comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
turbis sibi occurrentib in conspectu om̃iũ roganti ceco linñ reddio
& manu suꝑ imposita oculoꝵ tenebras fugauit: ui reacio¬
ost ñ multũ uero tẽporis erigente causa  gothoꝵ. uir quoq bel¬
tissimus agapitus huiꝰ sc̃ȩ romanȩ eccłiȩ pontifer. cui dõ dispensan¬
te deseruo: ad iustinanũ pͥncipẽ accessit. Cui adhuc pergenti: in¬
quadã die ingreciarũ iã partib. curandus oblatus eͤi mutus q. claudꝰ qu
neꝙ ulla uerba edere. neq ex t̾ra uiquã surgere ualebat. Qũꝙ i anc
propinqui illius flentes obtulissent: uir dñi sollitite requisiuit an curat¬
omis illius haberent fide. Cin dũ inuirtute dĩ ex auctoritate petri fuam
salutis illius spẽ habere se dicerent: protinus uenerandus uir oratiõi
incubuit: & missarũ sollẽpnia exorsus. sacrificiũ cħĩ in confpectu om̃
potentis ĩmolauit. Quo ꝑacto. ab altari eriens claudi manũ tenis

Expanded text:
turbis sibi occurrentibus, in conspectu omnium roganti caeco lumen reddidit, turbis sibi occurrentibus, in conspectu omnium roganti caeco lumen reddidit, et manu superposita oculorum tenebras fugavit. ost non multum vero temporis, exigente causa Gothorum, vir quoque beatissimus Agapitus hujus sanctae Romanae Ecclesiae pontifex, cui Deo dispensante deservio, ad Justinianum principem accessit. Cui adhuc pergenti quadam die in Graeciarum jam partibus curandus oblatus est mutus et claudus, qui neque ulla verba edere, neque ex terra unquam surgere valebat. Cumque hunc propinqui illius flentes obtulissent, vir Domini sollicite requisivit an curationis illius haberent fidem. Cui dum in virtute Dei, ex auctoritate Petri, fixam salutis illius spem habere se dicerent, protinus venerandus vir orationi incubuit, et missarum solemnia exorsus, sacrificium in conspectu Dei omnipotentis immolavit. Quo peracto, ab altari exiens, claudi manum tenuit,
Abbreviated transcription (Latin):
cesse fuit ut in itinere ad sedendũ ȩquus requiri debuisset. Quod ist
iuna sedere consueuerat. ita ei obtulit: ut cũ adloca alia ꝑuenier
ȩ quo eodẽ subuehente perductus ẽ. Qmox ut aliũ repperit. ⁊lli
quẽ acceperat retransmisit. Cũq eũ p̾dicti nobił uiri contuna sede
ex more uoluisset. ultra ñ ualuit: quia post sessionẽ tanti pontifia
mulierẽ ferre recusauit. Cȩpit nãq ĩmenso flatu & fremitu at
incessanti totius corporis motii. quasi despiciendo ꝓdere. quia pes
mẽ bra pontificis. mulierẽ ferre non posset. Quod uir eris prudet
intuitus. hiuc ad eundẽ iurũ uenerabilẽ protinis retransinisit: ne¬
nis p̃cib petens ut ȩquũ ipse possideret: quẽ iuri suo sedendo dechcas¬
set. Dequo etiã illud mirabile a nr̃is seniorib narrari solet: qd̾ in con¬
stantinopolitana urbe ad portã quȩ uocatur aurea ueniens. populs

Expanded text:
ecesse fuit ut in itinere ad sedendum equus requiri debuisset. Quod illic ecesse fuit ut in itinere ad sedendum equus requiri debuisset. Quod illic njux sedere consueverat, ita ei obtulit, ut cum ad loca alia pervenienti equo eodem subvehente perductus est. Qui mox ut alium reperit, illum quem acceperat retransmisit. Cumque eum praedicti nobilis viri conjux sedere ex more voluisset, ultra non valuit, quia post sessionem tanti pontificis mulierem ferre recusavit. Coepit namque immenso flatu et fremitu, atque incessanti totius corporis motu quasi despiciendo prodere, quia post membra pontificis mulierem ferre non posset. Quod vir ejus prudenter intuitus, hunc ad eumdem venerabilem virum protinus retransmisit, magnis precibus petens ut equum ipse possideret, quem juri suo sedendo dedicasset. De quo etiam illud mirabile a nostris senioribus narrari solet, quod in Constantinopolitana urbe ad portam quae vocatur Aurea, veniens, populorum
Abbreviated transcription (Latin):
r̃ me audire contingit quod imitari ñ ualeo: flere magis libet. quã
apud eius eccłiã scriptũ ẽ: quia cũ dolore esset lateris tactus. ad ex¬
trema perductus ẽ. Nũq eius om̃is domus in sua soliditate persister&
cubiculũ quo iacebat eger. facto terremotu contremuit: om̃sq qui
illic aderant nimio t̾rore concussit. Sicq sc̃a illa auimia. carne solu¬
ta est. Factũ q ẽ ut magnus pauor inuaderet eos: qui paulini
mortẽ uidere potuissent. Sed quia hȩc quã superius dixi paulini
uirtus ualde ẽ intimna: nunc si placet ad miracula exteriora ueni¬
amus. quȩ & multis iã nota st̃. & ego tã religiosoꝵ uiroꝵ relatioe
didici: ut de insbmimodo ambigere non possio. .ii.¬
othoꝵ tẽpore dũ ioħs uir beatissimus. huiꝰ romane ȩcdiȩ pontifex. ac
iustimanũ seniorẽ pͥncipẽ ꝑgeret: in chorinti partib aduenit. Cuin¬

Expanded text:
Dum me audire contingit quod imitari non valeo, flere magis libet quam Dum me audire contingit quod imitari non valeo, flere magis libet quam apud ejus Ecclesiam scriptum est, quia cum dolore esset lateris tactus, ad extrema perductus est. Dumque ejus omnis domus in sua soliditate persisteret, cubiculum in quo jacebat aeger, facto terrae motu, contremuit, omnesque qui illic aderant nimio terrore concussit; sicque sancta illa anima carne soluta est. Factumque est ut magnus pavor invaderet eos qui Paulini mortem videre potuissent. Sed quia haec, quam superius dixi, Paulini virtus valde est intima, nunc, si placet, ad miracula exteriora veniamus, quae et multis jam nota sunt, et ego tam religiosorum virorum relatione didici, ut de his omnimodo ambigere non possim. manae Ecclesiae pontifex ad Justinum seniorem principem pergeret, 284 in Corinthi partibus advenit, cui n
Abbreviated transcription (Latin):
epm se fuisse testatus est. Quod possessor eiꝰ audiens. ualde pertimuit.
atq humilit᷑ obtulit dicens. Pete qd̾ uis: quatinus ad t̾rã tuã a me cũ
magno inimere reuertaris. Cui uir dm̃ paulmus ait. Unũ ẽ quod mͥ
inpendere beneficiũ potes. ut om̃s ciuitatis meȩ captiuos relaxes. Qui
cuncti ꝓtinus in affricana regione requisiti: cũ onustis frumento na¬
uib ꝓ uenerandi uiri paulim satisfactione. in eius comitatu larati
sunt. Post non multos uero dies. wandaloꝵ rex occubuit: & flagellũ¬
amisit. Sicq factũ ẽ: ut om̃ipotentis dĩ famulus paulinus uera p̃¬
diceret & qui se inseruitiũ solũ tradiderat. cũ multis a seruitio ad
lib̾tatẽ rediret: illũ uidelicet imitatus. qui formã seru adsũpsit.
ne nos essemus serui peccati. Cuius sequens uestigia paulmus. ad tẽp
uoluntarie seruus factus ẽ solus: ut eẽt postmodũ lib̾ cũ multis. Pecr

Expanded text:
episcopum se fuisse testatus est. Quod possessor eius audiens, valde pertimuit episcopum se fuisse testatus est. Quod possessor eius audiens, valde pertimuit atque humiliter obtulit, dicens: 'Pete quod vis, quatinus ad terram tuam a me cum magno munere revertaris'. Cui vir Domini Paulinus ait: 'Unum est quod mihi inpendere beneficium potes, ut omnes civitatis meae captivos relaxes'. Qui cuncti protinus in Africana regione requisiti, cum onustis frumento navibus pro venerandi viri Paulini satisfactione in eius comitatu laxati sunt. Post non multos vero dies Wandaloamisit. Sicque factum est ut omnipotentis Dei famulus Paulinus vera praediceret, et qui se in servitium solum tradiderat, cum multis a servitio ad libertatem rediret, illum videlicet imitatus qui formam servi assumpsit, ne nos essemus servi peccati. Cujus sequens vestigia Paulinus, ad tempus voluntarie servus factus est solus, ut esset postmodum liber cum multis. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
conisperiset intreniuat: atq acceisito eiꝰ dño sibi ꝑfiliã propumnquo.
ei secretũ qd̾ p̾ͥus absconderat indicauit dicens. Uerũ ẽ qd̃ audisti
Da oc te hac in sõnio sedentes in tribunalib contra meiudices
uidi int̾. quos ute etiã simul sedebat: & flagellũ qd̾ aliquando acce¬
perã. eoꝵ mn nugicio tollebatur. Sed perconctare quis nã sit. ⁊ã ego
hune tanti meriti uirũ popularẽ ut conspicitur eẽ ñ suspicor
unc regis gener secreto paulmũ tulit. quisnã esset inquisiuit. Cui uir
am̃ respondit. Seruus tuus sũ: quẽ ꝓ filio uiduȩ uicariũ accepisti. Cũq
onstant̾ ille requireret. ut non quis esset. sed quid in sua t̾ra fuisset in¬
ficaret. atq hoc ab eo frequenti iteratiõe inquisitionis exigeret: uir
dm̃ constrictꝰ magnis coniurationib iã non ualens negare quid esset.

Expanded text:
conspexisset, intremuit, atque accito eius domino sibi per filiam propinquo, conspexisset, intremuit, atque accito eius domino sibi per filiam propinquo, ei secretum, quod prius absconderat, indicavit, dicens: 'Verum est quod audisti; nam nocte hac in somnio sedentes in tribunalibus contra me iudices vidi, inter quos iste etiam simul sedebat; et flagellum, quod aliquando acciperam, eorum mihi iudicio tollebatur. Sed percunctare, quisnam sit; nam ego hunc tanti meriti virum popularem, ut conspicitur, esse non suspicor'. Tunc regis gener secreto Paulinum tulit, quidnam esset inquisivit. Cui vir Domini respondit: 'Servus tuus sum, quem pro filio viduae vicarium suscipisti'. Cumque instanter ille requireret, ut non quid esset, sed quid in sua terra fuisset indicaret, atque hoc ab eo iteratione frequentis inquisitionis exigeret, vir Domini, constrictus magnis coniurationibus, iam non valens negare quid esset,
Abbreviated transcription (Latin):
bas deferre consueuerat: & accepto pane ad curã horti remeare.
Cũq hoc dnidius ageretur. quadã die suo dño secũ secretiꝰ loguen
ant euide quid agas & uandaloꝵ regnũ qualit dispõnere debeas no
uuide aia rex aitius & sub om̃ ẽ celeritate moriturus. Qd ille auci¬
ens quia ab eodẽ rege p̾cet̾is diligebatur. ei minime tacint: sed quio
a suo li ntulano sapienti scilicet uiro agnouisset. indicauit. Quos
hu re raueniet: ilico respondit. Ego uelle hunc de quo loqueris o¬
miiẽ uiddere. Cui gener enis uenerabił paulim tẽporał ansrespos¬
eit dicens  rentes berbas mͥ ad pranhũ deferre consueuit. Hait
hiic add mensã eũ deportare facio. ut qui sit qui mͥ hȩc ẽ locutus agn¬
cnse faĩec erar ẽ. E cũ rex ad prandendũ discubuit: paulinus er suo
opese oleraꝯueq uirentia delaturus aduenit. Cũq: hunc rea sibit

Expanded text:
herbas deferre consueverat, et accepto pane, ad cura horti remeare. herbas deferre consueverat, et accepto pane, ad cura horti remeare. Cumque hoc diutius ageretur, quadam die suo domino secum secretius loquenti ait: 'Vide, quid agas, et Wandaloia rex citius et sub omni celeritate est moriturus'. Quod ille audiens, qui ab eodem rege prae ceteris diligebatur, ei minime tacuit; sed quid a suo hortolano, sapiente scilicet viro, agnovisset, indicavit. Quod dum rex audisset, ilico respondit: 'Ego vellim hunc, de quo loqueris, hominem videre'. Cui gener eius, venerabilis Paulini temporalis dodit, dicens: 'Virentes herbas mihi ad prandium deferre consuevit; has itaque huc? ad mensam eum deportare facio, ut, qui sit qui haec mihi est locutus, agnoscas'. Factumque est. Et cum rex ad prandendum discubuit, Paulinus ex suo opere odora quaeque et virentia delaturus venit. Cumque hunc rex subito
Abbreviated transcription (Latin):
solũ facere. sed etiã audire despiceret: uidua subiunrit dicen:
Care binc hominẽ pro eo uicariũ p̃beo:  solum̃ pietatẽ in me er̾ibe. michia¬
uonoũ filiũ seade. Cũq ille uenusti uultus hominẽ consperisset. quã artes
nosset suquissunt. Cui iuir dñ paulimnis respondit dicens. Artẽ quidẽ l
nescio sed hortũ bene ereolere scio. Quod uir gentił ualde libent᷑ a adex
cũ innutriendis holerib quia peritus esset audiunt. Suscepit itag
seruũ o roganti uidue rededidit filiũ. Quo accepto: uidua ab affric¬
na regione discesit. Paulinis uero: excolendi horti suscepit curam
Cũc isdẽ regis gener crebio ingrederetur hortũ. suũq hortulani
uedã ue quu eret. sapientẽ ualde esse hominẽ uideret: amicos cepit
famibiares deserere: & sepus cũ suo hortulano colloqui atq eiꝰ seru¬
nib delectari. ui paulinus cotidie ad mensã odoratas uirentes qre

Expanded text:
solum facere, sed etiam audire despiceret, vidua subjunxit, dicens: solum facere, sed etiam audire despiceret, vidua subjunxit, dicens: Ecce hunc hominem pro eo vicarium praebeo, solummodo pietatem in me exhibeunicum filium redde'. Cumque ille venusti vultus hominem conspexisset, quam artem nosset, inquisivit. Cui vir Domini Paulinus respondit, dicens: 'Artem quidem aliquam nescio, sed hortum bene excolere scio'. Quod vir gentilis valde libenter accipit, cum, in nutriendis holeribus quia peritus esset, audivit. Suscipit itaque servum et roganti viduae reddedit filium. Quo accepto, vidua ab Africana regione discessit. Paulinus vero excolendi horti suscepit curam. Cumque isdem regis gener crebro ingrederetur hortum suumque hortolanum quaedam requireret, sapientem valde esse hominem videret, amicos coepit familiares deserere et saepius cum suo hortolano conloqui atque eius sermonibus delectari. Cui Paulinus cottidie ad mensam odoras virentesque
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ciũ postulauit: si forte illius dñs hoc dignaretur acceꝑe &. hunc con¬
cederet ad propͥa remeare. Sed uir dñi magnopere petenti feminȩ
quid dare potuisset inquirens: nichil apud se aliud nisi se inuenit.
Setentiq feminȩ respondit. dicens. Alulier qd̾ possim dare ñ habeo
sed memetipsũ tolle. me seruũ iuris tui ẽẽ confitere: atq ut filiũ tuuĩ
recipias. me uice illius inseruitiũ trade. Quod illa ex ore tanti uiri
audiens: irrisionẽ potius credidit. quã cõpassionẽ. At ille ut erat uir
eloquentissimus. atq ad pͥme exteriorib quoq studiis eruditus. du¬
bitanti feminȩ citiꝰ ꝑsuasit. ut audita crederet: &: ꝓreceptione filii sui.
inseruitiũ ep̃m tradere non dubitaret. Prexert᷑ gͥ utriq ad affricam:
frocedenti aut̃ regis genero qui enis filiũ habebat.: uidua rogatura. se
obtulit: ac pͥus petiit utei donari debuisset. Quod cũ uir barbarus
iypo superbiȩ turgidus. gaudio transitoriȩ prospitatis inflatus. non

Expanded text:
pretium postulavit, si forte illius dominus hoc dignaretur accipere, et hunc concederet ad propria remeare. Sed vir Dei magnopere petenti feminae quid dare potuisset inquirens, nihil apud se aliud nisi se invenit, petentique feminae respondit, dicens: Mulier, 280 quod possim dare non habeo, sed memetipsum tolle, servum me juris tui esse profitere, atque ut filium tuum recipias, me vice illius in servitium trade. Quod illa ex ore tanti viri audiens, irrisionem potius credidit quam compassionem. At ille, ut erat vir eloquentissimus, atque apprime exterioribus quoque studiis eruditus, dubitanti feminae citius persuasit ut audita crederet, et pro receptione filii sui in servitium episcopum tradere non dubitaret. Perrexere igitur utrique ad Africam. Procedenti autem regis genero, qui ejus filium habebat, vidua rogatura se obtulit, ac prius petiit ut ei filium donare debuisset. Quod cum vir barbarus typho superbiae turgidus, gaudio transitoriae prosperitatis inflatus, non
Abbreviated transcription (Latin):
oculos dr: non cęlũ os t̾ra contracta ẽ. sed uidentis animꝰ dilatatus.
qui in do raptuis uidere sine difficultate potuit om̃e qd infradm̃ ẽ. In ila:
luce que erteriorib oculis fulsit. lur interior in mente fuit. que indens
animũ quia ad suꝑiora rapuit. ei ꝗͥ angusta eẽnt oĩa inferiora monstrauit
ereuit et positio tua. Sed quia hȩc liquide meis sensib infudisti. quesore
ad narrationis ordinem redeas.. atexuimo intudunti. Qe¬

Expanded text:
oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae exterioribus oculis fulsit, lux interior in mente fuit, quae videntis animum cum ad superiora rapuit, ei quam angusta essent omnia inferiora monstravit.crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quaeso ut ad narrationis ordinem redeas. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
eri potest: ut mundus oñs ab homine uno uideaturꝰ Gregoriꝰ
irũ tene petre qd̾ loquor: quia animȩ uidenti creatorẽ. angusta
et om̃is creatura Quãlibet cs enĩ parũ de luce creatoris aspererit.
breue ei fit om̃e qd̾ creatũ ẽ : quia ipsa luce insionis intimȩ. mentis laxa¬
tur simis: tantũ q expanditur in do. ut superior existat mundo. Eit
uͥ ipsa uidentis anima: etiã super semet ipsã. Cũꝙ indĩ lumine ra¬
pitur: suꝑ se in interiorib ampliatur. Ꝙ dũ sub se conspicit: exaltata
cõpliendit. quã breue sit. qd̾ cõp̾henciere humiliata non poterat.
Uirgͥ qui intuens globũ igneũ. angłos quoꝙ ad cȩlũ redeuntes ui¬
debat: Lȩc proculdubio cernere. ñ nisi in di lumine poterat. Qld
itaq mirũ. s̃i mundũ ante se collectũ uidit: qui subleuatus in łrtis
lumine extia mundũ fuit: Quod aut̃ collectus mundus ante enis

Expanded text:
eri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur. Gregor. eri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur. Gregor. Fixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ clamoris magnitudine uocauit. Cũ ꝙ ille fuisset insolito tanti uuixi
danore turbatus. ascencdit : resperit: partẽ q iã lucis eriguã uidit.
Suitantũ hoc obstupescenti miraculũ: uir dĩ ꝑ ordinẽ quȩ fueram
gesta narrauit. Statĩq in cassinũ castrũ religioso uiro theoprobo
mandauit. ut ad capuanã urbẽ sub eadẽ nocte transinitteret. orquid
igurmano ep̃o ageretur agnosceret. & idicaret. Factũ ⁊. e  et reue¬
rentisimũ uirũ germanũ ep̃m as qui misfus fuerat. iã defunctũ reppe¬
rit ¶ re quirens subtilit᷑ agnouit eode momento fuisse illius obitũ.¬
quo uir dñi eius cognouit ascensum.
Nura res ualde. & uehement᷑ stupenda. Sed hoc qd̾ dictũ ẽ quia ante
ꝯculos ipsius quasi sub uno solis racdio collectus om̃is mundus addueaꝰ
est: sicut nũquã expertus sũ: ita nec conicere scio. Quonã ordine fi¬

Expanded text:
cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obiquo vir Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fi
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet in loco: inferiora suꝑiorib ꝑ uius continuabat ascensus. d n¬
te eandẽ uero turrẽ largius erat habitaculũ: in quo utriꝰq discipuli
om̃ipotetẽ dñm dep̾cans: subito in tẽpesta noctis hora respiciens.
uidit fusã lucẽ desuꝑ. cunctas noctis tenebras effugasse: tantoq splen
dore clarescere: ut diẽ uinceret lur illa. quȩ int̾ tenebras radiasset.
Otra aut᷑ ualde res in hac speculatiõe secuta ẽ.: quia sicut ipse post na¬
rauit. om̃is etiã mundus. uelut sub uno solis radio collectus: ante
aulos eius adductus ẽ. Qui uenerabił benedictus. dũ intantã oculoꝵ aciẽ
i loc splendore corusee lucis infigeret: uidit germani capuani ep̃i ani¬
na in spera iggnea ab angłis in cęlũ ferri. Tunc tanti sibi testẽ adhibe
n uolens miraculi: seruandũ diaconẽ iterato.bis. terq eius nomine.

Expanded text:
videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Anvidelicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebdore clarescere, ut diem vinceret lux illa, quae inter tenebras radiasset. Mira autem valde res in hac speculatione secuta est, quia sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus, velut sub uno solis radio collectus ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
gaudens. om̃i potenti dõ in ymnis &. laudib gr̃as reddidit: eiꝰq obitũ
riũ deferrent: atq in sepulchro qd ipse sibi parauerat ponerent. Quo fac̃¬
to contigit. ut quoꝵ mnens una sẽꝑ in dõ fuerat: eoꝵ quoq corpora nec
sepultura separaret.
lio quoq tẽpore. seruandus diaconus atq abbas eius monasterii qd̾
incãpaine partib aliberio quondã patritio fuerat constitutũ: adeuĩ
uisitationis grã ex more conuenerat: eiꝰ quppe monasteriũ frequen¬
tabat. Et guia isdẽ quoq uir doctrina gr̃e celestis influebat. dulcia
sibi inuicẽ uitȩ uerba transfudert᷑: & suauẽ cibũ cęlestis patriȩ qr
ahuc perfecte gaudendo ñ poterant. saltĩ suspirando gustarent.
Cũ uͦ hora iã quetis exigeret: in ciius tuitis suꝑiorib se uenerabił be¬
nedictus: in eiꝰ quoq inferiorib se seruandus diaconus collocauit. Quo

Expanded text:
congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum rium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit, ut quorum mens una semper in Domino fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura separaret.Alio quoque tempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo
Abbreviated transcription (Latin):
sese uicaria relatione satiarent. Qua dere dixi. uoluisse eũ aliqͥd sed
ninime potuisse. quia si uenerabił uiri mentẽ aspicimus: dubiũ ñ ẽ.
qd̾ eandẽ serenitatẽ uoluerit. in qua descenderat permanere. Sed con¬
tra hoc qd̾ uoluit: in uirtute om̃ipotentis d̃i. ex feminȩ pectore mi¬
raculũ uenit. Nec mirũ qd̵ plus illo femina quȩ fr̃em diu uidere cupiebat.
eodẽ tẽpore ualuit. Quia enĩ iurta ioħis uocẽ ds caritas ẽ iusto ualde iudie
ipsa plus potuit q̃ amplius amauit. Petrꝰ ateor multũ placet qd̃ dicis
ũꝙ die altero eadẽ uenerabił femina ad cellã propͥam x iiͫ Ge egoriꝰ¬
ĩecessisset.: uir di ad monasteriũ rediit. Cũ ecce post triduũ in cella con¬
sistens eleuatis maera oculis uidit eiusdẽ sororis suȩ animã de eius corp¬
re egressã in colũbȩ specie celi secreta penetrare. Qui tantȩ eius głe

Expanded text:
sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venerabilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod eamdem serenitatem voluerit in qua descenderat permanere; sed contra hoc quod voluit, in virtute omnipotentis Dei ex feminae pectore miraculum invenit. Nec mirum quod plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem tempore valuit: quia enim juxta Joannis vocem, Deus charitas est , justo valde judicio illa plus potuit, quae amplius amavit. Petr. Fateor, multum placet quod dicisue die altero eadem venerabilis femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui tantae ejus gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
mouere potunssent. Scimoniał quippe femina. capuo inmanib decliat
lacrimarũ fluuios in mensã fuderat ꝑ quoᷤ serenitatẽ aeris ad pliruiam
trarit. Plec tam̃ paulo tarcdius post orationẽ : inundatio illa secuta ẽ.
Sed tanta fint conuenientia orationis. & inundationis: ut de mensa
capud iã cũ tonitruo leuaret: q̃uatinus unũ idẽq esset momentuo.
o leuare capud. & pluuiã deponere. Tunc uir dĩ int̾ corusco. & toni¬
teriĩ redire: cepit conqueri contristatus dicens. Parrat tibi omps
d soror quid ẽ qd̾ fecisti: Cui illa respondit. Ego rogaui te. & audire
ne noluisti rogaui dñm meũ. & audunt me. Qodo gͦ si potes egredere.
a me dimissa. ad monasteriũ recede. Ipse aũ extra tectũ exire ñ ualers.
qui remanere sponte noluit. in loco mansit inuitus. Sicq factũ ẽ. ut
dtã noctẽ peruigilẽ ducerent: atq per sacra spiritał uitȩ colloquia

Expanded text:
movere potuissent. Sanctimonialis quippe femina caput in manibus declinans, movere potuissent. Sanctimonialis quippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et toniosse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia
Abbreviated transcription (Latin):
he uenit ex more: acꝙ adeã cũ discipulis uenerabil eius descendit fr̃. Qui to¬
u diẽ in cd̃ laudib sacrisq colloguiis ducentes: iicũbentib iã noctis tenebrĩ.
pnus acceperunt cibos. Cũq adhuc ad m̃sã sederent. & int̾ sacra colloquia
aotior se hora ꝓtraheret: eadẽ sc̾imoniał femina soror eius. eũ rogarnit ll¬
pens. Queso te ne uta nocte me deseras: ut usq ad mane aligiid de celestis
uuts gaucius loquam᷑. Cui ille respondit. Qͥd ẽ qd loqueris soror. Nullate¬
mis ertra cellã manere possũ. Tanta uͦ erat cęli serentas: ut nulla inaere
pubes appareret. Sc̃imonał aut̃ femina. cũ uerba negantis fris audisset.
insertas cdigitis manus. suꝑ mensã posuit: & caputin manib om̃ipotetẽ
añ rogatura de clinauit. Cũq leuaret de mensa capud: tanta corusca¬
nonis & tonntrus uirtus tantaq inundatio plitine erũpit: ut neq. uenerabis
benedict: neq fr̃s qui cũ eo aderant. extra loci limen quo consederant. pedẽ

Expanded text:
ad eam cum discipulis venerabilis ejus descendit frater: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura declinavit. Cumque de mensa levaret caput, tanta coruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pulviae erupit, ut neque venerabilis Benedictus, neque fratres qui cum eo aderant, extra loci limen quo consederant, pedem
Abbreviated transcription (Latin):
uo uicinis ualde patrib intendo. maioꝵ facta reliquerã.¬
ita paulini miraculũ. nolane urb̃ ep̃i. qui multo ᷤᷤ quoꝵ
nemini uirtute & tẽpore p̾cessit: memoriȩ defuisse ui¬
deatur. Sed ad pͥora nunc redeo: eaq quanta ualeo bre¬
uitate ꝑstringo. Sicut enĩ bonoꝵ facta innotescere ei¬
tius similib solent. seniorib nr̃is ꝑ iustoꝵ exẽpla gradientib. ita pre¬
aicti uenerabił uiri celebre nomen innotuit: eiꝰq opꝰ admirabile.
adeoꝵ se instruenda studia tetendit: quoꝵ me necesse fuit. grande.¬
uitati tã credere certo: ac si ea quȩ dicerent meis ocuł uidissem.
um seinentiũ uuandaloꝵ tẽꝑe fuisset italia in cãpaniȩ partib
depopulata: multiq essent de hac t̾ra in affricanã regionẽ transduc¬
ti uir dñi  paulimis cuncta quȩ ad ep̃ii usũ habere pot̾uit. captiuis

Expanded text:
um vicinis valde Patribus intendo, majorum facta reliqueraut Paulini miraculum, Nolanae urbis episcopi, qui multos quorum memini virtute et tempore praecessit, memoriae defuisse videatur. Sed ad priora nunc redeo, eaque quanta valeo brevitate perstringo. Sicut enim bonorum facta innotescere citius similibus solent, senioribus nostris per justorum exempla gradientibus praedicti venerabilis viri celebre nomen innotuit, ejusque opus admirabile ad eorum se instruenda studia tetendit, quorum me necesse fuit grandaevitati tam certo credere, ac si ea quae dicerent meis oculis vidissem. Cum saevientium Vandalorum tempore fuisset Italia in Campaniae partibus depopulata, multique essent de hac terra in Africanam regionem transducti, vir Domini Paulinus cuncta quae ad epis
Abbreviated transcription (Latin):
ibet petre adhuc de hoc uenerabil patre multa narrare: sed quedã ers
ltueliose p̾tereo quia ad alioꝵ gesta euoluenda festino. Hoc aut nolo ti
laereit i ad uir dũ ĩt tot miracula quib in minido claruit: doctrine s
uerbo ñ medioerit filsit. Cuius siquis uelit subtilius mores uitãq cognos¬
re potest in eadẽ institutiõe regule om̃s magisteri illius actus inuen¬
re. da sc̃s uir millo mͦ potuit alit̾ docere. quã uirit.xeuii mue

Expanded text:
ibet, Petre, adhuc de hoc venerabili Patre multa narrare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. Hoc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doctrinae quoque us adiecit: Cuius si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem institutione regulae omnis magisterii illius actus invenire, quia sanctus vir nullo modo potuit aliter fac
Abbreviated transcription (Latin):
ille ueniat: qui afilio nũquã recedit: Ned quia discipuli in car¬
ne dñm cernentes. corporeis hunc sẽper oculis uidere sitiebais.
reete eis dicitur. Nisi ego abiero: paracditus non uenet. Ac si apte

Expanded text:
ille veniat qui a Filio numquam recedit? Sed quia discipuli in carille veniat qui a Filio numquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hic semper oculis videre sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paraclitus non veniet. Ac si ape
Abbreviated transcription (Latin):
Puanã esse dicimus quod plerũ ꝙ in ipsis quoq: patrocinus martorẽ
sic esse sentimus. ut non tanta per sua corpora. quanta beneficia per
reliquias ostencdant: atq illic maiora signa faciant. ubi minime per
multa ualeant signa monstrare sic̃ & factunt: & pura m̃te queren¬
tib inmiimera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmis potest
mentib dubitari. utrũne ad exaudiendũ ibi p̾sentes sint. ubi con¬
stat quia in sins corporib ñ sint: ibi eos necesse ẽ maiora sigua
ostenddere. ubi de eoꝵ p̾sentia potest mens infirma dubitare. Quo
uero mens indo fira ẽ: tantomagis habet fidei meritũ: quanto
illic eos nouit &s non iacere corpore. & tam̃ ñ deesse ab erauditiõe.
nde ipsa quoq ueritas ut fidẽ discipulis augeret. dint. Siñ
abieio paraclitus non ueniet aduos. Cũ enĩ constat qina paraclu
sps ex patre sẽꝑ ꝓcedat & filio: cur se filius recessurũ dicu ait

Expanded text:
Quidnam esse dicimus, quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum Quidnam esse dicimus, quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per corpora sua, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa faciunt, ubi minime per multa valeant signa demonstrare, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmia potest mentibus dubitari, utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoquabiero, Paraclitus non veniet ad vos . Cum enim constet quia Paraclitus spiritus ex Patre semper procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Discipnili uidert̃ ita absentes ex signo qd̵ eis p̃clictũ fuerat agnouerunt. Sepul¬
pus uero ẽ in oratorio beati baptistȩ ioħis. quod destructa ara apollinis ipse
consbruurit qui & in eo specu in quo prius sublacus habitauit: nrinc tisq si
petentiũ fides exigat. miraculis coruscat.. xxxuiii.
Eterei nãq ẽ res gesta quã narro: Quia quȩdã imilier mente captarlũ
sensũ funditus perdidisset: per montes & ualles siluas &s cãposidie noctuqꝙ
uugibatur ibiq tantũ mͦ quescebat: ubi hanc qiuescere lassitulo coe¬
gisset. Qnaclã ũ die dũ uaga ninũ erraret. ad beati uari benedicti pa¬
rris specũ deuenit ibiq nesciens ingressa mansit. Facto aut̃ inane. ita
sanato sensu egressa ẽ ac si eã nũguã insania capitis ulla temusset. Quȩ
omi uitȩ suȩ tẽpore in eadẽ quã acceperat salute mansit.us in Petrus

Expanded text:
discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepuldiscipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculis coruscat. CAPUT XXXVIII.er namque est res gesta quam narro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit. Petr.
Abbreviated transcription (Latin):
uł quale eis signũ fieret. quando eius amma de corpore exiret.⁊ nti
sertũ uͦ sui exitus diẽ: aperiri sibi sepulturã iubet. Qui mar conteptas
febribe acri cepit audore fatigari. Cũa per dies singłos languor. ingni¬
uesceret. serto die portari se inoratoriũ ã discipulis fecit ibiq. entũ
for̃ diuci corporis & sanguinis perceptione muniuit: atq int̃ discipu¬
lor manus ĩbecillia meubra sustentans. erectis in celũ manibi
stet ig oo ultimũ sp̃m int̾ uerbaorationis efflauit. Qua scili&
die duobi de eo frib uni in cella cõmoranti. alt̾i aut̃ iongius posito
reuelatio uuius atq ir dissimilis uisionis apparuit. Uidert᷑ nãq quia
sata pallus atq miimeris corusca lãpadib uia recto orientis tiamite¬
ab eius cella. in cxlũ usq tendebatur. Cui uenerando habitu uir desu
perolaruis adsistens: curus esset uia quã cernerent. inquisiuit. Ili ati¬
dictus celom ascendit. Tunc itaq sci uiri obitũ sicut presentet

Expanded text:
 quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque iab ejus cella in coelum usque tendebatur. Cui venerando habicellam clarus adsistens, cuius esset uia quam cernerent inquisiuit. Qui co coelum Benedictus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e habitaculũ monasterũ. ita construite. Qui hȩc audientes uebement᷑
admirati. ad p̾dictũ p̃diũ st̃ reuersi o. cuncta habitacula. sicut ex reuelati¬
one didicerãt construrerunt. Petrus Hoceri uellẽ quo ordine fieri pi¬
tdut: ut longe tret. responsũ dormientib diceret: quod ipsi per uisionem
ria ẽ quod perscrutans rei gestȩ ordinẽ. ambigis petre: Liquet profec¬
: quia mobilioris nature ẽ sp̃s. quã corpus. Et certe scriptura teste nouimꝰ.
uod propħa ex iudea subleuatus. repente ẽ cũ prandio in chaldea positꝰ:
uo uidelicet prandio propħam refecit. seq repente iniudea iterũ iniic¬
it. Si igitur tã longe abbaeuc potuit sub mom̾̃to corporalit̾ tre. s pran¬
iũ deferre: quid mirũ si benedictus pat̾ obtinuit. quatinus iret per sp̃m. ꝙ.
orporalit̾ perrerit: ita iste ad mititutionẽ spiritualis uitȩ sp̾ualit̾ pergeret:

Expanded text:
omne habitaculum monasterii ita construite. Qui haec audientes, vehementer omne habitaculum monasterii ita construite. Qui haec audientes, vehementer admirati, ad praedictum praedium sunt reversi, et cuncta habitacula sicut ex revelatione didicerant construxerunt. Petr. Doceri velim quo fieri ordine potuit ut longe ireQuid est quod perscrutans rei gestae ordinem ambigis, Petre? Liquet profecto, quia mobiliolioris naturae est spiritus quam corpus. Et certe Scriptura teste novimus quod propheta ex-Judaea sublevatus , repente est cum prandio in Chaldaea depositus, quo videlicet prandio prophetam refecit, seque repente in Judaea iterum invenit. Si igitur tam longe Habacuc potuit sub momento corporaliter ire et prandium deferre, quid mirum si Benedictus Pater obtinuit quatenus iret per spiritum,corporaliter perrexit, ita iste ad institutionem spiritalis vitae spiritaliter pergeret?
Abbreviated transcription (Latin):
uero eadẽ qua ꝓmissus illucescebat dies: eodẽ seruo di quẽ illic peti
ꝗnstituerat. atq eius p̃posito. uir dñi in somnis apparuit: & loca singula ubi quid ȩdi¬
sicareͥ debuisset. subtilit̾ designauit. Cũq utriq a somno surgerent: sibi in incẽ
od inderant retulert᷑. on tam̃ uisioni illi omimodo fidẽ dantes: iurũ dĩ sicut
Q uemre promiserat. expectabant. Cũq uir dĩ constituto die minime uenisset.
Qeũ cũ merore reuersi sunt dicentes. Expectauimus pater ut uenires. sicut
miseras: & nobis ostenderes ubi quid edificare deberemus. & ñ uenisti. Quib
ppse ait. Quare fr̃s. quare ista chicitis: Nũ quid sicut ꝓmisi non ueni: Cui
cũ ipsi dicerent quando uenisti: respondit. Nũquid utrisq uobis dormien¬
tib non apparui. & loca singula designaui: Ite:. & sic̾ per uisionẽ audistis

Expanded text:
vero eadem qua promissus illucescebat dies, eidem servo Dei quem illic Patrem vero eadem qua promissus illucescebat dies, eidem servo Dei quem illic Patrem constituerat, atque ejus praeposito vir Domini in somnis apparuit, et loca singula ubi quid aedificare debuissent subtiliter designavit. Cumque utrique a somno surgerent, sibi invicem quod viderant, retulerunt. Non tamen visioni illi omnimodo fidem dantes, virum Dei sicut se venire promiserat, exspectabant. Cumque vir Dei constituto die minime venisset, ad eum cum moerore reversi sunt, dicentes: Exspectavimus, Pater, ut venires sicut promiseras, et nobis ostenderes ubi quid aedificare deberemus, et non venisti. Quibus ipse ait: Quare, fratres, quare ista dicitis? Nunquid sicut promisi, non veni? Cui cum ipsi dicerent: Quando venisti? respondit: Nunquid utrisque vobis dormientibus non apparui, et loca singula designavi? Ite, et sicut per visionem audistis,
Abbreviated transcription (Latin):
inueniant quid de dõ sint: & rursũ ꝓphetiȩ sp̃m ñ habentes. cegnoscan
quid sint de semetipsis. Petrus Ita hoc esse ut asseris magna rati
clamat: sed queso de uenerabili patre benedicto. qͥcqd adhuc animo &g¬
fuerat rogatus. ut menis p̾dio iuxta t̾racinensẽ urbẽ missis discipusi
suis construere monasteriũ debuisset. Qui roganti consentiens. dego¬
tatis frib patrẽ constitint.: & quis eis scds̃ esset ordinauit. Qb eunti
respondit dicens. Ite: & die illo ego uenio. & ostendo uobis in quo loco oraton¬
um. in quo refectoriũ frũm: in quo susceptionẽ hospitũ. uel quȩa siuns
necessaria. edificare debeatis. E benedictiõe percepta: illico ꝑrexerus
Et constitutũ diẽ magnopere p̾stolantes: parauert᷑ om̃ia. quȩ hs qu
cũ tanto patre uenire potuuient. indebantur esse necessaria. Nocti

Expanded text:
inveniant quid de Deo sint, et rursum prophetiae spiritum non habentes cognoscant inveniant quid de Deo sint, et rursum prophetiae spiritum non habentes cognoscant quid sint de semetipsis. Petr. Ita hoc esse, ut asseris, magna ratio clamat. Sed, quaeso, de venerabili Patre Benedicto quidquid adhuc animo fuerat rogatus ut in ejus praedio juxta Tarracinensem urbem missis discipulis suis construere monasterium debuisset. Qui roganti consentiens, deputatis fratribus Patrem constituit, et quis ei secundus esset ordinavit. Quibus euntibus spopondit dicens: Ite, et die illo ego venio, et ostendo vobis in quo loco oratorium, in quo refectorium fratrum, in quo susceptionem hospitum, vel quaeque sunt necessaria, aedificare debeatis. Qui benedictione percepta illico perrexerunt, et constitutum diem magnopere praestolantes, paraverunt omnia quae his qui cum tanto Patre venire potuissent, videbantur esse necessaria. Nocte
Abbreviated transcription (Latin):
st̃: quos omp̃s ds quib deferentib transinisisset. nunc usq manet incogie
Quod cũ fr̃s cernerent: dñs gr̾as referentes. didicert᷑ iã de habundanti
nec in egestate dubitare. Petrus Nic queso te. nũquidnã credendũ a
huic dĩ famulo semper ꝓphetiȩ sp̃m adesse potuisse: an per int̾ualla thp
eius mentem prophetiȩ sp̃s implebat.
Gregorus
Prophetiȩ sp̃s petre. propharũ mentes ñ semper irradiat: quia sicui
set. prius consensit. & postmodũ prohibuit. Hinc ẽ quod heliseus cũ fo¬
tẽ mulierẽ cerneret. causãq nescisset: ad ꝓhibentẽ hanc puerũ dicit. Dnt¬
te eã. quia anima eius in amaritudine ẽ. & dñs celauit a me: & ñ indicai
michi. Quod omp̃s ds ex magna pietatis dispensatione disponit: qui
dũ prophetiȩ sp̃m aliquando dat. & aliquando subtrahit: prophetanti
m̃tes & eleuat in celsitudine. & custodit in humilitate: ut & accipientoss

Expanded text:
sunt, quos omnipotens Deus quibus deferentibus transmisisset, nunc usque manet incognitum. sunt, quos omnipotens Deus quibus deferentibus transmisisset, nunc usque manet incognitum. Quod cum fratres cernerent, Domino gratias referentes, didicerunt jam de abundantia nec in egestate dubitare. Petr. Dic, quaeso te: nunquid non credendum est huic Dei famulo semper prophetiae spiritum adesse potuisse? an per intervalla temporum ejus mentem prophetiae spiritus implebat? Gregor. Prophetiae spiritus, Petre, prophetarum mentes non semper irradiat: quia sicut osset, prius consensit et postmodum prohibuit. Hinc ea cum flentem mulierem cerneret causamque nescisset, ad prohibentem hanc puerum dicit: ‘Dimitte eam, quia anima eius in amaritudine est, et Dominus celavit a me, et non indicavit michi’. Quod opusDdum prophetiae spiritum aliquando dat, et aliquando subtrahit, prophetantium mentes et elevat in celsitudine, et cu
Abbreviated transcription (Latin):
per ordinẽ narrauit quanto superbiȩ sp̾u intumuerat: & quȩ contra uirũ
di per gogitationẽ tacitus dicebat. Tunc liquido om̃ib patuit: quod uene¬
rabilẽ benedictũ latere nichil posset. in cuius aure. etiã cogitationis u̾ba
fames incubuerat magna: quȩ om̃s alim̃toꝵ indigentia coangustabat.
Iamq in benedicti monasterio tricicũ deerat: panes uͦ om̃s pęne con¬
sũpti fuerant: ut non plus quã quinq ad refectionis horã. fr̃ib in¬
ueniri potuissent. Cũq eos uenerabilis pater contristatos cerne¬
ret: eoꝵ pusillanimitatẽ studuit modesta increpatio̾e corrigere:
ꝙ rursũ promissione subleuare dicens. Quare de panis inopia ur
animus contristatur : Hodie quidẽ minus ẽ: sed die crastina habundant᷑ hab¬
bitis. Sequenti aũ die. ducenti farmȩ modii ante fores cellȩ in saccis inuent

Expanded text:
per ordinem narravit quanto superbiae spiritu intumuerat, et quae contra virum per ordinem narravit quanto superbiae spiritu intumuerat, et quae contra virum Dei verba per cogitationem tacitus dicebat. Tunc liquido omnibus patuit quod venerabilem Benedictum latere nil posset, in cujus auribus tacitae fames incubuerat, magnaque omnes alimentorum indigentia coangustabat. Jamque in Benedicti monasterio triticum deerat: panes vero pene omnes consumpti fuerant, ut non plus quam quinque ad refectionis horam fratribus inveniri potuissent. Cumque eos venerabilis Pater contristatos cerneret, eorum pusillanimitatem studuit modesta increpatione corrigere, et rursum promissione sublevare, dicens: Quare de panis inopia vester animus contristatur? Hodie quidem minus est, sed die crastina abundanter habebitis. Sequenti autem die ducenti farinae modii ante fores cellae in saccis inventi
Abbreviated transcription (Latin):
in sinu misisti: Qmar eius uestigiis ꝓuolutus. stulte se egisse penituit.¬
& eas quas in sinu absconderat mappulas proiecit.. xx.¬
adã quoq die dũ uenerabilis pat̾ uespertina iã hora corporis alim̃¬
ta perciperet. eius monachus cuiusdã defensoris filius fuerat: qui ei ante
mensã lucernã tenebat. Cũq uir dĩ ederet. ipse aut̃ cũ lucernȩ ministe¬
rio astaret: cepit per superbiȩ sp̃m in mente sua tacite uoluere & per
cogitationẽ dicere. Quis ẽ hic cui ego manducanti adsisto. lucernã te¬
neo seruitiũ impendo: Quis sũ ego. ut isti seruiã. Ad quẽ uir dĩ sta¬
tĩ conuersus: uehem̃t̾ eũ cepit increpare dicens. Signa cor tuũ frater.
lucernã de manib tolli. ipsũ uͦ iussit aministerio recedere: & sibi hora
eadẽ quietũ sedere. Qui requisitus a fr̃ib quid habuerit in corde:

Expanded text:
in sinum misisti? Qui mox ejus vestigiis provolutus, stulte se egisse poenituit, etin sinum misisti? Qui mox ejus vestigiis provolutus, stulte se egisse poenituit, et eas quas in sinu absconderat, mappulas projecit. adam quoque die dum venerabilis Pater vespertina jam hora corporis alimenta perciperet, ejus monachus cujusdam defensoris filius fuerat, qui ei ante mensam lucernam tenebat. Cumque vir Dei ederet, ipse autem cum lucernae ministerio astaret, coepit per superbiae spiritum in mente sua tacitus volvere, et per cogitationem dicere: Quis est hic cui ego manducanti assisto, lucernam teneo, servitium impendo? Quis sum ego, ut isti serviam? Ad quem vir Dei statim conversus, vehementer coepit eum increpare, dicens: Signa cor tuum, frater, lucernam de manibus tolli, ipsum vero jussit a ministerio recedere, et sibi hora eadem quietum sedere. Qui requisitus a fratribus quid habuerit in corde,