comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
catores ad fidem uocati st̃. quoꝵ quon¬
dã corda. leonũ cubilia fuerunt: dũ
uicisse mortẽ dñs. eoꝵ confessione credit᷑:
quasi de leonum cubilib coronatur.
Remuneratio quippe uictorię: corona
est. Tociens gͦ ei coronã fideles offert̃.
quotiens hunc uicisse mortẽ ex resur¬
rectione confitent᷑. Leo gͦ de suis cubi
lib pellitur: quia obstetricante manu
dñi. tortuosus coluber in cauernis quas
tenuerat habitare ꝓhibet᷑. Nã uictus
a fidelium cordib exiit: qui suꝑ hȩc
in paucis breuib q sententiis. sc̃s uir
aduentus dominici ordinẽ retulit.
pondera expressit: quid ex eius incar¬
natione fieri potuit. ãmirando narrã¬
uit. S qͥ mira fecit in humilitate ueniens:
considerari non potest. cum quanto ter¬
rore uenturus ẽ. iii maiestatis suȩ forti-¬
tudine appãrens. Ordo primi aduentus
illius pensari & conspici in tantũ po¬
tuit: in quantũ ad redimendos cartia¬

Expanded text:
catores ad fidem vocati sunt, quorum quoncatores ad fidem vocati sunt, quorum quondam corda leonum cubilia fuerunt, dum vicisse mortem Dominus eorum confessione creditur, quasi de leonum cubilibus coronatur. Remuneratio quippe victoriae corona est. Toties ergo ei coronam fideles offerunt, quoties hunc vicisse mortem ex resurrectione confitentur. Leo ergo de cubilibus suis pellitur, quia, obstetricante manu Domini, tortuosus coluber in cavernis quas tenuerat habitare prohibetur. Nam victus a fidelium cordibus exiit, qui super haec in paucis brevibusque sententiis sanctus vir adventus dominici ordinem retulit, pondera expressit, quid ex ejus incarnatione fieri potuit admirando narraXXI. Sed qui mira fecit in humilitate veniens, considerari non potest cum quanto terrore venturus est, in majestatis suae fortitudine apparens. Ordo primi adventus illius pensari et conspici in tantum potuit, in quantum ad redimendos carna
Abbreviated transcription (Latin):
Non nocebunt & non occident: in uni¬
uerso monte sc̃o meo. Quẽ nãq infau-¬
tẽ ab ubere. uel eum qui ablactatus
fuerit. nisi dñm appellat.s Quio uͦ fo¬
ramine aspidis. uel cauernis reguli:
nͥ corcla signauit iniquoꝵ .s Quia anti¬
quus hostis dũ totum se in eoꝵ ꝯsensu
contulit: quasi in foramine ꝓprio. colu¬
ber tortuosus. sinus astutiȩ colligendo
glomerauit. Quẽ & aspidis appellat no¬
mine. occulte seuientẽ: & reguli aꝑte
ferientẽ. Manũ ꝙͦ suã dñs in foramine
da diuina potestate tenuit. Et cõpre¬
hensũ ex inde aspidem uel regulũ. id
est captuũi diabolum traxit: ut ĩ mon¬
te sc̃o eius qđ est ęccłia. electis fidelib
ñ nocer&e. Hinc namq in canticis can¬
ticoꝵ sponso uenienti dr. Coronaberis
de capite amanade uertice sanir &
hermon: de cubilib leonũ. Quid enĩ
aliud leonũ noĩe. quã demonia desig¬
nant᷑: quȩ ira contra nos atrocissimȩ
crudelitatis inseuiunt as Et quia pec¬

Expanded text:
 nocebunt, et non occident in universo monte sancto meo. » Quem nunc infantem ab ubere, vel eum, qui ablactatus fuerit, nisi Dominum appellat? Quid autem foramine aspidis vel cavernis reguli nisi corda signavit iniquorum? Quia hostis antiquus dum totum se in eorum consensu contulit, quasi in foramine proprio coluber tglomeravit, quem et aspidis appellat nomine occulte saevientem, et regulum aperte ferientem. Manum ergo suam in foramine da divina potestate tenuit, et comprehensum exinde aspidem vel regulum, id est diabolum, captivum traxit, ut in monte sancto ejus, quod est Ecclesia, electis fidelibus Hinc namque in Canticis canticorum sponso veniente dicitur: Coronaberis de capite Amana, de vertice Sanir et Hermon, de cubilibus leonum . Quid enim aliud leonum nomine quam daemonia designantur, quae ira contra nos atrocissimae crudelitatis insaeviunt? Et quia pec
Abbreviated transcription (Latin):
mã ruiuã tolerant: quia ꝑ priuatam
głam in sem& ipsis cadunt. Hinc enĩ
ꝑ psalmistam dr̃. Deiecisti eos cũ alle¬
uarent᷑. Quia eo intrinsecus corruunt:
quo male extrinsecus surgunt. Hanc
rũ dicit. U idi impiũ suꝑ exaltatũ. &
eleuatũ suꝑ cedros libani:& transiui.
& ȩccȩ non erat. Hinc rursũ ait. Pu¬
sillũ adhuc & non erit peccator. Hinc
iacob dicit. Quȩ est enim uita ur̃a as
U apor est ad modicũ parens. Hinc ꝓ¬
pheta breuitatẽ głȩ carnalis pensans:
denuntiat dicens. Omĩs caro fenum:
& omĩs gła eius sicut flos fęni. Ini¬
quoꝵ quippe potentia fȩni flori cõpa¬
ratur : quia nimirũ carnis gła dum
nita cadit: dũ apud se extollitur.
repentino inter cepta fine terminat᷑.
Sic namq aurarũ flatu in altũ stipula
rapit᷑: seo casu concito ad ina reuocat᷑.

Expanded text:
mam ruinam tolerant, quia per privatam mam ruinam tolerant, quia per privatam gloriam in semetipsis cadunt. Hinc enim per Psalmistam dicitur: Dejecisti eos, cum allevarentur , quia eo intrinsecus corruunt, quo male extrinsecus surgunt. Vet.rum dicit: Vidi impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani; transivi, et ecce non erat . Hinc iterum ait: Pusillum adhuc, et non erit peccator . Hinc Jacobus dicit: Quae est enim vita vestra? vapor est ad modicum parens . Hinc propheta brevitatem gloriae carnalis pensans, denuntiat, dicens: Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus sicut flos feni . Iniquorum quippe potentia feni flori comparatur, quia nimirum carnalis gloria dum nitet, cadit; dum apud se extollitur, repentino intercepta fine 539 terminatur. Sic namque aurarum flatu in altum stipula rapitur, sed casu concito ad ima revocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ locũ iam głȩ quęrerent. seo eiusdẽ¬
głe iter ignorarent: dicens. Potestis
bibere calicẽ quẽ ego bibiturus sumas
Consessionis quippe illius celsitudinẽ
a dextris sinistrisq quesierant: sed
uidelic& si ad sublimitatis gaudia ten¬
derent: prius uiam humilitatis inue¬
nirent. Quia gͥ considerare peccator
uias di negligit. sed solis in quib car¬
naliter delectet᷑ intendit: recte nẽ
dr. oculi enim eius sunt in uiis illius.
in annoꝵ multitudine tendit᷑: ab iufir¬
moꝵ mentib eẽ longa & quasi stabilis
estimat᷑. Sed cũ repentinus hauc finis
intercipit. breuem ꝓculdubio fuisse
cit. quia qđ preterire potuit. modi¬
cũ fuit. E leuant᷑ gͦ ad modicũ & mi¬
nime subsistunt: quia eo ipsoquo uide¬
ri alti appetunt: a uera dĩ essentia
longe ꝑ elationẽ fiunt. Subsistere &¬
enim uequeunt. quia ab ȩteruȩ essen¬
tiȩ soliditate diuidunt᷑: atq hanc pri-¬

Expanded text:
cum locum gloriae jam quaererent, sed ejusdecum locum gloriae jam quaererent, sed ejusdem iter ignorarent, dicens: Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? . Confessionis quippe illius celsitudinem a dextris et sinistris quaesierant, sed videlicet si ad sublimitatis gaudia tenderent, prius viam humilitatis invenirent. Quia igitur considerare peccator vias Dei negligit, sed solis in quibus carnaliter delectetur intendit, recte nunc dicitur: Oculi enim ejus sunt in viis illius. in annorum multitudinem tenditur, ab infirmorum mentibus esse longa et quasi stabilis aestimatur. Sed cum repentinus hanc finis intercipit, brevem procul dubio fuisse cit, quia quod praeterire potuit, modicum fuit. Elevantur ergo ad modicum, et minime subsistunt, quia eo ipso quo videri alti appetunt, a vera Dei essentia longe per elationem fiunt. Subsistere etenim nequeunt, quia ab aeternae essentiae soliditate dividuntur, atque hanc pri
Abbreviated transcription (Latin):
quisq illum tota intentione considerat:
cuius se mẽbrũ ẽẽ ꝑ fidem pensat. Has
namq humanȩ conuersationis uias ui¬
dere contempserat: qui dicebat. In man¬
datis tius me exercebo: & considerabo
uias tuas. Ac si aꝑte spondeat dicens.
Q uȩ mea sunt iam uidere refugio: quia
ꝑ imitationis tuȩ uiã ꝑgere. conuersioniᷤ
gressib in ardesco. Qui enim presenti
iam mundo contradicit: amoris exercita.
tione continua. redemptoris sui uias
cordis oculis obicit: ut mens ꝓspera fu¬
giat: ad aduersa preparet᷑. Nil qđ de¬
mulc& appetat: nil qđ deterrẽ credit᷑
ꝑtimescat. Merorẽ gaudiũ de puite:
presentis uitȩ gaudia dampna meroris
penset. Abiectionis detrimenta ñ timeat.
s ꝑ hȩc manentis głȩ locum quęrat. Has¬
& enim uias sequentium monstrabat
oculis ueritas : cũ dicebat. Si qͥs michi
ministrat: me sequat᷑. Ad has uias tu¬
mentia discipuloꝵ corda reuocabat.

Expanded text:
quisque illum tota intentione considerat, quisque illum tota intentione considerat, cujus se membrum esse per fidem pensat. Has namque humanae conversationis vias videre contempserat, qui dicebat: In mandatis tuis me exercebo, et considerabo vias tuas . Ac sic aperte spondeat, dicens: Quae mea sunt, jam videre refugio, quia per imitationis tuae viam pergere conversationis gressibus inardesco. Qui enim praesenti jam mundo contione continua Redemptoris sui vias cordis oculis objicit, ut mens prospera fugiat, ad adversa praeparetur, nil, quod demulcet appetat, nil, quod deterrere creditur pertimescat, moerorem gaudium deputet, praesentis vitae gaudia damna moeroris penset, abjectionis detrimenta non timeat, sed per haec manentis gloriae locum quaerat. Has enim vias sequentium monstrabat oculis Veritas, cum dicebat: Qui mihi ministrat, me sequatur . Ad has vias tumentia discipulorum corda revocabat,
Abbreviated transcription (Latin):
presentib mentis oculus separat᷑. Con¬
siderare namq peccator redemptoris
uias negligit: & idcirco in suis itinerib
sine cessatione ueterascit. Unde & sub¬
Uias enim suas peccator intuet᷑: quia sola
cogitare. sola cernere nititur: quȩ sibi
ad cõmodũ temporale suffragent᷑. Hinc
& enu paulus dicit. Om̃s quȩ sua sunt
elati suꝑbia: uia raptoris auaritia: uia¬
est lubrici concupiscentia carnalis. In
uiis gͦ suis iniquus quisq oculos depͥmit:
quia solis uitiis ut ꝑ hȩc animo satisfa¬
ciat intendit. Unde & ꝑ salomonẽ dr.
Oculi stultoꝵ in finib terrȩ. Quia hoc so¬
lũ tota cordis intentione conspiciunt:
ꝑ qd̃ ad finẽ terren desiderii ꝑducant᷑.
Ne quaꝗͣ uͦ suȩ considerationis obtutũ in
terra peccator figer&: si ad sca sui redẽp¬
toris itinera mentis oculos leuar&. Un¬
de ꝑ salomonẽ rursũ đr. Oculi sapients
in capite eius. Quia uidelic& sapiens

Expanded text:
praesentibus mentis oculus separatur. Conpraesentibus mentis oculus separatur. Considerare namque peccator Redemptoris vias negligit, et idcirco in suis itineribus sine cessatione veterascit. Unde et subias enim suas peccator intuetur, quia sola cogitare, sola cernere nititur quae sibi ad commodum temporale suffragentur. Hinc etenim Paulus dicit: Omnes quae sua sunt elati, suest lubrici concupiscentia carnalis. In viis ergo suis iniquus quisque oculos deprimit, quia solis vitiis ut per haec animo satisfaciat, intendit. Unde et per Salomonem dicitur: « Oculi stultorum in finibus terrae . » Sordis intentione conspiciunt, per quod ad finem terreni desiderii perducantur. Nequaquam vero suae considerationis obtutum in terra peccator figeret, si 538 ad sancta sui Redemptoris itinera mentis oculos levaret. Unde per Salomonem rursum dicitur: Oculi sapientis in capite ejus , quia videlicet sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
conuertit ad pęnam. Hinc namq ꝑ pau¬
lum dr. An ignoras quia ꝑ acientia dĩ
ad penitentiã te adducit s Tu aũ scđm
duritiã tuã & cor impenitens:. thesau¬
rizas tͥ iram in diȩ irȩ. & reuelationis
iusti iuditii dĩ. Hinc ysaias ait. Puer
centũ annoꝵ moriet᷑: & peccator centũ
annoꝵ maledictus erit. Ac si aꝑte uos
deterreat dicens. Uita quidẽ pueri in
longum trahit᷑: ut ã factis puerilibus
corrigat᷑. Seo si a peccati ꝑpetratione
nec temporis longinquitate cõpescitur.
hec ipsa uitȩ longinquitas quã ꝑ miscđiã
accipit÷ ei ad cumulũ maledictionis
creseit. Unde necesse est. ut cũ nos di¬
utius expectari conspicimus: ipsa pre-¬
rogatę pietatis tempora. quasi dampna¬
tionis augmenta timeamus : ne ex cle¬
mentia iudicis crescat suppliciũ peccato¬
ris ⁊ et unde eripi quisq a morte pote¬
rat: inde grauiis ad mortẽ tendat. Qđ
id circo plerumq agit᷑: quia nequaꝗͣ ã

Expanded text:
convertit ad poenam. Hinc namque per Pauconvertit ad poenam. Hinc namque per Paulum dicitur: An ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem secundum duritiam tuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Isaias ait: Puer centum annorum morietur, et peccator centum annorum maledictus erit . Ac si aperte nos deterreat, dicens: Vita quidem pueri in longum trahitur, ut a factis puerilibus corrigatur; sed si a peccati perpetratione nec temporis longinquitate compescitur, haec ipsa vitae longinquitas, quam per misericordiam accepit, ei ad cumulum maledictionis crescit. Unde necesse est ut cum nos diutius exspectari conspicimus, ipsa praerogatae pietatis tempora quasi damnationis argumenta timeamus, ne ex clementia judicis crescat supplicium peccatoris; et unde quisque eripi a morte poterat, inde gravius ad mortem tendat. Quod idcirco plerumque agitur, quia nequaquam a
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓbatur. Hinc enim ꝑ iohanuẽ dr̃. Qui
dicit se nosse dm̃ & mandata eius ñ custo¬
dit: mendax est. Hinc paulus ait. Con¬
fitent᷑ se nosse dm̃: factis autẽ negant.
Hinc iacob dicit. fi̾des sine operib mor¬
tua est. Seo iuter hȩc conditor miri
dispensatione consilii. & culpas respicit.
& uiuendi tempora impendit: ut longi
torium muneris : aut ñ conu̾so ad aug¬
mentũ dampnationis. Unde adhuc sub-¬
dit᷑. Dedit ei ds lõcum penitentiȩ: & ille
abutit᷑ eo in suꝑbia. Quisqͥs delinquit
& uiuit: idcirco hẽ diuina dispensatio in
iniquitate tolerat: ut ab iniquitate cõ¬
pescat. Sed qui diutius tolerat᷑. nec
tam̃ ab iniquitate cõpescit᷑: inunꝰ qͥdẽ
suꝑne pacientiȩ ꝑcipit: seo reatus sui
uinculis ex ipso se munere artius astrin¬
git. Nam quia accepta penitentia tem¬
pora deuertit ad culpam: districtus in
ultimis uidex. impensa auginenta miscd̃iȩ

Expanded text:
reprobatur. Hinc enim per Joannem dicitur: Qui reprobatur. Hinc enim per Joannem dicitur: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Hinc Paulus ait: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus dicit: Fides sine operibus mortua est . Sed inter haec conditor mira dispensatione consilii et culpas respicit, et vivendi tempora impendit, ut longiotorium muneris, aut non converso ad augmentum damnationis. Unde adhuc subm poenitentiae, et ille abutitur eo in superbiam. - Quisquis delinquit et vivit, idcirco hunc divina dispensatio in iniquitate tolerat, ut ab iniquitate compescat. Sed qui diutius toleratur, nec tamen ab iniquitate compescitur, munus quidem supernae patientiae percipit, sed reatus sui vinculis, ex ipso se munere arctius astringit. Nam quia accepta poenitentiae tempora divertit ad culpam, districtus in ultimis judex impensa argumenta misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
fortia. Fortitudo autẽ ꝑuersi predicato¬
ris est. elata scientia locutionis. qua
inflatus ceteros despicit : atq in contẽp¬
tu omñiũ. quasi singulariter apuo se peritꝰ
intumescit. Qui magna de se sentiens.
sed uera de dño ignorans. longe a fidei
cognitione disiungit᷑: & tam̃ uideri fi-¬
cator: quousq terreno uiuit in corpore.
Sed uitę suȩ credere rennuit: quia de do
uera cognoscere contẽpuit. Uitȩ enĩ suȩ
crederet: si de conditoris sui substantia
recta sentir&. Hȩc itaq superius de quo¬
lib& iniquo ꝓlata dicebamus: s repente
ad erroris predicatorẽ intellectũ uerti¬
sciendũ est. quia sic ad speciem ducim᷑:
ut nequaꝗͣ. tam̃ a genere funditꝰ euella¬
mur. Nam ꝑuersus quisq etiã si rectam
recta quidem sunt que ꝑ fidẽ de condi¬
tore intelligit: seo tam̃ fidei oꝑa tenere
contempnit. Et incredulitatis redarguit᷑.
qͥa ab eo qd̾ se ostendit credere. uiuendo

Expanded text:
fortia . » Fortitudo autem perversi praedicatofortia . » Fortitudo autem perversi praedicatoris est, elata scientia locutiinflatus, caeteros despicit, atque in contemptu omnium quasi singulariter apud se peritus intumescit. Qui magna de se sentiens, sed vera de Domino ignorans, longe a fidei cognitione disjungitur, et tamen videri ficator, quousque terreno vivit in corpore. Sed vitae suae credere renuit, quia de Deo vera cognoscere contemnit. Vitae enim suae crederet, si de conditoris sui substantia recte sentiret. Haec itaque superius de quolibet iniquo prolata dicebamus, sed repente ad erroris praedicatorem intellectum vertsciendum est quia sic ad speciem ducimur, ut nequaquam tamen a genere funditus evellamur. Nam perversus quisque etiam si rectam recta quidem sunt quae per fidem de conditore intelligit, sed tamen fidei opera tenere contemnit; et incredulitatis redarguitur, quia ab eo quod se ostendit credere, vivendo
Abbreviated transcription (Latin):
uersali eccłiȩ. cuius uir aduersa mor¬
tis ꝑtulit. uiuere ac deseruire contẽp¬
nit. Uiduȩ enun bene facere ẽ: in eiꝰ
quȩ mortui uiri sui amore atteritur.
consolatione laborare. Unde & psal¬
mistȩ uoce hȩc eadem uidua scilic&
scã ęccłia queritur dicens. Consolantẽ
me quesiui: & non inueni. Tunc solũ
quippe consolantẽ inuenit: cũ ex ea
morte quã uir eius ꝑtulit. multos intͣ
semae ipsam surgere ad uitã cernit.
Sepe autẽ predicator erroris. huiꝰ mundi
diuitib iungit᷑: qui ꝓ eo qđ terrenis
occupationib incubant. dictoꝵ depre¬
hendere astutias ignorant. Et cũ po¬
tentes eẽ exterius ambiunt: ꝑuersȩ pre¬
dicationis laqueo sine labore capiunt᷑.
titudine sua. In fortitudine quippe suȩ
prauitatis fortes quosq detrahit: cũ ꝑ
sui erroris astutiam mundi huius poten¬
tes rapit. Quos contra ꝑ paulũ dr. Infir¬
ma mundi elegit ds: ut confunderet

Expanded text:
versali Ecclesiae, cujus vir adversa morversali Ecclesiae, cujus vir adversa mortis pertulit, vivere ac deservire contemnit. Viduae enim benefacere est in ejus quae mortui viri sui amore conteritur consolatione laborare. Unde et Psalmistae voce haec eadem vidua, scilicet sancta Ecclesia queritur, dicens: Consolantem me quaesivi, et non inveni . Tunc solum quippe consolantem invenit, cum ex ea morte quam vir ejus pertulit multos intra semetipsam surgere ad vitam cernit. Saepe autem praedicator erroris hujus mundi bus jungitur, qui pro eo quod terrenis occupationibus incubant, dictorum deprehendere astutias ignorant; et cum potentes esse exterius ambiunt, perversae praedicationis laqueo sine labore capiuntur. titudine sua. - In fortitudine quippe suae pravitatis fortes quosque detrahit, cum per sui erroris astutiam mundi hujus. potentes rapit, quos contra per Paulum dicitur: « Infirma mundi elegit Deus, ut confundat
Abbreviated transcription (Latin):
seo etiam quȩ non parit dr: quia suo
sensu bonas cogitationes gignere nec
in ultimis ualce. A uigore enim iã ꝓprio
deficit: & tam̃ adhuc transitoria con-¬
cupiscere ñ desistit. Iamq a pristino
robore lassata. pene ab ipso quẽ diligit
mundo repellitur: & tam̃ adhuc adni¬
su imꝑbo obtinere temporalia conatur.
Agere iam ꝑuersa non sufficit : s camen
cogitare uel quȩ non agit nequa quã
desistit. Recte gͦ non solum sterilis.
seo etiã non pariens dr: quȩ suo sensu
ut diximus. ad bonȩ cogitationis ꝓlẽ.
nec cum infiriata fuerit fetat᷑. Qđ ta-¬
men intelligi etiã de hereticis predican¬
tib potest. Unusquisq enim predicator
erroris. dũ plebem extra unitatẽ ȩccliȩ
positam doc&. ꝓfecto sterilem & eam
quȩ parere non ual& pascit: qͥa ei usũ
Sui laboris impendit: quȩ spiritales
fructus nequaꝗͣ reddit. Sene aũ ui¬
duȩ non facit: quia uidelic& sc̃ę uni¬

Expanded text:
sed etiam quae non parit dicitur, quia suo sed etiam quae non parit dicitur, quia suo sensu bonas cogitationes gignere nec in ultimis valet. A vigore enim jam proprio deficit, et tamen adhuc transitoria concupiscere non desistit, jamque a pristino robore lassata, pene ab ipso quem diligit mundo repellitur, et tamen adhuc annisu improbo obtinere temporalia conatur. Agere jam perversa non sufficit, sed tamen cogitare vel quae non agit nequaquam desistit. Recte ergo non solum sterilis, sed etiam non pariens dicitur, quae suo sensu, ut diximus, ad bonae cogitationis prolem, nec cum infirmata fuerit, fetatur. 5. Lamen intelligi etiam de haereticis praedicantibus potest. Unusquisque enim praedicator erroris, dum plebem extra unitatem Ecclesiae positam docet, profecto sterilem, et eam quae parere non valet, pascit, quia et ei usum sui laboris impendit, quae spiritales fructus nequaquam reddit. Bene autem viduae non facit, quia videlicet sanctae uni
Abbreviated transcription (Latin):
Que dum sola presentia appetit: bonas
gignere cogitationes nescit. Quȩ aũ
uidua: nisi anima nuncupat᷑ u Quã
quia sibi conditor coniungere uoluit.
ad thalamũ uteri carnalis uenit: psal¬
mista attestante qui ait. Et. ipse tãꝙͣ
sponsus ꝓcedens de thalamo suo. Quȩ
recte uidua dr̃: quia eius uir ꝓ ea
mortẽ ꝑtulit. Et nunc in cęli pene¬
trabilib ab eius o cuꝰ lis occultus:
quasi in parte alterius regionis uiuit.
sideriis seruiens. curã animȩ uitãq
contempnit. Tota namq intentioue
om̃iq studio cogitat: quomͦ sine ullis
necessitatib caro moritura subsistat.
Et curare animȩ uitã despicit: quȩ uel
in morte uel in beatitudine ꝓculdubio
in ꝑpetuum uiuit. Recte autẽ cũ di¬
ceretur pauit sterilem: ꝓtinus adiun¬
gitur. & quȩ non parit. Quasdã nãq
ex sacra hẏstoria feminas nouimus ste¬
riles extitisse: seo tam̃ in tp̃r extremo
peperisse. Caro aũ non solum sterilis.

Expanded text:
Quae dum sola praesentia appetit, bonas Quae dum sola praesentia appetit, bonas gignere cogitationes nescit. Quae autem vidua, nisi anima nuncupatur? Quam quia sibi conditor conjungere voluit, ad thalamum uteri carnalis venit, Psalmista attestante, qui ait: Et ipse tanquam sponsus, procedens de thalamo suo . Quae recte vidua dicitur, quia ejus vir pro ea mortem pertulit, et nunc in coeli penetralibus ab ejus oculis occultus, quasi in parte alterius regionis vivit. sideriis serviens, curam animae vitamque contemnit. Tota namque intentione omnique studio cogitat, quam sine ullis necessitatibus caro moritura subsistat, et curare animae vitam despicit, quae vel in morte vel in beatitudine procul dubio in perpetuum vivit. Recte autem cum diceretur: Pavit sterilem, protinus adjungitur: Et quae non parit. Quasdam namque ex sacra historia feminas novimus 536 steriles exstitisse, sed tamen in tempore extremo peperisse. Caro autem non solum sterilis,
Abbreviated transcription (Latin):
datione non ueniunt: quasi infructu¬
osum lignum ex eius iudicio conte¬
runt᷑. Terra quippe eos temporali sũp¬
ti aluit: predicationis desuꝑ pluuia
infudit. Seo quia eoꝵ uita nequaquã
fructum boni oꝑis ꝓtulit. iratus hanc
agricola abscidit: ut iuxta ueritatis
sententiam locum non occup&: quẽ
tenere alius ad fructum ual&. De
hoc infructuoso ligno ꝑ iohanuẽ dr:
iã securis ad radicem arborũ posita ÷.
O mis gͦ arbor quę non facit fructum
bonun excidetur: & in ignẽ mutet᷑.
Hoc autẽ loco ut ȩ̨terna reꝓbi supplicia
designent᷑. nequaꝗͣ lignum dr absci¬
di. seo conteri: quia uidelic& reꝓbos
mors quidẽ carnis abscidit: sed pęna
subsequens conterit. Quasi enĩ hic in¬
cidit᷑. cum a presenti uita separatur:
seo in gehenna conteret᷑: cũ ꝑpetua
ꝓtinus ad culpam recurrit: ut ex in¬
iusticiȩ inunensitate edoceat. qđ tan¬
ta eius dampnatio non sit iniusta. Se
hoc loco sterilis. nisi caro uominatura

Expanded text:
dationem non veniunt, quasi infructuosum lignum ex cujus judicio conteruntur. Terra quippe eos temporali sumptu aluit, praedicationis desuper pluvia infudit. Sed quia eorum vita nequaquam fructum boni operis protulit, iratus hanc agricola abscidit, ut juxta Veritatis sententiam locum non occupet quem tenere alius ad fructum valet . De hoc infructuoso ligno per Joannem dicitur: Jam securis ad radicem arboris posita est. Omnis ergo arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Hoc autem loco, ut aeterna reprobi supplicia designentur, nequaquam lignum dicitur abscidi, sed conteri, quia videlicet reprobos mors quidem carnis abscindit, sed poena subsequens conterit. Quasi enim hic inciditur, cum a praesenti vita separatur. Sed in gehenna conteritur, cum perpetm protulit, protinus ad culpam recurrit, ut ex injustitiae immensitate edoceat quod tanta ejus damnatio non sit injusta. Seqhoc loco sterilis, nisi caro nominatur?
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte dicta sunt uiarũ eius. Et cum
Iuix paruam stillam sermonũ eius au¬
dierimus :̃ quis poterit tonitruũ mag¬
Initudinis illius intueri . Quid hoc loco
uiarũ nomine: nisi actiones dñi appellat.
gͦ domiuicũ narrans. uias dĩ ex parte
retulerat: quia alia eius actio fuit.
qua nos condidit: alia quȩ redemit.
Ea itaq quȩ de dñi actione narrauit: ex¬
tremi iudicii cõparatione leuigans ait.
Ecce hec ex parte dicta sunt uiarũ eius.
Quod & paruã stillam sermonũ eiꝰ appellat:
quia quicqͥd altũ. quicqͥd terribile in hac
uita positi. de eius consideratione cog¬
noscimus ÷ ex unmensitate secreroꝵ cȩ¬
lestium. uelut tenuis ad nos guita
suꝑni liquoris emanat. Et qͥs poterit
tonitruum magnitudinis illius intueri.
Ac si aꝑte dicat. Si humilitatis eius ãmi¬
randa uix ferimus: sonoꝵ atq terribi¬
lem maiestatis eius aduentũ qͣ uirtute
toleramus o Hunc tonitruum aduentꝰ
illius etiam dauid psalmista insinuat:

Expanded text:
ex parte dicta sunt viarum ejus, et cum vix parvam stillam sermonum ejus audierimus, quis poterit tonitruum magnitudinis illius intueri? - Quid hoc loco viarum nomine, nisi actiones Domini appellari? ergo Domini narrans, vias Dei ex parte retulerat, quia alia ejus actio fuit, qua nos condidit, alia qua redemit. Ea itaque quae de Domini actione narravit, extremi judicii comparatione levigans, ait: Ecce haec ex parte dicta sunt viarum ejus. Quod et parvam stillam sermonum ejus appellat, quia quidquid altum, quidquid terribile in hac vita positi de ejus consideratione cognoscimus ex immensitate coelestium secretorum, velut tenuis ad nos gutta superni liquoris emanat: Et quis poterit tonitruum magnitudinis ejus intueri? Ac si aperte dicat: Si humilitatis ejus admiranda vix ferimus, sonorum atque terribilem majestatis ejus adventum qua virtute toleramus? Hunc tonitruum adventus illius etiam Psalmista insonat,
Abbreviated transcription (Latin):
rat antiquus a nobis hostis eicitur:
sicut incarnata ueritas dicit. Nunc
princeps huius mundi eiciet᷑ fora
Unde iam nunc scõs om̃s ñ tenendo possi¬
d&: seo temptando ꝑsequit᷑. Nã quia
quia ñ eis intriusecus regnat: contra
eos pugnat extrinsecus. Et quia intus
dominiũ ꝑdidit: bella molit᷑ foris.
Ille enim eum de carnalib hominum
cordib expulit: qui propter homines
ad incarnationẽ uenit. Dũq corda in¬
fidelium tenuit: quasi manũ ad latibu¬
la serpentis misit. Unde recte ꝑ ꝓpħam¬

Expanded text:
rat antiquus a nobis hostis ejicitur, rat antiquus a nobis hostis ejicitur, sicut incarnata Veritas dicit: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . Unde jam nunc sanctos omnes non tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos pugnat extrinsecus; et quia intus dominium perdidit, bella molitur foris. Ille enim eum de carnalibus hominum cordibus expulit, qui propter homines ad incarnationem venit; dumque corda infidelium tenuit, quasi manum ad latibula serpentis misit. Unde recte p
Abbreviated transcription (Latin):
nu eius: eductus est coluber tortuosus.
Quis enim colubri appellat᷑ noĩe. nͥ anti¬
quus hostis. & lubricus & tortuosus :
qui decipiendo homini colubri ore lo
quutus est . ᷤᷤ De quo ꝑ ꝓpħam dicit᷑.
Leuiathan. serpentem: uectem. tortuosũ.
Qui id cirto loqui serpentis ore ꝑmissus
est: ut ex ipso uase eius homo cognosce¬
roe: qualis e̾e̾t qui intus habitar&. Ser¬
pens quippe non solũ tortuosus est: seo
etiam lubricus. Quia gͦ in ueritatis
rectitudine non stetit: tortuosũ animal
intrauit. Quia uͦ suggestioni eius si
prime non resistit᷑. repente totus ad
interna cordis dũ non sentit᷑ illabit᷑:
uerba ad hominẽ ꝑ animal lubricum
fecit. Cauernȩ uͦ huius colubri corda
fuerant iniquoꝵ: quȩ quia ad praui-¬
tatẽ ꝓpriam traxit: quasi in eoꝵ ha¬
bitatione requieuit. Sed obstetricante
manu dñi. tortuosus coluber de ꝓpriis
cauernis expulsus est: quia dũ nobis
diuina gr̃a medetur ⁊̃ is qui nos tenue¬

Expanded text:
nu ejus, eductus est coluber tortuosus. - Quis enim colubri nomine appellatur, nisi antiquus hostis et lubricus et tortuosus, qui deccutus est? De quo per prophetam dicitur: Leviathan serpentem, vectem tortuosum . Qui idcirco loqui serpentis ore permissus est, ut ex ipso vase ejus homo cognosceret qualis esset qui intus habitaret. Serpens quippe non solum tortuosus est, sed etiam lubricus. Quia ergo in rectitudine veritatis non stetit, tortuosum animal intravit. Quia vero suggestioni ejus, si primae non resistitur, repente totus ad interna cordis dum 555 non sentitur illabitur, verba ad hominem per animal lubricum fecit. Cavernae vero hujus colubri corda fuerunt iniquorum. Quae quia ad pravitatem propriam traxit, quasi in eorum habitatione requievit. Sed obstetricante manu Domini, tortuosus coluber de propriis cavernis expulsus est, quia dum nobis divina gratia medetur, is qui nos tenue
Abbreviated transcription (Latin):
la ualuerunt. patenter ostendit᷑: cum¬
ꝓtinus subinfertur. Et illi quidẽ ibant
gaudentes a conspectu concilii: qm̃
ddigni habiti sunt ꝓ nomine iħu contu¬
meliam pati. Mox etiam post flagelloꝵ
gaudia. qͥd agerent indicatur. Om̃i aũ
die in tempło & circa domos ñ cessabatł.
docentes & euuangelirantes iħm xp̃m.
E cce ille pauloante timidus. iã linguis lo
sacerdotũ ac principũ libera uoce in-¬
crepat: ad predicandũ iħm. exemplum
auctoritatis ceteris prestat. Ne in noĩe
eius loqui debeat uerberib ꝓhibetur:
nec tamen compescit᷑. Contempuit fla¬
gella cȩdentium: qui paulo ante requi¬
rentium uerba timuerat. Et qui ancil¬
lȩ uires requisitus expauit: uires princi¬
libertatis calce deprimebat: ut in imo
ẽẽ cerner&. quicquid contra creatoris
głam altum tumer&. Hȩc sunt ornam̃
sis manifestari uirtutib solent: quas
occultę dispensationis munere diuisas.
paulus enumerat dicens. Alii quide

Expanded text:
la la protinus subinfertur. « Et illi quidem ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati. » Mox etiam post flagellorum gaudia quid agerent, indicatur: « Omni autem die in templo et circa domos non cessabant docentes et evangelizantes Jesum Christum. » Ecce ille paulo ante timidus, jam linguis loqsacerdotum ac principum libera voce increpat, ad praedicandum Jesum exemplum auctoritatis caeteris praestat, et ne in nomine Jesu loqui debeat, verberibus prohibetur, nec tamen compescitur. Contemnit flagella caedentium, qui paulo ante requirentium verba timuerat. Et qui ancillae vires requisitus expavit, vires princilibertatis calce deprimebat, ut in imo esse cerneret, quidquid contra Creatoris gratiam altum tumeret. Haec sunt ornamensis manifestari solent virtutibus. Quas occultae dispensationis munere divisas Paulus enumerat, dicens: « Alii quidem
Abbreviated transcription (Latin):
questio fuiss& exorta: & sacerdotum
statuentes. in qua uirtute miraculũ
fecerint ꝑcunctari curauerunt. Qui¬
b repletus sc̃o spũ petrus. dix̃. Princi¬
pes popłi & seniores: si nos hodie di¬
uidicamur in bene facto hominis in¬
firmi. in quo iste saluus factus est: no¬
tũ sit om̃ib uobis & om̃i plebi isrł.¬
quia in nomine iħu xp̃i nazarem quẽ¬
uos crucifixistis. quẽ ds suscitauit ã
mortuis. in hoc iste adstat coram uobis
saluus. Cumq erga hȩc ꝑsequentium
furor excrescer&: eosq sacerdotes ac
principes iħm predicare ꝓhiberent:
contra iram principum qua auctori¬
tate petrus excreuerit indicat᷑. cum
illic ꝓtinus subditur. Petrus uͦ & apłi
dixerunt. Obedire oport& dõ: magis
quã hominib. Sed cum auctoritatem
predicantium resistentiũ precepta ñ
premerent: ad flagella ꝑuenit᷑. Nam
subdit᷑. Tunc principes sacerdotum
cesis denuntiauerunt. ne loquerent᷑
in nomine iħu: & dimiserunt eos. Sed

Expanded text:
quaestio fuisset exorta , et sacerdotum quaestio fuisset exorta , et sacerdotum statuentes in qua virtute miraculum fecerint percunctari curaverunt. Quibus repletus Spiritu sancto Petrus dixit: Principes populi et seniores, si nos hodie dijudicamur in benefacto hominis infirmi, in quo iste salvus est factus, notum sit omnibus vobis, et omni plebi Isrquia in nomine Jesu Christi Nazareni quem crucifixistis, quem Deus suscitavit a mortuis, in hoc iste adstat coram vobis salvus . Cumque erga haec persequentium furor excresceret, eosque sacerdotes ac principes Jesum praedicare prohiberent, contra iram principum qua auctoritate Petrus excreverit indicatur cum illic protinus subditur: Petrus vero et apostoli dixerunt: Obedire oportet Deo magis quam hominibus. Sed cum auctoritatem praedicantium resistentium praecepta non premerent, ad flagella pervenitur, nam subditur: Tunc principes sacerdotum caesis denuntiaverunt ne loquerentur in nomine Jesu, et dimiserunt eos . Sed
Abbreviated transcription (Latin):
qui illis. Ex eo gͦ acceperunt ornam̃¬
ta uirtutis: quos immensa ante pos¬
sederat feditas timoris. Scimus enĩ¬
q ille apłoꝵ id est cęloꝵ primus. ante
acceptam huius sp̃s grãm. quotiens
dũ mori timuit uitã negauit: qui
ñ pęnis. ñ afflictionib. nͦ terribili
potestate cuiusquã. sed unius manci-¬
pii sola est interrogatione ꝓstratus.
Et quidẽ mancipium ne sexus firmior
terribilis demonstraret᷑: ancilla ẽ inqͥ¬
rente temptatus. Rursusq ut talis
sexus infirmitas. etiam officii sui de¬
iectione uilescer&: ñ ab ancilla tan-¬
tũmodo. sed ab hostiarta est ancilla re¬
quisitus. Ecce quã uilis ẽ ad temp¬
tandũ ꝑsona requisita: ut aperte
ꝓderet᷑. quanta eum timoris infirmi¬
tas possider&. : qui nec ante uocem
pauloante timidus: qualis post ad¬
uentũ sp̃s extiterit uideamus. Certe
luca teste didicimus : contra sacerdotes
ac principes quanta dnĩn autoritate
prȩdicauit. Nam cum facto miraculo

Expanded text:
qui illis . Ex eo ergo acceperunt ornamenta virtutis, quos immensa ante possederat foeditas timoris. Scimus enim, ille apostolorum, id est coelorum primus, ante acceptam hujus Spiritus gratiam, quoties dum mori timuit, vitam negavit. Qui non poenis, non afflictionibus, non terribili potestate cujusquam, sed unius mancipii sola est interrogatione prostratus. Et quidem mancipium ne sexus firmior terribile demonstraret, ancilla est inquirente tentatus . Rursusque ut talis sexus infirmitas etiam officii sui dejectione vilesceret, non ab ancilla tantummodo, sed ab ostiaria est ancilla requisitus . Ecce quam vilis est ad tentandum persona requisita, ut aperte proderetur quanta eum timoris infirmitas possideret, qui nec ante vocem paulo ante timidus, qualis post adventum Spiritus exstiterit videamus. Certe, Luca testante didicimus contra sacerdotes ac principes quanta Dominum auctoritate praedicavit. Nam cum facto miraculo,
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ mox generali definitione concluders
ait. Hȩc autẽ omĩa operatur unus atq
idem sp̃s: diuidens singulis ꝓ ut uult.
De his etiam cęlis in psalmo dictũ ẽ. Uer¬
bo dñi cęli firmati sunt. De his quoq or¬
namentis sp̃s. subdit᷑. Et spũ oris eius
ornauit cęlos: quia predicatores scĩ nisi
ꝓinissa paraclyti dona ꝑciperent᷑. nullo
fortitudinis decore claruissent. Sed
quia scĩs apłis uirtutũ grã decoratis.
uitȩ predicatio contra infideliũ corda
conualuit: & antiquus hostis obsessas

Expanded text:
diffinitione concludens, ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem spiritus, dividens singulis prout vult . De his etiam coelis in Psalmo dictum est: « Verbo Domini coeli firmati sunt . » De his quoque ornamentis Spiritus subditur: « Et spiritu ornavit coelos, quia praedicatores sancti nisi promissa Paracliti dona perciperent, nullo fortitudinis decore claruissent. Sed quia sanctis apostolis virtutum gratia decoratis, vitae praedicatio contra infidelium corda convaluit,
Abbreviated transcription (Latin):
tus.. Quia gͦ uidit desideratas rerum
celsitudines. absq peccatis ministrari ñ
posse: &. quia diuinȩ irȩ non absconditur.
quicquid illicitũ ꝑpetrat᷑: apte secutus
adiunxit. Nudus est infernus corã illo:¬

Expanded text:
tus. Quia ergo vidit desideratas rerum tus. Quia ergo vidit desideratas rerum celsitudines absque peccatis ministrari non posse, et quia divinae irae non absconditur quidquid illicitum perpetratur, apte secutus ad
Abbreviated transcription (Latin):
quisq hic altius erigitur: tanto curis gra¬
uiorib oneratur: eisq ipsis popłis mente
&e cogitatione supponitur. quib suꝑ ponit᷑
dignitate. Et bene his uerbis hoc bre¬
uiter indicat᷑: quia omĩs suꝑbia eo ipso
in imo iac&e. quo in altum se erigit: ut
inde magis cunctis supposita sit. unde
cunctis appetit suꝑesse. Homo quippe in
sublimib eleuatus. tantos suꝑ se sustin&e.
quantos suppositos regit. Hii aũ qui talib
sociantur: ipsi etiam laboris eoꝵ partici¬
patione deprimunt᷑. Nam cũ eis laborẽ
etiam tolerant ponderis: cũ pariter
głam affectant honoris. Unde cũ dice¬
r&e. ecce grgantes gemunt sub aquis: ꝓti¬
Ac si dicat. Pariter gemunt: qui eoꝵ glȩ
ex dilectione sociant᷑. Ipsa aũ occupatio
secularium dignitatũ. tanto faciliorib
uitiis premitur: quanto maiorib curis
grauat᷑. Humanus namq animus. uidere
& deuitare peccata. utinã ualeat uel qͥe¬

Expanded text:
quis hic altius erigitur, tanto curis graquis hic altius erigitur, tanto curis gravioribus oneratur; eisque ipsis populis mente et cogitatione supponitur, quibus superponitur dignitate. Et bene his verbis breviter indicatur quia omnis superbia eo ipso in imo jacet quo in alta se erigit, ut inde magis cunctis supposita sit, unde cunctis expetit superesse. Homo quippe in sublimibus elevatus, tantos super se sustinet, quantos suppositos regit. Hi autem qui talibus sociantur, ipsi etiam laboris eorum participatione deprimuntur. Nam cum eis laborem etiam tolerant ponderis, dum pariter gloriam affectant honoris. Unde cum diceret: Ecce gigantes gemunt sub aquis, protiAc si dicat: Pariter gemunt qui eorum gloria ex delectatione sociantur. Ipsa autem occupatio saecularium dignitatum tanto facilioribus vitiis premitur, quanto majoribus curis gravatur. Humanus namque animus videre et devitare peccata utinam valeat vel quie
Abbreviated transcription (Latin):
tuos: nisi peocatores nominat. Et quos
grgantes: nisi eos qui de peccato etiam
suꝑbiunt appellat . s Illi aũ non uiuunt.
quia peccando uitã iusticiȩ ꝑdiderunt.
Isti etiam resurgere post mortẽ nequeunt:
quia post culpã suã inflati ꝑ suꝑbiam.
ad penitentiȩ remedia non recurrunt.
Hinc rursum scriptũ est. uir qui errauerit
a uia doctrinȩ: in cętu gygantũ cõmo-¬
rabit᷑. Quia quisqͥs iter rectitudinis de-
ecce gygantes gemunt sub aquis. Ac si
aꝑte diceret᷑. Cur de scientia homo
suꝑbiat: cum ignorantiȩ abyssus. & ip¬
sos suꝑbissimos angłoꝵ sp̃s premat as
Si aũ grgantum nomine. potentes huius
scłi designant᷑: in aquis possunt popłi
figurari. io haune attestante qui ait.
aque enim sunt popłi. Bene autẽ contra
suꝑbientẽ dr. ecce grgantes gemunt sub
aquis: quia elati oñs dum in hac uita
assequi honoꝵ celsitudinẽ cupiunt: sub
ponderib popłoꝵ gemunt. Nlam quanto

Expanded text:
tuos nisi peccatores nominat? Et quos tuos nisi peccatores nominat? Et quos gigantes nisi eos qui de peccato etiam superbiunt appellat? Illi autem non vivunt, quia peccando vitam justitiae perdiderunt. Isti etiam resurgere post mortem nequeunt, quia post culpam suam inflati per superbiam, ad poenitentiae remedia non recurrunt. Hinc rursum scriptum est: Vir qui erraverit a via doctrinae, in coetu gigantum commorabitur ; quia quisquis iter rectitudinis deseEcce gigantes gemunt sub aquis. Ac si aperte diceretur: Cur de scientia homo susos superbissimos angelorum spiritus premat? Si autem gigantum nomine potentes hujus saeculi designantur, in aquis possunt populi signari, Joanne attestante, qui ait: « Aquae sunt populi . » Bene autem contra superbientem dicitur: Ecce gigantes gemunt sub aquis. Quia elati omnes dum in hac vita assequi honorum celsitudinem cupiunt, sub ponderibus populorum gemunt. Nam quantum
Abbreviated transcription (Latin):
nisus est temeritate penetrare. Ipsi gͦ
se ꝑ prudentiam pretulit: cuius iudi¬
cium non intelligendo iudicauit. Ipsi
se ꝑ prudentiamꝰ pretulit. a quo iuuen¬
di spiraculũ accepit: ac si plus ipso
esset sapiens. a quo habebat ut esset.
Seo quia beatus iob sc̃ȩ ȩccłiȩ typũ te¬
nens. pauca in suꝑboꝵ correptione ꝓ-¬
tulit. quos tenere hereticoꝵ speciem
ñ ignorauit. sicut superius dixit.
disputare cum dõ cupio. prius uos osten¬
dens fabricatores mendatii. & culto¬
res ꝑuersoꝵ dogmatũ : repente se ad¬
doctrinam erigit: & contra elatoꝵ un
peritiam. scientiȩ suȩ latitudinẽ ꝑ sen-¬
tentias ex paudit dicens. Ecce gỹgantes¬
ut ꝑ increpationẽ prius tumorẽ sapien¬
tiȩ terrenȩ retunder&: ⁊ ꝑ doct̾nam post¬
modũ ad plena mnysteriis uerba transir&.
Oygantes enimsuel apostatas angłos. uel su-¬
ꝑbos quosq homines. nil obstat intelligi.
gygantes non resurgent. Quos nãq mor¬

Expanded text:
nisus est temeritate penetrare. Ipsi ergo nisus est temeritate penetrare. Ipsi ergo se per prudentiam praetulit, cujus judicium non intelligendo judicavit. Ipsi se per prudentiam praetulit, a quo vivendi spiraculum accepit; 546 ac si plus ipso esset sapiens a quo habebat ut esset. Sed quia beatus Job, sanctae Ecclesiae typum tenens, pauca in superborum correptione protulit, quos tenere haereticorum speciem non ignoravit, sicut superius dixit: Disputare cum Deo cupio, prius vos ostendens fabricatores mendacii, et cultores perversorum dogmatum ; repente se addoctrinam erigit, et contra elatorum imperitiam scientiae suae latitudinem per sententias expandit, dicens: CAut per increpationem prius tumorem sapientiae terrenae retunderet, et per doctrinam postmodum ad plena mysteriis verba transiret. Gigantes enim vel apostatas angelos, vel superbos quosque homines, nil obstat intelligi. on vivent, gigantes non resurgent . Quos namque mor
Abbreviated transcription (Latin):
Dare stulto consilium caritatis est: dare
sapienti ostentationis: dare uͦ ipsi sapi¬
entiȩ. ꝑuersitatis. Et quia hii quos te¬
nere hereticoꝵ speciem diximus. ꝑ lo¬
cutionẽ suã ostentationi potius quam
utilitati seruiebant: recte adhuc con¬
tra baldach subditur. Et prudentiã
tuã ostendisti plurimam. Omis cui pru
dentia recta est. plurima non ẽ: quia
iuxta pauli uocẽ. non plus appetit sa¬
pere quam oporta& sapere. Cui uͦ est
plurima ñ est recta: quia dũ ultra mo¬
dũ tendit᷑: in quolib& latere culpe
declinat᷑. Prudentiã uͦ suã plurimam
ostendunt: qui uideri pre aliis pruden¬
tiores appetunt. Unde fit plerũq. ut
dũ moderate sapere nesciunt: & fatua
loquant᷑. Pro qua re ipse adhuc exces
nr̃m est uiuere. postmodũ sapere: quia
ut sapientes ẽẽ ualeamus: prius agit᷑
ut simus. Qui gͦ uitam dedit: ipse̾ pro¬
cul dubio & prudentiã contulit. Bal¬
dach aũ qui beatum iob flagellatum
ꝓ culpa credidit: occultum di udiciũ

Expanded text:
Dare stulto consilium charitatis est, dare sapienti, ostentationis. Dare vero ipsi sapientiae, perversitatis, et quia hi quos tenere haereticorum speciem diximus, per locutionem suam ostentationi potius quam utilitati serviebant, recte in libro Job contra Baldach dicitur: Et prudentiam tuam ostendisti plurimam . Omdentia recta est, plurima non est, quia, juxta Pauli vocem, non plus appetit sapere quam oportet sapere . Cui vero est plurima, non est recta, quia dum ultra modum tenditur, in quolibet latere culpae declinatur. Prudentiam vero suam plurimam ostendunt qui videri prae aliis prudentiores appetunt. Unde fit plerumque ut cum moderate sapere nesciunt, etiam fatua loquantur. Pro qua re ipse adhuc excessnostrum est vivere, postmodum sapere, quia ut sapientes esse valeamus, prius agitur ut simus. Qui ergo vitam dedit, ipse procul dubio et prudentiam contulit. Baldad autem, quia beatum Job flagellatum pro culpa credidit, occultum Dei judiciu
Abbreviated transcription (Latin):
paulus quoq ait apłs. Omĩa eiĩ nuda
& aꝑta sunt oculis eius. Inferni uͦ & ꝑdi¬
tionis noĩe: diabolũ. om̃sq dampnatio¬
nis eius socios. designauit. Quis uͦ iste
sit corã quo infernus ẽ nũdus: sequit᷑
cuum. Aquilonis noĩe in sacro eloqͥo
appellari diabolus sol&: qui ut torporis¬
frigore gentium corda constringeret
dixit. Sedebo in monte testamenti: in
laterib aquilonis. Qui suꝑ uacuũ ex¬
tendit᷑: quia illa corda possidet. quę
diuim amoris gr̃a non replent᷑. Seo ta¬
men om̃ipotenti dõ suppetit. etiã uasa
diaboli cunctis uirtutib uacua. suȩ grę
munere implere: in eisq diuini timoris
soliditatẽ ponere: quos nulla conspicit
rectitudinis actione roborari. Unde
apte subiungit᷑. Et appendit terrã suꝑ
nichili. Quid enim terre nomine: nisi
sc̃ã ęccłia designat᷑. Quȩ dũ uerba pre¬
dicationis suscip̾: fructũ boni operis
reddit. De qua ꝑ moysen dr̃. Audiat
terra uerba ex ore meo: expectet᷑ sicut

Expanded text:
enim nuda et aperta sunt oculis ejus . Inferni vero et perditionis nomine diabolum omnesque damnationis ejus socios designavit. Quis vero ille sit coram quo infernus est nudus, sequitur cuum. - Aquilonis nomine in sacro eloquio appellari diabolus solfrigore gentium corda constringeret, dixit: Sedebo in monte testamenti in lateribus aquilonis. . Qui super vacuum extenditur, quia illa corda possidet, quae divini amoris gratia non replentur. Sed tamen omnipotenti Deo suppetit, etiam vasa diaboli cunctis virtutibus vacuae suae gratiae munere implere, in eisque divini timoris soliditatem ponere quos nulla conspicit rectitudinis actione roborari. Unde apte subjungitur: Qui appendit terram super ndata.---Quid enim terrae nomine nisi sancta Ecclesia designatur, quae dum verba praedicationis suscipit, fructum boni operis reddit? De qua per Moysen dicitur: Audiat terra verba ex ore meo, exspectetur sicut
Abbreviated transcription (Latin):
& rigare adiuuare est. Qđ utrumq
uacuum erit ministerium: si in corde
d̾s non dat incrementũ. Seo qui de
sensu suo alta sapiunt. ẽẽ humiliter
dĩ adiutores nolunt: quia dũ se do
utiles eẽ ęstimant. a fructu se utili¬
tatis alienant. Unde & ueritatis uo¬
ce discipulis dr̃. Cũ feceritis omĩa quȩ
precepta sunt uobis dicite. serui in¬
utiles sumus: qđ debuimus facere fe-

Expanded text:
et rigare, adjuvare est. Quod utrumque et rigare, adjuvare est. Quod utrumque vacuum erit ministerium, si in corde Deus non dat incrementum. Sed qui de sensu suo alia sapiunt, esse humiliter Dei adjutores nolunt, quia dum se Deo utiles esse aestimant, a fructu se utilitatis alienant. Unde et Veritatis voce discipulis dicitur: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus, quod debuimus f
Abbreviated transcription (Latin):
Adiuuare in becillem caritatis est: ad¬
iuuare uͦ potentẽ uelle elationis. Q uia
gͥ amici eius hereticoꝵ speciem tenenteᷤ
quasi adiuuantes dm̃. sapientiã suam
ostendere conabant᷑: iustebaldach re¬
nũquid imbecillis a Et sustentas bra¬
chium eius qui non est fortis Ac si
aꝑte dicatur. Dum eum iuuare niteris
sub cuius magnitudine succumbis: om̃e
qtd impendis solatium de ostentatione
est. non de pietate. Seo uit̃ hȩc scien¬
dũ est : quia plerumq etiã dm̃. uideli¬
c& qui imbecillis non est. humiliter
agentes adiuuamus. Unde & ꝑ paulũ¬
r. adiutores enĩ dĩ sumus. Nã cũ ei
quẽ ipse ꝑ internã grãm infundit. nos
ex hortationis uoce concurrimus: hoc
qđ ille ꝑ spĩn agit intrinsecus. nos ex¬
terius ministerio uocis adiuuamus.
Et tunc solum nr̃a exhortatio ad ꝑfecti¬
onẽ ducit᷑: cum in corde ds fuerit qui
adiuuet᷑. Unde & alias đr̃. Neq qui
plantat est aliquid neq qͥ rigat: seo
qͥ incrementũ dat ds̃. Plantare quippe

Expanded text:
Adjuvare imbecillem, charitatis est; adjuvare potentem velle, elationis. Quia igitur amici ejus haereticorum speciem tenentes, quasi adjuvantes Deum, sapientiam suam ostendere conabantur, juste Baldad renumquid inbecilli et sustentas brachium eius qui non est fortis cuite dicat: Dum eum juvare niteris sub cujus magnitudine succumbis, omne quod impendis solatium, de ostentatione est, non de pietate. Sed inter haec sciendum est, quia plerumque etiam Deum, qui videlicet imbecillis non est humiliter agentes adjuvamus. Unde et per Paulur: Adjutores enim Dei sumus . Nam cum ei quem ipse per internam gratiam infundit nos exhortationis voce concurrimus, hoc quod ille per spiritum agit intrinsecus nos exterius ministerio vobis adjuvamus, et tunc solum nostra exhortatio ad perfectionem ducitur, cum in corde Deus fuerit qui adjuvetur. Unde et alias dicit: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Plantare quippe