comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Vnde bene ꝑsalomonẽ dicit᷑. frustra
ti quippe sunt bonoꝵ sp̃s. qui dũ ad altiora
ꝑ spem ueritatis euolant. apposita prauoꝵ
hominũ deceptionis retiacula declinant.
unc qͦ in amaritudine est sermo meus.
& manus plagȩ meȩ aggrauata est super
gemitũ meum. More suo beatus iob plamo¬
rib uerbis inchoat. sed dicta sua alta mẏste¬
riis ꝓsecutione consummat:. Mederi quippe
dolor afflicti. ex amicoꝵ consolatione debue¬
rat. sed quia consolatio ad blandimenta fal¬
laciȩ eruꝑit. afflicti dolor inhorruit. Quia
enĩ eliphar spondere conuerso meliora non
metuit. quasi ex noxio medicamine uulnus
creuit. Unde recte dicitur. nunc qͦ in amari¬
tudine est sermo m̃s. & manus plagȩ meȩ.
aggrauata est suꝑ gemitũ meũ. quia uidelicet
mordinatȩ consolationis intentio. ꝑcussionẽ
quã minuere debuit multiplicauit. In quib
nimirũ uerbis. ꝑ tẏpum scȩ̃ ȩccłiȩ etiã fideliũ

Expanded text:
tur. Unde bene per Salomonem dicitur: Frustra tur. Unde bene per Salomonem dicitur: Frustra ti quippe sunt bonorum spiritus, qui dum ad altiora per spem veritatis evolant, apposita pravorum hominum deceptionis retiacula declinant. Nunc quoque in amaritudine est sermo meus, et manus plagae meae aggravata est super gemitum meum. - More suo beatum Job planioribus verbis inchoat, sed dicta sua, alta mysterii prosecutione consummat. Mederi quippe dolor afflicti ex amicorum consolatione debuerat, sed consolatio eorum ad blandimenta fallaciae erupit, afflicti dolor inhorruit. Quia, enim Eliphaz spondere converso meliora non timuit, quasi ex noxio medicamine vulnus crevit. Unde recte dicitur: Nunc quoque in amaritudineaggravata est super gemitum meum, quia videlicet 513 inordinatae consolationis intentio percussionem quam minuere debuit multiplicavit. In quibus nimirum verbis per typum sanctae Ecclesiae etiam fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
uacua ñ fuit. sed abundantiꝰ illis omnib la¬
boraui. Qui dum se de se nichil eẽ conspice¬
ret ait. ñ autẽ ego. & tam̃ quia se esse aliquid
cũ grã inuenit adiunxit. sed grã di mecum.
Non enĩ diceret mecũ. si cum prȩueniente
grã subsequens liberũ arbitrium ñ haberet:
Qt gͦ se sine grã nal esse ostenderet ait ũ ego.
ut uͦ secum gr̃a operatũ esse ꝑ liberũ aribitriũ
demonstraret. adiungit. sed grã dĩ mecum.¬
Mundicia itaq manuũ suarum innocens
saluabitur. quia qui hic pͣuenitur dono ut
innocens fiat. cum ad iudiciũ ducitur. ex
merito remuneratur. Quȩ cuncta eliphaꝵ
in p̃senti uita afflictos inueniunt. eos ex culpa
psidiȩ ꝑcussos arbitrantur. eisq si sua. do¬
gmata sequantur. salutẽ innocentiȩ per
bonoꝵ oꝑum mundiciam ꝓmittunt. Sed
mens fidelium tanto eos altiꝰ despicit. qnͣto
illos innocentiã ñ uidet habere quã pollicen¬

Expanded text:
vacua non fuit, sed abundantius illis omnibus lavacua non fuit, sed abundantius illis omnibus laboravi, qui dum se de se nihil esse conspiceret, ait: Non autem ego, et tamen, quod se esse aliquid cum gratia invenit, adjunxit, sed gratia Dei mecum; non enim diceret mecum, si cum praeveniente gratia subsequens liberum arbitrium non haberet. Ut ergo se sine gratia nihil esse ostenderet, ait, non ego; ut vero se cum gratia operatum per liberum arbitrium demonstraret, adjungit, sed graMunditia itaque manuum suarum innocens salvabitur, quia qui hic praevenitur dono ut innocens fiat, cum ad judicium ducitur, ex merito remuneratur. Quae cuncta Eliphaz,in praesenti vita afflictos inveniunt, eos ex culpa perfidiae percussos arbitrantur, eisque si sua dogmata sequantur, salutem innocentiae per bonorum operum munditiam promittunt. Sed mens fidelium tanto eos altius despicit, quanto illos innocentiam non videt habere quam pollicen
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m oꝑa eiꝰ. illũ in extremo examine usticia
ȩterni iudicis saluat. qu̾e hic eiꝰ pietas ab
immundis oꝑib liberat: Sin uͦ ad hoc salua¬
ri quisq hic mundicia manuũ suarũ credi¬
tur. ut suis uirib innocens fiat. ꝓculdubio
Serratur: quia si suꝑna grã nocentẽ ñ prȩuenit
nunquã ꝓfecto inueniet. quẽ remuneret in¬
nocentem: Unde ueridici moysi uoce dicit᷑
nullusq apud te ꝑ se innocens est. Supna gͦ
pietas priꝰ agit in nobis aliquid sine nobis. ut
subsequente qͦ nr̃o libero arburio. bonũ qđ
iam appetinꝰ agat nobiscũ. qđ tam̃ ꝑ impen-¬
sam grãm in extremo iudicio ita remuneret
in nobis. ac si solis ꝓcessisset ex nobis. Quia
enĩ diuina nos bonitas ut innocentes faciat
prȩuenit. paulus ait. gr̃a autẽ dĩ sum. id qđ
sum. Et quia eandem grãm nr̃m liberum
arbitriũ sequitur adiungit. & grã eiꝰ in me

Expanded text:
agrum illum. Illum in extremo examine justitia agrum illum. Illum in extremo examine justitia aeterni judicis salvat, quem hic ejus pietas ab immundis operibus liberat; sin vero ad hoc salvari quisque hic munditia manuum suarum creditur, ut suis viribus innocens fiat, procul dubio errat, quia si superna gratia nocentem non praevenit, nunquam profecto inveniet, quem remuneret innocentem. Unde et veridica Moysis voce dicitur: Nullusque apud te per se innocens est . Superna ergo pietas prius agit in nobis aliquid quid sine nobis, ut subsequente quoque nostro libero arbitrio, bonum quod jam appetimus, agat nobiscum, quod tamen per impensam gratiam in extremo judicio ita remunerat in nobis, ac si solis processisset ex nobis; quia enim divina nos bonitas, ut innocentes faciat, praevenit. Paulus ait, gratia Dei sum id quod sum ; et quia eamdem gratiam nostrum liberum arbitrium sequitur, adjungit: Et gratia ejus in me
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ sententia. a ueritatis ore ñ discrepat
dicentis. omnis qui se exaltat humiliabitur. &
qui se humiliat exaltabitur. Unde & ꝑ salo.
autẽ dicitur. qui inclinauerit oculos suos ipse
saluabitur: quia quantũ ꝑ menbroꝵ ministe.¬
rium dep̾hendi potest. prima supbiȩ ostensio
esse in oculis solet. Hinc enĩ scriptũ ẽ. & ocu¬
los suꝑboꝵ humiliabis. Hinc de ipso suꝑbien¬
tium capite dicitur. omne sublime uidet. Hinc
de illa quȩ ei ꝑ infidelitatẽ adhesit scriptũ est.
generatio cuiꝰ excelsi sunt oculi. & palpebrȩ
nullũ respiciendo despicere. sed se minorem
atq imparem cunctis quos aspicit estimare
Saluabitur itaq qui oculos inclinat. quia
qui falsũ suꝑbiȩ uerticem deserit. ueritatis
altitudinẽ ascendit. Sequitur. Saluabitur¬
innocens. saltabitur autẽ mundicia manuũ
suarũ. Quȩ scilicet sententia. si de celestis re¬
gni retributione ꝓmitur. ueritate fulcitur.
quia cũ de do scriptũ sit. qui reddet unicuiq

Expanded text:
nimirum sententia a Veritatis ore non discrepat dicentis: Omnis qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur . Unde et per Saautem dicitur: Qui inclinaverit oculos suos, ipse salvabitur, quia, quantum per membrorum ministerium deprehendi potest, prima superbiae ostensio esse in oculis solet. Hinc enim scriptum est: Et oculos superborum humiliabis . Hinc de ipso superbientium capite dicitur: Omne sublime videt . Hinc de illa quae ei per infidelitatem adhaesit scriptum est: Generatio cujus excelsi sunt oculi, et palpebrae nullum respiciendo despicere, sed se minorem atque imparem cunctis quos aspicit aestimare. Salvabitur itaque qui oculos inclinat, quia qui falsum superbiae verticem deserit, veritatis altitudinem ascendit. Sequitur: VERinnocens; salvabitur autem munditia manuum suarum. Quae scilicet sententia, si de coelestis regni retributione promittitur, veritate fulcitur. Quia cum de Deo scriptum sit: Qui reddet unicuique
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. cũ loqui de icognitis infeliciꝰ prȩsu¬
munt. Scã uͦ eccłia dum quempiam uidet
esurire. qd ei ñ ꝓsit accipere. aut si iam sunt
sibi cognita modeste supprimit. aut si adhue
uidentur incognita humilit̾ fatetur. eosq
ad ordinatȩ humilitatis sensũ reuocat. cum
ꝑ suũ illis predicatorẽ dicit. ñ plus sapere¬

Expanded text:
dunt cum loqui de incognitis infelicius praesudunt cum loqui de incognitis infelicius praesumunt. Sancta vero Ecclesia dum quempiam videt esurire quod ei non prosit accipere, aut si jam sunt sibi cognita, modeste supprimit, aut si adhuc videntur incognita, humiliter fatetur, eosque ad ordinatae humilitatis sensum revocat cum per suum illis praedicatorem dicit: N
Abbreviated transcription (Latin):
subtraxisti panẽ:. Hereuci quo ueritatis soli¬
ditatẽ ñ tenent. eo ñ nunquã student. ut
loquatiores appareant. & contra catholicoꝵ
fidem quasi de doctrin escientia głantur.
interitũ sociant. inde se aliquid agere uiua¬
citer putant. Hos uͦ lassos dicimꝰ qui sube
huiꝰ scłi onere laboriosi fatigantur. Unde
& ꝑ semetipsam ueritas dicit. uenite ad me
om̃s qui laboratis & onerati estis. & ego uos
reficiã. Heretici gͥ quia sua dogmata p̃dicare
ñ cessant. scam eccłiam quasi de imperitia
irrident. dicentes. aqua lasso ñ dedisti. &
esurienti subtraxisti panẽ. Se enĩ aqu̾a lasso
dare existimant. cũ quib dam sub terreno
fasce laborantib. sui poculũ erroris prȩbent
Et panẽ se esurientib ñ subtraxisse suspi¬
cantur. quia etiã de inuisibilib atq incom¬
p̃hensibilib requisiti cũ suꝑba audacia re¬
spondent. & tunc se doctos p̃ omnib cre¬

Expanded text:
subtraxisti panem. Haeretici quo veritatis solisubtraxisti panem. Haeretici quo veritatis soliditatem non tenent, eo nonnunquam student ut loquaciores appareant, et contra catholicorum fidem quasi de doctrinae scientia gloriantur; interitum sociant, inde se agere aliquid vivaciter putant. Eos vero lassos dicimus qui sub hujus saeculi onere laborioso fatigantur. Unde et per semetipsam Veritas dicit: Venite ad me omnes, qui laboratis, et onerati estretici igitur, quia sua dogmata praedicare non cessant, sanctam Ecclesiam quasi de imperitia irrident, dicentes: Aquam lasso non dedisti, et esurienti panem subtraxisti. Se enim aquam lasso dare existimant cum quibusdam sub terreno fasce laborantibus sui poculum erroris praebent. Et panem se esurientibus non subtraxisse suspicantur, quia etiam de invisibilibus atque incomprehensibilibus requisiti, cum superba audacia respondent. Et tunc se doctos prae omnibus cre
Abbreviated transcription (Latin):
putant. quã diu hȩc quȩ ipsi p̃dicauerunt
ab illis seruare considerant: Ex quib cum
quidam ad scãm ȩccłiam redeunt. eos ꝓtinus
doctrinȩ uestimenta ꝑdidisse suspicantur
Sed cum nudus spoliari nequeat. quȩrendũ
nobis est. quomͦ priꝰ nudi. & post spoliati me.¬
morantur. Sed sciendũ est. quia omnis qui
cordis puritate ꝑfruitur. eo ipse quo dupli¬
citatis in tegumentũ ñ habet. nudus est. Et
sunt ñnulli apud hereticos. qui cordis quidẽ
puntatẽ habent. s tam̃ doctrinȩ eoꝵ dogma¬
ta puersa suscipiunt: Hinimirũ & ex sũa
puritate nudi sunt. & quasi ex eoꝵ p̃dicatione.
uestiuntur. & quia tales quiq facile ad scãm
ȩccłiam redeunt. eo qd̃ duplicitatis malicia
ñ utuntur. eos heretici nudos fatentur. quos
ab ea dicunt uestib expoliatos. quia simplices
quosq pigros atq hebetes putant. quos
praua sua dogmata ꝑdidisse considerant.

Expanded text:
putant, quandiu haec quae ipsi praedicaverunt putant, quandiu haec quae ipsi praedicaverunt ab illis servari considerant; ex quibus cum quidam ad sanctam Ecclesiam redeunt, eos protinus doctrinae vestimenta perdidisse suspicantur.  Vet. III.  Sed cum nudus exspoliari nequeat, quaerendum nobis est quomodo prius nudi, et post spoliati memorantur? 503 Sed sciendum est quia omnis qui cordis puritate perfruitur, eo ipso quo duplicitatis tegumentum non habet, nudus est. Et sunt nonnulli apud haereticos qui cordis quidem puritatem habent, sed tamen doctrinae eorum dogmata perversa suscipiunt. Hi nimirum et ex sua puritate nudi sunt, et quasi ex eorum praedicatione vestiuntur. Et quia tales quique facile ad sanctam Ecclesiam redeunt, eo quod duplicitatis malitia non utuntur, eos haeretici nudos fatentur, quos ab ea dicunt vestibus exspoliatos, quia simplices quosque pigros atque hebetes putant, quos prava sua dogmata perdidisse considerant.
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ nimirũ pignꝰ ante solis occasũ reddere
iubem᷑. qͥa priꝰquã in nobis ꝑdolorẽ cordis
sol iusticiȩ occidit. debemꝰ ei confessionẽ ueniȩ
reddere. a qͦ c̃fessionẽ accipimꝰ culpȩ ut qͥ se deliqͥsse
in nos meminit.a nobis mox relaxatũ senti
ab hereticis ad ueritatẽ fidi reuertentes reci-¬
pit. priꝰ ut confiteri erroris sui culpã debeat
psuadet. quasi sub hereticoꝵ specie ꝑ eliphar
dicitur. abstulisti pignꝰ fratrũ tuoꝵ sine cau-¬
sa: idest iis qui a nobas ad te ueniunt. muti¬
liter confessionẽ erroris exigis. Sin uero ut
prȩdiximꝰ pignus scĩ sp̃s dona sentimꝰ. here¬
abstulisse. quia eos qui ad illam ueniunt. dona.
spiritalia suspicantur amitrere. Unde & sequit᷑.
& nudos spoliasti uestib. Eos quos heretici¬
puersis predicationib trahunt. p̃cepta
doctrinȩ suȩ quasi quędam uestimenta ha-¬
bere existimant. & tam dui istos uestitos

Expanded text:
Quod nimirum pignus ante solis occasum reddere Quod nimirum pignus ante solis occasum reddere iubemur, quia priusquam in nobis per dolorem cordis sol iustitiz occidat, debemus ei confessionem venireddere a quo confessionem accipimus culpae, ut qui se deliquisse in nos meminit a nobis mox relaxatum sentiaab haereticis ad veritatem fidei revertentes recipit, prius ut copersuadet, et quasi per haereticorum speciem, per Eliphaz dicitur. Abstulisti pignus fratrum tuorum sine causa, id est, ab his qui a nobis ad te veniunt inutiliter confessionem erroris exegisti. Si vero, ut praediximus, pignus sancti Spiritus dona sentiamus, haereabstulisse, quia eos qui ad illam veniunt dona spiritalia suspicantur amittere. Unde et sequitur: Et nudos spoliasti vestibus.  Recperversis praedicationibus trahunt praecepta doctrinae suae quasi quaedam vestimenta habere existimant, et tandiu illos vestitos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ paulũ dicitur. qui dedit nobis pignꝰ sp̃s
Ad noc enĩ pignus accipimꝰ. ut de ꝓmissione
ad interioris spei certitudinẽ roboratur.
Rursũ pignoris nomine. peccati confessio
solet intelligi. sicut in lege scriptũ est: cum
debet tibi quippiam frater tuus & abstuleris
pignus ab eo. ante solis occasum. pignꝰ restitue.
Frater & enĩ nrͣ debitor nobis efficitur. cum
quilibet ꝓximus in nos aliquid deliquisse
monstratur. Peccata quippe. debita uocamꝰ
Unde peccatori seruo dicit᷑. om̃e debitum
dimisi tibi. Et in dnica cotidie oratione.
precamur. dimitte nobis debita nr̃a. sicut
& nos dimittimꝰ debitorib nr̃is I debitore
autẽ nr̃o pignus accepimꝰ. quando ab eo
qui in nobis peccasse cognoscitur. peccati eiꝰ
iam confessionẽ tenemꝰ. ꝑ quã relaxari pec¬
catum qđ in nobis ppetratum est postulamͦ.
Qui enĩ peccatũ qđ commisit fatetur. &
ueniã petit. iam quasi ꝓ debito pignꝰ dedit

Expanded text:
per Paulum dicitur: Qui dedit nobis pignus Spiritus per Paulum dicitur: Qui dedit nobis pignus Spiritus . Ad hoc enim pignus accipimus, ut de promissione ad interioris spei certitudinem roboratur. Rursum pignoris nomine peccati confessio solet intelligi, sicut in Lege scriptum est: Cum debet tibi quidpiam frater tuus, et abstuleris pignus ab eo, ante solis occasum pignus restitue . Frater etenim noster debitor nobis efficitur cum quilibet proximus in nos aliquid deliquisse monstratur. Peccunde peccatori servo dicitur: Omn debitum dimisi tibi. Et in dominica cotidie oratione precamur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris! A debitore autem nostro pignus accipimus, quando ab eo, qui in nobis peccasse cognoscitur, peccati eius iam confessionem tenemus, per quam relaxare peccatum, quod in nobis perpetratum est, postulamur. Qui enim peccatum, quod commisit, fatetur et veniam petit, iam quasi pro debito pignus dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
tes tuas. Ecce a torpenti corde ad uerba uenit
ociosa. ab ociosis etiã uerbis ꝑcrimen fallacie
ad contuinelias exarsit. Isti quippe sunt casuis
culpȩ crescentis. ut lingua cũ non restringit᷑.:
nequaquã ubi ceciderit iaceat. sed semꝑ ad
deteriora descendat. Ea uͦ quȩ subiuncta-
sunt. quia ualde iuxta hẏstoriam parent.
exponenda ad litterã non sunt: Sed quia
amicos beati iob hereticoꝵ tenere speciẽ dixi-¬
mus. ipsum uͦ significationẽ scȩ eccłiȩ gerere.
iam nunc eliphaz uerba quomͦ hereticoꝵ
falsitati congruant demonstremꝰ. Nã sequit᷑.¬
Austulisti enĩ pignus fr̃m tuoꝵ sine causa
& nudos spoliasti uestib. Aquam lasso ñ
dedisti. & esurienti subtraxisti panem. In
fortitudine brachii tui possidebas terram.
& potentissimꝰ optinebas eam. In scriptura
sacra appellatione pignoris. aliquando dona
sp̃s scĩ. aliqnͣdo uͦ signatur confessio peccati.
Pignus namq accipitur donũ sp̃s scĩ. sicut

Expanded text:
enitur. --Ecce a torpenti corde ad verba venit otiosa, ab otiosis autem verbis per crimen fallaciae ad contumelias exarsit. Isti quippe sunt casus culpae crescentis, ut lingua cum non restringitur nequaquam ubi ceciderit jaceat, sed semper ad deteriora descendat. Ea vero quae subjuncta sunt, quia valde juxta historiam patent, exponenda ad litteram non sunt. 5. Sed quia amicos beati Job haereticorum speciem tenere diximus , ipsum vero significationem sanctae Ecclesiae gerere, jam nunc Eliphaz verba quo modo haereticorum falsitati congruant, demonstremus. Nam sequitabstulisti enim pignus fratrum tuorum sine causa et nudos spoliasti vestibus aquam lasso non dedisti et esurienti subtraxisti panem in fortitudine brachii tui possidebas terram et potentissimus obtinebas eam viduasacra pignoris appellatione aliquando dona Spiritus sancti, aliquando vero signatur confessio peccati. Pignus namque accipitur donum Spiritus sancti, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit. quia in tot bonis quȩ egerat nil esse
se credidit. Ipsa sed hȩc supius uerba repeten¬
tes. ut possumꝰ ꝑstringamus. Uestigia eiꝰ secu¬
tus est pes m̃s. Quasi quidam namq gressus¬
dĩ sunt. ipsȩ quas cernimꝰ oꝑationes eiꝰ. quib
bonus quisq malusq regitur. quib iusti iniustiq
suis ordinib disponuntur. Quib & subiectus
quisq ad meliora cotidie ducitur. & aduersus
ad deteriora corruens toleratur. Dequib n
mirũ ꝓpheta gressib dicebat. uisi sunt gressus
tui ds̃. Nos itaq cũ uirtutẽ longanimitatis
atq pieratis eiꝰ intuemur. & intuentes imitar
contendimꝰ. quid aliud quã gressuum eiꝰ uestigia
sequimur. quia extrema quȩdã eiꝰ oꝑationis
imitamur: Hȩc enĩ patris sui uestigia. ueritas
ammonebat imitari cũ diceret. orate ꝓ ꝑsequen¬

Expanded text:
ostendit quia in tot bonis quae egerat nil esse se credidit. Sed haec ipsa superius verba repetentes, ut possumus perstringamus. CAPUT tus est pes meus. - Quasi quidam namque Dei gressus sunt, ipsae quas cernimus ejus operationes, quibus bonus quisque malusque regitur, quibus justi injustique suis ordinibus disponuntur, quibus et subjectus quisque ad meliora quotidie ducitur, et adversus ad deteimirum propheta gressibus dicebat: Visi sunt gressus tui, Deus. Nos itaque cum virtutem longanimitatis atque pietatis ejus intuecontendimus, quid aliud quam gressuum ejus vestigia sequimur, quia extrema quaedam ejus operationis imitamur? Haec enim Patris sui vestigia Veritas admonebat imitari, cum diceret: « Orate pro persequen
Abbreviated transcription (Latin):
ri ꝑmissus est. ut in eo uitia purgarentur. s ut
merita crescerent: Aurũ uero. igne purgat᷑.
Miius gͦ de se existimauit ipse quã erat. dum
tribulatione traditus purgari se credidit. qui
purgandũ in se aliquid ñ habebat. Sciendũ¬
iustoꝵ. ea tam̃ quȩ agunt. qm̃ sint recta conspi¬
ciunt. sed de eoꝵ rectitudine ñ prȩsumunt
Unde adhuc subdit᷑. Uestigia eiꝰ secutus ẽ
pes m̃s. uiam eꝰ custodiui. & ñ declinaui ex
ea. Amandatis labioꝵ eiꝰ ñ recessi. & in

Expanded text:
ri permissus est ut in eo vitia purgarentur, sed ut ri permissus est ut in eo vitia purgarentur, sed ut merita crescerent, aurum vero igne purgatur. Minus ergo de se aestimavit ipse quam erat, dum, tribulationi traditus, purgari se credidit, qui purgandum in se aliquid non habebat. 40. Jjustorum, ea tamen quae agunt quam sint recta conspiciunt, sed de eorum rectitudine non praesumunt: Unde adhuc subditur: Vestigia ejus secutus est pes meus: viam ejus custodivi, et non declinavi ex ea. A mandatis l
Abbreviated transcription (Latin):
uertam ad dexterã. ñ uidebo illũ. In dexterã
ꝓcul dubio uertitur. qui de uirtutib leuat᷑.
Sed diñ uidere ñ ualet. qui priuata leticia
de bonis actib gaudet. quia in eo cordis oculũ
tumor elationis p̃mit. Unde bene alias dicit᷑:
ne declines ad dexterã. aut ad sinistrã. In quib
cunctis plerũq se anima discutit. nec tamen
plene dep̾hendere semetipsam ualet: Unde
patenter dicat. ego me & districte discutio. &¬
tamen ꝑfecte scire ñ possũ. & tam̃ ille quẽ ui¬
dere ñ ualeo. uidet suptiliter cuncta quȩ ago.
Sequit᷑ Et ꝓbabit me quasi aurũ qđ ꝑignẽ
transit. Aurũ in fornace ad naturȩ suȩ clan¬
tatem ꝓficit. dum sordes amittit. Quasi
aurũ gͦ qd ꝑ ignẽ transit. ꝓbatur anuna
iustoꝵ. quib exustione tribulationis et
subtrahuntur uicia. & merita augent᷑. Nec
elationis fuit. qđ sc̃s uir in gibulatione se
positũ auro comparauit. Quia qui dĩ uoce
iustus ante flagella dictus est. ñ iccirco tẽpta¬

Expanded text:
ram, non videbo illum. In dexteram procul dubio vertitur qui de virtutibus elevatur. Sed Deum videre non valet qui privata laetitia de bonis actibus gaudet, quia in eo cordis oculum tumor elationis premit. Unde bene alias dicitur: Non declines ad dexteram, aut ad sinistram . In quibus cunctis plerumque se anima discutit, nec tamen plene deprehendere semetipsam valet. Unde et districte discutio, et perfecte me scire non possum; et tamen ille quem videre non valeo, videt subtiliter cuncta quae ago. Sequitur: Et probabit me quasi aurum quod per ignem transit. Aurum in fornace ad naturae suae claritatem proficit, dum sordes amittit. Quasi aurum ergo quod per ignem transit probantur animae justorum, quibus exustione tribulationis et subtrahuntur vitia et merita augentur. Nec elationis fuit quod sanctus vir in tribulatione se positum auro comparavit, quia qui Dei voce justus ante flagella dictus est, non idcirco tenta
Abbreviated transcription (Latin):
ne designatur: De quo scriptũ est. qui factꝰ
est sapientia nobis a do & iusticia: Iuȩ scilicet
iusticia. dum in hunc mundũ contra uias
peccatoꝵ uenit. antiquũ hostẽ uicimꝰ a quo
capti tenebamur: Dicat gͦ. nolo multa for¬
titudine contendat mecũ. nec magnitudi¬
nis suȩ mole me p̃mat. Proponat ȩquitatẽ
contra me. & ꝑueniet aduictoriã iudiciũ
meũ. idest ad redarguendas uias incarnatũ
filiũ mittat. & tunc insidiantẽ aduersariũ
ꝑ absolutionis meȩ iudiciũ uictor excludã.
Si enĩ in diuinitatis fortitudinẽ sic unige
mitate susciperet. infirmꝰ homo ad eum
inuenire accessũ grȩ̃ quando potuisset:
Consideratũ quippe pondus erꝰ magnitudi¬
dinis. opprimeret potiꝰ quã iuuaret.: Sed for-¬
tis suꝑ omĩa. apparuit infirmꝰ inter omnia.
ut dum nobis ex assumpta infirmitate con¬
grueret. ad ꝑmanentem nos suã fortitudinẽ
eleuaret: In altitudine enĩ sua diuinitas. a
nobis ut pote paruulis apphendi ñ potuerat.

Expanded text:
designatur? de quo scriptum est: Qui factus est sapientia nobis a Deo et justitia . Quae scilicet justitia dum in hunc mundum contra vias peccatorum venit, antiquum hostem vincimus, a quo captivi tenebamur. Dicat ergo: Nolo multa fortitudine contendat mecum, nec magnitudinis suae mole me premat; proponat aequitatem contra me, et perveniet ad victoriam judicium meum. Id est, ad redarguendas vias meas incarnatum Filium mittat, et tunc insidiantem adversarium per absolutionis meae judicium victor excludam. Si enim in divinitatis fortitudine sic unigenimitate susciperet, infirmus homo ad eum invenire accessum gratiae quando potuisset? Consideratum quippe pondus ejus magnitudinis opprimeret potius quam juvaret. Sed fortis super omnia apparuit infirmus inter omnia, ut dum nobis ex assumpta infirmitate congrueret, ad permanentem nos suam fortitudinem elevaret. In altitudine enim sua divinitas a nobis utpote parvulis apprehendi non potuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ intentionẽ pgant. ab intuentiũ cordib¬
peccati noctẽ excutiant. & exemplo sui opis
in eis iusticiȩ lumen fundant. S qnͣtalibet
sit iusticia oꝑis. apud internũ iudicem nulla ẽ.
si hanc eleuat tumor mentis. Unde & subditur.¬

Expanded text:
per intentionem pergunt, ab intuentium cordibper intentionem pergunt, ab intuentium cordibpeccati noctem excutiant, et exemplo sui operis in eis justitiae lumen fundant. Sed quantalibet sit justitia operis, apud internum judicem nulla est, si nanc elevat tumor mentis. Unde et subditur
Abbreviated transcription (Latin):
& adhuc subdit. Et uota tua reddes: Qui
uota uouit. sed hȩc prȩ infirmitate soluere
ñ ualet. ei ex peccati pena agitur. ut uolenti
bonũ posse subtrahatur. Cum uͦ in conspectu
intimi iudicis ea quȩ obsistit culpa detergitur.
infirmantiũ iudiciũ solet. ut tanto quẽpiam
existiment iustũ. quanto hunc adipisci conspi¬
ciunt omne qđ appetit. cũ uidelicet nouerimꝰ
nunquã bona terrena iustis subtrahi quȩ largo
munere tribuuntur iniustis. quia & despera¬
tis ȩgris medici quicquid poposcerint dare
p̃cipiunt. & eos quos reduci posse ad salutem
prȩuident. quȩ appetunt dare contdicunt
S sidicta hȩc eliphar de donis spiritalib intu¬
lit. sciendum qd res decernitur & uenit. cum
uirtus quȩ ex desiderio appetitur. largiente dõ
etiã effectu ꝓsperatur. Unde adhuc subditur
Et in uiis tuis splendebit lumen. In uiis qͥppe
iustoꝵ lumen splendere est. ꝑ mira oꝑa uirtu.¬
tum. signa suȩ claritatis aspargere. ut quaꝗͣ

Expanded text:
 Sequitur: Et vota tua reddes. - Qui vota vovit, sed haec per infirmitatem solvere non valet, ei ex peccati poena agitur, ut volenti bonum, posse subtrahatur. Cum vero in conspectu intimi judicis ea quae obsistit culpa detergitur, infirmantium judicium solet, ut tanto quempiam existiment justum, quanto hunc adipisci conspiciunt omne quod appetit. cum videlicet noverimus nonnunquam bona terrena justis subtrahi, quae largo munere tribuuntur injustis, quia et desperatis aegris medici quidquid poposcerint dari praecipiunt, et eis quos reduci posse ad salutem praevident quae appetunt dari contradicunt. Sed si dicta haec Eliphaz de donis spiritalibus intulit, sciendum qvirtus quae ex desiderio expetitur, largiente Deo etiam affectum prosperatur. Unde et adhuc subditur: Et in viis tuis splendebit lumen. - In viis quippe justorum lumen resplendere est, per mira operum virtutum signa suae claritatis aspergere, ut quocunque
Abbreviated transcription (Latin):
contra
ueritatis
alligatio¬
ne defici¬
unt. sepes
etiã nota
replicant. ne tacendo uicti
uideantur. Unde eliphaz beati iob ser¬
monib pressus. ea dicit quȩ nullus ignorat.
mo. etiãm cum ꝑfectȩ fuerit scientiȩ: In
comꝑatione & enĩ dĩ. scientia nr̃a ignorantia
est. Ex dĩ namq parucipatione sapimus.
ñ comparatione. Quid gͦ mirũ. cum illud
quasi ꝑ doctrinã discitur. qđ sciri potuit etiã¬
bene agimꝰ. nosmetipsos ñ autẽ dñm uiuamꝰ
Unde ei ꝑ psalmistam dicitur. dixi dño ds̃ m̃s
nobis dñs. quia & utiq ds̃ est. qui bono non
indiget seruientis. sed bonitatẽ confert quã
recipit. ut oblata bonitas ñ ipsi. sed pnꝰ accipi¬
entib & post reddentib ꝓsit. Nam & si in
iudiciũ dñs ueniens dicit. quã diu fecistis
uni de his fr̾ib meis minimis michi fecistis.

Expanded text:
contra veritatis allegatione deficiunt, saepe etiam nota replicant, ne tacendo victi videantur. Unde Eliphaz, beati Job sermonibus pressus, ea dicit quae nullus ignorat, mo, etiam cum perfectae fuerit scientiae? - In comparatione etenim Dei, scientia nostra ignorantia est. Ex Dei namque participatione sapimus, n comparatione. Quid ergo mirum cum illud quasi per doctrinam dicitur, quod sciri potuit etiambene agimus, nosmetipsos, non autem Deum juvamus. Unde et per Psalmistam dicitur: Dixi Domino: Deus nobis Dominus, quia et utique Deus est, qui bono non indiget servientis, sed bonitatem confert quam recipit, ut oblata bonitas non ipsi, sed prius accipientibus et post reddentibus prosit. Nam etsi in judicium Dominus veniens dicit: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, m
Abbreviated transcription (Latin):
menbris adiuuatur: Adhuc adiungit eliphaz
um ꝓponat: Sed qui uerba sua metiri ne¬
sciunt. ꝓculdubio ad ociosa dicta dilabunt᷑
in quib si se minime rep̾hendunt. statim
ad noxia & contumeliosa ꝓsiliunt. Unde
eliphar quia ociosa intulit. ad contumeliosa
ꝓtinus uerba ꝓrupit dicens Et non ꝓpter¬

Expanded text:
membris adjuvatur. Adhuc adjungit Eliphaz,proponat? Sed qui verba sua metiri nesciunt, procul dubio ad otiosa dicta dilabuntur. In quibus si se minime reprehendunt, statim ad noxia et contumeliosa verba prosiliunt. Unde Eliphaz, qui otiosa intulit, ad contumeliosa protinus verba prorupit, dicens: CAP
Abbreviated transcription (Latin):
qd & ꝑ disciplinã retinere linguam debeat.
& ex necessitate laxare. quatinꝰ os discretũ
& congruo tẽpore uox aꝑiat. & rursũ congruo
taciturnitas claudat. Qđ quia uel amici
beati iob uel om̃s heretici quoꝵ hi speciem
tenent seruare nesciunt. in uentũ uerba
ꝓferre phibentur: quia nimirũ dicta quȩ
discretionis pondꝰ ñ solidat. aura leuitatꝰ poriat

Expanded text:
quod et per disciplinam retineri lingua debeat, quod et per disciplinam retineri lingua debeat, et ex necessitate laxari, quatenus os discretum et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. Quod quia vel amici beati Job, vel omnes haeretici, quorum hi speciem tenent, servare nesciunt, in ventum verba proferre perhibentur, quia nimirum dicta quae discretionis pondus non solidat aura levitatis portat
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ inter hȩc. nisi studiose lingua sub
magni moderaminis libratione frenanda
est. ñ insolubiliter obliganda: Ne aut laxa¬
ta in uitio defluat. aut restricta etiã ab utili¬
tate torpescat:. Hinc namq ꝑ quendã dicit᷑:
sapiens tacebit usq ad tempiis. ut nimirũ
cũ oportunũ considerat. postposita claustra
silentii. loquendo quȩ congruunt. in usu se
utilitatis impendat. Ninc salomon ait. tem¬
pus tacendi. & tempꝰ loquendi. Discrete
quippe uicissitudinũ pensanda sunt tẽpora.
ne aut cũ restringi lingua debet. ꝑ uerba se
inutiliter soluat. aut cum loqui utilit̾ potest
semetipsã pigre restringat. Qđ bene psal¬
mista considerans. breui postulatione com-¬
plexus ẽ dicens. pone dñe custodiã ori mȩo.
& ostiũ circũstantiȩ labiis meis. Ostiũ nãq
aperitur & clauditur. Iui gͦ ori suo nequaꝙͣ
poni obstaculũ. s ostiũ petiit. apte edocuit.

Expanded text:
Quid ergo inter haec, nisi studiose lingua sub Quid ergo inter haec, nisi studiose lingua sub magni moderaminis libratione frenanda est, non insolubiliter obliganda, ne aut laxata in vitium defluat, aut restricta etiam ab utilitate torpescat? Hinc namque per quemdam dicitur: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. Hinc Salomon ait: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne aut cum restringi 242 lingua debet, per verba se inutiliter solvat; aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Quod bene Psalmista considerans brevi postulatione complexus est dicens: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Ostium namque aperitur et clauditur. Qui ergo ori suo nequaquam poni obstaculum, sed ostium petiit, aperte docuit
Abbreviated transcription (Latin):
conspicit. cũq os corporis claudit. quantũ
se uitiis suꝑbiendo aperiat ñ agnoscit. lin-¬
guam & enĩ prȩmit. cogitationem erigit.
& cum se ꝑ negligentiam minime conside.¬
rat. tanto apud se cunctos liberiꝰ. quanto
& secretiꝰ accusat: Plerumq autẽ nimis
taciti cum ñnulla iniusta patiuntur. eõ
In acriorem dolorem prodeunt. quo ea
quȩ sustinent non loquuntur. nam si
illatas molestias lingua tranquille diceret.
a conscientia dolor emanaret. Uulnera
enĩ clausa plus guciant. quia cum putredo
quȩ intrinsecus feruet eicitur. ad salutem
dolor aperitur. Plerũq nimis taciti dum
quoꝵdam mala respiciunt. & tam̃ in silen¬
tio linguã premunt. qͣsi conspectis uulne¬
nib usũ medicaminis subtrahunt. & eo
mortis auctores fiuunt. quo uirus qđ pote¬
rant eicere loquendo noluerunt. Vnde
& immoderatũ silentiũ si in culpa ñ esset
ꝓpheta ñ diceret. uȩ michi quia tacui.

Expanded text:
conspicit. Cumque os corporis claudit, quantum conspicit. Cumque os corporis claudit, quantum se vitiis superbiendo aperiat non agnoscit. Linguam etenim premit, cogitationem erigit; et cum se per negligentiam minime considerat, tanto apud se cunctos liberius, quanto et secretius accuset. Saepe nimis taciti, cum nonnulla injusta patiuntur, eo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam si illatas ma conscientia dolor emanaret. Vulnera enim clausa plus cruciant, quia cum putredo, quae intrinsecus fervet, ejicitur, ad salutem dolor aperitur. Plerumque nimis taciti dum quorumdam mala respiciunt, et tamen in silentio 241 linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicaminis subtrahunt. Eo enim mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant ejicere loquendo noluerunt. Unde et immoderatum silentium si in culpa non esset, propheta non diceret: Vae mihi quia t
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ suũ: quia enĩ murũ silentii ñ habet.¬
patet inimici iaculis ciuitas m̃tis. & cum
se ꝑuerba extra semet ipsam eicit. aꝑtam
se aduersario ostendit. quã tanto ille sine
labore suꝑat. qnͣto & hȩc eadem quȩ uincit᷑
contra semetipsam ꝑ multiloquiũ pugnat.
Sed inter hȩc sciendũ est. quia cum pauore
nimio a locutione restringimur: int̾dum
plus quã necesse est intra claustra silentii¬
s coartamur: & dum linguȩ uitia incaute
fugimꝰ. occulte deteriorib implicamur.
nam sepe. dũ ab eloquio inmoderate com¬
pescimur: graue multloquiũ in corde tole¬
ramus. ut eo plus cogitationes in mente
ferueant. quo illas uiolenta custodia indi-¬
scren silentii angustat. & plerũq tanto
latiꝰ diffluunt: quanto se esse securiꝰ esti-¬
mant quia foris a rep̃hensorib ñ uident᷑.
Unde mens ñnunquã in suꝑbiam tollit᷑
eosq quos loquentes audit. quasi infirmos

Expanded text:
spsppatet inimici jaculis civitas mentis. Et cum se per verba extra semetipsam dejicit, apertam se adversario ostendit. Quam tanto ille sine labore superat, quanto et ipsa quae vincitur contra semetipsam per multilSed inter haec sciendum est quia cum pavore nimio a locutione restringimur, interdum plus quam necesse est intra claustra silentii coarctamur; et dum linguae vitia incaute fugimus, occulte deterioribus implicamur. Nam saepe dum ab eloquio immoderate compescimur, grave multiloquium in corde toleramus, ut eo plus cogitationes in mente ferveant, quo illas violenta custodia indiscreti silentii angustat; et plerumque tanto latius diffluunt, quanto se esse securiores aestimant, quia foris a reprehensoribus non videntur. Unde mens nonnunquam in superbiam tollitur, eosque quos loquentes audit quasi infirmos
Abbreviated transcription (Latin):
Otiosum quippe uerbũ est. qđ aut ratione
iustȩ necessitatis. aut intentione piȩ utilita¬
tatis caret. Si gͦ ratio de ocioso sermone
exigitur. pensandũ ualde ẽ. quȩ pena illud
multiloquiũ sequitur. in quo etiã ꝑ suꝑbię
uerba peccatur. Sciendũ qͦ est. qđ ab om̃i
rectitudinis statu depereunt. qui per noxia
uerba delabuntur. Humana & enĩ mens aquȩ
more & circũclusa ad superiora colligit᷑. quia
illud repetit. unde descendit. & relaxata
deperit. quia se ꝑ infima inutilit᷑ spargit.
Quot enĩ suꝑuacuis uerbis a silentii sui
censura dissipatur. qͣsi tot riuis extra se
ducitur: unde & redire interiꝰ ad sui co¬
gnitionẽ ñ sufficit. quia ꝑ multiloquiũ
exteriꝰ sparsa. uim intimȩ consideratio¬
nis amittit: Totã se gͥ insidiantis hostis
uulnerib detegie. quia nulla se munitio¬
ne custodiȩ circũcludit. Unde scriptũ ẽ:
sicut urbs patens & absq muroꝵ ambitu.
ita uir qui ñ potest in loquendo cohibere

Expanded text:
 ratione justae necessitatis, aut intentione piae utilitatis caret. Si ergo ratio de otioso sermone exigitur, pensandum valde est quae poena illud multiloquium sequitur, in quo etiam per superbiae et hosti. --Sciendum quoque est quod ab omni rectitudinis statu depereunt, qui per noxia verba dilabuntur. Humana etenim mens, aquae more, et circumclusa ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium exterius sparsa, vim intimae considerationis amittit. Totam se igitur insidiantis hostis vulneribus detegit, quia nulla se munitione custodiae circumcludit. Unde scriptum est: Sicut urbs patens, et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere
Abbreviated transcription (Latin):
indicans. quia m̃tis iusticia desolatur. qnͣdõ
ab immoderata locutione ñ parcit᷑. Hinc
iacobꝰ dicit. siquis putat se religiosũ esse ñ
refrenans lingua suã. s seducens cor suũ
huiꝰ uana est religio. Hinc rursũ ait. sit
om̃is homo uelox ad audiendũ. tardꝰ autẽ
ad loquendũ. Hinc iterũ adiungit̾. lingua
inquietũ malũ. plena ueneno mortifero.¬

Expanded text:
indicans, quia mentis justitia desolatur, quando indicans, quia mentis justitia desolatur, quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus dicit: Si quis putat se religiosum esse non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Hinc rursum ait: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum . Hinc iterum adjungit: Lingua inquietum malum, plena veneno mortifero
Abbreviated transcription (Latin):
noxia puenimus. ut priꝰ loqui aliena libeat.
& postmodũ detractionib eoꝵ uitã de quib
loquitur lingua mordeat. qnͣdoq autem
usq ad aptas contumelias erumpat. Hinc
seminantur stimuli. oriunt᷑ rixe. accendun¬
tur faces odioꝵ. pax tota extinguit᷑ cordium.
Unde bene ꝑ salomonẽ dicitur. qui dimit¬
tit aquã. caput est iurgioꝵ Aquã qͥppe di¬
mittere est. linguã in fluxum eloquii relaxa¬
re. Quocontra & in bona parte asserit dicens:
aqua ꝓfunda uerba ex ore uiri. Qui ergo di¬
mitrit aquã caput est urgioꝵ. quia qui
linguã ñ refrenat. concordiam dissipat.
Unde ediuerso scriptũ est. qui imponit stulto
quiꝰq seruiens. rectitudinẽ iusticiȩ tenere ñ
possit. testatur ꝓpħa qui ait. uir linguosꝰ ñ
dirigitur suꝑ terrã: Hinc salomon iterum
dicit: in multiloquio peccatũ ñ deerit. Nic
ẏsaias ait. custos iusticiȩ silentiũ uidelicet

Expanded text:
noxia pervenimus, ut prius loqui aliena libeat, noxia pervenimus, ut prius loqui aliena libeat, et postmodum detractionibus eorum vitam, de quibus loquitur, lingua mordeat, quandoque autem usque ad apertas contumelias erumpat. Hinc irarum seminantur stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faces odiorum, pax tota exstinguitur cordium. Unde bene per Salomonem dicitur: Qui dimittit aquam caput est jurgiorum . Aquam quippe dimittere est linguam in fluxum eloquii relaxare. Quo contra et in bonam partem asserit, dicens: Aqua profunda, verba ex ore viri . Qui ergo dimittit aquam, caput est jurgiorum, quia qui linguam non refrenat, concordiam dissipat. Unde e diverso scriptum est: Qui imponit stulto tudinem justitiae tenere non possit, testatur propheta, qui ait: Vir linguosus non dirigetur super terram ; hinc Salomon iterum dicit: In multiloquio peccatum non deerit ; hinc Isaias ait: Cultus justitiae silentium . Videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
loquaciũ. importuna ualde & noxia generi
humano. Unũ qł curat etiã ꝑuersa lauda¬
re. aliud qđ studet semꝑ etiam recta corri-¬
pere. Illud deorsũ cum fluuio ducit᷑. hoc
uero contra fluenta ueritatis obserare &
alueum conatur. Illud metus pͣmit. hoc
elatio erigit. Ilud grãm ex fauorib captat.
hoc irã ut ex certamine ostendatur exagitat.
Illud in promtu subiacet. hoc semꝑ ediuer¬
so tumet. Ex huiꝰ gͦ qualitate beatꝰ iob
amicos suos firisse redarguit cũ dicit. ad
increpandũ tantũ eloquia concinnatis.
Sed unde usq ad iniustȩ increpationis au¬
slaciam puenitur ꝓtinꝰ innotuit cũ sub¬
iunxit. & inuentũ uerba ꝓfertis. In uentũ
eni uerba ꝓferre est: ociosa dicere. nã sepe
dum ab ociosis uerbis nequaꝙͣ lingna compe¬
scitur. ad temeritatẽ qͦ stultȩ increpationis
effrenatur. Quib dam enĩ rumȩ suȩ gradib
desidiosa mens in foueã lapsus impellitur.
nam dũ ociosa cauere uerba negligimꝰ ad

Expanded text:
locutionum importuna valde et noxia generi humano, unum quod curat etiam perversa laudare, aliud quod studet semper etiam recta corripere. Illud deorsum cum fluvio ducitur, hoc vero contra fluenta veritatis obserare et alveum conatur. Illud metus premit, hoc elatio erigit. Illud gratiam ex favoribus captat, hoc ira ut ex certamine ostendatur exagitat. Illud in promptu subjacet, hoc semper e diverso tumet. Ex hujus ergo qualitate beatus Job amicos suos fuisse redarguit, cum dicit: Ad increpandum tantum eloquia concinnatis. Sed unde usque ad injustae increpationis audaciam pervenitur, protinus innotuit, cum subjunxit: Et in ventum verba profertis. In ventum enim verba proferre est otiosa dicere. Nam saepe dum ab otiosis verbis nequaquam lingua compescitur, ad temeritatem quoque stultae increpationis effrenatur. Quibusdam enim ruinae suae gradibus desidiosa mens in foveam lapsus impellitur. Nam dum otiosa verba cavere negligimus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
sublimitatis app̾hendunt: Iccirco gͥ bene
foris duudicant altitudinẽ terrenȩ celsi¬
tudinis. quia intus oculũ ñ grauat pondꝰ
tumoris. Unde & beatus iob cũ in amicis
dura loquentib. terrenã prudentiã. uires.
substantiãq despiceret dicens. nunquid
dixi. afferte michi. & de substantia ura
donate michi uel liberate me de manu
hostis. & de manu robustoꝵ eruite me:
Docete me. & ego tacebo. & siquid forte
ignoraui instruite me. quid de semetipso
sentiat paulo inferiꝰ manifestat dicens.
suꝑ pupillũ irruitis. Luce namq
clariꝰ patet N qnͣtȩ se infirmitatis
conspiciat. quem pupillũ uocał¬

Expanded text:
sublimitatis apprehendunt. Idcirco igitur bene sublimitatis apprehendunt. Idcirco igitur bene foris dijudicant altitudinem terrenae celsitudinis, quia intus oculum non gravat pondus tumoris. Unde et beatus Job, cum in amicis dura loquentibus terrenam prudentiam, vires, substantiamque despiceret, dicens: Nunquid dixi: Afferte mihi, et de substantia vestra donate mihi? vel: Liberhostis; et de manu robustorum eruite me? Docete me, et ego tacebo; et si quid forte ignoravi, instruite me; quid de semetipso sentiat, paulo inferius manifestat, dicens: Super pupillum irruitis . Luce itaque clarius patet quantae se infirmitatis conspiciat, quem pupillum
Abbreviated transcription (Latin):
stens eũ despicere potuit. qui dõ familiarit᷑
colloquens. sequentẽ se iethro cognatum
humilis adorauit: Cuiꝰ eciã consilio tan¬
tam obedientiã prębuit. ut post secreta dĩ
colloquia magnũ lucrũ dicere qđ foris ab
discimꝰ. quid de aliis pensare debeamꝰ. Sci¬
& enĩ uiri nec ex elatione sunt liberi. nec ex
timore summissi. sed cũ rectitudo eos ad
libertatẽ uocis erigit. consideratio infir¬
mitatis ꝓpriȩ in humilitate custodit
Culpas quippe delinquentiũ & si ex alto
increpantes feriunt. semetipsos tamen
apud se suptiliꝰ udicantes. qͣsi in abiectis
ponunt. & quo praua in aliis insequunt᷑
eo ad reprimendos se atrociores redeunt.
rursũq quo sibimet meliora agentibus
nequaꝗͣ parcunt. eo uigilantiꝰ aliena facta
rep̾hendunt. Quid enim de humana po-¬
tentia mirari exteriꝰ poterunt. qͥ semetipsos
qͦ despiciunt. etiã cũ intimȩ pęnȩ iã arcẽ

Expanded text:
stens eum despicere potuit, qui, Deo familiariter stens eum despicere potuit, qui, Deo familiariter colloquens, sequentem se Jethro cognatum suum humilis adoravit ? Cujus etiam consilio tantam obedientiam praebuit, ut post secreta Dei colloquia magnum lucrum duceret quod foris ab discimus quid de aliis pensare debeamus. Sancti enim viri, nec ex elatione sunt liberi, nec ex timore submissi; sed cum rectitudo eos ad libertatem vocis erigit, consideratio infirmitatis propriae in humilitate custodit. Culpas quippe delinquentium etsi ex alto increpantes feriunt, semetipsos tamen apud se subtilius judicantes, quasi in abjectis ponunt; et quo prava in aliis insequuntur, eo ad reprimendos se atrociores redeunt; rursusque quo sibimet meliora agentibus nequaquam parcunt, eo vigilantius aliena facta reprehendunt. Quid enim de humana potentia mirari exterius poterunt, qui semetipsos quoque despiciunt, etiam cum intimae pene jam arcem
Abbreviated transcription (Latin):
currebat ante ahab. Quomͦ uir dĩ ieroboã
p̾sentiam ex elatione despexit. qui arentẽ
eiꝰ dexterã saluti pristinȩ ꝓtinꝰ ex pietate
reparauit: Sicut scriptũ est cumq audisset
rex sermonẽ hominis dĩ quẽ inclamauerat
contͣ altare in bethel. extendit manũ suã
de altari dicens. apprehendite eũ. & exaruit
manus eiꝰ. Et paulo post. orauit uir dĩ faciẽ
dñi. & reuersa ẽ manꝰ regis ad eũ. & facta
est sicut priꝰ fuerat. Quia enim suꝑbia
gignere uirtutes nescit. quanta ex humili¬
tate ꝓdiit uox increpationis ostenditur
quã signa comitantur. Quomͦ nathan cont̃
dauid rege̾ ꝑ uerba increpationis tumuit.
qui cũ increpanda culpa deesset. in terrã se
eiꝰ conspectui ꝓnus strauit. sicut scriptum
est. nuntiauerunt regi dicentes. ad est
nathan ꝓpheta. Cumq introisset ante
conspectũ regis. adorauit eũ pronꝰ in terra.
Quomodo moyses regi egyptio libere resi¬

Expanded text:
currebat ante Achab? Quomodo Jeroboam currebat ante Achab? Quomodo Jeroboam praesentiam ex elatione despexit, qui arentem dextram ejus saluti pristinae protinus ex pietate reparavit, sicut scriptum est: Cumque audisset rex sermonem hominis Dei, quem clamaverat contra altare in Bethel, extendit manum suam de altari, dicens: Apprehendite eum, et exaruit manus ejus? Et paulo post: Oravit vir Dei faciem Domini; et reversa est manus regis ad eum, et facta est sicut prius fuerat . Quia enim superbia gignere virtutes nescit, quanta ex humilitate prodit vox increpationis ostenditur, quam signa comitantur. Quomodo Nathan contra David regem per verba increpationis tumuit, qui cum increpanda culpa deesset, in terram se in conspectu ejus pronus stravit, sicut scriptum est: Nuntiaverunt regi dicentes: Adest Nathan propheta. Cumque introisset ante conspectum regis, adoravit eum pronus in terra ? Quomodo Moyses regi Aegyptio libere resi
Abbreviated transcription (Latin):
paulus contͣ gentis suȩ sacerdotẽ ac princi¬
pem asperitatis uerba suꝑbiens intulit.
qui humilitatis uice. se etiã discipłoꝵ serui-¬
tio substernit dicens. ñ enĩ nosmetipsos prȩ-¬
principib restitit. quori errori cõpatiens
reatũ uelut excusat dicens. scio quia per
ignorantiã fecistis sicut principes urͣi Ds̃ qͥ¬
impleuit sic. quos ad uitam miscđiter
trahit dicens. penitemini gͥ & conuertui-¬
ni. ut deleantur ur̃a peccata. Quomodo
heliseus uidere naaman ex elatone noluit.
qui ñ solũ se conspici s teneri etiã a mu¬
liere ꝑmisit: De qua scriptũ est.cumq
uenisset ad uirũ dĩ in monte. apprehendit
pedes eiꝰ & accessit gyezi ut amoueret eã.
& ait homo dĩ. dimitte illã. anima enĩ eiꝰ
in amaritudine est. Quomodo helias su¬
perbo regi increpationis uerba ꝑ tumorẽ
intulit. qui ante eiꝰ eurrũ humilit᷑ cucur¬
rit: Sicut scriptũ est. accinctisq lumbis

Expanded text:
Paulus contra gentis suae sacerdotem et princiPaulus contra gentis suae sacerdotem et principem asperitatis verba superbiens intulit, qui humilitate se etiam discipulorum servitio substernit, dicens: Non enim nosmetipsos praeprincipibus restitit, quorum errori compatiens, reatum velut excusat, dicens: Scio quia per ignorantiam fecistis, sicut et principes vesimplevit sic . Quos ad vitam misericordia trahit, dicens: Poenitemini igitur et convertimini, ut deleantur peccata vestra . Quomodo Eliseus videre Naaman ex elatione noluit, qui non solum se conspici, sed teneri se etiam a muliere, permisit? De qua scriptum est: Cumque venisset ad virum Dei in monte, apprehendit pedes ejus, et accessit Giezi ut amoveret eam. Et ait homo Dei: Dimitte illam, anima enim ejus in amaritudine est . Quomodo Elias superbo regi increpationis verba propter tumorem intulit, qui ante illius currum humiliter cucurrit, sicut scriptum est: Accinctusque lumbis