asse uerasse. Uicit
partinacia ꝑuenit que ualentiam ulterioris hys¬
panie inclitam cluitate ubi sanctissimum aloisii
corpus clarissime uictorie solam mercedein. sed et¬
num suae glorie monumentum summa cum ue¬
neratione ac gratulatione ciurum collocauit.
FORTITER
GEtborum insulam quam putainus lothophagitet
antiquitus dictam ingenti admodum classe rex
obsederat. et neulla incolis auxilii spes reliqua esset
pontem qui continentem cõuigebat desecuit tii¬
ribusq muniuit. Quo facto relinquebatur alfoso
nihil nisi ut leui momento insulam populatus re¬
ditet uictor et uoti compos. Cum interim abo¬

Expanded text:
commilitones una omnes inclamarent Aloisi cocommilitones una omnes inclamarent Aloisi corpus velut periclitationis causam remittendum esse, illum in proposito perstitisse, et aut sibi una cum Aloisio perdendum esse, aut in longe angustiorem Diisque acceptiorem civitatem sanctissimi corporis reliquias conditurum asseverasse. Vicit pertinacia pervenitque Valentiam Ulterioris Hispaniae inclitam civitatem, ubi sanctissimum Aloisi corpus clarissimae victoriae solam mercedem, sed aeternum suae gloriae monumentum summa cum veneratione ac gratulatione civium collocavit. V. FORTITER Gerborum insulam, quam putamus Lotophagitem antiquitus dictam, ingenti admodum classe rex obsederat, et ne ulla incolis auxilii spes aliqua esset, pontem, qui continentem coniungebat, desecuit turribusque munivit. Quo facto relinquebatur Alfonso nihil, nisi ut levi momento insulam populatus rediret victor et voti compos. Cum interim a Bo
Abbreviated transcription (Latin):
gentissime obseruari curairit. Cumq et ille uim et
contumeliam pertimescentes. regi ꝑ inter nuntium
supplicatent. ut tradita omnieaꝵ gaza. ip̃as tantũ¬
modo intactas abire ꝑmitteret. non solum in tactas
sed ne uisas quidem. ctimq eatum omni suppellectii¬
le quantauis preciosissima ad unã os abire ꝑmisit:
qd ex in sula pomatia que ad tria ferme trilia passu¬
um contra massiliam sita elt: saxa tormentaria
mille quingentorum pondo adurbem uel ultra eti¬
am urbem iecerit: catenam portus amplissimam ho¬
Ite inuito ac retinente ꝑ fregit: Sed et illud longe
ad mirabilius quod opulentissima urbe ui potitus ⁊
nihil inde preter diui aloisii corpus depottauerit
indignum sane diuidicans tam uenetabi les reliqui¬
as iurbe uicta directa & incensa remanere de¬
bere. Illud quoq non omittendum. quod cum
incle in hyspaniam enauigans aspetrima maris
tempestatel iactaretur. et nautae & sacerdotes R

Expanded text:
gentissime observari curavit: Cumque et illae vim et gentissime observari curavit: Cumque et illae vim et contumeliam pertimescentes regi per internuntium supplicarent, ut tradita omni earum gaza ipsas tantummodo intactas abire permitteret, non solum intactas, sed ne visas quidem cumque earum omni suppellectile quantavis pretiosissima ad unam omnis abire permiquod ex insula Pomatia quae ad tria ferme milia passuum contra Massiliam sita est, saxa tormentaria mille quingentorum pondo ad urbem vel ultra etiam urbem iecerit. Cathenam portus amplissimam hoste invito ac renitente perfregerit. Sed et illud longe admirabilius, quod opulentissima urbe vi potitus, nihil inde praeter divi Aloisi corpus deportaverit, indignum sanc diiudicans tam venerabiles reliquias in urbe victa, direpta et incensa remanere debere. Illud quoque non omittendum: quod cum inde in Hispaniam enavigans asperrima maris tempestate iactaret, et nautae, et sacerdotes, et
Abbreviated transcription (Latin):
superatum et abtitanis protritum esse nequaꝗͣ me ar¬
ina contra profligatum regem moturum esse uobis af¬
firmo neq eo animo else ut quod maiotes mei iuk a¬
toli prospetitate non pecierunt ego ineius repetam
calamitate. Quid rȩgi indecentius ꝗͣ uictum prouoca¬
re Rursum quid inhumanius ꝗͣ naufragum sub me̾¬
gere. Hac securitate legatos. reimilit demitatos alfonsi
uirtutem et magnanimitatem.
LIBERALITER
Duai adhuc ualentie ageret helionoram sororem quam
unice diligebat. Ouardo ioaunis portus gallie tegis filio
natu maiori magnificentissimo appatatu nuptum tra¬
didit. Ex quibus postea procreati helionora filia dum
hec scriberemus federico tercio romanosꝵ regi. quod fauste et felicit
eueniat eiusdem regis et anunculi opeta desponsata est.
Apta arege massilia cum sibi tenuciaretur matronas fere
omnes et puellas ciuitatis preciosissimis rebus omnifa¬
riam onustas iutemplum augustini ꝑfugisse eas dili¬

Expanded text:
superatum et a Britannis protritum esse, nequaquam me arsuperatum et a Britannis protritum esse, nequaquam me arma contra profligatum regem moturum esse vobis affirmo: eo quoque animo esse ut quod maiores mei in Caroli prosperitate non petierunt, ego in eius non repetam calamitate. Quid regi indecentius, quam victum provocare. Rursum quid inhumantus, quam naufragum submergere." Hac securitate legatos remisit demiratos Alfonsi virtutem et magnanimitatem." II. LIBERALITER Cum adhuc Valentiae ageret Helionoram sororem, quam unice diligebat, Duardo Ioannis Portugalliae regis filio natu maiori magnificentissimo apparatu nuptui tradidit. Ex quibus postea procreata Helionora filia; dum haec scriberemus, Federico tertio Romanorum regi, quod fauste et feliciter eveniat, eiusdem regis et avunculi opera desponsata est. ENTER Capta ab rege Massilia, cum sibi renuntiaretur matronas fere omnes et puellas civitatis pretiosissimis rebus omnifariam onustas in templum Augustini perfugisse, eas dili
Abbreviated transcription (Latin):
tatis auo modari posse uide antut. Quo illis maxime
umnpronitu lint quide alfonso quotidie aut loquuntũ
aut otant aut scribunt aut deniq qui imnitati eum stu¬
debunt fortassis inposterum. Sed de hoc hactenus. Nc̃
ad alfonsi dicta aut facta redeamus
MAGNA NIME
CU Messerualentie alfonsus appulerunt eo loci. Raro¬
li regis frantie legati magnopere eum orantes. ne ꝑ id
tempus quo rex eorum bello britãni eo implicitus eẽt
contra se bellum aliquod suscitaret. Q maxime
eni uerebatur. Karolus ne alfonlus captato tempot̃
& occasione eum armis lacesseret propterea quod
ius ac titulum pretenderet in eam ꝑtem gallie nar¬
bonensis. quam incole linguam hoccitanã uocãt Qui¬
bus alfonsus ita respondit. Et si certo scio plurimas
narbonensis. gallie cuntates ad aragonie regnum ꝑti¬
nere.quas. Ratolus rex iam pridem occupatas deti¬
neat nihilominus hoc tempore. quo illum intelligo bello

Expanded text:
tatis accommodari posse videantur, quo illis maxime tatis accommodari posse videantur, quo illis maxime in promptu sint, qui de Alfonso quotidie aut loquuntur, aut orant, aut scribunt, aut denique qui imitari eam studebunt fortassis in posterum. Sed de hoc hactenus, nunc ad Alfonsi dicta et facta redeamus. I. MAGNANIME Cum esset Valentiae Alfonsus, appulerunt eo loci Caroli regis Franciae legati magnopere eum orantes, ne per id tempus, quo rex eorum bello Britannico implicitus esset, contra se bellum aliquod suscitaret. Quam maxime enim verebatur Carolus, ne Alfonsus captato tempore et occasione eum armis lacesseret, propterea quod ius ac titulum praetenderet in eam partem Galliae Narbonensis, quam incolae linguam hoccitanam vocant. Quibus Alfonsus ita respondit: "Et si certo scio plurimas Narbonensis Galliae civitates ad Aragoniae Regnum pertinere, quas Carolus rex iampridem occupatas detineat, nihilominus hoc tempore, quo illum intelligo bello
Abbreviated transcription (Latin):
manissimo rege potissimum dilectus ac probatus sim nõ
uanitate aut blandicia aliqua. Qua inte testis mibi
fuerit couscientia euis que nihil magis auersia sit qͣ¬
ex horruir qͣ mendaces. nihil magis auersatasit ꝗͣ adulatorã
quos etiam pestem priticipum appellare consuerit et uatiis i¬
terdum poenis asfligere. Tantum itaque ab est ut ego me re¬
huius modi leuitate sub in sinuem aut nihil magis condolea
ꝗͣ per multa illum dixisse aut fecisse que nelciam et que scia¬
haud quaquam me ea su auitate scripturum esse confidam
qua illum constat apud omnes locutum fuisse. fuit ei
lernione admodum iocundus breuis elegaus uenustus
et clarus. Ego uero ut queque in mentem ueniunt q¬
ꝗͣ sint pauca emultis sat scio ea tantum dicta aut facta
litteris mando nõ loci non temporis ordine leruato.:¬
neque eium historiam scribo. Sed ea dum taxat excẽ¬
po eaque perstringo que ad exempla uittutis ac probi¬

Expanded text:
manissimo rege potissimum dilectus ac probatus sim, non manissimo rege potissimum dilectus ac probatus sim, non vanitate aut blanditia aliqua. Qua in re testis mihi fuerit conscientia eius, quae nihil magis exhorruit quam mendaces, nihil magis aversata sit quam adulatores, quos etiam pestem principum appellare consueverit et variis interdum poenis affligere. Tantum itaque abest ut ego eiusmodi levitate me subinsinuem, ut nihil magis condoleam, quam per multa illum dixisse aut fecisse, quae nesciam; haud quamquam me ea suavitate scripturum esse confidam, qua illum constat apud omnes locutum fuisse. Fuit enim sermone admodum iocundus, brevis, elegans, venustus et clarus. Ego vero ut quaeque in mentem veniunt, quaequam sint pauca e multis sat scio, ea tantum dicta aut facta litteris mando animo, loci non temporis ordine servato neque enim historiam scribo sed ea dumtaxat excerpo eaque perstringo, quae ad exempla virtutis ac probi
Abbreviated transcription (Latin):
sas in aqueductuum alneum teduxit. Uias utbis prope
omnes uetustate & frequenti uehiculorum transitu detri¬
tas atque cotuuulsas nigra si lice constrauit plaustrio peni¬
tus uehiculisq urbe summotis. Et nunc diis heneiuuã¬
tibus parat ad aeris serenitatem salubritatemq palu¬
des siccare et lacus emittere.¬
EREOR NE QUIS ME DUTET
in his libellis pleraq locutum ingratiam
alfonsi benefactoris ac pro inde uanitatis
arguendum esse. Quod uitiumꝰ agraui uiro presertim scri¬
bente longissime ab esse debeat: Uerum ille quisquis est: si
modo est aliquis neque motes meos neque Alfonsi natu¬
ram satis nosse facile coarguetur cum intelliget mihi qui¬
dem haud opus fuisse ad sentatione ad gratiam in eunda
quam uidelicet ad secutus essem etiam singularem .xx.
annotum petpetua hectione constantissima fide infatiga¬
bili obsequio summa ob seruantia puro consilio ueritate
incorrupta. Quibus profecto artibus a summo atq hu¬

Expanded text:
sas in aquaeductum alveum reduxit, vias urbis prope sas in aquaeductum alveum reduxit, vias urbis prope omnes vetustate et frequenti vehiculorum transitu detritas atque convulsas nigra silice constravit, plaustris penitus vehiculisque urbe summotis. Et nunc diis beneiuvantibus ad aeris serenitatem salubritatemque paludes siccare et lacus emitterereor ne quis me putet in his libellis pleraque locutum in gratiam Alfonsi benefactoris, ac proinde vanitatis arguendum esse. Quod vitium a gravi viro praesertim scribente longissime abesse debeat. Verum ille quisquis est, si modo est aliquis, neque mores meos neque Alfonsi naturam satis nosse facile coarguetur, cum intelliget mihi quidem haud opus fuisse assentatione ad gratiam ineundam, quam videlicet assecutus essem etiam singularem xx annorum perpetua lectione, constantissima fide, infatigabili obsequio, summa observantia, puro consilio, veritate incorrupta. Quibus profecto artibus a summo atque hu
Abbreviated transcription (Latin):
Au diui sepenuinero tegem dicentem tantum ualere ad
fidem debere principum sinplex uerbum quantum
ptiuatorum hominum iusiurandum.
IOCOSE
Elccum iuinarium inter utres et dolia uini greci ꝓuindemi¬
am mortuum inuentum regi cum renuntiarent. sepeliti
eum iussit: et huiulmodi difticon sepulture insctibi. Nic
situs est cucus. quem testas iuter et utres. Mactasti greco
palmite bacche furens.
GRAUITER¬
R EEgna que plurima quidem haberet et possideret: malle le
ꝑdere etiam plancte assirinabat. qͣ licteras quas ꝓmodi¬
cas scire dicebat nescite:
MAGHIFICE
UEctigal quod exmeretricio atq alea multis ante seculis pe¬
sitaba tur sustulit. Ipsi neapolitano ciui cui id luchrum a
iupioribus regibus concelsum erat priulꝗͣ uectigal abolere¬
tur satisfaciens. Portus pulcherrimam molem pluribus
locis euersam restituit. Aque ductlis subterraneos expurga¬
uit ac refecit: Ueteres fontes instaurauit: nouos non nul¬
los extruxit aquas publicas dui iam magna exꝑte disper¬

Expanded text:
Audivi saepenumero regem dicentem tantum valere ad fidem debere principum simplex verbum, quantum privatorum hominum iusiurandum. LVIII. IOCOSE Ciccum vinarium inter utres et dolia vini Graeci per vindemiam mortuum inventum, regi cum renuntiarent, sepelire eum iussit et huiusmodi distichon sepulturae inscribi: "Hic situs est Ciccus, quem testas inter et utres Mactasti Graeco palmite Bacche furens." LIX. GRAVITER Regna quae plurima quidem haberet et possideret malle se perdere etiam persancte affirmabat, quam litteras, quas permodicas scire dicebat, nescire. LX. MAGNIFICE Vectigal quod ex meretricio atque alea multis ante saeculis pensitabatur, sustulit ipsi Neapolitano civi, cui id lucrum a superioribus regibus concessum erat, priusquam vectigal oboleret satisfaciens. Portus pulcherrimam molem pluribus locis eversam restituit, aquaeductus subterraneos expurgavit ac refecit, veteres fontes instauravit, novos nonnullos extruxit, aquas publicas diu iam magna ex parte disper
Abbreviated transcription (Latin):
dia atq alias animi labes depouerent. Perutiq eteni
ficti. Uti regna atque resp. priuatorum contentio¬
nibus atq affectionibus pessundentur.
IUSTE GRALITER
Olcenti cuidam addecere regem non lolum que pro¬
misisset sed que capite annuisset etiam prestare. de¬
bete tespondit recte sane. Uecum conce dere petẽtes
quoque iulta ac consentanea aregibus postulate.
GRARITER
Oluites sine cultu litterarum aureum uellus

Expanded text:
dia atque alias animi labes deponerent. Plerumque etenim dia atque alias animi labes deponerent. Plerumque etenim fieri uti regna atque respublicae privatorum contentionibus atque affeccionibus pessundentur. III. IUSTE, GRAVITER Dicenti cuidam addecere regem non solum quae promisisset, sed quae capite annuisset, et praestare debere, respondit recte sane, verum condecere petentes quodque iusta ac consentanea ab regibus postulare. IV. GRAVITER Divites sine cultu litterarum aureum velus a
Abbreviated transcription (Latin):
nece ex latino iu hyspanum sermonem uertetit quo
diuiui illuis libri cognitio etiam literatũ rudes
non latetet. Sed et quod dictum et sepius dicen¬
dum est sapientes uitos incredibili beniuolentia
atq obseruantia colint. Quate doctos et lapientes
precipue mouitos et oratos uelimi. Uti quisque
GRAUITER
Optimos consiliatios esse mortuos dicebat libros ui
pro uitili gratiam teferat: meamq unbeccilitatem sua
eloquentia atque opera sultentent: sussulciaui:q ue¬
q diuim huuis. Uiri deque eis tam benemeriti facta
aut dicta perire siuant. sed celebrent potius.et cer¬
tatim laudibus ferant. haud in scii ingratis poenã
a ueteribus institutam esse. Ut hi motenis uorandi
nosse cuperet fideliter audiret.
ERIIITER IUSTE
Sl tomanis tempotibus natus esset se construrturum fuisse
dicebat contra curiam ioui positorio templum. quo patres
con sententiam dicturi anteꝗͣ curiam ingredetentut o¬

Expanded text:
necae ex latino in sermonem hispanum verterit, quo necae ex latino in sermonem hispanum verterit, quo divini illius libri cognitio etiam litterarum rudes non lateret. Sed et quod dictum et saepius dicendum est, sapientes viros incredibili benivolentia atque observantia coluit. Quare doctos et sapientes praecipue monitos et oratos velim, uti quisque GRAVITER Optimos consiliarios esse mortuos dicebat, libros vipro viribus gratias referat, meamque imbecillitatem sua eloquentia atque opera sustentent suffulciantque, neque divini huius viri deque eis tam benemeriti facta aut dicta perire sinant; sed celebrent potius et certatim laudibus ferant, haud inscii ingratis poenam a veteribus institutam esse, ut hi murenis vorandi nosse cuperet fideliter audiret. II. GRAVITER, IUSTE Si Romanis temporibus natus esset, se constructurum dicebat fuisse contra curiam Iovi Positorio templum, quo patres conscripti sententiam dicturi, antequam curiam ingrederentur, o
Abbreviated transcription (Latin):
li homini esse concessam. Qua potissimum ex re
uti ego arbitrot loannem hixatitatuta cuta/x
otum uirtute prestantillimium tum acertimi uui¬
dicui Uirum de rege solitum dicete accepinus
alfousum si rex non fuisset. philosophum ee ꝗ¬
dei eximium futurum fuisse. Ad sapientia mn
enim unice natuta ẽe sibi uideri. Neq enit
intet atdua ut sunt pletunq regum negotia
unquam sapientie studiuta in termitterẽ quo¬
tidieq poetas philosophos theologos aut legen¬
tes aut disputantes aut otantes audire atqiue a¬
deo indiuinis maxime disciplinis doclum et claru
euasisse. ut in tege aliquid etiaiu preter regeni inẽe
uidetetur quod demitari posses. tum ad felicititem
et ueri cognicõnem tibi excerpere. Ego preterea itai
ex plautem disficillima pleraq regem scio ut q̃ ui¬
detentut aut haberentut obscuta luce ut aiunt
metidiana clariota tedderet. adeoq hyspanos cõ¬
terraneos suos amasse ac respexisse ut epiltolas le¬

Expanded text:
li homini esse concessam. Qua potissimam ex re li homini esse concessam. Qua potissimam ex re uti ego arbitror Ioannem Hixaritanum, cum omni virtute praestantissimum tum acerrimi iudicii virum, de rege solitum dicere accepimus: Alfonsum si rex non fuisset, philosophum et quidem eximium futurum fuisse ad sapientiam enim unice natum esse videri. Neque enim inter ardua, ut sunt plerumque regum negotia, unquam sapientiae studium intermittere, quotidieque poetas, philosophos et theologos aut legentes, aut disputantes, aut orantes audire, atque adeo in divinis maxime disciplinis doctum et clarum evasisse, ut in rege aliquid etiam praeter regem inesse videretur, quod demirari posses, cum ad felicitatem et veri cognitionem tibi excerpere. Ego praeterea ita explanantem difficillima pleraque regem scio, ut quae viderentur aut haberentur obscura luce, ut aiunt, meridiana clariora redderet. Adeoque Hispanos conterraneos suos amasse et respexisse, ut epistolas Se