comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ difficultate salutistolerant : coniugii portũ p&ant : Scriptũ quippe est
Melius est nuberequã uri : Si neculpascilicet ad c̃iugiũ ueniunt : si tam̃ nec¬
dũ meliora deuouert̃: Nã quis quis bonũ maius subire ꝓposuit : bonũ min
q̃d licuit in licitũ fecit. Scriptũ quippe ẽ: Ne momittens manũ suã suꝑ ara¬
trũ & respiciens retro aptus ẽ regnocaelorũ Quugit᷑ꝰ fortiori studio inten¬
derat retro c̃spicere c̃uincit᷑: si relictis bonis ampliorib ad minima retorquet᷑:¬
IITAD MONINDIS PECCATORŨ CARNIS XXUIIIL¬
conscii atq alit̃ ignari: Ad monendinãq s̃ peccata carnis ex ꝑti : ut ma¬
resaltim posenau fragiũ metuant : & ꝑditionis suae discrimina ł cognita
ꝑ horrescant : ne quipiȩ post ꝑpetrata mala seruatis̃: his impie utendo mo¬
riantꝰ : Vnde peccanti animae nũ quã quȩ a peccato desinentidicit᷑ : Frofis mu¬
lieris mȩretricis facta est tibi: noluistierubescere : Ad monendiitaq s̃. ut stu¬

Expanded text:
cum difficultate salutis tolerant, conjugii portum petant. Scriptum quippe est: Melius est nubere quam uri: sine culpa scilicet ad conjugium veniunt, si tamen necdum meliora voverunt. Nam quisquis bonum majus subire proposuit, bonum minus quod locuit itrum et respiciens retro, aptus est regno coelorum . Qui igitur fortiori studio intenderat, retro conspicere convincitur, si, relictis bonis amplioribus, ad minima retorquetadmonendi sunt peccatorum carnis conscii, atque aliter ignari. Admonendi namque sunt peccata carnis experti, ut mare saltem post naufragium metuant, et perditionis suae discrimina vel cognita perhorrescant; ne qui pie post perpetrata mala servati sunt, haec improbe repetendo moriantur. Unde peccanti animae et nunquam a peccato desinenti dicitur: Frons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere . Admonendi itaque sunt ut stu
Abbreviated transcription (Latin):
cens sed interrogans inuenit : Quo exemplo scilicet ostenditur ne ln firmus
docerequis audeat : si ille puer doceri in terrogando uoluit. qui ꝑ diuinita¬
tis potentiã uerbũ scientiae ipsissuis doctorib minis trauit : Cũ uero ꝑpulũ
discipulo dicit᷑: Precipehaec & doce nemo ad alescentiã tuã contẽpnat
Sciendũ nobis e. qui a insacro eloquio aliquando ad alescentia iuuentus
uocatꝰ qͥdcitius ostendit᷑ : si salomonis ad mediũ uerba ꝓferant᷑ quiatt :
Laetareiuuenis. in ad olescentia tua: Si enĩ unũ ẽẽ utraq non decernẽ¬
ret quẽ monebat in ad alescentia: iuuenẽ Nonuocaret : XXUII¬

Expanded text:
cens, sed interrogans invenitur. Quo exemplo scilicet ostenditur ne infirmus cens, sed interrogans invenitur. Quo exemplo scilicet ostenditur ne infirmus docere quis audeat, si ille puer doceri interrogando voluit, qui per divinitatis potentiam verbum scientiae ipsis suis doctoribus ministravit. Cum vero per Paulum discipulo dicitur: Praecipe haec et doce: nemo adolescentiam tuam contemnat ; sciendum nobis est quia in sacro eloquio aliquando adolescentia juventus vocatur. Quod citius ostenditur, si Salomonis ad medium verba proferantur, qui ait: Laetare juvenis in adolescentia tua . Si enim utraque unum esse non decerneret, quem monebat in adolescentia, juvenem non vocaret.
Abbreviated transcription (Latin):
sis foras &iã alios instruentes ex eam: Hinc ꝑquendã sapientẽ dicitur:
Adolescens loquere in causatua uix: & sibis interrogatus. habeat initium
responsiotua : Hinc est qd idẽ redẽptornr̃t cũ in caelissit conditor & osten¬
sionis suȩpotentiae sẽꝑ doctor angelorũ ante tricnnale tẽpus interra
magister fieri poluit hominũ ut uidelicet precipitatis uimsa luberri¬
mitimoris infunderet. tũ ipse&iã quilabi non posset ꝑfecteuitae gra¬
tiã non nisi ꝑfecta ȩtate pͥdicaret: Scriptũ quippeest: Cũ factus esset
annorũ duo decim : remansit puerihs in hierus alẽ : De quoa parentibus
requisito pͥaulo post subdit᷑ : Inuenerunt illũ in tẽplosedentẽ in medio
doctorũ : audientẽ illos & in terrogantẽ: Vilanti itaq consideratione pen¬
sandũ e: qͥd cũ iħs annorũ duodecim dicit in medio doctorũ sedens non do¬

Expanded text:
sis foras etiam alios instruentes exeamus. Hinc per quemdam sapientem dicitur: sis foras etiam alios instruentes exeamus. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Adolescens loquere in causa tua vix; et si bis interrogatus fueris, habeat initium responsio tua . Hinc est quod idem Redempter noster, cum in coelis sit conditor, et ostensione suae potentiae semper doctor angelorum, ante tricennale tempus in terra magister noluit fieri hominum; ut videlicet praecipitatis vim saluberrimi timoris infunderet, cum ipse etiam, qui labi non posset, perfectae vitae gratiam non nisi perfecta aetate praedicaret. Scriptum quippe est: Cum factus esset annorum duodecim, remansit puer Jesus in Jerusalem . De quo a parentibus requisito, paulo post subditur: Invenerunt illum in templo sedentem in medio doctorum, audientem illos et interrogantem . Vigilanti itaque consideratione pensandum est, quod cum Jesus annorum duodecim dicitur in medio doctorum sedens, non do
Abbreviated transcription (Latin):
nendis̃ ut considerent qͣd pulli auiũ. si ante pennarũ ꝑfectione uolare
appetunt undeire in altacupiunt inde inima mergunt᷑ : Ammonendi
sunt ut considerent qd structdris recentib necdũq solidatis sitignorũ
pondus suꝑponit᷑ Ñ habitaculũ sed ruina fabricat᷑: Ammonendis ut con¬
siderent quod conceptas soboles feminae si prius qua plene formentur
ꝓferunt nequa quã domus sed tumulos replent : Hinc est enĩ q̃d ipsa
ueritas quaerepente quos uellet roborare potuis set ut exemplũ sequen¬
tib daret : ne in ꝑfecti prȩdicare pͥsumerent : post quã plenediscipulos
deuirtute pdicationis instrux̃ ilico adiun& : Vos aut̃ sedete inciuitate :¬
quo adusq induamini uirtute ex alto : Inciuitate quippe consedemus:
si intramentiũ nr̃arũ nos claustra c̃stringimꝰ neloquendo exterius eua¬
gemur: Vt cũ uirtute diuina ꝑfectȩ induimur : Tunc quasi a nob̵ metip¬

Expanded text:
nendi sunt ut considerent quod pulli avium si ante pennarum perfectionem volare nendi sunt ut considerent quod pulli avium si ante pennarum perfectionem volare appetant, unde ire in alta cupiunt, inde in ima merguntur. Admonendi sunt ut considerent quod, structuris recentibus necdum solidatis, si tignorum pondus superponitur, non babitaculum, sed ruina fabricatur. Admonendi sunt ut considerent quod conceptas soboles feminae si priusquam plene formentur proferunt, nequaquam domos, sed tumulos replent. Hinc est enim quod ipsa Veritas, quae repente quos vellet roborare potuisset, ut exemplum sequentibus daret, ne imperfecti praedicare praesumerent, postquam plene discipulos de virtute praedicationis instruxit, illico adjunxit: Vos autem sedete in civitate quoadusque induamini virtute ex alto . In civitate quippe considemus, si intra mentium nostrarum nos claustra constringimus, ne loquendo exterius evagemur; ut cum virtute divina perfecte induimur, tunc quasi a nobismetip
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ mors ingredit᷑ increpando discurrere: Permediũ uero castrorũ transireẽ
tanta ȩqualitate intra ecclãm uiuere : ut quide linquentiũ culpas redargu¬
ficit : quicũpunienda in uenit ab increpationis gladio nec eis quos ꝑ cogna¬
tionẽ diligit parcit: Siergo illedĩ dicit᷑ qui ad ferienda uitia Telodiui¬
nia moris excitat᷑ ꝓfecto ẽẽ sedĩ denegat : quin quantũ sufficit increpa¬
reuita carnaliũ recusat: At contra ammonendi f̃ quos a predicationis of¬
ficio ł in ꝑfectio uł ȩtas phibet: & tamen praecipitatio inpellit: Nedum
tanti sibihonus officii prȩcipitatione arrogant : uiam sibi subsequen¬
tis meliorationis abscidũnt : &cu arripiunt intẽpestiuȩ qd non ualent.:
ꝑdant & i qd implere quandoq: tempestiuȩ potuissent : atq suentiã
quia in congrue conant᷑ ostendere : iustȩ ostendant᷑ ami sisse : Ammo¬

Expanded text:
tem mors ingreditur, increpando discurrere. Per medium vero castrorum transire, est tem mors ingreditur, increpando discurrere. Per medium vero castrorum transire, est tanta aequalitate intra Ecclesiam vivere, ut qui delinquentium culpas redarguficit, qui cum punienda invenit, ab increpationis gladio, nec eis quos per cognationem diligit, parcit. Si ergo ille Dei dicitur, qui ad ferienda vitia zelo divini amoris excitatur, profecto esse se Dei denegat, qui ra admonendi sunt quos a praedicationis officio vel imperfectio, vel aetas prohibet, et tamen praecipitatio impellit, ne dum tanti sibi onus officii praecipitatione arrogant, viam sibi subsequentis meliorationis abscidant; et cum arripiunt intempestive quod non valent, perdant etiam quod implere quandoque tempestive potuissent; atque scientiam, quia incongrue conantur ostendere, juste ostendantur amisisse. Admo
Abbreviated transcription (Latin):
quae ad uiriditatẽ intimã. ex culta plantaria uirtutũ seruat: cuius uo cẽ
amicos auscultare est : electos quosq uerbũ praedicationis illius desidera¬
re: Quã uidelicet uocẽ sponsus audiredesiderat quia ad predicationẽ
ei ꝑelectorũ suorũ animas anhȩlat. Audiant ꝗd morses cũ irascentẽ dm̃
populo cerneret & ad sumi adulcstendũ gladios iuberet : Illos aꝑte dide¬
nunti auit existere: quidelinquentiũ scelera incunctant᷑ ferirent di¬
cens: Siquis est dñi iungatur mihi: Ponat uirgladiũ suꝑ femur suum:¬
Ite & redite deporta usq ad portã ꝑ mediũ castrorũ: & occidat unus¬
ponereest : praedicationis studiũ uoluptatib carnis anteferre: Vt cũ
scã quis studet dicere: curet Neces seest inlicitas suggestiones edoma¬
re: Deporta uero usq ad portã ireest auicio usq ad uiciũ ꝑqđ ad men¬

Expanded text:
quae ad viriditatem intimam exculta plantaria virtutum servat. Cujus vocem quae ad viriditatem intimam exculta plantaria virtutum servat. Cujus vocem amicos auscultare, est electos quosque verbum praedicationis illius desiderare: quam videlicet vocem sponsus audire desiderat, quia ad praedicationem ejus per electorum suorum animas anhelat. Audiant quod Moyses cum irascentem Deum populo cerneret, et assumi ad ulciscendum gladio juberet; illos a parte Dei denuntiavit existere, qui delinquentium scelera incunctanter ferirent, dicens: Si quis Domini Ite, redite de porta usque ad portam per medium castrorum, et occidat unusponere, est praedicationis studium voluptatibus carnis anteferre, ut cum sancta quis studet dicere, curet necesse est illicitas suggestiones edomare. De porta usque ad portam ire est a vitio usque ad vitium, per quod ad men
Abbreviated transcription (Latin):
nauocepaenitentiae seipsere prehendit dicens : Vae mihiquiatacui:
Audiant q̃d persalomonẽ In illũ praedicationis scientiã multiplica¬
si ꝓmitat᷑.: qui in hoc qd iã obtinuit torporis uicio nonte net᷑: Ait nãq
Anima quaebenedicit in pinguabit᷑. It quiinebriat ipsequoq in ebri¬
abit᷑ : Quienĩ exterius praedicando benedicit. Interioris augmenti
pinguedinẽ recipit. &dũ diuino eloquio auditorũ mentẽ debria re
non desinit : potũ multiplicati muneris debriatus ex crescit: Audiant
quoddauid hocdõ inmunere obtulit: q̃d praedicationis gratiã quã accepe¬
rat non abscondit dicens : Ecce labia mea non ꝓhibe d ñe tu cognouisti:
Iustitiã tuã non abscondi in corde meo ueritatẽ tuã & saluta retuũ dixi
Audiant qͣd sponsi conloquio adsponsã dicit᷑:: Quae habitas in hortisi amici
auscultant: fac meaudire uocẽ tuã: Ecclesia quippe in hortis habitat .

Expanded text:
na voce poenitentiae se ipse reprehendit, dicens: Vae mihi quia tacui . na voce poenitentiae se ipse reprehendit, dicens: Vae mihi quia tacui . Audiant quod per Salomonem in illum praedicationis scientia multiplicari promittitur, qui in hoc quod jam obtinuit, torporis vitio non tenetur. Ait namque: Anima quae benedicit, impinguabitur; et qui inebriat, ipse quoque inebriabitur . Qui enim exterius praedicando benedicit, interioris augmenti pinguedinem recipit; et dum vino eloquii auditorum mentem debriare non desinit, potu multiplicati muneris debriatus excrescit. Audiant quod David hoc Deo in munere obtulit, quod praedicationis gratiam quam acceperat non abscondit, dicens: Ecce labia mea non prohibebo. Domine, tu cognovisti; justitiam tuam non abscondi in corde meo, veritatem tuam et salutare tuum dixi . Audiant quod sponsi colloquio ad sponsam dicitur: Quae habitas in hortis, amici auscultant; fac me audire vocem tuam . Ecclesia quippe in hortis habitat,
Abbreviated transcription (Latin):
Et gladiusms manducabit carnes : Hi itaq cũ apud se sermone praedicationis
occultant diuinas contra sesentenatias terribilit̃ audiant: quateͥnus ab eoꝵ¬
cordib timorẽ timor expellat: Audi ant̃ qd talentũ qui e rogare noluit :
cũ sententia dãnationis amisit : Audi ant qd paulus eose aꝑximorũ san¬
guine mundũ credidit: qͦd feriendis eorũ uiti is non peperat dicens: Con¬
testor uos hodiernadie quia mundussũ asanguin eomniũ : Non enĩ subter¬
fugi quominus ad nuntiare omne consiliũ dĩ uobis: Audiant quod uoce euan¬
gelica iohannes ammonet᷑ cũ dicit᷑ Qui audit dicat ueni: Ut nimirũ
cuis euox interna insinuat : Illuc &iã clamando alios quo ipserapitꝰ trahat
necdausas fores &iã uocatus inueniat : Siuo cantiuacuus ad ppinquat: Au¬
diant qd eͥsaias quia uerbiminis terio tacuit. iniustratus. suꝑ nolumine mag¬

Expanded text:
Et gladius meus manducabit carnes . Hi itaque cum apud se sermonem praedicationis Et gladius meus manducabit carnes . Hi itaque cum apud se sermonem praedicationis occultant, divinas contra se sentencordibus timorem timor expellat. Audiant quod talentum qui erogare noluit, cum sententia damnationis amisit. Audiant quod Paulus eo se a proximorum sanguine mundum credidit, quo feriendis eorum vitiis non pepercit, dicens: Contestor vos hodierna die, quia mundus sum a sanguine omnium, non enim subterfugi quominus annuntiarem omne consilium Dei vobis . Audiant quod voce angelica Joannes admonetur, cum dicitur: Qui audit, dicat: Veni . Ut nimirum cui se vox interna insinuat, illuc etiam clamando alios quo ipse rapitur trahat; ne clausas fores etiam vocatus inveniat, si vocanti vacuus appropinquat. Audiant quod Isaias quia a verbi ministerio tacuit, illustratus superno lumine, mag
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ fame uerbi anim aepereant. Ipsi panẽ ꝑceptae gratiae non minis trant :
Vnde beneꝑs a lomonẽ dicit᷑ : Qui abscondit frumenta : maledicet᷑ in populis :
Frumenta quippe abscondere est pͥdicationis scae apud se uerba retinere :
In populis aut̃ talisquisq maledicit᷑. quia insolius culpa silentii ꝓmultorũ
quos corrigere potuit poenadã nat᷑: si medicinalis artis minime ignari secan¬
dũ uulnus cernerent. & tam̃ secare recusarent: ꝓfecco peccatũ fraternae
mortis ea solo torpore cõmitterent: Quanta ergo culpa in uoluant᷑ as pici¬
ant : quidũ cognoscant uulnera mentiũ: curare ea negleͥgunt ex sectione
uerborũ : Vnde & bene ꝑprophetã dicit᷑ : Maledictus qui phibet gladium
suũ a sanguine: Gladiũ quippe a sanguine ꝓhibere est : prȩdicationis uer¬
bũ a carnalis uitae interfectioneretinere : De quorursũ gladiodicitus:

Expanded text:
qui cum fame verbi animae pereant, ipsi panem perceptae gratiae non ministrant. qui cum fame verbi animae pereant, ipsi panem perceptae gratiae non ministrant. Unde et bene per Salomonem dicitur: « Qui abscondit frumenta, maledicetur in populis . » FrumentIn populis autem talis quisque maledicitur, quia in solius culpa silentii pro multorum quos corrigere potuit poena damnatur. Si medicinalis artis minime ignari secandum vulnus cernerent, et tamen secare recusarent, profecto peccatum fraternae mortis ex solo torpore committerent. Quanta ergo culpa involvantur aspiciant, qui dum cognoscunt vulnera mentium, curare ea negligunt sectione verborum. Unde et bene per prophetam 75 dicitur: Maledictus qui prohibet gladium suum a sanguine . Gladium quippe a sanguine prohibere, est praedicationis verbum a carnalis vitae interfectione retinere. De quo rursum gladio dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
digne ualeant prenimia humilitate formidant : Atq alit̃ ammo¬
nendis quos apredicatione inꝑfectio ł aetas ꝓhibeti& tam̃ pcipitatio in pellit
Ammonendinãq s̃ quicũ predicare utilit̃ poss. in moderata tam humilitate
refugiunt sut ex nunori c̃sideratione colligant. quantũ in maiorib rebus
delinquant : Sienĩ in digentib: pximis psi quas haberent pecunias abscon¬
derent.: ad iutores ꝓculdubio calamitatis exctitissent: Quoigit᷑ reatu
constringant᷑ aspiciant : quidũ peccantib fratrib uerbũ predicationis sub¬
trahunt : morientib mentib: uitaeremedia abscondunt : Vnde& bene qui¬
dã sapiens dicit : Sapientia abscondita & thes aurus inuisus. quae utilitas
in utrisq: si populũ fames ad tereret & occulta ipsa frum̃ ta seruarent. aucto
res ꝓculdubio mortis existerent: Quaitaq plectendis paena considerent.

Expanded text:
digne valeant, prae nimia humilitate formidant; atque aliter admodigne valeant, prae nimia humilitate formidant; atque aliter admonendi sunt quos a praedicatione imperfectio vel aetas prohibet, et tamen praecipitatio impellit. Admonendi namque sunt qui cum praedicare utiliter possunt, immoderata tamen humilitate refugiunt; ut ex minori consideratione colligant quantum in majoribus rebus derelinquant. Si enim indigentibus proximis ipsi quas haberent pecunias absconderent, adjutores proculdubio calamitatis exstitissent. Quo ergo reatu constringantur aspiciant, qui dum peccantibus fratribus verbum praedicationis subtrabunt, morientibus mentibus vitae remedia abscondunt. Unde et bene quidam sapiens dicit: Sapientia abscondita et thesaurus invisus, quae utilitas in utrisque ? Si populos fames atterereres procul dubio mortis existerent. Qua itaque plectendi sint poena considerent,
Abbreviated transcription (Latin):
dispensire : Et quia plerũq in anisgloriae appecitus subrepit. dũ ser¬
modĩ ad multorũ Notitiã currit : postquã dictũ est in plateis aquas diui¬
dere. recte subiungit᷑. Habeto eassolis: Nec sint alieni participes tui
Alienos quippemalignos sp̃s uocat : de quib ꝑ prophetã tẽptati uoce ho¬
minis dicit᷑ : Alieniin surrexert̃ inme : & fortes quaesierunt animam¬
meã: Ait ergo: Aquas & inplateis diuide : & tamensolus habe Acsiaꝑ
tius dicat: Sic necesseẽ ut praedicationi exterius seruias: quateͥnus per
elationẽ tein mundisspiritib non coniungas ne indiuini uerbi minis terio
hostestuos ãteparticipes ãmittas: Aquas ergo & inplateis diuidimꝰ. & tamen
solipossidemus : quando exterius late pͥdicationẽ fundimꝰ & tam̃ ꝑ eã huma
nas laudes ad sequi minime ambimus:
ITTEREMIMONENDISUNT QUICUMPRAEDICARE

Expanded text:
dispensare. Et quia plerumque inanis gloriae appetitus subrepit, dum serdispensare. Et quia plerumque inanis gloriae appetitus subrepit, dum sermo Dei ad multorum notitiam currit, postquam dictum est: In plateis aquas divide, recte subjungitur, Habeto eas solus, nec sint alieni partAlienos quippe, malignos spiritus vocat, de quibus per Prophetam tentati voce hominis dicitur: Alieni insurrexerunt in me . meam . Ait ergo: Aquas et in plateis divide, et tamen solus habe. Ac si tius dicat: Sic necesse est ut praedicationi exterius servias, quatenus per elationem malignis spiritibus non conjungas, ne in divini verbi ministerio hostes tuos ad te participes admittas. Aquam ergo et in plateis dividimus, et tamen soli possidemus, quando exterius praedicationem late fundimus, et tamen per eam nas laudes assequi minime ambimus. iter admonendi sunt qui cum praedicare
Abbreviated transcription (Latin):
Audiant qd scriptũ est : Ab hominatio dñi est omis arrogans: qui uidelicet dũ
in uerbo digloriã ꝓpriã quȩrit iusdantis inuadit : eumq laudis suae post¬
ponere nequaquã metuit: aquo hoc ipsũ qđ laudat᷑ iccipit : Audi ant qͥd
praedicatori ꝑsalomone dicit᷑: Bibeaquã decis ternatua s& fluenta putei
tui: diriuent᷑ fontes tui foras. & in plateis aquas tuas diuide: habeto easso¬
lus nec sint aliens participes tui : Aquã quippe predicator decisterna sua
bibit cũ ad corsuũ rediens prius audit ipse q̃d dicit: bibit suifluenta pu¬
teisi sui inrigatione infundit᷑ uerbi: Vbi bene s ubiungit᷑s Diriuent᷑ fon¬
tes tuiforas so inplateis aquas diuidȩ : Reccũ quippe ẽ. ut ipse prius bibat :
& tunc prȩdicando aliis influat: Fontes nãq foras diriuare est : exterius
aliis uim prȩdicationis infundere: Inplateis aut̃ aquas diuidere est : In mag¬
na duditorũ. amplitudine. iuata unius cuiusq qualitatẽ. diuina eloquia

Expanded text:
tum est: Abominatio Domini est omnis arrogans .--Quia videlicet dum in verbo Dei gloriam propriam quaerit, jus dantis invadit; eumque laudi suae postponere nequaquam metuit, a quo hoc ipsum quod laudatur accepit. Audiant quod praedicatori per Salomonem dicitur: Bibe aquam de cisterna tua, et fluenta putei tui. Deriventur fontes tui foras, et in plateis aquas divide. Habeto eas solus, nec sint alieni participes tui . Aquam quippe praedicator de cisterna sua bibit, cum ad cor suum rediens, prius 74 audit ipse quod dicit. Bibit sui fluenta putei, si sui irrigatione verbi infunditur. Ubi bene subjungitur: Diriventur fontes tui foras, et in plateis aquas dt tunc praedicando aliis influat. Fontes namque foras derivare est exterius aliis vim praedicationis infundere; in plateis autem aquas dividere est in magna auditorum amplitudine, juxta uniuscujusque qualitatem, divina eloquia
Abbreviated transcription (Latin):
& coniugio sen equaquã subdidit : & tam̃ coniugii onera ñ euasit .. Ad monen¬
dis̃ caelibes nes inedã pnationis iudicio misceri sefeminis uacantib putent
Cũ enĩ paulus fornicationis uiciũ tot criminib ex ecrandis inseruit: cũi se reat
in dicauit dicens: Neꝗ fornicatores. fieq idolis seruientes Neq adultori.
Neq molles neq masculorũ concubitores. neq fures. neq auari. neq ebriosi

Expanded text:
et conjugio se nequaquam subdidit, et tamen conjugii onera non evasit. Admonenet conjugio se nequaquam subdidit, et tamen conjugii onera non evasit. Admonendi sunt caelibes, ne sine damnationis judicio misceri se feminis vacantibus putent. Cum enim Paulus fornicationis vitium tot criminibus exsecrandis inseruit, cujus sit reatus indicavit, dicens: Neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque m
Abbreviated transcription (Latin):
tius seruiant : quo eos adcuras mundinequaquã iugũ copulȩ carnalis in di¬
nat : Vt quos onus licitũ coniugi non grauat : Nequaquã pondus inlicitũ ter¬
renȩ sollicitudinis premat : sed tanto eos paratiores dies ultimꝰ. quanto ex pe¬
ditiores inueniat: Ne quo meliora agere uacantes possunt: sed tam̃ ne¬
glegunt : eo scpplicia deteriora mereant᷑ Audiant qd paulus cũ quos dã
ad caelibatus gratiã instrueret: non coniugiũ spreuit : sed curas mundinas¬
centes ex coniugio reppulit dicens: Hoc adutilitatẽ urãm dico non ut laque¬
um uobis iniciã sed ad idꝗd honestũ est : & q̃d facultatẽ prebeat. sine lmpedi¬
m̃ todño obseruandi: Ex coniugiis qui ppeterrenae sollicitudines ꝓdeunt
Et idcrcomagis tergentiũ auditoressuos ad meliora ꝑsuasit : nesollicitudine
t̃renaluarent᷑: Quẽ igitur caelibẽ curarũ saeculariũ inpedim̃ tũ prȩpedit

Expanded text:
tius serviant, quo eos ad curas mundi nequaquam jugum copulae carnalis inclitius serviant, quo eos ad curas mundi nequaquam jugum copulae carnalis inclinat; ut quos onus licitum conjugii non gravat, nequaquam pondus illicitum terrenae sollicitudinis premat; sed tanto eos paratiores dies ultimus, quanto et expeditiores inveniat; ne quo meliora agere vacantes possunt, sed tamen negligunt, eo supplicia deteriora mereantur. Audiant quod Apostolus cum quosdam ad caelibatus gratiam instrueret, non conjugium sprevit, sed curas mundi nascentes ex conjugio repulit, dicens: Hoc ad utilitatem vestram dico, non ut laqueum vobis injiciam; sed ad id quod honestum est, et quod facultatem praebeat sine impedimento Domino observiendi . Ex conjugiis quippe terrenae sollicitudines prodeunt; et idcirco magister gentium auditores suos ad meliora persuasit, ne sollicitudine terrena ligarentur. Quem igitur caelibem curarum saecularium impedimentum praepedit,
Abbreviated transcription (Latin):
niunt inqua ab ignib: defendant᷑ : qui a c̃ iugalis hȩc uita ñ ꝗdẽ in uirtu¬
tibus miraest : sed tam̃ a supplicus secura: Vnde isdẽ loth ad angelũ dicit :
Est ciuitas haec iuxta adquã possũ fugere parua : & saluabor in ea : Nemquid
agaudio salutis aliena. Sed tunc in actione hacuitã suã coniuges quasi in par¬
uaciuitate custodiunt : quando ꝓseassiduis dep̃cationibus intercedunt᷑ . un¬
derecte ꝑ angelũ ad eundẽ lotdicit᷑: Ecce &iã in hoc suscepi p̃cestuas ut ñ sub¬
uertã urbẽ ꝓqua loquutus es: Quia uidelicet cũ dõ dep̃catio fundit᷑: Nequa¬
quã talis coniugũ uitadã pnat᷑ : De quad ep̃catione quoq paulus ad monet dic̃s.
Nolite fraudari inuicẽ nisi forte ex consensu ad tẽpus: ut uacetis orationi: At
contra ad monendi sunt quiligati coniugiis nonst᷑ ut praeceptis cȩlestib eorec¬

Expanded text:
niunt, in qua ab ignibus defendantur, quia conjugalis haec vita, non quidem in virtuniunt, in qua ab ignibus defendantur, quia conjugalis haec vita, non quidem in virtutibus mira est, sed tamen a suppliciis secura. Unde idem Loth ad angelum dicit: Est civitas hic juxta, ad quam possum fugere, parva, et salvabor in ea. Nunquid a gaudio salutis aliena. Sed tunc in actione hac vitam suam conjuges, quasi in parva civitate custodiunt: quando pro se assiduis deprecationibus intercedunt. Unde recte per angelum ad eumdem Loth dicitur: Ecce etiam in hoc suscepi preces tuas, ut non subvertam urbem  quoque admonet, dicens: Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi . At contra admonendi sunt qui ligati conjugiis non sunt, ut praeceptis coelestibus eo rec
Abbreviated transcription (Latin):
re ẽ in licita carnis incendia declinare : Altitudo ue ro montiũ munditia
c̃tinentiũ : uelcerte qua si in monte st̃ ꝗ &iã carnali culpae inherent : sed ta¬
men eoeera suscipiendȩ ꝓlis ã mixtionẽ debitã Nulla carnis uolupta te
soluunt᷑ : In monte quippe starẽ . ẽ : fruccũ ꝓ paginis. in carne ñ quȩ rere :
Inmontestare: e carni carnalit̃ ñ adherere: Sedqr multis quiscelora
quidẽ carnis deserant : nec tam̃ in c̃iugio posia ususolũ modo debiti iu¬
rac̃seruent : exit quidẽ lothsodomã. sed tam̃ mox ad montana ñ ꝑuenit :
quia iãdã nabilis uita relinꝗt᷑ : sed ad huccelsitudo c̃iugalis c̃tinentiae
subtilit̃ ñ teneł: Est uero in medio segortiuitas quae fugientẽ saluet in
firmũ : Quia uidelicet cũ sibi ꝑ inc̃tinentiã miscent᷑ c̃ iuges : & lapsus sce¬
lerũ fugiunt : & tam̃ uenia saluant᷑: Qua si paruã quippeciuitatẽ in ue¬

Expanded text:
re, est illicita carnis incendia declinare. Altitudo vero montium, est munditia re, est illicita carnis incendia declinare. Altitudo vero montium, est munditia continentium. Vel certe quasi in monte sunt qui etiam carnali copulae inhaerent, sed tamen extra suscipiendae prolis admistionem debitam, nulla carnis voluptate solvuntur. In monte quippe stare est, nisi fructum propaginis in carne non quaerere. In monte stare, est carni carnaliter non adhaerere. Sed quia multi sunt qui scelera quidem carnis deserunt, nec tamen in conjugio positi usus solura conservant; exiit quidem Loth Sodoma, sed tamen mox ad montana non pervenit, quia jam damnabilis vita relinquitur, sed adhuc celsitudo conjugalis continentiae subtiliter non tenetur. Est vero in medio Segor civitas quae fugientem salvet et infirmum, quia videlicet cum sibi per incontinentiam miscentur conjuges, lapsus scelerum fugiunt, et tamen venia salvantur. Quasi parvam quippe civitatem inve
Abbreviated transcription (Latin):
scripsistis mihi bonũ est homini mulierẽ non tangere : Propt̃ fornicatio
nes aut̃ unusquisq suã uoorẽ habeat : & unaquaeq suũ uirũ habeat:¬
Qui eni fornicationis metũ premisit : ꝓfecto ñ stantib prȩceptũ contulit:
Sed nefortasse int̃ra ruerent: lectũ cadentib ostendit: Vnde adhuc infit¬
mantib subdidit: uxori uirdebitũ reddat: Similit̃ aut̃ & uxor uiro: Quib.
dũ in magna honestatec̃ iugii aliquid deuoluptate largiret᷑: paulo post ad di¬
dit : Hoc aut̃ dico scđm indulgentiã non scđm imperiũ : Culpa qui ppeẽe in¬
nuit᷑ q̃d indulgere ꝑhibot᷑ : Sed quae tan tocitius relaxet᷑. quantoñ ꝑ hanc
inlicitũ quidagit᷑ : sed hoc q̃d est licitũ sub moderamine ñ tenet᷑ : Qabene¬
loth insemetipsoex primit ꝗ ardentẽ sod oma fugit : sed tam segor inue¬
niens Nequaquã mox montana c̃scendit: Ardente quippe sodo mã fugȩ¬

Expanded text:
scriscrinem aut unusquisque suam uxorem habeat, unaquaeque virum Qui enim fornicationis metum pręmisit, profecto non stantibus praecepta contulit; sed ne fortasse in terram ruerent, lectum cadentibus ostendit. Unde adhuc infirmantibus subdit: Uxori vir debitum reddat, similiter autem et uxor viro. Quibus dum in magna honestate coniugii aliquid de / voluptate largiretur, adiunxit: Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium. Culpa quippe esse innuitur, quod indulgeri perhibetur; sed quae tanto citius relaxetur, quanto non per hanc inlicitum quid agitur, sed hoc, quod est licitum, sub moderamine non tenetur. Loth in semetipso exprimit, qui ardentem Sodomam fugit; sed tamen Segor inveniens, nequaquam mox montana conscendit . Ardentem quippe Sodomam fuge
Abbreviated transcription (Latin):
te : & sic ad implebitis legẽ xp̃i: Lex quippe xp̃i caritas . ẽ quȩ ex illa nobis
& largit᷑ suabona c̃tulit : & aequanimit mala nr̃a portauit : Tunc ergo legẽ
xp̃i imitando cõplem : quando & nr̃abona henigne c̃ferim : & nostrorum
mala piesustinemꝰ : Amonendi quoq s̃ ut eorũ quisq non tã quae ab altero
tolerat quã quȩ abipso tolerant᷑ adtendat : Si enĩ suaquae portant᷑ c̃side¬
rat : eaque ab altero sustinet leuius portat : Ammonendis coniuge sut
suscipiendae ꝓlissȩ meminerint causac̃iunctos : & cũ immoderatȩ ã mixti¬
oni seruientes ꝓpagipi sarticulũ inusũ transfer uoluptatis: ꝑpendant qͣd¬
licet eoetrañ exeunt : in ipsotam̃ c̃iugio c̃iugii iura transcendunt: Vn de
necesseẽ ut ex crebris ex ortationib deleant : qd pulchr̃a copulaespeci ẽ
amixtis uoluptatib fedant : Hinc e. eni qd peritꝰ medicinaecaelestis aposto¬
lus Ntã sanos inftituit quã infirmis medicam̃ ta monstraũ dicens: Dequib

Expanded text:
ippe Christi charitas est; quia ex illo nobis et largiter sua bona contulit, et aequanimiter mala nostra portavit. Tunc ergo legem Christi imitando complemus, quando et nostra bona benigne conferimus, et nostrorum mala pie sustinemus. Admonendi quoque sunt, ut eorum quisque non tam quae ab altero tolerat, quam quae ab ipso tolerantur attendat. 80 Si enim sua quae portantur considerat, ea quae ab altero sustinet, levius portat. Admonendi sunt conjuges, ut suscipiendae prolis se meminerint causa conjunctos, et cum immoderatae admistioni servientes, propagationis articulum in usum transferunt voluptatislicet extra non exeant, in ipso tamen conjugio et conjugii jura transcendant. Unde necesse est, ut crebris exorationibus defleant, quod pulchram copulae speciem admistis voluptatibus foedant; hinc est enim quod peritus medicinae coelestis Apostolus, non tam sanos instituit, quam infirmis medicamenta monstravit, dicens: De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ammonendis ut c̃siderent q̃d salomon qui posttanta sapientiã usq ad
ido latria cecidis sedescribit: Nihil in hoc mundo prius quã caderet̃ aduer¬
sitatis habuisse memorat᷑: Sed concessa sapientia funditꝰ cordeseruit. q̃d
Nulla ł minima tribulationis disciplina custodiuit:¬

Expanded text:
Admonendi sunt ut considerent quia Salomon qui post tantam sapientiam usque ad Admonendi sunt ut considerent quia Salomon qui post tantam sapientiam usque ad idololatriam cecidisse describitur, nihil in hoc mundo priusquam caderet, adversitatis habuisse memoratur; sed concessa sapientia funditus cor deseruit, quod nulla vel minima tribulationis disciplina custodivit
Abbreviated transcription (Latin):
inperpesuum cernor& : erudiendos sub dis ciplinae regimine diuna dispen¬
satio non frenar& : Ammonendiitaq sunt qui in his quae tem poraliter concupis¬
cunt aduersitatis labore fatigant᷑ : ut sollicite considerent quod plerumq &iam
iustos cumtemporalis potentia sustulit : uelut in laqueũ culpa conprehendit:
Nam sicut in priorihuius uoluminis parte iamdiximus : dauiddo amabilis recti¬
or fuit inseruitio quã cum peruenit ad regnũ: Seruus namq amore iustitiae
deprehensum aduersarium ferire timuit: reaaut̃ persuasione luxuriae de¬
uotum milite etiam substudio fraudis extinxit: Quisergo opes quis potestatẽ
quis gloriam quaerat innoxiae : si & illi extiter noxia qui haec habuit non quȩ¬
sita : quis interhaec sine magnidis criminis labores aluabit᷑: sulle in his
culpa int̃ uenientet᷑ batus est ꝗ ad haec fuerat dõ eligente praeparatus :

Expanded text:
in perpetuum cerneret, erudiendos sub disciplinae regimine divina dispenin perpetuum cerneret, erudiendos sub disciplinae regimine divina dispensatio non frenaret. Admonendi itaque sunt qui in his quae temporaliter concupiscunt, adversitatis labore fatigantur, ut sollicite considerent quod plerumque etiam justos cum temporalis potentia sustollit, velut in laqueo culpa comprehendit. Nam sicut in priori hujus voluminis parte jam diximus , David Deo amabilis rectior fuit in servitio, quam cum pervenit ad regnum . Servus namque amore justitiae, deprehensum adversarium ferire timuit; rex autem persuasione luxuriae devotum militem etiam sub studio fraudis exstinxit . Quis ergo opes, quis potestatem, quis gloriam quaerat innoxie, si et illi exstiterunt noxia, qui haec habuit non quaesita? Quis inter haec sine magni discriminis labore salvabitur, si ille in his culpa interveniente turbatus est, qui ad haec fuerat Deo eligente praeparatus?
Abbreviated transcription (Latin):
rib p̃ rependunt : cũ totos sehic desert̃ & affluentib pros peritatib di¬
mittunt undeeaeterius ꝓficiunt : Inde abintimis cadunt: Ełinc est quod
in inferno cruciato diuitidicit᷑: Recepisti bona inurtatua : Idcr coem̃mbona hic
At contra ammonendisunt quie aquidem quaemun disunt concupiscunt : sed
tamen ad uersitatis labore fatigant᷑ : ut sollicita consideratione perpondant
creator dispositorq: cunctorũ quanta supereos gratia uigilat: quos in sua
desideria non relaxat: Aegro quippe quẽ medicus desperat: concedit ut
cuncta quae concupiscit accipiat : Nam qui sanari possecredit᷑ : amultis quȩ
petit prohibecur: Et pueris num mos subtrahimus : quib. tota simul pat̾ri¬
monia here dib: reseruamus : Hincergo despe aeternȩ hereditatis gaudiũ
sumant : quos aduersitas uitae temporalis humiliat: Quianisi saluan dos

Expanded text:
ribus non rependunt, cum totos se hic deserunt, et affluentibus prosperitatibus diribus non rependunt, cum totos se hic deserunt, et affluentibus prosperitatibus dimittunt, unde exterius proficiunt, inde ab intimis cadunt. Hinc est quod in inferno cruciato diviti dicitur: Recepisti bona in vita tua . Idcirco enim bona hic At contra admonendi sunt, qui ea quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur, ut sollicita consideratione perpendant, Creator dispositorque cunctorum quanta super eos gratia vigilat, quos in sua desideria non relaxat. Aegro quippe quem medicus desperat, concedit ut cuncta quae concupiscit accipiat. Nam qui sanari posse creditur, a multis quae appetit prohibetur: et pueris nummos subtrahimus, quibus tota simul patrimonia haeredibus reservamus. Hinc ergo de spe aeternae haereditatis gaudium sumant, quos adversitas vitae temporalis humiliat; quia nisi salvandos
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando ueroͣ in ȩt̃ nũ plenius dã net: Hinc est enĩ ꝗd plebis rahelitic&
chuna ant᷑ra ꝓmittit᷑ : ut quandoq ad aet̃ nasperanda ꝓuocet᷑ : Neq enim
rudis ille populus ꝓmissionib dĩ in longinquũ crederet : sia ꝓmissore suo
non & iã euicinoaliquid ꝑcepisset: ut ergo ad aeternorũ fidẽcertius ro¬
borieꝰ nequa quã solũ modo spe adres sed reb quoq ad sp̃ẽ trahit᷑: Quod li¬
quido psalmista testat᷑ dicens : Dedit eis regiones gentiũ & labores ꝓopuloꝵ
pos sedert̃ : ut custodiant iustificationes ei : & lege ei exquirant : Sed cum¬
largiente dm̃ humanamens bonioperis responsione non sequit᷑ unde nu¬
trita piecredit᷑ : iuftius indedã nat᷑: Hincenĩ ꝑ psalmistã rursũ dicitur:
Deiecisti eos cũ alleuarent᷑ : Quia uidelicet rẽꝓbi cũ rectaopera diuinis mune¬

Expanded text:
aliquando vero, ut in aeternum plenius damnet. Hinc est enim quod plebi Israeliticae aliquando vero, ut in aeternum plenius damnet. Hinc est enim quod plebi Israeliticae Chanaan terra promittitur, ut quandoque ad aeterna speranda provocetur. Neque enim rudis ille populus promissionibus Dei in longinquum crederet, si a promissore suo non etiam a vicino aliquid percepisset. Ut ergo ad aeternorum fidem certius roboretur, nequaquam solummodo spe ad res, sed rebus quoque ad spem trahitur. Quod liquido Psalmista testatur, dicens: Dedit eis regionem gentium, et labores populorum possiderunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem elargientem Deum humana mens boni operis responsione non sequitur, unde nutrita pie creditur, justius inde damnatur. Hinc enim per Psalmistam dicitur: Dejecisti eos, dum allevarentur . Quia videlicet reprobi cum recta opera divinis mune
Abbreviated transcription (Latin):
tae prȩsentis quasi subcapite posuit : quã intentione sũmiamoris prae¬
mit : Dexc tera uerodĩ eã amplectit᷑ : quia sub aeterna ei beatitudine tota
deuotione continet᷑ : Hincrursus ꝑsalomone dicit. Iongitudo dierum
indextera ei : in sinistrauero illius diuitiae & gloria : Diuitiae itaq &
gloria qualit̃ sint habendadocuit quae posita in sinistra memorauit:
Hincpsalmista ait : Saluũ mefac deceteratua : Neq enĩait manu sed dea¬
tera: ut uidelicet cũ dectera diceret : Quia ȩt̃ nã salutẽ quȩ reret indi¬
caret : Hincrursũ scriptũ est : Dex tera manus tuadñe : confringet inimi¬
cos : Hostes enĩdi & si in sinis traꝑficiunt. dextera frangunt᷑ qr plerũq
prauos uita pͥsens eleat : Sed aduentus aecernaebeatitudinis dã nat
sentis uitae prosperitas. aliquando id circo dat᷑ ut ad meliorẽ uita ꝓ uocet:

Expanded text:
tae praesentis, quasi sub capite posuit, quam intentione summi amoris pretae praesentis, quasi sub capite posuit, quam intentione summi amoris premit. Dextera vero Dei eam amplectitur; quia sub aeterna ejus beatitdevotione continetur. Hinc per Salomonem dicitur: Longitudo dierum in dextera ejus, in sinistra vero illius divitiae et gloria . Divitiae itaque et gloria qualiter sint habenda docuit, quae posita in sinistra memoravit. Hinc Psalmista ait: Salvum me fac dextera tua . Neque enim ait manu, sed dextera, ut videlicet, cum dexteram diceret, quod aeternam salutem quaereret indicaret. Hinc rursum scriptum est: Dextera manus tua, Domine, confregit inimicos . Hostes enim Dei, etsi in sinistra proficiunt, dextera franguntur, quia plerumque pravos vita praesens elevat, sed adventus aeternae beatitudinis damnatsentis vitae prosperitas aliquando idcirco datur, ut ad meliorem vitam provocet;
Abbreviated transcription (Latin):
sibi inhereditate cũgaudio & toto corde : & ex animo : Quib uerbis ꝑpendit᷑
q̃d non solũ qr gaudeant sed q̃d toto corde & ex animogaudeant :districta
rephensione feriant᷑ : H incsalomonait : A uersio paruulorũ int̃fici eo eos:
& prosperitas stultorũ ꝑdec illos: Hincpaulus ãmonet dicens: Quiemunt
tã quã ni possidentes & quiutuntur hoc mundo tam quam non utantur:
Vt uidelicet sic nobis quae suppetunt exterius seruiant : quatenus a super¬
ne dilectionis studioanimũ non inflectant: Neluctũ nobis a etͣ naepe¬
regrinationis temperent ea quae in exiliũ positis subsidiũ prebent: & qua¬
si felices nos intransitoriis gaudeamꝰ qui ab aeternis nos interim miseros
cernimus : Hinc nãq est quod eleccorũ dicit eccłã : Leua eius sub capitemeo :¬
& dextera illius amplexabitur me: Sinistrãdĩ prosperitatẽ uidelicet ui¬

Expanded text:
sibi in haereditatem cum gaudio, et toto corde, et ex animo . Quibus verbis perpenditur, sibi in haereditatem cum gaudio, et toto corde, et ex animo . Quibus verbis perpenditur, quod non solum quia gaudeant, sed quod toto corde et ex animo gaudeant, districta reprehensione feriantur. Hinc Salomon ait: Aversio parvulorum interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet illos . Hinc Paulus admonet dicens: Qui emunt, tanquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utantur . Ut videlicet sic nobis quae suppetunt, exterius serviant, quatenus a supernae delectationis studio animum non inflectant, ne luctum nobis internae peregrinationis temperent eaque in exsilio positis subsidium praebent; et quasi felices in transitoriis nos gaudeamus, qui ab aeternis nos interim miseros cernimus. Hinc namque est quod electorum voce dicit Ecclesia: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Sinistram Dei, prosperitatem videlicet vi
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscunt : sed tam̃ aduersitatis laborefatigant᷑ : A monendi nãq f̃ꝗ in hoc
qͣd tẽporalit̃ appecunt prosperant᷑ Necũ cuncta aduotũ suppetunt dan¬
tẽquaerere neglegant : si ln his quaedant᷑ animũ figant : nepere grinationẽ
ꝓtria diligant ⁊ ie subdia itineris in obstacula ꝑuentionis uertant Ne
noct᷑ nolunȩ lumine delectati claritatẽ solis uidere refugiant : Ammo¬
nen di itaq s̃ ut quaeq in hoc mundo c̃sequunt᷑ calamitatis soda : :i aut̃ẽ
praemia recributionis credant: sed contra fauores mundimentẽ eri¬
gant : nel neis ex tota cordis delectatione succũbant : Quis ꝗs enĩ prospe¬
ritatẽ quautit᷑ apud iudiciũ cordis melioris uitae amore non reprimit :
fauorẽ uitȩ transeuntis in mortis ꝑpecuae occasionẽ uertit : Hincẽ enim
qd subidumeorũ speciequi uincendos sepros peritati suae reliquerant in
huius mundi successib: laetantes increpant᷑ : cũ dicit᷑ : Dedert̃ terrã mẽa

Expanded text:
re fatigantur. Admonendi namque sunt qui in hoc quod temporaliter appetunt prosperantur, ne cum cuncta ad votum suppetunt, dantem quaerere negligant; sed in his quae dantur animum figant; ne peregrinationem pro patria diligant, ne subsidia itineris in obstacula perventionis vertant, ne nocturno lunae lumine delectati, claritatem solis videre refugiant. Admonendi itaque sunt ut quaeque in hoc mundo consequuntur, calamitatis solatia, non autem praemia retributionis credant; sed contra favores mundi mentem erigant, ne in eis ex tota cordis delectatione succumbant. Quisquis enim prosperitatem qua utitur, apud judicium cordis, melioris vitae amore non reprimit, favorem vitae transeuntis in mortis perpetuae occasionem vertit. Hinc est enim quod sub Idumaeorum specie, qui vincendos se prosperitati suae reliquerunt, in hujus mundi successibus laetantes increpantur cum dicitur: Dederunt terram meam
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite c̃stant̃ mundũ diligere : quando & ipseñ potest quẽ diligitis stare:
Incassũ cor quasimanentes figitis : dũ fugit ipse que amatis. Ammonendis
coniuges ut ea ꝗb sibi aliquando displicet. & patientes inuicẽ tolerent :

Expanded text:
Nolite constanter mundum diligere, quando et ipse non potest, quem diligitis, stare. Nolite constanter mundum diligere, quando et ipse non potest, quem diligitis, stare. Incassum cor quasi manentes figitis, dum fugit ipse quem amatis. Admonendi sunt conjuges, ut ea in quibus sibi aliquando displicent, et patientes invi
Abbreviated transcription (Latin):
in usuitineris speret quaedĩ s̃ infructuꝑ uentionis: Nec cotũse ad hoc q̃d agit
conferat : ne abeoqͥd robuste speraredebuit fundit cadat : Qd bene abre¬
uit paulus exprimit dicens: quihabent uxores tã quã non habentes sint.
& ꝗflent tãquã nonflentes: & ꝗ gaudent tã quã nongaudentes . Vxorem
quippe quasi ñ habendo habet .: qui sicꝑ illã carnalic̃solatione utit᷑. ut tam̃
nũ quã ad prauaopera melioris intentionis rectitudine ei amoreflectatus:
Vxore quasinꝰ habendo habet. qui transitoria ee cuncta c̃spiciens uira carnis
do aut̃ flere ẽ : sic exteriora aduersa plangere : ut tam̃ nouerit et̃ nae
spei c̃solatione gaudere: It rursũ nongaudendo gauder eest : sic de in fi¬
mis animũ attollere : ut tam̃ nu quã sũma formidare: Nbiaptequoq pau¬
lo post subdidit: Praeterit enĩ figurahuius mundi : Acsia ꝑtediceret:

Expanded text:
in usu itineris, sperat quae Dei sunt in fructu perventionis; nec totum se ad hoc quod agit in usu itineris, sperat quae Dei sunt in fructu perventionis; nec totum se ad hoc quod agit conferat, ne ab eo quod robuste sperare debuit funditus cadat. Quod bene ac breviter Paulus exprimit, dicens: Qui habent uxores, tanquam non habentes sint; et qui flent, tanquam non flentes; et qui gaudent, tanquam non gaudentehabet quasi non habendo, qui sic per illam carnali consolatione utitur, ut tamen nunquam ad prava opera melioris intentionis rectitudine ejus amore flectatur. Uxorem quasi non habendo habet, qui haec transitoria esse conspiciens curam carnis do autem flere, est sic exteriora adversa plangere, ut tamen noverit internae spei consolatione gaudere; et rursum, non gaudendo gaudere, est sic de infimis animum lo post subdit: Praeterit enim figura hujus mundi . Ac si aperte diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
a coniugii nexib: liberi: Ammonendinaq: s̃ coniugiis obligati ut cũ uicis¬
sim quaes alterius cogitant: sic eorũ quisq placerestudeat coniugi. ut non
displiceat conditori. Sic eaquaehuius mundis agant. ut tam̃ appetere quȩ
dĩ s̃ non omittant : sic debonis prȩsentib. gaudeant : ut tam̃ intentione
sollicita mala ģt̃na ꝑtimes cant: Sic demalis tẽporalib iugeant. ut tam̃
consolatione integra sp̃e inbonis ꝑhennib figant: Quatendũ intransitu
cognoscunt ẽe qͣd agunt in mansione ꝗd appecunt : nec mala mundi corfran¬
gant cũ spes bonorũ cȩ lestiũ roborat : nec bona p̃sentis uitȩ decipiant
cũ suspecta subsequentis :udicii malac̃ tristant. Itaq animꝰ xpianorũ
coniugũ & infirmꝰ & fidelis ꝗ & plene cuncta tẽporalia dispicereñ ualet :
ãtum̃ et̃ nisse c̃iungere ꝑ desideriũ ualet : quã uis delectatione carnis
interim iaceat : suꝑna spei refectione conualescat : Et si habet quaemundi st̃.

Expanded text:
astorali : « Admonendi namque sunt conjugiis obligati, ut cum vicissim quae sunt alterius cogitant, sic eorum quisque studeat placere conjugi, ut non displiceat conditori: sic ea quae hujus mundi sunt, agant, ut tamen appetere quae Dei sunt, non omittant. Sic de bonis praesentibus gaudeant, ut tamen intentione sollicita mala aeterna pertimescant. Sic de malis temporalibus lugeant, ut tamen consolatione integra spemin bonis futuris figant: quatenus dum in transitu cognoscunt esse  quod agunt, in mansione quod appetunt, nec mala mundi cor confringant, cum spes bonorum coelestium roborat; nec bona praesentis vitae decipiant, cum suspecta subsequentis judicii mala contristant. Itaque animus Christianorum conjugum et infirmus et fidelis, qui et plene temporalia despicere non valet, aeternis se conjungere per desiderium valet; quamvis in delectatione carnis interim jaceat, supernae spei refectione convalescat. Et si habet quae mundi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ammoneri debent ut considerent. ne a uirtute actidicendi quali tate discor¬
dent : Nelo quendo aliud & ostendendo aliud predicent: Audiant itaq quod
scriptũ est: Siquis loquit᷑ quasi sermones dĩ: Qui ergo uerba quae ꝓfert̃ ex
ꝓprus non habent : curquasi deꝓpriis tument : Audiant q̃d scriptũ est : Si c̃
eodo corãdõ inxpo loquimus : Exđo enĩ corãdõ loquitur qui prȩdicationis

Expanded text:
Admoneri debent, ut considerent ne a virtute dicti, dicendi qualitate discorAdmoneri debent, ut considerent ne a virtute dicti, dicendi qualitate discordent, ne loquendo aliud, et ostendendo aliud praedicent. Audiant itaque quod scriptum est: Si quis loquitur, quasi sermones Dei . Qui ergo verba quae proferunt, ex propriis non habent, cur quasi de propriis tument? Audiant quod scriptum est: Sicut ex Deo coram Deo in Christo loquimur . Ex Deo enim coram Deo loquitur, qui praedic