comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curiositate ni¬
mis erant hiis¬
intenti dũ mi¬
nus uacabãt
hiis que saluti
animarum e¬
rant accõmo¬
dum. intelli¬
gas longotem¬
pore potest tñ
in hiis studeri
non ad uolũ¬
tatem s ut ea
que ibi sunt
sacri scriptẽ ꝯ¬

Expanded text:
curiositate nimis erant intenti, minus vacabant his que saluti animarum erant accommodum, intelligas longo tempore. Potest tamen in his studeri non ad voluptatem, sed ut ea, que ibi sunt sacre script
Abbreviated transcription (Latin):
Tenet ecclesia. et bene quia uritas ho¬
micidii non est defectu sacramenti
situt irritas bigamie et quia nrͣicas¬
bigamie est defectu sacramenti m̃
tollitur in baptismo. sed rigularicas
ab ordinibus s pp̃ horrorem facti

Expanded text:
ensis Et bene: quia regularitas homicidii non est ex defectu sacramenti, sicut irregularitas bigamie que, quia ex defectu sacramenti, non tollitur in baptismo, sed irregularitas ab ordinibus, sed propter horrorem facti
Abbreviated transcription (Latin):
aduccato rei. Item assessor
officialis testis notarius
snĩam scribens uel proferẽs
et idem credo in aliis actis
ut puta siscribat protesta¬
tiones uel legerat in exa¬
minatione cause. It qui
scripserit uel dictauerit

Expanded text:
advocato rei, item assessor, officialis, testis, notarius sententiam scribens vel proferens; et idem credo in aliis actis, utputa si scribat attestationes vel legat in examinatione cause. Item qui scripserit vel tractaverit
Abbreviated transcription (Latin):
hibetur canonicis trͣibus ad
monasticam religionem tnͣsi¬
re absq permissione patris ac
uel intelligitur de hiis qui le¬
uitatis causa transire uolũt
ut dicitur in illa dec̾ l ꝙ dcm̃¬
est. de monacho. intelligas ⁊
de cli̾co seculariin uoto absti¬
nencie. non religionis. et per¬
oportet fallit. in episcopo qui
nec uotum peregrinationis
nec religio potest facere nisi ob¬
tenta. licencia pare: extra .e.¬

Expanded text:
hibetur canonicis regularibus ad monasticam religionem transire absque permissione patrus ac intelligitur de his qui levitatis causa transire volunhibetur canonicis regularibus ad monasticam religionem transiest de monacho, intelligas et de clerico seculari, non in voto abstinentie, sed religionis et perhoc fallit in episcopo, qui nec votum peregrinationis vel religionis potest facere, nisi obtenta licentia pape. Item ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuentus licenciat aliꝙ̃ simpͣ̃ et ille
reñciat simpͭ suo monast̾io ex odio
forte uel rãcore uel alia de cã non uz
quod agitur qi hic non est nisi dare
lmãm euagatõnis et dissolutõis

Expanded text:
entus licentiat aliquem simpliciter et ille renunciat simpliciter suo monasterio, ex odio forte vel rancore vel alia de causa non valet quod agitur, quia hoc non est nisi dare licentiam evagationis et dissolutionis
Abbreviated transcription (Latin):
intrat: aut ab alio ponitur ĩ
monasterio puta pr̃e uł tutore
aut ꝓpria aucte in primo caũ
sur̃e. non consentit. po̾t egre¬
di cum uolueritusz ad etatẽ
lz asensus ille qui fit ante an¬
nos pubertatis non teneat tñ
exire non potest priusqmͣ ꝑ¬
ueniat ad etatẽ legittimã .xx.¬
q.i. illuth ad instar carnalis
etatem põt egredi.xx.q.iii.pre
intrat põt extrahi a pr̃e uel
tutore infra. anñ et diem .xx.qͥ.ii.¬

Expanded text:
intrat aut ab alio ponitur in monasterio, puta patre vel tutore aut propria auctoritate. In primo casu, si ipse non consentit, potest egredi quando voluerit usque ad etatem sus ille qui fit ante annos pubertatis non teneat, tamen exire non potest priusquam perveniat ad etatem legitimam, ad instar carnalis etatem, potest egredi. Si vero it, potest extrahi a patre vel tutore infra annum vel diem.
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur sentite. h. facilis est prnsio quia
aliuid est de uiro ĩ uita uxor intrante mo¬
nastium qui monachus esse non põt ꝙ
potest que ꝯtinentia adnexa est regule mo¬
nachali. unde reuccatꝰ ab uxore de moa̾s¬
derio ip̃a mortua non te reuerti ad moãs.¬
teriũ qr mimqm̃ monachus fuio s sius
ad epta libertate tenetur reu̾i qr moã¬

Expanded text:
ugutio, facilis est responsio quia aliud est de viro invita uxore intrante monasterium, qui monachus esse non potest,potest, que continentia annexa est regule monachali. Unde revocatus ab uxore de monasterio, ipsa mortua non tenetur reverti ad monasterium, quia nunquam monachus fuit, sed servus adepta libertate tenetur reverti, quia mona
Abbreviated transcription (Latin):
gunt sis ing̾diens monaste¬
rium. aut est adultus aut ĩ¬
pubes in primo caũ si intrat
Ssponte et facit professionẽ
expressam. uel tacitam nõ
quam culpam. sibi. mapo¬
ueretur aliquid ad peniten¬

Expanded text:
uod ingrediens monasterium, aut est adultus aut impubes. In primo casu, si intrat sponte et facit professionem expressam vel tacitam, non uam culpam, si sibi imponeretur ad peniten
Abbreviated transcription (Latin):
antiqũ et nouũ dum modo
recipiens faciat illud pp̃ quod
isti a quibus exigitur uel de¬
bent adire super h̃ iudicem
ꝙ tucius est uel dic̃amus q
cessante in illo cã cessz ĩ eis o¬
bligatio uel ĩ illo si seruãte
fidem eis nec ip̃i tenentur ei¬

Expanded text:
antiquum et novum, dummodo recipiens faciat ilud propter quod isti, a quibus exigitur, vel debent adire super hoc iudicem, quod tutius est, vel dicant quod cessante in illo causa cessat in eis obligatio, vel non servanti fidem eis nec ipsi servare
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Seo quid de carmina tricibus et
carminatorib qui carminant ĩ
aut faciunt s tm̃ utuntur licitis
precibus et ad iura tõnibus sicuti
per passionem et cruicem et sili̾a ñ
credo ꝙ peccent mortaliter mu calia
fecerint post ꝓhibuttẽm ab ecc̃a si¬
bi factam. sed credo ꝙ ꝓhibendi st̾
uiri. et mulieres a dalibus. ꝙ per¬
multa in utilia ec supersticio sa so¬
lent ad miscere nisi forte sit sacer¬
dos religiosus ec discretus aut eti¬
am laicus siue uir siue mulier
excellentis uite et probate discre¬
tionis qui fusa or̃õ ne licita super
infirmantes manus ĩponant irx
modi persone prohibende a tali¬
bus insi forte timeatur quoꝰ ad exꝰ¬

Expanded text:
s Quid de carminatricibus et carminatoribus qui carminant infaut faciunt, sed tantum utuntur licitis precibus et adiurationibus, sicuti per passionem et crucem et similia, non credo quod peccent mortaliter nisi talia fecerint post prohibitionem ab ecclesia factam sibi. Sed credo quod prohibendi sunt viri et mulieres a talibus, quia permulta inutilia et superstitiosa solent admiscere, nisi forte sit sacerdos religiosus et discretus, aut etiam laicus sive vir sive mulier excellentis vite et probate discretionis, qui fusa oratione licita non super infirmantes manus imponant. Iuxmodi persone prohibende a talibus, nisi forte timeatur quod ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
de deprehensio ne erroris scd̾m duos pri¬
mos modos aliqui etiã dixerunt qd̃ et
scd̃m derciũ mod̾. s qr ꝯsuetudo se ht̃
aliter que est optima legum int̾ys cͥdo
uerentiã ẜ titũ talium. qualit̾ dicitur
furtũ de prehenss̃ cum deprehenditur fur
in furando uelcũ refturriua anteqm̃ se¬

Expanded text:
de deprehensione erroris secundum duos primos modos. Aliqui etiam dixerunt, quod et secundum tertium modum. Sed quia consuetudo se habet aliter, que est optima legum interpres, credo verentiam secundum ritum talium, qualiter dicitur furtum deprehensum, cum deprehenditur fur in furando vel cum re furtiva porro
Abbreviated transcription (Latin):
ne quia bona eorum omĩa debẽt
confiscari ecc̃e cui deseru tebãt.
si erant clerici idem si erant ecc̃e
laici temporali iurisdicione sub¬
iecti aliorum uero laicorum

Expanded text:
ne, quia bona eorum omnia debent confiscari ecclesie cui deserviebant, si erant clerici. Idem si erant laici, ecclesie temporali iurisdictione subiecti, aliorum vero laicorum
Abbreviated transcription (Latin):
¶S nũquid iuri catholici aue¬
toritate ꝓpria possunt eos expolt¬
are uicetur ꝙ sic ecc̃a enim ur
eis dare generalem auctorita¬
tem. ut ext̾minent eosconcedͭ
etiam calibus idem priuslegi:
um ꝙ accedantibus in t̾re scẽ
subsidium est concessum .xxiii.¬

Expanded text:
 nunquid viri catholici autoritate propria possunt eos expoliare? Videtur quod sic. Ecclesia enim videtur eis dare generalem auctoritatem ut exterminent eos. Concedit etiam talibus idem privilegium, quod accedentibus in terre sancte subsidium est concessum.
Abbreviated transcription (Latin):
ma ieunia. Ab om̃ibus. qui hñt adultã etatem et
putabuntur. ydonei ad belland̾. nec aute hanc ecatem c̾do
aliquem esse ꝯpellend̾ ad hiꝰ ie sunia nec statim post. qr
quidam in xxͣ. anno uel. xxi. debiliores q̃ aui. in. xuii. uede in talibus ad

Expanded text:
ellige ab omnibus qui habent adultam etatem, ines reputabantur idonei ad bellandum, nec ante hanc etatem credo esse aliquem compellendum ad huiusmodi ieunia, nec statim post quia quidam sunt in XXI anno vel XXII debiliores quam alii XVIII. Unde in talibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
tanta tẽ ncc̃itudine pericło
mortis exponit inspectis tñ
circonstanciis et utrũ ob ħ
mors fuerit subsecuta uel ñ.
erit pnĩa moderanda tales
aut̃ si hoĩcidium est secutũ
sunt. irres. cen sendi ẜ distĩc.

Expanded text:
tanta tenetur necessitudine, periculo mortis exponit. Inspectis tamen circumstantiis et utrum ob hoc mors fuerit subsecuta, illis erit penitentia moderanda: tales autem si homicidium est subsecutum, sunt irregulares censendi. DE HIS
Abbreviated transcription (Latin):
si hrĩit aliquo tp̃r post ꝯplecam prescriptoẽm
consilio petitorũ ceposuit omnem scrupulo¬
sitatem conscĩe nec consulẽm eiut restitueret
saltem pp̃. ambiguũ. dupplicitatis. ec qr nix
poterunt concurrere omnia que exiguntur.

Expanded text:
 post completam prescriptionem, consilio peritorum deposuit omnem scrupulositatem conscientie, tunc consulerem ei ut restitueret, saltem propter ambiguum duplicitatis et quia vix poterunt concurrere omnia que exiguntur
Abbreviated transcription (Latin):
um dabiturei qui ante completam prescriptõ-¬
nem percipit illum a quo emit non fuisse¬
dñn nec hũisse iusuendendi nũquid amit¬
teret et rem et preciũ ad hec dicas. ꝙ uel cefĩciet
dño ut petat ab eo rem in iuditio. uel suppoãt
aliquam personam quẽpetat nõie dñi et ita
per sniãm euincatur ab eo res. E. de neg̾ .g̾. at¬
cause. conclusũ. cenũciet hec uenditori .s. qd̾

Expanded text:
um dabitur ei, qui ante completam prescriptionem, percipit illum a quo emit, non fuissnum, nec habuisse ius vendendi; numquid amittet et rem et pretium? Ad hoc dicas vel denunciet domino ut petat ab eo rem in iudicio, vel supponat aliquam personam que petat nomine domini et ita per sententiam evincatur ab eo res. Prius taconclusum, denunciet h
Abbreviated transcription (Latin):
illos iudeos. publicis cedsbus.
deputandos qui de infidelib
baptizatos. subu̾tere attemp¬
tauerint ⁊ siłes penas int̾dũ
⁊̃ pcumarias ꝓut qͣtltas delicti
exposcit. sepe statuit eccͣ. ccͣ tales
illa tñ moderatõe adhĩca ĩ fla¬
gellis. ꝙ stantũeis in iundic¬
tam cõsanguinis transire mi¬
nime uideatur. Tal eni pena

Expanded text:
illos Iudeos publicis cedibus deputandos, qui de infidelibus baptizatos subvertere attentaverunt. Et similes penas, interdum et pecuniarias, prout qualitas delicti exposcit. Sepe statuit ecclesia contra tales, illa tamen moderatione adhibita in flagellis, quod statutum eius in vindictam sanguinis transire minime videatur. Talis enim pena
Abbreviated transcription (Latin):
ticulo mortis ꝑuuloꝵ ħ fieret non pec¬
carent qui h facent ał non licet et lxe
insi aꝑiatur ia ad u̾uriã sacram̃ti ꝑ
reit̾ationem si forte ꝯtingat hĩ bapti¬
iatol ꝯuerti ad fidem in adulta etate.

Expanded text:
fieret, non peccarent qui hoc facerent, alias non licet et hoc ne aperiatur via ad iniuriam sacramenti per reiterationem, si forte contingat huiusmodi baptizatos converti ad fidem in adulta etate.
Abbreviated transcription (Latin):
ut sic se seruet indempnem et
proximo non obesse qr ñ deci¬
pit eum in re: unam ꝓ alia
uendendo. nec inualore ret qr

Expanded text:
ut sic se servet indemne et proximo non obesse, quia non decipit eum in re, unam pro alia vendendo, nec in valore ei, q
Abbreviated transcription (Latin):
giosi in talib districcius quam clicipuniant᷑. exͣ .e. s nec. In-
lucrati sũt studeãt expend̾ẽ in usus pauperũ .xiiii.q .u. qui habe¬
uidex pnĩalis de m̃catorib. pesupariis. ⁊ sili̾bus qui delõga
non dico ꝯsuetudĩe s corruptela. nec em̾e sciunt nec uendẽ
absq mendaciis et iuram̃tis incautis. nec ñ et interd̃ ꝑiuriis.
et breuit̾ menciunt᷑ simplicib tem iulẽ uel corruptã precio¬
sam ẽs et in hunc mod̾ ex̾cent ꝓ magna parte quicqͣd colie
enter et cã cecipiandi ꝓximũ peierat uł mennuĩgi: de ꝯsi¬
decepit ꝓxim̃ illi eid̃. decepto faciendã. si scit cił
potest. uel heredi et̃. uel si nescit personant.
uel si ñ potest. precedat ut dixi .s. de. usur̾.s.ant aut gͣue

Expanded text:
giosi in talibus districtius quam clerici puniantur. In lucrati sunt, studeant dispendere in usus pauperum. Guillelmus Redoneniudex penitentialis de mercatoribus, pellipariis et similibus qui de longa, non dico consuetudine, sed corruptela, nec emere sciunt nec vendere absque mendaciis et iuramentis incautis, necnon et interdum periuriis et breviter mentiuntur simplicibus rem vilem vel corruptam pretiosam esse et in hunc modum exercent pro magna scienter et causa decipiendi proximum peierat vel mendecepit proximum, illi eidem decepto faciendam, si scit vel potest vel heredi eius vel si nescit personam vel non potest, procedat ut dixi supra de usuris. Si aute
Abbreviated transcription (Latin):
religionem: nũquid fimiliter po¬
derit transire ad heremũ uel ad re¬
ponsatam. quod potest marito ĩ uito
dum tamen emitat uotum conti¬
nentie qr in heremo uel reclusorio
ut dicit est uͣtslier religio quam ĩ

Expanded text:
ibus Nunquid similiter poterit transire ad eremum vel ad renotavit quod potest marito invito, dum tamen emittat votum continentie, quia in eremo vel reclusorio, ut dicit, est arctior religio quam in
Abbreviated transcription (Latin):
continencie. si aut non int̾¬
uen̾it carnalis copula p̃t.
ingredi religionem. ĩuito
uiro et contradicente extra
publico. S quid si se dicit
uelle intrare. cum uir exigit
ab ea debitũ ⁊ tñ ꝓrrastinãdo

Expanded text:
nitentie Si autem non intervenit carnalis copula, potest ingredi religionem, invito etiam viro et contradicente. Extrantie Sed quid si se dicit velle intrare, cum vir exigit ab ea debitum et tamen procrastinando
Abbreviated transcription (Latin):
in seculo. promitut. ꝯtinenci¬
am obligatur quantum mea
pari consensu tale uotum.
tunc enim et si maritus pro¬
hiberet ac uotum frangeret
ip̃a tñ d instantissime per-¬
seuerare in uoto ꝙ fecit .xx.

Expanded text:
in seculo promittit continentiam, obligatur quantum in ea pari consensu tale votum. Tunc enim, etsi maritus peteret ac votum frangeret, ipsa tamen debet instantissime perseverare in voto quod fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝙ indifferens ꝙ ex curonstantia possit effici ueniale uel
mortale non d seruari nec est obligntoriũ huram̃tum existẽe
illo causu uel circonstancia. unde si quis iurauerit quod
nũquam erit negeciator aut ⁊̃ mibes aut ꝙ non tenebit feu¬
dum ab isto dño. uelꝙ non seruiet sernet isti uet illi uelloꝵ¬
pabit oꝑas aut accipiet dom̃ũ. aut enuituũ non te᷑ illud c̾uare
si aliter non possit uiuert nisi ꝯͣ illud faciat qr iam res uenit
ad silum casum de quo si cegitass ille ab initio et iurasset de

Expanded text:
aliquod indifferens, quod ex circumstantia possit esse veniale vel mortale, non debet servari nec est obligatorium iuramentum, existente illo casu vel circumstantia. Unde si quis iuraverit quod nunquam erit negotiator aut miles, aut quod non tenebit feudum ab illo domino, aut quod non serviet isti vel illi, vel locabit operas, aut accipiet donum aut mutuum, non tenetur illud servare, si aliter non possit vivere nisi contra istud faciat, quia iam res venit ad illum casum, de quo si cogitasset ab initio et iurasset,
Abbreviated transcription (Latin):
nec prescribere ut ibi dr̃. Concesse. nec
distinguit a quibus concesse utrũ
ab ecc̃a. uel a laitis. Unte credo quod
sũ ab eccã siue a laicis perpetuo simt
in feodũ concesse sufficit soluis ep̃i
quod conferantur alicui ecte uel re¬
ligioso loco quod tñ uꝰ est sia tꝑr̃
ex quo non etiat memoria taliter
sint concesse et ante ꝯcliũ latera:

Expanded text:
s Nec distinguit a quibus concesse, utrum ab ecclesia vel laicis. Unde credo quod, sive ab ecclesia sive a laicis perpetuo sint in feudum concesse, sufficit solius episcopi quod conferantur alicui ecclesie vel religioso loco. Quod tamen verum est, si a tempore ex quo non extat memoria, taliter sint concesse et ante concilium Lateranensi
Abbreviated transcription (Latin):
que est optima legum int̾ps.¬
aliter totus fere mundus eẽt
indampnatione. ¶ Soło ad
hec saluo meliori iudicio dico
duppliciuire debentur eccĩis

Expanded text:
que est optima legum intaliter totus fere mundus esset in damnatione. Solutio: Ad hoc, salvo meliori iudicio, dicoduplici iure debentur eccles
Abbreviated transcription (Latin):
quas illicite acceperunt. uł
saltem faciant posse suũ
et doleant de peccato.et quia
non possunt plene restitu¬
ere et proponant in animo
restituere si peruenerit ad
pingͥorem fortunam et sẽ¬
Aper post posse nitantur ad
hxc. possunt etiam tales cõ¬
triti et satisfacere non ua¬
lentes postillare dilatcẽm
uel causa ele sibi remissio nẽ

Expanded text:
quas illicite acceperunt vel saltem posse suum faciant et doleant de peccato et quia non possunt plene restituere et proponant in animo restituere, si pervenerint ad pinguiorem fortunam et semper pro posse nitantur. Ad hoc possunt etiam tales contriti et satisfacere non valentes, postulare dilationem vel causa eleemosyne sibi remissione
Abbreviated transcription (Latin):
tonem. uel per ecc̃as uel in lo¬
co ubi reminuenit. siuero¬
cũ non inuenit eam consilio
et auctoritate sui. ꝑnĩalis.
retineat. si pauper et egẽs

Expanded text:
onem vel per ecclesias, in loco ubi rem invenit. Si vero non invenerit, cum consilio et auctoritate sui penitentialis retineat, si pauper et egens
Abbreviated transcription (Latin):
gionis. qr illud indubitant
melius est. unde alex̾ .iii. rei fãt
non nullatenus hãntur qͥ
temporale obsequiũ in perpe¬
iuam noscuntur religionis
obseruanciam. commutare.
ĩmo nec mutat aliquis ꝓpõi¬
tum cum pro salute aĩe sue
utilius aliquis ꝓpoĩtam cum¬

Expanded text:
itanter melius. Unde Alexander III: Rei fracti voti nullatenus habeantur, qui temporale obsequium in perpetuam noscuntur religionis observantiam commutare. Innoc Immo nec mutat aliquis propositum, cum pro salute anime sue utilius aliquid meditatu
Abbreviated transcription (Latin):
ture. Item in redemptõe seu cõ¬
mutatione debet superior hr̃e
considerationem ad faculta¬
tes uouentiset expensas qͣs
posset facere uel fcũrus esset
siuotum impleret ineundo¬

Expanded text:
tie Item in redemptione seu commutatione debet superior habere considerationem ad facultates voventis et expensas quas posset facere vel facturus esset, si votum impleret, u
Abbreviated transcription (Latin):
aliter de illis disponere et in alios pios
personis sine dubio uerum est quod
per ingressum teligionis liberantur
auoto crucis. ¶ed milquid. idem de
rog. et imperatore duce uel comite uel¬
alieno prepotente.ex quo pendet toius
exertitus cruce signi ficatoꝵ et de eius
absencia desolabitur. ¶ Quid etiaen¬
si uoure ꝙ toto tempore uite sue uel
usq ad trienniũ uel ad septeniiũ
nulitabit in t̾ram soam̃ et tenebit.
re debrat ꝯmunis utlitas uel pͥuata
tredo papam pocius esse ꝯsulend̾ in ħ
oau qmͣ aliquid temere diffimuendũ.
¶Quid si aliqͥs cruce signatus uel
alius nouit quod muteret uel ex¬
penderet in sub

Expanded text:
aliter de illis disponere et in alios pios personis sine dubio verum est, quod per ingressum religionis liberantur a voto crucis. Sed nunquid idem de rege et imperatore, duce vel comite aliquo prepotente, ex quo pendet totus exercitus cruce signatorum et de eius absentia desolabitur? Quid si vovit quod toto tempore vite sue vel usque ad triennium vel septennium militabit in terra sancta et tenebit sare debeat communis utilitas vel privata, credo papam potius esse consulendum in hoc casu quam aliquid temere diffiniendum. Quid si aliquis cruce signatus vel alias vovit quod expenderet vel mitteret in sub
Abbreviated transcription (Latin):
deductis expensis indistincte
si sunt prediales. ex eom ho¬
personales .i. de negõ uel arti¬
ficio uel de aliis que non cõ¬
putantur in fructibus t̾re
distinguitur utrum surgnͣt
ex rebus decimatis an non.
in primo cãu. deducuntur.
bal̾.Item debent darip̾dia leᷤ
non decimata sunt a patre ses heres
extraneus. te᷑ ad hoc sicut legatarius
conatarius quiom̃e lucrum uel e¬
molum̃tum quod ad ipõs ꝑuenit
tenentur decimare dicit etiam ibid̾¬
tor et usurarius si non uelit oͣblata
in tot̾ restituere tenentur res huiꝰ¬
modi decimare quod tam̃ intelligͥ
ut credo si res ille non fuerant a dño

Expanded text:
deductis expensis indistincte, si sunt prediales. personales, id est de negotio vel artificio vel de aliis que non computantur fructibus terre, distinguitur utrum surgant de rebus decimatis, an non. In primo casu deducuntur non. Item debent dari prediales si decimata sunt a patre, sed heres extraneus tenetur ad hoc, sicut legatarius et donatarius, qui omne lucrum vel emolumentum quod ad ipsos pervenit, tenentur decimare. Dicit etiam ibidtor et usurarius, si non velint male ablata in totum restituere, tenentur res huiusmodi decimare, quod tamen intelligit, ut credo, si res ille non fuerant a domino
Abbreviated transcription (Latin):
moderatã redemptõem. et ħ
inilligo si non ꝯpulunt il¬
lum captinũ
ad cirtũcisi¬
onem uel
ydolatriam
uel aliquod

Expanded text:
moderata redemptione. Et hoc intelligo, si non compulit illum captivum ad circumcisionem vel idolatriam vel ad aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
mĩquid eas possunt retinere: modo fca ꝓhibitõne ita quod ñ ꝯputentur fruc¬
tus in sortem. n ẜ sine p̾uiditio credo ꝙ sic cum ꝯstituttẽs noue non excendant᷑
ad preterita s ad futura lz alias alibi super ħ ꝯͣium notauerim. s qr̃ fcã est
hĩ inhibitio et qr̃ non potest ep̃c p̃stare auctem super hĩ ipignoratc̃era cũ
possit auctem prestare. suꝑ perpetua alienatc̃e ꝙ maius est. ut in predc̃a. dec̃.
decime ad ꝑrcchiales eccãs ego credo quod ideo fcñ est qi semper malũ fuit ł̃
ad minus spẽs mali pp̃ usurã uel spẽm usure cum creditor intenderet aliquid ñ
suũ recipere ultra sortẽ ał mutuũ non daturus. ꝯtra illud luc̾ .xi. date mutuũ

Expanded text:
quid eas possunt retinere modo, facta prohibitione, ita quod non computentur fructus in sortem? Respondeo sine preiudicio: credo quod sic, cum constitutiones nove non extendantur ad preterita, auctoritatem super huiusmodi impignorationem? Cum possit auctoritatem prestare super perpetua alienatione, quod maius est, ut in pre predicta decime ad parochiales ecclesias. Ego credo, quod ideo facta est, quia semper malum fuit, vel ad minus species mali, propter usuram vel spem usure, cum creditor intenderet aliquid non suum recipere ultra sortem, alias mutuum non daturus. Sed in perpetua
Abbreviated transcription (Latin):
sine aucte ep̃i ante ꝓhibitcẽm predcam aliqua persona eccãstica recipit hiꝰ. deci¬
mas impignus tenet᷑ frucdus os quos inde recipit restituere ñ laico qui nlłm
iusibi hu̾it s ecc̃e ꝑrcchialt uel cũ ea bona fide ꝯponers fidem bonã dico cum ille
qui facit restcẽm exponit se ad plenariã restcem faciendã nͥ quatenus fut̃t a
remissũ liberalit̾ et spõtanes si aut̃ miles siune laicus ille iuste deciãs tenebat
ꝯputare in sortem et ꝙ ultra sortẽ receperit testituere predcõ laico. Iut̾dicimꝰ.¬
imiuersis ꝑsonis ecc̃asticis ut decĩas detentas a laicis ad alienas erc̃as ꝑti¬
uentes impignus recipere ab eisd̃ laicis non p̾sumant.

Expanded text:
scopi ante prohibitionem predictam, aliqua persona ecclesiastica recepit huiusmodi decimas in pignus, tenetur fructus omnes quos inde recepit restituere, non laico, qui nullum ius ibi habuerit, sed ecclesie parochiali, vel cum ea bona fide componere. Fidem bonam dico, cum ille qui facit restitutionem, exponit se ad plenariam restitutionem faciendam, nisi quatenus fuerit ei remissum liberaliter et spontanee. Si autem talis miles sive laicus ille iuste tenebat decimas enetur fructus computare in sortem et quod ultra sortem receperit restituere predicto laico. QUODis personis, ut decimas detentas a laicis ad alienas ecclesias pertinentes in pignus recipere ab eisdem laicis non presumant
Abbreviated transcription (Latin):
moreut sidebeas
m cent̾ad certũ
terminũ noluisti
ꝑsoluere in termi¬
no et ideo oꝑtuit
me recipere peccu¬
niam sub usuris

Expanded text:
more, ut si debebas mihi centum ad certum terminum, sed noluisti persolvere in termino, et ideo oportuit me recipere pecuniam sub usuris
Abbreviated transcription (Latin):
ne est ecc̃a ab antiquo et de quib non fuãt laicus ĩfeodatꝰ
quod dico qr si feodaͣrius laicus de cesserit poterie forte ep̃t
hedem eius uel exͣneum si h̾edem non heãt de illis in feoda¬
re aut si hiꝰ feodũs. a feocatario sit alienatũs ita ꝙ per
epm facile recuperari non posse̾t pot forte ep̃c illud ĩ feodũ
alicui laico concedere qui illud recuperet et islud in feodũ
non extrͣet memoria tenent᷑ a laias
ipm̃ precuretur utilitas ecc̃e qr posso̾ atẽ
directi dñii testituitur eccẽ per infeoda¬

Expanded text:
sione est ecclesia ab antiquo et de quibus non fuerat laicus infeudatus. Quod dico, quia, si feudatarius laicus decesserit, poterit forte episcopus heredem eius vel extraneum, si heredem non habeat, de illis infeudare. Aut si huiusmodi feudum a feudatario sit alienatum, ita quod per episcopum facile recuperari non possit, potest forte episcopus illud in feudum alicui laico concedere, qui illud recuperet et in feudum non extat memoria, tenentur a laicis,sum procuretur utilitas ecclesie quia possessio directi dominii restituitur ecclesie per infeuda
Abbreviated transcription (Latin):
Ictum est supra. de uideis et paganis. qui per inst¬
delitatem dñi inh̾orat. Nunc agendum est de he-¬
reticis. qui a fide semantes in dm̃ multipliciter pec¬
cant. uideamus ergo quot modis dicatur heticus. q̃
enim hereticus errans a fide. unde sic diffinitur ab aug̃.¬
¶herẽticus est qui falsam de fide opiõ nem uel gignit.¬
uel sequitur gignit. ut heresiarcha: puta arrius sa¬
bellius. Sequitur ut qui heresiarcham imitatur.
cesserit qui aliterintelligit scripturam qmͣ sensus
sĩt sancti flagitat a quo scripta est. uit xxiiii.q .iii. le
sis. It dicitur hereticus a sacram̃tis ecc̃e uel coĩone
ficelium diuisus ut est exrõĩcatus .iii.si.i. Ex autẽ¬

Expanded text:
tie Dicto de Iudeis et paganis, qui per infidelitatem deum inhonorant, nunc agendum est de hereticis, qui a fide deviantes in deum multipliciter peccant. Videamus ergo quot modis dicatur hereticus, qua enim hereticus errans a fide. Unde sic diffinitur ab AuguHereticus est, qui falsam de fide opinionem vel gignitl sequitur. Gignit ut heresiarcha, puta Arius, Sabellius; sequitur ut qui heresiarcham imitatur, cesserit, qui aliter intelligit scripturam quam sensus spiritus sancti flagitat, a quo scripta est. Gratianus Desis Item dicitur hereticus a sacramentis ecclesie vel communione fidelium divisus, ut est excommunicatus. Item pe
Abbreviated transcription (Latin):
creditoꝵ.si omĩa sunt ꝑia eligenda est lemen¬
tior siña ẽt que dat dilattẽm. hanc distinc fac
tem intelligo ułii petentes cessionem uel sibi
statim satisfieri non possut induci ad dan¬
ant ita ꝙ non possunt concedere absq ꝑiculo
suo et familie ne int̾ueniente paululũ mora
ĩueniri ñ ualeant qui redimant᷑. d .u. baptiza¬

Expanded text:
creditorum. Si omnia sunt paria, eligenda est clementior sententia, id est que dat dilationem. Hanc distinctionem facit tem intelligo nisi petentes cessionem vel sibi statim satisfieri non possent induci ad danant, ita quod non possunt concedere absque periculo suo et familie, ne interveniente paululum mora, inveniri non valeant qui redimantur. Semper eni
Abbreviated transcription (Latin):
It̾ semper ĩiurians uel spoliator uel ꝯplices eoꝵ debent hũilit
postulare ueniã ab hiis quos offenderũt ne illi remanãnt in
rancore siue mala uoluntate. It que dca sunt de raptorib cũ
circũstanciis suis intlłigas de incẽdiariis. p̾donib ⁊ pyratis.
De furtif.

Expanded text:
Item, semper iniurians vel spoliator vel complices eorum debent humiliter postulare veniam ab his, quos offenderunt, ne illi remaneant in rancore. Item que dicta sunt de raptoribus cum circumstantiis suis, intelligas de incendiariis, predonibus et pyratis. NE FURTI
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate aliquem seruitutẽ seu aniniam
plenissime uidetur eis satfin. uel etiam fac̾ent¬
in remissionem pecc̃orum illorum quibus tenẽ¬
tur aliquod hospitale uel opus siłe pietatis cũ¬
consensu tñ eorundem si potest requiri. et hoc ĩ

Expanded text:
oluntate, aliquam servitutem seu annuam levissime teneretur eis satisfactum vel etiam facein remissionem peccatorum illorum quibus tenentur aliquod hospitale vel opus simile pietatisconsensu tamen eorumdem, si potest requiri. DE CAUSIS
Abbreviated transcription (Latin):
institutione continetur quod cal
dominus potest facere talliam ad
iussĩ uel ad placuum autem talis eĩt̃
consuetudo eciã sine scripto illud
iussũ uel placitũ mod̾andũ est ad
arbitriũ boni iuiri. ĩ spectis facultati¬
bus subditoꝵ. Uel in directe. ut qũ¬
denegat eis iusticiam. uel ñ defen¬
dat eos ut d ut sic aliquid extorq̃¬
at uel in sinuari eis facit ꝙ uult
aliquid habe

Expanded text:
instrumento continetur, quod talis dominus potest facere talliam, ad visum vel ad placitum, aut talis est consuetudo, etiam sine scripto illud visum vel placitum moderandum est ad arbitrium boni viri, inspectis facultatibus subditorum. denegat eis iustitiam vel non defendit eos ut debet, ut sic aliquid extorqueat, vel insinuari eis facit quod vult aliquid habe
Abbreviated transcription (Latin):
extitum indultũ ab ecc̃a uel principe ꝯͣ hẽticos uel paganos.
nec de suo absq grauidampno poss facẽ expensas sibi ncc̃as¬
põt a subditis auxiliũ petere moderatũ. It si in guerra ĩ bel¬
bo iusto ex parte sua sit captus ab hostibus non potest solu̾e
redemptionem petitam ab eo absq graui dãpno. It si uellz
ire ad principẽ ꝓobtinendo priuiso sp̃alis ꝓtectionis pro se
et pro eis nec posset ce suo expensas ad hxc utlles et ncc̃as abap¬
qua alia cã silis. emergiet.
dum tñ semper moderate ⁊ ñ
ad grauam̃e eorum et cũ cari¬
tate non ex iuolentia exiget.

Expanded text:
exercitum indictum ab ecclesia vel principe contra hereticos vel paganos, nec de suo absque gravi damno posset facere expensas sibi necesspotest a subditis auxilium petere moderatum. Item si in guerra vel bello iusto ex parte sua sit captus ab hostibus, nec potest solvere redemptionem petitam ab eo, absque gravi damno. Item si vellet ire ad principem pro obtinendo privilegio protectionis pro se et pro eis nec posset de suo expensas ad hoc utiles et necessaqua alia causa similis emergeret, dum tamen semper moderate et non ad gravamen eorum et cum charitate, non ex violentia exige
Abbreviated transcription (Latin):
pectuma tion ess p̾cm̃ s excitatio ep̃i ad dandã prelendã . Rͦ. hi¬
obsequiũ non d ẽe excitatiuũ ad dandã p̾bendã. s ad agnos¬
cenda mita pͥstantis obsequiũ quib cogͥtis danda est p̾benda
pro ip̃is nonpro ip̃o s̾uitio qi sicut dixit cantor parisiensib cu¬
rie Platoꝵ ꝓbatoria sunt cłicoꝵ peccunia aͥ si daret᷑ epõ ab aliqͦ¬

Expanded text:
pecunia non esset pretium, sed excitatio episcopi ad dandam prebendam. Robsequium non debet esse excitativum ad dandam prebendam. Sed ad cognoscenda merita prestantis obsequium, quibus cognitis danda est prebenda pro ipsis, non pro ipso servitio. Quia sicut dixit Cantor Parisiensis, curie prelatorum probatorie sunt clericorum. Pecunia autem si daretur episcopo ab aliq
Abbreviated transcription (Latin):
patet inter alia ex.ix. que in talibus lu¬
dis astenduntur primũ: desideriũ lu¬
crandi eccecupiditas. que radix. est
oĩum malorũ. Scd̾m uolũtas spoli¬
andi ꝓximũ ecce rapina. t̾cium ẽ usu¬
ra maxĩa.xi.p.xii.ñ solum ĩ anno uł
tum est blaschemia. ecce heresis. Sextũ
est corruptio multiplecit proximorũ
qui ad ludum inspiciendũ de ꝯsuetu¬
dine praua ꝯueniunt .uiiͦ. est scãdalũ
bonorũ. Octauũ est ꝯtemptus. prohibi¬
tionis. scẽ matris ecc̃e. Nosi est amissio
tpr̃is et bonorũ que in illo tenentur
dyaconus alee ut ebrietati desuiens.

Expanded text:
patet inter alia ex novem que in talibus ludis attenduntur. Primum, desiderium lucrandi, ecce cupiditas que radix est omnium malorum. Secundum, voluntas est spoliandi proximum, ecce rapina. Tertium est usura maxima, non solum in anno vel tum est blasphemia, ecce heresis. Sextum est corruptio multiplex proximorum, qui ad ludum inspiciendum de consuetudine prava conveniunt. Septimum est scandalum bonorum. Octavum est contemptus prohibitionis sancte matris ecclesie. Nonum est amissio temporis et bonorum que in illo tempore tenerentur resbyter aut diaconus alee aut ebrietati deserviens,
Abbreviated transcription (Latin):
ut puta proiciebat lapidẽ
uersus loca. Unde consueue¬
tunt homines transitum
facereuel dum furabatur
bouem uel eqũ uel aliquis
a boue uel equo percussus ẽ
et siłia hic imputat᷑ eu ̃dis

Expanded text:
utputa proiiciebat lapidem versus loca ubi consueverunt hominis transitum facere, vel dum furabatur bovem vel equum, aliquis a bove vel equo percussus est et similia. Hoc imputatur ei
Abbreviated transcription (Latin):
gen. possõnem sibi taliter
obligatã cum ie ꝙ ibi ht̃ con¬
cedit alii recepta ab eo sũma
q̃uam pro musa fuãt ei ꝓ dote nũquid potent ille laͣ crifacere et fructis
ꝑceptosusq dum soluta fuerit ei peccunia predcã sicut poterat generꝰ . Rͦ¬

Expanded text:
gener possessionem sibi taliter obligatam, cum iure quod ibi habet, concedat alii, recepta ab eo summa que promissa fuerat ei pro dote, numquid poterit illi lucrifacere fructus perceptos, usque dum soluta fuerit ei pecunia predicta, sicut poterat gener? R
Abbreviated transcription (Latin):
festis si die precedenti non potͥ etint
cõmode preparare aũ ꝑata seruare
sine periculo. non credo ꝙ peccent mor¬
calit̾. Alietiam qui a dnis suis ꝯpel¬
luntur operari in festis si iusto metui
inducti hec faciunt uidentur ꝑ ncc̾itatẽ.¬

Expanded text:
festis, si die precedenti non potuerunt festis, si die precedenti non potuerunt commode preparare aut parata servare sine periculo, non credo quod peccent mortaliter. Illi etiam qui a dominis suis compelluntur operari in festis, si iusto metu inducti hoc faciunt, videntur per necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quid si urgeat ncc̃itas ił
arare uel fructus colligere ĩ
dieb dñicis uel aliis festis pp̃
ꝑiculũ hostiũ qui in aliis
dieb caperent uł ccciderent
eos. sat uidetur ꝙ tũc possit
ex̃a indulgẽ ulł qui iustũ hñt bellum et qͥ tanta. necc̾itate atrant̃¬
sacerdotis discreti cũ. tanta etiam p̾sz
esse ncc̾itas et tam notoria quod
auctoritate ꝓpria possent talia facere.
Neccĩtate. pro quanta ncc̾itate lice¬
at operari in festis pecius ad arbitnũ
boni uiri limitand̾ est quam per ali¬
quam dectrinam gn̾alem credo autẽ
quod si iacentibus segetibus en agͥs
aut fenis in pͣtis si ĩ mineat ĩpestas
autem plunia que corrumpat aute
decerioret multũ caliti. si a solo seꝑata
non sint probibendi diũ rerum sla¬
rum ea remouere et yͣdempnitati
sue precauere sarnfices etiam et pĩ¬
ceme qui dieb festis preꝑant ea que
debent uendere etiain crastunti in tñ¬
cato uel instationibus suis et ceti
qui preparant uittualia in diebus

Expanded text:
Quid si urgeat necessitas vel arare vel fructus colligere in diebus dominicis vel aliis festis, propter periculum hostium, qui in aliis diebus caperent vel occiderent eos? Satis videtur quod tunc possit ecclesia indulgere illis, qui iustum habent bellum et qui tanta necessitate arctsacerdotis, discreti tamen. Tanta etiam posset esse necessitas et tam notoria, quod auctoritate propria possent talia facere. At vero pro quanta necessitate liceat operari in festis, potius ad boni viri arbitrium limitandum est quam ad aliquam doctrinam generalem. Credo autem quod si iacentibus segetibus in agris aut fenis in pratis, si immineat tempestas aut pluvia que corrumpat aut deterioret multum alia sic a solo separata, non sunt prohibendi domini rerum illarum ea removere et idemnitati sue precavere. Marcellarii etiam et pincerne, qui diebus festis preparant ea que debent vendere in crastinum in mercato vel in stationibus suis et ceteri qui preparant victualia in diebus
Abbreviated transcription (Latin):
lectus uelor¬
dinatus seu
aluis pro eis.
non exactus.
sed gratis aͥd¬
offerat dñt qͥ¬
ex pactione p¬
cedente est sy¬
monia alr ñ.
alii. ⁊ melius
distingũt utrum principalit̾.¬
det᷑ propter illud. an nonitaquod.
alias essẽdaturus. in primo ca

Expanded text:
lectus vel ordinatus seu alius pro eis non exactus, sed gratis offerat, dicunt quex pactione precedente est simonia, alias non. Alii et melius distinguunt, utrum principaliter propter illud an non, ita quod et alias esset daturus: in primo ca
Abbreviated transcription (Latin):
introducitut interreget. sciat se fidem xp̃ia nã
et bap̃m preuaricasse et paganum et aposta¬
tam id est retroabeuntem et dei inimicum irã
emendatus deo reconcilietur. dicit enim. apꝰ.
siue manducatis. sũt.bi. asutem aliquid ald̾

Expanded text:
introducunt, ut interrogent, sciant, se fidem Christianam et baptismum praevaricasse, et ut paganum et apostatam, id est retro abeuntem et Dei inimicum, iramemendatus Deo reconcilietur. Dicit enim Apostolus: Sive manducatis sive bibitis, sive aliquid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
It̾ in eodem. anima declinauerit ad magos ⁊ ariolos
et fornicata fuerit cum eis ponam faciem meam eͣ
eam et interficiam illam de medio populi mei. Item¬
seruatis et menses et tempora et annos timeo ne
sine causa laborauerimin uob̾. It dominus ait disci
um ex traditione malorum angłorum in toto t̾ra¬
rum orbe pli̾mis sclis inualuit et perĩuentiones

Expanded text:
itur: anima quae declinaverit ad magos et ariolos, et fornicata fuerit cum eis, ponam faciem meam contra eam, et interficiam illam de medio populi sui. servatis, et menses, et tempora, et annos; timeo ne sine causa laboraverim in vobis . Observavit enium ex traditione angelorum malorum in toto terrarum orbe plurimis saeculis valuit, per quamdam s
Abbreviated transcription (Latin):
que dñt egyptiaci aut klas ianuarii. in quibus cã-¬
tilene quedã et quedam amessatõnes ad ĩuicem do-¬
na donantur quasi in principio ãniboni fati augio
autaliquot m̃ses aut̃ tempora dies ue et annos au lune mẽ¬
sis solisq cursum qr et qui has et quascumq diuinatcẽs
aut fata aut auguria obseruat aut attendit aut contendit

Expanded text:
ur Aegyptiaci, aut calendas Januarii, in quibus cantilenae quaedam, et comessationes, et ad invicem dona donantur, quasi in principio anni boni fati augurio, aut aliquos menses, aut tempora, aut dies, et annos, aut lunae solisque cursum quia qui has, et quascunque divinationes, aut fata, aut auguria observat, aut attendit, aut consentit
Abbreviated transcription (Latin):
cã honesta et subesset necc̃itas
ut si esset confencio deelectõe
aliquorum et esset paritas ut¬
troibiq inomnibus credo q
exͦ machie. possent fieri. sortes
et hoc ait beda dicens. si qui ne
cessitate. aliqua compulsi de¬
mini putant sortibus ex aplõ
tio frm̃ cetu et precibus ad dm̃
quedam ciuitas esset obessa ⁊¬
ut dubitaret clerus qui deberent

Expanded text:
causa honesta et subesset necessitas, ut si esset contentio de electione aliquorum et esset paritas utrobique in omnibus, credo quod exemplo Mathie possent fieri sortes. Et hoc ait Beda dicens: cessitate aliqua compulsi Dominum putent sortibus, exemplo to fratrum cetu et precibus ad deum quedam civitas esset obsessa et dubitaret clerus, qui deberent
Abbreviated transcription (Latin):
nunciante michi et dicam quod dii estis. Ie. nolite¬
audire ꝓpħas urõs et diuinos et sompmatores ⁊ au¬
gẽs et maleficos: qui dicunt uob̃ non seruietis regi
babilonis qr mendaciũ ꝓpletant uobis ue longe faci¬
ant nos de cerra ur̃a et eiciant uos et pereatis. It in-¬

Expanded text:
nunciate mihi, et dicam, quod Dii estis. § 1. Cultaudire prophetas uestros et diuinos et somniatores et augures et maleficos, qui dicunt uobis: non seruietis regi Babylonis, quia mendacium prophetant uobis, ut longe faciant uos de terra uestra et eiciant uos et pereatis. gen
Abbreviated transcription (Latin):
repulsam dicit atbi. si uelletis me re¬
cipere darem uob̾ terram meam. abbal
hĩto ꝯsilio cum sribus recipit eũ ignat̾
iuris
utttim et eoꝵ que dixit ałbas in capłõ
ille aut̾ postea anteqmͣ induatur dat
res totas uel ꝑtem monastĩo. nũquid

Expanded text:
repulsam, dixit abbati, se velletis recipere me, darem vobis terram meam. Abbas habito consilio cum fratribus recipit eum ignarum iuris et eorum que dixit abbas in capitulo. Ille postea antequam induatur dat res totas vel partem monasterio; nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
li. seͤ ip̃ hec tacuit. qr timebat repulsam
ui ꝯtradiceret. ¶ Quid si int̾ponatur ꝯdͦ
exparte recipiendiuł ex ꝑtealb̾is. led
aniteqm̃ tecipiatur aũ ꝯcedatur ei ing̾s¬
sus penitẽt utriq de ꝯdͦne apposita. ⁊ eã
reuccat᷑ et illepetit recipi pp̃ dm̃ tm̃ et¬

Expanded text:
i propter hoc tacuit, quia timebat repulsam si contradiceret. Quid si interponatur, quod ex parte recipientis vel ex parte abbatis, si antequam recipiatur aut concedatur ei ingressus, peniteat utique de conditione apposita et eam revocat et ille petit recipi propte
Abbreviated transcription (Latin):
armis si oporteat et se pro eis morti exponere ex quo h̃t
publicam potestatẽ dum tñ speret quod perse uel per
alios quos potest secũ uccare eos possit libirare. de ꝑsõis
impedire credo etiam ꝙ et fc̃o si hec possunt sine pericło

Expanded text:
armis si oporteat, et se pro eis morti opponere, ex quo habet publicam potestatem, dum tamen speret quod per se vel per alios quos habet secum vocare, eos possit liberare. De personiimpedire. Credo etiam quod et facto, si hoc possint sine peric
Abbreviated transcription (Latin):
cat uidex ip̃m condempnan¬
do ad mortem et precipiendo
mĩstro ut occidat ip̃m nec
mi̾ster si missus aiudice oc¬
cidit condempnatũ peccarz
tñ uterz mortalit̾ si faceret
iuris ordinem ñ seruatcdo

Expanded text:
cat iudex ipsum condemnando ad mortem et precipiendo ministro ut occidat eum, nec minister si iussus a iudice occidit condemnatum. Peccaret tamen uterque mortaliter, si faceret iuris ordine non servato
Abbreviated transcription (Latin):
coĩone priuet᷑ ex pͦ colligeꝙ si
non ducit in ꝯsuetudĩem ñ
moneri et si admoĩtus ułt
cessare euitabit penã p̾dcãm.
d tñ in utroq cau̾agẽ pniãm¬

Expanded text:
ione privetur. Ex primo collige quod si non duxit in consuetudinem, non moneri, et si admonitus vult cessare, evitabit penam predictam. Debet tamen in utroque casu agere peni
Abbreviated transcription (Latin):
patet inter alia ex.ix. que in talibus lu¬
dis astenduntur primũ: desideriũ lu¬
crandi eccecupiditas. que radix. est
oĩum malorũ. Scd̾m uolũtas spoli¬
andi ꝓximũ ecce rapina. t̾cium ẽ usu¬
tum est blaschemia. ecce heresis. Sextũ
est corruptio multipleit̃ proximorũ
qui ad ludum inspiciendũ de ꝯsuetu¬
dine praua ꝯueniunt .uiiͦ. est scãdalũ
bonorũ. Octauũ est ꝯtemptus. prohibi¬
tionis. scẽ matris ecc̃e. Noñ estamissio
tpr̃is et bonorũ que in illo tenentur

Expanded text:
patet inter alia ex novem que in talibus ludis attenduntur. Primum, desiderium lucrandi, ecce cupiditas que radix est omnium malorum. Secundum, voluntas est spoliandi proximum, ecce rapina. Tertium est usutum est blasphemia, ecce heresis. Sextum est corruptio multiplex proximorum, qui ad ludum inspiciendum de consuetudine prava conveniunt. Septimum est scandalum bonorum. Octavum est contemptus prohibitionis sancte matris ecclesie. Nonum est amissio temporis et bonorum que in illo tempore tenerentur
Abbreviated transcription (Latin):
nota mulierũ que faqunt in partu
uel in infrrmi datib autẽ augustus
suis aut̾̃ suorum et etiam ea que uiri
fatiunt itoti ex aliqus angustia. uel
tunt iitentionem obligandi se deo
periculo et de fine .s. de euasione peri¬
culi propter quod euitandum uoue¬
bant tenenda sunt licet in tribulano¬
hie et per turbatione sint emissa uxͣ
illuo teddam tibi uotamnã que distin.¬

Expanded text:
que mulieres faciunt in partu vel in infirmitatibus aut angustiis suis aut suorum et etiam ea, que viri faciunt moti ex aliqua angustia vel si habuerunt intentionem obligandi se deo, periculo et de fine, scilicet de evasione periculi propter quod evitandum vovebant, tenenda sunt, licet in tribulatione et perturbatione sunt emissa, iuxta illud: reddam tibi vota mea que distin
Abbreviated transcription (Latin):
unt hiꝰ uota sine de liberatione ex qͦ
uouentes sunt ta sanamente. idem
creto de uuramentis que non uͥgunt
in deceriorem exitum. Iuteraturã.
tis uota necessitatis. dñr ea

Expanded text:
unt huiusmodi vota sine deliberatione, ex quo voventes sunt in sana mente. Eadem credo de iuramentis que non vergunt in deteriorem exitum. Summa de lia necessitat
Abbreviated transcription (Latin):
filios ꝑuos a quib non põt
nec dz recedere.nisi forte con¬
iunx uellee siliter ingredi
monast̾ium et aliquis ti¬
mens dm̃ sine suspicione filios educaret st¬

Expanded text:
filios parvos, a quibus non potest nec debet recedere, nisi forte coniunx vellet similiter ingredi monasterium et aliquis timens deum sine suspicione filios educaret
Abbreviated transcription (Latin):
hoc cum is qui dedit peccuniã
commisit turpitudĩem iridã¬
do. Tunc enimfiet restitutio
ñ inueniũtur spoliati uel ⁊̃
buantur in pias cãs et ma¬
xime in alimeniam pauper̃
uel redemptionem captiuoꝵ.
ec ħ inuilla. uel si. uilla. nes¬
citur. saltẽ in sila dicc̾. ubi ra

Expanded text:
hoc, cum is qui dedit pecuniam commisit turpitudinem in dando. Tunc enim fiet restitutio, n inveniuntur spoliati vel etiam buatur in pias causas et maxime in alimoniam pauperum vel redemptionem captivorum et hoc in villa, vel si villa nescitur, saltem in illa diocesi ubi rap
Abbreviated transcription (Latin):
pro rata ec uxori eiuis pro rata siuxorẽ
h̾ebat et si libĩ et uxor debebant hr̃e ĩ
rebus ilł aliqmͣ portoẽm aiͭ de uire qͭ
de dispõne testatoris. si aut̾ ꝯtempsᷤ

Expanded text:
pro rata et uxori pro rata, si uxorem habebat, et si liberi vel uxor debebant habere in rebus illis aliquam portionem, aut de iure aut de dispositione testatoris. Si autem contemps
Abbreviated transcription (Latin):
licani rogni que ibidẽ preuidicat uiri scripto alio mͦ limit¬
tatur hec lima et alicubi in eod̾ regno optinet ꝙ pr̃ uel m̃¬
non pogt̃ dare exͣneis ulcra quintã ꝑtem heditatis sue q̃
ꝯsistit i sͣobilibus nec in testam̃to. nec oã mortis nec int̾
uiuos alibi non põt ultra t̾ciam ꝑtem. s t̾tiam põt̃ dare ⁊
legare int̾ uiuos et cã mortis. de mobłib q̃ diu̾se sunt cõ

Expanded text:
em gallicani regni, que ibidem preiudicat iuri scripto, alio modo limitatur hec legitima et alicubi in eodem regno obtinet, quod non potest dare extraneis ultra quintam partem hereditatis sue, que consistit in mobilibus, nec in testamento, nec causa mortis, nec inter vivos. Alibi non potest ultra tertiam, sed tertiam potest dare et legare inter vivos et causa mortis. De mobilibus
Abbreviated transcription (Latin):
uel ĩmediate ad ur̾dicionẽ illuis suꝑioris principis. cum gͦ¬
uassallus coĩtis ht̃ guerrã ꝯtra coĩtem rogis est auctas reqͥ¬
renda. si aut̾comes ꝯͣ regem et rex nelit ei ius exhibere ꝑ pes
curie humilit̾ requisitus: credo ꝙ si ius suũ aimis defendat
cum moderamĩe inculpate ñ peccat. ĩpugnare tñ regem aucłe ꝓpria ñ pocit¬
.ppͣ. tñ facta denũciatc̃e excessu regis si rex noll a pecc̃o desistere poss rogẽ
excoĩcare. et crescẽte ꝯtumacia dare auct̃em iouẽdi armaccͣ eum. tũ autẽ

Expanded text:
d iurisdictionem illius superioris principis. Cum ervasallus comitis habet guerram contra comitem, regis est auctoritas reqrenda. Si autem comes contra regem et rex nolit ei ius exhibere, per pares curie humiliter requisitus, credo quod si ius suum armis defendat, cum moderamine inculpate tutele, non peccat. Impugnare tamen regem auctorin facta denunciatione de excessu regis, si rex nollet a peccato desistere, posset regem excommunicare et crescente contumacia dare auctoritatem movendi arma contra eum. Cum autem