comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s tm ad implendũ denarũ nũi quantitatẽ. que nelateant. neue sint aliquib ignorate deꝓmictiꝰ.
Uident᷑ ⁊i he supradictis medietatib eẽ. contraris ex quib originẽ tͣhunt ex his.ii. ⁊̃ iste sũt con¬
stitute. Est aut̃ quarta medietas que opposita uidetur armonice inquaͥtb t̾minis positis
quẽ admodu ÷ marimꝰ t̾ minus ad parussimũ. sic diffra imoꝵ ad differẽtiã mox imoꝵ. Ut st̃
plũ faciunt. Ergo quẽ admodũ ÷ max imꝰ t̾minꝰ adparuissimũ sic minoꝵ t̾minoꝵ diffi̾a̾ ÷ addif

Expanded text:
m ad implendam denarii numeri quantitatem. Quae, ne lateant neve sint aliquibus ignoratae, depromimus. Videntur enim hae supradictis medietatibus esse contrariae, ex quibus originem trahunt. Ex his enim etiam istae sunt constitutae. Est autem quarta us ad parvissimum, sic differentia minorum ad differentiam maximorum. Ut sunt plum faciunt. Ergo quemad
Abbreviated transcription (Latin):
a an monica iten eos medietas altes netͣ ios de eor uepaciõiges
os autem prestare debemus. quatenus quẽ ad modũ dato calamo & dlio as fo¬
uamiib manentib musicis mos ẽ. ut mͦdiũ foramen ꝑ mutautes. atqi alio erpi¬
ente s alios di anas etonelinoentes diuersos enittant sonos e eũduabr alttded ꝓrr¬
uat it a qꝗ datis dnob mĩis. nc̃ quid̃ aritlnmecica ñc̃ uero geometã. uc aut̃ enmo¬
nicã mnefietatẽ expiam̃ inseiẽ ut rec̾tũ ꝓͥuĩq medietatis nomã sit. q monent iui
extremetatib ħuc atq illuc ferri ꝑ mutariq indeatur. Pot̾imus alã barie pa

Expanded text:
armonica inter eos medietas alternetur, atque de eorum generationibus. Nos autem praestare debemus, quatenus quemadmodum dato calamo, extremis foraminibus manentibus musicis mos est, ut medium foramen permutantes, atque aliud aperientes, aliud digitis occludentes, diversos emittant sonos, vel cum duabus altrinsecus proarithmeticam, nunc vero geometricam, nunc autem harmonicam medietatem experiamur inserere, ut rectum propriumque medietatis nomen sit, quod manentibus extremitatibus huc atque illuc ferri permutatique videatur. Poterimus autem hanc in
Abbreviated transcription (Latin):
n dupla uͦ dispositione maior t̾minus ad medũ t̾mini contrase
differentiã tͥplus ÷ ⁊ rursus minor tͥmintis ad medũ contͣ minorẽ
q̃ uocatur bis oy apason uelud bis duplum qm̃ diapason uolud bis duplũ qm̃ diapason
symphonia q̃ uocatur bis diapason ex dupli proportione colligitur huic se uincture
armonice medietatis int̾serit. Nam induplici ꝓportiõe
mediꝰ t̾minus adminoris suiq differentiã qdruplus
inuenttur

Expanded text:
n dupla vero dispositione major terminus ad medii termini contra se differentiam triplus est. Et rursus minor terminus ad differentiam  diapason, velut bis duplum, quoniam diapason symphonia ex duplici proportione colligitur, huic se juncturae harmonicae medietatis interserit. Nam in duplici proportione, medius terminus ad minoris suique differentiam quadruplus invenitur
Abbreviated transcription (Latin):
t̾narium duplus ÷
idem autem ⁊ ialu dis posttionẽ senarius adbinarium triplus. Hor gͥ si d ifferentias col¬
ligarius: ad se iuicem ꝯperemus. epytͥta proportio colligitur. unum oratessaron sempho¬
medietate.⁊ dypente symphonia ꝯponitur qm̃
ses qualt̾a habitudo restituit. Nam mutͥsq dispo¬
sitionib hisq subiecte sunt induplici senariꝰ

Expanded text:
narium duplus est. Idem autem in alia dispositione, senarius ad binarium triplus. Horum igitur si differentias colligamus et ad se invicem comparemus, epitrita proportio colligitur, unde diatessaron symphomedietate et diapente symphonia componitur, quam sesquialtera habitudo restituit. Nam in utrisque dispositionibus his quae subjectae sunt, in duplici senarius
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s armoni cas proprietates agnoscere. Quan. maximus ad paruissimũ terminus pro¬
portione coniungitur: eadem proportione differentie ad sȩ inuicem cõꝑantur. Et
quibus partib maioris amaiore medius uincitur. eisdem partib mious preterit
minorem. Suis uͦ non cisdem partib ł a maiore uincitur ꝑminorẽ ł minorẽ tͣnsit.
Et inmaioribus terminis maior ẽ. proportio. ⁊ imimmnorib minor. Et si iunum ex¬
tremitates redigantur. ⁊ medietatis quantitate concrescant. duplus inde conficttur
numeriis ab eo qui ex soł multiplicatis ext̾mitatib procreabitur. atq ħ quidẽ int̾miniᷤ
parib constitum est. At uero sumpares ꝓponantur. Ut sunt.x.⁊ xlx. aptatur mediꝰ.
eadem se se numeroꝵ quantitate t̾mini. tͣnsgredientur. ⁊ om̃is suꝑius dicta pro¬
prietas arithmetice medietatis. inhis t̾minis custoditur. S si xy. numerũ mediũ

Expanded text:
omnes harmonicas proprietates agnoscere, qua enim maximus ad parvissimum terminus proomnes harmonicas proprietates agnoscere, qua enim maximus ad parvissimum terminus proportione jungitur, eadem proportione differentiae ad se invicem comparantur. Et quibus partibus majoris a majore medius vincitur, eisdem partibus minoris praeterit minorem. Suis vero non eisdem vel a majore vincitur, vel transit minorem. Et in majoribus terminis major est proportio, in minoribus minor. Et si in unum extremitates redigantur, et medietatis quantitate concrescant, duplus inde conficitur numerus ab eo qui ex solis multiplicatis extremitatibus procreatur. Atque hoc quidem in terminis paribus constitutum est. At veroeadem sese numerorum quantitate termini transgredientur, et omnis superius dicta proprietas arithmeticae medietatis in his terminis custoditur. Sed si 15 numerum medium
Abbreviated transcription (Latin):
ties xxx. reddunt.s. ccxxu. Et tanto minor ÷ t̾minus qui fit ex multiplicatis excͣemita¬
uͦ qͣ medietas eadem sui pente. ⁊ amaiore uincitur. ⁊ minorem ipsa suꝑ uenit. ñ ead̾ parte¬
alt̾ꝰ nisi arithinetiee medietatis st̃. Qd̃ si suꝑiꝰ dicta meminerit lector. ita cõ. indu¬
bitanter intelligit.
prietatib cunctis ex oritur arithinetica medietate ꝑeunte. Inhac enĩ dispositione.
xxxxl. quẽ admodum ÷ maior admediũ. sic medius ad extremum.⁊ quod continetur ab
extremitatib equũ est ei. quod amultiplici medietate continetur. Differentie q̃ eiꝑ
eadem sunt proportione. quat̾mini. Crementum uero ⁊ imminutio proportioñ scdm
terminos nulla est. sed maioꝵ terminoꝵ proportio amnnoꝵ terimnoꝵ ꝓportione non
discrepat. ẜ Si uero armonicã medietatem uelim coniungere.xui. nuᷤ m utt̾ extremitateᷤ¬
utrasq ponendꝰ ÷ utħ modo .xxui.xł. Hunc igitur licet inhuiusmodi dispositione

Expanded text:
terminos continetur. Et tanto minor est numerus qui fit ex multiplicatis extremitauunt. Illud quoque quod medietas eadem sui parte et a majore vincitur, et minorem ipsa supervenit, non eadem autealterius nisi arithmeticae medietatis sunt. Quod si superius dicta meminerit lector, ita esse indubitanter intelliget. prietatibus cunctis exoritur, arithmetica medietate pereunte. In hac enim dispositione 10, 20, 40, quemadmodum est major ad medium, sic medius ad extremum. Et quod continetur ab extremitatibus, aequum est ei quod a multiplici medietate completur. Differentiae quoque eorum in eadem sunt proportione qua termini. Crementum vero et imminutio proportionum secundum terminos nulla est, sed majorum terminorum proportio a minorum terminorum proportione non discrepat. Si vero harmonicam medietatem conjungere velimut sit hoc modo 10, 16, 40. Nunc igitur licet in hujusmodi dispositione
Abbreviated transcription (Latin):
antentreꝑhibetur. qiõ primae actertiae magnitudinũ atque multipliceseas¬
uaequnt secundie ÷ nuit quartae aeq multiplicescis uł pariter transcendun ł ablispa
transcendunt᷑ ł insparit̃ ex aequantur cũ scilic& in altrͣ cõparatione simant᷑. Quieuen eis
retinent ꝓportionẽ ꝓportionalit̃ eẽdicantur. quando uero earũ quae sunt aeqi mubaples
mae quide magnitudinis multiplex secundae magnitudini s multiplicẽ superat. Tertia
nitudinis multiplex quartae magnitudinis multiplicẽ mimme transcendit: Tunc primm
tudo ad secđm magnitudinẽ maiorẽ ꝓportionẽ quã tertia ad quartã tenere ꝑhibetur ꝓpra¬

Expanded text:
erhibetur, quando primae ac tertiae magnitudinum aeque multiplices, eaeque sunt secundae atque quartae aeque multiplices, vel pariter transcendunt, vel acomparatione sumantur: quae vero eamdem retinent proportionem, proportionaliter esse dicantur. Quando vero earum quae sunt aeque multiplices, primae quidem magnitudinis multiplex secundae magnitudinis multiplicem superat. Tertiae vero magnitudinis multiplex quartae magnitudinis multiplicem minime transcendit; tunc prima magnitudo ad secundam magnitudinem majorem proportionem, quam tertia ad quartam tenere perhibetur. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
Vox articulataẽ aer ꝑcussus sensibilis auditu quantũ inip̾soest
temporũ capax pes est sylabarũ & tẽporũ certa dinumeratio ra
uitio carens uocis artificiosa pronuntiatio
positura siue distintio eto
ta : pronuntiationis apta repausatio Partes aut orationis sunt olto nos
omen. uerbĩ aduerbiũ participiũ coniunstio p̃positio interiectigopre at
parsorationis cũ casiu corpis aut rem proprie cõmunit̃ ue significanis Piopros ur
beris comunit ut urbs flumen: II Pronomen est parsorationis que porien

Expanded text:
Vox articulata est aer percussus, sensibilis auditu, quantum in ipso est.temporum capax. Pes est syllabarum et temporum certa dinumeratio. Auitio carens uocis artificiosa pronuntiatio. Positura siue distinctio est moderatae pronuntiationis aperta repausatio. Partes autem orationis sunt octo: nomen pronomen uerbum aduerbium participium coniunctio praepositio interiectio. Nomen est pars orationis cum casu, corpus aut rem proprie communiterue significans: proprie, ut Roma Tiberis, communiter ut urbs flumen. Pronomen est pars orationis quae pro n
Abbreviated transcription (Latin):
partib orationis significationẽ earũ aut mutat. aut cõi& aut minuit: UiiIn¬
to est parsorationis significans mentis affectũ uoee in coita
cere. Quae auctorũ exemplis & maxime legis diumas austoritate firmant᷑ haeo
uticis & oratoribus cõmunia sunt quae tamen utraq parte probabiliter repperiumt
issimũ est Ethimologia ẽ aut uera autueri simlis demonstratio dedarans ex
rigine uerba descendant: Ort hographia ẽ restitudo scribendi nullo errore uita
uaemanũ cõponr & linguc̃ haec breuiter dicta sufficiant Oaeterũ quiea uoluera
natibus sacerdotis a diuximus quatinus diligens lestor inuno codice repperire posst
pgrãmaticae deputatũ eẽ cognoscit. S ed quia continentia magis artiserãmaticari
curabimus aliqua de nominł suerbiq regulis proparte subicere quasrefletantũ aris

Expanded text:
partibus orationis significationem eius aut mutat aut complet aut minuit. Intio est pars orationis significans mentis affectum uoce inconditadetur, uitia dicere, quae auctorum exemplis et maxime legis diuinae auctoritate firmantur. Haec grammaticis oratoribusque communia sunt, quae tamen in utraque parte probabiliter reperiunturissimum est. Etymologia uero est aut uera aut uerisimilis demonstratio, declarans ex qua origine uerquae manum componit et linguam. Haec breviter dicta sufficiant. Caeterum qui ea voluerit latius ue de Schematibus Sacerdotis adjunximus; quatenus diligens lector in uno codice reperire possit, quod arti grammaticae deputatum esse cognoscit. Sed quia continentia magis artis grammaticae dicta est, curavimus aliqua de nominis verbique regulis pro parte subjicere, quas recte tantum Aris
Abbreviated transcription (Latin):
iuraliter habere mnonstrauit: Censorinis quoq deaccentib quiuocinrae ad necessariis sub
Iunc ad geometriã ueramus quae est descriptio contẽplatiua formarũ documtũ
imetri Ratẽnĩ si fase dicere scã diuinitas quando creaturis iuis quas hodieq fa
buit cestatutis lineis facit currere quae mouent᷑ certaq: sede quae st fixa consti
uicunt primũ aegiptus dominis ꝓpriis fertur esse partitus cui disciplinaemagistr
urs arte cũcebantur. Sed uarro peritissimꝰ latinorũ hũ nominis causã sic extitis se cõme
udicens Peius quidẽ homines dẽmensionesterrarũ terminis positis uagantib popu
e&psi menses qđ annũ metiant᷑ edictist : Verũ postquã it areꝑ tasunt ꝓuocati stũ¬
dosi adilla inu sibilia cogroscenda coepert quȩrere. quanto spatio atpa lini alo

Expanded text:
naturaliter habere monstravit. Censorinus quoque de accentibus voci nostrae adnecessariis subtinaturaliter habere monstravit. Censorinus quoque de accentibus voci nostrae adnecessariis subtiNunc ad geometriam veniamus, quae est descriptio contemplativa formarum, documentGeometra etenim, si fas est dicere, sancta Divinitas, quando creaturae suae, quas hodieque facit da distribuit, et statutis lineis facit currere quae moventur, certaque sede quae sunt fixa constituit. dicunt, primum Aegyptus dominis propriis fertur esse partita; cujus disciplinae magistri, mensores ante dicebantur. Sed Varro peritissimus Latinorum hujus nominis causam sic exstitisse commemorat: dicens, prius quidem homines dimensiones terrarum terminis positis, vagantibus  eunde et ipsi menses, quod annum metiantur, dicti sunt. Verum post quam ista reperta sunt, provocati studiosi ad illa invisibilia cognoscenda, coeperunt quaerere quanto spatio a terra luna,
Abbreviated transcription (Latin):
tabspũ iimnundo suulẽ disciplina salubertim armadulationis cripuit moło nouo ꝑ am.
ĩ sinitate contulit regi quã medici ñ peterant herharũ patestatibi operari &sdepi¬
is poq medicus maorũ attestatione doctissimus phr eneticũ quendã ꝑ srmphoniã natu
pered lidis senemoratur: Multa st̃ aut̃ quae in uegris hominib: ꝑhanc disciplinã fastam
di caedũ ipsũ sicut supra memorauimꝰ dicit̃ sub armoniae dulcedinẽ rendui Et ubreuit
cia cõplestar quiqđ in supnis siuie terrenis reb conuenient̃ scđ auctorisscudispositionẽge¬
cilluc ed sciplina ñ refertur exceptũ Gratissima ergo nimis utilisq cognitio quae &i sensũ
sdceteri ꝓbabili instructione docuerunt. Apudlatinos aut̃ uir magnificus albinus librũ de
pre cõpendios abreuitate conscripsit quẽ in bibliotdieta romae nos h abuisse atq studiose legisse
patꝰ Quisi fortegentili incursiome sublatus est habetis hc gaudentiũ mutiam latũ. quẽ sisl

Expanded text:
tu immundo Saulem disciplina saluberrimae modulationis eripuit, novoque modo per auditum sanititatem contulit regi, quam medici non poterant herbarum potestatibus operari ? Asclepiades quoque medicus, majorum attestatione doctissimus, phreneticum quemdam per symphoniam naturae suae reddidisse memoratur. Multa sunt autem in aegris hominibus per hanc disciplinam facta miracula. Coelum ipsum, sicut supra memoravimus, dicitur sub harmoniae dulcedine revolvi. Et ut breviter cuncta complectar, quidquid in supernis sive terrenis rebus convenienter secundum auctorisc disciplina non refertur exceptum. Gratissima ergo nimis utilisque cognitio, quae et sensumlomaeus, et caeteri probabili institutione  mss., instructione docuerunt. Apud Latinos autem vir magnificus Albinus librum de hac re compendiosa brevitate conscripsit; quem in bibliotheca Romae nos habuisse, atque studiose legisse retinemus. Qui si forte gentili incursione sublatus est, habetis hic Gaudentium Mutiani Latinum; quem si
Abbreviated transcription (Latin):
extentinũri sortit᷑ itium. Suꝑficies qͦq numerorũ cũ ipsa solidũ corpus nonsit: ad ditatam̃
altitudine latitudini solidi corporis caput ẽ: hoc aut planius his exẽplis liquębit: Linearis nus
÷ aduob in choans adiecta sẽꝑ unitate in unũ eundẽq ductũ quantitatis explicita congeries uti
latitudine in seqͣnti ũ se naturaliũ numerorũ multitudinẽ angulidilantantus. ut si
pͥmꝰ triangulus numerus. secundas quadrat᷑ tertius qͥ subqͥnq angulis c̃tinetur. quedi
nen tato num. greci nominant q uartus e gatorexe iđ qui sex angulis incduid̃
biuõ idenr cone rut io mñ mero inehouit qđ latitimis et suꝑficiei solus t narius pncipiuo eis sigitori

Expanded text:
extenti numeri sortitur initium. Superficies quoque numerorum cum ipsa solidum corpus non sit, addita extenti numeri sortitur initium. Superficies quoque numerorum cum ipsa solidum corpus non sit, addita tamen altitudini solidi corporis caput est. Hoc autem planius his exemplis liquebit. Linearis numerus est a duobus inchoans, adjecta semper unitate in unum eumdemque ductum quantitatis explicata congeries, ut est latitudine, in sequentium se naturalium numerorum multitudine anguli dilatantur, ut sit primus triangulus numerus, secundus quadratus, tertius qui sub quinque angulis continetur, quem pentagonum Graeci nominant; quartus hexagonus, id est qui sex angulis includituHi vero idcirco a ternario numero inchoant, quod latitudinis et superficiei solus ternarius principium est. I
Abbreviated transcription (Latin):
in secabile qđ greci atUMoN uocant iđ ita diminutũ atq paruissimũ ut eiꝰ pars inueniri ñ possu¬
st gͥ punctũ ifttͥualli pͥncipiũ. ñ tam̃ int̾uallũ. et lineȩ caput. sed ñdũ linea. Si c̃ lineaqͦq suꝑfi¬
cior pͥncipiũ ẽ. sed ipsa suꝑsicios ñ ẽ : et scđi int̾ualli caput ẽ. scđm tam̃ int̾uallũ ipsa ñ retiner:
I de q̃q et in suꝑ ficiei ratione cadit. q̃ et ipsa solidi corporis et triplicis int̾ualli naturale soraᷤ
initiũ. ipsauõ nec trina int̾ualli dim̃sione distendit᷑. nec ulla crassitudine solidatur:
U. DE NUMRO LINEARI
cetiã in nũro unitas qͥdẽ cũ ipsalinearis nũrus ñsit. in longitudinẽ tam̃ distenti numeri pͥ¬
Ipium ẽ Et linearis nũrus cũ ipse torius latitudinis exꝑssit. in aliud tam̃ spatiũ laxitudinis

Expanded text:
insecabile, quod Graeci atomum vocant, id est ita diminutum atque parvissimum, ut ei par inveniri non possinsecabile, quod Graeci atomum vocant, id est ita diminutum atque parvissimum, ut ei par inveniri non poss sed nondum linea. Sicut linea quoque superficiei principium est, sed ipsa superficies non est, et secundi intervalli caput est, secundum tamen intervallum ipsa non retinet. Idem quoque et in superficiei rationem cadit, quae et ipsa solidi corporis et triplicis intervalli naturale sortitur initium, ipsa vero nec trina intervalli dimensione distenditur, nec ulla crassitudine solidatur. CAPUT V. De numero lineari. Sic etiam in numero unitas quidem cum ipsa linearis numerus non sit, in longitudinem tamen distenti numeri principium est. Et linearis numerus cum ipse totius latitudinis expers sit, in aliud tamen spatium latitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾sio remanet Omẽ enĩ qđ suꝑficies ẽ. longitudinẽ et latitudinẽ retinet. Et qđ hȩo retine
illud ẽ. suꝑficies. haec aut̃ suꝑficies uno tantũ int̃uallo solidi corporis dim̃sione suꝑatur : quȩ
uno rursus int̾uallo li neã uincit: q̃ longitudinis naturã retinens. latitudinis expers ẽ. quat̃ d¬
linea qđ unius ẽ int̾ualli sortita naturã a suꝑficiȩ uno int̾uallo a soliditate duob spatii iunco
u no qͥdẽ int̃uallo a linea suꝑgredit᷑: idem a suꝑficie uincitur duob trib uõ int̾ualli dim̃siona
a soliditate relinqͥt᷑: constat punctũ istũ sine ulla corporis magnitudine uł int̃ualli dim̃sione
cũ et longitudinis. et latitunis. et ꝓfunditatis ex ꝑs sit: om̃iũ int̾uallorũ eẽ pͥncipi ũ. et naua

Expanded text:
conversio remanet. Omne enim quod superficies est, longitudinem et latitudinem retinet, et quod haec retinet, conversio remanet. Omne enim quod superficies est, longitudinem et latitudinem retinet, et quod haec retinet, illud est superficies. Haec autem superficies uno tantum intervallo solidi corporis dimensione superatur, quae uno rursus intervallo lineam vincit, quae longitudinis naturam retinens, latitudinis expers est. Quae linea eo quod unius est intervalli sortita naturam, a superficie uno intervallo, a soliditate duobus spatiis vinctum uno quidem intervallo a linea supergreditur, idem a superficie vincitur duobus, tribus vero intervalli dimensionibus a soliditate relinquitur, constat punctum ipsum sine ulla corporis magnitudine vel intervalli dimensione, cum et longitudinis et latitudinis et
Abbreviated transcription (Latin):
dinem habeat ec latitudi nẽ. uł trina int̾ualli dim̃sione porrigit᷑. si longitudine. latitudine
altitudineq censet᷑ supra quȩ adeo nichil inueniri potest ut ip̃sorũ sex motuũ fdmȩ ad intua¬
lorũ naturaset nũrum cõponant᷑. unũ enĩ int̾uallũ. duos in se c̃tinet motus. ut uitrib intualli
sex sese motuũ sũma c̃ficiat. hocm. Est enĩ in longitudine ante et retro. In latitudine si nista
et dextra. In altitudine sursũ ac deorsũ. Necesse. ẽ. aũt̃ ut qͥcqͥd fuerit solidũ corpus hoc haber
longitudinẽ. latitudinẽ . et altitudinẽ. et qͥcqͥd hȩc tria insec̃tinet: illud suo nõe solidũ uocã
Saec enĩ tria circa omẽ corpus in separabili c̃iunctione ũsant᷑ et in naturacorporũ ẽstitutas.
Iuare qͥcqͥd uno int̾uallo caret. illud corpus solidũ nẽ.: Nã qđ duo sola int̾ualla retinet. illud
suꝑficies appellatur. om̃is enĩ suꝑficies sola longitudine et latitudine c̃ti net̃. et hic eadẽilla

Expanded text:
titudinem, vel trina intervalli dimensione porrigitur, si longitudine, altitudine, latitudineque censetur, supraque adeo nihil inveniri potest, ut ipsorum sex motuum formae ad intervallorum naturas et numerum componantur. Unum enim intervallum duos in se continet motus, ut in tribus intervallis sex sese motuum summa conficiat hoc modo. Est enim in longitudine ante et retro, in latitudine sinistra et dextra, in altitudine sursum ac deorsum. Necesse est autem ut quidquid fuerit solidum corpus, hoc habeat longitudinem, latitudinemque et altitudinem, et quidquid haec tria in se continet, illud suo nomine solidum vocetur. Haec enim tria circa omne corpus inseparabili conjunctione versantur, et in natura corporum constituta sunt. Quare quidquid uno intervallo caret, illud corpus solidum non est. Nam quod duo sola intervalla retinet, illud superficies appellatur. Omnis enim superficies sola longitudine et latitudine continetur, et hic eadem illa
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ꝓcreat. Semel enĩ unũ. nich il aliud ex se gignit quã ipsa ẽ. Nã qđ int̾uallo caret.
etiã iũ gignendi int̃ualla ñ recipit. qđ in aliis nũris ñ uidetur euenire. Omis enĩ nurusiuse¬
ipsũ multiplicatꝰ. aliũ quendã effic̃ maiorẽ quã ipse ẽ. id circo qm̃ int̃ ualla multiplicta
nũri pͥncipio in cunctossese nũros explicat. qm̃ pͥmũ int̾uallũ linea ẽ. duo uõ int̃ualla
s̃ longitido et latitudo ił linea et suꝑficies. Tria uoͦ in t̃ualla s̃ longitudo. latitudo etaba

Expanded text:
nihil procreat. Semel enim in unum nihil aliud ex se gignit quam ipsa est. Nam quod intervallo caret, nihil procreat. Semel enim in unum nihil aliud ex se gignit quam ipsa est. Nam quod intervallo caret, etiam vim gignendi intervalla non recipit, quod in aliis numeris non videtur evenire. Omnis enim numerus in seipsum multiplicatus alium quemdam efficit majorem quam ipse est, idcirco quoniam intervalla multiplicata numeri principio in cunctos sese numeros explicat, quoniam primum intervallum linea est, duo vero intervalla sunt longitudo et latitudo, id est linea et superficies.
Abbreviated transcription (Latin):
in se retinet. tot unitatib assignare quã notulis. Est gͥ unitas uicẽ obtinens puncti
in t̃ualli longitudinisq pͥncipiũ. Ipsa uõ nec in t̃ualli nec longitudinis capax: quẽ admo¬
dum punctũ pͥncipiũ quidem li neȩ .ẽ. atq int̃ualli ipsũ uõ nec intuallũ nec linea : neq
enĩ punctũ puncto suꝑpositũ ullũ effic̃ int̾uallũ. uelut si nihil nulli iungas. ni ebileñ
.ẽ. qđ eo nullorũ ꝓcreatione nascatur. Eadẽ qͥppe etiã cuta ȩqualitates ꝓportio manet. Nan
si qͣt libet furint t̾mini pares. tantũ qͥdẽ ẽ. apͥmo ad scđm. quantũ a scđo ad tertiũ: sed int̃
hoc mͦ ui .uI .VI. quẽ ad modũ pͥmꝰ ẽ ad scđm sic ẽ scđs ad t̃tiũ sed int̃ pͥmũ et scđ̾m nichil
int̃ ẽ. ui etũ et ui nulla spatii int̃ ualla disiungunt. Ita etiã unitas in se ipsã multi plicata.

Expanded text:
in se retinet, tot unitatibus designare quam notulis. Est igitur unitas vicem obtinens puncti, in se retinet, tot unitatibus designare quam notulis. Est igitur unitas vicem obtinens puncti, intervalli, longitudinisque principium, ipsa vero nec intervalli, nec longitudinis capax, quemadmodum punctum principium quidem lineae est atque intervalli, ipsum vero nec intervallum nec linea. Neque enim punctum puncto superpositum ullum efficit intervallum, velut si nihil nulli jungas. Nihil enim est quod ex nullorum procreatione nascatur. Eadem quippe etiam circa aequalitates proportio manet. Nam si quotlibet fuerint termini pares, tantum quidem est a primo ad secundum, quantum a secundo ad tertium. Sed inter ad secundum, sic est secundus ad tertium. Sed inter primum et secundum nihil interest, 6 enim et 6 nulla spatii intervalla disjungunt. Ita etiam unitas in seipsa multiplicata
Abbreviated transcription (Latin):
firmaret. hoc aũt̃ cognoscendũ ẽ qđ hȩc signa numerorũ posita s̃. q̃ nunc quoq homi nes in sũmarũ
esignatione describunt. ñ naturali institutione formata s̃. ut enĩ qͥnarii sub iectã notulã sipant
de u uł denarii quã descripsi mus iđ .x̾. et alia huiꝰ modi ñ natura posuit sed usus affinocit.
unq enĩ uno .U. uł decẽ .x. uł quot libet alios: illis notulis ꝓcõpendio notare uoluer̃. Ne qͦt
unitates qͥs monstrare uellet toriens ei uirgulȩ ducerent᷑. Nosaũt̃ qͣtienscũq aliqͥd monstrare
uolumꝰ in his p̃sertĩ formulis ordinatarũ uirgularũ multitudinẽ ñ grauamur apponere:
cn eũ qͥnq uolum de monstrare faciemꝰ qͥnq uirgulas. ducimꝰq eas hoc mͦ .iiiii. etcũ septẽ¬
totidẽ .iiiiiii. et cũ decẽ nihil ominus iuiiuiu. qͥa naturalius ẽ quelibet nũrũ quanta

Expanded text:
infirmaret. Hoc autem cognoscendum est quod haec signa numerorum posita quae nunc quoque homines in summarum infirmaret. Hoc autem cognoscendum est quod haec signa numerorum posita quae nunc quoque homines in summarum designatione describunt, non naturali institutione formata sunt; ut enim quinarii subjectam notulam signant de V, vel denarii, quam descripsimus de X, et alias hujusmodi, non natura posuit, sed usus affinxit. Quinque enim vel decem, vel quotlibet alios illis notulis pro compendio notare voluerunt, ne quotiens unitates quis monstrare vellet, totiens ei virgulae ducerentur. Nos autem quotienscunque aliquid monstrare volumus, in his praesertim formulis, ordinatarum virgularum multitudinem non gravamur apponere. Cum enim quinque volumus demonstrare, facimus quinque virgulas, ducimusque eas hoc modo, 1 1 1 1 1, et cum 7 totidem, et cum 10 nihilominus, quia naturalius est quemlibet numerum quantas
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nob̾ adea ꝓdesse possunt. q̃ post hȩc rursus de relata ad aliqͥd quanttate tractabimus
simat enĩ quodã mͦ matheseos speculatio alt̾na ꝓbationũ ratione c̃stitui. Nunc aũt nob deh
nũris sermo futurꝰ ẽ. qͥ circa figuras geometricas et earũ spatia dimensionesq ũsantur. iđ de
linearib nũris et de triangularib uł quadratis. cet̾isq quossola pandit plana dim̃sio. nec non
de in equali lat̾um cõpositione c̃iunctis. De solidis etiã iđ cubis. et spͥericis uł piramidis. lat̾culis
tiã uł tygnulis. et cuneis. q̃ om̃a qͥdẽ geometricȩ ꝓpͥe considerationis s̃. sed sic̃ ipsa ge̾metricȩ scienti
abarithmetica uelut quadã radice ac matre ꝓducta ẽ : ita etiã eiꝰ figurarũ semina in pͥmis nuris
nuemꝰ. Planũ siqͥdẽ fecimꝰ qđ om̃s discipli nas haec int̾empta c̃sumeret. quas mini me c̃stituta

Expanded text:
quae nobis ad ea prodesse possunt, quae post haec rursus de relata ad aliquid quantitate tractabimus. quae nobis ad ea prodesse possunt, quae post haec rursus de relata ad aliquid quantitate tractabimus. Amat enim quodammodo matheseos speculatio alterna probationum ratione constitui. Nunc autem nobis de his numeris sermo futurus est, qui circa figuras geometricas et earum spatia dimensionesque versantur, id est de linearibus numeris, et de triangularibus vel quadratis, caeterisque quos sola pandit plana dimensio, nec non de inaequali laterum compositione conjunctis. De solidis etiam, id est cubis et sphaericis vel pyramidis, laterculis etiam vel tignulis et cuneis, quae omnia quidem geometricae propriae considerationis sunt. Sed sicut ipsa geometricae scientia ab arithmetica velut quadam radice ac matre producta est, ita etiam ejus figurarum semina in primis numeris invenimus. Planum siquidem fecimus quod omnes disciplinas haec interempta consumeret, quas minime constituta
Abbreviated transcription (Latin):
ix duplicig̾ et ses qualt̃o triplex ratio ꝓportionis exoritur. et in eas rursus resolutione facta
reuocatur. SSi aut hic id triplus nũrus qͥ ẽ. specie scđa multi plicis secundȩ speciei suꝑ particularis
iptetur quadrupli c̃tinuo forma c̃texit᷑. et in casdẽ rursus partes naturali parutione soluet᷑
scđum modũ quẽ suꝑius demonstrauimꝰ. Si uõ quadruplus sese ac sesqͥquartus agglomerent
qͥnquuplus c̃tinuo fiet :Et siqͥn quuplus cũ sesqͣnto mox sescupli ꝓportio c̃iungetur. atq ita scđm
Sanc ꝓgrossionẽ. cunctȩ multi plicitats species sine ulla ordinis ꝑmutatione nascentur.
IIII De ꝑer constante quantitate quȩ infiguris geometricis considerat¬
in quo cõmunis ratio omnium magn̾itdinum:
aec qͥdẽ de qͦntitate quã scđm ad aliqͥd speculam̃ ad p̃sens dicta sufficiant. Nunc aũ
in hac seq̃ntia q̃dã deqͣuantitate q̃ ꝑse ipsã c̃stat. neq. ad aliud refertur expediam.

Expanded text:
x duplici igitur et sesquialtero, triplex ratio proportionis exoritur, et in eas rursus resolutione facta revocatur. Si autem hic, id est triplus numerus, qui est species secunda multiplicis, secundae speciei superparticularis aptetur, quadrupli continuo forma contexitur, et in easdem rursus partes naturali partitione solvetur, secundum modum quem superius demonstravimus. Si vero quadruplus sese ac sesquiquar us agglomerent, quincuplus continuo fiet: Et si quincuplus cum sesquiquinto, mox sescupla proportio conjugabitur. Atque ita secundum hanc progressionem cunctae multiplicitatis species sine ulla rati ordinis permutatione nascentur. CAPUT IV. De per se constante quantitate, quae in figuris geometricis consideratur; communis ratio omnium magnitudinum. Haec quidem de quantitate quam secundum ad aliquid speculamur, ad praesens dicta sufficiant. Nunc autem in hac sequentia, quaedam de ea quantitate quae per seipsam constat, neque ad aliquid refertur, expediam,
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinarũ Rursus philosoꝑhaẽ meditatio mortis qđ mnagis conuentt x piaris quiseaulie
bitionecaltata conuersationẽ elis ciplinabili similitudine futurae patriae iuiunt siudu

Expanded text:
disciplinarum. Rursus, philosophia est meditatio mortis, quod magis convenit Christianis, qui saeculi ambitione calcata, conversatione disciplinabili, similitudine futurae patriae vivunt, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
ina sedñ taẽ ateꝑ liuec intorptatio ñ reste probibilitatis intellegentiã tenest casant
nĩ pbabilia quub spente atq ulero consensus adiungit᷑ scilic& ut mox audita st̃ apꝓbentur
Quaduero necessaria sunt ac ñ pbabilia aliis prebabilib ac nocossariis argutts anteet de¬
nnsrantur cognitaq & credita ad alterius rer dequa dubitat᷑ fidotrahuntur ut sunt
eulitiones idẽ theoremata quae ingeo metria considerant᷑ Nã quat illic ꝓpenunt᷑
indĩ argum̃taeẽ ñ possunt hisaut̃ qui priorib rationibus eorũ quib ñ ad quiestobint :¬
dẽ coepert̃ posfunt eas qlģ ñ ambigunt ad argum̃ tũ uocarg Sed quia quattuor fa¬
ltatib dissorendi conne artificũ continetur dicendũ ÷ quae quib uti nouerint argu¬
ntis uttui potisimũ disciplinae locorũ atq argumtorũ parit᷑ ubertas eudent appare at
untuor igit᷑ facultatib: eorũ que uelut opificib: disserandi omnisratio subicttae idẽ
balectico oratori philosopho soplustat¬

Expanded text:
retatio non recte probabilitatis intelligentiam tenet. Ea sunt enim probabilia, quibus sponte atque ultro consensus adiungitur, scilicet ut mox ac audita sunt approbentur. Quae vero necessaria sunt ac non probabilia, aliis probabilibus ac necessariis argumentis antea demonstrantur, cognitaque et credita ad alterius rei de qua dubitatur fidem trahuntur, ut sunt speculationes, id est theoremata quae in geometria considerantur. Nam quae illic proponuobandum argumenta esse non possunt; his autem qui prioribus rationibus eorum quibus non acquiescebant, fidem ceperunt, possunt ea si quid ambigunt ad argumentum vocari. Sed quia quatuor facultatibus disserendi omne artificium continetur, dicendum est, quae quibus uti noverit argumentis, ut cui potissimum disciplinae locorum paretur ubertas evidenter appareat. Quatuor igitur facultatibus, earumque velut opificibus disserendi omnis ratio subiecta est, id est dialectico, oratori, philosopho, sophista
Abbreviated transcription (Latin):
ut hoc habere quȩ ñ ꝑdiderit cornua diogenẽ qm̃ habeat id quisq qđ non ꝑdiderit¬
de nec argumenta dicipossunt Argum̃ta enĩ reidubiae faciunt fidẽ ex hn saut̃ raliu
argumenta quȩcũ sint necessaria mimme tamen audientib: apprebantur: Nã sintiui¬
ae sit fides cogendus ẽ animus auditoris ꝑ ea quibussȩ ad quiescit ut conclusioniquoq t
ñdũ ꝓbat possit accedere: qđ siquae tantũ nȩcessaria sunt ac nom ꝓbabilia ñ ꝓbatillequia¬

Expanded text:
ut hoc, habere quae non perdiderit cornua Diogenem, quoniam habeat id quisque quod non perdideritdem nec argumenta dici possunt, argumenta enim rei dubiae faciunt fidem. Ex his autem nullargumenta, quae cum sint necessaria, minime tamen audientibus approbantur. Nam si rei dubiae fit fides, cogendus est animus auditoris, per ea quibus ipse acquiescit, ut conclusioni quoque, quam nondum probat, possit accedere. Quod si quae tantum necessaria sunt, ac non probabilia, non probat ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
orũ quidẽ dialecticus atq: orator in cõmuniargurtoRo Dialt¬
fitorũ matera uersantur Vterꝙ enĩ siue necesaria siue minimȩ ꝓbabiliatamen¬
tquit᷑ arguntta Hisigit᷑ illaeduae species argumenti famulant᷑ quȩ sust pbabila ac non

Expanded text:
orum quidem dialecticus atque orator in communi argumentorum materia versantur; uterque enim, sive necessaria, sive minime, probabilia tamenquitur argumenta. His igitur illae duae species argumenti famulantur, quae sunt probabile ac non
Abbreviated transcription (Latin):
atur ut incaꝓpositione quadicimꝰ homo iustus: haec duo nomina. iđ homo & iustus ꝓpositionis
ubiectus : terminus quiminor ẽ p̃dicatiuus uero quimator ut in ea ꝓpositione qua
omoiustus homo quidẽminus : quã iustus ñ enĩ insolo homine iustitia ee potest: uerũ &iã
incorporeis diuinisq substantiis atq ideo maior ẽ terminu s iustus homo uero minor
uofit ut homo quidẽ subiectus sit terminus iustus uero p̃dicatiuus qqm̃ uero hiuus modi
posiciones simplices alterũ habent p̃dicatiuũ terminũ alterũ uero subiestũ : ama¬
pris priuilegio partis ꝓpositio p̃dicatiua uocata ẽ Sepeaut̃ euenit ut hiterminisi¬
im& inueniant᷑ aequales hoc modo homo risibilis ẽ homonãq: & risibilis uterq: sibi
quusẽ terminus: Nãneq: risibile ultra bominẽ neculira risibile homo porrigitur¬

Expanded text:
nectitur; ut in ea propositione qua dicimus: Homo justus nectitur; ut in ea propositione qua dicimus: Homo justus Subiectus eione qua dicitur, Homo justus, homo quidem minus est quam justus. Non enim in solo homine justitia esse potest, verum etiam in corporeis divinisque substantiis; atque ideo major est terminus, justus, homo vero, minor; quo fit ut homo quidem subjectus sit terminus, justus vero praedicativus. Quoniam vero hujusmodi simplices propositiones alterum habent praedicativum terminum, alterum vero subjectum, a majoris privilegio partis propositio praedicativa vocata est. Saepe autem evenit ut hi termini sibimet inveniantur aequales, hoc modo, homo risibilis est; homo namque et risibilis uterque sibi aequus est terminus. Nam neq
Abbreviated transcription (Latin):
Iffirmatio ÷ siquis sic efferat caclũ uolubile ẽ Negatio siquis ita ꝓnunti& caclũ uolubileñ ẽ ha¬
nuero aliae sunt uniuer sales aliae particulares aliae in diffinitȩ aliae singulares. luniuersalis
ẽutsiquisita pponat omnis homo iustus ẽ nullus homo iustus: particularis uero siquis hoc modo
uidã homo iustus ẽ quida homo iustus ñ est indefinita sic homo iustus ẽ homo iustusnẽ: Singula¬
siero sunt quae indiuduo aliquid singulariq ꝓponiunt ut cato iustus : cato iustusñ & ic
ẽẽ uolubile atsi huic conditio copulet᷑ fit exduab: ꝓpositionibus una conditionalis hoc m
uelũ sirotundũ sit eẽ uolubile huc i conditio efficit ut ita demũ caelũ udlubile eẽ intelligat᷑ro¬
inigit᷑ aliae ꝓpositiones p̃dicatiuae st̃ aliae conditionales p̃dicatiuarũ partes terminos stundũ¬
ppellamuis no p̃dicatiuus atq subiectus. Terminos aut̃ uoco uerba & nomina quib: ꝓpositio

Expanded text:
ffirmatio est, si quis sic efferat, coelum volubile est; negatio, si quis ita pronuntiet, coelum volubile non est. Harum vero aliae sunt universales, aliae sunt particulares, aliae indefinitae, aliae singulares. Universales ut si quis ita proponat: omnis homo iustus est, nullus homo iustus est. Particulares vero, si quis hoc modo dicat: quidam homo iustus est, quidam homo iustus non est. Indefinitae hoc modo: homo iustus est, homo iustus non est. Singulares vero sunt quae individuum aut quid singulare proponunt, ut Cato iustus est, Cato iustus non estesse volubile. At, si huic conditio copuletur, fit ex duabus propositionibus una conditionalis, hoc modo: coelum si rotundum sit, esse volubile; hic enim conditio id efficit ut ita demum coelum volubile esse intelligaturigitur aliae propositiones praedicativae sunt, aliae conditionales, praedicativarum partes terminos appellamus. Hi sunt praedicativus atque subjectus. Terminos autem voco verba et nomina quibus propositio
Abbreviated transcription (Latin):
cnise eea assumptio dicitur quatrem dequa contendit᷑ & cuius causa similitudi
hibitae sunt introducit: Condusio inductionis ẽ quagaut concessionem illations en¬
ientis conceptio quã in ꝑfestũ syllogis mũ solemt artigraphi muncupate Na induli
partib haec argumenti forma consistit qno id qđ ad fide ꝑtin& faciendã utuur sile¬
morũ legepterita ut ẽ illud sitẽ pestas uitanda est ñ estigit᷑ nauigandũ ex solutqõ¬
tonsitione & conclusione constat esse ꝑfectũ undemagis oratorib: qua dialefuicsame¬
nireiudicatum ẽ: De dialecticis aut̃ syllogismis suoloco dicemus ttuara
Conui cibile est qđ euidentiratione conuincit sicut fecit cicero primilone tus¬

Expanded text:
e et assumptio dicitur, quae rem de qua contenditur, et cuius causa similitudines habitae sunt, introducit. Conclusio inductionis est quae aut concessionem illationis conmentis conceptio, quam imperfectum syllogismum solent artigraphi nuncupare. Nam in duabus partibus haec argumenti forma consistit, quando id quod ad fidem pertinet faciendam utitur, syllogismorum lege praeterita, ut est illud: 'Si tempestaspositione et conclusione constat esse perfectum: unde magis oratoribus quam dialecticis convenire judicatum est. De dialecticis autem syllogismis suo loco dicemus. Convi
Abbreviated transcription (Latin):
untur. necessaria cũ periculo subtrahunt᷑ quat᷑ probatione trastaturi sumꝰ ꝑ sonã etia¬
i locũ tempus instrumentũ occasionẽ narratione delibubinus Multas sȩpeinu
icausa et̃ narrationes ñ semꝑ eo ordinenarrandũ quores gesta est EΡIDI CEGΙG
qn ad augmentũ uł inuidiae ł miserationis ł in aduersos. Initium narrationis a ꝑsono
qe ceasima est ornetur Si aliena in fametur & haec cũ suis accedentibus ponitur
inis narrationis fit cũ eoꝑducit᷑ expositio undequestio oriat᷑ Egressus est uł egressio
msutilitatis uegrati: Sed hae sunt plures quae ꝑtotã causam uatios excursus habent
a deauaritia religione officus cũ suis argumentis subieta similiũ perũ qiã

Expanded text:
untur, necessaria cum periculo subtrahuntur. Quae probatione tractaturi sumus, personam, causam, locum, tempus, instrumentum, occasionem narratione delibabimus. Multae saepe in una causa sunt narrationes. Non semper eo ordine narrandum, quo res gesta est. Ἐπιδιήγησις fit ad augmentum vel invidiae, vel miserationis, vel in adversis. Initium narrationis a persona fiet, et ea si nostra est, ornetur; si aliena, infametur. Et haec cum suis accidentibus ponitur. Finis narrationis fit, cum eo perducitur expositio, unde quaestio oriatur. De egressionibus. Egresionis utilitatisve gratia. Sed hae sunt plures, quae per totam causam varios excursus habent:a, de avaritia, religione, officiis cum suis argumentis subjecta similium rerum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nalu alit impares constaut iͭ si ꝑ pares num eros abinario inchoante spositos intersempures
rata intermissione transsiliant & primuss peducdo secundus quarue tertius vi qualtus

Expanded text:
naturaliter impares constituti. Metientur autem, si per pares numeros a binario inchoantes, positos inter se impares rata intermissione transiliant, ut primus 2, secundus 4, tertius 6, quartus
Abbreviated transcription (Latin):
no pontificẽ maximũ tiberiũ graccũ mediocrit labefactantẽ statũ reipuplicae preud
fecit a pariũ coparatione cicero inpisone nihi lintereẽ utrũ pse consul impbis conteonlis
ciosis legibus repupbiã uexet analios uexarepatiat᷑ Ex trinsecusuꝰ asfumuntur arguñta le
masgreci AT ex ea c̃ uocant ide in artificiales qđ ꝑtestimoniũ ab aliqua externare sus
ad faciendã fidẽ & prius aꝑsona ut ñ qua liscũq sit sed illa quae testimonii pondis haba
ciendi fide sed& morũ pbitate deb&eẽ laudabilis Anatera auctoritase quaemꝓcina nõ¬

Expanded text:
o pontificem maximum Tiberium Gracchum non mediocriter labefactantem statum reipublicae privatus interfecit. A parium comparatione; sic Cicero, in Pisone nihil interesse, utrum ipse consul improbis concionibus, perniciosis legibus rempublicam vexet, an alios vexare patiatur. Extrinsecus vero assumentur argumenta haec quae Graeci ἄτεχνα vocant, id est inartificialia, quod testimonium ab aliqua externa re sumitur ad faciendam fidem; et prius. A persona, ut non qualiscunque sit, sed illa quae testimonii pondus habet ad faciendam fidem, sed et morum probitate debet esse laudabilis. A natura auctoritas est, quae maxima
Abbreviated transcription (Latin):
Dercussionalia acitabula aenea. & argentea uł alia quae metallico rigore ꝑcussarall
tũ suauitate tinnitum Fensibilia sunt cordarũ fila subarte religata quẽ a d inodũ ples¬
ꝑcussa mulcent aurium delestabiliter sensũ inquib sunt species crtdiararũ diuersarun
Inflatilia st̃ quae spiritu reflante cõpleta in sonũ uocis amimant᷑ ut sunt tubae calamio
gana pandyria &cetera hui cemodi Restat nunc ut desrmphoniis dicere debea
Srm phoniã ẽ temperamentũ sonitus grauis adacutũ & acuti ad grauẽ modulanties

Expanded text:
ercussionalia, ut sunt acitabula aenea et argentea, vel alia quae metallico rigore percussa, reddunt cum suavitate tinnitum. Tensibilia sunt chordarum fila, sub arte religata, quae amodo plectro percussa mulcent aurium delectabiliter sensum: in quibus sunt species cithararum diversarum. Inflatilia sunt quae spiritu reflante completa, in sonum vocis animantur, ut sunt tubae, calami, organa, panduria, et caetera hujusmodi. Restat nunc ut de symphoniis dicere debeamus. Symphonia est temperamentum sonitus gravis ad acutum, vel acuti ad gravem, modulamen e
Abbreviated transcription (Latin):
materia separantes uł ab alis accidentib: ut ẽ par impar ł alia huius cemodi in plaranti¬
liqua parte profundis sima qualitate disserimus Nit sutetade dicilira sutendtlas t

Expanded text:
materia separantes vel ab aliis accidentibus, ut est, par, impar; vel alia hujuscemodi in sola ratiocinaticreaturas ex aliqua parte, profundissima qualitate disserimus. Arithmetica est disciplina quantit
Abbreviated transcription (Latin):
tentiũ atq appellat᷑ scriptũ & uoluntas. Alio uͦ sunterleges quadã contrarietate disseaitut
hteluar sa parte defensores faciunt controuersiã atq hic uocat᷑ status legis contrarue Tn¬
cũ scriptũ dequo contendit᷑ sententiã daudit ambiguã haec suo nomine ambiguitas ñcunt a

Expanded text:
tque hoc appellatur scriptum et voluntas. Alio modo, si inter se leges quadam contrarietate dissentiant, tque hoc appellatur scriptum et voluntas. Alio modo, si inter se leges quadam contrarietate dissentiant, versa parte defendunt, faciunt controversiam: atque hic vocatur status legis contrariae. Tcum scriptum, de quo contenditur, sententiam claudit ambiguam: haec suo nomine ambiguitas nuncupatur.
Abbreviated transcription (Latin):
alunt itaq: & iudicialigenere causarũ necessarius ẽ ordo proemii & narrationis
partib quasi instrumti sutent᷑ Nainexordiis msiquinq sint supradictae rediori
cae partes ut inueniat ut eloquatur disponat memnerit ꝓnuntiet nihilagit oraor e
modo & reliquae ferepartes instrum̃ti nisihab eui om̃s r thoricae partes frustrasitt hus
eñtiatineultatis effector orator ẽ. cuius officiũ dicent ad posito adꝑsuasionẽ finis tum in pe it
quomimis ꝑsuadeat facto officio finis iion÷ consecutus sed isqudẽ qui officio fuit contigiuisos
natus consequit᷑ facto officio. Isuero quiextraẽ saepe ñ consequit᷑ neq tam̃ rethoricã sus¬
sarũ uero partos status eẽ dicunt᷑ : Quos &iã aliis nominib tũm constitutiones tũ questuores
trouersia uersantur. aut p̃ter scriptũ exreipsa sumunt contentionis exordiũ : Etillȩ ude qa
nes quae in scripto st̃ quinq modis ficri possunt uino quidẽ cũ haoscriptoris uerba deftndi aup

Expanded text:
abunt. Itaque et in judiciali genere causarum necessarius est ordo prooemii, narrationis apartibus quasi instrumentis utentur in partem, atque cae partes: ut inveniat, eloquatur, disponat, meminerit, pronuntiet, nihil agit orator. Eodem quoque modo et reliquae fere partes instrumenti, nisi habeant omnes rhetoricae partes, frustra sunt. Hujus autem facultatis effector orator est, cujus est officium dicere apposite ad persuasionem; finis tum in ipso qoratorem quominus persuadeat, facto officio, finem non est consecutus; sed is quidem qui officio fuit contiguus et cognatus, consequitur, facto officio. Is vero qui extra est, saepe non consequitur, neque tamen rhetoricam susarum vero partes status esse dicuntur: quos etiam aliis nominibus tum constitutiones, tum quaestionecontroversia versantur, aut praeter scriptum ex re ipsa sumunt contentiones exordium. Et illae quidem quaestiones, quae in scripto sunt, quinque modis fieri possunt. Uno quidem, cum hic scriptoris verba defendit,
Abbreviated transcription (Latin):
mxtos p̃deximꝰ aut excasib aut ex c̃iugatis autex diuisione nascunt᷑ inquibomni
s&conditionales respiciunt syllogismos. Expediti sigit᷑ locis & diligent̃ tã diffinitione
amplorũ &iã luce patefactis dicendũ uidet᷑ qmo hiloci maximarũ st̃ differentias¬
sitonũ idq breui neq: enĩ longa disputatione reseg& om̃s erĩ maxime ꝓpositiones
sinitiones ineo qđs̃ maxime ñ differt̃ sedineo qđ hac quidẽ a diffinitione illa&uꝰ age
ł aliae ueniant ab alus locis & his ire differre hae que carũ differentiae eẽdicunt¬

Expanded text:
mus, aut ex casibus, aut ex conjugatis, aut ex divisione nascuntur. In quibusticos et conditionales respiciunt syllogismos. Expeditis igitur locis et diligenter tam diffinitione quam exemplorum luce patefactis, dicendum videtur qpropositionum, idque brevi; neque enim longa disputatione res eget. Omnes enim maximae propositiones, vel definitiones, in eo quod sunt maximae, non differunt; sed in eo quod hae quidem a definitione, illae vero a genere, vel aliae veniant ab aliis locis, et his jure differre, haeque earum differentiae esse dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ iusciꝰ diffinitione inonstranda ÷ finitiuadicit᷑ constitutio: At si & eẽ consiterit & dereid fre
conuoniat sed qualesit inquirat᷑ . tunc quia cuigeneris subicideb& ambigitur generalis qul¬
pat: In hac uero questione & qualitatis & quantitatis & cõparationis ratio uersatur. Sed qmah̃
cupatur autextriusecus assumat᷑ & assumptiua dicit᷑ constitutio sed haec in partes qutas

Expanded text:
us diffinitione monstranda est, diffinitiva dicitur constitutio. At si et esse constiterit, et de rei diffinitione conveniat, sed quale sit inquiratur, tunc quia cui generi subjici debeat ambigitur, generalis qupatur. In hac vero quaestione et qualitatis et quantitatis et comparationis ratio versatur. Sed quonia qualitas nuncupatur, aut extrinsecus assumitur, et assumptiva dicitur constitutio. Sed haec in partes qua
Abbreviated transcription (Latin):
isdicamus ubitotius dialesticae utilitas &uirtus ostenditur oport&deei initus qua¬
nuib dã elem̃tis pauca disserere ut sicut amaiorib: distinctusordo ita&rrae dispo
ionscurrat intentio Consue tudo uaq ẽ doctorib: philo sophiae antequã adisa¬
genueniant exponendã diuisione phulosopluae paucis attingere : quã nos quoq:
untes praesenti tẽpore ñ inmerito credinus intimandã philo soplii xoruditur seciui¬

Expanded text:
gismis dicamus, ubi totius dialecticae utilitas et virtus ostenditur, oportet de ejus initiis, quaquibusdam elementis, pauca disserere: ut sicut est a majoribus distinctus ordo, ita et nostrae dispositionis currat intentio. Consuetudo itaque est doctoribus philosophiae, antequam ad Isaveniant exponendam, divisionem philosophiae paucis attingere: quam nos quoque servantes, praesenti tempore non immerito credimus intimandam. Philosophiae di