comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
festina. ut neglegens in
aliquo uideri ñ ualeas:
Siquid uͦ de quocũq clerico
ad aures tuas puenerit. qđ
de iuste possit offendere
facile ñcredas. nec ad uin¬
dictã te res accendat in¬
cognita Sed p̾sentib ec¬
clesiȩ tuę seniorib diligen¬
t̃ si est ueritas pscrutandũ:
& tunc si qͣlitas rei poposce¬
rit. canonica districtio cul¬
pã feriat delinq̃ntis. Flȩc
itaq om̃a sic sollicite ac
mansuete studi tui sit
custodire. quatinꝰ nec tu
ꝑmissionis tuȩ uideariꝰ im¬
memor extitisse. nec illi ui¬
ftã c̃tra te occasionẽ inue¬
nire ualeant murmutan
sano post pauca: Cognouimꝰ
de reditib eccłȩ nouit̃ ad¬
quisitis. canonicã dispositi¬
onẽ quartarũ minime ꝓ¬
uenire. se ep̃os locorũ tantũ¬
mͦ distribuere quartã anti¬
quoꝵ redituũ. nc̃ uͦ q̃sita suiᷤ
usib retinere Quã obrẽ pͣuã
sub introductãq c̃su&udinẽ

Expanded text:
festina, ut negligens in aliquo videri non valeas. Si quid vero de quocumque clerico ad aures tuas pervenerit, quod te juste possit offendere, facile non credas, nec ad vindictam te res accendat incognita; sed, praesentibus ecclesiae tuae senioribus, diligenter est veritas perscrutanda, et tunc si qualitas rei poposcerit, canonica districtio culpas feriat delinquentis. Haec itaque omnia sic sollicite ac mansuete studii tui sit custodire, quatenus nec tu promissionis tuae videaris immemor exstitisse, nec illi justam contra te occasionem invenire valeant murmurandopo, post pauca: « Cognovimus de reditibus Ecclesiae noviter acquisitis canonicam dispositionem quartarum minime provenire, sed episcopos locorum tantummodo distribuere quartam antiquorum redituum, nunc vero quaesita suis usibus retinere. Quamobrem pravam subintroductam consuetud
Abbreviated transcription (Latin):
cesim c̃cedens. centũ solidos
de neapolitana ȩccła &
unũ puerulũ orfanũ qͣlẽ
ipse de familia eiꝰdẽ ȩccłe
uoluiss& dari precepit:

Expanded text:
cesim concedens, centum solidos de Neapolitana ecclesia, et unum puerulum orphanum, qualem ipse de familia ejusdem ecclesiae voluisset, dari praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
exacti st̃ Qđ ideo factũ ẽ qr
eiꝰ substantia ad debitũ eccłe
cient̃ refarciri. Uolumus
quingentos uii solidos eisdẽ
rusticis sine aliqͣ imminu¬
tione restitui: ne in duplo
uideant᷑ exacti Si aut̃ supͣ
solidi de reb theodosin re¬
manen
qͦs apud te diceris hab̾e uolumꝰ
ut filiȩ eiꝰ reddant᷑: ut res
suas qͣs inpignore dederat re¬
ciꝑe debeat. cui etiã bautiola ⁊ p¬
patris sui restitui uolumus:

Expanded text:
exacti sint. Quod ideo factum est, quia exacti sint. Quod ideo factum est, quia ejus substantia ad debitum Ecclescienter resarciri, volumus quingentos septem solidos eisdem rusticis sine aliqua imminutione restitui, ne in duplo videantur exacti. Si autem suprdraginta solidi de rebus Theodosii remanent, quos et apud te diceris habere, volumus ut filiae ejus reddantur, ut res suas, quas in pignore dederat, recipere debeat. Cui etiam batiolam patris sui restitui volumus
Abbreviated transcription (Latin):
da accipiant : sed tam̃ ita ut
in eoꝵ utilitate ꝓficiat. qr
nos sacculũ eccłȩ exlucris
turpib nolumꝰ in quinari:
Iubemꝰ etiã ut hoc exꝑientia
fiant: Ne dũ cõmodũ querti
c̃ductores freq̃nt̃ immutent̃
Ex qͣ mutatione qͥd aliud agit᷑:
nͥ ut eccłastica p̃dia nũquã
colant᷑ sed & ipsa etiã libel¬
latica ꝓut sũma pensionis
fuerit moderent᷑. Res. cellas
& cellaria: ñ pluꝰ de mas¬
sis eccłȩ te acciꝑe uolumus.
nͥ qͣntũ c̃su&udo ẽ Tua aut̃
q̃ cõparari iussimꝰ. ab extra¬
neis cõparent᷑: fuenit autẽ
ad nos tres libras auri petro
ẽductori de subpatriana
iniuste ablatas De qͣ causa
fantiũ defensorẽ subtilit̾ re¬
quirere: & si manifeste in¬
iuste & incõpetent̃ ablatȩ
st̃. sine aliqͣ tarditate restitue
Cognouimꝰ etiã rusticos burda¬
tionẽ. qͣm iã ab eis exactam
theodosius minime ꝑsoluit
Iterũ dedisse: ita ut in duplo

Expanded text:
is accipiant, sed tamen ita ut is accipiant, sed tamen ita ut in eorum utilitatem proficiant, quia nos sacculum Ecclesiae ex lucris turpibus nolumus inquinari. Jubemus etiam ut hoc experientia fiant; ne dum commodum quaeritur, conductores frequenter mutentur, ex qua mutatione quid aliud agitur, nisi ut ecclesiastica praedia nunquam colantur? Sed et ipsa etiam libellatica, prout summa pensionis fuerit, moderentur. Per cellas et cellaria non plus de massis Ecclesiae te accipere volumus, nisi quantum consuetudo est, tua autem quae comparari jussimus, ab extraneis comparentur. Pervenit autem ad nos tres libras auri Petro conductori de Subpatriana injuste ablatas: de qua causa Fantinum defensorem subtiliter require; et si manifeste, injuste, et incompetenter ablatae sunt sine aliqua tarditate restitue. Cognovimus etiam rusticos burdationem quam jam ab eis exactam Theodosius minime persolverat iterum dedisse, ita ut in duplo
Abbreviated transcription (Latin):
ualeant: ꝑsonȩ eligant᷑ cau¬
te qͥb parentũ eoꝵ retradi
debeant ad custodiendum:¬
Cognouimꝰ etiã qđ siqͥs ex fami¬
lia culpã fecerit. ñ in ipso
sed in eiꝰ substantia uindicat᷑.
De qͣre p̃cipimꝰ. ut qͥsqͥs culpã
fecerit. in ipso qͥdẽ ut dignũ
ẽ. uindicet᷑. a cõmodo autẽ
om̃imodo abstineat᷑: Nisi for¬
te parũ aliqͥd qđ in usu exe¬
cutoris qͥ ad eũ transmissus
fuerit. ꝓficere possit: Cogno¬
uimꝰ etiã qr qͦtiens ẽductor
aliqͥd colono suo in iuste ab¬
stulerit. hoc qͥdẽ a c̃ductore
exigit᷑ sed ei ñ reddit᷑ a quo
ablatũ ẽ: De qͣre p̃cipimꝰ. ut
qͥcqͥd uiolent̃ cuilib& exfa¬
milia ablatũ fuerit. ipsi re¬
stituat᷑ cui ablatũ ẽ: & uti¬
litati nr̃ȩ ñ ꝓficiat: ne nos
ipsi auctores uiolentiȩ esse
uideam᷑ Pret̾ea uolumꝰ ut si
qͣndo eos qͥ st̃ in obseqͥo experi¬
entie tuȩ in aliqͥb causis quȩ
st̃ extra patrimoniũ trans¬

Expanded text:
valeant, personae eligantur cauvaleant, personae eligantur cautae quibus parentum eorum res tradi debeant ad custodiendumCognovimus etiam quod si quis ex familia culpam fecerit, non in ipso, sed in ejus substantia vindicatur. De qua re praecipimus ut quisquis culpam fecerit, in ipso quidem, ut dignum est, vindicetur, a commodo autem ejus omnino abstineatur, nisi forte parum aliquid, quod in usum exsecutoris qui ad eum transmissus fuerit proficere possit. « Cognovimus etiam quia quoties conductor aliquid a colono suo injuste abstulerit, hoc quidem a conductore exigitur, sed ei non redditur a quo ablatum est. De qua re praecipimus ut 74 quidquid violenter cuilibet ex familia ablatum fuerit, ipsi restituatur cui ablatum est, et utilitati nostrae non proficiat, ne nos ipsi auctores esse violentiae ideamur. Praeterea volumus ut si quando eos qui in obsequio sunt experientiae tuae in aliquibus causis quae fiunt extra patrimonium trans
Abbreviated transcription (Latin):
in tẽpore coangustant᷑. qđ eiꝰ
pꝰmodũ sufficere in inferendũ
& hoc eis minime sufficiat:
ꝑuenit etiã ad nos qđ de nup¬
tus rusticoꝵ immodęrata cõ¬
moda accipiant᷑. De qͥb p̃cipi¬
mꝰ. ut om̃e cõmodũ nuptiarũ
uniꝰ solidi sũma nullatenꝰ ex¬
cedat. Siqui st̃ pauꝑes. etiã
minꝰ dare debent: Siqͥ autẽ
diuites : p̃fati solidi sũmam
nullatenꝰ transgrediantur:
Qđ nuptiale cõmodũ nulla¬
tenꝰ uolumꝰ in nr̃a ratione
redigi: sed utilitate ẽductoꝵ
ꝓficere Cognouimꝰ etiã qđ
quibdã c̃ductorib morien¬
tib parentes sui ñ ꝑmittunt᷑
succeđe. sed res eoꝵ ad usus
eccłȩ ꝑtrahunt᷑: De qͣre diffi¬
nimꝰ. ut parentes morientiũ
qđ in possessione ȩccłȩ deguñt.
heredes eis succedere debeant:
ne aliqͥd de substantia mori¬
entiũ Subtrahatur Si uͦ filioᷤᷤ
paruulos aliquis reliquerit.
quousq ad ȩtatẽ ueniant.
ut substantiã suã regere

Expanded text:
in tempore coangustantur, quod eis postmodum sufficere poterat in inferendum, hoc eis minime sufficiat. « Pervenit etiam ad nos quod de nuptiis rusticorum immoderata commoda percipiantur. De quibus praecipimus ut omne commodum nuptiarum unius solidi summam nullatenus excedat. Si qui sunt pauperes, etiam minus dare debent. Si qui autem divites, praefati solidi summam nullatenus transgrediantur. Quod nuptiale commodum nullatenus volumus in nostra ratione redigi, sed utilitati conductorum proficere. « Cognovimus etiam quod, quibusdam conductoribus morientibus, parentes sui non permittuntur succedere, sed res eorum ad usus Ecclesiae pertrahuntur. De qua re definimus ut parentes morientium qui in possessione Ecclesiae degunt haeredes eis succedere debeant, nec aliquid de substantia morientium subtrahatur. Si vero filios parvulos aliquis reliquerit, quousque ad aetatem talem veniant ut substantiam suam regere
Abbreviated transcription (Latin):
Quia gͦ ñ potest quẽquã ab epi¬
scopatꝰ gradu. nisi iustis ex
causis concors sac̾dotũ sub¬
mouere sententia: hortam᷑
fr̃nitatẽ ur̃am. ut prefatũ
uirũ ex eodẽ in quo detrusũ
est eici faciatis exilio. causãq
ciꝰ ep̃ali disceptatione ꝑquiri.
& si inhis in quib accusatꝰ ẽ
canonica fuerit ꝓbatione
conuictꝰ canonica ꝓculdubio
ẽ ultione plectendus Qđ si
alias quã de eo estimatũ ẽ
sẏnodali fuerit inqͥsitione
cõꝑtũ. necesse ẽ ut & crimina¬
tores iusti districtionẽ iuris
exhorreant. & in criminatis
innocentie suȩ seruent᷑ illi¬
bata suffragia : Executionẽ
uͦ ante fati negotii Antonino
subdiacono nr̃o ex nr̃a p̃cepti¬
one mandauimꝰ qͣtinꝰ eiꝰ in¬
placita decernant᷑. & decreta
iuuante dño mancipentur
effectu: Itẽ Constantino ep̃o
mediolanensi. Relictis epłis
quas ad nos ꝑMlarinũ latorẽ
p̃sentiũ transmisistis. gratam
nob sollicitudinẽ ur̃am fuisse
ꝑtulistis Sed qͣlis fuit in re

Expanded text:
Quia ergo non potest quemquam episcopatus gradu, nisi justis ex causis, concors sacerdotum summovere sententia, hortamur fraternitatem vestram ut praefatum virum ex eodem in quo detrusus est ejici faciatis exsilio, causamque ejus episcopali disceptatione perquiri. Et si in his in quibus accusatus est canonica fuerit probatione convictus, canonica procul dubio est ultione plectendus. Quod si alias quam de eo aestimatum est synodali fuerit inquisitione compertum, necesse est ut et criminatores justi districtionem juris exhorreant, et incriminato innocentiae suae serventur illibata suffragia. Exsecutionem vero ante fati negotii Antonino subdiacono nostro ex nostra praeceptione mandavimus, quatenus ejus inplacita decernantur, et decreta, juvante Domino, mancipentur effectui. » Item Constantio, episcopo Mediolanensi: « Relectis epistolis quas ad nos per Marinianum latorem aesentium transmisistis, gratam nobis sollicitudinem vestram fuisse pertulistis. Sed qualis fuit in re
Abbreviated transcription (Latin):
digiti auricularis san¬
guine cruentatã inue¬
nit. ac mulieri dixit:
Disce in quã ueritati uel
modo iam credere con¬
testanti: Panis quẽ ego
do caro mea ẽ. & sangui
meus uere est potus :
Sed̾ prescius conditor nr
infirmitatis nr̃ȩ ea po¬
ex nichilo. & corpus sibi
ex carne semꝑ uirginis
operante sc̃o sp̃u fabri¬
cauit : Panẽ & uinũ aqua
mixtũ manente ꝓpria
specie in carnẽ & San¬
guinẽ suũ ad catholicã
precẽ obreparationem
nr̃am sp̃s sui scĩficatione
conuertit: Indeq uniuer¬
sos iussit diuinam
precari potentiã. ut in
formã pristinã sacro¬
sc̃m reformaret myste¬
riũ. quatinꝰ mulieri ad
sumendũ fuiss&̃r possibi¬
le quod & factum est
Unde sȩpe fata mulier
plurimũ in scã religione
ac fide ꝓficiens: partici

Expanded text:
digiti auricularis sanguine cruentatam invenit, et mulieri dixit: Disce, inquam, veritati vel modo jam credere contestanti: Panis quem ego do, caro mea est, et sanguis meus vere est potus . Sed praescius Conditor noster infirmitatis nostrae, ea poex nihilo, et corpus sibi ex carne semper Virginis, operante sancto Spiritu, fabricavit, panem et vinum aqua mistum, manente propria specie in carnem et sanguinem suum ad catholicam precem ob reparationem nostram Spiritus sui sanctificatione convertit. Indeque universos jussit divinam precari potentiam ut in formam pristinam sacrosanctum reformaret mysterium; quatenus mulieri ad sumendum fuisset possibile, quod et factum est. Unde saepefata mulier plurimum in sacra religione ac fide proficiens, partici
Abbreviated transcription (Latin):
repperit. eiꝰ pͣuitas excreuit
& qđ priꝰ latuit in deside¬
rio cogitationis post effe¬
ctu pͣue actionis excreuit.
Nã oblita dñici timoris obłi
uno priꝰ ardore conũsȩ st̃
sed non om̃s in uno eodẽq
studio ꝑmanser̃. Quia iuxta

Expanded text:
reperit, ejus pravitas excrevit, et quod prius latuit in desiderio cogitationis, hoc post effectu pravae actionis exercuit. Nam oblita dominici timoris, obliuno prius ardore conversae sunt, sed non in uno eodemque studio permanserunt, quia juxta
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ sũmã ne uidelicet fasti¬
diatꝰ transiliar ego transferre
diffugio: meiq lectoris oculũ
ad illius uenerandi scrinis
plenitudinẽ cuiꝰ ipse pęne
in cunctis auctoritatẽ papa
largiente secutꝰ sũ retrans

Expanded text:
um summam, ne videlicet fastiditus transiliar, ego transferre diffugio, meique lectoris oculum ad illius venerandi scrinii plenitudinem, cujus ipse pene in cunctis auctoritatem, papa largiente, secutus sum, trans
Abbreviated transcription (Latin):
gli uocarentur. At ille:
Bene inquit: Nam &
angelicã habent faciẽ :¬
& tales angelorum in
cęlis dec& esse cohexe¬
des. Quod habe inquit
nomen ipsa ꝓuincia.
de qua isti sunt alla¬
d: Responsũ est quia
deiri uocarentur. idest
ꝓuinciales At ille
Bene inquit dẽiri: de
ira eruti. & ad miseri¬
cordiã xp̃i uocati Rex
ait ꝓuinciȩ illius quo¬
modo uocat᷑ : Responsũ
est qđ elẽ uocaretur:

Expanded text:
gli vocarentur. At ille: Bene, inquit, nam et angelicam habent faciem, et tales angelorum in coelis decet esse cohaeredes. Quod habet, inquit, nomen illa provincia, de qua isti sunt allati? Responsum est, quia Deiri vocarentur iidem provinciales. At ille: Bene, inquit, Deiri, de ira eruti, et ad misericordiam Christi vocati. Rex, ait, provinciae illius quomodo vocatur? Responsum est quod Alle vocaretur
Abbreviated transcription (Latin):
sui c̃sideratione uehem̃t᷑ ñ
arserit. cũ ipso se habere ñ
dubitet portionẽ: a quo priꝰ
hoc piaculare flagitium
sũpsit exordium:
euitande symoniace heresi
crimina. pestiferȩ negotia¬
tionis munera pastellaticũ
callida uocitare. ac huius¬
modi mutato nomine suae
cupiditates auaritiã uelle
c̃tegere. prudentissimꝰ doctor
GREGORIUS sententiã quã in
primodio sui pontificatus
corã sẏnodo ꝓmulgauerat.
iterato ꝓtulit dicens. Anti¬
quã patrũ regulã sequens
nulli umquã de ordinatio¬
nib accipiendũ eẽ c̃stituo.
neq ex latione pallii: Neq
extraditione chartarũ. neq
ex ea quã noua ꝑ ambitionẽ
simulatio inuenit appella¬
tione pastelli Quia enĩ in
ordinando ep̃o.pontifex ma¬
nũ ponit: euangłicã uͦ lecti¬
onẽ minister legit. ẽfirma¬
tionis aut̃ eiꝰ epłam notari
deb& in ordinatione eiꝰ uo¬
cẽ suã uł calamũ uenunda¬
re: Ero ordinatione gͦ uł usu
pallii. seu chartis atq pa¬

Expanded text:
sui consideratione vehementer non arserit, cum ipso se habere non dubitet portionem, a quo prius hoc piaculare flagitium sumpsit exordium. evitanda simoniacae haeresis crimina, pestiferae negotiationis munera pastellaticum callide vocitare, ac hujusmodi mutato nomine, suae cupiditatis avaritiam velle contegere, prudentissimus doctor Gregorius sententiam, quam in primordio sui pontificatus coram synodo promulgaverat, iterato protulit, dicens: « Antiquam Patrum regulam sequens, nulli unquam quidquam de ordinationibus accipiendum esse constituo: neque ex datione Pallii, neque ex traditione chartarum, neque ex ea, quam nova per ambitionem simulatio invenit, appellatione pastelli. Quia enim in ordinando episcopo pontifex manum imponit, Evangelii vero lectionem minister legit, confirmationis autem ejus epistolam notarius debet in ordinatione ejus vocem suam, vel calamum venundare. Pro ordinatione ergo, vel usu pallii, seu chartis, atque pa
Abbreviated transcription (Latin):
Reccłam ergo suã quã sibi
salutari adquisiuerat san¬
guine. sp̃s sui illustrauit
aduentũ: ut mundi aduer¬
sis interim exercenda. in¬
uincibili sp̃s scĩ conforta¬
retur armatura Fundata
igitur supra petrã fidei dif¬
funditur ꝑclimata totius

Expanded text:
esiam ergo suam quam sibi salutari acquisierat sanguine Spiritus sui illustravit adventu, ut mundi adversis interim exercenda, invisibili Spiritus sancti confortaretur armatura. Fundata igitur supra petram fidei diffunditur per climata totius
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ fide & ueneratione aquã
a filia sua allatã insuꝑ ipsa su¬
spirante crucis uexillo signatã
accepit: de qua fomentans sibi
oculos. paululũ cernere coepit:
Cũq hoc bis terq feciss&. lumeni
amissũ pristinũq recepit:
Contigit aut̃. ut cũ duab puel¬
lis multũ a se seniorib ad con¬
secrandũ scõ uilico ep̃o trade¬
retur: Quȩ cũ iuxta numerũ
annoꝵ ad consecrandũ offer¬
rent᷑ : ut cõperit diuinitꝰ prȩ¬
dictus pontifex genouefam
uirginib quȩ illi p̃ponebant᷑
multo sublimiore ait Illa
quȩ post tergũ sequitur ante¬
ponat᷑ : qm̃ hȩc cęlitꝰ iã est scĩfi¬
cationẽ adepta: Sic itaq bene¬
dictionẽ consecutȩ : ab obtutu
pontificis discesserunt: Paren¬
tib defunctis: arcersita a matre

Expanded text:
 cum fide et veneratione aquam a filia sua allata, insuper ipsa sperante, ab ea crucis vexillo signata accepit, de qua fumentans sibi oculos, paululum cernere cepit. Cumque hoc bis terque fecisset, lumen amissum pristinumque recepit. 8. Contigit autem, ut cum duabus puellis multum a se senioribus ad consecrandum sancto Vilico episcopo traderetur. Que cum iuxta numerum annorum ad consecrandum offerentur, ut conperit divinitus praedictus pontifex Genovefa, virginibus que illi proponebantur multum sublimiores ait: 'Illa que postergum sequitur anteponatur, quoniam haec celitus iam est sanctificationem adepta'. Sic itaque benedictionem consecute, ab obtutu pontificis discesserunt. 9. Parentibus defunctis, arcessita a matre
Abbreviated transcription (Latin):
me ds O ftulta inuentio:
Et quid nunc: Et non exau¬
ditus iam recedis a dño.
& recessisti a prece: Aut
non uides ꝑseuerantiã mu-¬
lieris chananeae quomodo

Expanded text:
eus. O stulta inventio! et quid nunc, quia nos es exauditus, jam recedis a Domino, et desistis a prece? aut non vides perseverantiam mulieris Chananaeae, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtegat. & ur̃i laboris fructũ
in ȩt̾na m patria uidere
c̃cedat: qͣtinꝰ & si uob̾cũ la¬
borare nequeo. simul in
gaudio retributionis inue

Expanded text:
tegat, et vestri laboris fructum in aeterna me patria videre concedat, quatenus et si vobiscum laborare nequeo, simul in gaudio retributionis inve
Abbreviated transcription (Latin):
remeauit remigiũ. fcõq sͥ balneo
lotꝰ et tons̃ ẽ: utpote imminẽtem
tanti prĩs sollempnitatẽ in crasti¬
no celebraturꝰ. tnͣfferre disponebat
tam preciose gemie uenerabile
pignus. Et preparata sͥ qͣdam do¬
mo contigua ecclł̃ie. illic secretum
remorandi expetiit: qr metuebat
ad publicũ procedere. ad sepulchiũ
enim bĩssimi remigii ex toto orbe
excita canta hõmũ confluebat nu¬
merositas. ut intͦeuntib spaciosi
templi uic sufficeret capacitas.
ad uolabant enĩ tam ex iucius
qmͣ ex longinquis regionib pro

Expanded text:
eavit Remigium; factoque sibi balneo, lotus est et tonsus, utpote qui imminentem tanti Patris solemnitatem in crastino celebraturus, transferre disponebat tam pretiosae gemmae venerabile pignus, et praeparata sibi quadam domo contigua ecclesiae, illic secretum remorandi expetiit, quia metuebat ad publicum procedere. Ad sepulcrum enim sancti, quasi ex toto orbe excita tanta hominum confluebat numerositas, ut introeuntibus spatiosi templi vix sufficeret capacitas. Advolabant enim tam ex vicinis quam ex longinquis regionibus pro
Abbreviated transcription (Latin):
ore predicabant. signoꝵ
efficacia confirmarent:
Vnde factũ est ut paucis
elabentib annis. etiam
ceteri insulȩ ipsius re¬
ges cũ his qui eis erant
Subiecti. ad xp̃i dñi fidẽ
accederent: De cuius gen¬
tis conuersione simul &
miraculoꝵ ꝓdigiis quȩ
ibidẽ fiebant. ita beatũ
Gregorius in libris mora
lingua brittannie quȩ
nichil aliud nouerat
quã barbarũ frendere.
iam dudũ in diuinis lau¬
dib hebrea cepit uerba
resonare. Ecce quondã
tumidus iã substratus
scõrũ pedib seruit oceanꝰ.
Eiusq barbaros motus. qͥs
terreni principes edoma¬
re ferro nequiuerant :

Expanded text:
ore praedicabant, signorum efficacia confirmarent. Unde factum est ut paucis elabentibus annis, etiam caeteri insulae ipsius reges, cum his qui eis erant subjecti, ad Christi Domini fidem accederent. De cujus gentis conversione simul et miraculorum prodigiis, quae ibidem fiebant, ita beatus Gregorius in libris Morallingua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraea coepresonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant
Abbreviated transcription (Latin):
nussarum sacra meadem cdie me¬
morat celebraturum. festum
uero gloriosi prĩs remigii precio¬
si corporis eius eleuatiomi et sub¬
sequentem basilice consecrationi
cet̾os deinde tres sinodi depucat
celebratõni. Quib auditis ad su¬
um cenobiũ rediit abbas suaq

Expanded text:
missarum sacra in eadem die memorat celebraturum; festum vero gloriosi Patris Remigii, pretiosi corporis ejus elevationi, et subsequentem basilicae consecrationi, caeteros deinde tres synodi deputat celebrationi. Quibus auditis, ad suum coenobium rediit abbas, suaq
Abbreviated transcription (Latin):
digna se ut deputauimus
satisfactione purgauit. red¬
ditã tͥ gr̃am fr̃nȩ caritatis
intellige. atq in nr̃o te re¬
ceptũ consortio gratulare:
Quia sic̃ ꝑseuerantib inculpa
districtos. ita resipiscentib
cõmunionẽ se recepisse cogno¬
scit. ꝑsonã ad nos transmit¬
tat. q̃ palliũ tͥ deferendum

Expanded text:
digna se, ut deputavimus, satisfactione purgavit, redditam tibi gratiam fraternae charitatis intellige, atque in nostro te receptum consortio gratulare, quia sicut perseverantibus in culpa districtos, ita resipiscentibuscommunionem se reparasse cognoscit, personam ad nos transmittat, quae pallium tibi deferen
Abbreviated transcription (Latin):
dispendio fecerã: Deinde cor¬
rupta pace. de roma ciuitate
milites ablati st̃ Et qͥdẽ alii
abhostib occisi. alii uero
narniis & perusiȩ positi. &
ut perusia teneretur. roma
relicta ẽ Post hȩc plaga
grauior fuit. aduentus Agi¬
sulfi: lta ut oculis meis cer¬
nerẽ romanos more canũ
in collis funib ligatos. qͥ ad
frantiã ducebantur uenale̾.

Expanded text:
dispendio feceram. Deinde, cordispendio feceram. Deinde, corrupta pace, de Romana civitate milites ablati sunt. Et quidem alii ab hostibus eccisi, alii vero Narniis et Perusio positi; et ut Perusium teneretur, Roma relicta est. Post haec plaga gravior fuit adventus Agilulphi, ita ut oculis meis cernerem Romanos more canum in collis funibus ligatos, qui ad Franciam ducebantur venales.
Abbreviated transcription (Latin):
blica pͥncipes fuert̃. qͥ uerũ
dm̃ nescientes: deos ligneos
& lapideos colebant. & tam̃
eoꝵ Sac̃dotib honorẽ ma¬
ximũ tribuebant: Quid gͥ
re. dũ pagani ut p̃dixi pͥn¬
cipes honorẽ impendere sa¬
cerdotib nouerunt. qͥ dus
ligneis & lapideis seruieban:
Hlȩc gͦ pietati dominoꝵ. ñ ꝓ
me. Sed ꝓcunctis sac̃dotib
suggero: Ego enĩ peccator
homo su. & qr om̃ipotenti
dõ incessant̃ cotidie delinqͦ.
aliqͦd michi apud trem̃dũ
exam̃ ipsius ẽẽ remedium
suspicor. si incessantib coti¬
die plagis ferior: Et credo
qr eundẽ om̃ipotentẽ dñm.
tanto uob̃ amplius placatis.
qͣnto me ei male seruientẽ
districtȩ affligitis Multaᷤᷤ
enĩ iã plagas acceperã. &
suꝑuenientib dominorũ
iussionib inueni consolati¬
ones. qͣs ñ sperabã: Si possũ
has celeriter plagas enumero:
Primũ qđ mͥ pax absũpta est:
quã cũ langobardis in tuscia
positis sine ullo rei publice

Expanded text:
blica principes fuerunt, qui verum blica principes fuerunt, qui verum Deum nescientes, deos ligneos et lapideos colebant, et tamen eorum sacerdotibus honorem maximum tribuebant. Quid igire, dum pagani, ut praediximus, principes honorem impendere sacerdotibus noverunt, qui diis ligneis et lapideis serviebant? Haec ego pietati dominorum non pro me, sed pro cunctis sacerdotibus suggero. Ego enim peccator homo sum; et quia omnipotenti Deo incessanter quotidie delinquo, aliquod mihi apud tremendum examen illius esse remedium suspicor, si incessantibus quotidie plagis ferior. Et credo quia eumdem omnipotentem Dominum tanto vobis amplius placatis, quanto ei me male servientem districtius affligitis. Multas enim jam plagas acceperam, et, supervenientibus dominorum jussionibus, inveni consolationem quam non sperabam. Si possum, has celeriter plagas enumero. Primo quod mihi pax subducta est, quam cum Langobardis in Tuscia positis sine ullo reipublicae
Abbreviated transcription (Latin):
de eo qui adiuramentum
dedicendus ẽ : dicit᷑ Applica
illũ ad deos. uidelicet adsa¬
cerdotes: Et rursus scriptũ ẽ:
Diis ñ detrahes. scilic& sacer¬
dotibus: Et ꝓpħa ait Labia
sac̃dotis custodiunt scientiã.
& legẽ requirunt ex ore
Quid gͦmirũ si illos ur̃a pietas
dignet᷑ honorare. qͥb in suo
eloquio honorẽ tribuens:
eos aut angłos. aut deos ipse
etiã appellat dd: Eccłastica
qͦq testat᷑ hystoria. qr cũ
piȩ memoriȩ constantino
principi. scripto oblatȩ accu¬
sationes contra ep̃os fuisseñ.
libellos quidẽ accusationis
accepit. & eosdẽ qͥ accusati
fuerant ep̃os c̃uocarᷤ. in eoꝵ
ẽspectũ libellos qͦs acceꝑat
incendit diceis Uosdii estis.
A uero dõ constituti Ite &
int̃ uos causas ur̃as disponite.
qr dignũ ñ ẽ ut nos iudice¬
mus deos: In qua sententia
piȩ domine sibi magis ex
humilitate quã illis aliqͥd
p̃stitit ex reuerentia impensa:
Ante eũ qͥq pagani inre pu¬

Expanded text:
de eo qui ad juramentum de eo qui ad juramentum deducendus est dicitur: Applica illum ad deos , videlicet ad sacerdotes. Et rursum scriptum est: Diis non detrahes , scilicet sacerdotibus. Et propheta ait: Labia sacerdotis 133 custodiunt scientiam, et legem exquirent ex ore Quid ergo mirum, si illos vestra pietas dignetur honorare, quibus in suo eloquio honorem tribuens, eos aut angelos, aut deos ipse etiam appellat Deus? Aecclesiastica quoque testatur historia, quia cum piae memoriae Constantino principi scripto oblatae accusationes contra episcopos fuissent, libellos quidem accusationis accepit, et eosdem qui accusati fuerant episcopos convocans, in eorum conspectu libellos, quos acceperat, incendit, dicens: 'Vos dii estis, a vero Deo constituti. Ite et inter vos causas vestras disponite, quia dignum non est, ut nos iudicemus deos'. In qua sepie domine, sibi magis ex humilitate, quam illis aliquid praestitit ex reverentia impensa. Ante eum quippe pagani in repu
Abbreviated transcription (Latin):
Et nunc eis qui ẽẽ ad mediũ
uident᷑. plusꝗͣ meis assertio¬
nib credulitas impendit᷑:
Et qͥdẽ si t̾rȩ meȩ captiuitas
ꝑ cotidiana mom̃ta ñ excre¬
Sceret. de despectione mea
atq irrisione letꝰ tacerẽ:
Sed hoc me uehem̃t᷑ affligit.
qr unde ego crim̃ falsitatis
tolero: inde italia cotidie
ducit᷑ sub langobardoꝵ iugo
captiua: Dũq meis suggessionib
innullo credit᷑. uires hostium
inmanit̃ excrescunt: Hoc tam̃
puissimo domino suggero.
ut de me mala om̃a quelib&
existim& : De utilitate uͦ rei¬
publice. & causa ereptionis
italiȩ ñ qͥb lib& facile pias
aures p̾beat: sed plus reb quã
uerb credat Sacerdotib aut̃
ñ ext̾rena potestate. dñs ñr
citius indignet᷑: sed excellenti
c̃sideratione ꝓpt̾ eũ cuiꝰ serui
st̃ eis ita dominet᷑. ut etiã de¬
bitã reuerentiã impendat:
Nã indiuinis eloquiis sacer¬
dotes aliqͣndo dui. aliqͣndo
angłi uocant᷑: Et ꝑ moysen

Expanded text:
Et nunc eis, qui esse ad medium Et nunc eis, qui esse ad medium videntur, plusquam meis assertionibus credulitas impenditur. Et quidem si terrae meae captivitas per quotidiana momenta non excresceret, de despectione mea atque irrisione laetus tacerem. Sed hoc me vehementer affligit, quia unde ego crimen falsitatis tolero, inde Italia quotidie ducitur sub Langobardorum jugo captiva; dumque meis suggestionibus in nullo creditur, vires hostium immaniter excrescunt. Hoc tamen piissimo domino suggero, ut de me mala omnia quaelibet existimet; de utilitate vero reipublicae et causa ereptionis Italiae non quibuslibet facile pias aures praebeat, sed plus rebus quam verbis credat. Sacerdotibus autem non ex terrena potestate dominus noster citius indignetur, sed excellenti consideratione propter eum, cujus servi sunt, eis ita dominetur, ut etiam debitam reverentiam impendat. Nam in divinis eloquiis sacerdotes aliquando dii, aliquando angeli vocantur. Et per Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
simplicitas desit Ut gͦ seruo
suos ad cuncta eruditos effi¬
ceret. eẽ eos & simplices sic̃
colũbas. & prudentes ut ser¬
pentes uoluit Quatinꝰ in eis
serpentis astutia columbȩ
Ego igit᷑ qͥ in serenissimis domi¬
noꝵ iussionib ab Ariulfi astu¬
tia deceptꝰ. ñ adiuncta pru¬
dentia simplex denuntior.
constat ꝓcul dubio qr fatuu
appellor Qđ ita ẽẽ. ego quoq
ipse c̃fiteor Nã si hoc ur̃a
pietas taceat. causȩ clamarl:
Ego enĩ si fatuus ñ fuissẽ. ad
ista toleranda q̃ int̾ lango¬
bardoꝵ gladios hoc in loco
patior minime uenissem:
n ea aut̃ rẽ quã de Ariulfo
ꝑhibui : qr toto corde uenire
ad rẽ publicã paratꝰ fuit:
dũ michi ñ credit: etiã men¬
titꝰ ẽẽ rep̃hendor. Sed & si
sac̃dos ñ sũ: sco grauẽ esse
hanc iniuriã sacerdoti. ut
ueritati seruien. fallax cre¬
datur Et dudũ noui. qm
mordulfo plus ẽ creditũ ꝗͣ
mͥ. leoni amplius quã mͥ:

Expanded text:
simplicitas desit. Ut ergo servos simplicitas desit. Ut ergo servos suos ad cuncta eruditos efficeret, esse eos et simplices sicut columbas, et prudentes ut serpentes esse voluit, quatenus in eis et serpentis astutia columbae Ego igitur qui in serenissimis dominorum jussionibus ab Ariulphi astutia deceptus, non adjuncta prudentia simplex denuntior, constat proculdubio quia fatuus appellor, quod ita esse ego quoque ipse confiteor. Nam si hoc vestra pietas taceat, causae clamant. Ego enim, si fatuus non fuissem, ad ista toleranda quae inter Langobardorum gladios hoc in loco patior, minime venissem. In ea autem re quam de Ariulpho perhibui, quia toto corde venire ad rempublicam paratus fuit, dum mihi non creditur, etiam mentitus esse reprehendor. Sed etsi sacerdos non sum, scio gravem esse hanc injuriam sacerdoti, ut veritati serviens, fallax credatur. Et dudum novi quoniam Nordulpho plus est creditum quam mihi, Leoni amplius quam mihi.
Abbreviated transcription (Latin):
sua diuino iudicio incuui
nimirũ manu corda regũ
consistentia quocũq uolue¬
rit inclinantur. ñ caducis
humanis fauorib deputa¬
bat. uocei libera ẽtradicer¬
his eũ responsionib fregit:
deturpauit. atq ñ nulla
de futuro dĩ iudicio dis¬
serendo deterruit: In sere¬
nissimis in qͥt iussionib sui
dominoꝵ pietas. dũ me de
quibdã redarguere stu¬
duit. parcendo mͥ minime
peꝑcit: Nã in eis urbanȩ
simplicitatis uocabulo.
me fatuũ appellat In
scriptura & enĩ sacra cũ in
bona intelligentia simpli¬
citas ponit᷑ uigilant̃ sepe
prudentiȩ aut rectitudini
sociat᷑. Unde etiã de beato
lob scriptũ ẽ Erat uir sim¬
plex & rectꝰ Et beatꝰ apłs
plices in malo. & prudenteᷤ
in bono: Et ꝑsemet ipsã ue¬
ritas in euangelio admonet
diceis Estote prudenteᷤ sic̃
serpentes. & simplices sicut
colũbȩ. Esse ualde in utile
indicanꝰ. si aut simplicitati
prudentia. aut prudentiȩ

Expanded text:
suam divino judicio, in cujus suam divino judicio, in cujus nimirum manu corda regum consistentia , quocumque voluerit, inclinantur, non caducis humanis favoribus deputabat, voce libera contradicehis eum responsionibus fregit, deturpavit, atque nonnulla de futuro Dei judicio disserendo deterruit: « In serenissimis, inquit, jussionibus suis dominorum pietas, dum me de quibusdam redarguere studuit, parcendo mihi minime pepercit. Nam in eis urbanae simplicitatis vocabulo me fatuum appellat. In Scriptura etenim sacra cum in bona intelligentia simplicitas ponitur, vigilanter saepe prudentiae aut rectitudini sociatur. Unde etiam de beato Job scriptum est: Erat vir simplex et rectus . Et beatus Paulus plices in malo, et prudentes in bono . Et per semetipsam Veritas in Evangelio admonet, dicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae , esse valde inutile judicans, si aut simplicitati prudentia, aut prudentiae
Abbreviated transcription (Latin):
nos loci nr̃i uocauerit. multũ
tam̃ a nob petitto dulcissumi
atq excellentissimi filui
nr̃i dõni gallicini ex archi.
ut tẽperantius erga te age¬
exegit Cuius karissimam
uoluntatẽ. nec ꝑtulimus
nec potuimꝰ contristari:
Preterea cupidissimꝰ ac tena¬
cissimꝰ imꝑator qui c̃suetu¬
dinib antiqͥssimis datio¬
nũ. legionũ quoq milites
freq̃ntissime sicuti roma¬
noꝵ narrat hystoria de¬
fraudabat: cernes Grego¬
riũ ẽtra om̃s mundi stre¬
pitus augustalib defensi¬
onib quoꝵ suffragio ad
arcẽ pontificatꝰ hunc se
ꝓuexisse iactabat penit
negere. immo canonicis
auctoritatib scĩtatis ac
prudentiȩ suȩ uirtutibu
xp̃o ꝓpitio cunctis alta sa¬
pientib p̃ualere. ad odiũ
detractionẽq famȩ illius
magis magisq conũsus est.
liberalitatẽ pontificis quia
famelicis militib tã eccła¬
stica quã publica frum̃ta
diuiserat. subdolis assertio¬
nib rep̃henders: Cui Grego¬
rius ut pote qui ꝓuectionẽ

Expanded text:
ri vocaverit: multum tamen a nobis petitio dulcissimi atque excellentissimi filii nostri, domni Callinici exarchi, ut temperantius erga te ageexegit; cujus charissimam voluntatem, nec pertulimus, nec potuimus contristare. » 16. Praeterea cupidissimus ac tenacissimus imperator, qui consuetudinibus antiquissimis dationes, legionum quoque milites frequentissime, sicuti Romanorum narrat historia, defraudabat, cernens Gregorium contra omnes mundi strepitus, augustalibus defensionibus, quarum suffragio ad arcem pontificatus hunc se provexisse jactabat, penitus non egere: imo canonicis auctoritatibus, sanctitatis ac prudentiae suae virtutibus, Christo propitio, cunctis alta sapientibus praevalere: ad odium detractionemque famae illius magis magisque conversus est, liberalitatem pontificis, quia famelicis 132 militibus tam ecclesiastica quam publica frumenta diviserat, subdolis assertionibus reprehendens. Cui Gregorius, utpote qui provectionem
Abbreviated transcription (Latin):
se a suꝑbo uocabulo cõpe¬
sceret. & ꝑtinꝰ int̾ nos pax
fieret Iam̃ qua calliditate
a p̃dicto fr̃e nr̃o lohanne
factũ sit. suspicor minime
pensasti. Idcireo enĩ hoc ille
fec̃. ut audiret᷑ dõnꝰ imꝑa¬
tor. & ille in sua uanitate
confirmatꝰ eẽ uideret᷑. aut
noua me audiret᷑. & eiꝰ ani¬
mꝰ ẽtra me irritaret᷑ Sed
nos rectã uiã tenebimꝰ. ni¬
chil inhac causa aliud nisi
om̃ipotentẽ dm̃ metuenteᷤ.
Unde tua dilectio innullo
trepid&: Om̃a q̃ in hoc scło
uid& alta eẽ contra ueri¬
tatẽ. ꝓ ueritate despiciat:
in om̃ipotentis dĩ gr̃a atq
fidat. Uocẽ ueritatis reco¬
lat dicentis Maiorẽ qͥ in
uob̾ ẽ. quã qui in hoc mun¬
do Et in hac causa qͥcquid
agendũ ẽ. cũ sũma auctori¬
tate agat. Postquã enĩ de¬
fendi ab inimicoꝵ insidus
nullomodo possumꝰ postquã
ꝓamore reipublice. argentũ
aurũ. mancipia. uestesq ꝑdi

Expanded text:
se a superbo vocabulo compesceret, et protinus inter nos pax fieret. Tamen qua id calliditate a praedicto fratre nostro Joanne factum sit, suspicor, minime pensasti. Idcirco enim hoc ille fecit ut audiretur domnus imperator, et ille in sua vanitate confirmatus esse videretur, aut non a me audiretur, et ejus animus contra me irritaretur. Sed nos rectam viam tenebimus, nihil in hac causa aliud nisi omnipotentem Dominum metuentes. Unde tua dilectio in nullo trepidet. Omnia quae in hoc saeculo videt alta esse contra veritatem, pro veritate despiciat, in omnipotentis Dei gratia, atfidat. Vocem Veritatis recolat, dicentis: Major est qui in vobis est, quam qui in mundo ; et in hac causa quidquid agendum est, cum summa auctoritate agat. Postquam enim defendi ab inimicorum nullo modo possumus, postquam pro amore reipublicae argentum, aurum, mancipia, vestes perdi
Abbreviated transcription (Latin):
alterius magis qmͣ in sus tra¬
bem indens. frem̃ qmͣuis culpa¬
bilem in hest̾na synodo criminatꝰ
fuerat. eiusq ad dampnationẽ
et ip̃e merito dampnandꝰ aspira¬
uerat: non solũ se aboiectis cri¬
onem quicqmͣ proferre ualeat.
duni susceptum eius negocium
ꝑorare. et ad excusationẽ crimino¬
si in congrua quedam decerneret
ꝓponere inseparatum sibi suffra¬
gium uocis diumo sensit dene¬
gari numine. Proculdubio ma
eiꝰdẽ uirtꝰ enituit. potentia quia
olun dum adhuc pegrinaret᷑ in
t̾ris. arriam illiꝰ exmaniut:
molimina. Tunc enĩ hereticũ
aduersus catholicam fidẽ blaphe¬
mias delib̾antem garrire: ne cona¬
ta ꝑageret. sed potius resipiscendo
fidlis fieret. silentio condempna¬
uit: nunc autem iurum licet fi

Expanded text:
alterius magis quam in suis trabem videns fratrem quamvis culpabilem in hesterna synodo criminatus fuerat, ejusque ad damnationem et ipse merito damnandus aspiraverat, non solum se ab objectis onem quidquam proferre valeat, dum susceptum ejus negotium perorare, et ad excusationem criminosi incongrua quaedam decerneret proponere, insperato sibi suffragium vocis divino sensit denegari numine. Procul dubio Magejusdem virtutis enituit potentia, quam olim, dum adhuc peregrinaretur in terris, Ariani illius exinanivit molimina. Tunc enim haereticum adversus catholicam fidem blasphemias deliberantem garrire, ne conata perageret, sed potius resipiscendo fidelis fieret, silentio condemnavit nunc autem virum, licet fi
Abbreviated transcription (Latin):
Emenda illos mores notarii.
uide quid in lingua. quid
in actu. ep̃m deceat. Esto
totus purus fr̃ib tuis. non

Expanded text:
Emenda illos mores notarii. Vide quid in lingua, quid in actu episcopum deceat. Esto totus purus fratribus tuis. Non
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse eccłȩ: nec rauennates
clericos uł illic uł in romana
ciuitate tale aliquid cũ sua
conscientia p̾sũpsisse. nec si
tẽptatũ eẽt ex furtiua usur¬
patione sibi p̃iudiciũ gene¬
rare: Sed etiam si in qualib&
eccła hoc p̃sũptũ fuerit. as¬
serunt emendandũ: qđ ñ
concessione romani pontificiꝰ.
sed sola subreptione p̃sumit᷑:
Sed nos seruantes honorẽ frat̃¬
nitati tuȩ. licet contra uolun¬
tatẽ ante dicti cleri nr̃i. tam̃
primis diaconib ur̃is qđ nob̾
quidã testificati st̃. &iam
ante eis usos fuisse. in obseqͥo
dũ taxat tuo mappulis uti
ꝑmittimꝰ Alio aut̃ tẽpore.
uł alias ꝑsonas hoc agere
uehementissime ꝓhibemud¬
cupidissimꝰ molestissime fe¬
red ꝑ quoscũq poterat usũ
pallii sibi restitui magnoꝑe
flagitabat. Cui Gregorius
ita seribit: Frat̾nitatẽ ur̃am

Expanded text:
fuisse, nec Ravennates clericos vel illic vel in Romana civitate tale aliquid cum sua conscientia praesumpsisse, nec si tentatum esset ex furtiva usurpatione sibi praejudicium generari. Sed etiamsi in qualibet Ecclesia hoc praesumptum fuerit, asserunt emendandum, quod non concessione Romani pontificis, sed sola surreptione praesumitur. Sed nos servantes honorem fraternitati tuae, licet contra voluntatem ante dicti cleri nostri, tamen primis diaconibus vestris, quos nobis quidam testificati sunt etiam ante eis usos fuisse, in obsequio duntaxat tuo mappulis uti permittimus, alio autem tempore vel alias personas hoc agere vehementissime prohibemucupidissimus, molestissime ferens, per quoscunque poterat, usum pallii sibi restitui magnopere flagitabat. Cui Gregorius ita scripsit: « Fraternitatem
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: Conterat dñs deos gen-¬
tiũ Et continuo solita ẽ tri¬
poda ęrea uelut lutũ: Iunc
uidentes duo militis papias
& maurus cȩperunt clamare¬

Expanded text:
ixit: Conterat Dominus deos gentium. Et continuo soluta est tripoda aerea velut lutum. Quod videntes duo milites, Papias et Maurus, crediderunt Chr
Abbreviated transcription (Latin):
tuã terminos terrȩ: Quid
ysaias. quẽ seraphin ocu¬
lis suis respexit: Exurge
uirga de radice iesse. &¬
qui dominabitur om̃ib
gentib: & in eum fines
terrȩ sperabunt: Quid
lacob patriarcha dicit:
Non deficiet princeps de
dominator: donec ueni¬
at cui destinatũ ẽ: &

Expanded text:
tuam terminos terrae . Quid Esaïas, qui seraphin oculis suis respexit? Exsurget virga de radice Jesse, ominatur omnibus, et in eum fines terrae sperabunt . Quid Jacob patriarcha dicit? Non deficiet princeps ex dominator, donec veniat, cui destinatum e
Abbreviated transcription (Latin):
te prerogauerit suõr grã
numeriur. qñ reddens
singulis sccundũ opeca
cor: clectos ni regnunt
prĩs sui perducet. repro¬
bos autẽ ciun dyabolo ĩ
ignẽ reiciet sempit̾num.
Et pulchre dicitur quia
filius hominis uentur
est ui gla prĩs sui: filius
quippe hominis ingla
dei prĩs uenturus ẽ: qͥa
qui ui homuris natura
minor ẽ patre: ip̃e in di¬
uinitate unius eiusdẽ¬
qz est gl̾e cum pr̃e. Uerus
hono per omnia uerus
existens et de. Merito
autẽ letificat pios: meri¬
to terret contumaces qd̃
sequitur. Et tunc reddet
uniciuq secundũ opus
cius: quia qui nuĩc ope

Expanded text:
te praerogaverit suorum gratiam munerum, quando reddens singulis secundum opera eorum, electos in regnum Patris sui perducet, reprobos autem cum diabolo in ignem rejiciet sempiternum. Et pulchre dicitur quia Filius hominis venturus est in gloria Patris sui. Filius quippe hominis in gloria Dei Patris venturus est, quia qui in hominis natura minor est Patre, ipse in divinitate unius ejusdemque est gloriae cum Patre verus homo, per omnia verus existens et Deus. Merito autem laetificat pios, merito terret contumaces, quod sequitur. Et tunc reddet unicuique secundum opera ejus: quia qui nunc
Abbreviated transcription (Latin):
fert̃. absq ulla retractione ser¬
uire in monasterio om̃ipotenti
dño ꝑmittat᷑: ut ab humano
seruitio liber recedat. qͥ in di¬
petit seruitutẽ Si aut̃ & in
monachico habitu scdm patrũ
regulas in rep̃hensibilit̃ fuerit
conũsatus. post prefixa sacris
canonib tẽpora. licent̃ iã ad
qͦdlib& eccłasticũ officiũ ꝓ¬
ueat᷑. si tam̃ illis ñ fuit crimi¬
nib maculatꝰ. quȩ intestam̃to
ueteri morte multantur:
Sed & Gelasianũ codicẽ de mis¬
sarũ sollẽpniis multa subtra¬
hens pauca conũtens: ñ nulla
uͦ suꝑ adiciens: ꝓ exponendis
euangelicis lectionib in uniꝰ
libri uolumine coartauit:¬
& in canone apposuit: Diesq
nr̃os in tua pace dispone. atq

Expanded text:
ferunt, absque ulla retractione serferunt, absque ulla retractione servire in monasterio omnipotenti Domino permittatur, et ab humano serpetit servitutem. Si autem et in monachico habitu secundum Patrum regulas irreprehensibiliter fuerit conversatus, post praefixa sacris canonibus tempora, licenter jam ad quodlibet ecclesiasticum officium provehatur, si tamen illis non fuerit criminibus maculatus, quae in Testamento Veteri morte mulctantur. » 17. Sed, et Gelasianum Codicem de missarum solemniis, multa subtrahens, pauca convertens, nonnulla vero superadjiciens, pro exponendis evangelicis lectionibus in unius libri volumine coarctavit. In canone apposuit: « Diesque nostros in tua pace dispone, atq
Abbreviated transcription (Latin):
erũ dũ ad clericalẽ ꝓfessionẽ.
tã ec cłastica quã ex sexulari
qͦq militia. diũ̾sis occasionib
cotidie pene innumerabilis
multitudo conflueret: pastor
ad om̃a ꝓuidus. Neqͣquã eos
ad eccłastici dẽcoris officiũ.
sed ad capiendũ solũmodo
monachicũ ꝓpositũ. suscipien¬
dos eẽ censebat dicens Mul¬
tos ex ȩccłastica seu sȩculari
militia nouimꝰ ad om̃ipo¬
tentis dĩ seruitiũ festinare
ut abhumana seruitute
liberi. in diuino seruitio
uideantur familiarius con
timꝰ. om̃ib fugiendi eccła¬
stici uł scłaris iuris domi¬
niũ occasionẽ prebemꝰ. Si uͦ
festinantes ad om̃ipotentiᷤᷤ
dĩ seruitiũ. in caute retine¬
mus: illi inuenim᷑ negare
quȩdã . qͥ dedit om̃a Unde
necesse est ut qͥsqͥs ex iuris
eccłastici uł scłaris militiȩ
seruitute ad dĩ seruitium
conuerti desiderat. ꝓbet᷑ priꝰ
in laico habitu constitutus:
& si mores eiꝰ atq conuersatio
bono desiderio illiꝰ testimoniũ

Expanded text:
dum ad clericalem professionem tam ex ecclesiastica, quam ex saeculari quoque militia diversis occasionibus, quotidie pene innumerabilis multitudo conflueret, pastor ad omnia providus, nequaquam eos ad ecclesiastici decoris officium, sed ad capiendum solummodo monachicum propositum suscipiendos esse censebat, dicens: « Multos ex ecclesiastica seu saeculari militia novimus ad omnipotentis Dei servitium festinare, ut, ab humana servitute liberi, in divino servitio videantur familiarius in mtimus, omnibus fugiendi ecclesiastici vel saecularis juris dominium occasionem praebemus. Si vero festinantes ad omnipotentis Dei servitium incaute retinemus, illi invenimus negare quaedam, qui dedit omnia. Unde necesse est ut quisquis ex juris ecclesiastici vel saecularisd Dei servitium converti desiderat, probetur prius in laico habitu constitutus, et si mores illius atque conversatio bono desiderio illius testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
longius ꝓtrahens. potus se
xp̃o famuliturũ putaret.
si sub pretoris urbani ha¬
bitu modo specietenꝰ de
seruiret : cȩperunt multe
contra eũ eiꝰdẽ scłi curae
succrescere: ita ut ñ iam
sicut ꝓposuerat specie in

Expanded text:
longius protrahens, tutius se Christo famulaturum putaret, si sub praetoris urbani habitu mundo specie tenus serviret, coeperunt multa contra eum ex ejusdem saeculi cura succrescere; ita ut non jam, sicut proposuerat, specie
Abbreviated transcription (Latin):
imitabiles
fidei fundamentũ aderi¬
gendũ rudis adhuc ȩccłȩ
statũ pietas suꝑna magna¬
ficos atq industrios uiro
destinauit. Iugdunensib
F otinũ. arelatensib Prophi¬
mũ. narbõne Paulũ. tolõ¬
sȩ Saturninũ. aruernis
Astremoniũ. lemoui cinꝰ

Expanded text:
imitabiles. fidei fundamentum, ad erigendum rudis adhuc Ecclesiae statum, pietas superna magnificos atque industrios viros destinavit, Lugdunensibus Photinum, Arelatensibus Trophimum, Narbonae Paulum, Tolosae Saturninum, Arvernis Austremonium, Le
Abbreviated transcription (Latin):
ardor: & uix infemina
credibilis fortitudo Oblita
sexus & fragilitatis corporeȩ
int̃ tot milia monachorum
cũ puellis suis habitare cupi

Expanded text:
ardor 20 et uix in femina credibilis fortitudo! oblita sexus et fragilitatis corporeae inter tot milia monachorum cum puellis suis habitare cupi
Abbreviated transcription (Latin):
Eniq dominus papa aleu¬
choy urbe digressus iter ad
remensẽ urbẽ cducẽs arripuit et
in oportums locis singulis qͥbꝰq
noctib mansione accepta in ui¬
gilia festimtatis sc̃ĩ michaelis
ad curmelensem uillam uenit

Expanded text:
enique domnus papa, a Leuchorum urbe digressus, iter ad Remensem ducens urbem arripuit, et in opportunis locis, singulis quibusque noctibus mansione accepta, in vigilia festivitatis sancti Michaelis ad Curmolensem villam venit
Abbreviated transcription (Latin):
ualuimꝰ. Causas uͦ in quib
indicandũ eurasti om̃s sub¬
tilit̃ ꝑqͥrentes qͣlit̃ disposu¬
inferiꝰ agnosces: Cognouimꝰ
rusticos ȩccłȩ uehem̃t̃ in fru¬
m̃itoꝵ p̃tiis aggrauari: ita ut
instituta sũma eis in cõpara¬
tione habundantiȩ tẽpore
ñ seruet᷑ Et uolumꝰ ut iuxta
p̃tia publica om̃i tẽpore si¬
uenimꝰ. siue ampliꝰ frum̃ta
nascant᷑. in eis cõparationis
m̃sura teneatur Frum̃ta aut᷑
q̃ naufragio ꝑeunt. ꝑ om̃ia
uolumꝰ reputari: Ita tamen
ut a te neglegentia ad tran̾¬
mittendũ minime fiat. ne
dũ transmittendi tẽpꝰ negle¬
rusticis ȩccłȩ de sextanatici
aliquid accipiat᷑: & ad maio¬
rẽ modũ dare cõpellantur.
Unde p̃senti admonitionem
p̃cipimꝰ ut plusquã decem&
octo sextarioꝵ modii. nũꝗͣ
a rusticis eccłȩ frum̃ta dẽ¬
beant accipi: nisi forte si qͥd
ẽ qđ ante iuxta c̃suetudinẽ
suꝑ accipiunt. qđ minui ipsi

Expanded text:
valuimus. Causas vero in quibus valuimus. Causas vero in quibus indicandum curasti omnes subtiliter perquirentes, qualiter disposuinferius cognosces. Cognovimus rusticos Ecclesiae vehementer in frumentorum pretiis gravari, ita ut instituta summa eis in comparatione abundantiae tempore non servetur. Et volumus ut juxta pretia publica omni tempore, sive minus sive amplius frumenta nascantur, in eis comparationis mensura teneatur. Frumenta autem quae naufragio pereunt, per omnia volumus reputari; ita tamen ut a te negligentia ad transmittendum minime fiat, ne dum transmittendi tempus neglirusticis Ecclesiae de sextariaticis aliquid accipiatur, et ad majorem modium dare compellantur, senti admonitione praecipimus, ut plus quam decem et octo sextariorum modios nunquam a rusticis Ecclesiae frumenta debeant accipi. Nisi forte si quid est quod nautae juxta consuetudinem superaccipiunt, quod minui ipsi