comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dedita: itiunus uigilus & orationib conuenient᷑ intenta
uerũ &iam quasdã scĩmoniales. quȩ inibi ꝑmisera carnalis
desiderii lenocinia turpissimȩ uolutabantur. crebris exo̾rta¬
tionib ad sui imitationẽ iuxta monita apłi arguendo obse¬
grando necnon &aam increpando continue inuitabat: Sed
sicut semꝑ contiaria eẽ sol& uita iustoꝵ morib reproborum :
grauis cis facta ẽ &iam ad uidendũ. Unde post multa obꝓbria
& maledicta. atq insidiarũ iacula quȩ euntorserant : quia
amore scissimȩ uirginis hunegundis hoc inloco detineri uide¬
batur. decius sacri corporis absentia. quędam ausȩsunt cõ¬
mentari figm̃ta: Huius namq rei gr̃a. ad requirendum tanti
corporis scissimũ thesaurũ fiddlis intentio ꝓuocatur. dicens sibi
non eam ibi oportunũ ee̾ amplius manere flocusisdem frau¬
datus e& tam scã & głosissima matre Igitur anno incarnat
pridie nonarũ octobris: postplurima icumia. post crebras

Expanded text:
dita, jejuniis, vigiliis et orationibus convenienter intenta: verumetiam quasdam sanctimoniales, quae inibi per misera carnalis desiderii lenocinia turpissime volutabantur, crebris exhortationibus ad sui imitationem juxta monita Apostoli, arguendo, obsecrando, necnon etiam increpando, continere invitabat. Sed sicut semper contraria esse solet vita justorum moribus reproborum, gravia eis facta est etiam ad videndum. Unde per multa opprobria et maledicta atque insidiarum jacula quae ei intorserant, quia amore sanctissimae virginis Hunegundis hoc in eodem loco detineri videbatur, de ejus sacri corporis absentia quaedam ausae sunt commentari figmenta. Hujus namque rei gratia requirendum tanti corporis sanctissimum thesaurum fidelis intentio provocatur, dicens sibi non eam ibi opportunum esse amplius manere, si locus isdem fraudatus esset tam sancta et gloriosissima matre. 3. Igitur anno Incarnatipridie Nonarum Octobris, post plurima jejunia, post crebras
Abbreviated transcription (Latin):
Namq uox cũmagno lumine &lam fertur descendisse: queou
om̃ibus terrorem intulit. minus ulli se cognoscibilẽ prebuit:
Sed quid aliud uid&᷑ edicere: quam quod fertur ꝓloqui cuiq
sce̾ animȩ . Infit enim: Surge propera amica mea. columba
mea. formosa mea & ueni amica uidelic& ꝑ amore̾ colũba
ꝑsimplicitatẽ. formosa ꝑmorũ pulchritudinẽ: lam enim

Expanded text:
Namque vox cum magno lumine etiam fertur descendisse, quae dum Namque vox cum magno lumine etiam fertur descendisse, quae dum omnibus terrorem intulit, minus ulli se cognoscibilem praebuit, sed quid aliud videtur edicere, quam quod fertur proloqui cuique sanctae animae? Infit enim: Surge, propera, amica mea, columba mea, formosa mea et veni. Amica videlicet per amorem, columba per simplicitatem, fo
Abbreviated transcription (Latin):
utriusce sexus xpo famulantib quiao decesum tanee matris
nte intions conuenere exuicinis &e longinquis regionibus dolor
moeus meror & singultus crat omibus qm udeb aes sesrbrtraol
mimio solatio: lce essent fidentes quod eius semꝑ incelusꝰ ieuo¬
tesio ⁊ uc tuttes patrocmio Interhȩc conuersa  dros qu aeiss¬
debane sibi prabiteros unctionis olcum ec comumione est¬
peenti minco suim&̃ misereri totis uribiis exorauite Ne tan¬
den dominia corporis & sanguinis iuaticum sumens roseo
uultu e facie dccora uelut presentanda regi regĩ mes lescrda¬
lamo onperat cuctis ꝑsonare dulces  & ymincicosmelos
psalmodiȩ dicebata intercera quasi prõminens exellicio &e ci
benigne uiscipe : Cum ꝙ in huiuscemodi uoce abhora noctis media
uai as hontem dici tertiam ꝑsistera : ilico cũ in iso limine ouor
suainimus aoseantium ora ꝑculit. ita utup possent subsistere
plumimne: licct esent ingorati balsamco aromatũ spramnise:

Expanded text:
e sexus Christo famulantibus, qui ad decessum tantae matris atque virginis convenere ex vicinis et longinquis regionibus, dolor ingens, moeror et singultus erat omnibus, quoniam videbant se frustrari nimio solatio, licet essent fidentes quod ejus semper in coelis devotissimo tuerentur patrocinio. Inter haec conversa ad eos qui assidebant sibi presbyteros, unctionis oleum et communionem expetiit, Dominumque suimet misereri totis viribus exoravit. Sic tandem Dominici corporis et sanguinis viaticum sumens, roseo vultu et decora facie, velut praesentanda regi regum in coelesti thalamo imperat cunctis personare dulces et hymnidicos melos psalmodiae, dicebatque inter caetera quasi prominens ex cilicio et cinbenigne suscipe. » Cumque in hujuscemodi voce ab hora noctis media usque ad horam diei tertiam persisteret, illico cum immenso lumine odor suavissimus astantium ora perculit, ita ut vix possent subsistere prae lumine, licet essent vigorati balsameo aromatum spiramine.
Abbreviated transcription (Latin):
nationẽ suꝑna considerans dementia. cuis pctitioni aeside¬
morassime satissacere disposint: ut quod actonis uiderats io
speculũ & menigmate. iam tunc inciperse facie as saciem cer¬
nerer & uadam namq die dumsolo recubans maniss aitenas
tefiem moratione. ꝑ cussa ẽ corporis grauedine. aemimio esti

Expanded text:
titioni desiderantissimae satisfacere disposuit, ut quod hactenus viderat per speculum et in aenigmate jam tunc inciperet facie ad faciem cernere. 17. Quadam namque die dum solo recubans manus extensas teneret in oratione, percussa est corporis gravedine ac nimio aestu
Abbreviated transcription (Latin):
Catorum acuenerandorum patrũ
memoranda descriptio. quim̃bra & uersuitias calli¬
d hostis euangłico ꝑculerunt gladio: interiorẽ nim̃
nominẽ liuino ꝑflat allo quio: nec minus exteriore & corrup¬
tibilẽ urm̃ graui affectũ elogio mat̾na aciarginalis inelta
queos etial sosato: Neme er his genus uicioriȩ excitit gregiũ
quo iabotas carmnsuis armis om̃e ꝑdidit dominium. & ꝑqđ
ũ fui: suꝑnu dilatacũ ẽ imperium: ładẽgͥnatirra quş uiro
postia necisobtulit. eram ꝑ scãs uirgines omib uteii parsinoniã

Expanded text:
atorum ac venerandorum Patrum memoranda descriptio, qui membra et versutias callidi hostis evangelico perculerunt gladio, interiorem nostrum hominem divino perflat alloquio: nec minus exteriorem et corruptibilem nostrum gravi affectum elogio materna ac virginalis inclyta vegetat collatio. Nempe ex his genus victoriae exstitit egregium, quo diabolus cum suis armis omne perdidit dominium, et perum sui supernum dilatatum est imperium. Eadem ergo natura, quae viro gustum necis obtulit, etiam per s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗm̃ apostolicis institutionibus monem. ut om̃ib poscentib itio¬
nem despe & caritate quȩ in nobis ẽ proferamus: non moremur
duitius głam fidei nre. tuȩ beatitudmi paucis demonstrares
Credimus quippe & confitemur absq principio temporis &efine
sũmũ & incircũ s criptũ sp̃m imũ omipotentẽ. cẽ dmͥ. uixta ꝗo¬
as pat ingenitus: unus filius umigenitus: unus sp̃e ses abutro q
imnitatem Non autẽ sicut tres ꝑsonas. ita &tres deos eredimius:
sed intrib ꝑ sonis unã deitatem confitem̃ Trinitatẽ scam̃
credimus insubsistentib ꝑsonis: umitatem uero innatura. &c
maiestate aesubstantia deitatis: Omẽ igitur quo d .ẽ. induo
diuidimus: absq: sola nempe trimtate omne quod incelis
terrisq & mari potentatur uelagitur uel mou&ur. creadura
eẽ credimus & fatemur: adm uero solum creatorẽ Filiun Eli

Expanded text:
m apostolicis institutionibus monemur ut omnibus poscentibus rationem de spe et charitate quae in nobis est proferamus, non moremur diutius gloriam fidei nostrae tuae beatitudini paucis demonstrare. Credimus quippe et confitemur absque principio temporis et fine summum et incircumscriptum Spiritum, unum omnipotentem esse Deum, juxta Deus Pater ingenitus, unus Filius ejus unigenitus, unus Spiritus sanctus aunitatem. Non autem sicut tres personas, ita et tres deos credimus, sed in tribus personis unam Deitatem confitemur: Trinitatem sanctam credimus in subsistentibus personis, unitatem vero in natura et majestate ac substantia Deitatis. Omne igitur quod est, in duo dividimus. Absque sola nempe Trinitate omne quod in coelis terrisque et mari potentatur vel agitur vel movetur, creaturam esse credimus et fatemur, Deum vero solum creatore
Abbreviated transcription (Latin):
immaculatus isa ac ad altaria dĩ uictima paternȩ pietatis
accessit qđ israhel humano situs in corpore dm̃ uidie &.
religiosũ populo dedit nomen quorũ originem damnat.
a sapientis simis ꝓhibet᷑ quod coniugia danando ꝓfitentur
ipsi non debuis se nasci. Non itaq dnsuadeo nuptias si
fructus sacratę uirginis enumero Paucarum quippe
hoc munus est illud omniũ. nec potest esse uirginitas
nisi habeat unde nascatur. Bona cũbonis comparo quo
facilius quid prest& luceat. neq meam ullã sententiam
melior inquid stelitas cũ uirtute. Primũ enĩ qđ nupturae
p̃ecteris concupiscunt ut sponsi decori se iacta eo necesse
dicere Speciosus forma p̃filiis hominũ diffusa est gr̃a in labris
tus. Quis ẽ iste sponsus non uilib addictus obsequis non ca¬
ducis suꝑb diuitiis sed cuius sedes in scłm scłi Filiȩ regum

Expanded text:
immaculatus Isaac ad altaria Dei victima paternae pietatis immaculatus Isaac ad altaria Dei victima paternae pietatis accessit , quod Israel humano situs in corpore Deum vidit , et religiosum populo dedit nomen, quorum originem damnat? a sapientissimis probetur; quia conjugia damnando, profitentur se non debuisse nasci. 35. Non itaque dissuadeo nuptias, sed fructus sacratae virginitatis enumero. Paucarum quippe hoc munus est, illud omnium. Nec potest esse virginitas, nisi habeat unde nascatur. Bona cum bonis comparo, quo facilius quid praestet, eluceat. Neque meam ullam sententiam Melior est, inquit, sterilitas cum virtute . 36. Primum enim quod nupturae prae caeteris concupiscunt, ut sponsi decore se jactent, eo necesse dicere: Speciosus forma prae filiis hominum, diffusa est gratia in labiis tuis . Quis est iste sponsus? Non vilibus addictus obsequiis, non caducis superbus divitiis: sed cujus sedes in saeculum saeculi. Filiae regum
Abbreviated transcription (Latin):
incipit dũ sperat incertos. Confert opes ꝓprias. & ad hue
poscit᷑. nisi dotẽ soluat exigit᷑ Si diu uiuat omerosus ẽ. Emereri¬
stud& generũ non ad quirere qui parentib filiȩ uendat as¬
pectus Ideone tot mensib gestat᷑ utero ut in alienã tran¬
seat potestatẽ Ideo commendatȩ uirginis cura suscipit᷑ ut
citius parentib auferat᷑: Dic& aliquis Ergo dissuades
nuptias. Ego uero suadeo & eos damno qui dissuadere con¬
suerunt ut pote qui sarȩ ac rebeccȩ & rachel. ceterarũ ꝙ
ueterũ coniugia feminarũ ꝓdocumentis singularũ uirtutũ
recensere soleam. Quienĩ copulã dãnat dãnat &. filios &
ductam ꝑ susces nonũ seriem generis societatẽ damnat
humani. Nam que mad modũ duratura in scłm aetas succe¬
dere possu etati nisi gr̃a nuptiarũ ꝓcreandȩ studium
subolis incitar& : Aut quomodo p̃dicari potest quod

Expanded text:
incipit, dum sperat incertos: confert opes proprias, et adhuc incipit, dum sperat incertos: confert opes proprias, et adhuc poscitur; nisi dotem solvat, exigitur: si diu vivat, onerosus est. Emere istud est generum, non acquirere, qui parentibus filiae vendat aspectus. Ideone tot mensibus gestatur utero, ut in alienum transeat potestatem? Ideo commendandae virginis cura suscipitur, ut citius parentibus auferatur? 34. Dicet aliquis: Ergo dissuades nuptias? Ego vero suadeo, et eos damno qui dissuadere consuerunt; ut pote qui Sarae ac Rebeccae et Rachel, caeterarumque veterum conjugia feminarum pro documentis singularium virtutum recensere soleam. Qui enim copulam damnat, damnat et filios: et ductam per successionum seriem generis societatem damnat humani. Nam quemadmodum duratura in saeculum aetas succedere posset aetati, nisi gratia nuptiarum procreandae studium sobolis incitaret? Aut quomodo praedicari potest quod
Abbreviated transcription (Latin):
plures liberos hab&. quã scã eccłã que uirgo ẽ sacramentis
mater est populis : Cunis fecundieatẽ etiam seriptura testat᷑
dicens q̃m plures filii desertȩ magis quã eius quȩ hab& uirũ.
Nr̃a urũ non hibe sed sponsũ hib&. eo qđ siue eecła in populis
siue anima in singulis dĩ uerbo sine ullo fluxi pudoris quasi
sponso nubit ȩterno effeta in iurię feta rationis audistis¬
parentes quib erudire uirtutib quib instituere disciplinis
silias debeatis ut habere possitis quare meritis uestra delicta
redimant᷑. Uirgo đi donũ est munꝰ parentis. sacerdotiũ casti¬
tatis Uirgo matris hostia ẽ cuius cotidiano sacrificio uis
diuina placat᷑. Uirgo. in diuiduũ pignꝰ parentũ quȩ non
dote sollicit &. non emigratione destituat. ñ offendat in iuria
Sed ne potes aliquis habere desiderat & aui nomen ad quirere.
Primũ suos tradit dũ quęrit alienos dein de certis de fraudari

Expanded text:
plures liberos habet quam sancta Ecclesia, quae virgo est sacramentis, plures liberos habet quam sancta Ecclesia, quae virgo est sacramentis, mater est populis, cujus fecunditatem etiam Scriptura testatur dicens: Quoniam plures filii desertae magis quam ejura virum non habet, sed habet sponsum; eo quod sive Ecclesia in populis, sive anima in singulis, Dei verbo, sine ullo flexu pudoris, quasi sponso innubit aeterno, effeta injuriae, feta rationisparentes, quibus erudire virtutibus, quibus instituere disciplinis filias debeatis; ut habere possitis quarum meritis vestra delicta redimantur. Virgo Dei donum est, munus parentis, sacerdotium castitatis. Virgo matris hostia est, cujus quotidiano sacrificio vis divina placatur. Virgo individuum pignus parentum, quae non dote sollicitet, non emigratione destituat, non offendat injuriis. 155 33. Sed nepotes aliquis habere desiderat, et avi nomen acquirere. Primum suos tradit, dum quaerit alienos: deinde certis defraudari
Abbreviated transcription (Latin):
humanis ad dictȩ oculis alieno errore merita ur̃a pensatis
abetis sane & uos ur̃e militiȩ pulchritudmes. cui uirtu¬
tis militat forina. non corporis quã nulla extinguet
aetas nulla eripere mors potest. nulla egritudo corrũpere
Solus formȩ arbiter. petit᷑ ds̃ qui etiã in corpore minus
pulchro diligat animas pulchriores. non uteri onus notũ
non dolor partus & tamen numerosior suboles piae mentis.
quȩ om̃s ꝓliberis hab&. fecunda successorib sterilis orbita¬
tib nescit funera nouit heredes. Sic sea eccła in maculata
coitu fecunda partii uirgo ẽ castitate. mater est ꝓle
Concipit itaq nos uirgo non uiro plena sed spu parit nos
uirgo non cũ dolore menbroꝵ sed cũ gaudin angłox nutrit
nos uirgo non corporis lacte sed apostoli quo infirmã ad¬
huc crescentis populi lactauit ȩtatem. Quȩ igit᷑ mipta

Expanded text:
humanis addictae oculis, alieno errore merita vestra pensatis. humanis addictae oculis, alieno errore merita vestra pensatis. Habetis sane et vos vestrae militiam pulchritudinis, cui virtutis militat forma, non corporis: quam nulla exstinguit aetas, nulla eripere mors potest, nulla aegritudo corrumpere. Solus formae arbiter petatur Deus, qui etiam in corpore minus pulchro diligat animas pulchriores. Non uteri onus notum, non dolor partus; et tamen numerosior soboles piae mentis, quae omnes pro liberis habet: fecunda successoribus, sterilis orbitatibus, nescit funera, novit haeredes. 31. Sic sancta Ecclesia immaculata coitu, fecunda partu, virgo est castitate, mater est prole. Parturit itaque nos virgo non viro plena, sed spiritu. Parit nos virgo non cum dolore membrorum, sed cum gaudiis angelorum. Nutrit nos virgo non corporis lacte, sed Apostoli , quo infirmam adhuc crescentis populi lactavit aetatem. Quae igitur nupta
Abbreviated transcription (Latin):
tu alteri uis placere & irasceris siama. aliã. qui ad ulterare
inte docet᷑ Male magistraes in iurię tuę lenocinari resugit
etiã quę passa lenonẽ ert ac lic& uilis mulier ñ alteri tamen
sed sibi peccat. Iolerabiliora ꝓpemodũ in ad ulterio
crimina sunt. Ibi enĩ pudicitia. hic natura adulteratur.
Iã quanto p̾cio opus ẽ ne etiam pulchra dis pliceat.
Hinc p̃ciosa collo dependunt monilia. inde ꝑ humũ uesti
trait᷑ aurata. Einitur igit᷑ hȩc species. an habetur : Quid
qđ etiam odorũ uariȩ adhibent᷑ illecebre. gẽmis onerant᷑
aures. oculis color alter infunditur . Duid ibi reman&.
suũ ubi tã multa mutant᷑ : Sensus suos amittit mulier
& uiuere posse se credit: Uos uero beate uirgines quȩ
talia tormenta potius quã ornamenta nescitis. qub pudor
sẽs uerenda suffusus ora & bona castitas ẽ decori non

Expanded text:
tu alteri vis placere. Et irasceris si amet aliam, qui adulterare tu alteri vis placere. Et irasceris si amet aliam, qui adulterare in te docetur? Mala magistra es injuriae tuae. Lenocinari enim refugit, etiam quae passa lenonem est; ac licet vilis mulier, non alteri tamen, sed sibi peccat: tolerabilioraque propemodum in altero crimina sunt; ibi enim pudicitia, hic natura adulteratur. 29. Jam quanto pretio opus est, ne etiam pulchra displiceat! Hinc pretiosa collo dependent monilia, inde per humum vestis trahitur aurata. Emitur igitur haec species, an habetur? Quid, quod etiam ad odorem variae adhibentur illecebrae! 154 Gemmis onerantur aures, oculis color alter infunditur. Quid ibi remanet suum, ubi tam multa mutantur? Sensus suos amittit mulier, et vivere posse se credit? 30. Vos vero, beatae virgines, quae talia tormenta potius quam ornamenta nescitis: quibus pudor sanctus verecunda suffusus ora, et bona castitas est decori: non
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃u. Quid ergo famulatꝰ graues &. ad dicta uiris seruitia re¬
plicẽ feminarũ quas ante iussit dĩ seruire quã seruos. Duȩ
eo ꝓsequor ut indulgentiꝰ obsequant᷑ quib hoc si ꝓbe sunt
merces ẽ caritatis. siin ꝓbe pena delicti: Hinc illa nascunt
incentiua intior. ut quȩ sitis colorib ora de pingant. dũ uiris
dis plicere formnidant. De adulterio uultꝰ meditant᷑ adulte¬
riũ castitatis. Quanta hic amentia effigiem mutare naturȩ
picturã querere & dũ uerent᷑ maritale iudiciũ ꝓdere suũ
rior enĩ dese ꝓnuntiat. quȩ cupit mutare qđ nata ẽ it a
dũ alii stud& placere prius ipsa sibi displic&. Dũẽ iudicẽ
mulier ueriorẽ requirimꝰ de formitatis tuȩ. quã te ipsã
quȩ uderi times Si pulcha es quid absconderis: Si
de formis. curte formosã esse mentiris. nec tuȩ conscien¬
tiae nec aliem grãm erroris habitura: Ile enĩ aliam diligit:

Expanded text:
et spiritu. 27. Quid ergo famulatus graves et addicta viris servitia reet spiritu. 27. Quid ergo famulatus graves et addicta viris servitia replicem feminarum, quas ante jussit Deus servire quam servos ? Quae eo prosequor, ut indulgentius obsequantur; quibus hoc si probae, merces est charitatis: si improbae, poena delicti. 28. Hinc illa nascuntur incentiva vitiorum, ut quaesitis coloribus ora depingant, dum viris displicere formidant, et de adulterio vultus meditantur adulterium castitatis. Quanta hic amentia, effigiem mutare naturae, picturam quaerere; et dum verentur maritale judicium, prodere suum! Prior enim de se pronuntiat, qudum alii studet placere, prius ipsa sibi displicet. Quem judicem, mulier, veriorem requiremus deformitatis tuae, quam teipsam, quae videri times? Si pulchdeformis, cur te formosam esse mentiris, nec tuae conscientiae, nec alieni gratiam erroris habitura? Ille enim alteram diligit,
Abbreviated transcription (Latin):
copulatis. De uirginib autem quid ait &. qui matrimo
remediũ infirmititis. hic gloria castitatis Ilia non rey¬
henditur ista laudatur. Conferamꝰ si plac& bona muli¬
erũ cũ ultimis uirginũ. Iact&. lic& fecundo se mulier no¬
bilis pareu quo plures generauerit plus laborat. Numere
solati filiorũ sed numera pariter & molestias. Nubit &¬
plorat. Qualia sunt uota quȩ flentur: Concipit grauesert
rius utiq impedimentũ fecunditas incipre afferre quã
fructũ parturit .&. aegrotit Quam dulce pignꝰ qđ
apericulis incipit & inpericulis de sinit prius dolori futurũ
quã uoluptati. Periculo emit᷑ nec ꝓ arbitrio possidetur
Quid recenseã nutriendi molestias instituendi &. copulandi
Feliciũ sunt istȩ miseriae hab& mater heredes. sed aug&.
dolores Nã de aduersis non oport& dicere ne scisimoꝵ paren¬
stm& a uoluptate uiri & uoluptate carnis ut sit scã corpore

Expanded text:
copulatis. De virginibus autem quid ait? Et qui matrimocopulatis. De virginibus autem quid ait? Et qui matrimoremedium infirmitatis, 153 hic gloria castitatis. Illa non reprehenditur, ista laudatur. 25. Conferamus, si placet, bona mulierum cum ultimis virginum. Jactet licet fecundo se mulier nobilis partu: quo plures generaverit, plus laborat. Numeret solatia filiorum, sed numeret pariter et molestias. Nabit et plorat. Qualia sunt vota, quae flentur! Concipit et gravescit. Prius utique impedimentum fecunditas incipit afferre, quam fructum. Parturit, et aegrotat. Quam dulce pignus quod a periculo incipit, et in periculis desinit, prius dolori futurum, quam voluptati! Periculis emitur, nec pro arbitrio possidetur. 26. Quid recenseam nutriendi molestias, instituendi et copulandi? Felicium sunt istae miseriae. Habet mater haeredes, sed auget dolores. Nam de adversis non oportet dicere, ne sanctissimorum parenstinet a voluptate viri, et a voluptate carnis; ut sit sancta corpore
Abbreviated transcription (Latin):
de qua legimus. Uirgo hierusalẽ non deficient de petra ubera
neq nix alibano aut declinauit aqua ualida auento quȩ por¬
tat᷑ Qualis ẽ hȩc uirgo que trinitatis fontib irrigat᷑. cui
de petra fluunt aquę non deficiunt ubera mella fundunt᷑
ubera claritas adõ. flumen a spũ Hȩc ẽ em̃ trinitas quȩ̨
dñi non habeo. Si doctor gentiũ non potuit habere quis potut
& p̃ceptũ quidẽ non habuit sed habuit exemplũ. Non enim
potest imperari uirginitas sed optari. nãq supra nos sunt
in uoto magis quã in magisterio sunt. Sed uolo uos in quid
sine sollicitudine esse Nam qui sine uxore ẽ sollicitus est
quȩ dñi sunt quo modo placeat dõ & uirgo cogitat quȩ
suadeo matrimoniũ sed uirginitatis ad texo beneficium
Qui in firmus ẽ in quid horera manduc& aliud exigo aliu
amin iror Alligatus es uxori. noli querere solutionẽ so¬
lutus es ab uxore. ne quȩsieris uxorẽ. Hoc p̃ceptũ est

Expanded text:
a fecit virgo Hierusalem! Non deficient de petra ubera, neque nix a Libano, aut declinabit aqua valido vento quae portatur . Qualis est haec virgo quae Trinitatis fontibus irrigatur: cui de petra fluunt aquae, non deficiunt ubera, mella fundunturubera, claritas a Deo, flumen ab Spiritu. Haec est Trinitas quae , praeceptum Domini non habeo . Si Doctor gentium non habuit, habere quis potuit? Et praeceptum quidem non habuit, sed habuit exemplum. Non enim imperari potest virginitas, sed optari; nam quae supra nos sunt, in voto magis quam in magisterio sunt. Sed volo vos, inquit, sine sollicitudine esse. Nam qui sine uxore est, sollicitus est quae Domini sunt, quomodo placeat Deo . . . et virgo cogitat quae suadeo matrimonium, sed virginitatis attexo beneficium. Qui infirmus est, inquit, olera manducet . Aliud exigo, aliud admiror. Alligatus es uxori? Noli quaerere solutionem. Solutus es ab uxore? Ne quaesieris uxorem . Hoc praeceptum est
Abbreviated transcription (Latin):
tui qͣm concupiuit rex speciem tuã. quia ipse est dñs ds̃ tuu
& auerte quantũ tibi spẽ scs scribturȩ diuinę testificatione
sed quasi regina dominaris aurũ quia sicut illa materies ex a¬
minata igne prȩciosior est ita corporis species uirginalis sp̃u
consecrata diuino forinȩ suȩ ad quirit augmentũ pulchritudin
uero quis potest maiorẽ estimare decore eius quȩ amat᷑ a rege
ꝓbat᷑ a iuidice dicat᷑ dño consecrat᷑ dõ Semꝑ sponsa semꝑ
in nupta. ut nec amor finẽ habeat. nec damnũ pudor. Haec
a capite sanir & hermon a latibulis leonũ amontibus pardorum
Quib indicus ostendit᷑ ꝑfecta & in rep̃hensibilis uigmalis animae
pulchritudo al tarib consecrata diuinis inter occursus & lati¬
bula spiritaliũ bestiarũ. non inflexa moralib sed intenta mis¬
teris dĩ meruisse dilectũ cuius ubera plena letitie uinũ
enĩ letifcat cor hominis. & odor inquit uestim̃toꝵ suꝑ om̃ia¬

Expanded text:
peciem tuam, quia ipse est Deus tuus . 37. Et adverte quantum tibi Spiritus sanctus Scripturae divinae testificatione sed quasi regina dominaris: aurum, quia sicut illa materies examinata igne pretiosior est, 156 ita corporis species virginalis Spiritui consecrata divino, formae suae acquirit augmentum: pulchritudinem vero quis potest majorem existimare decore ejus, quae amatur a Rege, probatur a Judice, dicatur Domino, consecratur Deo: semper sponsa, semper innupta; ut nec amor finem habeat, nec damnum pudor. 38. Haec a capite Sanir et Hermon, a latibulis leonum, a montibus pardorum . Quibus indiciis ostenditur perfecta, et irreprehensibilis virginalis animae pulchritudo, altaribus consecrata divinis, inter occursus et latibula spiritalium bestiarum non inflexa mortalibus, sed intenta mysteriis Dei meruisse dilectum, cujus ubera plena laetitiae: Vinum enim laetificat cor hominis . 39. Odor, inquit, vestimentorum
Abbreviated transcription (Latin):
epilentico morbo inuasã. cũ amicoꝵ auxilio spȩ recu¬
perandȩ̨ sanitatis aomonasteriũ deductã cẽ: inunco
natã qui herleius dicitꝰ supͣ somenȩ ripã situs. medius
stans int̾ scĩ quintini castrũ & hu molariensȩ monaste¬

Expanded text:
epileptico morbo invasam, cum amicorum auxilio, spe recuepileptico morbo invasam, cum amicorum auxilio, spe recuperandae sanitatis ad monasterium deductam esse, in vico natam qui Herleius dicitur, super Somenae ripam situs, medius stans inter sancti Quintini castrum et Humolariense monaste
Abbreviated transcription (Latin):
mutationẽ ossuũ felicur̃diem usq int̾cium: huiꝰ apologię
io. ẽ occasionis cuentu: E p̃s quppe in cuius dio ceseos ꝓ¬
cinctu situs ẽ locus nomine humolarias. regio impedĩtꝰ
obsequio. atq negotio: ad p̾fatũ diẽ constitutũ minime
uenit: Quã obrẽ: cõ pulsi sunt eũ p̃stolari ꝑtriduum
Collo catur gͦ uenerandum scriniũ Nc̃ erat reseratum
suꝑ geminas bases ligneas intra scã sc̃oꝵ: int̾ altare uide¬
lic& scę̃ dĩ genitricis semꝑq uirginis mariȩ̨. & altare
scȩ̃ hunegundis in honore dedicatũ: Intertot deniq
deuotę multitudinis milia adtã clarã cȩlebritatẽ con¬
currentia. plurimi corporea mole debiles nitunt᷑ huic
scȩ̾ actioni int̾ eẽ: ut pote rogaturi dni misđiam suo
quisq ꝓincõmodo: Unde accidit diuma quẽ ad modũ
fati sumus uoluntate quandã puellã nomine emelinã

Expanded text:
mutationem ossium felicium diem usque in tertium, hujus apologiae, mutationem ossium felicium diem usque in tertium, hujus apologiae, id est occasionis eventu. Episcopus quippe, in cujus dioeceseos procinctu situs est locus nomine Humolarias, regio impeditus obsequio atque negotio ad praefatum diem constitutum minime venit: quam ob rem compulsi sunt eum praestolari per triduum. Collocatur ergo venerandum scrinium, sicut erat reseratum, super geminas bases ligneas intra sancta sanctorum inter altare videlicet Dei genitricis semperque virginis Mariae, et altare sanctae Hunegundis in honore dedicatum. Inter tot denique devotae multitudinis millia ad tam claram celebritatem concurrentia, plurimi corporea mole debiles nituntur huic sanctae actioni interesse, utpote rogaturi Domini misericordiam suo quisque pro incommodo. Unde accidit divina, quemadmodum fati sumus, voluntate, quamdam puellam nomine Emelinam
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ cõmon&: nescilie& tãcarũ pignus absq noticia
testimonioq honestarũ religiosarũq ꝑsonarũ tamquã
furtiuũ uł ignotũ tractari mutariue danculũ uidere¬
tur: Ut uentũ ẽ gͦ ad constituti termini diẽ. in quo agi
habebant hȩc. fama uolante quo alt̾ nonẽ uelocior nũ¬
tius: fit conuentus senioꝵ. occursus nobiliũ utrox. rusti¬
corũ acfeminarũ turba cũ paruulis confluit gratu¬
labunda: Nec inmerito Existimabant enĩ ꝓ reueren¬
tia & honore debito tantę matri impeno endo simul¬
q: int̃cessione se patrocinandos: & ꝓsorfãctis suffragia
postulantes. ueniam sefore consccuros Interea loci
reseratur głosi garophilatii aditus: subleuant᷑ adhibi¬
tis malleis cũ cuneis ferreis ligamina. sagaci cura hine¬
xa: E uellunt᷑ oꝑcula : panduntur prxiosi sõmatis cunabu
occulta dispositionis sue prȩrogatiua differri fecit

Expanded text:
resse commonet, ne scilicet tam charum pignus absque notitia resse commonet, ne scilicet tam charum pignus absque notitia testimonioque honestarum religiosarumque personarum tanquam furtivum vel ignotum tractari mutarive clanculum videretur. Ut ventum est ergo ad constituti termini diem, in quo agi habebant haec, fama volante, quo alter non est velocior nuntius, fit conventus seniorum, occursus nobilium virorum rusticorum ac feminarum turba cum parvulis confluit gratulabunda. Nec immerito: existimabant etenim pro reverentia et honore debito tantae matri impendendo simulque intercessione se patrocinandos et pro forfactis suffragia postulantes, veniam se fore consecuturos. Interea loci reseratur gloriosi gazophylacii aditus, sublevantur adhibitis malleis cum cunctis ferreis ligamina sagaci cura innexa, evelluntur opercula, panduntur pretiosi somatis cunabulocculta dispositionis suae praerogativa, differri fecit
Abbreviated transcription (Latin):
larũ expressa cęlato atq scillto elaborata opificio: Incuius
auri & splencentis argenti: terternis ut robiq moromem
digestis iconibus: Sco & inuna frontiũ imago sc̃ẽ bi¬
negundis. sc̃iq cligu nouiom̃sis antistitis eiusdẽ iurgi¬
nis inbaptismo patroni conspicitur dignius eleuata:
expressa : cuius regnũ & imperiũ sine fine ꝑman& in
scła Quid plura. accelerato deniq simulq ut dictum
est laude const̃mato oꝑe. dõnus abbas macharius qui
ea tempestate ueluti prelibatũ ẽ loci hunolariensis res
administrabat. dõnũ epm̃ nouiomensẽ inuita  eurat.
uicinosq adscisscit abbates. dõnũ uiddic& gerardũ i¬
sulanũ. dõnũ rainerũ scĩ prȩiecti uicariũ. atq dõnũ
bonifaciũ Walerannũ demonte sc̃i quintini. nec non
& alios quãplures uiromandensis territorui satrapas
& milites: monachos quoq ac lericos huic actui int̃¬

Expanded text:
larum expressa, caelato atque sculpto elaborata opificio. In cujus larum expressa, caelato atque sculpto elaborata opificio. In cujus auri et splendentis argenti ter ternis utrobique in ordinem digestis iconibus. Sed et in una frontium imago sanctae Hunegundis sanctique Eligii Noviomensis antistitis, ejusdem virginis in baptismo patroni, conspicitur dignius elevata; expressa, cujus regnum et imperium sine fine permanet in saecula. Quid plura? Accelerato denique simulque, ut dictum est, laute consummato opere, domnus abbas Macarius qui ea tempestate, veluti praelibatum est, loci Humolariensis res administrabat, domnum episcopum Noviomensem invitare curat, vicinosque asciscit abbates, domnum videlicet Girardum Insulanum, domnum Rainerum sancti Praejecti vicarium, atque domnum Bonifacium Walerannum de Monte sancti Quintini, necnon et alios quamplures Viromandensis territorii satrapas et milites. Monachos quoque ac clericos huic actui inte
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e dominȩ si facultas sub pocer&. lautiori ponere ioculo
corde exhilaresco: opẽq meã ꝓposse ꝓmitto : opusculũ dum¬
taxat concupitũ mnitiare nemoremini: Sin autẽ neqͣquam
tale inceprare aud&is opificiũ. ipse ego suꝑme totũ negociũ
accipio : dĩꝙ om̃i potentis auxilio fr&us adfinẽ usq ꝑ ducã:
concessa michi tantũ popłi oblatione: Qđ cũ audissent
monacdi ultramodũ exhilarati. grates creatori umiuer¬
sorũ reddider̃. & in promissione sua uirũ benedixer: diui¬
nitatis p̃rogatiuã uenerantes: cũ hoc tanto. tam repentino
tamq insperato gaudio quio opus ẽ uerb: Sũpto siqui¬
de̾ uirille negotio: cõponifȩcit loculũ opere a naglifario
in longũ m̃sura duoꝵ semi cubitoꝵ. altitudine continua ab
ueraꝙ fronte cubitali utrimq ablaterib semicubitali re¬
liqua structura in altũ decentissimȩ uergente instar tabu¬

Expanded text:
nostrae dominae, si facultas suppeteret, lautiori ponere loculo, nostrae dominae, si facultas suppeteret, lautiori ponere loculo, corde exhilaresco, opemque meam pro posse promitto, opusculum duntaxat concupitum initiare ne moremini. Sin autem nequaquam tale inceptare audetis opificium, ipse ego super me totum negotium accipio, Deique omnipotentis auxilio fretus ad finem usque perducam, concessa mihi tantum populi oblatione. Quod cum audissent monachi ultra modum exhilarati, grates Creatori universorum reddiderunt, et in promissione sua virum benedixerunt, divinitatis praerogativam venerantes cum hoc tanto tam repentino tamque insperato gaudio. Quid opus est verbis? Sumpto siquidem vir ille negotio, componi fecit loculum opere anaglifario, in longum mensura duorum semicubitorum, altitudine continua ab utroque fronte cubitali, utrinque ab lateribus semicubitali, reliqua structura in altum decentessime vergente, instar tabu
Abbreviated transcription (Latin):
operib operamdans. fidei deuotionẽ cordis intentione
seruabat. sicut rei postmodũ patefȩcit exitus Sũpto enĩ
uabitu: eodẽ in loco postea deuotus extitit monachus: Hac
deniq familiaritate in lectus homo monasterii frequenta¬
re curabat claustra: ut pote quasi alter adã sactus ex fr̃ib
Unde accidit ut sȩpe ueniens. fr̃s susurrare suꝑ memorato
neg otio frequentius anĩad uerter&: Seo quia incipere pa¬
uebant ceu dictũ ẽ. neuidelic& iuxta cuangłium inlude¬
rent eis dicentes quia hicȩper̃ ȩdificare & ñpotuer con¬
sũmare. diuino ut .ẽ humana opinio instinctu cõmotꝰ p̃fatꝰ
homo cupiebat enĩ & ipse honorare scȩ uirginis artus: con¬
uoc auit senioꝵ coetũ. huuis allocutionis primordia libans:
Lm̃ inquit patres uenerandi ꝑpendo exuob quosdã uicissi
serere collo qui a uelle corpus scissimȩ uirginis himegimois

Expanded text:
operibus operam dans, fidei devotionem cordis intentione operibus operam dans, fidei devotionem cordis intentione servabat, sicut rei postmodum patefecit exitus. Sumpto enim habitu eodem in loco, postea devotus exstitit monachus. Hac denique familiaritate illectus homo, monasterii frequentare curabat claustra, utpote quasi alter Adam factus ex fratribus. Unde accidit ut saepe veniens fratres susurrare super memorato negotio frequentius animadverteret. Sed quia incipere pavebant, ceu dictum est, ne videlicet juxta Evangelium illuderent eis dicentes: quia hi coeperunt aedificare et non potuerunt consummare; divino, ut est humana opinio, instinctu commotus praefatus homo cupiebat enim et ipse honorare sanctae virginis artus convocavit seniorum coetum, hujus allocutionis primordia libans: Quoniam, inquit, Patres venerandi, perpendo ex vobis quosdam vicissim serere colloquia, velle corpus sanctissimae virginis Hunegundis
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ igitur cȩnobitȩ ut pͥmisimꝰ simulcũpatre sp̃u ali ad inui¬
cẽ ꝑtractarent si quomodo ad effectũ ꝑducere possent. qđ
quidẽ sũmo affectaba desiderio nectam̃ in choare p̾sume:¬
bant fortuna leci sũmissius arridente : dĩ ꝓuidentia om̃ia
prȩuidente contigit quẽdã uirrũ deburgo scĩ quintini głosi
martiris. mercimoniis atq mercationib uitã suã deducentẽ
nomine baldiunũ causa deuotionis. animȩq ꝓfectu nrm̃
adisse coenobiũ : quatinꝰ mutuȩ dilectionis obrentu fr̃s
dignarent᷑ sibi suã largirisocioatẽ Quã peacionẽ fr̃s cũ patre
libenti animo amplectentes ꝓpt̃ illuo dñip̃ceptũ quodicit᷑.
date &dabitur uob̃. & eadem m̃sura quamensi fueritis.
&atẽ & beneficia loci ut moris ẽ monachis eigratant᷑ inpen¬
der̃ Nãuir ille lic& scđaris religioni erat intentus : miscđiȩ

Expanded text:
Cum igitur coenobitae, ut praemisimus, simul cum patre spirituali ad inviCum igitur coenobitae, ut praemisimus, simul cum patre spirituali ad invicem pertractarent, si quo modo ad effectum perducere possent, quod quidem summo affectabant desiderio, nec tamen inchoare praesumebant; fortuna loci summissius arridente, Dei providentia omnia praevidente, contigit quemdam virum de burgo sancti Quintini gloriosi martyris, mercimoniis atque mercationibus vitam suam deducentem, nomine Balduinum, causa devotionis animaeque profectu nostrum adiisse coenobium, quatenus mutuae dilectionis obtentu fratres dignarentur sibi suam largiri societatem. Quam petitionem fratres cum Patre libenti animo amplectentes propter illud Domini praeceptum quo dicitur: Date et dabitur vobis; et, eadem mensura qua mensi fueritis, etatem et beneficia loci, ut moris est monachis, ei gratanter impenderunt. Nam vir ille licet saecularis, religioni erat intentus, misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
tui saga cura ac industria al trirsecus uallatũ: neui delic&
facile pareite captiosis. fraudulentis ue in gemolis: Prȩclari
quippe minime cupit: quisiothesaurũ suũ occultis. atq sir¬
missimis tecis recondit: Tali siquidẽ modo corpus dõ ama¬
bilis uirginis himegundi fuisse conditũ ab his qui uiderͣ.
nob̾q reculerunt accepimꝰ: a tempore scilic& muentionis
femina dõ sacrata tunctẽporis humolariense᷑ regente abba¬
tiam: Cuiꝰ inuentionis. nec non & translationis descripuo¬
nẽ. simulq miraculoꝵ insignia. inibi diuinitus declarata
uolentib agnoscere claro stilo. luculentoq sermone feud̃uit
elugubrare piȩ memoriȩ dõnus abbasbneriis : quidõ dispo¬
nente primꝰ huic successit locello pulsis ob obscena carnalis
uoluptatis loenocinia. quȩ ibi erant monialib:. t nos ista
interĩ omititentes: coeptũ opusculũ ꝓut ualemꝰ intendamꝰ

Expanded text:
tius, sagaci cura ac industria altrinsecus vallatum, ne videlicet tius, sagaci cura ac industria altrinsecus vallatum, ne videlicet facile pateret captiosis, fraudulentisve ingeniolis. Praedari quippe minime cupit, qui sic thesaurum suum occultis atque firmissimis tectis recondit. Tali siquidem modo corpus Deo amabilis virginis Hunegundis fuisse conditum ab his qui viderunt nobisque retulerunt, accepimus a tempore scilicet inventionis femina Deo sacrata tunc temporis Humolariensem regente abbatiam. Cujus inventionis necnon et translationis descriptionem simulque miraculorum insignia inibi divinitus declarata, volentibus agnoscere, claro stylo luculentoque sermone studuit elucubrare piae memoriae domnus abbas BERNERUS, qui Deo disponente primus huic successit locello, pulsis ob obscena carnalis voluptatis lenocinia, quae ibi erant, monialibus. At nos ista interim omittentes, coeptum opusculum prout valemus intendamus. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
sub regula dño militantib. quatenus corpꝰ dnȩ suȩ himegim¬
dis sifacultas suppeeret mutari dehuiss&: ut cuius scilic&
on ambigebant animã int̃ uirginũ choros honorari incelest
tioiamo erus głosũ soma non neglegerent int̃ris condere hono¬
rabili mausoleo : Erat enĩ io ctatis lacia margarita ligneo tatũ
in uoluta scrimiolo forinsecus aspicientib uile prȩbente domi¬
cilium. sed intrinsecus seruante aomodũ corissimũ thes aurũ
Ipsũ uͦ aedificiolũ laminis ferreis ad eofuerat entĩseptũ
ata prelusir̃cui introrsus inherebant ossa deuotisfima ut urx
alicuib pateie aptionib prȩt̃ admodũ paucis artis meohanicȩ
mahinationib Tidẽ quoq aliuo mouisculũ suꝑ positũ exta¬
but scriniũ hauo quaquã minori sollertia constructũ liga¬
minib identidẽ ferreis. & clauis quã plurnnis munitũ atten¬

Expanded text:
sub regula Domino militantibus, quatenus corpus dominae suae Hunegunsub regula Domino militantibus, quatenus corpus dominae suae Hunegundis, si facultas suppeteret, mutari debuisset, ut cujus scilicet non ambigebant animam inter virginum choros honorari in coelesti thalamo, ejus gloriosum soma non negligerent in terris condere honorabili mausoleo. Erat enim id aetatis sacra margarita ligneo tantum involuta scriniolo, forinsecus aspicientibus vile praebente domicilium; sed intrinsecus servante admodum charissimum thesaurum. Ipsum vero aedificiolum laminis ferreis adeo fuerat circumseptum atque praeclusum, cui introrsus inhaerebant ossa devotissima, ut vix aliquibus pateret apertionibus praeter admodum paucis artis mechanicae machinationibus. Eidem quoque aliud majusculum superpositum exstabat scrinium haudquaquam minori sollertia constructum, ligaminibus identidem ferreis et clavis quamplurimis munitum atten
Abbreviated transcription (Latin):
as ao gauelia cȩlestis uitȩ quatinus dm̃ deoꝵ ualeat indere
inson idẽ imspecula pacisicȩ usionis: Quo circa urẽ fr̃s di¬
lectionis caritate̾ qđdã nonpigeat audire miracuilui : quo
ans nr̃ ibs apẽ inmutatione corporis suȩ scĩssimȩ uirginis
hun egundis uta dignatione uoluit demonstrare Deqͣ ude¬
liex iutatione. quia occasionis articulus cuicino sese nobis
obtulit: nonfiat tediosũ aliquantiꝑ obtentu reuerentie
inmorari: atqualit focta uel cõsũmata sit ipsa mutatio
s fid eliũ notidiã leteris lic& imperitis queat ꝑuenire :
An no i enũ mercedẽ suã piȩ deuotiorus affectuosa intentio
Iuno gre anĩce incurnationis mille simo. quinquagesimo pͥmo.
regrifrancoꝵ monarchiã gub̃nante optinc principe. hen¬
rico. pbrlippi regis genitore: abbate quoq machario hm olari¬
eulis coencbũ cund administranteo iusumẽ fr̃ib beatibenedicti

Expanded text:
nat ad gaudia coelestis vitae, quatenus Deum deorum valeat videre nat ad gaudia coelestis vitae, quatenus Deum deorum valeat videre in Sion, id est in specula pacifice visionis. Quocirca vestrae, fratres, dilectionis charitatem quoddam non pigeat audire miraculum quos Christus in mutatione corporis suae sanctissimae virginis Hunegundis sua dignatione voluit demonstrare. De qua videlicet mutatione, quia occasionis articulus e vicino sese nobis obtulit, non fiat taediosum aliquantisper obtentu reverentiae immorari, ut qualiter facta, vel consummata sit ipsa mutatio, ad fidelium notitiam litteris licet imperitis queat pervenire. Habet enim mercedem suam piae devotionis affectuosa intentioDominicae incarnationis millesimo quinquagesimo primo, regni Francorum monarchiam gubernante optimo principe Henrico, Philippi regis genitore, abbate quoque Macario Humolariensis coenobii curam administrante, visum est fratribus beati Benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
describere eoꝵq facta insignia obposterorũ not¬
ciam cartulis imprimere : fidelib nonpigrũ. iudicari
ab om̃ib ad primȩ deb& honorificũ : simulq necessariũ:
Nam fabularũ neniȩ dũrecitando fatuoꝵ aurib inmalũ
ꝓnis ingerunt᷑. illectus animꝰ torp&: Mens heb&. & ꝓpria
luce relicta deorsũ fluit: corruptionis ꝑniciosa lenocina
concupiscens ꝓbitatis tramitẽ derelinquens Sicq fit: ut cor
insipientiũ auditis fatuitatib ꝑ prodiuia gradiens. nectat
catenã quaualeat trahi tartarumq demũ in mergi Uerũ
scõꝵ merita dũ diuulgata in auditũ popłi ꝓferuntur. uir¬
tutesq eoꝵ ꝓfectus grã nimtiant᷑ fidelis mens demortis sõno
ex surgens ad uitã. de tenebris infidelitatis exerit brachia
adstudia sc̃itatis: Consurgensq ad ꝓspera. in ardescit ad fo¬
tia. malignitatis prȩcipitia p̾cauens. piȩ intentionis i ter
uripiem. T̃alit̃ pditionis nodis ab soluta. libero pȩde sesti¬

Expanded text:
describere, eorumque facta insignia ob posterorum notitiam chartulis imprimere, fidelibus non pigrum judicari ab omnibus apprime debet, honorificum simulque necessarium. Nam fabularum naeniae dum recitando fatuorum auribus in malum pronis ingeruntur, illectus animus torpet, mens hebet, et propria luce relicta deorsum fluit, corruptionis perniciosa lenocinia concupiscens, probitatis tramitem derelinquens; sicque fit ut cor insipientium auditis fatuitatibus per proclivia gradiens, nectat catenam, qua valeat trahi, tartarumque demum immergi. Verum sanctorum merita dum divulgata in auditum populi proferuntur, virtutesque eorum profectus gratia nuntiantur, fidelis mens de mortis somno exsurgens ad vitam, de tenebris infidelitatis exerit brachia ad studia sanctitatis: consurgensque ad prospera, inardescit ad fortia, malignitatis praecipitia praecavet piae intentionis iter arripiens. Taliterque perditionis nodis absoluta, libero pede festi
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli & reuersisunt ad se mo&r ipsos:
onsiderandũ e fr̃s Rm̃i in hoc loco huiꝰ mulieris
mentẽ. quatus amor dñi accenderat. quȩ ȩtiam discipłis
t monum̃to dn recedentibus. nondisce debat.
Et quia abin quisitione noncessauit: prima inde re
meruit: Plorat ergo quia ẽum quẽ multũ desidera¬
bat non indebat: Porabat : quia demonum̃to corp

Expanded text:
os. onsiderandum est hoc loco, huius mulieris mentem quantus amor Domini accenderat, quæ etiam discipulis a monumento Domini recedentibus, non discedebat. Et quia ab inquisitione non cessauit, prima videre meruit. Plorat ergo, quia quem multum desiderabat, non videbat. Plorabat, quia corp
Abbreviated transcription (Latin):
nintiarat QQuiele iterũ se inclinat. nisi quod ite rũ
it̃carã amit timus: quã uif huc illucque. discur rendo
⁊ respicimius: ubi eã posiisse me minimus
Uude && sidñm. statim uidere non meruit.
angłoꝵ tam̃ uisione priuata none̾: Nã uidit
duos angłos malbis sedentes. unũ ad capud
& unũ adpedes: ubi positũ fuerat corpus
iłni. Dicunt et ipsi. Mulier. quid ploras:
Quẽ queris: Inter᷑ rogabant enĩ angłi.
non ut quȩ rendi minuerent deside rium
saedaugerent : Sicut enĩ nos cũꝓpter carorũ
magis ploratũ accumulat: ita orilli caussas
doloris inter rogabant. utͥ⁊ fletus de sideriũ
flero manifestat cũ adiungit. Quia tulerant
dñm meũ: o nescio ubi posuerunt eñ :
de ut dnmm mere retur uideit: conuersa
retrorsũ dicitus. Quienĩ retror sũ conuer¬
titur: illuc oculos dirigit. ubi prius t̃ga
habebat. Quasi erũ setror sum conuer¬
sae : quan̾do dubitationis post ponens
nebulas: xp̃i it surrectionẽ excpartt

Expanded text:
id est quod iterum se inclinat, nisi quia iterum vem amittimus, quamvis huc illucque saepius discurrendo et respicimus, ubi eam posuisse meminimus. Unde etsi Dominum statim videre non meruit, angelorum tamen visione privata non est. Nam vidit duos angelos in albis sedentes, unum ad caput, et unum ad pedIesu. Dicunt ei illi. Mulier quid ploras? Quem quæris? Interrogabant Angeli non vt quærendi minuerēt desiderium, sed vt augerent. Sic enim nos cum propter magis ploratum accumulat. Ita & illi causam doloris interrogabant, vt fletu desiderium fleret manifestat, cum adiungit. Quia tulerunt Dominum meum, & nescio vbi posuerunt eum. te ut Dominum mereretur videre, conversa retrorsum dicitur; qui enim retrorsum convertitur, illuc oculos dirigit ubi prius terga habebat. Quasi enim retrorsum conversa est, quando dubitationis postponens nebulas, Christi resurrectionem ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ & incre dulitatẽ suȩ resur rectionis. ab illoꝵ
cordib remouer&e Teergo pussune supplices
tulisti. nobis ipsius ꝓpiciare digneris meritis.
ualemus obtinere meniã ipsius pio suffragan¬
tepatrocinio: quȩ tibi deuote umo specialit̾
seruuit in scło. mine quie cũ angłis clartatis
ꝑ fruens gła triumphat incęlo : solito moit
claritatis radians fulgore. oũiũ crimi num¬
ex uat labe : at que ad supernã suo p̃catu
ducat patriã. quolaureati ipsis consor tes
efficia mur głe teannuente. qui ui uis cũ deo¬

Expanded text:
incredulitatem suæ Resurrectionis, ab illorum cordibus remoueret. Te ergo supplices tulisti gratiam, nobis ipsius propiciari digneris meritis, valemus obtinere veniam, ipsius pio suffragante patrocinio quæ tibi deuote, immo specialiter seruiuit in sæculo, nuncque cum Angelis claritatis perfruens gloria triumphat in cœlo, scharitatis radians fulgore omnium criminumexuat labe, atque supernam suo precatu ducat ad patriam, quo laureati ipsius consortes efficiamur gloriae, te annuente qui vivis, e
Abbreviated transcription (Latin):
dñs non ascendit : quinoncredit eũ ȩqualẽ
esse patri: Et quia beata maria nec clũ ꝑfectȩ
diiunitatis eiꝰ potentiam cognouerat. ꝓhibi¬
taest tunc: netangeret p̾edes eiꝰ Uade
aũt ait ad frĩs meos. ⁊dic eis. Ascendo
ad patiẽ meũ. & patrẽ urm dm̃ meũ
dasene nuncians discipulis: quia uioi
dñm: & hȩc dixit .m. Misericor dissima
dei pietas in hoc loco: erga fȩmineũ genꝰ
declaratur.
ui ENIM POR FEXAINAOS MAORS
ininito&. illata fuerat. ne semper inoꝓbiiũ
sexui fȩnuncus haberctur. ꝑsexum fęmineũ
uoluit oñs niuitiare uiris gaudia re sur recti¬
onis. perquẽ nuntiata fuerat tristicia morti
Ac si diceide hominib. Decuiꝰ manu supsistis
poculũ mortis. aheuas ore audite. gurdia pesur¬

Expanded text:
non ascendit, qui non credit eum æqualem non ascendit, qui non credit eum æqualem esse Patri. Et quia beata Maria necdum perfecte diuinitatis eius potentiam cognouerat, prohibita est tunc ne tangeret pedes eius. Vade autem ad fratres meos, & dic eis. Ascendo ad patrem meum & patrem vestrum, Deum meum dalena nuntians discipulis, quia vidi Dominum, et haec dixit mihi. » Misericordissima Dei pietas in hoc loco erga sexum femineum declaratur. a enim per feminam mors mundo illata fuerat, ne semper in opprobrium sexus femineus haberetur, per sexum femineum voluit nuntiare viris gaudia resurrectionis, per quem nuntiata fuerat tristitia mortis. Ac si diceret hominibus: De cujus manu sumpsistis poculum mortis, ab ejus ore audite gaudia resur