comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
umnitatẽ conminctionis inquid. fec̃ dens ħormũe ady.¬
magniẽ dei. eone quis qmͣputaret salum spm̃ homĩs
fcm̃. in quo ymago dei est subiiup̃o. masclm et femi.¬
nam fecit eos. hoc ẜ corpꝰ. ubi cluo eẽ discernũtur sed̾ma¬
sexum serum cum p̾us sĩgla̾rem ntim̃um. posi̾t pp̃ cõ¬

Expanded text:
s inquit: Fecit Deus hominem ad imaginem Dei. Et ne quisquam putaret solum spiritum hominis factum in quo imago Dei est, subjunxit: Masculum et feminam fecit eos, hoc secundum corpus, ubi duo esse discernuntur secundum sexum, cum prius singularem numerum posuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
t̃norumg insio ał ipõ etiam iuro cum conuigead
instar pͥmoꝵ paremũ uetitum manducãte. subtͣ¬
hitur. ut lumen ccłoꝵ enis: nõ sit ẽ illo. ⁊ sic ab illa
illustratiõe m̃tatis. maxatubo nudati apertis ocuł
conserentie adindend̾. qͣm indecori. et in honesti st̃¬

Expanded text:
ernorumque visio ab ipso etiam viro cum conjuge ad instar primorum parentum vetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum ejus non sit cum illo, et sic ab illa illustratione veritatis mox ambo nudati apertis oculis conscientiae ad videndum quam indecori et inhonesti s
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qd̾tẽ ordinatissime fit. cum caput uiri xp̃o ẽ. Mulur
que sub serinendo gsa est rationis. ideoq dr̃. hã est boñ.
solum eẽ hominem ad hoc enim boñ erat ut fieret. uͥ
nõ solum anima dominaretur corpori ꝙ seruilẽ loc̃
optinet. sed etiam urił ratio subuigaret sibi amin¬
alem partẽ. ut appeitiũ anime. ꝑ q̃mͣ uoluptates cor¬
ppeis operam. habeat mens int̾ior. tamqm uirilis ra

Expanded text:
tem: quod tunc ordinatissime fit, cum caput viri Christus est. Mquae subserviendo gloria est rationis. Ideoque dicitur: Non est bonum solum esse hominem . Ad hoc enim bonum erat ut fieret, ut non solum anima dominaretur corpori quod servilem locum obtinet, sed etiam virilis ratio subjugaret sibi animalem partem, ut appetitum animalem per quem voluptates corporis operamur, habeat mens interior tanquam virilis ra
Abbreviated transcription (Latin):
pellat. p̾enula etum u̾e. A¬
tis erat consularis qͣ ind.¬
uebantur consules rõa¬
ni ingredientes uicur.¬
iam. de qua siguercur.
uñ apło accideris. tes pnde.¬
o. romanos hanc habr
caeet coronis eis oocirast.
darent eis libertatem in
tantumate fratres illoꝵ.
dic̾entur cuiesq romani
appellaretitur. dabanto
potestatem elificandi ciͦ¬
am ex habendi conlule.
qͣrilli reliquerrnt me.
alexand̾ antem erarius.
d faber nel custos exram̃.
cuulza mala michi ost¬
dar. sed reddit ꝙ uerbũ p̾¬
ruitiantis est non in¬
p̃cautis inclicat eninñ
optat. quem et tu de ui¬
ta. ualde enim resatit ũ¬
bis nc̾is et rn pͥma mea

Expanded text:
pellat. Penula enim erat vestis consularis qua induebantur consules Romani ingredientes in curiam. De qua si quaeritur unde Apostolo acciderit, respondeo Romanos hanc habuice et coronis eis occurrisset, darent eis libertatem, in tantum ut fratres illorum dicerentur civesque Romani appellarentur, dabantque potestatem aedificandi curiam et habendi consules,Illi reliquerunt me. Alexander autem aerarius, id est faber vel custos aerarii, multa mala mihi ostdat, sed reddet, quod verbum praenuntiantis est, non imprecantis. Indicat enim, non optat. Quem et tu devita, valde enim restitit verbis meis, et in prima mea
Abbreviated transcription (Latin):
ha .b qr non possunt esficere: at ut ualeat sibi iterũ
enmimitentur in nouitate iite. cetra enim. uel tta
continua. dixerat supͣ feramur ad ꝑfectionem sub:¬
dens. et hoc faciemus. nunc add. ⁊ uistum est hoc facẽ.
aride t̾re. imbrem .i. dectrinam sanctem. uorem celo.¬
rum quem sirienti terre pluũt celi .i. p̃dicatores u̾bi ũ¬
itans̃. imbrem dico. seꝑe uementem a deo super se. sepe
uenit. qi si rara est: non sufficit. si assidua: uilescit.
et imbre irriga ta gentrans hbam .s. fidom. ⁊ bona oꝑ.¬
a oporunam. u cong̾ruam. non solum fatientib s eti¬
am illis. a quib colitur .i. p̃licatoribs illorum qui gl¬
orbcabuntur uide qͥni sinit cłtores t̾re qui poi̾e

Expanded text:
a non possunt efficere ut valeat sibi iterum eum imitentur in novitate vitae. Terra enim. Quacontinua. Dixerat supra feramur ad perfectionem, subdens, et hoc faciemus, nunc addit, et justum est hoc facere,aridae terrae imbrem, id est doctrinam sanctam, rorem coelorum, quod sitienti terrae, pluunt coeli, id est praedicatores verbi veritatis. Imbrem dico, supervenientem a Deo, super se, saepe venit, quia si rara est non sufficit; si assidua, vilescit. Et imbre irrigata generans herbam, scilicet fidem et bona opera opportunam, id est congruam, non solum facientibus, sed etiam illis quibus colitur, id est praedicatoribus illorum qui glorificabuntur, inde qui sunt cultores terrae, quia vome
Abbreviated transcription (Latin):
plex est qua multi unufican. si ergo
si nimm delictam multos incetisioare ptuit.
paret ꝙ mubuplex grã ininsicare multo mag̃ possit. õi
enum xpĩ est. grã habundans ex qͣ omĩa bõa sunt hoĩstĩ
qͣ ncħͣ hadet loni. c̃ã ade est pẽccm illud origmale. c᷑ rei sũt
onis carnałt geniti. cec̾a petrã bũt ex se multa. ⁊ si ex illo

Expanded text:
qua multi vivificati. Si vero unum delictum multos mortificare potuit, patet quod multiplex gratia vivificare multo magis possit. Causa enim Christi est gratia abundans, ex qua omnia bona sunt homini, sine qua nil habet boni. Causa Adae est peccatum illud originale, cujus rei sunt omnes carnaliter geniti; caetera peccata habent ex se multa, etsi ex illo
Abbreviated transcription (Latin):
dentĩrañ dominicã enã
p̾siait non ad erogand̃¬
pauperib sed ad mandu¬
candum. cenamsnam.
Et alis quidimitult.
cui nith datis alius añ eb̃
us est. tum sobrni ẽẽ debe¬
retis mulapliciter rang̃¬
ecs. qui et pransi sume¬
bant corpꝰ domini ⁊ depeã¬

Expanded text:
dentium ante Dominicam coenam, praesumit, non ad erogpauperibus, sed ad manducandum coenam suam. Et alius quidem esurit, cui nihil datis; alius autem us est, cum sobrii esse deberetis. Multipliciter tangi autem pransi sumebant corpus Domini, et de pra
Abbreviated transcription (Latin):
Hon sum lib̾ancip̃ se ꝓ.¬
poñe in exempłũ. uͭ fic̃t̃
rp̃e absitnet alicitis. ꝓscĩ¬
dalo fr̃atm uitãdo. ita et
illi abstincãt. spẽ eñ apo.
operari mambꝰ. s de cuan¬

Expanded text:
on sum liber? Incipit se proponere in exemplum, ut sicut ipse abstinet a licitis pro scandalo fratrum vitando, ita et illi abstineant. Ipse enim aposoperari manibus, sed de Evan
Abbreviated transcription (Latin):
impendittr. debetir autẽ omiaetiã si reddita fũ¬
it. q nultum ẽ temp᷑. quo impendenda nõ fie nec cum
redditm admaitcitiro sed potius ueddendo multi plicatur.
hñdo enĩ reddit᷑. ñ caretido. ut᷑ pecunia. que reddi ñ potist
titsi hadeatur nec hr̃i nisi reddatur. utmo cum reddi.¬
tur ab homine. crescit in homine. ⁊ tanto maior acqͥ¬
ratur qnͣto płibo reclitur. hic autẽ fit mento de

Expanded text:
impenditur, debetur autem etiam si reddita fuerit, quia nullum est tempus quo impendenda non sit. Nec cum redditur, amittitur, sed potius reddendo multiplicatur; habendo enim redditur, non carendo, ut pecunia quae reddi non potest, nisi habeatur; nec haberi, nisi reddatur, tur ab homine, crescit in homine, et tanto major acquiritur, quanto pluribus redditur. Hic autem fit mentio de
Abbreviated transcription (Latin):
rie iiͦu hominis accõnes designantar. pͥma fũ añ legẽ
Secunda sub lege. Terria sub gr̃a. quarta u uita et̾nia.
in pͥma accõne ante legem nulla puigna ẽ cum uolup.¬
tatils ħ seculi. inscd̾a. sub lege pugnamꝰ. sed uincim᷑ ÷̃
tercia. pugnamꝰ. et uintimꝰ. In quarta. nec ẽpug̃ sed qͥes
et par ererna. quia subuigalẽ nob̃ nostrum ĩ ferus. ꝙi¬

Expanded text:
rie quatuor hominis actiones designantur. Prima fuit ante legem, secunda sub lege, tertia sub gratia, quarta in vita aeterna. In prima actione ante legem, nulla pugna est cum voluptatibus hujus saeculi; in secunda sub lege, pugnamus, sed vincimur; in tertia, pugnamus et vincimus; in quarta, non est pugna sed quies, et pax aeterna, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cedit. non enim duo sunt sp̃ sancdi. unus prtͥo et alter
filir. sed potus unus pairis et filii. sicit ergo filuis ñ est
a se ip̃o. sed ab illo nequo natus e  a se ip̃õsed ab illo de¬
quo ꝓcelit .i. patre et silio distinguere autem inter il¬
lamꝰ gnãtionem. ⁊ hanc ꝓcessiõe nescionon naleo. non
fuffitio. quia et illa ⁊ ista in effabuł est. ideoq sicut ꝓpħa¬
a de silio loquens ait. Genernioñe eius quis enarmbit:
abit hec ergo mriuitas unius tiusdẽq sube est. q filꝰ ñ de

Expanded text:
cedit. Non enim duo sunt Spiritus sancti: unus Patris et alter Filii, sed potius unus Patris et Filii. Sicut ergo Filius non est a seipso, sed ab illo de quo natus e est a Patre et Filio. Distinguere autem inter illam generationem, et hanc processionem nescio, non valeo, non sufficio, quia et illa, et ista ineffabilis est. Ideoque sicut Propheta de Filio loquens ait: Generationem ejus quis enarrabit? abit? Haec ergo trinitas unius ejusdemque substantiae e
Abbreviated transcription (Latin):
upiates. ⁊ si niceuariamo
iinstrare debeanĩ. qr caro
nõ ẽ malũ. crratura enĩ¬
dei est. et ab eo conclitir a
pars dei nec illa. Tota t
trinitas est. unꝰ deus. su¬
me bonꝰ. anima uͦ magnũ bo¬
est. ñ tĩt sũmũ. Itemcaron᷑

Expanded text:
si necessaria nistrare debeamus, quia caro non est malum. Creatura eniDei est, et ab eo condita, a qlla est pars Dei, nec illa. Tota enim Trinitas est unus Deus, summe bonus. Anima vero magnum boest, non tamen summum. It
Abbreviated transcription (Latin):
et in mortalicorꝑa urã
mortalia. non ait mort.
ait mortalia. Qle fuit
corpus hominis ⁊̃ añ p᷑.¬
satum. tunc emm morta¬
le erat sed nõ mormũ qr po¬
terat mori. si percarecło.
sed non habebat inise. nec¬
essitatem moriendi. sic ħ

Expanded text:
et immortalia corpora vestra; mortalia, non ait mortua, ait mortalia, quale fuit corpus hominis etiam catum. Tunc enim mortale erat, sed non mortuterat mori si peccaret homo, sed non habebat in se necessitatem moriendi, sicut hoc
Abbreviated transcription (Latin):
reuiat agend̾. ut qui ha¬
bent uxoressint tãqm
ũ habentes. studẽdo deis
sint. orem reddit non exigit debitum. ⁊¬
non porutt. qm gandens qr cluxit. ⁊ iaxime. qui pa¬
ri consensu continennã seruant. Geanora sane con¬
iugia iudicanda sunt. que sine filiis ꝓcreatis. Siue¬
etiam prole contẽpta. contiuetiã patri consen

Expanded text:
restat agendum, ut qui habent uxores sint tanquam non habentes, studendo Dei s habet uxorem; reddit, non exigit debitum. non potuit, quam gaudens quia duxit, et maxime quia pari consensu continentiam servant. Beatiora sane conjugia indicanda sunt, quae sive filiis procreatis, sive prole contempta continentiam pari consensu
Abbreviated transcription (Latin):
abutantur admortem suam uel alioꝵ. sicu lex que
uenena peratoꝵ demoristrat. et hominẽ libertate suã
abutentem ꝙ̃i freno cohibet ⁊ composito gressu racedẽ
docit. ñ est esfitiens cã peccati. sid ponius uinum homi¬
ninis .⁊. femies. ħ et hoc est ꝙ fulaͦ Sed poc̾m .i. fornt̾

Expanded text:
abutantur ad mortem suam, vel aliorum; sic lox quae abutantur ad mortem suam, vel aliorum; sic lox quae venena peccatorum demonstrat, et hominem libertate sua abutentem quasi freno cohibet, et composito gressu incedere docet, non efficiens causa peccati est, sed potius vitium hominis, id est fomes, et hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
uit. defendens eam acri
nme. hic eandem sui la.¬
ude defendit. Aliud est a¬
crimine obiccto defend̾e.
defensio subsecuta ẽ. cam
autem ub̾rima laude. legẽ
ne docens et mandanim .i. id quod per eam p̃cipitur. est
scm̃ in se. et uistum .i. iustificans pecc̃ore. et bͥonum .i.ni.
tile. uitam ad quirans. sequit᷑ & ergohic qr itirum
lex ⁊ si. sit bũ. sit tam estrurdo dĩpnosa ⁊ꝑ de pctiedis
idebatur posse colligi dperit enimmandatũ
eẽ ad mortem. et item cxerat bonum ẽẽ uuide iniꝰ
intelligentib indeĩ pptest. bonum esfecisle mortem. ꝙ
sibi opponens remonet et quo untellectu dpa̾it manda¬
tum ẽẽ ad mortem. expuit ce quosdam impios. qui di
lex et tñ exea muchi est mors uͭ supͣ dictum ẽ ergo ꝙ bo¬
num est. nuchi fcm̃ est mors: i. datur hoc homimmi.¬
chi a deo. ita ut sit effinens causa mortis: absit. Non
tit in mabam. sicut enim medicia ñ est cã mortiꝰ
si ostencdit uenena mortifera. licet his mali homines

Expanded text:
it, defendens eam a ne, hic eamdem sui laude defendit. Aliud est rimine objecto defendere, m est. 34 Defensio subsecuta est cum autem uberrima laude legem cne docens, et mandatum, id est quod per eam praecipitur, est sanctum in se, et justum, id est justificans peccatorem, et bonum, id est utile vitam acquirens. Quid ergo! Hic quaeritur utrum lex, et si sit bona, sit tidebatur posse colligi. Dixerat enim mandatum esse ad mortem, et item dixerat esse bonum. Unde minus intelligentibus videri potest bonum effecisse mortem. Quod sibi opponens removet, et quo intellectu dixerat mandatum esse ad mortem, exponit contra quosdam impios qui dicelex, et tamen ex ea mihi est mors, ut supradictum est; ergo quod bonum est mihi factum est mors, id est datur hoc bonum mihi a Deo, ita ut sit efficiens causa mortis: Absit! Non tit in malum. Sicut enim medicina non est causa mortis, si ostendat venena mortifera, licet his mali homines
Abbreviated transcription (Latin):
cit desiderium mali cr̃esc̃. quo aucto. dulnus ꝙͣ probi¬
betur. ⁊ ita peccatum fallit fła dulcedine. fallax enim
clulcedo est. qͣm plures at q maiores penarum amari¬
tudines secuntur et nõ sobum se clipcit ꝑ mandatum.
sed ꝑ illud mandatũ oecidit. qr enam reanis p̾uaritati.¬
onis accessit. Glãclio ergo qͦm portabas teuumtꝰ creid
deres ꝙ non uales side te p̾sumis. esto ergo humił. nõ
e de p̾sumas et poteris incere. uide enim ꝑ uum dd̾ ceͣ
ingentem goliam. s uidei nomine p̃siĩtem. ñ ĩm
rib sius. tu uenis inquicl ad me cum clipeo ⁊ lancea.
Ego iti nomine dñi dei omni potentis. sic omnino: etñ

Expanded text:
cit, desiderium mali crescit, quo aucto dulcius fit quod prohibetur, et ita peccatum fallit falsa dulcedine. Fallax enim est dulcedo quam plures atque majores poenarum amaritudines sequuntur, et non solum seduxit per mandatum, sed etiam per illud, mandatum occidit, quia etiam praevaricationis accessit reatus. Gladio ergo quem portabas te inimicus ocderes, quod non vales, si de te praesumis. Esto ergo humilis, non de te praesumas, et poteris vincere. Vide ergo parvum David contra magnum Goliam, sed in Dei nomine praesumentem non in viribus suis: Tu venis, inquit, ad me cum clypeo et lancea, ego in nomine Domini omnipotentis, sic omnino, et non
Abbreviated transcription (Latin):
quasi quia ip̃e exͣ castra
bassus est. ut nos sancti¬
ficarer. Igitur exeamꝰ fi.¬
de ⁊ caritate exͣ castra cor¬
porum. moruficantes mẽ.¬
dia crm uiciis et concu¬
pisentus. ad tum uri

Expanded text:
at: Quia ipse extra castra passus est, ut nos sanctificaret, igitur exeamus fide et charitate, extra castra, corporum mortificantes membra cum vitiis, et concupiscentiis ad eum i
Abbreviated transcription (Latin):
lio .qr. ter. fu. ita hic dicit futar̃. sicut alibi digit. qͥ
dei qui semper erat et ne de altero orbe dispritare
qui futura. Qͣi p̃terita. refert. ut pote admissus:
prenuctit de xpĩ humilitate. ne ꝓ ea aubitetur de
ex altatione. et non tm̃ de humilitate xͥ. uoꝵ edi¬

Expanded text:
 futurum. Ita hic dicit futurum, sicut alibi dixit: Qui Dei qui semper erat, et ne de altero orbe disputare iqui futura quasi praeterita refert, utpote admissus praestat ut de Christi humilitate, ne per ea dubitetur de exaltatione: et non tantum de humilitate Chri
Abbreviated transcription (Latin):
gnenda sunt quiã ymago uͣ coutiino sunilipido est.
is tñ continuo eqsteas. ubi e futas qntinuo it siłiudo.
non continuo imago. ubi silitudi nen ontinuo ꝓmago.
nͥ equalitas. uerbigratia. inspecło est ymago ⁊ similit.¬
udanon tamen eqͣutas. quia multa desunt ymagi.¬
ni qͥ infunt illi rei deq̃ exꝑcessa est. pptest̃ aliqũ eẽ¬

Expanded text:
imago, continuo similitudo est, non continuo aequalitas; ubi aequalitas, continuo et similitudo, non continuo imago; ubi similitudo, non continuo imago, nec aequalitas. Verbi gratia, in speculo est imago et similitudo, non tamen aequalitas, quia multa desunt imagini quae insunt illi rei, de qua expressa est. Potest etiam
Abbreviated transcription (Latin):
q permitto mulieri: nãri.a.
liͣ p̾latione spũali: inuirũ etsi ĩ suo sexu. sed ẽẽ insi¬
lentio u non cõfabuletur cum rucina ecc̃e non solum
hĩtum humilem et honestũ. hab̾e mulurẽ docuit. ueꝵ en¬
amanctorttatẽ decendi ei negauit. Ueꝵ enã anc docendi¬

Expanded text:
ue permitto mulieri dominari aliqua praelatione spirituali in virum, etsi in suo sexu, sed esse silentio, ut non confabuletur cum vicina. Ecce non solum habitum humilem et honestum habere mulierem docuit, verum etiam auctoritatem docendi ei negavit, et subjiciend
Abbreviated transcription (Latin):
tait pie. que ẽnm nult aucliri inclinare se debet amoti
petrat nec recta dese tredi facit. MDulier. et c̃. oran¬
cdi offinum dixit conue.¬
iure ourasq. et exposuit.
ris conurmat et quales ad
mulier insilentio . s. uilĩ¬
terrogans discat. ꝙ ignor¬

Expanded text:
tatem. Quae enim vult audiri inclinare se debet amota perbus nec impetrat, nec recta de se facit credi. Mulier, etc. Orandi officium dixit convenire omnibus et exposuit, ris conveniat, et quales ad mulier in silentio, sciliterrogans discat quod ignor
Abbreviated transcription (Latin):
ued bos dt̃ honos mnitit ad Ix: oxꝰ exhortand. qui peo ł bita¬
em caderet. Nota qucd recte apłoait se ꝓrudere trã co¬

Expanded text:
et bona, dum bonos mittit ad hoc opus exhortandum, qui probitaem caderet. Nota quod recte Apostolus ait se providere bona co
Abbreviated transcription (Latin):
et p̃ceres patum enim erat deo facere silumm fuũ demostra¬
fus est erg medicris quem te nen non cognoũ egrotꝰ
ideoꝙ tum octidit. sed et aspersus sangnis medici na¬
luit ad mechicamentũ egron. uenit. sir uistraret. occisus
est: rto sanareti ideo ãdd̃. et accessists ad asꝑsioñẽ san. xp̃i.

Expanded text:
m suum demonstrasus est ergo medicus, quem tamen non cognovit aegrotus, ideoque eum occidit, sed aspersus sanguis medici valuit ad medicamentum aegroti. Venit, ut visitaret; occisus est, ut sanaret. Ideo ad
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ñ est iustus. Nam prudentia carras est
mors eterna. u diguus est morte ec̃ñia qui habet pͣdenti¬
am carnis: quod est. cuinstudiosuis implet: que carnp̃
sunt. appetendo bõa temporalia. ⁊ sugiendo mala. ⁊ c̃ na¬
turas reꝵ tantũ sequitur ꝙ est gͣue pccm. p̾dentia aũ¬
larib homitubꝰ. Prudentia sarnus est mors. prudenti¬
a autem sp̃c qͦ et cum studiose quis agit spũalia:¬
deitia car̾nis est mors. qͣiua saꝑientia carmis.¬

Expanded text:
non est justus. Nam prudentia carnis est mors aeterna, id est dignus est morte aeterna, qui habet prudentiam carnis; quod est cum studiosus implet quae carnis sunt, appetendo bona temporalia, et fugiendo mala; et cum naturas rerum tantum sequitur; quod est grave peccatum. Prudentia aularibus hominibus. Prudentia carnis est mors. Prudentia autem spiritus, quae est cum studiose quis agit spirituaudentia carnis est mors, quia sapientia carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
lanct᷑ qui est cõs patri
et filio amborumq uno. sit euꝑ omnibo nobis.
atos gr̃a xͥtuetur. Erĩitas hic complexio est. ex u
decessum enis temptati sunt afłis apłis ut in legẽ ⁊
cirenmeisionem uerterentur hos apłe reuorat ad fi

Expanded text:
sanctus qui est communis Patri et Filio, amborumque unio, sit cum omnibus vobis, atos gratia Christi tuetur. Trinitatis hic complexio est et unidiscessum ejus tentati sunt a falsis apostolis, ut in legem et circumcisionem verterent
Abbreviated transcription (Latin):
cemim. Et non destrua¬
nimi. nͦ apostolus destͣ¬
it. si qn arguit. Nõn eñl
tis huc usq corrext uos
de cetero amem frattes
gandete.u hoc agite. Iuide
gandium sit. ⁊ ut gaud̾¬
aus. Estote ꝑfeotͥe in fide.

Expanded text:
cemini, non destruamini. Nec Apostolus destruit, si quandoque arguit. Non enim tis hucusque correxi vos, de caetero autem, fratres, gaudete, id est hoc agite unde gaudium sit, et ut gaudeatis, esto
Abbreviated transcription (Latin):
spes pnussõis magna est:¬
et iuera et honesta non
confiidar dlico: s m̾om¬
ni fiditita. que sicut seni¬
per atempore conũfiõis

Expanded text:
spes promissionis magna est,es vera et honesta. Non confundar dico, sed in omni fiducia, quae sicut sper a tempore conversionis
Abbreviated transcription (Latin):
deo dicenti. fiuis est omĩs
sarnis. et sinulla signa i¬
deret cliluiii. ad eo enim
credebat quod non indebat.
ꝙ metuens fabricauit arcłã
deret eam fabricari: nõ cre¬
cdicdit. et ip̃e noẽ est in suui¬
lus shes uisiie que per fi¬
p̃cepisset. Eite et ẽ. hic
ad parres indeoꝵ descendit.
ostendens in eis: et in pͥoubꝰ
omnẽ iusticiam ex fide ha¬
buisse origniem. et pornt ꝑ¬
emplum de abraham. dũt.
rres ad io tredebat deo cui
obediũ clicenti. Exi de t̾ra
dictum᷑ ei iam egresso de t̾.¬
ra caldeoꝵ iam constuitiᷤ
in meso potamia. non ergo
ret a terra sua. sed ut am
m̃amimo. si redeundi ten¬
ebitur desiderio. ꝙ defiden¬
um deo iubaite ac uuau.¬
deet illo obecdiente sũat ã¬

Expanded text:
Deo dicenti, finis est omnis carnis, et si nulla signa videret diluvii. Adeo enim credebat quod non videbat, quod metuens fabricavit arcam deret eam fabricari, non credidit. Et ipse Noe est institutus haeres justitiae, quae per fipad patres Judaeorum descendit, ostendens in eis, et in prioribus omnem justitiam ex fide habuisse originem, et ponit exemplum de Abraham dicens us Adeo credebat Deo cui obedivit, dicenti: Exi de terradictum ei jam egresso de terra Chaldaeorum, et jam constituto in Mesopotania. Non autem ret a terra sua, sed ut aniin animo, si redeundi tenebatur desiderio: quod desiderium Deo jubente ac juvante et illo obediente fuerat am
Abbreviated transcription (Latin):
quad faciunt. Et nota quod a bel qui prꝰ fuit inste
occisus posuit pro omrbo aliis. qnoꝵ sauguis nulłlane
remissionẽ facere potuit Tine multo iinuis sangs
anmalium. sed sanguis xͥfecit. et ides dicirmett᷑
loqui uel certe melut soonatur .i. meluis nos loquentes
abel qui facit nos lequi: abel fuisse iuirũ iustrm. et insi¬
de ne recusetis .i contemptietis. loquentem xp̃m. p̃ eit
uangelium quia caonalia pro hibet. spiritualia precip̃.

Expanded text:
quid faciunt . Et nota quod Abel qui fuit primus injuste occisus, posuit pro omnibus aliis quorum sanguis nullam remissionem facere potuit, tunc multo minus sanguis animalium, sed sanguis Christi fecit. Et ideo dicitur melius loqui. Vel certe melius loquitur, id est melius nos loquentes Abel qui facit nos loqui Abel fuisse virum justum, et in fie ne recusetis, id est contemnatis, loquentem Christum per Evangelium, quia carnalia prohibet, spiritualia praecipit.
Abbreviated transcription (Latin):
i etiam. qũd inferuit est.
aer isteurntot qnem ce¬
istos utiq uos nõ illos
fup̃mo. U sol ⁊ luna ⁊ si¬
dent consratra sunt. lit̃
alibi periatros pp̃ magrã

Expanded text:
coelum, quod inferius est, aer iste ventosus, quem coeistos utique imos, non illos supremos ubi sol et luna et sidera constituta sunt dicit alibi, pe
Abbreviated transcription (Latin):
et orans cuidem sacerdos
cotidi ministrans. oranio.¬
nes et uinera multa. eoe.
trare est famulorum sed̃ẽ
est cłũtꝵ. ideo illos famul¬

Expanded text:
am omnis quidem sacerdos quotidie ministrans orationes et munera multa, et eatrare est famulorum, sedere est dominorum. Ideo illos famul
Abbreviated transcription (Latin):
ruun accionem
possumꝰ deo re¬
tribũe ꝓuobis
in omnigaud¬
io quo gaude¬
dñm nr̃m noc¬
darituis orante
ut iudeamuꝰ fac.¬
iem urãm et cõ¬
pleamus ea que desirit fi e

Expanded text:
rum actionem possumus Deo retribuere pro vobis in omni gaudio quo gaudeDeum nostrum nocdantius orantes ut videamus faciem vestram et conpleamus ea quae desunt fide
Abbreviated transcription (Latin):
est nob̾. consolanim noᷤ
in hac misena inuicem.
alii alios de morte suorũ
post. qm modo faunis.¬
coiter ad omnes locitiis
sitis: rogamus ut noũttis.
u ostendatis uos nosse. e¬
osͣ qui laborant unt̃ ues. p̃

Expanded text:
est nobis, consolamini vos in hac miseria invicem, alii alios de morte suorum post, quam modo facicommuniter ad omnes locutus esitis, rogamus ut noveritis, id est ostendatis vos nosse eos qui laborant inter vos, id
Abbreviated transcription (Latin):
i dmonet prelatos nt sub¬
iectorũ empbnatem. et
in pacieratam pacienter
uas dutem p̃latos ⁊ maio.¬
bes tamen fratres roga¬
rmis hoc in quieto uci

Expanded text:
dmonet praelatos ut subjectorum improbitatem et impatientiam patienter vos autem, praelatos et majores tamen fratres rogamus, hoc: Inquietos, i
Abbreviated transcription (Latin):
ditiatione dm̃i. et sui offi¬
tui debito. monent uis. ut
pares ad rectaata noueri¬
ta habere. sicut diuitient.¬
gligentiã pariunt salutis:
lta egestas. dum satuirari

Expanded text:
dinatione Domini, et sui officii debito monent vos, ut pares ad recta ita noveritu habere? Sicut divitiae negligentiam pariunt salutis, ita egestas, dum saturari
Abbreviated transcription (Latin):
gilemus siue
clormiamꝰ. simł
cum illo uiua.¬
solamini ĩiucẽ
et eclificate al¬
derritr̃ sicuit et
facitis. Roga¬
mus autẽ uos
fratres. ut nou̾
itis eos qui lab.¬
orent inter uoᷤ.
et p̃sunt uobiͤ
inclño. et mo.¬
nent uos ut h¬
abeatis illos a
te inquietosꝯ.¬

Expanded text:
gilemus, siue dormiamus, simul cum illo uiuasolamini inuicem, et aedificate alterutrum, sicut et facitis. rogamus autem nos, frritis eos qui laborant inter uos, et pręsunt uobis inDomino, et monent uos, ut habeatis illos abte inquietos
Abbreviated transcription (Latin):
sibi cẽ udentur. ecce cͣc or clinationem dei fatiunt aper.
et si permum elog̾it deus pauperes. indectos. in firmos ñ
tñ reliꝵquit sapientes diuites. ⁊ nodiles. sed sieos pri.
piscatores. iufi fideliter p̃pederet piscator non humiliter
sequeretur orator. trã nathanael doctus non est in apiᷤ¬
subdit. rit nonglozietur ⁊ c̾ñ .q. infirmas elegit. ⁊ nonsa¬
pentes ꝗtt non gloritur omnis carp. u ut nullus hõis.¬
tus. uel iuuistus glorietur ex se. sed de deo.: qd̾ ostendit᷑

Expanded text:
e stulta. Ecce contra ordinationem Dei faciunt aperteetsi primum elegerit pauperes, indoctos, infirmos, non tamen relinquit sapientes, divites, nobiles, sed si eos primpiscatores. Nisi fideliter praecederet piscator, non humiliter sequeretur orator. Unde Nathanael doctus non est in apos infirmos elegit et non sapientes, ut non glorietur omnis caro, id est ut nullus homo justus, vel injustus glorietur ex se, sed de Deo. Quod ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
istum enim oculr uamiã breuitate signi-¬
ficat. ut ꝑ hoc mirabilior ostendat᷑ ẽẽ resurrectio. et
dei potentia ex enil cetitate cõmendetur. fiet ergo re
uecem magnã et manifestã. postqm. non etit alia.
et esp sensus. Resurrectto fiet in natui .i. in nouissi¬
mo signo. quod dab̾r ut ista compleantur. hec tuiba
est clamor de quo dr̃ in eurͣigłio. Mectia uocte clamor
sc̃s est. ecce sponsus uenit. exite obiuiam ei nõn eñ

Expanded text:
ictum enim oculi nimiam brevitatem significat, ut per hoc mirabilior ostendatur esse resurrectio, et Dei potentia ex ejus celeritate commendetur. Fiet ergo resvocem magnam, vel manifestam, postquam non erit alia. Et est sensus: Resurrectio fiet in tuba, id est novissimo signo, quod dabitur, ut ista compleantur. Haec tuba est clamor de quo dicitur in Evangelio: Media nocte clamor factus est, ecce sponsus venit, exite obviam ei . Idem
Abbreviated transcription (Latin):
unde suld. et nõ eitis filũ
nostis neq tenebraꝵd
hoe addid̾. nequis picet
parti posse eẽ cłiex et
iine saluarorisneglig¬
enter agamꝰ steo tribus
nos ꝓpuguacłis. u fider¬

Expanded text:
 Et non estis filii noctis neque tenebrarum. Hoc addidit, ne quis putet partim posse esse diei, et mine Salvatoris, negligenter agamus. Ideoque tribus nos propugnaculis, id
Abbreviated transcription (Latin):
illa lusio illusio erat illa lusio decepõnem signc̃abat. il¬
sus uraioris ⁊ adminorem illusio ẽ. er dect pc̃õ. q sciens se
ludens cum illo. et frandes fac̃. sic eo m plus ꝑsecuts: qͥ noᷤ
illudendoseclitunt. et sic̃ sama in tellex̃ lusum illum. ⁊ta
et eccã intellig̾ lusum isbam ꝑ secutoẽm. s quid clyc̃ sa. eice

Expanded text:
illa lusio illusio erat, illa lusio deceptionem significabat; il Quia lusus majoris ad minorem illusio est et deceptio, quia sciens se ludens cum illo et fraudes facit. Sic et modo plus persequuntur qui nos illudendo seducunt. Et sicut Sara intellexit lusum illum, ita et Ecclesia intelligit lusum istum persecutionem. Sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
W̃. parturis. quia neq tẽ conatum habũit. lecꝙ¬
magis multi . plures c̃ falũ tui olim def̾te parni qui¬
habot iurum  legẽm ad gene
libis. scerił utro ecc̃a fine iuri xp̃õ. sine ullo spon¬
si s̃monis alloqquio clui iacuit uideserto. s pꝰ qmͣ¬

Expanded text:
non parturis, quia neque tunc conatus habuit, laetamagis multi, id est plures sunt filii tui, olim desertae, partu quihabet virum, id est legem, ad generliberis. Sterilis vero Ecclesia sine viro Christo, sine ullo sponsi sermonis alloquio, diu jacuit in deserto. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
accep ilła libura depudũ et omania ornamen.¬
ta uiri in p̾doliũtit Cenanĩetum tunc matitus prio.¬
re eingło prtrescente. aliumlumibis suis balteum. alid
degentilꝰ lambareotexut. q̃ stiarum uͭ est uiro riũcta: ⁊¬
ꝯcepit et peꝑit. Unde in u̾saia lñs exclamati Dilata
locum tabernatuli tui ꝓtendefunculis nios. ex ẽ. ex item.
si ẽ gens nata simul : synagoga ergo ẽ. que ht uirum .i. li
gemi. deserta u̾o et naga sine ulla legis potestate inuens
gentium multitudo est. q̃ et st̾ilis erat nułłius ligitami
irbi ꝓferens germem. Sierilis enim erat moĩb gentib
etͣͤ. ant᷑e qͣm iste fetus q̃m cerminus. oriretur. hõ autẽ qui
quos hic pariti ad huc peregrinat᷑ dince regni eius tempus
adueniat. qñ congregatura ẽ om̃s in suis corporib refur
siłii tui dec̾te. aqui: ab adani. qui defca nita. secrttus ẽ mor.¬
temrqit eins que habet uirum i synagoge. młto enim st̃¬

Expanded text:
accepit illa librum repudii, et omnia ornamenta viri, in idoli vertit ornamenta, tunc maritus priore cingulo putrescente, alium lumbis suis balteum, aliud de gentibus lumbare contexuit: quae statim ut est viro conjuncta, concepit et peperit. Unde in Isaia Dominus exclamat, Dilata locum tabernaculi tui, et protende funiculos tuos, etc. . Item, si est gens nata simul. Synagoga ergo quae habet virum, id est legem, deserta vero et vaga, et sine ulla legis potestate vivens, gentium multitudo est, quae et sterilis erat nullius legitimi verbi proferens germen. Sterilis enim erat in omnibus gentibus Ecclesia, antequam iste fetus quem cernimus oriretur. Hoc autem quidquos hic parit, adhuc peregrinatur, donec regni ejus tempus adveniat, quando congregatura est omnes in suis corporibus resurgfilii tui desertae. A quo? Ab Adam, qui deserta vita secutus est mortem
Abbreviated transcription (Latin):
iluorii de dñs ait. In domo partis mei mã.
siones multe sunt. hes sunt cliũse
m̃ctoꝵ in una uita et̃nia ihignitares. ⁊ si idem dena
familias dedit hominib qui oꝑati sunt in uinea.
quo denareo init ꝙ aliquid significat᷑ t d̾ om̃s coĩter
habedunt. sicut est ip̃a uita etttna. ip̃m regniũ celiꝵ.
ip̃a ołaritus resurretionis. es tñ aluis alio miag̃. A¬

Expanded text:
n domo Patris mei multae mansiones sunt . Hae sunt diversae meritorum in una vita dignitates, et si idem denar paterfamilias dedit omnibus qui operati sunt in vinea. Quo denario utique aliquid significatur quod omnes communiter habebunt, sicuti est ipsa vita aeterna, ipsum regnum coelorum, ipsa claritas resurrectionis, et tamen alius alio magis, a
Abbreviated transcription (Latin):
iquitatis pͣcet᷑. ut apper¬
repletos malinia. Matum ẽ
carnał commꝑxtionis p̃t̃
legittimum concubitum.
araritia auaritia est
multa acquirere. noc
suꝑfiua pauperib errog.¬
agre. nequitia. Nequitia.
est temeritas q̃n quis au¬
det. quod nequit. uel ne

Expanded text:
iquitatis partes, ut aperrepletos malitia. Malitia ecarnalis commistionis praeter legitimum concubitum. Avaritia. Avaritia est multum acquirere nec superflua pauperibus erogare. Nequitia. Nequitia est temeritas, quando quis audet quod nequit; vel, ne
Abbreviated transcription (Latin):
rafine darut eẽ non passent. Mrrum est nisi homines
arhtiratus est. sed in quib deum loqui intellexit. qui¬
busdam dume maiestans existentib et apparentil sig¬
nis situt in hominib dm se aaparusse scrrgara testist᷑.¬
postoa uero anrelos esse tegtiouit cum se uidente. incelos
itent. sit et locħ qm cccnrtit angelis et ad oiauto in
canem intecur intellexisse quod angeli essent. s rur¬
sus cum ad refectioẽm corpons mutat que mortalilꝰ¬
ergo p̃ bic dia ficut slistam ẽ deraib qui uenerunt ad
abiam. s. quod appatebat qubusdam signis. diuiatꝰ ẽȩ
masos qui tamen horane ẽẽ ccederentur. Exhibuit ĩ
hospitaltratem ut canetit hommnibs dei. in quib deum
esse ceguruat cum eos situt ip̃e abiabam angłos t̾e nesci

Expanded text:
ae carni, esse non possent. Mirum est, nisi homines esse arbitratus est, sed in quibus Deum loqui intellexit, quibusdam diem majestatis existentibus et apparentibus signis, sicut in hominibus Dei saepe apparuisse Scrpostea vero angelos esse cognovit, cum se vidente in coelos irent. Sic et Lot qui occurrit angelis, et adoravit in faciem, videtur intellexisse quod angeli essent, sed rursus cum ad refectionem corporis invitat quae mortaliErgo potest hic dici sicut dictum est de tribus qui venerunt ad Abraham, scilicet apparebat quibusdam signis divinitus esse missos, qui tamen homines esse crederentur. Exhibuit itaque hospitalitatem ut sanctis hominibus Dei, quia Deum esse cognovit cum eis, sicut ipse Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
cͥaait. quia hanc habu̾nt
atentur suis rebus. ꝙeri¬
to olito: ut non obliniser
pecepit cos. nescienst̃ẽ an¬
głos. sciens tamen quod in eis esset deus. pnde alia

Expanded text:
cit, quia hanc habuerunt entur suis rebus. Merito, dico, ut non obliviscamrecepit eos nesciens esse angelos, sciens tamen quod in eis esset Deus. Unde alia
Abbreviated transcription (Latin):
sed subditas ẽẽ.¬
Sicuid autem uoluit di¬
luri loqui in ecp̃a quia con
Muslier semꝑ debet n̾ecõdãti.¬
forte de linguis et ꝓph̾ia.¬
quibdam apłs non ret.¬
te loeitus fuisse uid̾etur¬
nes aliter orclinare p̾su

Expanded text:
sed subditas equid autem uolunt diri loqui in ecclesia. anmulier, semper debet verecundari.forte de linguis et pquibusdam Apostolus non recte locutus fuisse viderne aliter o
Abbreviated transcription (Latin):
bõa sua faciͥt ei coĩa. usita¬
tum enĩ p̃ceptũ est uͭ p̃ctic¬
atori u̾bi dei p̃beat nece¬
ria. ille cui p̃dicarur: que
boni appestanione recte sig
et legem sp̃ualr̃ intelligende de sp̃u et metet cõue.
h̃o etiam xpĩamis ad comꝑanonẽ sp̃c sancti caro
esti Illud etiam obseouans ꝙ cum dicit. qui semi¬
nat rn carne addit sica. cum uero clicit. in spũñ ad¬
di suo. qr semen caruale ex ho

Expanded text:
bona sua faciat ei communia. Usitatum enim praeceptum est, ut praedicatori verbi Dei praebeat necessaria ille cui praedicatur, quae bona appellatione recte sig. homo etiam Christianus ad comparationem Spiritus sancti caro est. Illud etiam observandum, quod cum dicit, qui seminat in carne, addit, sua, cum vero dicit in spiritu, non addit suo; quia semen carnale ex ho
Abbreviated transcription (Latin):
dis. a nomine. a conditio¬
ne. a cdignitate. ab offõ.
a nomine. dicens. pauł.¬
a conditione. fuis. adig¬
nitate. aple ab officio: se
tur si nis ipĩus nominis
et rõ impoĩtioris animadũtatur. Paulus enim e¬
braice. quietus Grece. modicus latine sonat .i. hoc
tione. non terminanone impõmim est apło ꝓpͥe ĩ
notama gem ⁊  ine uirtittis .s. modititatis. ⁊ qui¬

Expanded text:
 a nomine, a conditione, a dignitate, ab officio. A nomine, dicens, Pau conditione, servus; a dignitate, apostolus; ab officio, segtitur; si vis ipsius nominis et ratio impositionis animadvertatur. Paulus enim Hebraice, quietus Graece, modicus Latine sonat, id est hoc tione, non terminatione, impositum est Apostolo proprie in notam geminae virtutis, scilicet modicitatis et qui
Abbreviated transcription (Latin):
iecti que ap̃ ierosoliam didicerant umans eũngsi¬
dau̾nt. Ittende diligenter. quod aimo aic̃ apłmal̃.
athenis scͥpfisse. origenes uero decorintho tenrinspiee
quod idem aino att petrum romanis pem̃ñ p̃clicas¬
le cum eccastica histonafic contineat. Clãudt̃tempitꝰ
delux iste adneniens primꝰ inurbe roma eungłu su

Expanded text:
rosolymam didicerant, Romanis evangelizaverunt. » Attende diligenter, quod Haimo dicit Apostolum ab Athenis scripsisse, Origenes vero, de Corintho. Item inspice quod idem Haimo ait Petrum Romanis primum praedicasse, cum ecclesiastica historia sic contineat: « Claudii temporibus misit. Ille adveniens primus in urbe Roma
Abbreviated transcription (Latin):
ti. dentilo se preferetunt dicentes. Hos de gũe abra¬
liaris dei sumꝰ. uos de egipto fort uranu ⁊ mubilibrs
signis: deus addux̃ nos siceo uestigio mare rubrũ
trnsire fecit. in deserto manna panit aqmͣ de petra
ꝓclipet. at ꝙ alus subsilentio relictis. nos soli simus
cẽ ostencins fisdem siqͥdẽ pedibꝰ qͥbus mare tnͣsisti ã¬
te ꝟdola postea saltastis. que bpris manib fecistis. et
illo ereguo paulo ante sub mersione plaraonis et e.¬
S̾ptiorum laudes deo ꝑ solũatis ꝯdola adorastire¬
terea manna cltais datum: indeserto fasnqdidistis:
cupieutes redur in qy ptum ad ollas carmum. sepe

Expanded text:
gentibus se praeferebant dicentes: Nos de lege Abrapeculiaris Dei sumus; nos de Aegypto forti manu et mirabilibus signis Dominus eduxit; nos sicco vestigio mare Rubrum transire fecit, in deserto manna pavit, aquam de petra produxit, et aliis sub silentio relictis, nos soli sumus esse ostenditis. Eisdem siquidem pedibus quibus mare transivistis, ante idolum postea saltavistis, quod et propriis manibus fecistis. Et illo ore quo paulo ante de submersione in Pharaonis et Aegyptiorum laudem Deo persolveratis, idola adorastis. Praeterea manna coelitus datum in deserto fastidistis, cupientes redire in Aegyptum ad ollas carnium. Saepe
Abbreviated transcription (Latin):
sunt gña seriinis. est enim seruitus tunceis. ⁊ pene
sermb̾ et est suitus amoris. ⁊ filianonis atq humili ati¬
ols. qͣ id inctar filii qui seruit. ñ nult offendẽ̾ partẽ. Si᷑
onimi lib̾cate. nobilior est seruitis xͥ. ddicendo ergo ser¬
nus. nom̃ humilitanis pouit. ut ad eam ꝓuocet. su per¬
bos quils scribeut. et nemisera seruit᷑ indeatur nõ sim¬

Expanded text:
nim servitus timoris, et pene servilis; et est servitus amoris et filiationis et humilitatis, qua, instar filii, qui servit, non vult offendere patrem. Si omni libertate nobilior est servitus Christi. Dicendo ergo servus, nomen humilitatis ponit, ut ad eam provocet superbos quibus scribebat. Et ne misera servitus videatur, non sim
Abbreviated transcription (Latin):
deret paruũ tamqmͣ minim̃ apłoꝵ. ip̃e pͥmo saulus
postea paulus clictꝰ ẽ. ñ qͣi iactantia aliqͣ nom̃ sidi
nptauit mittaũ apłs. sed ex saulo fc̃s est prubas
patiurr inquienido. uiel temꝑtatio piuluna se dic̃¬
ꝓficientes. mutato nomine sunt uecati. ut ossẽt
ipõ nomine nom. ut cephas. ⁊ filũ tonetrui. ⁊ hiꝰ¬
in catheclra beati petri sublimat nomina eis mrtaͣt. p̃
nomen sibi imposuit ut sicut particꝰ. qui parthos su-¬
perauit. ⁊ g̾manicͤ qui g̾maniam nic̃. dc̃us ẽ sic ab eo
Sed qͣ nulla talis in scripturis cliuinis cõsuemudo dep̃¬
henditur mag̾ placet quod in nr̃a consuetuline fre¬
quenter reperinuir. inuenim̃ enim inscripturis. alios
buus alios t̾nis usos esse nominibꝰ ⁊ ħ utiq ĩutro q¬
cundum hanc consuetudinẽ uidetur nob̾. ⁊ paulꝰ dup¬
lici uecitanis nocabulo sicut scͥgum est in aeliul̃s a pͦ.¬
toꝵ. saulus qui ⁊ paulus. nbi euidẽter ostẽd̾ scuipara.

Expanded text:
tanquam minimum apostolorum: ipse primo Saulus, postea Paulus dictus est: nec quasi jactantia aliqua nomen sibi mutavit Apostolus, sed ex Saulo factus est Paulus, pretatur inquietudo vel tentatio, Paulum se dici virtutibus proficientes mutato nomine sunt vocati, ut essent etiam ipso nomine novi, ut Cephas, et filii tonitrui, et hin cathedra beati Petri apostoli sublimat, nomina eis mutet. Vel,rtit, hoc nomen sibi imposuit, ut sicut Parthicus, qui Parthos superavit, et Germanicus, qui Germaniam vicit, est dictus, sic ab eo  Origenes Sed, quia nulla talis in Scripturis divinis consuetudo deprehenditur magis placet quod in nostra consuetudine frequenter reperitur. Invenimus enim in Scripturis, alios binis, alios ternis usos esse nominibus, et hoc utique in utroqcundum ergo hanc consuetudinem videtur nobis et Paulus duplici vocitatus vocabulo, sicut scriptum est in Actibus apostolorum: Saulus qui et Paulus . Ubi evidenter ostendit Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
grãm uocan osterꝵ quia non qĩ debtam iu itta
rabita est: sed gratuito data. Quĩd enim ẽ grã: gͣ¬
tis data donata non reddita. si enm tibi debelatur
anteqͣmͣ guĩm hrẽs: merces tibi redoita ẽ. ñ grtti¬
a donata. oerito ituq hec epła pͥma ponit᷑ quia
omniũ maloꝵ ut p̃dictum est radicem ꝑimit as¬
signatis rationils oꝑis nuñ ⁊ ordins epłarũ. ex¬
est demadia suꝑ est demateria ⁊ intentiqne⁊ mo¬
do tractan di exequi. seneras ominm epłarnmo

Expanded text:
am vocari ostendit, quia non quasi debitum justitiae reddita est, sed gratuito data. Quid enim est gratia? Gratis data, donata, non reddita. Si enim tibi debebatur, antequam gratiam haberes, merces tibi reddita est, non gratia donata. Merito itaque haec Epistola prima ponitur, quia omnium malorum, ut praedictum est, radicem perimit. Assignatis rationibus operis, numeri et ordinis Epistolarum, exscripsit, superest de materia et intentione et modo tractandi exsequi. Generalis omnium Epistolarum
Abbreviated transcription (Latin):
per ĩ onam fuam⁊ negonum ⁊ auctortre tẽ negoci. in¬
quilt congrue captat bemuolentiam. post salutatio¬
nem uero uttiusq parcisautia argnit ostendens gẽ¬
tiles a natura li rõne. ⁊ iudeos a lege ex horbttasse. de¬
inide ꝑlili mõis ostendit iustriam ⁊ salutem: eqne

Expanded text:
personam suam et negotium et auctorem negotiibus congrue captat benevolentiam. Post salutationem vero utriusque partis vitia arguit, ostendens getiles a naturali ratione, et Judaeos a lege exorbitasse. Deinde pluribus modis ostendit justitiam et salutem aeque
Abbreviated transcription (Latin):
toloꝵ. auuo passõnis. ⁊ resuxtrtionis .xͥ. adfidem ue¬
nissoꝓbatur. tertio uero decino anno p̃ gͥ pissionẽ.
apostolatum gentium cum barnaba. ⁊ pauliuo¬
cabłm. accepisse. pͥrius enim nocabatur sa ułͦ a sa¬
t̾ium gẽtium est ꝓfectus. hiuc aũ suĩe de nomiie

Expanded text:
passionis et resurrectionis Christi ad fidem venisse perhibetur; tertio vero decimo anno post Christi passionem apostolatum gentium cum Barnaba, et Pauli vocabulum accepisse. Prius enim vocabatur Saulus a Saterium gentium est profectus. Huic autem sententiae de nomine
Abbreviated transcription (Latin):
occidebatur. uͭ homines peccati cã. eterne morti subiecti o̾
tend̾entur. nũc aũ quia ꝑ donum dei purificati sũt
um ur̃m totum in p̃lictis sit ranonalilȩ .i. cumdis.¬
cretione. nequid uuis sit. sed cum temꝑantia. urã
corꝑpa aastigets. uitͭ ilature defadu cogantur dissolu.¬

Expanded text:
occidebatur hostia, ut homines peccati causa morti subjectos significaret. Nunc autem quia per donum Dei purificati sunt um vestrum, totum in praedictis sit, rationabile, id est cum discretione ne quid minus sit, sed cum temperantia vestra corpora castigetis, ut non naturae defectu cogantur dissol
Abbreviated transcription (Latin):
lex mortis ideo clicta ẽ. qr pͦ¬
oantes intersic̃ ⁊ reos pu¬
uit. in qͣ lege detinelam
soluemur solit sumus d¬
.uiiͦ. mocitur. ut a lege niri solita mulr̃ mibrt cui uelit. hicã
non peccatum. sed ip̃a mloritur pecõ ꝑa p̃dicas namq pas¬
siomibꝰ ip̃a aĩa moritur. q̃ iã suit mente: legi dei qnͣuni.
ip̃e passõnes ñ clum mortue sunt. qm carne seruit legip̃¬
cati. Restat ergo adhuc aliquid ei qui est subgrã e¬

Expanded text:
lex mortis ideo dicta est, quia peccantes interficit, et reos punit. In qua lege detinebamur, solveremur. Soluti sumus, dir moritur, ut a lege viri soluta mulier nubat cui velit; hic autem non peccatum, sed ipsa anima moritur peccato. Praedictis namque passionibus ipsa anima moritur quae jam servit mente legi Dei, quamvis ipsae passiones nondum mortuae sunt, quandiu carne servit legi peccati. Restat ergo adhuc aliquid ei qui est sub gra
Abbreviated transcription (Latin):
hic de illa lege. qmͣ deliedens ꝑ moysen ppło ifrł. iden
ergo eos sine lege dixigentiles quia non accepetãt
uina mandata. auferinuir ab eis excnsano: qmͣso.¬
lent ħre homines de igroranna sed nec ipĩ sñ pena
re hominem scientem: qmͣ nescientẽ ñ tñideo fugi¬
endum est. a dignorantie teneboas. ut in eis quisz

Expanded text:
hic de illa lege, quam dedit Dominus per Mosen populo Israel. Ideo ergo sine lege dixit eos, id est ghic de illa lege, quam dedit Dominus per Mosen populo Israel. Ideo vina mandata, aufertur ab eis excusatio quam solent habere homines de ignorantia, sed nec ipsi sine poena re hominem scientem quam nescientem. Nec tamen ideo confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisqu
Abbreviated transcription (Latin):
tinens ad angłos dixiti hoc
autem ꝑtinenis ad filnm:
deus fili thronus tuus. u
rognum uel inditiũ. de qͦ¬
tis: est nirga equitatis ⁊. regula directa. et inflexibilis.
que alibi cdĩ inrgga ferrea ꝑ qm a pͤnitate distorius.
uiei herereuesit: dmngit᷑. Dilexistis sda p̃ tiem

Expanded text:
tinens ad angelos dixit. Hoc autem, pertinens ad Filium, Deus, Fili, thronus tuus, id est regnum vel judicium: de qteris cum virga aequitatis, id est regula directa et inflexibili, quae alibi dicitur virga ferrea, per quam pravitate distortus, si ei haerere velit, dirigitur. Dilexis
Abbreviated transcription (Latin):
se duxit me. hanc autem secduftionem ꝓpue appellaũ
apłs. per qͣmid quod suadebatur. cum salsum esseiui¬
um putatum est .s. quod deus lignũ illud ideo tangere
phiduent. quodsciebat eos si tengissenti ficut deos futu
fecerat. s etiam siuirum pp̃ aliqmmentis elationẽ q̃
clñ urtternoꝵ scrutatorem latere non poterati solliti¬
tauit aliͣ experiendi tupictitas cum mulierẽ inderat
accepta. illa esca non ẽe morrup̃ non tñ eaͣm arbttr
si tam spũali mente p̃litus erat. ullo mͦ crelidisseꝙ
cliabolus suggerebat. ideo ait. adam non est se. pͥor .s. si¬

Expanded text:
seduxit me . Hanc autem seductionem proprie appellavit Apostolus, per quam id quod suadebatur cum falsum esset verum putatum est, scilicet quod Deus lignum illud ideo tangere prohibuerit, quod sciebat eos si tetigissent, sicut deos futufecerat; sed etiam si virum propter aliquam mentis elationem quae Deum internorum scrutatorem latere non poterat, sollicitavit aliqua experiendi cupiditas, cum mulierem videret accepta illa esca non esse mortuam: non tamen eum arbitror si jam spirituali mente praeditus erat, ullo modo credidisse quod diabolus suggerebat. Ideo ait, Adam non est seductus
Abbreviated transcription (Latin):
quo eum tanto meliorem aĩgłis demonstrat qnͣto ser.¬
angelos .i. logatos suos it etiam fłamam iguis .i serapł¬
in. qni funt de ordine sipetiori: facit mparstros fuoẜs
Rnamnis enm non indeamꝰ apparitionem angela¬
tum. abscondita eso enim ab oculis nr̃is et es in qua¬
dam repͣi. magna imperatoris dei tñ nen eẽ angłos
noiumus ex fide multis aparnisse lesimꝰ. et tenemus.
gpõ autem s̃ angłi. nec eo sp̃e sunti quo angłi. cum tait.

Expanded text:
quo eum tanto meliorem angelis demonstrat, quanto serangelos, id est legatos suos, et etiam flammam ignis, id est Seraphin qui sunt de ordine superiorum. Facit ministros suos. Quamvis enim non videamus apparitionem angelorum, abscondita est enim ab oculis nostris, et est in quadam republica magna imperatoris Dei, tamen esse angelos novimus ex fide, et multis apparuisse legimus et tenemus. Spiritus autem sunt angeli, nec eo
Abbreviated transcription (Latin):
ce etit ille. qui exurget a
morte.re.gentes per fidem⁊
opeta bona. ⁊ ideo gentes sꝑ¬
Daus autem spei. O mo.¬
spem. uel deus spei .i. inqͦ
lebans dołe. inlite. et ut
possits gaudere. impleat
uos pace habita. ĩ credendo.
cbam ad inuicẽ. et hoc ua¬
q erit. si sit sana fides. uͥ

Expanded text:
ce erit ille qui exsurget a morte regere gentes, per fidem et opera bona. Et ideo gentes spDeus autem spei. spem, vel Deus spei, id est ilebatis dolere in lite. Et, ut possitis gaudere, repleat vos, pace, habita, in credendo, id ordiam adinvicem, et hoc utique erit si sit sana fides, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nec bonum ꝓ malo subt᷑.¬
hatis. ut negligatis corrꝑs¬
Tunc enim malum pro
malo reddtamr sicorripiẽ.¬
dus non corripitur. sed pͭ¬
ua clissimulatione negłi

Expanded text:
Nec bonum pro malo subtrahatis, ut negligatis corrTunc enim malum pro malo redditur, si corripiendus non corripitur, sed prava dissimulatione negli