comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ qđ decima quȩ a fidelib dat᷑. dĩ
census nuncupanda ẽ: & ideo ex in¬
tegro reddenda. Cuiꝰ tertia pars scđm
canonẽ toletanũ: ep̃oꝵ e̾e deb&. Nos
uͦ hac potestate uti nolumꝰ. s tantum
singulis annis quartã partẽ usu roma¬
noꝵ pontificũ: & obseruantiã sc̃ȩ eccłȩ
romanȩ de eadẽ habere uolumꝰ. Quod
siqͥs c̃tentiosus inde reꝑtꝰ fuerit. siue
clericꝰ. siue ille laicꝰ sit: cõmunione
pͥuabit᷑. & synodali censura udicabit᷑.
mancipiis. peculus : antiquoꝵ canonũ
instituta seruent᷑. ut om̃a in ep̃i potes¬
tate c̃sistant. De his aut̃ quȩ altarib
offerunt᷑ : tertia pars fidelit̾ ep̃is de¬
ferat᷑. duȩ clericis: decimȩ aut̃ scđm
qͦsdã singulis annis t̃tia pars: aut in
t̃cio tota. Sytam̃ nos sequentes roma¬
nos: singulis annis quartã partẽ aut
in quarto totã ep̃i recipiant: Qđ ir¬

Expanded text:
tem quod decima quae a fidelibus datur, Dei census nuncupanda est, et ideo ex integro reddenda. Cujus tertia pars secundum canonem Toletanum episcoporum esse debet. Nos vero hac potestate uti nolumus, sed tantum singulis annis quartam partem usu Romanorum pontificum, et observantiam sanctae Ecclesiae Romanae, de eadem habere volumus. Quod si quis contentiosus inde repertus fuerit, sive clericus, sive laicus ille sit, communione privabitur, et synodali censura dijudicabitur. mancipiis, peculiis, antiquorum canonum instituta serventur, ut omnia in episcopi potestate consistant. De his autem quae altaribus offeruntur, tertia pars fideliter episcopis deferatur, duae clericis, decimae autem secundum quosdam singulis annis tertia pars, aut in tertio tota. Sed tamen nos sequentes Romanos, singulis annis quartam partem, aut in quarto totam episcopi recipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
euangelica eandẽ impleat ussionẽ:
Cui & maior numerꝰ ẽ sacerdotũ. &
sincerior cultꝰ sacram̃toꝵ. Ideo ergo
dandȩ sunt: ut hac deuotione d̃s pla¬
catꝰ largius p̾stet quȩ necessaria st̃:
sic̃ suꝑius ostendimꝰ. Et ut sacerdotes
ac ministri ȩccłȩ.cura & sollicitudine
necessitatũ corporaliũ sine qͥb hȩc
uita transigi ñ potest releuati: libe¬
riores fiant ad meditationẽ diuinȩ
legis & doctrinȩ administrationẽ.
atq spiritalis seruitu uoluntariam
explecionẽ. Et ut munꝰ popłi in coti¬
diana oblatione dño immolet᷑: nec
ñ scđ̾m statuta canonica in sustenta¬
tionẽ pauperũ. & restaurationẽ ȩccła¬
rũ ꝓficiat. Quattuor enĩ parces iuxta
canones fieri de fideliũ oblationib
debent: ut una sit ep̃i. altera cleri¬
corũ: tertia pauperũ. quarta restau¬
ñ uult. nisi qͦlib& munere ab eo redi¬
mant᷑: ab ep̃is ꝓhibendũ est nefiat:¬

Expanded text:
Evangelica eamdem impleat jussionem? Evangelica eamdem impleat jussionem? Cui et major numerus est sacerdotum, et sincerior cultus sacramentorum? Ideo ergo dandae sunt, ut hac Deus devotione placatus, largius praestet quae necessaria sunt, sicut superius ostendimus. Et ut sacerdotes ac ministri Ecclesiae cura et sollicitudine necessitatum corporalium, sine quibus haec vita transigi non potest, relevati, liberiores fiant ad meditationem divinae legis et doctrinae administrationem, atque spiritalis servitii voluntariam expletionem. Et ut munus populi in quotidiana oblatione Domino immoletur, nec non secundum statuta canonica in sustentationem pauperum, et restaurationem ecclesiarum proficiat. Quatuor enim partes juxta canones fieri de fidelium oblationibus debent, ut una sit episcopi, altera clericorum, tertia pauperum, quarta restaun vult, nisi quolibet munere ab eo redimantur, ab episcopis prohibendum est ne fiat
Abbreviated transcription (Latin):
Iecimas dõ & sacerdotib dĩ dandas:
abrahã factis. ia cob ꝓmissis insinuat.
Deinde lex statuit: ut om̃s doctores
sc̃i cõmemorant. Et ꝓfecto dignũ erat
ut israhelitȩ decimas pecoꝵ & frugũ
genita cunctoꝵ disꝑdidit. grãmq suis
p̃stitit: ut impetratis pecunus. spoli¬
arent ȩgyptũ. De qͥb decimis. augu¬
stinꝰ doctor uenerabilis dicit. Decimȩ
ex debito reqͥrunt᷑. Quid si diceret õs.
nempe m̃s es õ homo. mea ẽ t̾ra quam
colis. mea st̃ semina quȩ spargis. mea
animalia quȩ fatigas. m̃s ẽ solis calor.
& cũ om̃a mea sint: tu qͥminꝰ accomo¬
das. solã decimã merebaris: s reseruo
tibi nouẽ. da mͥ decimã. Si ñ dederis
mͥ decimã: auferã nouẽ. Si dederis mͥ
decimã: multiplicabo nouẽ. Cũ itaq
iudaicꝰ popłs p̃ceptũ decimarũ tanta
diligentia obseruaret. ut de minimis
qͥbq holusculis. ruta uidelic&. m̃ta.
& cimino ut ipse dñs testat᷑ decimas
daret: cur ñ maiori studio plebs

Expanded text:
ecimas Deo et sacerdotibus Dei dandas Abraham factis et Jacob promissis insinuat. Deinde lex statuit et omnes doctores sancti commemorant, et prophetatum erat, ut Israelitae decimas pecorum, et frugum, genita cunctorum disperdidit, gratiamque suis praestitit, ut impetratis pecuniis spoliarent Aegyptum. De quibus decimis Augustinus doctor venerabilis dicit: Decimae ex debito requiruntur. Quid si diceret Deus, nempe meus es, o homo, mea est terra quam colis, mea sunt semina quae spargis, mea animalia quae fatigas, meus est solis calor; et cum omnia mea sint, tu qui minus accommodas, solam decimam merebaris, sed reservo tibi novem, da mihi decimam. Si non dederis mihi decimam, auferam novem. Si dederis mihi decimam, multiplicabo novem. Cum itaque Judaicu populus praeceptum decimarum tanta diligenti observaret, ut de minimis quibusque holusculis, ruta videlicet, menta et cimino, ut ipse Dominus testatur, decimas daret, cur non majori studio plebs
Abbreviated transcription (Latin):
ȩterũ pb̃r si post ordinationẽ aliqͥd
acqͥsierit. illud obseruandũ ẽ : qđ in
canonib de c̃secratis & nihilhabentib
fecerint: & mulieres ibi posuerint.
nqͥrendũ. si aliqͥs pb̃roꝵ de reditib
eccłȩ. ł oblationib ac uotis fideliũ
alio nomine res cõparauerit. & ibi stru¬
cturas fecerit. ł quȩ ad ȩccłam ꝑtinent
ibidẽ collocauerit. & mulierũ freque¬
intationẽ in ibi fieri ꝑmiserit. ł quod
turpius ẽ. tales mulieres ibidẽ habu¬
erit. quȩ lanificiũ suũ exerceant. &
curã domꝰ agant : & in eadẽ pbr fre-¬
quent̃ ueniens manserit. & ẽtra decreta
canonũ hoc malũ agat : qr sic̃ nec suo.
tta nec alieno nomine pb̃r fenꝰ exercere
debet. Multominꝰ fraudẽ facere de
facultatib ȩccłasticis. qm̃ hoc sacrile¬
giũ ẽ : & par crim̃ uidȩ furis. qͥ sacras
oblationes asportabat & furabatur:
chartulariũ nr̃m. ab eatȩ memoriȩ
decessore nr̃o: ut om̃s uob̾ retro tẽpoꝵ

Expanded text:
Caeterum, presbyter si post ordinationem aliquid acquisierit, illud observandum est, quod in canonibus de consecratis nihil habentibus ibi posuerint. Inquirendum si aliquis presbyterorum de reditibus Ecclesiae, vel oblationibus ac votis fidelium alio nomine res comparaverit, et ibi structuras fecerit, vel quae ad Ecclesiam pertinent, ibidem collocaverit, et mulierum frequentationem inibi fieri permiserit, vel quod turpius est, tales mulieres ibidem habuerit, quae lanificium suum exerceant, et curam domus agant, et in eadem presbyter frequenter veniens manserit, et contra decreta canonum hoc malum agat; quia sicut nec suo, ita nec alieno nomine presbyter fenus exercere debet, multo minus fraudem facere de facultatibus ecclesiasticis, quoniam hoc sacrilegium est, et par crimen Judae furis qui sacras oblationes asportabat et furabatur. CAchartularium nostrum, a beatae memoriae decessore nostro, ut omnes vobis retro t
Abbreviated transcription (Latin):
onis qͣlitas ñ lucide inuestigat᷑. senio¬
res ꝓuinciȩ c̃grega. & eos int̾roga. Faci
lius nãq inuenit᷑ : qđ a plurib senti¬
entib quȩrit᷑. Verꝰ enĩ reꝓmissor dñs
ait. Si duo ex uob̃ ł tresc̃ueniant suꝑ
t̃rã in nomine meo: de omni re quãcũq
petierint. fiet illis a patre meo.: Ut¬

Expanded text:
onis qualitas non lucide investigatur, senioonis qualitas non lucide investigatur, seniores provinciae congrega, et eoslius namque invenitur, quod a pluribus senioribus quaeritur. Verus enim repromissor Dominus ait: Si duo ex vobis vel tres conveniunt super terram in nomine meo, de omni re quamcunque petierint, fiet illis a patre meo.
Abbreviated transcription (Latin):
t ep̃i p̾uideant. quẽ hono facere debe¬
bens pb̃r quando ꝓuectus ẽ ad ordi¬
nẽ eccłasticũ. postea emerit p̾dia: cuiꝰ
iurissint : quo ȩccłȩ ad quã denihil
habenti ꝓmotꝰ ẽ e̾e̾ debent. iuxta
canonicã auctoritatẽ: De eadẽ re.
brcũ diocesim tenet: dehis quȩ
emerit ad ȩccłȩ nom̃. scripturã faciat:
aut ab eius quã tenet eccłȩ ordina¬
tione discedat. De eadem re.¬
clerici qͥ nihil habentes ordinant᷑:
& tẽpore episcopatꝰ ł clȩricatꝰ sui a.¬
gros ł quȩcũq p̃dia suonomini cõpa¬
rant. tanquã rerũ dominicarũ inua¬
sionis crimine teneant᷑ obnoxii. nisi
ad eccłam ad quã titulati sunt: eadẽ
ipsa ec̃tulerint. Si aut̃ ipsis ꝓpria¬
lib̾tate alicuiꝰ. ł successione cognatio¬
nis aliꝗd uenerit: faciant inde qđ ueliq̃s:

Expanded text:
facere debebens presbyter quando provectus est ad ordinem ecclesiasticum, postea emerit praedia, cujus juris sint, quoniam Ecclesiae ad quam de nihil habente promotus est esse debent, juxta canonicam auctoritatem. CAP.cum dioecesim tenet, de his quae emerit ad ecclesiae nomen scripturam faciat, aut ab ejus quam tenet ecclesiae ordinatione discedat. De reclerici, qui nihil habentes ordinentur, et tempore episcopatus vel clericatus sui agros, vel quaecunque praedia suo nomine comparaverint, tanquam rerum dominicarum, invasionis crimine teneantur obnoxii, nisi ad ecclesiam ad quam titulati sunt, eadem ipsa contulerint. Si autem ipsis prlibertate alicujus vel successione cognation
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipimꝰ. ut decimas dõ omninodare
ñ neglegat᷑. quas ds̃ ipse dare sibi ẽsti¬
abstrahit. ne forte ds̃ ꝑ peccatũ suũ
auferat ei necessaria sua De illis qui¬
abbates: qͥ decimas ñ sinerent dare
ad eccłas ubi illi colonimissã audiunt.
Vinde decreuit saceriste c̃uentꝰ. ut ep̃i
& abbates de agris & uineis quȩ ad suũ
ł fr̃m stipendiũ habent: decimas ad
ȩccłas deferri faciant. familiȩ uͦ ibi
dent decimas suas: ubi infantes eorũ
baptizant᷑. & ubi ꝑ totũ anni circulũ

Expanded text:
ecipimus ut decimas Deo omnino dare non negligatur, quas Deus ipse dari constiabstrahit, ne forte Deus per peccatum suum auferat ei necessaria sua. CAP. abbates, qui decimas non sinerent dare ad ecclesias, ubi illi coloni missas audiunt. Proinde decrevit sacer iste conventus ut episcopi et abbates de agris et vineis, quae ad suum vel fratrum stipendium habent, decimas ad ecclesias deferri faciant; familiae vero ibi dent decimas suas, ubi infantes eorum baptizantur, et ubi per totum anni circulum
Abbreviated transcription (Latin):
Iuattuor aut̃ tã de reditib tiones.
quã de oblationib fideliũ. ꝓut cuiꝰ.¬
lib& eccłȩ facultas ad mittit : sic̃ dudũ
rationabilit̃ ẽ decredi. c̾uenit fieri
portiones. Quarũ sit una pontificis:
altera clericoꝵ tertia pauperũ : quar¬
ta fabricis applicanda. De qͥb sic̃ sa¬
cerdotis int̾erit. integrã ministris ȩccłȩ
memoratã dependere quantitatem:

Expanded text:
uatuor autem tam de redditu quam de oblatione fidelium, prout cujuslibet ecclesiae facultas admittit, sicut dudum rationabiliter est decretum, convenientes fieri portiones: Quarum sit una pontificis, altera clericorum, pauperum tertia, quarta fabricis applicanda. De quibus, sicut sacerdotis intererit integram ministris ecclesiae memoratam dependere quantitate
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis itaq rei eccłasticȩ qͣntitas. sic̃
remediũ ueniȩ tribuit c̃ferenti: ita
dãpnũ rite p̃parat fraudatori. Et ideo
nullus sacerdotũ ł ministroꝵ ex reb
ȩccłȩ quȩ in qͥb cũq locis a fidelibus
largiunt᷑ aliꝗd auferat: & iuri suo aut
cathedrȩ ꝓpriȩ unitati c̃nectat. Uerũ
ut huiꝰ rei soliditas potior habeatur:
bere solertiã. ut si sacerdotẽ seu mi¬
nistrũ aliꝗd ex collatis reb p̃uiderint
defraudare : aut cõmonitionis ho
nesta c̃uentione cõpescant. aut talia
ep̃o aut iudici corrigenda denuntien.
Qđ si talia ep̃s agere tẽptat: metro¬
politano eiꝰ hȩc insinuare ꝓcurent.
Si aut̃ metropolitanꝰ talia gerit: re¬
gis hȩc aurib insinuare ñ differant.
Ipsis tam̃ hȩredib in eisdẽ reb ñ li¬
ceat qͣsi iuris ꝓprii potestatẽ p̃fer¬
re: ñ rapinã ñ fraudẽ ingerere ñ
uiolentiã quãcũq p̾sumere. Si quis
male rapta cũ c̃fusione restituet: &

Expanded text:
s itaque rei ecclesiasticae quantitas, sicut remedium veniae tribuit conferendi, ita damnum rite praeparat fraudatori. Et ideo nullus sacerdotum, vel ministrorum ex rebus Ecclesiae, quae in quibuscunque locis a fidelibus largiuntur, aliquid auferat, et juri suo, aut cathedrae propriae unitati connectat. Verum, ut hujus rei soliditas potior habeatur, bere solertiam, ut, si sacerdotem seu ministrum aliquid ex collatis rebus praeviderint defraudare, aut comnesta conventione compescant, aut talia episcopo vel judici corrigenda denuntient. Quod si talia episcopus agere tentat, metropolitano ejus haec insinuare procurent. Si autem metropolitanus talia egerit, regis haec auribus intimare non differant. Ipsis tamen haeredibus in eisdem rebus non liceat quasi juris proprii potestatem praeferre, non rapinam, non fraudem ingerere, non violentiam quamcunque praesumere. Si quis male rapta cum confusione restituet
Abbreviated transcription (Latin):
modis ꝓhibitũ. ut siqͥs pb̃r inuentus
fuerit alicui clerico aut laico munera
dare. aut dedisse : aut aliquã pecuniã
tribuere. ut alterius pb̃ri ȩccłam sub¬
ripiat: aut ȩccłam uacantẽ p̃cio redi¬
mat. ꝓ hac cupiditate seu rapina seu
p̾sũptione. turpis lucri grã deiciat᷑.
aclęro. & alienus existat a regula:¬

Expanded text:
modis prohibitum ut, si quis presbyter inventus fuerit alicui clerico aut laico munera dare aut dedisse, aut aliquam pecuniam tribuere, ut alterius presbyteri Ecclesiam surripiat, aut Ecclesiam vacantem pretio redimat, pro hac cupiditate seu rapina, seu praesumptione turpis lucri gratia dejiciatur a clero, et alienus existat a regula
Abbreviated transcription (Latin):
uuicũq pb̃r ꝑp̾ciũ ȩccłam fuerit ad¬
deptus. qũo c̃tra ȩccłasticȩ regulȩ disci¬
plinã agere dinoscit᷑: & qͥ aliũ pb̃rm
legitime ad ȩccłam ordinatũ ꝑ pecu¬
niã expulerit. eãq sibi talit̾ uendica¬
uerit: omnimodis deponat᷑. Ut nullus¬

Expanded text:
m fuerit adeptus, quoniam contra Ecclesiasticae regulae disciplinam agere dignoscitur, et qui alium presbyterum legitime ad Ecclesiam ordinatum per pecuniam expulerit, eamque sibi taliter vindicaverit, omnimodis deponatu
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis germanicis & burgundiȩ re¬
gionis ep̃is. in dño salutẽ. Exegit
dilectio ur̃a Rm̃i. ut ex auctoritate
sedis apłicȩ. ur̃is deberemꝰ c̃sultis res¬
pondere. Et quã uis ñ ꝓlixe s succin¬
cte hoc agere ꝓpt̾ quasdã alias occu¬
pationes festinaremꝰ : denuotamen si
necesse fuerit ob has & alias necessita¬
tes quasi ad caput mittere caritatiue
acceptabiles habemꝰ. Significastis
enĩ qͦsdã sacerdotes in ȩccła quando
euangelia legunt᷑ sedere. & dñi salua¬
toris uerba ñ stantes s sedentes au-¬
dire : & hoc ex maioꝵ traditione se
accepisse narrant᷑. Qđ nullatenꝰ de inceps
fieri sinatis apłica auctoritate mandamꝰ.
s dũ sc̃a eugłia in ȩccła recitant᷑: sacer¬
dotes & cȩceri om̃s ñ sedentes. suenera
uerba intente audiant. & fidelit᷑ adoreã:¬

Expanded text:
cunctis Germanicis et Burgundiae regionis episcopis in Domino salutem. Exegit dilectio vestra, charissimi, ut ex auctoritate sedis apostolicae, vestris deberemus consultis respondere. Et quamvis non prolixe, sed succincte hoc agere propter quasdam alias occupationes festinaremus: denuo tamen si necesse fuerit ob has vel alias necessitates quasi ad caput mittere charitativenc et tunc acceptabiles habemus. Significastis enim quosdam sacerdotes in Ecclesia quando Evangelia leguntur sedere, et Domini salvatoris verba non stantes, sed sedentes audire, et hoc ex majorum traditione se accepisse narrant. Quod nullatenus deinceps fieri sinatis apostolica auctoritate mandamus, sed dum sancta Evangelia in ecclesia recitantur, sacerdotes et caeteri omnes tes dominica verba intente audiant, et fideliter adore
Abbreviated transcription (Latin):
seu laicꝰ. calicẽ aut patenã. aut quȩ¬
lib& uasa sacra & diuino cultui
mancipata : ad alios suos usus retor-¬
quere p̃sumat. Nã qͥcũq de calice
sacro aliud bibit p̃t̃ xp̃i sanguinẽ qͥ
in sacram̃to accipit᷑ : & patenã ad aliud
officiũ hab& quã ad altaris ministe¬
riũ. det̾rendꝰ.ẽ. exẽplo balthasar: qͥ
dũ uasa dñi in usus cõmunes adsũpsit.
uitã parit̾ cũ regno amisit Qđ licitũ

Expanded text:
seu laicus calicem aut patenam aut quaelibet vasa sacra, et divino cultui mancipata ad alios suos usus retorquere praesumat. Nam quicunque de calice sacro aliquid aliud bibit praeter Christi sanguinem qui in sacramento accipitur, et patenam ad aliud officium habet quam ad altaris ministerium, deterrendus est exemplo Balthasar, qui dum vasa Domini in usus communes assumpsit, vitam pariter cum regno amisit. CAP. 141. -
Abbreviated transcription (Latin):
infectũ sit. Post hȩc a lauandario in
nitido loco paret᷑. Ut sacrificiũ altarᷤ.
ñ in serico panno aut tincto. cȩlebretur.¬
ic int̾ cȩtera pͣdicta c̃sultu omniũ
Sc̃stituimꝰ. ut sacrificiũ altaris ñ in se-¬
rico panno aut tincto qͥsquã cȩlebrare
p̾sumer& : s in puro lineo ab ep̃o c̃se¬
done linea munda sepultum fuit.
altare : & ea c̃tingere quȩ uiroꝵ offi¬
cus deputata sunt. De eadem re.
Mhilominꝰ inpacient᷑ audiumꝰ tantũ
diuinarũ rerũ subisse despectũ: ut fe¬
minȩ sacris altarib ministrare firm̃t᷑.
cunctaq ñ nisi uiroꝵ famulatui depu¬
lebrant᷑. int̾ clęricos tã ad uigilias quã
ad missas stare ł sedere pęnitꝰ ñ prȩsu¬
mant: s pars illa quȩ cancellis ab al¬
tari diuidit᷑. tantũ psallentib pateat
clericis. Ad ad orandũ uͦ & cõmuni¬
candũ laicis & feminis. sic̃ mos est :

Expanded text:
infectum sit. Post haec a lavandario in infectum sit. Post haec a lavandario in nitido loco parnon in serico, neque in panno tincto celebrareturHic inter caetera praedicta consultu omnium constituimus ut sacrificium altaris non in serico panno, aut tincto quisquam celebrare praesumeret, sed in puro lineo ab episcopo consedone linea munda sepultum fuit. altare, et ea contingere quae virorum officiis deputata sunt. CAP. CI.hilominus impatienter audivimus, tantum divinarum rerum subisse despectum, ut feminae sacris altaribus ministrare ferantur, cunctaque non nisi virorum famulatui depulebrantur inter clericos tam ad vigilias, quam ad missam, stare vel sedere penitus non praesumant sed pars illa quae cancellis ab altari dividitur, tantum psallentibus pateat clericis. Ad adorandum vero et communicandum laicis et feminis, sicut mos est,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi corpꝰ dñicũ c̃secrat᷑. ubi sanguis eiꝰ
haurit᷑: ubi scor reliqͥȩ rec̃dunt᷑ ubi
p̃ces & uota popłi inc̾spectu dĩ asacer¬
dote offerunt᷑: cũ omni ueneratione
honoret᷑. & mundissimis linteis et
palliis diligentissime cooperiatur:
nihilq suꝑ eoponat᷑. nisi capsȩ cũ sc̃õꝵ
reliqͥis. & .iiiiͦ. euangelia. Expleta missa.
calix cũ patena. & sacram̃toꝵ lib̾ cũ
uestib sacerdotalib. in mundo loco sub
sera recondantur: Ut corporale ex pu¬
rissimo linteo sit: & unius materies.:
lat᷑. ex mundissimo & purissimo linteo
sit : nec in eo alterius generis materia
p̾ciosior aut uilior misceatur. & nũꝙ
suꝑ altare remaneat. nisi intẽpore
missȩ. s aut in sacram̃toꝵ libro ponat᷑.
aut cũ calice & patena in mundissimo
loco rec̃dat᷑. ł qͣndo abluit᷑ a sacerdote.
diacono ł subdiacono: pͥmo in ȩccła
in loco & uase adhoc p̾parato abluat᷑.
eo qđ ex dñico corpore & sanguine

Expanded text:
 ubi sanguis ejus hauritur, ubi sanctorum reliquiae reconduntur, ubi preces et vota populi in conspectu Dei a sacerdote offeruntur, cum omni veneratione honoretur: et mundissimis linteis et palliis diligentissime cooperiatur, nihilque super eo ponatur, nisi capsae cum sanctorum reliquiis, et quatuor evangelia. Expleta missa calix cum patena et sacramentorum liber, vestibus sacerdotalibus, in mundo loco sub sera recondantur. CAP. 133. - Ut corporale ex purissimo linteo sit, et unius materiei. Elatur, ex mundissimo linteo sit, nec in eo alterius generis materia pretiosior aut vilior misceatur, et nunquam super altare remaneat, nisi in tempore missae, sed aut in sacramentorum libro ponatur, aut cum calice et patena in mundissimo loco recondatur: vel quando abluitur a sacerdote, diacono vel subdiacono, primo in ecclesia in loco et vase ad hoc praeparato abluatur, eo quod ex Dominico corpore et sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
De illis qui domũ dĩ contẽptibilẽ faci
iqͥs doc& domũ dĩ c̃tẽptibilẽ unt.¬
ẽe. & c̃uentꝰ qͥ in ea celebrantur.
uoluerit usurpare. ñ c̃ueniente pb̃ro
iuxta decretũ ep̃i: anathema sit:¬
It calix dñi cũ patena. siñ ex auro. fiat.¬
omnimodis ex argento fiat. Nec causent᷑
pb̃ri auaritia suadente de pauꝑtate
łimpossibilitate : cũ quarta pars ex
omnib quȩ ad ȩccam ꝑtinent. in fa¬
bricis ipsius ȩccłȩ sit impendenda.
Admonendus ẽ etiã popłs. ut aliquid
in donariis dñi offerat: sic̃ ille antiquꝰ
popłs sub moyse in tab̾naculo dñi fe
aut ex auri calco ñ fiat calix. qͥa ob
uini uirtutẽ eruginẽ parit: quȩ uo¬
mitũ ꝓuocat. Nullus aut̃ in ligneo

Expanded text:
qui domum Dei contemptibilem faciunt. qui domum Dei contemptibilem faciunt. Si quis docet domum Dei contemptibilem esse, et conventus qui in ea celebrantur, voluerit usurpare, non conveniente presbytero juxta decretum episcopi, anathema sitUt calix Domini cum patena, si non ex auro, omnimodis ex argento fiat. Neque causentur presbyteri, avaritia suadente, de paupertate vel impossibilitate, cum una pars ex omnibus quae ad ecclesiam pertinent 57 in fabricis ipsius ecclesiae sit impendenda. Admonendus est etiam populus ut aliquid in donariis Domini offerat, sicut ipse antiquus populus sub Moyse in tabernaculo Domini feciaere autem aut ex aurichalco non fiat calix; quia ob vini virtutem aeruginem parit, quae vomitum provocat. Nullus autem in ligneo
Abbreviated transcription (Latin):
transmigrare. quatenꝰ & ab hostilitatis
incursu liberior existere ualeas. &
illic c̃suctudinẽ sollẽpniũ festorum
Primo cũ necessitas ꝑsecutoꝵ loca coꝵ
grauauerit: scđo cũ difficultas locoꝵ
fuerit. tertio cũ maloꝵ societate gra
cũ scĩs migr&. interdũ in locoꝑmaneat.
Notandũ. cũ transmutant᷑ alii de mar¬
tẏrib : cũ his honor cõmigrat. aliis uͦ
transmutatis: honor in locis eoꝵ e̾e
Sanguis martyrũ c̃secrat locũ: ñ locꝰ
sanguinẽ. Si aliqͥs dixerit mea ẽ ȩccła:
dices illi qđ in cantico legit᷑. Una est
colũba mea. & unꝰ ẽ dilectus m̃s. Et
dices illi. Aptũ ẽ filiũ occidi insinu
matris & nutricis suȩ : tam̃ scias nutricẽ
tantũ pollutã. & ꝓhac pollutione con
rex erat. Hinc & basilica regalis. qͥa
in pͥmis tẽporib reges tantũ sepeli¬
ebant᷑ in ea: ideo nom̃ sortita ẽ. Nã
tẽ tẽporis cȩteri homines. siue igni
cõbusti: siue aceruo lapidũ sepulti st̃:

Expanded text:
transmigrare, quatenus et ab hostilitatis incursu liberior existere valeas, et illic consuetudinem solemnium festorum Primo cum necessitas persecutorum loca eorum gravaverit. Secundo cum difficultas locorum fuerit. Tertio cum malorum societate gracum illis migret, interdum in loco permaneat. Notandum cum transmutantur alii qui de martyribus, cum his honor commigrat: aliis vero transmutatis honor in locis eorum esSanguis martyrum consecrat locum, non locus sanguinem. Si aliquis dixerit: Mea est Ecclesia, dices illi, quod in Cantico legitur: Una est columba mea, et unus est dilectus meus. Et dices illi: Aptum est filium occidi in sinu matris et nutricis suae? Tamen scias nutricem tantum pollutam, et pro hac pollutione conslion Graecorum rex erat. Hinc et basilica regalis, quia in primis temporibus reges tantum sepeliebantur in ea, ideo nomen sortita est. Nam nunc temporis caeteri homines, sive igni combusti, sive acervo lapidum sepulti
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑ ptineant. d̃tricennalis possessio fir¬
Sic̃ diocesim alienã tricennalis posses¬
sio tollit: ita t̾ritorii c̃uentũ ñ admitat.
Ideoq basilicȩ quȩ nouȩ c̃ditȩ fuerint.
ad eũ ꝓculdubio ep̃m ꝑtinebunt: cuiꝰ

Expanded text:
 Quod tricennalis possessio firSicut dioecesim alienam tricennalis possessio tollit, ita territorii conventum non admittit. Ideoque basilicae quae novae conditae fuerint, ad eum procul dubio episcopum pertinebunt, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
in oratoriis uillaribus non ponantur.
Scõꝵ reliqͥȩ in oratorus uillarib non
ponant᷑ : nisi forsitan clȩricꝰ cuiꝰcũq
parroechiȩ uicinꝰ e̾ẽ c̃tingat. qͥ sacris
pignerib psallendi frequentia famulet᷑.¬
uitatib c̃stitutas: ad alia quȩ securi¬
ora putamꝰ. eiꝰdẽ diocȩseos loca trans¬
ponere : qͦ & habitatores nc̃ degere.
& barbaricũ possit periculũ facilius
declinari. Epterea te lohannẽ frẽm¬

Expanded text:
in oratoriis villaribus non ponantur. Sanctorum reliquiae in oratoriis villaribus non ponantur, nisi forsitan clericus cujuscunque parochiae vicinus esse contingat, qui sacris pignoribus psallendi frequentis famuletvitatibus constitutas, ad alia quae securiora putamus. ejusdem dioeceseos loca transponere, quo et habitatores nunc degere, et Barbaricum possit periculum facilius declinari. Propterea te Joannem fr
Abbreviated transcription (Latin):
occasione nuptiarũ qđ offerre ñ de¬
beat. & ab ciꝰ oblatione ideo se abstin&.s
quotienscũq missas cȩlebrauerint.
missa de trectantes ipsi sumere diuina
mysteria quȩ c̃secrar̃ : calicẽ dñi muli¬
erculis quȩ ad missas offer̃ tradant. ł
qͥb dã laicis. qͥ diiudicare corpus dñi
nesciunt. idẽ discernere int̃ cibũ spi¬
ritalẽ atq carnalẽ. Qd quantũ sit om̃i
ȩccłasticȩ religioni ẽtrariũ : pietas fi
deliũ nouit. Vnde omnib pbris int̃.¬
dicimꝰ. ut nullus in posterũ hoc facere
p̃sumat : s ipse cũ reuerentia sumat.
& diacono. aut subdiac̃ qͥ ministri ft̃
altaris. colligenda tradat. Illud etiã
attendat. ut eos ꝓpͥa manu cõmunic&
Nulli aut̃ laico aut feminȩ eucharistiã
in manib ponat. s tantũ in os eiꝰ cũ his

Expanded text:
occasione nuptiarum quod offerre non debeat, et ab ejus oblatione ideo se abstinet, quotiescunque missas celebraverint.missa, detrectantes ipsi sumere divina mysteria quae consecrarunt, calicem Domini mulierculis, quae ad missas offerunt, tradunt, vel quibusdam laicis, qui dijudicare corpus Domini nesciunt, id est discernere inter cibum spiritalem et carnalem: quod quantum sit omni ecclesiasticae religioni contrdelium novit. Unde omnibus presbyteris interdicimus ut nullus in posterum hoc facere praesumat, sed ipse, cum reverentia sumat, et diacono aut subdiacono qui ministri sunt altaris colligenda tradat. Illud etiam attendat ut eos propria manu communicet. Nulli autem laico aut feminae Eucharistiam in manibus ponat, sed tantum in os e
Abbreviated transcription (Latin):
Noc qͦq statutũ c̃ : ut nullus pbrorum
missarũ sollẽpnia cęlebrare p̾sumat.
nisi duob p̃sentib sibiq respondentib
ꝓme : aptissime c̾uenit. ut & ipsius res¬
pondeat᷑ salutationi.: De illis qͥ con¬

Expanded text:
oc quoque statutum est, ut nullus presbyterorum missarum solennia celebrare praesumat, nisi duobus praesentibus sibique respondentibus pro me, aptissime convenit, ut ipsius respondeatur salutationi. C. LXII. Co
Abbreviated transcription (Latin):
guli pͣcaueant qͦ scribit᷑: Uȩ soli. qr cũ
ceciderit ñ hab& subleuantẽ: sũ mo¬
horis illis atq tẽporib qͥb dõ psallitur
ł sacrificat᷑. unicuiq diuinis singularit᷑
officiis insistenti: ꝑniciosa passio ł cor¬
poris ꝗͣ lib& ualitudo occurrat. quȩ aut
corpꝰ subito subrui faciat : aut mentẽ
alienatione ł t̾rore c̃fundat. ꝓhuiꝰ¬
modigͦ ausib p̾tauentes necessarium
duximꝰ instituere. ut ubi tẽporis uel
loci siue clȩri copia suffragat᷑: habeat
qͥsqͥs ille canens dõ atq sacrificans.
post se uicinĩ solaminis ad uitorẽ : ut
si aliqͦ casu ille qͥ officia impleturꝰ ac¬
cedit turbatꝰ fuerit. ł ad t̾rã elisus: a
t̃go sẽꝑ habeat qͥ eiꝰ uicẽ ex sequatur
intrepidus. & officiũ incȩptũ adimpleat:¬

Expanded text:
scribitur; vae soli, quia cum ceciderit non habet sublevantem . Summohoris illis atque temporibus, quibus Domino psallitur vel sacrificatur, unicuique divinis singulariter officiis insistenti perniciosa passio, vel corporis quaelibet valetudo occurrat, qua aut corpus subito subrui faciat, aut mentem alienatione vel terrore confundat. Pro hujusmodi ergo ausibus praecaventes necessarium duximus insloci, sive cleri copia suffragatur, habeat quisquis ille canens Deo atque sacrificans post se vicini solaminis adjutorem: ut si aliquo casu ille qui officia impleturus accedit turbatus fuerit, vel ad terram elisus, a tergo semper habeat qui ejus vicem exsequatur intrepidus, et officium inceptum adimpleat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓde functoꝵ spiritib loco cõpetenti
dñs dep̃cetur. Sic̃ enĩ nulla dies ex
bus fideliũ p̃ces dño in missarũ sollẽp
nib fundant᷑. Antiqͥtꝰ igit᷑ hunc mo¬
rẽ sc̃a tenet ȩccła. ut & in missarũ sol¬
tiũ cõmendent᷑. dicente bea ͦ augus-¬
tino. Non st̃ prȩt̾mittendȩ supplica¬
tiones ꝓspiritib mortuoꝵ: quas faci¬
endas. ꝓ omnib in xp̃iana & catholica
societate laudamꝰ. De functos etiam.¬
tacitis nominib eoꝵ sub generali
cõmemoratione suscepit ȩccła: ut qͥb
adista desunt parentes aut filii. aut
qͥcũq cognati ł amici : ab una eis ex¬
hibeat᷑. pia matre cõmuni. Ut missa
blasphemias dõ facere. qͥ missas offert
ꝓmalo homine. Augustinꝰ dicit pro
omnib xp̃ianis e̾e faciendũ. qr ł eis
ꝓficit. aut offerentib aut petentib
liquis conꝓuincialibus ęcclesus.
Et institutiones missarũ sic̃ in metro¬
politana ȩccła fiunt. ita in dĩ nomine

Expanded text:
defunctorum spiritibus loco competenti Dominus deprecetur. Sicut enim nulla dies excbus fidelium preces Dnibus fundantur. Antiquitus igitur hunc morem sancta tenet ecclesia, ut et in missarum sotium commendet, dicente B. Augustino: Non sunt praetermittendae supplicationes pro spiritibus mortuorum, quas faciendas pro omnibus in Christiana et catholica societate laudamus. Defunctos etiamtacitis nominibus eorum sub generali commemoratione suscepit Ecclesia, ut quibus ad ista desunt parentes, aut filii, aut quicunque cognati vel amici, ab una eis exhibeatur pia matre communi. CAP. LXV.-blasphemias Deo facere, qui Missas offert pro malo homine. Augustinus dicit pro omnibus Christianis esse faciendum quia vel eis proficit, aut offerentibus, aut petentibus liquis comprovincialibus Ecclesiis. Ut institutiones Missarum sicut in metropolitana Ecclesia fiunt, ita in Dei nomine
Abbreviated transcription (Latin):
& apłicȩ sedis ep̃s. uniũsis germani¬
arũ atq galliarũ regionum ep̃is.
Cũ indĩ nomine in romana ȩccła
synodũ ep̃oꝵ siue cȩteroꝵ c̃sacerdo¬
tũ dĩ fideliũ c̃gregatã habuissemꝰ. &
de eccłasticis statutis ut sunt ab apłis
& a sc̃ĩs patrib tradita diligentius
tractaremꝰ: suꝑuenere litterȩ ur̃ȩ.
& ut magis e̾ent auctoritatiuȩ: etiã
uiuȩ uoces ꝓcesser̃. rogantes ut ordinẽ
p̾fationũ quẽ scã romana ȩccła hacte¬
nus haber&. nr̃is litteris uob reman.¬
daremꝰ. Tc̃ de ur̃a uoluntate & studiotã
bono multũ gauisi sumꝰ. sacrũ ordinẽ
romanũ sacraq c̃stituta nr̃oꝵ ante¬
cessoꝵ soller ter relegentes: inuenimꝰ
has nouẽ pfationes in sacro catalogo
tantũ mͦ recipiendas. qͣs longa retro
uetustas in romana ȩccła hactenus
seruauit: idẽ unã in albis Paschalib.
aliã de Ascensione dñi. Tertiam de
Pentecoste : quartã de Natale dñi.
quintã de Apparitione dñi : sextã de

Expanded text:
ostolicae sedis episcopus, universis Germaniarum atque Galliarum regionum episcopis. Cum in Dei nomine in Romana Ecclesia synodum episcoporum sive caeterorum consacerdotum Dei fidelium congregatam habuissemus, et de Ecclesiasticis statutis, ut sunt ab apostolis et a sanctis Patribus tradita, diligentius tractaremus, supervenere litterae vestrae, et ut magis essent auctoritativae, etiam vivae voces processerunt, rogantes ut ordinem praefationum quem sancta Romana Ecclesia hactenus haberet, nostris litteris vobis remandaremus. Tunc de vestra voluntate et studio tam bono multum gavisi sumus, sacrum ordinem Romanum, sacraque constituta nostrorum antecessorum solerter relegentes, invenimus has novem praefationes in sacro catalogo tantummodo recipiendas, quas longe retro vetustas, in Romana Ecclesia hactenus servavit. Id est, unam in albis Paschalibus. Aliam de Ascensione Domini. Tertiam de Pentecoste. Quartam de Natali Domini. Quintam de Apparitione Domini. Sextam de
Abbreviated transcription (Latin):
corda. aut gr̃as agamꝰ dño dõ nr̃o. cũ
nullus sit qui respondeat: Aut in
canone. & omniũ circũ astantiũ. cũ
nemo ad sit: Aut quẽ inuitat ad ora¬
tionẽ cũ dicit oremꝰ. cũ nullus sit qͥ
secũ oret: Nut gͦ ista pęnitꝰ reticen¬
da st̃: & ñ solũ ñ erit ꝑfectũ sacri¬
ficiũ. uerũ etiã incurret qͥsqͥs ille ẽ¬
illã t̾ribilẽ sententiã. siqͥs tulerit
de hoc : tollat ds̃ partẽ eiꝰ de libro
uitȩ. aut si hȩc muris & parietib in¬
susurrauerit: ridiculosũ erit. Qua¬
ꝓpt̃. illa ꝑiculosa suꝑstitio: maxime
a monasterus monachoꝵ extermi¬
nanda ẽ. Prȩuideant aut̃ p̾lati. ut
res habeant. in cȩlebratione missarũ.
Siqͥs hȩc transgressus fuerit: ab offi¬
cio suspendat᷑.: Incipiunt decreta
scđi pelagii p̃p. successoris Benedicti.
⁊ antecessoris Gregorii p̃p. De p̾fationib¬

Expanded text:
corda, aut Gratias agamus Domino Deo nostro, cum nullus sit qui respondeat; aut, in canone, Et omnium circumstantium, cum nemo adsit. Aut quem invitat ad orationem, cum dicit Oremus, cum nullus sit qui secum oret? Aut ergo ista penitus reticenda sunt, et non solum non erit perfectum sacrificium, verum etiam incurret, quisquis ille est, terribilem sententiam: Si quis tulerit de hoc, tollet Deus partem ejus de libro vitae . Aut si haec muris et parietibus insusurraverit, ridiculosum erit. Quapropter periculosa superstitio maxime a monasteriis monachorum exterminanda est. Praevideant autem praelati ut res hSi quis haec transgressus fuerit, ab officio suspendatur. INCIPIUNT DECRETA SECUNDI PELAGII PAPAE, SUCCESSORIS BENEDICTI, ET ANTECESSORIS GREGORII PAPAE. CA
Abbreviated transcription (Latin):
regulis definitũ ẽ: ut dȩ monus aluisq
passionib irretitis. ministeria sacra
tractare ñ liceat. Cui p̾cepto c̃sensu
rationis adhibito: id cõmunit̃ defini¬
uimꝰ. ut nullus de his qͥ aut in terra
arrepti a dȩmonib delidunt᷑. aut qͦ¬
lib& mͦ uexationis incursib efferunt᷑:
ł sacris audeant ministrare altarib.
ł indiscussi se diuinis ingerant sacra.¬
m̃tis : exceptis illis qͥ corpoꝵ in cõmo¬
ditatib dediti. sine huiꝰ modi passio¬
nib int̾rã apꝓbant᷑ elisi. Qui tam̃ &
ipsi tãdiu er̃ ab officii sui & ordine &
loco suspensi: qͦusq unius anni spatio
ꝑ discretionẽ ep̃i inueniant᷑ ab incursu

Expanded text:
regulis definitum est ut, daemoniis aliisque passionibus irretitis, mysteria sacra tractare non liceat. Cui praecepto, consensu rationis adhibito, id communiter definivimus, ut nullus de his qui aut in terram arrepti a daemonibus eliduntur, aut quolibet modo vexationis incursibus efferuntur, vel sacris audeant ministrare altaribus, vel indiscussi se divinis ingerant sacramentis, exceptis illis qui corporum incommoditatibus dediti, sine hujusmodi passionibus in terram approbantur elisi. Qui tamen et ipsi tandiu erunt ab officii sui et ordine et loco suspensi, quousque unius anni spatio, per discretionem episcopi inveniantur ab incursu
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłȩ. si dirupta fuerit instauranda :¬
& si in eo loco c̃secrationis sollẽpnitas
debͤeat iterari. in qͦ sc̃uaria ñ fuerint :
nihil iudicamꝰ officere. si ꝑ eã minima
aqua exorcirata iactetur: qr c̃secra
missarũ. Et ideo si qua sc̃oꝵ basilica
a fundam̃tis etiã fuerit innouata : sine
aliqͣ dubitatione. cũ in ea missarũ fue¬
rit cȩlebrata sollẽpnitas: totius sc̃ĩfica¬
tio c̃secrationis ĩplebit᷑. Si uͦ scuaria
quȩ habebat ablata st̃: rursus eorũ
repositione. & missarũ sollẽpnitate :¬
reuerentiã scificationis accipiet¬

Expanded text:
esiae, si dirupta fuerit instauranda, et si in eo loco consecrationis solemnitas debeat iterari, in quo sanctuaria non fuerint, nihil judicamus officere, si per eam minima aqua exorcizata jactetur, quia consecMissarum. Et ideo si qua sanctorum basilica a fundamentis etiam fuerit innovata, sine aliqua dubitatione, cum in ea Missarum fuerit celebrata solemnitas, totius sanctificatio consecrationis implebitur. Si vero sanctuaria quae habebat, ablata sunt, rursus eorum repositione, et Missarum solemnitate reverentiam sanctificationis accipiet
Abbreviated transcription (Latin):
calicẽ. ł patenã. ł palliũ altaris. ł uesti¬
m̃tũ sacerdotale. aut librũ ȩccłasticũ:
tab̾nario ł negotiatori. aut cuilibet
laico ł feminȩ in uadiũ dare. nisi ius¬
tissima necessitate urgente: qr tanta
ẽ sc̃itas sacri ministerui. ut salua altio¬
ris mysterii intellegentia : etiã per
ꝓphetã dñs ꝓhibuerit. ne cũ sc̃is uesti¬
m̃tis sacerdos ꝓcedat ad popłm:. s illa
intra sc̃ã dimittat. a colloqͥo diuino
rediens. Et cui in tab̾nas adbibendũ
a sacris canonib ingredi ꝓhibetur.
scĩficata sacro ministerio nec adc̃tiꝵ¬
gendũ inmundis. quantominꝰ in ua¬
diũ exhibere debet : sic̃ stephanus
sc̃s papa & martyr scm̃ hilariũ insuis

Expanded text:
calicem, vel patenam, vel pallium altaris, vel vestimentum sacerdotale, aut librum ecclesiasticum tabernario, vel negociatori, aut cuilibet laico vel feminae in vadium dare, nisi justissima necessitate urgente, quia tanta est sanctitas sacri ministerii, ut salva altioris mysterii intelligentia, etiam per prophetam Dominus prohibuerit, ne cum sanctis vestimentis sacerdos procedat ad populum, sed illa intra sancta dimittat, a colloquio divino rediens. Et cui in tabernas ad bibendum a sacris canonibus ingredi prohibetur, sanctificata sacro ministerio nec ad contingendum immundis: quanto minus in vadium exhibere debet? Sicut Stephanus sanctus papa et martyr sanctum Hilarium in suis
Abbreviated transcription (Latin):
baptizare p̾sumat. nisi inciuitatib
atq tẽporib c̃stitutis: nisi causa egri¬
tudinis. ł cercȩ necessitatis. & loca illa
auctoritatẽ & priuilegia debita re
derat baptizari : exutꝰ pͥorib malis. de
reliqͦ ꝓbonis actib hȩres bonoꝵ cȩles¬
tiũ ex gestis ꝓpͥis fiat. Accedat ad sa¬
cerdotẽ suũ. & ipsi det nom̃ suũ: atq
ab eo audiat mysteria regni cȩlorum.
Ieunus frequentib operã impendat.
ac semetipsũ in omnib ꝓbet : ut tres
m̃ses iã c̃sũmando. in die festo possit̾
baptizari. Baptiret᷑ unꝰqͥsq in aqͥs ꝑen¬
nib: nomine trinȩ beatitudinis inuo¬
catosuꝑse: ꝑunctus pͥmo oleo ꝑ oratio

Expanded text:
baptizare praesumat, nisi in civitatibus atque temporibus constitutis, nisi causa aegritudinis, vel certae necessitatis, et loca illa auctoritatem et privilegia debita retderat baptizari, exutus prioribus malis de reliquo pro bonis actibus haeres bonorum coelestium ex gestis propriis fiat. Accedat ad sacerdotem suum, et ipsi det nomen suum, atque ab eo audiat mysteria regni coelorum. Jejuniis frequentibus operam impendat, ac semetipsum in omnibus probet, ut tres menses jam consummando, in die festo possit baptizari. Baptizetur unusquisque in aquis perennibus, nomine trinae beatitudinis invocato super se, perunctus p
Abbreviated transcription (Latin):
s doceant᷑ integre. & instruant᷑ sensu
sc̃ȩ trinitatis. & mysterio qđ in sc̃a
ȩccła tenet᷑ : & si c̃sentiunt credere.
Si u̾ paruuli sunt hebetes. qͥ doctrinã
ñ capiant: respondeant ꝓillis qͥ eos
offer̃ iuxta morẽ baptizandi. & ita
int̾rogent᷑: ut sciant ꝗd respondere
Iuicũq baptizatꝰ fuerit ab hereticis
in nomine patris. & filii. & sp̃s scĩ:
Nullomꝰ rebaptirari debet. sed per
solã manus impositionem purgan

Expanded text:
doceantur integre, et instruantur, sensu sanctae Trinitatis, et mysterio quod in sancta Ecclesia tenetur: et si consentiunt credere,  Si vero parvuli sunt hebetes, qui doctrinam non capiant, respondeant pro illis qui eos offerunt juxta morem baptizandi, et ita interrogentur, ut sciant quid respondere Quicumque baptizatus fuerit ab hereticis in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, nullo modo rebaptizari debet, sed per solam manus inpositi
Abbreviated transcription (Latin):
abhereticis accipere ñ potuerunt :
catholicis copulandi sunt:: De pb̃ro.
tamen in t̾rinitate baptizabat᷑.

Expanded text:
ab haereticis accipere non potuerunt, catholicis copulandi sunt. CAP. 237. -tamen in Trinitate baptizabat.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ placuit. ut ꝑsollẽpnissimos ñ debeat.¬
paschales dies sacram̃tũ catecuminis ñ
det᷑: nisi solũ salis. qr si fideles ꝑ illos
dies sacram̃tũ ñ mutant: nec catecu-¬
admittendi st̃: nisi ipsibaptizentur.:¬
Pfideliũ benedictione. maridis¬
catecumini etiã int̾ domesticos ordi¬
nes in qͣntũ caueri potest. segregandi
informandiq st̃: ut se & signandos
uel benedicendos semotim offerant::
Catecuminꝰ si ingrediat᷑ ȩccłam. & in
ordine eoꝵ qͥ instruunt᷑ assistat. hic
aut̃ dep̾hensus fuerit peccatis : siqͥdẽ
genu flectit. audiat ut ñ delinquat
ulterius. Si uͦ & audiens peccauerit :
baptizati . qđ ꝓmoueri ñ debeant.
De his qͥ nuꝑ st̃ illuminati baptisinate:
qđ eos in sacerdotali ñ c̃ueniat ordine

Expanded text:
tem placuit ut per solemnissimos Paschales dies sacramentum catechumenis non detur, ni solum salis, quia si fideles per illos dies sacramentum non mutant, nec catechuadmittendi sunt, nisi ipsi baptizentur.fidelium benedictione catechumeni, etiam inter domesticos ordines, in quantum caveri potest, segregandi informandique sunt, ut se et signandos vel benedicendos semotim offerant. CCatechumenus, si ingrediatur ecclesiam, et in ordine eorum, qui instruuntur, assistat, hic autem deprehensus fuerit peccans, siquidem genu flectit, audiat, ut non dulterius. Si vero et audiens peccaverit, ebaptizati, quod promoveri non debeant.De his qui nuper sunt illuminati baptismate, quod eos in sacerdotali non conveniat ordine
Abbreviated transcription (Latin):
dũ taxat. nisi martyru sacram̃ta cõple¬¬
ant᷑. Baptiratꝰ confitet᷑ fidẽ suã corã
sacerdote: & int̾rogatꝰ respondebit. Hloc
idẽ martyr corã ꝑsecutore facit. qͥ &
c̃fitet᷑ fidẽ : & int̾rogatus respondet.
Ille pꝰ c̃fessionẽ asꝑgit᷑ martẏrio. ł uero
asꝑgit᷑ sanguine: ł tinguit᷑ igne. Ille
manꝰ ĩpositione pontificis accipit sp̃m
Ille cõmunicat eucharistiȩ in cõmemo¬
ratione mortis dñi: hic ipsi xp̃o cõmo¬
rit᷑. Ille c̃sitet᷑ se mundi actib renun¬
tiaturũ: hic ipse renuntiauit uitȩ. Iili
om̃a peccata remittunt᷑ : isti extingunt᷑:¬

Expanded text:
a compleantur. Baptizatus confitetur fidem suam coram sacerdote, et interrogatus respondebit. Hoc idem martyr coram persecutore facit, qui et confitetur fidem, et interrogatus respondet. Ille post confessionem aspergitur martyrio, vel vero aspergitur sanguine, vel tingitur igne. Ille manus impositione pontificis accipit Spiritum Ille communicat Eucharistiae in commemoratione mortis Domini: hic ipsi Christo commoritur. Ille confitetur se mundi actibus renuntiaturum, hic ipse renuntiavit vitae. Illi omnia peccata remittuntur, isti exstinguunt
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos etiã baptizari posse fratrũ
infirmitas credat: qͥb nec eucharistiã
tescente. si testes habuerit baptizando
Subito obmutescens ꝓut statutũ ẽ
baptizari & poenitentiã accipere po¬
test. si uoluntatis p̃teritȩ testimoniũ

Expanded text:
mortuos etiam baptizari posse fratrum infirmitas credat, quibus nec Eucharistiam tescente, si testes habuerit, baptizando. Subito obmutescens, prout statutum est, baptizari et poenitentiam accipere potest, si voluntatis praeteritae testim
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiis una die. iđ octo dies ante dñicã
resurrectionẽ: publice in ȩccła cõpe¬
infirmis. si baptismum desiderant.
sibi manũ inponi: si fuerint exaliqͣ
parte honesta uita : placuit eis manũ
quando uoluerit. Nihilenĩ in hoc quȩ
parit nascenti cõmunicat ꝓpt̾ea quod
De paruulis uͦ qͥ nuꝑ mat̾no utero editi
sunt : placuit c̃stitui. ut si infirmiut
assolet fuerint: & lac mat̾nũ ñ appe¬
tunt. eaiã eadẽ die quanati sunt: si
oblati fuerint baptizentur. De illis qͥ¬

Expanded text:
ecclesiis una die, id est, octavo die ante Dominicam resurrectionis publice in ecclesia compeinfirmis, si baptismum desiderant. sibi manum imponi, si fuerint ex aliqua parte honestae vitae, placuit eis manum quando voluerit. Nihil enim in hoc quae parit nascenti communicat, propterea quod De parvulis vero, qui nuper materno utero aediti sunt, placuit constitui, ut si infirmi, ut assolet, fuerint, et lac maternum non appetunt, etiam eadem die qua nati sunt, si oblati fuerint, baptizentur. CAP. XXXI
Abbreviated transcription (Latin):
filii. & sp̃s scĩ. s in trib sine initio pͥn¬
cipus. aut in trib filiis. aut intribus
mergit in baptis inate qđ dari uidet᷑
inmorte dñi. deponat᷑. Non enĩ
dñs dix̃ in morte mea baptizate : sed
euntes docete om̃s gentes. baptiran¬
tes eos in nomine patris. & silii. & sp̃ssci:¬

Expanded text:
iritus sancti, sed in tribus sine initio principiis, aut in tribus filiis, aut in tribus mergit in baptismate, quod dari videtur in morte Domini, deponatur. Non enim dixit Dominus: In morte mea baptizate, sed: Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et spi
Abbreviated transcription (Latin):
Imnis pb̃r qͥ fontẽ lapideũ habere
neqͥuerit : uas c̃ueniens ad hoc solũ¬
mͦ baptizandi officiũ habeat. quod
extra ȩccłam ñ deportetur. Similit̃
ad corporale lauandũ & ad pallas
altaris ꝓpria habeant᷑ uasa. in qͥbus
nihil aliud fiat. Ut nullus pbr nisi¬

Expanded text:
mnis presbyter qui fontem lapideum habere nequiverit, vas conveniens ad hoc solummodo baptizandi officium habeat, quod extra ecclesiam non dad corporale lavandum et ad pallas altaris propria vasa habeantur, in quibus nihil aliud fiat . Ut nullus pres
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ accipies. nisi pꝰ ꝑactã pęnitentiã
bisto dic in antea istã tuã gatorũ hx¬
c̃iugẽ nom̃. ilł. quã in iuste dimiseraᷤ.
ita tenebis. sic̃ ꝑ rectũ maritꝰ suã deb&
habere c̃iugẽ in dilectione. ⁊ debita.
disciplina. Nec eã ꝑullũ malũ ingenũ
ate separabis. nec ea uiuente aliã acci¬
Amodo in antea istũ tuũ maritũ quem
iniuste dimiseras. ita tenebis ⁊ ãplexa¬
beris. ⁊ ei in seruitio. in amore. ⁊ in timo¬
re ita eris subiecta. ⁊ obȩdiens: scut ꝑ
rectũ uxor suo debet subiecta de ma¬
rito. Nec umquã ab eote separabis. ncc
illo uiuente alteri uiro te sociabis.
nec c̃iugio aut adulterio. sic te ds adiuũ.

Expanded text:
uxorem auxorem aisto die in antea istam tuam conjugem nomine N. quam injuste dimiseras ita tenebis, sicut per reectum maritus suam debet habere conjugem, in dilectione et debita disciplina: nec eam per ullum malum ingenium a te separabis, nec ea vivente aliam acciA modo in antea istum tuum maritum quem injuste dimiseras ita tenebis et amplexaberis, et ei in servitio, in amore et in timore ita eris subjecta et obediens, sicut per rectum uxor suo debet subjecta esse marito, nec unquam ab eo te separabis, nec illo vivente alteri viro te sociabis, nec conjugio aut adulterio: sic te Deus adjuvet.
Abbreviated transcription (Latin):
religio adulteriũ in utroq sexu pari
ratione c̃temnet. ẜuirossuos muliereᷤ
ñ facile de adulterio accusant: iñ habens
latentia peccata uindictã. Uiri autẽ
liberius uxores adulteras apud sacer¬
dotes deferre c̃sueuer̃t. ⁊ ideo mulie.¬
rib ꝓdito earũ crimine cõmunio de¬
negeͥt᷑. uiroꝵ aut̃ latente cõmissio. ñ
facile qͥsquã ex suspitionib abstinet᷑.
qͥ utiq submouebit᷑. siciꝰ flagitiũ de¬
negat᷑. Cũ gͦ par causa sit: int̾dũ ꝓba¬
tione cessante. uindictȩ ratio c̃qͥ escit:¬
reputatũ ẽ in hac sẏnodo qđ simul
cũ ista femina adulteriũ. ł fornica¬
tionẽ fecissẽ. qđ egoñ ita feci: nec inde
me culpabilẽ recognosco. sic me d̃s̃
adiuuet adistud iudiciũ Separatio
in antea cũ ista femina cũ qͣ adulteriũ
ł fornicationẽ fecisti. unde disciplinã
ł pęnitentiã suscepisti: ãplius ñ adul¬
terabis. nec fornicaberis cũ ea : nec aliã

Expanded text:
religio adulterium in utroque sexu pari religio adulterium in utroque sexu pari ratione contemnet, sed viros suos mulieres non facile de adulterio accusant, et non habent latentia peccata vindictam. Viri autem liberius uxores adulteras apud sacerdotes deferre consueverunt, et ideo mulieribus prodito earum crimine communio denegatur, virorum autem, latente commisso, non facile quisquam ex suspicionibus abstinet, qui utique submovebitur, si eius flagitium detegatur. Cum enim par causa sit, interdum probatione cessante, vindicte ratio conquiescitreputatum est in hac synodo, quod simul cum ista femina adulterium vel fornicationem fecissem, quod ego non ita feci, nec inde me culpabilem recognosco: sic me Deus adjuvet ad istud judicium. CAP. 80.-- in antea cum ista femina cum qua adulterium vel fornicationem fecisti, unde disciplinam vel poenitentiam suscepisti, amplius non adulterabis, nec fornicaberis cum ea, nec aliam