comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id sidei ꝯmiss testituendum est.
nsi si priꝰ debitum ab osemꝑtori
fider ꝯmisitin hec u̾ba. peto a te fili¬
a mea ut docaiem cautõnem post
mortem meã mutes. ⁊ ita renoues
ut siatr̾is tuidotem stipłarẽt᷑. hoc
casu ut sinine libͥis uno płib ue
in m̾m̾ morieris dos ad eos ꝑueĩat
pꝰ mortem patͥs decessit maritꝰ ante¬
ꝙͣm renonaret cautio dotał. ⁊ post
ut quicquid uobis legam ꝯtenti
sitisumentes ut postnoᷤ filiis mĩs
restititatis defimcta testatͥtis filia
meina lib̾tus decessit h̾edemstitu¬
to patrone filio ex ꝑte debita ex al¬
tera extraneo. Quesitum ẽ an adi¬
ta liereditã patrone filusa coh̾ede
suo partem eoꝵ qui extestõmatͥs¬

Expanded text:
tuendum est, nisi prius debitum ab eis emptori fidei commissit in haec uerba: 'peto a te, filia mea, ut dotalem cautionem post mortem meam mutes et ita renoues, ut fratres tui dotem stipularentur hoc casu, ut, si sine liberis uno pluribusue in matrimonio morieris, dos ad eos perueniat'. post mortem patris decess‹it› maritus, antequam renouaretur cautio dotalis, ut quidquid uobis legaui, contenti sitis uiuentes, ut post uos filiis meis restituatis". defuncta testatricis filia Maevia libertus decessit herede instituto patronae filio ex parte debita, ex altera extraneo: quaesitum est, an adita hereditate patronae filius a coherede suo partem eorum, quae ex testa
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntati defumcti magis putoꝰ
aginea habebat ita legauit pocu¬
la oleagmea pariaduo.sndi mĩ
par legatuni ẽẽ quia nou ita es¬
sent bina paria n ita poculoꝵ pa¬
eoꝵ ortoꝵ fructus usq ad iustrum
quo ꝯductieent aufidro legau̾at
⁊et hedem eamdem ꝯductõnem
eoꝵ ortoꝵ ei dare dampnau̾at sin̾e

Expanded text:
uoluntati defuncti magis puto caginea habebat, ita legauit: pocula oleagine‹a› paria duo. respondi unum par legatum esse, quia non ita esset: bina paria neque ita: poculorum paeorum hortorum fructus usque ad lustrum, quo conducti essent, Aufidio legauerat et heredem eam conductionem e
Abbreviated transcription (Latin):
tim amut̾e cuutatem. ⁊ ideo nͦ
testĩ fatiendrius nec fider ꝯmit¬
tendr ꝯstat hrẽsẜiquis plane ⁊̃
insuram deportat᷑ codicilios ibi fet̃
⁊ indulgentiamꝑatoris restim¬
tus sit biisdem codicilł durantib
deressit põt defendi fider ꝯmissũ
tedurai̾nt ¶ Sciendum ẽ aũt
eoꝵ fidei ꝯmitt̾equẽ possead qͦs
aliquid ꝑuenturum ẽ morte eiꝰ
uel dumeisdatur ułdum eis nõ
dei comit̾e possimiꝰ.s ⁊ eius qui
nudumnatus ẽ fidei ꝯmittere
posse. si modo natus nobis succes¬
sumis sit Illus certe indubitate

Expanded text:
tim amittere civitatem et ideo nec testamenti faciendi ius nec fideicommittendi constat habere. Si quis plane in insulam deportatus codicillos ibi fecerit et indulgentia imperatoris restitutus isdem codicillis durantibus decesserit, potest defendi fideicommissum te duravit. Sciendum est autem eorum fidei committi quem posse, ad quos aliquid perventurum est morte eius, vel dum eisdei committere possumus. Sed et eius, qui nondum natus est, fidei committi posse, si modo natus nobis successurus sit. Illud certe indubitate
Abbreviated transcription (Latin):
ipranus. Si mukier dotem
scipulata fu̾it.⁊ accepto tulit ma
muhieremdetm. ħita si mortis
causa douatura mulier marito
feritacceptu. s ⁊ si mortis can¬
sa auxerit marito dotem uł ĩ m̾m̾¬

Expanded text:
um Si mulier dotem stipulata fuerit et accepto tulit marmuliere videtur. haec ita, si mortis causa donatura mulier marito fecit acceptum. sed et si mortis causa auxerit marito dotem vel in m
Abbreviated transcription (Latin):
nus. Nondubiumest quin
si utori legatum sit si non nup¬
serit id q alii restituere rogata
sit cogenda est sinupsit restitu̾e.¬
¶Heres quo cuntatis iurandico¬
dicio remittit᷑. legatum ⁊ fidei¬
ꝯmissum debet. ¶ S sicui lega¬
tͣloreuctum ẽ ut alienam rem
redimat uł pr̃aret si redim̾e nõ
possit ꝙ dommꝰ nonuend̾et uei
in modico preciouendat. iustam
estimationem inferat.

Expanded text:
um.Non dubium est, quin, si uxori legatum sit 'si non nupserit' idque alii restituere rogata sit, cogenda est, si nupserit, restituere.Heres quoque, cui iurisiurandi condicio remittitur, legatum et fideicommissum debet.Sed si cui legatum relictum est, ut alienam rem redimat uel praestet, si redimere non possit, quod dominus non uendat uel immodico pretio uendat, iustam aestimationem inferat.
Abbreviated transcription (Latin):
debere. ¶ filiam exasse institu¬
it heredemr er q substitiut nepo¬
tem suum ⁊ itacauit. si que ab¬
hommor neq filia mea neq ne¬
posmeus hommes mer enmt
tunt portõm meam ꝑtis didi¬
e fundi illiꝰ ad lib̾tos meos ꝑti¬
uere uolo. quentur tumante
testatorem ⁊ fiia ⁊ nepos decer¬
serit̃⁊ intestate lona ꝑtinuerĩt
ad nepotem eiusan fideioinis¬
sum ad lib̾tos ꝑtin̾et. R. scdmea¬
miitutus substitutusq eẽt qͣm
stna ⁊ neposuideri legitimoꝵ fi¬
dei ꝯmissum eẽtut pr̃areture
Quisquis michierit heres sciat¬
ria tria. ⁊ depoĩta apud me asse¬
leuco patruo meo deuaĩa t̾a que

Expanded text:
Filiam ex asse instituit heredem eique substituit nepotem suum et ita cavit: "si, quod abominor, neque filia mea neque nepos meus heredes mei erunt, tunc portionem meam partis dimidiae fundi illius ad libertos meos pertinere volo". quaeritur, cum ante testatorem et filia et nepos decesserunt et intestati bona pertinuerunt ad pronepotem eius, an fideicommissum ad libertos pertineret. reinstitutus substitutusque esset quam filia et nepos, uideri legitimorum fidei commissum esse, ut praestar‹e›tur. 'Quisquis mihi heres eritria tria et deposita apud me a Seleuco patruo meo denaria tria, qu
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ꝯmissum reuq̃rit hocuałe
benignum est.tds
titi ut ab heredenio petas donari
trssum ut staicet mortuo ticro
ab h̾ede eius peti possit. Idemq et
iussucuis hereoitatem adierit:

Expanded text:
fideicommissum reliquerit, hoc valere benignum est. PauTiti, ut ab herede tuo petas darissum, scilicet ut mortuo Titio ab herede eius peti possit: idque et Iiussu eius hereditatem adierit,
Abbreviated transcription (Latin):
conferre. ¶ Quatuor filiosequis
partib instituit. ⁊ fundum ꝓ ꝑcep¬
tõne singuns legauit. faiicumimi¬
uersa bona patris obligata eẽnt mu
predia unui̾sa legepignoris um ex

Expanded text:
nferre. Quattuor filios aequis partibus instituit et fundum per praeceptionem singulis legavit: filii, cum universa bona patris obligata essent, mpraedia universa lege pignoris uni ex
Abbreviated transcription (Latin):
enraricipatã codicilł het uerba inse¬
ruit ꝑtineãt aut̃ hii codicilli ad
uxorem suam ⁊ fiuam pͥmũantẽ
rogo ut sic int̾uos agatis ut meui¬
uo egistis. Itaq rogo ut quicquidaũ
ego relurquero. aut quod uoᷤ ipĩ ba¬
betis ꝯmuine uobis sit filia intesta¬
topatri bonoꝵ possõmaccepit. Que¬
rituranalqua pars heditatis lucu
titu excausa fidei ꝯmissia filia mat᷑¬

Expanded text:
 haec uerba inseruit: 'pertinent autem hi codicilli ad uxorem et filiam. primum autem rogo, sic inter uos agatis, ut me uiuo egistis itaque rogo, ut quidquid aut ego rel‹i›quero aut quod uos ipsae habetis, commune uobis sit'. filia intestati patris bonorum possessionem accepit: quaeritur, an aliqua pars hereditatis Lucii Titii ex causa fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ inea dare se uene siguificau̾it
i induusam cum fr̃e suo rem
habebat filias suas beredes institu¬
it ⁊ ita cauit ꝑꝑ res uniu̾sas que mͥ
cum illo fr̃e meo pattuo ur̃o cões¬

Expanded text:
quae in ea dare se velle significavit. Qui indivisam cum fratre suo rem habebat, filias suas heredes instituit et ita cavit: "propter res universas quae mihi cum illo fratre meo patruo
Abbreviated transcription (Latin):
dronisia acceꝑit ⁊ locatis edib ꝑ ꝑ
te sibi pensienem abi debitam᷑ cce¬
ditͥur ei delegau̾it ancondicio
testam̃ti extitisseuideat. ut filus
suis fidei ꝯmissi nomine teneatut:
tisse. ¶Matre duxore hereoib in

Expanded text:
Dionysia acceperit et locatis aedibus pro parte sua pensiones sibi debitas creditrici delegaverit, an condicio testamenti exstitisse videatur, ut filiis suis fideicommissi nomine teneatur. tisse. Matre et uxore heredibus in
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑. que pretario remim̾at᷑
¶ꝓ parte here ᷤᷤ institutꝰ cui p̾cep¬
tiones erant relicte post diem
legatoꝵ cedentem. anteaditã
h̾eoitaten⁊ uita decessit partẽ
b̾editatis ad coheredes substitu¬
tos ꝑtinere placuit. p̾ceptõnes
autem portiones que ꝓ parte
hered̾ ꝯstiterĩt ad heredes enis

Expanded text:
loquatur, quem precario remuneratur. Pro parte heres institutus, cui praeceptiones erant relictae, post diem legatorum cedentem ante aditam hereditatem vita decessit. partem hereditatis ad coheredes substitutos pertinere placuit, praeceptionum autem portiones, quae pro parte coheredum constiterunt, ad h
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶itra sero tessera frimmen¬
tariã cõmꝑan uoluit pꝰdiem tͥce¬
simũ amorte ip̃ius. quero cum se¬
iusuiua testat᷑te tessãm frumen¬
tariam ex cansa lucratina hr̃e cep̃
nec possit. id quod ħt pet̾e. an ciaccõ
fidei ꝯmissum magis in qͣntitatẽ
qͣm in corpore consistit susuras sid̾i¬
ꝯmissi post impletos annos .xxu.
hoc habendum᷑ ẽ. qͣm sufficit semei
int̾uenisse. ut ꝓpetuo debeãtur. Se
uere et sapiende ꝯmito. nerum
sundum uendatis. cumq qui ex
infra manumisit. qͥne ex hiis cunc

Expanded text:
m.Titia Seio tesseram frumentariam comparari uoluit post diem trigesimum a morte ipsius. quaero, cum Seius uiua testatrice tesseram frumentariam ex causa lucratiua habere coepit nec possit id quod habet petere, an ei actio fideicommissum magis in quantitate quam in corpore constitit. Vsuras fideicommissi post impletos annos viginthoc habendum est, quam sufficit semel interuenisse, ut perpetuo debeantur.Seiaae, Uere et Sapide, committo, ne eum fundum uendatis eumque qui ex infra manumisi, quiue ex his tunc
Abbreviated transcription (Latin):
dari uoio. queritur an ex substicu¬
sensisse. Item quero cum corpora
legata etiam minc ex lucratiua
cansa possideant᷑ a substitutis peti
possent. s non posse. simbus
meis do lego cỹrographum gau
seii pꝰea coditał. nemta seio exigi
ab herede petit ut exalterius debi-¬
toris debito que codicilł noĩauit

Expanded text:
dari volo". quaeritur, an ex substitusensisse. item quaero, cum corpora legata etiam nunc ex lucrativa causa possideantur, an a substitutis peti possint. respondi non posse. "Civibus meis do lego chirographum Gaii Seii": postea codicillis vetuit a Seio exigi et ab herede petit, ut ex alterius debitoris debito, quem codicillis nominavit,
Abbreviated transcription (Latin):
are possit.R. non propt̾ ea iitꝰ
reliccum deberrꝙ aliqud añ
diem solutum sit.  Lucius ti¬
tius testõ ita cauit prdiolum
noĩe familie mee ereat don᷑ ad
unũ ꝓprietas ꝑuemat. Quero
an sẽia in ꝯmumione cum lib̾¬
tis meis hãt portõntan uero sͥ
partem dumdiam eius p̾dioli
uendicare possit .R ꝑspitnam

Expanded text:
non propterea minus relictum deberi, quod aliquid ante diem sit solutum.Lucius Titius testamento ita cauit: praediolum nomine familiae meae exeat, donec ad unum proprietas perueniat'. quaero, an Seia in communione cum libertis habeat portionem an uero sibi partem dimidiam eius praedioli uindicare possit
Abbreviated transcription (Latin):
codẽm testamento manumisslis
ad petitõnem partis insttũti
admitti possit licet tab̾na ut no¬
luit testatͥe ex̾cer non possit. Ꝙꝵ.
admitti. ¶ Semꝓina substitu¬

Expanded text:
odem testamento manumissus ad petitionem partis instrumenti admitti possit, licet taberna, ut voluit testatrix, exerceri non possit. respondi admitti. Sempronia substitu
Abbreviated transcription (Latin):
nisset ei demũ solu̾etur. tam̃ sub
curatores alio frẽmagentem recie
ꝯmissi renãrat ⁊ pctierit ne exno¬
mine fammilieauenarent᷑. suusti¬
tutumea preora debere ex defiracti

Expanded text:
nisset, ei demum solveretur, tamen sub curatore alio fratrem agentem recte commissi reliquerat et petierat, ne ex nomine familiae alienarentur. substitutum ea praedia debere ex defuncti
Abbreviated transcription (Latin):
uouintate Rndi s uttum ꝯfestĩ
tietpertart. ¶ Mense negocium
ex cauisa fidei ꝯmissicum indẽp¬
nitate hedum ꝑ cantõnem suste¬
lieno sit ꝑ qͣm in q̃stu. ¶ pater
fike mancipra que nubenti dedit
u̾bis fidei ꝯmiss pr̃ari uoluit par

Expanded text:
luntate respondi, sed utrum confestim uti exspectanda est. Mensae negotium ex causa fideicommissi cum indemnitate heredum per cautionem suscelieno sit quam in quaestu.Pater filiae mancipia, quae nubenti dedit, uerbis fideicommissi praestari uoluit: par
Abbreviated transcription (Latin):
ut memie fie totaureos daret.
Item alr̾i fratrialos totq ꝯuen¬
tusa meura sorore sua legẽ faltidi¬
ã implorat. Quero cum scĩssimũ
imꝑatorut supra scciptum ẽ ꝯtͣ
uoluntatem donantis ea que do¬
nata sunt reuocari preceꝑit. an
ganis serus compeliendus sit se¬
cundum uolintatẽ patris ex do

Expanded text:
Maeviae filiae tot aureos daret, item alteri fratri alios tot: conventus a Maevia sorore sua legem Falcidiam implorat. quaero, cum sanctissimus imperator, ut supra scriptum est, contra voluntatem donantis ea quae donata sunt revocari praeceperit, an Gaius Seius compellendus sit secundum voluntatem patris
Abbreviated transcription (Latin):
mortis causa cessero põt oici m
te extinguiuam medii ponius
temꝑisquo inuat qui donauit
ꝯmodum cogitamꝰ. Si autem
pignus cogitamꝰ debitoris lib̾a¬
uero mortis causa enus fidei ꝯmi¬
lib actionib postuatur penes

Expanded text:
mortis causa cessero, potest dicite exstingui: nam medii potius temporis, quo uiuat qui donauit, commodum cogitemus.Si autem pignus debitoris liberauero mortis causa et eius fidei libus actionibus postulatur: penes
Abbreviated transcription (Latin):
in quib habuto cum omĩb que
ibi surit que omĩa sccas ad portõ¬
nem ħ̾editatis qͣme tibi dedi nõ
ꝑtiuere ꝯuero cum sit in huiꝰ¬
modi domib argentum nõĩa de¬
bitoꝵ supplex mancipia autem¬

Expanded text:
in quibus habito, cum omnibus quae ibi sunt: quae omnia scias ad portionem hereditatis, quam tibi dedi, non pertinere". quaero, cum sit in his domibus argentum nomina debitorum supellex mancipia, a
Abbreviated transcription (Latin):
est. ¶Cui estimatetad solam
consobrnani suam bona ꝑuentã
codicillis ad eam factis pluribꝰ fid̾r¬
cõmussa relinq̃ras uire sucessiõis
ad duos enisdem gradꝰ possõne de¬
uoluta rõnib equitatis ⁊ ꝓpecuñ
edictiexemplo ꝓ partedimidram¬
ĩpub̾ibelictis qͣdrantes quib tu¬
torem frattem dedit ita fu̾at locu¬
tus fili ꝯtentus eris ꝓ tuo semis¬
se aureis ducentis et nos filre pro
ur̃ĩs quadrantib centens aureis
uice mutua lib̾is fider ꝯmissum
heditatis renquisse non iudebat᷑
s estimatõem uta ꝑentib fruga
sieri solet. patͥmonii sui fecissen
idcirto fratrem iudicio tutele bo
Titio fratri suo menius ħeditatem
sen a quo ueres institutut erat p̾t
locum noni ẽẽ deducendum fidei
si ea legememꝰ ticĩr ħedẽ ĩstitu¬
it ne fidei ꝯunssum ex restarũto
seii retineat. falcidram ꝯpensatõ¬
ius sussicere. s iniquitatem occͣ¬
rere. prudentisaut̃ fet̾it si ex testõ

Expanded text:
est. Cum existimaret ad solam est. Cum existimaret ad solam consobrinam suam bona perventura, codicillis ab ea factis pluribus fideicommissa reliquerat. iure successionis ad duos eiusdem gradus possessione deuoluta rationibus aequitatis et perpetui edicti exemplo pro parte dimidia muimpuberibus quadrantes, quibus fratrem tutorem dedit, ita fuerat locutus: 'fili, contentus eris pro tuo semisse aureis ducentis et uos, filiae, pro uestris quadrantibus centenis aureis'. uice mutua liberis fideicommissum hereditatis reliquisse non uidebatur, sed aestimationem ut a parentibus frugi fieri solet patrimonii sui fecisse, nec idcirco fratrem iudicio tutelae boTitio fratri suo Maevius hereditatem Seii, a quo heres institutus erat, post loco non esse deducendum fideicsi ea lege Maevius Titium heredem instituat, ne fideicommissum ex testamento Seii retineat, Falcidiam compensationi sufficere, sed iniquitate occurrere. prudentius autem fecerit, si ex testamento
Abbreviated transcription (Latin):
non admitti qui offend̾int.¬
donationis predioꝵ eplam ignorã¬
cefilio materm edes sacras u̾bis
fide. ꝯmissi non subuixam depo¬
suit. ⁊ litt̾as tales ad eoitini mi¬
sit. instrimĩtum uoluntatis in¬
ee post mortem meam faiomeo
tradiuolo. Cumpł̃ib h̾edib
iuscitut᷑. dicm suũ obiss ĩtelligi
fidei ꝯmissum filo reliccum. sꝵ
non enim queri oportet. cum qͦ
de suppremis quis loquit᷑. s in qͦ¬
ineam intentio dirigat᷑.¶ Lib̾¬
tis prednim reliquis. ac pctiit
ueidalienaiẽt. id ꝙ in familia
dedit aliemandi noluntatem ĩte¬
gras petit eos enim ad fideiꝯmus
uice mutua petitõnem induci.
postiorib non faciet. Qui uerot
tarous nendidit er qui ñ uendi¬
tem intelligitur. ac si nemo uen¬
didit. et nonssimꝰ suieuita lib̾rs
decessĩt si de. ꝯmissi petitõ nõ suꝑ¬
ent. ¶Cum int̾ lilpsad predii
imisa quod patronus perit ut d̾
familie nom̃ie non exrret. here¬
dem lib̾te filium partem predii
qͣm matͥaccepit retin̾e nissum

Expanded text:
non admitti, qui offenderunt.Donationis praediorum epistulam ignorante filio mater in aede sacra uerbis fideicommissi non subnixam deposuit et litteras tales ad aedituum misit: 'instrumentum uoluntatis meae post mortem meam filio meo tradi uolo'. cum pluribus heredibus intestato diem suum obisset, intellegi fideicommissum filio relictum respondi: non enim quaeri oportet, cum quo de supremis quis loquatur, sed in qintentio dirigatur.Libertis praedium reliquit ac petit, ne id alienarent utque in familia dedit alienandi uoluntatem, integras petet: eos enim ad fideicommiuice mutua petitionem induci, posterioribus non faciet: qui uero tardius uendidit, ei qui non uenditem intellegitur. at si nemo uendiderit et nouissimus sine liberis decesserit, fideicommissi petitio non supererit. Cum inter libertos ad praedii issa, quod patronus petit, ut de nomine familiae non exiret, heredem libertae filium partem praedii, quam mater accepit, retinere visum
Abbreviated transcription (Latin):
peto ne quid postmortem tiram sta¬
trib tinsreunquas habens filios so¬
roꝵ tuaꝵ quib relinquas. scisunũ
frẽm tiuim silmm nr̃m occidisse
stata decessiss ⁊ legitima eiꝰ ħedi¬
cius titins ħ meum testam̃tum
sit scͥpsit. sine. ullo uiris ꝑito rõ¬
nem animi mei potius setutꝰ ẽ.
qͣm niiniam ⁊ miseriã diligentiã
⁊ simirᷤꝰ aliquid legitime minus
gitime hr̃i d hominis sani no¬
luntas. deinde heredes instituit. q̃¬
situm ẽ intestati ciꝰ bonoꝵ possõne
petita anportiones asscripte ex cã
sidei ꝯmissi petipossunt & scõm¬

Expanded text:
peto, ne quid post mortem tuam fratribus tuis relinquas: habes filios sororum tuarum, quibus relinquas. scis unum fratrem tuum filium nostrum occidisse, stata decessit et legitima eius heredicius Titius hoc meum testamentum scripsi sine ullo iuris perito, rationem animi mei potius secutus quam nimiam et miseram diligentiam: et si minus aliquid legitime minusue gitimo haber‹i› debet hominis sani uoluntas': deinde heredes instituit. quaesitum est intestati eius bonorum possessione petita, an portiones adscriptae ex causa fideiccommissi peti possunt. respo
Abbreviated transcription (Latin):
mme ip̃uis filii in kaiendario re¬
manserat ei deberi non etiam id
ꝙ gxactum in rõnes suas pater
dem canca exactum est i eaindẽ
causam redisse deberr. ¶A te peto
titi fideiq tue ꝯmuto ut tu curã
ꝯdendi corꝑis mei fuscipias ⁊ ꝓ ħ
ꝯx. tuireos. emeoro precipito. Ꝙ¬

Expanded text:
s filii in kalendario remanserat, ei deberi, non etiam id, quod exactum in rationes suas pater dem causa exactum in eandem causam redisset, deberi. "A te peto, Titi, fideique tuae committo, uti curam condendi corporis mei suscipias, et pro hoc tot aureos e medio praecipito".
Abbreviated transcription (Latin):
petere posse. Insulam lib̾tis
utriusq sexus legauit itant ex
fidei ꝯmissi ꝑsecutõnẽ cẽ. irisi ea m̃¬
ex pretio mares quid̾ duplum. fe¬
mine autem simplũ ꝯsequant᷑.
¶nstituto faio herede ⁊ ex eo nepo¬
tib emancipatis testator ita cauit

Expanded text:
petere posse.Insulam libertis utriusque sexus legauit ita, ut efideicommissi persecutionem esse, nisi ea meex pretio mares quidem duplum, feminae autem simplum consequantur. Instituto filio herede et ex eo nepotibus emancipatis testator ita cavit
Abbreviated transcription (Latin):
rere domino. ex illo igitur p̃cep¬
to quod dicimitis serm iuspici ꝑ¬
sonau ĩ testam̃tis dictum ẽ ħe
ditario semo legari posse ita ñ
mirũ si resdni et quod ei debet
seruo cius pure legari possit. ꝙͣ¬

Expanded text:
illo igitur praecepto, quod dicimus servi inspici personam in testamentis, dictum est servo hereditario legari posse. ita non mirum, si res domini et quod ei debetur servo eius pure legari possit,
Abbreviated transcription (Latin):
innepotem factis exinansse ratio
depostit. id ꝙ donatum ẽ ꝓdumidia
⁊ in unũ filumigamm seiũam¬
plissmrras facultates donatõmb
ꝯtulit⁊ mooitũ sibi tesiduũ serua¬
uit. ⁊ inmisos lib̾os cimiuxore scͥs¬
sit beredes i eodem testõ dnas pos

Expanded text:
in nepotem factis exinanisse, ratio deposcit id, quod donatum est, pro dimidia et in unum filium Gaium Seium amplissimas facultates donationibus contulit et modicum sibi residuum servavit et universos liberos cum uxore scripsit heredes: in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
alisquin scõm illam sũam si ĩ¬
terusiiraꝵ tãm̃ in legato quid
dicemꝰ si finidus legatus sit ex
die dexbiturnam nec pecuia
peti põt queñ est legata nͨ pars
fundi faicidie inueniet᷑ que pos¬
sit pro ꝯmodo peti. ¶ Si primo
et scad et t̾tio heredib institutiᷤᷤ
omittentib ħeditatem primo
et scdo querebatur substituti qͦs
tis dec̾at. anzcui legata pr̃are de¬
beant abutraq legata sisbstitu¬
to debebuntur ¶ Seruo ane¬
no p᷑serem domim legari ualẽii
scribet Item id ꝙ̾ domino eins

Expanded text:
alioquin secundum illam sententiam si interusurium tantum est in legato, quid dicemus, si fundus legatus sit ex die debitus? nam nec pecunia peti potest, quae non est legata, nec pars fundi facile inveniretur, quae possit pro commodo peti. Si Primo et Secundo et Tertio heredibus institutis omittentibus hereditatem Primo et Secundo quaerebatur, substituti, quos eis dederat, an et cui legata praestare debent? ab utroque substituto legata debentur.Seruo alieno posse rem domini legari Ualens scribit: item id quod domino eius
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝙ pceoit uei sequiturad ꝯmu¬
monemassumut si dicto scriptũ
congruat. ¶ Filius matrem here¬
dem scripserat et fidei ꝯmissa tabu¬
lis data cum uiris intrandi religi¬
ouem pr̃ari rogau̾at. cum testam̃¬
tum nullouire fcm̃ eẽt nichilo

Expanded text:
cedit vel sequitur, ad communionem adsumitur, si dicto scriptum congruat. Filius matrem heredem scripserat et fideicommissa tabulis data cum iurisiurandi religione praestari rogaverat. cum testamentum nullo iure factum esset, nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
mumonis solerexcitare. ¶ Plu¬
tib pater filiis ħedib insticutis
moriens chauer ⁊ anulum sustodie
causa miaiori natu file tͣoidit. et
libto eidem fine qui p̾sens erat.¬
et res quas sub cura sua habuit as¬
signarenissit. ꝯmmine filioꝵ nego¬
cium gestum intelligendum aͤ

Expanded text:
munionis solet excitare. Pater pluribus filiis heredibus institutis moriens claves et anulum custodiae causa maiori natu filiae tradidit et libertum eidem filiae, qui praesens erat, res quas sub cura sua habuit adsignare iussit. commune filiorum negotium gestum intellegebatur nec
Abbreviated transcription (Latin):
tercetͥos hiturꝰ ẽ remota electõ
omitto ne sund̾ custulanũ mu¬
lierisalienarẽt ⁊ ne de familia no¬
imuns nci exeat scd̃m uolunta¬
tem eos quo unutatos inteiigẽ¬
dum ẽ quib heredes extranei fi¬
der ꝯmissani lib̾tatem rebdunt.
Ridei cue ꝯuuito uxor ut desut
restituas filie meetum morieris
quicꝙͥ ad te quo nomine de boĩs
meis ꝑuen̾it. etiam ea que pꝰea
codicilsuxori dedit fidei ꝯmusso
tinebunt Inam ordo scripture
Uoio predia dari ubertismeis qd̾ si
quis eoꝵ sine lib̃is uita decessĩt par
placuit. ¶ Curatoris sur frustͣ¬

Expanded text:
os habiturus est remota matris committo, ne fundum Tusculanum alienent et ne de familia nominis mei exeat". secundum voluntatem eos quoque invitatos intellegendum est, quibus heredes extranei fideicommissam libertatem reddiderunt. "Fidei tuae committo, uxor, ut restituas filiae meae, cum morieris, quidquid ad te quoque nomine de bonis meis pervenerit". etiam ea, quae postea codicillis uxori dedit, fideicommisso continebuntur, nam ordo scripturae "Volo praedia dari libertis meis: quod si quis eorum sine liberis vita decesserit, partplacuit. Curatoris sui frust
Abbreviated transcription (Latin):
eim beredem institu ex media
heditate sĩmicto sibiq babeto.
Unacum pamphilo quem ube¬
rum esse mibeo instrumĩto taler¬
ne se taneita ut negocium ex̾ceaᷤ¬
tis lucius ticius uiua testat̾ce de¬
cessit pars ħeditatis eiuis ad cob̾e

Expanded text:
eum heredem institui, e media hereditate sumito sibique habeto una cum Pamphilo, quem liberum esse iubeo, instrumentum tabernae ferrariae, ita ut negotium exerceatis". Lucius Eutychus viva testatrice decessit, pars heredita
Abbreviated transcription (Latin):
sue ticii diũ mnei patris urĩ ad me ꝑ¬
uenit mortis enis temꝑe ita tamẽ
ut omĩe honus enisdem ħeditatis
tamin pret̾itum qͣm in futurum
uet ñ ⁊̃ si quid pꝰ mortem ticii do¬
mum mei solm aguoscatis. Quero
an si quid soluiss pꝰmortem ma¬
riticum ip̃aa fructus cepiss debiss
ꝓponẽt. ẽa dimitatat hon̾a ietata

Expanded text:
sve Titii domini mei, patris vestri ad me pervenit mortis eius tempore, ita tamen, ut omne onus eiusdem hereditatis tam in praeteritum quam in futurum, nec non etiam si quid post mortem Titii domini mei, adgnoscatis". quaero, an si quid solvisset post mortem mariti, cum ipsa fructus cepisset dedisset, spon
Abbreviated transcription (Latin):
gofilia ut bona tua qñ distͥbuas
uibnis tiuis ut quisq de tem̾uit
udetur om̃ib lib̾is ⁊ si non equa¬
lictum quib matris eleccõne res¬
sante sufficiet si non offend̾unt.
tos autem quos mat̾ eleg̾it fore
potiores. si soli ꝓmeruissent existi¬
mam ꝙ si neminẽ elegit cossoles

Expanded text:
go, filia, bona tua quandoque distribuas liberis tuis, ut quisque de te meruerit.' detur omnibus liberis, etsi non aequalictum, quibus matris electione cessante sufficiet, si non offenderint: eos autem, quos mater elegerit, fore potiores, si soli promeruissent, existimavi: quod si neminem elegerit, eos solos
Abbreviated transcription (Latin):
int̾positis de legatõnib non astͥn¬
gĩtur. non magis qͣm predioꝵ cũ
ꝑmutatio rerum discernens cem¬
mutatõnem int̾uent. ¶ Filia
mea precipiat. sibi qͦne habere uo¬
lo. remmatris sue fructꝰ quos
medro temꝑe pater ꝑceꝑit. nec ĩ
seꝑato habint.s assumpsit nel ĩ

Expanded text:
interpositis delegationibus, non adstringuntur, non magis quam praediorum, cum permutatio rerum discernens communionem intervenit. "Filia mea praecipiat sibique habeat volo rem matris suae". fructus, quos medio tempore pater percipiet nec in separato habuit, sed absumpsit vel in
Abbreviated transcription (Latin):
docemstipłante. cum fili̾s imo
secuto fidei ꝯmissum rerce peti-¬
se. quo filia p̾t primas nuptias
extendi non oꝑt. ¶A filia pater
petieratut curueu ex lib̾is sius
predia cum moreret restitueret.¬

Expanded text:
dotem stipulante. cum filius minosecuto fideicommissum filiam recte petitse, quo filia post primas nuptias extendi non oportere. A filia pater petierat, ut cui vellet ex liberis suis praedia cum moreretur restitueret
Abbreviated transcription (Latin):
ui nisulam deportato engendi fa¬
cultatem ñ esse pena. ꝑemptã¬
timi accepto legato mulier uẽ¬
ditõnem utitam fac̾euelit eã
obiato precio doli platuit exteptõ¬
ne submonerr ¶ Memo debito¬
ri suo ieus stiplando mandanit
ut ticis cõmtqi cuimortis causa
donabat pettiũam debitam sol¬
uetiͣt cum stiret dñm uita deces¬
sisse Meniꝰ pecũiam dediss non cẽ
lib̾ationem secutam ꝯstititinet
nem solidi uł iuire faltidie dandã¬

Expanded text:
insulam deportato eligendi facultatem non esse poena peremptamen accepto legato mulier venditionem irritam faceret, eam oblato pretio doli placuit exceptne summoueri.Maeuio debitori suo reus stipulandi mandauit, ut Titio, cui mortis causa donabat, pecuniam debitam soluerit. cum sciens dominum uita decessisse Maeuius pecuniam dedisset, non esse liberationem secutam constitit nenem solidi uel iure Falcidiae danda
Abbreviated transcription (Latin):
dei cõmissum in exterum non s¬
feratimnon alias ei qui electus
cum effectu relmquet resticui.
Rogo sundum cum morieris re¬
stituas ex libertis cui uoles qͦui
ad uerba ꝑtinet ipsius erit elec¬
tio. net hoc petere quisqͣm pote
to eo prius qͣm eligat petãt õs.
Itaꝙ euemet ut quod unidatũ
est ex huis plutib unus petere ñ
tuam qͣm existimabam meam¬
a te herede instituto ticio legem
ñorẽnara neratii prsci sentẽtie
nec constitutionr locus q̃ cauet᷑
heredem. nam succursum ẽ here¬
did ne cogerentur reomĩe que
testator sie existimãs reliquit.
sunt enim magis in legandis
suis red qͣm malienis ꝯparan¬
dis ⁊ honꝰprandis hetedid facili¬
ores uoluntates qd̃ hac spetie
non euenit cum duĩum sit rei
appud ħedem ¶Si omissa fi¬
dei cõmissi uerba sunt. et cetera
que leganturcum hiis q̃ui scͥ¬
bi debuetunt congruãt recte
datum ⁊ tnimus scciptum exẽ¬
caueat. non dubitare se ꝙ cum
nam habetntilitatem. nesci¬

Expanded text:
deicommissum in exterum non conferatur, non alias ei qui electus cum effectu relinqueretur, restitui". "Rogo, fundum cum morieris restituas ex libertis cui voles". quod ad verba attinet, ipsius erit electio nec petere quisquam poteto eo prius quam eligat petent omnes. itaque eveniet, ut quod uni datum est vivis pluribus unus petere non tuam, quam existimabam meam, te herede instituto Titio legem, non est Neratii Prisci sententiae nec constitutioni locus, qua caheredem: nam succursum est heredibus, ne cogerentur redimere, quod testator suum existimans reliquit: sunt enim magis in legandis suis rebus quam in alienis comparandis et onerandis heredibus faciliores uoluntates: quod in hac specie non euenit, cum dominium rei sit apud heredem.Si omissa fideicommissi uerba sint et cetera quae leguntur cum his, quae scribi debuerunt, congruant, recte datum et minus scriptum exemcaverat "non dubitare se, quodcumque mam habet utilitatem, ne sci
Abbreviated transcription (Latin):
autem ncumd̾ casum substitu¬
tas inderi. inquem casirm sidei ꝯ¬
tõnẽ eõs uocari tum enim su̾o
alieno fidei ꝯmissĩaib umo ex he¬
dib sub conditõne uib̾tatis fiu̾it
datum. Idem seruus er heredi sub¬
stituatin. licet pure substitutõ
fcã sit. tam̃ sub eadem ꝯditõne
substitu indetur sub qua fider
rstã lib̾tatem reliquit. ⁊ aluid.
quid asscripsit. quidam dicunt
quia placerat abheredᷤ eumia
mimicti debere futur et̃ ut non
admittat᷑ ad fidei ꝯmissum. sec
hocmiquum ẽ. In huiꝰ modi euĩ
ꝑsona utriusq quodam mͦ dies
cessit ⁊ lib̾tatis ⁊ petunie petendͤ¬

Expanded text:
in eundem casum substitutas videri, in quem casum fideicotionem eas vocari. cum enim servo alieno fideicommissum ab uno ex heredibus sub condicione libertatis fuerit datum idemque servus ei heredi substituatur, facta sit, tamen sub eadem condicione substitui uidetur, sub qua fideicmissam libertatem reliquit et aliud quid adscripsit: quidam dicunt, quia placebat ab herede eum numitti debere, futurum esse, ut non admittatur ad fideicommissum: sed hoc iniquum est. in huiusmodi enim persona utriusque quodammodo dies cessit et libertatis et pecuniae petend
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm post mortem suam apperis¬
rat mandanͣim talẽ scripsit Sci¬
rete uolo douare me tibi .s. aure¬
os octogñtos fidei ꝯmissum debe¬
ri soron constiat net aliud ꝓbã¬
dumi in tiͣtibet supp̃ira uolũ¬

Expanded text:
m post mortem suam aperiri mandauit, talem scripsit: 'scire te uolo donare me tibi aureos octingentos'. fideicommissum deberi sorori constitit nec aliud probandum in cuiuslibet suprema uolu
Abbreviated transcription (Latin):
quasaliis coħ̾edib abstuuit faiꝰ
non habitur preceꝑtõnes sibi
tris lrgass quos nonerit fhen¬
dumad seruitutes q̃m ꝓ parte
minui non possunt. piane pe¬
tet᷑ itegra serintus ab eo qui
fiuimũtit. ꝓartis autẽ estupa¬
tio prestabit. aut si ꝑatuis erit᷑
silius precopto accepto scruitu

Expanded text:
quas aliis coheredibus abstulit filius, non habiturum praeceptiones sibi tris litigasset. quod non erit trahendum ad servitutes, quae pro parte minui non possunt: plane petetur integra servitus ab eo qui filium vicit, partis autem aestimatio praestabitur: aut si paratus erit filius pretio accepto servitu
Abbreviated transcription (Latin):
nis qͣu legatanius idem q testa¬
snderi ꝙ u̾itatis pͥmordio adiua¬
non ꝯpetit ꝙ status enis extrnise¬
cus suspenditim focte ꝓpteradul¬
terii ꝯõnem. ex eodem testam̃to.
neq legata n sidei ꝯmissa pure
data seꝑare ꝑotest quia dres ñitili¬
tercedit. ¶ Datertum filia ꝓ se¬
misse ħed instituta sic testator
locutus fu̾at pero cum morieris
licet ⁊ alios quor fuios suos suscepe¬
rit semꝑino nepoti mepio ꝑlus
tribuas in honorem noĩsmei ne¬
cessitas qui restituendi nepotib
uiriles partes preced̾e indebatur
s mod̾ande portionis qͣm maio¬
rem ĩ imins nepotis ꝑ sone ꝯferri¬
iuire tutoridato mat̾ legauit siꝯ
sentiat ut decreto portõis precoris¬
ꝯfirmetur et pretor non ntoncum
existunet accio legati non deneg᷑¬

Expanded text:
nis, quam legatarius idemque testauideri, quod ueritatis primordio adiuunon competit, quod status eius extrinsecus suspenditur forte propter adulterii quaestionem, ex eodem testamento neque legata neque fideicommissa pure data sperare potest, quia dies inutiliter cedit. Pater cum filia pro semisse herede instituta sic testamento locutus fuerat: "peto, cum morieris, licet alios quoque filios susceperis, Sempronio nepoti meo plus tribuas in honorem nominis mei". necessitas quidem restituendi nepotibus viriles partes praecedere videbatur, sed moderandae portionis, quam maiorem in unius nepotis personam conferriiure tutori dato mater legauit: si consentiat, ut decreto praetoris confirmetur, et praetor non idoneum existimet, actio legati non deneg
Abbreviated transcription (Latin):
matrem heredes instituiss ita:
scripsit peto a te filiantacceptis
ex hereditate meam portõnem t
uani.caureis ⁊ predio tuscuiano
iudicio diuisionis de cõi filiam ħi
quib mod̾is causa donatum est
falcidre rõne qͣm in hiis quo do

Expanded text:
ita scripsit: "peto a te, filia, ut acceptis ex hereditate mea in portionem tuam centum aureis et praedio Tusculano iudicio divisionis de communi filiam uibus mortis causa donatum est,Falcidiae ratione, quam in his quoque do
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Ei quid ex pamphua
mascetur legatum michi fu̾it.
⁊ ego pamphilam emam. eaq
apudme sit enixa. rõne sĩrma.
tamqͣsi istum emissem ant stilz
et contributõne pretu facta con¬
sequar tantñ qͣnti puerum de¬
ducta matͥs estunatione ꝯstitissȩ
mͥ udexin causa legati datiis uͤ¬

Expanded text:
m Si quod ex Pamphila nascetur legatum mihi fuerit et ego Pamphilam emam eaque apud me sit enixa, ratione summa tamquam istum emissem, ut scilicet pretii contributione facta consequar tantum, quanti puerum deducta matris aestimatione constitisse mihi iudex in causa legati datus
Abbreviated transcription (Latin):
tis addidit caput generale uti
legata ⁊ lib̾tates ab hiis beredi¬
bus suis pr̃arẽtur quadam tam̃
ꝑte testam̃tia filio petut ut õe
homis legatoꝵ in se sustineret
in hunc modum: eacumq in
legatis renquit hoc dari preci
in precepcõne relmq̃ndam fili

Expanded text:
tis addidit caput generale, uti tis addidit caput generale, uti legata et libertates ab his heredibus suis praestarentur: quadam tamen parte testamenti a filio petit, ut omne onus legatorum in se sustineret, in hunc modum: "ea quaecumque in legatis reliqui vel dari praecein praeceptione relinquenda fili
Abbreviated transcription (Latin):
condicõm impleret. Iniquimm ẽ
eum cum sit inculpatus emolu¬
mento fideicõmnssi carere.¶Qui
ĩuica silia dedote egerat detessit
eadem illa exheredataͥ filio ħ̾ete
insticuto ⁊ ab eo fidei ꝯmissum
filie dotis uoĩe reliquit. quero
qͣutum a fracre mulier ꝯsequi
ẽẽ consumptam de dote accõm
mulier̾ cum patri suo nou consẽ¬
serit utiq ñ iguoeans. sic cnim
res explicatur ut si quid̾ maior
qͣntitas in priore dote fuit illuis
tenta. ꝙsi in sũma docis noĩe legͣ
ta ampliꝰ non ẽ qͣm in doce prin¬
cipali compensatõne sit usq ad
eãdem sũmã que ꝯcurrit. ⁊ id cũ¬
modo ꝙ excedit in seq̃nti sũma
ex testamento consequit. Non ẽ
enim iusimile patrem duplici
pr̃atione dotis filium eumdemq
h̾edem honerare uoluisse. prct̾ea
cum putau̾it se efficiãt᷑ licet nõ
consentiente siha insfituisset
adu̾sus generũ de dote accõm
Lucius ticius relicris duob fili¬
issuis hedib diu̾sis sexus institu¬

Expanded text:
condicionem impleret, iniquum est eum, cum sit inculpatus, emolumento fideicommissi carere. Qui invita filia de dote egerat, decessit eadem illa exheredata, filio herede instituto et ab eo fideicommissum filiae dotis nomine reliquit: quaero, quantum a fratre mulier consequi esse consumptam de dote actionem mulieri, cum patri suo non consenserit, utique non ignoras. sic enim res explicatur, ut, si quidem maior quantitas in dote fuit, illius tentta amplius sit quam in dote principali, compensatio fiat usque ad eandem summam quae concurrit et id tantummodo, quod excedit in sequenti summa, ex testamento consequatur: non est enim uerisimile patrem duplici praestatione dotis filium eundemque heredem onerare uoluisse, praeterea cum putauerit se efficaciter licet non consentiente filia instituisse adversus generum de dote actionem. Lucius Titius relictis duobus filiis suis heredibus diversi sexus institu
Abbreviated transcription (Latin):
meodem fundo erunt mati¬
a legatano pentum erat. aut a¬
lii restitu̾et a legatariꝰ decebat.
beres quo eius id quod legatum
est pr̃are dederit. ¶ Sp̃ci noĩatim
legate si non reꝑiantur ne dolo y¬
heredis deesse ꝓ bentur peti ex cod̾
testam̃to non possunt.¶In si¬
dei cõmisso quod famaie relmnaͥ¬
tur. hii ad petitõnem enis admit
ti possinnt qui noĩati sunt. aut
post eosom̃s extincros qui ex eo no¬
mine deamctisunt ex eo tempore
quo testator moreret.⁊ qui ex hiis
ꝓxinis graduꝓcreati sunt insispe¬
ciauter defunctꝰ adult̾iorem uo¬
luutatem suam extendit.

Expanded text:
in eodem fundo erunt", mancii legatlii restitueret, si legatarius decedat, heres quoque eius id quod legatum est praestare debebit. Species nominatim legatae si non repperiantur nec dolo heredis deesse probentur, peti ex eodem testamento non possunt. In fideicommisso quod familiae relinquitur hi ad petitionem eius adpossunt, qui nominati sunt, aut post omnes eos exstinctos qui ex nomine defuncti fuerint eo tempore, quo testator moreretur, et qui ex his primo gradu procreati sint, nisi specialiter defunctus ad ulteriores voluntatem suam extenderit.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ui unꝰ ꝑdonationẽ inuxorem
ꝯtulit in fidei ꝯuussi petitõnẽ
nenant. scdi ea extra cansam
bonoꝵ defuncti computari de¬
bere. et ꝓpterea m fidei ꝯmisso
non contineri quia ea habit᷑a

Expanded text:
us per donationem in uxorem contulit in fideicommissi petitionem veniant. respondi ea extra causam bonorum defuncti computari debere et propterea fideicommisso non contineri, quia ea habitura
Abbreviated transcription (Latin):
posterum ledi d. sed ita ꝓtimus
quisꝙ ad mittendꝰ est. si ꝑatus
derata milla quid̾ eo nomme ꝑ¬
i. nascetur condicio s si domus ad
petitio familie ꝯpetit cautionẽ
autem ratõnedoli mal exceptõ¬
ins putouistedesiderati. q̃mius

Expanded text:
posterum laedi debet, sed ita proximus posterum laedi debet, sed ita proximus quisque admittendus est, si paratus derata, nulla quidem eo nomine nascetur condictio, sed si domus ad petitio familiae competit. cautionem autem ratione doli mali exceptionis puto iuste desiderari, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
eo dar quem his qui dabat tuto¬
rem dec̾at. uel etiam tutorem fo¬
rearbitrabatur. Idemi curatore
ĩpub̾is uelmmoris anms d ꝓbarr
nec int̾est tutor recte datus inuo
patre moriatur uel aliquo pͥule¬
gio extusserit nel tutor ẽẽ non pꝰ¬
sit. ꝓpter etatem euis cunitutor sue¬
rat᷑artus. quib certe casib fidei¬
ꝯmissum non int̾cidit. Ꝙa ꝑu¬
pillo datum indetur hec demq
rõne placuit a tutore qui incbil
acceꝑit fidei ꝯmisstm pupillo
relmqui non posse qm̃ ꝙ ab eo
relinquitur extõ non ipsius ꝓpͥe
set pupilli iure debebatur. ¶ fra¬
tre hede instituto petiit ne domꝰ
alienaret᷑. s ut in famitia relmq̃¬
retur. si non paruerit heres nolim¬
tati. s domum alienau̾it. nel ex tͥo
heretemstituto decessĩt om̃s fidei¬
ꝯmissum petent qui in familia
fuetunt quid ergo si non sint eiꝰ¬
dem gradus ita res temꝑari deb
ut ꝓximus quisq primo locou
uideaturinuitatus nec tam̃ ideo
seq̃ntium cansa ꝓpter suꝑiores ĩ

Expanded text:
eo dari, quem is qui dabat tutorem dederat uel etiam tutorem fore arbitrabatur. idem in curatore impuberis uel minoris annis debet probari. nec interest, tutor recte datus uiuo patre moriatur uel aliquo priuilegio excusetur uel tutor esse non possit propter aetatem, cui tutor fuerat datus: quibus certe casibus fideicommiss‹um› non intercidit, quod a pupillo datum uidetur. hac denique ratione placuit a tutore, qui nihil accepit, fideicommissum pupillo relinqui non posse, quoniam quod ab eo relinquitur extero, non ipsius proprio, sed pupilli iure debeatur.Fratre herede instituto petit, ne domus alienaretur, sed ut in familia relinqueretur. si non paruerit heres uoluntati, sed domum alienauerit uel extero herede instituto decesserit, omnes fideicommissum petent qui in familia fuerunt. quid ergo si non sint eiusdem gradus? ita res temperari debet, ut proximus quisque primo loco uideatur inuitatus. nec tamen ideo sequentium causa propter superiores in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmissum renctum a se cum mo
frustra testõ suo legat ꝙ pꝰea ꝙ ẽ¬
lectin ẽ ex alio testõ petere pot̾it
ditori relitimm. an qͣmdui potest
nnitari uoluntas. non recre cre¬
ditori ꝯꝑabitur.¶Siue camẽ
duraͣ electio fuissẜuidet᷑ c̾ditor¬
tis siuenuitet᷑. ex neutro testõ pe¬
titio competit. Si de faicidia q̃rat᷑.
it Itaq si cum fortetres ex familia
reliquisse. nam pꝰqͣm paritũr̃ est
uoluntati.cer̾i ꝯditõne deficit.
E sumo ex familia hered̾ isti¬
tuto ille fu̾ndꝰ extraneo relitus
ñ ẽ ꝑ fidei ꝯmissum ex illo testõ
petetur ac sinemo et familia he¬
dis ueres extitiss. uerum is quihe¬
res scriptus ẽ rõne doli exceptõis
cct̾is fidei ꝯmissũ petentib face̾
ꝑtem intelliget᷑nam que ratio
cet̾as admittir eadem tacitam ĩ¬
dutit ꝯpensatõnem. Si duos de
familia ñ Tequis de portõnib in

Expanded text:
missum a se cum morfrustra testamento suo legat quod, lectus est, ex alio testamento petere potest. ditori relictum, an, quamdiu potest mutari voluntas, non recte creditori comparabitur? sive tamen durat electio, fuisse videtur creditor, sive mutetur, ex neutro testamento petitio competit. Si de Falcidia quaeratuit? Itaque si, cum forte tres ex familia reliquisse: nam postquam paritum est voluntati, ceteri condicione deficiunt. Sed si uno ex familia herede instituto ille fundus extraneo relictus est, perinde fideicommissum ex illo testamento petetur, ac si nemo de familia heredi heres exstitisset. verum is, qui heres scriptus est, ratione doli exceptionis ceteris fideicommissum petentibus facere partem intellegitur: nam quae ratio ceteros admittit, eadem tacitam inducit pensationem. Si duos de familia non aequis portionibus
Abbreviated transcription (Latin):
set quod sundi pretun efficiat
S si quid̾ ille prior testator ita
fidei ꝯmissum reliquiss. rogo
sundum cuinoles aut quibus
uoles ex familia relinquas rem
mexpeditum fore ꝙ si talia uer¬
ba fuissẽt. peto ne fundus ex fa¬

Expanded text:
se, si fundi pretium efficiat. sed si quidem ille prior testator ita fideicommissum reliquisset: 'rogo fundum cui uoles aut quibus uoles ex familia relinquas', rem in expedito fore: quod si talia uerba fuissent: 'peto non fundus de fa
Abbreviated transcription (Latin):
est. hõĩs .n. legatum ordinis ꝯpẽ.¬
dio singłos homines ꝯtinet. ntꝙ
ab micio non ꝯsistit in hiis que
legatarii fu̾nt. ita frustra soluit᷑
cilius dĩum p̾ea legatarius ad¬
eptus tam ⁊si dominꝰ postea lega¬
tariꝰ eẽ desis. I fundo legato
si beres sepeliert. etimatio refe¬
renda eritad totum p̾cium fũdi
quo potintante sepuitur̃ estima¬
ii. quare si fu̾it solutus accõnes
ad hunc ex testõ ꝓpier locum ali¬
enatum durare rõnis ẽ. ¶Lum
quiabuno ex hereorb qui solus
codicilłis aꝑtis au omĩb ħedib
eiusdem rei relicce dixi dĩmi
ñ querere eum erim qui płibus
spẽb uiris uteretur. non sepnis
eamd̾ rem legare. s loqui sepiꝰ.
Rundo legato si uslifructꝰ alienꝰ
ꝯsistit. emolum̃tum tñ dei cõti¬
net ẽtͥ sundo rencto ob reliqͣs
simͣt usum fructum amitt᷑e.¬

Expanded text:
 legatum orationis compendio singulos homines continet utque ab initio non consistit in his qui legatarii fuerunt, ita frustra solvitur cuius dominium postea legatarius adeptus est, tametsi dominus esse desinit. In fundo legato si heres sepelierit, aestimatio referenda erit ad totum pretium fundi, quo potuit ante sepulturam aestimari: quare si fuerit solutus, actionem adhuc ex testamento propter locum alienatum durare rationis est. Eum, qui ab uno ex heredibus, qui solus codicillis apertis ab omnibus heredibus eiusdem rei relictae dixi dominium non quaerere: eum enim, qui pluribus speciebus iuris uteretur, non saepius eandem rem eidem legare, sed loqui saepius. Fundo legato si usus fructus alienus sistit, emolumentum tamen rei continet: enimuero fundo relicto ob reliquassunt usum fructum amitte
Abbreviated transcription (Latin):
demr. Heciuum legatum au
uam siue t̾tam. neluti uthanam
uoꝵ officaa uł minstiamutau̾it
eadem sint in letitaruis aut peois¬
setis legatis.¶Q uadrige legatũ
equo ẜ eamortuo ꝑire quidam ita
creduntsiequus ille detessit qui de¬
monstrbat quadrigam s si medi¬
oteme diminuta supleat ad le¬
gatarium ꝑnueoit. ¶ Titiosti

Expanded text:
m Peculium legatum augsuam sive certam veluti urbanamum officia vel ministeria mutaverit. eadem sunt lecticariis aut pedisequis legatis. Quadrigae legatum equo postea mortuo perire quidam ita credunt, si equus ille decessit qui demonstrabat quadrigam: sed si medio tempore deminuta suppleatur, ad legatarium pertinebit. Titio
Abbreviated transcription (Latin):
ab hedib filio pr̃andum ad quos
h̾editatis portio qͣmacciꝑet filia
redierat. platuit ꝙ si alium fine
substituiss enni oꝑt filio fidei ꝯ¬
inissimiredee.¶ Euictis prediis
que pat̾ qui se dm̃n ẽẽ credid̾at
uerbis fidei ꝯmissi filio reliquit
uulla cum frĩb ⁊ coh̾enib accio
eris. sitam̃ inter filios diusione¬

Expanded text:
 esse filio praestandum, ad quos hereditatis portio quam accepit filia redierat, placuit: quod si alium filiae substituisset, eum oportere filio fideicommissum reddere. Evictis praediis, quae pater, qui se dominum esse crediderit, verbis fideicommissi filio reliquit, nulla cum fratribus et coheredibus actio erit: si tamen inter filios divisione
Abbreviated transcription (Latin):
datur legata in tegra exꝑsomꝰ sua
debeat. ꝑuideat si om̃s heretes do¬
tem prarent an dotem totam in
ere alieno ꝯputare. quia ĩ eum
solum accio eis datur ꝙ sane ma¬

Expanded text:
detur, legata integra ex persona sua debeat, perinde ac si omnes heredes dotem praestarent, an dotem totam in aere alieno computare, quia in eum solum actio eius detur: quod sane ma
Abbreviated transcription (Latin):
to suo cauiss an qͣntum pliinũ
ꝑ legem acciꝑe põt dai uolo. uti¬
turei resictum /s si dix̾it quã
mraximã ꝑtem dare possum dã¬
pnas esto. ei heres meusei dare.¬

Expanded text:
to suo cauisset: 'illi quantum plurimum per legem accipere potest, dari uolo', utitur ei relictum. sed et si dixerit: 'quam maximam partem dar‹e› possum, damnas esto heres meus ei dare'
Abbreviated transcription (Latin):
sit. et is detessit quidam putauit.
extingin legatum. s hocnon est
gatur estumatõ indetur legata
labeo tefertagrum cimis ꝯmer¬
cuminon hades legari tibi posse
cus fultimꝰ falsum ẽẽaiebat. Sed
ꝓculusait. si quis b̾edem sinm
eum sud̃ cimus ꝯm̾icumi heres
non habet darensserit ei quieiꝰ
ꝯm̃cium habeat putat h̾edem
obligatum eẽ. ꝙ uerius ẽ uł in
ip̃am remsi hoc in bonis testa¬
toris fint uel si non ẽ in eius
estimatõemis i testator dari qͥd
uississ aut opus fieri autir̃s
dari ꝓportõne sua eos prestare
q atq cet̾a q legata placet.

Expanded text:
uidam putant exstingui legatum: sed hoc non est gatur, aestimatio videtur legata. Labeo refert agrum, cuius commercium non habes, legari tibi posse cus Fulcinius falsum esse aiebat. Sed Proculus ait, si quis heredem suum eum fundum, cuius commercium is heres non habeat, dare iusserat ei, qui eius commercium habeat, putat heredem obligatum esse, quod verius est, vel in ipsam rem, si haec in bonis testatoris fuerit, vel si non est, in eius aestimationem. Si testator dari quid iussisset aut opus fieri aut munus dari, pro portione sua eos praestare, que atque cetera legata, placet.