comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui senilem dedisset in adolescentula ȩtate.
grauitatẽ. immaculataq uitã int̾ infirmas
tam lubricȩ carnis huiꝰ illecebras humanis
infudisset affectib. oculus tibifactus fons¬
bonoꝵ ẽ. Ui disti possessiones pupilloꝵ ñ
ad inuadendũ sed ad tuendum. & paternis
ingemiusti uiscerib. si quid aduertisti de.
minoris commodis eẽ neglectum. reppulisti
cum qui fines eius uolebat inuadere. iudica¬
sti pupillo. oculus tuus fons tibi fuit & ori¬
go iusticiȩ: Iudicasti iiduȩ: Sicut enim mala
dragina ñ dragna. sic malum iudicium ñ utiq
iudicium. Iudicasti gͦ sicut iustus & boñ iudex.
iudicasti usurpatorem impbum. qui maritali
auxilio destitutam. suam predam putaret.
miquitatẽ non passus es: Tulisti indefense op̃e.
quo aduita p̾sidio in offensa oꝑa castitatis exer-¬
cuit. nec auxilium querere maritale. com¬
pulsa est. Dicit tͥ dñs. uenite disputemꝰ.
quia iustificasti uiduam. oculus fons gratiȩ.

Expanded text:
qui senilem dedisset in adolescentula aetate qui senilem dedisset in adolescentula aetate gravitatem, immaculatamque vitam inter infirmas tam lubricae hujus carnis illecebras humanis infudisset affectibbonorum est. uidisti possessiones pupillorum non ad inuadendum, sed ad tuendum et paternis ingemuisti uisceribus, si quid aduertisti de minoris commodis esse neglectum, reppulisti eum qui fines eius nolebat inuadere, iudicasti pupillo: oculus tuus fons tibi fuit et origo iustitiae. iudicasti uiduae — sicut enim mala dragma non dragma, sic malum iudicium non utique iudicium —, iudicasti ergo sicut iustus et bonus iudex, uidisti usurpatorem inprobum, qui maritali auxilio destitutam suam praedam putaret, iniquitatem non passus es, tulisti indefensae opem, quo adiuta praesidio inoffensa opera castitatis exercuit nec auxilium quaerere maritale conpulsa est, dicit tibi dominus: \'uenite, disputemus, quia iustificasti uiduam\': oculus tuus fons gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
mum piscium congregauit: In sinistra nox
erat. in dextera diuini sermonis diuturna
cdaritudo fulgebat. Est & oculus uitulȩ.
quod ȩque ad peccatores refertur. quia sicut
uigi loro uitulȩ attrahunt iniquitates. ñ
disrumpentes neq abscid entes ꝓprium.s
longo trahentes fune peccatum. Indomita
enim uitula sero mansuescit & trahit lora. n
suscipit. quia impatiens ẽ tenendr. Et quo
diutius traxerit. eo ampluis impeditur.
Oculus quoq generationis aut fons genera-¬
tionis dicitur. quia ex oculoꝵ conspectu aut
bona aut aduersa generantur. Uidisti mu-¬
lieris pulchritudinẽ. laudasti artificis opus.
uenustatẽ nature: G eneratio fidei. deuotio¬
nis ẽ partus. Contentus fiusti formȩ deco.¬
re. non census ambitione. sumpsisti in uxo-¬
rem. genuisti filios liberalioris gr̃ȩ. oculus
tibi fuit generatio ꝓsperoꝵ Contemplatꝰ
e sacram puellam. pressit oculos tuos augu¬
stȩ reuerentia castitatis. p̾dicasti diim u̾m

Expanded text:
mum piscium congregauit. in sinistra nox mum piscium congregauit. in sinistra nox erat, in dextera diuini sermonis diurna claritudo fulgebat. Est et oculus uitulae, quod aeque ad peccatores refertur, quia sicut iugi loro uitulae dirumpentes neque abscindentes proprium, sed longo trahentes fune peccatum. Indomita enim vitula sero mansuescit, et trahit lora, non suscipit; quia impatiens est tenendi: et quo diutius traxerit, eo amplius impeditur. 6. Oculus quoque generationis, aut fons generationis dicitur; quia ex oculorum conspectu aut bona, aut adversa generantur. Vidisti mulieris pulchritudinem, laudasti artificis opus, venustatem 1171 naturae: generatio fidei, devotionis est partus. Contentus fuisti formae decore, non census ambitione, sumpsisti in uxorem, genuit filios liberalioris gratiae: oculus tibi fuit generatio prosperorum. Contemplatus es sacram puellam, pressit oculos tuos augustae reverentia castitatis: praedicasti Dominum Jesum,
Abbreviated transcription (Latin):
endi officio fungatur. tuum ẽ cauere quod
uideris. Deniq & oculus temptationis dr.
quia ꝑ oculum sepe temptamur. Oculuᷤs
mereticis laqueris amatoris. sed oculꝰ nichil
delinquit. Iãoq saluatoris sententia. ple¬
na iusticia ẽ dicentis. Q ui uiderit mulierem
ad concupiscendũ eam. iam adulterauit eñ
in corde suo. Non dixit. qui uiderit muli¬
aem sea ad concupiscendum uiderit. Oculũ
absoluit. mentẽ ligauit. Nec dixit adulte.¬
cauit cam in oculo. s in corde. In oculo uisꝰ
est: in corde. peccatum: Oculus edi qui ad
smuistrani ẽ. quod ea quȩ dextra sunt. pecca¬
tor uidere non possit: Sanctus autẽ dixit.
euidebam dñm in conspectu meo semꝑ. qm̃
a dextris ẽ michi ne cõmouear. Et petro
sco apło cum tota nocte nichil cepisset ut
legimꝰ in eugłio. a saluatore dictum esł:
ontte in dexteram partem retia naiuigii ltaq
frctus imꝑatis cȩlestib misit retia. & pluri¬

Expanded text:
endi officio fungatur, tuum est cauere quod endi officio fungatur, tuum est cauere quod uideris. Denique et oculus temptationis dicitur, quia per oculum saepe temptamur. oculus meretricis laqueus amatoris. sed oculus nihil delinquit ideoque saluatoris sententia plena iustitiae est dicentis: qui uiderit mulierem ad concupiscendum eam, iam adulterauit eam in corde suo. non dixit \'qui uiderit mulirem\', sed \'ad concupiscendum uiderit\'. oculum absoluit. mentem ligauit. nec dixit \'adulterauit eam in oculo\', sed ‛in corde\'. in oculo uisus est, in corde peccatum. Oculus haedi qui ad sinistram est, quod ea quae dextra sunt pecc-ator uidere non possit. sanctus autem dicit: prouidebam dominum in conspectu meo semper, quoniam a dextris mihi est, ne commouear. et Petro sancto apostolo, cum tota nocte nihil cepisset, ut legimus in euangelio, a saluatore dictum est: mitte in dexteram partem retia nauigii. itaque fretus imperatis caelestibus misit retia et pluri
Abbreviated transcription (Latin):
ricipit litcera sexta detima. Aiii: cuiꝰ inter¬
pretatio est oculus. siue fons.
CUPꝰ utitur uidendi mi¬
nere: Sed sepe uidemus
ea quȩ complacent. & scpe.
quȩ displicent. Nec in eo
est uel culpa uel ꝓbitas. pro eoꝵ
qualitate quȩ uiderit. Oculi ẽ enim offici¬
um. nuntiare quod uiderit. Est sane uel
offensa uelgr̃a. si delectetur suauib aut of¬
fendatur aduersis. Ido frequent᷑ oculus sup¬
plicioꝵ dicitur. oculus temptationis. oculi
edi. oculꝰ uitulȩ. oculus generationis. aut
fons generationis. Legimꝰ in eugłio. quia
baptirabat loħs in ȩnon: Enom. oculũ
supplicioꝵ ut dicitur interpr̃etati sunt.
Itaꝙ nemo uenit ad babtismũ. nisi qͥ desi¬
derat sibi ꝓpria peccata dimitti. quoꝵ sup¬
plicia corde. ꝓui do ꝑhorrescat. Itaq licet oru¬
lus supplicioꝵ dicatur: p̃uidentis ẽ tamen
supplicia non sustinentis. licet baptismum
penitentiȩ. habeat aliquam de supplicioꝵ
susceptione tolerantiam. Oculi est ut intu¬

Expanded text:
cipit littera sexta decima \'Ain\', cuius interpretatio est \'oculus\' siue \'fons\'. oculus utitur uidendi munere, sed saepe uidemus ea quae conplacent et saepe quae displicent, nec in eo oculi est uel culpa uel probitas pro eorum qualitate quae uiderit; oculi est enim officium nuntiare quod uiderit. est sane uel offensa uel gratia, si aut delectetur suauibus aut offendatur aduersis. ideo frequenter oculus suppliciorum dicitur, oculus temptationis, oculus haedi, oculus uitulae, oculus generationis aut fons generationis. Legimus in euangelio, quia baptizabat Iohannes in Aenon. Aenon oculum suppliciorum interpretati sunt. itaque nemo uenit ad baptismum nisi qui desiderat sibi propria peccata dimitti, quorum supplicia corde prouido perhorrescat. itaque licet oculus suppliciorum dicatur, praeuidentis est tamen supplicia, non sustinentis, licet baptismum paenitentiae habeat aliquam de suppliciorum susceptione tolerantiam. oculi est, ut intu
Abbreviated transcription (Latin):
muri filiȩ. syon deducant torrentes. flu¬
ant lacrimas die ac nocte. N oli dare. tibi
requiem. ñ sileat pupilla oculitur Oculi
gͥ qui torrentes deducunt lacrimis suis. ipsi
ductus aquarum descendunt hocẽ cumu¬
lantur. ut faciant eos suis augentes fletib
impetum exuudare torrentium. Sunt
runt oculimei. Sed ego in greto codice

Expanded text:
muri filiae Sion deducant torrentes, flumuri filiae Sion deducant torrentes, fluant lacrimas die ac nocte; noli dare tibi requiem, non sileat pupilla oculi tui. oculi igitur, qui torrentes deducunt lacrimis suis, ipsi ductus aquarum descendunt, hoc est cumulant, ut faciant eos suis augentes fletibus impetu exundare torrentium. Sunt t oculi mei. sed ego in Graeco codice
Abbreviated transcription (Latin):
eloquii. quo uis maior affluentie descen¬
dentis qmͣ ascendentis exprimitur. Ui¬
de rogo quid de usu uerba habeant. im¬
petum suum sermo ꝓphetitus ñ amittat.
licet usus ipse. scriptoꝵ sensui seruire ma-¬
iore decore consueuerit. Diuerse hoc
& sepe significauit. & ꝓ modo increm̾ta
semꝑ assumpsit. Dixit enim primo.
lauabo ꝑ singulas noctes lectum meum.
in lacrimis meum stratũ rigabo. Dixit
iterum. fuerunt mͥ lacrimȩ meȩ panis.
Dixit etiam. & potum meum cum fletu
miscebam. Hic addidit dicens. Oecursus
aquarũ descenderunt oculi mei. H oc secu-¬
tus in threnis ieremias affectum doloris
expressit. uim oculi descendentis imitatꝰ.
Sic enim habes. Defecerunt in lacrimas
oculi mei. O culi mei caligauerunt. Tan¬
qua descendunt oculi. qui deficiunt in
lacrimas. Et alibi. oculus ms absortꝰ ẽ
Sed plus est aqm lacrimis uincere. qm
oculos absorberi fletus. Et alibi idem
Ieremias. Exclamauit cor eoꝵ ad dominũ.

Expanded text:
eloquii, quo vis major affluentiae desceneloquii, quo vis major affluentiae descendentis, quam ascendentis exprimitur. Vide, rogo, quid de usu verba habeant, impetum suum sermo propheticus non amittat, licet usus ipse scriptoiore decore consueuerit. diuerse hoc et saepe significauit et propemodum incrementa semper adsumpsit. dixit enim primo: lauabo per singulas noctes lectum meum, in lacrimis stratum meum rigabo. dixit iterum: fuerunt mihi lacrimae meae panis. dixit etiam: et potum meum cum fletu miscebam. hic addidit dicens: decursus aquarum descenderunt oculi mei. Hoc secutus in Threnis Hieremias affectum doloris expressit, uim oculi descendentis imitatus; sic enim habes: defecerunt in lacrimas oculi mei; oculi mei caligauerunt. tamquam descendunt oculi qui deficiunt in lacrimis. et alibi: oculus meus absortus est. sed plus est aquam lacrimis uincere quam oculos absorberi fletibus. et alibi idem Hieremias: exclamauit cor eorum ad dominum:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fertur ualido uento. Uirginis ierłm
descendit impetus a libano. quando collec¬
tis in unum apłis & plurimis credentib.
petus. qui ledere nesciat. norit implere:
Siquis gͥ hunc impetum suꝑuenientis
e celo gratiȩ uult mereri. descendat etiam
ipse oculis in decursus aquarum. Qui hc̃
primum impetũ fuderit. illum merebitus.
Descendit oculis suis in hos ductꝰ aquarũ.
quȩ lacrimis irrigauit in eugłium dñi
pedes. & id̃o fidei suȩ precio emit animȩ
sue & corporis sanitatem. iam ñ sanguinis
ꝓfluas & gratiȩ spiritalis. Descendit gͦ
dauid ꝓpħa. ido de peccato gram retulit.
Descendit in aquarum auctꝰ. hoc est rela-¬
uit eos & decurrentium aquaru lacrimis
suis fluenta cumulauit. aut inanes & ua-¬
cuos ductus solis repleuit fletib. an quod
elocutionis moralis quidam sensus osten¬
dit. D escendit in aquarum ductus. tnͣs¬
iuit eos. & possumꝰ dicere. transcendit
cos & suꝑgressus ẽ Sed minuitur uis

Expanded text:
quae fertur ualido uento uirginis Hierusalem. quae fertur ualido uento uirginis Hierusalem. descendit impetus a Libano, quando collectis in unum apostolis et plurimis credentibus petus qui laedere nesciat, norit inplere. Si quis igitur hunc impetum superuenientis e caelo gratiae uult mereri. descendat etiam ipse oculis in decursus aquarum. qui hunc primum impetum fuderit, illum merebitur. descendit oculis suis in hos ductus aquarum. quae lacrimis inrigauit in euangelio domini pedes, et ideo fidei suae pretio emit animae suae et corporis sanitatem iam non sanguinis proflua, sed gratiae spiritalis. Descendit ergo Dauid propheta; ideo de peccato grDescendit in aquarum ductus, hoc est, replevit eos, et decurrentium aquarum lacrymis suis fluenta cumulavit, aut inanes et vacuos ductus solis replevit fletibus. Aut quod elocutionis moralis quosdam sensus ostendit, descendit in aquarum ductus, transivit eos. Et possemus dicere, transcendit eos, et supergressus est: sed minuitur vis
Abbreviated transcription (Latin):
quodipsi descenderint oculi. habet enim
hocuis sumini doloris. ut cum lacrimis ocu¬
li quodammꝰ ipsi uideantur descendere. eõ
quod tanta uis lacrimarũ sit. ut putentur
oculi in fletus resolui. & in lacrimas effundr.
Oculi gͦ ipsi tanqm᷑ indecursus descendtꝰ
aquarii. Q uo uerbo impetus deplorantiũ
uehemeñs expressius declaratur. scd̃m illud
quoa in canticis scriptum ẽ: Fons ortoꝵ.
puteus aquȩ uiue. & impetꝰ descendens
alybano. Hic impetus ȩccłiam deduxit
a libano. hoc impetu deluente peccata. hoc
impetu puri fontis sp̃s sci affuit alibano
sponsa. & principio fidi transiuit scłm. &
ꝑtransiuit ad regnu: Aliis fons ẽ aliis pu¬
teus. ꝓ captu nr̃o gratia sp̃italis. aliis ortꝰ
clausus. fons signatus. aliis ortoꝵ fons. qͥ
in ȩccłiȩ dote numeratur. Aliis impetus
descendens alibano. Et magnꝰ impetus.
qui numqm deficit. N on enim deficiunt
de petra ubera. neq nix a libano. neq aqua

Expanded text:
quod ipsi descenderint oculi. habet enim quod ipsi descenderint oculi. habet enim hoc uis summi doloris, ut cum lacrimis oculi quodammodo ipsi uideantur descendere, eo quod tanta uis laerimarum sit, ut putentur oculi in fletus resolui et in lacrimas effundi Oculi ergo ipsi tamquam in decursus descendunt aquarum. quo uerbo impetus deplorantium uehemens expressius deplorantium secundum illud quod in Canticis scriptum est: fons hortorum, puteus aquae uiuae et impetus descendens a Libano. hic impetus ecclesiam deduxit a Libano, hoc impetu diluuntur peccata, hoc impetu puri fontis spiritus sancti adfuit a Libano sponsa et a principio fidei transiuit saeculum et pertransiuit ad regnum. aliis fons est. aliis puteus pro captu nostro gratia spiritalis. aliis hortus clausus, fons signatus. aliis horto torum fons qui in ecclesiae dote numeratur, aliis impetus descendens a Libano et magnus impetus, qui numquam deficit. non enim deficiunt de petra ubera neque nix a Libano neque aqua
Abbreviated transcription (Latin):
hystoria. ne quis nputet corporaliter id
fieri potuisse. cognoscat: & enim usu solis
multis etiam pallor confectus totius corpo¬
ris figura mutatur. & ignis uapore cale¬
factis species uultꝰ rutilantes offenditur:
Oriente die rubent terre croceo colore ꝑ¬
fuse: imagiiẽ de beneficio mutuate. gem¬
marum quoꝙ monilia choruscantia trans¬
fundunt finitimis qd ipsa radiauerunt:
Et miraris si moysi uultꝰ. diuinȩ infectꝰ
est claritatis presentia. Miraris si refulgen¬
te. dĩ gratia usti uaporetur ingenium:
Non dubitauit ꝓpheta qui poposcit illu¬
minari prius ut iusticias domini possit
aquarum descenderunt oculi mei. quia ñ
custodiu legemtuam. Grandit affectũ
pęnitentiam gerentis expressit. dicens qd̾
a quarũ decursus oculis suis descenderint
siue quia ꝑ cos tanqm̃ meatus undantium
Auentoꝵ. ita exuberantium lacrimarum
sequidam ductus effuderit. & fletus irrigui
continuum quoddam & iuge ꝓfluinum. siue

Expanded text:
ysi historia, ne quis non putet corporaliter id ysi historia, ne quis non putet corporaliter id fieri potuisse, cognoscat. Etenim usu solis multis etiam pallore confectis totius corporis figura mutatur et ignis uapore calefactis species uultus rutilantis offunditur; oriente die rubent terrae croceo colore perfusae, imaginem de beneficio mutuatae; gemmarum quoque monilia coruscantia transfundunt finitimis quod ipsa radiauerint: et miraris, si Moysi uultus diuinae infectus est claritate praesentiae, miraris, si refulgente dei gratia iusti uaporetur ingenium? non dubitauit propheta, qui poposcit inluminari prius, ut iustitias domini posset aquarum descenderunt oculi mei quia non custodiui legem tuam. granditer affectum paenitentiam gerentis expressit, dicens quod aquarum decursus oculi sui descenderint, siue quia per eos tamquam meatus undantium fluentorum ita exuberantium lacrimarum se quidam ductus effuderit et fletus inrigui continuum quoddam et iuge profluuium, siue
Abbreviated transcription (Latin):
tis dĩ in facie xp̃i niu. Id̃o gͦ dicit dauid ad
anin uim: uultũ tuum illumina suꝑ ser
uum tuum. Eaciem xp̃i uidere cupiebat.
ut mens eius illuminari possit Et scom
incarnationẽ potest accipi.: Multi enim
ꝓphetȩ & iusti uidere uoluerunt. ut ipse
dominꝰ declarauit. Q uod autem negatum
moysi fuerat. ñ quȩrebat ut corporalit̾ di
uultum incorporei uideret. si tam̃ & mo¬
ẏses tam sapiens & eruditꝰ hoc potuerit
simplicit magis qm̃ in misterio postulare.
Humanũ tam̃ est desideria supͣ nos exten¬
dere. nec immerito faciem etꝰ aduenientis
ex uirgine querebat uidere cũ illuminare¬
tur in corde. sicut illuminabantur etiam
illi qui dicebant. N onne cor nr̃m arddebat
in nobis cum aꝑiret nobis scripturas: Os
si quis ad dm̃ patrem dictũ uult uidere.
potest accipi uultus patris filius. Qui enim
uidet filium. uidet & patre. Illummnat tam̃
uultus dĩ. scãm quod oculi eius suꝑ iustos
habentur. Quod cum sp̃italiter sit ꝓbandũ.

Expanded text:
Iesu. Ideo ergo dicit Dauid ad dominum Iesum: uultum tuum inlumina super super seruum tuum. faciem Christi uidere cupiebat. ut mens eius inluminari posset. et secundum incarnationem potest accipi; m u 11 i enim prophetae e t iusti uidere uoluerunt, ut ipse dominus declarauit. quod autem negatum Moysi fuerat, non quaerebat, ut corporaliter dei uultum incorporei uideret, si tamen et Moyses tam sapiens et eruditus hoc potuerit simpliciter magis quam in mysterio postulare. humanum tamen est desideria supra nos extendere, nec inmerito faciem eius aduenientis ex uirgine quaerebat uidere, ut inluminaretur in corde, sicut inluminabantur etiam illi qui dicebant: nonne cor nostrum ardebat in nobis. cum aperiret nobis scripturas ? quod si quis ad deum patrem dictum uult uideri, potest accipi uultus patris filius; qui enim uidet filium, uidet et patrem. Inluminat tamen uultus dei secundum quod oculi eius super iustos habentu
Abbreviated transcription (Latin):
rent. & ȩccł̃ie quanto sanctiora precepta.
tanto sine uenia putarent esse peccata:
lałoꝙ ait octauo uersiculo. Propterea
ad omnia mandata tua corrigebat. om¬
nem uiam iniustam odio habui. Merito
corrigebatur: qm̃ diligebat. Caritas cnĩ
multitudine oꝑit pectatoꝵ Uide quan-
to oꝑiat. quanto corrigat. Caritas pa-¬
tiens est: benigna est. Caritas non emu-¬
latur. non agit᷑ ꝑperam. non inflatur. ñ
est ambitiosa. non querit quȩ sua sunt: ñ

Expanded text:
rent et ecclesiae quanto sanctiora praecepta, rent et ecclesiae quanto sanctiora praecepta, tanto sine uenia putarent esse peccata. Ideoque ait octauo uersiculo: propterea ad omnia mandata tua corrigebar, omnem m uiam iniustam odio habui. merito corrigebatur, quoniam diligebat; caritas enim multitudinem operit peccatorum. uide quanta operiat, quanta corrigat: caritas patiens est, benigna est, caritas non aemulatur, non agit perperam. non inflatur. non est ambi
Abbreviated transcription (Latin):
& usu minuatur. Est autem quodã geul-¬
tali oꝑe natura euglyfus. Hoc est bene iu¬
signitus atꝙ mirabilis. & summo studio
dignus habetur. Difficile inuenitur. &
reptus raro tam in usu hominũ est: quasi
is que diues regina mirata sit. Sed sicut
trogoditȩ illi quasi p̾ciosiore mansionis
inuento repetierunt domũ. ita & nos eno¬
lumento more huiꝰ recepto. redeamus &
unde diuertimꝰ. Nec par est nos ornamen.¬
tis regiuis diuitius. sermonis nti quel m
iamouere brachia. cum habeamus in mani¬
pas crucem xp̃i. quam admonet ꝓpheta su¬
pes aurum & topation prȩferendam. quȩ
ommi errore culpaq reuocat & corrigit.
Quis enim iustoꝵ non ambiat xp̃i in
morte solacium. in resurrectione consor-¬
tum: Quis non reflectit gradum. qñdo
iudiat sibi suꝑiora omnia peccata dona¬
N . Hoc enim pleriq ad conuersationis
studium reuocare nolebant. qđ delictoꝵ
suoꝵ conscii nullam spem ueniȩ. presume¬

Expanded text:
et usu minuitur. est autem quodam geniet usu minuitur. est autem quodam genitali opere naturae euglyphus, hoc est bene insignitus atque mirabilis et, ut summo studio dignus haberetur, difficile uenitur et repertus raro tamen in usu hominum est, quasi is quem diues regina mirata sit. Sed iam. sicut Trogodytae illi quasi pretio suae remansionis inuento repetierunt domum, ita et nos emolumento morae huius recepto redeamus eo. unde deuertimus. nec par est nos ornamentis regiis diutius sermonis nostri quaedam admouere brachia. cum habeamus in manibus crucem Christi, quam admonet propheta super aurum et topazion praeferendam, quae ab omni errore culpaque reuocat et corrigit. quis enim iustorum non ambiat Christi in morte solacium, in resurrectione consortium? quis non reflectat gradum. quando audiat sibi superiora omnia peccata donari? hoc enim plerique a conuersionis studio reuocari solebant, quod delictorum suorum conscii nullam spem ueniae praesume
Abbreviated transcription (Latin):
lapidem. & delectatos colore eiꝰ repetisse do¬
mum. & arabis negotiatorib aduenientib
uendidisse. ab illis emisse philone. & matri
tholomei sccłi. cui nom erat beronice ab ipso
ẽẽ ꝑlatum. illam autem qͣnus regalib or¬
namentis abundaret. sup̃modumꝰ tamen
colore eius stupefactam. elaborasse ut diu¬
tius species tam pretiosi lapidis ñ lateret.
idoq studio eius quesitũ lapidem inusus
frequentiores inuenisse. Diximꝰ quomͦ
innotuerit topanon lapis. nunc expressus
de eius qualitate dicamꝰ. Duoꝵ colorum
utrumq uelut quasdam extendens coloꝵ
figuras. & plenius quidem aꝑitis fertur
extendere. Est autem piracrus & satis purꝰ
& crisocrus & pinguis resplendenti similt̃ maxi¬
me cum solis splendore. ꝑcutitur. Et eu¬
am pulcherrimꝰ & mirabilis supͣ omnes
chrisoprassos. magnitudine & ut dixi ui¬
su pinguior. Natura huiꝰ modiẽ: ut & si
polire & leuigare eũ uelis. asꝑetur magis.

Expanded text:
lapidem et delectatos colore eius repetisse dolapidem et delectatos colore eius repetisse domum et Arabis negotiatoribus aduenientibus uendidisse. ab illis emisse Philonem et ad matrem Ptolomaei secundi, cui nomen erat Beronice, ab ipso esse perlatum. illam autem, quamuis regalibus ornamentis abundaret, supra modum tamen colore eius stupefactam elaborasse, ut diutius species tam pretiosi lapidis non lateret, ideoque studio eius quaesitum lapidem in usus frequentiores uenisse. Diximus quomodo innotuerit topazion lapis; nunc expressius de eius qualitate dicamus. duorum colorum utrumque uelut quasdam extendens colorum figuras, et plenius quidem a peritis fertur extendere. est autem parygrus et satis purus et chrysochrus et pinguis, resplendenti similis, maxime cum solis splendore percutitur. est etiam pulcherrimus et mirabilis super omnes chrysoprassos magnitudine et, ut dixi, uisu pinguior. natura huiusmodi, ut, si polire et leuigare eum uelis, asperetur magis,
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc enim sine sensu natus sum. nunc
cum uoluntate. seruatus. Sed non quicuꝙ
dicit. dilexi mandata tua suꝑ aurum &
topation: N on dicit auarus qui auro in¬
cubat. Aiuitiis inhiat. ornamenta deside¬
rat. s ille dicit qui potest dicere. Argentũ
& aurũ non habeo. qm non requiro. qm
nichil mͥ aurum ꝓdest. Preceptũ autem
& mandatũ cȩleste. me redemit. Diximꝰ
continentiam sensus. nunc de topanon
lapide exprimamꝰ hystoriam: De quo
inuenimꝰ scriptum in historia xenocra¬
tis qui scripsit quasi lẏthos nomen. nasci
eum uel inueniri circa thebaidis ciuita¬
tem. alabastrum uel toparion ut aliqui
putant. unde & nominatus ẽ ab eoloco in
quo gigneretur. Sunt autem qͥ putaue.¬
runt᷑ insulam nuncupari toparion. Ad
quam appussoᷤ trogoditas. orta subito com¬
motionẽ maritima. quod nauium usum ñ
habereut. regredinequiuise. Demq plir ino
immorantes tempore. in insula inuenisse

Expanded text:
tunc enim sine sensu natus sum, nunc tunc enim sine sensu natus sum, nunc cum uoluntate seruatus\'. sed non quicumque dicit: dilexi m a ndata tua super aurum et topazion. non dicit auarus qui auro incubat, diuitiis inhiat. ornamenta desiderat, sed ille dicit qui potest dicere: argentum et aurum non habeo, quoniam non requiro, quoniam nihil mihi aurum prodest; praeceptum autem et mandatum caeleste me redemit. Diximus continentiam sensus, nunc de topazio lapide exprimamus historiam. de quo inuenimus scriptum in historia Xenocratis, qui scripsit quasi Lithognomonem, nasci eum uel inueniri circa Thebaidis ciuitatem Alabastrum uel Topazion, ut aliqui putant. unde et nominatus est ab eo loco in quo gigneretur. sunt autem qui putauerunt insulam nuncupari Topazion. ad quam adpulsos Trogodytas orta subito commotione maritima, quod nauium usum non haberent, regredi nequiuisse. deinde plurimo inmorantes tempore in insula inuenisse
Abbreviated transcription (Latin):
legis: spem futuroꝵ bonoꝵ deferunt:
M anddatũ est enim añi. Attende tͥ. ne.
derelinquas leuitem ꝑ omẽ tempꝰ quo ui.¬
xeris suꝑ terram:. Ouis ẽ iste leuites intelli-¬
gis. si consideres qui sit ille qui uenit mini-¬
strare. qui sacerdos e mȩxernũ: Aliud man¬
datumait. custodi mensem nouoꝵ. & faci¬
es pascha dño deotuo. Et infra. In locoque
elegerit dominꝰ tuus inuocari nomͦ suum.
ibi occides pascha uespere ad occasum solis.
in tempore quo existi de egẏpto. Ergo
mandata dĩ habent redemptionis futurȩ.
indicia. resurrectionis insignia. iło suꝑ
aurum & toparion memorat sibi ẽe dilecta:
Quid enim salute gratius. resurrectione
preciosius: Uel quia quȩ stulta sunt mun
sapientiam oꝑationis cȩlestis & mundane.
constitutionis. & suꝑ ornamenta solis &
lunȩ stellarumꝙ preciosa monilia dilexi
obaudientiam dominice passionis. Piꝰ
enim redimendo mͥ contulit. ꝙͣ creando.

Expanded text:
legis spem futurorum bonorum deferunt; legis spem futurorum bonorum deferunt; mandatum est enim domini: adtende tibi, ne derelinquas leuiten per omne tempus quo uixeris super terram. quis est iste leuites ? intellegis, si consideres, qui sit ille qui uenit ministrare, qui sacerdos est in aeternum. aliud mandatum ait: custodi mensem n ouorum et facies pascha domino deo tuo, et infra: in loco quem elegerit dominus deus tuus inuocari nomen suum i b i, occides pascha uespere ad occasum solis in tempore quo existi Aegypto. ergo mandata dei habent redemptionis futurae indicia, resurrectionis insignia; ideo super aurum et topazion memorat sibi esse dilecta. quid enim salute gratius, resurrectione pretiosius? Uel quia quae stulta sunt mundsapientiam operationis caelestis et mundanae constitutionis et super ornamenta solis et lunae stellarumque pretiosa monilia dilexi obaudientiam dominicae passionis. plus enim redimendo mihi contulit quam creando;
Abbreviated transcription (Latin):
rogari Immosi ragatus fuerit. & ante te¬
pus uenit: Uenit ad fi culneam & ante
horam uenit. ut dicit ad matre . Illa ro¬
gabat ꝓ nobis. illa festinabat dicens. ui-¬
num n habent fili: Respondit uic. Q uid
mͥ & tibi ẽ mulier: N ondum uenit hora
mea. Et mat᷑ quȩ sciebat eiꝰ affectum di
cit ministris. Q uodcumq dixerit uobis
facite: Iũc quoq qui horam suam uenisse.
rogauerat. fecit quod ante differebat.
Nam omĩa ds tempora fecit.  uicquid
facit ñ est extratempꝰ s totum oportunũ
est quod fecerit. & mͥ tempore suo aduenit:
Omẽ enim tempꝰ. oportunũ salutis. Nichil
prȩꝓperum. ꝓ salute ꝑilitantium. Sea
uolebat expectare adhuc synagoge corre¬
ctionem. iõ ante tempꝰ ad ficulnea uenit.
hoc ẽ iudeis cito uenit. oportune gentibus.
cito uenit ꝑituris. commode credituris:
Sequitur uersꝰ septimꝰ. Propter hoc di¬
lexi mandata tua. suꝑ aurũ & toparion
Lex annuntiatrix xp̃i est. Prȩcepta ergo

Expanded text:
rogari, immo si rogatus fuerit, et ante temrogari, immo si rogatus fuerit, et ante tempus uenit. uenit ad ficulneam et ante horam uenit, ut dicit ad matrem. illa rogabat pro nobis, illa festinabat dicens: uinum mihi et tibi est, mulier? Nondum venit hora mea . Et mater quae sciebat ejus affecit ministris. quodcumque dixerit uobis facite. Iesus quoque, qui horam suam uenisse negauerat, fecit quod ante differebat; nam omnia deus tempore fecit. quicquid facit, non est extra tempus, sed totum oportunum est quod fecerit. et mihi tempore suo aduenit; omne enim tempus oportunum saluti, nihil praeposterum pro salute periclitantium. sed uolebat expectare adhuc synagogae correctionem. ideo ante tempus ad ficulneam uenit, hoc est Iudaeis cito uenit, oportune gentibus; cito uenit perituris, commode credituris. Sequitur uersus septimus: propter hoc dilexi mandat a t ua super aurum et t op azion. lex adnuntiatrix Christi est. praecepta ergo
Abbreviated transcription (Latin):
subueniat. qm̃ nec tua p̾cepta ꝓdess e.
potuerunt. In lege preceptũ est: in eugłio
ministerium. Cecus omis populꝰ ꝓprium
nuidebat auctorem. Claudꝰ erat mundꝰ.
& ttubante uestigio f̾idei fluctuabat.N
urat qui malagina imponeret. neq oleum.
Neq alligaturam. Omẽ patrimonium
suum in medicis erogauerat mulier illa
ȩugłica. spetiem habens congregationis hu¬
mane quȩ coibat ex gentib. nec fluentẽ
sanguine & inueterate: passionis letale ꝓ-¬
fluuium poterant scł̃i huiꝰ medici restrin¬
gere. Principis populi posteritas interie¬
r̾at. & omis occiderat eius hereditas. Uidenͤ
hec ꝓpheta. dicit ad xp̃m: t̾ empꝰ faciendi
diie. Non iubendi inquit s faciendi. qͥa
nͨ legatus neq nuntius s dominꝰ saluatu-¬
rus erat populum suum. Et ille quidem
tempꝰ sciebat & non differebat. & nos nesci¬
ebamꝰ quo melius tempore subueniret.
Aut fortasse uult a nobis admoneri. uult

Expanded text:
subueniat, quoniam nec tua praecepta prodesse subueniat, quoniam nec tua praecepta prodesse potuerunt. in lege praeceptum est, in euangelio ministerum. Caecus omnis populus proprium non uidebat auctorem, claudus erat mundus et titubante uestigio fidei fluctuabat. non erat qui malagma inponeret neque oleum neque alligaturam. omne patrimonium suum in medicos erogauerat mulier illa euangelica, speciem habens congregationis humanae quae coibat ex gentibus, nec fluentem sanguinem et inueteratae passionis letale profluuium poterant saeculi huius medici restringere. principis populi postentas interierat et omnis occiderat eius hereditas. uidens haec propheta dicit ad Christum: tempus faciendi, domine; non \'iubendi\' inquit, sed \'faciendi\', quia non legatus neque nuntius, sed dominus saluaturus erat populum suum. et ille quidem tempus sciebat et non differebat, sed nos nesciebamus quo melius tempore subueniret. Aut fortasse uult a nobis admoneri, uult
Abbreviated transcription (Latin):
tmpꝰ tacendi & tempꝰ loquendi. Sel loquen¬
di tempꝰ aduenit. ac ꝑ hoc dñici aduentus
cempꝰ lam eẽ commnemorat. ut quia legis
facta ẽ preuaricatio. ueniat finis legis & con.¬
donet hominib uniuersa delicta. & abla¬
to cyrographo delictoꝵ. absoluat om̃s &
liberet peccatores. Tempꝰ ẽ faciendi. ut si
in grauescente. egritudine alicuiꝰ incomo-¬
ai curras ad medicũ ut citius ueniat. ne¬
postea subuenire ñ possit. Nedicꝰ enim tẽ
amplius desideratur. cum grauis incubue-¬
sit egritudo languenti. Ergo cum uideat
rm. delicias. dolos. fraudes auaritiam. te.¬
mulentiam. quasi ꝓ nobis interueniat. cur-¬
rit ad xp̃m quem solum tantis sciebat sub.¬
uenire posse peccatis. Urget ut ueniat. nec
patitur fieri moras. Tempꝰ inquit facien¬
di dne. hoc ẽ ut ꝓ nobis crucem ascendas.
mortem subeas Totus in ꝑiculum ultimũ
mundꝰ urgetur. ueni ut tollas peccatum
munda. Ueniat uita morientib. ueniat
resurrectio iam sepultis. E actum tuum

Expanded text:
tacendi, et tempus loquendi . Sed loquendi tempus advenit: ac per hoc Dominici adventus tempus jam esse memorat; ut quia Legis facta est praevaricatio, veniat finis Legis, et condonet hominibus universa delicta: et abolito chirographo debitorum, absolvat omnes et liberet peccatores. Tempus est faciendi, ut si ingravescente aegritudine alicujus incommodi, curras ad medicupostea subuenire non possit. medicus enim tunc amplius desideratur, cum grauis incubuerit aegritudo languenti. ergo cum uideat riam delicias dolos fraudes auaritiam temulentiam, quasi pro nobis interueniat, currit ad Christum, quem solum tantis sciebat subuenire posse peccatis, urget ut ueniat nec patitur fieri moras. tempus, inquit, faciendi, domine, hoc est: ut pro nobis crucem ascendas, mortem subeas. totus in periculum ultimum mundus urgetur: ueni ut tollas peccatum mundi. ueniat uita morientibus, ueniat resurrec-tio iam sepultis. factum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sequitur consideremꝰ. A duena ego sũ
in terra. ne abscondas a me mandata tua:
Non cuiꝰcumq uox ista est: sed ciꝰ qͥ terrens
renuntiauerit uoluptatib & om̃i se mun¬
danȩ cupiditatis exuerit affectu. Iule est

Expanded text:
quod sequitur consideremus. Aduena ego sum quod sequitur consideremus. Aduena ego sum in terra, ne abscondas a me mandata tua. non cuiuscumque uox ista est, sed eius, qui terrenis renuntiauerit uoluptatibus et omni se mundanae cupiditatis exuerit affectu. ille est
Abbreviated transcription (Latin):
tetigit eum: Tangit eos. quoꝵ fide. tangi¬
tur. Deniq dicit᷑ Tetigit me aliqͥs. Sen¬
tio uirtutem exisse de me. Habes oꝑatio¬
nem immaculati corporis. habes remissio¬
nem diuinitatis.: Sed ut plenius sanare¬
tur: apuit oculos eiꝰ dicens. uade osten¬
de te sacerdoti. Multos sacerdotes habebat
synagoga. sed qui oculos aꝑit. falsos non
uidet sacerdotes. uerum aspicit. Quis
est uerus sacerdos. nisi ille qui sacerlos ẽ.
in eternum: Et ido pat̾ dixit ad eum:
tu es sacerdos in ȩcernum: Aꝑuit gͦ oculos
eiꝰ & uidit. & intellexit quale munꝰ pro
emundatione sua deberet offerre: Beatꝰ
qui audit hec. Quantõ beatior qͥ uidet:
uiꝰ se uero potest ostendere sacerdoti.
ut non habeat qđ timeat in se uideri. Iui
se prius aspicit facie reuelata: Nam nisi
ipse. se prius uiderit non audebit osten¬
dere. sicut adam quise occultare cupie¬
bat: quia ñ agnoscebat: Sed iam idetiã

Expanded text:
tetigit eum. tangit eos, quorum fide tangitetigit eum. tangit eos, quorum fide tangitur. denique dicit: tetigit me aliquis; sentio uirtutem exisse de me. habes operationem inmaculati corporis, habes remissionem diuinitatis. Sed ut plenius sanaretur, aperuit oculos eius dicens: uade, ostende te sacerdoti. multos sacerdotes habebat synagoga: sed qui oculos aperit, falsos non uidet sacerdotes, uerum aspicit. quis est uerus sacerdos nisi ille, qui sacerdos est in aeternum ? et ideo pater dixit ad eum: tu es sacerdos in aeternum. aperuit ergo oculos eius et uidit et intellexit, quale munus pro emundatione sua deberet offerre. beatus qui audit haec; quanto beatior qui uidet, qui se uero potest ostendere sacerdoti, ut non habeat quod timeat in se uideri, qui se prius aspicit facie reuelata! nam nisi ipse se prius uiderit, non audebit ostendere, sicut Adam, qui se occultare cupiebat, quia non agnoscebat. sed iam etiam id
Abbreviated transcription (Latin):
tuti sub iugo legis. soluerunt tam̃ t̾rĩs sui
iudaicum iugũ: ubi legitimȩ tempꝰ qͥetis
aduenit. quando refulsit his remissio pecca.¬
toꝵ: & hoc tam̃ hic in umbra adhuc gestũ
comparatione celestium Quanta autem
quies illa quȩ ex lege conicitur. in eugłio
reuelatur dicente dño m̃u. uolo ut ubi ego
sum & isti sint metum: Quã beatus. qui
istius habitationis fructũ. quietis consor¬
tium. illic potuerit ꝓmererr Tunc intel¬
liget quid sit aꝑuisse oculos. ut uideret
mirabilia de lege dĩ. Bene ammonuit
lectio eugłii quȩ. detursa ẽ. in qua sanatꝰ
est lepsus ille qui dixit. si uis potes me mun¬
dare: in uoluntate dñi constituens pote.¬
statis effectum:. Cui respondit similiter:
uolo: Mundare. Premissa pietas uolun¬
tatis: secuta potestatis auctoritas ẽ Om̃.¬
bus dicit iũc uolo. qui ñ uult ẽẽ peccato¬
rem Uelle xp̃i commnune. in om̃s est:
mundari: fidi est credentis in xp̃m. Et

Expanded text:
tuti sub iugo legis soluerunt tamen fratris sui tuti sub iugo legis soluerunt tamen fratris sui Iudaicum iugum, ubi legitimae tempus quietis aduenit. quando refulsit his remissio peccatorum. Et hoc tamen hic in umbra adhuc gestum comparatione caelestium : quanta autem quies illa, quae exlege conicitur, in euangelio reuelatur, dicente domino Iesu: uolo ut ubi ego sum et isti sint mecum! quam beatus, qui istius habitationis fructum quietis consortium illic potuerit promereri ! tunc intelleget, quid sit aperuisse oculos, ut uideret mirabilia de lege dei. Bene admonuit lectio euangelii quae decursa est, in qua sanatus est leprosus ille, qui dixit: si uis. potes me mundare, in uoluntate domini constituens potestatis effectum. cui respondit similiter: uolo, mundare. praemissa pietas uoluntatis, secuta potestatis auctoritas est. omnibus dicit Iesus uoio, qui non uult esse peccatum. uelle Christi commune in omnes est, mundari fidei est credentis in Christum. et
Abbreviated transcription (Latin):
uire. annis. & septimo anno exire seruitio:
Ouiꝰiste. hebreus seruus: Quis hebreus
liber poterat intelligi: Quis tantus. ut
annos ȩternos inmente habens uideat
uerum hebreum. quia ñ in ꝑpetuum ma¬
net seruus. sed sex annis scruili functus
officio. septimo anno grãm libertatis ad¬
ipiscitur: Quiꝰ uidetur ysaac patriarcha
seruitutis & libertatis ñ ignorasse myste.¬
rium quiait: Seruies fratri tuo. & erit cũ
deposueris & solueris uigũ etꝰ a collotuo.
significans fore tempꝰ. quo & si quis serui¬
erit hic positꝰ frĩ suo. postea tam̃ exac̾tis
annis qͥ ex ustis dieb atq istis quos hic
exigimꝰ mensib colligunt᷑. soluat iugũ
a ceruice sua: quod fit septimo annore¬
missionis. Conicere. possumꝰ ueri hebrei
typum in ioseph: qui portauit seruitutis¬
uigum. Sed eum culpa non cȩpit. ñ carcer
inclusit: non egyptus colorauit. Coni¬
cimꝰ in petro. lohe. lacobo. qͥ creati & insti.¬

Expanded text:
uire annis et septimo anno exire seruitio ? uire annis et septimo anno exire seruitio ? quis iste Hebraeus seruus ? quis Hebraeus liber poterat intellegi ? quis tantus, ut annos aeternos in mente habens uideat uerum Hebraeum. qui non in perpetuum manet seruus. sed sex annis seruili functus officio septimo anno gratiam libertatis adipiscitur? cuius uidetur Isaac patriarcha seruitutis et libertatis non ignorasse mysterium, qui ait: seruies fratri tuo. et erit cum deposueris et solueris iugum eius a collo tuo, significans fore tempus, quo etsi quis seruierit hic positus fratri suo, postea tamen exactis annis, qui ex istis diebus atque istis quos hic exigimus mensibus colliguntur, soluat iugum a ceruice sua, quod fit septimo anno remissionis. conicere possumus ueri Hebraei typum in Joseph, qui portauit semitutisiugum, sed eum culpa non cepit, non carcer inclusit, non Aegyptus colorauit. conicimus in Petro Iohanne Iacobo, qui creati et insti
Abbreviated transcription (Latin):
ones peccatoꝵ ueras. quarũ exemplar in
lege. ueritas in eugłio ẽ dicente. año uĩu:
dimissa sunt tͥ peccata: Non ꝑ hyrcoꝵ
sanguinẽ. sed ꝑ hostiam sui corporis Il-¬
le itaq diues in lege qui ꝑfecte maiesta-¬
tis in xp̃o plenitudinẽ confitendo. & qͣsi
eam quibusdam ad illud altare. cęleste. fi¬
dei manib offerendo peccatũ suum solue.¬
ret. ille uidit uerum sacerdotẽ. qui uidit
principem sacerdotũ. Ille templũ uerum
considerat qui audit dicentẽ: Soluite hoc¬
templum. & in triduo resuscitabo illud:
Magnũ templum. de quo uirtꝰ exibat &¬
curabat om̃s. Mirabile illud altare. in
quo unius agni sacrificium tulit peccata
mundi Ille prestantissimꝰ leuita qͥ uenit
nonut ministerium exigeret. sed ut om̃ibꝰ
exhiberet sue ministerium passionis. cui
portio ds̃. qui hic nichil possederit: ut om¬
nia possideret. Quid autẽ dicam de he.¬
breo. quem lex septem tantũmͦ iubet ser-¬

Expanded text:
ones peccatorum ueras, quarum exemplar in ones peccatorum ueras, quarum exemplar in lege, ueritas in euangelio est, dicente domino Iesu: dimissa sunt tibi peecata, non per hircorum sanguinem, sed per hostiam sui corporis ? ille itaque diues in lege, qui perfectae maiestatis in Christo plenitudinem confitendo et quasi eam quibusdam ad illud altare caeleste fidei manibus offerendo peccatum suum soluerit; ille uidet uerum sacerdotem, qui uidet principem sacerdotum, ille templum uerum considerat qui audit dicentem: soluite temp lum hoc, et in triduo resuscitabo illud. magnum templum, de quo uirtus exibat et curabat omnes, mirabile illud altare, in quo unius agni sacrificium tulit peccata mundi, ille praestantissimus leuita, qui uenit non ut ministerium exigeret, sed ut omnibus exhiberet suae ministerium passionis, cui portio deus, qui hic nihil possederit et omnia possideret. Quid autem dicam de Hebraeo, quem lex sex tantummodo iubet ser
Abbreviated transcription (Latin):
enim de terrenis ad cȩlestia. de umbra ad
claritatẽ. de exemplari ad penetralia ue¬
ntatis. humano gradu sine diuino auctu
possit ascendere : Suis potest considera¬
re altare illud cȩleste uerumq templũ.
sacerdotes & leuitas. non istos scd̾m carniᷤᷤ
officia. sed illos scđ̾m sp̃s grãm: Deniꝙ
hanc solum sibi grãm ꝓ maxunis optabrit
dauid dicens: Unam petii a dño hanc re¬
quirã. ut in habitem in domo añi om̃s
diesuitȩ mes: & uideam delectationẽ dñi.
& considerẽ templum eiꝰ. Quis poterat
cognoscere quod offerret diues magnum
munꝰ scđm quod potest manꝰ eiꝰ. ut solua-¬
tur eiꝰ peccatũ: Quis poterat intelligere.
si non haberet quid offerret. uerbi gratia
arietem. quia non soluebatur eiꝰ peccatũ :
Quis poterat aduertere. quȩ eent illȩ
immunditie quas soluit ñ lex quam pu-¬
tant iudei. sed lex spiritalis qu̾ã paulus
agnouit: suis poterat uidere. remissi¬

Expanded text:
enim de terrenis ad caelestia, de umbra ad enim de terrenis ad caelestia, de umbra ad claritatem, de exemplari ad penetralia ueritatis humano gradu sine diuino ductu possit ascendere? Quis potest considerare altare illud caeleste uerumque templum, sacerdotes et leuitas, non istos secundum carnis officia, sed illos secundum spiritus gratiam? denique hanc solam sibi gratiam pro maximis optabat Dauid dicens: unam petii a domino, hanc requiram: ut inhabitem in domo domini omnes dies uitae meae et ut uideam delectationem domini et considerem templum eius. quis poterat cognoscere, quod offerret diues magnum munus, secundum quod potest manus eius, ut soluatur eius peccatum? quis poterat intellegere, si non haberet quid offerre.uerbigratia arietem, quia non soluebatur eius peccatum ? quis poterat aduertere, quae essent illae inmunditiae, quas soluit non lex quam putant Iudaei, sed lex spiritalis quam Paulus agnouit ? quis poterat uidere remissi
Abbreviated transcription (Latin):
caudam serpentis. illiꝰ crucifixi. ut potesta¬
tem eiꝰ regiam possꝰ imꝰ agnoscere: Et illa
quȩ in pedes eiꝰ misit unguentũ: tenuit
cum: Caudam gͦ serpentis apprehendit
moyses: & aꝑtum ẽ os eius. Nongͥ locutꝰ
esset de eo. nisi ipse dñs os eiꝰ aꝑuisset Da¬
uid adaꝑiri sibi oculos hic petit. & in suꝑi¬
orib dixit: Quis ostendit nobis bona:
Erat sub lege nutritꝰ. & sciebat quia lex
umbr̃ã habet futuroꝵ bonoꝵ In ipsa bo¬
na: non iam ꝑ umbrã sed aꝑtis oculis uide¬
re cupiebat. Nouerat quia exemplari
& umbrȩ celestium mysterioꝵ seruiebant.
quisidir legem moysi deseruiebant Uolebat
qpa cultꝰ diuini comprebendere. uentatẽ.
e iad ut ab oculis suis uelamen aiscuteret:
comuiersus ad anĩn precabatur dicens. ad¬
api oculos meos. & considerabo mirabilia
dplee tua Intelligebat uere militiam ẽẽ
ceestem. quã posset unus quisq ex lege
cognoscere: cui tam̃ dñs reulasset. Qs

Expanded text:
caudam serpentis illius crucifixi, ut potestacaudam serpentis illius crucifixi, ut potestatem eius regiam possimus agnoscere. et illa, quae in pedes eius misit unguentum, tenuit eum. caudam ergo serpentis adprehendit Moyses et apertum est os eius. non ergo locutus esset de eo, nisi ipse dominus os eius aperuisset.- Dauid adaperiri sibi oculos hic petit et in superioribus dixit: quis ostendit nobis bona? erat sub lege nutritus et sciebat, quia lex umbram habet futurorum bonorum; ipsa bona non iam per umbram, sed apertis oculis uidere cupiebat. nouerat, quia exemplari et umbrae caelestium mysteriorum seruiebant, qui secundum legem Moysi deseruiebant. uolebat ipsam cultus diuini conprehendere ueritatem et ideo, ut ab oculis suis uelamen discuteret, conuersus ad dominum precabatur dicens: adaperi oculos meos, et considerabo mirabilia delege tua. intellegebat uere militiam esse caelestem, quam posset unusquisque ex lege cognoscere, cui tamen dominus reuelasset. quis
Abbreviated transcription (Latin):
& benediceret eos. aꝑti sunt inquit oculi eoꝵ
& cognouerunt eum: Ergo nͥ m̃c aꝑuisset
nobis oculos: nemo uidisset. Nisi iuic sustu¬
lisset uelamen: nulli eugłii gra refulsisset
Et petrus clausos habeb̾at oculos. & loħs
clausos habebat: & iacob clausos habebat
Deniq in monte. grauati erant somno.
sed excitati maiestatis fulgore. diuine:
oculos cordis sui apuerunt. Et quia siti
in corpore. plene uidere non poterant.
obumbrauit eos nubes: ne corporis oculos
głȩ cȩlestis fulgor hebetaret. Quis gͥ tan¬
tus ut apiat oculos & legis uideat sacram̃ta
dit caudam serpentis & facta est uirga.
Et adhuc non cognoscebat mẏsterium.
quo declarabat᷑ descensurũ in terras dnm
itim: qui cũ se exinanisset deponi in cru¬
cem & pici pateretur in tumulũ. de quo
scđ̾m oracula legis resurgens. in głam dĩ
diuineq sedis regale. consortium de ser¬
pente remearet: Apprehendamꝰ gͦ & nos

Expanded text:
et benediceret eos, aperti sunt, inquit, oculi eorum et benediceret eos, aperti sunt, inquit, oculi eorum et cognouerunt eum. ergo nisi Iesus aperuisset nobis oculos, nemo uidisset; nisi Iesus sustulisset uelamen, nulli euangelii gratia refulsisset. et Petrus clausos habebat oculos et Iohannes clausos habebat et Iacobus clausos habebat. denique in monte grauati erant somno, sed excitati maiestatis fulgore diuinae oculos cordis sui aperuerunt. et quia siti in corpore plene uidere non poterant, obumbrauit eos nubes, ne corporis oculos gloriae caelestis fulgor hebetaret. Quis igitur tantus, ut aperiat oculos et legis uideat sacramentadit caudam serpentis et facta est uirga, et adhuc non cognoscebat mysterium. quo declarabatur descensurum in terras \' dominum Iesum, qui cum se exinanisset, deponi in crucem et proici pateretur in tumulum, de quo secundum oracula legis resurgens in gloriam dei diuinaeque sedis regale consortium de serpente remearet. adprehendamus ergo et nos
Abbreviated transcription (Latin):
non reuelatur inquit apłs. Hoc est a quo¬
cumq alio: nisi in xp̃o fuerit euacuatum:
Cum uͦ conuersꝰ huiꝰmodi fuerit ad dñm:
auferetur uelam̃ Habes gͥ quomͦ auferas
uelam̃. quod manet supͣ oculos cordis tui.
Conuertere ad dnm: & uelamen cadet
Conuersus ẽ paulus ad benedictionem
ananiȩ. uelut squamȩ ceciderunt ab ocu¬
lis eiꝰ. & uidit qui ꝑ triduum ante. non
uiderat.: Simuloculus corporis animeq
sanatur. quia medicamentũ ei medicus
demonstrauerat ille de cȩlo de quo scrip¬
tũ est: misit uerbũ suum & sanauit eos.
& ex om̃ib infirmitatib suis liberauit ed̾
Non est medicus iste de. terris. qui om̃s
curat infirmitates. & popłos integros sa¬
nat. Mute gͦ pat̾ medicũ istũ. ueniat
uerbum tuum: apiat oculos meos. Et
apłoꝵ oculi clausi erant. nͥ eos iñc aꝑuisset
Deniq duob ex his euntib in castellũ eu
nom̃ emaus: cũ interpretaretur scripturas

Expanded text:
non reuelatur, inquit apostolus — hoc est: a quonon reuelatur, inquit apostolus — hoc est: a quocumque alio —, nisi in Christo fuerit euacuatum. cum uero conuersus huiusmodi fuerit ad dominum, auferetur uelamen. Habes igitur quomodo auferas uelamen, quod manet supra oculos cordis tui; conuertere ad dominum, et uelamen cadet. conuersus est Paulus ad benedictionem Ananiae; uelut squamae ceciderunt ab oculis eius et uidit, qui per triduum ante non uiderat; simul oculus corporis animaeque sanatur, quia medicamentum ei medicus demonstrauerat ille de caelo, de quo scriptum est: misit uerbum suum et sanauit eos et ex omnibus infirmitatibus suis liberauit eos. non est medicus iste de terris, qui omnes curat infirmitates et populos integros sanat. mitte ergo, pater, medicum istum, ueniat uerbum tuum, aperiat oculos meos. et apostolorum oculi clausi erant, nisi eos Iesus aperuisset. denique duobus ex his euntibus in castellum, cui nomen Emmaus, cum interpretaretur scripturas