comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
taminandam: ubi ñ solum miserabiliter tene¬
retur: s etiam turpiter purgaretur: Ut enĩ
purgetur inde dicitis quod audire nefas ẽ:
s ad uos confundendos & forte saluandos tace¬
re non possumus. Ut purgetur inde pars di.
dicitis in naue lucis quã solem appellatis. fa¬
cientes iniuriam creatori solis. & ipsi soli qũe
sic dicitis factum. ubi tanta turpitudo cele¬
bretur. dicitis enim illic positũ dm̃ uirtu¬
des suas conuertere in masculos. ad irritan¬
dum concupiscentias demonum feminaꝵ:
et eosdem rursus conuertere infeminas.
ad irritanda concupiscentiã demonũ mas¬
culoꝵ: ut cum demoniis mitiunt libidine
accensi in formas confictas a dõ. relaxentur
membra eoꝵ: et sic euadat pars d̃ĩ quȩ ibi
fuerit colligata. Hoc tantũ obꝑbrium. hoc
tantũ sacrilegium credere ausi estis: & p̃di¬
care ñ dubitatis. Hȩc sunt media doctrinȩ.
ur̃e. finis uͦ quis est: Quis. nisi quia ñ potu¬

Expanded text:
taminandam, ubi non solum miserabiliter tenetaminandam, ubi non solum miserabiliter teneretur, sed etiam turpiter purgaretur? ut enim purgetur inde, dicitis — quod audire nefas est, sed ad uos confundendos et forte saluandos tacere non possumus — ut purgetur inde pars dei, dicitis in naue lucis, quam solem appellatis, facientes iniuriam creatori solis et ipsi soli, quem sic dicitis factum, ubi tanta turpitudo celebretur; dicitis enim . illic positum deum uirtutes suas conuertere in masculos ad inritandum concupiscentias daemonum feminarum et eosdem rursus conuertere in feminas ad inritandum concupiscentias daemonum masculorum. ut cum daemoniis iniciunt libidinem accensis in formas confictas a deo, relaxentur membra eorum, et sic euadat pars dei, quae ibi fuerit colligata. hoc tantum obprobrium, hoc tantum sacrilegium credere ausi estis et praedicare non dubitatis. haec sunt media doctrinae uestrae. finis uero quis est ? quis, nisi quia non potu
Abbreviated transcription (Latin):
in scl̃a scłoꝵ. Deniqe item dicit᷑. Ds habitat.
lucem in accessibilem. Nunquid ad ilła lucẽ
ñ accedunt scĩ: de quib scͥptum est. accedite
ad eum & illuminamini: Nunqͥd ad illam
lucem ñ accedunt sc̃i: de quib dicit᷑. beati
mundo corde qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Se qͥa
non ad eam potest accedere nisi cui ds ipse
donauerit ut accedat: idõ ꝑse ipsam in acces¬
sibilis ẽ. Nemo enĩ ad eam potest accedere: qũe
d̃s noluerit ut accedat. Cui autẽ donauerit:
ipse accedet. Quomͦ gͦ poterat illa gens te¬
nebrarum accedere ad habitationem dei.
ubi est in accessibilis lux. quo ñ accedit. nisi
cui ds donauerit: Aut si donum acceꝑat
a dõ. ut accederet ad expugnandu regnũ
dĩ: non cdaret & non timeret. Si autẽ donũ
tale ñ dederat ut posset accedere: securus
in suo regno erat. Habitans in accessibilem
lucem. quid poterat de tenebrarũ gente me¬
tuere. ut ei misceret partem suã. substantiã
suam hoc quod ipse ẽ liganda p̃mendam con-¬

Expanded text:
 saeculorum . Denique idem dicit: Deus habitat lucem inaccessibilem . Numquid ad illam lucem non accedunt sancti, de quibus scriptum est, Accedite ad eum, et illuminamini ? Numquid ad illam lucem non accedunt de quibus dicitur, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt ? Sed quia non ad eam potest accedere, nisi cui Deus ipse donaverit ut accedat, ideo per se ipsam inaccessibilis est. Nemo enim potest ad eam accedere, quem Deus noluerit ut accedat: cui autem donaverit, ipse accedet. Quomodo ergo poterat illa gens tenebrarum accedere ad habitationem Dei, ubi est inaccessibilis lux, qucui deus donauerit? aut si donum acceperat a deo, ut accederet, ad expugnandum regnum dei non daret et non timeret. si autem donum tale non dederat, ut posset accedere, securus in suo regno erat habitans inaccessibilem lucem, quid poterat de tenebrarum gente metuere, ut ei misceret partem suam, substantiam suam, hoc quod ipse est. ligandam, premendam. con
Abbreviated transcription (Latin):
quidem suggesseram
sc̃itati tuȩ. s cõmonito¬
rium suggeste rei
tunc offerre medi¬
tabar:cum te expe¬
ditum animo ab

Expanded text:
quidem suggesseram sanctitati tuae, sed commonitorium suggestae rei tunc offerre meditabar, cum te expeditum animo ab
Abbreviated transcription (Latin):
cie transiuisse. hoc passione & resurrectione
determinans:rursus donec usq ad patrem
ueniret ascendendo tenuasse. Ita neq depo¬
situm unquã fuisse corpus. nec in ullo corpo
re regnantem circumseribi dm: creaturam
quoq subiectam corruptioni ñ uolentem. in¬
delligendam ẽẽ dicebant solem & lunam et
stellas: & hec non elementarios ẽẽ fulgores.
s rationales potestates. Prebere autẽ serui¬
dum corruptioni: ꝓꝑter eum qui subiecit
in spe. Hec sicut retinere potui breuit̃ ex¬
positum est: ut ꝑspectis om̃ibr morbis. me¬
dicinam adhibere festines. Est ueritas xp̃i
in me.quia ꝓꝑter uenerabilem reuerentiã
scĩtatis tuȩ esse impudens ñ auderem: nisi
euidenti iudicio et ordinatione di ad illiꝰ
tanti et talis ppłi. cui sicut peccatũ plaga
imposita est. sic post plagam cura debetur¬
ad remedia ꝑferenda. te electum me missu
eẽ cognoscerem. Memnor mei beatissime pat̾.

Expanded text:
cie crassuisse: hoc passione et resurrectione cie crassuisse: hoc passione et resurrectione determinans, rursus donec usque ad patrem ueniret ascendendo tenuasse; ita neque depositum usquam fuisse corpus nec in corpore ullo regnantem circumscribi deum. Creaturam quoque subiectam corruptioni non uolentem intellegendam esse dicebant solem et lunam et stellas; et haec non elementarios esse fulgores, sed rationales potestates, praebere autem seruitium corruptioni propter eum qui subiecit in spe. 4. Haec sicut retinere potui, breuiter expositum est, ut perspectis omnibus morbis medicinam adhibere festines. Est ueritas Christi in me, quia propter uenerabilem reuerentiam sanctitatis tuae esse inpudens non auderem, nisi euidenti iudicio et ordinatione dei ad illius tanti et talis populi, cui sicut peccanti plaga inposita est, sic post plagam cura debetur, remedia proferenda te electum, me missum esse cognoscerem. Memor mei, beatissime pater,
Abbreviated transcription (Latin):
c̾tum: ut in eo anime purgarentur. q̃ anre
peccauerunt. Ignem sane eternum quo
peccarores puniantur. neq ignem ẽẽ uerũ.
neq eternum p̾dicauerunt: dicentes dictũ
esse ignem. ꝓprie conscientiȩ punitionem.
Cternum autẽ iuxta ethimologiam grecã
non ẽẽ ꝑpetuum: etiam latino testimonio
animas. post purgationem conscientie in
unitatem corporis xp̃i ẽẽ redituras. Uolu-¬
erunt etiam de diabolo asserere. s ñ p̃ua¬
luerunt: eo quod cum substantia in eo bo¬
na facta pire ñ possit. exusta in totũ mali¬
tia. diaboli aliquando saluandam ẽẽ sub¬
stantiam. De corpore uͦ dñi sic tradidert:
quia cum usq ad nos ueniens filius dĩ ptꝰ
tot milia annoꝵ ociosus eo usq ñ fuerit. s
predicans remissionem angłis. potestatibꝵ
atq uniuersis suꝑiorib. cum qualitatem
forme eoꝵ quos uisitaret assumeret. & usq
ad palpabilitatem carnis assumptionis spe¬

Expanded text:
ctum, ut in eo animae purgarentur quae ante ctum, ut in eo animae purgarentur quae ante peccarunt; ignem sane aeternum quo peccatores puniantur neque esse ignem uerum neque aeternum praedicauerunt, dicentes dictum esse ignem propriae conscientiae punitionem, aeternum autem iuxta etymologiam graecam non esse perpetuum, etiam latino testimonio animas post purgationem conscientiae in unitatem corporis Christi esse redituras. Uoluerunt etiam de diabolo adserere, sed non praeualuerunt: eo quod, cum substantia in eo bona facta perire non possit, exusta in totum malitia diaboli aliquando saluandam esse substantiam. De corpore uero domini sic tradiderunt quia, cum usque ad nos ueniens filius dei post tot milia annorum otiosus eo usque non fuerit, sed praedicans remissionem angelis potestatibus atque uniuersis superioribus, cum qualitatem formae eorum quos uisitaret adsumeret, usque ad palpabilitatem carnis adsumptionis spe
Abbreviated transcription (Latin):
entib fideli pristinoꝵ expurgatione sus¬
cepta sunt: remansit sola offensa de nichilo.
Credere enim ꝑsuasum erat ẽẽ animã: ñ
tam̃ ꝑsuaderi potuerat factam ẽẽ de nichi¬
lo: argumentantes quia uoluntas ẽẽ de ni
chilo non possit. Hoc pene usq ad nẽ manet.
Isti uͦ auiti duo. & cũ his sẽs basilius grecꝰ.
qui hȩc beatissima edocebant: qued̃a ex
libris ipsius origenis ñ recta ut nuꝑ intel¬
ligo tradiderunt. Primũ om̃ium anteqm
facta apparerent: semꝑ in dĩ sapientia fac¬
ta mansisse dicentes hoc uerbo. Ds enĩ que¬
cunq fecit: faciendo ñ cȩpit. Deinde dixe-¬
runt angłoꝵ. pͥncipatuum. potestatum.
animarum ac demonum. unum princi¬
pium. & unam ẽẽ substantiam: & uel ar-¬
changło uel anime uel demoni. locum ꝓ
meritoꝵ qualitate datum ẽẽ: utentes
hoc uerbo. Maiorem locũ minor culpa pro¬
meruit. Mundum nouissime om̃ino eẽ fa¬

Expanded text:
entibus fideli pristinorum expurgatione susentibus fideli pristinorum expurgatione suscepta sunt; remansit sola offensa de nihilo. Credere enim persuasum erat esse animam, non tamen persuaderi poterat factam esse de nihilo, argumentantes quia uoluntas dei nihil esse non possit. Hoc paene usque nunc manet. Isti uero Auiti duo et cum his sanctus Basilius Graecus, qui haec, beatissime, docebant, quaedam ex libris ipsius Origenis non recta, ut nunc primum, tradiderunt: primum omnia antequam facta apparerent semper in dei sapientia facta mansisse, dicentes hoc uerbo: <deus enim quaecumque fecit, faciendo non coepit\'; deinde dixerunt angelorum principatuum potestatum animarum ac daemonum unum principium et unam esse substantiam et uel archangelo uel animae uel daemoni locum pro meritorum qualitate datum esse, utentes hoc uerbo: \'maiorem locum minor culpa promeruit\'. Mundum nouissime ideo esse fa
Abbreviated transcription (Latin):
eam app̃hensam cupit. commotꝰ consudet.¬
& pluuiam faciat: destitutus ab ea mugi¬
tu suo tonitrua concitet. Grinitatẽ autẽ
solo uerbo loquebatur. Nam unionẽ absq
ulla existentia aut ꝓprietate asserens: sub
auitus & alius auitus. cum iam tam turpẽ
confusionem ꝑ se ipsam ueritas sola nuda¬
ret:peregrina petierunt. Nam unus iero¬
solimam: alius romã ꝓfectus ẽ. Reuersi:
unus retulit origenem. alius uictorinum.
Ex his duob alter alteri cessit. pͥscillianũ
tam̃ ambo damnarunt. Uictorinũ parũ
nouimus: quia adhuc pene ante editio¬
nes suas uictorini sectator cessit origeni.
Ceꝑunt gͦ ex origene magnifica plura ꝑ¬
poni: que ex modica occasione ueritas ip̃sa
precederet. Didicimus enim de trinitate
doctrinam satis sanam. omĩa que facta eeñt.
a cło facta ẽẽ: ut omĩa bona ualde. & facta
de nichilo. Tunc deinde scͥpturarum solu¬
diones satis sobrias. Omĩa hecstatim a sapi¬

Expanded text:
eam adprehendere cupit, commotus consudet eteam adprehendere cupit, commotus consudet et pluuiam faciat et destitutus ab eo mugitu suo tonitrua concitet. Trinitatem autem solo uerbo loquebatur, nam unionem absque ulla exsistentia ant proprietate adserens sublaAuitus et alius Auitus, cum iam tam turpem confusionem per se ipsam ueritas sola nudaret, peregrina petierunt. Nam unus Hierosolymam, alius Romam profectus est; reuersi unus rettulit Origenem alius Uictorinum; ex his duobus alter alteri cessit: Priscillianum tamen ambo damnarunt. Uictorinum parum nouimus, quia adhuc paene ante editiones suas Uictorini sectator cessit Origeni. Coeperunt ergo ex Origene magnifica plura proponi quae ex modica occasione ueritas ipsa praecideret. Didicimus enim de trinitate doctrinam satis sanam, omnia quae facta essent a deo facta esse et omnia bona ualde et facta de nihilo: tunc deinde scripturarum solutiones satis sobrias. Omnia haec statim a sapi
Abbreviated transcription (Latin):
disposita. id est arietem in capite. taurum
in ceruice: geminos in brachũs. cancrum
in pectore. & cȩtera: uolens subintelligi te¬
nebras eternas. & ex his pͥncipem mundi ꝓ¬
cessisse: & hoc ipsum confirmans ex libroᷤ
quod̃a qui scribitur memoria apłorum.
ubi saluator interrogari a discipłis uidet᷑
de patre ostendendo.:quia de parabola eu¬
angłiea que habet exiit seminans semina
re. ñ fuerit seminator bonus: asserens qͥa
si bonus fuisset & ñ negligens. ñ uł secus
uiam. uel in petrosis. uel in incultis iaceret.
semen: uolens intelligi hunc ẽe seminan¬
dem. qui animas captas spargeret in cor¬
pora diuersa que uellet. In quo eriã libro
de principe humidoꝵ & de principe igniˢ
plurima dic̃ta sunt. uolens intelligi arte
non potentia di omĩa bona agi in hoc
mundo. Dicit enĩ ẽẽ uirginem quand̃a
lucem: qua d̾̃s uolens dare pluuiã homi¬
nib pͥncipi humidoꝵ ostendat. Qui dũ

Expanded text:
disposita idest arietem in capite, taurum disposita idest arietem in capite, taurum in ceruice, geminos in brachiis, cancrum in pectore et cetera, uolens subintellegi tenebras aeternas et ex his principem mundi processisse, et hoc ipsum confirmans ex libro quodam qui inscribitur \'memoria apostolorum\', ubi saluator interrogari a discipulis uidetur secreto et ostendere de parabola euangelica quae habet exiit seminans seminare quia non fuerit seminator bonus, adserens quia si bonus fuisset, non fuisset neglegens uel secus uiam uel in petrosis uel in incultis iaceret semen, uolens intellegi hunc esse seminantem qui animas captas spargeret in corpora diuersa quae uellet. In quo etiam libro de principe humidorum et de principe ignis plurima dicta sunt, uolens intellegi arte, non potentia dei omnia bona agi in hoc mundo. Dicit enim esse uirginem quandam lucem, quam deus uolens dare pluuiam hominibus principi humidorum ostendat, qui, dum
Abbreviated transcription (Latin):
mam que a do nata sit. de quod̃a ꝑmptuario
ꝓcedere. ꝑfiteri ante d̾m se pugnaturam. in¬
strui adhortatu angłoꝵ. de hinc descendentẽ
ꝑ quosda circulos a principatib malignis ca¬
pi. & scd̾m uoluntat̾e uic̃toris pͥncipis in cor¬
pora diuersa contrudi. eisq ascribi cyrogra¬
phum. unde & mathesim p̃ualere firmabat:
asserens quia hoc cyrograpħu soluerit xp̃c.
& affixerit cruci ꝑ passionem suam. sicut ipse
ma est in animarum typis. diuinarũ uirtu¬
tum intelligere naturas. & corporis dispositi.¬
tendarum in carne animarũ. diumnũ cy-¬
rogaphum angłoꝵ. & cłi & omniũ anima¬
rum consensib fabricatum patriarche te¬
nent. qui contra formalis militie opꝰ possi¬
dent: & reliqua. Tradidit. autẽ nomina
patriarcharum m̃bra ẽẽ animȩ : eo quod
eẽt ruben incapite. iudas in pectore. leus
in corde. beniamin infemoribr. & similia.
Contra autẽ in m̃bris corporis celi signa eẽ

Expanded text:
mam quae a deo nata sit de quodam promptuario mam quae a deo nata sit de quodam promptuario procedere, profiteri ante deum se pugnaturam et instrui adoratu angelorum: dehinc descendentem per quosdam circulos a principatibus malignis capi et secundum uoluntatem uictoris principis in corpora diuersa contrudi eisque adscribi chirographum. Unde et mathesim praeualere firmabat, adserens quia hoc chirographum soluerit Christus et adfixerit cruci per passionem suam, sicut ipse  prima sapientia est in animarum typis diuinarum uirtutum intellegere naturas et corporis disposititendarum in carne animarum diuinum chirographum, angelorum et dei et omnium animarum consensibus fabricatum patriarchae tenent; qui contra formalis militiae opus possident, et reliqua. Tradidit autem nomina patriarcharum membra esse animae, eo quod esset Ruben in capite, Iuda in pectore, Leui in corde, Beniamin in femoribus, et similia; contra autem in membris corporis caeli signa esse
Abbreviated transcription (Latin):
emendet in uerbo. Ad te ꝑ dm̃ missus sum:
de te ꝑ eum sꝑo: dum considero qualit actũ
est. quod huc ueni. Agnosco cur uenerim.
Sine uoluntate. sine necessitate. sine consensu
De patria egressus sum: occulta quada ui
actus. donec in istius terre litus ablatus sum.
Hic demum in eũ resipui incellectum: qd̾ ad
de uenire mandabar. Impudentem ñ iudices:
si accipis confitentem. fac me ad dilectã dnãm
meam idoneum negociatorem. inuenta mar¬
garita: ñ fugitiuu seruũ euersa substantia re¬
uerti. Dilacerati grauius a doctoribr prauis:
quam a eruentissimis hostib sumus. Nos
confitemur offensam: tu ꝑuides plagam: q̃d̃
solum suꝑest adiuuante dño largire medici¬
nam. Breuiter gͦ & quid ante male plantatũ
conualuit. & quid postea peius insertum p̾¬
ualuit. ostendam: Priscillianus primum
in eo manicheis miserior. qd̃ ex ueteri quoq
destam̃to heresim conformauit. docens ani¬

Expanded text:
emendet in uerbo. Ad te per deum missus sum; emendet in uerbo. Ad te per deum missus sum; de te per eum spero, dum considero qualiter actum est quod huc ueni. Agnosco, cur uenerim: sine uoluntate, sine necessitate, sine consensu de patria egressus sum, occulta quadam ui actus, donec in istius terrae litus adlatus sum; hic demum in eum resipiui intellectum quod ad te uenire mandabar. Inpudentem non iudices, si accipis confitentem. Fac me ad dilectam dominam meam idoneum negotiatorem, inuenta margarita, non fugitiuum seruum euersa substantia reuerti. Dilacerati grauius a doctoribus prauis quam a cruentissimis hostibus sumus. Nos confitemur offensam: tu peruides plagam; quod solum superest: adiuuante domino largire medicinam! Breuiter ergo et quid - ante male plantatum conualuit et quid postea peius insertum praeualuit, ostendam. 2. Priscillianus primum in eo Manichaeis miserior, quod ex ueteri quoque testamento haeresim confirmauit, docens ani
Abbreviated transcription (Latin):
aliis dictandi ne¬
cessitatibr ẽẽ sensis¬
filii tui. eutropius & paulus ep̃i. eadem qua
& ego puer ur̃ salutis om̃ium utilitate ꝑ¬
moti. commonitorium iam dederunt de
aliquantis heresib. nec tam̃ om̃s significa¬
runt: necesse fuit me festinato edere:. et
coaceruare inunũ. om̃s ꝑditionũ arbores
cum radicib & ramis suis. & offerre ignien¬
di spui tuo: ut tu uiso agmins ꝑspectaq ne¬
quicia. ꝑmetiaris qũã possis dispositionem
adhibere uirtutis. Tu tantũ beatissime pa¬
ter. malignas alioꝵ plantationes uł inserti¬
ones erue. atq succide: & ueram sparge se¬
mentem nobis. de tuis fontib rigaturi
Ego testem dm̃ spondeo: & incrementũ oꝑiᷤ
tui spero: quia terra illa que nunc uitiatoᷤ
fructus insincere culta exhibet. si eam de
manna illo recondito tu apud me man¬
dando & replendo uisitaueris: usq incen¬
desimũ fruc̃tum ꝑfusa aliquando uberrꝰ
inquã beate pat̾. quos castigauit in gladio:

Expanded text:
aliis dictandi necessitatibus esse sensisfilii tui, Eutropius et Paulus episcopi eadem qua et ego puer uester salutis omnium utilitate permoti commonitorium iam dederunt de aliquantis haeresibus nec tamen omnes significarunt, necesse me fuit festinato edere et coaceruare in unum omnes perditionum arbores cum radicibus et ramis suis et offerre ignienti spiritui tuo, ut tu uiso agmine perspectaque nequitia permetiaris, quam possis dispositionem adhibere uirtutis. Tu tantum, beatissime pater, malignas aliorum plantationes uel insertiones erue atque succide et ueram sparge sementem nobis de tuis fontibus rigaturis. Ego deum testem spondeo et incrementum operis tui spero, quia terra illa quae nunc ingratos fructus insincera cultura exhibet, si eam de manna illo recondito apud te mandando et replendo uisitaueris, usque in centesimum fructum profusa aliquando liberius inquam, beate pater, quos castigauit in gladio,
Abbreviated transcription (Latin):
ant: ĩ penis. ut dicãt potiꝰ. nos insensatiui¬
tam illoꝵ estimabamꝰ insaniã. ⁊c̾. labia dĩ
de bñficiis solẽt hoĩes esse grati: fecerunt.
cũ eũ qui ꝓpt̾ salutẽ uenerat. crucifixũ ⁊
hoĩeni otẽpser̃t. contͣ qͦs ꝓpħa ãmirans ex¬
desid̾etur. ⁊ ne securi negligentiꝰ agãt:. abs

Expanded text:
ant in poenis, ut potius dicant: Nos insensati vitam illorum aestimabamus insaniam, etc. Labia dicode beneficiis solent homines esse grati, fecerunt, cum eum, qui propter salutem eorum venerat, crucifixum et hominem contempserunt, contra quos Propheta admirans exdesideretur, et ne securi negligentius agant, absc
Abbreviated transcription (Latin):
damꝰ: ita ⁊ hic. Ergo doech int̾p̃tat᷑ motꝰ. Idumeꝰ : t̾renꝰ ab edom. qͦ nõie appellatꝰ
est esau. eo qͦd pro edulo lentis pͥmogeni¬
ta uendidit. Saul petitio. qͦd est nom̃ mor

Expanded text:
damus, ita et hic. Ergo Doeg interpretatur motus. Idumaeus terrenus, ab eodem, quo nomine appellatus damus, ita et hic. Ergo Doeg interpretatur motus. Idumaeus terrenus, ab eodem, quo nomine appellatus est Esau, eo quod edulio lentis primogenita vendidit. Saul petitio est nomen mor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gladiũ goliadi. ⁊ recessit dauid ad regẽ achis. In die illa doech ỹdu¬
meꝰ potentissimꝰ pastoꝵ saul: erat ibi intͦ in tab̾nacło. Cũ autẽ saul
quadã die ꝯq̃retur qͦd nullꝰ renũtiaret sibi ubi ess dauid: dixit doech. uidi filium
Misit gͦ rex ad accersiendũ achymelec. ⁊ om̃s sac̾dotes qͥ erãt in nobe. ⁊ cũ p̃cepisse̾t
emissar is ut occid̾ent eos: noluer̃t illi extende̾ manũ in sacdotes dñi. ⁊ ait rer ad do¬
Etuos ephot. uiros qͦ qui erãt in nobe. ⁊ mulieres ⁊ paruulos. boũe etiã ⁊ asiũ oceidoit.
Solꝰ abiathar filiꝰ ahymelec euadẽs: fugit ad dauid. Aitende qͦd cũ hẏstoria habeat aby¬
melec: tytulꝰ psalmi habr abymelec. S sicut ieronimꝰ ait. q̃m beth ⁊ caph litt̾ę modi¬
co apice distingunt᷑ : sd̾o error faciliꝰ obrepsit. Uel fortasse sicut ĩ alio psalmo ht̃ ty¬
tulꝰ. ñ corã achis. s mutato nõie corã abumelec ut ñ hystoriã: s mist̾iũ at̾ten¬

Expanded text:
et gladium Goliath, et recessit David ad regem Achis. In die illa Doeg Idumaeus, potentissimus pastorum Saul, erat ibi intus in tabernaculo. Cum autem Saul quadam die conquereretur quod nullus nuntiaret sibi David, dixit Doeg: Vidi filium Misit ergo rex, et accersivit Achimelech, et omnes sacerdotes, qui erant in Nobe, et cum praecepisset emissariis, ut occiderent eos, noluerunt illi extendere manus in sacerdotes Domini. Et ait rex ad Do et asinum occidit. Solus Abiathar filius Achimelech fugit ad David. Attende quod, cum historia habeat Achimelech, titulus psalmi habet Abimelech. Sed sicut Hieronymus ait, quoniam Beth et Caph litterae modico apice distinguuntur, ideo error facilius obrepsit. Vel fortassis, sicut in alio psalmo habet titulus, non coram Achis, sed mutato nomine coram Abimelech, ut non historiam, sed mysterium atten
Abbreviated transcription (Latin):
nata est: scripsi duos libros aduersus eos:
unum de grã xp̃i: alterum de peccato ori¬
ginali. Hoc opus sic incipit. Quantum
de ur̃a et corporali et maxime spiritali
salute gaudeamus.

Expanded text:
nata est; scripsi duos libros adversus eos, unum de Gratia Christi, alterum de Peccato Originali. Hoc opus sic incipit: Quantum de vestra corporali et maxime spirituali salute gaudeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
minis fontẽ baptism desid̾antib ꝯuenit. s etiã
baptizatis adhuc in hac uita ã d̾o ꝑegͥnantib. qͥ
qͣnto magis bibũt: tanto magis sitũt foritẽ be¬
atitudinis etnȩ . de qͦ sc̃ptum ẽ. q̃m apud te ẽ fons uite.
ld hc̃ gͥ fontẽ baptismi uel uite monz ꝓpħa relictis soolis
⁊ depositis uitiis currere. Pmo desid̾ium suũ ostendit. cui
qͣm maloꝵ ĩsultatio obuat dicentiũ. ubi ẽ dẽ tuꝰ : ne a tri¬
sticia scłi in desꝑationẽ ut tediũ traheret᷑: Sc̾a ꝑte sensu¬
admõdũ. ⁊ c̃. Exqͥsito exẽplo figurat desid̾iũ suũ. Cũ autẽ
cerius fideles multis siłituduulꝰ ꝯferant᷑: p̃sens locꝰ illud

Expanded text:
menis fontem baptismi desiderantibus convenit, sed etiam baptizatis adhuc in vita hac a Deo peregrinantibus, qui quanto magis bibunt, tanto magis sitiunt fontem beatitudinis aeternae, de quo scriptum est: Quoniam apud te est fons vitae . Ad hunc ergo fontem baptismi, vel vitae monet Propheta relictis idolis et depositis vitiis currere. Primo desiderium suum ostendit, cui quoniam malorum insultatio obviat dicentium: Ubi est Deus tuus, ne a tristitia saeculi in desperationem vel taedium trahantur, secunda parte sensuad Deum vivum. Exquisito exemplo figurat desiderium suum. Cum autem cervis fideles multis similitudinibus conferantur, praesens locus illud
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃ fcã st̃ intellecta ꝯspiciunt᷑: efsudi aĩam meã.I.
ad ĩtelligentiã dilataui. ⁊ ꝑ sensuũ fenestras ext̾iora
collustns: ip̃a qͥdẽ ad effectionẽ sensuũ ꝓpͥis qͣlitatib
his sensib ñ cognoui. Relictis gͦ sensuũ instrũtis.
ꝑ se ip̃m cepit anim m̃s ea q̃ non subiacent sensib:

Expanded text:
ae facta sunt, intellecta conspiciuntur , effudi animam meam, id est ad intelligentiam dilatavi, et per sensuum fenestras exteriora collustrans ipsa quidem ad affectiones sensuum propriis qualitatibus his sensibus non cognovi. Relictis ergo sensuum instrumentis per se ipsum coepit animus meus ea quae non subjacent sensib
Abbreviated transcription (Latin):
a granis paleas seꝑabit. Ouare. Quia mollie¬
runt adulatoe sermones suos. Ut. magist᷑. scunꝰ¬
tio. ut sicut oleo nichil leuiꝰ. qđ tam̃ adulatio¬
nis mollities dr᷑ suꝑare. ita in contrario intel¬
ligat᷑ tanto sceleri par inueniri non posse. Unde

Expanded text:
a granis separabit. Et cur? quia « mollierunt » adulatione « sermones suos sut sicut oleo nihil levius, tamen adulationis mollities dicitur superare: ita in contrario intelligatur tanto sceleri par inveniri non posse. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
cͥruciatib t̾reor. sturbatꝰ est in ira tua uł mea ocłs m̃s. Ocls
est ratio q̃ intendit ĩ dm̃. Hic in ira dei qͣ ꝑmittit scõs affligi:
turbatur. aĩa etiã que qͣi in uentre escas ita ĩ memoria rerũ
tent noticias. tenz etiã qͣnta ꝓ nobis passus est xp̃s. ⁊ que fide¬
lib suis ꝓmisi̾t. Uel aĩa sensualitas. uent̾ caro. q̃ in tͥbułone t᷑¬

Expanded text:
r: adeo conturbatus est in ira tua, vel mea oculus meus. Oculus est oratio quae in Deum intendit. Hic in ira Dei, qua permittit sanctos affligi, turbatur. Anima mea etiam, quae quasi in ventre escas, ita in memoria rerum tenet notitias, tenet etiam quanta pro nobis passus est Christus, et quae fidelibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
meis .i. uolentib credere uł parentib. ⁊ factus sũ etiã
timor notis meis. qͥb exẽpło horribilis ⁊ bułonis timo¬
rem ĩcussi. Uel illis dẽ q̃b bñ sꝑabatur. cadentib in sce¬
lera: timor factus sũ notis meis .i. ĩ dubiũ ueni fami¬
liarib meis. qͥ tunẽt ne õs tales sĩt. in uidebãt me.¬

Expanded text:
arentibus. Et factus sum etiam timor notis meis, quibus exemplo horribili tribulationibus timorem incussi, vel illis de quibus bene sperabatur, cadentibus in scelera. Timor factus sum notis meis, id est in dubium veni familiaribus meis, qui timent, ne omnes mei tales sint. Qui vident me,
Abbreviated transcription (Latin):
neribꝰ: uultũ tuum
dep̃cabuntur om̃s
diuites plebis. Om¬
nis gla eiꝰ filie regis
ab intꝰ in fimbͥis au¬
reis: circũamicta ua-¬
rietate. Adducent᷑
regi uirgines pꝰ eã.
prime eiꝰ affe̾nt᷑ tͥ.

Expanded text:
neribus. Vultum tuum deprecabuntur omnes divites plebis; omnis gloria ejus filiae regum ab intus, In fimbriis aureis circumamicta varietate. Adducentur regi virgines post eam: proximae ejus afferentur t
Abbreviated transcription (Latin):
respondi. Cuius opusculi titulus ẽ ad ho¬
rosium: contra priscillianistas & origenistas.
Et ipsaeni osultatio responsioni meȩ a ca¬
pite adiuncta est. Hic liber sic incipit. Re¬
spondere tibi querenti dilectissime fili oro

Expanded text:
respondi. cuius opusculi titulus est: ad Orosium contra Priscilianistas et Origenistas. et ipsa enim consultatio responsioni meae a capite adiuncta est. Hic liber sic incipit: Respondere tibi quaerenti, dilectissime fili Oro
Abbreviated transcription (Latin):
Non accipiam de
domo tua uitłos:
neq de gregibus
tuis hircos. Qm̃
siluaꝵ : ium̃ta ĩ
montib & boues.
Cognoui omnia
uolatilia celi: et
pulchritudo agͥ
mecũ est Si esuri¬
ero ñ dicam tibi:
m̃s est enĩ orbis t̾re
& plenitudo eius

Expanded text:
Non accipiam de domo tua vitulos, neque de gregibus tuis hircos: quoniam silvarum: jumenta in montibus et boves. Cognovi omnia volatilia coeli: et pulchritudo agri mecum est. Si esuriero, non dicam tibi: meus est enim orbis terrae et plenitudo ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dominus sal¬
uauit me.
Iespe et ma¬
ne et meridie¬
et narrabo. et
annuntiabo:
et exaudiet
uocem meam.
Nedimet in
pace anima
meam a b
qui appropĩ¬
quant michi:
quoniam inter

Expanded text:
Dominus salvabit me. Vespere et mane, et meridie narrabo et annuntiabo: et exaudiet vocem meam: Redimet in pace animam meam ab his, qui appropinquant mihi: quoniam inter
Abbreviated transcription (Latin):
tendens totis nisib ad uisionẽ pacis. Om̃is gͥ
qui relictus & residuus fuerit in eccłia. ꝑ fidẽ
id est in memoria &e p̾destinatione om̃ipoten
d̾̃i. Quo loco apłi intelligunt᷑ cȩt̾iq fideles. ex
eodem ppło. de quib dicit idem ꝓpħa. Nisi do¬
minꝰ reliqͥsset nobis sem̃: qͥa sodoma fuissemuᷤ.
Deistis etiã dñs loquebat᷑. Gaudete qͥa noĩa
ur̃a scͥpta sunt in celis. ñ in libro matiali. s in
memoria om̃ipotentis di. Nam in celestiihe¬
rusalem ñ habet᷑ alius liber: nͥ menoria ce p̾¬
scientia di. ⁊ abluerit dñs sordes filiarũ sy¬
on. & sanguinẽ iherłm lauerit de medio eiꝰ.
in spũ uidicii. & spũ ardoris. sta particła quȩ
ẽ si: aliqͣndo negatiuã significationẽ habet ut
ibi. Si reddidi retribuentib mͥ mala. hoc ẽ
crediderint uocabunt᷑ sc̃ĩ: qͥa abluet dñs sor¬
des peccatoꝵ ab eis. ꝑ gr̃ãm baptismatis & san

Expanded text:
tendens totis nisibus ad visionem pacis. Omnis igitur qui relictus et residuus fuerit in Ecclesia, per fidem id est in memoria et praedestinatione omnipotentis Dei. Quo loco apostoli intelliguntur caeterique fideles ex eodem populo, de quibus dici idem propheta: Nisi Dominus reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus. Istis etiam Dominus loquebatur: « Gaudete quod nomina vestra scripta sunt in coelo . » Non in libro materiali, sed in memoria omnipotentis Dei. Nam in coelesti Hierusalem non habetur alius liber, nisi memoria et praesentia Dei. « Si abluerit Dominus sordes filiarum Sion, et sanguinem Hierusalem laverit dein spiritu judicii et spiritu ardoris. » Ista particula, quae est si, aliquando negativam significationem habet, ut ibi: « Si reddidi retribuentibus mihi mala , » hoc est, crediderint, vocabuntur sancti. Et abluet Dominus sordes peccatorum ab eis, per gra
Abbreviated transcription (Latin):
regem iuda. om̃s pͥncipes iudeoꝵ. omnẽꝙ po¬
min. Iam enĩ decẽ tͥbus ducte erant ultra mõ¬
tes medoꝵ atq ꝑsaꝵ unde postea ñ sunt re¬
u̾se: fieri potuit ut mulieres multo plures
remanserunt in t̾ra & p̃ paucitate uiroꝵ sep¬
tem ex illis apprebenderint iurñ unũ dicentᷤ.
Habemus panẽ & uestim̃tum. s marito pͥ¬
uatȩ sumꝰ. Ne gͦ absq semine simꝰ & illud
legis elogiũ suꝑ nos imp̃cet᷑. maledicta ste¬
rilis quȩ ñ dimiserit sem̃ suꝑ t̾ram uenienᷤ
aufer obꝓbriũ sterilitatis a nob. & uocet᷑
nom̃ tuu̾ suꝑ nos. id est sis uir nr̃. neabsq
marito uideam̃. tuȩq dicam uxores ẽẽ. Al¬

Expanded text:
pes Judaeorum et omnem pomin: jam enim decem tribus ductae erant ultra montes Medorum et Persarum, unde postea non sunt reversae: potuit fieri, ut mulieres multo plures remanserint in terra, ut pro paucitate virorum septem ex illis apprehenderint virum unum, dicentes: Habemus panem et vestimentum, sed marito privatae sumus. Ne ergo absque semine simus, et illud maledictum legis super nos veniat, Maledicta sterilis quae non dimiserit semen super terram: veniens aufer opprobrium sterilitatis a nobis, et vocetur nomen tuum super nos, id est, sis vir noster, ne absque marito esse videamur, tuaeque dicamur e
Abbreviated transcription (Latin):
runt peccata. uel ante ocłos m̃tis semꝑ habue¬
rũt ꝓp̾a delicta. &e peccatũ suũ qͣsi sodoma p̃¬
dicauerunt nec absconderunt sic̃ sodomite
nefandis cͥminib inqͥnati inuerecunde dix¬
erunt ad loth. Educ iuiros foras ut concũba¬
mꝰ cũ illis: ita &e isti eisdem peccatis irretiti ĩ¬
pudent̾ & absq om̃i reuerentia p̃dicauert̃ ac¬

Expanded text:
 habuerunt propria delicta. « Et peccatum suum quasi Sodoma praedicaverunt, nec absconderunt. » Sicut Sodomitae nefandis criminibus inquinati, inverecunde dixerunt ad Loth, Educ viros foras ut concumbamus cum eis: ita et isti eisdem peccatis irretiti, impudenter et absque omni reverentia peccat
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o ꝑfida mente intulerunt: hortat᷑ eos dicen.
Ecce ꝓph̾ali sp̃u p̃dixi p̾dixi uob̾ quȩ euenire poᷤ¬
sunt. Moneo gͦ atq p̃dico ut qͥescatis ab hoĩe
ammã & spirans & alitũ trahens narib sicut noᷤ
puri homines cõmunit̾ spiramꝰ &e uiuimꝰ. s scd̾m
uiuinitatis maiestat̾e excelsum reputatꝰ est. ipse
& credit᷑. qͥa equalis ẽ d̃o patri. Cauete ne offen¬
datis eũ in aliquo. qͥa licet spiret ut homo ds̃
ent uobis ꝓꝑe omĩa mala suꝑiꝰ dicta. Qd̃ redẽp

Expanded text:
 eos dicens: Ecce prophetali spiritu praedixi vobis, quae evenire possunt. Moneo ergo atque praecipio, ut quiescatis ab homineanimam et spirans, et halitum trahens naribus, sicut nos puri homines spiramus et vivimus, sed secundum divinam majestatem excelsus reputatur ipse, et creditur, quia aequalis est Deo Patri. Cavete ne offendatis eum in aliquo, quia licet spiret ut homo, ent vobis propere omnia mala superius dicta. Quod R
Abbreviated transcription (Latin):
lieres septẽ ȩccłias designant ad quas scribit
ioh̾es in apocalipsi sua. quȩ septẽ eccłiȩ figu¬
ram tenent omniũ eccł̃iaꝵ quȩ ꝑ uniu̾sum
orbẽ dilatate sunt. Sept̾enariꝰ etenĩ numerus
frequent̾ in sacro eloquio ꝓ uniu̾sitate accipit̾.
Et cũ loquit᷑ uni eaꝵ. omĩb loquit᷑. sicut in
fine sententiã uniꝰcuiꝰq eaꝵ. dicit. Qui habet
aures audiat qͥd sp̃c dicat eccł̃iis. Quo gͦ tem¬
pore iste mulieres dñm iħm app̾henderunt:

Expanded text:
mulieres, septem Ecclesias designant, ad quas scribit Joannes in Apocalypsi sua. Quae septem Ecclesiae figuram tenent omnium Ecclesiarum, quae per universum mundum dilatatae sunt. Septenarius etenim numerus frequenter in sacro eloquio pro universitate accipitur. Et cum loquitur uni earum, omnibus loquitur: sicut in fine sententiarum uniuscujusque earum dicit: « Qui habet aures, audiat quid Spiritus dicat Ecclesiis . » Quo ergo tempore is
Abbreviated transcription (Latin):
tis eiꝰ cum surrexerit ꝑcutere t̾ram. Presentia
cũ sequentib ad utramq uastationẽ uideoꝵ.
ꝑtinent. qͣndo effugere nitentes di uindictam
abscondebant se in speluncis &e uoraginib t̾rȩ.
Bene aũ dicit᷑ a gła potentiȩ dñi cũ surrexe¬
rit ꝑcutere t̾ram. Quodammꝰ eñ om̃ipotens

Expanded text:
 cum surrexerit percutere terram. » Praesentia cum sequentibus ad utramque vastationem Judaeorum pertinent, quando effugere nitentes Dei vindictam, abscondebant se in speluncis et voraginibus terrae. Bene autem dicitur: A gloria potentiae Domini, cum surrexerit percutere terram. Q
Abbreviated transcription (Latin):
errans ppłs imp̾catꝰ ẽ dicens. sanguis eiꝰ suꝑ noᷤᷤ
&e suꝑ filios nr̃os. Hanc aũ purgationẽ faciet
in spñ iudicii. idest in baptismate. qͦ fideles¬
in effusione sanguiniᷤ sui. Uł etiã ꝑ sp̃m ar¬
sc̃s qui consumit peccata electoꝵ łnde & dicit᷑.¬

Expanded text:
errans in imprecatus est, dicens: « Sanguis ejus super nos et super filios nostros . » Hanc autem purgationem faciet in spiritu judicii, id est in baptismate, et sin effusione sanguinis sui. Vel etiam per spiritum ar sanctus, qui consumit peccata electorum. Unde et dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi. Auferunt᷑ enĩ pͥncipes rectoresq religio¬
si qͥ plebem dĩ scłm eiꝰ placitũ nouert̃ reg̾e
Consiliarii qͦq &e doctores prudentes. & sic con¬
fundit᷑ om̃s ordo. &e consurget uir fr̃em suũ¬
suũ. puer sumit audatiam mm̾urandi cõ¬
tra senẽ. & ignobilis genere &e conu̾satioẽ
moꝵ contͣ nobilem. Apprehendet enĩ uir¬
frem suũ domesticũ patris sui. id est uer¬
nacłm quẽ pat̾ eius enutͥuit. Dũ ciuitas
iherłm obsidione uallaret᷑ a romano exer-¬
citu uidei infra menia suȩ ciuitatis con-¬
clusi in tres partes erant diuisi. Alii si qui¬

Expanded text:
 fortes, rectoresque religiosi: qui plebem Dei secundum ejus placitum noverunt regere, consiliarii quoque, et doctores prudentes. Sicque confunditur omnis ordo, et consurgit vir contra frasuum: puer sumit audaciam murmurandi contra senem, et ignobilis genere, et conversatione morum, contra nobilem. « Apprehendet vir fratrem suum, domesticum patris sui, » id est, vernaculum, quem pater ejus nutrivit. Dum civitas Hierusalem obsidione vallaretur a Romano exercitu, Judaei infra moenia suae civitatis conclusi, in tres partes erant divisi. Alii siqui
Abbreviated transcription (Latin):
tatiᷤ. omĩa bella cessauert̃ & nequaꝗͣ studio bel¬
landi cepert̾ se exercere: s culture agroꝵ instã¬
tiꝰ deseruire. Quod aũ dicit nec exercebunt᷑ ultͣ
ad p̾lumi: subaudiendũ ẽ sicut pͥus fecerant:
Legimꝰ enĩ multa p̾lia postmodu eẽ cõmissa s ñ
tam grauuia sicut antea fuert̃. Domꝰ iacob ue¬
nite &e ambulemꝰ in lummne dñi. P ost uocatio¬
nẽ gentiũ &e ostensionẽ montis ddñi conu̾tit᷑ ꝓpħa

Expanded text:
tis , » omnia bella cessaverunt, et nequaquam studio beltis , » omnia bella cessaverunt, et nequaquam studio bellandi coeperunt se exercere, sed culturae agrorum deservire. Quod autem dicit, nec exercebuntur ultra ad praelium, subaudiendum est, sicut prius fecerant. Legimus enim multa praelia postmodum esse commissa: sed non tam gravia, sicut antea fuerunt. « Domus Jacob, venite, et ambulemus in lumine Domini. » Post vocationem gentium et ostensionem mont
Abbreviated transcription (Latin):
frangit᷑. eradicant᷑q spmȩ uitioꝵ. ut sem̃ ser¬
monis di crescat in fruges. & postea labores
maniũ nr̃aꝵ manducemꝰ adueniente tẽpo¬
re messionis id mortis. Non leuabit gens con¬
tra gentẽ gladium. nec exercebunt᷑ ultra ad
p̾lium. Ea quȩ suꝑiꝰ dicta sunt de mutatione
quȩ ñ dicuntur tempore dñicȩ incarnationis
completa sunt. Siqͥdem sicut hystoriȩ diuine
maximȩq gentiliũ tradunt in toto orbe t̾raꝵ
tanta fuit discordia ante dñi natiuitatẽ usq
ad uicesimũ annũ octouian augusti. sub qͦ
dñs natꝰ ẽ. ut nemini ꝑmitteret᷑ de regno in
accensis om̃ib studio p̾liandi ñ solum contͣ
exteras s etiã contͣ uicinas nationes &e cuuita¬
te. Orto autẽ dño saluatore qͥ uenit pacẽ da¬
re mundo ut nos reconciliaret d̾o patri in cu¬
iꝰ natiuitate ciuies angłici cantauert̃ gła in ex¬
celsis do. & in t̾ra pax hominib bonȩ uolunta¬

Expanded text:
frangitur: eradicanturque spinae vitiorum, ut semen serfrangitur: eradicanturque spinae vitiorum, ut semen sermonis Dei crescat in fruges, et postea labores manuum nostrarum manducemus: adveniente tempore messionis, id est, mortis. « Non levabit gens contra gentem gladium, nec exercebuntur ultra ad praelium. » Ea quae superius dicta sunt de mutatione nunc dicuntur, tempore incarnationis completa sunt. Siquidem, ut historiae divinae, maximeque gentilium tradunt, in toto orbe terrarum tanta fuit discordia ante Domini nativitatem, usque ad vigesimum annum Octaviani Augusti, sub quo Dominus natus est, ut non permitteretur de regno in accensis omnibus studio praeliandi: non solum contra exteras, sed etiam contra vicinas nationes et civitates. Orto autem Domino Salvatore, qui venit pacem dare mundo, ut nos reconciliaret Deo Patri, et in cujus nativitate cives angelici cantaverunt, « Gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus bonae volunta
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm quȩ int̾pretat᷑ uisio pacis intelligit᷑
pͥmitiua eccłia quȩ fuit in apłis aliisq credẽ¬
tib ex iudeis. de qua ꝓcessit ad omĩs nationes
lex uet̾is testam̃ti sp̃ualit̾ intellecta. Et u̾bum
dm̃ doctͥna scił euͣgłii. Potest etiã de gn̾ali ex¬
clesia intelligi. de qua cotidie manat lex. &
doctna euͣgłii. Et iudicabit gentes. & argu¬
et ppłos multos. Quid̾ã sub uno sensu acci¬
piunt qͦd unũ sit uidicare gentes. & arguere
ppłos multos. S satiꝰ ẽ si diffincte accipiamꝰ
in die udicii. id est discretionẽ faciet int̾ cre¬
dentes &e ñ credentes. Aliter enĩ iudicabuntur
credentes. alit̾ ñ credentes. qͥa qͥ ñ credit iã u¬
dicatꝰ ẽ. Arguet gͦ ppłos multos. id est dãpna¬
bit uideos incredulos. & infideles. Et confla¬
bunt gladios suos in uomeres.& lanceas su¬
dia. Giadii siqͥdem mutabunt᷑ in uomeres &
lanceȩ in falces. ut amisso furore &e usu belli¬
tiones discordiaꝵ & ire longe pellunt᷑ & du

Expanded text:
intelligitur primitiva Ecclesia, quae fuit in apostolis aliisque credentibus ex Judaeis, de qua processit ad omnes nationes lex Veteris Testamenti spiritualiter intellecta, et verbum Domini doctrina Evangelii. Potest etiam et de generali Ecclesia intelligi, de qua quotidie manat lex, et doctrina Evangelii. « Et judicabit gentes, et arguet populos multos. » Quidam sub uno sensu accipiunt: quod unum sit judicare gentes, et arguere populos multos. Sed melius est, ut distincte accipiamusin die judicii, id est discretionem faciet inter credentes et non credentes. Aliter enim judicabuntur credentes, aliter non credentes: quia qui non credit, jam judicatus est. Arguet autem populos multos, id est damnabit Judaeos incredulos et infideles. « Et conflabunt gladios suos in vomeres, et lanceas sudia. Gladii siquidem mutabuntur in vomeres, et lanceae suae in falces: ut amisso furore et superbia bellitiones discordiarum longe pelluntur a no
Abbreviated transcription (Latin):
idest innocentis. pupilloꝵ scilicet orphanoꝵ
ac uiduaꝵ qͥ ñ habebant facultate setuendi.
Quare atteritiᷤ siue affligitis ppłm meũ. ce faci¬
terere. Unde in ȩuangłio scbe & pharisei dicim¬
t᷑ ieuinantes facies suas demoliri. hoc ẽ attenu¬
are. Ipsi qͦꝙ substantiã pauꝑum egenoꝵq di¬
ripiebant. sicq in opia famis eoꝵ facies attenu¬
Tebant.
S ce hoc ad malos pͥncipes eccłiȩ referri potest
qͥ expoliant egenos &e innocentes publicȩ con¬
dempnant in quoꝵ domib rapina pauꝑum

Expanded text:
id est, innocentis, pupillorum scilicet orphanorum, ac viduarum: qui non habebant facultatem se tuendi. « Quare atteritis » sive affligitis « populum meum et faciterere. Unde in Evangelio : scribae et Pharisaei dicuntur jejunantes, quia facies suas demoliunt, id est attenuant. Ipsi quoque substantiam pauperum egenorumque diripiebant: sicque inopia famis facies eorum attenuebant. Sed et hoc ad malos principes Ecclesiae referri potest: qui spoliant egenos, et innocentes publice condemnant: in quorum domibus rapina pauperum
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Et eleuabit᷑ dñs in die illa. & id ola penitus
conterent᷑. Qd̃ ẽ aꝑte dicere. In die illa hoc ẽ i
tempore uastationis uideoꝵ: eleuabit᷑ dñs solꝰ
id est excelsꝰ & głosus fortisq apparebit cũ tra¬
d̾it inimicos suos uideos in ore gladii. chal
tu uidei ñ legant᷑ idola coluisse tam̃ qͣndo cap¬
tiuati st̾a chaldeis. idola colebant. sic̃ erechieli¬
plenissime ostensum ẽ. Quappt̾ licet sermo ꝓ¬
phicus mixti loquat᷑ de utraq captiuitatẽ &

Expanded text:
 solus in die illa, et idola penitus conterentur. » Quod est aperte dicere: In die illa, hoc est, in tempore vastationis Judaeorum, elevabitur Dominus, id est, excelsus et gloriosus fortisque apparebit: cum tradiderit inimicos suos Judaeos in ore gladii Chaldatu non legantur Judaei idola coluisse, tamen quando captivati sunt a Chaldaeis, idola colebant, sicut Ezechieli ostensum est . Quapropter quia sermo propheticus mixtim loquitur de utraq
Abbreviated transcription (Latin):
tuuentiũ iuuenũ confricate exuberent.
Dulcherrimi qͦq uiri tui gladio cadent.
&e fortes tui in p̃lio. Tam pulcherrimi iuue¬
nes uideoꝵ. quã fortes bellatores gladioro¬
manoꝵ cecidert̾̃ in mortẽ. & in p̾lio d imicã¬
do cont᷑ eos ꝑiert̃. Licet cõmunis minime pu¬
gnassẽt cũ romanis in campo tam̃ dimicaue
rebunt atq lugebunt porte eiꝰ. & desolata
in t̾ra sedebit. Metonomicos ꝑ portas iheru¬
salem quȩ dicunt᷑ merere &e lugere intelli
bitatorib suis. s & in t̾ra funditus eu̾sa. Uł
etiã ipsa plebs desolata & derelicta ab habita¬
tore suo om̃ipotente d̃õ s & in t̾ra in humili¬

Expanded text:
entium juvenum confractae exuberant. « Pulcherrimi quoque viri tui gladio cadent, et fortes tui in praelio. » Tam pulcherrimi juvenes Judaeorum, quam fortes bellatores, gladio Romanorum ceciderunt in mortem, et in praelio dimicando contra eos perierunt. Licet enim cominus minime pugnassent cum Romanis in campo, tamen dimicavrebunt atque lugebunt portae ejus, et desolata in terra sedebit. » Metonomicos per portas Hierusalem, quae dicuntur moerere et lugere, intellibitatoribus suis sedet in terra funditus subversa, vel etiam ipsa plebs desolata et derelicta ab habitatore suo omnipotente Deo, sedet in terra, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
dice iesse. & flos de radice eiꝰ ascendet. & radix
iesse qui stat in signũ ppłoꝵ. Et alibi. Aꝑiat᷑ ter¬
ra &e germinet saluatorem. fructus t̾re ipse
est filius beatȩ mariȩ uirginis. Notandumq
qͥa dũ dicimꝰ illũ filiũ dĩ eẽ & filiũ uirginis.:
ñ diuidimꝰ ꝑsonam quȩ una ẽ: s distinguimꝰ

Expanded text:
adice ejus ascendet. » Et radix Jesse qui stat in signum populorum, Et alibi: « Aperiatur terra, et germinet salvatorem. » Fructus terrae ipse est filius beatae Mariae virginis. Notandumque, quia dum dicimus illum Filium Dei esse, et filium Virginis, non dividimus personam, quae una est: sed
Abbreviated transcription (Latin):
in magnificentia &e gła. qͥa uirtute miracłoꝵ.
&e doctrina cȩlestimagnꝰ ce glosus claruit. fru¬
ctuᷤ qͦq t̾rȩ idest ipse filiꝰ uirginis sublimis ex¬
titit: qͣndo suꝑ om̃s ordines angłoꝵ. ẽ eleuatꝰ.
Tc̃ fuit exultatio maxima his qͥ saluati erant
de isrł. Apłis uidelicet aliisq credentib ex iu¬
deis. de quib dicit lucas. qͥa credidert̃ una
die. tͥa milia: altã die qͥnq milia &e deinceps

Expanded text:
in magnificentia et gloria: quia virtute miraculorum, et doctrina coelesti, magnus et gloriosus apparuit. Fructus quoque terrae ejusdem ipse filius Virginis sublimis exstitit, quando super omnes ordines angelorum est elevatus. Tunc fuit exsultatio maxima his qui salvati erant de Israel: apostolis videlicet aliisque credentibus ex Judaeis, de quibus dicit Lucas. « Quia crediderunt una die
Abbreviated transcription (Latin):
tanus es. & reus es mortis crucifige tałe mul¬
taq his similia. Adinuentiones qͦq suas con¬
tra dñm ꝓtulert̃. qͣndo opposuerunt ei falsos
testes dicentes.Hic dixit. Possum destruere
templũ hoc manufactũ. & in tͥduo aliud non
manufactũ reedificare. Quaꝑpter ocłos maie¬
statis dm̃ idest respectũ miscdiȩ illius & clem̃¬
tiam ad amaritudinẽ ꝓuocauert̃. Licet enim
romani quantũ ad se ꝑtinuit ꝓpter hoc ue¬
nerint. qͥa tͥbutũ renuebant ꝑsoluere: causa
tam̃ interitꝰ illorũ mors filii dĩ fuit: & qͥa illu̾
ꝓuocauert̃ ad amaritudinẽ. Agnitio uultꝰ
eoꝵ respondit eis. id est cognitio qua xp̃m u
dentes in carne: noluert̃ in eũ credere. Res¬

Expanded text:
Reus est mortis, » et « Crucifige » talem, multaque his similia . Adinventiones quoque suas contra Dominum protulerunt, quando opposuerunt ei falsos testes, dicentes: Hic dixit, possum destruere templum hoc manufactum, et in triduo aliud non manufactum reaedificare. Quapropter oculos majestatis Domini, id est, respectum misericordiae illius et clementiam, ad amaritudinem provocaverunt. Licet enim Romani, quantum ad se pertinuit propter hoc venerint, quia tributum renuebant persolvere, causa tamen perditionis illorum mors Filii Dei fuit. Et quia illum provocaverunt ad amaritudinem: « Agnitio vultus eorum respondebit eis, » id est cognitio quod, Christum videntes in carne, noluerunt in eum credere. Res
Abbreviated transcription (Latin):
septem ocłi sunt. & in uno aureo candelabro
septem lucernȩ & septem suffusoria.Non enĩ
ib̾m ur in illo et̾nalit̾ habitent qͣndo tempo
carissimꝰ. s potiꝰ a tempore conceptioniꝰ plenis¬
sime in eo mansit sic̃ beatꝰ augustinꝰ &e boetiꝰ
in libro de scã tͥritate testant᷑. Qd̃ uͭ dr. fanem¬

Expanded text:
septem oculi sunt, et in uno aureo candelabro septem lucernae, et septem suffusoria . » Non enim  ut in illo aeternaliter habitarent, quando temporcharissimus: sed potius a tempore conceptionis plenissime in eo mansit: sicut beatus Augustinus et Boetius in libro de sancta Trinitate testantur. Quod ve
Abbreviated transcription (Latin):
esto nr̃. runa aũ hȩc sub manu tua ẽ.Et
ẽ sensus. Habes cibũ &e uestim̃tũ. esto nob̾
pͥnceps. tantummꝰ ut liberes nos ab ingru¬
ente fame &e miseria nr̃a tuoq sustentes au¬
xilio. Respondebitq in illa die dicens. Non
sum medicus. & in domo mea ñ ẽ panis neq
uestimentũ nolite constituere me pͥncipem

Expanded text:
esto noster. Ruina autem haec sub manu tua. » Et est sensus: Habes cibum et vestimentum, esto nobis princeps: tantummodo, ut liberes nos ab ingruente fame, et miseria nostra tuo sustentetur auxilio. « Respondebitque in die illa dicens: Non sum medicus, et in domo mea non est panis neque vestimentum: nolite co