comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta: habeus quatuor facies. Et aspect
rotarum et opꝰ earum. quasi uisio ma¬
ris: et una similitudo ipsaꝵ qͣtuor. Et
aspectꝰ earum et opera. quasi si sit ro¬
ta in medio rote. ꝑ quatuor partes ea¬
rum euntes ibant: ⁊ ñ reu̾tebantꝰ cũ
ambularent. Statura quoq erat xo¬
tis et altitudo. et horribilis aspectꝰ: ⁊
totum corpꝰ plenum oculis ĩ circuitu
ipsarum q̃tuor. Cumq ambularent
animalia: ambulabant parit̾ ⁊ rote iux¬
ta ea. Et cum eleuarentꝰ animalia de

Expanded text:
t. habentia quatuor facies. Et aspectus rotarum, et opus earum, quasi visio maris: Et una similitudo ipsarum quatuor: et aspectus earum et opera, quasi sit rota in medio rotae. Per quatuor partes earum euntes ibant, et non revertebantur cum ambularent. Statura quoque erat rotis, et altitudo, et horribilis aspectus: et totum corpus plenum oculis in circuitu ipsarum quatuor. Cumque ambularent animalia, ambulabant pariter et rotae juxta ea: Et cum elevarentur animalia d
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cũ stantib stabant. Et cum eleuatis
a terra: parit̾ eleuabantꝰ et rote seq̃n¬
tes ea quia sp̃e uite erat ĩ rotis. Le. di¬
t similitudo super caput animali¬
um firmam̃t quasi aspectꝰ chris¬
talli horribilis. et extenti suꝑ capita co¬
rum desuꝑ. Sub firmam̃to autẽ penne
corum recte alt̾ius ad alterum. Unũqd¬
q cluab alis uelabat corpꝰ suũ: ⁊ alte¬
rum similit̾ uelabatꝰ. Et audiebã so¬
num alarum qͣsi sonũ aqͣrum multa¬
rum. qͣsi sonum sublimis dei. Cũ ã¬
bularent quasi sonus erat multitudi¬
nis. ut sonꝰ castrorum: cumq starent.
demittebantꝰ penne eoꝵ. Nam cũ fie¬
ret uox suꝑ firi am̃tum qd̃ erat suꝑ
caput eorum. st ubant et sũmittebant
alas suas. Et super firmam̃tũ ad̾ erat
ĩmineus capiti corum qͣsi aspectꝰ lapi¬
dis saphiri similitudo throni. Et super
similitudinẽ throni. similitudo quasi
aspectꝰ hominis de suꝑe:
t uidi quasi speciem electri uelut
aspectum ignis. intrinsecꝰ ciꝰ per

Expanded text:
elevatis a terra pariter elevabantur et rotae sequentes ea quia spiritus vitae erat in rotis et similitudo super caput animalium firmamenti quasi aspectus cristalli horribilis et extenti super capita eorum desuper sub firmamento autem pinnae eorum rectae alterius ad alterum unumquodque duabus alis velabat corpus suum et alterum similiter velabatur et audiebam sonum alarum quasi sonum aquarum multarum quasi sonum sublimis Dei cum ambularent quasi sonus erat multitudinis ut sonus castrorum cumque starent dimittebantur pinnae eorum nam cum fieret vox supra firmamentum quod erat super caput eorum stabant et submittebant alas suas et super firmamentum quod erat inminens capiti eorum quasi aspectus lapidis sapphyri similitudo throni et super similitudinem throni similitudo quasi aspectus hominis desuper et vidi quasi speciem electri velut asp
Abbreviated transcription (Latin):
et iuulgata eiꝰ edisio aĩ muitũ distat ab
hebraico. Unde sals miror auid cause ex¬
titerit. ut si eosdẽ in uniuersis libris ha¬
bemus interp̃tes: maliis eadẽ. ĩ aliis di¬
uersa transtulerint. Legite igitꝰ ⁊ hũc
iuxta translationẽ nr̃am: quia ꝑ cola ⁊¬

Expanded text:
o non multum distat ab Hebraico. Unde satis miror quid causae exstiterit, ut si eosdem in universis libris habemus interpretes, in aliis eadem, in aliis diversa transtulerint. Legite igitur et hunc juxta translationem nostram; quia per cola
Abbreviated transcription (Latin):
audi que ego loquor ad te: ⁊ noli esse
exasperans. sicut domꝰ exasperatrix ẽ.
Aꝑi os tuum et comede quecunq e¬
go do tibi. Et uidi. ⁊ ecce manꝰ missa
ad me: in qua erat inuolutꝰ liber. Et
expandit illum coram me: qui erat

Expanded text:
audi quaecumque loquor ad te, et noli esse audi quaecumque loquor ad te, et noli esse exasperans, sicut domus exasperatrix est: Aperi os tuum et comede quaecumque ego do tibi. Et vidi, et ecce manus missa ad me, in qua erat involutus liber: et expandit i
Abbreviated transcription (Latin):
głe domini. Et uidi. ⁊ cecidi in faciẽ
meam. Et audiui uocem loquentis.
⁊ dixit ad me. Fili hominis sta suꝑ
pedes tuos: et lo quar tecum. Et ingl¬
sus ẽ in me sp̃e postqͣm loquutꝰ est
michi: et statuit me supͣ pedes me¬
centẽ. Fili hominis mitto ego de ad
filios ilrł ad gentes ⁊ ostatrices. q̃
recesserunt a me. Ipsi et patres eoꝵ
p̃naricati sunt pactum meum usq
ad diem hanc: et filii dura facie ⁊ indo¬
mabili corde sunt. ad quos ego mitto
te. Et dices ad eos. Hec dicitꝰ dñs d̾s.
si forte uel ipsi audiant. ⁊ si forte qͥes¬
cant. qm̃ domus exasperans ẽ. Et sci¬
ent. quia ꝓph̾a fuerit in medio eorũ.
u ergo fili hominiᷤ
ne timeas eos neq sermones eo¬
rum metuas. qm̃ increduli ⁊ subu̾so¬
res sunt tecum. ⁊ cum scorpionib ha¬
bitus. Uerba eorum ne timeas. ⁊ uul¬
tꝰ eorum ne formides: quia domꝰ exas¬
perans ẽ. Loq̃ris ergo uerba mea ad
eos. si forte audiant ⁊ quiescant: qm̃
irritatores sunt. Tu aũt fili hominis

Expanded text:
 « Et vidi, et cecidi in faciem meam. Et audivi vocem loquentis, et dicit ad me: Fili hominis, sta super pedes tuos, et loquar tecum. Et ingressus est in me spiritus, postquam locutus est mihi, et statuit me supra pedes mecentem: Fili hominis, mitto ego te ad filios Israel, ad gentes apostatrices, quae recesserunt a me: ipsi et patres eorum praevaricati sunt pactum meum usque ad diem hanc. Et filii dura facie, et indomabili corde sunt, ad quos ego mitto te: et dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus. Si forte vel ipsi audiant, et si forte quiescant, quoniam domus exasperans est: et scient quia propheta fuerit in medio eorum. u ergo, fili hominis, ne timeas eos, neque sermones eorum metuas: Quoniam increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas. Verba eorum ne timeas, et vultus eorum ne formides, quia domus exasperans est. Loqueris ergo verba mea ad eos, si forte audiant, et quiescant: quoniam irritatores sunt. Tu autem, fili hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
t factum ẽ in anno
sexto. in sexto mense in quin¬
ta mensis. ego sedebam ĩ domo
mea: et lenes iuda sedebant coram me. Et
cecidit super me ibi manꝰ dñi dei. Et u¬
di et ecce similitudo quasi aspectꝰ ignis.
ab aspectu lumborum eiꝰ. ⁊ deorsũ ignis.
et a lumbis eiꝰ et sursum qͣsi aspectus
splendoris: et uisio electri. Et emissa si¬
militudo manꝰ app̃hendit me in cuicu

Expanded text:
 in anno sexto, in sexto mense, in quinta mensis: ego sedebam in domo mea, et senes Juda sedebant coram me, et cecidit super me ibi manus Domini Dei: Et vidi, et ecce similitudo quasi aspectus ignis ab aspectu lumborum ejus, et deorsum ignis: et a lumbis ejus, et sursum, quasi aspectus splendoris, ut visio electri. Et emissa similitudo manus apprehendit
Abbreviated transcription (Latin):
dedi eos ĩ imundiciã: ⁊ dubo illuo ĩ ma¬
nus alienoꝵ ad diripiendũ. ⁊ impus ter¬
re in p̃dam. et contaminabunt illud. Et
au̾tam faciem meam ab eis: ⁊ uiolabunt
archanum meum ⁊ int̾ibunt ĩ illud e¬
missarii. et contaminabũt uld̾. Fãc con¬
clusionẽ. qm̃ terra plena ẽ iudicio san
guinum. ⁊ cuitas plena iniquitate. Et
adducam pessimos de gentib ⁊ possidebt
domos corum: et quiescere faciã suꝑbiã
potentium et possidebunt sanctuaria eo¬
rum. Angustia suꝑueniente requirent
pacẽ: et non erit. Conturbatio suꝑ contͣ¬
bationẽ ueniet. ⁊ auditꝰ suꝑ auditũ. ⁊ q̃¬
rent uisionẽ de ꝓpha: et lex ꝑibit a sacer

Expanded text:
dedi eis illud in immunditiam. Et dabo illud in manus alienorum ad diripiendum, et impiis terrae in praedam, et contaminabunt illud. Et avertam faciem meam ab eis, et violabunt arcanum meum: Et introibunt in illud emissarii, et contaminabunt illud. Fac conclusionem, quoniam terra plena est judiciguinum, et civitas plena iniquitate, et adducam pessimos de gentibus et possidebunt domos eorum, et quiescere faciam superbiam potentium, et possidebunt fructuarium eorum. Angustia superveniente requirent pacem, et non erit: conturbatio super conturbationem veniet, et auditus super auditum, et requirent visionem de propheta, et lex peribit
Abbreviated transcription (Latin):
Uxta hystoriã manifestꝰ ẽ sensus.
Recedente autẽ domino de templo. om¬
nia legis edificia. ⁊ compositio man¬
datorum ita destructa est: ut nichil
to: uuiuersa int̾ se membra cõpug¬
uant. Et auia fundata in gentibus
fide. et eccl̾ia xp̃i iudea dignas ꝑfi
die sue penas erat luitura: aꝑte do¬
minus post laudatam in paupere ui¬
dua deuotionẽ eccłie. egredit᷑ de tẽ¬
plo: ruinamq eiꝰ futuram. atq edi¬
ficia tunc admiranda. ñ multo post
complananda ẽẽ p̃dixit.

Expanded text:
uxta historiam manifestus est sensus. Recedente autem Domino de templo, omnia legis aedificia, et compositio mandatorum ita destrto, universa inter se membra compuguant. Et quia fundata in gentibus fide, et Ecclesia Christi, Judaea dignas suae perfidiae poenas erat luitura, apte Dominus post laudatam in paupere vidua devotionem Ecclesiae, egreditur de templo, ruinamque ejus futuram atque aedificia tunc admiranda non multo post complananda esse praedixit.
Abbreviated transcription (Latin):
apłica nr̃a auctoritate omnẽ suscipiẽs
galliam. opꝰ fac eũngłiste: ministeri¬
um tuum imple: ut xp̃i noticia ꝑte
ubiq diffusa. a domino in die retri¬
butionis. merearis audire. Euge ser¬
ue bone et fidelis: quia suꝑ pauca fuis¬
di fidelis. supͣ multa te conscitus̃. intͣ
in gaudium dñi tui. Et ne uerearis
multitudinẽ. ⁊ atrocitatẽ genus barba¬
rice: ꝓfecto sciens. quia qui plꝰ labo¬
rat. plus mercedis accipiet. Lect m̃

Expanded text:
ica nostra auctoritate, omnem suscipiens Galliam, opus fac evangelistae, ministerium tuum imple, ut Christi notitia per te ubique diffusa, a Domino in diebus retributionis merearis audire: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium Domini tui; et ne verearis multitudinem et atrocitatem gentis barbaricae, pro certo sciens quia qui plus laborat, plus mercedis accipiet. Soc
Abbreviated transcription (Latin):
ei cor suum: manifestauit ei occulta¬
conscientie sue. in confessione ⁊ peni¬
tudine p̃cedentium delictorum. Lectõ¬
ideamus quid agat hec re uiͣ¬
giua. Uidens inquam regina sa¬
ba omnem sapĩam salomonis et do¬
mum qm edificauerat. ⁊ cibos m̃se eꝰ
⁊ holocausta q̃ offerebat in domio dñi
ñ habebat ultra dominum sp̃m. Quid
erat rationis ut p̃potens regina domũ.
expensas ⁊ cibos regios tanto pere min¬
retur: Ergo hoc loco aliq̃ maiora nos
oportet inquirere
idit ergo eccłia ex gentib congrega¬
ta. sapĩem xp̃i: idest post carnalia
instituta ger ailium. post humaniã ⁊ a¬
nimai: doccrinam philosophoꝵ acce¬
pit inrt lectum salutis et uite insper̃
spiritalium mirabilia bonoꝵ: agnouit
uirum fabricatorẽ celi ⁊ t̾re. ⁊ potentiᷤ¬
simum humani generis condetorem.
de cuiꝰ sapĩa dicitur. omnia in m̃sura
⁊ pondere ⁊ numero constituisti. euͣn¬

Expanded text:
ei cor suum, manifestavit ei occultaei cor suum, manifestavit ei occultaconscientiam suam in confessione, et poenitudine praecedentium delictorum. Videamus quid agat haec regina. Videns autem regina Saba omnem sapientiam Salomonis, et domum quam aedificaverat, et cibos mensae ejus, et holocausta quae offerebat in domo Domini, non habebat ultra spiritum. Quid erat rationis, ut praepotens regina domum, expensas, et cibos regios tantopere miraretur? Ergo hoc loco aliqua majora nos oportet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex Gentibus congregata sapientiam Christi: id est, post carnalia instituta Gentilium, post humanam et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis et vitae, inspexit spiritualium mirabilia bonorum, agnovit verum fabricatorem coeli ac terrae, et potentissimum humani generis Conditorem; de cujus sapientia dicitur, Omnia in mensura et pondere et numero constituisti
Abbreviated transcription (Latin):
huius. eccłia uenit ex gentib et¬
a finib t̾re. imponens finem cupidita¬
tib uiciis q t̾renis. ut audiret sapi¬
entiã salomonis. idest ueri pacifici do¬
mini nr̃i ib̃u xp̃i. qui fecit utraq u¬
num: soluens inimicitias int̾ dm̃ et
hominem in carne sua. Uenit post ue¬
teres ⁊ ꝓfanas suꝑstitiones. audire ⁊
discere de fidei illuminatione ⁊ iudicio
futuro: de anime immortalitate. de spe
enit ergo in ihrłm cum multo co¬
mitatu: idest ñ iam cum una tan¬
tum gente iudeorum. sicut priꝰ sinago¬
ga solos habuit hebreos: s totiꝰ mun¬
di gentib diu̾sisq nationib. Uenit er¬
go exibens munera digna xp̃o: aurũ. ⁊
gemmas p̃ciosas: ⁊ hoc camelis portã
⁊ malorum ouere curui. ac peccatorũ
Ium hiis tanquam munerib regi¬
deferens fidei aurum. puritatis incẽ¬
sa p̃ciosa. splendoresq gemmarum.
morum scilicet insignia: ⁊ ornam̃ta
uirtutũ. Et loquuta est ei uniu̾sa q̃
habebat in corde suo: idest aperuit

Expanded text:
hujus, Ecclesia venit ex gentibus, et finibus terrae imponens finem cupiditatibus, vitiisque terrenis, audire sapientiam Salomonis, id est viri pacifici Domini nostri Jesu Christi qui fecit utraque unum solvens inimicitias inter Deum, et hominem in carne sua. Venit post veteres et profanas superstitiones audire, et discere de fidei illuminatione, et judicio futuro: de animae immortalitate, de spe Venit ergo in Jerusalem cum multo comitatu: id est, non jam cum una tantum gente Judaeorum, sicut prius synagoga solos habuit Hebraeos, sed totius mundi gentibus, diversisque nationibus. Venit ergo exhibens munera digna Christo, aurum, et gemmas pretiosas, et hoc camelis portantet malorum onere curvi, ac peccatorum um his tanquam muneribus regifidei, aurum puritatis, incensum pretiosum, splendoresque gemmarum, morum scilicet insignia, ornamenta virtutum. Et locuta est ei universa, quae habebat in corde suo: Id est aperuit
Abbreviated transcription (Latin):
ter occupauerat. ꝓuideret a riete. tau
destruere: tantoq ꝑitissime eloq̃ntie
spiculo.gitilitatẽ ꝑfodi. quo ante ut
munitissuma defensione. erat solita gra¬
tulari: atq omnẽ hanc galliã ipsius
dyonisii appe apłatu. disponeret subie¬
uari: quam mercurio demonica serui¬
tute constabat misabilit̾ aucillari: be¬
ati clem̃tis cor tetigit: et ut isciꝰ modi
dyonisi. anta est messis dominice sati¬
onis: et qͣm pauci sunt operarii. Quia
ergo de omnib catholice pietatis es
sufficient̾ edoctus. ⁊ omni xp̃iana uir¬
tute ac religione ad modum roboratus
ꝑge in nomire dñi parces aggrediẽs
occidentis. ⁊ ut bonus miles xp̃i p̃ua¬
⁊ ego sancte hereditatis iura suscepi.
ut in ligandi soluendiq auctoritate
tͥ semꝑ p̃sto sit diuina potestas. nr̃is

Expanded text:
ter occupaverat, provideret ariete tali ter occupaverat, provideret ariete tali destruere, tantoque peritissimae eloquentiae spiculo gentilitatem perfodi, quo ante, ut munitissima defensione erat solita gratulari, atque omnem hanc Galliam ipsius Dionysii apostolatu disponeret sublevari, quam Mercurio daemoniaca servitute constabat miserabiliter ancillari, beati Clementis cor tetigit, et ut istius modiDionysi, quanta est messis Dominicae sationis, et quam pauci sunt operarii, quia ergo de omnibus catholicae pietatis es sufficienter edoctus, et omni Christiana virtute ac religione admodum roboratus, perge in nomine Domini, partes aggrediens Occidentis, et ut bonus miles Chriet ego sanctae haereditatis jure suscepi, ut in ligandi solvendique auctoritate tibi semper praesto sit divina potestas, nostris
Abbreviated transcription (Latin):
reciosus deniq dionisius. Lecti¬
cum aicis romane meniis suui
auspice xp̃o p̃sentiam intulit: qm̃ fi¬
dei necessitas et ad suscipiendũ d̾i u̾¬
bũ. euidentissime. in gentib qͣs ꝑtͣasi¬
erat. ostii apertio morosiꝰ. eum detim¬
gubernantẽ inuenit. A quo idemgło¬
sus domini atheniensium archiep̃c
dyonisiꝰ. mox ut se potuerũt inuicem
salutare. digno ẽ cum honore suscep¬
tus: ⁊ ꝓ sanctitatis ac eruditioniꝰᷤ ne
reuerentia. seu antioris frat̾nitatis
coniunctione. loco maxime ueneratio¬
uis est habitꝰ. Cum quo etiam ꝓ mu¬
tua collocutione. apłicaꝵ sanctionum
⁊ dulcedine spiritualis dilectionis. ali¬
quãdiu familiarissime conu̾satꝰ immo¬
dici amoris. utͥq uinculis sese ꝯst̾riperãt.
splendidissimo ⁊ orientali. idest sc̃issimo
dyonisio. occidentales tenebras uellet
sua gr̃a illustrare. ⁊ murum ualidissi¬
mum infidelitatis. qui totiꝰ gallie et
germanie t̾minos. pene inremediabili¬

Expanded text:
retiosus denique Dionysius, cum arcis Romanae moenibus sui auspice Christo praesentiam intulit, quoniam fidei necessitas, et ad suscipiendum Dei verbum, evidentis in gentibus, quas pertransierat, ostii apertio eum morosius detinugubernantem invenit. A quo idem gloriosus Domini Atheniensium archiepiscopus Dionysius mox, ut se potuerunt invicem salutare, digno est cum honore susceptus, ac pro sanctitatis ac eruditionis suae reverentia seu anterioris fraternitatis conjunctione loco maximae venerationis est habitus. Cum quo etiam pro mutua collocutione apostolicarum sanctionum, et dulcedine spiritualis dilectionis, aliquandiu familiarissime conversatus, immodici amoris uterque vinculis sese constrinxeruntsplendidissimo et orientali, id est sanctissimo Dionysio, occidentales tenebras vellet gratia sua illustrare, et murum validissimum infidelitatis qui totius Galliae et Germaniae terminos pene irremediabili
Abbreviated transcription (Latin):
renes accuctos debet: ut qui sollempni¬
tatẽ resurrectionis atq ĩcorruptionis a¬
git. corruptioni iã ꝑ uitia nulli subiace¬
at: uoluptates edomet: carnẽ a luxuria
restringat. Neq et enĩ cognouit q̃ sit sol¬
lempnitas ĩcorruptionis: qui adhuc ꝑ
ĩcontinentiã corruptioni subiacet. Hec
quibdã dura sunt: s angusta porta ẽ
q̃ ducit ad uitã. Et habemꝰ iã multa
exempla continentiũ. Unde bene adhuc
subditꝰ. Calciam̃ta habebitis ĩ pedib.
Quid sunt et enim pedes nr̃i. nisi oꝑa:
quid uero calciam̃ta. nisi pelles mortuo¬
rum animaliũ. Calciam̃ta autẽ pedes
mununt. Que uero sunt mortua anima¬
lia ex quorum pellib nr̃i pedes muniun¬
tur: nisi antiqui patres. qui nos ad eter¬
nam patriã p̃cesserunt: Quoꝵ dũ exem

Expanded text:
renes accinctos debet, ut qui solemnirenes accinctos debet, ut qui solemnitatem resurrectionis atque incorruptionis agit, 1536 corruptioni jam per vitia nulli subjaceat, voluptates edomet, carnem a luxuria restringat. Neque enim cognovit quae sit solemnitas incorruptionis, qui adhuc per incontinentiam corruptioni subquibusdam dura sunt, sed angusta porta est quae ducit ad vitam . Et habemus jam multa exempla continentium. Unde bene adhuc subditur: Calceamenta habebitis in pedibus. Quid sunt etenim pedes nostri, nisi opera? Quid vero calceamenta, nisi pelles mortuorum animalium? Calceamenta autem pedes muniunt. Quae vero sunt mortua animalia, ex quorum pellibus nostri muniuntur pedes, nisi antiqui patres qui nos ad aeternam patriam praecessere? Quorum dum exe
Abbreviated transcription (Latin):
mysterium penetrari: recte subiungi¬
tur. Si quid autẽ remanserit. igne cõ¬
buretis. Qd̃ ex agno remanet. igne cõ¬
burimus: qͣndo hoc qd̃ de mysterio ĩ¬
carnationis eiꝰ intelligere et penetrare
ñ possumꝰ: potestati sancti sp̃c humiliã¬
do reseruamus: ut ñ suꝑbe qͥs audeat
uł contempnere uł denuntiare qd̃ ñ ĩ¬
telligit: s hoc igui tradit. cũ sp̃ui sc̃o
reseruat. Quia igitur qͣliter edendũ
sit pascha cognouimꝰ: nunc a qͣlibus
edi debeat agnoscamꝰ.Le. uiii¬
equitur. Sic autẽ comedetis il¬
lum. Renes ur̃os accingetis. Qd
in renib nisi delectatio carnis accipi¬
tur. Unde et psalmista postulat di¬
cens. Ure renes meos. Si enim uo¬
luptatẽ libidinis ĩ uenib ẽẽ nesciret.
eos uri minime petisset. Unde quia po¬
testas diaboli ĩ humano genere maxi¬
me ꝑ luxuriã preualuit: de illo uoce
dominica dicitꝰ᷑. potestas eiꝰ ĩ lumbis
eiꝰ. Qui cigo pascha comedit. habere

Expanded text:
mysterium penetrari, recte submysterium penetrari, recte subtur: Si quid autem remanserit, igne comburetis . Quod ex agno remanet igne comburimus quando hoc quod de mysterio incarnationis ejus intelligere et penetrare non possumus potestati sancti Spiritus humiliter reservamus, ut non superbe quis audeat vel contemnere vel denuntiare quod non intelligit, sed hoc igni tradit cum sancto Spiritui reservat. 9. Quia igitur qualiter edendum sit pascha cognovimus, nunc a qualibus edi debeat agnoscamus. Sequitur: Sic autem comedetis illum. Renes vestros accingetis . Quid in renibus nisi delectatio carnis accipitur? Unde et Psalmista postulat, dicens: Ure renes meos . Si enim voluptatem libidinis in renibus esse nesciret, eos uri minime petisset. Unde quia potestas diaboli in humano genere maxime per luxuriam praevaluit, de illo voce dominica dicitur: Potestas ejus in lumbis ejus . Qui ergo pascha comedit, habere
Abbreviated transcription (Latin):
b eiꝰ et in testinis uorabitis: quia re¬
demptor nr̃ ẽ alpha et cͥ: ds̃ uidelicet
ante scla. ⁊ homo in fine scłoꝵ. Sicut
lam p̃diximus frẽs paulo atrestante
ergo agni uorare ẽ: diuinitatẽ illius
fide ꝑcipere. Pedes uero agni uorare ẽ
uestigia humanitatis eius amando ⁊
inicando ꝑ quirere. Quid uero sunt ĩ¬
testina. nisi uerboꝵ illiꝰ occulta ⁊ mys¬
tica mandata : Que tunc uoramꝰ. cũ
uerba uite cum auiditate sumimꝰ. In
quo deuorationis uerbo quid aliud qͣm
pigricie nr̃e torpor rep̃henditꝰ qui eiꝰ
uerba atq myst̾ia ⁊ ꝑ nosmetipsos ñ
requirimꝰ. ⁊ dicta ab aliis audimꝰm̃ ĩ¬
uiti: Non remanebit ex eo quicqͣm usq
mane: quia eiꝰ dicta magna sunt solu¬
citudine discutienda. quatiꝰ prins quã
dies resurrectionis appareat. in hac p̃¬
sentis uite nocte omina mandata illi
intelligendo et oꝑando penetrentꝰ Sed
quia ualde ẽ difficile ut omne sacrum
eloquium possit incelligi. ⁊ eiꝰ omne

Expanded text:
Redemptor noster est α et ω, Deus videlicet ante saecula, et homo in fine saeculorum. Et sicut jam praediximus, fratres, Paulo attestante ergo agni vorare, est divinitatem illius fide percipere. Pedes vero agni vorare, est vestigia humanitatis ejus amando et imitando perquirere. Quid vero sunt intestina, nisi verborum illius occulta et mystica mandata? Quae tunc voramus, cum verba vitae cum aviditate sumimus. In quo devorationis verbo quid aliud quam pigritiae nostrae torpor reprehenditur? Qui ejus verba ac mysteria et per nosmetipsos non requirimus, et dicta ab aliis audimus iviti? Non remanebit ex eo quidquam usque mane, quia ejus dicta magna sunt sollicitudine discutienda, quatenus priusquam dies resurrectionis appareat, in hac praesentis vitae vocatione omnia mandata illius intelligendo et operando penetrentur. Sed quia valde est difficile ut omne agni eloquium possit intelligi, et omne ejus
Abbreviated transcription (Latin):
actuce uero agrestes: ualde amare
¶sunt. Carnes uero agni cũ lactuciᷤᷤ
agrestib sunt edende: ut cum corpꝰ re¬
demptoris accipimꝰ : nos ꝓ põcis nr̃is ĩ
fletib afflgamꝰ : qͣtinus ipsa amaritu¬
do penitentie abstergat a mentis stoma¬
cho. ꝑuerse humorẽ uite. Ubi ⁊ subdi¬
tur. Non comedetis ex eo crudũ quid.
neq coctum aqͣ. Ecce iam nos ipsa uer¬
ba hystorie. ab intellectu hystorico re¬
dere agnum crudum consueuerat. ut
ci lex dicat. ñ comedetis exco crudum
quid: ubi et additur. neq coctũ aqua.
Sed quid aqͣ nisi humanã sapĩam de¬
signat. iuxta hoc qd̃ ꝑ salomouẽ sub
hereticoꝵ uoce dicitꝰ aque furcine dul¬
ciores sunt: Quid crude agni carnes:
uisi inconsideratã ac sine reuerentia
cogitationes relictam illiꝰ humauita
quasi mente coquimꝰ. Sed agni caro
nec cruda edenda ẽ nec cocta aqͣ: quia
redemptor nr. nec purꝰ homo estiman¬
dus ẽ: neq ꝑ humanã sapientiã. qͣlit̾¬

Expanded text:
actucae vero agrestes valde amarae sunt. Carnes ergo Agni cum lactucis agrestibus sunt edendae, ut cum corpus Redemptoris accipimus, nos pro peccatis nostris in fletibus affligamus, quatenus ipsa amaritudo poenitentiae abstergat a mentis stomacho perversae humorem vitae. Ubi et subditur: Non comedetis ex eo crudum quid, nec coctum aqua . Ecce jam nos ipsa verba historiae ab intellectu historico redere agnum crudum consueverat, ut ei lex dicat: Non comedetis ex eo crudum quid? Ubi et additur: Nec coctum aqua. Sed quid aqua, nisi humanam scientiam designat, juxta hoc quod per Salomonem sub haereticorum voce dicitur: Aquae furtivae dulciores sunt . Quid crudae Agni carnes 1535 nisi inconsideratam ac sine reverentia cogitationis relictam illius humanitaer cogitamus quasi mente coquimus. Sed agni caro nec cruda edenda est, nec aqua cocta, quia Redemptor noster nec purus homo aestimandus est, neque per humanam sapientiam qualit
Abbreviated transcription (Latin):
mortuorũ uitã conspicere:. ⁊ nr̃a uesti¬
gia a poc̃i uuluere custodire. Tenentes
daculos ĩ manib. Quid lex ꝑ baculos. ni¬
si pastoralẽ curã uł cuscodiã designat:
Et notandum qd̾ priꝰ p̃cipimꝰ renes accĩ¬
gere. post modũ baculos tenere: quia illi
debent pastoralẽ curã suscipere. qui iã ĩ
suo corpore sciunt fluxa luxurie edomare.
ut cum aliis fortia p̃dicant: ipsi desideri¬
is mollib eneruiter ñ succubant. Bene
autẽ subditur. Et comedetis festinantes
celestis patrie gaudia cum festinatione
cognoscite: et p̃cepta uite cũ festinatio¬
ne implere curate. Quia enim adbuc
hodic licet bene agere scimus: utrum
cius liceat ignoramꝰ. Festinantes autẽ
pascha comedite: idest ad sollempuitatẽ
patrie celestis anbelate. Niemo ĩ huiꝰ uite
itinere torpeat. ne ĩ patria locum ꝑdat:
Nemo moras ad appetenda studia innec¬
tat: s cepta ꝑficiat: ne muume liceat ĩ¬
plere qd̵ inchoat. Si ad amorẽ dei ꝑigͥ

Expanded text:
mortuorum vitam conspicere, et nostra vestigia a peccati vulnere custodire. Tenentes baculos in manibus . Quid lex per baculum nisi pastoralem custodiam designat? Et notandum quod prius praecipimur renes accingere, postmodum baculos 1537 tenere, quia illi debent curam pastoralem suscipere, qui jam in suo corpore sciunt fluxa luxuriae edomare, ut cum aliis fortia praedicant, ipsi desideriis mollibus enerviter non succumbant. Bene autem subditur: Et comedetis festinantes coelestis patriae gaudia, cum festinatione cognoscite, et praecepta vitae cum festinatione implere curate. Quia enim adhuc hodie licet bene agere scimus, utrum cras liceat ignoramus. Festinantes ergo pascha comedite, id est ad solemnitatem patriae coelestis anhelate. Nemo in hujus vitae itinere torpeat, ne in patria locum perdat. Nemo moras ad appetenda studia innectat, sed coepta perficiat, ne minime liceat implere quod inchoat. Si ad amorem Dei pigri
Abbreviated transcription (Latin):
luptate crudelitas: de libidine impie¬
tas. Allatum est caput iohannis in disco:
uinum transit in sanguinem. finis appo¬
enitur in natali: in ortu exibetꝰ occasus.

Expanded text:
luptate crudelitas, de libidine impietas. Et allatum est caput ejus in disco. vinum transit in sanguinem, finis apponitur natali; in ortu exhibetur occasus,
Abbreviated transcription (Latin):
unus idemq xp̃c recte credit᷑: eo qd̵ u̾bum
caro factum est: ⁊ habitauit in nobis.
unꝰ emmanuel. qd̃ ẽ nobiscũ d̃s. lc .iiii.¬
anc quippe unitionẽ diuinitatis atq
humanitatis: inconsusã indiuisãq¬
fides catholica seruat. Quam sane intelli¬
gendo cognoscit naturalis ato scd̃m substã
tiam subsistentiã conuentio unitatis: ut
neq conu̾sio ĩ alt̾utram duacũ substantia¬
rum parccẽ recipiat᷑: neq diuisio. Sic nãq
credere honorare ẽ matrẽ dñi: q̃ et dm̃ no¬
bis genuit ⁊ hominẽ: neq hominẽ sine deo.
ci ñ posset. qd multi hereticoꝵ negare co¬
nati sunt: nisi uere dm̃ genuisset incar¬
natũ. Et ꝓptea duas in xp̃o recte confite¬
mur natiuitates: unam uidelicet de patre
sine iuitio ⁊ sine dempore sempitriã. ⁊ coe¬
t̾uam deo patri: alteram de matre cũ tem¬
pore. qndo miserationẽ induens ⁊ miseri¬
cordiã. spontanca uoluntate ad nos descẽ¬
tatẽ matris gestatur utero. qui semꝑ d̾s

Expanded text:
 eo quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : unus Emmanuel, quod est nobiscum Deus. Hanc quippe unionem divinitatis atque humanitatis, inconfusam indivisamque catholica fides servat. Quam sane intelligendo cognoscit naturalis, atque secundum substantiam conventio unitatis, ut neque conversio in alterutram duarum substantiarum partem recipiatur, nec divisio. Sic namque credere, honorare est matrem Domini quae Deum nobis genuit et hominem: neque hominem sine Deo, ci non posset, quod multi haereticorum negare conati sunt, nisi Deum vere genuisset incarnatum: et propterea duas in Christo recte confitemur nativitates. Unam videlicet de patre sine initio, et sine tempore sempiternam et coaeternam Deo Patri. Alteram de matre cum tempore, quando miserationem induens et misericordiam, spontanea voluntate ad nos descentatem et matris gestatur utero, qui semper De
Abbreviated transcription (Latin):
continua. Nec ummerito. Creditͦ enĩ qd̃
saluator omniũ ipse qñtum datꝰ intelli¬
gi ꝑse totꝰ fesciuus occurrit: i cũ gaudie
eam secum in throno collo cauit.
lias autem quom᷑ impleuisse creditꝰ
qd in lege ipse p̃cepit: honora inauit
patrẽ tuumi et matrẽ tuame porro qib
patrem honorauerit. ipse sibi testio ẽ oĩ
ad iudeos ait. Ego głam meam. ñ ouetidẽ
aui ꝯuerat ⁊ iudicet: s et ego honoritiss
patrẽ meum: et uos inhonorastis me. De
matre uero eungłista: cum redirent ueni¬
ens ait nazaretħ. erat subditꝰ ulis. Sed

Expanded text:
editur enim quod salvator omnium ipse, quantum datur intelligi, per se totus festivus occurrit, et cum gaudio eam secum in throno collocavit. Alias autem quomodo implevisse creditur, quod in lege ipse praecepit? Honora, inquit, patrem tuum et matrem . Porro quod patrem honoraverit, ipse sibi testis est, cum ad Judaeos ait: Ego gloriam meam non quaero, est qui quaerat et judicet: sed ego honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me . De matre vero Evangelista: Cum rediret veniens, ait, Nazareth, erat subditus illis . Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ibi dolor. et tristicia. ⁊ gemitꝰ. Quid has
uita beatiꝰ. ubi ñ est pauꝑtatis metꝰ.
ñ egritudinis imbecillitas: Nemo ledit᷑.

Expanded text:
ibi dolor et tristitia et gemitus . Quid hac vita beatius? Ibi non est paupertatis metus, non aegritudinis imbecillitas; nemo laedit
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq qui resistit potestati: dei ordinatio¬
ni resistit. Qui autẽ resistunt: ipsi sibi
dampnationẽ ad quirunt. Nã principes
ũ sunt timori boni operis: sed mali:
Uis autẽ non tiere potestatẽ: Bonũ
fac: et habebis laudẽ ex illa. Dei enim
miuister ẽ tibi in bonum. Si autẽ ma¬
lefeceris. time. Non enun sine causa
Sladiura portat. Dei enim minister ẽ
uindex in iram ei qui malum agit:
deoq necessitate subditi estote: non so¬
lum ꝓpter iram. sed et ꝓpter conscienti¬
am. Ideo enim et tributa prestatis. Mi¬
uistri enim dei sunt: ĩ hocipsum serui¬

Expanded text:
aque qui resistit potestati, dei ordinationi resistit. qui autem resistunt, ipsi sibi damnationem adquirunt. nam principes non sunt timori boni operis, sed mali. uis autem non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem ex illa. dei enim minister est tibi in bonum. si autem malum feceris, time non enim sine causa gladium portat. dei enim- minister est, uindex in ira ei qui malum . agit. ideo necessitate subditi estote non solum propter iram, sed et propter conscientiam. ideo enim et tributa praestatis, ministri enim dei sunt, in hoc ipsum serui
Abbreviated transcription (Latin):
exclamauit. Dñs m̃s: ⁊ d̾s meus. Dicit
ei iħc. Quia uidisti me credidisci. le. xii¬
um paulꝰ apłs dicat. est autẽ fides
sperandaꝵ substantia rerũ argum̃¬
tum ñ apparentũ: ꝓfecto liquet quia
fides illarum rerułu argum̃tum ẽ. que
apparere ñ possunt. Que et enim appa¬
rent. iam fidem ũ habent. s agnitionẽ.
Dum ergo uidit thomas. dum palpa¬
uit: cur ei dicit᷑. quia uidisti me cre¬
didisti: Sed aliud uidit: aliud credi¬
dit. A mortali quippe homine diuini¬
tas uideri ñ potuit. Hominẽ gͥ uidit.
⁊ dm̃ confessus ẽ dicens. Domuiꝰ meus.
et ds̃ mĩs. uidendo ergo credidit qui cõ
siderando uerum hominẽ. hunc dñ ꝙ̃
uidere ñ poterat exclamauit. Letifi¬
carue ñ uidinꝰ mente retinemꝰ Nos
signati sumus: sed si fidem operib se
exercet operando qd̃ credit. Qͦ contra
de hus qui fidem nomineteuꝰ getinent
pauiꝰ dicit. Confitentꝰ se nosse dm:
factis antem negant. Hinc iacobus
ait. fides sine oꝑib mortua ẽ.¬

Expanded text:
exclamavit: Dominus meus et Deus meus. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Cum Paulus apostolus dicat: Est autem fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , profecto liquet quia fides illarum rerum argumentum est quae apparere non possunt. Quae etenim apparent, jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur, quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit, et Deum confessus est, dicens: Dominus meus et Deus meus. siderando verum hominem, hunc Deum quem videre non poterat exclamavit. Itcarne non vidimus, mente retinemus. Nos signati sumus, sed si fidem nostram opeexercet operando quod credit. Quod contra de his qui fidem nomine tenus retinent, Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus mortua e
Abbreviated transcription (Latin):
pambola ẽ: cũ interp̃catione sua
ñ statim ꝓposita: s interiectis aliis p¬
rabous edisserta. hic enim ꝓponitur. ⁊
cedunt ad eum discipuli eiꝰ rogantes.
Edissere nobis parabolã ziranioꝵ agri:
on ergo debemus preꝓpere intelligen¬
di desiderio. ante cius noticiã quere¬
re: qͣm a domino edisseratꝰ. Tunc dimis¬
sis turbis uenit ĩ domum: et accesserũt
ad eum liscipuli eiꝰ dicentes. Edissere
nobis parabolã ⁊ranioꝵ agri. Dimit¬
tit turbas ihͥc.⁊ domum reuertit᷑ ut
accedant ad eum discipuli eiꝰ. ⁊ secreto
interrogent. que populꝰ necdũ mereba¬
tur audire. nec poterat. Edissere parabo¬
erspicue exposuit qd̃ ager sit mun
dus. sator filius hominis: bonũ se¬
men filii regni: tzania filii pessimi: A¬
Zamorũ sator diabolꝰ: messis consum¬
matio mundi: messores angłi. Omnia
scandala referuntur ad Trrana: iusti
reputantur in filios regni. Ergo ut su¬
pra diximus q̃ expositu sunt a dño hii
debemus accommnondare fidem: q̃ autẽ

Expanded text:
abola est cum interpretatione sua non statim posita, sed interjectis aliis parabolis edisserta. Hic enim proponitur,  et accedunt ad eum discipuli ejus rogantes: Dissere nobis parabolam zizaniorum agri, Non ergo debemus praepropero intelligendi desiderio ante ejus notitiam quaerere, quam a Domino disseratur. Alisis turbis venit in domum, et accesserunt ad eum discipuli ejus, dicentes: Edissere nobis parabolam zizaniorum agri. Dimittit turbas Jesus, et domum revertitur, ut accedant ad eum discipuli, et secreto interrogent quae populus nec merebatur audire, nec poterat. Edissere nobis paraboPerspicue exposuit quod ager mundus sit: sator, Filius hominis; bonum semen, filii regni; zizania, filii pessimi; zizaniorum sator, diabolus; messis, consummatio mundi; messores, angeli. Omnia scandala referuntur ad zizania; justi reputantur in filios regni. Ergo, ut supra dixi, quae exposita sunt a Domino, his debemus accommodare fidem. Quae autem
Abbreviated transcription (Latin):
e illuminato illo qͥ
natꝰ ẽ cecus: sermo ad iudeos dñi
exors est. Huic itaq lectioni hodiernã
esse contextã: scire debuit et cõmoneri
caritas ur̃a. Cum enuim dñs dixisset. ĩ
iudiciũ ego ĩ hũc mundũ ueni. ut qui
ñ uident uideant. ⁊ qui uident. ceci fi

Expanded text:
e illuminato illo qui natus est caecus, sermo ad Judaeos Domini exortus est. Huic itaque lectioni hodiernam esse contextam, scire debuit et commoneri Charitas vestra. Cum enim Dominus dixisset, In judicium ego veni in hunc mundum, ut qui non viden
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ. si ꝑ ostium ũ intrant: qͥd ꝓdest
eis unde głantꝰ: Ad hoc debet unicuiq
ꝓdesse benc uiuere: ut detꝰ illi semper
uiuere. Nã cui ñ datꝰ semꝑ uiuere: qͥd
ꝓdest bene uuere: Quia nec bene uiue¬
re dicendi sunt: qui finem bñ uiuendi
cecitate nesciunt. uel inflatione con¬
on ẽ autem cuiqͣm spes uera ⁊ cer¬
ta. semꝑ uiuendi: nisi agnoscat ui

Expanded text:
vimus. Si per ostium non intrant, quid prodest vimus. Si per ostium non intrant, quid prodest eis unde gloriantur? Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper vivere: nam cui non datur semper vivere, quid prodest bene re dicendi sunt, qui finem bene vivendi, vel caecitate nesciunt, vel inflatione con autem cuiquam spes vera, et certa semper vivendi, nisi agnoscat vi
Abbreviated transcription (Latin):
intrat ꝑ ostiũ in ouuile ouiũ s ascen¬
dit aliunde. ille fur ẽ ⁊ latro. Dixerãt
se cecos ũ ẽẽ: uidere autẽ tũc possent:
si oues xp̃i eẽnt. Unde sibi usurpabãt
diem: qui furebant contͤ die:
ropt̾ illoꝵ eigo uanam ⁊ suꝑbam
et insanabilẽ arrogantiã. dñs ih̾c
ista contexuit: in quib nos salubriter
si aduertamꝰ ãmonuit. Multi enĩ sũt
qui scd̃m qͣndam uite huiꝰ consuetudinẽ
dicuntꝰ boni homines. boni uiri. bone
femine innocentes. ⁊ qͣsi obsernanteᷤ ea
q̃ i lege p̃cepta sunt. deferentes hono¬
rem parentib suis. ũ mechantes. ñ ho
hibentes. et cetera q̃ in lege mandata
sunt. uelut obseruantes ⁊ xpĩani non
sunt: et plerumq se iactant quomo¬
do isti. Nunquid nos ceci sumꝰ: Quia
uero ista omnia qui faciunt. ⁊ nesciũt
ad quẽ finem referant in auit̾ faciunt:
dñs de grege suo. et de ostio qͦ intrat᷑ ad
ouile. similitudinẽ ꝓposuit ĩ hodierna
lectione. Dicant ergo pagani. bene ui¬

Expanded text:
ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. Dixerunt enim se caecos non esse: videre autem tunc possent, si oves Christi essent. Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in quibus salubriter nos, si advertamus, admonuit. Multi enim sunt qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, boni viri, bonae feminae, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt; deferentes honorhibentes, et caetera quae lege mandata sunt velut observantes, christiani non sunt: et plerumque se jactant quomodo isti, Numquid et nos caeci sumus? Quia vero ista omnia quae faciunt, et nesciunt ad quem finem referant, inaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant ergo Pagani: Bene vi
Abbreviated transcription (Latin):
misit ds̃ filium suum ĩ mundum:
ut iudicet mundũ: sed ut saluet᷑ uundꝰ
ꝑ ipsum. Ergo qͣntum ĩ medico ẽ: sa¬
nare uenit egrotum. Ip̃ẽ se interuut
qui p̃cepta medici seruare ñ nult. Ue¬
nit saluator ad mundũ. Qre saluator
dictus ẽ mundi. nisi ut saluet mun¬
dũ. ñ ut iudicit mundũ Saluari ñ
uis ab ip̃o: ex ceipso iudicabi. Et qͥd apẽ
iudicab̾is: Uide qͥd ait. Eͥ credit ĩ eũ. ñ iudis atͣ.

Expanded text:
misit Deus Filium suum in mundum ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. » Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum, sed interimitur, qui praecepta medici servare non vult. Venit salvare mundum. Quare salvator dictus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso? ex teipso judicaberis. Et quid dicam judic
Abbreviated transcription (Latin):
tenebs̃ quã lucẽ. Ibi posut ium. multi
enim dilexerunt pecrata sua: multi con¬
fessi sunt peccata sua: quia qui confite
tur et accusat peccata sua: iã cũ dõ facit.
ccusat ds̃ peccata tua:
si et tu accuses. conuingeris deo. Qͣ¬
si due res sunt: homo et peccator. Q d̃
audis homo ds̃ fecit: qd̃ audis peccator
ipse homo fecit. Dele qd̃ fecisti: ut d̾s sai¬
uet qd̾ fecit. Oportet ut oderis in te
opus tuum:. ⁊ ames u te opꝰ dei. Cũ au¬
tem ceperit tibi displicere qd̃ fecisti. ĩ de
incipiunt bona opera tua: quia accu¬
sas mala opera tua. Inicium bonoꝵ ope¬
rum: confessio ẽ operum maloꝵ. Fãcis
ueritatẽ: et uenis ad luce̾. Quid ẽ fa¬
cis ueritatẽ : Non te palpas: ñ tͥ blã¬
diris. ñ te adularis ñ dicis. iustꝰ sum.
cum sis iniquus. ⁊ incipis facere ueri¬
tatẽ. Uenis autẽ ad lucẽ. ut manifes¬
tentur opera tua: quia ĩ deo sunt fac¬
ta. quia ⁊ hocipsũ qd̃ tͥ displicuit pec¬

Expanded text:
tenebras magis quam lucem. Ibi posuit vim: multi tenebras magis quam lucem. Ibi posuit vim: multi enim dilexerunt peccata sua, multi confessi sunt peccata sua: quia qui confitetur peccata sua, et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua: si et tu accusas, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator. Quod audis homo, Deus fecit: quod audis pecipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium bonorum operum, confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem. Quid est, facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas; non dicis: justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem, ut manifestentur opera tua quia in Deo sunt facta, quia et hoc ipsum quod tibi displicuit pec
Abbreviated transcription (Latin):
homines magis tenebͣs qm lucẽ. Erant
enim mala opera eoꝵ. Fratres mei. qͦꝵ
opera bona inuenit d̃s̃: Nulloꝵ. Omni¬
um mala opera inuenit. Quomodo er¬
go quidam fecerunt ueritatẽ ⁊ uener̃t
ad lucem: Et hoc enim sequitur. Qͥ aũt
facit ueritatẽ uenit ad luce̾: ut manifestẽ¬
tur opera eiꝰ. quia in deo sunt facta. Quo¬
modo quidã opus bonum fecerunt ut
uenirent ad lucem. idest ad xp̃m. ⁊ quo¬
modo quidam dilexerunt teneb̃s: Si
enum omnes peccatores inuenit. ⁊ om̃s
a peccato sanat. et serpens ille in quo
figurata ẽ mors domini. cos sanat qͥ
morsi fuerant. ⁊ ꝓpt̾ morsum serpen¬
tis erectꝰ ẽ serpens. idest mors domi¬
ni ꝓpter mortales homines qͦs inue¬
uit iniustos: quomodo intelligitur.
hoc ẽ iudiciũ. qm̃ lux uenit ĩ mun¬
dũ. et dilexerunt homines magis te¬
nebͣs quã luce᷑: erant enuim mala oꝑa
eorum: Quid est hoc : Quoꝵ enĩ erant
bona opera: Nonne uenisti ut iustifices
impios: Sed dilexerunt inquit magi

Expanded text:
agis tenebras quam lucem: erant enim mala opera eorum. Fratres mei, quorum opera bona invenit Dominus? Nullorum: omnium mala opera invenit. Quomodo ergo quidam fecerunt veritatem, et venerunt ad lucem? Et hoc enim sequitur: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta. Quomodo quidam opus bonum fecerunt, ut venirent ad lucem, id est ad Christum? et quomodo quidam dilexerunt tenebras? Si enim omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat, et serpens ille in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant, et propter morsum serpentis erectus est serpens, id est mors Domini, propter mortales homines, quos invenit injustos; quomodo intelligitur, Hoc est judicium, quia lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem: erant enim mala opera eorum? Quid est hoc? quorum enim erant bona opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
miracula dñi ac saluatoris nostri¬
recte cun legunt uel audunt accipi¬
unt: non tam ĩ hiis quid foris stupeant
atcendunt: qm quid horum exemplo ipsi
agere. quid in hiis mysticum perpendere
debrant inspiciunt. Ecce etenim ꝓpinqͣn¬
te pascha die festo uideoꝵ. seq̃utẽ se mui¬
titucdinẽ dominꝰ uerbo salutis parit̾ ⁊ ope
curationis erigebat. Nam sicut aliꝰ eũn¬
gelista scribit. loquebatꝰ illis de regno dei
et eos qui cura inligebant sanabat: ea¬
dẽ q doctrina et sanatione completa. pau¬
cis de cibariis habundantissime refecit.
huius exemplo facti. ꝓpinqͣnte pas¬
cha die festo nr̃e redemptionis. adiuncta
futrũ caterua. dñm toto corde seqͣmur.

Expanded text:
miracula Domini ac Salvatoris recte, cum legunt vel audiunt, accipiunt, non tam in his quid foris stupeant attendunt, quam quid horum exemplo intus agere, quid in his mysticum perpendere debeant inspiciunt. Ecce enim appropinquante Pascha, die festo Judaeorum, sequentem se multitudinem Dominus verbo salutis pariter et ope curationis erigebat. Nam sicut alius evangelista scribit, loquebatur illis de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanabat, eademque doctrina et sanatione completa, paucis de cibariis abundantissime refecit. hujus exemplo facti propinquante Pascha die festo nostrae redemptionis, adjuncta fratrum caterva Dominum toto corde sequamur,
Abbreviated transcription (Latin):
tinguitur. illis tantum in locis mare ty¬
beriadis uocatur. ubi tyberiadẽ ciuita¬
tẽ aquis ut aiunt calidis salubrẽ habi
de iordane duo deuiginti passuũ milib ĩ
Longum: et quinq extenditꝰ ĩ latum.
bida ac tum̃tia. huiꝰ scli uolumina
significat. in quib praui quilibet ĩiuste
delectati quasi ꝓfundis dedici pisces m̃te¬
ad suꝑna gandia ñ intendunt. Unde be¬
ne idẽ mare galylee. idest pota cognomi¬
natur: quia nimirũ amor labentis scli¬
quasi in uertiginẽ corda nuttit. q̃ ad ꝑ¬
hennis uite desideria: crigi ũ ꝑmittit.¬
pii ambulant. Sed abeuntẽ transma¬
ie galylee. ihm. multitudo magna seq̃ba¬
tur: que doctrine sanationis et refectõ¬
nis. ab eo celestis munera sũma ꝑcpet.
quia priq̃m dominꝰ ĩ carne appareret. io¬
la illum gens iudea sequebatꝰ credendo.
Postqͣm uero ꝑ incarnationis sue dispẽ¬
sationẽ. fuctus uite corruptibilis adut.

Expanded text:
tinguitur, illis tantum in locis Titinguitur, illis tantum in locis Tiberiadis vocatur, ubi Tiberiadem civitatem aquis, ut aiunt, calidis salubrem ab ocdem interfluente Jordane, duodeviginti passuum millibus in longum, et quinque extenditur in latum. bida ac tumentia hujus saeculi volumina significat, in quibus pravi quilibet injuste delectati, quasi ad superna gaudia non intendunt. Unde bene idem mare Galilaeae, id est rota, cognominatur, quia nimirum amor labentis saeculi in vertiginem corda mittit, quae ad perennis vitae desideria non permittitpii ambulant . Sed abeuntem trans mare Galilaeae Jesum, multitudo maxima sequebatur, quae doctrinae sanationis et refectionis ab eo coelestis munera summa perciperet, quia priusquam Dominus in carne appareret, sola illum gens Judaea sequebatur credendo. Postquam vero per incarnationis suae dispensationem fluctus vitae corruptibilis adiit,
Abbreviated transcription (Latin):
rr. debet sicut ille ambulauit ⁊ ipse ã¬
bulare. Quicqͥd ĩ nobis ĩpericie nocentis
messe dep̃henderimꝰ. crebra uerbi illius
auditione terganus. Quicquid uitii tẽp¬
tantis morbi uidelicet sp̃ualis nos ite¬
rius uastare senserimꝰ. solite pietatis uiiꝰ
muere postulemꝰ emundari. Sed ⁊ si
ieuuios nos celestis uite dutoedine con¬
spexerimus. eiꝰ grãm flagitemꝰ: uł neces¬
scirie nos compunctionis. ⁊ ceteraꝵ uir¬
tutum spũaliũ donis satiare dignetꝰ.
qͣtutꝰ tempore sacroscẽ resurrectionis. ĩte¬
rius exteriusq decenter ornati. sacram̃ta
ur̃e salutis puro corpore simul ⁊ corde su¬
erum quia breiiter ista p̃libauimꝰ.
libet diligentiꝰ totam sacre seriem
lectionis intueri: et quicquid ĩ ea mys¬
ticũ indagare ualemꝰ. ur̃e pandere cari¬
tati. Abit iħ̾c tͦns mare galylee: qd̃ est
tyberiadis. Primo dicendũ iuxta hystori¬
ani. quia mare galylee qd̾ multis ꝓ diu̾¬
sitate curũ iacentiũ regionũ uocabulis diᷤ¬

Expanded text:
ille ambulavit et ipse ambulare. Quidquid in nobis imperitiae nocentis inesse deprehenderimus, crebra verbi illius auditione tergamus, et quidquid vitii tentantis morbi, videlicet spiritualis, nos interius vastare senserimus, solitae pietatis illius munere postulemus emundari. Sed etsi ei unitos nos coelestis vitae dulcedine conspexerimus, ejus gratiam flagitemus: ut necessariae nos compunctionis et caeterarum virtutum spiritualium donis satiare dignetur, quatenus tempore sacrosanctae resurrectionis illius interius exteriusque decenter ornati, sacramenta nostrae salutis puro corpore simul et corde srum quia breviter ista praelibavimus, libet diligentius totam sacrae seriem lectionis intueri, et quidquid in ea mysticum indagare valeamus, vestrae pandere charitati. Abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis. Primo dicendum, juxta historiam, quia mare Galilaeae, quod multis pro diversitate circumjacentium regionum vocabulis dis
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Quid tu uides : Et dixi. Oi¬
lam succensã ego uideo: ⁊ faciem eiꝰ a fa¬
omnes cognationes regnorũ aquilonis¬
dicit dominꝰ ⁊ uemient et pouent unus¬
quisq solium suum. in introitu portarũ
ibrłm: et suꝑ omnes muros eiꝰ ĩ circuitu
⁊ suꝑ uniuersas urbes iuda: ⁊ loqͣt iudi¬
cia mea cum eis. suꝑ omni malicia corũ
qui dereliq̃runt me: et libauen  rũt diis
alicnis: ⁊ adorauerunt opꝰ manũ suaꝵ:¬

Expanded text:
ns: Quid tu vides? Et dixi: Ollam succensam ego video, et faciem ejus a faomnes cognationes regnorum aquilonis, ait Dominus: et venient et ponent unusquisque solium suum in introitu portarum Hierusalem et super omnes muros eius in circuitu et super uniuersas urbes Indae. et loquar iudicia mea cum eis super omni malitia eorum, qui dereliquerunt me et libauerunt dis alienis et adorauerunt opus manuum sua
Abbreviated transcription (Latin):
sitꝰ. celestib se aptum morib ostende¬
bat. Erat enim aspectu angłicꝰ. ser¬
mone nitidus: oꝑe sc̃s. corpore integer.
silio magnꝰ: fide catholisꝰ: spe patientis¬
simꝰ: caritate diffusus.mchi

Expanded text:
situs, caelestibus se aptum moribus ostendebat. Erat enim aspectu angelicus, sermone nitidus, opere sanctus, corpore integer, silio magnus, fide catholicus, spe patientissimus, caritate diffusus