comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cim cipero medici calidã siccãq secundõ
Dic̃t esse gradu potũ depellit᷑ eiꝰ
Fuculus urine. purgat. laiatq meatus.
Q icit apolłodorus qͦd pelle possit ab ciłum.
Si mulier foueatur a qua qͥ corerit illum.
.Asserit hie idẽ consum̾e posse lienẽ ĩ ini¬
rir bi illius fiunassi sepiꝰ ort t̾rabatur.
S. i se sanius hõmo fumo sufumiget isto.
S icut eũ fieri firmũ magis ⁊ leuioiẽ.
Subuenit alarũ uiciis admittus oliuo.
Sinicus sic uiciũ fugat intentiginis unctũ.
hũmores nunios desiccat sepiꝰ haustus.
Illius soluit pultus melliue ligatus.
Ulcera mirifice. uel uulũa putrida purgat.
P recipie puluis hiis ulcerib ualet oitis.
Si bibit᷑ stomachũ confortat debilitatũ.
Ydropicis multũ succureit sepiꝰ haustũ.
a tq perubiuas humores pͣgat aquosos
Attrito ualide. M perosi uingis acetũ.
Uicera que serpunt. cohibet medica mine tali.

Expanded text:
im Cypero medici calidam siccamque secundo dicunt esse gradu. Potu depellitur ejus calculus, urinae purgat laxatque meatus. Dicit Apollodorus, quod pellere possit abortum, si mulier foveatur aqua, qua coxerit illum; asserit hic idem consumere posse lienem illius fumus, si saepius ore trahatur; si se sanus homo fumo subfumiget illo, dicit eum fieri firmum magis et leviorem. Subvenit alarum vitiis admixtus olivo succus, sic vitium fugat intertriginis unctum, humores nimios desiccat saepius haustum. Illius solus pulvis cum melle jugatus ulcera mirifice vel vulnera putrida purgat, praecipue pulvis hic ulceribus valet oris. Si bibitur stomachum confortat debilitatum, hydropicis multum succurrit saepius haustum, atque per urinas humores purgat aquosos. Contrito validum cypero si jungis acetum ulcera, quae serpunt, cohibes medicamine tali.
Abbreviated transcription (Latin):
tutis. ac nulla m̃broꝵ honestoꝵ grã decoratis
dcirco audi uocẽ meã. tot int̾racentib t̃ris. Red¬
de. redde qd̾ debes. Nã seruus es seruus xͥ ⁊ xp̃i¬
entiȩq famȩ cruciats imꝑtiri ñ dedignĩs. Nõ
sũ faltĩ pes. qui ad iniuncta discurrẽs possĩ al¬
no eccłiȩ m̃broꝵ sciłc iudici.obedientie discsu
parere. nec pͥncipatui capitis ĩꝑanti obseg̃ndo
placere. Qn. isi de in honestiorib m̃bris meeẽ
scrã.: sufficiat q quȩ te constat a capite ꝑcepiste.
ꝑme ẽ dignũ egerere: nec te me ñ egere q̃uis mi¬
nimũ. xp̃i tñ sanguine redẽptũ. Nã nec diẽ
cap̃ pedib ñ estis mͥ necessarii. qm̃ que uidnt᷑

Expanded text:
tutis, ac nulla membrorum honestorum gratia decoratis. Idcirco audi vocem meam tot interjacentibus terris. Redde, redde quod debes. Nam servus, servus es Chrientiaeque fame cruciatis impertiri non dedigneris. 8. Non sum saltem pes, qui ad injuncta discurrens possim alvo ecclesiae, membrorum scilicet judici, obedientiae discursu parere, nec principatui capitis imperanti obsequendo placere. Quin etsi de inhonestioribus membris me esse sciam, sufficiat, quia quae te constat a capite percepisse, per me est dignum egerere, nec te me non egerere, quamvis minimum, Christi tamen sanguine redemptum. Nam nec dicit caput pedibus: Non estis mihi neces
Abbreviated transcription (Latin):
noui aliqͥd suggerẽ. insipiens ꝓfecto p̾sumo.
Nõ tñ erubesco imꝑitꝰ discertissimo loqui apłicͥ
memor p̃cepti. qͦp̃ciꝑis libent̃ sufferre insipi¬
entẽ. Quãobrẽ. accipe clamores calũpniȩ
Cur rogo talentoꝵ distributionẽ. & cibarioꝵ dis¬
pensationt̃ tͥ t̾ditã. huc usq retentas: Iã solue
manũ. imꝑtire familiis: ne inopia ꝑeant fami̾.¬
Nosti qͥd creditor ueniens. reposcat ate. Nõ minu¬
et᷑ tͥ.: qͥcqͥd dedis nob̃̾. Memor esto paucis pani¬
b multitudinẽ saciatã. ⁊ suꝑasse reliqͥas fragm̃¬
toꝵ magnitudinẽ panũ. An putas donũ cib

Expanded text:
novi aliquid suggerere insipiens profecto praesumo; novi aliquid suggerere insipiens profecto praesumo; nec tamen erubesco imperitus disertissimo loqui apostolici memor praecepti, quo praeciperis libenter sufferre insipientem. Quamobrem accipe clamores calumniae. Cur rogo talentorum distributionem, et cibariorum dispensationem tibi creditam hucusque retentas? Jam solve manum, imNosti quid creditor veniens reposcat a te. Non minuetur tibi quidquid dederis nobis. Memor esto parvis panibus multitudinem satiatam, et superasse reliquias fragmentorum magnitudine panum. 5. An putas donum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
sisse. s subtili gͥilatõne. mͦ necñ cõ ꝑscctos. m nec
dũ ẽẽ scͥptos. mͦ meas litt̾as int̾cidisse. aliaq
multa opponens: ad hanc usq diẽ ꝑuenimꝰ. &
sñ peticionis affectu manemꝰ. Obħ aẽ ego u̾tã p̃¬
ces in querelã. ut qͦd supplicatõe nequiui. uł ca¬
lũpniis lacessendo ualeã actipisci. Sepe nãq so¬
let m̃dico ꝓdẽe uociferatõ. Quo circa cur q̃so te
midne. ñ t̾buas qͦd rogaris: Unũscias ñ dimit¬
tã. qͣsi fingẽs me nosle negata: s querã ⁊ instã¬
ter q̃rã. quousq aut accipiã. aut eliciã piissimo
redẽptore iubente: querite & inuemetis:⁊ adi¬
ciente. pulsate ⁊ aꝑietur uob̃. Quesi ⁊ quero.
etiã ⁊pulso: unde iclamito ut aꝑias. Nã huiꝰ¬
is argum̃tt solat᷑ inuentio: qr qui concẽpsisti
postulantẽ: exaudies forte clamantẽ. Hinc
⁊ ego scientiȩ tuȩ ingero: nec stulta iactatõs

Expanded text:
sisidum scriptos, modo meas litteras intercidisse, aliaque multa opponentes, ad hanc usque diem pervenimus, et sine petitionis effectu manemus. Ob hoc et ego vertam preces in querelam, ut quod supplicatione nequivi, vel calumnia lacessendo valeam adipisci. Saepe namque solet mendico prodesse vociferatio. Quocirca cur, quaeso te, mi domine, non tribuas quod rogaris? Unum scias, non dimittam, quasi fingens me nolle negata. Sed quaeram, et instanter quaeram, quousque aut accipiam, aut eliciam, piissimo Redemptore jubente: Quaerite et invenietis: et adjiciente: Pulsate et aperietur vobis. Quaesivi, et quaero, etiam pulso. Unde et clamito ut aperias. Nam hujus argumenti me consolatur inventio; quia qui contempsisti postulantem, exaudies forte calumniantem. Hinc et ego scienti tua ingero; nec jactatione:
Abbreviated transcription (Latin):
let repleri leticia. homo int̾ior ac sp̃alis. cũ inqͥsi¬
tione fungit᷑ amantis Obid uelle meũ ẽ. mi
onẽ reuentissuc nͥ culparũ maceria mear̃
obsistat. & benigne te inqͥsitionẽ meã amplec¬
t: & querlarũ mearũ calũpiuã patient̃ acciꝑe.
tr̃q enĩ ago. ⁊ officiũ inqͥsitionis ꝑsoluo: & ibi
cont᷑ tecausarũ mear̃ necessitates dirigo. Qd̃
us benignissime auditui tuo admittas ĩ in¬
gͦssu hꝰ dictationis portꝰq ꝓstratꝰ. peto acul
uͥ lacͥmarũ ẽ int̾cessio. cũ lacͥme ñsint signa ca¬
lũpnie. tñsint opto ⁊ lacͥmabiles calũpnie. &
calũpniabiles lacrime. S utr̃q ꝓlicentiosa a¬
moris p̃sũptõne. ñ aut̃ ꝓ arrogantiȩ temĩtate.
S iãcausã exordiar Septimũ infallor annũ tpr̃a
girant. ex qͦ memini me libros a te conditos ori¬
ginũ postulasse. ⁊ uario diu̾soq mͦ. ⁊ p̾sentẽ
me frustratũ eẽ: & absenti. nil in deuos rescͥp¬

Expanded text:
let repleri laetitia homo interior ac spiritualis, cum inquisitione fungitur amantis. Ob id velle meum est, mi domine reverentissime, nisi culparum maceria mearum obsistat, et benigne te inquisitionem meam amplecti, et querelarum calumniam patienter accipere. Utrumque enim ago, et officium inquisitionis persolvo, et tibi contra te causarum mearum necessitates dirigo, quod ut benignissime tuo auditui admittas, in ingressu hujus dictationis portuque prostratus peto a culubi lacrymarum est intercessio, cum lacrymae non sint signa calumniae, tamen sint opto et lacrymabiles calumniae, et calumniabiles lacrymae. Sed utrumque pro licentiosa amoris praesumptione, non autem pro arrogantiae temeritate. Sed jam causam exordiar. Septimum, ni fallor, annum tempora gyrant ex quo me memini libros a te conditos Originum postulasse, et vario diversoque modo praesentem vos me frustratum esse, et absenti nihil inde vos rescrip
Abbreviated transcription (Latin):
iura salutis: & queso pietatẽ scissimȩ ur̃e po¬
testatis. ut ꝓme orare dignĩs: qͣtenꝰ cotidie flue¬
tuantẽ ammã inmał. tuo int̾cessu lucreris.
a miseriis & scandatis. Dulce m fuit diua tẽ
loqͥ: qͣsi corã positus uultũ uiderẽ tuȩ faciei.

Expanded text:
jura salutis, et quaeso pietatem sanctissimae vestrae pojura salutis, et quaeso pietatem sanctissimae vestrae potestatis, ut pro me orare digneris; quatenus quotidie fluctuantem animam in malis tuo intercessu lucreris, a miseriis et a scandalis. Dulce mihi fuit diu ad te loqui, 580 quasi coram positus vultum viderem tuae facie
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃are oĩa: & sine qͣ mcħ sunt oĩa. S et siqͣ suꝑ¬
flua. si qͣ negligent᷑. siqͣminꝰ humilit̾. aut in¬
utibit̃ potꝰi effudi qͣ dixi. cuncta queso benigne
suscipias. cuncta ignoscas. cũcta ores. itt ds ig¬
noscãt. Ergo ⁊ ħ notesco: libros et bimolograr̃
qͦs a te dño meo posco. ⁊si detrrincatus corrosos¬
q iã amultis habi. Inde rogo ut eos mͥ tnscͥstos.
integias. em̃datos: ⁊ bñ coaptados dignemin
nulliꝰ egeas. iutͦnee dicant᷑ putere m̃cedes:
ut dignat᷑o ur̃e benignitatis. ilmꝑet nob̾ in
id qͦd possumꝰ & ualemꝰ. tm̃ꝰ ͣ it obseqͥo nr̃o
q paginis. quarũ mͥ expositõnẽ. cordis ur̃ilu¬
men aꝑiret. si tñ ⁊ nob̾ iubes resplend̾e: ⁊ diuine
legis obsctira reserare. Nec susta que peto ꝑceꝑo
deillis silebo. s inã reseras capiende fidutie. cũ
in hac pͥma fronte. ñ me confodieris stimut
diligebas qubet ĩmerito ñ iusseris repbare. qr
ignominosũ ualde uidet᷑ acuile. si nec dũ

Expanded text:
sunt omnia. Sed et si qua superflua, si qua negligenter, si qua minus humiliter, aut inutiliter potius effudi quam dixi, cuncta, quaeso, benigne suscipias, cuncta ignoscas, cuncta ores, ut Deus ignoscat. Ergo et hoc notesco, libros Etymologiarum, quos a te domino meo posco, etsi detruncatos corrososque, jam a multis haberi 11. Inde rogo ut eos mihi transcriptos integros, emendatos et bene coaptatos digneris nullius egeas, et ultroneae dicuntur putere merces, ut dignatio vestra benignitatis imperet nobis in id quod possumus et valemus, tantum ut obsequio nostro que paginis, quarum mihi expositionem cordis vestri lumen aperiret, si tamen et nobis jubes resplendere, et divinae legis obscura reserare. Nec si ista quae peto percepero, de illis silebo, sed viam reseras capiendae fiduciae. Cum in hac prima fronte non me confoderis stimulis diligebas, quamlibet immeritum, non jusseris reprobare, quia ignominiosum valde videtur, ac vile, si necdum
Abbreviated transcription (Latin):
putant᷑ ignobiliora ẽẽ. his honorẽ habũdantiorẽ
circ̃damꝰ. & que in honestiora st̃. nr̃a maiorẽ ho¬
nestatẽ hñt. Sic itaq creator nr̃ ac dispensator
cuncta mod̾at᷑: ut cũ in alt̾o alt̃ dona diuina
q̃ in señ ꝑcipit. possidenda tͥbuunt᷑: caritas cu¬
mulet᷑. Deniq tc̃ bene multiformis gr̃a dispẽ¬
sat᷑. &. qñ acceptũ donũ. & ei q̃ ħ ñ habet eredit᷑.¬
qñ ꝑꝑ eũ cui ĩpendit᷑. datũ putat᷑. Hoc apłi capi¬
tulũ a nob̃ in parte p̃missũ. optime nouit
prudentia sc̃itatis ur̃e huic rei congriere totũ:
⁊ qͥcqͥd sũmat̃ tetigi. ea ꝓculdubio nosse meliꝰ
latet nullũ. Itaq hoc solũ suꝑẽ qd̾ ⁊ magnoꝑe
peto. ut p̃stes postulata. ⁊ siñ ꝓme. saltĩꝓipã¬

Expanded text:
abundantiorem circumdamus, et quae inhonestiora sunt nostra, majorem honestatem habent. Sic itaque Creator noster ac dispensator cuncta dispensat, ut cum in altero alteri dona divina quae in se non percipit possidenda tribuuntur, charitas cumuletur. Denique tunc bene multiformis gratia dispensatur, quando acceptum donum et eis qui hoc non habent credittur datum putatur. Hoc Apostoli capitulum a nobis in parte praemissum optime novit prudentia charitatis vestrae huic rei congruere totum; et quidquid summatim tetigi, te procul dubio nosse melius, latet nullum. 10. Itaque hoc solum superest, quod et magnopere peto, ut praestes postulata, etsi non pro me, saltem p
Abbreviated transcription (Latin):
dedit mͥ gr̃a ur̃e bemuolentie. Wĩo siqͥd in ħ
displiciaerit sͥ imputet. quȩ tm̃ amat: ut ti¬
morẽ tollat. Nã ꝑfecta caritas: foras mittit
timorẽ. Speciali quoq gr̃a fretꝰ. speciali dño
ĩ quo uires sc̃e eccłie ꝯsistunt suggero. ut qr e
usebiꝰ metͦpolitanꝰ nr̃ decessit. habeas mĩe curã
loco p̾ficiat. cuiꝰ doctma &scĩtas. cet̾is sit uite
ur̃e ꝑoĩa cõm̃do. & tã dehis que hic suggessi¬
mꝰ. quã etiã dehis q̃ supͣ questi fuimꝰ. eloquios
ur̃o ꝑeũ illustrari meream᷑:¬
uenert: nã ꝑmotꝰ fuerã causa concati. S qͣuis
iussio pͥncipis initinere posicũ remeare me

Expanded text:
estrae benevolentiae. Et ideo si quid in hoc displicuerit, sibi imputet, quae tantum amat, ut timorem tollat. Nam perfecta charitas foras mittit timorem. Speciali quoque gratia fretus speciali domino, in quo vires sanctae Ecclesiae consistunt, suggero ut, quia usebius metropolitanus vester decessit, habeas misericordiloco preficiat, cuius doctrinae sanctitas caeteris sit vitae r omnia commendo, et tam de his quae hic suggessimus, quam etiam de his quae supra questi sumus, eloquio vestro per eum illustrari mereamvenerunt. Nam permotus fueram causa concilii. Sed quamvis jussio principis in itinere positum remeare me
Abbreviated transcription (Latin):
spes ñ confundit ꝑ caritatẽ que diffusa ẽ in
cordib nr̃is. Codicẽ ehimologiarũ cũ aliis
ferre: si ad destinatũ ibi ꝯcilii locũ ꝑuenissem:
De constituendo aut̾ aut̃ ep̃o t̃raconensi. ñ eã
quã petis sensi sententiã regis. s tñ ⁊ ipse ad¬
huc ubi certiꝰ conu̾tat animũ. illi manet ĩ
deleant᷑ delicta mẽa. ⁊ remutant᷑ facinora.
Itẽ manu sua. Ora ꝓ nob̾ beatissimȩ dõne :¬

Expanded text:
n confunditur per charitatem, quae diffusa est in cordibus nostris. 2. Codicem Etymologiarum cum aliis ferre, si ad destinatum concilii locum 581 pervenissem. De constituendo autem episcopo Tarraconensi non eam quam petisti sensi sententiam regis; sed tamen et ipse adhuc ubi certius convertat animum, illi manet incdeleantur delicta mea, et remittantur facinora. Item manu sua. Ora pro nobis, beatissime domine
Abbreviated transcription (Latin):
ad.iii. cũ ꝯꝑati fueruit. continent in se bis t̾¬
nos. cũ aliis duab partib eiꝰ .xiiii. ad .ui. dũ
cõꝑati fuerint continent uit᷑ se bis. senos cũ
aliis nͣ. patibus euis. xui. ad .uii. dũ ꝯꝑati fue¬

Expanded text:
ad III dum comparati fuerint continent in se bis tead III dum comparati fuerint continent in se bis ternos, cum aliis duabus partibus ejus; XIV ad VI dum comparati fuerint continent in se bis senos cum aliis duabus partibus ejus; XVI ad VII dum comparati fue
Abbreviated transcription (Latin):
partiens numerꝰ ẽ qͥ in se inferiorẽ numer̃ totũ
continet.: ⁊ suꝑ hoc alteras partes eiꝰ duas. aut tres.
aut .iii. aut qͥnq aut alias ut u̾bi gr̃a .u. ad .iii.
ꝯꝑat fuerint hñt in se .iiͦii. ⁊ alias t̾s partes eiꝰ.
uiiii. ad .u. dũ ꝯꝑati fuerint hñt in se.u. ⁊ alias
.iii. partes eiꝰ. Sub suꝑ partiens numerꝰ ẽ. qͥ ꝯtine¬
tur in numõ suꝑ paxtienti. cũ aliqͥb partib su¬
tinent᷑ a .uͭ. cũ aliis duab partib suis .u. ad.ix.
ẽ minor qͥ continet᷑ in fortiori numo oũ aliqua
orẽ totũ numerũ multiplicit᷑ cũ aliqͣ parde eiꝰ. ut
u̾bi gr̃a .u. ad .ii. dũ ꝯꝑati fuerint ꝯtinent in se.
bis binos .iiii. ⁊ unã partẽ eiꝰ.uiiii. ad .iiii. dũ ꝯꝑati
fuerint. continent in se bis qͣtnos . uiii. ⁊ unã par¬
dẽ eiꝰ. Sub niultiplex suꝑ partiens numerꝰ ẽ. qͥdũ¬
multiplicit̾ cũ aliis partib eiꝰ ut u̾bi gr̃a .uiii.

Expanded text:
partiens numerus est qui in se inferiorem numerum totum continet, et super hoc alteras partes eius duas aut III aut IIII aut V aut alias, ut uerbi gratia V ad III comparati fuerint, habent in se IIII et alias III partes eius; VIIII ad imiles. 10. Subsuperpartiens numerus est qui continetur in numero superpartienti cum aliquibus partibus sutinentur a V cum aliis duabus partibus suis; V a IX est minor, qui continetur in fortiore numero cum alia una rem numerum multipliciter cum aliqua parte eius, ut uerbi gratia V ad II dum comparati fuerint, continent in se bis bini cum una parte eius; VIIII ad IIII dum comparati fuerint, continent in se bis quaterni et unam partem eus. Submultiplex superparticularis numerus est qumultipliciter cum aliis partibus ejus, verbi gratia: VIII
Abbreviated transcription (Latin):
Multiplex numerꝰ ẽ. qͥ ht̃ in se ip̃m minorẽ
numer̃. bis aut ter. aut quat̃ aut quader. ait
multiplicit̃: ut u̾bi grã duo  ad .i. triplex ẽ.
Quatuor qͣdruplex ẽ. ⁊ reliqͥ. E cont᷑ sub multiplex.
numerꝰ ẽ: qui int᷑ muttiplicẽ ꝯtinetur. bis. aut
ter. aut q̃ter. aut multiplicit᷑ ut u̾bi gr̃ã. unꝰ a
ab aliis multiplicit̃. Suꝑ particulareͥs numerꝰ ẽ.¬

Expanded text:
Multiplex numerus est, qui habet in se minorem Multiplex numerus est, qui habet in se minorem numerum triplex; IV quadruplex, et reliqui. Econtra submultiplex numerus est, qui intra multiplicem continetur bis, aut ter, aut quater, aut multipliciter; ut verbi gratia unus a et ab aliis multipliciter. Superparticularis numer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ senumer ẽ. qui sinerelatione aliqua dr̃. ut .iii.
latiue ad alios comparat᷑. ut u̾bigr̃a .iiii. ad .ii.
dũ cõparatꝰ fuent duplex dicit᷑. ⁊ multiplex .ui.
ad .iii. uiii. ad .iiii.x. ad .u. ⁊ iter̃ .iii. ad .i. triplex.
ui. ad .ii.uiiii. ad.iii. ⁊cet̾. Aquales ntimeri di¬
cunt᷑. qui scđm quantitatẽ equales st̃. ut u̾bi grã
demonstrant: ut .iii. ad ii.iiii.ad .iii.u. adiiii.x.
ad ui. id uniu̾salit̃ maior mrinori. aut minor
maior. huiꝰ mõi dũ cõꝑatus fũit. in eqͣlis dr̃.
Maior numerꝰ ẽ. qͥ ht̃ in se illũ minorẽ nuimerũ
ad quẽ cõparat᷑. ⁊ aliqͥd plꝰ: ut u̾bi gr̃a. qͥnariꝰ
numerꝰ. tͥnario numero fortior ẽ. eo qd̾ ht̃ qͥnariꝰ
numerꝰ in se tͥnariũ nunier̃: & alias partes eiꝰ du¬
as. ⁊ reliqui tales. Minor numerꝰ ẽ. qͥ ꝯtiuet᷑ inia¬
iore ad quẽ ꝯparat᷑. cũ aliqua parte sui: ut t̾nariꝰ
ad quin ariu. continet᷑ ab eo cũ duab partib suiᷤᷤ.

Expanded text:
 se numerus est qui sine relatione aliqua dicitur, ut III • Ilatiue ad alios comparatur, ut uerbi gratia IIII ad II dum comparatus fuerit, duplex dicitur et multiplex, VI ad III, VIII ad IIII, X ad V; et iterum III ad I triplex, VI ad II, VIIII ad III et ceteri. Aequales numeri dicuntur qui secundum quantitatem aequales sunt, ut uerbi gratia demonstrant, ut III ad II, IV ad III, V ad IV, X ad VI; et universaliter maior minori aut minor maiori huiusmodi dum conparatus fuerit, inaequalis dicitur. Maior numerus est, qui habet in se illum minorem numerum, ad quem conparatur, et aliquid plus; ut verbi gratia quinarius numerus trinario numero fortior est, eo quod habet quinarius numerus in se trinarium numerum et alias partes eius duas, et reliqui tales. Minor numerus est, qui continetur a maiori, ad quem conparatur, cum aliqua parte sui, ut ternarius ad quinarium. Continetur enim ab eo cum duabus partibus suis.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑfectonẽ inundi qͣdã numeri sui significa¬
tione declarat. Similit̃ & qͣdraginta dies. qͥ
b moyses & helias .⁊ ipse dñs ieiun auert̃ sine
numeroꝵ cognitione. ñ intelligunt᷑. Sic &
alii inscͥpturis sacris. nuineri existunt. Qrͣ
figuras ñ nisi not huiꝰ artis scientiȩ solue̾
possunt. Datũ ẽ etiã nob̾ ex aliqua parte sub
siqͥdẽ ne confundam᷑: instruun. Tolle nuier̃¬
cõpotũ: & cuncta ignorantta cera cõplectit᷑.
Nec differre pot̃ a cȩteris aĩalib: qc altuh nes¬
b Par nuimerꝰ diuidit᷑m his. pariter par. pa

Expanded text:
est, perfectionem mundi, quadam numeri sui significaest, perfectionem mundi, quadam numeri sui significatione dibus Moyses, et Elias, et ipse Dominus, jejunaverunt, sine numerorum cognitione non intelliguntur. 3. Sic et alii in Scripturis sacris numeri existunt quorum figuras non nisi noti hujus artis scienter solvere possunt. Datum est etiam nobis ex magna parte sub siquidem, ne confundamur, instruimur. Tolle numercomputum, et cuncta ignorantia caeca complectitur, nec differri potest a caeteris animalibus qui calculi nesm. 1. Numerus dividi
Abbreviated transcription (Latin):
qui numeris noĩa indidit. Sex aut̃ & septẽ:
a greco ueniunt. In multis enĩ nõib q̃ ingͦ
lo ħba. serpillũ. Octo uͦ ꝑtͥnslationẽ. sic̃ illi
deca. nos decẽ. Dicti aut̃ decẽ a greca etħuno¬
logia. eo qͦd ligent ⁊ comungant infra iacen¬
tes nuineros. Nã desmos ꝯuingere uł ligare
apud eos dr̃. Porro uigunt dicti. qd̾ sint decẽ bis
geniti: u. ꝓ.b. lict̾a posita. Triginta qd̾ a t̾na¬
rio denario gignant᷑. Sic usq ad nonaginia
Centũ uͦ uoeati a cantu. qd ẽ circulũ. Ducenti.
a duo centũ. Sic & reliqui. usq ad mille. Mu¬
le aut̃ amultitudine: iude & mulicia qͣsi
multicia. Inde & mille. quȩ greci mutata
litt̃a mẏriades uocant. Qd p̃stent numer.
atio numoꝵ. contẽpnenda ñ ẽ. In multis
Nenĩ scãrũ scͥptarum locis qͣntũ myst̾rum
tũ ẽ. omĩa inm̃sura & numero. ⁊ pondere fe¬
cisti.Senariꝰ nãq numerꝰ qͥ partib suis ꝑfectꝰ

Expanded text:
qui numeris nomina indidit. Sex autem et septem qui numeris nomina indidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. In multis enim nominibus lo herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi δέκα, nos decem. Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare apud eos dicitur. Porro viginti dicti quod sint decem bis geniti, U pro B littera posita. Triginta, quod a ternario denario gignantur: sic usque ad nonaginta. Centum vero vocati a cantho, quod est circulum; ducenti a duo centum. Sic et reliqui usque ad mille. Mille autem a multitudine, unde et militia, quasi multitia: inde et milia, quae Graeci mutata littera myriada vocant. Quid praestent numeri . Ratio numerorum contemnenda non est. In multis enim sanctarum sctum est: omnia in mensura, et numero, et pondere fecisti. Senarius nanque qui partibus suis perfectus
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ numerũ. rithmon dicunt. Qttã scͥpto¬
res scłarium litt̃arũ int̃ disciplinas mathema¬
ticas. icło pͥmã eẽ uoluert̃: qm̃ ipsa uosit. nul¬
lã aliã indiget disciplinã. Musica aut̃ & geo¬
metrica .⁊ astronomia quȩ sequunt᷑. ut sint
atq subsistant. istiꝰ egent auxilio de auctoribꝰ ei
umeroꝵ disciplinã ap̃ gregos. pͥmũ pbita¬
gorã aucupãt conscͥpsisse. Ac deinds anicoma¬
co diffusiꝰ eẽ dispositã. ꝗ̃ apud latinos pͥmꝰ a¬
puleiꝰ. deinde boetiꝰ tͣnstulert̃. Qͥdfit nunerꝰ
umerꝰ aut̃ ẽ. multitudo ex unitatib con¬
stituta. Nã unũ sem̃ numeri eẽ. ñ numerrĩ
ilom̃ dedit. & a si srequentatione uocabu¬
lũ indictit̃. imꝰ ag̾co nom̃ t̾it. Greci enĩ unĩ
ensa dicunt. Sic duo. ⁊ tres. qͦs illi dia & tria
appellant. Quatuor uͦ afigura quadrata Nom̃
sũpserunt. Qͥnq aut̃ ñ scd̾m nat᷑am. s sccłm
placitũ uoluntatis uocabulũ acceꝑunt: ab eo

Expanded text:
enim numerum ἀριθμόν dicunt. Quam scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa ut sit nullam aliam indiget disciplinam. Musica autem et Geometria et Astronomia, quae sequuntur, ut sint atque subsistant istius egent auxilium. De auctoribus eius . Numeri disciplinam apud Graecos primum Pythagoram autumant conscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam; quam apud Latinos primus Apuleius, deinde Boetius transtulerunt. Quid sit numerus . Numerus autem est multitudo ex unitatibus constituta. Nam unum semen numeri esse, non numerum. it, et a sui frequentatione vocabulum indidit. Unus a Graeco nomen trahit; Graeci enim unum ἕνα dicunt: sic duo et tres, quos illi δύο et τρία appellant. Quattuor vero a figura quadrata nomen sumpserunt. Quinque autem non secundum naturam, sed secundum placitum voluntatis vocabulum acceperunt ab eo,
Abbreviated transcription (Latin):
deficiente uł suꝑante ut .iii.u.uii.uiiii.⁊ reliqͣ
Parit̃ par numerꝰ ẽ. qui scđ̾m parẽ numer̃ pa¬
rit̃ diuidit᷑ quousq ad indiuisibilẽ ꝑueniat
unitatẽ. Ut puta. lxiiii. ht̃ medietatẽ xxxii.
iI. Quat̃nariꝰ in. uͦ. binariꝰ in .i. qͥ singłaris
indiuisibił ẽ. Parit̃ impar ẽ: qͥ ui partes equas
recipit sectionẽ: s partes eiꝰ mox indessecabiles ꝑ
partes etiã diuidi possunt. s usq ad unitatẽ ñ
ꝑueniunt: ut .xxiiii. Hii eitĩ in medietatẽ diui¬
si.xii. faciunt. Rursũq in aliã medietatẽ .u.
dem̃ in aliã .iii. & ultra diuisionẽ ñ recipit sec¬
tio illa: s ante unitatẽ inuenit᷑ t̾minꝰ quẽ seqͣ¬
re ñ possis. Imparit̾ impar ẽ. qui abimpari nu¬
mero. inparit̾ mensurat᷑. ut .xxu. xluiiii. qͥdũ
sint impares numeri. abimparib etiã partib
diuidunt᷑. ut septies .uii. quadragies nonꝰ ⁊ qͥn

Expanded text:
 reliqui. Pariter par numerus est, qui secundum parem numerum pariter dividitur, quousque ad indivisibilem perveniat unitatem; ut puta LXIV habet medietate XXXII, IV, quaternarius II, binarius unum, qui singularisindivisibilis est. Pariter impar est, qui in partes equas recipit sectionem, sed partes eius mox indissecabiles pepartes etiam dividi possunt, sed usque ad unitatem non perveniunt, ut XXIV. Hi enim in medietatem divisi XII faciunt rursumque in aliam medietatem VI, deinde in aliam tres; et ultra divisionem non recipit sectio illa, sed ante unitatem invenitur terminus, quem secare non possis. Inpariter inpar est, qui ab inpari numero inpariter mensuratur, ut XXV, XLIX; qui dum sint inpares numeri, ab inparibus etiam partibus dividuntur, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
plices st̃ qui nullã aliã partẽ hñt. nͥ solã unitatẽ:
ut t̾nariꝰ solã t̾ciã. ⁊ quinariꝰ solã quintã. ⁊ sep¬
tenariꝰ solam septimã. His enĩ una pars sola
ẽ. Compositi sunt qͥ ñ solũ unitate metiunt᷑. s
etiã alieno numo̾ ꝓcreant᷑. ut .uiiii. ⁊xu. &xxi.
⁊ xxu. Dicimꝰ enĩ ter t̃ni. ⁊ septies term. ten qͥ
simplices & incõposit ẽẽ uident᷑. alio uͦ mͦ ⁊ cõ¬

Expanded text:
am partem habent nisi solam unitatem, ut ternarius solam tertiam, et quinarius solam quintam, et septenarius solam septimam. His enim una pars sola est. Compositi sunt, qui non solum unitate metiuntur, sed etiam alieno numero procreantur, ut IX, XV, XXI et XXV. Dicimus enim ter terni IX, et septies terni XXI, tesimplices et incompositi esse videntur, alio vero mo
Abbreviated transcription (Latin):
& ex eisdẽlitt̾is cõpositũ nom̃ ht̃. Agrecis
aut̃ duas litt̾as mutuauit latinitas.y.⁊⁊.:
ꝓpt̃ noĩa scilicce greca. Et hec ap̃ romanos us¬
q ad augusti tẽpꝰ ñ scͥbebantur. s ꝓ.⁊. duo.¬
nans habeat᷑. A quib dã ⁊ ordo addit᷑. id⁊ que
p̃cedat. que seqͣt᷑: ut. A. pͥor sit sequens .b.A. aũ
in oĩb gentib ido pͥor ẽ litt̾arũ. ꝓ eo qd̃ ipsapͥ¬
or nascentib uocẽ aꝑiat. Nomina aut̃ litte¬
rarũ gentes ex sono ꝓprie liugue ded̾unt: no¬
tatis oris sonis. atq discretis. Nã postꝗͣ eas a¬
nmadũtert̃: ⁊ noĩa illis ⁊ figuras ĩposuert̃
Etguias aut̃ partĩ ex placito. partĩ ex sono litt̃a¬
rũ formauert̾ ut puta .i.io. qͣrũ unssic̃ ex ilis
sonꝰ. ita tenins uirgula: alt̾iꝰ ꝑirguis sonꝰ.
sic̃ & plena figura. Potestatẽ aut̃ nat᷑a dedit:
apedib. iin cacuimne lit̾e apponat᷑. Est enĩ
linea iacens suꝑ litt̾am: eqͣlit̃ ducta. De grãmatica

Expanded text:
et ex eisdem litteris conpositum nomen habet. A Graecis autem duas litteras mutuavit Latinitas, Y et Z, propter nomina scilicet Graeca, et haec apud Romanos usque ad Augusti tempus non scribebantur, sed pro Z duanans habeatur. A quibusdam et ordo adicitur, id est quae praecedit, quae sequitur, ut A prior sit, subsequens B. A autem in omnibus gentibus ideo prior est litterarum, pro eo quod ipsa prior nascentibus vocem aperiat. Nomina autem litterarum gentes ex sono propriae linguae dederunt notatis oris sonis atque discretis. Nam postquam eas animadverterunt, et nomina illis et figuras inposuerunt: figuras autem partim ex placito, partim ex sono litterarum formaverunt: ut puta I et O, quarum uni sicut exilis sonus, ita tenuis virgula, alterius pinguis sonus, sicut et plena figura. Potestatem autem natura dedit, a pedibus, et in cacumine litterae adponatur. Est enim linea iacens super litteram aequaliter ducta. Figura
Abbreviated transcription (Latin):
hebreis uident᷑ exorte. Ap̃ illos enĩ. priꝰ dictũ
ẽ aleph. Deinde ex simili enunciatione. ap̃
gͣcos tractũ ẽ alfa. Inde ap̃ latinos. a. Tñssa¬
tor enĩ ex simili sono alt̾tus lingue littam cõ¬
didit: ut nosse possimꝰ linguã hebraicã õiũ
linguarũ ⁊ litarũ cẽ matrẽ. S hebrei. xx

Expanded text:
Hebraeis videntur exortae. Apud illos enim prius dictum Hebraeis videntur exortae. Apud illos enim prius dictum est aleph, deinde ex simili enuntiatione apud Graecos tractum est alpha, inde apud Latinos A. Translator enim ex simili sono alterius linguae litteram condidit, ut nosse possimus linguam Hebraicam omnium linguarum et litterarum esse mat
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ legitimis disputatõib ⁊ subtilissimis. ue¬
ra secernit afalsis. Quarta arimetica: quȩ cõ¬
tinet numõꝵ causas ⁊ diuisiones Qnta mu¬
sica. quȩ n carminib cantibq consistit. Sex̃¬
ta gametͥca: quȩ m̃suras t̾rȩ. diuisiõesqi cõ¬
plectit᷑. Septima astronomia: quȩ continet
legem astrors. De luteris communb
runordia grãmatice artis. litt̾̃e ꝯmunes
existunt: qͣs librarii & calculatores sequunt᷑.
Quarũ disciplina. uelut quedã grãmatice ar¬
tis infantia ẽ. Uñ ⁊ eã uarro littãtõnẽ uocat.
Lttt̃e aut̃ sunt indices rerũ. signa u̾boꝵ Qͥb
tanta uis ẽ: ut nob̾ dicta absentͥũ sñ uoce lo
rũ. Nã ne obliuione fugiant: litt̾is alligant᷑.
In tanta enĩ rerũ uarietate. nec disciaudiendo
pot̾ant oĩa: nec memoria retineri Litc̃ȩ aũ
dicte. quasi legitere: qͦd it̃ legentib pr̾ent. uł
qd̾ in legendo iterent᷑. Lut̾e latine ⁊ grecȩ. ab

Expanded text:
quae disputationibus subtilissimis vera secernit a falsis. Quarta arithmetica, quae continet numerorum causas et divisiones. Quinta musica, quae in carminibus cantibusque consistit. Sexta geometrica, quae mensuras terrae dimensionesque conplectitur. Septima astronomia, quae continet legem astrorum. § 3 De litteris communibus. Primordia grammaticae artis litterae communes existunt, quas librarii et calculatores sequuntur. Quarum disciplina velut quaedam grammaticae artis infantia est; unde et eam Varro litterationem vocat. Litterae autem sunt indices rerum, signa verborum, quibus tanta vis est, ut nobis dicta absentium sine voce lorum. Nam ne oblivione fugiant, litteris alligantur. In tanta enim rerum varietate nec disci audiendo poterant omnia, nec memoria contineri. Litterae autem dictae quasi legiterae, quod iter legentibus praestent, vel quod in legendo iterentur. Litterae Latinae et Graecae ab
Abbreviated transcription (Latin):
tute quã sciãm uocauert̃. Oratio dicta ẽ. quasi
oris ratio. Nã orare ẽ. loqͥ &e dicere. Est aũi orat̾o
context᷑ u̾boꝵ. cũ sensu. Contextꝰ aũ sñ sensu.
ñ ẽ oratio: qr ñẽ oris ratõ. Qratio aũ plenaẽ sen¬
su. uoce: & litt̾a. Dinisiones aut̃ grãmatice artis
centꝰ. positure. nose. ortograsia. analogia. ethi¬
mologia. glosa. diffrrentie. barbarismi. soloecis¬
mi. uuicia. metaplasniꝰ. scemata. tropi. ꝓsa me

Expanded text:
tute, quam scientiam vocaverunt. Oratio dicta quasi oris ratio. Nam orare est loqui et dicere. Est autem oratio contextus verborum cum sensu. Contextus autem sine sensu non est oratio, quia non est oris ratio. Oratio autem plena est sensu, voce et littera. 4. Divisiones autem Grammaticae artis centus, positurae, notae, orthographia, analogia, etymologia, glossae, differentiae, barbarismi, soloecismi, vitia, metaplasmi, schemata, tropi, prosae
Abbreviated transcription (Latin):
pit. unde & scientia dici pot̾.
Iam scire dictũ a discendo.
Alit̃ dicta disciplina: qr dis¬
cit᷑ plena. Ars uͦ dicta ẽ qͦd ar¬
tis ꝑ̃ceptis regłisq consistat. Alii dicunt a
gretis ħ t̾ctũ eẽ uocabłm a potͦu aretos. id: a¬
uirtute quã scĩam uocauert̃. Int̾ artẽ & disci¬
plinã. plato ⁊ aristoteles hanc differentiã eẽ uo¬
luert̾. dicentes artẽ eẽ. in his quȩ se ⁊ alit̾ hr̃e pos¬
sunt᷑. Nã qñ ueris disputatõib aliqͥd disserit᷑.

Expanded text:
pit: unde et scientia dici potest. Nam scire dictum a discere, Aliter dicta disciplina, quia discitur plena. Ars vero dicta est, quod artis praeceptis regulisque consistat. Alii dicunt a Grirtute, quam scientiam vocaverunt. Inter artem et disciplinam Plato et Aristoteles hanc differentiam esse voluerunt, dicentes artem esse in his quae se et aliter habere poss, id est ueris disputationibus aliquid disserit, d
Abbreviated transcription (Latin):
serta uocant᷑ qr ñ serunt᷑. ⁊ io qͣsi deserunt᷑.
ut st̃ loca siluarũ ⁊ montiũ. contͣriȩ ub̃ri¬
marũ terrarũ. quȩ st̃ ubrimȩ glebe. Deuia
sunt loca secreta & abdita: quasi extra uiã.
Ipsa s. ⁊inuia. Deinde uauiaria secreta loca.
na loca uarro dicta ait. eo qͦd solũ amorẽ
prãnt. & ad se amanda alliciant. Uerriꝰ aũ
flaccꝰ. qͦd sino muneꝰ sint. nec qͥoquã in his
officii quasi amunia. hoc ẽ sine fructu. uñ
nullꝰ fructꝰ exsoluit᷑. Inde ̃ nichil pr̃antes:
ĩmunes uocant᷑. Apͥca loca dñr. que sole
gaudent qͣsi ane ꝙiknc̃. ids sine frigore.
suie qͦd sint aꝑta celo. O paca uͦ loca. qͣsi oꝑta
oelo. a pͥeo contraria. Lubricꝰ dr̃ locus ab
eo qd̾ ibi qͥs labit᷑. Ilubricũ dr̃. ñ qͦd labit᷑

Expanded text:
serta vocata quia non seruntur et ideo quasi deseruntur; serta vocata quia non seruntur et ideo quasi deseruntur; ut sunt loca silvarum et montium, contraria uberrimarum terrarum, quae sunt uberrimae glebae. Devia sunt loca secreta et abdita, quasi extra viam. Ipsa sunt et invia. Inde et aviaria secreta loca ena loca Varro dicta ait eo quod solum amorem praestant et ad se amanda adliciant. Verrius Flaccus, quod sine munere sint nec quicquam his officia, quasi amunia, hoc est sine fructu, unde nullus fructus exsolvitur. Inde etiam nihil praestantes inmunes vocantur. Aprica loca quae sole gaudent, quasi ἄνευ φρίκης, id est sine frigore; sive quod sint aperto caelo. Opaca vero loca, quasi operto caelo, aprico contraria. Lubricum dici locum ab eo quod ibi quis labitur; et lubricum dicitur non quod labitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tem tumulꝰ terra congesta. lͥi nulla memo¬
ria ẽ. Ualles enĩ st̃ humilia loca. quasi uul¬
sa. Hinc ⁊ ꝯualles dͥep̃ssa loca t̾rarũ int̃ mon
des. Campꝰ ẽ terrarũ planicies. Diebꝰ aũt cãpꝰ
qd̾ breuis sit pedib. nec erectꝰ ut montes.
s patens ⁊ spacio suo porrectꝰ ⁊ iacens. Hnd
⁊ grece pedion dr̃. Sũpsit aut̃ nom̃ ex gre¬
ca echimologia. Cami enĩ: greci breue dict̃.¬
sunt uasta ⁊ siluestͥa loca: uͥ arbores exiliunt
in altũ. fauces sunt̾ aditꝰ angustoꝵ locoꝵ
int̾ ardnos montes loca angusta ⁊ breuia.
dicta a fauciũ similitudine quasi foces. Con¬
frages st̾ loca inquib undiq uent currt.
uenti frangebant locũ Scabra st̾ loca: situ
asꝑa. Uñ ⁊ scabies dr̃: a corꝑis asꝑitate.Lii.¬
stra obscura latibula ferarũ. ⁊ lupoꝵ cubi¬
densis. arborib septꝰ. solo lucẽ dethens. Pot̃
⁊acollucendo crebris luminib diq: quȩ ibi
ꝓpt̾ seligionẽ gentiliũ cultũq fiebant. De¬

Expanded text:
tem tumulus, terra congesta, ubi nulla memoria est. 22. Valles sunt humilia loca quasi vulsa. Hinc et convalles, depressa loca terrarum inter mons. Campus est terrarum planities. Dictus autem campus, quod brevis sit pedibus, nec erectus ut montes, sed patens et spatio suo porrectus et jacens. Unde et Graece pedion dicitur. Sumpsit autem ca etymologia. Camai enim Graece breve dicsunt vasta et silvestria loca, ubi arbores exiliunt in altum. Fauces sunt aditus angustorum locorum inter arduos montes, loca angusta et brevia, dicta a faucium similitudine, quasi foces. Confrages loca in qua undique venti currunt In montes ubi venti frangebant locum. Scabra sunt loca situ aspera. Unde et scabies dicitur, a corporis asperitate. Lustra obscura latibula ferarum et luporum cubiLucus est locus densis arboribus septus, solo lucem detrahens. Potest et a conlucendo crebris luminibus dici, quae ibi propter religionem gentilium cultumque fiebant. De
Abbreviated transcription (Latin):
a tremore frigoris. qd̾ ÷ algere ⁊ rigere. scitie&
qr lucȩ soleq car&. quia neq illic uapores st̃. qui
exsolis luce gignunt᷑: neq flatꝰ qui eiꝰdẽ moti¬
b incitat᷑. s ꝑpetuus stupor. Tartaritm enĩ.
horrere ⁊ tremẽ ap̃ grecos legit᷑. Illic enĩ fletꝰ. ⁊
stridor dentiũ. Gehena ẽ locꝰ ignis & sulphu¬
ris. quẽ appellari putant a ualle ydolis con¬
secrata. que ẽ iuxta murũ iexłm. repleta olĩ
cada uerib mortuoꝵ. Ibi enĩ hebrei filios suoᷤᷤ
ĩmolabant demoniis. ⁊ appellabat᷑ locꝰ ipse
gehennon. futi᷑ gͦ supplicii. locꝰ uͭ peccatores
cruciandi st̃. hꝰ loci uocabło designat᷑. Duplex
aut̃ ẽ gehenna. ⁊ ignis ⁊ frigoris. Inferꝰ aut̃

Expanded text:
a tremore frigoris, quod est algere et frigere scilicet, quia luce soleque earet: nam neque illic vapores sunt, qui ex solis luce gignuntur; neque flatus, qui ejusdem motibus incitantur: sed perpetuus stupor. Tartarizein enim horrere et tremere apud Graecos legitur. Illic enim fletus est et th. 8, 12. Gehenna est locus ignis et sulphuris, quem appellari putant a valle idolis consecrata, quae est iuxta murum Hierusalem, repleta olim cadaveribus mortuorum; ibi enim Hebraei filios suos inmolabant daemonibus, et appellabatur locus ipse Gehennon. Futuri ergo supplicii locus, ubi peccatores cruciandi sunt, huius loci vocabulo designatur. Duplicem autem esse Gehen
Abbreviated transcription (Latin):
cet᷑ cruore inhente pecͥs. Uñ ⁊ dũ abscidit᷑.
sangͥnẽ emittit. Nã alia st̃ uiuentia ĩ aqͥs
⁊ discurit ut pisces. alia q̃ stant fixa ut ostiee
ẏchini sfungiȩ. Ex his alias mares dicuntt.
eo qd̾ tenues sint fistulȩ spissioresq. alias fe
as duriores qͣs gͣci appellant tragos.: ⁊ nos hir¬
cosas dicẽ possumꝰ. ob asꝑitatẽ su. Mollissi¬
mũ. genꝰ ear̃ penicilli uocant᷑. eo qd̾ aptȩ sił
ad ocłoꝵ tumores. ⁊ adext̾gendas lippitudi¬
nes utiles. CAndidȩ spungiȩ. cura fiunt.
ꝑestatẽ enĩ adsolẽ st̾nunt᷑: & sic̃ cera punica
candorẽ bibt̃ Aĩaliũ õiũ in aqͥs uiuentiũ
beluar̾. serpentiũ. ꝯmuniũ t̾rȩ ⁊ aq̃. can

Expanded text:
cruore inhaerente petris. Unde et dum absciditur sanguinem remittit. Nam alia sunt viventia in aquis et discurrunt, ut pisces; alia, quae stant fixa, ut ostreae, echini, sfungiae. Ex his alias mares dici, eo quod tenues sint fistulae spissioresque; alias feas duriores, quas Graeci appellant τράγους, et nos hircosas dicere possumus ob asperitatem sui. Mollissimum genus earum pennicilli vocantur, eo quod aptae sint ad oculorum tumores, et ad extergendas lippitudines utiles. Candidae sfungiae cura fiunt; per aestatem enim ad solem sternuntur, et, sicut cera Punica, candorem bibunt. 63. Animalium omnium in aquis viventium belluarum, serpe
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb multa qͦdã nate᷑ intellectu. ordinẽ tẽ¬
nis. alie ꝯmixtioe mascłi. ꝯcipunt ⁊ pari¬
unt catulos.alia pont̃ oua. sñ mascłi sus¬
ceptione ꝯcepta. q̃ ide in seq̃nti sui seminis
iactu ꝑfuindunt᷑. Et quȩ ħmunẽ fuerint

Expanded text:
quibus multa quodam naturae intellectu ordinem temnis aliae commixtione masculi concipiunt et pariunt catulos; aliae ponunt ova sine masculi susceptione concepta, qui idem insequens, sui seminis iactu perfunduntur; et quae hoc munere fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
S quia de cunctis dixi cõmunit̃ herbis.
Quod sit dauda mͦ ꝓpͥe uulgando docebo.
De foliis huiꝰ tͥginta recentia tollens.
Adde merũ quantũ sit opꝰ qͦ cuncta recondi.
Tota nocte mero facias macerent᷑ in illo.
Mane terens uino quosunt mac̾ata resolue.
Tunc olus excoctũ cũ pingui carne recenti.
Porcina pͥus egͦto oa sufficienter.
Et sumat uini quantũ uult fortis ⁊ albi.
Sic a r̃ari succũ colatũ trade bibendũ.
Fortib ⁊ magnis enĩ ẽ numerus folioꝵ.
Sufficiens reliqͥs ut diimꝰ: ininuendus.

Expanded text:
Sed quia de cunctis dixi communiter herbis, Sed quia de cunctis dixi communiter herbis, quo sit danda modo proprie vulgago docebo: de foliis ejus triginta recentia tollens, adde meri tantum quo possint cuncta recondi, tota nocte mero facias macerentur in illo, mane terens vino, quo sunt macerata, resolve; tunc olus excoctum cum pingui carne recenti porcina prius aegroto da sufficienter, et sumat vini quantum vult fortis et albi, sic asari succum colatum trade bibendum. Fortibus et magnis est hic numerus foliorum sufficiens, reliquis ut diximus est minuendus
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ocq m iecons medicat᷑ sũpfa dolori. squẽt̃.¬
Id ropicosq iuuat. sciasim fugat hausta fre
D icit᷑ bictericũ potata repelle morbũ.
Eueboriq mͦ uomitũ p̃cordia purgat.
S ñ ẽ eius purgatio tam uiolenta.
N ex metuenda qͥdẽ. si fiat taliter illa.
Etatẽ ⁊ uires euis circũspice primũ.
Qũe p̃gare uoles. ⁊ tẽpꝰ quale sit anni.
Et si sit regio feruens. uel frigida ualde
Aut si tẽpiẽ mediã tenet int̃ utrũq. u
N ã senib puerisq parũ donare licebit.
E tatis medie. plusiis iuuenesq reqͥrunt.
Dinguib ⁊ualidis dandũ ẽ. płꝰ qũa macilenti.
Debilib q uiris magis in gelida regione.
Dandũ quã calida duris qͦcũq labore.
Olus dabis hiisq minꝰ. qͦs redd̃t ocia molles.
hec cir cũspiciens. ⁊ cet̾a talia tractans.
Ñ solũ totũ dabis hanc. s quasubet berbas.
Que pͣgant stomachũ uomitu uentrẽq resoluit.

Expanded text:
hocque modo jecoris medicatur sumpta dolori, hhocque modo jecoris medicatur sumpta dolori, hydropicosque juvat, sciasim fugat hausta freqDicitur ictericum potata repellere morbum, elleborique modo vomitu praecordia purgat, sed non est hujus purgatio tam violenta, nec metuenda quidem, si fiat taliter illa: aetatem et vires ejus circumspice primum, quem purgare voles, et tempus quale sit anni, et si sit regio fervens vel frigida valde, aut si temperiem mediam tenet inter utrumque; nam senibus puerisque parum donare licebit, aetatis mediae plus his juvenesque requirunt, pinguibus et validis plus dandum quam macilentis debilibusque viris, magis in gelida regione dandum quam calida, duris quocunque labore plus illis tribues, quos reddunt otia molles. Haec circumspiciens et caetera talia tractans non solum tutus dabis hanc, sed quaslibet herbas quae purgant vomitu stomachum, ventremve resolvunt.
Abbreviated transcription (Latin):
N ocq modosũptis. dic̃t ꝓ desse uenenis.
Spleneticis. ⁊ contractis. ⁊ frigore lesis.
Cũ uinobibitꝰ puluis medicabit᷑ eius.
Duricias stericas radicũ cocto mollit.
h ec cũ clistere sisit subiecta ꝑ annũ.
ñ modicũ sciasis dicunt ꝓdesse dolori.
De radicib hiis mixto pessaria melle.
F tunt que uulue pellent subiecta secundas.
Inq locis cunctis hecfixa siringia curant.¬
M cõmutꝰ melli desiccat uuln̾a puluis.
C arneq nuda replet si sit suꝑ additꝰ ossa.
Pulueris ellebori pars t̃cia iungit᷑ albi.
S risradicũ tenui cũ pulu̾e duplo.
Paluis ut̃q simul c̃õmixto melle ligatus.
ħ oc suꝑ appositũ purgat lentigine uultũ.
Et papulas eiꝰ istud cathaplasma resoluit.
Ist asarũ g̃ce dictũ uulgago latine.
hec calide⁊ sicce uircutis dicit᷑ e̾e.
⁊ercius ẽ illi gradus ut dicunt in utͦq
Prouocat uriña potataq menstrua p᷑gat.

Expanded text:
hocque modo sumptis dicunt prodesse venenis, hocque modo sumptis dicunt prodesse venenis, spleneticis et contractis et frigore laesis cum vino bibitus pulvis medicabitur ejus, ollit, haec cum clysterio si sit subjecta per anum, non modicum sciasis dicunt prodesse dolori; de radicibus his mixto collyria melle fiunt, quae vulvae pellunt subjecta secundas, inque locis haec fixa cavis syringia curant. Commixtus melli desiccat vulnera pulvis, carneque nuda replet, si sit superadditus, ossa. Pulveris ellebori pars tertia jungitur albi iris radicum tenui cum pulvere duplo, pulvis uterque simul commixto melle ligatur, hoc superappositum purgat lentigine vultum, et papulas ejus istud cataplasma repellit.Est asarum graece dictum, vulgago latine. Haec calidae et siccae virtutis dicitur esse, tertius est illi gradus, ut dicunt, in utroque. Provocat urinam, potataque menstrua purgat,
Abbreviated transcription (Latin):
Hancstrabis oculis potuq ⁊ odore nociuã.
Asserit antidotis etꝰ tm̃modo semen.
Misceri uissit hoc utrũ dixerit a se.
Aut a doctorũ libris ñ ẽ michi notũ.
Hoc scio qͦd ueteres ñ paruis laudib istã.
Et tollunt herbã. nec me legisse recordor.
Illũ qͥstrabi sermonib astipuletur.
ridat florũ nomen color ipse suoꝵ.
Celestis similes sunt nẽpe colorib yris.
Elliricã dicunt illã quia pluruna nasci.
Fert᷑in illirica. iris eiꝰsicca calensq
Dicit᷑ atq gradũ hiuic in utͦq secundũ.
Maior uis huiꝰ uis ẽ. in radicib herbe.
Has desiccandas. ꝑfrusta rotunda secatas.
S icut se par tes ñ tangant insere filo.
Inq loco sicco fac suspendant᷑ in umbra.
U ix alit̃ totũ poteris siccare ꝑ annũ.
Cũ uino sedant tussim p̃bentq sudorẽ.
Siclatitans intꝰ sanies. p̃cordia ledens.
Pellitur illarũ cũ uino pulu̾e sumpto.
Cũ mulsa bibitꝰ colerã depellit miquã.
Tormina cõmixtꝰ bibitꝰ sedabit accto.

Expanded text:
Strabus potuque et odore nocivam asserit, antidotis ejus tantummodo semen misceri jussit, haec utrum dixerit a se aut a doctorum libris non est mihi notum; hoc scio, quod veteres non parvis laudibus istam attollunt herbam, nec me legisse recordor ullum, qui Strabi sermonibus astipuletur.Iri dat florum nomen color ipse suorum: coelestis similes sunt nempe coloribus iris. Illyricam dicunt illam, quia plurima nasci fertur in Illyria. Vis ejus sicca calensque dicitur atque gradum dant huic in utroque secundum. Major vis hujus est in radicibus herbae, has desiccandas, per frusta rotunda secatas, sic ut se partes non tangant insere filo, inque loco sicco fac suspendantur in umbra, vix aliter totum poteris servare per annum. Cum vino sedant tussim, praebentque soporem, si latitans intus sanies praecordia laedit, pellitur illarum cum vino pulvere sumpto; cum mulsa bibitus choleram depellit iniquam, tormina commixto bibitus sedabit aceto,
Abbreviated transcription (Latin):
De ligustica.
ligurũ patͥa sũ psereligustica nomen.
Copia quod maioubi nascit᷑ illiꝰ herbe.
ercius ẽ grad huic sicci calidiq ugoris.
Maior radicis uis est. et ssminis huius.
Et parẽ ili uis in medicamine qͦ iuis.
Inflato stomacho cũino sũpta medet᷑.
e t  talipotuuis digestiua iuuatũ.
Oͥ m̃ib  ris⁊ moebissic ꝓdest interioꝵ¬
U ri s nas sic sũpta mouet: menstrua pͣgat.
Pota P uenenatis medicat᷑ morsib herba.
Sibibit᷑ bene cͥta pͥus uinoq soluta.
Et pa. rs contͥte ponat᷑ desuꝑ herbe.
ñ modicũ colicis ꝓdest hec mansa uel hausta
Delsi radicẽ elixatura bibatur.
Nec solũ colicis decoctio subuenit ista.
S suprascriptis medicabit᷑ õĩb hausta.
Digestibilib. semen bene iungit᷑ eiꝰ.
Om̃ib antidotis in est sibi pectica uirtus.

Expanded text:
 LIGUSTICUM. A Ligurum patria sumpsere ligustica nomen, copia quod major ibi nascitur illius herbae; tertius huic gradus est sicci calidique vigoris. Major radicis vis est et seminis ejus et par est illis vis in medicamine quovis. Inflato stomacho cum vino sumpta medetur et tali potu vis digestiva juvatur, omnibus et morbis sic prodest interiorum, urinas sic sumpta movet et menstrua purgat. tota venenatis medicatur morsibus herba, si bibitur bene trita prius vinoque soluta, et pars contritae ponatur desuper herbae. Non modicum colicis prodest haec mansa vel hausta, vel si radicis elixatura bibatur, nec solum colicis decoctio proderit ista, sed supradictis medicabitur omnibus hausta. Digestibilibus semen bene jungitur ejus omnibus antidotis, quod inest sibi peptica virtus.
Abbreviated transcription (Latin):
h oc mire calidã poteris curare podagr̃a.
Aurib infusus uermes succus necat eius.
Illarũq solet uarios. lenire dolores.
Ore dutentũs si contineat᷑ acetũ.
Q uosint decocte radices illus herbe.
D icit᷑ ñ modicũ dentis placare dolorẽ.
exp̃ssus succus contriti seminis eius.
U iscosũ. calidũq potest cõpesc̾e reuina.
Sifuerint oculi pacientis sepe ꝑ uncti.
Seminis illiꝰ obolus cũ semine mixtus.
M iconis parit᷑ cũ mulsa sumit᷑ illis.
Dtilit᷑ fiuxũ matͥcis que paciuntur.
Et dic̃t emopthoicis sic posse mederi.
U es quocũq modo sanguis iactet᷑ ab ore
Dicitur hic potus medicari sepiꝰ haustus
Eũ iuno ttũ semen cathaplasmate factũ.
M ãmas. ⁊testes dic̃t curare tumentes.
Emplaustris multis apponit᷑. antidotisq
Infert sicut olis hec herba comesta mamã
Prestat idẽ succus in qͦuis uulne fusus.

Expanded text:
sic mire calidam potes infrigidare podagram, sic mire calidam potes infrigidare podagram, auribus infusus vermes succus necat ejus, illarumque .solet varios lenire dolores. Ore diu tepidum si contineatur·acetum, quo sint decoctae radices illius herbae, dicitur immodicum dentis placare dolorem. Expressus succus contriti seminis ejus viscosum calidumque potest compescere rheuma, si fuerint oculi patientis saepe peruncti. Seminis illius obolus cum semine mixtus miconis pariter cum mulsa sumitur illis utiliter, fluxum matricis quae patiuntur, et dicunt haemoptoicis sic posse mederi, vel quocunque modo sanguis jactetur ob ore, dicitur hic potus medicari saepius haustus. Cum vino tritum semen cataplasmaque factum mammas et testes dicunt curare tumentes; emplastris multis apponitur antidotisque. Infert sicut olus haec herba comesta maniam, praestat idem succus in quovis vulnere fusus.