comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a uobis huus horribilis belli ac nefarii periculũ
depellat᷑. dicatur sane eiettus ẽẽ ame. dũ mͦ eat ĩ
exilũ. Sed mͥ credite nõ est iturꝰ. nũꝙͣ ego a diis
ĩmortalib optabo qͥ re. mindie mee cũleuande
Ue. l. catilinam duc̃e excitũ hostiũ. atq in armis uoli¬
taie cuidiatis.S triduo tm̃ audietis multoq magis
illud timeo. ne michi sit inudiosum aliquando qd
illum euserim pociꝰ. ꝙͣ eiecerĩ. sed cũfit hoĩes qͥ illũ
cũ profettꝰ sic eiectũ ẽẽ dicant. idẽ si interfectꝰ eẽt.
quid dicerent: quãꝙͣristi qui catilmã massiliã ire
dictitat᷑. nõ tam ħ querunt᷑. ꝙͣ uerent᷑. Nemo est
iscoꝵ tã misericors. qui illũ non ad manliũ ꝙͣ ad
massilienses ue malit. Ille ãt si meercule. h qd̾
agit nĩꝙͣ antea cogitasset. camẽ lacͦcinantem se
int̾fici mallet. ꝙͣ exulem uiuere Nunc uero cũ ei

Expanded text:
a vobis huius horribilis belli ac nefarii periculum a vobis huius horribilis belli ac nefarii periculum depellatur. dicatur sane eiectus esse a me, dum modo eat in exsilium. sed mihi credite, non est iturus. numquam ego ab dis immortalibus opum Catilinam ducere exercitum hostium atque in armis volitare audiatis, sed triduo tamen audietis; multoque magis illud timeo ne mihi sit invidiosum aliquando quod illum emiserim potius quam quod eiecerim. sed cum sint homines qui illum, cum profectus sit, eiectum esse dicant, idem, si interfectus esset, quid dicerent? quamquam isti qui Catilinam Massiliam ire dictitant non tam hoc queruntur quam verentur. nemo est istorum tam misericors qui illum non ad Manlium quam ad Massiliensis ire malit. ille autem, si me hercule hoc quod agit numquam antea cogitasset, tamen latrocinantem se interfici mallet quam exsulem vivere. nunc vero, cum ei
Abbreviated transcription (Latin):
bellum sciebam: Et enĩ credo manliꝰ iste centurio
qui in agro felusiano castra posuit. bellũ ppło. R
suo noĩe indixit. ⁊ illa castra nũc nõ catiliã ducem
expertãt. ⁊ ille eiectus in exiliũ in massiliã ut auint.
nõ in hec castra conferet. O. condicione miserã. nõ
L. catilia. consiliis laborib ꝑiculis meis arcũclusꝰ
ac debilitatꝰ subito ꝑtiuierit. sentenciã ꝑmutaĩt.
deseruerit suos. consiliũ belli faciundi abiecerit.
ex occuar su sceleris ⁊ belli iter ad sugã acq ĩ exiliũ
conu̾̃terit. nõ ille a me spoliatus armis audacie.
nõ obstupefactꝰ ac perterritꝰ mea diligencia. nõ de
spe conatuq depulsus. sed indempnatꝰ innocens.
in exiliũ eiectus. a consulis. bi ⁊ minis ẽẽ dicet᷑.
⁊ erut. qui illu si ħ fecerit. nõ imꝓbũ. sed miserũ
me nõ diligentissimũ consule. sed crudelissimũ
iniudie false. atq inique tempestatẽ subire. dũ mͦ

Expanded text:
bellum videram? etenim, credo, Manlius iste centurio bellum videram? etenim, credo, Manlius iste centurio qui in agro Faesulano castra posuit bellum populo Romano suo nomine indixit, et illa castra nunc non Catilinam ducem exspectant, et ille eiectus in exsilium se Massiliam, ut aiunt, non in haec castra confert. O condicionem miseram non us Catilina consiliis, laboribus, periculis meis circumclusus ac debilitatus subito pertimuerit, sententiam mutaverit, deseruerit suos, consilium belli faciendi abiecerit, et ex hoc cursu sceleris ac belli iter ad fugam atque in exsilium converterit, non ille a me spoliatus armis audaciae, non obstupefactus ac perterritus mea diligentia, non de spe conatuque depulsus, sed indemnatus innocens in exsilium eiectus a consule vi et minis esse dicetur:  erunt, qui illum, si hoc fecerit, non inprobum, sed miserum, me non diligentissimum consulem, sed crudelissimum invidiae falsae atque iniquae tempestatem subire, dum modo
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. sunul atq nre in exiliũ iussus ẽ. paruit. Qui¬
ut hesterno die eum domi mee pene int̾fectus essem.
appellauit. quis salutauit quis demq ita aspexit.
ut perditũ cuẽ. ac nõ pociꝰ ut ĩportunissimũ hostẽ.
quin eciã pͥncipes eiꝰ ordinis partẽ illam subselliorũ.
ad quã ilłe accesserat. iuidã atq manẽ reliquerunt
Mnic ego uehem̃s ille oõsul. qui uerbo cuies ĩ exiliũ
eicio. quesim a catilia an in nocturno conuẽtu apd
en. lecta fuisset. necne. cũ illo hõ audacissimꝰ cõsciẽtia
cõuittꝰ. pͥmo reticuisset pacefeci cet̾a. Quid ea nocte egis¬
set. ubi fuisset quid in ꝓxĩa constituisset. quẽadmodũ
eẽt ei racio totius belli descͥpta docui. Cũ hesitaret. cũ
teneret᷑. quesini quid dubitaret. ꝓficisci eo. quo iãpͥdẽ
cũ tubas/ cũ signa militaria. cũ aquilã illã argẽteã
cu ille eciã sacrariũ sceleꝵ domisue fecerat scirem oẽ
p̃missã. in exiliũ eiciebã. quẽ iã ingressum esse in

Expanded text:
tuit; simul atque ire in exsilium iussus est, paruit. quin hesterno die, cum domi meae paene interfectus essem, appellavit, quis salutavit, quis denique ita aspexit ut perditum civem ac non potius ut importunissimum hostem? quin etiam principes eius ordinis partem illam subselliorum ad quam ille accesserat nudam atque inanem reliquerunt. hic ego vehemens ille consul qui verbo civis in exsilium eicio quaesivi a Catilina in nocturno conventu ad M. Marcum Laecam fuisset necne. cum ille homo audacissimus conscientia convictus primo reticuisset, patefeci cetera: quid ea nocte egisset, ubi fuisset, quid in proximam constituisset, quem ad modum esset ei ratio totius belli descripta edocui. cum haesitaret, cum teneretur, quaesivi quid dubitaret proficisci eo quo iam pridem cum tubas, cum signa militaria, cum aquilam illam argenteam cui ille etiam sacrarium domi suae fecerat scirem esse praemissam. in exsilium eiciebam quem iam ingressum esse in
Abbreviated transcription (Latin):
quã qui in cã ammã profudit. Que enĩ pertina¬
cia quibusda eadem aliis constancia bideri p̃t.
Sed ia õmis fracta dissensio est armis exticta
equitate uictoris restat ut oẽs unũ ueluit qͥ hñt
aliquid nõ sapiencie modo sed eciã sanitatis

Expanded text:
, qui in causa animam profudit. quae enim pertina, qui in causa animam profudit. quae enim pertinacia quibusdam, eadem aliis constantia videri potest. sed iam omnis fracta dissensio est armis, exstincta aequitate victoris: restat ut omnes unum velint qui habent aliquid non sapientiae modo sed etiam sa
Abbreviated transcription (Latin):
nos nã ⁊ sine amore ⁊ sine cupiditate. ⁊ rusus sine o¬
dio ⁊ sine inuidia indicabunt. Id autẽ eciã si tũc ad te
ut quide falso putant nõ pertinebit. nũc certe perti¬
net te esse talem ut laudes tuas obscuratura młã
umꝙ̃ sit obliuio. Diuerse uolinitates cuuũ fuer̃t
discracteq sentencie. Non enĩ consiluis solum et
scudiis. sed ab armis eciã castus discedebamus
Erat em obscuritas quedã. erat certaniẽ inter cla¬
rissimos duces Mulci dubitabant quidoptimũ
esset multi quid sibi expediret. multi quid dec̾e̾t.
sero fataliq bello Uiat is qui nõ fortima ĩflã¬
maret odiũ suũ sed bonitate leniret. neq omnes
quibus iratus eet eosdem ecia exilio aut morte
dignos iudicaret. Arma ab aliis poĩta ab aliis
erepta sunt. Ingratus est eii inuistusq curis
qui armoꝵ penculo liberatus ammũ tñ retinet
armatu. ut eciã ille sit melior qui in acie cecidit¬

Expanded text:
nos; nam et sine amore et sine cupiditate et rursus sine onos; nam et sine amore et sine cupiditate et rursus sine odio et sine invidia iudicabunt. id autem etiam si tum ad te, ut quidam falso putant, non pertinebit, nunc certe pertinet esse te talem ut tuas laudes obscuratura nulla umquam sit oblivio. diversae voluntates civium fuerunt distractaeque sententiae. non enim consiliis solum et studiis sed armis etiam et castris dissidebamus. erat obscuritas quaedam, erat certamen inter clarissimos duces; multi dubitabant quid optimum esset, multi quid sibi expediret, multi quid deceret, sero fatalique bello: vicit is qui non fortuna inflammaret odium suum, sed bonitate leniret; neque omnis quibus iratus esset eosdem etiam exsilio aut morte dignos iudicaret. arma ab aliis posita, ab aliis erepta sunt. ingratus est iniustusque civis qui armorum periculo liberatus animum tamen retinet armatum, ut etiam ille melior sit qui in acie cecidit
Abbreviated transcription (Latin):
semper tuebitur. Huic tu inseruias. huic tu ostẽ¬
tes oportet quequidẽ que miretur iã pͥdem mlta
hõlmĩt eciã que laudet expectat. Obstupescent
posteri certe imperia prouicias rhenĩ occeauũ
mlũ. pugnas mumerabiles incredibilesq uicto¬
rias monum̃ta mun̾a tͥumphos audientes, et
legentes cuos. Sed insi hec urbs scabilita tuis
consiliis ⁊ insticutis fuerit uagabitur mͦ tuũ
nomẽ longe atqz late. Sedẽ autẽ scabilem et
domiciliũ certũ nõ habebit. Erit inter eos eciã
qui nascentur sicut inter uos fuit magna dissen¬
sio ꝯ alii laudib ad celũ res tuas gestas offer¬
rent alni fortasse aliquidreqͥrũt. It̾q maxinũt
nisi belli ciuilis incendiũ salute prĩe restux̾is
ut illud faci uideat᷑ fuisse hoc concilii. Seriũ iggi¬
tur his eciã iudicib qui multis post de scdis
iudicabunt. Et quidẽ hand scio an incorrupciõĩs ꝙͣ

Expanded text:
semper tuebitur. huic tu inservias, huic te ostensemper tuebitur. huic tu inservias, huic te ostentes oportet, quae quidem quae miretur iam pridem multa habet; nunc etiam quae laudet exspectat. obstupescent posteri certe imperia, provincias, Rhenum, Oceanum, Nilum, pugnas innumerabilis, incredibilis victorias, monumenta, munera, triumphos audientes et legentes tuos. sed nisi haec urbs stabilita tuis consiliis et institutis erit, vagabitur modo tuum nomen longe atque late, sedem stabilem et domicilium certum non habebit. erit inter eos etiam qui nascentur, sicut inter nos fuit, magna dissensio, cum alii laudibus ad caelum res tuas gestas efferent, alii fortasse aliquid requirent, idque vel maximum, nisi belli civilis incendium salute patriae restinxeris, ut illud fati fuisse videatur, hoc consili. Servi igitur eis iudicibus qui multis post saeculis de te iudicabunt et quidem haud scio an incorruptius quam
Abbreviated transcription (Latin):
statu reliqu̾es / in quo mĩt est. inde queso netuia
diuina uirtus aduuracionis plus sit hr̃tũra ꝙͣ
glie. Si quide gliã est illustris ⁊ ꝑ uagata mag¬
noꝵ uel in suos uel in priam uel iom̃e genꝰ halmi¬
fama meritoꝵ Hee igitur tibi reliqua pars est hic
iescat̾ accus in hoc elaborandũ est. ut rem p. consit¬
tuas. Qaq curm pͥmis aĩ sũma trãsquillitate ⁊ ocio
perfiuare cũ ce Reuoles tũ ⁊ prĩe ꝙ debes solueris¬
⁊ naturã ipqm expleneris sacietate uiuendi sacis
diu uixisse dicito Quid oñ est omino hoc ip̃m dur
in quo est aliquid extiemũ. Qx cũ uen̾is oĩs uolup¬
lar preterita pro nichilo est quia postea nulla ẽ
fucura: exuãꝙͣ iste tuus amius nũꝙͣ his angu¬
stiis. quas natura nobis ad uiuendũ dedit cõtent᷑
fuit. semperq ĩmortalitutis ardore flagrauit. Nec
uerõ hec tua uita dicenda est. que corpore ⁊ spũ cõ¬
tinet᷑. Illa ĩꝙͣ illa est uita tua que bigebit memo

Expanded text:
statu relinqueres in quo nunc est, vide, quaeso, ne tua divina virtus admirationis plus sit habitura quam gloriae; si quidem gloria est inlustris et pervagata magnorum vel in suos civis vel in patriam vel in omne genus homifama meritorum. haec igitur tibi reliqua pars est; hic restat actus, in hoc elaborandum est ut rem publicam constituas, eaque tu in primis summa tranquillitate et otio perfruare: tum teet naturam ipsam expleveris satietate vivendi, satis diu vixisse dicito. quid enim est omnino hoc ipsum diu in quo est aliquid extremum? quod cum venit, omnis voluptas praeterita pro nihilo est, quia postea nulla est futura. quamquam iste tuus animus numquam his angustiis quas natura nobis ad vivendum dedit contentus fuit, semper immortalitatis amore flagravit. nec vero haec tua vita ducenda est quae corpore et spiritu continetur: illa, inquam, illa vita est tua quae vigebit memor
Abbreviated transcription (Latin):
eos carcer capere non possit. Postremũ auc̃e gemis
est nõ solum inuuero: uerũ eciã genere ipo acq
uita quod ꝓpͥum catiline est. de eis delectu ĩno
uero de complexu eius ac sin quos plexo capillo
nicidos, aut mberbes. aut bene barbatos uidetis.
manitatis ac tͥcis timicis. uesis amictos nõ togis
quoꝵ omnis industria uite ⁊ bigilandi labor in ante¬
lucanis cenis exprimit᷑. In his gregib ouĩs aleato¬
ies om̃s adust̾i. om̃s impuri impudiciq u̾santur
Hi pueri tam lepidi ac delicati nõ solum amare
⁊ amari. neq cancare ⁊ saltare. sed eciãsicas hibra¬
re. ⁊ sparg̾e̾ uenena dedicarũt. Qui nõ exemit nͥ¬

Expanded text:
eos carcer capere non possit. postremum autem genus eos carcer capere non possit. postremum autem genus est non solum numero verum etiam genere ipso atque vita quod proprium Catilinae est, de eius dilectu, immo vero de complexu eius ac sinu; quos pexo capillo, nitidos, aut imberbis aut bene barbatos videtis, manicatis et talaribus tunicis, velis amictos, non togis; quorum omnis industria vitae et vigilandi labor in antelucanis cenis expromitur. in his gregibus omnes aleatores, omnes adulteri, omnes impuri impudicique versantur. hi pueri tam lepidi ac delicati non solum amare et amari neque saltare et cantare sed etiam sicas vibrare et spargere venena didiceru
Abbreviated transcription (Latin):
egentes in eande̾ issã spem rapmaꝵ ueterũ ĩpusert.
Quos ego quirites in eodẽ gen̾e predatoꝵ direptor¬
q pono. S eos hoc moneo. desmant furere ⁊ ꝓstrip¬
ciones ⁊ dictaturas cogitaie. Tantꝰ eĩ illoꝵ temporum
dolor mustus ẽ ciui̾tati ait iã ista nõ modo hommes
malegerendo negociũ. partĩ etiã sũptib in ere alie
no bacillant. qui uademoniis iudiciis. p̃scriptiomba
bonoꝵ defecigati: permulti ⁊ ex urbe. ⁊ ex agris. se
in illa castra conferre dicunt᷑. Hoste ego nõ tã
ut nõ modo ciuitas. sed ne uicini quidem proximi
senciat. N ã illud non intelligo ꝙ̃ obrẽ si uiuere
honeste non possunt. perire turpiter uelint. Ant
cur minore dolore perituros se cũ multis ꝙͣ si soli
pereant. arbitrentur. Quincũ genus est parria¬
daꝵ sicarioꝵ demq om̃i facinorosor quos ego
a catilma nõ reuoco. Nam neq ab eo diuelli possinit¬
⁊ pereant sane in lacrocinio. qmĩ sut ita multi ut

Expanded text:
illam spem rapinarum veterum impulerunt. quos ego utrosque in eodem genere praedatorum direptorumque pono, sed eos hoc moneo, desinant furere ac proscriptiones et dictaturas cogitare. tantus enim illorum temporum dolor inustus est civitati ut iam ista non modo homines nertia, partim male gerendo negotio, partim etiam sumptibus in vetere aere alieno vacillant, qui vadimoniis, iudiciis, proscriptione bonorum defetigati permulti et ex urbe et ex agris se in illa castra conferre dicuntur. hosce ego non tam ut non modo civitas sed ne vicini quidem proximi sentiant. nam illud non intellego quam ob rem, si vivere honeste non possunt, perire turpiter velint, aut cur minore dolore perituros se cum multis quam si soli pereant arbitrentur. Quintum genus est parricidarum, sicariorum, denique omnium facinerosorum. quos ego a Catilina non revoco; nam neque ab eo divelli possunt et pereant sane in latrocinio, quoniam sunt ita multi ut
Abbreviated transcription (Latin):
gaude tuo isto tã excellenti uiro ⁊ fruere cũ for¬
tima ⁊ głia. tũ eciã cũ natura ⁊ morib tuis
ex quib quidẽ maximꝰ est fructꝰ. iocuditasq sa¬
pienti Cet̾a autẽ tua recordabere. ⁊ si per sepe
uirtuti tũ pleꝵq felicitati tue gratulabe̾. De
nobis quos in re .p. tecũ saluos simul ẽẽ uoluis¬
ti. quociens cogitabis tociens de maximis bene¬
ficus tius tociens de mcredibili liberalitate.to¬
ciens de singlari sapiencia tua cogitabis, que
nõ modo suma bona sed ininirũ audebo uel
sola dic̾e̾. Tantꝰ eĩ splendor in laude uera tãta
in magnitudĩe amini ⁊ consilii dignitas. ut ħ
a uirtute donata cet̾a a fortuna cõmodata esse
uideant᷑. Noli igitur in conseruandis uiris bois
defatigari. non cupitate preserti aliqua, aut
ꝙrauitate lapsis. sed opimione officii stulta for
ulla culpa est. si te aliqui timuerũt. Contraq

Expanded text:
gaude tuo isto tam excellenti bono et fruere cum forgaude tuo isto tam excellenti bono et fruere cum fortuna et gloria tum etiam natura et moribus tuis; ex quo quidem maximus est fructus iucunditasque sapienti. cetera cum tua recordabere, etsi persaepe virtuti, tamen plerumque felicitati tuae gratulabere: de nobis quos in re publica tecum simul esse voluisti quotiens cogitabis, totiens de maximis tuis beneficiis, totiens de incredibili liberalitate, totiens de singulari sapientia cogitabis: quae non modo summa bona sed nimirum audebo vel sola dicere. tantus est enim splendor in laude vera, tanta in magnitudine animi et consili dignitas ut haec a virtute donata, cetera a fortuna commodata esse videantur. noli igitur in conservandis viris bonis defetigari, non cupiditate praesertim aliqua aut pravitate lapsis, sed opinione offici stulta fortulla culpa est, si te aliqui timuerunt, contraque
Abbreviated transcription (Latin):
uidimꝰ debet eẽ. Non enĩ iã cause sunt inter se
sed uctorie comparãde. Uidunꝰ tuam uictoriã pre¬
lioꝵ exicu termiatã gladiũ bagnia uacuũ in ur¬
benon bidimꝰ Quos amisimꝰ ciuies eos martis bis
pertulit nõ ira uictorie ut dubitare debeat nemo.¬
fod quin multos si fieri posset .c. cesar ab inferis
excitaret. qm̃ ex eadẽ acie conseruat quos potest
Alterius uero partis nichil amplius dico ꝙͣ id
ꝙ om̃s uerebamur ninis iracunda futuram ẽẽ
uictoriã quidẽ eni nõ modo armati sed interdũ
eciã ociosi minabantur ne quid quisq seusissec.
sed ubi fuisset cogitandũ ẽe dicebant. Ut mͥ
quidẽ iudeantur ñnortales dii. eciã si penas. po¬
pulo.ro. ob aliquod delictũ expetiuerut. qͥ ciuile
bellũ tantũ ⁊ tot luctuosum excitauerũt ⁊ pla¬
catiiam uel saciati aliqñ. omnẽ spemi salutis
ad clemenciã uictoris ⁊ sapienciã contulisse Qr̃

Expanded text:
vidimus debet esse. non enim iam causae sunt inter se, vidimus debet esse. non enim iam causae sunt inter se, sed victoriae comparandae. vidimus tuam victoriam proeliorum exitu terminatam: gladium vagina vacuum in urbe non vidimus. quos amisimus civis, eos vis Martis perculit, non ira victoriae, ut dubitare debeat nemo quin multos, si posset, C. Caesar ab inferis excitaret, quoniam ex eadem acie conservat quos potest. alterius vero partis nihil amplius dico quam id quod omnes verebamur, nimis iracundam futuram fuisse victoriam. quidam enim non modo armatis sed interdum etiam otiosis minabantur, nec quid quisque sensisset, sed ubi fuisset cogitandum esse dicebant; ut mihi quidem videantur di immortales, etiam si poenas a populo Romano ob aliquod delictum expetiverunt, qui civile bellum tantum et tam luctuosum excitaverunt, vel placati iam vel satiati aliquando omnem spem salutis ad clementiam victoris et sapientiam contulisse. qua re
Abbreviated transcription (Latin):
tate bellum ee susceptũ. Quoquidẽ meũ concili¬
uni mͣ. fuit obscuui. Nam ⁊ in hoc ordine integͣ¬
R̃ .p. multa de pace dixi ⁊ in ip̃o bello eadẽ eciam
cũ capitis mei periculo sensi. Ex quo nemo erit
tã instus rerũ extiãtor qui dubitet q̃ cesaris .G. de
uello uolutas fu̾it. cũ auctores pacis cõẜuãdos
statã censuerit cet̾is fuerit iracior. Acq id miꝰ miꝵ
uideretur fortasse tũ cũ eẽt incertus exitus et
auceps fortima belli qui u̾o uictor pacis auctores
diligit. is profecto dederat maluisse se nõ dimi¬
care ꝙͣ uinc̾e. Atq huiꝰ quidẽ rei .m. maͬtello simi
testis. Nũ enĩ sensus ut in pace semper sic tam̃
eciã in bello congruebãt. Quociens ego eum et
ꝙͣto cũ dolore iudi cũ insolenciã ceteroꝵ hominũ
tamẽ eciã ipiũ̃s iuitorie ferocitatẽ extimescentẽ.
Quo gracior tua liberalitas. Scesar nobis qͥ illa

Expanded text:
tate bellum esse susceptum. quo quidem itate bellum esse susceptum. quo quidem ium minime obscurum fuit. nam et in hoc ordine integra re multa de pace dixi et in ipso bello eadem etiam cum capitis mei periculo sensi. ex quo nemo erit tam iniustus rerum existimator qui dubitet quae Caesaris de bello voluntas fuerit, cum pacis auctores conservandos statim censuerit, ceteris fuerit iratior. atque id minus mirum fortasse tum cum esset incertus exitus et anceps fortuna belli: qui vero victor pacis auctores diligit, is profecto declarat maluisse se non dimicare quam vincere. atque huius quidem rei M. Marcello sum testis. nostri enim sensus ut in pace semper, sic tum etiam in bello congruebant. quotiens ego eum et quanto cum dolore vidi, cum insolentiam certorum hominum tum etiam ipsius victoriae ferocitatem extimescentem! quo gratior tua liberalitas, C. Caesar, nobis qui illa
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝙͣtũ operib tuis duiturnitas decrahet. tantum
erno ãt die terpm̃ uicisti. Nereor ut hoc qd̾ dicã pro¬
iude intelligi possit audicu atq egoipe cogitans
sencio ip̃ãm uictoriã uicisse uideris cũ ea que illa¬
eiat adepta uictis remisisti. Nã cũ ipiũs uictorie¬
condicione iure om̃s uicti occidissemus clemencie
tue iudicio consernati sumꝰ. Recte igit᷑ unꝰ inuictꝰ
es a quo eciã ipñs iuctorie condicionisq deuita ẽ.
dite. Oñĩs enĩ qui ad illa arma fato sumꝰ nestio
quo rei.p. misero funestoq compussi ⁊ si aliqua
culpa tenemur orroris hũani abscelere certe libe¬
rati sumꝰ. Nã cũ .m. marcellũ depcantib nob
cante reliquos ãplissimos iros. ⁊ sibupĩs ⁊ prĩe
reddidit. Quor in frequẽtiã ⁊ dignitate hoc ipo
in consensu uidecis. Non ille hostes induxit in
curiã sed indicauit a plerisq ignorãcie pocius
⁊ falso atq mani metu ꝙ cupiditate aut crudeli¬

Expanded text:
quantum operibus tuis diuturnitas detrahet, tantum erno vero die te ipse vicisti. vereor ut hoc quod dicam perinde intellegi possit auditu atque ipse cogitans sentio: ipsam victoriam vicisse videris, cum ea quae erant adempta victis remisisti. nam cum ipsius victoriae iure omnes victi occidissemus, clementiae tuae iudicio conservati sumus. recte igitur unus invictus es a quo etiam ipsius victoriae condicio visque devicta est. dite. omnes enim qui ad illa arma fato sumus nescio quo rei publicae misero funestoque compulsi, etsi aliqua culpa tenemur erroris humani, ab scelere certe liberati sumus. nam cum M. Marcellum deprecantibus vobcante, reliquos amplissimos viros et sibi ipsos et patriae reddidit, quorum et frequentiam et dignitatem hoc ipso in consessu videtis, non ille hostis induxit in curiam, sed iudicavit a plerisque ignoratione potius t falso atque inani metu quam cupiditate aut crudeli
Abbreviated transcription (Latin):
untterent. sibi pedestres copias nõ defuturas.
Rentulũ autẽ sibi consumasse ex fastis sibil¬
linis arupiscũq responsis eẽ se terciũ illum
cornesiũ. ad quẽ regnũ huus urbis atq imperiũ
peruenire ẽẽt uecesse. cymiã ante se ⁊ syllã fuisse.
Eundẽq lenculũ dixisse. fatalem ẽẽ hũc annũ.
ad int̾itum huiꝰ urbis acq imperii. qui eẽt decimꝰ
amꝰ post unginũ ab solucionẽ. post capitolii ãt

Expanded text:
efuturas. Lentulum autem sibi confirmasse ex fatis Sibyllinis haruspicumque responsis se esse tertium illum Cornelium ad quem regnum huius urbis atque imperium pervenire esset necesse: Cinnam ante se et Sullam fuisse. eundemque dixisse fatalem hunc annum esse ad interitum huius urbis atque iannus post Virginum absolutionem, post Capitolii autem
Abbreviated transcription (Latin):
moria obfudit. Quibus tu eciã mortuis .m. mar¬
celso conseruato dignitatẽ suami reddidisti nobilis¬
simaq familiã iam ad paucos redactã pene ab in¬
teritu uendicasti. Hunc tu igitur die tuis maxis
imumerabilib gratulacionib iure antepones.
Hec eĩ res inuis est ꝓͥa G. cesaris Cede te dũce ges

Expanded text:
moria offudit, quibus tu etiam mortuis M. Marcello conservato dignitatem suam reddidisti nobilissimamque familiam iam ad paucos redactam paene ab interitu vindicasti. hunc tu diem tuis maximis et innumerabilibus gratulationibus iure anteponis. haec enim res unius est
Abbreviated transcription (Latin):
ac focis de fanis atq templis. de tociꝰ urbis tertis ac
titer. Habetis eum consulem qui ⁊ parere uestris
decietis nõ dubitet. ⁊ ea que statueritis. quoadiuuet
deffendere. ⁊ per seipm̃ prescare possit.
Iuturni silencii.p.c. quo erã his tprib¬
usus nõ timore aliquo sed partĩ dolore
pristino more dicendi. Tantã eni mansuecudiem
tã musitatã maudicõq clem̃ciã tantũ in sũma
potestate reꝑ omi modũ. Tam demq incredibilem¬

Expanded text:
ac focis, de fanis atque templis, de totius urbis tectis ac ac focis, de fanis atque templis, de totius urbis tectis ac titer. habetis eum consulem qui et parere vestris decretis non dubitet et ea quae statueritis, quoad vivet, defendere et per sDIuturni silentii, P. C. quo eram his temporibuusus. non timore aliquo; sed partim dolore, pristino more, dicendi. 2. Tantam enim mansuetudinem, tam inusitatam, inauditamque clementiam; tantum in summa potestate re
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑio pro ex̾citu. pro ꝓuinicia quã neglexi. pro tri¬
ũpho cet̾sq laudis insignib. q̃ sunt a me ꝓpt̾
urbis ureq salutis custodiã repudiata. procliente¬
lis hospiciisq prouiuicialib que tñ inbanis opib
nõ minore sabore tueor ꝙͣ comparo. pro his igitur
omib reb. promeis in uos singularib studiis. ꝓq
hac quã conspicitis ad conseruandã. rẽp. diligen¬
cia/ nichil a uobis. nͥ huiꝰ tpris tocuisq mei cõsulat᷑
memoriã postulo Que du erit in uris fixa mẽtib
tutissimo me muro septum ẽẽ arbitrabor Qd̾si meã
spem uis improboꝵ sefellerit. atq superauerit. cõmẽ¬
do uobis paruã filiũ meuni. cui profecto satis erit p̃¬
sidii nõ solum ad salutẽ. uerũ eciã ad dignitatem
si eius qui hec omia suo solus periculo ꝯseruauent.
illum filiũ esse memineritis. Quapropter de sũma

Expanded text:
imperio, pro exercitu, pro provincia quam neglexi, pro triimperio, pro exercitu, pro provincia quam neglexi, pro triumpho ceterisque laudis insignibus quae sunt a me propter urbis vestraeque salutis custodiam repudiata, pro clientelis hospitiisque provincialibus quae tamen urbanis opibus non minore labore tueor quam comparo, pro his igitur omnibus rebus, pro meis in vos singularibus studiis proque hac quam perspicitis ad conservandam rem publicam diligentia nihil a vobis nisi huius temporis totiusque mei consulatus memoriam postulo: quae dum erit in vestris fixa mentibus, tutissimo me muro saeptum esse arbitrabor. quod si meam spem vis improborum fefellerit atque superaverit, commendo vobis parvum meum filium, cui profecto satis erit praesidi non solum ad salutem verum etiam ad dignitatem, si eius qui haec omnia suo solius periculo conservarit illum filium esse memineritis. quapropter de summa
Abbreviated transcription (Latin):
t̾minis concinet᷑. Eric profecto int̾ hoꝵ laudes a¬
liquid loci nr̃e głie nsi forte maiꝰ est patefac̾e nob̾
prounicias quo exire possimꝰ. ꝙ curare ut eciã illi
qui absunt habeat quo uictores reu̾tant᷑. Ꝙquã ẽ
uno loco condicio melior externe uictorie ꝙͣ domes¬
tice. qd̵ hostes aliemgene aut opp̾ssi seruiunt. aut
recepti beneficio se obligatos putant. Qui autẽ
ex numero cuiũ denĩcia aliqua dẽpͣnaci. hestes
prĩe semel ẽẽ ceperũt. eos cũ a perincie rei .p. repule¬
ris nec ui cohercere nec beneficio placare possis. Qͥ
re iͥ cũ perditis ciuib eternũ bellũ susceptũ esse
uideo. Id ego ur̃o bonoꝵq oĩm auxilio. memoriaq
tantoꝵ periculoꝵ. que nõ modo in hoc ppło qui ẜua¬
tus ẽ. sed oimi genciũ sermonib ac mentib semper
herebit. a me atqz a meis facile propulsari cõfido.
Leq ulla profecto tanta bis reperietur. q̃ cõductiõe

Expanded text:
terminis continentur: erit profecto inter horum laudes aterminis continentur: erit profecto inter horum laudes aliquid loci nostrae gloriae, nisi forte maius est patefacere nobis provincias quo exire possimus quam curare ut etiam illi qui absunt habeant quo victores revertantur. quamquam est uno loco condicio melior externae victoriae quam domesticae, quod hostes alienigenae aut oppressi serviunt aut recepti beneficio se obligatos putant, qui autem ex numero civium dementia aliqua depravati hostes patriae semel esse coeperunt, eos, cum a pernicie rei publicae reppuleris, nec vi coercere nec beneficio placare possis. qua re mihi cum perditis civibus aeternum bellum susceptum esse video. id ego vestro bonorumque omnium auxilio memoriaque tantorum periculorum, quae non modo in hoc populo qui servatus est sed in omnium gentium sermonibus ac mentibus semper haerebit, a me atque a meis facile propulsari posse confido. neque ulla profecto tanta vis reperietur quae coniunctione
Abbreviated transcription (Latin):
officio fincta consusari iuderet᷑. Nũc anteꝙͣ ad
sentenciã redeo de me pauca dicã. Sgo ꝙͣta manꝰ
ẽ comuratoꝵ quã iuidetis ẽẽ permagnã. tantam
me nuinicoꝵ multituduiẽ suscepisse uideo sed eã
ẽe iudico turpem / ⁊ infirmã ⁊ abiectã. Qd̃si ali¬
quando alicuiꝰ finore ⁊ scelere concitata manus
Sit scipio clariꝰ ille cuꝰ consilio ato uirtute hã¬
nibal in affricã redire atq ytalia decedere
coattus est. Ornet᷑ alter exiña lande affici¬
canus qui duas orbes huic imꝑio infescis¬
simas cartaginẽ iimanciãq delenit sos¬
beatur uir egregiꝰ pausus. isse cuiꝰ auũ ibx¬
potentissintꝰ quonda ⁊ nobilissiꝰ ꝑseo ho¬
nestauit. Sit eterna gsoria mariꝰ. qͣui bis
ytaliam obsidione ⁊ metu seruitutis liberauit.
Anceponatur omib ponpeiꝰ. auiꝰ res geste atq
uirtutes. isdem quib solis cursus regionibus ac

Expanded text:
officio functa consulari videretur. nunc ante quam ad officio functa consulari videretur. nunc ante quam ad sententiam redeo, de me pauca dicam. ego, quanta manus est coniuratorum, quam videtis esse permagnam, tantam me inimicorum multitudinem suscepisse video; sed eam turpem iudico et infirmam et abiectam. quod si aliquando alicuius furore et scelere concitata manus sit Scipio clarus ille cuius consilio atque virtute Hannibal in Africam redire atque Italia decedere coactus est, ornetur alter eximia laude Africanus qui duas urbis huic imperio infestissimas Karthaginem Numantiamque delevit, habeatur vir egregius Paulus ipotentissimus quondam et nobilissimus Perses honestavit, sit aeterna gloria Marius qui bis Italiam obsidione et metu servitutis liberavit, anteponatur omnibus Pompeius cuius res gestae atque virtutes isdem quibus solis cursus regionibus ac
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ cunũ. bobis arcẽ ⁊ capitoliũ uobis aras
penatiũ. uobis illũ ignẽ ueste sempit̾nũ. uobis
om̃i deoꝵ templa atq delubra uobis muros
atq urbis tecta cõmendat. Pret̾e̾a de bra bita
de coniugũ urãꝵ acq liberoꝵ aĩa defortuns
oun. de fedib de fossis urĩs hodierna die bobis
iundicandũ est. Habetis ducẽ memorẽ br̃i. obłi¬
tũ siui. que non semper facultas datur. haberis
quod in ciuisi causa hodierno die pͥmũ uidemus
unũ atq idem senciẽtem. Cogitate quãtis laborib
fundãtũ imperii. qua nã urrtute stabilitã libertatẽ
quãta deoꝵ benignitate auctas/ exageratasq for¬
tumas una nox pene deserit. Id ne unꝙ̃ post hac
nõ modo cõfici. sed necogitari quidẽ possit a ciuib
hodierno die prouidendũ. Atq hec non ut uos
qui michistudio pene p̃curritis excitarẽ socutus
sumi.sed ue mea uox que debet cẽ in r.p. princeps.

Expanded text:
omnium civium, vobis arcem et Capitolium, vobis aras omnium civium, vobis arcem et Capitolium, vobis aras Penatium, vobis illum ignem Vestae sempiternum, vobis omnium deorum templa atque delubra, vobis muros atque urbis tecta commendat. praeterea de vestra vita, de coniugum vestrarum atque liberorum anima, de fortunis omnium, de sedibus, de focis vestris hodierno die vobis iudicandum est. habetis ducem memorem vestri, oblitum sui, quae non semper facultas datur; habetis quod in civili causa hodierno die primum videmus, unum atque idem sentientem. cogitate quantis laboribus fundatum imperium, quanta virtute stabilitam libertatem, quanta deorum benignitate auctas exaggeratasque fortunas una nox paene delerit. id ne umquam posthac non modo non confici sed ne cogitari quidem possit a civibus hodierno die providendum est. atque haec, non ut vos qui mihi studio paene praecurritis excitarem, locutus sum, sed ut mea vox quae debet esse in re publica princeps
Abbreviated transcription (Latin):
uenti tã aut forcuna miseri. aut uolinitate perditi
qui nõ illũ ip̃m selle atq operis ⁊ questus cotidia¬
ani locũ. qui non cubile ac lectulum suĩ. qui deniq
non cursum hũc occiosum uite sue saluũ ẽẽ uelint.
Mulco uero magna pars eoꝵ qui in tabernis sunt.
Risi ueroid enĩ pociꝰ est dicendum. genꝰ hoc uniuer¬
sum amãtissimũ est ocii. Et enĩ omme instrum̃tũ
om̃is opera acq questus. fiequencia cuiiũ sustẽ¬
tatur. alicur ocio. Quoꝵ si questus occlusis taber¬
nis minui solet. quid tandem incensis fuituꝵ fuit.
sunt. Aos ne pplõ .R. deesse uideanimi prouidete.
Habetis consulẽ ex plimis ꝑiculis ⁊ insidiis
atq ex media morte. nõ ad uitã suã s ad salutẽ
uran reseruatũ. Om̃s ordines ad conseruandã
tẽ .p. mente uolinitate uoce coniencũit. Obsessa
faucib ac telis ĩpie cõuiracionis uobis supplex
mariꝰ tendit patͥa cõmunis. uobis se uobis uitã

Expanded text:
venti tam aut fortuna miseri aut voluntate perditi venti tam aut fortuna miseri aut voluntate perditi qui non illum ipsum sellae atque operis et quaestus cotidiani locum, qui non cubile ac lectulum suum, qui denique non cursum hunc otiosum vitae suae salvum esse velint. multo vero maxima pars eorum qui in tabernis sunt, immo vero — id enim potius est dicendum — genus hoc universum amantissimum est oti. etenim omne instrumentum, omnis opera atque quaestus frequentia civium sustentatur, alitur otio; quorum si quaestus occlusis tabernis minui solet, quid tandem incensis futurum fuit?sunt: vos ne populo Romano deesse videamini providete. habetis consulem ex plurimis periculis et insidiis atque ex media morte non ad vitam suam sed ad salutem vestram reservatum. omnes ordines ad conservandam rem publicam mente, voluntate, voce consentiunt. obsessa facibus et telis impiae coniurationis vobis supplex manus tendit patria communis, vobis se, vobis vitam
Abbreviated transcription (Latin):
scribas itẽ riu̾sos quos cũ casu hic dies ad eraarii
freque tasset uideo ab expertacione sortis ad salute
cõmunẽ ẽẽ conuersos Omis ingemioꝵ adest mul¬
titudo eciã temussimoꝵ. Quis est enĩ cui non hec
templa aspectus urbis possessio libertatis lux de¬
uq hec ip̃a ⁊ cõmre prĩe solum sit carũ tu uero
tiuiã huius cuutatis consecuti. uere hãc suã priam
esse iudicãt.ꝙͣ qui hic nati ⁊ sũmo uati loco. nou
extitauit. Seruue ẽ nemo. qui modo tosera disi esda¬
cioe sit seruuitutis. qui nõ audaciã cuuũ perhorrescat.
qui non hac stare cupiat. qui nõ ꝙͣtũ audet a ꝙ̃ tũ
potest conferat ad salutẽ uoluntatis Quare si
quẽ urin force cõmouet hoc quod auditũ est. lenone
quendã lenculi concursare circũ tabernas. p̃cio sꝑa¬
re sollicitari posse aiõs egenciũ atq imperitorum.
est hic quidẽ ceptũ atq temptatũ. sed nulli sunt ĩ¬

Expanded text:
scribas item universos quos, cum casu hic dies ad aerarium scribas item universos quos, cum casu hic dies ad aerarium frequentasset, video ab exspectatione sortis ad salutem communem esse conversos. omnis ingenuorum adest multitudo, etiam tenuissimorum. quis est enim cui non haec templa, aspectus urbis, possessio libertatis, lux denique haec ipsa et commune patriae solum cum sit carum tum vero tunam huius civitatis consecuti, vere hanc suam patriam esse iudicant quam quidam hic nati, et summo nati loco, non excitavit? servus est nemo, qui modo tolerabili condicione sit servitutis, qui non audaciam civium perhorrescat, qui non haec stare cupiat, qui non quantum audet et quantum potest conferat ad salutem voluntatis. qua re si quem vestrum forte commovet hoc quod auditum est, lenonem quendam Lentuli concursare circum tabernas, pretio sperare sollicitari posse animos egentium atque imperitorum, est id quidem coeptum atque temptatum, sed nulli sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
idem preter cos qui cũ sibi uiderent esse peremidũ.
cũ om̃ib pociꝰ ꝙ̃ soli perire uolneriuis Hoste ego
homĩes excipio. ⁊ secerno libenter. neq ĩ impboꝵ
ciuiũ. sed in acerbissiioꝵ bostiũ mimi̾o habẽdos
puto. Ceteri uero dii ĩmortales qua frequencia. quo
dubio. qua iurtute ad comune salute dignitateq
consenciunt. Quid ergo hic equites R cõmemore.
qui uobis ita sũma ordinis auxiliiq concedũt. ut
uobiscu de amore. re. p. certent. quos ex multoꝵ ãnoro
dissensione huiꝰ ordimis ad societatẽ concordiamq re¬
uocatos hodiernus dies uobiscum acq hec causa cõ¬
nugit. Qua si conuictione in consulatu meo cõfir¬
mata perpetuã in re .p. retinerimꝰ. confirmo uobis¬
nullum post hac malu ciuile ac domesticũ ac illa
rei .p. partẽ ẽẽ uenturũ. Pari scudio defendunde rei
p. conuenisse uideo tͥbuos erarios fortissimos uuros

Expanded text:
idem praeter eos qui, cum sibi viderent esse pereundum, idem praeter eos qui, cum sibi viderent esse pereundum, cum omnibus potius quam soli perire voluerunt. hosce ego homines excipio et secerno libenter, neque in improborum civium sed in acerbissimorum hostium numero habendos puto. ceteri vero, di immortales! qua frequentia, quo studio, qua virtute ad communem salutem dignitatemque consentiunt! quid ego hic equites Romanos commemorem? qui vobis ita summam ordinis consilique concedunt ut vobiscum de amore rei publicae certent; quos ex multorum annorum dissensione huius ordinis ad societatem concordiamque revocatos hodiernus dies vobiscum atque haec causa coniungit. quam si coniunctionem in consulatu confirmatam meo perpetuam in re publica tenuerimus, confirmo esticum ad ullam rei publicae partem esse venturum. Pari studio defendendae rei publicae convenisse video tribunos aerarios, fortissimos viros;
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓ. uersata est. ⁊ parriũ quedã contencio. Atq illo
tempore huiꝰ auus lenculi clarissimus uir armat᷑
gracchũ persecutꝰ esti Ĩ lle ecia giue uulnꝰ accepit.
tilma yocat. actribuit nos trucidandos cethego et.
mini censeo ne in hoc scelere tã ĩmani ac nefaudo.¬
miis aliquod seueriꝰ scatuisse uideamin. Multo
magis est uerendũ. ne remissione pene crudeles in
priãm. ꝙͣ seueritate anmadu̾sionis nimis bebenie¬
tes in acerbissimos hostes suisse uideam᷑. Sed ea q̃¬
exandio. p .c. dissimulare nõ possum Ĩ acũtur enĩ
uoces que peruenuĩt ad aures meas eoꝵ qui uerer
uidentur. ut habeã satis presidii ad ea q̃ uos statu¬
eritis hodierno die transigunda. Oĩa ⁊ ꝓuisa ⁊ pa¬
diligencia. tũ multo eciã maiore ppłi .R. ad sũmũ
imperudretinendũ ⁊ ad cõmunes forcunas conser¬
uandas uoliitate. Oũs assunt omi ordinũ ho¬
tã ħ inuenta sola. in qua onĩs sentirent unũ atq

Expanded text:
lo tempore huius avus Lentuli, vir clarissimus, armatus Gracchum est persecutus. ille etiam grave tum volnus accepit, tilinam vocat, attribuit nos trucidandos Cethego et linae. vereamini minus censeo ne in hoc scelere tam immani ac nefando aliquid severius statuisse videamini: multo magis est verendum ne remissione poenae crudeles in patriam quam ne severitate animadversionis nimis vehementes in acerbissimos hostis fuisse videamur. sed ea qipti, dissimulare non possum. iaciuntur enim voces quae perveniunt ad auris meas eorum qui vereri videntur ut habeam satis praesidi ad ea quae vos statueritis hodierno die transigenda. omnia et provisa et padiligentia tum multo etiam maiore populi Romani ad summum imperium retinendum et ad communis fortunas conservandas voluntate. omnes adsunt omnium ordinum hotam haec inventa sola in qua omnes sentirent unum atque
Abbreviated transcription (Latin):
sceleris ĩmanitate punienda crudelicas. Ego
enĩ de meo sensu iudico. Lamita mͥ saluare
p. bobistũ perfrui liceati po ego qd̾ in hac cã
uehanenter sio nõ acrourate animr moueor
Quis enĩ est me mitiorͬ sed singłare ⁊ qͣdã
hunnitate ⁊ misericordia ¶ ideor enĩ mͣ ui¬
cerno aĩo sepultã pticaspoirnfeioo atq insepul¬
tos aceruos ciuiũ. Nersacur mͥ ante oculos aspec¬
tus cethegi. ĩ furor in ur̃a cede bachantis. Cum
uero mͥ ꝓposui regnantẽ lentulii. sicut ipse ex
fastis sesperasse confessus ẽ. pmpuracu ẽẽ ħ
gabinũ cu ex̾citu uenisse catilina. cũ lamĩtacoem

Expanded text:
sceleris immanitate punienda crudelitas? ego enim de meo sensu iudico. nam ita mihi salva re publica vobiscum perfrui liceat ut ego, quod in hac causa vehementior sum, non atrocitate animi moveor — quis enim est me mitior? — sed singulari quadam humanitate et misericordia. videor enim mihi vicerno animo sepulta in patria miseros atque insepultos acervos civium, versatur mihi ante oculos aspectus Cethegi et furor in vestra caede bacchantis. cum vero mihi proposui regnantem Lentulum, sicut ipse se ex fatis sperasse confessus est, purpuratum esse huic Gabinium, cum exercitu venis
Abbreviated transcription (Latin):
eduxerit ⁊ eodẽ ceteros undiq collectos naufra¬
gos aggregarit. extingnetur atq delebitur.
nõ mͦ hec tã adulta rei .p. pestis ueruetia strips
culis comracois insi dusq u̾samur. d nesco qͥ
pacto om̃i sceleꝵ ac ueteris furoris ⁊ audacie ma¬
turitas ĩ nr̃i consulatus tempꝰ erupit. qd̾ si ex
tanto lat᷑amo iste unꝰ tolletur uidebim᷑ forcasse
ad brene quoddã tp̃s cura ⁊ meni eẽ resenati ꝓi¬
culũ autẽ residebit. ⁊ euit inclusũ penit᷑ ĩ benis.

Expanded text:
eduxerit, et eodem ceteros undique collectos naufraeduxerit, et eodem ceteros undique collectos naufragos aggregaverit: exstinguetur, atque delebitur non modo haec tam adulta reipubl. pestis,verum etiam stirps culis coniurationis insidiisque versamur, sed nescio quo pacto omnium scelerum ac veteris furoris et audaciae maturitas in nostri consulatus tempus erupit. nunc si ex tanto latrocinio iste unus tolletur, videbimur fortasse ad breve quoddam tempus cura et metu esse relevati, periculum a
Abbreviated transcription (Latin):
satͣuini ⁊ gracchoꝵ. ⁊ flacci. ⁊ superior cõpluriũ san¬
gume nõ modo se nõ cõtaminarũt. sed eciã honesta¬
uirit certe mͥ uerendũ nõ erit neqͥd hoc parricida
ciuiũ incerfecto nndie mͥ in postentate redundaret
Qquã nõnulli sunt in hoc ordine qͥ aut ea q̃ inminẽt
nõ uideant, aut ea que uident dissimulent qui spẽ
catiline mollib sentenciis aluerunt: cõiuracioneq
nascentẽ nõ credendo crroborauerũt quoꝵ antto¬
uitatẽ secuti multi nõ solum improbi bereciã impe¬
riti.si i hrͣ animadu̾tissẽt crudelit̾. ⁊ regie factũ
ẽẽ dicerent Nunt intelligo si iste quo itendit ⁊
mauliana castra peruenerit / neminẽ tã stultume¬
tã imiprobũ qui nõ fateatur. Roc ãt uno i̾sacto.
intelligo hãt .r.p. pestem paulisper iepͥmi: nõ ĩper¬
petiuu cõprimi posse Cd̾ si se eiecerit. secũꝙ silce

Expanded text:
Saturnini et Gracchorum et Flacci et superiorum complurium sanSaturnini et Gracchorum et Flacci et superiorum complurium sanguine non modo se non contaminarunt sed etiam honestarunt, certe verendum mihi non erat ne quid hoc parricida civium interfecto invidiae mihi in posteritatem redundaret. mquam nonnulli sunt in hoc ordine, qui aut ea, quae imminent, non videant: aut ea, quae vident dissimulent: qui spem Catilinae mollibus sententiis aluerunt, coniurationemque nascentem non credendo corroboraverunt. Quorum auctoritatem secuti multi, non solum improbi, verum etiam imperiti, si in hunc animadvertissem, crudeliter, et regie factum esse dicerent. Nunc intelligo, si iste, quo intendit, in Manliana castra pervenerit, neminem tam stultam improbum, qui non fateatur. Hoc autem uno interfecto, intelligo hanc reipubl. pestem paulisper reprimi, non in perpetuum comprimi posse. Quod fi se eiecerit, secumque suos
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur. nõne hunc in uincula duci nõ ad morte
rapr. nõ sũmo supplicio mactari imꝑabis. qͥd tãdẽ
impedit te: mos ne maioꝵa: at per sepe eciã pͥuati
in hac .r. p. ꝑniciosos ciues morte multarũt. An
inhat urbe qui a .r. p. defecerunt ciuiũ iura tenue¬
rũt. An inuidiã posteritatis times : preclarã uero
ppło .Ri. referes grãm. qui te hoĩem per te cognitum
nuilla cõmendaciõe maioꝵ tã mature ad sumũ ĩpe¬
riũ per om̃s honoꝵ gradꝰ extulit. si ꝓpt̾ inuidiã aut
alicuiꝰ periculi metũ saluce cimiũ tuoꝵ negligis. S
si quis ẽ inuidie metꝰ. nõ est uehemencior seueritatis
ta ardebunt tũ te nõ existimas nundie incendio cõ¬
flagraturũ. His gͦ sanctissums ter .p. uocib ⁊ eoꝵ¬
hominũ qͥ hoc idẽ senciunt. mẽtib pauca respõdebo
te multari uinꝰ usurã hore gladiatori isti ad uiuen¬
du nõ dedissem Et eni si sumi uiri ⁊ clarissimi ciues

Expanded text:
videatur? nonne hunc in vincla duci, non ad mortem videatur? nonne hunc in vincla duci, non ad mortem rapi, non summo supplicio mactari imperabis? quid tandem te impedit? mosne maiorum? at persaepe etiam privati in hac re publica perniciosos civis morte multarunt. an in hac urbe qui a re publica defecerunt civium iura tenuerunt. an invidiam posteritatis times? praeclaram vero populo Romano refers gratiam qui te, hominem per te cognitum, nulla commendatione maiorum tam mature ad summum imperium per omnis honorum gradus extulit, si propter invidiam aut alicuius periculi metum salutem civisi quis est in vidiae metus, non est vehementius severitatis,ta ardebunt: tum te non existimas in vidiae incendio conflagraturum? His ergo fanctissimis reipublicae vohominum qui hoc idem sentiunt mentibus pauca respondebo. tilinam morte multari, unius usuram horae gladiatori isti ad vivendum non dedissem. etenim si summi viri et clarissimi cives
Abbreviated transcription (Latin):
tate bachabere cũ in toto mimero tuoꝵ u audies
nrũ bomĩ quẽꝙͣ neq uidebis. Ad huiꝰ iute studiũ
meditati illi fut qui feruntur labores tur iac̾e hu¬
mi ñ solum ad obsidendum stuprũ uerũ eciam ad
faciuus fubenndũ uigilare nõ solũ infidiãtẽ somp¬
no maritoꝵ/ uerũ eciã bonis occisoꝵ Habes ubi os¬
tentes tuã illã p̃clarã paciam famis frigorie ĩopie
rep õm̃i quib te breui tpr̃e confectũ ẽẽ sencies Tar¬
ẽẽt abste scelerate susceptũ: latio ciniũ poci̾ ꝙͣ bel¬
pite queso diligent̾ que dicã ⁊ ea penit᷑ animie
uris/ mencib q mandate. Et em̃ si mecũ patria
quẽ esse hostem compensti quem ducẽ belli futur
uides. quẽ expectari imperatorẽ in castus hostiũ
sentis auctorem sceleris pͥncipẽ comuracionis
euocatore seruoꝵ ⁊ cuiiũ perditoꝵ. exi̾re paciere:
ut abste nõ emissus ex urbe. sed ĩmissus in urbem ẽẽ

Expanded text:
tate bacchabere, cum in tanto numero tuorum neque audies tate bacchabere, cum in tanto numero tuorum neque audies virum bonum quemquam neque videbis! ad huius vitae studium meditati illi sunt qui feruntur labores tui, iacere humi non solum ad obsidendum stuprum verum etiam ad facinus obeundum, vigilare non solum insidiantem somno maritorum verum etiam bonis otiosorum. habes ubi ostentes tuam illam praeclaram patientiam famis, frigoris, inopiae rerum omnium quibus te brevi tempore confectum esse senties. tanesset a te scelerate susceptum latrocinium potius quam belpite, quaeso, diligenter quae dicam, et ea penitus animis vestris mentibusque mandate. etenim si mecum patria, quem esse hostem comperisti, quem ducem belli futurum vides, quem exspectari imperatorem in castris hostium sentis, auctorem sceleris, principem coniurationis, evocatorem servorum et civium perditorum, exire patiere, ut abs te non emissus ex urbe, sed immissus in urbem esse
Abbreviated transcription (Latin):
cũ maulio diẽ. a quo eciã aquilam illã argẽteã
quã tibi ac tius om̃ib ꝑniciosam ẽe confido/ ac
fuestã futurã iri. cui domi tue sacrariũ steler¬
tuoꝵ costitutũ fuit sciã ẽẽ p̃missam/ Tu ut illa
carere diuciꝰ possis: ꝙͣ benerari ad cedẽ ꝓficistens
solebas. a cuius altarib sepe istam impiã dexte¬
rã ad necẽ cuuũ transtulisti. Ĩbis tãdẽ aliquã dõ
quo teiã pridem tua ista cupiditas effrenata.
ac furiosa rapiebat. Neq enim tibi hec res affert
dolorẽ sed qͣndã incredibilem uoluptatẽ. Ad hãc
te am̃ciam natura peperit uolũtas exercuit. fortu¬
naseruauit Nimꝙͣ tu nõ modo ociũ sed nebellum
quidẽ insi nefariũ concupisti nactꝰ es ex perditis
atq as om̃i nõ modo fortima / ueruenciã spe delicti s
cõflatã improboꝵ manũ Hic tu qua leticia per¬
fouere quil gaudiis exultabis quãta in uolup¬

Expanded text:
cum Manlio diem, a quo etiam aquilam illam argenteam cum Manlio diem, a quo etiam aquilam illam argenteam quam tibi ac tufunestam futuram, cui domi tuae sacrarium sceleratum constitutum fuit, sciam esse praemissam? tu ut illa carere diutius possis quam venerari ad caedem proficiscens solebas, a cuius altaribus saepe istam impiam dexteram ad necem civium transtulisti? ibis tandem aliquando quo te iam pridem tua ista cupiditas effrenata ac furiosa rapiebat; neque enim tibi haec res adfert dolorem, sed quandam incredibilem voluptatem. ad hanc te amentiam natura peperit, voluntas exercuit, fortuna servavit. numquam tu non modo otium sed ne bellum quidem nisi nefarium concupisti. nactus es ex perditis atque ab omni non modo fortuna verum etiam spe derelictis conflatam improborum manum. hic tu qua laetitia perfruere, quibus gaudiis exsultabis, quanta in volup