comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruabant. nec minꝰ simulachris
quib ante seruiebant. Hii quia
ueri cłi cultores abhominabant᷑.
pollicentur auxiliũ oꝑis. ut in
societatem recepti. possent infer¬
re dispendiũ. Hii gͦ falsos fratres .i.
hereticos. & malos catholicos expͥ¬
munt qͥ hostes uidȩ .i. confessioĩs
& laudis quai ȩccłia ꝑfidem rectã
& oꝑationẽ dignam offert. & ben¬
lamin .i. filii dextere. dum eos qͥ
se audiunt seꝑant a fidelib qͥ ad
dexteram iuidicis benẽdictionem
qe regnum ȩt̾num ꝑcepturi sunt.
Dicunt gͦ edificem᷑ uob̾cũ &.c̃. Cũ
affectant heretici auctoritatẽ pre¬
dicandi sͥ iit̃ catholicos tͥbui. pro¬
mitentes se eandem cum eis recte
fidei & oꝑationis tenere castitatẽ.
ut accepta potestate predicandi ꝙ¬
docendi. in mẽdio boniseminis.
a quo paulus sꝑmologos .i. semi¬
nia int̾serant. Intͣuerunt enim t̃¬
ram filioꝵ isrł. ñ a iosue intͦducti.

Expanded text:
servabant, non minus simulacris quibus ante serviebant. Hi qui videri Dei cultores abominabantur, pollicentur auxilium operis, ut in societatem recepti, possint inferre dispendium. Hi ergo falsos fratres, id est haereticos, et malos catholicos exprimunt, qui hostes Judae, id est confessionis et laudis quam Ecclesia per fidem rectam, et operationem dignam offert, et Benjamin id est, filii dexterae, dum eos qui se audiunt, separant a fidelibus, qui ad dextram judicis benedictionem et regnum aeternum percepturi sunt. Dicunt ergo: Aedificemus vobiscum, etc., cum affectant haeretici auctoritatem sibi praedicandi inter Catholicos tribui: promittentes se eamdem cum eis rectae fidei et operationis tenere castitatem, ut accepta potestate praedicandi in medio boni seminis, a quo Paulus spermologos, id est, seminiam interserant. Intraverunt enim terram filiorum Isr
Abbreviated transcription (Latin):
sus. his ꝙͦ dieb uidei apũd ale¬
xandriam cõmota seditione ce¬
de ꝓfligati. exꝓmendarũ quere¬
larum causa phylonem quen¬
dam eloquentissimũ ad cesarẽ
mittunt. Qr cesar spreuit eiꝰ
legationẽ. Demũ uͦ ussit tem¬
plum qd̾ erat ierosolimis ꝓpha¬
nari. & se ut dm adorari. Ob¬
scenitate deniq moꝵ suoꝵ om¬
nib odibilis factus. a pretoria

Expanded text:
rsus. His quoque diebus Judaei apud Alersus. His quoque diebus Judaei apud Alexandriam commota seditione, caede profligati, exponendarum querelarum causa Philonem quemdam eloquentissimum ad Caesarem mittunt. Sed Caesar sprevit ejus legationem. Demum vero jussit templum quod erat Jerosolymis profanari, et se ut Deum adorari. Obscenitate denique morum suorum omnibus odibilis factus, a praetoria
Abbreviated transcription (Latin):
Bartholomeus uicliam minorẽ.
Thomas indiam maiorẽ. Poro il¬
li qui ad fidem conũtebantur
discipuli ñ xp̃iani uocabantur.
S florentissima apũd antiochi
tis in urbe roma miliciȩ artib.
armenia ꝑ parthos. mesia a da¬
cis. Pannonia a sarmatis. gallia
a finitimis gentib direptȩ sunt.
Demũ uͭ insiliis gaii caligule
agrippe herodi. filio aristoboli fĩ¬
lii herodis magni. ⁊ mariannis.
lisaniȩ. & herolis tetrarcharum
tetrarchͥas. & herodem incestũ
una cum herodiãde. in hyspa¬
nias ȩt̃no damnauit exilio. fĩ¬
liam ꝙͦ herodiadis quȩ in decol¬
latione scĩ ioh̃is saltauerat. inuã
terra deglituut. Preses etiam
pilatus ñ remansit impunitus.
nu se int̾fecit. Hac p̾terea tem¬
pestate matheus ȩiuingłium sc̃p¬
sit. Interea cesar ꝑfectus querere
hostem uirib ociosis g̃maniã
galliamq ꝑcurrens. bellinum
britannoꝵ regis filiũ in dediti¬
onem suscepit. & sic ẽ romã reũ¬

Expanded text:
Bartholomaeus Indiam minorem, Bartholomaeus Indiam minorem, Thomas Indiam majorem. Porro illi, qui ad fidem convertebantur, discipuli, non Christiani vocabantur. Sed florentissima apud Antiochiatis in urbe Roma militiae artibus, Armenia a Parthis, Moesia a Dacis, Pannonia a Sarmatis, Gallia a finitimis gentibus direptae sunt. Demum vero insidiis Caii CaligulaeAgrippae Herodi, filio Aristoboli filii Herodis magni et Mariannes. Lysaniae, et Herodis tetrarcharum tetrarchias, et Herodem incestum una cum Herodiade in Hispanias aeterno damnavit exsilio. Filiam quoque Herodiadis, quae in decollatione sancti Joannis saltaverat, vivam terra deglutivit. Praeses etiam Pilatus non remansit impunitus, nu se interfecit. Hac praeterea tempestate Matthaeus Evangelium scripsit. Interea Caesar profectus quaerere hostem viribus otiosis, Germaniam Galliamque percurrens, Bellinum Britannorum regis filium in deditionem suscepit. Et sic est Romam reve
Abbreviated transcription (Latin):
pistolam ad senatũ. postulans
ut xp̃c deus haberetur. Porro se¬
natus xp̃m recusauit. indignãs
die cepit immutari laũdatissĩ¬
ma pͥus cesaris modestia in pe¬
nam contradictoris senatus In¬
terea apłi ierosolimis mathiam
ordinauerunt. ac clemũ.uii. di¬
acones quoꝵ istasunt nomina.
Stephanus. phylppus. ꝓcorus.
Nichanor. Thunon. Parmena.
& ⁊icholaus antiochenꝰ. ab hoc
orta ẽ heresis nicholaitarũ. Per
idem tempꝰ phylippus descendẽs
insamariam preclicauit ibi sĩ¬
bum dei. & crediderunt multi.
Se ⁊ symon magus qui eandem
urbem magicis artib olementa¬
uerat. baptizatus ẽ. Cumq ꝑue¬
nissẽt illuc petrus ⁊ ioħes. & ui
deret ꝑ manus eoꝵ impositionẽ
lit eis pecuniã. postulans ut sͥ
ista potestas concederet᷑. S uer¬
bis pet̾ grauit᷑ confictat᷑ absces¬
sit. Cirea bos demo dies paulus
singłas ꝓuincias adierunt. Pe
Paulus greciã.Andreas achaiã.
Matheus ethyopiam. Phylippus
sectiam. Symon ⁊ Iudas ꝑsicdem.

Expanded text:
pistolam ad senatum, postulans ut Christus Deus haberetur. Porro senatus Christum recusavit, indignans lla itaque die coepit immutari laudatissima prius Caesaris modestia in poenam contradictoris senatus. Interea apostoli Jerosolymis Matthiam ordinaverunt , ac demum septem diaconos, quorum ista sunt nomina: Stephanus, Philippus, Procorus, Nicanor, Timon, Parmena, et Nicolaus Antiochenus . Ab hoc orta est haeresis Nicolaitarum. Per idem tempus Philippus descendens in Samariam praedicavit ibi verbum Dei, et crediderunt multi. Sed et Simon Magus, qui eamdem urbem magicis artibus dementaverat, baptizatus est. Cunque pervenissent illuc Petrus et Joannes, et Simanus eorum impositionem lit eis pecuniam, postulans ut sibi ista potestas concederetur, sed verbis Petri graviter confutatus abscessit. Circa hos denique dies Paulus singulas provincias adierunt. PetPaulus Graeciam, Andraeas Achaiam, Matthaeus Aethiopiam, Philippus Scythiam, Simon et Judas Persidem,
Abbreviated transcription (Latin):
umeam occiderunt. Aarchiis mutat
ordinem dicens occiderunt & eiece¬
runt extra uineam. In quo ꝑtinatia
eorum notatur qui post resurrectio¬
nem p̃dicantibus apłis credere nolu-¬
erunt. s quasi uile cadauer ꝓicientes
gentibus suscipiendum dederunt.
Sed dominus malos colonos ꝑodoit dũ
incredulos uideos ininfidelitate reliqͥt.
& ꝑ pͥncipes romanos longe lateq disꝑ¬
sit. Scłm sensum moialem umea loea¬
tur cum mẏnisterium baptismi fide li¬
bus ad exercendum oꝑe cõmittitur.
Mittuntur tres seruiut de fructu acci¬
piant. cum lex. psalmodia. ꝓpħia. Ad
bene agendum hortantur. s contume¬
tur. Missum insuꝑ heredem occidit. qui¬
filium dei conculeat & spũi quo sc̃ificatus
ẽ contumeliam facit. Uinea alterida¬
tur cum grã quam suꝑbus abicit humi¬
lisditatur. Scribe mutere manum millũ
querunt. s timore retinentur. cum falsus
quisubet unitatem eccłie ꝓpter bonorum
multitudinẽ uł erubescit uł timet

Expanded text:
vineam, occiderunt. Marcus mutat hunc ordinem, dicens: Occiderant, et ejecerunt eum extra vineam : in quo pertinacia eorum notatur, qui post resurrectionem praedicantibus apostolis credere noluerunt, sed quasi vile cadaver projicientes gentibus suscipiendum dederunt. Sed Dominus malos colonos male perdidit, dum incredulos Judaeos in sua incredulitate dereliquit, et per principes Romanos longe lateque dispersit. Secundum moralem sensum vinea locatur, cum mysterium baptismi fidelibus ad exercendum opere committitur. Mittuntur tres servi, ut de fructu accipiant, cum lex, psalmodia, prophetia ad bene agendum hortatur: sed contumetur. Missum insuFilium Dei contemnit, et Spiritui quo sanctificatus est contumeliam facit. Vinea alteri datur, cum gratia, quam superbus abjicit, humilis ditatur. Scribae manum mittere in illum quaerunt, sed timore retinentur, cum falsus quilibet unitatem Ecclesiae propter bonorum multitudinem, vel erubescit, vel timet
Abbreviated transcription (Latin):
si ad dominum plerumq a demonio gra-¬
uius pulsantur ut uł ad uicia reuertan¬
tur uł de sua pulsione diabolus se uin¬
dicet sicut in pͥncipio nascentis eccłie młta
&ẽ grauia apposuit certamina illis quos suo
regno subtrahi udebat. xui.¬

Expanded text:
si ad Dominum plerumque a daemonio gravsi ad Dominum plerumque a daemonio gravius pulsantur, ut vel ad vitia reducantur, vel de sua expulsione diabolus se vindicet. Sicut in principio nascentis Ecclesiae multa et gravia opposuit certamina illis quos suo regno subtrahi videbat.
Abbreviated transcription (Latin):
tantur. Septem sporte de fragmentis
implete. spũales uiri sunt. qui sublimo¬
ra que capacitatem minorum suꝑant.
& colligunt & custodiunt. Q dimisit
eos. Omnes refectos dimitit. cumspũ¬
ali doctrina eruditos. ut cognita ꝑfici¬
ant. in ꝓpͥo & lib̾o arbitͥo d̾elinquit nec
rodis. Fermentum phariseorum ẽ simu¬
latio religionis tenacitatis auaricre
intemꝑantia cupiditatis. Fermentuomn
temeritas iurandi. A fermento autẽ
phariseorum &e herodis minime cauet
quicũq prauitatem illorum sius oꝑi¬
bus immiscet. De lunatico a demi¬
ne liberato¬
ccessit ad iħm homo genibus
ꝓuolutus ante eum dicens. Dñe
miserere filio meo quia lunaticus ẽ et
male patitur. Lunaticus ẽ. dũ ꝑhorarũ
momenta de uitiis aduiciamut atur
nec ꝑstat inincepto s decrescit abono
dicit. & cum uidisset illum statim sp̃e¬
conturbaiit eum & elisus in terram uo¬
lutabatur spumans. Dum puer ad
dominum accedit eliditur. quia conuer¬

Expanded text:
tantur. Septem sportae de fragmentis tantur. Septem sportae de fragmentis impletae, spirituales viri sunt, qui sublimiora, quae capacitatem minorum superant, et colligunt et custodiunt. Et dimisit eos. Dominus refectos dimittit, cum spirituali doctrina eruditos, ut cognita perficiant; in proprio et libero arbitrio derelinquit, nec rodis . Fermentum Pharisaeorum est simulatio religionis, tenacitas avaritiae, intemperantia cupiditatis. Fermentum temeritas jurandi. A fermento autem Pharisaeorum et Herodis minime cavet: quicunque pravitatem illorum suis operi XXVIII. De lunatico a daemone liberatoAccessit ad Jesum homo, genibus provolutus ante eum dicens: Domine, miserere filio meo, quia lunaticus est, et male patitur . Lunaticus est, qui per horarum momenta de vitiis ad vitia mutatur, nec perstat in coepto, sed decrescit a bono, ait: Et cum vidisset illum statim spiritus turbavit eum et elisus in terram volutabatur spumans Dominum accedit, eliditur, quia conver
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c dona & ꝑ p̃cedentium patrum exem¬
pla qui de fluctibus hinusscłi erepti.
tionem nobis ne in huius scłi cursu ue¬
ficiamus p̃bent. Quatuor inquam mi¬
lia hominum satiat quando electos cre¬
dulitate quatuor eiũgłiorum compre¬
hensos & quatuor pͥncipalibus uͥtutib
exerritatos donis spualibus & exemplis
patrum ꝑfecte docet & iustificat. E no¬
tandum quod pisciculi dicuntur pau-¬
qui incredulitate sc̃e trinitatis consti¬
ticti spũalem a dño desiderant accipe
pastum. Quidam ex eis delonge uene¬
runt. Qui nichil carnalis corriptio¬
nis exꝑtus ad seruicium dñifestinat
delonginquo nonuenit. Qui etiam
nulla ipudicia nullis flagitiis inqui¬
natus. solum autem conuigium exꝑtus
ẽ. non uenit delonginquo. Quti sͦi mu¬
tis &e magnis flagitiis semet ipsum pollu¬
it. & post hec ad dñm redit. de longin¬
quo uenit. & si dimisero eos ieiuinos de¬
ficient iuia. Conuersi namq peccato¬
res in p̃sentis uite uia deficient si

Expanded text:
s dona, et per praecedentium patrum exempla, qui de fluctibus hujus saeculi erepti, tionem nobis, ne in hujus saeculi cursu deficiamus, praebent. Quatuor, inquam, millia hominum satiat, quando electos credulitate quatuor Evangeliorum comprehensos, quatuor principalibus virtutibus exercitatos, donis spiritualibus et exemplis patrum perficit, docet et justificat. Et notandum quod dicuntur pisquia in fide sanctae Trinitatis constituti, spiritualem a Deo desiderant pastum accipere. Quidam ex eis de longe venerunt. Qui enim nihil carnalis expertus corruptionis ad servitium Domini festinat, de longinquo non venit. Qui etiam nulla impudicitia, nullis flagitiis inquinatus, solum autem conjugium expertus est, non venit de longinquo. Qui vero multis et magnis flagitiis semetipsos polluunt, et post hoc ad Deum redeunt, de longinquo veniunt. Et si dimisero eos jejunos deficient in via. Conversi namque peccatores in praesentis vitae via deficiunt; si
Abbreviated transcription (Latin):
& quatuor milib hominũ saciatis.
quatuor milia hominum septem panib
& paucis pisciculis satiauit. In quolo¬
co ꝑ septem panes septem dona sp̃c sci
antiquorum. qui uł sublege naturali.
uł sub lege scripta fuerunt designant᷑.
Comedentes . iiii. milia fuisse referunt᷑ ꝓpt̃

Expanded text:
hominum satiatis. quatuor millia hominum de septem panibus et paucis pisciculis satiavit. In quo loco per septem panes septem dona Spiritus antiquorum, qui sub naturali lege vel scripta fuerunt, designantur. Comedentes quatuor millia
Abbreviated transcription (Latin):
tus diuine miserationis amilus fides.
stola pͥma innocentia. caltiamenta p̃¬
dicatio uitulus saginatus xp̃c. occisio
uituli passio xp̃i. epule participatio
grẽ symphonia &e chorus de reditu
silii grãrum actio de conuersione genti¬
lis popłi. Filius maior in agro moratur.
dum populus udaicus in littera ueteris
testamenti ꝑfectionem scientie & iusti¬
cie scrutatur. Quod pater maiorem
filium adintrandum inuitat. significat
quod cumplenitudo gentium intraue¬
rit tunc om̃is isrł saluus fiet. Coctidie
quoq ds filium recipit reuertentem
dum quemlibet peccatorem recipit
penitentem & omnia supra dicta facit
dum grãm quam in baptismo acceꝑat
E
ꝑ culpam ꝑdiderat iterum illi reddit.

Expanded text:
tus divinae miserationis; annulus, fides; tus divinae miserationis; annulus, fides; stola prima, innocentia; calceamenta, praedicatio; vitulus saginatus, Christus; occisio vituli, passio Christi; epulae, participatio gratiae; symphonia et chorus de reditu filii, gratiarum actio de conversione gentilis populi. Filius major in agro moratur, dum populus Judaicus in libris Veteris Testamenti perfectione justitiae et scientiae scrutatur. Quod pater majorem filium ad intrandum invitat, significat quod cum plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus fiet . Quotidie quoque Deus filium recipit revertentem, dum quemlibet peccatorem suscipit poenitentem. Et omnia supradicta facit, dum gratiam, quam in baptismo acceperat et per culpam perdiderat, iterum illi reddit.
Abbreviated transcription (Latin):
Homo iste d̾s pater habuit duosfi¬
in cultu unius di ꝑmansit. minor qui
usq ad colenda idola dm̃ deseruit.
Substantia ẽ om̃e quod unumus
sapimus cogitamus loquimur.
scriptum ẽ. Erat lux uera que illu¬
minat omẽm hominem uenientem
inhunc mundum. Huius gͦ substan¬
tie portionem iumor sibi periit dari
cum homo rationali suo sensu delecta-
tus ꝑ liberum arbitrium se regere &
a dm̃o creatoris quesiuit exirẽ. Homo
itaq iste ds. duo filii duo popłi. ma¬
ior filius populus uidaicus minor gen¬
tilis popłs. substantia naturalia bõna.
recessio minoris filii. erroi gentilis
popłi. regio longinqua idolatͥa. mere-¬
trices carnis delectationes. dissipatio
substantie corruptio nature unus ciui¬
um aliquis demonum. fames filii pe
rum sordida figmenta poetarimi & di¬
uersis erroribus polluta doginata phi¬
losophorum que sunt cibus immundo¬
rum demonum. reuersio filii conuer¬
sio gentilis popłi. occursus patris effec¬

Expanded text:
Homo iste, Deus Pater, habuit duos fiHomo iste, Deus Pater, habuit duos fiin cultu unius Dei permansit; minor, qui hucusque ad colenda idola Deum deseruit. Substantia, est omne quo vivimus, sapimus, cogitamus, loquimur: scriptum est: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Hujus ergo substantiae proportionem sibi minor petit dari, cum homo rationali suo sensu delectatus, et per liberum arbitrium se regere, et a dominio Creatoris quaerit exire. Homo iste itaque, Deus; duo filii, duo populi; major filius, populus Judaicus; minor, gentilis; substantia, naturalia bona; recessio minoris filii, error gentilis populi; regio longinqua, idololatria; meretrices, carnis delectationes; dissipatio substantiae, corruptio naturae; unus civium, aliquis daemonum; fames filii, perum, sordida figmenta poetarum, et diversis erroribus polluta dogmata philosophorum, quae sunt cibus immundorum spirituum; reversio filii, conversio gentilis populi; occursus patris, effec
Abbreviated transcription (Latin):
Nomo ds. oues creature rationales.
nonaginta nouem oues nouem an¬
głorum ordines. ouis centesima hu¬
mana natura ouis centesime reqͥ¬
sitio diuina incarnatio ouis relatio
humana redemptio amici &e uicini
angłi. amicorum & uicinorum de
inuentione ouis congratulatio
angłorum de humana saluatione
exultatio. Que mulier habens dra¬
gnias decem. & cetera. Mulier
diuina sapientia decem dragne
nouem ordines angłorum cum ad¬
iunctione himane nature. Mlulier
enim decem draginas habuit. cum
deus hominem & angłos aclunaginẽ
suam creaiit. s unam ꝑdidit cum
homo a similitudine creatoris reces¬
sit. Sed sapientia lucernam ad que¬
rendum accendit cũ mearne appa¬
ruit. quia lucerna lux ẽ in testa idẽ
uerbum in carne. Quod ubi inter
homines claruit domũ euertit. qͥd
conscientias hominũ de reatu suo ꝑ
dum in hominem similitudo creato¬
omo quidam habuit duos
filios & lixit adolescentior
ex illis patri. Pater da michi porti¬
onem substantie que me contingit.

Expanded text:
Deus; oves, creaturae rationales; nonaginta novem oves, novem angelorum ordines; ovis centesima, humana natura; ovis centesimae requisitio, divina incarnatio; ovis relatio, humana redemptio; amici et vicini, angeli; amicorum et vicinorum de inventione ovis congratulatio, angelorum de humana salute exsultatio. Quae mulier habens drachmas decem, etc. Mulier, divina sapientia; decem drachmae, novem ordines angelorum, cum adjunctione humanae naturae. Mulier enim decem drachmas habuit, cum Deus homines et angelos ad imaginem suam creavit. Sed unam perdidit, cum homo a similitudine Creatoris recessit. Sed sapientia lucernam ad quaerendum accendit, cum in carne apparuit, quia lucerna lux est in testa, id est Verbum in carne: quae ubi inter homines claruit, domum evertit, quia conscientias hominum consideratione dum in homine similitudo ConditoHomo quidam habuit duos filios; et dixit adolescentior ex illis patri: Pater, da mihi portionem substantiae, quae me contingit .
Abbreviated transcription (Latin):
men electorum sunt ꝑ prauitatem con¬
uersationis. & tulerunt reliquias
duodecim cophinos fragientoium
plenos. Reliquie sunt. spũalis. intelli¬
gentie subtiliora & secretiora documen¬
ta. que a rudibus capi nequeunt que
non sunt negligenter relinquenda. sed
a duodecim apłis & eorum successoribus
diligenter querenda. Cophinis serui
diuine scientie ꝑ p̃dicationem aliis ap-
am deficiant aut fame pereant .x iii.

Expanded text:
men electorum sunt per pravitatem conmen electorum sunt per pravitatem conversationis. Et tulerunt reliquias duodecim cophinos fragmentorum plenos. Reliquiae, sunt spiritualis intelligentiae subtiliora, et secretiora documenta: quae a rudibus capi nequeunt. Quae non sunt negligenter relinquenda, sed ab apostolis, et eorum successoribus diligenter quaerenda. Cophinis servildivinae scientiae per praedicationem aliis appovia deficiant, aut fame pereant. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
deacei. quinq sunt libri moysi in quib
sub palea littere continetur medulla
spũalis intelligentie. Duo pisces sunt
libri ꝓpħarum &e psalmi. De hoc cibo
ddominus ait. Que scripta sunt in lege
& ꝓpħis &e psalmis de me. Hunc uͦ ci¬
ponerent fregit quando illis ut scrip¬
turas intelligerent sensum aperuit.
Illi autem acceptum cibum aliis ap¬
posuerunt. quando scripturam legis
mundum spũaliter ẽẽ intelligendam
& obseruandam p̃dicauerunt. Come¬
dentes quoq suꝑ fenum discumbunt.
quañdo p̃dicatione uł lectione pasti
carnẽ suam ne sibi dñetur ieumiis e
uigiliis p̾munt. Qui recte quinq
milia fuisse referuntur ꝓpter quinq
gunt quibus presunt ꝑ quos oꝑantur
Comedentes deniq satiantur. cum au-¬
lis. Mulieres sexus fragilis. & paruuli
digni. Isti significant infirmos in fide.
nondum idoneos pugne. Possunt etiam
per mulieres e paruulos reꝓbi figurari.
qui quamuis cum electis comeoant ꝑ au¬
ditum p̃dicationis extra numerum ta¬

Expanded text:
deacei sunt quinque libri Moysi, in quibus sub palea litterae continetur medulla spiritualis intelligentiae. Duo pisces, sunt libri prophetarum et psalmi. De hoc cibo Dominus ait: Quae scripta sunt in lege, et prophetis, et psalmis de me . Hunc vero cipopulis fregit, quando illis, ut Scripturas intelligerent, sensum aperuit. Illi autem acceptum cibum aliis apposuerunt, quando scripturam legis,mundum spiritualiter esse intelligendam, et observandam praedicaverunt. Comedentes quoque super fenum discumbunt, quando praedicatione vel lectione pasti, carnem suam ne sibi dominetur jejuniis et vigiliis premunt. Qui quinque millia fuisse reperiuntur, propter quinque gunt, quibus praesunt, per quos operantur. Comedentes denique satiantur, cum aulis. Mulieres, sexus fragilis; et parvuli, digni. Isti significant infirmos in fide nondum idoneos pugnae. Possunt etiam per mulieres et parvulos reprobi significari qui, quamvis cum electis comedant per auditum praedicationis, extra numerum ta
Abbreviated transcription (Latin):
misit ad cultores seruum ut de fiuctu
uinee darent illi. Uinea dñi sabaoth
conducti. Peregre fuit qui ubiq p̃sens est
cum iunitoribus liberum oꝑancdi arbit̾um
dereliquit. Primus seruus qui mittitur
moẏses legis lator intelligitur qui qua¬
draginta annos fructum legis quam dẽde

Expanded text:
misit ad cultores servum, ut de fructu vineae darent illi . Vinea Domini sabaoth, conducti. Peregre fuit qui ubique praesens est, cum vinitoribus liberum arbitrium dereliquit. Primus servus qui mittitur, Moyses legislator intelligitur qui per quadraginta annos fructum legis, quam dede
Abbreviated transcription (Latin):
entiam tribuit. Qudo autem ingemu¬
it nobis tantummodo exemplum ge¬
mendi ꝓ aliis dedit. Aures deniq
infirmi ad audiendum aꝑiuntur. et
linqua ad confitendum soluitur. dũ
homo ꝑ grãm iustificatur p̃cepta di¬
uina auribus cordis auscultat & cog¬
nita confitetur & p̾dicat. Hoc gͥ exẽ¬
studeamus e deum ꝓillis iugiter xii.¬

Expanded text:
entiam tribuit. Quod autem ingemuentiam tribuit. Quod autem ingemuit, nobis tantum modo exemplum gemendi pro aliis dedit. Aures denique infirmi ad audiendum aperiuntur et lingua ad loquendum solvitur, dum homo per gratiam justificatus, praecepta divina auribus cordis auscultat, et cognita confitetur et praedicat. Hoc igitur exemstudeamus, et illum pro illis jugiter
Abbreviated transcription (Latin):
alter decidat. Sẏdon interp̃tatur
uenatio & significat ferocitatem gen¬
tilium nationum. Regio decapoleos
ꝓpter numerum denarii decemp̃cep¬
ta legis diume figurat. Mare galileẽ
que interp̃tatur transmigratio facta.
fluctuosam uolubilitatem nationum
quando angustias infidelis uidee dese¬
rens ferocitatem gentium compͥmens
&e fuictuositatem sedans in p̃dicati¬
one decalogi noxiam taciturnitatẽ
& surditatem curauit generis hu¬
mani manumq illi imposuit quan¬
do illi donauit facultatem p̃ceptis
fitendi. Adductores sunt apłi & p̃dica¬
tores qui ꝓ sanando infirmo tociens
rogant quotiens ꝓ conuertendis ini¬
delibus suppliciter orant. Sanandũ
qͦ infirmum dominus seorsum de tur¬
ba diicit quando quemlibet impium
iustificans de societate & communione
infideliter & male uiuentiũ diuidit.
Digitos quoq in auriculas sanandi
mittit & expuens linguam tangit quã
grãm &e confitendi &e p̃dicandi sapi¬

Expanded text:
alter decidat . Sidon interpretatur alter decidat . Sidon interpretatur venatio et significat gentium ferocitatem et gentilium nationum. Regio Decapoleos, propter numerum denarium, decem divinae legis praecepta figurat. Mare Galilaeae quae interpretatur transmigratio facta, fluctuosam volubilitatem nationum quando angustias infidelis Judaeae deserens, ferocitatem gentium comprimens et fluctuositatem sedans in praedicatione Decalogi, noxiam taciturnitatem et surditatem curavit generis humani. Manumque illi imposuit quando illi donavit facultatem suis obedfitendi; adductores sunt apostoli et praedicatores, qui pro sanando infirmo toties rogant, quoties pro salvandis infidelibus suppliciter orant. Sanandum vero infirmum Dominus de turba ducit seorsum, quando quemlibet impium justificans, de societate et communitate iufidelium, et male viventium dividit. Digitosque in auriculas sanandi mittit et exspuens linguam tangit, quangratiam, et confitendi, et praedicandi sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sydonem inter medios fines
cdecapoleos: & adducunt ei surdum et
mutum: & dep̃eabantur eũ ut impo¬
nat ei manum. Genus humanũ tam¬
quam unus homo uaria peste in pro¬
thoplasto deprauatum. amisit lumen
amisit gustum dum ꝑdidit saporem¬
interne dulcẽdinis amisit tactum
dum ꝑdidit lenitatem interne
suauitatis amisit loquelam dum
ꝑdidit confessionem diumnitatis a¬
misit manum dum ꝑdidit exhibi¬
tionem bom oꝑis. & quasi singłorũ
sensuum & menbrorum officia ami¬
sit. dum om̃ium uirtutũ exertitati¬
onem & bonoium opum exhibitio¬
nem ꝑ peccatum originale amisit.
Incuruatur dum summis derelictis
dum ȩxteriorum bonorum cupiditate
distenditur. Repletur demonio dum
se palam tradit cdemonũ obsequio.
humano genere designant restaura¬
tiones. Ex iens iħc de finibus tyri eħ¬
donis. Tyriis interp̃tatur angustia et
significat uideam. cui dominus ꝑ ppħan
ait. innuens quod eam eẽt derelictu¬
rus. Coangustatum ẽ stratum ita ut

Expanded text:
Sidonem per medios fines Decapoleos. Et adducunt ei surdum et mutum, et deprecabantur eum, ut imponeret ei manum . Genus humanum tanquam unus homo varia peste in protoplasto depravatum amisit lumen; tem; amisit gustum, dum perdidit internae dulcedinis saporem; amisit tactum, dum perdidit lenitatem internae suavitatis; amisit loquelam, dum perdidit confessionem divinitatis; amisit manum, dum perdidit exhibitionem boni operis; et quasi singulorum sensuum et membrorum officia amisit, dum omnium virtutum exercitationem, et bonorum operum exhibitionem, per peccatum originale perdidit. Incurvatur, dum summis demis derelictis i, dum exteriorum bonorum cupiditate distenditur; repletur daemonio, dum se palam tradit daemonum obsequio. humano genere designant restaurationes. Exiens Jesus de finibus Tyri. Tyrus interpretatur angustia et significat Judaeam, cui Dominus per prophetam ait, innuens quod eam esset derelicturus Coangustatum est stratum, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
ra cene tempus gr̃ẽ. uocatio p̃dicatio.
Inuitati ad cenam uenire nolentes
repbi terrenis inherentes. Ille qui uil¬
lam emit significat cupidos. ille quiqͥn¬
q iuga boum emit quinq sensibus
corporeis rebus exterioribus intentos.
ille qui uxorem cduxit carnis uolupta¬
tibus deditos. S ed iuga boum quinq
ẽẽ dicuntur. quia sensus corporis in
plateas & uicos ciuitatis. Platee sunt
late patentes mniquitatis ine inci ciuitatis
contuberna inhoneste conuersationis.
Pauperes debiles ceci claudi qui intro¬
ducuntur sunt illi qui apido mundi a¬
matores habentur uiles & indieantur
inutiles. s ꝑ p̃dicationem uocati ꝑ grãm
iustificati apũd dm̃ cognoscuntur ẽẽ
głosi & sublimes. Domine factumẽ
ut imꝑasti. & adhuc locusẽ. E ait
dñs seruo. Exi in uias & sepes & com¬
pelle intrare. Isti qui intrare compellun¬
tur sunt illi qui aduersitatib fracti
a prauitatibus corriguntur & ad amo¬
rem dĩ reducuntur. Possumus namq

Expanded text:
ra coenae, tempus gratiae; vocatio, praedicatio; invitati ad coenam venire nolentes, reprobi terrenis inhaerentes. Ille qui villam emit, significat cupidos; ille, qui quinque juga boum emit, quinque sensus corporis rebus exterioribus intentos; ille, qui uxorem duxit, carnis voluptatibus deditos. Sed juga boum quinque esse dicuntur; quia sensus corporis, cuplateas, et vicos civitatis. Plateae, sunt late patentis iniquitatis viae; vici civitatis, contubernia inhonestae conversationis; Pauperes, debiles caeci, et claudi qui introducuntur, sunt illi qui mundi amatoribus habentur viles, et judicantur inutiles. Sed per praedicationem vocati, per gratiam justificati, apud Deum cognoscuntur esse gloriosi et sublimes. Domine, factum est ut imperasti: et adhuc locus est. Et ait Dominus servo: Exi in vias, et sepes, pelle intrare. Isti qui intrare compelluntur, sunt illi qui adversitatibus fracti a pravitatibus corriguntur, et ad amorem Dei reducuntur. Possumus autem
Abbreviated transcription (Latin):
& erecta ẽ ꝑlustificationem & głificabat
deum ꝑ grãrum actionem. Archysina¬
gogus indignans. popłs ẽ iudeorum
interam legis delans. non intelligens.
sadbm obseruandum ab effectu oꝑis
seruilis. non a curatione infirmitatis.
nec a cessatione duune laudis. Y pocrite
unusquisq ur̃m sabbato non soluit bo¬

Expanded text:
et erecta est per justificationem, et glorificabat Deum per gratiarum actionem. Archisynagogus indignans, populus est Judaeorum litteram legis zelans, non intelligens Sabbatum observandum ab effectu operis servilis, non a curatione infirmitatis, non a cessatione divinae laudis. Hypocritae, unusquisque vestrum Sabbato non solvit bo
Abbreviated transcription (Latin):
illorum qui se in xp̃o sunt secuti agilitate
p̃itur & cum rubore nouissimum locum¬
tenet cum de aliis meliora cognoscens quic¬
qudo de sua oꝑatione altum senserat hu¬
tibi gloria coram simul discumbentib
id ẽ in eaden fide uł in eadem beati¬
tudine quiescentibus .uii.
De homine qui ferit cenam magnam¬

Expanded text:
illorum qui se in Christo secuti sunt agilitate praeitur. Et cum rubore novissimum tenet, cum de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione altum senserat, hutibi gloria coram simul discumbentibus, id est in eadem fide, vel eadem beatitudine quiescentibus. CAP. XX. De homine, qui fecit coenam magna
Abbreviated transcription (Latin):
cce mulier que
Ihabebat sp̃minfirmitatis annis
aecem & octo. Mulier ista humana ẽ
natura. Sp̃c infirmitatis. amor terre¬
ne cupiditatis. Decem& octo annilan-¬
guoris trans gressionem expͥmunt legis
que denario consuminatur. & desꝑatio¬
nem resurrectionis que octonario figu¬
ratur. Que melinata erat ꝑ culpamnec
omuino poterat sursum respicere ꝑ uesti¬
ciam. Qui enim terrena diligit. & cogi¬

Expanded text:
cce mulier, quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo . Mulier ista, humana est natura; spiritus infirmitatis, amor terrenae cupiditatis; decem et octo anni languoris, transgressionem exprimunt legis, quae denario consummatur, et desperationem resurrectionis, quae octonario significatur. Quae inclinata erat per culpam, nec omnino poterat sursum respicere per justitiam. Qui enim terrena diligit et cogi
Abbreviated transcription (Latin):
suum & asinis qui cognouit p̃sepe dñi .s.
iudaicum & gentilem significat popłm qͥ
uter: peccati uinculis absolutus. sitim
estumq istrus mundi haustu dñici fontis
deposuit. In his gͦ duobus animalibus
uocationem duorum popłorum aluer¬
santibus uideis premintiat q̃ominus

Expanded text:
nus qui novit praesepe domini sui, Judaicum et Gentilem populum significant, qui uterque peccati vinculis absolutus, sitim aestumque hujus mundi per haustum Dominici fontis deposuit. In his ergo duobus animalibus vocationem duorum populorum, adversantibus Judaeis, praenuntiat Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ctuosa anima ꝑsimulationẽ uirtutũ
& exhibitionem quorumdam opum
foliis circumilata s afructu uere ui¬
sticie aliena. Tres anni cognitionem
sio arboris extractionem designat
terrene cupiditatis fossoriõ p̃dicati¬
onis. S tercora ex pͥmunt carnis
peccata que mittuntur ad radicem
arboris quando prauitatis conscien¬
tia tangiur cogitationis memoria et
dum inde penitet quasi ꝑ tactumster
coris redit ad fecunditatem oꝑis. Ex
tor qui semꝑ ꝓtali anima debet inter¬
cedere. ut deus illi concedat spacium
penitentie & satisfaciendi fructum
Dam ex sẏnagoga saluandos intellexe¬
runt. ꝓ ipsa sepius orauerunt.u¬

Expanded text:
ctuosa, per simulationem, virtutum, ctuosa, per simulationem, virtutum, et exhibitionem bonorum operum foliis circumdata, sed a fructu verae justitiae aliena. Tres anni, cognitionemsio arboris, extractionem significat terrenae cupiditatis fossorio praedicationis. Stercora exprimunt carnis peccata, quae mittuntur ad radicarboris, quando pravitatis conscientiae tangitur cogitationis memoria, et dum inde poenitet quasi coris, redit ad fecunditatem operis. Etor, qui semper pro tali anima debet intercedere, ut illi Deus concedat spatium poenitentiae et faciendi fructum dam ex Synagoga salvandos intellexerunt, pro ipsa saepius oraverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ditandi. Aliquando gͦ cum apłis
nauem ascendentes indesertum ab¬
eamus. ut a uerbo & ministratione
cessantes ꝑ fidem quam habemus
in dm fluictuationes mundiales trãf¬
fretantes tantum lectioni meditatio¬
ni ae orationi & diuine contemplati¬
om saltem ad modicũ intendamus
N emo namq sicut in libris scĩ gre¬
gorii legimus debet ꝓpter contem¬
plationem cũ omĩno postponere ne¬
cessitatem proximi. uł ꝓpter necessi¬
tatem proximi negligere contempla-¬
tionem dei
r borem fici habebat quid am
plantatam inuinea sua. & ue¬
nit fructum querens in illa & non in¬
uenit. Uinea ista plebs fuit isrłitica
in qua erat synagoga quasi ficulnea
plantata. Cultor uinee moyses & ꝓpħe
tres anni tria tempora. tempus natura¬
lis legis tempus scripte legis tempus
gr̾e. fossio p̃dicatio. missio stercorũ
recordatio peccatorum. excisio ficulnte
destructio synagoge. Scdm sensum
moralem arbor ista una queq ẽ infru¬

Expanded text:
ditandi. Aliquando ergo cum apostolis ditandi. Aliquando ergo cum apostolis navem ascendentes in desertum abeamus, ut a verbo et ministratione cessantes, per fidem, quam habemus in Deum fluctuationes mundiales transfretantes, tantum lectioni et meditationi, orationi et divinae contemplationi saltem ad modicum intendamus. Nemo namque sicut in libris beati Gregorii legimus debet propter contemplationem Dei, omnino postponere necessitatem proximi, nec propter necessitatem proximi, contemnere contemplationem DeiArborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua; et venit fructum quaerere in illa, et non invenit . Vinea ista plebs fuit Israelitica, in qua erat Synagoga quasi ficulnea plantata. Cultor vineae, Moyses et prophetae. Tres anni, tria tempora: tempus naturalis legis, tempus scriptae legis, tempus gratiae. Fossio est praedicatio; missio stercorum, recordatio peccatorum. Excisio ficulneae, dejectio Synagogae. Secundum moralem sensum, arbor ista unaquaeque anima infru
Abbreviated transcription (Latin):
discipłis suis. Uenite seorsũ escenoũ.¬
in desertum locum & requrescite
pusillum. Due sunt utte. actura
& contemplatiua. Actiua ẽ in labore
contemplatiua in requie. Actuia
inpublico contemplatiua in secreco
actiuia innecessitate proximi. contẽ¬
platuia inuisionedĩ. Ammonemur
itaq in his dũicis uterbis ut aliquan¬
do ab actione quiescamus & ad secre¬
tum contemplationis transeamus.
Que contemplatio recte desertum
dicitur. quia amultis deseritur & a
paucis inhabitatur. Inqua requies¬
cimus pusillum. quia ꝓ nr̃a fragilita¬
te diu diuine uisioni non ualemus in-¬
herere. neq ꝓ necessitate proximi cu¬
ram illius p̃termutere. Erant enĩ qui
ueniebant & reclibant multi nec spa¬
cium manducandi habebant. Sic nr̃is
diebuis multi ueniunt. multi redeunt.
Multi ueniunt ꝑ credulitatem secd
multi redeunt ꝑ iniquitatem. Uenit
latro recessit udas. & spacium non
habemus mandueandi. dum uł bonis
ministerium intenti spacium non
habemus scripturas legendi e me¬

Expanded text:
discipulis suis: Venite seorsum in desertum locum, et requiescite pusillum . Duae sunt vitae: activa et contemplativa. Activa, est in labore; contemplativa, in requie. Activa in publico, contemplativa in deserto. Activa in necessitate proximi, contemplativa in visione Dei. Monemur itaque in his Dominicis verbis, ut aliquando ab actione quiescamus, et ad secretum contemplationis transeamus. Quae contemplatio recte desertum dicitur, quia a multis deseritur et a paucis inhabitatur. In qua requiescimus pusillum, cum pro nostra fragilitate divinae visioni diu non valeamus inhaerere, nec pro necessitate proximi, curam illius diu praetermittere. Erant enim qui veniebant et redibant multi, nec spatium manducandi habebant. Sic nostris diebus multi veniunt, multi redeunt. Multi veniunt per credulitatem, sed multi redeunt per iniquitatem. Venit latro, recessit Judas. Et spatium non habemus manducandi; dum vel bonis ministerium intenti spatium non habemus Scripturas legendi, et me
Abbreviated transcription (Latin):
uus daiuid ꝓpħa ẽ. qui post moysen
colonos uinee psalmodie modulatione
& ꝙthare dulcedine ad exercitiũ boni
oꝑis inuitauit. Sed & hunc contumelia
affectum dimittunt inanem dicentes que
nobis pars indauid aut que hereditas
in filio ysai: Qui tamen ꝓ hac uinea ne
penitus extirpetur ȩxorat. Domine deus
uirtutum conuertere respice de celo &
uide & insita uineam istam. Tercius
seruus fuit chorus ꝓpħarum qui popłm
nee mimmerent p̃dicabant. s & il los
ꝑsecuti sunt & occiderunt. Cuius inee
sterilitatem iheremyas deplorat dicens.
Egoplantaui te umeam meam dilectã.
Quomodo gͦ conuersa es in praiumin¬
nea aliena: : Quid faciam : Mittam si¬
filium meũ dilectum. forsitan cum hunc
uiderint uerebuntur. Quem cum indis¬
sent coloni cogitauerunt intra se dicen¬
tes. Hic ẽ heres occidamus eum ut nr̃a
fiat hereditas. Sic uides hereditatem¬

Expanded text:
vus David propheta, qui post Moysem colonos vineae psalmodiae modulamine et citharae dulcedine ad exercitium boni operis invitavit, sed et hunc contumelia affectum, dimittunt inanem, dicentes: Quae nobis pars in David, aut quae haereditas in filio Isai ? Qui tamen pro hac vinea, ne penitus exstirpetur exorat: Domine Deus virtutum, converte et respice de coelo, et vide et visita vineam istam . Tertius servus chorus prophetarum. Qui populum neae imminerent praedicabant, sed et illos persecuti sunt et occsterilitatem Jeremias deplorat, dicens: Ego plantavi te vineam electam, quomodo conversa es in pravum vinea aliena? Quid faciam? mittam filium meum dilectum: forsitan cum hunc viderint, verebuntur. Quem cum vidissent coloni, cogitaverunt intra se, dicentes: Hic est haeres, occidamus eum, ut no tra sit haereditas . Sic Judaei Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
cognouit tempus uisitationis sue. ꝑ¬
uersam enĩ animam deus uisitat ali¬
quando flagello aliquando miracło¬
aliquando p̾cepto. Sed quia suꝑbi¬
ens contemnit. nec de malis suis erube-¬
scit in extremo inimicis tradetur cũ
quibus in eterno iudicio damnationis
societate colligatur.

Expanded text:
cognovit tempus visitationis suae. Pcognovit tempus visitationis suae. Perversam enim animam Deus visitat, aliquando flagello, aliquando miracaliquando miraculo. Sed quia superbiens contemnit, nec de malis suis erubescit, in extremo inimicis tradetur, cum quibus in aeterno judicio damnationis societate colligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ electos suos meccłia agit. plangit re¬
ꝓbos qui nescrunt cur plangantur sed
nationem suam p̃uiderent. seipsos cũ
electorum lacrimis plangerent qui in
ꝑuersitate sua diem suam hic habent
in qua & pacem habent ex abundantia
temporalium. & supplicia nunc abscon¬
duntur ab oculiseorum quia refugiunt
futura p̃indere que temꝑalem leticiam
ꝑturbant. Sed uenient dies quando
animas exeuntes a corpoubus demones
inimici circumdabunt uallo. trahentes
eas ad societateni sue damnationis & un¬
diq circũdabunt & coangustabunt quã
cabunt. & ad terram ꝓsternent. cũ caro
in puluerem redigetur. Filii etram cadent
cum inilla die ꝑibunt onmes cogitatio¬
nes eorum. que cogitationes eorum etiam
ꝑ lapides signantur cum subditur non
relinquent in telapidem suꝑ lapidem.
Peruersa enĩ anima cum ꝑuerse cogita¬
tiomi ꝑuersiorem adicit. quasi lapidem
suꝑ lapidem struit. s cum anima ad ul¬
tionem rapitur talis cogitationum con-
structio dissipatur. & hoc ideo qira non

Expanded text:
per electos suos in Ecclesia plangit reprobos, qui nesciunt cur plangantur, quinationem suam praeviderent, seipsos cum eperversitate sua diem suam hic habent, in qua et pacem habent ex abundantia temporalium, et supplicia nunc absconduntur ab oculis eorum, quia refugiunt ventura praevidere, quae temporalem laetitiam perturbant. Sed veniens dies quando animas exeuntes a corporibus daemones inimici circumdabunt vallo, trabentes eas ad societatem suae damnationis. Et undique circumdabunt et coangustabunt, quancabunt. Et ad terram prosternentur, cum caro in pulverem redigetur. Filii etiam cadent, cum illa die peribunt omnes cogitationes eorum . Quae cogitationes etiam per lapides signantur, cum subditur: Non relinquetur in te lapis super lapidem, Perversa enim anima, cum perversae cogitationi perversiorem addit, quasi lapidem super lapidem struit. Sed cum anima ad ultionem rapitur, talis cogitatistructio dissipatur, et hoc ideo, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
qui bene regeret rempublicam.
Qua responsione franci auima¬
ti. hilderico in monasterio det¬
so.⁊ monachali tunica palliato
pipinum sͥ regem constituunt.
Mortuo proinde pipino anno reg
nus filii eiꝰ regnũ obtinuerunt.
Quoꝵ karolus in nouiomensi ur¬
be suscepit regiam coronam: &
frater eius karolomannꝰ suessio¬
nis. Sr karolomannꝰ tͣnsacto bi¬
ennio quosublimatꝰ ẽ in regno:
uitam decessit. & uxor eiꝰ. & filii
eius ad desiderium longobardo¬
rum regẽ nulla u compulsi fu¬
gerunt. Sicq tociꝰ regni francoꝵ
monarchiam karolus solus obti
aquitaniã ingressus. ducẽ
hunoldum qui post uualfarii
morten eam ꝓuinciam sͥ retiue¬
re parabat. aggressus ẽ. quẽ etiã
uasconiam petere compulit.Sr
karolus uasconũ duci lupo mã¬
dauit. ut ꝑfugam redolat. & nisi
hoc mature faciat. bello se eum
expetiturum. Lupus uͦ saniori
usus consilio non solũ hunoldũ
rẽdolidit. uerũ etiam seipsum eũ

Expanded text:
qui bene regeret rempublicam. qui bene regeret rempublicam. Qua responsione Franci animati Hilderico in monasterium detruso, et monachali tunica palliato, Pippinum sibi regem constituerunt. Mortuo proinde Pippino anno regnnus filii ejus regnum obtinuerunt. Quorum Carolus in Noviomensi urbe suscepit regiam coronam, et frater ejus Carolomannus Suessione. Sed Carolomannus, transacto biennio quo sublimatus est in regnum, vita decessit. Et uxor ejus, et filii ejus ad Desiderium Longobardorum regem nulla vi compulsi fugerunt. Sicque totius regni Francorum monarchiam Carolus solus obtinAquitaniam ingressus ducem Hunoldum, qui post Waifarii mortem eam provinciam sibi retinere parabat, aggressus est; quem etiam Vasconiam petere compulit. Sed Carolus Vascorum duci Lupo mandavit ut perfugam reddat, et nisi hoc mature faciat bello se eum expetiturum. Lupus vero, saniori usus consilio, non solum Hunoldum reddidit, verum etiam seipsum cum
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Iste ẽ karolus cũdites. qui ꝓp¬
ter assiduitatem belloꝵ res eccłia¬
sticas laicis trãdidit. Pugnauit
perauit. Pugnauit etiam cum
heudone aquitanoꝵ duce. & ran¬
frẽdum comitem regalis palatii.
a palacio expulit. s unam ei tan¬
tum ciuitatem. hoc ẽ andegauen
concessit. Porro dagoberto regi frã¬
coꝵ successit theodericus filius
eius. karolus qͦ tũdites defunctꝰ
est. Et obtinuerunt pͥncipatum
eius filii eiꝰ. karolomanus atq
pipinus. Prefato deniꝙ dagober¬
tõ decẽdente. regnauit ꝓ eo theo¬
dericus filius eius. & theõderico
successit childericus quem & hil¬
dericum uocant. De quo eũ eẽt
uir initilis ac remissus. pipinus
maior aulȩ regiȩ. stũdiit ꝑ lega¬
tos ⁊achariani romanũ antisti¬
tem int̾rogare dicens. an ille de¬
beret ẽẽ rex frauciȩ qui ocio de¬
ditus solonomine regio conten¬
tus erat. Cui pontifex remanda¬
uit illiui debere appellari regẽ

Expanded text:
fecit. Iste est Carolus Tudites, qui propfecit. Iste est Carolus Tudites, qui propter assiduitatem bellorum res ecclesiasticas laicis tradidit, pugnavit peravit. Pugnavit et cum Heudone Aquitanorum duce, et Ranfredum comitem regalis palatii e palatio expulit. Sed unam ei tantum civitatem, hoc est Andegavensem concessit. Porro Dagoberto regi Francorum successit Theodoricus filius ejus. Carolus quoque Tutides defunctus est. Et obtinuerunt principatum ejus filii ejus, Carolus Magnus atque Pippinus. Praefato denique Dagoberto decedente regnavit pro eo Theodoricus filius ejus; et Theodorico successit Childericus, quem et Hildericum vocant. De quo cum esset vir inutilis ac remissus, Pippinus major aulae regiae studuit per legatos Zachariam Romanum antistitem interrogare dicens, an ille deberet esse rex Franciae, qui, otio deditus, solo nomine regio contentus erat. Cui pontifex remandavit illum debere appellari regem
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑunt reges francoꝵ a solito u¬
gore deficere. & regni negocia per
maiores aulȩ regiȩ administrare.
idẽ ꝑ dapiferum. conestabulum.
& camerarium. Post hȩc mortuus
pipinus successit ei karolus tũdi¬
tes filius eius. Qui tudites a ma¬
iorib fabroꝵ malleis. quib tun¬
di & extenuari massa solet appel¬
labatur. Qui maior aulȩ regiȩ
factus. sub dagoberto uiniore sa¬
tis strenue cum sarracenis pug¬
nauit. Nam precẽdenti tempo¬
re sarraceni ex affrica tͣnsfretan¬
tes in hyspaniam eam sͥ subui¬
gauerunt. Indeꝙ dagobertitem¬
porib eum uxorib & pueris erũ¬
pentes. aquitaniã galliȩ ꝓuin¬
tiam inuaserunt. & usq ad sep¬
fines. queꝙ depopulantes per¬
uenerunt. Sr hos karolus tũdi¬
tes duob magnis preliis. uno
in aquitania & altero iuxta nar¬
bonem ita deuicit. ut hyspaniam
eos redire compelleret. In quo bel¬
lo.ccclxu. sarracenoꝵ milia inter¬

Expanded text:
coeperunt reges Francorum a solito vicoeperunt reges Francorum a solito vigore deficere, et regni negotia per majores aulae regiae administrare, id est per dapiferum, comestabulum, et camerarium. Post haec mortuus est Pippinus, et successit ei Carolus Tudites filius ejus. Qui Tudites a majoribus fabrorum malleis, quibus tundi et extenuari massa solet, appellabatur. Qui major aulae regiae factus sub Dagoberto minore satis strenue cum Sarracenis pugnavit. Nam praecedenti tempore Sarraceni ex Africa transfretantes in Hispaniam, eam subjugaverunt; indeque Dagoberti temporibus cum uxoribus et pueris erumpentes, Aquitaniam Galliae provinciam invaserunt, et usque ad Sepfines, quaeque depopulantes pervenerunt. Sed hos Carolus Tudites duobus magnis praeliis, uno in Aquitania, et altero juxta Narbonem ita devicit, ut in Hispaniam eos redire compelleret. In quo bello trecenta Sarracenorum millia inter
Abbreviated transcription (Latin):
no ꝓpellunt. & ebroinũ regiȩ
aulȩ prepositũ. luxouio mona¬
sterio trudunt. cum eiꝰ ultra ne¬
quicias tolerare nequirent. De¬
inde assumentes theoderici fra¬
trem childericum sͥ statunt
regem. s ñ multo post childeri¬
cus int̾ficitur. & theodericus
in regnum reuocatur. Qd̃ audi¬
ens ebroinus. monachali qua
induebatur ueste deposita a mo¬
nasterio egrẽditur. & undiꝙ cir¬
ca se uirib aggregatis. iterum
maior regiȩ domus efficitur. &
contra uiros qui aulȩ prefuert̃
regiȩ. childerici regis temporib
genera decollari precepit. Defun¬
cto uͦ ebroino. pipinus filius an¬
chegisili dñari sub regib cepit.
in austria. Qui ex uxore pletrude
duos filios habuit. drogum & gͥ¬
moldum. Sr ex coneubina genu¬
it karolum tuditem. Porro theo¬
derico fuccessit elõdoueus filius
etus. & clõdoueo childebertus fra¬
ter eius. & childeberto dagobert᷑
filius eiꝰ. Hac deniq tempestate

Expanded text:
no depellunt, et Ebroinum regiae no depellunt, et Ebroinum regiae aulae praepositum Luponio monasterio intrudunt, cum ejus nequitias ultra tolerare nequirent, deinde assumentes Theoderici fratrem Childericum sibi statuerunt regem; sed non multo post Childericus interficitur, et Theodericus in regnum revocatur. Quod audiens Ebroinus, monachali qua induebatur veste deposita, e monasterio egreditur, et undique circa se viribus aggregatis, iterum major regiae domus efficitur, et contra viros qui aulae praefuerunt regiae Childerici regis temporibusmulta tormentorum genera decollari praecepit. Defuncto vero Ebroino Pippinus filius Anchesigilli dominari sub regibus coepit in Austrasia. Qui ex uxore Pletrude duos filios habuit Drogum et Grimoaldum. Sed ex concubina genuit Carolum Tuditem. Porro Theoderico successit Clodoveus filius ejus, et Clodoveo Childebertus, et Childeberto Dagobertus filius ejus. Hac denique tempestate