comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cate ad nat᷑e referimꝰ necessitatẽ. Hysidorꝰ dic̃. Recedñs hõ a d̾o: statĩ
uicioꝵ tͣdit᷑ potestati. ut dũ patit᷑ incentina uicia: reu̾tendo uñ
cecidit resipiscat. Sacis delicade se palpãt: qͥuolũt sñ labore uicia sr̃¬
are. ꝑfecte renũciat uicio : qͥ occasionẽ euitat ĩꝑpetͣndo peccata. Uiea
uͦ cordis tui reuela. Nõ ñ ꝗͣ. hominẽ sua uicia ꝑseqͥunt᷑ : qr nimir̃ qͥ pꝰ uo
reus: qͥ ⁊ admittit sceła ꝑ uolũtatẽ. ⁊ defendit ea per ꝯtumatie tumo¬
rem. Inuicem s succrescũt uicia: ũ dũ unũ abierit succedit aliud. Aliqͣ̃n
uciłr peceat ĩmminis uiciis: ut maiora utiliꝰ caueant᷑. ueracit̾ añ sa¬

Expanded text:
tate, ad naturae ferimus necessitatem. ISIDORUS Recedens homo a Deo, statim vitiorum traditur potestati. Ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde cecidit, resipiscat. Satis delicate se palpant, qui volunt sine labore vitia superare. Perfecte renuntiat vitio, qui o cordis tui revela. Nonnunquam hominem sua persequuntur, quia nimirum qui prius is reus, qui et admittit scelera per voluntatem et defendit ea per contumaciae tumorem. Invicem sibi succrescunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud. Aliquando utiliter peccat in minimis vitiis, ut major ac utilius caveantur. Veraciter enim sa
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Consid̾a qñdicas Tempore ꝯgruo loq̃re: tẽpore ꝯgruocace. Hõ
loqͣris ñ ĩt̾rogat᷑ sueris. s̃ dicas: p̃usꝗͣ. audias. Ĩ t̾rogatio os tuũ aꝑiat.
sc̃ia fac̃. Loqͥ mult̃: stulticia est. Uox enĩ ĩsipientis: in multiplicatõe
seruionis est. Maneat gͥ ĩu̾bo m̃sura: ĩ sermone stat̾a. Semꝑ u̾ba tua
sint mod̾ata. M odũ loq̃di: ñtͣnseas. Plus dilige audire ꝗͣ. dic̾e. plꝰ ascul

Expanded text:
gruo loquere: tempore congruo tace. Non loquaris nisi interrogatus fueris: non dicas priusquam audias: interrogatio os tuum aperiat. scientia facit. Loqui multum stultitia est. Vox enim insipientis in multiplicatione sermonis. Maneat igitur in verbo mensura, in sermone sit statera. Semper verba tua sint moderata, modum loquendi non transeas. Pl
Abbreviated transcription (Latin):
⁊. Nicħ nob ꝓdest abrenũciatio corporis: sñ abreñtiatͥone m̃ti
St ñ nulli qͥ despectis carnis desidiis cũcta reliꝗre ꝑtͥetane
deliberauert̃ ꝑtimescũt. Dasilꝰ dic̃. Hulli studeas płac̾e ĩ uita tua: nͥd̾o
soli. Sic̃ enĩ qͥ militant regit᷑ reno oĩb iussis eiꝰ obediũt: s̃⁊ qͥ militãt
regi celesti debent custodire p̾cepta celestia. Miles t̾renꝰ ꝯͣ hostẽ ui¬
sibilem ꝑg̃ ad bellũ: tec̃ uͦ hostis u̾usibił cotidie dinucando ñ desi¬
nit. Hysidorꝰ dic̃. Necẽe est oĩ ꝯu̾so: uͥ pꝰ timorẽ ꝯsurgere ad kari

Expanded text:
st nobis abrenuntiatio corporis sine abrenuntiatione mentis. Sunt nonnulli qui, despectis carnis desideriis, cuncta relinqueredeliberaverunt pertimescunt. BASILIUS. Nulli studeas placere in vita tua, nisi soli Deo. Sicut enim qui militant regi terreno, omnibus jussis ejus obediunt, sic et qui militant regi coelesti, debent custodire praecepta coelestia. Miles terrenus contra hostem visibilem pergit ad bellum. Tecum vero hostis invisibilis quotidie dimicando non desinit.
Abbreviated transcription (Latin):
discipłs. Qͥ enĩ reñtiat reb suia abnegat. Qͥuͦ reñtiat morib pͣuis: sem¬
ipm̃ abnegat. Longe qͥppe adõ est aĩmꝰ: cͥ adhuc ħ uita dulcis est. Mul¬
ti cupiũt ꝯuolare ad grãm dĩ: s timent carere oblecta m̃tis mũdi
ꝓuocat qͥdẽ nos amor xp̃i. s reuocat cupiditas secłi. TRib mͦis t̾ri
ds̃ hoĩes: ut uł sero ꝯu̾tant᷑: atq iñ mag̃ erubescant ꝙ tã diu exp

Expanded text:
discipulus. Qui enim renuntiat rebus, sua abnegat. Et qui renuntiat moribus pravis, seipsum abnegat. Longe quippe a Deo est animus, cui adhuc haec vita dulcis est. Multi cupiunt convolare ad gratiam Dei, sed timent carere oblectamentis mundi. Provocat quidem eos amor Christi, sed revocat cupiditas saeculi. Multis modis terret Deus homines, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nutͥt desidia. flãma minuit᷑ deficiente silua: & escar̃ idi¬
gentia marcesc̾e fac̃ desid̾ia mala. Desid̾iũ esce: genuit ĩ obe¬
dientiã. & gͦtꝰ suauis &xͤunt de para diso. Multe esce delec̾tant gu¬
lanũ nutͥũt aũ uermẽ fornicationis. Uacuus uent̾ ĩ or̃onib uigi¬
lare fac̃. Nam qͥ repletꝰ ÷ : sompñifert gͣuissim̃. Sic̃ i flãmã igtuis¬

Expanded text:
nt desideria mala. Flamma minuitur deficiente silva, et escarum indigentia mitescere facit desideria mala. Desiderium escae genuit inobedientiam, et gustus suavis expulit de paradiso. Multae escae delectant gulas, nutriunt autem vermem fornicationis. Vacuus venter in orationibus vigilare facit. Nam qui repletus
Abbreviated transcription (Latin):
esse. ne ninus debilitent stomac̃. qr modicꝰ ⁊⁊ tẽpat᷑ cib carni ⁊ aĩe
utił est. punguis uent̾ ñ gĩnit sensũ tenuẽ. plenꝰ uent̾ facile de
ieiuniis disputat. Meliꝰ est i stomachũ dolere: ꝙͣ m̃tẽ. Tant̃ tͥ
ieiuniũ ĩpone: ꝙͣt̃ ferre potes. Multoq meliꝰ ÷ cotidie par̃ ꝗͣ raro
satis sum̾e. Pluuia illa optia ÷ q̃ sensim descendit ĩ tͥram. Subit᷑
tib uͥ esus oler̃. Ardorꝙ corpor frigidiorib epłis temꝑandꝰ:. No¬
nulli uitã pudicam appetẽtes ĩmedio it m̾e ceiruũt: dũ solam
abstmentiã carniũ portañt: ⁊ legumĩb on̾ant stomachũ. Niħ

Expanded text:
eratus cibus carni et animae utilis est. Pinguis venter non gignit tenuem sensum. Plenus venter facile de jejuniis disputat. Melius est stomachum dolere quam mentem. Tantum tibi jejunium impone, quantum ferre potes: multoque melius est quotidie parum, quam raro satis sumere. pluuia illa optima est, quae sensim descendit in terras; subitus tibus, ut esum olerum. Ardorque corporum frigidioribus epulis temperandus est. Nonnulli vitam pudicam appetentes in medio itinere corruunt, dum solam abstinentiam carnis servant, et leguminibus onerant stomachum.
Abbreviated transcription (Latin):
peccati ꝑicłm. Qnto enĩ ꝯcͥstat res ꝑdita: tato magiᷤ sifuer̃ ł¬
uenta letificat. Multi sr̃na respectus gr̃a ĩ excremis suis ad
dñi reu̾tũt᷑: ꝑ penitẽtiã. Et q̃cꝙ: mala gesser̃t cotidians fle¬
tib purgant atꝙ ĩ bonis factis mala gesta ꝯmutant. Qb i̾te
tot᷑ qd̾ deliq̾rant ignoscit᷑: qr ip̃i qd̾ male gesser̃t penitẽdo de¬

Expanded text:
peccati periculum. Quanto contristat res perdita, tanto magis si fuerit inventa, laetificat. Multi superna respersi gratia, in extremis suis ad Deum revertuntur per poenitentiam, et quaecunque mala gesserant, quotidianis fletibus purgant, atque in bonis factis mala gesta commutant; quibus juste totum quod deliquerant ignoscitur, quia ipsi, quod male gesserunt, poenitendo
Abbreviated transcription (Latin):
cina. Iuxta uulnꝰ: Adhi bñda s̃ remedia. Cesariꝰ dic̃. Ualde du¬
ra ⁊ nimiũ dolenda ꝯdicio est: om̃e ĩtentionẽ studio corporis
ĩpend̾e & fructũ ñ reciꝑe pꝰ laborem. Dic̃ enĩ aliqͥs. Cũ ad
senectã uen̾o: tc̃ ad penitentie medicam̃t̃ ꝯfugiã. Qr̃ ħ de se
fragilitas humana p̾sumit : c̃ uñ diẽ uite sue ĩ potestate ñ hãt
Iniqͥ tatẽ enĩ nr̃am si nos agnoscimꝰ: d̾s ignoscit. Multi enĩ se
credebant longo tempore uiu̾e. & i illos mors repentina sub¬
Exit : ũ nͨ ad illã momĩtaneã possent penitentiã ꝑuenire. Eru

Expanded text:
dura et nimium dolenda conditio est, omni intentione studio tempus impendere et fructum non recipere post laborem. Dicit enim aliquis: Cum ad senectam venero, tunc ad poenitentiae medicamenta confugiam. Quare hoc de se fragilitas humana praesumat, cum unam diem vitae suae in potestate non habeat? Iniquitatem enim nostram si nos agnoscimus, Deus ignoscit. Multi enim se credebant longo tempore victuros, et ita illos mors repentina subtraxit, ut nec ad illam momentaneam possint poenitentiam pervenire. Eru
Abbreviated transcription (Latin):
tua. fili peccasti ñ adicias it̾m s de pͥstinis depͥcare ut remit¬
tãt᷑ eͥ. Qsi a facie colubri. fuge peccata.  si accesseris ad illa ci¬
to suscipient de. Origenes dic̃ penitentia ꝗͣ un sit exigua: ñ des¬
statĩꝯu̾sus fuer̃: ueniã s credat. Si enĩ t̾c uis penitentiã agͥe: qñ
peccare ñ potes: peccata te dimiserũt ñ tu illa. Inpia aĩa plangit᷑
ĩ mał: dũ desperat de bonis. Iheromiinꝰ dic̃. Utinã tam cito ꝯu̾tat᷑ pec¬
cator: ad penitentiã: ꝗͣ cit᷑ dñs ẜparat᷑ est ñ p̾finitã nutare sẽcẽtiã:¬
tuus fuer̃ iͣ peccato fide sua uiuet iet̾nũ. cauend̾ est uulnꝰ: qd̾ dolore
curat᷑. putͥ de carnes ferro ĩdigent & caut̾io. It̃ dr̃. Cathena. ⁊ sordeᷤ.
n come. ñ s̃ diadematis ĩsignia: s fletꝰ ⁊ lacͥme. Saccꝰ & ieiuniũ arma

Expanded text:
tua . Fili, peccasti, ne adjicias iterum, sed et de pristinis deprecare, ut remittantur tibi . Quasi a facie colubri fuge peccata, et si accesseris ad illa, suscipient te . ORIGENESstatim conversus fuerit, veniam sibi credat. Si enim tunc vis poenitentiam agere, quando peccare non potes, peccata te dimiserunt, non tu illa. Impia anima plangitur in malis, dum sperat de bonis. HIERONYMUS. Utinam tam cito convertatur peccator ad poenitentiam, quam cito Dominus praeparatus est tuus fuerit in peccato, fide sua vivet in aeternum. Cavendum est vulnus quod dolore curatur. Putredo carnis ferro indiget et cauterio. Catena, sordes et comae, non sunt diademati
Abbreviated transcription (Latin):
ad salutẽ dolor aperit᷑. Oĩs peccator qͥppe dũ culpã suã ĩtͣ ꝯscienciã
absondit. iͥ tͥnsecꝰ lat.i. & ĩ suis penet᷑lib occultat᷑. peccatores d̾s uidn.
⁊ sustiti resistentes tolerat ⁊ dampnat. Cotidie ꝑeuuangelium clem̃¬
t̾ uocat: ꝯfessionẽ nr̃am ex puro corde desid̾at ⁊ cuncta q̃ delinqͥm᷑
re laxat. peccati uirꝰ salubrit̾ aꝑit᷑ ĩ ꝯfessione. ꝙ pestiferẽ ĩm̃ce. ba tebat
aꝑimꝰ: peccator enĩ ꝯu̾sus de peccatis suis ĩflecib iã unstꝰ eẽ ĩcho¬
at: c̃ceper̃ accusare ꝙ fecerit. ẜsidorꝰ dic̃. Qͥ peccata sua hoĩb
bebũt ⁊ ultorẽ Ex eo unꝰqͥsq iꝰtꝰ eẽ ĩcipit: ex ꝯͦ sui acus ator erstit̾ic.

Expanded text:
 peccator, dum culpam suam intra conscientiam abscondit, intrinsecus latet, et in suis penetralibus occultat. Peccatores Deus videt et sustinet; resistentes Deus tolerat et damnat: et quotidie per Evangelium clementer vocat. Confessionem nostram ex puro corde desiderat, et cuncta quae delinquimus, relaxat. Peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestiferaperimus? Peccator enim conversus de peccatis in fletum, jam justus esse inchoat, cum coeperit accusare quae fecerit. ISIDORUS. Qui peccata sua hominibus bebunt ultorem. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
militate fundat᷑. esto oĩũ nouissimꝰ ⁊ ul timꝰ humilia te ut exalce¬
clo. Descende: u ascenclas. humiliare uͥ exalteris: ne exaltatꝰ hu¬
milieris. humilitas aũ casũ nescit. humilitas lapsũ ñ iuenit.
sibi dispicent do placent. Esto gͥ pͣuus ĩ ocłis tuis uͥsis magnꝰ i¬
ocłis dñi. Tm̃ enĩ eris añ clm̃ p̾ciosior: ꝗͣt̾ fueris añ ocłos tuos des¬
pectior. porta qͦ seraper uereꝯdiã ĩ uultu: de recordatione delicti.
puluises: ĩ puluerẽ secle. Cinis es: ĩ ciñem iiue. In sũmo honore: sũmai

Expanded text:
militate fundatus, esto omnium novissimus. Humilia te ut exaltegloriae. Descende ut ascendas, humiliare ut exalteris, ne exaltatus humilieris. Humilitas autem casum nescit, humilitas lapsum non novit. sibi displiceoculis Dei. Tantum enim eris ante Deum pretiosior, quantum fueris ante oculos tuos despectior. Porta quoque semper verecundiam in vultu de recordatione peccati. Pulvis es, in pulvere sede. Cinis es, in cinere vive. In summo honore summa
Abbreviated transcription (Latin):
d̾io celestis regni. purã ĩ m̃te humilitatẽ seruãt. Uia dñ ad cor diri¬
git᷑᷑ c̃ueritatis sermo humiłr audit᷑. In cũctis se despic̃ : qͥ ĩsuis ocłis
tiorẽ ẽẽ ꝯspicẽ ĩ reddenda rõne Cam qͥppe ꝗͣ ñ ĩuenit humilem u̾ita̾
fugit m̃tẽ. Illic eos a sorte humiliũ ndex separat qͥ se hic ĩ suꝑbi¬
e cornib exaltant. humiles clonũ accipiũt: qd̾ ase corda suꝑbiẽti¬
ũ repellũt. Basilius dic̃. humił lica habitu uilissimꝰ sic: głosus
tͥn est litutib. Suꝑb aũ ⁊ si clecorꝰ uideat᷑ aspecꝰtu: tũ oꝑib uił est hy¬

Expanded text:
ant coelestis regni purpuram in mente servant. Via Domini ad cor dirigitur, cum veritatis sermo humiliter auditur. In cunctis se despicit, qui in suis oculis tiorem esse conspicit in reddenda ratione. Eam quippe, quam non invenit humilem, veritas fugit mentem. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic in superbiae cornibus exaltant. Humiles donum accipiunt, quo a se corda superbientium repellunt. BASILIUS. Humilis licet habitu vilissimus sit, gloriosus tamen est virtutibus. Su
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ añ ꝙͣ glorificet᷑ humiliabit᷑. Meliꝰ est humiliari ẽ micib ꝙͣ. diuid̾e spo¬
lia ẽ sr̃bis. Ihc filiꝰ sirach dic̃. ꝙͣ to magnꝰes humiliate ĩ õĩb ⁊ corã d̾o
ĩuenies grãm. Ab humilib honorat᷑ d̾s. Noli ẽẽ humił ĩ sapĩa tua: ne
humiliat᷑ ĩ sculticia seducaris. Est qͥ neqͥt̾ humiliat se: ⁊ ĩ tiora elꝰ ple¬
na s̃ dolo. Orisenes dix̃. Si humił ⁊ qͥetꝰ ñ fueris: nͥ p̃ habitare i te.

Expanded text:
spolia cum superbis . JESUS SIRACH. Quanto magnus es, humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam . Ab humilibus honoratur Deus . Noli esse humilis in sapientia tua, ne humiliatus in stultitiam seducaris . Est qui nequiter humiliat se, et interiora ejus plena sunt dolo . ORIGENES. Si humilis et quietus non fueris, n
Abbreviated transcription (Latin):
amat. Si it amas: portas. Si desistis amare: clesistis ⁊ tolerare. ꝙ it¬
adduc̃t᷑ i gͣuitatẽ pondis: q̃ nob̾ ñ leuigat pẽna karitatis. Basiliꝰ dic̃.¬
pacific̾ ho ꝯsortũ angłor merebit᷑. In ui cdꝰ aũ ꝑticeps demonioꝵ efficiꝰ¬
et᷑. qͥ pacient̾ colerat mala: ĩ fut᷑o coronã merebit᷑ sempit̾nã. pax i
esfugat clisc ordias. ĩuidias aũ copulat eas Sic̃ pax sec̃ta m̃tis illumĩat:
ł ĩuidia occulta cordis obcecat. hõ pacificꝰ sec̾am possichi m̃tẽ. Iuiclꝰ ã.
ĩ tͥ bulatione est semꝑ. fili si cupis pacientiã hr̃e: mone pͥm̃ te ip̃m ut
ad mandata diuina excites m̃tẽ tuã. Ex habũdantia leticie pacĩ¬
fic̾ ho dinoscit᷑. & ex uultu marcido furore plen̾ i̾ud̾ demõstͣcur
Girbenignꝰ ñ si patiat᷑ ĩ iuriã: ꝓ nichilo duc̃. Inqͦ añ ⁊̃ ꝑuũ u̾bũ

Expanded text:
amat: si enim amas, portas; si desistis amare, adducuntur in gravedinem ponderis quae nobis non levigat penna charitatis. SequiPacificus homo consortium angelorum merebitur; invidus autem particeps daemoniorum efficietur. Qui patienter hic tolerat mala, in futuro gloriam merebitur. Pax enim effugat discordias, invidia autem copulat eas. Sicut pax secreta mentis illuminat, ita invidia occulta cordis obcaecat: homo autem pacificus securam possidet mentem. At invidus in tribulatione est semper. Fili, si cupis patientiam habere, moneo primum teipsum ut ad mandata divina excites mentem tuam. Ex abundantia laetitiae pacificus homo dignoscitur, et ex vultu marcido et furore pleno invidus demonstratur. Vir benignus etiamsi patiatur injuriam, pro nihilo ducit. Iniquu
Abbreviated transcription (Latin):
tat. Metuendũ est ne dũ sperat mĩam: ĩcidat uudiciũ. penitẽtiã
qͥppe ag̾e est ⁊ perpetͣta mala plang̾e: ⁊ plangenda ñ ꝑpetͣre. Hã
qͥ sic peccata deplorat uͥ tñ alia ꝯmictat: ad huc penitenciã agͥe
aut ignorat aut dissimulat. D̾s oĩpotens laborare sedeñtiat: cũ du¬
ras hoĩum pͣuitates portat. Siqͥs te de peccato formsecꝰ correx̾it:

Expanded text:
in judicium. Poenitentiam quippe agere, est perpetrata mala plangere, et plangenda non perpetrare. Nam qui sic peccata deplorat ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere aut ignorat, aut dissimulat. Deus omnipotens laborare se denuntiat, cum duras hominum pravitates portat. Si quis te de peccato forinsecus correxerit,
Abbreviated transcription (Latin):
est Si uita dilectio: Mors odiũ est. hominẽ enĩ uĩcis humana felicitate
diabolũ aũ uĩcis iimici dilectione. Enutͥat᷑ ĩte dilectio: q̃ sola ducit
tatis. Iheronimꝰ diẽ. Sc̃s amor ĩ patientiã nͥ ħt. Falsus rumor: cito opͥmi¬
t᷑. Ornnẽ hominẽ frem̃ tuũ iudica ẽẽ. Nem̃to ꝙ. unꝰ arcifex ꝯdidit eos.
Amor ordinẽ nesc̃. Faciliꝰ enĩ negligentia em̃dari p̾: ꝗͣ amor nasci

Expanded text:
est, mors odium est. Hominem enim vincis humana felicitate, diabolum vincis inimici dilectione. Enutriatur in te dilectio, quae sola ducit tatis. HIERONYMUS. Sanctus amor impatientiam non habet, falsus rumor cito opprimitur. Omnem hominem fratrem tuum judica esse: memento quod unus artifex condidit nos. Amor ordinem nescit. Facilius enim negligentia emendari potest, quam amor nasci.
Abbreviated transcription (Latin):
osi st̃ molesti st̃. tͥbulenti ̃. axietate sua t᷑bant cet̾os. Ambͦ¬
sius clir̃. Sic̃ sũ uia nulłꝰ ꝑuenit qͦ tendit. iͣ sñ Raritate q̃ da¬
ta ẽ uia ñ am̃bulare poss. hoĩes. s errare. Cos aũ qͦs acd toler¬
antiã passionũ fortes cłi karitas reddit. nulla delectatio car¬
nis. nulla uoluptas mala. blancle corrũpit. Gbiegorꝰ dix̃.

Expanded text:
bant caeteros. AMBROSIUS. Sicut sine via nullus venit quo tendit, ita sine charitate, quae dicta est via, non ambulare possunt homines, sed errare. Eos autem quos ad tolerantiam peccatorum fortes Dei charitas reddit, nulla delectatio carnis, nulla voluptas mala blande corrumpit. GREGORIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
ni t̾stantes It̃ dic̃. orantes oĩ tempore ĩ spũ: uigilantes ĩ oĩ ĩstantia Ia
cobꝰ apłs dic̃. orate uiicem uͥ saluemim. Mult̃ enĩ ualet dep̾catio
iusti assidua. Salomon dic̃. Longe est dñs: ab ĩpiis. ⁊ orõnes iustoꝵ
exaudiet. Melior est finis orõnis: ꝙͣ pͥncipiũ. Añ orõnem p̾para animã
tuã: ⁊ noli ẽẽ qͣi hõ qͥ temptat dm̃. ꝗͥ ꝯseruat legem: multiplicat

Expanded text:
lantes in omni justitia . JACOBUS. Orate pro invicem, ut salvemini Multum enim valet deprecatio justi assidua . SALOMON. Longe est Dominus ab impiis, et orationes justorum exaudiet . Melior est finis orationis quam principium . Ante orationem praepara animam tuam, et noli esse quasi homo qui tentat D
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ qͥ post ulamꝰ Neq: die uaces neq nocte: s c̃sopnꝰ de ocłis cuis cecidit
t̾c sensus cuuĩ ĩ nrõne uigil. or̃o mũda apeccatis: ht̃ salutẽ. In or̃oẽ
paratꝰ esto. ostende ꝯtinẽtam cordis tui: ut ampliorẽ gram ꝯseqͣris. Ihe¬
oĩo. Regredienti de placea: or̃o occ̾rat. GRegoriꝰ dic̃. ꝗͣt gͣuiore
tumultu cogitatioñ carnaliũ p̾mułi: tm̃ oriõ ardñtiꝰ ĩ site debeꝙꝰ.

Expanded text:
 die vaces, neque nocte: sed cum somnus de oculis tuis ceciderit, tunc sensus tuus in oratione vigilet. Oratio munda a peccatis habet salutem. In oratione paratus esto: ostende conscientiam cordis tui, ut ampliorem gratiam consequaris. HIEoratio. Regredientibus de platea oratio occurrat. GREGORIUS. Quanto graviori tumultu cogita
Abbreviated transcription (Latin):
collationib dic̃ tm̾enĩ remittet᷑ nobis ꝗͣ t̾ nos remiserimꝰ eis qͥ ĩ nobis
qͣc̃ꝙ: malignitate peccauerĩt. Cypͥanꝰ dic̃. Qsqͥs enĩ illi qͥ ĩ eũ pecau̾it.¬

Expanded text:
COLLATIONIBUS. Tantum enim remittitur nobis quantum nos remiserimus eis qui nobis COLLATIONIBUS. Tantum enim remittitur nobis quantum nos remiserimus eis qui nobis quacunque malignitate nocuerunt. CYPRIANUS. Quisquis enim illi qui in eum peccavit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ħ ꝙ pꝰ in ip̃o delinqͥt᷑ relaxat. Dimittimꝰ enĩ ꝙ. debet᷑ nobis: ut di¬
mit tat᷑ ꝙ debet᷑ a uobis. Tc qͥsq ꝗ recte petit adipiscit᷑: cͥeiꝰ aĩmꝰ ĩ
petitione nͨ ĩ imici odio fuscat᷑ fundimꝰ ꝓ adu̾sario p̾cẽ: s utinã cor
teneat amorẽ. Cũ diligendo lucr̃ de ĩimicis fac̾e possumꝰ. ñ ip̃i amici
s̃ qͥ ꝑsegunt᷑. Nec curat antiqꝰ hostis uͥ t̾rena tollat a nob: s u karita¬
tẽ ĩnobis feriat. Y̾sidorꝰ dic̃. Nenĩ poss peccata dimit ci ei qͥ ĩ sc̃ peccã¬
to ignoscend̾ : cͥꝗͣ dũ ueniã postulat. Cesariꝰ dic̃. Q enĩ i se peccanti cle¬
m̃t̾ ĩdulserit: nullũ pec cati uestigium ĩ illiꝰ aĩa remanebit. Anast¬
asius diẽ. Si gͦ ñ dimittis ĩuiriã qͥ tͥ facta est: nͥ or̃onẽ ꝓ te facis s male¬
dicꝰtionẽ sr̃ te iducis. Sic enĩ dicis. Sic mͥ dimicte sic̃ ⁊ ego dimniisi. In

Expanded text:
 prius in ipso delinquitur, relaxat. Dimittamus enim quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Fundit os pro adversario precem, sed utinam cor teneat amorem. Cum diligendo lucrum de inimicis facere possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. Nec curat antiquus hostis ut terrena tollat a nobis, sed ut charitatem in nobis feriat. ISIDORUS. Non enim possunt peccata dimitti ei qui in se pecca Ignoscendum est cuique, dum veniam postulat. CAESARIUS. Qui enim in se peccanti clementer indulserit, nullum peccati vestigium in illius anima remanebit. ANASTASIUS. Si non dimittis injuriam quae tibi facta est, non orationem pro te facis, sed maledictionem super te inducis. Sic enim dicis: Sic mihi dimitte, sicut et ego dimisi. IN
Abbreviated transcription (Latin):
Non potest mens regnum habe
uistutum. nisi prius excusser
iugum uitiorum. Cregdix̃.
cientia & enimuistu sẽ. Hum¬
tas & iam custos uistutis

Expanded text:
Non potest mens regnum habere virtutum, nisi prius excusserit jugum vitiorum. GREGORIUS. Scientia etenim virtus est, humilitas autem custos virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
de corde hominum cogitationer male
ꝓcedunt Adulteria fornicationes
homicidia fusta. A uaritiȩ Nequitiȩ
Inpudicitia. Oculurmalur Blasphe¬
mia.
uplia stultitia. Omniahaec mala
ib intus ꝓcedunt & communi cartho¬
bsteneatis uor a carnalib desiderur
q militant aduersus animam. Pati¬
lusap̃ .đ. Caritas non cogitat malẽ
Ngaud& suꝑ iniquitate conzaud&
autemueritati. Caro & sanguis.

Expanded text:
hominum cogitationes malae procedunt adulteria fornicationes homicidia furta avaritiae nequitiae dolus inpudicitia oculus malus blasphemia uperbia stultitia omnia haec mala ab intus procedunt et communicant hobstinere vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam . PAULUS. Charitas non cogitat malum, non gaudet super iniquitatem, congaudet autem veritati . Caro et sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m desiderat nihil aliua dignatꝰ
uamarum scripturarum pomade¬
cerpit hisutitur dilitiis harum
fruitꝰ amplexu. Illeuerus ẽ mona¬
chus quiaurũ contempnit . & scri¬
tura sectatur Et dum in pauꝑtarẽ
incedit ornatior instatornatu.
Mon achispecialis exp&enda ẽasolitu¬
do & or bis habitatio fugienda
Non q̃ras in monacholinguaenitorẽ.
sedanimae pi&atem Quiequid
in monachis dicitur redundat indericis

Expanded text:
Christum desiderat, nihil aliud indagat, Christum desiderat, nihil aliud indagat, , varia Scripturarum dona discerpit, his utitur deliciis, harum fruitur amplexu. Ille verus est monachus qui aurum contemnit, et Scripturas sectatur; et cum in paupertatem incidit, ornatior instat ornatu. Monachis specialis expetenda est solitudo, ex urbe habitatio facienda. Non quaeras in monacho gloriae nitorem, sed animi pietatem. Quidquid in monachos dicitur, redundat in clericos
Abbreviated transcription (Latin):
abstin& Et illi quidemutcorrup¬
tibilem coronam accipiant nosautẽ
incorruptam Nemomilitans do
implicat senegotis secularib utes
placeat cuiseꝓbauit. Gał .đ. Semi¬
taiustorum: declinat mała. Custos
autemanimae suae. seruat uiã suam.
Sieronimꝰ .đ. Num quam deoremona¬
chi turpis aue lasciuus. sermoe grediat᷑.
Hisenim signis libi dinosus animus
ostenditꝰ. Et ꝑ exteriorem hominẽ
interioris hominis uitia de monstrantꝰ
Mon achus ñ desider& urbium freques¬
tia. quide singularita tecenr&ur:
Nonachi situigel sensus neuanis cogita¬
tionib polluat Am& scientiascrip¬
turarum & carnis uitianonam abit.
Episcopiimitentur apłis Etmonachi
ꝑfectos patres Vt quorum boñore
pos sident haberenitantur & meritã
Monachus habeat simplicitatem colũ be
necuiquam machin& dolus: Habeat
& serpentis astutiam nealioꝵ supplan¬
t&ur insidus Monachus teneat
humilitatẽ uestium Monachus qui

Expanded text:
abstinet . Et ille quidem, ut corrupabstinet . Et ille quidem, ut corruptibilem coronam accipiat, nos autem incorruptam . Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . SALOMON. Semita justorum declinat mala: custos autem animae suae servat viam suam . HIERONYMUS. Nunquam de ore monachi turpis aut lascivus sermo egrediatur. His enim signis libidinosus animus ostenditur, et per exteriorem hominem interioris hominis vitia demonstrantur. Monachus non desideret urbium frequentiam, quia de singularitate censetur. Monachus sit vigil sensu, ne vanis cogitationibus polluatur. Amet scientiam Scripturarum, et carnis vitia non amabit. Episcopi imitantur apostolos, et monachi perfectos Patres: ut quorum honorem possident, habere nitantur et meritum. Monachus habeat simplicitatem columbae, nec cuiquam machinetur dolos. Habeat et serpentis astutiam, ne aliorum supplantetur insidiis. Monachus teneat humilitatem veram. Monachus qui
Abbreviated transcription (Latin):
Multosuident᷑ uera ee q̃ falsa sunt. & ideo
non exdõ sed ex suo mendacioloquuntꝰ
Plerumq: aueritate incipit. qui falsa
confingit Latentenimsa e peuene¬
nacircumlitamelle uerborum. & tã¬
diudeceptor ueritatem simulat. quo¬
usq fallendo decipiat Sũmopere
cauendum .ẽ. in omne mendacium
mnequoq genus mendacii. tũ mope¬
refuge. Omne qđ a ueritate discor¬
dat in iquitas .ẽ. Esto in uerbo uerax
neminimentiendo fallas. Non ali¬
uidloquaris & aliud faciar Naliud
dicas & aliud inanimotenear Assi¬
duitas iurandi ꝑ iurii consu&udinẽ
ꝑfac̃. Sine consideratio neuͦ. ñꝓmit¬
cetas quod non potes facere non pol¬
licearis. Multum reuseris. si ñ red¬
das quod uoueras Veritas angulos non
amat nec q̃rit usuras Quod in cauteuo¬
uisti. non facias Impia ẽ. ꝓmissio. q̃ sce¬
uotum dño dõtuo non tardabis
reddere quia requir& illum dñs dr̃
quiinagone contendit ab omnib se

Expanded text:
Multis videntur vera esse quae falsa sunt, et ideo Multis videntur vera esse quae falsa sunt, et ideo non ex Deo, sed ex suo mendacio loquuntur. Plerumque a veritate incipit qui falsa confingit. Latent saepe venena circumdata melle verborum: et tandiu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo decipiat. Summopere cavendum est omne mendacium: omne quoque genus mendacii magnopere fuge. Omne quod a veritate discordat, iniquitas est. Esto in verbo verax, neminem mendacio fallas. Non aliud loquaris, aliudque facias. Non aliud dicas, et aliud in animo teneas. Assiduitas jurandi perjurii consuetudinem facit. Sine consideratione vero non promittas. Quod non potes facere, non pollicearis. Multum reus eris, si non reddas quod noveris. Veritas angulos non habet, nec quaerit usuras. Quod incaute vovisti, non facias; impia est promissio quae sceuotum domino deo tuo, non tardabis reddere: quia requiret illud dominus deus in agone contendit, ab omnibus se
Abbreviated transcription (Latin):
N oli tementirei nuicem spoli antesuos
u& erẽ hominem cum actibieius & in¬
duentes nouum eum qui renouatꝰ inima¬
ginem secundum imagineme qui
creauiteum Salomon .đ. Qui autẽ
mentitꝰ testisẽ fraudulentis. Quiaũ
testisẽ repentinus concinnat lingua
mendacii A bominatioẽ dño labia
mendacii. qui autem fideliteragun
÷lis ꝓfest mendaciauersi pellis
estis fidelis non menti& ꝓfest men¬
dacia testis dolosur Hiesus fiłsi rachđ
T onaccipias aduersu sanimamtuã.
mendacium. Noliamaremendaciũ.
aduersus fratremtuum. neq in ami¬
cum similiter facias Noli uellemen¬
tire omnemendacium. assiduitas
entiȩ dicit Pesponsum obscurum.
inuacuum nonibit O sautem qđ
mentit᷑ occidit animam Hieronimꝰ đ¬
S
Mendaces faciunt ut nec uera dicentibur
credantꝰ Isiđor đ Sae peuera ꝓmit¬
tit. qui falsadicturusẽ. Vt cum ꝓxi¬
mumad quesierit fide adreliqua men¬
dacia audientes credulos faciat

Expanded text:
. Nolite mentiri invicem, exspoliantes vos . Nolite mentiri invicem, exspoliantes vos veterem hominem cum actibus suis, et induentes novum, eum qui renovatur in agnitionem Dei secundum imaginem ejus qui creavit eum . SALOMON. Qui autem mentitur, testis est fraudulentus . Qui autem testis est repentinus, concinnat linguam mendacii . Abominatio est Domino labia mendelis; profert mendacia versipellis . Testis fidelis non mentietur, profert mendacia testis dolosus. . JESUS SIRACH. Non accipias adversus animam tuam mendacium . Noli amare mendacium adversus fratrem tuum, neque in amicum similiter facias . Noli velle mentiri omne mendacium: assiduitas  . Responsum obscurum in vacuum non ibit, os autem quod mentitur occidit animam . HIERONYMUS. Mendaces faciunt ut nec vera dicentibus credatur. ISIDORUS. Saepe vera praemittit qui falsa dicturus est, ut cum primum acquisierit fidem, ad reliqua mendacia audientes credulos faciat.
Abbreviated transcription (Latin):
ueniant sed magis glorio sumẽ simens
mala abonis intellecturatione discernit
Nibiliuuat qđ in terbonum& malum sen¬
sum prudentiore dircernimus. nisi opere
uit mala cogitata caueamus autdona in¬
cia faciamus In ipso cogitationis
in itio. resiste euadendi iter Caputco
gitationisclude. c& era superant᷑. Si
s preueris cogitationea corde. ñ ꝓrum¬
pit inopere. Si cogitatione non con
senseris operacito resistis Nonenĩ
potest corpus corrumpi. nisi prius cor¬
ruptus sitanimus. Nih il potest caro
facere nisi quod uoluerit animus
Munda enim cogitationeanimum. & ca¬
ronon peccat. Melius ẽ utuiterau¬
um quamutemendes In librocle¬
mentis. dicit. Diabolus enim nin
quis uoluptatib eĩ sesponte subdide¬
rit potestatemad uersus hominem
non hab& Inuitas patrum dicit
Sicut ignis tabefacit cera. itaecuigilia
bona cogitationes pessimas.uI
sumtestimonium
Deponentes mendaciũ.
loquimini
uerita temunus quisq cum ꝑximosuo

Expanded text:
veniant: sed magis gloriandum est, si mens veniant: sed magis gloriandum est, si mens mala a bonis intellectu rationis discernat. Nihil juvat quod inter bonum et malum sensu prudentiori discernimus, nisi opere aut mala cogitata caveamus, aut bona intellecta faciamus. In ipso cogitationis initio resiste, et evades gitationis exclude, et caetera superantur. Si expuleris cogitationem a corde, non prorumpit in opere. Si cogitationi non cosenseris, operi cito resistes. Non enim potest corpus corrumpi, nisi prius corruptus sit animus. Nihil potest caro facere, nisi quod voluerit animus. Munda enim a cogitatione animum, et caro non peccabit: melius est ut vites vitium quam ut emendes. EX LIBRO CLEMENTIS. Diabolus enim, nisi quis voluntatibus ejus se sponte subdiderit, potestatem adversus hominem non habebit. EX VITIS PATRUM. Sicut ignis tepefacit ceram, ita et vigiliae bosum testimonium Deponentes omne mendacium, loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo
Abbreviated transcription (Latin):
tates replicant Tunc enim in capite
oculos habemus cumuitae redemptoris
nr̃itacite cogitationi conspicimur
Quid ydest qđ contrahostium insidias to¬
taciurtas custoditur. siunum foramen
aꝑtum relinquitꝰ unde abhostib intre¬
tur Omne enim qđ subtiliter cogita¬
mͦ. quasimente coquimus Quiergo
in pace subigere carnis desideria nolumꝰ
quando in bello ꝓdõ ipsam carnem darein
Mensnr̃a a carnalidelectatione absciden¬
da ẽ & a carniscura necessaria. absciden¬
da non .ẽ. Isiđr đ Biꝑtitaẽ causa
gerit᷑ Aliud iniustitia qđ cogitatio¬
neadmittitur Prius aute mactio
postmodum desideria Vicirsim
autem & a cogitationeo pera ꝓcedun
& aboperecogitationascitꝰ Quamuis
sibi abo peremalo quis qui suac& ꝓso¬
lius tamen prauȩ cogitationir malitia ñ
erit innocens Nonenimsolum factir
sed& cogitatio nib delinquimꝰ. sieis in¬
licite occurrentib: delectemꝰ Non est
timendum sibonamalaq: in cogitatione

Expanded text:
tates replicant. Tunc enim in capite tates replicant. Tunc enim in capite oculos habemus, cum vitam Redemptoris nostri tacita cogitatione conspicimus. Quid prodest quod contra hostium insidias tota civitas custoditur, si unum foramen apertum relinquatur, unde ab hostibus intretur. Omne enim quod subtiliter cogitamus, quasi mente coquimus. Quiin pace subigere carnis desideria nolumus, quomodo in bello pro Deo ipsam carnem daremus? Mens nostra a carnali delectatione abigenda est, et a carnis cura necessaria abscindenda non est? ISIDORUS. Bipertita est causa geritur; aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. Prius autem actio postmodum desideria Vicissim enim et a cogitatione opera procedunt, et ab opere cogitatio nascitur. Quamvis ab opere malo quisque vacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur. Non est timendum, si bona et mala in cogitationem
Abbreviated transcription (Latin):
ũgđ Nemopotest adiabolo decipi
nisiqui se p̃beremaluerit suae uolun¬
tatis ad sensum Hie ronimus dix̃¬
otestas quippediaboli. non in temeri¬
tate illius atq iactantia. sed intua ẽ.
uoluntate. Diabolus ꝑ eaq̃ patere
uid&. autceste non firmiter clausa
q̃rit in rumpere. & ad ipsa marcem
cordis & animȩ ꝑuenire. Solaq¬
causa pi&atisẽ ubi carnis nulla no¬
titia .ẽ.
Nonsinas cogitationes malas incord&uo
crescere Helariurđ. Non om̃s male
cogitationes nr̃ae semꝑ diaboli institu
excitantur. sed aliquotiens & nr̃i mu¬
tuomergunt Bone autem cogitatio¬
nes. semꝑadõsunt. Creg .đ. Si cutca¬
pitereguntur membra. Ita& cogita¬
tiones mente disponunt᷑. Dumenim
incogitationeuo luntas ñ rep̃mit᷑. &iã
inactionedominat᷑ Omniaenim
corda scrutatur dñs & uniuersi sm̃tiũ
cogitationib intellegit Maligniquir¬
pe sp̃rundiq anima mangustant. quan¬
doei non solumopere. uerum&i aloquu¬
tiones atq insuꝑcogitationes iniqui¬

Expanded text:
US. Nemo potest a diabolo decipi, nisi qui praebere voluerit suae voluntatis assensum. HIERONYMUS. Potestas quippe diaboli, non in temeritate illius atque jactantia, sed in tua est voluntate. Diabolus per ea quae patere videt, aut certe non firmiter clausa, quaerit irrumpere, et ad ipsam arcem cordis et animae pervenire. Sola pietatis causa est, ubi carnis nulla notitia est. Non sinas cogitationes malas in corde tuo crescere. HILARIUS. Non omnes cogitationes nostrae malae per diaboli instigationem excitantur, sed aliquoties et nostro nutu emergunt: bonae autem cogitationes semper a Deo sunt. GREGORIUS. Sicut capite reguntur membra, ita cogitationes mente disponuntur. Dum enim in cogitatione voluntas non reprimitur, etiam in agnitione dominatur. Omnia enim corda scrutatur Dominus, et universas mentium cogitationes intelligit. Maligni quippe spiritus undique animam angustant, quando ei non solum operis, verum etiam cogitationis, atque insuper locutionis iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
quod potentes exsistimꝰ ñ alteriuris
potiur diui nomuneresumus Vtamur
ergo optime diuinis beneficuis quape¬
nus& dõnon paeniteat dedicret nob
accepis sesitutile Indiuisionedonor
diuersipcir unt diuersa dĩmunera
tamen conceduntꝰ un iomnia. ut sit
ꝓutilitatis studio. quod alterad mir&
in altero It̃ dicit Muneragratiarꝰ
aliuista. ali iudonantꝰ illa. Necdatꝰ.
itahabereuni ut non egeat alteri
Au ferre dr̃ dicitꝰ᷑ hominidonum quod
homonon habuit idẽ qđ accipere
non meruit Eusebiurđ Si cutgra¬
tis gratia acciprt᷑a dõ itagratis eadẽ

Expanded text:
quod potentes existimus, non alterius, sed quod potentes existimus, non alterius, sed potius divino munere sumus. Utamur ergo optime divinis beneficiis, quatenus et Deum non poeniteat dedisse, et nobis accepisse sit utile. In divisione bonorum diversi percipiunt diversa Dei munera, non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro utilitatis studio, quod alter admiretur in altero. Item dicit: Munera gratiarum alia isti, alia vero donantur illi, nec dantur ita habere uni, ut non egeat alterius. Auferre Deus dicitur homini donum quod homo non habuit, id est, quod accipere non meruit. EUSEBIUS. Sicut gratia gratis accipitur a Deo, ita gratis eadem
Abbreviated transcription (Latin):
gratiam Cratiadatus. in conspec tu
omnisuiugntis Est datus. cuinẽ. uti¬
lis Etẽ datus cuiusr&ributioduplexẽ
Cregr đ Dñs enim qui talenta contu¬
lit rationem positurus redit Qis
quinunc piȩspiritalia donatribuit dis¬
tricte in iudiciomeritaex quir& Bo¬
num quod intranquillitate sumitur
intribulationemanifeftat᷑. Suntnãq
ñ nulli quidonum intellegentia e ꝑce¬
perunt. sed solaq: carnis. s̃. sapiunt
siđr đ. Interdum peccantib nobiua
drdona ñr&rahit: Vt adspemdiui¬
nȩꝓpiciationis menrhumana consurga
billo enim nobomniabonagratia p̃ue¬
nientedonantꝰ. Profectur hominis
donum dĩ .ẽ. Nec a sepotest quis quã.
sedad ño corrigi Nonenim quicquã
Cumquirq aliquod donui dĩ accipit
non app&itamplius quod meruit¬
Nedum alterius membriofficium arripese
temptat id quod meruit ꝑdat Contꝰbat
enim corporis ordinem totum. qui ñ su¬
um contentus officium subripitalienũ
Q uodenim sapientersumus qđ diuites

Expanded text:
Gratia datur in conspectu omnis viventis. Est datus, cui non est utilis; et est datus, cui retributio duplex est GREGORIUS. Dominus qui talenta contulit, rationem positurus redit: quia is qui nunc pie spiritalia dona tribuit districte in judicio merita exquiret. Bonum quod in tranquillitate sumitur, in tribulatione manifestatur. Sunt namque nonnulli qui donum intelligentiae perceperunt, sed sola quae carnis sunt, sapiunt. ISIDORUS. Interdum peccantibus nobis, sua Deus dona retrahit, ut ad spem divinae propitiationis mens humana consurgat. Ab illo enim nobis omnia bona, gratia praeveniente, donantur. Profectus hominis donum Dei est, nec a se potest quisquam, sed a Domino corrigi. Non enim quidquam Cum quisque aliquod donum Dei accipit, non appetat amplius quam quod meruitne dum alterius membri officium arripere tentat, id quod meruit perdat. Conturbat enim corporis ordinem totum, qui non suo contentus officio subripit alienum. Quod enim sapientes sumus, quod divites,
Abbreviated transcription (Latin):
telaudatꝰ quando & creditꝰ Fidesnẽ¬
qua quamui extorquitur sedratio¬
neatq exemplis suad&ur. In corde
res picit dr̃ fide ubi se non possunt ho¬
minẽsecusare Fidesenim q̃ corde
r& en& confessione oris adsalutẽ
ꝓfestur Multifide tantum xp̃i¬
sentiunt Multi quidem fidem xp̃i
excordenonamant sed ñhumanoter¬
rore eadem ꝑhy pochrisintenere se
simulant Et qui ẽẽ non possunt
aꝑte mali ꝑterrorẽm ficte nor¬
cunturbonixxxiiii despe

Expanded text:
te laudatur, quando et creditur. Fides nete laudatur, quando et creditur. Fides nequaquam vi extorquetur, sed ratione atque exemplis suadetur in corde. Respicit Deus fidem, ubi se non possunt homines excusare: fides enim quae corde retinetur confessione oris ad salutem  Multi fide tantum Christisentiunt. Multi quoque fidem Christi ex corde non amant, sed rore, eamdem per hypocrisim tenere se simulant: et qui esse non possunt aperte mali, per terrorem ficte noscuntur boni. CAPUT XXXIII. De spe
Abbreviated transcription (Latin):
us ut & in bonirilliur la&eris. Nug dix̃
Si enimiustus ẽ. qui ex fideuiuit Iniquus
ẽ autem. qui non hab& fidem Homini
fi deli totus mundus diuitiae. Infide¬
fides ut om̃s suꝑmare pedib faciatam¬
bulare Magna ẽ fides sed nihilꝓdest
si non habuerit caritatem. Hieronimꝰ đ
Quidꝓdest sumpieagens dm̃ uocena in¬
uocar quemoperib negas Dr̃inbonis
ioperib fidelium nontantum conside¬
rat oblationis magnitudinem quan¬
tum fidei ueritatem Cregr̃. dixit
Ille& enim uere credit. qui exerc& bpe¬
rando qđ credit ꝑfidemnamq ab
omnipotentidõ eog poscimur. Quid ꝓ¬
dest sieidem redemptori nr̃oꝑfidemiun¬
gimur si ab eomorib disiunga mur
siđr đ Seatus ẽ autẽ qui & rec te
creden dobeneuiuit & beneuiuendo
fidem rectamcustodit Xp̃ĩanus enĩ
malurdum recundum euangelii doc¬
trinam nonuiuit. &iam ipsam fidẽ
quam uerbo colit. obo sta temptatione
facile ꝑdit Dr̃ sicreditꝰ merito inuo¬
catur & quaeritꝰ. Ac ꝑ hoc tunc ꝑfec¬

Expanded text:
n bonis illius laeteris . AUGUSTINUS. Si enim justus est qui ex fide vivit, iniquus est qui non habet fidem. Homini fideli, totus mundus divitiae; infidefides, ut homines super mare pedibus faciat ambulare. Magna est fides, sed nihil prodest, si non habuerit charitatem. HIERONYMUS. Quid prodest si impie agens Deum voce invocas quem operibus negas? Deus in bonis operibus fidelium non tantum considerat oblationis magnitudinem, quantum fide veritatem. GREGORIUS. Ille enim vere credit qui exercet operando quod credit: per fidem namque ab omnipotenti Deo cognoscimur. Quid pdest si eidem Redemptori nostro per fidem jungimur, si ab eo moribus disjungamur? ISIDORUS. Beatus est autem qui et recte credendo bene vivit, et bene vivendo fidem rectam custodit. Christianus enim malus, dum secundum Evangelii doctrinam non vivit, etiam ipsam fidem quam verbo colit, oborta tentatione facile perdit. Deus si creditur, merito invocatur et quaeritur; ac per hoc tunc perfec
Abbreviated transcription (Latin):
dunto dium labia mendacii Quia
fidelit̃ agunt. placent ei Uiriracun¬
dus ꝓuocatrixas. Qui patienr ẽ mi¬
tigat suscitatas Homoꝑuersus.
suscitatlites. & uerbosusseparat
principer Semꝑ iurgia q̃rit malis.
angelus autemcrudelis mittitur
contraeum Creg̃r .đ. Ds̃ quippȩ
in unitate ẽ. Et illi eiꝰ gratiam ha¬
beremerentꝰ : quiseab inuicẽ ꝑ secta¬
rum scandala ñ diuidunt. Minꝰ
enimnon accipit᷑. nisi antea discor¬
dia ab animopellat᷑. Quam grauirẽ
culpadis cordiae ꝓqua necmunus ac¬
cipreꝰ Quic quidenimꝓteruus & in¬
dignus animus ꝓtulerit. obiurga¬
tis furo remnondi lectio correctio¬
nis Quale ẽ iam misericordiecsa¬
erificium quod cumdis cordia ꝓxi¬
dictume antiquis. p̃ꝑiurabis
Sitautem sermour Est ẽ Non .Ñ.
Quod autem hisabundantius .ẽ. amalo ẽ
Quiiuratincȩlo iurat inthronodĩ & in
Homines enim ꝑ maiorem suiiurar

Expanded text:
labia mendacia: qui autem fideliter agunt, placent Deo . Vir iracundus provocat rixas: qui patiens est, mitigat suscitatas . Homo perversus suscitat lites, et verbosus separat principes . Semper jurgia quaerit malus, angelus autem crudelis mittetur contra eum . GREGORIUS. Deus quippe in unitate est, et illi ejus gratiam habere merentur qui se ab invicem per sectarum scandalum non dividunt. Munus enim non accipitur, nisi ante discordia ab animo pellatur. Quam gravis est culpa discordiae, pro qua nec munus accipitur. Quidquid enim protervus vel indignus amicus protulerit, objurgantis furor est, non dilectio correctionis. Quale jam est misericordiae sacrificium, quod cum discordia proxidictum est antiqui. Sit autem sermo vester: Est est, Non non . Quod autem his abundantius est, a malo est . Qui jurat in coelo, jurat in throno Dei, et in Homine
Abbreviated transcription (Latin):
o fitat similisẽ fluctuimaris quiauen¬
tomou& & circum festur. Sa lomono
Ex pec tatio iustorum lacitia. spes autẽ¬
impiorum peribit Spesquidiffestũr
affligitanimam Origenis dix̃ Neq¬
enimsalus eẽ. cuiquam potest nisi pri¬
ussibi ꝓpitium faciat dm̃. Isidorus đ¬
Qui maleagere non desistunt uana spe
indulgentiam dedĩpi& aterequir̃
Quam recte quaererent. siabactione
prauacessarent m&uendum ualdo
est. ut neq ꝑspemueniȩ quam ꝓmit¬
tit dr̃ ꝑ seueranter peccemurs. neq qr
iustipeccatiadstringit ueniamdis¬
peremus Sedutroq perici locu¬
tato & amalodeclinemus. & depie¬
tatedĩueniams peremꝰ Omnis quippȩiustur
spe & formidinenit& Qe nunc illum
ad gaudiumspeserigit nunc ad formidi¬
nem terror gehennȩ adduere Quie
inimueniam de peccato disperat. plus
sum & indulgentiae hab&o spem Nul¬
latam grauisẽ culpa q̃ non habeatueniã
Nullate sccuritas deceptum a paenitentiȩ
intentione suspendat Incessanter in
cord&uo. sper& formido consistant

Expanded text:
ctui maris, qui a vento movetur et circumfertur . SALOMON. Exspectatio justorum, laetitia: spes impiorum peribit . Spes quae differtur, affligit animam . ORIGENES. Neque salus esse cuiquam potest, nisi prius sibi propitium faciat Dominum. ISIDORUS Qui male agere non desistunt, vana spe indulgentiam de Dei pietate requirunt, quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent. Metuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus: sed, utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Omnis quippe justus spe et formidine nitet; quia nunc illum ad gaudium spes erigit, nunc ad formidinem terror gehennae adducit. Qui enim veniam de peccato desperat, plus sum, et indulgentiae habeto spem. Nulla tam gravis est culpa, quae non habeat veniam. Nulla te securitas deceptum a poenitentiae intentione suspendat. Incessanter in corde tuo spes et formido consistant,
Abbreviated transcription (Latin):
mit & ꝓximo dolocaipit Nonẽ con¬
seruandum sacramentũ: quomalum
in caute ꝓmittitur. Velutisiquispiã
adultere ꝑ p& uam cum ea ꝑmanendi
fidempolliceatꝰ olerabilius ẽ. enĩ
vonimplere sacramentum quam ꝑ¬
manere instabili flagitium Aii¬

Expanded text:
mit, et proximum dolo capit. Non est obmit, et proximum dolo capit. Non est observandum juramentum, cum malum incaute promittitur: veluti si quispiam adulterae perpetim cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum, quam permanere in stupri flagitio.
Abbreviated transcription (Latin):
testis ẽ fraudulentir Iurationi non ad qui¬
escaeostuum Virmultumiurans re¬
plebitꝰ iniquitate & non desceditadomo
illius plaga. Si inuacuum iura uerituir
noniustificabitur. In disciplinate ñ
uerbum peccati Inđr .đ. Sicꝰ menti¬
usumiurandi facimur ꝑiurii crimen
rant. ut ꝑfidem sacramenti fidem
faciantu erbi Sic q̃ fallendidum ꝑ¬
iurant& mentiuntur hominem in¬
cautum decipiunt Interdum& fal¬
siscriminis seducti decipimur. &
credimur dumplorant quib: creden¬
dumnonerat Plerumq sineiura¬
mentolo qui disponimꝰ sedinere¬
dulitate eorum quinoncredunt
qđ dicimꝰiurare conpellimur
Taliq neces sitate iurandi comueudineni
faciinus Sunt multiad eredendum pu
qui non mouentꝰad fidem uerbi Erau
autem delinquunt. qui sibiloquentes
iurarecogunt Quacumq: aste uerbo
quissiur& ds̃ tamen qui conscientiae
testis ẽ ita hocaccipit sicutilleciiu¬
ratur intellegit. Dupliciter autemre¬
usfit qui& dĩ nomen inuanum adsu¬

Expanded text:
testis est fraudulentus . Jurationi non assuescat os tuum . Vir multum jurans replebitur iniquitate, et non discedit a domo illius plaga . Si in vacuum juraverit vir, non justificabitur . Indisciplinatae loverbum peccati . ISIDORUS. Sicut mentiusum jurandi facimus perjurii crimen rant, ut per fidem sacramenti fidem faciant verbi, sicque fallendo, dum perjurant et mentiuntur, homines decipiunt. Interdum et falsis lacrymis seducti, decipimur: et credimus dum plorant, quibus credendum non erat. Plerumque sine juramento loqui disponimus, sed incredulitate eorum qui non credunt quod dicimus jurare compellimur. Talique necessitate jurandi consuetudinem facimus. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbi. Graviter autem delinquunt, qui sibi loquentes jurare cogunt. Quacunque arte verborum quis juret, Deus tamen, qui conscientiae testis est, ita hoc accipit, sicut ille cui juratur, intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et Dei nomen in vanum assu
Abbreviated transcription (Latin):
ficatione intimore sp̃s. Dicoautem
Spũambulate & desideria carnir non ꝑ¬
fici&is Salomon đ Qui autem con¬
fidit in cogitationib suis. impieagit.
Cogitationes iustorum iudicia. consi¬
lia autemimpiorum. fraudulenta
Dolos incorde cogitantium mala
Abominatio sunt dño cogitationes male
Neuela dño operatua & dirigentꝰ cogi¬
tationestuȩ. Qui ad tonitis oculis co¬
gitat prauamordens labia sua ꝑfic̃
imalum Non p̃terit dñ momnis cogita¬
tus & non abs condit seab eo ullus ser
ncogitationib enimimpii interroga¬
tioerit Tmpnautem secundum qđ co¬
titauerunt correptionem habebunt
Corpus enim qđ corrumpitꝰ ad grauat
animam & dep̃mit terrena in habi¬
tatiosensum multa cogitantem
Non ẽ cogitatur peccatorum prudentia
Quiminorat corde cogitatinania
& uir imprudens & errans cogitat stulta:¬

Expanded text:
ificationem in timore spiritus. Dico autem spiritu ambulate, et desideria carnis non perficietis . SALOMON. Qui autem confidit in cogitationibus suis, impie agit . Cogitationes justorum, judicia: consilia impiorum fraudulenta . Dolus in corde cogitantium mala . Abominatio est a Domino cogitatio mala . Revela Domino opera tua, et dirigentur cogitationes tuae . Qui attonitis oculis cogitat prava, mordens labia sua perficit malum . Non praeterit Dominum omnis cogitatus, et non abscondit se ab eo ullus sermo . In cogitationibus enim impii interrogatio erit . Impii autem secundum quae cogitaverunt, correptionem habebunt . Corpus autem quod corrumpitur, aggravat animam: et deprimit terrena habitatio sensum multa cogitantem . Non est cogitatus impiorum prudentia. Qui minoratur corde, cogitat inania, et vir imprudens et errans cogitat stult
Abbreviated transcription (Latin):
uterga subiectos saeuiae furor ipse
dea moresit non de crudelitate
Quatenus & iura disciplinae contradelin
tate diligat. quos foris quasi insequen¬
lir qui suꝑninutu rarbitrio ut debe¬
Sed diuinȩ dispositione subditus atq
auitio obstinationis alienuscumsibi
regiminis culmen imperator. siã
cor dedeb& fugire. & mnurtus oboedi¬
re Ipsa quippe in magisteriolin¬
gua confunditur quando aliud discit᷑
ponatꝰ. Ti mormentem rectoris

Expanded text:
ut erga subjectos saeviat, furor ipse ut erga subjectos saeviat, furor ipse de amore sit, non de crudelitate, quatenus et jura disciplinae foris tate diligat, quos foris quasi insequenlis, qui superni nutus arbitrio, ut debe. Divinis dispositionibus subditus, atque a vitio obstinationis alienus, cum sibi regiminis culmen imponitur, si jam corde debet fugere, et invitus obedi Ipsa quippe in magisterio lingua confunditur, quando aliud discitur, mor dum mentem rectoris