comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ responsum. Reliqui mͥ septem milia uirorum:
qui non curuauerunt genu ante baal. Solũ te putas
et. seruũ bene laborantẽ: st̃ &e alii me. tunentes & non
pauci. Namseptem milia ibi habeo. & ad uinxit. Sic
gͦ ae in hoc tempore. Crediderunt enĩ aliqui uidci &
multi fuerant repbati. sicut ce ille. qui uulpiũ foueas
gestabat in animo. Sic gͦ inquit & in hoc tempor reli¬
quis ꝑ eleccio nẽ gr̃s salue factȩ sunt: ĩdẽ. idẽ xp̃s est
qui tunc ce mͦ qui & illic cunc heliȩ dixit. reliqui
iͥi. Quid .c̃. reliqui mͥ Ego illos elegi: quia iudi
mentes corũ de me presumentes. non de se nec de baal.
Lon sunt mutati: sic sunt ut ame facti sunt. Q tu qui
loqueris nisi de ine p̾sumeres. ubi esses: Nisi gr̃a mea
plenus esses nonne ante baal etiã ipse genu flecteres:
Gra aut̃ mnea plenus es: quia nichil de tua uirtuts sed to¬
tum mea grã presumsisti. Noli gͦ in hoc gloriari: ut
putes te inserutio ineo non habers conseruos. Sunt

Expanded text:
onsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal. Solum te putas esse servum bene laborantem: sunt et alli me timentes, et non pauci. Nam septem millia ibi habeo. Et adjunxit: Sic ergo et in hoc tempore. Crediderunt enim aliqui Judaei, et multi fuerunt reprobati: sicut et ille qui vulpium foveas gestabat in animo. Sic ergo, inquit, et in hoc tempore, reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt: id est, idem Christus est qui tunc, et modo, qui et illi tunc Eliae dixit, Reliqui mihi. Quid est, Reliqui mihi? Ego illos elegi, quia vidi mentes illorum de me praesumentes, non de se, nec de Baal. Non sunt mutati, sic sunt ut a me facti sunt. Et tu qui loqueris, nisi de me praesumeres, ubi esses? Nisi gratia mea plenus esses, nonne ante Baal etiam ipse genu flecteres? Gratia autem mea plenus es; quia nihil de tua virtute, sed totum de mea gratia praesumpsisti. Noli ergo in hoc gloriari, ut putes te in servitio tuo non habere conservos: sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃i & aquo mundam̃ accipiendo indulgentiam:
ipsũ accipiamꝰ habitatorẽ ad faciendã. augendant.
ꝑficiendam q iusticiam. Nam in primo ei aduentu
cum hi qui eũ acceꝑant linguis om̃ium gentium
loquerent᷑ ꝙ stupentes eos qui aderant auoqueret᷑
petrus apłs: compuncti sunt cords & dixerunt ad
pttrũ & ad apłos. Quid gͦ faciemꝰ fr̃s : Al onstrate nob̾.

Expanded text:
Spiritus sancti; et a quo mundamur accipiendo indulgentiam, Spiritus sancti; et a quo mundamur accipiendo indulgentiam, ipsum accipiamus habitatorem ad faciendam, augendam, perficiendamque justitiam. Nam et in primo ejus adventu, cum hi qui eum acceperant, linguis omnium gentium loquerentur, et stupentes eos qui aderant, alloqueretur apostolus Petrus; compuncti sunt corde, et dixerunt ad Petrum et ad Apostolos: Quid ergo faciem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissionẽ. tam̃ ađ catholicã uẽniunt. & societate
sp̃s aggregan᷑ quẽ foris ꝓ cul dubio non habebant.
non ei repetit᷑ lauacrũ carnis. Non ciũ defuit cciã
foris positis ista forma piecatis : sed accedit eis queni¬
si uitus non potest dari unitas sp̃s in uinculo pacis.
Talcs quipps erant antequã catholici eent: de qualib
dicit apłs. Habentes formã pietatis: uirtutẽ aut̃ euis
ab negantes. Potest enĩ es̾. iusibilis forma palmitis.
etiã pret̃ uittm : sed iiusibils̃ uitã radicis habers
non potest nisi in tute. Proinde corporalia sacram̃ta
que portant. & celebrant etiã segregati ab unitate
corporis xp̃i formã possunt exhibere pietatis: uirtus
uero pietatis iiusibilis a spiritalis ita ieis non po¬
cest ex̃. quc̃admodã scusus non sẽquit᷑ hominis men¬
renussio peccatorum qm̃ non datur nisi in sp̃u sc̃õ.
sp̃s qui in se ipsũ diuisus .s̃. regnet in nobis. ut eruti
de potestate sp̃s iinundi templũ deinceps efficiauĩ

Expanded text:
missionem ; tamen cum ad Catholicam veniunt, et societati Spiritus aggregantur, quem foris procul dubio non habebant, non eis repetitur lavacrum carnis. Non enim defuit etiam foris positis ista forma pietatis: sed accedit eis, quae nisi intus non potest dari, unitas Spiritus in vinculo pacis. Tales quippe erant, antequam catholici essent, de qualibus dicit Apostolus: Habentes formam pietatis, virtutem autem ejus abnegantes . Potest enim esse visibilis forma palmitis etiam praeter vitem; sed invisibilis vita radicis haberi non potest, nisi in vite. Proinde corporalia Sacramenta, quae portant et celebrant etiam segregati ab unitate corporis Christi, formam possunt exhibere pietatis; virtus vero pietatis invisibilis et spiritualis ita in eis non potest esse, quemadmodum sensus non sequitur hominis memremissio peccatorum, quoniam non datur nisi in Spiritu sancspiritus qui in se ipsum divisus est, regnet in nobis, ut eruti a potestate spiritus immundi, templum deinceps efficiamur
Abbreviated transcription (Latin):
luts sunt. Item quod scriptũ est. non habet remissiont̃
in ȩt̃nũ. sed reus erit ȩt̃ni delicti .⁊. quid .ẽ. aliud quã
id quod scd̃m matłm legit᷑ non remietet᷑ ei neq in
hoc scło neq infuturo: Aliis quippe uerbis & alio
loquendi modo : eadẽ ipsa expressa ẽ. sententia.
scm: ne aliud aliquid quã blasphemiã intelligeremꝰ.
planiꝰ ali dixerunt qui blas phemauerit in sp̃m scm̃.
E adeni caĩ res ab om̃ibus dicta .G̃.: ncͥ aliquis corũ a lo¬
queitis uoluntate discessit. Propt̃ quã incelligendo.¬

Expanded text:
lutae sunt. Item quod scriptum est, Non habet remissionem in aeternum, sed reus erit aeterni delicti; quid est aliud, quam id quod secundum Matthaeum legitur, Non remittetur ei, neque in hoc saeculo, neque in futuro? Aliis quippe verbis et alio loquendi modo eadem ipsa est expressa sententia. iritum sanctum, ne aliud aliquid quam blasphemiam intelligeremus planius alii dixerunt: Qui blasphemaverit in Spiritum sanctum. Eadem tamen res ab omnibus dicta est: nec aliquis eorum a loquentis
Abbreviated transcription (Latin):
pñ hant iicarnationẽ ad solũ filiũ ꝑtincitẽ quis¬
quis negat᷑ cooꝑatum patrẽ aut sp̃m sc̃m: nou recte
upit. steni dicimus nec patrẽ uec filiũ sed solũ sp̃m¬
sai  &e in columbe spetis & in lingins uelut igueis
ap pariusse & dedisso ꝓ nuntiare illis in quos uenerat
adulas & uariis linguis magnalia dĩ. A quo tam̃ mi¬
uerhi unigeniti separare. non possunius: ita singlorũ
qtioq in trintate oꝑa triuttas oꝑat᷑: uiuicuiq oꝑan¬
ti coopantib duobus. conueniente in trib agendi con¬
cordia : non in uno deficiente efsicatia ꝑ agendi. Quȩ
adiuturiũ tanquã huic oꝑi non sufficiens assumebat:
nt habent. Sic ce pettata quia pret̾ ecclant non
dininttunt᷑: in eo sp̃u dimita opartebat. quo in unũ¬
eccla congregat᷑. Deniq si quẽ quã ęccłam extra
suorũ peniteat peccatorũ. & huiꝰ tanti peccati quod
alenus . G̃. ab eccłã dĩ. cor in penitenis habcat. quid ei

Expanded text:
n hanc incarnationem ad solum Filium pertinentem, quisquis negat cooperatum Patrem, aut Spiritum, non recte sapit. Item dicimus nec Patrem, nec Filium, sed solum Sptum, et in columbae specie, et in linguis velut igneis apparuisse, et dedisse pronuntiare illis in quos venerat, multis et variis linguis magnalia Dei : a quo tamen miem Patris et Verbi unigeniti separare non possumus. Ita singulorum quoque in Trinitate opera Trinitas operatur, unicuique operanti cooperantibus duobus, conveniente in tribus agendi concordia, non in uno deficiente efficacia peragendi. Quae adjutorium tanquam huic operi non sufficiens, assumebat:niter habent. Sic et peccata, quia praeter Ecclesiam non dimittuntur, in eo Spiritu dimitti opEcclesia congregatur. Denique si quemquam extra Ecclesiam suorum poeniteat peccatorum, et hic tanti peccati quod alienum est ab Ecclesia Dei cor impoenitens habeat, quid ei
Abbreviated transcription (Latin):
Et ullus quo a ait dñs. si oꝑa non fecissẽ meis quş nemo
alilii scet non ad ꝑ atre ał sp̃me reculisse. quod ei uon
sunt in illis opi cooꝑati : sed homines a quib legunt̾
nulta facta miracula. e tanĩ a nilo quȩ filius fecit.
ide s̃s non idõ dictũ quia non eicooꝑat᷑ ꝑat̃ ce filius.
i.quia inbas opib non sunt muta sed unus sp̃s. ce in
diuersis suis oꝑationib nonẽ. ase. ipse diuersus. Noc

Expanded text:
Et illud quod ait Dominus: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit , non ad Patrem vel Spiritum retulisse, quod ei non sint in illis operibus cooperati, sed ad homines, a quibus leguntur multa facta miracula, et tamen a nullo, quae Filius fecit. itus , non ideo dictum, quia non ei cooperatur Pater et Filius, sed quia in his operibus non sunt multi, sed unus Spiritus, et in universis suis operationibus non est a se ipso diversus. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
nitus his uerbis meis. & forte conpunctus querit
quid sit bonũ. quale bonũ. undo bonũ. Bene intel¬
lexisti: hoc te querere debere. Respondebo querenti
ce dicã. Hoc ẽ. bonũ qđ non potes inuitus amittere
Potes enĩ aurũ ꝑdere & nolens. potes domũ potes ho¬
nores. potes ipsam casu salutẽ. Bonũ uero quo uers
bonus es : nec iuitus accipis. nec inutus amitus. Quero
gͦ quale sit hoc bonũ. psalmus quidẽ ammonet nos
rem magnã forte. quã querimus. Ait enĩ. Filii ho¬
minũ quousq graues corde: Qũo usq arbor. illa
in triennio: Filu hominũ quousq graues corde:
Quid .c̃. gͦ. graues corde : Ut quid diligitis uanitatem
&e queritis mendacuĩ : Et a tergo ait: quid querendũ

Expanded text:
nitus his verbis meis, et forte compunctus, quaerit nitus his verbis meis, et forte compunctus, quaerit quid sit bonum, quale bonum, unde bonum. Bene intellexisti hoc te quaerere debere. Respondebo quaerenti, et dicam: Hoc est bonum, quod non potes invitus amittere. Potes enim aurum perdere, et nolens; potes domum, potes honores, potes ipsam carnis salutem: bonum vero quo vere bonus es, nec invitus accipis, nec invitus amittis. Quaero ergo quale sit hoc bonum. Psalmus quidam admonet nos rem magnam, forte quam quaerimus. Ait enim: Filii hominum, quousque graves corde? Quousque arbor illa in triennio? Filii hominum, quousque graves corde? Quid est, graves corde? Utquid diligitis vanitatem, et quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
bonorũ. ut quid. ẽ. auidus externorũ bonorũ. Et¬
ecce quid ꝓdet plena bonis arca. in anis conscientia:
Bona uis habere. cebonus non uis. eẽ. Non uides
erubes cere te debere bonis tuis. sidomus tua plena
ẽ. bonis & te habet malum: Quid. ẽ. enĩ quod ue¬
lis malũ babers: Dic mͥ. Nichil om̃ino. Non uxo¬
rem. non filium. non filiã. non seruũ. non ancillam.
non tunicam. postremo non caligam: & tam̃ uis
habere malam uitam. Rogo te : prepone uitã tua
caligę tuȩ. Om̃ia circũ iacent oculis tus. eligantia
&e pulcra tibiᷤ sunt cꝰara. & tibi ipso uilis es ac sȩdus
Si possent tibi respondere bona quib plena .t̃. domus
tua que habere optasti. quȩ ꝑderc tiniuisti. non ne.
tibi cdamarent. sicut tu nos bona ius habers. sic & nos
uolumus bonũ habere dñm. Tacita uoce int̾pellant
contͣ te dñm tuũ. Ecce bona tanta dedisti huic : &
ipse inaluis.ẽ. Quid ei ꝓdest quod habet. quando eũ

Expanded text:
bonorum, utquid est avidus externorum bonorum? Etbonorum, utquid est avidus externorum bonorum? Et quid prodest plena bonis arca, inani conscientia? Bona vis habere, et bonus non vis esse? Non vides te erubescere debere de bonis tuis, si domus tua plena est bonis, et te habet malum? Quid enim est quod velis habere malum? Dic mihi. Nihil omnino; non uxorem, non filium, non filiam, non servum, non ancillam, non villam, non tunicam, postremo non caligam: et tamen vis habere malam vitam. Rogo te, praepone vitam tuam caligae tuae. Omnia quae circumjacent oculis tuis, elegantia et pulchra tibi chara sunt; et tibi ipse vilis es ac foedus? Si tibi possent respondere bona quibus est plena domus tua, quae habere optasti, perdere timuisti; nonne et tibi clamarent, Sicut tu nos bona vis habere, sic et nos volumus bonum habere Dominum? Tacita voce interpellant contra te Dominum tuum: Ecce bona tanta dedisti huic, et ipse malus est! Quid ei prodest quod habet, quando eum
Abbreviated transcription (Latin):
de bonũ. Quod. ẽẽ. non uis: hoc.c̃. bonũ. Uis enĩ ha¬
bers sanitatt̃ corporis. Est bonũ. Nec tamĩ putes mag¬
nũ bonũ. eẽ. quod habet & malus. Aurũ & argen¬
tũ habere uis. ecco & hoc bonũ .ẽ. dico. sed si bene
usus fueris. Bene aut̃ non uteris: si malus fueris.
Ac ꝑ hoc: aurũ & argentũ malis malũ. ẽ. bonis bonũ
est. Non quia cos bonos facit aurũ & argentũ  sed
quia bonos inuenit inusum bonũ conuerait᷑. Hono¬
rem habere uis bonũ .cͣ. Sed &e hoc: si bene uta¬
ris. Quam multis honor. occasio ęxitii fuit: Quam
multis honor ministeriũ boni oꝑis fuit. Discerna
mͦ gͦ bona ista si possumꝰ quia de bonis arborib
loquim᷑. Et hic nichil .G̃. quod sic quisq eogitars
debeat: nsi ut insemet ipsũ oculos conuertat. In se
discat. se discutiat. se inspitiat. se querat. & se mus¬
mat. Et quod dusplicet necet: & quod placet optet¬
& plantet. Cum enĩ se homo mant̾ inuenerit meliorũ

Expanded text:
onum: quod esse non vis, hoc est bonum. Vis enim habere sanitatem corporis; hoc est bonum: nec tamen putes magnum bonum esse, quod habet et malus. Aurum et argentum habere vis; ecce et hoc dico, bonum est; sed si bene usus fueris: bene autem non uteris, si malus fueris. Ac per hoc aurum et argentum malis malum est, bonis bonum est: non quia eos bonos aurum et argentum facit; sed quia bonos invenit, in usum bonum convertitur. Honorem habere vis, bonum est: sed et hoc si bene utaris. Quam multis honor occasio exitii fuit? Quam multis honor ministerium boni operis fuit? CAmus ergo ista bona, si possumus, quia de bonis arboribus loquimur. Et hic nihil est, quod sic quisque cogitare debeat, nisi ut in semetipsum oculos convertat, in se discat, se discutiat, se inspiciat, se quaerat, et se inveniat: et quod displicet, necet; quod placet, optet et plantet. Cum enim se homo inanem invenerit meliorum
Abbreviated transcription (Latin):
& pater &e sp̃s sc̃s. Si ciũ tantũ mͦ xp̃s. quid c̃. qđ ipse
dicit. pat̾ aut̃ in me manens ipse facit oꝑa. Ita cnĩ dic¬
tũ .ẽ. ipso facit oꝑa : tanquã filius nonfaciat. sed pater
manens uifilio. Cur gͦ alio loco dicit. pat̾ m̃s usq mnͦ
oꝑat᷑ &e ego oꝑor.ce. paulo post quęcũq enĩ ille fecerit
hȩc ce filius similit̾ facit : Quod aut̃ alio loco dicit. si
oꝑa non fecissẽ in eis quȩ nemo alius fecit: ita dicit
quasi solus faciat. Si aut̃ hȩc ita dicunt᷑. ut tam̃ in se¬
parabilia sint oꝑ a patris &e silũ. quid credendũ est
de sp̃u sc̃o. nisi quia & ipse parit̾ oꝑat᷑. Nam ineo
ipso loco unde ȩxorta ẽ. ista quęstio quã discitunus:
cum filius eiceret demonia.⁊ ipse tam̃
ait. Si ego in spͣu sc̃o eicio demo iua:
igit᷑ ꝑuenit in uos regnũ dĩ. Hic forte¬

Expanded text:
ipse dicit, Pater autem in me manens, ipse facit opera ? Ita enim dictum est, Ipse facit opera; tanquam Filius non faciat, sed Pater manens in Filio. Cur ergo alio loco dicit, Pater meus usquemodo operatur, et ego operor? et paulo post, Quaecumque enim ille fecerit, haec et Filius similiter facit . Quod autem alio loco dicit, Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit , ita dicit quasi solus faciat. Si autem haec ita dicuntur, ut tamen inseparabilia sint opera Patris et Filii; quid credendum est de Spiritu sancto, nisi quia et ipse pariter operatur? Nam in eo ipso loco, unde exorta est ista quaestio quam discutimus, cum Filius ejiceret daemonia, ipse tamen ait, Si ego in Spiritu sancto ejicio daemonia, igitur pervenit in vos regnum Dei. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
lici: Nam quicumq uerbo dĩ crediderunt ut catholici
ficrent. utiq aut ex paganis aut ex uideis. aut ex hereticis:
in gr̃am xp̃i pacemq uenerunt. Quib si nonẽ. diuussum

Expanded text:
lici? Nam quicumque verbo Dei crediderunt, ut Catholici lici? Nam quicumque verbo Dei crediderunt, ut Catholici fierent, utique aut ex Paganis, aut ex Judaeis, aut ex haereticis in gratiam Christi pacemque venerunt: quibus si non est dimissum
Abbreviated transcription (Latin):
demoniorum principi tribuebant. Omitto qđ quidam
herecici. ipsũ om̃ino sp̃m scm̃ uel non creatorẽ sed creatu¬
ram. ẽt̃. contendunt: sicut arriani &e eu nomiami & mace¬
domian.⁊ ud cũ prorsus negant ut ipsũ dñm negent¬
es trinitatẽ. sed tantũ mͦ et̾. dm̃ patit̃ asscuerant. & ipsũ¬
uocari aliquando filiũ. aliquando uocari sp̃m scm̃. sicut
sabelliani quos quidã patri passiaños uocant idõ quia pa¬
erẽ ꝑhibent passũ. cuiꝰ negant. ec̾. alique filiũ: sine dubio
negant.ee̾. sp̃m scm. Fotiniani quoq patrẽ solũ. ec̃. dicen.¬
tes dm̃. filiũ uͦ non nisi hominõ negant om̃ino terciam es¬
&e ab hercacis: blasphemari sp̃m sc̃m. Nunquid nã gͦ
deserendi sunt & sins ulla spe deputandi. qm̃ fixa sentencia
c̃. qui uerbũ dixerit contͣ sp̃m scm̃ non ei dimitti. neq in hoc
scło neq in futuro. & illi soli existimandi sunt. ab huiꝰ gra-¬
uissimi peccati reatu liberari. qui ex infantia sunt. catho¬

Expanded text:
 daemoniorum principi tribuebant. Omitto quod quidam haeretici ipsum omnino Spiritum sanctum vel non creatorem, sed creaturam esse contendunt; sicut Ariani et Eunomiani et Macedoniani: vel eum prorsus sed tantummodo esse Deum Patrem asseverant, et ipsum aliquando vocari Filium, aliquando vocari Spiritum sanctum; sicut Sabelliani, quos quidam Patripassianos vocant, ideo quia Patrem perhibent passum: cujus cum negant esse aliquem Filium, sine dubio negant esse Spiritum sanctum. Photiniani quoque Patrem solum esse dicentes Deum, Filium vero nonnisi hominem, negant omnino esse tertiam peet ab haereticis blasphemari Spiritum sanctum. Numquidnam ergo deserendi sunt, et sine ulla spe deputandi, quoniam fixa sententia est, Qui verbum dixerit contra Spiritum sanctum, non ei dimitti, neque in hoc saeculo, neque in futuro; et illi soli existimandi sunt ab hujus gravissimi peccati reatu liberi, qui ex infantia sunt Catho
Abbreviated transcription (Latin):
illo congregat quo modo libet sub eiꝰ nomine congrs¬
get : non habet sp̃m sc̃m. Hic om̃ino hic nos cõpulit
non alibi intelli gere sieri posse remissionẽ peccatorũ
om̃isq blaspheiniȩ. uisi in xpͣi congregatione quȩ
non spargit. Congregat᷑ quippe in spũ scõ qui non
.ẽ. contͣ se ipsũ diuisus sicut ipse immundus sp̃s:
atq contrarie. & unitatis congregationi quȩ uera

Expanded text:
illo congregat, quomodolibet sub eius nomine congreillo congregat, quomodolibet sub eius nomine congreget, non habet Spiritum sanctum. Hic omnino, hic nos compulit non alibi intelligere fieri posse remissionem omnis peccati omnisque blasphemiae nisi in Christi congregatione, quae non spargit. Congregatur quippe in Spiritu sancto, qui non est contra se ipsum divisus sicut ille inmundus spiritatque contrariae et unitatis congreg
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłę corde inpenitenti resistit: ubi in sp̃u sc̃o fit remis¬
sio peccatorum. Hunc enĩ sp̃m non habent ut iam diccũ
.ẽ. qui etiã xp̃i sacram̃ta portantes atq tractantes. ab
euis congregatione seiunca sunt. Nam ubi dixit de di¬
uisions sathans ad uersus sathanã. & quod ipss in spu
sco ciceret demones: utiq in sp̃u qui non .G̃. aduersus
se ipsũ sicut ille diuisus. ibi continuo ne ꝑ illos qui
sub nomine xp̃i extͣ eius oiils conuenticula sua con¬
gregant. quis quã putaret etiã regnũ xp̃i aduersum
se. ẽs. diuisũ : qui non .ẽ. mecũ inquit. contͣnis est
ce qui non congregat mecũ spargit. ut illos oftiude¬
ret ad se uon ꝑtinere: qui cetra congregando nollent
congregare scd spargers. Dande sub iunxit. Ideo
dico uobis: om̃e peccatũ & blasphenia remitaetur.
hominib: spiritus aut̃ blasphemia non remittetur.
qm̃ qui non.ẽ. cum xp̃o cont̃ ipsũ .G̃. & qui non cum
illo congregat spargit: Idõ utiq Qui enĩ non cum

Expanded text:
aecclesiae corde impoenitenti resistit, ubi in Spiritu sancto sit remissio peccatorum. Hunc enim spiritum non habent, ut iam dictum est, qui etiam Christi sacramenta portantes atque tractantes ab eius congregatione seiuncti sunt. Nam ubi dixit de divisione satanae adversus satanan, et quod ipse in Spiritu sancto eiceret demones, utique in spiritu, qui non est adversus se ipsum sicut ille divisus, ibi continuo, ne per illos, qui sub nomine Christi extra eius ovile conventicula sua congregant, quisquam putaret etiam regnum Christi adversum se esse divisum: 'Qui non est mecum, inquit, 'contra me est, et qui non congregat mecum, spargit', ut illos ostenderet ad se non pertinere, qui extra congregando nollent congregare, sed spargere. Deinde subiunxit: 'Ideo dico vobis: Omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus, spiritus autem blasphemiae non remitteturquoniam, qui non est cum Christo, contra ipsum est, et qui non cum illo congregat, spargit. Ideo utique: Qui enim non cum
Abbreviated transcription (Latin):
teri inquit duplici honors honorent᷑: maxime qui labo¬
rant in uerbo oe doccrina. Non enĩait in uerbis sed int
uerbo. Et sc̃s iacobus. Estots inquit. factores uerbi & non
auditores tantũ. Non ait & ipse uerborũ sed uerbi: quã.¬
iis tam mufta uerba de scripturis scĩs in ȩcdã celebrent᷑.
& sollem nit᷑ legant᷑. dicant᷑. audiant᷑. Sicit gͦ qu̾ anto¬
cumq tempore quisq nr̃m in pͣ dicando ęuangelio¬
laborauerit. non uerborũ sed uerbi dicit᷑ p̃dicator &
quanto cũq tempore. quisq ur̃m. nr̃am predicationẽ
diligent̃ atq instant᷑ audierit. non uerborũ sed uerbi
audiendi studiosissimꝰ nuncupa tͣ. ita eo mors quo
scripture locunt᷑. &e. quẽ nouit exclesiastica consuetudo
quis quis uni uersa sua uita qua istã gerit carnẽ. quã¬
talibet longitudins ꝓtendat᷑. quecũq uerba uł ors
uel sola cogitatione locutus fuerit. cords inpęnitenti

Expanded text:
teri, inquit, duplici honore honorentur, maxime qui laboteri, inquit, duplici honore honorentur, maxime qui laborant in uerbo et doctrina; non ait "in uerbis", sed: in uerbo. et sanctus Iacobus: estote, inquit, factores uerbi, et non auditores tantum; non ait et ipse: "uerborum" sed: uerbi, quamuis tam multa uerba de scripturis sanctis in ecclesia celebriter et sollemniter legantur, dicantur, audiantur. sicut ergo quantocumqdicitur praedicator; et quantocumque tempore quisque uestrum nostram praedicationem diligenter atque instanter audierit, non uerborum, sed uerbi audiendi studiosissimus nuncupatur: ita eo more, quo scriptura loquitur et quem nouit ecclesiastica consuetudo, quisquis uniuersa sua uita, quam in ista gerat carne, quantalibet longitudine protendatur, quaecumque uerba uel ore uel sola cogitatione locutus fuerit corde impaenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
Nolits ante tempus quicquã iudicaro. Hȩc enĩ blaspho¬
mia sp̃s. cui numq s̃. ulla remissio quã non am̃em.
sed quamdã intelleximꝰ eamq ꝑseuerantẽ duriaam
cordis impenitentis. uel diximus. uel iuenimꝰ. uł etiã
quantũ ex istimanimꝰ ostendimus: non potest in quoq
ut diximus dũ adhuc inhac uita ẽ. dep̃hendi. Quod
non idõ uideat᷑ absurdũ. quia cũ homo usq in finem¬
huiꝰ uitȩ indura ipęnitentia ꝑseuerans. dui multũq
aliquod uerbũ appellauit dicens. Quicumq dixerit
uerbũ contra filuĩ hominis: remittet᷑ ei. Qui aut̃ dixe-
rit contͣ sp̃m sc̃m nꝯn remittet᷑ ei neq in hoc scło neq
in futuro. Hȩc euĩ qua muis ꝓlixa sit & plurimis uerbis
contexta & conducta blasphemia : solet tam̃ scriptura
etiã multa uerba uerbũ appellare. Neq enĩ unũ uer¬
bũ locittus. ẽ. quicunq ꝓpheca: ꝙ tam̃ sic legit᷑. uerbũ
quod factũ. c̃. ad illũ uel illũ ꝓphetã. Et apłs. Presbi¬

Expanded text:
ante tempus quidquam judicare. Haec enim blasphemia Spiritus cui nunquam est ulla remissio quam non omnem, sed quamdam intelligimus, eamque perseverantem duritiam cordis impoenitentis vel diximus, vel invenimus, vel etiam quantum existimamus, ostendimus non potest in quoquam, sicut diximus, dum adhuc in hac vita est, deprehendi. Quod non ideo videatur absurdum, quia cum homo usqhuius uitae in dura impaenitentia perseuerans diu multumque aliquod uerbum appellauit dicens: quicumque dixerit uerbum contra filium hominis, remittetur ei; qui autem dixetum, non remittetur ei neque in hoc saeculo neque in futuro. haec enim quamuis prolixa sit et plurimis uerbis contexta et producta blasphemia, solet tamen scriptura etiam multa uerba uerbum appellare. neque enim unum uerbum locutus est quicumque propheta; et tamen sic legitur: ,,uerbum, quod factum est ad illum uel illum prophetam". et apostolus: presby
Abbreviated transcription (Latin):
blas phemauerit : non remitcet᷑. Illa scilicet blasphemia
cordis inpenitentis: qua resistit᷑ remissioni peccatorum.
non habuit: quẽ mox pęnituit quando amare fleuit.
Uictoq sp̃u qui in se ipsum dunsus . c̃. & qui eũ uȩcau¬
dum poposcerat contͣ quc̃ ꝓ illo dñs rogauit ue defi¬
ceret fides eius accepit euam ipsum cũi non restiat.¬

Expanded text:
blasphemaverit, non remittetur : illa scilicet blasphemia cordis impoenitentis, qua resistitur remissioni peccatorum, non habuit, quem mox poenituit quando amare flevit ; victoque spiritu qui in se ipsum divisus est, et qui eum vexandum poposcerat, contra quem pro illo Dominus rogavit ne deficeret fides ejus ; accepit etiam ipsum cui non restit
Abbreviated transcription (Latin):
paruusi in xp̃o. ⁊ adhuc animales atq carnales
quid habeant ꝑcipers non ualentes : id. ẽ. intelligers
ce nosse. Nam quo mͦ ee̾nt paruuli in xp̃o.: nisi re.¬
nati ex sp̃u scõ. Nec mirũ uideri debet qđ quisq
aliquid habet: de quod habet urnorat. Et cnĩ taceã
de om̃ipotenti diuinitatt atq incõmutabilis trinita¬
tis unitate. quis facile scitentiã ꝑcipiat. quid sit
anima: & quis non habet animã  Postremo ut cer¬
tissims nouerimꝰ quod paruuli in xp̃o non ꝑcipientes
que sunt sp̃s dĩ. habent tam̃ sp̃m dĩ  paulo post paulũ
apłm inturam̃: quc̃admodũ eos ipsos increpans att.
Nescitis quia templũ dĩ estis. oo sp̃s dĩ habitat in uobis:¬
et. in gccła. & ad istã societatẽ sp̃s ꝑtiners: qui ouib
xp̃i corporali tantũ cõmirtio ne ficto corde miscet᷑.¬

Expanded text:
parvuli in Christo, adhuc animales atque carnales, parvuli in Christo, adhuc animales atque carnales, quid habeant percipere non valentes, id est, intelligere et nosse. Nam quomodo essent parvuli in Christo, nisi renati ex Spiritu sancto? Nec mirum videri debet, quod quisque aliquid habet, et quod habet ignorat. Ut enim taceam de omnipotentis divinitate atque incommutabilis Trinitatis unitate; quis facile scientia percipiat quid sit anima? et quis non habet animam? Postremo ut certissime noverimus quod parvuli in Christo non percipientes quae sunt Spiritus Dei, habent tamen Spiritum Dei; paulo post Paulum apostolum intueamur, quemadmodum eos ipsos increpans ait: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobisesse in aecclesia et ad istam societatem spiritus pertinere, qui ovibus Christi corporali tantum commixtione ficto corde miscet
Abbreviated transcription (Latin):
riens. cum cuĩ quis dicat ego quidẽ inquit sũ pauli.
alius aut̃ ego apollo. nonns homines estis:  Quid. gͦ¬
c̃. apollo. quid aut̃ paulus: Munstri ꝑ quos credi.¬
distis. Hi. gͦ id .c̃. paulus & apollo concordes erant
in untate sp̃s & unculo pacis. Et tam̃ quia eos isti int̾
se diuidere. & ꝓ altero inflari aduersus alt̾m cęps¬
rant. dicunt᷑ homines. & carnales. & animales. non
ualentes ꝑcipers quȩ sunt sp̃s dĩ. Et tam̃ quia non
sunt ab eccła segregati: paruuli appellant᷑ in xp̃o.
Quos utiq uel angłos. uel deos. ẽt̾. cupiebat. hos argu.¬
ebat quia homines erant : id .c̃. in his contentionibus
non quȩ sunt di sed quȩ hominũ sapiebant. De illis
uͦ qui sunt ab eccła segregati non dictũ. c̃. ea quȩ
sunt sp̃s non ꝑ cipientes. ne ad scientis ꝑceptionem
refferrent᷑. sed dictũ.ẽ. sp̃m non habentes. Non .c̃.
auc̃ consequens: ut qui habet etiã sciendo ꝑ̃cipiat
quod habet. Habent. gͦ istũ sp̃m in eccła constituti

Expanded text:
quis dicat, Ego quidem, inquit, sum Pauli; alius autem, ego Apollo; nonne homines estis? Quid ergo Apollo? quid autem Paulus? Ministri, per quos credidistis . Hi ergo, id est, Paulus et Apollo, concordes erant in unitate Spiritus et vinculo pacis; et tamen quia eos isti inter se dividere, et pro altero inflari adversus alterum coeperant, dicuntur homines et carnales et animales, non valentes percipere quae sunt Spiritus Dei: et tamen quia non sunt ab Ecclesia segregati, parvuli appellantur in Christo; quos utique vel angelos vel deos esse cupiebat, quos arguebat quia homines erant, id est, in his contentionibus non quae Dei sunt, sed quae hominum sapiebant. De illis vero qui sunt ab Ecclesia segregati, non dictum est, Ea quae sunt Spiritus non percipientes; ne ad scientiae perceptionem referretur: sed dictum est, Spiritum non habentes. Non est autem consequens ut qui habeo. Habent ergo istum Spiritum in Ecclesia constituti
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ peccatorũ. Est gͦ pater silio ueritati¬
origo uerax: & silus de ueraci patre. orta uerita sn &¬
st aut̃ non impar diunitas: nec separabilis unitas. Primũ
gͦ in nos ad accipiendã uitã ętn̾ã quę m nouissimo da¬
bit᷑ de bonitare dĩ uenit munus : ab initio fidĩ remissio
ininutis aduersus dm̃: & ab illo alienatio quẽ ã nr̃o
malo.ẽ. qm̃ non mentit̾ scriptura dicens. peccata ur̃a
separant int̾ uos &e dm̃. Non itaq dĩ nobis infert
boua sua: nisi auferat mala nr̃a. Et in tantũ illa
crescunt : in quantũ ista minuunt᷑. Nec illa ꝑficient᷑
nisi ista finiant᷑. Iam uͦ quod dñs iħs sic in sp̃ũ sc̃o
peccata dimittit. quẽad modũ in sp̃u sc̃o demo nes ei¬

Expanded text:
multitudinem peccatorum. est ergo pater filio ueritatiorigo uerax et filius de ueraci patre orta ueritas st autem non impar diuinitas nec separabilis unitas. primo ergo in nos ad accipiendam uitam aeternam, quae in nouissimo dabitur de bonitate dei munus, uenit ab initio fidei remissio inimicitiae adversus Deum, et ab illo alienatio, quae a nostro malo est: quoniam non mentitur Scriptura, dicens, Peccata vestra separant inter vos et Deum . Non itaque nobis infert bona sua, nisi auferat mala nostra. Et in tantum illa crescunt, in quantum ista minuuntur: nec illa perficientur, nisi ista finiantur. Jam vero quod Dominus Jesus sic in Spiritu sancto peccata dimittit, quemadmodum in Spiritu sancto daemones e
Abbreviated transcription (Latin):
mauerit : non remitaet᷑ illi. Nunquid ꝓpt̃ non nullã
uerborũ diuersitatẽ recedit᷑ ab eiusdõ ueritate senten¬
tig Nam neq alia causa c̃ cum euanglistae eadẽ non
codẽ modo dicant. nisi ut inde discamus res uerbis
non rebus uerba p̃poners. nichilq aliud in loquente
querers. nisi uoluntatẽ ꝓpt̃ quã insimiandã uerba
sc̃m non renittet᷑. nisi forte qđ eadẽ res aꝑtius isto modo
quã illo dicit᷑. &e aliũ guangłistam non destruit alius.
sea expomit: Sp̃s aut̃ blasphemia. clause dictũ. ẽ. quia

Expanded text:
ullam verborum diversitatem receditur ab ejusdem veritate sententiae? Nam neque alia causa est cur Evangelistae eadem non eodem modo dicant, nisi ut inde discamus res verbis, non rebus verba praeponere, nihilque aliud in loquente quaerere, nisi voluntatem, propter quam insinuandam verba tum, non ei remittetur? Nisi forte quod eadem res apertius isto modo quam illo dicitur, et alium evangelistam non destruit alius, sed exponit. Spiritus autem blasphemia, clause dictum est; quia
Abbreviated transcription (Latin):
a mortius. cũ discipłis suis dixisset. accipite spm sc̃m.
continuo sub iecit. Sicui dimiseritis peccata. dimittent᷑
illi: si cui tenueritis tenebunt᷑. Nam &e illa regenera¬
tio ubi sit. om̃ium pͣteritorũ remissio peccatorum:
in sp̃u sc̃o fit dicente dño. Nisi quis renatus fuerit
ex aqua &e sp̃u : non potest introire in regnũ dĩ. Sod
aluid.ẽ. nasci de sp̃u. aliud pasci de sp̃u : sicut
aluid. ẽ. nasci de carne. qđ sit cum parit mater.
aliud pasci.ẽ. de carne. qđ sit cũ lactat infantem.
ad hoc conuersũ : ut cũ uoluptats biberit. unde. G̃.¬

Expanded text:
scipulis suis, Accipite Spiritum sanctum; continuo subjecit, Si cui dimiseritis peccata, dimittentur illi; si cui tenueritis, tenebuntur . Nam et illa regeneratio, ubi fit omnium praeteritorum remissio peccatorum, in Spiritu sancto fit, dicente Domino, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei . Sed aliud est, nasci de Spiritu; aliud, pasci de Spiritu: sicut aliud est, nasci de carne, quod fit cum parit mater; aliud est, pasci de carne, quod fit cum lactat infantem, ad hoc conversum ut cum voluptate biberet, unde
Abbreviated transcription (Latin):
reatur. Quia si om̃e acceperimꝰ: quis nam poterit. sal¬
uari : Si aut̃ rursus nullũ putauerimꝰ : contͣdicimus
saluatori. Est gͦ sine dubio aliqua blasphemia & ali qđ
uerbũ: quod si dictũ fuertt contͣ sp̃m sc̃m ñ remittet᷑.
ex pressit. Queri in quã uoluit: non negari. Solent enĩ
scripturȩ ita loqui ut quando aliquid sic dicit᷑ ut
neq ex toto neq ex parte diccũ finiat᷑. non sit necesse
ut ex toto fieri possit. ut & ex parte non intelligatur.
Ista gͦ sententia ex toto id ẽ. uniuersalit̾ ꝓnuntiaret᷑ si
diceret᷑ om̃is blas phemia sp̃s non remittet᷑. aut qui di-¬
xerit qualecũq uerbũ contͣ sp̃m sc̃m: non remittet᷑

Expanded text:
reatur. quia si omne acceperimus, quisnam poterit saluari? si autem rursum nullum putauerimus, contradicimus saluatori. est ergo sine dubio aliqua blasphemia et aliquod uerbum, quod si dictum fuerit contra spiritum sanctum, expressit. Quaeri, inquam, voluit, non negari. Solent enim Scripturae ita loqui, ut quando aliquid sic dicitur, ut neque ex toto neque ex parte dictum finiatur, non sit necesse ut ex toto fieri possit, ut et ex parte non intelligatur. Ista ergo sententia ex toto, id est, universaliter pronuntiaretur, si diceretur, Omnis blasphemia Spiritus non remittetur; aut, Qui dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc sp̃m quod illi non habeant qui sunt ab ȩccła
segregrati iudas apłs aꝑtissime dedarauit dicens.
Qui se ipsos segregant animales. sp̃m non habentes.
Unds in ipsa ęccła. etiã ipsos qui ꝑ nomina hominũ
quãuis in eꝰ unitate. constitutorũ quędã scismata
moliebant̾: paulus apłs arguens uit̃ cęt̾̃a ait. A ni¬
malis aut̃ homo non ꝑcipit eaquę sunt spiritus
dĩ. Stulticia .G̃. enĩ illi &e non potest scirs qmͣ spi¬
ritalit᷑ diudicat᷑. O stendit quid dixerit. ñ ꝑcipit
id .c̃. scientie non capit uerbũ. Hos in ȩccła consti¬
tutos. pariuilos dicit nondũ spiritales scd ad huc
carnales. & lacte alendos non esca. Quasi paruulis
in xp̃o inquit: lac uobis potũ dedi non escam. Nondũ
enĩ poteratis : sed nec adhuc quidẽ potestis. Ubi dr̃
nondũ ued non adhuc: ꝓfocco non desꝑat᷑ si eo tendit̃
ut sit. aliquando quod nondim . c̃. Adhuc enĩ estis
in quit caruales. Et ostendeus unde sut. carnales. cum

Expanded text:
Hunc Spiritum quod illi non habeant, qui sunt ab Ecclesia segregati, Judas apostolus apertissime declaravit, dicens: Qui se ipsos segregant, animales, Spiritum non habentes . Unde in ipsa Ecclesia etiam illos qui per nomina hominum, quamvis in unitate ejus constitutorum, quaedam schismata moliebantur, Paulus Apostolus arguens, inter caetera ait: Animalis autem homo non percipit quae sunt Spiritus Dei; stultitia enim est illi, et non potest scire, quoniam spiritualiter dijudicatur . Ostendit quid dixerit, non percipit, id est, scientiae non capit verbum. Hos in Ecclesia constitutos parvulos, dicit nondum spirituales, sed adhuc carnales, et lacte alendos, non esca. Quasi parvulis, inquit, in Christo lac vobis potum dedi, non escam: nondum enim poteratis; sed nec adhuc quidem potestis. Ubi dicitur, nondum, vel, non adhuc, profecto non desperatur; si eo tenditur, ut sit aliquando quod nondum est. Adhuc enim estis, inquit, carnales. Et ostendens unde sint carnales: Cum
Abbreviated transcription (Latin):
tum not haberent. unde necesse.ẽ. etiã si non oñic aliqđ
tam̃ eos ex aduentu dñi quod nonhabebant. contraxisse
peccatũ : illud ipsũ ꝓfecto. ẽ. qđ in presentẽ sibiq lo.¬
quentẽ non crediderunt. eũq inunicũ deputantes. qm̃
uera dicebat insuꝑ occiderunt. Hoc peccatũ tam magnũ
ce horrendũ si non uenisset & locutus eis fuisset: peccatũ¬
utiq non haberent. Sicut gͦ ibi cum audimus peccatũ
non haberent: non om̃s sed aliquod peccatũ intelliginiꝰ:
ita in hodierna lectione cum audimꝰ sp̃s blasphenna non
remictet᷑. non om̃em blasphemiã sed quandam. & cum
audimꝰ qui dicit uerbũ contͣ sp̃m scm non remittet᷑ er

Expanded text:
tum non haberent. unde necesse est, etiam si non omne, aliquod tum non haberent. unde necesse est, etiam si non omne, aliquod tamen eos ex aduentu domini quod non habebant contraxisse peccatum. illud ipsum profecto est, quod in praesentem sibique loquam magnum et horrendum, si non venisset et locutus eis fuisset, utique non haberent. Sicut ergo ibi cum audimus, Peccatum non haberent; non omne, sed aliquod peccatum intelligimus: ita in hodierna lectione cum audimus, Spiritus blasphemia non remittetur; non omnem blasphemiam, sed quamdam; et cum audimus, Qui dicit verbum
Abbreviated transcription (Latin):
alibi dicat. non ueni uocare iustos sed peccatores. quomͦ
si non uenisset peccatũ non haberent. nisi quia sentencia
ista nec uniuers alit̾ nec particularit̃. sed in definits ꝓnun¬
tiata. non om̃s peccatũ cogit intelligi Sod planc nisi aliqd
peccatũ intellȩxerimus. quod non haberent nisi xp̃s uenissct
remus. Non gͦ ait si non uenissẽ &e locutus eis fuissem
nullũ peccatũ haberent: ne ueritas mentiretur. Nec
rursus definite dixit. si non uenissẽ &e locutus eis fuisse̾
quoddã peccatũ non haberent: ne piũ studiũ exerceret᷑¬
parũ. In om̃i quippe copia scripturarũ scãrũ pascimur
aꝑtis : exercemur obscuris. Illic fames pellit̃ : hic fastigi¬
um. Quia gͦ non ẽ. dictũ peccatũ nullũ haberent: non
ꝑturbem̃ cum peccatores uideos etiã si dñs non uenisset¬
cognoscimus. Sed tam̃ quia dictũ ẽ. si non uenissẽ pecca¬

Expanded text:
alibi dicat, Non veni vocare justos, sed peccatores ; quomodo, alibi dicat, Non veni vocare justos, sed peccatores ; quomodo, si non venisset, peccatum non haberent, nisi quia sententia ista nec universaliter nec particulariter, sed indefinite pronuntiata non omne peccatum cogit intelligi? Sed plane nisi aliquod peccatum intellexerimus, quod non haberent, nisieremus. Non ergo ait, Si non venissem et locutus fuissem eis, nullum peccatum haberent: ne Veritas mentiretur. Nec rursus definite dixit, Si non venissem et locutus fuissem eis, quoddam peccatum non haberent: ne pium studium parum exerceretur. In omni quippe copia Scripturarum sanctarum pascimur apertis, exercemur obscuris: illic fames pellitur, hic fastidium. Quia ergo non est dictum, Peccatum nullum haberent; non perturbemur, cum peccatores agnoscimus; sed tamen quia dictum est: si non uenissem, pecca
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. sp̃s blasphemia non remittet᷑. nec dictũ c̃. qui dixerit
quodcumq uerbũ. aut qui dixerit quoddã uerbũ. sed in¬
diffinite qui dixerit. uerbũ : non ẽ. necesss ut om̃em
blas phenuã uel om̃s uerbũ iutelligamus. Sed necesse. s̃.
plane. ut quamdã blasphemiã. &. quoddã uerbũ uolu¬
erit intelligi dñs. quamuis id expͥmers noluerit. ut ps¬
tendo. quereudo. pulsando. si quid recti intell ieccus
acceperimꝰ : non uilit̾ habeanus. Hoc ut manifestus uide¬
atis: illud attendite quod ait id ẽ ipss uideis. Si non ue¬
nissẽ &e locutus eis fuisseͣ : peccatũ non haberent. Neq
enĩ dictũ.ẽ. ut sins ullo om̃ino peccato uellet intelligi
futuros fuisse uideos. si non uenisset & locutus eis fuisset.
ꝑienos quipps inuenit oneratosq peccatis. Propter qđ
dicit. Uenite ad me om̃s qui laboratis & onerati estis.
Unde nisi saruinis peccatorũ &e trans gressionib legis:. Qm̃
lex sub intrauit : ut ab undaret delictũ. Cum gͦ ipss etiã¬

Expanded text:
n remittetur; nec dictum est: "qui dixerit quodcumque uerbum" aut: "qui dixerit quoddam uerbum", sed indefinite: qui dixerit uerbum — non est necesse, ut omnem blasphemiam uel omne uerbum intellegamus, sed necesse est plane, ut quandam blasphemiam et quoddam uerbum uoluerit intellegi dominus, quamuis id exprimere noluerit, ut quaerendo, petendo, pulsando si quid recti intellectus acceperimus, non uiliter habeamus. Hoc ut manifestius uideatis, illud attendite quod ait idem ipse de Iudaeis: si non uenissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. neque enim ita dictum est, ut sine ullo omnino peccato uellet intellegi futuros fuisse Iudaeos, si non uenisset et locutus eis fuisset; plenos quippe inuenit oneratosque peccatis. propter quod dicit: uenite ad me omnes, qui laboratis et onerati estis. unde, nisi sarcinis peccatorum ex transgressionibus legis? quoniam lex subintrauit, ut abundaret delictum. cum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s aut̃ blaspheiia non remittet᷑: sicut non om̃em sp̃m
ita non om̃em blasphemiã sp̃s oportet accipias. Audire
iam uello uos uideo : qm̃ non ẽ. om̃is quȩuam illa sit
blasphemia sp̃s quȩ non remittet᷑.: et quod sit uerbũ
qm̃ non ẽ. om̃e. quod si dictũ fuerit eo ntͣ spm̃ scĩ non
renittetur neq in hoc scło ueq in futuro. Iam & ego uel¬
lem dicere. quod intentissume expectatis audire. Sed
colerats aliquantas maioris diligentiȩ moras: donec
re loquerent᷑: non dixerunt blasphemiã seu uerbũ. ut
intelligeremꝰ non om̃em blasphemiã sed quamdã. nec

Expanded text:
tus autem blasphemia non remittetur, sicut non omnem spiritum, ita non omnem blasphemiam oportet accipias. Audire iam uelle uos uideo, quoniam non est omnis, quaenam sit illa blasphemia spiritus, quae non remittetur, et quod sit uerbum — quoniam non est omne — quod si dictum fuerit contra spiritum sanremittetur neque in hoc saeculo neque in futuro. iam et ego uellem dicere quod intentissime exspectatis audire; sed tolerate aliquantas maioris diligentiae moras, donec re loquerentur, non dixerunt blasphemiam seu uerbum, ut intellegeremus non omnem blasphemiam, sed quandam, nec
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m sc̃m puto quod grande sccretũ tam magnȩ huiꝰ
tes. Dico caritati ur̃s forte in om̃ib sc̃is scripturis: nulla
maior questio. nulla difirilior. m̾uenit᷑. Unde ut uobis
aliquid de me ipso fatrar. semꝑ in sermonib quos ad
popłm habui huiꝰ quȩstionis dificultatẽ molestiamq ui¬
taui. Non quia nichil haberẽ quod inde ut cumq cogita¬
.re neq in re tanta petere querere. pulsare negligerẽ
sed quia ipsi intelligentis. quȩ mͥ aliquantũ aꝑiebat᷑
uerbis ad horã occurrentib mo posse sufficers non pu.¬
tarem. Hodie aut̃ lectiones audiens de quib uobis cc̾t
sermo reddendus. cum euangłm legeret᷑. ita pulsatũ
ẽ. cor meũ ut crederẽ dm̃ uelle aliquid hinc ꝑ meũ mi¬
nisteriũ uos audirs. Prius gͦ ut aduertatis & intelligatis
ammoneo. non dixisse dnm om̃is blasphemia sp̃s non
qui dixerit uerbũ. Illud enĩ si dixisset: nichil nobis
omino remaneret. unde disputars possemus. Qm̃ si

Expanded text:
m; puto quod grande secretum tam magnae hujus tes. Dico Charitati vestrae: forte in omnibus sanctis Scripturis nulla major quaestio, nulla difficilior invenitur. Unde ut vobis aliquid de me ipso fatear, semper in sermonibus quos ad populum habui, hujus quaestionis difficultatem molestiamque vitavi: non quia nihil haberem quod inde utcumque cogitarem; neque enim in re tanta petere, quaerere, pulsare negligerem: sed quia ipsi intelligentiae, quae mihi aliquantum aperiebatur, verbis ad horam occurrentibus me posse sufficere non putarem. Hodie autem lectiones audiens, de quibus vobis esset sermo reddendus, cum Evangelium legeretur, ita pulsatum est cor meum, ut Deum crederem velle aliquid hinc per meum miN SPIRITVM SANCTVM. Prius ergo ut aduertatis et intellegatis, admoneo non dixisse dominum: "omnis blasphemia in spiritum non qui dixerit uerbum. illud enim si dixisset, nihil nobis omnino remaneret, unde disputare possemus. quoniam, si
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ qui dona xp̃i & sc̃isicationẽ ȩccłs contradicant. uł
paganorũ uł udeorũ aut quorũ libet hereticorum
non nullorũ eciã in ipsa catholica imperitorũ quc̃quã
ȩccła lucraret᷑. Sed absit ut hoc dñs diceret. Absit
inquã ut ueritas diceret. om̃em blasphemiã uel om̃s
sionem neq in hoc scło neq in futuro. Exercere quip¬
pe nos uoluit. difficultate quęstionis: non decipere sen¬
tentis̨ falsitats. Quappt̃ : non. c̃. necesss ut om̃em blas¬
phenuã & om̃e uerbũ qđ dicit᷑ contͣ sp̃m sp̃m. remissionẽ

Expanded text:
 qui dono Christi et sanctificationi ecclesiae contradicunt, uel paganorum uel Iudaeorum aut quorumlibet haereticorum, nonnullorum etiam in ipsa catholica imperitorum quemquam ecclesia lucraretur. sed absit, ut hoc dominus diceret; absit, inquam, ut ueritas diceret omnem blasphemiam uel omne sionem neque in, hoc saeculo neque in futuro. Exercere quippe nos uoluit difficultate quaestionis, non decipere sententiae falsitate. quapropter non est necesse, ut omnem blasphemiam et omne uerbum, quod dicitur contra sp
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ mͦ peccare in sp̃m scm̃ qui lauacro regenerationis
abluti. in eccła & accepto sp̃u sco uelut tanto postea dono
saluatoris ingrat. mortifero aliquo peccato se inmerserunt
qualia sunt uł adult̾ĩa. ł homicidia. uel ipsa discessio.
sius om̃i modo a nonuns xpͣiano. suis a catholica ȩccła.
Sed isto senus unde ꝓbari possit ignoro cũ & penitentis
quorũq criminũ locus in ȩccła non negat᷑. & ipsos here¬
ticos ad hoc utiq corripiendos dicat. apłł. ue forte det illis
dĩ pęnitentiã ad cognoscendã ueritatẽ: & resipiscant de
diaboli laqueis. aquo capti tenent᷑ scđm ipsius uolũtatẽ.
Quis enĩ ẽ. fructus correctionis. sine ulla spe remussionis
Postremo non aic dñs. qui fidelis catholicus dixerit uerbũ coutͣ
sp̃m sc̃m. sed qui dixerit hoc ẽ. quilibet dixerit. quicũ q
dixerit: noc remiccet᷑ ei neq in hoc scło neq in futuro.

Expanded text:
tantummodo peccare in Spiritum sanctum, qui lavacro regenerationis abluti in Ecclesia, et accepto Spiritu sancto, velut tanto postea dono Salvatoris ingrati, mortifero aliquo peccato se immerserint: qualia sunt vel adulteria, vel homicidia, vel ipsa discessio, sive omni modo a nomine christiano, sive a catholica Ecclesia. Sed iste sensus unde probari possit, ignoro: cum et poenitentiae quorumque criminum locus in Ecclesia non negetur; et ipsos haereticos ad hoc utique corripiendos dicat Apostolus, Ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant a diaboli laqueQuis enim est fructus correctionis sine ulla spe remissionis? Postremo non ait Dominus, Qui fidelis catholicus dixerit verbum contra Spiritum sanctum; sed, Qui dixerit, hoc est, quilibet dixerit, quicumque dixerit, non remittetur ei, neque in hoc saeculo, neque in futuro.
Abbreviated transcription (Latin):
&e illa blasphemia que contͣ patrc̃ dicit᷑ ista genera.¬
litate condudit᷑.. & tam̃ hȩc sola in remissibilis definit᷑.
unuiersalẽ ȩccłam cõmemorationẽ om̃ium percatorũ
om̃isq blasphemiseminentiꝰ uoluit exprimere
blas phemiã quȩ dr̃ contͣ filiũ hominis. quia etiã si¬
in illo peccato fuerint om̃s obligati qđ cõ memorantt
graue ostendit. ee̾. peccatũ. ubi ait de ipso sp̃u sc̃o.
cũ eũ se missurũ. etͣ. ꝓ mitteret. ille arguet mundũ
de petcato & de iusticia &e de iudicio. de peccato qui¬
dẽ qđ non crediderunt. in me : tam̃ si non dixerit
illa cordis inpenitentis duritia uerba cont᷑ sp̃m scm̃¬

Expanded text:
 illa blasphemia, quae contra patrem dicitur, ista generalitate concluditur; et tamen haec sola inremissibilis definitur,uniuersalem commemorationem omnium peccatorum omnisque blasphemiae eminentius uoluit exprimere blasphemiam, quae dicitur contra filium hominis, quia etiam si illo peccato fuerint homines obligati — quod commemorauit graue ostendit esse peccatum, ubi ait de ipso spiritu sancto, cum eum se missurum esse promitteret: ille arguet mundum de peccato, de iustitia et de iudicio; de peccato quidem, quod non crediderunt in me —: tamen si non dixerit illa cordis impaenitentis duritia uerbum contra spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
in credulus. catholicus & hcreticus. diuisi quidc̃ sunt ad¬
uersum se s non ambo ꝑtinẽt ad regñ xp̃i. Nouit dñs qui
sunt euis. Nemo sibi de uocabuloblandiatur. Si uult sibi pro¬
desse nomen xp̃i: recedat. ab iniquitate qui inuocat. nomen
dĩu. Sed ista uerba euangelica & si habebant aliquid obs¬
curitatis quod dño ad iuuante arbitror explanatir non
erant. tam̃ taute difficultatis. quante apparet esse quod
sequit᷑. Idõ dico uobis om̃s peccatũ & blasphemia remittet᷑
hominib : sp̃s aut̃ blasphemia non remictet᷑. Et quicũq

Expanded text:
incredulus, catholicus et haereticus, divisi quidem sunt adincredulus, catholicus et haereticus, divisi quidem sunt adversum se, sed non ambo pertinent ad regnum Christi. Novit Dominus qui sunt ejus. Nemo sibi de vocabulo blandiatur. Si vult sibi prodesse nomen Domini, recedat ab iniquitate, qui invocat nomendae. Sed ista verba evangelica etsi habebant aliquid obscuritatis, quod, adjuvante Domino, arbitror explanatum; non erant tamen tantae difficultatis, quantae apparet esse quod sequitur. Ideo dico vobis: omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus: Spiritus autem blasphemia non remi