comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mirati sunt frẽs: qͥa
hoc q̃d̾ moriens frater
clamauerat. ignorabãt
Quo defuncto. in mona¬
sterio facta est magna
tristicia. Quarto autẽ
die quiddam fratrib
necessarium fuit: ut ad
monastium aliud lon¬
ge positum transmitte¬
rent. Illuc gͥ euntib
fratrib: omnes eiusdẽ
monasterii monachos:
tristes uehement inue¬
nerunt. Quib cum di¬
cerent quid habetis. qd̃
uos in tanto merore de¬
pͥmitis: responderunt
dicentes. Loci huius
desolationẽ gemimus.
quia unus frãter eiuꝰ
nos in hoc monasfio

Expanded text:
Mirati sunt fratres: quia hoc quod moriens frater clamaverat, ignorabant. Quo defuncto, in monasterio facta est magna tristitia. Quarto autem die quiddam fratribus necessarium fuit, ut ad monasterium aliud longe positum transmitterent. Illuc ergo euntes 428 fratres, omnes ejusdem monasterii monachos tristes vehementer invenerunt. Quibus cum dicerent: Quid habetis, quod vos in tanto moerore deprimitis? responderunt, dicentes: Loci hujus desolationem gemimus, quia unus Frater, cujus nos vita in hoc monas
Abbreviated transcription (Latin):
eis dare. Itaq ꝑrexit
uenerabilis bñdictus
ad orationẽ. Qua com¬
pleta: coñcitꝰ rediit. ma¬
lignus uͦ sp̃c unũ seniorẽ

Expanded text:
eis dare. Itaque perrexit venerabilis Pater Benedictus ad orationem; qua completa concitus rediit. Malignus vero spiritus unum seniore
Abbreviated transcription (Latin):
patris monasterii furorẽ
timens. lampadis protinꝰ
omnia fragmenta colle¬
git: atq ante altare po¬
suit. seq cum graui ge¬
mitu in orationem dedit.

Expanded text:
Patris monasterii furorem timens, lampadis protinus omnia fragmenta collegit, atque ante altare posuit, seque cum gravi gemitu in orationem dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
illud uelamine operuit.
omnẽq eccłiam. tanto
t̾rore ac suauitate odo¬
ris repleuit. ut patẽ¬
tib iamus nullus illic
p̾sumeret intrare. Et¬
sacerdos atq custodes
uł hii qui ad celebrã¬
da missaꝵ sollempnia
uenerant. rem uidebãt.
ingredi minime pote¬
rant. ⁊ suauitatẽ miri¬
fici odoris trahebant.
Die autẽ alio cũ in ea
lampades sine lumine
dependerent. emisso di¬
uinitꝰ lumine sunt ac¬
cense Post paucos iterũ

Expanded text:
illud velamine operuit, omnemque Ecclesiam tanto terrore ac suavitate odoris replevit, ut patentibus januis nullus illic praesumeret intrare. Sacerdos quoque et custodes, vel hi qui ad celebranda missarum solemnia venerant, rem videbant, ingredi minime poterant, et suavitatem mirifici odoris trabebant. Die vero alio, cum in ea lampades sine lumine dependerent, emisso divinitus lumine sunt accensae. Post paucos iteru
Abbreviated transcription (Latin):
illa ñ sibi u̾iderit: in¬
quib dum adhuc cõ¬
cessum est uiuere. licz
etiam a malis operib
emendare. Rogum uͦ
construere reparatus
uidit. ñ qđ apd̃ infer¬
num ligna ardeant.
ut ignis fiat : s qd̾
narraturus hec uiuẽ¬
tib illa de incendio
prauorum uidit. ex
quib nitriri apd ui¬
uentes. corporeus ig¬
nis solet: ut ꝑ hec as¬
sueta audientes dis¬
cerent: quid de insuetis
tumere debuissent.

Expanded text:
illa, non sibi viderit, quibus dum adhuc concessum est vivere, licet etiam a malis operibus emendare. Rogum vero construi Reparatus vidit, non quod apud infernum ligna ardeant ut ignis fiat; sed narraturus haec viventibus, illa de incendio pravorum vidit, ex quibus nutriri apud viventes corporeus ignis solet, ut per haec assueta audientes discerent quid de insuetis timere debuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
grandeuus: ⁊ in sc̃e con¬
uersationis regula se for¬
titer stringens. Quem to¬
tile regis tempore. cum
gothi repperissent: hunc
incendere cum sua cella
moliti sunt. Ignem nã
q posuerunt : s in circui¬
tu arserunt ominia. cella
u̾o illius igni comburi
ñ potuit. Qd̃ uidentes
gothi. magisq seuien¬
tes. atq hunc ex suo ha¬
bitaculo trahentes ñ lõ¬
ge aspexerunt succensũ
clibamim qui coquendi
panib parabatur. eũ¬
q millo proiecerunt:
clibanunq clauserũt
S die altero ita illesꝰ
inuentus est. ut ñ solũ
eiꝰ caro ab ignibꝰ: s nẽ¬
q extrema u̾llomodo
uestimenta cremarent᷑.

Expanded text:
grandaevus, et in sanctae conversationis regula se fortiter stringens. Quem Totilae regis tempore cum Gothi reperissent, hunc incendere cum sua cella moliti sunt. Ignem namque supposuerunt, sed in circuitu arserunt omnia, cella vero illius igne comburi non potuit. Quod videntes Gothi, magisque saevientes, atque hunc ex suo habitaculo trahentes, non longe aspexerunt succensum clibanum, qui coquendis panibus parabatur, eumque in illo projecerunt, clibanumque clauserunt. Sed die altero ita illaesus inventus est, ut non solum ejus caro ab ignibus, sed neque extrema ullo modo vestimenta cremarent
Abbreviated transcription (Latin):
dei lesionem fugiens. lõ¬
gius cecidit. Qd̃ ad ius¬
sum omnipotentis dei.
angłico ministerio actũ
intelligit: qui duna ꝓ¬
uidentia disponi omnia
fidelit̾ credit. Hic cum
prius in eodem monte se
contulit. nec dum clauso
specu habitans. catenã
sibi ferream ad pedem li¬
gauit. eamq saxo ex ꝑ¬
te altera affixit. ne ei ul¬
tra liceret progredi. qmͣ
catene eiusdẽ quantitas
tendebatur. Qd̃ iuir inte

Expanded text:
Dei laesionem fugiens, longius cecidit. Quod ad jussum omnipotentis Dei angelico ministerio actum intelligit, qui divina providentia disponi omnia fideliter credit. Hic cum primum se in eumdem montem contulit, necdum clauso specu habitans, catena sibi ferrea pedem ligavit, eamque saxo ex parte altera affixit, ne ei ultra liceret progredi, quam catenae ejusdem quantitas tendebatur. Quod vir vit
Abbreviated transcription (Latin):
In loco quippe codem
tanta mons ip̃e altitu¬
dine excreuit : ut arbusta
ingentia q̃ ex eadem ual¬
le prodeunt. ex monte

Expanded text:
In loco quippe eodem tanta mons ipse altitudine excrevit, ut arbusta ingentia, quae ex eadem valle prodeunt, ex monte
Abbreviated transcription (Latin):
mortuum familia lu¬
geret. subito rediit: ⁊
cunctoꝵ plangentium.
ĩstuporem u̾se sunt la¬
crime. Qͥ reu̾sus ait.
Citius ad eccłiam bĩ
laurentii martiris. q̃

Expanded text:
mortuum familia lugeret, subito rediit, et cunctorum plangentium in stuporem versae sunt lacrymae. Qui reversus ait: Citius ad Ecclesiam beati Laurentii martyris, q
Abbreviated transcription (Latin):
est morte iuduata. Qmͣ
dum feruente mundi co¬
pia. ad iterandum thala¬
mum ⁊ opes ⁊ etas uo¬
caret. elegit magis spi¬
ritalib imptiis copula¬
ri deo. in quib a luctu
incipit᷑ sed ad gandia
eterna ꝑuenitur: quã
carnalib nuptiis subdi:
q̃ a leticia semꝑ incipi¬
unt. ⁊ ad finem cum luc¬
tu tendunt tendunt. hu¬
ic autem. cum ualde ig¬
nea consparsio corporis
messet: ceperunt medi¬
ci dicere. quia insi ad
amplexus iuriles redi

Expanded text:
est morte viduata. Quam dum, fervente mundi copia, ad iterandum thalamum et opes et aetas vocarent, elegit magis spiritalibus nuptiis copulari Deo, in quibus a luctu incipitur, sed ad gaudia aeterna pervenitur, quam carnalibus nuptiis subjici, quae a laetitia semper incipiunt, et ad finem cum luctu tendunt. Huic autem cum valde ignea conspersio corporis inesset, coeperunt medici dicere, quia nisi ad amplexus viriles redi
Abbreviated transcription (Latin):
quolibet idcirco in cor¬
poreus sp̃c tenetur in
corpore: quia uiuificat
corpus. Gregorius.
i i corporeus
sp̃c petre in hoc te¬
neri potest qd̾ uiuifi

Expanded text:
quolibet idcirco incorporeus spiritus tenetur in corpore, quia vivificat corpus.--GREGORIUS. i incorporeus spiritus, Petre, in hoc teneri potest quod vivifi
Abbreviated transcription (Latin):
uit dicẽs. Ego ꝓ eo nlło
m̃tum dederit: q̃ͥa cũ ma¬
ni ista xͥanũ hominẽ nũ¬
qmͣ occidat. S lõgobardꝰ
isdẽ. qͥ ut ita dicã brachiũ
pena sua exigete cõpulsꝰ
e iurare se xͥanũ hominẽ
nũquã occidere. Tunc
uir dñ p̾cepit dicẽs. De¬
pone manũ deorsũ. Qͥ sta¬
tĩ deposuit: atq ilico adr¬
iuxit.
Remitte gladium ĩ ua¬
ginã. Et statim remi¬
sit. Omnes gͥ tante uir

Expanded text:
vit dicens: Ego pro eo nullo vit dicens: Ego pro eo nullo mentum dederit, quia cum manu ista Christianum hominem non occidat'. Sed Langobardus isdem, qui, ut ita dicam, brachium poena sua exigente conpulsus est iurare, se christianum hominem numquam occidere. Tunc vir Domini praecepit, dicens: 'Depone manum deorsum'. Qui statim deposuit. Atque ilico adiunxit: 'Remitte gladium in vagina'. Et statim remisit. Omnes igitur tantae vir
Abbreviated transcription (Latin):
statim cucurrit. Nam
petiit ÷ ut sibi paulu¬
lum orandi licentia
daret᷑. Cui dum conces¬
sum fuiss : in t̾ra stra¬
uit. ⁊ orauit. Qui dũ
paulo diutiꝰ orasset:
hunc electus interfec¬
tor calce pulsauit. ut
surgeret dicens. Sur¬
ceruicem. Surrexit aũ
uir diũ: gemiflexit: cer¬
uicem tetendit. s ten¬
so collo. eductam cõ¬
tra se spatam intuẽs¬
hoc unum fertur pu¬
electus carnifex eua¬
ginatum gladium te¬
nens. Ad nisu forti m
altum brachium ꝑcus¬
surus leuauit. s depo¬
nere nullomꝰ potuit.
Nam repente diriguit.
⁊erecto in celum gla¬
dio. brachium infsexi¬
bile ꝑmansit. Tũc oĩs
lãgõbardoꝵ turba q̃ ad
illd̾ mortis sp̾taculũ ade¬
rat. ĩ laudis fauorẽ ꝯu̾sa
mirari cepͣ: uirũq dĩ cũ
tim ore uen̾ari: qͥa ꝓfecto
claruerat. cuiꝰ scĩtatis eẽt
qͥ carificis sui brachiũ ĩ
aere li gasset. Itaq pos¬
tulatꝰ ut surgeret: surrex̃.
Postulatꝰ ut brachiũ sui
carnificis sanaret: nega:¬

Expanded text:
statim cucurrit. Nam petiit, ut sibi paululum orandi licentia daretur. Cui dum concessum fuisset, in terram se stravit et oravit. Qui dum paulo diutius oraret, hunc electus interfector calce pulsavit, ut surgeret, dicens: 'Surcervicem'. Surrexit autem vir Domini, genu flexit, cervicem tetendit, sed tenso collo eductam contra se spatam intuehoc unum fertur puelectus carnifex evaginatum gladium tenens, adnisu forti, in altum brachium percussurus levavit, sed deponere nullo modo potuit: nam repente diriguit, et erecto in coelum gladio brachium inflexibile remansit. Tunc omnis Longobardorum turba quae ad illud mortis spectaculum aderat, in laudis pavorem conversa mirari coepit, virumque Dei cum timore venerari, quia profecto claruerat cujus sanctitatis esset, qui carnificis sui brachium in aere ligasset. Itaque postulatus ut surgeret, surrexit: postulatus ergo ut brachium sui carnificis sanaret, nega
Abbreviated transcription (Latin):
si samun sapit in¬
telligat: S ex eo qd
illic ostensum est. qͥs¬
quis ille est cui mansi¬
o ita construit᷑. aperte
datur intelligi. quid
est qd̾ hio operatur.
Nam qͣm premium
rum largitate prone¬
rebitur: nimirum co¬
stat quia auro edifi¬
cat mansionẽ suam
Qd̾ enim superius me¬
moria fugit ut dice¬
rem: isdem miles qui
hec uiderat narrabat.
quod eosdem lat̾cu¬
culos aureos ad edifi¬
cationem domus se¬
nes ac iuuenes puel¬
le ⁊ pueri ferebant.
Qua ex re colligitur.
quia hu quib hic
pietas fc̃a est. ip̃i illic
operatores esse uide¬
ed etiam quida

Expanded text:
si sanum sapit, intelligat? Sed per hoc quod illic ostensum est, quisquis ille est cui mansio ista construitur, aperte datur intelligi quid est quod hic operatur. Nam qui praemium rum largitate promerebitur, nimirum constat, quia auro aedificat mansionem suam. Quod enim superius memoriam fugit ut dicerem, idem miles, qui haec viderat, narrabat quod eosdem laterculos aureos ad aedificationem domus, senes ac juvenes, puellae et pueri ferebant. Qua ex re colligitur, quia hi quibus hic pietas facta est, ipsi illic operatores esse videc etiam quida
Abbreviated transcription (Latin):
uõ temꝑe possessor qui¬
dam carterius nomine
in mundo desid̾io deuic¬
tus. quandam sc̃moni¬
alem femmã rapuit:
sibi q illicito matrimo¬
nio cõuiuxit. Qd̃ mox
ut uir domini cognouit.
ei ꝑ quos potuit. que
fuat dignus audire.

Expanded text:
 tempore possessor quidam, Carterius nomine, immundo desiderio devictus, quamdam sanctimonialem feminam rapuit, sibique illicito matrimonio conjunxit. Quod mox ut vir Domini cognovit, ei per quos potuit quae fuerat dignus audire
Abbreviated transcription (Latin):
tam terram illam Nũqͥd¬
nã unigenitus filiꝰ patri
uelle habuit. qd̃ ñ potuit
implere : ut miraculum qd̃

Expanded text:
tam terram illam . Nunquidnam unigenitus Filius, Patri velle habuit, quod non potuit implere, ut miraculum q
Abbreviated transcription (Latin):
se simulãs. circu ire ce¬
ꝑit ciuitãtis plateas ⁊
clamare. O uirum scm̃ for¬
tunatum ep̃m. ecce quid fe¬
cit: Peregͥnum hominẽ
de hospicio suo expulit. q̃¬
ro ubi requiescere debeam
⁊ in ciuitate eiꝰ ñ inuenio.
Tunc quidam in hospicio¬
suo cum uxore sua ⁊ par
uulo filio ad primas sede¬
bat. qui uocem eiꝰ audiẽs
⁊ quid ei ep̃c fecerit requi¬
rens. hunc inuitauit hos¬
ꝑicio. ⁊ sedere secum iuxta
prunas fecit. Cumq iucissĩ
aliqua fabularent᷑: paruu¬

Expanded text:
se simulans, circuire coepit civitatis plateas et clamare: O virum sanctum Fortunatum episcopum! ecce quid fecit? peregrinum hominem de hospitio suo expulit. Quaero ubi requiescere debeam, et in civitate ejus non invenio. Tunc quidam in hospitio cum uxore sua et parvulo filio, ad prunas sedebat, qui vocem audiens, et quid ei episcopus fecerit requirens, hunc invitavit hospitio, et sedere eum secum juxta prunas fecit. Cumque vicissim aliqua confabularentu
Abbreviated transcription (Latin):
Quib uocib commotꝰ
ginis eccłiam ingressus ẽ.
Et eleuatis manib extẽ¬
so uestimento. stando ce¬
ꝑit exorare. ut dñs ei red¬
q subito oculos ad uesti¬
m̃tum suum int̾ extẽsa
brachia reduxisset: repẽ¬
te in simi suo duodecĩ au¬
reos inuenit ita fulgen¬
tes. tanquam si ex igne ꝓ¬
Qui mox de eccłia egres¬
sus eos in sinum furentis
pbrĩ proiecit dicens. Ecce
habes solidos quos q̃sisti.
s hoc tͥ notum sit: quia pꝰt᷑
mortẽ meam tu huic eccłe
ritate colligitur. quia eos¬
dem solidos pbr̃. pro adipis¬
cendo episcopatu p̾parabat.
s uiri dei sermo p̾ualuit.
Nam isdem constantiꝰ in
p̾sbiteratus officio uitam
finiuit. Alio quoq tem¬
pore. duo ad eum gothi
hospitalitatis gr̃a uener̃t:
qui rauennã se festinare
professi sunt. quibꝰ ipse
paruum uas ligneum ui¬
no plenum manu sua p̾¬
buit. qd̾ fortasse in pran¬
dio itineris habere potus¬
sent. Ex quo illi quo adus¬
q rauennã ꝑuenerunt. bi¬

Expanded text:
vocibus commotus ginis Ecclesiam ingressus est, et elevatis manibus extenso vestimento, stando coepit exorare, ut ei redset. Cumque subito oculos ad vestimentum suum inter extensa brachia reduxisset, repente in sinu suo duodecim aureos invenit ita fulgentes, tanquam si ex igne pQui mox de Ecclesia egressus, eos in sinum furentis presbyteri projecit, dicens: Ecce habes solidos quos quaesisti; sed hoc tibi notum sit, quia post mortem meam tu hujus Eccleritate colligitur quia, eosdem solidos presbyter pro adipiscendo episcopatu parabat. Sed viri Dei sermo praevaluit, nam idem Constantius in presbyteratus officio vitam finivit. Alio quoque tempore duo ad eum Gothi hospitalitatis gratia venerunt, qui Ravennam se festinare professi sunt. Quibus ipse parvum vas ligneum vino plenum manu sua praebuit, quod fortasse in prandio itineris habere potuissent: ex quo illi quoadusque Ravennam pervenirent, bi
Abbreviated transcription (Latin):
ta beate esse ꝑdet: ⁊ eẽ
ñ ꝑdet. Ex qua re semꝑ
cogitur. ut ⁊ mortem
sine morte ⁊ defectum
sine defectu. ⁊ finem si¬
ne fine patiatur: quati¬
nus ei ⁊ mors inimor¬
talis sit. ⁊ defectus inde¬
ficiens. ⁊ finis infinitꝰ.¬

Expanded text:
ta beate esse perdet: et esse non perdet. Ex qua re semper cogitur ut et mortem sine morte, et defunctum sine defuncto ne fine patiatur, quatenus ei et mors immortalis sit, et defectus indeficiens, et finis infinit
Abbreviated transcription (Latin):
quia deum siciens aĩa
pͥus timore compun
dum maloꝵ suorum
recolit: pro hiis ꝓpeti
supplicia et̾na pti mes¬
cit. At u̾o cum longa
meroris anxietudine
fu̾it formido consump¬
ta. quedam iã de pre¬
sumptione uenie. secu¬
ritas nascitur: ⁊ ma
more celestium gaudi¬
orum amimus inflam
matur. Et qͥ prius fle¬
bat. ne duceretur ad
supplicium. post modũ
flere amarissime ici¬
pit. quia differt᷑ a re¬
gno Contemplatur
etenim mens qui sint
illi angłorum chori:

Expanded text:
quia Deum sitiens anima, prius timore compungdum malorum suorum recolit, pro his perpeti supplicia aeterna pertimescit. At vero cum longa moeroris anxietate fuerit formido consumpta, quaedam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, et in amore coelestium gaudiorum animus matur. Et qui prius flebat ne duceretur ad supplicium, postmodum flere amarissime incipit, quia differtur a regno. Contemplatur etenim mens qui sint illi angelici chori
Abbreviated transcription (Latin):
oc cum fit petre si
bene perpenditur:
ñ error. s ãmonitio E
Suꝑna enim pietas. ex
mãgna miscd̃ie sue lar¬
gitate disponit. ut nõ¬
nulli etiam post exitũ
repente ad corpꝰ redeat:
⁊ torm̃ta inferi. q̃ au¬
dita ñ crediderant. sal

Expanded text:
oc cum fit, Petre, si bene perpenditur, non error, sed admonitio est. Superna enim pietas ex magna misericordiae suae largitate disponit, ut nonnulli etiam post exitum repente ad corpus redeant, et tormenta inferni, quae audita non crediderant, sal
Abbreviated transcription (Latin):
um in cella retinuit. eiq
laboris sui cõmodum. coa¬
cto renitentiq dedit. Cogno¬
sce gͥ petre. in qnͣta dĩ custo¬
dia sunt qui in hac uita se¬
ipsos despicere nouerunt.
cum quibꝰ intꝰ ciuib in ho¬
nore numerant᷑: qui despec¬
ti foris hominib ẽẽ nõ eru¬
bescunt: quia e contra hii¬
in dei oculis iacent: qui a¬
pud suos ⁊ ꝓximorum ocu¬
los ꝑ manis głe appetitum
tument. Unde quib dam
ueritas dicit. Uos estis
qui iustificatis uos coram
hominibͥ ds̃ nouit autẽ

Expanded text:
um in cella detinuit, eique laboris sui commodum coacto renitentique dedit. Cognosce igitur, Petre, in quanta Dei custodia sunt qui in hac vita seipsos despicere noverunt; cum quibus intus civibus in honore numerantur, qui despecti foris hominibus esse non erubescunt; quia econtra in Dei oculis jacent, qui apud suos et proximorum oculos per inanis gloriae appetitum tument. Unde et quibusdam Veritas dicit: Vos estis qui justificatis vos coram hominibus, Deus autem
Abbreviated transcription (Latin):
bili patre multa narrare
s quedam studiose pre¬
tereo: quia ad alioꝵ ge¬
sta uoluenda festino. Hoc
autem nolo te lateat qd̃
uir dei int̾ tot miracula
quib ĩmundo claruit:
doctrine qͦ u̾bo ñ medio¬
crit᷑. fusit. Nã scripsit mo¬
nachoꝵ regulam: discre¬
tione p̾cipuam sermõe
luculentã. Cuiꝰ siquis ue¬
lit subtilius mores uitã¬
q. cognoscere. potest. in
eadem institutione regu¬
le omnes magisterii illiꝰ
actus inuenire: quia sõs
uir millomodo potuit a¬
lit̾ docere qmͣ uixit. cap̃

Expanded text:
bili Patre multa narrare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. Hoc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doctrinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum regulam, discretione praecipuam, sermone luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem institutione regulae omnes magisterii illius actus invenire: quia sanctus vir nullo modo potuit aliter docere quam vixit. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
ellis quas ꝑ uisionẽ
uiderat. ad se uenire
conspexit. Cui se etia
uocanti respondere cep
⁊ depressis reuerenter
oculis: aꝑta uoce ela¬
mare. Ecce domin a
In qua etiam uoce spi¬
ritum reddidit: ⁊ ex
uirgieo corꝑe: abitu¬
ra cum scĩs uirgimbꝰ
exiuit .. petrus. ꝑ

Expanded text:
ellis quas per visionem viderat, ad se venire conspexit. Cui se etiam vocanti respondere coepit, et depressis reverenter oculis aperta voce clamare: Ecce, Domina, In qua etiam voce spiritum reddidit, et ex virgineo corpore, habitatura cum sanctis virginibus exivit. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ip̃a S ocietas beatoꝵ
plius plangit. quia
a bonis ꝑhemnib de¬
est ÷ qmͣ fiebat priꝰ cum
mala eterna metue¬
bat. Sicq fit. ut ꝑfec¬
ta compunctio formi¬
dinis ÷ trahat aminum
ad compũctionẽ dilec¬
tionis. Qd̃ bene in sacͣ
ueraci hystoria figura¬
ta narratione describit᷑.
q̃ ait. qd̃ axa. filia ca¬
leph. sedens suꝑ asmnũ
suspirauit. cuĩ dixit.
pater suus. Quid ha¬
bes: At illa respondit

Expanded text:
 ipsa societas beatorum plius plangit quia a bonis perennibus deest quam flebat prius cum mala aeterna metuebat; sicque fit ut perfecta compunctio formidinis trahat animum ad compunctionem dilectionis. Quod bene in sacra veracique historia figurata narratione describitur, quae ait: Axa filia Caleph sedens super asinam suspiravit. Cui dixit pater suus: Quid habes? At illa respondit
Abbreviated transcription (Latin):
ichil est qd̃ respõ¬
deri ualeat aperte
dĩ socius fu̾at magnus
post mortem elaruit in
uirtute signoꝵ. Nam cũ
multa ciues urbis illius
de eo soleant uarrare mi¬
racula. illud tamen est
p̾cipuum ÷ qd̾ usq ad hec
langobardoꝵ tempora oĩ¬
potens ds̃ ꝑ uestim̃tum

Expanded text:
ihil est quod responderi valeat apertaeDomino socius fuerat, magnus post mortem claruit in virtute signorum. Nam cum multa cives urbis illius de eo soleant narrare miracula, illud tamen est praecipuum, quod usque ad haec Langobardorum tempora omnipotens Deus per vestimentum
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiaꝵ sapĩe ⁊ scientie
dei. qmͣ incomp̃hen sibilia
sunt iudicia eiꝰ ⁊ inuesti¬
gabiles uie eius: S rur¬
sum mͥ hec dicenti alia sb̾¬
orit᷑ questio. Nam dauid
ꝓpheta domino loquit᷑ di¬
cens. In labiis meis. pro¬
nuntiaui omnia iudicia
oris tui. Et cum minus
sit nosse quam etiam ꝓ¬
nuntiare: qͥd ẽ qd paulꝰ
incomp̾hensibilia eẽ dei
iudicia asserit. dauid aũ
hec se omnia ñ solum nos¬
se. s etiam in labiis pro¬
nuntiasse testatur:

Expanded text:
scientiae Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Sed rursum mihi haec dicenti alia suboritur quaestio. Nam David propheta Domino loquitur, dicens: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia oris tui . Et cum minus sit nosse quam etiam pronuntiare, quid est quod Paulus incomprehensibilia esse Dei judicia asserit, David autem haec se omnia non solum nosse, sed etiam in labiis pronuntiasse testatur
Abbreviated transcription (Latin):
uid est hoc q̃so
sic ꝑmittit mori: qͦs
tamen ꝑꝰ mortem cuiꝰ
scĩtatis fu̾int. ñ patit̾
celari: Gregorius¬
um scriptum sit.

Expanded text:
uid est hoc, quaeso sic permittit mori, quos tamen post mortem, cujus sanctitatis fuerint non patitur celari? GREGORIUSum scriptum sit
Abbreviated transcription (Latin):
uocib clamare. Induci¬
as uł usq mane: indu¬
cias uł usq mane. H
cum hec clamaret: in ip¬
sis uocib de habitaculo
sue carnis euulsus ẽ
De quo nimirum con¬
stat. quia ꝓ nobis ista
ñ pro se uiderit. ut eiꝰ
uisio nobis proficiat.
quos adhuc diuina pa¬
tientia longanimiter
expectat. Nam illi tets
spc̃ ante mortem uidisse
⁊ inducias petisse. quid
profuit : qui easdem in¬
ducias quas petiit nõ
accepit.: Est etiam nũc
apud nos athanasiꝰ isan¬
eb siuis iconii rem ter¬
ribilem narrat euenis¬
se. Ibi namq ut ait.

Expanded text:
ocibus clamare: Inducias vel usque mane, inducias vel usque mane. Sed cum haec clamaret, in ipsis vocibus de habitaculo suae carnis evulsus est. De quo nimirum constat quia pro nobis ista, non pro se, viderit, ut ejus visio nobis proficiat, 441 quos adhuc divina patientia longanimiter exspectat. Nam illi tetros spiritus ante mortem vidisse et inducias petiisse quid profuit, qui easdem inducias quas petiit non accepit? Est etiam nunc apud nos Athanasius Isaudiebus suis Iconii rem terribilem narrat evenisse. Ibi namque, ut ait
Abbreviated transcription (Latin):
iumenti. ⁊ equa utris¬
q conditio: Aut quo¬
modo nichil habet hõ
imentis amplius.
cum iumenta post mor¬
tem carnis ñ uiuunt.

Expanded text:
umenti, et aequa utriusque conditio? Aut quomodo nihil habet homo jumentis amplius, cum jumenta post mortem carnis non vivunt
Abbreviated transcription (Latin):
it :⁊ quid illic tantus
uir faceret inquisuit.
Cui ille respondit. Pro
nulla alia causa. in hoc
penali loco deputatus
sum : insi qͥa in parte
laurentii contͣ symina¬
chum sensi. S queso te
pro me dmñ deprecare:

Expanded text:
it, et quid illic tantus vir faceret inquisivit. Cui ille respondit: Pro nulla 445 alia causa in hoc poenali loco deputatus sum, nisi quia in parte Laurentii contra Symmachum sensi. Sed quaeso te, pro me Dominum deprecare
Abbreviated transcription (Latin):
pondit: ac si ex eadẽ
fuisset gente genera¬
tus. Mirati sunt om̃s
qui audiebant: ato
ex duarum linguaꝵ

Expanded text:
pondit ac si ex eadem fuisset gente generatus. Mirati sunt omnes qui audiebant, atque ex duarum lingua
Abbreviated transcription (Latin):
quidam nr̃ religi¬
osus ⁊ uite ualde lau¬
dabilis. cum ante qua¬
driennium moreret᷑:
sicut religiosi alii iuri
qui p̾sentes fuerunt
testati sunt. in hora sui¬
exitus ionam prophe¬
tam. ezechielem quoq
⁊ danielem cepit aspi¬
cere: eosq dominos su¬
os ex nomine clamare

Expanded text:
quidam noster religiosus, vir vitae valde laudabilis, cum ante hoc quadriennium moreretur, sicut religiosi alii qui praesentes fuerunt testati sunt, in hora exitus sui Jonam prophetam, Ezechielem quoque et Danielem coepit aspicere, eosque dominos suos ex nomine clamare
Abbreviated transcription (Latin):
pater hac nocte puer
iste maneat. Qd ip̃e be¬
ngne suscepit: secumq
eum nocte eadem iacere
ꝑmisit. Itõ autem ma

Expanded text:
Pater, hac nocte puer iste maneat. Quem ipse benigne suscepit, secumque eum nocte eadem jacere permisit. Facto autem ma
Abbreviated transcription (Latin):
qua reaꝑte constat. qͥa
omipc ds̃ semẽ abrahe
multiplicare ꝑ ysaac p̃¬
destinauerat. ⁊ tam̃ scrip¬
tum est: deprecatꝰ est ysa¬
ac dnm̃ pro uxore sua eo
abrabe ꝑ ysaac predesti¬
nata fuit. cur coniu gẽ
sterilem accepit: S ni¬
mirum constat quia p̾de¬
stinatio p̃cib impletͥ: qnͣ¬
do is in quo ds̃ multipli¬
care semen abrahe p̾desti¬
nauerat. oratione obti¬
nuit. ut filum habere po¬
tuisset. Petrus

Expanded text:
qua re aperte constat quia omnipotens Deus semen Abrahae multiplicare per Isaac praedestinaverat, 184 et tamen scriptum est: Deprecatus est Isaac Dominum pro uxore sua, eo Abrahae per Isaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem accepit? Sed nimirum constat quia praedestinatio precibus impletur, quando is in quo Deus multiplicare semen Abrahae praedestinaverat, oratione obtinuit ut filios habere potuisset. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
uadam uꝰ die cum
fr̃ĩbus ad agri ope¬
ua fuat egressus. Qui¬
dam uͦ rusticus defuncti
filii corpꝰ in ulnis ferens.
orbitatis luctu estuans
ad monast̾ium uenit:
bñdictum patrem q̃ siuit.
Cui cum dictum eẽt. qͥa
isdem pat̾ cum fr̃ĩb in
agro moraret᷑. protinꝰ
ante monast̾ii i anuam
corpꝰ extincti filii ꝓiecit.

Expanded text:
uodam die cum fratribus ad agri opera fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii januam corpus exstincti filii projecit
Abbreviated transcription (Latin):
ille eẽt qui iacere in tẽ¬
plo eodem p̾sumpsisset.
ad quẽ maligni sp̃c per¬
gentes. ⁊ subtilius intu¬
entes. crucis isterio si
gnatum. Quib hoc re¬
nuntiantib : cincta il¬
la malignoꝵ sp̃uum tu¬
ba disparuit. Iudeus¬
u̾o qui hec uiderat. illico
surrexit. atq ad ep̃m cũ
festinatione ꝑuenit. Q
mn eccłia sua repperiens
seorsum tulit. qua tẽp¬
tatione urgeretꝰ inqui¬
suut.Cui confiteri ep̃e
temptationẽ suam ue¬
recundatꝰ noluit. Cum
u̾o ille diceret qd̾ ĩ illa

Expanded text:
ille qui jacere in templo eodem praesumpsisset. Ad quem maligni spiritus pergentes, et subtilius intuentes, crucis mysterio siggnatum. Quibus hoc renuntiantibus, cuncta illa malignorum spirituum turba disparuit. vero qui haec viderat, ill co surrexit, atque ad episcopum sub festinatione pervenit. Quem in Ecclesia sua reperiens, seorsum tulit, qua tentatione urgeretur inquisivit. Cui confiteri episcopus tentationem suam verecundatus noluit. Cum vero ille diceret quod in illa
Abbreviated transcription (Latin):
puniatur¬
oc recte diceret᷑: si
districtus iudex nõ
corda hominũ s facta
pensaret. Iniqͥ enim ide¬
o cum fine depeliq̃runt:
quia cum fine iuxerunt.
Nã uoluissẽt utiq si po¬
tuissẽt sñ fine uiu̾e: ut po¬
tussẽt sñ fine peccare O¬
stendũt eñi qͥa ĩ pccõ sẽp
iuiuere cupiunt. qui nũ¬
quã desimunt peccare
dum uiuunt. Ad mag¬
nam gͦ iusticiam iudi¬
cantis ꝑtinet: ut nũꝙͣ
careant supplicio qui
in hac uita num quã
uoluerunt careri a pec¬
cato. petrus¬
ed nullus iustꝰ a

Expanded text:
puniatuoc recte diceretur, si districtus judex non corda hominum, sed facta pensaret. Iniqui enim ideo cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt. Nam voluissent utique, si potuissent sine fine vivere, ut potuissent sine fine peccare. Ostendunt enim quia in peccato semper vivere cupiunt, qui nunquam desinunt peccare dum vivunt. Ad magnam ergo justitiam judicantis pertinet ut nunquam careant supplicio, qui in hac vita nunquam voluerunt carere peccato.--PETRUSSed nullus just
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ grauitate transibat.
Huic egrotanti atq ad
extrenum deducto ꝑ
nocturnã uisionẽ qui¬
dam senex apparuit. ⁊
hunc uirga tetigit. eiq
dixit. Surge. ex hac enĩ
molestia modo minime
morieris: s paratus esto.
quia longum tempus
hic facturus ñ eris. Qͥ
dum iam eẽt a medicis
desperatus. repente sana¬
tus est. atq comualuit.
rem quam uiderat nar¬
rauit: seq ꝑ bienniũ ĩ
dei seruiciõ. sicut predi¬
xi ultra etatis sue ãnos

Expanded text:
 gravitate transibat. Huic aegrotanti atque ad extremum deducto, per nocturnam visionem quidam senex apparuit, et hunc virga tetigit, eique dixit: Surge, ex hac enim molestia modo minime morieris, sed paratus esto, quia longum tempus hic facturus non eris. Qui dum jam esset a medicis desperatus, repente sanatus est, atque convaluit. Rem quam viderat narravit; seque per biennium in Dei servitio, sicut praedixi, ultra aetatis suae annos
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dixit. s uictus qnͣdoq
p̾cib assensum dedit. Cũ¬
q in eodem monast̾i̾o regu¬
laris uite custodiam tene¬
ret. nulliq ut pͥꝰ ꝑ actꝰ il¬
lcitoᷤ ĩ dextrã leuãq ꝑtẽ
deflectere. a com̾sationis
itinere liceret. suscepti f¬
tres insane seuientes seinz¬
ip̃os pͥus accusare ceperũt:
quia hunc sibi preesse po¬
poscerant. quorum sciliez
tortitudo. in norma eiꝰ re¬
etitudinis offendebat. Cũ¬
q sibi sub eo conspic̾ent
illicita ñ licere. ⁊ se dolerẽt
ad sueta relinq̃re: durũq
eẽt qd̾ in mente ueteri co¬
gebantur noua meditari.
sicut prauis morib sẽꝑ
grauis est uita bonoꝵ.
tractare de eius morte.
aliqui conati sunt. Qͥ
mito consilio. uenenum
uino miscuerunt. Et cũ
uas uitreum in qͦ ille pe

Expanded text:
dixit: sed victus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relinquere, durumque esset quod in mente veteri cogebantur nova meditari, sicut pravis moribus semper gravis est vita bonorum, tractare de ejus morte aliqui conati sunt, qui inito consilio venenum vino miscuerunt. Et cum vas vitreum, in quo ille pe
Abbreviated transcription (Latin):
minit. Cum uͦ ꝓuer
ꝑgeret narrauit isdẽ
reparatus qui ad se
reu̾sus fu̾at: quod de
illo ubi ductus fu̾at
agnouit dicens. Pa¬
ratus fu̾at rogus ingẽs
deductus autem tybur¬
cius pb̃r. in eo est suꝑ¬
positus. atq supposito
igne concrematus.
Aius autem parabat
rogus : cuius a t̾ra in
celum cacumen tendi
uidrbatur.: qui emissa
uoce: clamatum est
cuius eẽt. His gͥ dic¬
tis: statim reparatus
defunctus ẽ. Puer uͦ
qui transinissus fuat
ad tyburcium ÷ iam

Expanded text:
minit. Cum vero puer pergeret, narravit idem Reparatus, qui ad se reversus fuerat, quid de illo ubi ductus fuerat agnovit, dicens: Paratus fuerat rogus ingens, deductus autem Tiburtius presbyter in eo est superpositus, atque supposito igne 421 concrematus. Alius autem parabatur rogus, cujus a terra in coelum cacumen tendi videbatur. Cui emissa voce clamatum est cujus esset. His igitur dictis statim Reparatus defunctus est: puer vero qui transmissus fuerat ad Tiburtium, jam
Abbreviated transcription (Latin):
q sicut in medio creatꝰ
est. ut eet inferior an¬
gelo : superior iumentõ.
ita aliquid habet com¬
mume cũ summo. ali¬
quid cõmuire cum in¬
fimo. Immortalitatẽ
scilic sp̃c cum angło:
mortalitatem u̾o car¬
nis cum iumento: qͦ us

Expanded text:
 sicut in medio creatus est, ut esset inferior angelo, superior jumento, ita aliquid habet commune cum summo, aliquid commune cum infimo: immortalitatem scilicet spiritus cum angelo, mortalitatem vero carnis cum jumento, quous
Abbreviated transcription (Latin):
portau̾at atq natauat:
maxiniano cum suis
fratrib recedente. aqͣs
sine hominib in portu
ñ ualuit portare ÷ ut hĩc
ommpc̃ ds̃ ostenderet.
quia hanc onustam su¬
a manu tenuerat: q̃ ab
hommnibꝰ uacua ⁊ dere¬
licta suꝑ aquas ñ po¬
tuit manere..xxxuii.
nte dies quoq¬
fere quadragnita.
iudisti apud me eum
cuius. superius meno¬
riam feci. uen̾abilis i¬
sanctolum : qͥ ad me
ex mrsia prouincia an¬
nis singulis uenire cõ

Expanded text:
portaverat, atque nataverat, Maximiano cum suis fratribus recedente, aquas sine hominibus in portu non valuit portare; ut hinc omnipotens Deus ostenderet quia hanc onustam sua manu tenuerat, quae ab hominibus vacua et derelicta super aquas non potuit manere. nte dies quoqufere quadraginta vidisti apud me eum cuius superius memoriam feci, venerabilis viSanctulum nomine, qui ad me ex Nursiae provincia annis singulis venire co
Abbreviated transcription (Latin):
nr interfuit. qui minc
usq uiuit : ⁊ cum ma¬
gno fletu attestari solet.
quia quousq corpꝰ eiꝰ
sepulture trãderent: ab
eorum narib odoris
illius flagrantia nõ
recessit.

Expanded text:
r interfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno fletu attestari solet quia quousque corpus ejus sepulturae traderetur, ab eorum naribus odoris illius fragrantia non recessit.
Abbreviated transcription (Latin):
est: ut ip̃e inuisibilium
⁊ uisibilium creator. ad
quatinꝰ ꝑ eum uiuifica
sumus. Quotquot gͦ
hunc q̃piritum heredi¬
tatis nr̃e pignus acce¬
pimus: de uita inuisi¬
bilium ñ dubitamus.
Quisqͥs autẽ in hac cre

Expanded text:
est ut ipse invisibilium et visibilium Creator ad hquatenus per eum vivificatsumus. Quotquot ergo hunc spiritum haereditatis nostrae pignus accepimus , de vita invisibilium non dubitamus. Quisquis autem in hac cre
Abbreviated transcription (Latin):
nit. qui grauis nuncii
merore me pertulit. qͥa
eundẽ uirum obisse nũ¬
tiauit. Huiꝰ gͦ uiri ⁊¬
si ñ sine gemitu dulce¬
dinis recolo: iam tam̃
sine formidine uirtutes
narro: quas a uicinis
eiꝰ sac̾dotib. mira u̾ita¬
te ⁊ simplicitate p̾ditis
agnoui. Et sicut int̾
amantes se animꝰ mag¬
num caritatis familia¬
ritaS ausum prebet:
a me plerumq ex dul¬
cedine exactus. ip̃e qͦ
de hiis q̃ egerat. extre¬
ma q̃dam fateri coge¬
batur. Hic namq qͦ¬
dam temꝑe cum in p̾lo
longobardi oliuam
p̾merent. ut m̃ oled
Liquari debuisset: sic̃
iocundi erat ⁊ uultꝰ

Expanded text:
nit, qui gravis nuntii moerore me perculit, quia eumdem virum obiisse nuntiavit. Hujus ergo viri, etsi non sine gemitu dulcedinis recolo, jam tamen sine formidine virtutes narro, quas a vicinis ejus sacerdotibus mira veritate et simplicitate praeditis agnovi. Et sicut inter amantes se animos magnum charitatis familiaritas ausum praebet, a me plerumque ex dulcedine exactus, ipse quoque de his quae egerat extrema quaedam fateri cogebatur. Hic namque quodam tempore cum in prelo Langobardi olivas premerent, ut in oleum liquari debuissent, sicut jocundi erat et vult
Abbreviated transcription (Latin):
considerare studuit. ⁊
omnes alias eligens
atqzi seorsum ponens
oblationes quas isdẽ
carterius transmiserat. ꝑ
uit. ⁊ abiecit dicens. Ile
⁊ dicite ei. Oblationẽ
suã ommpotenti deo
tiones transmittisz
Ego tuam oblationẽ

Expanded text:
considerare studuit, et omnes alias eligens atque seorsum ponens, oblationes quas isdem Carterius transmiserat per evit et abiecit dicens: 'Ite et dicite ei: Oblationem suam omnipotenti Domino tiones tuas transmittis? Ego tuam oblatione
Abbreviated transcription (Latin):
presentia ac uisione tur¬
bati. omnes sibimet pa¬
cem dederunt÷ corpꝰ ⁊
sangumẽ redemptoris
acceperunt. dõ se singu¬
li commendantes. ut
eoꝵ animas benignus
susciperet. quorum cor¬
pora in tam pauenda
morte tradiderat. S oĩ¬
potens d̃s. qui eoꝵ mẽ¬
tes mirabilit̾ terrut:
eoꝵ quoq uitam mira¬
bilius seruauit. Nam
usq ad superiores ta¬
bulas aquis plena. it
proprium ꝑagens ena¬
tauit. Nono autẽ die
in chotronensis castri
portum deducta est. Ex
qua exierunt omes
in columes: qui cũ p̃dcõ
uen̾abili iiro in aximi¬
ano nauigabãt. Cumq
post eos ip̃e quoq fuis¬
set egressus: mox ĩ eiꝰ¬
dẽ portꝰ profundum na¬
ius demersa est. ac si il¬
lis egredientibꝰ propõ¬
dere subleuatione ca

Expanded text:
praesentia ac visione turbati omnes, sibimet pacem dederunt, corpus et sanguinem Redemptoris acceperunt, Deo se singuli commendantes, ut eorum animas benigne susciperet, quorum corpora in tam pavenda morte tradiderat. Sed omnipotens Deus, qui eorum mentes mirabiliter terruit, eorum quoque vitam mirabilius servavit. Nam usque ad superiores tabulas aquis plena, iter proprium peragens enatavit; nono autem die in Cotronensis castri portum deducta est. Ex qua exierunt omnes incolumes, qui cum praedicto venerabili viro Maximiano navigabant. Cumque post eos ipse quoque fuisset egressus, mox in ejusdem portus profundum navis demersa est, ac si illis egredientibus pro pondere sublevatione ca
Abbreviated transcription (Latin):
Arrianus uõ ep̃c qui
ium facturus aduen̾at.
subita cecitate percussꝰ
est ⁊ atqz aliens iam
manib ad suum habi¬
taculum reductus. Qd̃
cum langobardi in cã¬
dem regione positi õs ag¬
psumpserunt catholica
loca temerare. Miro et¬
enim modo res gesta ẽ.
ut quia eiꝰdem arrian
causa lampades ĩ eccła
bĩ pauli fuerant extinc¬
te. uno eodemq temꝑe.
⁊ ip̃e lumen ꝑderet. ⁊ ĩ
eccłia lumen rediret.

Expanded text:
Arianus vero episcopus, qui vim facturus advenerat, subita caecitate percussus est, atque alienis jam manibus ad suum habitaculum reductus. Quod dum Langobardi in eadem regione positi omnes agpraesumpserunt catholica loca temerare. Miro etenim modo res gesta est, ut, quia eiusdem Arriani causa lampades in ecclesia beati Pauli fuerant extinctae, uno eodemque tempore et ipse lumen perderet, et in ecclesia lumen rediret.
Abbreviated transcription (Latin):
guntur. ⁊ iustum ual¬
de est. ut illic nebula
fetoris assideat: qͦs hic
adhuc carnalis fetor
delectat. Unde ⁊ ea¬
dem delectationẽ carnis.

Expanded text:
guntur. Et justum valde est, ut illic nebula fetoris obsideat, quos hic adhuc carnis fetor delectat. Unde et eamdem delectationem carnis
Abbreviated transcription (Latin):
ex rationis diffinitioe
subiũxit. Nam ip̃as
protimis rationis cau¬
sas edisserit: ⁊ de domo
luctus. q̃ sit utilitas. o¬
stendit dicens. In illa
enim finis cunctoꝵ ã¬
monet hominũ. ⁊ iu

Expanded text:
ex rationis definitione subjunxit. Nam ipsas protinus rationis causas edisserit, et de domo luctus quae sit utilitas ostendit, dicens: In illa enim finis cunctorum admonetur hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
ciens concupiuit eamq
signo crucis benedicere
oblita auide momordit:
s arrepta a diabolo pro¬
tinus cecidit. Cumq ue¬
xaretur eidem patri eqͥti¬
o sub celeritate nuntia¬
tum est: ut ueniret con¬
citus. ⁊ orando succurre¬
ret Moxq ut hortum is¬
dem pater ingressus est:
cepit ex eiꝰ ore quasi sa¬
tisfaciens. ip̃e qui hane
arripuerat diabolus cla¬
mare dicens. Ego quid
feci. ego quid feci. Sede¬
bam michi supra lactucã
uenit illa ⁊ mouiordit me
Cui cum graui indignati¬
one uir dei precepit ut ab¬
scederet : ⁊ locum in om̃ipo¬
tentis dei famulam ñ ha¬
beret. Qui protinus abs¬
cessit: nec eam contingere
ultra preualuit. Quidam
uero felix nomine. ursie
prouincie nobilis. pat̾ hu¬
ius castorii qui nunc no¬
biscum est in romana ur¬
be demoratur: cum eundẽ
uenerabilẽ uirum sacrum
ordinem ñ habere conspice¬
ret. ⁊ ꝑ singula loca discur¬
rerc atq studiose p̾dicare:
eum quadam die familia¬
ritatis ausu adiit dicẽs

Expanded text:
ciens concupivit, eamque signo crucis benedicere oblita, avide momordit; sed arrepta a diabolo protinus cecidit. Cumque vexaretur, eidem Patri Equitio sub celeritate nuntiatum est, ut veniret concitus, et orando succurreret. Moxque hortum idem Pater ut ingressus est, coepit ex ejus ore quasi satisfaciens ipse qui hanc arripuerat diabolus clamare, dicens: Ego quid feci? ego quid feci? Sedebam mihi super lactucam; venit illa, et momordit me. Cui cum gravi indignatione vir Dei praecepit ut discederet, et locum in omnipotentis Dei famula non haberet. Qui protinus abscessit, nec eam ultra contingere praevaluit. 168 Quidam vero, Felix nomine, Nursiae provinciae nobilis, pater hujus Castorii qui nunc nobiscum in Romana urbe demoratur, cum eumdem venerabilem virum Equitium sacrum ordinem non habere conspiceret, et per singula loca discurrere, atque studiose praedicare, eum quadam die familiaritatis ausu adiit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
est: tantum malum de
fr̃ẽ qui nobiscum cõmu¬
niter iuxerat. equani¬
miter ferre ñ ualui.
Quippe quia eiusdem¬
nr̃i monastii semꝑ re¬
gula fuerat: ut cuncti
frẽs ita cõmunit᷑ uiue¬
rent. qͣtinꝰ eis singulis.
nulla habere propria
liceret. Tunc ninnome¬
rore ꝑcuisus. cogitare
cepi: uł qͥd ad purga¬
tionem morientis fa¬
cerem. uł quid in exẽ¬
plum uiuentib fratrib
prouiderem. Preciosogͥ
eiusdem monastii pre¬
posito. ad me accersito:
dixi. Uade ⁊ nullus ex
frĩbũs se ad eum mori¬
ente iungat: nec sermo¬
nem cõsolationis ex cul¬
iuslibet ore ꝑcipiat. s
cũ ĩ morte constitutꝰ
frẽs q̃sierit. ei siuis fr̃
carnalis dicat. quia ꝓ
solidis quos occulte ha¬
buit. acuctis fratrib
abhominatus sit. ut sal¬
tim in mortẽ de culpa
sua. mentẽ illius ama¬
ritudo transuerberet¬
atq a pccõ qd̃ perpetia¬
uit purget. Cũ uo mor¬
tuus fuerit corpus il¬
lius cum fratrum cor¬
porib ñ ponatur: s
quamlibet fossam in

Expanded text:
est, tantum malum de fratre qui nobiscum communiter vixit, aequanimiter ferre non valui: quippe quia ejusdem monasterii semper regula fuit ut cuncti fratres ita communiter viverent, quatenus eis singulis nulla habere propria liceret. Tunc nimio moerore percussus, cogitare coepi, vel quod ad purgationem morientis facerem, vel quod in exemplo viventibus fratribus providerem. Precioso igitur ejusdem monasterii praeposito ad me accito, dixit: Vade, et nullus ex fratribus se ad eum morientem jungat, nec sermonem consolationis ex cujuslibet eorum ore percipiat, sed cum in morte constitutus fratres exquisierit, ei suus frater carnalis dicat, quia pro solidis quos occulte habuit, a cunctis fratribus abominatus sit; ut saltem in morte de culpa sua mentem illius amaritudo transatque a peccato quod perpetravit, purget. Cum vero mortuus fuerit, corpus illius cum fratrum corporibus non ponatur, sed quolibet fossam in
Abbreviated transcription (Latin):
ualde admirabilis con¬
tigit: quia moles ip̃a ꝙͣ
conabant᷑ euellere: subi¬
to ab eisdem laborantibꝰ
euulsa. ne spelunce mar¬
tini tectum tangeret sal¬
tum dedit. ⁊ quasi serui

Expanded text:
alde admirabilis contigit, quia moles ipsa quam conabantur evellere, subito ab eisdem laborantibus evulsa, ne speluncae Martini tectum tangeret, saltum dedit, et quasi servi
Abbreviated transcription (Latin):
tamen eosdem singulõ
dissimilit̾ exurat.
queso te. dicuus
eos qui semel illic mer¬
si fuerint. semꝑ arsuros:

Expanded text:
tamen eosdem singulos dissimiliter exurat. quaeso te, dicimus eos qui semel illic mersi fuerint, semper arsuros
Abbreviated transcription (Latin):
mosma potuisset acci¬
pere. hoc eoꝵ manĩb
pauperib erogabat.
Nequaquã litteras no¬
uerat. s scripture sa¬
cre sibimet codices e¬
merat: ⁊ religiosos
quosq in hospitalita¬
turam disceret: cum
sicut dixi. litteras fũ

Expanded text:
mosyna potuisset accipere, hoc eorum manibus pauperibus erogabat. Nequaquam litteras noverat, sed Scripturae sacrae sibimet Codices emerat, et religiosos quosque in hospitalitaturam disceret, cum, sicut dixi, litteras fu
Abbreviated transcription (Latin):
delicet utriusq ꝑtis
cumulus retributionis
excrescit: ut ⁊ boni ã¬
plius gaudeant. qui se¬
cum eos letari conspi

Expanded text:
e utriusque partis cumulus retributionis excrescet, ut et boni amplius gaudeant, qui secum eos laetari conspi
Abbreviated transcription (Latin):
dicti uenabilis uiri cele¬
bre nom̃ innotuit: eiꝰq
opꝰ admirabile ad eoꝵ
se instruenda studia tetẽ¬
dit: quoꝵ me necesse fu¬
it grandeuitati tam cer

Expanded text:
dicti venerabilis viri celebre nomen innotuit, ejusque opus admirabile ad eorum se instruenda studia tetendit, quorum me necesse fuit grandaevitati tam cer
Abbreviated transcription (Latin):
mundi perpeti. quam laude
atq ꝓ dẽo laborib fati¬
gari quam huius uite fa¬
uorib extolli: nutricem
suani occulte fugiens de¬
serti loci secessum petiit:
eui sublacus uocabulum
est. qui a romana urbe qͥ¬
dragnita fere milib sta¬
diis distans. frigidas at¬
q ꝑ spicuas ẽmanat aqͣs
Que illic uidelicet aquaꝵ
habundantia. in extenso
priꝰ lacu colligitur: ad
p ostremum uo mn an nẽ
diriuatur. Quo dum fu¬
giens ꝑgeret. monachꝰ qͥ¬
dam romanus nomine
hunc euntẽ repperit: quo
tenderet requisunt Cuiꝰ
cum desiderium cognouis¬
set. ⁊ secretum tenuit. ⁊
adiutorium impendit

Expanded text:
mundi perpeti quam laudes, et plus pro Deo laboribus fatigari quam vitae hujus favoribus extolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq noctis medio. le¬
ctulo iacentis assist̾ent.
subito celitus lux emis¬
sa. omne illuis cellule
spacim impleuit. splẽ¬
dorᷤtante claritatis e¬
micuit. ut corda assistẽ¬
tium inestimabili pauo¬
re ꝓstringeret: atq ut
post ip̃e referebant. õe
in eis corpꝰ obrigesceret:¬
⁊ in subito stupore re¬
manerent. Cepit nam¬
q. quasi cuiꝰdam mag
multitudinis ingre¬
dientis. sonitus audi¬
ri ÷ ostium cellule con¬
cuti: ac si ingredienti¬
um turba. p̾meretur
atq ut dicebant intrã¬
tium multitudinẽ sen¬
tiebant : s minietate
timoris ⁊ luminis ui¬
dere ñ poterant : quia
eaꝵ oculos. ⁊ pauor
depresserat : ⁊ ip̃a tã¬
ti luminis claritas re¬
u̾berabat. Quam lucẽ

Expanded text:
Cumque noctis medio, lectulo jacentis assisterent, subito coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium implevit; et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam magnae multitudinis ingredientis sonitus audiri, ostium cellulae concuti, ac si ingredientium turba premeretur. Atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis videre nil poterant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabat. Quam luce
Abbreviated transcription (Latin):
det: ⁊ quia concrema¬
ri se aspicit. concrema¬
tur. Sicq fit ut res
corporea incorpuizeam
exurat: dum exngne
uisibili. ardor ac dolor
ut ꝑ ignem corporeũ
mens incorporea etiã
incorporea flammna
crucietur. quamuis
colligere dictis euan¬
gelicis possumus. qͥa
incendium anime ñ
solum uiuendo. s eti¬
ansexperiendo patiẽ¬
tur. Ueritatis etenim
uoce diues mortuus ĩ
inferno dicitur sepultꝰ

Expanded text:
et quia concremari se aspicit, concrematur. Sicque fit ut res corporea incorpoream exurat, dum ex igne visibili ardor ac dolor ut per ignem corporeum mens incorporea etiam incorporea flamma crucietur. Quamvis colligere ex dictis evangelicis possumus quia incendium anima non solum videndo, sed etiam experiendo patiatur. Veritatis etenim voce dives mortuus in inferno dicitur sepult
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quia aliquando aĩe
meritum. ñ ip̃o suo
egressu ostendit᷑: post
mortem u̾õ cercius de¬
claratur. Unde ⁊ scĩ mͣr¬
tires. ab infidelib crude¬
lia multa ꝑpessi sunt:
qui tam̃ ut p̾diximus
ad ossa sua mortua. si¬
gnis cotidie ⁊ miracu¬
lis clarescunt.

Expanded text:
est quia aliquando animae meritum non in ipso suo egressu ostenditur, post mortem vero certius declaratur. Unde et sancti martyres ab infidelibus crudelia multa perpessi sunt, qui tamen, ut praediximus , ad ossa sua mortua signis quotidie et miraculis clarescunt.