comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
milias ꝓferenti de thesauro suo noua & ue
denegamus. qui noui & ueteris testam̃ti & si
facta nouit. minime uerba nunciauit. Mo¬
y sen quoq doctũ patͥfamilias cõparare ñ pos¬
sumꝰ: qui & si testam̃tũ uetꝰ edocuit: noui tes¬

Expanded text:
ro suo nova et vedenegamus, qui Novi et Veteris Testamenti etsi facta novit, minime verba nuntiavit. Moysen quoque docto patrifamilias comparare non possumus, 1475 qui etsi Testamentum Vetus edocuit, Novi t
Abbreviated transcription (Latin):
iulescunt ei omĩa. deserit habita. congrega¬
ta disꝑgit: mardescit in cȩlestib animꝰ: nil
in t̾renis libet: deforme conspicit᷑ qͥcqͥd de
t̾renȩ rei placebat specie. quia solȩ p̾ciose
margarite cdlaritas fulget in m̃te. De cuius
dilectione recte ꝑsalomonẽ dr. Fortis ẽ ut¬

Expanded text:
ilescunt omnia, deserit habita, congregata dispergit, inardescit in coelestibus animus, nil in terrenis libet, deforme conspicitur quidquid de terrenae rei placebat specie, quia sola pretiosae margaritae claritas fulget in mente. De cujus dilectione recte per Salomonem d
Abbreviated transcription (Latin):
trahunt᷑. Nc̃ enĩ bonos malosq cõmunit̾ qͣsi
ꝑmixtos pisces fidei sagena nos continet. s
E quide pisces qui capti fuernit mutari ñ pos¬
sunt. nos autẽ mali capimur. s in bonitatẽ
ꝑmutamur. Cogitemꝰ gͥ in captione. ne dun.¬
dam᷑ in littore. Ecce qu̾a grata uobis ẽ hocdhrer¬
na die sollempnitas: ita ut se ñ modicũ addi¬
cat: si cui ex hoc conuentil ur̃o deẽẽ contingit.
Qͥd gͦ in illa die acturus ẽ. qͥ a conspectii indtis
rapit̾᷑: ab electoꝵ societate seꝑat᷑: qͥ tenebres¬
cit a lumine: cruciat᷑ ȩtña combustione:
Unde & hanc eande comparationẽ añs sub bre¬
uitate aperit: cũ subiungit. fic erit in con¬
sũmatione scłi. Exib̾t angłi & separabunt
malos de medio uistoꝵ: & mittent eas in

Expanded text:
trahuntur. Nunc enim bonos malosque communiter, quasi trahuntur. Nunc enim bonos malosque communiter, quasi permistos pisces fidei sagena nos continet, sed Et quidem pisces qui capti fuerint mutari non possunt; nos autem mali capimur, sed in bonitate permutamur. Cogitemus igitur in captione, ne dividamur in littore. Ecce quam grata est vobis hodierna solemnitas, ita ut se non modicum addicat, si cui ex hoc conventu vestro deesse contingat. Quid ergo in die illa acturus est, qui a conspectu judicis rapitur, ab electorum societate separatur, qui tenebrescit a lumine, cruciatur aeterna combustione? Unde et hanc eamdem comparationem Dominus sub brevitate aperit cum subjungit: Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum,
Abbreviated transcription (Latin):
& ex omni genere pisciũ congreganti: quȩ
impleta ad litus ducit᷑. & in uasis boni pisces
eligunt᷑. mali autẽ piciunt᷑ foras. Sc̃a autẽ
ȩccłia sagene comparat᷑: quia & piscatorib¬
ẽ commnissa. & ꝑ eã quisq ad ȩt̃nũ regnum
ap̃sentis scłi ftuctib trahitur: ne in ȩt̾nȩ
mortis ꝓfunda mergat᷑. Quȩ ex omni gene¬
re piscium congregat. quia ad peccatoꝵ ue¬
niam sapientes &. fatuos. liberos. & seruos.
diuites & pauperes. fortes & infirmos uocat.
Unde & ꝑ psalmistam do di. Ad te om̃is caro
ueniet. Quȩ sagena scilicet eccl̃ia unruersalit¬
t̃c̃ repletur: cum in fine suo humani generis
sũma concludit᷑. Qũã educunt & secus litus se¬
dent. quia sicut mare scłm. ita scl̃i finẽ significat
litus maris: In qͦscilicet fine boni pisces in uasis
elguntur. mali piciunt᷑ foras: quia & electi
regni luce ꝑdita. ad exteriores tenebras repbi

Expanded text:
 ex omni genere piscium congreganti, quae  ex omni genere piscium congreganti, quae impleta ad littus educitur, et in vasis boni pisces eliguntur, mali autem projiciuntur foras. Sancta Ecclesia sagenae comparatur, quia et piscatoribest commissa, et per eam quisque ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profundo mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, quod ad peccatorum veniam sapientes, et fatuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur, ad te omnis caro veniet . Quae sagena scilicet tunc universaliter repletur cum in fine suo humani generis summa concluditur. Quam educunt, et secus littus sedent, quia sicut mare saeculum, ita saeculi finem significat littus maris; in quo scilicet fine boni pisces in vasis eliguntur, mali projiciuntur foras, quia et electuce regni perdita, ad exteriores tenebras reprobi
Abbreviated transcription (Latin):
ne uite caritas occidit. Nam qu̾e ꝑfecte ab¬
sorbuerit: ad t̾rena foris desideria uelut in¬
sensibilem reddit. Neq em̃ sc̃a hec cuiꝰ hodie
natalicia cȩlebramꝰ mori ꝓ dño potuisset in cor-¬
pore: si prius c̾renis desidiis mortua ñ fuiss
in m̃te. Erecta namiq in uirtutis culmine
animo torm̃ta derisit: p̃mia calcauit: ante
armatos reges & p̾sides ducta stetit. feriente
robustior: udicante sublimior. Quid int̾ hec
nos barbati & debiles dicimꝰ: qui ire ad regna¬
cȩlestia puellas ꝑ ferrum idemꝰ. qͦs ira supe¬
rat suꝑbia inflat. ambitio ꝑturbat. luxuria
inguinat: Quisi adipisci regna cȩloꝵ ꝑ bella
ꝑsecutionũ ñ possumꝰ. hoc ipsũ nobis turpe sit
qͦd dm̃ nolumꝰ saltim ꝑ pacẽ sequi. Ecce nulli
nr̃m hoc tempore dicit ds. pro me morere. s illi¬
cita tantũmodo inte desideria occide. Qui gͦ
in pace subicere carnis dedia̾ia nolumꝰ: qͣndo
simile regnũ cȩloꝵ. sagenȩ in mare misse dr̃.¬

Expanded text:
e vitae charitas occidit: nam quem perfecte absorbuerit, ad terrena foris desideria velut insensibilem reddit. Neque enim sancta haec cujus hodie natalitia celebramus, mori pro Domino potuisset in corpore, si prius a terrenis desideriis mortua non fuisset in mente. Rectius namque in virtutis culmine animus tormenta risit, praemia calcavit, ante armatos reges et praesides ducta stetit: feriente robustior, judicante sublimior. Quid inter haec nos barbati et debiles dicimcoelestia puellas per ferrum videmus, quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria inquinat? Qui si adipisci regna coelorum per bella persecutionum non possumus, hoc ipsum nobis turpe sit, quod Deum nolumus saltem per pacem sequi. Ecce nulli nostrum hoc tempore dicit Deus: Pro me morere, sed: Illicita tantummodo in te desideria occide. Qui ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quando simile est regnum coelorum sagenae in mare missae dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
gis quã exponendũ. Aꝑta & eñ uoce tormen¬
ta peccantium dicta sunt: ne qͥs ad ignorantȩ
suȩ excusationẽ recurreret: siquid de et̃no sup¬
plicio obscure diceret᷑. T̾nde & subd̾it᷑. Intel¬
lexisti hȩc omĩa: dicunt ei. Etiam. Atꝙ in

Expanded text:
tius quam exponendum. Aperta etenim voce tormenta peccantium dicta sunt, ne quis ad ignoratiae suae excusationem recurreret, si quid de aeterno supplicio obscure diceretur. Unde et subditur: Intellexistis haec omnia? Dicunt ei: Utique, Domin
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex his quȩ animꝰ nouit:
surgat ad incognita que ñ nouit: quatinus
uisibilium se eremplo ad inuisibilia rapiat:
& ꝑ eaquȩ usu didicit. quasi confricat᷑ inca¬
lescat. ut ꝑ hoc qͦd sit notum diligere: discat
inuenit homo abscondit. & p̃ gaudio illiꝰ
uuidit & uendit uniuersa quȩ habet: & e¬
nit agrũ llũ. Qua in ie hos quoꝙ notan

Expanded text:
ut ex his quae animus novit surgat ad incognita, quatenus exemplo visibilium se ad invisibiliea quae usu didicit, quasi confricatus, incalescat, ut per hoc quod scit notum diligere, discat invenit homo, abscondit, et prae gaudio illius vadit et vendit universa quae habet, et emit
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ cȩleste ẽ desid̾ium: ager uero in qͦ thes¬
aurus ãbscondit᷑. disciplina studii cȩlestis.
Quem ꝓfecto agrum uenditis om̃ib comparat.
qui uoluptatib carnis renũcians. cuncta sua
t̾rena desich̃a ꝑ discipline cȩlestis custodiam
calcat: ut uiliam qͦ caro blandit᷑ libeat: nn¬
chil quod carnalem uit̾a trucidat sp̃c ꝑhor¬
rescat. Rursũ celeste regnũ negotiatori ho¬
mini sumle dr: qui bonas margaritas querit.
s unã p̃ciosam inuenit: quã udelicet in¬
uentã. omĩa uendens einit: quia qͥ cȩlestis

Expanded text:
 coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per disciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perhorrescat. 2. Rursum coeleste regnum negotiatori homini simile dicitur, qui bonas margaritas quaerit, sed 1473 unam pretiosam invenit, quam videlicet inventam, omnia vendens emit, quia q
Abbreviated transcription (Latin):
Acsi aꝑte diceret᷑. Ille in scã eccl̃ia doctꝰ p̃dicator
ẽ: qui & noua scit ꝓferre de suauitate regni
& uetusta dicere de t̾rore supplicii. ut uel penȩ
t̾reant: qͦs p̃mia ñ inuitant. Audrat de reg¬
no qͦd amet: audiat de supplicio unꝰ qͥsq qͦd
timeat: ut torpentẽ amimiũ & t̾rȩ ue¬
hem̃ter in herentẽ si amor ad rognũ ñ trahit.
timor minet᷑. Ecce enĩ de gehennȩ expressio¬
ne d̾r: ibi erit fletus & stridor dentiũ. Sed qͥa
Nemo em̃ potest &. hic gaudere cũ scło: & illic reg¬
nare cum do. Temporalis itaq leticiȩ fluxa re¬
stringite: carnis uoluptates edomate. Qͥegiuid
animo ex presenti scło arridet. ex consideratio¬
ne etͣm ignis amarescat. qͥcqͥd in m̃te puerilit̾
hilarescit. hoc disciplina iuuenilis sensus coer¬
ceat: ut dum sponte temporalia fugitis: ȩt̾na
gaudia sine labore capiatis

Expanded text:
te diceretur: Ille in sancta Ecclesia doctus praedicator est, qui et nova scit proferre de suavitate regni, et vetusta dicere de terrore supplicii, ut vel poenae terreant, quos praemia non invitant. Audiat de regno quod amet, audiat de supplicio unusquisque quod timeat ut torpentem animum et terrae vehementer inhaerentem, si amor ad regnum non trahit, vel timor minet. Ecce enim de gehennae expressione dicitur: Ibi erit fletus et stridor dentium. Sed quia Nemo etenim potest et hic gaudere cum saeculo, et illic regnare cum Domino. Temporalis itaque laetitiae fluxa restringite, carnis voluptates edomate. Quidquid animo ex praesenti saeculo arridet, ex consideratione aeterni ignis amarescat. Quidquid in mente pueriliter hilarescit, hoc disciplinae juvenilis censura coerceat, ut dum sponte temporalia fugitis, aeterna gaudia sine labore capiatis
Abbreviated transcription (Latin):
rent. eiusq corpus in sepulchro iam
positum custodes ilico deputauerunt¬
& eum qui auctor uite claruerat in
ferni daustris retentum quasi samso
in gara se deprehendisse letati funt.
Sainson uero nocte media non solum
exiit: sed etiam portas tulit. quia
uidelicet redemptor nr̃ ante lucem
resurgens non solum liber de inferuo
exiit: sed etiam & ipsa inferni clau¬
stra destruxit. Portas tulit: & mon¬
tis uerticem subiit: quia resurgendo
claustra inferni abstulit: & ascenden¬
do cęlorum regna penetrauit. Hanc
ergo resurrectionis eius głam fĩs kmm̃i
& post patuit ex ficto tota m̃te dili¬
gamus: pro eius amore moriamur.
Ecce in resurrectione auctoris nr̃i
ministros eius angelos conciues nẽs
agnouimus. Ad horum gͦ cuium is
frequentem sollempnitatem festinen.
his cum necdum uisione possumus.
desiderio & mente ungamur.
Transingremus ad uirtutes auitiis¬

Expanded text:
rent, ejusque corpus in sepulcro jam rent, ejusque corpus in sepulcro jam positum, custodes illico deputaverunt, et eum qui auctor vitae claruerat, in inferni claustris retentum, quasi Samsonem in Gaza se deprehendisse laetati sunt. Samson vero modia nocte non solum exiit, sed etiam portas tulit, quia videlicet Redemptor noster ante lucem resurgens, non solum liber de inferno exiit, sed et ipsa etiam inferni claustra destruxit. Portas tulit, et montis verticem subiit, quia resurgendo claustra inferni abstulit, et ascendendo coelorum regna penetravit. Hanc ergo resurrectionis ejus gloriam, fratreset post patuit ex facto, tota mente diligamus, pro ejus amore moriamur. Ecce in resurrectione auctoris nostri ministros ejus angelos concives nostros agnovimus. Ad horum ergo civium illam frequentem solemnitatem festinemus. His, cum necdum visione possumus, desiderio et mente jungamur. Transmigremus a vitiis ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
cum morientem uiderent: eum se ui¬
cisse crediderunt: nom̃ illius se quasi
extinxisse gauisi sunt. Sed ecce de
morte nom̃ cus ꝑ mundum creuit:
ex qua hunc infidelis turba extinxisse
se credidit: & quȩ gaudebat occisum:
dolet mortuũ. quia hunc ad suã głam
cognoscit ꝑuenisse ꝑ pęnam. Quod
bene in libro udicum samson illius
facta significant. Qui cum garam
ciuitatem philistinorum fuisset in¬
gressus. philistei ingressum eius pro¬
tinus cognoscentes. ciuitatem repen¬
te obsidionibus circum dederunt: cus¬
todes deputauerunt: & sainson for-¬
tissimum se iam comprehendisse ga¬
usi sunt. Sed quid samson fecit ag¬
nouimus. Media nocte portas ciui¬
tatis abstulit: &. montis uerticem as¬
cendit. Quem fis kim̃i hoc in facto
quem nisi redemptorem ur̃m sainson
ille significat: Quid gara ciuitas:
nisi infernum designat: Quid ꝑ phi¬
listeos: nisi udeoꝵ ꝑfidia demonstra¬
tur: Qui cum mortuum dnĩn uide¬

Expanded text:
cum morientem viderent, eum se vicum morientem viderent, eum se vicisse crediderunt, nomen illius se quasi exstinxisse gavisi sunt. Sed ecce de morte nomen ejus per mundum crevit, ex qua hoc infidelis turba exstinxisse se credidit; et quem gaudebat occisum, dolet mortuum, quia hunc ad suam gloriam cognoscit pervenisse per poenam. Quod bene in libro Judicum Samson illius facta significant , qui cum Gazam civitatem Philisthinorum fuisset ingressus, Philisthaei, ingressum ejus protinus cognoscentes, civitatem repente obsidionibus circumdederunt, custodes deputaverunt, et Samson fortissimum se jam comprehendisse gavisi sunt. Sed quid Samson fecit agnovimus. Media nocte portas civitatis abstulit, et montis verticem ascendit. Quem, fratres charissimi, hoc in facto, quem nisi Redemptorem nostrum Samson ille significat? Quid Gaza civitas nisi infernum designat? Quid per Philisthaeos nisi Judaeorum perfidia demonstratur? Qui cum mortuum Dominum vide
Abbreviated transcription (Latin):
bet homo quod in carne sua exhibuit
homo ds: ecce cum dõ homines resur¬
rexisse cognoscimus. & quos puros fu¬
isse homines non dubitamus. Si igitur
menbra nr̃i redemptoris sumus: presu¬
mamus in nobis quod gestum constat
in capite. Si multum nos abicimus:
ultima. quod de menbris eius superi¬
oribus audiuimus. Ecce uero ad
memoriam redit: quod crucifixo
dĩ filio iudȩi insultantes dicebant.
Si rex isrł ẽ: descendat de cruce: &.
credimus ei. Qui si tunc de cruce
descenderet nimirum insultantib
cedens: uirtutem nobis patientiȩ
non demonstraret. Sed exspectauit pau¬
lulum. tolerauit probra. irrisiones sus¬
tinuit. seruauit pacientiam. distulit
aminirationem. E qui de cruce des¬
cendere noluit: de sepulcro surrexit.
Plus igitur fuit de sepulchro surgere.
quam de cruce descendere. Plus fuit
mortem resurgendo destruere: quã
uitam descendendo seruare. Sed cum
udei hunc ad insultationes suas de
cruce descendere minune cernerent.

Expanded text:
bet homo, quod in carne sua exibuit bet homo, quod in carne sua exibuit homo Deus, ecce cum Deo homines resurrexisse cognobimus, et quos puros homines non dubitamus. Si igitur membra redemptoris nostri sumus, praesumamus in nobis quod gestum coin capite. Si multum nos abjicimus, ultima quod de membris ejus superioribus audivimus. 7. Ecce vero ad memoriam redit quod crucifixo Dei Filio Judaei insultantes dicebant: Si rex Israel est, descendat de cruce, et credimus ei . Qui si de cruce tunc descenderet, nimirum insultantibus cedens, virtutem nobis patientiae non demonstraret. Sed exspectavit paululum, toleravit opprobria, irrisiones sustinuit, servavit patientiam, distulit admirationem; et qui de cruce descendere noluit, 1529 de sepulcro surrexit. Plus igitur fuit de sepulcro surgere quam de cruce descendere. Plus fuit mortem resurgendo destruere quam vitam descendendo servare. Sed cum Judaei hunc ad insultationes suas de cruce descendere minime cernerent,
Abbreviated transcription (Latin):
corruptionis: alia incorruptionis.
ua mortis: alia resurrectionis. Sed ue¬
uit mnediator di & hominũ homo. xp̃c
iħc. suscepit unam: & ostendit alterã.
Unam ꝑtulit moriendo: ostendit alte¬
ram resurgendo. Si igitur nobis mor¬
talem uitam scientibus resurrectionẽ
promitteret carnis. & tamen hanc ui¬
sibiliter non exhiberet: quis eius pro¬
missionib crederet: Eactus itaq ho¬
mo apparuit in carne. mori dignratꝰ
ẽ ex uoluntate. resurrexit ex potestate:
& ostendit exemplo: quod nobis ꝓmi¬
sit in premio. Sed fortasse aliquis di¬
cat. lure ille surrexit: qui cum d̃s
eẽt teneri amorte non potuit. Ad
instruendam ergo ignorantiam ur̃am.
ad roborandam infirmitatem: suȩ re-¬
surrectionis exemplum nobis fufficere
noluit. Solus in illo tempore mortiuis
est: & camen solus inimine surrexit.
N am scriptum ẽ. Multa corpora scõrũ
qui dormnierant surrexerunt. Ablata
Nequis enun dicat sperare de se non de

Expanded text:
corruptionis, alia incorruptionis; corruptionis, alia incorruptionis; una mortis, alia resurrectionis. Sed venit Mediator Dei et hominum, homo C suscepit unam, et ostendit alteram. Unam pertulit moriendo, et ostendit alteram resurgendo. Si ergo nobis mortalem vitam scientibus resurrectionem promitteret carnis, et tamen hanc visibiliter non exhiberet, quis ejus promissionibus crederet? Factus itaque homo apparuit in carne, mori dignatus est ex voluntate, resurrexit ex potestate, et ostendit exemplo quod nobis promisit in praemio. Sed fortasse aliquis dicat: Jure ille surrexit qui, cum Deus esset, teneri a morte non potuit. Ad instruendam ergo ignorantiam nostram, ad roborandam infirmitatem nostram, suae resurrectionis exemplum nobis sufficere noluit. Solus in illo tempore mortuus est, et tamen solus minime resurrexit. Nam scriptum est: Multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt . Ablata Ne quis enim dicat: Sperare de se non d
Abbreviated transcription (Latin):
itaq eum ostendit sibi. & tunc prȩ¬
posuit cȩteris : ut ex sua infirmitate
cognosceret. quam misericorditer alie¬
na infirma toleraret. Bene autem
lilcã. ibi eũ uidebitiᷤᷤ sic̃ dix̃ uob̃. Galilȩa
nãq transinig̃tio facta intͣp̃tat᷑. lam qͥp¬
pe redemptor nr̃ apassione ad resur¬
rectionem. amorte ad uitam. apena
ad głam. acorruptione ad incorrupti¬
onem transinigrauerat. E prius post
resurrectionem in galilea adiscipulis
uidetur: quia resurrectionis eius glam
post leti uidebimus: si modo auitiis
ad uirtutum celsitudinem transimi-¬
gramus. Qui ergo in sepulchro nunci¬
atur. in transinigratione ostenditur.
quia is qui in mortificatione carnis ag
sollempnitate de lectionis euuangeli¬
cȩ expositione transcurrimus : sed li¬
bet ut de hac eadem sollempnitate ali¬
quid subtilius loquamur. Duȩ & enu
uite erant: quarum unam nouimus:
alteram nesciebamus. Una quippe
mortalis est: altera imnortalis. Una¬

Expanded text:
itaque ostendit eum sibi, et tunc praeitaque ostendit eum sibi, et tunc praeposuit caeteris, ut ex sua infirmitate cognosceret, quam misericorditer aliena infirma toleraret. Bene autem . Galilaea namque transmigratio facta interpretatur. Jam quippe Redemptor noster a passione ad resurrectionem, a morte ad vitam, a poena ad gloriam, a corruptione ad incorruptionem 1528 transmigraverat. Et prius post resurrectionem in Galilaea a discipulis videtur, quia resurrectionis ejus gloriam post laeti videbimus, si modo a vitiis ad virtutum celsitudinem transmigramus. Qui ergo in sepulcro nuntiatur, in transmigratione ostenditur, quia is qui in mortificatione carnis agnsolemnitate, de lectionis evangelicae expositione transcurrimus, sed libet ut de hac eadem solemnitate aliquid subtilius loquamur. 6. Duae etenim vitae erant, quarum unam novimus, alteram nesciebamus. Una quippe mortalis est, altera im
Abbreviated transcription (Latin):
sed nuncupatiue. Ideo &. locus subimm¬
gitur: ut de quo ihu dictum sit mani¬
festetur. Nararenum. Ẽ causam pro¬
tinus subdidit. Crucifixum. Atq ad¬
didit. Resurrexit. non ẽ hic. Non ẽ
hic dicitur ꝑ presentiam carnis: qui
tamen nusquã deerat ꝑ presentiam
maiestatis. Sed ite dicite discipulis eiꝰ
& petro: quia precedit uos in galilei
Querendum nobis ẽ cur nominatis al¬
cipulis petrus designatur ex nomine.
S ed si hunc angelus nominatim non
exprimeret: qui magistrum negaue¬
rat. uenire inter discipulos non aude¬
ret. Uocatur ergo ex nomine: ne
desperaret ex negatione. Qua in re con¬
siderandum ẽ nobis. cur omĩps d̾s eũ
quẽ cunctȩ eccłiȩ preferre disposueral
ancille uocem ꝑtimescere: &. seipsum
negare ꝑmisit. Quod uimirum mag¬
ne actum eẽ pietatis adispensatione
cognouimus: ut is qui futurus eras
pastor eccłiȩ. in sua culpa disceret: qua¬
liter aliis misereri debuisset. Prius

Expanded text:
sed nuncupative. Ideo et locus subjunsed nuncupative. Ideo et locus subjungitur, ut de quo Jesu dictum sit manifestetur: Nazarenum. Et causam protinus subdidit: Crucifixum. Atque addidit: Surrexit, non est hic. Non est hic dicitur per praesentiam carnis, qui tamen nusquam deerit per praesentiam majestatis. Sed ite, dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam. Quaerendum nobis est cur, nominatis discipulis, Petrus designatur ex nomine. Sed si hunc angelus nominatim non exprimeret, qui magistrum negaverat, venire inter discipulos non auderet. Vocatur ergo ex nomine, ne desperaret ex negatione. Qua in re considerandum nobis est cur omnipotens Deus eum quem cunctae Ecclesiae praeferre disposuerat ancillae vocem pertimescere et seipsum negare permisit. Quod nimirum magnae actum esse pietatis cognoscimus, ut is qui futurus erat pastor Ecclesiae, in sua culpa disceret, qualiter aliis misereri debuisset. Prius
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis eius augeluis & in fulgu¬
re uultus & in candore habitus de¬
monstratur: ut de ipsa sua speciẽ e.
terieret reprobos: &. mulceret. pios.
Unde recte quoq populum ꝑ deserta
gradientem columpna ignis in nocte
& columpna nubis preibat in die.
In igne & enim terror ẽ: in nube
autem uisionis lene blandimentũ.
Dies uero uita iusti : & nox accipi¬
tur uita peccatoris. Unde & con¬
uersis peccatorib: paulus dicit.
Fiustis aliquando tenebre: nunc aute
lux in dño. In die ergo ꝑ nubem co¬
lumpna monstrata ẽ. &. in nocte ꝑ
ignem: quia om̃ips ds &. blandus
iustis.&. terribilis appareb iniustis
stos in iudicio ueniens ꝑ lenitatis man¬
suetudinem demulcet: illos uero per
iusticiȩ districtionem terret. Sed iam
quid angelus subiungat audiamus.
Iħ̾m queritis nararenum. Iħ̃c latino
eloquio salutaris. id est saluator inter¬
pretatur. At uero multi tunc ihe dici
poterant. non tamen substancialiter

Expanded text:
surrectionis ejus angelus et in fulgusurrectionis ejus angelus et in fulgure vultus, et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos, et mulceret pios. Unde recte quoque populum per deserta gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die . In igne enim terror est, in nube autem visionis lene blandimentum; dies vero vita justi, et nox accipitur vita peccatoris. Unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . In die ergo per nubem columna monstrata est, et in nocte per ignem, quia omnipotens Deus et blandus justis, et terribilis apparebit injustis. Istos in judicio veniens per lenitatis mansuetudinem demulcet, illos vero per justitiae districtionem terret. 4. Sed jam quid angelus subjungat audiamus: Jesum quaeritis Nazarenum. Jesus Latino eloquio salutaris, id est salvator interpretatur. At vero multi tunc Jesus dici poterant, non tamen substantialiter,
Abbreviated transcription (Latin):
& nr̃ȩ. Iila quippe redemptoris nr̃i
resurrectis e mã festiuitas fuit:
quia nos ad inmortalitatem reduxit:
& angelorum festiuitas extitit. quia noᷤ
reuocando ad cęlestia. eoꝵ numerum
impleuit. In sua gͦ ac nr̃a festiuitate
angelus albis uestitus apparuit: quia
dum nos ꝑ resurrectionem dominic̃a
ad suꝑna reducimur. celestis patrie
dampna reparantur. Sed quid ueni¬
entes feminas affatur audiamꝰ. Nolite
ex pauescere. Ac si aꝑte dicat. Paue¬
ant illi. qui non amant aduentum
suꝑnorum ciuium: ꝑtunescant qui
carnalibus desideriis pressi: ad eorũ
se societatem ꝑtingere posse desperant.
U os autem cur ꝑtimescitis. quę ur̃os
consciues uidetis: Unde &. matheus
angelum apparuisse describens ait.
Erat aspectus eius sicut fulgur: & ue¬
stimenta eius sicut nix. In fulgure
& enun terror tioris ẽ: in nue
autem blandim̃tum candoris. Quia
uero ommip̃s d̾s & terribilis ẽ peccato¬
rib. & blandus iustis. recte testis re¬

Expanded text:
a quippe redemptoris nostri resurrectio, et nostra festivitas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit, et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia dum nos per resurrectionem Dominicam ad superna reducimur, coelestis patriae damna reparantur. 3. Sed quid advenientes feminas affatur audiamus: 1527 Nolite expavescere. Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium; pertimescant qui, carnalibus desideriis pressi, ad eorum se societatem pertingere posse desperant. Vos autem cur pertimescitis, quae vestros concives videtis? Unde et Matthaeus angelum apparuisse describens, ait: Erat aspectus ejus sicut fulgur, et vestimenta ejus sicut nix . In fulgure etenim terror timoris est, in nive autem blandimentum candoris. Quia vero omnipotens Deus et terribilis peccatoribus, et blandus est justis, recte testis re
Abbreviated transcription (Latin):
cum aromatib ad monum̃tũ uene¬
runt: &. ei quem uiuentem dilexerant:
etiam mortuo studio humanitatis
obsecuntur. Sed res gesta aliquid in
scã ȩccłia signat gerendum. Sic qͥppe
necesse ẽ ut audiamnus quȩ facta sunt:
quatinus cogitemus etiam quȩ nobis
sunt ex eorum imitatione facienda.
nos ergo in eum qui ẽ mortuus cre¬
dentes: si odore uirtutum referti
cum opinione bonorum operum do¬
minũ queximꝰ: ad monumentũ pro¬
fecto illius cum aromatib uenimus.
Illẽ autem mulieres angelos uident:
quȩ cum aiomatib uenerunt: quia
uidelicet illȩ mentes suꝑnos ciues as¬
spiciunt: quȩ cum uirtutũ odoribus
quod in dextris sedere angelus cernit᷑:
Q uid namq ꝑ sinistram: nisi uita p̾sens:
Quid uero ꝑ dexteram: iisi ꝑpetua u¬
ta signatur: Unde scriptumr est.
tor uĩ um presentis uitȩ corruptionẽ
transierat  recte angelus qui nuncia¬
re ꝑhennem eius uitam uenerat in
dextera sedebat. Qui stola candida

Expanded text:
tibus ad monumentum venerunt, et ei, quem viventem dilexerant, etiam mortuo, studio humanitatis obsequuntur. Sed res gesta aliquid in sancta Ecclesia signat gerendum. Sic quippe necesse est ut audiamus quae facta sunt, quatenus cogitemus etiam quae nobis sint ex eorum imitatione facienda. Et nos ergo in eum qui est mortuus credentes, si, odore virtutum referti, cum opinione bonorum operum Dominum quaerimus, ad monumentum profecto illius cum aromatibus venimus. Illae autem mulieres angelos vident, quae cum aromatibus venerunt, quia videlicet illae mentes supernos cives aspiciunt, quae cum virtutum odoribus quod in dextris sedere angelus cernitur. Quid namque per sinistram nisi vita praesens, quid vero per dextram nisi perpetua vita designatur? Undtor noster jam praesentis vitae corruptionem transierat, recte angelus qui nuntiare perennem ejus gloriam venerat, in dextra sedebat. Qui stola candida
Abbreviated transcription (Latin):
ta sollempnitate concurreret: festinaremꝰ
om̃s simul inueniri. interesse unusqͥsq
satageret. graui se dampno afflctum
craderet. si sollempnitatem cominunis
ieticiȩ non uideret. Ecce in cȩlestibus
electorum cuuum lȩticia agitur: uicissim
de se om̃s in suo conuentu gratulantur.
& tamen nos ab amore eteruitatis tepidi
nullo desiderio ardemtis: & interesse tan¬
te sollempnitati non querimus: priua¬
mur gaudiis. & leti sumus. Aecendamꝰ
ergo animum frs̃: recalescat fides in id
quod credidit: in ardescant ad suꝑna nr̃a
desideria: &. sic amare iam ire est. Ab int̾¬
ne sollempuitatis gaudiis nulla nos aduer¬
sitas reuocet: quia & siquis ad locum pro¬
positum ire desiderat. eius desidium quȩ¬
libet uie asꝑitas non immutat. Nulla
nos prosperitas blandiens seducat: quia
stultus uiator ẽ. qui in itinere amena
prata conspiciens obliuiscitur quo tende¬
bat. Toto ergo desiderio ad suꝑnam patriã

Expanded text:
ta solemnitate concurreret, festinaremus ta solemnitate concurreret, festinaremus omnes simul inveniri, et interesse unusquisque satageret, gravi se damno afflictum crederet si solemnitatem communis laetitiae non videret. Ecce in coelestibus electorum civium laetitia agitur, vicissim de se omnes in suo conventu gratulantur, et tamen nos, ab amore aeternitatis tepidi, nullo desiderio ardemus, interesse tantae solemnitati non quaerimus, privamur gaudiis, et laeti sumus. Accendamus ergo animum, fratres, recalescat fides in id quod credidit, inardescant ad superna nostra desideria, et sic amare jam ire est. Ab internae solemnitatis gaudio 1488 nulla nos adversitas revocet, quia et si quis ad locum propositum ire desiderat, ejus desiderium quaelibet viae asperitas non immutat. Nulla nos prosperitas blandiens seducat, quia stultus viator est, qui in itinere amoena prata conspiciens, obliviscitur ire quo tendebat. Toto ergo desiderio ad supernam patriam
Abbreviated transcription (Latin):
inte cibo saciatur. In istis pascuis de ȩter¬
nitatis sacietate letati sunt. quiq iam
laqueos uoluptuose temporalitatis eua-¬
serunt. Ibi ymnidici angeloꝵ chori.
ibi societas suꝑnorum ciuuium. ibi dulcis
sollempnitas a peregrinationis huius tris¬
ti labore redenntium. ibi prouidi ꝓpħaꝵ
chori. ibi uidex apłorum numerus. ibi
innumerabilium martẏrum uictor exer¬
citus: tanto illic letior quanto hic durius
afflietus: ibi confessorum constantia pre¬
mii sui ꝑceptione consolata: ibi fideles uiri
quos auiriditatis sue rõbore uoluptas scłi
emollite non potuit: ibi sc̃e mulieres quȩ
cum seculo & sexum incerunt: ibi pueri
qui hic annos suos morib transcender̃t̃.
ibi senes quos hic & ȩtas debiles reddidit.
& uirtus operis non reliquit. Queramus
ciuium sollempnitate gaudeamus: ipsa
nos letantium festiuitas inuitet. Certe
sicubi populus nuindinas celebraret. si
ad alicuius ȩccliȩ dedicationẽ denuncia¬

Expanded text:
vitae cibo satiatur. In istis pascuis de aetervitae cibo satiatur. In istis pascuis de aeternitatis satietate laetati sunt qui jam laqueos voluptuosae temporalitatis evaserunt. Ibi hymnidici angelorum chori, ibi societas supernorum civium. Ibi dulcis solemnitas a peregrinationis hujus tristi labore redeuntium. Ibi providi prophetarum chori, ibi judex apostolorum numerus, ibi innumerabilium martyrum victor exercitus, tanto illic laetior, quanto hic durius afflictus; ibi confessorum constantia, praemii sui perceptione consolata; ibi fideles viri quos a virilitatis suae robore voluptas saeculi emollire non potuit; ibi sanctae mulieres quae cum saeculo et sexum vicerunt; ibi pueri qui hic annos suos moribus transcenderunt; ibi senes quos hic et aetas debiles reddidit, et virtus operis non reliquit. 6. Quaeramus civium solemnitate gaudeamus. Ipsa nos laetantium festivitas invitet. Certe sicubi populus nundinas celebraret, si ad alicujus Ecclesiae dedicationem denuntia
Abbreviated transcription (Latin):
ex duobus gregib tinum ouile fecit. qͥl
uidaicum & gentilem ppłm in sua fide
coniunxit. paulo attestante qui ait. lyse
ẽ pax nr̃a: qui fecit utraq unum. Dum
enim ad ȩternam uitam ex utraq nati¬
one supplices elegit: ad ouile proprium
oues deducit. De quib profecto ouib
rursus ait. Oues meȩ uocem meam au¬
diunt. & ego cognosco eas: &. secuntur
quib & paulo suꝑuis dicit. Pme siqͥ
introierit saluabitur. & ingredietur
Segedietur: &. pascua iuemiet. Ingre¬
dictur quippe ad fidem: egredietur ue¬
to afide ad speciem. acredulitate ad con¬
templationem. Pascua autem inuemiet:
in eterna refectione. Oues ergo eius pascua
inuenient: quia quisquis illum corde
simplici sequitur: etñȩ uriditatis pabu¬
lo nutritur. Que autem sunt istarum
ouium pascua: nisi int̾na gaudia semꝑ
inrentis paradysi: Pascua namq electo¬
tum sunt uultus p̃sens dĩ: quia dum si¬
ne defectu conspicitur. sine fine mens

Expanded text:
ex duobus gregibus unum ovile efficit, quia ex duobus gregibus unum ovile efficit, quia Judaicum et gentilem populum in sua fide conjungit, Paulo attestante, qui ait: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . Dum enim ad aeternam vitam ex utraque natione simplices eligit, ad ovile proprium oves deducit. « De quibus profecto ovibus rursum dixit: Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur us dicit: Per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet . Ingredietur quippe ad fidem, egredietur vero a fide ad speciem, a credulitate ad contemplationem, pascua autem inveniet in aeterna refectione. Oves ergo ejus pascua inveniunt, quia quisquis illum corde simplici sequitur, aeternae viriditatis pabulo nutritur. Quae autem sunt istarum ovium pascua, nisi interna gaudia semper virentis paradisi? Pascua namque electorum sunt vultus praesens Dei, qui dum sine defectu conspicitur, sine fine mens
Abbreviated transcription (Latin):
non ex credulitate: sed ex oꝑatione. Nã
idem ipse qui hec loquitur. iohannes
euuangelista testatur dicens. Qui dicit
se nosse eum. & maudata eius non cus¬
todit: mendax ẽ. Unde & in hoc loco
protinus dñs subdit. Sicut nouit me
pater & ego agnosco patrem: & animã
meam pono pro ouibus meis. Aesi aꝑte
dicat. In hoc constat quia & cognosco
patrem. &. agnoscor a patre. quia anim̃ã
meam pono pro ouibus meis. idest ea
caritate qua pro ouib morior: quantũ
patrem diligam ostendo. Quia uero non
solum uideam sed etiam gentilitatem re-¬
dimere uenerat: adiungit dicens. Et
alias oues habeo que non funt ex hoc om¬
li .& illas oportet me ad ducere & uocem
meam audient: & fiet unum ouile &
unus pastor. Redemptionem nr̃am qui
ex gentili populo uenuus dñs aspexerat:
cum se adducere & alias oues dicebat.
Hoc cotidie fratres aspicitis: hoc reconcila¬
tis gentib factum hodie uidetis. Quasi

Expanded text:
non ex credulitate, sed ex operatione. Nam non ex credulitate, sed ex operatione. Nam idem ipse qui hoc loquitur Joannes evangelista testatur, dicens: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Unde et in hoc loco Dominus protinus subdit: Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem, et animam meam pono pro ovibus meis. Ac si aperte dicat: In hoc constat quia et ego agnosco Patrem, 1487 et cognoscor a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis; id est, ea charitate qua pro ovibus morior quantum Patrem diligam ostendo. Quia vero non solum Judaeam, sed etiam gentilitatem redimere venerat, adjungit: Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc oili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor. Redemptionem nostram qui ex gentili populo venimus Dominus aspexerat, cum se adducere et alias oves dicebat. Hoc quotidie fieri, fratres, aspicitis; hoc reconciliatis gentibus factum hodie videtis. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
fugit. quia mercenuarius ẽ: & ñ ꝑtinet
ad cum de ouibus. Sola autem causa ẽ
ut mercennarius fugiat: quia mercen¬
narius ẽ. Acsi aꝑte diceretur. Stare
in periculo oiium non potest: quia in eo
quod ouibus prȩest non oues diligit: sed
lucrum terrenum quęrit. Dum enm
honorem amplectitur. dum temporalib
commodis letatur. opponere se contra pe¬
riculum crepidat: ne hoc quod diligit
amittat. Sed quia redemptor nr̃ culpas
ficti pastoris innotuit: iterum foriam
cui debeamus inprini ostendit dicens.
Ego sum pastor bonus. Atq subungit.¬
E cognosco meas. hoc ẽ diligo: &. cognos¬
cunt me meȩ. acsi patenter dicat: di¬
ligentes obsecuntur. Qui enim ueritatẽ
non diligit: adhuc minime cognouit.
nr̃m: pensate in uerbis dominicis etiam
periculum ur̃m. Uidete si oues enis es¬
tis: uidete si eum cognoscitis: uidete
si lumen ueritatis sitis. Sitis autem di¬
co. non ꝑ fidem: sed ꝑ amorẽ. Sitis dico:

Expanded text:
fugit, quia mercenarius est, et non pertinet fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus. Sola ergo causa est ut mercenarius fugiat, quia mercenarius est. Ac si aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest, qui in eo quod ovibus praeest, non oves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit, amittat. Sed quia Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit, iterum formam cui debeamus imprimi, ostendit dicens: Ego sum pastor bonus. Atque subjungitcognosco meas, hoc est, diligo, et cognoscunt me meae, Ac si patenter dicat: diligentes obsequuntur. Qui enim veritatem non diligit, adhuc minime cognovit. 4. nostrum, pensate in verbis dominicis etiam periculum vestrum. Videte si oves ejus estis, videte si eum cognoscitis, videte si lumen veritatis scitis. Scitis autem dico, non per fidem, sed per amorem. Scitis dico,
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie non corpora sed mentes dilaniat:
malignus uidelicet sp̃c. qui caulas fideli¬
um insidians circuit: & mortes amina¬
rum querit. De quo lupo mox subditur.
Flupus rapit: & disꝑgit oues. Lupus ue¬
uit & mercennarius fugit: quia malig¬
nus sp̃c mentes fidelium in temptatione
dilaniat: & is qui locum pastoris tenet:
curam sollicitudinis non habet. Amme
pereunt: & ipse de terrenis commodis
lȩtatur. Lupis rapit. & disꝑgit oues:
cum alium ad luxuriam ꝑtrahit. alium
in auariciam accendit. alium in suꝑbiã
erigit. alium ꝑ iracundiam diuidit:
hunc inuidia stimulat. illum in fallatia
supplantat. Quasi ergo gregem lupus dis¬
sipat: cum fidelium populum diabolus
ꝑ temptationes necat. Sed contra hec mer¬
cennarius nullo zelo accenditur. nullo fer¬
uore dilectionis excitatur: quia dum sola
exteriora cominoda requirit. interiora gre¬
gis dampna negligenter patitur. Unde &
mor adiungitur. Mercennarius autem

Expanded text:
quotidie non corpora, sed mentes dilaniat, quotidie non corpora, sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium insidians, circuit et mortes animarum quaerit. De quo lupo mox subditur: « Et lupus rapit et dispergit oves. » Lupus venit et mercenarius fugit: quia malignus spiritus dum mentes fidelium in tentatione dilaniat, et is qui locum pastoris tenet, curam sollicitudinis non habet, animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. « Lupus rapit et dispergit oves, » cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit: alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit: hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi ergo lupus gregem dissipat, cum fidelium populum diabolus per tentationes necat. Sed contra haec mercenarius nullo zelo accenditur, nullo fervore dilectionis excitatur: quia dum sola exteriora commoda requirit, interiora gregis damna negligenter patitur. Unde et mox subjungitur: « Mercenarius autem
Abbreviated transcription (Latin):
gregis custodiam stabat. Lupus etenm
sꝑ oues uenit: cum quilibet inuistus &
raptor fideles quosq atq humiles oppͥmit.
Sed is qui pastor c̃ẽ uidebatur & non erat.
relĩquit oues & fugit: quia dum sibi ab
eo periculum metuit. resistere eius inius¬
ticie non presumit. Fugit autem: non
mutando locum: sed subtrahendo solatiũ.
Figit: quia iniusticiam uidit: & tacuit.
F ugit: qui se sub silentio abscondit. Quibꝰ
bene ꝑ proppħam dr̃. Non ascendistis ex
aduerso: neq opposiustis murum ꝓ domo
isrł: ut staretis in prelio in die dñi. Ex
aduerso quippe ascendere ẽ: quibusuibet
potestatibus praue agentib rationis libe¬
ra uoce contraire. E in die dñi pro domo
isrł in prelio stamus. ac murum oppo¬
nimus: si fideles & innocentes contra per¬
uersorum imusticiam. iusticie auetori-¬
tatt iundicamus. Quod mercennarius ñ
facit: qui cum uenientem in pum uiderit
fugit. Sed ẽ alius lupus qui sine cessatione

Expanded text:
gregis custodiam stabat. Lupus etenim gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves venit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Quibus bene per prophetam dicitur: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretispe ascendere est quibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in die Domini pro domo Israel in praelio stamus, ac murum opponimus, si fideles innocentes contra perversorum injustitiam ex justitiae auctoritate vindicamus. Quod quia mercenarifacit, cum venientem lupum viderit, fugit. Sed est alius lupus, qui sine cessatione
Abbreviated transcription (Latin):
oues diligunt: merito nomen pastoris
ꝑdunt. De quibus protinus subditur.
Mercennarius autem & qui non ẽ pastor
cuius non sunt oues ꝓpriȩ. uidet lupũ
uenientem: & dimittit oues & fugit.
Non pastor sed mercennarius uocatur: qͥ
non ꝓ amore uitimo oues dominicas
sed ad temporales mercedes pascit. Mler¬
ceiarius quippe ẽ qui locum quidem
pastoris tenet. sed lucra animarum non
querit. Terrenis cominodis inhiat: hono¬
re p̾lationis gnudet. temporalibus lu¬
eris pascitur. impensa sibi ab hominib
reuerentia letatur. Iste sunt & enim
mercedes mercennarii. ut pro eo ipso qͦd
in regimine laborat. hic quod quęrit in
inueniat: &. ab hereditate gregis in pos¬
ceruim alienus existat. Utrum uero pas¬
tor sit an mercennarus cognosci ueraciter
non potest: si occasio necessitatis deest.
ranquillitatis enim tempore plerumq
ad gregis custodiam sicut uerus pastor
sic enu mercennarius stat. Sed lupus
uemiens indicat: quo quisq anmo suꝑ

Expanded text:
oves diligunt, merito nomen pastoris oves diligunt, merito nomen pastoris perdunt. De quibus protinus subditur: Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oNon pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves Dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est, qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit, terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Iste sunt enim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quo in regimine linveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super
Abbreviated transcription (Latin):
euuangelica eruditionem
nr̃m. Ecce enim is qͥ
non ex accidenti dono sed essentialiter bo
ninidicit. Ego sum pastor bomis.
A tii eiusdem bonitatis formam quam nos
imitenur a diungit dicens. Boniis pastor
amimam suam ponit pro ouib suis. Fe¬
cit quod monuit: ostendit quod iussit.
Bonus pastor pro ouib aminam posuit:¬
ut in sacram̃to nr̃o corpus suum. & san¬
guinem uerteret. & oues quas redeme¬
rat carnis sue alim̃to saciaret. Ostensa
nobis ẽ de contemptii mortis uia quam
sequamur: apposita forma cui impri¬
mamur. Primũ nobis ẽ exteriora ña
misericorditer ouibus eius impendere:
postremum uero si necesse sit etiam mortẽ
nrãm pro eisdem ouib munstiare. Apͥmo
autem hoc minimo ꝑuenitur ad post¬
tremum maius. Sed cum incomparabi¬
liter longe sit melior anima qua uiumꝰ
acerrena substantia quam exterius pos¬
sidemus: qui non dat pro ouibus sub¬
stantiam suam. quando ꝓ his daturus ẽ
animam suam: E siuit nonnulli qui
dum plus terrenam substantiam qu̾a

Expanded text:
evangelica eruditionem nostrum. Ecce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur, adjungit, dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod jussit. Bonus pastor pro ovibus suiin sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? Et sunt nonnulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam quam
Abbreviated transcription (Latin):
postquam corda hominum ꝑ penicentiam ad
dm̃ conuersa sunt. potestas inmundorum.
sp̃uum cessant. E ait. Adolescens tͥ dico surge.
Tresedit qui erat mortuus. & cepit loqui: &.
dedit illum matri suȩ. Recte ꝑ ad olescentẽ
genus designatur humanum: quia sicut in
adolescentia forte & robustum ẽ corpus: ita
genus humanum priorib temporib uelut
in iuiuentute iuguit. in ꝓcreatione prolis fe¬
cundum. in longitudine uitȩ diuturnum.
in habundantia rerum uberrimũ. Resedit
autem qui erat mortuus. quando genus hu¬
manum ad uitam rediit. Cepit loqui: id est
qui prius oꝑa manuum suarum laudabat: do
suȩ: quando eum ȩccłiȩ restituit. Accepit au¬
tem om̃s tunor. Hii qui cunore & admiratio¬
ne concuebantur: inmundi sp̃c intelligunt᷑:
qui uidentes genus humanum ꝑ aduentum
dñi de sua potestate eripi. tota initentione con¬
cussi sunt. intantum ut ꝑ obsessum hominẽ
dicerent. Quid nobis & tibi fili dĩ: Uemsti

Expanded text:
postquam corda hominum per poenitentiam ad postquam corda hominum per poenitentiam ad Deum conversa sunt, potestas immundorum spirituum cessavit. « Et ait: Adolescens, tibi dico, surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit illum matri suae. » Recte per adolescentem genus designatur humanum, quia sicut in adolescentia forte et robustum est corpus, ita genus humanum prioribus temporibus velut in juventute viguit, in procreatione prolis fecundum in longitudine vitae diuturnum, in abundantia rerum uberrimum. Resedit autem qui erat mortuus, quando genus humanum ad vitam rediit. Coepit loqui, id est, qui prius opera manuum suarum laudabat, Deusuae, quando eum Ecclesiae restituit. « Accepit autem omnes timor. » Hi qui timore et admiratione concutiebantur, immundi spiritus intelliguntur, qui videntes genus humanum per adventum Domini de sua potestate eripi, tota intentione concussi sunt in tantum, ut dixit: « Quid nobis et tibi, Fili Dei. Venisti
Abbreviated transcription (Latin):
debis. Ne timeas mortem: cum p̾sentem
habeas uitam. E accessit & tetigit loculũ.
Tunc enim spualiter dñs loculum tetegit:
quando homo factus. ꝑ semetipsum corda
hominum ad penitentiam prouocauit dicens.
Pententiam agite: appropinquabit enim reg¬
num celorum. Loculus namq: a quatuor
deportatur. Quatuor enm modis genus hu¬
manum ante aduentum dñi astrictum tene¬
lutur: amore scilicet &. timore. gaudio. &
meore. Amore in ad quirendis reb. timore
icustodiendis: gaudio in acquisitis. merore
namissis: quia qui prius gaudebat in habun¬
dintua rerum. postimodum exultabat in pauꝑ¬
cde.. qui cune graculalutur in adquisitis
post letalatur in amissis. hi autem qui porta¬
bant inmundos sp̃c significant. qui non so¬
lum ꝑ p̃uaricationem primi hominis sed etiã
ꝑ multa mala oꝑa genus humanum ad mor¬
tis sepulturam trahebant. Sed dño cangente
loculum hi qui portabant steterunt: quia

Expanded text:
debis. Ne timeas mortem, cum praesentem debis. Ne timeas mortem, cum praesentem habeas vitam. « Et accessit et tetigit loculum. » Tunc enim spiritaliter loculum Dominus tetigit, quando homo factus, per semetipsum corda hominum ad poenitentiam provocavit, dicens: « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . » Loculus namque a quatuor deportatur. Quatuor enim modis genus humanum ante adventum Domini astrictum tenebatur, amore scilicet et timore, gaudio et moerore. Amore, in acquirendis rebus; timore, in custodiendis; gaudio in acquisitis; moerore in amissis; quia qui prius gaudebat in abundantia rerum, postmodum exsultabat in paupertate: et qui tunc gratulabatur in acquisitis, post laetabatur in amissis. Hi autem qui portabant, immundos spiritus significant, qui non solum per praevaricationem primi hominis, sed etiam per multa mala opera genus humanum ad mortis sepulturam trahebant. Sed Domino tangente loculum, hi qui portabant, steterunt: quia