comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si pacer potens sit natura gignere filium. ce an hec
 ut ẽẽncia. At inquiunt illi. si pocens÷ gignere. ht̃gͦ
pocentiã gignend. filiꝰ aũ ñ ht̃ potentiã gignendi:
si ñ poc̃ gignere. ht̃ gͦ pat̾ aliquã potentiã quã ñ ht̃¬
quã oe pat̾. qua pat̃ potuit gignere. & filius pocuit
gigni. Eadẽ enim pocentia in filio. qua poauit gig¬
ni. q̃ ÷ et in patre. qua potuit gignere. s contrah
opponitur. Aliuo: possegignere. alitd posse gigni.
qr altuo ÷ gignere. aliuogigni. hic distinguendũ ÷.
gigni. aliam significes porentiã. qua pat̾ pocens:
gignere. ce aliam qua filius potens gigni. falsus:
incellectꝰ. Si aũoicas patrẽ posse hr̃e aliam ꝓp̾etacẽ
siue notionẽ. quagenicor÷. ce filium aliam quage

Expanded text:
Si Pater potens sit natura gignere Filium, et an hoc est vel essentia. At, inquiunt illi, si potens est gignere, habet ergo potentiam gignendi. Filius autem non habet potentiam gignendi, si non potest gignere; habet ergo aliquam potentiam Patquam et Pater, qua Pater potuit gignere, et Filius gigni potuit. Eadem enim potentia est in Filio, qua potuit gigni, quae est in Patre, qua potuit gignere. Sed contra hoc opponitur: Aliud est posse gignere, aliud est posse gigni, quia aliud est gignere, et aliud gigni. Hic distinguendum estam significas potentiam, qua Pater potens est gignere, et aliam, qua Filius potens est gigni, falsus est intellectus. Si autem dicas Patrem posse habere aliam proprietatem sive notionem, qua genito
Abbreviated transcription (Latin):
multicudo. Ut aũ scias quomõ simplex sit illa
uere simplex. et pͥmo de corporal. pꝰea de spũ ali cre¬
aura. Corporat utiq creatura partib constat. ita
ut sit ibi alia pars maior. alia minor. &e maius
sit tocum quã parsquelibet. &e inuno cor pore a¬
liud ÷ magnitudo. aliuo color. alitid figura. ł ot̃
enim et minuta magnitudine. manere iõẽ color.
ce eadẽ figura. &e colore mutato:. manere eadẽ figa.
et eadẽ magnituoo. Ac ꝑ ħmultiplex eẽ conuincitur.
natura corporis. simplex aut̃ nullo mõ. Hic de sp̃u

Expanded text:
multitudo. Ut autem scias quomodo simplex sit illa multitudo. Ut autem scias quomodo simplex sit illa vere simplex; et primum de corporali, postea de spirituali creatura. Corporalis utique creatura partibus constat, ita ut sit ibi alia pars minor, alia major; et majus sit totum, quam pars quaelibet; et in unoquoque corpore, aliud est magnitudo, aliud color atque aliud figura. Potest enim et in magnitudine manere idem color, et eadem figura, et, colore mutato, manere eadem figura, et eadem magnitudo: et per hoc multiplex esse convincitur natura corporis, simplex autem nullo modo. Creatu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓpħam ait. Egods et ñ mutor. Qui immutabi¬
ł solus. uñ recte solus dr̃ hcẽ immortalicatẽ. In
oĩ enĩ mutabili natura ut aic aysꝰ contra maxi¬
minũ ñnulla mors÷. ĩpã mucatio. qr facit aliquid
nit uiuere. ht̃ cũ quandã mortẽ suã. qr si iuste ui¬
uebat. &e peccat: moritur iusticie. si peccacͥx erat.
& iustificatur. moritur pcc̃o. ut alias eius mu¬
tationes: taceam. de quib mõ longũ÷ dispucare.
Et creaturar̃ natura cȩlestium: mori potuit. qr
peccare potuit. Nam ce angłi peccauert̃. et demo¬
nabili p̾statur. ut peccare ñ possit. ñ ÷ ħ nature ꝓpͥe. s¬
qr ñ cuiusquã gr̃a. s natura sua: nec potuit. nec pot̃.
aliqua comũsione mutari. nec potuit. nec pot̾it. a¬
creancẽ. intueri. et nosse. licet sit difficile õporcet. ue
regͦ ac ꝓp̾e incõmutabit ÷: sola diuinitatis eẽntia.
que sine sui mutatiõe. cunctas condidit naturas.¬
rlibet formar̾ ulla÷ du̾sitas. siue uariatio. uel

Expanded text:
ae 3: Ego Deus, et non mutor; qui est immutabilis solus, unde recte solus dicitur habere immortalitatem. In omni enim mutabili natura, ut ait Aug. contra Maximinum, nonnulla mors est ipsa mutatio, quia fecit aliquid nit vivere, habet tamen quamdam mortem suam, quia si juste vivebat et peccat, moritur justitiae; si peccatrix erat et justificatur, moritur peccato; ut alias ejus mutationes taceam, de quibus modo longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit, nam et angeli peccaverunt, et daemoaturae praestatur ut peccare non possit, non est creaturae qui non cujusquam gratia, sed natura sua, nec potuit, nec potest aliqua conversione mutari, nec potuit nec poterit acreantem, intueri et nosse, licet sit difficile, oportet. Vere ergo ac proprie incommutabilis est sola divinitatis essentia; quae sine sui mutatione cunctas condidit naturas.rumlibet formarum ulla est diversitas sive variatio vel
Abbreviated transcription (Latin):
ib aliud. ip̃mbãtum e̾̃. & aliudmagnũ. aut saps¬
entẽ. aut uerum. aut bonum eẽ. aut omnino eẽ.
Qualit̾ ds cum sit simplex. ñ mulciplicit᷑ dieatus
ic diligent᷑ notandum ÷. cum oirat aysꝰ
solum dm̃ uere simplicem eẽ. cut dicat eundem¬

Expanded text:
ibi aliud ipsum beatum esse, et aliud magnum, aut sapiibi aliud ipsum beatum esse, et aliud magnum, aut sapientem, aut verum, aut bonum esse, aut omnino esse. 6. Qualiter Deus, cum sit simplex, multiplex tamen dicatur. Hic diligenter notandum est, cum dicat Aug., solum Deum vere simplicem e
Abbreviated transcription (Latin):
simplex dr̃ respecli corporis. qr mole ñ diffundit᷑.
ꝑ spaciũ loc. s in unoqͦ corpore. oe in toto toca÷
et in qualibet parte eiꝰ. toca÷. et iõ cum sit aliquid
in qua uis exigua particła corporis qđ sentiat a¬
nima quãuis ñ fiat in coto corpore. illa tñ tota
sencit. qr totam ñ latet. S tñnec in ip̃a anima ue¬
ra simplicitas ÷. sum enim aliuo sit aitificiosum
eẽ. aliud mertẽ. aliud arcutum. aliud memorem.
aliud cupiditas. aliud tunor. aliud leticia. aliuo
me natura inuenuz. et alia sine aliis. ce alia ma¬
omnis aũ creatura mucabił ẽ. sulla gͦ creatura ue¬
te simplexz. Osz uero et si multiplicit᷑ dicatur ue¬
re tñ et sumine simplex ẽ. Dr̃ enim magnꝰ. bonus.
sapiens. bãtus. uerus. e quicq̃d aluid. ñ indigne
dici uidtur s cadẽ magnitudo eꝰz. quȩ sapientia.
Non enii mole magnꝰ÷. s uitute. & eadem bo
nicas. quȩ sapĩa. &e magnitudo. et ueritas. Et ñz

Expanded text:
unditur per spatium loci, sed in unoquoque corpore, et in toto tota est, et in qualibet ejus parte tota est: et ideo cum sit aliquid in quamvis exigua particula corporis, quod sentiat anima, quamvis non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non latet. Sed tamen nec in ipsa tota anima vera simplicitas est. Cum enim aliud sit artificiosum esse, aliud inertem, aliud acutum, aliud memorem, aliud cupiditas, aliud timor, aliud laetitia, aliudmae inveniri natura, et alia sine aliis, et alia maomnis autem creatura mutabilis est; nulla ergo creatura vere simplex est. Deus vero etsi multiplex dicatur, vere tamen et summe simplex est, dicitur enim magnus, bonus, sapiens, beatus, verus, et quidquid aliud non indigne dici videtur; sed eadem magnitudo ejus est quae sapientia. Non enim mole magnus est, sed virtute, et eadem boa, et magnitudo, et veritas; et non est
Abbreviated transcription (Latin):
uod aũi nacura ditatis. nulla sit accidcatiũ diũ¬
ntai. nullaq penitus mutabilitas. s ꝑfecta sim¬
sine situi p̾sio ente. sice habitu omnia continentem.
sine locoilq totum. fine tꝑe sempitnũ. sine ulla sui
imitatione. nnitabilia faciente̾. nichq pacientẽ.
Qiuisquis d̃mita cogitat. &e si ñ dum poc̾ omnina in¬
uenite. quid sit. pie tñ caueat quantũ pot̾. aliquid
deillo sentire qđ ñ sit. Ecce si subtilit̾ intendas. ex
his. atq p̃dictis aꝑitur: illa p̃dicam̃ta artis diale¬
tice dĩ naurȩ minime conuenire. q̃ nult subiec¬

Expanded text:
uod autem in natura Deitatis nulla sit accidentium diversitas nullaque penitus mutabilitas, sed perfecta simsine situ praesidentem, sine habitu omnia continentem, sine loco ubique totum, sine tempore sempiternum, sine ulla sui mutatione mutabilia facientem nihilque patientem.etsi nondum potest omnino invenire quid sit ipse, pie tamen caveat quantum potest aliquid de illo sentire, quod non sit. Ecce si subtiliter intendas, ex his atque praedictis aperitur, illa praedicamenta artis dialecticae Dei naturae minime convenire, quae nullis est subjec
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enim de his reb tecde intelligit᷑. in quib sub¬
iectis sunt ea. qͥ in aliquo subiecto eẽ oicuntur.
ñ ÷ simplex. Nefas : aũ dicere. ut subsistat d̾s cẽ
subsit. bonitati suȩ. acq illa bonitas: ñ sub̃a sit.
uł potius eẽntia. neq ip̃e õs: sit bonitas sua. s ĩ¬

Expanded text:
Hoc enim de his rebus recte intelligitur, in quibus, ut subjectis, sunt ea quae in aliquo subjecto esse dicuntur; bjecto; et non est simplex. Nefas est autem dicere ut subsistat Deus et subsit bonitati suae; atque illa bonitas non substantia sit, vel potius essentia, neque ipse Deus sit bonitas sua, sed i
Abbreviated transcription (Latin):
ntas. & manens cã. &e naturał generis ꝓprietas. Hic¬
Ui etiam soluis eẽntia de incõmutabilitate.
uł magna. uł quantac̃q mutatio. dõ aũ aliquid
huiusmoĩ accidere ñ pot̾. oe iõ sola sub̾a uł eãntia q̃:
os incõmutabit ÷. cui ꝓfecto. maxime acuerissime
competit: ẽẽ. Nd cnim mutat᷑. ñ seruat ip̃m eẽ. et
qđ mutai pot̃. etiam si ñ mutetur. pot̃. qđ fue¬

Expanded text:
turalis generis proprietas. Dei etiam solius essentia proprie incommutabilis  magna vel quaecunque mutatio. Deo autem aliquid hujusmodi accidere non pot incommutabilis est, cui profecto maxime ac verissime competit esse. Quod enim mutatur, non servat ipsum esse; et quod mutari potest, etiamsi non mutetur, potest quod fue
Abbreviated transcription (Latin):
mõdr pat̾ ł filius. ñ eẽ ea dilectioe. qua alt̃ alt̾m oi¬
ligit: cum iõ pat̾ ncgetur saꝑe sap̃ia quam genuit.
piensmagis ex dictis scõꝵ refecre. quam afferre. O p
nat. ce retulent. magis quã aculerit. neq cogat id
irideri dictis contine. qđ añ lectionẽ p̃sup̾serit in¬
telligendũ. Cum gͥ oe reb dĩ samo ⁊ concelamꝰ oõ
sui cognitionẽ. dictisq euis praueneratiõe famule

Expanded text:
r Pater vel Filius non esse ea dilectione qua alter alterum diligit, cum ideo Pater negetur sapere Sapientia quam genuit, piens magis ex dictis sanctorum referre, quam afferre. Optinat; et retulerit magis quam attulerit; neque cogat id videri dictis contineri, quod ante lectionem praesumpserit intelligendum. Cum ergo de rebus Dei sermo est, concedamus Deo sui cognitionem, dictisque ejus pia veneratione famulem
Abbreviated transcription (Latin):
se. s a patre. &e de patre. queriaũ solet utrũ filiꝰ
fit sapiens seip̃o. ł ꝑ seip̃m. ¶uidamdict̃ multi¬
plicem hic fier intelligentiam. & io distingued̃
foreita. ut cumdicis filtũ eẽ sapientẽ seip̃o. it ꝑ se¬
ip̃m s sui natura erẽcatia sapientẽ incelligas. ne¬
russit intellectꝰ Siuero a se ip̃o. ut de sap̃i. sapientẽ
eẽ intelligas. falsitati subiectã habes intelligentiã.
Ilii uero simplicit̾ et absq decintiratiõe concedunt
huiusmoi locutionez. filuis sapiens ꝑsẽ. s ñ a set

Expanded text:
de Patre et a Patre. Quaeri autem solet utrum Filius sit sapiens seipso vel per seipsum? Quidam dicunt multiplicem hic fieri intelligentiam, et ideo distinguendum fore; ita ut cum dicis Filium esse sapientem seipso vel per seipsum, si sui natura et essentia sapientem intelligas, verus sit intellectus; si vero a seipso vel de seipso sapientem esse intelligas, falsitati subjectam habeas intelligentiam. Alii vero simpliciter et absque determinatione concedunt hujusmodi locuti
Abbreviated transcription (Latin):
entia ingenita. & sapia genita:: de sapĩa :ngemnta.¬
uł a sap̃ia ingenita. Et cum ioem sic ibi eẽ. qił sapi¬
entẽ eẽ r̃elinquitur. ut sapia genita sit sapiens de
sap̾ĩa ingenita. Non gͥ filius dr̃ sap̃ta dĩ tanquã
ipe solus sic incelligens. ⁊ sapiens s. et patri. et sp̃u

Expanded text:
entia ingenita; et Sapientia genita est de Sapientia ingenita,Sapientia ingenita. Et cum idem sit ibi esse quod sapientem esse, relinquitur ut Sapientia genita sit sapiens de Sapientia ingenita. Non ergo Filius dicitur Sapientia Dei, tanquam ipse solus intelligens sit vel sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ incomanece monstratir. ꝑ se agit. cum sat nati
a seagendo. nisi a dõ ip̃e agit. slon sit uero inuni¬
tate natue si que agit. &: in quib place. ñ ꝑ seagit.
Siẽ gͥinquiunt filius ꝑ se agit. s ñ a se. ita filiꝰ de¬
bet adici sapiens ꝑ se. s ñ a se. sic et ꝑse ds̃ eẽ.: uel
ost hec a quib̾dam q̃ti solet. tm̃sit sapia patri.

Expanded text:
Pater in eo manere monstrandus est. Per se agit, cum secundum a se agendo, nisi a Deo ipse agit; non sit vero in unitate naturae, si quae agit et in quibus placet non per se agit. Sicut ergo, inquiunt, Filius per se agit, sed non a se; ita et Filius debet dici sapiens per se, sed non a se. Sic et ipse per est
Abbreviated transcription (Latin):
passi sunt. uerum ⁊̃ aliis fidelib. ip̃oꝵ passionẽ.
Uerimtam̃: nr̃a redemptio nonsunt. hoc emin
illius solapassio potuit. quid̃s ⁊ hõ. Illiꝰ gͦ paᷤ¬
sionẽ credentium pre mentesuoluetũt. ⁊ op¬
mus fines Cuienim placint paulipassio: eosine:
quia p̾muĩeiꝰ. ꝑ hoc auctum ⁊ parattim cernebat.¬
tati eiꝰ congruebat. quacupiebat dissolui. ⁊ eẽ
cum xp̃o. Qui autem uoluit eum declinare pas-¬
sionem. et effugete manus iniquorum cõpassi
pheta: p̃dix̾at. Et tamen. hoc illum ds patiuole¬
bat. ꝓ annuncianda fide xͥ. exercens martirem xͥ
las ⁊ ad eum pocius ꝑtinebant. qui nolebant
qd̾ uolebat. qm illi: ꝑ quos uolentes fc̃mẽ. qd̾
uolebat. quia id ip̃mmala uoluntate fecerũt.
qd̃ deus bona uoluntate. uoluit. Ita impassi¬

Expanded text:
passi sunt, verum etiam aliis fidelibus ipsorum passiones, verumtamen nostra redemptio non sunt; hoc enim passio illius sola potuit qui Deus est et homo. Illius ergo passionem credentium piae mentes voluerunt et opmus fines. Cui enim placuit Pauli passio eo fine, quia praemium ejus per hoc auctum et paratum cernebattati ejus congruebat, quia cupiebat dissolvi et esse cum Christo. Qui autem voluit eum declinare passionem et effugere manus iniquorum compassiopraedixerat; et tamen hoc illum Deus pati volebat pro annuntianda fide Christi, exercens martyrem Chrlas; et ad eum potius pertinebant qui nolebant quod volebat, quam illi per quos volentes factum est quod volebat, quia idipsum mala voluntate fecerunt quod Deus bona voluntate voluit. Ita et in passi
Abbreviated transcription (Latin):
emmnoluisset. nec fuisset. Oppositio.
ut non pat̾etur auid̾is. cum passus sit: factum ẽ
itaq quod uoluit ds̃ nonfĩ. Sigͦ uoluit eumpa¬
ti auidis. gͦ uoluit eum occidi auidis. uoluit
itaq ut uidi occid̾nt eum. Id qd̾ respondũtes
pati. mori. quia eius passio. bonum fuit. ⁊ causa
intelligitur sic. uolebat eum sustiñe passionem.
siue crucifitionem auicłis illatam: uetus ẽ sensuᷤ.¬

Expanded text:
enim noluisset, nec fuisset. 3. Oppositiut non pateretur a Judaeis, cum passus sit, factum est itaque quod voluit Deus non fieri. Si autem voluit eum pati a Judaeis, ergo voluit eum occidi a Judaeis: voluit itaque ut Judaei occiderent eum. Ad quod respondentespati et mori; quia ejus passio bonum fuit, et causa intelligitur sic: Volebat eum sustinere passionem sive crucifixionem a
Abbreviated transcription (Latin):
minis. aliud uolñtis. qm ds. Ut emmbona sit hõis
uoluntas. oportet attendere quid congniat ei uel¬
leci quofine. santũ enimint̃ est int̾ uoluntatẽ d̃
⁊uoluntatẽ hõĩs. ut inqͥbdã. aliud congruat deo
multo ampliꝰ multoq cercius uoluntate. slã ilsꝰ

Expanded text:
minis aliud volentis quam Deus. Ut enim bona sit hominis voluntas, oportet attendere quid congruat ei velle, et quo fine. Tantum enim interest inter voluntatem Dei et voluntatem hominis, ut in quibusdam aliud congruat Deo multo amplius multoque certius voluntate, nam illius
Abbreviated transcription (Latin):
ligent̃ . qͦm suꝑioribꝰ dr̃ fĩ aliquio: pontͣ dĩ uolũta¬
tem. qd̃ tam̃ non fit pt̃ eam. ⁊ qͣuit̃ intelligendũ
sit ulud. qnͣtum ad sc̃fecerunt qõ dsnoluit. quant᷑
uidentur enimista. suꝑioribus obiuare. ubi aic¬
tum÷. uoluntati eiꝰ nicħ resifte̾. hic aꝑit dicens. di¬
ũsis mod supra accipi dĩ uoluntatẽ.

Expanded text:
voluntatem, quod tamen non fit praeter eam, et qualiter intelligendum sit illud. Quantum ad se, fecerunt quod Deus noluit; quantum Videntur enim ista superioribus obviare, ubi dictum est voluntati ejus nihil resistere. 2. Hic aperit, dicens diversis modis supra a
Abbreviated transcription (Latin):
iquisgͥ diligent̾ attendat que scͥpta sunt. facile
ẽ ei ꝑciꝑe. ẽxmał bona ꝓuenire. ⁊ ex ea rõne di¬
ctum eẽ. quod bonumẽ mala fĩ. ł eẽ. nonquia ma¬
lum sit bonum.ł quia bonum sit: malum fi̾. Non
c̃ emmbonum: malum fĩabaliquo. quia non ẽ boñ:
ut aliquis faciat malum. Si enim hoc cẽt bonũ. pro¬
fecto huiꝰ ds̃ aucdor eẽt. qui÷ austor om̃is bom. ꝙ. si ħꝰ¬

Expanded text:
sunt, facile est ei percipere ex malis bona provenire; et ex ratione dictum esse quod bonum est mala fieri vel esse, non quia malum sit bonum, vel quia bonum sit malum fieri. Non est enim bonum malum fieri ab aliquo, quia non est bonum ut aliquis faciat malum. Si enim hoc esset bonum, profecto hujus Deus auctor esset, qui est auctor omnis boni. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
quolib homine. aut meo: qd̃ neq cłs: neq hõ sit
fiat: non gͥ bonum. ut ab eo fiat malum. ñ igit᷑
uisit deus: ut ab eo fiat malum. Alit̃ ꝓbat. quod
ip̃ non÷ causa: tendendi adnoneẽ. malumẽ. Ten¬
dere enimad non eẽ. malum÷. Ip̃ audem: auctor
mali nonẽ. Tendit uͦ ad nonẽe. quioꝑaturmalũ.
nongͦ dõ auctore ẽ: qd̃ aliquis oꝑatur malum.

Expanded text:
quolibet homine, aut in eo qui neque Deus neque homo sit: quolibet homine, aut in eo qui neque Deus neque homo sit: rior, non est ergo bonum ut ab eo fiat malum; non ergo vult Deus ut ab eo fiat malum. 12. Aliter probat quod ipse non est causa tendendi ad non esse. Tendere enim ad non esse, malum est; ipse autem auctor mali non est: tendit vero ad non esse qui operatur malum; non ergo Deo auctore e
Abbreviated transcription (Latin):
tore. hõ fit det̾ior. ⁊ sieo auctore homo fit det̾ior:
tt̃ eo uolente hõ fit det̾ior. Idem ẽ enum dr̃e. aliqͥd
fĩd̾o auctore: qd̾ cło uolente. Deo aũt auctore. ñ fit
tioñ. Aꝑte astruit aminorei dicens ita. sullo sa¬
piente homine auctore. fit homo det̾ior. Tanta enĩ
ẽ istaculpaque insapientem hoĩem cad̃e nequit.
est aũt ds̃: onm homine sapiente p̃stantior.
Multominꝰgͥ dõ auctore. fit hõ det̾ior. Multo enĩ
⁊̃ p̃stantior dei uoluntas. qmͣ hominis sapientis.
si longe abẽ adei uoluitate. ut ratio docet: aqͦ
sit querendum ẽ. Ecce aꝑte hic dicit aũõ. deo
auctore. ł uolente. hominẽ ñ fi̾ det̾iorem. s ui
ab aliquo. ⁊ ita deo uolente. mala ñ fuint. Q in
querens que sitcã. ut sit homo det̾ior. indeo
uon eẽasserit. in eod̃.l. sicdicens. It sit hõ det̾ior.
aut imp̃o÷: aut inalio. aut ĩnichilo. Su ̃ nichilo:
nulla causaz. Simalio: aut ind̾o: aut in aliquo

Expanded text:
omo fit deterior, tunc eo volente homo fit deterior. Idem est enim dicere aliquid fieri Deo auctore, quod Deo volente: Deo autem auctore homo non . 33, q. 3, aperte astruit a minori, dicens ita: Nullo sapiente homine auctore fit homo deterior; tanta enim est ista culpa quae in sapientem hominem cadere nequit: est autem Deus omni homine sapiente praestantior; multo minus ergo Deo auctore fit homo deterior. Multo enim est praestantior Dei voluntas, quam hominis sapientis. ior: quod vitium si longe abest a Deo voluntate, ut ratio docet, a quo sit quaerendum est? Ecce aperte dicit Aug. Deo auctore vel volente hominem non fieri deteriorem, ab aliquo; et ita Deo volente mala non fiunt. 11. Qquaerens quae sit causa ut homo sit deterior, in Deo non esse asserit, in eodem lib. dicens ut si homo deterior, aut in ipso est, aut in alio, aut in nihilo. Si in nihilo, nulla causa est. Si in alio, aut in Deo, aut in alio
Abbreviated transcription (Latin):
dã sophistica. qui ꝓbare initunt᷑ ex dõ eẽ. qđ mala fuii
amsufficient᷑ ostensum ẽ. qd̾ deo austore ñ fuĩt
mala. quidam tamen sophistice incedentes.⁊ so.
deo olibiles. ꝓbare conant᷑ epdõ auctore eẽ: qd̃
maia fiunt. hocm. Qd̃ mala fuit. uerumẽ. omẽ

Expanded text:
tica, qua probare nituntur ex Deo esse quod mala fiant. Jam sufficienter ostensum est quod Deo auctore non fiunt mala. Quidam tamen sophistice incedentes, et ideo Deo odibiles, probare conantur ex Deo auctore esse quod mala fiunt, hoc modo: Quod mala fiunt, verum est: omne
Abbreviated transcription (Latin):
oñshomines saluosã. quoꝵ occasione ãborũ.
multi aĩitate deiuanunt. dicentes. dm̃ multa uel¬
le fi̾: que nõ funt. s non ẽ intelligendum earõne
illud ẽẽ dictum. quasids uolu̾it aliqͦs saluari:. ⁊ nõ
saluentira. Quis enĩ tam impie desipiat. ut di¬
cat dm̃. malas. hominum uoluntates qͣs uolu̾it. ⁊
qñ uolu̾it. ⁊ ubi uolũit. in bonũ ñ posse ꝯueit̾e: Nõẽ
utiq uetum qd̃ inpsalmo dr. quecũq uoluit fecit:
qm̃ ne fieret qd̃ uolebat omip̃s. uoluntas hominiꝰ
inpediuit. Iõq cum audimꝰ. ⁊ isacͥs lit̾is legiiuiᷤᷤ.
quoduelit õs homines saluos fĩ. ñ tñ iõ debemus

Expanded text:
ne verborum multi a veritate deviaverunt, dicentes Deum multa velle fieri quae non fiunt. Sed non est intelligendum ea ratione illud esse dictum, quasi Deus velit aliquos salvari et non salventur. Quis enim tam impie desipiat, ut dicat Deum malas hominum voluntates quas voluerit, et quando voluerit, et ubi voluerit, in bonum non posse convertere? Non est utiqit, quoniam ne fieret quod volebat Omnipotens voluntas hominis impedivit. Ideoque cum audimus, et in sacris Litteris legimus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
inbonum. ut si quihorũ deuiant ⁊ exorbitant.
eciamhoc ip̃m: eis faciat ꝓficẽ ĩ bonũ. quia hu¬
miliores reileunt: atq doctioees. ut petrus. Illa ⁊̃
mala: que ab iniquis: fideles pie ꝑferurit. ut ait.
aũo. in libio detͥm. Ip̃is utiq ꝓ sunt. ł addem̃da
pecc̃a. uel ad et̾tendam ꝓbãtiamq iusticiã. ł de

Expanded text:
in bonum, ut si qui horum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum; quia humiliores redeunt, atque doctiores, ut Petrus. Illa etiam mala quae ab iniquis fideles pie perferunt, ut ait Aug., in lib. de Trin., ipsis utique prosunt, vel ad delenda peccata, vel ad exercendam
Abbreviated transcription (Latin):
aliis facientib obsunt. uñ: ĩ aliqñ inscͥptura legͥr:
inquit inde. bonum fuit .s. nob̃. nec sibonumẽ il li.
ti. Ut cum subuenit pauꝑi. s non pp̃ deum. ⁊ aliqͥd
bonum. inse. ⁊ facienti. s nonei: cui fit. ut cum ĩu
tas pp̃dm̃: alicui non obeclienti: p̃dicatur. ⁊ aliqͥdĩ
se.⁊ facienti. ⁊ cui fit. bonũ. ut cumũitas p̃dicatur
pp̃ deuncredñti. Uñ: apł. Bonus odor: fumꝰ deo. Ali¬
isodor inrte. aliis odoe mortis. Est aũt aliuo: qd̃ nͣ
uise bonum. ⁊ facientinocet. ⁊ dampnet. nͥ peni¬
teat. ut malum. lalec tam̃ ad aliguid. ut einmait
mł uͦ umu̾sa. ualdebona. Quia ex om̃ib ꝯsistit.
uniu̾sitatis ad mirabił pulcͥtudo. inquaetiã
illud qd̃ malum dr. bñ ordinatum: ⁊ loco suo
positum. emuinentiꝰ conmendat bona. ut mag̃
placeant. ⁊ laud abiliora sint. diunconꝑautur

Expanded text:
aliis facientibus obsunt. Unde etiam aliquando in Scriptura legitur inquit, Judae bonum fuit, scilicet nobis; nec si bonum est illi ti, ut cum subvenitur pauperi, sed non propter Deum. Et aliquid bonum in se et facienti, sed non ei cui fit, ut cum veritas propter Deum alicui non obedienti praedicatur. Et aliquid in se et facienti et ei cui fit bonum, ut cum veritas praedicatur propter Deum credenti. Unde Apostolus: Bonus odor sumus Deo, aliis odor vitae, aliis odor mortis. Est autem aliud quod nec in se bonum est, et facienti nocet, et damnat nisi poeniteat, ut malum: valet tamen ad aliquid. Ut enim ait mul vero universa, valde bona, quia ex omnibus consistit universitatis admirabilis pulchritudo, in qua etiam illud quod malum dicitur, bene ordinatum, et loco suo positum, eminentius commendat bona sua, ut magis place
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾p̃ nolũit. ñ qd̾ nulł sithominũ nͥ quẽ saluum
fĩuelit. s qd̃ nulł fiat saluus: insi quẽ uelit salua¬
ri.⁊ iõ: rogandus ẽ ut uelit. qr necẽẽ fr̾. siuolũit.
sonẽ enimcredendus omips: alqͥd uoluisse fĩ: qd̃
fc̃mnon sit. Sic ⁊̃ intelligitur illud. illuminat om¬
nem hominẽ uemientem in hũc mundũ. Nõqr nlł¬
hominũ. qui ñ illummet᷑. s quia nͥ ab ip̃o: nulł
illuminat᷑. Pot̃ ⁊ aliomͦ illud intelligi. dũtũ ciede
t̾ra. sic̃ ũitas cantat. omĩa q̃cũq uoluit fec̃. ꝓ feo¬
to fac̃ẽ nonuoluit: ꝙ c̃q ñ fecit. Ex hisaꝑte ostẽdr̃.
fiat. neq nõ si. qd̾ ñ fiat. Utrũ mala dĩ uolunta

Expanded text:
d nullus sit hominum nisi quem salvum fieri velit, sed quod nullus fiat salvus nisi quem velit salvari; et ideo rogandus est ut velit: quod necesse est fieri si voluerit. Non est enim credendus Omnipotens aliquid voluisse fieri quod factum non sit. Sic etiam intelligitur illud Joan. 1: Illuminat omnem hominem veniqui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Potest et alio modo illud intelligi, dum tamen credere terra, sicut Veritas cantat, omnia quaecumque voluit fecit; profecto facere non voluit quaecumque non fecit. Ex his aperte ostenditur fiat, neque non fieri
Abbreviated transcription (Latin):
r̃ addens qr̃ d p̃cip̃ oib bona facẽ et mala uitate
cum uelit hoc ab omnib impleri
inuicta ẽ. nec aliquo cassatur. s ꝑomnia im¬
pletur. consilium uͦ eiꝰ atq p̃ceptio. siue ꝓhi¬
bitio. nonab om̃ib implentia. quibꝰ ꝓposita. ⁊
data sunt. seq iõ p̃cepit om̃b bona. ł ꝓhibu¬
it mala. ł cõfuluit optima. qd̃uellet ab om̃ib
bonaque p̃cipit. fĩ. ł mala que prohibet iutari.
Si enimuellet: utiq ⁊fierent. quia ĩnullo pt̃

Expanded text:
re Deus praecepit omnibus bona facere et mala vitare, cum non velit hoc ab omnibus impleri. invicta est, nec in aliquo cassatur, sed per omnia impletur. Consilium vero ejus et praeceptio, sive prohibitio, non ab omnibus implentur quibus proposita et data sunt. Neque ideo praecepit omnibus bona, vel prohibuit mala, vel consuluit optima, quod vellet ab omnibus bona quae praecepit fieri, vel mala quae prohibuit vitari si enim vellet, utique et fieren
Abbreviated transcription (Latin):
.i. sine eiꝰ uoluntate. quia ñ eiꝰ uoluntate. sit pec̃c̃m.
Quia ñ subest d̃i uoluntati. ut malũ fiat ⁊ nou
siunt fiat. s ut fieri sinat. qr bonũ ẽ. siñe mala
sĩ ⁊utiq uolens. sinit. ñ uolñs mala. s uolens
siñe. ut ip̃a fiãt. Quia nec malast̃ bona. nͨ eafĩ:¬

Expanded text:
 voluntate, quia non ejus voluntate fit peccatum. quia non subest Dei voluntati ut malum fiat vel non fiat, sed ut fieri sinat, quia bonum est sinere mala fieri: et utique volens sinit non volens mala, sed volens sinere sinti ut ipsa fiant, quia nec mala sunt bona, nec ea fi
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. ł nõ fi̾. quod ꝓ hibuit. precepit enim habͣe
ĩmolare filium. nec tñ uoluit. nec iõ p̾ceꝑit: ut¬
id fieret. s ut habͣe ꝓbaret᷑ fides. ⁊ in eunͣgłio p̃ce¬
pit sanato. necui dic̾et. Ille aũt p̾dicauit ubiq.
intelligens dm̃ nonio ꝓhibuisse. quin uellet
opꝰ suum p̃dicari. s ut daret formã homini: lau¬

Expanded text:
cepit, vel non fieri quod prohibuit. Praecepit Abrahae, ut immolaret filium , nec tamen voluit, nec ideo praecepit ut fieret, sed ut Abrahae probaretur fides. Et in Evangelio praecepit sanato, ne cui diceret, ille autem praedicavit ubique, intelligens Deum non ideo prohibuisse quin vellet opus suum praedicari, s
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ iustum ẽ. Ecce manifeste hic habes csi uolun¬
tatẽ appellari. ip̃iꝰ oꝑationem. ł ꝑmissionem. cũ
bona ⁊ mala omĩa que fiunt. Iõq aꝑte distĩguit.
qͣmi dmuelle dix̃it. ne ead̾ rõne intellig̾et᷑ uelle
bona:⁊ mala. subdens ł sinendont fiat. ħ qñt
adinala dicit. ł ip̃ faciendo. ħqñt ad bona. Ma¬
la enim sunt fĩ. s ñ facit. bonauͦ. ip̃facit. Id eoq
dixit eum uelle. qr uolens mala sut.⁊ uolens.

Expanded text:
quod justum est. Ecce hic manifeste habemus Dei voluntatem appellari ipsius operationem vel permissionem, cum ia quae fiunt. Ideoque aperte distinguit quomodo Deum velle dixerit, ne eadem ratione intelligeretur velle bona et mala, subdens: Vel sinendo ut fiat, hoc quantum ad mala dicit; vel: Ipse faciendo, hoc quantum ad bona. Mala enim sinit fieri, sed non facit; bona vero ipse facit. Ideoque dixit eum velle, quia et nolens mala sinit, et volens
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ꝑeandem c̾ature uoluntatẽ. qua factum ẽ qõ
c̃ator non uoluit.: ut inpleret ip̃ qd̃ uoluit. bene
utens ⁊ mał. tãqͣ sũme bonus. ad eoꝵ dãpnatio¬
nem: quosuiste p̃destinanit ad penam. ⁊ ad eorum
saluterquosbenigne p̃destinauit ad głiam. Qnͣtũ
enimadipõs attinet. qd̾ cds̃ noluit. feccrunt. Qñtũ
uero ad omĩpotentẽiam c̃i: nullomͦ do facẽ ualuett̃.

Expanded text:
 eamdem creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleret ipse quod voluit; bene utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt: quantum vero ad omnipot
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit filiꝰ. ostenditur datꝰ grã trinitatis. ut etiã
ip̃ẽ filiꝰ deoerit. Ecce hic dicit. qđ filius se dedit. qr
trinicas eum dedit. Si aũ filius a sedat᷑:. a segͥ miᷤ
tet. sum euis missio. sic diuina oꝑatio. Qd filius¬
cogat. ut dicamꝰ etiã a seip̃o. missum eẽ filium.
qr mariȩ conceptꝰ et partus. oꝑatio tͥnitatis :. S
inquit aliquis. quomo pat̾ misit. si ip̃e se misit:

Expanded text:
tus est Filius, ostenditur datus gratia Trinitatis, ut etiam ipse Filius se dederit. Ecce hic dicit quod Filius se dedit, quia Trinitas eum dedit. Si autem Filius a se datus est, a se etet, cum ejus missio sit divina operatio. 6. Qucogat ut dicamus etiam a seipso missum esse Filium, quia et Mariae conceptus, et partus, operatio Trinitatis est. Sed, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ñ qua noseum. s qua ip̃e dilex̃ nos. &e mi¬
sit filuim suũ liħatorẽ ꝓ pecc̃is nr̃is. &e ẽ. Ecce ⁊
hic uidetur manifeste diuidere dilectionẽ qua
nos diliginnuĩ dm̃. ab ea qua ip̃e nos diligit.
Sigͦ inquiunt. sp̃c sc̃s dilectios. qua õs diligit.
et qua nosdiligimius. duplex dilactio÷. inmode¬
o diu̾sa ℥. qd ab surdum. et aueritate longez. Nõ
 gͦ dilectio. qua diligunis. s qua ds̃ tm̃ oiligit.

Expanded text:
nos eum, sed qua ipse dilexit nos, et misit Filium suum liberatorem pro peccatis nostris. Ecce et hic videtur manifeste dividere dilectionem qua nos diligimus Deum, ab ea qua ipse diligit nos. Si ergo, inquiunt, Spiritus sanctus dilectio est qua Deus diligit, et qua nos diligimus, duplex dilectio est, imo duo diversa est, quod absurdum et a veritate longe est. Non ergo dilectio qua diligimus, s
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ uł ꝓximũ ds̃ ÷. s adhuc aꝑtiꝰ m eodẽ libro sub¬
dit. dicens. dilectionẽ frnam quantũ cõmendet io¬
in lumine manet. &e scandalum in eo ñ÷. Manifeᷤ¬
msi qr in ip̃a fr̃na dilectiõe uult intelligi dm̃. aꝑ¬
tissime eim in eadẽ epła. paulopꝰ. dic̃ ita. Dilectissi

Expanded text:
vel proximum, Deus est. Sed adhuc apertius in eodem libro subdit dicens: Dilectionem quantum commendat Join lumine manet, et scandalum in eo non est. Manifesnisi quia in ipsa fraterna dilectione vult intelligi Deum. Apertissime enim in eadem E
Abbreviated transcription (Latin):
płi. nec mors nec uita poterit nos sepatare a ca¬
ricate oĩ. Caritas õ ingiit. hic dicta ÷ uirtꝰ. quȩ a¬
num nr̃i rectissima affec̾uoz. quȩ conungit uos
dõ. qua eũ diligimus. fcce his ulb̃ ecpͥmitur qđ ca

Expanded text:
 Nec mors nec vita poterit nos separare a charitate Dei. Charitas Dei, inquit, hic dicta est virtus quae animi nostri rectissima affectio est, quae conjungit nos Deo, qua eum diligimus. Ecce hi
Abbreviated transcription (Latin):
nantes. hoc modo. saritas dĩ dicta ÷ diffrndi mn
cordib nr̃is. ñ qua ip̃e diligit nos. s qua nos di¬
ligere facit. ce c̃. his ũb̃ ñ ounditur nec diuis a
ostenditur caritas quads̃ diligit. ab ea qua nos
diligimꝰ. s potiuis cum sit una et cadẽ caritas. et
dicatur ip̃a dĩ caritas. diũsis de cansũ ce rõnib dĩ

Expanded text:
ffundi in cordibus nostris, non qua ipse nos diligit; sed qua nos diligere facit, etc. His verbis non dividitur nec diversa ostenditur charitas qua Deus nos diligit, ab ea qua nos diligimus; sed potius cum sit una eadem charitas, et dicatur ipsa Dei charitas, et diversis de causis e
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃s magis et minus ꝑcipiatur. &e homini augea
nos diligere: &e eins manoata seruate ñ posse. et
id nos posse atq agere tancominus. quanto illũ¬
lum ꝑcipimꝰ ampliꝰ. Iõq ñ solum ñ habenti uer̃
ctiam hñti: ñ incassũ ꝓmutitur. Non hñti quidẽ ut
hãcur. hñti aũ ut ampliꝰ hãtut Nam siab alio minꝰ.

Expanded text:
s magis et minus percipiatur, et homini augeatChristum diligere, et ejus mandata servare non posse; et id nos posse atque agere tanto minus quanto illunti, verum etiam habenti non incassum promittitur. Non habenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius habeatur. Nam si ab alio minus,
Abbreviated transcription (Latin):
cui unũ ẽẽ donatur. Ait em. Ego et pat̾ unũ sumꝰ.
si ñ ħ donatur iħu. ut conficend᷑ sit in gła dĩ pat̾s.
minor pacre. Siaũ in ea gła ei donatur eẽ. qua pat̃¬
⁊. habes et in donantis anctoritate: qr maior÷. et in
donati confessione. qr unũ st̃. Maior itaq pat̾ fili
cui innascibilitatis eẽ imaginẽ. sacram̃to natiuita¬
tis imꝑtit. quẽ ex se in forma sua generat. Audist¬

Expanded text:
ater unum sumus. Si non hoc donatur Jesu ut confitendus sit in gloria Dei Patris, minor Patre est; si autem in ea gloria ei donatur esse qua Pater est, habes et in donantis auctoritate quia major est, et in donati confessione quia unum sunt. Major itaque Pater Filio cui innascibilitatis esse imaginem, sacramento nativitatis impartit, quem ex se in forma sua generat.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ diffund in cordib nt̃is. ñ qua nosip̃e diligit.
s qua nos fac̃ dilectores suos. Sic̃ iusticia d̃ or̃.
qua nosiusti eꝰ munere efficimur. ce dñ salus.
qua nos saluat. et fidesx. qua nos fidele facit.
hisub̃uidetur monstrar distinctio. int̾ caritatẽ
qua d̃s diligit. &e qua nosdiligimꝰ. Et sic̃ insticia

Expanded text:
is, non qua nos ipse diligit, sed qua nos facit dilectores suos. Sicut justitia Dei dicitur, qua nos justi ejus munere efficimur; et Domini salus, qua nos salvat; et fides Christi, qua nos fideles facit. His verbis videtur monstrari distinctio inter charitatem, qua nos Deus diligit, et qua nos diligimus. Et sicut justitia
Abbreviated transcription (Latin):
nitate ait. Qui ꝓximũ diligit. consequens: ut ip¬
sam p̾cipue dilectionẽ diligat. Os aũ dilectio÷. cõ¬
sequens ergoz. ut p̃cipue dm̃ diligat. Itẽ in eoõ.
et currimꝰ. in sublimia celoꝵ. ce ima t̾rat᷑. q̃rences
eum qui ÷ ap̃ nos. si nos eẽ uelimꝰ ap̃ eum: nemo
dicat ñ noui. qͥd diligã. Diligat fr̃ẽm. ce diligat¬
eandẽ dilectionẽ. Magiseum nou̾ dilectionem
qua diligit. quã fr̃ã quẽ diligit. Ecce iam pot̃
noiorẽ d̃m habere. quã frẽm. ẜi ane notiet̃. qr p̃¬
dm̃i. et dilectione amplectere ãm. Ipa ÷ dilectio q̃ om̃s
bonos angłos. et om̃i dĩ seruos consociat uindosc̃i¬

Expanded text:
consequens est ut ipsam praecipue dilectionem diligat. Deus autem dilectio est; consequens ergo est ut praecipue Deum diligat. Item in eodem:et currimus ieum, qui est apud nos, si nos velimus esse apud eum? Nemo dicat non novi quid diligam. Diligat fratrem, eeandem dilectionem. magis enim nouit dilectionem, qua diligit, quam fratrem, quem diligit. ecce iam potest notiorem deum habere quam fratrem, plane notiorem, qudeum et dilectione amplectere deum. ipsa est dilectio, quae bonos omnes angelos et omnes dei seruos consociat uinc
Abbreviated transcription (Latin):
cum homine. Quomõ cotdie mudicar ad scõs. et
missus ÷ etiã an incarnationie ad onĩs scõs gu
Alit sapia mittit̃ ue sie cum homine. alic̾ misa¬
ẽ. ut sit hõ. In animas eñ sc̃as se cransfẽit. & ami¬
cos di et ꝓpħas constituit. sic̃ etiam implet sc̃os

Expanded text:
cum homine, quando quotidie mittitur ad sanctos, et missus est etiam ante incarnationem, et ad omnes sanctos qui aliter mittitur ut sit cum homine, aliter missipsa sit homo. In animas enim sanctas se transfert, atque amicos Dei et Prophetas constituit , sicut etiam implet sanctos
Abbreviated transcription (Latin):
tis liquet quod p̃der ineffabilem genicurã dnob
modis mictitur:. filius . s. cum u sibilit᷑ apparuit.
ic querit᷑ sus. cum ab aliquo cognoscit᷑ ut filiꝰ¬
cur ꝑat̾ ñ dr̃ missus. cum extꝑe a quoquã cog¬
noscitur sic̃ filius. Ad qđ dicimusqr in eo: p̾cicipi
auctoritas. qui ñ ht̃ de quo sit. a quo filiꝰ ẽ. et sp̃c¬

Expanded text:
tis liquet quod praeter ineffabilem genituram, duobus modis mittitur Filius, scilicet cum visibiliter apparuit, dicitur missus, cum ab aliquo cognoscitur, ut Filicur Pater non dicitur missus, cum ex tempore a quoquam percipiatur sicut Filius? Ad quod dicimus quia in eo est principii auctoritas, qui non habet a quo sit, a quo Filius est et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
scł missionẽ qua in forma creata apparint᷑. Nã de
filio qđ minor sit patre scdm formã qua missus appa
sit os filiũ suũ fc̃m ex muliere. ftm sublege. usq ad¬
en paruũ. ut fc̃m. eo itaq missũ quo fc̃m. fateamuigͦ
scm minore̾. et in tm̃ minorẽ. in quant̾ fcm. et incm̃

Expanded text:
cum in forma creaturae apparuit? Nam de Filio, quod minor sit Patre secundum formam, qua missus apparsit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, usque adeo parvum ut factum; eo itaque missum, quo factum. Fatemur ergo factum minorem; et iterum minorem in q
Abbreviated transcription (Latin):
ce a u̾bo eiꝰ fcm̃ ÷ ut muteretur .i. incarnatꝰ homi¬
nib apparet. Non enĩ mis s̾ mutando locũ. qr in
mundo erat. Qua ꝓpt̃ pat̾ inuisibił. una cũ filio
secũ inuisibili eund̃ẽ filiũ uisibilẽ faciendo. mi¬
sisse eũ dictꝰ÷. qui si ita uisibit fieret. ut cũ pacte
increattitã uisibilẽ mutata et transiens ũteret᷑.
ita missus a pacre incelligerenir filiꝰ. ut tm̃ tnissꝰ
ñ etiã cum patre mitens inueniretur. Cum uero
sic accepta : forma setui. ut maneret in cõmu¬
tabił forma dĩ. manifestũ ÷ qđ a petre &e filio ñ
apparentib fc̃m sic qđ appareret in filio .i. ab in
nisibili patre cum inuisibili filio. ⁊ õe ip̃e filius

Expanded text:
bo ejus factum est ut mitteretur, id est, incarnatus hominibus appareret. Non enim missus est mutando locum, quia in mundo erat. Quapropter Pater invisibilis una cum Filio secum invisibili, eumdem Filium visibilem faciendo, misisse eum dictus est, qui si ita visibilis fieret, ut cum Patre in creaturam visibilem mutata et transiens verteretur, ita missus a Patre intelligeretur Filius, ut tantum missus, non etiam cum Patre mittens inveniretur. Cum vero sic accepta est forma servi, ut maneret incommutabilis forma Dei, manifestum est quod a Patre et Filio non apparentibus factum sit quod appareret in Filio, id est, ut ab invisibili Patre cum invisibili Filio, idem ipse Filius
Abbreviated transcription (Latin):
sonar. Utrãq pes¬
tem ut ait ars̃ suꝑ
ioħm elidit uerita
dicens. ego ce pat̃
unũ sums. Utr̃q
audi. et aou̾te. ii
num. et sumus.
ce a caribdi. et a
scida liberabetis.
pat̾ et filiꝰ. Sumus
enun ñ diceret de
uuo. nec unũ de
diu̾so. Erubescant
oe spc̃ di . s in herendo: fit sp̃e hominis. unꝰ sp̃c cum
ło. qr particeps fit ueritatis bãtitudins illuis. Sigͦ

Expanded text:
estem, ut ait Aug. super Joannem, elidit Veritas dicens: Ego et Pater unum sumus. Utrumque audi et adverte, et unum, et sumus: et a Charybdi et a Scylla liberaberis. Pater et Filius. Sumus enim non diceret de uno, nec unum de diverso. Erubescants Dei; sed inhaerendo fit spiritus hominis unus spiritus cum Deo, quia particeps fit veritatis et beatitudinis illius. Si
Abbreviated transcription (Latin):
diina eẽitia÷. nec ⁊ aliuo dõ fcite ut uelle. quam
&̃. cecum sic unũ ae idem scĩa dĩ uel uoluntast nõ
necomnia illa sua uoluntate d̃s sult. q̃ sua scĩa scit.
scĩa de bonis ec mat. uoluntas uero et p̃oestina
sit naturadĩ. & uoltintas. dicitur tñ pat̾ genuisse fi¬
lium natura. ñ uoluntate. & eẽ os̃ natura ñ uolim

Expanded text:
liud Deo scire et velle, quam esse, et cum sit unum et idem scientia Dei vel voluntas, non nec omnia illa sua voluntate Deus vult, quae sua scientia scit, aescientia de bonis est et malis; voluntas vero et praedestinatsit natura Dei et voluntas, dicitur tamen Pater genuisse Filium natura, non voluntate; et esse Deus natura, no
Abbreviated transcription (Latin):
fim sub̃e suȩ. Catitas quippe patris. quȩ in natuta eiꝰ
÷. ineffabilit̾ simplic. nichil aliuo quam ipã na¬
cura atq suba. ut sepe diximus. et sepe iterare ñ pi
sub̃am dĩgemusse filium. & filiumgenitũ de suba
patris assetit. dicens. carnalib cogitacioib pleni sub¬
stantiam dĩ de seipã gignere filium ñ putatis. ni
suba pactis negatis. Non enm iam erat hominissi¬
hus. ce dõ donante factꝰ dĩ filus. ex dõ nacus grã ñ
dealiqua substantia natus. s necrederemus uos
putare de nichilo eẽ cħ filium. affirmastis. ñ uosoic̃e
de nichilo eẽ di filium. de aliqua gͦ suba. &e si ñ de

Expanded text:
natura ejus est ineffabiliter simplex, nihil est aliud quam ipsa natura sua, ut saepe praediximus, et saepe iterare non piam Dei genuisse Filium, et Filium genitum de substantia Patris asserit dicens: Carnalibus cogitationibus pleni, substantiam Dei de seipsa gignere Filium non putatis, nissubstantia Patris negatis. Non enim jam erat hominis Filius, et Deo donante factus est Dei Filius: ex Deo natus, gratia, non de aliqua substantia natus est. Sed ne crederemus vos putare de nihilo esse Dei Filium, affirmatis non vos dicere de nihilo esse Dei Filium. De aliqua ergo substantia e
Abbreviated transcription (Latin):
dit heretico ũsitissime int̃rganti. uit̃ õs filium
nolens. anuolens. gauicit. ut sidicart nolens: ab
sindissima d̃i miscria scq̃tet᷑. Si aũ uolens: cotimi¬
o qđ intendebat concluderet . s. ñ nature eẽ filium. s
uoluntatis. At ille uigilantissime iucissim que¬
siuit abe. utr̃ d̃s pat̾ uolens annolens: sit os. u̾
si respondenet nolens. seq̃retur granã abfulitas¬
&e miseria. quã oe dõ credere magna insania. Si

Expanded text:
dit haeretico uersutissime interroganti, utrum deus filium nolens an nolens genuerit, ut, dicersurdissima Dei miseria sequeretur; si autem volens, continuo quod intendebat concluderet, scilicet non naturae esse Filium, sed uoluntatis. at ille uigilantissime uicissim quaesiuit ab eo, utrum deus pater uolens an nolens sit deus, ut, si responderet nolens, sequeretur illa miseria, quam de deo credere magna insania est, si
Abbreviated transcription (Latin):
Sutrum concedendũ sit. qdđ pat̃ genuetit diumã
eentiam. uł qđ diutina eẽntia genuit filiũ. uł essen¬
tia genuit eentiã. anominno ñ genuit. nec geni¬
tant cẽ druina cẽntia. Ao qđ catholicis tractatori¬
b: consentientes. oicimus quod nec pat̾ genuit
dnimã eẽntiam. nec diuina ẽaia genuit filiũ.

Expanded text:
 genuit divinam essentiam, vel essentia genuit Filium, vel essentia essentiam; aut omnino non genuit, nec genita est divina essentia. Ad quod catholicis tractatoribus consentientes dicimus, quod nec Pater genuit divinam essentiam, nec divina essentia genuit essentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑ nec uolens necnolens d̃. nec uolens nec
nolens genuit filium. siueuoluntace. uł necessĩta¬
te. ex tali sensu michi idanur accipienda. ut uo¬
luntatẽ p̃ceilentẽ. ut accedentẽ intelligamꝰ. qua¬
lir̃ cunomius intelligebat. Non enem ipẽ ÷ d uo
luntate p̃calenti. uł eticienti. it uolens priusquã
os. nacuoluntate. p̃calenti. uł accedenti genint fĩ¬
ens &e bonꝰ dr᷑ genuisse filium. curũ et uolens: cũ

Expanded text:
Pater nec volens nec nolens est Deus, nec nolens nec volens genuit Filium, sive voluntate, sive necessitate, ex tali sensu mihi videntur accipienda, ut voluntatem praecedentem vel accedentem intelligamus, qualiter Eunomius intelligebat. Non enim ipse Deus est voluntate praecedenti vel efficienti, vel volens priusquam Deus; nec voluntate praecedenti vel accedenti genuit Fiens et bonus dicitur genuisse Filium, cur non et volens, cum
Abbreviated transcription (Latin):
gignat ut sit. Hic queritut utrum concedendũ¬
uerum ẽ. qđ ds̃ pat̾ genuit filium. Iõ queritur u¬
tr̃ concedendũ sit. quod ds̃ genuit qđm. Si enĩds ge
ter dm filium genuit. in simbolo quoq script̃:
lum̃ de lumine. d̃muer̃. de dõ uero. quod uetoao¬
ditur gͦ genuit se om̃. ist alium dm̃. neutr̃ cõceilen

Expanded text:
INCTIO IV. HIC QUAERITUR UTRUM CONCEDENDUverum est, quod Deus Pater genuit Filium. Ideo quaeritur utrum concedendum sit quod Deus genuit ter Deum Filium genuit. In symbolo quoque scriptum est: Lumen de lumine, Deum verum de Deo vero. Quod vero additur, ergo genuit se
Abbreviated transcription (Latin):
porat creatura. ssulla enimres÷ q̃ seppãmgignat:
ut sit. et iõ ñ ÷ credendũ. uł dicendum. quoo ds
genit se. Alia questio de eodem.tLr¬
ed adhuc opponunt garrcili rõcinatore dicen¬
Otes. Si ds̃ pat̾ genuit ̃m. aut geniut om̃ qui

Expanded text:
poralis creatura. Nulla enim res est quae seipsam gignat ut sit; et ideo non est credendum vel dicendum quod Deus genuit se. 2. Alia quaestio de eodem. Sed adhuc componunt garruli ratiocinatores dicentes: Si Deus Pater genuit Deum, aut genuit Deum qui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̾. Quocura. ut auoꝰ. at in¬
leaica eunomii a quo enomi¬
nians heretici ort sunt. qui cũ¬
ñ potuisset intelligare na crae¬
te uoluisset. unigeniũ a uer
sub̾a patris genitã. nĩ naturet¬

Expanded text:
ocirca, ut Aug. ailectica Eunomii, a quo eunomihaeretici orti sunt; qui cun potuisset intelligere, nere voluisset unigenitum Dei ia Patris genit
Abbreviated transcription (Latin):
pe ddicendũ:. aut de aliqua sub̃a natus : dĩ filius. aut
rus dĩ filius. Siucro de paccis sub̃.a. uinus euisdeq sub¬
stantiȩ st̃. pat̃ et filius. uosaũ nec filium de pactis
aliqua matĩa. s ex patre eẽ concedicis. nec uidetis ꝗͣ
neceẽ sit. ut qui ñ÷ ex nichilo. nec ex aliqua re alia.
quo: .i. ds. dedõ natꝰ q ñ alius p̾us fuit. s natura co¬
qđ duura suba qlium genuerit. & qđ filius sit
genitu de suba patris. et quodde dõ nacura coeter¬
na. & quod pat̃. io qđ ip̃e genuit. Ioaut̃ qđ ipẽ ÷.¬
genirisse. Uchement mouent nos hec ũba. q̃ quo¬
mõ intelligenda sint. mallem ab alis audut. quã
tradere. ut tñ sine p̾iudicio atq temeritate loquar.
ex ħ sensu dicta possunt accipi. Natura coet̾na oe
cum eo natura. uł eiusde naturȩ. quẽ sensum cõ¬
fitinat auuꝰ. ibidẽ subiciens. et qđ dixerat qĩ expla¬
nans. Dicto enim natura coet̾na de dõz. addidit.

Expanded text:
pe dicendum est: Aut de aliqua substantia natus est Dei Filius, aut rus est Filius. Si de Patris, unius ejusdemque substantiae aliqua materia, sed ex Patre esse conceditis; nec videtis quam necesse sit ut qui non ex nihilo, nec ex aliquus de Deo natus, quia non alius prius fuit, sed natura cobstantia Filium genuerit, et quod Filius sit genitus de substantia Patris, et quod de Deo est natura coaeterna, et quod Pater id quod ipse est genuit. Id autem quod ipse genuisse. Vehementer movent nos haec verba, quae quomodo intelligenda sint, mallem ab aliis audire, quam ipse tradere. Ut tamen sine praejudicio atque temeritate loquar, ex hoc sensu dicta possunt accipi: Natura coaeterna ditaque est eadem cum eo natura, vel ejusdem naturae. Quem sensum confirmat Aug. ibidem subjiciens, et quod dixerat quasi explanans. Dicto enim: Natura coaeterna est de Deo, addit:
Abbreviated transcription (Latin):
diuina cẽntia genuit filium. qi cum filiꝰ sit diui¬
na eentia. iam eĩt filius res a qua generat᷑ et ita
eadẽ res seipãm generaret. Ita etiamdicimꝰ qđ cẽn¬
ta diuina ñ genuit cẽnciam. sũ enimuna et sũ¬
ma q̃ca res sic diuina ẽẽntia. si diuina eẽntiaes¬
senciã genuut. eadẽ res ip̃am genuit. qđ omnino

Expanded text:
lium; quia cum Filius sit divina essentia, esset Filius res a qua generatur et ita eadem res seipsam generaret. Ita etiam dicimus quod essentia divina non genuit essentiam. Cum enim una et summa quaedam res sit divina essentia, si divina essentia essentiam genuit, eadem res seipsam genuit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
de dcum. an alium genuerit dm.
UNc ad p̃missam qõnem reũtanut. uͥ quereba¬
tur. an ds pat̃ genuerit sed̾m. an alium dm̃
ad quos dicimus. neutr̃ fore concedendũ. Dic̃ tñ aus
tib̾. Rat̃ ut hr̃et filium de seip̃o ñ minnit seip̃m. si
ta genuure de se alt̾m se: ut totus maneret mse. et es¬
set in filio tantꝰ. quantus et soł. qđ ita incelligi po¬

Expanded text:
e Deum, an alium deum genuerit. Nunc ad praemissam quaestionem revertamur; ubi quaerebatur an Deus Pater genuerit se Deum, an alium deum. Ad quod dicimus, neutrum fore concedendum. Dicit tamen Averbis: Pater ut haberet Filium de ipso, non minuit seipsum, sed ita genuit de se alterum se, ut totus maneret in se, et esset in Filio tantus, quantus et solus. Quod ita intelligi po