comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuina. ut eos tantȩ uisionis mysteriũ
non later&: & quod oculis ostendebat᷑
insolitũ. animis non eẽt. obscurum:
Deniq officium suum cum religione
disponunt &hisse instruunt donis:
ut ad oraturi unũ tria se credidisse
demonstrent:Auro honorantes ꝑsonã
Ingrediuntur itaq iudaici regni prae¬
cipuã ciuitatẽ & in urbe regia ostendi
sibi postulant: quẽ ad regnandum didi¬
cerant natum: C onturbatur herodes.
timet saluti suȩ. metuit potestati
requirit a sacerdotib & doctorib legis:
quid deortuxp̃i scriptura p̃dixerit:
Innotitiã uenit quod fuerat ꝓpheta¬
tum: Ueritas inluminat magos: infi¬
delitas obcaecat magistros: Carnalis
isrł non intellegit quod legit: non uido
.qđ ostendit. utitur paginis quarũ
non credit eloqui is: Ubi est iud aae
gloriatio tua: ubi de abrahã patre
hereditatis intrantib eius testamento
quod insola littera tenes recitatione

Expanded text:
divina, ut eos tantae visionis mysterium divina, ut eos tantae visionis mysterium non lateret, et quod oculis ostendebatur insolitum, animis non esset obscurum. Denique officium suum cum religione disponunt, et his se instruunt donis, ut adoraturi unum tria se simul credidisse demonstrent: auro honorantes personam . CAP. III. Ingrediuntur itaque Judaici regni praecipuam civitatem, et in urbe regia ostendi sibi postulant quem ad regnandum didicerant procreatum. Conturbatur Herodes, timet saluti suae, metuit potestati, requirit a sacerdotibus et doctoribus legis quid de ortu Christi Scriptura praedixerit, in notitiam venit quod fuerat prophetatum; veritas illuminat magos, infidelitas obcaecat magistros; carnalis Israel non intelligit quod legit, non videt quod ostendit; utitur paginis quarum non credit eloquiis. Ubi est, Judaee, gloriatio tua ? Ubi de Abraham patre ereditatis tuae intrantibus, ejus testamenti, quod in sola littera tenes, recitatione
Abbreviated transcription (Latin):
cessione cessante xpontificum potes¬
ta te destructa. aienigena obtinue¬
rat principatum Utueri regis ortus
illius proph&iaeꝓbaretur uoce quȩ
dixerat: Non destiet princeps & iuda.
neque dux defenorib eius donecuen¬
at cui repositum st: & ipse est expecta¬
tio gentium: Desuib quondam bea¬
tissimo patriargae abrahȩ innume¬
rabilis fuerat ꝓ misias uccessio: non car¬
nis q une. sed fidei fȩcurdiate gene¬
randa. Et ideo stellarũ nultitudins
cõparata: ut ab om̃ium gentiũ patre
non terrȩna sed cael estis progenies
sperare tur: Ad creandũ ergo ꝓmissã
posteritate heredes insiderib designati
ortu noui sideris excitantur: ut in quo
caeli adhibitum fuerat testimonium.
caeli famularetur obsequium: Cõmouit
magos habitatores remotioris orientis.
randi luminis claritate uiri ad haec
xpectanda non inscii magnitudinẽ
significationis intellegunt: agente hoc
sine dubio ineorũ cordib inspiratione

Expanded text:
successione cessante, et pontificum potessuccessione cessante, et pontificum potestate destructa, alienigena obtinuerat principatum: ut veri Regis ortus illius prophetiae probaretur voce, quae dixerat: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est, et ipse erit exspectatio gentium . De quibus quondam beatissimo patriarchae Abrahae innumerabilis fuerat promissa successio, non carnis semine, sed fidei fecunditate generanda; et ideo stellarum multitudini comparata, ut ab omnium gentium patre, non terrena, sed coelestis progenies speraretur. Ad creandam ergo 119 promissam posteritatem, haeredes in sideribus designati, ortu novi sideris excitantur, ut in quo coeli adhibitum fuerat testimonium, coeli famularetur obsequium. Commovet magos remotioris Orientis hrandi luminis claritate viri ad haec spectanda non inscii, magnitudinem significationis intelligunt: agente hoc sine dubio in eorum cordibus inspiratione
Abbreviated transcription (Latin):
UAMUIS SCIAN DNEC¬
TISSINI quod scĩ tatem
uram hodiernȩ festiuitatis
causa non lateat. eamq scđm consue¬
tudinẽ euuangelicus nobis sermo
officii. loqui deeadem quod dñs dona¬
uerit audebo: ut in cõmuni gaudio
tanto religiosior sit om̃ium pietas.
simis temporib subuenire. saluationem
om̃ium gentium praefiniuit in xp̃o
Utquia &cunctas nationes aueri di
cultu impius error dudum auerterat.¬
& ipse peculi aris dĩ populus isrł ab insti¬
tutis legalib pene totus ex cesserat:
conclusis omnib subpeccato om̃ium
misereret᷑: Deficiente enim ubi que
iustitia. & toto mundo inuana &
maligna prolapso. nisi iudicium suũ
potestas diuina differr&. uniuersitas
hominũ sententiã dampnationis
exciper& : sed in indulgentiã ira trans¬
lata est : Et ut clarior fier& exerendȩ
grã magnitudo: tinc placuit abolen¬
dis peccatis hominun sacramen tum
remissionis afferri: quando nemo pote¬
festatio facta est. Ierode apud iudaeos

Expanded text:
uamvis sciam, dilectissimi, quod sanctitatem vestram hodiernae festivitatis causa non lateat, eamque secundum consuetudinem evangelicus vobis sermo officii, loqui de eadem quod Dominus donaverit audebo: ut in communi gaudio tanto religiosior sit omnium pietas, simis temporibus subvenire, salvationem omnium gentium praefinivit in Christo; ut quia et cunctas nationes a veri Dei cultu impius dudum error averterat, et ipse peculiaris Dei populus Israel ab institutis legalibus pene totus exciderat, conclusis omnibus sub peccato , omnium misereretur. Deficiente enim ubique justitia, et toto mundo in vana et maligna prolapso, nisi judicium suum divina potestas differret, universitas hominum sententiam damnationis exciperet. Sed in indulgentiam ira translata est, et ut clarior fieret exerendae gratiae magnitudo, tunc placuit abolendis peccatis hominum sacramentum remissionis afferri, quando nemo pote misericordiae manifestatio facta est Herode apud Judaeos
Abbreviated transcription (Latin):
Q uicumq enim in eccła piȩ uiuis
a castȩ. quica quacsur sum sunt
apit non quaȩ super terra. cae lestis
quodam modo instar ẽ. luminis
multis uiam addnm quasi stella de¬
monstrat. In quo studio dilectissimi
omis uobis in uicem prodesse debetis.
ut in regno di ad quod recta fide & bo¬
nis operib ꝑuenitur. sicut lucis filii
splendeatis. ꝑ xp̃m dñm nr̃m

Expanded text:
Quicumque enim in Ecclesia pie vivit Quicumque enim in Ecclesia pie vivit et caste, qui ea quae sursum sunt sapit , non quae super terram, coelestis quodammodo instar est luminis; multis viam ad Dominum quasi stella demonstrat. In quo studio, dilectissimi, omnes vobis invicem prodesse debetis, ut in regno 122 Dei, ad quod recta fide et bonis operibus pervenitur, sicut lucis filii splendeatis: per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut prophetauit esaias populus
qui sedebat intenebris lucẽ uidit mag¬
nam: & qui habitabant inregione
umbrȩ mortis. lux orta est eis. Deqͥb
idem dicit addñm. Gentes quae te
non nouerunt inuocabunt te: & popł
quite nesciunt ad te confugient
Hunc diem abraham uidit & gauisus ẽ.
cum benedicendos fidei suae filios in
semine suo quod est xp̃s agnouit.
& om̃ium se futirũ gentium patrem
credendo prospeit: dans gloriam dõ
& plenissime scieis. qnm quod ꝓmisit
potens .ẽ. & facert Huncdiem dauid
tes quasfecisti uenent. & ad orabunt
coramte dnẽ : & Ionorificabunt
nomen tuũ. Et ilud Notum fecit
dñs salutare suum ante conspectũ
gentium reuelaut iustitiã suam
Q uodutiq &x incȩ fieri nouimus.
ex quo tresmagos lelonginquitate
suae regionis excits adcognoscendũ¬
& ad ad orandum rgem caeli & terrȩ
stella ꝑduxit: Cuusutique famula¬
tus adformamios suc aatur obse¬
quii. ut huc grãe quae om̃s inu¬
ad xp̃m. quartum possumus seruiam

Expanded text:
populus, qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam, et qui habitabant in regione umbrae mortis, lux orta est eis . De quibus idem dicit ad Dominum: Gentes quae te non noverunt, invocabunt te; et populi qui te nescierunt, ad te confugient . Hunc diem Abraham vidit, et gavisus est , cum benedicendos fidei suae filios in semine suo, quod est Christus, agnovit, et omnium se futurum gentium patrem credendo prospexit , dans gloriam Deo, et plenissime sciens quoniam quod promisit potens est et facere . Hunc diem David tes, quascumque fecisti, venient et adorabunt coram te, Domine, et glorificabunt nomen tuum ; et illud: Notum fecit Dominus salutare suum, ante conspectum gentium revelavit justitiam suam . Quod utique exinde fieri novimus, ex quo tres magos, de longinquitate suae regionis excitos, ad cognoscendum et adorandum Regem coeli et terrae stella perduxit. Cujus utique famulatus ad formam nos sui hortatur obsequii: ut huic gratiae, quae omnes inm, quantum possumus, serviamus.
Abbreviated transcription (Latin):
suscepta quamiudaei nouerant. & cuius
patriam sciebant. unde illis alio loco
dixit. Et me scitis. & unde sim scitis:
Vtrumque nouerimus inxp̃o. & unde
aequalis sit patri. & unde illo maior est
pater: Illud uerbum est. illud caro. illud
ds̃ est illud homo. sed unus xp̃s: ds̃ &¬

Expanded text:
suscepta, quam Judaei noverant, et cujus suscepta, quam Judaei noverant, et cujus patriam sciebant, unde illis alio loco dixit, Et me nostis, et unde sim scitis . Utrumque noverimus in Christo, et unde aequalis est Patri, et unde illo major est Pater. Illud Verbum est, illud caro: illud Deus est, illud homo; sed unus Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
b suis enarrans. Nam & gazophylacia
adherebant templo. quia ipse xp̃s templũ
est. dequo ipse ait: Soluite templũ hoc.
cui om̃a mysteria ueteris legis adhere¬
bant. & ad eum om̃a respiciebant. donec
uenir& ad aperienda singulorũ gazo¬
phylaciam ysteriorũ. aperienti eo᷑ sensus
fidelium suorum ut intellegerent quac
latebant. si cut euuangelista ait
Tunc aperuit illissensum. ut intelle¬
gerent scripturas. Deniq quidse quat᷑¬
audiamus. Nemo apprehendit eum.
quia necdum uenerat hora eius. Scilico
omã dispositionis suȩ. omã uoluntatis
suȩ : quia quiuoluntate natus est. uo¬
luntate & passusest. Siergo patinoll&
non pateretur. Si sanguis ille non funde¬
retur. mundus non redimeretur: Agamꝰ
itaque & grãs potestati diuinitatis. & mi¬
serationi infirmitatis eius. deocculta po¬
tentia quã udaei non nouerant
U nde illis modo dictumest:. Neque mẽ
nostis. neque patrẽ meum: Etdecarne

Expanded text:
bus suis enarrans. Nam et gazophylacia bus suis enarrans. Nam et gazophylacia adhaerebant templo, quia ipse Christus templum est, de quo ipse ait: Solvite templum hoc , cui omnia mysteria veteris legis adhaerebant, et ad eum omnia respiciebant, donec veniret ad aperienda singulorum gazophylacia mysteriorum, aperiente eo sensus fidelium suorum, ut intelligerent quae latebant, sicut evangelista ait: Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Denique quid sequitur? Nemo apprehendit eum, quia necdum venerat hora ejus. Scilicet hora dispositionis suae, hora voluntatis suae: quia qui voluntate natus est, voluntate passus est. Si ergo pati nollet, non pateretur, sanguis ille non funderetur, mundus non redimeretur. Agamus itaque gratias et potestati divinitatis, et miserationi infirmitatis ejus de occulta patientia, quam Judaei non noverant, unde illis modo dictum est, Neque me nostis, neque Patrem meum; et de carne
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciant unam. eẽ. cognitionẽ patris
& filii. quatenus sciant cognitionem
filii dĩ. cognitionẽ esse & patris. Ideo
discipuliͦ electo poscenti ut ostender& eis
patrem respondit. Tanto tempore uobis¬
cum sum & non cognouistisme: Philyppe.
quiuid& me uid& & patrem. Sidissimilis
ess& filius patri. numquid dicer& discipu¬
lissuis qui me uid&. uid& & patrẽ : Nũ¬
quid dicer& udaeis. sime sciretis & pa¬
trem meum sciretis:: Haec uerba locutꝰ ÷
iħs ingazophilacio docens intemplo
Magna fiducia sine timore. Nonenim
pateretur sinoll&. quia nec nasceretur
sinolla Quidest quod haec uerba iħsx
ingazophilacio docens intemplo locutus iui¬
est :: Cazophylacium est ubi thesauri
condunt᷑. Iħs ingazophylacio loquebat᷑
uidatis. dum inparabolis locutus est t᷑bis
Namgazo phylacium fuit xp̃s. in qua¬
om̃a latuerunt mysteria. tunc aperienda
dumipse quilatuit in lit tera loquebat᷑
non in prouerbis.: sed palam om̃a fideli¬

Expanded text:
ut sciant unam esse cognitionem Patris ut sciant unam esse cognitionem Patris et Filii: quatenus sciant cognitionem Filii, cognitionem esse et Patris. Ideo discipulo electo poscenti ut ostenderetur eis Pater, respondit: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui videt me, videt et Patrem . Si dissimilis esset Filius Patri, nunquid diceret discipulis suis, Qui me videt, videt et Patrem? Nunquid diceret Judaeis, Si me sciretis, et Patrem meum sciretis? Haec verba locutus est Jesus in Gazophylacio, docens in templo. Magna fiducia, sine timore: non enim pateretur si nollet, quia nec nasceretur si nollet. Quid est quod haec verba Jesus in gazophylacio docens in templo locutus est? Gazophylacium locus est ubi thesauri conduntur. Jesus in gazophylacio loquebatur Judaeis, dum in parabolis locutus est turbis. Nam gazoomnia latuerunt mysteria tunc aperienda, dum ipse, qui latuit in littera, loquebatur, non in proverbiis, sed palam omnia fideli
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ meum sciretis: Ille omã scit.
quando forsitan nondubitat sed increpat
Adtende enĩ quomodo increpatiue dicat̾
ipsum forsitan quod uidetur esse uerbum
dubitationis. Sed dubitationis uerbum ẽ.
adõ uerbum dubitationis. cum dm̃ nihil
utiq lateat. illa dubitatione arguitur
infidelitas. non opinatur diuinitas
homines enim dehis rebus quascertas habe&
aliquando increpatione dubitabant. id÷
uerbum dubitationis ponunt. cum corde
nandubitant uelut sundigneris seruo
tuo & dicas contempnisme considera. for¬
sitan dominus tuus sum: hinc & ãpłs ad
quosdam contemptores suos loquens ait
dicit puto dubitare uidetur. sedille
alio loco. increpans infidelitatem futuroꝵ
gencris humani. cumuencrit inquit
filius hominis. putas inueniet fidem in
terrã. Scit ergo om̃a. perquẽ factast̃
om̃a & tamen dubitando increpat: Sime
sciretis. & patrem meum forsitan sciretis
Increpat infideles: ammon& fideles.

Expanded text:
Patrem meum sciretis. » Ille qui omnia scit, Patrem meum sciretis. » Ille qui omnia scit, quando dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. Attende enim quomodo increpative dicatur ipsum forsitan, quod videtur esse verbum dubitationis: sed dubitationis verbum est,a Deo verbum dubitationis, cum Deum nihil utique lateat, illa dubitatione arguitur infidHomines enim de his rebus quas certas habent, aliquando increpative dubitant, id est, verbum dubitationis ponunt, cum corde non dubitant: velut si indigneris servo tuo, et dicas, Contemnis me? Considera, forsitan Dominus Deus tuus sum: hinc et Apostolus ad quosdam contemptores suos loquens ait:dicit puto, dubitare videtur; sed illeristus alio loco increpans infidelitatem futuram generis humani, Cum venerit, inquit, Filius hominis, putas inveniet fidem in terra? Scit ergo omnia, per quem facta sunt omnia, et tamen dubitando increpat. Si me sciretis, et Patrem meum forsitan sciretis. Increpat infideles, admonet fideles:
Abbreviated transcription (Latin):
Uideamus ergo quid adhaet dñs respondi
Vbiest in quiunt patertuus : Audiuimꝰ
enim tc̃ dicere solus nonsum. sed ego & qui
me misit pater. Solum te uidimus. patrẽ
tuum tecum nonuidimus. Quomodo
tẽ dicis solum nonesse. sedcũ patre tuo eẽ
Aut ostende nobis tecũ esse patrem tuum
Etdns. umquidme uidetis. & patrem
meum non uidetis.: Hoc enim sequitur.
hoc suis uerbis ipse respondit. quorum
uerborum expositionẽ nos ante premisimꝰ
Uid& e enim quid dixerit: Respondit
dñs Neque mescitis. neque patre meum
me iam sciatis. quasi totum hoc sim quod
uidetis Ergo qui ame non nostis. ideo
uobis patrem mcum non ostendo. hominẽ
queritis. quia scđm carnem iudicatis
Quia uero scđm quoduid& is aliud sum
& aliud scđm quod non uidetis. patrem aut̃
meum loquar occultum: Occultũ prius
est ut me noueritis. tunc & patre meũ
scietis. Sienim me sciretis. forsitan &

Expanded text:
Videamus ergo quid ad haec Dominus respondit: Videamus ergo quid ad haec Dominus respondit: « Ubi est, » inquiunt, « Pater tuus? » Audivimus enim te dicere, « solus non sum, sed ego et qui me misit Pater. » Nam solum te videmus; Patrem tuum tecum non videmus. Quomodo te dicis solum non esse, sed cum Patre tuo esse? Age, ostende nobis tecum esse Patrem tuum. Et Dominus: Nunquid me videtis, et Patrem meum non videtis? Hoc enim sequitur, hoc suis verbis ipse respondit, quorum verborum expositionem nos ante praemisimus. Videte enim quid dixerit. « Respondit Jesus: Neque me scitis, neque Patrem meum jam sciatis, quasi totum hoc sim, quod videtis. Ergo quia me non nostis, ideo vobis Patrem meum non ostendo. Hominem quaeritis, quia secundum carnem judicatis. Quia vero, secundum quod videtis aliud sum, et aliud secundum quod non videtis, Patrem autem meum loquar occultum. Occultus prius est, ut me noveritis, tunc et Patrem meum scietis: « Si enim me sciretis, forsitan et
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo quia inlege ura scriptum est duorũ
hominum testimonium uerum . eẽ. acci¬
pite nrm̃ testimoͬnium. nesentiatis iudi¬
cium Ego eniminquit non iudico quem¬
quam. sed testimonium perhibeo deme
Differo iudicium. non diffcro testimoniũ
Eligamus fr̃s testimonium dĩ. quia testi¬
monium dĩ uerum est Et quomodo testis
est om̃ium quae agimus. iudex crit om̃iũ
quȩ fecimus: Et alium non querit testẽ.
nisi seipsum: quia om̃a secreta cordis
nr̃i considerat. quid uel ex quo fonte
ꝓcedat. Ideo testis : quia nonquerit aliũ
unde cognoscat quisis uel qualissit uita
tua. qui reddit unicuique scđm opera
sua. Responderunt ergo iudaei. dño
loquente depatre suo & dixerunt: ubi ÷
pater tuus.: Patrem xp̃i naturaliter
acceperunt : quia uerba xp̃i secundum
carnem iudicauerunt: E rat aut̃ quilo¬
quebatur in aperto caro. in occulto uer¬
bum: homo manifestus. ds occultus.

Expanded text:
Ergo quia in lege vestra scriptum est duorum Ergo quia in lege vestra scriptum est duorum hominum testimonium verum esse, accipite verum testimonium, ne sentiatis judicium: « Ego enim, » inquit, « non judico quemquam, sed testimonium perhibeo de meipso. » Differo judicium, non differo testimonium. Eligamus, fratres, testimonium Dei, quia testimonium Dei verum est; et quomodo testis est omnium quae agimus, judex erit omnium quae fecimus. Et alium non quaerit testem, nisi seipsum: qui omnia secreta cordis nostri considerat, et quid, vel ex quo fonte procedat. Ideo testis, quia non quaerit alium unde cognoscat qui sis, vel qualis sit vita tua, qui reddit unicuique secundum opera sua. Responderunt ergo Judaei Domino loquenti de Patre suo, et dixerunt: « Ubi est Pater tuus? » Patrem Christi carnaliter acceperunt, quia verbo Christi secundum carnem judicaverunt. Erat autem qui loquebatur, in aperto caro, in occulto Verbum: homo manifestus, Deus occultus.
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid semper duo homines uerũ
dicunt testimonium : Nonne duo
falsi testes contra susannam falsum
ꝓtulerunt testimonium Et iudȩis
quȩrentibus falsum testimonium
contra xpm. dicit cuuangelif ta
Uenerunt nouissime duo falsi testes.
Numquid quia duo erant. ideo falsi testes
non erant: Quid deduob dicimus uel
tribus : Vniuersus populus mentitus est
contra xpm̃. Siergo totus populus. qui
constat ex magna hominum multitudi¬
ne falsum testimonium dicere inuentus
est. quomodo accipiendum est inore
duorum uel trium testium stabit omne
uerbum. nisi quia hoc modo ꝑ mysteriũ
trinitas commendata ẽ inqua ꝑp& ua
stabilitas ucritatis est. Siuis habere bonã
causam. habeto duos uel tres testes. patrẽ.
susanna casta fęmina fidelisque coniix.
aduobus falsis testibus urguebatur: trinitas
illi inconscientia atque iocculto suffraga¬
batur Illa trinitas. deocculto unũ testem
danihelem excitauit. & duos conuicit.

Expanded text:
» Nunquid semper duo homines verum » Nunquid semper duo homines verum dicunt testimonium? Nonne duo falsi testes contra Susannam falsum protulerunt testimonium ? Et Judaeis quaerentibus falsum testimonium contra Christum, dicit evangelista: « Venerunt novissime duo falsi testes . » Nunquid quia duo erant, ideo falsi testes non erant? Quid de duobus dicimus vel tribus? Universus populus mentitus est contra Christum. Si ergo totus populus, qui constat ex magna hominum multitudine, falsum testimonium dicere inventus est, quomodo accipiendum est: « In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum , » nisi quia hoc modo per mysterium Trinitas commendata est, in qua perpetua stabilitas veritatis est? Si vis habere bonam causam, habeto duos vel tres testes, Patrem eSusanna, casta femina fidelisque conjux, a duobus falsis testibus urgebatur, Trinitas illi in conscientia atque in occulto suffragabatur. Illa Trinitas de occulto unum testem Danielem excitavit, et duos convicit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo dixit iudicium meum uerum est.
quia solus nonsum. sed ego & qui memisit
pater. Idemergo alio loco dixit Ego
& pater. unum sumus Vnũ insubstantia.
duo inpersona. Unum dixit in substan¬
tiae unitatem: sumusdixit propt̃
Iper sonarum distinctionem: Audi
quid dixit: Ego & qui me misit pater
Distingue personas. agnosce quia pat̃
Non aliud insubstantia. sed alius inꝑ
sona Non pater maior: nonfilius
minor indiuinitatis gła. sed credȩ unũ
sumus. Ineo quoddixit ipsa ucritas
unum liberat te abarrio. quod dixit
sumus liberat te asabellio. Siunum:
non ergo diuisum: Si sumus: non ergo
unus Deiudicio dixerat: dumdixit
Ego non iudico quemquã. Detestimo
scriptũ est. Urã dicit. tam quã dicer&
in lege quae uobis adõ dataest. sicut
dicimus panem nr̃m cotidianum. quẽ
ado nobis dari poposcimus: Quidest
quodinlege urã scriptumest. quia duoꝵ
hominum testimonium uerum est.

Expanded text:
Ideo dixit: Judicium meum verum est, Ideo dixit: Judicium meum verum est, quia solus non sum; sed ego, et qui me misit Pater. Idem ergo in alio loco dixit: Ego et Pater unum sumus ; unum in substantia, duo in personis. Unum dixit propter substantiae unitatem; sumus dixit propter personarum distinctionem. Audi quid dixit, Ego, et qui misit me Pater. Distingue personas, agnosce quia Pater Non aliud in substantia, sed alius in persona. Non Pater major, non Filius minor in divinitatis gloria; sed crede, unum sumus. « In eo quod dixit ipsa Veritas unum, liberat te ab Ario; quod dixit sumus, liberat te a Sabellio. Si unum, non ergo diversum; si sumus, non ergo unus. » De judicio dixerat, dum dixit: Ego non judico quemquam; de testimonscriptum est. Vestram dixit, tanquam diceret: In lege quae vobis a Deo data est; sicudicimus: Panem nostrum quotidianum, quem a Deo nobis dari poposcimus. Quid est quod in lege eorum scriptum est: « Quia duorum hominum testimonium verum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ut intellegamus xp̃m non scđm carnẽ
iudicare: scđm quod ab hominib iudi¬
catusest: N anut cognoscatis iam & iu¬
dicem xp̃m : audite quid sequitur:
Etsi iudico ego. iudiciũ meũ uerũ ÷
Occe hab& & iudicium : sedagnosce
saluatorem: nesentias iudicẽ: Quare
aut dixit iudicium suum uerum. eẽ.
Quia solusinquit non sum: sed ego
& quime misit pater. Q uid est missio
xp̃i. nisi incarnatio eius: Missus est
Et apatre missus erat. & apatre nũ quã
recessit: & hic fuit perincarnationem.
& hic est modo ꝑdiuinitatem Fides
ergo mundat corda nr̃a. ut intellec¬
tus impleat corda nr̃a: Et intellegam̃
ministerium salutis nr̃ȩ altum est:
ꝓfundum est. secretum est. una sub¬
stantia est. una diuinitas. una maiestas
patris & filii Pater non passus est: sed
solus filius. Ergo intel legamus missio¬
nem filii nominatam in carnationẽ filii.
patrem autem incarnatum . eẽ. non
credas. Unde ergo uerumest iudicium
cius. nisi quia uerus est filius patris.

Expanded text:
m carnem judicare, sicut ab hominibus judicatus est. Nam ut agnoscatis jam et judicem Christum, audite quid sequitur: Et si judico ego, judicium meum verum est. Ecce habet et judicium. Sed agnosce salvatorem, ne sentias judicem. Quare autem dixit judicium suum verum esse? Quia solus, inquit, non sum, sed ego, et qui me misit Pater. Quid est missio Christi, nisi incarnatio ejus? Missus est Et a Patre missus est, et a Patre nunquam recessit; et hic fuit per incarnationem: et hic est modo per divinitatem. Fides ergo mundet corda nostra: ut intellectus impleat corda nostra, et ut intelligamus mysterium salutis nostrae. Altum est, profundum est, secretum est. Una est substantia, una divinitas, una majestas Patris et Fsolus Filius. Ergo intelligamus missionem Filii nominatam incarnationem Filii: Patrem autem incarnatum esse non credas. Unde ergo verum est judicium ejus, nisi quia verus est Filius Pat
Abbreviated transcription (Latin):
carnem iudicatis. ego noniudico quẽ quã
Pertulit iniustum iudicium: utager&
iustum. Sed ineo quẽ pertulit iniustum.
miscđiae fuit Denique ita humilis
factus est: ut ꝑuenir& ad crucem
Distulit quidem potentiã. sed publicauit
miscđiam: Vnde distulit potentiam.
Quia decruce descendere noluit. qui po¬
tuit desepulchro resurgere Unde publi¬
cauit miscłiam: Quia pendens incru¬
ce dixit. Pater ignosce illis. quia nesci¬
unt quid faciunt. Siucergo propter
hoc quia nonuenerat iudicare mundũ

Expanded text:
carnem judicatis, ego non judico quemquam. » carnem judicatis, ego non judico quemquam. » Pertulit injustum judicium, ut ageret justum: sed in eo quod pertulit injustum, misericordiae fuit. Denique ita humilis factus est, ut perveniret ad crucem. Distulit quidem potentiam, sed publicavit misericordiam. Unde distulit potentiam? Quia de cruce descendere noluit, qui potuit de sepulcro resurgere. Unde publicavit misericordiam? Quia pendens in cruce, dixit: « Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . » Sive ergo propter hoc, quia non venerat judicare mund
Abbreviated transcription (Latin):
r&. Quia ergo uidit om̃s peccatores.
& omnino esse neminem inmunem amort
peccati. prius erat eius miscđia prerogan¬
da & post exercendum iudicium: quia
de illo cantauerat psalmus: Miscđiam
& iudicium. cantabo tibi dñe. Nonenĩ
pͥmũ iudicium & miscđiam. Nam & si
primum ess& iudicium. nulla. eẽt. mise¬
ricordia: sed primo miscđiã. postea iu¬
dicium: Quae est prima miscđia .:
Creator hominis homo esse dignatus :
huic miscđiae addi potest . : Addidit
tamen. Nam reprobatus est abhominib.
ꝓquorum salute uenit inmundum.
Irrisiones sustinuit. flagella. sputa.
obprobria inimicorum. turpissimam
mortem crucis: haec omã sustinuit quia
uoluit. ut saluar& hominem quẽ creaue¬
rat: Nullum genus mortis intolerabilius
fuit cruce. propt̃ longos cruciatus.: sic
nihil nunc gloriosius quã signum crucis
Quia uenit neminem iudicare: conse¬
quenter iudaeis respondit: uos scđm

Expanded text:
ret. Quia ergo vidit omnes peccatores, ret. Quia ergo vidit omnes peccatores, et omnino esse neminem immunem a morte peccati, prius erat ejus misericordia praeroganda, et post exercendum judicium. Quia de illo cantaverat Psalmus: « Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . » Non enim ad judicium et misericordiam. Nam si primum esset judicium, nulla esset misericordia; sed primo misericordia, postea judicium. Quae est prima misericordia? Creator hominis homo esse dignatus est, huic misericordiae addi potest? Addidit tamen. Nam reprobatus ab hominibus, pro quorum salute venerat in mundum, irrisiones sustinuit, flagella, sputa, opprobria inimicorum, turpissimam mortem crucis. Haec omnia sustinuit, quia voluit, ut salvaret hominem quem creaverat. Nullum genus mortis intolerabilius fuit cruce, propter longos cruciatos: sed nihil gloriosius quam signum crucis . » Quia venit neminem judicare, consequenter Judaeis respondit: « Vos secundum
Abbreviated transcription (Latin):
missus. Quantum deb& homo glorifi¬
care eum a quo est creatꝰ. Scio unde
ueni. & quo uado. Iste quim presentia
uobis loquitur. hab& quod non deseruit.
sed tamenuenit: Nonenim uiuendo
inde discessit. autrediendo nos derelin¬
quid quidixit . Ecce ego uobiscũ sum
om̃ib: diebus. usque ad consummationt̃
sđi Ergo ucrum ꝑst testimonium lum¬
nis. siue ostendat: siue alia quia sine
lumine non potest uidere lumen. & sine
lumine non potest uideri. quod lib&
aliud quod non est lumen: Sicut cnim
lumen & se ipsum ostendit. & quȩ circast
sunt. ita & xp̃s & seipsum ostendit. & alios
inluminat. qui caritate circa st sunt. &
sccuntur illũ non pedum gressibus. sed
tis esse predictos. unum miscđiae quiꝑ
actus est. alterum iudicii quiuenturus
est. Prima ergo dispensatio dnĩ nr̃i ihũ
xp̃i medicinalis. non iudicialis. Namsi
primo ueniss& iudicaturus. neminem
inueniss& cui pręmia iustitiae redde¬

Expanded text:
missus, quantum debet homo glorifimissus, quantum debet homo glorificare eum a quo est creatus? « Scio unde venio, et quo vado. » Iste qui in praesentia vobis loquitur, habet quod non deseruit, sed tamen venit. Non enim veniendo inde discessit, aut redeundo nos dereliquit, qui dixit: « Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi . » Ergo verum est testimonium luminis, sive se ostendat, sive aliter: quia sine lumine non potest videri lumen, et sine lumine non potest videri quodlibet aliud, quod non est lumen. Sicut enim lumen et seipsum ostendit, et quae circa sunt: ita et Christus, et seipsum ostendit, et alios illuminat, qui charitate circa se sunt, et sequuntur illum, non pedum gressibus, sed tis esse praedictos: unum misericordiae, qui peractus est, alterum judicii, qui venturus est. Prima ergo dispensatio Domini nostri Jesu Christi medicinalis, non judicialis. Nam si primo venisset judicaturus, neminem invenisset cui praemia justitiae redde
Abbreviated transcription (Latin):
dit &misit. De his erat & iam iohannes
baptista. cui tam magnum ipsum lumen
quod est dñs iħs xp̃s. ꝑ hibuit testimoniũ.
quale nulli hominum: Ait enĩ. Internatos
mulierum non surrex it maior. iohanne
baptista: hic tamen quo. nemo erat maior
uenit postme fortior me x̃. icuius nonsũ
dignus calciamenta soluere. Videteia
quẽ ad modum se Queerna diei sũmit tat̾
Lucerram uero. ipsum iohannẽ fuisse
dñs ipse testatur . Ille erat inquit lucerna
ardens & lucens. & uos uoluistis adhoram
exultare in lumine eius ResponderuN
ergo uidaci łu dete ipso testimonu
dicis. Testimonium tuum non est uerũ.
Uid eamus quid audiant. audiamus & nos.
sed non sicut illi: Illi contẽpnentes. nos
distantia distinguat. aures mentes que
nr̃as. & audiamus quid iudaeis responde¬
quia scio unde ueni & quo uado Patrẽ
uolebat intelligi. Etsi patri głam dabat
filius: aequalis glorificat eum aquo est

Expanded text:
dit, et misit. De his erat etiam Joannes dit, et misit. De his erat etiam Joannes Baptista, cui tam magnum ipsum lumen, quod est Dominus Christus, perhibuit testimonium, quali nulli hominum. Ait enim: « Inter natos mulierum non surrexit major Joanne Baptista . » Hic tamen, quo nemo erat major venit post me, fortior me est, cui non sum dignus calceamenta solvere . » Videte quemadmodum se lucerna diei submittat. Lucernam vero ipsum Joannem fuisse Dominus ipse testatur. Ille erat inquit lucerna ardens et lucens, et vos voluistis ad horam exsultare in lumine ejus. » « Responderunt ergo Pharisaei: Tu de teipso testimonium dicis, testimonium tuum non est « verum. » Videamus quid audiant, audiamus et nos, sed non sicut illi: illi contemnentes, nos distantia distinguat aures mentesque nostras, et audiamus quid Judaeis respondequia scio unde venio et quo vado. » Patrem volebat intelligi. Et si Patri gloriam dabat Filius, aequalis glorificat eum a quo est
Abbreviated transcription (Latin):
E gosum lux mundi. Quiscquitur me
non ambulat intenebris. sed habebit
BI MANIPESTE DOC&¬
non solum qua auctoritate
mulieri peccata dimiserit.
ut paulo superius refert : sed &iam ipse
sit ueralux qui inluminat omnem
hominem uenientem in hunc mundũ
Cuius perpetuum splendorem humana
fragilitas uidere non potuiss&: nisi nube
carnis tegeretur. perquã quasi perqđ¬
dam lucidissimum speculum diuini
luminis claritas humanis mentib: in no¬
tescer& quȩ fide purganda est. ut tanti
luminis aspectui digna efficiat᷑ Vnde
secutus ait: Q uisequitur me nonam¬
bulat intenebris. sedhabebit lumen
uitae. Quimeis modo iussis & exem¬
plis obsequitur. nontimebit infuturo
tenebras dampnationis. sedlucẽ potiuꝰ
uitae ubi numquã prorsus moriatur
habebit Itaque fratres mei sequam᷑
xp̃m lumen mundi. ncambulemus
in tenebris. Tenebrȩ metuendesunt:
morum nonoculorum . & si oculorum
album & nigrum. sediustum & in iustum
multas ante se lucernas proph&icas accen¬

Expanded text:
tur me, non ambulat in tenebris, » et bi manifeste donon solum qua auctoritate mulieri peccata dimiserit ut paulo superius refert, sed etiam quod ipse sit « vera lux, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . » Cujus perpetuum splendorem humana fragilitas videre non potuisset, nisi nube carnis tegeretur, per quam quasi per quoddam lucidissimum speculum, divini luminis claritas humanis mentibus innotesceret, quae fide purganda est, ut tanti luminis aspectu digna efficiatur. Unde secutus ait: « Qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habeat lumen vitae. » Qui meis modo jussis et exemplis obsequitur, non timebit in futuro tenebras damnationis, sed lucem potius vitae, ubi nunquam prorsus moriatur, habebit. Itaque, fratres mei, sequamur Christum lumen mundi, ne ambulemus in tenebris. Tenebrae metuendae sunt, morum, non oculorum: etsi oculorum,album et nigrum, sed justum et injustum.multas ante se lucernas propheticas accen
Abbreviated transcription (Latin):
fecit iħs: crediderunt in cum:. Quidã
quicrediderant abicrunt adpharisȩos.
& dixerunt quȩ fecit iħs. Siue ad nun¬
tiando ut & ipsi crederent: siue potiuꝰ
ꝓdendo ut seuirent: sed quomodo lib&
& aquib lib& adpharisȩos ista ꝑlatast̃¬

Expanded text:
. Quidam crediderant, abierunt ad Pharisaeos, et dixerunt eis quae fecit Jesus: sive annuntiando, ut et ipsi crederent; sive potius prodendo, ut saevirent. Sed quomodolibet et a quibuslibet, ad Pharisaeos ista perlat
Abbreviated transcription (Latin):
tatur missus. baptizatus est inxpo
Siergo quando eum inseipso quodam¬
modo baptizauit. tunc inluminauit.
quando inunxit: fortasse catecuminũ
fecit. Potest quidem aliter tanti
sacramenti ex poni & pertractari
ꝓfunditas : sed hoc sufficiat caritati
urãe Vnguitur catecũminus. id est
docetur: ut credat inxp̃m. Mittit᷑
ad piscinam baptismiut in luminetur.
ut lumen uerum agnoscat. ut remissi¬
onem peccatorum accipiat. ut &filio
irȩ efficiatur filiusdĩ in luminatusq

Expanded text:
tatur missus. Baptizatus est in Christo: tatur missus. Baptizatus est in Christo: si ergo quando eum in seipso quodammodo baptizavit, tunc illuminavit: quando inunxit, fortasse catechumenum fecit. Potest quidem aliter atque aliter tanti sacprofunditas; sed hoc sufficiat charitati vestrae. » Ungitur catechumenus, id est, docetur ut credat in Christum; mittitur ad piscinam baptismi, ut illuminetur, ut lumen verum agnoscat, ut remissionem peccatorum accipiat, ut ex filio irae efficiatur filius Dei, illuminatusque
Abbreviated transcription (Latin):
Aliud est tempus operationis. aliud
receptionis. Redd& enim tunc uni¬
cuique scđm opera sua: Audiamus
habemus. operemur bonum: Quid
nos. terrendo malos audiuimus.
sed uideamus quid fecerit: Haec
cum dixiss&. expuit in terrã & fecit
lutum exputo. & liniuit lutum
super oculos eius & dixitei: Vade
&. laua innatatoria silo e. quod in¬
terpretatur missus. Quid fecit dñs
perspicuum est: In luminatio enĩ¬
facta est incȩco. sed magnum mxsteri¬
um commendatur in humano gene
re Ex puit in terram. desaliua lutũ
fecit. qui uerbum caro factum est
& unxit oculos cȩci. Inunctus erat
& nondum uidebat. mittit illum
ad piscinam quȩ uocatur siloe
Pertinuit aut̃ adeuuangelistam com¬
mendare nobis huiuspiscinȩ intelle¬
gentiam. & ait. Quod inter pretat᷑
missus . Iamquis est missus agnoscitis
Nisi enim ille fuiss& missus. nemo nr̃m
fuss& ab iniquitate dimissus . I auit
ergo oculos in ea piscina quȩ inter pre¬

Expanded text:
Aliud est tempus operatiAliud est tempus operatireceptionis: reddet enim unicuique secundum opera sua. » Audiamus habemus, operemur bonum ad omnnos, terrendo malos, audivimus; sed videamus quid fecerit. Haec cum dixisset, exspuit in terram, et fecit lutum ex sputo, et linivit lutum super oculos ejus, et dixit ei: Vade et lava in natatoria Siloe, quod interpretatur missus. Quid fecit Dominus, perspicuum est. Illuminatio facta est in caeco, sed magnum mysterium commere: expuit in terram, de saliva lutum fecit: quia Verbum caro factum est ; et unxit oculos cet nondum videbat, mittit illum ad piscinam quae vocatur Siloe. Pertinuit autem ad evangelistam commendare nobis hujus piscinae intelligentiam, et ait: « Quod interpretatur missus. » Jam quis est missus agnoscitis. Nisi enim ille fuisset missus, nemo nostrum fuisset ab iniquitate dimissus. Lavit ergo oculos in ea piscina, quae interpre
Abbreviated transcription (Latin):
cum sum omĩbus dieb usque ad con¬
summationẽ scłi. Quitunc corpora¬
li presentia fuit inmundo. nunc
diuina potentia presens est ubiq
inmundo: Audiuimus diem. audi¬
amus quacsit nox ista. Quidigitur
quid dicemus denocte ista quando
erit . quando nemo potest operari .
Nox ista impiorum erit. nox ista
corum crit. quibus infine dicitur.
Ite inignem acternum. quiparatus
est diabolo & angłis cius. Sed & nox
dicta est. non flamina non ignis.
Audi quia & nox est. dequodam
seruo dicit. Ligate illi manus & pe¬
des. & proicite eum intenebras &te¬
riores O peretur ergo homo. neilla
nocte preueniatur. ubi nemo possit
operari: Modo est ut operet᷑ fides
perdilectionẽ. & si modo operatur
hic est dies. hic est xp̃s : Audi pro¬
mittentem. & ne arbitreris absen¬
tem. Ecce ego uobiscum sum om̃ib
dieb. usque ad consummationẽ scłi
Ibienim eritnox. ubi nemo possit
operari. sed recipere quod operatus est

Expanded text:
cum sum omnibus diebus, usque ad concum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi ? » qui tunc corporali praesentia fuit in mundo, nunc divina potentia praesens est ubique in mundo. Audivimus diem, audiamus quae sit nox ista. Quid igitur? quid dicemus de nocte ista, quando erit, quando nemo poterit Nox ista impiorum erit: nox ista eorum erit quibus in fine dicetur, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Sed dicta est, non flamma, non ignis. Audi quia et nox est, de quodam servo dicit: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores. Operetur ergo homo, ne illa nocte praeveniatur, ubi nemo possit operari. Modo est, ut operetur fides per dilectionem. Et si modo operamur, hic est dies, hic est Christus. Audi promittentem, et ne arbitreris absentem. Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi: ibi enim erit nox, ubi nemo possit operari, sed recipere quod operatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
eius quimisit me. donec dies est Me¬
mento quomodo uniuersam głam
illidat dequo est. quia ille hab&
filium quide illosit. ipse non hab&
dequo sit. Quȩ sunt opera dñi ꝓpter
quaeuenit filius dĩ inmundũ Nisi
cecitatem humani generis in lumina¬
re. uulnerataq sanare. perdita
requirere. deformia reformare.
Sed quid est quod dixit. meoporta&
operari opera eius quimisitme donec
diesest: Uenit enimnox. quando
nemo potest operari. Constat &x pres¬
sum acdifinitum diem commemorasse
dñm hoc loco seipsum. idest lumen
mundi. Quam diu inquit sum in
hoc mundo. lumen sum mundi
Ergo ipse operatur. quãdiu est in
hoc mundo putamus fr̃s eum fuisse
hic tunc. & modo non hic esse᷑ si hoc
putamus. Iamergo post ascensum
dnĩ facta est nox ista metuenida.
ubi nemo potest operari. Si post
ascensionem facta est nox ista.
quid est quod ait discipulis suis
ascendens incaelum Ecce ego uobis¬

Expanded text:
ejus qui misit me, donec dies est. » Meejus qui misit me, donec dies est. » Memento quomodo universam gloriam illi dat, de quo est, quia ille habet Filium qui de illo sit, ipse non habet de quo sit. Quae sunt opera Domini propter quod venit Filius Dei in mundum, nisi caecitatem humani generis illuminare, vulnerata quaeque sanare, perdita requirere, deformia reformare? Sed quid est quod dixit: « Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est? Venit enim nox quando nemo potest operari. » Constat expressum ac definitum diem commemorasse Dominum hoc loco seipsum, id est lumen mundi. « Quandiu, inquit, sum in hoc mundo, lumen sum mundi. » Ergo ipse operatur, quandiu est in hoc mundo. Putamus, fratres, eum fuisse hic tunc, et modo non hic esse? Si hoc putamus, jam ergo post ascensum Domini facta est nox ista metuenda, ubi nemo possit operari. Sed post ascensionem facta est nox ista, quid est quod ait discipulis suis ascendens in coelum: « Ecce ego vobis
Abbreviated transcription (Latin):
quippe dño proposuerunt. tamquã
magistro. Quis peccauit hic aut paren¬
dit iħs Neque hic peccauit. neque
parentes eius Quid est quod dix̃
Sinullus homo sine peccato. nũquid
parentes huius cȩci sine peccato eran.
Numquid ipse sine peccato origina li
natus erat. uel uiuendo nihil addide¬
rat. Sicrgo & parentes eius habuer̃
peccatum & iste habuit peccatum.
quare dñs dixit neque hic peccauit
neque parentes eiufisi adrem
respondit. dequa in terrogatus est
curcȩctis nasceretur habeban
cato parentum factum est utcęcus
nasceretur. quare cacus natus est.
Audi magistrum docentẽ. quȩrit
credentem. ut faciat intellegentẽ
Ipse causam dicit. quare sit ille cȩt̾
natus: N eque hic peccauit neque
paren tes eius. sedut manifestentur
opera dĩ in illo. Non solum quidhoc
tantum modo cȩco acturus sim.
sed ut manifestetur quid incecitate
totius humani generis perme agendũ
sit. manifestetur Deinde secutus
adiunxit me oport& operari oꝑa

Expanded text:
quippe Domino proposuerunt tanquam quippe Domino proposuerunt tanquam magistro. Quis peccavit? hic, aut parenus: Neque hic peccavit, neque parentSi nullus homo sine peccato, nunquid parentes hujus caeci sine peccato erant? Nunquid ipse sine peccato originali natus erat, vel vivendo nihil addiderat? Si ergo et parentes ejus habuerunt peccatum, et iste habuit peccatum, quare Dominus dixit, Neque hic peccavit, neque parentes ejus, nisi ad rem respondit, de qua interrogatus est, cur caecus nasceretur? Habebant cato parentum factum est ut caecus nasceretur, quare caecus natus est? Audi magistrum docentem, quaerit credentem, ut faciat intelligentem: ipse causam dicit quare sit ille caecus natus. « Neque hic peccavit, neque parentes ejus, sed ut manifestentur opera Dei in illo. » Non solum quid in hoc tantummodo caeco acturus sim, sed ut manifestetur quid in caecitate totius humani generis per me agendum sit. Deinde secutus adjunxit: « Me oportet operari opera
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ut hoc inuerbis marthȩ potius
intel legeretur narrationis ueritate
seruata. Illa ut audiuit surrexitcito.
& uenit ad cum: Nondũ uenerat iħs
incastellum: sed erat adhuc inillo loco
ubi occurrerat ei martha. Iudȩi igitur

Expanded text:
rit, ut hoc in verbis Marthae potius rit, ut hoc in verbis Marthae potius intelligeretur, narrationis veritate servata. « Illa ut audivit, surrexit cito, et venit ad eum. Nondum enim venerat Jesus in castellum, sed erat adhuc in illo loco ub
Abbreviated transcription (Latin):
tuus fuerit in carne uiu& mnanima
donec resurgat caro. num quã postea
moritura. hoc est qui credit lic& moria¬
tur. uiu& Et om̃is quiuiu& in carne
& credit inme: & si morietur ad tẽpꝰ
ꝓpter mortẽ carnis. nonmorietur in
aceternum ꝓpter uitã sps. & inmorta¬
litatem resurrectionis. hoc est quod
ait. & om̃is quiuiuit & credit inme.
nonmorietur inae ternum. Credis
hoc. Ait illi: utique dñe Ego cre¬
didi quia tues xp̃s filius dĩ : qui in hunc
mundum uenisti. Quando hoc credi
dit inte: & simoriatur uiu&. & qui
uiuit & credit inte. nonmorietur
in aeternum: Etcũ haec dixiss&.
abiit & uocauit mariam sororẽ suã
silentio dicens Magister ad est: & uo¬
catte Aduertendum est quẽ ad mo¬
dum suppressam uocem. silentium
nuncupauit. Nam quomodo siluit
quȩ dixit. magister ad est & uocatte.
Aduertendum &iam quẽ ad modũ
euuangelista non dixerit ubi uelquan¬
do uel quomodo mariam dñs uocaue¬

Expanded text:
tuus fuerit in carne, vivet in anima; tuus fuerit in carne, vivet in anima; donec resurgat et caro nunquam postea moritura. Hoc est, Qui credit in me, licet moriatur, vivet. Et omnis qui vivit in carne et credit in me, etsi morietur ad tempus propter mortem carnis, non morietur in aeternum propter vitam spiritus, et immortalitatem resurrectionis. Hoc est quod ait, Et omnis quinon morietur in aeternum. » « Credis hoc? Ait illi: Utique Domine. Ego credidi quia tu es Christus Filius Dei qui in hunc mundum venisti. » Quando hoc crediddit in te, etsi moriatur, vivet. Et qui vivit et credit in te, non morietur in aeternum. « Et cum haec dixisset, abiit et vocavit Mariam sororem suam silentio, dicens: Magister adest, et vocat te. » Advertendum est, quemadmodum suppressam vocem silentium nuncupavit. Nam quomodo siluit, quae dixit, « Magister adest, et vocat te. » Advertendum etiam quemadmodum evangelista non dixerit, ubi vel quando, vel quomodo Mariam Dominus vocave
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ds̃ Nondixit rogo te modo ut su¬
scites fratrem meum : hoc tantum
dixit. scio quia potes siuis: utrum
iũt  facias iudici tui est: non pre¬
sumptionis meae. Dicit illi iħs. Resur¬
quia resurg& in resurrectione: secura
sum dehac incertasum Dicit ei iħs.
E gosum. resur rectio & uita: Dicis
resurg& frater tuus in nouissimo die
uerum est: sedperquẽ tunc resurg&.
potest & modoresurgere. quia sum
resurrectio & iuta. Ideo resurrectio
quia uita : quia ficredit inme. non
morietur inaeternum: Quidest hoc
quicredit inme & iam si mortuus
fuerit uiu&: sicut lazarus mortuus
est & uiuet.Quianon est ds̃ mortu¬
orum seduiuorum: dedsolim mor tuis
patrib hocest ds̃ abraham. isa ac. & ds̃
om̃s enim illi uiuunt. C rede ergo. & si
mortuus fueris uiues: si aut̃ noncredis.
& cum uiuis mor tuus es Unde est ergo
mors inanima. Quia non est fides in ea
Undeest incorpore: Quia non est ibi
anima Ergo animȩ tuae uita est fi
Quicredit inme inquit. & iam simor¬

Expanded text:
t, sed et rogo te modo ut suscites fratrem meum. Hoc tantum dixit: scio quia potes si vis; utrum autem facias, judicii tui est, non praesumptionis meae. « Dicit illi Jesus: Resurdie. De illa resurrectione secura sum: de hac incerta sum. Dicit ei Jesus: Ego sum resurrectio et vita. Dicis: Resurget frater meus in novissimo die; verum est: sed per quem tunc resurget, potest et modo resurgere, quia ego sum resurrectio et vita. Ideo resurrectio, quia vita: quia qui credit in me, non morietur in aeternum. « Quid est hoc? Qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, vivet: sicut Lazarus mortuus est, et vivit; quia non est Deus mortuorum, sed vivorum. De olim mortuis patribus, hoc est, de Abraham, de Isaac, de Omnes enim illi vivunt. Crede ergo, et si mortuus fueris, vives: si autem non credis, et cum vivis mortuus es. Unde est ergo mors in anima? Quia non est fides in ea. Unde est in corpore? Quia non est ibi anima. Ergo animae tuae vita, fides Qui credit in me, inquit, etiamsi mor
Abbreviated transcription (Latin):
hit. demortes ꝓpagine. Deinde cre¬
scens incipit peruenire adrationales
annos ut legem sapiat naturalem
quam om̃s habent in corde fixam
de paganis dicitur. & non innatura
ipsa. sicut quodammodo legitur: Fur¬
tum uispati: Utique nonuis Ecce
lex incorde tuo quod nonuis pati.
facere noli: & hanc legem transgredi¬
untur homines. Ecce alter dies mortis.
Dataest & ĩam lex diuinitus ꝑfamulũ di
moysen: dictumque ÷ illic Nonocci¬
des. non mȩchaberis. non falsũ testimo¬
nium dices. Honora patrẽ tuum & ma¬
trẽ tuã. non concupisces rem ꝓximi
restat uenitur Et euuangeliũ predi¬
catur . regnum caelorum diffamatur.
ubique xp̃s minatur gehennam. uitã
ꝓmittit ac ternam . & illud contemp¬
nitur. transgrediuntur homines cuuan¬
gelium Ece quartus dies mortis.
merito iam putet Numquid deta¬
libus neganda est miscđia : Absit
Etiam ad tales excitandos. non dedig¬
natur accedere: Multi aut̃ exiudȩis
uenerant ad martham & mariam.

Expanded text:
hit de morte propaginem. Deinde crehit de morte propaginem. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat naturalem, quam omnes habent in corde fixam.de paganis dicitur, et non in natura ipsa quodammodo legitur? Furtum facere vis? pati utique non vis. Ecce lex in corde tuo: Quod non vis pati, facere noli. Et hanc legem transgrediuntur homines: ecce alter dies mortis. Data est etiam lex divinitus per famulum Dei Moysen. Dictum est illic: « Non occides, non moechaberis, non falsum testimonium dices; honora patrem et matrem; non concupisces rem proximi restat? Venit ad Evangelium, praedicatur regnum coelorum, diffamatur ubique Christus, minatur gehennam, vitam promittit aeternam, et ipse contemnitur. Transgrediuntur homines Evangelium: ecce quartus dies mortis. Merito jam putet. Nunquid et talibus neganda est misericordia? Absit. Etiam ad tales Dominus excitandos non dedignatur accedere. Multi autem ex Judaeis venerant ad Martham et Mariam,