comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq tribuiꝰ apta sit uia. idq ostendit
ex hoc qͦd in psalmis seriptũ est. qui diui sit
mare rubrũ in diuisiones. ꝑ quod plures di¬
uisiones docent᷑ facte. ñ una. Sed & ꝑ hoc
quod dicit᷑: ibi beniamin instupore. pͥncipes
iuida duces eoꝵ. pͥncipes ⁊ abulon. et pͥncipeᷤ
neptalim. nichilominus unicuiq tribui ꝓ¬
pͥus enumerari uidetur ingressus. Hec a ma¬
ioribus obseruata in scripturis diuinis.
religiosum credidi ñ tacere. Quid gͦ nos do¬
cemur ꝑ hec : Iam suꝑius dixinꝰ. qui sit
in his apłi sensus. Baptismũ hoc nom inat.
in moysen consũmatũ in nube & in mari.
scias insectari quidem postea egyptios. &
uelle de reuocare ad seruitiũ suũ. rectores
scilicoꝵ huiꝰ mundi et sꝑitales nequitias.
quib antea deseruisti. quȩ conant᷑ quidem
insequi. sed tu descendis in aquã: et euadiᷤ
incolumis. atq ablutis sordib peccatoꝵ
homo nouus ascendiᷤᷤ. paratꝰ ad cantandũ.

Expanded text:
t via, idque ostendi ex eo quod in psalmis scriptum est: Qui divisit mare Rubrum in divisiones , per quod plures divisiones docentur factae, non una. Sed et per hoc quod dicitur, Ibi Benjamin juvenior in stupore. Principes Juda, duces eorum: principes Zabulon, principes Nephthalim , nihilominus unicuique tribui proprius enumerari videtur ingressus. Haec a majoribus observata in Scripturis divinis, religiosum credidi non tacere. Quid ergo nos docemur per haec quae jam superius diximus, qui sit in his Apostoli sensus? Baptismum hoc nominat in Moysen consummatum in nube et in mari, scias insectari postea Aegyptios, et velle te revocare ad servitium suum: rectores scilicet hujus mundi et spirituales nequitias, quibus ante deservisti, quae conantur quidem insequi, sed tu descendis in aquam, et evadis incolumis, atque ablutis sordibus peccatorum, homo novus ascendis, paratus ad cantandum
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ intp̃tant᷑: epauleum quidem ascensio
tortuosa: magd alum turris: beelsephon as¬
censio specule uł habens  speculam.
Tu gͦ fortasse credebas. quia iter qͦd deus
ostendit planũ eẽt et molle. & nichil pror¬
sus haberae difficultatis aut laboris.
Ascensio est: & descensio tortuosa. Non enim
ꝓcliue iter est quo tenditur ad uirtutes.

Expanded text:
autem interpretantur Epauleum quidem ascensio autem interpretantur Epauleum quidem ascensio tortuosa: Magdalum turris. Beelsephon ascensio speculae vel habens speculam. Tu fortassis credebas quia iter quod Dominus ostendit planum esset et molle, et nihil prorsus haberet difficultatis aut laboris. Ascensio est, et ascensio tortuosa: non enim proclive iter est, quo tenditur ad virtutes,
Abbreviated transcription (Latin):
sent terni diei mysterus ꝑfrui. Audienĩ
ꝓpham. quia dicit. Resuscitauit nos post
biduũ. & in die t̃cia resurgemꝰ. & uiuemꝰ
in conspectu eius. Prima dies nobis passiõ
saluatori est: & scda. qua descendit
in infernum. tcia aut̃ resurrectionis nobis
est dies. Et idõ in die tcia ds̃ antecedebat
eos ꝑdiem in columna nubis. ꝑ noctẽ aũ
in columna ignis. Qͦd si sedm ea quȩ su¬
ꝑuis diximꝰ in his ũbis recte nos apłs
doc& et baptismi mysteria contineri.
necessariũ est: ut qui baptirant᷑ in xꝑo
in morte ipsius baptizent᷑. & ipsi conse¬
peliant᷑. & cum ipso die tertia resurgant
a mortius. quos et seđm hoc quod dicit
apłs simul secũ suscitauit. simulq fecit
sedere in cȩlestib. Cum gͦ tͥ terni diei
mysteriũ fuerit susceptũ. incipiet te de
uia p̃cipitur eligenda. De othon inquit
conũsi iter facite inter epauleũ. & inter
magdalũ quod est contra beelsephon. Nec

Expanded text:
sint tertii diei mysteriis perfrui. Audi enim sint tertii diei mysteriis perfrui. Audi enim propheta quid dicit: Resuscitabit Deus nos post biduum, et in die tertia resurgemus, et vivemus in conspectu ejus . Prima dies nobis passio Salvatoris est; secunda qua descendit in infernum; tertia autem resurrectionis est dies. Et ideo in die tertia Deus antecedebat eos per fidem in columna nubis, per noctem autem in columna ignis. Quod si secundum ea quae superius diximus, in his verbis recte nos Apostolus docet baptismi mysteria contineri, necessarium est ut qui baptizantur in Christo, in morte ipsius baptizentur, et ipsi consepeliantur, et cum ipso die tertia resurgant a mortuis. Quos et secundum hoc quod dicit Apostolus, simul secum suscitavit, simulque fecit sedere in coelestibus. Cum ergo tibi tertii diei mysterium fuerit susceptum, incipiet te dedvia praecipitur eligenda. Reversi, inquitconversi, iter facite inter Epauleum, et inter Magdalum, quod est contra Beelsephon. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ex ramesse. Uenerunt inquit in soccoh. Soccoth
tab̾nacula intelligi apud hebreos tradunt
uiciorum incitam̃ta reieceris: habitab̾ in ta
uestiri. Habitatio autẽ tab̃naculoꝵ expedi¬
tum & absq ullis inpedimentis indicat ẽẽ
eum qͥ festinat ad dm̃. Sed ne in hoc quidẽ
standum est: urgenda est ꝓfectio. mouenda
sunt castra etiã de soccoth: & festinandũ est
Hic enĩ audies dici quia ds̃ antecedebat
eos ꝑ diem in columna nubis. & ꝑ noctem
in columna ignis. Non hoc inuenis factũ
apud ramesse: nec apud soccoth quȩ scda
proficiscentib castra dicunt᷑. sed tertia
castra sunt ui quib fiunt signa dicta diuina
Recordare que suꝑuis lecta sunt. cum dicebat
moyses ad pharaonem. Iter trium dierum
ibimꝰ in desertum: & immolabimꝰ dño dõ
nr̃o. Hoc gͦ erat triduũ ad quod festinabat
moyses: et contradicebat pharao. Iile enim
dicebat. non eatis longius. Non ꝑmittebat
pharao ad locum signoꝵ ꝑuenire filios isrł.

Expanded text:
rui, venerunt, inquit, in Socoth. Socoth tabernacula intelligi apud Hebraeos tradunt vitiorum incitamenta rejeceris, habitabis in taervestiri. Habitatio autem tabernaculorum, expeditum et absque ullis impedimentis indicat esse eum, qui festinat ad Deum. Sed nec in hoc quidem standum est: urgenda est profectio, movenda sunt castra etiam de Socoth, et festinandum est Hic enim audis dici, quia Deus antecedebat eos per diem in columna nubis, et per noctem in columna ignis. Non hoc invenis factum apud Ramesse, nec apud Socoth, quae secunda proficiscentibus castra dicuntur; sed tertia castra sunt, in quibus fiunt signa divina. Recordare quae superius lecta sunt cum dicebat Moyses ad Pharaonem: Iter trium dierum ibimus in deserto, et immolabimus Domino Deo nostro. Hoc ergo erat triduum, ad quod festinabat Moyses: et contradicebat Pharao. Illi enim dicebat. Non eatis longius. Non permittebat Pharao ad locum signorum pervenire filios Israel;
Abbreviated transcription (Latin):
difficultates: multaq ꝑicula. & lapsus
enumerant. ne in eundũ quidẽ id aut inci-¬
piendũ uidicant. Sed multo melius est. me
in hoc itinere uel mori si ita necesse est: quã
inter egyptios ꝑmanentem necari. & salsis
atq amaris fluctib obrui. S ed interun
Nulla eius uox elamoris audit᷑. & tam̃ dicit
ad eum ds̃. Quid elamas ad me: Uelimn
scire. qͦmͦ scĩ sine uoce elamant ad dnm.
Apłs docet. quia dedit ds̃ sꝑm filii sui in
cordib nr̃is. clamantem abba pater. Et addit.
Ipse sp̃s interpellat ꝓ nob̃. gemitib inenar¬
rabilibus. & iterũ. Qui autẽ scrutatur
corda : scit quid desider& sꝑs. quia secundũ¬

Expanded text:
difficultates multaque pericula et lapsus difficultates multaque pericula et lapsus enumerant, ne ineundum quidem id aut incipiendum judicant. Sed multo melius est, ne in hoc itinere vel mori, si ita necesse est, quam inter Aegyptios permanentem necari, et falsis atque amaris fluctibus obrui. CAPUT III. De Nulla ejus vox clamoris auditur, et tamen dicit ad eum Deus: Quid clamas ad me? Velim scire quomodo sancti sine voce clamant ad Dominum. Apostolus docet , quia Deus dedit spiritum Filii sui in cordibus nostris, clamantem, Abba Pater. Et addidit: Ipse Spiritus interpellat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. Et iterum : Qui autem scrutatur corda
Abbreviated transcription (Latin):
nos seruire egẏptus. quã mori in deserto hoc
Hec fatiscentis in temptatione animi ũba st̃.
Sed quis ita beatus est: qui sic temptationũ
pondus expediat. ut nulla mentis cogitatio¬
eius ambiguitatis obrepat. Uide magno
illi eccłie fundam̃to et petre solidissima e
suꝑ quã xp̃c fundauit eccłiam. quid dicat᷑
nos seruire egyptus quã mori in heremo.
temptationis et fragilitatis hȩc u̾ba sunt.
Alioquin falsum est. Longe enim melius est
in heremo mori. quã seruire egyptus. Qui
enim in heremo moritur. hoc ipso quod separa¬
tus est ab egyptuᷤ . et discessit a rectoribus
tenebrarum. & de potestate satanae. habuit
aliquẽ ꝓfectũ: etiã si ad integrũ ꝑuenire
ñ potuit. Melius enĩ est ꝑfectam uitam
querenti in itinere mori. quã ne ꝓficisci qͥdẽ
adꝑfectionem querendã. Unde & eoꝵ
falli uidetur opinio: qui dum nimis arduũ
iter uirtutis exponunt. dumq multas eiuᷤ

Expanded text:
nos servire Aegyptiis quam mori in deserto hoc. nos servire Aegyptiis quam mori in deserto hoc. Haec fatiscentis in tentatione animi verba sunt. Sed quis ita beatus est qui sic tentationum pondus expediat, ut nulla ejus menti cogitatio ambiguitatis obrepat? Vide magno illi Ecclesiae fundamento et petrae solidissimae, super quam Christus fundavit Ecclesiam, quid dicatur nos servire Aegyptiis quam mori in eremo, tentationis et fragilitatis haec verba sunt, alioquin falsum est, longe enim melius est in eremo mori, quam servire Aegyptiis. Qui enim in eremo moritur, hoc ipso quod separatus est ab Aegyptiis et discessit a rectoribus tenebrarum et de potestate Satanae, habuit aliquem profectum, etiamsi ad integrum pervenire non potuit. Melius est enim perfectam vitam quaerenti in itinere mori, quam ne proficisci quidem ad perfectionem quaerendam. Unde et eorum falli videtur opinio qui dum nimis arduum iter virtutis exponunt, dumque multas ejus
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uenisse ad mare. Sed si moysen idest legem
duĩ sequens agas hoc it̃. egyptiuᷤ te quidẽ ꝑse¬
quitur & insectatur. sed uide quid fiat
Leuauit inquit angłs dni qui antecedebat ca
stra isrł. & abut post illos. E leuauit &
columna nubis a facie eoꝵ & stetit pꝰ illos:
& intranit int̾ castra egyptioꝵ et israheli¬
tarum. Hec colunna nubis popło quidẽ
dei efficit᷑ muruᷤ : egẏptus uͦ obseuritatẽ
imponit et tenebras. Non enim transfert᷑
columna ignis ad egyptios ut uideant lucẽ.
sed in tenebris ꝑmanent. quia dilexerunt
tenebras magis quã lucẽ. Et tu gͦ si ab egy¬
ptus recedas & de potestate demonũ fugias
uide qͣnta tibi diuinitꝰ p̃parant᷑ auxilia
Nide gͦ quantis adiutorib uteris. Tantũ
est ut ꝑ maneas sortis in fide. nec te egyptioꝵ
equitatus et quadrigarũ formido ꝑterreat.
dicas sicut quidam ex illis dixerunt. tãquã
non ẽẽnt sepulcra in egẏpto ita eduxisti nos.
ut in deserto hoc moriamur. Melius fuerat

Expanded text:
de Christianum: sed si Moysen, id est legem Dei, sequens agas hoc iter, Aegyptius te quidem persequitur et insectatur. Sed vide quid fiat. Levavit se, inquit, angelus Dstra Israel, et abiit post illos. Elevavit et columnam nubis a facie eorum, et stetit post illos,  stetit inter castra Aegyptiorum et Israelitarum. Haec columna nubis populo quidem Dei efficitur murus, Aegyptiis vero obscuritatem imponit et tenebras. Non enim transfertur columna ignis ad Aegyptios, ut videant lucem; sed in tenebris permanent, quia dilexerunt magis tenebras quam lucem. Et tu ergo, si ab Aegyptiis recedas, potestatem daemonum fugias, vide quanta tibi divinitus praeparantur auxilia, vide quantis adjutoribus uteris: tantum est ut permaneas fortis in fide, nec te Aegyptiorum equitatus et quadrigarum formido perterreat; m Dei, et dicas sicut quidam ex illis dixerunt: Tanquam non essent sepulcra in Aegypto, ita eduxisti nos, ut in deserto hoc moriamur. Melius fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
scõ apud dm̃ ꝑscoꝵ clamor auditur. Et quid
post hoc : Iubetur moyses uirga ꝑcutere
mare. ut ingredienti populo dĩ dehiscat
& cedat. ac uoluntati diuine elementoꝵ
famulent᷑ obsequia. & aque que timebant᷑
ñ solum ꝑniciem nesciant. s & munimen exhi¬
beant. Cogit᷑ gͦ fluctus in cumulum. & unda
in semet ipsa rep̃ssa curuatur. Soliditatẽ rece¬
pit liquor. & solum maris arescit in puluerẽ.
Bonitatẽ dĩ ereatoris intelliges. si uoluntati eius
obtemꝑes. si legem eiꝰ sequaris. ipse tibi etiam¬
elem̃ta contra sui naturã seruire compellit. Audi

Expanded text:
orum clamor auditur. Et quid post hoc? Jubetur Moyses virga percutere mare, ut ingredienti populo Dei dehiscat et cedat, ac voluntati divinae elementorum famulentur obsequia, et aquae quae tnon solum perniciem nesciant, sed etiam munimen exhieis. Cogitur enim fluctus in cumulum, et unda in semetipsam repressa curvatur, soliditatem recipit liquor, et solum maris arescit in pulverem. Bonitatem Dei creatoris intellige, si voluntati ejus obtemperes; si legem ejus sequaris, ipsa tibi elementa etiam contra sui naturam servire compellit. Fi
Abbreviated transcription (Latin):
Est gͦ iter quo incedunt ascensio tortuosa.
et ascensio speculȩ uł habens speculam.
Ascensio ad actus ꝑtinet. specula ad fidem.
Ostendit enĩ quia et in actibus et in fide.
multa ẽ difficultas. & multuᷤ labor. Multȩ
enĩ nob̾ temptationes occurrunt. multa¬
in fide offendicula uolentib agere quȩ dĩ
sunt. Cunc deunde in fide multa inuemes
tortuosa. plurimas questiones. multas
obiectiones hereticoꝵ. multas contra¬
dictiones infidelium. Hoc gͦ iter agendũ
est sequentib dm̃. S est & turris in hoc
itinere. Quae est ista turris: Illa nimirũ

Expanded text:
Est ergo iter quo incedunt, ascensio tortuosa, et ascensio speculae, vel habens speculam. Ascensio ad actus pertinet, specula ad fidem. Ostendit ergo quia et in actibus et in fide multa est difficultas, et multus labor. Multae enim nobis tentationes occurrunt: multa offendicula volentibus agere quaedam sunt. Tum deinde in fide multa invenies tortuosa, plurimas quaestiones, multas objectiones haereticorum, multas contradictiones infidelium. Hoc iter agendum est sequentibus Deum; sed est et turris in hoc itinere. Quae est ista turris? Illa nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
contra egẏptios uelut fluctꝰ mariᷤ insur¬
gant. nec solum impugnent eos. sed et
suꝑent et extinguant. Extinguit
egyptiũ. qui non carnalit̃ sed sꝑitalit̃ uiuit.
Extinguit egyptiũ. qui cogitationes sordidas &
impuras uel depellit ex corde uel omnino ñ recipit.
sient et apłs dicit. assumentes scutũ fidei. in qͦ
possitis omĩa maligni iacula ignita extinguere
Hoc gͦ mͦ possumꝰ etiã hodie egyptios uidere
mortuos & iacentes ad litus. submergi quadri¬
gas eoꝵ et equos. Possumus etiã ipsũ pharao¬
nem uidere submergi. si tanta fide uiuamus.
ut ds̃ conterat satanã subpedib nr̃is uelo¬

Expanded text:
contra Aegyptios, velut fluctus maris, insurgent, nec solum impugnent, sed et superent et exstinguant. Exstinguit Aegyptium, qui non carnaliter, sed spiritualiter vivit. Exstinguit Aegyptium, qui cogitationes sordidas et impuras vel depellit ex corde, vel omnino non recipit: sicut et Apostolus dicit: Assumentes scutum fidei, in quo possimus omnia tela maligni ignita exstinguere. . Hoc ergo modo possumus hodie etiam Aegyptios videre mortuos et jacentes ad littus, submergi quadrigas eonem videre submergi, si tanta fide vivamus, ut Deus conterat Satanam sub pedibus nostris velo
Abbreviated transcription (Latin):
& nos ad locum istum. idẽ ad expletionẽ
mandatoꝵ. etiã si eũ omi exercitu ueniat¬
adũsum nos: si om̃s suos contra nos demo¬
nes excit&. superamꝰ eum si lĩ mandata
complemus. Complere enĩ mandata. hoc
est diabolum & omnẽ eiꝰ exercitum supe¬
rare. Et cunc cõplebitur in nob̃ apłi o-¬
ratio qui ait. Ds̃ autem conter& sacan
sub pedib nr̃is uelociter. Et illud quod
dñs ait. Ecce ego dedi uobis potestatem
calcandi suꝑ serpentes & scorpiones. & suꝑ
omnem uirtutem inimici. & non nocebit᷑

Expanded text:
et nos ad locum istum, id est, ad impletionem et nos ad locum istum, id est, ad impletionem mandatorum, etiamsi cum omni exercitu aadversum nos, si omnes suos contra nos daemones concitet, superamus eum, si Dei mandata complemus. Complere enim mandata, hoc est diabolum et omnem ejus exercitum superare. Et tunc complebitur in nobis Apostoli oratio, qui ait: Deus autem conteret Satanan subter pedes vestros velociter . Et illud quod Dominus ait: Ecce do vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem
Abbreviated transcription (Latin):
quidem in amaritudinem adducant dm̃
infideles & increduli expositione non in¬
diget. Qͦd autem ait loquentes: ad illam
partem trahi potest. quia infideles quiq
& sub principe diabolo agentes loqui nort̃
tantummͦ. s loquunt᷑ inania. ũbicausa
ut poete eoꝵ. ut astrologi. ut ñ nulli etiã
philosophorum qui in ama loquuntur et
uana. fideliũ autẽ regnũ qͦd a dõ est.
non in sermone est. s in uirtute. Uolumꝰ
gͦ nos pacifice transire ꝑ mundum. sed
hoc ipsum magis incitat principem mun¬
di. qͦd dicimꝰ nos nolle ꝑmanere cum
illo nec morari. nec aliquid eius uelle
contingere. Inde magis exercetur. inde
extollitur & irascit᷑. & commnouet nob̃
ꝑsecutiones. pericula suscitat. cruciatus
seon: quẽ concitat adũsum isrł : Principes
ac uidices mundi. cunctiq nequitie mini¬
stri. qui impugnant semꝑ & ꝑsẽquunt᷑
popłm dĩ. S quid facit̾ isrł Uenit
mancdati adimpletio. Sigͦ ueniamꝰ

Expanded text:
quidem in amaritudinem adducant Deum quidem in amaritudinem adducant Deum infideles et increduli, expositione non indiget. Quod autem ait loquentes, ad illam partem trahi potest, quia infideles quippe et sub principe diabolo agentes, loqui norunt tantummodo, sed loquuntur inania. Verbi causa, ut poetae eorum, ut astrologi, ut nonnulli etiam philosophorum: qui inania loquuntur et vana. Fidelium autem regnum quod a Deo est, non in sergo nos pacifice transire per mundum: sed hoc ipsum magis incitat principem mundi quod dicimus nos nolle permanere cum illo nec morari, nec aliquid ejus velle contingere. Inde magis exacerbatur, inde extollitur et irascitur, et commovet nobis persecutiones, pericula suscitat, cruciatus Sehon, quem concitat contra Israel? Principes ac judices mundi, cunctique nequitiae ministri, qui impugnant semper et persequuntur populum Dei. Sed quid facit Israel? « Venit, mandati adimpletio. Si ergo veniamus
Abbreviated transcription (Latin):
neq in agrum eius. neq in uineam eius. sed neq
aquã de lacii eius pollicet᷑ se ẽe potaturũ.
Non enĩ ultra discipline diabolicȩ. ñ astrologiȩ.
ñ magice. ñ ullius omino doctrine. que con¬
tra dĩ pietatẽ aliquid doceat. poculũ sumet
fontib isrł. Bibit de fontib salutaris. non
bibit aquã de lacu seon: nec relinquens fontẽ
aquȩ uiue. congregat sibi lacus confractos.
S & uia regali incessurũ se ꝓficetur.
Que est uia regalis.  Illa sine dubio que
dic̃. ego sum uia. & ueritas & uita. Et
merito regalis. Ipse ehim de quo ꝓphetadic̃.
ds̃. iudiciũ cuũ regi da. Uia gͦ regali ince
dendũ est: nec declinandũ usquã. ñ in
agrũ eiꝰ. neq in uineam eius. idẽ neq
ad oꝑa neq ad sensus diabolicos. declina¬
re ultra mens fideliũ debet. Quomodo
gͦ uolumus fines amorreoꝵ cum pace tran¬
sire: Amorrei. infideliũ qui sunt in hoc
mundo pars accipi potest. Sed isti int̾
pretantur ut supra diximus ł in amaritu

Expanded text:
agrum ejus, neque in vineam ejus, sed neque aquam de lacu ejus pollicetur se esse potaturum. Non enim ultra disciplinae diabolicae, non astrologiae, non magiae, non ullius omnino doctrinae, quae contra Dei pietatem aliquid doceat, poculum sumet. fontibus Israel, bibit de fontibus salutaribus. Non bibit aquam de lacu Sehon, nec relinquens fontem aquae vivae, congregat sibi lacus confractos. Sed et via regali incessurum se profitetur. Quae est via regalis? Illa sine dubio quae dicit: « Ego sum via, veritas et vita . » Et merito regalis; ipse enim est de quo Propheta ait: « Deus, judicium tuum regi da . » Via regali ergo edendum est, nec declinandum usquam, neque in agrum ejus, neque in vineam ejus, id est, neque ad opera, neque ad sensus diabolicos declinare ultra mens fidelium debet. Quomodo ergo volumus fines Amorrhaeorum cum pace transire? Amorrhaei, infidelium qui sunt in hoc mundo pars accipi prpretantur, ut supra diximus loquentes,
Abbreviated transcription (Latin):
Date initiũ cordi ur̃o. ut incipiat intellige¬
re qui sit puteus de quo aquȩ spũales hauri¬
ende sunt. & reficiendus est credentiũ popłs.
lnitĩate gͦ ei hoc est israheli hunc putetim.
ut sensu mystico si quis est corde uidens
dm̃ de ꝓfundis possit haurire. Ad istum¬
gͦ puteũ ut moyses idẽ lex cͦongreg&. ñ
Martion uenisse sibi uidetur ad istũ puteũ.
& basilides. & ualentinus. s quia ñ uenert̃
ꝑ moysen. nec receꝑunt legem & ꝓphetas.

Expanded text:
Date initium cordi vestro, ut incipiat intelligere quid sit puteus, de quo spirituales aquae hauriendae sunt, et reficiendus est populus credentium. Initiate ergo ei, id est Israeli, hunc puteum, ut sensum mysticum si quis ex corde videt, Deum de profundis possit haurire. Ad hunc puteum Moyses, id est lex congregat, Marcion venisse sibi videtur ad istum puteum, et Basilides et Valentinus; sed quia non venerunt per Moysen, non receperunt legem et prophetas,
Abbreviated transcription (Latin):
dicendi st̃. Post hec & a puceo inquit
ꝓfecti sunt in manathaii: & a manachain
in nathaliel: & a nachaliel in bamoth: &
a bamoth in nemus. qͦd in cãpo ẽ moab. in
uertice montis cesi qui respicit ad faciem
deserti. Nomina hec que uident᷑ locoꝵ
ẽẽ uocabula: ex significantus suis quas in
lingua ꝓpria designant. rerũ magis mysti¬
carũ consequentiã. quã uocabuloꝵ appella¬
tionẽ uident᷑ ostendere. Profecti inquit
a puteo. ueniunt in manathami. Int̃p̃tat᷑
autẽ manatham: munera ipsoꝵ. Uides gͦ
quia si quis de puteo hoc biberit quem
foderunt reges et pͥncipes. statĩ ꝓficit
ad hoc ut habeat munera que offerat dõ.
Quid aut̃ ẽ qͦd homo offerat dõ: Hoc ipsũ
qͦd in lege scriptũ ẽ. munera mea. man¬
data mea. Ex his gͦ que ds̃ dedit. offe¬
runt nichi lominus dõ. Quid dedit deus¬
homini : Agnitionẽ sui. Quid homo offerat
dõ: fidem suã & affectũ. Hoc est quod expe¬
Et nunc isrł quid dñs ds̃ cuus poscit abs ce:

Expanded text:
desertum. Posthaec et a puteo, inquit, profecti sunt in Mathana; et Mathana in Nahaliel; et de Nahaliel in Bamoth; et a Bamoth, quae est in campo Moab, in nemus a vertice montis caesi, qui respicit ad faciem deserti. Nomina haec quae videntur locorum esse vocabula, et significantias suas in lingua propria designant, rerum magis mysticarum consequentiam quam vocabulorum appellationem videntur ostendere. Profecti enim, inquit, a puteo, veniunt in Mathana. Interpretatur autem Mathana munera ipsorum. Vides ergo, quia si quis de puteo hoc biberit quem foderunt reges et principes, statim proficit ad hoc, ut habeat munera quae offerat Deo. Quid autem est, quod homo offerat Deo? Hoc ipsum quod in lege scriptum est: Munera mea data mea. Et his ergo quae dedit Deus, offerunt nihilominus homines Deo. Quid dedit Deushomini? Agnitionem sui. Quid homo offert Deo? Fidem suam et effectum, hoc quod expeEt nunc, Israel, quid Dominus Deus tuus poscit a te,
Abbreviated transcription (Latin):
ne subiecti essemꝰ circũcisioni carnis. ne ob
tia nr̃a plusquã scribarũ & phariseoꝵ:
si illi de fructib t̃rę sue gustare ñ audent
faciens. fructib t̃re ita abutar. ut sac̃dos
nesciat. leuites ignoret. diuinũ altare non
sentiat : Illud sane. necessario cõmonendũ ẽ:¬
qͦd lex duplicit̃ dicit᷑. Nã generalit̾ omĩa
ista. hoc est mandatũ. iustificationes. p̃cepta
testimonia. iudicia. lex appellat᷑. Cestimo¬
nia autẽ pars aliqua que ex his quȩ ĩ lege
scripta sunt. lex dr̃. ut sunt ista de quib supe
rius disseruimꝰ. Generalis autẽ lex significat᷑.
Hec cdiximꝰ. asserentes mandatã de pͥmitus
frugũ uł pecoꝵ. debere etiã sedm̃ litterã
stare. Nunc autẽ uideamꝰ qͦmͦ & allego¬
ricum idest spũalem recipiat intellectũ.
Requiramꝰ gͦ sicubi in scripturis p̃ter hec
de quib supra dictũ ẽ. uiuenimꝰ pͥmitias
nominari. Heͥc enĩ diximꝰ. om̃s pͥmitie

Expanded text:
 subjecti essemus circumcisioni carnis et sabbcia vestra plus quam scribarum et Phariseorum, si illi de fructibus terre sue gustare non audent, faciens fructibus terre ita abutar, ut sacerdotes nesciant, levites ignorent, divinum altare non senciat. quod lex dupliciter dicitur. Nam generaliter omnia ista, hoc est, mandatum, justificationes, praecepta, testimonia, judicia, lex appellantur. Specialiter autem pars aliqua ex his quae in lege sunt scripta lex dicitur: ut sunt ista, de quibus superius disseruimus. Generalis autem lex significatur Haec diximus asserentes mandatum de primitiis frugum vel pecorum debere etiam secundum litteram stare. Nunc autem videamus quomodo et allegoricum, id est, spiritualem recipiat intellectum. Requiramus ergo, sicubi in Scripturis, praeter de quibus supradictum est, invenimus primitias nominari. Nec enim dixit: Omnes primit
Abbreviated transcription (Latin):
natham aut̃ uenimꝰ in nachaliel: qͦd int̃p̃tat᷑
ex dõ. Quid ẽ ex dõ : Postea quã obtulerimꝰ
nos que ex nob̃ sunt : ueniemꝰ adhoc ut conse¬
quamur ea quȩ ex dõst̃. Cũ enĩ fidẽ nram &
affectũ obtulerinꝰ ei. tc̃ et ipse largit᷑ nob̃
diũsa dona sp̃s seĩ. de quib dicit apłs. Omĩa¬

Expanded text:
iel, quod interpretatur ex Deo. Quid est ex Deo? Postea quam obtulerimus nos, quae ex nobis sunt, venimus ad hoc ut consequamur ea quae ex Deo sunt. Cum enim fidem nostram et affectum obtulerimus ei, tunc et ipse largitur nobis diversa dona Spiritus sancti de quibus dicit Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
dendo ñ ab excidendo dictum est. Exeudi
enim dr̃ qͦd in saxo uł ceditur uł formacur.
Pincipes gͦ camquã aliqͣndo inferiores fodere¬
dicunt᷑ puceũ. hoc est quasi in terrȩ mollicie
altitudinẽ qͣndã demergere. Isti gͣ quos reges
appellat quasi fortiores & eminentiores non
solum t̃rȩ ꝓfundũ s & saxi duritiam pene.¬
trant. ut ꝑuenire possint ad ꝓfundiores
psericent᷑. scientes uidicia dĩ esse abyssus multa.¬
sstos gͦ reges qui tã ꝓfunda possuint & cã abscon¬
dita putei ꝑserutari. merito apłos dixerimus.
Ex quib aliquis dicebat. Nobis aut̃ reuelauit
netrare mysteria. id circo reges ẽẽ dicunt᷑
qui puteũ istũ etiã in petra excuderint: ac
dura & difficilia scientiae secreta penetraue¬
rint. Qͦd aut̃ reges dici possint etiã apłi
puto ex eo facile ꝓbari posse qͦd de om̃ib
credentib dr̃. Uos aut̃ genꝰ regale. sacerdo¬
tiũ magnũ. gens scã. Si gͦ illos dicunt reges

Expanded text:
dendo, non excidendo dictum est. Excudi enim dicitur, quod in saxo caeditur vel formatur. Principes ergo tanquam inferiores foderunt, id est quasi in terrae mollitiem altitudinem quamdam demerserunt: hi vero quos reges appellat, quasi fortiores, non solum terrae profundum, sed saxi duritiam penetrant, ut perveniant ad profundiores rscrutentur, scientes judicia Dei esse abyssum multaIstos ergo reges, qui tam profunda possunt, et tam abscondita putei perscrutari, merito apostolos dixerimus, ex quibus aliquis dicebat: Nobis autem revelavit netrare mysteria, idcirco reges esse dicuntur, qui puteum istum etiam in petra exciderunt, ac dura et difficilia scientiae secreta penetraverunt. Quod autem reges dici possint etiam apostoli, puto ex eo facile probari posse, quod de omnibus credentibus dicitur: Vos autem genus regale, sacerdotium magnum, gens sancta . Si ergo illos dicunt reges,
Abbreviated transcription (Latin):
comparet᷑. Princeps aut̃ dr̃ mundi ñ quia
creauerit mundũ. s quia multi st̃ in hoc
mundo peccatores. Peccati aut̃ quia ipse
pͥnceps est: idõ etiã mundi princeps appel¬
latꝰ est. in his uidelicoe qui ñdũ relinquenteᷤᷤ.
mundũ conũcunt᷑ ad patrem. Seđm hoc

Expanded text:
comparatur. Princeps autem dicitur mundi, non quia comparatur. Princeps autem dicitur mundi, non quia creaverit mundum, sed quia multi sunt in hoc mundo peccatores. Peccati autem, quia ipse princeps est, ideo etiam mundi princeps appellatus est. In his videlicet qui nondum relinquentes mundum, convertuntur ad Patrem. Secundum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dnãti sunt t̾re eiꝰ. Historia quidem manifesta
est: s deprecenur dnm̃ ut aliquid dignum
possimus in interiorib eius sensib ꝑuidere.
ad seon. mittit ad arborem infructuosam. mit¬
tit ad elatũ et suꝑbum. Hic aut̃ seon rex est
amorreoꝵ. qui & ipsi int̃p̃tant᷑ in amaricu¬
dinẽ adducentes uł loquentes. Mittit ergo
ad seon regem amorreoꝵ moyses ũbis pacifi¬
cis dicens. Cransibimꝰ ꝑ terrã cuã. Si scdm
spũalem intelligentiã dixerimꝰ seon regem
figurã tenere diaboli. qi ipse est elatus &
infructuosus. puto qͦd ñ debeas mirari qͦd
eum dixerun regẽ. cũ audias ipsũ etiam
dnm̃ & saluatorem nr̃m in euangłus de eo
dicentem. Eece nc̃ uenit pͥnceps huiꝰ mundi.
& in me ñ inueniet quicquã. Et iterum.
Ecce nc̃ princeps huius mundi. mittet᷑ foras.
Sigͦ cotuis mundi princeps eẽ in euangłuis
dr̃ ñ debet absurdũ uideri. si seon regi amor¬
reoꝵ tił etiã aliis quib liboe gentiũ regib

Expanded text:
est in ore gladii. Historia quidem manifesta est, sed deprecemur Dominum, ut aliquid dignum possimus in interioribus sensibus pervidere. ad Seon: mittit ad arborem infructuosam, mittit ad elatum et superbum. Hic autem Seon rex est Amorrhaeorum, qui et ipsi interpretantur in amaritudinem adducentes vel loquentes. Mittit ergo ad Seon regem Amorrhaeorum Moyses verbis pacificis, dicens: Transibimus per terram tuam. Si secundum spiritalem intelligentiam dixerimus Seon regem figuram tenere diaboli, quia ipse est elatus et infructuosus, puto quod non habeas mirari quod eum dixerim regem, cum audis ipsum etiam Dominum et Salvatorem nostrum, in Evangelio de eo dicentem: Ecce nunc venit princeps hujus mundi, et in me non invenit quidquam . Et iterum: Ecce nunc princeps hujus mundi mittetur foras . Si ergo totius mundi princeps esse in Evangeliis dicitur, non debet absurdum videri, si Seon regi Amorrhaeorum, vel etiam aliis quibuslibet gentium regibus,
Abbreviated transcription (Latin):
lium dĩ ꝓpͥa quidem substantia subsistentem.
uno tamen cum patre & sp̃ũ scõ dĩtatis fon¬
te nominatũ : Ad hunc gͦ puteũ idẽ ad fidẽ
xꝑianos conuocat lex. Ip̃se enĩ dicit. quia
moyses de me scripsit. Utquid conuocat nos.
Ut bibamꝰ aquas & cantemꝰ ei canticum.
hoc est corde credamꝰ ad iustitiam. & ore
cipiũ & primogenitꝰ omuis creature. & in¬

Expanded text:
lium, propria quidem substantia subsistentem, uno tamen cum Patre et Spiritu Deitatis fonte nominatum. Ad hunc ergo puteum, id est ad Christi fidem convocat te lex. Inde ipse dicit: quia Moyses de me scripsit . Vocat autem ut bibamus aquas, et cantemus ei canticum, id est, corde credamus ad justitiam et ore cipium et primogenitus omnis creaturae . Ve
Abbreviated transcription (Latin):
Et ex bamoth inquit in nemus qͦd est in
campo moaba uertice montis cesi. qui respi¬
cit ad desertũ. Si in hoc itinere uicedamꝰ.
qͦd ñ cã locoꝵ uocabulis quã anine ꝓfecti¬
bus constare ratio explanationis asseruit.
nit᷑ uł ad illud famosissimũ diuini paradysi
nemus. & amenas delitias. paradysi habita¬
tionis antique. uł certe ad uerticẽ ꝑfecti¬
onis. & beatitudinis sũiitatem. ita ut
possis etiã ipse dicere. quia suscitauit nos
cũ ipso. & sedere fecit in celestib in xꝑo.
Hides quousq ꝑuenit᷑ a puteo. uides quib
mansionib unmo quib ꝓfectib iter
anune parat᷑ ad celũ. Que si diligenter
inspicias. ipse ad temet ip̃sũ cotidianos
ꝓfectꝰ tuos discutiens. quib in locissis.¬
& quã ꝓximus a regno celoꝵ habearis
aduertes. sic̃ ille de quo dñs dixit. quia

Expanded text:
Et ex Bamoth, inquit, in nemus, quod est in campo Moab, a vertice montis caesi, qui respicit ad desertum. Si hoc itinero incedamus, quo non tam locorum vocabulis, quam animae profectibus constare ratio explanationis asseruit, vel ad illud famosissimum divini paradisi nemus, ad amoenas delicias habitationis antiquorum, vel certe ad verticem perfectionis et beatitudinis summitatem, ita ut possis etiam ipse dicere, quia resuscitavit nos cum ipso, et sedere fecit in coelestibus in Christo. Vides quousque pervenitur a puteo. Vides quibus mansionibus, imo quibus profectibus iter animae paratur ad coelum. Quae si diligenter inspicias, ipse apud temetipsum quotidianos profectus tuos discutiens, quibus in locis et quam proximus a regno coelorum habeatis, advertes, ut ille, de quo dixit Dominus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ xp̃c est. si reb & oꝑib arguamur. qi
diabolus pͥncipatũ tenet in nob̃ Aut non
palam ẽ. sub quo pͥncipe agat impudicus. ince¬
dicere. quia sub xp̃o positꝰ hec ago. etiam si
sub xp̃i nomine censeri uideat᷑. In quo xp̃c
principatum gerit. nulla ibi immunditia
nulla iniquitas admittit᷑. nec habere aliquẽ
locũ potest iniusta cupiditas. Secim hunc
itaq modũ recte & xp̃c iurtutũ princeps. &
diabolus malitie ac totius iniquitatis dicit᷑.
Mictit igit᷑ legatos isrł ad regem amorreoꝵ.
elatꝰ docebit᷑ diabolus: Ipse ẽ qui dixit.
Hirtute mea faciã: & sapientia intellectꝰ mei
auferã fines gentiũ. & fortitudinẽ earũ dep̃

Expanded text:
ristus est, si rebus et operibus arguamur quia diabolus principatum tenet in nobis; aut non palam est, sub quo principe agat impudicus, injudicere, quia sub Christo positus haec ago, etiam si sub Christi nomine censeri videatur? In quo Christus principatum gerit, nulla ibi immunditia, nulla iniquitas admittitur. Nec habere aliquem locum potest injusta cupiditas. Secundum hunc itaque modum recte et Christus virtutum princeps, et diabolus malitiae, et totius iniquitatis dicetur. Mittit itaque legatos Israel ad regem Amorrhaeorum, elatus docebitur diabolus? Ipse est, qui dixit: Virtute mea faciam, et sapientia intellectus mei auferam fine
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Sunt gͦ multi putei. quos diximus esse
uitra animã. Sunt & alii plurimi. qui in sin¬
gulis quibq scripturarũ sermonib intelligunt᷑
ex sensib. Est tam̃ eminentior cet̃is iste pu¬
teus & eximius. de quo in p̃senti loco scriptu¬
ra dicit. quia foderunt eũ ñ quicũq cõmu¬
nes homines s pͥncipes. & adhuc hoꝵ sublimi¬
ores. quos reges appellauit. ꝓpt̃ quod &¬
ymnꝰ canitur dõ. apud hunc eundẽ puteũ.

Expanded text:
s. Sunt ergo putei multi, quos diximus esse intra animam. Sunt et alii plurimi, qui in singulis quibusque Scripturarum sermonibus intelliguntur et sensibus. Est tamen eminentior caeteris iste puteus et eximius, de quo et in praesenti loco Scriptura dicit, quia foderunt eum non quicunque communes homines, sed principes, et adhuc horum sublimiores, quos reges appellavit. Propter quod et canitur Deo apud hunc eumdem puteum.
Abbreviated transcription (Latin):
abraham non fuerunt ausi palestini replere
insidiati sunt puteis eius. S reparantur
uit rebeccam. quȩ intp̃tat᷑ patientia. Hec
efficit᷑ uxor isadc: non alibi nͥ ad puteos.
Similit̃ & iacob cum mesopotaniã uenit
habens p̃ceptũ patͥs ne alieni generis uł ex¬
etiã ipse inuenit Rachel. Et moyses sephoram
que ille sunt anime uirtutes. & dicere quod
de sapientia dictũ est. hanc quesiui adducere¬
puceos istos. & reperies ibi huiusmodi coniugẽ.¬

Expanded text:
Abraham, non sunt ausi Philistaei replere insidiati sunt puteis ejus, sed reparantur nit Rebeccam, quae interpretatur Patientia: haec efficitur uxor Isaac, sed apud puteos ; similiter Jacob cum ad Mesopotamiam venit habens praeceptum patris, ne alienigenam duces invenit Rachel; et Moyses Sephoram et alias animi virtutes, et dicere quod de sapientia dictum est: Hanc quaesivi mihi ducereputeos istos, et ibi reperies hujusmodi conjuge
Abbreviated transcription (Latin):
euangłia qͦq atq apostolica scripta simul omĩa
unꝰ est puceus. quẽ ñ possunt fodere uł excu¬
dere. nisi inueniant᷑ reges & pͥncipes. Uere
enim reges et uere principes habendi sunt
qui possunt auferre t̾rã de puteo hoc: & amo¬
uere suꝑficiem litt̾e. & de interiore petra
ti regnũ de corpore suo depulerint. & iusti¬
tiȩ regnũ parauerint in membris suis. Dec&¬

Expanded text:
simul omnia unus est puteus; quem non possunt fodere neque excidere, nisi inveniantur reges et principes. Vere enim reges et vere principes habendi sunt, qui possunt auferre terram de puteo hoc, et amovere super faciem litterae, et de interiore petra,ti regnum de corpore suo expulerint, et justitiae regnum paraverint in membris suis. De
Abbreviated transcription (Latin):
minis. Omnis gͦ heresis & ome peccatũ in
ualle est. & ualle salsa. Peccatũ enĩ & iniqͥ¬
tas ñ ascendoꝵ sursũ. s semꝑ ad una & infe¬
riora descendoꝵ. Est gͦ & in ualle positꝰ.
salsus atq amarꝰ omnis hereticus sensus. &
omnis actꝰ peccati. Quid enĩ dulce. quid
suaue potest habere peccatũ. S & ampllꝰ¬
aliquid habo. Si enim ueneris ad hereticã
sententiã. si ueneris ad amaritudinẽ peccati
uenisti ad puceos bituminis. Bitum̃ esca
& nutrimentũ ignis ẽ. Si gͦ & tu gustaue¬
ris aquã de istis puteis. si sumpseris hereticũ
sensum. si peccati amaritudinẽ ceꝑis. fom̃ta
in te & gehenne incendia p̃parabis. Oc
ꝓpt̃ea ad eos qui nolunt de illo puteo aquã
bibe quẽ pͥncipes fodiunt & reges. s existis
qui in ualle peccati sunt. & ignis materiam
alunt dr̃ incedite in lumine ignis ur̃i. &
flamme quã uob̃ accendistis. Quid enĩ canit᷑
apud hunc puteum: Iniciate inquit ei pu¬
teum. foderunt illum pͥncipes. & excuderunt

Expanded text:
minis: omnis autem haeresis et omne peccatum in valle est, et in valle salsa. Peccatum enim non ascendit sursum, sed semper ad ima et inferiora descendit. Est ergo in valle positus, salsus et amarus omnis haereticus sensus, et omnis peccati actus. Quid enim dulce, quid suave potest habere peccatum? Si aliquid habet. Si enim veneris ad haereticam sententiam, si veneris ad amaritudinem peccati, venisti ad puteos bituminis. Bitumen, esca et nutrimentum ignis. Si ergo et tum gustaveris aquam de istis puteis, si sumpseris haereticum sensum, si peccati amaritudinem coeperis, fomenta in te ignis et gehennae incendia praeparabit. Et propterea ad eos qui nolunt de illo puteo aquam bibere, quem principes fodiunt et reges, sed ex istis, qui in valle peccati sunt, et ignis materias alunt, dicitur: Incedite in lumine ignis vestri, et flamma quam vobis accendistis . Quid ergo canitur apud hunc puteum? Initiate ei, inquit, puteum. Foderunt illum principes, exciderunt
Abbreviated transcription (Latin):
mens cã sollicita cã intenta. que ũbum dei
tã quã semen diuinũ tota auiditate susceꝑit.
si fructũ statim ut ad orationẽ surginus
ostend̃it: idẽ si collectis & congregatis intra
se sensib oroe dm̃. si ñ euagetur mente & co¬
gitationib euolet. ita ut corpore quidem
in oratione curuetur. sensib autẽ ꝑ diũsa
disctirrat. Si quis inquã untentã & directam¬
senserit obsecrationẽ suã. & ipsis dĩ conspectib
atq ineffabili illi lumini se iitellexerit assisten¬
tem. ibiq orationes & obsecrationes postulatio¬
nesq & grãrũ actiones suas ꝓfuderit. nulla
extrinsecus phantasmatum sollicitatꝰ unagine.
hic se nouerit ꝑ angłm qui assistit altari ob¬
tulisse iminolationis sue pͥmitias. pontifici

Expanded text:
mens tam sollicita, quae verbum Dei mens tam sollicita, quae verbum Dei tanquam semen divinum tota aviditate susceperit, si fructum statim ut ad orationem surgemus, ostenderit, id est, si collectis et congregatis intra se sensibus, oret Deum, si non evagetur mente et cogitationibus evolet, ita ut corpore quidem in oratione curvetur, sensibus autem per diversa discurrat. Si quis, inquam, in tantam et directam obsecrationem suam, et ipsis conspectibus atque ineffabili illi lumini se intellexerit assistentem, ibique orationes et obsecrationes postulationesque et gratiarum actiones suas profuderit, nulla extrinsecus phantasiae sollicitus imagine, is se noverit per angelum, qui assistit altari, obtulisse immolationis suae primitias pontifici
Abbreviated transcription (Latin):
sicione allegorica. ita arbitror posse consta¬
re. Si quis ul egentib distribuat. uel faciat
aliquid boni oꝑis. ꝓ mandato munus obtulit
dõ. S rursus nuneris offert pͥmitias. si ñ
solum cibos ũbigrã uł pecuniam largiatur.
s & affectum miserandi habeat & cõpatien¬
di. Hoc enun est quod requirit ab hominib
ds̃. ut mens ipsa pus & misericordib reple¬
at᷑ & formet᷑ affectib. & ab om̃ib uumo¬
lationib eoꝵ. immolatio spũalis est illa
quã legimꝰ. umola dõ sacrificiũ laudis. &
redde altissimo uota cua. Laudare gͦ dñi.
& uota orationis offerre. imolare est dõ.
S huiꝰ modi unmolationis primitie ita ꝑ
pontificẽ offerent᷑. si ñ solum ũbis et uoce.
s & mente oremꝰ & corde. scdm̃ qͦd & apłs
monet. Orabo spũ. orabo et mente. salmũ
dicã spũ. psalmũ dicã & m̃te. Assistunt enĩ
& tunc angli dĩ cultures & agricole cordis ur̃i.
& requirunt si est in aliquo urm huiuscemodi

Expanded text:
sitione allegorica ita arbitror posse constare, si quis vel egentibus distribuat, vel faciat aliquid boni operis, pro mandato munus obtulit Deo. Sed hujus muneris offert primitias, si non solum cibos verbi gratia, vel pecuniam largiatur, sed et affectum miserendi habeat et compatiendi. Hoc enim est quod requirit ab homine Deus, ut mens ipsa piis et misericordibus repleatur et formetur affectibus, et ab omnibus immolationibus eorum. Immolatio spiritalis est illa quam legimus: Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua . Laudare enim Deum et vota orationis offerre, immolare est Deo. Sed hujusmodi immolationis primitiae, ita per pontificem offerentur, si non solum verbis et voce, sed et mente oremus et corde. Secundum quod et Paulus monet: Orabo spiritu, orabo et mente . Psalmum dicam spiritu, psalmum dicam et mente. Assistunt enim et nunc angeli Dei, cultores et agricolae cordis nostri, et requirunt si est in aliquo nostrum hujuscemodi
Abbreviated transcription (Latin):
pontificem uerũ dño optuli. S & si rapinã
meoꝵ bonoꝵ cum gaudio sustineã. & si tri¬
bulationes. si pauꝑtatem. si qualemcũq
contumeliã. gaudens colerẽ. est mͥ & iste
scdõ loco ex fructib sp̃s. fructꝰ gaudu. Nã
si gaudeam de reb scłi de honorib. de di¬
uitus. falsa st̃ ista gaudia. ex uanitatib
uanitatũ. Si uͦ in malis gaudeam & exultem
de alioꝵ ruinis. ista iã ñ solũ uanas & diabo¬
lica gaudia. unmo nec gaudia nominanda st̃.
Non est enu gaudere impus. dic̃ dũs. Uolo¬

Expanded text:
pontificem verum obtuli. Sed et si rapinam pontificem verum obtuli. Sed et si rapinam bonorum meorum cum gaudio sustineam, et si tribulationes, si paupertatem, si qualemcunque contumeliam gaudens tolerem, est mihi et iste secundo in loco ex fructibus spiritus, fructus gaudii. Nam si gaudeam de rebus saeculi, de honoribus, de divitiis, falsa sunt ista gaudia ex vanitatibus vanitatum. Si vero in malis gaudeam, et exsultem de aliorum ruinis, ista jam non solum vana, sed diabolica gaudia, imo nec gaudia nominanda sunt. Non est enim gaudere impiis, dicit Do
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficate sunt offerende ꝓrunitiae.
s spũali pontifici. Ex om̃ib gͦ fructib
spũales pͥmitias offeramus. Audi quos fructꝰ
gaudiũ. pax. patientia. & ceta. Quas igit᷑
pͥmitias ex caritatis fructu qͥ primꝰ est fructꝰ
sp̃s. offerã uͦ pontifici : Illas gͦ puto esse pͥ¬
mitias caritatis. ut diligam dñm dm̃ meũ ex
toto corde meo. & extota anuna mea. &
ex cota m̃te mea. Istȩ st̃ primitiȩ. Quid aut̃
ẽ quod ex isto caritatis fructu sedo loco ha¬
bere debeam: Ut diligã ꝓximũ ineũ sicut
me ipsũ. llle gͦ primitie caritatis dño offe¬
runtur ꝓpontifice. heȩ uͦ que scdõ in loco
sunt meis usib relinquunt᷑. Puto adhuc¬
ẽẽ aliquid ex hoc fructu qͦd t̾eio loco haben¬
dum sit. ut diligã etiã inimicos meos. Hide
aut̃ si potes similit̾ & de ceteris fructib
sp̃s similes inuenire pͥmitias. Gaudium se¬
nomine dñi passus inuiriam. ui his om̃ib
aliis quia hoꝵ similib primitias gaudii ꝑ

Expanded text:
ctae sunt offerendae primitiae spiritali pontifici. Ex quibus ergo fructibus spiritales primitias offeremus? Audi quos fructus gaudium, pax, patientia, etc. . Quas igitur primitias ex charitatis fructu, qui primus est fructus spiritus, offeram vero pontifici? Illas ergo puto esse primitias charitatis, ut diligam Dominum Deum meum ex toto corde meo, et ex tota anima mea, et ex tota mente mea. Istae sunt primitiae. Quid est, quod ex isto charitatis fructu secundo loco habere debeam, ut diligam proximum meum sicut memetipsum. Illae ergo primitiae charitatis Deo offeruntur per Pontificem, haec vero quae secundo in loco sunt meis usibus relinquuntur. Puto adhuc aliquid esse ex fructu quod tertio loco habendum sit, ut diligam etiam inimicos meos. Vide etiam si potes similiter, et de caeteris fructibus spiritus similes invenire primitias. Gaudium senomine Domini, passus injuriam, in his omnibus aliisque horum similibus, Deo primitias gaudii, et per
Abbreviated transcription (Latin):
ostentans se quasi sit ds̃. Omnis gͦ qui elatꝰ est
& suꝑbus. uł filiꝰ est elati huiꝰ. uł discipulus &
unitator. & ꝓpt̃ea dicit apłs de quodam.
Ne forte elatꝰ incidat in iudiciũ diaboli. osten¬
dens ꝑ hoc quia omnis elatꝰ similit̃ ut diabo¬
lus in uidicio condemnabit᷑. Nos gͦ sumꝰ qui
transire uolumꝰ ꝑhunc mundũ. ut ꝑuenire
possimus ad trã scãm. quȩ reꝓmussa est scĩs.
Et mittimꝰ uerbis pacificis ad seon. ꝓmitten¬
ces ñ nos habitaturos in t̾ra eius. nec cõmora¬
turos cũ eo. s transituros cantũmͦ & incessuroᷤ
uia regali. nec declinaturos usquã neque ꝑ
agrũ. neq in uineam. s nec de lacu eiꝰ aquã¬
cordetur unꝰ quisq fideliũ cũ primũ uenit
ad aqͦs baptismi. cũ signacula fidĩ prima
suscepit. & ad fontem salutarẽ accessit. quib
ibi tunc usus sit ũbis. & quid denuntiauerit
diabolo ñ usurum pompis eiꝰ. neq oꝑib eiꝰ
neq ullis omino seruituis eius. ac uolupta¬

Expanded text:
nis ergo qui elatus est et superbus, vel filius elati hujus, vel discipulus et imitator. Et propterea dicit Apostolus de quodam, ne forte elatus incidat in judicium diaboli . Ostendens per hoc quia omnis elatus simili, ut diabolus judicio condemnabitur. Nos ergo sumus qui transire volumus per hunc mundum, ut pervenire possimus ad terram sanctam quae repromissa est sanctis; et mittimus verbis pacificis ad Seon, promittentes non nos habitaturos in terra ejus, nec moraturos cum eo, sed transituros tantummodo, et incessuros via regali, nec declinaturos usquam, neque in agrum, neque in vineam: sed nec de lacu cordetur unusquisque fidelium, cum primum venit ad aquas baptismi, cum signacula fidei prima suscepit, et ad fontem salutaris accessit, quibus ibi tunc usus sit verbis et quid denuntiaverit diabolo: non se usurum pompis ejus, nec operibus ejus, neque ullis omnino servitiis ejus, nec volunta
Abbreviated transcription (Latin):
frugũ om̃iũq pecorũ. sacer¬
dotib lex mandat offerri
ita ut omnis qͥ possidet agrũ
cuiꝰcũq pecoris nutriat. offerat ex his
dõ om̃e qͥd pͥmũ est : idẽ ad sac̃dotes defe¬
rat. Deo enĩ offerri dicitur. qͦd sac̃ dotib
dat᷑. Et hoc ẽ qͦd docemur ex lege. qr nemo
licite nec legitue utat᷑ fructib quos t̃ra
ꝓdux̃. nec de animantib quȩ pecudum ꝓ¬
tulit partꝰ. nͥ ex singłis quibq dõ pͥmitiȩ
idẽ sac̃dotib offerant᷑. Hanc gͦ legem
obseruari etiã scdm licterã. sic̃ & alia ñ¬
nulla necessariũ puto. Sunt enĩ aliqͣnta le¬
gis mandata. qͣ etiã noui testam̃ti disciplĩ
necessaria obseruantiae custodiant. Et si
uidet᷑ priꝰ de his ipsis quȩ in lege quidem
scripta. s tanquã in euangłus obseruanda
sunt. sermo moueat᷑. & cũ hec patuerint.
tunc iã quid in his etiã spũalit̾ sentiri debeat
requiremꝰ. Sunt enĩ qui ita dicant. quia si

Expanded text:
frugum, omniumque pecorum sacerdotibus lex mandat offerri, ita ut omnis qui possidet agrum,cujuscunque nutriat, offerat ex his Deo omne quod primum est, id est, ad sacerdotes deferat. Deo enim offerri dicit, quod sacerdotibus datur. Et hoc est quod docemur ex lege: quia nemo licite nec legitime utatur fructibus quos terra producit, nec animantibus quae pecudum protulit partus, nisi ex singulis quiid est, sacerdotibus offerantur. Hanc ergo legem observari etiam secundum litteram, sicut et alia nonnulla, necessario puto. Sunt enim aliquanta legis mandata, quae etiam Novi Testamenti discipuli necessaria observatione custodiunt. Et si videtur, prius de his ipsis, quae in lege quidem scripta, sed tanquam in Evangeliis observanda sint, sermo moveatur. Et cum haec patuerint, tunc jam quid in his etiam spiritaliter sentiri debeat, requiremus. Sunt enim qui ita dicant, quia si
Abbreviated transcription (Latin):
deseruire: ut de fructibus t̾rȩ quos ds̃ dedit
solem suũ ꝓducendo. & pluuuas suas ministran
do. ñ offerat pͥmitias sac̃ dotib non michi
uidetur huiꝰ modi anima habere memoriã dĩ.
nec cogitare nec credere quia ds̃ dederit
fructꝰ quos cepit. qͦs ita recondit qͦsi alienos
adõ. Si eñ adõ datos sibi creder&. scir&
utiq munerandos sac̃dotes & honorari do¬
minũ de datis & munerib suis. Et ut adhuc

Expanded text:
deservire, de fructibus terrae quos dedit Deus, solem suum producendo, et pluvias suas ministrando, non offerat primitias sacerdotibus; non mihi videtur hujusmodi anima habere memoriam Dei, nec cogitare, nec credere, quia Deus dederit fructus quos cepit, quos ita recondit quasi alienos a Deo. Si enim a Deo sibi datos crederet, sciret utique numerando sacerdotes, honorare Deum de datis