comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gregauit: admonens ut effusi sangͥ¬
nis dñi sui ⁊ qd̃ ẽ grauiꝰ innocentis
ageret penitentiã: si sibi apd̃ dm̃ ẽẽ
uellet consultũ. S ille cũ penitentiã
declinat suꝑb sp̃u: ñ solũ futuram.
sed etiã p̾sentẽ salutẽ amisit : et reg¬
num qd̾ male arripuerat femineo
qͦdammͦ timore deposuit: ut se ꝓcu¬
ratorẽ rei publice ñ imꝑatorẽ fuisse

Expanded text:
gregavit, admonens ut effusi sangugregavit, admonens ut effusi sanguinis domini sui, et quod est gravius, innocentis, ageret poenitentiam, si sibi apud Deum vellet esse consuldeclinat superbo spiritu, non solum futuram, sed etiam praesentem salutem amisit, regnumque, quod male arripuerat, femineo quodam timore deposuit, ut procuratorem se reipublicae nomine praefuisse
Abbreviated transcription (Latin):
dote. uł plebe in eccłia constituta:
S huiꝰ contumatie qͥ finis fuerit
horresco referens. Subito enĩ p̃cipi¬
emiserũt:atq corꝑa illoꝵ sepulture
st̃ tradita. Sẽs uͦ ambrosiꝰ cum igno¬
raret qͥd factũ ẽẽt. nec diutius plebẽ
posset tenere: ascendens tribunal
de eadẽ questione qͦ fuerat ꝓposita.
sermonẽ adorsus ẽ dicens. Debitũ fr̃s
curo soluendũ. s hesternos meos non
inuenio creditores: & reliqͦ que scͥpta
st̾ in libro qͥ de incarnatione dñi ti
ceiso itaq gratiano E tulatur:¬
imꝑatore: recipiendi corporis
eiꝰ causa. secłam ad maximũ suscepit
legationẽ. Apd̾ quẽ quã constant ege¬
rit: qui uoluerit cognosc̃e ipsiꝰ legã¬
tionis epłam ad ualentinianũ iunio¬
rem datã cũ legerit approbabit. Nob̃
enĩ alienũ a ꝓmissione uisũ est illã
inserere: ne adiuncte eplẽ ꝓlixitas
fastidiũ legendi afferret. Ipsũ uͦ ma¬
ximum a cõmunionis consortio se¬

Expanded text:
rdote et plebe in Ecclesia constituta. rdote et plebe in Ecclesia constituta. Sed hujus contumaciae quis finis fuerit, horresco referens; subito enim praecipiemiserunt, atque corpora illorum sepulturae sunt tradita. Sanctus vero Ambrosius cum ignoraret quid factum esset, nec diutius posset plebem tenere, ascendens pro tribunali, de eadem quaestione quae fuerat proposita, sermonem adorsus est, dicens: Debitum, fratres, cupio solvendum, sed hesternos meos non invenio creditores, et reliqua quae scripta sunt in libro, qui de Incarnatione Domini cciso itaque Gratiano imperatore, recipiendi corporis ejus causa secundam ad Maximum suscepit legationem. Apud quem quam constanter egerit, qui voluerit cognoscere, ipsius legationis epistolam ad Valentinianum juniorem datam cum legerit , approbabit; nobis enim alienum a promissione visum est illam inserere, ne adjunctae epistolae prolixitas fastidium legenti afferret. Ipsum vero Maximum a communionis consortio se
Abbreviated transcription (Latin):
quidã uir de heresi arrianoꝵ.
acerrimꝰ numiũ disputator & durus:
atq inconũtibilis ad fidẽ catholicam.
Is constitutꝰ in eccłia tractante ep̃o.
uidit ut ipse pꝰmodũ loquebat᷑ ange¬
lũ ad aures ep̃i tractantis loqͣntẽ: ut
u̾ba angłi ppło ep̃s renuntiare uid̾e¬
tur. quo uiso conuersus: fidem quã
exꝑugnabat cepit ipse defendere.
uerunt etiã duo cubicłarii tunc
tẽporis gratiani imꝑadoris de
heresi arriauoꝵ. qͥ tractanti ep̃o ques¬
tionẽ ꝓponerent: ad quã audiendã.
altero die ad basilicã portianã se af¬
futuros ꝓmiserant. Erat enĩ questio
de incarnatione dñi. S alio die mi¬
serandi hoĩes suꝑbie tumore cõpleti.
nec memores ꝓmissoꝵ contẽpnentes
dm̃ in sac̃dote ipsiꝰ. nec plebis expec¬
tantis considantes iniuriã. immemo
det ut mola asinaria collo eiꝰ alliget᷑
⁊ demergat᷑ in ꝓfizadũ maris: cons¬
cendendes redam qͣsi gr̃a gestandi.
ciitatẽ egressi sunt expectante sac̃¬

Expanded text:
quidam vir de haeresi Arianorum, acerrimus nimium disputator, et durus atque inconvertibilis ad fidem catholicam. Is constitutus in Ecclesia, tractante Episcopo, vidit ut ipse postmodum loquebatur Angelum ad aures Episcopi tractantis loquentem; ut verba angeli populo Episcopus renuntiare videretur. Quo viso conversus, fidem quam expugnabat, coepit ipse defendere. 18. Fuerunt etiam duo cubicularii tunc temporis Gratiani imperatoris de haeresi Arianorum, qui tractanti Episcopo quaestionem proponerent, ad quam audiendam altero die ad basilicam Portianam se adfuturos promiserant; erat enim quaestio de incarnatione Domini. Sed alio die miserandi homines superbiae tumore completi, nec memores promissorum, contemnentes Deum in Sacerdote ipsius, nec plebis exspectantis considerantes injuriam, immemortet ut mola asinaria collo ejus alligetur, et demergatur in profundum maris , ascendentes in rhedam, quasi gratia gestandi, civitatem egressi sunt, exspectante Sace
Abbreviated transcription (Latin):
ne ciidam uiri clarissimi leontii ali¬
qͣnduu delituit. Sed ubi relationi res¬
ponsũ ẽ: ab eodẽ leontio ꝓditur:. Precep¬
tum enĩ erat uicario: ut insisteret re¬
bus ꝑficiendis. Qͥ iniuncta sibi cum
uellet implere: ꝓposido edicto eon¬
uenit om̃s. ut si uellent sͥ confule¬
re rebq sitis. ꝓderent uirũ. ꝓditus
itaq & adductus mediolanũ: cũ in¬
telligeret circa se dĩ uoluntatẽ. nec
se diutiꝰ posse resistere: postulauit
ñ se nͥ a catholico ep̃o debere baptira¬
ri. Sollicitã enĩ habebat ꝑfidiã arri¬
anorũ. Baptizatꝰ itaq fertur omĩa

Expanded text:
ne cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum est, ab eodem Leontio proditur; praeceptum enim erat vicario ut insisteret rebus perficiendis: qui injuncta sibi cum vellet implere, proposito edicto, convenit omnes, ut si vellent sibi consulere, rebusque suis, proderent virum. Proditus itaque et adductus Mediolanum, cum intelligeret circa se Dei voluntatem, nec se diutius posse resistere, postulavit non se nisi a catholico episcopo baptizari; sollicite enim cavebat perfidiam Arianorum. Ba
Abbreviated transcription (Latin):
Per idem tempꝰ mortuo auxentio
arriane ꝑfidiȩ ep̃o. qͥ dionisio beate
memorie confessore ad exiliũ destina¬
to incubabat eccłiȩ: cũ ppls ad sedi¬
tionẽ surgeret in petendo ep̃o: ẽẽtq
illi cura sedande sedidionis. ne ppłs
ciuitatis in ꝑiculũ sui uerteret᷑: ꝑre¬
xit ad eccłiam. Ibiq cũ alloqueretur
plebem: subido uox fertur infantis in
ppło sonuisse: ambrosium ep̃m. Ad
cuiꝰ uocis sonitũ totiꝰ ppłi ora sunt¬
conũsa: acclamantis ambrosiũ ep̃m.
Itaq qͥ antea turbulentissime disside¬
bant. qm̃ & arriani sibi ⁊ catholici
sibi ep̃m cupiebant. suꝑatis alteru¬
tris ordinari: repente in hunc unũ
mirabili ⁊ incredibili concordia cõ¬
senserunt. Quo ille cognito egressus
eccłiam tribunal sͥ parari fecit: qͥp¬
pe mox futurus ep̃e altiora cons¬
cendit. Tũc contͣ consuetudinem
suã: torm̃ta ꝑsonis iussit adhiberi.
Qͦd cũ faceret: ppłs nichilominꝰ ac

Expanded text:
6. Per idem tempus, mortuo Auxentio 6. Per idem tempus, mortuo Auxentio Arianae perfidiae episcopo qui Dionysio beatae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret in petendo episcopo, essetque illi cura sedandae seditionis, ne populus civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vox fertur infantis in populo sonuisse Ambrosium episcopum. Ad cujus vocis sonum totius populi ora conversa sunt, acclamantis Ambrosium episcopum; ita qui antea turbulentissime dissidebant, quia et Ariani sibi et Catholici sibi episcopum cupiebant, superatis alterutris, ordinari, repente in hunc unum mirabili et incredibili concordia consenserunt. 7. Quo ille cognito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fecit; quippe mox futurus episcopus, altiora conscendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus ac
Abbreviated transcription (Latin):
bona annuntiarent: & mentes homi¬
nũ de terrenis ad celestia erigerent.
ostea uͦ eũ adoleuisset & ẽẽt in
urbe roma constitutꝰ. cũ matre
uidua ⁊ sorore que uirginitatẽ iam
fuerat ꝓfessa. comite alia uirgine euiꝰ
uirginis soror candida. & ipsa ẽ eiꝰdem
ꝓfessionis. que nũc carthagini degit
iã anus: cũ uideret saẽdotib a do¬
mestica sororis uł matris manꝰ oscła¬
ri. ipse ludens offerebat dexteram:
dicens. & sibi id ab ea fieri oportere.
Siquidẽ ep̃m se futurũ ẽẽ memora
ut adolescentẽ & nescientẽ quid di-¬
ceret: respuebat. S postqͣm edoctus¬
ẽ liberalib disciplinis: ex urbe egres¬
sus ẽ. ꝓfessus q in auditorio prefec¬
ture pretorii. ita splendide causas ꝑ-¬
orabat: ut eligeret᷑ a uiro illustri ꝓbo
tũc p̃fecto p̾torii ad consiliũ tͥbuen¬
dũ. Post que consularitatis suscepit
insignia. ut regeret liguriã emiliamq
ꝓuincias: uenitq mediolanum:

Expanded text:
dona annuntiarent, et mentes homidona annuntiarent, et mentes hominum de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea veurbe Roma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, et ipsa ejusdem professionis, quae nunc Carthagine degit jam anus; cum videret sacerdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et sibi id ab ea fieri oportere, siquidem episcopum se futurum esse memorabut adolescentem et nescientem quid diceret, respuebat. 5. Sed postquam edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe egressus est, professusque in auditorio praefecturae praetorii, ita splendide causas peroravit; ut eligeretur a viro illustri Probo, tunc praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia, ut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum.
Abbreviated transcription (Latin):
aut audire aut uidere potui. Unde
a die natiuitatis eiꝰ narrandi initiũ
sumam: ut gr̃a uiri ab incunabulis
que fuerit agnoseatur:
situr posito in adminis¬
tratione prefecture galliarũ patre
eiꝰ ambrosio: natus ẽ ambrosiꝰ. Qui
infans in area pretorii incunabulis
positꝰ cũ dormiret: aꝑto ore. subito
examen apum adueniens. faciem eiꝰ
atq os compleuit: ita ut ingredien
cilla que curã nutriendi infantis sus¬
ceꝑat ꝓhibens : sollicita enĩerat ne
infanti nocerent: expectabat patrio
affectu. quo fine illud intracłm elau¬
deret᷑. At ille post aliqͣndiu euolan¬
tes. intantã aeris altitudinẽ suble¬
uiderent᷑. Quo facto t̾ritus pater ait.
Si uixerit infantulus iste. aliqͥd mag¬
ni erit: oꝑabat᷑ enĩ iam tunc dñs in
seruuli sui infantia: ut impleret᷑ qd̾¬
scriptũ est.Fauus mellis:sermones
boni. Illud enĩ exam̃ apũ. scriptorũ
ipsiꝰ nob̃ generabat fauos. qͥ celestia

Expanded text:
aut audire aut videre potui. Unde aut audire aut videre potui. Unde a die nativitatis ejus narrandi initium sumam, ut gratia viri ab incunabulis quae fuerit, agnoscatur. 3. Igitur posito in administratione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; ita ut ingrediendcilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibens sollicita enim erat ne infanti nocerent exspectabat patrio affectu, quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquamdiu evolantes, in tantam aeris altitudinem subleviderentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Operabatur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis generabat favos, qui coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
cam: ne dũ scriptor elegantie pom¬
pam reqͥrit: lector tantarũ uirtu¬
tũ amittat scientiã. Quẽ nõ magis
expectare conueniet.Siquidẽ no¬
uerimꝰ uiatores gratiorẽ habere a¬
quã breui uena stillantẽ cũ sitium
sitis dempore reꝑire non possunt.
Et ordeaciꝰ panis dulcis solet esse.
etiã his qui centenis uicib ferculo¬
rũ cotidian coniguii copias rue¬
tare consuerunt: sed et ortorũ ame¬
na mirantib herbe agrestes pla-¬
cere consuerunt. Quãobrẽ obsecro
uos om̃s in quoꝵ manib liber iste uer¬
ditur. ut credatis ẽe uera que dicimus.
nec putet me qͥsquã studio amoris ali¬
qͥd qd̾̃ fide careat posuisse: qͣndo quidẽ
meliꝰ sit penitꝰ nichil dic̃e. quã aliqͥd
falsi ꝓferre: cũ sciamꝰ nos om̃ium ser¬
monũ nr̃oꝵ reddituros ẽe rationẽ:
nec dubitẽ & si non ab om̃ib omnia.
tam̃ a diuersis diu̾sa sciri: & ea cogni¬
ta ñnullis ẽẽ. que etiã minus ipse

Expanded text:
cam, ne dum scriptor elegantiae pomcam, ne dum scriptor elegantiae pompam requirit, lector tantarum virtutum amittat scientiam, quem non magis pectare conveniat. Siquidem noverimus viatores gratiorem habere aquam brevi vena stillantem, forte cum sitis tempore reperire non possunt. Et hordeaceus panis dulcis solet esse etiam his qui centenis vicibus ferculorum quotidiani convivii copias ructare consuerunt. Sed et hortorum amoena mirantibus herbae agrestes placere consueverunt. 2. Quamobrem obsecro vos omnes, in quorum manibus liber iste versabitur, ut credatis vera esse, quae scripsimus: nec putet me quisquam studio amoris aliquid quod fide careat, posuisse; quando quidem melius sit penitus nihil dicere, quam aliquid falsi proferre, cum sciamus nos omnium sermoNec dubitem et si non ab omnibus omnia, tamen a diversis diversa sciri, et ea cognita nonnullis esse, quae etiam minus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃oꝵ pauli & andonii. in heremo
positoꝵ : sicut etiã martini uenera¬
bilis ep̃i turonensis eecłie seuerus
seruus dei.luculento sermone con¬
texuit: ita etiã ego beati ambrosii
ep̃i mediolanensis ȩçcłiȩ. meo ꝓseqͣr
stilo. S ego ut meritis tantoꝵ uiroꝵ
qͥ muri eccłiarũ sunt. & eloquentie
fondes: ita etiã sermoni me imparẽ
noui. Tam̃ qͥa absurdũ ẽẽ oppinor qd̃
precipis declinare: ea que a ꝓbatissi¬
mis uiris. qͥ illi ante me astiterunt.
⁊ maxime a sorore ipsiꝰ uenerabili mar¬
cellina didici. uł que ipse uidi cum
illi astarẽ. uł que ab his cognoui qͥ
illũ in diuersis ꝓuinciis post obitũ
ipsiꝰ se uidisse narrarunt. uł que ad
illũ scͥpt̾a sunt. cũ adhuc obisse nes¬
ciretur :adiutus orationib tuis. et
meritis tanci uiri. licet in culto ser¬
mone breiuit strictiq deseribam:
ut lectoris animũ & si sermo offen¬
derit: tam̃ breuitas ad legendũ ꝓuc¬
cet. Nec uerboꝵ fucis ueritatẽ obdus¬

Expanded text:
SS. Pauli et Antonii in eremo positorum, sicut etiam Martini venerabilis episcopi Turonensis ecclesiae Severus servus Dei LUCULENTO SERMONE contexuit; sic etiam ego beatissimi Ambrosii episcopi Mediolanensis ecclesiae meo prosequar stylo. Sed ego ut meritis tantorum virorum, qui muri ecclesiarum sunt et eloquentiae fontes; ita etiam sermone me imparem novi. Tamen quia absurdum esse opinor, quod praecipis, declinare, ea quae a probatissimis viris, qui illi ante me astiterunt, et maxime ab sorore ipsius venerabili Marcellina didici, vel quae ipse vidi, cum illi astarem, vel quae ab iis cognovi, qui illum in diversis provinciis post obitum ipsius se vidisse narrarunt, vel quae ad illum scripta sunt, cum adhuc obiisse nesciretur: adjutus orationibus tuis, et meritis tanti viri, licet inculto sermone, breviter strictimque describam; ut lectoris animum etsi sermo offenderit, brevitas tamen ad legendum provocet: nec verborum fucis veritatem obdu
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ inuenit᷑. Dñs enĩ qui eccłie fuę
catholice murũ parabat aduersus
inimicos suos. & turrẽ erigebat da¬
uid contͣ faciẽ damasci. hoc ẽ ꝑfidi
missa relatio ẽ. ad clementissimum
imꝑatorẽ tũc ualentinianũ. Qui
sũmo gaudio accepit: qd̃ iudices a
se directi ad sacerdotiũ peterentur.
letabat᷑ etiã prob prefectꝰ: qͥa uer¬
bũ eiꝰ impleret᷑ in ambrosio. Dixerat
enĩ ꝓficiscenti: cũ mandata ab eo¬
dem darent᷑. ut moris est. Uade.
age non ut uidex: sed ut ep̃s.
endente itaq relatione.iterũ
fugã parauit: atq in possessio

Expanded text:
citur, invenitur; Deus enim qui Ecclesiae suae catholicae murum parabat adversus inimicos suos, et turrem erigebat David contra faciem Damasci, hoc est, contmissa relatio est ad clementissimum imperatorem tunc Valentinianum, qui summo gaudio accepit quod judex a se directus ad sacerdotium peteretur. Laetabatur etiam Probus praefectus, quod verbum ejus impleretur in Ambrosio; dixerat enim proficiscenti, cum mandata ab eodem darentur, ut moris est: Vade, age non ut judex, sed ut episcopus. 9. Pendente itaque relatione, iterum fugam paravit, atque in possessio
Abbreviated transcription (Latin):
sius sanguinẽ dñicũ effuderũt. di¬
centes sanguis eiꝰ suꝑ nos: isti uͦ ca¬
thecuminũ scientes. fideli uoce re¬
missionẽ illi peccatoꝵ om̃iũ ꝑ bap¬
tismatis grãm p̾optabant. Tũc ille
turbatꝰ. reuertens domũ. phyloso¬
phiam ꝓfiteri uoluit: futurus sed
uerus phylosophus xp̃i: qͥ contẽptis
scłarib pompis. piscatoꝵ secuturus
ẽẽt uestigia: qui xp̃o ppłos congrega¬
runt. ñ fucis uerboꝵ. s simplici sermo¬
ne & uera fidei ratione: missi sine pe¬
ra. sine uirga. etiã phylosophos con¬
uerter̃t. Qd̃ ubi ne faceret reuocatus
ẽ: publicas mulieres publice ad se
ingredi fecit: ad hoc tantũ ut uisis
his. ppłs ab intentione reuocaretur.
At uero pplłs magis magisq elama¬
bat: peccatũ tuũ suꝑ nos. At ille eũ

Expanded text:
anguinem Dominicum effuderunt, dicentes: Sanguis hujus super nos : isti vero catechumenum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc ille turbatus revertens domum, philosophiam profiteri voluit, futurus sed verus philosophus Christi, qui contemptis saecularibus pompis, piscatorum secuturus esset vestigia, qui Christo populos congregarunt non fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero populus magis magisque clamabat: Peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
uit. in ipso itinere rex extrema sorte de¬
fecit: qͦsi sc̃i uiri sermo dictꝰ fuisset ab an
familiare in basilica sẽi simphoria¬
ni soli uigilias duc̃e: euntẽ eũ monachus
siluester ꝓseqͥtur. Et ingressi pariter ad
sc̃i mr̃is tumulũ: circa noctis medium
ab altari tumultũ freqͤntantiũ rumores
accipiunt: tanqͣm si ad rapinã collecta
curreret multitudo. Credens enĩ uir
dĩ uersari latronũ in cursũ: imperat
monachũ ante sepulchrũ psallere: ipse
uͦ accedit ad altare. Dehine illa turba
ad monachũ qͥ psallebat alacrit̃ ꝓꝑat.
Quo mactato grauit̾ & in t̾ram ꝓiecto.
semiuiuo relicto: uelotiꝰ effugiunt. Qui
uix uoce flebili cladẽ suã replicans: a de¬
monib se cesum graui congressu confessus

Expanded text:
it, in ipso itinere rex extrema sorte deit, in ipso itinere rex extrema sorte defecit, quasi sancti Viri sermo dictus fuisset ab angt familiare in basilica sancti Symphoriani soli vigilias ducere, euntem eum monachus Sylvester prosequitur. Et ingressi pariter ad sancti martyris tumulum, circa noctis medium ab altari tumultum frequentantem rumores accipiunt, tanquam si ad rapinam collecta curreret multitudo. Credens enim vir Dei versari latronum incursum, imperat monacho ante sepulcrum psallere. Ipse vero accedit ad altare. Dehinc illa turba ad monachum quo psallebat alacriter properat. Quo mactato graviter et in terram projecto ac semivivo relicto, veloces effugiunt. Qui vix voce flebili cladem suam replicans, a daemonibus se caesum gravi congressu confessus
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ exequie: ut ñ eẽt ambiguum ea¬
dem hora languidũ saluti fuisse reddi¬
tũ. qͦ uir beatissimꝰ fusus orasse comꝑi
qd̃ ad domũ ebronis ꝓfide iusti
collatũ ẽ. Cuiꝰ ingrecdiente domum:
anna matrona ꝓclamat rem mirabi¬
lem se uidere. Inqͥsita a coniuge qͥd
eẽt qd̾ inspiceret: ait. Ecce beatꝰ ger¬
manꝰ cornuta facie mͥ uidet᷑ incedẽ:
qd̃ pene uix ualeo aud intueri lumi¬
ne. aut sermone conferre: sc̃m uirũ
ra moysi potusse conspic̾e. Credendũ:
qͦd ⁊iste post colloqͥum dñi. potuit a
muliere cornu exaltatꝰ agnosci. Cuiꝰ
cause pauore. ebro eadẽ die iuxta
nensis eccłe. theodeb̾to regi cabi¬
lone occurreret. Memor sc̃i sympho¬
riam in ingressu palatii ita spu dĩ re¬
dundante locutꝰ ẽ: ut ante rex annue¬
ret quã uerba petitor explicaret.Cui
⁊ ore ꝓpħico. finẽ dixit de transitu. Qa
paueis int̾im dieb dũ remis remẽa¬

Expanded text:
bantur exsequiae; ut non esset ambiguum eabantur exsequiae; ut non esset ambiguum eadem hora languidum saluti fuisse redditum, qua Vir beatissimus fusus orasse comperod ad domum Ebronis pro fide Justi collatum est. Cujus ingrediente domum, Anna matrona proclamat rem mirabilem se videre. Inquisita a conjuge quid esset quod inspiceret, ait: Ecce beatus Germanus cornuta facie mihi videtur incedere: quod pene vix valeo aut intueri lumine, aut sermone conferre, sanctum virum ra Moysi potuisse conspicere. Credendum quod et iste post colloquium Domini potuit a muliere cornu exaltatus agnosci. Cujus causae pavore Ebro eadem die juxta nensis Ecclesiae Theodeberto regi Cabillone occurreret. Memor sancti Symphoriani in ingressu palatii, ita Spiritu Dei redundante locutus est, ut ante rex annueret, quam verba petitor explicaret. Cui et ore prophetico finem dixit de transitu. Quod paucis interim diebus dum ad Rhemos remea
Abbreviated transcription (Latin):
uere: sic labor crescebat in cladem.
Dehinc ad beatũ uirũ tardiꝰ dirigit
puerũ: agrũ reformat in uasũ: ca¬
lamitas compescit᷑. I actũ est ut
bestia castigante homo sensũ accipe¬
ret: & daret ñ intelligenti belua ratio
e hinc beatꝰ agricola Enem¬
cabilonensis ep̃s. habens eu¬
biculariũ grauit̾ ui febriũ fessum:
transitu: dirigit ad sc̃m uirũ int̾ce¬
dendi suffragiũ. Tunc ꝑceptis api¬
eib basilice sub porticu: ad sc̃i sympho¬
riani sepulchrũ ꝓgredit᷑. Int̾ea uir
iustꝰ orationi incubuit. t̾ram corpore
p̃mens. & sydera mente tͣnscendens:
⁊ qͦsi ante se habens p̾sentiã dñi. pro
uoto supplicis obsecrator accedit. Nã
mox uicini redẽptoris aurib exaudi¬
tur. Et adhuc isto recubante in pul¬
uere: egrotũ medicina ꝑfudit. Ac ius¬
to iacente in pauũto. languidꝰ surgit
ꝑoret qͥ supplicat: ita ut portidori rede¬
unti obuiã. puer occurreret cui para¬

Expanded text:
verem: sic labor crescebat in cladem. 18 verem: sic labor crescebat in cladem. 18 Dehinc ad beatum virum tardius dirigit puerum, agrum reformat invasum, calamitas conpescitur. Id actum est, ut bestia castigante homo sensum acciperet et daret non intellegenti belua rationem. 19 Dehinc beatus Agricola Cabilonensis episcopus habens cubicularium graviter vi febrium fessum, transitu, dirigit ad sanctum Virum intercedendi suffragium. Tunc perceptis apicibus basilicae sub porticu ad sancti Symphoriani sepulcrum progreditur. Interea vir justus orationi incubuit, terram corpore premens et sidera mente transcendens; et quasi ante se habens praesentiam Domini, pro voto supplicis obsecrator accedit. Nam mox vicinus Redemptoris auribus exauditur, et adhuc isto recubante in pulvere, aegrotum medicina perfudit; ac justo jacente in pavimento, languidus surgit peroret qui supplicat: ita ut portitori redeunti obviam puer occurreret cui para
Abbreviated transcription (Latin):
te flãma fenũ corripuit: & arida nu¬
trim̃ita uorax ignis adlambit. Concur¬
rentib reliqͥs nec tam̃ succurrentib.
tardius ipse ꝓsiliens. rapta de foco
cucuma. ascendens supra fabrieã con¬
cinens alleluia. fundens paululũ a¬
que in erucis imaginẽ restinxit in¬
cendiũ: ac de manu sc̃i imbre sedata
ẽ ignis unda. quã uix restinguerent
flumina. Qd̾ tam̃ postremo die euius
insidiis actũ est: hostis ipse confessus ẽ:
hariulphus quidã francꝰ. par¬
tim uille basilice res obstinatꝰ
inuaserat. Quẽ eũ uir dĩ ad reddendũ
aliquatenꝰ cõmoneret. nec tam̃ ꝓfice¬
ret: ad orationẽ se conu̾tit. Nec fides
uindictã distulit. Statĩ ex uicino fe¬
rus ursus exiliuit: tres illiꝰ equos int̾¬
fecit: nec sic a duritia resipiscit. Seqͦn¬
ti uͦ nocte duplicauit ultor ꝑnitiẽ:
sex ium̃ta int̾emit: nec sic quoq pe¬
na suffecit. Tercia idẽ nocte: nouem
uehicula ꝓsterit. Triplicatio cada¬

Expanded text:
te flamma faenum corripuit et arida nute flamma faenum corripuit et arida nutrimenta vorax ignis adlambit. 14 Concurrentibus reliquis nec tamen succurrentibus, tardius ipse prosiliens rapta de foco cucuma, ascendens supra fabricam, concinens alleluia, fundens paululum aquae in crucis imaginem restinxit incendia ac de manu sancti imbre sedata est ignis unda, quam vix restinguerent flumina. 15 Quod tamen postero die cuius insidiis actum est hostis ipse confessus est. 16 Chariulfus quidam Francus partim villae basilicae res obstinatus invaserat. Quem cum vir dei ad reddendum aliquatenus commoneret nec tamen proficeret, ad orationem se convertit nec fides vindictam distulit. 17 Statim ex vicino ferus ursus exsilivit, tres illius equos interfecit nec sic a duritia resipiscit. Sequenti vero nocte duplicavit ultor perniciem. Sex iumenta interemit nec sic quoque poena suffecit. Tertia idem nocte novem vehicula prosternit triplicatum cada
Abbreviated transcription (Latin):
a beato agripino diaconꝰ instituit᷑: et
sequenti triennio prb̃r ordinat᷑. De hinc
apontifice nectareo: abba ad sc̃m sim¬
phorianũ merito dignꝰ adsciscitur. Quã¬
ta uͦ inibi abstinentia uixerit. qͣntis
qͦq uigiliis continuando durauerit. qͥ¬
bus elemosinis ꝑfusus extiterit: illa res
una testis est. cũ iam reb reliqͥs pauꝑi¬
bus erogatis nec panis ipse resideret.
quatinꝰ fr̾̃s reficerent᷑. qua de re insur¬
gentib aduersũ se monachis: retru¬
dens se in cellula. amare fleuit et do¬
luit. Int̾ hec ipso orante: quedã anna
matrona duoꝵ sũmarioꝵ cum pane
dirigit onera. Seqͤnti etiã die eũ anno¬
na destinauit plena carpenti uehicu¬
la: ita ut exinde monachi cũ saturaren¬
tur cibo. t̾rerent᷑ miracło. His itaq ce¬
leberrimis intentꝰ officiis: non desiit
predicandis manifestari miraculis:
situr quadã uice dũ eibũ fessus acci¬
peret: ingrediente amando monacho
infenile cũ lumine. carbone deciden¬

Expanded text:
a beato Agripino diaconus instituitur et sequente triennio presbyter ordinatur. Dehinc a pontifice Nectario abba ad sanctum Synphorianum merito dignus adsciscitur. 10 Quanta vero inibi abstinentia vixerit, quantis quoque vigiliis continuando duraverit, quibus eleemosynis profusus exteterit, illa res una testis est, cum iam rebus reliquis pauperibus erogatis nec panis ipse resideret, quatenus fratres refieerentur. Qua de re insurgentibus adversum se monachis, retrudens se in cellulam, amare flevit et doluit. 11 Inter haec ipso orante quaedam Anna matrona duorum saumariorum cum pane dirigit onera. Sequenti etiam die cum annona distinavit plena carpenti vehicula, ita ut exinde monachi cum saturarentur cibo, terrerentur miraculo. 12 His itaque celeber intentus officiis non desiit praedicandis manifestare miraculis. 13 Igitur quadam vice dum cibum fessus acciperet, ingrediente Amando monacho in fenile cum lumine, carbone deciden
Abbreviated transcription (Latin):
litura nece tractauit. Que temꝑata po¬
tione in ampulla condidit. uinũ quoq
in alt̾a: p̾cipiens puelle ut uenientib
ambob. illi porrigeret de uino: isti
de maleficio. S ignorans ministra:
ampullã mutat et pocula. Uinũ sc̃o
germano: uenenũ dat stradidio. Et dũ
insonti p̾parat᷑ inderitꝰ: auctor cadit
in laqueũ. Quo mat̾ eiꝰ cognito: puellã
increpat eũ fledu extinxisse se filium:
Cui stradidio sollicite impenso studio.
facto de ipsis maleficiis uario: et si
scm scopilionẽ. lausia se conferenᷤ
morib honestis alitus ⁊ institutus est.
Qͥ cum fere mille passus longe a uico
consisterent. iugit̾ ad matutinos cur¬
rebant: ducti fidĩ calore ꝑ tempestatẽ.
ꝑ hyemem. Qͥ intra terni lustri spatiũ.

Expanded text:
litura nece tractavit. Quae temperatam politura nece tractavit. Quae temperatam potionem in ampullula condidit, vinum quoque in altera, praecipiens puellae ut, venientibus ambobus, illi porrigeret de vino, isti de maleficio. Sed ignorans ministra ampullulam mutat et pocula: vinum sancto Germano, venenum dat Stratidio; et dum insonti praeparatur interitus, auctor cadit in laqueum. Quo mater ejus cognito, puellam increpat cum fletu, exstinxisse se filium. Cui Stratidio sollicite impenso studio, facto de ipsis maleficiis vario, etsi mum Scopilionem Lausia se conferens, moribus honestis alitus et institutus est. Qui cum fere mille passus longe a vico consisterent, jugiter ad matutinos currebant, ducti fidei calore, per tempestatem, per hiemem. Qui intra terni lustri spatium
Abbreviated transcription (Latin):
eatus gͥ germanꝰ parisioꝵ
pontifex. t̾ritorii augustu¬
dunensis indigena. patre
eleutherio. matre qͦq euse¬
bia. honestis honoratisq parentibꝰ ꝓ
ereatus ẽ. Cuiꝰ genitrix ꝓ eo qd̾ hunc
pꝰ alterũ intra breue spatium conce¬
pisset in udero: pudore mota mulie¬
bri. cupiebat ante partũ infantẽ ex¬
tinguere. Et accepta potione ut ab¬
ortiuũ ꝓiceret: dũ nocere ñ posset
incubabat inuentre. ut pond̾e p̃fo¬
caret: quẽ uenena ledere ñ ualerent:
Certabat mat̾ cũ paruulo: renitebat
infans ab utero. Ergo erat pugna int̾
mulierẽ & uiscera. Ledebat᷑ matrona:
nec nocebat᷑ infantia. Obluctabat᷑ sar¬
cina: ne genitrix fieret parricida. Id
actũ est ut seruatꝰ in columis ipse il¬
lesus ꝓced̾et: et matrẽ redderet in no¬
centem. Erat hinc futura p̃noscere: an
einde cũ a uallone castro cum
stradidio ꝓpinqͦ. puer scolis ex¬
curreret: mat̾ parentis ut suã he¬
reditatẽ acqͥreret. de adolescentis fal¬

Expanded text:
eatus igitur Germanus Parisiorum pontifex, territorii Augustodunensis indigena, patre Eleutherio, matre quoque Eusebia, honestis honoratisque parentibus, procreatus est. Cujus genitrix pro eo quod hunc post alterum intra breve spatium concepisset in utero, pudore mota muliebri, cupiebat ante partum infantem exstinguere; et accepta potione ut abortivum projiceret, dum nocere non posset, incubabat in ventre, ut pondere praefocaret quem venena laedere non valerent. Certabat mater cum parvulo, renitebatur infans ab utero; erat ergo pugna inter mulierem et viscera. Laedebatur matrona, nec nocebatur infantia, obluctabatur sarcina, ne genitrix fieret parricida. Id actum est, ut servatus incolumis, ipse illaesus procederet, et matrem redderet innocentem. Erat hinc futura praenoscere, antDeinde cum Avallone castro cum Stratidio propinquo puer scholis excurreret, mater parentis, ut ejus haereditatem acquireret, de adolescentis fal
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ loco qͥeuit. Apparuitq ei per
uisũ qͦsi aꝑiret aliquis ocłos eiꝰ: et
unũ sanitati redditũ dũ cum alio
laboraret. subido ad hostii reserati so¬
num exꝑgefacta. uniꝰ ocłi lumen re¬
cepit. Qd ñ ambigit᷑ ꝑ erucis uirtu¬
tem fuisse prestitum:
Energumini.claudi.& alii quoq
infirmi: ꝑsepe in hoc loco sanant᷑.
om̃iq metallo nobiliores oñi¬
ce crucis claui. qͥ beata membra
tenuer̃t: a beata helena regina pꝰ
ipsiꝰ saere crucis inuentionẽ reꝑti
st̃. Et de duob quidẽ frenũ imꝑa¬
toris muniuit: quo faciliꝰ si aduer¬
se gentes restitissent pͥncipi. hac uir¬
tute fugarent᷑. De quib ñ ẽ igno¬
tũ: ⁊achariã uatic inasse ꝓpħam. E¬
rit enĩ inqͥt qd̾ in os equi ponit᷑ sc̃m

Expanded text:
eodem loco quievit; apparuitque ei per eodem loco quievit; apparuitque ei per visum, quasi aperiret aliquis oculos ejus, et unum sanitati redditum, dum cum alio laboraret, subito ad ostii reserati sonum expergefacta, unius oculi lumen recepit. Quod non ambigitur hoc per crucis virtutem fuisse praestitum. Energumeni, claudi, et alii quoque infirmi persaepe in hoc loco sanantur.omnique metallo nobiliores dominicae crucis clavi, qui beata membra tenuerunt, ab Helena regina, post ipsius sacrae crucis inventionem, reperti sunt; et de duobus quidem frenum imperatoris munivit, quo facilius, si adversae gentes restitissent principi, hac virtute fugarentur. De quibus non est ignotum Zacchariam vaticinasse prophetam: Erit, inquit, quod in os equi ponit
Abbreviated transcription (Latin):
quo oleũ accendat᷑. nͥ effractũ qd̾ ef¬
riam reuocans ꝗͤ priꝰ audierã: conũ¬
sus ad lichnũ. uidi in modũ olle fer¬
uentis magnis fluctib exundare: ae
ꝑ horã ipsã undis intumescentibꝰ suꝑ¬
fluere: & ut credo ad incredulitatem
meã arguendã. magis ac magis auge¬
ri: ita ut in uniꝰ hore spatio. plusquã
unũ sextariũ redderet uasculũ qͦd
qͣrtariũ non tenebat. Admiratꝰq silu:
ac uirtutẽ adorande erueis. demceps
uella quedã crodichildis nomine.
dũ post mortẽ patͥs in urbis ce-¬
nomannice t̾ritorio resideret: ocłoꝵ
amissione multat᷑. Postqͣm aut̃ ex ius¬
sione chilꝑici regis. adhuc beata ra¬
degunde regina suꝑstide. ad antedie-¬
ti monast̾ii tͣnsmisisset regulã. ipsa
beatissima ostendente. ante scãm ꝓ¬
sternit᷑ archã: ibiq cũ reliqͥs sc̃imo¬
nialib uigilias explicans. dato ma¬
ne hisdẽ discedentib ꝓstrata solo. in

Expanded text:
quo oleum accendatur, nisi effractum quo dequo oleum accendatur, nisi effractum quo deriam revocans quae prius audieram, conversus ad lychnum, in modum ollae ferventis magnis fluctibus exundare ac per horam ipsam, undis intumescentibus, superfluere et, ut credo, ad incredulitatem meam arguendam magis ac magis augeri, ita ut in unius horae spatio plus quam unum sestarium redderet vasculum, quod quartarium non tenebat. Admiratusque silui ac virtutem adorandae crucis deinceps Puella quaedam Chrodigildis nomine, dum post mortem patnomanicae territorio resideret, oculorum amissione multatur. Postquam autem ex jussione Chilperici regis, adhuc beata Radegunde regina superstite, ad antedicti monasterii transmisisset regulam, ipsa beatissima ostendente, ante sanctam prosternitur arcam: ibique cum reliquis sanctimonialibus vigilias explicans, dato mane, iisdem discedentibus, prostrata solo in
Abbreviated transcription (Latin):
oculis mirantium euanuit:
go aut̃ audiebã sepiꝰ qd̃ etiam
lichni qͥ accendebant᷑ ante hȩc
pignora.ebullientes uirtute diuina
in tantũ exundarent oleũ: ut uas
suppositũ plerũq replerent. Et tñ¬
iuxta stulticiã mentis dure. numqͣm
ad hec credenda mouebar: donee bru¬
tã segniciẽ ipsa adpresens que osten¬
sa ẽ uirtus argueret. Ideoq ꝗͤ ocłis
ꝓpriis uiderim explicabo. Causa de¬
uotionis extitit: ut sepulchrũ sẽi hy¬
larii uisitans. huiꝰ regine adirem col¬
loqͥa. Ingressusq monast̾ium: consa¬
lutatã reginã.corã adoranda eruce.
ac sacris beatoꝵ ꝓsternor pignoribꝰ.
Deniq or̃one facta surrexi: erat enĩ
ad dexterã lichnus accensus. Quem
cũ stillis freqͣntib defluere conspe¬
xissem: destor dm̃ qͥa putaui quasi
uas eẽt effractũ: qͥa erat ei conca sup¬
posita. in qͦ oleũ defluens decidebat.
Tũc conu̾sus ad abbatissã aio. Tanta¬
ne de retinet m̃tis ignauia: ut inte

Expanded text:
oculis mirantium evanuit. oculis mirantium evanuit. Ego autem audiebam saepius, quod etiam lychni, qui accendebantur ante haec pignora, ebullientes virtute divina, in tantum exundarent oleum, ut vas suppositum plerumque replerent: et taxta stultitiam mentis durae nunquam ad haec credenda movebar, donec brutam segnitiem ad praesens ipsa quae ostensa est virtus argueret; ideoque quae oculis propriis viderim explicabo. Causa devotionis exstitit ut sepulcrum sancti Hilarii visitans, hujus reginae adirem colloquia. Ingressusque monasterium, consalutata regina, coram 726 adoranda cruce ac sacris beatorum prosternor pignoribus. Denique oratione facta surrexi. Erat enim ad dexteram lychnus accensus, quem cum stillis frequentibus defluere conspexissem, testor Deum quia putavi quasi vas esset effractum, quia erat ei concha supposita, in quam oleum defluens decidebat. Tunc conversus ad abbatissam, aio: Tantane te retinet mentis ignavia, ut integ
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt dñica quȩ ab helena
augusta reꝑta ẽ ierosolimis: ita qͦr¬
ta ⁊ sexta feria adorat᷑. Huiꝰ reliqͥas
& merito ⁊ fide helene cõparanda
regina radegundis expeciit: ac de¬
uote in monast̾io pictauensi quod
suo studio constituit collocauit. Mi¬
sitq pueros tt̾m ierosolimis: ac ꝑ to¬
tam orientis plagã. Qui circueun¬
cunctoꝵ: reliqͥas detuler̃t. Quas in
archa argentea cũ ipsa eruee sc̃a
locatas: multa exinde miracła cõs¬
pic̾e miruit. De quib illud pͥmum
exponã: qd̃ ibidẽ dñs in dieb pas¬
sionis sue dignatus est reuelare:
exta feria ante sc̃m pascha.
eũ in uigiliis sine lumine ꝑ¬
noctarent: circa horã tereiã noc¬
tis. apparuit ante altare lum̃ par¬
uulum in modũ scintille. Deinde am¬
pliatũ. huc illueq comas fulgoris
spargens.cepit gradatim in altum
conscendẽ: effectaq pharus magna.
uigilantiq plebieule lum̃ prebuit
supplicanti. Illucescente qͦq celo pau¬
latim deficiens: data t̾ris luce. ab

Expanded text:
inica, quae ab Helena augusta reperta est Hierosolymis , ita quarta et sexta feria adoratur. Hujus reliquias et merito, et fide Helenae comparanda, regina Radegundis expetiit , ac devote in monasterium Pictavense, quod suo studio constituit, collocavit; misitque pueros iterum Hierosolymis, ac per totam Orientis plagam. Qui circumeuncunctorum reliquias detolerant, quae in arca argentea cum ipsa cruce sancta locatas, multa exinde miracula conspicere meruit. De quibus illud primum exponam, quod ibidem Dominus in diebus passionis suae dignatus est revelare. Sexta cum in vigiliis sine lumine pernoctarent, circa horam tertiam noctis apparuit ante altare lumen parvulum in modum scintillae: deinde ampliatum, huc illucque comas fulgoris spargens, coepit gradatim in altum conscendere: effectaque pharus magna gilantique plebeculae lumen praebuit supplicanti; illucescente quoque coelo, paulatim deficiens, data terris luce, ab
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃s d̃s̃ sua uos clem̃tia benedi¬
cat: & sensũ uob̃ sapientie salutaris in¬
fundat. am̃. Catholice fidĩ documen¬
tis enutriat: & in bonis oꝑib ꝑseue¬
rabiles reddat. am̃. Oressus ur̃os

Expanded text:
otens Deus sua vos clementia benedicat, et sensum in vobis sapientiae salutaris infundat. Amen. Catholicae fidei vos documentis enutriat, et in sanctis operibus perseverabiles reddat. Amen. Gressus ves
Abbreviated transcription (Latin):
purgatoriꝰ ignis fluuiꝰ ẽ. et pons suꝑ¬
positus. In quo me ducens angłs dñi
ac statuens illuc: app̃hensa manu
mea dixit. Hic stabis: qͦusq ab om̃ib
peccatis emundatꝰ. celestis regni me¬
rearis ẽẽ particeps. his expletis ad
portã paradisi uenimꝰ: uixta quam¬

Expanded text:
quippe ignis fluvius est, et pons superpositus, in quo me ducens angelus Domini ac statuens illuc, apprehensa manu mea, dixit: Hic stabis, quousque, ab omnibus peccatis emundatus, coelestis regni merearis esse particeps. His expletis, ad portam paradisi venimus, juxta quam
Abbreviated transcription (Latin):
quã comparuer̃t demones. Dux autẽ
⁊ om̃e uulgus cunctusq exercitꝰ ex di¬
uersis ꝓuinciis adunatꝰ. atq ad hoc
spectacłm congregatꝰ. ꝓiecerunt se
ad pedes sc̃issimi antistitis. rogantes

Expanded text:
quam comparuerunt. Dux autem et omne vulgus, cunctusque exercitus ex diversis provinciis adunatus atque ad hoc spectaculum congregatus, projecerunt se ad pedes sancti antistitis, pro res
Abbreviated transcription (Latin):
de pedes b̃i marcialis uener̃t.Erant
aut̃ quasi ethiopes nigriores fuli¬
gine: pedes eoꝵ magni. ocłi t̾ribi¬
les ⁊ cruenti. capilli totũ tegebant cor¬
pus: atq ꝑ os eoꝵ & nares sulphure¬

Expanded text:
te pedes sancti Martialis venerunt. Erant autem quasi Aethiopes nigriores fuligine, pedes eorum magni terriet cruenti, capilli totum tegebant corpus, atque per os eorum et nares ign
Abbreviated transcription (Latin):
p̃est: feliciꝰ uocat᷑. Uade in occursũ eoꝵ
cũ paucis. & in humilitate cordis benigne
aut̾ dñi felieiꝰ. uisa tanta młtitudine cor¬
pora cesa: pauore ꝑterritꝰ. tam̃ de adiuto¬
rio dĩ confisus. confortat sotios: et ut pau¬
ꝑmanẽ potuissent. Predictꝰ aut̃ rex pipi¬
nus a sompno euigilans. intra semetipsũ
tacitꝰ cogitare cepit ex uisione qͣm audie¬
rat qͥd agere deberet. Recogitansq qͥa in
antiqͥs ẽ sapientia. & multoꝵ p̃teritorum
prudentia: mittetisq concite accersiri ui¬
bet uirũ prudentẽ. ac bonis oꝑib pollen¬
tem noĩe felitiũ: ut de tanta manifesta us¬
sione dñm orarent. ut eis consiliũ salubre

Expanded text:
 Felix vocatur. Vade in occursum eorum cum paucis, et in humilitate cordis benigne autem Domini Feliporum, pavore perterritus, tamen de adjutorio Dei confisus, confortat socios, et ut paupermanere potuissent. VII. Praedictus autem rex Pipinus a somno evigilans, intra semetipsum cogitare tacitus coepit ex visione quam viderat, quid agere deberet; recogitans quia in antiquis est sapientia, et multorum peritorum prudentia. Mittensque concitus accersiri jubet virum prudentem ac bonis operibus pollentem, nomine Felicem, ut de tanta manifesta visione Dominum pulsaret, ut ei salubre
Abbreviated transcription (Latin):
nent uias. Quo audito cunctꝰ exercitꝰ
qui in castris erat. quasi unus uir eis ob¬
ruerant secũ deferentes. petentes auxi¬
lium de celo a dõ. ꝑ p̃cursorẽ illiꝰ ioħem:
ut cuiꝰ reliqͥe deportarent᷑. diuina gr̃a

Expanded text:
 VII. Quo audito, cunctus exercitus qui in castris erat, quasi unus vir ei obruerant, secum deferentes, petebant auxilium de coelo a Domino per praecursorem suum Joannem, ut cujus reliquiae deportarentur divina gra
Abbreviated transcription (Latin):
se trahens. obui q̃ ꝓcessit eis: qͥ iuocans
meritũ ioħis. ita redditus est sanitati: ut
firmꝰ et stabilis sine dolore incederet eũ
conglobati: obuiã ꝓcesserũt eis. Cũq ibi¬
dem ante palatiũ pipini regis ꝑuenissent.
in basilica beatissime di genitricis semꝑq
uirginis marie cũ magno fauore ⁊ studio
ibi ad custodiendũ deposuert. Letatusq¬

Expanded text:
se trahens obviam eis processit. Qui invocans meritum beati Joannis, ita redditus est sanitati, ut firmus et stabilis sine dolore incederet cum conglobati obviam eis processerunt. Cumque ibidem ante palatium regis Pipini pervenissent, in basilica beatissimae et gloriosissimae semper Virginis Mariae, cum magno fervore et studio, illico ad custodiendum deposuerunt. L
Abbreviated transcription (Latin):
salutassent: oscłm pacis sibimet dedert̃.
Leuantesꝙ a t̾ra. laoͥmabilit̾ int̾rogant
se inuicẽ qua causa hec quȩ uid̾ant et
audierant accidissent. Uir aut̃ dñi felitiꝰ
cuncta intelligens a deo ẽẽ manifestata:
retexit hẏstorias qͦmadmodũ ierosolimã
magnũ absconditũ diuina reuelauerat¬

Expanded text:
bimet dederunt. Levantesque se a terra, lacrymabiliter interrogabant se invicem, qua causa haec quae viderant et audierant, accidissent. Vir autem Domini Felix cuncta intelligens a Deo esse manifestata, retexit historias quemadmodum Hierosolymam m absconditum di
Abbreviated transcription (Latin):
untes de naui ad t̾rã : paulisꝑ reqͥeuerũt.
Mouentes aut̃ ex eodẽ loco duob milia¬
riis ꝑactis. inuenert̃ eminꝰ corpora moetuoꝵ.
regẽ uidelicet Wandaloꝵ eũ om̃i exercitu
suo iacentẽ suꝑ faciẽ t̾re: ut opinor qͣsi ingĩ¬
ti milia uiroꝵ. Qm̃ egressus fuerat isdẽ po¬
pulus erassa cerince de uagina sua ꝑ mare

Expanded text:
erunt. Moventes autem ex eodem loco, duobus milliaribus peractis, in venerunt eminus corpora mortuorum, regem videlicet Wandalorum cum omni exercitu suo jacentem super faciem terrae, ut opinor, quasi viginti millia virorum: quoniam egressus fuerat idem populus crassa cervice de vagatione sua per mare
Abbreviated transcription (Latin):
uiro religioso sac̃doti ac mona
felici surge qͣm totius ꝑgens ad ciuitatẽ
alexandrie. & inuenies ibi eccłiã in ho¬
nore sc̃i ioħis baptiste cõsecratã: ubi
caput eiꝰ cũ trib paruulis innocenti¬
bus recõditũ est: qd̾ accipiens transfer
in partib galliarũ in regione aqͥtanie:
in locũ quẽ tibi ostendero. De qua usio¬
ne certꝰ ⁊ exꝑgefactꝰ reuerendꝰ senex.
gaudio amplissimo repletꝰ: ꝑgens ili
itineris grates innumeras rependit. ꝓ¬
ꝑansq ad locũ. thesaurũ sibi a deo des¬
tinatũ accipiens: in uniꝰ sportelle con¬
clusit simi. statĩq iter retro arripiẽs:
fr̃ib suis. qͥ cũ eo abierant: uallansq
clã regionem illã. ꝑueniens ad litus ma¬
ris. inuenit nauim cũ remigiis ac gu¬
tes in hẏmnis ⁊ laudib dm̃q bñdicentes.

Expanded text:
viro religioso sacerdoti ac monacFelix, surge concitus, et pergens ad civitatem Alexandriae, invenies ibi ecclesiam in honorem sancti Joannis Baptistae consecratam, ubi caput ejus cum tribus parvulis Innocentibus reconditum est. Quod accipiens transfer in partibus Galliarum in regione Aquitaniae in locum quem tibi ostendero. » De qua visione certus et expergefactus reverendus senex, gaudio amplissimo repletus, pergens iitineris grates innumeras rependit, properansque ad locum, thesaurum sibi a Deo destinatum in unius sportellae conclusit sinu: statimque retro iter arripiens, ribus suis, qui cum eo abierant, vallansque clam omnem regionem illam, perveniens ad littora maris, invenit navem cum remigiis ac gutes, in hymnis et laudibus Deum benedicentes,
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃e qͥ fecisti celũ & t̾ram. mare et
oĩa quȩ in eis st̃. & ꝓfundũ abyssi intue¬
ris: qui suꝑ undas maris siccis pedibꝰ am¬
bulasti. & petro mergenti manũ porrex¬
isti: et paulũ t̾cio naufragantẽ lib̾asti. li¬
bera nos de fluctibꝰ huiꝰ pelagi magni: utt
uiuentes bñdicamꝰ nom̃ tuũ in scła scłoꝵ¬

Expanded text:
iste, qui fecisti coelum et terram, mare et omnia qui in eis sunt, et profundum abyssi intueris, qui super undas maris siccis pedibus ambulasti, et Petrum mergentem manu erexisti, et Paulum ter de naufragio liberasti; libera nos de magnis fluctibus hujus pelagi, ut viventes benedicamus nomen tuum in saec
Abbreviated transcription (Latin):
baptiste ĩ uadut̃. ossa disꝑgut̃ : eadẽ
rursus collecta ⁊ cremata. lacius ꝑ¬
qͥdã ex ierosolimis monachi. qͥ mirci
colligẽtib: queq ip̃i poterant rapu¬
erut̃. atq allata ad patrẽ suũ phili¬
hec supra se ducebat tantum che¬
saurũ ꝓpͥis seruare uigiliis ad pon¬
tificẽ alexandrinũ t̾c athanasium:
ꝑulianũ diaconẽ suũ misit. Que
ille suscepta. paucis arbitris sub cauato

Expanded text:
stae invadunt, ossa dispergunt, eadem rursum collecta et cremata latius quidam ex Hierosolymis monachi qui, mixti colligentibus, quaecunque ipsi poterant ablata ad patrem suum Philihaec supra se enim ducebat tantum thesaurum propriis servare vigiliis ad pontificem maximum, tunc Athanasium, per Julianum diaconum suum mittit. Quae ille, suscepta paucis arbitris, sub cavato
Abbreviated transcription (Latin):
in siti sangͥnis ꝑmanebat. Hinc est qd̃
ioħ̃is sangͥnẽ pium: in pocło crudelita¬
tis absoluit. S ista lectio iã loqͣtur. he¬
rodes inqͥt tenuit ioħem: & alligauit
eũ. Qui uincła soluerat peccatoꝵ. pecca¬
toris uincłis alligat᷑. ut uincta uenla.
locũ uenie nõ relinquat. Alligauit
eum: et posuit eum in carcerem.
Herodes tu ad ulterium facis. et
in carcerem uadit iohannes : Sic
uidicat sedẽs in loco iudicis reus:
in loco iudicis innocentie ꝑsecutor: Ro¬
go. uͥ rerũ facies. ubi forma. uͥ pudor.
ubi existimatio publici cognitoris: Ubi
d̃s̃. uͥ homo. uͥ fas. ubi lex. ubi ipsiꝰ uira
nature : Simul om̃ia st̃ herodes ie agen¬
te. te iudicante. te uiuente confusa: Nar¬

Expanded text:
in siti sanguinis permanebat. Hinc est quod Joannis sanguinem pium ingenti poculo crudelitatis absorbuit: sed ipsa lectio jam loquatur. Herodes, inquit, tenuit Joannem, et alligavit eum. Qui vincula solverat peccatorum, peccatoris vinculis alligatur, ut vincta venia locum veniae non relinquat. Alligavit eum et posuit in carcere. Herodes, tu adulterium facis, et in carcerem vadit Joannes? Sic judicas sedens in loco judicis reus, in loco vindicis innocentiae persecutor? Rogo ubi rerum facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius jura naturae? Simul omnia sunt, Herodes, te agente, te judicante, te jubente confusa.
Abbreviated transcription (Latin):
feritas cũ refert᷑: confusa sunt
uiscera. corda tremuert̃. caliga¬
tus. Aut qͥd cõstat in sensib humanis.
qͣndo ꝑdit untutũ magnitudinẽ. eri¬
minũ magnitudo: Herodes inqͥt tenu¬

Expanded text:
s dum refertur, concussa sunt viscera, corda tremuerunt, caligatus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdidit virtutum magnitudinem criminum magnitudo? Herodes, inquit, tenu
Abbreviated transcription (Latin):
fid̃i disciplina Ioh̃es maior homine. par
angłis. legis sũma. eũgłii satio. apłorum
uox. silentiũ ꝓpħarũ. lucerna mundi.
tui.tradit᷑ adult̾e: addicit᷑ saltatrici.
Merito gͦ concussa st̃ uiscera: corda tre

Expanded text:
na; Joannes major homine, par angelis, legis summa, Evangelii sanctio, apostolorum vox, silentium prophetarum, lucerna mundi, traditur adulterae, addicitur saltatrici. Merito ergo co