comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑbibetur : quia in ipsa morte in
qua ex humanitate redemptor nost
dormire potuit: ex diuinitate sua im¬
mortalis ꝑmanendo uigilauit. Ipse
etiam post resurrectionẽ suam asceu¬
deus ad celos. in superiorib ẽ eleuatꝰ
ut aquila. Totum ergo simul nobis.
C̃ qui et nascendo homo ⁊ moriendo
uitulꝰ. ⁊ resurgendo leo. ⁊ celos ascen¬
ed quia ꝑ hec animalia euͣngeliᷤ¬
tas quatuor.⁊ sub eoꝵ specie si¬
mui ꝑfectos omnes iam superiꝰ signi¬
ficari diximus. restat ut quomodo unꝰ¬
quisq electorum istis animaliũ iisio¬
nib exprimitur ostendamꝰ. Om̃is ⁊ enĩ
electus. atq inuia domini ꝑfectꝰ ⁊ ho¬
mo ⁊ uitulꝰ. ⁊ leo simul ⁊ aquila ẽ. Ho¬
mo enim rationale ẽ animal: uiturꝰ
autem in sacrificio mactari solet: leo¬
uero fortis est bestia: sicut scriptum
est: Leo fortissimꝰ bestiarum. ad nul¬
liꝰ pauet occursum: aquila ad subli¬
mia euolat: ⁊ iureuerberatis oculis

Expanded text:
re perhibetur, quia in ipsa morte in re perhibetur, quia in ipsa morte in qua ex humanitate redemptor noster dormire potuit, ex divinitate sua immortalis permanendo vigilavit. Ipse etiam post resurrectionem suam ascendens in coelos, in superioribus est elevatus ut aquila. Totum ergo simul nobis est, qui et nascendo homo, et moriendo vitulus, et resurgendo leo, et ad coelos ascened quia per haec animalia Evangelistas quatuor, et sub eorum specie simul perfectos omnes jam superius significare diximus, restat ut quomodo unusquisque electorum istis animalium visionibus exprimitur ostendamus. Omnis etenim electus atque in via Dei perfectus, et homo, et vitulus, et leo simul et aquila est. Homo enim rationale est animal. Vitulus autem in sacrificio mactari solet. Leo fortis est bestia, sicut scriptum est: Leo vero fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum . Aquila ad sublimia evolat, et irreverberatis oculis
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃ ip̃oꝵ q̃tuor. Qd̾ enĩ qͣtuor hec pennata ani¬
malia scõs quatuor eungłistas designent.
ipsa uniuscuiꝰq libri euñglici exordia teᷤ¬
tantur. Nam quia ab humana generatio¬
ue cepit. iure ꝑ hominẽ matħs. qui a cla¬
more in deserto. recte ꝑ leonẽ marcꝰ qui
a sacrificio exorsus est bene ꝑ uitulum
lucas. qui uero a diuinitate uerbi cepit.
digne ꝑ aquilam significatꝰ᷑ ioh̾es. qui
dicens. in principio erat u̾bum. ⁊ u̾bum
erat apud dm̃ ⁊ d̾s erat uerbum. dum
in ipsã diuiuitatis substantiã intendit
quast more aquile oculos in solẽ fixit.¬
sunt redemptori nr̃i ip̃e aũt redẽptor ñr
caput ẽ omniũ e lectoꝵ: ꝑ hoc qd membeĩ fi
gurata sunt. nil obstat si etiam in biiᷤ
omnib ⁊ ipse signet᷑ Ipse enim unige¬
uitꝰ dei filius. ueracit̾ factꝰ est homo.
Ipse in sacrificio nr̃e redemptionis.
dignatꝰ ẽ mori ut uituiꝰ: ipse ꝑ uir¬
tutem sue fortitudinis surrexit ut
leo. Leo etiam aꝑtis oculis dormi¬

Expanded text:
i . Quod enim quatuor haec pennata animalia sancta quatuor evangelistas designenipsa uniuscujusque libri evangelici exordia testantur. Nam quia ab humana generatione coepit, jure per hominem Matthaeus; quia per clamorem in deserto, recte per leonem Marcus; quia a sacrificio exorsus est, bene per vitulum Lucas; quia vero a divinitate Verbi coepit, digne per aquilam significatur Joannes, qui dicens: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ; dum in ipsam divinitatis substantiam intendit, quasi more aquilae oculos in solem fixit.sunt Redemptoris nostri, ipse autem Redemptor noster caput est omngurata sunt, nil obstat si etiam in his omnibus et ipse signetur, ipse enim unigenitus Dei filius veraciter factus est homo, ipse in sacrificio nostrae redemptionis dignatus est mori ut vitulus. Ipse per virtutem suae fortitudinis surrexit ut leo. Leo etiam apertis oculis dormi
Abbreviated transcription (Latin):
ortuus est ergo saul et tres filii eiꝰ
et armiger ulius: et uniu̾si uiri eiꝰ
in die illa parit̾. Uidentes autẽ filii is¬
rahel qui erant trans uallẽ ⁊ transior¬
danẽ qd fugissent uiri isrlite ⁊ qd̾ mor¬
tuus eẽt saul et filii eiuis: reliq̃runt ci¬
uitates suas. ⁊ fugerunt. Uener̃tq phi¬
acta autem die altera. uenerunt
philistiim ut expolt arent int̾fec¬
tos. et inuenerunt saul ⁊tres filios eiꝰ
iacentes ĩ monte gelboe: ⁊ p̃ciderunt ca¬
put saul: ⁊ expoliauerunt eum armis:
et miserunt in terram philistinoꝵ per
circuitũ. ut annuntiaret᷑ ĩ templo ydo¬
loꝵ et in ppłis. ⁊ posuerunt arma eiꝰ
in templo astaroth. corpꝰ uero eiꝰ suspẽ¬
derunt in muro bechsan. Quod cũ au¬
dissent habitatores iabes galciad q̃cun¬
q fccissent philistiim saulis surrexer̃t
omnes uiri fortissimi: et ambulauerũt

Expanded text:
et tres filii eius et armiger illius et universi viri eius in die illa pariter videntes autem viri Israhel qui erant trans vallem et trans Iordanem quod fugissent viri israhelitae et quod mortuus esset Saul et filii eius reliquerunt civitates suas et fugerunt veneruntque Phiacta autem die altera venerunt Philisthim ut spoliarent interfectos et invenerunt Saul et tres filios eius iacentes in monte Gelboe et praeciderunt caput Saul et expoliaverunt eum armis et miserunt in terram Philisthinorum per circuitum ut adnuntiaretur in templo idolorum et in populis et posuerunt arma eius in templo Astharoth corpus vero eius suspenderunt in muro Bethsan quod cum audissent habitatores Iabesgalaad quaecumque fecerant Philisthim Saul surrexerunt omnes viri
Abbreviated transcription (Latin):
ixitq saui ad armigerum suũ. Eua¬
gina gladium tuũ.⁊ ꝑcute me. ne
forte ueniant incircũcisi isti. ⁊ interfici¬
ant me illudentes michi. Et noluit ar¬
miger eiꝰ: fuerat enim nimio timore ꝑ¬
territꝰ. Arripuit itrq saul gladiũ suũ:¬
⁊ irruit suꝑ eum. Quod cum uidisset ar¬
miger eiꝰ uidelicet qd̃ mortuus eẽt sa

Expanded text:
Saul ad armigerum suum: Evagina gladium tuum, et percute me: ne forte veniant incircumcisi isti et interficiant me, illudentes mihi. Et noluit armiger ejus, fuerat enim nimio timore perterritus. Arripuit itaque Saul gladium, et irruit super eum. Quod cum vidisset armiger eju
Abbreviated transcription (Latin):
cum baculo : Et maledixit phuisteꝰ da¬
uid: ui diis siuis. Sixit q ad dauid. Ue¬
ni ad me: et dabo carnes tuas uolatuib
philisteum. Tu uenis ad me cũ gladio
et hasta et clipeo: ego autẽ uenio ad
te in nomine dñi exercitiuĩ dei agmi¬
et auferam caput tuũ a te ⁊ dabo cada¬
uera castroꝵ philistum hodie uoiatur¬
b celi. et bestiis terre: ut sciat omnis
t̾ra. quia ẽ dominꝰ ds̃ in isrł. ⁊ nouerit
uniuersa eccłia hec. quia ñ in giadio
nec in basta saluat dñs. Ipsiꝰ enim est
bellum: et tradet uos in manꝰ nr̃as. Cũ
eigo surrexisset philisteꝰ ⁊ ueniret. ⁊
appropinquaret contͣ dauid: festinauit
dauid. ⁊ cucurrit ad pugnã ex adu̾so phi¬
listei: et misit manũ suam ĩ perã. tulit
in fronte eius. ⁊ cecidit in faciem suã su¬
ꝑ terram. Preualuit q dauid adu̾sũ phi¬
listeum. ĩ funda et lapide: ꝑcussũq phi

Expanded text:
cum baculo? Et maledixit Philisthaeus David in diis suis: Dixitque ad David: Veni ad me, et dabo carnes tuas volatilibus Philisthaeum: Tu venis ad me cum gladio, et hasta, et clypeo: ego autem venio ad te in nomine Domini exercituum, Dei agmiet auferam caput tuum a te, et dabo cadavera castrorum Philisthim hodie volatilibus coeli, et bestiis terrae: ut sciat omnis terra, quia est Deus in Israel. Et noverit universa ecclesia haec, quia non in gladio, nec in hasta salbellum, et tradet vos in manus nostras. Cum ergo surrexisset Philisthaeus, et veniret, et appropinquaret contra David, festinavit David, et occurrit ad pugnam ex adverso Philisthaei. Et misit manum suam in peram, tulitqin fronte, et cecidit in faciem suam super terram. Praevaluitque David adversus Phil
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ pugnabant adu̾sum isri. Et fugerunt
uiri isriꝰ ante faciem philistiim. ⁊ cecide¬
runt interfecti ĩ monte gelboe. Irruer̃t¬
q philistiim in saul et filios eiꝰ. ⁊ ꝑcus¬
serunt ionathan. ⁊ aminadab.⁊ melchi¬
sue filios saul: totumq pondꝰ p̃lii uer¬
sum ẽ in saui. Et consecuti sunt eũ uiri
sagitcarii: et uulneratꝰ est uebem̃ter a

Expanded text:
tem pugnabant adversum Israhel et fugerunt viri Israhel ante faciem Philisthim et ceciderunt interfecti in monte Gelboe inrueruntque Philisthim in Saul et filios eius et percusserunt Ionathan et Abinadab et Melchisue filios Saul totumque pondus proelii versum est in Saul et consecuti sunt eum viri sagittarii et vulneratus est veheme
Abbreviated transcription (Latin):
ñ conclusit ostia uentris qui portauit
me: nec. abstulit mala ab oculis meis.
Quare ñ in uulua mortuus sum:. Egreᷤ¬
sus ex utero ñ statim perii: Qre excep¬
tꝰ genib : Cur lactatꝰ uberib: Nunc
enim dormiens silerẽ: ⁊ somno. meo re¬
quiescerẽ cum regib et consulib terre
qui edificant sibi solitudines: aut cum
principib qui possident aurũ. ⁊ replent
domos suas argento: aut sic̃ abortinũ ab̾ꝯditũ
ñ subsisterẽ. uel qui concepti ñ uiderũt

Expanded text:
avit me nec abstulit mala ab oculis meis quare non in vulva mortuus sum egressus ex utero non statim perii quare exceptus genibus cur lactatus uberibus nunc enim dormiens silerem et somno meo requiescerem cum regibus et consulibus terrae qui aedificant sibi solitudines aut cum principibus qui possident aurum et replent domos suas argento aut sicut abortivum absconditum non subsiste
Abbreviated transcription (Latin):
perimus. qͣm oportet ꝓ regno dei ꝑdere.
qd̃ potuisse martyres claruit: contrͣium
hoc p̃ceptum erit illi sententie qͣ dictũ
ẽ quid ꝓdest homini si totum mundũ
lucret᷑: anime aũt sue detrim̃tũ faciat:
q metunt: quib ñ est cellarium. neq
horreum.⁊ ds̃ pascit illos. quod si uola¬
tilia absq cura et erumnis dei alunt᷑
ꝓuidentia. q̃ hodie erunt et cras ñ ert.
quoꝵ anima mortalis ẽ. ⁊ cum ẽẽ cessa¬
uerint semꝑ ñ crunt: qͣnto magis ho¬
mines quib eternitas ꝓmittitꝰ. dei re¬
guntur imꝑio: Qñtomagis pluris estis
illis: Idest carius uos ualetis: quia uti¬
q rationabile animal sicuti ẽ homo. su¬
blimius ordinatum ẽ in rerum natura:
qͣm inrationabilia sicuti sũt aues s com

Expanded text:
perimus, quam oportet pro regno Dei perdere, perimus, quam oportet pro regno Dei perdere, quod potuisse Martyres claruit, contrarium hoc praeceptum erit illi sententiae qua dictum est: « Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum faciat que metunt. Quibus non est cellarium, neque horreum, et Deus pascit illos. Quod si volatilia, absque cura et aerumnis, Dei aluntur providentia, quae hodie sunt et cras non erunt, quorum anima mortalis est, et cum esse cessaverint, semper non erunt, quanto magis homines, quibus aeternitas promittitur, Dei reguntur imperio! Quanto magis vos pluris estis illis! Id est, carius vos valetis. Quia utique rationale animal sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationalia, sicuti sunt aves.
Abbreviated transcription (Latin):
mentis ac bestiis. homiuib quoq cõmi¬
ue ẽ: huius cura penitꝰ liberam᷑. sed p̃s¬
pitur nobis. ne solliciti simꝰ quid comeda¬
mus. Et quia in sudore uultꝰ p̃paramꝰ uo¬
bis panem: labor exercendꝰ ẽ: sollicitudo
ullenda. Anima pł ẽ am̃ esca: ⁊ corp ps
auũ uestimentum. Amionet ut me¬
minerimꝰ multo ampliꝰ nobis dm̃ dedis¬
se qd̃ nos fecit. ⁊ composuit ex anima ⁊
corpore. qͣm est alimentũ atq tegum̃tũ:
ut intelligas eum qui dedit animã mul¬
to facilius escam daturum: similit̾ eũ
qui corpꝰ dedit. multo faciliꝰ daturũ esse
uo loco queri solet utrũ ad aĩam
cib iste ꝑueniat: cum anima incor¬
porea sit. iste autẽ cib corporeꝰ. S ani¬
mam hoc loco. ꝓ ista uita positã noueri¬
mus cuius retinaculũ ẽ alim̃tũ istud
corporcum. Secundum hãc significatio¬
nẽ dictum ẽ etiam illud. Qͥ amat aĩam
suã: ꝑdet illã. Qd̃ nisi de hac uita acce¬

Expanded text:
mentis, ac bestiis, hominibus quoque commumentis, ac bestiis, hominibus quoque commune est, hujus cura penitus liberamur, sed praecipitur nobis ne solliciti simus quid comedamus. Et quia in sudore vultus praeparamus nobis panem, labor exercendus est, sollicitudo tollenda. Anima plus est quam esca, et corpus quam vestimentum. Admonet, ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumentum, ut intelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum. Similiter eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse o loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste perveniat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum. Secundum hanc significationem dictum est etiam illud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quod nisi de hac vita acce
Abbreviated transcription (Latin):
qui srat duo dñi. conseq̃nt̾ exponit dicẽs.
Non potestis deo seruire ⁊ mãmore. Audi¬
at hoc auarꝰ: audiat qui censet᷑ uocabu¬
lo xp̃iano: ñ posse simul mãmone. hoc
ẽ diuitiis xp̃oq seruire. Et tam̃ ñ dixit
qui habet diuitias: s qui seruit diuitiis.
Qui enim dutiarũ seruꝰ ẽ: diuitiaᷤ cus¬
todit ut seruꝰ. Qͥ autẽ seruitutis excussit
iugum: distribuit eas ut dñs.
qui reb istis t̾renis merito sue ꝑusi¬
tatis p̃positus: princeps huiꝰ scłi a dũodi¬
citur. Ergo aut unũ odiet. ⁊ alterũ diu¬
get: ut fieri solet. Odiet scilicet diabo
diabolo: cum quasi eiꝰ p̃mia temporalia see¬
datur. Contempnet autẽ dm̃. ñ dixit odiet:
s contempnet sicut solent minas eius
postponere cupiditatib suis: qui debo¬
nitate eiꝰ ad impunitatẽ sibi blandiunt᷑.
Quib ꝑ salomonẽ dicitꝰ. fili ne adicias pes¬
catum suꝑ peccatum. ⁊ dicas miseratio
ni. Ergo qd̾ omnib natura tribuit. ⁊ ui¬

Expanded text:
s: Non potestis Deo servire et mammonae. Audiat hoc avarus, audiat qui censetur vocabulo Christiano, non posse simul mammonae, hoc est divitiis Christoque serviri. Et tamen non dixit: Qui habet divitias, sed qui servit divitiis. Qui enim divitiarum servus est, divitias custodit ut servus. Qui autem servitutis excussit jugum, distribuit eas ut Dominus. qui rebus istis terrenis merito suae tatis praepositus princeps hujus saeculi a Domino dicitur. Ergo aut unum odiet, et alterum diliget, ut fieri debet, odiet scilicet ddiabolo, cum quasi ejus praemia temporalia sectatur; contemnet autem Deum. Non dixit, odiet, sed contemnet: sicut solent minas ejus postponere cupiditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunitatem sibi blandiuntur. Quibus per Salomonem dicitur: Fili, ne adjicias peccatum sni. Ergo quod omnibus natura tribuit, et ju
Abbreviated transcription (Latin):
uerꝰ eiꝰ approlaretꝰ color. ñ quia ñ po¬
test ꝑ seipsum dũs omnia facere: nã
quis alius hec facit etiam ĩ eccłia. sed
ut ipsa societas congregatorũ fidelium
approbando ĩ ĩuicẽ. atq comͥnicando uere
fidei doctrinã. in omnib q̃ dicuntꝰ uerbis
uel signantꝰ sacram̃tis. tanqͣm unã speci¬

Expanded text:
us ejus approbaretur color . Non quia non potest per seipsum Dominus omnia facere; nam quis alius haec facit etiam in Ecclesia? sed ut ipsa societas congregatorum fidelium, approbando in invicem atque communicando verae fidei doctrinam in omnibus quae dicuntur verbis, vel signantur sacram
Abbreviated transcription (Latin):
iam tempore antrep̃i cuiꝰ faciẽ ut scrip¬
tũ est p̃cedet egestas. cessare uideaintur.
p̃stantior tamen sanitas animarũ. semꝑ
eius meritis optenta p̃betur. Lectõ .ui.¬
Iessare aũt diuina miracula. uel ibi
caminũ: qui post reuelatã xp̃i grãm retͦ
sumꝰ conuersi. De ipso quippe dño ihu xͦ
ppli nullam in capharnaum potuerit. ⁊¬
melius noluerit patrare uirtutẽ. Nos
ergo ñ sumus digni. ut illo fauore sc̃s
iste pater nos foueat. ac consolari digne¬
tur: quo sibi placitos alum nos letificare
oc solum quippe magnum nobis de¬
bet uideri: qd̾ talib p̃stat ut eiꝰ sc̃e
sollempnitati possimꝰ iutͥesse: ⁊ de spe mi¬
sericordie cius gaudere. Nec minor ẽ eiꝰ po¬
tentia uł pictas. quã si miracula frequẽ

Expanded text:
iā tēpore Antichristi, cuius faciem, vt scripiā tēpore Antichristi, cuius faciem, vt scriptum est præcedet egestas: cessare videantur: præstantior tamen sanitas animæ semper eius meritis obtenta præbetur. Cessare autem diuina Miracula, vel ibi, facit: qui post reuelatam Christi gratiā retro sumus conuersi. De ipso quippe Domino Iesu m infidelis populi, nullam in Capharnaum potuerit patrare virtutem. Nos ergo non sumus digni, vt illo fauore sanctus iste Pater nos soueat, aut consolari dignetur: quo sibi placitos alumnos lætificare oc solum quippe magnum nobis debet videri: quod talibus præstat, vt eius sanctæ solemnitati possimus interesse, & de spe misericordię eius gaudere. Nec minor est eius potentia vel pietas, quam si miracula freque
Abbreviated transcription (Latin):
in anno suis temporib eueniunt. tam de¬
uote tamq libenter ⁊ ex tantis partibus
ad eiꝰ sacrosc̃m tumulũ tanti accurrunt.
Nam non solum quiq pagenses. uerum
etiã plebs urbana nobilib uiris conser¬
ta. clericoꝵ etiam honestis quasi inflora¬
ta ꝑsonis. letabunda confluit: ⁊ cõmu¬
ne patrocinium deuota requirit.
am quasi parum ẽẽ desiderio deuoto¬
rum ds̃ ꝓspiceret. si semel ĩ anno
tantum sollempnitatẽ eiusdẽ patris
fideles coluissent existere causas p̃s¬
titit. quib et alias sollempnitates gau¬
dio xp̃ianorum adaugeret. de sc̃a uideli¬
cet illius translatione uecnon ⁊ tumula¬
tione q̃ diuiuitꝰ ẽẽ disposita multa signo¬
rum docum̃ta ꝓdunt.
no uidelicet in loco tanta ⁊ ut ita
dixerim tam mira miracula. ⁊ in
scripto gesta referuntꝰ. ⁊ sub oculis patra¬
ta dinoscuntur: ut ipsorum fulgor etiã
quosq remotos ad eius reuerentiam
excitare pocuerit Que licet instante

Expanded text:
in anno, suis temporibus eueniunt: tam dein anno, suis temporibus eueniunt: tam deuote tamque libenter, & ex tātis partibus, ad eius sacrosanctum tumulum tanti accurrunt. Nam non quique pagenses, verum etiam plebs vrbana, nobilibus viris conserta, clericorum etiā honestis quasi inflorata personis, lætabunda confluit: & commune patrocinium deuota requirit. Nam quasi parum esse desiderio deuotorū Deus prospiceret, si semel tantum in anno, solennitatē eiusdem Patris fideles coluissent: existere causas præstitit, quibus & alias solemnitates gaudio Christianorum adaugeret. De sancta videlicet illius Translatione, necnon & Tumulatione: quas diuinitus esse dispositas, multa signorum documenta produnt. Quo videlicet in loco tanta vt ita dixerim, tam mira Miracula, & in scriptura referuntur gesta, & sub oculis patrata dignoscuntur: vt ipsorum sulgor etiam quosque remotos ad eius reuerentiam excitare potuerit. Quæ, licet instante
Abbreviated transcription (Latin):
refulget. que fidelium cordib ⁊ affec¬
tum deuotionis augere. et spiritale gau¬
dium afferre consueuit. Merito siqͥdẽ
tanti patris memorie idem fideles con¬
gaudent: ut illud ꝓpheticum impleatꝰ.
Dicito iusto. qm̃ bene. Et item. Memo¬
onstat enim qd̵ unumquẽq scõ¬
rum xp̃iana pietas tanto uene¬
rabilius colit. qñto celsus hune a des
decoratũ cognouerit. Unde ⁊ istum patrẽ
diuino quodam instinctu. specialiꝰ amat:
eiusq memoriã dulciꝰ recenset. nimirum
nion nescia. qd̃ illum omp̃c d̃s. int̾ sũmos
⁊ electos sc̃ẽ eccłie patres. mirum in mo¬
dum ꝓuexit: et int̾ sc̃e fidei fundatores
ac celestis discipline censores. insigniter
sublimauit: quippe quẽ sc̃i sp̃e karisma¬
de tum miraculoꝵ signis. tum uirtũtum
exercitin de corauit: ut dignꝰ in mundo ap¬
pareret: ꝑ quem excelsioris ordinis mul¬
titudinẽ innormaret.
Inde ẽ qd̾ et in hac sollempnitate ⁊
in aliis scõ nomini eiꝰ dicatis. quotiẽs

Expanded text:
refulget, quæ fidelium cordibus: & affectum deuotionis augere, & spiritale gaudium afferre consueuit. Merito siquidem tanti Patris memoriæ iidem fideles congaudent: vt illud Propheticum impleatur. Dicite iusto, quoniam bene. Et item, Memoonstat enim, quod vnumquemque sanctorum Christiana pietas tanto venerabilius colit: quanto celsius hunc a Deo decoratum cognouerit. Vnde & istum Patrem, diuino quodam instinctu specialius amat: eiusque memoriam dulcius recenset. Nimirum non nescia, quod illum omnipotens Deus, inter summos & electos sanctæ Ecclesiæ Patres, mirum in modum prouexit: & inter sanctæ fidei fundatores, ac cælestis disciplinæ censores, insigniter sublimauit. Quippe, quem sancti Spiritus charisma, tum miraculorum signis, tum virtutum exercitu adornauit: vt dignus in mundo appareret, per quem excelsioris ordinis multitudinem informaret. Inde est, quod & in hac solennitate, & in aliis sancto nomini eius dicatis, quoties
Abbreviated transcription (Latin):
ependite suo. statim p̃cipitatꝰ ut flucti¬
b. Eodem igitur fidei ardore quo semꝑ.
nunc quoq ceteris tacentib. credit se
facere posse ꝑ uoluntatẽ magistri: qd̃
ille poterat ꝑ naturam. Iube me uenire
ad te. suꝑ aquas. Tu p̃cipe. ⁊ ilico solida¬
buutꝰ aque. Leue fiet et corpꝰ: qd ꝑ se
graue ẽ. Et descendens petrꝰ de nauicu¬
la: ambulabat suꝑ aquas. Qui putant
domini corpꝰ ideo ñ ẽẽ uerum. quia suꝑ
molles aquas molle et acrium incesse¬
cit: respondeant quomͦ ambulauerit
petrꝰ: quem utiq uerum hominẽ ñ ne¬
gabunt. Uidens uero uentum ualidũ

Expanded text:
ependyte suo, statim praecipitatur in fluctependyte suo, statim praecipitatur in fluctus. Eodem igitur fidei ardore quo semper, nunc quoque, caeteris tacentibus, credit se posse facere per voluntatem magistri, quod ille poterat per naturam. Jube me venire ad te super aquas. Tu praecipe, et illico solidabuntur undae: et leve fiet corpus quod per se grave est. Et descendens Petrus de navicula, ambulabat super aqDomini corpus ideo non esse verum, quia super molles aquas molle et aerium incesserit? respondeant quomodo ambulaverit Petrus, quem utique verum hominem non negabunt. Videns vero validum
Abbreviated transcription (Latin):
quid sequitur: Ego sum. Nec subiungit
quid sit. qm̃ uel ex uoce sibi nota pote¬
rant eum intelligere. qui ꝑ obscuraᷤ noc¬
tis tenebras loquebatꝰͫ: uł ipsum ẽẽ re¬
putabant. quem loquutum ad moysen
nouerant. Hec dices filiis isrl̾: qui est
misit me ad uos. Respondens autẽ pe¬
trus dixit. Domine si tu es: iube me ue¬
dentissime fidei inuenitꝰ pecrus. Int̾eo¬
gatis discipulis. quẽ homines dicerent
iłim: dei filium conficetur. uolentẽ ad
passionem pergere: licet erret inre. ta¬
men ñ errat in affectu: nolens eũ moa
quẽ filium dei fu̾at paulo añ confessu.
In montẽ cutsi saluatore. int̾ primos p̾¬
mus ascendit: et in passione solꝰ seqͥtur.
yeccatum negationis qd̃ ex repentino
timore descenderat: a maris statĩ ablu¬
it lacrimis. Post passionẽ cum eẽnt in
lacu genesareth. ⁊ piscarentꝰ ⁊ dñs sta¬
ret in littore. aliis paulatim nauiganti¬
bus ille non patitur moras: s accinctꝰ

Expanded text:
quod sequitur, Ego sum, nec subjungit quod sequitur, Ego sum, nec subjungit quis sit, vel ex voce sibi nota poterant eum intelligere, qui per obscurae noctis tenebras loquebatur, vel ipsum esse repetebant, quem locutum ad Moysen noverant: Haec dices filiis Israel: qui est, misit me ad vos . Respondens autem Petrus, dixit: Dominedentissimae fidei invenitur Petrus. Interrogatis discipulis, quem homines dicerent Jesum Dei Filium confitetur. Volentem ad passionem pergere, prohibet: et licet erret in sensu, tamen non errat in affectu: nolens eum mori, quem Filium Dei fuerat paulo ante confessus. In montem cum Salvatore inter primos primus ascendit, et in passione solus sequitur, 108 peccatum negationis quod ex repentino timore descenderat, amaris statim abluit lacrymis. Post passionem cum essent in lacu Genesareth, et piscarentur, et Dominus staret in littore, aliis paulatim navigantibus, ille non patitur moras, sed accinctus
Abbreviated transcription (Latin):
niq dño in montis cacumine com¬
morante statĩ uentꝰ contrariꝰ oritꝰ
⁊ turbat mare: et ꝑielitantꝰ apli. Et tã¬
diu imminens naufragium ꝑseuerat:
quamdiu iħc ueniat. Quarta autẽ uigi¬
ua noctis: uenit ad eos ambulans supͣ
mare. Sitationes ⁊ uigilie militares ĩ
t̾na horarum spacia diuiduntꝰ. Qñdo er¬
go dicit. qͥrta ugilia noctis uerisse ad eoᷤ
dominũ :÷ ostendit tota nocte ꝑielitatos. ⁊
extremo noctis. hoc ẽ in consũmatione
mundi eis auxiliũ prebiturum. Et uiden¬
tes eum suꝑ mare ambulantẽ: turbati
sunt dicentes: quia fantasma ẽ. Lect¬
i iuxta martionẽ ⁊ manicheũ. xii¬
dominꝰ nr̃ non ẽ natꝰ de uirgine. sed
uisus in fantasmate: quom nunc apli ti¬
ment ne fantasma uideant. Et p̃cimore
clamauerunt. Confusꝰ clamor ⁊ incerca
uox magni timoris indicium ẽ. Statĩ¬
ꝙ ihc̃ loquutus ẽ eis dicens. Habete fidu¬
causa hoc curat: ⁊ timentib p̃cepit di¬
cens. Habete fiduciã: nolite timere. Et

Expanded text:
ino in montis cacumine commorante, statim ventus contrarius oritur, et turbat mare, et periclitantur apostoli, et tamdiu imminens naufragium perseverat, quamdiu Jesus veniat. Quarta autem vigilia noctis venit ad eos ambulans supra mare. Stationes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit, quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos, et extrema parte noctis, atque in consummatione mundi eis auxilium praebiturum. Et videntes eum supra mare ambulantem, turbati sunt, dicentes: quia phantasma est. Si juxta Marcionem et Manichaeum, Dominus noster non est natus ex Virgine, sed visus in phantasmate: quomodo nunc apostoli timent ne phantasma videant? Et prae timore clamaverunt. Confusus clamor et incerta vox, magni timoris indicium est. Statimque Jesus locutus est eis, dicens: Habete fiducausa, hoc curat, et timentibus praecipit, dicens: Habete fiduciam, nolite timere. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheta. et plus qͣm ꝓpħ̾a. qui uenientẽ
ad iordanis baptisma dñm ostendit ui¬
cens. ecce agnꝰ dei. ecce qui tollit pecca¬
ta mundi. qui et humilitatẽ suã. ⁊ di¬
uiuitatis eius potentiã ꝯsiderins dicit
qui de terra ẽ de terra loquit᷑. qui au¬
tem de celo uenit suꝑ om̃s est. cur ĩ car¬
cere posit᷑. mittens discipulos reqͥrit. tu
tanqm si ignoret quẽ ostenderat: et an ip¬
se sit nesciat. quẽ ipsum esse ꝓphetando.
baptizando. ostendendo clamauerat. Sed¬

Expanded text:
 qui venientem ad Jordanis baptisma Dominum ostendit dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi ; qui et humilitatem suam, et divinitatis ejus potentiam considerans, dicit: Qui de terra est de terra loquitur, qui autem de coelo venit super omnes est ; cur in carcere positus, mittens dTanquam si ignoraret quem ostenderat, et an ipse sit nesciat, quem ipsum esse prophetando, baptizando, ostendendo, clamaverat. RE
Abbreviated transcription (Latin):
rum eius. Dixit enim. In fortitudine ma¬
nus mee feci. et in sapientia mea intellexi:
⁊ abstuli terminos ppłoꝵ. et principes eoꝵ
de predatus sum. Et detrari quasi potens ⁊
colligiuntur oua que derelicta sunt: sic urui¬
uersam terram ego ogregaui. et ñ fuit qui
moueret pennam. et aperiret os ⁊ ganniret
s cont᷑ cum qui secat in ea: aut eral¬
tabitur serm contra euma quo fbiturs
Quomodo si eleuetur uirga ꝯtͣ eleuantẽ
se: et exaltetur baculus. qui utiꝙ lignum
est. ꝓpter hoc mittet dominator dñs exer¬
cituum ĩ piguib eius tenuitatẽ. ⁊ subt
glam eius succensa ardebit quali combus¬
tio ignis. Et erit lumen isrł inigne.⁊ sc̃s
eius in flamia: ⁊ succendetꝰ et deuorabi
tirr spina eiꝰ et uepres in die una. ⁊ gła
saltus eius ⁊ carmeli eiuis ab anima us¬
q ad carnẽ ꝯsuet᷑ Et erit terrore ꝓfu¬
gus: et reliquie ligni saltꝰ euis p̃ pauci¬
tate numerabuntur. ⁊ puer scribet eos:¬

Expanded text:
 « Dixit enim: In fortitudine manus meae feci, et in sapientia mea intellexi, et abstuli terminos populorum, et principes eorum depraedatus sum, et detraxi quasi potens in colliguntur oua, quae erecta sunt, sic uniuersam terram ego congregaui: et non fuit qui moueret pennam, et aperiret os, et ganniret, s contra eum, qui secat in ea? aut exaltabitur serra contra eum, a quo trahitur? quomodo si elevetur virga contra levantem se, et exaltetur baculus, qui utique lignum est. Propter hoc mittet dominator Dominus exercituum in pinguibus ejus tenuitatem: et subtus gloriam ejus succensa ardebit quasi combustioeius in flamma et succendetur et deuorabitur eius spina et uepres in die una; et gloria saltus eius et Carmeli eius ab anima usque ad carnem consumetur et erit terrore profugus; et reliquiae ligni saltus eius prae paucitate numerabitur et puer scribet eos
Abbreviated transcription (Latin):
Do tenenda ẽ: ut ueq excollaris o ho¬
mo. neq in suꝑbiam erigaris. ñ despi¬
cias inunicos: neq humiles spernas:
neq obliuiscaris dominũ: neq derelĩ¬
quas creatorẽ: ne existas iugratꝰ. Si
ergo in necessitate et in periculis for¬
titudo necessaria ẽ. ut uiriliter cũ fide
toleres uniuersa. multomagis contͣ
delicias ut dictum ẽ et luxurias forti¬
todo necessaria ẽ: ne ĩ muscipulã. incidaᷤᷤ dia

Expanded text:
do tenenda est, ut neque extollaris, o hodo tenenda est, ut neque extollaris, o homo, neque in superbiam erigaris, non despicias inimicos, neque humiles spernas neque obliviscaris Dominum, neque derelinquas Creatorem, nec existas ingratus. Si ergo in necessitate et in periculis fortitudo necessaria est, ut viriliter cum fide toleres universa, multo magis contra delicias, ut dictum est, et luxurias fortitudo necessaria est, ne in muscipulam incidas dia
Abbreviated transcription (Latin):
re fluctus sedare. uel mitigare : S qͥd
respondent hii dilectissimi discipuli:
Paruuili inquiuns sumꝰ: adhuc ĩfirmi.
et ñdum robusti: ideoq timemꝰ ideoq
formidamꝰ. Necdum idimꝰ cruce̾. nec¬
dum nos confirmauit passio dñi ⁊ re¬
surrectio: ũ ascensio in excelsis: nͨ mis
si descensio spc̃ sancti paracliti. ꝓpt̾ea
fragilitate nucamꝰ. ꝓpterea et sepiꝰ au¬
diminus a domino. increpationẽ pusil¬
le fidei. Supportamꝰ. toleramꝰ libenter:
uoluntarie sustiemꝰ: unde ⁊ nunc di¬
cente dicente dũo. quare conturbati
estis pusille fidei. cur ñ habetis fortitu
dine̾. cur ñ confidentiã et fiduciã apd̃
uos tenetis Et si mors irrueret. ñue
cam debuistis constantissime sustinere:
Ad omne enum quicquid eueneriz for¬
titudo necessaria ẽ: ad omne periculum
uel tribulationẽ usq ad anime exitũ.
Similiter et contra delicias et diuiti¬
as. et honores derrenos. animi fortitu¬

Expanded text:
re fluctus sedare vel mitigare. Sed quid re fluctus sedare vel mitigare. Sed quid respondent hi dilectissimi discipuli? Parvuli, inquiunt, sumus, adhuc infirmi, et nondum robusti, ideoque timemus, ideoque trepidamus, necdum vidimus crucem, necdum nos confirmavit passio Domini et resurrectio, non ascensio in excelsis, non missio vel descensio Spiritus sancti paracleti, propterea fragilitate nutamus, propterea et saepe audivimus a Domino increpationem pusillae fidei. Supportamus et toleramus libenter, voluntarie sustinemus. Unde et nunc dicit Dominus: Quare conturbati estis, pusillae fidei? Cur dinem, cur non confidentiam et fiduciam apud vos tenetis? Et si mors irrueret, nonne eam debuistis constantissime sustinere? Ad omne enim quidquid evenerit fortitudo necessaria est, ad omne periculum vel tribulationem usque ad animae exitum. Similiter et contra delicias, et divitias, et honores terrenos, animi fortitu
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibile induerat. Ipso corpore dormi¬
ebat: deitate uero concitabat mare ⁊
iterum placabat.
ormiebut itaq corpore. ut apłos¬
suscitaret. ⁊ euigilare faceret:
miamꝰ animo. ne ue intellectu aut pru¬
deutia: s uigilare omni tempore ⁊ iu¬
bilare domino. et salutẽ ab eo postula¬
re studeamus. Nam ipse qui dormiebat
corpore. illud sanctũ uerbũ dicit. Ego
dormio. ⁊ cor meum iuigilat. Ad quẽ
accedentes discipuli: suscitabant eum
dicentes. Domine salua nos peruus.
Tanto fuerant metu conterriti. ⁊ pene
animo alienati. ut irruerent ĩ eum:
et ñ modeste ac leniter suggererent.
sed turbulent̾ suscitarent eum dicen¬
tes. Domine salua nos ꝑiiꝰ.
beatr o ueraces dei cdiscipłi. Dñm
saluatorẽ uobiscũ habetis ⁊ peri¬
culum timetis: Uita uobiscũ est: et
de morte solliciti estis: Maris turbinẽ
trementes. creatorẽ eiꝰ presentẽ ita sus
citatis. quasi ñ possit dormiente corpo¬

Expanded text:
ruptibile induerat. Ipso corpore dormiruptibile induerat. Ipso corpore dormiebat, deitate vero concitabat mare, et iterum complacabat; dormiebat itaque corpore, ut apostolsuscitaret et evigilare faceret, mo dormiamus, neve intellectu aut prudentia, sed vigilare in omni tempore et jubilare Domino, et salutem ab eo postulare studeamus. Nam ipse qui dormiebat corpore, illud verbum sanctum dicit: Ego dormio, et cor meum vigilat ; ad quem accedentes discipuli, suscitaverunt eum, dicentes: Domine, salva nos, perimus. Tanto fuerunt metu conterriti, et pene animo alienati, ut irruerent in eum, et non modeste aut leniter suggererent, sed turbulenter suscitarent eum, dicentes: Domine, salva nos, perimus. O beati, o veraces Dei discipuli, Dominum Salvatorem vobiscum habetis, et periculum timetis! Vita vobiscum est, et de morte solliciti estis; maris turbatorem trecitatis, quasi non possit dormiente corpo
Abbreviated transcription (Latin):
constituit. Dixit enim ei. Hucusq ue
nies et ñ suꝑgredieris: s in temecip¬
so confringentur fluctꝰ tui. Let¬
uius ergo iussione et p̃cepto. orta
ẽ tempestas in mari: ꝓpt̾ occasionẽ
superiꝰ memoratas. facta est tempestaᷤ
magna et ũ ynsilla. ut magnum opꝰ
et non pusillum ostenderetur. Qntoq
fluctꝰ nauicule irruebant. tandomagis
timor discipulos conturbabat. ut plus
magis desiderarent ad liberandũ se mi
rabilia saluatoris. Domui uero dormie¬
bat. O res mirabilis et stupenda. Is
qui numqͣm obdormint dormit: is qͥ
celum et terrã gubernat. dormit. Is
qui numq̃m dormit neq dormitat. ip¬
se dormire dicitꝰ Dormiebat quidẽ cor¬
pore: s iugilabat maiestate. Dormie¬
bat corpore. sed conturbabat mare: eri¬
gebat q fluctus. ⁊ apłos conterrebat. su¬
am ostensurus potentiã. Dormiebat cor¬
pore. sicuti ad puteum de itinere lassꝰ
uel fatigatus sedebat: demonstrans qͥa

Expanded text:
constituit. Dixit enim ei: Usque huc constituit. Dixit enim ei: Usque huc venies, et non supergredieris, sed in temetipso confringentur fluctus tui . Hujus ergo jussione et praecepto orta est tempestas in mari, propter occasiones superius memoratas. Facta est ergo tempestas magna, et non pusilla, ut magnum opus et non pusillum ostenderetur, quantoque fluctus naviculae irruebant, tanto magis timor discipulos conturbabat, ut plus magis desiderarent ad liberandum se per mirabilia Salvatoris. Dominus vero dormiebat. O res mirabilis et stupenda! is qui nunquam obdormit, dormit; is qui coelum et terram gubernat, dormit; is qui nunquam dormit neque dormitat, ipse dormire dicitur. Dormiebat quidem corpore, sed vigilabat deitate; dormiebat corpore, sed conturbabat mare, erigebatque fluctus, et apostolos conterrebat suam ostensurus potentiam; dormiebat corpore, sicuti et ad puteum de itinere lassus vel fatigatus sedebat, demonstrans quia
Abbreviated transcription (Latin):
Ngrediente
domino in nauiculam. secuti sunt eũ
disciruli eius: non imbecilles. sed fir¬
mi. et stabiles in fide. mansueti ⁊ pii:
sꝑuentes mundũ ñ duplici corde: s
simplici. hii ergo secuti sunt eum. nõ
tantum gressus eius sequentes. s ma¬
gis sanctitatẽ eius comitantes: et ius¬
ticiã eius consectantes. Et ecce tempes¬
tas magna facta ẽ in mari: ita ut na¬
uicula operirecur fluctib. Cum enim
multa magna et miranda ostendisset ĩ
terra: transiit ad mare. ut ⁊ ibidẽ adhuc
excellentiora opera demonstraret: qͣtinus
terre marisq dominũ se esse cunctis
ostenderet. Ingressus ergo nauiculã fe¬
cit turbari mare: cõmouit uentos. conci¬
tauit fluctꝰ. Cur hoc: Ideo ut discipu
los mitteret in timorẽ: et suũ auxiliũ
postularent: suamq potentiã rogan¬
tib manifestaret. Illa tempestas ñ ex
sese oborta ẽ: s potestati paruit impe¬
rantis: eiꝰ qui educit uentos de the¬
sauris siuis: qui terminũ mari arenã

Expanded text:
ngrediente Domino in naviculam, secuti sunt eum discipuli ejus, non imbecilles, sed firmi et stabiles in fide, mansueti et pii, spernentes mundum, non duplici corde, sed simplici. Hi ergo secuti sunt eum, non tantum gressus ejus sequentes, sed magis sanctitatem comitantes, et justitiam ejus consectantes. Et ecce tempestas magna facta est in mari, ita ut navicula operiretur fluctibus. Cum enim multa magna et miranda ostendisset in terra, transiit ad mare, ut et ibidem adhuc excellentiora opera demonstraret, quatenus terrae marisque Dominum se esse cunctis ostenderet. Ingressus ergo naviculam, fecit turbari mare, commovit ventos, concitavit fluctus. Cur hoc? Ideo ut discipulos suos mitteret in timorem, et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus manifestaret. Illa tempestas non ex sese oborta est, sed potestati paruit imperantis, ejus qui educit ventos de thesauris suis, qui terminum mari arenam
Abbreviated transcription (Latin):
pestate turbatum: solidiꝰ atq robustiuꝰ
ad pristine fidei reuocat fundam̃tum.
Nam rogatꝰ ut ab hystoriographes tra¬
ditur. a caritate fere totius uniuersali
eccłie: in illud tandẽ crupit diuine inspi¬
rationis elogium. In principio inquiens
erat uerbum. ⁊ u̾bum erat apud dm̃: ⁊
itaq signaculo ueritatis. ⁊ hereticorũ¬

Expanded text:
tempestate turbatum, solidius atque robustius tempestate turbatum, solidius atque robustius ad pristinae fidei revocat fundamentum. Nam rogatus, ut ab historiographis traditur, a charitate fere totius universalis Ecclesiae, in illud tandem erupit divinae inspirationis elogium: «In principio, inquiens, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et itaq
Abbreviated transcription (Latin):
dis ancoram fixit: et nauiculã fidei ĩ tu¬
tisimo tranquilli portꝰ gremio colloca¬
uit. Sed uide amus utrum iohes ⁊ huic
operi aliquã cum beato petro similitudi¬
nem teneat. Constantissime itaq p̃dica¬
tionis arguitur: sicq a domiciano tũc ce¬
sare in exilium destinatur. ꝓtinus hereti¬
ci. marcion. cheriitꝰ ⁊ hebion. ceteriq
quam plurimi. quos ipse conuenienter
autixp̃os appellat: caulas eccłiastici gre¬
gis irrumpunt: et uelut lupi graues su¬
ꝑ ouilia pastoris auxilio destituta grassã¬
tur: xp̃m scilicet aute mariã ñ fuisse dog¬
matizabant: et ita simplicẽ euͣngelice
fidei puritatẽ perfidie sue sqͣlorib cor¬
rumpebant.
onfunditur mundꝰ turbatꝰ ecclia.
uacillat fides. ⁊ uelut in horrescẽ¬
te tempestate ꝑfidie plurimi naufra¬
gantur. Quid plura : Tandẽ ꝑempto
domiciano duce diuina gr̃a redit iob̾es
ephesum: turbatam gerait eccłiam. S
quicquid inuenit erroris turbine actẽ

Expanded text:
is anchoram fixit, et naviculam fidei in tutissimo tranquilli portus gremio collocavit. Sed videamus utrum Joannes et huic operi aliquam cum B. Petro similitudnem teneat. Constantissimae itaque praedicationis arguitur, sicque a Domitiano tunc Caesare in exsilium destinatur. Protinus haeretici Marcion, Cerinthus, Ebion, caeterique quamplurimi, quos ipse convenienter Antichristos appellat, caulas ecclesiastici gregis irrumpunt, et veluti lupi graves super ovilia pastoris adminiculo destituta grassantur, Christum scilicet ante Mariam non fuisse dogmatizantes, et ita simplicem evangelicae fidei puritatem perfidiae suae 339 squaloribus corrumpentes. Confunditur mundus, turbatur Ecclesia, vacillat fides, et velut inhorrescente tempestate perfidiae plurimi naufragantur. Quid plura? Tandem perempto Domitiano, duce divina gratia, rediit Joannes Ephesum, turbatamque gemit Ecclesiam. Sed quidquid invenit erroris turbine atque
Abbreviated transcription (Latin):
sciret ꝓfecto que et qualis ẽ mulier¬
phiseus ueraciter apud se superb ⁊ falla¬
citer iustꝰ. egram rep̃hendit de egritudi¬
ne et medicum de subuentiõne. qui ipse¬
⁊ ignorabat.¬
Nter duos antem egros medicꝰ aderat: i
unus eger in febre integrum sensum te¬
Anebat: alter uero/ in febre carnis ⁊ sen¬
sum ꝑdiderat mentis. Illa quippe fiebat
qd fecerat: ph̾iseus autẽ de falsa iusticia
clatus / um sue inualitudinis exaggera¬
bat. In egritudine ergo ⁊ sensum ꝑdide¬
rat: qui hoc ipsum quoqr qd a salute lõ¬
ed int̾ hec nos gemitꝰ cogit quosdam
nr̃i ordinis uiros intueri. qui sacer¬
dotali officio p̃diti si quid forte de iusticie¬
oꝑib. uł tenuiter egerint. ꝓtinus subiec¬
tos despiciunt: et peccatores quosq ĩ ple¬
be positos dedignantur: eisq compaci cul¬
pam suam confitentib nolunt. ac uelut
phisei more peccatricẽ mulierẽ despiciũt

Expanded text:
sciret utique que et qualis etc.’. Grriseus ueraciter apud se superbus et fallaciter iustus; egram reprehendit de egritudine et medicum de subuentione; que pet ignorabat.uos autem aegros medicus aderat; sed unus aeger in febre integrum sensum tenebat, alter vero in febre carnis et sensum perdiderat mentis. Illa quippe flebat quod fecerat; Pharisaeus autem de falsa justitia elatus, vim suae invaletudinis exaggerabat. In aegritudine ergo et sensum perdiderat, qui hoc ipsum quoque, quod a salute loner haec nos gemitus cogit quosdam nostri ordinis viros intueri, qui, sacerdotali officio praediti, si quid fortasse juste exterius vel tenuiter egerint, protinus subjectos despiciunt, et peccatores quosque in plebe positos dedignantur, eisque compati culpam suam confitentibus nolunt, ac, velut Pharisaei more a peccatrice muliere tangi despiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
dentes in manib eiꝰ. donec ipse suos at¬
tollat oculos super nos. ⁊ misereatꝰ nr̃i.
Sit nobis semꝑ bñdictꝰ in corde benedict᷑
in ore. bñdictꝰ in actu. quatinus si qua uir¬
t. si qua laus discipline: ut ulud apsicũ imi¬
tantes que uidimꝰ in illo et audiuimꝰ ab il¬

Expanded text:
eius intendentes: donec ipse suos ateius intendentes: donec ipse suos attollat super nos, & misereatur nostri. Sit nobis semper Benedictus in corde, Benedictus in ore, Benedictus in actu, quatinus si qua virtus, si qua laus disciplinæ, vt illud Apostolicum imitantes, quę vidimus in illo, & audiuim
Abbreviated transcription (Latin):
ratione resurget: quos domino ad quisi¬
uit. Cum igitur uniuersi huiꝰcemodi in¬
stitutionis sequaces in unum coadunati
fuerint: quale signum apostolatꝰ benedic¬
to tunc ille copiosꝰ exercitꝰ seipsura exbi¬
bebit : O quali gaudio tunc ille tripudi¬
abit: qui sese in illis cohortib ĩmiscere
unc itaq uł loco uł affectu uicini:
nia enim omnib factꝰ est. Habent enim
pueri in puero formam quam seq̃nt᷑: ut
qm̃ ad exemplum ysaac deo oblati sunt.
primordia sua caueant fermentare. ac
deinceps quiq ꝑ etatum successione sint
ꝑfecti sensu: ut a pat̾na sui nutritu pie¬
tade ñ degenerent. ne forte si ab excellen¬
tiori gradu ceciderint. grauius elidantur.
Sed et nos quicunq Lectio Uiii.¬
deliquimus. nullo modo asperanda cle¬
mentia deficiamꝰ: quia ⁊ uiuens ⁊ post
obitum mortuos suscitauit: confracta
restaurauit. desperta cunuit. Et quã¬
uis nos ñ fecerimꝰ eius uoluntatẽ. dñm

Expanded text:
regeneratione, quos Domino acquisiregeneratione, quos Domino acquisiuit. Cum igitur vniuersi huiusce institutionifuerint; quale signum apostolatus Benedicto tunc ille copiosus exercitus seipsum exhibebit? O quali gaudio tunc ille tripudiabit, qui sese illis cohortibus immiscere unc omnes, vel loco vel affectu vicini, nia enim omnibus factus est. Habet enim pueri formam in puero quam sequantur; ut quoniam ad exemplum Isaac Deo oblati sunt, primordia sua caveant fermentare. Ac deinceps quique per aetatum successiones sint perfecti sensu; ut a paterna sui nutritii pietate non degenerent. Ne forte si ab excellentiori gradu ceciderint, gravius elidantur. Sed et nos quicunque deliquimus, nullo modo ab speranda clementia deficiamus; quia vivens et post obitum mortuos suscitavit, confracta restauravit, desperata curavit. Et quamvis non fecerimus ejus voluntatem, Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ iuxta psalmistam adicere cuiquã
desiderandum ẽ. S nos affectum quidẽ
exhibere possumus: effectum uero tante
rei nequaquam explere sufficimus. ett¬
qua ꝓpter easdem illiꝰ laudes non .iiii.¬
unci uox. ñ qua congregatio. neq una
ubicunq sca ecclia diffundit᷑. ꝑ tribus.
ꝑ nationes. ꝑ linguas. laus bñdicti fre¬
quentatur. Si enim in multitudine ꝑo¬
puli dignitas regis est ut ait salomon:
quantam putamꝰ eẽ dignitatẽ istiꝰ regis.
quẽ tam numerosꝰ ꝓsequitur exercitus
perator ĩ tantis mundi partib impe¬
rauit aut ex tam multis nationib sibi
tantas legiones conduxit qͣntas uidelices
isde cumssibet serꝰ ⁊ etatis in xp̃i milidã
uoluntarie uiratas disponit: Quẽ qͣsi p̃¬
sentem intuentes. et uexillum sc̃ẽ institu¬
tionis eius sequentes. dic belicas acies ui¬
rilit̾ infringunt: quib illud ꝓpħicum bene
coaptatur. Erunt oculi tui uidentes p̃cep¬
torem tuum.
eniq fidelis opinio ẽ. ad unusasq

Expanded text:
mistam, adjicere, cuiquam desiderandum est. Sed nos affectum quidem exhibere possumus, perfectionem vero tantae rei nequaquam explere sufficimus. Quapropter easdem illius laudes, non una vox, non una congregatio, neque una ubicunque sancta Ecclesia diffunditur, per tribus, per nationes, per linguas, laus Benedicti frequentatur. Si enim in multitudine populi dignitas regis est , ut ait Salomon, quantam putamus esse dignitatem istius regis, quem tam numerosus prosequitur exercitus perator in tantis mundi partibus imperavit, auas videlicet iste, cujuslibet sexus et aetatis in Christi militia, voluntarie juratas disponit? Quem quasi praesentem intuentes, et vexillum institutionis sequentes, diabolicas acies viriliter infringunt. Quibus illud propheticum coaptatur, erunt oculi tui, videntes praeceptorem tuum. Denique fidelis opinio est, quod vnusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
Ssimus ut ethiops qui ñ mutat pellẽ
suam: sed ad eius manum recurrentes. an¬
nonam mse. ⁊ cordie sieut ille sinis¬
cuxꝰ ab eo requiramus. Si etiam int̾ inui¬
riosos ⁊ mimicos m̾ito computandi sumꝰ.
illum tamen affectum quo ꝓ se odiente fle¬
uit ab ipso reposcamus. Neq enum suppli¬
ces. auamius indignos adu̾sabit᷑. qui pro
ꝑseuerante in malicia lugebat. Lect in¬
audeamus ergo: et erga dñm nr̃m

Expanded text:
simus ut Aethiopes, qui non mutant pellem simus ut Aethiopes, qui non mutant pellem suam; sed ad ejus manum recurrentes, annonam misericordiae, sicut ille corvus, ab eo requiramus. Si etiam inter injuriosos merito computandi sumus, illum tamen affectum, quo pro se odiente flevit, ab ipso reposcamus. Neque enim supplices, quamvis indignos, aversabitur, qui pro perseverante in malitia lugebat. Gaud
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi dignitas regis ẽ ut ait salomon: qͣn¬
tam putamꝰ ẽẽ digratatẽ istius regis. qͣ.
tam numeros ꝓsequitur exercitꝰ mona¬
chorum : Quis unqͣm rex aut imperator
in tantis mundi partib imperauit. aut
ex tam duisis nationib sibi tantas le¬
giones conduxit. qũtas udelicet iste cu¬
iuistibet serus ⁊ etatis in xp̃i milia uo¬
luntarie iuratas disponit : In oct sc̃i
mino donatum ẽ nobis: et oblatam gra¬
tiam nullatenꝰ inuacuum recipiamꝰ. Tan¬
tus fulgor cecitatem mentis nr̃e illumi¬
net. Tanta pietas. duriciã nr̃am emol¬
uat. Tam potens medicina: uuln̾a nr̃a
sanet. Si enim adhuc puerulꝰ ita capis¬
terium reparauit. ut nec scissura quidẽ¬
in eo apprreret: nos qui uasa ad bonorẽ
in domo dñi ꝑ grãm uocati sumꝰ. quia mui¬
tas peccatorum scissuras incurrimꝰ. ꝑ eum¬
dem medicũ qui iam suo regi sociatꝰ ẽ re¬
parari poterimus. Lectioꝰ Secunda¬
Ii nugredo scelerum nos de colorauit non

Expanded text:
t ait Salomon: quantam putamus esse dignitatem istius Regis, quem tam numerosus prosequitur exercitus Monachorum? Quis vmquam Rex aut Imperator in tantis mundi partibus imperauit, aut ex tam diuersis nationibus sibi tantas legiones conduxit, quantas videlicet iste, cuiuslibet sexus & ætatis in Christi militia, voluntarie iuratas disponit? Quem quasidonatum est nobis, et oblatam gratiam nullatenus in vacuum recipiamus. Tantus fulgor, caecitatem mentis nostrae illuminet. Tanta pietas, duritiam emolliat. Tam potens medicina, vulnera nostra sanet. Si enim adhuc puerulus ita capisterium reparavit, ut nec scissura quidem appareret; nos, qui vasa ad honorem in domo Dei per gratiam vocati sumus, quia multas peccatorum scissuras incurrimus, per eumdem medicum qui jam suo regi sociatus est, reparari poterimus. Si nigredo scelerum nos decoloravit, non
Abbreviated transcription (Latin):
negatur. quanti habendꝰ sit. quantaq
reuerentia excolendꝰ sit. Pondꝰ quippe cu¬
iussiber reatus ñ solum ex intellectu ge¬
rentis uł tempore: s etiam ex loco so¬
let pensari. Hinc enim uelut amario¬
ri exꝓbratione contra impium uoxdi¬
uina queritur dicens. In terra scõꝵ iniq
gessit: et ñ uidebit głam dñi. Et item.
Dilectus nĩs operatꝰ in domo mea opera¬
tus est male. Alioquin quem p̃sentia
tanti patris ad sui reuerentiã non flec¬
tit. sp̃m uide uidetꝰ parcicipari. Lectõ¬

Expanded text:
negatur: quanti habendus sit, quantaque reuerentia excolendus. Pondus quippe cuiuslibet reatus, non solum ex intellectu gerentis, vel tempore, sed etiam ex loco solet pensari. Hinc enim velut a maiori exprobratione, contra impium vox diuina queritur, dicens. In terra sanctorum inique gessit, & non videbit gloriam Domini. Et item. Dilectus meus in Domo mea male operatus est. Alioquin, quem præsentia tanti Patris ad sui reuerentiam non flectit, spiritum Iudæ videtur participare. C