comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
crũ ut arbitror diu̾sa nob̾ penitentiũ genera
declarant᷑. Pelicanꝰ enĩ auis egyptia ciconiis q̃pelica¬
corꝑis granditate consimil. qͣ nat᷑ali maciȩ
so intestino ꝑ uiscera quicqͥd escarũ accepit
sine aliqua decoccione transmittit. hincfit
ut adipe ꝓpͥo minime faeciat᷑ qͥ paruissimo
aues uolat. s delectatione se salitaria conso
aliuo sic̃ dictũ ÷ qd̾ indesertis locis secretisq
uersat᷑. ꝑhoc gͥ auiũ genꝰ pulcherrimȩ sig¬
nificant᷑ hȩremitȩ. qͥ hoĩm consortio de relicto:
timore dñi remota se afflictione discrutiant.
Seqr̃. factꝰ sũ sicut noccicorax indamicilio.
Aliud genꝰ introducit᷑ pȩnitentis. Nocticorax
greco uocabulo dr̃ noctis coruus. quẽ quidã
bubonẽ: quidã noctuã. eẽ. dixert̃. Alii magis
coruo magnitudine et colore consimilẽ. quẽ
specia lit in asiȩ partib inuenire posse testanͣ.
istũ sic̃ diei fulgor abscondit. ita aduentus

Expanded text:
crum ut arbitror diversa nobis poenitentium genera crum ut arbitror diversa nobis poenitentium genera declarantur. Pellicanus enim avis Aegyptia est, ciconiis corporis granditate con similis, quae naturali macie sso intestino per viscera, quidquid escarum accipit, sine aliqua decoctione transmitit. Hinc fit, ut adipe proprio minime farciatur, quia parvissimo aves volat, sed delectatione se solitaria consolaliud sicut dictum est quod in desertis locis secretisque versatur. Per hoc igitur avium genus pulcherrime significantur eremitae, qui hominum consortio derelicto, timore Domini, remota se afflictione discruciant. Sequitur: Factus sum sicut nycticorax in domicilio. Aliud genus introducitur poenitentis. Nycticorax Graeco vocabulo dicitur noctis corvus, quem quidam bubonem, quidam noctuam esse dixerunt: alii magis corvo magnitudine et colore consimilem, quem specialiter in Asiae partibus inveniri posse testantur. Istum sicut diei fulgor abscondit, ita adventus
Abbreviated transcription (Latin):
baptismatis. qr ñ in hoi̾s passione. s di et hoĩs
baptiram̃. Deinde pꝰt hoc uiuens passer in
sgrũ ut auolec dimitit᷑. gͦ impassibił diuini¬
tas et inseꝑabił erat. acarne quȩ passa: Uñ
et seꝑabił insanguine baptirat᷑. ut impassi¬
bił iriua inagrũ auolec adlatitudinẽ uidelꝰ
c̃tẽplationis emutit᷑: qͦ illũ emitente nr̃o uide¬
licet intelleccu. sub huiꝰ enĩ c̃cẽplatione tenecur.
Est et alia passeris significatio. ut supͣ diximꝰ. un¬
de legit᷑. transmigra in montẽ sic̃ passer. Passer̃
qͦ plura st̃ genera. alii gaudent adforamina pa-¬
rietũ. alii ualles roscidas reqͥit̃. ñ nulli montes
appetunt scalentes. s ñ deillis dicit. qͥ ad altissi¬
ma loca t̾rarũ leuissimo uolatu rapiunt᷑: ut is
mĩto similes estim̃t᷑ qui ad neqͥssimas p̃dicati¬
ones lȩuitate inconstantis aĩ transferuntur.
Nam inpsał ꝓpħa ita dicit. simił factꝰ sũ sicut
sic̃ passer unicus inȩdificio. ꝑhȩe nõa uolu¬

Expanded text:
baptismatis, quia non in hominis passione, sed Dei et hominis baptizamur. Deinde post haec, vivens passer in agrum ut avolet dimittitur; ergo impassibilis divinitas et inseparabilis erat a carne, quae passa est, unde et separabilis in sanguine baptizamur, ut impassibilis viva in agrum avolet. Ad altitudinem videlicet contemplationis emittitur, quo illulicet intellectu, sub hujus enim contemplatione tenetur. Est et alia passeris significatio, ut supra diximus. Unde legitur: Transmigra in montem sicut passer . Passerum quoque plura sunt genera. Alii gaudent ad foramina parietum. Alii valles roscidas requirunt: nonnulli montes appetunt squalentes. Sed de illis nunc dicit, qui ad altissima loca terrarum levissima voluntate rapiuntur, ut his merito similes aestimentur, qui ad nequissimas praedicationes levitate inconstantis animi transferuntur. Nam in Psalmo Propheta ita dicit: Similis factus sum sicut passer unicus in aedificio . Per haec nomina volu
Abbreviated transcription (Latin):
tio hereticoꝵ in ysaia. qͥ comederit deouis coꝵ
moriet᷑. Pulli scĩ inpsalt̾io. et turt᷑ nidũ. ec cętã.
et alibi. et pullis coruoꝵ in uocantib eum:
id ÷ fideles deinfidelib gentib Pulli aqͥlȩ.
fideles ineccła in iob: pulli eiꝰ sanguinẽ lin¬
gent. id÷ sacram̃ta passionis dnĩ. Aquila
abacumine ocłor uocata. tanti enĩ contuit᷑
.eẽ. dr̃. ut cũ suꝑ maria immobili penna fe¬
rat᷑. nec humanis pateat obtutib detanta
fublimitate pisciculos natare uideat. ac
torm̃ti instar descendens: raptã predã pen¬
nis adlitꝰ ꝑtrahat. Nam ec contͣ radiũ solis
feit᷑ oprucũ ñflectere unde et pullos suos
ungue suspensos radiis soł obicit: et quo ᷤᷤ
uiderit immobilẽ tenere aciẽ ut dignos
genere õseruat. si qͦs uͦ inflectere optutum.
qͣsi degenere abicit. Inscriptã sacra uocabu¬
lo aquilȩ. Aliqñ maligni sp̃c raptores aĩaꝵ
aliqñ p̃sentis scłi potestates: aliqn uͦ ł sub¬

Expanded text:
eticorum. In Isaia: Qui comederit de ovis eorum, morietur . Pulli, sancti. In Psalmo: Et turtur nidum, etc. . Et alibi: Et pullis corvorum invocantibus eum , id est fideles de infidelibus gentibus. Pulli aquilae, fideles in Ecclesia, ut in Job: Pulli ejus sanguinem lingent , id est, sacramenta passionis Domini. Aquila ab acumine oculorum vocata. Tanti enim contuitus esse dicitur, ut cum super maria immobili penna feratur, nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat, ac tormenti instar descendens raptam praedam pennis ad littus pertrahat. Nam et contra radium solis fertur obtutum non flectere. Unde et pullos suos ungue suspensos radiis solis objicit: et quos viderit immobilem tenere aciem, ut dignos genere, conservat: si quos vero inflectere obtutum quasi degeneres abjicit. In Scriptura sacra vocabulo aquilae aliquando maligni spiritus raptores animarum, aliquando praesentis saeculi potestates, aliquando vero sub
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. om̃ib seminib cũ aũ creuerit maiꝰ õib
holerib ÷ et fit maior. ita ut ueniant uolu¬
cres et habitent inramis eiꝰ. p̃dicatio eũgłii
minima ÷ oĩb disciplinis corã ocłis sapien¬
tiũ istiꝰ mundi. s crescit in arborẽ. ita ut uo¬
lucres celi qͣs ł animas credentiũ. ł fortitudineᷤ
di seruitio mancipatas sentire debemꝰ. Ueni¬
enr ut habicent inramis eiꝰ. ramos puto ȩuan¬
gelicȩ arboris. q̃ degͣno sinapis creuerit dog¬
matũ. eẽ. diu̾sitatis. inqͥb supͣdictarũ uolumi¬
nũ una quęq reqͥescit. Aues st̃ demones. un¬
de et in apocalipsi oĩb auib dr̃. Aues que

Expanded text:
em omnibus seminibus: cum autem creverit, majus omnibus oleribus est: et fit arbor, ita ut veniant volucres et habitent in ramis ejus . Praedicatio Evangelii minima est omnibus disciplinis coram oculis sapientium istius mundi: sed crescit in arborem, ita ut volucres coeli, quas vel animas credentium vel fortitudines Dei servitio mancipatas sentire debemus, veniant et habitent in ramis ejus. Ramos puto evangelicae arboris, quae de grano sinapis creverit, dogmatum esse diversitates, in quibus supradictarum volucrum unaquaeque requiescit. Aves sunt daemones. Unde et in Apocalypsi omnibus avibus dicitur: Ave
Abbreviated transcription (Latin):
ro gͦ signa et ꝓdigia sunt appellata. quȩ mę¬
gypto facta monstrant᷑. Thaneos humile man¬
datũ diximꝰ intͣp̃tari qd̃ inisto scło necessa¬
riũ nob̾ ac salutare cognoscit᷑. uͥ humiles
acꝓstrati eẽ. debemꝰ: qͥ uenie sẽꝑ suffragia po¬
stulamꝰ. Inc̾trariã uͦ partẽ campꝰ accipit᷑. qñ¬

Expanded text:
to ergo signa et prodigia sunt appellata, quae in Aeto ergo signa et prodigia sunt appellata, quae in Aegypto facta monstrantur. Taneos, humile mandatum diximus interpretari, quod in isto saeculo necessarium nobis ac salutare cognoscitur: ubi humiles ac prostrati esse debemus, qui veniae semper suffragia postulamus. In contrariam vero parte
Abbreviated transcription (Latin):
lib pͣbeant. ut ÷ illud inꝑsalmo: et campitui
replebunt᷑ ub̃tate. Aliqñ uͦ equalitatẽ et
placiditatẽ morũ designat. ut ÷ illud psalmi¬
ste. gaudebt̃ campi et omiã quȩ ineis sunt.
Campos hic similit̾ inbono debemꝰ acciꝑe.
quia illa plana dicimꝰ quȩ pulcherrima ȩ¬
qualitate tendunt᷑. Campos gͦ dicit uiros
iꝰtitiȩ laude pollentes: ñ suꝑbia tumidos.
ñ asꝑos iracundia: s mansueta lenitate
plenissi mos. Campꝰ intelligit᷑ mundꝰ eo qd̃
sit patens. dequo abacuc ꝓpłia dicit: exiit
u̾bum idẽ. filiꝰ di. et misit se incãpu̾. Et in
psalmo scriptũ ÷. sic̃ posuit in egypto signa¬
aũ ciuitas ẽ. egypti uͥ st̃ facta ꝓdigia quȩ le¬
gunt᷑. Signa utiq fuert̃ inegypto duris
cordib qͣsi caracteris imp̃ssa nestigia. ꝓdi¬
gia uͦ quasi porrodicentia. idẽ. q̃ p̃figura¬
bant᷑. eẽ. uentura. Om̃s eñi ille plage adali¬
quã significantiã pͥcis tẽꝑib c̃tiger̃t. meri

Expanded text:
bus praebeant, ut est illud in Psalmo: Et campi tui replebuntur ubertate . Aliquando vero aequalitatem et placiditatem morum designat, ut illud Psalmistae: Gaudebunt campi et omnia quae in eis sunt . Campos hic similiter in bono debemus accipere: quia illa plena dicimus, quae pulcherrima aequalitate tenduntur. Campos ergo dicit viros justitiae laude pollentes, non superbia tumidos, non asperos iracundia, sed mansueta lenitate planissimos. Campus intelligitur mundus, eo quod sit patens, de quo Habacuc propheta dicit: Exiit verbum, id est, Filius Dei, et misit se in campum. Et in Psalmo scriptum esnim civitas est Aegypti, ubi sunt facta prodigia quae leguntur. Signa utique fuerunt in Aegypto duris cordibus, quasi characteris impressa vestigia. Prodigia vero quasi porro dicentia, id est, quae praefigurabantur esse ventura. Omnes enim illae plagae ad aliquam significantiam priscis
Abbreviated transcription (Latin):
ampus ẽ. t̾rarum planities. dictꝰ aut̃
campꝰ qd breuis sit pedib nec ere ptus
ut montes: s patens et spatio suo porrecꝰ et
iacens. unde et grecȩ pedion dr̃. sũpsit aũ no¬
m̃ exgrecaethuimologia. sam enĩ grecȩ bre¬
ue dr̃. Solũ ÷ omẽ qd̾ sustinet asoliditate¬

Expanded text:
ampus est terrarum planities. Dictus autem campus, quod brevis sit pedibus, nec erectus ut montes, sed patens et spatio suo porrectus et jacens. Unde et Graece pedion dicitur. Sumpsit autem nomen ex Graeca etymologia. Camai enim Graece breve dicunt. Solum est omne quod sustinet
Abbreviated transcription (Latin):
initinere soł ardores tẽ pestatesq
imbriũ. frigorisꝙ imurias uitans.
Dicta aũ cab̾nacła qd̾ cortine distente funib tabuł
int̾ stantib appenderent᷑. ꝗͣ tẽtoria sustinerent.
Tentoriũ uocatũ eo qd̾ tendant᷑ funib atq pał.
tinde et hodie pͣtenłe dñr. Misticȩ tentoriũ siue
rab̾nacłm aut pͣsentẽ eccłam significat. fic̃ illd̾
rab̾nacłm moͤaicũ in deserto. in huiꝰ p̃sentis p̾fi¬
guratione c̃ditũ ⁊ aut cͣgregationes fideliũ ex
gentib. sic̃ illud ⁊: psalmiste: qmͣ amabilia st̃
tab̾na cła tua dnẽ. Uł c̃ditionẽ corꝑis humani.
deqͦ dicit apłs: quã dui sumꝰ in hoc tab̾nacło. in¬
gemescimꝰ gͣuatr nolentes expoliari. s suꝑues¬
tiri. Itẽ cogitationẽ m̃tis significat rab̾nacłm.
ut ÷ illud beati ioli: ignis deuorat tab̾nacła

Expanded text:
tinere, solis ardores, tempestatesque imbrium, frigorisque iniurias vitant. Dicta autem tabernacula, quod cottive distente funibus tabulis interstantibus appenderentur, que tentoria sustinerent. Tentorium vocatum eo quod tendatur funibus atque pilis; unde et hodie pretendere ditabernaculum aut praesentem ecclesiam significat, sicut illud tabernaculum Mosaicum in deserto in hujus praefiguratione conditum est: aut congregationem fidelium ex gentibus, sicut illud est Psalmistae: Quam amabilia sunt tabernacula tua, Domine ; vel conditionem corporis humani, de quo dicit Apostolus: Quandiu sumus in hoc tabernaculo, ingemiscimus gravati, nolentes expoliari, sed supervestiri . Item cogitationem mentis significat tabernaculum, ut est illud beati Job: Ignis devor
Abbreviated transcription (Latin):
mundꝰ ornatꝰ :: aliqͣnta ꝑstriximꝰ et nc̃
incõꝑatione eui uniꝰ hoĩs qͥ michrocosmoᷤ
grece aphylosophis. hoc ÷ minor mundꝰ sol&e
nuncupari: deeisdẽ aliqnͣto latiꝰ exponemꝰ.
Pͥma ÷ gͦ mundi huiꝰ etas abadam usq ad
noe: c̃tinens annos uixta hębraicã uerita¬
rẽ mille sexcentes qͥnquaginta sex: iuxta
.Lxx. int̃pͣtes .ii. cexlii. generationes. uixta
uirãq editionẽ numero .xͣ. quȩ uniuersali
deleta ⁊ dilnuio. sic̃ pͥmã cuiꝰq hominiᷤ

Expanded text:
mundus ornatus est, aliquanta perstrinximus: et nunc in comparatione aevi unius hominis, qui microcosmos Graece a philosophis, hoc est, minor mundus solet nuncupari, de eisdem aliquanto latius exponemus. Prima est ergo mundi hujus aetas ab Adam usque ad Noe, continens annos, juxta Hebraicam veritatem, mille sexcentos quinquaginta VII, juxta LXX interpretes, IIMCC, et XLII, generationes, juxta utramque editionem, numero decem: quae universali est deleta diluvio, sicut primam cujusque ho
Abbreviated transcription (Latin):
constant. et inde scła qd̾ se sequantur.:
ab euntib eñĩ aliis. alii succedt̃. Hinc
quidam qͥnquagesimũ annũ scłm dicunt.
quẽ hebrei iubileũ uocant. aͦb. hanc causã
et ille hȩbreus qui ꝓpt̃ uxorẽ et liberos amans
dñm suũ. aure ꝑcussa aut seruitio subiu¬
gatis seruire iubet᷑ inscłm. hoc ÷ usq adãn¬
num qͥnquagesimũ. Aliqñ ꝓp̃senti uĩta po

Expanded text:
constant, et inde saecula, quod se sequantur. Abeuntibus enim aliis alii succedunt. Hinc quidam quinquagesimum annum saeculum dicunt, quem Hebraei Jubilaeum vocant. Ob hanc causam et ille Hebraeus, qui propter uxorem et liberos amans dominum suum, aure pertusa servitio subjugatur, servire jubetur in saeculum, hoc est, usque ad annum quinquag
Abbreviated transcription (Latin):
misterii gr̃a .xiiii. ponit. Aqua uelud iu¬
uenili etate inppło di regũ tẽpora cȩperunt.
Hȩc nanq in hõib ȩcas apta gub̾nando so¬
ut gͣui senectute fessa mał crebriorib. plebᷤᷤ
hebrea quassat᷑. Sexta quȩ nc̃ agit᷑ etas nuilla
generationũ ł tempoꝵ serie certa. s ut etas
decrepita ipsa totiꝰ scłi morte consum̃da. has
erũnosas plenasq laborib mundi exates qͥq
felici morte incert̃. Septima iam sabbati ꝑen¬
nis ȩxare suscepti. octauã beatȩ resurrectionis

Expanded text:
 qua, velut juvenili aetate, in populo Dei regum tempora coeperunt. Haec namque in hominibus aetas apta gubernando sout gravi seHebrea quassatur. Sexta, quae nunc agitur, nulla generationum vel temporum serie certa, sed ut aetas daerumnosas, plenasque laboribus, mundi aetates quique felici morte vicerunt, septima jam sabbati perennis aetate suscepti oct
Abbreviated transcription (Latin):
ficat cursũ ubi miseri st̃. quic̃ꝙ delinquuñ.
ubi fas ÷ corda nr̃a conuerti: et miscd̾iam po¬
stulari. ibi enĩ damꝑnatio.ẽ. confiteri pecc̾m
ubi constat. eẽ iudiciũ. Aliquando ꝓęt̾ntate
ponit᷑. ut ÷ illud memorfuit inscłm testamͣti

Expanded text:
ficat cursum, ubi miseri sunt quicunque delinquunt: ubi fas est corda nostra converti, et misericordiam postulari. Ibi enim damnatio est confiteri peccatum, ubi constat esse judicium. Aliquando pro aeternitate ponitur, ut est illud: Memor fuit in saeculum Testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
noe. sała a noe usq adabralã. t̾cia adabra-¬
ham.usq ad dauid. Quarta adauid usq ad
transmigrationẽ uida inbabiloniã. qͥnta
deinde usq ad aduentũ saluatoris incarne.
Sexta quȩ nc̃ agit᷑. usq qͦ mundꝰ iste finiat᷑.
sic gͦ potest mundi etas ad similitudinem

Expanded text:
raham: tertia ab Abraham usque ad David: quarta a David usque ad migrationem Juda in Babyloniam: quinta deinde usque ad adventum Salvatoris in carne: sexta, quae nunc agitur, usque quo mundus iste finiatur. Sic ergo potest mundi aetas ad similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qͥsq ÷ qui suã recordet᷑ infantiã. Scda etaᷤ q:¬
a noe usq ad abraham generationes uixta he¬
rationes uͦ.xͦiͭ. Hȩc quasi pueritia fuit generis
ppłi dĩ. et ideo in lingua iuuenta ÷ idẽ. hebrea
Apueritia nãq homo incipit nosse loqui ptꝰ
infantiã quȩ hinc appellata ÷ qd̾ fari ñ potest.
Tercia ababrahã usq addauid. gn̾ationes uꝑx¬
ta utrãq auctoritatẽ .xiiii. uͦ annos. deccexlii.

Expanded text:
cordetur infantiam? Secunda aetas a Noe usque ad Abraham, generationes, juxta Herationes vero XI. Haec quasi pueritia fuit generis populi Dei, et ideo in ea lingua inventa est, id est, Hebraea. A pueritia namque incipit homo nosse loqui post infantiam, quae hinc appellata est, quod fari non potest. Tertia ab Abraham usque ad David, generationes, juxta utramque auctoritatem
Abbreviated transcription (Latin):
dr. et ꝓuno anno: ut inannalib. et ꝓseptem
ut hõis: et ꝓcentũ. et ꝓ quouis tp̃r. Uñ et etas
tẽpꝰ qd demultis scłis instruit᷑. et dicta etas.
qͣsi ȩuitas. idẽ. similitudo eui. Nam euum
ẽ. etas ꝑpetua. cuiꝰ neq initiũ neq extremũ
latinos ÷ deriuatũ. Etas aũ ꝓpͥe duob modis
dr̃. aut eñĩ hõis sic̃ infantia. uiuentꝰ. senectꝰ.¬

Expanded text:
ro uno anno ut in annalibus: et pro septem, ut hominis: pro centum, ut pro quovis tempore. Unde et aetas tempus, quod de multis saeculis instruitur: et dicta aetas, quasi aevitas, id est, similitudo aevi. Nam aevum est aetas perpetua, cujus neque initium neque extremum latinos est derivatum. Aetas autem prope duobus modis dicitur. Aut est enim hominis, sicut infantia, juventus, senect
Abbreviated transcription (Latin):
si:. datus ẽ. ei arcus. Arcus intentio cõmina¬
tendert̃ arcũ suũ. itẽ de arcu in psalmo ita
scriptũ :: arcũ suu̾ tetendit. et parauit illũ
Arcũ itaq scripturã noui et ueteris testam̃¬
ti congruent̃ accipimꝰ. qui duob quodãmͦ
curuatis flexib deuotoꝵ colla complecitur.
his fidelib suaue iuguͣ ostendit᷑: contuma¬
cib aũ arma t̾ribilia declarat᷑. Tetendit
adiectum ẽ: ne eiꝰ patientia remissa puta¬
ret᷑. Qd aũ sequit᷑. eo inipso parauit ua¬
sa mortis. sagritas suas ardentib effecit.
hic distributio diuinȩ maiestatis osten¬
dit᷑. quia ꝑ arcũ. idẽ. ꝑuetꝰ et nouũ testam̃¬
tũ sicut iam dictum ẽ: et effectꝰ mortis ue¬
nit. et sagrtis ipsius uita prestat᷑. Egres¬
qui ardentib hoc ẽ desid̾antib animis
in modũ sagntarũ p̃cepta salutaria trans¬
misert̃. unde et impii sauciarent᷑: et fideli¬
bus efficax cura ꝓueniret: Ese fũda.

Expanded text:
si: Datus est ei arcus . Arcus, haereticsi: Datus est ei arcus . Arcus, haereticarcum suum . Item de arcu in psalmo ita scriptum est: Arcum suum tetendit, et paravit illum . Arcum itaque Scripturam Novi et Veteris Testamenti congruenter accipimus: quia duobus quodammodo curvatis flexibus devotorum colla complectitur: hic fidelibus suave jugum ostenditur; contumacibus autem arma terribilia declarantur: tetendit, adjectum est, ne ejus patientia remissa putaretur. Quod autem sequitur: Et in ipso paravit vasa mortis, sagittas suas ardentibus effecit , hic distributio divinae majestatis ostenditur: quia per arcum, id est, per Vetus et Novum Testamentum, sicut jam dictum est, et effectus mortis venit, et sagittis ipsius vita praestatur. Egresqui ardentibus, hoc est, desiderantibus animis in modum sagittarum praecepta salutaria transmiserunt: unde et impii sauciarentur, et fidelibus efficax cura proveniret. CAPUT X.
Abbreviated transcription (Latin):
sponsa uulnus accipiens loquit᷑ incanti¬
co canticoꝵ: uulnerata caritatis ego sũ.
Uagina appellata eo qd̾ inea mucħm uł
gladius baiolet̃. Theca abeo qd̾ aliqͥd recep¬
tũ regat.c. lut̾a pro.G. posita. Alii greco no¬
mine checã uocari assert᷑. qd̾ ibi reponat᷑
aliqͥd: inde et bibliotheca librors. repositio
dr̃. Uagina ẽ. aũ occultationẽ consilii. uł
ꝓtelationẽ iudicii significans: unde IN
psalmo scriptũ. ẽ: nisi conu̾tamini gladi¬
um suũ uibrabit. Contumaces t̾ret iude¬
os. qͥ dñi lege contẽpta: idoloꝵ cult̾is ne¬
fandissimis seruiebant. ipsis enĩ dr̃. nui¬
si conu̾tamini. gladiũ suũ uibrabit: idẽ.
unicũ filiũ suũ sublucente claritate mis
ostendit. Arcus uocatꝰ eo qd̾ arceat adu̾sa¬
riũ. inde et arcus dicunt᷑: quib arcent᷑ hos¬
sensum euangelicus sermo: ut ingenesi.
sedit inforti arcus eiꝰ: idẽ. dñi. et in apocalip¬

Expanded text:
sponsa vulnus accipiens loquitur in Cantisponsa vulnus accipiens loquitur in Cantico canticorum: Vulnerata charitate ego sum . Vagina appellata eo, quod in ea mucro vel gladius bajuletur. Theca ab eo quod aliquid receptum tegat, c littera pro g posita. Alii Graeco nomine thecam vocari asserunt, quod ibi reponatur aliquid: inde et bibliotheca, librorum repositio dicitur. Vagina autem occultationem consilii, vel protelationem judicii significat: unde in Psalmo scriptum est: Nisi convertimini, gladium suum vibrabit . Contumaces terret Judaeos, qui Domini lege contempta idolorum culturis nefandissimis serviebant: ipsis, nisi convertantur, gladium suum vibrabit, id est, unicum Filium suum sub lucente clariritate missostendit. Arcus vocatus eo, quod arceat adversarium: unde et arces dicuntur, a quibus arcentur hossensum evangelicus sermo, ut in Genesi: Sedet in forti arcus ejus , id est, Domini; et in Apocalyp
Abbreviated transcription (Latin):
nus nauigis p̃bet. Uaria enĩ nauigisi gene¬
ra. diu̾sa conuenticła posit̃ expͥmere: bonoꝵ
et malor inqͥli bonibona:.mali aũ mala
machinant᷑. Similit̾ et instrum̃ta nauiũ
uaria: diu̾sas artes significant. in qͥb bo¬
ni ꝓdẽe. student: mali aũ nocere.

Expanded text:
igii praebet. Varia enim navium genera diversa conventicula possunt exprimere bonorum et malorum. In quibus boni bona, mali autem mala machinantur. Similiter et instrumenta navium varia diversas artes significant, in quibus boni prodesse student, mali autem nocere.
Abbreviated transcription (Latin):
re mes. uł triremes. agiles et ad ministĩum
clasas apte. ennius labit̃ uncca carina ꝑ
eqͦra cana celoncis. linb nauicła breuis.
quȩ alia appellatione dr̃. et cũba et caupo¬
lus: sicut ec lintris. idẽ. carab quo utunt᷑

Expanded text:
remes, vel triremes agiles, et ad ministerium remes, vel triremes agiles, et ad ministerium classis aptae. Ennius: Labitur uncta carina per aequora cana celocis. Lembus navicula brevis, quae alia appellatione dicitur et cymba et caupolus, sicut et linter, id est carabus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dromones uocamꝰ. dictȩ eo qd̾ longiores st̃
cȩt̃s: cuiꝰ concͣriꝰ muscłs curtũ nauigium.
Dromo aũ ad decurrendo diciꝰ. cursum enĩ
greci dromũ uocant. Classis dicta ẽ. agreco
uocabulo. alsołon kadon. idẽ. alignis.
unde et calones nauicłȩ que ligna militib
portant. Barca ẽ quȩ cuneta nauis cõmer¬
cia adlitꝰ portat. hȩc nauis inpelago ꝓpt̾
nimias undas suo suscipit gremio. ubi aũ
adꝓpinqͣuerit portũ. reddet uicẽ barca:
naui quã accipit inpelago. Paro nauium
piratarũ aptũ. ei ex his ita uocatũ. Mio pa
ro ẽ. enĩ scapha ex uimine fata. quȩ c̾recta
erudo corio genꝰ nauigii p̃bet: quales u¬
tunt᷑ germanoꝵ pirate in occeani litorib
uł paludib obagilitatẽ. De qualib hy storia.
gens inquic saxonum mioyaronib ñ iu¬
rib nicunt᷑ fuge potiꝰ quã bello parati. Le¬
lones qͣs greci celeras uocant. idẽ. celones. bi¬

Expanded text:
dromones vocamus: dictae eo quod longiores sint dromones vocamus: dictae eo quod longiores sint caeteris: cujus contrarius musculus, curtum navigium. Dromo autem a decurrendo dictus: cursum enim Graece dromon vocant. Classis dicta est Graeco vocabulo apo ton calon, id est, lignis: unde et calones naviculae, quae ligna militibus portant. Barca est, quae cuncta navis commercia ad littus portat: hanc navis in pelago propter nimias undas suo suscipit gremio: ubi autem appropinquaverit portum, reddit vicem barca navi, quam accepit in pelago. Paro navigium piratarum aptum, et ex his ita vocatum. Myoparo. Est enim scapha ex vimine facta, quae contecta crudo coreo genus navigi praebet; quales utuntur Germanorum piratae in Oceani litoribus vel paludibus ob agilitatem. De qualibus « Gens, inquit, Saxonum myoparonibus, non viribus nituntur, fugae potius quam bello parati. Celoces, quas Graeci celetas vocant, id est veloces bi
Abbreviated transcription (Latin):
erat. hoc ꝑ p̃dicatores ȩuacuatũ.ẽ. Dñs gͦ na¬
iis excłe ipse saluator .e. qui et gub̾nator.
quia ꝑsp̃m suũ ipse eam regit atq gub̃¬
nat: donec eam adportũ salutis et̾nȩ ꝑ du¬
cat. Itẽ inaliam partẽ nauis accipit᷑. ut in
isaia: ululate naues maris. qͦ noĩe aesignar
phylosophi. uł hȩretici inanib questionib
oberrantes. Rates. pͥmũ et antiquissimum
nauigii genꝰ erudib tignis asseribq con¬
monalit̾ ponunt᷑ adcuiꝰ similitudinẽ fa¬
bricatȩ naues ractariȩ dictȩ: nẽ ĩã rates ab¬
usiue naues. Nam ꝓpͥe rates sunt conexe.
initicẽ thrabes. Trieris nauis magna. ꝗͣ
greci durconẽ uocant: dequa misaia. ñ tiͣs¬
ibit ꝑ eam trieris magna. Liburnȩ dictȩ
alibiis. naues eñi sunt negotiatoꝵ:. deqͣlib̾
oratius. ibis liburnis int̾ra alta nauium.
Rostrate naues uocatȩ abeo qd̾ infronte ro¬
stra hȩrea habeant ꝓpt̃ scopulos neferi¬
ant᷑ et collidant᷑. Longe naues sunt quas

Expanded text:
dicatores evacuatum est. Dominus ergo navis ecclesiae, ipse Salvator est, qui et gubernator: quia per Spiritum suum ipse eam regit atque gubernat, donec eam ad portum salutis aeternae perducat. Item in aliam partem navis accipitur, ut in Isaia: Ululate, naves maris ; quo nomine designantur philosophi, vel haeretici inanibus quaestionibus oberrantes. Rates, primum et antiquissimum navigii genus, e rudibus tignis asseribusque conconsertum: ad cujus similitudinem fabricatae naves ratariae dictae. Nunc jam rates abusive naves: nam proprie rates sunt connexae invicem trabes. Trieris navis magna, quam Graece durconem vocant, de qua in Isaia: Non transibit per eam trieris magna . Liburnae dictae a Libyis: naves enim sunt negotiatorum, de quibus Horatius: bis Liburnis inter alta navium. Rostratae naves vocatae ab eo quod in fronte rostra aerea habeant propter scopulos, ne feriantur et collidantur. Longae naves sunt, quas
Abbreviated transcription (Latin):
bula huiꝰcemodi deinceps ex parte no¬
tanda decerno. Artifex generale nom̃uo¬
cat᷑ qd̾ artẽ faciat sic̃ artifex qui aurũ facit:
faxo enĩ ꝓfacio antiqui dicebant. Naucle
rus dñs nauis ẽ. appellatꝰ. ita qđ nauis in
et gubnator. qͣsi cohib̾nator: qd̾ cohibeat
prudentia sua. hibernia. idẽ. tempestates
maris. Nauta anaue dictꝰ. ꝑ deriuationẽ
qd̾ remũgerit. sic aũ remex qͦm tub ex dr̃¬
negotii s naulo cdato. in alias t̾ras tͣnͣsire
disponit. Nauẽ quidẽ ꝑhibent dictam.
eo qd̾ nauium rectorẽ quęrat. idẽ. ꝑitum.
sapientẽ. strenuũ. qui continere et gub¬
nare nouit ꝓptͣ mariuima ꝑicła et causus.

Expanded text:
uid huiuscemodi deinceps ex parte notanda studui. Artifex generale nomen vocatur quod artem faciat, sicut aurifex qui aurum facit. Faxo enim pro facio antiqui drus dominus navis est appellatus: ita quod navis in et gubernator, quasi cohibernator, quod cohibeat prudentia sua hiberna, id est, tempestates maris. Nauta a nave dictus per derivationem: quod remum gerit: sic autem remex, quomodo tubex, dnegotii, sed naulo dato in alias terras transire disponit. Navem quidam perhibent dictam eo quod navum rectorem quaerat, id est peritum, sapientem, strenuum, qui continere et gubernare novit propter maritima pericula et casus.
Abbreviated transcription (Latin):
accipi pot̃: ułcaritas quȩ oꝑit multitu¬
dinẽ pecc̃oꝵ. ec inpsalmo ꝓpłia dicit. beati
qͣ remisse sunt iniqͥrates. et qͣ tecta fc̃ pec¬
cata. Epigri et claui sunt: quib lignũ
ligno adheret. Claui aũ dictiqͣsi calibi. qr
ex calibe fiunt. idẽ. exferro calips enĩferrũ
ẽ Caaui aũ misticȩ saõꝵ p̃dicationes corda hõi
transfigentes intelligi possunt. unde i
salomone scriptũ. ẽ. uerba sapientiũ ut sti¬
muli. eo qͣsi claui maltũ defixi. Tabulȩ aũ
Aueterib tegule uocabant᷑. a tegendo scił
unde et tegule. Cõmissura dr̃ tabularum
comunctio. Tabule aũ possunt significare
fideles auditores qui trabib uł eygnis
hocẽ. ascĩs doctorib sustentunt᷑. sic ec com¬
missura eoꝵ unitas eo caritas intelligi ꝑ ot̃.
Sectio aũ dicta a sectando ea q̃ ce ꝑit. nam

Expanded text:
t multitudinem peccatorum , et in psalmo Propheta dicit: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Epigri et clavi sunt, quibus lignum ligno adhaeret. Clavi dicti, quasi chalabi, quia ex chalybe fiunt, id est ferro: chalybs enim ferrum est. Clavi autem mystice sanctorum praedicationes corda hominum transfigentes intelligi possunt: unde in Salomone scriptum est: Verba sapientium et stimuli et quasi clavi in altum defixi . Tabulae a veteribus tegulae vocabantur, a tegendo scilicet, unde et tagulae. Commissura dicitur tabularum conjunctio. Tabulae autem possunt significare fideles auditores, qui a trabibus vel tignis, hoc est, a sanctis doctoribus sustentantur: sic et commissura eorum unitas et charitas intelligi potest. Sectio autem dicta a sequendo ea quae coeperit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: cũ sunt dolate. Detrabib aũ in libro
regũ ita scriptũ ÷: posuit salo mon trabes in
domo ꝑcuruitũ forinsecꝰ. ut ñhererent nu¬
ris templi eo cȩt̃a. Itaq quid ꝑtrabes domꝰ.
quȩ tabulata portabant. nͥ p̃dicatores scĩ
st᷑ tipicȩ designati: Qdñ ipsi sublimͣ. att
honorabilẽ ineccła locũ ditenent. infirmi¬
ores qͦ acfragiles suis p̃dicationib ab infi¬
moꝵ appetitu sustollunt. atq ad cȩlestia
desidanda ac sꝑanda suspendt̃. suis etiã
int̾cessionibꝰ. ut inceptis ꝑsistant adiu

Expanded text:
sunt, cum sunt dolatae. De trabibus autem in libro sunt, cum sunt dolatae. De trabibus autem in libro Regum ita scriptum est: Posuit Salomon trabes in domo per circuitum forinsecus, ut non haererent muris templi, etc. Qui itaque trabes domus, qusunt typice designati? qui dum ipsi sublimem atque honorabilem in Ecclesia Dei locum tenent, infirmiores quosque ac fragiles, suis praedicationibus ab infirmorum appetitu sustollunt, atque ad coelestia desideranda ac speranda suspendunt: suis etiam intercessionibus, ut in coeptis persistant, adju
Abbreviated transcription (Latin):
Et siue ex nouit credentib domũ do edifi¬
cant. siue ex his qͦs heretici atꝙ scismatici ꝑ
errorẽ carruꝑant. itm illos increpando atꝙ
corrigendo adspĩtale ȩdificiũ di restaurant.
Uñ ec mȩxodo carpentarii legunt᷑. et inre
gũ fabri lignoꝵ ec cȩm̃tarii describunt̃: qͥ
inde r om̃e lignũ. qd̾ ex ea aliqͥd efficiat᷑
uł si adianuã referas. uł ad statuã: mati̾a
erit. Ad aliquid enĩ semꝑ matĩa accipien¬
da ẽ. sic̃ elemͣta materiam rerũ. ẽẽ. dicimꝰ.¬
qͥa inde ea quȩ sunt facta uidemꝰ: et matia
qͣsi mat̾ dicta. In materia enĩ misticȩ iN¬
tesligi pot̾ humana creat᷑a. unde artifex sũ¬
mꝰ ꝑ opifices suos hocẽ. doctores scõs mul¬
tiplicẽ p̃ꝑat ornatũ eccłȩ. ex uasa apta ad
ministeriũ suũ edificat. Trabes uocate
qd intͣnsu̾so positȩ. utrosq parietes cͣtine¬
ant. Aliud aũ sunt tigna aliud trabes.
tigna aũ iuncta trabẽ faciunt: trabes aũ

Expanded text:
oviter credentibus domum Deo aedificant, sive ex his, quos haeretici atque schismatici per errorem corruperant, iterum illos increpando, atque corrigendo, ad spiritale aedificium Dei restaurant. Unde et in Exodo carpentarii leguntur, et in libro Regum fabri lignorum, et caementarii describuntur, qui inde dicitur omne lignum quod ex ea aliquid efficiatur; vel si ad ianuam referas vel ad statuam, materia erit. Ad aliquid enim materia semper accipienda est, sicut elemquia inde ea, quae sunt facta videmus: et materia, quasi mater, dicta. In materia enim mystice intelligi potest humana creatura: unde artifex summus per opifices suos, hoc est, doctores sanctos multiplicem praeparat ornatum ecclesiae, et vasa apta ad ministerium suum aedificat. Trabes vocatae, quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes: tigna enim juncta trabem faciunt. Trabes autem
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ⁊ pot̃ referri et adhereseos pͥncipes qͥ
simt lac̃ dogmatũ suoꝵ aatq indacu arifici
corde comy onuntieo uenerant᷑ ea quȩ a se
sciunt. eẽ. simulata. nec sufficit eis error ꝓpͥꝰ¬
nͥ simplices qͦsq adulatione deceꝑine. Qui
q̃stũ putano eẽ. piecatẽ. et deuorant domos
iuduarũ. abutentesq uulgi imꝑitia ia
arte dialectica qͣsi ascia. terebro et lima. et rũ¬
cina formant dm̃ suũ. ec cudunt malleo.
atq inaurant sermonis rechorici uenusta
qͣsi semicuris. ex una eñi parte accuta ẽ: ex
alt̃a fossoria. hȩc apud ueteres penna uo ca¬
baeͣ: utrãq aũ hñs aciem bipennis. Nam
bipennis dr̃. qd exutraq parte habeat acu¬
tã aciem: qͣsi duas pinnas. piennũ aũ an¬
tiqui acutũ dicebant. Desecuri aũ ioħs ba¬
dices arboꝵ posica ẽ. Arbor huiꝰ mundi est
uniu̾sũgenꝰ humanũ. securis uͦẽ. redẽptor
nr̃. qui uelut ex manubrio ec ferro constat:
tenetq ex humanitate s incidit exdiuini¬

Expanded text:
dictum est, potest referri, et ad herese ωn principes, qui simulacra dogmatum suorum atque mendacii, artifici corde componunt, et venerantur ea quae a se sciunt esse simulata. Nec sufficit eis error p simplices quosque eorum adulatione deceperint, qui quaestum putant esse pietatem, et devorant domus viduarum , abutentesque vulgi imperitia, ita arte dialectica, quasi ascia, terebro et lima et runcina, formant dogma suum, et cudunt malleo atque inaurant sermonis rhetorici venustatquasi semicuris; ex una enim parte acuta est, ex altera fossoria. Haec apud veteres penna vocabatur; utrimque autem habens aciem, bipennis. Nam bipennis dicitur quod ex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pinnas. Pennum autem antiqui acutum dicebant; unde et avium dices arborum posita est. Arbor hujus mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro constat, teneturque ex humanitate, sed incidit ex divini
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃: unde in apło legimꝰ. laꝑidati sunt.
secti sunt. in occisione gladii mortui st̃.
et inisaiã ꝓpħam. lignea serra secatũ scͥꝑ¬
tura narrat. Cirtinnꝰ dictꝰ. qd̾ u̾gendo ef¬
ficiat circłm: cuiꝰ modꝰ duplicata lignea du¬
plicata sit: quã simplex ꝑ latitudinẽ exten¬
sa suerat. punctꝰ aũ inmedio circinni cen¬
trũ agrecis dr̃. incuiꝰ mediũ cuncta conu̾gt᷑.
Decircinno aũ ec cȩc̾is instrum̃tis artificiᷤᷤ
inisaia. uͭ deplaste idoli m̃tio fit: ita scͥptũ
ẽ. faber ferrariꝰ lima oꝑatꝰ ⁊: in pruniset
inmalleis formauit illud. et oꝑatꝰ ẽ. inbra¬
clno fortitudinis suȩ. Artifex lignariꝰ exten¬
dit normã. formauit illud inrͦuncina. fec̃

Expanded text:
t: unde et in Apostolo legimus: Lapidati sunt, secti sunt, in occisione gladii mortui sunt . Et Isaiam prophetam lignea serra serratum Scriptura narrat. Circinus dictus, quod vergendo efficiat circulum, cujus modus duplicata linea fit, quae simplex per latitudinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini centrum a Graecis dicitur, in cujus medium cuncta convergunt. De circino autem et caeteris instrumentis artificosis in Isaia, ubi de plaste idoli mentio fit, ita scriptum est: Faber ferrarius lima operatus est in prunis, et in malleis formavit illud, et operatus est in brachio fortitudinis suae. Artifex lignarius extendit normam, form
Abbreviated transcription (Latin):
Nignarius generalit᷑.
ligni opifex appellatur. Carpentarius
speciale nom̃ ÷ carpentũ enĩ solũ facit.
sicut nauiculariꝰ qui tantũ nauiũ. ẽ. fa¬
bricator et artifex. Sartitector diciꝰ qd̾ ex
multis hinc et inde c̾iunctis tabuł. unum¬
tecti sarciat corpꝰ. idem et tignariꝰ. qͥ tectoria
lignis inducit. Lignarii accarpentarii atq
sartirectores possunt intelligi doctores. atꝙ

Expanded text:
ignarius generaliter ligni opifex appellatur. Carpentarius speciale nomen est; carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex. Sarcitector dictus quod ex multis hinc et inde coniunctis tabutecti sarciat corpus: idem et lignarius, quia tectoria lignis inducit. Lignarii ergo ac carpentarii atque sarcitectores possunt intelligi sancti
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩũgłio posita ẽ: ubi dñs ait. qͥd aũ ui¬
des festucam inocło fr̃is tui. trabẽ aũ quȩ in
ocło tuo. ẽ. ñ consideras: Hic trabis peccatũ
maiꝰ et maxime inuidiã intelligi potest.
festuca aũ peocatũ minꝰ. siue subitaneam
irac̃diã. Asseres ab asse dicti. qͥ soli ponunt᷑.
neꝙ coniuncti. Scindule eo qd̃ scindars.
idẽ. diuidant᷑. Inasserib aũ qui tecto

Expanded text:
a est, ubi Dominus ait: Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem, quae in oculo tuo est, non consideras? Hic trabes peccatum majus, et maxime invidia intelligi potest: festuca peccatum minus sive subitanea iracundia. Asseres ab asse dicti, quia soli ponuntur, neque conjuncti. Scindulae eo quod scindantur, id est, dividantur. In asseribus autem quia tec
Abbreviated transcription (Latin):
auxilio omnẽ fortitudinẽ aniitit: s eo
ꝓtegente intantũ robustꝰ. utdicat᷑ ad eũ:
si transieris ꝑ ignẽ. Flãma nͣcomburet te.
Qnͣtoꝙ magis tẽptationib tundit᷑. tanto plus
fortior fit: et ꝓnoĩe saluatoris int̾ flagella
lecat᷑. Scale abscondendo. idẽ. ascendendo
uocate: hȩxeno enĩ parietib Scale aũdñr:¬

Expanded text:
auxilio, omnem fortitudinem amittit: sed eo protegente in tantum robustus est, ut dicatur ad eum: Si transieris per ignem, flamma non comburet te ; quantoque magis tentationibus tunditur, tanto plus fortior fit et pro nomine Salvatoris inter flagella laetatur. Scalae a scandendo, id est, ascendendo vocatae. Haerent eni
Abbreviated transcription (Latin):
medio isrł. ñ adiciã ult᷑ suꝑ edificationẽ uł
miscdiã inducẽ euͣ: et demolient᷑ excelsa ido
qͥ ẽ. structor macerie et lapis angulis. cõmi¬
subtraxerit. tc̃ demoliunt᷑ excelsa idolors:
et scificationes. xͤ. tribuũ desolabunt᷑. uł de¬

Expanded text:
mei Israel, non adjiciam ultra super aedificationem vel misericordiam inducere eum, et demolientur excelsa idolus autem, qui est structor maceriae et lapis angularis, commisubtraxerit: tunc demolientur excelsa idolorum, et sanctificationes decem tribuum desolabuntur vel de
Abbreviated transcription (Latin):
iudoꝵ ꝑmalachiã dr̃. ipsi ȩdificabt̃ et ego
destruam. Destruere : mala oꝑa exertere.
uł male docere. Ut insalomone: unꝰ ȩdifi¬
cans et unꝰ destruens. et inbonã partẽ ꝑhie¬
remiã dr̃. ut destruas. et edifices. Mundare
ẽ. auitiis expurgare. ut ẽ. illud euangelii.

Expanded text:
 Malachiam dicitur: Ipsi a dificabunt, et ego destruam . Destruere est mala opera exercere, vel male docere, ut in Salomone: Unus aedificans, et unus destruens . Et in bonam partem per Jeremiam dicitur: Ut destruas et aedifices . Mundare est a vitiis expurgare, ut est illud Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
dñi securi comꝑat. cedenti petram. Siue
securis sententia iudicis altissimi siguificat.
q̃ adradices arboꝵ. idẽ. adfinẽ regni popłi
iudaici posita ẽ. ut eosqͥuixp̃m credere¬
noluerint. det̾ra uiuentiũ abscidat. Ascia
ab astulis dicta. qͣs aligno exiut: cuiꝰ dimi¬
nutiuũ mẽ. ab sciola.ẽ. aũ manubrio breui:
et adu̾sa parte referens uł simplicẽ malleũ.
aut cauatũ: uł bicorne rastrũ. De securi aũ:
ascia etbipenui: in psalmo scriptũ ÷. ubi
destructione templi dñi commemoratur.
securib excideit᷑. ianias eiꝰ midipsũ. bi¬
penni et ascia deiecert᷑ eam. Insecuri tri¬
bulationẽ huiꝰ scłi demonstrat. in ascia
pͣuoꝵ ꝑsecutionẽ: qua scõs usq ad int̾niti¬
onẽ ꝑ secunt᷑. In bipenni geminã afflic¬
tionem. qua electos di prauos homines
u̾b̾ et factis affugunt designat. Scalprus
dictꝰ qd scalturis et foraminib sit aptꝰ: qͣsi
scaphorꝰ euiꝰ diminutiuuus scalpellus. Tere¬

Expanded text:
ni securi comparat caedenti petram . Sive securis sententiam Judicis altissimi significat, quae ad radices arborum, id est, ad finem regni populi Judaici posita est, ut eos qui in Chrnoluerunt, de terra viventium abscidat. Ascia ab hastulis dicta, quas a ligno eximit, cujus diminutivum est asciola. Est autem manubrio brevi et adversa parte referens vel simplicem malleum, aut cavatum vel bicorne rastrum. De securi autem, ascia et bipenne in Psalterio scriptum est, ubi destructio templi Domini commemoratur: securibus exciderunt januas ejus in idipsum, bipenni et ascia dejecerunt eam . In securi tribulationem hujus saeculi demonstrat: in ascia, pravorum persecutionem, qua sanctos usque ad interitionem persequuntur. In bipenne geminam afflictionem, qua electos Dei pravi homines verbis et factis affligunt, designat. Scalprus dictus, quod scalpturis et foraminibus sit aptus, quasi scalforus, cujus diminutivum scalpellus. Tere
Abbreviated transcription (Latin):
ducit calcȩ: uł luto lapides. Trulla aũ cim̃¬
tarii significat sp̾italẽ edificationẽ di: quã
ipse artifex optimꝰ inconstructione eccłiȩ
suȩ agit. unde in amos ꝓpłia scriptũ ÷: et
ecce dñs stans suꝑ murũ litũ. et inmanueiꝰ
trulla cȩmͣtarii. Et dixit dñs adme. Quid

Expanded text:
cludit calce vel luto lapides. Trulla autem caemencludit calce vel luto lapides. Trulla autem caementarii significat spiritalem aedificationem Dei, quam ipse artifex optimus in constructione Ecclesiae suae agit. Unde in Amos propheta scriptum est: Et ecce Dominus stans super murum litum, et in manus ejus trulla caementarii, et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
tructurã aũ parietũ ad normã fieri. et
adꝑpendicłm respond̾e oportet. Norma
dicta agreco uocabulo. extra qu̾a rectum
nichil fieri pot̃. Componit᷑ aũ extrib
regulis. ita ut duȩ sint: binũ pedũ. t̾cia
uncias decẽ. quas ȩquali crassitudine politas
extremis cacuminib
qd̾ sit recta qͣsi rectula. et impedim̃tũ ñha¬
beat. ꝑꝰpendicłm ẽ. qd̾ semꝑ appendit᷑. deni¬
q infabrica nͥ amĩa ad pendicłm. et certã
regulã fiant. necesse ẽ. un cunct᷑ m̃dosa instru¬
antͣ: ut aliqua praua sint aliqua cubantia.
ꝓna ñnulla. alia supina: et ꝓpt̃ hioc ruant
uniu̾sa quȩ sunt male constructa. In norma
pendicłmq sane doctͥnȩ faciamꝰ: et scdm l
qd̾ diuina p̃cepta docent sic oꝑa nr̃a adsa¬
lutẽ nob̾ ꝓueniant. Alit̾ enĩ ꝑdit suu̾ labo¬
rẽ qui extͣ hoc facit: qi nͥ dñs ȩdificauĩt do¬
mũ. inuanũ laborant qͥ edificant eã. Trulle
nom̃ factũ eo qd crudit et detrudit. idẽ. in¬

Expanded text:
tructura autem parietum, ad normam fieri et ad perpendiculum respondere oportet. Norma dicta est greco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Componitur autem ex tribus regulis, ita ut due sint binorum pedum: tertia uncias decem, quas equali crassitudine politas, extremis cacu minibuquod sit recta, quasi rectula et impedimentum non habeat, perpendiculum est, quod semper appenditur. Denique in fabrica, nisi omnia ad perpendiculum et ceregulam fiant: necesse est, cuncta mendosa instruantur, ut aliqua parva sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina: et propter hoc ruant universa, quae sunt male constructa. In norma pendiculumque sanae doctrinae faciamus, et secundum hoc, quod divina praecepta docent, sic opera nostra ad salutem nobis proveniant. Aliter autem perdit suum laborem, qui extra haec facit: quia nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant, qui aedificant eam . Trullae nomen factum, eo quod trudit et detrudit, id est, in
Abbreviated transcription (Latin):
iohel. residuũ erucȩ. comedet locusta A
lio qͦ sensu locuste ꝓmobilitate lȩuitatis
accipiende st̃: tanꝗͣ uage et salientes aĩe
in scłi uoluptates. Itẽ ꝑsignificatio neni
locuste q̃ plusꝗͣ cȩr̃a minuta queq animan¬
tia humanis frugib nocent lingue adu¬
lantiũ expͥmunt᷑. qͣ t̾renoꝵ hoĩm menteᷤᷤ
si qñ bona aliqua ꝓferre conspiciunt. hȩc
immoderatiꝰ laudando corrum punt. fruc¬
cus quippe gyptioꝵ ẽ. oꝑa coenodoxoꝵs.
quã locustȩ ext̃minant: dum adulantes
linguȩ adappetendas laudes transitorias
cor oꝑanti inclinant. Herbas uͦ locustȩ co¬
medunt. qñ adulatores quippe u̾ba loquen¬
tiũ fauorib excollunt. Poma qͦ arborũ
deuorant. qñ uanis laudib quordã iam
qͣsi fortiũ oꝑa eneruant. Musca exgreco
uenit sic̃ ec nicis: hȩ sic apes necate inaqͦ
aliquoriens ptꝰ unꝰ ore spaciũ reuiuisct̃.

Expanded text:
Joel: Residuum erucae comedet locusta . Alio quoque sensu locustae pro mobilitate levitatis accipiendae sunt, tanquam vagae et salientes animae in saeculi voluptates. Item per significationem locustae, quae plusquam caetera minuta quaeque animantia humanis frugibus nocent, linguae adulantium exprimuntur, quae terrenorum hominum mentes, si quando bona aliqua proferre conspiciunt, haec immoderatius laudando corrumpunt. Fructus quippe Aegyptiorum est opera cenodoxorum, quam locustae exterminant, dum adulantes linguae ad appetendas laudes transitorias cor operantis inclinant. Herbas vero locustae comedunt, quando adulatores quique verba loquentium favoribus extollunt. Poma quoque arborum devorant, quando vanis laudibus quorumdam jam quasi fortium opera enervant. Musca ex Graeco venit, sicut et mus. Hae, sicut et apes, necatae in aqua aliquotiens post unius horae spatium reviviscunt.
Abbreviated transcription (Latin):
inaustro blandim̃ta designant᷑: qua gemina
expugnatione ꝓbat᷑ ȩcła. et ꝑconstantiã ficłi.
mirũ odorẽ uirtutũ disꝑsit. Uñ sponsa incan¬
tito canticoꝵ dicit. Siuge aquilo et ueni aust

Expanded text:
in austro blandimenta designantur. Qua gemina in austro blandimenta designantur. Qua gemina expugnatione probatur Ecclesia et per constantiam fidei mirum odorem virtutum dispergit. Unde sponsa in Cantico cant
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit diabolũ. ł frigꝰ infidelitatis. de quo
scriptũ ÷:aquilonẽ et mare tu creasti. tha
bor et hermon innoĩe cuo exultabt̃ tuum
brachiũ cũ potentia. ꝑaquilonẽ designamꝰ
diabolũ. qui dixit: ponã sedem meã inaqͥ¬
lone. et ero simił altissimo: unde alibi legit᷑
aquilo durꝰ÷ uentꝰ qui alio noĩe dext̃ uocat᷑.
eo qd̾ diaboł nom̃ sibi dextri pͣsumat tanꝗͣ
boni. siue qd̾ occidentẽ. idẽ. peccatũ. respicien¬
tib dext̃ fiat. Aquilo significat ppłm gentiũ.
ut inisaia : dicã aquiloni dã. et inpsalmo. la¬
tera aquilonis ciuitas regi magni. et in iob:
abaquilone aurũ uenit. Meridiana aũ pla¬
ga mundi. que et austrał abaustro uento uo¬
frig infidelitatis expellit: et peccõꝵ duritiã
uentꝰ significat. ppłm iudaicũ. lum̃ scientiȩ in
scriptĩs legis: et ꝓpħarũ habente sic̃ aquilogen¬
tilẽ iutenebris infidelitatis. et stultitia erroris

Expanded text:
ostendit diabolum vel frigus infidelitatis, de quo ostendit diabolum vel frigus infidelitatis, de quo scriptum est: Aquilonem et mare tltabunt, tuum brachium cum potentia ; per aquilonem designans diabolum, qui dixit: Ponam sedem meam in aquilone, et ero similis Altissimo . Unde alibi legitur: Aquilo durus est ventus, qui alio nomine dexter vocatur, eo quod diabolus nomen sibi dextri praesumat, tanquam boni: sive quod Occidentem, id est, peccatum respicientibus dextra fiat. Aquilo significat populum gentium, ut in Isaia: Dicam aquiloni: Da . Et in Psalterio: Latera aquilonis civitas regis magni . Et in Job: Ab aquilone aurum venit . Meridiana autem plaga mundique et australis ab austro vento vofrigus infidelitatis expellit, et peccatorum duritiam ventus significat populum Judaicum lumen scientiae in Scripturis legisque prophetarum habentem, sicut aquilo gentilem in tenebris infidelitatis et stultitia erroris
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ: sic̃ indeutero nomio. ꝓ eo qui nogfno
polluit᷑ somnio. hoc ÷ occulta cogita. one.
ut ñ reuertat᷑ priꝰ in castia: quã lauet uestim̃¬
ta sua.et occidat sol. Rursũ oriens designat
initiũ bone uite nr̃e. occasus male deuotio¬
nis affectꝰ: ut ÷ illud inpsalmo. Qnͣtũ distat
oriens aboccasu. ȩlongauit a nob̾ iniqͥtates
nr̃as. In occasu enĩ eramꝰ. cũ peccati uincło
tenebam̃ astricti. In oriente aũ sumꝰ. qñ ꝑ aꝗͣ
bras facit nr̃oꝵ discedere peccoꝵ. Tantũ gͦ
iniqͥtates nr̃e longe st̃: cũ nob̃ peccata nr̃a
cdonant᷑. qnͣto pot̃ clara dies atenebrosa no¬
ccȩ distare. Siue ꝑorientẽ significat regnũ
di: ꝑ occasũ uͦ gehennã. quȩ tantũ ab eatoꝵ
sede dissotiata est:  qͣntũ dicit abrahã
loquens addiuitem. int̃ uos et nos cha¬
os magnũ firmatũ ÷ Seꝑtemtrionał aũ parᷤ¬
mundi. unde gelu et siccitas ꝓcedt̃: ꝑfigurã

Expanded text:
tionem: sicut in Deuteronomio pro eo, qui nocturno tionem: sicut in Deuteronomio pro eo, qui nocturno polluitur somno, hoc est, occulta cogitatione, ut non revertatur prius in castra, quam lavet vestimenta sua, et occidat sol. Rursum Oriens designat initium bonae vitae nostrae: Occasus malae conversationis affectus, ut est illud in Psalmo: Quantum distat Oriens ab Occasu, elongabit a nobis iniquitates nostras . In Occasu enim eramus, cum peccati vinculo tenebamur astricti: in Oriente autem sumus, quando bras facit nostrorum discedere peccatorum. Tantum ergo iniquitates nostrae longae sunt cum nobis peccata nostra denotantur, quantum potest clara dies a teregnum Dei, per Occasum vero gehennam, quae tantum a beatorum sede dissociata est, quantum dicit Abraham, loquens ad divitem, Inter nos et vos chaos magnum firmatum est . Septentrionalis autmundi, unde gelu et siccitas procedunt, per figuram