comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se regem neget. Rex ẽ enim. cuius
regnũ ñ ẽ de hoc mundo: neq regẽ
talem se ẽẽ fateatur. cuius regnum
putaretur ẽẽ de hoc mundo. Talẽ
quippe sentiebat: qui dixerat. Ergo
nalis carni carnalit dicis. Deinde
ait. ego in hoc natus sum. & ad hoc
ueni in mundu: ut testimoniũ ꝑhi¬
beam ueritati. Non ẽ ꝓducenda huiꝰ
ꝓ nominis syllaba. qd̾ ait. in hoc natꝰ
sum. tamqmͣ dixerit. in hac re natꝰ
hoc ueni in mundũ. In greco namo
euglio nichil huius locutionis ẽ am¬
biguum: unde manifestum ẽ eũ
temporalem natiuitatem suam hic
cõmemorasse. qua incarnatus uenit
in mundu: ñ illam sine initio. qua
ds̃ erat: ꝑ quẽ pater condidit mun¬
dum. In hoc gͦ se dixit natum. id est
ꝓpt̾ hoc natum. & ad hoc uenisse in
mundu. utiq nascendo de uirgine:
ut testimonium ꝑhibeat ueritati.
S quia ñ om̃ium ẽ fides: adiunx it
atq ait. Om̃is qui ẽ ex ueritate: au¬
dit uocẽ meam. Audit utiq interio¬

Expanded text:
se regem neget rex est enim, cujus se regem neget rex est enim, cujus regnum non est de hoc mundo, neque regem talem se esse fateatur, cujus regnum putetur de hoc mundo. Talem quippe sentiebat qui dixerat: Ergo nalis carnaliter dicis. Deinde subjungit: Ego in hoc natus sum, et ad hoc veni in mundum, ut testimonium perhibeam veritati. Nam producenda hujus pronominis syllaba, quod ait, in hoc natus sum, tanquam dixerit: In hac re natushoc veni in mundum. In Graeco namque Evangelio nihil est hujus locutionis ambiguum. Unde manifestum est eum temporalem nativitatem suam hic commemorasse, quia incarnatus venit in mundum: non illam sine initio, qua Deus erat, per quem Pater condidit mundum. In hoc ergo se dixit natum, id est, propter hoc natum, et ad hoc venisse in mundum, utique nascendo de virgine, ut testimonium perhibeat veritati. Sed quia non omnium est fides , adjunxit, atque ait: Omnis qui est ex veritate, audit meam vocem. Audit utique interio
Abbreviated transcription (Latin):
ta zizania usq ad messem. Messis enĩ
finis scłi ẽ: qnͣdo messores uenient. id
ẽ angłi. & colligent de regno eiꝰ omĩa
scandala: qd utiq ñ fieret. si regnum
eius ñ eẽt hic. d tamen ñ est hinc:
quia ꝑegrinatur in mundo. Regno
suo quippe dicit. de mundo ñ estis: s
ego uos de mundo elegi. Frant
gͦ de mundo qnͣdo regnũ eius ñ erãt:
s ad mundi pͥncipem ꝑtinebant. De
mundo gͦ quicqͥd hominũ a uͦ quidẽ
d̃o creatũ. s ex adam uitiata atq da¬
nata stirpe generatum ẽ: factum est
autẽ regnũ ñ iam de mundo. quicqͥd
inde in xꝑo regeneratum ẽ. Sic enĩ
nos ds eruit de potestate tenebrarũ.
& tnstulit in regnũ claritatis suȩ: de
quo regno dicit. regnũ meũ ñ ẽ de
mundo hoc: uł regnũ meũ ñ ẽ hinc.
Dixit itaq pilatus. Ergo rex estu:
Cui responsum ẽ. tu dicis quia rex
sum ego: ñ quia se regem timuit con¬
fiteri: s tu dicis. ita libratũ ẽ: ut neq

Expanded text:
ta zizania usque ad messem; messis enim ta zizania usque ad messem; messis enim finis est saeculi, quando messores venient, id est Angeli, et colligent de regno ejus omnia scandala ; quod utique non fieret, si regnum ejus non esset hic. Sed tamen non est hinc; quia peregrinatur in mundo: regno suo quippe dicit, De mundo non estis, sed ego vos elegi de mundo . Erant ergo de mundo, quando regnum ejus non erant, sed ad mundi principem pertinebant. De mundo est ergo quidquid hominum a vero quidem Deo creatum, sed ex Adam vitiata atque damnata stirpe generatum est: factum est autem regnum non jam de mundo, quidquid inde in Christo regeneratum est. Sic enim nos eruit de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii claritatis suae, de quo regno dicit: Regnum meum non est de: Regnum meum non est hinc. Dixit itaque ei Pilatus: Ergo rex es tu? Respondit Jesus: Tu dicis quia rex sum ego. Non quia se regem timuit confiteri, sed tu dicis ita libratum est, ut neque
Abbreviated transcription (Latin):
iterum pretorium pilatus. & uocauit
iħm & dixit ei. Tu es rex iudeoꝵ: Et
respondit iħc. A temet ipso hoc dicis:
an alii tibi dixerunt de me: Sciebat
utiq dñs & quod ipse int̃rogauit. &
quod responsurus fuit: s tamen dici
uoluit: ñ ut ipse nesciret: s ut scͥbe¬
retur quod nos uoluit ut sciremus.
Respondit ei pilatus. Numqͥd ego iu¬
deus sum: Gens tua & pontifices: tra¬
diderunt te michi. Quid fecisti: Res

Expanded text:
ocavit Jesum, et dixit ei: Tu es rex Judaeorum? Et respondit Jesus: A temetipso hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? » Sciebat utique Dominus et quod ipse interrogavit, et quod ille responsurus fuit; sed tamen dici voluit, non ut ipse sciret, sed ut scriberetur quod nos voluit ut sciremus. « Respondit Pilatus: Numquid ego Judaeus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt te mihi: quid fecist
Abbreviated transcription (Latin):
scłorum laudabunt te: Ergone uos
ñ domũ cuiusq baptizati fr̃is. s do¬
mũ ipsius dĩ patris cui om̃s fr̃es di¬
cimus. pat̃ nr̃ qui es in cęlis. a regno
separare cȩlorum. aut eam sic diui¬
dere audebitis: ut aliquȩ mansionẽ
eius sint in regno cȩloꝵ. aliquȩ aut̾e
extra regnũ cęloꝵ: Absit. absit: ut qͥ
uolunt habitare in regnũ cȩlorum.
in hac stulticia uelint habitare uob̃cũ.
Absit in quã. ut cum om̃is domꝰ reg¬
nantium filiorum ñ sit alibi nͥ in reg
no ipsius: regiȩ domus pars aliqua
ñ sit in regno. Et si abiero inquit &¬
ĩparauero uobis locum: iterũ uenio
S& accipiam uos ad me ipsum: ut uͥ
ego sum & uos sitis. Et quo ego uado
scitis: & uiam scitis. Od̾ne iħu. quo¬
modo uadis parare locum:. si ia mul¬
tȩ mansiones sunt in domo patris
tui. ubi tecum habitabunt tui: Aut
si accipis eos ad te ipsum: quomodo
iterum uenis qui ñ recedis:. Ista kĩn

Expanded text:
saeculorum laudabunt te ? Ergone vos saeculorum laudabunt te ? Ergone vos non domum cujusque baptizati fratris, sed domum ipsius Dei Patris, cui omnes fratres dicimus, Pater noster, qui es in coelis , a regno separare coelorum, aut eam sic dividere audebitis, ut aliquae mansiones ejus sint in regno coelorum, aliquae autem extra regnum coelorum? Absit, absit ut qui volunt habitare in regno coelorum, in hac stultitia velint habitare vobiscum: absit, inquam, ut cum omnis domus regnantium filiorum non sit alibi nino ipsius regiae domus, pars aliqua non sit in regno. Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi sum ego et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. O Domine Jesu, quomodo vadis parare locum, si jam multae mansiones sunt in domo Patris tui, ubi tecum habitabunt tui! Aut si accipis eos ad teipsum, quomodo iterum venis qui non recedis? Ista, chari
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ibus unitas caritatis. Proinde
respuendi sunt a corde xꝑiano. qui
putant ideo dictũ multas ẽẽ mansiões.
quia extra cȩlorum regnum erit aliqͥd
ubi beati maneant innocentes. qui
sine baptismo ex hac uita emigrarũt:
quia sine illo in regnũ cȩloꝵ intrare
ñ poterunt. Hȩc fides ñ ẽ fides: qm̃
ñ ẽ uera &e catholica fides. Itane tan¬
dem stulti homines & carnalibus
cogitationib excȩcati. cum reꝓban¬
loꝵ separaretis: ñ uos putatis ẽẽ rep¬
bandos. qui domũ dĩ patris inde se¬
parati ᷤᷤ: Non enim ait dñs in uniu̾so
mundo atq in uniu̾sa creatura. aut
in uita uel beatitudine sempit̃na mã¬
siones multȩ sunt: s in domo inquit
patris mei. mansiones multȩ sunt.
Nonne ista ẽ domus: ubi ȩdificationẽ
habemus ex deo. domĩi non manu¬
factam ȩternam in cęlis: Nonne ista
est domꝰ de qua cantamꝰ dõ. beati
qui habitant in domo tua. in scła

Expanded text:
in omnibus unitas charitatis. 3. Proinde in omnibus unitas charitatis. 3. Proinde respuendi sunt a corde christiano, qui putant ideo dictum multas esse mansiones, quia extra regnum coelorum erit aliquid, ubi maneant beati innocentes qui sine Baptismo ex hac vita emigrarunt, quia sine illo in regnum coelorum intrare non poterunt. Haec fides non est fides, quoniam non est vera et catholica fides. Itane tandem stulti homines, et carnalibus cogitationibus excaecati, cum reprobanlorum separaretis; non vos putatis esse reprobandos, qui domum Dei Patris inde separatis? Non enim ait Dominus, In universo mundo, aut, in universa creatura, aut, in vita vel beatitudine sempiterna mansiones multae sunt; sed, In domo, inquit, Patris mei mansiones multae sunt. Nonne ista est domus ubi aedificationem habemus ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis ? Nonne ista est domus de qua cantamus Domino, Beati qui habitant in domo tua; in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
merito. Denarius quidẽ ille ȩqua¬
tis est om̃ibus: quẽ pat̃ familias eis
qui oꝑati sunt in uinea iubet dari
om̃ibus: ñ in eo discernens. qui minꝰ
& qui amplius laborauerunt. Quo
utiq denario. uita significatur ȩter¬
na: ubi amplus alio nemo uiuit:
te mansura: s multe mansiones. di¬
uersas meritoꝵ in una uita ȩterna
significant dignitates. Alia enim gła
solis: alia gła lune: alia gła stellarũ.
Stella enim ab stella differt in gła:
sic & resurrectio mortuorũ. Tanqmͣ
stellȩ scĩ. diuersas mansiones diuer¬
sȩ claritatis. tanqm in cęlo. sortiun¬
tur in regno: s ꝓpt̃ unum denariũ
nullus separatur a regno. Atq ita
d̾s erit omĩa in om̃ibus. ut qm̃ d̃s
caritas ẽ. ꝑ caritatem fiat. ut quod
habent singuli. commune sit om̃ibꝰ.
Sic enim quisq etiam ipse habet:
cum amat in altero quod ipse non
habet. Non erit itaq aliqua inui¬
dia imparis claritatis: qm̃ regnabit

Expanded text:
est merito. Denarius quidem ille aequaest merito. Denarius quidem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea jubet dari omnibus, non in eo discernens qui minus et qui amplius laborarunt : quo utique denario vita significatur aeterna, ubi amplius alio nemo vivit, te mensura. Sed multae mansiones, diversas meritorum in una vita aeterna significant dignitates. Alia est enim gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum: stella enim ab stella differt in gloria; sic et resurrectio mortuorum. Tanquam stellae sancti diversas mansiones diversae claritatis, tanquam in coelo, sortiuntur in regno; sed propter unum denarium nullus separatur a regno: atque ita Deus erit omnia in omnibus , ut quoniam Deus Charitas est , per charitatem fiat ut quod habent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ rapina ẽẽ ȩqͣlem d̾o. Semet ipsũ enĩ ex in-¬
aniuit: ñ tam̃ formã d̾i amittens. s for-¬
mã serui accipiens. Mortẽ metuitis
huic formȩ serui: ñ turbetur cor
ur̃m: suscitabit illam forma dĩ. Sed
quid ẽ quod sequitur. in domo patͥs
mei mansiones multe sunt. nisi qͥa
& sibi metuebant: unde audire de¬
buerunt ñ turbetur cor ur̃m: Quis
enim eorum ñ metueret: cum petro
dictum eẽt fidentiori atq promptio¬
ri. ñ cantabit gallus donec ter me
neges: Tanqũa gͦ eẽnt ab illo peri¬
turi: merito turbabantur. S cum
audiunt in domo patris mei mul¬
tȩ mansiones sunt. si quominus
dixissem uobis. quia uado parare
antur: certi ac fidentes. etiam pꝰ
ꝑicula temptationũ. se apud dm
cum xꝑo ẽẽ mansuros. Quia & si
alius ẽ alio fortior: alius alio sapi¬
entior: alius alio iustior: alius alio
sanctior: in domo patris mei mansi¬
ones multe sunt. Nullus eorum ali¬
enabitur ab illa domo: ubi mansi
onem ꝑ suo quisq ẽ accepturus

Expanded text:
o: semetipsum enim exinanivit; non tamen formam Dei amittens, sed formam servi accipiens . Mortem metuitis huic formae servi; non turbetur cor vestrum, suscitabit illam forma Dei. 2. Sed quid est quod sequitur, In domo Patris mei mansiones multae sunt, nisi quia et sibi metuebant? Unde audire debuerunt, Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset fidentiori atque promptiori, Non cantabit gallus donec ter me neges ? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbabantur: sed cum audiunt, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare antur, certi ac fidentes etiam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros: quia et si alius alio fortior, alius alio sapientior, alius alio justior, alius alio sanctior, in domo Patris mei multae mansiones sunt. Nullus eorum alienabitonem pro suo quisque accepturus
Abbreviated transcription (Latin):
in nr̃is aurib sonuerunt: etiam m̃te
caꝑe ut cumq possimꝰ. Ait eñ dns
iħe. Non turbetur cor ur̃m: creditis¬
I in dm. & in me credite. Ne mortem
tanqũa homines timerent & ideo
turbarentur: consolatur eos. etiam
se d̃m ẽẽ contestans. Creditis inquit
in d̾m: & in me credite. Consequens est
enĩ ut si in cͤm cͤditis. & in me eͤdere debea¬

Expanded text:
mente capere utcumque possimus. Ait enim Dominus Jesus: Non turbetur cor vestrum. Credite in Deum, et in me credite. Ne mortem tanquam homines timerent, et ideo turbarentur, consolatur eos, etiam se Deum esse contestans. Credite, inquit, in Deum, et in me credite. Consequens est enim ut si in Deum creditis, et in me credere debea
Abbreviated transcription (Latin):
Si quod dubitare nefas ẽ. xꝑc hoc
predixit. uerumq predixit: procul
dubio petrus xꝑm negauit. Non ac¬
cusemus xꝑm: cum defendimꝰ petrũi.
Peccatum agnoscat infirmitas: nam
m̃dacium ñ habet ueritas. Agnoũ
quippe peccatum suũ infirmitas pe¬
tri:. prorsus agnouit: & quantũ ma
li xꝑm negando cõmiserit. ploran¬
do monstrauit. Ipse suos redarguit
defensores: & unde eos conuincat. ꝑ¬
ducat lacrimas testes. Neq nos cum
ista dicimꝰ pͥmũ apłorum accusare
delectat: s hunc intuendo admone¬
ri nos oportet. ne homo quisqũa de
humanis uirib fidat. Nam quid ali¬
ud ꝑtinuit ad doctorem saluatorẽq
nr̃m: nͥ ut nobis nequaqmͣ de se qũe¬
apłorum demonstraret exemplo:
In anima itaq petri: contigit quod
offerebat in corpore. ⁊on tamen ꝓ
d̾no ut temere p̃sumebat p̃cessit: s
aliter qmͣ putabat. Namq ante mor¬
te & resurrectionẽ dni. mortuus est
negando: & reuixit plorando. Sed

Expanded text:
Si, quod dubitare nefas est, Christus hoc Si, quod dubitare nefas est, Christus hoc dixit, verumque praedixit, procul dubio Petrus Christum negavit. Non accusemus Christum cum defendimus Petrum. Peccatum agnoscat infirmitas; nam mendacium non habet veritas. Agnovit quippe peccatum suum infirmitas Petri, prorsus agnovit; et quantum mali Christum negando commiserit, plorando monstravit. Ipse suos redarguit defensores, et unde eos convincat, producit lacrymas testes. Neque nos cum ista dicimus, primum Apostolorum accusare delectat: sed hunc intuendo admoneri nos oportet, ne homo quisquam de humanis viribus fidat. Nam quid aliud pertinuit ad doctorem salvatoremque nostrum, nisi ut nobis nequaquam de se quemApostolorum demonstraret exemplo? In anima itaque Petri contigit quod offerebat in corpore. Non tamen pro Domino, ut temere praesumebat, praecessit, sed aliter quam putabat. Namque ante mortem et resurrectionem Domini, et mortuus est negando, et revixit plorando: sed
Abbreviated transcription (Latin):
caro factum ẽ. id ẽ dĩ patris unige¬
nitus. ds homo factus ẽ: Quomodo
ẽ gͥ in corpore xꝑi: qui negat homi¬
nẽ xꝑm: Qui enim caput negat:
quomodo ẽ m̃br̃u: S quid multis
inmorer: cum ipse dns abstulerit
omnes argumentationis humanȩ¬
ambages: Non enim ait. non can¬
tabit gallus. donec hominẽ ter neges:
aut si loqui familiariore cum ho¬
minib dignatione consueuit. non
cantabit gallus donec filium homi¬
nis ter neges: s ait. donec me ter
neges. Quid ẽ me. nͥ quod erat: Et
quid. nͥ xꝑc erat: Quicquid gͦ eius
negauit: ipsum negauit. Xꝑm nega¬
uit: dñm dm suum negauit: quia
naturam. s hominis corpus curiosis
manib contrectauit. Hominẽ itaq
tetigit: & tam̃ dm̃ cognouit. Si gͦ qd
iste tetigit hoc petrus negauit: qͦd
iste exclamauit hoc petrꝰ offendit :
ñ cantabit gallus. donec me ter ne¬
ges. Dicas licet nescio hominẽ: dicas
licet nescio quid dicis: dicas licet ñ
sum ex eius discipulis: me negabis.

Expanded text:
id est, Dei Patris Unigenitus Deus homo factus est. Quomodo est igitur in corpore Christi, qui negat hominem Christum? Qui enim caput negat, quomodo est membrum? Sed quid multis immorer, cum ipse Dominus abstulerit omnes humanae argumentationis ambages? Non enim ait, Non cantabit gallus donec hominem neges; aut, sicut loqui familiariore cum hominibus dignatione consuevit, Non cantabit gallus donec Filium hominis ter neges: sed ait, donec me ter neges. Quid est, me, nisi quod erat? et quid nisi Christus erat? Quidquid ergo ejus negavit, ipsum negavit, Christum negavit, Dominum Deum suum negavit. Quia naturam, sed hominis corpus curiosis manibus contrectavit . Hominem itaque tetigit, et tamen Deum cognovit. Si ergo quod iste tetigit, hoc Petrus negavit; quod iste exclamavit, hoc Petrus offendit. Non cantabit gallus, donec ter me neges. Dicas licet, Nescio hominem; dicas licet, Homo, nescio quid dicis; dicas licet, Non sum ex discipulis ejus : me negabis.
Abbreviated transcription (Latin):
donec me ter neges. Ecce quomodo
tibi cito apparebis: qui magna loque¬
ris. & te paruulũ nescis. Qui mͥ pro¬
mittis mort̾ẽ tuã: ter negabis uitã
tuã. Qui etiam putas mori posse ꝓ
me: prius uiue ꝓ te. Nam timendo
mort̾ẽ carnis tuȩ: mortẽ dabis ani¬
mȩ tuȩ. Quanta enim uita ẽ. confi¬
teri xꝑm: tanta mors ẽ. negare xꝑm.
fauore ꝑuerso excusare nituntur.
xꝑm ñ negauit. quia int̾rogatus ab
ancilla hominẽ nescire respondit:
sicut alii eugłiste contestantur ex¬
gat. quod factus ẽ ꝓpt̾ nos. ne piret
quod fecerat nos. Ergo qui ita confite¬
tur xꝑm dm. ut hominẽ neget: ñ

Expanded text:
donec me ter neges. Ecce quomodo donec me ter neges. Ecce quomodo tibi cito apparebis, qui magna loqueris, et te parvulum nescis. Qui mihi promittis mortem tuam, ter me negabis vitam tuam. Qui te jam putas mori posse pro me, prius vive pro te. Nam timendo mortem carnis tuae, mortem dabis animae tuae. Quanta enim vita est confiteri Christum, tanta mors est negare Chrisfavore perverso excusare nituntur , Christum non negavit, quia interrogatus ab ancilla hominem se nescire respondit, sicut alii evangelistae contestantur exgat quod factus est propter nos, ne periret quod fecerat nos. Ergo qui ita confitetur Christum Deum, ut hominem neget, non
Abbreviated transcription (Latin):
postea. S adhuc ille quid dicit: Qua
re ñ possum te sequi mͦ: Animã meã
ꝓ te ponã. Quid in animo eiꝰ eẽt cupi¬
ditatis uidebat: quid uiriũ ñ uide¬
bat. uoluntatem suam iactabat
infirmꝰ: s inspiciebat ualitudinem
medicus. Iste ꝓmittebat: ille p̃noscȩ¬
bat. Qui nesciebat audebat: qui pre¬
sciebat docebat. Quantũ sibi ad sũp¬
serat petrus intuendo quid uellet.
ignorando quid posset: quantu si¬
bi adsumpserat. ut cum dñs uenis¬
set anuã suã ponere ꝓ amicis suis.
ac ꝑ hoc & ꝓ ipso: ille hoc d̾no of¬
ferre confideret: & ñdum ꝓ se po¬
sita anima xꝑi. animã suã pollice¬
retur positurũ se ẽẽ ꝓ xꝑo. Respon¬
dit gͦ iħc. Animã tuã ꝓ me pones:
Itane facias ꝓ me. quod ñdum ego
ꝓ te: Animã tuã pro me pones:
Preire potes: qui sequi ñ potes. Qͥd
tantũ p̃sumis: Quid de te sentis:
Quid ẽẽ te credis: Audi quid sis.
Am̃ am̃ dico tibi: ñ cantabit gallus.

Expanded text:
postea. Sed adhuc ille quid dicit? Quare postea. Sed adhuc ille quid dicit? Quare te non possum sequi modo? Animam meam pro te ponam. Quid in animo ejus esset cupiditatis, videbat; quid virium, non videbat. Voluntatem suam jactabat infirmus, sed inspiciebat valetudinem medicus; iste promittebat, ille praenoscebat: qui nesciebat, audebat; qui praesciebat, docebat. Quantum sibi assumpserat Petrus intuendo quid vellet, ignorando quid posset? quantum sibi assumpserat, ut cum venisset Dominus animam suam ponere pro amicis suis, ac per hoc et pro ipso, ille hoc Dferre confideret, et nondum pro se posita anima Christi, animam suam pollicetur positurum esse pro Christo. Respondit ergo Jesus: Animam tuam pro me pones. Itane? facies pro me, quod nondum ego pro te? Animam tuam pro me pones? Praeire potes, qui sequi non potes? Quid tantum praesumis? Quid de te sentis? Quid esse te credis? Audi quid sis. Amen, amen dico tibi, non cantabit gallus,
Abbreviated transcription (Latin):
dis: Respondit iħc. Quo ego ua¬
do ñ potes me modo sequi: sequeris
autem postea. Dicit ei petrus. Auare
ñ possum sequi te modo: Animã meã
S ꝓ te ponã. Respondit iħc. Animam
tuã ꝓ me ponis: Amen am̃ dico tibi. ñ
cantabit gallus. donec me ter neges.¬
lectionẽ. qua se inui¬
c̃ẽ diligerent discipłis
cõmendaret: dicit ei
symon petrus. Dñe quo uadis: Sic uti¬
q hoc dixit magistro discipłs. & dño
seruus: tanquã sequi paratus. Prop¬
terea quippe dns qui eius animũ ui¬
dit quare hoc int̾ro gauerit: sic ei res¬
pondit. Quo ego uado: ñ potes me mͦ
sequi. Tanqũa diceret. Propt̃ quod
int̾rogas: ñ potes mͦ. Non ait ñ potes:
s ñ potes modo. Dilationẽ intulit:
ñ spem tulit: & eandem spem qũa
ñ tulit. s potius dedit. sequenti uoce
firmauit: addendo atq dicendo. se¬
queris autem postea. Quid festinas
petre: Nondum te suo sꝑu solidauit
petra. Noli extolli psumendo: ñ potes
mͦ. Noli deici desperando: sequeris

Expanded text:
respondit Iesus quo ego vado non potes me modo sequi sequeris autem postea dicit ei Petrus quare non possum sequi te modo animam meam pro te ponam respondit Iesus animam tuam pro me ponis amen amen dico tibi non cantabit gallus donec me ter negeslectionem qua se invicem diligerent, discipulis commendaret, Dicit ei Simon Petrus: Domine, quo vadis? Sic utique hoc dixit Magistro discipulus, et Domino servus, tanquam sequi paratus. Propterea quippe Dominus, qui ejus animum vidit quare hoc interrogaverit, sic ei respondit: Quo ego vado, non potes me modo sequi: tanquam diceret, Propter quod interrogas, non potes modo. Non ait, non potes; sed non potes modo: dilationem intulit, non spem tulit; et eamdem spem quam non tulit, sed potius dedit, sequenti voce firmavit, addendo atque dicendo, Sequeris autem postea. Quid festinas, Petre? Nondum te suo spiritu solidavit petra. Noli extolli praesumendo, non potes modo: noli dejici desperando, sequeris
Abbreviated transcription (Latin):
ostea quã dns quatri¬
duanũ mortuũ suscita¬
uit. stupentibus iudeis.
& aliis eorum uiuendo
credentibus. aliis inuidendo pere¬
untibus. ꝓpt̾ odorem bonum qui est
aliis ad uitam aliis ad mortem: postea¬
quã discubuit in domo. cum recũ¬
bente lazaro qui fuerat mortuus
suscitatus. post unguentum diffu¬
sum suꝑ pedes eius. unde domꝰ odore
completa ẽ. postea qm uanã seuitiã.
& stultissimum & dementissimũ sce¬
lus. iudȩi etiam de occidendo laza¬
ro corde ꝑdito conceꝑunt: de quibꝰ
om̃ibus ut potuimus. qͦd d̃ñs dedit
suꝑiorib sermonib locuti sumus: nẽ

Expanded text:
quatriduanum mortuum suscitavit, stupentibus Judaeis, et aliis eorum videndo credentibus, aliis invidendo pereuntibus, propter odorem bonum, qui est aliis ad vitam, aliis ad mortem ; posteaquam discubuit in domo cum recumbente Lazaro, qui fuerat mortuus suscitatus, post unguentum effusum super pedes ejus, unde domus odore completa est; posteaquam vanam saevitiam, et stultissimum et dementissimum scelus Judaei etiam de occidendo Lazaro corde perdito conceperunt; de quibus omnibus ut potuimus, quod Dominus dedit, superioribus sermonibus locuti sumus:
Abbreviated transcription (Latin):
bat ipsum ẽẽ granũ. mortifi candum.
& multiplicandu. Mortificandũ infide¬
litate udeoꝵ: multiplicandum fide po¬
mã suã. ꝑdet eam. Quod duob modis
intelligi potest. Qui amat. ꝑdet: id ẽ si
amas. ꝑde. Si cupis uitam tenere in xꝑo.
noli mortẽ timere ꝓxꝑo. Item alio modo.

Expanded text:
bat ipsum esse mortificandum bat ipsum esse mortificandum et multiplicandum. Mortificandum in infidelitate Judaeorum, multiplicandum fide mam suam perdet eam. Quod duobus modis intelligi potest, qui amat perdet, id est, si amas perdes, si cupis vitam tenere in Christo, noli
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan putat ideo se dixisse glorifica¬
tum: quia gentiles eum uolebant ui¬
les: post passionẽ & resurrectionẽ suã
in om̃ib gentibus credituros. Quia sic̃
dicit apłs. cȩcitas ex parte in isrł facta
est: donec plenitudo gentium intraret.
Ex occasione gͥ istorum gentilium
qui eum uidere cupiebant. ad nunti¬
at futuram plenitudinẽ gentium: &
ꝓmittit iam iamq ad ẽẽ horam głifica¬
tionis suȩ. qua facta in cęlis. gentes fu¬
erant crediturȩ. Unde p̃dictum est.
Exaltare suꝑ cȩlos d̃s: & suꝑ omnem
t̾ram gła tua. Hȩc est gentium pleni¬
tudo: de qua dicit apls. cecitas ex parte
in isrł facta ẽ: donec plenitudo gen¬
tium intraret. S altitudinem glorifi¬
cationis. oportuit ut p̾cȩderet humi¬
litas passionis: ideo secutus adiunxit.
Amen am̃ dico uobis. nisi granũ frum̃ti
cadens in t̾ra mortuum fuerit: ipsum
solum manet. Si autem mortuũ fuerit:
multũ fructum affert. Se autem dice¬

Expanded text:
forsitan putat ideo se dixisse glorificaforsitan putat ideo se dixisse glorificatum, quia gentiles eum volebant viles post passionem et resurrectionem suam in omnibus gentibus credituros; quia, sicut dicit Apostolus: Caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret . Ex occasione igitur istorum gentilium qui eum videre cupiebant, annuntiat futuram plenitudinem gentium, et promittit jam jamque adesse horam glorificationis suae, qua facta in coelis, gentes fuerant crediturae. Unde praedictum est: Exaltare super coelos Deus, et super omnem terram gloriam tuam . Haec est gentium plenitudo, de qua dicit Apostolus: Caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret. Sed altitudinem glorificationis oportuit ut praecederet humilitas passionis. Ideo secutus adjunxit: Amen, amen dico vobis, nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet. Si autem mortmultum fructum affert. Se autem dice
Abbreviated transcription (Latin):
signum. Pharisei gͦ: dixerunt ad se¬
metipsas. uidetis quia nichil ꝓficimꝰ
fcce mundꝰ totus. post eum abiit. Tur¬
ba turbauit turbã. Quid autẽ inuides
ceca turba: quia pꝰ eum it mundꝰ ꝑ
que factus ẽ mundus: Erant autem
gentiles quidam ex his qui ascenderãt:
ut ad orarent in die festo. Hi gͦ accessert̃
ad philippum qui erat a bethsaida ga
lileȩ: & rogabant eum dicentes. Dñe:
Suolumꝰ iħm uidere. uenit philippus:
S& dicit andreȩ. Andreas rursus & phi¬
Slippus: dicunt iħu. Audiamꝰ: quid dñs
ad ista responderit. Ecce uolunt eum
iudȩi occidere: gentiles uidere. S etiã
illi ex iudeis erant qui clamabant be¬
nedictus qui uenit in nomine dñi: rex
isrł. Ecce illi ex circumcisione. illi ex
preputio. uelut parietes de diuerso ue¬
nientes: & in unã fidem xp̃i pacis oscło
concurrentes. Audiamus gͦ. uocem la¬
pidis angularis. Iħc autem inquit: res¬
pondit eis dicens. Uenit hora: ut cla¬
rificetur filius hominis. Hic quisqmͣ

Expanded text:
isse. Pharisaei ergo dixerunt ad semetipsos: « Videtis quia nihil proficimus? Ecce mundus totus post eum abiit . » Turba turbavit turbam. Quid autem invides, caeca turba, quia post eum vadit mundus, per quem factus est mundus? « Erant autem gentiles quidam ex iis qui ascenderant ut adorarent in die festo. Hi ergo accesserunt ad Philililaeae, et rogabant eum dicentes: Domine, volumus Jesum videre. Venit autem Philippus, et dicit Andraeae. Andreas rursus et Philippus dixerunt Jesu. Videamus quid Dominus ad ista responderit. Ecce voluerunt eum Judaei occidere, gentiles videre: sed etiam illi ex Judaeis erant, qui clamabant: Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Ecce illi ex circumcisione, illi ex praeputio, velut parietes de diverso venientes, et in unam fidem Christi pacis osculo concurrentes. Audiamus ergo vocem lapidis angularis. Jesus autem, inquit, respondit eis dicens: Venit 583 hora, ut clarificetur Filius hominis. Hic quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ñm dicentem. ubi ego sum. illic &
minister m̃s erit: nolite tantũ modo
bonos ep̃os & clericos cogitare. Etiam
doctrinamq eius quibꝰ potueritis p̃¬
dicando: ut unusquisq etiam pater¬
familias. hoc nomine agnoscat pat̾
num affectum suȩ familiȩ se debere
at. doceat. hortetur. corripiat: impen¬
dat beniuolentiam: exerceat discipli¬
nam. Ita in domo sua ȩccłiasticum. &
quodammꝰ episcopale impleuit offici¬
um ministrans xꝑo:. ut in ȩt̾̃num sit
cum ipso. Nam & illam maximam
passionis ministrationẽ: multi ex ur̃o
numero ministrarunt. Multi ñ ep̃i.
neq clerici. iuuenes & uirgines. senes cũ
iunioribus. multi coniugati. & coniuga¬
tȩ. multi patres matresq familias mi
nistrantes. etiam animas suas in eius
martirio posuerunt: & honorificante
patre. coronas glõsissimas receperunt.

Expanded text:
Dominum dicentem, Ubi ego sum, illic et Dominum dicentem, Ubi ego sum, illic et minister meus erit; nolite tantummodo bonos episcopos et clericos cogitare. Etiam doctrinamque ejus quibus potueritis praedicando; ut unusquisque etiam paterfamilias hoc nomine agnoscat paternum affectum suae familiae se debere.at, doceat, hortetur, corripiat; impendat benevolentiam, exerceat disciplinam: ita in domo sua ecclesiasticum et quodammodo episcopale implebit officium, ministrans Christo ut in aeternum sit cum ipso. Nam et illam maximam passionis ministrationem multi ex vestro numero ministrarunt: multi non episcopi neque clerici, juvenes et virgines, seniores cum junioribus, multi conjugati et conjugatae, multi patres matresque familias Christo ministrantes, etiam animas suas in ejus martyrio posuerunt, et honorificante Patre coronas gloriosissimas receperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cere. ñ de iactantia. Non aliud ibi
querere. quã opus bonũ. nesciente
sinistra quid faciat dextera: id ẽ ut
alienetur intentio cupiditatis ab o¬
pere caritatis. Qui sic ministrat.
rꝑo ministrat: recteq illi dicit᷑ cũ
uni ex minimis meis fecisti. mͥ fecisti:
nec ea tantũ quȩ ad miscdĩam ꝑti
bona: qm̃ finis legis xꝑc ad iusticiam
om̃i credenti. Minister ẽ xꝑi. usq ad
illud opus magnȩ caritatis. quod ẽ ani¬
mã suã ꝓ fr̃ibus ponere: hoc ẽ enim &
dicturus ẽ: cum ꝓ istis fecisti ꝓ me fe¬
cisti. De tali quippe oꝑe. etiam se mini¬
strum facere. & appellare dignatus ẽ:
ubi ait. Sicut filius hominis ñ uenit
ministrari s ministrare: & animã su¬
am ponere ꝓ multis. Hinc gͦ ẽ unus¬
quisq minist̾ xꝑi: unde ẽ minister
& xꝑc. Sic ministrantẽ xꝑo. honorifica¬
bit pat̾ eius honore illo magno. ut
sit cum filio eiꝰ: nec umqmͣ deficiet
felicitas eius. Cum gͦ auditis fr̃es

Expanded text:
cere, non de jactantia; non aliud ibi cere, non de jactantia; non aliud ibi quaerere quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera , id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere charitaChristo ministrat, recteque illi dicetur: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Nec ea tantum quae ad misericordiam bona; quoniam finis legis Christus ad justitiam omni credenti , minister est Christi usque ad illud opus magnae charitatis, quod est animam suam pro fratribus ponere: hoc est enim edicturus est: Cum pro istis fecisti, pro me fecisti. De tali quippe opere etiam se ministrum facere et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam ponere pro multis . Hinc est ergo unusquisque minister Christi, unde est minister et Christus. Sic ministrantem Christo honorificabit Pater ejus, honore illo magno, ut sit cum Filio ejus, nec unquam deficiat felicitas ejus. 13. Cum ergo auditis, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
furaretur: ꝑ illum tam̃ etiam necessa¬
ria parabantur. Hinc ẽ illud qd̾ cũ
ei diceret dñs. quod facis fac celeriter:
arbitrati sunt quidã quod eum uisse¬
rit ꝓpt̾ diem festum necessaria p̃para¬
re: uel indigentibꝰ aliquid dare. Nullo
mͦ igit᷑ de huiuscemodi ministris dice¬
ret d̾ñs. uͥ sum ego ibi erit & minist̾
m̃s: & siquis mͥ ministrauerit honori¬
rificabit eum pat̾ m̃s: qm̃ iudam ta¬
lia ministrantem. reꝓbatum potius.
qmͣ honoratum uidemus. Ut quid
gͦ alibi querimꝰ. quid sit ministrare
xꝑo: & ñ potiꝰ in istis ipsis uerbis ag¬
noscimus: Cum enim dixit. siquis
mͥ ministrat me sequatur: hoc intel¬
ligi uoluit. ac si diceret. Si quis me ñ
sequitur: ñ mͥ ministrat. Ministrãt
uias ambulet meas. ñ suas: sicut ali¬
bi scriptũ est. Qui se dicit in xꝑoma¬
nere: debet sicut ille ambulauit.
& ipse ambulare. Debet etiam si por¬
rigit esurienti panẽ: de miscdia fa¬

Expanded text:
furaretur, per illum tamen etiam necessafuraretur, per illum tamen etiam necessaria parabantur . Hinc est illud quod cum ei diceret Dominus, Quod facis, fac celeriter; arbitrati sunt quidam, quod eum jusserit propter diem festum necessaria praeparare, vel indigentibus aliquid dare . Nullo modo igitur de hujuscemodi ministris diceret Dominus, Ubi sum ego, ibi erit et minister meus; et, Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus: quoniam Judam talia ministrantem, reprobatum potius quam honoratum videmus. Utquid ergo alibi quaerimus quid sit ministrare Christo, et non potius in istis ipsis verbis agnoscimus? Cum enim dixit, Si quis mihi ministrat, me sequatur; hoc intelligi voluit, ac si diceret, Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. Ministrant vias ambulet meas, non suas: sicut alibi scriptum est, Qui se dicit in Christo manere, debet sicut ambulavit ille, et ipse ambulare . Debet etiam, si porrigit esurienti panem, de misericordia fa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cum illo. Ubi enim bene erit sine
illo: Aut quando ẽẽ male poterit cũ
illo: Audi euidentius. Siquis mͥ mi¬
nistrauerit: honorificabit eum pater
m̃s. Quo honore: nͥ ut sit cum filio eiꝰ:
Quod enim superus ait. ubi ego sũ
illic & minist̾ m̃s erit: hoc intelligit᷑
exposusse cum dicit. honorificabit
eum pater m̃s. Nam quẽ maiorem ho¬
norẽ acciꝑe poterit ad optatus: quam
ut sit ubi est unicus: Non ȩqualis
factus diuinitati:. s consotiatus ȩt̃ni¬
tati. Quid sit autem ministrare xꝑo.
cui oꝑi merces tanta ꝓponitur: hoc po¬
tius debemus inquirere. Si enĩ hoc
putauerimꝰ ẽẽ xꝑo ministrare. ea quȩ
sunt corpori necessaria p̃parare. aut
cenanti cibum coquere uł apponere.
uł poculum dare. potumq miscere:
fecerunt hoc illi qui potuerunt eum
in corpore habere presentem. sicut
martha. & maria: qñ & lazarus unus
& loculos ip̃se habebat: & quãius ex
eis quȩ mittebantur sceleratissime

Expanded text:
esse cum illo. Ubi enim bene erit sine esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando esse male poterit cum illo? Audi evidentius. Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quod enim superius ait, Ubi ego sum, illic et minister meus erit; hoc intelligitur exposuisse cum dicit, honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus, quam ut sit ubi est Unicus; non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? 12. Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta proponitur, hoc potius debemus inquirere. Si enim hoc putaverimus esse Christo ministrare, ea quae sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare potumque miscere; fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in coMartha et Maria, quando et Lazarus unus et loculos habebat ipse. Et quamvis ex eis quae mittebantur scelera
Abbreviated transcription (Latin):
dm tuum. Petro autem dixit: signifi¬
cans qua morte clarificaturus erat
deum. Cum esses iunior cingebas te:
& ibas quo uolebas. Cum autẽ senue¬
ris: alt̾ te cinget. & feret quo tu ñuis.
Ubi satis expresfit: ñ a seipso. s ab alio
debere occidi. qui uestigia sequit᷑ xꝑi.
Cum gͦ cause articulus uenerit ut hec
conditio ꝓponatur. aut faciendum ẽẽ
contra dĩ preceptũ. aut ex hac uita e¬
migrandii: quoꝵ duoꝵ homo cogatur
alterum eligere. comminante mortẽ
ꝑsecutore: ibi eligat dõ dilecto mori:
quã offenso uiuere. Ibi oderit in hoc
mundo animã suã: ut in uitã ȩt̾nam
custodiat eã. Siquis mͥ ministrat: me
sequatur. Quid ẽ me sequat᷑: nͥ me imi¬
ut sequamur uestigia eius. Fece quod
dictum ẽ : siquis mͥ ministrat. me sequa¬
tur. Quo fructu: Qua mercede: Quo
premio: Et ubi sum inquit ego illic
& minist̾ m̃s erit. Gratis ametur: ut
oꝑis quo ministratur illi. precium sit

Expanded text:
Deum tuum . Petro autem dixit, signifiDeum tuum . Petro autem dixit, significans qua morte glorificaturus erat Deum: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui vestigia sequitur Christi. Cum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid eut sequamur vestigia ejus. Ecce quid dictum est, si quis mihi ministrat me sequatur? quo fructu? qua mercede? quo praemio? Et ubi sum, inquit, ego, illic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi, pretium sit
Abbreviated transcription (Latin):
re: ne ꝑdaᷤ. Noli amare in hac uita: ne ꝑdas
in ȩterna uita. hoc autẽ qͦd posteriꝰ drci:
magis habere uidetur eugłicus sensus.
Sequit᷑ enim. Et qui odit animã suã
in hoc mundo: in uitam ȩt̾nam custodit
eam. Ergo quod supͣdictum ẽ. qui amat.
sub intelligitur in hoc mundo: ipse itaq
do: in uitam et̃nam ipse custodit. Mag¬
na & mira sententia: quẽ admodum sit
hominis in animam suam amor. ut pe
reat: odium ne pereat. Si male amaue¬
ris: tunc odisti. Si bene oderis: tunc a¬
masti. Felices qui oderunt eustodiendo:
ne ꝑdant amando. S uide ne tibi sub¬
repat. ut te ipsum uelis interimere: sic
intelligendo. quod debes odisse in hoc
mundo animam tuam. Hinc enim qͥ¬
dam maligni atq ꝑuersi. & in seipsis
crudeliores. & sceleratiores homicidȩ:
flammis se donant: aquis prefocant:
p̃cipitio collidunt & pereunt. Hoc xꝑc
ñ docuit: immo etiam diabolo p̃cipiti¬
um suggerenti respondit. Redi retro
satanas: scͥptum ẽ. Non temptabis dñm

Expanded text:
amare in hac vita, ne perdas in aeterna vita. Hoc autem quod posterius dixi, magis habere videtur evangelicus sensus; sequitur enim: Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. Ergo quod supra dictum est: Qui amat, subintelligitur, in hoc mundo; ipse itaquedo, in vitam aeternam ipse custodit eam. Magna et mira sententia, quemadmodum sit hominireat, odium ne pereat! Si male amaveris, tunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et pereunt. Hoc Christus non docuit, imo etiam diabolo praecipitium suggerenti respondit: Redi retro, satanas; scriptum est, Non tentabis Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
hec erant scͥpta de eo. & hȩc fecerunt
ei: id est ñ alia fecerunt ei. quã illa
quȩ erant scͥpta de eo. Recolentes
hoc inuenerunt qd scđm eloquia
ꝓpħarum. in pullo asine sederet.
Testimonium gͦ ꝑhibebat turba. quȩ
erat cum eo qñ lazarum uocauit de
monum̃to: & suscitauit eum a mor

Expanded text:
haec scripta erant de eo, et haec fecerunt haec scripta erant de eo, et haec fecerunt ei, id est, non alia fecerunt ei, quam illa quae erant scripta de eo. Recolentes hoc invenerunt quod secundum eloquia Prophetarum in pullo asinae sederit. 7. Testimonium ergo perhibebat turba quae erat cum eo quando Lazarum vocavit de monumento, et susc
Abbreviated transcription (Latin):
cui diceretur. Noli timere: ecce rex tu¬
us uenit. sedens suꝑ pullum asinȩ. Hȩc
filia sion. cui diuinitus ista dicuntur:
in illis erat ouibus. quȩ uocẽ pastoris
audiebant. In illa erat multitudine
quȩ dnm uenientem tanta deuotio¬
ne laudabat: tanto agmine deduce¬
bat. Ei dictum ẽ. noli timere. Illum
agnosce: qui a te laudatur. Et noli
trepidare. cũ patitur: quia ille sangͥs
funditur. ꝑ que tuũ delictum deleat᷑.¬
& uita reddatur. S pullũ asinȩ in
quo nemo sederat. hoc enim apud
alios eugłistas inuenitur: intelligimꝰ
popłm gentium. qui legem dni non
acceꝑat. Asinam uͦ. quia utrumq
ium̃tum dno adductum ẽ. plebem
eius quȩ ueniebat ex popło isrł: ñ in¬
domitã plane. s quȩ presepe dni ag¬
nouit. Hȩc ñ cognouerunt discipłi
eius primũ. s qñ glorificatus ẽ iħc:
id ẽ qñ uircutẽ suȩ resurrectionis
ostendit. tunc recordati sunt. quia

Expanded text:
cui diceretur, Noli timere: ecce rex tucui diceretur, Noli timere: ecce rex tuus venit sedens super pullum asinae. Haec filia Sion cui divinitus ista dicuntur, in illis erat ovibus quae vocem pastoris audiebant; in illa erat multitudine quae Dominum venientem tanta devotione laudabat, tanto agmine deducebat. Ei dictum est, Noli timere: illum agnosce qui a te laudatur, et noli trepidare cum patitur; quia ille sanguis funditur, per quem tuum delictum deleatuet vita reddatur. Sed pullum asinae in quo nemo sederat hoc enim apud alios evangelistas invenitur intelligimus populum Gentium, qui Legem Domini non acceperat. Asinam vero quia utrumque jumentum Domino adductum est plebem ejus quae veniebat ex populo Israel, non indomitam plane, sed quae praesepe Domini agnovit. 6. Haec non cognoverunt discipuli ejus primid est, quando virtutem suae resurrectionis ostendit: tunc recordati sunt quia
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩt̾num consulat: quod in regnum
cȩlorum. credentes. sꝑantes. amantesq
ꝑducat. Dei gͦ filius ȩqualis patri. uer¬
bum ꝑ quod facta sunt omĩa. quod rex
ẽẽ uoluit ifrł: dignatio ẽ. ñ ꝓ motio.
Miserationis indicium est: ñ potestatis
augmentũ. Qui enim appellatus est
in t̾ra rex iudeorum: in cęlis est dñs
angłorum. Et inuenit iħc asellum: &
sedit suꝑ eum. Hic breuit̃ dictum ẽ.
Nsam quẽadmodum sit factũ: apud
alios eugłistas plenissime legitur. Adhi¬
betur autem huic facto ꝓpħicum testi¬
monium: ut appareret quod maligni
principes iudeorum. eũ ñ intelligebãt:
Sin quo implebantur quȩ legebant. In¬
Suenit gͦ iħc asellum. & sedit suꝑ eum:
sicut scͥptum est. Noli timere filia sẏon:
Secce rex tuus uenit. sedens fuꝑ pullum
asinȩ. In illo gͦ ppło: erat filia sion. Ipsa
ẽ iherłm: quȩ sion. In illo inqũa ppło
reprobo. & cȩco. erat tam̃ filia sion:

Expanded text:
in aeternum consulat, quod in regnum in aeternum consulat, quod in regnum coelorum credentes, sperantes, amantesque perducat. Dei ergo Filius aequalis Patri, Verbum per quod facta sunt omnia, quod rex esse voluit Israel, dignatio est, non promotio; miserationis indicium est, non potestatis augmentum. Qui enim appellatus est in terra rex Judaeorum, in coelis est Dominus Angelorum. 5. Et invenit Jesus asellum, et sedit super eum. Hic breviter dictum est: nam quemadmodum sit factum, apud alios evangelistas plenissime legitur . Adhibetur autem huic facto propheticum testimonium, ut appareret quod maligni principes Judaeorum eum non intelligebant, in quo implebantur quae legebant. Invenit ergo Jesus asellum, et sedit super eum: sicut scriptum est, Noli timere, filia Sion: ecce rex tuus venit sedens super pullum asinae. In illo ergo populo erat filia Sion: ipsa est Jerusalem quae Sion. In illo, inquam, populo reprobo et caeco, erat tamen filia Sion,
Abbreviated transcription (Latin):
alibi scͥptum ẽ. Pluit dñs a dno. Sed
uerba eius. melius nr̃m dirigunt in¬
tellectum: qui ait. Ego ueni in nomine
patris mei: & ñ suscepistis me. Alius
ueniet in nomine suo. hunc suscipietᷤᷤ
Humilitatis enim magist̃ ẽ xꝑe: qui
crucis. Non itaq amittit diuinitatẽ:
qñ nos docet humilitatem. In illa pa¬
tris ẽ ȩqualis: in hac nobis similis. ꝑ qd
patri ẽ ȩqualis: nos ut eẽmus creauit.
Per quod nob̃ est similis: ne periremꝰ
redemit. Has ei laudes turba dicebat.
Osanna benedictus qui uenit in no¬
mine dni : rex ifrł. Qũa crucẽ mentis.
inuidentia pͥncipum iudeorum ꝑpeti
poterat: quando regem suũ xꝑm. tan¬
ta multitudo clamabat: S quid fuit
dño regem ẽẽ isrł: Quid magnũ fuit
regi scłorum: regem fieri hominum:
Non enim rex isrł. xꝑc ad exigendum
tributum. uel ferro exercitum ar-¬
mandum. hostesq uisibilit debellan¬
dos: s rex isrł. quod m̃tes regat: quod

Expanded text:
alibi scriptum est: Pluit Dominus a Domino . alibi scriptum est: Pluit Dominus a Domino . Verba ejus melius nostrum dirigunt intellectum, qui ait: Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me. Alius veniet in nomine suo, hunc suscipietis . Humilitatis enim magister est Christucrucis . Non itaque 582 amittit divinitatem, quando nos docet humilitatem. In illa Patri est aequalis, in hac nobis similis; per quod Patri est aequalis, nos ut essemus, creavit; per quod nobis est similis, ne periremus, redemit. Has ei laudes turba dicebat: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel. Quam crucem mentis invidentia principum Judaeorum perpeti poterat, quando regem suum Christum tanta multitudo clamabat? Sed quid fuit Domino regem esse Israel? Quid magnum fuit regi saeculorum, regem fieri hominum? Non enim rex Israel Christus ad exigendum tributum, vel exercitum ferro armandum, hostesque visibiliter debellandos: sed rex Israel, quod mentes regat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Scesserunt obuiam ei: & clamabant
Osanna benedictus qui uenit in no¬
Smine dñi:. rex isrł. Rami palmarum.
laudes sunt. significantes uictoriam:
quia erat dñs mortem moriendo su¬
ꝑaturꝰ: & tropheo crucis diabolum
mortis principem triumꝑhaturꝰ uox
autẽ obsecrantis. ẽ osanna. sicut ñ¬
nulli dicunt qui hebream lingũa
nouerunt: magis affectum indicais.
quã rem aliqu̾a significans: sicut
sunt in lingua latina. quas int̾iecti
uł cum miramur dicimꝰ o rem mag-¬
nam. Tunc enĩ o nichil significat:
nͥ mirantis affectum. Quod ideo cre¬
dendum ẽ ita ẽẽ: quia neq grecꝰ. neq
latinus hoc int̾pretari potuit: sicut
illud qui dixerit fr̃i suo racha. Nam
& hȩc int̾iectio ẽẽ ꝓhibetur.: affectũ
indignantis ostendens. Benedictus
autem qui uenit in nomine d̾ni rex
isrł. sic potius accipiendum ẽ. ut in
nomine dm̃. in nomine dei patris in¬
telligatur: qmͣius possit intelligi etiã
in nomine suo: quia & ipse dns ẽ. Uñ

Expanded text:
cesserunt obviam ei, et clamabant: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel. » Rami palmarum laudes sunt significantes victoriam, qua erat Dominus mortem moriendo superaturus, et trophaeo crucis diabolum mortis principem triumphaturus. autem obsecrantis est, Hosanna, sicut nonnulli dicunt qui hebraeam linguam noverunt, magis affectum indicans, quam rem aliquam significans: sicut sunt in lingua latina quas interjectios; vel cum miramur, dicimus, O rem magnam! tunc enim, O, nihil significat, nisi mirantis affectum. Quod ideo credendum est ita esse, quia neque Graecus, neque Latinus hoc interpretari potuit: sicut illud, Qui dixerit fratri suo, Racha . Nam et haec interjectio esse perhibetur, affectum indignantis ostendens. 3. Benedictus autem qui venit in nomine Domini, rex Israel, sic potius accipiendum est, ut in nomine Domini, in nomine Dei Patris intelligatur: quamvis possit intelligi etiam i
Abbreviated transcription (Latin):
ñs iħo in sermone quẽ
locutus ẽ discipłis suis
post cȩnã ꝑximus pas¬
sioni. tanqmͣ iturus &
relicturus eos presentia
corporali. cum om̃ib autẽ suis usq in
consũmationẽ scłi futurus p̃sentia spi¬
ritali: exortatus ẽ eos ad ꝑferendas ꝑse¬
cutiones impioꝵ: quos mundi nomine
nuncupauit. Ex quo tamen mundo et¬
am ipsos discipulos elegisse dixit: ut
scirent se gr̃a dĩ eẽ quod sunt. suis autẽ
uiciis fuisse quod fuerant. Deinde ꝑse¬
cutores & suos & ipsoꝵ uideos euidenter
exp̃ssit: ut om̃ino appareret etiam ipsos
mundi dampnabilis appellatione. con¬
clusos. qui ꝑsequuntur scõs. Cumq de
illis diceret quod ignorarent eum aquo
missus ẽ. & tam̃ odissent. & filium & pa¬
trem. hoc ẽ. & eum qui missus ẽ. & eum
a quo missus est: de quibus om̃ib in ali¬
is sermonib iam disseriumus: ad hoc
ꝑuenit ubi ait. Qt ad impleatur sermo
qui in eorum lege scͥptus ẽ: quia odio¬
me habuerunt gratis. Deinde tanqmͣ

Expanded text:
s in sermone quem locutus est discipulis suis post coenam, proximus passioni, tanquam iturus et relicturus eos praesentia corporali, cum omnibus autem suis usque in consummationem saeculi futurus praesentia spirituali, exhortatus est eos ad perferendas persecutiones impiorum, quos mundi nomine nuncupavit: ex quo tamen mundo etiam ipsos discipulos se elegisse dixit, ut scirent se Dei gratia esse quod sunt, suis autem vitiis fuisse quod fuerunt. Deinde persecutores et suos et ipsorum Judaeos evidenter expressit, ut omnino appareret etiam ipsos mundi damnabilis appellatione conclusos, qui persequitur sanctos. Cumque de illis diceret quod ignorarent eum a quo missus est, et tamen odissent et Filium et Patrem, hoc est, et eum qui missus est, et eum a quo missus est, de quibus omnibus in aliis sermonibus jam disseruimus; ad hoc pervenit ubi ait, Ut adimpleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis. Deinde tanquam