comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiunt. ⁊ p̃cerita obliuiscentes. in ea q̃
añ st̃ extendunt᷑. Ad hoc enĩ lexista p̃ce¬
pit. ut cũ in his ĩplendõ homo defecerit:
ñ se extollat suꝑbia tumidꝰ. s ad gr̃am con-¬
fugiat fatigatꝰ ac sic eũ lex t̾rendo ad xp̃m¬
diligendũ pedagogi perducat officio.¬
Nuid ẽ aũ aliud iusticia cum in nobis
ẽ. uel quelibet uirtꝰ qua recte sapient̃q¬
te. uiuit᷑: quã int̾ĩoris hom. nis pulc̾tu. or
Etcerte scd̾m hanc pulcͥtudinẽ magiᷤᷤ quã

Expanded text:
a obliviscentes in ea quae ante sunt extenduntur. Ad hoc enim lex ista praecipit, ut cum in his implendis homo defecerit, non se extollat superbia tumidus, sed ad gratiam confugiat fatigatus; ac sic eum lex terrendo ad Chridiligendum paedagogi perducat officio.uid est autem aliud iustitia, cum in nobis est, uel quaelibet uirtus, qua recte sapienterque uiuitur, quam interioris hominis pulchritudo? et certe secundum hanc pulchritudinem magis qua
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̾m aũ duriciã cordistui ⁊ cor ĩpenitens
thesaurita ᷤᷤ tͥ iram indie ire ⁊ reuelati¬
oni ᷤᷤ usti iudicii d̃. qͥ reddet uniciq
scd̾m oꝑa sua. Nec tam̃ cũ in do̾sint u¬
niũsa q̃ condidit. inqͥnant eũ qͥ peccant.
de cuiꝰ sapiencia dicit᷑. Attingit aũom
nia ꝓpt̃ suã mundiciã. ⁊ nichil inqͥna¬
tũ ineã incurrit. Oportet enĩ ut si¬
cut d̾mincorruptibilẽ ⁊ incõmutabilẽ.
ita consequent̃ etiã incoiqͥnabilẽ cre¬
damꝰ. Qͥauͦ ⁊ minima bona. hoc ẽ t̃re
na atq mortalia ipse fecit. illo apłi
loco sine dubitatione intelligit᷑. ubi
loquens de m̃bris carnis nr̃e. qr sglo¬
rificat᷑ unũ m̃brum. congaudent om¬
nia m̃bra. ⁊ sipatit᷑ unũ m̃brũ cõpa¬
tiunt᷑ omia m̃bra: etiam hocib ait.

Expanded text:
nitens thesaurizas tibi iram in diem irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicuique secundum opera sua. Nec tamen, cum in deo sint uniuersa, quae condidit, inquinant eum, qui peccant, de cuius sapientia dicitur: adtingit autem omnia propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit. oportet enim, ut sicut deum incorruptibilem et incommutabilem, ita consequenter etiam incoinquinabilem credamna atque mortalia ipse fecit, illo Apostoli loco sine dubitatione intelligitur, ubi loquens de membris carnis nostrae, Quia si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra; et si patitur unum membrum, compatiuntur om
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enĩ in uno corpore multa m̃bra habe¬
mus.om̃ia aũ m̃bra ñ eosdẽ actus habent:
ita nultiunũ corpꝰsumꝰ in ap̃o. singħi aũ
alter alterius m̃bra:. habentes dona diũsa
Qd̾ etiã sacram̃to altari s fidelib noto freq̃n¬
tat eccłia ubi e demonstrat᷑ qd̾ in ea re.
quã offert. ipsa offerat᷑. Merito illi in ce¬
lestib sedib constituti ĩmortales ⁊ beati qͥ
creatoris sui participatione congaudent:
cuiꝰ et̃nitate firmi. cuiꝰ cũtate certi. cuiꝰ

Expanded text:
sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eosdem actus habent, ita multi unum corpus sumus in Christo. singuli autem alter alterius membra, habentes dona diuersa Quod etiam sacramento altaris fidelibus noto frequentat ecclesia, ubi ei demonstratur, quod in ea re, quam offert, ipsa offeratur. lestibus sedibus constituti inmortales et beati, qui creatoris sui participatione congaudent, cuius aeternitate firmi, cuius ueritate certi, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib fecit no ᷤ ds dñs. Et illud
qd̾ in psalmo scͥptum ẽ. Ipse dixit.
⁊ facta st̃. Manifestum ẽ qd ñ de
se ista genuerit. s in ũbo atq ĩpe¬
rio fecerit. Qd̾ aũ ñ de se utiq deni¬
chil. Non enĩ erat aliud uñ faceret.
aũ. ñ hoc significat qd̾ de ipso. Qd̾
enĩ de ipso ẽ. potest dic ex ipso: nõ
Ex ipso enĩ celũ ⁊ t̾ra. qr ipse fecit ea.
Sicut aliqͥs homo si gignat filiũ. ⁊ fa¬
ciat domũ. exripso filius. exipso domꝰ.
S filiꝰ de se ipso. domꝰ de t̾ra. ⁊ de ligno.
S hoc qr homo ẽ: qͥ ñ potest aliqͥd etiã
de nichilo facere. D̾s aũ ex qͦ om̃ia.
ꝑquẽ om̃ia. in qͦ om̃ia. ñ opus ha¬
bebat aliqua materra quã ipse ñ
fecerat adiuuari om̃ipotenciã su-¬
am. Cũ aũ audimꝰ om̃ia ex ipso ꝑ ip
sũ ⁊ in ipso. om̃s utiq naturaᷤ incel¬
ligere debemꝰ q̃ naturalit̃ st̃. Neq
enĩ exipsost̃ peccata. q̃ naturã ñ ser¬
uant. s uiciant. Que peccata ex uolun¬

Expanded text:
 fecit nos dominus deus; et illud quod in psalmo scriptum est: ipse dixit, et facta sunt — manifestum, quod non de se ista genuerit, sed in uerbo atque imperio fecerit. quod autem non de se, utique de nihilo; non enim erat aliud, unde faceret. autem non hoc significat quod de ipso. quod enim de ipso est, dicit et ex ipso; non Ex ipso enim coelum et terra, quia ipse fecit ea: Sicut aliquis homo si gignat filium, et faciat domum, ex ipso filius, ex ipso domus: sed filius de ipso, domus de terra et ligno, sed hoc, quia homo est, qui non potest aliquid etiam de nihilo facere. deus autem, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, non opus habebat aliqua materia, quam ipse non fecerat, adiuuari omnipotentiam suam. Cum autem audimus: omnia ex ipso et per ipsum et in ipso, omnes utique naturas intellegere debemus, quae naturaliter sunt. neque enim ex ipso sunt peccata, quae ua. turam non seruant. sed uitiant. quae peccata ex uolun
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uͦcõmemorat  conturbat᷑.¬
conuertunt᷑ ad d̾m ab ea deformita¬
te qͥ ꝑcupiditates scl̃ares conformaban¬
t᷑buic scło. reformant᷑ ex illo. audientes
apłm dicentẽ. Nolite conformari hu¬
ic scło. s reformamini in nouitate m̃tis
ur̃e: ut incipiat illa imago ab illo re
formari. a qͦ formataẽ. Nonenĩ refor¬
mare se ipsam potest. sicut potuit de:¬

Expanded text:
Qui vero commemorati convertuntur ad Dominum ab ea deformitate, qua per cupiditates saeculares conformabantur huic saeculo, reformantur ex illo, audientes Apostolum dicentem, Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate mentis vestrae : ut incformari, a quo formata est. Non enim reformare seipsam potest, sicut potuit de
Abbreviated transcription (Latin):
cut te ipsũ. In his inqͥt duob p̃ceptis. tota
lerpendet ⁊ ꝓpħe. Qͥcquid gͦ d̾i lege ꝓhi¬
bem̃. ⁊ qͥcquidiubemur facere. ad hoc ꝓ¬
hibem᷑ ⁊iubemur. ut duo ista cõpleamꝰ.¬
ta Et forte generaliᷤ ꝓhibitio ẽ. ñ concupis¬
ces. ⁊ gñalis iussio. diliges. Uñ breuit ⁊¬

Expanded text:
 te ipsum. in his, inquit, duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. quicquid ergo dei lege prohibemur et quicquid iubemur facere, ad hoc prohibemur et iubemur, ut duo ista compleamus. et forte generalis prohibitio est: non concupisces, et generalis iussio: diliges. unde breuit
Abbreviated transcription (Latin):
fide. sine qua ĩpossibile ẽ placere d̾o. ex qua
iustꝰ uiuit. q̃ ꝑdilectionẽ oꝑatur. añ quã
⁊ sine qua om̃ino nulla cuiusquã bona

Expanded text:
qua impossibile est deo placere, ex qua iustus uiuit, quae per dilectiouem operatur, ante quam et sine qua omnino nulla cuiusquam bona
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentes. Neq enĩ dpxist fiat homo
scd̾m genꝰ. s faciamꝰ hominẽ ad imagi¬
nẽ isimilitudinẽ nr̃am. ut no ᷤ ꝓbemꝰ ss
q̃ sit uoluntas tua. Ad hoc enĩ dispen¬
sator illetius generans ꝑ eiugłm filioᷤ.
ne semꝑ paruulos haberet qͦs lacte nu¬
criret. ⁊ tanqͣm nutͥx foueret. reforma¬
mini inqͥt in nouitate m̃tis ur̃e ad ꝓ¬
bandũ uos q̃ sit uolunta s d̾. qd bonũ.
fiat hemo. s faciamꝰ: nec dicis scd̾m ge¬
nꝰ s. ad imaginẽ ⁊ similitudinẽ nr̃am.
Mente qppe renouatꝰ. ⁊ conspicienᷤ intel ¶ la¬
lectã ueritatẽ ⁊ iam. homine demon ctatu¬
stratore ñ indiget. ut suũ genꝰ ĩmuet᷑: ugłu sx¬
s te demonstrante ꝓbat ipse q̃ sit uo cundũ¬
iuntas tua: qd̾ bonũ ⁊ bnplacitum. ⁊ hi. lxx¬

Expanded text:
t homo secundum genus, sed: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, ut nos probemus, quae sit uoluntas tua. ad hoc enim ille dispensator tuus generans per euangelium filios, ne semper paruulos haberet, quos lacte nutriret et tamquam nutrix foueret: reformamini, inquit, in nouitate mentis uestrae ad probandum uos, quae sit uoluntas dei, quod bonum fiat homo, sed: faciamus, nec dicis: secundum genus, sed: ad imaginem et similitudinem nostram. mente quippe renouatus et conspiciens intellectam ueritatem tuam homine demonstratore non indiget, ut suum genus imitetur, sed te demonstrante probat ipse, quae sit uoluntas tua, quod bonum et b
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e opus qd̾ agitur ut sc̃a societate
inhertamiꝰ d̾o. relatum scilicet ad illum
finẽ boni. qͦueracit̃ beat ẽe possimꝰ. Uñ
⁊ ipsa miscdia quahomini subuenit᷑ s
ñ ppt̃ dm̃ fit. non ẽ sacͥficuo. Et si enim
ab homine fit. uł offert᷑. tam̃ sacͥficiuo
res diuina ẽ. ita ut hoc qͦq uocabulo
idlatini uetere ᷤᷤ appellauerint. Uñ ip¬
se homo di nomine consec̃tu. ⁊ dõ uotꝰ
inqͣntũ mundo morit᷑ ut d̾o uiuat sa

Expanded text:
omne opus, quod agitur ut sancta societate inhaereamus Deo, relatum scilicet ad illum finem boni, quo ueraciter beati esse possimus. Unde et ipsa misericordia, qua homini subuenitur, si non propter Deum fit, non est sacrificium. Etsi enim ab homine fit uel offertur, tamen sacrificium res diuina est, ita ut hoc quoque uocabulo id Latini ueteres appellauerint. Unde ipse homo Dei nomine consecratus et Deo deuotus, in quantum mundo moritur ut Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ni in nouitate m̃tis ur̃e: ad ꝓbandum
uoᷤ q̃ sit uoluntas d̃. qd̾ bonũ ⁊ placitũ.
⁊ ꝑfectum. Sigͦ non in mole neq in di¬
stantib ꝑ loca sua partib sicut corpora.
siue cernunt᷑. siue cogitant᷑: s in uirtu¬
te intelligibil qualis ẽ iusticia. m̃tẽ s¬
dicimꝰ. seu nouimꝰ. seu uolumꝰ pulcrã.

Expanded text:
ni in nouitate mentis uestrae ad probandum uos, quae sit uoluntas dei, quod bonum et placitum et perfectum. si ergo non in mole neque in distantibus per loca sua partibus, sicut corpora siue cernuntur siue cogitantur, sed in uirtute intellegibili, qualis est iustitia, mentem dicimus seu nouim
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ob aliud fiant. nͥ ut amiseria liberem᷑.
ac ꝑ hoc ut beati simꝰ. qd̾ ñ fit nisi bono
illo de qͦ dictum ẽ. mͥ aũ adherere dõbo¬
nũ ẽ. ꝓfecto efficit᷑ ut tota ipsa redẽpta
ciuitas hoc ẽ congregatio societaᷤᷤq scoꝵ.
uniũ sale sacͥficiũ offerat᷑ dõ ꝑsacerdotẽ
magnũ. Q etiã se ipsũ optulit in passi¬
one ꝓ nobis. ut tanti capitis corpꝰ essemus
scd̃m formã serui. Hanc enĩ optulit. in
hac oblatus ẽ: qr scdm hanc mediator ẽ.
In hac sacerdo ᷤᷤ. in hac sacͥficiũ. Cũ itaq
no ᷤᷤ hortatus ẽet apłs. ut exhibeamꝰ cor¬
pora nr̃a hostiã uuiam. scãm. d̾o placen¬

Expanded text:
n ob aliud fiant, nisi ut a miseria liberemur ac per hoc ut beati simus quod non fit nisi bono illo, de quo dictum est: Mihi autem adhaerere Deo bonum est: profecto efficitur, ut tota ipsa redemta ciuitas, hoc est congregatio societasque sanctorum, uniuersale sacrificium offeratur Deo per sacerdotem magnum, qui etiam se ipsum obtulit in passione pro nobis, ut tanti capitis corpus essemus, secundum formam serui. Hanc enim obtulit, in hac oblatus est, quia secundum hanc mediator est, in hac sacerdos, in hac sacrificium est. Cum itaque nos hortatus esset apostolus, ut exhibeamus corpora nostra hostiam u
Abbreviated transcription (Latin):
stigiũ. In illa enĩ tͥnitate sũma origo ẽ¬
rerũ omniũ. ⁊ ꝑfectissima pulcritudo:⁊
beatissima delectatio. Itaq illatria⁊
a se inuicẽ det̃minari uident᷑. ⁊ in se in¬
singła in om̃ib. ⁊ unũ om̃ia. Qui uidet
hoc uel ex parte. uł ꝑ specłm ⁊ in enigma¬
te. gaudeat cognoscens dm̃i: ⁊ sicut dm
honoret ⁊ gr̃as agat. Q aũ ñuidet. tendat¬
ꝑ pietatẽ ad uidendum. ñ ꝑcecitatẽ ad
calũpniandũ. q̃m unus ẽ ds. s tam̃ tͥnita ᷤ.
Nec confuse accipiendum ẽ. ex qͦ om̃ua per
quẽ om̃ia. in qͦ om̃ia. nec diis multis. s

Expanded text:
igium. In illa enim Trinitate, summa est origo rerum omnium, et perfectissima pulchritudo, et beatissima delectatio. Itaque illa tria, et se invicem determinari videntur, et in se inomnia in omnibus, et unum in omnibus. Qui videt hoc vel ex parte, vel per speculum et in aenigmate, gaudeat cognoscens Deum, et sic Deum honoret, et gratias agat. Qui autem non videt, tendper pietatem ad videndum; non per caecitatem ad calumniandum. Quoniam unus est Deus, sed tamen Trinitas. Nec confuse accipiendum est, Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia: nec diis multis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uere. hoc ẽ esse. Unũ om̃ia canqͣm uer¬
bũ ꝑfectũ. cu ñ desit aliqͥd: ⁊ ars que¬
dã om̃ipotentis atq sapientiꝰ dei. ple¬
na om̃iũ rationũ uiuentiũ incõmuta¬
biliũ ⁊ om̃s unum in ea. sicut ipsa unũ
de uno.cum qͦ unũ. Ibi nouit om̃ia dͥs.
q̃ fecit ꝑ ipsã. Et ido cũ decedant ⁊ suc¬
cedant tẽpora. ñ decedit aliqd uel suc¬
cedit sciencie di. Non enĩ hec q̃ creata
st̃ id̾osciunt᷑ adõ. qr facta st̃. ac ñ po¬
tiuis ideo fact̾a sunt uł mutabilia.¬
qr ĩmutabilit̃ ad̾osciunt᷑. Ille gͥ in¬
effabilis quidã cõplerus patͥs ⁊ ima¬
ginis non ẽ sine ꝑfruitione. sine ca Tex libi¬
ritate. sine gaudio. Illa gͦ dilectio. de de nat᷑¬
lectatio. felicitas. uel beatitudo: sita boni.¬
men aliqua humana uoce digne di-¬
gitate atq ubertate ꝑfundens om̃s cre¬
atura ᷤ ꝓ captu eaꝵ. ut ordinẽ suũ. de¬
neant. ⁊ locis suis acquiescant. Hec gͥ¬

Expanded text:
 unum omnia: tanquam Verbum perfectum, cui non desit aliquid, et ars quaedam omnipotentis atque sapientis Dei, plena omnium rationum viventium incommutabilium; et omnes unum in ea, sicut ipsa unum de uno, cum quo unum. Ibi novit omnia Deus quae fecit per ipsam, et ideo cum decedant et succedant tempora, non decedit aliquid vel succedit scientiae Dei. Non enim haec quae creata sunt, ideo sciuntur a Deo, quia facta sunt: ac non potiu immutabiliter a Deo sciuntur? Ille igitur ineffabilis quidam complexus Patris et imaginis, non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa igitur dilectio, delectatio, felicitas, vel beatitudo, si tamen hmana lingua vel voce digne digitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum, ut ordinem suum teneant, locis suis acquiescant. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet dñm esse solum: cui seruitus
illa debet᷑. que latria greco uocabu¬
lo nuncupat᷑. Ipsũ enum ũbumẽ in
lege ubi scͥptum ẽ. Dñm dm tuũ
adorabis. ⁊ illi sol seruies. Quẽ si
dñm patrem tantummꝰ dixerimꝰ.
respondebit᷑ nobis. Ergo lãtria do¬
mino filio ñ debet᷑. Qd̾ nefas ẽ dici. S¬
Si aũ debetur. quomͦ uni tantũ de

Expanded text:
scilicet deum esse solum, cui seruitus illa debetur, quae latria Graeco uocabulo nuncupatur. ipsum enim uerbum est in lege, ubi scriptum est: Dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. quem si deum patrem tantum modo dixerimus, respondebitur nobis: \'Ergo latria deo filio non debetur\', quod nefas est dici. si
Abbreviated transcription (Latin):
animaꝵ:⁊ ordinẽ aliquẽ petit. aut te¬
net. sicut st̃ corpora uel collocatione cor¬
poꝵ. atq amores. aut delectationes ani¬
maꝵ. Oportet gͥ ut creatorẽ ꝑ ea q̃ facta sc̃
intellectũ c̃spicienteᷤᷤ tͥnitatẽ intelligamꝰ. cuiꝰ

Expanded text:
animarum; et ordinem aliquem petit aut tenet, sicut sunt pondera vel collocationes corporum, atque amores aut delectationes animarum. Oportet igitur ut Creatorem, per ea quae facta sunt, intellectum conspicientes , Trinitatem i
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e bũ ꝑ qd̾ factum ẽ qd̾ substancialit̃ ⁊ na¬
turalit factum ẽ: ⁊ donũ benignitatis
eiꝰ qua placuit ⁊ concilratũ ẽ auctori suo.
ut ñ int̾iret qͥcquid ab eo ꝑ ũbũ factum
ẽ. Unũ dm qͦ creatore iuuimꝰ. ꝑquẽ re¬
formati sapient̃ uuumus. quẽ diligen¬
des ⁊ qͦ fruentes beate uuuimꝰ. Unũ d̾m
ex qͦ om̃ia ꝑ quẽ om̃ia. in qͦ om̃ia. ips gła¬

Expanded text:
d substantialiter et naturaliter factum est; et Donum benignitatis ejus, quo placuit et conciliatum est auctori suo, ut non interiret quidquid ab eo per Verbum factum est: unum Deum quo creatore vivimus, per quem reformati sapienter vivimus, quem diligentes et quo fruentes beate vivimus: unum Deum ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, ipsi g
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃: cuiꝰ corpora nr̃a esse dixerat tem¬
plũ: Debetur gͦ latria sp̃ui sc̃o. Nã
si templũ ei facere sicut salomon fe¬
cit de lignis ⁊ lapidib iuberem᷑. utiq
faciendo templũ latriã exhiberemꝰ.
ñ facimus. s sumꝰ e ꝑ hoc si ⁊ patri
⁊ filio ⁊ sp̃ui scõ latria debet᷑ ⁊ erhibe¬
tur a nobis. de qͦ dictum ẽ dñm dm̃ tu¬
um adorabis. ⁊ illi soli seruies: ꝓcul

Expanded text:
m, cuius corpora nostra esse dixerat templum? debetur ergo latria spiritui sancto. nam si templum ei facere, sicut Salomon fecit, de lignis et lapidibus iuberemur, utique faciendo templum latrian exhibere conn facimus, sed sumus! Ac per hoc, si et patri et filio et spiritui sancto latria debetur et exhibetur a nobis, de qua dictum est: Dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies, procul
Abbreviated transcription (Latin):
es. Non enĩ duos aut tres deo ᷤ fi¬
des catholica p̃dicat. s ipsam tͥnitatẽ
unũ dm̃. Nonut eadẽ cͥnita ᷤᷤ simul
possit aliq̃ndo pater. aliq̃ndo filius.
nitas ñnis unꝰ ds. Qͥa ⁊cũ dicisset apłs
ex qͦ om̃ia. ꝑ quẽ om̃ia. in qͦ omnia. tͥni-¬
tatẽ ipsam insinuasse credit᷑. nec tam̃
ñ habet patrẽ. de quo sit. filius aũ de
patre ẽ ut sit. atq ut ill coet̃nus sit.
Imago enĩ si ꝑfecte implet illud cuuis
imago ẽ ipsa coequat᷑ei. ñ illud ima
⁊ pͥma egualitas. ⁊ pͥma similitudo.
nulla in redissidens. ⁊ nullomͦ ine¬
qualis. ⁊ nulla ex parte dissimiliᷤ. s
acdidentidẽ respondenᷤ ei cuiꝰ unago

Expanded text:
e: non enim duos aut tres deos fides catholica praedicat, sed ipsam Trinitatem unum Deum: non ut eadem Trinitas simul possit aliquando Pater, aliquando Filius, nitas nonnisi unus Deus. Quia et cum dixisset Apostolus: Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia , Trinitatem ipsam innon habet Patrem de quo sit, Filius autem de Patre est ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imaget prima aequalitas, et prima similitudo, nulla in re dissidens, et nullo modo inaequalis, et nulla ex parte dissimilis, sed ad identidem respondens ei cujus imago
Abbreviated transcription (Latin):
disti ⁊ tam̃ erigis Bonitas enĩ eiꝰ qui
ꝓmisit dabit: ne in maliciã fides con-¬
ũtatur. Qͥ aũ fallit. malus ẽ. Dõ aũ
dedimꝰ do. qͣndo cotũ qd̃ scimus ⁊ qͦd
habemꝰ boni. ab illo habemꝰ: Nichil ei
gͦ dedimꝰ. Non ẽ quẽ ad modũ ista uoce
erigamꝰ debitorẽ dm̃. maxime dicente
nobi ᷤᷤ apło. Qͥs enĩ cognouit sensum
dñi. aut qͥs consiliarius eiꝰ fuit: aut qͥs
pͥor dedit ill ⁊ ret̾buet᷑ ex Illo gͦ modo¬
possumꝰ erigere dñm d̾m nr̃m. ut di¬
camꝰ. Redde qͦd ꝓmisisti. qr fecimus
qd uissisti. Et hoc tu fecisti. qͥ laboran
cauit d̾s. qr colui d̃m. Qmͦ coluisses. si
uocatꝰ ñ fuisses: Si ꝓpterea te uocauit

Expanded text:
disti, et tamen exigis. Bonitas enim ejus qui promisit dabit, ne in malitiam fides convertatur. Qui autem fallit, malus est. Deo autem dedimus Deo, quando totum quod sumus, et quod habemus boni, ab illo habemus? Nihil ergo ei dedimus. Non est quemadmodum ista voce exigamus debitorem Deum, maxime dicente nobis Apostolo, Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit? aut quis prior dedit illpossumus exigere Dominum nostrum, ut dicamus: Redde quod promisisti, quia fecimus quod jussisti: et hoc tu fecisti, quia laboracavit Deus, quia colui Deum. Quomodo coluisses, si vocatus non fuisses? Si propterea te vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
rita lib̾atusᷤ. cĩ si digna susꝰ meritoꝰ redderent̃
ñ esset nisi dampnatꝰ: Nulla ne gͥ sunt
merita iustoꝵ: St̃ plane. qr iustist̃.S
ut iusti fierent. merita ñ fuert̃. Iusti
enĩ facti st̃. cũ iustificati st̃. S sicut
dicit apłs. iustificati gͣtis ꝑ grãm ipuiꝰ.¬

Expanded text:
st liberatus. cum, si digna suis meritis redderentur. non esset nisi damnatus? nullane igitur sunt merita iustorum? sunt plane, quia iusti sunt. sed ut iusti fierent, merita non fuerunt: iusti enim facti sunt, cum iustificati sunt sed, sicut dicit apostolus, iustificati gratis
Abbreviated transcription (Latin):
tre om̃ia ñ ex filio.⁊ ꝑfiliũ om̃ia ñ ꝑ
patrẽ: qͣndoquidẽ quelibet coꝵ apłs
uoluerit hoc loco intelligi. ex ipso in¬
qͥt ⁊ ꝑ ipsũ ⁊ in ipso st̃ om̃ia: Sigͦ siue
de patre. siue de filio uerissime tam̃
dicit᷑. qd̾ ex ipso ⁊ ꝑ ipsũ ⁊ in ipso st̃ om¬
nia. sine dubio patͥs ⁊ filii demonstra¬
tur equalitas. Si au q̃m ñ nomina¬

Expanded text:
tre omnia, non ex Filio; et per Filium omnia, non per Patrem: quandoquidem quemlibet eorum Apostolus voluerit hoc loco intelligi, Ex ipso, inquit, et per ipsum, et in ipso sunt omnia? Si ergo sive de Patre sive de Filio, verissime tamen dicitur, quod ex ipso et per ipsum, et in ipso sunt omnia; sine dubio Patris et Filii demonstratur aequalitas. Si autem quoniam non nomina
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi gła iniustificandis impiis g̃cuita
constituere. ut sui p̃cedat aliqͥd meriti.¬
quasi pͥores uolentes dare. ut ret̾ͥbuat᷑
ei ᷤs ab illo de qͦ dictumẽ. qͥs pͥor dedit illi.
⁊ retbuet᷑ er. ⁊ sua putantes p̃ire merita
ad illũ de qͦ audiunt. aut potiꝰ audire
nolunt. qͣm ex ipso ⁊ ꝑ ipsũ un ipso st̃
om̃ia. Quaꝵ aũ diuiciaꝵ ẽ altitudo
sapiencie ⁊ sciencie eiꝰ. ex his st̃ diuiciȩ
głe eiꝰ in uasa miscdie q̃ uocat in adop¬
tionẽ. Quas diuiciaᷤᷤ nocas uult facere
etiã ꝑuasa irȩ. q̃ ꝑfecta st̃ in ꝑditionẽ.
Et q̃ sc̃ me inuestigabiles. nͥ de quib in
psalmo canit᷑: uniũse uiȩ dñi miscd̾ia

Expanded text:
ipsi gloria in justificandis impiis gratuita constituere, ut sui meritiquasi priores uolentes dare, ut retribuatur eis ab illo, de quo dictum est: Quis prior dedit illi et retribuetur ei? et sua putantes praeire merita ad illum, de quo audiunt aut potius audire nolunt: Quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia. quarum autem diuitiarum est altitudo sapientiae et scientiae eius, ex his sunt diuitiae gloriae eius in uasa misericordiae, quae uocat in adoptionem. quas diuitias notas uult facere etiam per uasa irae, quae perfecta sunt in perditionem. et quae sunt uiae inuestigabiles. nisi de quibus in psalmo can
Abbreviated transcription (Latin):
Nũquid ñ ex filio st̃ om̃ia. qͣndoquidem
ipse dicit. quecũq pater facit. hec ⁊ filiꝰ
similit facitꝰ Si aũ ita distingui s. ut
ñ sint ꝑ patrẽ om̃ia. s expatre: nec om̃ia
sint ex filio. s ꝑfiliũ: quis eoꝵ tͥ uidetur
esse ille de qͦidem apłs dicit. oaltitudo
diuiciaꝵ sapienciȩ ⁊ scienciȩ d̃. quã in¬
scrutabilia st̃ uidicia eiꝰ ⁊ inuestigabiles

Expanded text:
io sunt omnia: quandoquidem ipse dicit, Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ? Si autem ita distinguis, ut non sint per Patrem omnia, sed ex Patre; nec omnia sint ex Filio, sed per Filium: quis eorum tibi videtur esse ille de quo idem apostolus dicit, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles
Abbreviated transcription (Latin):
Conclusit enĩds om̃ia in incredulita¬
te ut omniũ misereat᷑. HoN
hocideo dictũ ẽ qd̾ sit nemin̾ẽ dãpna¬
turꝰ. s suꝑiꝰ apparet. uñ sit dictum. ¶e¬
Nã cũ de iudes postea credituris apls¬
loqueret᷑ ad gentes. ad quas utiq iã
credentes conscͥbebat epłas: sicut enĩ prb̃n¬
uos inqͥt aliqͣndo ñ credidistis dõ. nc̃
aũ miscd̾iã consecuti estis illoꝵ incre¬
dulitate. sic ⁊ hii nunc ñ credider̃t in
ur̃a miscdĩa ut ⁊ ipsi miscdiã conse¬
do blandunt᷑. atq ait. Conclusit e¬
nĩ d̾s om̃s in infidelitate. ut omniũ
misereat᷑. Qͦs om̃s: nisi de quib lo¬
quebat᷑. tanqͣmdicens. ⁊ uo ᷤᷤ ⁊ illo s
p̃destinauit conformes fieri imagi¬
nis filii su om̃s in infidelitate con¬
clusit: ut de amaritudine infideli¬
tatis suȩ penitendo confusi. ⁊ ad dul¬
cedinẽ miscdĩȩ di credendo conũsi
clamarent illud inpsalmo. Quam
multa multitudo dulcedini ᷤᷤ tue
dñe. quã abscondisti timentib te.

Expanded text:
Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur, non ideo dictum est, quod sit neminem damnaturus, sed superius apparet unde sit dictum. Nam cum de Iudaeis postea credituris aploqueretur ad gentes, ad quas utique iam credentes conscribebat epistulas: Sicut enim uos, inquit, aliquando non credidistis Deo, nunc aui nunc non crediderunt in vestra misericordia, ut et ipsi misericordiam consedo blandiuntur, atque ait, Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur. Quos omnes, nisi de quibus loquebatur, tanquam dicens, et vos et illospraedestinavit conformes imaginis Filii sui , omnes in infidelitate conclusit: ut de amaritudine infidelitatis suae poenitendo confusi, et ad dulcedinem misericordiae Dei credendo conversi, clamarent illud in Psalmo, Quam multa multitudo dulcedinis tuae. Domine, quam abscondisti timentibus te,
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsodi ũbo pͥor faciendã ẽẽ cogno¬
uit. ut postremo cũ audimꝰ repeti. ⁊
dici qd̃ fecit d̾s. iã intelligamꝰ in suo
genere fieri ipsã creaturã. Porro cũ
audimꝰ. ⁊ uidit d̾s qr bonuo ẽ. intel¬
ligamꝰ benignitati di placuisse qd̾̃
factũ ẽ: ut ꝓmͦ sui generis maneret
ꝗd placuit ut fieret. cũ sp̃c di suꝑfe¬
rebat᷑ suꝑaquã.: Aut qͥs pͥor dedit il

Expanded text:
in ipso dei uerbo prior faciendam esse cognoin ipso dei uerbo prior faciendam esse cognouit, ut postremo, cum audimus repeti et dici, quod fecit deus, iam intellegamus in suo genere fieri ipsam creaturam. porro cum audimus: et uidit deus, quia bonum est, intellegamus benignitati dei placuisse, quod factum est, ut pro modo sui generis maneret, quod placuit, ut fieret, cum spiritus dei superfereba
Abbreviated transcription (Latin):
siuis in pͥma luciᷤ conditione forma tione¬
tis. pͥus ds ostendebat qd̾ erat deinceps sco-¬
creaturꝰ. Neq enĩ intellectum dei ¶ex se¬
nossent: nͥ qͣntum ipse monstrasset.
Qͥs enĩ cognouit intellectũ dñs aut qͥs
consiliariꝰ illi fuit: aut qͥs pͥor dedit
illi. ⁊ retͥbuet᷑ ei Qm̃ exipso ⁊ ꝑ ipsũ
⁊ in ipso st̃ om̃ia. Ex ipso gͦ discebant
angħi. cũ in eis fieret cognitio cre¬
aturȩ deinceps faciendȩ. ac deinde
fieret ingenere ꝓprio. Quappt̃ iã
luce facta inqua intelligimꝰ ab
et̃na luce formatam rationalem crea¬
turã: cũ inceterss creandi ᷤ reb audimꝰ.
⁊ dirit d̾s fiat: intelligamꝰ ad et̾nitatẽ
ũb di recurrentẽ scͥpture intentionẽ.
Cũ uͦ audimꝰ. ⁊ sic ẽ factuoꝵ: intelligamꝰ
in creatura intellectuali factã cogni¬
tionẽ rationiᷤᷤ q̃ in ũbo di ẽ condende
creaturȩ: ut in ea natura pͥus quodã
mͦ facta sit quã antiore qͦdã motu.

Expanded text:
suis in prima lucis conditione formatis prius deus ostendebat, quod erat deinceps creaturus. neque enim intellectum dei nossent, nisi quantum ipse monstrasset. quis enim cognouit intellectum domini? aut quis consiliarius illi fuit? aut quis prior dedit illi, et retribuet in ipso sunt omnia. ex ipso ergo discebant angeli, cum in eis fieret cognitio creaturae deinceps faciendae, ac deinde fieret in genere proprio. Quapropter iam luce facta, in qua intellegimus ab aeterna luce formatam rationalem creaturam, cum in ceteris creandis rebus audimus: et dixit deus: fiat, intellegamus ad aeternitatem  dei recurrentem scripturae intentionem. cum uero audimus: et sic est factum, intellegamus in creatura intellectuali factam cognitionem rationis, quae in uerbo dei est, condendae creaturae, ut in ea natura prius quodam modo facta sit, quae anteriore quodam motu
Abbreviated transcription (Latin):
int̃posita creatura c̃. Quare ipsã quoq
uĩtatẽ nulla ex parte dissimilẽ in ipso
⁊cũ ipso uenerem᷑. q̃ forma ẽ om̃iũ q̃ ab
uno facta st̃. ⁊ adunũ nitunt᷑. Uñ appa¬
ret sp̃italib animis ꝑ hanc formã facta¬
ee om̃ia. q̃ sola ĩplet qd appetunt om̃ia.
Que tam̃ om̃ia neq fierent a patre ꝑfiliũ
neq sius finib salua e̾ent. nͥ d̾s sũme bo¬
nus esset: qui ⁊ nulli naturȩ q̃ ab ipso a¬
lio bona ẽe posset. inuidit: ⁊ inbono ipso
alia qͣntum uellent. alia qͣntũ possent.
ut manerent. dedit. Quare ipsũ donuo
d̃i cũ patre ⁊ filio eque incõmutabile co¬
lere ⁊ denere noᷤ conuenit un̾iꝰ substan¬
fact sumꝰ. a quo ꝑire ñ ꝑmissi sumus.
Principiũ ad qd̾ recurrimꝰ : ⁊ forma quã
sequim᷑. ⁊ gr̃a qua reconciliam᷑. Unumr

Expanded text:
re ipsam quoque Veritatem nulla ex parte dissimilem in ipso, et cum ipso veneremur, quae forma est omnium, quae ab uno facta sunt, et ad unum nituntur. Unde apparet spiritualibus animis, per hanc formam esse facta omnia, quae sola implet quod appetunt omnia. Quae tamen omnia neque fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset: qui et nulli naturae, quae ab ipso bona esse posset, invidit; et in bono ipso alia quantum vellent, alia quantum possent, ut manerent dedit. Quare ipsum Donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile colere et tenere nos convenit: unius substanfacti sumus; a quo perire non permissi sumus; principium ad quod recurrimus, formam quam sequimur; gratiam qua reconciliamur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽꝰ Recte omnino. Quemadmodũ
enim legitime fact̾um ẽ. ut homo
qui noluit obedire dño suo. non ei
seruiret caro ipsius. Suprate dñs
tuus. infra te caro tua. Serui me¬
liori: ut seruiat tͥ inferior. Contẽp¬
sisti suꝑiorem: dorqueri ᷤ ab inferio¬
ri. Ista ẽ gͦ lex peccati: ipsa ẽ ⁊ mor¬
tis. Ppeccatum enim mors. Qua
die manducaueritis. morte morie¬
lib̾auitꝰ Primũ indulgenciaoi¬
omniũ pecratoꝵ dedit. Ipsa ẽ enĩ
lex. de qua in psalmo dicitur deo:
⁊ de lege tua miserere mei. Lex mi¬
bonam.Lex sp̃c uitȩ lib̾auit te a
lege peccati ⁊ mortiᷤ. Iudistis et a¬
liam legem peccati et mortis. Quod
enim impossibile erat legi in quo in¬
firmabatur ꝑ carnẽ. Hec gͦ lex terci¬
o loco que nominata nescio quid q̃si
ñ implet. lex autem illa spirituᷤ us¬
dȩ impleuit: qr te de lege peccati ⁊
mortis lib̾auit. Lex itaq ista que
loco t̃cio nominata ẽ. ipsa ẽ lex que

Expanded text:
e recte omnino lex dicitur, quia legitime factum est ut homini, qui noluit obedire Dserviret caro ipsius. Supra te Dominus tuus, infra te caro tua. Servi meliori, ut serviat tibi inferior. Contempsisti superiorem, torqueris ab inferiore. Ista est ergo lex peccati, ipsa est et mortis. Per peccatum enim mors. Qua die manducaveritis, morte morieliberavit? Primo omnium indulgentiam peccatorum dedit. Ipsa est enim lex, de qua in Psalmo dicitur Deo: Et de lege tua miserere mei . Lex mibonam: Lex spiritus vitae liberavit te a lege peccati et mortis. Audistis et aliam legem peccati et mortis. Quod enim impossibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem. Haec ergo lex tertio loco quae nominata est, nescio quid quasi non implet: lex autem illa spiritus vitae implevit; quia te de lege peccati et mortis liberavit. Lex itaque ista, quae loco tertio nominata est, ipsa Lex quae
Abbreviated transcription (Latin):
Luctabatur s ñ subiuigabat᷑. Sed
qr uolebat nec hoc habere contra qd̃
luctaretur: id̾o dicebat. non qd̾ uolo
ago. Concupiscere nolo: ⁊ concupisco.
oculos pugnam suam: ne timere ᷤ tu¬
Iam. Si enim hoc ñ dirisset beatus a¬
⁊płs. quando uideres concupiscenciã¬
moueri in memb̾s tuis cui tu ñ con¬
sentires: tam̃ cum eam moueri ui¬
deres. forsitan de te desꝑares:⁊ diceres.
Si ad dm̃ ꝑtinerem: sic ñ mouerer. Hi¬
de apłm pugnantem.⁊ noli te face¬

Expanded text:
Luctabatur, non subjugabatur. Sed Luctabatur, non subjugabatur. Sed quia nolebat nec hoc habere contra quod luctaretur, ideo dicebat: Non quod volo, ago. Concupiscere nolo, et concupisco. oculos pugnam suam, ne timeres tuam. Si enim hoc non dixisset beatus Apostolus, quando videres moveri concupiscentiam in membris tuis, cui tu non consentires; tamen cum eam moveri videres, forsitan de te desperares et diceres: Si ad Deum pertinerem, sic non moverer. Vide Apostolum pugnantem, et noli te face
Abbreviated transcription (Latin):
sis uel cecis oculis õberrabantꝰ Absit.
Nam unde adam nomina posuit
uolatilib ⁊ bestiis quando ad eũ
cuncta animalia adducta st̃ quibꝰ
nomina imponebat. si ñ uidebat:
Deĩ dictum ẽ. Nidit mulier lignũ.
qr placet ocłis ad iudenduoi. Ergo
oculos aꝑtos habebant ⁊ nudi erant.
⁊ ñ confundebant᷑. Iꝑti sunt autẽ
oculi eoꝵ ad aliquid qd̾ ñdum sen
uert̃ tegendum: consuerunt inqͥt
folia ficulnea ⁊ fecerunt sͥ succinc¬
toria. Qd̃ terer̃t̃: ibi senser̃t. Eoce
unde trahitur originale peccatũ:
it quem uirgo concepit: soluit il¬
lud qui uenit sine illo: soluit illd̾
qui ñ uenit ex illo. Nñ unus ⁊ unꝰ:
UInꝰ ad mortem. unus admitam. Ho¬
mo pͥmus ad mortem: homo sed̃s
aduitam. S quare ad mortẽ ille
homo: Quia tantum homo. Qua¬
re ad uitam iste homo: Quia d̾̃s
qr uult concupiscere. ⁊ tamen con¬
ulteria. Absit. Non ascendant
tales cogitationes in cor ur̃m.

Expanded text:
sis vel caecis oculis oberrabant? Absit. sis vel caecis oculis oberrabant? Absit. Nam Adam unde nomina imposuit volatilibus et bestiis, quando ad eum cuncta animalia adducta sunt ? Quibus nomina imponebat, si non videbat? Deinde dictum est, Vidit mulier lignum, quia placeret oculis ad videndum. Ergo oculos apertos habebant; et nudi erant, et non confundebantur. Aperti sunt autem oculi eorum ad aliquid quod nunquam senverunt tegendum. Consuerunt, inquit, folia ficulnea, et fecerunt sibi succinctoria . Quod texerunt, ibi senserunt. Ecce unde trahitur originale peccatum, it, quem virgo concepit. Solvit illud, qui venit sine illo: solvit illud, qui non venit ex illo. Unde unus et unus: unus ad mortem, unus ad vitam. Homo primus ad mortem, homo secundus ad vitam. Sed quare ad mortem ille homo? Quia tantum homo. Quare ad vitam iste homo? Quia Deus  non concupiscere, et tamen conulteria? Absit. Non ascendant tales cogitationes in cor nostrum.
Abbreviated transcription (Latin):
induerit ĩmortalitatem. Ubi ẽ uor tͥ¬
umphiꝰ Tunc fiet sermo qui scͥptris ẽ.
Absorpta ẽ mors in uictoria. Dicant tri¬
umphandes. ubi ẽ mors contentio tua.
Dicemus gͦ quandoq dicemus: ⁊ ipsum
quandoq non erit longe. Non enioi
tantum remanet seculo. quantũ iam
ẽ. q ipsa concupiscencia cum qua na¬
ti sumus finiri ñ potest quamdui uiui¬
mus. Cocidie minui potest. finiri non
potest. Pillam dictum ẽ hoc nr̃m cor¬
pus mortis. De ipsa dicit apłs. Conde¬
lector enim legi dei. scd̾m interiorẽ ho¬
minem. Uidco aũ aliam legem in men¬
bͥs meis. repugnantem legi mentis mee.
contempta ⁊ tͣnsgressa ẽ pͥma lex. Que
ẽ pͥma lexꝰ Quam in ꝑadiso accepit
homo. Nomne nudi erant. ⁊ ñ confun¬
debantur: Quare nudi ⁊ ñ confun
membͥs nr̃is repugnans legi mentis
Fecit homo factum puniendum: ⁊ inue¬
nit motum pudendum. Manducaue¬
runt contͣ int̃dictum: ⁊ aꝑti sunt oculi
eoꝵ. Quid enimꝰ Prus in ꝑadiso clau¬

Expanded text:
immortalitatem: ibi est vox triumphi: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Dicant triumphantes: Ubi est, mors, contentio tua . Dicemus ergo; quandoque dicemus; et ipsum quandoque non erit longe. Non enim tantum remanet de saeculo, quantum jam est, quia ipsa concupiscentia, cum qua nati sumus, finiri non potest quamdiu vivimus: quotidie minui potest, finiri non potest. Per illam dictum est hoc nostrum mortis corpus. De ipsa dicit Apostolus: Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem. Video autem aliam legem in membris meis contempta et transgressa est prima lex. Quae est prima lex? Quam in paradiso accepit homo. Nonne nudi erant, et non confundebantur? Quare nudi erant, et nomembris repugnans legi mentis? Fecit homo factum puniendum, et invenit motum pudendum. Manducaverunt contra interdictum, et aperti sunt oculi eorum. Quid enim? prius in paradiso clau
Abbreviated transcription (Latin):
dubio liberabit. Quid ẽ ꝓmagno
qd̾ gemi sᷤ: Quid ẽ qd̃ dici ᷤ quis
me liberabit: Mortaliᷤ loque¬
ris: moriturus loqueris. Separa¬
tio mortis a carne quandoq uen¬
tura ẽ. Ppter breuitatem uitȩ ñ
longe ẽz ꝓpter cotidianos casus
quandoq sit nescis. Ergo siue fe¬
stines. siue tardes: omnis uita hu¬
mana breuis ẽ. Quid ꝓ magno
gemis ⁊ dicis: quis me lib̾abit de
corpore mortis huius: Gr̃a dei ꝑ¬
quandoq in ultimo suo acarne
soluuntur: Non illo die a corpo¬
re mortis huuis lib̾abuntur Cu
quid ẽ quod ꝓmagno gr̃e dei uis¬
tribuere. qr de corpore mortis huius
lib̾aberis: Respondet tͥ apłs. Si sen¬
sum eius cepimus. ĩmo qr dño adui¬
uante sine dubio cepimus. respondet
tͥ ⁊ dicit. Scio quid loquar. Paganos
dicis lib̾ari a corpore mortis huius
qr ueniet dies ultimus uite huius:
⁊ soluuntur ad tempus acorpore mor¬
tis huiusꝰ Q̾eniet dies qͣndo omnes
qui sunt in monumentis audient

Expanded text:
dubio liberabit. Quid est quod pro dubio liberabit. Quid est quod pro magno gemis? Quid est quod dicis, Quis me liberabit? Mortalis loqueris, moriturus loqueris. Separatio mentis a carne quandoque ventura est: propter brevitatem vitae nunquam longe est; propter quotidianos casus quando sit, nescis. Ergo sive festines, sive tardes, omnis vita humana brevis est: quid pro magno gemis, et dicis, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? CAPUT quandoque die ultimo a carne solventur? non illo die a corpore mortis hujus liberabuntur? Tu quid est quod pro magno gratiae Dei tribuere, quia de corpore mortis hujus liberaberis? Respondet tibi Apostolus, si sensum ejus cepimus, imo quia Domino adjuvante, sine dubio cepimus; respondet tibi Apostolus, et dicit: Scio quid loquar. Paganos dicis liberari a corpore mortis hujus, quia veniet dies ultimus vitae hujus, et solventur ad tempus a corpore mortis hujus. Veniet et dies, quando omnes qui sunt in monumentis audient
Abbreviated transcription (Latin):
tiuum: s ex carne. Captiuum: s ex
parte. Nam mens repugnat:⁊ conde¬
lectatur legi dei. Sic enim intelligere
debemus. si desipso apłs loquit᷑. Iam gͦ
si mens ñ consentit peccatotitillanti.
suggerenti. blandienti. si mens ñ con¬
sentit. qm habet alia ᷤᷤ interuis delecta¬
tiones suas. delectationib carns nul¬
la ex parte conferendas: sigͦ ñ consentl.
⁊ ẽ in me quiddam mortuum. ⁊ qͥddam
non consentit. Numquid ipsa morᷤ
ñ est in teꝵ Numquid illud qd mor¬
tuum ẽ ñ ꝑtinet adte Quid inde¬
sperandum ẽ: Miser ego homo.
Et si ñ in mente: tamen in carne.
Miser homo. Nũ enim in m̃te ho¬
mo: ⁊ in carne ñ homo: Quis e¬
nim unquã carnem suam odio
habuit: Miser ego homo quis
me liberabit de corpore mortis hu¬
ius: Quid ẽ hoc fr̃s: Quasi ca¬
rere uult corporeꝰ Quid festina ͤ
Si tantum ibi ẽ intentiotua ut cor¬
pore careas: mors quandoq uen¬
tura ẽ: ⁊ te a corpore isto mortis
dies adueniens ultimus ꝓcul

Expanded text:
ex carne; captivum, sed ex parte. Nam mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic enim intelligere debemus, si de se ipso Apostolus loquitur. Jam ergo si mens non consentit peccato titillanti, suggerenti, blandienti; si mens non consentit, quoniam habet alias interius delectationes suas, delectationibus carnis ex nulla parte conferendas: si ergo non consentit, et est in me quiddam mortuum, et quiddam non consentit. Numquid ipsa mors non est in te? Numquid illud quod mortuum est, non pertinet ad te? Adentum.--Miser ego homo: etsi non in mente, tamen in carne miser homo. Non enim in mente homo, et in carne non homo. Quis enim unquam carnem suam odio habuit ? Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Quid est hoc, fratres? Quasi carere vult corpore. Quid festinas? Si tantum ibi est intentio tua, ut corpore careas; mors quandoque ventura est, et te ab isto corpore mortis dies adveniens ultimus procul
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi. ⁊ contra obscuritatem
ũboꝵ suoꝵ cogitationes hominũ
commoueri. Sensit quid possit con
ut tu ñ inuenias quid diceres. qd¬
gͦ dicemus inquid: Hoc sequitur.
Quid gͦ dicemus: Lex peccatum est:
Absit. e̾ Ino ũbo legem soluit: legis
accusatorem dampnauit. Auc̃tori¬
tatem apłi contra me ꝓferebas õ
c̾toritatem: appende ũbum. ⁊ cape
inde consilium. Audi. Iex pecca¬
tum ẽs Absit. Audi absit. Quid¬
gͦ dicemus. qr diri passiones pec¬
catoꝵ que ꝑ legem sunt oꝑabant᷑
in menibͥs nr̃is ut fructum fer¬
rent morti: qr diri euacuati sumꝰ
a lege mortis in qua detinebamur:
qr dixri seruiamus in nouitate spc̃.
⁊ ñ in uetustate lutere. ler pecca¬

Expanded text:
intelligi, et contra obscuritatem verborum suorum cogitationes hominum commoveri: sensit quid possis diceut tu non invenias quod diceres. go dicemus, inquit? Hoc sequitur. Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit. Uno verbo Legem absolvit, Legis accusatorem damnavit. Auctoritatem Apostoli contra me proferebas, o ctoritatem, appende verbum, et cape inde consilium. Audi, Lex peccatum est? Absit. Audi, Absit. Si dicemus? quia dixi, Passiones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti; quia dixi, Evacuati sumus a Lege mortis, in qua detinebamur; quia dixi, Serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae: Lex pecca
Abbreviated transcription (Latin):
cendo: nec tamen illicitȩ concupis¬
Nulla gͦ condempnatio ẽ nunc his
qui sunt in &ͦ ihu. His qui sunt in
carne condempnatio ẽ: his qui st̃
in xp̃o iħu nulla condempnatio
ẽ. Et ne putares hoc postea futu¬
rum: ido addidit. nunc. Postea a¬
lud expecta: ut nec concupiscencia
a nec ipsa erit. Nulla gͦ condemp
Non sint solliciti qd̾ uidetur adhuc
ẽẽ lex in menbͥs. repugnans legi
mentis. Nulla enim condempna
bat paulo añ. uideo aliam legem
in menbͥs meis repugnantem legi
mentis meȩ. ⁊ captuiantem me in
lege peccati.que ẽ in menb̾s mes :
S me dicebat ex carne. ñ ex mente.
Q bi ẽ gͦilla ler sinulla condempna¬
tio ẽ his qui sunt in icͦ ihus Lexe¬

Expanded text:
cendo, nec tamen illicitae concupiscendo, nec tamen illicitae concupisNulla ergo condemnatio est nunc his qui sunt in Christo Jesu . His qui sunt in carne condemnatio est: his qui sunt in Christo Jesu nulla condemnatio est. Ne putares hoc postea futurum, ideo addidit, nunc. Postea illud exspecta, ut nec concupiscentia a nec ipsa erit. Si enim non sint solliciti, quod videtur adhuc esse lex in membris repugnans legi mentis. Nulla enim condemnatibat paulo ante. Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati quae est in membris meis ? Sed me dicebat ex carne, non ex mente. Ubi ergo illa lex, si nulla condemnatio est his qui sunt in Christo Jesu? Lex e
Abbreviated transcription (Latin):
iegi peceati. In qua conclusione demõ¬
strauit apłs ad hoc se dixisse que supra
batur consentiendo. s carne concupis¬
cendo. Hoc enim peccati nomine ap¬
pellat. uñ oriuntur cuncta peccata:
idẽ ex carnal concupiscencia. Quicqͥd
enim ẽ peccatoꝵ indicts. in factiᷤ. in co¬
gitationib ñ eroriuntur nͥ mala cupi¬
ditate: ñ eroriuntur nͥ ex illicita delec¬
tatione. Huic gͦ illicite delectationi si
resistamus. si ñ consentiamus. si ñ ue
lud arma ministremus: ñ regnat pec¬
catum in nr̃o mortali corpore. Pecca¬
tum enim añ regnum ꝑdit. ⁊ sic perit.
In hac gͦ uita qͣntum ad sc̃õs attineo ni¬
num ꝑdit. in alia perit. Hic eni regnĩ
ꝑdit. quando pꝰ concupiscencias nr̃as
ñ imus: ibi aũ perit. quando dicetur u
ẽ contentio tua. Ergo cũ dirisset. apłs
mente seruio legi dei. carne autẽ leg
pecat. ñ dando menbra omittendis
iniquitatib s tantum concupis¬

Expanded text:
legi peccati. In qua conclusione, elegi peccati. In qua conclusione, estravit Apostolus, ad hoc se dixisse quae suprabatur consentiendo, sed carne concupiscendo. Hoc enim peccati nomine appellat, unde oriuntur cuncta peccata, id est, ex carnali concupiscentia. Quidquid enim est peccatorum in dictis, in factis, in cogitationibus, non exoriuntur nisi ex mala cupiditate, non exoriuntur nisi ex illicita delectatione. Huic ergo illicitae delectationi si resistamus, si non consentiamus, si membra velut arma non ministremus; non regnat peccatum in nostro mortali corpore. Peccatum enim ante regnum perdit, et sic perit. In hac ergo vita, quantum ad sanctos attinet, regnum perdit, in alia perit. Hic enim regnum perdit, quando post concupiscentias nostras non imus: ibi autem perit, quando dicetur, Utio. Ergo cum dixisset Apostolus, Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati; non dando membra committendis iniquitatibus, sed tantum concupis
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ adico. Et qui ñ nouerunt. legant.
uł audiant. In lege peccata uocaban¬
cur. etiam sacͥficia que ꝓpeccatis of¬
ferebantur. Habes cum uictuna ꝓ
pacato adduceretur: dicitlex. Po¬
nant manus suas sacerdotes super
peccatum: idẽ suꝑ uic̾timam ꝓpec¬
cato. Et quid ẽ aliud quã ap̃e sacͥfi¬
cium ꝓpeccato: Sicut ⁊ xp̃c inquit
dilexit uos: ⁊ tradidit semet ipsum
ꝓ uob̾ oblationem ⁊ hostiam deo in
odorem suauitatis. Ecce de q̾ peccato
dampnauit pecratum. De qus sa¬
crificio qd factus est ꝓ peccats. iñ damp¬
nauit peccatum. Ipsa ẽ lex sp̃c uite que
lib̾auit te a lege peccati⁊ mortiᷤ. qr lex il¬
la altera lex sitterȩ. leriubenᷤ. bona est
quidem mandatum sc̃m. iustum ⁊ bo
num: s infirmabatur ꝑ carnem. ⁊ qd̾
qͦ lex ut dicere ceperam t̾ ostendat pec¬
catum: alia tollat. Ostendat peccatũ
lex littere: tollat peccatum lex gr̃e.Igͥ
ego ipse mente seruio legi di. carne aut̃

Expanded text:
quod dico: et qui non noverunt, legant, quod dico: et qui non noverunt, legant, vel audiant. In Lege peccata vocabantur etiam sacrificia, quae pro peccatis offerebantur. Habes, cum victima pro peccato adduceretur, dicit Lex, Ponant manus suas sacerdotes super peccatum ; id est, super victimam pro peccato. Et quod est aliud quam Christus sacrificium pro peccadilexit vos, et tradidit semetipsum pro vobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Ecce de quo peccato damnavit peccatum: de sacrificio quod factus est pro peccatis, inde damnavit peccatum. Ipsa est Lex spiritus vitae, quae liberavit te a lege peccati et mortis. Quia lex illa altera, lex litterae, lex jubens, bona est quidem; Mandatum, sanctum, et justum, et bonum: sed infirmabatur per carnem; et quod ergo lex, ut dicere coeperam, tibi ostendat peccatum, alia tollat: ostendat peccatum lex litterae, tur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem
Abbreviated transcription (Latin):
uos obsec̾mus reconciliari d̾o. Et se¬
quitur. Eum qui ñ nouerat pecca¬
tum d̾s cui uos obsecͤmuᷤ reconcili¬
ari. eum qui ñ nouerat peccatum.
ut nossimus iusticia d̃ in ipso. Nũ¬
quid hic potest intelligi peccatum
uide. peccatum udeoꝵ peccatum
cuiusq alterius homiris: cum au¬
dias eum qui ñ nouerat. peccatuo.¬
Ds ap̃m. Ds̃ xp̃m fecit ꝓ nob̾ peccatũ.
Non dicit fecit ꝓ nob peccantem. s fec̃
eum peccatum. Si nefas ẽ dicere pec¬
casse. xp̃m: quis ferat peccatum ẽẽ
tradicere: ñ ei possumus dicere quid
ẽ qd̾ loqueris. Si enim hoc apło di¬
uerimus: ipsi ap̃o dicimus.. Ait enĩ
alio loco. Anuultis exꝑim̃tum acci¬
pere eius qui in me loquitur ap̃cs
Quid gͦ ẽ⁊ Intendat caritaᷤ ur̃a mag¬
num altumq misterium. felices
eritis si intellectum dilexeritis: ad
dilectum ꝑuenericis. Prsus ꝑrsuᷤ¬
tor nr̃ peccatum factus ẽ: ut noꝰ esse¬
mus iusticia d̾ in ipso. Quomodor
Audite legem. Qui nouerunt. seuint

Expanded text:
vos obsecramus, reconciliari Deo. Et sequitur: Eum qui non noverat peccatum. Deus cui vos obsecramus reconciliari, eum qui non noverat peccatum, ut nos simus justitia Dei in ipso . Numquid hic potest intelligi peccatum Judae, peccatum Judaeorum, peccatum cujusque alterius hominis: cum audias: Eum qui non noverat peccatuus Christum fecit pro nobis peccatum. Non dixit, Fecit pro nobis peccantem; sed, fecit eum peccatum. Si nefas est dicere peccasse Christum, quis ferat peccatum esse tradicere. Non ei possumus dicere: Quid est quod loqueris? Si enim hoc Apostolo dixerimus, ipsi Christo dicimus. Ait enim alio loco: An vultis experimentum ejus accipere, qui in me loquitur Christur est? Intendat Charitas vestra magnum altumque mysterium. Felices eritis, si intellectum dilexeritis, et ad dilectum perveneritis. Prorsutor noster peccatum factus est, ut nos essemus justitia Dei in ipso. Quomodo? Audite Legem. Qui noverunt, sciunt