comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gis cum suis uirib ea qͥsq tribuit
ñ grȩ̃ miserantis dĩ ñ iustificabit᷑ omĩs
caro. id est omĩs homo. siue om̃is carna¬
liter sentiens. Et ideo illi qui cũ iam
essent sub lege xp̃o crediderunt: ñ quia
iusti erant. s ut iustificarentur uenerur
ad grãm di. Destruxit autẽ suꝑbiam glo
riantem de oꝑib legis quȩ destrui & debe¬
ret & posset. ne gr̃a fidĩ uideritur ñ neces¬
saria. si oꝑa legis criã sine illa iustificare
dm̃: qui cũ gratis colit. ñ scilicet cupidi¬
tate appetendi aliquid ab ipso p̾ter ipsũ.
aut timore amittendi. In ipso enĩ solo:
nr̃a uera beatitudo atq ꝑfectio est. Et
quia inuisibilis est carneis oculis. fide co¬
litur. qͣmdui m hac carne. uiuimꝰ. sicut
ide̾ apłs dicit. Qd̾ autẽ nunc uiuo in car¬
ne. in fide uiuo filii dĩ: & ipse est iusticia

Expanded text:
gis, cum suis viribus ea quisque tribuerit, non gratiae miserantis Dei, non justificabitur omnis caro, id est, omnis homo, sive omnes carnaliter sentientes. Et ideo illi, qui cum jam essent sub Lege, Christo crediderunt, non quia justi erant, sed ut justificarentur, venerunt ad gratiam fidriantem de operibus legis, quae destrui et deberet et posset, ne gratia fidei videretur non necessaria, si opera legis, etiam sine illa, justificare Deum, qui eum gratis colit, non scilicet cupiditate appetendi aliquid ab ipso praeter ipsum, aut timore amittendi. In ipso enim solo vera nostra beatitudo atque perfecta est; et quoniam invisibilis est oculis carneis, fide colitur, quamdiu in hac carne vivimus, sicut supra dixit, Quod autem nunc vivo in carne, in fide vivo Fi
Abbreviated transcription (Latin):
uł mala uł bona. a cogitatione ꝓce¬
dunt. In cogitatione qͥsq innocens. in co¬
gitatione reus est. Propt̾ qd̾ scriptũ est:
cogitatio scã seruabit te. Et alibi legitur.
In cogitationib impii. int̾rogatio erit.
Et apls. Cogitationib ait accusantib
aut etiã excusantib. Ubi autẽ felix est.
qui in cogitatione miser est: Aut quomͦ
ibi ñ miser est. qui ad nichilũ redactus ẽ:
Magna quippe sterilitas. iniqͥtas. Merito
dictum est. confundant᷑ iniqua faci¬
entes uane. id est inaniter tanqͣm re¬
dacti ad nichilum. Si autẽ tu iu¬

Expanded text:
 mala, vel bona, a cogitatione procedunt: in cogitatione quisque innocens, in cogitatione reus est. Propter quod scriptum est: «Cogitatio sancta servabit te» : et alibi legitur: «In cogitationibus impii interrogatio erit» : et Apostolus: «Cogitationibus,» ait, «accusantibus aut etiam defendentibus» . Ubi autem felix est qui in cogitatione miser est? aut quomodo ibi non miser est qui ad nihilum redactus est? Magna quippe est sterilitas, iniquitas. Merito dictum est: «Confundantur iniqui facientes vane» ; id est, inaniter, tanquam redacti ad nihilum. 7. «vers.»
Abbreviated transcription (Latin):
nobseruationib autẽ si ñ intelligant᷑
seruitus sola est: qualis erat in ppło ui¬
deoꝵ. & est usq ad huc. Si autem obser¬
uentur illa & intelligantur. ñ mͦ nichil
obsunt. s etiam ꝓsunt aliquid si tẽpori
congruant. sicut ab ipso moyse ꝓpħisq
obseruata sunt. congruentib illi ppło.
cui adhuc talis seruitus utilis erat. ut
sub timore custodiretur. Nichil cium
tam impie terret animã. qmͣ sacramentũ
ñ intellectũ: intellectum autẽ. gaudium
parit pium. & celebrat᷑ libere si opus est
timpori. Si autẽ ñ est opus: cũ suauitate
spiritali tantũmͦ legitur & tractatur.
O m̃e autẽ sacram̃tũ cum intelligitur. aut
ad contẽplationẽ ueritatis refertur. aut
ad bonos mores. Contemplatio ueritatis.
in soliꝰ di dilectione fundata est. Bom
mores in dilectione di & ꝓximi: in quib
duob p̃ceptis tota lex pendet & ꝓphetę

Expanded text:
observationibus autem, si non intelligantur, servitus sola est; qualis erat in populo Judaeorum, et est usque adhuc: si autem et observentur illa, et intelligantur, non modo nihil obsunt, sed etiam prosunt aliquid, si tempori congruant; sicut ab ipso Moyse Prophetisque observata sunt, congruentibus illi populo, cui adhuc talis servitus utilis erat, ut sub timore custodiretur. Nihil enim tam pie terret animam, quam sacramentum non intellectum: intellectum autem, gaudium pium parit, et celebratur libere, si opus est tempori; si autem non est opus, cum suavitate spirituali tantummodo legitur, et tractatur. Omne autem sacramentum cum intelligitur, aut ad contemplationem veritatis refertur, aut ad bonos mores. Contemplatio veritatis in solius Dei dilectione fundata est: boni mores in dilectione Dei et proximi, in quibus duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
r̃is. & cȩt̾a. Testem uͦ se dicit futurũ. quia
in iudicio suo ñ indiget testib. eumq
uelocem. siue quia repente uenturus est
eritq iudicium ipso inopinato eiꝰ aduen¬
tu celerrimũ qd̾ tardissimũ uidetur. siue
quia ipsos conuincet sine ulla sermonis
ꝓlixitate conscientia. In cogitationib
enĩ impii sicut scͥptũ est: interrogatioerit.
Et apłs. Cogitationib inquit accusantib

Expanded text:
r.\' Testem uero se dicit futurum, quia in iudicio suo non indiget testibus, eumque uelocem, siue quia repente uenturus est eritque iudicium ipso inopinato eius aduentu celerrimum, quod tardissimum uidebatur, siue quia ipsas conuincet sine ulla sermonis prolixitate conscientias. In cogitationibus enim, sicut scriptum est, inpii interrogatio erit; et apostolus: Cogitationibus, in
Abbreviated transcription (Latin):
iãm xp̃m. Etiã sic gͦ dñs futurus testis
intelligendꝰ est uelox. cũ sine mora reuo¬
caturus est in memoriã. unde conuincat
punatq conscientiã. Ex tractatu psal¬
on quẽ admodũ iudicant mi .ix.¬
homines qͥ corda ñ uident. a quib
plerũq deteriores absoluuntur qmͣ con¬
demnantur. s in equitate & cũ iusticia
dñs udicabit. testimoniũ ꝑhibente. con-¬
scientia. & cogitationib accusantib seu
ecidant gͦ a cogitationib suis dictũ
Et cogitationũ accusantiũ seu defendenti¬
um. in reuelatione iusti iudicii dei.¬

Expanded text:
istum. Etiam sic ergo Dominus futurus testis intellegendus est uelox, cum sine mora reuocaturus est in memoriam, unde conuincat puniatque conscientiam. CAPUT on quemadmodum judicant homines, qui corda non vident, a quibus plerumque deteriores absolvuntur quam condemnantur; sed in aequitate et cum justitia Dominus judicabit, testimonium perhibente conscientia, et cogitationibus accusantibus seu ecidant ergo a cogitationibus suis, dictum Et cogitationum accusantium seu defendentium, in revelatione justi judicii Dei
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ. ñ idonei ad intelligendum
putabant & iactabant apłos dicere. facia¬
mꝰ mala ut ueniant bona: qd̃ absit ut
apłi dicerent. S homines ñ intelligentes
hoc putabant dici: qnͣdo audiebant qd̾
dixit apłs. lex autẽ subintrauit ut abun¬
daret delictum. Uhi autẽ abundauit de
lictum. suꝑabundauit gr̃a. S utiq gra
ud agitur ut iam fiant bona ab cis qui fe¬
cerant mala. ut ñ ꝑseuerent in malis. &
reddi sibi existiment bona. Non itaq de¬
bent dicere. faciamꝰ mala ut ueniant
bona. s fecimꝰ mala & uenerunt bona.
Lam faciamꝰ bona. ut in futuro scłõ reci¬
piamꝰ ꝓ bonis bona. qui in hoc scło re-¬
cipimꝰ ꝓ malis bona. Propt̾ hoc scͥptũ
est in psalmo. Misccłiam & iudicium

Expanded text:
dendum, non idonei ad intellegendum putabant et iactitabant apostolos dicere: faciamus mala, ut ueniant bona. quod absit ut apostoli dicerent, sed homines non intellegentes hoc putabant dici, quando audiebant quod dixit apostolus: lex autem subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit it delictum, superabundauit gratia. sed utique gratia id agit, ut iam fiant bona ab eis qui fecerant mala, non ut perseuerent in malis et reddi sibi existiment bona. non itaque debent dicere: faciamus mala, ut ueniant bona, sed: "fecimus mala, et uenerunt bona; iam faciamus bona, ut in futuro saeculo recipiamus pro bonis bona, qui in hoc saeculo recipimus pro malis bona." propter quod scriptum est in psalmo: misericordiam et iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
bat iuideis. Nam pͥmo de alia tribu da
rex. postea datus est de tribu iuda rex
dauid. & ex illo tribu fuerunt reges. La¬
cob autẽ ille de hoc dixerat. qñdo benedix¬
erat filios suos. Non deficiet pͥnceps de
uda. nec dux de femore cius: donec ue¬
niat cui reꝓmissum est. De tribu autẽ
lis est patri. ñ solum ante iudeos. s etiã
ante. ipsum abraham. ñ solũ ante abra¬
ham. s ante adam. ñ solum ante adam:
s ante celũ & t̾ram & ante scl̃a. quia omĩa
ꝑ ipsum facta sunt: & sine ipso factũ est
nichil. Quia gͦ ꝑ ꝓpħam dictũ est. ñ defi¬

Expanded text:
reges erant. Nam primo de alia tribu datrex; postea datus est de tribu Juda rex David, et ex illo de tribu Juda fuerunt reges . Jacob autem ille hoc dixerat, quando benedixerat filios suos: Non deficiet princeps de Juda, nec dux de femoribus ejus, donec veniat cui repromissum est . De tribu autem lis est Patri; non solum ante Judaeos, sed etiam ante ipsum Abraham ; nec solum ante Abraham, sed et ante Adam; nec solum ante Adam, sed et ante coelum et terram, et ante saecula: quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil
Abbreviated transcription (Latin):
nolle iniuriam pati: & quicqͥd aliud uł
uniu̾salit̾ ut particularit̾ dici potest:
Multa enim sunt de quib singulis utt̾ro¬
gati homines clara uoce respondeant. nol
N onne in societate uiiis generis humani:
Qui tecũ factus est sociꝰ tuus est. & om̃s facdi
ad imaginẽ dĩ: nisi t̾renis cupiditatib
conterant qd̾ ille formauit. Qd̃ gͦ tibi ñ
nis fieri. noli alũ facere. Ludicas enĩ ma¬
lum cẽ in eo qd̃ pati ñ uis. & hoc te cogit
nosse lex intima. in ipso tuo corde con¬
do atq tribuendo int̾rogatur omis ani¬
ma. Esuriens. famẽ pateris. Aliꝰ habet
panem. & redundat ei ultra sufficientiã.
Nouit te egere. ñ dat. displicet tͥ esurien¬
ti. displiceat satiato cum alterũ esurire
cognoueris. Peregrinꝰ tecto indigens.
uenit in patriam tuã. ñ suscipitur illę
Tunc clamat inhumanã illam ẽẽ ciuita¬
tem. faciliꝰ apud barbaros sibi eẽ refu¬
gium potuisse. Sentit iniquitatẽ. quia

Expanded text:
nolle injuriam pati, et quidquid aliud vel nolle injuriam pati, et quidquid aliud vel universaliter vel particulariter dici potest? Multa enim sunt, de quibus singulis interrogati homines, clara voce respondeant, nollnonne in societate vivis generis humani? Qui tecum factus est, socius tuus est; et omnes facti ad imaginem Dei, nisi terrenis cupiditatibus conterant quod ille formavit. Quod ergo tibi non vis fieri, noli alteri facere. Judicas enim malum esse in eo quod pati non vis: et hoc te cogit nosse lex intima, in ipso tuo corde conibuendo. Interrogatur omnis anima esuriens, Famem pateris; alius habet panem, et redundat ei ultra sufficientiam, novit te egere, non dat: displicet tibi esurienti; displiceat et satiato, cum alterum esurire cognoveris. Peregrinus tecto indigens venit in patriam tuam, non suscipitur: ille tunc clamat inhumanam esse illam civitatem, facile apud barbaros sibi esse potuisse refugium. Sentit iniquitatem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ris nr̃i in ipsis cordib nr̃is ueritas
scripsit. qd̾ tibi ñ uisficri. ne facias al¬
teri. Hoc & anteqͣm lex daretur nemo
ignorare. ꝑmissus est. ut esset unde u¬
dicarentur. & quib lex ñ esset data. S
ne sibi homines aliqͥd defuisse quereren¬
tur. scͥptũ est in tabulis qd̾ in cordib
ñ legebant. Non enĩ scͥptum ñ habe¬
bant. s legere nolebant. oppositũ est ocu¬
lis eoꝵ. qd in conscientia uidere cogeren¬
tur. & qͣsi forinsecus ammoniti uoce dĩ
ad interiora sua homo cõpulsus est di¬
cente scͥptura. In cogitationib enĩ impii.
int̾rogatio erit. Ubi int̾rogatio. ibi lex
S quia homines appetentes ea quȩ foris st̃
etiã a scipsis exules facti sunt. ꝓpt̾ea scͥpta¬
lex quid clamat eis qui deseruerunt legẽ
scriptã in cordib suis: Redite p̃uarica¬
tores ad cor. Quis enĩ te docuit. nolle acce¬
di ab altero ad uxorẽ tuam: Quis te do¬
cuit nolle tͥ furtũ fieri: Quis te docuit

Expanded text:
ri in ipsis cordibus nostris veritas scripsit: Quod tibi non vis fieri, ne facias alteri . Hoc et antequam Lex daretur nemo ignorare permissus est, ut esset unde judicarentur et quibus Lex non esset data. Sed ne sibi homines aliquid defuisse quaererentur, scriptum est et in tabulis quod in cordibus non legebant. Non enim scriptum non habebant, sed legere nolebant. Oppositum est oculis eorum quod in conscientia videre cogerentur; et quasi forinsecus admota voce Dei, ad interiora sua homo compulsus est, dicente Scriptura: In cogitationibus enim impii interrogatio erit . Ubi interrogatio, ibi lex. Sed quia homines appetentes ea quae foris sunt, etiam a seipsis exsules facti sunt, data lex quid clamat eis qui deseruerunt legem scriptam in cordibus suis ? Redite praevaricatores ad cor . Quis enim te docuit, nolle accedi ab altero ad uxorem tuam? quis te docuit, nolle tibi furtum fieri? quis te docuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuq ꝓ ut uult. alii illud. alii hoc. cdi¬
uisiones sunt oꝑationis. Omĩa autẽ
hec oꝑatur unꝰ atq idem sp̃c: radix est

Expanded text:
ia prout vult. Alii illud, alii hoc, divisiones sunt operationis. Omnia haec operatur unus atque idem Spiritus, radix est
Abbreviated transcription (Latin):
& curritur. quia sine dubio credit᷑ aliter
eos in xp̃o uiuificari om̃ino ñ posse.
Qui autẽ ñ uiuificant᷑ in xp̃o. restat ut
in ea condẽnatione maneant de qua di-
xios paruulos nasci. & om̃is credit ecclia.
Plane audiui & credidi ꝓpt̾ qd̃ & locutus
sum. quia ueniet hora qnͣdo om̃s qͥ st̃
in monum̃tis audient uocẽ eiꝰ. & ꝓce¬
dent qui bona fecerunt in resurrectio

Expanded text:
et curritur, quia sine dubio creditur aliter et curritur, quia sine dubio creditur aliter eos in Christo uiuificari omnino non posse. qui autem non uiuificantur m Christo, restat, ut m ea condemnatione maneant, de qua dicxios paruulos nasci et omnis credit ecclesia plane audiui et credidi, propter quod et locutus sum. quia ueniet hora, quando omnes, qui sunt in monumentis, audient uocem eius et procedent, qui bona fecerunt. in resurr
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ resurrectio mortuoꝵ. Si¬
dut enim in adam om̃s moriunt᷑: sic
& in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑. Per hanc
e nim aplicam diuinã claramq senten¬
tiam. satis euidenter elucet. neminem
ire in mortẽ nisi ꝑ adam. neminẽ in
uitam ȩt̾nam nisi ꝑ xp̃m. Hoc est qͥppe
ꝑ pͥmã. hoc est ꝑ carnalem generationẽ
ꝑtinent ad adam: sic om̃s homines ꝑ
scd̾am. id est ꝑ spũalem generationem
Ideo gͦ dictum est hic om̃s & ibi om̃s. qͥa
sicut om̃s qui moriunt᷑. ñ nisi in adam
moriuntur. ita om̃s qui uiuificabunt᷑
ñ nisi in xp̃o uuificabuntur. Ac ꝑ hoc
quisquis nobis dixerit quẽqͣm resurre¬
ctione mortuoꝵ uinificari nisi in xp̃o:
tanqm pestis cõmunis fidĩ detestandus
est. Item qͥsqͥs dixerit qd̃ in xp̃o uiuifi¬
cabunt᷑ etiã paruuli qui sine sacram̃ti
ciꝰ participatione de uita exeunt: hic
ꝓfecto & contra apli p̃dicationem uenit.¬
& totam condemnat eccłiam. Ubi ꝓpt̾ea
cum baptizandis paruulis festinatur

Expanded text:
hominem resurrectio mortuorum ? sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. per hanc enim apostolicam diuinam claramque sententiam satis euidenter elucet neminem ire in mortem nisi per Adam, neminem in uitam aeternam nisi per Christum. hoc est quippe per primam, hoc est per carnalem generationem pertinent ad Adam; sic omnes homines ad secundam, id est spiritualem generationem Ideo ergo dictum est hic omnes, et ibi omnes, quia sicut omnes qui moriuntur, non nisi in Adam moriuntur, ita omnes, qui uiuificabuntur, non nisi in Christo uiuificabuntur. ac per hoc, quisquis nobis dixerit quemquam resurrectione mortuorum uiuificari nisi in Christo, tamquam pestis communis fidei detestandus est. item, quisquis dixerit, quod in Christo uiuificabuntur etiam paruuli, qui sine sacramenti eius participatione de uita exeunt, hic profecto et contra apostoli praedicationem uenit et totam condemnat ecclesiam, ubi propterea cum baptizandis paruulis festinatur
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑. Qui autẽ
male egerunt in resurrectionẽ udicii.
Quid autẽ de illis infantib intelligindũ
est. qui pͥusqm̃ possent agere uł bene uł
male. sine baptismo corpore exuti sunt:
Nichilne hic de talib dictũ est: S si ca-¬
ro coꝵ ideo ñ resurget. quia nec boni
aliqͥd egerunt nec mali. nec illoꝵ resur¬
rectura est qui ꝑcepta baptismi gr̃a in
illa etate defuncti sunt: in qua nichil
mali agere potuerunt. Si autem illi
inter scõs resurgent. idẽ int̾ eos qͥ bene
egerunt. inter quos illi resurrecturi st̃
nisi inter eos qui male egerunt: Ne ali¬
quas humanas credamꝰ animas corpora
sua ñ recepturas siue in resurrectione.
uitȩ. siue in resurrectione iudicii. Quȩ
sententia pͥusqm refellatur. ipsa noui¬
tate iam displicet

Expanded text:
in Christo omnes uiuificabuntur —, qui autem male egerunt, in resurrectionem iudicii. quid hic ergo de illis infantibus intellegendum est, qui, priusquam possent agere uel bene uel male, sine baptismo corpore exuti sunt? nihil hic de talibus dictum est. sed si caro eorum ideo non resurget, quia nec boni aliquid egerunt nec mali, nec illorum resurrectura est, qui percepta baptismi gratia in illa aetate defuncti sunt, in qua nihil bene uel male agere potuerunt. si autem illi inter sanctos resurgent, id est inter eos, qui bene egerunt, inter quos et illi resurrecturi sunt nisi inter eos, qui male egerunt, ne aliquas humanas animas credamus corpora sua non recepturas siue in resurrectionem uitae siue in resurrectionem iudicii? quae sententia, priusquam refellatur, ipsa nouitate iam displicet
Abbreviated transcription (Latin):
se baptizati sunt in nube & in mari. &
om̃s eandẽ escam spu̾alem manducaue.¬
runt. & om̃s eundẽ potum sp̃ualem bibe¬
runt. Mare rubrũ significat baptismũ.
moyses ductor ꝑ mare rubrũ significat
xp̃m. Popłs transiens. significat fide¬
les. Mors egẏptioꝵ. significat abolitio¬
nẽ peccaton. In signis diu̾sis. eadem

Expanded text:
ti sunt, in nube et in mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem
Abbreviated transcription (Latin):
ea que credimꝰ ꝓphata p̃nuntiabantes:
Utiq credebant .s illi uentura tẽ. nos au¬
tem uenisse. Lło & sic ait. Eunde potui
spũalem biberunt. S spũalem cunde.
nam corporalem ñ eundẽ. Qͥd enim illi
biberunt: Bibebant enĩ de spũali se¬
quenti petra. petra autẽ erat xp̃c. Uide¬
te autẽ fide manente. signa uariata.
ponitur. Et illi ꝓ magno sacram̃to ei¬
entem: nos qͥd bibamus norunt fideles.
Si speciem uisibilem intendas aliud est.
si intelligibilem significationẽ eundẽ
potũ sp̃ualem biberunt¬

Expanded text:
bantur? Utique credebant: sed illi ventura esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. Spiritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant? Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Videte ergo, fide manente, signa variata. ltari Dei ponitur. Et illi pro magno sacramento ejetra; nos quid bibamus norunt fideleSi speciem visibilem attendas, aliud est; si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt
Abbreviated transcription (Latin):
pis loqui qͣsi spũalib .s qͣsi carnalib.
Et homo spũalis sic ui hac uita dicit᷑.
ut tam̃ corꝑe adhuc carnalis sit: &
uideat aliam legẽ in m̃bris suis repu¬
gnantẽ legi m̃tis suȩ. Erit autẽ etiã
corpore sp̃ualis. cũ eadem caro sic re¬
surrexerit. ut fiat qd̃ scriptum est.
S eminatur corpꝰ anmale. resurget
entiles qͥppe phylosophoꝵ argum̃¬
tis nobiscum agere student. ut di¬
enim scͥpturas ñ nouerunt: nesciunt
quomͦ dictũ sit. seminatur corpꝰ anima
le. surget corpꝰ spũale. Non enĩ ita di¬
dum est qͣsi corpꝰ uertat᷑ in sp̃m & sp̃c̃¬
fiat. quia & nunc corpꝰ nr̃m qd̃ anima¬
le dicit᷑ ñ in animã uersum est & anima
factũ. s spũale corpꝰ intelligit᷑ qd̾ ita
spũi subditũ est. ut celesti habitationi
na in celestem puritatẽ ac stabilitatem

Expanded text:
loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; et homo spiritalis sic in hac uita dicitur, ut tamen corpore adhuc carnalis sit et uideat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; erit autem etiam corpore spiritalis, cam eadem caro sic resurrexerit, ut fiat quod scriptum est: seminatur corpus animale, resurget es plerumque philosophorum argumentis nobiscum agere student, ut dienim scripturas non nouerunt nec sciunt quomodo dictum le, surgit corpus spirituale. Non enim ita dictum est, quasi corpus vertatur in spfiat, quia et nunc corpus nostrum, quod animale dicitur, non in animam uersum est et anima factum; sed spiritale corpus intellegitur, quod ita spiritui subditum est, ut caelesti habitationi na in caelestem puritatem et stabilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
detur incredibile qualis sit nunc caro
attendit. qualis autẽ futura sit ñ consi¬
derat. quia illo temꝑe immutationis
angłicȩ ñ iam caro erit & sanguis. s so¬
lumm᷑ corpꝰ. Cum enĩ de carne apls
alia pecudũ. alia piscium. alia serpen¬
caro cęlestis. In cęlestib uͦ nulla caro.
s corpora simplicia & lucida. quȩ appel¬
lat apłs spũalia. Nonnulli autem uo¬
cant ȩtherea. Et ideo ñ carnis resurrecꝰ¬
tioni contradicit illud qd̾ ait caro & san¬
guis regnum dĩ ñ possidebunt: quia in¬
rectione facta. a cunctis passionib libe.¬
sine corruptione fruemur. Si est¬

Expanded text:
detur increattendit, qualis autem futura sit non considerat: quia illo tempore immutationis angelicae non jam caro erit et sanguis, sed tantum corpus. Cum enim de carne Apostolus  alia piscium, alia serpencaro est; in caelestibus uero nulla caro, sed corpora simplicia et lucida, quae appellat apostolus spiritalia, nonnulli autem uocant aetherea. et ideo non carnis resurrectioni contradicit illud, quod ait: caro et sanguis regnum dei non possidebunt, sed qne facta a cunctis passionibus libesine corruptione fruemur. In
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ decẽ dieb cõpletis post ascensionem
suam desuꝑ ut ꝓmiserat misit. ñ defue¬
runt tales uindictȩ. qmuis multo rariꝰ
qmͣ in ueteri testam̃to. Ibi enim ex maio¬
re parte seruientes timore p̃mebantur.
hic autẽ maxime dilectione liberi nutri
gimus exanimes ceciderunt. nec resusci¬
tati sunt s sepulti. Et si huic libro here¬
tici qui adu̾santur uet̾i testam̃to noluis
credere. paulũ apłm quẽ nobiscũ legunt
intueantur. dicentem de quodã peccato¬
re. Quẽ tradidi sathanȩ. in interitũ car-¬
nis. ut anima salua sit. Et si nolunt
hic mortẽ intelligere. fortasse enĩ in¬
certũ est qmlibet uindictam ꝑ sathanan
factam: ab apło fateantur. qd̃ cum ñ
odio s amore fecisse manifestat illud ad¬
iectum. ut anima salua sit. Don

Expanded text:
quem decem diebus completis post ascensionem quem decem diebus completis post ascensionem suam desuper, ut promiserat, misit , non defuerunt tales vindictae, quamvis multo rarius quam in Veteri Testamento. Ibi enim ex majore parte servientes timore premebantur; hic autem maxime dilectione liberi nutriegimus, exanimes ceciderunt, nec resuscitati sunt, sed sepulti . 65. Sed si huic libro haeretici qui adversantur Veteri Testamento, nolunt credere, Paulum apostolum quem nobiscum legunt, intueantur dicentem de quodam peccatore quem tradidit satanae in interitum carnis, ut anima salva sit . Et si nolunt hic mortem intelligere fortasse enim incertum est, quamlibet vindictam per satanam factam ab Apostolo fateantur: quod non eum odio, sed amore fecisse manifestat illud adjectum, ut anima salva sit. Aut
Abbreviated transcription (Latin):
Igni & sc̃i uiri qui iam optime sci-¬
rent mortem istam quȩ aminã dis¬
soluit a corpore ñ esse formidandam.
scđm eoꝵ tam̃ animũ qui illam timerent
& uuientib utilis metus incuteretum
er illis qui morte puniebant᷑ ñ ipsa
mors noceret. s peccatũ qd̾ augeri pos¬
set si uiuerent. ñ temere iudicabane
quib tale udiciũ donauerat ds Inde
est qd̾ helyas multos morte affecit &. ꝓpͥa
manu. & igne diuinitus impetiato
cũ & alii multi magni & dium uir
eodẽ spũ consulendis reb humanis ñ
temere fecerint. De quo helya cũ exem¬
plũ dedissent discipuli dño cõmemoran¬
tes quid ab eo factum sit. ut etiã ipsis
dare potestatẽ petendi de cęlo igne ad
consumendos eos qui sibi hospicium ñ
p̃berent. rep̃hendit in eis dñs ñ exem
uertens eos ñ amore correctionis. s odio
desiderare uindictam. Itaq postea qm
eos docuit quid esset diligere ꝓximum
tanqͣm seipsum. infuso etiam sp̃u scõ.

Expanded text:
ncti viri, qui jam optime scirent mortem istam quae animam dissolvit a corpore, non esse formidandam, secundum eorum tamen animum qui illam timerent, et viventibus utilis metus incuteretur, et illis qui morte puniebantur, non ipsa mors noceret, sed peccatum, quod augeri posset, si viverent. Non temere illi judicabant, quibus tale judicium donaverat Deus. Inde est quod Elias multos morte affecit, et propria manu , et igne divinitus impetrato : quod et alii multi magni et divini viri eodem spiritu consulendi rebus humanis non temere fecerunt. De quo Elia cum exemplum dedissent discipuli, Domino commemorantes quid ab eo factum sit, ut etiam ipsis daret potestatem petendi de coelo ignem ad consumendum eos qui sibi hospitium non praeberent; reprehendit in eis Dominus non evertens eos non amore correctionem, sed odio desiderare vindictam. Itaque posteaquam eos docuit quid esset diligere proximum tanquam seipsum, infuso etiam Spiritu sancto,
Abbreviated transcription (Latin):
uid crudele moyses manda faustũ.¬
uit aut fecit. cum cõmissum sibi
ppł̃m sc̃ẽ ⁊ elans. & uni uero dõ subditũ¬
ẽẽ cupiens. postea qm cognouit ad fabri¬
candum & colendũ ydolum defluxisse.
mentẽq impudicã pstituisse demonib
in paucos eoꝵ uindicans gladio. quos d̃s¬
ipse quẽ offenderant alto & secreto iudi¬
cio feriendos uoluisset in ferro. & in prẽ¬
senti salubrit̾ terruit. & disciplinã in
posterũ sanxit: Nam eum nulla crude¬
litate. s magna dilectione fecisse qd̾ fe¬
cit. quis ñ in u̾bis eius agnoscat orantis
ꝓ peccatis ppłi & dicentis. si dimittis illis
peccatũ dimitte. sin autẽ. dele me de
libro tuo: Comparans gͦ unꝰ quisq pie
prudens illam cedem & hanc p̃cem. ui¬
det ꝓfecto aꝑtissime. uidet qnͣtũ malũ
sit animȩ ꝑ simulachra demonũ forni¬
cari. qnͣdo sic seuit. qui sic amat. Sic pla¬
ne & apłs ñ crudelit̾ s amabilit̾ tradi-¬
dit hominẽ sathane in interitũ carnis.

Expanded text:
uid crudele Moyses aut mandavit aut fecit, quum commissum sibi populum sancte zelans, et uni vero Deo subditum cupiens, posteaquam cognovit ad fabricandum et colendum idolum defluxisse, mentemque impudicam prostituisse daemonibus, in paucos eoipse, quem offenderant, alto et secreto iudicio feriendos uoluisset inferri, et in praesenti salubriter terruit et disciplinam in posterum sanxit? nam eum nulla crudelitate, sed magna dilectione fecisse quod fecit, quis non in uerbis eius agnoscat orantis pro peccato eorum et dicentis: si dimittis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo? conparans ergo unusquisque pie prudens illam caedem et hanc precem uidet profecto apertissime, uidet, quantum malum sit animae per simulacra daemonum fornicari, quando sic saeuit, qui sic amat. sic plane et apostolus non crudeliter, sed amabiliter tradidit hominem satanae in interitum carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi iam manifestatio est sacram̃ti prius
occulti in ꝓpħi co eniginate. Hoc est & in
lunari numero significatur. Quia enĩ
septenariꝰ numerꝰ solet in scͥpturis ad
qͣndã ꝑfectionẽ mysticꝰ apparere. tercia
ebdomadȩ lunȩ pascha celebrat᷑. id est
qui dies occurrit. a qͣrta decima in uice¬

Expanded text:
ubi iam manifestatio est sacramenti prius ubi iam manifestatio est sacramenti prius occulti in prophetico aenigmate. hoc ergo et in lunari numero significatur. quia enim septenarius numerus solet in scripturis ad quandam significationem mysticus apparere, tertia hebdomade lunae pascha celebratur, id est qui dies occurrit a quarta decima in uice
Abbreviated transcription (Latin):
ne transirent. Qd est in finẽ. nisi in xp̃m:
ciens. Finis quo usq eamꝰ. ñ ubi ꝑeamꝰ.
Sic omino intelligendũ est pascha nr̃m
immolatus est xp̃c. Ipse est finis nr̃. in
illũ est transitus nr̃. Ad lanuarium.
Nnouatio uitȩ nr̃ȩ. & quida transitus
de morte ad uitam. qui fit pͥmo ꝑ fidẽ
ut in spe gaudeamꝰ & in tribulatione.
patientes simꝰ. dum adhuc ext̾ior homo
nr̃ corrũpitur. s interior renouatur de
die in diem ꝓpter ipsum initiũ nouȩ uitȩ
nr̃e. ꝓpter nouũ hominẽ quẽ iubemur
in duere & exuere ueterẽ. expurgantes
uetus ferm̃tũ. ut simus noua consꝑsio.
Propter hanc uitȩ nouitatẽ pͥmꝰ mensis
in ann m̃sib celebrationi huic attribu¬
tus est. Nam ipse dicit᷑ & m̃sis nouoꝵ.
Quia uͦ in toto tempore. scl̃i nunc tertium
tempꝰ apparuit. ideo resurrectio dm̃ tri¬
duana est. Primũ enim tempꝰ est ante
legem. scd̾m sub lege. t̾cium sub gr̃a.

Expanded text:
ne transirent. Quid est enim in finem, nisi in Christum? ne transirent. Quid est enim in finem, nisi in Christum? iens: finis quo usque eamus, non ubi pereamus. Sic omnino intelligendum est, Pascha nostrum immolatus est Christus . Ipse est finis noster, in illum est transitus noster. Nam nnouatio uitae nostrae est quidam transitus de morte ad uitam: qui fit primo per fidem, ut in spe gaudeamus et in tribulatione patientes simus, dum adhuc exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem. propter ipsum initium nouae uitae, propter nouum hominem, quem iubemur induere et exuere ueterem, expurgantes uetus fermentum, ut simus noua consparsio, propter hanc ergo uitae nouitatem primus mensis in anni mensibus celebrationi huic attributus est. nam ipse dicitur et mensis nouorum. quia uero in toto tempore saeculi nunc tertium tempus apparuit, ideo resurrectio domini triduana est. primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
stulit in regnũ filii claritatis suę. Hoc
itaq nom̃ id est pascha qd̾ latine ut
dixi transitus nuncupatur. uelut inter¬
p̃tans nobis beatus eugłista. ante diem
inquit festum paschȩ sciens iãc qͥa ue¬
nit eiꝰ hora ut transeat ex hoc mundo
ad patrẽ. Ecxe pascha. ecce transitus.
Unde. & quo: De hoc scilicet mundo ad
ra. Quid gͦ infideles & ab hoc capite atq
ab eiꝰ corpore alieni. ñne & ipsi transe¬
unt. quia ñ ꝑmanent: Granseunt pla¬
ne & ipsi. S aliud est transire de mun-¬
do. aliud transire cũ mundo. Aliud ad
patrẽ. aliud ad hostem. Nam & egyptii
transierunt. ñ enĩ ꝑsequendo mansert.
ñ tam̃ transierunt ꝑ mare ad regnum.
s in mari ad interitum. Sciens gͦ iũc qͥa
uenit hora ciꝰ ut transiret ex hoc mun¬
do ad patrem. cũ dilexisset suos qͥ trant
in hoc mundo. in finem dilexit eos. utiq
ut & ipsi de hoc mundo ubi erant. ad
suũ caput qd̾ hinc transisset. eiꝰ dilectio¬

Expanded text:
stulit in regnum Filii charitatis suae . Hoc stulit in regnum Filii charitatis suae . Hoc itaque nomen, id dixi, transitus nuncupatur, velut interpretans nobis beatus evangelista: Ante diem, inquit, festum paschae sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. Ecce pascha, ecce transitus. Unde, et quo? De hoc scilicet mundo ad ra. Quid ergo infideles, et ab hoc capite atque ab ejus corpore alieni? nonne et ipsi transeunt, quia non permanent? Transeunt plane et ipsi. Sed aliud est transire de mundo, aliud transire cum mundo, aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt, non enim persequendo manserunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed inmari ad interitum . Sciens ergo Jesus quia venit ejus hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Utique, ut et ipsi de hoc mundo ubi erant, ad suum caput quod hinc transisset, ejus dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
cum nom̃ est s hebreũ. Oportunis
ime. occurrit in hoc nomine quȩdã con¬
duentia ittrarũq linguarũ. Quia enĩ
pati grece paschi dicit᷑. idõ pascha passio
putata est. uł hoc nomine a passione
sic appellatũ. In sua uͦ lingua hoc est in
hebrea pascha transitus dicitur. ꝓpterea¬
quia tunc pͥmũ pascha celebrauit ppłs
dĩ. qnͣdo ex egypto fugientes. rubrũ ma¬
re transieruꝗ. Nunc gͦ figura illa ꝓpħica
in ueritate cõpleta est. cũ sicut ouis ad
immolandũ ducitur xp̃c. cuiꝰ sanguine
illitis postib nr̃is. id est cuiꝰ signo crucis
signatis frontib nr̃is a ꝑditione huiꝰ
ne egypti liberam᷑. Et agimus saluber
rimũ transitũ. cũ a diabolo transimꝰ ad
xp̃m. & ab isto instabili scło ad eiꝰ fun¬
datissimũ regnum. Ideo quippe ad d̾m
ꝑmanentẽ transimꝰ. ne cum mundo
transeunte transeamꝰ. De hac nobis
collata gr̃a dm̃ laudans apls dicit. qui
eruit nos de potestate tenebrarũ & tran¬

Expanded text:
cum nomen, sed Hebraeum. Opportune tamen concurrit in hoc nomine congruentia utriusque linguae. Qui enim patitur, Graece paschi dicitur. Ideo pascha paputata est, velut hoc nomen a passione sit appellatum: in sua vero lingua, hoc est in hebraea, Pascha transitus dicitur: propterea tunc primum Pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes, Rubrum mare transierunt . Nunc ergo figura illa prophetica in veritate completa est, cum sicut ovis ad immolandillitis postibus nostris, id est, cujus signo crucis signatis frontibus nostris, a perditione hujus Aegypti liberamur. rimum transitum, cum a diabolo transimus ad Christum, et ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo quippe ad Deum permanentem transimus, ne cum mundo transeunte transeamus. De hac nobis collata gratia Deum laudans Apostolus dicit: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et tran
Abbreviated transcription (Latin):
retur. nec pollueretur tangendo pollutũ.
ne cuiꝰ qm ferm̃to corrũꝑetur. Hȩc enim
fiunt consensione peccatoꝵ. qua ꝑ femi-¬
nam serpens hominẽ pͥmum etiã in pa-¬
radysi felicitate decepit. ñ cõmunione
sacram̃toꝵ in qua condiscipulos iudas
mundos immundꝰ contaminare ñ po-¬
tuit. Amalis autẽ cum quib dĩ sacram̃¬
ta cõmunicant etiam nunc in area ñdũ
in horreo. iam tam̃ boni discedunt &
separantur. morũ dissimilitudine ñ
corpoꝵ segregatione. aliter uiuendo.¬
ñ ad alia conuenticula ueniendo. Sic
nec cũ malis unũ fiunt. nec ab eccłiȩ uni¬

Expanded text:
retur nec pollueretur tangendo pollutum retur nec pollueretur tangendo pollutum nec cuiusquam fermento corrumperetur. haec enim fiunt consensione peccatorum, qua per feminam serpens hominem primum etiam in paradisi felicitate decepit, non communione sacramentorum, in qua condiscipulos ludas mundos inmundus contaminare non potuit. a malis autem, cum quibus dei sacramenta communicant, etiam nunc in area, nondum in horreo, iam tamen boni discedunt et separantur morum dissimilitudine, non corporum segregatione, aliter uiuendo, non ad alia conuenticula ueniendo. sic nec cum malis unum fiunt nec ab ecclesiae uni
Abbreviated transcription (Latin):
qcus. ꝓpħatum legit᷑ impleri iam cer¬
utur toto orbe t̾rarum. atq in om̃ib
gentib dilatatur: Hic certe sicut scͥp¬
dum est filiꝰ malus ipse se iustũ dicit.
eitũ autẽ suum ñ abluit. hoc est ñ ex¬
usat. ñ diluit. ñ defendit qd̾ furore
ssismatico in hereticũ pestem de domo
di gxire ñ timuit. quia si uere iustus
esset sicut paulus apłs cum fr̃ĩb falsis
ae quib in suis epłis ingemit. ita in eccłia¬
putabat. sine ulla sui cõmunicatione p¬
sisteret. Nec bonos ꝓpter malos desereret.
s malos ꝓpter bonos potiꝰ toleraret. tañ¬
qͣm granum cum palea pondere carita¬
tis triturã ferens ñ tanqm leuis . simꝰ
puluis etiã ante uentilationem
siatib cedens. Eo qͥppe modo cum
miquis quos necesse est usq ad litus re¬
na ista contineant in unitate catholica
ꝑseuerans. ñ tam̃ cum fure. concurreret.
nec peccatis cõmunicaret. alienis. ne cuiꝰ¬
qͣm immundiciȩ contractione macula-¬

Expanded text:
sicut prophetatum legitur implerique iam cernitur, toto orbe terrarum atque in omnibus gentibus dilatatur? hic certe, sicut scriptum est, filius malus ipse se iustum dicit, exitum autem suum non abluit, hoc est non excusat, non diluit, non defendit, quod furore schismatico in haereticam pestem de domo dei exire non timuit, quia, si uere iustus esset, sicut apostolus Paulus cum fratribus falsis, de quibus in suis epistulis ingemit, et sicut Cputabat, sine ulla sui commaculatione persisteret nec bonos propter malos desereret, sed malos propter bonos potius toleraret, tamquam granum cum palea pondere caritatis trituram ferens, non tamquam leuissimus puluis etiam ante uentilationem flatibus cedens. eo quippe modo etiam cum iniquis, quos necesse est usque ad litus retia ista contineant, in unitate catholica perseuerans non tamen cum fure concurreret nec peccatis communicaret alienis nec cuiusquam inmunditiae contrectatione macula
Abbreviated transcription (Latin):
mus patres moysen & aaron. aliosq se¬
niores qui cõmemorantur in eadẽ scrip¬
tura etiam sp̃m accepisse. unde acceꝑat
moyses. ut eum adiuuarent ad eundẽ
ppłm regendum ac ferendum. Cur eñi
non appellarentur patres: Non sicut
łs pater unꝰ est qui regenerat spũ sc̃o
quos facit filios ad et̾nam hereditatem:
s honoris gr̃a ꝓpter etatem curamꝙ pie¬
tatis. sicut paulus senior dicit. Non ut
confundam uos hȩc scribo. s ut filios
meos carissimos moneo. cum sciret utiq
a dño dictum. ne uobis dicatis patrem
humam. de loquendi consuetudine tol¬
leretur. s ne gra dĩ qua in et̾nam uitam
regeneram᷑ naturȩ uł potestati uł etiam
sci̾tati cuiꝰ qm hominis tribueret᷑. Ideo
cum cliceret ego uos genii. p̃drett in xp̃o¬

Expanded text:
mus patres, Moysen, et Aaron, aliosque seniores qui commemorantur in eadem Scriptura etiam spiritum accepisse, unde acceperat et Moyses, ut eum adjuvarent ad eumdem populum regendum ac ferendum ? Cur enim non appellarentur patres? Non sicut Deus Pater unus est qui regenerat Spiritu suo quos facit filios ad aeternam haereditatem; sed honoris gratia, propter aetatem curamque pietatis: sicut Paulus senior dicit, Non ut confundam vos, haec scribo; sed ut filios meos charissimos moneo; cum sciret utique a Domino dictum, Ne vobhumani, de loquendi consuetudine tolleretur, sed ne gratia Dei, qua in aeternam vitam regeneramur, naturae, vel potestati vel etiam sanctitati cujusquam hominis tribueretur. Ideo cum diceret: Ego gen
Abbreviated transcription (Latin):
gior a quo accepi ut essem. ab illo acce¬
pi ut bonus essem. ds m̃s miscdia mea.
s quid enim habes qd̃ ñ accepisti: Non
arguebaris quia dicebas te habere qd̾
habes. s quia ex te tibi uolebas esse qd̃
babes. Inmo & habere te cognosce. &
s te nichil habere. ut nec suꝑb sis nec
ingratus. Quia spectaculum facti
inquit insipienti dedisti me. Inter
cos uiuere me uoluisti. inter eos p̃dicare
ueritatem qui amant uanitatem. ñ pos¬
sum nisi urrideri ab eis. quĩa spectaculũ
facti sumꝰ huic mundo & angłis &e ho¬
minib Angłis laudantib. hominib
ohpbrantib. immo & angłis & homi¬

Expanded text:
gior; a quo accepi ut essem, ab illo accegior; a quo accepi ut essem, ab illo accepi ut bonus essem. Deus meus misericordia mea. sed ait, «Quid enim habes quod non accepisti» ? Non arguebaris, quia dicebas te habere quod non habes; sed quia ex te tibi volebas esse quod habes. Imo et habere te agnosce, et ex te nihil habere, ut nec superbus sis, ningratus. Quia spectaculum facti nquit, insipienti eos me vivere voluisti, inter eos praedicare veritatem, qui amant vanitatem; et non possum nisi irrideri ab eis: quia spectaculum facti sumus huic mundo, et Angelis, et hominibus ; Angelis laudantibus, hominibus opprobrantibus: im
Abbreviated transcription (Latin):
pess possumꝰ. siue in natura. siue in in¬
artuto. siue in ipsa conu̾satione. in fide.
spe. in caritate. in bonis morib. in
usticia. in timore di. totũ ñ esse nisi ex
liꝰ donis: ita condusit. Ds̃ m̃s miscłia
mea. Non inuenit impletus bonis dĩ
quid appellaret dm suum. nisi miscdiam
suam. O nomen. sub quo nemini despe.¬
randũ est. D̃s̃ m̃s inquit. miscdĩa mea.
Quid est miscdia mea: Si dicas salus mea:
intesligo quia dat salutẽ. Si dicas refu¬
gium meũ: intelligo quia confugis ad
cum. Si dicas fortitudo mea. intelligo
quia dat pibi fortitudinẽ. Miscdia mea
te inuocarem qͥd egi: Si enim egi aliqͥd
ut essem. iam eram anteq̃m essem. Porro
si om̃ino nichil eram anteqͣm essem. nichil
te ꝓmerui ut essem. Eecisti ut essem. &
ñ tu fecisti ut bonus essem: Dedisti mͥ
ut sim: & potuit mͥ aliꝰ dare ut bonus
sim: Si tu dedisti ut sim. & aliꝰ dedit¬
mͥ ut honus sim: melior ille qui mͥ dedit
ut bonus sim. qm ille qui dedit mͥ ut

Expanded text:
e possumus, sive in natura, sive in instituto, sive in ipsa conversatione, in fide, in spe, in charitate, in bonis moribus, in justitia, in timore Dei, totum non esse nisi ex illius donis, ita conclusit: Deus meus misericordia mea. Non invenit impletus bonis Dei, quid appellaret Deum suum, nisi misericordiam suam. O nomen, sub quo nemini desperandum est! Deus meus, inquit, misericordia mea. Quid est, misericordia mea? Si dicas, Salus mea, intelligo quia dat salutem; si dicas, Refugium meum, intelligo quia confugis ad eum; si dicas, Fortitudo mea, intelligo quia dat tibi fortitudinem: Misericordiate invocarem, quid egi? Si enim egi aliquid ut essem, jam eram antequam essem. Porro si omnino nihil eram antequam essem, nihil te promerui ut essem. Fecisti ut essem, et non tu fecisti ut bonus essem? Dedisti mihi ut sim, et potuit mihi alius dare ut bonus sim? Si tu mihi dedisti ut sim, et alius mihi dedit ut bonus sim; melior est ille qui mihi dedit ut bonus sim, quam ille qui mihi dedit ut
Abbreviated transcription (Latin):
ropt̾ea dixi uobis inquit. axii¬
quia nemo potest uenire ad me.a
fuent ti datum a patre. meo. Ergo &e qe¬
dere datur uobis. Non enim nichil. est
credere. Si autẽ aliquid magnum est.
gaudes quia credidisti. s noli extolli
Q uidemim est qͥd̾ ñ accepisti. Eenacł

Expanded text:
ropterea dixi vobis, inquit, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo. Ergo et credere datur nobis: non enim nihil est credere. Si autem magnum aliquid est, gaude quia credidisti, sed noli extolli: quid enim habes quod non acc
Abbreviated transcription (Latin):
Sic & apłs cõminatur. Quid uul-¬
tis. in uirga ueniam ad uos: Absit ut
dicerent pii filii. Si cum uirga uentu¬
rus es: noli uenire. Meliꝰ est enim eru-¬
diri in uirga patris. qmͣ in blandim̃to

Expanded text:
stolus comminatur: «Quid vultis? in virga veniam ad vos» ? Absit ut dicerent pii filii, Si cum virga venturus es, noli venire. Melius est enim erudiri in virga patris, quam in blandimento
Abbreviated transcription (Latin):
do displiceamꝰ. Et inter homines sunt
scĩ uiri quib placeat uita nr̃a. & sunt ne¬
quissumi homines qui rideant bonam
uitam nr̃ãm. Et hȩc arma sunt illa dex¬
tra. illa sinistra. utraq tam̃ arma sui.
Utrisq armis & dextris & sinistris utor.
& laudantib & uituꝑantib & honorẽ.
deferentib & ignominiam irrogantib.
His utrisq armis confligo cum diabolo.
utrisq eum ferio. ꝓsꝑis si ñ corrũpor.

Expanded text:
ispliceamus: et inter homines sunt sancti viri, quibus placeat vita nostra; sunt nequissimi homines, qui irrideant bonam vitam nostram. Et haec arma sunt, illa dextra, illa sinistra; utraque tamen arma sunt: utrisque armis, et dextris et sinistris utor, et laudantibus et vituperantibus, et honorem deferentibus et ignominiam irrogantibus: in his utrisque armis confligo cum diabolo, utrisque eum ferio: prosperis, si non corrumpor;
Abbreviated transcription (Latin):
& sẏro utitur uerbo. Si quis inqͥt
non amat dnm̃. sit anathema marana¬
tha. Anathema greco sermone dixit
condemnatus. Maranatha. definiuit
donec dominus ueniat.

Expanded text:
 syro utitur verbo: Si quis, inquit, non amat Dominum, sit anathema maranatha . Anathema graeco sermone dixit, Condemnatus; Maranatha definivit, Donec Dominus redeat.
Abbreviated transcription (Latin):
ail igip n posset. si set om̃mno nest¬
et. id est sui ñ meminisset. nec se intelli¬
guret qua in se imagine di tam potens ẽ.
st ci cuiꝰ imago est ualeat in hertre. Sic
emim ordinata est naturarũ ordine non
locoꝵ. ut supͣ illam ñ sit nisi ille. Deniq
cum illi penitus ad heserit. unus erit sp̃c.
cuiꝰ rei attestat᷑ a płs dicens. qui autẽ ad¬
heret dño unus sp̃c est. accedente quidẽ
ista ad participationẽ naturȩ ueritatis
natura. ueritate. & beatitudine sua. In
illa itaq natura cũ ei feliciter adheserit:
bitur in bonis desideriũ eiꝰ. bonis immu¬
tabilib ipsa tͥnitate dõ suo cuiꝰ imago ẽ.
Et ne uspiam deinceps uioletur. erit in
abscondito uultus eiꝰ. tanta ubertate eiꝰ
impleta. ut eam nunqͣm peccare delectet.

Expanded text:
am non posset, si se omnino nesciret, id est, si sui non meminisset; nec se intelligeret: qua in se imagine Dei tam potens est, ut ei cujus imago est valeat inhaerere. Sic enim ordinata est naturarum ordine, non locorum, ut supra illam non sit nisi ille. Denique cum illi penitus adhaeserit, unus erit spiritus: cui rei attestatur Apostolus, dicens, Qui autem adhaeret Domino, unus spiritus est : accedente quidem ista ad participationem naturae, veritatisnatura, veritate et beatitudine sua. In illa itaque natura, cum feliciter adhaeserit, bitur in bonis desiderium ejus , bonis immutabilibus, ipsa Trinitate Deo suo cujus imago est: et ne uspiam deinceps violetur, erit in abscondito vultus ejus , tanta ubertate ejus impleta, ut eam nunquam peccare delectet.
Abbreviated transcription (Latin):
adiunctione sui crescunt. Qmͣuis
enim qui adheret uxori suȩ unũ corpꝰ
sit. maiꝰ tam̃ corpꝰ sit. qm̃ soliꝰ si uiti
esset. aut si soliꝰ uxoris: in reb tam̃ sp̃ua¬
lib cũ minor maiori adheret. sicut cria¬
tura creatori. illa fit maior qm̃ trat. n
ille. In his cim quȩ ñ mole magna sus
hoc est maiꝰ esse. qd est meliꝰ esse. Melior
autẽ fit sp̃c alicuiꝰ creaturȩ cũ adherat
creatori. qm̃ si ñ adhereat. Et ido cdi
maior qura indior. Qui gͥ aahere dñs.¬

Expanded text:
adjunctione sua crescunt. Quamvis enim qui adhaeret uxori suae, unum corpus sit; majus tamen corpus fit, quam si solius viri esset, aut solius uxoris. In rebus autem spiritualibus, cum minor majori adhaerescit, sicut creatura Creatori, illa fit major quam erat, non ille. In iis enim quae non mole magna sunt, hoc est majus esse quod est melius esse. Melior autem fit spiritus alicujus creaturae, cum adhaeret Creatori, quam si non adhaereat; et ideo etiam major quia
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ est ds̃. adhibusti & tu apłi testimo¬
nium qd̃ ego adhibueram. s adhibuisti
contͣ te ipsum ubi ait. qui adheret dño
unus sp̃e est. Si enĩ de his quȩ diu̾se sub¬
stantiȩ sunt recte dici potuit unus sp̃c est :

Expanded text:
us est; adhibuisti et tu apostolicum testimonium quod ego adhibueram; sed adhibuisti contra te ipsum, ubi ait, Qui adhaeret Domino, unus spiritus est. Si enim de his qui diversae substantiae sunt, recte dici potuit, unus spiritus est;
Abbreviated transcription (Latin):
ego & pater unũ sumꝰ. s ait unꝰ sp̃c est.
Cum autẽ tu ñ dicas cũ adheret patri filiꝰ
unus ds̃ est. utqͥd & tu adhibes hoc apłi
spẽ est. nisi ut te etrã a te ꝓducto teste con¬
uinca: Nunc saltem distingue duo ista.
quȩ ñ potiusti cũ simul essemꝰ in nr̃a dis¬
putatione. distinguere. Diligenter itaq
aitende qd̃ dico. Qnͣdo de reb duab aut
plurib dicit᷑ unus est uł una est. & addit᷑
qd unus uł qͥd una. & de his quȩ diu̾se. &¬

Expanded text:
unum sumus: sed ait, unus spiritus est. Cum autem tu non dicas, Cum adhaeret Patri Filius, unus Deus est; utquid et tu adhibes hoc Apostino, unus spiritus est; nisi ut te etiam a te producto teste convincam? Nunc saltem distingue duo ista, quae non potuisti, cum simul essemus, in nostra disputatione distinguere. Diligenter itaque attende quod dico. Quando de rebus duabus aut pluribus dicitur, Unus est, vel, una est, et additur quid unus