comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et filii cogitemus: quia innullo abuni¬
Sempiternum est patri: com sempter¬
ni sibi filii sui eẽ genitorem Sempiter
num est filio: intemꝑaliter apatre ẽẽ
ꝑsona sit anterior nulla posterior Huiꝰ
enim beate trmnitatis et incominutabi¬
lis deitatis una est substantia: indiuisa
in oꝑe. consors inuoluntate: par ĩ om̃ĩ¬
potentia: equalis ingła: De qua cum sc̃a
scriptura sic loquitur. ut aut infactis
aut inuerbis aliquid asignet quod singłis
uideatur conuenisse ꝑsonis: non ꝑtur-¬
batur fides catholica s docetur: ut ꝑ ꝓpri¬
etatem aut uocis aut oꝑis insinuetur
nobis ueritas trinitatis: et non diuidat
intellectus. quod distinguit auditus:
Ob hoc enim quȩdam suie sub patris.
siue subfilii. siue sub scĩ sp̃s appellatione
ꝓmuntur: ut confessio credentium in
trinitate non erret: Quȩ cum sit inseꝑ
abilis. numquam intelligeretur ẽẽ tri¬
nitas: si semꝑ inseꝑabiliter diceretur:

Expanded text:
et Filii cogitemus: quia in nullo ab uniet Filii cogitemus: quia in nullo ab unissentia. Sempiternum est Patri, coaeterni sibi Filii sui esse genitorem. Sempinum est Filio, intemporaliter a Patre esse persona sit anterior, nulla posterior. Hujus enim beatae Trinitatis incommutabilis Divinitas una est in substantia, indivisa in opere, consors in voluntate, par in omnipotentia, aequalis in gloria. De qua cum Scriptura sancta sic loquitur ut aut in factis aut in verbis aliquid designet, quid singulis videatur convenire personis, non perturbatur fides catholica, sed docetur: ut per proprietatem aut vocis aut operis insinuetur nobis veritas Trinitatis, et non dividat intellectus quod disOb hoc enim quaedam sive sub Patris, sive sub Filii, sive sub Spiritus sancti appellatione promuntur, ut confessio credentium in Triniabilis, numquam intelligeretur esse Trinitas, si semper inseparabiliter diceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
lectissimmi causam atq racio¬
nem sollẽ nitatis hodiernȩ
diuinoꝵ eloquioꝵ textus ostendit: quo
scm̃ spm̃ quinquagesimo post dñi resur¬
rectionem die. qui ab ascensione eius est
decimus. infusum xp̃i discipłis sic̃ ꝓmis¬
sus sperabatur agnouimus: s ad nouos
eccłȩ filios instruendos: addendum est
etiam nr̃i sermonis obsequium: Non
enim timemus ut spiritales et eruditi
nota fastidiant: ad quoꝵ fructum ꝑti¬
net ut quam plurimis insinuari ueluit:
quod ipsi cum magna humilicate didi¬
cerunt: Fiat ergo ꝑcorda omĩum dispen¬
satio munerum diuinoꝵ: et seruitutem
oris nri docti indoctiq non sꝑnant Illi
ut ꝓbent se amare quod norunt: isti
ut ostendant se desiderare quod nesciint:
Huic enim preparationi nr̃ȩ ad erit
ipsius largitas de cuius loqui maiesta¬
te gestimus: ut ad ꝓfectum totius ȩcclȩ
et uos capaces. et nos faciat abundantes:
Cum igitur ad intelligendam dignita
nichil diuersum abexcellentia patris

Expanded text:
sam atque rationem solemnitatis hodiernae divinorum eloquiorum textus ostendit, quo sanctum Spiritum quinquagesimo post Domini resurrectionem die, 301 qui ab ascensione ejus est decimus, infusum Christi discipulis, sicut promissus sperabatur, agnovimus. Sed ad novos Ecclesiae filios instruendos, addendum est etiam nostri sermonis obsequium. Non enim timemus ne spirituales et eruditi nota fastidiant, ad quorum fructum pertinet ut quam plurimis insinuari velint quod ipsi cum magna sui utilitate didicerunt. Fiat ergo per corda omnium dispensatio munerum divinorum, et servitutem oris nostri docti indoctique non spernant: illi ut probent se amare quod norunt, isti ut ostendant se desiderare quod nesciunt. Huic enim praeparationi vestrae aderit ipsius largitas, de cujus loqui majestate tentamus, ut ad profectum totius Ecclesiae et vos capaces, et nos faciat abundantes. CAP. II. Cum igitur ad intelligendam dignitatimus, nihil diversum ab excellentia Patris
Abbreviated transcription (Latin):
Preter alias enim ueritatis locutiones
quib manicheoꝵ confutatur impietas:
hac aꝑtissime sententia totum sacrilege
falsitatis dogina ꝓsternitur: Nam ut
magnum quendam atq sublimem seqͥ
uiderentur auctorem: in magistro suo
manicheo apparuisse spm̃ scm̃ credidert̃:
ꝓmissumq adño paraclitum non priꝰ
uenisse quam hic infelitium deceptor
oriretur : in quo ita sp̃s sc̃s manserit ut
non aliud fuerit manicheus ipse quam
sp̃s: qui ꝑministerium corporeȩ uocis
et linguȩ discipłos suos inomnem indu¬
ceret ueritatem: et numquam cognita

Expanded text:
Praeter alias enim veritatis locutiones Praeter alias enim veritatis locutiones quibus Manichaeorum confutatur impietas, hac apertissime sententia totum sacrilegae falsitatis dogma prosternitur. Nam ut magnum quemdam atque sublimem sequi viderentur auctorem, in magistro suo Mane sanctum apparuisse Spiritum crediderunt, promissumque a Domino Paracletum non prius venisse quam hic infelicium 305 deceptor oriretur: in quo ita Spiritus Dei manserit, ut non aliud fuerit Manes ipse quam spiritus qui per ministerium corporeae vocis et linguae discipulos suos in omnem induceret veritatem, et numquam cognita
Abbreviated transcription (Latin):
multa habeo uobis dicere. s non potestis
portare modo: cum aut̃ uenerit ille sp̃s
ueritatis. ille uos diriget inomnem ue¬
ritatem: Numquid se se dñs inferioris
scientiȩ uolebat intelligi. aut minus
aliquid quam spm̃ scm̃ apatre didicisse:
sp̃s. patre dante dat filius: Non itaq
alia erat insinuanda ueritas nec alia
p̃dicanda doctrina: sed oportebat capa-¬
citatem eoꝵ qui docebantur augeri. et
multiplicari constantiam illius carita¬
tis quȩ omnem formidinem foras mit¬
mitteret: et furorem ꝑsequentiũ non
ardentius uelle. et efficatius posse cepe-¬
runt: ꝓficiscentes apreceptoꝵ scientia
ad tolerantiam passionum: ut sub nulla
iam tempestate trepidantes. fluctus
scłi. et elationes mundi. fide suꝑgredi¬
ente calcarent: et morte concempta oĩb
gentib euangłium ueritatis inferrent:
Quod uero addidit dñs dicens. quȩcũq
audierit loquetur. et futura annunti¬
abit uobis: non segni intellectu dilectissi¬
mi. nec transitorio accipiamus auditu:

Expanded text:
multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo. Cum autem venerit Spiritus ille veritatis, ille vos diriget in omnem veritatem? Numquid sese Dominus inferioris scientiae volebat intelligi, aut minus aliquid quam Spiritum sanctum a Patre didicisse? Spiritus, Patre dante, dat Filius. Non itaque alia insinuanda erat veritas, nec alia praedicanda doctrina; sed oportebat capacitatem eorum qui docebantur augeri, et multiplicari constantiam illius charitatis quae omnem formidinem foras mitteret, et furorem persequentium non ardentius velle et efficacius posse coeperunt, proficientes a praeceptorum scientia ad tolerantiam passionum: ut sub nulla jam tempestate trepidantes, fluctus saeculi et elationes mundi fide supergrediente calcarent, et morte contempta, omnibus gentibus Evangelium veritatis inferrent. CAP. VI. Quod vero addidit Dominus, dicens: Quaecumque audierit loquetur, et futura annuntiabit vobis , non segni intellectu, dilectissimi, nec transitorio accipiamus auditu.
Abbreviated transcription (Latin):
ista nobis est assumenda deuotio: ut
ieuinium quod ex apłica traditione
mus Quia et hoc inter maxima sc̃i
sp̃s dona numerandum est: quod nobis
aduersum illecebras carnis et insidias di-¬
aboli ieuinioꝵ sunc collata presidia.
quib om̃s temptationes do adiuante
uincamus: Quarta igitur et sexta feria
ieuinemus: sabbato apud beatum petrũ
apłm iugilias celebremus. patrocinante

Expanded text:
illa nobis est adjicienda devotio, ut jejunium quod ex apostolica traditione mus, quia et hoc inter magna sancti Spiritus dona numerandum est, quod nobis adversum illecebras carnis et insidias diaboli jejuniorum sunt collata praesidia, quibus omnes tentationes Deo adjuvante vincamus. Quarta igitur et sexta feria jejunemus; sabbato autem apud beatum Petrum apostolum vigilias celebremus, patrocinante
Abbreviated transcription (Latin):
cationem abepiscopatus laborib obtare
te dicas. et malȩ insilentio atq otio uitam¬
degere: quam inhis quȩ tibi commissa
sunt ꝑmanere: Dicente uero dño beatus
qui ꝑ seuerauerit usq infinem unde be-
ata erit ꝑseuerantia nisi de uirtute pati-¬

Expanded text:
cationem ab episcopatus laboribus praeoptare cationem ab episcopatus laboribus praeoptare te dicas, et malle in silentio atqdegere quam in his quae tibi commissa sunt permanere dicente domino: beatus qui perseuerauerit usque in finem unde namque beata perseuerantia nisi de uirtute pati
Abbreviated transcription (Latin):
multiplices s ñ ita patientiȩ legentis one-¬
rosas ut aliquid earum ꝑ incurrentes un¬
diq sollicitudines fuerit pretermissũ:
Unde totius sermonis tui allegatione
comꝑta: et gestis quȩ inep̃oꝵ honoratoꝵq:
examine confecta sunt recensitis. sauim-¬
ano et leoni presbiteris actionis suȩ in¬
telleximus fidutiam defuisse. nec eis iux¬
tam suꝑ ẽẽ querimoniam quise abiucho¬
atis disceptationib sponte subduxerunt.
Circa quos quam formam quamue men-¬
suram debeas tenere iustitiȩ: tuo relinquo
moderamini Suadens tamen caritatis
hortatu ut sanandis egris spiritalem ad¬
hibere debeas medicinam. et dicente scͥp¬
tura noli ẽẽ nunium iustus: mitius agas
cum eis qui inpudicitiȩ zelo uidentur
modum excessisse uindictȩ. ne diabolus
qui decipit adulteros de adulterii exultet
ultorib. Miror aut̃ dilectionem tuam
intantum scandaloꝵ quacumq occasioe
nascentium aduersitate turbari: ut ua-¬

Expanded text:
multiplices, sed non ita patientiae legentis onemultiplices, sed non ita patientiae legentis onerosas, ut aliquid earum inter concurrentes undique sollicitudines fuerit praetermissum. Unde totius sermonis tui allegatione concepta, et gestis quae in episcoporum honoratorumque examine confecta sunt, recensitis, Sabiniano et Leoni presbyteris actionis tuae 1417 intelleximus fiduciam defuisse, nec eis justam superesse querimoniam, qui se ab inchoatis disceptationibus sponte subtraxerint. Circa quos quam formam quamve mensuram debeas tenere justitiae, tuo relinquo moderamini: suadens tamen charitatis hortatu, ut sanandis aegris spiritalem adhibere debeas medicinam; et dicente Scriptura: Noli esse nimium justus , mitius agas cum eis qui pudicitiae zelo videntur modum excessisse vindictae; ne diabolus, qui decepit adulteros, de adulterii exsultet ultoribus . . . Miror autem dilectionem tuam in tantum scandalorum quacumque occasione nascentium adversitate turbari, ut va
Abbreviated transcription (Latin):
etiam amisso uocis officio ꝑinditium in-¬
tegri sensus querere comprobentur: Quod
si maliqua egritudinis ita fuerint aggra-¬
uati ut quod pauloante poscebant sub pre-¬
sentia sacerdotis significare non ualeant: testi¬
monia eis fidelium circum stantium ꝓdẽe
debebunt. ut simul et penitentiȩ et recon¬
ciliationis beneficium consequantur. ser¬
uata tam̃ regła canonum paternoꝵ circa
eoꝵ ꝑsonas qui indm̃ afide discedendo pec¬
carunt: Hȩc aut̃ frat quȩ ad interrogatio¬
nem dilectionis tuȩ ideo respondi: ne aliquid
contrarium subignorantiȩ excusatione gere¬
retur in metropolitam tui notitiam facies
ꝑuenire. ut siqui forte sunt frm̃ qui de his
antea putauerant ambigendum: ꝑ ipsum
de omĩb quȩ ad te scripta sunt instruantur:¬
eo ep̃s: rustico nabornensi ep̃o Epłas
ꝯ fraternitatis tuȩ quas hermes archi¬
diaconus tuus detulit libenter accepi.
diuersarum quidem causarum conexione:

Expanded text:
etiam amisso vocis officio per judicium inetiam amisso vocis officio per judicium integri sensus quaerere comprobentur, quod si aliqua in aegritudine ita fuerint aggravati, ut quod paulo ante poscebant, sub praesentia sacerdotis significare non valeant, testimonia eis fidelium circumstantium prodesse debebunt, ut simul et poenitentiae et reconciliationis beneficium consequantur, servata tamen regula canonum paternorum circa eorum personas qui in Deum a fide discedendo peccarunt. Haec autem, frater, quae ad interrogationem dilectionis tuae, ideo respondi, ne aliquid contrarium sub ignorantiae excusatione gereretur in metropolitani tui notitiam facies pervenire, ut si qui forte sunt fratrum qui de his antea putaverant ambigendum, per ipsum de omnibus quae ad te scripta sunt, instruanturs RUSTICO Narbonensi episcopo. Epistolas fraternitatis tuae, quas Hermes archidiaconus tuus detulit, libenter accepi, diversarum quidem causarum connexione
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ eũ redẽp̃tio: Idispensandiᷤ i taq di doni ñ debiꝰ
eẽ disficile: nͨ accusãtiuo se lacrimas gemitusq
negligere: cum ipsam penitentiam ex dĩ
credamus inspiratione conceptam dicente
apło: Ne forte det illis ds penitentiam ut
resipiscant adiaboli laqueis: aquo capti
tenentur adipsius uoluntatem: Unde opor-¬
tet unum quemq xp̃ĩanum conscientiȩ
suȩ habere iuditium: ne conuerti ad dnm̃
dediȩ indiem differat. nec satisfactionis sͥ
tp̃s infine uitȩ suȩ constituat: quem ꝑiclõse
ignorantia humana concludit: ut ad pau¬
carum horarum se reseruet incertum. et
cum possit pleniore satisfactione indulgen¬
tiam ꝓmereri: illius temporis angustias
eligat quo uix inueniat spatium uł confes-¬
sio penitentis uł reconciliatio sacerdotis:
Uerum ut dixi etiam talium necessitati ita
auxiliandum est: ut nec actio ilł penitentiȩ
nec communionis grã denegetur. si eam

Expanded text:
apud eum redemptio . » In dispensandis itaque Dei donis non debemus apud eum redemptio . » In dispensandis itaque Dei donis non debemus esse difficiles, nec accusantium se lacrymas gemitusque negligere, cum ipsam poenitentiam ex Dei credamus inspiratione conceptam, dicente Apostolo: « Ne forte det illis Deus poenitentiam ut resipiscant a diaboli laqueis, a quo capti tenentur ad ipsius voluntatem . » Unde oportet unumquemque Christianum conscientiae suae habere judicium, ne converti ad Dominum de die in diem differat, nec satisfactionis sibi tempus in fine vitae suae constituat, quem periculose ignorantia humana concludit, ut ad paucarum horarum se reservet incertum, et cum possit pleniore satisfactione indulgentiam promereri, illius temporis angustias eligat, quo vix inveniat spatium vel confessio poenitentis vel reconciliatio sacerdotis. Verum, ut dixi, etiam talium necessitati ita auxiliandum est, ut nec actio illis poenitentiae, nec communionis gratia denegetur, si eam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseruitutem nrãm bono ordine et gratulan-¬
ceptus obstaculo amunere indulgentie pre¬
sentis exciderit. et prius quam adconstitu¬
ta remedia ꝑueniret temporalem uitam
humana conditione finierit: quod manens
incorpore non recepit: consequi exutus car¬
ne non poterit: Nec necesse est nos eoꝵ qui
sic obierint merita actusq discutere. cum
hendi quod sacerdotale ministerium imple-¬
re non potuit: suȩ iustitiȩ reseruauerit:
Ita potestatem suam timeri uolens: ut hic
error omĩb ꝓsit: E quod quibdam tepidis
aut negligentib accidit: nemo ñ metuat:
Multum enim utile ac necessarium est:
ut peccatoꝵ reatus ante ultimum diem
sacerdotali supplicatione soluatur: His aũt
interdiemndã. est nec reconciliatio deneganda.
quia miscłiȩ ci nec mensuras possumus ponere
nec tempora definire. apud quem nullas patit᷑
saluus eris. Et alibi: dic tu ñiqͥtatis tuas. ut iꝰtifi¬

Expanded text:
ervitutem nostram bono ordine et gratulanervitutem nostram bono ordine et gratulanceptus obstaculo, a munere indulgentiae praesentis exciderit, et priusquam ad constituta remedia perveniat, temporalem vitam humana conditione finierit, quod manens in corpore non recepit, consequi exutus carne non poterit. Nec necesse est nos eorum qui sic obierint merita actusque discutere, cum hendi, quod sacerdotale ministerium implere non potuit, suae justitiae reservaverit: ita potestatem suam timeri volens, ut hic terror omnibus prosit, et quod quibusdam tepidis aut negligentibus accidit, nemo non metuat. Multum enim utile ac necessarium est ut peccatorum reatus ante ultimum diem sacerdotali supplicatione solvatur. CAP. IV. interdicenda est, nec reconciliatio deneganda: quia misericordiae Dei nec mensuras possumus ponere, nec tempora definire, apud quem nullas patitur , tunc salvus eris . Et alibi: Dic tu iniquitates tuas prior, ut justifi
Abbreviated transcription (Latin):
politano tuo primitus deeo quod que-¬
rendum uidebatur eẽ conferres. ac si id
.quod ignorabat dilectio tua etiã ipse
nesciret: instrui uos pariter posceretis.
quia incausis quȩ ad generalem obser-¬
uantiam ꝑtinent omĩum dnĩ sacerdotũ
sine primatib oportet inquiri S ut
quo quomͦ instruatur ambiguitas consu¬
lentis: quid de penitentium statu eccłastica
habeat regula nontacebo Multiplex miscdia
di ita lapsib subuenit humanis: ut non
solum ꝑbaptismi grãm s etiam ꝑpeniten¬
tie medicinam spes uitȩ reparetur ȩternȩ.
et qui regenerationis dona uiolassent ꝓprio¬
se iuditio condempnantes: ad remissionẽ
criminum ꝑuenirent. sic diuinȩ bonitatis
presidiis ordinatis: ut indulgentia dĩ nisi
supplicatione sacerdotum nequeat obtine¬
ri: Mediator enim dĩ et hominũ homo
tos: ad communionem sacramentorum
ꝑianuam reconciliationis ad mitterent: Cui
abhis abest quȩ ministris suis exequenda
commisit dicens. ecce ego uobiscũ sum oĩb

Expanded text:
politano tuo primitus de eo quod quaerendum esse videbatur conferres, ac si id quod ignesciret, instrui vos pariter posceretis, quia in causis quae ad geneneralem observantiam pertinent omnium Domini sacerdotum sine primatibus oportet inquiri. Sed, ut quoquo modo instruatur ambiguitas consulentis, quid de poenitentium statu ecclesiastica habeat regula non tacebo. Multiplex misericordia Dei ita lapsibus subvenit humanis, ut non solum per baptismi gratiam, sed etiam per poenitentiae medicinam spes vitae reparetur aeternae, et qui regenerationis donum violasset se iudicio condemnantes ad remissionem criminum perveniant sic divinae voluntatis praesidiis ordinatis, ut indulgentiam Dei nisi supplicationibus sacerdotum nequeant obtinere. Mediator enim Dei et hominum domintos ad communionem sacramentorum per ianuam reconciliationis admitterent. Cui ab his abest quae ministris suis exsequenda commisit dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
dubio consortio głaberis qui creditoꝵ sibi
ꝓfectib talentoꝵ audire meruerunt.
euge serue bonȩ et sidelis. quia suꝑ pau-¬
ca fusti fidelis suꝑ multa te constituam:
Intra ingaudium dm̃ tui: Utaut fidu¬
tiam dilectionis erga te nr̃ȩ habere non
dubites : sepuis nos de ꝓcessti actuum
tuoꝵ facias certiores. qm̃ uiditii nr̃i me-¬
mores cupimus semꝑ detius ꝓfectibus

Expanded text:
dubio consortio gloriaberis, qui de creditorum sibi dubio consortio gloriaberis, qui de creditorum sibi profectibus talentorum audire meruerunt: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium Dciam dilectionis erga te nostrae habere non dubites, saepius nos de processu actuum tuorum facias certiores, quoniam judicii nostri memores cupimus semper de tuis profectibus
Abbreviated transcription (Latin):
dñs preposuit gaudeamus: Ad omĩum enĩ
fudelium decuis atq utilitatem redundat:
cum talis habetur antistes cuͥis plurimi
et adiuuentur presidio: et incitentur ex-¬
emplo: Unde quia nonignoras quidde sin-¬
ceritate animi tui scđm presentem notiti-¬
am senserimus: iustissime nosagnoscis exi¬
gere: ut quod presumimus hoc ꝓbemus
toritas: constantiam mansuetudo com-¬
mendet. iustitiam lenitas imꝑet. patien-¬
tia contineat libertatem: E declinata
suꝑbia cui ꝓximum est ut decidat: ametur
humilitas cui semꝑ debetur ut crescat:
Eccłasticarum legum non ignara est di-¬
lectio tua. ut intra earum regłas atq m̃-¬
suras omĩa potestatis tuȩ uira contineas:
Iusto tam̃ dicitur lex non ẽẽ posita: quia
normã preceptionis implet iuditio uo-¬
luntatis. cum uerus recti amor insemet¬
ipso habet et apłicas auctoritates: et ca-¬
nonitas sanctiones: Quarum de uotus
sectator et diligens executor: in eoꝵ ꝓcul

Expanded text:
Dominus praeposuit, gaudeamus. Ad omnium enim Dominus praeposuit, gaudeamus. Ad omnium enim fidelium decus atque utilitatem redundat, cum talis habetur antistes, cujus plurimi et adjuventur praesidio, et incitentur exemplo. Unde quia non ignoras quid de sinceritate animi tui secundum praecedentem notitiam senserimus, justissime nos agnoscis exigere ut quod praesumimus hoc probemus, toritas, constantiam mansuetudo commendet, justitiam lenitas temperet, patientia contineat libertatem; et declinata superbia, cui proximum est ut decidat, ametur humilitas, cui semper debetur ut crescat. Ecclesiasticarum legum non ignara est dilectio tua, ut intra earum regulas 892 atque mensuras omnia potestatis tuae jura contineas. Justo quippe ideo dicitur lex non esse posita , quia normam praeceptionis implet judicio voluntatis, cum verus recti amor in semetipso non habeat et apostolicas auctoritates, et canonicas sanctiones. Quarum devotus sectator et diligens exsecutor in eorum procul
Abbreviated transcription (Latin):
gratulatiom hoc solum crescere ꝓfitemur.
si apłicȩ sedis diligentia apud uos illibata
seruetur. et ꝑsacerdotalis disciplinȩ custo¬
diam honori uro ꝑire quod suum est ꝓno
uis usurpationib nonsimamus: & qm̃
honoranda est semꝑ antiquitas: frẽm et
tem hac sinobis placet dignitate uolumꝰ
decorari. ut preter eius consensum alterius
ꝓuintiȩ non indicatur aurã scĩtate conciliũ.
et auobis omĩb quemadmodum uetustas
eius et ꝓbitas exigit honoretur: metropoli¬
tanis priuilegii sui dignitate seruata: Equũ
est enim nec ulli de frĩb fieri iudetur inui¬
ria: sibis qui sacerdotii uetustate p̃cediure
petatis suȩ merito insuis ꝓuinciis asacer¬
dotib ceteris deferatur: Dñs uos incolumeᷤ
rauennium a relatensem arc hiepiscopũ.¬
dilectionis tuȩ quȩ summi sacerdo¬
tii adepta est dignitatem ita nobis
placere cognosce: ut non solum tibi de honoris
augmento: s etiam arelatensi ecclẽ cui te

Expanded text:
gratulationi hoc solum crescere profitemur, gratulationi hoc solum crescere profitemur, si apostolicae sedis diligentia apud vos illibata servetur, et per sacerdotalis disciplinae custodiam ori vestro perire quod suum est pro novis usurpationibus non sinamus. Et quoniam honoranda est semper antiquitas, fratrem etem, hac, si vobis placet, dignitate volumus decorari, ut praeter ejus consensum alterius provinciae non indicatur a vestra sanctitate concilium, et a vobis omnibus, quemadmodum vetustas ejus et probitas exigit, honoretur, metropolitanis privilegii sui dignitate servata. Aequum est enim, nec ulli de fratribus fieri videtur injuria, si his qui sacerdotii vetustate praecedunt, pro aetatis suae merito in suis dotibus caeteris deferatur. Deus vos incolumes Ravennium Arelatensem archiepiscopum.dilectionis tuae quae summi sacerdotii adepta est dignitplacere cognosce, ut non solum tibi de honoris augmento, sed etiam Arelatensi Ecclesiae, cui te
Abbreviated transcription (Latin):
reatus inuoluit. nec particeps debet eẽ
supplitii: quiconsors non docetur fuisse
commissi: S quid mitum eum in laicos
talem existere: qui soleat sacerdotum
dampnatione gaudere: Unde quia nr̃a
longe alia uidetur intentio nam oiͣum
eccłarum statum et concordiam custodiri
cupimus sacerdotum. ad unitatem uos uin¬
culo caritatis hortantes: et obtestamur et
affectione congrua commonemus: ut ea
quȩ anobis deo inspirante et beatissimo pe¬
troapło. discussis ꝓbatisq nunc omĩb cau¬
sis decreta sunt . ꝓur̃a pace et dignitate
seruetis. certi nontam nr̃o honori ꝓficere:
quod talia statuisse cognoscimur: Non enĩ
nobis ordinationes ur̃arum ꝓuinciarum
defendimus. quod potest forsitan ad depra¬
uandos ur̃ẽ scĩtatis anmos hylarius ꝓsuo
more mentiri. s uob ꝑurãm sollicitudinẽ
uindicamus nequid ulterius liceat noui¬
tati: nec presumptori locus ultra iam pa-¬
teat priuilegia ura cassandi: Nrẽ etiam

Expanded text:
reatus involvit; nec particeps debet esse reatus involvit; nec particeps debet esse supplicii, qui consors non docetur fuisse commissi. Sed quid mirum eum in laicos talem existere, qui soleat de sacerdotum damnationlonge alia videtur intentio, nam omnium ecclesiarum statum et concordiam custodiri cupimus sacerdotum, ad unitatem vos vinculo charitatis hortantes obtestamur, et affectione congrua commonemus, ut ea quae a nobis Deo inspirante et beatissimo Petro apostolo discussis probatisque nunc omnibus causis decreta sunt, pro vestra pace et dignitate servetis, certi non tam nostro honori proficere quod talia statuisse cognoscimur. Non enim nobis ordinationes vestrarum provinciarum defendimus quod potest forsitan ad depravandos vestrae sanctitatis animos Hilarius pro suo more mentiri, sed per vestram sollicitudinem vindicamus, ne quid ulterius liceat novitati, nec praesumptori locus ultra jam pateat privilegia nostra cassandi. Nostrae enim
Abbreviated transcription (Latin):
oni ñordineo quimeriti sui conscius cum
quereretur ad accusandum turpi fuga se
credidit subtrahendum. exors apłicȩ cõmu¬
nionis cuius particeps eẽ non meruit. dõ
ut credimus hoc agente quullum opinan¬
tib nobis et adiuditia nr̃a ꝑtraxit: et inter
examinationes habitas: ne communionis
nrẽ consors fieret ut abscederet latenter
denegetur. nec indignantis fiat hoc arbi¬
trium sacerdotis: quod inmagni reatus
ultionem inuitus et dolens quodammͦ
enim ꝓcommissis et leuib uerbis quosdã
agrã communionis exclusos. et animam
ꝓ qua xpi sanguis effusus est irrogatione
tam seui supplitii sautiatam. et inermen
quodam modo exutamq omĩ munimine
diabolicis incursib ut facile caperetur
obiectam: Certe siqua causa talis emerse¬
rit ut ꝓcommissi criminis qualitate ali-¬
quem iuste faciat communione pͥuari:
is tantum penȩ subdendus est quem

Expanded text:
oni; non ordinet, qui meriti sui conscius, cum oni; non ordinet, qui meriti sui conscius, cum quaereretur ad causam, turpi fuga se credidit subtrahendum, exsors apostolicae communionis, cujus particeps esse non meruit: Deo, ut credimus, hoc agente, qui illum, inopinantibus nobis, et ad judicia nostra pertraxit, et inter examinationes habitas, ne communionis nostrae consors fieret, ut abscederet latenter, facile communio denegetur, nec ad indignantis fiat hoc arbitrium sacerdotis, quod in magni reatus ultionem invitus et dolens quodammodenim pro commissis et levibus verbis quosdam a gratia communionis exclusos, et animam pro qua Christi sanguis effusus est, irrogatione tam saevi supplicii sauciatam et inermem quodammodo, exutamque omni munimine, diabolicis incursibus, ut facile caperetur, objectam. Certe si quando causa talis emerserit, ut pro commissi criminis qualitate aliquem juste faciat communione privari, is tantum poenae subdendus est quem
Abbreviated transcription (Latin):
nandi sibi uendicet potestatem: non passum
sed die legitimo celebretur: Nec sibi constare
status sui nouerit firmitatem: qui non die
sabbati uesꝑe quod lucessit inprimam sabba¬
ti: uł ipso dnĩco die fuerit ordinatus: Solum
enim maiores nr̃i resurrectionis dnĩcȩ diem
honore dignum iudicauer̃t. ut sacerdotes qͥ
sumuntur: hoc die potissimum tribuantur:
nec ultra hẏlarius audeat conuentus indi-¬
cere sy nodales et sacerdotum dñi iuditia se
interserendo turbare. quinontantum noue¬
rit se ab alieno iure depulsum: s etiam
iuennensis ꝓuintiȩ quam male usurpaue¬
rat potestate priuatum: Dignum est enĩ
fr̃s antiquitatis statuta reparari: cum is
qui ordinationem sibi ꝓuitiȩ indebitȩ
et insolentib uerbis sententiam dampnati¬
onis expeteret suȩ tantum cuutatis illi sacer¬
dotium pro sedis apłicȩ pietate preceptio
nrã seruauerit: Non ergo sit illi ordinati¬

Expanded text:
nandi sibi vindicet potestatem. Non passim, nandi sibi vindicet potestatem. Non passim, sed die legitimo ordinatio celebretur; nec sibi constare status sui noverit firmitatem, qui non die sabbati vespere, quod lucescit in prima sabbati, vel ipso Dominico die fuerit ordinatus. Solum enim majores nostri resurrectionis Dominicae diem hoc honore dignum judicaverunt, ut sacerdotes qui sumuntur hoc die potissimum tribuantur. nec ultra Hilarius audeat conventus indicere synodales, et sacerdotum Domini judicia, se interserendo turbare. Qui non tantum noverit se ab alieno jure depulsum, sed etiam Viennensis provinciae, quam male usurpaverat, potestate privatum. Dignum est enim, fratres, antiquitatis 640 statuta reparari, cum is qui sibi ordinationem provinciae indebitae et insolentibus verbis sententiam damnationis expeteret, suae tantum civitatis illi sacerdotium, pro sedis apostolicae pietate, praeceptio nostra servaverit. Non ergo intersit ulli ordinati
Abbreviated transcription (Latin):
nos ante dm̃ absoluimus. quiuos ne ꝑmitta
tis hec fieri conuenimus: ꝑpacem et quietẽ
sacerdotes qui futuri sunt postulentur: Tene¬
atur subscriptio clericoꝵ. honoratoꝵ testi¬
monium. ordins consensus et plebis: Qui
prefuturus est omĩb: ab omĩb eligatur:
Ordinationem sibi ut ante iam diximus sin¬
gli metropolitam suarum ꝓunciarũ cum
his quiceteros sacerdotii sui antiquitate pre¬
ueniunt: restituto sibi ꝑnos iure defendant:
Alienum ius: alter sibi non audeat uendica¬
re. suis limitib. suis terminis sit unusqͥsq
contentus: & priuilegium sibi debitum
inalium transferre se posse nouerit ñ licere:
Quod si quis negligens apłicas sanctiones pluᷤ
grẽ tribuens ꝑsonali sui honoris desertor
ẽẽ uoluerit priuilegium suum in alium
transferre posse se credens: non is cui cesse¬
rit s is quuntra ꝓuinciam antiquitate
episcopali ceteros preuenit sacerdotes ordi¬

Expanded text:
nos ante Deum absolvimus, qui vos, ne permittatis nos ante Deum absolvimus, qui vos, ne permittatis ultra haec fieri, convenimus. Per pacem et quietem sacerdotes qui futuri sunt postulentur. Teneatur subscriptio clericorum, honoratorum testimonium, ordinis consensus et plebis. Qui praefuturus est omnibus, ab omnibus eligatur. Ordinationem sibi, ut ante jam diximus, singuli metropolitani suarum provinciarum cum his qui caeteros sacerdotii antiquitate praeveniunt, restituto sibi per nos jure defendant. Alienum jus alter sibi non audeat vindicare. Suis limitibus, suis terminis sit unusquisque contentus, et privilegium sibi debitum in alium transferre se posse, noverit non licere. Quod si quis negligens apostolicas sanctiones, plus gratiae tribuens personali, sui honoris desertor esse voluerit, privilegium suum in alium transferre posse se credens, non is cui cesserit, sed is qui intra provinciam antiquitate episcopali caeteros praevenit sacerdotes, ordi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓiectum in suo sacerdotio ꝑmanere debere.
decreuinus idstatuentes ut si quisquam frm̃
nrõꝵ in quacumq ꝓuincia decesserit: issibi
ordinationem uendicet sacerdotis: quem illiꝰ
ꝓuintiȩ metropolitanum ẽẽ consticerit. quia
ut uidemus et causȩ trans acte sunt. inquib¬
enim multa sunt quȩ preter rationem ȩcolasti¬
cam uideantur ẽẽ commissa. et iusti iuditii
debeant expectare censuram: S nos diutuis
hic ñ possumus rnmorari : cum ad alia quȩ
uintias sequitur sacerdotem. et armatis pre
sumptione suffultum: ad inuadendas ꝑtu¬
multum famulatus ȩccłas quȩ proprios
amiserint: Trahuntur ordinandi. ante hoc
officium his quib preficiendi sunt enutatib
ignorati: Ut enim notus quifuerit ꝓbatus
ꝑpacem petitur: ita ꝑium necesse est qui
ignotus adducitur imponatur: Obtestor et
obsecro. et sub di uos inuocatione conuenio.
ꝓhibete fr̃s talia et omnem dissensionis ma

Expanded text:
Projectum in suo sacerdotio permanere debere Projectum in suo sacerdotio permanere debere decrevimus: id statuentes ut si quisquam fratrum nostrorum in quacumque provincia decesserit, is sibi ordinationem vindicet sacerdotis, quem illius provinciae metropolitanum esse constiterit. Duae, ut videmus, causae transactae sunt, in quiben multa sunt quae praeter rationem ecclesiasticam videantur esse commissa, et justi judicii debeant exspectare censuram. Sed nos diutius hic non possumus immorari, cum ad alia quae vincias sequitur sacerdotem, et armati praesidii praesumptione suffulto ad invadendas per tumultum famulatur ecclesias, quae proprios amiserint sacerdotes. Trahuntur ordinandi ante hoc officium, his quibus praeficiendi sunt civitatibus ignorati. Ut enim notus qui fuerit et probatus per pacem petitur, ita per vim necesse est, qui ignotus adducitur, imponatur. Obtestor et obsecro, et sub Dei vos invocatione convenio, prohibete, fratres, talia, et omnem dissensionis mat
Abbreviated transcription (Latin):
quatur occasio: cumꝑ pacem et deo placi¬
tam concordiam consonis omĩum studiis
qui doctor pacis futurus est ordinatur:
iusus abscessit. cursu ut didicimus celeri
itinera multa conficiens. et ꝑ longinquas
ꝓuintias tanta immaturitate discurrens:
ut uideatur głam descurrili uelocitate po¬
tius: quam sacerdotali moderatione captas¬
se: Hi̧c enim directarum ad nos cuuum
uerba sunt litterarum: Ante abscessit:
quam eum uenisse nossemus: Non est hoc
redire s sugere. nec salubritatem impen-¬
dere diligentiȩ pastoralis : s uim inferre
latronis et furis dicente dño. qui non intrat
ꝑianuam incurtem ouitim s ascendit ali¬
unde: hic fur et latro est: Non ergo hyla¬
rius tam studuit epm consecrare quã eum
potius qui egrotabat occidere. et ipsum
quẽ suꝑposint male ordinando deciꝑe:
Nos tamen quod uobis credunus do iudice
placiturum incommue cunctis frĩb consu¬
lentes et male ordinatum sub moueri: et ep̃m

Expanded text:
quatur occasio, cum per pacem et Deo placiquatur occasio, cum per pacem et Deo placitam concordiam consonis omnium studiis, qui doctor pacis futurus est, ordinatur.rovisus abscessit, cursu, ut didicimus, celeri itinera multa conficiens, et per longinquas provincias tanta immaturitate discurrens, ut videatur gloriam de scurrili velocitate potius quam de sacerdotali moderatione captasse. Haec enim directarum ad nos civium verba sunt litterarum: Ante abscessit quam eum venisse 638 nossemus. Non est hoc redire, sed fugere, nec salubritatem impendere diligentiae pastoralis, sed vim inferre latronis et furis, dicente Domino: Qui non intrat per januam in cortem ovium, sed ascendit aliunde, hic fur et latro est . Non ergo Hilarius tam studuit episcopum consecrare quam eum potius qui aegrotabat occidere, et ipsum quem superposuit male ordinando decipere. Nos tamen, quod vobis credimus Deo judice placiturum, in commune cunctis fratribus consulentes, et male ordinatum submoveri, et episcopum
Abbreviated transcription (Latin):
fraternȩ mortis credidie tarditatem Quan¬
tum enin inse fuit illi subtraxit lucem.
abstulit uitam. qui hunc dolorem in locum
eius alterum subrogando. ne ad salutem
illi recursus eẽt miecit: Esto ut breuis
frĩs euenerit humanȩ conditioni consue¬
ta migratio. quid sibi hẏlarius querit
inaliena ꝓuintia. et id quod nullus deces-¬
soꝵ ipsius ante patroclum habuit cur
usurpat. cum et ipsum quod patroclo a
sede aplica temporaliter uidebatur esse
consessum. postiodum sit sententia me¬
liore sublatum: Expectarentur certe
uota ciuiuni. testimonia ppłoꝵ. querere¬
tur honoratoꝵ arbitrium. electio clericoꝵ
quȩ insacerdotum solent ordinatiombuis
abhis quinorunt patrum regulas custo¬
diri : ut apłicȩ auctoritatis norma moĩb
seruaretur. qua precipitur ut sacerdos
eccłȩ prefuturus nonsolum actestatione
fidelium s etiam eoꝵ quiforis sunt testimo¬
nio nuntiatur. neq ulluis scandali relin¬

Expanded text:
fraternae mortis credidit tarditatem. Quanfraternae mortis credidit tarditatem. Quantum enim in se fuit, illi subtraxit lucem, abstulit vitam, qui hunc dolorem in locum ejus alterum subrogando, ne ad salutem illi recursus esset, injecit. Esto ut brevis fratri evenerit humanae conditionis consueta migratio, quid sibi Hilarius quaerit in aliena provincia, et id quod nullus decessorum ipsius ante Patroclum habuit, quid usurpat? cum et ipsum, quod Patroclo a sede apostolica temporaliter videbatur esse consessum, postmodum sit sententia meliore sublatum? Exspectarentur certe vota civium, testimonia populorum; quaereretur honoratorum arbitrium, electio clericorum, quae in sacerdotum solent ordinationibus ab his qui noverunt Patrum regulas, custodiri: ut apostolicae auctoritatis norma in omnibus servaretur, qua praecipitur ut sacerdos Ecclesiae praefuturus, non solum attestatione fidelium, sed etiam eorum qui foris sunt testimonio muniatur , neque illius scandali relin
Abbreviated transcription (Latin):
et post decursam cognitionẽ sententia
quȩ anobis est ꝓlata testatur: Huic ne-¬
rela successit: Cuius ad nos littere lacri¬
mabiles etdolende: desuꝑ ordinato sibi
epo sunt directȩ: Epła quoq ingesta
est ciium ipsius et numerosa singłoꝵ
contra hylarium plena querimoniis.
quod ꝓiecto epõ suo egrotare liberum
non fuisset. eiusq sacerdotium in aliũ
pret̃ suam notitiam ẽẽ translatum. et
tamquam inuacuam possessionẽ abhy¬
lario ꝑuersore heredem uiuentis induc¬
tum: Quid hic fr̃nitas ur̃a sentiat: cu¬
peremtis audire. quãquam deurĩs ani¬
mis nr̃a nondebeat sententia dubitare.
cum frẽm in lectulo constitutum non
tam infirmitate corporis aggͣuari quã
alio uideatis dolore torqueri: Quȩ spes
illi deuita relinquitur. cui de sacerdotio
suo desꝑatio dum illi alt̃ substicuitur¬
irrogatur: Apparet ergo quam mitis sit
corde hylarius. qui ob ẽẽ presumptioni suȩ

Expanded text:
et post decursam cognitionem sententia et post decursam cognitionem sententia quae a nobis est prolata testatur. Huic nerela successit. Cujus ad nos litterae lacrymabiles et dolendae desuper ordinato sibi episcopo sunt directae. Epistola quoque ingesta est civium ipsius et numerosa subscripcontra Hilarium plena querimoniis, quo projecto episcopo suo aegrotare liberum non fuisset, ejusque sacerdotium in alium praeter suam notitiam esse translatum, et tam qui in vacuam possessionem ab Hilario perversore haeredem viventis inductum. Quid hic fraternitas vestra sentiat cuperemus audire, quanquam de vestris animis nostra non debeat sententia dubitare, cum fratrem in lectulo constitutum, non tam infirmitate corporis aggravari, quam alio videatis dolore torqueri, quae spes illi de vita relinquitur, cui de sacesuo desperatio, dum illi alter substituiturirrogatur? Apparet quam mitis sit corde Hilarius, qui obesse praesumptioni suae
Abbreviated transcription (Latin):
residens posset opponere non haberet:
Remotum est ergo iuditium quod ꝓla¬
tum in hac sententia legebatur. qͦd tam¬
quam uiduȩ maritus sacerdotium tenere
nonposset. Quod nos quidem seruantes
legalia constituta sollicitius uoluimus
custodiri. non solum circa sacerdotes:s
circa clericos quoq minoris officii. ne
ad sacram militiam hii ꝑ mittantur ac-¬
cedere quib sit tale coniugium. uł contͣ
apłicam disciplinam: non unius tantũ
uxoris uiri fuisse monstrentur: S sicut
eos quos factum suum non potest excu¬
sare. aut non ad mittendos: aut si fuerĩt
decernimus remouendos. ita quib hoc
falsum obicitur: abea necesse est exami-¬
natione purgemus: et suum officium
ꝑdere ñsinamus: Mansisset namq in
illum ꝓlata sententia: si obiectoꝵ ueritas
extitisset Redditus itaq est eccłȩ suȩ.
et huic quã amittere nondebuit digni¬
tati: coep̃s nr̃ celedonius sic̃ gestoꝵ series

Expanded text:
residens posset opponere non haberet. residens posset opponere non haberet. Remotum est ergo judicium quod prolatum in hac sententia legebatur, quo tanquam viduae maritus sacerdotium tenere non posset. Quod nos quidem servantes legalia constituta sollicitius voluimus custodiri non solum circa sacerdotes, sed circa clericos quoque minoris officii, ne ad sacram militiam hi permittantur accedere, quibus sit tale conjugium, vel contra apostolicam disciplinam non unius tantum uxoris viri fuisse monstrentur. Sed sicut eos quod factum suum non potest excusare, aut non admittendos, aut si fuerint decernimus removendos, ita quibus hoc falsum objicit, ab ea necesse est examinatione purgemus, et suum officium perdere non sinamus. Mansisset namque in illum prolata sententia, si objectorum veritas exstitisset. Redditus itaque est ecclesiae suae, et huic quam amittere non debuit dignitati coepiscopus noster Celedonius, sicut gestorum series
Abbreviated transcription (Latin):
demergit: Quȩ igitur apud nos incausa
celedonii epĩ gesta confecta sint: et quȩ
hẏlarius dixerit dum cum eodem p̃sente
supradicto episcopo audiretur: inditus
cartis rerum ordo demonstrat: U bi postꝙͣ
hẏlarius rationabile quod in scõꝵ concilio
sacerdotum posset respondete non habuit.
adea se occulta cordis ipsius transtulerunt
quȩ nullus laicoꝵ dicere. nullus sacerdo¬
tum posset audire: Doluimus fateor fr̃s.
et hunc eius mentis tumorem: medelis
patientiȩ nrẽ curare temptauimus: Nole¬
bamus enim eailli exacerbare uulnera:
quȩ suȩ animȩ insolentib subinde ser-¬
monib infligebat: Et quem suscepera-¬
mus ut frẽm: delinire magis quamuis
ipse suis responsionib inuitaret quam
contristari nrĩs int̃locutionib nitebam:
Ab solutus est celedonius ep̃s. qm̃ se ĩ uiste
sacerdotio fuisse deiectũ manifesta testiũ
responsione ipso etiam presente monstra¬
uerat. ita ut quod hylarius nobiscum

Expanded text:
demergit. Quae igitur apud nos in causa demergit. Quae igitur apud nos in causa Celedonii episcopi gesta confecta sint et quae Hilarius dixerit dum cum eodem praesente supradicto episcopo audiretur, inditus chartis rerum ordo demonstrat. Ubi postquam Hilarius rationabile quod in sanctorum concilio sacerdotum posset respondere non habuit, ad ea se occulta cordis ipsius transtulerunt, quae nullus laicorum dicere, nullus sacerdotum posset audire. Doluimus, fateor, fratres, et hunc ejus meritis timorem medelis patientiae nostrae curare tentavimus. Nolebamus enim ea illi exacerbare vulnera quae suae animae insolentibus subinde sermonibus infligebat, et quem susceperamus ut fratrem, delinire magis ipsum, quamvis ipse suis responsionibus invitaret, quam contristare interlocutionibus nitebamur. Absolutus est Celedonius episcopus, quoniam se injuste sacerdotio fuisse dejectum manifeste testium responsione ipso etiam praesente monstraerat, ita ut quod Hilarius nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudo nr̃a non sua querens s quȩ sunt
xp̃i. dignitatem diuinitus datam: nec ẽcełiis
nec eccłarum sacerdotib abrogabat: Sed
hunc tramitem semꝑ inter maiores nr̃os
et benetentum et salubriter custoditum:
hẏlarius eccłarum statum et concordiam
sacerdotum nouis p̃sumptionib turbat᷑us
excessit. ita uos suȩ cupiens subdere potesta¬
ti: ut se beato apło petro non patiatur ẽẽ¬
subiectum. ordinationes sibi om nium
ꝑgallias eccl̃aꝵ uendicans. et debitam
metropolitans sacerdotib in suum iustͣns-¬
ferre dignitatem. ipsius quoq beatissimi
petri reuerentiam uerb̃ arrogantioribus
minuendo. cui cum preceteris soluendi
et ligandi tradita sit potestas : pascendaꝵ
tam̃ ouium spetialius cura mandata est:
Cui quisquis principatum estimat de¬
denegandum : illius quidem nullo modo
potest minuere dignitatem. s inflatus
spũ suꝑbiȩ suȩ semet ipsum in inferna

Expanded text:
sollicitudo nostra, non sua quaerens, sed quae sunt sollicitudo nostra, non sua quaerens, sed quae sunt Christi, dignitatem divinitus datam nec Ecclesiis, nec Ecclesiarum sacerdotibus abrogabat. Sed hunc tramitem semper inter majores nostros et bene tentum, et salubriter custoditum Hilarius Ecclesiarum statum, et concordiam sacerdotum novis praesumptionibus turbaturus excessit; ita suae vos cupiens subdere potestati, ut se beato apsubjectum, ordinationes sibi omnium per Gallias ecclesiarum vindicans, et debitam metropolitanis sacerdotibus in suum jus transferens dignitatem, ipsius quoque beatissimi Petri reverentiam verbis arrogantioribus minuendo, cui cum prae caeteris solvendi, et ligandi tradita sit potestas, pascendarum tamen ovium cura specialis mandata est. Cui quisquis principatum aestimat denegandum, illius quidem nullo modo potest minuere dignitatem, sed inflatus spiritu superbiae suae semetipsum in inferna
Abbreviated transcription (Latin):
lis institutionis dnĩcȩ credit regulis conti
bitum more discissens. presumendo illici¬
ta: et quȩ custodite debuit negligendo:
Uerum hec nos dõ ut credimus aspirante
impendit nitimur. consilio maturiore
corrigere. et urãrum ȩccłarum statum
communicato uobcum labore componere.
non noua instituentes: s uetera renouan¬
tes. ut instatus consuetudine quȩ nobis
anrĩs patrib est tradita ꝑduremus. et dõ
nr̃o ꝑboni oꝑis ministerium remotis ꝑtur¬
bationum scandalis placeamus: Nobiscum
itaq ur̃a fraternitas recognoscat apłicam
sedem ꝓsui reuerentia aurẽ etiam ꝓuintiȩ
sacerdotib innumeris relationib ẽẽ consul¬
tam. et ꝑdiuersarum quem admodũ uetus
consuetudo poscebat appellationem causaꝵ
aut retractata aut confirmata fuisse u-¬
aitia. ad eo ut seruata imitate sp̃s inuincło
pacis commeantib hinc inde litteris quod
sc̃ẽ agebatur ꝑpetuȩ ꝓficeret caritati Quã

Expanded text:
lis institutionis dominicȩ credit regulis continlis institutionis dominicȩ credit regulis continbitum, more disciscens, presumendo illicita et, quȩ custodire debuit, neglegendo. Verum hoc nos, deo, ut credimus, aspirante,impendit, nititur consilio maturiore corrigere et vestrarum aecclesiarum statum, communicato vobiscum labore, componere, non nova instituentes, sed vetera renovantes, ut in status consuetudine, quȩ nobis a nostris patribus est tradita, perduremus et deo nostro per boni operis ministerium, remotis perturbationum scandalis, placeamus. Nobiscum itaque vestra fraternitas recognoscat, apostolicam Sedem pro sui reverentia a vestrȩ ȩtiam provinciȩ sacerdotibus innumeris relationibus esse consultam, et pro diversarum, quemadmodum vetus consuetudo poscebat, appellatione causarum, aut retractata, aut confirmata fuisse iudicia adeo, ut servata unitate spiritus in vinculo pacis, commeantibus hsancte agebatur, perpetuae proficeret charitati: quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
orbis terrȩ uerba eoꝵ: S huius muneris
petro apłoꝵ omĩum summo principalit̃
collocaret: ut abipso quasi quodam capite
dona sua uelut incorpus omne diffundet.
ut exortem se misterii incelligeret ẽẽ diui¬
ni: qui ausus fuisset apetri soliditate recede¬
re: Hunc enim inconsortium indiuiduȩ uni¬
tatis assumptum: id quod ipse erat uolure
nominari dicendo. tues petrus et suꝑ hanc
petram edificabo ȩccłam meam ut ȩterni
templi edificatio mirabili munere grẽ
d̃i inpetri soliditate consisteret hac eccłam
suam firmitate corroborans ut illam nec
humana temeritas posset appetere: neo
porte contra illam inferi preualerent:
Uerum hanc petre istius sacratissimam
firmitatem do ut diximus edificante con¬
structam: nimis impia uult presumpti¬
one uiolare quis quis eius potestatem
temptat infringere. fauendo cupidita¬
tib suis et id quod accepit aueterib non
sequendo: cumnulli se subditum legi nul¬

Expanded text:
orbis terrae verba eorum. Sed hujus muneris orbis terrae verba eorum. Sed hujus muneris Petro, apostolorum omnium summo, principaliter collocaret, ut ab ipso, quasi quodam capite, dona sua velut in corpus omne diffunderet, ut exsortem se mysterii intelligeret esse divini, qui ausus fuisset a Petri soliditate recedere. Hunc enim in consortium individuae unitatis assumptum, id quod ipse erat, voluit nominari, dicendo: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam; ut aeterni templi aedificatio mirabili munere gratiae Dei in Petri soliditate consisteret; hanc Ecclesiam suam firmitate corroborans, ut illam nec humana temeritas posset appetere, nec portae contra illam inferi praevalerent. Verum hanc petrae istius sacratfirmitatem, deo, ut diximus, ȩdificante, constructam, nimis impia vult presumptione violare quisquis eius potestatem temptaverit infringere ; favendo cupiditatibus suis et id, quod accepit a veteribus, non sequendo, cum nulli se subditum legi, nul