comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃os rei puᶜᵃͤ nernos exhantiebat erreriũ reduci plebs
in agros uñde poterat sine possidencium enersir ire ẽ qui
ip̃i pare ppłi erant et tñ relitas sibi a maioribus sedes
eimam certaminũ facem gractus accendit genere
forma eloquencia facile princeps s hic sure man¬
unaire dedicionis qr sponsor federis fuerat contagmn timt̃o
et iede ppłaris/ sine equo et bono ammo ductus qr depulsam
agris suis plebem miseratus est ne ppłs genciũ iuctor di bis¬
ꝙ possessor laribus at focis suns eoularet quatũq mente
dem ausus ingentem pestꝙͣ rogationis dico adeaat ingentĩ
scipatus agmine rostra conscendit / nec decrat obinaũq.
mani tota ide nobilitas et tribum in partibus Egor
ub̃i intercedentem legibus suis. G. octamiũ indet gragiyis
contra fas codlegii nis potestatis mieita mami depulit
Rostris/ adeo ꝙ pñti metu mortis exterruit ut abditare se

Expanded text:
ipsos rei publicae nervos exhauriebat, aerarium; et reduci plebs ipsos rei publicae nervos exhauriebat, aerarium; et reduci plebs in agros unde poterat sine possidentium eversione, qui ipsi pars populi erant, et iam relictas sibi a maioribus sedes RI GRACCHI Primam certaminum facem Ti. Gracchus accendit, genere, forma, eloquentia facile princeps. Sed hic, sive Mancinianae deditionis, quia sponsor foederis fuerat, contagium timens et inde popularis, sive aequo et bono ductus, quia depulsam agris suis plebem miseratus est, ne populus gentium victor orbisque possessor laribus ac focis suis exularet, quacumque mente rem ausus ingentem est. Postquam rogationis dies aderat, ingenti stipatus agmine rostra conscendit, nec deerat obvia manu tota inde nobilitas; et tribuni in partibus. Sed ubi intercedentem legibus suis C. Octavium videt Gracchus, contra fas collegii, ius potestatis, iniecta manu depulit rostris, adeoque praesenti metu mortis exterruit, ut abdicare se
Abbreviated transcription (Latin):
et sumptuosa hargitio non as opulentia patitura mox
egestetem / hec Catismam patrit sue impegit dem cela
pa pdincipatus et dñandi eupido unde isi ex mimis
copũs neuit  detqiũ hot Cesarem atq pompem̃ fualil
in exitiũ uei pu ͣ facibus armanit hod igrar populi¬
Romãti om̃ea domesticos motus seprattos ab extͣms
que specie quid ꝑlebis tuende cuius in auxilium com¬
parata est ne aut dñacionem sibi acquirens studium ppłi
ac fanorem agrarus frumentarus Iudiciarus legibus
ageret / Quid tam equũ ꝙͣ mopem ppłm uuiere ex erario suo
Fuc̃o ad ius libertatis equande magis efficax ꝙͣ ut senatu
regente promiicias ordinis e questas auctoritas saltem indi¬
ciorum regno interetui S hec ip̃a in ꝑuiciem iedibant
et misera res pu ᵃ in exiciũ simm merces erat nam et a
senatu in quiritam translata iuditiorũ potestas nectigalia
is est/ imꝑii matoioniũ supprimebat et empcio frmuẽti

Expanded text:
et sumptuosa largitio non ab opulentia paritura mox et sumptuosa largitio non ab opulentia paritura mox egestatem? Haec Catilinam patriae suae inpegit. Denique illa ipsa principatus et dominandi cupido unde nisi ex nimiis opibus uenit? Atquin haec Caesarem atque Pompeium furialibus in exitium r omnis domesticos motus separatos ab externis quae specie quidem plebis tuendae, cuius in auxilium comparata est, re autem dominationem sibi adquirens, studium populi ac favorem agrariis, frumentariis, iudiciariis legibus ageret? Quid tam aequum quam inopem populum vivere ex aerario suo? Quid ad ius libertatis aequandae magis efficax quam ut senatu regente provincias ordinis equestris auctoritas saltem iudiciorum regno niteretur? Sed haec ipsa in perniciem redibant, et misera res publica in exitium sui merces erat. Nam et a senatu in equitem translata iudiciorum potestas vectigalia, id est imperii patrimonium, subprimebat, et emptio frumenti
Abbreviated transcription (Latin):
ut urabus suis conficeretur Que enĩ res alia enules finoies
peperit ꝙͣ nimia felicrtas eͥ sp̃ria primia nos incta corrupit
publicam pessũdedere unde emi ppło romanus a tribums
igros et cibaria flagitaret insi ꝑ famen quam luxn fecat
huit ergo gractana et prima et setmoda/ et illa tercia apuls¬
iana seditio/ unde rgnare indiciarus legibus iussus a
senatu eques insi ex anaricia ut nertigalia rei pnͣ at q
ip̃a indicia in questri haberentur ẽ huic uursus et ꝓmissa
ciitas lacio et per hoc arma socioꝵ ꝙ autem bellã ẜ̾uilia
unde nobis insi ex habundancia familiarũ . unde gla¬
diatorii aduersus dominos suos exerectus insi ad cona¬
liandum plebio fanorem effusa largicio cũ spectatillis
idulgerete Supplicia quondam hostrum artem facit
iam ut speciosiora uicia tauganius nõne amibitus honoꝵ
ab eisdem dimicus mertatus e atqui nde mariana inde
sillana tempestas atqui magnifitus apparatus comnioꝵ

Expanded text:
ut uiribus suis conficeretur. Quae enim res alia ciuiles furores ut uiribus suis conficeretur. Quae enim res alia ciuiles furores peperit quam nimiae felicitates? Syria prima nos uicta corrupit, publicam pessum dedere. Vnde enim populus Romanus a tribunis agros et cibaria flagitaret, nisi per famem quam luxus fecerat? Hinc ergo Gracchana prima et secunda et illa tertia Apuleiana seditio. Vnde iudiciariis legibus diuolsus a senatu eques, nisi ex auaritia, ut uectigalia rei publicae atque ipsa iudicia in quaestu haberentur? Hinc Drusus et promissa ciuitas Latio et per hoc arma sociorum. Quid autem? Bella seruilia unde nobis, nisi ex abundantia familiarum? Vnde gladiatori aduersus dominos suos exercitus, nisi ad conciliandum plebis fauorem effusa largitio, dum spectaculis indulget, supplicia quondam hostium artem facit? Iam ut speciosiora uitia tangamus, nonne ambitus honorum ab isdem diuitiis concitatus? Atquin inde Mariana, inde Sullana tempestas. Aut magnificus apparatus conuiuiorum
Abbreviated transcription (Latin):
aurei sine flagicio sine scelere dũ sincera adhuc et inno¬
xia. pastorit ilłis secte integatas dñ q penoꝵ hostuẽ
inunrens metus disti plinam ueterem continebat postremi
centũ quos a cartaginis. corinthi nuimantieq exaddus
et actali regis asiatita hereditate de duximus in cesaram
atq pompenĩ secutũ ꝙ hos de quo dicerius augustum
ut claritate rerum bellitarũ magnifiai Ita domestieis
cladib nuseri et erubestendi/ Emppe sccut Galliam
Traciam Ciliciam Cappadociam uberonnas ualidissimas¬
q promncias ocrmemios et bretannos ut non in usum
ita ad imperii sp̃em magna acquisisse pultrũ ac decorũt
Ita eodem tempore dinucasse domi cũ crubus socus
mancipis gladiatoribus totoq inter se senatu tuipe
at miserandum at nestio an sacius fuerit ppło Romano
Sitilia et affrita contentum fuisse aut hus eciam ip̃is
carrere dominãti in italia sua suꝑ eo magnitudinis cresteie

Expanded text:
aurei, sine flagitio, sine scelere, dum sincera adhuc et innoaurei, sine flagitio, sine scelere, dum sincera adhuc et innoxia pastoriae illius sectae integritas, dumque Poenorum hostium inminens metus disciplinam ueterem continebat. Posteri centum, quos a Carthaginis, Corinthi Numantiaeque excidiis et Attali regis Asiatica hereditate deduximus in Caesarem et Pompeium secutumque hos, de quo dicemus, Augustum, ut claritate rerum bellicarum magnifici, ita domesticis cladibus miseri et erubescendi. Quippe sicut Galliam, Thraciam, Ciliciam, Cappadociam, uberrimas ualidissimasque prouincias, Armenios etiam et Britannos, ut non in usum, ita ad imperii speciem magna nomina adquisisse pulchrum ac decorum: ita eodem tempore dimicasse domi cum ciuibus, sociis, mancipiis, gladiatoribus totoque inter se senatu turpe atque miserandum. Ac nescio an satius fuerit populo Romano Sicilia et Africa contento fuisse, aut his etiam ipsis carere dominanti in Italia sua, quam eo magnitudinis crescere,
Abbreviated transcription (Latin):
tunc sine mora cucufusi undiq equitatorũ in modum
grandinis atq membroꝵ diuersa pariter tela fuderunt
sic mirabili serage deletus exercitus ip̃e in colloquium
sollicitatus signo dato uinus in hostium manus merdit ẜ¬
non nisi tribmus reluctantibus fugam ducis barbariꝰ
ferro occupassent/ Sit qͦ relatum caput ludibrio hosti
fuit / filium ducis pene in conspectu patas eisdem telis
oꝑnerunt reliquie anfelitis ex̾citus quo quẽq inpuit faga
in armeniam cilitiam spriam q distracte iux mincium cladie
retulerunt Caput eius reeisum cum dextera manu ad¬
regem reportatũ ludibrio fuit neo indigno aurũ eni liqridn
in rictum oris effusum est / ut cunis animiue arserat auri
cupiditate eius eciam mortuũ et exãgne corpuo auro
siceretur
Eo est illa tercia etas ppłi romam transmarma qua¬
italia progoedi ausus orbe tota arma cutuntulit
Ciuo etatio suꝑiores cerctum anni sancti pni et ut diximiꝰ

Expanded text:
Tunc sine mora circumfusi undique equitatus in modum Tunc sine mora circumfusi undique equitatus in modum grandinis atque nimborum densa pariter tela fuderunt. Sic miserabili strage deletus exercitus. Ipse in conloquium sollicitatus, signo dato uiuus in hostium manus incidisset, nisi tribunis reluctantibus fugam ducis barbari ferro occupassent. Sic quoque relatum caput ludibrio hostibus fuit. Filium ducis paene in conspectu patris idem telis operuerunt. Reliquiae infelicis exercitus, quo quemque rapuit fuga, in Armeniam, Ciliciam Syriamque distractae, vix nuntium cladis rettulerunt. Caput eius reregem reportatum ludibrium fuit neque indigno: aurum enim liquidum in rictum oris infusum est, ut cuius animus arserat auri cupiditate, eius etiam mortuum et exsangue corpus auro ureretur. Haec est illa tertia aetas populi Romani transmarina, quaItalia progredi ausus orbe toto arma circumtulit. Cuius aetatis superiores centum anni sancti, pii et, ut diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
Romanus accepit nec de fortuma queri possimius Caret
solacio clades aduersis dus et homibus. eupiditas cõsulrs
crassi dum parthito inhiat auto. undecim strage legionũ
et ip̃us capite muletata est rabimus plebis metellus
exemitem ducem hostilibus dus denouerat, Et cum
zenma transisset ex̾citus rapta subitis signa turbinib
hausit enfrates/ Et cum apud uceforũ castra posuisses
missi aũ herode dege legati demuicia ierunt ꝑtussorũ
eum pompeio federũ. silla ꝙ menuuisset regnis inħ̾ans
ille the sairis. nichil ꝓͥmagiario quidem uir̃e sr selentie
se responsurum esse respondit Itaq dii federũ ultores
nec insidus nec nicturi hiostrm defuerunt iã prmiũ
qui solus et su buehere cõmeatus ⁊ muurre poterat a
ductno ex̾citus undiq hosti exponeretur Itaq nro dum
uenerat corras cũ udiq prefecti regis Silaces et
sorenas ostendere signa auro seritisq nexillis ibrancia

Expanded text:
Romanus accepit. Nec de fortuna queri possumus; caret Romanus accepit. Nec de fortuna queri possumus; caret solacio clades. Aduersis et dis et hominibus cupiditas consulis Crassi, dum Parthico inhiat auro, undecim strage legionum et ipsius capite multata est. Et tribunus plebi Metellus exeuntem ducem hostilibus Diris deuouerat, et cum Zeugma transisset exercitus, rapta subitis signa turbinibus hausit Euphrates, et cum apud Nicephorium castra posuisset, missi ab Orode rege legati denuntiauere, percussorum cum Pompeio foederum Sullaque meminisset. Regiis inhians ille thensauris, nihil ne imaginario quidem iure, sed Seleuciae se responsurum esse respondit. Itaque dii foederum ultores nec insidiis nec uirtuti hostium defuerunt. Iam primum, qui solus et subuehere commeatus et munire poterat a ductus exercitus, ut undique hosti exponeretur. Itaque uixdum uenerat Carrhas, cum undique praefecti regis Silaces et Surenas ostendere signa auro sericisque uexillis uibrantia.
Abbreviated transcription (Latin):
agens et hieme cienerant alpes sit interelusum putabant
iter Sz ille qualis orat ad mĩcium rer felicissime ceme¬
aitatis per minos ad id tempus moncium tumulos per
nitattas mas et mues expeduta manu erueosus occupat¬
galliam / et ex distantibus hiberns castra contraxit Et
ante in media gallia fuit ꝙͣ as ultima timeretur Tum
ip̃a capita belli aggressus uebes aluaritum. xlͭͣ niliũ
arce et ab unptis deffenderent maximam ciuitatem sudib
castellis igenti q loricula entundatam prmiũ fame domuit
mor audentem eruptiones in nallo gladus siedibus ꝙ
concidit nouissunt in dedicionem redegit. Ipe ille Rex
maxiniũ uictorie decus supplex cum in castra uenisset
phialeras ⁊ sua arma ante cesaris genua proiexit hũc
inquit fortem nirum mi fortissime incisti
lum gallos per cesarem in septentaone debellat
Interim ad ocientem granre nuilms a parthis ppłs

Expanded text:
agens, et hieme creverant Alpes: sic interclusum putabant agens, et hieme creverant Alpes: sic interclusum putabant iter. Sed ille qualis erat ad nuntium rei felicissima temeritate per invios ad id tempus montium tumulos, per intactas vias et nives, expedita manu emensus Galliam, et ex distantibus hibernis castra contraxit, et ante in media Gallia fuit, quam ab ultima timeretur. Tum ipsa capita belli adgressus urbes, Avaricum quadraginta marce et abruptis ripis defenderent maximam civitatem, vallo castellis ingentique lorica circumdatam primum fame domuit, mox audentem eruptiones in uallo gladiis sudibusque concidit, nouissime in deditionem redegit. Ipse ille rex, maximum uictoriae decus, supplex cum in castra uenisset, ecum et phaleras et sua arma ante Caesaris genua proiecit : «Habe», inquit, «fortem uirum, uir fortissime, uicisti». Dum Gallos per Caesarem in septentrione debellat, interim ad orientem graue uolnus a Parthis populus
Abbreviated transcription (Latin):
pro iittoria fuit arma et obsides accepit a trepidis et
ueterins isset inisi improbam classem naufragio castigasset
occeams Reuersus igitui in galliam classe maiore adauctis¬
admodum coptis menudum uu fus ocreanũ eosdem q¬
britannos caledomias secutus inisulas unũ qͦ e regibus
cale domanis in mncula dedit contentus hus non em̃ pio¬
incie s nomini studebatu eũ maiore ꝙͣ prius preda
ienectus est/ ip̃o qͦ octeano trnquillo magis et propicio
quasi imparẽ se fateretur. S maxima om̃i eademq nomis¬
sima coninracio fuit galliaꝵ eũ om̃es paritti arnernros
atq biturritas / carmies simul secanosq contraxit Ille cor¬
pore armis spirituq terabilis nouũt eciam quasi tenore
composito uergngetorix Ille festis diebns et concilialibus
cum frequentissimos in lucis haberet forocibus dictis ad
nis libertatis erexit a berat tunc cesar racẽne de lectum

Expanded text:
pro uictoria fuit. Arma et obsides accepit a trepidis et pro uictoria fuit. Arma et obsides accepit a trepidis et ulterius isset, nisi inprobam classem naufragio castigasset Oceanus. Reuersus igitur in Galliam, classe maiore auctisque copiis in eundem rursus Oceanum eosdemqBritannos. Caledonas secutus in silvas unum quoque e regibus Casuellanum in vincla dedit. Contentus his non enim provinciae, sed nomini studebatur cum maiore quam prius praeda revectus est, ipso quoque Oceano tranquillo magis et propitio, quasi inparem ei se fateretur. Sed maxima omnium eademque novissima coniuratio fuit Galliarum, cum omnis pariter Arvernos atque Biturigas, Carnuntas simul Sequanosque contraxit corpore armis spirituque terribilis, nomine etiam quasi ad terrorem conposito, Vercingetorix. Ille festis diebus et conciliabulis, cum frequentissimos in lucis haberet, ferocibus dictis ad ius pristinum libertatis erexit. Aberat tunc Caesar Ravennae dilectum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ elatis suꝑ caput scutis eũ testudint barbarus teges
suꝑ ip̃a romana scata salierii et inde iugulos gladii
desceudebant Itep de germano center querebantur hi
uero iam cesar ultro mosillam alias mosellam nanali
ponte transgreditur. Ipm̃ q ienũ et hucanis hostem
querit in silnis, S in siluis ad paludes genus om̃e
netratus est s maior aliꝙͣto trepidatio quippe cũ iem̃
sit ponte quasi iuugo captũ inderent fuga rinisus in
silnas ac paludes sez quod acerbissimũ cesari fuit nõ
fuere qui mncerentur om̃ibus terra mariq captis
resꝑexit octeanũ Et quasi hic Romanus orbis non
sufficeret alterũ cogitanit/ Classe igitur comparata
britanã transit mira celeritate quippe qui tercia ingilia
mormo soluisset a portu mumuis ꝙͣ me die insulani ĩgressis
est plena erant tnmmultu hostico lictora et trepidantia ad
conspectum rei noue carpenta nolitabant Itaq trepidatio

Expanded text:
quod, elatis super caput scutis cum se testudine barbarus tegeret, quod, elatis super caput scutis cum se testudine barbarus tegeret, super ipsa Romani scuta salierunt, et inde in iugulos gladiis descendebant. Iterum de Germano Tencteri querebantur. Hic vero iam Caesar ultro Mosellam navali ponponte transgreditur ipsumque Rhenum et Hercynis hostem quaerit in siluis; sed in saltus ac paludes genus omne netratus est. Maior aliquando trepidatio. Quippe cum Rhenum suum sic ponte quasi iugo captum uiderent, fuga rursus in siluas et paludes, et, quod acerbissimum Caesari fuit, non fuere qui uincerentur. Omnibus terra marique peragratis respexit Oceanum et, quasi hic Romanis orbis non sufficeret, alterum cogitauit. Classe igitur comparata Britanniam transit mira celeritate; quippe qui tertia uigilia cum Morinorum soluisset a portu, minus quam medio die insulam ingressus est. Plena erant tumultu hostico litora, et trepidantia ad conspectum rei nouae carpenta uolitabant. Itaque trepidatio
Abbreviated transcription (Latin):
ambrorix conuocait eburones utriq absente cesare con¬
iuracione facta iuenere legatos Sed ille fortit᷑ a dolabella
summnotus est / relatum regis capit hic insidus in nalle
dispositis dolo ꝑtulit Itaq et castra duepta sunt et autũ¬
ablatũ. m. coltam cum cũrrio sabino le gato ibi amisiuis
net ulla de rege mox ultio quippe ꝑpetua trans recim̃
fuga latuit netc renu ergo iiums nnt eni fas erat
ut liber esset receptator hostrum atq deffeusor Sz
prima contra germanos illius pugna iustissimo quide
eo causis secam de incursiomibus eorum quere bantur. Ene
arionisti regis suꝑbia : Cum legati dicerent ueni ad cesarẽ
Quis est autem cefar et si uolt ueniat inquit et quid dd
terroi in castas ut testamenta passim etia in princpus
staberentur s illa ñnania corpora quo erant maiora
eo magis gladne fecio q patuerunt/ Quis caloron
preliando militũ firerit uullo magis expͥmi potest q̃

Expanded text:
Ambiorix concitavit Eburones. Utrique, absente Caesare conAmbiorix concitavit Eburones. Utrique, absente Caesare coniuratione facta, invasere legatos. Sed ille fortiter a Dolabella summotus est, relatum-que regis caput; hic insidiis in valle dispositis dolo perculit. Itaque et castra direpta sunt et Aurunculeium Cottam cum Titurio Sabino legatos amisimus. Nec ulla de rege mox ultio; quippe perpetua trans Rhenum fuga latuit. Nec Rhenus ergo inmunis; nec enim fas erat ut liber esset receptator hostium atque defensor. Et prima contra Germanos illius pugna iustissimis quidem ex causis. Haedui de incursionibus eorum querebantur. Quae Ariovisti regis superbia! cui cum legati dicerent veni ad Caesarem, et quis est Caesar? et si vult, veniat inquit, et quid ad terror in castris, ut testamenta passim etiam in principiis scriberentur. Sed illa inmania corpora quo maiora erant, eo magis gladiis ferroque patuerunt. Qui calor in proeliando militum fuerit, nullo magis exprimi potest quam
Abbreviated transcription (Latin):
moras cesai rodam ponte reciso abstulisset fugã statum
bellicosissimam gentem sic in sedes suas quasi greges
in stabula pastor de durlt/ Sequens longe conentioi
pugna belgarimi/ quippe pro libertate pugnantin hic cũ
multa romanorion militũ insignia cũ illid egregium¬
ip̃ius dutis q unnitante in fugam exerectu rapto fugiẽtis
e manu scuto impniã uolitans aciem manu prelium reftituit
Inde cum uenetis eciam nauale bellum s maioi cũ octeano
ꝙͣ eum ip̃is nambus rixa quippe ille rudes et informes
et statim naufrage cũ rostra sensissent s herebat in nadio
pugna eũ estibus solutus cũ ip̃o certamine subdintus
octeanis intercedere bello inderetui Ille q accessere diuer¬
sitates pro gentiũ locorũ q natura aquitam callidum¬
genus in spelmicas se recrprebant uissit ineludi mora
dilabebatin in siluas iuissit incendi nemo tantũ ferotes
dixerit gallos faindibus agunt inductiont maris treneros

Expanded text:
moras Caesar Rhodani ponte rescisso fugam abstulisset, statim moras Caesar Rhodani ponte rescisso fugam abstulisset, statim bellicosissimam gentem sic in sedes suas, quasi greges in stabulum pastor, reduxit. Sequens longe longeque cruentior pugna Belgarum, quippe pro libertate pugnantium. Hic cum multa Romanorum militum insignia, tum illipsius ducis, quod, nutante in fugam exercitu, rapto fugientis e manu scuto in primam uolitans aciem manu proelium restituit. Inde cum Venetis etiam nauale bellum, sed maior cum Oceano quam cum ipsis nauibus rixa. Quippe illae rudes et informes et statim naufragae, cum rostra sensissent; sed haerebat in uadis pugna, cum aestibus solitis in ipso certamine subductus Oceanus intercedere bello uideretur. Illae quoque accessere diuersitates pro gentium locorumque natura. Aquitagenus, in speluncas se recipiebant: iussit includi; Morini dilabebantur in silvas:iussit incendi. Nemo tantum feroces dixerit Gallos: fraudibus agunt. Indutiomarus Treveros,
Abbreviated transcription (Latin):
derat fatum insularum Igitui. et cypros receptam
smne bello insulam ueteribus diuitiis habundantem
et ob hoc uenta sacram ꝓtholomens regebat S diniciarũ
tanta fuit fama nec salso ut uictor gentiũ ppło ⁊ donare
confistacionem mandauerit / Et ille quidẽ ad rei famam
ueneno faca precepit / Ceterum portius tato exprias
opes liburnio ꝑ tiberimũ hostiũ inuexit que res latius
etariũ ppłi romaon qͣr ulłus triumphus imple uit
in enropa fortuna in tesarem transtulit restabãt
autem mimanissum gentium galli ac germani ⁊ ꝙͣuis
toto orbe diuisam tamen quam uinceret habuit britaniã
Primus gallie motus ab heluecus cepit qui rodamini
inter et renũ siti non sufficientibus terris uenere sedẽ
petitũ incensis menibus suis hoc sacrauieirtũ fuit ne
redirent sed petito tempore ad de liberandum cũ inter

Expanded text:
PEDITIO IN CYPRUM Aderat fatum insularum. Igitur et Cypros recepta PEDITIO IN CYPRUM Aderat fatum insularum. Igitur et Cypros recepta sine bello. Insulam veteribus divitiis abundantem et ob hoc Veneri sacram Ptolemaeus regebat. Sed divitiarum tanta erat fama, nec falso, ut victor gentium populus et donare confiscationem mandaverit. Et ille quidem ad rei famam veneno fata praecepit. Ceterum Porcius Cato Cyprias opes Liburnis per Tiberinum ostium invexit. Quae res latius aerarium populi Romani quam ullus triumphus implevit.  quae restabant in Europa, Fortuna in Caesarem transtulit. Restabant autem inmanissimi gentium Galli atque Germani et quamvis toto orbe divisi, tamen quia vincere libuit, Britanni. Primus Galliae motus ab Helvetiis coepit, qui Rhodanum inter et Rhenum siti, non sufficientibus terris venere sedem petitum, incensis moenibus suis; hoc sacramentum fuit, ne redirent. Sed petito tempore ad deliberandum, cum inter
Abbreviated transcription (Latin):
u̾atenus metelli macedonici donus bellicis nomĩbus
quin ͦ alter quoq uale aritus nocaretui/ Baleares ꝑ idẽ
tempus in sule prratica rabie maria coremperãt honnes
feros atq siluestres mireris ausos a scopulis saltẽ maria
prospicere ascendere eciam inconditas dates ⁊ p̾nanigãtes
sueuede ĩopinato impetu terenere s cũ nementem ab
alto romam classem prospexissent predam puitantes ausi
eciam occurrere/ Et primo impetu iugenti laꝑidũ saxoeũ¬
q nmbo classem operuerunt tabus quisq fudis pliatui
certos esse quis non miretur ictus e lũ hec sola genti
arma sunt Id unũ ab infantia studiũ/ Eibum puera
matre non accepit nisi quem ip̃a monstrante peussit
O non dui lapidacione terrnere romanos postipͣ comi¬
mis uentũ est exꝑtiq rostra et ꝑila uemientia pecudũ
in morem clamore sblato petierũt fuga lictora dilapsi¬
q in proximos tumulos querendi fuerũt ut uinceren tin

Expanded text:
M BALEARICUM Quatenus Metelli Macedonici domus bellicis agno-miniM BALEARICUM Quatenus Metelli Macedonici domus bellicis agno-miniquin alter quoque Balearicus vocaretur. Baleares per id tempus insulae piratica rabie maria corruperant. Homines feros atque silvestres mireris ausos a scopulis suis saltem maria prospicere. Ascendere etiam inconditas rates et praeternavigantes subinde inopinato impetu terruere. Sed cum venientem ab alto Rometiam occurrere, et primo impetu ingenti lapidum saxorumque nimbo classem operuerunt. Tribus quisque fundis proeliantur. Certos esse quis miretur ictus, cum haec sola genti arma sint, id unum ab infantia studium? Cibum puer a matre non accipit, nisi quem ipsa monstrante percusserit. Sed non diu lapidatione terruere Romanos. Nam postquam comminus uentum est expertique rostra et pila uein morem clamore sublato petiverunt fuga litora, dilapsique in proximos tumulos quaerendi fuerunt ut vincerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
mituatti iudebatur hoc placuit uindicare Primus masit
insulam .m. antonius cũ ingenti quidem iuttorie spe at ꝙ
feducia adeo ut plures cathenas in nauibus ꝙͣ arma por¬
tarent de dit itaq penas necordie nam plerasq n aues inta¬
cepere hostes captina ꝙ corpora religata uelis at fumbus
pependere ac sit nelificantes touim phaireiũ in modũ cretes
portubus suis arrenngarunt mecellus dem̃ totam insulã
igui ferro q populatus iiter castella et urbes resedit et
gnoson ⁊ theritreã ⁊ ut greti dicere solent urbiũ matrẽ
en̾donem adeo q sene in captinos consulebatur. ut ueneno
se pleriq conficerent / alii dedicionem suam ad pompenĩ
absentem mitterent Et cũ ille res in asia gerens eo ꝙͥ
prefectum misisset antoniũ in aliena prouintia inclitus
fuit eoq infestior metellus in hostes ius uittoris ex̾cuit
uittis q laschene ⁊ pauare eydones du tibus uittor redint

Expanded text:
Mithridati uidebatur: hoc placuit armis uindicare. Primus inuasit Mithridati uidebatur: hoc placuit armis uindicare. Primus inuasit insulam Marcus Antonius, cum ingenti quidem uictoriae spe atque fiducia, adeo ut pluris catenas in nauibus quam arma portaret. Dedit itaque poenas uecordiae. Nam plerasque naues intercepere hostes, captiuaque corpora religantes uelis ac funibus suspendere, ac sic uelificantes triumphantium in modum Cretes portibus suis adremigauerunt. Metellus deinde totam insulam igni ferroque populatus intra castella et urbes redegit, Cnoson, Eleythernan et, ut Graeci dicere solent, urbium matrem, Cydoneam; adeoque saeue in captiuos consulebatur, ut ueneno se plerique conficerent, alii deditionem suam ad Pompeium absentem mitterent. Et cum ille res in Asia gerens, eo quoque praefectum misisset Antonium, in aliena prouincia inritus fuit, eoque infestior Metellus in hostes ius uictoris exercuit, uictisque Lasthene et Panare, Cydoneae ducibus, uictor redit.
Abbreviated transcription (Latin):
iolusum atꝙ oppressum est. Ipẽ pompenis in oritinẽ
fontem ꝙ belli alicia net hõsteo decretinere certãmen
non ex fiducia s quia oppressi erant ausi udebantu
si nichil tñ amplius ꝙͣ ut ad prmiũ ittũ concurterent
Mox ubi cucũ fusa undiq rostra iderunt abiettis secctĩ
alie reniis ꝙ plausu undiq pari qd supplicantiuã signũ
fint uitam petierunt / nõn alias tam ut crnenta introria
osi usꝙ sumus S nec fidelior imposterũ repta gens
ella et Io ꝙ reꝑtum singulari consilio dntis qͣm marri¬
tunã gemus a conspetu longe remoit maris ⁊ meditcaneies
agno quasi obligauit / fodem q tempore et usie mano
nambus recuperaiit et terre hommes suos creddidit quid
est an felicitatem ꝙ ne una quidem nauis amissa est  an
uero ꝑpetuitatem ꝙ ampluis prrecte nõ fuerunt
reticum bellum si uera uolumus nostere noe fecim
sola uincendi nobilem insulem cupeditate fanisse

Expanded text:
inclusum et oppressum est. Ipse Pompeius in originem inclusum et oppressum est. Ipse Pompeius in originem fontemque belli Ciliciam. Nec hostes detrectauere certamen. Non ex fiducia, sed quia oppressi erant, ausi uidebantur; sed nihil tamen amplius, quam ut ad primum ictum concurrerent. Mox ubi circumfusa undique rostra uiderunt, abiectis statim telis remisque plausu undique pari, quod supplicantium signum fuit, uitam petiuerunt. Non alia tam incruenta uictoria usi umquam sumus; sed nec fidelior in posterum reperta gens ulla est. Idque prospectum singulari consilio ducis, qui maritimum genus a conspectu longe remouit maris et mediterraneis agris quasi obligauit, eodemque tempore et usum maris nauibus recuperauit et terrae homines suos reddidit. Quid est? an felicitatem, quod ne una quidem nauis amissa est? an uero perpetuitatem, quod amplius piratae non fuerunt Creticum bellum, si uera uolumus, nos fecimus sola uincendi nobilem insulam cupiditate. Fauisse
Abbreviated transcription (Latin):
gemina naetura est sub ip̃o hostis recessu impatientes soli
in aquas suas resilierunt et aliꝙͣto lacius ꝙͣ prins sit illa
mitredatite prouincie factus accessio Ille disꝑsam toto mari
pestem semel et in ꝑpetuũ nolens extingnere diuino quodũ
apparatu agcre slue est quippe cum classibus sino et sociasis
chodio ⁊ habundaret pluribus leganis atq prefettis
utraq ponti et octeam ora complexns est Bellms tu sto
mari imposttus ꝑlotiuo siculo graicilius ligustitũ sium
Pompenis gallitum obsedit Torquatus balearicũ tiberins
uero graditanũ fretũ qua primũ maris nr̃i bimẽ apitur
adriatitũ narto terentius egeũ et pontitũ et pamphilitiũ
oete lluo esiatitũ. Scipio ip̃as propontidos fantro portiꝰ
cato sit obditis nambus quasi portam obsetuanit. Sic
ꝑ om̃es equorio portus sinus latebras iecessuo ꝓmõtoria
freta pene nsulas quid quid ꝑuatarũ fuit quãdã inteagit

Expanded text:
gemina natura est, sub ipso hostis recessu inpatientes soli gemina natura est, sub ipso hostis recessu inpatientes soli in aquas suas resiluerunt, et aliquanto latius quam prius SiciliaMithridaticae prouinciae factus accessio. Ille dispersam toto mari pestem semel et in perpetuum uolens exstinguere diuino quodam adparatu adgressus est. Quippe cum classibus et suis et socialibus Rhodiorum abundaret, pluribus legatis atque praefectis utraque Ponti et Oceani ora complexus est. Gellius Tusco mari inpositus, Plotius Siculo; Atilius Ligusticum sinum, Pomponius Gallicum obsedit, Torquatus Balearicum, Tiberius Nero Gaditanum fretum, qua primum maris nostri limen aperitur, Hadriaticum Varro Terentius, Aegaeum et Ponticum et Pamphylium Metellus, Asiaticum Caepio; ipsas Propontidos fauces Porcius Cato sic obditis nauibus quasi portam obserauit. Sic per omnis aequoris portus, sinus, latebras, recessus, promunturia, freta, paeninsulas quidquid piratarum fuit quadam indagine
Abbreviated transcription (Latin):
commereus unpto federe geneas humami fio maria belloꝵ
quasi tempestate prechisecant audatiam pdictis furiosiat¬
ꝙ latronibus dabat inquieta mitridatiers prelus asia i
dum sub aliem belli tumultu exteri ꝙ regis nuidia ĩpum̃t
grassantur ac primũ duce ꝓsidoro contenti proximo mar
eretam inter atq eycenas ⁊ achaiam sinũ ꝙ maleũ quod
a spolus anreum᷑ ip̃i nocanuere latrotinabantur missus ꝙ
in eos. P. seruilius ꝙͣnis lenes et fugates mioparoneg
gauu et martia elasse turbaret / nõ intenenta inctoriaento
Imꝑaret / s nec mari sũmonisse contentus ualidissimas
urbes corum et ductina preda habundantes/ phast lum/
et obimphon euertit ysaurum q ip̃am artom cilieie uide
constuis sibi magni laboris ysaurici eognomẽ a d amamt
non ideo tñ tot cladibus domiti terra se continere potueau
s ut quedam aĩalia quibus aquã terrarũq incolendi

Expanded text:
commerciis, rupto foedere generis humani, sic maria bello commerciis, rupto foedere generis humani, sic maria bello quasi tempestate praecluserant. Audaciam perditis furiosisque latronibus dabat inquieta Mithridaticis proeliis Asia, dum sub alieni belli tumultu exterique regis inuidia inpune grassantur. Ac primum duce Isidoro contenti proximo mari Cretam inter atque Cyrenas et Achaiam sinumque Maleum, quod a spoliis aureum ipsi uocauere, latrocinabantur. Missusque in eos Publius Seruilius, quamuis leues et fugaces myoparonas graui et Martia classe turbaret, non incruenta uictoria superat. Sed nec mari submouisse contentus, ualidissimas urbes eorum et diutina praeda abundantes, Phaselin et Olympon euertit Isaurosque ipsam arcem Ciliciae, unde conscius sibi magni laboris Isaurici cognomen adamauit. Non ideo tamen tot cladibus domiti terra se continere potuerunt; sed ut quaedam animalia, quibus aquam terramque incolendi
Abbreviated transcription (Latin):
seeutus armenios/ cãꝑtis ip̃o capite artaxatis supplitem
peꝑcit albanis iegem colchorũ orodem positis sub ip̃o
caucaso castris iussit in plana destendere ad atracem qui
hibermo imparabat et obsides liberos dare horodẽ etiam
remuneratus est ultro ab albamia sua lectulũ aureũ et
alia dona mutentem Necnon et in meridiem uerso
agnime libanũ siue damastum ꝙ transgressus ꝑ nemora
illa adorata ꝑ thiis et basami siluas romana circũtulit
illud grande impre gentis aerchanũ patens sub ameo
totam qua latissima est asiam ꝑ nagatus quã extrenã
habebat imꝑii proutiã mediam fecit Exceptis quippe
ꝑthis qui fedrius maluerunt Et indis qui adhuic nos
non noueranit om̃is asia inter rubrũ mare ⁊ caspiũ et
octe anũ pompeians domita uel oppressa signis tenebatͣ¬
ncerim dum populus Romanus per diuei sa terriarũ
distrattus est cilites innaserunt maria sublatis ꝙ

Expanded text:
secutus Armenios, captis, ipso capite gentis, Artaxatis supplicem secutus Armenios, captis, ipso capite gentis, Artaxatis supplicem pepercit Albanis. Regem colchorum Oroden, positis sub ipso Caucaso castris, iussit in plana descendere, at Artocen, qui Hiberis imperabat, et obsides liberos dare; Oroden etiam remuneratus est, ultro ab Albania sua lectum aureum et alia dona mittentem. Nec non et in meridiem uerso agmine Libanum Syriae Damascumque transgressus per nemora illa odorata, per turis et balsami siluas Romana circumtulit illud grande inpiae gentis arcanum patens, sub auretotam, qua latissima est, Asiam peruagatus, quam extremam imperii habebat prouinciam mediam fecit. Exceptis quippe Parthis, qui foedus maluerunt, et Indis, qui adhuc nos nec nouerant, omnis Asia inter rubrum et Caspium et Oceanum Pompeianis domita uel oppressa signis tenebatuInterim dum populus Romanus per diuersa terrarum districtus est, Cilices inuaserant maria sublatisque
Abbreviated transcription (Latin):
prodire regeo nichil arittandum datus priusꝙͣ inter se
genciũ roborti cohirent statim ponte naubus facto  dñn
ante se primus transit en factẽ Regem ꝙ fugrentem muedia
nattus armenia ꝙͣta felicctas iurri uno prelio confecit . not¬
turna ea diicatio fiit et luna in partibus quasi comilitãs
cũ a tergo se hostibus a facie romains pre bnisset/ Pontita
ꝑ eriorem longius cadentes umbras suas quasi hostim
coepora petebant/ Et mita dates quidem notte illa debellati
est Nichil enĩ postea ualuit ꝙꝙͣ om̃a exꝑtus more anginat
qui obtrito capite postrenio caudi minantur quippe cum
et gretiam teansilire sit italiam nec opinatus inuadere tãtũ
cogitauit cam per deffectionẽ ciuiũ pharnatis q filni
stelere preuentus male temptatũ ueno spratũ ferro expulit
Gnens interim magnne rebelles a sie Reliquias sequens q
dinersa gentiũ tericũq uoliabat / mĩt sus ouentem

Expanded text:
prodire reges, nihil cunctandum ratus, priusquam inter se prodire reges, nihil cunctandum ratus, priusquam inter se gentium robora coirent, statim ponte nauibus facto omnium ante se primus transit Euphraten regemque fugientem media nanctus Armenia — quanta felicitas uiri! — uno proelio confecit. Nocturna ea dimicatio fuit et luna in partibus. Quippe quasi commilitans cum a tergo se hostibus, a facie Romanis praebuisset, Pontici per errorem longius cadentis umbras suas quasi hostium corpora petebant. Et Mithridates quidem nocte illa debellatus est. Nihil enim postea ualuit, quarquam omnia expertus more anguium, qui optrito capite postremum cauda minantur. Quippe cum transilire, sic Italiam nec opinatus inuadere tantum cogitauit! Sed defectione ciuium Pharnacisque fili scelere praeuentus male temptatum ueneno spiritum ferro expulit. Gnaeus interim Magnus rebellis Asiae reliquias sequens per diuersa gentium terrarumque uolitabat. Nam sub orientem
Abbreviated transcription (Latin):
marma pistux ouaserat/ mox clade conuer sa cũ ex mora
obsidente regem, et ex fame pestilencia ingeret recedentẽ
lucullus assequitur/ adeoq recidit ut granistuo ⁊ a sopia
amnes conenti redderentur rex callidus Romaneꝙ
anatitit ꝓ itus spgi a fugientibus saitinas et petuma
iussit qua seguentes moraretur nec felicioi in mari
ꝙͣ in terta fuga qmippe centum naniũ amplius classem
apparatũ q belli gainem in pontito mari aggresẜa
tempestas tam feda lacercunt strage ut naualis bela
nnstar efficeret plaire quasi luculluos quodã eu fluctibus
procellis q cõmertio de bellandũ tradidisse regẽ uentis
ammus malis augelatur Ita conuersus ad proximas
gentes totũ pene ouentem at septentrionem ruma sua iuoliut
hiberi Caspii albam et utreq sollicitantur armenie ꝑ q̃
omia decuo et nomen et titulot pompeio suo fortuna q̃rebat
qui ubi nouis motibus ardere asiam iudet alios q ex alus

Expanded text:
marina pristis euaserat. Mox clade conuersa, cum ex mora marina pristis euaserat. Mox clade conuersa, cum ex mora obsidi regem fames et ex fame pestilentia urgueret, recedentem Lucullus adsequitur adeoque caedit, ut Granicus et Aesepus amnes cruenti redderentur. Rex callidus Romanaeque auaritiae peritus spargi a fugientibus sarcinas et pecuniam iussit, qua sequentes moraretur. Nec felicior in mari quam in terra fuga. Quippe centum amplius nauium classem adparatu belli grauem in Pontico mari adgressa tempestas tam foeda strage lacerauit, ut naualis belli instar efficeret, planeque ut Lucullus quodam cum fluctibus procellisque commercio debellandum tradidisse regem uentis erant, sed animus malis augebatur. Itaque conuersus ad proximas gentes totum paene orientem ac septentrionem ruina sua inuoluit. Hiberi, Caspii, Albani et utraeque sollicitantur Armeniae, per quae omnia decus et nomen et titulos Pompeio suo Fortuna quaerebat. Qui ubi nouis motibus ardere Asiam uidet aliosque ex aliis
Abbreviated transcription (Latin):
gressus ip̃m oppenuit debellatum q foret inisi de mitridate
triumphare crto ꝙͣ nere maluisset at tũ quid hunc
asie statũ silla dederat actũ cum ponticis fedus recepit
bichimiã a rege ineomede ariobarzant capadociã ac si¬
erat asia uursus nr̃a ut ceperat mitadates tñ repulsus
Itaq nõ fregit ea res ponticos s intendit Emppe rex
asia et europa quodã modo mestatus non quasi alienata
ẜ̾ que amiserat quasi rapta uire belli repetebat/ Igitur
ut extincta parũ fidelittr intendia maiore flãya renimi stũt
ita ille de integro auctis maior̃e in modũ copiis cota
deniq regni sui mole in asiã ruisus mari terra flim̃b
quasi alterron iotam toto inuaserat bello/ s fiduciam
oppidanis resistendi mĩcina fecit docens aduentare lucullũ
qui horribile dirtu ꝑ medias hostiũ nanes utie suspeusd
et pedibus utrem aggnbernans indentibus proeul quasi

Expanded text:
gressus ipsum opprimit. Et debellatum foret, nisi de Mithridate gressus ipsum opprimit. Et debellatum foret, nisi de Mithridate triumphare cito quam uere maluisset. Ac tum quidem hunc Asiae statum Sulla dederat: ictum cum Ponticis foedus, recepit Bithyniam a rege Nicomedes, Ariobarzanes Cappadociam: Asia rursus nostra, ut coeperat, Mithridates tantum repulsus. Itaque non fregit ea res Ponticos, sed incendit. Quippe rex Asia et Europa quodam modo inescatus non iam quasi alienam, sed, quia amiserat, quasi raptam belli iure repetebat. Igitur ut exstincta parum fideliter incendia maiore flamma reuiuescunt, ita ille de integro, auctis maiorem in modum copiis, tota denique regni sui mole in Asiam rursus mari terra fluminibquasi alteram Romam toto inuaserat bello. Sed fiduciam oppidanis resistendi nuntius fecit, docens aduentare Lucullum, qui — horribile dictu — per medias hostium naues utre suspensus et pedibus iter adgubernans, uidentibus procul quasi
Abbreviated transcription (Latin):
niam quid accocius uno enis edicto: cũ om̃es qui in asia
forent romane ciuiitatis homines interfici iussit cũ quidẽ
domus templa et are humana omia atq diuina ura
molata sunt s hic terror asie europam ꝙͦ regi aprebat
staꝙ missis archelao neoptolemoq p̃fectis excepta rhodo
que pro nobis fuiꝰ sterit᷑ / Ceteꝵ exclades delos enboca
et ip̃m gaccie decus achene tenebantur Italiam iam
p̃am ꝙ urbem romam regius terror afflabat. l. silla
festinat nir adnus optimius pariq molentia uuentẽ ultu̾is
hostem quadam ip̃ius manu repulit primũq athenas
urbem quie crederet e frugũ parentem obsidiont at fame
ad humanos cibos compulit mox subruto pprei porte
sex ꝙͦ et amplius muris munitũ postꝙͣ donuerat ingra
dispulisset oma copias uno apud cheromiã apud orcho¬
menõ altero bello dissipanit statimq in asiam trans¬

Expanded text:
Nam quid atrocius uno eius edicto, cum omnes qui in Asia Nam quid atrocius uno eius edicto, cum omnes qui in Asia forent Romanae ciuitatis homines interfici iussit? Tum quidem domus templa et arae, humana omnia atque diuina iura uiolata sunt. Sed hic terror Asiae Europam quoque regi aperiebat. Itaque missis Archelao Neoptolemoque praefectis, excepta Rhodo, quae pro nobis firmius stetit, ceterae Cyclades, Delos, Euboea et ipsum Graeciae decus Athenae tenebantur. Italiam iam ipsamque urbem Romam regius terror adflabat. Itaque L. Sulla festinat, uir armis optimus, parique uiolentia ruentem ulterius hostem quadam quasi manu reppulit. Primumque Athenas urbem — quis crederet? — frugum parentem, obsidione ac fame ad humanos cibos compulit; mox subrutus Piraei portus sex aut amplius muris cinctus. Postquam domuerat ingratdepulisset, omnis copias uno apud Chaeroniam, apud Orchomenon altero bello dissipauit, statimque in Asiam trans
Abbreviated transcription (Latin):
Pucite gentes ad septentrionem in mare sinistrum
lacent a pontico cognominate mari hatũ gentium
cqͣ regionũ rex antiquissiꝰ ethae post aothabates assertes
annos restitit donec tribus ingentibus bellis subactus
feliectate sille mrtute luculli magnitudine pompen con-¬
sumeretur Causam quidi illuis belli pretenderat apnd
cassiũ legatũ atcrectari terminos snos a nichomede bi¬
thinico Cetum elatus aĩs ingentibus asie tocis et si
posset enrope cupiditate flagrabat / spem ac fiduciã
dabant nostra inicia quippe cum eiuilibus bellio disuĩge¬
remur inuitabat occasio nudũq imꝑii latus ostandebãt
procul marius silla sertorie Inter hec rei puͨ ͤ sõluera
et hos tumulcus repente quasi captato tempore in lassos
simulatq districtos subitus turbo pontici belli ad ulrima
uelnti specula septentrionis erupit asia dẽm pari teriore
q destitũ est aderat instabat Senicia quasi mitute utebat᷑

Expanded text:
Ponticae gentes a septentrione in sinistrum Ponticae gentes a septentrione in sinistrum acent, a Pontico cognominatae mari. Harum gentium atque regionum rex antiquissimus Aeetas, post Artabazes, a septem annos restitit, donec tribus ingentibus bellis subactus felicitate Sullae, uirtute Luculli, magnitudine Pompei consumeretur. Causam quidem illius belli praetenderat apud Cassium legatum, adtrectari terminos suos a Nicomede Bithyno; ceterum elatus animis ingentibus Asiae totius et, si posset, Europae cupiditate flagrabat. Spem ac fiduciam dabant nostra uitia; quippe cum ciuilibus bellis distringeremur, inuitabat occasio, nudumque latus imperi ostendebant procul Marius, Sulla, Sertorius. Inter haec rei publicae uolnera et hos tumultus repente quasi captato tempore in lassos simul atque districtos subitus turbo Pontici belli ab ultima ueluti specula septentrionis erupit. Primus statim impetus que descitum est. Aderat, instabat, saeuitia quasi uirtute utebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mulierũ extorquere tormentis seuissmu dñm tratũ scordidi
fuere s calli ditas qͦ ac Robu accesserat siluatũ ⁊ mõtiũ
situs cum ingenio senerebat Itaq non fusus modo ab
hus aut fugatuo / suuili prodigio om̃o totus interceptus
ex̾c̾itus quem duxerat cato .l. didiꝰ uagos et libera ppł¬
cione diffusos mrrar suam repulit traciam Drusus uau̾is
egit et netuit transire damibiũ mimicius toto nastanit
hebro multis quidem amissis dũ ꝑfidũ glacie flumen
equitat᷑ piso rodopen cantasũ q penetrauit/ Curio dacia
tenus uenit ẜ tene bras saluũ xpanit appus ini
sarmatas ssq ꝑuenit lutullus ad teriminũ gentiũ thanaumm
lacum q meotim nec aliter conentissini hostium ꝙͣ suis
mortibus douniti quippe / in captinos igni ferro q senitũ
est/ S nichil barbaris atrocius iisum est ꝙͣ quos abscists
mambus Reluti inuere supstites perre sue inbebancur

Expanded text:
mulierum extorquere tormentis. Saeuissimi omnium Thracum Scordisci mulierum extorquere tormentis. Saeuissimi omnium Thracum Scordisci fuere, sed calliditas quoque ad robur accesserat: siluarum et montium situs cum ingenio consentiebant. Itaque non fusus modo ab his aut fugatus, sed — simile prodigio — omnino totus interceptus exercitus quem duxerat Cato. Didius uagos et libera populatione diffusos intra suam reppulit Thraciam. Drusus ulterius egit et uetuit transire Danuuium. Minucius toto uastauit Hebro, multis quidem amissis, dum per perfidum glacie flumen equitatur. Volso Rhodopen Caucasumque penetrauit. Curio Dacia tenus uenit, sed tenebras saltuum expauit. Appius in armatas usque peruenit, Lucullus ad terminum gentium Tanain lacumque Maeotin. Nec aliter cruentissimi hostium quam suis moribus domiti. Quippe in captiuos igni ferroque saeuitum est; sed nihil barbaris atrocius uisum est quam quod abscisis manibus relicti uiuere superstites poenae suae iubebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nuienes lameati, precori luteras tadere frequensq in
spettatulo rumor inttorie eybrice fideliter dixit quo
quã admirabilius quid insignius fieri pocest e Rmppe
ne lut elaca montibus sins Roma speccaculo belli indesset
quod in gladiatorio munere fieri solet uno eodem q
momento eum in acie eymbri succumberent populus
In uibe plande bat
st macedonas situt diis placet trates rebellant Ip̃ĩ
quondam tributarii macedonũ nec in proximas modo
prõuuntias contenti incurrere thessaliam atq dalmnaciam
in adriaticũ mare usq uenerunt Eoq fine non contenti
quasi interuemente natura contorta in ip̃as aquas tela
musercoit nichil int̾mm ꝓ id om̃e tempus residuũ crudeli¬
tatis fuit in caeptinos sementibus hitare dus sangniuẽ
humanũ bibere in ossibus capitũ hunistemodi ludibro
fedare mortem tam igni ꝙͣ fumo partus qͦ granidariã

Expanded text:
iuuenes laureatas praetori litteras tradere, frequensque in iuuenes laureatas praetori litteras tradere, frequensque in spectaculo rumor «Victoriae Cimbricae feliciter!» dixit. Quo quid admirabilius, quid insignius fieri pote est? Quippe uelut elata montibus suis Roma spectaculo belli interesset, quod in gladiatorio munere fieri solei, uno eodemque momento, cum in acie Cimbri succumberent, populus in urbe plaudebat. Post Macedonas, si dis placet, Thraces rebellabant, illi quondam tributarii Macedonum; nec in proximas modo prouincias contenti incurrere, Thessaliam atque Dalmatiam, in Hadriaticum mare usque uenerunt; eoque fine contenti, quasi interueniente natura, contorta in ipsas aquas tela miserunt. Nihil interim per id omne tempus residuum crudelitatis fuit in captiuos saeuientibus: litare dis sanguine humano, bibere in ossibus capitum, cuiuscemodi ludibriis foedare mortem tam igne quam fumo, partus quoque grauidarum
Abbreviated transcription (Latin):
mminor cum uxoribus eorum pugna ꝙͣ cum ip̃is fuit cũ
obitie undiꝙ plaustris atq carpentis alte de suꝑ quasi ẽ
tiraibus lanctis contis ꝙ pugarrent ꝑude speciosa mors
earũ fuit ꝙͣ pugna / nam cũ missa ad mariũ legatione
libertatem ac sacerdociũ non impetrassent / nec fas ecãt
suffocatis elisis q passim infantibus suns aut mutino
concidert nuilueribus / aut innculo e comibus suis facto
as arboribuo ingisq plaustrorũ pependeriit Bolens
Rex in acie duuitãs imprgre nec ultus octubuit Tertia
tiagnrno ꝑ manus que quasi in subsidio noricos ĩsederat
ilpium tumulos in diuersa lapsi fuga ignobili et latroctinis
eulamuit / hunc tam letum tam q felicem liberacionis italie
asserti q imperii nuntium non ꝑ hor̃es ũt solebat ppłs
Romanus accepit s ip̃os si crederem fas esse deos/ Emppe
eodem die quo gesta est res nisi pro ede pollutis ⁊ castoru

Expanded text:
minor cum uxoribus eorum pugna quam cum ipsis fuit; cum minor cum uxoribus eorum pugna quam cum ipsis fuit; cum obiectis undique plaustris atque carpentis altae desuper quasi e turribus lanceis contisque pugnarent. Perinde speciosa mors earum fuit quam pugna. Nam cum missa ad Marium legatione libertatem ac sacerdotium non inpetrassent — nec fas erat — suffocatis elisisque passim infantibus suis aut mutuis concidere uolneribus aut uinculo e crinibus suis facto ab arboribus iugisque plaustrorum pependerunt. Boiorix rex in prima acie dimicans inpigre nec inultus occubuit. Tertia Tigurinorum manus, quae quasi in subsidio Noricos insederat Alpium tumulos, in diuersa lapsi fuga ignobili et latrocinis euanuit. Hunc tam laetum tamque felicem liberatae Italiae adsertique imperii nuntium non per homines, ut solebat, populus Romanus accepit, sed per ipsos, si credere fas est, deos. Quippe eodem die quo gesta res est uisi pro aede Pollucis et Castoris