comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plari nullatenus possunt:
Longe uero est quod conspi¬
ciunt : quia illuc ꝑ meritũ
non attingunt In lingua
autẽ amplius ardẽre osten¬
ditur cũ dicit. Mitte laza¬
rum ut intinguat extre¬
mũ digiti sui in aquã. &
refrigeret linguã meã: quia
crucior in hac flamma:
Infidelis populus uerba le¬
gis in ore tenuit : quȩ oꝑe
seruare contẽpsit: Ibi ergo
amplius ardebat. ubi se
ostendit scire quod facere
noluit Qua ꝓpt̾ bene de-
doctis & negligentibꝰ per
salomonẽ dicitur Omnis
labor hominis in ore eius:
sed anima illius non imple¬
bit᷑ Quia quisquis ob hoc
solũmodo laborat. ut sciat
quod loqui debeat: ab ipsa
refectione suȩ scientiae

Expanded text:
plari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, 1654 quia crucior in hac flamma . Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Quapropter bene de doctis et negligentibus per Salomonem dicitur: Omnis labor hominis in ore ejus, sed anima illius non implebitur , quia quisquis hoc solummodo laborat, ut sciat quid loqui debeat, ab ipsa refectione suae scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
appell& sine causa: Quod
totũ superbissime admit.¬
titur Uel forte si in horũ
aliquo lapsus fuerit: qͦd
est unũ remediũ. supplici
animo ueniã deprecetur:
Nisi quisquis in anis iaẽ¬
tantiȩ sp̃u non inflatus.
Beati ergo pauperes sp̃u:
sario tuo beniuolus cito
dũ es in uia cũ eo: Ne fori
te tradat aduersarius iudi¬
ci. & iudex tradat te mins.¬
tro. & in carcerẽ mittaris
Amen dico tibi: Non exies

Expanded text:
appellet sine causa, quod totum superbissime admittitur; vel forte si in aliquo horum lapsus fuerit, quod est unum remedium, supplici animo veniam deprecetur; nisi quisquis inanis jactantiae spiritu non inflatur? Beati ergo pauperes spiritsario tuo benevolus cito dum es in via cum eo; ne forte te tradat adversarius judici, et judex tradat te ministro, et in carcerem mittaris. Amen dico tibi, non exies
Abbreviated transcription (Latin):
ministrabant ei. & cun
anglis suis uenturũ es¬
dimus ad iudicandos uiuos
& mortuos Carcerẽ in¬
telligo poenas uidelicet
tenebrarũ. quas alio loco
exteriores uocat: Credo
ꝓpterea quod intrinsec

Expanded text:
ministrabant ei : et cum Angelis suis venturum credimus ad judicandos vivos et mortuos. Carcerem intelligo; poenas videlicet tenebrarum, quas alio loco exteriores vocat : credo propterea quod intrinsec
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur. quia ille uidelicet
docetur: propter quẽ interra
cuncta creata sunt. & a quo
omnia ꝑ quandã similitudi¬
nem aliena non sunt
Potest etiam om̃is creaturae
nomine : Omnis natio gentiũ
designari. Antea & enĩ dictũ
fuerat. inuiã gentiũ ne abie-¬
ritis: Nunc autẽ dicitur. p̃di-¬
cate omni creaturȩ : Ut scili¬
cet prius a iudea a postolorũ
repulsa predicatio tunc nob̾
in adiutoriũ fieret: Cũ hanc
illa addam nationis suae tes¬
timoniũ superba reppuliss&:
Sed cũ discipulos ad prędicandũ
ueritas mittit. quid aliud in
mundo facit. Nisi grana semi¬
nis spargit: Et pauea grana
mittit in semine : Ut multaꝵ
messium fruges recipiat ex
nr̃a fide: Neq & enĩ in uni¬
uerso mundo. tanta fidelium
messis exsurger&: Si de manu
dñi super rationalẽ terram.
illa electa grana prȩdicantiũ
non uenissent. SEQUITUR
Qui crediderit & baptizatus
fuerit: Saluus erit. qui uero
non crediderit: Condẽnabit᷑:

Expanded text:
dicatur, quia ille videlicet dicatur, quia ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena non sunt. Potest etiam omnis creaturae nomine, omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis . Nunc autem dicitur, Praedicate omni creaturae, ut scilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Neque enim in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationalem terram illa electa grana praedicantium non venisset. Sequitur: 3. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit, qui vero non
Abbreviated transcription (Latin):
uel brutis animalibus fuerat
prȩdicandũ ut de eo discipłis
dicatur. prȩdicate om̃i crea¬
ture: Sed om̃is creaturae
nomine. Signatur homo
Sunt namq lapides: Sed nec
uiuunt nec sentiunt: Sunt
herbȩ & arbusta: uiuunt
quidẽ sed non sentiunt
Uiuunt dico. non ꝑ animam.
sed per uiriditatẽ. Quia &
paulus dicit Insipiens tu qͦd
seminas non uiuificatur: nisi
prius moriatur Uiuit ergo
quod moritur. Ut uiuificet᷑:
Lapides itaq sunt: sed ñ uiuuns:
Arbusta autẽ sunt. & uiuunt:
Sed non sentiunt: Pruta uͦ
animalia sunt: Uiuunt. sen¬
tiunt: Sed non discernunt:
Angeli & enĩ sunt: uiuunt:
sentiunt: Et discernunt
Omnis autẽ creaturȩ : Aliquid
hab& homo Habet namq
cõmune. eẽ. cũ lapidibus.
Uiuere cũ arboribꝰ. sentire
cũ animalibꝰ: Intelligere cũ
angłis : Si igitur conimune
hab & aliquid cũ om̃i creatura
homo: luxta aliquid oiiuis
creatura homo Omni ergo
creaturȩ prędicatur euange¬
lium: Cum soli homini prę¬

Expanded text:
el brutis animalibus fuerat praedicandum, ut de eo discipulis dicatur: Praedicate omni creaturae? Sed omnis creaturae nomine signatur homo. Sunt namque lapides, sed nec vivunt, nec sentiunt. Sunt herbae et arbusta; vivunt quidem, sed non sentiunt. Vivunt dico, non per animam, sed per viriditatem, quia et Paulus dicit: Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, 1570 nisi prius moriatur . Vivit ergo quod moritur, ut vivificetur. Lapides itaque sunt, sed non vivunt. Arbusta autem sunt, et vivunt, sed non sentiunt. Bruta vero animalia sunt, vivunt, sentiunt, sed non discernunt. Angeli etenim sunt, vivunt, sentiunt, et discernunt. Omnis autem creaturae aliquid habet homo. Habet namque commune esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, intelligere cum angelis. Si ergo commune habet aliquid cum omni creatura homo, juxta aliquid omnis creatura est homo. Omni ergo creaturae praedicatur Evangelium, cum soli homini prae
Abbreviated transcription (Latin):
fidei nr̃ȩ ueritatẽ inuitȩ nr̃ȩ
consideratione debemꝰ agnoscer
Tunc enĩ ueraciter fideles sumꝰ.
Si quod uerbis promittimus.
operibꝰ implemus In die qͥppe
baptismatis: Omnibꝰ nos antiqͥ
hostis operibꝰ. atq omnibus
pompis abrenuntiare ꝓmisimꝰ
taq unusquisq ur̃m: ad cons.¬
derationẽ suã. mentis oculos
reducat. Et si seruat post
baptismum. quod ante bapuis¬
mum spopondit: Certus iam
quia fidelis est gaudeat
Sed ecce quod ꝓmisit minime
seruauit. ad exercenda praua
opera : Ad concupiscendas mul¬
di pompas dilapsus.ẽ. uideamꝰ
si iam seit plangere quod erra.¬
uit Apud misericordem nams
iudicem. Nec ille fallax habeds̃¬
Qui adueritatẽ reuertitur.
etiam post quã mentitur:
Quia omnipotens ds̃. dũ libent᷑
nr̃am poenitentiã suscipit:
Ipse suo iudicio. hoc quod er¬
rauimus abscondit Signa¬

Expanded text:
veritatem in vitae nostrae consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus implemus. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus atque omnibus pompis abrenuntiare promisimus. Itaque unusquisque vestrum ad considerationem suam mentis oculos reducat; et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus jam quia fidelis est, gaudeat. Sed ecce quod promisit minime servavit, si ad exercenda prava opera, ad concupiscendas mundi pompas, dilapsus est; videamus si jam scit plangere quod erravit. Apud misericordem namque judicem nec ille fallax habequi ad veritatem revertitur, etiam postquam mentitur, quia omnipotens Deus dum libenter nostram poenitentiam suscipit, ipse suo judicio hoc quod erravimus abscondit
Abbreviated transcription (Latin):
qui malesuadentis dicta
coniugis audiuit. ab erro¬
ris sui lepra castigari :
Ut ipse apud hunc euange¬
listã ess& ordo restaurationĩ
qui fuerat & casus Et cũ
ꝓiecisset illud demoniũ iN
mediũ. exiit ab illo: nichilq
illũ nocuit. Diuina ꝑmissi¬
one liberandus adȩmone

Expanded text:
qui male suadentis dicta conjugis audivit, ab erroris sui lepra castigari. Ut ipse apud hunc evangelistam esset ordo restaurationis qui fuerat et casus. Et cum projecisset illum daemonium in medium, exiit ab illo, nihilque illum nocuit. Divina permissione
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo dixit abrahae: Nun
cognoui quod timeas dm̃: ꝓ eo
ut diceret. nunc cognoscere
homines feci: quod timeas dm̃.

Expanded text:
quo modo dixit Abrahae: Nunc cognovi quod timeas Dominum , pro eo ut diceret: Nunc cognoscere homines feci quod timeas D
Abbreviated transcription (Latin):
Et nemo exhis perut. Nisi filiꝰ
pleatur. ludam significans
qui tradidit eũ Ex isto qͥppe
dua denario numero apłorũ

Expanded text:
et nemo ex eis periit, nisi filius Judam significans, qui tradidit eum. Ex isto quippe duodenario numero apo
Abbreviated transcription (Latin):
dant. quia ante m̃tis eius
oculos reductis iniquitatib¬
ꝑpetrauit : hanc ad sõcietatẽ
suȩ dampnationis ꝑtrahen¬
tes coartant. ut in ipsa iam
extremitate uitȩ dep̾hensa.
& a quib hostib circũ clusa
sit uideat. & tamen aditum

Expanded text:
dant, quia ante mentis eius oculos reductis iniquitatibrpetravit, hanc ad societatem suae damnationis trahentes coartant, ut in ipsa iam extremitate vitę deprehensa, et a quibus hostibus circumclausa sit, videat, et tamen evadendi
Abbreviated transcription (Latin):
lȩtabunt᷑ Et cuncta quae
modo ei ad pacẽ sunt & ad¬
gaudiũ: tunc in amaritudinẽ
cur a prospiciendis malis se¬
quentibus : oculos mentis
clausit: Unde ei subditur:
Nunc autẽ abscondita sunt
ab oculis tuis Peruersa ani¬

Expanded text:
etabuntur; et cuncta quae modo ei ad pacem sunt, tunc in amaritudinem cur a prospiciendis malis sequentibus oculos mentis clausit. Unde ei dicitur: Nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. Perversa qui
Abbreviated transcription (Latin):
est: Illa defendit. illa lesi
patris in iuriam: quȩ te
non audierat uindicauit
Defensio tua : Securitatem
patribus attulit. & parri¬
cidarũ audaciã reuocauit:
Per te & iniuria naturȩ
defensa. ẽ : & patrũ pietas
reuocata: Nouo enĩ sup-¬
plicio debuit interire :
qui sȩculo nouũ scelus.¬
per patris exitiũ uoluit
intulisse:¬

Expanded text:
est, illa defendit, illa laesi patris injuriam, quae te non audierat, vindicavit. Defensio tua securitatem patribus attulit, et parricidarum audaciam removit, per te injuria naturae defensa est, et paterna pietas revocata. Novo enim supplicio debuit interire, qui saeculo novum scelus patris exitium voluit intulisse
Abbreviated transcription (Latin):
Solus periit Deinde sub iun¬
git : Nunc autt̃ ad te uenio:
nde manifestũ est eũ de cor¬
porali sua dixisse prȩsentia:
Cũ essem cũ eis ego seruabã
eos: Ueluti iam cũ eis ea prę¬
sentia non ess&e: Non itaque¬
recte intelliguntur de qͥbus
dixerit. cũ essẽ cũ eis ego ser¬
uabã eos: Nisi hi quos in se
credentes seruare iã coeperat
prȩsentia corporali. & quos
relicturus fuerat absentia
trem seruaret prȩsentia sp̃u¬
ali Post uero adiungit &
cȩteros suos ubi dicit: Non
ꝓhis autẽ rogo tantũ: sed &
ꝓ eis qui credituri sunt ꝑ uerbũ
eoꝵ inme Ubi manifestius
ostendit: Quod non de omnibus
ad eũ pertinentibus superius

Expanded text:
solus periit. Deinde subjungit: Nunc autem ad te venio. Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia, Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis ea praesentia non esserecte intelliguntur de quibus dixerit, Cum essem cum eis, ego servabam illos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat absentia tre servaret praesentia spirituali. Post vero adjungit et caeteros suos, ubi dicit: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi manifestius ostendit quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius
Abbreviated transcription (Latin):
Medicos siue falsos theologoᷤ
siue philosophos. legumq
doctores sȩculariũ. qui
multa de uirtutibꝰ uitiisq
subtilissime disserentes:
utilia se uiuendi creden¬
diq instituta mortalibus
dare. ꝓmit tebant: seu cer¬
te ipsos sp̃c in mundos si¬
gnificat. qui uelut homi¬
nib consulendo: se iam ꝓ
dõ colendos ingerebant:
Quib uicissim audiendis.
gentilitas quanto niagis
naturalis industrię uires
expenderat: tantominus
potuit ab iniquitatis sue
sorde curari Unde bene
marcus de hac muliere
scribens: ait Et fuerat

Expanded text:
Medicos sive falsos theologos, sive philosophos, legumque doctores saecularium, qui multa de virtutibus vitiisque subtilissime disserentes, utilia se videndi credendique instituta mortalibus dare promittebant, seu certe ipsos spiritus immundos significat qui velut hominibus consulendo, se jam pro Deo colendos ingerebant. Quibus vicissim audiendis, gentilitas quanto magis naturalis industriae vires expenderat, tanto minus potuit ab iniquitatis suae sorde curari. Unde bene Marcus de hac muliere scribens, ait: Et fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ certaminis appetunt:
Om̃ia mundi derelinquun.
honores fugiunt : Acceptis
contumeliis lȩtantur. lae¬
tant᷑. flagrant desiderio :
ad cȩlestem patriam anhe-¬
lant. Et quia se errasse a
dõ considerant: dampna
p̃cedentia. lucris sequentib
reconpensant: Maius gͦ
de peccatore conuerso: quã
destante iusto gaudium
fit in cęlo. quia & dux in
proelio plus eũ militem
diligit: Qui post fugã re¬
uersus hostem fortiter prȩ¬
mit : quã illũ qui numquã
terga prębuit. & numquã
aliquid fortit᷑ fecit Sic &¬
agricola illam amplius
terrã amat. quȩ post spi¬
nas uberes fruges profert:
quã eã quȩ numquã spi¬
nas habuit. & Numquam
fertilẽ messem ꝓducit :
Sed inter hȩc sciendũ est.
quia sunt pleriq iufii. in
qr orum uita tantum est
gaudiũ: ut eis quȩlibet
peccatoꝵ poenitentia p̃poni
Hullatenus possit: Nam mul¬
ti & nulloꝵ sibi malorum

Expanded text:
i certaminis appetunt, omnia mundi derelinquunt, honores fugiunt, acceptis contumeliis laetantur, flagrant desiderio, ad coelestem patriam anhelant; et quia se errasse a Deo considerant, damna praecedentia lucris sequentibus recompensant. Majus ergo de peccatore converso quam de stante justo gaudium fit in coelo, quia et dux in praelio plus eum militem diligit, qui, post fugam reversus, hostem fortiter premit, quam illum qui nunquam terga praebuit, et nunquam aliquid fortiter gessit. Sic agricola illam amplius terram amat quae post spinas uberes fruges profert, quam eam quae nunquam spinas habuit et nunquam fertilem messem producit. 5. Sed inter haec sciendum est quia sunt plerique justi, in quorum vita tantum est gaudium, ut eis quaelibet peccatorum poenitentia praeponi nullatenus possit. Nam multi et nullorum sibi malorum
Abbreviated transcription (Latin):
different̾ sumi: prohibet
uescebantur & uinũ bibe¬
bant. ab eis qui se ab huius
modi alim̃tis tẽperabant:
Qui manducat inquit: Non

Expanded text:
differenter sumi, prohibet uescebantur et uinum bibebant ab eis qui se ab huius modi alimentis temperabant: qui manducat, inquit, non
Abbreviated transcription (Latin):
lohannes. dominicȩ ap¬
paritionis memoriam
faciens. Latus quoq suũ
quod ã milite fuerat
uulneratũ discipłis eũ
ostendisse perhib&: Ut
quo plura notissimȩ pas¬
sionis ac susceptȩ mortis
indicia cognoscerent: eo
certiori patratȩ iam re¬
surrectionis ac̾ dirutae
mortis fide gauderent:
Qui ut illos per omnia de
fide resurrectionis certos
redderet. non tantũ oculis
intuendũ. sed at trectandũ
quoq manib corpus qͦd
immortale illis ostende.¬
bat exhibuit dicens. Pal¬
pate & uidete. quia sp̃c
carnẽ & ossa non hab&.
sicut me uidetis habere:
quatinus głam resurrec¬
stionis prędicaturi.mo¬
dum quoq nobis resusci¬
tati corporis qualis ess&
sperandus. absq omni
ualerent ambiguitate

Expanded text:
Joannes, dominicae apparitionis memoriam faciens, latus quoque suum, quod a milite fuerat vulneratum, discipulis eum ostendisse perhibet, ut quo plura notissimae passionis ac susceptae mortis indicia cognoscerent, eo certiori patratae jam resurrectionis ac dirutae mortis fide gauderent. Qui ut illos per omnia de fide resurrectionis certos redderet, non tantum oculis intuendum, sed attrectandum quoque manibus corpus, quod immortale illis ostendebat, exhibuit dicens: Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere. Quatenus gloriam resurrectionis praedicaturi, modum quoque nobis resuscitati corporis qualis esset sperandus absque omni valerent ambiguitate
Abbreviated transcription (Latin):
manducat in sacramento: et manet
integer totus in celo: Per paites mãduce¬
in corde tuo: Totus enum erat apud patir̃
quando uenit in ui guiem. impleuit illã
nec recessit ab illo: Nenbat in cauiẽ. ut
homines manducarent: et mau ebat inte

Expanded text:
manducatur in sacramento, et manet integer totus in coelo: manein corde tuo. Totus enim erat apud Patrem, quando venit in Virginem; implevit illam, nec recessit ab illo. Venit in carnem, ut eum homines manducarent, et manebat apud
Abbreviated transcription (Latin):
apud eũ faciemꝰ: In quorun.¬
dam & enĩ cordã uenit. &
mansionẽ non facit: quia ꝑ
conpunctionẽ quidem d̃
respectũ ꝑcipiunt. Sed tẽp¬
tationis tempore. hoc ipsũ
quod conpuncti fuerant
obliui cuntur: sicq ad per¬
petra  peccata redeurł.
Ac si haec minime planxis¬
sent: Qui gͦ dm̃ uere dili¬
git . qui eius mandata cus¬
todit. In eius corde dñs &
uenit. Et mansionẽ facit:
quia sic eũ diuinitatis
amor penȩtrat. ut ab hoc
amore. tẽptationis tẽpore
non recedat Ille gͦ uere
amat : Cuius uide licet
mentẽ. delectatio praua
ex consensu non superat:
Nam tanto quisq a suꝑno
amore disiungitur: quan.¬
to inferius delectatur:
Unde & ad huc subditur:
Qui non diligit me: Sermo
introrsus redĩte: si dm̃ uere

Expanded text:
quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me, sermonintrorsus redite; si Deum vere
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ cogitat quȩ sunt hui
mundi: quomodo placeat
uxori. ille uxorẽ habens
quasi non hab&: qui sie stu¬
det placere coniugi. ut tam̃
non displiceat conditori
Flet quoq sed tamquã non
fleat. qui sic tẽporalibꝰ dãnis
affligit᷑: ut tamen de ęt̾nis
lucris semper animũ conso-¬
let᷑  Gaud& uero: sed tam¬
quã non gaudeat. qui sic
de tẽporalibꝰ bonis hilares¬
cit: ut tam̃ semper perpetua
torm̃ta consideret. & in hoc
quod mentẽ gaudio suble¬
uat : hanc continuo pondere
Emit autẽ sed quasi not
possidens : qui & ad usum
terrena prȩparat. & tamen
cauta cogitatione prȩuid&::
quod hȩc citius ręlinquãt:
Mundo quoq utit᷑. sed quasi
non utat: qui & necessaria
cuncta exterius ad uitȩ suȩ
inynisteriũ redigit: & tam̃
dominari ut subiecta foris
seruiant : & numquã inten-

Expanded text:
uxorem, cogitat quae sunt hujus mundi, quomodo placeat uxori , ille uxorem habens quasi non habet, qui sic studet placere conjugi, ut tamen non displiceat conditori. Flet quoque, sed tanquam non defleat, qui sic temporalibus damnis affligitur, ut tamen de aeternis lucris semper animum consoletur. Gaudet vero, sed tanquam non gaudeat, qui sic de temporalibus bonis hilarescit, ut tamen semper tormenta perpetua consideret; et in hoc quod mentem gaudio sublevat, hanc continuo pondere Emit autem sed quasi non possidens, qui et ad usum terrena praeparat, et tamen cauta cogitatione praevidet quod haec citius relinquat. Mundo quoque utitur, sed quasi non utatur, qui et necessaria cuncta exterius ad vitae suae ministerium redigit, et tamen dominari: ut subjecta foris serviant, et nunquam inten
Abbreviated transcription (Latin):
SRIGENDA ESE
nobis fr̃s ad dm̃ maior¬
P intentio: ut uerba scĩ
ellngelii. que modo in nr̃is
auribus sonuerunt: etiã m̃te
capere ut cumq possĩmus
Ait enim dñs ihe xp̃e. Nors
turbetur cor ur̃m: Creditis
in dm̃: & in me credite Ne

Expanded text:
rigenda est nobis, fratres, ad Deum major intentio, ut verba sancti Evangelii, quae modo in nostris auribus sonuerunt, etiam mente capere utcumque possimus. Ait enim Dominus Jesus: Non turbetur cor vestrum. Credite in Deum, et in me credite. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
ositatis in sũdat : prȩpa¬
rata uitę alimenta fasti¬
dit: Qui carnalibꝰ desi.¬
deriis inseruit : sp̃ualis
conuiuii ȩpulas respuit:

Expanded text:
ositatis insudat, praeparata vitae alimenta fastidit. Qui carnalibus desideriis in haeret, spiritalis convivii epulas respuit
Abbreviated transcription (Latin):
git quẽ uidet. dm̃ quẽ non
uidet quomodo potest di¬
qui iuxta nos . ẽ. ut per¬
uenire ualeamꝰ ad amorẽ
illius qui super nos est:
Ueditetur mens in ꝓximo:
quod exhibeat dõ ut ꝑfec¬
te mereatur in dõ gaudere
cũ ꝓximc: Tunc ad illam
superne frequentiȩ lȩcitiã
peruenimꝰ: De qua nunc
Ad istũ fine̾ toto amore ten¬
damꝰ: In quo sine fine lȩ¬
tabimur: Ibi supernorum
ciuium soci&as sc̃a: Ibi sol¬
lemnitas certa. ibi requies
secura: Ibi pax uera: quȩ
nobis iam non relinquitur.
sed datur : per dñm nr̃m

Expanded text:
git quem videt, Deum quem non videt, quomodo potest diqui juxta nos est, ut pervenire valeamus ad amorem illius qui super nos est. Meditetur mens in proximo quod exhibeat Deo; ut perfecte mereatur in Deo gaudere cum proximo. Tunc ad illam supernae frequentiae laetitiam perveniemus, de qua nunc Ad istum finem toto amore tendamus, in quo sine fine laetabimur. Ibi supernorum civium societas sancta; ibi solemnitas certa; ibi requies secura; ibi pax vera, quae nobis jam non relinquitur, sed datur per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbaretur amplius pauꝑ:
simul hunc paupertas
& egritudo tabefecit. atq.
insuper uidebat. ꝓcedentẽ
diuitẽ obsequentib cuneis
fulciri: & se in infirmitate
& in opia. anullo uisitari
Nam quia nemo ei aduisi¬
tandũ aderat: testantur
canes. qui licenter uulnera
lingebant : Ex una ergo
re omp̃s dt duo iudiciã
exhibuit: dũ lazarum
pauperẽ ante ianuam
diuitis iacẽre per misit :
ut & diues impius damp

Expanded text:
baretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefecit, atque insuper videbat procedentem divitem, obsequentibus cuneis fulciri, et se in infirmitate et inopia a nullo visitari. Nam quia nemo ei ad visitandum aderat, testantur canes, qui licenter vulnera lingebant. Ex una ergo re, omnipotens Deus duo judicia exhibuit, dum Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives impius dam
Abbreviated transcription (Latin):
uitam eternam quam non habemus
ex nobis. Uuut autem ip̃e propter patiẽ
missus ab eo: quia se mctipsum exinan¬
uit factus obehiens usq ad signum cru¬
cis: Sicut misit me uiuens pater et ego
uio propter patrem: Et qui mãducat me
et ip̃e uiuet propter me. fic si diceret. et ego

Expanded text:
itam, quam non habemus ex nobis. Vivit autem ipse propter Patrem, missus ab eo, quia semetipsum exinanivit, factus obediens usque ad lignum crucis . Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem: et qui manducat me, et ipse vivit propter me. Ac s
Abbreviated transcription (Latin):
supernis possit dignꝰ existere
donis. Sed hic in maioris
signu᷑ ꝑfectionis: Omnes qͥ
accipiebant sp̃m: in cęnaculo
erant positi. illic ad designan¬
da infirmoꝵ corda auditoꝵ:
populus quidem om̃is infra
montẽ stabat. at pauci senioꝵ.
montis partẽ conscenderant.
solus autẽ moyses in ipsum
eius uerticẽ. ubi in igne &
caligine diuina maiestas
praefulgebat ascendit:
Quia nimirũ altiora & in¬
tima legis archana: ꝑfectio¬
res solum capere & seruare
nouẽrunt. popłs uero carna¬
lis: litterȩ superficie con¬
tentus. quasi exterius & in¬
fra positus: uerbi cęlestis
astabat auditui: At nunc
da sublimius simul & im¬
plenda ꝑfectius sc̃ĩ euangłu
dicta: fideliũ corda suble¬
uantur Ibi inter flammas
igniũ & micantia fulgura:
fragor quoq tonitruoꝵ. &
clangor sonabat bucinę
Hic cũ ignearũ uisionẽ lir¬
guarũ: Sonitus parit̾ de cęlo
tamquã sp̃e uehementis ad¬
ue̾nit Sed cũ in utraq da¬

Expanded text:
supernis possit dignus existere supernis possit dignus existere donis, sed hic in majoris signum perfectionis omnes qui accipiebant Spiritum, in coenaculo erant positi; illic ad designanda infirmorum corda auditorum, populus quidem omnis infra montem stabat, at pauci seniorum montis partem conscenderant. Solus autem Moyses in ipsum ejus verticem, ubi in igne et caligine divina majestas praefulgebat, ascendit; quia, nimirum, altiora et intima legis arcana perfectiores solum capere et servare noverunt: populus vero carnalis litterae superficie contentus, quasi exterius et infra positus verbi coelestis astabant auditui; at nunc da sublimius simul et implenda perfectius sancti Evangelii dicta fidelium corda sublevantur. Ibi inter flammas ignium et micantia fulgura, fragor quoque tonitruorum, et clangor sonabat buccinae, hic cum ignearum visione linguarum sonitus pariter de coelo tanquam spiritus vehementis advenit. Sed cum in utraque da
Abbreviated transcription (Latin):
altare deferri Quȩ autem
sit agni paschalis ymmola¬
tio. quae egyptiȩ seruitutis
ab solutio. Cunctis legentibꝰ
liquet. quia uidelicet pascha
Et ipsẽ uerꝰ. est agnus : qui
abstulit peccata mundi. qui
sui sanguinis prȩtio: Nos a
peccatoꝵ seruitute redemit.
suȩ resurrectionis exẽplo:
nobis spem uitȩ & ꝑpetuȩ
libertatis ostendit Quin-¬
quagesima uero die p̾ost
occisionẽ agni data. ẽ. lex :
Descendente dño suꝑ montẽ
in igne: Et quinquagesima¬
ȩque die post resurrectionẽ
nr̃i redẽptoris. quȩ .ẽ. hodie :
in cęnaculo constitutis:
Quae apparente foris igne
iusibili: In uisibiliter eorũ
pectora luce scientiae radi-¬
auit. & in extinguibili cari-¬
tatis ardore suecendit:
Et hic autẽ altitudo eęnaculi.
& ibi cacumen montis: subli¬
mitatẽ prȩceptoꝵs & donoꝵ
indicat cȩlestiũ. Et quia
nemo infimis adhuc dȩside¬
riis in he̾rens. uel diuinis ob¬
temperare mandatis: Uel

Expanded text:
altare deferri. Quae autem altare deferri. Quae autem sit agni paschalis immolatio, quae Aegyptiacae servitutis absolutio, cunctis legentibus liquet, quia videlicet Pascha et ipse verus est agnus, qui abstulit peccata mundi, qui sui sanguinis pretio nos a peccatorum servitute redemit, suae resurrectionis exemplo nobis spem vitae et perpetuae libertatis ostendit. Quinquagesimo vero die post occisionem agni data est lex, descendente Domino super montem in igne, et quinquagesima aeque die post resurrectionem nostri Redemptoris, quae est hodie, dulis in coenaculo constitutis, quae, apparente foris igne visibili, invisibiliter eorum pectora luce scientiae irradiavit, ac inexstinguibili charitatis ardore succendit. Et hic autem altitudo coenaculi, et ibi cacumen montis, sublimitatem praeceptorum et donorum indicat coelestium; et quia nemo infimis adhuc desideriis inhaerens, vel divinis obtemperare mandatis, vel
Abbreviated transcription (Latin):
primendam: pulcherrimus
sc̃g̃ eccłȩ mos in oleuit. ut
annis singulis: In ea baptisma¬
tis mysteria celebrentur.
ablutisq fonte salutari ere.¬
dentibus. Super uenienti
spiritui sco templũ uenerabile
pa retur. Ac per hoc non solĩ
ueteris facti recordatio: uerũ
etiam in nouos ad optionis
filios. nouus in ea sp̃e sc̃ĩ cele¬
bratur aduentus: At tendat
ħuic nr̃ȩ festiuitati. legalis
festi typus & figura con¬
cinat Liberati de ȩgyptia sc¬
uitute filii israhel ꝑ ymmo¬
lationẽ agni paschalis exie¬
runt indesertũ: Ut uenirea
ad terrã repromissionis. per¬
ueneruntq ad montẽ sẏnai:
Et descendens dñs in igne sup¬
montẽ : Comitante sonitu
bucinȩ. tonitruis ac fulgo.¬
ribus: Quinquagesimo die
ꝑ acti paschȩ. legis de calogũ
eis aperta uoce disposuit:
atq in memoriã datę legis.
statuit eo die ꝑ annos singu¬
los : Sacrificiũ sibi nouum
de frugibꝰ eiusdẽ anni. pans
uidelic& primitiarũ duos ad

Expanded text:
primendam pulcherrimus primendam pulcherrimus sanctae Ecclesiae mos inolevit, ut annis singulis in ea baptismatis mysteria celebrentur, ablutisque fonte salutari credentibus, supervenienti Spiritu sancto templum venerabile paretur. Ac per hoc non solum veteris facti recordatio, verum etiam in novos adoptionis filios novus in ea Spiritus sancti celebretur adventus. Attendat huic nostrae festivitati legalis festi typus et figura concinat. Liberati de Aegyptiaca servitute filii Israel, per immolationem agni paschalis exierunt in desertum, ut venirent ad terram repromissionis, perveneruntque ad montem Sinai; et descendens Dominus in igne supermontem, comitante sonitu buccinae, tonitruis ac fulgoribus, quinquagesimo die peracti Paschae, legis decalogum eis aperta voce disposuit, atque in memoriam datae legis statuit, eodem die per annos singulos sacrificium sibi novum de frugibus ejusdem anni, panes videlicet primitiarum duos ad
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua disserere In primis
autẽ sciendũ est: quod haee
sollenitas. non euangelicis
tantũ consecrata carismatibꝰ:
est prȩsignatã mysteriis.
ac dño iubente: per omnes
annos sacris obseruata cęri¬
moniis Hodierna & enim
die ut nouimꝰ : positis iN
repente de cęlo sonus: & sp̃c
scientiã illis omniũ lingua¬
rũ tradidit Facta autem
hac uoce : conuenere uiri
religiosi. qui de diuersis na-¬
tionibus : iherosolimã pascha¬
lis festiuitatis gr̃a confluxe¬
rant: Stupebantq mirante᷑:
qm audiebat unusquisque
lingua sua illos loquentes
magnalia dĩ Exponentibꝰ
autem discipłis. quia sp̃e¬
scĩ ess& gr̃a quã cernebant:
olim quidem uoce ꝓpħarũ
ꝓmissa. tunc autẽ xp̃i mu-¬
nere missa: Crediderunt ex
eis tria milia uirorum. &
baptizati : Accęperunt etiã
ipsi donũ scĩ sp̃c Haec est
diei huius annua cȩlebritas:¬
haec gr̃ȩ cęlestis semꝑ grata
festiuitas Obhuius memoriã
fidelium cordibus artius in-¬

Expanded text:
aliqua disserere. Imprimis autem sciendum est quod haec solemnitas non evangelicis tantum consecrata charismatibus, us praesignata est mysteriis, ac Domino jubente, per omnes annos sacris observata caeremoniis. Hodierna etenim die, ut novimus, positis in repente de coelo sonus, et Spirscientiam illis omnium linguarum tradidit. Facta autem hac voce, convenere viri religiosi, qui de diversis nationibus Hierosolymam paschalis festivitatis gratia confluxerant, stupebantque mirantes, quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos loquentes magnalia Dei. Exponentibus autem discipulis quia Spi esset gratia, quam cernebant, olim quidem voce prophetarum promissa, tunc autem Christi munere missa, crediderunt ex eis tria millia virorum, et baptizati acceperunt etiam ipsi donum Spiritus sancti. Haec est diei hujus annua celebritas,ratiae coelestis semper grata festivitas. Ob hujus memoriam fidelium cordibus arctius im
Abbreviated transcription (Latin):
tam quã prefatus sũ quȩ
utrasq discipulas suas fili¬
arũ loco nutriebat. uoca-¬
uit dicens: Mater ueni.
mater ueni Quȩ mox
cũ alia eius condiscipła
surrexit. sicut utrisq refe¬
rentibꝰ & multis res eadẽ
claruit. & ego quoq iN
eodẽ tẽpore agnoui:
Cumq noctis medio lectu-¬
lo iacentis assisterent :
subito cęlitus lux emissa
omne illius cellulȩ spatiũ
impleuit: & splendor tantȩ
claritatis emicuit : ut cor¬
da assistentiũ in estimabi¬
li pauore perstringeret.
atq ut post ipse refere¬
bant omne in eis corpus
obrigesceret : & in subito
stupore remanerent:
Cepit namq quasi cuiusdã
magnȩ multitudinis iN¬
gredientis sonitus audiri.
ostium cellulȩ concuti.
ac si ingredientiũ turba
prȩmeretur. atq ut dice¬
bant intrantiũ multitudi¬
nem sentiebant. sed nimie¬
tate timoris & luminis

Expanded text:
tam quam praefatus sum, quae utrasque discipulas suas filiarum loco nutriebat, vocavit, dicens: Mater, veni, mater, veni. Quae mox cum alia ejus condiscipula surrexit, sicut utrisque referentibus et multis eadem res claruit, et ego quoque eodem tempore agnovi. Cumque noctis medio lectulo jacentis assisterent, subito coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium implevit, et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam magnae multitudinis ingredientis sonitus audiri, ostiumque cellulae concuti, ac si ingredientium turba premeretur; atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis
Abbreviated transcription (Latin):
Quod tota simul trinitas una
uirtus est. una maiestas. una
substantia. in discreta operatio.
in separabilis dilectione: Indif¬
ferens potestate. si mul in¬
plens omnia: Simul conti:¬
nens uniuersa: Quod enĩ
nullo sese aut minor aut
maior est: Quȩ sic intribus
est confitenda personis. ut
solitudinẽ non recipiat tri.¬
nitas: Et unitatẽ seruet
aequalitas: Ha c inquam
Non ambigamus. quod cum
in die pente costes discipulos
neris: sed adiectio largitatis
& sacerdotes. ominesq scĩ qul
prioribꝰ fuẽre tẽporibus
Eiusdẽ sunt sp̃c scificatione
uegetati. & sine hac gr̃a nulla
umquã instituta sacram̾ta:
Nulla sunt çelebrata mys

Expanded text:
quod tota simul Trinitas una quod tota simul Trinitas una virtus est, una majestas, una substantia, indiscreta operatio, inseparabilis dilectio, indifferens potestas, simul implens omnia, simul continens universa. Quod enim nullo esse aut minor aut major potest. Quae sic in tribus est consolitudinem non recipiat Trinitas, et unitatem servet aequalitas. Hac, inquam,non ambigamus quod cum in die Pentecostes discipulos neris, sed adjectio largitatis: et sacerdotes, omnesque sancti qui prioribus fuere temporibus, ejusdem sunt Spiritus sanctificatione vegetati; et sine hac gratia nulla umquam instituta sacramenta, nulla sunt celebrata mys
Abbreviated transcription (Latin):
lis dĩtas: Una est in substan¬
tia. in diuisa in opere: consors
in uoluntate. par in om̃ipo¬
tentia : aequalis in gloria:
loquitur:. Ut aut in factis
aut in uerbis aliquid assi¬
gn&. quod singulis uideat᷑
conuenire ꝑsonis: Non per¬
turbatur fides catholica sed
docetur. ut per ꝓprietatẽ
aut uocis. aut operis: Insi¬
nuetur nobis ueritas trini-¬
tatis. & non diuidat intellec¬
tus: Quod distinguit audit᷑
Obhoc enĩ quȩdam siue sub
patris. siue sub filii. siue sub
Ut confessio fideliũ intrini¬
tate non erret. quȩ cũ sit
in separabilis. Numquã in¬
telligeretur trinitas esse.
si semper in separabiliter
diceretur Hene gͦ ipsa
difficultas loquendi: cor
nr̃m ad intelligentiã tra¬
hit. & per infirmitatem
nr̃am: Cęlestis doctrina
nos adiuiat. ut quia in
dĩtate patris & filii & sp̃c
scĩ: Nec singularitas . ẽ. nec
diuersitas cogitanda. uera
unitas & uerã trinitas: possit
ri. sed non possit simul ore
qua salubriter credimus.

Expanded text:
lis Divinitas una est in substantia, indivisa in opere, consors in voluntate, par in omnipotentia, aequalis in gloria. loquitur ut aut in factis aut in verbis aliquid designet, quid singulis videatur convenire personis, non perturbatur fides catholica, sed docetur: ut per proprietatem aut vocis aut operis insinuetur nobis veritas Trinitatis, et non dividat intellectus quod distinguit auditus. Ob hoc enim quaedam sive sub Patris, sive sub Filii, sive sub ut confessio fidelium in Trinitate non erret. Quae cum sit inseparabilis, numquam intelligeretur Trinitas esse, si semper inseparabiliter diceretur. Bene ergo ipsa difficultas loquendi cor nostrum 396 ad intelligentiam trahit, et per infirmitatem nostram coelestis doctrina nos adjuvat: ut quia in deitate Patris, Filii et Spiritus sancti nec singularitas est nec diversitas cogitanda, vera unitas et vera Trinitas possit ri, sed non possit simul ore fide, salubriter credimus
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑgere ad reconciliatio¬
nem: Non enĩ ueniã postu-¬
labis ab eo qui tibi fecit
in iuriam. sed tantũ dimit-¬
tis. sicut tibi dimitti ad ño
cupis. quod ipse cõmiseris:
pergendũ. ẽ. ergo ad recon¬
ciliationẽ. cũ inmentem
uenerit. quod nos forte
fratrẽ in aliquo lesimus:
Pergendũ. ẽ. ergo non pedibꝰ
corꝑoris: Sed motibꝰ ani-¬
mi. ut te humili affectu
ꝓsternas fratri. ad quem
cara cogitatione cucurre¬
ris: in conspectu eius. eui
munus oblaturus es Ita
enĩ etiã si prȩsens sit. po¬
teris eũ non simulato ani¬
mo lȩnire. atq in gr̃am
reuocare ueniã postulan¬¬
do: Si hoc prius coram dõ
feceris. pergens ad eũ non
pigro motu corporis: sed
celerrimo dilectionis af¬
fectu: Atq inde ueniens.
id est intentionẽ reuocans.
ad ia quod agere cȩperas:
autẽ facit. ut fratri suo
uel non irascat᷑ sine causa.
uel racha non dicat sine
causa. uel eũ fatuũ nor

Expanded text:
est pergere ad reconciliationem; non enim veniam postulabis ab eo qui tibi fecit injuriam, sed tantum dimittes, sicut tibi dimitti a Domino cupis, quod ipse commiseris: pergendum est ergo ad reconciliationem, cum in mentem venerit quod nos forte fratrem in aliquo laesimus; pergendum autem non pedibus corporis, sed motibus animi, ut te humili affectu prosternas fratri, ad quem chara cogitatione cucurreris, in conspectu ejus cui munus oblaturus es. Ita enim etiam si praesens sit, poteris eum non simulato animo lenire, atque in gratiam revocare veniam postulando, si hoc prius coram Deo feceris, pergens ad eum non pigro motu corporis, sed celerrimo dilectionis affectu; atque inde veniens, id est, intentionem revocans ad id quod agere coeperas, autem hoc facit, ut fratri suo vel non irascatur sine causa, vel Racha non dicat sine causa, vel eum fatuum no
Abbreviated transcription (Latin):
uolentes utrum & ille sciat
quẽ interrogamꝰ: Utrumiq
hoc nouerat dñs. & quod in¬
terrogabat sciebat. quid. eẽt.
enĩ facturus ipse nouerat.¬
& hoc nescire phylippum
sciebat similiter Quare
itaq interrogabat. nisi quia
illius ignorantiã demonstra¬
bat: Et hoc quare fecit:
Ut dixi. post intellegemus:
ArioReas ait: Est hic puer
quidam. qui hab& quinq
panes & duos pisces: Sed
hȩc quid sunt ad tantos
Cũ dixisset phẏlippus in¬
terrogatus ducentorum
denariorũ panes non suffi¬
cere. quib tanta illa turba
reficeretur: Erat ibi quidã
puer portans quinq panes

Expanded text:
volentes utrum et ille sciat volentes utrum et ille sciat quem interrogamus: utrumque hoc noverat Dominus; et quod interrogabat sciebat, quid enim esset facturus ipse noverat; et hoc nescire Philippum sciebat similiter. Quare itaque interrogabat, nisi quia illius ignorantiam demonstrabat? Et hoc quare fecerit, ut dixi, postea intelligemus. 4. Andreas ait: Est hic puer quidam qui habet quinque panes, et duos pisces; sed haec quid sunt ad tantos? Cum dixisset Philippus interrogatus, ducentorum denariorum panes non sufficere, quibus tanta illa turba reficeretur, erat ibi quidam puer portans quinque panes
Abbreviated transcription (Latin):
erat panis. unde turba esu¬
riens pasceretur: Nisi bo¬
nitati ad ess& potestas: ieui¬
na illa turba & esuriens
remaneret: Deniq & dis¬
cipuli qui erant cum dño
Infame. & ipsi turbas uole¬
bant pascere. ut non rema¬
nerent in anes. sed unde
pascerent Non habebant:
Interrogauit dñs unde eme¬
rentur panes ad turbas
pascendas. & ait scriptura:
Hoc autẽ dicebat teptans
eum. Discipulũ scilicet
phylippum quem inter¬
rogauerat: ipse enĩ sciebat.
quid esset facturus Cui
ergo bono tẽptabat. nsi
quia ignorantiã discipłi
demonstrabat : & forte in
demonstratione ignorantiȩ
discipłi. aliquid significauit:
Aꝓparebit ergo. cum ipsum
sacramentũ de quinq panib
coeperit nobis loqui. & qͥd
significet indicare Ibi enĩ
uidebimus. quare dñs in hoc
facto: ignorantiã discipuli
uoluit in terrogando quođ
sciebat ostendere: Nam in¬
terrogamus aliquando quod
nescimus. Audire uolentes
ut discamus: Aliquando in¬
terrogamꝰ quod scimus. scire

Expanded text:
erat panis, unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesset potestas, jejuna illa turba et esuriens remaneret. Denique et discipuli qui erant cum Domino in fame, et ipsi turbas volebant pascere, ut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et ait Scriptura, Hoc autem dicebat tentans eum: discipulum scilicet Philippum, quem interrogaverat. Ipse enim sciebat quid esset facturus. Cui ergo bono tentabat, nisi quia ignorantiam discipuli demonstrabat? Et forte in demonstratione ignorantiae discipuli aliquid significavit. Apparebit ergo, cum ipsum sacramentum de quinque panibus coeperit nobis loqui, et quid significet indicare: ibi enim videbimus quare Dominus in hoc facto ignorantiam discipuli voluit interrogando quod sciebat, ostendere. Nam interrogamus aliquando quod nescimus, audire volentes ut discamus; aliquando interrogamus quod scimus, scire
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ iħc: Dixit O genera¬
tio infidelis & peruersa.
usquequo ero apud uos.
& patiar uos: Non quod
tedio superatus sit. mansue¬
tus & mitis: Qui non aperuit
sicut agnus corã tondente
õs suum. Nec in uerba furo¬
ris eruperit : Sed qͦd insimi-¬
litudinẽ medici si ȩgrotum
uideat contra sua ꝓręcepta
se gerere : dicat Usque quo
accedã ad domũ tuam. quo¬
usq artis perdã industriam.
me aliud iubente. & te aliud
perpetrante : In tantũ autẽ
uitio. & per unũ hominẽ
iudeos arguit infidelitatis:
ut statim intulerit. Ad duc
huc filium tuũ Et cum
accederet : Elisit̃ illũ demo¬
nium & dissipuit: Appro¬
pinquante iħu: puerũ elidit¬

Expanded text:
autem Jesus, dixit: O generatio infidelis, et perversa, usquequo ero apud vos, et patiar vos? Non quod taedio superatus sit mansuetus ac mitis, qui non aperuit, sicut agnus coram tondente, os suum , nec in verba furoris erupit; sed quia in similitudinem medici, si aegrotum videat contra sua praecepta se gerere, dicat: Usquequo accedam ad domum tuam? quousque artis perdam industriam, me aliud jubente, et te aliud perpetrante? In tantum autem vitio, et per unum hominem Judaeos arguit infidelitatis, ut statim intulerit: Adduc huc filium tuum. Et cum accederet, elisit illum daemonium, et dissipavit. Appropinquante enim Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
quia hortulanus esset
dicit ci Dñe. si tu sustu¬
listi eum. dicito michi
ubi posuisti cũ: & ego eũ
tollam Forsitan nec er¬
rando hȩc mulier erra
uit: quȩ iħm hortulanũ
credidit᷑ Annon ei sp̃ua¬
liter hortulanus erat :
qui in eius pectore per
amoris sui semina uir¬
tutũ uirentia plantabat:
Sed quid est quod uiso eo
quẽ hortulanũ credidit.
cui necdũ dixerat quem
quȩ rebat. ait: Dñe. si tu
sustulisti cũ: Quasi enĩ
iã dixiss&e ex cuius desi¬
derio plangeret : eum
dicit quẽ non dixerat:
Sed uis amoris hoc agere
sol&e in animo: ut quẽ
ipse semꝑ cogitat: nil-¬
lum alium ignorare
credat Necte & haec
mulier quẽ quę̧rit non
dicit. &tamen dicit. si
tu sustulisti eũ: Quia
alterimon putat in co¬
gnitũ. quẽ sic ipsa con¬
tinuo plangit deside¬
rio Dicit ei iħe: Paria
postquã eã commum uoca.¬
bulo. appellauit ex sexu.
& agnitus non est: uocat
ex nomine: Ac si aperte
dicat : Recognosce cum

Expanded text:
quia hortulanus esset, dicit ei: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et ego eum tollam. Forsitan nec errando hvit, quae Jesum hortulanum credidit. An non ei spiritaliter hortulanus erat, qui in ejus pectore per amoris sui semina virtutum virentia plantabat? 5. Sed quid est quod viso eo quem hortulanum credidit, cui necdum dixerat quem quaerebat, ait: Domine, si tu sustulisti eum? Quasi enim jam dixisset ex cujus desiderio plangeret, eum dicit quem non dixerat. Sed vis amoris hoc agere solet in animo, ut quem ipse semper cogitat, nullum alium ignorare credat. Recte et haec mulier quem quaerit non dicit, et tamen dicit: Si tu sustulisti eum, quia alteri non putat incognitum, quem sic ipsa continuo plangit desiderio. Dicit ei Jesus: Maria. Postquam eam communi vocabulo appellavit ex sexu, et agnitus non est, vocat ex nomine. Ac si ei aperte dicat: Recognosce eum
Abbreviated transcription (Latin):
credidisti. Ad galileos uene.¬
rat post Samaritanos qui
sermoni eius crediderunt.
apud quos nulla miracula

Expanded text:
credidisti. Ad Galilaeos venerat, post Samaritanos qui sermoni ejus crediderant, apud quos nulla miracula
Abbreviated transcription (Latin):
super positũ dũ fuiss& abla.¬
tum. tanta ex eius corpore
fraglantia odoris emana¬
uit: ac si exputrescenti car

Expanded text:
superpositum dum fuisset ablatum, tanta ex ejus corpore fragrantia odoris emanavit, ac si ex putrescenti car
Abbreviated transcription (Latin):
re poteris: Origẽnis &
dydimi: In hanc parabolã
explanationẽ in uenire
non potui: Et utrum abolita
sit tẽporum uetustate. an
ipsi non scripserint : Incertũ
habeo: Michi iuxta priorẽ
interpretationẽ hoc uidet᷑
Quod de iniquo mammona
debeamꝰ nobis amicos facere.
Non quos lib& pauperes: sed
eos qui nos possint recipere
indomos suas. & in ȩterna
tabernacula. ut cum eis

Expanded text:
re poteris. Origenis et Didymi in hanc parabolam explanationem invenire non potui; et utrum abolita sit temporum vetustate, an ipsi non scripserint, incertum habeo. Mihi juxta priorem interpretationem hoc videtur, quod de iniquo mamona debeamus nobis amicos facere, non quoslibet pauperes; sed eos qui nos possint recipere in domos suas, et in aeterna tabernacula: ut cum eis
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis istius bona: ad illã
animi pertinent castitatẽ.
quȩ non solũ carnis concũ.¬
piscentias conterit : sed etiã
mundanȩ sapientiȩ uana
contẽpnit. Dicente apło:
Uidete ne quis uos decipiat
ꝑ phylosophiam. & in anẽ

Expanded text:
irtutis istius bona ad illam animae pertinent castitatem, quae non solum carnis concupiscentias conterit, sed etiam mundanae sapientiae vana contemnit, dicente Apostolo: Videte ne quis vos decipiat per philosophia
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ : Continendũ ergo
est a cibĩs: Sed multomagis
ab errorib ieiunandũ. ut
mens nulli carnali dedita
uoluptati: Nullius sit cap¬
tiua mendacii: Quia sicut
in prȩteritis: Ita etiã in nr̃is
dieb. Non desunt ueritatis
inimici: Qui intra catholicã
eccłam mouere audeant
bella ciuilia. ut in consensũ
impioꝵ dogmatũ: Imperi¬
tos quosq ducentes. glori¬
entur sibi ad crescere: quos
a xp̃i corpore potuerint
separare : Quid enĩ tam
aduersatur ꝓphetis. tam
repugnat euangeliis. tam
deniq est apostolicis re¬
belle doctrinis. quã in dño

Expanded text:
I. Continendum ergo est a cibis, sed multo magis ab erroribus jejunandum: ut mens nulli carnali dedita voluptati, nullius sit captiva mendacii: quia sicut in praeteritis, 356 ita etiam in nostris diebus non desunt veritatis inimici qui intra catholicam Ecclesiam movere audeant bella civilia, ut in consensum impiorum dogmatum imperitos quosque ducentes, sibi glorientur accrescere quos a Christi corpore potuerint separare. Quid enim tam adversatur prophetis, tam repugnat Evangeliis, tam denique est apostolicis rebelle doctrinis, quam in Domino