comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tanto patinomio. tanicito testani qͥ sibi ignẽ
pt̃ ĩ duas ꝓlẽe sentẽcias accipi. sed acciꝑit᷑
taiẽ ĩ eã ptẽ quã uult ie qͥ dixit. Ut si
ditas de eo q multas hezeditates adierit: prospi¬
da que cõfit uit̃ huiꝰ mõ signifitaᷠ ͤ. Ea rexiẽt
patͦ cubito se e̾mung solebat ¶ Perabscisiõe.
si tũ ĩcipiemiꝰ aͥquiddicẽ. deinde p̾cidamus.
et ex eo qd̵ iam diximꝰ: satis relĩquit᷑ sus¬
pitõis sit. Qui ista forͣ et etate nꝑ aͥ ene
sed ex ea sigͥtamꝰ qͥd sentiamꝰ hͦ mõ Noli
ipsum suspitari ⁊a
Reuitas est res ip̃is tm̃mõ uerbis nctiͣs
expedita hͦ modo. Lempniũ pͥfiens
cepit. Iñ thaisi p̾sidiũ deliquit. Post uibẽ
bitbimiã sustulit. Inde pulsꝰ ĩ hellespontũ statim
potitzir abido. Item modo conful. quondã t̾õmiꝰ
deinide pͥmus eiet oiitatis. Tũ groficiscit᷑ ĩ asiã.
multaiũ rerũ expediciẽm. Gr̃ adhibenda est
sepe: cũ aut res nõ egebit longe orois: aut

Expanded text:
tam cito testam, qui sibi petat potest in duas pluresve sententias accipi, sed accipitur ‹tamen› in eam partem, quam vult is, qui dixit; ut de eo si dicas, qui multas hereditates adierit: «Prospida, quae conficiunt huiusmodi significationem. Ea reperientur pater cubitis emungi solebat.» Per abscisionem, si, cum incipimus aliquid dicere, ‹deinde› praecidamus, et ex eo, quod iam diximus, satis relinquitur suspicionis, sic: «Qui ista forma et aetate nuper alienae sed ex ea significamus, quid sentiamus, hoc modo: «Noli, m suspicari. CAPUT 68 Brevitas est res ipsis tantummodo verbis necessariis expedita, hoc modo: «Lemnum praeteriens cepit, inde Thasi praesidium reliquit, post urbem Viminacium sustulit, inde pulsus in Hellespontum statim potitur Abydi.» Item: «Modo consul quondam, is deinde primus erat civitatis; tum proficiscitur in Asiam; multarum rerum expeditionem. Quare adhibenda saepe est, cum aut res non egent longae orationis aut
Abbreviated transcription (Latin):
Camuĩ. subcspũ. Cesinu cui saue magna ĩ
mẽto cicat᷑o. si quoͥ pt̃ uobis ĩ memoͬ redire.
Habet hͨ exorna tum utiliͭ ͤ. Si quẽ uelis
demõstrare. Tũ uenustatẽ. si breniter et dilu¬
cide frã est.
tatio est cũ altuiꝰ naͣ ceitis destribit᷑
signis. Quesit̃ note qued nẽ sũt att̾bute.

Expanded text:
canum, subcrispum, caesium, cui sane magna est in mento cicatrix, si quo modo potest vobis in memoriam redire.» Habet haec exornatio cum utilitatem, si quem velis demonstrare, tum venustatem, si breviter et dilucide facta est. Notatio est, cum alicuius natura certis describitur signis, quae, sicuti notae quae naturae sunt adtributa;
Abbreviated transcription (Latin):
Nuc̃ ꝓtũsla ͬͥͤ uerba sumimiꝰ. Ita fli amici
sereno. uite tp̃e p̃sto sũ. Sił atq hye mẽ for ͤ
uiderũ: deuolat omẽs. ed ĩuẽtio siiliũ
facilis erit. Siquit sibi omẽs res aiãtas et ĩaiã¬
tas / nuitas et eloquẽtes / feias et mãsuetas. Ce¬
Nã. cõꝑatas. usitatas/ atq ĩusitatas. freꝙ̃ter
uenari similitudinẽ. q̃ aut ornaẽ aut doce. aut
aꝑtiorẽ rẽ face̾. aut pone̾ aute oclõs possit.
Non eni ⁊es tota toti rei ncte est sumulis sit. S
ad ipm qd̵ cõferet᷑ silitu ͧ̃ hãt oportet.

Expanded text:
i sereno vitae tempore praesto sunt; simul atque hiemem fortunae viderunt, devolant omnes.» Sed inventio similium facilis erit, si quis sibi omnes res, animantes et inanimas, mutas et eloquentes, feras et mansuetas, tenatura conparatas, usitatas atque inusitatas, frequentevenari similitudinem, quae aut ornare aut docere aut apertiorem rem facere aut ponere ante oculos possit. Non enim res tota totae rei necesse est similis sit, sed id ipsum, quod conferetur, similitudinem habeat oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
ireq re intellecta plã scbe.
Mago ẽ siłis forͤ cũ forͣ . cũ quad̾ siłitu ͫ
collatio ¶hec simut᷑ aut laudis aut uitu¬
pationis cã ¶ Laudis causa sit Inbat ĩ
pͦ hum corꝑe tauri ualidissimi. Impetu leoms
at̾ciui similis ¶ Uituxatoĩs. ut ĩ odiũ ad ducat
hoc mõdo/ Iste q̃ totidie per forũ me ͫtãꝙͣ
possit/ Ut ĩ ĩuidiã aiddutat hͦ mõ. Iste qͥ diuici¬
as suas iactat satut gallꝰ e phrictiã aut ariolus
qͣspiã depssus. honeratꝰ auo claniat. E delirat.
coclea abscõdẽs ⁊etentat se se tacite: cũ domo
totus ut comedatuiꝰ anfertur.

Expanded text:
e re intellecta plura scribere. Imago est formae cum forma cum quadam similitudine conlatio. Haec sumitur aut laudis aut vituperationis causa. Laudis causa, sic: «Inibat in proelium, corpore tauri validissimi, impetu leonis acerrimi simili.» Vituperationis, ut in odium adducat hoc modo: «Iste, qui cottidie per forum medium tampossit.» Ut in invidiam adducat, hoc modo: «Iste, qui divitias suas iactat, sicut Gallus e Phrygia aut hariolus quispiam depressus et oneratus auro clamat et delerat.» coclea abscondens retentat sese tacitus, quom domo totus ut comeditur aufertur.
Abbreviated transcription (Latin):
ecce ibi iste de tñsũss̃ hens ĩquit adolestens
pueri tui me modopulsau̾iũ. satie facias
oportet. hͥ qui id ctatis ab ignoto p̾ter cõsue¬
tudinẽ appellatꝰ eeĩ. erubuit. Iste clariꝰ ead̾ et
confidare. Tũ uero iste clamare cepit uote i ͭ ͣ.
q̃ ꝑfacile cinius tubores eite̾ posset. Itae¬
tulans es atgrater. ut ne ad solariũ qͥd̃ ut mͣ¬
uidet : sed penes stenã / et ĩ ensioͥ loc̃ excita¬
tꝰ sis. Comibatꝰ est adolestes. Nec mitũ cui
etiã miũt pedagogi lites ad auri ᷝ ͣ ᷤᷤ uersa¬
rẽt᷑. ĩperito huiꝰ moͥ cõuitiorũ: ubi enĩ
iste uidisset scurrã ex hausto rubore qͥ se pu¬
taret nichil habe̾ qd de existima ᷝ ͥ ͤ perdẽt:
ut oiã sine same detinẽto padẽ possetssgit̃¬

Expanded text:
ecce tibi iste de traverso: «Heus», inquit, «adolescens, pueri tui modo me pulsarunt; satis facias oportet.» Hic, qui id aetatis ab ignoto praeter consuetudinem appellatus esset, erubuit. Iste clarius eadem econsiderare.» Tum vero iste clamare voce ista, quae perfacile cuivis rubores eicere potest: ita petulans est atque acerba, ne ad solarium quidem, ut mvidetur, sed pone scaenam et in eiusmodi locis exercitata. Conturbatus est adolescens: nec mirum, cui etiam nunc pedagogi lites ad oriculas versarentur inperito huiusmodi conviciorum. Ubi enim iste vidisset scurram exhausto rubore, qui se putaret nihil habere, quod de existimatione perderet, ‹ut› omnia sine famae detrimento facere posset
Abbreviated transcription (Latin):
onforma est cũ aqua q̃ nõ adest ꝑsona cõ¬
fingit᷑. qͣsĩ assit. aut cũ res muta: aut ĩ¬
fornus fit eloquẽs et formata. Et ei orõ attbiuit
ad dignitatẽ accõmodata. aut actio qued̃ hͦ pac¬
to. Wsi nuc̃ hec urbs ĩuictissima uocẽ emittat:
Nõne hͦ pacto loquat᷑: Ego illa płimis tro¬
pheis ornata. Nriũphis ditata c̾tissis/ Cla¬
rissimis locupletata uictoriis: nũt uris sedi¬
osa cartago. urribus ꝓbata mimãtia. desc ᵘ ᷤ¬

Expanded text:
onformatio est, cum aliqua, quae non adest, persona confingitur quasi adsit, aut cum res muta aut informis fit eloquens, et forma ei et oratio adtribuitur ad dignitatem adcommodata, aut actio quaedam, hoc pacto: «Quodsi nunc haec urbs invictissima vocem mittat, non hoc pacto loquatur: «Ego illa plurimis tropeis ornata, triumphis ditata certissimis, clarissimis locupletata victoriis, nunc vestris sediosa Kartago, viribus probata Numantia, disc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ omemĩ rei cuipiã uimi et potestatẽ ita di
isse dici putet᷑.
Rãsicio uocaͬ q̃ cũ ostendit breuitͥ qͥd dim̃
sit: ꝓpouit itẽ brem qͥd cõrequal᷑. hͦ pacto/ Modo
ĩ patam cuiꝰmo fuerit habetis: mic ĩ petes ꝯͣlis
hͨ aliꝙͣtum exornaꝰ adduas res. Nã et qͥd dix̾u
Orrectio est q̃ tollit id quod dictũ ẽ. ct
eo id qd̵ mag ydoneũ uidet: reponit. h pacto

Expanded text:
 omnem rei cuiuspiam vim et potestatem ita dilisse dici putetur. Transitio vocatur, quae cum ostendit breviter, quid dictum sit, proponit item brevi, quid consequatur, hoc pacto: «Modo in patriam cuiusmodi fuerit, habetis: nunc ‹in› parentes qualis haec aliquantum exornatio ad duas res: nam et quid dixerit CAPUT 36 Correctio est, quae tollit id, quod dictum est, et pro eo id, quod magis idoneum videtur, reponit, hoc pacto:
Abbreviated transcription (Latin):
hac utetur orõe: Ego reges eieti. uos tyrãnos
mt᷑dicitis. Ego lib̾tatẽ que nd̃erat: pexeri. uos
partam seruaẽ nẽ uultis. Ego capitis meiꝑi ͦ
pat̾am libãni. uos liberi sine peri ᷝ ͦ eẽ nõ curatis¬
¶ hec cõfmaͦ licet ini ples res mutas atq ĩaiã¬
tas tñfferat᷑ proficitꝰ pli̾mũ ĩ amplificatoĩs

Expanded text:
hac utatur oratione: «Ego reges eieci, vos tyrannos introducitis; ego libertatem, quae non erat, peperi, vos partam servare non vultis; ego capitis mei periculo patriam liberavi, vos liberi sine periculo esse non curatis?»« Haec conformatio licet in plures ‹res›, in mutas atque inanimas transferatur. Proficit p
Abbreviated transcription (Latin):
ueniũt hossites hoĩ qͥ istũ splendide dũ ꝑeg̾¬
naret᷑: receꝑant. Ex ea rehõ heule sane cõ¬
turbatur. s tamẽa uitio nẽ nõ recedit / bene
iaͥt sacitis cũ uenitis sed rectius fecissetis sias
undelibet iuen̾e. uerũ cũtem illũ segnũt᷑ illi.
Sermo ĩterea huiꝰ ꝯsũt᷑ oiẽ ĩ ostẽtacoe. Querit

Expanded text:
 splendide peregrinatur, ‹invitat.› Ex ea re homo hercule sane conturbatur; sed tamen a vitio naturae non recedit. «Bene», inquit, «facitis, cum venitis: sed rectius fecissetis, si ad undelibet invenire. Verum ite mequum.» Secuntur illi. Sermo interea huius consumitur omnis in ostentatione: qu
Abbreviated transcription (Latin):
nos antueat: nõue uobis uidet dice darẽ lotũ
ut dou lectuli sternant᷑. aut ab am̃culo rogẽ¬
roget᷑ ethioye. q̃ ad halneas ueniat. Ut asmni¬
com locꝰ ante hosliũ suñ det᷑. aut aͥquid fra¬
gile false coragiũ glẽ comꝑet᷑. deinde exclãt
ut omẽs audiãt. Uidete ut diligẽt̃ iientur

Expanded text:
nos intueatur. Nonne vobis videtur dicere: « ut domi lectuli sternantur, aut ab avunculo rogetur Aethiops qui ad balineas veniat, aut asturconi locus ante ostium suum detur, aut aliquod fragile falsae choragium gloriae conparetur. Deinde exclamat, ut omnes audiant: «Videto, ut diligenter numeretur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ defatigatꝰ cuisor integͦ facẽ: ħ ꝑitus ĩpe¬
rator ĩ perito excitũ tradit. ħ sñ sumili satis pla¬
ne et ꝑspicue et probabił dici potuit . hͦ modo.
Ditit᷑ miꝰ bonos ĩꝑatores a meliorib ex̾ citꝰ
accipe solere. Sed ornãdi cã sile sũptũ ẽ: Ut
per contaiũ. Nã tũ Iumilitudo siũ ꝑ cõtrariũ

Expanded text:
 defatigatus cursor integro facem, hic peritus imperator inperito exercitum tradit.» Hoc sine similei satis plane et perspicue et probabiliter dici potuit hoc modo: «Dicitur minus bonos imperatores a melioribus exercitus accipere solere»; sed ornandi causa simile sumptum est, ut per contrarium. Nam
Abbreviated transcription (French):
prom̃ciandũ. P̾receplũ est qua uia mem̃isse
possimus. Demõstratũ est qi ib mod̾ peistã elocuꝰ.
cõpetur. Que si sequam: acute et cito repiemus.
distuicte et ornate d isponemꝰ. Grauiter et uenuste
pronũtiabimꝰ. Firie et ꝑpetue meminerinuis.
Ornate et suaiter eloqueni᷑. Ergo amyliꝰ
in arte retoͨꝰ nichil est. Hec oĩa adipiscemur:
si roes preceptionis diligencia conseqͣniur et¬

Expanded text:
st, qua via meminisse possemus; demonstratum est, quibus modis perfecta elocutio conpararetur. Qua si sequimur, acute et cito reperiemus, distincte et ordinate disponemus, graviter et venuste pronuntiabimus, firme et perpetue meminerimus, ornate et suaviter eloquemur. Ergo amplius in arte rhetorica nihil est. Haec omnia adipiscemur, si rationes praeceptionis diligentia consequemur
Abbreviated transcription (Latin):
causa sumilese ĩ autem per buitatẽ hᵒ mõ In a¬
mititia gerenda suc̃ ĩ certannẽ c̾rendi: nõ ita cõ¬
ueĩt ex̾teri. ut qͥad nncteͣ sit.: uenire possis. sed
ut ꝓductꝰ fiudio et uirib ultͣ facile ꝓc̾ras. Nã
hoc est sumile. Ut aꝓtius intelligat᷑ mala rõẽ¬

Expanded text:
causa simile - dicitur per brevitatem - hoc modo: «In amicitia gerenda, sicut in certamine currendi, non ita convenit exerceri, ut, quoad necesse sit, venire possis, sed ut productus studio et viribus ultra facile procurras.» Nam hoc simile est, ut apertius intellegatur mala r
Abbreviated transcription (Latin):
unat᷑ oroẽ .hͦ mõ Nã hͦ ꝓ meo iure iudices dico
me labore ⁊ ĩdust̾a cueasse. Ut disci ͣ militarẽ
nõ ĩ postremis ten̾em. hͦ si qͥs dixisset. ut optiẽ
tene̾m: tametsi uere dixisset: tñ arrogas̃ uisꝯ
eẽt. Nuc̃ ad ĩuidiã uitandã et laudẽ cõpariłdã.¬

Expanded text:
atione, hoc modo: «Nam hoc pro meo iure, iudices, dico, me labore et industria curasse, ut disciplinam militarem non in postremis tenerem.» Hic si quis dixisset: «Ut optime tenerem», tametsi vere dixisset, tamen adrogans visus esset. Nunc et ad invidiam vitandam et laudem co
Abbreviated transcription (Latin):
cõmõda. Tẽpꝰ adeũdi oportumissimũ. Syaciũ
cõficiẽdi lõgissi ͫ sumxtũ est. Nõ sine maxinia
occultãdi et ꝑficiẽdi maleficii spe. Et yterea
añꝙͣ occisꝰ homo is ẽ. i ͭ ͤ uisus ẽ ĩ eo loco ĩ quo
ẽ octisio facta solꝰ. paulopꝰ ĩ ipõ loco maleficii
uox illiꝰ qui occidebat᷑ audeta. Deinde pꝰ occisiõe
istũ multa nocte domiũ redisse cõstat. Postero

Expanded text:
rtunissimum; spatium conficiendi longissimum sumptum est; non sine maxima occultandi ‹et perficiendi› maleficii spe; et praeterea ante, quam occisus homo is est, iste visus est in eo loco, in quo est occisio facta, solus; paulo post in ipso maleficio vox illius, qui occidebatur, audita; deinde post occisionem istum mult
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ moͬ. Inmitꝭ te placabilẽ. Amnicꝭ ⁊ exo¬
rabilẽ p̾boes In setẽtiarũ huiꝰ moͬ. uos huiꝰ ĩ¬
suis confidit ¶ Inter hͣ duo cõtẽtionũ gua̾
hᵒ int̾est ꝙ iͦ ex ubis celiter relatis cõstat. hic¬
Imilitudo ẽ orõ traducẽs ad ⁊ĩ quã piam
aquid ex re dispari simile ¶ Sa sũĩt᷑ aut
ornãdi causa aut pnͣdi . aut aptius dicedi
aut ante oculos ponẽdi. Et quoͦ qͣtuoi de caĩs¬
sũiturr. ita iiii ͦ ͬ modis dicitur. per cõtrariũ.
per negacõe. per collatõem. peei brenitatẽ. Ad

Expanded text:
huiusmodi: «Inimicis te placabilem, amicis inexorabilem praebes.» In sententiarum huiusmodi: «Vos huius inis confidit.» Inter haec duo contentionum genera hoc interest: illud ex verbis celeriter relatis constat; hicimilitudo est oratio traducens ad rem quampiam aliquid ex re dispari simile. Ea sumitur aut ornandi causa aut probandi aut apertius dicendi aut ante oculos ponendi. ‹Et› quomodo quattuor de caussumitur, item quattuor modis dicitur: per contrarium, per negationem, per conlationem, per brevitatem. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
sil mltos Iugulau̾its / gr adis natu parẽs cuiꝰpes
senecutis om̃is ĩ huiꝰ adolostẽ ͣ poᷝ ͣ ẽ. qͣre uelit ĩ
ludibres et despectui pat̾ius ĩmitis eiuĩ expoĩti.
Tota domꝰ huiꝰ indigna concidet calamiͭ ͤ. At
ĩuinti statĩ sangnolẽta palma: crudelissia
uictoͣ potiti : insultabũt ĩ horũ miserias. et
solenit. arma qui cõtra tulerũt stati crudelissie
tartidantur. Ceteri q̃ possut ꝑ etatẽ et uires
laborẽ ferre ⁊ apiũt᷑ ĩ sernitutẽ. Qͥ nõ possũt.

Expanded text:
simul multos iugulaveritis: grandis natu parens, cuius spes senectutis omnis in huius adulescentia posita est, quare velit in ludibrio et despectui paternis inimicis erunt obpositi; tota domus huius indigna concidet calamitate. At inimici, statim sanguinulentam palmam crudelissima victoria potiti, insultabunt in horum miserias. Et soleant: arma qui contra tulerunt, statim crudelissime trucidantur; ceteri, qui possunt per aetatem ‹et› veires laborem ferre, rapiuntur in servitutem, qui non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Raductio est que facit uti cũ id xobum
crebͥus ponat᷑. nõ mͦ nõ offendat añi seo
nũꝙͣ tam crudeliter hoĩs uitã pecrisset. At
erat ĩnuicꝰ g ͦ ĩuuitũ sit ulcisci uoluit: ut ip̃e
tũ eẽ. Tu uero u̾tutẽ p̾fer diuiciis. Nã si uoles
diuicias cũ uͥtute cõꝑare̾: uix satis pdonee tͥ
tã studiose curas: q̃ tͥ młtas dab ͭ curas: Ite. Nam
amari iocũdũ est si curet᷑ neꝙͥ ĩsit amari. Item
ueniã ad duos. si mͥ senatꝰ dat ueniã. In his¬

Expanded text:
raductio est, quae facit ut cum idem verbum crebrius ponatur, non modo non offendat animum, numquam tam crudeliter hominis vitam petisset. At erat inimicus. Ergo inimicum sic ulcisci voluit, ut ipse fer divitiis›; nam si voles divitias cum virtute conparare, vix satis idoneae tibi tam studiose curas, quae tibi multas dabit curas?» Item: «Nam amarei iucundumst, si curetur, ne quid insit amari.» Item: «Veniam ad
Abbreviated transcription (Latin):
nosior orõ sit.h pacto. aquotãd abẽ iͭ ͤ uicio :
Qͥd ẽ cur iudices uelitis eñ libare: Sue puditiͤ
ꝓditor ẽ. ĩsidiator. Alieni cuꝑidꝰ. Intẽꝑans.
petulauis. Supbus ĩpiꝰ In pentes. ĩ gͣł ꝰ ĩ amicos
irestus cognatis. In suꝑiores ꝯtunmaxo. In eq̃s
et pares fastidiosus. In ĩferiores cuidelis.
opitulat᷑. Cũ suspiciones q̃ seꝑatĩ dicte im¬
mnte et ĩfme erãt: unũ ĩ locũ coacte. ⁊ẽ ui¬

Expanded text:
 pacto: «A quo tandem abest iste vitio? Quid est, cur iudicio velitis eum liberare? Suae pudicitiae proditor est, insidiator alienae; cupidus intemperans, petulans superbus; impius in parentes, ingratus in amicos, infestus cognatis; in superiores contumax, in aequos et pares fastidiosus, in inferiores crudelis; opitulatur, cum suspiciones, quae separatim dictae minutae et infirmae erant, unum in locum coactae rem vi
Abbreviated transcription (Latin):
nisse istum. Camore mapiõ mortẽ minari.
Qd̃ sił ut audiuit: heus inqͥt gorgia pedisseq̃
satiria tuo sanginẽ. Ille cũ magno spũ uerba
metuebam ĩquit ne plane uictus eẽm. Auc̃
uideo ĩ iudicio mecũ contende̾ ñ uis ubi suꝑari
tur pissimũ est. et suꝑaꝵe pulcherrimũ. Int̾fice̾¬

Expanded text:
nisse istum et clamore maximo mortem minari. nisse istum et clamore maximo mortem minari. od simul ut audivit: «Heus», inquit, «Gorgia pediseque satura tuo sanguine.» Ille cum magno spiritu verba: «‹Metuebam›», inquit, «ne plane victus essem. Nunc video: iure mecum contendere non vis, ubi superarei turpissimum et supe
Abbreviated transcription (Latin):
gnã delectatoẽm. Totã enĩ naturã cuiꝰ¬
piã ponũt aute oculos. Aut głosi. ut nos
exẽpli cansa ceꝑamꝰ. Aut ĩudi. Aut tumidi
Aut auari. Ambiciosi. amatoris. lux̾iosi. furis.
Quadruplatoris. Demq cuiꝰius studiũ ꝓtrahi
pt̃ ĩ mẽdĩum tali uocatione
Ermocinaͦ ẽ cũ oltui ꝑsone sermo alibut᷑.
et ie exponit᷑ cũ rõe dictnitat. hͦ pacto Cũ
militib uibs redmndarea: et omẽs timore cõpͥssi
domi cõtimnerent᷑. uenit iste cũ sago gladio
succitus tenẽs iaculũ. Qũiq adolescẽtes aiã¬
hoiẽm simili ornatu cabsequũt᷑. Irrupit
medes subito/ Deinde maxiã uoce. Ubi ẽ i ͭ ͤ
beatꝰ ĩquit ediũ dñs: Qum inͥ p̾sto fuit:
Ed tacetis: ħ omes̃ alii stupidi timore: obuuu¬
tuert. uxorillius ĩfelicissim cũ mapiõ sletu
ad istius pedes abiecit sese. per te ĩquit et ⁊ ea q̃
tibi dulcima sut̃ ⁊ uita. ampere nosta. Noli
ex tinguẽ extinctos. fer mãsuete fortuã. Nos

Expanded text:
gnam delectationem: totam enim naturam cuiuspiam ponunt ante oculos, aut gloriosi, ut nos exempli causa coeperamus, aut invidi aut tumidi aut avari, ambitiosi, amatoris, luxuriosi, furis, quadruplatoris; denique cuiusvis studium protrahi potest in medium tali notatione. Sermocinatio est, cum alicui personae sermo adtribuitur et is exponitur cum ratione dignitatis, hoc pacto: «Cum militibus urbs redundaret et omnes timore obpressi domi continerentur, venit iste cum sago, gladio succinctus, tenens iaculum; III adulescentes hominem simili ornatu subsecuntur. Inrupit in aedes subito, deinde magna voce: «Ubi est iste beatus», inquit, «aedium dominus? Quin mihi praesto fuit? Quid tacetis?» Hic ali omnes stupidi timore obmutuerunt. Uxor illius infelicissimi cum maximo fletu ad istius pedes abiecit sese. «Per te», inquit, «ea quae tibi dulcissima sunt in vita: miserere nostri, noli extinguere extinctos, fer mansuete fortunam: nos
Abbreviated transcription (Latin):
diligẽtia cosequi senatꝰ uolũtẽ / Iopuli est
offi. res optiãs et hoiẽs ydoneos maxĩe suis
setẽtiis delige̾ et prore. /Accusatoris offi ͫ est
tferre cͥmiã/ defesoris ẽ dilue et ꝓpulsaẽ.
¶Testie ẽ di te̾ quesciat uł audierit / Queftoris¬

Expanded text:
diligentia consequi senatus voluntatem; populi est officium res optumas et homines idoneos maxime suis sententiis dilegere et probare.» Et: «Accusatoris officium est inferre crimina; defensoris diluere et propulsare; testis dicere, quae sciat aut audierit; qu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tñslacoeẽ cõsequẽter ponũt᷑ a siłi orõe duicte. sic
Nã cũ tanet fugũt᷑ officiis luporũ : tninam
p̾sidio pecculiaria credemꝰ. ¶ Per artimẽtum
tractat᷑ cũa ꝑsona aut loco: aut re aqͣ silid̃
augendi aut nimcẽdi causa ducit᷑. Ut si qͥs
drusũ gractũ Nnmuitorẽq obsolecũ dicat ¶ Ex
cõtrario durit᷑ sit ut si quis hoicm̃ prodigũ¬

Expanded text:
 plures frequenter ponuntur a simili oratione ductae, sic: «Nam cum canes funguntur officiis luporum, quoinam praesidio pecuaria credemus?» Per argumentum tractatur, cum a persona aut loco aut re aliqua similitudo augendi aut minuendi causa ducitur, ut si quis Drusum Graccum Numitoremque obsoletum ‹dicat.› Ex contrario ducit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ utus sola ĩ sua ptãte ẽ. oiã p̾ter eã subita
sut̃ sub fortuẽ dnãcoẽ. Itẽ qͥ fortunis sduiꝰ
inducti amicitiã eiꝰ secuti sũt. hi simulat for¬
tuna dilapsa est: deuolãt omẽs. Cñ enĩ reces¬
sit ea res q̃ fuit cõsuetudis̃ cã: nnicħ suꝑẽ qrͣ pos

Expanded text:
tus in sua potestate est, omnia praeterea subiecta sunt sub fortunae dominationem.» Item: «Qui fortunis alicuius inducti amicitiam eius secuti sunt, hi, simul ac fortuna dilapsa est, devolant omnes. Cum enim recessit ea res, quae fuit consuetudinis causa, nihil superes
Abbreviated transcription (Latin):
iratũdia et molestia remoneat altã res el
errato defreat. Hec ree situt ĩ amitͦ. ita ĩ dicẽdo si
locosit. maxiẽ sacit. Ut et illi qͥ audiẽt. ab eulra
asseitores eẽ doideam᷑. Est aut̃ quodd̃ gerꝰ ĩdc̃
licentie qd astuciore roẽ cõpat᷑/ cñ ant ita ob¬

Expanded text:
ia removeat, altera res ab errato deterreat. Haec res, sicut in amicitia, item in dicendo, ‹si loco› fit, maxime facit, ut et illi, qui audient, a culpa atis esse videamur. Est autem quoddam genus in dicendo licentiae, quod astu
Abbreviated transcription (Latin):
dico. Reu̾tor ad iᵈ de quo iudi ͫ est Ite nõ
dico te a sociis peauĩas accepissi. Nõ sñ ĩeo
occupatꝰ ꝙ ciuitates/ regna. domios om̃i
depetulatꝰ es. surta Raymas om̃s tuas
omitto. hec util e ecornas: si ant iẽ quã
nõ pertineat ais ostendere. ociulte ãmonuisse
prdest aut lõgũ ẽ. aut iguoᷝ ͤ aut planũ
nõ potesi fieri. aut facile pr̃ repͥhendi. ut
utilius sit octulte fecisse iuspioẽ: ꝙͣ hꝰ moͥ
minctio est cli eorũ de qͥb dirimꝰ aut
uirũq aut unũq̃d certo cõcludi᷑ u̾bo.
Sit populꝰ. Roͥcͥmmãciã deleuit kartagine
sustulit. Chorintũ disiecit. Slegellas entit.
Nichil mimãtus uires corporis auxiliate
sut. Nich kactagmẽsib sciã rei militaris
adimẽto fuit. Nich̃ corĩthis erudita calliditis
pͣsidi tulit. Nicħ flegellianis morũ ⁊ sermoĩs
soti etas opitulata est / Itẽ forme dictuitas
aut morbo deflyrescii : aut uetustate extĩgint

Expanded text:
r ad illud, de quo iudicium est.» Item: «Non dico te ab sociis pecunias cepisse; non sum in eo occupatus, quod civitates, regna, domos omnium depeculatus es; furta, rapinas omnes tuas omitto.» Haec utilis est exornatio, si aut ad rem quam non pertineat aliis ostendere, quod occulte admonuisse prodest aut longum est aut ignobile aut planum non potest fieri aut facile potest reprehendi, ‹ut› utilius sit occulte fecisse suspicionem, quam eiuDisiunctum est, cum eorum, de quibus dicimus, aut utrumque aut unum quodque certo concluditur verbo, sic: «Populus Romanus Numantiam delevit, Kartaginem sustulit, Corinthum disiecit, Fregellas evertit. Nihil Numantinis vires corporis auxiliatae sunt, nihil Kartaginiensibus scientia rei militaris adiumento fuit, nihil Corinthis erudita calliditas praesidii tulit, nihil Fregellanis morum et sermonis societas opitulata est.» Item: «Formae dignitas aut morbo deflorescit aut vetustate extinguitur.»
Abbreviated transcription (Latin):
ut ultͬ ꝙͣ amuitus sentrre possit: ꝓcurreat a¬
miticie studio. Dictũ ẽ autẽ sile ꝑ brenitatẽ.
Nõ eñi ita est: ut ĩ cet̾is rebus res ab re seꝑata
sed Ntreq res cõm̃cte et cõiuse prouũciate ¶ Ante
oculos ponẽdi cã necocii sumet᷑ sĩlitudo cũ
dicet᷑ per colłonẽ: sic uti cytharedꝰ cũ ꝓdierit
optime uestitus palla malliata ĩdutꝰ: cũ cla¬
undẽ purrpurea colorib uarnis ĩtexta. et cum
corona aurea magnis fulgẽtib gẽnis illiuãta
cythaiã tenẽẽ exornatissimã : auro et ebore
distinctã/ ipẽ pͥ erea forͣ et spẽ sit. et statã
appoĩta ad dictuitatẽ: si cũ magnã populi
cõuomit his reb expectacoe: repẽte silẽtio fc̃o
uocẽ emittat acbissanã. Cũ t̾pissiõ corꝑis motu
quo meliꝰ ornato sit et mag fuis expͥtatus.
eo magis derisus et cõtemxtꝰeicitur. Item
si q̃s ĩ excelso loco et ĩ magnuis ac locupletibus
copiis tollocatꝰ fortune nimĩb et neͣ cõmodis¬

Expanded text:
uod amicus sentire possit, procurrat amicitiae studio. Dictum autem simile est per brevitatem. Non enim ita, ut in ceteris rebus, res ab re separata est, sed utraeque res coniuncte et confuse pronuntiatae. Ante oculos ponendi negotii causa sumetur similitudo - dicetur per conlationem - sic: «Uti citharoedus cum prodierit optime vestitus, palla inaurata inductus, cum clamyde purpurea variis coloribus intexta, et cum corona aurea, magnis fulgentibus gemmis inluminata, citharam tenens exornatissimam auro et ebore distinctam, ipse praeterea forma et specie sit et statura adposita ad dignitatem: si, cum magnam populo it iis rebus expectationem, repente, silentio facto, vocem mittat acerbissimam cum turpissimo corporis motu, quo melius ornatus et magis fuerit expectatus, eo magis derisus et contemptus eicitur; item, si quis in excelso loco et in magnis ac locupletibus copiis conlocatus fortunae muneribus et n
Abbreviated transcription (Latin):
ututꝭ comes ĩuidia q̃ bonos seqris yleuĩq.
ĩmo a deo ĩsectaris: Cõmone᷑ hͦ gnẽ aĩmus
anditoris. Res eñi cõi uerbo elata. tm̃inc̃ ditã
electissimũ uerbũ deuẽre: Est tũ nõ est saciꝰ
si cõnutã uerbi id erit demõstratã eiꝰ modi
tẽ eẽ. Ut tũ eã cõi uerbo appellaris: lemꝰ
dixisse uidearis. Cñ ad electius uerbũ accedas.
isigmorẽ rẽ fatias. Ry si cõtumo uenisset
ad id ueibũ. nec rei nͨ u̾bi grã aiadu̾sa eẽi.

Expanded text:
utis comes invidia, quae bonos sequeris plerumque atque adeo insectaris !» Commovetur hoc genere animus auditoris. Res enim communi verbo elata  tantummodo dicta lectissimum verbum devenire?» Est, cum non est satius, si commutatio verbi id erit demonstratura, eiusmodi rem esse, ut, cum eam communi verbo appellaris, levius dixisse videaris, cum ad electius verbum accedas, insigniorem rem facias. Quodsi continuo venisses ad id verbum, nec rei nec verbi grati
Abbreviated transcription (Latin):
descendit᷑: ꝙͣ ad suꝑiꝰ ascẽsũ est hᵒ modo.
Nã que reliqua ꝓpee manet libeitat. si ill. et
qd̾sibet licet. Et quod lz possut. Et qd possiũ.
audent. Et qd̵ audẽt: facuit Et qd̵ facuint.
uobis molestũ nõ est. Itẽ nõ sensi ho et nõ su¬
asi. Neq suasi. et nõ ip̃e statĩ face̾ cepi. Et nõ¬

Expanded text:
descenditur, quam ad superius ascensum est, hoc modo: «Nam quae reliqua spes manet libertatis, si illis et quod libet, licet; et quod licet, possunt; et quod possunt, audent; et quod audent, faciunt; et quod faciunt, vobis molestum non est?» Item: «Non sensi hoc, et non suasi; neque suasi, et non ipse facere coepi; n
Abbreviated transcription (Latin):
separmꝰ. Quia õs ĩ uno gn̾e posite. Nam
earũ om̃i h ͦ ꝓpͥum est: ut ab usitata uerborũ
diguitate ⁊ ecedat᷑. atq ĩ aliã roem̃ cũ quiad̾
uenustate orõ cõferat᷑.
E quib exornacõĩb / noiãtio ẽ pͥma.
q̃ nes ãmouet. Ut cuiꝰ rei nomẽ aut nõ sit.

Expanded text:
s, quod omnes in uno genere sunt positae. Nam earum omnium hoc proprium est, ut ab usitata verborum potestate recedatur atque in aliam rationem cum quadam venustate oratio conferatur. De quibus exornationibus nominatio est prima, quae nos admonet, ut, cuius rei nomen aut non s
Abbreviated transcription (Latin):
placale aiuit ĩplacabilẽ prebes / Itẽ ĩocio
tumł̃tuaris. In tiuultu solus es ociosus. In re
fgͥidi a cales. In feruẽ ͫͣ frictes / Tacito cũ
opꝰ est: clamas / ubi loqͥ cõueĩt: obmntestis.
ades: abeẽ nie. Abes reuerti cupie In
pace bellũ queritas. In bello patẽ desideras.
In cõcione: de utute loq̃ris. In prelio: pre
ignauia tube sontũ ꝑferre nõ potes. hoc gne̾
si distinguemꝰ oroem: gͥues et ornati pot̾imꝰ
uibis. aut loci. aut rei cuiꝰpiã appellatoe h ͦ
quoqz nomẽ splendori aut decori est ciuitati
Tui clarissimi ne potes suo sangnie abluerũt
ĩ initorũ crudelitatẽ Itẽ oꝑfidiose feselle ꝙ
facile scele urõ cõtabuistis. ut cuiꝰ nitor urbis
reliqͥe maneãt Ilem bonorũ ĩsidiatores latͦ¬

Expanded text:
placabilem, amicis inexorabilem praebes.» Item: «In otio tumultuaris; in tumultu es otiosus; in re frigidissima cales, in ferventissima friges; tacito cum opus est, clamas; ubi loqui convenit, obmutescis; ades, abesse vis; abes, reverti cupis; in pace bellum quaeritas, in bello pacem desideras; in contione de virtute loqueris, in proelio prae ignavia tubae sonitum perferre non potes.» Hoc genere sei distinurbis aut loci aut rei cuiuspiam conpellationem, hoc quoque nomen splendorei ac decori est civitati. Tui clarissimi nepotes suo sanguine aluerunt inimicorum crudelitatem.» Item: «Perfidiosae Fregellae, quam facile scelere vestro contabuistis, ut, cuius nitor urbis reliquiae maneant.» Item: «Bonorum insidiatores, latr
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Deparatim sic. W. si cõtordiã retinebimꝰ ⁊̃
tiuitate.: ĩperii magintudinẽ soł ortu atz occasu
metiem᷑. ¶Cũ cõꝑatoẽ: auta similtie ͬ ͤ aut a
tota ꝓua de ꝓte coguosci / aut de toto pars ¶ de
ꝓte totũ sit intelligil᷑. Nã ille tibie amptialet le
eiꝰ matinomii cõmonebãt: Nã ħ saudimo om̃is¬
nuptiarũ uno signo tibiaiũ intelle ¶ De toto
ptẽ. utsi quis ei qui uestitũ aut ornatũ sũptuosũ
oftẽtet: dica. Ostentas mͥ dinicias. et locuyletet
puꝰ. ĩ italia quo nõ nemo sensit id togatue¬
¶ A płib sit unũ ĩtelligit᷑. Atrox calamitas
pectora merore pulsabat. Itaqz anbelaus ex
imis pulmonibus pͣ cura sps̃ ducebat᷑. Nlã
ĩ suꝑioribus ple̾s hispani et galli et totate
et hic unũ et unus pulmo ĩtelligit. Et er ͭ
certo et ꝓpͥo abutĩ. hͦ mõ. Uires hoĩs breues
sũt̃. aut parua statura. Aut longũ ĩ hoĩẽm
Nã h facile est mtllu funtiã uerba rerũ dissiliũ ⁊

Expanded text:
one. Separatim, sic: «Quodsi concordiam retinebimus ‹in civitate,› imperii magnitudinem solis ortu atque occasu metiemur.» Cum conparatione aut ‹a similitudine aut a› tota parva de parte cognoscitur aut de toto pars. De parte totum sic intellegitur: «Non illae te nuptiales tibiae eius matrimonii commonebant?» Nam hinuptiarum uno signo tibiarum intellegitur. ‹De toto pars,› ut si quis ei, qui vestitum aut ornatum sumptuosum ostentet, dicat: «Ostentas mihi divitias et locupletes pinus, in Italia quoque nonnemo sensit idem togatus.» A pluribus unum sic intellegetur: «Atrox calamitas pectora maerore pulsabat; itaque anhelans ex imis pulmonibus prae cura spiritus ducebat.» Nam in superioribus plures Hispani et Galli et togati, et hic unum pectus et unus pulmo intellegitur; et ericerto et proprio abutitur, hoc modo: «Vires hominis breves sunt»; aut: «parva statura»; aut: «longum in homine Nam hic facile est intellectu finitima verba rerum dissimilium ratione
Abbreviated transcription (Latin):
audeãt. Nõ ausim dice̾. Sed tñ uereor ne qͣ
ĩ re laudẽ modestie uenẽt᷑. in ea ipã re suit ĩ¬
pudentes. Qͥd enĩ tͥ uis alquis ĩqͥat:. Artem
tuã scb̃is. Gignis nobis nouas p̾cepcoes. tas
ipẽ cõfirmat̾ nõ potes. Ab ais exͣ sumis:
uide ne facias ipndẽter: q̃ tuo noĩ uelis ex iͦ .
laboribus libare laudẽ. Nã si eorũ uoliã
prehenduit antiqui oratores et poete: et suũ
qłiqz ex libris suis tulerit: nicħ istis qd̵ suũ ue¬

Expanded text:
eor, ne, qua in re laudem modestiae venentur, in ea ipsa re sint inpudentes. «Quid enim tibi vis?» aliquis inquiat. «Artem tuam scribis; gignis novas nobis praeceptiones; eas ipse confirmare non potes; ab aliis exempla sumis. Vide ne facias inpudenter, qui tuo nominei velis ex aliorum laboribus libare laudem.» Nam si eorum volumina prenderint antiqui oratores et poetae et suum quisque de libris suis tulerit, nihil istis, quod suum ve
Abbreviated transcription (Latin):
Si menũsti: obtundã uos. Si obliti estis : tũ te nͭ
Inopia. atq auaricia. Te auaiũ ĩ fĩna dione
cognouimꝰ. Inopẽ atq egentẽ nuc uidemꝰ. Qͥ
pt̃ igit̃ ostende̾ tausã malesitii nõ suisse:
per expoẽm. quib de rebus ĩ tota oros dispu¬
taͦ futura sit: hͨ sestati exgplitat. et breiit̾
oroẽs exornat orationem.

Expanded text:
Si meministis, obtundam; si obliti estis, cum re nihil inopia atque avaritia. Te avarum in fraterna divisione cognovimus; inopem atque egentem nunc videmus. Qui potes igitur ostper expositionem, quibus de rebus in totam orationem disputatio futura sit; haec se statim explicat et brevi rationes exornat oration
Abbreviated transcription (Latin):
tares erit honori/ Ite scipio numãtiã sustult.
Scipio cartaginẽ deleuit. Scipio pacẽ peꝑit
Stipio cini ͭ ͤ seruauit. Itẽ tu ĩ fora ꝓdire
Tu lutẽ ꝓspice̾ Tu ĩ horũ cõspectũ uerre
sis deffendẽ: Eo ẽ qd̾ audeas postulae̾: Qb
cõtẽpsisti: Nũ amicos prodisti: Nũ ꝑẽti manꝰ
uccisti: Nũ demq ĩ oĩ dedecore uolutatꝰ es c
hec exornats tũ młtũ uenustatis h: tñ gra¬
uitatis et acmonie płimũ. Sre uides ẽẽ adhi¬
benda et ad ainãdã et ad ex aggerãdã oroẽm.
Onu̾sio esi per quã nõ t pͥmũ repetimꝰ¬

Expanded text:
ista res erit honori.» Item: «Scipio Numantiam sustulit, Scipio Kartaginem delevit, Scipio pacem peperit, Scipio civitatem ‹servavit.»› Item: «Tu in forum prodire, tu lucem conspicere, tu in horum conspectum venire sis defendere? Quid est, quod ‹audeas postulare? Quireliquisti? Non amicos prodidisti? Non parenti manus adtulisti? Non denique in omni dedecore volutatus es?» Haec exornatio cum multum venustatis habet tum gravitatis et acrimoniae plurimum. Quare videtur esse adhibenda et ad ornandam et ad exaugendam orationem. Conversio est, per quam non, ut ante, prim
Abbreviated transcription (Latin):
diuicias Negligteͣ corrũpit anñ. et tamẽ cũ ita
uiuit: neminẽ p̃ se ducit hoiẽm.
Imiliter desmes est cũ tam et si casus nõ ins
audes facẽ. Neq̃t̾ studes dicẽ. Uq nudiose. deliqͥs
studiose. loqris odiose. Item audact̃ t̾rtas. hu¬
militer platas. hec duo gna̾ quorũ alterũ ĩ exit
alt̾um ĩ tasus similitu  uersat᷑: int̾ se uehemẽter
cõusiũt Et ea re his qui bene utũt᷑ plerũq sił¬

Expanded text:
gentia corrumpit animum, et tamen, cum ita vivit, neminem prae se ducit hominem.» Similiter desinens est, cum, tametsi casus non insunt audes facere, nequiter studes dicere; vivis invidiose, delinquis studiose, loqueris odiose.» Item: «Audaciter territas, humiliter placas.» Haec duo genera, quorum alterum in exitum, alterum in casus similitudine versatur, inter se vehementer conveniunt; et ea re, qui his bene utuntur, plerumque sim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea ꝙ nõ ħ uident᷑ reꝑira posse sine elabora ͤ
et cõsũpcoẽ opere/ Eiusmoͬ auĩ studia ad delec¬
tacoẽm ꝙͣ ad ueritatẽ uident᷑ accõmodatiora.
Orͣ fides et gͣuitas et seu̾i̾tas oratoria miduitur
his exornacõib fieq̃ter collocatis. Et nõ mõ au

Expanded text:
ec videntur ‹reperiri posse sine elaboratione et sumptione operae; eiusmodi autem studia ad delectationem quam ad veritatem videntur› adcommodatiora. Quare fides et gravitas et severitas oratoria minuitur his exornationibus frequenter conlocatis, et non modo
Abbreviated transcription (Latin):
unituiqz. Existiãt unũquẽq eniti t ꝑficiat
q̃ uob̃ pollicitꝰ sit. Erratis et fensira flã spe iã
iuidices fuit amicicia. sed ista tadẽ amiticia
tametsi uereor quo ͦ acceplĩ sitis. tamẽ dicã
uos me pͥuastis. Quid ita: qr uob it essem

Expanded text:
uni cuique. Existimatis unum quemque eniti, ut perficiat, quae vobis pollicitus sit. Erratis et falsa spe frustra iam iudices, fuit amicitia, sed ista tamen amicitia, tametsi vereor quomodo accepturi sitis, tamen dicam, vos ‹me› privastis. Quid ita? Quia ut vobis essem
Abbreviated transcription (Latin):
euisd̃ gnis. qd̵ appellamꝰ dissolutũ. qd est sine
uerbis et articulis. ut hͦ mõ appellẽ fluatuãs
eo ꝙ fluctuat huc et illut. nec pĩ cõfiate
nec uiriliter sese expediẽ. idẽ huiꝰ mõ.
Socii nostri eũ belligare nob̾tũ uellent. ꝓfło
rõcinati eeñt. etiã atq etꝭ qd possẽt facere
si quid̃ spõte sua fac̾ent. et nõ hreñt huic
adiutores multos malos hoiẽs et audaces
Solẽt eñi diu cogitaẽ omẽs qͥ mactͣ negoͣ. uo¬
lũt agẽ. Nõ pt̃ huiꝰ moͥ sermo tenẽ attẽtũ
auditorẽ. diffluit em̃i totꝰ neq quidꝙͣ cõphẽ¬
des̃ ꝓfectis uerbis amplectit᷑. ¶ Sͥ nõ possũt
ĩiaͣ facetissima uerborũ attenuatoẽ cõmode
uersari:. uel̃iĩ ad aridũ et exangue genus
orois̃ qd̵ nõ alienũ est exile noiãti. Cuiꝰ oͥ
est hͥ Nã ille istit ĩ balueas accessit. adhĩ
postea dicit. hͥ tuns sezinꝰ pulsauit me.

Expanded text:
eris; quod appellamus ‹dissolutum, quod est sine nervis et articulis; ut hoc modo appellem «fluctuans» eo, quod› fluctuat huc et illuc nec potest confirmate neque viriliter sese expedire. Id est eiusmodi: «Socii nostri cum belligerare nobiscum vellent, profecto ratiocinati essent etiam atque etiam, quid possint facere, si quidem sua sponte facerent et non haberent hinc adiutores multos, malos homines et audaces. Solent enim diu cogitare omnes, qui magna negotia volunt agere.» Non potest huiusmodi sermo tenere adtentum auditorem; diffluit enim totus neque quicquam conprehendens perfectis verbis amplectitur. Qui non possunt in illa facetissima verborum attenuatione commode versari, veniunt ad aridum et exangue genus orationis, quod non alienum est exile nominari, cuiusmodi est hoc: «Nam istic in balineis accessit ad hunc; postea dicit: «Hic tuus servus me pulsa
Abbreviated transcription (Latin):
uendicat pat̾am nõ satis supplicii dederit: si
p̾ceps ĩ neptuias bepultꝰ erit lacunas.
Pentet ĩ istũ qͥ mõtes belli fab̾tatꝰ ẽ.: cãyos
instulit pacis. In hͦ genꝰ pleriq cũ decliãnissẽt
et ab eo quo profecti iũt aberrau̾ut. spe̾ gͣuiͭ¬

Expanded text:
venditat patriam, non satis subplicii dederit, si praeceps in Neptunias depultus erit lacunas. Poenite igitur istum, qui montis belli fabricatus est, campos sustulit pacis.» In hoc genus plerique cum declinantur et ab eo, quo profecti sunt, aberrarunt, speci
Abbreviated transcription (Latin):
et filiitunis trabit oroẽ qͣ possit ĩte ͥ ⁊ es q̃
nõ suo uoca ᷝͦ sit appellata. Id ã ab ĩuẽto colligĩ¬
aut ab ĩuẽtore cõfuitur. Ut si qͥs de tarpeio loquẽ
eũ capitolum̃ noiẽti dutabinẽtor ut si qͥ̃s pro
libo uinũ / procerẽ frugẽ appellet dutab ĩstruͭ ͦ¬
dñm ut si q̃s macedones appellet bͦ mõ. Nõ fã
cito sarisse ꝯͣtia potite st. aut id gallos sufficaus.
siectã facile exitalia armatã tusalpia depulsa
esi raut id qd̵ fit ab eo qͣ facit. Ut si qͥs cũ uello uelit
desidiosam artẽ ditimꝰ quia desidiosos fac̃. et
qd̵ cõtinet᷑. hͦ mõ noĩabit᷑ Armis italia nõ¬

Expanded text:
et finitimis trahit orationem, qua possit intellegi res, quae non suo vocabulo sit appellata. Id a ut ventorum conficitur, ut si quis, de Tarpeio loquens, eum Capitolinum nominet, aut invento, ut si quis pro Libero vinum, pro Cerere frugem appellet, aut iMacedones appellarit hoc modo: «Non tam cito sarisae Graeciae potitae sunt», aut idem Gallos significans: «nec tam facile ex Italia materis Transalpina depulsa est»; aut id, quod fit, ab eo, qui facit, ut si quis, cum bello velit od fit, ut cum desidiosam artem dicimus, quia desidiosos facit, et quod continet
Abbreviated transcription (Latin):
mĩftrandũ. Si cũ funitimis de finib bellũ
gererẽt: Si totũ certamẽ ⁊̃ uno p̾lio poĩtũ
putarẽt: tamẽ oĩb rebus ĩstructiores et
apparatiores uenrẽt. Nedũ iᵈ imꝑiũ orbis
terre. cui ĩꝑio omẽe gẽtes. Reges. nationes
partĩ ui ꝑtini uolũtate cõsenserũt: cũ
aut armis ã liba̾litate a populo. Rosuꝑati
eeñt: ad se tñfferre tãtulis uirib conarẽt᷑.
conati sũt Eoq ꝙ isti minꝰ facile conarẽtur¬
qui unꝰ tuiꝰqz rei derebus antegestꝭ exẽpla
petẽ nõ possũt: hi per ĩpudetiã facilime
dedutũt᷑ ĩ fraudẽ. At hi qui scuit quid aliis
accidit. facile ex aliolũ euẽtu sus roĩb possũt
prouidẽ. Nulla r̃re inducti / nulla spe freti
arma sustulerũt.: Quis hͦ credet tãtã amẽtiã
quẽꝙͣ tenuisse ut inꝑrũ populi .R. tẽptae
andet nullis copiis fietꝰ: Ergo suisse a qͥd ne

Expanded text:
s de finibus bellum gererent, si totum certamen in uno proelio positum putarent, tamen omnibus rebus instructiores et apparatiores venirent; nedum illi imperium orbis terrae, cui imperio omnes gentes, reges, nationes partim vi, partim voluntate consenserunt, cum aut armis aut liberalitate a populo Romano superati essent, ad se transferre tantulis viribus conarentur. conati sunt? Eo quidem isti minus facile conarenturqui unius cuiusque rei de rebus ante gestis exempla petere non possunt, ii per inprudentiam facillime deducuntur in fraudem: at ii, qui sciunt, quid aliis acciderit, facile ex aliorum eventis suis rationibus possunt providere. Nulla igitur re inducti, nulla spe freti arma sustulerunt? Quis hoc credet, tantam amentiam quemquam tenuisse, ut imperium populi Romani temptare auderet nullis copi
Abbreviated transcription (Latin):
gistͥ om̃i dicẽdi p̾ceptores nũ uidẽt᷑ sibi ridi¬
tule face̾. cũ id quod aͥis pollicẽt᷑ ab ais q̃rũt
Si q se fontes mayinos penitꝰ abscõditoe aꝑu¬
isse dicat et ħ sities ꝙ maxiẽ loqͥt᷑. neq
hãt qͥ sitim sedet. nũ rideatur: Isti cũ nõ mõ
duõs se foutrũ sedse ipõs fontes dicãt eẽ et oiã
rigare debeãt ĩgemia nĩ putat fore ridiculũ
si cũ id polliceãt᷑ a restat̃ ipĩ siccitate: Chaies
a lisippo statuas face̾ nõ hͦ mõ didicit. Ut lisippꝰ
politlecii. fed oiã corã magriũ faciẽtẽ uidebat.
Cet̾orũ oꝑa uel sua sponte pot̾at cõsidare. Isti
locus plerũq tangit᷑ ne ars appareat. in pͦ¬
cipiẽdo: exp̾sse cõsc̃pta pone̾ opportet exẽpla:
ut ĩ artis formã cõuenire possit. et post
ĩ dicẽdo ne possit ars emiẽ. et ab oĩb uideri:
cognoscat ᷑. suis exͥsͣ meliꝰ ẽ uti ¶ Idostremo
hͦ quoqz nos ⁊es duxit ad hac̃ roem. ꝙ nõĩa
.1

Expanded text:
dicendi praeceptores, non videntur sibi ridicule facere, cum id, quod aliis pollicentur, ab aliis quaerunt? Si qui se fontes maximos penitus absconditos aperuisse dicat, et haec sitiens quommaxime loquatur neque habeat, qui sitim sedet, non rideatur? Isti cum non modo dominos se fontium, sed se ipsos fontes esse dicant et omnium rigare debeant ingenia, non putant fore ridiculum, si, cum id polliceantur, arescant ipsi siccitate? Chares ab Lysippo statuas facere non isto modo didicit, ut Lysippus Polycletium, sed omnia coram magistrum facientem videbat, ceterorum opera vel sua sponte poterat considerare isti cquisque locus plerumque tangitur, ne ars appareat; in praecipiendo expresse conscripta ponere oportet exempla, uti in artis formam convenire possint: et post in dicendo, ne possit ars eminere et ab omnibus videri, cognoscatur, suis exemplis melius est uti. Postremo haec quoque res nos duxit ad hanc rationem, quod nomina .
Abbreviated transcription (Latin):
facultatẽ. Si id desperet: ĩ pautis se excercebit.
ipiẽ enĩ cõtentꝰ erit. Nec mirũ cũ ipẽ pceptor
artis oiã pen̾es unũ rẽꝑire nõ potut. Allatis
icitur exemplis. a catone a gracas. a lelio
a scipionẽ. Galba. portino Crasso. Antomo
Cet̾isq itẽ sũptis a peetis / et hystoriarũ scͥp¬
toribus: nctẽ ẽ eũ qͥ discet: putae̾ ab oĩb oiã:
ab uno panca iux potuisse sumi. Qrͣ se uniꝰ¬
habuerit: solũ se hrẽ posse diffidet. Ergo ĩu¬
tileẽ ei qui discẽ uult: nõ putae̾ u̾nũ oiã pos¬
se. Igitur nemo incidet ĩ haut oppinonẽ si
ab uno exͣ sũpsissent. Nã ħͦ siam ẽ ipõs artꝭ
sipͥtores nõ putae̾ unũ potuisse ĩ oĩb elociocõis

Expanded text:
facultatem. Si id desperarit, in paucis se exercebit; facultatem. Si id desperarit, in paucis se exercebit; ipsis enim contentus erit, nec mirum, cum ipse praeceptor artis omnia penes unum reperire non potuerit. Allatis igitur exemplis a Catone, a Graccis, a Laelio, a Scipione, Galba Porcina, Crasso Antonio, ceteris, item sumptis aliis a poetis et historiarum scriptoribus necesse erit eum, qui discet, putare ab omnibus omnia, ab uno pauca vix potuisse sumi. CAPUT habuerint, solum habere se posse diffidet. Ergo inutilest ei, qui discere vult, ‹non› putare unum omnia posse. Igitur nemo in hanc incideret opinionem, si ab uno exempla sumpsissent. Nunc hoc signi est ipsos artis scriptores non pu
Abbreviated transcription (Latin):
te ñ nicb̾ huiꝰ rei scuie. a̾is siguis multa scue
ĩtellictemꝰ. Ꝙ si artificiosissimũ est inte ͤ¬
q̃ sunt ex arte scͥpta: multo artificiosiꝰ ip̃m
scbe̾ ex arte. Qͣ enĩ ipẽ stribet artificiose: ab
alio tpẽ utant᷑ ea facultate. Nõ tñ cũ parere et
ipĩ gianẽ et proserre aͥquid debẽt Noftremo
ĩ eo uim artificii cõsumãt. ut ab ais potus
eligendi sit: ꝙͣ aliorũ bomi electores eẽ existi¬
ment
se exemplie uti oportẽ: satis dictũ et. Nuĩ
q̃ seꝑatim dici possuit: considemꝰ. ¶ Dicimꝰ go
eos tũ iõ ꝙ aliems utat᷑: pcͨare. Tñ magis
etiam delinquere ꝙ a mltie exẽpla sumãt.
Sed de eo qd̵ post ea dixximꝰ: antea uidea¬
mꝰ. Si cõtederẽ aena opporte assumẽ exẽpla.
uincerẽ nuꝰ oport̾e Priũ qd̵ contͣ ħ nulla
staret eorũ rõ. liceret enĩ eligerẽt et probarẽt
quẽlibet qͥ sibi ĩ omes res suppeditaret exẽͣ
uel poetã. uel oratorẽ. cuꝰ aucto ͭ ͤ interẽtur

Expanded text:
il scire, aliis signis multa scire intellegemus. Quod si artificiosum est intequae sint ex arte scripta, multo est artificiosius ipsum scribere ex arte. Qui enim scribit artificiose, ab alio tempore utantur ea facultate, non tum, cum parere et ipsi gignere et proferre debent. Postremo in eo vim artificii consumant, ut ipsi ab aliis› potius eligendi, quam aliorum boni selectores existimentur. s exemplis uti oportere, satis est dictum. Nunc, quae separatim dici possint, consideremus. Dicimus igitur eos id, quod alienis utantur, peccare, cum magis etiam delinquere, quod a multis exempla sumant. Et de eo, quod postea diximus, antea videamus. Si concederem aliena oportere adsumere exempla, vincerem unius oportere, primum quod hoc contra nulla staret illorum ratio. Licet enim eligerent et probarent quemlibet, qui sibi in omnes res subpeditaret exempla, vel poetam vel oratorem, cuius auctoritate niterentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ pt̃ ĩueniri: In his q̃ uiolasset ĩ gennã:
matres familias stupͣssẽt. Pulsassẽt aquẽ
sceleri penã singularẽ nõ reliquerit. atq ĩ a̾is
malefiriis ad singlos aut ad paucos ex aͥeno
uinu̾sis ciuibus atdissimas calamitates machinãt.
O.feroces aiõs. O crudeles cogitacoes. O delictos
hoic̃ẽ ab humãi ͭ ͤ. Sͥdagẽ ausi sũt aut conitaẽ
sepulcs. deiectis menib ouãtes uruerẽt ĩ ci¬
uitatẽ. Quõ deũ tẽplis spoliatis. Optim atib
trutidatis Aliis arrextis ĩseruitutẽ. Matͥbr¬
familias et ĩgenius sub hostilẽ libidinẽ iubitis
urbs acͥbissimo cõtidat ĩcendio cõflagta. Et
se nõ putat̃ id quod uoluerĩt ad exitũ ꝑduxisse

Expanded text:
ium potest inveniri? In iis, qui violassent ingenuum, matremfamilias constuprassent, volnerassent aliquem facinori singularem poenam non reliquerunt. Atque in aliis maleficiis ad singulos aut ad paucos ex alienoniversis civibus atrocissimas calamitates machinantur. O feros animos! O crudeles cogitationes! O derelictos homines ab humanitate! Quid agere ausi sunt aut cogitare sepulcris, diiectis moenibus, ovantes inruerent in civitatem; quo modo deum templis spoliatis, optimatibus trucidatis, aliis abreptis in servitutem, matribusfamiliis et ingenuis sub hostilem libidinem subiectis urbs acerbissimo concidat incendio conflagrata; qui se non putant id, quod volueri
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m nõ eẽĩ. Qd̃ asperiꝰ et ĩusitatiꝰ id ꝓpͥe
nobis atrabuetur. Ergo hac̃ quo ĩ cõmodi ͭ ͤ
fugimꝰ ¶ Hie de causis : cũ artie ĩuẽtoe gͣcoꝵ
probassemꝰ: exẽplorũ rõem secuti nõ sumꝰ. Nc̃
ipus̃ postulat ut ad elocucois̃ p̃cepta tnͣseaꝰ.

Expanded text:
d asperius et inusitatum, id proprie nobis adtribueretur. Ergo hanc quoque incommoditatem fugimus. His de causis, cum artis inventionem Graecorum probassemus, exemplorum rationem secuti non sumus. Nunc tempus postulat, ut ad elocutionis praecepta transeamus.