comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ante p̃dicitur. ut cocius ĩcte¬
dulitatis prauitas auferat.
Dii dicuntur homines. qui
bonis conũsationibus grã:
suꝑne malestatis accipiunt.
sicut in alio psalmo ait. Ego
cdixi du estis. et filii excelsi os.
Ita ergo filii dicuntur. sicut
et dii. quia utrumq utiq:
grã p̃stat non natura. Deus
ipẽ enim cum patre et sp̃uscõ
uere dicitur deus deorum.
Quocl tamen nomen non
om̃ino diuinitatis ẽ ꝓpriu.
shumana lingua sicut iam
diximus simitatẽ eiꝰ ultra
hoc non pot̃ indicare. Peus
enim greca lingua dicitur
timor. Et qm̃ solus ip̃e ti¬
mendus ẽ. inuicem nomi¬
nis u̾bum tale transiuit. Le¬
gitur enim mexodo. nom̃
meum adonay non indica¬
ui eis.Ut sciamus nomen
ẽẽ secretum. qd̃ necelectis:
famulis cognoscitur indica
ꝑseip̃m. Sequitur. Et uoca¬
uit tͣram. Tertam hic genꝰ
hominuum debennus aduer¬
tere. qd̾ ꝑ totum orbem tr̃a¬
tum uidetur ẽẽ diffusum::
s ꝓpt̃ illud quodhabitat. po¬
situm quod in habitatur.

Expanded text:
ante praedicitur, ut totius incredulitatis pravitas auferatur. Dii dicuntur, qui bonis conversationibus gratiam supernae majestatis accipiunt; sicut in alio Psalmo ait: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes . Ita ergo filii dicuntur, sicut et dii, quod utrumque gratia praestat, non natura. Deus ipse enim cum Patre et Spiritu sancto vere dicitur Deus deorum; quod tamen nomen non omnino Divinitatis est proprium, sed humana lingua, sicut jam diximus, summitatem ejus ultra hoc non potest indicare. Deus enim Graeca lingua dicitur timor; et quoniam solus ipse timendus est, in vicem nominis verbum tale transivit. Legitur enim in Exodo: Nomen meum Adonai non indicavi eis ; ut sciamus nomen esse secretum, quod nec electis famulis cognoscitur indicatper seipsum. Sequitur, et vocavit terram. Terram hic genus hominum debemus advertere, quod per totum orbem terrarum videtur esse diffusum. Sed propter illud quod habitat, positum est quod inhabitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
illa fidelis dñi synagoga ĩ tel¬
ligenda ẽ que et uenturum
xpm creclicdit. et aduentum
eius głosa expectatione sus¬
cepit. inqua fuerunt patrlar¬
che. ꝓphe. nathanahel. ip̃i quo¬
q apli et reliqui sincera de¬
uotione credentes. Sciendũ
plane quod hic psalmus pri
ꝓphetet. quamuis et nonage¬
simus quintus. et nonage¬
simus septimus. eadem pre¬
dicare noscantur. quatenꝰ
excusatio iudeis non credẽ¬
tib funditus tolleretur. qñ
illa non suscipiunt que ip̃a
quoq synagoga testatur.
Quid rogo uolunt. si etiam
ip̃am audire contempnũt.
quam se uenerari dicunt.
Niuisio psalmi.
prima sectione fidelis
synagoga loquitur. que nc̃
ẽ in ppłis xp̃ianis. In primo:
quenti u̾o parte ip̃e rex loquit᷑
xp̃c. commonens populos. ut
uictimis pecudum derelictis.
sacrificium laudis debeant
immolars. Tertia sectione:
iterum deuota quam diximꝰ
synagoga reloquitur. impu¬
tans pc̃corib nequitias suas.

Expanded text:
Synagoga intelligenda est quae et venturum Christum credidit, et adventum ejus gloriosa exspectatione suscepit: in qua fuerunt patriarchae, prophetae, Nathanael, ipsi quoque apostoli, et reliqui sincera devotione credentes. Sciendum plane quod hic psalmus primdumque prophetet; quamvis et nonagesimus quintus, et nonagesimus septimus eadem praedicare noscantur; quatenus excusatio Judaeis non credentibus funditus tolleretur, quando illa non suscipiunt quae ipsa quoque Synagoga testatur. Quid, rogo, colunt, si etiam ipsam audire contemnunt, quam se venerari dicunt? Divisio psalmi. In prima sectione fidelis Synagoest in populis Christianis, de primo quenti vero parte ipse Rex loquitur Christus, commonens populos ut, victimis pecudum derelictis, sacrificium laudis debeant immolare. Tertia sectione iterum devota quam diximus Synagoga reloquitur, imputans peccatoribus nequitias suas.
Abbreviated transcription (Latin):
Egendus sepius psal¬
mus. et inthesaurario
memorie teponendus. quã¬
do ip̃e inprincipiis ãmonet.
ut cordis auribus aucliatur.
Ip̃ẽ enim testatus ẽ eiꝰ me¬
ritum. qui eum monuit stu¬
diose ab uniu̾sis mundi par¬
tib audiendum. Totum
ꝑtinet disciplinam. sicu ũsꝰ
ille pollicitus ẽ. os meumlo¬
quetur sapientiam. et me¬
ditatio cordis mei pruden¬
tiam. Resignauit nobis
sc̃a uenitas que ꝓmisit. fa¬
clat minc sensibus nr̃is dul¬
cessere atq in herere quod
mus asaph
Saph fuit filius bara¬
chiel. qui inparalipo¬
menon legitur electus int̾
quatuor cantorum magis¬
tros. ut instrumentis mu¬
sicis psalmos domino ꝑso¬
naret. Hic ꝓ sui nominis
significatione in hoc titulo
meruit adhiberi. ñ auctor
psalmi sicut et de aliis dictũ
est: s musicus egregius. qui
nob̾ ꝑ uocabulum sinm ali¬
quid indicaret. Huius enĩ
nominis significatio que
apd hebreos semꝑ ẽ plena mic¬

Expanded text:
egendus saepius psalmus, et in thesaurario memoriae reponendus, quando ipse in principiis admonet, ut cordis auribus audiatur. Ipse enim testatus est ejus meritum, qui eum monuit studiose ab universis mundi partibus audiendum. Totum pertinet disciplinam; sicut versus ille pollicitus est: Os meum loquetur sapientiam, et meditatio cordis mei prudentiam. Resignavit nobis sancta Veritas quae promisit: faciat nunc sensibus nostris dulcescere, atque inhaerere quod mus Asaph. saph fuit filius Barachiel, qui in Paralipomenon legitur electus inter quatuor cantorum magistros, ut instrumentis musicis psalmos Domino personaret . Hic pro sui nominis significatione in hoc titulo meruit adhiberi, non auctor psalmi, sicut et de aliis scriptum est; sed musicus egregius, qui nobis per vocabulum suum aliquid indicaret. Hujus enim nominis significatio, quae apud Hebraeos semper
Abbreviated transcription (Latin):
tatis colłco: uł quantitatis
a ceruus ex unitatib ꝓfusus.
Lꝯoc enim qd̾ dicimus: nõis
quoq ip̃ius declaratur incli¬
tio. Humerus quippe anunic¬
rositate uocatus ẽ. que discip¬
lina nec aptribus nr̃is p̃cipi¬
tur neglegenda. Est enim
uerax et inmutabilis: et per
omnes cheaturas ꝓ modulo
sue quantitatis effusa. Legit̃
enim insalomone: Omnia ĩ
mensura. et numero. ⁊ pond̃e
dm̃i fecisse. Iuud etiam arbitr¬
or incuendum: qd̾ iirabili.
dispositione consequentia cũc¬
ta conscendunt. In primo si
natura deitatis eius subcirit᷑
indicatur: tc̃io multiplicatos
dicit populos qui eum nite¬
bantur extinguere. Idroĩde
.UII. penitentium psalmi fi¬
delium corda purificant. Ido¬
ca parabolis et tropicis allusi¬
onibꝰ subsequens drama de¬
cuatitur. et ꝑallegoricas simi¬
litudines pene omnia refetũ
locis. Post hec laudes dñi xͥ
mirabili uarietate ꝓpha con¬
celebrans:usq ad finem nõ
desunt eius p̾conia sc̃ĩtatis.

Expanded text:
tis acervus ex unitatibus profusus. Hoc enim quod dicimus nominis quoque ipsius declaratur indicio. Numerus quippe a numerositate vocatus est. Quae disciplina nec a Patribus nostris praecipitur negligenda; est enim verax et immutabilis, et per omnes creaturas pro modulo suae quantitatis effusa. Legitur enim in Salomone: Omnia in mensura, numero et pondere Deum fecisse. Illud etiam arbitror intuendum, quod mirabili dispositione consequentia cuncta conscendant. In primo siqnatura deitatis ejus subtiliter indicatur. Tertio multiplicatos dicit populos, qui eum nitebantur exstinguere; deinde septem poenitentium psalmi fidelium corda purificant; postea parabolis et tropicis allusionibus subsequens drama decurritur, et per allegoricas similitudines pene omnia referunts. Post haec laudes Christi Domini mirabili varietate propheta concelebrans, usque ad finem non desinit ejus praeconia sanctitatis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊Otus hic psalmus:
ad moralem ꝑtinet
disciplinam: de quo et bonus
mibuitur. et pcc̃orum mens
scelerata t̾retur. Nec uacat q
dominus xp̃c ẽ positus. in
principio mimerorum. Uni¬
tas quippe: specialis simplex
atq ꝑfecta ẽ. nullius indiga
Aquo fonte multitudo nũo¬
rum sic eg̃ditur: ut ad eam:
semꝑ quamuis multiplica¬
ta teuocetur. sine qua suppu¬
tatione nec inchoare quicqͣ
p̃ualet: nec ꝓdire. Merito
mħ ergo initio calculi ponit᷑
ip̃o enim et ꝑ ip̃m. et in ipso
sunt omnia. Iꝯanc unitatẽ.
greci monadam uocant.:¬

Expanded text:
otus hic psalmus ad moralem pertinet disciplinam, de quo et bonus imbuitur, et peccatorum mens scelerata terretur. Nec vacat quod Dominus Christus est positus in principio numerorum. Unitas quippe specialis, simplex atque perfecta est, nullius indiga, a quo fonte multitudo numerorum sic egreditur, ut ad eam semper, quamvis multiplicata, revocetur: sine qua supputatio nec inchoare quidquam praevalet, nec prodire. Merito ergo in hoc initio calculi ponitur ipso enim, et per ipsum, et in ipso sunt omnia . Hanc Trinitatem Gr
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur deuo: sic corpo¬
ralis et mutabilis intelg᷑
anima. Srũo et corporał̾
et mutabilis in telligitur
corpus: ita g᷑ monas tali
complexione sicut cdictũ ẽ
abarithineticis explicatur.
Memento autẽ qd monas
licet et fons atq mitium
numeri eẽ uideatur. ip̃a tñ
non pot mimerus dici. Quic¬
quid enim ab imo plus ẽ sic̃
ait nichomacus: iam fit mĩa

Expanded text:
orporalis et mutabilis, intelligitur anima; si vero et corporalis et mutabilis, intelligitur corpus. Ista ergo monas tali complexione, sicut dictum est, ab arithmeticis explicatur. Memento autem quod monas, licet fons atque initium numeri esse videatur, ipsa tamen non potest numerus dici. Quidquid enim ab uno plus est, sicut ait Nicomachus, jam
Abbreviated transcription (Latin):
quia hoc tenera domino cog¬
noscebat acceptum. Conclu¬
sio psalini.
agnifica nob psalmi hu¬
ius si stucdiose considete¬
mus sacramenta patuerunt.
Porima parte fructuosam:
pacientiam docet. que ꝑfectos
pbatut efficere xpĩanos. Pa¬
ciencia ẽ enim teligiosi uirr:
laborum hac dolorum om̃iũ
spe futurarum terum et amo¬
rem dñi grata tolerantia. Re¬
cunda parte. salutem rectis
corde ipse domims pollicetur.
Tertia: trentur impii ne ĩ iuo
iuditio dampnentur erran¬
tes. Opietas optimi teuera
creatoris. qui non uis detelĩ¬
quete. quos nosti ad tuum
iudicium com̃ĩtere. et ĩmen¬
se pietatis archano dum cõ¬
ip̃e subducis. Quis enimiꝰ¬
p̾missa pietas sub ueniret:
Sepnarius quoq nimetꝰ
ãmonet nos de illa tequie
gtna cogitare ad quamnos
spem p̾sens psalmus extẽdit.
ut merito talimumero teceptꝰ.
nocunda exutations cantet᷑.
Nubium quupe non ẽ. qd̃
ꝑactis his diebus qui ad acti¬

Expanded text:
quia hoc revera Domino cogquia hoc revera Domino cognoscebat acceptum. Conclusio psalmi. Magnifica nobis plsami hujus, si studiose consideremus, sacramenta patuerunt. Prima parte fructuosam patientiam docet, quae perfectos probatur efficere Christianos. Patientia est enim religiosi viri laborum ac dolorum omnium, spe futurarum rerum et amore Domini, grata tolerantia. Secunda parte salutem rectis corde ipse Dominus pollicetur. Tertia terrentur impii, ne in illo judicio damnentur errantes. O pietas optimi revera Creatoris! qui non vis derelinquere quos nosti ad tuum judicium convenire; et immensae pietatis arcano, dum conipse subducis. Quis enim jpraemissa pietas subveniret? Septenarius quoque numerus admonet nos de illa requie aeterna cogitare, ad quam nos spem praesens psalmus extendit; ut merito tali numero receptus, jucunda exsultatione cantetur. Dubium quippe non est, quod peractis
Abbreviated transcription (Latin):
antur exponit. Hani supra:
eos ꝓpria pcc̃a descenderĩt. suis
malis. suis scelerib inpenas
debitas destinantur. Dolor
enim dictus ẽ: quasi domabi¬
scdmn iusticiam eius. pssallã
nomini dñi altissimi. Expo¬
positis uirtutib patris quib
iudeum ppłm miraculorum
significatione terruerat: in
suminam colligens ilia que
clixit. alacri mente ꝓficetur
se domino confiteri. Confi¬
teri autem luobꝰ clicimus
moclis. Ynus ẽ quando pcc̃a
nr̃a humili satisfactione.
dampnamus: ut ẽ ulud pro¬
ph̾e danihelis. Confitebor
pcc̃a mea: et poc̃a ppłi mei.
Sccłs unde nuc sermo est:
cum laudes clñi magna ex¬
ultatione celebrantur. sicut
que gautenti animo dñi uir¬
tutib exͥibetur. Sgd̾m iustici¬
am eus. qm̃ et sup  facit sua
ctimina sustiñe: et humiles
ctignatur absoluere. ꝑsaue¬
te uero ẽ et opibus dñi mãda¬
ta ꝑagere. et hymnos uoce
etiam et corde cantare. Quod
se ꝑmittit ꝓpħa cẽ facturum :

Expanded text:
antur exponit: nam cum supra antur exponit: nam cum supra eos propria peccata descenderint, suis malis, suis sceleribus in poendebitas destinantur. Dolor enim dictus est, quasi domabisecundum justitiam ejus, et psallam nomini Domini altissimi. Expositis virtutibus Patris, quibus Judaicum populum miraculorum significatione terruerat, in summam colligens illa quae dixit, alacri mente profitetur se Domino confiteri. Confiteri autem duobus modis dicimus: unus est quando peccata nostra humili satisfactione damnamus; ut est illud prophetae Danielis: Confitebor peccata mea, et peccata populi mei . Secundus, unde nunc sermo est, cum laudes Domini magna exsultatione celebrantur, sicut quae gaudenti animo Domini virtutibus exhibetur. Secundum justitiam ejus: quoniam et superbos facit sua crimina sustinere, et humiles dignatur absolvere. Psallere vero est et operibus Domini mandata peragere, et hymnos voce etiam et corde cantare; quod se promittit propheta esse facturum,
Abbreviated transcription (Latin):
dat altenim. sͥ prius oꝑatur
incaput esus. er inuerticem
ip̃ius iniquitas eius descẽtet.
Hic cap̃ nrm animam debemꝰ
accipete qua ꝑte sumus sine
dubio celsiores. Huic subiec¬
ta sunt pcc̃a: quando testenãt᷑
obnoxia. Quod si delictis cõ¬
tingat animam uinci: supra
eam necesse ẽ emineant: que
multitudine prauitatis ex¬
imdant. Uertex quoq dictꝰ
ẽquod dextra leuaq uertat
capillos. qui significat capi¬
tis summitatem. quam rati¬
onem ẽẽ non in merito dixe¬
rimus. qui a contemplatiue
anime culm̃ excelsum ẽ: uñ
etiam głosi creatoris portat
inagiem. Hec si pocis obru¬
entib melinetur: necesse est
ut inuerticem. idest supra ra¬
tionem descendat. quod aug¬
mento iniquitatis excreu̾it.
Nam et ip̃m ubum si consi¬
t̾emus quam magnorum se¬
cretorum significans inueni¬
tur. Idrimum ẽ: quia iniqui¬
tas dum exalco p̾cipitata des¬
cendit: molent᷑ ꝑcutit. Deide
potent̾ quomodo impii torq̃¬

Expanded text:
dat alterum, sibi prius operatur dat alterum, sibi prius operatur capite ejus: et in verticem ejus iniquitas ejus descendet. Hic caput nostram animam debemus accipere, qua parte sumus sine dubio celsiores. Huic subjecta sunt peccata, quando refrenantur obnoxia. Quod si delictis contingat animam vinci, supra eam necesse est emineant, quae multitudine pravitatis exundant. Vertex quoque dictus est, quod dextra laevaque vertat capillos, qui significat capitis summitatem. Quam rationem esse non immerito dixerimus, quia contemplativae animae culmen excelsum est; unde etiam gloriosi Creatoris portat imaginem. Haec si peccatis obruentibus inclinetur, necesse est ut in verticem, id est, supra rationem descendat, quod augmento iniquitatis excrevit. Nam et ipsum verbum si consideremus, quam magnorum secretorum significans invenitur! Primum est quia iniquitas, dum ex alto pcendit, violenter percutit, deinde potenter quomodo impii torq
Abbreviated transcription (Latin):
edidit. Omnis enim fruc¬
tus siurilis ꝓbatur auctori.
sicut et alibi clictumi: ex fruc ei¬
tibꝰ eorum cognoscetis eos.
S cum sit prius concipere.
et pyea partinire: merito
anteriori loco parturtre po¬
suit. ut ista nequitia non ex
alieno maloconcepta: s fuisse
ppria monstraretur. Lacum¬
arerint et effodit eum. et ip̃e¬
indicit infoneam quam fec̾.
Lacus dicitur cuius. finidus
latet dum mnunam foneam
crcunidatus includitur. hic
plano t̾go intuentium oculis
faisa tranquillitate blandit᷑.
S quantum sit ꝓfundus :¬
absconditur. Talis ergo fuit¬
et ute lacus miquitatis quẽ
uidea prauitas excauauit.
Iperuit: quia primus nequit
incheauit. E ft̾odit: dum euz
insila dampnatione ꝑfecit. In¬
cidit infoueam quam fecit:
in mortis scilicet locum. qd̾:
u̾bum et adlacum et ad sepł¬
chrum potest aptissime cõue¬
mre: sicut salomon dicit. Qui
parat foueam alteri. ip̃e meã
incidet. A se enim inchoat tcͣ¬
tatus malus. et anteqͣm le¬

Expanded text:
edidit. Omnis enim frucedidit. Omnis enim fructus similis probatur auctori, sicut alibi dictum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Sed cum prius sit concipere, et postea parturire, merito anteriori loco parturire posuit, ut ista nequitia non ex alieno malo concepta, sed fuisse propria monstraretur. aperuit et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit. Lacus dicitur cujus fundus latet, dum in unam foveam circumdatus includitur. Hic plano tergo intuentium oculis falsa tranquillitate blanditur: sed quantum sit profundus absconditur. Talis ergo et iste fuit lacus iniquitatis, quem Judae pravitas excavavit: aperuit, quia primus nequiter inchoavit: effodit, dum eum in sua damnatione perfecit: incidit in foveam quam fecit, in mortis scilicet lacum. Quod verbum et ad lacum et ad sepulcrum potest aptissime convenire, sicut Salomon dicit: Qui parat foveam alteri, ipse in eam incidet . A se enim inchoat tractatus malus; et antequam lae
Abbreviated transcription (Latin):
tremum posuit parauit
illum: ut mos ip̃e sagitan¬
tium plenissime utderetur
exp̃ssus. Qui pꝯqͣm teten¬
derint archum contra sig¬
num manum collocant.⁊
sagittandi oꝑe. brachia ope¬
rantes. S uideamus archꝰ
iste pparatus. quas sagitas
emiserit. Et ineo parauit
uasa mortis: sagitas suas
uita p̃statur. Egresse sunt
ħ est desiderantibus animis.
inmocdum sagitarum p̃cep¬
ta salutaria transmiserunt.
unde et impĩ sauciarentur.
et fidelib efficax cura ꝓueni¬
ret. E ffecit autem significat
in iusticiam. concepit dolo¬
rem. et peꝑit iniquitatem.
Subtilit̾ inquiramus ũba
que dicta sunt. Parturiuit
minsticiam plebs iudea: cũ
uideret clñm ꝓsatute huma¬
na miracula facientem: et
de eius potius exitio cogita¬
uit. Concepit dolorem qnͣdo
eos diu̾sis parabolis increpa¬
bat. ut a sua illos ꝑuersitate
conuerteret.⁊ Deperit ĩiqui¬
tatem: quando dixit cruci¬
fige. Et merito posuit pepe¬
ritꝰ: quasi filios nequissimos

Expanded text:
tremum posuit: paravit tremum posuit: paravit illum, ut mos ipse sagittantium plenissime videretur expressus, qui, postquam tetenderint arcum contra signum, manum collocant, in sagittandi opere brachia praeparantes. Sed videamus arcus iste praeparatus quas sagittas emiserit: Et in ipso paravit vasa mortis; sagittas suas vita praestatur. Egressae sunt hoc est desiderantibus animis, in modum sagittarum praecepta salutaria transmiserunt: unde et impii sauciarentur, et fidelibus efficax cura proveniret. Effecit autem significat injustitiam, concepit dolorem, et peperit iniquitatem. Subtiliter inquiramus verba quae dicta sunt. Parturivit injustitiam plebs Judaica, cum videret Dominum pro salute humana miracula facientem, et de ejus potius exitio cogitavit. Concepit dolorem, quando eos diversis parabolis increpabat, ut a sua illos perversitate converteret. Peperit iniquitatem, quando dixit: Crucifige, crucifige . Et merito posuit, peperit, id est, quasi filios nequissimos
Abbreviated transcription (Latin):
ta: non ẽ temꝑata iusticia.
IDet singulos clies. idest cũc¬
tis momentis: quead modũ
et pecm omne cõmitatur.
Nam ubi cẽt glosa pacien¬
tia. si pena mox sequeretut
ces t̾ret iudeos. qui dñi lege
contempta: ydolorum cui¬
turis nefandissimis seruie¬
bant. Ip̃is enim dicitur. ni¬
si comu̾tamini gladium su¬
lium suum sublucente cla¬
ritate missurus ẽ. Uibra¬
re enim illud clicimus. quod
modo lumen. modo umbr̃s
tremulas ꝓbatur ostendere.
Hoc constat incarnatione
ficlis tenebras: fidelibꝰ autẽ
lumen sue deitatis ostendit.
Gladium ũo ũbum. ut apłs
dicit cum ait. Et gladium
spc̃ quod ẽ ũbum del. Archũ
itaq scripturam noui ⁊ ue¬
teris testamenti cõgruent᷑
accipimus. qui duobꝯ quo
dammodo curuatis flexib.
deuotorum colla complecti¬
tur. Lic fidelibꝰ suaue iu¬
gum ostenditur. concuma¬
cib autem arma tribilia
declarantur. Tetendit ad¬
iectum ẽ: ne eiꝰ ꝑacientia
temissa putaretur. Ad pos¬

Expanded text:
ta, non est temperata justitia. ta, non est temperata justitia. Per singulos dies; id est, cunctis momentis, quemadmodum et peccatum omne committitur. Nam ubi esset gloriosa patientia, si poena mox sequeretur ces terret Judaeos qui, Domini lege contempta, idolorum culturis nefandissimis serviebant. Ipsis enim dicitur: Nisi convertamini, gladium sulium suum sub lucente claritate missurus est. Vibrare enim illud dicimus, quod modo lumen, modo umbras tremulas probatur ostendere. Hoc constat incarnatione erfidis tenebras, fidelibus autem lumen suae Deitatis ostendit. Gladium vero verbum et Apostolus dicit, cum ait: Et gladium spiritus quod est Verbum Dei . Arcum itaque scripturam Novi et Veteris Testamenti congruenter accidammodo curvatis flexibus devotorum colla complectitur: hic fidelibus suave jugum ostenditur. Contumacibus autem arma terribilia declarantur: tetendit adjectum est, ne ejus patientia remissa putaretur, ad pos
Abbreviated transcription (Latin):
quod tectis corde et ueniam:
tribuit et salutẽ. Intuere etiã
quod in ꝑte suꝑiori ꝓpħa se re¬
qui dixit meuangłio. Omĩa
que pat̾ habet mea sunt. ⁊ me¬
apatus sunt. Ille enim peciit
irascetut ꝑsingulos dies:
Uentum ẽ ad quartam nicho
sectionem. in qua ꝓpħa ex sua
psona laudem concĩnans prĩ.
et uehement iudeos t̾rificat
obstinatos: et spem eis qui aͥ
deum redire cupiunt pollicet᷑.
Iustus dicitur deus: qui tribu¬
it unicuiq infinem qd̾ ges¬
setit. Fortis: quia nullus pot̾
resistere uoluntatis eius. lõ¬
ganimis: ut hoclie que ad pe¬
nitentiam expectet. quos per
ꝓ scelerum suorum qualita¬
te potuiss. Humquid irasci¬
tur: S ub ãmiratione ꝓmin¬
cianclum ẽ: quia imputatio
ista negatiua ẽ. Irasci autẽ.
uidicum more clicitur. qui
quando uinclicare delicta cu¬
piunt: insententiam seuera
inclignatione consurgunt.
S istud incliuinitate cõue¬
nit. quia ubi ẽ feruida ũclic¬

Expanded text:
quod rectis corde et veniam quod rectis corde et veniam tribuit et salutem. Intuere etiam quod in parte superiori pqui dicit in Evangelio: Omnia quae Pater habet mea sunt, et mea Patris sunt . Ille enim petit uirascetur per singulos dies? Ventum est ad quartam nihilominus sectionem, in qua propheta ex sua persona laudem concinens Patri, et vehementer Judaeos terrificat obstinatos, et spem eis, qui ad eum redire cupiunt, pollicetur. Justus dicitur Deus, quia tribuit unicuique in fine quod gesserit. Fortis, quia nullus potest resistere voluntati ejus. Longanimis, ut hodieque ad poenitentiam exspectet, quos perdere pro scelerum suorum qualitate potuisset. Nunquid irascetur? Sub admiratione pronuntiandum est, quia imputatio ista negativa est. Irasci autem more judicum dicitur, qui quando vindicare delicta cupiunt in sententiam severa indignatione consurgunt. Sed istud in Divinitate non convenit, quia ubi est fervida vindic
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dei. et corda nr̃a. discutere. ⁊
animi nr̃i uigorẽ potentie
sue luce penetrare. Ham u¬
cet nob̾ multo celsiores sint
potestates celorum: milli ta¬
men creaturarum datum ẽ
cogitationum nr̃arum plenis¬
sime secreta cognoscete. Agn¬
oscit autem ꝑfecte in nobis so¬
lus ip̃e qui uiclicat. ꝓpt̃ quod
dictum estimo. Tuquis es qͥ
iudices suum alienum: idest
qui cogitationes eius non
incelligis: Ham nec nos ip̃i
nobis sic manifestei ẽẽ possu¬
mus: quem ad modum diui¬
nis conspectib apparemus.
cum de homine legatur. pec¬
cata quis intelligit. Consi¬
demus etiemus etiam corda
ad cognitiones posita: tenes
ad animi constantissimum
uigorem. siue ad corporeas
tio illa que ꝓpt̾ nos suscepta
ẽ: ad nos loquitut animan¬
dos. Han licet istud de se
dicere uideatur ꝑ id quod sub¬
iectus ẽ patri: spe tamen inse
credentib in estimabili pie¬
tate largitur. Nam cũ uma
cademq del hominisq ꝑsõa
sit: suum humanitas cticit
adiutorium potentiam uerbi.

Expanded text:
 et corda nostra discutere, et animi nostri vigorem potentiae suae luce penetrare. Nam licet nobis multo celsiores sint potestates coelorum, nulli tamen creaturarum datum est cogitationum nostrarum plenissime secreta cognoscere. Agnoscit autem perfecte in nobis solus ipse qui judicat; propter quod dictum aestimo: Tu quis es qui judicas servum alienum ? id est, qui cogitationes ejus non intelligis. Nam nec nos ipsi nobis sic manifesti esse possumus, quemadmodum divinis conspectibus apparemus: cum de homine legatur, Peccata quis intelligit ? Consideremus etiam corda ad cogitationes posita: renes ad animi constantissimum vigorem, sive ad corporeas tio illa quae propter nos suscepta est, ad nos loquitur animandos. Nam licet istud de se dicere videatur per id quod subjectus est Patri, spem tamen in se credentibus inaestimabili pietate largitur. Nam cum una eademque Dei hominisque persona sit, suum humanitas dicit adjutorium potentiam Verbi,
Abbreviated transcription (Latin):
opationes excelsa. Eccło aꝑti
uenit ad hominis naturam.
quam deconcitione prauis¬
suna que adam fuerat peccã¬
te uiciata. ad magnarum te¬
rum dicit creuisse fastigia. Sic
dominus xp̃c exduabus et
inciuabus naturis inconfu¬
sis atq ddistinctis: una ꝑsona
salutant᷑ et indubitant ag¬
noscitur. Mente quoq con¬
denclum ẽ. quodhic psalmꝰ
a xp̃o domino naturam hu¬
manitatis assumptam. tan¬
ta laude concelebrat: ut eã
supra omnẽ creaturam clari¬
ssime testetur euectam. sicut
apłs ait. Cui enim clixit an¬
glorum. sede a dextris meis
donce ponam ininncos tuos

Expanded text:
operationes excelsas. Secundo apertius operationes excelsas. Secundo apertius venit ad hominis naturam, quam de conditione pravissima, quae Adam fuerat peccante vitiata, ad magnarum rerum dicit crevisse fastigia. Sic Dominus Christus ex duabus et in duabus naturis inconfusis atque distinctis, una persona salutariter et indubitanter agnoscitur. Mente quoque condendum est, quod hic psalmus a Christo Domino naturam humanitatis assumptam tanta laude concelebrat, ut eam supra omnem creaturam clarissime testetur evectam; sicut et Apostolus ait: Cui enim dixit angelorum: Sede a dextris meis, donec ponam i
Abbreviated transcription (Latin):
almus. Uiii. Infinemꝓtor
tularib psalmus dauid.
Dfinem significare cdñ
saluatorem: quarti tituli
expositione iam notum est.
Torcular ũo ẽ. ubi muitis põ¬
deribus p̃sse uue dinissimis
gigattis cõmimitis follibꝰ¬
q euacuatis: cuicissima ui¬
na ꝑfunctunt. quod ecc̃e ui¬
detur aptissime conuenire.
quando de obstinatis mori¬
bus cumidaq suꝑbia: p̃ssu¬
ra penitentie suaues lacͥme
sauitarit᷑ exprimuntur. Ta¬
lis illi etiam similitudo et
in areis datur. ubi sub assidu¬
a critura: palee sequestrant᷑
acritico. Quaꝓpt̃ conuenit.
ut hunc psalmum ex ꝑsona
prisce ecc̃e in telligamus eẽ
platum. In qua reuera tor¬
cular ẽ quidem corporum: s
fructus salutaris animarũ
Ham si uetus et nouumi rec¬
te clicitur testamentum: cũ
tamen unius lex cẽ doceat᷑.
cur asserere clubitemus an¬
tiquam et nouam ecc̃am u
tioso sanguine conquisita
Siuuisio psalmi
cc̃a uetus que ꝓ nobis
Sꝑtorcularia pulcherti
maiestatem eius p̾dicans et

Expanded text:
ALMUM VIII. In finem pro torcularibus psalmus David. In finem, significare Dominum Salvatorem, quarti tituli expositione jam notum est. Torcular vero est, ubi multis ponderibus pressae uvae durissimis gigartis comminutis, follibusque vacuatis, dulcissima vina profundunt. Quod Ecclesiae videtur aptissime convenire, quando de obstinatis moribus, tumidaque superbia, pressura poenitentiae, suaves lacrymae salutariter exprimuntur. Talis illi etiam similitudo et in areis datur, ubi sub assidua tritura paleae sequestrantur a tritico. Quapropter convenit ut hunc psalmum ex persona priscae Ecclesiae intelligamus esse prolatum: in qua revera et torcular est quidem corporum, sed fructus salutaris animarum. Nam si Vetus et Novum recte dicitur Testamentum, cum tamen unius lex esse doceatur, cur asserere dubitemus antiquam et novam Ecclesiamtioso sanguine conquisitam? Divisio psalmi. Ecclesia vetus, quae nobis r torcularia pulcherrimmajestatem ejus praedicans, et
Abbreviated transcription (Latin):
pietate tractauit: ut traditũ
sibi sepius inmortem: ille re¬
miserit ad salutem. quod idẽ
lectio antefata testatur. Re¬
tribuebant enim saul atq
absalon malum. qui ab ipso
prius acceꝑant pietatis offĩ¬
cium. Hemo enim rectibuit.
nisi quia aliquid ante ꝑcipit.
S iste uir deo plenu̾m ⁊ pa

Expanded text:
pietate tractavit, ut traditum pietate tractavit, ut traditum sibi saepius in mortem, ille remiserit ad salutem. Quod idem lectio antefata testatur. Retribuebant enim Saul atque Abessalom malum, qui ab ipso prius acceperant pietatis officium. Nemo enim retribuit, nisi qui aliquid ante percepit. Sed iste vir Deo ple
Abbreviated transcription (Latin):
suum fuium ꝓhumano gen̾e
in estimabile p̃tium dedit. N ec
ab auo pot̾ salus uenire. nisi
a salutis auctore. Sic chim xͣ
uit. Domine deus meus si fe¬
ci istud. si ẽ iniquitas in mani¬
b meis. Hic quidem dicit
ferius exponit cum ait. Si ẽ
miquitas inmanibus meis.
que figura clicitur efexege
sis explanatio clicti suꝑioris.
S hoc non debet generalit̾
intelligi. quia non ẽ ĩ homie:
aliquam iniquitatem ĩ suis
manibus non habere. Sed
istud adꝑsecutionem absa¬
lon dicitut filii. a quo ꝓpha
in iuste uidebatur affligi. Hã
quem ad moclum uł mimi¬
cum tractauerit. regũ textꝰ
ostendit. ut intempore quo:
contra eum exercitum desti¬
nabat: clucibus suis p̃ceperit. ũ
maxime ab salon saluti ꝓs¬
picere debuissent: quẽ etiam
mortuum grauissimo dolo¬
re defleuit. Mento ergo li¬
cit iniquitatem in hac̾ cau¬
sa clum taxtit insis ma¬
nibus non fuisse: cum s eum
quentibus se noluit uincti¬
carc. Nam et saulem sũma

Expanded text:
suum Filium pro humano genere suum Filium pro humano genere inaestimabile pretium dedit. Nec ab alio potest salus venire, nisi a salutis auctore. Sic Dominum Vers. 3. Domine Deus meus, si feci istud, si est iniquitas in manibus meis. Hic quidem dicit:t, istud, exponit cum ait: Si est iniquitas in manibus meis. Quae figura dicitur epexegesis, id est explanatio dicti superioris. Sed hoc non debet generaliter intelligi: quia non est in homine aliquam iniquitatem in suis manibus non habere. Sed istud ad persecutionem Abessalom dicitur filii, a quo propheta injuste videbatur affligi. Nam quemadmodum vel inimicum tractaverit, Regum textus ostendit ; ut tempore quo contra eum exercitum destinabat, ducibus suis praeceperit ut maxime Abessalom saluti prospicere debuissent; quem etiam mortuum gravissimo dolore deflevit. Merito ergo dicit iniquitatem in hac causa duntaxat in suis manibus non fuisse, cum sibi eum quentibus se noluit vindicare. Nam et Saulem summa
Abbreviated transcription (Latin):
Omine deus
meus inte spe¬
raui. liba me:
ab om̃ibus per¬
sequentibꝰ me
et enpe me. Quamuis ꝓphete
ab salon filii sui causa uideat᷑
cẽ ꝓposita: de uniusis tamen in¬
imicis se supplicat debere libe¬
ni aspũalibus maxime ne¬
quitiis: quas comuenit studi¬
osissime precauere. quia car¬
nales hostes corpo imipetunt:
spũales ũo animas necare cõ¬
tenclunt. Libera apcc̃o: errpe
aclblo. Ab ipis enim potesta¬
te tollimur: quando insccłia
dñi delictorum sordibus expi¬
amur. S cur debeat aꝑsequẽ
drabolus: leoni frequenter
comparatur et xp̃x. Ille quod
ad interitum rap̃.: iste quodeti¬
pit ad salutem. HDulchre u̾o
poria u̾ba suis auctorib dedit.
Dñm rogat ut cupiat: ne leo
rapiat. Subumxit. dum nõ
ẽ qui reclimat: neq qui saluũ
faciat. idest cum tu a sub ueniẽ¬
do cessauetis. Illo enim tẽpore
p̃ualet cdbis rapere: cum nob̾
potis nr̃is obitantib. cratoꝵ:¬
cteator distulerit sub uenite.
Ipe enim fideles redemit: qui

Expanded text:
Deus meus, in te speravi, libera me ab omnibus persequentibus me et eripe me. Quamvis propheta, Abessalom filii sui causa videatur esse proposita, de universis tamen inimicis se supplicat debere liberari, ab spiritualibus maxime nequitiis, quas convenit studiosissime praecaveri: quia carnales hostes corpus impetunt, spirituales vero animas necare contendunt. Libera a peccato, eripe a diabolo. Ab ipsius enim potestate tollimur, quando misericordia Domini delictorum sordibus expiamur. Sed cur debeat a persequdiabolus, leoni frequenter comparatur et Christus: ille quod ad interitum rapiat, iste quod eripiat ad salutem. Pulchre vero propria verba suis auctoribus dedit: Dominum rogat ut eripiat, ne leo rapiat. Subjunxit: Dum non est qui redimat, neque qui salvum faciat; id est, cum tu a subveniendo cessaveris, illo enim tempore praevalet diabolus rapere, cum nobis peccatis nostris obstantibus Creator distulerit subvenire. Ipse enim fideles redimit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
moribus in deuota. in qua ha¬
bitare non potuit:dum se ab
eius infĩdelitate sub duxit.
In altum regredere: ꝓpt̾ uid̃
cendit. Regredi enim ẽ. unde
ueneris iterata uia reuerti.
Dam de hac ascensone gło¬
sa: in alio psalmo dicturus ẽ.
Et ascendit suꝑ cherubin et
uolauit: uolaiit suꝑ pennas
uentorum. et posuit tenebras
latibulum suum. Domine

Expanded text:
moribus indevota: in qua hamoribus indevota: in qua habitare non potuit, dum se ab ejus infidelitate subduxit. In altum regredere: propter iloelo descendit . Regredi enim est, unde veneris iterata via reverti. Nam de hac Ascensione gloriosa, in alio psalmo dicturus est: Et ascendit super cherubim et volavit, volavit super pennas ventorum: et posuit tenebras latibulum suum . Ve
Abbreviated transcription (Latin):
Mandauit enimi dominus ĩ
p̃cepto: quando in euangelio
dixit discipulis suis. tercia di¬
e resurgam: et p̃cedam uos ĩ
galileam. Hec dum facta sĩt.
exaltatus ẽ in toto orbe t̾raꝵ.
quem potestas cibli possidebat:
et uindicabat ineum. quan
do abstulit quod tenebat. Et
intuere quia more ꝓphetie
futura ꝓ preteritis dicit in
pcepto quod mandasti: utiq
quod adhuc mandaturꝯ erat.
derunt manus meas et pedes
meos: cdinumerauunt om̃ia
ossa mea: ⁊ cet᷑a. Et simnago
ga ppłorum circumdabit te.
et ꝓpt̃ hanc in altum regred̃e.
Suꝑius petiit ut ueniret: ñc
autem quid inaduentum ei
emergere possit ostendit. Ac
si diceret. Tu qui dem uentur
es ad libandim: s ppłi uideoꝵ
in sanis te mentib ꝑsequent᷑.
Synagogam hic collectionẽ
significat impborum: non re¬
ligiosarum mentium cetum.
mentib utiq suscepiss. Et
ꝓpt̾ hanc mnaltum regredere.
Propt̾ hanc. idest sinagogã.
que tamen fuit obstinatis:

Expanded text:
Mandavit enim Dominus in Mandavit enim Dominus in praecepto, quando in Evangelio dixit discipulis suis: Tertia die resurgam, et praecedam vos in Galilaeam . Haec dum facta sunt, exaltatus est in toto orbe terrarum, quem potestas diaboli possidebat; et vindicavit in eum, quando ab eo abstulit quod tenebat. Et intuere quia more prophetiae futura pro praeteritis dicit: In praecepto quod mandasti, utique quod adhuc mandaturus erat; derunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa ga populorum circumdabit te: et propter hanc in altum regredere. Superius petiit ut veniret, nunc autem quid in adventu ejus emergere possit, ostendit; ac si diceret: Tu quidem venturus es ad liberandum, sed populi Judaeorum insanis te mentibus persequentur. Synagoga hic collectionem significat improborum, non religiosarum mentium coetum.mentibus utique suscepisset. Et propter hanc in altum regredere. Propter hanc, id est synagogam, quae tamen fuit obstinatis
Abbreviated transcription (Latin):
exaltate infinib mimicorũ
meorum. Exurge domine:
deus meus inpcepto qd̃ man¬
dasti. Uenit adsccłam diuisi¬
onem: et transitum facit ad
iliam similitudinem quam
fecerat dñi saluatoris. Sed
tribus graclib ascendit ista
petitio. Idrimus ẽ ut inira.
id est imĩundicta consurgat.
s non ad iram ꝓuocat deum:
quem sciebat esse mitissimũ.
maxime cum supius de se di¬
xerat: si reodidi retribuenti¬
bus michi mala. S human¬
is et translaticiis uerbis tali¬
a referuntur. Uerum hec iñ¬
dicta que dicitur ira: in dya¬
bolum potius debet aduerti.
qui totiens ponitur. quotiẽs
abeo pcc̃oꝵ subingatus eripit᷑.
Exaltare infinibus inimico¬
num: idest inpossessione dbli
magnificare. quam in pcc̃oribꝰ
tenet. In ip̃is enim exaltatur
dominus: quando acomĩten¬
tibus a confessio laucd offert᷑.
Sccd̾s gradus ẽ. exurge dñe
deus meus inpcepto quod mã¬
dasti. Ip̃m ẽ enim quod suꝑiꝰ
dixit m ira: ut cognoscas uin¬
dictam ẽẽ potius non furorẽ.

Expanded text:
orum tuorum. Exsurge, Domine Deus meus, in praecepto quod mandasti. Venit ad secundam divisionem, in qua transitum facit ad illam similitudinem quam fecerat Domini Salvatoris. Sed tribus gradibus ascendit ista petitio. Primus est, ut in ira, id est in vindicta consurgat; sed non ad iram provocat Deum, quem sciebat esse mitissimum; maxime cum superius de se dixerit: Si reddidi retribuentibus mihi mala: sed humanis et translatitiis verbis talia referuntur. Verum haec vindicta quae dicitur ira, in diabolum potius debet adverti, qui toties punitur quoties ab eo peccator subjugatus eripitur. Exaltare in finibus inimicorum, id est in possessione diaboli magnificare, quam in peccatoribus tenet. In ipsis enim exaltatur Dominus, quando a convertentibus confessio laudis offertur. Secundus gradus est: Exsurge, Domine Deus meus, in praecepto quod mandasti: ipsum est enim quod superius dixit, in ira, ut cognoscas vindictam esse potius, non furorem.
Abbreviated transcription (Latin):
tur inimicus animam me¬
am. et comp̾hendat eam. et
conculcet int̾ra uitam meã.
et głam meam inpulũem
deducat. Istius autem pro¬
positionis scłm regulas di¬
aleticorum: recipcatio tab
ẽ. Si non decidam merito
ab inimicis meis manis.
Si non ꝑsequitur inimicus
animam meam et compre¬
hendat eam. Sinon concul¬
cet in t̾ra uitam meam. Siñ
głam meam in puluerem
decducat. Domine deus m̃s
non feci istuo: non ẽ ñquitas
inmanibus meis. non reddi¬
di retribuentibus michi ma¬
la. C uius reciprocationis
fictalis assumptio. adtamen
non decidam merito ab ĩnni
cuicau̾it int̾ra uitam neam.
non głam meam inpulũem
deducet. Hanc ũo assumptio¬
nem sequitur ista conclusio.
Igitur domine deus meus
non feci istud: non ẽ inͥquitas
mianibus meis. Hon red¬
clidi retribuentibus michi:
mala. Ldec nos summatim
atq si mplicit᷑. tausa breuita¬
tis attigimus. Siquis autẽ
siue de scematibus siue de mo¬
naclis sillogismorum. siue ꝙͥ
sint simpluces siue composi¬

Expanded text:
tur inimicus animam meam, et comprehendat eam, et conculcet in terra vitam meam, et gloriam meam in pulverem deducat. Istius autem propositionis secundum regulas dialecticorum reciprocatio talis est: si non decidam merito ab inimicis meis inanis; si non persequatur inimicus animam meam, et comprehendat eam; si non conculcet in terra vitam meam; si non gloriam meam in pulverem deducat; Domine Deus meus, non feci istud; non est iniquitas in manibus meis; non reddidi retribuentibus mihi mala. Cujus reciprocationis fit talis assumptio: attamen non decidam merito ab inimicculcabit in terra vitam meam; non gloriam meam in pulverem deducet. Hanc vero assumptionem sequitur ista conclusio. Igitur, Domine Deus meus, non feci istud: non est iniquitas in manibus meis; non reddidi retribuentibus mihi mala. Haec nos summatim atque simpliciter causa brevitatis attigimus. Si quis autem, sive de schematibus, sive de modis syllogismorum, sive quid sint simplices, sive composi
Abbreviated transcription (Latin):
a facie t̾re. ita dum sͥ condi¬
tionem ponit peccantium.
ruinam mirabili nartatioẽ
descripsit. His igitur suꝑio¬
sibus explanatisclicendum
nob̾ quem ad moclum meis
ipotetici sillogismi scłs modꝯ
appareat: qui ħ modo fieri pos¬
se dinoscitur. Ipoteticus aũ
.I. conlicionalis sillogismus
clusionem. cuius ꝓpositio talis
c̃ quantum adistam ꝑtinet
dictionem. Nomine ds nĩs
si feci istud. si ẽ iniquitas in
manibus meis. Si recidli¬
di retribuentibus michi ma¬

Expanded text:
a facie terrae. Ita dum sibi condia facie terrae. Ita dum sibi conditionem ponit, peccantium ruinam mirabili narratione descripsit. His igitur suersibus explanatis, dicendum nobis est quemadmodum in eis hypotheticiat, qui hoc modo fieri posse dignoscitur. Hypotheticus autem, id est conditionalis syllogismus colligit conclusionem. Cujus propositio talis est, quantum ad istam pertinet dictionem: Domine Deus meus, si feci istud; si est iniquitas in manibus meis; si reddidi retribuentibus mi
Abbreviated transcription (Latin):
tione constringit. ut si malũ
ꝓ malo reclclidit. decitat ab
mimicis in anis. icd fͣtuctum
mansuetudinis magne ua¬
cuatis. nec de hoc certamine
referat. quod dominus illi ap¬
plcet ad coronam. Que si
altius intendas: clñice pas¬
sionis declarantur indicia.
cum ꝑficlꝰ iudeus mala retri¬
buit. quamuis in effabilia
bona a suo iugit̃ auctore ꝑ¬
cepit. Persequatur mimcꝰ
animam meam et compre¬
hendat eam. et conculcet ĩ
tr̃a uitam nteam. et głam
meam inpulũem deducat.
Inimicum aiblum licit. qui
animas quas comphendit
conterit. Suꝑior enim fc̃s.
dat interitum non salutem.
Sic enim de animabus ef¬
ficit quas crudelissimus iñ¬
cit: ut actus earum terrena
faciat contagione macula¬
ri. Qua ꝓpt̾ congruus ẽ po¬
situs ordo ñborum. Prius
enim fuit ut comp̃henderet.
pyea ut conculcaret. Q gła
meam inpulũem dectucat.
idest suscepti hominis ho¬
norem qui adimaginem et
similituclinem dei constat
effectus declucat m illũ pul¬
uerem quem ꝓicit uentus

Expanded text:
ut si malum pro malo reddidit, decidat ab inimicis suis inanis; id est, fructu mansuetudinis magnae vacuatus; nec de hoc certamine referat, quod Dominus illi applicet ad coronam. Quae si altius intendas, dominicae passionis declarantur indicia, cum perfidus Judaeus mala retribuit, quamvis ineffabilia bona a suo jugiter auctore atur inimicus animam meam, et comprehendat eam, et conculcet in terra vitam meam, et gloriam meam in pulverem deducat. Inimicum diabolum dicit, qui animas quas comprehendit conterit. Superior enim factus dat interitum, non salutem. Sic enim de animabus efficit, quas crudelissimus vincit, ut actus earum terrena faciat contagione maculari. Quapropter congruus est positus ordo verborum: prius enim fuit ut comprehenderet, postea ut conculcaret. Et gloriam meam in pulverem deducat; id est suscepti hominis honorem, qui ad imaginem et similitudinem Dei constat effectus. Deducat in illum pulverem quem projicit ventus
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. Cum ũo ponitur iu¬
dica me domine sodm iusti¬
ciam meam. et sccłm innocẽ¬
tiam manuum mearum sr̃
me. Humilitas humanita¬
tis exprimitur. que de sc̃ẽ mͣ¬
ne uirginali utero assumpta
cẽ monstratur. Sic in uno
ũsu: tam ingentium rerum se¬
creta conclusa sunt. Et respice
quemadmoclum totius ueri¬
tatis ordo seruatur. I Drius eĩ
ꝓpħa innocentiã manim me
suarum muna dixerat causa:
qm̃ constat eum pcc̃m nulla¬
tenus habuisse. Metito siqͥd̾
retit sccłm iusticiam suam se
debere iucdicari: qui diuinita

Expanded text:
ditur. Cum vero ponitur: Judica me, Domine, secundum justitiam meam, et secundum innocentiam manuum mearum super me, humilitas humanitatis exprimitur, quae de sanctae Mariae virginali utero assumpta esse monstratur. Sic in uno versu tam ingentium rerum secreta conclusa sunt. Et respice quemadmodum totius veritatis ordo servetur. Prius enim propheta innocentiam manuum suarum in una dixerat causa: tur, quoniam constat eum peccatum nullatenus habuisse. Merito siquidem petit secundum justitiam suam se debere judicari, qui divin
Abbreviated transcription (Latin):
scdm innocentiam manuũ
mearum qd̃ genus locutio¬
nis scripturarum diuinarũ
ꝓprium ẽẽ cognoscitur. signi¬
ficantias mutare u̾borum:
sicut in .xͨ. psalmo clicturꝰ ẽ.
IDal pebre eius int̾rogant fi¬
lios hominum. cum palpebro¬
rum non sit int̾rogare: s lin
gue. Consumetur nequitia
poc̃orum. ꝙ diriges iustum.
IDecit accelerare mortis aduẽ¬
tum: ut cito suus clarificetur
ascensus. Completa ẽ enim
nequitia pocorum: quando:
crucifixus ẽ dominus. Hichil
enim potuerunt ultra facere:
quamuis crudelit̾ in sanissẽt.
qd̃ ũbum et ip̃e positus ĩcru¬
ce dixit. consumatum ẽ. ⁊irec¬
cus ẽ antem uistus: quando re¬
surrexit a mortuis ⁊ ad celoꝵ
tegna conscendit. Sic pieta¬
tis studio uidetur expeti: per
qd̃ uita om̃ium ꝓbatur imꝑ¬

Expanded text:
nocentiam manuum mearum. Quod genus locutionis Scripturarum divinarum proprium esse cognoscitur, significantias mutare verborum; sicut in decimo psalmo dicturus est: Palpebrae ejus interrogant filios hominum , cum palpebrarum non sit interrogare, sed lin. Consumetur nequitia peccatorum, et dirige justum. Petit accelerari mortis adventum, ut cito suus clarificetur ascensus. Completa est enim nequitia peccatorum, quando crucifixus est Dominus. Nihil enim potuerunt ultra facere, quamvis crudeliter insanissent. Quod verbum et ipse positus in cruce dixit: Consummatum est . Directus est autem justus, quando resurrexit a mortuis, et ad coelorum regna conscendit. Sic pietatis studio videtur expeti, per quod vita omnium probatur imp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ totum pialmum qͣn¬
a nbb dispensatione dignat
c̃. fecit enim ab orone principi¬
um. sicut et in alue similibus
psalmis. Deinde passionis. et
resinrectionis sue uentura na¬
rrauit. Postremo finit inspe
magna fdelium. ut dubium
non sit. et hunc psalmum pre¬
phata regula fuisse conclusu.
Qua ꝓpter gaudeamus incla¬
dibꝰ. exultemus mꝑiculis.
Ham cur a fidelibus ẜuis
debet refugi. qd̾ ille terum do¬
minus ꝓ om̃ium salute susti¬
nuit: Notandum p̾tẽa. sccł
hunc eẽ psalmum: qui passioẽ
et resurtectionem dñi latius ĩ¬
timare noscuntur. Explicit
tmũ. ꝑsalimus dauid.
E comnia nomina. bene
incelliguntur de domi¬
no saluatore. Nam et infinẽ
ip̃m significat. et seruo dñi de
ip̃o dicitur. qui formam serui
accipiens. factus ẽ obediens
usq ad mortem. sicut et ysai¬
as ꝓpḣa de ip̃o dicit. E cce funs
meus suscipiam eum. Psalni
ũo et dauid frequenti exposi¬
tione iam nota sunt. que ideo
ad ꝑsonam dñi ꝑtinete noscũ¬

Expanded text:
 totum psalmum quanta nobis dispensatione loqui dignatus est. Fecit enim ab oratione principium, sicut et in aliis similibus psalmis. Deinde passionis et resurrectionis suae ventura narravit. Postremo finit in spe magna fidelium, ut dubium non sit et hunc psalmum praefata regula fuisse conclusum. Quapropter gaudeamus in cladibus, exsultemus in periculis. Nam cur a fidelibus debet refugi, quod ille rerum Dominus pro omnium salute sustinuit? Notandum praeterea secundum hunc esse psalmum eorum qui passionem et resurrectionem Domini latius intimare noscuntur. EXPOSITIO IN Domini psalmus David. Haec omnia nomina bene intelliguntur de Domino Salvatore. Nam et in finem ipsum significat. Et servo Domini de ipso dicitur qui formam servi accipiens, factus est obediens usque ad mortem ; sicut Isaias propheta de ipso dicit: Ecce servus meus, suscipiam eum . Psalmus vero et David frequenti expositione jam nota sunt; quae ideo ad personam Domini pertinere noscun
Abbreviated transcription (Latin):
.Conclusio psalmi.
Onsideremus hũc
psalmum nimis
ilia nob̾ sacramenta de¬
clarasse. Dixit enim quã
uanis et suꝑfluis homĩes
locutionib occupentur. ut
non u̾itatem qua uiuant.
s quo moriuntur uelint
affectare mendacium. ⁊de¬
inde quale sit eloquium
cdñi consequenter exposu¬
it. ut salutariter unicuiq
sua sordeant. si quantum
sint mundissima dñi uer¬
ba cognoscant. Quibus re¬
bus suud remedium dat᷑.
se libari. Et quia mideci¬
mi numeri uirtus in quo
hic psalmus ẽ constitutus.
euangelicum nobis cog¬
noscitur inlicare mistĩu.
Patri familias supplicemꝰ.
ut in uineam suam saltim
ul udecima nos hora cle¬
mentissimus intromit¬
tat. quatenus mercede
operariis non debitam. s
qui inscribitur ante legẽ.
sub lege. et sub gr̃a: de in¬
decimo calculo sicait. He¬
q sineħ misterio undeci¬
mi uelis cilicinis taberna¬
culum de suꝑ oꝑiebatur.
quo reum ee ostendat to¬
tum mundum deo. ac ib̾
penitentia degere. Ip̃ius
enim numeri psalmus

Expanded text:
Conclusio psalmi. Consideremus hunc psalmum nimis utilia nobis sacramenta declarasse. Dixit enim quam vanis et superfluis homines locutionibus occupentur; ut non veritatem qua vivant, sed quo moriuntur, velint affectare mendacium. Deinde quale sit eloquium Domini consequenter exposuit; ut salutariter unicuique sua sordeant, si quantum sint mundissima Domini verba cognoscant. Quibus rebus illud remedium datur,se liberari. Et quia undecimi numeri virtus, in quo hic psalmus est constitutus, evangelicum nobis cognoscitur indicare mysterium; Patrifamilias supplicemus, ut in vineam suam saltem vel undecima nos hora clementissimus intromittat; quatenus mercedem operibus non debitam, sedqui inscribitur, Ante legem, sub lege, et sub gratia; de undecimo calculo sic ait: Neque sine hoc mysterio undecim velis cilicinis tabernaculum desuper operiebatur, quo reum esse ostendat totum mundum Deo, ac sub poenitentia degere. Ipsius enim numeri psalmus