comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ETUS SCRIPTURE EELEBRATA
sniã estesse pudorem quo glia inueniitur &
grã & esse rursus pudorem qui soleat parere
pccm̃. Cuius dicti ueritas ꝙͣꝙ satis ad oĩus
intelligentũ ip̃a sui liceat claritate nesciomͥ
enim ad scribendum literis tuis. que miris
ħ ame obsecrationibus flagittabant du fa¬
teor te rñsione dubitaui. Silentium mͥ ĩpante
uerecundia. Cui tñ fortissime resistebat & uĩ
fatiebat p̃cum tuarum fidelis ambitio pugna¬
batq acriter cum hesitatione meahumilitas obsecrantis & magna q̃dã
mõ iuolentia oris claustra pulsabat. Cunq sane aĩmum inter utrũq
nitantem cogitatio diuersa libraret pene pudoris exclusit offitium. S
me illa quam suprra posui sapiã snĩa armauit ad expellendam ĩutilem
uerecũdiam & dampnosum silentium resoluendum cum utiq ipãm
scribendi causam tam honestam uiderẽ ee̾tam sanctam ut peccare me

Expanded text:
etus scripturae celebrata sententia est esse pudorem, quo gloria inuenitur et gratia, et esse rursus pudorem, qui solet parere peccatum. cuius dicti ueritas quamquam satis ad omnium intelligentiam ipsa sui luceat claritate, mihi tamuit. prouocatus enim ad scribendum litteris tuis, quae miris hoc a me obsecrationibus flagitabant, diu, fateor, de responsione dubitaui silentium mihi imperante uerecundia. cui tamen fortissime resistebat et uim faciebat precum tuarum fidelis ambitio, pugnabatque acriter cum haesitatione mea humilitas obsecrantis et magna quadam fidei uiolentia oris claustra pulsabat, cumque sic animum in utroque nutantem cogitatio diuersa libraret, paene pudor exclusit officium. sed me illa, quam supra posui, sapientis sententia armauit ad depellendam inutilem uerecundiam et damnosum silentium resoluendum, cum utique ipsam scribendi causam tam honestam uiderem esse, tam sanctam, ut peccare me
Abbreviated transcription (Latin):
stoꝵ medicũ. qui in littẽis posset ostendi. Inuentus p̾sbr̃ sub constanti¬
no historiã dnĩ saluatoris uersibus explicauit. nec ꝑtimuit euagelii
maiestatem sub metri leges mite᷑. De ceteris uel mortius uel uiue¬
tibus tacco. quoꝵ inseͥptis sius & uires manifeste sunt & uolũtas.÷
Mec statĩp̃ua oppinione fallaris. Contra gentes hoc eẽ licitũ. in aliis
disputatioibus dissimulandũ. qr oẽs pene oium libris exceptis his ꝗ
cũ epicuro litteras non didicerũt. eruditioĩs doctrineq plenissimi
sũt. Quã ꝙ̃ ego illũ magis rear quod dittanti ueĩt in mente̾. nõ te
narius sit. Cui quelo ut suadeas ne uescentiũ dentibus edẽtulus in¬
uideat. & occulos capraꝵ talpa contendat. Diues ut cernis ad dispu-¬
tãdũ materiam. Sed iam eplãris angustia finienda est:¬

Expanded text:
scorum medicum, quid in litteris possit, ostendit. Iuuencus presbyter sub Constantiscorum medicum, quid in litteris possit, ostendit. Iuuencus presbyter sub Constantino historiam domini saluatoris uersibus explicauit nec pertimuit euangelii maiestatem sub metri leges mittere. de ceteris uel mortuis uel umentibus taceo, quorum ex scriptis suis et uires manifestae sunt et uoluntas. Nec statim praua opinione fallaris, contra gentes hoc esse s licitum, in aliis disputationibus dissimulandum, quia omnes paene omnium libri exceptis his, qui cum Epicuro litteras non didicerunt, eruditionis doctrinaeque plenissimi sunt. quamquam ego illud magis rear, quod dictanti uenit in mentem, non te narius sit. cui quaeso ut suadeas, ne uescentium dentibus edentulus inuideat et oculos caprearum talpa contemnat. diues, ut cernis, ad disputandum materia, sed iam epistolari angustia finienda est
Abbreviated transcription (Latin):
mũ admirari debeas cruditionẽ seculi. an sciãm seͥpturaꝵ. Ueniã ad
litinos ꝗd tecculimo eruditius. quid acutius Appologeticus eius &
cõtra gts̃ libri cunctã seculi cõtinẽt disciplinam. Minitius felix. cau¬
sidicus romani fori. ilibro cui titulus octauus est. & in altero cõtra
mathematicos. si tñ inseͥptio nõ mentitur auctorem.quid gẽtilium
literaꝵ  missit in tintũ. Septem libros aduersus gẽtes arnobius edi-¬
dit. totidẽ discipulus eius lactantius.qui de ira qͦ & de opifitio dei
duo uolumina cõdidit. Quos si lege̾ uolueris dialogum ciceronis ĩ ei
repies. Uictorino martiri in libris suis licet defit eru¬
ditio tñ nõ deest eruditionis uolũtis. Ciprianus ꝙ ydola dii non sũt.
libros &stilo imitatus est & nuo breuiq libello quẽ se̾psit contra dio¬

Expanded text:
imum admirari debeas, eruditionem saeculi an scientiam scripturarum. Ueniam ad imum admirari debeas, eruditionem saeculi an scientiam scripturarum. Ueniam ad Latinos. quid Tertulliano eruditius, quid acutius? Apologeticus eius et contra gentes libri cunctam saeculi continent disciplinam. Minucius Felix, causidicus Romani fori, in libro, cui titulus \'Octauius\' est, et in altero contra mathematicos — si tamen inscriptio non mentitur auctorem — quid gentilium litterarum dimisit intactum? septem libros aduersus gentes Arnobius edidit totidemque discipulus eius Lactantius, qui de ira quoque et de opificio dei duo uolumina condidit; quos si legere uolueris, dialogorum Ciceronis ἐπιτομὴν repperies. Uictorino martyri in libris suis, licet desit eruditio, tamen non deest eruditionis uoluntas. Cyprianus, quod idola dii non sint, libros et stilo imitatus est et numero breuique libello, quem scripsit contra Dio
Abbreviated transcription (Latin):
Currã ꝑsingulos. Quadratꝰ apłoꝵ discipulus. & athenien ecclĩe pontifex.
Non ne adriano principe eleusine. Sacra ĩ iucenti librum ꝓ nr̃a religio¬
netradidit. & tante. admirationi õium fuit. ut ꝑsecutionem grauissi
man excellens sediret ingenium. Arisides phs̃ uir eloquentissimꝰ eidẽ
natuiq librum cõtra gentes tradidit. Deffendes ignominia crucis &
si ep̃o. Qͥd loquar de appollinare ierapolitie ecdĩe sacerdote.dionisioq
corinthioꝵ ep̃o. & tatimo & bardasane & hireneo photiui martiris :¬
successore.qui origenis hereseon singularem ex quibꝰ phoꝵ fontibus
sit stromatũ libros & totidem.
de medu phĩa est. Hlunc ĩuitatus origenes decem scͥpsit stromateas
ta de platone & aristotile. numenio cornutoq con
philii. pierii. luciani. malchioĩs. Fusebii cesarien si
doctrinis atq sentẽciis suos referciunt libros. ut nescias ꝗd in illis pͥ¬

Expanded text:
Curram per singulos: Quadratus, apostolorum discipulus et Atheniensis ecclesiae pontifex, Curram per singulos: Quadratus, apostolorum discipulus et Atheniensis ecclesiae pontifex, nonne Adriano principi Eleusinae sacra inuisenti librum pro nostra religione tradidit et tantae admirationi omnium fuit, ut persecutionem grauissimam illius excellens sedaret ingenium? Aristides philosophus, uir eloquentissimus, eidem natuique librum contra gentes tradidit defendens ignominiam crucis etsi episcopo, quid de Apollinari, Hierapolitanae ecclesiae sacerdote, Dionysioque, Corinthiorum episcopo, et Tatiano et Bardesane et Irenaeo, Photini martyris successore, qui origines hsit Stromatum libros et totidem de media philosophia est? hunc imitatus Origenes decem scripsit Stromateas ta de Platone et Aristotele, Numenio Cornutoque conphili, Pierii, Luciani, Malchionis, Eusebii, Caesariensidoctrinis atque sententiis suos referserunt libros, ut nescias, quid in illis pr
Abbreviated transcription (Latin):
tarum quoꝵ auctoritati ut ethnnicus contraire non poterat. Scripserũt
contra nos celsius atq porphirius. Priori origenes. alteri methodius. Euse¬
bius & appollinaris fortissime rñderunt. Quoꝵ origenes octo sepsit libros
Methodius usq ad decem milia ꝓcedit uersuũ. Eusebius & appollinirio
didicimus recordari. luli muo iugustus.uii. libros in expeditione parthi
Si cõtra hunc scribere temptauero puto interdices m nerabidũ cinem
dissime cõtuelia ꝑcufossus accepit. Iosephus antiꝗtatẽ approbans uid aici po¬
puli. duos libros seplit cõtra appionẽ allexandrinũ gramaticum. & tanta
sccularium ꝓfert testimoniaait mͥ miraculũ subãt. quõ uir hebreꝰ & abĩfã
ta sacris litteris erudictus. cũctã grecoꝵ bibliotecã euoluei̾t. Quid loꝙͣ
de philone. Quẽ uel alterũ uel ẜm philonũ iudeũ platonem hẽtici ꝓnũciãt.

Expanded text:
tarum, quorum auctoritati ut ethnicus contra ire non poterat. scripserunt tarum, quorum auctoritati ut ethnicus contra ire non poterat. scripserunt contra nos Celsus atque Porphyrius: priori Origenes, alteri Methodius, Eusebius et Apollinaris fortissime responderunt. quorum Origenes octo scripsit libros, Methodius usque ad decem milia procedit uersuum, Eusebius et Apollinaris didicimus, recordari. Iulianus Augustus septem libros in expediSi contra hunc scribere tentavero, puto, interdices mihi, ne rabidum cdissimae, conto ilia perfossus acceperit. Josephus antiquitatem approbans Judaici populi, duos libros scripsit contra Appionem Alexandrinum Grammaticum: et tanta saecularium profert testimonia, ut mihi miraculum subeat, quomodo vir Hetia sacris litteris eruditus cunctam Graecorum bibliothecam euoluerit. quid loquar de Philone, quem uel alterum uel secundum uel Iudaeum Platonem critici pronuntiant?
Abbreviated transcription (Latin):
ungues corporis amputados & sic eam hñda cõuigio. Quid gͦ mirũ.
Si&& ego lapientum secularem ꝑp eloquii uenustatem & membroꝵ
pulcritudinem. de ancilla atq captiua israelitem face̾ cupio. & si quid
in ea mõtuũ est idolitrie uoluptatis erroris libidinum. uel p̃cido uel ra¬
do. & mixtus purissimo corpori uernaculos ex ea gnõ dño sabaoth. labor
iccepit fornicarim uxorem filiam debelliaim .i. dulcedinum & niscitur
ei de mẽtrice filius ierrahel. qui uocitur semẽ dei. Isayas nouacula accu¬
ta barbam & crura peceantium radit. Hechiel in typpo fornicantis ierłm̃
tondet cesarrom suam. & quicꝗd in ei absq sensu & uita ẽ auferatur.
Cipͥanus uir elloquentia pollens & martirio. firmiano narrante morde¬
tur. cur ad uersus dimitrianum scribens testimoniis usus sit ꝓphãꝵ & a¬
postoloꝵ que illa ficta & comẽtatitia eẽ dicebat & non potius phoꝵ ac poc¬

Expanded text:
ungues corporis amputandos et sic eam habendam in coniugio. quid ergo, mirum, ungues corporis amputandos et sic eam habendam in coniugio. quid ergo, mirum, si et ego sapientiam saecularem propter eloquii uenustatem pulcritudinem de ancilla atque captiua israelitam facere cupio? Si quid in ea mortuum est idolatrie, uoluptatis, erroris, libidinum, uel praecido uel rado, et mixtus purissiaccipit uxorem filiam Debelaim, id est dulcedinum, et nascitur ei de meretrice filius Iezrahel, qui uocatur \'semen dei\'; Isaias nouacula acuta barbam et crura peccantium radit; Ezechiel in typo fornicantis Hierusalem tondet caesariem suam, ut, quidquid in ea absque sensu et uita est, auferatur. Cyprianus, uir et eloquentia pollens et martyrio, Firmiano narrante mordetur, cur aduersus Demetrianum scribens testimoniis usus sit prophetarum et apostolorum, quae ille ficta et commenticia esse ducebat, et non potius philosophorum ac poe
Abbreviated transcription (Latin):
pocte abusus uersiculo ẽ scribes ad titũ. Certences sẽꝑmendaces. mi¬
le hestie uentre pigri. Cuius heroiei emisticium postea callunachus
usurpauit. Nec mirũ si apud litinos metrũ nõ seruet ad uerbũ exp̃s¬
satranslitio.cũ homerus eadem lingua uersus in ꝓlam uix cohẽat.
In alia qͦ epła menandri poĩt fenarium. Corrũpunt bonos mores¬
confabulatioẽs pessie. &apud athenienses in martis curia disputa
aratũ testẽ uocit. Ip̃ius enim & genus sumus ꝗd grece dĩ¬
& est clausula uersus heroici. Ae ne par
hoc eẽt ductor xmi exercitus. & orator inuictus proxͦ cuilam age̾s.etũ
inscriptionẽ fortuitam arte torquet in argumentũ fidei. Didicerat ei
al uero dauid extorquere de manibus ostium gladium. & golie supbis¬
simi caput propͥo muchrone truncare. legerat in deuteronomio dnĩ
uoce p̃ceptum. mulieris captue radendum caput suꝑcilia. oẽs pilos &

Expanded text:
poetae abusus uersiculo est scribens ad Titum: Cretenses semper mendaces, mapoetae abusus uersiculo est scribens ad Titum: Cretenses semper mendaces, malae bestiae, uentres pigri. cuius heroici hemistichium postea Callimachus usurpauit. nec mirum, si apud Latinos metrum non seruet ad uerbum expressa translatio, cum Homerus eadem lingua uersus in prosam uix cohaereat. in alia quoque epistula Menandri ponit confabulationes pessimae. Et apud Athenienses in Martis Curia disputans Aratum testem vocat, Ipsius enim et genus sumus, quod est Graece clausula versus heroici. Ac ne parum hoc esset, ductor Christiani exercitus s, etiam inscriptionem fortuitam arte torquet in argumentum a uero Dauid extorquere de manibus hostium gladium et Goliae superbissimi caput proprio mucrone truncare. legerat in Deuteronomio domini uoce praeceptum, mulieris captiuae radendum caput, supercilia, omnes pilos et
Abbreviated transcription (Latin):
EBESRIUM NOSIRUIN MO¬
nitis tus ꝓfecisse nõtam eplã tua ꝙͣ ipiꝰ
penitudine didicimus. Et mirũ ĩ modũ
plus correptus placuit.ꝙ errans lescrat.
Certauerũt inter se idulgẽtia parẽtis &
filii pietis. Dum alter p̃tt̾ritoꝵ nõ memi¬
nit alter in futurum ꝙͦ offitia pollicet᷑.
Unde && mutuo nobis tibiq gaudẽdũ
est. qr nos filiũ recepimus ut discipulu
cõprobasti. Quod aũt queris in calce eplc̃¬
tue cur ĩ opusculis nr̃is seculariũ littcraꝵ
interdu põamꝰ exempla. & candorẽ ecclĩe ethnicoꝵ sordibus pol
possideret. Si seͥpturas sctãs legẽs. Si interp̃tes caꝵ omisso uulca¬
tio uel suꝑcilio euoluẽs. Quis enĩ nesciat & in moyse ac ꝓphaꝵ
uolum inibuo quedã assũpta de gc̃tiliũ libris & salomone phĩs¬
tyri ꝓposuisse nõ nulla. & aliq̃ respondisse. Unde in exordio ꝓuerbio¬
tum cõmonet. ut ĩtelligamꝰ sermones prudentie uersutiasq uer¬

Expanded text:
ebesium nostrum tuis monitis profecisse non tam epistula tua quam ipsius paenitudine didicimus. et mirum in modum plus correctus placuit, quam errans laeserat. certauerunt inter se indulgentia parentis et filii pietas, dum alter praeteritorum non meminit, alter in futurum quoque officia pollicetur. unde et mutuo nobis tibique gaudendum est, quia nos filium recepimus, tu discipulum conprobasti. Quod autem quaeris in calce epistulae, cur in opusculis nostris saecularium litterarum interdum ponamus exempla tum Tullius possideret; si scripturas sanctas legeres, si interpretes earum omisso Vulcatio evolveres. Quis enim nesciat et in Moyse ac prophetarum voluminibus quaedam assumpta de gentilium libris, et Solomonem phiroposuisse nonnulla et aliqua respondisse? unde in exordio Prouerbiorum commonet, ut intellegamus sermones prudentiae uersutiasque uer
Abbreviated transcription (Latin):
Si accepit homo uxorem. & hũerit eam. & nõ in ueneit grãm ĩ cõspe¬
ctu eius. pp aliquam feditatem. scribet libellũ repudii & dabit ei. & di¬
mittat eam de domo sua. Cũq egressa alterũ maritũ duxerit. & ille
qͦ oderit eam. dederitq eĩ libellum repudii & dimisserit de domo sua.
aut certe mortuus fuerit. nõ poterit pͥor maritus recipere eã in uxores.
qm̃ polluta & abhominabilis fetã est coram dño. ne peccare fatus terrã¬
tuam. quã dñs deus tiuis tibi tradidit possidendam. Uñ obsecro te. ut
consoleris eam.ĩmo ꝓuoces ad salutem. Putridetarnes ferro indige̾t
& cauterio. nec ẽ medicine culpa sed uulneris. cũ crudelitate clemẽti
nõ parat medicus ut parcit. seuit ut misereatur: laui aruqi

Expanded text:
si accepsi acceppudii, et dabit ei, et dimittet eam de domo sua. Cumque egressa alterum maritum duxerit, et ille quoque oderit eam, dederitque ei libellum repudii, et dimiserit eam de domo sua, aut certe mortuus fuerit, non poterit prior maritus recipere eam uxorem, quoniam polluta et abominabilis ftuam, quam Dominus Deus tuus tradidit tibi possidendam » . Unde obsecro te, ut consoleris eam, imo provoces ad salutem. Putridae carnes ferro indig cauterio; nec est medicinae culpa, sed uulnelis, cum crudelitate clementi non parcit medicus, ut parcat, saeuit, ut misereatur. LVI. EPI
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uim accepto. Congregata uidelicet multitudĩe.nolẽtem rapuit.
& uirũ postea nõ raptorem rapta dimisit. Legat libros moysi. & ĩue¬
niet desponsatã uiro. si in auitate fueĩt oprełsa. & nõ clim auerit.
puniri qͣi adultera. Si aũt̃ in agro ĩnoxiam ascelẽ. & iuolentũ legibus
subiacere. Ergo & ista soror que ut dicit uim passi ẽ. ut adultero iũgtret̃.
Quod si ei durum uidetur & femel dilectum nõ potest delinquẽ. nec p̃¬
ferre dñs uoluptati. Audut aplm̃ cõlamantem. No̾ potestis calicem
dnĩ bibere. & calicem demonioꝵ. Non potestis mense dni coiuicacre.
& mense demonioꝵ. Et in alio loco. Oue comunicatio luci stenebris.
Qͥ consensus xͦ ac belial. Rẽ nouã loquar.ĩmonõ nouam sed ueterẽ que
ueteris testamenti aucte firmatur. Si deliquerit secũdum uirum. &
reconciliari pͥori uoluerit. nõ potest. Scriptũ est enĩ in deuteronomio.

Expanded text:
cper uim accepto\'? congregata uidelicet multitudine nolentem rapuit: cper uim accepto\'? congregata uidelicet multitudine nolentem rapuit: et quare postea non raptorem rapta dimisit? legat libros Moysi et inueniet desponsatam uiro, si in ciuitate fuerit oppressa et non clamauerit, puniri quasi adulteram, si autem in agro, innoxiam esse ab scelere. ergo copuletur. Quod si ei durum videtur, et semel dilectum non potest derelinquere, nec praeferre Dominum voluptati, audiat Apostolum conclamantem: « Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum. Non potestis mensae Domini communicare, et mensae daemoniorum, et in alio loco: quae communicatio luci ac tenebris? qui consensus Christo ac Belial? rem nouam loquar, immo non nouam, sed ueterem, quae ueteris testamenti auctoritate firmatur. si reliquerit secundum uirum et reconciliari priori uoluerit, non potest. scriptum est enim in Deuteronomio:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit uir: licet adulter sit. licet sodomita. licet flagitiis oĩbus cooꝑ¬
tus. & ab uxore ꝑꝑhec scelera derelictus. maritus eius reputandus ẽ.
cui alterũ uirum accipẽ nõ licet. Non boc apłs ꝓpͥa aucte decernit. s¬
ip̃o in se loquente xͥ uerba sectatus ẽ.ꝗ ait in euangelio. Q̾ dimittit
uxorem suam excepta cã fornicationis.fac̾ cam mechari. & ꝗ dimissa
accepit adulter est. Aiaduertite quid dicam & qui dimissam accepit
est ꝗ eã acceꝑit. Uñ & apli grauẽ cõuigii sartinam itelligẽtes.siita est
quiũt. nõ expedit homĩ uxorẽ accipere. Ad quos dñs. Qipotest inꝗt
capere cipiat. Statĩq sub exẽplo trium eunuchoꝵ uirginitatis infert
btĩtudinẽ que nulla lege carnis retinetur.Neq enim satis aduer¬¬
tere potui. quid sit qͦd dicẽ uoluit. alio uiro ꝑ uĩ accepto. quid est hoc

Expanded text:
uiuit uir, licet adulter sit, licet sodomita, licet flagitiis omnibus coopuiuit uir, licet adulter sit, licet sodomita, licet flagitiis omnibus coopertus et ab uxore propter haec scelera derelictus, maritus eius reputatur, cui alterum uirum accipere non licet. nec hoc apostolus propria euangelio: qui dimittit uxorem suam excepta causa fornicationis, facit eam moechari; et qui dimissam acceperit, adulter est. animaduerte, quid dicat: qui dimissam acceperiest, qui eam acceperit. unde et apostoli grauem coniugii sarcinam intellegentes: si ita est, inquiunt, non expedit homini uxorem accipere. ad quos dominus: qui potest, inquit, capere, capiat, statimque sub exemplo trium eunuchorum uirginitatis infert beatitudinem, quae nulla carnis lege retinetur. 4. Neque satis animaduertere potui, quid sit, quod dicere uoluit: alio uiro per uim accepto\'. quid est hoc:
Abbreviated transcription (Latin):
Et rursum si homicida megestate in ꝗd eram ĩdigebã cibo. tegmen
corporis nõ hẽbam. ldeo alienũ sanguinem fudi. ne ipe fame &efrigo¬
re moreret. Responde itaq sorori que a nobis suꝑ status sui qurit.
nõ nr̃i sed aplĩ sentẽtias. An ignoratis frẽs.scientibus enim lege̾ lo¬
quor. qm̃ lex dñatur homini quanto tẽpore uuit.P lulier enim q̃¬
sub uiro est. uiuente uiro iuncta est legi. Quod si mõtuus fuei̾t uir
eius liberata ẽ alege uiri. gͦ uiuente uiro adultera erit.si duxeĩt aliũ
uirum. Et in alio loco. Mulier alligata ẽ uiro. quanto tẽpore uir eius
uiuit. Si autẽ dormierit uir cius. Iiberata est. cui uult nubat tm̃ ĩ
dño. Om̃s autẽ causationes apls̃ amputans aꝑtissime deffiniuit.ui¬
uente uiro adulterã ẽẽ mulierem. si alteri nupseĩt. Nolomͥ ꝓferas
raptoris iuolẽtiam. matris ꝑsuasionem. patris auctẽm ꝓpinquoꝵ ca

Expanded text:
Et rursum si homicida, in egestate, inquit, eram, indigebam cibo, tegmen Et rursum si homicida, in egestate, inquit, eram, indigebam cibo, tegmen corporis non habebam; ideo alienum sanguinem fudi, ne ipse fame et frigore morerer. Responde itaque sorori, quae a nobis super suo statu quaerit, non nostram, sed Apostoli sententiam. « An ignoratis, fratres, scientibus enim Legem loquor, quoniam lex dominatur homini, quanto tempore vivit? Mulier enim qsub uiro est, uiuente uiro adstricta est legi. quodsi mortuus fuerit uir eius, liberata est a lege uiri. ergo uiuente uiro adultera erit, si duxerit alium uirum, et in alio loco: mulier alligata est, quanto tempore uiuit uir eius. si autem dormierit uir, liberata est: cui uult, nubat, tantum in domino. omnes igitur causationes apostolus amputans apertissime definiuit uiuente uiro adulteram esse mulierem, quae alteri nupserit. nolo mihi -proferas raptorem et uiolentiam, matris persuasionem, patris auctoritatem, propin
Abbreviated transcription (Latin):
corpus suũ. dum tẽplum x fac̃ cẽ corpus mẽtricis. Dicamus & alt̃ ne¬
ullã grecoꝵ sentẽtiam p̃terire uideamur. Aliud est peccare ꝑ corpus.
Aluid in corpore furtũ homicidium. &cetera absq fornicatione
peccã manu ad ministramus extrinsecus. Fornicatio sola in corpore
uiri corpus sit. Et quicũq fornicatus fueit pectit ĩ corpus suũ. hoc
ẽ in uxorem. Dũ cam sua fornicatioe cõmaculat. & facit eã nõ pectan¬
mulier relicto uiro adultero & sodomita. & alio ꝑ uim accepto possit
legens illiꝰ uersiculi recordatus sum. ad excusandas excusationes in
peccitis. Om̃s enim homines uitiis nr̃is fauemus & quod ꝓpͥa faci¬
mus uoluntate. ad nature referimus necessitatem. Quõ sidicat ado
lescens. Uim patior corporis. mead libidinẽ ardor ĩpellit. lp̃a orgina
mẽbroꝵ geĩtalium. & cõpositio corporis.femmeos querit amplexus.

Expanded text:
corpus suum, dum templum Christi facit corpus- ecorpus suum, dum templum Christi facit corpus- eullam Graecorum sententiam praeterire videamur. Aliud est 297 peccare per corpus, aliud in corpore. Furtum, homicidium, et caetera absque fornicatione peccata, manu administramus extrinsecus: fornicatio sola intrinsecusviri corpus sit, et quicumque fuerit fornicatus, peccet in corpus suum, hoc est in uxorem, dum eam sua fornicatione commaculat, et facit eam non peccanme —, utrum mulier relicto uiro adultero et sodomita et alio per uim accepto possit legens illius uersiculi recordatus sum: ad excusandas excusationes in peccatis. omnes enim homines uitiis nostris fauemus et, quod propria facimus uollescens: vim patior corporis, me ad libidinem ardor impellit, ipsa organa membrorum genitalium, et compositio corporis, femineos quaerit amplexus.
Abbreviated transcription (Latin):
pus suũ peccat. & reliqͣ. Sct̃s apls̃ contra luxuriã disputãs ĩ suꝑioribꝰ
dixit. Esca uentri & uenter escis. deus aũt̃ & hũc & illas destruct. Cõ¬
sequenter ueĩt ad fornicationem. Et ei lixiũi mater libidins ẽ. uen¬
trẽq distentum cibo & uini potionibus irrigatũ. uoluptas geĩtaliu
sequitur. Atq ut alibi dctm̃ est. Pro mebroꝵ ordine. ordo uitioꝵ est.¬
Om̃e itaq pccm. furtũ. homicidiũ. rapina. ꝑiurium &cetera hii
similia. post factũ pei̾tudinẽ hñt. & licet ĩmutet lucrum tñ mor¬
det cõsciã. Uoluptas sola ac libido etiam in ip̃o tẽpore penitẽdi p̃teritos
stimulos patitur. & titillationes carnis & incentiua peccĩ. Et phec que
corrigi cuꝑimus cogittantes. rursum fit mateũ delinquendi. Ar. Ce¬
tera peccata forinsc̾cus sũt. ꝗcꝗd enim egerimus ĩ alios agimꝰ. Fornica¬
crũt duo una caro. etiam cũ mẽtrice unũ corpus efficitur. & peccit in

Expanded text:
in superioribus dicens: escae uentri et uenter escis; deus autem et hunc et illa destruet consequenter uenit ad fornicationem. etenim luxuria mater libidinis est uentremque distentum cibo et uini potionibus inrigatum uoluptas genitalium sequitur atque, ut ita dictum sit, pro membrorum ordine ordo uitioia furtum, homicidium, rapina, periurium et cetera his similia post factum paenitudinem habent et, licet inuitet lucrum, tamen mordet conscientia; uoluptas sola ac libido etiam in ipso tempore paenitendi praeteritos stimulos patitur et titillationem carnis et incentiua peccati, ut per haec, quae corrigi cupimus cogitantes, rursum sit materia delinquendi. aliter: cetera peccata forinsecus sunt — quidquid enim egerimus, in alios agimus —; fornicaerunt una caro, etiam ipse cum meretrice unum- corpus efficitur et peccat in
Abbreviated transcription (Latin):
consequi nõ possumus. aut forsitan cito inuenta ꝑdamus. Catia enim
quam latinus uertit in malitiam apud grecos duo significat.& mali
debuit. Quod si contentiose quis ducitur noles tatia accipere afflic¬
tionem & angustias sed malitiam diei. illo sensu explanandũ est
quo mundus in maligno hoc est in malo positus sit. Et in dnĩca orõ¬
nedicimus libera nos amalo. ut suffitiat nobis contra malitiam huiꝰ
seculi pñs habẽ certamen. In secundo quesisti loco &btĩ aplĩ pͥma ad¬
chorinthios eplã. in qͣ loꝗtur. Dmne peccatũ quod feccĩt homo ex̃ cor¬
pus est. qui aut̃ fornicatur in corpus suũ pectat. Legamus gͦ paulum
suꝑuis & sic ad ea uerba ueniamus. nede extremis partibus & ut ita
dicam cauda caplĩ. totã sentẽtiã nosse cupiamur. Corpus inquit nõ¬
est fornicationi sed dño. & dñs corpori Deus autẽ ꝗ̃ dñ suscitauit. &

Expanded text:
consequi non possumus, aut forsitan cito inventa perdamus? Κακία enim consequi non possumus, aut forsitan cito inventa perdamus? Κακία enim quam Latinus vertit in malitiam, apud Graecos duo significat, et malafflictio. Quod si contentiose quis ducitur, nolens κακίαν afflictionem sonare et angustias, sed malitiam, illo sensu explanandum est, quo mundus in maligno, hoc est in malo positus sit; et in Dominica Oratione dicimus: Liberas nos a malo : ut sufficiat nobis contra malitiam hujus saeculi praesens habere certamen. 296 2. In secundo quaesisti loco de beati Aextra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus suum peccat. legamus ergo paululum superius et sic ad haec uerba ueniamus, ne de extremis partibus et, ut ita dicam, cauda capituli totam sententiam nosse cupiamus. corpus, inquit, non fornicationi, sed domino, et dominus corpori. deus autem, qui dominum suscitauit, et
Abbreviated transcription (Latin):
errorem origenis. tunc ueniam consequaris. qñ consetuturus est &di abolus
ter tulli. Impietatem contra deum ferre non potui. Unde &uisus sum morda¬
tius in extrema epła scribere quã ꝓmisseram. quam ꝙ post pͥorem penitẽcim
qua a meueniam dep̃catus es iterum comisisse unde agas penitentiam. stoli¬
dissimum sit Et alia manu. tribuat tibi xp̃s. ut audias &taceas. intelligas &
sic loquario.

Expanded text:
errorem Origenis tunc ueniam consequaris, quando consecuturus est et diabolus,errorem Origenis tunc ueniam consequaris, quando consecuturus est et diabolus,ter tuli: inpietatem contra deum ferre non potui, unde et uisus sum mordacius in extrema epistula scribere, quam promiseram; quamquam post priorem paenitentiam, qua a me ueniam deprecatus es, iterum commisisse, unde agas paenitentiam, stolidissimum sit. tribuat tibi Christus, ut audias et taceas, ut intellegas et sic loquaris.
Abbreviated transcription (Latin):
lego protulisti. Ausus es dicẽ montem de quo absasus est in daniele lapis si¬
ne manibus. esse dyabolum. & lapidem xp̃m. qr assumpsit corpus ad im ꝗ
dibolo ante ꝑ uitia coheserat. natum esse de uirgine ut a monte hoc est adi¬
ab obo hominem separet. O p̃cidendam linguam. ac ꝑ partes & frusta lice¬
randam. Quisq ne xͥmus deum patrem oĩpotentem in ꝑsona diaboli incer¬
p̃tatur. &tanto piaculo totius orbis aures maculat. Si interp̃tationem
tuam quisꝙͣ non dicam catholicoꝵ. Sed ne hẽticoꝵ siue gentilium nunꝙͣ re¬
cepit.lium sit qd locutus es. Sin autem tantum nephas nunꝙ̃ xp̃i audiuit
ecclesia. & ꝑ tuum pͥmum os ipẽ se montem interp̃tatus est qui dixerat.ero
similis altissimo. age penitentiam. & in sacco uersire. & cnere. & tantum
scelus uigibus absterge̾ lacrimis. Ditñ tibi dimitatur hec impietas. & uix̃

Expanded text:
lego protulisti, ausus es dicere montem, de quo abscisus est in Danihelo lapis silego protulisti, ausus es dicere montem, de quo abscisus est in Danihelo lapis sine manibus, esse diabolum et lapidem Christum, qui adsumpsit corpus Adam, qui diabolo ante per uitia cohaeserat, natum esse de uirgine, ut a monte, hoc est a diabolo, hominem separaret. o praecidendam linguam ac per partes et frusta lacerandam! quisquamne Christianus deum patrem omnipotentem in persona diaboli interpretatur et tanto piaculo totius orbis aures maculat? si interpretationem tuam quisquam non dicam catholicbrum sed hereticorum siue gentilium umquam recepit, pium sit, quod locutus es; sin autem tantum nefas numquam Christi audiuit ecclesia et per tuum primum os ipse se montem interpretatus est, qui dixerat: ero similis altissimo, age paenitentiam et in sacco nersare et cinere et tantum scelus iugibus absterge lacrimis, si tamen tibi dimittatur haec inpietas et iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
am. Credidi sancti p̃sbiteri paulini eplis. & illius suꝑ nomine tuo nõ putaui
errare uditium. Et licet statim accepta epła inconditũ
sermonẽ tuum intelligerem. tamen rusticitatem & simplicitatem magis in
te arbitrabar ꝙ uecordiam. Nec rep̃hendo sanctum uirum. Maluit eiz apud
me dissimulare ꝗd nouerat. ꝙͣ portitorem clientulum suis litteris accusare. :¬
Sed me metip̃m arguo. qui alterius potius acquieui ꝙͣ meo iuditio & occulis
lacescere: & uoluminibus tuis obruere. Parce saltim numis tuis quibus nota¬
rios librariosq conducens. eisdem & septoribus uteris & fuictoribus. qui te ideo
de te grammaticis atq rethoribus. Disce di aleticam.sectis instruere pħoꝵ ut¬
cum oĩa didiceris. Paltim tunc tacere ĩcipias. quamꝙͣ stultum fatiam magrm
cunctoꝵ magrõs querẽ. & ei modum imponẽ. qui dum loqui nescit ticẽ non po¬

Expanded text:
am? Credidi sancti Presbyteri Paulini epistolis, et illius super nomine tuo non putavi am? Credidi sancti Presbyteri Paulini epistolis, et illius super nomine tuo non putavi errare judicium. Et licet statim accepta epistola ἀσυμάρτητον sermonem tuum intelligerem: tamen rusticitatem et simplicitatem magis in te arbitrabar, quam vecordiam. Nec reprehendo sanctum virum; maluit enim apud me dissimulare quod noverat, quam portitorem clientulum suis litteris accusare. Sed memetipsum arguo, qui alterius potius acquievi, quam meo judicio: et oculis lacessere, et voluminibus tuis obruere. Parce saltem nummis tuis, quibus notarios librariosque conducens, eisdem et scriptoribus uteris et fautoribus: qui te ideo de te Grammaticis atque Rhetoribus, disce Dialecticam, sectis instruere Pstultum faciam magistro cunctorum magistros quaerere et ei modum inponere, qui loqui nescit et tacere non po
Abbreviated transcription (Latin):
plus uelis sapere ꝙ sapis. ne uel innocentiam uel simplicitatem tuam uel cer¬
te ea que tacco. & te non intelligente ceteri intelligunt. stilo ꝓferas. & ineptia
p̾beis. Aliud a parua ẽtate didicisti. aliis assuetus
es disciplinis. Non est eiusdem hominis. aureos numos & scͥpturas probare::
degustare uina & ꝓpħas uel aplos intelligere.P lelaceras. Sanctum fratrem
occanum in culpam herescos uocas p̃sbr̃õꝵ tibi uincencii & paulini & frĩs cuse¬
bii iudicium displicet. Solus es cato romani generis dissertissimus. qui testĩo
tuo & prudentic tuc ulio credi. Record are queso illius diei qñ me de resurrec¬
tione & ueritate corporis p̃dicante ex latẽ subsaltabas & applaudebas manu.
& ortodoxum conclamabas. Postꝙ̃ nauigare cepisti. & ad intimum cerebrum
tuum sententie putredo uenit. tunc nos hereticos recordatus es. Quid tibi fati¬

Expanded text:
plus uelis sapere, quam sapis, ne uel innocentiam uel simplicitatem tuam uel cerplus uelis sapere, quam sapis, ne uel innocentiam uel simplicitatem tuam uel certe ea, quae taceo et te non intellegente ceteri intellegunt, stilo proferas et ineptiabeas. aliud a parua aetate didicisti, aliis adsuetus es disciplinis. non est eiusdem hominis et aureos nummos et scripturas probare, degustare uina et prophetas uel apostolos intellegere. me laceras, sanctum fratrem Oceanum in culpam hereseos uocas, presbyterorum tibi Uincentii et Pauliniani et fratris Eusebii iutuo et prudentiae velis credi. Recordare, quaeso, illius diei quando me de Resurrectione, et veritate corporis praedicante, ex latere subsultabas, et plaudebas manu, et applodebas pedem, et orthodoxum conclamabas. Postquam navigare coepisti, et ad intimum cerebrum tuum sentinae putredo pervenit, tunc nos haereticos recordatus es. Quid tibi faci
Abbreviated transcription (Latin):
ria uirga alios reicere debibliotets alios recipẽ. & cum tibi placuerit me uel ca¬
tholicum uel hẽticum pronuntiare. nobis non licet puersa respue̾ & damnare
qd sepe damnauimus. Lege ad ephesios libros. lege cetera opuscula mea. & maxĩe
in ecdesiasten comentarios. & liquido ꝑuidebis me ab adolescentia. Nunquã
alicuiꝰ auctoritate deteritum ad quieuisse hẽtice prautati. Non parum est scire
qđ nescias. Prudentis hominis est nosse mensuram suam. Nec zelo diaboli con¬
citatum imꝑitie sue cunctum orbem testem facere. salicet gloriari cupis ut in
ꝑatria tua iactitas me non potuisse respondere elloquentie tue & acumen in te
crisippi formidasse. Ap̃iana uerecundia tencor. & cellule mee latebras nolo mor¬
quoq humero portatum. & eoꝵ uoce cantatum. Sed hec aliis. Aut loquenda

Expanded text:
ria uirgula alios eicere de bibliothecis, alios recipere et, cum tibi placuerit, me uel caria uirgula alios eicere de bibliothecis, alios recipere et, cum tibi placuerit, me uel catholicum uel hereticum pronuntiare: nobis non licet peruersa respuere et damnare, quod saepe damnauimus? lege ad Ephesios libros, lege cetera opuscula mea et maxime in Ecclesiasten commentarios, et liquido peruidebis me ab adulescentia numquam alicuius auctoritate deterritum adquieuisse hereticae prauitati. Non parum est scire, quod nescias: prudentis hominis est nosse mensuram suam nec zelo diaboli concitatum inperitiae suae cunctum orbem testem facere. scilicet gloriari cupis, ut in patria tua iactites me non potuisse respondere eloquentiae tuae et acumen in te Chiysippi formidasse. Christiana uerecundia teneor et cellulae meae latebras nolo morτροπαιοφόρον paruulorum quoque uoce cantatum. sed haec aliis aut loquenda
Abbreviated transcription (Latin):
rexi uel tacui. arguendus sum air ꝑme litini bona cius habeant. & ignorent ma¬
La Si hos crimen ẽ. Arguatur confessor hylarius. qui psalmoꝵ interp̃tationes
& homelias in lob exlibris eius. idest ex greco in latinum transtulit. Sit in culpa
ciusdem confessionis uercellensis eusebus. qui oium psalmoꝵ comentarios hẽ¬
tici hominis in nostrum uertit elloquium licet hẽtica p̃termittẽs.optima que¬
que transtulerit. Iaceo de uictorino pitabionensi & ceteris qui arigenem ĩ ex¬
planationem dum taxat septurarum secuti sunt. & exp̃sserunt ne non tã me
deffendere. quam sotios cͥminis uidear querere. Ad te ip̃m ueniam. Cur tracta¬
ctus cius in iob descͥptos habes. In quibus contra diabolum. & de stellis. celoq di¬
sputans. quedam loquutus est que ecclesia non recipit. sibi soli licet sapientissi¬
mo cerebro de cunctis grecis & latinis tractatoribus ferre sentenciam. & qi cẽso¬

Expanded text:
rexi uel tacui, arguendus sum, cur per me Latini bona eius habeant, ignorent marexi uel tacui, arguendus sum, cur per me Latini bona eius habeant, ignorent mala? si hoc crimen est, arguatur confessor Hilarius, qui psalmorum interpretationem et homilias in Iob ex libris eius, id est ex Graeco, in Latinum transtulit, sit in culpa eiusdem confessionis Uercellensis Eusebius, qui omnium psalmorum commentarios heretici hominis uertit in nostrum eloquium, licet heretica praetermittens optima quaeque transtulerit. taceo de Uictorino Petobionensi et ceteris, qui Origenem in explanatione dumtaxat scripturarum secuti sunt et expresserunt, ne non tam me defendere quam socios criminis uidear quaerere. ad te ipsum ueniam: cur tractatus eius in Iob descriptos habes, in quibus contra diabolum et de stellis caeloque disputans quaedam locutus est, quae ecclesia non recipit? tibi soli licet, xw σοφωτάτω κρανίω, de cunctis et Graecis et Latinis tractatoribus ferre sententiam et quasi censo
Abbreviated transcription (Latin):
auo qͣui eti amꝰ contra conscientiam tiam & lingium alia p̃dicantem autado¬
uituo sipsisti &x p̃uaticator eo. aut uolens &xhẽtiuo. Dimis isti egiptum. cunctas
proruntian reliquisti in quibus sectam suam libera pleriq fronie desfendunt.
& legistime ad insectandum . qr oĩa contra ecclesiam dogmata publica uoce cõ¬
demn̾o. Otigeneo hẽticuo Quid ad me qui illum in plerisq hẽticum non ncgo
Firauit de teslur tetione corpori E rruuue de ai upstitu. De duaboli penitent
eẽ testatus est. Si cum errasse non dicerem & hec quotidie non anathemati¬
girem eẽm erroris illius sotius. Neq eĩz ita debemus bona eius recipẽ. ut mala
quoq cius recipe̾ cogamur. Ad idem & scͥpturas in multis bene interp̃tatus
st & ꝓphetiꝵ obscuta disseruit. & tam ueteris ꝙ noui testamenti reuelauit ma¬
xima sacramenta si igitur que bona sunt trastuli. & mala uel amput aui. uel cor¬

Expanded text:
xus? qui etiam contra conscientiam tuam et linguam alia praedicantem aut inxus? qui etiam contra conscientiam tuam et linguam alia praedicantem aut inuitus subscripsisti et praeuaricator es, aut uolens et hereticus. dimisisti Aegyptum, cunctas prouincias reliquisti, in quibus sectam suam libera plerique fronte defendunt, et elegisti me ad insectandum, qui omnia contra ecclesiae dogmata publica uoce condemno. Origenes hereticus: quid ad me, qui illum in plerisque hereticum non nego? errauit de resurrectione corporis; errauit de animarum statu, de diaboli paenitentia esse testatus est. si errasse non dicerem et haec non cottidie anathematizarem, essem erroris illius socius. neque enim ita debemus bona eius recipere, ut mala quoque suscipere cogamur. at idem et scripturas in multis bene interpretatus est et prophetarum obscura disseruit et tam noui quam ueteris testamenti reuelauit maxima sacramenta. si igitur, quae bona sunt, transtuli et mala uel amputaui uel cor
Abbreviated transcription (Latin):
ratnequaquum tibi literis sacisfacõ. qui tius auri¬
bus non credidisti. Neq cnim scedule poteo ac¬
quiescere: qui uiuo sermoni ac cõmodas fidem.
mteuriam in patibulo suscipiens. eadem absen¬
Iti significo que psenti quoq locutuo sum ino ita
origenem legisse uel legere ut apollinarem. & cete¬
ro tractator. quoꝵ in quibusdam libros ecclesia
mon recipit. non quo oia dicam esse damprandã
que ulleꝵ uoluminibus continentur. Sed quo quedam reprehendenda confi¬
tenr. Uerum q operio mei est &studi multos legere ut explurimio diuersoo flo¬
res cupam. notam ꝓbaturus omnia quam que bona sunt decturus. Assumo
mulite in m anuo mer ut amultis multa cognoseam secundum illud qd sep¬
tum est. Onma legentes que bona sunt retinente. Unde satio miror te uolus¬
se origerno in obicẽ dogmati. cuius in plerisq ertorem usq ad hanc etatem peni¬
tuo ignoris. łgo ne hercticus. Et curme queso hecetici non amant. Iu oithodo¬

Expanded text:
rat nequaquam tibi litteris satisfacere, qui tuis auribus non credidisti — neque enim scidulae potes adquiescere, qui uiuo sermoni non adcommodasti fidem — latronis paenitentiam in patibulo suscipiens, eadem absenti significo, quae in praesenti quoque locutus sum, me ita Origenem legisse uel legere ut Apollinarem, ut ceteros tractatores, quorum in quibusdam libros ecclesia non recipit; non quo omnia dicam esse damnanda, quae in illorum uoluminibus continentur, sed quo quaedam reprehendenda confitear. ueruni quia operis mei est et studii multos legere, ut ex plurimis diuersos flores carpam non tam probaturus omnia, quam, quae bona sunt, electurus, adsumo multos in manu mea, ut a multis multa cognoscam secundum quod scriptum est: omnia legentes, quae bona sunt, retinentes. unde satis miror te uoluisse Origenis mihi obicere dogmata, cuius in plerisque errorem usque ad hanc aetatem penitus ignoras. egone hereticus? et cur me, quaeso, heretici non amant? tu orthodo
Abbreviated transcription (Latin):
licet impii & increduli tñ crubuerunt conscientias suas ne cum ip̃i essent pec¬
catores in peccatores uiderentur ulcisci &litro ille de cruce dicebat ad alterum
in aliis nec cum udeis erubestimus nec cum latrone mitescimus:¬

Expanded text:
licet impii et increduli, tamen erubuerunt conscientias suas, ne cum ipsi essent peclicet impii et increduli, tamen erubuerunt conscientias suas, ne cum ipsi essent peccatores, in peccatores viderentur ulcisci. Et latro ille de cruce dicebat ad alterum in aliis, nec cum Judaeis erubescimus, nec cum latrone mitescimus
Abbreviated transcription (Latin):
quo penitens & accusator & uidex es auditores tuos rursum ad hec ipa & legeti¬
isse pro his dictis libello penitentie ad fabianum tunc urbis rome episcopum
dato & tñ post penitentiam post centum & quinquaginta annos mortis sue
in uis eum trabis & ad damnationem uocas. Quomo ergo tibi prohis dictis
uenia dabitur penitenti si ille qui ante te prohis penituit᷑ ueniam non meret.
Similiterut sepsisti seͥpsit. similiter ut penitiusti penituit. aut similẽ prope¬
nitentia debetis absolui. aut sinegas ueniam penitenti ego non opto tupuroe¬
nos pariter condemnari. Secundum quandam euangelis parabolam oblata ẽ
domino a iudeis adultera ut uiderent quid de ea sedindum legem uidiciret
Ille tamꝙͣ misericors & miserator dominus ait. Si quis urm peccatum non ht̃
mittat suꝑ eam lapidem. Et tunc omnes inquit disscesserunt. Et uidei quidẽ

Expanded text:
quo et poenitens et accusator et judex es, auditores tuos rursum ad haec ipsa et legenquo et poenitens et accusator et judex es, auditores tuos rursum ad haec ipsa et legendictis poenituisse, Libello poenitentiae ad Fabianum, tunc urbis Romae Episcopum dato, et tamen post poenitentiam, post centum et quinquaginta annos mortis suae in jus eum trahis, et ad damnationem vocas. 354 Quomodo ergo pro his dictis tibi venia dabitur poenitenti, si ille qui ante te pro his poenituit, veniam non meretur? Similiter ut scripsisti, scripsit: similiter ut poenituisti, poenituit. Aut similiter pro poenitentia debetis absolvi, aut si negas veniam poenitenti , nos pariter condemnari secundum quandam Evangelii parabolam: Oblata est Domino a Judaeis adultera, ut viderent quid de ea secundum legem judicaret. Ille misericors et miserator Dominus, dixit, Si quis vestrum peccatum non habet, mittat super eam lapidem . Et tunc omnes, inquit, discesserunt. Et Judaei quidem
Abbreviated transcription (Latin):
scrutaui ut credere ac tenere debeatis resurrectionem carms ita futuram ut
corpora conuertantur in aĩas & uxores dirigantur in uiros & ꝙ ante mũ di
constitutionem aĩe in celestibus fuerint & inde ob quasdam causas soli deo
cognitas in uallem hanc deducte sint lacrimaꝵ & ꝙ corpori huic humilita
tis & corpori mortis inserte sint & ꝙ in fine seculoꝵ omnis natura rõnał
in unum corpus restituitur sicut ab initio fuit ita ut homo ad paradisum re¬
Hec tenentes o fideles prudentesq discipuli & istas meas indubitatas dif¬
finitiones custodientes & origenem tri ꝓhis ipĩs dictis condemnantes bene
agetis. Ualete. Uides quia totum cum irrisione agis & penitere ideo dicis ut :¬
illas animas quas ꝑ tot annos hec tua tam uenenata ut ip̃e ait doctrina decepit
deinde quis umꝙͣ ꝑtuam penitentum emendabitur cum istei p̾elibellus in

Expanded text:
scrutatus sum, ut credere et tenere debeatis resurrectionem carnis ita futuram, ut scrutatus sum, ut credere et tenere debeatis resurrectionem carnis ita futuram, ut corpora convertantur in animas, et uxores dirigantur in viros: et quod ante mundi constitutionem animae in caelestibus fuerint, et inde ob quasdam caussas soli Deo cognitas, in vallem hanc deductae sint lacrymarum: et quod corpori mortis insertae sint: et quod in fine saeculorum omnis natura rationabilis in unum corpus restituatur sicut ab initio fuit, ita ut et homo ad paradisum resti sit corpus. Haec tenentes, o fideles prudentesque discipuli, et istas meas indubitatas definitiones custodientes, Origenem tamen pro his ipsis dictis condemnantes, bene agetis. Valete. 44. Vides quia totum cum irrisione agis, et poenitere te ideo dicis, ut illas animas, quas per tot annos haec tua tam venenata, ut ipse ais, doctrina decepit? Denique Al. Deinde quis umquam per tuam poenitentiam emendabitur, cum iste ipse libellus, in
Abbreviated transcription (Latin):
credas si origenes aliquid de diuine dispensationis secretioribus suspicatus
uir apłicaꝵ uirtutum iste si iste alius nazarenus & didimus uidens pro¬
pha ambo magri mei quibus sapientius in fide xp̃i nichil habuit mundꝰ
omnes isti ut origenes erant Sed accipiant exroris sui ueniam qr & ego
aliqñ erraui & nune penitentiam gero sed ueniam accipere debeo Orige¬
non accipit ĩmoprohis que omnes diximus solus ip̃e dampnetur. lpẽ
est qui omnia mala fecit.lpẽ enim nobis ꝓdidit unde est totum quicꝗd
nos loquimur quicꝗd scribimus quicꝗd dicti putamur eruditi & ꝙ de
grecis bonis latina fecimus non bona. Nemo gͦ quemꝙͣ hoꝵ audiat sed
hec sola suscipite que in meis cõmentariis inuenitio & maxime in epla
ad ephesios in quibus origenis dicta uehementissime confutaui Ego autem

Expanded text:
credas. Si Origenes aliquid de divinae dispensationis secretioribus suspicatus credas. Si Origenes aliquid de divinae dispensationis secretioribus suspicatus vir Apostolicarum virtutum: etiamsi iste alius Nazianzenus, et Didymus videns Propheta, ambo magistri mei quibus sapientius in fide Christi nihil habuit mundus. Omnes isti ut Origenes erraverunt: sed accipiant erroris sui veniam, quia et ego aliquando erravi, et nunc poenitentiam gero, sed veniam accipere debeo. Origenon accipiet, immo pro his quae omnes diximus, solus ipse damnetur. Ipse est qui omnia mala fecit. Ipse enim nobis prodidit, unde est totum quicquid nos loquimur, quicquid scribimus, quicquid dicti putatur eruditi: et quod de Graecis bonis Latina facimus non bona. Nemo ergo quemquam horum audiat, sed haec sola suscipite, quae in meis Commentariis invenitis, et maxime in Epistola ad Ephesios, in quibus Origenis dicta vehementissime confutavi. Ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
ureuis dem corporis soliditatem esculapia arte reparentur in quibus quidem
ducrsa futura definis offitia ut pote membroꝵ Sec corpus unum hoc est ÷
endum ut esse angclum refugam qui ẽ utiq diabolus & in hoc ꝙ ab initio
cteatus est repand̾. similiter & hominem aliud membrum ad cultum paradi¬
sitamꝙ colonum origenarum reuocandum & hec nulla ut fieri solet cum
de rebus talibus pedetentim cauteq dicitur alterius interiecta psona proseque¬
ris ut uel dubitasse te aliquis in rebus tam secretis & absconditis existimaret
Sicut origenes iste cuius te & discipulum non negas & prodictorem fateris
semꝑ facer̾e inuenitur in talibus sed abrupta & deffinita sententia tamquã
si angelus loqueretur in damele aut xp̃s in paulo mortalium auribus archa¬
na futuroꝵ enuntias seculoꝵ Et ait nulli ueterum electa axp̃o plebs fideliũ

Expanded text:
in ejusdem corporis soliditatem Aesculapii arte reparentur: in quibus quidem in ejusdem corporis soliditatem Aesculapii arte reparentur: in quibus quidem diversa futura definis officia, utpote membrorum, sed corpus unum, hoc est unendum, ais esse angelum refugam, qui est utique diabolus, et in hoc quod ab initio creatus est, reparandum. Similiter et hominem, aliud membrum, ad cultum paradisi tanquam colonum originarium revocandum: et haec nulla, ut fieri solet, cum de rebus talibus pedetentim cauteque dicitur, alterius interjecta persona, prosequeris, ut dubitasse te aliquis in rebus tam secretis et absconditis existimet, sicut Origenes iste, cujus te et discipulum non negas, et proditorem fateris, semper facere invenitur in talibus: sed abrupta et definita sententia, tanquam si Angelus loqueretur in Daniele, aut Christus in Paulo, mortalium auribus futurorum arcana enuntias saeculorum. Et ais, Nulli veterum, electa a Christo plebs fidelium,