comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ttes suos & appositꝰ ẽ ad popłm suũ .I do q̃rendũ de qͦ
popłodicat᷑. Nã de patrib nulla q̃stig e qͦd indelicet
eñ abraham &. isdach congregaret᷑. De popło aũ
dubiũ: qͥa popłs ẽ multitudo.Iui uͦ ad huotam
parui erant: ut popłs dici ñ possent. Intelliganiꝰ gͤ
ñ de solis sẽĩs hominibꝰ dictũ s etiã & de angelis. ad
quor societatẽ scĩ de mundo transeuntes apponebant᷑
De hoc popło paulus dicit. Accessistis ad monte syor
& ad ihrłm cȩlestẽ.: & ad frequenciã angeloꝵ. Ttan¬

Expanded text:
tres suos, appositusque est ad populum suum. Ideo quaerendum de quo tres suos, appositusque est ad populum suum. Ideo quaerendum de quo populo dicatur. Nam de patribus nulla quaestio est, quod videlicet Abraham et Isaac congregaretur. De populo autem dublum est, quia populus est multitudo. Illi vero adhuc tam parvi erant, ut populus dici non possint. Intelligamus ergo hoc non de solis sanctis hominibus dictum, sed etiam de angelis, ad quorum societatem sancti de mundo transeuntes apponebantur. De hoc populo Paulus dicit: Accessistis ad montem Sion et ad Hierusalem coelestem, et ad frequentiam angelo
Abbreviated transcription (Latin):
ad noussimũ̾electũ. Beniamin lupus rapax. hunc
locũ hebrei ita dissert̃. Altare qͦd erat intemplũ
dñi. in parte tribꝰ beniamin insitũ erat. Hoc gͦ alta¬
re uoeat lupũ sanguinariũ & rapacẽ: ꝓpt̃ hostias
q̃ ibi mane offerebant᷑. & igne qͥerat semꝑ in altari
ddeuorabant᷑. hoc ẽ qͦd dicit: mane comedet predã.
pͥmo tẽpore. Unde &. inpsalmo dicit᷑. Ibi beniamin
in mentis excessu. Hic gͦ mane prȩdã comedit᷑ quan¬
do scõs laniabat .s. acceptis a pͥncipibꝰ epłis. usq in
exteras naciones ꝑ seq̃bat᷑. Uesꝑe aũ diuisit spolia:
quando iã conuersus doctrinã euangelii mag¬
na discrecione fidelibꝰ distribuit. Notandũ aũ qͦd
cũ illis fr̃ibꝰ qͥ de liberis nati erant. id est lia &. ras¬
chel: etã ancillarũ filii benedicħ st̃. In qͦ ostendit᷑
ñ e̾ẽ ꝑsonarũ accepeionẽ apud deũ. qͥ om̃s uult sal¬
hoc legit᷑ in diuina scriptura appositꝰ ẽ adpositꝰ ẽ ad pa¬

Expanded text:
um. Vers. 27. Benjamin lupus rapax. Hunc locum ita Hebraei edisserunt. Altare quod in templo erat Domini, in parte tribus Benjamin situm erat. Hoc ergo altare vocat lupum sanguinarium et rapacem propter hostias quae ibi mane offerebantur, et igne, qui erat semper in altari, devorabantur. Hoc est quod decit: Mane comedet praedam.primo tempore. Unde et in Psalmo dicitur: Ibi Benjamin in mentis excessu . Hic ergo mane praedam comedit, quando sanctos laniabat, et acceptis a principibus epistolis usque in exteras nationes sequebatur. Vespere autem divisit spolia, quando jam conversus doctrinam Evangelii magna discretione fidelibus distribuit. Notandum autem quod cum illis fratribus qui de liberis nati erant, id est Lia et Rachele, etiam ancillarum filii benedicti sunt: in quo ostenditur non esse personarum acceptionem apud Deum, qui omnes vult salhoc legitur in divina Scriptura: Appositus est ad fra
Abbreviated transcription (Latin):
Unde psalmista: Bentes eor arma & sagitȩ & lingu
eoꝵ. gladius acutꝰ. Sedit in forti arcus eiꝰ. idest spes
uirtutis eiꝰ mansit indeo patre. Et dissoluta st̃ umi¬
cła brachioꝵ enꝰ qͥa uinctus adductꝰ ẽ ante prȩside.
Uel uincła brachioꝵ. eiꝰ dicit blasphemias qbꝰ oꝑa
uirtutũ eiꝰ inpedire conabant᷑. dicentes eũ in
beeltebub eicere dȩmonia. E hoc ꝑ manꝰ potentis
lacob: idest ꝓ oꝑacionẽ om̃ipote ntis dei. Deus pa¬
tris tui adintor tuus. Loqͥt᷑ patriarcha ad xꝑm.
le d̾s quẽ patres tui adorauert. abraham & lacobr&
isaach. Et omnipotens benedicet tͥ. singłari ude¬

Expanded text:
s eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus .-- Sedit in forti arcus ejus. Id est, spes virtutis ejus mansit in Deo Patre. Et dissoluta sunt vincula brachiorum ejus. Quia vinctus adductus est ante praesidem. Vel vincula brachiorum dicit blasphemias quibus opera virtutum ejus impedire conabantur, dicentes eum in Belzebub ejicere daemonia. Et hoc per manus potentis Jacob, id est per operationem omnipotentis Dei. Deus patris tui adjutor tuus. Loquitur patriarcha ad Chrisle Deus quem patres tui adoraverunt, Abraham, Isaac et Jacob. Et Omnipotens benedicet tibi. Singulari v
Abbreviated transcription (Latin):
missi de manu dñi. uelud sãgite de manu po¬
Erat enĩ de cerus aspectu: unde & a pͥncipe e¬
gypti emptꝰ ẽ. Filiȩ discurrer̃t suꝑ murum
Dicunt þebrei. qͦd quando ioseph uenũdatus¬
ducebat᷑ ꝑ heliopolqm enutatẽ egypti: filie¬
idest ꝓueus egy pcioꝵ. discurrebant ꝑ murũ cuii

Expanded text:
missi de manu Domini, velut sagittae de manu pomissi de manu Domini, velut sagittae de manu poErat enim decorus aspectu. Unde et a principe Aegypti emptus est. Filiae discurrerunt super murum. Dicunt Hebraei quod quando Joseph venumducebatur per Heliopolim civitatem Aegypti, filiest pu
Abbreviated transcription (Latin):
descendi: & do uitã huic mundo. Ipse prebet delee¬
as regibi: idest scĩs qͥ motꝰ corꝑis stu bene regere
nouer̃t. llis prebet delicias. id est suauitatẽ uerbi
sui. su etiã se ipsũ qͥa aser deliciȩ int̃pretatur
cat᷑ ꝓpt̃ fructꝰ tẽporaneos: qͥ apud illos cicius
maturescunt Id̾o ceruus emissus. idest uelox
uel fugar uoeat᷑. Alia transiacio dicit. Neptalim.
ager irriguus. Significat aũ aquas calidas que
in illa tribu stͥ: uel etiã. ꝓpt̾ lacũ genesar hec dicit
qͥ apud illos ẽ. Lebrei tradunt tyberiadẽ eiuita¬
tẽ in hac tribu e̾e. in qua st̃ doctores iegis & hoc
ẽ qͥd dicit dans eloqͥa pulcrhitudinis. Maice
neptalim apłos de signat: qͥde tribuneptalim
q. ⁊ abulon adnõ electi st̃. iuxta qͦd predietũ
locis prȩdicatit. & alleiiata ẽ terraeor. subla¬
to grauissimo iugo diaboli Ergo neptadon cer¬
uus emissus uocat᷑ qͥa apłi uelotissime ꝑpuniuer¬
sũ mundũ discurrert̃ & psi st̾ filii epeussor

Expanded text:
descendi, et do vitam huic mundo . Ipse praebet delicias regibus, id est sanctis, qui motus corporis sui bene regere noverunt. His praebet delicias, id est suavitatem verbi, sive etiam se ipsum, quia Aser deliciae interpretaturcatur propter fructus temporaneos, qui apud illos citius maturescunt; ideo cervus emissus, id est velox vel fugax, vocatur. Alia translatio dicit, Nephtalim ager irriguus. Significat autem aquas calidas quae in illa tribu sunt. Vel etiam propter lacum Genesar hoc dicit, qui apud illos est. Hebraei tradunt Tiberiadem civitatem in hac tribu esse, in qua sunt doctores legis. Et hoc est quod dicit, dans eloquia pulchritudinis. Mystice Nephtalim apostolos designat, qui de tribu Nephtalim et Zabulon a Domino electi sunt, juxta quod praedictum locis praedicavit, et tunc alleviata est terra eorum, sublato gravissimo jugo diaboli. Ergo Nephtalim cervus emissus vocatur, quia apostoli velocissime per universum mundum discurrerunt, et ipsi sunt filii excussorum
Abbreviated transcription (Latin):
torpo .E. dissoluta st uicła brachioꝵ eiꝰ ꝑ manꝰ po¬
tentis ia cob idest ꝑ om̃ĩpotentis dei.Inde. io est ex
iacobapgenie gressus ẽ lapis. idest xꝑs. Egressus
s abyssi omniũ terũ copiã ꝑ hec duo significat
fertalitatẽ indel icet t̾re tẽꝑiem & puentũ cȩli
hog ẽ aeris Ebenedictionẽ uberu & uuluȩ mul

Expanded text:
to. Et dissoluta sunt vincula brachiorum ejus per manus potentis Jacob, id est omnipotentis Dei. Inde, id est ex Jacob progenie, egressus est lapis, id est Christus; egressus et abyssi, omnium rerum copiam per haec duo significat, fertilitatem videlicet terrae, temperiem et proventum coeli, hoc est aeris. Per benedictiones uberum et vul
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłam dei. Scyphus argenteus. splendor diuinoꝵ¬
elodoꝵ. q̃ specialit̃ paulo cõmissa erãt. Oaꝰ eñi scienceie
donũ cȩteris habuit: uxta qͦd beatꝰ petrus &. testimo¬
niu ꝑhibet dicens. Sic̃ & frat ñr paulus sca̾m datã si¬
bi sapienciã seripsit uobis. Nabebat gͥ scyphũ aigen.¬
teu hoc ẽ diumascienciã. s latebat intra saceu hoc
ẽ inta lutere legalis utilitatẽ.S uenit dispensato
disrupit saccũ uenit ananias missus arꝑo. aissot¬
uit legalis bitere grossitudinẽ. dissoluit cecitatẽ. Nox
seyphus resplenduit: qͥd paulus continuo fiducialt
insynagogis agere cȩpit p̃dicans r ꝑm & occidente
legis luterã ad sꝑitale tiansferens intellectũ. Reuer¬
sus in oppidũ. uxta litterã. ñ cruddelitate st lere¬
bat. s peccatũ uendicionis qͦd meo cõmiserãt᷑ punga

Expanded text:
Ecclesiam Dei . Scyphus argenteus, splendor divinoeloquiorum, quae specialiter Paulo commissa sunt. Majus enim scientiae donum caeteris habuit, juxta quod beatus Petrus testimonium perhibet dicens: Sicut frater noster Paulus secundum datam sibi scientiam scripsit nobis. Habebat scyphum argenteum, id est divinam scientiam: sed latebat intra saccum, hoc est intra legalis litterae utilitatem. Sed venit dispensator, disrupit saccum; venit Ananias missus a Christo, dissolvit legalis litterae grossitudinem, id est caecitatem. Mox scyphus resplenduit quia Paulus continuo fiducialiter in synagogis agere coepit praedicans Christum, et occidentem legis litteram ad spiritalem transferens intellectum. Vers 13. Reversus in oppidum. Juxta litteram non crudelitate fratres vexabat, sed peccatum venditionis quod in eo commiserant, purga
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ transiordanen. tiadente sibi moyse: & tam̃¬
sub egndicione. ut ñ ante indomos suas reuerte¬
rent᷑: donec cȩteri fr̃s eor possessione acciꝑent.
suos quos paruos in sua possessione dimiserant
grauissimo bello inpugnari a cireĩuectis hos¬
tam .s. tẽ iterũ necesse fuit eis. ut se accinge¬
rent& adbellũ preꝑarent. Noc ẽ qͦd dicit Gad
accictꝰ preliabit᷑ ante eũ. idest ante popłm.
a. postquã reuersus fuerit. accinget᷑ iterũ re¬
tronsũ contra naciones allegorice xꝑm gaq
signifieat. qͥ pͥmo aduentu suo quando occui¬
pꝰ uenit. accinctꝰ ẽ ut prȩliaret᷑ contradia¬
polũ. E accinget᷑ retrorsũ inscđo aduentu
suo: quando manifestꝰ ueniet ut iudicet mun¬
oũ .c. singłis scđ̾m merita sua reddat. Nser
sessionis iuxta litterã ꝑtinent. Allegorice u
eser qͥbeatꝰ uel pinguis panis int̾pretatur.
eundẽ xꝑm designat: cuiꝰ panis pinguis ẽ.
id est corpus eius qͦ ad et̃nã uitã reficimur:

Expanded text:
nem accepisse, tradente sibi Moyse, ea tamen conditione ut non ante in domos suas reverterentur donec caeteri fratres eorum possessionem acciperent. suos, quos parvos in sua possessione dimiserunt, gravissimo bello impugnari a circumjectis hostibus, et tunc iterum necesse fuit eis ut se accingerent et bellum praebararent. Hoc est quod dicit: Gad accinctus praeliabitur ante eum, id est ante populum; et postquam reversus fuerit, accingetur iterum retrorsum contra nationes. Allegorice Gad Christum significat, qui primo adventu suo, quando occultus venit, accinctus est ut praeliaretur contra diabolum, et accingetur retrorsum in secundo adventu suo, quando manifestus adveniet, ut judicet mundum, et singulis secundum merita sua reddat. Vers.sessionis juxta litteram pertinent. Allegorice vero Aser, qui beatus vel pinguis panis interpretatur, eumdem Christum designat, cujus panis pinguis est, id est corpus ejus, quo ad aeternam vitam reficimur,
Abbreviated transcription (Latin):
alienigenti erat & ꝓselitꝰ. Iã enĩ uenerat: qͥ mitend̾
erat Et ipse erit expectacio genciũ: q̃ prȩcioso eiꝰ¬
sanguine redimende erãt. Ligans ad uineã pullũ
sĩ .& ad uitẽ o filim asinã suã. Hic aꝑte ostenditur.
qͦd ñ de iuda. s de x ꝑo ista dicant᷑. Nã cũ de iuda ui¬
deat᷑ loq: tam̃ ad ipsũ iudã conuersũs. quasi de alio
dicit. Ligans ad uineã pullũ suũ. & ad uitẽ o filimi
uua & uera uite succreuerant. sic̃ ipse in eugłioait .e¬
gosũ uitis. uos palmites. Pullus uͦ gentilis ẽ popłs
quẽ ad uinea̾ ligauit. quando ꝑ apłicã prȩdicacio¬
ne gentilẽ popłm domuit ut illoꝵ. fidẽ & doctii¬
naͣ seq̃ret᷑ Asina uͦ eccła ẽ ex gentibꝰ congregata. qͥn¬
dã stuita &. onerib petxatoꝵ. pregrauata.S pꝰquã¬

Expanded text:
alienigena erat et proselytus. Jam enim venerat qui mittendus alienigena erat et proselytus. Jam enim venerat qui mittendus erat. Et ipse erit exspectatio gentium, ut quae pretioso sanguine ejus redimendae erant. Ligans ad vineam pullum suum, et ad vitem, o fili mi, asinam suam. Hic aperte ostenditur quod non de Juda, sed de Christo ista dicantur. Nam cum de Juda videatur loqui, tamen ad ipsum Judam conversus quasi de alio dicit: ligans ad vineam pullum suum. Vineam chorum una et vera vite succreverant, sicut ipse in Evangelio: Ego sum vitis, vos palmites. Pullus vero, gentilis populus, quem ad vineam ligavit, quando per apostolicam praedicationem populum domuit, ut illorum fidem et doctrinam sequerentur. Asina vero Ecclesia est ex gentibus congregata, quondam stulta et onerib
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ꝑ apostrophã patriarebã allogt᷑. Ad prȩdã filimi
ascendisti. Nes ad predã ascendit: qͥa ẽtra diabolũ
pugnaturꝰ uenit. ut eos qͦs captiuauerat eriperet.
Qͦd aũ dieit ascendisti: confidenciã & securitate crea¬
toris ostendit. Ipse reqͥescens accubuit ut lȩo: qͥa in
spe firmissime resurrectionis mortẽ suscepit: quã in
potestate habuit. Reqͥeuit ut catulus leonis. qͥa tribꝰ
dieb in sepulerho iacuit. Fert̃ enĩ phisici de catulo
lȩonis: qͦd natꝰ. trib diebꝰ dormiat: t̃cia tandẽ die mag¬
no rugitu patris excitat᷑. Sic & xꝑs. tribꝰ diebꝰ dor¬
miit in sepulcrho: &. tandẽ t̾cia die. a deo patre erci¬
tatꝰ ẽ. Cuiꝰ rugitũ. psalmista deseribit dicens. Exsur¬
ge gła mea: ex surge psalteriũ meũ & eythara. &. respon¬
dens ipse. exsurgã dilucłõ. Quissuscitabit eũ.Nullus
uidelicet nͥ pat̃ .&. ipsa diu̾in itas qua humanitas eiꝰ
extitert inpopło iudoꝵ Nã herodes sub qͦ dñs natꝰ ẽ

Expanded text:
archa alloquitur: Ad praedam, fili mi, ascendisti. Christus ad praedam ascendit, quia contra diabolum pugnaturus venit, ut eos quos captivaverat, eriperet. Quod autem dicit, ascendisti, confidentiam et securitatem Creatoris ostendit. Ipse requiescens accubuit ut leo, quia in spe firmissima resurrectionis mortem suscepit, quam in potestate habuit. Requievit ut catulus leonis, quia tribus diebus in sepulcro jacuit. Ferunt enim physici de catulo leonis quod natus tribus diebus dormiat, tertio tandem die magno rugitu patris excitatur. Sic et Christus tribus diebus dormivit in sepulcro, et tandem tertia die a Deo Patre excitatus est, cujus rugitum Psalmista describit dicens: Exsurge, gloria mea, exsurge, psalterium et cithara . Et respondit ipse: Exsurgam diluculo. Quis suscitavit eum? Nullus videlicet nisi Pater et ipsa divinitas qua humanitas ejus exstiterunt in populo Judaeorum. Nam Herodes, sub quo Dominus natus est,
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo d̾r. qͥa scripturarũ mysteria intel¬
lexit. Principiũ qͦq doloris dei fuit : qͥa post¬
quã se deo seruiturũ ꝓmisit. frequent eũ ad
iracundiã ꝓuocauit. murmurando .&. eiꝰ
beneficia fãstidiendo. F uit etiã prior in donis.
qͥa illi tradita st̃ fidelia sac ram̃ta. E maior imꝑio. ꝗa
quã diu deo seruiuit. multis gentibꝰ fidelit̃ impauit
S effusus ẽ sic̃ aqͣ idest omnia hec uelocissime ami¬
sit : sic̃ aqͥ uelocit᷑ effundit᷑ cũ inuase ẽtner ñ
potest. eł. hoc quare: Quia ascendisti in qͥd eubile
patris tui. Cubile dei patris xꝑs ẽ scđm huma
tis. Hoc eubile. plebs ne fanda ascendit: quando
contra. x ꝑm insurrexit .&. eũ ad morte expe¬
tiuit. Stratũ qͦq dei maculauit: quando rꝑm
peccatorẽ. samaritanũ.&. de moniũ habere di¬
cebat. Unde meruit audire. ñ crescas. s pocius
minuaris: & ꝑ om̃s gentes diuidaris. Symeon¬

Expanded text:
fortitudo dicitur, quia Scripturarum mysteria intellexit. Principium quoque doloris Dei fuit, quia postquam se Deo serviturum promisit, frequenter eum ad iracundiam provocavit murmurando et ejus beneficia fastidiendo. Fuit etiam prior in donis, quia illi tradita sunt fidelia sacramenta; et major in imperio, quia quandiu Deo servivit, multis gentibus fideliter imperavit. Sed effusus est sicut aqua, id est, omnia haec velocissime amisit, sicut aqua velociter effunditur cum in vase contineri non potest. Et quare hoc? Quia ascendisti, inquit, cubile patris tui. Cubile Dei Patris Christus est secunitatis. Hoc cubile plebs nefanda ascendit, quando contra Christum insurrexit et ita eum ad mortem expetivit. Stratum quoque Dei maculavit, quando Christum peccatorem, Samaritanum et daemonium habere dicebat. Unde meruit audire: Non crescas, sed potius minuaris, et per omnes gentes minuaris. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
In consilio eoꝵ ñ ueniat anima mea.His uerbis
ostendit ñ sue fuisse uoluntatis: ut emor & si¬
chem innocentes cũ cȩteris occiderent᷑ Nonsit
anima mea: idest uoluntas uel ẽsiliũ. Occider̃t¬
spite ciuitatis. ¶ͦd aũ dicit. diuidã eos in iacobe
disꝑgã in isrł: significat qͥa tribꝰ leui ñ habuit
possessionẽ eũ cȩteris tribubꝰ. s paruas urbes
int̾ alias tribꝰ ad habitandu̾ accepit. De sy meo¬
ne qͦq legit᷑ qͦd nullũ possessionis funiculũ ha¬
buerit s de possessione uidȩ aliqͥd parũ accepit.
My stice symeon leuiq pͥncipes iudoꝵ. designant.
qͥ contra xꝑm bellabant fascibꝰ in uidiȩ succensi
Unde merito uasa iiqͥtatis appellant᷑: qͥa sic̃ uasali¬
qͦre implent᷑. sic scribe & sacerdotes iudoꝵ: dolo &¬

Expanded text:
In consilio eorum non veniet anima mea. His verbis ostendit non esse suae voluntatis ut Hemor et Sichem innocentes cum caeteris occiderentur. Non sit anima, id est voluntas et consilium. Verspitae civitatis. Quod autem dicit, dividam eos in Jacob, et disperdam in Israel, significat quia tribus Levi non habuit possessionem cum aliis tribubus, sed parvas urbes inter alias tribus ad habitandum accepit. De Simeone quoque legitur quod nullum possessionis propriae funiculum habuerit, sed de possessione Judae aliquid acceperit. Mystice Simeon et Levi principes Judaeorum designant, qui contra Christum bellabant facibus invidiae succensi. Unde merito vasa iniquitatis appellantur, quia sicut vasa liquore implentur, sic scribae et sacerdotes Jud
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa eccłam exgentib uincłis caritatis sibi c̃iun¬
xit. Lauabit uino stolã suã. Stola rꝑi caro eiꝰ est.
quã umo lauit. qͦd de botro ineruce pendente ex¬
pressũ ẽ. qͥa uidelicet carnẽ suã sanguine passi¬
onis ꝑ fudit. P alliũ uͦ gentes significat qͥbꝰ rꝑsmn¬
diitꝰ est: iuxta qd ei ꝑ ꝓpħam dictũ ẽ. his omnibꝰ
uelut or nam̃to uestieris. Palliũ gͦ suũ lauit
in sanguine uuȩ: qͥa popłmgenciũ suo redemit
cruore. Hinc iohannes dieit. Qͥ dilex nos &. lauit
nos a peccatis nr̃is: in sanguine suo. Pulerhiores

Expanded text:
nculis charitatis sibi conjunxit. Lavabit vino stolam suam. Stola Christi caro ejus est, quam vino lavit quod de botro in cruce pendente expressum est, quia videlicet carnem suam sanguine passionis suae perfudit. Pallium gentes significat, quibusdutus est, juxta quod ei per prophetam dictum est: His omnibus velut ornamento vestieris . Pallium ergo suum lavit in sanguine uvae, quia populum gentium suo redemit cruore. Hinc Joannes: Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo . Vers
Abbreviated transcription (Latin):
consecranda ẽ. slã &. in lege precipit᷑. Omnẽ pri¬
mogenitũ masculini sexus: qͥnq siolis argenti
debere redimi. Qͦa uͦ quatuor partes ꝑmutebant᷑
habere: hoc designat qͦd unꝰqͥsq in laicali ẽuer¬
sacione hoc ẽ actuali. scđm suũ. ꝓpositũ uelsa¬
cultatẽ ꝑmitat᷑ uiuere. Pone mansi tuã sub¬

Expanded text:
consecranda est. Nam et in lege praecipitur omne priconsecranda est. Nam et in lege praecipitur omne primogenitum masculini sexus quinque siclis argenti debere redimi. Quod vero quatuor partes permittebantur habere, hoc designat quod unusquisque in laicali conversatione, hoc est actuali, secundum suum propositum vel facultatem permit
Abbreviated transcription (Latin):
nacionis meȩ. Nota qͦd scĩ uiri aduenas & ꝑ egri¬
nos se confitent᷑ : qͥa ñ habent hic manent̾e ciuitatem.
s futurã inqͥr̃t. Ramesses pars ẽ thebaidis: pagus
cora uiuerent. famẽ ꝑ septẽ annos
omnẽ terrã p̃mente: maxime
qͥa filii iacob dixert suꝑius.
ñ eẽ sibi pabula interra chanaan: eoqͦd nullȩ essent plu¬
uiȩ. S sciendũ nilũ in egytũ maximas facere paludes.
inqͥbꝰ habundans herba nascit᷑ ium̃tis. & pabula peco¬
ribꝰ tanto feraliora. quanto sictioꝵ fuerit nilus. In
his gͦ locis alebant᷑ ium̃ta: &. cȩtera animalia quȩ
us qͦ se sponte tradit. Nã filii isrł & ipsi serui fue¬
rt in egypto: s ñsponte. Egypeii uͦ spontaneã su¬
biert seruitutẽ: eos utiq de signantes qͥ dđm ex
bertate & nullã sꝑitalis famis paciunt᷑ pęnuriã
accipiant & serant agros id est corda fideliũ. are¬
p̃soluebat᷑ qͥnq sensuũ custodiã designat: q̃  ꝑo

Expanded text:
nationis meae. Nota quod sancti viri advenas et peregrinos se confitentur, quia non habent hic manentem civitatem, sed futuram inquirunt. Ramesses pars est Thebaidis, pagus cora viverent, fame per septem annos omnem terram premente, maxime quia filii Jacob dixerunt superius non esse sibi pabula in terra Chanaan, eo quod nullae ibi essent pluviae. Sed sciendum Nilum in Aegypto maximas facere paludes, in quibus abundans herba nascitur jumentis et pabula pecoribus tanto fertiliora quanto siccior fuerit Nilus. In his ergo locis alebantur jumenta et caetera animalia, quae us, quo se sponte tradit. Nam filii Israel et ipsi servi fuerant in Aegypto, sed non sponte. Aegyptii vero spontaneam subierunt servitutebertatem, et nullam spiritalis famis patiuntur penuriam,accipiant et serant agros, id est corda auditorpersolvebatur, quinque sensuum custodiam designat, quae Christo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ de carcere totondert̃. Eductio ioseph de carcere
re sur rectio ẽ xꝑi : ꝑ quã omnẽ mortalitatẽ & in¬
stẽ inimortalitatis ac iocunditatis accepit. Tlilit
anulũ de manu sua. Anulus in manu ioseph. pontifi¬
catũ fidi designat : qͥ in manu hoc ẽ inpotestate ꝑi
c̃stitutꝰ ẽ. Factꝰ ẽ enĩ sacerdos scd̾m ordinẽ melchi¬
sedech. Stola byssina. significat scãm canñẽ eiꝰ q̃ de
terra uirgineȩ carnis exorta ẽ. Et sic̃ byssus diuersis
passionib macerata. ꝑue nt ad candorẽ inmortalita¬
tis & głȩ sempit̃nȩ. Et torquẽ aureã collo circũ¬
posuit. Torques aurea qua collũ ioseph ornabatur.
sapienciã designat oȩle stẽ: q̃ sic̃ circulus nec imiciũ
habet nec finẽ. Potest etiã ꝑ torquẽ aureã bona uolun¬

Expanded text:
tum de carcere totonderunt. Eductio Joseph de carcere resurrectio est Christi, per quam omnem mortalitatem et inestem immortalitatis ac jucunditatis accepit. Vers. 42. Tulit annulum de manu sua. Annulus in manu Joseph pontificatum fidei designat, qui in manu, hoc est in potestate Christi constitutus est. Factus est enim sacerdos secundum ordinem Melchisedech. Stola byssina significat sanctam carnem ejus, quae de terra virgineae carnis exorta est, et sicut byssus diversis passionibus macerata pervenit ad candorem immortalitatis et gloriae sempiternae. Et torquem auream collo circumposuit. Torques aurea, qua collum Joseph ornabatur, sapientiam designat coelestem, quae sicut circulus nec initium habet nec finem. Potest etiam per torquem auream bona volun
Abbreviated transcription (Latin):
ia concueiunt᷑. Est au̾tẽ sensus hor uerboꝵ
Oruben qͥ pͥmogenitꝰ meus fuisti. cui omnia
pͥmogenita debebant᷑. &̾ dignitas sacerdota¬
imꝑio : tam̃ ꝑ didisti hec omnia. qͥa effusus es
sieu̾t aqua impetu mali desid̾ii. Ergo ñ eres¬
cas: idest ñ multipliceris uel augearis. Quo
sensu .&. moyses benedicens eũ dix̃. Uiuat ru¬
ben & ñ moriat᷑. a sit paruus in numero: uel
ñ crescas. idest ñ iteres scelus tuũ. Kee uixta

Expanded text:
ra concutiuntur. Est autem sensus horum verborum: O Ruben, qui primogenitus meus fuisti, cui omnia primogenita et dignitas sacerdotain imperio, tamen perdidisti haec omnia, quia effusus es sicut aqua impetu mali desiderii. Ergo non crescas, sive non multipliceris et augearis. Quo sensu et Moyses benedicens eum dicit: Vivat Ruben et non moriatur et sit parvus in numero, et non crescas, vel ut iteres scelus tuum. Haec juxta
Abbreviated transcription (Latin):
& sacram̃ta scripturarũ. atq omnẽ dignitatẽ di¬
cob tenebat᷑. cupiens in ea terra sepeliri. ubi pas
minicȩ passionis. triginta fere milia habent᷑: ut
continet᷑: mysteriũ dñicȩ passionis ostendat᷑. E
tuis in diuisionib passionũ accepturus es. Qͦa aũ
dicit. quã tuli de manu amorrei ingladio & ar-¬
deo se. ꝓtegente eripi potuit. Aua trans lacio dicit.
quã tuli infortitudine mea. Fortitudinẽ. pȩcuni¬
ã uel diuicias quas p ossidebat appellat: quas suo
Hoc dicendo. offendit se ꝓphetice locuturũ. Lieet
enĩ hec uerba qͥbꝰ filiis benedixit. ad diuisionẽ
possessionis quã accepert̃ interra chanaan ꝑti¬

Expanded text:
et sacramenta Scripturarum atque omnem dignitatem dicob tenebatur, cupiens in ea terra sepeliri, ubi passminicae passionis, triginta fere millia passuum continetur, mysterus in divisionibus possessionum accepturus est. Quod autem dicit, quam tuli de manu Amorrhaei in gladio et arDeo se protegente eripi potuit. Alia translatio dicit, quam tuli in fortitudine mea. Fortitudinem appellat pecuniam vel divitias quas possidebat, quas suo Hoc dicendo ostendit se prophetice locuturum. Licet enim haec verba, quibus filiis benedixit, ad divisionem possessionis quam acceperunt in terra Chanaan, perti
Abbreviated transcription (Latin):
ri aũ potest.cur scĩ patriarchȩ tantã e urã habue¬
iñt sepeliendor corpoꝵ: eũ scirent cadauera sua q¬
in sarcophagis sepulta .& sub nudo cȩlo ȩquaht̃
posse putrescere:na & poeta dicit cȩlo tegitur qui
ñ habet urnã. S hoc faciebãt. ñ qͦ curã haberent
ppsor. cadauerũ quȩ qͦ qͦmͦ in terra reditura erant:
ẜ ut memoriã sui aliis reling̃rent. sicq eosad se
ꝑ mortẽ restituet᷑. Non tam̃ temere aut negligen
ĩ pieit̾ s sic̃ uestim̃tũ plicatũ tuto loco repo¬
nit᷑ ut rursũ ꝑ resurrectionẽ reinduant᷑ a dora¬
deo deditꝰ senecͥtute grauatꝰ. ita lectũ in qͦ iacebat
cõpositũ habebat. ut capite ad orientẽ uerso mor
ut uellet absq difficultate: ad orandũ se concerte¬
m idest suas ꝑse tribꝰ facient. ut iã ñdicat᷑ tribꝰ
ioseph ẜ trib effraim & manasse. Et sic̃ sy meon
ẜ ruben suas tribꝰ singłi facient: sic effraimi

Expanded text:
autem potest cur sancti patriarchae tantum curam habuerint sepeliendorum corporum, cum scirent cadavera et in sarcophagis sepulta et sub nudo coelo aequaliter posse putrescere. Nam et poeta dicit: Coelo tegitur, qui non habet urnam. Sed hoc faciebant, non quo curam habebant ipsorum cadaverum, quae quoquomodo in terram reditura erant, sed ut memoriam sui aliis relinquerent, sicque eos ad se per mortem restituitur, non tamen temere aut negligenter projicitur, sed sicut vestimentum plicatum tuto loco reponitur, ut rursum per resurrectionem reinduatur. VerDeo deditus senectute gravatus ita lectum in quo jacebat compositum habebat, ut capite ad orientem verso mox si vellet, absque difficultate ad orandum se verte suas per se tribus facient, ut jam non dicatur tribus Joseph, sed tribus Ephraim et Manasse. Sicut Simeon et Ruben suas tribus singulas facient, sic Ephraim
Abbreviated transcription (Latin):
gauisurꝰ ẽ de cuersione uidȩ or infine secłi eisq ꝓ¬
mett copias dnmarũ scripturarũ .s. medullqͣm
trecentos argenteos: hoc ẽ fidẽ sc̃ę trinitatis &.cru¬
cis. xꝑi predicanda mysteria. Nã tau .ł. lattera q̃ figu¬
rã crũcis habet trecentos de signat numeros& pu
nibim x pmi & hunc erucifirũ. Onecto qͦꝙ discipło
mandat.Noli erubescere crucẽ xꝑi. neq me uinc¬
tũ eiꝰ Accepit &. qͥnq stolas optimas: noc ẽ sapien¬
ciã & mode racionẽ qͥnq sensuũ. q̃ omnia ampliora
in paulo quã inçetis fuert. Cereri frs binas solas
acceper̃t: ut uidelicet. xꝑm dm .&. hominẽ prȩdicarent.
ut dei &. ꝓximi dilectionẽ tenendã p̃dicarent. As̃imi qͥ pa

Expanded text:
surus est de conversione Judaeorum in fine saeculi, eisque promittet copias divinarum Scripturarum, et medullam trecentos argenteos. Hoc est, fidem sanctae Trinitatis et crucis Christi praedicanda mysteria. Nam tau littera, quae figuram crucis habet, CCC designat numeros. Et m et hunc crucifixum . Dilecto quoque discipulo mandat: Noli erubescere crucem Christi neque me vinctum ejus . Accepit et quinque stolas optimas, hoc est sapientiam et moderationem quinque sensuum, quae omnia ampliora in Paulo quam in caeteris fuere. Caeteri fratres binas stolas acceperunt, ut videlicet Christum Deum et hominem praedicarent, Deique et proximi dilectionem tenendam praedicarent
Abbreviated transcription (Latin):
apellauit. Sic uidi faciem tua. quasi uultũ der hoc
uel adulacione dix̃: uel magis ꝑ turbato animo ob
timorẽ fr̃is. Quãuis etiã possit dici: qͥa dm ꝓ aliquo
magno inro posuit. Solent enĩ sc̃i uiri diiꝰ apellari:
sic̃ moysi dictũ ẽ. Constitui te. dm phardonis. Nã &
ingreco ñ habet᷑ tutheu cũ artieulo. qͦ diuma sub

Expanded text:
ers. 10. Sic vide faciem tuam, quasi vultum Dei. Hoc ad adulationem dixit, vel magis perturbato animo ob timorem fratris. Quamvis etiam posset dici quia Deum pro aliquo magno viro posuit. Solent enim sancti viri dii appellari, sicut Moysi dictum est: constitui te deum Pharaonis . Nam et in Graeco non h
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposuerit: ñ obtinuit qͦd uolebat. Considemꝰ & uerba
ude: qͥbꝰ se ꝓ puero obligauit. Si ñ reduxero in qͥt eu̾
tͥ: reus ero peccati inpatrẽ omni tẽpore. e impe¬
trauit qͦd uolebat. eiꝰ enĩ curȩ beniamin cõmis¬
sus ẽ. Uideamꝰ gͦ ne plus sit reũ ẽe̾ peccati: quam
dicimꝰ. Qͦ nomine: generalit̃ om̃s arbores uocant᷑
S hic intelligit᷑ species: q̃ sic ꝓpͥo nomine dr. Sti¬
racis. Stiracis genꝰ resinȩ. Pro stirace. septuaginta¬
timiama posuert: qͦd hebraice dr̃ nechota. Stacte
guita myrrȩ arboris. Terebintꝰ. arbor cuiꝰ resina
habere: quã illi inuenerãt in saccoꝵ sũmitate. Uir
enĩ sapiens erat. ut pote sapientis dñi dispensa¬
tor. & ido ñ de argenti pecunia. s de uerbi dei pę
t᷑ã dix̃: scđm qͦd ꝙͣ psalmista ait. Eloqͥa dñi eioqͥa

Expanded text:
posuerit, non obtinuit quod volebat. Consideremus et verba Judae, quibus se pro puero obligavit: Si non reduxero, inquit, eum tibi, reus ero peccati omni tempore, et impetravit quod volebat. Ejus enim curae Benjamin commissus est. Videamus ergo ne plus sit reum esse peccati quam cdicimus, quo nomine generaliter omnes arbores vocantur; sed hic intelligitur species quae sic proprio nomine dicitur Stiracis. Stiracis genus est resinae. Pro stirace LXX thymiama posuerunt, quod Hebraice dicitur NECHOTA. Stacte gutta myrrhae arboris. Terebinthus arbor, cujus resina habere, quam illi invenerant in saccorum summitate. Vir enim sapiens erat, utpote sapientis domini dispensator, et ideo non de argenti dixit pecunia, sed de ea, tam dixit s
Abbreviated transcription (Latin):
illũ fugere cõpellebat. quasi eqͥtẽ retro faciens
cadere de ȩquo. Qͦd aũ dicit. salutare tuũ expec¬
tabo dñe: sensus talis ẽ. Cũ inqͥt uide rẽ samson
fortissimũ tã magna facere.&. philisteos qͥ tunc
prȩerant israhelitis deuinc̾e in mandibula asin
mille uiros oceidere. portas gaze ciuitatis hu¬
meris impositas in montẽ deferre : lȩonẽ ueluti
hedũ occidere: cũ hȩc & talia facientẽ uiderem.
meretricis decipi. uel cũ uiderẽ eũ occisũ ñ resurge
tribꝰ ⁊ abulon tenuit. possedit enĩ litꝰ maris mag¬
ni:ꝑtingens usq ad sydonẽ maritimã ciuitatẽ. Allę¬
gorice ⁊abulon eccłam significat: q̃ erepta de fluctbꝰ

Expanded text:
illum fugere compellebat quasi equitem retro faciens illum fugere compellebat quasi equitem retro faciens cadere de equo. Quod autem dicit: Salutare tuum exspectabo, Domine, sensus talis est: Cum, inquit, viderem Samson fortissimum tam magna facere, et Philistaeos, qui tunc praeerant Israelitis, devincere, in mandibula asini mille viros occidere, portas Gazae civitatis humeris impositas in montem deferre, leonem veluti haedum occidere, cum haec et talia facientem viderem, moribus meretricis decipi, et cum viderem eum occisum non resurgertribus Zabulon tenuit. Possedit enim littus maris Magni pertingens usque ad Sidonem maritimam civitatem. Allegorice Zabulon Ecclesiam signi
Abbreviated transcription (Latin):
ido ungulas equi morderẽ d̾r. Ascensor aũ eqͥ: ẽ omnis
codat: qͥa ad hoc extrema mundi tẽpora occupat.
ut reꝓbos secũ ad etͣnã dãpnacionẽ trahat. Retro
eñ cadere reꝓboꝵ ẽ: sic̃ ȩcontra in faciem cade¬
re elector. Infaciem cadere ẽ. de ꝑpetratis malis
erubescere: qͥa qͥ infaciem eadit. ibi cadit. ubi inde
Qͥ uͦ retro. ibi cadit ubi ñ uidet: & ido retro cade¬
re ẽ. in etͣne dãpnacionis foueã dũ ignorat ruere
Quidã hunc locuͣ sub ꝑsona dan. de samsonfortis¬
simo ad litterã acc ipiunt: qͥ fuit de eadẽ tribu &.
iudicauit isrł multis annis. Kunc gͦ. cõparant colu¬
bro & cerastȩ. Sic̃ enĩ serpentes transeuntibꝰ insi¬
diant᷑. sic samson neminẽ hostiũ sinebat ꝑ suam
transire possessionẽ. uel malũ aliqͦd ibi facere: s
&̃. siqͥs fretꝰ agilitate uel fortitudine. mordebat et
ungulas. hic magna uirtute eũ suꝑ abat. &. retro

Expanded text:
ideo ungulas equi mordere dicitur. Ascensor autem hujus equi eideo ungulas equi mordere dicitur. Ascensor autem hujus equi ecadat: quia ad hoc extrema mundi tempora occupat, ut reprobos secum ad aeternam damnationem trahat. Retro enim cadere reproborum est sicut econtra in faciem cadere electorum. In faciem cadere est de perpetratis malis erubescere, quia qui in faciem cadit, ibi cadit ubi videt; qui vero retro, ibi cadit ubi non videt. Et ideo retro cadere est in aeternae damnationis foveam, dum ignorat, ruere. Quidam hunc locum sub persona Dan de Samson fortissimo ad litteram accipiunt, qui fuit de eadem tribu et judicavit Israel multis annis. Hunc ergo comparat colubro et cerastae. Sicut enim serpentes transeuntibus insidiantur, sic Samson neminem hostium sinebat per suam transire possessionem vel malum aliquod ibi facere. Sed et si quis fretus agilitate vel fortitudine mordebat ejus ungulas, hoc est, magna virtute eum superabat, et retro
Abbreviated transcription (Latin):
tendens qͥ dix̃. sedebo in monte testam̃ti. in la-¬
teribꝰ aqͥlonis. Kic gͦ dan colubet &. cerastes ap¬
pellat᷑: coluber ꝓpt̾ dolũ. cerastes ꝓpt̃ potenciã.
Antixꝑs enĩ qͦs fraude deciꝑe ñ poterit: ꝑ po¬
tenciam secłi quasi cormitus serpens sibi subde¬
re laborabit. Attendendũ uͦ qͦd dicit: coluber
inuia. cerastes insemita. Nullus ignorat uiã la¬
ciorẽ e̾ẽ̾ quã semita : ido ꝑ uiã designant᷑ lata
itinera secł gradientes: qͦs quasi coluber anti¬
rps occulte mordendo decipiet. In semita uͦ
sc̃i ꝑ angustã uiã ad uitã tendentes:. qͦs quasi
cerastes ꝑ potenciã opprimet. Mordens ungu¬
ias equi. Equus hoc loco mundꝰ accipit᷑ qͥ ꝑ fuꝑbiã
& ambicionẽ in cursu labentis tẽporis spumat. Ungu¬
la aũ extrema pars pedis ẽ. Pes: extrema pars corꝑis.
Quia gͦ antixꝑs extrema mundi tẽpora caꝑe q̃rit:

Expanded text:
tendens qui dixit: Sedebo in monte testamenti, in latendens qui dixit: Sedebo in monte testamenti, in latere Aquilonis. rastes propter potentiam. Antichristus enim, quos fraude decipere non poterit, per potentiam saeculi quasi cornutus serpens sibi subdere laborabit. Attendendum vero quod dicit, coluber in via, cerastes in semita. Nullus ignorat viam latiorem esse quam semitam. Ideo per viam designantur lata itinera saeculi gradientes, quos quasi coluber Antichristus occulte mordendo decipiet; in semita vero sancti per angustam viam ad vitam tendentes, quos quasi cerastes per potentiam opprimet. Mordens ungulas equi. Equus hoc loco mundus accipitur, qui superbiam et ambitionem in cursu labentis temporis spumat. Ungula autem extrema pars pedis est, pes extrema pars corporis. Quia ergo Antichristus extrema mundi tempora capere quaerit,
Abbreviated transcription (Latin):
clarior est legali tradicione. Dentes uxꝑi.
sc̃i predicatores st̃. qͥsic̃ dentes cibos ita infide¬
les a sua durieia cõminuunt. ut in corpꝰ eccłȩ
recipiant᷑. Lac uͦ legalis tradicio ẽ: qͥa iudei
ta quã parinili mitriȩ bant᷑. ñ ualentes recipe
solida cibũ. Bentes gͦ lacte candidiores sunt
qͥa p̃dicatores noui testam̃ti. prȩcellunt le¬
gis doc tores. Et bene candid dicunt᷑: qͥa qui
alios docent. mundi & ab omni labe peccati imnu-
accipiunt: qͥ recte eoluber &. cerastesꝰ appellat᷑.
momordit. quando mortis ei insidias prȩparauiit.
Quasi enĩ retro cadunt: quando ꝑ mort̾ẽ in tͣrã
de qua sumpti st̃ redeunt. S qͥa prȩuidit eũ
ꝓphetico sꝑu t̾cia die resurrecturu: ido dixit.
salutare tuũ expectabo Añe. S meluuis hec uer¬
ba ad antixꝑm referunt᷑. q de eadẽ tribi nas
citurꝰ ẽ. Unde tribꝰ dan. recte in deserto in aqui¬
lonari parte castra metatꝰ fuisse legit᷑ illũ os¬

Expanded text:
larior est legali traditione. Dentes vero sancti praedicatores sunt, qui sicut dentes cibos, ita infideles a sua duritia comminuunt, ut in corpus Ecclesiae recipiantur. Lac vero est legalis traditio, qua Judaei tanquam parvuli nutriebantur, non valentes recipere solidum cibum. Dentes ergo lacte candidiores sunt, quia praedicatores Novi Testamenti praecellunt legis doctores. Et bene candidi dicuntur, quia qui alios docent, mundi et ab omni labe peccati immuneaccipiunt, qui recte coluber et cerastes appellatur, momordit, quando morti ejus insidias paravit. Quasi enim retro cadunt, quando per mortem in terram, de qua sumpti sunt, redeunt. Sed quia praevidit eum prophetico spiritu tertia die resurrecturum, ideo dixit: Salutare tuum exspectabo, Domine. Sed melius haec verba ad Antichristum referuntur, qui de tribu Dan nasciturus est. Unde tribus Dan recte in deserto in aquilonari parte castra metata fuisse legitur, illum os
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ deputandũ crudelitati qͦd sic fr̃s ad flixit uel
qͦd mutuã cognicionẽ qui distulit. qa hȩe fecit
uolens exꝑiri utrũ a malicia cessassent quia eũ
uendiderant.& sa tales existerent erga fratrem
suuͣ. quales se eos fuisse nouerat. que in exteris
aliqͣndo uid̾at qͦd uidelicet sol .& luna &. stelle
illu adorarent. E reuera rꝑmadorat omnnis
creatura: & sꝑitalit̃ adorat eũ sc̃oꝵ ꝑfectio.
qui tot uirtutib refulget. castitate qua a¬
mantis dominȩ imꝓbitatẽ ꝓnichuo duxit.
Sapiencia qua secreta sompnioꝵ dissoluebat
&. futura prȩdicebat. Erat etiã seuerꝰ meor¬
uerba ruben: q̃ suꝑius posita st̾. Ait eñ. Duos
filios meos int̃fice : si ñ reduxero eũ tibi. Et
tam̃ cũ tam magnã rem. mortẽ filioꝵ uidelicet

Expanded text:
ic fratres afflixit, vel quod mutuam cognitionem diu distulit, quia hoc fecit volens experiri utrum a malitia cessassent qua eum vendiderant, et an tales existerent erga fratrem suum qualem erga se eos fuisse noverat, quem in exteris aliquando viderat. Quod videlicet sol et luna et stellae illum adorarent. Et revera Christum adorat omnis creatura, et spiritaliter adorat eum sanctorum perfectio, qui tot virtutibus refulget; castitate, qua amantis dominae improbitatem pro nihilo duxit; sapientia, qua secreta somniorum dissolvebat et futura praedicebat. Erat etiam severus in corverba Ruben, quae superius posita sunt. Ait enim: Duos filios meos interfice, si non reduxero eum tibi. Et tamen cum tam magnam rem, mortem videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
te precone. Preco qͥ głam eiꝰ ad nunciabat. ẽ iohan¬
nes baptista : qͥ pͥmũ eiꝰ ad uentũ minciauit: siue
id est phoiton phanes. Alia edicio dicit: uocauit eũ pa¬
trẽ tenerũ. Pattẽ. ꝓpt̃ sapienciã: tenerũ. qͥa adoles¬
cens erat. Friginta aũannor. Hec etas ꝑ fecta ẽ inho¬
mine. in qua & dauid rex constitutꝰ ẽ. &. ezechiel ex
tizatꝰ cȩpit p̃dicare. Stetit ante pharaonẽ. quia
aꝑuit eis. uendiditq frum̃ta diuinoꝵ eloqͥor: acci-¬
piens inde salutis illoꝵ prȩciũ. Dix̃ iacob filiis¬

Expanded text:
econe. Praeco, qui gloriam ejus annuntiabat, est Joannes Baptista, qui primum ejus adventum nuntiavit, sive Id est Phontophones. Alia editio dicit, vocavit eum patrem tenerum: patrem, propter sapientiam; tenerum, ers. 46. Triginta autem annorum. Haec aetas perfecta est in homine, in qua et David rex constitutus est, et Ezechiel exotizatus coepit praedicare. Stetit ante Pharaonem. Quia aperuit, eisque vendidit frumenta divinorum eloquiorum, accipiens inde salutis illorum pretium. CAPUT XLII-
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse antiqͦs ostendunt fabulȩ poetarũ: in qͥbꝰ
greco habet᷑. portare moe. sontoton. id est panẽ cibari¬
uͣ. S ñconuenit phataoni: ut cibario pane uesceret᷑.
Potuit enĩ fieri ut beatꝰ augustinꝰ dicit. ut canistra¬
illa uide rent᷑ habere deorsũ panes cibarios: supra
qͦserant omnia q̃ fiunt arte pistoria. Mystice hi duo
dicit. ñ eͦ distinctio iudi & greci. om̃s enĩ peccauer̃t.¬
id est iud aicus popłs ñ credendo in ligno crucis.
annos: pharao uidit somniũ .&. cȩt̾a. Septẽ anni u-¬
bertatis. qͥ ꝑ septẽ boues pingues. & ꝑ totidẽ spi¬
ꝑ septẽ boues macilentas. & ꝑ totidẽ spicas tenues.
.&. uridine ꝑ cussas ostensa ẽ: tẽpꝰ illud significat
qͦ in fine secłi refrigescente caritate &. habundan¬
te iniqͥtate. erit fames uerbi dei: qͥa dñs ꝑ ꝓpħam

Expanded text:
fuisse apud antiquos ostendunt fabulae poetarum, in quibufuisse apud antiquos ostendunt fabulae poetarum, in quibuGraeco habetur, portare me chondriton, id est panem cibarium. Sed hoc non convenit Pharaoni, ut cibario pane vesceretur. Potuit tamen fieri, ut beatus Augustinus dicit, ut canistra videretur habere deorsum panes cibarios, supra quos erant omnia, quae fiunt arte pistoria. Mystice hi duo dicit: Non est distinctio Judaei et Graeciid est Judaicus, non credendo in ligno crucis dannos Pharao vidit somnium, etc. Septem anni ubertatis, quae per septem boves pingues, et per totidem spiper septem boves macilentos et per totidem spicas tenues et uredine percussas ostensa est, tempus illud significat, quo in fine saeculi refrigescente charitate et abundante iniquitate erit fames verbi Dei, quam Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe: qͥa sy nagoga uolebat eũ legẽ carnalit̃ obser¬
uare: sabbatũ & omnia illa q̃ illi in figura data
fuerãt. iuxta luterã implere. Cui cũ xꝑs nollet
tegnen litterȩ legalis illi dimisit. Unde sic̃ apłs
dicit. usq hodie dũ legit᷑ moyses. uelamen est¬
dicens. Derelinquet uobis domꝰ ur̃a deserta.
¶ ad gentes transiit cũ sꝑitali scripturarũ in¬
tellectu. Accusauit eũ mulier. in argumentũ
marito pallũ ostendens: qͥa synagoga x ꝑ m ac¬
cusabat legis destructorẽ: & qͥa se deũ dicebat.
equalẽ se faciens deo. Mntit᷑ ioseph in careerẽ.
xꝑs descendit ad infernũ. Educitur ioseph de
carcere : xꝑs surgit a morte. Sed qͥ solus missus
fuerat in carcere: ñ solus eductꝰ ẽ. Nã pͥncipẽ qͥ
calicẽ regi porrigebat eduxit .&. inpristinũ gra¬
dũ restituit. Sic & rꝑs resurgẽs. suos de infer¬
ni carcere liberauit. Pincerna. minister umi:

Expanded text:
pere: quia Synagoga volebat ejus legem carnaliter obserpere: quia Synagoga volebat ejus legem carnaliter observare, Sabbatum et omnia quae illi in figura data fuerant, juxta litteram implere. Cui cum Christus nollet tegmen litterae legalis illi dimisit. Unde, sicut Apostolus dicit, usque hodie, dum legitur Moyses, velamen dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta , et ad gentes transiit cum spiritali Scripturarum intellectu. Accusavit eum mulier, in argumentum marito pallium ostendens, quia Synagoga Christum accusabat legis destructorem, et quia se Deum dicebat, aequalem se faciens Deo. Mittitur Joseph in carcerem: Christus descendit ad infernum. Educitur Joseph de carcere: Christus surgit a morte. Sed qui solus missus fuerat in carcerem, non solus eductus est. Nam principem, qui calicem porrigebat, eduxit et in pristinum gradum restituit. Sic et Christus resurgens suos de inferni carcere liberavit. CAPUT XL. Vers. 1. Pincerna. Minister vini,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretatꝰ oriens: uel qͥa pͥor egredi debuit. uel
qͥa ex illius familia multi iusti &. sapientes ex¬
orti st̃. Allegorice ꝑ hos quos filios uide. duo po¬
płifigurantur. E tara qͥ pͥmꝰ manũ eduxit iuda¬
icꝰ popłs designat᷑ qͥ quasi manũ prȩbuit qͥndo
se preparatũ ad dei mandata implenda ostendit.
Cin obstetrix coccinũ ligare uoluit. id est fide
dñice passionis & crucis. illũ in signire maluit
Coccinũ uͦ qͦd sanguinis habet colorẽ: rꝑi indi¬
cat passionẽ. S ille manũ cruentã sanguine
ꝓpħarũ &. ipsius dñi retraxit : qͥa fidẽ passionis
eiꝰ reciꝑe noluit. Illo tardante. iunior frat̃ e
xꝑm. ad obediendũ preceptis eiꝰ se preꝑauit.
significare. cuiꝰ pulerhitudo omnẽ suꝑ ex¬
cellit formositatẽ. De qͦ psalmista Speciosus
forma prȩ filiis hominũ. E. apłs. Inquẽ desid̾ant
angeli ꝓspicere. Ipse reuera in om̃ibꝰ ꝓsꝑe agit
hȩc tẏpũ tenet synagoge q̃ habebat uirũ. legẽ

Expanded text:
interpretatur Oriens, vel quia prior egredi debuit, vel quia ex illius familia multi justi et sapientes exorti sunt. Allegorice per hos duos filios Judae duo populi figurantur; per Zaram, qui primus manum eduxit, Judaicus populus designatur, qui quasi manum praebuit, quando se praeparatum ad Dei mandata implenda ostendit. Cui obstetrix coccinum ligare voluit, id est fide Dominicae passionis et crucis illum insignire. Coccinum vero, quod sanguinis habet colorem, Christi indicat passionem. Sed ille manum cruentatam sanguine prophetarum et ipsius Domini retraxit, quia fidem passionis ejus recipere noluit. Illo tardante, junior egressusChristum ad obediendum praeceptis ejus se praeparavit. significare, cujus pulchritudo omnem superexcellit formositatem, de qua Psalmista: Speciosus forma prae filiis hominum . Et Apostolus: In quem de iderant angeli prospicere . Ipse revera prospere in omnibus agit, haec typum tenet Synagogae, quae habebat virum, legem
Abbreviated transcription (Latin):
artificis miro decore uariatã: uel manicata. id
est manicas habente. Iuo enĩ tẽpore maxime co¬
lobiis utebant᷑ id est uestib sine manicis. kisto¬
ria ioseph ad litterã patet: nc̃ mysteriũ inues¬
tigemꝰ. Ioseph allegorice.xꝑm significat: iuxta
humanitatẽ. Iacob diligebat ioseph plus cȩteris
fr̃ibꝰ &. deus pat̃ singłarit̃ amabat.r ꝑm filiũ suũ.
prȩ omnibꝰ iudis qͥerant fr̃s eiꝰ scd̾m carnis sus¬

Expanded text:
artificis miro decore variatam vel manicatam, id artificis miro decore variatam vel manicatam, id est manicas habentem. Illo enim tempore maxime colobiis utebantur, id est vestibus sine manicis. Historia Joseph ad litteram patet, nunc mysterium investigemus. Joseph allegorice Christum significat juxta humanitatem. Jacob diligebat Joseph plus caeteris fratribus: et Deus Pater singulariter amabat Christum filium suum prae omnibus Judaeis, qui erant fratre
Abbreviated transcription (Latin):
Alii dicunt qͦd onagros idest agrestes asinos ad
asinas admuti fecerit: ut inde asini uelo cissimi
nascerent᷑. Non nulli dicunt. qͦd ad gregẽ ȩquarũ
asinos ascendere fecerit: ut ex huius cemodi con¬
eubitu muli nascerent᷑. Quidã simplicit. aqͥs
calidas dicunt eũ in deserto reꝑꝑisse: quas tber
Sciendũ qͥa ñ omnes reges cõmemorat. qͥ fuert̃
anteꝙͣ haberent regẽ filii isrł: quoꝵ pͥmꝰ fuit saul
s hos tantũ qͥ regnauert̃ dũ ipse esau iuueret.
Balac: filius beor. Non ẽ hic balac qͥ in libro nume¬
ror legit᷑ mercede c̃duxisse balaã ariolũ. Ille enĩ
fuit rex edom: iste uͦ rex fuit in seir. & ille fuit
Putant qdã qͦd accusauerit eos qͥa cũ pecoribꝰ cõ¬
miscebant᷑. Sic alchumꝰ in questionibꝰ suis. alii di
latã: & pulerha uarietate distinctã. Alia trans¬
lacio habet fecit tunicã talarẽ: q̃ grece poderis
qr. Syminachus uͦ tunicã manicatã. idest manib

Expanded text:
Alii dicunt quod onagros, id est agrestes asinos, ad Alii dicunt quod onagros, id est agrestes asinos, ad asinas admitti fecerit, ut inde asini velocissimi nascerentur. Nonnulli dicunt, quod ad gregem equarum asinos ascendere fecerit, ut ex hujuscemodi concubitu muli nascerentur. Quidam simpliciter aquas calidas dicunt eum in deserto reperisse, quas therSciendum quia non omnes reges commemorat qui fuerunt antequam haberent regem filii Israel, quorum primus fuit Saul, sed hos tantum qui regnaverBalaach filius Beor. Non est hic Balaach qui in libro Numerorum legitur mercede conduxisse Balaam ariolum. Ille enim rex fuit Edom, iste vero rex fuit in Seir, et ille filius Putant quidam quod accusaverit eos quia cum pecoribus commiscebantur. Sic Alwinus in Quaestionibus suis. Alii diclatam, pulchra varietate distinctam. Alia translatio habet, fecit tunicam talarem, quae Graece poderis dicitur. Symmachus vero tunicatam, id est manibus