comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionem rapta. quantus sit humanę rationis defec¬
tus experitur. Nonne rachel mortua tune erat. et
om̃is humanȩ rationis sensus in apło defecerat.
cũ dicebat. siue in corpore. siue extra corpus nescis.
ds scit : Nemo gͦ se existimet ad illius diuim lumi¬
nis claritatem argumentando posse penetiare: ne¬
mo se eredat humana illud ratiotinatione posse
comprehendere. Si enuim aliqua argumentatione
adiri potuisset. lumen illud diuinum. utiq mac¬
cessibile non fuisset. Denq apłs głatur ad illud
se ñ quidem isse:s. absq dubio raptum fuisse. Scio
inquit hominem siue in corpore siue extra corpus.
uescio. ds scit: raptum huiusm᷑i usq ad tercium cę¬
lum. S. quod est cȩlum hoc tercium: Quod ẽ int̾
terram et cęlum. hoc est inter corpus et animã.
S. alia est dignitas sp̃c humam: alia autem sp̃e
anglici: et longe alia est excellentia sp̃c diuim.

Expanded text:
tionem rapta, quantus sit humanae rationis defectionem rapta, quantus sit humanae rationis defectus experitur. Nonne Rachel mortua tunc erat, et omnis humanae rationis sensus in Apostolo defecerat, cum dicebat: Sive in corpore, sive extra corpus, nescio, Deus scit . Nemo ergo se existimet ad illius divini luminis claritatem, argumentando posse penetrare; nemo se credat humana illud ratiocinatione posse comprehendere. Si enim aliqua argumentatione adiri potuisset lumen illud divinum, utique inaccessibile non fuisset. Denique Apostolus gloriatur, ad illud se non quidem, isse, sed absque dubio raptum fuisse: Scio, inquit, hominem, sive in corpore, sive extra corpus; nescio, Deus scit, raptum hujusmodi usque ad tertium coelum . Sed quod est coelum hoc tertium quod est inter terram et coelum, hoc est inter corpus et spiritum. Sed alia est dignitas spiritus humani, alia autem spiritus angelici, et longe alia est excellentia spiritus divini.
Abbreviated transcription (Latin):
negotium supra uires suas ẽẽ: nec tñ ualet stu¬
dium suum. uel desiderium temperare. ad tantã
nãq gram. nũ quam pertingit inens ꝑ ꝓpriam
industriam. Dei est hoc donum: non hominis
meritum. S absq dubio talem tantamq gr̃am
accipit nemo: sine ingenti studio. et ardenti de¬
siderio. Nouit hoc rachel. et icenxo studium
mulciplicat: et desiderium suum cotidians in¬
crementis acrius inflãmat. In tanta namq eotidi¬
am conatus anxietate. in huiusmm᷑i doloris imm̃¬
sitate. et beniamin nascitur. et rachel moritur:
quia cũ mens hominis supra se ipsam rapitur: oui¬
nes humanę ratiotinationis angustias supergre¬
ditur. ad illud enm quod supra se eleuata. et inex¬
tasi rapta. de diuinitatis lumine conspicit: om̃is
humana ratio suc cumbit. Quid ẽ enim rachelis
interitus: nisi rationis defectus: Beniamu itaq
nascente rachel moritur: quia mens ad contempla¬

Expanded text:
negotium supra vires suas esse, nec tamen valet stunegotium supra vires suas esse, nec tamen valet studium suum, vel desiderium temperare. Ad tantam namque gratiam, nunquam pertingit mens per propriam industriam. Dei est hoc donum, non hominis meritum. Sed absque dubio talem, tantamque gratiam accipit nemo, sine ingenti studio et ardenti desiderio. Novit haec Rachel, et idcirco studium multiplicat, et desiderium suum quotidianis incrementis acrius inflammat. In tanta namque quotidiani conatus anxietate, in hujusmodi doloris immensitate, et Benjamin nascitur, et Rachel moritur, quia cum mens hominis supra seipsam rapitur, omnes humanae ratiocinationis, angustias supergreditur. Ad illud enim quod supra se elevata, et in extasi rapta, de divinitatis lumine conspicit, omnis humana ratio succumbit. Quid est enim Rachelis interitus, nisi rationis defectus? CAPUT nascente, Rachel moritur, quia mens ad contempla
Abbreviated transcription (Latin):
quod desiderat: iam se beniamin. concepisse
cognoseat. Sperando enim concipit: desideran¬
do parturit: et quanto amplius crescit desideri¬
uni : tanto appropinquat ad partum.S. samus i
cimus: quia spes quȩ differtur afflgit animum.
ichil enim sic afficit animum: quom̃ im paciens
desiderium. Quid autem huius uisionis dulcedi¬
ue ex petitur salubrius: quio sentitur suauius: qd
amimus experitur iocundius: Nouit hoc rachel.
nam nȩe rationem hoc latere potest: quia in huius
suauitatis comparatione. om̃is dulcedo amara ẽ.
Hinc ẽ quod nec studium suum laxare: nec de¬
siderium suum temperare potest. Hine illa tan¬
ca parientis anxictas: et doloris immensitas.
Hid e ñaq putas tanta doloris magnitudo: nisi
ex indesinenti studio: et impacienti desiderio:
srescit cotidie et ex desiderio labor: et ex labore
dolor. Augmentatur assidue. et exstudio desideri¬
um: et ex desiderio studium. Scit tũ rachel hoc

Expanded text:
quod desiderat, jam se Benjamin concepisse quod desiderat, jam se Benjamin concepisse cognoscat. Sperando enim concipit, desiderando parturit, et quanto amplius crescit desiderium, tanto appropinquat ad partum. CAPUT LXXIcimus: Quia spes quae differtur, affligit animum . Nihil enim sic afficit animum, quomodo impatiens desiderium. Quid autem hujus visionis dulcedine expetitur salubrius? quid sentitur suavius? quid animus experitur jucundius? Novit hoc Rachel, nam nec rationem hoc latere potest, quia in hujus suavitatis comparatione omnis dulcedo amare est. Hinc est quod nec studium suum laxare, nec desiderium suum temperare potest. Hinc illa tanta parientis anxietas et doloris immensitas. Unde namque putas tanta doloris magnitudo, nisi ex indesinenti studio, et impatienti desiderio? Crescit quotidie, et ex desiderio labor, et ex labore dolor. Augmentatur assidue, et ex studio desiderium et ex desiderio studium. Scit tamen Rachel hoc
Abbreviated transcription (Latin):
un: quis quis sitit uidere dm̃ suum. Hoc ataq spe¬
eulum non desunt uerus ioseph tenere. tergere:¬
et indesmenter inspicere. Tenere ne deorsum cor¬
ruens. terre ꝑ amorem inhereat: tergere. ne uia¬
mum cogitationum puluere sordescat: inspice¬
re ne mania stitoia intentionis suȩ ocłi reflectat.
Ex terso antem speculo. et diu diligenter inspecto.
icipit ei quedam diuini luminis claritas inter¬
lucere: et imensus quidam insolite uisionis radi¬
us oclis eius app.arere. Hoc lum̃ ocłos eius irradia¬
uerat qui dieebat. Signatum est suꝑ nos lumen.
uultus tur dñe: de disti leticiam in corde meo. Ex
huius gͥ luminis insione quã aminiratur in se:
mirum immodũ accenditur animus. et animat᷑
Q urd endum lumen quod est quod se. Ex hac u¬
quam insione udendi deum. flãmam desideru
concipit: et fiduciam sumit. Dens itaq quȩ ĩa
uisionis huius desiderio flagrat: si iam sperat

Expanded text:
um, quisquis sitit videre Deum suum. Hoc itaque speum, quisquis sitit videre Deum suum. Hoc itaque speculum non desinit verus Joseph tenere, tergere, indesinenter inspicere. Tenere, ne deorsum, corruens terrae per amorem inhaereat; tergere, ne in inanium cogitationum pulvere sordescat; inspicere, ne ad inania studia intentionis suae oculum reflectat. Exterso autem speculo et diu diligenter inspecto, incipit ei quaedam divini luminis claritas interlucere, et immensus quidam insolitae visionis radius, oculis ejus apparere. Hoc lumen oculos ejus irradiaverat, qui dicebat: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine, dedisti laetitiam in corde meo . Ex hujus igitur luminis visione quam admiratur in se, mirum in modum accenditur animus, et animatur ad videndum lumen, quod est supra se. Ex hac, inquam, visione videndi Deum flammam desiderii conspicit et fiduciam sumit. Mens itaque, quae jam visionis hujus desiderio flagrat, si jam sperat,
Abbreviated transcription (Latin):
dum tooneus ẽ. ad uidendum seipsum. Prius
discat homo cognoscere minsibilia sua: quam
presumat posse apprehendere minsibilia diuina.
Prius est ut cognoscas minsibilia sp̃e tui: qũa
possis ẽẽ idoneus ad cognoscenda ininsibilia dei.
Alioquin si ñ potes cognoscere te: qua fronte
presumis apprehendere ea quȩ sunt supra te:
dm̃i. amnimus rationalis absq dubio inuenit se¬
ipsimm. Si enim inuisibilia dei. ꝑ ea quȩ facta st̃.
intellecta conspicuntur: ubi queso qũa in eius
imagine. coginntionis uestigia expressius inpressa
repperiuntur Hominem sedm animam ad dei sum¬
litudinem factum. et legimus et credimus. et icen¬
eo quaironi ꝑ fidem et ñ ꝑ speciem ambula mire u
quãdiu adhuc ꝑspeculum et in eniginate uidenꝰ
ad enis ut ita dixerim imaginariam uisionemiap¬
tius speculum. quã sp̃m rationalem inuenire ñ pos¬
suus. Tergat gͥ speculum suum: mundet sp̃m su¬

Expanded text:
ndum idoneus est ad videndum seipsum. Prius ndum idoneus est ad videndum seipsum. Prius discat homo cognoscere invisibilia sua, quam praesumat posse apprehendere invisibilia divina. Prius est ut cognoscas invisibilia spiritus tui, quam possis esse idoneus ad cognoscendum invisibilia Dei. Alioquin si non potes cognoscere te, qua fronte praesumis apprehendere ea quae sunt supra te? Deum, animus rationalis, absque dubio invenit seipsum. Si enim invisibilia Dei per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur , ubi, quaeso, quam in ejus imagine cognitionis vestigia expressius impressa, reperiuntur? Hominem secundum animam ad Dei similitudinem factum et legimus , et credimus, et idcirco quandiu per fidem, et non per speciem ambulamus , quandiu adhuc per speculum et in aenigmate videmus , ad ejus, ut ita dixerim, imaginariam visionem aptius speculum, quam spiritum rationalem invenire non possumus. Tergat ergo speculum suum, mundet spiritum su
Abbreviated transcription (Latin):
quam frequenter dunnus eum sp̃e uisitet quo¬
mͦ ab ipso cũ sit inus. non tñ uniforiniter eodẽ¬
q modo semꝑ tangitur: s nime sp̃u sapientie.
nune sp̃u intellectus. muinc sp̃u consilii. uel alis
quibuslibet eiis affectibus repletur: et ut breui¬
ter concludam. debet hic nrͣ ioseph totum uite¬
rioris et exterioris hominis statum et habitũ
in quantũ possibile ẽ plene cognoscere: nec so¬
ad plenam cogintionem sui: sicut ꝑ uterirum
fr̃em enis beniamm. quandoq subleuatur ad cõ¬
templationem dei.Sicut enim ꝑ ioseph gr̃am ilis¬
cretionis: sic ꝑbeniamin. intelligimus gĩam
contemplationis. Utemq de eadem matre nascit᷑.
quia et dłi cognitio et sui. ex ratione ꝑcipitur. lon¬
ge post ioseph beniamum giginitur: quia ammus
qui in sui cognitione duu ea ricitatus pleneq eru¬
dicus non ẽ. ad dei cognitionẽ non sustollitur. frus¬
tra cordis ocłm erigit to uidendum dm̃ qui ñ¬

Expanded text:
quam frequenter divinus eum spiritus visitet, quoquam frequenter divinus eum spiritus visitet, quomodo ab ipso cum sit unus non tamen uniformiter, eodemque modo senunc spiritu intellectus, nunc spiritu consilii, vel aliis quibuslibet ejus affectibus repletur. Et ut totum breviter concludam, debet hic noster Joseph totum interioris et exterioris hominis statum et habitum inquantum possibile est, plene cognoscere, nec soad plenam cognitionem sui, sicut per uterinum fratrem ejus Benjamin, quandoque sublevatur ad contemplationem Dei. Sicut enim per Joseph gratiam discretionis, sic per Benjamin intelligimus gratiam contemplationis. Uterque de eadem matre nascitur quia et Dei cognitio, et sui ex ratione percipitur. Longe post Joseph Benjamin gignitur, quia animus qui in sui cognitione diu exercitatus, pleneque eruditus non est, ad Dei cognitionem non sustollitur? Frustra cordis oculum erigit ad videndum Deum, qui no
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc prouide circũspicere. caute ꝓuidere: c̃ al¬
lide deprehendere: cicius detegere: acerbius ar¬
guere. ad officium ioseph spectat cura. et custo¬
dia om̃ium fratrum suoꝵ: ad ipsum spectat
disciplina singłoꝵ. ad ipsum dispositio gerendo
mus cotidie proficiat: uel quantum forte defici¬
at: quibus cogitationib magis ineursetur quib
affectionibus frequentius tangitur. Ipse debet ñ
solum ineia cordis. uerum etiam inualitudines
corporis. ꝑfecte cognoscere: et seđm quod unum¬
quodq exigit. salutis remedia querere: quesita
adhibere. Ipsum nosse oportet non solum uicia
sua: s et̃ grarum imimera. et uirtutum merita:
s. et ipsa diligenter distinguere: et quȩ suit bo¬
na nature. nel quȩ dona gr̃e. subtiliter pensare.
Promptũ habere debet. quibus temptationum
machinis in alignus eum sp̃e impugnet: quau¬
tis sp̃ialium gaudior consolationibus abundet:

Expanded text:
adhuc provide circumspicere, caute praevidere, caladhuc provide circumspicere, caute praevidere, callide deprehendere, citius detegere, acerbius arguere. Ad officium Joseph spectat cura, et custodia omnium fratrum suorum, ad ipsum spectat disciplina singulorum, ad ipsum dispositio gerendormus quotidie proficiat, vel quantum forte deficiat, quibus cogitationibus magis incursetur, quibus affectibus frequentius tangatur. Ipse Joseph debet non solum vitia cordis, verum etiam invalitudines corporis perfecte cognoscere, et secundum quod unumquodque exigit, salutis remedia quaerere, quaesita adhibere. Ipsum nosse oportet non solum vitia sua, sed et gratiarum munera et virtutum merita, sed et ipsa diligenter distinguere, et quae sint bona naturae, vel quae dona gratiae subtiliter pensare. Promptum habere debet quibus tentationum machinis malignus eum spiritus impugnet, quantis spiritualium gaudiorum consolationibus abundet,
Abbreviated transcription (Latin):
tur: inmo etiam multociens ꝑ ipsam. mentis in¬
tentione deprauata. usq ad ypochrisis crimen de¬
ducitur: atq deicitur. Hoc est illud crunen pessi¬
mum et pre ceteris abhominandum. quia dõ
pre om̃ib odiosum: de quo ioseph fratres suos a¬
pud patrem accusat: sicut scriptura ipsa manife¬
ste declarat cũ dicat. Accusauit ioseph fratres suos
apud patrem crimine pessimo. Nicium quod deus
singulariter detestatur. nullum aliud quã ypo¬
crisis iectius intelligitur. dugustino nãq attes¬
tante simulata ẽ quitas. non est equitas: s du¬
plex inquitas. Hoc uicium ꝑ ioseph detegitur:
quando insidians malum ꝑ discretionem depre¬
henditur. et arguitur. Hoc uicium tunc filios cor¬
rumpit. hoc uicium tunc pater corrigit: quan¬
do affectum tangens durius pulsat. diutius oc¬
cupat: uerũtamen animum usq ad consensum
uicium. s quodlibet insidians malum. et latens.

Expanded text:
tur, imo etiam multoties mentis intur, imo etiam multoties mentis intentione depravata usque ad hypocrisis crimen deducitur atque dejicitur. Hoc est illud crimen pessimum et prae caeteris abominandum quia Deo prae omnibus odiosum, de quo Joseph fratres suos apud patrem suum accusat, sicut Scriptura ipsa manifeste declarat, cum dicit: Accusavit Joseph fratres suos apud patrem crimine pessimo . Vitium quod Deus singulariter detestatur, nullum aliud quam hypocrisis rectius intelligitur. Augustino namque attestante, simulata aequitas non est aequitas, sed duplex iniquitas. Hoc vitium per Joseph detegitur, quando insidians malum per discretionem deprehenditur, et arguitur. Hoc vitium tunc filios corrumpit, hoc vitium tunc pater corrigit, quando affectum tangens durius pulsat, diutius occupat, verumtamen animum usque ad consensum vitium sed quodlibet insidians malum, et latens
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc illa inter ipsũ et fratres discordia grauis.
et ira pene implacabilis: de qua scriptura ñ tacet
cũ manifeste pronuntiet. quia oderant eum fra¬
tres sui: nȩc poterant ei quicquam pacifice lo¬
qui. Monita enim ioseph uidentur eis ualde gra¬
uia: dura instituta: consilia importabilia. Quid
enim durius. quid difficilius. quam nil faciendũ
negligere. et in om̃i facto suo numquam modũ
ꝑturbare: numquã ordinem confundere: num¬
quã mensuram. excedere: Ere de mͥ nichil a se a¬
nimus difficilius extorquet: quã ut in om̃i affec¬
tione sua modum seruet. Sepe et enim fratres io¬
seph magnum aliquid molientes. dũ eis undiq
acclamatur. euge. euge: solent ñ solum ad in¬
utilia. uerũ etiã ad impossibilia conatus sin. ma¬
nus extendere. Frequenter siquidem anini af¬
fectus ex huiusimͦ adulantium acclamatione: ad
immoderatam presumptionum audatiam effrena¬

Expanded text:
Hinc illa inter ipsum et fratres discordia gravis, Hinc illa inter ipsum et fratres discordia gravis, et ita pene implacabilis, de qua Scriptura non tacet, cum manifeste pronuntiet, qui oderant eum fratres sui, nec poterant ei quidquam pacifice loqui. Monita enim Joseph videntur eis valde gravia, dura instituta, consilia importabilia. Quid enim durius, quid difficilius, quam nil faciendum negligere, et in omni suo facto nunquam modum perturbare, nunquam ordine confundere, nunquam mensuram excedere? Crede mihi, nihil a se animus difficilius extorquet, quam ut in omni affectione sua modum servet. Saepe etenim fratres Joseph magnum aliquid molientes dum eis undique acclamatur: Euge, euge, solent non solum ad inutilia, verum etiam ad impossibilia conatus sui manus extendere. Frequenter siquidem animi affectus ex hujusmodi adulantium acclamatione, ad immoderatam praesumptionum audaciam effrena
Abbreviated transcription (Latin):
ego et mater tua. et fratres tui adorabimus te su¬
ꝑ terram: Hunc ioseph. et pater. et mater. et fratres
adorant: quia aut spontanea uoluntate. aut co
ꝑdiscretionem sol ille mundi intellectualis. inte¬
rior ille ocłs cordis. intentio uidelicet mentis di¬
rigitur. ꝑ discretionem ipsa de qua oritur subtili¬
tas rationis acuitur: ꝑ discretionẽ tota illa uir¬
tutum fraterna germanitas modificatur: et uir¬
tutum quelibet quȩ eius consilio ñ adquiescit.
quȩ se discretioni non subdit. cicius nom̃ uirtu¬
tis amitit. Ipse est qui fratrum suor negligentias
non negligit: ipse est qui cor. excessus arguit. Ipso
presente. non licet eis quiequã ultra uires p̃sinne¬
re: ipso presente. nichil ꝑ negligentiam. p̃termit¬
tere. In eius presentia non eis licet siue ad dexte¬
ram. siue ad sinstram declinare: nul segniter nil
precipitanter agere: iul ante tempus presume¬
re: nil ultra temporis oportunitatem differre.

Expanded text:
ego, et mater tua, et fratres tui adorabimus te suego, et mater tua, et fratres tui adorabimus te super terram? Hunc Joseph et pater, et mater, et fratres adorant, quia aut spontanea voluntate, aut coaPer discretionem siquidem sol ille mundi intellectualis interior ille oculus cordis intentio videlicet mentis dirigitur, per discretionem de qua oritur subtilitas rationis acuitur, per discretionem illa tota virtutum fraterna germanitas modificatur, et virtutum quaelibet quae ejus consilio non acquiescit, quae se discretioni, non subdit, citius virtutis nomen amittit. Ipse est qui fratrum suorum negligentias non negligit, ipse est qui eorum excessus arguit. Ipso praesente, non licet eis quidquam ultra vires praesumere; ipso praesente, nihil per negligentiam praetermittere. In ejus praesentia non eis licet sive ad dexteram sive ad sinistram declinare, nil segniter, nil praecipitanter agere, nil ante tempus praesumere, nil ultra temporis opportunitatem differre.
Abbreviated transcription (Latin):
detrimenta. ꝑ temptationum argumenta. deficere:
s. proficere Quanto enim acrioribus urgemur.¬
temptationibus. quanto crebrioribus periculis
cxercemur: tanto ꝑfectius ad discretionem erudi¬
mur: et sepe aliarũ uirtutum dampna. discretio¬
ins sunt luera. Nouit itaq ioseph non solũ cũ cres¬
centibus crescere: non solũ cum proficientib profi¬
cere: uerum etiam ex fratrum defectu. ad profectũ
tendere: et ex alioꝵ detrimentis. prudentiȩ lucra
ad quirere. Merito talis filius. ioseph nuncupatur.
ioseph si quidem augmentum interpretatur. Un¬
de recte de ipso ad patrem eius dr̃. Filius aceres¬
cens ioseph: filius acerescens. et decorus aspectu. Rec¬
te itaq augientum nominatur: recte filius accres¬
ceus dr̃. qui semper auginentatur: cuius increm̃¬
tum usq in finẽ non finitur. Quanta autem huius¬
uirtutis sit excellentia. testantur ipsa ioseph som¬
ma: testantur patris eius uerba ubi legitur. Nũ

Expanded text:
detrimenta, per tentationum augmenta deficere, detrimenta, per tentationum augmenta deficere, sed proficere. Quanto enim acrioribus tentationibus urgemur, quanto crebrioribus periculis exercemur, tanto perfectius ad discretionem erudimur, et saepe aliarum virtutum damna, discretionis sunt lucra. Novit itaque Joseph non solum cum crescentibus crescere, non solum cum proficientibus proficere, verum etiam ex fratrum defectu ad profectum tendere, et ex aliorum detrimentis prudentiae lucra acquirere. Merito talis filius Joseph nuncupatur, Joseph siquidem augmentum interpretatur. Unde recte de ipso per patrem ejus dicitur: Filius accrescens Joseph, filius accrescens, et decorus aspectu . Recte itaque augmentum nominatur, recte filius accrescens dicitur qui semper augmentatur, cujus incrementum usque in finem non finitur. virtutis sit excellentia testantur ipsa Joseph somnia, testantur patris ejus verba, ubi legitur: Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
ticulo. inter ipsa suggestionum fantasmata. ex e¬
or qualitate futura pericła deprehendit. et aliis
quibuslibet ad cogitationum suarum confessio¬
nem imminentium maloꝵ. insidias detegit. et
de futuris periculis cautos reddit. Nic ẽ ioseph
quem emulantur sui. uenerantur alieni. quem uen¬
dunt hebrei. emunt egyptu: quia cicius consilio
ad quiescunt. faciliusq alienȩ prudentiȩ cedunt.
erroris sui tenebras cognoscentes: quã de sua ius¬
cicia. uel prudentia presumentes. Hic ẽ ille ioseph
sponsus uirginis: amator. non molator. castitatis.
quia discretio custos non corruptor eẽ solet. inter¬
ne puritatis Hic est ille puer et nuntius. qui bea¬
to iob in om̃i ꝑcussione sua solus remanere potu¬
it: qui ei ꝑpetrata dampna statim renutiare stu¬
dunt: quia nisi ꝑ discretionem uirtutum dampna
animus nec cognoscit. nec corrigit. Nescit puer
ille cũ pereuntibus perire : nescit discretio ꝑ rerũ

Expanded text:
ticulo, inter ipsa suggestionum phantasmata ex eticulo, inter ipsa suggestionum phantasmata ex eorum qualitate futura pericula deprehendit, et aliis quibuslibet ad cogitationum suarum confessionem imminentium malorum insidias detegit, et de futuris periculis cautos reddit. Hic est Joseph quem aemulantur sui, venerantur alieni, quem vendunt Hebraei, emunt Aegyptii, quia citius consilio acquiescunt, faciliusque alienae prudentiae cedunt erroris sui tenebras cognoscentes, quam de justitia sua, vel prudentia praesumentes. Hic est ille Joseph sponsus virginis, amator, non violator castitatis, quia discretio custos non corruptor esse solet internae puritatis. Hic est ille puer, et nuntius qui beato Job in omni persecutione sua solus remanere potuit, qui ei perpetrata damna statim renuntiare studuit, quia nisi per discretionem, virtutum damna animus nec cognoscit, nec corrigit. Nescit puer ille cum pereuntibus perire; nescit discretio per rerum
Abbreviated transcription (Latin):
studium attentius queritur. ioseph quodamͦ nascitur.
y quẽ uirtus discretionis intelligitur. Patet autẽ
ratio cur ancillarum nulla. cur nec ipsa quidem
lia. sed rachel sola potuerit talem filiũ gignere.
siquidem non est sensualitatis: non imaginationis
non deniq ipsius afffectionis: s. solius est rationis:
sicut et intelligere. Si gͥ ꝑ rachel rationem intelli¬
gunus: cur non nisi dẽ rachel ioseph nasci possit.
cicuis inuenimus: quia qd̾ de sola ratione dis¬
cretio oriatur mirume dubitamus. Talis proles
de tali matre: ioseph de rachele: discrctio de ratione.
tunica talari uestitur: quia sola illa
actio ad consũmationis talum. debi¬
tiq finis terminum. ꝑducitur. quȩ
ꝑ discretionis prudentiam moderatur: quia eume¬
tarũ iurtus uirtutum custos. ceteris iure p̃fertur
Hic est ioseph ille somiatoi. sommorq interp̃¬
tator.: quia uera discretio. in ipso temptationis ar¬

Expanded text:
studium attentius quaeritur et invenitur, Joseph quodammodo nascitur, studium attentius quaeritur et invenitur, Joseph quodammodo nascitur, per quem virtus discretionis intelligitur. Patet autem ratio cur ancillarum nulla, cur nec ipsa quidem Lia, sed Rachel sola potuerit talem filium gignere, siquidem non est sensualitatis, non imaginationis, non denique ipsius affectionis, sed solius est rationis discernere sicut et intelligere. Si igitur per Rachel rationem intelligimus, cur nonnisi de Rachel Joseph nasci possit citius invenimus, quia quod de sola ratione discretio oriatur minime dubitamus. Talis proles de tali matre. Joseph de Rachele, discretio de ratione. tunica talari vestitur, quia sola illa actio ad consummationis talum debitique finis terminum perducitur, quae per discretionis prudentiam moderatur. Hic etarum virtutum virtus custos caeteris jure praefertur. Hic est ille Joseph sommiator somniorumque interpretator; quia vera discretio in ipso tentationis ar
Abbreviated transcription (Latin):
lantia. qua cautela oporteat uirtutum bona ad qui¬
rere uel custodirx. Sic sic dum longo usu uirtutum
disciplina ad dicitur: quandoq meus diu exercita¬
ta. ad plenam moꝵ discretionem ꝑducitur: et qua¬
si de nato ioseph iure letatur. ante huius natiuitatẽ.
eius fratres dũ adhuc om̃ia sine discretione agunt:
quanto ultra uires suas multa presumunt: tanto se¬
pe deterius atq deformius riut. Uude ẽ sicut iã
diximus. quod post eos dina nascitur quia freqͥn¬
ter deformẽ lapsum. pudoris confusio comitatur.
Sed post natam dinam. et quasi ꝑ confusionis ig¬
nominam fratres sui inueniunt. et ꝑ experimen¬
tum addiscunt. nichil inelius ẽẽ quã consilio regi.
quia melior est uir prudens. uiro forti. Hix enim pru¬
deus loquitur uictorias: et qui cũ consilio cune¬
ta agit. inȩternum non penitebit. Cũ gͥ consilu ne¬
cessaria ntilitas ꝑ experimentũ cognoscitur: et ꝑ

Expanded text:
lantia, qua cautela oporteat virtutum bona aquilantia, qua cautela oporteat virtutum bona aquierere vel custodire. Sic sic dum longo usu virtutum disciplina addiscitur, quandoque mens diu exercitata ad plenam morum discretionem perducitur, et quasi de nato Joseph jure laetatur. Ante hujus nativitatem ejus fratres dum adhuc omnia sine discretione agunt, quanto ultra vires suas multa praesumunt, tanto saepe deterius, atque deformius ruunt. Unde est, sicut jam diximus, quod post eos Dina nascitur, quia frequenter deformem lapsum pudoris confusio comitatur. Sed post natam Dinam et quasi per confusionis ignominiam fratres sui inveniunt, et per experimentum addiscunt, nihil melius esse quam consilio regi: Quia melior est vir prudens viro forti . Vir enim prudens loquitur victorias, et qui cum consilio cuncta agit, in aeternum non poenitebit . Cum igitur consilii necessaria utilitas per experimentum cognoscitur, et per
Abbreviated transcription (Latin):
posse conseruari: Oerito gͦ illa uirtus singu¬
lariter diligitur: sine qua nulla conquiriti:
nulla consũmatur: nulla conseruatur. Si uix
sero talem filium accipere meremur: quia ad disere¬
cionis ꝑfectionem. non sine magno usu. non uisi ꝑ
magna experimenta erudim̃. Prius nos oportet.
in singulis uirtutibus e.xerceri: et quid in una qua¬
quȩ possimus experiri: quã possimus de om̃ib
plena scientiam ꝑcipere: et de singlis sufficienter
iudicare. Multa quidem de discretione legendo. iul¬
ta discimus aitoiendo: multa ex insito nobis ratio¬
nis urdicio: numquã uerũtamen de hac ad plem̃
erudimur sine experientiȩ magisterio. Post oñis
sequi oportet: qui de om̃ibus iudicare debet. Pri¬
mum g est ut satagamus singulis uirtutibus studi¬
um frequens impeitoere: quoo dum facimus. neces¬
se ẽ nobis sepius cadere: oportet nos sepe resurge¬
re: et ꝑ frequentem lapsum addiscere. qua ugͦi¬

Expanded text:
posse conservari? Merito ergo illa virtus singuposse conservari? Merito ergo illa virtus singulariter diligitur sine qua nulla conquiritur, nulla consummatur, nulla conservatur. Sed vix sero talem filium accipere meremur, quia ad discretionis perfectionem non sine magno usu, nonnisi per magna experimenta erudimur. Prius non oportet in singulis virtutibus exerceri, et quid in unaquaque possimus experiri, quam possimus de omnibus plenam scientiam percipere, et de singulis sufficienter judicare. Multa quidem de discretione legendo, multa discimus audiendo, multa ex insito nobis rationis judicio: verumtamen nunquam de hac ad plenum erudimur sine experientiae magisterio. Post omnes sequi oportet qui de omnibus judicare debet. Primum ergo est ut satagamus singulis virtutibus studium frequens impendere, quod dum facimus, necesse est nos saepius cadere: oportet ergo nos saepe resurgere, et per frequentem lapsum addiscere qua vigi
Abbreviated transcription (Latin):
ben quantum malum presumpsit: quia ultra
modũ excreuit. Cito magnũ periculum incur¬
Sic et de aluis affectibus credere debemus: pe¬
riculosos quidem cẽ. iisi cos intra equitatis
metas coherceamus. Certe quã malum sit do¬
lorem et spem modum excedere. ex predicto sy¬
meonis et leui. facto facile possumus aduerte¬
re: de quibus ꝑ iacob dr̃. Maledictus furor eo¬
rum quia ꝑtinar et indignatio eoꝵ quia dura.
Caute gͥ cura om̃s debet custodiri: ut non solũ
sint ordinati: sed etiam moderati: Cunor enun
nunius sepe cadit in desperationem. dolor num¬
us in amaritudinem: spes immoderata. in pre¬
ira intemperata in furorem. In hunc itaq mo¬
dum uirtutes in uitia uertũtur: si ꝑ discietionẽ
minime moderentur. Hides ne quemadinodũ
cetere om̃s. uirtutem discretionis requirant.
ne uirtutis nomen amittant: Hic est ille io¬
ceteris amatur. Quis enim nesciat. uera bona
ammi sine discretione nȩc ꝓosse ad quiri. nec

Expanded text:
ben quantum malum praesumpsit, quia ultra ben quantum malum praesumpsit, quia ultra modum excrevit. Cito magnum periculum incurSic et de aliis affectibus credere debemus, periculosos quidem esse, nisi eos intra aequitatis metas coerceamus. Certe quam malum sit dolorem et spem modum excedere ex praedicto Simeonis et Levi facto facile possumus advertere: de quibus per Jacob dicitur: Maledictus furor eorum quia pertinax, et indignatio eorum quia dura . Caute ergo circa omnes debet custodiri, ut non solum sint ordinati, sed etiam moderati. Timor enim nimius saepe cadit in desperationem, dolor nimius in amaritudinem, spes immoderata in praeira intemperata in furorem. In hunc itaque modum virtutes in vitia vertuntur, si per discretionem minime moderentur. Videsne quemadmodum caeterae omnes virtutem discretionis requirant, ne virtutis nomen amittant. CAPUT LXVIcaeteris amatur. Quis enim nesciat vera bona animi sine discretione nec posse acquiri, nec
Abbreviated transcription (Latin):
plures timendi causas inuenimus. Quot modis
si quidem ꝑdi potest: tot timoris occasiones da¬
re potest. Multum itaq regnũ suum ruben iste
dilatat: s. uires ci amministrat. ñ solum multipli¬
citas occultor: s etiã mutabilitas apparentium.
De quo enim securus ẽẽ possum: qui iul habeo
quod ꝑoere non possum: Quando hic adscien¬
tie certitudinem ꝑtingo: qui innumerabiliter
plura nescio. quã scio: Quia gͥ timor. ceteris af¬
fectibus latuis diffunditur: recte ruben fratrũ
comparatione imperio maior ẽẽ perhibetur:
et nẽ creseat a patre suo prohibetur: s. eo uide¬
licet tempore quo sicut aqua diffu sus erat: quan¬
do iam patris cubile ascenderat: stratumq ciꝰ
lm maculauerat. Ruben inquit primogenitus
meus. tu fortitudo mea. principium doloris me¬
i. primus in donis. maior imperio. effusus es
sicut aqua. non erescas: quia ascendisti cubile
patris tui. et maculasti stratum eius. Ecce ru¬

Expanded text:
plures timendi causas invenimus. Quot modis plures timendi causas invenimus. Quot modis siquidem perdi potest, tot timoris occasiones dare potest. Multum itaque regnum suum Ruben iste dilatat, sed vires ei administrat, non solum multiplicitas occultorum, sed etiam mutabilitas apparentium. De quo enim securus esse possum, qui nil habeo quod perdere non possum? Quando hic ad scientiae certitudinem pertingo, qui innumerabiliter plura nescio quam scio? Quia igitur timor caeteris affectibus latius diffunditur, recte Ruben fratrum comparatione imperio major esse perhibetur. Et ne crescat a patre suo prohibetur, sed eo videlicet tempore quo sicut aqua diffusus erat, quando jam patris cubile ascenderat, stratumque ejus jam maculaverat: Ruben, inquit, primogenitus meus, tu fortitudo mea, principium doloris mei, primus in donis, major imperio, effusus es sicut aqua, non cresces, quia ascendisti cubile patris tui, et maculasti stratum ejus. Ecce Ru
Abbreviated transcription (Latin):
la bona: uerum odium ad sola mala: tunor. se
effundit ad hȩc et alia. Tabulon in partem par
tis suȩ. fr̃ẽm suum admittit symeonẽ. P aduer¬
sis si quidem dolemus: s ñ ꝓ om̃ibus: quia non
om̃ia sustinemus. Leui quã uidas imperio est
nunor: multo tũ quam ysachar. imperio est
maior. Plura enĩ sunt quę debemus diligere.
quẽ quȩ audeamus sperare. S constat nichilo¬
minus copiosiorem c̃ẽ materiam sperandi quã
gaudendi: quia habita de quibus gaudemus.
pauca sunt ad ea quȩ habenda speramus. Iudas
itaq et tabulon imperu magnitudine ceteros
fratres suos uincunt: uerũtam̃ ad mensuram ru¬
ben cxtendere se minime possunt. Om̃s itaq
ruben antecedit: qui ceteris preuius. longe pꝰ
se relinquit. Om̃ia quę constat homines eium¬
amare. sperare. odisse. ꝓ quibus dolere. uel gau¬
dere: solent multiplicis timoris. causas ex se gig
uere. Sepe et cnim enra unam rem quã diliginꝰ

Expanded text:
la bona, verum odium ad sola mala, timor se la bona, verum odium ad sola mala, timor se effundit ad hoc, et ad illa. Zabulon in partis suae partem fratrem suum admittit Simeonem. Pro adversis siquidem dolemus, sed non pro omnibus, quia non omnia sustinemus. Levi quam Judas imperio est minor, multo tamen quam Issachar imperio est major. Plura enim sunt quae debemus diligere, quam quae audeamus sperare. Sed constat nihilominus copiosiorem esse materiam sperandi quam gaudendi, quia habita de quibus gaudemus pauca sunt ad ea quae habenda speramus. Judas itaque et Zabulon imperii sui magnitudine caeteros fratres vincunt, verumtamen ad mensuram Ruben extendere se minime possunt. Omnes itaque Ruben antecedit, qui caeteros primus longe post se relinquit. Omnia enim quae constat homines amare, sperare, odisse, pro quibus dolere, vel gaudere solent, multiplicis timoris causas ex se gignere valent. Saepe etenim circa unam rem quam diligimus,
Abbreviated transcription (Latin):
bona uoluntate hominibus utilius nichil datur.
Primus indonis: maior. imperio. Quis hunc
ruben pre ceteris imperio maiorem neget eẽ:
qui ceteris om̃ib fr̃ib suis. ꝑ sepe etiam impe¬
rare solet: Ante eius conspectum lemi cedit: quia
suꝑueniente tunore spes cadit. Ad eius imperiũ
sepe uidas secedit: zabulon accedit: quia cogen¬
te cunore. sepe caritas refrigescit: odium exur¬
git. Ad nutum ipsius ysachar egreditur: et sy¬
meon ingreditur: quia subintrante timore. sepe¬
sepe et gãudium excluditur: et dolor admittitur.
Uidimus quomͦ ruben quandoq fr̃ibus suis eti¬
am imperare consueuit: uideamus quomͦ im¬
perium suum pre ceteris latius extendit. Cer¬
te alia sunt quę amamus: alia sunt quȩ odioha¬
bemus: s pro utrisq tuere solemus. dũ sepe is¬
ta amittere: illa formidamus incurrere. Oiuud̃t
itaq uidas et zabulon inter se regnum: sed ru¬
ben se extendit ad totũ. quia uerus amor. ad so¬

Expanded text:
bona voluntate hominibus utilius nihil datur. bona voluntate hominibus utilius nihil datur. Primus in donis, major imperio. Quis hunc Ruben prae caeteris imperio majorem esse neget, qui caeteris omnibus fratribus suis persaepe etiam imperare solet? Ante ejus conspectum Levi cedit, quia superveniente timore spes cadit, ad ejus imperium saepe Judas secedit. Zabulon accedit quia, cogente timore, saepe charitas refrigescit, odium exsurgit. Ad nutum ipsius Issachar egreditur, et Simeon ingreditur, quia subintrante timore, saepe et gaudium excluditur, et dolor admittitur. Vidimus quomodo Ruben quandoque fratribus suis etiam imperare consuevit, videamus quomodo imperium suum prae caeteris latius extendit. Certe alia sunt quae amamus, alia sunt quae odio habemus, sed pro utrisque timere solemus, dum saepe ista amittere, illa formidamus incurrere. Dividunt itaque Judas, et Zabulon inter se regnum, sed Ruben se extendit ad totum, quia verus amor ad so
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentias suas roboratur. recte principiũ
doloris sui: quia timorem dñi utilis dolor co¬
mitatur. Ut enĩ anumi dolor cuiq suus sit. et sibi
utilis existat: necesse est. ut eum tuor. dñi pre¬
tare uidentur: primum et principale donum:
bona uoluntas eẽ cognoscitur ꝑ quã in nobis
diuinę similitudiis unago reparatur. Quicqͥd
homo agat. bonũ eẽ non potest. nͥ ex bona uo¬
luntate ꝓcedat. Quicquid ex bona uoluntate
fit: malum ẽẽ non poterit. Sine bona uolun¬
tate om̃ino saluari non potes: cũ bona uolun¬
tate om̃ino perire non potes. O donum mirabi¬
le: o donum singulare. Hoc est illud primum.
uel principale donum. quod primogenito ru¬
ben tribuitur: quia absq dubio ꝑ timorem do¬
mini uoluntas mala in bonam cõmutatur. Curi¬
taq priuius in donis ñ sit: qui primum et prin¬
cipale donum accipit: Primum. quia a bona uo¬
luntate bonũ om̃e inchoatur: principale quia

Expanded text:
concupiscentias suas roboratur, recte principium concupiscentias suas roboratur, recte principium doloris sui, quia timorem Domini utilis dolor comitatur. Ut enim animi dolor cuique suus sit, et sibi utilis existat, necesse est ut eum timor Domini praetare videntur primum et principale donum bona voluntas esse cognoscitur, per quam in nobis divinae similitudinis imago reparatur. Quidquid homo agat, bonum esse non potest, nisi ex bona voluntate procedat. Quidquid ex bona voluntate fit, malum esse non poterit. Sine bona voluntate omnino salvari non potes, cum bona voluntate omnino perire non potes. O donum mirabile! o donum singulare! Hoc est illud primum, vel principale donum quod primogenito Ruben tribuitur, quia absque dubio per timorem Domini voluntas mala in bonam commutatur. Cur itaque primus in donis non sit qui primum et principale donum accipit? Primum quia a bona voluntate bonum omne inchoatur; principale, quia
Abbreviated transcription (Latin):
paruo. sine timore liberatur. Sine timore mala
nr̃a numquam deserunus: sine timore bona o¬
cob manifeste uerba loquuntur. si recte intelligũ¬
tur ubi dr. ruben primogenitus m̃s. tu fortitudo
mea. principium doloris mei. primus in donis.
maior imperio: Ubi et illud sequitur. de quo a¬
liqua iam diximus. Effusus es sicut aqua: non
crescas. Quomͦ autem iste ruben sit primogeni¬
tus uel quomͦ sit principium doloris. ex superi¬
us iam dictis. satis ut arbitror manifestũ est quo¬
mͦ autem sit fortitudo eius. et cetera quȩ de eo
dñr. facile ostendi potest. Tu uiquit fortitudo mea.
Quis enim in illo umquã prelio uictor extitit.
ubi sp̃c aduersus carnem. caro aduersus sp̃m con¬
cupiscit: quis inquam tam numerosum. con¬
cupiscentiarum suarum exereitum debellauit.
si sine timore. pugnauit: Recte gͦ primogeni¬
tus. quia a timore dm̃i om̃e bonum inchoatur.
recte fortitudo dr̃: quia ꝑ timorem dm̃ cor contra

Expanded text:
parvo sine timore liberatur? Sine timore mala parvo sine timore liberatur? Sine timore mala nostra nunquam deserimus; sine timore bona ocob manifeste loquuntur, si recte intelligantur ubi dicitur: Ruben primogenitus meus, tu fortitudo mea, principium doloris mei, primus in donis, major imperio . Ubi et illud sequitur, de quo aliqua jam diximus: Effusus es sicut aqua, non crescas. Quomodo autem iste Ruben sit primogenitus, vel quomodo sit principium doloris ex superius jam dictis satis, ut arbitror, manifestum est; quomodo autem sit ejus fortitudo, et caetera quae de eo dicuntur, facile ostendi potest: Tu, inquit, fortitudo mea. Quis enim in illo unquam praelio victor exstitit, ubi spiritus adversus carnem, caro adversus spiritum concupiscit? Quis, inquam, tam numerosum concupiscentiarum suarum exercitum debellavit, si sine timore pugnavit? Recte ergo primogenitus, quia a timore Domini omne bonum inchoatur, recte fortitudo dicitur, quia per timorem Domini cor contra
Abbreviated transcription (Latin):
ninic gͦ. quã sit mneptũ. ut eo tempore quo debes
pro ȩterns malis remouendis. dño supplicare
incipias temporalia tm̃ pericła pre ocłis habere.
et illa sola corde reuoluere: illoꝵ ꝓpter quȩ uene¬
ras oblunsci: illa quor obliisci debueras. sola re¬
minisci. Hinc ẽ quod mens sepe quȩ prius sole¬
bat ꝑ imaginationem. sola sibi futuror bona uł
mala. om̃i hora ante ponere: post modũ ꝑ suꝑ¬
euagationẽ deducitur: recte ad ruben pater su¬
us dẽ corruptione balȩ. ei improperando loqͥtur
ffusus es sicut aqua: non crescas: quia ascendis¬
ti cubile patris tui. et maculasti stratum eius.¬
S ut de hoc affectu aliquid loquamur apertius.
maiorem pre ceteris siue ad bonũ siue ad malũ
efficientiam habere uidetur. Siquidem ab illo fre¬
quenter a suo mens rectitudinis statu deicitur.
s. quolibet modo deiecta. sine illo numquã repa¬
ratur. Quis enim de quouis peccato qualibet

Expanded text:
nunc ergo quam sit ineptum, ut eo tempore quo debes nunc ergo quam sit ineptum, ut eo tempore quo debes pro aeternis malis removendis Domino supplicare, incipias temporalia tantum pericula prae oculis habere, et illa sola corde revolvere, illorum propter quae veneras oblivisci, illa quorum oblivisci debueras sola reminisci. Hinc est quod mens saepe, quae prius solebat per imaginationem sola sibi futurorum bona vel mala omni hora anteponere, postmodum per supevagationem deducitur, recte ad Ruben pater suus de corruptione Balae ei improperando loquitur. Effusus es sicut aqua, non crescas, quia ascendisti cubile patris tui, et maculasti stratum eSed ut de hoc affectu aliquid loquamur apertius, majorem prae caeteris sive ad bonum, sive ad malum efficaciam habere videtur. Siquidem ab illo frequenter a suo mens rectitudinis statu dejicitur, sed quolibet modo dejecta sine illo nunquam reparatur. Quis enim de quovis peccato quamlibet
Abbreviated transcription (Latin):
mundanȩ scientiȩ aqua abundat: ne multiplicis sol¬
lieitudims timor. ultra mensuram exerescat. Certe cũ
ruben adhuc paruulus ẽẽt. et annos pueriles ageret.
patris sin cubile incestare ñ presumpsit: uel quia ũ
potuit. uel quia minime ausus fuit. Adultus tamen
in tantã ut de ipso legitur: prorupit autdaciam. ut
patris su corrumperet concubinã. balam ui delicet
rachelis ancillam. S: si ꝑ balam imaginatio intelligi¬
cur: quomͦ putamus hinusmni axcilla corrũpitur
et impudens euagatio: In tantũ enim quandoq
timor suꝑfluus imaginationem non dicam corrũ¬
pit. s prostitinit: ut quidem in tempore orationis
a suis se foriicationibus temperare: uix aut om̃ino
ñ possit. Cũ eñi pre uimia sollicitudine inter oran¬
dũ etiam sepe mundanor negotioꝵ. fantasias mes
ꝑ imagniationẽ recipit: quid aliud bala. quã ad
formcationes ruben sinum suum expaudit: Cogita

Expanded text:
mundanae scientiae aqua abundat, ne multiplicis solmundanae scientiae aqua abundat, ne multiplicis sollicitudinis timor ultra mensuram excrescat. CAPUT Ruben adhuc parvulus esset, et annos pueriles ageret, patris sui cubile incestare non praesumpsit, vel quia non potuit, vel quia minime ausus fuit. Adultus tamen in tantam, ut de ipso legitur, prorupit audaciam ut patris sui corrumperet concubinam, Balam videlicet Rachelis ancillam. Sed si per Balam imaginatio intelligitur, quomodo putamus hujusmodi ancilla corrumpitur? et impudens evagatio? In tantum enim quandoque timor superfluus imaginationem, non dicam, corrumpit, sed prostituit ut in tempore quidem orationis a suis se fornicationibus temperare vix, aut omnino non possit. Cum enim prae nimia sollicitudine inter orandum etiam saepe mundanorum negotiorum phantasias mens per imaginationem recipit, quid aliud Bala quam ad fornicationes Ruben sinum suum expandit? Cogita
Abbreviated transcription (Latin):
tumdȩ sollicitudinis suȩ habenas multiplicius relara¬
re. De quo et illud conuenienter intelligitur. quod
to ruben ꝑ iacob d̾r. Effusus es sicut aqua: non cres¬
cas. Solet enim ꝑ aquam quandoq cariis pruden¬
tia: sicut ꝑ uinũ intelligi sepe sp̃ualis intelligentia.
Hȩc aqua eniq tunc in iunum uertitur: quando as¬
pirante dõ ꝑ exterioris scientiȩ scalam. ad inuisibi¬
lium intelligentiam subleuatur quando iniisibilia
dĩ a creatura mundi. ꝑ ea quȩ facta sunt intellecta
conspiciuntur. Huiusmͦi aqua. euiq eo amplius
habundat. quo eius animus inexterior. scientia co¬
piosius se dilatat. Hec utiq aqua quanto uberiusi
excrescit. dũ om̃ia caute eircumspicit. tanto ꝓculdu¬
bio formidolose sollicitudinis siluam densiorem gig¬
nit: et latius expandit. Unde recte hic di. Effusus
es sicut aqua: ñ crescas. Cauendũ itaq sũmoꝑe. cum

Expanded text:
timidae sollicitudinis suae habenas multiplicius relaxatimidae sollicitudinis suae habenas multiplicius relaxare. De quo et illud convenienter intelligitur quod a Ruben per Jacob dicitur: Effusus es sicut aqua, non crescas . Solet enim per aquam quandoque carnis prudentia, sicut per vinum intelligi saepe specialis intelligentia. Haec aqua cuique tunc in vinum vertitur, quando aspirante Deo, per exterioris scientiae scalam ad invisibilium intelligentiam sublevatur, quando invisibilia Dei a creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur . Hujusmodi cuique aqua eo amplius abundat, quo ejus animus in exteriorum scientia copiosius se dilatat. Haec utique aqua quanto uberius excrescit, dum omnia caute circumspicit, tanto procul dubio formidolosae sollicitudinis silvam densiorem gignit, et latius expandit, unde recte hic dicitur: Effusus es sicut aqua, non crescas. Cavendum itaque summopere est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nescunt. semecipsum desperando. malũ quod corri¬
gere: potuit. detestabiliori exitu. qũa exordio cumu¬
lauit: Si illa timoris nimnictas. quę se passu ad
mulciplicia rerũ esffundit. facilius decipit. ꝑfeets et¬
enim miris quantooq: subrepit. Quis naq prelator
uersis rerũ casibus. numquã plus iusto formidet
Ptiet autem ad ruben tunc tantũ tumor buiusmac
eũ sungit quidem. non ex amore mundi. s. de dilec¬
tione proxum. S: quis enumerare sufficiat om̃s
ancipites incõmodor casus. hine udeq surgentium.
pro quib eum trepidare cogit. et si non sua. suor. sal¬
tem infirmitas subiectoꝵ: Et quis ñ udeat qũa sit
difficile. umo quam pene impossibile: iuste formi¬
dinis metas numquam excedere: Inde fit sepe ut
quanto quis prudentior: tanto inuematur et sollici¬
tior. Et quanto quisq nouit ꝑspicatius circũstanti¬
unn periculoꝵ casus ancipites ꝓspicere: tanto cogit᷑

Expanded text:
nescivit, semetipsum desperando malum quod corrinescivit, semetipsum desperando malum quod corrigere potuit, detestabiliori exitu quam exordio cumulavit? Sed illa timoris nimietas quae se passim ad multiplicia rerum effundit facilius decipit: perfectis etenim viris quandoque subrepit. Quis namque praelatorum versis rerum casibus nunquam plus justo formidet? Pertinet autem ad Ruben tunc tantum timor hujusmodi, cum surgit quidem, et non ex amore mundi, sed de dilectione proximi. Sed quis enumerare sufficiat omnes ancipites incommodorum casus hinc indeque surgentium, pro quibus eum trepidare cogit et si non sua, suorum saltem infirmitas subjectorum? Et quis non videat quam sit difficile, imo quam pene impossibile justae formidinis metas nunquam excedere? Inde fit saepe ut quanto quis prudentior, tanto inveniatur et sollicitior; et quanto quisque novit perspicacius circumstantium periculorum casus ancipites prospicere, tanto cogitur
Abbreviated transcription (Latin):
ueraciter creduntur boni: quando sunt non so¬
lum ordinati s etiam moderati. Sepe namq cũ
discretionis moderamen excedunt: uirtutis uo¬
m̃ amittunt. S hoc fortassis melius ꝑ exemplum
ostendimus. Qua ꝓpter de ipso fratrum primo¬
genito exempla sumamus. Certe si timor punngoe
minime dixisset. Effusus es sicut aqua. non cres¬
cas÷ quia ascendisti cubile patris tui. et maculas¬
ti stratũ eius. Si ꝑ ruben debemus oroiatum
timorem intelligere. cin quelo iubet eum iacob
non crescere: nͥ quia malum est in quolibet otor¬
nato timore. modum equitatis excedere .: Duob¬
autem modis hic filius equitatis mensurani se
pe suꝑ greditur: aut quia enra uiuni aliquid ii¬
mis extenditur: aut quia gd innumeia. uel etiam
inutilia passim dilatatur. Quis utdam neget pꝰ
prodicionis scclus. iure timere debuissen s. lad
in eo quis ñ utoeat supra om̃ia execrabile fuisse.
quod dũ in suo timore. modũ seruare noluit. uil

Expanded text:
veraciter creduntur boni, quando sunt non soveraciter creduntur boni, quando sunt non solum ordinati, sed etiam moderati. Saepe namque cum discretionis moderamen excedunt, virtutis nomen amittunt. Sed hoc fortassis melius per exemplum ostendemus, si de ipso fratrum primogenito exempla sumamus. Certe si timor immoderaminime dixisset: Effusus es sicut aqua; non crescas, quia ascendisti cubile patris tui, et maculasti stratum ejus . Si per Ruben debemus ordinatum timorem intelligere, cur, quaeso, jubet eum Jacob non crescere, nisi quia malum est in quolibet ordinato timore modum aequitatis excedere? CApe supergreditur, aut quia circa unum aliquid minus extenditur, aut quia ad innumera, vel etiam inutilia passim dilatatur. Quis neget Judam post proditionis scelus jure timere debuisse? Sed illud in eo quis non videat supra omnia exsecrabile fuisse, quod, dum in suo timore modum servare noluit vel