comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
princeps huus mundi : regnans in aula idẽ suꝑ terram: uel qđ magis est
in uiciis carnis: S & om̃iũ illor regũ quorũ iuim scđ̾m nominũ suorum
interp̃tationẽ. iã ante exposuimꝰ. equi ab iħiu dicunt᷑ int̾fici: quoꝵ nos si¬
si recte ab iħu duce militamus debemꝰ in nobismet ipsis abscidere uitia &.
accepto spiritali gladio subneruare ominẽ istũ equitatũ pessimũ uitioꝵ
S &. curraus debenius incendere: idẽ omnẽ a nob̾ arrogantiã & elationis
sp̃m resecare: ut ultra non in equis neq in armis. s in nomine dni di nostri
in uocemꝰ Quomodo autẽ in nobismet ipsis cõplebimꝰ & hoc qđ dicit ut ñ
remittatur ullus qui respiret: Uidendũ est qui sit qui ne spirare quidẽ
ꝑ p̃ceptũ dnĩ iubetur Uerbi causa. si ira ascenderit in cor meũ. potest
fieri ut oꝑa quidẽ iracundiȩ non impleam. uel metu territus. uł etiã
futuri iudicii timore cohibitus S non inquit hoc sufficit: agendum

Expanded text:
est, in vitiis carnis; sed et omnium illorum regum, quorum vim secundum nominum suorum interpretationem jam ante exposuimus, et qui ab Jesu dicuntur interfecti. Quorum nos si recte sub Jesu duce militamus debemus in nobismetipsis abscidere vitia, et accepto spiritali gladio, subnervare omnem equitatum istum pessimorum vitiorum; sed et currus debemus incendere, id est, omnem a nobis arrogantiae et elationis spiritum resecare, et ultra non in equis, neque in armis, sed in nomine Domini nostri Dei invocemus. Quomodo autem in nobismetipsis complebitur et hoc quod dicitur: « Non dimittatur ullus qui respiret? » Videndum est qui sit qui ne respirare quidem per praeceptum Domini jubetur. Verbi causa, si ira ascenderit in cor meum, potest fieri ut opera quidem iracundiae non impleam, vel metu deterritus, vel etiam futuri judicii timore cohibitus; sed non, inquit, hoc sufficit: agendum
Abbreviated transcription (Latin):
moyses sermo ipse legis appellat᷑  sicut & in euuangelio dicit: habent moysen &
ꝓpħas. audiant illos: Lex gͦ p̃cepit nob̾ inter ficere om̃s reges peccati. quinos ꝓ¬
uocant ad peccandũ Sic fecit iħs. & non ẽ transgressus quicquã ab om̃ib qu
constituit ei moyses Diximus quidem scđm priorem expositionis ordinem.
quia quecũq lex di qui nc̃moyses appellat᷑ constituit. implet iħs in nob̾.
& ipse ẽ qui interimit in nobis uitia: & nequissimiꝰ peccati regna subuertit:
Potest tam᷑. de ipso d̾no & saluatore nr̃o dici qr omĩa quȩ p̃cepit moyses in lege
fecit iħs. &. non ẽ transgressus quicquã. qm̃ quidẽ dicit apłs. qr cũ uenisset ple¬
nitudo tẽpor misit ds filiũ suũ factũ ex muliere factũ sub lege Si ergo factꝰ:
sub lege: cũ sub lege esset. omĩa quȩ lex mandabat inpleuit. ut nos redime¬
ret amaledicto legis S & ipse de se dicit. quia nonueni soluere legem s ad¬

Expanded text:
Moyses sermo ipse legis appellatur, sicut et in Evangelio dicit: « Habent Moysen et prophetas, audiant illos . » Lex ergo praecepit nobis interficere omnes reges peccati qui nos provocant ad peccatum, sicut fecit Jesus, et non est trangressus quidquam ex omnibus quae constituit ei Moyses. Diximus quidem, secundum priorem expositionis ordinem, quia quaecunque lex Dei, quae nunc Moyses appellatur, constituit, implet Jesus in nobis; et ipse est qui interimit in nobis vitia, et nequissima peccati regna subvertit. Potest tamen etiam de ipso Domino et Salvatore nostro dici, quia omnia quae praecepit Moyses in lege, fecit Jesus, et non est transgressus quidquam. Quoniam quidem dicit Apostolus, nitudo temporum, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege . » Si ergo factus est sub lege, cum lege etiam omnia quae lex mandabat implevit, ut nos redimeret a maledicto legis. Sed et ipse de se dicit: « Non veni solvere legem, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
repugnantes aduersum istos incentores peccatorũ sp̃s & uincentes eos
atq eorũ unũquẽq superantes inminuant exercitũ dȩmonum: & uelui
quã plurimos eor interimant: uerbi causa. ut his qui caste pudiceque
uiuendo fornicationis spm̃ superauerit. nec ultra fas sit illũ spm̃ qui ab
illo sẽo uictus ẽ impugnare iterũ aliũ hominẽ : s sicut illi sp̃s qui rogaba
iłim ne in abyssum mitterent᷑. qđ tunc interim d̾ns pro p̃senti dispensatione con¬
abyssũ uł in exteriores tenebras. uel quisq ille locus eis dignus ẽ abducãt᷑ a iusto
numero iã deuicto ad credulitatẽ gentes uenire relaxant᷑ . qui utiq nullatenꝰ
sinerent᷑. si integrȩ eou sicut prius fuerat subfisterent legiones Quodsi ali

Expanded text:
repugnantes contra istos incentores peccatorum spiritus, et vincentes eos, atque eorum unumquemque superantes, imminuant exercitum daemonum, et velut quamplurimos eorum interimant. Verbi causa, ut is qui caste pudiceque vivendo fornicationis spiritum superaverit, non ultra fas sit illum spiritum qui ab illo sancto victus est, impugnare iterum alium hominem, sed sicut illi spiritus rogabant Jesum, ne in abyssum mitterentur, quod tunc interim Dominus pro praesenti dispensatione conabyssum, vel in exteriores tenebras, vel ut quisque ille locus eis dignus est, collocentur a justo numero jam devicto, ad credulitatem gentes venire relaxentur; quae utique nullatenus sinerentur, si integrae eorum sicut prius fuerant, subsisterent legiones. DECRETI
Abbreviated transcription (Latin):
audiuut inquit libui rex asor misit adiobac regem amorreorũ. aad
regẽ semeon. & adregem adtifec. & ad reges qui erant enrca sidonẽ
magnã penontana & in arabia que est contra cheneretha ad cãpos.
o infana endor & ad cananeos quierant in maritimis aboriente . &. ad
fss ierunt ipsi & reges eorũ cũ ipsis sicut ẽ harena maris in mul¬
titudine: & a equi & quadrige multȩ nimis: & conuenerunt. om̃
ueges istir ẽ coerunt in uũ ad aquã marom pugnare contra ifrł
dix u aartẽ dns adiłm non uerearis a facie illorũ. quia orastmna
die adhanc horam ego tradã eos sauciatos ante faciem ifrahest:
quos eorũ subneruabis : & currus eorũ igni cobures: & uenit iłis
s enũs popłs bellatorũ cũ eo suꝑ ipsos ad aquã marom. & fubito irruit
sutt ess i monte. & pididit eos cb̃is nmanus isrł. & cedentes eos ꝑse¬
cutisirit usque adsidonẽ magnã. & usq i masse fothi adaquã &e usq¬

Expanded text:
audivit, » inquit, « Jabin rex Assur, misit ad Jobac regem Amorrhaeorum, et ad regem Simeron et ad regem Bazae, et ad reges qui erant circa Sidonem magnam, et per montana; et in Arabia quae est contra Cenereth, et ad campos, et in FanendEt exierunt ipsi et reges eorum cum ipsis, sicut est arena maris in multitudine, et equi et quadrigae multae nimis. Et convenerunt omnes reges isti, eDixit autem Dominus ad Jesum: Non verearis faciem illorum, quia crastina die ad hanc horam ego tradam eos sauciatos ante faciem Israel. Equos eorum subnervabis, et currus eorum igni exures. Et venit Jesus et omnis populis bellatorum cum eo super ipsos ad aquam maram, et subito irruit super eos in monte: et tradidit eos Dominus in manus Israel, et cadentes eos persecuti sunt usque ad Sidonem magnam, et usque in Massesoth ad aquam
Abbreviated transcription (Latin):
nes in magnis idest qđ ali ꝑparua peccata animas. alii ꝑmagna decipi¬
unt: Uerbi gratia. cũ in uoluptatib scłi & carnis deliciis anima deciput̃
in magno putanda ẽ ẽeᷤ decepta Et ideo nẽ mittit ad sidonẽ magnam
qui quasi ad uenationẽ magnã conueniant. & contra filios ifrahel
Alutit & ad montana: Montana intellegenda sunt om̃is sensus qui e¬
tollit se & erigit se aduersum scientiam dei Mittit & in arabia Interp̃tat᷑
autẽ arabia insidie : Inuitat ergo uirtutes insidiatrices. quȩ humanas. ani
rionui nec aptis impugnationib s in ꝓuisis insidiis callidisq decipiant:
fortasse quales sunt & illi. de quib propħa dicit: Insidiat᷑ in occulto: sic̃ le
in eubel suo: insidiat᷑ ut rapiat pauperem S quitalis ẽ qualis paulus con¬

Expanded text:
res in magnis; id est quod alii per parva peccata animas, alii per magna decipires in magnis; id est quod alii per parva peccata animas, alii per magna decipiunt: verbi gratia, cum in voluptatibus saeculi et carnis deliciis anima decipitur, in magno putanda est esse decepta. Et ideo nunc mittit ad Sidonem magnam, qui quasi ad venationem conveniant contra filios Israel. Mittit et ad montana. Montana intelligenda sunt omnis sensus qui extollit et erigit adversus scientiam Dei. Mittit et in Arabiam. Interpretatur autem Arabia insidiae. Invitat ergo virtutes insidiatrices, quae humanas animas non vi et ex apertis impugnationibus, sed improvisis insidiis callidisque decipiant, forte quales sunt et illi de quibus Propheta dicit: « Insidiatur in occulto sicut leo in cubili suo; insidiatur ut rapiat pauperem . » Sed si quid tal
Abbreviated transcription (Latin):
iłim. Mittit autẽ & ad regem zis. Tyf autẽ interp̃tat᷑ quomodo
fluit uelut admirantis sermone: quia eo reuera mirandũ est
quomodo fluunt omĩa quȩ sunt huius mundi carnalia. & quomodo fluxa
sunt &e caduca quȩ aput infideles homines ꝑmanentia deputant᷑ & ꝑpe¬
tua Iui autẽ rerũ considerationẽ & uitȩ huius quȩ putant᷑ bona contu¬
etur quomodo semꝑ mutent᷑ & transeant. iste dicit. quomodo fluit
Uocat autẽ contra filios ifrahel diabolus etiã eos qui circa sidonem
magnũ sunt. Ego quidem cũ in loco sidonis aliquociens demoratꝰ sim
nunquã comperi duas ẽe sidonas unã magnã & aliam paruã: quantũ
ad terrenũ ꝑtinet locũ : S si ad interp̃tationẽ nominis redeam. qđ sig¬
nificat uenatricem uel uenatores: uideo qđ aduersariũ uirtutũ in quabꝰ
nuilte sunt disferentiȩ quidã sint uenatores in paruis. & quidã uenatõ¬

Expanded text:
Jesum. Mittit autem ad regem Zife. Zife autem interpretatur quomodo Jesum. Mittit autem ad regem Zife. Zife autem interpretatur quomodo fluit? velut admirantis sermone, quia eo revera mirandum est quomodo fluunt omnia quae sunt hujus mundi carnalia, et quomodo fluxa sunt et caduca quae apud infideles homines permanentia deputantur et perpetua. Qui autem rerum considerat rationem, et vitae hujus quae putantur bona contuetur quomodo semper mutentur et transeant, iste dicit, Quomodo fluit! Vocat autem contra filios Israel diabolus, etiam eos qui circa Sidonem magnum sunt. Ego quidem cum in locis Sidonis aliquoties demoratus sim, nunquam comperi duas esse Sidonas, unum magnam, et aliam parvam, quantum ad terrenum pertinet locum. Sed si ad interpretationem nominis redeant, quod significat venatricem vel venatores, video quod adversariarum virtutum, in quibus multae sunt differentiae, quidam sint venatores in parvis, et quidam venato
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ amaritudinũ rex ẽ: quo auctore scilicet & operam dante om̃squȩ
in hoc mundo amaritudines & asperitates miseris mortalibꝰ infligunt᷑
eueniunt: Sunt autẽ ista diuersa genera peccati: neque enĩ aliquid
amarius potest eẽ peccato Etiam si quedã dulcia uideant᷑ in primis
sicut salomonscribit.s innouissimis inquit amarius felle inuenies quod
dulce miniciis uidebatur: & acutius acie gladii Iustitiȩ uero natura
contraria ẽ: mintus uidet᷑ amarior: in nouissimis uero melle dultior
inuenitur. cũ uirtutis fructus attulerit: Misit igitur diabolus ad ioba
inimicũ amaritudinis regem: Mittit autẽ etiã ad regem symeon qui
interp̃tatur exauditio: Sed duplex uidetur eẽ exauditio: Aliquando
ditio qua quis exaudit p̾ceptũ diaboli Solet enĩ dicere diabolus. si
pcidens adoraueris me: tibi dabo hȩc om̃ĩa S tu si iłim sequeris dicis

Expanded text:
virtus amaritudinum rex est: quo auctore scilicet et operam dante omnes virtus amaritudinum rex est: quo auctore scilicet et operam dante omnes in hoc mundo amaritudines et asperitates quae miseris mortalibus infliguntur eveniunt. Sunt enim diversa genera peccati: neque enim amarius aliquid potest esse peccato, etiamsi quaedam dulcia videantur in primis, sicut Salomon scribit; sed « in novissimis, inquit, amarius felle quod dulce in initiis videbatur, et acutius acie gladii . » Justitiae vero natura contraria est. In initiis videtur felle amarior, in novissimis vero melle dulcior invenitur, cum virtutis fructus attulerit. Misit ergo diabolus ad Jobac inimicum amaritudinis regem. Mittit etiam ad regem Simeron, qui interpretatur exauditio: sed duplex videtur esse exauditio; aliquando ditio, quando quis exaudit praeceptum diaboli. Solet enim dicere diabolus: « Si procidens adoraveris me, tibi dabo haec omnia . » Sed tu si Jesum sequeris, dicis
Abbreviated transcription (Latin):
sensus magnus rex assyriorũ. Hic autẽ iabin sensus uel prudente senũ
serpens inparadiso fuisse scribit᷑ prudentior om̃iũ bestiarũ quȩ erant
suꝑ terrã Sed & uilicus iniquitatis prudent̾ fecisse đr illa que feeit: Hic
igitur iabin rex ẽ asor: Interp̾tat᷑ autẽ asoe aula: Est ergo onuis terra aula
huiis regis : qui totius terrȩ uelud aulȩ unius optinet pricipatũ. quiẽ
diabolus. Usautẽ uidere qm̃ aula ipsius est terra: In euuangeliis serip¬
tum ẽ: quia fortis inaula sua securus dormit. usquequo ueniat for¬
tior qui & ipsum alliget & quȩ possidet auferat Est ergo rex aule
princeps mundi huius. iste mittit ad iobac: ipse ẽ enĩ quimittit ad
om̃s gentes & muitat ad proeliũ Octit & adregem marom: Iobae
quidem in terp̃tat᷑ inmititiȩ: marom autẽ amaritudines Alittit er
diabolus ad aliam uirtutẽ inimicam ex angłis sine dubio refugis. quȩ

Expanded text:
sensus magnus, rex Assyriorum. Hic autem Jabin sensus et prudentia. Etenim sensus magnus, rex Assyriorum. Hic autem Jabin sensus et prudentia. Etenim serpens fuisse in paradiso scribitur prudentior omnium bestiarum quae erant super terram. Sed et villicus iniquitatis prudenter fecisse dicitur illa quae fecit . Hic igitur Jabin rex est Assur. Interpretatur Assur aula: est ergo omnis terra aula hujus regis, qui totius terrae velut aulae unius obtinet principatum, qui est diabolus. Vis autem videre quoniam aula ipsius est terra? In Evangeliis scriptum est , quia fortis in aula sua securus dormit, usquequo veniat fortior, qui et ipsum alliget et quae possedit auferat. Est ergo rex aulae princeps hujus mundi. Iste mittit ad Jobac; ipse est enim qui mittit ad omnes gentes et invitat ad praelium, mittit ad regem Marom. Jobac autem interpretatur inimicitiae, Marom autem amaritudines. Mittit ergo diabolus ad aliam virtutem inimicam, ex angelis sine dubio refugis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
St fortasis quantomagis augetur popłs ẽ. & multo plus creseit
&. multiplicat̾: tanto illi plures ad oppugnandũ conspirant: Sed tẽp¬
temꝰ ꝓut ds̃ dederit ddiscutere singulos quosꝙ aduersi exereitꝰ reges. &
ꝓ significantiis nominũ unius ciuusque etiã opus qđ gerit ui malitia
contẽplari: Primꝰ om̃ium qui & auctor belli huius nominatus est congre¬
gansceteros & ad coniurationẽ sceleris muitans. labm nominat᷑. qui erat rer
asor: Ipse ẽ enĩ qͥ dicit᷑ etiã ceteros conuocasse: labm autẽ interp̃tat sensu
siue prudentia Quis ergo est iste sensus siue prudentia: nisi ille quẽ dixit
i saias propħa sensum magnũ: Ait enim & inducã suꝑsensum mageiaus
principem assyriorũ quidix̃. mea uirtute faciã & sapientia sensus meia te¬
ram fines gentiũ. & uirtutẽ eorũ dep̃dabor Ite gͦ est qui ibi quidẽ dicitꝰ

Expanded text:
et si fortassis quanto magis augetur populus Dei, et multo plus crescit et si fortassis quanto magis augetur populus Dei, et multo plus crescit et multiplicatur, tanto illi plures ad oppugnandum conspirant. Sed tentemus, prout Deus dederit, discutere singulos quosque adversi exercitus reges, et pro significantiis nominum uniuscujusque etiam opus quod gerit malitia contemplari Primus omnium, qui et auctor belli hujus nominatus est, congregans caeteros et ad conjurationem saeteros convocasse. Jabin autem interpretatur sensus sive prudentia. Quis est autem iste sensus sive prudentia, nisi ille quem dixit Isaias propheta sensum magnum? ait enim: « Et inducam super te sensum magnum principem Assyriorum, qui dixit: Mea virtute faciam, et sapientia sensus mei auferam fines gentium, et virtutem eorum depraedabor . » Iste ergo est qui ibi quidem dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
subneruaũ. & currus eorũ exussit igni: Et conuersus est e mopso
teporerSoccupauit aorio regem eius interfecit gladio: uides quon¬
sa ceduersum di & ifraheliticũ exercitũ contrararũ u tutqm
Spessmorũ dȩmonũ examina concitentur: Isti om̃s demones ante
iduentũ dñi .& saluatoris nr̃i quieti esecuri humanas animas pos¬
sidentes in earũ mentib corporibusque regnabant Sed ubi i ter¬
iis upraruuit gratia & misericordia saluatoris nr̃i di. e docens nos
ut pie & sc̃e in hoc mundo ac segregati ab om̃i peccati contagione
unuamꝰ ut libertatẽ suã atquȩ inaginẽ di inqua exinitio ercitaẽ¬
dosona unaqueque recipiat: ista de causa ab illis iniquis ueteribus
possessoribꝰ earũ. pugne ex oriuntur & proelia &. si opprimani᷑
primi. multo plures ex surgunt post modũ atq inimum cocunt
conspirant imalũ. qui semꝑ dissident abono. Et si sccło uicti
fuerint. uerũ tertio aliȩ uirtutes nequiores ex surgent:

Expanded text:
subnervavit, et currus eorum exussit igni. Et conversus est Jesus in ipso tempore, et occupavit Assur, et regem ejus interfecit gladio. » Vides quanta adversus Jesum et Israeliticum populum contrariarum virtutum et pessimorum daemonum concitentur bella. Isti omnes daemones ante adventum Domini et Salvatoris nostri, quieti et securi humanas animas possidentes, in earum membris mentibusque regnabant. Sed ubi in terris apparuit gratia et misericordia Salvatoris nostri Dei, docens nos ut pie et sancte in hoc mundo, et segregati ab omni peccati contagione, vivamus; et libertatem suam atque imaginem Dei, in qua ex initio creata est, anima unaquaeque recipiat: ista de causa ab illis iniquis veteribus possessoribus earum, pugnae exoriuntur et praelia. Et si opprimantur primi, multo plures exsurgent postmodum, atque in unum coeunt et conspirant in malum, qui semper dissident a bono Et si secundo victi fuerint, iterum tertio aliae virtutes nequiores exsurgent;
Abbreviated transcription (Latin):
specie designãt᷑: qr sic̃ sepe ostendimꝰ.
ñ solũ a contͣriis uirtutib ĩpugnam᷑
s et diuine boneq uirtutes. ad auxili¬
um nr̃m mitunt᷑ a dño. uideamus
tñ qͥs fuerit iste gothoniel : cuiꝰ fa¬
milie. cuius nobilitatis. Filius inqͥt
caenes. fr̾ caleph illiꝰ laudabilis ⁊ ad¬
mirandi uiri caleph. qͥ fuit comes .
socius iħu naue. de qͦ ꝑut potuimꝰ
in suis locis quȩ uisa sc̃ disseruimus.
Qͥd gͦ dicit scriptura de isto gotho¬
niel ᷑ Postea quã dix̃ qr clamauer̃t
filii isrł ad dñm: factꝰ ẽ inqͥt sp̃c¬
dñi suꝑ gothoniel ⁊ iudicaũ isrł.
łutas ẽ in nob̾ aliqͥs qui ita ualidũ.
⁊ita iustũ clamorẽ emittat ad dm̃
ut dignꝰ sit exaudiri: et mereatur
popłs acciꝑe iudicẽ. et talẽ iudicẽ
quẽ sp̃c dm̃ repleat. ut possit rec¬
tũ tenere iudiciũ: Unde et liber ip¬
se iudicũ dr̃. ⁊ describũt᷑ in eo iudiceᷤ
qui iudicauer̃t popłm. Sicut enĩ

Expanded text:
e designantur; quia, sicut saepe ostendimus, non solum a contrariis virtutibus impugnamur, sed et divinae bonaeque virtutes ad auxilium nostrum mittuntur a Domino. Videamus tamen quis fuerit iste Othoniel, cujus familiae, cujus nobilitatis? Filius, inquit, Cenez, frater Caleb, illius laudabilis et admirandi viri Caleb, qui fuit comes et socius Jesu Nave, de quo, prout potuimus, in suis locis quae visa sunt disseruimus. Quid ergo dicit Scriptura de isto Othoniel? posteaquam dixit, quia clamaverunt filii Israel ad Dominum, factus est, inquit, spni super Othoniel, et judicavit Israel. Putas est in nobis aliquis, qui ita validum et ita justum clamorem emittat ad Deum, ut dignus sit exaudiri, et mereatur populus accipere judicem, et talem judicem quem spiritus Dei repleat, ut possit rectum tenere judicium? unde et liber ipse Judicum dicitur, et describuntur in eo judices qui judicaverunt populum. Sicut enim alii
Abbreviated transcription (Latin):
lumina possumꝰ noͣncupare. In qͦ oꝑe
tota ingenii sui ue la spirantib uẽtis
dedit: et recedẽs a t̾ra. in mediũ pela¬
gus aufugit. Scio te cuꝑe ut omne
genus transferã dictionis: p̃misi causã
cur facere non possim. Hoc tam̃ spon¬
deo quia si orante te. ihc reddiderit
sanitatẽ: ñ dicã cuncta quia hoc dixis¬
se temerariũ ẽ. s ꝑ multa sim tͣns lat̾us:
ea lege qua tͥ sepe constitui: ut ego

Expanded text:
lumina possumus nuncupare, in quo opere lumina possumus nuncupare, in quo opere tota ingenii sui vela spirantibus ventis dedit: et recedens a terra, in medium pelagus aufugit. Scio te cupere, ut omne genus transferam dictionis: praemisi caussam, cur facere non possem: hoc tamen spondeo, quia si, orante te, Jesus reddiderit sanitatem, non dicam cuncta, quia hoc dixisse temerarium est, sed permulta sim translaturus, ea lege quam tibi saepe constitui, ut ego
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ amice
qđ postulas.
ut origenem
faciã latinum:
ta didimi ui¬
Edentis sententiã. alterũ post apłm ec
donẽ. S ocłorũ ut ipse nosti dolore
ꝑcruciatꝰ quẽ nimia impatiens lectione
contͣxi. ⁊ notariorũ penuria. quia teni¬
itas hoc qͦ subsidium abstulit: qd recte
cupis tam ardenter ut cupis implere
Enon ualeo. Itaq post quatuordecim
omelias in ieremiam qͣs iam pridẽ con¬
fuso ordine int̾pretatus sũ. ⁊ hasqua¬
tuordecĩ in iezechielẽ per int̾ualla die¬
taui: id magnoꝑe curans ut idioma
ȩcclesiis prodest etiam translatio con¬
seruaret: omni rethorice artis splen¬
dore contento. Res quippe uolumꝰ
non uerba laudari. Et illud breui¬
ter admonens: ut scias origenis opꝰ¬
cula in omnẽ scripturã eẽ tripla.
Trimũ opus eius excepta sunt. quȩ
grece scholia nuncupantur: in quib
ea quȩ sibi uidebant᷑ obscura. aut quȩ
habere aliqͥd difficultatis: sũmatĩ bre
de quo et p̾sens int̾pretatio est. Cerci¬

Expanded text:
quidem, amice, quod postulas, ut Origenem faciam Latinum, ta Didymi videntis sententiam, alterum post Apostoludonem. Sed oculorum, ut ipse nosti, dolore cruciatus, quem nimia impatiens lectione contraxi, et notariorum penuria, quia tenuitas hoc quoque subsidium abstulit, quod recte cupis, tam ardenter ut cupis, implere non valeo. Itaque post quatuordecim homilias in Jeremiam, quas jampridem confuso ordine interpretatus sum, et has quatuordecim in Ezechielem per intervalla dictavi, id magnopere curans, ut idioma Ecclesiis prodest, etiam translatio conservaret, omni rhetoricae artis splendore contempto: res quippe volumus, non verba laudare; et illud breviter admonens, ut scias Origenis opcula in omnem Scripturam esse triplicia. Primum ejus opuscula Excerpta sunt, quae Graece σχόλια nuncupantur, in quibus ea quae sibi videbantur obscura, aut quae habere aliquid difficultatis, summatim brevde quo et praesens interpretatio est. Terti
Abbreviated transcription (Latin):
ibi sit ĩpiis mors. Demq ut exẽplo res
quã dicimꝰ planior fiat uinũ sanos et
cõmode degentes iuuat: ⁊ sic̃ scriptura
dic̃. cor hoĩs sani dũ taxat letificat:
nuo ⁊ int̾itũ parit. Ita fit. ut eadẽ res
eodẽ mͦ sũpta: uni qͥdẽ uita: alii aut̃e
ꝯferat mortẽ. Sic gͦ intelligendũ est
⁊ fisarã nstũ aĩalẽ hominẽ. ⁊ uiciorũ
pͥncipẽ: ꝑ doctrinã ecclesiȩ quã ñ exfi¬
de suscepit.: extinctũ. S ⁊ una queq¬
anima satis agat. isto lacte euangelico adq
apostolico sopiri in semet ipsa: ⁊ extĩgue-¬
re sifarã.Si enĩ ꝑ hec edoctꝰ quis morti¬
ficauerit m̃bra sua q̃ sunt suꝑ t̾rã: aua-¬
ritiã. fornicationẽ. et cẽta que ses apłs

Expanded text:
ibi sit impiis mors. Denique ut exemplo res ibi sit impiis mors. Denique ut exemplo res quam dicimus planior fiat, vinum sanos et commode degentes juvat, et, sicut Scriptura dicit, cor hominis sani duntaxat laetificat, nuo et interitum parit, ita fit ut eadem res non eodem modo sumpta uni quidem vitam, alii autem conferat mortem. Sic ergo intelligendum est, et Sisaram, istum animalem hominem, et vitiorum principem, per doctrinam Ecclesiae quam non ex fide suscepit exstinctum. Sed et unaquaeqanima satagat isto lacte evangelico atque apostolico sopire in semetipsa et exstinguere Sisaram. Si enim per haec edoctus quis mortificaverit membra sua quae sunt super terram, avaritiam, fornicationem, et caetera, quae s
Abbreviated transcription (Latin):
b auditorib. qđ lacte eũ potasse dr̃. cũ
ille aquã popocisset: uideamꝰ ne forte
sod̾m misticas uel allegoricas leges. tale
aliqͥd etiã de ħ possit ostendi. Lactis
cib ẽẽ dr̃ in script̾is scĩs. pͥma hȩc mo¬
rał institutio: que incipientib uelut
paruuł tͣdit᷑. Non enĩ in inciis statim
discipłis de ꝓfundis ⁊ secretiorib tͣden-¬
dũ ẽ sacͣm̃tis : sed morũ correptio. em̃¬
datio disciplinȩ : religiose ꝯuersationis
⁊ simplicis fidei pͥma eis elem̃ta tͣdũt᷑.
Istud ẽ eccłe lac: hec incipientiũ par-¬
uulorũ pͥma sunt. elem̃ta. D iste cib
his quidẽ qͥ ad bonũ ꝓficiendi ꝓpositũ
ger̃t: uitã tribuit ⁊ salutẽ. His uͦ qͥb¬
ꝯtͣria placẽt: quib luxuria. libido aua¬
ritia. ⁊ oĩs impietas cordi ẽ : huiꝰ modi
doctͥna. necẽ nnt̾itũ p̃ꝑat᷑. Sic gͦ fit.
ut ex his atq eisdẽ cibis qͥb alunt᷑
boni. fuffocent᷑ mali: ⁊ inqͦ piis uita ẽ.

Expanded text:
itoribus, quod lacte eum potasse dicitur, cum ille aquam poposcisset, videamus ne forte secundum mysticas vel allegoricas leges tale aliquid etiam de hoc possit ostendi. Lactis cibus esse dicitur in Scripturis sanctis prima haec moralis institutio quae incipientibus velut parvulis traditur; non enim initiis statim discipulis de profundis et secretioribus tradendum est sacramentis, sed morum correctio, emendatio disciplinae religiosae conversationis et simplicis fidei prima eis elementa traduntur. Istud est Ecclesiae lac, haec incipientium parvulorum prima sunt elementa. Sed iste cibus his quidem qui bonum proficiendi propositum gerunt, vitam tribuit et salutem; his ria placent, quibus luxuria, libido, avaritia, et omnis impietas cordi est, hujusmodi doctrina necem et interitum praestat. Sic ergo fit ut ex his atque eisdem cibis quibus aluntur boni, suffocentur mali, et in quo piis vita est,
Abbreviated transcription (Latin):
ri. uerũ ñ unꝰqͥsq in sua aĩa ostendat
impleri. Qͥa gͦ sic̃ diximꝰ ceptꝰ ẽ qͥdem
sisara insectari a popło pͥori. intemptꝰ
autẽ ẽ a muliere hac ȩccła gentium.
⁊ inmanu eiꝰ data ẽ palma uictoriȩ: in
ꝯsũmatione omĩũ. idẽ in fine scłi. ⁊̃¬

Expanded text:
ri, verum etiam unusquisque in sua anima ostendat impleri. Quia ergo, sicut diximus, coeptus est quidem Sisara insectari a populo priori, interemptus autem est a muliere hac, Ecclesia gentium, et in manu ejus data est palma victoriae; in consummatione omnium, id est, in fine s
Abbreviated transcription (Latin):
aliemgena. iahel: que mulier priꝰ cũ eo
amiciciarũ fedus habuerat. Ad quã ille
cum declinasset latendi gr̃a. aquã popo¬
scit ut bibiberet: s ab illa lactae potatꝰ
ẽ. Et cũ eũ in latebris collocasset. ac
pellib adoꝑuisset: pꝰ hȩc palũ malleo
adactũ. ꝑ eius malã uel maxillas defĩx̃.
⁊ tc̃ occurrẽs in sectanti barach. mortuũ
iam ⁊ ꝓstratũ ostendit sisarã. Qͥd gͦ
nob̾ sacram̃ti omĩs iste historie textus
ostendit : lahel mulier ista alienigena:
de qͣ ꝓphetia dix̃. qđ in manu mulieriᷤ
uictoria fiet. figurã tenet eccłȩ. quȩ ex
alienigenis gentib ꝯgregata ẽ. Int̾ptatur
autẽ iabel ascensio: qr reuera ñ ẽ alia
ascensio qͣ ascendat᷑ ad celũ: nͥ ꝑ eccłam
multiformis sapientie di. Ipsa ẽ gͦ q̃ dũ
a corporalib ad spiritalia ⁊ a t̾renis as

Expanded text:
alienigena Jael; quae mulier prius cum eo alienigena Jael; quae mulier prius cum eo amicitiarum foedus habuerat, ad quam ille cum declinasset latendi gratia, aquam poposcit ut biberet, sed ab illa lacte potatus est. Et cum eum in lateribus collocasset ac pellibus operuisset, post haec palum malleo adactum per ejus mala vel maxillas defixit, et tunc occurrens insectanti Barach mortuum jam et prostratum ostendit Sisaram. Quid ergo nobis sacramenti omnis iste historiae textus ostendit? Jael, mulier ista alienigena, de qua prophetia dixit quod in manu mulieris victoria fiet, figuram tenet Ecclesiae, quae ex alienigenis gentibus congregata est. Interpretatur autem Jael ascensio, quia revera non est alia ascensio, qua ascenditur ad coelum, nisi per Ecclesiam multiformis sapientiae Dei. Ipsa est ergo quae, dum a corporalibus ad spi
Abbreviated transcription (Latin):
ilł pͥorib ꝓphetia detulerit eloqͥa dei
ill dic̃. data esse p̃cepta. ut ascendant
in montẽ: s excusant ⁊ dict̃. ñ ascendã
nͥ ascenderis ⁊ tu mecũ: Et de excusati¬
one qͥdẽ uerũ ẽ: s de repmissione falsũ
ẽ. Qd̃ enim ñ ascendint in montẽ d̾i:
certũ ẽ. Qd enĩ pollicent᷑ se ascensuros
ẽẽ cũ ꝓphetia: falsũ ẽ. Non enĩ secuti
st̃ ꝓphetiã ut crederẽt ei. de qͦ omĩs ꝓ¬
eũ debbora: ibo tecũ. Uerũptam̃ scito. qr
ñ erit pͥmatꝰ tuus in uia hac quã in ce¬
dis: s in manu mulieris tͣdet dñs sisarã.
Euident̃ ostendit qr ñ erit apud illum
popłm pͥmatꝰ: nec ꝑmanebit apud eũ¬
uictorie palma. s in manu mulieris
cui nom̃ iahel: tͣdit᷑ sisara. Describit᷑
audẽ qd cũ sođm cõmonitionẽ debborȩ
idẽ ꝓphetie. in se queret̾ barach pͥncipẽ
allophilorũ sisarã. ip̃se qͥdẽ eũ ꝯp̃hendere
ñ potuit: s occurrit ei fugienti mulier

Expanded text:
is prioribus prophetia detulerit eloquia Dei; et illis dicit data esse praecepta ut ascendant in montem. Sed excusant et dicunt, non ascendam, nisi ascenderis mecum. Et de excusatione quidem verum est, sed de repromissione falsum est. Quod enim non ascenderint in montem Dei certum est; quod autem pollicentur se ascensuros esse cum prophetia, falsum est. Non enim secuti sunt prophetiam ut crederent ei, de quo omnis peum Debora: Ibo tecum; verumtamen scito, quia non erit primatus tuus in via hac qua incedis, sed in manu mulieris tradet Dominus Sisaram. Evidenter ostendit quia non erit apud illum populum primatus, nec victoriae palma; sed in manus mulieris, cui nomen Jael, traditur Sisara. Describitur autem quod cum secundum commonitionem Debborae, id est, prophetiae insequeretur Barach principem Allophylorum Sisaram, ipse quidem eum comprehendere non potuit, sed occurrit ei fugienti mulier
Abbreviated transcription (Latin):
cła ĩ ipsi. ⁊ ostendit ei opꝰ suũ. ostẽdit ei
uictoriã ꝯsu̾matã : atq in societatẽ eũ ꝓ¬
strati hostis inuitat. Uerũ ẽ enĩ illud qd̃
apłs in nouissimo tẽꝑe dicit futũ: qr
cũ plenitudo gentiũ subintͦierit: tc̃ oĩs

Expanded text:
am ipsi, et ostendit ei opus suum, ostendit ei am ipsi, et ostendit ei opus suum, ostendit ei victoriam consummatam, atque in societatem eum prostrati hostis invitat. Verum est enim illud quod Apostolus in novissimo tempore dicit futurum, quia cum plenitudo gentium sub
Abbreviated transcription (Latin):
pt᷑a dic̃. nolite fieri sic̃ equus ⁊ mulus:
qͥb ñ ẽ intellectꝰ. Palo gͦ eũ int̾ficit: id
ẽ ligni crucis eũ acumine ⁊ uirtute
ꝓst̾nit. Et ñ sine causa maxillas eiꝰ pa¬
lo tͣnsuerberasse describit᷑. Illud enĩ os
qd de carnalib loquebat᷑ ⁊ illa doctri-¬
na que carnis głam p̃ferebat. q̃ in de
licũs ⁊ uoluptate uiuendũ sapiẽtib
scłi ꝑsuadebat. ⁊ humanũ genꝰ luxurie adu¬
latione deceꝑat: illud inquã os. ligno cru¬
cis ꝯfodit̾ ⁊ terebrat᷑: qr illa uia quã phi¬
losophia latã ⁊ spaciosã p̾dicauerat uo¬
luptatis. hanc xp̃c artã ⁊ angustã nob̃
uiã salutis ostendit. Sic gͦ iahel eccła ui¬
ciorũ pͥncipẽ sisarã obtectũ pellib idẽ
m̃brorũ mortificatione sopitũ: et̾no tͣ¬
didit sõno. Occurrit tam̃ iahel eccł̃a
pꝰ hec: ⁊ priori popło insectanti sisarã.
Insectabat᷑ enĩ isrł legẽ iusticiȩ: s in le-¬

Expanded text:
ptura dicit: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Palo ergo eum interficit, id est, ligni crucis eum acumine et virtute prosternit. Et non sine causa maxillas ejus palo transverberasse describitur. Illud enim os quod de carnalibus loquebatur, et illa doctrina quae carnis gloriam praeferebat, quae inendum sapientibus persuadebat; et humanum genus luxuriae adulatione deceperat, illud, inquam, os ligno crucis configitur et terebratur, quia illa via, quam philosophia latam et spatiosam praedicaverat voluptatis, hanc Christus arctam et angustam nobis viam salutis ostendit. Sic ergo Jael Ecclesia vitiorum principem Sisaram obtectum pellibus, id est, membrorum mortificatione sopitum, et aeterno tradidit somno. Occurrit tamen Jael Ecclesia post hoc, et priori populo insectanti Sisaram. Insectabatur enim Israel legem justitiae, sed in le
Abbreviated transcription (Latin):
excelsa dr habitare. Non enĩ tios decet
sedens: illuc nos uel ꝓphecia ꝑfecta hor¬
tat᷑ ascendere: illuc discipłos suos molit᷑
misit ⁊ uocaũ ad se barac. Harac aut̃
int̾p̃tat᷑ choruscatio. Choruscatio uͦ ẽ.
quȩ habet qͥdẽ lucẽ: s ñ ꝑmanentẽ.
Ad modicũ enĩ temꝑis resplendet: et
desinit. Hic gͦ barac mͥ uidet̃ formã
ꝑ ꝓphetiã uocatꝰ ẽ. ⁊ inuitatꝰ ad audiẽda
eloquia di: ⁊ diuine legis mun̾a capienda
Qͥ refulsit qͥdem. ⁊ in legis splendore ad
breue tẽpꝰ choruscaũ. s ñ diu ꝑmansit:
nec ꝯtinuũ lucis potuit obtinere fulgo¬
rẽ. Cũ gͦ dixiss debbora ad barac. idẽ
⁊ accipe .xͣ. milia uiros. ⁊ reliqͣ que scri¬
pta st̃: qͥd respondit barac. ex ꝑsona po¬

Expanded text:
excelsa dicitur habitare. Non enim nos docet qexcelsa dicitur habitare. Non enim nos docet qsedens . Illuc nos prophetia hortatur ascendere, illuc discipulos suos molitur misit et vocavit ad se Barach; Barach autem interpretatur coruscatio. Coruscatio vero est quae habet quidem lucem, sed non permanentem, ad modicum enim temporis resplendet et desinit. Hic ergo Barach mihi videtur formam per prophetiam vocatus est, et invitatus ad audienda eloquia Dei, et divinae legis munera capienda, qui refulsit quidem, et in legis splendore ad breve tempus coruscavit, sed non diu permansit, nec continuum lucis potuit obtinere fulgorem. Cum ergo dixisset Debbora ad Barach, id eet accipe decem millia viros, et reliqua quae scripta sunt. Quid respondit Barach, ex
Abbreviated transcription (Latin):
nãq ẽ qd om̃is ꝓphetia suaues celestis
doctrine fauos: ⁊ dulcia diuini eloqͥt
mella cõponat. Unde ⁊ dauid canebat
dicẽs. Quã dulcia faucib meis eloqͥa
tua: suꝑ mel ⁊ fauũ orimeo. Et itũ
ma: ⁊ int̾ mediũ bethel. Sub palma
secłe habet ꝓphetia: qr iustus inqͥt da¬
uid sicut palma florebit. ꝑ ħ qd̃ suis in¬
stitutionib eruditũ ꝓphetia ꝑduc̃ ad pal¬
mam suꝑne uocationis di. in xͦ iħu¬
dño nr̃o. Int̾ mediũ aut̃ rama. ⁊ int̾
mediũ bethel sedere dr̃. Rama int̾pre¬
tatur excelsa. Bethel aut̃ domꝰ di. Uidete
in quib locis residere dr̃ ꝓphetia: int̃ excel¬
sa et domũ dei. Nicħ enĩ humile. nicħ de¬
iectũ: nicħ uile. erga ꝓphetie sedẽ repꝑi¬
ri potest. Sicut ⁊ salomõ nicħominꝰ fapi
portis ciuitatũ adsistat. uel in murorũ
menib habitet: uel ĩ altis turrib libere¬
agat. Hoc mͦ gͦ ꝓphetia quȩ ñc in deb-¬
bora describitur: int̾ domũ di. ⁊ inter

Expanded text:
d omnis prophetia suavis coelestis doctrinae favos et dulcia divini eloquii mella componat: unde et David canebat dicens: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, super mel et favum ori meo ? Et iterum ma et inter medium Bethel. Sub palma sedem habet prophetia, quia justus, inquit David, sicut palma florebit ; per hoc quod suis institutionibus eruditum prophetia perducit ad palmam supernae vocationis Dei in Chrinostro. Inter medium autem Rama et inter medium Bethel sedere dicitur. Rama interpretatur excelsa, Bethel autem domus Dei. Videte in quibus locis residere dicitur prophetia: inter excelsa et domum Dei. Nihil enim humile, nihil dejectum, nihil vile, erga prophetiae sedem reperiri poteportis civitatum, assistat, vel in murorum moenibus habitet, vel in altis turribagat . Hoc ergo modo prophetia, quae nunc in Debbora describitur, inter domum Dei et inter
Abbreviated transcription (Latin):
na p̾t̾euntẽ qͦdãmͦ uictoriã rapit. Eadẽ
Dũ enĩ esay sectatur agrestia. dũ mo¬
rat᷑ in saltib: p̃ueniẽs iacob. ⁊ mulieriᷤᷤ
nicħ̾ominꝰ ꝯsiliis mat̾s ꝯpositos patri
offerẽs cibos: bñdictionis pͥmatꝰ accep̃.
Sic ⁊ in euangłio ꝑgente dño ad filiã
pͥncipis sinagogȩ suscitandã. p̃ueniẽs¬

Expanded text:
euntem quodammodo victoriam rapit. Eadem Dum enim Esau sectatur agrestia, dum moratur in saltibus, praeveniens Jacob, et mulieris nihilominus consilio matris compositos patri offerens cibos, benedictionis primatus accepit. Sic et in Evangelio, pergente Domino ad filiam principis synagog
Abbreviated transcription (Latin):
pħa fuerit: nͥ de debbora muliere. Pres¬
tat ⁊ in ħ ꝯsolationẽ ñ minimã mulie¬
rum sexui ⁊̃ pͥma ipsius litt̾ȩ facies: ⁊ ꝓ¬
uocat eas uti neqͣquã ꝓ infirmitate sexus
se: sedd intelligãt ⁊ credãt. qđ meret᷑
hanc grãm puritas ñitis. ñ diũsitas
sexus. S uideamꝰ qdđ etiã int̾ioris intelli¬
gentiȩ respiret archanũ. Debbora.

Expanded text:
a fuerit, nisi de Debbora muliere. Praestat et in hoc consolationem non minimam mulierum sexui etiam prima ipsius litterae facies, et provocat eas, uti nequaquam pro infirmitate sexus se; sed intelligant et credant quod meretur hanc gratiam puritas mentis, non diversitas sexus. Sed videamus quid etiam interioris intelligentiae respiret arcanum. Debbora
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ nob̾ ex ħ ꝯfert̃: si legamꝰ ħ qd̾ reci¬
tatũ ẽ. idẽ qd debbora inqͥt mulier
ꝓphetissa uxor laphidoth. ipsa udicabat
isrł. in illo tẽpore: Et ipsa inquit debbo-¬
ra sedebat sub palma. int̃ mediũ rama.
et int̾ mediũ bethel in monte effrẽ: ⁊ as¬
cendebãt ad eã filii isrł. ut iudicarent᷑.
Tũ deinde qͥd nob̾ erudicionis aut doctͥ¬
de barach. uł de iahel. uel ̃ de sisara
duce milicie iabin: Uideamꝰ gͦ ne forte
ꝑ hec dͥignũ aliqͥd sicut ⁊ ex script᷑is cẽt̾is:
de sacram̃tis secretiosib doceam᷑. Primo ħ

Expanded text:
enim nobis ex hoc confertur, si legamus hoc quod recitatum est, id est quod Debbora, inquit, mulier prophetissa, uxor Laphidoth, ipsa judicabat Israel in illo tempore; et ipsa, inquit, Debbora sedebat sub palma inter medium Rama, et inter medium Bethel, in monte Ephraim, et ascendebant ad eam filii Israel, ut judicarentur. Tum deinde quid nobis eruditionis, aut doctrde Barach, vel de Jael, vel etiam de Sisara duce militiae Jabin? Videamus ergo si forte per haec dignum aliquid, sicut et ex Scripturis caeteris, de sacramentis se
Abbreviated transcription (Latin):
elementis. sicut iłis fecit Stet inquia sol suꝑ gabaon & luna suꝑ uallem elom
solem stare fecit: non tunc solũ s multomagis modo in aduentu suo dũ nos
bellũ gerimus ad uersũ in imicos nostros. & conluctam᷑ aduersũ principatꝰ
& potestates. &. rectores tenebrarũ harũ. ad uersus spitalia nequitiȩ in
cęlestib sol nobis iustitiȩ in desinenter adsistit. nec deserit nos um quã
nec festinat occũbere. qr ipse dixit Ecce ego uobiscũ sũ omnib diebus.¬

Expanded text:
ente Scriptura: Stetit, inquit, sol super Gabaon, et luna super vallem Elom  noster solem stare fecit non tunc solum, sed multo magis modo in adventu suo, dum nos bellum gerimus adversus vitiorum gentes, et collucta tenebrarum, adversus spiritales nequitias in coelestibus . Sol nobis justitiae indesinenter assistit, nec deserit nos unquam, nec festinat occumbere, quia ipse dixit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ: Pete a me & dabo tibi gentes hereditatẽ tuã. &. possessionẽ tuã termino
terrȩ: Donec gͦ paterna pollicitatio cõpleat᷑ & ȩccłȩ ex diuersis nationibꝰ crescant
atque introeat tota gentiũ plenitudo: ut tunc demũ ois isrł saluet᷑. dieꝰ ꝓducit
& differtur occasus: Nec umquã sol occũbit. sed semꝑ exoritur. dũ credentuĩ
cordibꝰ sol iustitiȩ lumen ueritatis infundit: Cũ uero repleta fuerit mensua
credentiũ. & deterior iã ac decolor aetas ultimȩ generationis aduenerit: cũ
increscente iniquitate refrigescet caritas multorũ: & ꝑ pauel remanserit in
quibꝰ fides inueniat᷑ tunc ĩa adbreuiabunt᷑ dies: Idem igitur atque ipse dñs
nouit & extendere diem cũ salutis ẽ tempꝰ. & breuiare diẽ. cũ tribulationis &
ꝑdicionis ẽ tẽpꝰ Nos tamen dũ habemꝰ dieni & ꝓducit᷑ nob̾ spaciũ lucis. sicut in

Expanded text:
ad eum: « Pete a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos ad eum: « Pete a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . » Donec ergo paterna pollicitatio compleatur Ecclesiae, et diversis nationibus crescat, atque introeat tota gentium multitudo, tunc demum omnis Israel salvetur: dies producitur, et differtur occasus; nec unquam sol occubuit, sed semper oritur, dum credentium cordibus sol justitiae lumen veritatis infuncredentium, et deterior jam ac decolor aetas ultimae generationis advenerit; cum increscente iniquitate refrigescet charitas multorum, et perpauci remanserint, in quibus fides inveniatur: tunc jam breviabuntur dies. Idem igitur ipse Dominus novit extendere diem, cum salutis est tempus; et breviare eumdem, cum tribulationis et perditionis est tempus. Nos tamen dum habemus diem et producitur nobis spatium lucis, sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
ob pugnant᷑ ergo etiã nc̃ gabaonitȩ. ciuuscũꝙ modi st̃ ꝓpt̾ amcicias iħu Et lice
sinit ligni cȩsores & aquȩ gestatores: id ẽ licet ultuni meriis in ȩccħa. tamen
hoc ipso quia ad iħm ꝑtines impugnaberis aquinque regibus Sed tamen nec¬
gabaonitȩ derelinquuntur uel spernunt᷑ ab iłni uel aducibus uł presbiteris is¬
rahelitarũ: s infirmitati eorũ auxiliũ ferunt. Aut non tibi uidet᷑ hoc agere
in nobis & hoc precipere illud apłi mandatũ quo dicit. consolamini pusillani¬
mes: sustinete infirmos. patientes estote ad om̃s: &. iterũ: uos autẽ potentiores imbe¬
his qui ꝓ nomine suo a contrariis uirtutib obpugnant᷑: & non solũ auxiliũ prestat
in bello. uerũ & ꝓducit tẽpus diei & spacia lucis ꝓtelans aduentũ discutit noctis¬
cerit diem: uel ꝓsalute hominũ. uł ꝓ interitu contrariarum uirtutũ: Eaquo
ad ẽẽ ꝓhibuit: Uidens enĩ d̃s pater salutẽ gentiũ ꝑ ipsũ solũ posse constare dicit

Expanded text:
etiam nunc Gabaonitae cujuscunque modi sunt, propter amicitias Jesu; et licet sint ligni caesores, et aquae gestatores, id est, licet sint ultimi meriti in Ecclesia, tamen in hoc ipso quia ad Jesum pertinent, impugnari a quinque regibus dicuntur. Sed tamen Gabaonitae non derelinquuntur et spernuntur ab Jesu, et a ducibus, et a praesulibus Israelitarum, sed infirmitati eorum auxilium ferunt. An non tibi videtur hoc agere in nobis, et hoc praecipere illud Apostoli mandatum: « Consolamini pusillanimes, sustinete infirmos, patientes estote ad omnes ; » et iterum: « Vos potentiores, imbehis qui pro nomine suo contrariis virtutibus oppugnantur: et non solum auxilium praestat in bello, verum et produxit tempus diei, et spatia lucis protelans, adventum discutit noctiscerit diem, vel pro salute hominum, vel pro interitu contrariarum virtutum. Ex quoadesse prohibuit. Videns enim Deus Pater salutem gentium per ipsum solum posse constare, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
fus gise porest hoc sor tasse in dicari. quia spelunca locus se repfrendint
terre ae fossus: Igit᷑ etiã isti quos supra diximꝰ sensus. eu se terr enis ate¬
tes incaposs postti demerseriit & nichil adopunti sed cotũ ad miuet¬
tiũ roeporis egerint. ui speluncas confugise dicunt᷑. Seofridã tamen ep̃e
qđ ista ipsa regna quorũ nuno reges iuncunt᷑ abibua as coneulant sicatt re¬
luncus postmodũ insorte ueniunt scõrũ .& paris bm  elortrseut res
cuenoru it peccato in eo qdđ desinuit a ministerio peccati Est is apsn per¬
modu miis pessute t anima ad operandã iustitia do. & itasit ret ne thelalm
mauia pris reo nequã regnabat & pessionꝰ postmodũ nea Hes ipfis quius

Expanded text:
fugisse, potest hoc fortasse indicari, quia spelunca locus est in profundum terrae defossus. Igitur etiam isti quos supra exposuimus sensus, cum se terrenis actibus in corpore positi demerserint, et nihil ad opus Dei, sed totum ad ministerium corporis egerint, in speluncas confugisse dicuntur. Sciendum tamen est quod ista ipsa regna, quorum nunc reges vincuntur ab Jesu et confugiunt ad speluncas, postmodum in sortem veniunt sanctorum, et parcommoriantur peccato, in eo quod desinunt a ministerio, peccatis ipsis postmodum ministris utitur anima ad operandam justitiam Dei. Ita fit ut Jerusalem, in qua prius rex nequam regnabat et pessimus, postmodum in ea
Abbreviated transcription (Latin):
lxx. int̃pretes deinde aquilã. ⁊ srmmacũ
theodotionẽ. ⁊ ad extremũ qͥntã editionẽ
quã in actio littore inuenisse se scribit ita
magnifice aꝑteq disseruit: ut inde mͥ ui¬
rex incubicłm suũ. Itaq illo oꝑe p̾t̾misso
qͥa ingentis ẽ ocĩ. laboris. ⁊ sũptiũ. tantaᷤ
res tam dignũ opus in latinũ tͣnsferre ser-¬
monẽ. hos duos tractatus quos in morem
cotidiani eloquii paruulis adhuc lactẽtib¬
q ꝯposuit. fidelit̃ magis quã ornate int̃¬
p̃tatus sum: gustũ tibi sensuũ eiꝰ non ci-¬
bum offerens. Cu animadu̾tas quanta
sint illa estimanda. que magna sunt:
çum sic possint placere q̃ parua sunt:¬

Expanded text:
 Interpretes, deinde Aquilam et Symmachum et Theodotionem, et ad extremum quintam editionem, quam in Actio littore invenisse se scribit, ita magnifice aperteque disserit, ut vel inde mihi virex in cubiculum suum. Itaque illo opere praetermisso, quia ingentis est otii, laboris et sumtuum, tantas res, tam dignum opus in Latinum transferre sermonem, hos duos Tractatus quos in morem quotidiani eloquii parvulis adhuc lactentibusque composuit, fideliter magis quam ornate interpretatus sum, gustum tibi sensuum ejus, non cibum offerens: ut animadvertas, quanti sint illa existimanda, quae magna sunt, cum sic possint placere, quae parva sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Fingamꝰ paulisꝑ me qui aliquid pu¬
tor nosse cum insipiente aliquo et in¬
erudito conferre sermonẽ. qui nich
intelligat: nchil acutȩ disputatio¬
nis interroget. Nũqͥdnã opus mͥ est
ad illam sfulticiã coarguendã dialec¬
ticȩ artis calliditatẽ: et ꝓfundorũ
sensuũ acum̃ adhibere: Nonne
adunius sermociunculi iactũ uilis
et modici. qui tam̾ illius in telligentie
uideat᷑ acerrimꝰ: fatuũ eũ et insipi¬
entẽ ẽẽ conuincã: Sic igitur ad mũ¬
di sapientiã stultificandam ñ ẽ opꝰ
sapientiã dei descendere. et cũ ea
colluctari. que deorsũ est sapientia:
sed sufficit fatuũ dei: qm̃ fatuũ dei
sapientius est hominibus: et infir¬
mum dei fortius est hominibus. Et
omĩa contraria saluator meus et dñs
assumpsit. ut contrariis dissoluat con¬
traria: et nos confirmemur ab infir¬
mitate eius. et sapientes efficiamur
a fatuo eius: et in hoc introducti pos¬

Expanded text:
Fingam paulisper me, qui aliquid puFingam paulisper me, qui aliquid putor nosse, cum insipiente aliquo et inerudito conferre sermonem, qui nihil intelligat, nihil acutae disputationis interroget. Nunquidnam opus mihi est ad illius stultitiam coarguendam dialecticae artis calliditatem et profundorum rensuum acumen adhibere? Nonne ad unius sermunculi jactum vilis et modici, qui tamen illius intelligentiae videatur acerrimus, fatuum eum et insipientem esse convincam? Sic igitur ad mundi sapientiam stultificandam, non est opus sapientiam Dei descendere et cum ea colluctari, quae deorsum est sapientia: sed sufficit fatuum Dei, quoniam « fatuum Dei sapientius est hominibus et infirmum Dei fortius est hominibus, » et omnia contraria Salvator meus et Dominus assumpsit, ut contrariis dissolvat contraria, et nos confirmemur ab infirmitate ejus, et sapientes efficiamur a fatuo ejus, et in haec introducti pos
Abbreviated transcription (Latin):
fatuũ dei ẽ. Uerũ idipsũ fatuũ dei:
sapientius est hominibus. Quibus
hominibus: Hon utiq stultis: sed
sapientibus. Dicas licet sapientes scłi
istius. siue principes: siue uates: istis
sapientib scłi: hoc quod exposuimꝰ
fatuũ dei sapientius ẽ hominibus.
Mirabile quiddam uolumꝰ inserere:
qm̃ sapientia mundi stulticia ẽ apud
deum: ⁊ infatuauit d̾s sapientiam
mundi. Non in sapientia sua infatu
auit sapientiã mundi: ut esse stulti¬
cia arguatur. Neq enm dignatur
sapientia dei ad mundi sapientiã con¬
uincendã tota descendere. sed potius
modicũ: hoc ẽ incarnationis sacram̃¬
tum. Quid necessariũ fuit quod fa-¬
tuum dei erat: ut hoc paruo et fatuo¬
dei. infatuaretur scłi sapientia. Nõ
enim ualebat scłi sapientia: magni¬
tudinẽ inse uenientis sapientiȩ susti-¬
nere. Uerũ exemplũ interponã ut
perspicue possit intelligi: quomͦ fatu¬
um dei. stultã fecerit sapientiã mũdi.

Expanded text:
fatuum Dei est. Verum idipsum fatuum Dei fatuum Dei est. Verum idipsum fatuum Dei sapientius est hominibus: quibus hominibus? non utique stultis, sed sapientibus: dicas licet sapientes saeculi istius, sive principes, sive vates istis sapientibus saeculi, hoc quod exposuimus: Fatuum Dei sapientius est hominibus. Mirabile quiddam volumus inserere: quoniam sapientia mundi stultitia est apud Deum , et infatuavit Deus sapienmundi, non in sapientia sua infatuavit mundi sapientiam, ut esse stultitia arguatur. Neque enim dignatur sapientia Dei ad mundi sapientiam convincendam tota descendere, sed potius modicum, hoc est Incarnationis sacramentum. Quid necessarium fuit, quod fatuum Dei erat, ut hoc parDei infatuaretur saeculi sapientia. Non enim valebat saeculi sapientia, magnitudinem in se venientis sapientiae sustinere. Verum exemplum interponamur, ut perspicue possit intelligi, quomodo fatuum Dei stultam fecerit sapientiam mundi.