comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cere ualeamꝰ. dimitte nob̃ debita nr̃a sic̃ & nos dimittimꝰ de¬
bitorib nr̃is. Ac ꝑhoc om̃s culpas quȩ in nob̵ cõmatunt᷑. pa¬
rati simꝰ ignoscere: si nob̃ desideramꝰ ignosci. Nemo ẽtrase te¬
neat ũ remittoendo. ne contͣ illũ teneat᷑ ñ ignoscendo. Mit
enĩ dñs de seruo nequ̾a. qͥ noluit conseruo suo remittere cul¬
pã. iratꝰ dñs eiꝰ tradidit eũ tortorib qͦ adusq redderet uniũ sũ
debitũ. suiꝰ exẽplũ cauere nos ammonet dicens. Sic & pat̾ m̃s

Expanded text:
icut et nos dimittimus debitoribus nostris , ac per hoc omnes culpas quae in nobis committuntur, parati simus ignoscere, si nobis desideramus ignosci. Nemo contra se teneat non remittendo, ne contra illum teneatur, non ignoscendo. Ait namque Dominus de servo nequam, qui noluit conservo suo remittere culpam: Iratus dominus ejus, tradidit eum tortoribus, quoadusque redderet universum debitum . Cujus exemplum caver
Abbreviated transcription (Latin):
quam qͥđẽ inihonort: q̃dã act̃ in contumelã. ꝑ magnam¬
uniuersam diffusa porbem: in qͣ sunt uasa aurea homi¬
nũ uidelic& cortla: intellectu sp̃tali repleta. & uelud auro

Expanded text:
quaedam quidem in honorquaedam quidem in honoruniversum diffusa per orbem, in qua sunt vasa aurea, hominum videlicet corda intellectu spirituali repleta, et velut auro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯquirit. Placet gͦ paulꝰ hominib ⁊ ñ plac&: qͥa om̃ib be.¬
nȩ. iustȩ. & rectȩ uiuentib in om̃ib suis conu̾sationib¬
ũb̃ plac& ⁊ actib. Cunctiꝰ aut̃ p̾ue & male uiuentibuᷤ
ꝯtͣdictor existenꝰ: nec ũb̃ placet nec morib. Sic̃ & enim
in hac xp̃i latissima atq magnifica ȩccłia. gͦ est ꝑmundi
qͣdratũ climatensa. duo st̃ hominũ gn̾a. beniuolentiũ sci.¬
licet atq maliuolentiũ: beniuolentib aut̃ in om̃ib pla.¬
cet paulũ. Alaleuolentib uͦ in om̃ib difplicet pauluc
Sic̃ uͦ in area mixta st̃ gna cum paleis: ita & ȩccłe
adhuc degenti in t̾ra mixti sunt boni ꝯmał. De hac
enĩ bonorũ & malorũ mixt̾a: sic legimus in pauli
q̃mi ad tumotheũ misit epła. In magna inqͥa donuiu non so¬
lum sunt irasa auita & angentea: s & lignea & fietilia. et

Expanded text:
conquirit. Placet ergo Paulus hominibus et non placet: quia omnibus beconquirit. Placet ergo Paulus hominibus et non placet: quia omnibus bene, juste et recte viventibus, in omnibus suis con placet, et actibus; cunctis autem prave et male viventibus contradictor existens, nec verbis placet, nec moribus. Sunt etenim in hac Christi latissima atque magnifica Ecclesia quae est per mundi quadratum clima tensa, duo hominum genera, bene volentium scilicet atque male volentium. Bene volentibus autem in omnibus placet Paulus, male volentibus vero in omnibus displicet. Sicut enim in area mixta sunt grana cum paleis, ita Ecclesiae adhuc degenti in terra mixti sunt boni cum malis. De hac enim malorum et bonorum mixtura, sic legimus in Pauli quam ad Timotheum misit Epistola: In magna, inquit, domo non solum sunt vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia, et
Abbreviated transcription (Latin):
b xp̃ianis in pͣuitate hoꝵ consensisem: xp̃i seuais ñ eẽm. Cui
sententiȩ cont̾ria ẽ. illa ubi ait sine offensione estote iudeis
& gentib & eccłȩ dĩ sic̃ & ego ꝑ om̃ia om̃ib placeo. Nã õĩb¬
le ẽ: s. qͦd multis ut salui fiat̃. Qui enĩ onĩiũ utilitatẽ & s.¬
lutẽ qͣrebat. oĩb se ñ inconuenient̃ placere dicebat. hoc a.¬
płi̾ bonũ monachi tenentes exẽplũ: ñ suȩ tantũ utilitati
quȩ sua sunt singuli considerantes: ẜ quȩ Aliorũ. Qui¬
enim tantũ qͦ sua sunt idẽ quȩ sibi soli necessaria
st̃ considerat: & de fr̃na salute ł de eius temporali
utilitate ñ curat : sine dubio a caritatiꝰ t̾mite. in qͦ
om̃is animarũ salus consistit. declinat. Qui uͦ de sua
ac ꝓximoruĩ utilitate atq salute sollicitꝰ qͥcqͥd ualet uti.¬
litatiᷤ qͣsi s suꝑiorib fr̃ib inpendere satagit: sibimet ip¬
si ꝑ hãc humilitatis obedientiã. uitȩ cȩlestĩ gaudia Ampliora

Expanded text:
ianis in pravitate eorum consensissem, Christi servus non essem. Cui sententiae contraria minime est illa, ubi ait: Sine offensione estote Judaeis et gentibus et Ecclesiae Dei, sicut et ego per omnia omnibus placeo . Nam ut salvi fiant . Qui enim omnium utilitatem et salutem quaerebat, omnibus non inconvenienter se placere dicebat. Hoc apostolicum boni monachi tenentes exemplum, non suae tantum utilitati quae sua sunt singuli considerantes, sed quae aliorum. Qui tantummodo quae sua sunt , id est, quae sibi soli necessaria sunt, considerat, et de fraterna salute vel de ejus temporali utilitate non curat, sine dubio a charitatis tramite, in quo omnis animarum salus consistit, declinat. Qui vero de sua ac proximorum utilitate atque salute sollicitus, quidquid valet utilitatis, quasi sibi superioribus fratribus impendere satagit; sibimetipsi per hanc humilitatis obedientiam vitae coelestis gaudia ampliora
Abbreviated transcription (Latin):
Ne dicaᷤ in lingua ignosco & corde differas. c̃scientiã enĩ tuã as
inspicit. Uis gͦ. ut tͥ. ds̃ oĩa debita dimitat. dunitẽ & tuoĩa de¬
bitori tuo. hanc gͦ. regulã ponis. hoc pacto & placito cũ dõ ob¬
ligaris cũ dicis. dimtte nob̃ debita nr̃a. sic̃ & nos dimitimuᷤ¬
Hinc & alio loco dñs ait Dimittite & dimittet᷑ uob̾. date &
dabit᷑ uob̾. Int̾rogatꝰ ẽ senex qͥd ẽ humilitas: Et ille respon.¬
dit. si peccanti fr̃i inte ignoueris. ante quam apud te
poenitententiã agat & bene facias his qui tib mala fa¬
tiunt. Dixit abba antonius. quia de proximo est uita
& mors. Si enim bicrenur fratrem. lucramur dm̃. Siaut̃ scan¬
daliramus fratrem. inxpm peccamus. Dicebat abba iꝑicius. Exi¬
tie & nequitię non uehabitet in corde cuo aduersus frẽm
tuum ut possis dicere. Dimitte nobis debita nr̃a. sicut & nos
dimictimus debitoribus nͣris. Se hoc capitulo & alibi scriptũ

Expanded text:
differas. Conscientiam enim tuam Deus inspicit. Vis ergo ut tibi Deus omnia debita dimittat? Dimitte et tu omnia debitori tuo. Hanc ergo regulam ponis, hoc pacto et placito cum Deo obligaris, cum dicis: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimualio loco Dominus ait: Dimittite et dimittetur vobis, date et dabitur vobis . Interrogatus est senex, Quid est humilitas? Et ille respondit: Si peccanti in te fratri ignoveris, antequam apud te poenitentiam agat, et benefacias iis qui tibi malefaciunt. Dixit abbas Antonius: Quia de proximo est mors et vita. Si enim lucremur fratrem, lucrabimur Deum; si autem scandalizemus fratrem, in Christum peccamus. Dicebat abbas Hyperitius: Eritiae et nequitiae non habeas in corde tuo adversus fratrem tuum, ut possis dicere: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . De hoc capitulo et alibi scrip
Abbreviated transcription (Latin):
habet in cęlis non dubitat dicere quod sc̃ĩ ia sede¬
ant & regnent cũ xp̃o in dextera patris. Quanta
sit beneficii magnitudo: & quia mutaplexe gra
qua nos cum dño consedere fectes. & conregnare
lege tencbamur inferni: nunc in xp̃o regnemus sedeamusq
cum co. Uere habundans est gr̃a quę non solum peccata.
donauit: sed etiam cum xp̃o nos resuscitatos in dextera
dei collocauit. Dixit cuidam ep̃o angłs: sic ds dilexit hunc
mundum. ut filium suũ unigenitum daret ꝑ eo.
Qui igit᷑ cum inimici essent homines : mori p̃ ipsis elegit.
Iam multo magis domesticos effectos eos. & pęnitentiã
Agentes suꝑ his quę gesserant absoluit a pęnis: & presta¬
uit his quę ab ipso pͣparata st̃ bonis. Hoc gͦ scito quia
nulla delicta hominũ uincunt clem̃tiã dei. tantũ ut¬
ꝑpatientiã ea quę pridẽ qͥs gesserat mala abluat actib
bonis. Cũ enĩ sit misericors ds̃. scit infirmitates generiᷤ

Expanded text:
habet in coelis, non dubitat dicere quod sancti jam sedehabet in coelis, non dubitat dicere quod sancti jam sedeant et regnent cum Christo in dextera Patris. Quanta sit beneficii magnitudo et quam multiplex gratia qua nos Domino consedere fecit, et conregnare lege tenebamur inferni, nunc in Christo regnemus sedeamusque cum eo. Vere abundans est gratia, quae non solum peccata donavit, sed etiam cum Christo nos resuscitatos in dextera Dei collocavit. Dixit cuidam episcopo angelus: Sic dilexit Deus hunc mundum, ut Filium suum unigenitum daret pro eo . Qui igitur cum inimici essent homines, mori pro ipsis elegit, non multo magis domesticos effectos eos, et poenitentiam agentes super iis quae gesserant absolvet a poenis, et praestabit iis quae ab ipso praeparata sunt bona? Hoc ergo scito quia nulla delicta hominum poenitentiam ea quae pridem quis mala gesserat abluat actibus bonis. Cum enim sit misericors Deus, scit infirmitatem generis
Abbreviated transcription (Latin):
mortui piopter delicta nostra uiuificauit
nos xp̃isto ihesu: ꝓpter
suam unam atque eanc
buens cum eo uitam habere per petuam.
Mortua enim dicitur anima
mortiferis uicus esse dicitur maculata: sicut
& apłs ait. & uos cum essetis mortui indelictis & pecca¬
tis ur̃is: in quibus aliquando ambulastis. Manifeste mors ani¬
mȩ dicitur c̾ẽ peccatum: sicut ꝓpħa ait: quia anima quȩ
peccauerit ipsa morietur. Duob & enim modis unius cuius¬
q hominis peccat anima: id est in non faciendo quę facere
iussa sunt: & faciendo qͦ uetita sunt. Cuius grã in quid salua¬
ti sumus id est non exprioribus uitȩ nr̃ę oꝑibus s sola
fide & baptismi grã nr̃oꝵ accepimus remissionem. petcatoꝵ.
caritatem suam qua dilexit nos: con resuscitauit nos
&con sedere fecit in xpo ib̾u in cȩlestibus. Considerate
fr̃s quas grarum actiones creatori nr̃o referredebentꝰ
surreximus ascendimus & sedemus ad dexteram patuꝰ.
Unde & uir ses qui uiuens in carne. conuersationẽ

Expanded text:
mortui propter delicta nostra, vivificavit n Christo Jesu . Propter suam, unam atque eamdem nobis tribuens cum eo vitam habere perpetuam. Mortua enim dicitur anima, quando mortiferis vitiis esse dicitur maculata, sicut et Apostolus ait: Et vos cum essetis mortui in delictis et peccatis vestris, in quibus aliquando ambulastis manifeste . Mors animae dicitur esse peccatum, sicut propheta ait: Quia anima quae peccaverit, ipsa morietur . Duobus etenim modis uniuscujusque hominis peccat anima, id est, in non faciendo quae facere jussa sunt, et faciendo quae vetita sunt. Cujus gratia, inquit, salvati sumus, id est non ex prioribus vitae nostrae operibus, sed sola fide et baptismi gratia, nostrorum accepimus remissionem peccatorum. conresuscitavit et consedere fecit in coelestibus in Christo Jesu. Considerate, fratres, quas gratiarum actiones Creatori nostro referre debemus, surreximus, ascendimus et sedemus ad dexteram Patris. Unde et vir sanctus, qui vivens in carne conversationem
Abbreviated transcription (Latin):
gemiscens fleuit. et deus consolatus est
cum. Dicebant de abbate sisoy quoniam
in die dormitionis suȩ. cum sederent circa
m patres sple¬
nduit sicut sol facies eiuꝰ:
& dixit ad
eos. ecce chorus prophe¬
tarum. et a¬
postolorum.uenit.Iterũ
dixit. Ecce
angeli uenerunt accipere¬
me. Et
rursum facta est facies eius
sicut sol: &
cimuerunt omnes. Diciti¬
terum eis.
Uidete. ecce dominus ue¬
licens. Afferte michi uas electi¬
onis heremi:
et continuo reddidit spi¬

Expanded text:
gemiscens flevit, et Deus consolatus est gemiscens flevit, et Deus consolatus est eum. Dicebant de abbate Sysois quod in die dormitionis suae cum sederent circa eum patres, splenduit sicut sol facies ejus, et dixit ad eos: Ecce chorus prophetarum et apostolorum venit. Iterum dixit: Ecce angeli venerunt acciperme. Et rursum facta est facies ejus sicut sol, et timuerunt omnes. Dicit iterum eis: Videte, ecce Dominus vedicens: Afferte mihi vas electionis eremi. Et continuo reddidit spi
Abbreviated transcription (Latin):
& inchoris: Erat aut̃ ꝑegrmꝰ ille modicũ neglegencior:
Ille uͦ incoris studiosiuꝰ ualde: Contigit aut̃⁊ ut
cinꝰ eoꝵ cũ ee̾t p̃uidus nuidit multitudinẽ angłoꝵ
deducencium animã eiꝰ: Cũ ueniss& ad cęlũ ut intra¬
r& : facta est questio deilla anima: Et uenit uox
desuꝑ dicens: Alanifestũ ẽ. quia modicũ negle¬
gens fuit: S& ꝑpt̾ ꝑegrinationẽ eiꝰ: aꝑite ei
Et post hȩc domiuit ille in coris & uenit om̃is
cognatio adeũ: angłos uͦ non uidit ille senex
uenire ad deducẽdam animã illius: Miratꝰ aut̃
senex dixit: Quomꝰ ꝑegrinꝰ illecũ neglegentior
fuerit talẽ głam habuit: & hic cutodiosius e̾e̾t
nichil huiꝰ modi meruit: Etuenit ei uox dicers:
Hic studiosius cumuenit ut dormir. aꝑu.¬
it oculos fuos & uidit parentes suos
flentes: & cumsolataest. anima eius:
Peregrinus uero ille lic&e ngglegentior
fuerit : nullum tamen suorumꝰ uidit et in¬

Expanded text:
 inchoris: erat autem  inchoris: erat autem ille vero indigena studiosus valde: contigit autem ut cinus eorum, cum esset providus, vidit multitudinem angelorum deducentium animam ejus. Cum venit vox desuper dicens: Manifestum est quia modicum negligens fuit, sed propter peregrinationem ejus aperite ei. Et post haec dormivit ille indigena, et venit omnis cognatio ad eum: angelos vero non vidit ille senex venire ad deducendam animam illius. Miratus autem senex dixit: Quomodo peregrinus ille cum negligentior fuerit, talem gloriam habuit, et hic cum studiosus esset, nihil hujusmodi meruit. Et venit vox dicens ei: Hic studiosus cum venit ut dormiret, aperuit oculos suos et vidit parentes suos flentes, et consolata est anima ejus. Peregrinus vero, ille licet negligentior fuit, nullum tamen suorum vidit, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ocatio enĩ diuinę pietatis quȩ diũsis mo-¬
dis indiu̾sis ȩtatib & indiu̾sis sit tẽporib
Non hominis meritũ s& semꝑ gratis ab ipso ᷤ pioq
fit dõ: Sic̃ apłs ait: Sine penitentia st̃ dona
&uocatio dĩ Qui adtimotheũ dicit: Qui libe.¬
Iocantur enĩ ut dictũ est multi diu̾sis modis:
quia alii tantũ corpore sani uocantur
diuinitus inspirati: alii aut infirmitate
carnis afflicti: alii uͦ diũsis dãpnis ł tribu.¬
lationib uariis uocantur opp̃ssi uocant᷑¬
tute: alii uero insrnaetute : ł &iam ĩ decrepita uocant᷑
Uocantur & diũsis tẽporib quia alii pͥmo mane
alii hora t̃cia n alii sexta: alii nona⁊ alii uͦ uocant᷑
undecima: Quoꝵ om̃iũ nullus in inmundicia : s&
om̃s sunt uocati ascõ dõ inscĩficatione cordis &
corporis: Sc̃s & eñi ds̃ : scõs uult sẽꝑ habere minis.¬
tros: sic̃ eidẽ in euangelio ait Pro eisscĩfico meipsũ:
ut sint & ipsi scĩficati inueritate Dixit quidam

Expanded text:
ocatio divinae pietatis quae diversis modis in diversis aetatibus et diversis fit temporibus non hominis merito, sed semper gratis ab ipso solo pioque fit Deo: sicut Apostolus ait: Sine poenitentia sunt dona, et vocatio DVocantur enim, ut dictum est, diversis modis: quia alii tantum corpore sani vocantur, divinitus inspirati; alii autem infirmitate carnis afflicti; alii vero diversis damnis, vel tribulationibus variis oppressi. Vocantutute, alii vero in senectute, vel etiam in decrepita aetate vocantur; et diversis horis diei, quia alii primo mane, alii hora tertia, alii hora sexta, alii nona, alii vero vocantur undecima. Quorum omnium nullus in immunditiam, sed omnes sunt vocati a sancto Deo in sanctificationem cordis et corporis. Sanctus etenim Deus sanctos vult semper habere ministros, sicut et idem in Evangelio ait: Pro eis sanctifico meipsum, ut sint et ipsi sanctificati in veritate . Dixit qu
Abbreviated transcription (Latin):
tis coniuiuui ficauit nos xpistus cuius gratia saluati
sumus. & conresuscitauit & consedere fecit in cę¬
lestibus in xpisto: ut ostender& habundantes diui¬
tias gratię suȩ in bonitate super nos in xpisto iħu.
Eratia enim sumus saluati per fidem. Deus autẽ¬
qui diues esse dicitur in misericordia: quia om¬
nipocens est & misericordia eius plena est ter¬
ra. Diues autem deus noster in misericordia:
quia peccatores omnes misericorditer trahit
ad penitentiam et in ea misericorditer
concedit perseuerantiam. Et diues deus pro¬
pter nimiam caritatem suam qua dilexit ge¬
nus humanum: in tantum enim nos dile¬
xit omnipotens deus ut filium suum morti
traderet pro nobis. sicut scriptum est. Proprio
filio suo non pepercit deus: sed pro nobis om¬
nibus tradidit illum. Nimia enim id est gran¬
dis caritas est: pro peccatoribus seruis unige¬
nitum tradere filium: et eosdem rebelles seru̾os.¬
diligere tanquam filios.

Expanded text:
it nos Christo. Cujus gratia sumus salvati: et conresuscitavit, et consedere fecit in coelestibus in Christo, ut ostenderet abundantes divitias gratiae suae in bonitate super nos in Christo Jesu. Gratia enim sumus salvati per fidem . Deus autem dives esse dicitur in misericordia, quia omnipotens est et misericordia ejus plena est terra. Dives autem Deus dicitur in misericordia, quia peccatores omnes misericorditer trahit ad poenitentiam, et in ea misericorditer concedit perseverantiam. Et dives dicitur propter nimiam charitatem suam, qua dilexit genus humanum. In tantum enim nos dilexit omnipotens Deus, ut Filium suum morti traderet pro nobis, sicut scriptum est: Proprio Filio suo non pepercit Deus, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Nimia enim id et grandis charitas est, pro peccatoribus servis unigenitum tradere Filium, et eosdem rebelles servosligere tanquam filios.
Abbreviated transcription (Latin):
boni uictoria est: certa & coronaberis. Dixit abb̃ iohannes. quia
ianua dĩ est humilitas. & patres ꝑmultas contumelias actos.
gaudentes intrauerunt inciuitatem dĩ. quia humilitas &
timor di. suꝑant om̃s uirtutes. De bec gͦ monachus aute om̃ĩa

Expanded text:
boni, victoria est. Certa, et coronaberis. Dixit abbas Joannes: Quia boni, victoria est. Certa, et coronaberis. Dixit abbas Joannes: Quia janua Dei est humilitas, et patres per multas contumelias acti, gaudentes intraverunt in civitatem Dei, quia humilitas et timor Dei superant omnes virtutes. Debet ergo monachus ante omnia
Abbreviated transcription (Latin):
& desideria ꝑuersa calcantes. contra hec ius nobis liber¬
tatis ingenite uindicamꝰ uicioꝵ agminibꝰ acerrimo
conflictu resistimus. Cum culpas penitendo ꝑcutimus.
& maculas sordiũ fletib lauamus. fortiter contra uicia
reluctamus. Dixit abba agathon. quia scđm uoluntatẽ meã
numquã dormuii. retinens in corde aduersus quemquã
cdolorẽ. neq diisi dormire aliũ habentem aduersum
me aliquid. Dixit abba machariꝰ. age fiducialiter o fili.
nam & ego ꝑ uiginti annos. non pane. non aqua. ñ somno
saciatus sum. panẽ quide pensatum accipiens. aquam uͦ ad
mensuram. Somno aut̃ parietib me dum taxat inclinans.
subripere paululum festinabam. Dixit abba ysidoriis. Sico.¬
gitationes non habemus. ferarum similes simus : s iuimicus quod suuͦ
est exigit. nos qͦq qđ nr̃um est implere debemꝰ. Insistamꝰ orationi.
& immicꝰ fugatur. Uaca meditatione dĩ & uincis Perseuerantia

Expanded text:
et desideria perversa calcantes, contra haec jus nobis liberet desideria perversa calcantes, contra haec jus nobis libertatis ingenitae vindicamus, vitiorum agminibus acerrimo conflictu resistimus, cum culpas poenitendo percutimus, et maculas sordium fletibus lavamus, fortiter contra vitia reluctamur. Dixit abbas Agathon: Quia secundum voluntatem meam nunquam dormivi, retinens in corde adversus quemquam dolorem: neque dimisi dormire alium habentem adversum me aliquid. Dixit abbas Macharius: Age fiducialiter, o fili, nam et ego per viginti annos non pane, non aqua, non somno, satiatus sum. Panem quidem pensatum accipiens, aquam vero ad mensuram, somno autem, parietibus me duntaxat inclinans, surripere paululum festinabam. Dixit abbas Isidorus: Si cogitationes non habemus, ferarum similes sumus. Sed si inimicus quod suum est, exigit, nos quoque quod nostrum est, implere debemus. Insistamus orationi, et inimicus fugatur. Vaca meditationi Dei, et vincis. Perseverantia
Abbreviated transcription (Latin):
tibus est pugnandu. Contra luxuriam enĩ cordis ẽ adhiben¬
da mund icia contra odiũ. dilectio p̃paranda. Contra ira.¬
cundiam. paciencia p̃pon inla. Contra timorẽ. ficlucia ẽ
adhibenda. Contra tristiciam. gaudiũ est exhibendu. Cont̾
accidiam. fortitudo. contra auariciã largitas. Contra suꝑbiã.
humilitas ẽ opponenda. Sicq singulȩ uirtutes. nascentiã
contra seuiciam reprimunt. Libidinẽ enĩ abstinentia clomat.
quia quantũ corpus media frangitur. tanto mens ab illicito
appetitu reuocatur. & aduersus iram. tolerancia lunicat.
& merorẽ tristicie. spes ȩterni gaudu superat. Et quẽ tur¬
bata mens cle exteriorib afficit. dulcedo interioris tranqͥlli¬
tatis linit. Aduersus inuidiam. preparatur caritas. & ad¬
uersus irȩ incendia. mansuetudinis adhibetur tranquillitas.
Cum dominio uicioꝵ contra clicimus. cum iniquitati quȩ nos
a dlo separat reluctamꝰ. cũ consuetudini uiolenter resistimꝰ

Expanded text:
tibus est pugnandum: contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia; contra odium, dilectio praeparanda; contra iracundiam, patientia proponenda; contra timorem, fiducia est adhibenda; contra tristitiam, gaudium est adhibendum; contra acediam, fortitudo; contra avaritiam, largitas; contra superbiam, humilitas est opponenda: sicque singulae virtutes nascentia contra se vitia reprimunt. Libidinem enim abstinentia domat, quia quantum corpus inedia frangitur, tantum mens ab illicito appetitu revocatur. Et adversus iram tolerantia dimicat. Et moerorem tristitiae spes aeterni gaudii superat. Et quem turbata mens de exterioribus afficit, dulcedo interioris tranquillitatis linit. Adversus invidiam praeparatur charitas, et adversus irae incendia mansuetudinis adhibetur tranquillitas. Cum dominio vitiorum contradicimus, cum iniquitati, quae nos a Deo separat, reluctamur, cum consuetudini violenter resistimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ oꝑis misteriũ quicũq fidelit̃ intentaq m̃te exe¬
quit᷑. quodã mͦ angłis sociat᷑. Unde & in alio loco idẽ
psalmigraphus ait. In cõspectu angłoꝵ psallã tibi.
isũ cũ angłis canere uideat᷑. Hinc & apl̃s ait. Loquentes
set ipsis inpsalmis. ymnis & canticis sp̃ualibꝰ. cantantes. or

Expanded text:
uicunque fideliter intentaque mente exsequitur, quodammodo Angelis sociatur. Unde et in alio loco idem Psalmographus ait: In conspectu Angelorum psallam tibetiam sursum cum Angelis canere videatur. Hinc et Apostolus ait: Commonentes vosmetipsos, psalmis
Abbreviated transcription (Latin):
uoce. sed̾ ecede psallentes. Unde &e alibi. Psau ã spũ.
lã ce m̃te. Sicut orationib regim᷑: ita psalmoꝵ studiis
lec tamͣ. psallendi enĩ utilitas. tristia corda cõsolat᷑.
Gratiores m̃tes facit. fastidiosos oblectat. inertes exuscitas
peccatares ad lam̃ta inuitat. Nã quamuis dura sint
carnaliũ corda. statĩ ut psalmi dulcedo insonuerit. ad
asfectũ piecatis animũ eoꝵ inflectit. Dũ. xp̃ianũ ño
uocis modulatio. sed tantũ uba diuina quȩ ibi dicuiꝰ
debeant cõmouere : nescio quo tam̃ pactomodu¬
latione. canentis. maior nascit᷑ cõpunctio cordi
ꝓulti enĩ repiunt᷑. qui cantꝰ suauitate cõmoti. sua
crimina plangunt : atq exea parte magis flectunł
ad lacrimas. ex qua psallentis insonuerit. dulcedo sua-¬
uissima. Oratio inp̃senti tantũ ꝓremedio peccatoꝵ eflur¬
dit᷑: psalmoꝵ aut̃ decantatio. ꝑpecuã laudẽ dĩ demon-¬
strat. ingłam sẽpit̾nã. Sic̃ scriptũ ẽ. Beati qui bhabi

Expanded text:
voce, sed corde psallentes. Unde et alibi: Psallam spiritu, psallam et mente . Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectamur. Psallendi enim utilitas tristia corda consolatur, gratiores mentes facit, fastidiosos delectat, inertes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. Nam quamvis dura sint carnalium corda, statim ut psalmi dulcedo intonuerit, ad affectum pietatis animum eorum inflectit. Dum enim Christianum non vocis modulatio, sed tantum verba divina quae ibi dicuntur, debeant commovere, nescio quo tamen pacto quam modulatione canentis major nascitur compunctio cordis. Multi enim reperiuntur qui cantus suavitate commoti, sua crimina plangunt, atque ex ea parte magis flectuntur ad lacrymas, ex qua psallendi insonuerit dulcedo suavissima. Oratio in praesenti tantum pro remedio peccatorum effunditur, psalmorum autem decantatio perpetuam Dei laudem demonst
Abbreviated transcription (Latin):
pontet nisibtotis obedire illi. qͥnos ꝑ ꝓphecã amonoe
dicens. Psallite sapient̃. Idẽ ñ queramꝰ so nũ auris. sed
lum̃ codis. Et qd̃ linqua cantamꝰ oꝑe cõpleamꝰ. Cancat & sa-¬
pient̃. qͥ qd płallit incelligit. Qđ enĩ ẽ inõĩb cibis gustus
Qͣdinoscit᷑ euꝰ saporis fit: hoc ẽ. & ĩtibis scȩ scripturȩ pru.¬
dentia & sensus. Siqͥs gͥ ita animã suã intend it insingula
uerba psalmodiȩ sic̃ gristꝰ incentꝰ ẽ dsseretione saporis cibox:

Expanded text:
nim nisibus totis obedire illi, qui nos per Prophetam admonet dicens: Psallite sapienter , id est, non quaeramus sonum auris, sed lumen cordis: et quod lingua cantamus, opere compleamus. Cantat et sapienter, qui quod psallit intelligit. Ne et in verbis sanctae Scripturae, prudentia et sensus. Si quis ergo ita animam suam intendat in singula verba psalmodiae, sicut gustus intentus est in discretione saporis ciborum
Abbreviated transcription (Latin):
ficabat: qr nemo nͥ cirũcif uituꝰ dignus sit dnĩcis p̃sentari
ẽspectib nemo nͥ mortalitatiꝰᷤ nexib absolutꝰ suꝑnȩ ciuitatis
gaudia poterit subire ꝑfectꝰ Nã & ad hanc carnaliũ & sp̃ita¬
liũ uitioꝵ circũ cisionẽ faciendã no iacob apłs hortat᷑ dicenꝰ abicientes
om̃em in munditiã: & habundantiã malitiȩ. ĩmansuotu.
dinẽ suscipite insitũ ũbũ. Pmo corpꝰ & m̃tẽ a uituꝰ iub& er¬
cũcidi ut digni ex istere possimꝰ. qͥ ũbũ salutꝰ suscipiamus
Omẽm qͥppe innunditiã carniꝰ & animȩ ñcupat: malitiã ũ tantũ
ad int̾ioriꝰ hominiꝰ p̃uitatẽ ꝑtinere de signat. Adhac̃ uitior nos
cutũcisionẽ face perrꝰ apłs ãmonet dicens. Rm̃i. obsecio uo tanqm

Expanded text:
is, dignus sit Dominicis praesentari conspectibus; nemo nisi mortalitatis nexibus absolutus, supernae civitatis gaudia poterit subire perfectus. Nam et ad hanc carnalium et spiritualium vitiorum circumcisionem faciendam, nos Jacobus apostolus hortatur dicens: Abjicientes omnem dine suscipite insitum verbum . Primo corpus et mentem a vitiis jubet circumcidi, ut digni existere possimus qui verbum salutis percipiamus. Omnem quippe immunditiam et carnis et animae nuncupat: malitiam vero, tantum ad interioris hominis pravitatem pertinere designat. At hanc nos vitiorum circumcisionem face
Abbreviated transcription (Latin):
dõ seruimꝰ: & głiamur in xꝑo iħu. Ac si dicer& carnalit̃
cutumcisis: uoꝰ estis consio pellis p̃putu ur̃i: nos circũ¬
cisio cordis & corpori nr̃i. uõ bonã dĩ a uobis amputatis
creaturã: nos a nob̾ uitia circũcidimꝰ sp̃italit̾ & peccata.
Unde ⁊ nõ sumꝰ entũcisio qͥ sp̃ũ seruimꝰ dõ: ñ uos qͥ maculã
circũcisioniꝰ ĩducitiᷤ corpori ur̃o. Qđ aut̃ dic̃ noᷤ sumꝰ circũcisioqͥ

Expanded text:
Deo servimus, et gloriamur in Christo Jesu . Ac si diceret carnaliter circumcisis: Vos estis circumcisio pellis praeputii vestri, nos circumcisio cordis et corporis nostri. Vos bonam Dei a vobis amputatis creaturam, nos a nobis vitia circumcidimus spiritualiter et peccata. Unde et nos sumus circumcisio, qui spiritu servimus Deo, non vos qui maculam circumcisionis inducitis corp
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ inqͥd cntũcisio. .i. noᷤ sumꝰ munditia: & iusticia. cir¬
cũcisioniᷤ sp̃itał. habentes iusticiã & munditiam sp̃ita¬
lem. In lege enĩ ⁊ in ꝑħis: duplicit̾ citumcidi iubemur:
carne uidelic& & corde. Carne ubi ait circumcidimini car¬
a nobis carnalia uitia abscidimꝰ: idẽ ad ult̾ia: fornicatio¬
nes: in munditiam: crapulã. ebrietatem: ⁊cet̾a his similia
quȩ ꝑ carnis oꝑantur concupiscentiam. Corde cirum.¬
cidimur: si a nob̾ spĩtalia uitia abscidimꝰ .i. suꝑbiam. iac tan-¬

Expanded text:
ircumcisio, id est, nos sumus munditia et justitia circumcisionis spiritualis, habendo justitiam et munditiam spiritualem. In lege enim et prophetis dupliciter circumcidi jubemur, carne videlicet et corde. Carne, ubi ait: Circumcidimini cara nobis carnalia vitia abscindimus, id est, adulteria, fornicationes, immunditiam, crapulam, ebrietates, et caetera his similia, quae per carnis operantur concupiscentiam. Corde circumcidimur, si a nobis spiritualia vitia abscindimus, id
Abbreviated transcription (Latin):
smmos ct es ppetuos. dies ꝑhennes & immnor tales
Imo dic uinũ sine uespa cinfintumnore felici
gandio plenũ indeficienti luce resertũ angllia
comiratu: sufutũ diem inqua quẽ nerc n anterpos
tepebre ñ obscurant nibilũ non obsuscit in por¬
fabuilemn eñ esficit calor estatis prggal nonredcꝑꝰ
fragus biemis. Pies qui nobm&e imᵒ erit eũ sc̃is cõ
mminis cũ angłis ȩtnus cũ utrisq: Qui nobcũ felici
gaudio arnsordiũ tribuat angłoꝵ &sotios faciat
patriareharũ. Innunero cõput& ꝓphaarũ iexultacione
socios faciat apłoꝵ et quia apł dicit łimor ne icari

Expanded text:
es perpetuos, dies perennes et immortales, imo diem unum sine vespera et infinitum, diem felici gaudio plenum, indeficienti luce refertum, angelico comitatu suffultum; diem inquam, quem nox non interpolat, tenebrae non obscurant, nubilum non offuscat, importabilem non efficit calor aestatis, pigrum non reddit frigus hiemis; diesmmunis cum angelis, aeternus cum utrisque; qui nobis cum felici gaudio consortium tribuat angelorum, et socios faciat patriarcharum, in numero computet prophetarum, in exsultatione socios faciat apostolorum. Et quia apostolus Joannes i
Abbreviated transcription (Latin):
& in dieb c̃sũmationis illius benedicet᷑ Plen itudo
sapientiȩ timere dnm̃: Generatio sapientię. timor
atq sollicitũ: Nam qui sine .ẽ. non poterit iꝰtificari:
Quia ubi timor u÷: ibi dissolutio uite: Ubi timor ñ ẽ:
ibi sceleratio: Ubi timor ñ ẽ. ibi scelerũ habundant ia .ẽ. Qtiment
dnm. ñ er̃t in credibiles uerbo eius& qui diligunt
illũ c̃seruabunt uiam eius: Quitiment dnm̃ c̾todiem¬
tionẽ eius Timor dñi est ñ despicere iustum.
hominẽ pauꝑem. & non magnificare uirum
Et beati om̃s timent dnm̃. qr ambulant inuiis eiꝰ.
Moyses quoq ait. Post dnm̃ dm̃ urm ambulate

Expanded text:
et in diebus consummationis illius benedicetur . Plenitudo sapientiae, timere Deum . Generatio sapientiae, timor atque sollicitum. Nam qui sine timore est, non poterit justificari. Quia ubi timor non est, ibi dissolutio vitae est. Ubi timor non est, ibi sceleratio est. Ubi timor non est, ibi scelerum abundantia est. Qui timent dominum, non erunt incredi- biles uerbo eius: et qui diligunt illum, conseruabunt uiam eius. qui timent dominutionem eius. Timor domini non despicere iustum hominem pauperem, et non magnificare uirum Et, Beati omnes qui timent Dominum: qui ambulant in viis ejus . Moyses quoque ait: Post Dominum Deum ve
Abbreviated transcription (Latin):
ci met homines dm̃. nemittãt᷑ ingehennã: Ipse ẽ tunor ille
qui introduc̃ caritatem s sic uenit. ut exeat: Sieni
adhuc ꝓpt̾ penas times dm̃. nondũ amas quem
sic times: Nonbona desideras. s mala caues. S er eo
qđ mala caes corrigis tẽ & incipis bona desiderare:
E ũbona descdare cepis erit inte timor sc̃l: ille silic& nẽ
ipsa bona amittas ne mittaris ingehennã s nete
deserat pentia dñi quẽ amplecteris. quo ȩcmim frus
Duꝑtatem. ut ñ iudic& alterũ. sic uenit ineum
cnor dĩ Dixit senex: Ti mor &humilitas. & egestas
s quitͥ calumpniã facit. neq tucalũpniam facies
Acui. Siodio habes quite incontẽpium ducit. aut
nuriis appetit. nichil tuoꝵ facias aniꝰ Qu gͦ uer¬
bum istud custo dire potest: suffic̃ ei adsalutẽ. Urẽ
tum ẽ enĩ. Qũ diligitis dnm̃. odite malignum: Alona¬
ebi uita hecẽ Non ingredi cũ iniustis neq uidere o¬
I coguatione malig nari. neq uentre implere

Expanded text:
timent homines Deum ne mittantur in gehennam. Ipse est timor ille qui introducit charitatem, sed sic venit ut exeat. Si enim adhuc propter poenas times Deum, nondum amas quem sic times: non bona desideras, sed mala caves. Sed ex eo quod mala cavens corrigis te, incipis et bona desiderare. Cum bona desiderare coeperis, erit in te timor sanctus, ille scilicet, ne ipsa bona amittas, ne mittaris in gehennam, sedeserat praesentia Domini, quem amplecteris, quo aeterno fruipaupertatem, et non judicet alterum; sic venit in eum timor Dei. Dixit quidam senex: Timor et humilitas, et egestas eum qui tibi calumniam facit, ne tu calumniam facias alicui. Si odio habes eum qui te in contemptu ducit, aut injuriis appetit, nihil tu horum facias cuiquam: Qui ergo verbum istud custtum est enim: Qui diligitis Dominum, odite malum . Monachi vita haec est, non ingredi cum injusto, neque videre oque cogitatione malignari; neque ventrem implere;
Abbreviated transcription (Latin):
sua diuina mandata & salutaria magisteria
ait eñi: Pacem meã douobis: pacem cõm̃do uob.
Hanc nobis hereditatem ascendis dñs incelum re-¬
liquid. & sequi eim ꝑsuum fidelissimum regem ađ
lo & facbonum. inquire pacem & sequere eam:
Si hanc enim sincero corde siqui uoluerimus.
xp̃i heredes erimus Si aut̃ xp̃i heredes cupimꝰ
cẽ. in xp̃i pace debemus uersari Sifilii dĩ sumꝰ.
pacifici ẽẽ debennis: Pacificos oport& ẽẽ. dĩ filios
& humiles: Mente mites. corde simplices: sermone
puros. animo innocentes: affectu concordes. fideli¬
ter sibim& & unanimiter coherentes:¬

Expanded text:
sua diuina mandata et magisteria salutaria mitto, pacem meam doHanc nobis haereditatem ascendens Dominus in coelum reliquit; et sequi eam per suum fidelissimum regem David lo, et fac bonum: inquire pacem, et persequere eam . Si hanc enim sincero corde sequi voluerimus, Christi haeredes erimus; si autem Christi haeredes cupimus esse, in Christi pace debemus versari. Si filii Dei sumus, pacifici esse debemus: pacificos enim oportet esse Dei filios et humiles, mente mites, corde simplices, sermone puros, animo innocentes, affectu concordes, fideliter sibimet unanimiter cohaerentes
Abbreviated transcription (Latin):
emo eñi sẽ apud dm̃ magis exaltat. quã qui
se apudseme ipsũ ꝓpt̃ am̃ humiliat. Ndhpe
eñ adno bumilis exaltatur. ut silius dti adho¬
resua pĩ uosetur: tantã est ut pacem. sẽ quoe
quia patem querere deb& c seqͥ filospsca cali

Expanded text:
emo se apud Deum magis exaltat, quam qui se apud semetipsum propter Deum humiliat. Ad hoc enim a Deo humilis exaltatur, ut filius Dei et haeres Christi vocetur. Tantum est ut pacem sequatur, quia pacem quaerere debet et sequi, filius paci
Abbreviated transcription (Latin):
qđ succinti lumbos m̃tis ur̃ȩ sobrii ꝑfecti
sperate in eam: que offertur uobis gr̃am. in reuela-¬
tionẽ iħi xp̃i quasi filui obȩdientiȩ: Recte filios
obędientiȩ uult illos existere. quos imp̃facione
in aduersis ex suo aliquid habere. & rursum
in prosꝑis ex suo aliꝗd om̃i modo non

Expanded text:
ecte sperate in eam quae offertur vobis gratiam, in revelatione Jesu Christi, quasi filii obedientiae . Recte filios obedientiae vult illos existere, quos in praefatioin adversis ex suo aliquid habere, et rursum in prosperis ex suo aliquid omni modo non
Abbreviated transcription (Latin):
s aluta ꝓtinꝰ ipsa sua temeritate deficiunt: Leuite
ergo qͣsi adiuuans manũ tetendit: s delinquens
uitã ꝑdidit: qͥ dum infirmi qͥq fortiũ facta
corripiunt: ipsi auidientiũ sorte rȩꝓbantur .xluii.
Ut thesaurus monachi in celo collocetur.

Expanded text:
sed a vita protinus ipsa, sua temeritate deficiunt. Levites sed a vita protinus ipsa, sua temeritate deficiunt. Levites ergo quasi adjuvans manum tetendit: sed delinquens vitam perdidit , quia dum infirmi quique fortium facta corripiunt, ipsi a viventium sorte reprobantur. CAPUT XLVII. Ut thesaurus monachi in coelo collocetur.
Abbreviated transcription (Latin):
accusas : Introgaũ abba ioseph abbatẽ pastorẽ dicens Dic mͥ
qͦmͦ monachũ fiã: Et dix̃ illi senex: Siuis reqͥẽ inuenire
& inisto scło & infut̃o inom̃i causa dic Quid sũ e go.
Et ñ uidices quẽꝗ: frat̃ int̾rogauit abbatẽ pastorem
dicers: Quid faciam quia pusillanimis fiodũ sedeo
Dicit ei senex: Nullũ iudices. nullũ sꝑnas. neq condẽp
possessio tua sine ꝑturbatione: Cir quidam sc̃s
cũ audisset quendam peccantem. fleuit amare &
dixit: se morithodie ego crastino Uerumptam̃
qualiter uis pecc& aliquis antete non iudi¬
ces eum: s& iudica magis temetipsum pec¬
catorem quam illum: Sepe aliquid
amaioribus
dispensatorie agitur
qͣ aminoribu error
putatur:
Sepe multa afortib dicuntur ⁊ quę idcirco in¬
firme ñ diudicant qr ignorant: Vnde & non nul-¬
li subditi c̃tra banç manũ rep̃hensionis miecunt.

Expanded text:
accusas? Interrogavit abbas Joseph abbatem Pastorem dicens: Dic mihi accusas? Interrogavit abbas Joseph abbatem Pastorem dicens: Dic mihi quomodo monachus fiam? Et dixit senex: Si vis  in isto saeculo et in futuro, in omni causa dic: Quid sum ego? Et non judices quemquam. Frater interrogavit abbatem Pastorem dicens: Quid faciam, quia pusillanimis fio dum sedeo. Dicit ei senex: Nullum judices, nullum spernas, neque condeem, et erit sessio tua sine perturbatione. Vir quidam sanctus cum audisset quemdam peccantem, flevit amare, et dixit: Iste hodie, ego crastino. Verumtamen qualiter vis peccet aliquis ante te, non judices: sed judica magis temetipsum peccatorem, quam illum. Saepe aliquid a majoribus dispensatorie agitur, quod a minoribus error putatur. Saepe multa a fortibus dicuntur, quae idcirco infirmi dijudicant, quia ignorant. Unde et nonnulli subditi contra hoc manum reprehensionis mittunt:
Abbreviated transcription (Latin):
gimus. si ea quȩ diligimus inquantum possumus non
imitamur: Nr̃a nimirum sunt bona alioꝵ quȩ̨ & si in mita.¬
ri non possumus in aliis amemus &amantium fiunt
quęq amantur innobis Qui igitur magnis uirtutib
in sce eccłȩ sinu ꝓficiunt p̾positoꝵ suoꝵ uitam despicere non
debent. cum uacare eos rebus exteriorib uident: qr hoc
q ipsi securi in tima penetrant exilloꝵ adium̃to ẽ qui
contra ꝓcellas huius scłi exterius laborant: Quã enĩ
candoris sui grãm retiner&. sibisũ pluiua tanger&: aut qͥ
sugoris atq cdaritatis coccuꝰ ł hy acinetꝰ ostenderet sihȩc sus-¬
ceptꝰ pulius fedara: Sit gͦ desuꝑ tertura ciliui fortis adpuluerẽ
sit inferi color hy acinctus  Napt̾ ad decorẽ ornent ȩcdđȩ
qͥ solis reb spũalib uacant tegant eccłam qͦs & labor rerum
corporaliũ ñ grauat: Neqͥꝗ gͦ c̃tra rectorẽ suũ exteriora a

Expanded text:
gimus; si ea quae diligimus, in quantum possumus, non gimus; si ea quae diligimus, in quantum possumus, non imitamur. Nostra nimirum sunt bona aliorum, quae et si imitari non possumus in aliis amamus, amantium fiunt, quaeque amantur in nobis. Qui igitur magnis virtutibus in sanctae Ecclesiae sinu proficiunt, praepositorum suorum vitam despicere non debent, cum vacare eos rebus exterioribus vident: quia hoc quod ipsi securi intima penetrant, ex illorum adjumento est, qui contra procellas hujus saeculi exterius laborant. Quam enim candoris sui gratiam retineret, si byssum pluvia tangeret? Aut quid fulgoris atque claritatis coccus vel hyacinthus ostenderet, si haec susceptus pulvis foedaret? Sit ergo desuper textura cilicii fortis ad pulverem, sit interius color hyacinthinus, aptus ad decorem. Ornent Ecclesiam qui solis rebus spiritalibus vacant. Tegant Ecclesiam, quos et labor rerum corporalium gravat. Nequaquam ergo contra rectorem suum exteriora ag
Abbreviated transcription (Latin):
m Monendi sunt subditi. ne p̃positoꝵ suoꝵ
uitam temere siꝗͥ eos fortasse agere repben¬
sbiliter uident. rep̃hendant: Ne unde recte mala
redarguunt: Inde ꝑ elationis inpulsum in ꝑfundi¬
ora mergantur: ammonendi sunt subditi. ne cũ
culpas p̃positoꝵ considerant contra eos audatiores.
fiant: S& sic siqua ualde sunt eoꝵ praua. apud se-¬
in& ipsos diuidicent ut tam̃ diumo timore con¬
stricti: ferre abeis iugum reuerentię nonrecuseꝵ:
Ammonendisunt beniuoli subditi. ut sic alienis
bonis congaudeant quatenus habere & ꝓpria c̃¬
cupiscant: Sic ꝓximoꝵ facta diligendo laudent ut &iam
immitando multiplicent: nesi in hoc p̃sentis uitȩ stadio
adcertamen alienum factores deuoti. s& pigri expectatores
assistunt eo post certamen sine p̾mio remaneant. qͦminc
incertamine non laborant: Et tunc eoꝵ palmas aflicti
respiciant: inquoꝵ nunc labore ociosi ꝑdurant: Ualde pec¬
camus. si aliena bene gesta non diligimiis: S& nil mercedis a¬

Expanded text:
monendi sunt subditi ne praepositorum suorum vitam temere, si quid eos fortasse agere reprehensibiliter vident, reprehendant, ne unde recte mala redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt subditi, ne cum culpas praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant: sed sic si qua valde sunt eorum prava apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti, ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Admonendi sunt benevoli subditi, ut sic alienis bonis congaudeant, quatenus habere et propria concupiscant, sic proximorum facta diligendo laudent, ut etiam imitando multiplicent, ne si in hoc praesentis vitae stadio ad certamen alienum devoti fautores, sed pigri spectatores assistunt eo post certamen sine bravio remaneant, quo nunc in certamine non laborant, et tunc eorum palmas afflicti respiciant, in quorum nunc labore otiosi perdurant. Valde peccamus; si aliena bene gesta non diligimus, sed nil mercedis a
Abbreviated transcription (Latin):
sẽ utilitatis impendat: Petacendi atq loquendi censura
ꝑ salomonẽ dr̃: Tẽpus loquendi : & tẽpꝰ tacendi Piscrete
qͥppe uicissitudinis pensenda st̃ tẽpora: ne aut cũ restrin¬
gi lingua deb& ꝑ uerba inutilit̾ defluat : aut cũ loqͥ utilit̾
potest sem& ipsã pigre restringat: Quanta sit utilitas
tacit᷑nitatis silentiũ: psalmista c̾siderans ait Pone dñe cꝰto.¬
diã orimeo: & ostiũ circũstantię labiis meis: Non eñi
poni ori suo parietẽ. s& hostiũ petit qđ uidelica¬

Expanded text:
se utilitatis impendat. De tacendi atque loquendi censura se utilitatis impendat. De tacendi atque loquendi censura  Salomonem dicitur: Tempus loquendi, et tempus tacendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne aut cum restringi lingua debet, per verba inutiliter defluat, aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Quanta sit utilitas taciturnitatis silentium, Psalmista considerans ait: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Non enim poni ori suo parietem, sed ostium petit, quod videlic
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph Uolens aut̃ abba antonius ꝓbare eos: mouit sermo¬
nẽ deserpturis scĩs : & cepit in t̾rogare auiniorib qͥd ee̾t hoc
aut̃ illud ũbũ : & singuli eoꝵ dicebat̃ ꝓterat poterat᷑: Ille aut̃
dicebat: Nec dũ inuenustis: Post om̃s uͦ dix̃ abbati ioseph Tu
qͦmͦ dicis u̾bũ hoc Et ille respondit: Nescio Et dixit abba
antoniꝰ: Cere abba ioseph soł inuenit uiã: qui nescire se
respondit: Frat̃ qͥdã int̾rogauit senẽ dicens: Si qͥffratrũ at-¬
tulerit adme deforis sermones : ui abba dicã ei ut ñ eos
afferat ad me: Et respondit ei senex: Noli Et dic̃ ei fr̃:
Quare :  Respondit senex: Qu̾a nec nos potuimꝰ id cꝰtodire
Et dix̃ fr̃: Quid gͦ deb& fieri: Et respondit ei senex: diuo¬
nanda ẽ: ñ in solubrit̃ obliganda Scriptũ nãq ẽ: Sapi¬¬
ens tacebit usq ad tẽpus: Lit nimirũ cũ opportu nũ c̃siderat
post posita censura silentii: loquendo quȩ c̃gruunt in usũ

Expanded text:
 abbas Antonius probare eos, movit sermonem de Scripturis sanctis, et coepit interrogare a junioribus quid esset hoc aut illud verbum? Et singuli eorum dicebant, prout poterant. Ille autem dicebat: Necdum invenistis. Post omnes vero dixit abbati Joseph: Tu quomodo dicis verbum hoc? Et ille respondit: Nescio. Et dixit abbas Antonius: Vere abbas Joseph solus invenit viam, qui nescire se respondit. Frater quidam interrogavit senem dicens: Si quis fratrum attulit ad me de foris sermones, vis, abba, dicam ei ut non eos afferat ad me? Et respondit ei senex: Noli. Et dicit frater: Quare? Respondit senex: Quia nec nos potuimus id custodire. Et dixit frater: Quid ergo debet fieri? Et respondit ei senex. Si vonanda est, non insolubiliter obliganda; scriptum namque est: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt, in usum
Abbreviated transcription (Latin):
de scriptura Periculũ enĩ est ñ paraiũ: Pixit senex: qr
homo si ũbũ qͥdẽ. habeat: oꝑa aut̃ babeat: assimila-¬
bit᷑ arbori habenti folia: fructũ aut̃ ñ Sic̃ enĩ
arbor fructib plena &iã foliis uiridi: ita &sermo
xxxix. Demulti loquio

Expanded text:
de Scriptura. Periculum enim est non parvum. Dixit senex: Quia homo si verbum quidem habeat, opera autem non habeat, assimilabitur arbori habenti folia, fructum autem non. Sicut enim arbor fructibus plena etiam foliis viridis, ita et sermo XXXIX. De multiloquio
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑. Ammonẽ disx enĩ st̃ ut si ꝓxuños sic̃ sẽ diligunt. nii¬
nime illis taceant. unde eos iustȩ rep̃hendicnt Clocis
medicamine utrorũq saluti c̃currit̾. dũ abillo qͥ infert
accio praua cõpescit᷑. & ab hoc qͥ sustinet doloris feruor
uulnere aperto tẽꝑat᷑ Quͥ ꝓximoꝵ mala respiciunt.
ex tam̃ ĩ silẽtio linguã p̃munt. qͦsi c̾spectis uulnerib¬
usũ medimini subtrahunt: Et co mortis auttores fiunt:
tacere: Dicit ei puer ille: Si st̃ u̾ba oçciosa dimitte eã
si autẽ bonast̃ u̾ba non diu ꝑtrahas: s& fito incide q
loqueris & qͥesces: Dix̃ senex qͥdã: Tacit̾nitati oꝑã da
& nichil cogites: & intende cogitationi tuȩ : siue quiescens
in lecto: siue surgens cũ timore dĩ Et hec faciens: malig¬
noꝵ impetꝰ nontimebis: Pix̃ abba pastor: ꝙr int̾rogaũ
abba moyses fr̃m tachariã tẽpore qͦ moriebatur diceis¬

Expanded text:
t. Admonendi sunt enim, ut si proximos sicut se diligunt, minime illis taceant, unde et eos juste reprehendunt. Vocis medicamine utrorumque saluti concurritur, dum ab illo qui infert actio prava compescitur, et ab hoc qui sustinet doloris fervor vulnere aperto temperatur. Qui proximorum mala respiciunt, et tamen in silentio linguam premunt, quasi, conspectis vulneribustacere? Dicit ei puer ille: Si sunt verba otiosa, dimitte ea: si autem bona sunt verba, non diu pertrahas, sed cito incide quod loqueris, et quiesce tu. Dixit senex quidam: Taciturnitati operam da, et nihil cogites, et intende cogitationi tuae, sive quiescens in lecto, sive surgens cum timore Dei, et haec faciens, malignorum impetus non timebis. Dixit abbas pastor: Quia interrogavit abbas Moyses fratrem Zachariam tempore q
Abbreviated transcription (Latin):
Dinc iacob ait: Confitemini alterutrũ pecca¬
ta ur̃a : & orate. ꝓ in uicem ut saluemini: In hac
aut̃ sententia illa deb& esse discretio: ut
cotidiana leuiaq peccata. alterutrum eo¬
equalibus confiteamur : eoꝵq cotidiana cre¬
damus oratione saluari Porro. grauioris
leprȩ in inunditiam iuxta legem sacerdoti
pandamꝰ : atq ad eiꝰ arbitriũ qualit̃ & quan¬
to tẽpore iusserit. purificari curemꝰ: hinc &
dauid ait: Reuela dño iuã tuã: & sꝑa ĩ eũ:
Uelũ qd dãẽ densitas peccatoꝵ :unde
uia idẽ Quita nr̃a tenebrosa amictꝰ¬
circũdatione uestita est: Hanc reuelamus:
quando delicta nr̃a: tenebrasa. prõptissi me
confitemur: Idem ipse ddđ: Confitem ini dño
sionẽ istam admedicinã plenitudinis ap¬
plicãdam designat: Set& hoc quoq ad p̃conia
dñi ꝑtinere non dubiũ est. quando maior donatoꝵ
gła est pietatis confitenti parcere quã suuen-

Expanded text:
inc Jacobus ait: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini . In hac autem sententia illa debet esse discretio, ut quotidiana leviaque peccata alterutrum coaequalibus confiteamur, eorumque quotidiana credamus oratione salvari. Porro gravioris leprae immunditiam, juxta legem Sacerdoti pendamus, atque ad ejus arbitrium, qualiter et quanto tempore jusserit, purificari curemus . Hinc et David ait: Revela Domino viam tuam, et spera in eo . Velum quoddam est densitas peccatorum, unde via, id est vita nostra tenebrosa, amictcircumdatione vestita est. Hanc revelamus, quando delicta nostra tenebrosa promptissime confitemur. Item ipse David: Confitemini Dosionem istam, ad medicinam plenitudinis applicandam designat. Sed et hoc quoque ad praeconium Domini pertinere non dubium est, quando major est gloria pietatis, confitenti parcere, quam viven
Abbreviated transcription (Latin):
¶Transit in .b. ut aufero abstu
tione. au. ponitur in hiis uerb̾
au fugio et aufero. eꝯuerso qͦ
dente. a ⁊ .ii. loco ꝯsonantis se¬
quente si auferatur uocalis po¬
sita posteã .i. post .u. ꝯsonantẽ
.au. diptongus fiat .ii. redeunte
in uocalẽ. ut lauo lautũs. auis¬

Expanded text:
etiam in b, ut aufero abstuli tione au ponitur in his uerbis: aufugio et aufero. ex contrariodente a et u loco consonantis sequente, si abiciatur uocalis posita post eam id est post a consonantem, au diphthongus fiat u redeunte in uocalem, ut lauor lautus,
Abbreviated transcription (Latin):
magis est saxo durũ. quid mol¬
lius unda. Dura tamen mõsli
saxa tauantur aqua. De scd̃o
durat. nisi fructus seruet a¬
morem. Quilibet est tanti
munera quanta facit. De .iiͦi.¬

Expanded text:
magis est saxo durum, quid mollius unda? Dura tamen molli saxa cavantur aqua. Penelodurat nisi fructus seruet amorem: Quilibet est tanti munera quanta facit.
Abbreviated transcription (Latin):
illũ. esse putes quẽ uis homi¬
nũ secũ attulit ad nos ¶Gra¬
maticus rethoricus. geomet̾
pictor aliptea Augurͤ scenoba¬
tes meditus. magus omĩa

Expanded text:
illum esse putes? Quenvis hominem secum attulit ad nos. Grammaticus, rhetor, geometres, pictor, aliptes, augur, schenobates, medicus, magus? Omnia