comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Uel uirgam quȩ corripiat eos. qui opꝰ
habent correptione. de qua dicit apłs. Quid
uultis in uirga ueniam ad uos: Dedit nob̾
& baculum ut deponentes uirgam calami¬
nan. quam habebamus pͥusquam celebrare-
alamum tenebat ut sacrilegium scriberet
uideoꝵ. uel in calamo uenenata occidit ani
sanguine om̃ium martirum quib regnum
secum erat debitum. in cocci colore ꝑfundi¬
tur. Preciosoq honore ꝓpħarum ac pat̾archa¬
rum. in purpura uestitur. S pinis qͥq id ẽ.
conpungentium quondam peccatis gentiũ.
coronatur. Aculeus enim peccatorum ẽ. in
spinis ex quib xp̃o uictoria & corona contex¬
itur. In calamo uͭ earundem gentium in-¬
firmitas atq inanitas manu conp̃bensa fir¬
matur.
uod autẽ dñs ap̃ herodem alba ueste induit᷑.
& a militib pilati sub coccineo siue purpu¬
reo habitu illusꝰ. ẽẽ. phibetur. in uno inno¬
centia & castitas assumptȩ humanitatis. ĩ

Expanded text:
tui . Vel virgam, quae corripiat eos, qui opus tui . Vel virgam, quae corripiat eos, qui opus habent correptione, de qua dicit Apostolus: Quid vultis? in virga veniam ad vos? Dedit nobis et baculum, ut deponentes virgam calaminam, quam habebamus priusquam celebraremualamum tenebat, ut sacrilegium scriberet Judaeorum, vel in calamo venenata occidit animsanguine omnium martyrum, quibus regnum secum erat debitum, in cocci colore perfunditur. Pretiosoque honore prophetarum ac patriarcharum in purpura vestitur. Spinis quoque, id est, compungentium quondam peccatis gentium coronatur. Aculeus enim peccatorum est in spinis, ex quibus Christo victoria et corona contexitur. In calamo vero, earumdem gentium infirmitas atque inanitas manu comprehensa firmatur. uod autem Dominus apud Herodem alba veste induitur, et a militibus Pilati sub coccineo sive purpureo habitu illusus esse perhibetur: in uno innocentia et castitas assumptae humanitatis, in
Abbreviated transcription (Latin):
uestim̃ta tua sieut caleantium in torculari:
cruenta opa gentium. in corona maledictũ
pineam coronam portat. quia ꝓ nobis mor¬
talis factus. nr̃a susccpit delicta. Ũ nde p̃cur-¬
sor ciꝰ. E cce agnus dĩ. qui tollit peccata mun-¬
di. Quod autem spinȩ peccata significant
dñs ostendit. cum ꝓthoplasto in pcccatum
lapso ait. Terra tua spinas & tͥbulos germi¬
nabit tͥ. Quod. ẽ. diccit. Conscientia tua ñ
desistet ꝓcreare tͥ punctionos & aculeos uitioꝵ
alamus autem signum fuit OrigeNes.¬
sceptͥ uani & fragilis. suꝑ quem incumbeba¬
mus omnes pͥusquam crederemus. Confide¬
bamus enim in uirga barundinca egẏpti uel
babilonis. uel cuiꝰcumq regni contrarii contͣ
regnum dĩ. Et accepit calanum illum &
urgam fragilis iegni de manib nr̃is. ut tti¬
umphet eum. & conterat in ligno crucis dans
nobis sceptrũ regni cȩlestis & uirgam de qua
seriꝑtum.ẽ. U irga ęquitatis uirga regni

Expanded text:
vestimenta tua quasi calcantium in torculari? vestimenta tua quasi calcantium in torculari? cruenta opera gentium, in corona maledictum pineam coronam portat, quia pro nobis mortalis factus, nostra suscepit delicta. Unde praecursor ejus: Ecce Agnus Dei qui tollit peccata mundi . Quod autem spinae peccata significant, Dominus ostendit, cum, protoplasto in peccatum lapso, ait: Terra tua, et spinas, et tribulos germinabit tibi . Quod est dicere: Conscientia tua non desistet procreare tibi punctialamus autem signum fuit sceptri vani et fragilis, super quem incumbebamus omnes priusquam crederemus. Confidebamus enim in virga arundinea Aegypti vel Babylonis , vel cujuscunque regni contrarii contra regnum Dei. Et accepit calamum illum et virgam fragilis regni de manibus nostris, ut triumphet eum, et conterat in ligno crucis, dans nobis sceptrum regni coelestis, et virgam de qua scriptum est: Virga aequitatis, virga regni
Abbreviated transcription (Latin):
itũm occidere. si nunc cum acce punt
occ̃idendum: Non dictum ẽ. ut cruersi¬
gerent eum. sed ut crucifigeretur.
state p̃sicdis. E t ideo illis traditũ. D aix̃
euangelista. ut eos erimine implicitos a qͥ
aueni. eẽ. conabantur. ostenderet. M ees¬
pientes itĩm inp̃torium congregaue¬
runt ad eum uniu̾sam cohortẽ & eruentes
cum indiuint eum tunicam purpuream.
& clamiiem coccineam cͥcumdederunt ei.
cs plectentes coronam de spinis posuerunt
suꝑ caput exꝰ. sbarundinẽ in dextera en.
&e genu flexo ante eum illudebant dicentes
lludsendo nudant eum uestib quasi psfimis
mututib ꝙ induunt eum tunica purpurea
quia rex dicebatur. atꝙ clamide coccinea.
e rubeo lembo. quo reges ueteres utebant᷑.
& ꝓ diaddemate dant ei spincam coronam
s ꝓ scptro calamum. Hȩc omnia mystice
intelligenta sunt. Quom enim cad pbas
nesciens quia diceret. sic̃ & isti que mala
xpi ẽ. passionib rubra. de qua ꝓpb̃ia/.
Quare rubrum ẽ. indum̃tum tuum a

Expanded text:
ius occidere; si nunc acceperunt eum occidendum? Non dictum est ut crucifigerent eum, sed ut crucifigeretur potestate praesidis. Et ideo illis traditum dixit evangelista, ut eos crimine implicitos, a quo alieni esse conabantur, ostenderet. M. 32pientes Jesum in praetorium, congregaverunt ad eum universam cohortem. Et exuentes eum,  induunt eum tunicam purpuream, et chlamydem coccineam circumdederunt ei. Et plectentes coronam de spinis, posuerunt super capuet genu flexo ante eum, illudebant dicentes: lludendo nudant eum vestibus quasi pristinis virtutibus, et induunt eum tunica purpurea, quia rex dicebatur: atque chlamyde coccinea pro rufo lembo, quo reges veteres utebantur; et pro diademate dant ei spineam coronam, et pro sceptro calamum. Haec omnia mystice intelligenda sunt. Quomodo enim Caiphas nesciens quid diceret; sic et isti quae mala sti est passionibus rubra, de qua Propheta: Quare rubrum est indumentum tuum, et
Abbreviated transcription (Latin):
nos. & collib oꝑite nos. Dies uenturȩ obsi¬
dionis & captiuitatis a romanis significat au
Losephꝰ refert iudeos certatim caueruas monl¬
tium speluncasꝙ collium petiisse. ita ut semet¬
ipsum testetur in quodam munito loco destru¬
cte urbis imientum cum quadraguita comu¬
tib ate captum ab hostib Potest antẽ ex suꝑ¬
babundanti intelligi. quod hii qui serpsos i
ntcolibet sexu castranerunt. ꝓpt̾ regnũ celoꝵ
dicant montib & collib cadite suꝑ nos ⁊ opite
nos. eum suȩ fragilitatis memores. ingruente
temptationiun articulo. sublimium u uroruin
uel ipsa uurgintate uel margerio. nel quaceu̾
ala iurtute. querunt exemplis monitis. peib̾a¬
defendi. Q iua si in uiridi ligno bec faciunt
en arido quia fiet: Uiride lignum uocat
seã suos aridum uͭ peccatores & impios. Leli
dicat. Si ego mundus a peccato sine igne pal¬
lonis non exes de mundo. quia exit de impris
Q peccatoribus: C L X. leccxI¬

Expanded text:
nos; et collibus: Operite nos. Dies venturae obsinos; et collibus: Operite nos. Dies venturae obsidionis et captivitatis a Romanis, significat. Josephus refert Judaeos certatim cavernas monitum speluncasque collium petiisse, ita ut semetipsum testetur in quodam munito loco destructae urbis inventum cum quadraginta comitibus, atque captum ab hostibus. Potes autem ex superabundanti intelligi, quod hi qui seipsos in utrolibet sexu castraverunt propter regnum coelorum, dicant montibus et collibus: Cadite super nos, et operite nos, cum suae fragilitatis memores, ingruente tentationum articulo, sublimium virorum vel ipsa virginitate, vel martyrio, vel quacunque alia virtute, quaerunt exemplis, monitis pdefendi. Quia si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet? Viride lignum vocat se et suos; aridum vero, peccatores et impios. Ac si dicat: Si ego mundus a peccato, sine igne passionis non exeo de mundo, quid erit de impiis et peccatoribus? CAPUT CLX
Abbreviated transcription (Latin):
ut uiles escas ꝑcipiunt. alii aigno pectrio
ea sumenda decernunt. Notandum ẽ nou
solum filiai irłm appellari. eas que eum ea
uenerant a galilea sca etiam illas querei ali¬
heserunt de enutate & quȩ tlebant cum aliis
Elee ideo inducitur soł mulierum planctꝰ
quin & multi uiri dolcrent. sea qua semine
ser quasi contemptibilior libere poterat pnes¬
sentib pͥncipib sac̾dotum quod cont᷑ eos seule.¬
runt osteniert. Quia uͭ nouit dñs qui sunt el
p̃termissa ppłi frementis turba. ad amantes &.
plangentes feminas oculos & ora comũtu.
lamentemini inquit me moriturum. curꝰ eiła
resurtectio morte m soluere potest. Cuiꝰ mors
mortem & ipsum mortis autorem desbeuet.
uos potiꝰ ur̃amq ꝓgeniem dignis lacrunarũ
fontib abluite. ne eum ꝑfidis dampnemini
in ultionem mes crucis. Qm̃ ecce uenient
qui non genuerunt. & ubera quȩ non lactauer¬
tunt. T unc incipient dicere montib cadite suꝑ

Expanded text:
ut viles escas percipiunt, alii digno pectore ut viles escas percipiunt, alii digno pectore ea sumenda decernunt. Notandum est, non solum filias Jerusalem appellari eas, quae cum eo venerant a Galilaea; sed etiam illas, quae ei adhaeserunt de civitate, et quae flebant cum aliis. Nec ideo inducitur solus mulierum planctus, quin et multi viri dolerent, sed quia femineus sexus quasi contemptibilior, liberius poterat praesentibus principibus sacerdotum, quod contra eos senserint ostendere. Quia vere novit Dominus qui sunt ejus , praetermissa populi furentis turba, ad amantes et plangentes feminas oculos et ora convertit. Ne lamentemini, inquit, me moriturum, cujus cita resurrectio mortem solvere potest, cujus mors mortem et ipsum mortis auctorem destruet. Vos potius vestramque progeniem dignis lacrymarum fontibus abluite, ne cum perfidis damnemini in ultionem meae crucis. VERS. 29.-- nuerunt, et ubera quae non lactaverunt. Tunc incipient dicere montibus: Cadite super
Abbreviated transcription (Latin):
sient alibi adr̃. Heredes quidem dĩ. eoberedes
autem xpi. U ne pulebre symon obediens in
durp̃tat̃. ey rene uͭ heres. Hec p̃tereundum est.
quod symon de uilla uenisse refertiur. Ulla ñ¬
euimn grce pagos nocatur. unde pagani noñi
trabut. eo quod a ciunitate aĩ alicri sint. De
iugo symon ueniens crucem portat pꝰ dñm. eũ
cem in angaria ipse .ẽ. qui laborat ꝑ laude
humana. Cogunt eum homines buic labori.
quem ñ cogit timor uel auectio aĩ.L. cocx
equebatur autem ilium multa turba poli
Ia mulierum. quȩ plangebant & lam̃ta¬
ꝑ ilie itirłm nolite flere suꝑ me: sed suꝑ uos¬
ipsas flete & fuy filios ur̃os.Beo au
on eadem mente sequebantut dñm nam
ppłs uirilis letabatur. in parte magna.
Et nunc quasi immnolandum itĩm duplex tut¬
ba ꝓsequitur. cum ei passionis historiam alii
quasi fabulam derident. ali lac martis̾ ocłis
legunt. Aui mysteria carnus er s sanguinis.

Expanded text:
sicut alibi dicitur: Haeredes quidem Dei, cohaeredes sicut alibi dicitur: Haeredes quidem Dei, cohaeredes autehaeres. Nec praetereundum est quod Simon de villa venisse refertur. Villa enim Graece pagos vocatur, unde pagani nomen trahunt, eo quod a civitate Dei alieni sint. De pago Simon veniens crucem portat post Dominum, cum cem in angaria, ipse est qui laborat pro laude humana. Cogunt eum homines huic labori, quem non cogit timor vel dilectio Dei. M. 316X Sequebatur autem illum multa turba populi et mulierum quae plangebant et lamFiliae Jerusalem, nolite flere super me, sed super vosipsas flete, et super filios vestros. BEDA. Non eadem mente sequebantur Dominum: nam populus virilis laetabatur in parte magna. Et nunc quasi immolandum Jesum duplex turba prose quitur, cum ejus passionis historiam alii quasi fabulam derident alii lacrymantibus oculis legunt, alii mysteria carnis ejus et sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
xeuntes autem inuenerunt hominẽ
cyreneum uenientem de uilla nomine
ħymonem. patrem alexandri & rufi. Huus anga¬
riauerunt. portare crucem pꝰ ĩm. Magnę
opinionis symon iste fuisse uidetur. eum filii
etuam ei tanquam noti omnib ex nomine desig¬
nantur. Alii quidem ꝑmerita ꝑateum suoꝵ
commemorantur ut ppłs uidaicꝰ ꝑ patͥarobarũ
co ꝓpbarum merita. alũ ũ ꝑ merita filioꝵ ut hic
Symon fiuiorum meritis qui erant discipuli cq̃¬
mendatur. ꝑ hoc ammonem᷑ in p̃senti uita
parentes adiuuari. ꝑ merita filiorum suoꝵ.
ene symon crucem portare Beoa
deseͥbitur pꝰ ĩm. quia ipse ꝓ nobii passꝰ
reliquit nobis exemplum. ut sequam̃ uestigia e.
U nde alibi. Qui nult uenire pꝰ me abneget
scinetipsum. & tollat crucem suam & sequat᷑ me.
Cyrenȩ unde iste symon fuit libiȩ eiuttas est.
sient in actib apłoꝵ legimus. Significat autẽ
smon iste gentes quondam pegrinas. nunc
aute obeduendio factas ciues. & domesticas Qĩ.

Expanded text:
xeuntes autem, invenerunt hominem Cyrenaeum venientem de villa, nomine Simonem, patrem Alexandri et Rufi. Hunc angariaverunt portare crucem post Jesum. Magnae opinionis Simon iste fuisse videtur, cum filii etiam ejus tanquam noti omnibus, ex nomine designantur. Alii quidem per merita patrum suorum commemorantur, ut populus judaicus per patriarcharum et prophetarum merita, alii vero per merita filiorum, ut hic Simon filiorum meritis, qui erant discipuli, commendatur. Per hoc admonemur in praesenti vita parentes adjuvari per merita filiorum suorum. Bene Simon crucem portasse describitur post Jesum, quia ipse pro nobis passus, reliquit nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Unde alibi: Qui vult venire post me, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me . Cyrene, unde iste Simon fuit, Libyae civitas est, sicut in Actibus apostolorum legimus . Significat autem Simon iste gentes quondam peregrinas, nunc autem obediendo factas cives et domesticas Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
Eñc dimisit illis barraban.
itĩm autẽ flagellis cȩsum
a bomicidiorum auctor dimissus c̃. ii.¬
deis. id ẽ. aiaboł qui regnat ineu. Quate
pilatꝰ tradidit uideis itĩm flagellatume
romanus iegib sanctitum erat. ut qͦui eruci¬
figecet. pͥus uerberaretur. A ugustin¬
deo quoq eredendus ẽ flagellasse ntũm. ist
ci inuirius uidei satiati a morte dm̃. sesiste¬
rent. U nae etiam ꝑmisit cobortem suam
ulludere ei. aut fortassis iussit. Ee quo idl¬
olumna eui aligatꝰ fuit. ille qui sol¬
uere compeditos solet. demonstrat
uiłꝙ hodie uestigia am̃ci eruoris. Lerouir.
ñe uerb̾atur. ut nos a uerb̾ib lib̾emur. dicen¬
t seriptura ad iustum uirum. E iagellum.
non appropinquabit tabernaculo tuo. Nusͦ.

Expanded text:
nc dimisit illis Barrabam, Jesum autem flagellis caesum tet homicidiorum auctor, dimissus est Judaeis, id est, diabolus qui regnat in eis. Quare Pilatus tradidit Judaeis Jesum flagellatumRomanis legibus sancitum erat, ut qui crucifigeretur, prius verberaretur. Ideo quoque credendus est flagellasse Jesum, ut ejus injuriis Judaei satiati, a morte Domini desisterent. Unde etiam permisit cohortem suam illudere ei, aut fortassis jussit. BEDA. Columna cui alligatus fuit ille qui solvere compeditos solet demonstrat usque hodie vestigia Dominici cruoris. HIERON. Jesus verberatur, ut nos a verberibus liberemur, dicente Scriptura ad justum virum: Flagellum non appropinquabit tabernacul
Abbreviated transcription (Latin):
tem. in omnibꝰ factis suis. In sorte autẽ. quid nͥ
gr̃a dĩ comm̃data ẽ: Sors quippe in uno ad
omnes ꝑuenit. cum sors omnibꝰ placuit. &
gr̃a quasi sors mutitur. quia non meritis au¬
eiui datur. sed occulto dĩ iudicio in uuitate fi¬
dei conceditur.

Expanded text:
tem in omnibus factis suis. In sorte autem quid nisi Dei tem in omnibus factis suis. In sorte autem quid nisi Dei gratia commendata est? Sors quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit: et gratia quasi sors mittitur, quia non meritis alicui datur, sed occulto Dei judicio in unitate fidei conceditur.
Abbreviated transcription (Latin):
iligentia custodie nobis ꝓfictt. ut aptior
nirtus resurgentis apparcat. Augustinus.¬
et quatuor partes uestum̃torum dñi. con¬
stat quatuor milites crucifixisse eum:
Ubi dr̃. & tunicam. subaudiendum ẽ. aeceꝑunt.
Quam partari non potuerunt. nisi scinderet.
Quod ne faceient. ad unum cam pucnire socti¬
tione maluerunt. Lucas dicendo sortes pluralẽ
posuit ꝓ singulari. Marcꝰ solus uidetur alqͣ
intulise questionem dicendo mittentes sortẽ
suꝑ eis tanquam suꝑ om̃ib uestib sors imissa
sit. Sed bieuitas facit obscuritatẽ. aesi diccret.
Diuisio om̃ium uestimentorum completa non
cẽt. nisi sorte clarusset. quis tunicam tolleret
Quadriptita uestis dñi ȩccłam significat.
quadriptitam in quatuor orbis partib. Tunuica
ũ significat omniũ partium uintatẽ. quȩ ea¬
ritatis ninculo continctur. Inconsutilis dr̃
qua significatur. de suꝑ texta ꝑbibetur. Adait
ꝑ totum. quia om̃s fideles debent habere carita¬

Expanded text:
iligentia custodiae nobis proficit, ut apertior virtus resurgentis appareat. Per quatuor partes vestimentorum Domini constat quatuor milites crucifixisse eum. Ubi dicitur, et tunicam, subaudiendum est, acceperunt. Quam partiri non potuerunt, nisi scinderetur. Quod ne facerent, ad unum eam pervenire sortitione maluerunt. Lucas dicendo sortes, plurale posuit pro singulari. Marcus solus videtur aliquam intulisse quaestionem, dicendo mittentes sortem super eis, tanquam super omnibus vestibus sors missa sit. Sed brevitas facit obscuritatem, ac si diceret: Divisio omnium vestimentorum completa non esset, nisi sorte claruisset, quis tunicam tolleret. Quadripartita vestis Domini, Ecclesiam significat quadripartitam in quatuor orbis partibus. Tunica vero significat omnium partium unitatem, quae charitatis vinculo continentur. Inconsutilis diciqua significatur, desuper texta perhibetur. Additur per totum, quia omnes fideles debent habere charita
Abbreviated transcription (Latin):
lumine. uicesimo pͥmo capitulo legimus.
tĩc autẽ dicebat. Pater dimitte ilis LCCC XX.¬
non eium seuint quid faciunt. B cu.¬
uia lucas ꝑ uituli ty pum. sacerdotium xp̃i
scribere disposuit. recte apud eum ꝓ ꝑsecu

Expanded text:
lumine vicesimo primo caplumine vicesimo primo cap autem dicebat: Pater, dimitte illis, non enim sciunt quid faciunt. Quia Lucas per vituli typum sacerdotium Christi scribere disposuit, recte apud eum Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
eod ait marcꝰ non accepit: ita intelligit᷑.
Non accepit ut biberet. sicut matbeꝰ
testatur dicens. Et cum gustasset noluit bi¬
mara uitis. amarum uinum ꝓpinat. Tunc
impletum ẽ. illud. Et dederunt in ȩseam me-¬
am tel. & insiti mea potauerunt me aceto.
Cum gustasset noluit bibere. quia gnstauit
ꝓ nob̾ amaritudinem mortis sed tercia die re¬
surrerit. & resurgendo mortem reiecit. Dicunt
quidam locum caluariȩ cẽ: in quo sepultꝰ est
adam. & ideo sic appellatum quia alibi sit
conditum caput eiꝰ . & boc. eẽ. quod apłs ait.
Surge qui dormis & exurge a mortuis. & il¬
luminabit te xpc. Eauorabilis interp̃tatio
& mulcens aures ppłi. nec tam̃ uera. Extra
urbem enun loca sunt in quib truncabant᷑
capita dampnatoꝵ. & inde loca caluarie. id ẽ.
decollatorũ dicebantur. ꝑ pt̾ea autem ibi cru¬
cifixꝰ ẽ. dñs. ut ubi pͥus erat area damptorum
ibi erigerentur uexilla martirum. Adam uͦ
sepultum uixta ebron in it̃u filiũ naue uo¬

Expanded text:
od ait Marcus, non accepit, ita intelligitur: Non accepit ut biberet, sicut Matthaeus testatur, dicens: Et cum gustasset, noluit bimara vitis amarum vinum propinat. Tunc impletum est illud: Et dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Cum gustasset, noluit bibere, quia gustavit pro nobis amaritudinem mortis, sed tertia die resurrexit, et resurgendo mortem rejecit. Dicunt quidam locum Calvariae esse, in quo sepultus est Adam, et ideo sic appellatum, quia alibi sit conditum caput ejus, et hoc esse quod Apostolus dicit: Surge qui dormis et exsurge a mortuis, et illuminabit et mulcens aures populi, nec tamen vera. Extra urbem enim loca sunt, in quibus truncabantur capita damnatorum, et inde loca Calvariae, id est, decollatorum dicebantur. Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, ibi erigerentur vexilla martyrum. Adam vero sepultum juxta Hebron, in Jesu filii Navae vo
Abbreviated transcription (Latin):
matus. uel ferro accinctus ad hominem
uenerit. s quia uerbum malum seminauit.
Noli gͦ putare te non. ẽẽ. homicidam. quando
fr̃i tuo mala ꝑsuades. Unde in psalmo. Eilii
hominum dentes eorum arma & sagittȩ. & lin¬
gua corum macbera acuta. Quod dictum .ẽ.
ab mtio. indelligendum. ẽ. de pͥmo homine.
Cum loquitur mendatium ex ꝓpͥis loquit᷑.
quia mendax. ẽ. & pater enas.
inc maniebei decipunt imꝑitos dicen¬
tes. diabolum habere patrẽ. s: dñs dixit
diabolum patrem. ẽẽ. mendatii. Diabolus enĩ
sic genuit inendatium. quasi filium. ex quolap¬
sus. ẽ. a ucritate. quam ds̃ pater genuit in fili¬
um. Diabolus itaq mendax. ẽ. & pat̾ mendatii.
Tu autẽ si mentiris ã diabolo accepisti. sicut
iudei loquentes mendatium. & ita non es
pat̾ mendatii. Ego autẽ quia ueritatem
dico. uon creditis mͥ. Quis ex uobis arguet
me de peccato:

Expanded text:
matus, vel ferro accinctus ad hominem matus, vel ferro accinctus ad hominem veniret, sed quia verbum malum seminavit. Noli ergo te putare non esse homicidam, quando fratri tuo mala persuades. Unde in psalmo: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Quod dictum est, ab initio, intelligendum est de primo homine. Cum loquitur mendacium, ex propriis loquitur, quia mendax est, et pater ejus. Hinc Manichaei decipiunt imperitos, dicentes diabolum habere patrem, sed Dominus dixit diabolum esse patrem mendacii. Diabolus enim sic genuit mendacium quasi filium, ex quo lapsus est a veritate, quam Deus Pater genuit in Filium. Diabolus itaque mendax est, et pater mendacii. Tu autem si mentiris, a Diabolo accepisti, sicut Judaei loquentes mendacium, et ita non es pater mendacii. Ego autem quia veritatem dico, non creditis mihi. Quis ex vobis arguet me de peccato?
Abbreviated transcription (Latin):
bolo estis. desideria patris ur̃i uultis facere.
io cauenda. ẽ. heresis mauicheorum. qui
dicunt. ẽẽ. quandam naturam mali &
quandam gentẽ tenebrarum. cum pͥncipib suis
pͥncipes contra gentẽ illam. eamq fuisse debella¬
tam. Inde dicunt diabolum originẽ duxisse. pu¬
tantes scd̃m hoc dictum. ẽẽ. a dño. uos ex patre di¬
abolo estis. Iudei gͦ dicti sunt. c̃ẽ. filii diaboli.
imitando non nascendo. Propb̃a dixit ad ipsos.
Pater tuus amorreus & mat̾ tua cȩhea. non q̃d
ab illis gentib iudei ducerent originẽ .s quia
imitati sunt impietates eorum. Queritur for¬
tasse unde. ẽ. diabolus. Inde utiq unde cȩteri an¬
gli. s suꝑbiendo factus.ẽ. diabolus. Et notan¬
uatus fuit. s ꝓpͥa uoluntate sumpsit a magni¬
tudine scientiȩ elationis occasionẽ. Unde apłs.
Scientia inflat. Ille homicida erat ab initio.
& in ueritate nonstetit. quia non. ẽ. ueritas ĩ eo.
Dmicida dr̃ diabolus. non quod gladio ar¬

Expanded text:
e. Hic cavenda est haeresis Manichaeorum, qui dicunt esse quamdam naturam mali, et quamdam gentem tenebrarum cum principibus suisisisse principes contra gentem illam, eamque fuisse debellatam. inde dicunt diabolum originem duxisse, putantes secundum hoc dictum esse a Domino: Vos ex patre diabolo estis. Judaei ergo dicti sunt esse filii diaboli imitando, non nascendo. Propheta dixit ad ipsos: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea , non quod ab illis gentibue Judaei ducerent originem, sed quia imitati sunt impietates eorum. Quaeritur fortasse, unde est diabolus. Inde utique, unde caeteri angeli, sed superbiendo factus est diabolus. Et notanavatus fuit, sed propria voluntate sumpsit a magnitudine scientiae, elationis occasionem. Unde Apostolus: Scientia inflat . Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit, quia non est veritas in eo. Homicida dicitur diabolus, non quod gladio ar
Abbreviated transcription (Latin):
b̾tatẽ . s. nondum.ẽ. ꝑfecta ub̃tas. quia non¬
dum ȩternitas. L ib̾tas ꝑfecta .ẽ. ẽẽ. in dño.
cum hoc corruptibile induet incorruptionẽ.
& hoc mortale induet immortalitatẽ. S cio
quĩ fuũ abiabe esti .s. queritis me int ficere
quia sermo meus non capit in uobis. Id. est
ñ capit cor ur̃m. quia ñ recipitur a corde ur̃o.
Sermo diuinus. ẽ. ut hamus. qui capit dum
capitur. Agnoscit xp̃c inistis carnis originẽ.
in qua. ẽ. uana ubertas cum uera scruitute pec¬
cati. s non cordis fidem. ꝑimitationem abrahȩ.
in qua. c̃ẽt. nera ubertas ꝑ se filium. E go
quod udi apud patrẽ ioquor. & uos quȩ udistis
apud patrẽ ur̃m facitis. Ueritatẽ uidi. me
scilicet qui sum tieritas patͥs. Responde¬
runt & dixerunt ei. Pater nr̃. abrabam. ẽ.
Prouocabant eum ut aliquid mali diceret de
abrabam. querentes occasionẽ faciendi qͦd
cogitabant. Dix̃ eis iñc. s ifilii abrabȩ

Expanded text:
bertatem, sed nondum est perfecta libertas, quia nonbertatem, sed nondum est perfecta libertas, quia nondum aeternitas. Libertas perfecta est esse in Domino, cum hoc corruptibile induet incorruptionem, et hoc mortale induet immortalitatem . Scio quia filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in vobis. Id est, non capit cor vestrum, quia non recipitur a corde vestro. Sermo divinus est ut hamus, qui capit, dum capitur. Agnoscit Christus in istis carnis originem, in quibus est vana libertas cum vera servitute peccati, sed non cordis fidem per imitationem Abrahae, in qua esset vera libertas per se filium. Ego quod vidi apud Patrem, loquor, et vos quae vidistis apud patrem vestrum, facitis. Veritatem vidi, me scilicet, qui sum veritas Patris. Responderunt et dixerunt ei: Pater noster Abraham est. Provocabant eum, ut aliquid mali diceret de Abraham, quaerentes occasionem faciendi quod cogitabant. Dixit eis Jesus: Si filii Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
cendo. omnis qui facit peccatum scrius .ẽ. pec¬
cati. Spem dedit ne diffideremus dicenilo.
filiuis manet inȩteruum. S pes enĩ nr̃a. ẽ. ut
a ubero liberemur. Seieudum. ẽ. auod mul¬
ti iusti dicti sunt sine querela. ub ẽ. siue cri¬
mine. N ulla enim querela iusta .ẽ. de bis ĩ
reb bumanis. qui ñ habent crunen. Crim̃
autẽ .ẽ. peccatum graue. accusatione & damp¬
natione dignissimum. S ed dĩ gr̃a in nobis
peccatum consumitur. M inuitur autẽ in
uita ꝓficientium. quod in uita consumitur
ꝑfectorum. Pruna. ẽ. g ubertas. eatere crimi¬
nib.Ideo apłs in ordinandis prb̃is uel diaco¬
nis. non ait si quis sine peccato. ẽ. quia si boc
aixisset. nullus ordinaretur. e ait si quis sine
crunine.ẽ. ut homicidium. adulterium. ali¬
qua iimunditia fornicationis. furtum. fraus.
sac̃ legium. & similia. Quȩ cum ceꝑit xpia¬
nus non babere. incipit caput erigere ad li¬

Expanded text:
cendo: Omnis qui facit peccatum, servus est peccendo: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati. Spem dedit ne diffideremus, dicendo: Filius manet in aeternum. Spes enim nostra est, ut a libero liberemur. Sciendum est quod multi justi dicti sunt sine querela, id est sine crimine. Nulla enim querela justa est de his, in rebus humanis, qui non habent crimen. Crimen autem est peccatum grave, accusatione et damnatione dignissimum. Sed Dei gratia in nobis peccatum consumitur. Minuitur autem in vita proficientium, quod in vita consumitur perfectorum. Prima est ergo libertas, carere criminibus. Ideo Apostolus de ordinandis presbyteris vel diaconis non ait: si quis sine peccato est; quia si hoc dixisset, nullus ordinaretur; sed ait, si quis sine crimine , ut est homicidium, adulterium, aliqua immunditia fornicationis, furtum, fraus, sacrilegium et similia. Quae cum coeperit Christianus non habere, incipit erigere caput ad li
Abbreviated transcription (Latin):
peccat non ex languore naturȩ. nec ex
ignorantia leui: scruus ẽ. peccati. Aua enĩ
sunt peccata inf̾irmitatis. alia imꝑitiȩ. alia
malitiȩ. Infirmitas & imꝑitia contraria sunt
uituti & sapientiȩ. malitia contraria .ẽ. boni¬
tati. Quisquis g̃ nouit quid sit sapientia dĩ
potest existimare quȩ sunt percata uenialia. &
quisquis nouit quia sit bonitas dĩ. potest cristi¬
mare quib peccatis certa pęna debeatur & hic
& in suturo seculo.
eruis quidem hominis aliquando sui
dñi duris imꝑiis fatigatus fugiendo
requiescit. seriiis autem peccati quo fugiet:
Serius aũ ñ manet in domo ĩȩt̾num: filuis
manet mȩternum. Sig̃ filius uos lib̾auerit.
uere uberi eritis. Eccła ẽ. domus. seruus.ẽ.
peccator corde impenitenti ꝑtinax. Non dixit
non. ẽ. in domo. quia multi peccatores intrant
dicat. quis głabitar mundum se. ẽẽ. a peccato.
erit xp̃c soluis in ȩccła: Cui erit caput sine cor¬
pore: Terruit gͥ ne peccatum amaremus di¬

Expanded text:
peccat, non ex languore naturae, nec ex ignorantia levi, servus est peccati. Alia enim sunt peccata infirmitatis, alia imperitiae, alia malitiae. Infirmitas et imperitia contraria sunt virtuti et sapientiae; malitia est contraria bonitati. Quisquis igitur novit quid sit sapientia Dei, potest existimare quae sint peccata venialia: et quisquis novit quid sit bonitas Dei, potest existimare quibus peccatis certa poena debeatur, et hic et in futuro saeculo. ervus quidem hominis aliquando sui Domini duris imperiis fatigatus, fugiendo requiescit. Servus autem peccati quo fugiet? Servus autem non manet in domo in aeternum, Filius manet in aeternum. Si ergo Filius vos liberavit, vere liberi eritis. Ecclesia est domus, servus est peccator corde impoenitenti pertinax. Non dixit: non est in domo, quia multi peccatores intrant dicat: Quis gloriabitur mundum se esse a peccato , erit Christus solus in Ecclesia? Cui erit caput sine corpore? Terruit ergo, ne peccatum amaremus, di
Abbreviated transcription (Latin):
tatem querunt extinguere. Dixerunt
itaq ei. Nos ex forncatione non sumus nati.
unũ patrẽ habemus dm̃. Lam utcumq
cȩꝑunt cognoscere non de caruis generatione
dm̃m loqui. s de iitȩ institutione. Et quia
consuetudo scͥpturarum. ẽ. fornicationẽ appel¬
lare falsis diis seruire. dixerunt unum patrẽ
babemus dm̃. C redo quia cogitabant. Quo¬
ciens nominabimus abraham. dictur. est
nobis. Quare ñ imitamini eum de cuiꝰ ge¬
nere glãmini: Et quia tantũ uirum imita¬
rinon possumus. dicamus nos habere pattẽ
dm̃. ut audiamus quid dicet. Dixtt ꝙͦ eis.
itĩc. Sid̃s pater ur̃. ẽẽt. diligeretis utiq me.
Ego enum ex dõ. ꝓcessi & ueni. Neq enim a
me ipso ueni. s ille mc misit. Sicut pre¬
ostendit de abrabam. ita nunc ostendit dm̃
non. ẽẽ. eis pattẽ. quia non cognoscunt filiũ
quẽ misit. nec diligunt. Procedere. ẽ. quod ds̃
naturalis origo & ęterna causa .ẽ. sapientiȩ.

Expanded text:
unt itaque ei: Nos ex fornicatione non sumus nati, unum Patrem habemus Deum. Jam utcunque coeperunt cognoscere non de carnis generatione Dominum loqui, sed de vitae institutione. Et quia consuetudo Scripturarum est fornicationem appellare falsis diis servire, dixerunt: Unum patrem habemus Deum. Credo quia cogitabant: Quoties nominabimus Abraham, dicturus est nobis: quare non imitamini eum de cujus genere gloriamini? Et quia tantum virum imitari non possumus, dicamus nos habere patrem Deum, ut audiamus quid dicat. Dixit ergo eis Jesus: Si Deus pater vester esset, diligeretis utique me. Ego enim ex Deo processi et veni. Neque enim a meipso veni, sed ille me misit. Sicut praeostendit de Abraham, ita nunc ostendit Deum non esse eis patrem, quia non cognoscunt Filium quem misit, nec diligunt. Procedere est, quod Deus naturalis origo et aeterna causa est sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
t notandum quia spem futurorum & ami¬
mȩ sauitem. curis p̃sentium egrituidinũ
cominendauit: infidelitatis uͭ ꝑiculum dampno
arboris indicauit. ut sine detrunento eoꝵ in quoꝵ
redemptionẽ uenerat. doceretur. Mazister¬
on incongrue marcꝰ introducit eum respon¬
dentem fico. quia res ipsa clamabat. quod
nondum fructum.s: folia tantum baberet. Qoͦ
gͣ dicit iam non amplius inȩternũ quisquam
fructum ex te manducet. non de tota gencraliter
synagoga. s: scđm parte maioris muneri quam
scuut nunꝗͣ. eẽ. conuertendam. sic exponas.
Iam ad hoc uenisti o udea. ut deinceps in ꝑpetu¬
um neino fructum manducet exte. id. ẽ. nullꝰ
iustus delectetur in fructu tuo. R C. xXIII.
It cum uesꝑa facta. c̾ẽt: egrediebatur de ciui¬
tate. Et cum mane transirent. uiderunt

Expanded text:
uturorum et animae salutem, curis praesentium aegritudinum commendavit: infidelitatis vero periculum damno arboris indicavit, ut sine detrimento eorum in quorum redemptionem venerat, doceretur. Non incongrue Marcus introducit eum respondentem fico, quia res ipsa clamabat, quod nondum fructum, sed folia tantum haberet. Quod ergo dicit, jam non amplius in aeternum quisquam fructum ex te manducet; non de tota generaliter Synagoga, sed secundum partem majoris numeri, quam scivit nunquam convertendam, sic exponas: Jam ad hoc venisti, o Judaea, ut deinceps in perpetuum nemo fructum manducet ex te, id est, ullus justus delectetur in fructu tuo R. 123X Et cum vespera facta esset, egrediebatur de civitate. Et cum mane transirent, viderunt
Abbreviated transcription (Latin):
lum eleuatum. reliquit domum suam ił . ẽ.
ȩccłam. S ẽruis suis dedit potestatem cuiusq
oꝑis. id. ẽ. fudelib octo talenta scdm matheum
& decem innas secundum lucam. Laiutori
qui ducit indomũ cęli. p̃cepit ugilare.
ei scilicet qui p̃dicat. cui dicitur. Si non au¬
nuntiaueris iniquo iniquitatem suam. san¬
guinem eius de manu tua requiram. Rc.Iu.

Expanded text:
reliquit domum suam, id est, Ecclesiam. Servis suis dedit potestatem cujusque operis, id est, fidelibus octo talenta secundum Matthaeum, et decem mnas secundum Lucam. Janitori qui ducit in domum coeli, praecipit vigilare, ei scilicet qui praedicat, cui dicitur: Si non annuntiaveris iniquo iniquitatem suam, sanguinem ejus de manu tua requiram . R.
Abbreviated transcription (Latin):
gatio. Exeunte gͦ illo ianuam. ut ait matheꝰ
arumadũtit eum ancilla. & dixit his qui
ad ignem stabant. quia hic erat cum itiu na¬
tarcno. Quib rediens petrꝰ iurat. non noui
hominẽ. Et pꝰ pusillum quasi horȩ uniꝰ.
dicit unꝰ ex serius pontificis. cognatꝰ eiꝰ cuiꝰ
abscidit petrꝰ auriculam. Uere & hic cũ illo
erat. nam & galileus. ẽ. Nonne ego te uidi
in horto cum illo: Cepit detestari anathe¬
maticare & uirare. neq noui eum. nescio
quid dicis. non noui hominẽ hominem
istumquẽ dicitis. Et statim gallꝰ cantauit.
Ecce completa.ẽ. p̃dictio xpi. & conucta
p̃sumptio petͥ. Primo ait nescio quid dicis
scdo cum iuram̃to negat. tercio cȩpit detesta¬
ri & iurare quia non noui homincm. qm̃
ꝑseuerare in peccato dat inerementum sce¬
icrum. & qui minima sꝑnit in maiora cortuit
Post terciãnegationem sequit᷑ salli
cantꝰ. Sacram̃ta rerum ꝑstatum tempui

Expanded text:
gatio. Exeunte autem illo januam, ut ait Matthaeus, gatio. Exeunte autem illo januam, ut ait Matthaeus, animadvertit eum ancilla, et dixit his qui ad ignem stabant, quia hic erat cum Jesu Nazareno. Quibus rediens Petrus jurat, non novi hominem, Et post pusillum quasi horae unius, dicit unus ex servis pontificis, cognatus ejus cujus abscidit Petrus auriculam: Vere et hic cum illo erat. Nam et Galilaeus est. Nonne ego vidi te in horto cum illo? Caepit detestari et anathematizare et jurare, neque novi eum, neque scio quid dicis, non novi hominem istum quem dicitis; et statim gallus cantavit. Ecce completa est praedictio Christi, et convicta praesumptio Petri. Primo ait, nescio quid dicis; secundo cum juramento negat; tertio coepit detestari et jurare, quia non novi hominem; quoniam perseverare in peccato, dat incrementum scelerum: et qui minima spernit, in majora corruit. Post tertiam negationem sequitur galli cantus. Sacramenta rerum per statum temporum
Abbreviated transcription (Latin):
t misit eum annas ligatum. ad caypham
rat autem symon pettꝰ foris in atrio stans.
& calefaciens se. Hoc recapitulat quod
ante dixerat. deinde quȩ secuta sunt iun-¬
git. Rursum autem udit eum alia an¬
cilla. & ait circumstantibꝰ. Et hic erat cum
rãu natareno. Dicto quod annas misit
itĩm ad caypham. reditur ad narrationem
petri. ut explicetur quid in domo annȩ de
qui stabant & dixerunt petro. Uere & tu ex
illis es. nam & loquela tua manifestum te
on hoc dicunt ut alteriꝰ sermonis. eẽt. petiꝰ
quam hebrei. sed quod unaqueq ꝓuincia
ꝓpͥetates loquendi habet. Et iterum ne
dix̃. donec ter me neges. Nonnulli pio affec¬
tu erga petrum. putant petrum non dm̃
negasse sed hominem. Hoc quam friuolũ
sit. prudens lector intelligat. Sic enim de¬
fendunt apłm. ut dñm faciant mendacem
qui dixerat me negabis: Augustinus¬
negaret exũt foras ante antrium pͥncipis.
& ut marcꝰ solꝰ cominemorat. tunc pͥmo gallꝰ
cantauit. Petro reu̾so in atrum scła fit ne¬

Expanded text:
as ligatum ad Caipham rat autem Simon Petrus foris in atrio stans, et calefaciens se. Hoc recapitulat quod ante dixerat, deinde quae secuta sunt jungit. Rursum autem vidit eum alia ancilla, et ait circumstantibus: Et hic erat cum Jesu Nazareno. Dicto quod Annas misit Jesum ad Caipham, reditur ad narrationem Petri, ut explicetur quid in domo Annae de qui stabant, et dixerunt Petro: Vere et tu ex illis es. Nam et loquela tua manifestum te Non hoc dicunt, quod alterius sermonis esset Petrus quam Hebraei, sed quod unaquaeque provincia proprietates loquendi habet. Et iterum negdixit donec me ter neges. Nonnulli pio affectu erga Petrum, putant Petrum non Deum negasse, sed hominem. Hoc quam frivolum sit, prudens lector intelligat. Sic enim defendunt apostolum, ut Dominum faciant mendacem, qui dixerat: Me negabis. AUGUST. Aet, exiit foras ante atrium principis; et ut Marcus solus commemorat, tunc primo gallus cantavit. Petro reverso in atrium, secunda fit ne
Abbreviated transcription (Latin):
erexit.
xꝑ̃m ante resurrectionem dm̃ non putaue¬
runt. ẽẽ. morte ex turbati. Quod bis ante
scđm galli cantum negat. illos significat.
tatem negant. Primus galli cautꝰ. ẽ. dñi resur

Expanded text:
ere. Christum ante resurrectionem Deum esse non putaverunt, morte ejus turbati: quod bis ante secundum galli cantum negat, illos significat, tatem negant. Primus galli cantus est Domini resu
Abbreviated transcription (Latin):
ras: Interroga eos magis. de quorum dictis
non habeas inuidiam. Ita temꝑauit responsi¬
onem. ut nec ueritatẽ taceret. nec se defende
ec autẽ cum dixisset. unus assistens
ministrorum dedit alaꝑam it̃u dic eus.

Expanded text:
ras? Interroga magis eos, de quorum dictis ras? Interroga magis eos, de quorum dictis non habeas invidiam. Ita temperavit responsionem, ut nec veritatem taceret, nec se defendere ec autem cum dixisset, unus assistens minist
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ sum niebil. August
ascitur questio non p̃tereunda. qͣm
aixerit añs in occulto locutꝰ sum ui¬
chil. qui pꝰ cenam ait discipulis. Hec in ꝓ¬
uerbiis locutꝰ sum. S ig̾ discipulis non lo¬
quebatur palam: quom̃ palam iocutꝰ su n
mundo: Preterea ut alii testantur euangłi¬
stę. manifestuis loquebatur discipulis quam
turbis. U nde remotꝰ a turbis. apiebat eis pa¬
rabolas. quas clausas ꝓferebat aliis. Quidẽ.
gͣ. in occulto locutꝰ sum nichil: hoc .ẽ. mul¬
ti me audierunt. Ergo quod̾amͦ palam.
quodãm non palam locutꝰ. ẽ. Palam. quia
multi audiebant. non palam. quia non u¬
telligebant. quod seorsum discipulis ioqueba¬
tur. Eactiam quȩ paucis dixerat. non suut
in occulto. quia ad hoc dix Cerat ut p̃dica¬
pent iuꝑ tecta. non ut tacerent. A. ci.xxi.
iud me interrogas: Interroga eos qͣui
audierunt. quid locutꝰ sum ipsis. Ec¬
cẽ hũ sciunt. que dixerim ego. Quid me
interrogas. a quo ueritatem audire non deside¬

Expanded text:
il. AUGUST. Nascitur quaestio non praetereunda, quomodo dixerit Dominus, in occulto locutus sum nihil, qui post coenam ait discipulis: Haec in proverbiis locutus sum . Si ergo discipulis non loquebatur palam, quomodo palam locutus est in mundo? Praeterea, ut alii testantur evangelistae, manifestius loquebatur discipulis quam turbis. Unde remotus a turbis, aperiebat eis parabolas, quas clausas proferebat aliis. Quid est ergo, in occulto locutus sum nihil? Hoc est, multi me audierunt. Ergo quodammodo palam, quodammodo non palam locutus est. Palam quia multi audiebant; non palam, quia non intelligebant, quod seorsum discipulis loquebatur. Ea etiam quae paucis dixerat, non sunt in occulto; quia ad hoc dixerat, ut praedicarentur super tecta, non ut tacerentur. A. 171X Quid me interrogas? Interroga eos qui audierunt, quid locutus sum ipsis. Ecce hi sciunt quid dixerim ego. Quid me interrogas, a quo veritatem audire non deside
Abbreviated transcription (Latin):
espondit ei rãc. S i male locutus sum.
testimonium ꝑhibe de malo. Si autẽ
uene cur me cecdis: Male loquitur qui con¬
tra ueritatẽ loquitur. Si male locutꝰ sum. da
testimonium quo probes m̃dacem. Patien¬
tiam nos docuit humilit̃ respondendo. qui
uissu poterat ꝑcutienti quamlibet irrogaie
penam. Hic aliquis dicit. Cur non fecrt.
quod ipse alibi p̃cepit: Non sic peutienti
debutt respondere. sed maxillam aliam ppa¬
rare. C ui respondendum.ẽ. Non solum al¬
teram maxillam ꝑeussuro: sea totum corpꝰ
ĩparauit crucifigendum. Prebent namꝙ
muiti alteram maxillam irati. B eatus. Cig
qui in omnibꝰ quę patitur ꝓ do. ueracit po¬
test adicere. Paratum cor meum d̃s. paratũ
cor meum. A. C2.x xiii

Expanded text:
espondit ei Jesus: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo. Si autem bene, quid me caedis? Male loquitur, qui contra veritatem loquitur. Si male locutus sum, da testimonium quo probes mendacem. Patientiam nos docuit humiliter respondendo, qui jussu percutienti poterat quamlibet irrogare poenam. Hic aliquis dicit: Cur non fecit quod ipse alibi praecepit? Non sic percutienti debuit respondere, sed maxillam alteram praeparare . Cui respondendum est: Non solum alteram maxillam percussuro, sed totum corpus praeparavit crucifigendum. Praebent namque multi alteram maxillam irati. Beatus est ergo, qui in omnibus quae patitur pro Deo, veraciter potest dicere: Paratum cor meum Deus, paratum cor
Abbreviated transcription (Latin):
duumus quia hic ẽ. uere saluator mundi.
Primo auduumꝰ famã. nunc uͦ uidentꝰ p̃sen¬
tiam. Sic agitur hodie cum eis qui foris sunt.
duo precepta caritatis.

Expanded text:
dimus, quia hic est Salvator mundi. Primo audivimus famam, nunc vero videmus praesentiam. Sic agitur hodie cum eis qui foris sunt. duo praecepta charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ȩttrnam. In hoc enim ẽ. uerbum uerum.
quia alius ẽ. qui seminat ⁊ alius ẽ. qui metit.
Ego misi uos metere quod uos non laborastis.
Aui laborauerunt. & uos in labores eorum intro¬
istis. In hoc apparet ꝓbabile uerbum eũgłii
er fructus maturus erat. cum diceret. scio quia
messẏas uenit. & messis matura fuit. quando
aurum apportabatur ante pedes apłorun.
Ciecta sunt de illa messe pauca grana. & se¬
minauerunt orbem terrarum. & surrexit ai¬
tera messis: que in fine scculi metenda ẽ. De
qua messe dicitur. Qui seminant in lacri¬
mis. ingaudio metent. Huiꝰ messis non mͦ
apłi s anglĩ messores erunt. que crescit inter
ritania. & expectat purgari infine. In die ni¬
dicii complebitur borreum. & tanc om̃s qui
metunt gaudebunt cum angelis. Ex ciui¬
tate autem illa multi crediderunt incum
samaritanorũ. ꝓpt̾ uerbum mulieris testimo¬
nium ꝑhibentis. quia dixit mͥ omnia quec̃q

Expanded text:
aeternam. In hoc enim est verbum verum, aeternam. In hoc enim est verbum verum, quia alius est qui seminat, et alius est qui metit. Ego misi vos metere, quod vos non laborastis: alii laboraverunt, et vos in labores eorum introistis. In hoc apparet probabile verbum Evangelii, er fructus maturus erat, cum diceret: Scio quia Messias venit: et messis matura fuit, quando aurum apportabat ad pedes apostolorum. Electa sunt de illa messe pauca grana, et seminaverunt orbem terrarum; et surrexit altera messis, quae in fine saeculi metenda est. De qua messe dicitur: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Hujus messis non modo apostoli, sed angeli messores erunt, quae crescit inter zizania, et exspectat purgari in fine. In die judicii complebitur horreum: et tunc omnes qui metunt, gaudebunt cum angelis. Ex civitate autem multi crediderunt in eum Samaritanorum, propter verbum mulieris testimonium perhibe
Abbreviated transcription (Latin):
iuntas patris ẽ. ut credatur in cum. id ẽ. in fi¬
lium quem ipse misit. O pus patris ẽ. ña sał.
Cybusg & potus idẽ. delec tabilis refectio xp̃i.
ẽ. nr̃a fides & nr̃a salus. Facit gͥ noluntatem
docendo credere in se. ficit opii maturando
mysterum incarnationis quousq ꝑpassionẽ
& cȩtera compleat. N onne uos dicitis quod
adhue quatuor menses sunt & messis ueinit:
Uos quatuor menses computatis usꝙ ad messẽ.
s ego uobis aliam messem albam & paratam
ostendo. E cce dico uobis leuate oculos ur̃os
& uidete regiones. quia albȩ sunt iam ail mes¬
sem. Oculis cordis considerate quod transac¬
ta ycme infidelitatis adest calor fidei. & para¬
ta sunt corda. ut oꝑa iusticiȩ ex eis colligatis.
Et qui menit mercedem accipie. & congregat
fructum in uitam ȩternam. ut et qui scminat
simul gauileat & qui metit. Disparis tem¬
ꝑis labores habuerunt ꝓph̃ȩ seminantes. & apłi
metentes. s pariter mercedem accipient uitam

Expanded text:
untas Patris est, ut credatur in eum, hoc est in Filium quem ipse misit. Opus Patris est nostra salus. Cibus et potus, id est, delectabilis refectio Christi, est nostra fides et nostra salus. Facit ergo voluntatem, docendo credere in se; facit opus, maturando mysterium incarnationis, quousque per passionem et caetera compleat illud. Nonne vos dicitis, quod adhuc quatuor menses sunt, et messis venit. Vos quatuor menses computatis usque ad messem, sed ego vobis aliam messem albam et paratam ostendo. Ecce dico vobis: Levate oculos vestros, et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem. Oculis cordis considerate, quod transacta hieme infidelitatis, adest calor fidei, et parata sunt corda ut opera justitiae ex eis colligatis. Et qui metit, mercedem accipit et congregat fructum in vitam aeternam, ut et qui seminat, simul gaudeat, et qui metit. Disparis temporis labores habuerunt prophetae seminantes et apostoli metentes; sed pariter mercedem accipient vitam
Abbreviated transcription (Latin):
quid queris. aut dñm quid cum ea lo¬
queris timentes ne ab eo rep̃hendantur. si in¬
terrogauerint incante. R eliauit gͣ y driã
suam mulier & abiit in ciuitatẽ. & dicit illis
hominibꝰ. Uenite & iuidete hominẽ. qui aixit
mͥ omnia quecumq feci. N unquid ipse ẽ.xp̃c:
adueritatẽ illos rudes. nec statim affir¬
mat xꝑn. ne irasccrentur & indignarentur.
Ydor grece aqua latine. inde ydria. id ẽ. aqͣ¬
rium. quam prius usui. nunc autẽ oneri de¬
putans. picit. h inc discant eũgłitaturi priꝰ
deponere curam & onus scł̃i. Et exierunt
de ciuitate & ueniebant ad cum. Interea roga¬
bant eum disciplĩ eius dicentes. Rabi man¬
duca. Iile antem dĩx eis. E. go cybum habeo
manducare. quem uos nescitis. Dicebant gͦ
discipnli ad inuicem. Nunquid aliquis aitu¬
lit ei manilucare: Quid mirum si mulier
ñ intelligebat potum s̃piritus. s carnis:
Ecce discipuli qui cybos uentris attulerant
nondum intelligunt magystrum loqui de

Expanded text:
quaeris; aut Dominum, quid cum ea loqueris? timentes ne ab eo reprehendantur, si interrogaverint incaute. Reliquit ergo hydriam suam mulier, et abiit in civitatem, et dicit illis hominibus: Venite et videte hominem qui dicit mihi omnia quaecunque feci. Nunquid ipse est Chriscit ad veritatem illos rudes; nec statim affirmat Christum, ne irascerentur et indignarentur. Hydor Graece, aqua Latine: inde hydria, id est, aquarium, quam prius usui, nunc autem oneri deputans, projicit. Hinc discant Evangelizaturi prius deponere curam et onus saeculi. Et exierunt de civitate, et veniebant ad eum. Interea rogabant eum discipuli ejus, dicentes: Rabbi, manduca. Ille autem dixit eis: Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Nunquid aliquis attulit ei manducare? Quid mirum si mulier non intelligebat potum spiritus, sed carnis? Ecce discipuli qui cibos ventris attulerant, nondum intelligunt magistrum loqui de
Abbreviated transcription (Latin):
tem orare. & erat ꝑnoctans in orõne dĩ.
Et cum dies factꝰ eẽt. uocauit discipu¬
Et exiens dedomo. sedebat secꝰ mare. Et congre¬
gate sunt ad eum turbȩ multȩ. ita ut in naui¬
culam a scendens. sed̾et. Et omnis turba stabat
in lutore. Et locutꝰ ẽ. eis multa in parabolis

Expanded text:
noctans in oratione Dei. Et cum dies factus esset, vocavit discipuEt exiens de domo, sedebat secus mare, et congregatae sunt ad eum turbae multae, ita ut in naviculam ascendens sederet. Et omnis turba stabat in littore, et locutus est eis multa in parabolis
Abbreviated transcription (Latin):
salb̃is in foucam. nonne tenebit & leuabit eã:
Quantomag̃ melior ẽ. homo oue: Ideoq licet
salb̾o bñfacere. Ipsi autẽ repleti sunt insipien¬
tia & colloquebantur adinuicem. quid nam
secessit inde. & secuti sunt cum multi. & cura¬
uit eos om̃s. Et p̃ccpit eis ne manifestum eũ
fac̾ent. ut adimpleret᷑ quod dictitm ẽ. ꝑ ysaiã

Expanded text:
is in foveam, nonne tenebit et levabit eam? Quanto magis est melior homo ove? Itaque licet sabbatis bene facere. Ipsi autem repleti sunt insipientia, et colloquebantur ad invicem quidnam secessit inde, et secuti sunt eum multi, et curavit eos omnes. Et praecepit eis ne manifestum eum facerent, u