comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est: beati mundo corde qm̃
ipsi dm̃ uidebunt. Ꝙ qui fecit
miracula & qui non fecit in cor
pore: xp̃i: ñ debet gaudere nisi
de facie dñi. Rectierunt apłi &
dixerunt dño: cũ missi essent a
Uño. Ecce dñe in nomine tuo: eti¬
am demonia nobis subiecta sũt.
uidit dñs qd̃ temptaret eos su¬
perbia ex potentia miraculoꝵ &
ille qui medicus uenerat sana¬
re tumores nr̃os. & ferre infirmi¬
tates nr̃as: continuo ait. Nolite
in hoc gaudere quia demonia
uobis subiecta sunt: sed gaudete
quia nomina ur̃a scripta sunt in
mones eiciunt:om̃ium tamen
nomina scripta sunt in cęlo.
Non eos uoluit gaudere ex eo
qd̃ ꝓpriũ habebant: sed ex eo qd̃
cum ceteris salutem tenebant.
Inde uoluit gaudere apłos: un¬
de gaudes & tu. Intendat cari¬
tas ur̃a. Nullus fidelis habet
spem: si nomen eius ñ est scrip¬
tum in celo. Om̃ium fideliũ qui
diligunt. xp̃m: qui ambulant
uiam eiuis humiliter quã ipse

Expanded text:
dictum est, «Beati mundo corde, quoniam dictum est, «Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Et qui fecit miracula, et qui non fecit miraudere nisi de facie Dei. Redierunt Apostoli, et dixerunt Domino, cum missi essent a Domino: «Ecce, Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt.» Vidit Dominus quod tentaret eos superbia ex potentia miraculorum; et ille qui medicus venerat sanare tumores nostros, et ferre infirmitates nostras, continuo aiin hoc gaudere, quia spiritus uobis subditi sunt, sed gaudete, quoniam nomina uestra scripta sunt in mones ejiciunt; omnium tamen nomina scripta sunt in coelo. Non eos voluit gaudere ex eo quod proprium habebant, sed ex eo quod cum caeteris salutem tenebant: inde voluit gaudere Apostolos, unde gaudes et tu. Intendat Charitas vestra. Nullus fidelis habet spem, si nomen ejus non est scriptum in coelo. Omnium fidelium qui diligunt Christum, qui ambulant viam ejus humiliter, quam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
auferret a me molestũ epithema.
qd̃ michi apposuerat. Sed audi uo¬
cem medici. Et dixit michi. Suffi¬
cit tibi gr̃a mea: nam uirtus in in¬
firmitate perficitur. Ego noui
quid apposuerim. ego noui unde
egrotes:ego noui unde saneris.
extolli magnitudine reuelatio¬
nũ nisi acciperet angłm sachanȩ
qui se colafiraret:quis de se pos¬
sit esse securus: An tutus uidet᷑
ambulare qui nichil accepit:Sed
si non ꝑuerse querat qd̃ recte non
accepit. querat sine quo ñ potest
esse in corpore.xp̃i:aut sine quo
male est illi. Tutior enim ẽ in
corpore digitus sanus: quã lippi¬
ens oculus. Digitus exigua que¬
dam res est: oculus magnifica mul¬
tum potest. Et tamen meluus est
digitũ esse & sanũ: quã oculũ esse
& ꝑturbari: lippire & cecari. Non
gͦ querat quisq in corpore. xp̃i:
nisi sanitatem. Scdm sanitatẽ
habeat fidem. ex fide mundat᷑
cor euis: & mundatione cordis
uidebit illam faciem de qua

Expanded text:
auferret a me molestum epithema auferret a me molestum epithema quod mihi apposuerat. Sed audi vocem medici: «Et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur» . Ego novi quid apposuerim, ego novi unde aegrotes, ego novi unde saneris. aulus apostolus extolli magnitudine revelationum, nisi acciperet angelum satanae qui se colaphizaret; quis de se possit esse securus? Tutius videtur ambulare qui minus accepit, sed si non perverse quaerat quod recte non accepit: quaerat sine quo non potest esse in corpore Christi, aut sine quo male est illic. Tutior est enim in corpore digitus sanus, quam lippiens oculus. Digitus exigua quaedam res est; oculus magnifica, multum potest: et tamen melius est digitum esse et sanum esse, quam oculum esse et perturbari, lippire, excaecari. Non ergo quaerat quisque in corpore Christi nisi sanitatem. Secundum sanitatem habeat fidem; ex fide mundatur cor ejus , ex mundatione cordis videbit illam faciem de qua
Abbreviated transcription (Latin):
redemptos sanguine: xp̃i quẽ cũ
seuiret effudit. Si sciret tantum
damnũ se passurũ. funderet in
terra p̃cium: quo redemptũ est
genus humanũ: Sic gͦ angłs
ille sathanȩ. quasi libenter ꝑmis¬
sus est colafizare apłm. sed tamen
apłs curabatur. & quia illud qd̃
medicus apposuerat molestum
erat infirmo. rogauit medicũ
ut auferret: quomͦ cũ medicus
apponit uiscerib aliqd̃ forte epi¬
thema molestũ. & ardens. inde
tamen curandus est ille cuius
uiscera tumebant. cũ ille ardere
ceperit & cruciari medicamento
rogat medicũ ut auferat. medi¬
cus autẽ consolat᷑. monet cũ pati¬
entia.quia nouit quam sit utile.
qd̃ apposuit: ita & apłs sequit᷑ et
stimulus carnis meȩ. angłs sacha
Ne magnitudine reuelationũ
extollar: datus est michi stimulũ
carnis meȩ angłs sathanȩ:qui me
colafiret. Propter qd̃ ter dm̃ roga¬
ui ait ut auferret eũ a me. Hoc
est dicere rogaui medicũ: ut

Expanded text:
redemptos sanguine Domini, quem cum redemptos sanguine Domini, quem cum saeviret effudit. Si sciret tantum damnum se passurum, non funderet in terram pretium quo redemptum est genus humanum. Sic ergo ille angelus satanae quasi libenter permissus est colaphizare Apostolum; sed tamen Apostolus curabatur. Et quia illud quod medicus apposuerat, molestum erat infirmo; rogavit medicum ut auferret. Quomodo cum medicus apponit visceribus aliquod forte epithema molestum et ardens, unde tamen curandus est ille cujus viscera tumebant; cum ille ardere coeperit et cruciari medicamento, rogat medicum ut auferat: medicus autem consolatur, monet eum patientiam, quia novit quam utile sit quod apposuit. Ita et Apostolus sequitur et stimulus carnis meae, angelus sata«Ne magnitudine revelationum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Propter quod ter Dominum rogavi,» ait, «ut auferret eum a me.» Hoc est dicere, Rogavi medicum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tendite rem tremendã uobis dico.
Ppter magnitudinẽ inquit reue¬
lationũ ne extollar. datus est mi¬
chi stimulus carnis meȩ angłs sa¬
chane qui me colafiret. Quid ẽ
hoc fres: Ne extolleretur tanqͣm
iuuenis: colafirabatur tanqͣm
puer. Et aquo: Abangelo satha¬
nȩ. Quid est hoc: Dolore quodã
corporis traditur: exagitatus ue¬
hementer. Dolores autẽ corporũ
plerũq ĩmittunt᷑ ab angłis sacha¬
nȩ: sed hoc ñ possunt nsi ꝑmissi.
slam & iob sc̃s sic ꝓbatus est. ꝑ mis¬
sus est ad eum ꝓbandũ sathanas.
& ꝑcussit eũ uulnere: ut uermi¬
bus putresceret. Immundus enĩ
ꝑmittebatur: sed sc̃s probabatur.
Nescit diabolus quanta bona de
illo fiant: etiam cũ seuit. Seiuenᷤ
intrauit in cor iudȩ. seuiens tra¬
didit. xp̃m: seuiens crucifixit. &
crucifixo xp̃o. redemptus ẽ orbis
terrarũ. Ecce seuuitia diaboli dia¬
bolo obfuit: nobis autẽ ꝓfuit. Se¬
uiendo enim quos cenebat amisit.

Expanded text:
tendite, rem tremendam vobis dico: tendite, rem tremendam vobis dico: «Propter magnitudinem,» inquit, «revelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet.» Quid est hoc, fratres? Ne extolleretur tanquam juvenis, colaphizabatur tanquam puer. Et a quo? Ab angelo satanae. Quid est hoc? Dolore quodam corporis traditur exagitatus vehementer: dolores autem corporum plerumque immittuntur ab angelis satanae; sed hoc non possunt nisi permissi. Nam et Job sanctus sic probatus est. Permissus est ad eum probandum satanas, et percussit eum vulnere, ut vermibus putresceret. Immundus enim permittebatur, sed sanctus probabatur . Nescit diabolus quanta bona de illo fiant, etiam cum saevit. Saeviens intravit in cor Judae , saeviens tradidit Christum, saeviens crucifixit; et crucifixo Christo, redemptus est orbis terrarum. Ecce saevitia diaboli diabolo obfuit, nobis autem profuit. Saeviendo enim, quos tenebat amisit,
Abbreviated transcription (Latin):
lus apł̃s quãuis ex persecutore.
factus sit p̃dicator abundantiorẽ.
grãm consecutus est in om̃i la¬
bore apłico quam ceteri apłi. ut
magis d̾s ostenderet suũi esse. qd̃
dat: non hominis. Quomͦ solẽt
medici potentiam artis suȩ in
desperatis ostendere: sic dñs iħc
sperato qui ꝑsecutor eccł̃iȩ fuit o¬
stendit magnitudinẽ artis suȩ.
ut non solũ eũ xp̃ianũ faceret
sed & apłm. nec solũ apłm: sed si
cut ipse dicit plus om̃ib illis la¬
boraret. Excellentissimȩ gͦ gr̃e
fuit. Eẽ uidetis fr̃es quia modo
enim non scripserunt: sed tantũ
locuti sunt in eccłia. Nam que
ꝓferuntur ab errantib sub no¬
mine ipsoꝵ. quia non sunt ipsoꝵ
imꝓbantur: nec acceptant᷑ ab ec¬
clesia. Alii autẽ qui scripserunt:
nec tantũ nec tanta gr̃a scripsert̃.
Cũ gͦ esset magne g̾re. & magna
dona meruisset a deo: quid dicit
quodã loco: Propter magnitudi¬
nem reuelationũ ne extollar. In¬

Expanded text:
lus apostolus quamvis ex persecutore lus apostolus quamvis ex persecutore factus sit praedicator, abundantiorem gratiam consecutus est in omni labore apostolico, quam caeteri apostoli, ut magis Deus ostenderet suum esse quod dat, non hominis. Quomodo solent medici potentiam suae artis in desperatis ostendere: sic Dominus Jsperato, qui persecutor Ecclesiae fuit, ostendit magnitudinem artis suae, ut non solum eum christianum faceret, sed cut ipse dicit, plus omnibus illis laboraret . Excellentissimae ergo gratiae fuit. Et videtis, fratres, quia modo enim non scripserunt, sed tantum locuti sunt in Ecclesia: nam quae proferuntur ab errantibus sub nomine ipsorum, quia non sunt ipsorum, improbantur, nec acceptantur ab Ecclesia. Alii autem qui scripserunt, nec tantum, nec tanta gratia scripserunt. Cum ergo esset magnae gratiae, et magna dona meruisset a Deo, quid dicit quodam loco? «Propter magnitudinem revelationum ne extollar.» In
Abbreviated transcription (Latin):
potest congaudeo illi. Ipse dñs
desuꝑ clamauit pro corpore suo.
Saule saule:quid me perseque¬
ris : Et ipsũ nemo tangebat: sed
pro corpore in terra laborante ca
eo qd̃ alius plus potest ñ inuide¬
rit. sed congratulatus fuerit tan¬
quam in uno corpore cũ eo consti¬
tutus: ꝑtinet ad eũ uox ista psal¬
mi. Dñe non est exaltatũ cor me¬
um: neq in altũ elati sunt oculi
mei. neq ingressus sũ in magniᷤ.
neq in mirabilib suꝑ me: Qd̃
enum excessit uires meas ait. non
quesii neq ibi me extendi: nolui
ibi magnificari. Nam ista exalta¬
tio de abundantia gr̃arum qͣm
sit timenda. ne quis de dono dĩ
suꝑbiat. sed magis seruet humi¬
litatem & faciat quod scriptũ ẽ.
quanto magnus es tanto humi¬
lia te in om̃ib: & coram deo in¬
uenies gr̃am. quã ergo sit trm̃
da suꝑbia de dono dei. etiam atq
etiam cõmendandũ est caritati
ur̃ȩ:maxime quia psalmus bre¬
uissimus ꝑmittit nos loqui. Pau¬

Expanded text:
potest, congaudeo illi . Ipse Dominus potest, congaudeo illi . Ipse Dominus desuper clamavit pro corpore suo, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? et ipsum nemo tangebat, sed pro corpore in terra laborante capeo quod alius plus potest non inviderit, sed congratulatus fuerit tanquam in uno corpore cum eo constitutus, pertinet ad eum vox ista Psalmi, «Domine, non est exaltatum cor meum, neque in altum elati sunt oculi mei; neque ingressus sum in magnis, neque in mirabilibus super me.» Quod enim excessit vires meas, ait, non quaesivi, non ibi me extendi, nolui ibi magnificari. Nam ista exaltatio de abundantia gratiarum quam sit timenda, ne quis de dono Dei superbiat, sed magis servet humilitatem, et faciat quod scriptum est, «Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam» : quam ergo timenda sit superbia de dono Dei, etiam atque etiam commendandum est Charitati vestrae, maxime quia Psalmus brevissimus permittit nos loqui. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
enim maiora uident᷑ fecisse apłi.
quam ipse dñs. Sed unde fiert
potest:ut plus ualeant sarmen¬
ta quam radix: Quomodo autẽ
quasi maiora uident᷑ fecisse illi
quam ille: Ad uocem dñi sur¬
rexerunt mortur: ad umbram
transeuntis petri surrexit mor¬
tuus. Maius hoc iudetur quã il¬
lud. Sed xp̃c facere sine petro po¬
terat: petrus nisi in xp̃o non pode¬
rat. quia sine me inquit nichil
potestis facere. Cũ ergo hoc audi¬
erit homo qui proficit quasi ob¬
iectam calumniã ab ignaris pa¬
ganis. ab hominib nescientib
quid loquant᷑ in compage corpo¬
ris.xp̃i. respondeat & dicat. quid
dicis. non es iustus quia ñ facis
miraculũ: posses & auri dicere
ñ es in corpore quia ñ uides. Fa¬
ceres inquit & tu: sicut & petrus
fecit. Sed petrus & michi fecit :
quia in eo corpore sum in quo pe¬
trus fecit. In illo qd̃ potest possũ:
a quo diuisus non sũ. Qd̃ minuᷤ
possũ compatit᷑ michi: & qd̃ plus

Expanded text:
enim majora videntur fecisse Apostoli, enim majora videntur fecisse Apostoli, quam ipse Dominus . Sed unde fieri potest ut plus valeant sarmenta, quam radix? Quomodo autem quasi majora videntur fecisse illi, quam ille? Ad vocem Domini surrexerunt mortui, ad umbram transeuntis Petri surrexit mortuus . Majus hoc videtur, quam illud. Sed Christus facere sine Petro poterat, Petrus nisi in Christo non poterat: «Quia sine me,» inquit, «nihil potestis facere» . Cum ergo hoc audierit homo qui proficit, quasi objectam calumniam ab ignaris paganis, ab hominibus nescientibus quid loquantur; in compage corporis Christi respondeat et dicat: Qui dicis, Non es justus, quia non facis miracula; posses et auri dicere, Non es in corpore, quia non vides. Faceres, inquit, et tu, sicut et Petrus fecit. Sed Petrus et mihi fecit, quia in eo corpore sum, in quo Petrus fecit: in illo quod potest possum, a quo divisus non sum; quod minus possum, compatitur mihi, et quod plus
Abbreviated transcription (Latin):
nia in uno corpore cũ operantur.
si sit ibi sanitas & concordent m̃¬
bra. gaudent & congarident sibi:
& si aliquid molestiȩ sit in aliquo
menbro. non se deserunt sed com¬
patiunt᷑ sibi. Nũquid quia in
corpore pes quasi longe uidet᷑
ab ocuilis. illi enĩ sunt locati in
sublimitate. illi autẽ infra posi¬
ti: quando forte pes spinam cal¬
cauerit deserunt oculi. & non
sicut uidemus totũ corpus contra¬
hitur. & sedet homo. curuatur
spina dorsi: ut queratur spina
que hesit in planta:Om̃ia men¬
bra quicquid possunt faciunt:
ut de infimo & exiguo loco spina
que inheserat educatur. Sic ergo
fr̃es quisquis in corpore . xp̃i non
potest resuscitare mortuũ. non
illud querat. sed querat ne discor¬
det in corpore: quom si auris que¬
rat uidere: discordare potest. Nã
qd̃ non accipit: non potest facere.
Sed si obiectũ ei fuerit & dictũ. si
iustus esses resuscitares mortuũ.
quomͦ resuscitauit petrus: in xp̃o

Expanded text:
nia in uno corpore cum operantur, nia in uno corpore cum operantur, si sit ibi sanitas et concordent membra, gaudent et congaudent sibi. Et si aliquid molestiae sit in aliquo membro, non se deserunt, sed compatiuntur sibi. Numquid, quia in corpore pes quasi longe videtur ab oculis illi enim sunt locati in sublimitate, illi autem infra positi, quando forte pes spinam calcaverit, deserunt oculi; et non, sicut videmus, totum corpus contrahitur, et sedet homo, curvatur spina dorsi, ut quaeratur spina quae haesit in planta? Omnia membra quidquid possunt faciunt, ut de infimo et exiguo loco spina quae inhaeserat educatur. Sic ergo, fratres, quisquis in corpore Christi non potest resuscitare mortuum, non illud quaerat, sed quaerat ne discordet in corpore; quomodo si auris quaerat videre, discordare potest. Nam quod non accepit, non potest facere. Sed si ei objectum fuerit et dictum: Si justus esses, resuscitares mortuum, quomodo resuscitavit Petrus. In Christo
Abbreviated transcription (Latin):
habeo. Si totũ corpus oculus: ubi
auditus: Si totũ auditus: ubi
odoratus: Ergo in menbris nr̃is
uidetis fr̃es. quomͦ singula officiũ
suũ habeant menbra. Oculus ui¬
det & ñ audit: auris audit & ñ ui¬
det. Manus operat᷑: nec audit nec
uidet. Pes ambulat. nec audit. nec
uidet: nec facit qd̃ manus. Sed si¬
in uno corpore sit sanitas: & non
aduersũ se litigent menbra. Fu¬
ris uidet in oculo. oculus audit
in aure. nec dici potest auri quia
non uidet. ut dicatur ei nichiles:
minor es. Nũquid uidere & discer¬
nere colores potes: qd̾ facit oculus:
Respondet enim auris de pace cor¬
poris & dicit. Ibi sũ ubi est oculus:
i eo corꝑore sum. In me ñ uideo:
in illo cũ quo sum uideo. Ita cũ
auris dicit. oculus michi uidet.
oculus ddicit. auris michi audit.
oculus & aures dicunt. manus
nobis operantur. manus dicunt.
oculi &e aures nobis uident. & au¬
diunt. oculi & aures & manus di¬
cunt. pedes nobis ambulant.om¬

Expanded text:
habeo. Si totum corpus oculus, ubi habeo. Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum corpus auditus, ubi odoratus?» Ergo in membris nostris videtis, fratres, quomodo singula officium suum habeant membra. Oculus videt, et non audit; auris audit, et non videt; manus operatur, nec audit, nec videt; pes ambulat, nec audit, nec videt, nec facit quod manus. Sed in uno corpore si sit sanitas, et non adversum se litigent membra, auris videt in oculo, oculus audit in aure; nec objici potest auri quod non videt, ut dicatur ei: Nihil es, minor es; numquid videre et discernere colores potes, quod facit oculus? Respondet enim auris de pace corporis, et dicit: Ibi sum ubi est oculus, in eo corpore sum; in me non video, in illo cum quo sum video. Ita cum auris dicit, Oculus mihi videt; oculus dicit, Auris mihi audit; oculi et aures dicunt, Manus nobis operantur; manus dicunt, Oculi et aures nobis vident et audiunt: oculi et aures et manus dicunt, Pedes nobis ambulant: om
Abbreviated transcription (Latin):
ablatũ est. cũ gͦ hoc uideret sy¬
mon. uoluit talia facere ñ talis
esse: & nostis quia etiam pecu¬
nia putauit comparandũ sp̃m
scm̃. Erat gͦ de talib qui in tem¬
plũ intrant ad emendũ & ad uẽ¬
uendũ. Emere uolebat: qd uen¬
dere disponebat. E uere fr̃es mei
rat: dñs illos expulit de templo
qui columbas uendebant. Colũ¬
ba autẽ. spm̃ sc̃m significat. Uole¬
bat gͦ symon emere colũbam: &
uendere columbã. Accessit dñs
tro: & flagello resticulȩ expulit
foras malũ mercatorem. Ergo st̃
homines quos delectat miraculũ
facere. & ab eis qui ꝓfecerunt in
eccłia miraculũ exigunt. & ipsi qͥ
quasi ꝓfecisse sibi uident᷑ talia uo¬
lunt facere: & putant se ad dm̃ ñ
pertinere si non fecerint. Dñs air¬
tem d̃s ñr qui nouit quid cui tri¬
buat ut seruetur compago corpo¬
ris in pace: alloquitur eccłiam per
ãpłm. Non potest dicere oculus
manui opus te non habeo: aut
iterũ caput pedib opus uobis ñ

Expanded text:
anctus : cum ergo hoc videret Simon, voluit talia facere, non talis esse; et nostis quia etiam pecunia putavit comparandum Spiritum sanctum. Erat ergo de talibus qui in templum intrant ad emendum et vendendum; emere volebat quod vendere disponebat: et vere, fratres mei, rat ad eos. Dominus illos expulit de templo qui columbas vendebant; columba autem Spiritum sanctum significat: volebat ergo Simon emere columbam, et vendere columbam; accessit Domintro, et flagello resticulae expulit foras malum mercatorem . 6. Ergo sunt homines quos delectat miraculum facere, et ab eis qui profecerunt in Ecclesia miraculum exigunt; et ipsi qui quasi profecisse sibi videntur, talia volunt facere, et putant se ad Deum non pertinere si non fecerint. Dominus autem Deus noster, qui novit quid cui tribuat, et ut servetur compago corporis in pace, alloquitur Ecclesiam per Apostolum: «Non potest dicere oculus manui, Opus te non habeo; aut iterum caput pedibus, Opus vobis non
Abbreviated transcription (Latin):
quisq in tenebras exteriores: Memi¬
nistis enim dictũ de quodã peccato¬
re in eugłio. Ligate ei manus & pe¬
des. & ꝓicite illũ in tenebras exteri¬
ores: ibi erit fletus & stridor denti¬
um. Non esset unde illi ligarent᷑
manus & pedes: nisi ipse sibi restẽ
fecisset. Unde apertissime alio lo¬
de peccatis suis homines uapulãt.
ideo dñs flagellũ de resticula fecit:¬
& inde expulit de templo om̃s qui
templout dixirogatur d̃s: & exau¬
dit in sp̃u & ueritate non illo cor¬
porali. Nam illicumbra erat: in
qua demonstraret᷑ qd̃ uenturũ
erat: ideo illud iam cecidit. Ceci¬
oit gͦ domus orationis ñrȩ: Ab¬
sit. Non enĩ illud templũ cecidit
qd̃ potuit dici domus orationis:
de qua dictũ est domus mea do¬
mus orationis uocabitur om̃ibus
gentib Audistis enim quid

Expanded text:
quisque in tenebras exteriores? Memiquisque in tenebras exteriores? Meministis enim dictum de quodam peccatore in Evangelio: «Ligate illi manus et pedes, et projicite illum in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium» . Non esset unde illi ligarentur manus et pedes, nisi ipse sibi restem fecisset. Unde apertissime alio lode peccatis suis homines vapulant, ideo Dominus flagellum de resticula fecit, et inde expulit de templo omnes quitemplo, ut dixi, rogatur Deus, et exaudit in spiritu et veritate; non in illo corporali. Nam illic umbra erat, in qua demonstraretur quod venturum erat: ideo illud jam cecidit. Cecidit ergo domus orationis nostrae? Absit. Non enim illud templum quod cecidit, hoc potuit dici domus orationis, de qua dictum est: «Domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus.» Audistis enim quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter uendendũ & emendũ ibãt
in templũ. Si autẽ figura erat illd̃
templũ. manifestũ est quia & cor¬
pus xp̃i qd̃ est uerũ templũ cuiꝰ
illa imago erat: habet ꝑmixtos
ementes & uendentes. id est sua
querentes. non que iħu xp̃i. Sed
excludunt᷑ inde de flagello resti¬
culȩ. Restis enim peccata significat:
sicut dicitur per: ꝓpħam. Ue. eis
qui trahunt peccata uelut restẽ
longam. Illi autẽ trahunt pecca¬
ia sicut restem longam: qui addũt
peccata peccatis. Quicũ fecerint
unũ peccatũ: ut cooperiant illud
faciunt alterũ. Quomͦ enĩ ut re¬
stis fiat additur spartũ sparto ñ
autẽ in rectũ it sed torquetur: sic
om̃ia praua facta que sunt pecca-¬
ta cũ addunt᷑ sibi. & addendo pecca¬
tũ peccato. & peccatũ peccato adnec¬
titur: fit restis longa. quoꝵ semite
praue: & flexuosi gressus eoꝵ. Qua
ualet autẽ ista restis. nisi unde ei
ligent᷑ manus & pedes: & ꝓiciatur

Expanded text:
propter vendendum et emendum ibant propter vendendum et emendum ibant in templum. Si autem figura erat illud templum, manifestum est quia et corpus Christi, quod est verum templum cujus illa imago erat, habet permixtos ementes et vendentes, id est sua quaerentes, non quae Jesu Christi . Sed excluduntur inde flagello resticulae. Restis enim peccata significat, sicut dicitur per prophetam: «Vae eis qui trahunt peccata velut vestem longam» . Illi autem trahunt peccata sicut restem longam, qui addunt peccata peccatis; qui cum fecerint unum peccatum, ut cooperiant illud, faciunt alterum. Quomodo enim ut restis fiat, additur spartum sparto, non autem in rectum it, sed torquetur: sic omnia prava facta, quae sunt peccata cum adduntur sibi, et de peccato peccatum, et peccatum ad peccatum annectitur, fit restis longa. Quorum semitae pravae, et flexuosi gressus eorum . Quo valet autem ista restis, nisi ut inde ligentur ei manus et pedes, et projiciatur
Abbreviated transcription (Latin):
templũ dei edificatũ est: & tan¬
quã ligna imputribilia quib ar¬
cha illa compacta est. que in dilu¬
uio mergi ñ potuit. Hoc autẽ tẽ¬
plũ est: id est ipsi homines ubi
rogatur d̾s & exaudit. Quisquis
enim preter templũ dei orauerit
õm. non exauditur ad illam pacẽ
supernam iherłm: & si exaudit᷑
ad quedã temporalia que d̾s & pa-¬
ganis donauit. Nam & ipsi ddemo¬
nes exauditi sunt: ut irent ĩ porcoᷤ.
Exaudiri ad uitam eternã aliud
est: nec conceditur nisi ei qui in
templo dei orat. Ille autẽ in tem¬
plo dei orat. qui orat in pace dei¬
eccłiȩ. in unitate corporis xp̃i. qd̃
corpus xp̃i constat ex multis cre¬
uentib in toto orbe terrarũ. & id̃o
exariditur quia orat in templo. Ip¬
se enim orat in sp̃u & ueritate.
qui orat in pace eccłiȩ: ñ in illo tẽ¬
plo ubi figura erat. Scdm figurã
enim dñs exclusit homines de tẽ¬
plo. illos qui sua querebant: id est

Expanded text:
templum Dei aedificatur ; et tantemplum Dei aedificatur ; et tanquam ligna imputribilia, ex quibus arca illa compacta est, quae in diluvio mergi non potuit . Hoc autem templum est, id est ipsi homines, ubi rogatur Deus, et exaudit. Quisquis enim praeter templum Dei oraverit Deum, non exauditur ad illam pacem supernae Jerusalem, etsi exauditur ad quaedam temporalia, quae Deus et Paganis donavit. Nam et ipsi daemones exauditi sunt, ut irent in porcos . Exaudiri ad vitam aeternam aliud est, nec conceditur nisi ei qui in templo Dei orat. Ille autem in templo Dei orat, qui orat in pace Ecclesiae, in unitate corporis Christi; quod corpus Christi constat ex multis credentibus in toto orbe terrarum: et ideo exauditur, qui orat in templo. Ipse enim orat in spiritu et veritate, qui orat in pace Ecclesiae; non in illo templo ubi figura erat . 2. Secundum figuram enim Dominus exclusit homines de templo, illos qui sua quaerebant, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
ra te resurrecturũ: & tunc futu¬
rũ omnimodo sine peccato. Aui
re ego non sũ dignus. Propter
peccata non es dignus. sed multa
N isto psalmo cõmendatur nobis
humilitas serui dei. & fidelis: cu¬
ius uoce cantatur qd̃ est uniuer¬
sũ corpus xp̃i. Sepe enim admo¬
nuimus caritatem ur̃am. ñ qua¬
si unius hominis cantantis uocẽ
accipi debere. sed omniũ qui sũt
in xp̃i corpore. & quia in illius cor¬
pore sunt om̃s: tanqͣm unus ho¬
mo loquit᷑. Et ipse est unus: qui
& multi sunt. Multi enim sunt
in se ipsis: unus sunt in illo qui
dunt ut diligant. Hoc est enim
ñ quomͦ demones credebant: sed
ñ diligebant. E ideo quãuis cre¬
uerent dicebant. Quid nobis &
tibi fili dei: Nos autẽ sic credamꝰ
ut in ipsũ credamus diligentes
eum. & non dicamus quid no¬
bis & tibi est: sed dicamus potiꝰ.
ad te pertinemus: tu nos redemi¬
sti. Om̃s gͦ qui sic credunt tan¬
quã lapides sunt uiui. de quib

Expanded text:
ra te resurrecturum, et tunc futura te resurrecturum, et tunc futurum omni modo sine peccato, quonre: Ego non sum dignus propter peccata. Non es dignus; sed «multa isto psalmo commendatur nobis humilitas servi Dei et fidelis, cujus voce cantatur, quod est universum corpus Christi. Saepe enim admonuimus Charitatem vestram, non quasi unius hominis cantantis vocem accipi debere, sed omnium qui sunt in Christi corpore. Et quia in illius corpore sunt omnes, tanquam unus homo loquitur: et ipse est unus qui et multi sunt. Multi enim sunt in seipsis, unus sunt in illo qui dunt ut diligant. Hoc est enim non quomodo daemones credebant , sed non diligebant; et ideo quamvis crederent, dicebant, «Quid nobis et tibi est, Fili Dei» ? Nos autem sic credamus, ut in ipsum credamus, diligentes eum, et non dicamus, «Quid nobis et tibi est?» sed dicamus potius, Ad te pertinemus; tu nos redemisti. Omnes ergo qui sic credunt, tanquam lapides sunt vivi, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
catũ: ipse est redemptor a pecca¬
to. Ipse redimet isrł. Unde redi¬
met: Ab illa iniquitate an ab
illa: Ab om̃ib iniquitatib suis.
Non gͦ timeat accessurus ad dm̃
aliquas iniquitates suas. tantũ¬
modo accedat pleno corde. & desi¬
nat iam facere que ante faciebat.
& ñ dicat illa iniquitas ñ michi
oimitait᷑. Si enim hoc dixerit ꝓpt̃
ipsam quã putat sibi ñ dimitti.
non se conuertat in faciendo ce¬
tera: non illi dimittit᷑ & illud qd̃
ñ timebat. Quia inquit feci sce¬
lus magnũ. & non potest michi¬
dimitti. iam faciam & cetera. hoc
enim perdo qd̃ non facio. Noli ti¬
mere in ꝓfundo es: noli contem¬
nere de ꝓfundis clamare. ad do¬
minũ & dicere. Si iniquitates ob¬
seruaueris dñe: dñe quis sustine¬
bit: Obserua illũ & expecta illũ:
& sustine ꝓpter legem ipsius.
Quam legem tibi dedit: Dunit¬
te nobis debita nr̃a: sicut & nos
dimittimus debitorib nr̃is. Spe¬

Expanded text:
catum, ipse est redemptor a peccacatum, ipse est redemptor a peccato. «Ipse redimet Israel.» Unde redimet? Ab illa iniquitate, an ab illa? «Ab omnibus iniquitatibus ejus.» Non ergo timeat accessurus ad Deum aliquas iniquitates suas: tantummodo accedat pleno corde, et desinat jam facere quae antea faciebat, et non dicat, Illa iniquitas non mihi dimittitur. Si enim hoc dixerit, propter ipsam quam putat sibi non dimitti, non se convertit, et faciendo caetera, non illi dimittitur et illud quod non timebat. Quia feci, inquit, scelus magnum, et non mihi potest dimitti; jam faciam et caetera: hoc enim perdo quod non facio. Noli timere: in profundo es, noli contemnere de profundis clamare ad Dominum, et dicere, «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit?» Observa illum, et exspecta illum, et sustine propter legem ipsius. Quam legem tibi dedit? «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» Spe
Abbreviated transcription (Latin):
illud qd̃ dixit: a iugilia matritina¬
Quare: Quia a uigilia matuti¬
na surrexit dñs. & hoc debet spera¬
re corpuis qd̃ in capite p̾cessit. Sed
ne suggeratur ista cogitatio. capiti
licuit resurgere. quia peccatis ñ
p̃mebatur: nullũ peccatũ erat in
illo. Quid nos facturi sumusͦ
Sperabimus talem resurrectio¬
nem qualis in dño p̃cessit: cum
peccatis nr̃is aggrauenur: Sed
uide quid sequitur. Qm̃ apud¬
dñm miscłia: & multa apud
illũ redemptio. Et ipse redimet
isrł: ex om̃ib iniquitatib eius.
Ergo si p̃mebatur peccatis siuis:
adest miscłia dei. Ideo p̃cessit il¬
le sine peccato: ut deleat peccata
sequentiũ. Nolite p̃sumere in
rexisse: & ascendisse in cęlũ. In il¬
lo culpa ñ erat: sed per illũ culpe
ñre delebunt᷑. Ipse redimet isrł
ab om̃ib iniquitatib eius. quia
isrł uendere se potuit. & fieriue¬
nundatus sub peccato: redimere
se ab iniquitatib ñ potuit. Ipse
potuit redimere: qui se potuit
uendere. Qui non cõmisit pec¬

Expanded text:
ilia matutinQuare? Quia a vigilia matutina resurrexit Dominus; et hoc debet sperare corpus, quod in capite praecessit. Sed ne suggeratur ista cogitatio: Capiti licuit resurgere, quia peccatis non premebatur, nullum peccatum erat in illo; quid nos facturi sumus? Sperabimus talem resurrectionem, qualis in Domino praecessit, cum peccatis nostris aggravemur? Sed vide quid sequitur: «Quia, et multa apud illum redemptio. Et ipse redimet Israel ab omnibus iniquitatibus ejus.» Ergo si premebatur peccatis, suis, adest misericordia Dei. Ideo praecessit ille sine peccato, ut deleat peccata sequentium. Nolite in vobis prarexisse et ascendisse in coelum. In illo culpa non erat, sed per illum vestrae culpae delebuntur: «Ipse redimet Israel ab omnibus iniquitatibus ejus.» Quia Israel vendere se potuit, et fieri venundatus sub peccato; redimere se ab iniquitatibus non potest. Ille potuit redimere, qui se non potuit vendere: qui non commisit pec
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Aiugilia matutina: speret
isrł in dñm. Non solũ speret ifr
in dñm: sed a uigilia matutina
speret isrt. Ergo culpo spem scł̃i:
quando speratur de deo: Non:
sed alia spes est isrłis ꝓpria. Non
ꝓ suo sũmo bono. speret isrł diui¬
tias. ñ salutem corporis. ñ abun¬
dantiam terrenoꝵ. inmo tribula¬
tionem hic habiturus est. si forte
contigerit illi ꝓpter ueritatẽ pati
aliquas molestias. Non enĩ non
sperabant in dm̃ martyres: Et
tamen talia passi sunt qualia la¬
trones. qualia iniqui. subiecti ad
bestias. ignib concremati. gladio
percussi. ungulis exarati: catenis
obstricti. carcere necati. Ista om̃ia
mala passi: non sperabant in do¬
minũe Nue ideo sperabant ut istiᷤ
malis carentes hac uita fruerent᷑.
ñ plane: qura a uigilia matutina
sperabant. Quid est hoc: Consi¬
derabant illam uigiliam matu¬
tinam qua resurrexit dñs eoꝵ. &
uidebant quia antequã resurge¬
ret talia & ipse passus erat. qua¬
lia ipsi patiebantur. & ñ despera¬

Expanded text:
ia matutina speret Israel in Dominum.» Non solum «speret Israel in Dominum,» sed, «a vigilia matutina speret Israel.» Ergo culpo spem saeculi, quando speratur de Deo? Non; sed alia spes est Israel propria. Non pro summo suo bono speret Israel divitias, non salutem corporis, non abundantiam terrenorum: imo tribulationem hic habiturus est, si forte contigerit illi propter veritatem pati aliquas molestias. Non enim non sperabant in Deum martyres, et tamen talia sunt passi, qualia latrones, qualia iniqui: subjecti ad bestias, ignibus concremati, gladio percussi, ungulis exarati, catenis obstricti, carcere necati, ista omnia mala passi, non sperabant in Dominum? aut ideo sperabant, ut istis malis carentes, hac vita fruerentur? Non plane; quia a vigilia matutina sperabant. Quid est hoc? Considerabant illam vigiliam matutinam qua resurrexit Dominus eorum, et videbant quia antequam resurgeret, talia et ipse passus erat, qualia ipsi patiebantur, et non despera
Abbreviated transcription (Latin):
leri quasi in mirabilib innote¬
scere hominib. & ñ quesiui ali¬
quid supra uires meas: unde
me apud imperitos iactarem.
Intendat caritas ur̃a. Magna res
cõmendat᷑. Quomͦ symon ille ma¬
gus in mirabilib ingredi uole¬
bat suꝑ se ꝓpterea plus illũ de¬
lectauit potentia apłoꝵ: quam
iusticia xp̃ianoꝵ. At ubi uidit
per manus impositionẽ apłoꝵ. &
demonstrabat᷑ aduentus sp̃c sc̃i.
ut linguis loquerent᷑ quas non
didicerant om̃s super quos ue¬

Expanded text:
lui quasi in mirabilibus innotelui quasi in mirabilibus innotescere hominibus; nec quaesivi aliquid supra vires meas, unde me apud imperitos jactarem. Intendat Charitas vestra; magna res commendatur. Quomodo Simon ille magus in mirabilibus ingredi volebat super se, propterea plus illum delectavit potentia Apostolorum, quam justitia Christianorum. At ubi vidit per manus impositionem Apostolordemonstrabatur adventus Spiritus sancti, ut linguis loquerentur, quas non didicerant, omnes super quos ve
Abbreviated transcription (Latin):
in sc̃a scoꝵ in interiora ueli. quo ñ
intrauit sacerc̾es in figura nisi se
pore semel oblatus est. Ipse se ob¬
tulit. ipse sacerdos ipse uictima.
& intrauit in sc̃a scoꝵ semel. & iã¬
non moritur: nec mors ei ultras
habemus sacerdotem ubi offera¬
mus hostiam. Uideamus qd̃ sa¬
crificiũ debemius offerre: quia ho¬
locaustis ñ delectatur d̃s ñr. sicut
audistis in psalmo. Sed ibi sequit᷑.
& ostendit quid offerat. Sacrifici¬
um deo sp̃c contribulatus: cor con¬
tritũ & humiliatũ d̾s non spernit
Si ergo humiliatũ cor sacrificiũ
deo est: sacrificiũ obtulit qui di¬
xit. Dñe ñ est exaltatũ cor meũ.
Uide alio loco sic offerentẽ. Di¬
cit deo. Uide humilitatẽ meã
& laborem meũ: & dimitte om̃a
tũ cor meũ: neq in altũ elati sũt
oculi mei: neq ingressus sũ in
magnis: neq in mirabilib su¬
per me. Hoc planius dicatur &
audiatur. Non fui superb no¬

Expanded text:
in sancta sanctorum, in interiora veli, quo non in sancta sanctorum, in interiora veli, quo non intrabat sacerdos in figura nisi sempore semel oblatus est. Ipse obtulit se, ipse sacerdos, ipse victima, et intravit in sancta sanctorum semel non moritur, nec mors ei ultra dhabemus Sacerdotem; ibi offeramus et hostiam. Videamus quod sacrificium debemus offerre; quia holocaustis non delectatur Deus noster, sicut audistis in psalmo. Sed ibi sequitur et ostendit quid offerat: «Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humilitatum Deus non spernit» . Si ergo humiliatum cor sacrificium Deo est, sacrificium obtulit qui dixit: «Domine, non est exaltatum cor meum.» Vide alio loco sic offerentem: dicit Deo, «Vide humilitatem meam et laborem meum, et dimitte omnia tum cor meum, neque in altum elati sunt oculi mei; neque ingressus sum in magnis, neque in mirabilibus super me.» Hoc planius dicatur, et audiatur. Non fui superbus, no
Abbreviated transcription (Latin):
uoci psalmi huius. Tamen uox
psalmi non tacet. Instruantur
qui possunt immõ qui uolunt:
qui nolunt ñ impediant. Com¬
mendetur nobis humilitas: un¬
exaltatũ cor meũ. Sacrificiũ ob¬
tulit. Unde ꝓbamus. quia sa¬
crificiũ obtulit: Quia humili¬
tas cordis: sacrificiũ est. Dicitur
in alio psalmo: qm̃ si uoluisses
sacrificiũ dedissem. Utiq satis
uolebat facere deo ꝓpeccatis suis.
Propitiare illũ uolebat: ut acci¬
peret indulgentiam peccatorũ.
Et quasi querens unde illũ ꝓpiti¬
aret. si uoluisses inquit sacrifici¬
um dedissem: utiq holo caustis ñ
delectaberis. Ergo suꝑflue quere¬
bat aut arietes aut tauros aut
aliquã talem uictimã unde pla¬
caretur d̾s: Quid: Ergo quia
holocaustis nen delectatur d̃s: ñ
accipit sacrificiũ & sine sacrificio
placatur: Si nullũ sacrificiũ ẽ:
nullus sacerdos. Si autẽ habemꝰ
sacerdotem in celis. qui pro nobis
interpellat patrem. intrauit enĩ

Expanded text:
voci psalmi hujus. Tamen vox voci psalmi hujus. Tamen vox psalmi hujus non tacet; instruantur qui possunt, imo qui volunt; qui nolunt, non impediant. Commendetur nobis humilitas; inexaltatum cor meum.» Sacrificium obtulit. Unde probamus quia sacrificium obtulit? Quia humilitas cordis sacrificium est. Dicitur in alio psalmo, «Quoniam si voluisses sacrificium, dedissem utique.» Satis volebat facere Deo pro peccatis suis, propitiare illum volebat, ut acciperet indulgentiam peccatorum: et quasi quaerens unde illum propitiaret, «Si voluisses,» inquit, «sacrificium, dedissem» «utique; holocaustis non delectaberis.» Ergo superflue quaerebat aut arietes, aut tauros, aut aliquam talem victimam, unde placaretur Deus. Quid ergo? quia holocaustis non delectatur Deus, non accipit sacrificium, et sine sacrificio placatur? Si nullum sacrificium est, nullus sacerdos. Si autem habemus sacerdotem in coelis, qui pro nobis interpellat Patrem: Intravit enim
Abbreviated transcription (Latin):
cabitur om̃ib gentib: uos autẽ.
fecistis eam speluncam latronũ.
Nũquid illi qui uoluerunt face¬
re domũ dei speluncam latronũ:
fecerunt ut rueret templum:
Sic & illi qui male uiuunt in ec¬
clesia catholica. quantũ in ipsis ẽ:
domũ dei uolunt facere spelun¬
cam latronũ: nec ideo euertunt
templũ. Ueniet tempus quando
de reste peccatoꝵ suoꝵ foras mit¬
tantur. Hoc autem templũ dei.
hoc corpus xp̃i. hec congregatio fi¬
deliũ unam uocem habent: & tan¬
quam unus homo cantat in psal¬
mo. Eius uocem iam in multis
psalmis audiuimus: audiamus
Si uolumus aure audimus can¬
tantem: & corde cantamus. Si
autẽ nolumus. erimus in illo tẽ¬
plo tanquã ementes & uendentẽ.
id est nr̃a querentes. Intramus.
eccłiam: non ad ea que placent
oculis nr̃is. Uiderit ergo in nume¬
ro ur̃o quis quomͦ audiat: utrũ
audiat & irrideat. utrũ audiat
& postponat. utrũi audiat & con¬
sonet. io est sentiat hic uocem su¬
am: & adiungat uocem cordis sui

Expanded text:
mnibus gentibus; vos autem fecistis eam speluncam latronum» . Numquid illi qui voluerunt facere domum Dei speluncam latronum, fecerunt ut rueret templum? Sic et illi qui male vivunt in Ecclesia catholica, quantum in ipsis est, domum Dei volunt facere speluncam latronum; nec ideo evertunt templum. Veniet enim tempus, quando de reste peccatorum suorum foras mittantur. Hoc autem templum Dei, hoc corpus Christi, haec congregatio fidelium unam vocem habet, et tanquam unus homo cantat in Psalmo. Ejus vocem jam in multis psalmis audivimus; audiamus si volumus, aure audimus cantantem, et nos corde cantamus. Si autem nolumus, erimus in illo templo tanquam ementes, et vendentes, id est, nostra quaerentes: intramus Ecclesiam, non ad ea quae placent oculis Dei. Viderit ergo in numero vestro quis quomodo audiat, utrum audiat et irrideat, utrum audiat et post se ponat, utrum audiat et consonet, id est, sentiat hic vocem suam, et adjungat vocem cordis sui
Abbreviated transcription (Latin):
bescentes damnabunt᷑: & gratu¬
lati coronabunt᷑. Dicetur confu¬
sis. Ite in ignem eternũ: qui p̃pa¬
ratus est diabolo & angelis erus.
Dicetur gaudentib yenite be¬
nedicti patris mei: ꝑcipite regnũ
qd̃ uobis paratũ est ab origine
mundi. Qd̃ cum acceperint iã
spes ñ erit: quia res tenebitur
Transacta ergo spe: transibit nox
illa. Sed donec fiat. a iuigilia ma¬
tutina speret anima mea in dño:¬
matutina usq ad noctem: speret¬

Expanded text:
bescentes damnabuntur, et gratubescentes damnabuntur, et gratulati coronabuntur. Dicetur confusis, «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus;» dicetur gaudentibus, «Venite, benedicti Patris mei, percipile regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» : quod cum acceperint, jam spes non erit, quia res tenebitur. Transacta ergo spe, transibit nox illa; sed donec fiat, a vigilia matutina speret anima nomatutina s
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur ñ est spes. Apłs ait. Qd¬
ꝑ pacientiam expectamus. Si gͦ
pacienter expectare debemus qd̃
non uidemus. usq ad noctẽ spe¬
remus: id est usq ad finem huiꝰ
autȩ nr̃ȩ uel scłi. Cũ autẽ nox ista
transierit. iam ueniet qd̃ spera¬
bamus. & non iam sperabimus:
nec tamen desperati erimꝰ. Est
enĩ intuperatio desperatoꝵ: & ali¬
qͣndo detestamur hominẽ. & di¬
cimus ñ habet spem. Non semꝑ
malũ est: non habere spem. In hac
uita cũ sumus: malũ est ñ habe¬
re spem. Qui enim modo spem
non habet: rem postea ñ habebit.
Ergo modo spem debemus habe¬
re.Sed cũ res uenerit: nũquid speˢ
erit: Qd̃ enim uidet quis quid
sperat: Ueniet dñs d̾s ñr. primo
formã ipsam in qua crucifixus
est & resurrexit demonstraturuᷤ
generi humano: ut uideant pii
& impii. Illi uideant & gratulen¬
tur inuenisse qd̃ crediderunt an¬
teqͣm uiderent: & illi erribescãt
ñ se credidisse qd̾ uidebunt. Eru¬

Expanded text:
videtur, non est spes,» Apostolus dvidetur, non est spes,» Apostolus dper patientiam exspectamus» . Si ergo patienter exspectare debemus quod non videmus, usque ad noctem speremus, id est usque ad finem hujus vitae nostrae vel saeculi. Cum autem nox ista transierit, jam veniet quod sperabamus; et non jam sperabimus, nec tamen desperati erimus. Est enim vituperatio desperatorum, et aliquando detestamur hominem, et dicimus: Non habet spem. Non semper malum est non habere spem. In hac vita cum sumus, malum est non habere spem; qui enim modo spem non habet, rem postea non habebit. Ergo modo spem debemus habere. Sed cum res venerit, numquid spes erit? «Quod enim videt quis, quid sperae?» Veniet Dominus Deus noster, primo formam ipsam in qua crucifixus est et resurrexit, demonstraturus generi humano, ut videant pii et impii: illi videant, et gratulentur invenisse se quod crediderunt antequam viderent; et illi erubescant non se credidisse quod videbunt. Eru
Abbreviated transcription (Latin):
scitauit mortuũ & heliseris: sed
resurrexerunt iterũ morituri.
Dñs ipse quos resuscitauit mori¬
turi resurrexerunt. siue ille ni¬
uenis filius uiduȩ. siue illa pu¬
ella duodecun annoꝵ filia archi¬
synagogi. siue lazarus: aliter re
sunt: sed bis mortui sunt. Nemo
resurrexerat nũquã moriturus.
nisi dñs. Quando autẽ resurre¬
xit dñs nũquã moriturus: A ui¬
gilia matutina. Hoc spera & tu
de dño resurrecturũ te. ñ quomͦ
filius uidue & archisinagogi fi¬
lia resurrexerunt: ñ quomodo
quos suscitauerunt antiqui pro¬
phetȩ. Sed resurrecturũ te spe¬
ra. quomͦ dñs. ut post resurrecti¬
onem qua resurrexeris ñ te iam
timeas moriturũ: & cepisti spera¬
re a uigilia matutina. Spera au¬
tem usq ad noctem. quousq fi¬
niatur hec uita: quousq sit nox
uniuersi generis humani in oc¬
casu scłi. Quare hucusq: Quia
post istam noctem iam ñ erit
spes: sed ipsa res. Spes enim que

Expanded text:
scitavit mortuum , et Elisaeus ; sed scitavit mortuum , et Elisaeus ; sed resurrexerunt iterum morituri. Dominus ipse quos resuscitavit, morituri resurrexerunt; sive ille juvenis filius viduae , sive illa puella duodecim annorum, filia archisynagogi , sive Lazarus : aliter ressunt, sed bis mortui sunt. Nemo resurrexerat nunquam moriturus, nisi Dominus. Quando autem resurrexit Dominus nunquam moriturus? A «vigilia matutina.» Hoc spera et tu de Dofilius viduae et archisynagogi filia resurrexerunt, non quomodo quos suscitaverunt antiqui Prophetae; sed resurrecturum te spera quomodo Dominus, ut post resurrectionem qua resurrexeris, non te jam timeas moriturum: et coepisti sperare a vigilia matutina. 10. Spera autem usque ad noctem, quousque finiatur haec vita, quousque sit nox universi generis humani in occasu saeculi. Quare hoc usque? Quia post istam noctem jam non erit spes, sed ipsa res. «Spes» enim «quae
Abbreviated transcription (Latin):
tutina ceperunt sperare: Quid
est hoc: Non hoc ceperunt spe¬
rare de dño: qd̾ p̃cessit in dño ab
illa uigilia matutina. Sed spera¬
bant de dño. ut si essent xp̃iani
haberent plenam domũ frurm̃¬
to. uino. oleo. argento. auro: nul¬
lus eoꝵ moreretur ĩmaturus..
Si quis ñ haberet filios accipe¬
ret: si uxorem non duxisset du¬
ceret. Non auortiret ñ solũ aliqͤ
mulier in domo eius. sed nec pe¬
cus eius: ñ acescerent cupe erus:
ñ grandinaret᷑ uinea eius. Qui
sic sperabat in dũo. animaduer¬
tit his reb abundare eos qui non
colunt dm̃. & defecerunt pedes
eius. & ñ sperauit usq ad noctẽ.
quia ñ cepit a uigilia matutina.¬
Quis gͦ sic incipit a uigilia matu¬
tina sperare: Qui hoc sperat de
oño: qd̾ cepit ostendere a uigilia
matutina in qua resurrexit. An¬
tea enim nemo resurrexerat sẽꝑ
uicturus. Intendat caritas ũra.
Resuscitati sunt mortui: ante
aduentũ dñi. Nam & helias sui¬

Expanded text:
tutina coeperunt sperare. Quid tutina coeperunt sperare. Quid est hoc? Non hoc coeperunt sperare de Domino, quod praecessit in Domino ab illa vigilia matutina: sed sperabant de Domino, ut si essent christiani, haberent plenam domum frumento, vino, oleo, argento, auro; nullus eorum moreretur immaturus; si quis non haberet filios, acciperet; si uxorem non duxisset, duceret; non abortiret non solum aliqua mulier in domo ejus, sed nec pecus ejus; non acescerent cupae ejus, non grandinaretur vinea ejus. Qui sic sperabat in Dominum, animadvertit his rebus abundare eos qui non colunt Dominum, et defecerunt pedes ejus , et non speravit usque ad noctem; quia non coepit a vigilia matutinaQuis ergo sic incipit a vigilia matutina sperare? Qui hoc sperat de Domino, quod coepit ostendere a vigilia matutina in qua resurrexit. Antea enim nemo resurrexerat semper victurus. Intendat Charitas vestra. Resuscitati sunt mortui ante adventum Domini: nam et Elias resu
Abbreviated transcription (Latin):
deo. & ait tibi. Consecrata sunt iã
om̃ia tua: quando tales primitiȩ
de te datȩ sunt deo. Speragͦ &
in te futurũ: qd̃ p̾cessit in primi¬
tiis tuis. Ergo ille quia a uigilia
matutina resurrexit: cepit ani¬
ma nra ex hoc sperare. & quousq:
Usq in noctem: quousq moria¬
mur. Om̃is enĩ mors nr̃a carna¬
lis: quasi somnus ẽ. Cepisti spe¬
rare ex quo resurrexit dñs. noli
deficere sperare: quousq exeas
de hac uita. Nam si non usq ad
noctem speraueris: deletur to¬
tũ qd̾ speraueras. Sunt enĩ homi¬
nes qui incipiunt sperare: sed
ñ ꝑseuerant usq ad noctem. In¬
cipiunt pati tribulationes ali¬
quas. incipiunt pati temptatio¬
nes:uident homines malos & in¬
iquos felicitate pollere temporali.
Et qm talia sperabant de dño ut
hic essent felices: attendunt eos
quiscelera fecerunt habere qd ip
si desiderabant habere. & deficiũt
pedes eoꝵ: & deficiunt sperare.
Quare: Quia ñ a uigilia ma¬

Expanded text:
Deo, et ait tibi: Consecrata sunt jam Deo, et ait tibi: Consecrata sunt jam omnia tua, quando tales primitiae de te datae sunt Deo; spera ergo et in te futurum quod praecessit in primitiis tuis. 8. Ergo ille quia a vigilia matutina resurrexit, coepit anima nostra ex hoc sperare: et quousque? «Usque in noctem;» quousque moriamur. Omnis enim mors nostra carnalis, quasi somnus est. Coepisti sperare ex quo resurrexit Dominus, noli deficere sperare quousque exeas ab hac vita. Nam si non usque ad noctem speraveris, deletur totum quod speraveras. Sunt enim homines qui incipiunt sperare, sed non perseverant usque ad noctem. Incipiunt pati tribulationes aliquas, incipiunt pati tentationes, vident homines malos et iniquos felicitate pollere temporali: et quoniam talia sperabant de Domino, ut hic essent felices, attendunt eos qui scelera fecerunt, habere quod ipsi habere desiderabant; et deficiunt pedes eorum, et desinunt sperare. Quare? Quia non a vigilia ma