comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Certe si consortia displicuerint. adorasse ubi stete¬
runt pedes dñi pars fidei ẽ: ꝙ quasi recentia na¬
tiuitatis ꝙ crucis ac passionis uidisse uestigia. Opus¬
culoꝵ meoꝵ quia plurima euolauer̃t de nidulo
suo ꝙ temerario editionis honore uulgata sunt.
nichil misi: ne eade forsitan mitterẽ quȩ habebas.
Q uod si exemplaria libuerit mutuari. uł a sca mar¬
cella quȩ manet in aduentino. uł a loth tẽporis
nr̃i domnione uiro scissimo acciꝑe poteris. E go
aũ opperiens p̾sentiã tuã. aut totũ dabo eũ affue¬
ris. aut si hoc aliquȩ impedierint difficultates. quȩ¬
cũq p̾ceꝑis libens mittã. Scͥpsi librũ de illustrib
uiris ab apłis usq ad nr̃am ȩtatẽ. imitatꝰ tranquil¬
lum grecũq apollonisi. Et pt catalogũ plurimoꝵ
me qͦq in calce uoluminis quasi ab ortiuũ ꝙ mini¬
mum om̃ium xp̃ianoꝵ posui: ubi mͥ necesse fuit

Expanded text:
certe, si consortia displicuerint, adorasse, ubi stetecerte, si consortia displicuerint, adorasse, ubi steterunt pedes domini, pars fidei est et quasi recentia natiuitatis et crucis ac passionis uidisse uestigia. Opusculorum-meorum, quia plurima euolauerunt de nidulo suo et temerario editionis honore uulgata sunt, nihil misi, ne eadem forsitan mitterem, quae habebas. quodsi exemplaria libuerit mutuari, uel a sancta Marcella, quae manet in Auentino, uel a LQth temporis nostri, Domnione, uiro sanctissimo, accipere poteris. ego autem opperiens praesentiam tuam aut totum dabo, cum adfueris, aut, si hoc aliquae impedierint difficultates, quaecumque praeceperis, libens mittam. scripsi librum de inlustribus uiris ab apostolis usque ad nostram aetatem imitatus Tranquillum Graecumque Apollonium et post catalogum plurimorum me quoque in calce uoluminis quasi abortiuum et minimum omnium Christianorum posui; ubi mihi necesse fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ecto sermone dignationis tuȩ. quẽ mͥ nec
opinanti tua beniuolentia tͥbuit: gauisꝰ quide
sum testimonio honesti & eloquentissimi uiri.
sed in memet reu̾s satis dolui indignũ tantis lau¬
dibꝰ a p̾conio oppͥmi potiꝰ quã leuarr Seis enĩ do¬
gia nr̃m humilitatis tenere uexillum. & ꝑ ima
gradientes. ad sũma nos scandere. Quotꝰ gͥ ego
uł quantꝰ sum. ut erudite uocis merear testimo¬
nium: ut mͥ ab eo palma eloquentiȩ deferat᷑. qui
scribendo disertissime. det̾ruit ne scriberẽ: Ne¬
rumtam̃ audendũ ẽ. ꝙ caritas quȩ ñ querit quę
sua sunt. sed quȩ ꝓrimi reddat salutationis offi
tulor tͥ ꝙ. seẽ atq uenerabili sorori tuȩ serenillȩ. que¬
quamꝗͣ hoc mimꝰ & uaticiniũ etiã inte p̾destina¬
tum sit. Legimꝰ enĩ sem̃ qͦq danihelem appella¬
tum desiderioꝵ uirũ ac misterioꝵs di. quia miste¬
ria eiꝰ scire desiderauit. Itaq quod uenerabilis pau¬
la me ẽ dep̾cata. ut facerẽ sponte facio. hortorq uos

Expanded text:
ecto sermone dignationis tuae, quem mihi nec opinanti tua beniuolentia tribuit, gauisus quidem sum testimonium honesti et eloquentissimi uiri, sed in memet reuersus satis dolui indignum tantis laudibus atque praeconio opprimi me potius quam leuari. scis enim dogma nostrum humilitatis tenere uexillum et per ima gradientes ad summa nos scandere. quotus igitur ego uel quantus sum, ut eruditae uocis merear testimonium, ut mihi ab eo palma eloquentiae deferatur, qui scribendo disertissime deterruit, ne scriberem? uerumtamen audendum est et caritas, quae non quaerit, quae sua sunt, sed quae proximi, reddat salutationis offictulor tibi et sanctae atque uenerabili sorori tuae Serenillae, ququanquam hoc nominis vaticinio etiam in te praedestinatum sit. Legimus enim sanctum quoque Danielem appellatum desideriorum virum , et amicum Dei, quia mysteria ejus scire desideravit. Itaque quod venerabilis Paula me est deprecata, ut facerem, 211 sponte facio: hortorque vos
Abbreviated transcription (Latin):
set ẽẽ innocentiȩ meritũ añꝗͦ. qͥsq noc̾ẽ aliqͥd
maloꝵs. cum paruuloꝵ suors. qͥ eis cari st̃ do-¬
lorib ac mortib flagellant᷑: cur ista ñ fiant.
qͣndo cũ transierint ꝓñ factis erunt in qͥb fa¬
cta sunt : Propt̾ quos aũ facta sc̃. aut meliores
erunt si tẽporalib incõmodis em̃dati rectiꝰ
elegerint uiuere. aut excusationẽ in futur
iudicii supplicio ñ habebt. si uitȩ huiꝰ angorib
ad ȩt̾nã uitã desideriũ conuert̾e noluerint.¬

Expanded text:
sit esse innocentiae meritum, antequam quisque nocere aliquid sit esse innocentiae meritum, antequam quisque nocere aliquid suorum, qui eis cari sunt, doloribus ac mortibus flagellantur, cur ista non fiant, quando, cum transierint, pro non factis erunt, in quibus facta sunt, propter quos autem facta sunt, aut meliores erunt, si temporalibus incommodis emendati rectius elegerint uiuere, aut excusationem in futuri iudicii supplicio non habebunt, si uitae huius angoribus ad aeternam uitam desideriu
Abbreviated transcription (Latin):
nit. ꝙ sic̃ in spectaculo aliqͦ locũ. ita carnẽ non
quã uoluit. s qũã noluit occupauit: NIũ qͥd hec
ꝙ talia ił dicẽ possumꝰ. uł sentire debemꝰ: Do¬
ce gͥ qͥd sentire qͥd dic̾e debeamꝰ: ut constet nob
ratio nouarũ aĩarũ singłis corꝑib singillatiq
factarũ. Ego quide ñ de ingeniis. s saltẽ de
penis paruuloꝵ quas in hac uita patiunt᷑ di¬
xi aliqdͥ in lib̾s illis de libero arbitrio. Qđ qͣle
sit. ꝙ curmͥ in ista quã habemꝰ in manibꝰ ques¬
tione ñ sufficiat. intimabo: ꝙ eum ipsũ de t̾cio
libͦ locũ secerptũ his litt̾is inserã. Nlamita se ħt.
De eruciatib aũ corꝑis qͥb affligunt᷑ paruuli.
quoꝵs ꝑetatẽ nulla peccata sunt. si aĩȩ quib
animant᷑ ñ pͥus quã ipsi hoĩes eẽ ceꝑunt. ma¬
ior querela & quasi misericors deponi solet cũ
dr. qͥd mali fecerunt ut ista paterent᷑: qͣsi pos¬

Expanded text:
nit, et sicut in spectaculo aliquo locum, ita carnem non nit, et sicut in spectaculo aliquo locum, ita carnem non quam voluit, sed quam valuit, occupavit? Numquid haec et talia dicere possumus uel sentire debemus? doce igitur, quid sentire, quid dicere debeamus, ut constet nobis ratio nouarum animarum singulis corporibus singillatimque factarum. Ego quidem non de ingeniis sed saltem de poenis paruulorum, quas in hac uita patiuntur, dixi aliquid in libris illis de libero arbitrio. quod quale sit et cur mihi in ista, quam habemus in manibus, quaestione non sufficiat, intimabo et eum ipsum de tertio libro locum secerptum his litteris inseram. nam ita se habet: \'De cruciatibus autem corporis, quibus affliguntur paruuli, quorum per aetatem nulla peccata sunt, si animae, quibus animantur, non prius quam ipsi homines esse coeperunt, maior querela et quasi misericors deponi solet. cum dicitur: Quid mali fecerunt, ut ista paterentur? quasi pos
Abbreviated transcription (Latin):
examinari. aut sic̃ in herode peccata puniri:
ꝙ de qͥbdã exemplis q̃ d̾s manifesta ẽẽ uoluit.
alia qͦ obscura st̃ hõinũ comecturȩ conceditur.
Sed hoc in maiorib De paruulis aũ qͥd respon¬
deamꝰ edissere. si pęnis tantis nulla in eis st̃
punienda peccata. Nam utiq nulla ẽ in illis
in paruulis latet. s ab ipsis exordiis naturalib
ductũ apparet in grandibꝰ: quoꝵ ñnulli tam tar¬
ddi & obliuiosi sunt. ut ne pͥma quidẽ discere lit¬
terarũ elem̃ta potuerint. quida uͦ tantȩ sunt
fatuitatis. ut ñ multũ a pecorib differant.
qͥs moriones uulgo uocant: Respondet᷑ for¬
tasse. Corpora hoc faciunt. Sed nũqͥd sedm hãc
sententiã quã defendẽ uolumꝰ aĩa sͥ corpꝰ elegit.
ꝙ in eligendo cũ falleretꝰ errauit. aut cũ in eorpꝰ
cogeret᷑ intrare necessitate nascendi. alia corꝑa
p̃occupantib aĩarũ turbis. ipsa aliud ñ inue¬

Expanded text:
examinari aut sicut in Herode peccata puniri examinari aut sicut in Herode peccata puniri et de quibusdam exemplis, quae deus manifesta esse uoluit, alia, quae obscura sunt, hominum coniecturae concedi; sed hoc in maioribus. de paruulis autem quid respondeamus, edissere, si poenis tantis nulla in eis sunt punienda pin parvulis latet, sed ab ipsis exordiis naturalibus ducta, apparet in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliviosi sunt, ut ne prima quidem discere litterarum elementa potuerint: quidam vero tantae sunt fatuitatis, ut non multum a pecoribus differant; quos moriones vulgo vocant. Respondetur fortasse, corpora hoc faciunt. Sed numquid secundum hanc sententiam quam defendi volumus, anima sibi corpus elegit, et in eligendo cum falleretur, erravit? aut cum in corpus cogeretur 1008 intrare necessitate nascendi, alia corpora praeoccupantibus animarum turbis, ipsa aliud non inve
Abbreviated transcription (Latin):
los. Quas enumerare si uelim. pͥus tẽpꝰ ꝙͣ. exem¬
pla deficient. Langueseunt egͥtudinib. tor¬
quentꝰ᷑ dolorib. fame ꝙ siti cruciant᷑. debilitan¬
tur m̃bͥs. p̃uant᷑ sensib. uexant᷑ ab ĩmundis
spiritibꝰ. Demonstrandu ẽ utiq. qͦmͦ ista sine
ulla sua mala causa patiant᷑ iuste. Non enĩ di¬
ci fas ẽ aut ista ignorante do fieri aut eũ non
posse resist̾e facientibꝰ. aut in iuste ista uł facere
uł ꝑmitt̾e. Num qd nã sic̃ aĩalia irrationabilia
recte dicimꝰ in usꝰ dari naturis excellentiorib ꝙ¬
si uiciosis. sic̃ aꝑtissime in eũ głio uidemꝰ por¬
cos ad usũ desideratũ concessos ẽẽ dȩmonibꝰ.
hoc ꝙ de hoĩe recte possumꝰ dicere: Animal ẽ
enĩ. s rationale. ꝙ si mortale: aĩa ẽ rationalis in
paruulis iusta eausa dicat᷑. Nempe cũ maiores
ista patiunt᷑ solemꝰ dicẽ aut sic̃ in iob merita

Expanded text:
los, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exemlos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt aegritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibus, uexantur ab inmundis spiritibus. demonstrandum est utique, quomodo ista sine ulla sua mala causa iuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante deo fieri aut eum non posse resistere facientibus aut iniuste ista uel facere uel permittere. numquidnam, sicut animalia inrationabilia recte dicimus in usus dari naturis excellentioribus etsi uitiosis, sicut apertissime in euangelio uidemus porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte possumus dicere? animal est enim sed rationale etsi mortale. anima est rationalis in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in Iob merita
Abbreviated transcription (Latin):
catis. Animalis aũ cuiꝰcũq creatio si habeat pi¬
um prudentẽq consideratorẽ. in effabilem lau¬
dem ereatori excitat. qntomagis creatio non
cuiꝰlibet aĩalis s hõis: Si aũ causa ereandi que¬
rit᷑: nulla citiꝰ & meliꝰ respondet᷑. nͥ qͥa om̃is¬
creatura di bona ẽ. & qͥd digniꝰ. quã ut bona
faciat bonꝰ d̾s. quȩ nemo potest facere nͥ ds:
Hȩc ꝙ alia que possũ sic̃ possũ dico adu̾sꝰ eos qui
hanc opinionẽ qua credunt᷑ aĩȩ siẽ illa una sin¬
gulis fieri: labefactare eonant᷑. Sed cũ ad penas
uentũ ẽ paruuloꝵ magnis mͥ crede coartor
angustiis. nec qͥd respondeã ꝓrsꝰ inuenio
N on solum eas penas dico. qͥs ħt pꝰt hanc uitã
illa dapnatio. qͦ necẽe ẽ trahantꝰ si de corꝑe
exierint sine. xp̃ianȩ gr̃ȩ sacram̃to. s eas ipsas
quȩ in hac uita dolentib nob̃ u̾sant᷑ ante ocu¬

Expanded text:
catis. animalis autem cuiuscumque creatio si habeat catis. animalis autem cuiuscumque creatio si habeat prudentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creatori excitat, quanto magis creatio non cuiuslibet animalis sed hominis! si autem causa creandi quaeritur, nulla citius et melius respondetur, nisi quia. omona faciat bonus deus, quae nemo potest facere nisi deus ? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare conantur. sed cum ad poenas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio; non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necesse est trahantur, si de corpore exierint sine Christianae gratiae sacramento, sed eas ipsas, quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante ocu
Abbreviated transcription (Latin):
animũ humanũ ideo ẽẽ ĩmortalem qd ante
omĩa tempora sit creatꝰ: ñ mouet fidem nr̃am.
num posuisti. qͦs d̾a huic sententiȩ calũpniari.
qd̾ dm dare animas adult̾ins conceptibꝰ ui¬
deat᷑ indignũ. unde conantꝰ astruere meritis
gestȩ ante carnẽ uitȩ. aĩas quasi ad ergastula
huiꝰ mundi iuste posse ꝑduci: ñ me mouet
multa cogitantẽ. qͥb hȩc posset calũpnia re¬
futari. Ꝙ qd ipse respondisti. ñ ẽẽ uitiũ sem̃¬
tis in tͥtico qd furto dr ẽẽ sublatũ. s in eo qͥ
frum̃ta furatꝰ ẽ. nec ideo t̾rã ñ debuisse gre¬
mio suo semina confouere. quia sator ea im¬
munda ꝓiecerit manu: elegantissima simili.¬
tudo ẽ. Qũã & anteꝗͦ legerẽ. nullas mͥ obie¬
ctio ista de adult̾inis fetib in hac questione
faciebat angustias: generalit̾ intuenti multa
bona dͣm fac̾e etiã de nr̃is malis nr̃isq pec¬

Expanded text:
animum humanum ideo esse inmortalem, quod ante animum humanum ideo esse inmortalem, quod ante omnia tempora sit creatus, non mouet fidem nostramnum posuisti, quosdam huic sententiae calumniari, quod deum dare animas adulterinis conceptibus uideatur indignum, unde conantur adstruere meritis gestae ante carnem uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit calumnia refutari. et quod ipse respondisti non esse uitium sementis in tritico,. quod furto dicitur esse sublatum,. sed in eo, qui frumenta . furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias generaliter intuenti multa bona deum facere etiam de nostris malis nostrisque pec
Abbreviated transcription (Latin):
ut illud qđ canit᷑ decedentib ac succedentibꝰ so¬
nis pulcherrime currat ꝙ transeat: quanto ma-¬
gis d̾s cuiꝰ sapĩa ꝑ quã fecit om̃ia longe õĩbꝰ
artib p̾ferenda ẽ. nulla in naturis nascentib
& occidentib tempoꝵ spacia quȩ tanꝗͣ sillabȩ
a cũba ad particulas huiꝰ scł ꝑtinent in hoc la¬
bentiũ rerũ tanꝗͣ mirabili eantico uł breuiꝰ uł
ꝓductꝰ quã modulatio p̾ cognita ꝙ p̾finita
deposcit. p̾t̾ire ꝑmittit: Hoc cũ etiã de arbo¬
ris folio dixerim. & de nr̃oꝵs numero capilloꝵ:
qͣntomag̃ de hoĩs ortu & occasu. cuniꝰ tẽporalis
uita breuiꝰ ꝓductiꝰue ñ tendit᷑. quã ds dispositor
tẽpoꝵs nouit uniu̾sitatis moderamini conso¬
nare: Id etiã qd aiunt. om̃e qd in tẽpore cȩpit
ẽẽ immortale ẽẽ ñ posse. quia om̃ia orta occi¬
dunt. ꝙ aucta senescunt. ut eo mͦ credi cogant.

Expanded text:
ut illud, quod canitur, decedentibus ac succedentibus sout illud, quod canitur, decedentibus ac succedentibus sonis pulcherrime currat et transeat, quanto magis deus, cuius sapientia, per quam fecit omnia, longe omnibus artibus praeferenda est, nulla in naturis nascentibus et occidentibus temporum spatia, quae tamquam syllabae ac uerba ad particulas huius saeculi pertinent, in hoc labentium rerum tamquam mirabili cantico uel breuius uel productius, quam modulatio praecognita et praefinita deposcit, praeterire permittit! hoc cum etiam de arboris folio dixerim et de nostrorum numero capillorum, quanto magis de hominis ortu et occasu, cuius temporalis uita breuius productiusue non tenditur, quam deus dispositor temporum nouit uniuersitatis moderamini consonare! Id etiam, quod aiunt omne, quod in tempore coepit esse, inmortale esse non posse, quia omnia orta occidunt et aucta senescunt\', ut eo modo credi cogant
Abbreviated transcription (Latin):
merosiꝰ creando usq nc̃ oꝑat᷑. Nel sic gͦ uł alio
modo quolibet eximꝰ ab eo qđ nob obicit᷑ de
requie d̃i ab oꝑib suis: ne ꝓpterea ñ credamꝰ
nc̃ usq fieri animas nouas. ñ ex illa una. s sic̃
illam unã. Nam qͦd dr. quare facit aiãs eis qͦs
nouit cito morituros. possumꝰ respondẽ. pa¬
rentũ hinc peccata uł conuinci uł flagellari.
ossumꝰ etiã recte illiꝰ moderationi ista relinque¬
re. quẽ scimꝰ om̃ib generalit̾ transeuntib rebꝰ.
uͥ st̃ etiã animaliũ ortꝰ & obitꝰ. cursũ ordinatissi.¬
mum atq ornatissimũ dare: s nos ista sentire
ñ posse. Quȩ si sentiremꝰ: delectatione in effabi
fert numerose scłm. Unde musica id ẽ scientia
senꝰ ue bene modulandi. ad ãmonitione magnȩ rei
etiã mortalib rationales habentib aĩas dĩ lar¬
gitate concessa ẽ. Unde si ħo faciendi artifex
carminis nouit qͦs quib moras uocibꝰ tͥbuat.

Expanded text:
merosius creando usque nunc operatur. Vel sic ergo vel alio modo quolibet eximus ab eo, quod nobis objicitur de requie dei ab operibus suis, ne propterea non credamus nunc usque fieri animas nouas non ex illa una sed sicut illam unam. Nam quod dicitur: \'quare facit animas eis, quos nouit cito morituros?\', possumus respondere parentum hinc peccata uel conuinci uel flagellari. possumus etiam recte illius moderationi ista relinquere, quem scimus omnibus temporaliter transeuntibus rebus, ubi sunt etiam animalium ortus et obitus, cursum ornatissimum atque ordinatissimum dare, sed nos ista sentire non posse, quae si sentiremus, delectatione ineffabilfert numerose saeculum. unde musica, id est scientia sensusue. modulandi ad admonitionem magnae rei etiam mortalibus rationales habentibus animas dei largitate concessa est. unde si homo faciendi artifex carminis nouit, quas quibus moras uocibus tribuat,
Abbreviated transcription (Latin):
ne me qluisꝗͣ. cum ad ea uenero quȩ reqͥro. m¬
chil etiã de aĩa uł scientia uł fide tenere ar¬
bitret᷑. Certus etiã sũ aiãm nulla dĩ culpa. nul¬
la di necessitate uł sua. s ꝓpͥa uoluntate in pec¬
catum ẽẽ collapsam. nec liberari posse de corpo¬
re mortis huiꝰ. uł suȩ uoluntatis uͥtute tanqͣ.
sͥ ad hoc sufficiente. uł ipsiꝰ corꝑis morte: s gr̃a
ullam in genere humano eui ñ sit necessarius
ad liberationẽ mediator dĩ & hõinũ ħo xp̃e iħt.¬

Expanded text:
ne me quisquam, cum ad ea uenero, quae requiro, nne me quisquam, cum ad ea uenero, quae requiro, nihil de anima uel scientia uel fide tenere arbitretur. Certus etiam sum animam nulla dei culpa, nulla dei necessitate uel sua sed propria uoluntate in peccatum esse conlapsam nec liberari posse de corpore mortis huius uel suae uoluntatis uirtute tamquam sibi ad hoc sufficiente uel ipsius corporis morte sullam in genere humano, cui non sit necessarius ad liberationem « Mediator Dei et hominum, homo Christ
Abbreviated transcription (Latin):
non posset. si ꝑ illas ita diffunderet᷑. ut uide¬
mus corꝑa diffusa ꝑspacia locoꝵ. minorib
suis partibꝰ minora occupare. & ampliorib
ampliora. Qua ꝑpt̾ si aĩa corpꝰ ẽẽ dicenda ẽ.
ñ ẽ certe corpꝰ quale t̾renũ ẽ. nec quale humi¬
dum. aut aeriũ. aut ęthereũ. Om̃ia
qͥppe talia maiora sunt in maioribꝰ lo¬
cis. ꝙ minora in minoribꝰ: & nichil eoꝵ
in aliqͣ sui parte totũ adẽ. s ut sint partes
locoꝵs. ita occupant᷑ partib corpors. Unde
intelligitꝰ anima siue corpꝰ siue incorꝑea di¬
cenda sit. ꝓpriã quandã hab̾e naturã oĩb
his mundanȩ molis elem̃tis excellentiore
suba creatã. quȩ ueracit̾ non possit in aliqua
fantasia corꝑaliũ imaginũ qd ꝑ carnis senoꝰ
ꝑcepimꝰ cogitari. s m̃te intelligi. uitaq senti¬
ri. Neq hȩc ꝓinde loqͦr. ut te q̃ tͥ notasunt
doceam. s ut aꝑiã qͥd firmissime de aĩa teneã.

Expanded text:
non posset, si per illas ita diffunderetur, ut uidenon posset, si per illas ita diffunderetur, ut uidemus corpora diffusa per spatia locorum minoribus suis partibus minora occupare et amplioribus ampliora. quapropter si anima corpus esse dicenda est, non est certe corpus, quale terrenum est nec quale humidum aut aerium aut aetherium. omnia quippe talia maiora sunt in maioribus locis et minora in minoribus et nihil eorum in aliqua sui parte totum adest, sed, ut sunt partes locorum, ita occupantur partibus corporum. unde intellegitur, anima siue corpus siue incorporea dicenda sit, propriam quandam habere naturam omnibus his mundanae molis elementis excellentiore substantia creatam, quae ueraciter non possit in aliqua phantasia corporalium imaginum, quas per carnis sensus percipimus, cogitari, sed mente intellegi uitaque sentiri. neque haec perinde loquor, ut te, quae tibi nota sunt, doceam, sed ut aperiam, quid firmissime de anima teneam,
Abbreviated transcription (Latin):
porrigit᷑. Nam ꝑ om̃s eiꝰ particulas tota simul
ad est: nec minor in minoribꝰ ꝙ in maioribꝰ ma¬
ior. s alicubi intensiꝰ. alicub remissiꝰ: ꝙ in om̃ibꝰ
tota. ꝙ in singłis tota ẽ. Neq enĩ alit̾ qd̾ in cor¬
pore etiã ñ toto sentit. tñ tota sentit. llam cũ
exiguo puncto in carne uiua aliqͥd tangitur.
quãuis locꝰ ille ñ solum totiꝰ corꝑis ñ sit. s uix
incorꝑe udeat᷑. aiãm tñ totã non latet: neq
id qd̾ sentit᷑ ꝑcorꝑis cuncta discurrit. s ibi tan¬
tum sentit᷑ uͥ fit. Unde gͦ ad totã mox ꝑtienit
qđ ñ in tota sit: nͥ quia ꝙ ibi tota ẽ uͥ fit. nec
ut tota ibi sit. cetera deserit: Uiuunt enim
ꝙ illa ea p̾sente uͥ nichil tale factũ ẽ. Qd̃ si fie¬
ret. ꝙ utrũq simul fieret: simul utrũq totã
parit̾ ñ lateret. Ainde ꝙ in om̃ib simul. ꝙ in
singulis particulis corꝑis su tota simul ẽẽ

Expanded text:
porrigitur. Nam per omnes ejus particulas tota simul porrigitur. Nam per omnes ejus particulas tota simul adest, nec minor in minoribus, nec in majoribus major, sed alicubi intensius, alicubi remissius, et in omnibus tota, et in singulis tota est. Quamvis enim in corpore non toto sentit, texiguo puncto in carne uiua aliquid tangitur, quamuis locus ille non solum totius corporis non sit, sed uix in corpore uideatur, animam tamen totam non latet neque id, quod sentitur, per corporis cuncta discurrit, sed ibi tantum sentitur, ubi fit. unde ergo ad totam mox peruenit, quod non in toto fit, nisi quia et ibi tota est, ubi fit, nec, ut tota ibi sit, cetera deserit? uiuunt enim et illa ea praesente, ubi nihil tale factum est. quod si fieret et utrumque simul fieret, simul utrumque totam pariter non lateret. proinde et in omnibus simul et in singulis particulis corporis sui tota simul esse
Abbreviated transcription (Latin):
te mutabilis ẽ. Dm̃ aũ nefas ẽ. nͥ uere sũmeq
in cõmutabilem credẽ. Non ẽ gͥ anima pars̾
dei. Incorporeã qͦq ẽẽ aiãm. & si difficile tardio¬
rib ꝑsuaderi potest. mͥ tñ fateor ẽẽ ꝑsuasum.
Sed ne u̾bi contͦu̾siam uł suꝑfluo faciã. uł meri¬
to patiar: qm̃ cum de re constat. ñ ẽ opꝰ certare
denoie: si corpꝰ ẽ om̃is sub̾a. uł essentia. uł si qͥd¬
aliud aptiꝰ nuncupat᷑ id qd̾ aliqͦ mͦ ẽ in se ipso¬
corpꝰ ẽ anima. Item si eã soła incorporeã placet
appellare naturã q̃ sũme in cõmutabilis & ubiq
tota est. corpꝰ ẽ anima. qm̃ tale aliqd ipsa ñ est.
tudine. latitudine. altitudine ita sistit᷑ uł moue¬
tur. ut maiore sui parte maiorẽ locũ occupet.
ꝙ breuiore breuiorẽ : minꝰq sit in parte qͣ in
toto: ñ ẽ corpꝰ anima. ꝑ totum quippe corpꝰ aĩa
ñ locali diffusione. s quada uitali intensione

Expanded text:
te mutabilis est. deum autem nefas est nisi uere summeque te mutabilis est. deum autem nefas est nisi uere summeque incommutabilem credere. non est igitur anima pars dei. Incorpoream quoque esse animam etsi difficile tardioribus persuaderi potest, mihi tamen fateor esse persuasum. sed ne uerbi controuersiam uel superfluo faciam uel merito patiar, quoniam, cum de re constat, non est opus certare de nomine. si corpus est omnis substantia uel essentia uel si quid aptius nuncupatur id, quod aliquo modo corpus est anima. item, si eam solam incorpoream placet appellare naturam, quae summe incommutabilis et ubique tota est, corpus est anima, quoniam tale aliquid ipsa non est. tudine, latitudine, altitudine ita sistitur uel mouetur, ut maiore sui parte maiorem locum occupet et breuiore breuiorem minusque sit in parte quam in toto, non est corpus anima. per totum quippe corpus, quod animat, non locali diffusione, sed quadam u
Abbreviated transcription (Latin):
deficeret in det̾ius. nec ꝓficeret in meliꝰ: nec
tum ad ipsiꝰ eiꝰ ꝑfectiones ꝑtinet. Quã uͦ alit̾¬
se habebat. ñ opꝰ ẽ extͥnsecꝰ testimonio: qͥs qͥs
se ipsum adũtit. agnoseit. frustra aũ dr ab eis
qui aĩam. di partẽ ẽẽ uolunt. hanc eiꝰ labem.
hanc turpitudinẽ. quã uidemꝰ in neqͥssimis
hõib. hanc deniq infirmitatẽ & egͥtudinẽ qũã
sentimꝰ in om̃ib hõib ñ ex ipsa illi ẽẽ s ex cor-¬
pore. Qd int̾est unde egrotet. q̃ si eẽt in cõmu¬
tabilis. unde libet egrotare ñ posset.
N am qđ uere in cõmutabile ꝙ incorrup¬
tibile ẽ. nullꝰ rei accessu cõmutari uł
corrumpi potest. Alioqͥn ñ achillea tantũ siẽ
fabulȩ fuerunt. s omĩs caro eẽt inuulnerabilis:
si nullꝰ ei casꝰ accidisset. Non ẽ itaq natura in¬
cõmutabilis : q̃ aliqͦ mͦ. aliqua causa. aliqͦ par-¬

Expanded text:
deficeret in deterius, nec proficeret in melius, nec deficeret in deterius, nec proficeret in melius, nec tum ad ipsius affectiones pertinet. Haec beatse habeat, non opus est extrinsecus testimonio; quisquis se ipsum aduertit, agnoscit. frustra autem dicitur ab eis, qui animam dei esse partem uolunt, hanc eius labem ac turpitudinem, quam uidemus in nequissimis hominibus, hanc denique infirmitatem et aegritudinem, quam sentimus in omnibus hominibus, non ex ipsa illi esse sed ex corpore. quid interest, unde aegrotet, quae si esset incommutabilis, unde libet aegrotare non posset? nam quod uere incommutabile et incorruptibile est, nullius rei accessu commutari uel corrumpi potest; alioquin non Achillea tantum, sicut fabulae ferunt, sed omnis caro esset inuulnerabilis, si nullus ei casus accideret. non est itaque natura incommutabilis, quae aliquo modo, aliqua causa, aliqua par
Abbreviated transcription (Latin):
di. Ubi gͦ istũ iuuenẽ exꝑtꝰ sum. eũ ipsũ ẽẽ qua
lem adño petebã dubitare ñ potur accipe gͥ
quȩ mͥ peto aperiri. ac disserere ñ graueris. Que¬
stio de aĩa multos mouet. in qͥb ꝙͦ me ẽẽ con¬
fiteor. Nlam qͥd de aĩa firmissime teneã ñ tacebo.
dein de subiungam qͥd̃ mͥ adhuc expediri ueli.
Anuma hoĩs ĩmortalis ẽ. scđm quẽda in odum
suũ. ñ enĩ om̃imͦ sic̃ ds. de qͦ dictũ ẽ. qͥa solꝰ ħt¬
immortalitatẽ. Nã de aĩȩ mortib sc̃a scͥptura
multa cõmemorat. Unde ẽ illud. Sine mor¬
tuos sepelire mortuos suos. Sed qđ ita morit᷑ alie.¬
nata auita ddi. ut tñ in natura sua iuuere non
om̃ino desistat: ita mortalis ex aliq̃ causa inue¬
intur. ut etiã ĩmortalis ñ sine rõne dicat᷑. N on
est pars c aĩa. Si enĩ hoc eẽt. om̃imͦ in cõmu¬
tabilis atq incorruptibilis eẽt. Qđ si eẽt: nec

Expanded text:
di. ubi ergo istum iuuenem expertus sum, eum ipsum esse, di. ubi ergo istum iuuenem expertus sum, eum ipsum esse, lem a domino petebam, dubitare non potui. Accipe igitur, quae mihi peto aperire ac disserere non graueris. quaestio de anima multos mouet, in quibus et me esse confiteor. nam quid de anima firmissime teneam, non tacebo; deinde subiungam, quid mihi adhuc expediri uelim. anima hominis inmortalis est secundum quendam modum suum. non enim omni modo sicut deus, de quo dictum est, qinmortalitatem; nam de animae mortibus sancta scriptura multa commemorat, unde illud est: Sine mortuos sepelire mortuos suos. sed quod ita moritur alienata a uita dei, ut tamen in natura sua uiuere non omnino desistat, ita mortalis ex aliqua causa inuenitur, ut etiam inmortalis non sine ratione dicatur. non est pars dei anima. si enim hoc etabilis et incorruptibilis esset. Idem si esset, nec
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ẽẽ desiderans. ad refellendas falsas ꝑniti¬
osas q doct᷑nas. quȩ aĩas hispanors multo infe¬
liciꝰ quã corꝑa barbaricꝰ gladiꝰ trucidarunt.
Nam inde usq ad nos ab occeani littore ꝓpauit.
fama excitꝰ qd̾ ame posset de his q̃ scire uellet
qͥeqͥd uellet audire. neq nullũ cepit. aduentꝰ sui
fructũ: pͥmone de me multũ famȩ crederet.
deinde docui hoĩẽm qd potui. qđ aũ ñ po¬
tui. uñ discere posset admonui. atq ut ad te
iret hortatꝰ sũ. Qua in re consiliũ uł p̾ceptũ
meũ cũ libent̾ ꝙ obedient̾ acciꝑet. rogaui eũ
ut abs te ueniens ꝑ nos ad ꝓpͥa remearet. Qũa
eiꝰ pollicitationẽ tenens. occasionẽ mͥ credidi
a dño ẽẽ concessã. qua tͥ scriberẽ de his q̃ ꝑ te
scire cupio. Querebam enĩ qũe ad te mitterem:
nec mͥ facile occurrebat idoneꝰ. & fide agendi.
ꝙ alac̾tate obediend. ꝙ exercitatione ꝑegͥnan¬

Expanded text:
domini esse desiderans ad refellendas falsas pernicidomini esse desiderans ad refellendas falsas perniciosasque doctrinas, quae animas Hispanorum multo infelicius, quam corpora barbaricus gladius, trucidarunt. nam inde ad nos usque ab oceani littore properauit fama excitus, quod a me posset de his, quae scire uellet, quicquid uellet, audire. neque nullum cepit aduentus sui fructum, primo, ne de me multum famae crederet; deinde docui hominem, quod potui, quod autem non potui, unde discere posset, admonui atque, ut ad te iret, hortatus sum. qua in re consilium uel praeceptum meum cum libenter et oboedienter acciperet, rogaui eum, ut abs te ueniens -per nos ad propria remearet. quam eius pollicitationem tenens occasionem mihi credidi a domino esse concessam, qua tibi scriberem de his, quae per te scire cupio. quaerebam enim, quem ad te mitterem, nec mihi facile occurrebat idoneus et fide agendi et alacritate oboediendi et exercitatione peregrinan
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qd̾ ate scribo scẽ frater
iheronime. consulens te de his q̃ nescio: fructu¬
osum nob̾ ẽẽ uelis. Qũã qua enĩ sis multo quã
ego sum ȩtate maior. tñ etiã ipse iam senex con¬
sulo: s ad discenłũ qd̾ opꝰ ẽ nulla mͥ ętas sera
uideri potest. quia ꝙ si senes magis decet docẽ
quã disc̾e̾. magis tñ discere. quã quȩ doceant
ignorare. Nichil equide molestiꝰ fero in om̃ib
angustus meis qsͣ patior in difficillimis q̃stio¬
nib. quã in tam longinqua tuȩ caritatis ab¬
sentia. ut uix possim meas dare. uix reciꝑe
litteras tuas. ꝑ int̾ualla non dierũ. ñ m̃sium.
s aliqt annoꝵs: cũ si fieri posset eotidie te pre¬
sentem hab̾e uellem. cum qͦ loquerer qͥeqͥd
uellem. Nec ideo tam̃ ñ debui fac̾e qd̾ potui.
si non potui totũ qđ uolui. Eece uenit ad me
religiosꝰ iuuenis catholica pace fr̃. ȩtate filiꝰ.
honore conprb̾r nr̃ horosiꝰ: uigil ingenio. pa¬
ratꝰ eloqͥo. flagrans studio. utile uas in domo

Expanded text:
uod ad te scribo, sancte frater Hieronyme, consulens te de his, quae nescio, fructuosum esse nobis uelit. quamquam enim te multo, quam ego sum, aetate maiorem tamen etiam ipse iam senex consulo. sed ad discendum, quod opus est, nulla mihi aetas sera uideri potest, quia, etsi senes magis decet docere quam discere, magis tamen discere quam, quid doceant, ignorare. nihil equidem molestius fero in omnibus angustiis meis, quas patior in difficillimis quaestionibus, quam in tam longinquo tuae caritatis absentiam, ut uix possim meas dare, uix recipere litteras tuas per interualla non dierum, non mensium, sed aliquot annorum, cum, si fieri posset, cotidie praesentem te habere uellem, cum quo loquerer, quicquid uellem. nec ideo tamen non debui facere, quod potui, si non potui totum, quod uolui. Ecce uenit ad me religiosus iuuenis, catholica- pace frater, aetate filius, honore conpresbyter noster Orosius, uigil ingenio, paratus eloquio, flagrans studio, utile uas in domo
Abbreviated transcription (Latin):
diuitẽ ad sedem honoris ȩccłiȩ. contẽpto
pauꝑe instructiore atq sanctiore: Si aũ de
eotidianis consessib loquit᷑. qͥs ñ hic peccat si
tam̃ peccat. nͥ cũ apud se ipsum intꝰ ita iudicat.
ut ei tanto melior qnͣto ditior ille uideat᷑.
Hoc enĩ uidet᷑ significasse dicendo. nonne iudi-¬
catis apud uos met ipsos. ꝙ facti estis iudices
cogitationũ iniquarũ Lex itaq lib̾tatis. lex
caritatis ẽ. de qua dicit. Si tam̃ legẽ ꝑficitis
regalem scdm scͥpturas. diliges ꝓximũ tu¬
um tanquã te ipsum. benefacitis. Si aũ ꝑso¬
nas accipitis. peccatũ oꝑamini: redarguti
a lege quasi tnsgressores. Et pt illam senten¬
tiam ad intelligendũ difficillimã. de qͦ satis
dixi qͦ dicendũ putaui. eandẽ legem lib̾ta¬
qm̃ qd paulo ante dixerit nouit. qm̃ in
multis offendimꝰ om̃s. suggerit dñicam
tanꝙͣ cotidianã cotidianis & si leuiorib tam̃

Expanded text:
diuitem ad sedem honoris ecclesiae contemto diuitem ad sedem honoris ecclesiae contemto paupere instructiore atque sanctiore? si autem de cotidianis consessibus loquitur, quis non hic peccat, si tamen peccat, nisi cum apud se ipsum intus ita iudicat ut ei tanto melior, quanto ditior ille uideatur? hoc enim uidetur significasse dicendo: nonne iudicastis apud uosmet ipsos et facti estis iudices cogitationum iniquarum? Lex itaque libertatis, lex caritatis est de qua dicit: si tamen legem perficitis regalem secundum scripturas: diliges proximum tuum sicut te ipsum, bene facitis. si autem personas accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi transgressores. et post illam sententiam ad intellegendum difficillimam, de qua satis dixi quod dicendum putaui, eandem legem libertaquoniam quid paulo ante dixerit nouit: quoniam in multis offendimus omnes, suggerit dominicam tamquam cotidianam cotidianis etsi leuioribus, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uł in plurib peccans. magis reus. leuiꝰ au uł
in pauciorib peccatis minꝰ reus. tanto scilicet
maiore reatu. qͣnto ampliꝰ. tanto minori qnͣ¬
to minꝰ peccauerit.Tam̃ etiã si in uno offen¬
derit. reus om̃iũ erit: qͥa contͣ eam fecit in
qua pendent om̃ia. Quȩ si uera st̃. eo mͦ ꝙ il¬
lud absoluit᷑. qđ ait ħo etiã apłicȩ gr̃ȩ. in mul¬
tis enim offendimꝰ om̃s. Om̃s enĩ offendimꝰ.
s aliꝰ grauiꝰ. aliꝰ leuiꝰ. Quanto qͥsq magis mi
nusue peccauerit: tanto in peceato cõmitten¬
do maior. qnͣto in diligendo do & ꝓximo
minor. Q rursꝰ tanto minor in peceati ꝑpe-¬
tratione. qnͣto maior in dĩ & ꝓximi disectio¬
ne. Tanto itaq plenior iniqͥtatis. qnͣto inani¬
or caritatis. Et tunc ꝑfecti sumꝰ in caritate.
qndo nichil restat ex infirmitate. Nec sane
si illam distantiã sedendi acstandi ad hono¬
res eccłasticos referamꝰ. Qs enĩ ferat eligi

Expanded text:
uel in pluribus peccans magis reus, leuius autem uel uel in pluribus peccans magis reus, leuius autem uel in paucioribus peccans minus reus: tanto maiore  reatu, quanto amplius, tanto minore, quanto minus peccauerit, tamen, etiam si in uno offenderit. reus omnium, quia contra eam facit, in qua pendent omnia? quae si uera sunt, eo modo et illud absoluitur, quod ait homo etiam apostolicae gratiae: In multis enim offendimus omnes; offendimus enim, sed alius graunusue peccauerit; tanto in peccato committendo maior, quanto in diligendo deo et proximo minor; et rursus tanto minor in peccati perpetratione, quanto maior in dei et proximi dilectione. tanto itaque plenior iniquitatis, quanto inanior caritatis; et tunc perfectissimus in caritate, quando nihil restat ex infirmitate. nec sane ostri Iesu Christi, si illam distantiam sedendi et standi ad honores ecclesiasticos referamus. quis enim ferat eligi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ peocat nͥ contͣ illam faciendo. quia ñ ad¬
ulterabis. ñ homicidiũ facies. ñ furaberis. ñ
concupisces. ꝙ si quod est aliud mandatũ. in
hoc sermone recapitulat᷑. in eo qđ diliges ꝓxi¬
num tuũ tanꝗͣ te ipsum. Bilectio ꝓximi malũ
non oꝑat᷑. plenitudo aũ legis caritas. Nemo aũ
diligit ꝓximum nisi diligens dm̃ ut hoc quantũ
potest ꝓximo impendat. quẽ diligit tanꝗͣ se ip¬
sum. ut ꝙ ille diligat dđm. Quẽ si ipse ñ diligit.
nec se nec ꝓrimũ diligit. Ac ꝑ hoc qui totã legẽ
seruauerit. sim uno offenderit. fit omiũ reus.
qui contra caritatẽ facit. uñ tota lex pendet.
Reus itaq fit om̃iũ. faciendo cont᷑ eã: in qua
pendent omia. Cur gͦ ñ dicant᷑ paria peccata:
Anforte qͥa magis facit cont᷑ caritatẽ qͥ grauiꝰ
peccat. nmꝰ qͥleuiꝰ. ꝙ hoc ipso ãmittit magis
ꝙ minꝰ. qͦ fit quidẽ omiũ reus. s grauiꝰ peccans

Expanded text:
autem peccat, nisi adversus illam faciendo: quia. Non adautem peccat, nisi adversus illam faciendo: quia. Non adulterabis, non homicidium facies, non furaberis, non coin eo quod diliges proximum tuum tamquam te ipsum. dilectio proximi malum non operatur; plenitudo autem legis caritas. nemo autem diligit proximum nisi diligens deum, ut hoc quantum potest proximo impendat, quem diligit tamquam se ipsum, ut et ille diligat deum; quem si ipse non diligit, nec se nec proximum diligit. ac per hoc qui totam legem seruauerit, si in uno offenderit, fit omnium reus, quia contra caritatem facit, unde tota lex pendet. reus itaque fit omnium faciendo contra eam in qua pendent omnia. cur ergo non dicantur paria peccata? an forte quia magis facit contra caritatem qui grauius peccat, minus qui leuius, et hoc ipso admittit magis et minus quo fit quidem omnium reus ? sed grauius peccans
Abbreviated transcription (Latin):
in nob̾ ñ est. ꝓpt̾ qd etiã qntũlibet ꝓfeceri¬
mus. necessarũi ẽ nob̃ dicẽ. dimitte nob̃ debi.¬
ta nr̃a: cũ iam om̃ia in baptismo dicta. fac¬
ta. cogitata dimissa sint. Qd itaq ᷤ Qui
recte uidet: uidet uͥ & qndo: & unde sꝑan¬
da sit illa ꝑfectio. cui ñ sit qd adici possit.
Si aũ p̾cepta ñ eeñt: ñ utiq eẽt uͥ se ħo cer¬
tius inspicet. ꝙ uideret. uñ au̾teret᷑. quo
conaret᷑. quare gratularetur. qͥd pre¬
caret᷑. Mlagna eꝰ gͦ utilitas precep torum.
si libero arbitrio tantũ det᷑: ut gr̃a dĩ ampliꝰ
honoret᷑. Quȩ suta seħnt. uñ fit om̃iũ reus
simuno offendat qui totã legem seruauerit:
In forte quia plenitudo legis caritas ẽ. qua
ds ꝓximꝰq diligit᷑. in quib p̾ceptis caritatis
tota lex pendet & ꝓpħȩ.merito fit om̃iũ reus
qui cont᷑ illã facit. in qua pendet om̃ia: Nemo

Expanded text:
in nobis non est; propter quod etiam, quantum libet profeceriin nobis non est; propter quod etiam, quantum libet profecerimus, necessarium est nobis dicere: Dimitte nobis debita nostra, cum iam omnia in baptismo dicta. facta, cogitata dimissa sint. uidet itaque, qui recte uidet, ubi et quando et unde speranda sit illa perfectio, cui non sit quod adici possit. si autem praecepta non essent, non utique esset, ubi se homo certius inspiceret et uideret, unde auerteretur, quo conaretur. qua re gratularetur, quid precaretur. magna est ergo utilitas praeceptorum, si libero arbitrio tantum detur, ut gratia dei amplius honoretur. Quae si ita se habent, unde fit omnium reus, si in uno offendat, qui totam legem seruauerit? an forte, quia plenitudo legis caritas est, qua deus proximusque diligitur, in quibus praeceptis caritatis tota lex pendet et pqui contra illam facit in qua pendent omnia? Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
& aliqͦ in isto. nulla in illo. qͣntũ ꝑtinet ad
caritatẽ quȩ pietatis ẽ: ꝙ in ipso uno hoĩe qđ
maiorem habeat pudicitiã ꝗ patientiã. ꝙ
maiorem hodie ꝗͣ heri. si ꝓficit: & adhuc non
habeat continentiã. & habeat ñ paruã mise¬
ricordiã. E ut gñalit̾ breuit̾q conplectar
quã de uͥtute habeo notionẽ: quod ad recte
uiuendũ attinet. uirtꝰ ẽ caritas. qua id qd̾ di¬
ligendũ ẽ diligit᷑. Hȩc in aliis maior in aliis
minor. in aliis nulla ẽ: plenissima uͦ quȩ ĩa
non possit augeri quãdu hic ħo uiuit inne¬
mine. Quã diu aũ augeri potest: ꝓfecto illud
qd̾ minꝰ ẽ ꝗͣ debet. ex uitio ẽ. Ex quo uicio ñ
est iꝰtus in t̾ra. qͥ faciat bonũ ꝙ ñ peccet: ex
quo uitio ñ iꝰtificabit᷑ in conspectu c oĩs ui¬
uens. Propt̾ qđ uitiũ si dixerimꝰ quia pecca¬
tum ñ habemꝰ. nos ipsos decipimꝰ. & ueritas

Expanded text:
et aliqua in isto, nulla in illo, quantum pertinet ad et aliqua in isto, nulla in illo, quantum pertinet ad caritatem quae pietas est; et in ipso uno homine quod maiorem habeat pudicitiam quam patientiam, et maiorem hodie quam heri, si proficit; et adhuc non habeat continentiam et habeat non paruam misericordiam. et ut generaliter breuiterque complectar quam de uirtute habeo notionem, quod ad recte uiuendum attinet: uirtus est caritas, qua id quod diligendum est diligitur; haec in aliis maior, in aliis minor, in aliis nulla est; plenissima uero quae iam non possit augeri, quamdiu hic homo uiuit, in nemine. quamdiu autem augeri potest, profecto illud quod minus est quam debet ex uitio est. ex quo uitio non est iustus in terra, qui faciat bonum et non peccauit; ex quo uitio non iustificabitquia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas
Abbreviated transcription (Latin):
agebam incidit questio: examinanda tͥ senten-¬
tiã meã ꝓmere statuerã. iam eam tande aliqͣndo
concludam: quia ꝙ siuerum ẽ eũ qui ħt uñã.
om̃s hab̾e uirtutes: eum qͥ unã ñ ħt nullam
habere: nec sic peccata sunt parra. qͥa ubi
uirtꝰ nulla  est nichil quide rectũ ẽ. nec
tam̃ ideo non ẽ prauo prauiꝰ. distortoq
distortiꝰ. Si aũ qd̃ puto eẽ uerius sacrisq lit¬
teris congruentiꝰ. ita sunt aĩȩ intentiones
ut corꝑis m̃bra. ñ quo uideant᷑ locis. s quo
sentiant᷑ affectib. & aliud illuminat᷑ amphiꝰ.
aliud minꝰ. aliud õino caret lumine. ꝙ tene¬
broso inumbrat᷑ obstaculo. ꝓfecto ita ut qͥsq
illustratione piȩ caritatis affectꝰ ẽ in alio ac¬
tu magis. in alio minꝰ. in alio nichil: sic dici
potest. habere aliã. aliam ñ hab̾e. aliã ma¬
gis. minꝰ ue hab̾e̾ uirtutẽ. Nlam ꝙ maior ẽ
misto caritas. quã in illo. recte possumꝰ dic̾e.

Expanded text:
agebam incidit quaestio, examinandam tibi sentenagebam incidit quaestio, examinandam tibi sententiam meam promere statueram, iam eam tandem aliquando concludam. quia etsi uerum est eum qui habet unam omnes habere uirtutes, eum qui unam non habet nullam habere, nec sic peccata sunt paria; quia ubi uirtus nulla est nihil quidem rectum est, nec tamen ideo non est prauo prauius distortoque distortius; si autem, quod puto esse uerius sacrisque litteris congruentius, ita sunt animae intentiones ut corporis membra, non quod uideantur locis, sed quod sentiantur affectibus et aliud illuminatur amplius, aliud minus, aliud omnino caret lumine et tenebroso inumbratur obstaculo: profecto ita ut quisque inlustratione piae caritatis affectus est, in alio actu magis, in alio minus, in alio nihil, sic dici potest habere aliam, aliam non habere, aliam magis minusue habere uirtutem. nam et maior est in isto caritas quam in illo recte possumus dicere;
Abbreviated transcription (Latin):
telligibilia dici possunt. Non itaq sic̃ de aquis
in aerẽ surgens. uͥ aerem sũmũ tͣnsierit. repen¬
te qnͣtũ sufficit inspirat᷑. s sic̃ de tenebͥs in
lucem ꝓcedens. paulatĩ ꝓgrediendo illumi¬
nat᷑. Qd donec plenissime fiat. iam eum tam̃
dicimꝰ tanꝗͣ. de abditissima spelunca egredien¬
tem uicinia lucis afflatũ tantomagis. quan¬
tomagis appropinquat egressui. ut illud
qd̾ in eo lucet sit utiq ex lumine qͦ ꝓgredit᷑:
unde egredit᷑. Itaq non iꝰtificabit᷑ in conspe¬
ctu di om̃is uiuens. & tñ iustꝰ ex fide uiuit.
& indutist̃ scĩ iꝰticia. aliꝰ magis. aliꝰ minꝰ. & nemo
hic uiuit sine peccato. & hoc aliꝰ magis aliꝰminꝰ. optimꝰ
aũ ẽ qͥ minimũ. S qͥd ago Tanꝗͣ oblitꝰ cui loquar.
doctorisimilis factꝰ sũ. cũ ꝓposuerĩ qͥd abs te
disc̾e uelim. d qͥa de pecatoꝵ parilitate ũn in id qͦd

Expanded text:
tellegibilia duci possunt. non itaque sicut de aquis tellegibilia duci possunt. non itaque sicut de aquis in aerem surgens ubi earum summum transierit, repente quantum sufficit inspiratur, sed sicut de tenebris in lucem procedens paulatim egrediendo illuminatur. quod donec plenissime fiat, iam eum tamen dicimus tamquam de abditissima spelunca egredientem uicinia lucis afflatum, tanto magis, quanto magis propinquat egressui; ut illud quod in eo lucet sit utique ex lumine quo progreditur, unde egreditur. itaque et non iustificabitur in conspectu dei omnis uiuens; et tamen iustus ex fide uiuit et induti ic uiuit sine peccato, et hoc alius magis, alius minus; optimus autem est qui minimum. Sed quid ago? tamquam oblitus cui loquar doctori similis factus sum, cum proposuerim quid abs te discere uelim. sed quia de peccatorum parilitate, unde in id quod
Abbreviated transcription (Latin):
auras sapĩȩ liberas. nulla ex parte ẽẽ sapien¬
tem. Sic̃ enĩ nichil int̾ est ad hoĩem p̾focan¬
dum utrũ aqũa stadiis multis sup se habeat
altam. an uno palmo. an digito. sic illos qui
tanꝗͣ. ab imo surgentis gurgitis in aerẽ: s
nisi totã stulticiã uelut oppͥmentẽ aqua. ꝓfi¬
ciendo uelut emergendo euaserint. ñ hab̾e
uirtutẽ. nec eẽ sapientes. Ubi aũ euaserint.
mox habere totam. nec qͥcꝗͣ. stulticiȩ rema¬
nere. uñ om̃ino ullũ peccatũ possit exist̾e
Hȩc similitudo uͥ stulticia uelut aqua. ꝙ sa¬
pientia uelut aer ponit᷑. ut animꝰ a p̾foca¬
tione stulticiȩ tanꝗͣ emergens in sap̃ĩa re-¬
pente respiret: ñ m uidet᷑ satis accõmodata
nr̃arũ scͥpturarũ auctoritati: s illa potiꝰ ut
uitiũ uł stulticia tenebͥs. luci aũ uirtꝰ uł sap̃ĩa
cõparet᷑. qͣntũ ista similia de corꝑalib ad in¬

Expanded text:
auras sapientiae liberas, nulla ex parte esse sapienauras sapientiae liberas, nulla ex parte esse sapientem. Sicut enim nihil interest ad hominem praefocandum, utrum aqua stadiis multis super se habeat altam, aut uno palmo, aut digito: sic illos qui dam dicunt, tanquam ab imo surgentes gurgitis in aerem: sed nisi totam stultitiam, velut opprimentem aquam, proficiendo velut emergendo evaserint, non habere virtutem, nec esse sapientes. Ubi autem evaserint, mox habere totam, nec quidquam stultitiae remanere, unde omnino ullum peccatum possit existere. Haec similitudo, ubi stultitia uelut aqua et sapientia uelut aer ponitur, ut animus a praefocatione stultitiae tamquam emergens in sapientiam repente respiret, non mihi uidetur satis accommodata nostrarum scripturarum auctoritati, sed illa potius, ut uitium uel stultitia tenebris, luci autem uirtcomparetur, quantum ista similia de corporalibus ad in
Abbreviated transcription (Latin):
ponat qͥs ꝓ amicis suis: siue potiꝰ quia sic̃ mors
animã auellit a sensib carnis. sic caritas a con¬
cupiscentiis carnalibꝰ. Huic subdita seruit sci¬
entia. cum ẽ utilis. Nam sine illa inflat. Qđ uͦ
illa edificando impleuerit: nichil ibi ista in a¬
ne qđ inflet inueniet. Utilem p orro scientiam
definiendo monstrauit. uͥ cum dixisset. ecce
pietas ẽ sapĩa. continuo subiunxit. Abstinere
uͦ a malis scientia est. Cur gͦ ñ dicimꝰ qͥ hanc
uircutẽ ħt habere om̃s. cum plenitudo legis
sit caritas: An qnͣtomagis est in hoĩe. tanto ma¬
gis ẽ uirtute preditꝰ. quanto aũ minꝰ. tanto
minꝰ in est ei uirtꝰ. quia ipsa ẽ uirtꝰ. & qͣnto minꝰ
in ẽ uirtꝰ. tanto maiꝰ ẽ uitiũ: Ubi gͦ illa plena
ꝙ ꝑfecta erit. nichil ex uitio remanebit: Pinde
mͥ uident᷑ stoici ido falli. quia I ꝓficientem
fundo quoda repente emergendo emicet in

Expanded text:
ponat pro amicis suis; siue potius quia sicut mors ponat pro amicis suis; siue potius quia sicut mors animam auellit a sensibus carnis, sic caritas a concupiscentiis carnalibus. huic subseruit scientia, cum est utilis; nam sine illa inflat quod uero illa aedificando impleaerit, nihil ibi ista inane quod inflet inueniet. utilem porro scientiam definiendo monstrauit ubi cum dixisset: ecce pietas est sapientia, continuo subiunxit: abstinere uero a malis scientia est. cur ergo non dicimus qui hanc uirtutem habet habere omnes, cum plenitudo legis sit caritas? an quanto magis est in homine, tanto magis est uirtute praeditus; quanto autem minus, tanto minus inest uirtus, quia ipsa est uus est virtus, tanto majus est vitium? Ubi ergo illa plena et perfecta erit, nihil ex vitio remanebit. 12. Proinde mihi videntur Stoici falli, quia proficientem fundo quodam emergendo repente emicet in
Abbreviated transcription (Latin):
in eode ipso oꝑe splendido contͣ iouinianũ etiã
de scͥpturis scĩs hoc diligenter ꝓbasti. uͥ etiã ex
hac epła ipsa cuiꝰ uerba sunt quoꝵ nc̃ intelle
ctũ reqͥrimꝰ posuisti qđ scͥptũ ẽ. in multis enĩ
offendimꝰ om̃s. Non enĩ ait offenditis. s offen
inmultis. nec qͦsdã. s om̃s dix̃ offendẽ. Absit
aũ ut qs ꝗͣ fidelis existimet tot milia seruoꝵ
piant. ꝙ ueritas in eis ñ sit. nullam hab̾e uir¬
tos fideles & pios hoĩes di ñ hab̾ẽ pietatẽ. quã
de ille colit᷑. ñ c̃ caritate: Caritas gͥ de corde
puro. & conscientia bona. ꝙ fide ñ ficta. mag¬
na ꝙ uera ẽ uirtꝰ. quia ipsa ẽ ꝙ finis p̾ceptr Me¬
rito gͦ dicta ẽ fortis sic̃ mors: siue quia eã ne¬
mo uincit sic̃ mortẽ. siue quia in hac uita usq
ad mortẽ est mensura caritatis. sic̃ dñs ait. ma¬
iorem hac caritatẽ nemo ħt. quã ut aiãm suã

Expanded text:
in eodem ipso opere splendido contra Iouinianum etiam hoc in eodem ipso opere splendido contra Iouinianum etiam hoc de scripturis sanctis diligenter probasti; ubi etiam ex hac ipsa epistula, cuius uerba sctum requirimus posuisti quod scriptum est: In multis enim offendimus omnes . Non enim ait, offenditis, sed offenin multis, nec quosdam, sed omnes dicit offendere. 11. Absit autem ut quisquam fidelis existimet tot millia servorpiant, et veritas in eis non sit, nullam habere virtos fideles et pios homines, Dei non habere pietatem, quam de ille colitur nisi caritate? caritas enim de corde puro et conscientia bona et fide non ficta magna et uera uirtus est, quia ipsa est et finis praecepti. merito dicta est fortis sicut mors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem siue quia in hac uita usque ad mortem est mensura caritatis; sicut dominus ait: maiorem hac caritatem nemo habet, quam ut animam suam quis