comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ur̃a auctoritas illũ cũ nr̃is uicari¬
is. ad suũ p̾cepit destinari iuditium
dignum ⁊ iustum est: ut quẽcumq
ep̃m romauꝰ pontifex. ad se romam
uenire mandau̾it: si infirmitas uel
grauior q̃ cumꝙ necessitas uelinp¬
sibilitas. sicut sacri p̃figunt cano¬
nes eum non detimierit: ad illum
uenire studeat. multomagis etiam
is: quem protali q̃rela ad se quocũo
modo clamantẽ. p̃sentie sue uidicat
exhibendum. Et qͥd̾cumꝙ uiderie uł
honorant promptĩ ⁊hiumliꝰ eis sui¬
fubrecti obedient. Namut beatꝰ ẽgõ
dicit. sicut languente capite subiecta
menbra incassum uigent: ita gła ⁊ ho¬
nore coronato idest honorificato ac de¬
corato capite. subiecta menbra eiꝰ ho¬
nore atq decore fulgebunt. ⁊ rothado
si ad ur̃am ꝑgeret p̾sentiam. ⁊ ei tantoꝵ
subscͥptõnib ep̃oꝵ: qui deo ⁊ uob̃ men¬

Expanded text:
quoniam vestra auctoritas illum cum nostris vicariquoniam vestra auctoritas illum cum nostris vicariis ad suum praecepit destinari judicium, dignum et justum est, ut quemcunque episcopum Romanus pontifex ad se Romam venire mandaverit, si infirmitas vel gravior quaecunque necessitas vel impossibilitas, sicut sacri praefigunt canones, eum non detinuerit, ad illum venire studeat, multo magis etiam is, quem pro tali querela ad se quocunque modo clamantem praesentiae suae indicat exhibendum. Et quicunque viderit vel honorant, promptius et humilius eis subjecti sui obedient. Nam ut beatus Gregorius dicit: Sicut languente capite subjecta membra in cassum vigent; ita gloria et honore coronato, id est honorificato ac decorato capite, subjecta membra ejus honore atque decore fulgebunt. Et Rothado si ad vestram pergeret praesentiam, et ei tantorum subscriptionib
Abbreviated transcription (Latin):
anem głam. Et siquis uult contentõsus
ẽẽ: nos talem ꝯsuetudinem non habem̾
neq eccłia dei. Propt̾ea locutus cũ fide¬
lissimo filio ur̃o domno meo regegłoso.
illi replicami. qd̾ sepe in conculcam: qd̃¬
ꝙ libentissime accepit: ⁊ adimplere cu¬
pit: quia sicut dñi est t̾ra ⁊ plenitudo
eiꝰ orbt̾raꝵ ⁊ uniu̾si qui habitant ĩ eo:
⁊ ip̃iꝰ est regnum ⁊ cũ uolu̾it dabit il¬
lud. ita ip̃e supͣ fundam̃tum aplice pe¬
tre suam fundauit eccliam. quã ⁊añ
passionem. ⁊ post resurrectionẽ suam:
speciali cura ⁊ a singulari pͥuilegio bea¬
to petro: ⁊ m illis suis ꝯmisit uicariis.
suiꝰ sedem. sueq sedis pontificera ꝙͥ ho¬
uorat: illum honorat qͥd̃ dixit. qͥ acci¬
pit siquem misero: me accipit. Et ab
ip̃o honorabit᷑ dicente honorantes me
honorificabo: ⁊ qͥ ꝯtẽpnunt me: er̃ ig¬
nobiles Pcuto qͥa multi sciunt:qͣlit̾
serothadi reclamatõ habeat: ⁊ qͥdam
inde alit̃ dicunt: ⁊ om̃s genalit̾ sciũt:

Expanded text:
anem gloriam . Et si quis vult contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus, neque Ecclesia Dei . Propterea locutus cum fidelissimo filio vestro, domno meo rege glorioso, illi replicavi, quod saepe inculcavi, quodque libentissime accepit, et adimplere cupit, quia sicut Domini est terra et plenitudoerrarum et universi qui habitant in eo, et ipsius est regnum et cui voluerit dabit illud, ita ipse supra fundamentum apostolicae petrae suam fundavit Ecclesiam, quam et ante passionem et post resurrectionem suam, speciali cura et singulari privilegio beato Petro, et in illo suis commisit vicariis. Cujus sedem suaeque sedis pontificem qui honorat, illum honorat qui dixit: Qui accipit si quem misero, me accipit ; et ab ipso honorabitur dicente: Honorantes me honorificabo, et qui contemnunt me erunt ignobiles . Idcirco quia multi sciunt qualiter se Rothadi reclamatio habeat, et quidam inde aliter dicunt, et omnes generaliter sciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵdem ep̃oꝵ: fu̾it illum bonã cãm
nequaqͣm habere ostensum. Quamo¬
brem sͥ ip̃m ⁊ non uob̃ reputare debe-¬
bit:quia sine bona causa se ⁊ multos
alios fatigauit. unde illum ur̃a dis¬
cretissima pietas: que cum passionẽ
ne ullo respectu timoris uł amoris
diuini. ⁊ absq ulla humana u̾ecun¬
dia: ꝑ tot annos ⁊ intantis causis.
tociens sacris canonib: ⁊ decretis sc̃e
sedis nomane pontificum.⁊sue me¬
tropolis pͥulegio. a synodalibꝰ iuditi¬
is resultau̾it: ⁊ ꝑtantos annos atꝙ¬
tantis ꝑtoleratꝰ. a sua stulticia se re¬
uocare ꝯtempserit: a rege ⁊ ep̃is ml¬
tiplicit᷑ obsecratus in hoc adduci nõ¬
potuit: ut sacris canonib. ⁊ decre¬
tis sc̃e sedis romane pontificũ: scd̃
ea sue metropolis pͥuilegia. de cet̾o¬
se obediturũ subscriberet: qm̃ sine
tiret᷑. Postea autem sua sponte in li¬
bello sue ꝓfessionis: ꝑquẽ a delictoꝵ
iudiciũ pͥuocauit. hec se obser uasse:

Expanded text:
orum fuerit, illum bonam causam nequaquam habere, ostensum. « Quamobrem sibi ipsi, et non vobis reputare debebit, quia sine bona causa se et multos alios fatigavit. Unde illum vestra discretissima pietas, quae compassionem ne ullo respectu timoris vel amoris divini, et absque ulla humana verecundia, per tot annos et in tantis causis, toties sacris canonibus, et decretis sanctae sedis Romanae pontificum, et suae metropolis privilegio, ac synodalibus judiciis resultaverit, et per tantos annos tantisperque toleratus a sua stultitia se revocare contempserit, a rege et episcopis multipliciter obsecratus in hoc adduci potuit, ut sacris canonibus et decretis sanctae sedis Romanae pontificum, et secundum ea suae metropolis privilegio de caetse obediturum subscriberet quoniam sine tiretur. Postea autem sua sponte in libello suae professionis, per quem ad electorum judicium provocavit, haec se observasse
Abbreviated transcription (Latin):
ic seruo suo ꝯcessit:illuc memora¬
bile spectabile p̃dicator. qd̃ cũ ad
usq nonaginta uix̃it annos i¬
nicie p̃clarus. aspectu iocũdͦ i
rib tẽꝑatus caritate plenꝰ: elemo¬
nullo febriũ dolore. nlła corporis lal¬
situdine. nlło reꝵ uariaꝵ ca suꝯfec¬
E. ulła mentis molestia motꝰ: abora¬
tione ueloꝑum dei exerciciocessatatn
quoris beata ers aia corl neganit

Expanded text:
ic servo suo concessit, illud memorabile spectabileque praedicatur, quod cum ad usque nonaginta vixerit annos, canitie praeclarus, aspectu jucundus, moribus temperatus, charitate plenus, eleemonullo febrium dolore, nulla corporis lassitudine, nullo rerum variarum casu confectus, nulla mentis molestia motus, ab oratione, vel operum Dei exercitio cessavit, quousque beata ejus anima corpus veget
Abbreviated transcription (Latin):
panisie estriare Ing̾ssusꝙ uesilicã
Die qͥdam dũ matutinoꝵ sollempmã
celebrarent᷑: orationib profuse ĩ cũ¬
ueris. deo cõmendare studebat ani¬
mã : qͣm corꝑeo ergastulo cito p̾noue¬
rat absoluendã. De pulsis itaꝙ noc¬
tis tenebris aurora rutilantẽ com¬
tantib setũ quib dã monachis.: cel¬
lulam repetiit hylatis diuisitatõ¬
ne sibi facta sc̃oꝵ. Hac de reuelatõe
qͣ sui tͣnsitus horãs̾ audebat intima¬
tam. Ad quã dũ se ꝑuenisse tognouit:
cũ frib pacemfaciens. ocł̃os ad celũ
cũ manib eleuauit: ⁊ aiãm scãm m̃¬
di naufragiis ereptam. conditorile¬
tus reddidit: qͣm xp̃s cum curie cele¬
stis exultatione suscepit

Expanded text:
silicam die quadam dum matutinorum solemnia celebrarentur, orationibus profuse incumbens, Deo commendare studebat animam, quam corporeo ergastulo cito praenoverat absolvendam. Depulsis itaque noctis tenebris, aurora rutilante, comitantibus secum quibusdam monachis, cellulam repetiit, hilaris de visitatione sibi facta sanctorum, ac de revelatione, qua sui transitus horam sibi gaudebat intimatam. Ad quam dum se pervenisse cognovit, cum fratribus pacem faciens, oculos ad coelum cum manibus elevavit, et animam sanctam mundi naufragiis ereptam Conditori laetus reddidit, quam Christus cum curiae coelestis exsultatione suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa equum tuũ inuenies añ fores
monastĩi sanum. Qui si ita furibund̃
ut cepenas recessisses: tadauer eqͥ mor¬
tiuinobis reliqͥsses. Legatauo uͦ an¬
mũ nõ apponente: p̃serti cũ uide.¬
rit eũ mortuũ ac toto corpore tum¬
dum. decurrit puer eiꝰ: affit mans
fus studuetat indicare. Sicꝙ qd nõ
credebat: mniraculo uͥtutis ꝓbato.
mentis furore deposito: grãs refeit
dño uerese testans ocłoꝵ exꝑiripr¬
batione. q̃ de seruo dñi quoꝵ dã du¬
dum ꝑceꝑat relatione. Non inqͥt
sc̃s̃ dei. meis hoc cũ sim hõ pecc̃or ascri¬
bas meritis: s deo grãs age. scõꝵꝙ
merita ñ cesses uen̾ari: qͥ posfũt in
om̃ib auxiliũ latgiri. Talib itag
uiꝵ instruens montis. data bñdi¬
tõne:ꝑmisit abire. Unde liqͥdo pa¬
tet. eum cũ uͥtute mirabiliũ: sp̃u
quoq. uguisse ꝓphetie. qͥ aĩal qd̃
mortuũ dimiserat: ẽẽ uuium pre¬

Expanded text:
a equum tuum invenies ante fores monasterii sanum, qui si ita furibundus, ut coeperas, recessisses, cadaver equi mortui nobis reliquisses. Legatario vero animum non apponente, praesertim cum viderit eum mortuum, ac toto corpore tumidum, decurrit puer ejus, affirmans fus studuerat indicare: sicque quod non credebat, miraculo virtutis probato, mentis furore deposito, gratias refert Domino, vera se testans oculorum experiri probatione, quae de servo Domini quorumdam dudum perceperat relatione. Non, inquit sanctus Dei, hoc meis, cum sim homo peccator, ascribas meritis, sed Deo gratias age, sanctorumque merita non cesses venerari, qui tibi possunt in omnibus auxilium largiri. Talibus itaque virum instruens monitis, data benedictione permisit abire. Unde liquido patet eum cum virtute mirabilium spiritu quoque viguisse prophetiae, qui animal, quod mortuum dimiserat, esse vivum pr
Abbreviated transcription (Latin):
aorem nunc elapli mensis decẽb̃s.
adludouico germanie regete uer¬
tens: cum ualde uesꝑi. a corte regis
nt̃i: admansiones nrãs suꝑfliurã
ligerĩ. setus confimũ regini aqͥta¬
uiẽ festmarent. misit ad mehoĩem
lum noĩe rodulphũ. mandans
qiuia p̾fatus rex ludorcus: q̃ndã
toli cum eisdem ep̃is eum ꝑduceret:
ut nullum malum ei inferret. Et eĩ
apud domnum nt̃m regem idẽst hõ
accusatus. qd̃ fraudatus sit res ⁊the
fuga lapsus ad ludouicum regem ꝑ¬
rexit. Unde idem iodulphus petiit:
ut ego illum inde apud dõnum nt̃m
regem adiuuarẽ. ut qm̃ p̾dictũ hõi¬
nem in sua fide acceꝑat: nullũ malũ
haberet. Cui respondi ut teneret ip¬
sum hoĩem secum. ne interun ilt ul¬
lum malum pateret᷑: donec ad cortẽ
redirem. ⁊ qͣntũ possem: inde illum
adiuuare curarẽ. Ip̃m autem homi¬
nem. nec tunc nec postea uidi: nec qͦ
abcesserit cum epłis audimi. Que id¬
cuto scĩtati ur̃e scribere studui: ut si

Expanded text:
rtio Idus nunc elapsi mensis Decembris rtio Idus nunc elapsi mensis Decembris a Ludovico Germaniae rege revertens, cum valde vesperi a corte regis nostri ad mansiones nostras super fluvium Ligerim, secus confinium regni Aquitaniae festinarem, misit ad me hominem suum nomine Rodulfum, mandans quia praefatus rex Ludovicus quemdam oli cum eisdem episcopis eum perduceret, ut nullum malum ei inferret. Est enim apud domnum nostrum regem idem homo accusatus, quod fraudatus sit res et thcommissum, fuga lapsus ad Ludovicum regem perrexerit. Unde idem Rodulfus petiit ut ego illum inde apud domnum nostrum regem adjuvarem, ut quoniam praedictum hominem in sua fide acceperat, nullum malum haberet. Cui respondi, ut teneret ipsum hominem secum, ne interim ullum malum pateretur, donec ad cortem redirem, et quantum possem inde illum adjuvare curarem. Ipsum autem hominem nec tunc nec postea vidi, nec quo abscesserit cum episcopis audivi. Quae idcirco sanctitati vestrae scribere studui, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
nec ip̃ius exemplo ad excedendum a¬
lii ꝓuocentur. ne quib in istis regi¬
onib longius ab aplica sede remo¬
tis. censure eccł̃iastice moderatio est
ꝯmissa. hinc qd̃ absit conspiciant:
unde aut negligentia. aut dissolu¬
tõne tepescant: ut t̾minos quos
statuerunt patres. transgredien¬
di mat̾iem: se sumere posse dicant.
quos sicut intelleximus: nos hac¬
tenus seruasse putamus. Nos uide¬
bitis. quid inde facto meliꝰ erit: ⁊
nob̃ inuiditõ ur̃o uidendum est qͥd
deus uelit: qm̃ inuista ẽẽ non pote¬
runt: diumna iudicia: q̃ asoliditate
confessionis apłice petre. adu̾sus ꝙͣ
inferi porte. idest suggestiones uł
oꝑatõnes praue ñ p̃ualebunt: dic¬
tante iusticia ꝓferent᷑. Epłam qͣm
mͥ auctoritas ur̃a. cum obtestatõe
p̾cepit rothado dirigore domnus
ñt rex filius ue: mox ut ad eũ ue¬
ut:. ꝑ abbatẽ suũ rochado direxit.
odulphus quoꝙ eiꝰdem filii
i domni nt̃i regis aiuinculus: t̃¬

Expanded text:
nec ipsius exemplo ad excedendum anec ipsius exemplo ad excedendum alii provocentur, ne quibus in istis regionibus longius ab apostolica sede remotis censurae ecclesiasticae moderatio est commissa, hinc quod absit conspiciant, unde aut negligentia aut dissolutione tepescant, vel terminos quos statuerunt patres , transgrediendi materiam se sumere posse dicant: quos sicut intelleximus, nos hactenus servasse putamus. Vos videbitis quid inde facto melius erit, et nobis in judicio vestro videndum est, quid Deus velit; quoniam injusta esse non poterunt divina judicia, quia a soliditate confessionis apostolicae petrae, adversus quam inferi portae, id est, suggestiones vel operationes pravae non praevalebunt , dictante justitia proferentur. Epistolam quam mihi auctoritas vestra, cum obtestatione praecepit Rothado dirigere, domnus noster rex, filius vester, mox ut ad cum venit, per abbatem suum Rothado direxit. « Rodulfus quoque, ejusdem filii vestri domni nostri regis avunculus, te
Abbreviated transcription (Latin):
nitati mee scͥbẽ est dignata: ut hec
uob̾s cum cogitem. ⁊ qd̃ de rothado de¬
cernitis approbem:⁊ non admeriñ¬
iuriã id uos egisse aliqͣntulũ autu¬
mem qͣntũ ualeo: totis medullis cor¬
Dis. cumom̃i supplicatb̃ne ⁊ debita
ac submissa humilitate: inmẽsas
bens. quia sicut scͥberemꝰ dignaties¬
tis: ita ꝑ omia credo. Et quia pͥuile¬
gium ur̃i sũmi pontificatꝰ: ut cõt¬
cet ⁊ om̃s desideramꝰ eum dicatum
habemꝰ: qd̃ nemo nr̃m contͣdixent
inde ductione rob̾iadi sicut p̾cepi¬
stis. ad urãm p̃sentiam: ut ꝑdo¬
nare dignati estis itidere desuced.
⁊ uisuꝵ me ẽẽ confido: quia nõ ali¬
ud nͥ ut sͣ monstraui. qd̾ regulesa¬
cre p̾cipiunt. ⁊ michi petendumet
uob̃ concedendũ postulo. Uidelis
ut sic nothado ab auctoritate ur̃a ⁊
passio exhibeat᷑: ut uigor eccl̃iasticuᷤ
non dissoluat᷑. Et sic ingoreccł̃iasticũ
iuficientia ei non degetur. qͣtius

Expanded text:
nitati meae scribere est dignata, ut haec nitati meae scribere est dignata, ut haec vobiscum cogitem, et quod de Rothado decernitis approbem, et non ad mei injuriam id vos egisse aliquantulum autumem, quantum valeo totis medullis cordis, cum omni supplicatione et debita ac submissa humilitate immensas gbens, quia sicut mihi scribere dignati estis, ita per omnia credo. Et quia privilegium vestri summi pontificatus, ut condecet, et omnes desideramus, evindicatum habetis, quod nemo nostrum contradixerat in deductione Rothadi, sicuti praecepistis ad vestram praesentiam: ut perdonare dignati estis, videre desidero, et visurum me esse confido; quia non aliud, nisi ut supra monstravi, quod regulae sacrae praecipiunt, et mihi petendum et vobis concedendum est, postulo: videlicet, ut sic Rothado ab auctoritate vestra compassio exhibeatur, ut vigor ecclesiasticus non dissolvatur: et sic vigor ecclesiasticus saria sufficientia ei non denegetur: quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpnant᷑. deinde qd̾ per spectissime
scͥpsistis. scd̃o qm̃i sedem apłicam
rothadus noscit᷑ appellasse ⁊ ne ui¬
de amini eccl̃ie ur̃e pͥuilegioꝵ det̾¬
menta. dieb ur̃is equanimit tole¬
rare:⁊ hoc nichominus a nobrab
om̃ib est rectissime suscipiendũ. ⁊
solertissime conseruandum. qd̃ iego
pro modulo meo.seruandũ esse. uolu
⁊ uolo.⁊ fauente dũo inhac deuotio¬
nem anebo. Sciens pͥuilegium me¬
tropolitane sedis remoꝵ: cui me di¬
iuna dignatio seruire disposuit.̃
sũmo pͥuilegio sc̃e sedis romane ma-¬
nere: ⁊pͥuilegiumẽe sedis it mane:
si sua auctoritate pͥuilegium sͥ sub¬
iecte sedis fecerit uigere: ⁊ studue¬
rit confirmare: de eo uͦ qd̃ t̾cio ladad
mediũ deuocastis scͥbere. aliud nch
p̃sumpsit. nisi quia causa totadi
a causis illoꝵ de quib scͥpsistis. Exye¬
ne in cunctis dissimił. De eo qd ten¬
Dem apłica ur̃a beuignitas. indig¬

Expanded text:
temnantur. Deinde quod perspectissime temnantur. Deinde quod perspectissime scripsistis secundo, quoniam sedem apostolicam Rothadus noscitur appellasse, et ne videamini Ecclesiae vestrae privilegiorum detrimenta diebus vestris aequanimiter tolerare: et hoc nihilominus a nobis, et ab omnibus est rectissime suscipiendum, et solertissime conservandum. Quod et ego pro modulo meo servandum esse volui, et volo, et favente Domino in hac devotione manebo, sciens privilegium metropolitanae sedis Remorum, cui me divina dignatio servire disposuit in summo privilegio sanctae sedis Romanae manere, et privilegium esse sedis Romanae, si sua auctoritate privilegium sibi subjectae sedis fecerit vigere, et studuerit confirmare. De eo vero quod tertio loco ad medium devocastis, scribere aliud nihil praesumpsi, nisi quia causa Rothadi a causis illorum, de quibus scripsistis, est pene in cunctis dissimilis. De eo quod tandem apostolica vestra benignitas indig
Abbreviated transcription (Latin):
git: qͣm oꝑatorium sit ep̃i. immosi¬
cut in paulo in se loq̃ntis xp̃i. qͣnto
bedienda sit ip̃ns ꝑceptio: etiam sine
ulla adiuratõns adiectione cognos¬
cit. Quod ⁊scientib inculcare. ⁊ nes¬
cientib intimare. sapientib ⁊ insi¬
pientib debitores debem̃ ep̃i. Quib̾
si dereliquo u̾ba iniquoꝵ p̾ualue¬
runt adu̾sum nos. sicut lactitant
ꝓferentes: non erit necesse de ꝓuin¬
cialib synodis. inquib hactenꝰ la¬
borauimꝰ: magnoptre laborare. qͥppe:
qũi erit ⁊ lex ⁊ spes dͥ quisꝙ. Qd̃ qui¬
dem ur̃a humilitati nr̃e scͥpsit sub¬
lumitas. pͥmor uos cõmotos ẽẽ ad
rothadi causam inqͥrendam: cura
qua pro uniũsis fr̃ib ur̃is constr¬
ingimini cum debita reu̾entia gͣ¬
tant̾ accepi: intelligetis quia in
numero fratrũ nos. qualescumq
metropolitani cõputari debemus.
dendum est. ut metropolitani a
subiectis ep̃is ñ irregularit̾ con¬

Expanded text:
git quam operatorium sit episcopi, imo sigit quam operatorium sit episcopi, imo sicut in Paulo in se loquentis Christi , quanto bedienda sit ipsius praeceptio, etiam sine ulla adjurationis adjectione, cognoscit. Quod et scientibus inculcare, et nescientibus intimare, sapientibus et insipientibus debitores debemus episcopi. Quibus si de reliquo verba iniquorum praevaluerint adversum nos, sicut jactitant proferentes, non erit necesse de provincialibus synodis, in quibus hactenus laboravimus, magnopere laborare: quippe quoniam erit et lex et spes sibi quisque. Quod quidem vestra humilitati nostrae scripsit sublimitas, primo vos commotos esse ad Rothadi causam inquirendam, cura, qua pro universis fratribus vestris constringimini, cum debita reverentia gratanter accepi: intelligens quia in numero fratrum nos qualescunque metropolitani computari debemus. densubjectis episcopis non irregulariter con
Abbreviated transcription (Latin):
has enum duas tm̃ ꝓuincias: belgi¬
caregio habet: hec semꝑ distinctõ
fuit: sicut mneccłiasticis monimẽ¬
tis inuenimus. ⁊ uetustissimã cõ¬
suetudinẽ semꝑ obtinuisse cõꝑim̃:
ut eisdem ep̃c non loci s dignitate
ordinis pͥor scd̾m sed̾m sacras regłaᷤ
haberetur: qui foret inqualibet is¬
taꝵ eccłiaꝵ metropoli antea ordina¬
tus. Michi uero necesse erit meta¬
liter gerere: ne tociens auctorita¬
tis ur̃e epłas: excomunicationes
intentantes: ⁊ obuirgatõnes quaᷤ
raro ⁊ magna necessitate fiendas. ĩ
de reliquo accipiam sicut estis tem¬
porib: peccatis meis merentib
freqͥnt᷑ acepi Quod si sc̃tatiur̃e
placũit: non uobis opus agere in pꝰ¬
modum erit. donec apłica ur̃a uissio:
me inobedientẽ in aliquo. contͣ regu¬
las sacras ꝑ contemptum qd̃ absit
inuenetit. Qui enim quare dñs in
euͣngłio centutionis fidem dicentis
dic u̾bo ⁊ sanabit᷑ puer meus intelli¬

Expanded text:
has enim duas tantum provincias Belgihas enim duas tantum provincias Belgica regio habet haec semper distinctio fuit, sicut in ecclesiasticis monumentis invenimus, et vetustissimam consuetudinem semper obtinuisse comperimus, ut isdem episcopus non loci, sed dignitate ordinis prior secundum sacras regulas haberetur, qui foret in qualibet istarum Ecclesiarum metropoli antea ordinatus. Mihi vero necesse erit, me taliter gerere, ne toties auctoritatis vestrae epistolas excommunicationes intentantes et objurgationes, quas raro et magna necessitate fiendas in aerentes de reliquo accipiam, sicut istis temporibus, peccatis meis merentibus frequenter accepi. Quod si sanctitati vestrae placuerit, non vobis opus agere in postmodum erit, donec apostolica vestra jussio me inobedientem in aliquo contra regulas sacras per contemptum, quod absit, invenerit. Qui enim quare Dominus in Evangelio centurionis fidem , dicentis: Dic verbo et sanabitur puer meus , intelli
Abbreviated transcription (Latin):
cuiq scd̃m oꝑa eius: testimoniũ
uddente illis conscientia. ⁊ int̾ se
inuicẽ cogita tõnum accusantiũ. aut
etiam defendentium: in die qua iui¬
dicabit occulta hominũ ⁊ ut leo
dicit. Si qd̃ ꝑ seruitutẽ nrãm uide¬
licet sac̃dotalem. bono ordine ⁊ gͣ¬
tulando impletur affectu: nõ am
munione sedis apsice qd̃ absit
quolibet modo extorrẽ me. ultimus
dies ꝙ michi incertꝰ est: ⁊ subito ue¬
nire potest iueniat. Erit enum qͣm¬
uis tardius qͣm necesse sit: qm̃ ego g̃¬
iuis peccator. graui carcere corporis
Diu inclusus teneor. Merito in mł
antiqua ꝯsuetudine collatũ ⁊ con¬
seruatum habebit᷑. Que numqͣm
excepto romano pontifice pͥmatẽ
habuit: nisi qͣm diu eiecto sine ullo
cͥmine abea suo pontifice. uolentia
tyranui milonis: tempore karli pͥn¬
cipis. pastore uacans: bonefacio apłi¬
ce sedis legato. aliꝙͣdiu sicut ⁊ eccłia.
tremrensis cõmissa fuit. int̾ quas re¬
mensem scilicet ⁊ treuirensẽ eccl̃iam.

Expanded text:
stimonium reddente illis conscientia , et inter se invicem cogitationum accusantium, aut etiam defendentium, in die qua judicabit occulta hominum. Et ut Leo dicit: Si quid per servitutem nostram, videlicet sacerdotalem, bono ordine et gratulando impletur affectu, non ambmunione sedis apostolicae quod absit quolibet modo extorrem me ultimus dies, qui mihi incertus est, et subito venire potest, inveniat. Erit enim, quamvis tardius quam necesse sit, quoniam ego gravis peccator, gravi carcere corporis diu inclusus teneor, merito in mulantiqua consuetudine collatum et conservatum habebitur: quae nunquam, excepto Romano pontifice, primatem habuit, nisi quandiu ejecto sine ullo crimine ab ea suo pontifice, violentia tyranni Milonis, tempore Karoli principis pastore vacans, Bonifacio apostolicae sedis legato, aliquandiu, sicut et Ecclesia Treverensis, commissa fuit. Inter quas, Remensem scilicet et Treverensem Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
moueam. qd̃ sũmooꝑe cau̾e desde¬
rio. siqui in ꝓuincia nr̃a: quoꝵ q̃¬
rela illo restituco aduos ualeat
uenire. demaiorib causis: decel̃e
q̃dam cõmiserint sicut de quibdã
reb freq̃ntius: qͣm in istis retdact¬
tib temporib. cõmittunt neado
damner silentio: eos cõmonere stude¬
M. Et si corrigete se uolu̾int: congau¬
Ei stãsapĩa quid inde melius iuder
decernere ꝓcurabit. Si autẽ ire
iolu̾nt: facient qd̃ s̾ utile iudica¬
uerint. ox utinam hinc a diuia
dampnatõne: sententia sc̃ĩ ambro¬
si liberet qua dicit. Si inqͥeno qͥs
ꝑptestatem non habet: quemscit re-¬
uim abicere. aut probare nõ ualet:
nmunis est. Sicq ut puto. quia ĩ
multis occupatus: ⁊ itineris longi¬
tudine: atq insoliditate obstrictus:
deom̃ib anteqͣm in solentiũ que¬
rla ad uos ꝑueniat. ad apłicam se¬
demreferre non ualeo: infirmitate
grauatius. Et grãs deo: tmino iã
uucinus: potero p̃cauere: ne aquo¬

Expanded text:
moveam, quod summopere cavere desidero. Si qui in provincia nostra, quorum querela illo restituto ad vos valeat pervenire. majoribus causis de caetero quaedam commiserint, sicut de quibusdam rebus frequentius in istis, quam retroactis temporibus committuntur, ne a Deo damner silentio, eos commonere studebo, et si corrigere se voluerint congauientia quid inde melius viderit decernere procurabit. Si autem ire noluerint, facient quod sibi utile judicaverint. Me utinam hinc a divina damnatione sententia sancti Ambrosii liberet, qua dicit: Si, inquiens, quis potestatem non habet quem scit reum abjicere, aut probare non valet, immunis est. Sicque, ut puto, quia in multis occupatus, et itineris longitudine atque insoliditate obstrictus, de omnibus, antequam insolentium querela ad vos perveniat, ad apostolicam sedem referre non valeo, infirmitate gravatus, et gratias Deo termino jam vicinus, potero praecavere ne a quo
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑: decretũ ur̃i moderaminis ne¬
quaq̃m pret̾iret. Sane inqͥt si ex cõ¬
sensu partium electi fr̾int uidices:
tiam a pautiore numero. qͣm ꝯstitu¬
tum est non liceat ꝓuocati. Qui mi¬
merꝰ ꝯstitutus. induodecimo siꝑiori
capitulo demonstratus.⁊ ꝯsensus ꝑ¬
tium expetitus. indiiudicatione no¬
thadi ꝯstat fuisse completꝰ. Quoꝵ
⁊ si uiditiũ ꝓquacumq causa forte
rationabiliore ⁊ adhuc nobis inco¬
nita: ur̃e sũme auctoritati qͣm mł¬
ta nob̾ occulta ñ transeunt placue¬
rit refragari: quia meũ est. meauo¬
bis obediendo cõmitere: ⁊ nõ udi¬
ineo agenda iusa fu̾it: inqua ũta
disponet auctoritas. qualit̾ isdem
uictorut solet. ⁊ uoti compos q̃ sunt
ep̃i dereliqͦ faciat: ñ recalcitrabo
ducens ꝓmagno: si aduitinis du̾¬
tis molestiis. quas abillo ⁊ ꝓ illo
passus sum. iam tandẽ aliqñ ualeã
respirare.⁊ nũqͣm mͥ cõtingat ult̾i¬
us: contra illius inqͥetudines imi¬

Expanded text:
sequitur, decretum vestri moderaminis nequaquam praeteriret: Sane, inquit , si ex consensu partium electi fuerint judices, etiam a pauciore numero quam constitutum est, non liceat provocari. Qui numerus constitutus in duodecimo superiori capitulo demonstratus, et consensus partium expetitus, in dijudicatione Rothadi constat fuisse completus. Quorum et si judicium pro quacunque causa forte rationabiliore, et adhuc nobis incognita, vestrae summae auctoritati, quam multa nobis occulta non transeunt, placuerit refragari, quia meum est mea vobis obediendo committere, et non judiin eo agenda visa fuerit in qua vestra disponet auctoritas, qualiter isdem victor, ut solet, et voti compos quae sunt episcopi de reliquo faciat, non recalcitrabo: ducens pro magno, si a diutinis et multis molestiis, quas ab illo et pro illo passus sum, jam tandem aliquando valeam respirare, et nunquam mihi contingat ulterius contra illius inquietudines inu
Abbreviated transcription (Latin):
sed sicut sacͣ docet auctoritas: ⁊ insy¬
nodis ꝓꝓuincialib. ruocandis et
faciendis.⁊ mordinatõnib ac diui¬
dicatõnib remensis eccłia. ⁊ archie¬
p̃c qd̃ in ea ꝯstitutus fu̾it. talem ha¬
beat auctoritatẽ: sicut sacri cancẽ.
⁊ huius sc̃e eccł̃ie ꝯstitutõnes docent.
Et nullus ꝑ ullum umqͣm tempꝰ tͥ
uł remensi eccl̃ie: de reb ad illã debi¬
te ꝑtinentib. diuisionẽ uł iuolen¬
tiam. sicut antea fc̃m fuit fac̾e pre¬
sumat. Nam siqd̃ non credimꝰ siqͥs
ille fu̾it. qđ̃ contra hanc nr̃am p̾cep¬
tionem temerario ausu uenire tẽp¬
tau̾it. nisi se cito ⁊ maxue pꝰ cõmõi¬
tionem correxerit:sciat se aet̾no di
iuditõ anathematis uinculo ẽẽ in¬
nodatum. Siquis u̾oapłica serua¬
uit p̃cepta ⁊ normam recte ⁊ orthy¬
doxe fidei fu̾it assecutus: benedi
ginam: intua eccł̃ia ꝓpetuis tempi¬
b. pro sui ꝯfirmatõne: ꝯseruanda

Expanded text:
sed sicut sacra docet auctoritas, et in sysed sicut sacra docet auctoritas, et in synodis comprovincialibus convocandis et faciendis, et in ordinationibus, ac dijudicationibus, Rhemensis ecclesia et archiepiscopus qui in ea constitutus fuerit talem habeat auctoritatem, sicut sacri canones et hujus sanctae ecclesiae constitutiones docent. Et nullus per ullum unquam tempus tibi, vel Rhemensi ecclesiae, de rebus ad illam debite pertinentibus divisionem tiam, sicut antea factum fuit, facere praesumat. Nam si, quod non credimus, quis ille fuerit, qui contra hanc nostram praeceptionem temerario ausu venire tentaverit, nisi se cito, et maxime post commonitionem correxerit, sciat se aeterno Dei judicio anathematis vinculo esse innodatum; si quis vero apostolica servaverit praecepta, et normam rectae et orthodoxae fidei fuerit assecutus, benedicginam, in tua ecclesia perpetuis temporibus pro sui confirmatione conservanda
Abbreviated transcription (Latin):
re diuidere: sed integra maneat sicut
auctoritas. Et te aut futuris tempo¬
rib remẽsem ep̃m ⁊ pͥmatẽ illius dio¬
cesis:non p̾sumat neq ualeat umꝙͣ
aliquis de episcopatu deicere. sine ca¬
nonico iudicio.⁊ neq ullo iuditio. si¬
ne ꝯsensu romanipontificis. si ad
hanc scãm sedem romanam q̃ caput
ẽẽ dinoscit᷑ orbis t̾re: appellau̾it ĩ ip̃o
iuditio. Sed in sola subiectione no¬
mani pontificis ꝑmanens: diocesĩ
⁊ parochiam nemensem. adiuuãte
ex ista sc̃a. sed ei auctoritate. scd̃m scõᷤ
canones:⁊huiꝰ sc̃e sedis p̃ceptõnes.
tͥ subiectos ita certes ⁊ studeas gub̃¬
nare: ut illã desiderabilẽ uocẽ dñi ñ¬
ca fiusti fidelis. supͣ multa te ꝯstituã.
intra ingaudiũ dñi tui. Et qd̾ ad
nr̃am noticiã ꝑduxisti: qͥa ad alios
ep̃os de ip̃a diocesi remensi. qͥdam acci¬
piebant ordinatõnes ⁊ hẽbant ĩ de¬
bita refugia: ⁊ hoc ꝑ om̃ia ꝓhibemꝰ.

Expanded text:
re dividere, sed integra maneat sicut re dividere, sed integra maneat sicut auctoritas. Et te aut futuris temporibus Rhemensem episcopum et primatem illius dioecesis non praesumat neque valeat unquam aliquis de episcopatu dejicere sine canonico judicio, et neque ullo judicio sine consensu Romani pontificis, si ad hanc sanctam sedem Romanam, quae caput esse dignoscitur orbis terrae, appellaverit in ipso judicio. Sed in sola subjectione Romani pontificis permanens, dioecesim et parochiam Rhemensem, adjuvante ex ista sancta sede auctoritate, secundum sanctos canones et hujus sanctae sedis praeceptiones, tibi subjectos ita certes et studeas gubernare, ut illam desiderabile vocem Dominsti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium domini tui . Et quod ad nostram notitiam perduxisti, quia ad alios episcopos de ipsa dioecesi Remensi quidam accipiebant ordinationes, et habebant indebita refugia, et hoc per omnia prohibemus,
Abbreviated transcription (Latin):
tera scdm sacros canones: ⁊ apłica
huius sanctesedis decretastatui
dio concedimꝰ: atq auctoritate bĩ
pet̾ pͥncipis apłoꝵ. cuidata est a
soluendiq potestas pecc̃a hominũ
incelo ⁊ int̾ra: ꝯfirmamꝰ atq soli¬
damus remensemeccl̃iam. sicut ⁊
antiquitꝰ fuit: metropolim ꝑmã¬
surã. ⁊ pͥmã suedio ceseos sedem ẽẽ.
Et te qͥin eadem sede cooꝑante deo
ordinatꝰ es: pͥmatem ip̃ius dioce¬
sis esse cũ om̃ib cuutatib. que
ab antiquo temꝑe remensi metͦ¬
poli eccl̃ie subiecte fuerũt atq eti¬
am ꝑpetius temporib tͥ ⁊ successo¬
rib tius sit ⁊firmatũ. Et hoc int̾¬
dicentes: ut nullus audeat iuxta
scõꝵ canonũ traditionẽ. ex alio e¬
piscopatu: ibidem translatare aut ꝯ¬
stituere ep̃m p̾ tuam de hoc scł̃o euoca¬
tionem: neq aliquis tuas parrochias
aut eccl̃ias ul ciuitates subtrahere. ne-¬
ꝙ diocesi remensẽ. ullo umqͣm tempo¬

Expanded text:
tera secundum sacros canones, et apostolica tera secundum sacros canones, et apostolica hujus sanctae sedis decreta statuimdio concedimus, atque auctoritate B. Petri principis apostolorum, cui data est a solvendique potestas peccata hominum in coelo et in terra, confirmamus atque solidamus. Rhemensem ecclesiam sicut et antiquitus fuit metropolim permansuram, et primam suae dioeceseos sedem esse, et te, qui in eadem sede cooperante Deo ordinatus es, primatem ipsius dioecesis esse, cum omnibus civitatibus quae ab antiquo tempore Rhemensi metropoli ecclesiae subjectae fuerunt, atque etiam perpetuis temporibus tibi et successoribus tuis sit confirmatum. Et hoc interdicentes ut nullus audeat, juxta sanctorum canonum traditionem, ex alio episcopatu ibidem translatare, aut constituere episcopum post tuam de hoc saeculo evocationem. Neque aliquis tuas parochias, aut ecclesias, vel civitates subtrahere, neque dioecesim Rhemensem ullo unquam tempo
Abbreviated transcription (Latin):
ritalis filii nr̃i ⁊ głiosi regis fran¬
coꝵ haroli p̃bente tͥ bonũ testimo¬
nũ de scĩtate ⁊ doctrina fulrado: a¬
mabilissimo abbate francie ar¬
chiprb̃ro. pallium scd̃m esuetu¬
dinẽ tibi tͣnsmisse: cũ pͥuilegio.
ut metropolis remensis eccłia
in suo statu maneret: bñ memo
tamꝰ. Et post aliq̃nta que de scõ
rigob̾to. ⁊ abel suꝑius iam pro¬
iissa sũt: tũ de reb eccł̃ie remẽ-¬
sis allatis loqueret᷑. Et tua inqͥt fr̾¬
nitas. iamex magna ꝑte. ip̃as res a¬
pud gloriosum filium nr̃m karolũ.
⁊ ante ad carlomannũ frẽmeuis impe¬
tratas habes. ⁊ ordinem exaliqua ꝑ
ctum habes. ꝓpt̾ea petistia nobis
tibi ⁊ eccłie tue fieri pͥuilegium: ex
⁊ qd̃ ad huc ꝑfectum non habes: ꝑ
ntãm auctoritatẽ possis. auxilian¬
te deo ⁊ beato petro apło: ad ꝑfecti¬
onem ꝑduc̾e. Pro quo ⁊ nos ardẽ¬
ti animo ⁊ diumouuuamine: a
płica fulti auctoritate. nõ solũ ue¬

Expanded text:
ritalis filii nostri et gloriosi regis Franritalis filii nostri et gloriosi regis Francorum Caroli, praebente tibi bonum testimonium de sanctitate et doctrina Fulrado amabilissimo abbate, Franciae archipresbytero, pallium secundum consuetudinem tibi transmisisse nos, cum privilegio, ut metropolis ecclesia Rhemensis in suo statu maneret, bene memot aliquanta, quae de sancto Rigoberto, et Abel superius jam praemissa sunt, cum de rebus ecclesiae Remensis ablatis loqueretur: « Et tua, inquit, fraternitas jam ex magna parte ipsas res apud gloriosum filium nostrum Karolum, et ante ad Carlomannum fratrem tratas habes, et ordinem ex aliqua pctum habes. Propterea petisti a nobis tibi et ecclesiae tuae fieri privilegium ex aet quod adhuc perfectum non habes, per nostram auctoritatem possis auxiliante Deo et beato Petro apostolo ad perfectionem perducere. Pro quo et nos ardenti animo, et divino juvaminepostolica fulti auctoritate, non solum ve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑus p̾missa sunt. ita sub infert
scẽ memorie bonefacius ar chief
francie archipbr. tempore aũces¬
soꝵ nt̃oꝵ zacharie ⁊ stepħi succes¬
soris illiꝰ: multum laborau̾nt ut
bone memorie p̃decessor ut̃ domnꝰ
dacharias: pallium archiep̃o remẽ¬
si abel nomine: ꝑ dep̃cationem supͣ¬
scͥpti bonefacii tnsmitteret. Qd̃ ab il¬
lo ꝯstitutus fuit. sedibi ꝑmanere¬
ꝑmanere ꝑmissus ñ fuit. sedma¬
gis ꝯtra d̃m eiectus est. ⁊ remẽsis
eccłia ꝑmulta tẽpora. ⁊ ꝑ multos
maxime autem de remensi metto¬
politana ciuitate De tilpino epõ.¬
Remissos inep̃atu sequie xoi¬
tur tilpuꝰ: exmonastĩo scĩdy¬
onisii assũptus. Cui magnus ka¬
rolus abadriano papa impetͣsse
pallium repperit᷑. sicut eiꝰdem pa¬
pe ad ip̃m directa pandit epła.
qd̃ ita incipit. Adrianꝰ ep̃c seruus
sseruoꝵ dei: reuentissimo ⁊ scĩssimo
confr̃i nr̃o tilpino eccl̃ie reniẽsis
archiep̃o. Quia ad petitõnem spi-¬

Expanded text:
us praemissa sunt, ita subinfert : « Sanctae memoriae Bonifacius archiepisFranciae archipresbyter, tempore antecessorum nostrorum Zachariae et Stephani successoris illius, multum laboraverunt, ut bonae memoriae praedecessor noster domnus Zacharias pallium archiepiscopo Rhemensi, Abel nomine, per deprecationem suprascripti Bonifacii transmitteret. Qui ab illo constitutus fuit, sed ibi permanere permissus non fuit, sed magis contra Deum ejectus est, et Rhemensis ecclesia per multa tempora et per multos maxime autem de Rhemensi metropolitana civitatePraemissos in episcopatu sequitur Tilpinus, ex monasterio sancti Dionysii assumptus, cui magnus Karolus ab Adriano papa impetrasse pallium reperitur, sicut ejusdem papae ad ipsum directa pandit epistola, quae ita incipit: « ADRIANUS episcopus, servus servorum Dei, reverendissimo et sanctissimo confratri nostro TILPINO Ecclesiae Remensis archiepiscopo. Quia ad petitionem spi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ abbatisse ꝑ singulos pagos agerẽt
qualem ꝯcordiam ⁊amiciciam adi¬
uicemtenerent. ⁊ut bonos ⁊ idone¬
os uice domnos ⁊ aduocatos habe¬
rent. ⁊undecumq necesse fuisset:
tamregias qͣm eccł̃iaꝵ deuusticias.
rũ hominũ inqͥrerent ⁊ ꝑficerent.
⁊ qd̃cumq emendandũ eẽt: emen¬
dare studerent. inqͣnt̃ melius po¬
tuissent. Et qd̃ emendare ꝑ se neqͥ¬
uissent: inp̾sentiam imꝑatoris ad¬
duci facerent. ⁊ de his om̃ib eidẽ
pͥncipi fidelit̾ renunciare studert
Nesidens igit᷑ p̃fatus uir illustrs
uulfarius: adiniunctas definien¬
da iudicia. cũ quibdam comitib
tur: tes quasdam remensi eccł̃ie.
sed ⁊ mancipia nõ nulla uł colonos
re impetrasse. ac legib ꝑ eccl̾ie ad¬
uocatos eundicasse reꝑit᷑. Nec nõ
etiam pꝰqͣm p̃sul ordinatꝰ est: pła
inuenit᷑ eccl̃ie ꝯquisisse. ⁊ res ⁊ co¬
lonos. tam apud regiam maiesta

Expanded text:
 abbatissae per singulos pagos agerent, qualem concordiam et amicitiam ad invicem tenerent, et ut bonos et idoneos vicedomnos et advocatos haberent, et undecunque necesse fuisset, tam regias, quam ecclesiarum Dei justitias, rum hominum inquirerent, et perficerent, et quodcunque emendandum esset emendare studerent, in quantum melius potuissent, et quod emendare per se nequivissent, in praesentiam imperatoris adduci facerent, et de his omnibus eidem principi fideliter renuntiare studerent. Residens igitur praefatus vir illustris Vulfarius ad injuncta sibi definienda judicia, cum quibusdam comitibutur, res quasdam Remensi ecclesiae, sed et mancipia nonnulla, vel colonos reimpetrasse, ac legibus per ecclesiae advocatos evindicasse reperitur. Necnon etiam postquam praesul ordinatus est, plura invenitur ecclesiae conquisisse, et res et colonos, tam apud regiam majesta
Abbreviated transcription (Latin):
i̾si sunt ꝯmunione pͥuari. his ita
t̾minatis. decreto iudicũ atq ꝯsẽ¬
su pͥncipis hincinarꝰ archiep̃e: pri¬
matꝰ sui locũ recepit. Tunde prbro
quodam ⁊ albe at uilarensis ceno¬
bii noĩe. baldumo. qui ab ebone
diaconus iisus fũat ordinatus:
gens itaq lupꝰ ep̃c: porrexit uolu¬
men in quo ꝯtinebat᷑. quomͦ isus
est regiis litt̾is karoli regis. ut qr
metropolis remoꝵ ecclia pastorre ca-¬
rebat: in ꝯfectõne chrifmatis. a¬
liisꝙ negociis eccłiasticis: ꝓ sui pꝰ¬
sibilitate ꝯsulere ꝓcuraret. Quo¬
circa cum epla regia ut ip̃m. hal̃¬
duinum prb̃m ordinaret. atꝙ malt¬
uilari monastĩo abbemsacraret.
achidiaconꝰ rem̃sis eccłie: cũ aliis
cõmuinistris tam canonicis qͣm mo¬
nachis illi obtulerit: ꝙ̃ꝙ aduotũ

Expanded text:
si sunt communione privari. His ita terminatis, decreto judicum, atque consensu principis, Hincmarus archiepiscopus primatus sui locum recepit. Tum de presbytero quodam et abbate Altivillaris coenobii, nomine Halduino, ab Ebone diaconus visus fuerat ordinatus, gens itaque Lupus episcopus, porrexit volumen, in quo continebatur, quomodo jussus est regiis litteris Karoli regis ut quia metropolis Remorum ecclesia pastore carebat, in confectione chrismatis, aliisque negotiis ecclesiasticis pro sui possibilitate consulere procuraret. Quocirca cum epistola regia ut ipsum Halduinum presbyterum ordinaret, atque in Altivillari monasterio abbatem sacraret, archidiaconus Remensis Ecclesiae, cum aliis comministris tam canonicis quam monachis, illi obtulerit; qu
Abbreviated transcription (Latin):
tum potuisset offerre. Moraba¬
tur aut̃ tunc apud gerniacam cor¬
tem. Quamuillam eidem obla¬
tam. ubi gratã haberi bõ pontifi¬
ci comꝑit: offert ei. ut qͣntũ uel¬
let ingiro acciꝑet: uel qͣntum cir¬
cumiret:dum ille meridie quies¬
ceret Peatus itaq rigob̾tus. ex¬
emplum beatissimi Remigii secu¬
tus.ꝑfines qui manifessime pa¬
rent ꝑgens: passim itineris sui
lunitem poni p̃cepit. ut litemdis¬
cerneret aruis. Cui reg̾sso surgẽs
pippinus a sompno:largitus est
omnẽ quẽ circuitu suo ꝯcluserat
locum. adindicium uero memo¬
rabile suꝑhoc itineris su uernã¬
tior omni temp̃r: quamincet̾is cir

Expanded text:
tum potuisset offerre. Morabatum potuisset offerre. Morabatur autem tunc apud Gerniacam cortem, quam villam eidem oblatam, ubi gratam haberi beato pontifici comperit, offert ei, ut quantum vellet in gyro acciperet, vel quantum circumiret, dum ille meridie quiesceret. Beatus itaque Rigobertus, exemplum beatissimi Remigii secutus, per fines qui manifestissime patent, pergens, passim itineris sui limitem poni praecepit, ut litem discerneret arvis. Cui regresso surgens Pippinus a somno, largitus est omnem quem circuitu suo concluserat locum. Ad indicium vero memorabile super hoc itineris sui vernantior omni tempore, quam in caeteris cir
Abbreviated transcription (Latin):
gredi: ut mansiones intrando fa¬
ceret. aut q̃libet iuditia ul xema
ibidem exigere ullatenus p̃sume¬
iet. Sed quodcũq ap̃decessorib
sius regib ecclie remensi ul basili¬
ce scĩremigii fuerat ꝯcessum: cunc¬
tis dieb ea dem eccl̃ia ualeret. habe-¬
re ꝯseruatum. Set ⁊ a filio ip̃sius
suꝑ huiꝰcemodi auctoritatis corro¬
boratione: ⁊ acertis sui temporis
regib immnunitatis ac teloneoꝵ
remissionis p̾cepta: eccł̃ie sue ob¬
tinuit obtinere. Item teuderici re¬
gis specialit̾:pro uilla calmiciaco.
qͣmgrimaldus uir illustris eccłe
remensi ꝯtuletat. Quaꝵ adhuc
regalium monim̃ta p̃ceptionum.
in archuo sce huuis remẽsis con¬
seruantur eccłie
ic uen̾abilis p̃sul: pippinũ
maiorem domꝰ regie traditur a¬
micissimũ habuisse: cuieulogiaᷤᷤ
pro benedictione crebro solebat
mittere. At quem collociturus dũ
uenisset aliq̃ndo: cepit idem pͥncep̾
requirere quid huic scõ pat̾ gra¬

Expanded text:
gredi, ut mansiones intrando fagredi, ut mansiones intrando faceret, aut quaelibet judicia, vel xenia ibidem exigere ullatenus praesumeret; sed quodcunque a praedecessoribus suis regibus ecclesiae Remensi vel basilicae sancti Remigii fuerat concessum, cunctis diebus eadem ecclesia valeret habere conservatum. Sed et a filio ipsius super hujusce auctoritatis corroboratione, et a caeteris sui temporis regibus, immunitatis, ac teloneorum remissionis praecepta ecclesiae suae studuit obtinere. Item, Theoderici regis specialiter pro villa Calmiciaco, quam Grimoaldus vir illustris ecclesiae Remensi contulerat. Quarum adhuc regalium monimenta praeceptionum in archivo sanctae hujus Remensis conservantur ecclesiae. Hic venerabilis praesul Pippinum majorem domus regiae traditur amicissimum habuisse; cui eulogias pro benedictione crebro solebat mittere. Ad quem collocuturus, dum venisset aliquando, coepit idem princeps requirere, quid huic sancto Patri gra
Abbreviated transcription (Latin):
dedisse. Quasdam quoq res tͣnsli¬
gerim. non modico auridato pon¬
de re reꝑitur emisse. Quedam qͦ
cum aliquib ꝑsons inuenit᷑ com¬
mutasse: ꝓpartiũ scil oportunita
suggerens eidem regi: qualit̾ ip̃a
eccł̃ia. sub p̃cedentib francoꝵ regi¬
b atempore domni remigii. ⁊ lodo¬
uei regis quẽ ip̃e baptitauit. ab
om̃i functõnum publicaꝵ uigo.
librima semꝑ extitetit. Qui p̃fa¬
tus rex hoc benefitium cõfirmare
uel innouare disponens:cũ ꝯsilio
ꝓcerum suoꝵ statuit. ad p̃decessoꝵ
formam regum p̃cipiens: ut om¬
nis ip̃ius scẽ dei eccłie res tam in
campania ⁊ infra urbem. uł sub¬
urbanus:quam in austrasia.seu
neustria. uel mburgundia. seu
partib massilie. in rodinico etiã.
gaualitano. Aruernico. turonico.¬
seu pictauico. limouicino. uł u¬
bic̃q infra regna eius: ip̃a subĩ¬
tegra ĩmunitate om̃i tempore pos¬
sent manere. Sic qͦ ut null uidex
publicus inip̃as t̾ras auderet ĩ¬

Expanded text:
dedisse. Quasdam quoque res trans Ligerim non modico auri dato pondere reperitur emisse. Quaedam quoque cum aliquibus personis invenitur commutasse, pro partium scilicet opportunitatsuggerens eidem regi, qualiter ipsa ecclesia sub praecedentibus Francorum regibus, a tempore domni Remigii et Clodovei regis, quem ipse baptizavit, ab omni functionum publicarum jugo liberrima semper exstiterit. Qui praefatus rex hoc beneficium confirmare vel innovare disponens, cum consilio procerum suorum statuit, ad praedecessorum formam regum, praecipiens ut omnes ipsius sanctae Dei ecclesiae res, tam in Campania, et infra urbem, vel suburbanis, quam in Austrasia, seu Neustria, vel Burgundia, seu partibus Massiliae, in Rodonico etiam, Gavalitano, Arvernico, Turonico, Pictavico, Lemovicino, vel ubicunque infra regna ejus ipsa tegra immunitate omni tempore possent manere. Sic quoque ut nullus judex publicus in ipsas terras auderet in
Abbreviated transcription (Latin):
Descriptis eoꝵ. colonis seruitis¬
q rite disposuit. Res etiam quos
episcopium auxit: quasdam da¬
to p̃tio cõparauit. ut uillã no¬
mine catobram inpagotar do¬
minse: agomnoaldo: pro qua de¬
la cuinomẽ turba: mansos diu¬
aquadã ⁊sobrina sua nomine
gilsinda: portionem de uilla braca¬

Expanded text:
descriptis earum coloniis, servitiisdescriptis earum coloniis, servitiisque, rite disposuit. Res etiam quibus episcopium auxit quasdam dato pretio comparavit, ut villam, nomine Cartobram, in pago Tardonensi, a Gomnoaldo, pro qua dela, cui nomen Turba, mansos dua quadam consobrina sua, nomine Gilsinda, portionem de
Abbreviated transcription (Latin):
domno reolo: b̃s rigob̾tus suc¬
cessit inep̃atu eius ut tradit᷑ ⁊ iã
carne ꝓpinqꝰ: inregione ribuari
quidẽ. ex eodem pago nõie cõstan¬
tino.matre uero:exporcensi orum¬
da t̾ritorio. Hir piis morib instruc¬
tus: et uirtutum insignib adornatꝰ.
Qui non nulla iepiscopio collap¬
sa reꝑiens reparauit. sed ⁊canoni:¬
cam clicis religionem restituit: ac
sufficientia uctualia ꝯstituit. et
p̃dia quedam illis ꝯtulit: nec nõ
erariũ ꝯmune usib eoꝵ instituĩ
Ad qd̃ has uillas delegauit. Ger
quoq scĩ hylarii csi suburbio ad
eam ꝑtinenti. scilicet ut in ãnui
transitus sui die: sufficiens eis
inde refectio pararet᷑. que suꝑ es¬
sent: ip̃is ꝯmunit̾ diuidenda cede¬
rent. Famulos quoq ⁊ eoꝵ colom¬
as ad necessaria canonicoꝵ serui¬
cia deputauit:⁊ eodem xp̃i pau¬
ꝑes. reꝵ suaꝵ heredes fieri desti¬
nauit. Haꝵ uõ sũma reꝵ: in .xl
uł ampliꝰ mansos colligit᷑. non¬
nullas etiam episcopii uillas:

Expanded text:
domno Reolo beatus Rigobertus successit in episcopatu, ejus, ut traditur, etiam carne propinquus in regione Ribuarioquidem ex eodem pago, nomine Constantino, matre vero ex Porcensi oriunda territorio; vir piis moribus instructus, et virtutum insignibus adornatus. Qui nonnulla in episcopio collapsa reperiens, reparavit. Sed canonicam clericis religionem restituit ac sufficientia victualia constituit, et praedia quaedam illis contulit, necnon aerarium commune usibus eorum instituit. Ad quod has villas delegavit; Gernquoque S. Hilarii, cum suburbio ad eam pertinente, scilicet ut in annua transitus sui die sufficiens eis inde refectio pararetur; quae superessent, ipsis communiter dividenda cederent. Famulos quoque, et eorum colonias ad necessaria canonicorum servitia deputavit, et eosdem Christi pauperes rerum suarum haeredes fieri destinavit. Harum vero summa rerum in 40 vel amplius mansos colligitur. Nonnullas etiam episcopii villas,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uiiii. capitula pro quib descoito¬
rum pultib. confr̃s nr̃i sine culpe
nr̃a inhac dum taxat causa. nospa¬
cere decreuerit. ⁊ qͥd̃ de eisdem capl̃is
mẽ insigne ad eundẽ regẽ contͣ p̾fa¬
tũ gothescalcum ⁊ cet̾os p̃destinati¬
anos deqͦ hmmͦi ad ip̃m scribit epła¬

Expanded text:
ecem et sex capitula pro quibus de Scotoecem et sex capitula pro quibus de Scotorum pultibus confratres nostri, sine culpa nostra, in hac duntaxat causa nos pascere decreverunt, et quid de eisdem capmen insigne ad eumdem regem, contra praefatum Gothescalcum et caeteros praedestinatos, de quo hujusmodi ad ipsum scribit ep
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eoꝵ scͥpta que legit qͣm sint lau¬
Danda ⁊ recipienda intelligit. deni¬
q sit alium ut diximꝰ sententiis
concordari. capitula que excerpsi-¬
mꝰ demonstrare ñ potuerimꝰ. parati
sumꝰ doctõrib ⁊ catholicis aurem
a cõmodare sensum subdere ⁊sine
ꝯtentõne nos doctne illoꝵ subicere.
⁊ quia libellum descͥmo bone memorie
frĩs nr̃i lotharii sine nomine auctoris
suscepimꝰ. in qͦ singillatim ꝑ loca singu¬
la capitula a nob̃. excerpta sũt posi¬
ta. ⁊ assensu illius. quiscumq ille fu-¬
erit. rep̾hensa sunt ⁊ dãpnata. Cum
decatholicoꝵ patrũ dictis. nr̃a capita
si pot̾imus confirmare. curabimꝰ. ip̃i
dñs dederit confutare studebimus.
te ⁊elatere impegerit. qd̃ ingoche sal¬
cis scͥptis inuenimꝰ pꝰquã quatuora
pitula sepe memorata excerpsimus.
⁊ qd inde sentiamꝰ dño inspirante di¬
cemus. ⁊ sic tandem subiciemꝰ illa x¬

Expanded text:
et eorum scripta qui legit, quam sint lauet eorum scripta qui legit, quam sint laudanda et recipienda intelligit. Denique si talium, ut diximus, sententiis concordari capitula quae excerpsimus demonstrare non potuerimus, parati sumus doctioribus et catholicis aurem accommodare, sensum subdere, et sine contentione nos doctrinae illorum subjicere. Et quia libellum de scrinio bonae memoriae fratris vestri Lotharii sine nomine auctoris suscepimus, in quo singillatim per loca singula capitula a nobis excerpta sunt posita, et assensu illius, quiscunque ille fuerit, reprehensa sunt et damnata, cum de catholicorum Patrum dictis nostra capitula si poterimus confirmare curabimus, ipsius ntum Dominus dederit, confutare studebimus. te et e latere impegerunt, quod in Gothescalci scriptis invenimus postquam capitula quatuor saepe memorata excerpsimus, et quid inde sentiamus, Domino inspirante, dicemus. Et sic tandem subjiciemus illa d