comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sedubi illas disponit. Ascensiones
inquit in corde cius disposuit: Quis:
Ds: Si ascensiones in corde: ideo can¬
tant canticum graduum: Humilie¬
mur in saeculo : ascendamus: Quomo¬
do: Corde: Quia ipsa ascensio cordis
in conualle plorationis surgit: IN
do erecti sunt montes: sic sederunt con¬
ualles : Conualles enim dicuntur. loca
depressa terrarum : Colles enim emi¬
nentiora loca : minus tamen quam mon¬
tes : Multum excelsa loca terrarum:
montes dicuntur: Parum est: Non
ait acolle surgite : Nec ait acampo s
A conualle : ut sit aliquid humilius quã
campus est : Si ergo in conualleplora¬
tionis manducas panem doloris. & di¬
cis factae sunt mihi lacrimae meae
panis die ac nocte . dum dicitur mihi
cotidie ubi est ds̃ tuus: bene surgis:¬
do surgimus: Modo iubemur sede¬
re. quando erte nostra sunrrectio
Quando fuit dñi : Ad eum adtende
quite praecessit : Nam si non ipsum
adtendis : Inuanum ẽ. tibi ante lucem

Expanded text:
Sed ubi illas disponit? «Ascensiones,» Sed ubi illas disponit? «Ascensiones,» inquit, «in corde ejus disposuit.» Quis? Deus. Si ascensiones in corde, ideo cantant canticum graduum. Humiliemur in saeculo: ascendamus. Quomodo? Corde. Quia ipsa ascensio cordis, a convalle plorationis surgit. «Indo erecti sunt montes, sic sederunt convalles: convalles enim dicuntur loca depressa terrarum: colles autem eminentiora loca, minus tamen quam montes; multum excelsa loca terrarum montes dicuntur. Parum est: non ait, A colle surgite; nec ait, a campo; sed, a convalle, ut sit aliquid humilius quam campus est. Si ergo in convalle plorationis manducas panem doloris, et di vero mihi lacrimae meae panes die ac nocte, dum dicitur mihi cotidie: Ubi est Deus tuus? Nescido surgemus? modo jubemur sedere; quando erit nostra surrectio, quando fuit Domini. Ad eum attende, qui te praecessit: nam si non ipsum attendis, in vanum est tibi ante lucem
Abbreviated transcription (Latin):
re uobis : aliis paratum ẽ a patremeo
Quid est Non est meum dare uobis :
Non est meum dare superbis: Hoc
enim adhucerant: Sed uultis illud
accipere : Nolite esse quod estis:
Aliis paratum est : & uos aliiestote:
& uobis paratum est: Quid est alii
estote: Prius humiliamini : quiiã
uultis exaltari: Intellexerunt ergo
humilitatem futuram sibi: & corree¬
ti sunt : Ergo & nos hoc audiamus.
quia hoc dicit psalmus iste: Surgite.
postea quam sedistis: Sed nequis pu¬
tet se adhoc sedere uthonoretur:
u tos tenderet quia sessionem istam hu¬
militatem uoluit commendare . Ne
quis se putaret iustum esse sedere.
aut adiudicandum. aut ad aepulandu
& gaudendum: & maiorem superbiã
ibi quaereret in significationem humi¬
litatis. addidit: QUI MANDU¬
CATIS PAXEM DOLORIS:
Illi ergo manducant panem doloris.
qui gemunt in ista peregrinatione :
ipsi sunt in conualle plorationis:
Ascensiones enim facit ds̃ incorde:

Expanded text:
re vobis: aliis paratum est a Patre meo» re vobis: aliis paratum est a Patre meo» . Quid est, «non est meum dare vobis?» Non est meum dare superbis; hoc enim adhuc erant. Sed si vultis illud accipere, nolite esse quod estis. «Aliis paratum est;» et vos alii estote, et vobis paratum est. Quid est, Alii estote? Prius humiliamini, qui jam vultis exaltari. Intellexerunt ergo humilitatem profuturam sibi, et correcti sunt. Ergo et nos hoc audiamus, quia hoc dicit psalmus iste: «Surgite posteaquam sedistis.» 6. Sed ne quis putet se ad hoc sedere ut honoretur; ut ostenderet quia sessione ista humilitatem voluit commendare; ne quis se putaret jussum esse sedere aut ad judicandum, aut ad epulandum et gaudendum, et majorem superbiam ibi quaereret; in significationem humilitatis addidit, «Qui manducatis panem doloris.» Illi ergo manducant panem doloris, qui gemunt in ista peregrinatione. Ipsi sunt in convalle plorationis. Ascensiones enim facit Deus in corde.
Abbreviated transcription (Latin):
Non rapina arbitratus ẽ esse aequalis
do: Quare illinon erat rapina: quia
natura erat: Quia hoc natus erat. ut
esset aequalis illi a quo genitus est
Sed quid fecit: propter nos semet ip¬
sum exinaniuit formam serui accipi¬
ens. Insimilitudinem hominum fac¬
tus : & habitu inuentus ut homo: Hu¬
miliauit semet ipsum factus oboedi¬
ens usq ad mortem: mortem autem
crucis : Haec est sessio ipsius : sed au¬
di resurrectionem: Propter quod
ds̃ eum exaltauit: & donauit illi No¬
men quod est super omne nomen.
Iam uos ad illud nomen festinatis : sur¬
gite : sed postea quam sedistis: Sur¬
gere uultis : sed primo sedete : Et
surgens ab humilitate : uenis adreg¬
num: Nam si praeripis regnum :
cadis a regno antequam surgas: Po¬
testis bibere inquit calicem quemego
bibiturus sum : & illi : Possumus:
Etille : Calicem inquit meum bibe¬
tis: sed ere autem addexteram uel ad
sinistram meam ait. Non est meum da¬

Expanded text:
non rapinam arbitratus est esse aequalis non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Quare illi non erat rapina? Quia natura erat, quia hoc natus erat, ut esset aequalis illi a quo genitus est. Sed quid fecit? Propter nos «semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo. Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis.» Haec est sessio ipsius. Sed audi resurrectionem: «Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen» . Jam vos ad illud nomen festinatis; «surgite,» sed «posteaquam sedistis.» Surgere vultis, sed primo sedete: et surgens ab humilitate, pervenis ad regnum. Nam si praeripis regnum, cadis a regno antequam surgas. «Potestis bibere,» inquit, «calicem quem ego bibiturus sum?» Et illi: «Possumus.» Et ille: «Calicem,» inquit, «meum bibetis; sedere autem ad dexteram, vel ad sinistram meam,» ait, «non est meum da
Abbreviated transcription (Latin):
gatus. sedit ad puteum: Fatigatiodnĩ:
infirmitas dñi fuit : Infirmitas uistutis :
infirmitas sapientiae : Sed ipsa infirmi¬
tas: humilitas: Ergo si sedit exinfirmi¬
tate : sessio illa humilitatem significat:
Et ipsa sessio ipsius id est humilitas. ipsa
nos fecit saluos : Quia quod infirmum
est dĩ. fortius quam homines: Ideo dicit
inquodam psalmo: Dñe tu cognouisti
sessionem ineam. & resurrectionẽ mea
Id est. humilitatem meam. & exaltatio¬
nem meam: Quidergo uos ante lucem
uultis ex altari õfilii zebecaei: Sic
enim loquamur : & ipsos potius nomi¬
nemus. qui non nobis irascuntur. Quia
ideo deillis ista conscripta sunt. ut alii
cauerent superbiam inqua ipsi correpti
sunt: Quid ergo uultis ante lucem sur¬
gere: Inuanum est uobis: Exaltari
uultis: antequam humiliemini: Dñs
ipse uester qui est lux ur̃a: humiliatus
est utexaltaretur: Audite paulum
dicentem: Quicum informa diesset:

Expanded text:
gatus sedit ad puteum» . Fatigatio Domini, gatus sedit ad puteum» . Fatigatio Domini, infirmitas Domini fuit, infirmitas virtutis, infirmitas sapientiae: sed ipsa infirmitas, humilitas. Ergo si sedit ex infirmitate, sessio illa humilitatem significat. Et ipsa sessio ipsius, id est humilitas ipsius, ipsa nos fecit salvos; quia, «Quod infirmum est Dei, fortius est quam homines.» . Ideo dicit in quodam psalmo: «Domine, tu cognovisti sessionem meam, et resurrectionem meam» ; id est humilitatem meam, et exaltationem meam. Quid ergo vos ante lucem vultis exaltari, o filii Zebedaei? Sic enim loquamur, et ipsos potius nominemus, qui non nobis irascuntur; quia ideo de illis ista conscripta sunt, ut alii caverent superbiam in qua ipsi correpti sunt. Quid ergo vultis «ante lucem surgere? In vanum est vobis.» Exaltari vultis, antequam humiliemini? Dominus ipse vester, qui est lux vestra, humiliatus est ut exaltaretur. Audite Paulum dicentem: «Qui cum in forma Dei esset,
Abbreviated transcription (Latin):
ratfilium dĩ : timuit nemoreretur. &
ait illi. Absit ate dñe: propitius esto
tibi. Nonfiet istud: Ante lucem uole¬
bat surgere : & luci consilium dare :
Sed quid fecit dñs: fecit illum ut post
lucem surgat: Redi post mesatanas:
Ideo enimsatanas : quia ante lucemuis
surgere: Redi postme ut ego prae¬
cedam : tu sequaris : Quo ego eo illuc
eas : Non quo tu uis ire. illuc me ue lis
ducere: Ergo illis qui uolebant ante
lucem surgere. dicit psalmus: Inua¬
num ẽ. uobis ante lucem surgere : Et
quando surgimus: Cum fuerimus hu¬
miliati: SURCNIEPOSTGA¬
QUAM SEDISTIS: Surrectio:
ex altationem significat: Sessio. hu¬
militatem significat: Aliis locis intel¬
legitur sessio in honore iudicandi: aliis
locis humilitatem ostendit: Quomodo
in honore iudicandi sessio: Sedebitis
super duo derim sedes: Iudicantes duo de¬
cim tribus ifrahel : Quomodo insigno
humilitatis sessio ÷ hora sexta dñs fati¬

Expanded text:
rat Filium Dei; timuit ne moreretur, et rat Filium Dei; timuit ne moreretur, et ait illi, «Absit a te, Domine; propitius esto tibi: non fiet istud.» Ante lucem volebat surgere, et luci consilium dare. Sed quid fecit Dominus? Fecit illum ut post lucem surgeret: «Redi post me, satanas» . Ideo enim satanas, quia ante lucem vis surgere. «Redi post me,» ut ego praecedam, tu sequaris: qua ego eo, illac eas; non qua tu vis ire, illac me velis ducere. 5. Ergo illis qui volebant ante lucem surgere dicit Psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et quando surgemus? Cum fuerimus humiliati: «Surgite» «posteaquam sedistis.» Surrectio exaltationem significat, sessio humilitatem significat. Aliis locis intelligitur sessio in honore judicandi, aliis locis humilitatem ostendit. Quomodo in honore judicandi sessio? «Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Quomodo in signo humilitatis sessio? «Hora sexta Dominus fati
Abbreviated transcription (Latin):
suum : ante lucem uolebant surgere:
Inuanum ibant: quia non post lucem
ibant: Illis ergo dicit iste psalmus.
inuanum .ẽ. uobis ante lucem surgere :
Tales erant filii rebedaei : qui antequã
humiliarentur secundum passionem
dñi. lam sibi loca eligebant ubi sedereNT.
unus addexteram alter adsinis tram:
Ante lucem uolebant surgere : Ideo in
uanum ibant : Reuocat illos dñs ad
humilitatem cum hoc audiret: & ait
illis: Potestis bibere calicem quẽ ego
bibiturussum. Ego uenihumilis esse:
& uos ante me uultis. eẽ. excelsi : Quoego
eo. illuc sequimini ait Nam si hue uul¬
tis ire quo ego noneo : Inuanum . ẽ uobis
ante lucem surgere : Et petrus ante
lucem surrexerat : quando consiliũ dño
dare uolebat. ut non pateretur prono¬
bis : Dixerat enim ille depassione sua.
inqua salui futuri eramus eipsa hu¬
militate : humilis enim pasus est : Cũ
ergo depassione sua futura diceret. ex¬
pauit petrus quiillum paulo ante dixe¬

Expanded text:
suum, ante lucem volebant surgere; suum, ante lucem volebant surgere; in vanum ibant, quia non post lucem ibant. Illis ergo dicit iste psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Tales erant filii Zebedaei, qui antequam humiliarentur secundum passionem Domini, jam sibi loca eligebant, ubi sederent, unus ad dexteram, alter ad sinistram: ante lucem volebant surgere; ideo in vanum ibant. Revocavit illos Dominus ad humilitatem, cum hoc audiret, et ait illis: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» . Ego veni humilis esse, et vos ante me vultis esse excelsi? Qua ego eo, illac sequimini, ait. Nam si hac vultis ire, qua ego non eo, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et Petrus ante lucem surrexerat, quando consilium Domino dare volebat, ut non pateretur pro nobis. Dixerat enim ille de passione sua, in qua salvi futuri eramus, de ipsa humilitate; humilis enim passus est: cum ergo de passione sua futura diceret, expavit Petrus, qui illum paulo ante dixe
Abbreviated transcription (Latin):
BIS ANTE LUCEM SURCERE
Quidest inuanum. ẽ. uobis ante
lucem̃ surgere : Si surgatis ante quã
surgat lux: necesse . ẽ. ut inuanitate
remaneatis : quia intenebris eritis:
Surrexit lux nostra xp̃s : Bonum
.ẽ. tibi ut surgas postxp̃m: Nonsur¬
gas antexp̃m: Qui surgunt ante xp̃m :
qui se uolunt praeponere xp̃o : Etqui
sunt qui se uolunt praeponere xp̃o:
Quiuolunt hic excelsi esse : ubi humi¬
lis ille fuit: Sint ergo hic humiles.
si uolunt. eẽ. ibi excelsi. ubi xp̃s excel¬
sus est: Ait enim dehisqui illi adhae¬
serant fide. inquibus & nossumus: si
Pater inquit quos mihi dedisti. uolo
ut ubi ego sum. &ipsi sint mecum:
Magnum donum. magnagratia.
magna promissio fr̃smei: Et quis N
sus : Esto humilis: ubi& ille humilis
furt: Propterea illis dicit ipsa lux :
Non est discipulus super magistrum.
Nec seruus super dominum suum: Qui
uolebant discipuli eẽ super magistrũ.
& serui uolebant. eẽ. super dominum

Expanded text:
bis ante lucem surgere.» bis ante lucem surgere.» Quid est, «In vanum est vobis ante lucem surgere?» Si surgatis antequam surgat lux, necesse est ut in vanitate remaneatis, quia in tenebris eritis. Surrexit lux nostra Christus; bonum est tibi ut surgas post Christum, non surgas ante Christum. Qui surgunt ante Christum? Qui se volunt praeponere Christo. Et qui sunt qui se volunt praeponere Christo? Qui volunt hic excelsi esse, ubi humilis ille fuit. Sint ergo hic humiles, si volunt ibi esse excelsi, ubi Christus excelsus est. Ait enim de iis qui illi adhaeserant fide, in quibus et nos sumus, si «Pater,» inquit, «quos mihi dedisti, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum» . Magnum donum, magna gratia, magna promissio, fratres mei! Et quis nosus? Esto humilis, ubi et ille humilis fuit. Propterea illis dicit ipsa lux: «Non est discipulus super magistrum, nec servus super dominum suum» . Qui volebant discipuli esse super magistrum; et servi volebant esse super dominum
Abbreviated transcription (Latin):
NISI DÑS CUSTODIERIT CI¬
UITAIEM. INUANŨ LABO¬
RAUI QUI CUSIODIUNT EA
Laboramus incustodiendo : seduanus
est labor noster. Nisi ille custodiat qui
custodit & cum dormieritis: Ille enim
dormiuit incruce semel & surrexit.
lam nondormit: Es tote israhel.
quia non dormit neq: dormitabit qui
custodit istahel: Eia fratres. siuo¬
lumus subumbra alarum dĩ custodi
uobiscum. tamquam uobis pastores
simus. sed cum illo pastore. uobiscum
ouessumus : Tam quam uobis ex hoc
loco doctores sumus. sed subillo uno
magistro in hac scola uobiscum condis
ab illo qui humiliatus. ẽ. propternos
& ex altatus .ẽ. ad custodiendos nos:
humilessimus : Nemosibi arroget
aliquid: Nemo habet aliquid boni.
Nisi ab illo acceperit qui solus bonus
est: Qui autem sibi uoluerit arro¬
gare sapientiam: stultus est: Sit
humilis. utueniat sapientia: & in lu¬
minet illum: Si autem ante quam
ueniat in illum sapientia putat se. &e.
sapientem. ante lucem surgit. In

Expanded text:
«Nisi Dominus custodierit ci«Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum laboravit qui custodit eam?» Laboramus in custodiendo, sed vanus est labor noster, nisi ille custodiat qui custodit et cum dormieritis. Ille enim dormivit in cruce semel, et surrexit; jam non dormit. Estote Israel; quia non dormit, neque dormitabit, qui custodit Israel . Eia, fratres, si volumus sub umbra alarum Dei custodirvobiscum. Tanquam vobis pastores sumus, sed sub illo Pastore vobiscum oves sumus. Tanquam vobis ex hoc loco doctores sumus; sed sub illo uno Magistro in hac schola vobiscum condiscab illo qui humiliatus est propter nos, et exaltatus est ad custodiendos nos, humiles simus. Nemo sibi arroget aliquid. Nemo habet aliquid boni, nisi ab illo acceperit, qui solus bonus est. Qui autem sibi voluerit arrogare sapientiam, stultus est. Sit humilis, ut veniat sapientia et illuminet illum. Si autem antequam veniat in illum sapientia, putat se esse sapientem; ante lucem surgit, et
Abbreviated transcription (Latin):
quibus praeerat: Etepiscopi hoc fa¬
ciunt : Nam ideo altior locus positus
est episcopis. ut ipsi super intendant:
& tamquam custodiant populum:
Nam & grece quod dicitur.
ep̃s: hoc latine super intentor inter¬
pretatur. quia super intendit. quia
desuper uidet: Quomodo enimuinito¬
ri altior fit locus ad custodiendam uine¬
am: sic & episcopis altior locus factus
est: Et deisto alto loco periculosared¬
ditur ratio. Nisi eo corde stemus hic.
uthumilitate sub pedibus uestris simus
et prouobis oremus: Vt qui nouit
mentes uestras. Ipse custodiat: Quia
nos intrantes. uos exeuntes. possu¬
mus uidere: Vsq: adeo autem non ui¬
demus quid cogitetis incordibus uris.
ut neq quid agatis indomibus uestris ui¬
dere possimus: Quomodo ergo custo¬
dimuf : quomodo homines : Quan¬
tum possumus : quantum accepimus:
Etquia nos sicut homines custodimus:
& perfecte custodire non possumus :
ideo sine custode remanebitis: Absit :
Nam ubi est ille dequo dicitur:

Expanded text:
quibus praeerat. Et episcopi hoc faquibus praeerat. Et episcopi hoc faciunt. Nam ideo altior locus positus est episcopis, ut ipsi superintendant, et tanquam custodiant populum. Nam et graece quod dicitur episcopus, hoc latine superintentor interpretatur; quia superintendit, quia desuper videt. Quomodo enim vinitori altior fit locus ad custodiendam vineam, sic et episcopis altior locus factus est. Et de isto alto loco periculosa redditur ratio, nisi eo corde stemus hic, ut humilitate sub pedibus vestris simus, et pro vobis oremus, ut qui novit mentes vestras ipse custodiat. Quia nos intrantes vos et exeuntes possumus videre; usque adeo autem non videmus quid cogitetis in cordibus vestris, ut neque quid agatis in domibus vestris videre possimus. Quomodo ergo custodimus? Quomodo homines; quantum possumus, quantum accepimus. Et quia nos sicut homines custodimus, et perfecte custodire non possumus, ideo sine custode remanebitis? Absit. Nam ubi est ille de quo dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
estis uos: Omnes autem fideles quae est
domus dĩ. Non solum qui modo sunt sed
& qui ante nos fuerunt & iam dormie¬
runt. & qui post nos futuri sunt. Ad¬
huc quinasci habent in rebus humanis
usq infinem saeculi. Congregati in u¬
num fideles innumerabiles sed dño
numerati : Dequibus dicit apostolus I¬
Nouit dñs qui sunt eius: Crana illa
quae modo gemunt inter paleas. quae
massam unam factura sunt. quando
area infine fuerit uentilata : Omnis
ergo numerus fidelium scõrum exom¬
nibus commutandorum ut fiant aequa¬
les angelis dĩ. Ad iuncti etiam ipsi
angelis. qui modo non peregrinantur
sed expectant nos quando a peregrina¬
tione redeamus. Omnessimul unã
domum dĩ faciunt. & unam ciuitatẽ:
ipsa est hierusalem: Habet custodes:
quomodo habet aedificantes laboran¬
tes ut aedificetur: sic habet & custodi¬
entes : Nam ad custodiam pertinet:
quod dicit apostolus: Timeo ne sicut
serpens euam seduxit astutia sua: sic

Expanded text:
estis vos» . Omnes autem fideles, quae est estis vos» . Omnes autem fideles, quae est domus Dei, non solum qui modo sunt, sed et qui ante nos fuerunt et jam dormierunt, et qui post nos futuri sunt, adhuc qui nasci habent in rebus humanis usque in finem saeculi, congregati in unum fideles innumernumerati. De quibus dicit apostolus: 'Novit Dominus, qui sunt eius'; grana iila, quae modo gemunt inter paleam, quae massam unam factura sunt, quando area in fine fuerit ventilata. Omnis ergo numerus fidelium sanctorum ex hominibus commutandorum, ut fiant aequales angelis Dei, adiunctis etiam ipsis angelis, qui modo non peregrinantur, sed exspectant nos, quando a peregrinatione redeamus, omnes simul unam domum Dei faciunt, et unam civitatem. Ipsa est Hierquomodo habet aedificantes, laborantes ut aedificetur; sic habet et custodientes. Nam ad custodiam pertinet quod dicit Apostolus: «Timeo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic
Abbreviated transcription (Latin):
camus modo : & ante nos cucurrerunt.
laborauerunt. aedificauerunt : sed
Nisi dñs aedificauerit domum. Inuanũ
laborauerunt aedificantes eam : Ideo
quosdam uidentes ruere apostoli : & pro¬
prie paulus ait. Dies obseruatis . & an¬
nos. & menses. & tempora. Timeo uos
ne forte sine causa laborauerim in uos:
Quia nouerat se intus adño aedificari
plangebat istos: quia sine causa labo¬
rauerat in eis : Nos ergo loquimurfo¬
ris. ille aedificat intus. Quomodo au¬
diatis Nos aduertitis. quid cogitetis
ille solus nouit . qui cogitationes uras
nouit: Ipse aedificat. Ipse monet. Ip¬
se terret. Ipse intellectum aperit. Ip¬
se ad fidem applicat sensum uestrum:
Et tamen laboramus & nos tamquam
operarii. sed nisi dñs aedificauerit domũ :
inuanum laborauerunt aedificantes eã :
Quae autem domus : ipsa ⁊ ciuitas:
Domus enimdĩ populus dĩ: quia do¬
mus dĩ templumdi: Etquid dicit apo¬
stolus : Templum enim dĩ scm̃ est.: quod

Expanded text:
camus modo; et ante nos cucurrerunt, camus modo; et ante nos cucurrerunt, laboraverunt, aedificaverunt: sed «nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt, aedificantes eam.» Ideo quosdam videntes ruere Apostoli, et proprie Paulus ait: «Dies observatis, et annos, et menses, et tempora; timeo vos», «ne forte sine causa laboraverim in vos» . Quia noverat se intus a Domino aedificari, plangebat istos, quia sine causa laboraverat in eis. Nos ergo loquimur foris, ille aedificat intus. Quomodo audiatis, nos advertimus; quid cogitetis, ille solus novit qui cogitationes vestras videt. Ipse aedificat, ipse monet, ipse terret, ipse intellectum aperit, ipse ad fidem applicat sensum vestrum: et tamen laboramus et nos tanquam operarii; sed «nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam.» 3. Quae autem domus Dei, et ipsa civitas. Domus enim Dei, populus Dei; quia domus Dei, templum Dei. Et quid dicit Apostolus? «Templum enim Dei sanctum» «est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nientes in se copulauit. quibus factus ẽ
lapis angularis: Venientem populum
ex circum cisione credentium. & uenien¬
tem populum ex praeputio gentium &
ipsorum credentium. Fecit unam ecle¬
siam deduobus populis : factus est illis la¬
pis angularis : &ideo uerus pacificus:
Quia ergo ille uerussalomon: Salomon
autem ille filius dauid de muliere bersa¬
bee rex inisrahel figuram gestabat hu¬
ius pacifici: quando templum aedificauit:
Ideo ne illum putes salomonem quia ae¬
dificauit domum dõ. Alium salomonem
tibi ostendens ista scriptura. sic coepit
inpsalmo: NISI DUS ACDIFICA¬
uerii domum. Iuaxum
LIBORAUERUNI AEDIFICAN¬
IOS CAM Dñsergo aedifi
suam: Laborant multi in aedificando.
sed sinon ille aedificet. inuanum labo¬
rauerunt aedificantes eam : Qui sunt
qui laborant aedificantes : Omnes qui
in ecclesia prxedicant uerbumdĩ : mini¬
stri sacramentorum dĩ : Omnes curri¬
mus omues laboramus. omnes aedifi¬

Expanded text:
nientes in se copulavit, quibus factus est nientes in se copulavit, quibus factus est lapis angularis, venienti populo ex circumcisione credentium, et venienti populo ex praeputio Gentium et ipsorum credentium; fecit unam Ecclesiam de duobus populis, factus est illis lapis angularis , et ideo vere pacificus. Quia ergo ille verus Salomon; Salomon autem ille filius David de muliere Bethsabee , rex Israel, figuram gestabat hujus pacifici, quando templum aedificavit: ideo ne illum putes Salomonem qui aedificavit domum Deo, alium Salomonem tibi ostendens Scriptura sic coepit in Psalmo: «Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam.» Dominus ergo aedificdomum suam. Laborant multi in aedificando; sed si non ille aedificet, «in vanum laboraverunt aedificantes eam.» Qui sunt qui laborant aedificantes? Omnes qui in Ecclesia praedicant verbum Dei, ministri Sacramentorum Dei. Omnes currimus, omnes laboramus, omnes aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
testis est: Sedsi illo cadente quae per
illum dicta sunt delerentur. iudicaren¬
tur. quia ipsedixerat : Non perillum
dicta erant. Optime igitur etiã hoc
egit miseri cordia dĩ & sps eius : ut quic¬
quid bonipersalomonem dictum est.
dõ tribueretur: Peccatum autem ho¬
minis. homini : Quid mirum quia iN
populo dĩ cecidit salomon: In paradiso
noncecidit adam: Noncecidit decaelo
angelus : & diabolus factus est : Ideo
docemur in nullo hominums pem esse
ponendam : Quia & iste salomon aedifi¬
cauerat templum dño: Intrpo quidem
& figura futurae ecclesiae & corporis
dñ: Vnde dicit ineuangelio: Solui¬
te templum hoc: & intriduo excitabo
illud: Quia ergo ipse aedifica uerat
illud templum : Aedificauit sibi tem
monis : Interpretatur pacificus: Est
autem ille uerus pacificus: de quodicit
apostolus : Ipse ẽ. enim pax nr̃a : qui
fecit utraq unum : Ille est uerus pa¬
cificus : qui duos parietes ediuerso ue¬

Expanded text:
testis est . Sed si illo cadente, quae per testis est . Sed si illo cadente, quae per illum dicta sunt, delerentur; judicaretur quia ipse dixerat, non per illum dicta erant. Optime igitur etiam hoc egit misericordia Dei et Spiritus ejus, ut quidquid boni per Salomonem dictum est, Deo tribueretur; peccatum autem hominis homini. Quid mirum quia in populo Dei cecidit Salomon? In paradiso non cecidit Adam? Non cecidit de coelo angelus, et diabolus factus est? Ideo docemur in nullo hominum spem esse ponendam. Quia et iste Salomon aedificaverat templum Domino , in typo quidem et in figura futurae Ecclesiae et corporis Domini; unde dicit in Evangelio, «Solvite templum hoc, et in triduo excitabo illud» : quia ergo ipse aedificaverat illud templum, aedificavit sibi tempmonis interpretatur Pacificus: est autem ille verus pacificus, de quo dicit Apostolus, «Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum.» Ipse est verus pacificus, qui duos parietes e diverso ve
Abbreviated transcription (Latin):
cantat ascendentis uox in affectum pie¬
tatis & caritatis: adillam supernam
hierusalem. cui suspiramus quam diu
peregrinamur . & ubi lae tabimur cũ
a peregrinatione redierimus: Ascen¬
dit adhanc omnis qui proficit. cadit ab
hac omnis qui deficit:: Nec pedibus as¬
cendere quaeras . Nec pedibus te descen¬
dere putes: Amando dm̃ ascendis: a¬
mando saeculum cadis: Sunt ergo ista
cantica amantium. quodam scõ deside¬
rio flagrantium: Ardent qui ista
cantant excorde: Quorum etiam cor
ardens inuenitur inmoribus. inbona
conuersatione. Inoperibus secundum
pnrecepta dĩ. In contemptu temporali¬
um: Incaritate ae ternorum: Sed qua¬
re sit additum salomonis : quantum
inspirauerit dñs dicam caritati uestrae:
Salomon erat tempore suo filius dauid:
Nam ipse salo monmulierum amator
fuit & reprobatus ẽ adõ: Etusq
adeo laqueus illi fuit illa cupiditas.
ut amulieribus etiam idolissacrifica¬
re cogeretur: Sic deillo scriptura

Expanded text:
cantat ascendentis vox in affectu piecantat ascendentis vox in affectu pietatis et charitatis ad illam supernam Jerusalem, cui suspiramus quamdiu peregrinamur, et ubi laetabimur cum a peregrinatione redierimus. Ascendit ad hanc omnis qui proficit; cadit ab hac omnis qui deficit. Nec pedibus ascendere quaeras, nec pedibus te descendere putes: amando Deum, ascendis; amando saeculum, cadis. Sunt ergo ista cantica amantium, quodam sancto desiderio flagrantium. Ardent qui ista cantant ex corde, quorum etiam cor ardens invenitur in moribus, in bona conversatione, in operibus secundum praecepta Dei, in contemptu temporalium, in charitate aeternorum. Sed quare sit additum, «Salomonis,» quantum inspiraverit Dominus, dicam Charitati vestrae. 2. Salomon erat tempore suo filius David, Nam ipse Salomon mulierum amator fuit, et reprobatus est a Deo: et usque adeo laqueus illi fuit illa cupiditas, ut a mulieribus etiam idolis sacrificare cogeretur, sicut de illo Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
idest a postolo : dedit duos denarios
unde curaretur : caritatemdĩ & cari¬
tatem proximi. In his enim duobus prae¬
ceptis : tota lex pendet & prophetae:
Dixit autem stabulario : Si quid ampli¬
us erogaueris : in redeundo reddamti¬
bi: Amplius erogauit apostolus.
quia cum omnibus a postolis permissũ
est ut acciperent tamquam milites xp̃i
stipendia a prouincialibus xp̃i. illema¬
nibus suis laborauit : & annonassuas
prouincialibus donauit: Omnia fac¬
ta sunt. sidescendimus & uulnerati su¬
mus: Ascendamus cantemus & pro¬
Nter omnia cantica quibus est titulus
canticum graduum: Iste psalmus aliquidͣ
amplius intitulo accepit quod additum
est salomonis: Sic enim praenotatur:
Canticum graduum salomonis: Itaq
fecit nos intentos inusitatior titulus
ceteris : ut quaeramus quare sit ad di¬
tum salomonis: Nam quid sit canticũ
graduum. Non opus est saepe repete¬
re: Plura enim hinc dicta sunt: quia

Expanded text:
id est Apostolo; dedit duos denarios id est Apostolo; dedit duos denarios unde curaretur, charitatem Dei et charitatem proximi: in his duobus enim praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Dixit autem stabulario: «Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi» . Amplius erogavit Apostolus; quia cum omnibus Apostolis permissum esset ut acciperent tanquam milites Christi stipendia a provincialibus Christi, ille manibus suis laboravit, et annonas suas provincialibus donavit . Omnia facta sunt: si descendimus, et vulnerati sumus; ascendamus, cantemus, et pro Inter omnia cantica quibus est titulus, «Canticum graduum,» iste psalmus aliquid amplius in titulo accepit, quod additum est, «Salomonis.» Sic enim praenotatur: «Canticum graduum Salomonis.» Itaque fecit nos intentos inusitatior titulus caeteris, ut quaeramus quare sit additum, «Salomonis.» Nam quid sit «Canticum graduum,» non opus est saepe repetere; plura enim dicta sunt hinc, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qui descendebat abhierusalem inhiericho
incidit in latrones : Non descenderet :¬
& non incideret in latrones: Iamergo. III¬
adam descendit: incidit in latrones:
Omnes enimnos adam sumus: Sed
transiit sacerdos : & contempsit: Tran¬
siit leuita. & contempsit: quia lex sa¬
nare nom potuit : Transiit samarita¬
nus quidam: Id est dñs noster itĩs xp̃s:
Illi enim dictum est ⁊ Nonne uerum
dicimus quia samaritanus es & daemo¬
nium habes. Ille autem non dixit
non sum samaritanus. sed dixit. zego
daemonium non habeo : Samarites
enim interpretatur custos : Si diceret
non sum samaritanus : diceret. Ñ sum
custos : Etquis alius custodiret. De¬
inde ponens similitudinem. transiit
samarites & fecit cumillo miseri cordiã
sicut scitis:: Iacebat autem inuia uulne¬
ratus : quia descendit: Transiens sa¬
maritanus non nos contempsit : cura¬
uit nos: leuauit in iumentum in carne
sua  perduxit ad stabulum Idest ad
ecclesiam. commendauit stabulario

Expanded text:
qui descendebat ab Jerusalem in Jericho, qui descendebat ab Jerusalem in Jericho, incidit in latrones. Non descenderet, et non incideret in latrones. Jam ergo Adam descendit, et incidit in latrones: omnes enim nos Adam sumus. Sed transiit sacerdos, et contempsit; transiit Levita, et contempsit; quia Lex sanare non potuit. Transiit Samaritanus quidam, id est Dominus noster Jesus Christus: illi enim dictum est, «Nonne verum dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et daemonium habes?» Ille non dixit, Non sunt Samaritanus; sed dixit, «Ego daemonium non habeo» . Samarites enim interpretatur, Custos. Si diceret, Non sum Samaritanus; diceret, Non sum custos. Et quis alius custodiret? Deinde ponens similitudinem: «Transiit Samarites, et fecit cum illo misericordiam,» sicut scitis. Jacebat autem in via vulneratus, quia descendit. Transiens Samaritanus non nos contempsit: curavit nos, levavit in jumentum, in carne sua; perduxit ad stabulum, id est ad Ecclesiam; commendavit stabulario,
Abbreviated transcription (Latin):
go utomines beati regnent in illa pa¬
tria: quam ut sit quibus inpendatur
misericordia: Tamen quam diu est
quibus inpendatur : Non deficiamus
inista aerumna mittere semina: Et¬
sicum fletu seminamus : tamen cum
gaudio metemus: Inilla enim resur¬
rectione mortuorum recipiet quisq
manipulos suos : Id est fructum semi¬
nis. coronam gaudiorum & exulta¬
tionis: Tunc erit triumphus laetan¬
tium & ipsi mosti in sultantium: In
qua gemebatur: Tunc dicent mosti:
Vbi est mors contentiotua : Vbi .ẽ.
mors aculeus tuus Sed quare iam
gaudent: quia portant manipulos
suos: quia euntes ibant & flebant mit¬
tentes semina sua : Quare mittentes
semina sua: quia qui seminant in lacri¬
mis ingaudio metent: Isto psalmo ex¬
ortati uos fuerimus maxime ad facien¬
dam misericordiam: quia hine ascendit᷑:
Etuidetis quia ille cantat canticum gra¬
diuum : qui ascendit: Mementote.
nolite amare descendere & non ascende¬
re : sed de ascensione cogitate : Quia

Expanded text:
go ut omnes beati regnent in illa pago ut omnes beati regnent in illa patria, quam ut sint quibus impendatur misericordia. Tamen quamdiu sunt quibus impendatur, non deficiamus in ista aerumna mittere semina. Etsi cum fletu seminamus, tamen cum gaudio metemus. In illa enim resurrectione mortuorum recipiet quisque manipulos suos, id est fructum seminis, coronam gaudiorum et exsultationis. Tunc erit triumphus laetantium, et ipsi morti insultantium, in qua gemebatur: tunc dicent morti, «Ubi est, mors, contentio tua? Ubi est, mors, aculeus tuus» ? Sed quare jam gaudent? Quia «portant manipulos suos.» Quia «euntes ibant, et flebant, mittentes semina sua.» Quare, «mittentes semina sua?» Quia «qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» 15. Isto psalmo exhortati vos fuerimus maxime ad faciendam misericordiam, quia hinc ascenditur; et videtis quia ille cantat canticum graduum, qui ascendit. Mementote; nolite amare descendere et non ascendere, sed de ascensione cogitate: quia
Abbreviated transcription (Latin):
ingaudio metetis : Quid enim fr̃s
mei ipse agricola. quando procedit
cum aratro & postat semen. Non ne
aliquando frigidus est uentus & im¬
ber de terret: Adtendit caelum.
uidet tristem: Tremit frigore.
& tamen procedit & seminat: Timet
enim necum tristem diem adtendit.
& expectat diem laetum. tem¬
pus transeat. & non inueniat quod
metat: Nolite differre fr̃s mei:
seminate in hieme: seminate bona ope¬
ra & cum ploratis: quia qui seminaNT
in lacrimis ingaudio metent: Mit¬
tunt semina sua. bonam uoluntatem.
CI FLEBANI  MITTEUIES
SEMINA SUA: Quare fle¬
bant : quia inter miseros erant: &¬
miseri erant: Melius est fratres
mei utnullus sit miser : quam ut tu
facias miseri cordiam: Qui enim ut fa¬
clt misericordiam optat esse miseros.
crudelem habet miseri cordiam
Quomodo si medicus ut exerceret ar¬
tem suam. optaret esse multos aegro¬
tos: crudelis medicina esset: Meli¬
us .ẽ. ut omnes sani sint : quam utex¬
erceatur ars medici: Melius ester¬

Expanded text:
in gaudio metetis. Quid enim, fratres in gaudio metetis. Quid enim, fratres mei? Ipse agricola quando procedit cum aratro, et portat semen, nonne aliquando frigidus est ventus, et imber deterret? Attendit coelum, videt triste, tremit frigore, et tamen procedit, et seminat. Timet enim ne cum tristem diem attendit et exspectat diem laetum, tempus transeat, et non inveniat quod metat. Nolite differre, fratres mei; seminate in hieme, seminate bona opera et cum ploratis; quia «qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» Mittunt semina sua, bonam voluntatem et flebant, mittentes semina sua.» Quare flebant? Quia inter miseros erant, et miseri erant. Melius est, fratres mei, ut nullus sit miser, quam ut tu facias misericordiam. Qui enim ut faciat misericordiam optat esse miseros, crudelem habet misericordiam: quomodo si medicus ut exerceret artem suam, optaret esse multos aegrotos, crudelis medicina esset. Melius est ut omnes sani sint; quam ut exerceatur ars medici. Melius est er
Abbreviated transcription (Latin):
est. ibi illum uide: Quia forte tu
in eo diues es. In quo ille pauper est :¬
& habes unde accommnodes : Torste
membra tua ac commodas : & plus . ẽ.
quam si pecuniam accomodares : Con¬
silio indiget: tu plenus es consilio:
Inconsilio ille pauper: tu diues es:
Ccce nec laboras : Nec aliquid perdis:
Das consilium & praestitisti aelymo¬
si nam: Modo fr̃s mei cum loquimur
quasi pauperes ad nos estis : & quia
nobis ds̃ dignatus ẽ dare : damus in¬
de uobis : Etomnes ab illo accipimus:
qui solus est diues: Sic se ergo tenet
corpus xp̃i : membra socia sie compin¬
guntur. & adunantur incaritate
& inuinculo pacis: cum quisq id quod
praestat ei qui non habet. In co quod
habet diues est. In eo quod ille non ha¬
bet pauper est: Sic uos diligite . sic
uos amate : Nolite aduos blos ad ten¬
dere : sed ad tendite indigentes cirea
uos : Sed quia cun laboribus & aerũ¬
nis fiunt ista inista uita. Nolite
deficere: In lacrimis seminatis¬

Expanded text:
est, ibi illum vide; quia forte tu est, ibi illum vide; quia forte tu in eo dives es, in quo ille pauper est, et habes unde accommodes. Forte membra tua accommodas, et plus est quam si pecuniam accommodares. Consilio indiget, tu plenus es consilio; in consilio ille pauper, tu dives es. Ecce nec laboras, nec aliquid perdis; das consilium, et praesitisti eleemosynam. Modo, fratres mei, cum loquimur, quasi pauperes ad nos estis; et quia nobis Deus dignatus est dare, damus inde vobis; et omnes ab illo accipimus, qui solus est dives. Sic se ergo tenet corpus Christi, membra socia sic compinguntur et adunantur in charitate et in vinculo pacis, cum quisque id quod habet, praestat ei qui non habet: in eo quod habet, dives est; in eo quod ille non habet, pauper est. Sic vos diligite, sic vos amate. Nolite ad vos solos attendere; sed attendite indigentes circa vos. Sed quia cum laboribus et aerunis fiunt ista in ista vita, nolite deficere. In lacrymis seminatis
Abbreviated transcription (Latin):
ditis forte fratres uestros: si aliquo
egenti tribuitis. si est inuobis xp̃s. etiã
ex̧teris: Sed si illi sunt mendici quipro¬
fessionem habent petendi in aerumna
& ipsi habent quod sibi praestent in uict̃:
Non illos deseruit ds̃ unde probentur
quia faciunt elimosinas: Iste non po¬
test ambulare : qui potest ambulare
pedessuos accommodat claudo : Qui
uidet : oculossuos accommodat caeco:
Et qui iuuenis est & sanus: uires su¬
as ac commodat. uel seni uel aegroto:
Portat illum: ille indiget: ille
diues eft: Aliquando & diues inue¬
nitur pauper : & a paupere praesta¬
tur illi aliquid Uenit nescio quis. Il¬
ad flumen. tanto delicatior quan¬
to ditior: transire non potest: Si
nudatis membris transiret: frigesce¬
ret: aegrotaret. morietur: Ac¬
cedit pauper exercitatiore corpore.
traicit diuitem: Aels. mosinam fe¬
cit indiuitem: Ergo nolite eos
tantum putare pauperes. qui non ha¬
bent pecuniam: Inquo quisq pauper

Expanded text:
ditis forte fratres vestros, si aliquo ditis forte fratres vestros, si aliquo egent; tribuitis, si est in vobis Christus, etiam exteris. Sed si illi sunt mendici, qui professionem habent petendi, in aerumna et ipsi habent quod praestent sibi invicem. Non illos deseruit Deus, unde probentur, quia faciunt eleemosynas. Iste non potest ambulare; qui potest ambulare, pedes suos accommodat claudo; qui videt, oculos suos accommodat caeco; et qui juvenis est et sanus, vires suas accommodat vel seni vel aegroto, portat illum: ille indiget, ille dives est. 13. Aliquando et dives invenitur pauper, et a paupere praestatur illi aliquid. Venit nescio quis ad flumen, tanto delicatior quanto ditior; transire non potest: si nudatis membris transiret, frigesceret, aegrotaret, moreretur: accedit pauper exercitatior corpore, trajicit divitem; eleemosynam facit in divitem. Ergo nolite eos tantum putare pauperes, qui non habent pecuniam. In quo quisque pauper
Abbreviated transcription (Latin):
si de plena caritate dedit quod dedit:
tantum dedit quantum illa induobus
minutis. quantum Zacheus indimidio
rerum suarum: Non enim sine causa
addidit frigidae. ut pauperem os¬
tenderet: Ideo dixit calicem aquae
frigidae . nequis uel inde causaret᷑
quod lignum non habuerit. unde cale¬
faceret aquam: Calicem aquae
frigidae qui dederit uni exminimis:
Nonperdet mercedem suam. Qui
si nec hoc habeat: securus sit. Et si
nec hoc habet : pax interra homini¬
bus bonae uoluntatis : Tantum illud
timeat: nehabeat & non faciat: Si
enim habet & non facit: intus gela¬
uit: Nondum soluta sunt peccata
eius sicut torrentes in austro: quia
uoluntas frigida est: Quid ualent
tanta bona quae possidemus : Acce¬
dit uoluntas feruens : lam soluta ca¬
lore austri: Et sinihil habebat :
totum illi computatur: Quanta sibi
praestant mendici : intendat caritas
uestra: quomodo fiat elimosina:
Certe mendici sunt: in quos facis eli¬
mosinam: Mendici egent: Ad ten¬

Expanded text:
si de plena charitate dedit quod dedit, si de plena charitate dedit quod dedit, tantum dedit, quantum illa in duobus minutis, quantum Zacchaeus in dimidio rerum suarum. Non enim sine causa addidit, «frigidae,» ut pauperem ostenderet. Ideo dixit, «Calicem aquae frigidae,» ne quis vel inde causaretur quod lignum non habuerit unde calefaceret aquam. «Calicem aquae frigidae qui dederit uni ex minimis, non perdet mercedem suam» . Quid si nec hoc habeat? Securus sit, etsi nec hoc habet; «Pax in terra hominibus bonae voluntatis:» tantum illud timeat, ne habeat et non faciat. Si enim habet et non facit, intus gelavit; nondum soluta sunt peccata ejus sicut torrens in austro, quia voluntas frigida est. Quid valent tanta bona quae possidemus? Accedit voluntas fervens, jam soluta calore austri; etsi nihil habeat, totum illi computatur. Quanta sibi praestant mendici? Intendat Charitas vestra quomodo fiat eleemosyna. Certe mendici sunt in quos facis eleemosynam, mendici egent. Atten
Abbreviated transcription (Latin):
diturum: Vt intellegas propterea
sibi eum tenuisse dimidium. Non ut
haberet quod possideret. sed ut habe¬
ret unde debita redderet: Magna
uoluntas: multum dedit : multum
seminauit: Ergo udua illa quae
duo minuta misit parum seminauit:
Immo tantum quantum zacheus.
Minores enim facultates ferebat :
sed parem uoluntatem habebat: Mi¬
sit duo minuta de tanta uoluntate:
de quanta Zacheus dimidium patrimo¬
nii sui: Si adtendas quid dederunt.
diuersa inuenies: Si adtendas unde
dederunt. paria inuemes: Quicquid
habuit dedit illa. & quod habuit de¬
dit ille: Fac aliquem Non habere
uel duos nummos: est aliquid uilius
quod seminemus : ut me tamus illam mes¬
sem : Est : Calicem aquae frigidae
qui dederit discipulo: Nonperdet mer. F.
cedem : Calix aquae frigidae. Non
duobus nummis. sed gratis constat
Tamen aliquando sic gratis constat:
ut habeat illum alius: & alius non ha¬
beat : Si ergo ille qui illum habet.
det illi qui non habet: tantum dedit

Expanded text:
diturum ; ut intelligas propterea diturum ; ut intelligas propterea sibi eum tenuisse dimidium, non ut haberet quod possideret, sed ut haberet unde debita redderet. Magna voluntas; multum dedit, multum seminavit. Ergo vidua illa quae duo minuta misit, parum seminavit? Imo tantum, quantum Zacchaeus. Minores enim facultates ferebat, sed parem voluntatem habebat . Misit duo minuta de tanta voluntate, de quanta Zacchaeus dimidium patrimonii sui. Si attendas quid dederunt, diversa invenies: si attendas unde dederunt, paria invenies; quidquid habuit dedit illa, et quod habuit dedit ille. 12. Fac aliquem non habere vel duos nummos: est aliquid vilius quod seminemus, ut metamus illam messem? Est: «Calicem aquae frigidae qui dederit discipulo, non perdet mercedem suam.» Calix aquae frigidae non duobus nummis, sed gratis constat; tamen aliquando sic gratis constat, ut habeat illum alius, et alius non habeat: si ergo ille qui illum habet, dederit illi qui non habet; tantum dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
adr mosinis quid ait: Hoc autem.
qui parce seminat: parce & metet:
Ergo quimultum seminat: multum
metet : Qui parce seminat : parce &
metet Et quinihil seminat. Nihil
metet: Quare desideratis latos fun¬
dos ubi multa semina seminetis: Lati¬
or uobis non est ubi seminetis: quam xp̃s
qui in se uoluit seminari : Terra uestra:
ecclesia est: Seminate quantum potes¬
tis : sed parum habes unde facias :
Habes uoluntatem: Quomodo nihil
esset quodhabes. si non adesset bona uolun¬
tas: sic & quia non habes noli esse tristis.
si est tibi bona uoluntas: Quidenim se¬
minas : miseri cordiam : Et quid me¬
tis: pacem: Num quid autem dixe¬
runt angeli: pax interra diuitibus ho¬
minibus : sed pax interra hominibus.
bonae uoluntatis: In ⁊acheo magna
uoluntas : INTacheo caritas magna :
Suscepit dñm hospitio: gaudens suset¬
pit. & dimidium patrimonii sui paupe¬
ribus promisit sedaturum. & si cui
aliquid abstulerat quadruplum red¬

Expanded text:
eleemosynis, quid ait? «Hoc autem dico, eleemosynis, quid ait? «Hoc autem dico, Qui parce seminat, parce et metet» . Ergo qui multum seminat, multum metet: «qui parce seminat, parce et metet;» et qui nihil seminat, nihil metet. Quare desideratis latos fundos, ubi multa semina seminetis? Latior vobis non est ubi seminetis, quam Christus, qui in se voluit seminari. Terra vestra Ecclesia est; seminate quantum potestis. Sed parum habes unde facias. Habes voluntatem? Quomodo nihil esset quod habes, si non adesset bona voluntas; sic et quia non habes, noli esse tristis, si est tibi bona voluntas. Quid enim seminas? Misericordiam. Et quid metes? Pacem. Numquid autem dixerunt Angeli, Pax in terra divitibus hominibus? Sed, «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» . In Zacchaeo magna voluntas, in Zacchaeo charitas magna. Suscepit Dominum hospitio, gaudens suscepit, et dimidium patrimonii sui pauperibus promisit se daturum, et si cui aliquid abstulerat, quadruplum red
Abbreviated transcription (Latin):
uuntur peccata nostra: cumaemus
ad patriam: quasi torrentes in austro:
Diu enim laborauimus & laboramus.
etiam facientes bene: Nam ipsa
uita humana quam in gressi sumus
nsta est : laboribus plena : dolorib
periculis. Aerumnis : temptationib::
Nolite seduci gaudio rerum humana¬
rum : flenda in rebus humanis aduer¬
tite : Poterat ridere prius puer qui
nascitur : quare a fletu incipit uiue¬
re : Ridere nondum nouit: quare
plorare iam nouit: quia coepit ire
inistam uitam: Sed si de illis capti¬
uis est: hic flet & gemit. sedueniet
QUI SEMINAXT IN LACR¬
MIS INGAUDIOMEIENT
INistauita quae plena . ẽ. lacrimis.
seminemus. Quid seminabimus: ope¬
rabona: opera miseri cordiae. semina
nostra sunt: De quibus seminibus
ait apostolus: Bonum autem facien¬
tes. Nondeficiamus: tempore enĩ
proprio metemus infatigabiles : Ita¬
que dum tempus habemus operemur
bonum adomnes : maxime ad domes¬
ticos fidei: Loquens itaq deipsis

Expanded text:
vuntur peccata nostra. Curramus vuntur peccata nostra. Curramus ad patriam, quasi torrentes in austro. Diu enim laboravimus, et laboramus etiam facientes bene. Nam ipsa vita humana quam ingressi sumus, misera est, laboribus plena, doloribus, periculis, aerumnis, tentationibus. Nolite seduci gaudio rerum humanarum; flenda in rebus humanis advertite. Poterat ridere prius puer qui nascitur: quare a fletu incipit vivere? Ridere nondum novit; quare plorare jam novit? Quia coepit ire in istam vitam. Sed si de illis captivis est, hic flet et gemit; sed veniet «Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» In ista vita, quae plena est lacrymis, seminemus. Quid seminabimus? Opera bona. Opera misericordiae semina nostra sunt: de quibus seminibus ait Apostolus, «Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei» . Loquens itaque de ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
rat: Ergo quando cantati sunt psal¬
mi quod orabatur tunc. lam factum
est: Conuerte dñe captiuitatem nram:
sicut torrentes in austro: Sicut conuer¬
tuntur torrentes in austro : sic conueste
captiuitatem nostram: Quaerebatur
quid sit : sed patebit modo adiuuante
dño ur̃is orationibus: Quodam lo¬
codixit scriptura. cum praeciperet¬
& moneret de operibus bonis: & ait :
Sicut glacies insereno : Ita soluentur
peccata tua: Ergo peccata ligabaNT
Nos: Quomodo: Quomodo frigus
ligat aquam ne currat: & in ligati
frigore peccatorum gelauimus:
Auster autem calidus uentus est : quan¬
do flat auster liquescent glacies : &
implentur torrentes : Torrentes
autem dicuntur : flumina hie malia:
Magno enimimpetu : repentinis
aqua impleta currunt: Celauera¬
mus ergo incaptiuitate : constrin¬
gebant nos peccata nostra: Flauit
auster sp̃s scs : dimissa sunt nobis pec¬
cata: soluti sumus afrigore iniquita¬
tis. tamquam glacies insereno: Sol¬

Expanded text:
rat. Ergo, quando cantati sunt Psalrat. Ergo, quando cantati sunt Psalmi, quod orabatur tunc, jam factum est: «Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in austro.» Sicut convertuntur torrentes in austro, sic converte captivitatem nostram. Quaerebatur quid sit; sed patebit modo, adjuvante Domino, vestris orationibus. Quodam loco Scriptura, cum praeciperet et moneret de operibus bonis, ait: «Sicut glacies in sereno, ita solventur peccata tua» . Ergo peccata ligabant nos. Quomodo? Quomodo frigus ligat aquam ne currat. Et illigati frigore peccatorum gelavimus. Auster autem calidus ventus est: quando fiat auster, liquescit glacies, et implentur torrentes. Torrentes autem dicuntur flumina hiemalia; magno enim impetu repentinis aquis impleta currunt. Gelaveramus ergo in captivitate; constringebant nos peccata nostra: flavit auster Spiritus sanctus; dimissa sunt nobis peccata, soluti sumus a frigore iniquitatis; tanquam glacies in sereno, sol