comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te ei oꝑib bonis. Si queris qͦmͦ bene: ecce
intelligitur. et de quo gaudetur. Hoc decet
ineffabilem quem fari non uales. ⁊ tacere
non debes. nil gͦ restat. nͥ ut iubiles .i. ut
gaudeas corde ⁊ si ñ u̾b̃. ⁊ ĩm̾sa leticia gau¬
diorũ: metas ñ habeat psallenciũ. Quia

Expanded text:
te ei bonis operibus. Si quaeris quomodo bene, ecce,intelligitur, et de quo gaudetur, Aug. hoc decet ineffabilem, quem fari non vales, et tacere non debes. Nil ergo restat nisi ut jubiles, id est ut gaudeas corde, et si non verbis, et immensa latitudo gaudiorum metas n
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ. ⁊ ti qͦ utrũq seruare debes. qr
utrũq ad te ꝑtinet. Alioqͥn ñ argueret
phariseos dñs dicẽs. reliqͥstis gͣuiora legis
cio. sis pauꝑi in mala causa misericors: qr
ait tͥ dñs ds tuus. ñ accipias ꝑsonã pauꝑis
in iudicio. aut malã causã eius foueas. ⁊

Expanded text:
udicium, et tu quoque utrumque servare debes, quia utrumque ad te pertinet: alioqui non argueret Pharisaeos Dominus dicens: Relinquitis graviora legis,cio sis pauperi in mala causa misericors, quia ait tibi Deus tuus: Non accipias personam pauperis in judicio , ut malam ejus causam foveas
Abbreviated transcription (Latin):
bat̾ manib suis. ⁊ ꝑcidebat ad ostia porte.
⁊ saliue decurrebat suꝑ barbã eius. Quẽ
cũ uidissec rex achis. ait seruis suis. Cyt qͥd
istũ arrepticiũ adduxistis: Nũ quid intͣ¬
turus est indomũ mea: E sic illũ dimisit
ꝓiciens illum ⁊ abiit inde dauid ĩ columis.
Ad hanc historiã uidetur ꝑtin̾e titulus iste
nec discordat: nͥ ꝗ qui ħ dicitur abimelech.
ibidẽ ꝓprie achis uocabatur. sic̃ in historia

Expanded text:
batur manibus suis, et procidebat ad ostia portae, et salivae decurrebant super barbam ejus. Quem cum vidisset rex Achis, ait servis: Ut quid mihi istum abreptitium adduxistis? Nunquid intraturus est domum meam? Et sic illum dimisit, projiciens illum, et abiit inde David incolumis . Ad hanc historiam videtur pertinere titulus: nec discordat, nisi quod qui hic dicitur Abimelech, idem proprie Achis vocabatur, sicut in historia
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs potestas. Ideo deus homo. stans ante
hominẽ. ait. Non haberes in me potestatẽ:
tollere uiro scõ iob. nͥ priꝰ diceret. Mitte
manũ tuã. ħ ẽ. da potestatẽ. Ideo eruditꝰ
ipse iob. ñ ait. dñs dedit ⁊ diabolus abstu¬
.i. uoluit ⁊ facta s̃ .i. formata de ĩformi
in his uerbis creationẽ rerũ. ⁊ formationẽ. Uel
notat creationẽ ⁊ formationẽ simul ⁊ recreati¬
onem. Creationẽ ⁊ formationẽ primo: cũ ait
Ipse dix̃ ⁊ facta sunt.i. creata ⁊ formata. De¬
inde recreationẽ cum ait. Ipse mandauit. le

Expanded text:
i a Deo. Unde Deus homo stans ante hominem, Non haberes, inquit, in me potestatem, tollere sancto viro Job, nisi prius diceret: Mitte manum tuam, , hoc est, da potestatem. Ideo eruditus ipse Job non ait: Dominus dedit, et diabolus abstuest voluit, et facta sunt, id est formata de informi in his verbis creationem rerum et formationem. Vel notat creationem et formationem simul et recreationem. Creationem et formationem, primo, cum ait: ipse dixit et facta sunt, id est creata et formata. Deinde recreationem cum ait: ipse mandavit, leg
Abbreviated transcription (Latin):
ratione culpȩ eorũ. Sodo p̾mittẽs de spe
boni ⁊ gaudio: narrat quã maligne erga
x fecert .ibi. Anima aũ. Tercio de fructu
passionis agit. ꝓmittẽs ꝯfessionẽ tociꝰ eccłȩ
ibi. Confitebor tͥ. Incipiens itaq ab or̃o¬
iudica .i. dãpna nocentes me. uoto. et ex
deus ꝓ nobis pugnat. . si d̾s ꝓ nobis. quis

Expanded text:
ratione culpae eorum. Secundo praemittens de spe boni et gaudio, narrat quam maligne erga Christum fecerint, ibi, anima autem. Tertio de fructu passionis agit, promittens confessionem totius Ecclesiae, ibi, confitebor tibi. Incipiens itaque ab oratioiod. condemna nocentes me voto; et expDeus pro nobis pugnat. Si Deus pro nobis, quis
Abbreviated transcription (Latin):
am susceꝑis. Duo gͦ bona s̃. Diu̾te a malo. ⁊
fac bonũ. Illud bonũ uitat culpã. ħ m̾etur
palmã. E nota ꝗ ẽ quidã declinandi a malo
adquiritur. Si enĩ qͥs nulla occasione ꝓuo¬
catus ad malũ. a malo oꝑe declinat: uitaũ
utiq penã. quã incurrisset: si illud admi¬
sisset. Si uͦ ab inimico insibili ł inuisibili
ꝓuocatꝰ ł lesus. malũ ñ reddit. ł malo ñ ꝯsen

Expanded text:
ona sunt, diverte a malo et fac bonum. Illud vitat culpam; hoc meretur palmam. Et nota quod est quidam declinandi a malo o etiam vita aequiritur. Si enim quis nulla occasione provocatus ad malum, a malo opere declinat, vitavit utique poenam quam incurrisset, si illud amisisset. Si vero ab inimico invisibili vel visibili provocatus vel laesus malum non reddit, vel malo
Abbreviated transcription (Latin):
ta est enim gens de deo possess or e. Beatus
est popłs de deo possessore: qr ñ ẽ homo
beatus. nͥ ꝑ illud. ꝗ eo melius est. quo se
ipso homo melior fit. Si gͦ melior te uis
esse: quere quod ẽ melius te. ⁊ iñ efficieris
melior te. ⁊ beatus. Illud aũ ñ qͥras extra
te: qr inte ipso ẽ quod q̃ris. si beatus ẽt cu¬
pis: ñ illud queras incorꝑe tuo. s in ipso
animo tuo. quere quid sit melius. qr b̃ĩtu
onem gr̃ȩ. que sit uera b̃̾itudo intelligit.
eamq meret᷑. ꝑ cuiꝰ illuminationẽ meretur
ĩ corpus ei subiectũ incorruptione. ut fiat
ut ꝑ angłos quib equabr humana natura
c̃ fuerit incorruptibił facta: s ꝑ id ꝗ meliꝰ
es. erige gͦ te ad illũ. quẽ cum uolueris
habebis. q ad te uenit reformator animi
tui. qui ante erat eiꝰ formator. nec fit animꝰ
per corpus melior. s ꝑ iustũ animũ fiet
corpus ĩmortale. Iustus uͦ ẽ animꝰ ex deo.

Expanded text:
ta est enim gens, de Deo possessione; beatus est populus de Deo possessore; quia non est homo beatus nisi per illud, quod eo melius est, quo se ipse homo melior sit. Si ergo melior te vis esse, quaere quod te melius est, et inde efficieris melior te, et beatus. Illud autem non quaeras extra te, quia in teipso est quod quaeris si beatus esse cupis. Non illud quaeras in corpore tuo, sed in ipso animo tuo quaere quid sit melius, quia beationem gratiae, quae sit vera beatitudo intelligit, eamque meretur: per cujus illuminationem meretur etiam corpus ei subjectum incorruptionem, ut fiat per angelos quibus aequabitur humana natura, cum fuerit incorruptubilis facta, sed per id quo melius es, erige ergo te ad illum, quem, cum volueris, habebis, quia ad te venit reformator animi tui, qui ante erat ejus formator. Nec fit animus per corpus melior, sed per justum animum fiet corpus immortale. Justus vero est animus ex Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
libri regũ. uͥ scriptũ ẽ. ꝗ cũ fugeret dauid
saulẽ ꝑsecutorẽ suũ: ꝯtulit se ad achis re
orum:  dictũ ẽ illi. Iste ẽ dauid cui choꝵ
faciebant mulieres israhelite: dicentes. Sa¬
ul ꝑcussit mille. ⁊ dauid decẽ milia. Qͥb
auditis. dauid sensit inuidiã. ⁊ timuit
regẽ. Cum enĩ ꝓpt̾ hanc głam inuidere
cepit illi saul: ualde metuendũ erat dauid
ne et ille rex adquẽ ille ꝯfugͥat. uellet op¬
primere eũ quẽ posset de uicino hostẽ
ut ad se ducerẽt eũ. quẽ uolebãt int̾ficere
s miscdłia dei ꝓuidente. ⁊ uiã euadendi
mõstrante: ꝑ figͣationẽ furoris euasit. Mu¬

Expanded text:
ractum. Nam scriptum est quia cum fugeret David persecutorem Saül, contulit se ad Achis regorum. Et dictum est illi: Iste est David cui chorum fecerunt mulieres Israelitae, dicentes: Saul percussit mille, et David decem millia . Quibus auditis David sensit invidiam, et timuit regem. Cum enim propter hanc gloriam invidere coeperit illi Saul, valde metuendum erat David ne et ille rex ad quem confugerat vellet opprimere eum quem posset de vicino hostem ut ad se ducerent eum, quem volebat occidere; sed misericordia Dei providente, et viam evadendi mo
Abbreviated transcription (Latin):
mini .d. ĩ .ci.i. laudate dñm siue habundẽt
ꝓsꝑa. siue occurrant aduersa. E in psaltio
qͥexẽ cordarũ psallite illi. P salterium a
suꝑiori reddit sonũ. ⁊ est decacordum. ꝑ ꝗ
significatur doctrina celestis. que desursum ẽ
⁊ ad celum te uocat. que in decem p̃ceptis bre¬
uiter ostensa est. ⁊ ẽ. Psallite .i. ĩ psalt̾io. d.e.
.i. laudate eum dum attenditis. q̃ suꝑiora nob̾
dedit . s. celestem doctrinã. el ꝑ citharam
intelligit᷑ caro: que ẽ inferior natura hois.
hostiã uiuã. mortificando carnẽ. cũ uiciis
⁊ concupiscenciis. & psallite .i. ĩ .p.d.c.i. ser¬

Expanded text:
 laudate Dominum, sive abundent prospera; sive occurrant adversa, et in psalterio decem chordarum psallite ei vel illi. Psalterium a superiori reddit sonum, et est decachordum, per quod significatur doctrina coelestis quae de sursum est, et ad coelum te vocat, quae in decem praeceptis breviter ostensa est. E laudate eum dum attenditis quae superiora vobis dedit scilicet coelestem doctrinam. Vel per citharam intelligitur caro, quae est inferior natura hominihostiam vivam mortificando carnem cum vitiis et concupiscentiis. Et, psallite illi
Abbreviated transcription (Latin):
talitatẽ. Ideo dicit ex om̃ib uniu̾saliter
q ñ possunt dici particłatim .i. singillatum:
quanta ĩpetrauit .i. de quantis eripi impe¬
cate. Et quo ordine: Ecce. Accedite ad eũ.
fide inherendo. ⁊ duob pedib geminȩ ca¬
ritatis currendo. ⁊ ꝑcipiendo illũ illumi¬
namini. ñ fiatis ceci sic̃ iudei: qr de crucifi¬
xo tenebrati s̃: nos manducando crucifixũ
⁊ bibendo. illuminam᷑. Q. post lum̃ facies
ur̃e .i. m̃tes. ñ confundent᷑ infuturo iudicis.
.I. ñ frustrabunt᷑ mercede. Decepti enĩ erubes.
apud homines uideat᷑ inferior inimico:
tam̃ semꝑ ẽ suꝑior apud dm̃. Suꝑb uero
sicut eorũ qui cũ audissent xͫ. daturũ carnẽ sũã
ad manducandũ: dixer̃t. Durus ẽ ħ sermo¬

Expanded text:
Cassiod. Ideo dici ex omnibus universaliter, quia non possunt dici particulariter, id est singillatim, quanta impetravit, id est de quantis eripi impecate: et quo ordine? Alcuin. Ecce. Accedite ad eum, Aug. fide inhaerendo, et duobus pedibus geminae charitatis currendo; et percipiendo illum, illuminamini, ne fiatis caeci sicut Judaei, qui de Crucifixo tenebrati sunt: nos manducando Crucifixum et bibendo, illuminamur. Et post lumen faciesest mentes, non confundentur in futuro judicio, et non frustrabuntur mente, decepti enim erubescuapud homines judicatur inferior inimico, tamen semper est superior apud Deum. Superbus vero sicut eorum qui cum audissent Christum daturum carnem suam ad manducandu
Abbreviated transcription (Latin):
Hhumana uoluntas erat. ꝓpriũ aliquid
⁊ tãꝗͣ priuatũ uolẽs. s qr rectũ uult ẽẽ¬
hominẽ. ⁊ ad illũ dirigi qͥ semꝑ ẽ rectus:
subdit. lon tam̃ ꝗ ego uolo: s ꝗ tuuis
pater. Ac si diceret hoĩ uide te in me. qi
te .i. deus. Illũ supͣte. te infra. illũ creato¬
rem. te creaturã cogita. illũ dñm. te seruu:
illũ omipotentẽ. te infirmũ: subiciesq
tuã uoluntatẽ uoluntati illius. erisq rect.¬

Expanded text:
prium aliquid, et tanquam privatum volens. Sed quia rectum vult hominem esse, et ad illum dirigi, qui semper est rectus, subdit: Non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater , ac si diceret homini: Vide te in me, quite, id est Deus, illum supra te, te infra; illum Creatorem, te creaturam cogita; illum Dominum, te servum; illum Omnipotentem, te infirmum: subjiciesque tuam voluntatem eju
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ħ ẽ corpus meũ. Tegebãt uirtutẽ eiꝰ
que ꝑ barbã intelligr̃. & ꝑ hec omĩa ꝓci¬
debat ad ostia porte .i. humiliabat se ad
iniciũ fidei nr̃e. Ostiũ enĩ portȩ: iniciũ
ẽ fidei. Unde incipit eccła. ⁊ ꝑuenit ad
speciẽ. Q est sensus tituli. Ps̃ iste attribuit᷑¬

Expanded text:
meum , tegebant virtutem ejus, quae per barbam intelligitur. Et per haec omnia procidebat ad ostia portae, id est humiliabat se ad initium fidei nostrae; ostium enim portae initium est fidei, unde incipit Ecclesia, et pervenit ad speciem. Et est sensus tituli: Gl. int
Abbreviated transcription (Latin):
sauris suis. qr tribuit eis ad tẽpꝰ potestatẽ
qua ea faciunt ⁊ dicant. qͥb boni erudi¬
untur. ⁊ qr adhuc ẽ aqͣ in utre licet in¬
clusa: gͦ timeat dñm oĩst̾ra. ñ sit secura
ẽ terra. timeat: non sit suꝑba leticia. iło¬
in unitate fidei. spei. ⁊ caritatis .i. in eccła. ĩ
qua ẽ caro mortua. ⁊ etiã abissos .i. ꝓfundos
ponit inter eos qui s̃ thesaurꝰ. De qͥbus
alios ditat sapiencia. Talis fuit paulus.
qui de abisso factus ẽ thesaurus .i. de ꝑse
.i. de fluctuanti popło facta. Wel in the¬
sauris sapienciȩ et scienciȩ suȩ .i. in scrip¬

Expanded text:
sauris suis, quia tribuit eis ad tempus potestatem sauris suis, quia tribuit eis ad tempus potestatem qua ea faciant et dicant quibus boni erudiuntur. Et quia adhuc est aqua in utre licet inclusa, ergo timeat Dominum omnis terra, non sit secura ua plena est terra, timeat ne sit superba laetitia. Idein unitate fidei, spei, et charitatis; id est in Ecclesia, in qua est caro mortua. Et etiam abyssos, id est profundos lcuin. id est ponit inter eos qui sunt thesaurus, de quibus alios ditat sapientia. Talis fuit Paulus, qui de abysso factus est thesaurus, id est de est de fluctuanti populo, facta. Vel, thesauris, sapientiae et scientiae suae, Cassi
Abbreviated transcription (Latin):
di patris. s oĩs. qr ⁊ doctrina eorũ. ⁊ miracda
a spu scõ data s̃. ⁊ confirmata. a qͦ adeo ꝯfir¬
mati s̃. ut c̃ fiducia int̾ lupos irent. ⁊c̃ int̾
tit. Unꝰ lupus simittat᷑ in mediũ innum̾a¬
bilium ouiũ: que ei resistet: Qd ñ turbat:
Om̃s deuorat: insi qi cito forte saciatur. Misit
uͦ xp̃c infirmos inter seuos. qui eos tenuer̃t
⁊ tradider̃t potestatib atq pssuras intule¬
runt. s uirtute non sua. s sp̾c in eis loquẽ¬
tis. ñ defecer̾t. s oues lupos uicer̃t. ⁊ mun¬
dum lupis plenũ: ouib impleuer̃t. Seuie¬
bat tunc mare ꝑsequẽtum ingentib fluctib
siciebat enĩ celũ di. Modo uero ꝑ passionẽ
illorũ qui aciẽ ruꝑunt. głificatũ ẽ nom̃xͥ:¬
⁊ eleuatũ suꝑ capita tum̃tiũ gurgitũ. Uñ
i eis. ⁊ intra mortalẽ pellem fremit ꝯclu¬
sa salsugo Uñ subdit. Congregans. et ẽ.
pelle: mortał pellis contegit amarã cogi
se ẽ ꝑonẽs abissos .i. ualde malos inthe¬

Expanded text:
 pars, sed omnis, et doctrina eorum et miracula a Spiritu sancto data sunt et confirmata, a quo adeo confirmata sunt, ut cum fiducia inter lupos irent, et cum esin medium innumerabilium ovium, quae ei resistent? Quid non turbat? Omnes devorat, nisi forte quod cito satiatur. Misit vero Chistus infirmos inter saevos, qui eos tenuerunt et tradiderunt potestatibus, atque pressuras intulerunt: sed virtute non sua, sed Spiritus in eis loquentis non defecerunt, sed oves lupos vicerunt; et mundum lupis plenum, ovibus impleverunt. Saeviebat tunc mare persequentium ingentibus fluctibus, sitiebat terra coelum Dei, modo vero per passionem illorum qui aciem ru est super capita tumentium gurgitum. Unde in eis, et intra mortalem pellem fremit conclusa salsugo. Unde subdit, congregans, etc., qcta in pelle, mortalis pestis contegit amaram cogitonens abyssos, id est valde malos, in the
Abbreviated transcription (Latin):
recreationis. ut timeat̾ potencia qͣ creat:
amet᷑ miscdłia qua recreat. Intencione ad
qͥd de p̾dictis senciat: subdit ibi. Anima
nr̃a. Ostendes gͦ propħa qͥ laudare debe¬
ant: iustos ad laudẽ monet dicẽs. O iꝰti¬

Expanded text:
recreationis, ut timeatur potentia, qua creat, et ametur misericordia qua recreat. Intentio. Ad lquid de praedictis sentiat, subdit, ibi, anima nostra. Ostendens ergo Propheta qui laudare debeant, justos ad laudem monet, dicens, o
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ fallit. Uñ ⁊ fidelis dr̃ ds. s ałr
deus. aliter homo fideł dr. Fidelis enim
ẽ deus homini. dãs ꝗ ꝓmisit. Fidelis est
homo: credẽs ꝓmittenti deo. Ex ꝓmisso¬
ex cõmisso. qr nicħ ei ꝯm̃dauimꝰ ut debito¬
rem teneamꝰ c̃ ab illo habeamꝰ omĩa qͥb
gaudemꝰ. Teneamꝰ gͦ fidelissimũ debito¬
rem: ꝙ tenemꝰ fidelissimũ ꝓmissorẽ. Seq̃r.

Expanded text:
nullum fallit. Unde et fidelis dicitur Deus , sed aliter homo fidelis dicitur. Fidelis enim est Deus, dans homini quod promisit, fidelis est homo credens promittenti Deo, ex promissoex commisso, quia nihil ei commendavimus, ut debitorem teneamus, cum ab illo habeamus omnia quibus gaudemus. Teneamus ergo fidelissimum debitorem, quia tenemus fidelissimum promissorem; Et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qr exultare non possumꝰ nͥ laudando
inquit. rectos decet collaudatio. Laudat
qui rectus ẽ .i. subditus deo. Aliter ẽ dis¬
tortus curuus. Laudat dm̃: qñ sͥ bñ ẽ.
Blasphemat. qñ male. Rectus uͦ semꝑ
sue uoluntati .i. uoluntatẽ omĩpotentis uo¬
luntati infirmi. uoluntatẽ dei uoluntati ho¬
minis. Quantũ enim distat ds ab homine:
tantũ uoluntas dei. a uoluntate hõĩs. Wñ¬

Expanded text:
e in illo non possumus nisi laudando, inquit, rectos decet collaudatio. Laudat qui rectus est, id est subditus Deo aliter est distortus, curvus laudat Deum quando sibi bene est; blasphemat, quando male; rectus vero sems voluntati suae, et voluntatem omnipotentis voluntati infirmi, et voluntatem Dei voluntati hominis. Quantum enim Deus distat ab homine, tantum voluntas Dei a voluntate hominis. Un
Abbreviated transcription (Latin):
stabilis manẽs das cuncta mou̾i. qr ds es
⁊ iđo ñ es uolens iniqͥtatẽ.i. sciã ꝗ esse dm̃¬
Item astabo tͥ. Astat ille deo uͥ p̃sens qͥ purꝰ
serit. Uel ita. mane ast tͥ. ñ mutat᷑. et tẽ
uidebo te. ñ eium uidet dm̃ qͥ t̃renes in he¬
ret. sed qui in mane uirtutũ do astat. Beati
iniquis uidi sine mane. Uere ñ uis iniqͥta

Expanded text:
beatitudinem. Per hoc enim quod ait, astabo, duo notat, mentis directionem ad aeterna, et perseveranItem astabo tibi. Astat ille Deo ut praesens, qui pserit. Vel ita, Mane astabo tibi, non mutatur. Et tunc videbo, te. Non enim videt Deum qui terrenis inhaeret, sed qui in mane virtutum Deo astat. Beati iniquis videri sine mane. Vere non vis iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
te dr. qr rotund ẽ in patͥa dauid. duo fa¬
cit: qr corpꝰ munit: ⁊ caput coronat. Ita
gͣtuita dei uoluntas que nos uocat est de
clipeus capiti aptatus: corona ẽ cordide

Expanded text:
t est rotundum in patria David, duo facit, quia corpus munit, caput coronat. Ita gratuita Dei voluntas, qui nos vocat, est declypeus capiti aptatus, corona est, cordi de
Abbreviated transcription (Latin):
chori uoce. qñq uoce humana sñ ĩstrum̃¬
utͦq cantabat᷑. aliqñ p̃cinebat sonꝰ instru¬
m̃ti. ⁊ acclamabat uox chori. Aliqñ uox
chori p̾cinebat. ⁊ instrum̃tũ sequebat᷑:
qñ uͦ solo instrum̃to cantabat᷑. dicebatur

Expanded text:
 voce humana, sine instrumeutroque cantabatur, aliquando praecinebat sonus instrumenti, et acclamabat vox chori. Aliquando vox chori praecinebat, et instrumentum sequebatur. Quando solo instrumento cantabatur dicebatur
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchrũ patens .i. comꝑabile sepulchro pa¬
tenti qr fetida ꝓmunt ad corrũpendũ aliõ
quib si ñ ꝓficiunt: linguis suis .i. malis
dolose agebant. Si enĩ aꝑte non possunt
deciꝑe: dolose agunt sub specie ueri. falsa
inducentes. Et nota ꝗ ait agebant. qr ñ
mͦ moliunt᷑ dolos. s ⁊ efficiunt cũ alios se¬

Expanded text:
sepulcrum patens, id est comparabile sepulcro patenti, quia fetida promunt ad corrumpendum alios. Quibus si non proficiunt linguis suis, id est malis, dolose agebant. Si enim apte non possunt decipere, dolose agunt, sub specie veri falsa inducentes. Et nota quod ait, agebant, quia non modo moliuntur dolos, sed efficiunt quod
Abbreviated transcription (Latin):
lentur plus minꝰue. Ideo expelle: q̃m odñe
te cibũ u̾itatis suauẽ. sͥ amarũ fecer̃t. Panᷤ
enĩ qͥ de celo descendit qͥ in se dulcis ẽ⁊
uita egͥs: ita amarꝰ ẽ ꝑ peccã : ut sustin̾e
non possint. S Et letentur. Tercia pars¬
ħ ẽ scdm cassiodorũ. uͥ priꝰ retͥbutiones
malorũ subd̾ p̾mia bonorũ: ut sic̃ t̾ret
Et econtͣ letent̾ in futo de adepta hedi¬
tate omnes qͥ modo sꝑant inte. quib
gustantib suauis ẽ. Uñ. Gustate ⁊ uide

Expanded text:
lentur plus minusve. Ideo expelle, quoniam, ote cibum veritatis suavem sibi amarum fecerunt. Panis enim qui de coelo descendit, qui in se dulcis est, et vita aegris, ita amarus est per peccata, ut sustinere non possint. VEest hic secundum Cassiodorum, ubi post retributiones malorum subdit praemia honorum, ut sicut terret et contra laetentur boni in futuro de habita haereditate. Omnes qui modo sperant in te. Quibus gustantibus suavis es. Unde: Gustate et vide
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯscienciã loq̃r. Mendaciũ ẽ falsa signfic̃õ
uocis cũ intenciõe fallendi. Ut gͦ m̃daciũ
sit: necesse ẽ uͥ falsitas subsit. ⁊ qͣ ꝯscienciã
cio accipiendũ ẽ. sic̃ nec illud os. ꝗ m̃tit᷑
occid aĩam. Sunt enĩ tria gen̾a m̃daciorũ
Nam s̃ m̃dacia q̃dã ꝓsalute ł ꝯmodo ali
cuiꝰ. ñ malicia. s benignitate dicta. Ut
obstetͥces in exodo fecisse legunt᷑. que dixe¬
runt pharaoni falsũ ꝓfiliis hebreorũ ser

Expanded text:
r. Mendacium vero est, falsa significatio vocis, cum intentione fallendi. Ut ergo mandacium sit, necesse est ut falsitas subsit, et contra conscicio accipiendum est, sicut nec illud: Os quod mentitur occidit animam . Sunt enim tria genera mendaciorum. Nam sunt mendacia quaedam pro salute, vel cobstetrices in Exodo fecisse leguntur, quae dixerunt Pharaoni falsum pro filiis Israel ser
Abbreviated transcription (Latin):
ñ intẽplo. cui oꝑib bonis et or̃onib app¬
pinquo orans: ut sim in eiꝰ edificio. Hoc
Adorabo dico: intimore tuo qͥ ẽ magnũ
p̃sidiũ ꝓficientib ad salutẽ: s ꝑuenien¬
tib foras mittit᷑: ñ enĩ timent iã amicũ.¬

Expanded text:
non in templo, cui operibus bonis et orationibus appropinquo, orans ut sim in ejus aedificio. Hoc Adorabo dico, in timore tuo, qui est magnum praesidium proficientibus ad salutem, sed pervenientibus foras mittitur. Non enim timent
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ seruanda. cuiꝰ morte non occidr̃ aĩa sua
.i. iusti tacentis ł alteriꝰ .i. oecisi. Licet autẽ eis
si non falsũ dicerruerũ tac̾e : ut si qͥs ñ uult
hominẽ ad mortẽ ꝓde uerũ taceat. s non
aĩam suã occidat. Non ẽ enĩ culpa

Expanded text:
cujus servanda, cujus morte non occiditur anima sua, id est justi tacentis, vel alterius, id est occisi. Licet autem eis si non falsum dicere, verum tacere. Ut si quis non vult hominem ad mortem perdere, verum taceat, sed non animam suam occidat. Non est enim culpa
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatẽ. Titulus huius
ps̃i historie genesis alludꝰ
uͦ de lib̾a sara .s. rsaac. Hismahel uͦ maior
natu ꝑseq̃bat᷑ ysaac dum ludet cũ eo. In
celligens gͦ sara ludũ hismahel cũ rsaae
ꝑsecutionẽ: dix̃ uiro suo. Eice ancillã ⁊
filiũ eiꝰ de domo. Eiecta ẽ itaq ancilla
de domo cũ filio: ⁊ liba cũ filio hereditatẽ
obtinuit. Ad hanc historiã uidr̃ respic̾e titulꝰ
cui ⁊̃ q̃dam u̾ba ps̃i alludt̃. Uerũ non de
historia. ĩmo de significato agr ĩ ħ ps̃o.
Lib̾a enĩ sara que ñ sedm̃ naturã. s ꝑ cli
grãm peꝑit: eccłam sigͥcat. que filios sp̃u¬
ales deo gen̾at. ñ ui carnis. s gr̃a dei. Ancil¬
la sig̃cat sinagogã. que ꝓ tẽꝑalib seruit
et totũ corpꝰ malorũ. qͥ fecundi ⁊ int̾remiꝰ
habundantes. ꝑsecunt᷑ eccłam: ⁊ filios eius¬

Expanded text:
ereditatem. Rem. Titulus hujus psalmi historiae Genesis alluditvero de libera Sara, scilicet Isaac. Ismael vero major natu persequebatur Isaac, dum ludeIsmaelis cum Isaac persecutionem esse, dixit viro suo: Ejice ancillam et filium ejus de domo . Ejecta itaque est ancilla de domo cum filio, et libera cum filio haereditatem obtinuit. Ad hanc historiam videtur respicere titulus, cui etiam quaedam verba psalmi alludunt. Verum non de historia, imo de significato agitur hoc psalmo. Libera enim Sara, quae non secundum naturam, sed per Dei gratiam peperit, Ecclesiam significat, quae filios spirituales Deo generat, non vi carnis, sed gratia Dei. Ancilla significat Synagogam, quae pro temporalibus servit; et totum corpus malorum, qui fecundi et terrenis abundantes
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ adu̾te. ⁊ unũ. ⁊ sumꝰ. et caribdi. ⁊ ascilla
lib̾ab̾is. Qd enĩ dix̾ unũ: lib̾at te ab ar¬
rio: qđ enim dicit sumꝰ. lib̾at te a sabellio.
Sumꝰ enĩ ñ drẽt de uno. nec unũ. de diũso.
Erubescant ergo sabelliani qͥ dñt ẽẽ ipsũ
patrẽ qui ẽ filius ꝯ fundantes ꝑsonas. qui
et dicti sunt patͥ passiani. q diẽt patrẽ fuisse
filiũ. ñ unã sub̾am. s duas: patrẽ maiorẽ.
filiũ minorẽ. Noli ħ dic̾e tu catholice. Una
enĩ suba ẽ patͥs et filii. una diuinitas. una
coet̾nitas. ꝑfecta equalitas. nulla dissimili¬
tudo. Si gͥ credis aliũ ẽẽ xp̃m a patre in
aliqͦ tam̃ distantẽ scdm naturã. a caribdi
sabellii euasisti: sed in scilleis scopulis arrii
naufragasti. In medio gͦ nauiga. utrũq
ꝑicłosum latus deuita. ⁊ dic pat̾ pater ẽ:¬
et filiꝰ filius ẽ. Alius pater alius filiꝰ. s nõ

Expanded text:
di et a Scylla liberaberis. Quod enim dixit unum, liberat te ab Ario; quod dixit sumus, liberat a Sabellio. Sumus enim non diceret de uno, nec unum de diverso. Erubescant ergo Sabelliani, qui dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius, confundentes personas; qui et dicti sunt Patripassiani, quia dicunt Patrem suiFilium: non unam substantiam, sed duas: Patrem majorem, Filium minorem. Noli hoc dicere, tu catholice; una enim substantia Patris et Filii, et una divinitas, una coaeternitas, perfecta aequalitas, nulla dissimilitudo. Si igitur credis alium Christum esse a Patre in aliquo tamen distantem secundum naturam, a Charybdi Sabellii evasisti; sed in Scyllaeis scopulis Arii naufragasti. In medio ergo naviga, utrumque periculosum latus devita, et dic: Pater, Pater est, Filius, Filius:. ali
Abbreviated transcription (Latin):
radiat ds. ⁊ ꝑ ħ lum̃ dedisti leticiã spũalẽ
ñ foris in uanis. s intus. in corde .m. u̾ habi¬
tat ds ibi querenda ẽ leticia. Intus enĩ st̃
uera ⁊ c̾ta bona: q̃ mali ñ uident tꝑͥalia sec¬
tantes. De quib recte subdit. A fructu uł¬

Expanded text:
sti laetitiam spiritualem non foris, et in vanis, sed intus in corde meo, ubi habitat Deus, ibi quaerenda est laetitia; intus enim sunt vera et certa bona, quae mali non vident, temporalia sectantes, de quibus recte subdit: VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria: ponit ꝓ om̃ĩb diuiciis qͥb illi młti
qui ñ quer̃t uerũ bonũ multiplicati s̃. qͥ enĩ
ñ uident regnũ celorũ int̾ se ẽẽ: in his mul¬
tiplicati st̃. ñ quidẽ in u̾itate. s multiplici
distractione ⁊ erũpna. Non enĩ multiplica¬
tio semꝑ ub̾tatẽ significat. s plerũq ad
multa distractione. cũ aĩa tẽꝑalib dedita
semꝑ exardescit cupiditate. nec uacare pot̃:
s multiformi ⁊ erũpnosa cogitacione distͥcta
simplex bonũ ñ sinit᷑ uidere. Isti ergo innu¬
meris fantasmatib distracti. ñ in simplici¬
tate cordis q̃rt̃ simplex bonũ: agentes ꝯͣ ħ¬

Expanded text:
 illi multi qui non quaerunt verum bonum, multiplicati sunt. Qui enim non vident regnum coelorum intra se esse, in his multiplicati sunt, non quidem in veritate, sed multiplicati in distractione et aerumna. Non enim multiplicatio semper ubertatem significat, sed plerumque ad multa distractionem, cum anima temporalibus dedita semper exardescit cupiditate, nec vacare potest, sed multiformi et aerumnosa cogitatione distracta. Simplex bonum non sinitur videre. Isti ergo innumeris phantasmatibus distracti, non in simplicitate cordis quaerunt simplex bonum, agentes
Abbreviated transcription (Latin):
finis tenebrarũ. et iniciũ lucis. que semꝑ
c̾seat. ut nec incipientes excludant᷑. qui ꝯsu¬
etudine ⁊ amore peccandi discedentib qͣsi
tenebris incipiunt dm̃ uidẽ. ⁊ in eo paula
nocte clamaũ ñ ẽ exaudita. Et qr ñ ẽ exau¬
dita: sentit qͥd oporteat tͣnsire. ut audiat᷑.
et ido dicit exaudies: Uel suꝑiꝰ audita ẽ
s ñ intellig̾ se auditã: qr ñdũ uidet auditorẽ
nͥ tenuiter. Et ẽ sensus. Oraui nec sencio me

Expanded text:
finis tenebrarum, et initium lucis, quae semper crescit, ut nec incipientes excludantur, qui consuetudine et amore peccandi discedentibus quasi tenebris et incipiunt Dominum videre, et in eo paulatnocte clamavit, non est exaudita. Et quia non est exaudita, sentit quid oporteat transire, ut audiatur. Et ideo ait, Exaudies. Vel superius exaudita est, sed non intelligit se exauditam, quia nondum videt auditorem, nisi tenuerit. Et est sensus: Oravi, nec sentio me
Abbreviated transcription (Latin):
qr tales sunt: o deus iudica illos. ñ optat
s qd fut̾um ẽ p̃dicit. Iudica dico. sic qͥeci¬
onib suis. Decidit enĩ qͥ spe sua frustrat᷑.
Ita decidant. Expelle eos qui s uident᷑
int̾missi. scdm multitudinẽ .i. e.i. longe u̾¬

Expanded text:
 tales sunt, o Deus, judica illos. Non optat, sed quod futurum est praedicit. Judica, dico, sic: VEod., Aug. Decidit enim qui spe sua frustratur. Ita decidant. Expelle eos qui sibi videntur intromissi secundum multitudinem impie
Abbreviated transcription (Latin):
uetat. ꝓͥetas enĩ diapsalmatis ñ ꝯiunctionẽ
inferiorũ ⁊ suꝑiorũ u̾borũ exigit. s disiu̾e¬
tionẽ: licet ħ pene nꝗͣ seruet᷑. Licet enim
diap̾cuint̾ponat᷑: sequens tñ ẽ p̃cedenti litt̾a
⁊ ad dext̾am suã collocando. Ad quẽ ꝯu̾ti
debetis ab amore m̃di. De qͦ dr̃. Cũ uen̾it

Expanded text:
njunctionem inferiorum et superiorum verborum exigit, sed disjunctionem, licet hoc pene nusquam servetur. Licet enim diapsalma interponatur, sequens tamen cum praecedenti litteraet ad dexteram suam collocando, ad quem converti debetis ab amore mundi; de quo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
duc dico in iusticia tua. qͣ penitentes et sim¬
plices recipis: non in iusticia hoĩs .i. q̃ hõi ui
ñ suũ malũ infert. s suis malis eos relinqͥt:
in id ꝗ elegͥunt eos expellens. Homo uͦ cũ
malus est. dum punire uult malũ. Dem̃
c̾am supponit qͣre debeat deduci. ꝑꝑter
inimicos meos. ꝯfundendos ł ꝯu̾tendos.
⁊ dirige uiã meã. qͣ it̾ ad te in ꝯspectu
tuo .i. in conscientia. uͥ homo aliqͥs non

Expanded text:
duc, dico in justitia tua qua poenitentes et supplices recipis, non in justitia hominis, id non suum malum infert, sed suis malis eos relinquit, in id quod elegerunt expellens eos. Homo vero cum malus est, dum punire vult malum. Deinde causam supponit, quare debeat deduci. Propter inimicos meos, confundendos, vel convertendos: Et dirige viam meam qua itur ad te, in conspectu tuo, id
Abbreviated transcription (Latin):
qñ uero chori uox p̾cedebat. ⁊ instrum̃tũ
uideatur max tam̃ pro misterii significatiõe
hac diu̾sitate in tituł usus ẽ esdras: sicut dd
in magno misterio usus ẽ p̃dicto instrum̃to
yt enĩ supͣdictũ ẽ: p̃s bonã oꝑationẽ notat.
Canticũ: leticiã m̃tis habitã de et̃nis indi
agitur. Canticũ: in quo de m̃tis exultaciõe
solũ tractatur. Psalmi canticũ. ł canticũ
psalmi: uͥ pͥmũ de bona oꝑatione. pꝰ ea de

Expanded text:
tur  videatur, maxime tamen pro mysterii significatione, hac diversitate in titulis usus est Esdras, sicut David in magno mysterio usus est praedicto instrumentot enim supra diximus psalmus bonam operationem notat, canticum laetitiam mentis habitam de aeternis indicagitur; canticum, in quo de mentis exsultatione solum tractatur. Psalmi canticum, vel canticum psalmi, ubi primum de
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatione trac̾tat᷑: ut hic. priꝰ enĩ dic̃ se exau¬
ditum. ⁊ in tͥbulatione dilatatũ. Demũ
de penitencia ⁊ sacrificio iusticiȩ agit: ⁊ ẽ
p̃s iste de morib. qr ad bonos mores infor
qr agit de m̃tis leticia. faciens m̃tionẽ de
eterna iocunditate. p̃s dico dirigens nos in

Expanded text:
se exauditum, et in tribulatione dilatatum; deinde de poenitentia et sacrificio justitiae agit. Et est psalmus iste de moribus, quia ad bonos mores nos informquia agit de mentis laetitia, faciens mentionem de aeterna jucunditate. Psalmus dico dirigens nos in
Abbreviated transcription (Latin):
in idipsũ .i. ĩmutabił dormiã ab oĩ strepitu
mundi securꝰ. cũ mortale ħ induerit ĩ mor¬
talitatẽ. ⁊ pegͥescã .i. fruar beata uita. ⁊ hoc
uere erit. quia iam ẽ spes que ñ confundit¬
pace. qͣi illi laborant mulciplicari his tẽꝑalib:
ego aũ in pace m̃tis dormiã hic oblitus mundi.
tendens in idipsum. ħ ẽ in illud bonũ ꝗẽ¬

Expanded text:
as, dormiam, ab omni strepitu mundi, cum mortale hoc induerit immortalitatem; et requiescam, id est fruar beata vita; et hoc vere erit, quia jam est spes quae non confunditpace. Quasi dicat: Illi laborant multiplicari his temporalibus, ego autem in pace mentis dormiam, hic oblitus mundi tendens in idipsum, id est ad illud bonu
Abbreviated transcription (Latin):
ħ uiri sc̃i recreant᷑. et si extra affugantur:
qua qͥ carent. in uiscerib angustiant᷑. Hec
sunt deabulatoria sac̾dotũ: intẽplo erechi¬
elis. Uñ alibi. Deãbulabã in innocencia
cordis mei. Et nota mutationẽ ꝑsonȩ. A
t̾cia enĩ ꝑsona. uͥ ait exaudiũ: tͣnsit ad
scdam uͥ ait. dilatasti mͥ. Priꝰ enĩ indicauit

Expanded text:
 intus recreantur, etsi extra affligantur, qua qui carent, in visceribus angustiantur. Haec sunt deambulatoria sacerdotum in templo Ezechielis . Unde alibi, Deambulabam in innocentia cordis mei. Et nota mutationem personae. A tertia enim persona, ubi ait, Exaudivit, transit ad secundam, ubi ait: Dilatasti mihi. Prius enim indicavit
Abbreviated transcription (Latin):
uultis ẽt̃ b̃i: Sola u̾itas facit beatos: ex qua
uera sunt omĩa. Ut qͥd ergo tẽꝑaliũ rerum
amore detinemini.: Ut quid tãꝗͣ prima.
Scda pars ubi ꝓposito nouo hoĩe: ueterẽ
iubet exuere. Et sciendũ ꝗ uͥ nos hm̃s
diapͣsi hebrei habent sela. qđ int̾pr semꝑ. Et

Expanded text:
tis? Cum enim sola veritas faciat beatos, ex qua vera sunt omnia, ut quid temporalium rerum amore detinemini, ut quid tanquam prima da pars, ubi posito novo homine, veterem jubet exuere. Et sciendum quod ubi nos habemus diapsalma, Hebraei habent SELA, quod interpret
Abbreviated transcription (Latin):
propħis. qͥ ueris falsa admiscent. ł etiã
de bonis ꝓpħis. De qͥb laq̃i manant. cũ
male intelligunt᷑ eorũ doctͥne. s hos la¬
queos ñ pluit dñs. nͥ his qͥ pecc̃ores sunt.
Unde. Aliis sumꝰ odor uitȩ in uitã: aliis
odor mortis in mortẽ. Om̃s gͦ siue bo¬
ni siue mali. qͥ uerbo dei animas irri¬
gant: nubes dici possunt. De qͥb pluit
dñs suꝑ peccores. ut m̃ in excusabiles sit¬
q̃ pluuia ẽ illis laq̾us. qr ł ñ sane intel¬

Expanded text:
prophetis, qui veris falsa admiscent; vel etiam de bonis prophetis, de quibus laquei manant, cum male intelliguntur eorum doctrinae; sed hos laqueos non pluit Dominus nisi his qui peccatores sunt. Unde aliis sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem . Omnes ergo sive boni sive mali, qui verbo Dei animas irrigant, nubes dici possunt, de quibus pluit Dominus super peccatores, ut inde sint inexcusabiles. Quae pluvia est illis laqueus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
.i. potent̃ agam in eoͥ. qr nicħ ei resistet
qͥ etiã docebit. ñ qͣi scribe ⁊ pharisei. s
tanquã potestatẽ habens. addens legi. n
mutans quedã ꝓ uoluntate sua: ubi
auctor legis ideo ait. Fiduciałr agam

Expanded text:
 potenter agam in eo, quia nihil ei resistet. Quin etiam docebit, non quam si Scribae et Pharisaei, sed tanquam potestatem habens , addens legi, et mutans quaedam pro voluntate sua, ut auctor legis. Ideo ait: Fiducialiter agam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi talia s̃ eloqͥa dñi. Ꝙ. o domine cꝰ eloqͥa
s̃ casta. tu ñ nos ipsi. seruab̾ nos. ꝑ illa
eloqͥa ħ ⁊ infut᷑o. supͣ dix̃ de mal. Disꝑ¬
dat dñs uniu̾sa labia dolosa. Hic dic̃ ꝙ
seruat ages de bonis. Seqr. Et custodieᷤ

Expanded text:
 Talia sunt eloquia Domini. Et, O Domine, cujus eloquia sunt casta, tu, non nos ipsi, Servabis nos per illa eloquia hic et in futuro. Supra dixit de malis, Disperdat Dominus universa labia dolosa; hic dicit quod servet, agens de bonis. Sequitur: Et custodies
Abbreviated transcription (Latin):
Dico locuti sunt uana. ip̃si dico exis¬
tentes labia dolosa .i. garruli ad obla¬
trandꝰ: ⁊ dolosi ad decipiendꝰ. ꝙ. uere
cor sig̃cat. Seq̃r. Disꝑdat.&. garru¬
lisꝰ ⁊ dolosi. s disꝑdat dñs labia do
excipiat .i. se exceptũ putet. Quasi.
passim ꝑeant qͥ in una pͣuitate ꝯue¬
niunt. ⁊ disꝑdat linguã magniloꝗͣ
dos hoĩes. ⁊ do ñ s̃ subditi. Uł philo¬
sophi ꝑ linguã magniloꝗͣ sigcant᷑ p̃p̃¬

Expanded text:
Dico, locuti sunt vana, ipsi dico existentes labia dolosa, Gl. int. id est garruli, ad oblatrandum, et dolosi ad decipiendum. Aug. Et vere cor significat. Sequili sunt et dolosi, sed disperdat Dominus labia dolexcipiat, id est se exceptum putet, quasi passim pereant qui in una pravitate conveniunt. Et disperdat linguam magniloquados homines, et Deo non sunt subditi. Vel philosophi per linguam magniloquam sign
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ cũ aliis apłis misit. ⁊ ei sicut et ce¬
teris eucaristiã dedit ꝗ̃ ante tͣditorẽ
suũ ⁊ diabolũ noĩauit᷑. Cui p̃dicta ĩo
contulit ut ostendet dona dei ad eos
ꝑuenire. qui fidem accipiunt. etiã si
talis sit ꝑ ꝗ̃ accipiunt: qualis iudas
in templo uͥ ostendit. qͥd faciat bonis.
Iibi. Pluet suꝑ peccores uͥ dicit quid
faciat mał. Prius ergo ostendit qͥd boni
faciat: p̃misse int̾rogatiõi respondens.

Expanded text:
i sicut in caeteris eucharistiam dedit, quam ante traditorem suum 24 et diabolum nominavit. Cui praedicta ideo contulit, ut ostenderet dona Dei ad eos pervenire qui fidem accipiunt, etiam si talis sit per quem accipiunt, qualis Judas ncto, ubi ostendit quid faciat bonis; et ibi pluet super peccatores, ubi dicit quid faciat malis. Prius ergo ostendit quid bonis faciat, praemissae interrogationi respondens sic,
Abbreviated transcription (Latin):
.s. filii.s̃ eloqͥa casta .i. sine corruptione
simułonis. Multi enĩ p̃dicant u̾itatẽ
ñ caste. qr uendunt illã p̃cio cupidita
malis dictũ ẽ. ana locuti sunt .&. argen¬
tum dñiꝰ eloquii: ẽ examinatũ .i. qr dñ¬

Expanded text:
 Filii, sunt eloquia casta, id est sine corruptione simulationis. Multi enim praedicant veritatem, sed non caste, quia vendunt illam pretio cupiditatmalis dictum est: Vana locuti sunt et argentum Dominici eloquii est examinatum ign
Abbreviated transcription (Latin):
xer̃t iudei .i. destructorẽ legis arbitrati
sunt. Iustꝰ autẽ q̃ canqͣ dͥestructorẽ legis
contẽpnebant. quid fecit:. Ecce dñs in
tẽplo scõ suo ẽ .i. uerbũ patris in homine.
łfilius hoĩs. in celo ẽ ad dexterã patris.
repetit. in celo est sedes eius. ⁊ oculi
eius respiciunt in pauꝑem quẽ suscepit

Expanded text:
ei, id est destructorem legis arbitrati sunt. Justus autem quem tanquam destructorem legis contemnebant, quid fecit? Ecce Dominus in templo sancto suo est, id est Verbum Patris, in homine vel Filius hominis in coelo est ad dexteram Patris. Et repetit, in coelo est sedes ejus. Et oculi ejus re
Abbreviated transcription (Latin):
eo. Sido ñ lucet nob̾.s cũ recedipabͥeo
Illustrat᷑ ab illa parte qͣ habetpachhos
donec foleꝰ occidente plena surgatĩabẽ
orienti ũ iãt ex alla parte soli ocꝑit̃
aꝓꝓpĩqͣre. suꝑior pars illuminat᷑: ĩfe¬
rior obscurat. ħ ide bñ ꝯueñ eccłe. q̃¬
ĩlocis scͥpt̾e. allegorice sol appellatꝰ est.
Quelibet gͦ istarũ duarũ opinionũ
u̾a sit: ꝯgruent̃ luna. allegorice accip̃r
obscuritatib mag̾ negociosiꝰ ꝗͣ fructuo
aut animꝰ ipse ñ ualet. satis ħt omissis
obscuris causis: attendde p̾płarib ocłis
inc̾m̃ta et detͥm̃ta lune. que si deficit
ut renouet᷑. notat eccłam: uͥ creditur
resurrõ mortuorũ fut᷑a. Ecce qͣłr luna
sigͥcat eccłam. Hunc uidend ẽ. qͦmͦ ob¬
scuritas lunȩ: obscuritatẽ eccłȩ sig̾cet.
Obscura aũ fit luna trib modis. ł cũ
fidei ad huc noua. ñdũ t̾ris maior efful¬
sit: ł cũ nubib blasphemorũ tecta ui¬
his t̃rorib ⁊ obscuritatib eccłȩ iniqui

Expanded text:
eo non lucet nobis; sed cum recedit ab eo illustratur ab ea parte quam habet ad nos, donec, sole occidente, plena surgat ab oriente. Cum autem ex alia parte soli coeperit appropinquare, superior pars illuminatur, inferior obscuratur. Hoc idem bene convenit Ecclelocis Scripturae allegorice sol appellatus est. Quaelibet ergo istarum duarum opinionum vera sit. Congruenter luna, allegorice Ecclesiaobscuritatibus magis negotiosis quam fructuosaut animus ipse non valet, satis habet, omissis obscuris causis, attendere popularibus oculis incrementa et detrimenta lunae, quae si deficit ut renovetur, notat Ecclesiam, ubi creditur resurrectio mortuorum futura. Ecce qualiter luna significat Ecclesiam. Nunc videndum est quomodo obscuritas lunae obscuritatem Ecclesiae significat. Obscura autem est, vel fit luna tribus modis vel cum fidei adhuc nova nondum terris major effulsit, vel cum nubibus blasphemorum tecta vihis terroribus et obscuritatibus Ecclesiae iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
quas qͣs ꝑficere edidisti. ł ꝑfecisti ĩplendo
inte p̾dicta in sẽpt᷑is. ł scđdm aliã litterã.
Ut sagitent in obscura luna: rectos corde
Luna. ꝯgrue sig̃cat eccłam. Due enĩ
opiniones sunt de luna. qͣrũ q̃ uera sit
cere. dimidiũ obscurũ ẽẽ. Dũ aũ partẽ
illã q̃ lucet paulatĩ ad t̾rã mu̾cit ut
apparet hoĩb ꝑ bona oꝑa: mͦ latet in
ꝯsciencia soli do nota. I solo corpe uidr

Expanded text:
quas perfecte edidisti. Vel perfecisti, implendo in te, praedicta in Scripturis. Vel secundum aliam litteram: Ut sagittent in obscura luna rectos corde. Luna congrue significat Ecclesiam. Duae enim sunt opiniones de luna, quarum quae vera sitcere, dimidium obscurum esse. Dum autem partem, quae lucet, paulatim ad terram vertit, ut apparet hominibus, modo latet in conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ confido quẽ teneo: qͥ ẽ mons in u̾tice
monciũ. Quomͦ gͦ dicitis. ecce inc̾patio
aĩȩ meȩ. Quid : ẽ ransmigͣ in moncẽ .i.¬
passer .i. sicut auis .i. instabił ⁊ leuis sum
bes ad nos tͣnsire: qr tu es sic̃ passer .i. pen¬
natꝰ uͥtutib ⁊ p̃ceptis. s ħ que obtendi¬
tis. ut tͣnseã ad uos ñ sinunt me tͣnsire. ꝙ
si passer sũ. habeo domũ ut reqͥescã. sd̾m
illud: Ienĩ passer inueñ s domũ. s quã
domũ: Dñm qͥ ẽ refugiũ pauꝑi. Quom̾
gͦ dicitis uͭ ad uos tͣnseã: Pita dicitis
aĩe mee tͣnsinigͣ. a tuo imo in montẽ .i.
in eminenciã intelłs. ꝗͣ nos habemꝰ. ⁊ ita
eris sic̃ passer qͥ in altis nidificat: quom

Expanded text:
confido, quem teneo, qui est mons in vertice montium. Quomodo ergo dicitis. Ecce increpatio; animae meae, quid? Transmigra in monte, ipasser, id est sicut avis, id est instabilis et levis sum, bes ad nos transire, quia tu es sicut passer, id est pennatus virtutibus, et praeceptis. Sed haec quae obtenditis ut transeam ad vos, non sinunt me transire, quia si passer sum, habeo domum ubi requiescam, secundum illud: Etenim passer invenit sibi domum . Sed quam domum? Dominum, qui est refugium pauperi. Quomodo ergo dicitis, ut ad vos transeam? Vel ita: Dicitis animae meae: Transmigra, a tuo imo, in montem, id est in eminentiam intellectus, quam nos habemus. Et ita eris sicut passer, qui in altis nidificat. Et quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
lum: etiã qui ꝯdẽpuat. Iudicat uͦ pupillo:
qͥ pro illo ꝓfert sentenciã. Et notandũ
ꝗ h memorat᷑ scd̾s aduentus ad iudiciũ
qui manifestꝰ erit: cum iste p̃s de occultiᷤᷤ
filii agat. sicut titulus insinuat: sed et
ille aduentꝰ. ñc int̃ occulta filii recte põnit᷑:
qr de eo nemo scit. neq angli. neq uirtuteᷤ.
neq filius hõis. ñ utiq ad ꝯgnoscendũ.
mala finient᷑: cum homo .i. auctor malors
cũ sua plebe dãpnabitur
In finem psalmus dauid. uum
In domino. Titulus. In finẽ p̃s dauid.
Agit hic ꝓpħa de hereticis. qui in
eccła putrida m̃bra. m̃tiunt᷑ se xp̃m
habere. atq ab uniꝰ eccłe uere matͥs
uberib. alios au̾tere atq arriꝑe
moliunt᷑. et ad se tͣhere uolt̾. affirman
amonentes. ut ad eos tͣnseundo tͣnsiigͣmꝰ
alicuiꝰ fidelis. redarguendo eos: ⁊ docendo
eis eẽ resistend.ẽ sensus tituli. Esalmꝰ
iste dirigens nos in finẽ .i. in xͫ: ẽ dauidͥ¬

Expanded text:
lo, qui pro illo profert sententiam. Et notandum quod hic memoratur secundus adventus ad judicium, qui manifestus erit, cum iste psalmus de occultis filii agat, sicut titulus insinuat. Sed et ille adventus nunc inter occulta filii recte ponitur, quia de eo nemo scit, neque angeli, neque virtutes, neque Filius hominis. Non utique ad cognoscendum, mala finientur, cum homo, id est auctor malorum, cum sua plebe damnabiturIN FINEM PSALMUS DAVID. » In Domino confido. Titulus, In finem, psalmus David. Agit hic Propheta de haereticis, qui in Ecclesia putrida membra mentiuntur se Christum habere, atque ab unius Ecclesiae verae matris uberibus alios avertere atque abripere moliuntur, et ad se trahere volunt, afadmonentes, ut ad eos transeundo transmigremus alicujus fidelis, redarguendo eos et docendo, eis esse resistendum. Et est sensus tituli: Psalmus iste, dirigens nos, in finem, id est in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Laborans gͦ eccła illo tẽꝑe. qͣsi nauis ĩ
magnis fluctib ⁊ ꝓcellis: uelut dor¬
mientẽ excitat dñm. ut ĩꝑet uentis: ⁊
tͣnqͥllitas ueniat. dicens. S Exurge dñe.
cito finiant᷑. q̃ tanta s̃: ut nemo uelit
dicet antixͦ et faciet: s o dñe d̾s iam
exurge .i. cito subueni ⁊ manifesta tuã
potenciã. Iam de uindicta agit ꝯͣ antoͦ.

Expanded text:
Laborans ergo Ecclesia illo tempore, quasi navis in magnis fluctibus et procellis velut dormientem excitat Dominum, ut imperet ventis et tranquillitas veniat, dicens: PARS V. cito finiantur quae tanta sunt, ut nemo velit dicet Antichristus et faciet, sed o Domine Deus, jam exsurge, id est, cito veni, et manifesta tuam potentiam. Jam de vindict
Abbreviated transcription (Latin):
nocentes. Dicens. Sedet. Quasi ẽ mora
in insidiis cũ diuitib huꝰ scli. quos di¬
tabit. ⁊ mun̾ib cumulabit. quorũ falsã
felicitatẽ ad alios decipiendos ostentab.
In insidiis dico: positis in occultis .i. in ã¬
biguis. uͥ ñ facile intelligr̃. qͥd appetend̾
sit. qͥdue ñ. Ad qͥd ibi sedet: Ut interfi
innocentẽ ex innocenti faciendo nocentẽ

Expanded text:
nocentem . Cassiodorus: Sedet quasi cum mora in insidiis cum divitibus hujus saeculi quos ditabit, et muneribus cumulabit, quorum falsam felicitatem ad alios dect. Insidiis dico positis in occultis, id est, in ambiguis, ubi non facile intelligitur quid appetendum sit, quidve non. Ad quid ibi sedet? ut interficiat innocentem ex innocenti, faciendo nocentem.
Abbreviated transcription (Latin):
animũ: cadet repentino int̾itu. cadet
ita dñacio t̾rorẽ aꝑtissime insinuat.
saluet. ł oblitꝰ ẽ deus mei ad pumend̃
tio ẽ casus. Itẽ dix̃. Auertit faciẽ suã
ds ne uideat me. ł illos usq in finẽ

Expanded text:
animum, cadet repentino interitu. Cadet ita dominatio terrorem apertissime insinuat. salvet. Vel, oblitus est Deus mei ad puniendutio est et casus. Item dixit, avertit faciem suam Deus ne videat me vel illos. Usque in finem,
Abbreviated transcription (Latin):
nera.i.g.s.in:i. fama mea ñ tͣnsibit de hac
p̃senti gen̾atione ad postos: nͥ mal artib
tale culm̃ ⁊ tam excelsũ principatũ con¬
seqr: de quo posteri tac̾e non possint.
Animꝰ enĩ ꝑditus expers bonarũ arciũ
atq a iusticiȩ lumine alienꝰ: malis artib
sibi aditũ molit̾ ad famã ddiuturnã. ut
apud posteros ⁊̃ celebret᷑: quiñ possũt
bene inotescere: cupiunt łmale de se
homines loqui. dum mͦ nom̃ eorũ latissi

Expanded text:
Aug. id est fama mea non transibit de hac praesenti generatione ad posteros, nisi malis artibus tale culmen et tam excelsum principatum consequatur, de quo posteri tacere non possint. Animus enim perditus et expers bonarum artium, atque a justitiae lumine alienus; malis artibus sibi aditum molitur ad famam tam diuturnam, ut apud posteros etiam celebretur. Et qui non possunt bene innotescere, cupiunt vel male de se homines loqui, dummodo nome
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ tuas. Solent hoĩes int̾dũ ñ sum̾e
uindictã de iniuriis s̾illatis. qr timene
laborare et irasci: sic ⁊ iste impiꝰ de deo pu¬
tat. ꝗ ñ ualet ds tot mala punire sine.
labore ⁊ ira. Sensus autẽ iste : ꝓnuncia¬
tionẽ q̃rit. In qua si erratũ fuerit. obscu¬
ratur. sic enĩ dix̃ impiꝰ ñ requiret ds: qͣi
deus laborẽ ⁊ irã considet. ⁊ ut tͣdat eos
in manꝰ suas .i. qͣsi laborare ⁊ irasci time¬
at. Iideo parcat eis. ne puniendo eos
laboret. ⁊ tͥbet᷑ ira. sic̃ aliqñ faciunt
hoĩes. dissimulata uindicta. ne laborẽt
ł irascant᷑: I ẽ sensus. Dix̃ antixͤ ñ reqͥret¬

Expanded text:
es interdum non sumere vindictam de universis sibi illatis, quia timent laborare, vel irasci: sic et iste impius de Deo putat quod non valeat Deus tot mala punire sine labore et ira. Sensus autem iste pronuntiationem quaerit, in qua, si erratum fuerit, obscuratur. Sic enim dixit impius: Non requiret Deus, quasi Deus laborem et iram consideret, ut tradat eos in manus suas, id est quasi laborare et irasci timeat. Et ideo parcat eis, ne puniendo eos laboret, et turbetur ira sicut aliquando faciunt homines, dissimulata vindicta ne laborent vel irascantur. Et e