comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cepit autem om̃s tiumor. & magnsicadbant i
dicentes. quia ꝓpħa magnus surrexit in nobis:
&. qua d̾̃s uisitauit plebem suam. Cuius enĩ
gralus altior: & eius peccatum granius. Sed
quo de maiorib peccatis a do liberatur: eo am¬
plius liberatoris gr̃a glificatur: quia &. medi¬
corum opus tantoinagis laudabile apparet:
quanto difficiliores morbos curare potuerunt.
Posumus etiam aliter ꝑ hunc mortuum alle¬
gonce genus humanum intelligere: quod tẽ
in mortem incidit. quando p̃cepta uitȩ contẽp¬
sit. dicente dño. In quacumq die comederitis
de ligno scientiȩ boni & mali: morte moriemi¬
ni. Mater autem uidua quȩ unicum filium
siebat: synagoga intelligitur: qui in patriar¬
chis & ꝓpħis generis humani interitum de¬
sebat. Et quia prope ẽ dñs omnib inuocan¬
tib se in ueritate: recte subditur. Quamcũ
uidisset dñs miscdia motus suꝑ eam: dixit
illi. Noli flere. Acsi diceret. Desine flere mor¬
cuum: quempost paululum resurgentem u¬

Expanded text:
s timor, et magnificabant Deum, dicentes: Quia propheta magnus surrexit in nobis, et quia Deus visitavit plebem suam. » Cujus enim gradus altior est, ejus peccatum gravius. Sed quo magis de majoribus peccatis a Deo liberatur, eo amplius liberatoris gratia glorificatur. Quia et medicorum opus tanto magis laudabile apparet, quanto et difficiliores morbos curare potuerint. Possumus etiam aliter per hunc mortuum allegorice genus humanum intelligere, quod tunc in mortem incidit, quando praecepta vitae contempsit, dicente Domino: « In quacunque die comederitis de ligno scientiae boni et mali, morte moriemini . » Mater autem vidua, quae unicum filium flebat, Synagoga intelligitur, quae in patriarchis et prophetis generis humani interitum deflebat. Et quia prope est Dominus omnibus invocantibus eum in veritate, recte subditur: « Quam cum vidisset Dominus, misericordia motus super eam, dixit illi: Noli flere. » Ac si diceret: Desine flere mortuum, quem post paululum resurgentem vi
Abbreviated transcription (Latin):
domos ur̃ãs. Sed nos talium exempla contemp¬
nentes. sp̃uales nr̃ȩ ciuitatis portas muniamꝰ:
ut non ad amias nr̃as mors. sed potius uita
incioeat. Muniamus portas oculorum ab illi¬
ato uisu: ut cum psalmista dicere ualeamus.
Leiuui oculos meos in montes. E cum beato
iob. Pepigi fedus cum oculis meis. ne cogita

Expanded text:
a est domos vestras . » Sed nos talium exempla contema est domos vestras . » Sed nos talium exempla contemnentes, spiritales nostrae civitatis portas muniamus, ut non ad animas nostras mors, sed potius vita introeat. Muniamus portas oculorum ab illicito visu, ut cum Psalmista dicere valeamus: « Levavi oculos meos ad montes . » Et cum beato Job: « Pepigi foedus cum oculis me
Abbreviated transcription (Latin):
euntate homo inhabitat. ita amia ad tempus
corpus ingreditur. quod bonum maluinue oꝑa¬
ri potest. Portas autem cuntatis non incongrue
sensus corporeos accipiinus. scilicet uisum. audi¬
tum. gustum. odoratum. & tactum. ꝑ has enĩ
portas aut uita. aut mors. ad nr̃ãm amiinam
ingreditur. Qui enim sublines habet oculos &
elatos. ad concupiscentiam muberis aꝑtos:
quasi ꝑ portas oculorum suorum extra ciuita¬
tem mortuus expellitur. Qui autem aures
suas libenter detractionib. maledictionib. &
fasitatib aꝑit: quasi ꝑ portas aurium suarũ
mortuus educitur. Qui uero propter carnalem
delectationem satisfaciendam uarios odores ꝑ
islecebras sequitur: quasi extra portas narium
suarum mortuus deputatur. Et qui loquit᷑
inquitatem in excelso. &. semunat inter fr̃s
discordias: quasi ꝑ oris sui portas mortuus
effertur. Qui autem propintas habet manus
ad effusionem sanguinis & lesionem ꝓximi
inferendam: quasi ꝑ portas manuum suarũ

Expanded text:
tate homo inhabitat, ita anima ad tempus corpus ingreditur, per quod bonum vel malum operari potest. Portas autem civitatis, non incongrue sensus corporeos accipimus, scilicet visum, auditum, gustum, odoratum, tactum; per has enim portas aut vita, aut mors ad nostram animam ingreditur. Qui enim sublimes habet oculos et elatos, et ad concupiscentiam mulieris apertos, quasi per portas oculorum suorum extra civitatem mortuus expellitur. Qui autem aures suas libenter detractionibus, maledictionibus et falsitatibus aperit, quasi per portas aurium suarum mortuus educitur. Qui vero propter carnalem delectationem satisfaciendam varios odores per illecebras sequitur, quasi extra portas narium suarum mortuus deportatur. Et qui loquitur iniquitatem in excelso, et seminat inter fratres discordias, quasi per oris sui portas mortuus effertur. Qui autem promptas habet manus ad effusionem sanguinis, et laesionem proximis inferendam, quasi per portas manuum suarum
Abbreviated transcription (Latin):
uduata ẽ. euisq reditum ad iudicium exspec¬
tat: de qua scriptum ẽ. Uiduam eius benedi¬
cens benedicam. Hȩc ẽ uidua illa. quȩ cotidie
in euuangelio iudicem interpellat: q̃m eccł̃ia
instantissime in oratione ꝑseuerat. de qua scrip¬
tum ẽ. Nonne lacrime uiduȩ ad maxillas
ẽ: qui tunc moritur in anima: quando peccat
in corpore. Flebat autem mat̾ unicum filiũ
suum: quia eccł̃ia sp̃ualium filiorum suorum
mortem cotidie flere non cessat sicut faciebat pau¬
ius apłs. quando dicebat. Filioli mei quos ite¬
rum parturio. donec formetur. xp̃c in uobis.¬

Expanded text:
viduata est, ejusque reditum ad judicium exspecviduata est, ejusque reditum ad judicium exspectat, de qua scriptum est : « Viduam ejus benedicens benedicam. » Haec est illa vidua, quae quotidie in Evangelio judicem interpellat: quoniam Ecclesia instantissime in oratione perseverat, de qua scriptum est: « Nonne lacrymae viduae ad maxillas est, qui tunc moritur in anima, quando peccat in corpore. Flebat autem mater unicum filium suum, quia Ecclesia spiritalium filiorum suorum mortem quotidie flere non cessat, sicut faciebat Paulus apostolus, quando dicebat: « Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christu
Abbreviated transcription (Latin):
sermone: ut cum psalmista dicere ualeam̃.
D ixi custodiam uias meas. ut non delinquam
in lingua mea. Posui ori meo custodiam:
M uniamus manus ab effuisione sanguinis. &
lesione proxuni. semꝑq eas ad elemosinam
largiendam & bona oꝑa facienda paratas habe¬
amus: ut cum psalmista dicere queamiis. La¬
uabo inter innocentes manus meas. & circũ¬
dabo altare tuum dñe. S cum eccłia. Manus¬
tue disfillauerunt mirram. &. digiti mei ple¬
ni mirra probatissima. Custodiamus etrm
pedes: ne sint ueloces ad currendum in ma¬
lum. sed potius ad pacem euuangelirandam:
ut impleatur in nobis illud quod in isaia scrip¬
tum ẽ. Beati pedes: pacem portantes. Et
cum psalmista. Lucerna pedib meis uerbum
tuum dñe. Si hos enim quinq sensus bene
custodierimus. spũalit̃ ã dño resuscitari inere¬
bimur: &. erimus de illis de quib isaias ait.
Qui ambulat in iusticuis suis. E cȩtera. E hec
pro ea uidua dicitur: quia prȩsentia dm sui

Expanded text:
Psalmista dicere valeamus : « Dixi, custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea. Posui ori meo custodiam. » Muniamus manus ab effusione sanguinis et laesione proximi, semperque eas ad eleemosynam largiendam et bona opera facienda paratas habeamus, ut cum Psalmista dicere queamus: « Lavabo inter innocentes manus meas, et circumdabo altare tuum, Domine meae distillaverunt myrrham, et digiti mei pleni myrrha probatissima . » Custodiamus etiam pedes, ne sint veloces ad currendum in malum, sed potius ad pacem evangelizandam, ut impleatur in nobis illud, quod in Isaia scriptum est: Beati pedes pacem portantes. Et cum Psalmista: « Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine . » Si enim hos quinque sensus bene custodierimus, spiritualiter a Domino resuscitari merebimur, et erimus in illis, de quibus Isaias ait: « Qui ambulant in justitiis suis , » et reliqua. « Et pro eo vidua dicitur, quia praesentia Domini sui
Abbreviated transcription (Latin):
spualiter mundum. qui amissa tranquillita¬
te in fuctuationib & cominotionib ẽ: sicit
ꝑ psalmistam dicitur. Comouisti dñe t̾tam.
& conturbasti eam. Dñs autem quasi naim
appropinquauit: quando ꝑ humanitatem
urãm assumptam uisibilis mundo apparuit.
Suscitaturus autem mortuum non solum dis¬
cipulos seq̃ etiam turbam copiosam secum
uoluit cominitari : ut ex uisione miraculi:
non pauci sed plures ad credulitatem &. fid̃e
eius uel laudem uocarentur. Cum autẽ
appropinquaret portȩ ciuitatis: ecce defunc¬
tus efferebatur filius iuncas matris suȩ.
Defunctus iste qui extra ciuitatem ad sepelien-¬
dum delatus erat: hominem significat: mor¬
tifero crimine soporatum. Moritur enim ꝑ
peccatum: quia anima quȩ peccauerit ipsa
morietur. Trib enim modis peccatũ agitur.
suggestione. delectatione. & consensu. Fis
enim suggestio ꝑ hostem. delectatio ꝑ camẽ.
consensus ꝑ spm. Quem enim in corde perel¬
re delectat: quasi infra ciuitatem morcuus

Expanded text:
tate, in fluctuationibus et commotionibus est; sicut per Psalmistam dicitur: « Commovisti, Domine, terram, et conturbasti eam . » Dominus autem quasi Naim appropinquavit, quando humanitate nostra assumpta, visibilis mundo apparuit. Suscitaturus autem mortuum, non solum discipulos, sed etiam turbam copiosam secum voluit comitari, ut ex visione miraculi, non pauci, sed plures ad credulitatem et fidem ejus vel laudem vocarentur. « Cum autem appropinquaret portae civitatis, ecce defunctus efferebatur, filius unicus matris suae. » Defunctus iste, qui extra civitatem ad sepeliendum delatus fuerat, hominem significat mortifero crimine soporatum. Moritur enim anima per peccatum, quia anima quae peccaverit, ipsa morietur. Tribus enim modis peccatum agitur, suggestione, delectatione, consensu. Fit enim suggestio per hostem, delectatio per carnem, consensus per spiritum. Quem enim in corde peccare delectat, quasi infra civitatem mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
iħc xp̃c homo pro nobis
factus. ita in homine
quem ex nobis assump¬
sit sua opera temperauit: ut frequenter in uuo
eodemq miraculo. se uerum dm̃ uerumq ho¬
minem declararet. Quod in huius lectionis
serie aꝑte demonstratur: cum prius miscłia
motus d̃r. ac deinde iuuenem resuscitasse nar¬
ratur. Qui enim ad fletum uduȩ misccdłia mo-¬
uetur: uerus ẽ homo. qui autem sola iussione
uiuenem a mortuis resuscitauit: procul dubio
uideamus: ut unus unde resuscitatur in corpo¬
re. inde multi resurgant in mente. Ait enun
euuangelista. Ibat iħe in ciuitatem quȩ uoca¬
tur naim. Naim ciuitas ẽ galileȩ: duob mi¬
lib distans a monte chabor. Interp̃tatur aut̃¬

Expanded text:
istus, homo pro nobis factus, ita in homine, quem ex nobis assumpsit, sua opera temperavit, ut frequenter in uno eodemque miraculo, se verum Deum verumque hominem declararet. Quod in hujus lectionis serie aperte demonstratur, cum prius misericordia motus dicitur, ac deinde juvenem resuscitasse narratur. Qui enim ad fletum viduae misericordia movetur, verus est homo: qui autem sola jussione juvenem a mortuis resuscitavit, procul dubio iter videamus, ut unde unus resuscitatur in corpore, inde multi resurgant in mente. Ait enim evangelista: « Ibat Jesus in civitatem, quae vocatur Naim. » Naim civitas est Galilaeae, duobus millibus distans a monte Thabor. Interpretatur aut
Abbreviated transcription (Latin):
incipit: iuxta illius exemplum qui ait. Cor¬
ripiet me iustus in miscłia & increpabit me.
oleum autem peccatoris non inpinget caput
meum. E ait illi. Adolescens. tibi dico singi.
Et resedit qui erat mortuus & cepit loqui. o
dedit illum matri suȩ. Tunc ad diuinam ius¬
sionem mortuus resurgit: quando ꝑ peniten¬
tiam peccator reuiuiscit: ab illius misccd̃ia uo¬
catus qui ait. U̾iuo ego dicit dñs. nolo mortł
peccatoris. sed ut conuertatur & uuat. Inca¬
pit loqui: cum &. sua mala oꝑa accusare. &
dm̃ discit laudare. Redditur matri: cumꝑ
sacerdotale ministeriũ reconciliatur ȩccl̃is. a
qua peccando ante discesserat: Frequent̃ eñ
laigitas głficatur. de quorum uita prius fe

Expanded text:
incipit, juxta illius exemplum qui ait: « Corincipit, juxta illius exemplum qui ait: « Corripiet me justus in misericordia et increpabit me, oleum autem peccatoris non impinguet caput meum . » « Et ait ilEt resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit illum matri suae. » Tunc ad divinam jussionem mortuus resurgit, quando per poenitentiam peccator reviviscit, ab illius misericordia vocatus, qui ait: « Vivo ego, dicit Dominus Deus, nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . » Incipit loqui, cum et sua mala opera accusare, et Deum discit laudare. Redditur matri, cum per sacerdotale ministerium reconciliatur Ecclesiae, a qua peccando ante abscesserat. Frequenter enim largitas glorificatur, de quorum vita prius f
Abbreviated transcription (Latin):
dum portatur: quando peccator ꝓ magintudi¬
ne sui sceleris seipsum desperans. quasi secutus
absq timore peccat. Sed dñs loculum tangit:
quando cor durum peccatoris ꝑ diuinã grãm
ad penitentiam emollit. Hi autem qui porta¬
bant steterunt. hi qui mortuum ad sepelien¬
dum portabuant. uitia & peccata signisicant.
qualia sunt adulteria. homicidia. furta. rapi
ad sepulturam deferunt. Sed dño tangente
ioculum. hi qui portabant steterunt: quia
cum cor peccatoris ad penitentiam conuersum
fuerit: consuetudo peccandi cessat. Mutat᷑
enim oꝑa: prior iniquitas refrenatur. Et ꝓ
luxuria castitas: & ꝓ odio caritas. ꝓ ebrietate
amatur sobrietas. Auter. Hii qui mortuum
portabant: adulantium liguas significant:
quasi enim suꝑ mortuum adulatores terrȩ con¬
geriem iaciuit. quando peccantem uanis erro¬
rib & blandimentis demulcent. Sed dño tan
minatus: adulantium blandimenta fugere

Expanded text:
dum portatur, quando peccator pro magnitudidum portatur, quando peccator pro magnitudine sui sceleris seipsum desperans, quasi securus absque timore peccat. Sed Dominus loculum tangit, quando cor durum peccatoris per divinam gratiam ad poenitentiam emollit. « Hi autem qui portabant, steterunt. » Hi qui mortuum ad sepeliendum portabant, vitia et peccata significant, qualia sunt adulteria, homicidia, furta, rapinad sepulturam deferunt; sed Domino tangente loculum, hi qui portabant, steterunt: quia cum cor peccatoris ad poenitentiam conversum fuerit, consuetudo peccandi cessat. Mutantur enim opera, prior iniquitas refrenatur, et pro luxuria castitas, et pro odio charitas, pro ebrietate amatur sobrietas. Aliter: Hi qui mortuum portabant, adulantium linguas significant. Quasi enim super mortuum adulatores terrae congeriem jaciunt, quando peccantem vanis favoribus et blandimentis demulcent. Sed Domino tarit illuminatus, adulantium blandimenta fugere
Abbreviated transcription (Latin):
meam: qm̃ confundor in uobis. Ẽ iterum.
Lugeo multos ex his qui ante me peccauerunt. &
non egerunt penitentiam suꝑ impuditus quas ges¬
serunt. Solet autem contingere. ut aliorum ora¬
tionib & exhortationib multi resuscitentur ad
uitam: qui propriis meritis tenebantur in mor¬
tem. Ande &. subditur. Quam cum uidisset
dñs. misccłia motus suꝑ illam dixit illi. Noli
fiere. Scõtum enim fietu dñs ad miscd̃iam cõ¬
mouetur. ut peccatorib misereatur. Quod in
oꝑib moysi & helie discimus: quorum alter
pro peccatis ppł̃i int̾cedens ac dicens. aut dimit.¬
te eis hanc noxam. aut dele me de libro tuo
quem scripsisti: audire meruit. Ecce placatus
feci. scłm uerbum tuum. Ad alterius uero orati¬
onem pluiamiterrȩ dedit: quam peccatorib
ꝑ triernium nẽgauerat. Et accessit &. tetigit
loculum. Loculuf in quo mortuus portabatur:
conscientiam pẽccatoris male desꝑatam signifi¬
cat. Quasi enim in loculo mortuus ad sepelien¬

Expanded text:
erum: « Lugeo multos ex his qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam super impudicitiis quas gesserunt . » Solet autem contingere ut aliorum orationibus et exhortationibus multi resuscitentur ad vitam, qui propriis meritis tenebantur in morte. Unde et subditur: « Quam cum vidisset Dominus, misericordia motus super eam, dixit illi: Noli flere. » Sanctorum enim fletu Dominus ad misericordiam commovetur, ut peccatoribus misereatur. Quod in operibus Moysi et Eliae discimus, quorum alter pro peccatis populi intercedens, ac dicens: « Aut dimitte eis hanc noxam, aut dele me de libro tuo, quem scripsisti, » audire meruit : « Ecce placatus feci secundum verbum tuum » Ad alterius vero orationem pluviam terrae dedit, quam peccatoribus per triennium negaverat. « Et accessit, et tetigit loculum. . » Loculus in quo mortuus portabatur, conscientiam peccatoris male desperatam significat. Quasi enim in loculo mortuus ad sepelien
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditur: quod in pristinis uiciis ꝑmanen¬
tes. ut pharisei & scribe murmurabant. sed
pęnitentiam puram agentes publicani uene¬
rint ad ihm: & ipse quoq conuiuia peccatoꝵ
ut occasionem haberet docendi. & spũales m¬
uitatorib suis. prebere cibos. adire dignatꝰ sit.
Deniq cũ frequent̾ ꝑgere ad conuiuiũ describa¬
tur nichil referttir aliud. ñ qͥd ibi fecerit: qͥd¬
docuerit: & ut humilitas dñi cundo ad
peccatores. & potentiȩ doctrina eiꝰ in peniten-¬
tium conuersione monstretur.

Expanded text:
ostenditur quod non in pristinis vitiis permanenostenditur quod non in pristinis vitiis permanentes, ut pharisaei et scribae murmurabant, sed poenitentiam agentes publicani venerint ad Jesum: et ipse quoque Jesus convivia peccatorum ut occasionem haberet docendi, et spiritales invitatoribus suis praeberet cibos, adire dignatus sit. Denique cum frequenter pergere ad convivium describatur, nihil refertur aliud, nisi quid ibi fecerit, qdocuerit, ut et humilitas Domini eundo ad peccatores, et potentia doctrinae ejus in poenitentium conversione monstretur.
Abbreviated transcription (Latin):
lucris inhiabant: sed nune corpus xp̃i sedula
deuotione reficiunt exprimitur. ꝓfecto suꝑci¬
lium phariseorũ udeoꝵ nuidiã. qua de gen¬
tiuim salute torquentur insimiat. Ẽ respon¬
dens iħc: dixit ad illos. Non egent qui sani
sunt medico. sed qui male habent. Non ueni
nocare iustos. sed peccatores in penitentiam.
Suggillat scribas & phariseos. qui instos se pu¬
cantes consortio aliorum declinabant. Seipsũ
namq medicum dicit. qui miro medicandi
genere uulneratꝰ ẽ ꝓpt̃ iniquitates nr̃as. & liuo.¬
re euis sanati simus. Sanos autẽ & iustos ap¬
pellat ees: qui ignorantes dei iusticiam &. suã
uolentes constituere. iusticie di non sunt sub
iecti. Qui ex lege p̾sum̃tes. euugłii grãm non
quexunt: Porro male habentes & peccatores
uocat eos. qui suȩ fragilitatis conscientia de¬
uicti: nec ꝑlegem nustificari posse uidentes
ap̃i se gr̃e penitendo submittunt. Ubi simul

Expanded text:
lucris inhiabant, sed nunc corpus Christi sedula lucris inhiabant, sed nunc corpus Christi sedula devotione reficiunt, exprimitur, profecto supercilium pharisaeorum, Judaeorum invidiam, qua de gentium salute torquentur, insinuat. Et respondens Jesus, dixit ad illos: Non egent qui sani sunt medico, sed qui male habent. Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam. Suggillat scribas et pharisaeos, qui justos se putantes, peccatorum consortia declinabant. Seipsum namque medicum dicit, qui miro medicandi genere, vulneratus est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus . Sanos autem et justos appellat eos, qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei jecti ; qui ex lege praesumentes, gratiam Dei non quaerunt. Porro male habentes peccatores vocat eos qui suae fragilitatis conscientia devicti, nec per legem justificari posse videntes, Christi se gratiae poenitendo submittunt. Ubi simul
Abbreviated transcription (Latin):
diues ppłs eget: pauꝑ epulatur. S̃ erat turba
multa publicanoꝵ & aliorum qui cũ illo erãt
discumbentes. Uiderunt publicanũ ã pecca¬
tis ad meliora conuersum. locum inuenisse
penitentiȩ: & ob id etiam ipsi non desperant
salutem. Et murmurabant pharisei &. scribȩ
eorum. dicentes ad discipulos. Quare cum
publicanis & peccatorib manducatis & bibi-¬
tis: Conuiuantib cum dño publicans.
pharisei murmurantes de ieunio głantur.
Ubi primo legis &. grẽ quanta sit distantia
declaratur. quia qui legem sequuntur: ieumȩ
m̃tis fanem pacunttr ȩt̾nam. qui uero uer-¬
bum in interiorib animȩ receperint. alim̃¬
ti celestis & fontis ubertate recreati: esurire
& sitire non possunt. Demde retributionis
futux̧ species p̾siguratur. quando epulantib
cum xp̃o electis. ꝑfidia suꝑborum ieuina tor¬
quelitur. Quib dr. Meretrices & publicani
p̃cedunt uos in regno di. Quod si ꝑ mathei
electionem fides gentium quȩ prius mũdi

Expanded text:
s eget, pauper epulatur. Et erat turba multa publicanorum, et aliorum, qui cum illis erant discumbentes. Viderunt publicanum a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae, et ob id etiam ipsi non desperant salutem. Et murmurabant Pharisaei et Scribae eorum dicentes ad discipulos ejus: Quare cum publicanis et peccatoribus manducatis et bibitis? Convivantibus cum Domino publicanis, pharisaei murmurantes de jejunio gloriantur. Ubi primo legis et gratiae quanta sit distantia declaratur. Quia qui legem sequuntur, jejunae mentis famem patiantur aeternam. Qui vero verbum in interioribus animae receperunt alimentis coelestis, et fontis ubertate recreati, esurire et sitire non possint Deinde retributionis futurae species praefiguratur, quando epulantibus cum Christo electis perfidia superborum jejuna torquebitur. Quibus dicitur, Meretrices et publicani praecedent vos in regno Dei . Quod si per Matthaei electionem fides gentium quae prius mundi
Abbreviated transcription (Latin):
in quo habitat om̃is plenitudo diuinitatis
corporalit̾. Uidit & cibos salomonis. ⁊dest
axp̃i ẽ salus nr̃a: reficit᷑ celestib epulis ꝓfectib
nr̃is. Cibus eiꝰ sumꝰ: dum acquisiti eccłiȩ in

Expanded text:
in quo habitat omnis plenitudo divinitatis in quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Vidit et cibos mensae Salomonis, id est,Christi est salus nostra; reficitur coelestibus epulis, profectibus nostris. Cibus ejus sumus, dum acquisiti Ec
Abbreviated transcription (Latin):
confessione & penitudine p̃cedentiũ delictoꝵ.
Uideamꝰ qͥd agat hec regina. Uidens inquam
regina saba omnẽ sapientiã salomonis. & do¬
iũ quã edificauerat: & cibos mensȩ eiꝰ. & ho¬
locausta quã offerebat in domo dm̃: ñ habe¬
bat ultra sp̃m. Qͥd erat rationis. ut p̃potens
regina domũ expensas. &. cibos regios tantoꝑẽ.
miraret᷑: Eigo hoc loco aliqua maiora nos opor¬
tet inquirere. Uidit gͦ ecclia exgentib con¬
gregata sapientiã xp̃i. id ẽ post carnalia in¬
stituta gentilium: post humanã & ammałe
doctrinã philosophoꝵ. accepit intellectũ salu¬
tis & uitȩ. insperit spualium mirabilia bonoꝵ.
agnouit uirum fabricatorẽ celi ac t̾rȩ: & poten¬
assimũ drman generis conditorẽ. de cuiꝰ sapi¬
entia cst. Omĩa in m̾sura &. pondere. & nume¬
roconstitiusti. Uidit &. domũ quã edificaue-¬
rat. idest incarnationẽ hominis assumpti.

Expanded text:
confessione et poenitudine praecedentium delictorum. confessione et poenitudine praecedentium delictorum. Videamus quae agat haec regina. Videns, inquam, regina Saba omnem sapientiam Salomonis, et domum quam aedificaverat, et cibos mensae ejus, et holocausta quae offerebat in domo Domini, non habebat ultra spiritum . Quid erat rationis ut praepotens regina domum, expensas et cibos regios tantopere miraretur? Ergo in hoc loco aliqua matet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex Gentibus congregata sapientiam Christi: id est, post carnalia instituta Gentilium, post humanam et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis et vitae, inspexit spiritualium mirabilia bonorum, agnovit verum fabricatorem coeli ac terrae, et potentissimum humani generis Conditorem; de cujus sapientia dicitur, Omnia in mensura et pondere et numero constituisti . Vidit et domum quam aedificaverat, id est, incarnationem hominis assumpti,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfanas suꝑsticiones. audire & discere de fidei
illuminatione. & iudicio futuro. de anime
in mortalitate. de spe resurrectionis & gla.
U euit gͦ in iherłm cum multo comita .u. id
est non iam cũ una tantũ gente iudoꝵ: sicut
prius sy nagoga solos habuit hebreos: s toti¬
us mundi gentib diuersisq nationib. Ae¬
nit gͦ exhibens munera digna do. aurum
& geminas p̃ciosas. E hoc camelis portanti
b id est ex gentili ppło uenientib. qͥ prius fu¬
erant uitioꝵ feditate distorti: &. maloꝵ one¬
re curui. ac peccatoꝵ prauitate deformes.¬
Ui Cum his tanquã munerib regina hȩc ingre¬
ditur ad pacifi cum regem xp̃m. exhibens
secum fidei aurum. puritatis incensa p̃ciosa.
splendoresq geminaꝵ. moꝵ scilicet in signia¬
&. ornam̃ta uirtutũ. G̃i locuta ẽ ei uniuersa
quȩ habebat in corde suo. idẽ aꝑuit ei corsuũ.
manifestauitq ei occulta suȩ conscientiȩ in

Expanded text:
profanas superstitiones audire et discere de fidei profanas superstitiones audire et discere de fidei illuminatione et judicio futuro, de animae immortalitate, de spe resurrectionis et gloria. Venit ergo in Hierusalem cum multo comitatu, id est, nprius synagoga solos habuit Hebraeos, sed totius mundi gentibus, diversisque nationibus. Venit ergo exhibens munera digna Christo, aurum, et gemmas pretiosas, et hoc camelis portantibus aromata, id est ex gentili populo venientibus, qui fuerant prius vitiorum foeditate distorti, et malorum onere curvi, ac peccatorum pravitate deformes. Cum his tanquam muneribus regina haec ingreditur ad pacificum regem Christum, exhibens secum aromata fidei, aurum puritatis, incensum pretiosum, splendoresque gemmarum, morum scilicet insignia, ornamenta virtutum. Et locuta est ei universa, quae habebat in corde suo: Id est aperuit ei cor suum, manifestavit ei occultam conscientiam suam in
Abbreviated transcription (Latin):
sarum circũdata. p̃cioso decore uirtutum.
pie audie sapientiã salomonis. Si hec ñ
tam ex una regione. quã ex untuersis mũdi
pairtib reges paritura comienit: sicut eungli¬
sta cõmemorat. regina austri uenit a finib
t̾rȩ audire sapientiã salomonis. Uenit eccle¬
sia ad redemptorẽ &. eruditorem suũ: ut de
stulticia sui erroris. doctrinã ꝑciperet uerita¬
tis. De qua plenius sicut audiuimꝰ regnoꝵ
scribit historia. ita dicens. S̃ ingressa regi¬
na in iherłm cum multo comitatu & diui¬
tiis. cum camelis portantib aromata &. au¬
rum infinitum nimis. & geminas p̾ciosas.
uenit ad regem salomonẽ. & locuta ẽ umuer
II sa ei quȩ babebat in corde suo. Eigo in fi¬
gura regine huius. eccł̃ia uenit ex gentib
& finib t̾rȩ inponens finẽ cupiditatib uiti¬
isq t̾renis. ut audiret sapientiã salomonis.
utraq unũ. soluens inmmicitias int̾ dm̃ &.
hommnẽ in carne sua. Uenit post ueteres &.

Expanded text:
sarum circumdata pretioso decore virtutum. piae audire sapientiam Salomonis. En haec non tam ex una regione quam ex universis mundi partibus reges quaesitura convenit. Sicut et evangelista commemorat , Regina Austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Venit Ecclesia ad Redemptorem et eruditorem suum, stultitia erroris doctrinam perciperet veritatis; de qua plenius, sicut audivimus, Regnorum scripsit historia, ita dicens: Et ingressa regina Jerusalem cum multo comitatu et divitiis, cum camelis portantibus aromata, et aurum infinitum nimis, et gemmas pretiosas, venit ad Salomonem, et locuta est ei universa quae habebat in corde suo. Ergo in figura reginae hujus Ecclesia venit ex Gentibus et a finibus terrae, imponens finem cupiditatibus vitiisque terrenis; ut audiret sapientiam Salomonis, s inimicitias inter Deum et hominem in carne sua; venit post veteres et
Abbreviated transcription (Latin):
M undus cui ue r. ñ ille ẽ quẽ uenit filius ho¬
minis quęrere & saluare. sed ille qui in
maligno ẽ positus. idest mundi amatores.
incolunt. recte mundus appellantur. De quib
iohannes ait. Mundus transit. & concupiscen¬
tia eius. Mundi etenim amatores dum ꝓpter
cupiditatẽ seculi alios ñ metuunt scandalirare:
tamen ipsi scandalũ sustinent aliquando cor-
pore. semꝑ autẽ mente. & ideo ue illis. quia
ducunt in bonis dies suos. & in puncto ad
inferna descendunt. Quib ꝑ iobannẽ łr.¬

Expanded text:
Mundus cui vae dicitur, non ille est quem venit Filius hoMundus cui vae dicitur, non ille est quem venit Filius hominis quaerere et salvare, sed ille qui in maligno positus est, id est mundi amatores, incolunt, recte mundus appellantur, de quibus Joannes ait: Mundus transibit, et concupiscentia ejus . Mundi enim amatores dum propter cupiditates saeculi alios non metuunt scandalizare, tamen ipsi scandalum sustinent, aliquando quidem corpore, semper autem mente. Et ideo vae illis, quia ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt. Quibus per
Abbreviated transcription (Latin):
expedit ei ut suspendatur mola asinaria in
collo eius. &. dimergatur in ꝓfundũ maris.
carnales quosq & mundi amatores a regimi¬
ne ȩccłiastico ꝓhibet. qm̃ meluis ẽ ut mũdi
amator in hoc scło carnaliter uiuens se solũ
ꝑdat. quam in regimine eccliastico constitut᷑.
&. alios ꝑuersȩ uiuendo ad interitum trahat.
quia cuiꝰ uita despicitur. restat ut &. p̃dicatio
contempnat᷑. Nam dũ inferni discipuli pa-¬
troni sequunt᷑ exemplũ. & ipsi pereunt. & illoꝵ
ꝑditio in eius caput redundat. qui anctor ẽ
criminis. Siue certe ꝑ molam asinariã doc¬
tores intelliguntur. quia sicut mola granũ
tritici frangitur. ut medulla eiꝰ ad sustenta¬
tionem uel refectionẽ humanȩ nature osten-¬
datur. ita quoq &. doctores occultas senten¬
tias scͥpturȩ sacrȩ aperientes. interiorem sen-¬
sum eoꝵ manifestant. uel uitam siue refec¬
tionẽ animaꝵ scarũ. Ue mũdo ab scandalis.

Expanded text:
Expedit ei, ut suspendatur mola asinaria in Expedit ei, ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris, carnales quosque et mundi amatores a regimine ecclesiastico prohibet, quoniam melius est quod mundi amator in saeculo vivens carnaliter, se solum perdat, quam in regimine ecclesiastico constitutus, se et alios perverse vivendo ad interitum trahat; quia cujus vita despicitur, restat ut ejus praedicatio contemnatur, quoniam dum infirmi discipuli patroni sequuntur exemplum, et ipsi pereunt, et illorum perditio in ejus caput redundat, qui auctor est criminis. Sive certe per molam asinariam doctores intelliguntur, quia sicut mola granum tritici frangitur, ut medulla ejus ad sustentationem vel refectionem humanae naturae ostendatur, ita quoque et doctores occultas sententias Scripturae sacrae aperientes, interiorem sensum earum manifestant, vel vitam sive refectionem animarum sanctarum. Vae mundo ab scandalis.
Abbreviated transcription (Latin):
lo eus . & dimergatur in ꝓfundũ maris.¬
iuxta morẽ ꝓuinciȩ loquit᷑: ubi apud uete¬
res uideos capitalia crimina hoc fupplicio
puniebant᷑. Non gͦ arbicretur leue pecca¬
tum ẽẽ scandalum fr̃is. cum scandaliran¬
tib talis pęna p̃dicitur. quoniã sicut alibi¬
ait in euuangłio. qui ddixerit frĩ suo fatne.
reus erit gehenne ignis. Quod se carere om¬
nno apłs ostendit cum ait. Melius eñ ñ ẽ.
ñ manducare carnem. & ñ bibere umũ. neq
aliud quid in quo frẽm meũ scandalirem.
⁊ quo peccato etiam discipulos compescit dicẽs.
Q uare tu scandalires frẽm tuum. aut quare
spernis eum: Igitur in qͣnũ possumꝰ uixta
aipsi ammonitionẽ. scandalũ fr̃ĩs uitare debe¬
mus. Si autem ꝓ ueritate scandalũ orratur:
magis ueritas eligenda ẽ. quam scandalum
uitandũ. Uel certe ꝑ molam asinariam quȩ
pondis habet sed nullum iter explicat.
uolubilis amor scli exprimitur. Cum gͦ ait.

Expanded text:
lo ejus, et in profundum marislo ejus, et in profundum marisjuxta morem provinciae loquitur, ubi apud veteres Judaeos capitalia crimina hoc supplicio puniebantur. Non ergo arbitretur leve peccatum esse scandalum fratris, cum scandalizantibus talis poena praedicitur, quoniam sicut alibi in Evangelio ait: Qui dixerit fratri suo fatue, reus erit gehennae ignis . Quod se cavere omnino Apostolus ostendit, cum ait: Melius enim mihi est non manducare carnem, neque bibere vinum, neque aliquid in quo fratrem scandalizem . A quo peccato etiam discipulos suos compescit, dicens: Quare tu scandalizas fratrem tuum, aut quare spernis illum? Igitur, in quantum possumus, juxta Apostoli admonitionem, scandalum fratrum vitare debemus, si autem pro veritate scandalum oriatur, magis veritas eligenda est, quam scandalum vitandum. Vel certe per molam asinariam quae pondus habet, sed nullum iter explicat, volubilis amor saeculi exprimitur. Cum ergo ait:
Abbreviated transcription (Latin):
possint tribuunt. de quib scͥptũ ẽ. Quesiert
głam hominũ. magis qu̾a glam d̃i. Et alibi.¬
O mĩa uero oꝑa sua faciunt. ut uideantur ab
hominib. Ẽ iterum. Am̃ dico uobis : rece¬
perunt mercede suã. Et ne ad suscipiendas
hospites uel peregrinos pigri remaneremus.
seipsum in his suscipi ꝓmisit. cum ait. Qui
susceperit unũ paruulũ tantũ in nomine
iusti: mercede iusti accipiet. Et iterum.
Qui uos recipit. me recipit. &. qui uos sperint
me spernit. Sicut aut̾e suscipientib merces
ꝓmittitur. sic duris & auaris pena indicit᷑.
cum subinfert᷑. Qui autẽ scandaliauerit
unũ de pussillis illis qui in me credunt. ex¬
pedit ei ut suspendatur mola asinaria in
collo eius. & dimergatur in ꝓfundũ maris.
Ubi consicd̾andũ ẽ quã graue peccatũ sit. scan¬
dalizare frẽm. quando etiam scandalirantib
talis uindicta comminat᷑. Quod autem ait.
expedit ei ut suspendat᷑ mola asinaria in col¬

Expanded text:
possint, tribuunt. De quibus scriptum est: Quaesierunt possint, tribuunt. De quibus scriptum est: Quaesierunt gloriam hominum, magis quam Dei . Et Domira sua faciunt ut videantur ab hominibus . » Et iterum: « Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . » Et ne ad suscipiendos hospites vel peregrinos pigri remaneremus, seipsum in his suscipi promisit cum ait: « Qui susceperit unum parvulum talem in nomine justi, mercedem justi accipiet . » Et iterum: « Qui vos recipit, me recipit; et qui vos spernit, me spernit . » Sicut autem suscipientibus merces promittitur, ita duris et avaris poena indicitur, cum subinfertur: « Qui autem scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris. Ubi considerandum est quam grave peccatum sit scandalizare fratrem, quando etiam scandalizantibus talis vindicta comminatur. Quod autem ait: Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in col
Abbreviated transcription (Latin):
Et ne putares illũ eẽ contempnendũ: qͥ ꝓpter
dnm̃ se humiliat. congruam sententiã ad¬
iunxit dicens. Qui susceperit unũ paruulũ
talem in nomine meo: me suscipit. Hoc est
quod dñs in futurũ minimis se ꝓmisit dic¬
stis. michi fecistis. S̃ signanter ait. qͥ susce
perit unum paruulũ talem in nomine meo:
me suscipit. Qu̾auis enun ñ sit dicendum
cui uixta scͥpturȩ uocem bene facere debeamꝰ.
illis tam̃ qui ꝓpt̾ dm̃ pariuli & humiles ẽẽ
specialem beniuolentiam impendere debemꝰ.
Unde cum pius pat̾ filiũ instrueret. ait. Panẽ
tuum & uinum tuũ suꝑ sepulturam iusti con¬
stitue. & ne cominunicaueris ex eo cũ peccato¬
rib. Et iterum. Desudet elemosina tua in
manu tua. donec inuenias iustum cuni tradas
ralia illis impendẽt. in quoꝵ uita & motibus
xp̃m habitare cognoscit: ꝓfecto illi tribuit.
ꝓ cuius amore impendit. Unde bene d̃r: in
nomine meo. Multi enim temporalia bona
in nomine xp̃i. sed ut laudẽ hominũ capere

Expanded text:
Et ne putares illum esse contemnendum, qui propter Deum hic se humiliat, congruam sententiam adjunxit, dicens: « Et qui susceperit unum parvulum talem in nomine meo, me suscipit. » Hoc est quod Dominus in futurum se praemisit dicmeis, mihi fet unum parvulum talem in nomine meo, me suscipit. Quamvis enim non sit eligendum cui juxta Scripturae vocem benefacere debeamus, illis tamen qui propter Deum parvi et humiles esse enoscimus, specialem benevolentiam impendere debemus. Unde cum pius pater filium instrueret, ait: Panem tuum et vinum tuum super sepulturam justi constitue, et ne communicaveris ex eo cum peccatoribus . Et iterum: Desudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum cui tradas ralia illis impendit, in quorum vita et moribus Christum habitare cognoscit, profecto illi tribuit pro cujus amore impendit. Unde bene dicitur, in nomine meo. Multi enim bona temporalia non in nomine Christi, sed ut laudem hominum captare
Abbreviated transcription (Latin):
sunt & despecti: de quib saluator ait in euu¬
glio. Nolite timere pussillus grex quia com¬
placuit patri ur̃o dare uobis regnũ. Qͥs quis gͦ
tales scandalizare non metuit: offendit dm̃
qui habitat in ilis. sicut ipse ꝑ ꝓpham ait.
Qui tangit uos: quasi qui tangit pupilam ocł̃i
mei. Siterum. Nolite tangere xep̃os meos:
& in ꝓpħis meis nolite malignari. De quib
ualde dulce ẽ quod hic subinfertur. quare
non funt contempnendi. Dico enim uobis.
quia angeli eorum in cęlis semꝑ uident faci¬
em patris mei qui in celis ẽ. In hoc loco disci¬
mus quia unꝰ quisq fidelium angł̃m obsin
custodiam deputatum habet. qui & eum a
temptationib defendit. & in uirtutib uiuat.

Expanded text:
sunt et despecti, de quibus Salvator ait in Evasunt et despecti, de quibus Salvator ait in Evangelio: Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum . Quisquis ergo tales scandalizare non metuit, offendit Deum qui habitat in illis, sicut ipse per prophetam dicit: Qui tangit vos, quasi qui tangit pupillam oculi mei. Et iterum: Nolite tangere, christos meos, et in prophetis meis nolite malignari . De quibus valde dulce est quod adhuc subinfertur, quare non sint contemnendi. Dico enim vobis, quia angeli eorum in coelis semper vident faciem Patris mei qui in coelis est . In hoc loco discimus, quia unusquisque fidelium, angelum ob sui custodiam deputatum habet, qui et eum a tentationibus defendit, et in virtutibus juvat,
Abbreviated transcription (Latin):
sepelire mortuos suos. tu aute sequere me.
Neq hoc dicimꝰ. quod parentib uel amicis ingra¬
ti uel iiobedientes eẽ debeamꝰ. sed quando nos
a ia di remouere uoluerint tc̃ eoꝵamorẽ ã no
bis abscidamus. Utiq cum eos dm̃ amare cog¬
nouerimus. duplicit̾ ã nobis amandi & ho¬
norandi sunt: Etimũ. quia uisti funt. dem¬
de quia ꝓpinqui. dño dicente in lege. Hono¬
ra patrem tuũ & inatrem. ut bene sit tibi.
& longo uuuas tempore. Hinc & apł̃s ait.
Siquis suorum curam ñ habet & maxime fide¬
lium: fidem negabit. & ẽ infideli deterior.
Quantam antem sollicitudinẽ & curã dñs de his
habeat. qui totam suam spem in eo ponunt.
manifestat cum subiungit. Uidete ne con-¬
tempnatis unũ ex his pussillis. Qui eñ pussil¬
li & humiles in p̾̃senti uita ꝓpter dm̃ sunt. ne¬
quaquã contempnendi sunt. Pussilli emim
sunt ut dixim᷑. quia corã oculis suis humiles

Expanded text:
s mortuos suos sepelire, tu autem sequere me . s mortuos suos sepelire, tu autem sequere me . Neque hoc dicimus, quod parentibus et amicis ingrati et inobedientes esse debeamus, sed quando a via Dei removere voluerint, tunc ebis. Caeterum cum eos Deum amare cognoverimus, dupliciter nobis amandi et honorandi sunt: Primum, quia justi sunt, deinde, quia propinqui, Domino dicente in lege: Honora patrem tuum et matrem, ut bene sit tibi, et longo vivas tempore . Hinc et Apostolus ait: Si quis suorum curam non habet, et maxime fidelium, fidem negavit, et est infideli deterior . Quantam autem sollicitudinem et curam Dominus de his habeat, qui totam spem in eo ponunt, manifestat cum subjungit: Videte ne contemnatis unum ex his pusillis. Qui enim pusilli et humiles in praesenti vita propter Deum sunt, nequaquam contemnendi sunt. Pusilli namque sunt, ut diximus, qui coram oculis suis humiles
Abbreviated transcription (Latin):
debilem uel claudũ. quam duas manus uel
duos pedes habentem. muti in gehennam ig¬
nis. E si oculus tuus scandalirat te: erue eũ
& proice abste. Bonũ tͥ ẽ cum uno oculo in¬
uitam intrare: quã duos oculos habentem
mitti inignem ȩt̃num. Iuxta litteram qͥntũ
oberret facile patet. sed cũ ad
litteram excludimur. spualis sensis ẽ requi¬
rendus. Per hoc gͦ quod manꝰ. pes. oculi. nr̃is
propinquoꝵ carissimoꝵ affectus in his men¬
bris in hoc loco designatur. Acsi diceret dñs.
cedere ꝑsuaserit. huius amorẽ abscide. & ꝓi
quam cum multa turba ꝓpinquoꝵ mitti in
ignem ȩternum. Quid ꝓficit homini si totũ
lucretur mũdũ: anime aut̾ẽ suȩ detrimentũ
paciatur: Uerbi gr̃a. Blanditur uxor. mi¬
natur pater. ꝑsuadet mater. lacrimatur fr̾.
& soror: tu autem in uia cdi sta firmus. ne
cos in utiliter amando: a cdĩ amore recedas.
sed uixta illud quod alibi ait. sine mortuos¬

Expanded text:
debilem vel claudum, quam duas manus vel debilem vel claudum, quam duas manus vel duos pedes habentem mitti in gehennam ignis. Et si oculus tuus scandalizat te, erue illum et projice abs te. Bonum est tibi cum uno oculo intrare ad vitam, quam duos oculos habentem, mitti in gehennam ignis. » Juxta litteram quantum abhorreat hoc, facile patet. Sed cum a littera excludimur, spiritualis sensus est requirendus. Per hoc quod manus, pes, oculus, nostris propinquorum et charissimorum affectus in hoc loco designatur. Ac si diceret Dominus: cedere persuaserit, hujus amorem abscinde et abquam cum multa turba propinquorum mitti in ignem aeternum. « Quid proficit homini si totum lucretur mundum, animae autem suae detrimentum patiatur ? Verbi gratia: Blanditur uxor, minatur pater, persuadet mater, lacrymantur frater et soror, tu autem in via Domini sta firmus, ne illos inutiliter amando, a Dei amore recedas, sed juxta illud quod alibi ait: Sine mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quem scandalũ uenit. Quod aũart. nec eẽ ẽ.
tale ẽ ac si diceret. ñ potest eẽ ut scandala non
ueniant. Oportet & hereses ẽẽ sicut ait apł̃s.
ut probati manifesti fiant. E ut ait scͥptura.
Uasa figuli probat fornax: & homines iustos tẽp¬
tatio tribulationis. Pacis autem tempore non
grana uero congregabit in horrea xp̃i. Ne gͦ ho¬
mini illi: qui talem se exhibet ut malũ quod
dent ea in caminũ ignis ardentis. Quod facili¬
us intelligimus. si unũ ad mediũ deducamus.
uidam scilicet dñi ꝓditorẽ. de quo ipse tempo¬
re passionis suȩ ait. Filius hominis uadit. si¬
cut scriptum de illo. U̾e autẽ homini illi. ꝑ
quem tradetur. Necesse enim erat. ut filius
dei ꝓ nobis passionẽ sustineret. sed uȩ uidȩ
qui bonum nr̃m suũ fecit malũ. Et ne quis
recedendum putaret. ommñe magist̾ ueritatis
errorem tollens: adingit. Si autẽ manꝰ tua
uel pes tuis scandalirat te. abscide eã & pro¬
ice abste. Bonum tibi ẽ ad uitam ingredi

Expanded text:
uem scandalum venit. Quod autem ait, necesse est, tale est ac si diceret: Non potest esse ut scandala non veniant. Oportet enim et haereses esse, sicut ait apostolus, ut probati manifesti fiant . Et alia scriptura: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Pacis autem tempore non grana vero congregabit in horrea Christi. Vae ergo homini illi qui talem se exhibet, ut malum quoddent ea in caminum ignis ardentis . Quod facilius intelligimus, si unum ad medium deducamus, Judam scilicet Domini proditorem, de quo ipse tempore passionis suae ait: Filius hominis vadit, sicut scriptum est de illo, vae autem homini illi per quem tradetur . Necesse enim erat ut Filius Dei pro nobis passionem sustineret, sed vae Judae qui nostrum bonum suum fecit malum. Et ne aliquis recedendum putaret, omnem Magister veritatis errorem tollit, cum subjungit: Si autem manus tua vel pes tuus scandalizet te, abscinde eum, et projice abs te. Bonum
Abbreviated transcription (Latin):
uenies staterem. illum asfumens da eis ꝓ me
&. te. Quia gͦ uiderant alii discipuli petrum
inredditione census dño coegnari. comptitan¬
tes eum om̃ib illis ẽẽ p̃latum. in illa hora ac¬
ceiserunt ad ihm dicentes. Quis putas maior
ẽ i regno celorum: Sed magister humilitatis
qui ait in euugł̃io. discite ame quia mitis sum
a. huimilis conde. & inuenietis requiem amma

Expanded text:
venies staterem; illum sumens, da eis pro me et te . » Quia ergo alii discipuli viderant Petrum in redditione census Domino coaequari, computantes eum illis omnibus esse praelatum, in illa hora accesserunt ad Jesum, dicentes: « Quis, putas, major est in regno coelorum? » Sed magister humilitatis, qui ait in Evangelio: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem
Abbreviated transcription (Latin):
cator erat: diues ñ fuerat.
cibos manu & arte guere¬
bat: & tamen loquitur con¬
fidenter reliquimus omĩa. E quia ñ sufficit
tantum reliquere. adiungit quod ꝑfectũ ẽ.
& secuti sumus te. Fecimꝰ quod ussisti. Quid
gͥ nobis dabis prȩmii: Ihc autem: dixit illis.
A m̃ dico uobis. quod uos qui secuti estis me. in
regeneratione cum sederit filius hominis in

Expanded text:
fuerat, cibos manu et arte quaerebat, et tamen loquitur confidenter, reliquimus omnia. Et quia non sufficit tantum relinquere, jungit quod perfectum est, et secuti sumus te, fecimus quod jussisti, quid igitur nobis dabis praemii? Jesus autem dixit illis: Amen dico vobis, quod vos qui secuti estis me, in regeneratione, cum
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ꝓprie apłorũ ẽ atq credentiũ. in regene-¬
ratione cum sederit filius hominis in sede
maiestatis suȩ quando ex mortuis de corrup¬
tione resurgent in corrupti. sedebitis & uos
in solus iudicantium. condempnantes duo¬
decim trib ifrl̃. quia illis credentib illi cre¬

Expanded text:
prie apostolorum est atque credentium, in regeneratione cum sederit filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium, condemnantes duodecim tribus Israel, quia vobis credentibus cre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ nom̃ meũ. centuplum accipiet. & uitã
ȩt̃nam possidebit. Multi autẽ erunt primi
nouissimi: & nouissimi primi. Locus iste
cum illa sententia congruit: in qua saluator
loquitur. Non ueni pacem mitere: sed gla¬
dium. Ueni enim separare hominẽ a patre
suo. &. matrẽ a filia. & nurũ ã socrii. &. ini

Expanded text:
omen meum, centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit. Multi autem erunt primi novissimi et novissimi primi. Locus iste cum illa sententia congruit in qua Salvator loquitur, non veni pacem mittere, sed gladium, veni quippe separare hominem a patre suo et
Abbreviated transcription (Latin):
Nam utiq pro potestate rogis sedere dicitur.
pro bonitate intercessoris stare suggeritur.
A it enim beatissimus apłs. quia aduocatũ
habemus apud patrem dnm̃ ih̃m. Iudex
ergo ẽ. xp̃c cum residet: aduocatus ẽ cum
assurgit. Iudex plane iudeis ẽ: ad uocatus
ẽ xp̃ranis. Hic enim stans apud patrem
xp̃ianorum licet peccantium causas exo¬
rat. ibi residet cum patre. phariscorum
ꝑsequentium peccata condempnans. Iilis
indignans uehementer ulciscitur. ins uit̃¬
ueniens leniter miseretur. hic stat ut sus¬
cipiat stephani martyris sp̃m. ibi residet
ut condempnet ude proditoris admissũ.

Expanded text:
199 Nam utique pro potestate regis sedere dicitur, 199 Nam utique pro potestate regis sedere dicitur, pro bonitate intercessoris stare suggeritur; ait enim beatus apostolus: Quia advocatum habemus apud Patrem Jesum Christum . Judex ergo est Christus, cum residet; advocatus est, cum assurgit; judex plane Judaeis, advocatus Christianis: hic enim stans 200 apud Patrem, Christianorum licet peccantium causas exorat, ibi residet cum Patre Pharisaeorum persequentium peccata condemnans; illis indignans vehementer ulciscitur, his interveniens leniter miseretur, hic stat ut suscipiat Stephani martyris spiritum, ibi residet ut condemnet Judae proditoris admissum.
Abbreviated transcription (Latin):
in apocalipsi dicens. Hi sunt qui secunt᷑
agnum di quocũq uadit. qui se cum mu¬
lieribus non coniquinauerunt. Refert gͦ
ppħa dauid. dixit dñs dño meo: sede ad
dexteram meam. hoc ẽ dñs pater dño do
xp̃o filio throm sui offert sublumen con¬
sessum. & honoris gr̃a ad dexteram sui
illum et̾na sede constituit. Legimis autẽ
in actibus apłorum dicente beato stephano
cum lapidaretur a uideis. Ecce uideo ce¬
los aꝑtos. & stantem dñm̃ ihm ad dexte¬
ram di. Uideamus ergo quȩ sit ratio quod
idem dñs a dauid sedens ꝓpħatur. stans ue¬
ro ab stephano predicatur. Primo omniũ
quomodo potest: Deinde autem quali
subsellio sedet ds. qui infinitus ẽ & inien¬
sus. sed e contra ipse magis creaturarum
cuncta contineat: Hec autem propterea
a scĩs uiris dicta arbitror ẽẽ de domino.
non quo sint contraria sibi: sed ut modo
cius potentia modo miscdia describatur.

Expanded text:
in Apocalypsi , dicens: Hi sunt qui sequuntur in Apocalypsi , dicens: Hi sunt qui sequuntur agnum, quocunque ierit, qui se cum mulieribus non coinquinaverunt. Refert ergo propheta David: Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram meam: hoc est Dominus Pater Domino Deo Christo Filio throni sui offert sublimem consessum, et honoris gratia ad dexteram suam illum aeterna sede constituit. Legimus autem in Actibus apostolorum , dicente beato Stephano, cum lapidaretur a Judaeis: Ecce video coelos apertos, et stantem Dominum Jesum ad dexteram Dei. Videamus ergo quae sit ratio quod idem Dominus a David sedens prophetatur, stans vero a Stephano praedicatur. Primo omnium quomodo potest? Deinde autem quali subsellio sedeat Deus, qui infinitus est, et immensus, et intra se ipse magis creaturam cunctam contineat. Haec autem propterea a sanctis viris dicta arbitror esse de Domino; non quo sint contraria sibi, sed ut modo ejus omnipotentia, modo misericordia describatur.