comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃teteamꝰ. Laudare dñm dictum ẽ: & transit̃t.
tauimus: & conquieuimꝰ. Imus in aliud forte
agendum qđ restat: & aliȩ actiones cũ occur¬
retint nob̃. laudatio diuina cessauit in nob̃is.
Non sic. Nam lingua tua adhoram laudet:
uita tua semꝑ laũet. Inde gͦ bonus psalmꝰ. Esal¬
mꝰ quippe cantatꝰ ẽ : ñ quilibet. s ad psalterium.
Psalterium aut̃ organum qđdam ẽ: cantilenȩ.
sic̃ lira. sicut cytara: & huiusinodi organa. quȩ
inuenta sunt ad cantandũ. Qui gͦ psallit: nõ
sola uoce psallit. s assumpto eciã quodam
organo. qđ uocat᷑ psalteriũ. Accedentibꝰ ma¬
nibꝰ: uoci concordat. Uis gͦ psallere: Non
sola uox tua sonet: laudes dĩ: s oꝑa tua cõ¬
cord̃ent cũ uoce tua. Cum gͦ uoce cantaueris:
silebis. Aliquando uita sic cantat: ut nunquã
sileas. Hegotium agis. &. fraudem cogitas: Si¬
laude siliusti. sed in blasphemiam ꝑ rexisti. Cum
enum d̃s laudatur de bono oꝑe tuo: oꝑe tuo lau¬

Expanded text:
num. Dictum est, et transiit; tavimus, et conquievimus. Imus in aliud forte agendum quod restat, et aliae actiones cum occurrerint nobis, laudatio divina cessabit in nobis? Non sic; nam lingua tua ad horam laudat, vita tua semper laudet. Inde ergo bonus psalmus. 2. Psalmus quippe cantus est, non quilibet, sed ad psalterium. Psalterium autem quoddam organum est cantilenae, sicut lyra, sicut cythara, et hujusmodi organa, quae inventa sunt ad cantandum. Qui ergo psallit, non sola voce psallit; sed assumpto etiam quodam organo, quod vocatur psalterium, accedentibus manibus voci concordat. Vis ergo psallere? Non solum vox tua sonet laudes Dei, sed opera tua concordent cum voce tua. Cum ergo voce cantaveris, silebis aliquando: vita sic canta, ut nunquam sileas. Negotium agis, et fraudem cogitas; silaude siluisti, sed in blasphemiam perrexisti. Cum enim Deus laudatur de bono opere tuo, opere tuo lau
Abbreviated transcription (Latin):
balum tiuniens. Si sciero inqͥt omĩa sacram̃ta.
& ouinẽ scientiã. & si habuero omñe ꝓpħiam.
& omnẽ fidem ita ut montes transferã. qͣn¬
taista dona sunt: Caritatem aut̃ ñ habeam
inquit: nichil funt. Quale ẽ illud donum
martirui. & distributionis rerũ suarũ : Et tam̃
si distribuero inqͥt omĩa mea pauꝑibꝰ. & tra¬
didero corpus ineum ut ardeam: caritatem
autem ñ habeam: nichil mͥ ꝓq̾est. Qui gͦ nõ
ht̃ caritatem. & si ad tempus ht̃ hec dona:
ñ ht̃. Et ipsum quiddã: hoc ñ ht̃. unde ce¬
płi ut haberent caritatem qͦs uolebat facẽ
in cȩlo stellas ambulantes. suꝑ eminentẽ uiã
ille qui numerabat multitudinem stellarũ:
& om̃ibꝰ eis nomina uocans. Cum redirent
ter nom̃ tuum. Et ille qui numerat mul¬
titudinem stellarum: & om̃ibꝰ eis nomina
uocans: sciens multos dicturos ẽẽ: ñne in
nomine tuo demonia eiecimꝰ. quibꝰ diccu¬
rus ẽ. in fine. ñ noui uos quia cos ñ numera¬

Expanded text:
sacramenta et omnem scientiam, et si habuero omnem prophetiam, et omnem fidem, ita ut montes transferam» quanta ista dona sunt!; «charitatem autem non habeam,» inquit, «nihil sum.» Quale est illud donum martyrii, et distributionis rerum suarum! Et tamen «si distribuero,» inquit, «omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest» . Qui ergo non habet charitatem, etsi ad tempus habet haec dona, non habet: et ipsum quiddam hoc non habet, unde caepuli, ut haberent charitatem, quos volebat facere in coelo stellas ambulantes supereminentem viam, ille «qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocans;» cum redirent ter nomen tuum.» Et ille «qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocans,» sciens multos dicturos esse, «Nonne in nomine tuo daemonia ejecimus?» quibus dicturus est in fine, «Non novi vos
Abbreviated transcription (Latin):
facit uoliuitateni tuam. Et preces eorũ exau¬
diet. & saluos faciet eos. Uides adhoc exaudi¬
re medicum: ut saluos faciẽt. Quando hoc: Au¬
di apłm dicentem. Spe enim salii facti sumꝰ.
Spes autem quȩ uidetur: ñ ẽ spes. Si autẽ
qd ñ uidemꝰ speramꝰ: ꝑ pacientiam expectamꝰ:

Expanded text:
facit voluntatem tuam. «Et preces eorum exaufacit voluntatem tuam. «Et preces eorum exaudiet, et salvos faciet eos.» Vides ad hoc exaudire medicum, ut salvos faciat. Quando hoc? Audi Apostolum dicentem: «Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: si autem quod non videmus speramus,» «per patientiam
Abbreviated transcription (Latin):
placet: inonubꝰ malis quȩ pateris. ds̃ tͥ ñ displi¬
cet. hoc ẽ inuocare dm̃ inueritate. Qui sic innnio¬
qđ ius. Ibi ẽ tam̃. Quomn medicus si forte aliqͥd
imponat. uł oculo uel uiscerib qđ urendo sa¬
net: si roget eger ut tollat᷑ illi. medicꝰ expeccat
tempꝰ. ñ facit qđ rogat eger. Non tam̃ rrcedit.
& ꝓpe ẽ: & ñ facit. Et idõ magis ũ facit: qͥa
ꝓpe ẽ. Curando enim imposuit. qđ imposu¬
it: & curando ñ facit qđ rogatur. Non te
exaudit ad p̾sentẽ uoluntatẽ: exaudiendo
ad futurã sanitatẽ. Et hoc utq ad uoluntatẽ.
Nam utiq sanus ẽẽ uult: etiam qui uri non
quibꝰ om̃ibꝰ: Om̃ibꝰ qui inuocant eũ inuerita¬
te. Tales om̃ĩs confirmat decidentes: qui inuo
faciet. faciet: & si ñ faciet. ad horam faciet. Ta¬
iũ certe si idõ times dm̃ ut tu facias ipsius uo¬
liuitat᷑e: ecce & ipse quodam mͦ ministrat tͥ.

Expanded text:
placet; in omnibus malis quae pateris, Deus tibi non displiplacet; in omnibus malis quae pateris, Deus tibi non displicet. Hoc est invocare Deum in veritate. Qui sic invoquod vis, ibi est tamen. Quomodo medicus si forte aliquid imponat vel oculo, vel visceribus, quod urendo sanet; si roget aeger ut tollatur illi, medicus exspectat tempus, non facit quod rogat aeger; non tamen recedit. Et prope est, et non facit; et ideo magis non facit, quia prope est. Curando enim imposuit quod imposuit, et curando non facit quod rogatur. Non te exaudit ad praesentem voluntatem, exaudiendo ad futuram sanitatem; et hoc utique ad voluntatem: nam utique sanus esse vult, etiam qui uri non quibus «omnibus? Omnibus qui invocant eum in veritate.» Tales omnes confirmat decidentes «qui invocFaciet, faciet: etsi non faciat ad horam, faciet tamen. Certe, si ideo times Deum, ut tu facias ipsius voluntatem, ecce et ipse quodammodo ministrat tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ beattior eris. cũ seipsũ tͥ dederit: Debi¬
derasti tanta ab illo: rogo tẽ desida & ipsũ.
Neq enum uere dulciora sunt ista quã illã:
aut ex aliqua parte comꝑanda sunt illi. Er¬
go quidem ipsũ aquo accepit de quibꝰ gau¬
det. p̃ponit his om̃ib rebꝰ quas accipit Ip¬
se inuocait dm̃ inueritate. Nam ut noueni¬
tis si talibꝰ hominibꝰ p̃ponatur. & dicatur.: qͥd
susta omĩa de quib gaudes uelit tͥ auferre ds̃.
iam ñ amabitur: ñ erit quid dicat. dñs de
dit dũs abstulit. sic̃ dño placuit ita factũ ẽ.
sit nom̃ dñi benedictum: S forte qͥa abstu¬
lit quid dicit᷑: Dĩ quid tͥ fecit: Quare mͥ ab¬
stulisti: & illis dedisti: Iniquis das. & tuis col¬
ls ͤ Accusas dm̃ quasi inustũ: & ce laudas
quasi iustum. Conuertere. accusa tẽ. lauda illũ.
Tuuc eris rectꝰ. cum in om̃ibꝰ bonis que facit aĩ tͥ

Expanded text:
quanto heatior eris, cum seipsum tibi dederit? Desiquanto heatior eris, cum seipsum tibi dederit? Desiderasti tanta ab illo; rogo te, desidera et ipsum. Neque enim vere dulciora sunt ista, quam ille, aut ex aliqua parte comparanda sunt illi. Ergo qui Deum ipsum, a quo accepit de quibus gaudet, praeponit his omnibus rebus quas accepit, ipse invocat Deum in veritate. Nam ut noveritis, si talibus hominibus proponatur et dicatur. Quid, si ista omnia de quibus gaudes, velit tibi auferre Deus? jam non amadit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Sed forte cui abstulit, quid dicit? Deus, quid tibi feci? Quare mihi abstulisti, et illis dedisti? Iniquis das, et tuis tollis. Accusas Deum quasi injustum, et te laudas quasi justum. Convertere; accusa te, lauda illum. Tunc eris rectus, cum in omnibus bonis quae facit, Deus tibi
Abbreviated transcription (Latin):
stud. erit enim cum inuocabunt me. & ñ exau¬
diam cos: Ergo uide qđ sequitur. Om̃ib qui
iuocant eum in ueritate. Nam multi eum
inuocant: ñ intieritate. Aluid ab illo querunt:
& ipsum ñ querunt. Quare amas dm̃: quia de¬
dit mͥ sanitatem. Istud manifestum ẽ: ipse dedit.
Non enim abullo ẽ. ulla salus: nͥ ab illo. Qui¬
a dedit mͥ inquit uxorem diuitem. qui nichil
habebãt: & seruientem tͥhi. Et hoc iꝑse dedit:
uerum dicis. Dedit inquit filios & multos
& bonos: dedit familiam. dedit omnia bo¬
na. Ideo anias. ideo nichil amplius quęris:e¬
sto esuriens. adhuc pulsa ad ianuam patris¬
famuilias. habet adhuc qđ det. In mendicitate
es cum om̃ibꝰ his quȩ accepisti: & uescis. Pan-¬
nosam carnem mortalitatis adhuc portas:
stolam illã głȩ unm ortalitatis nunqͥd accepi¬
sti. & quasi iam satiatus sĩ rogas. Beati qui e¬
suruint & sitiunt iusticiã: qm̃ ipsi satura¬
bunt᷑. Ergo sibonus ẽ ds̃ quia ista tͥ dedit:

Expanded text:
st illud, «Erit enim cum invocabunt me, et non exaudiam eos» ? Ergo vide quod sequitur: «Omnibus qui invocant eum in veritate.» Nam multi eum invocant non in veritate. Aliud ab illo quaerunt, et ipsum non quaerunt. Quare amas Deum? Quia dedit mihi sanitatem. Istud manifestum est, ipse dedit: non enim ab ullo est ulla salus, nisi ab illo. Quia dedit mihi, inquit, uxorem divitem, qui nihil habebam, et servientem mihi. Et hoc ipse dedit; verum dicis. Dedit, inquit, filios, et multos et bonos, dedit familiam, dedit omnia bona. Ideo amas? Ideo nihil amplius quaeris? Esto esuriens, adhuc pulsa ad januam patrisfamilias; habet adhuc quod det. In mendicitate es cum omnibus his quae accepisti, et nescis. Pannosam carnem mortalitatis adhuc portas; stolam illam gloriae immortalitatis numquid accepisti, et quasi jam satiatus non rogas? Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsi saturabuntur . Ergo si bonus est Deus, quia ista tibi dedit;
Abbreviated transcription (Latin):
ñ miquitati: tam̃ uel delectari talibꝰ o nͣ con¬
sentis. ñdun ẽ ꝑfecta sanitas. sanaberis. Eigo
contrito corde sanabis: Noloͥ erubescere: con¬
tere cor. Tales sauat ds. Sed quid ago inquies
modoꝰ Condelector enim legi dĩ. scđm inte¬
rioiem hominem: iudco autem aliami legem
in membris meis repugnantem legi tũtis meȩ
&e captiuum me ducentẽ in lege peccati. Quid
agis: Contere cor. Confitere. age. Dic seq̃n¬
tia. Infelix ego honio. quis me lib̾abit de cor¬
ꝑe mortis hunis: hoc enam dic̾e infelix hõ:
iam cor conterere ẽ. Ille speret felicitatem: qui
confitet᷑ infeliciatem. Dic gͥ. Infelix homo.
quis me lib̾ubit de corꝑe mortis huiusꝰ Ut
respondeit᷑ tͥ. Grã dĩ ꝑ iħm xp̃m dñm nr̃m.¬

Expanded text:
non iniquitati; tamen vel delectari talibus, etsi non connon iniquitati; tamen vel delectari talibus, etsi non consentis, nondum est perfecta sanitas. Sanaberis ergo, corde contrito sanaberis. Noli erubescere, contere cor; tales sanat Deus. Sed quid ago, inquies, modo? «Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem; video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati.» Quid agis? Contere cor, confitere; age, dic sequentia: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» Hoc enim dicere, «Infelix homo,» jam cor conterere est. Ille speret felicitatem, qui confitetur infelicitatem. Dic ergo, «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus;» ut respondeat
Abbreviated transcription (Latin):
tritos corde: quia illis ꝓpinquat ut sauet. sic̃
dt̃ alio loco: ꝓpe ẽ dñs his qui obtriuer̃ cor.
Qui obtriuer᷑ cor. humiles. Qui ñ obtriuer̃
cor: Suꝑbi. Contritum sanabit᷑: elatũ di¬
det᷑. Adhoc enim forte elidit᷑: ut contritum
corrigit᷑. Qni sanat contritos corde: Et alligat
contritiones corum. Sanat inquit contricos cor¬
de: sanat gͦ huiuiliatos oorde: sauat confiten¬
tes. sanat seipsos punientes. In se seuerũ iudi¬
eium exercentes: ut possint ẽẽ illiꝰ miscłiam
sentientes. Tales sanat: s ꝑfecta eorum sanitas
traus acta nͣortalitate fiet. qͣndo corruptibile
hoc induerit incortuptionem. & mortale hoc
induerit immortalitatem. Quando trichil
erit qđ ex carius labe sollicitet. ñ solum i¬
chil cui consentien᷑ s nichil qđ suggerat᷑.
in carne. Et enim mͦ fãs mei. qͣnte illicite
delectationes animum tangunt: quãius eis
ñ consentiamꝰ ut mẽbra nr̃a iusticie seritiant

Expanded text:
orde:» quia illis propinquat ut sanet; sicut dicitur alio loco, «Prope est Dominus his qui obtriverunt cor» . Qui obtriverunt cor? Humiles. Qui non obtriverunt cor? Superbi. Contritum sanabitur, elidetur elatum. Ad hoc enim forte eliditur, ut contritum corrigitur. 6. «Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum. Sanat,» inquit, «contritos corde:» sanat ergo humiliatos corde, sanat confitentes, sanat seipsos punientes, in se severum judicium exercentes, ut possint esse illius misericordiam sentientes. Tales sanat; sed perfecta eorum sanitas transacta mortalitate fiet, quando corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ; quando nihil erit quod ex carnis labe sollicitet, non solum nihil cui consentiamus, sed nihil quod suggeratur ex carne. Etenim modo, fratres mei, quantae illicitae delectationes animum tangunt! Quamvis eis non consentiamus, ut membra nostra justitiae serviant,
Abbreviated transcription (Latin):
ut impii remanerent: s ut mortui iusti ab in¬
iusticia sanarent᷑. hic quid audis cũ dixisset.
dõ nr̃o iocunda sit lausꝰ Uideamꝰ si ipsa ẽ com¬
ficans iherłm dñs: colligit disꝑsiones popłi
ipsius. Popłs eium iherłm: popłs isrł. Et ẽ¬
ierłm ȩcerna incelis: uͥ cuies etiã angłi sunt.
Quiã gͦ ibi isrł. Si hominem illum nepotem
abrahȩ cousideres. qui dictus ẽ & lacob: quo¬
mͦ angłos intelligimꝰ isrł: Int̃precationem
nominis disuitiamꝰ. Quia & ipse lacob mutato
utinam et nos sequentes simꝰ ifrł. Quid̃ enĩ
tis illius ques udendo dm̃r gaudent in illa
magna quitate. & ampla & cęlesti: specta cu¬
lum eis ds̃ ipse ẽ S nos abilla ciuitate pere¬
grinam᷑. peccato expulsi ne ibi maneremꝰ :
& mortalitate p̃grauati: ne illo rediremꝰ re¬
spex̃ ds̃. ꝑegrinationem nr̃am. Et ille qui edi¬
ficat ierłm: restituit lapsam partẽ. Unde re¬
stituit lapsam partem: Disꝑsiones isrł colli¬

Expanded text:
ut impii remanerent, sed ut morte justi ab injustitia sanarentur: hic quid audis, cum dixisset, «Deo nostro jucunda sit laus?» Videamus si ipsa est comficans Jerusalem Dominus, colligens dispersiones populi ipsius. Populus enim Jerusalem, populus Israel. Est Jerusalem aeterna in coelis, ubi cives etiam Angeli sunt. Quid ergo ibi dictus est et Jacob; quomodo Angelos intelligimus Israel? Si interpretationem nominis discutiamus, quia et ipse Jacob mutato utinam et nos sequentes simus Israel. Quid enim ves illius civitatis, videndo Deum gaudent in illa magna civitate et ampla et coelesti; spectaculum eis Deus ipse est. Sed nos ab illa civitate peregrinamur, peccato expulsi, ne ibi maneremus; et mortalitate praegravati, ne illo rediremus. Respexit Deus peregrinationem nostram, et ille qui aedificat Jerusalem, restituit lapsam partem. Unde restituit lapsam partem? «Dispersiones Israel colli
Abbreviated transcription (Latin):
llã & latro timet᷑. et bestia timet᷑. & homo iniustꝰ
tt eum: qđ tradid̾it dñm. Et dixit. Peccaui: qͥa
tradidi sanguinem iustum. Bene quidẽ timti¬
isti: s si sꝑares in miscd̃ia ẽ quẽ timiusti. Iue de¬
sꝑando abiit: & laqueo se suspendit. Egͦe sictime
dm̃: ut speres in miscĩia. eius. Si times latronẽ:
abalio speras auxilum: ñ ab eo quẽ tunes. Si¬
sic times: poscis auxiliũ abeo quẽ times: adũ¬
sum eũ quẽ times. Si sic times dm̃. & idõ times
dm̃. quia peccatores accepturus es. auxiliũ adñ¬
sus dm̃. qͦ iturus. quid facturꝰ: uis ab illo fuge:
Ad ipsum fuge. Uis fuge̾ abirato: fuge aq̃
placatũ. Placab̾ autem eũ si speras in miscd̃ia
ipsius: atq ita de cetero peccare caueas. ut de
p̃teritis depreceris: ut tͥ dimittant᷑. Am eN.

Expanded text:
Nam et latro timetur, et bestia timetur, et homo injustus it eum quod tradiderit Dominum, et dixit: «Peccavi, quia tradidi sanguinem justum.» Bene quidem timuisti; sed si sperares in misericordia ejus quem timuisti. Ille desperando abiit, et laqueo se suspendit. . Ergo sic time Dominum, ut speres in misericordia ejus. Si times latronem, ab alio speras auxilium, non ab eo quem times: poscis auxilium ab eo quem non times, adversus eum quem times. Si sic times Deum, et ideo times Deum quia peccator es, a quo accepturus es auxilium adversus Deum? Quo iturus es? quid facturus? Vis ab illo fugere? Ad ipsum fuge. Vis fugere ab irato? Fuge ad placatum. Placabis autem eum, si speres in misericordia ipsius; atque ita de caetero peccare caveas, ut de praeteritis depreceris, ut tibi dimittantur a
Abbreviated transcription (Latin):
nubibꝰ: Qui contegit scripturam figuris & sacra¬
mentis. Ille qui humiliat ꝑeccatores usq ad t̾rã:
ille qui suscipiet mansuetos. cooꝑit celum nubi¬
bꝰ. Et quis uideat cęlum. qđ cooꝑtum ẽ nubibꝰ:
Noli timere: aud̃i quid sequit᷑. Qui cooꝑit celũ¬

Expanded text:
«nubibus?» Qui contegit Scripturam figuris et sacramentis. Ille qui humiliat peccatores usque ad terram, ille qui suscipit mansuetos, «cooperit coelum nubibus.» Et quis videat coelum quod coopertum est nubibus? Noli timere; audi quod sequit
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi corui parentes nr̃i: tam̃ pulli cornorũ. nos. i¬
psi unuocamꝰ dnm̃. Dat peccorib ȩscam ipsorũ:
&̃ pullis coruorum qͥ urnocant cum. Ipsi sunt
pulli coruorũ qͥ inuocant cũ. quibꝰ dicit petrus:
quia ñ corruptibili argento uł auro redempti e¬
stis. desuꝑ uacua ur̃a consuetudine a parentibꝰ
uris tradita. ꝓficientes eium pissli coruorũ. qui
simulachra colere uidebant᷑ parentũ suorũ: con¬

Expanded text:
corvorum nos ipsi invocamus Deum. «Dat pecoribus escam ipsorum, et pullis corvorum qui invocant eum.» Ipsi sunt pulli corvorum, quibus dicit Petrus: «Quia non corruptibili argento vel auro redempti estis de supervacua vestra consuetudine a parentibus vestris tradita» . Proficientes enim pulli corvorum qui simulacra colere videbantur parentum suoru
Abbreviated transcription (Latin):
tram: & contremiscis maris magnituamem.
Quando cogitationem occupas: respice uinume¬
rabilitatẽ stellarum. Respice tanta genera semi¬
num: tantas diu̾sitates aiimaltũ: qͥcquia na¬
tat inaquis. reꝑit in t̃ra. uolitat maere: circu¬
it in celo. Omĩa ista ꝗͣ miagna: ꝗͣ p̃clara: quã
pulchra: ꝗͣ stupenda: Ecce quifecit hec om̃iã
ds̃ tiuus ẽ. Lone ibi sꝑem tuam ut sis beatus:
spes illiuis i dñm dm̃ ipsus. Quemꝰ Qui fe¬
cit celum & t̃ram mare ce omia que in eis ft̃.
Magnum dm̃ habemꝰ. Attendite fãs. magnũ
dm̃ bonum facientem talia. Quia gͦ hinic
cogitauit ds̃ ut faceret: Si tam̃ dicendũ ẽ
de dõ: cogitauit celum. t̃ra. mate. & omnia
quȩ in eis sint. Forte diccurus erat homo iste.
Uideo qͥdem omĩa magna ista. cȩlũ & terrã
iuare fecit ds̃. Quando me cõputat ãs uiter
ea quȩ fecit: Et uere ego ad curam ipsitis ꝑti
neo: & mͦ de ine cogitat ds̃. Aut scit an uiuã:

Expanded text:
terram, et contremiscis; maris magnitudinem terram, et contremiscis; maris magnitudinem quando cogitatione occupas? Respice innumerabilitatem stellarum; respice tanta genera seminum, tuntas diversitates animalium, quidquid natat in aquis, repit in terra, volitat in aere, circuit in coelo: omnia ista, quam magna, quam praeclara, quam pulchra, quam stupenda! Ecce qui fecit haec omnia, Deus tuus est. Pone ibi spem tuam, ut sis beatus: «Spes illius in Dominum Deum ipsius.» Quem? «Qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt.» Magnum habeDeum, bonum, facientem talia. Quid ergo hinc cogitavit Deus, ut faceret si tamen dicendum est de Deo, Cogitavit «coelum, terram, mare, et omnia quae in eis sunt?» Forte dicturus erat homo iste: Video quidem omnia magna ista: coelum et terram, mare fecit Deus: quando me computat Deus inter ea quae fecit? et vere ego pertineo ad curam ipsius, et modo de me cogitat Deus, aut scit an vivam?
Abbreviated transcription (Latin):
tos deos. &e dicunt eos dominos suos. & deos
suos. S dicit apłs. Et si sunt qui dicaut᷑ dĩ. si¬
dil. & domini multi: nob̾ tanĩ itñ as̃ pat̃ ex qͣ
se fit spes tua: dñs deus tuus. In illo sit spes tua.
In domino dõ suo. ẽ spes etiam illius: qui colit sa¬
turnum. In dño dõ ipsius ẽ spes qui colit mar¬
tem: qui colit neptunum. qui colit mercuriũ.
Plus a deo : qui colit uentrem: de quibꝰ dictum
ẽ quorum ds̃ uenter ẽ. Ergo ille illius as̃: atq
ille illius. Quid huius beati: Qma spes ipsius:
in dño dõ ipsius. S. quis ÷ iste: Qui fecit cȩ¬
lum & t̾ram. mare & omĩa quȩ in eis sunt.
Fãs mer: magnum dm̃ habeniꝰ. Beuedicamꝰ
nom̃ scm̃ eius: quia dignatꝰ ẽ facere nos pos¬
sessionem suam. Nondum uides am̃. Non po¬
tes amare plene qđ ñdum uides: que uides ip¬
se feeit. Miraris inundũ: quere artificẽ mundi.
Suspicis celũ: & exhorrescis. Cogitas uiuu̾sam

Expanded text:
tos deos, et dicunt eos dominos suos et deos tos deos, et dicunt eos dominos suos et deos suos. Sed dicit Api, et domini multi: nobis tamen unus Deus Pater, ex quo ipse spes tua, Dominus Deus tuus; in illo sit spes tua. In domino deo suo est spes etiam illius qui colit Saturnum; in domino deo ipsius est spes, qui colit Martem, qui colit Neptunum, qui colit Mercurium: plus addo, qui colit ventrem, de quibus dictum est, «Quorum deus venter est» . Ergo ille illius deus, atque ille illius. Quis hujus beati? Quia «spes ipsius in Domino Deo ipsius.» Sed quis est iste? «Qui fecit coelunt et terram, mare et omnia quae in eis sunt.» Fratres mei, magnum Deum habemus! benedicamus nomen sanctum ejus, quia dignatus est facere nos possessionem suam. Nondum vides Deum, non potes amare plene quod nondum vides. Quae vides, ipse fecit. Miraris mundum, quare non artificem mundi? Suspicis coelum, et exhorescis; cogitas universam
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationib constituti: priꝰ uisticiã eiꝰ lau¬
dauer̃. & sic beneficia petiuer̃. Prius dixert̃.
iistũ ẽ qđ facis. Sic rogauit danel: sic alii
sc̃ĩ. Iusta sunt uidicia tua: bene passi sumꝰ. re¬
cce passi sumꝰ. Nondeder̃ dõ in utsticiã: ñ ei de¬
der̃ imquitatẽ. & insipientiã. Laudauer̃ pri

Expanded text:
 constituti, prius justitiam ejus laudaverunt, et sic beneficia petiverunt. Prius dixerunt: Justum est quod facis. Sic rogavit Daniel, sic alii sancti: Justa sunt judicia tua, bene passi sumus, recte passi sumus . Non dederunt Deo injustitiam, non ei dederunt iniquitatem et insipientiam. Lauda
Abbreviated transcription (Latin):
&e sibi tribuat qͥa iustꝰ ẽ. Meliꝰ ẽ enim qđ tͥ uis tri¬
buere: quam qđ illi. Melius enim aliquid es qͥa¬
tustus es: quã qͥa homo es. Inferius aliquid̃ das
dõ: & suꝑuis tͥ. Totum illi da. in toto iꝑsum
lauda. ñ cades de manu artificis: ut qui fecit¬
esses. Nonne scriptum ẽ qͥa sumpsit ds limũ
de t̾ra &e formauit hominẽ. antequã homo
esses: Linus eras: antequã liuiꝰ esses nichil
eras. S ñ de isto solo figm̃to. gras agas arti¬
ficituo: audi aliud eius fignentũ uͥ te fecit.
Nonexoꝑibꝰ ait: ne forte quis extollat᷑. Suꝑius¬

Expanded text:
et sibi tribuat quia justus est. Melius est enim quod sibi vult triet sibi tribuat quia justus est. Melius est enim quod sibi vult tribuere, quam qjustus es, quam quia homo es. Inferius aliquid das Deo; et superius tibi. Totum illi da, in toto ipsum lauda: non cadas de manu artificis. Ut esses quis fecit? Nonne scriptum est quia sumpsit Deus limum de terra, et formavit hominem ? Antequam homo esses, limus eras; antequam limus esses, nihil eras. Sed non de isto solo figmento gratias agas artifici tuo; audi aliud figmentum ubi te fecit. «Non ex operibus,» ait, «ne forte quis extollatu
Abbreviated transcription (Latin):
iusti nos: ut & nos reducas in memoriam. Cõ¬
memorabunt᷑ enim & couu̾tunt᷑ ad dm̃:. uni¬
u̾si fines t̾rȩ. Quia gͦ. memoriã abundantiȩ
suauitatis tuȩ eructabunt. Intelligentes inse
nichil boni eẽ qđ a te ñ sit: nec potuisse cõ¬
uerti adte. nͥ cõmemoient᷑ ab ste: nec reduci
poͣsse in memoriam tui. si tu obliuisceris il¬
lorũ. Hec considerantes in gr̃a tua: Et iusticia
tua exultabt̃. Hȩc inquã ui tua grã conside¬
rantes : exultabunt iusticia tura. ñ sua. fãs.
si uultis ructuare gr̾am: bibite grãm. Quid ẽ bi¬
bite gr̾am᷑ Discite gr̾am: intelligite gram.
homines. cũ ante nichil essemꝰ. Deinde iam ipsi ho¬
mines exttaduci illius peccatoris: & maligni eramꝰ.
&e filii irȩ naturȩ sicut & ceteri. Attendamꝰ gͦ
gram dĩ ñ solum quia fecit nos: uetũ etiã qͥa refe¬
cit. Cui gͦ debemꝰ quia surrexit. illi debemꝰ quia
& iustificati sumꝰ. Nertio quasi dõ tribuat quia ẽ:

Expanded text:
isti nos, ut et nos reducas in memoriam. «Commemorabuntur» enim «et convertentur ad Dominum universi fines terrae» . Quia ergo «memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt,» intelligentes in se nihil boni esse quod a te non sit; nec potuisse converti ad te, nisi commonerentur abs te; nec reduci potuisse in memoriam tui, si tu obliviscereris illorum: haec considerantes in gratia tua, «Et justitia tua exsultabunt.» Haec, inquam, in tua gratia considerantes, «exsultabunt justitia tua,» non sua. Fratres, si vultis eructare gratiam, bibite gratiam. Quid est, bibite gratiam? Discite gratiam, intelligite gratiam. homines, cum ante nihil essemus: deinde jam ipsi homines ex traduce illius peccatoris, et maligni eramus, et filii irae natura, sicut et caeteri . Attendamus ergo gratiam Dei, non solum qua fecit nos, verum etiam qua refecit. Cui ergo debemus quia sumus, illi justificati sunt. Nemo ergo Deo tribuat quia est,
Abbreviated transcription (Latin):
nius & uultum misericors. Suauis dñs
oñubꝰ e miserationes eiꝰ in omĩa oꝑa eiꝰ. Nisi
ille talis eẽt: de nabis repeticio nulla eẽt. at¬
tende adte ipsum quid inerebaris. peccator. cõ¬
tẽptor dĩ. qͥd merebaris. Uide si occurrit tͥ nͥ
pęna: si occurrit tͥ nͥ sippliciũ. Uides gͦ qͥd
ł debebat᷑: & quid dederit. Quid gratis dedit:
Data ẽ uenia peccatori. Datus ẽ sp̃s iustifica¬
tionis: data ẽ caritas & dileccio. In qua bona
onũa facias: & suꝑ hȩc dabit e uitam ȩc̃nã
&e societatem augłorum. Totum de miscł̃ia.
merita tua nunquã iactes: quia &e ipsa me
tita tua. illius dona sunt. Et iuisticia tua
exultabunt. Misericors & miserator dñs: qͥ
fecit gratis omĩa. Longaninus. Quanta̾s enim
ñ dec̾it Langanimis. ñ daninans: s expe¬
itans ipsa expectatione clamans. Conu̾timi¬
ni adme & conu̾tar aduos: & nimia longa¬
nmnitate. Nolo inqͥt mortẽ impii. tantũ ie¬

Expanded text:
nimis et multum misericors. Suavis Dominus omnibus, et miserationes ejus in omnia opera ejus.» Nisi ille talis esset, de nobis repetitio nulla esset. Attende ad te ipsum; quid merebaris peccator? contemptor Dei, quid merebaris? Vide si occurrit tibi nisi poena, si occurrit tibi nisi supplicium. Vides ergo quid tibi debebatur, et quid dederit qui gratis dedit. Data est venia peccatori, datus est spiritus justificationis, data est charitas et dilectio, in qua omnia bona facias; et super haec dabit et vitam aeternam, et societatem Angelorum: totum de misericordia. Merita tua nusquam jactes, quia et ipsa tua merita illius dona sunt: «Et justitia tua exsultabunt. Misericors et miserator Dominus:» qui fecisti omnia gratis. «Longanimis:» quantos enim non dedit, «longanimis,» non damnans, sed exspectans, ipsa exspectatione clamans, «Convertimini ad me, et convertar ad vos» ; et nimia longanimitate, «Nolo,» inquit, «mortem impii, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ait apłs: Nunqͥd de bubꝰ ꝑtinet ad dm̃: uͥ
p̃ceptum dedit. boni trituratiti os ñ infrenabis:
ibi debubꝰ ñ cogitauit ds̃. Itaq quosdã boues
uoluit significari. Non enim hoc curat ds̃
monere qͥd agat cum bub: habet hoc na-¬
tura ipsa humana. Sic factus ẽ homo: ut no¬
rit consolari uimitis siiis. Nec inde p̃cepta¬
a dõ accepit: s insinuatum ẽ illi in m̃tẽ a deo.
ut possit & sine p̃cepto facere. Fecit illũ talẽ
ds. Si quomͦ regit pecus. regendus ab alio: ab-
eo a quo regit᷑: p̃ceptum accepit. Ad p̃cepti gͦ
tenorem: ñ ẽ de bub cura deo. Ad ꝓuidenti

Expanded text:
go ait Apostolus? Nunquid de bobus pertinet ad Deum? Ubi praeceptum dedit: Bovi trituranti os non infraenabis ; ibi de bobus non cogitavit Deus? Itaque quosdam boves voluit significare. Non enim hoc curat Deus monere, quid agas cum bobus. Habet hoc natura ipsa humana. Sic factus est homo, ut norit consulere jumentis suis, nec inde a Deo praecepta accepit: sed insinuatum est illi in mente a Deo, ut possit et sine praecepto facere: fecit illum talem Deus. Sed quomodo regit pecus, regendus ab alio: ab eo qui regit, praeceptum accepit. Ad praecepti ergo tenorem non est de bobus cura Deo. Ad providen
Abbreviated transcription (Latin):
teformabim̃: Quando reformabun᷑: Incipite dño
in confessione. Post confessionen qͥd̃ sequant᷑: Bo¬
na oꝑa. Esallite dõ nr̃o in eithara. Quid ẽ in ci¬
thara: Quod iam exposinit sic̃ illud̃ in psalteri¬
opsalmꝰ: sic & citara. Non sola uoce : s ce oꝑe.

Expanded text:
eformabimur? quando reformabimur? «Incipite Domino in confessione.» Post confessionem quid? Sequantur bona opera. «Psallite Deo nostro in cithara.» Quid est, «in cithara?» Quod jam exposui, sicut illud in psalterio psalmus, sic et cithara; non solum voce, sed et opere.
Abbreviated transcription (Latin):
mitiora etiam ueniã. laus tose. laus auri Dĩa
ista: oꝑa dĩ siuiit. ꝓponunt᷑. susciptunt᷑. lau¬
dant᷑ oꝑa celebrant᷑. de oꝑatore tacet᷑: Ergo
in oꝑib uolo lauddare cretorẽ: ingratũ nõ
amo claudatorem. laudas qđ fecit. tales de
illo qui fecit. Quasi uͭ nͥ ille tantꝰ eẽt: inue¬
nires qđ laudares. In eo qđ iudes. quid ibi lau¬
aatur: species. utilitas. aliqua uirtꝰ. aliqua
potentia rerum istarum. si pulchituido te de¬
lectat. quid pulerius faciente Siittilitas lau¬
dat᷑. quid illo utilius qui fec̃ omĩa. Si uittus
laudat᷑. quiã illo poteittiꝰ a qͦ facta st̃ omĩa.
a qͦ etiã facca ñ dimitccunt᷑. s regunt᷑ e guber¬
naut᷑ om̃ia: Non gͦ quẽadmodũ quidã elo¬
quentes multũ laudantes creaturã: obluui¬
scentes creatorẽ. Hon sic te laudat generatio
&e gn̾atio inseriuis tius: cũ laudat oꝑa tua.
d quom̾ laudat: Et uutut̃e tuã adiitiabt̃.
In laudantis oꝑibꝰ tuis: uirtutẽ tuã adñcia

Expanded text:
us rosae, laus lauri: omnia ista opera Dei sunt, proponuntur, suscipiuntur, laudantur; opera celebrantur, de operatore tacetur. Ego in operibus volo laudari Creatorem; ingratum non amo laudatorem. Laudas quod fecit, taces de illo qui fecit? Quasi vero nisi ille tantus esset, invenires quod laudares. In eo quod vides, quid ibi laudatur? Species, utilitas, aliqua virtus, aliqua potentia rerum istarum. Si pulchritudo te delectat, quid pulchrius faciente? Si utilitas laudatur, quid illo utilius, qui fecit omnia? Si virtus laudatur, quid illo potentius, a quo facta sunt omnia; a quo etiam facta non dimittuntur, sed reguntur et gubernantur omnia? Non ergo quemadmodum quidam eloquentes muti, laudantes creaturam, obliviscentes Creatorem; non sic te laudat generatio et generatio in servis tuis, cum laudat opera tua. Sed quomodo laudat? «Et virtutem tuam annuntiabunt.» In la
Abbreviated transcription (Latin):
S quis dicit: & cuidicit: Quid dicimꝰ fr̃s: Cato
dicit. Lauda anutia mea dñm. Et potest carobo¬
num consiliũ animȩ suggere: Ut multũ sit e¬
domita caro. & a dño imꝑtitis utribꝰ nĩȩ seruitur¬
ti subiecta. ut omĩno ita seruiat nob̾ tanquã
condicionale mancipiũ : sufficit ut ñ imꝑe¬
tuntur. Et sibonum quiddã ẽ anima nim̃. &
bonum quiddã ẽ caro nr̃a: quia utrũq ille tir auit¬
didit qui fecit omĩa bona ualde: quãuis gͦ in
generibꝰ ꝓpriis utrumq sit bonum. tam̃dicit
apłs. Corptis quidem mortuũ ẽ ꝓpt̃ pecoatum.
Est itaq & illud corpus quale nobis ꝓmittit᷑.
& sidum habeniꝰ: in cuiꝰ redemptione spe gau¬
demꝰ: dicente apło. in nob̃met ipsis ingemisci¬
mus adoptioneni. expectantes rademptionem

Expanded text:
Sed quis dicit, et cui dicit? Quid dicimus, fratres? Caro dicit, «Lauda, anima mea, Dominum?» Et potest caro bonum consilium animae suggerere? Ut multum sit edomita caro, et a Domino impertitis viribus nostrae servituti subjecta, ut omnino ita serviat nobis sicut conditionale mancipium; sufficit ut non impetuntur. Et si bonum quiddam est anima nostra, et bonum quiddam est caro nostra, quia utrumque ille creavit qui fecit omnia bona valde ; quamvis ergo in generibus propriis utrumque sit bonum, tamen dicit Apostolus: «Corpus quidem mortuum est propter peccatum.» Est utique et illud corpus, quale nobis promittitur, et nondum habemus, in cujus redemptione spe gaudemus, dicente Apostolo: «In nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem
Abbreviated transcription (Latin):
auda amina mea dñin. Aliq̃n enĩ in
tribulationibꝰ atq in temptationibꝰ p̾sentis uitȩ:
uelis nolis conturbat᷑ anima. Cuiꝰ ꝑturbatio¬
nẽ: in alio psalmo alloquit᷑ dicens. Quare tri
ferat ei eandem ꝑturbationem: suggerit gau
illi.Spem qua se erexit. & in confessione constia¬
it: quasi diceret ei anima sua quȩ illũ tristitia cõ¬
turbabat. Quid mͥ dicis: Sꝑa in dñm. Reuocat me
conscientia peccatorum. Ego noui quȩ cõmisi.
ta sua defendentem: sic subleuat confitentem.
hac gͦ spe accepta. quȩ spes ñ potest eẽ sine
gaudio. quamuis uireb simꝰ difficilib scłm
istan uitam & pletus ꝓcellarum & tempestatũ.
actam̃ spe erecta anima quia gaudet in spe

Expanded text:
auda, anima mea, Dominum.» Aliquando enim in tribulationibus atque in tentationibus praesentis vitae, velis nolis, conturbatur anima: cujus perturbationem in alio psalmo alloquitur, dicens, «Quare triferat ei eamdem perturbationem, suggerit gaudilli» . Spem qua se erexit, in confessione constituit, quasi diceret ei anima sua, quae illum tristitia conturbabat, Quid mihi dicis, «Spera in Dominum?» Revocat me conscientia peccatorum; ego novi quae commisi, ta sua defendentem, sic sublevat confitentem. Hac ergo spe accepta, quae spes non potest esse sine gaudio; quamvis in rebus simus difficilibus secundum istam vitam, et plenis procellarum et tempestatum: hac tamen spe erecta
Abbreviated transcription (Latin):
grinatur. S recordatio cuuitatis in ꝑegrinatio¬
ne: ñ ẽ sine dolore atq suspirio. S pes tam̃ certa
reditus nr̃i: eciam ꝑegrinando tristes consolat᷑
& exhortat᷑. Rapiat cor ur̃mi uerba dĩ. & posses¬
sor ur̃. undicet sibi possessionem suam: id est
mentes ur̃as. ne auertant᷑ in aliud. Unus quis¬
q ut̾m totus hic sit: ut hic ñ sit. Id ÷ totus sit
in uerbo dĩ. qđ sonat in tra: ut abeo exaltetur
& ñ sit in t̾ra. Ideo enim ds̃ nob̾cum: tit nos cũ
illo. Qui enim ut nob̾cum eẽt descendit ad nos:
faciat ut cum illo possimus ascendere ad se. In¬
terim ipse ꝑegrinationem nram ñ fastidiuit:
uultis ur̃a ẽ: exhortantis animã suã ad laudan¬

Expanded text:
regrinatur: sed recordatio civitatis in peregrinatione, non est sine dolore atque suspirio. Spes tamen certa reditus nostri, etiam peregrinando tristes consolatur et exhortatur. Rapiant cor vestrum verba Dei, et possessor vester vindicet sibi possessionem suam, id est mentes vestras, ne avertantur in aliud. Unusquisque vestrum totus hic sit, ut hic non sit: id est, totus sit in verbo Dei, quod sonat in terra ut ab eo exaltetur, et non sit in terra. Ideo enim Deus nobiscum, ut et nos cum illo. Qui enim ut nobiscum esset, descendit ad nos, facit, ut cum illo simus, ascendere ad se. Interim ipse peregrinationem nostram non fastidivit; vultis vestra est, exhortantis animam suam ad laudan
Abbreviated transcription (Latin):
alit itelligeret. Panius hoc aꝑire dignatꝰ ẽ.
Da intellectorem: &e totũ dixit gr̾a salui facti
estis. Ubi audis grãm: gratis intellige. Si gͦ
gratis nichil tuattulisti. nichil meriusti. Nã
illud aꝑtius ꝓpt̃ arrogantes. ꝓpt̾ sibi pla¬
centes ꝓpt̾ ignorantes dĩ iusticiã. & suã uo¬
lentes constituere. Audi hoc idem aꝑtius.
dona dĩ mereamur: ñ ex oꝑib inquit. ne for¬
te quis excollat᷑. Quid gͦ nos: bene ñ oꝑaiur:
iimo oꝑamur. S quomͦ ipso in nob̾ oꝑante.
quia ꝑ fid̾em locum damꝰ in corde nt̃o: & qui
in nobͥ & ꝑ nos bona oꝑat᷑. Audi enim unde
oꝑeris bona. Ipsuis enim sumꝰ figm̃tũ creati
in xp̃o iħu in oꝑib bonis: ut in ilis ambulem̃.
Ista ẽ suauitas abundans: memoriȩ ipsius circa
nos. hauc eructando p̃dicatores eiꝰ iusticia el exal¬
tabunt: ñ sua. Quid g ut suuꝰ ut laudemꝰ. ut
iusticia tua exaltemꝰ: ut memoriam abundan¬

Expanded text:
aliter intelligeret, planius hoc aperire dignatus est. Da intellectorem, et totum dixit: «Gratia salvi facti estis.» Ubi audis, «gratia,» Gratis intellige. Si ergo gratis, nihil tu attulisti, nihil meruisti: nam illud apertius propter arrogantes, propter sibi placentes, propter ignorantes Dei justitiam et suam volentes constituere. Audi hoc idem apertius: dona Dei mereremur. «Non ex operibus,» inquit, «ne forte quis extollatur,» Quid ergo? nos bene non operamur? Imo operamur. Sed quomodo? Ipso in nobis operante; quia per fidem locum damus in corde nostro ei qui in nobis et per nos bona operatur. Audi enim unde opereris bona: «Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, ut in illis ambulemus» . Ista est suavitas abundans memoriae ipsius circa nos. Hanc eructando, praedicatores ejus justitia ejus exsultabunt, non sua. Quid ergo ut simus, ut laudemus, ut justitia tua exsultem
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ. ꝑ singulos dies benedicam te. Ipse u¬
nicus. ipsẽ filius. pati utiq uenerat. soluere qd̃
ñ debebat: mori ui manibꝰ peccatorum: sangui¬
ne suo delere cuo graphum mortis uĩẽ. Ad hoc
uenerat: & tam̃ ut ostendẽt exemplũ pacientie.
transfigurauit corpꝰ humilitatis m̃e. taforine¬
corꝑi głȩ suȩ: pat̾ inquit si fieri potest cranscat
calix iste ame. Et ut impleret quãuis ñ accipe¬
ret qđ petere uidebat᷑. ꝑ singulos dies benedicam
te: uetũ ñ quod ego uolo ait. s qđ tuiis pater.

Expanded text:
scriptum est, «Per singulos dies benedicam te.» Ipse Fscriptum est, «Per singulos dies benedicam te.» Ipse Filius, ipse Unicus, pati utique venerat, solvere quod non debebat, mori in manibus peccatorum, sanguine suo delere chirographum mortis nostrae; ad hoc venerat: et tamen ut tibi ostenderet exemplum patientiae, transfiguravit corpus humilitatis oriae suae . «Pater,» inquit, «si fieri potest, transeat calix iste a me.» Et ut impleret, quamvis non acciperet quod petere videbatur, «Per singulos dies benedicam te: Verum non quod ego vo
Abbreviated transcription (Latin):
satane a qͦ colafirabatur. Et tam̃ rogauit & nõ
accepit: quia tempꝰ adhuc erat exercende iufirmi¬
tatis. ñ esce oportuntatis. Dufficit tͥ inqͥt gr̃a¬
mea: nam uirt̾ in infirmitate ꝑficit᷑. Pecit diabo
lus temptandum iob: & accepit. Aitendite fr̃s
mei. magnum nust̾ium discendũ. repetendum.
tenendũ animo. nũꝗ obluuscendũ ꝓpt̃ abundantiã
temptationum in isto scło. Quid dicam: Reuera
comꝑandꝰ a płs diabolo. Apłs rogat & nĩ accipit:
ꝑfectionem suam: accepit diabolus ad dampna¬
tionem suam. Deniq ipse iob acceꝑit sanita¬
tem in oportunitate: dilatatus tam̃ ut ꝓba¬
ret᷑. & diu sed̃it in uulucre. & multa dixit. Et
rogabat dm̃ ut auferrent᷑ ab eo ista: & d̃s non
auferebat. Citius diabolum exaudiuit ad eũ
temptandũ: quam ipsum iob ad sanandũ. Di¬
scite gͦ. ñ murmurare adu̾sus dm̃. & quando¬
ñ exaudimini: ne deficiat inuob̃ qđ supra

Expanded text:
satanae a quo colaphizabatur: et tamen rogavit, et non satanae a quo colaphizabatur: et tamen rogavit, et non accepit; quia tempus adhuc erat exercendae infirmitatis, non escae opportunitatis. «Sufficit,» inqin infirmitate perficitur» . Petiit Job tentandum diabolus, et accepit . Attendite, fratres mei, magnum mysterium, discendum, repetendum, tenendum animo, nunquam obliviscendum, propter abundantiam tentationum in isto saeculo. Quid dicam? Revera comparandus Apostolus diabolo? Apostolus rogat, et non accipit; opter perfectionem suam; accepit diabolus ad damnationem suam. Denique ipse Job accepit sanitatem in opportunitate. Dilatus tamen, ut probaretur, et diu sedit in vulnere, et multa dixit; et rogabat Deum ut auferrentur ab eo ista, et Deus non auferebat. Citius diabolum exaudivit ad eum tentandum, quam ipsum Job ad sanandum. Discite ergo non murmurare adversus Deum, et quando non exaudimini, ne deficiat in vobis quod supra
Abbreviated transcription (Latin):
locuta es tanquam una ex insipientib mulieubꝰ.
Sibona ꝑcepimꝰ de manu dñi: mala ñ sustinem
Quomͦ confirmauerat decidentẽ: Confirmat.
dñs om̃s decidentes. Cum cecidit inquit iustus
ñ conturbabit᷑: quia dñs confirmat manꝰ eius.
Et om̃s erigit elisos: om̃s ad se ꝑtinentes. Lam¬
tudas escam illis un oportuntate. Prorsus tanꝗͣ
reficiens ȩgrotum in oportunitate. qͣndo debet
acciꝑe tunc das: & qđ debet hoc das. Itaq aliq̃n
desidatur ab illo: & ñ dat. Nouit horam qdandi:
qui curait. Quare ista dico fãs: Nequis forte
quando ñ fuerit exauditus. aliquid iniustũ
tit: in penam suam exauditur. Sed aliquid nõ
iustum petens. si forte ñ fuerit exauditus. Nõ
minuatur auimo. ñ deficiat. expectent oculi
eiꝰ adescam quam ille dat in oportuttate. Qnͣ¬
do ñ dat: idõ ñ dat. ne obsit qđ dat. Neq enĩ
aliquid tuiustum pecebat apłs: quando roga¬
uit ut auferret᷑ abeo stimulus carms angłs

Expanded text:
tanquam una ex insipientibus mulieribus: si bona percepimus de manu Domini, mala non sustinebimus» ? Quomodo confirmaverat decidentem! «Confirmat Dominus omnes decidentes. Cum ceciderit,» inquit, «justus non conturbabitur, quoniam Dominus confirmat manum ejus» . «Et erigit omnes elisos:» omnes ad tu das escam illis in opportunitate.» Prorsus tanquam reficiens aegrotum in opportunitate, quando debet accipere, tunc das; et quod debet, hoc das. Itaque aliquando desideratur ab illo, et non dat: novit horam dandi, qui curat. Quare ista dico, fratres? Ne quis quando forte non fuerit exauditus aliquid justum tit, in poenam suam exauditur; sed aliquid non injustum petens, si forte non fuerit exauditus, non minuatur animo, non deficiat; exspectent oculi ejus ad escam, quam ille dat in opportunitate. Quando non dat, ideo non dat ne obsit quod dat. Neque enim aliquid injustum petebat Apostolus, quando rogabat ut auferretur ab eo stimulus carnis, angelus
Abbreviated transcription (Latin):
Quid̃ mones. xp̃iane. Quid doces: Certe ꝑsecutio¬
nẽ pateris. Quanto tu uerior ꝑsecutor Quando
imꝑatores ꝑsequebant᷑ xp̃ianos: minando coge¬
bant. qͣd tt efficis suadendo. ꝑ suades xp̃iano:
ut se neget ẽẽ xp̃ianum. Qđ̃ tu suadendo facis.
hoc ꝑseqͣuertor occidendo ñ fecit. Sub te iuuit
homo: qui se negat eẽ xp̃ianum. Plegat. &e utuit:
ꝑdit iam uitam: cadauer tͥ loquit᷑: qͥ ꝑ cussus
ẽ gladio ꝑsecutoris. Cecidit: & uiuit. Cui loq̃¬
ris: stait & cecidit. Hec faciens: quicqͥd passurus
fueris. iniuria ñ erit. Nolo tͥ blandiaris.
Si hec unusta st̃ om̃ia quȩ facis: quicqͥd pate¬
ris iustum erit. Cui aut̃ facit iudicium: Qui
custodit ueritatẽ in et̾̃num: inuriã acipientib̾.¬

Expanded text:
Quid mones, christiane? quid doces? Certe persecutioQuid mones, christiane? quid doces? Certe persecutionem pateris: quanto tu verior persecutor! Quando Imperatores persequebantur Christianos, minando cogebant, quod tu efficis suadendo. Persuades christiano ut neget se esse christianum: quod tu suadendo facis, hoc persecutor occidendo non fecit. Sub te vivit homo, qui negat se esse christianum. Negat, et vivit? Perdidit jam vitam; cadaver tibi loquitur. Qui percussus est gladio persecutoris, cecidit, et vivit: cui loqueris, stat, et cecidit. Haec faciens, quidquid passus fueris, injuria erit? Nolo tibi blandiaris: si haec injusta sunt omnia quae facis, quidquid pateris justum erit. Cui autem facit judicium, «qui custodit veritatem in aeternum? Injuriam accipientib
Abbreviated transcription (Latin):
ora quȩ dixi retraciemꝰ: aut ne longũ sit. hoc u¬
num int̾rogo. Si dampnaris unũ hominẽ cuiꝰ
causam nescis. audes te dicłre tenere iusticiam:
Aut si quid ꝓ hac re passus eẽs: In iuriam nomi¬
nares. Eriges te in temerarium tribunal condis
tui: uude p̃cipiteris. & audes ferre sententiam
de homine cuiꝰ causam nescis: hoc si de uno
homine faccres: eẽs iniustꝰ. Facis hoc de orbe ter
Int̃ tot scandala hereticorum genit: uidet ꝑ
malas suasiones & fraudes rapi de gremio suo in¬
firmos paruulos ꝑtrahi ꝑ nescio qua secreta ma¬
larum speluncarum. rebaptitari. ex sufflari in
eis. xp̃m occidi ineis. Non mortale illud suum
qđ homines sunt: ẜillud qđ in et̃num uccuri ft̃.
Suadet᷑ ho mini dicere ñ sum xp̃ianꝰ: & iusticia
uocat᷑. Accessurꝰ es ad ep̃m. At ille. Uide ne dicas
te eẽ. xp̃ianum. Si enim dix̾is te eẽ. xp̃ianum:
ñ es accepturus. Ut aut̃ accipias. dic te ñ esse.

Expanded text:
ora quae dixi retractemus: aut, ne longum sit, hoc uora quae dixi retractemus: aut, ne longum sit, hoc unum interrogo: Si damnares unum hominem, cujus causam nescires, auderes te dicere tenere justitiam? aut, si quid pro hac re passus esses, injuriam nominares? Erigis te in temerarium tribunal cordis tui, unde praecipiteris; et audes ferre sententiam de homine cujus causam nescis! Hoc si de uno homine faceres, esses injustus: facis hoc de toto orbeInter tot scandala haereticorum gemit; videt per malas suasiones et fraudes rapi de gremio suo infirmos, parvulos pretrahi per nescio quae secreta malarum speluncarum, rebaptizari, exsufflari in eis Christum, occidi in eis non mortale illud suum quo homines sunt, sed illud quo in aeternum victuri sunt. Suadetur homini dicere, Non sum christianus, et justitia vocatur. Accessurus es ad episcopum, ait illi, vide ne dicas te esse christianum: si enim dixeris te esse christianum, non es accepturus; ut autem accipias, dic te non esse.
Abbreviated transcription (Latin):
uiriam fecisti. ius pateris. Quare ista dixi
fas: ut ñ se excollant heretici. qͣndo forte a¬
liquid patiunt᷑. ex uissionibꝰ principum t̃renoꝵ:
ñ se numerent uiter eos qui inuirias accipiunt
e dicant: ecce psalmus consolat᷑ me. Ego enim
dm̃i colo: qui uidiciũ faciet inuiriam paci¬
entibꝰ. Recte quęxo: uttum inuitiam accipi-¬
as. Si ius fecisti. inuiria ẽ. quam pateris.¬
Si ius ẽ exsufflare. xp̃m: Ius ẽ rebelles suꝑ-¬
es gͦ de his qui patiunt᷑ Inuiriã. Lego aliud
manifestiꝰ ex euangłio. Becti inquit qͥ ꝑsecu¬
tionem patiunt᷑. Expecta quid festinas: Quid dicis
ego sum: Expecta inꝗͣ totum legam. Audisti. be¬
ati qui ꝑ secutionem patiunt᷑: iãtͥ nescio quid cȩ¬
ꝑas arrogare. Si ꝑiniitis: totũ lego. Uide quid se¬
quat᷑ : beati qui ꝑsecutionem patuint᷑. ꝓpt̃ uistici¬
ai. Modo dic ego sum: si audes dice ego sũ. Suꝑi¬

Expanded text:
juriam fecisti, jus pateris. 16. Quare ista dixi, juriam fecisti, jus pateris. 16. Quare ista dixi, fratres? Ut non se extollant haeretici, quando forte aliquid patiuntur ex jussionibus principum terrenorum; non se numerent inter eos qui injurias accipiunt, et dicant: Ecce Psalmus consolatur me; ego enim Deum colo, «qui judicium faciet injuriam accipientibus.» Recte quaero utrum injuriam accipias. Si jus fecisti, injuria est quam pateris. Jus est exsufflare Christum? jus est rebelli superes ergo de his qui patiuntur injuriam. Lego aliquid manifestius ex Evangelio: «Beati,» inquit, «qui persecutionem patiuntur.» Exspecta: quid festinas? quid dicis, Ego sum? Exspecta, inquam; totum legam. Audisti, «Beati qui persecutionem patiuntur;» jam tibi nescio quid coeperas arrogare. Si permittis, totum lego; vide quid sequatur. «Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam» . Modo dic, Ego sum. Si audes dicere, Ego sum; superi
Abbreviated transcription (Latin):
tem patimini: Quare ñ magis iniuriã patimini:
Corripit homines: qͥa ñ patiunt᷑ iniuriã. Non
ut patiaris molestiã te hortat᷑: s ut patiaris in¬
iuriam. Non enim molestia iniuria ẽ. Quicquid
enim iure pateris: ñ ẽ iniuria. Ne forte dicẽs:
i ego uit̃ iniiriosos nimeror. Nam illud i illo lo¬
co: & illud̃ illa causa passus sum. Uide si iniu¬
riam passus es. Latrones multa patiunt᷑: s ñ¬
ẽ iniuria. Scelerati. malefici. effractores. adul¬
teri. corruptores: om̃s patuint᷑ multa mala. s
nulla ẽ iniuria. Aliud ẽ pati in uiriã: aliud
pati tribulationem. alit penam. aut molesti¬
am: aut supplicium. Consida uͥ sis. qͥd egeris.
uide quare patiaris. Uide: & ibi uides qͥd pa¬
tiaris. Ius. & inuria: contraria sunt. Ius enĩ ẽ.
qđ iustum ẽ. Qeq enim om̃e qđ ius dr̃: ius ẽ.
cendum ẽ: si iniustũ ẽ. Illud gͦ uerum ius: qđ
etiam iustum ẽ. Uide qͥd feceris. Nam quid̃ pa-¬
tiaris: Si ius fecisti: Inuiriam pateris. Si in¬

Expanded text:
tis vobiscum. Quare non magis injuriam patimini» ? Corripit homines, quia non patiuntur injuriam. Non ut patiaris molestiam te hortatur, sed ut patiaris injuriam: non enim omnis molestia injuria est. Quidquid enim jure pateris, non est injuria. Ne forte diceres: Et ego inter injuriam passos numeror; nam illud in illo loco, et illud causa illa passus sum. Vide si injuriam passus es. Latrones multa patiuntur, sed non injuriam: scelerati, malefici, effractores, adulteri, corruptores, omnes patiuntur multa mala, sed nulla est injuria. Aliud est pati injuriam; aliud pati tribulationem, aut poenam, aut molestiam, aut supplicium. Considera ubi sis, quid egeris vide, quare patiaris vide; et ibi vides quid patiaris. Jus et injuria contraria sunt. Jus enim est quod justum est. cendum est, si injustum est. Illud ergo verum jus, quod etiam justum est. Vide quid feceris, non quid patiaris. Si jus fecisti, injuriam pateris: si in