comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsectus nondũ erat. Memuustis fr̃s mei euangłicȩ
illiꝰ leccionis: ubi duç sorores dñm suscepunt mar¬
cha &e maria. Certe recolitis mnarcha. in multo
ministerio conuersabat᷑ : & occupata erat circa
curã. Domi quipͥpe dũm hospicio receꝑas. &
discipos euis satagebat ouu cura religiosissima:
ne sc̃i apud eã ullã paterent᷑ niuriã. Cum qͦ
ẽẽt occupata circa multũ ministeruĩ: mariã
soror eiuis sedebat ad pedes dĩi. & uerbũ eł au¬
diebat. Illa in labore sto macha bunda. qđ illã
uideret sedentẽ. & de suis laborib nichil curau¬
tem: interpellauit dñm. Placet in quit tͥ dñe.
quod soror mea reliquit nie. & ecce tantũ in
ininisterio laboro: Et dñs. Martha martha
circa multũ es occupata: porre unũ.ẽ. necessa¬
riũ. Maria meliorẽ partẽ elegit: quȩ non au¬
feret᷑ ab ea. Tũ bonã : sed ista meliorẽ. Tũbona
bonũ. ẽ. enĩ conuersari in obsequio sc̃orũ.. sed
ista meliora Deniq quod tu elegisti: transit.

Expanded text:
. Meministis, fratres mei, evangelicae illius lectionis, ubi duae sorores Dominum susceperunt, Martha et Maria. Certe recolitis: Martha in multo ministerio conversabatur et occupata erat circa curam domus; quippe Dominum hospitio receperat et discipulos ejus. Satagebat omni cura religiosissima, ne sancti apud eam ullam paterentur injuriam. Cum ergo esset occupata circa multum ministerium, Maria soror ejus sedebat ad pedes Domini, et verbum ejus audiebat. Illa in labore stomachabunda, quod illam videret sedentem, et de suis laboribus nihil curantem, interpellavit Dominum: Placet, inquit, tibi, Domine, quod soror mea deseruit me, et ecce tantum in ministerio laboro? Et Dominus: Martha, Martha, circa multum es occupata. Porro unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea . Tu bonam, sed ista meliorem. Tu bonam bonum est enim conversari in obsequio sanctorum, sed ista meliorem. Denique quod tu elegisti, transit.
Abbreviated transcription (Latin):
p destinatione. uocatioue. ustifications. glori¬
ficatione. An his gͦ quatuoa. reb considerare
debemus. quid iam habeaniͦ. & quid iam ex¬
pecteius. In his enĩ quȩ iam habenius: laude¬
mus dm̃ largitorẽ. In his quȩ muindũ habenius
teneamus debitorẽ. Debitor. enĩ faccus . ẽ. non
aliquid a nobis accipiendo : sed quod ei placu¬
it ꝓmittendo. Alit enĩ dicimus homini. de
ditͥ ate ꝓceslit benesicĩ. sed inutuatũ non
donatũ. Quando aut̃ dicis debes mͥ quia
ꝓmisisti mͥ: tu uichil dedisti. & taniꝰ exigis.
D onitas enĩ eiꝰ qui ꝓinisit dabit: ne ui malici¬
am fides conũtatur. Qui aut̃ fallit: malus . s̃.
Dõ ꝙͦ quid dicimus: Readde mͥ quia deditͥ
Quid dednuꝰ dõ. quando totũ quod sumꝰ. &
quod boni habemus. ab illo habemus. Ni¬
chil gͦ ei dedimus. Non .c̃. quẽ ad modũ ista
uoce exiganins debitaorẽ dm̃: maxins dicente
nobis apło. Quis enĩ cognouit sensũ dñi. aus
quis consiliarius eius fu̾it. Aut quis prior

Expanded text:
lorificatione; in his ergo quatuor rebus considerare debemus quid jam habeamus, et quid adhuc exspectemus. In his enim quae jam habemus, laudemus Deum largitorem: in his quae nondum habemus, teneamus debitorem. Debitor enim factus est, non aliquid a nobis accipiendo, sed quod ei placuit promittendo. Aliter enim dicimus htibi, a te processit beneficium, sed mutuatum, non donatum; quando autem dicis, debes mihi, quia promisisti mihi, tu nihil dedisti, et tamen exigis. Bonitas enim ejus qui promisit dabit, ne in malitiam fides convertatur. Qui autem fallit, malus est. Deo autem nunquid dicimus, redde mihi, quia dedi tibi? Quid dedimus Deo, quando totum quod sumus, et quod habemus boni, ab illo habemus? Nihil ergo ei dedimus. Non est quemadmodum ista voce exigamus debitorem Deum, maxime dicente nobis Apostolo, Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit? aut quis prior
Abbreviated transcription (Latin):
erat. quia suã iusticiã constituebat: non iusticiã
dĩ querebat. Uidete. eiuĩ quia uids ꝑsequebat᷑.
eccłam. Quid gͦ dicimus ait alio loco ipse apłs.
quia gentes quȩ non seccabant᷑ iusticiã. appre¬
henderunt iusticiã  Sed quã : Iusticiã quȩ
ex fide. est. Gentes aut̃ quę non soctabantur
iusticia quȩ in legẽ .ẽ. quasi ꝓpriã suã quę
sit. de timore. penp. non de amors iusticis.
Quia non sectabant᷑ iusticiã app̃henderunt iusti¬
ciam. Iusticiã aut̃: quȩ ex fide est. Isrł aut̃e
non ꝑuenit. Quare. Quia non ex side. Quid
est quia non exside. Non sꝑauit. in dñi. nou
illẽ petiuit adõ: non credidit. in eũ qui iusti¬
ficat impuĩ. Non fuit. similis publicano oculos

Expanded text:
 constituebat, non justitiam Dei quaerebat. Videte enim, quia inde persequebatur Ecclesiam. Quid ergo dicemus? ait alio loco ipse Apostolus: Quia gentes quae non sectabantur justitiam, apprehenderunt justitiam. Sed quam? Justitiam autem quae ex fide est. Gentes autem quae non sectabantur justitiam, quae ex lege est, quasi propriam suam, quae fit de timore poenae, non de amore justitiae; quia non sectabantur justitiam, apprehenderunt justitiam; justitiam autem quae ex fide est. Israel autem, non pervenit. Quare? Quia non ex fide.e? Non speravit in Deum, non illam petivit a Deo, non credidit in eum qui justificat impium : non fuit similis Publicano oculos
Abbreviated transcription (Latin):
dicis: Ego ie non arbitror. comprehendisse. No¬
lite inquit. in ine falli: plus me ipse noui quã uos.
Si nescio quid mͥ desit : nescio quid ad sit. Ego me
ipsũ non arbitror. apprehendisse. Unũ aut̃ hoc me¬
non arbitror. app̾hendisse: multa habea & unũ
nundũ app̃hendi. Unã pecii a dño hanc requirã.
Quid pecim. Quid requiris : It in habitẽ in donio

Expanded text:
dicis? Ego me non arbitror apprehendisse. Nolite, inquit, in me falli: plus me ipse novi quam vos. Si nescio quid mihi desit; nescio quid adsit. Ego me ipsum non arbitror apprehendisse. Unum autem: hoc non me arbitror apprehendisse. Multa habeo, et unum nondum apprehendi. Unam petii a Domino, hanc requiram. Quid petisti, aut quid requiris? Ut inha
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib iustisicationib dñi rachariã & elisabeh.
In omib inquit scriptura iustificationib domini
ambulasse sine querela. Ecce homo erat & pau¬
lus nr̃. Quando saulus erat: in lege sine querc¬
la ambulabas. Et quod in eo fuit sine querela
hoc de illo faciebat magnã querelã. Quid gͦ
putamus fr̃s. ẽẽ. sine querela. scđ̾m iusticiã quȩ
in lege est. Malum est: Si malũ.ẽ. scdm iusticiã
quȩ in lege.ẽ. c̾̾. sine querela: gͦ aliquid mali
Si lex sc̃a ae mandatũ sc̃m & ustũ &e bonũ. scđm
iusticiã quȩ .ẽ. ex lege sc̃a conuersari sine que

Expanded text:
cationibus Domini Zachariam et Elizabeth. In omnibus, inquit Scriptura, justificationibus Domini ambulantes sine querela . Ecce hoc erat et Paulus noster, quando Saulus erat. In lege sine querela ambulabat: et quod in eo fuit sine querela, hoc de illo faciebat magnam querelam. Quid ergo putamus, fratres, esse sine querela secundum justitiam, quae in lege est, malum est? Si malum est, secundum justitiam quae in lege est, esse sine querela; ergo aliquid mali Si lex sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum; secundum justitiam quae est ex lege sancta, conversari sine que
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ quia homo es. s etiã quia iustus es.
nem te iecit ds̃. & iustũ ture facis: meliꝰ aliquid
facis quã fecit dĩ. Sed sine te fecit te. ds. Non eiuĩ
ad hibiusti aliquẽ consensũ : ut faceret te ds̃.
Q uomͦ consentiebas qui non eras : Qui gͦ fecit tẽ
sine te : non te ustificat sine te. Ergo fecit
uescientẽ : iustificat uolente᷑. Tanĩ ipse iustisi¬
cat ne sit iusticia tua. ne redeas ad dampna.

Expanded text:
non solum quia homo es, sed etiam quia justus es. non solum quia homo es, sed etiam quia justus es. nem te fecit Deus, et justum tu te facis; melius aliquid facis quam fecit Deus. Sed sine te fecit te Deus. Non enim adhibuisti aliquem consensum, ut te faceret Deus. Quomodo consentiebas qui non eras? Qui ergo fecit te sine te, non te justificat sine te. Ergo fecit nescientem, justificat volentem. Tamen ipse justificat, ne sit justitia tua, ne redeas
Abbreviated transcription (Latin):
Nos sumus circũcisio. Unde circũcisio: Apetra.
Qua petra: : xp̃o. Quomͦ  Octauo die. Quo mͦ
resurrexit. Dominico die. Hanc gͦ fr̃s mei iusti¬
amꝰ in quantũ miores sumꝰ. Et ꝑficiamꝰ cum
illuc uenerimꝰ ubi dr̃. Ubi . ẽ. mors uictoria tua
Ubi . ẽ. mors aculeus tuus : Sed totũ ex dõ. Non
tanĩ quasi dormientes. nou quasi ut non conemͣ.
non quasi ut non uelimus: sine uoluntate
tua non erit in te iusticia dĩ. Yoluntas quidẽ
non.ẽ. nͥ tua. Iusticia non . ẽ: uisi dĩ. Esse potest
iusticia dĩ sine uoliuitate. tua : seil ute.ẽs̃. non
potest pret̃ uoluutatẽ tuã. Demonstratũ est
quid agers debeas. Iussit lex non facief illud
facias. roga ut facias : si cognoscis uirtutẽ resur¬
rectionis xp̃i. Traditus. ẽ. enĩ ꝓpt̃ delicta nr̃a
&e resurrexit. ꝓpt̾ iustificatio nẽ nr̃am. Ut
iustificet nos: ut iustos faciat. nos. Eris opus dĩ

Expanded text:
Nos sumus circumcisio. Unde circumcisio? A petra. Nos sumus circumcisio. Unde circumcisio? A petra. Qua petra? Christo. Quomodo? Octavo die. Quomodo ressurrexit Dominus dominico die. CAPUT XI. 13. Justiminores sumus, et perficiamus cum illuc venerimus, ubi dicetur: Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Sed totum ex Deo: non tamen quasi dormientes, non quasi ut non conemur, non quasi ut non velimus. Sine voluntate tua non erit in te justitia Dei. Voluntas quidem non est nisi tua, justitia non est nisi Dei. Esse potest justitia Dei sine voluntate tua, sed in te esse non potest praeter voluntatem tuam. Demonstratum est quid agere debeas: jussit lex, Non facias illud, facias: roga ut facias, si cognoscis virtutem resurrectionis Christi. Traditus est enim propter delicta nostra, et resurrexit propter jusjustificet nos, ut justos faciat nos. Eris opus Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ex dõ. iusticia nfide : ad cognoscendũ eum.
& uirtutẽ resurrectionis eiꝰ. Aliquid magnũ
ẽ. agnoscere iuirtutt᷑ resurrectonis xp̃i. s oc
putatis. e̾ẽ. magnuĩ quia carne̾ suã resuscita¬
uit: ipsã dix̃ uirtutẽ resurreccionis enis.
Nonne erit eciã niã in sinẽ sclauĩ resurrectio
N onne &e nr̃m corpus corruptibils hoc induct᷑
incorruptionẽ. & mortale. hoc induct̾: umor.¬
calitatem. Nonue quomͦ ipse resurrexit a
mortuis. & iã non morit᷑. & mors ei ultra nou
dominabit᷑. sic &e nos mirabiliꝰ ut ita dicauiꝰ
Nam illiꝰ caro non uidit corruptionẽ: nr̃a de
tinere reparat᷑. Magnũ .c̾. qͥuia quids̃ p̃ces¬
sit in exemplo: & dedit nobis quid sꝑaremus.
Sed non hoc . c̃. solũ. Ille qui de iusticia loquebat᷑
non sua sed illa quȩ ex dõ est : & ibi nominauit
uirtutẽ resurrectionis xp̃i. Agnosce ibi iustifica¬
tionẽ tuã. Ex illiꝰ enĩ resurrectione iuftificam̃:
tanquã a petra cirtũ adamͣ. Proptea inde cȩpit.

Expanded text:
um eum, et virtutem resurrectionis ejus. Aliquid magnum est, agnoscere virtutem resurrectionis Christi. Hoc putatis esse magnum, quia carnem suam resuscitavit? Ipsam dixit virtutem resurrectionis ejus? Nonne erit etiam nostra in fine saeculi resurrectio? Nonne et nostrum corruptibile hoc induet incorruptionem, et mortale hoc induet immortalitatem? Nnon dominabitur .; sic et nos, mirabilius, ut ita dicam? Nam illius caro non vidit corruptionem, nostra de cinere reparatur. Magnum est quidem, quia praecessit in exemplo, et dedit nobis quid speraremus: sed non hoc est solum illi qui de justitia loquebatur non sua, sed illa quae ex Deo est, et ibi nominavit virtutem resurrectionis Christi: agnosce ibi justificationem tuam. Ex illius enim resurrectione justificamur, tanquam a petra circumcidamur. Propterea inde coepit,
Abbreviated transcription (Latin):
Dampna sua dicit : &e int̾ dampna sua cõputat.
quod iniusticia quȩ .ẽ. in lege fuerit sine que
do iniquit laudes meas: comparo emiuentiȩ dũ
nr̃i iħu. xp̃i. Illud sitio: hoc contempno. Parum
est. hoc ꝓpt̃̾ quẽ arbitror. inquit om̃ia non solũ
decrinienta. ẽẽ. uerũ & stercora existinaui esse:
scđm iusticiã quȩ in lege c̃. uersabaris sius que¬
rela &e hoc in decruñtas tius. in dãpnis in sterco¬
rib computas.. ut. xp̃m lucrifacias. Eigo iusticia
illa axp̃o ꝓhibebat: obsecro te expone hoc pau¬
lulũ. Dõ potus dicamus ut illumines &e nos
a quo ce ipse illununatus . ẽ. qui epłam ipsam
scripsit nobis.⁊ non atram̃to sed spũ dĩ uiui.

Expanded text:
Damna sua dicit, et inter damna sua computat, quod in justitia, quae est in lege, fuerit sine querdo, inquit, laudes meas, comparo eminentiae Domini nostri Jesu Christi. Illud sitio, hoc contemno. Parum est hoc: Propter quem arbitror, inquit, omnia non solum detrimenta esse, verum et stercora existimavi esse, secundum justitiam, quae in lege est, versabaris sine querela, et hoc in detrimentis tuis, in damnis, in stercoribus computas, ut Christum lucrifacias, ergo justitia illa a Christo prohibebat? Obsecro te, expone hoc paululum. Deo potius dicamus, ut illuminet et nos, a quo ipse illuminatus est, qui Epistolam istam scripsit nobis, non atramento, sed Spiritu Dei vivi.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic eũ describit scriptura: quod suꝑ enunens eẽt¬
de om̃ib quando electus .ẽ. ut ungeret᷑ in regẽ.
Nomn fuit sic paulus. Sed factus .s̃. paulus. Paulus
enĩ paruus. Idõ paulus modicus. Ergo seđ̾m
eniulationẽ inquit ꝑsequens eccłam. Hinc in¬
celligant homines qualis apud iudeos fuerim.

Expanded text:
Sic eum describit Scriptura, quod supereminens essSic eum describit Scriptura, quod supereminens esset omnibus, quando electus est ut ungeretur in regem . Non fuit sic Paulus, sed factus Paulus. Paulus enim parvus, ideo Paulus modicus. Ergo, secundum aemulationem, inquit, persequens Ecclesiam. Hinc intelligant homines, qualis apud Judaeos fuerim,
Abbreviated transcription (Latin):
gatus. Euer̃ aut̃ ilraclite id .G̃. ex geuere isrł.
etiã illi qui separati suerunt a templo. Reman¬
sit aut̃ ad templũ tribus uida: & trib benianun.
Tribus leui in sacerdotib tribus iuda regia & trib¬
plũ dĩ  quando facta . ẽ. illa separatio in seruo
salomonis. Non gͦ leuit᷑ accipiatis quod ait : trib
benianun inherens uidȩ. non recedens a templo.
hebreus ex hebreis : scđ̾m legẽ phariseus. Scd̾m
ȩnuilationẽ : ꝑ sequens eccłam. Int̃ merita sua
cõ memorat. quod fuerit ꝑsecutor: scđm ȩmu¬
lationẽ inquit. Quã ȩmulationẽ. Non eram
inquit piger iudeus. Quicquid erat quod legi
meȩ adu̾sariũ uidet᷑ : inpatient̾ ferebã. acriter
in sequebar. Hec apud iudeos nobilitas: sed
apud xp̃m quertt̃ humilitas. Ido̾ ibi iste saulus
hic paulus. Saulus a saule nom̃ diriuat᷑. Qui
suerit. saul nostis: ipsius electa. ẽ. statura ꝓcerus.

Expanded text:
ratus. Fuerunt autem Israelitae, id est, ex genere Israel, ratus. Fuerunt autem Israelitae, id est, ex genere Israel, etiam illi qui separati fuerant a templo. Remansit autem ad templum tribus Juda, et tribus Benjamin. Tribus Levi in sacerdotibus, tribus Juda regia, plum Dei, quando facta est separatio illa in servo Salomonis . Non ergo leviter accipiatis quod ait, tribu Benjamin: inhaerens Judae, non recedens a templo. Hebraeus ex Hebraeis, secundum legem pharisaeus, secundum aemulationem persequens Ecclesiam. Inter merita sua commemorat quod fuerit persecutor: secundum aemulationem, inquit. Quam aemulationem? Non eram, inquit, piger Judaeus: quidquid erat quod Legi meae adversarium videretur, impatienter ferebam, acriter insequebar. Haec apud Judaeos nobilitas: sed apud Christum quaeritur humilitas. Ideo ibi iste Saulus, hic Paulus. Saulus a Saüle nomen derivatur. Qui fuerit Saül, nostis: ipsius electa est statura proceris.
Abbreviated transcription (Latin):
carne. Si quis alius in carne. putat. se habere st¬
dutiam: magis ego. Ne arbitrenum inquũ hoc
contempneres quõd non habeo. Quid magnũ .s̃.
si honio abieccus. plebenis. ignobilis. contem nat
nobilitatẽ. & tunc uerã exibeat. humilitatem
Quainquã ego inquit habeã sidutiã & in carne.
Idõ uos inquit doceo contempners: qmͣ uidetis me
habere quod contẽpnam. Si quis in carne putat
se habere siduciam: magis ego. Et audi in carue¬
fidutiã circumcisioue. octami diei .id .ẽ. non ꝓse¬
litus non aduena ad popłm dĩ non maior circũ¬
cisus : sed a parentib natus uideus. Habeo circũ¬
cisionẽ octaui diei. ex genere isrł de tribu benia¬
min hebreus ex hebreis. scđm legẽ phariseus.
Primarii quidã erant &e quasi ad uobilitats̃ iuda¬
icam segregati. non contemptbili plebi cõmixa.
qui dicebant᷑ pharisei. Nani dicit̃ hoc uerbum
quasi segregationẽ interp̃tari. quo mͦ in
latina lingua dr̃ egreguis quasi a grege segre¬

Expanded text:
us in carne putat se habere fiduciam, magis ego. Ne arbitremini, inquit, me hoc contemnere quod non habeo. Quid magnum est, si homo abjectus, plebeius, ignobilis, contemnat nobilitatem, et tunc exhibeat veram humilitatem? Quanquam ego, inquit, habeam fiduciam et in carne. Ideo vos, inquit, doceo contemnere, quoniam videtis me habere quod contemnam. Si quis alius in carne putat se habere fiduciam, magis ego. 5. Paulo caufiduciam: Circumcisione octavi diei; id est, non proselytus, non advena ad populum Dei, non major circumcisus, sed a parentibus natus Judaeus, habeo circumcisionem octavi diei. Ex genere Israel, de tribu Benjamin, Hebraeus ex Hebraeis, secundum Legem pharisaeus. Primarii quidam erant, et quasi ad nobilitatem Judaicam segregati, non contemptibili plebi commixti, qui dicebantur Pharisaei. Nam dicitur hoc verbum, quasi segregationem interpretari, quomodo in latina lingua dicitur egregius, quasi a grege sepa
Abbreviated transcription (Latin):
in morte : ut quẽ ad modũ ap̃s surręxit a mortuis.
sic & nos in nouitats uite ambulemꝰ. Morere ut
uiuas: sepelire ut resurgas. Cum eiũ sepultus
sueris & resurrexeris: tuuc uerũ erit sursũ cor. Sa¬
siee̾t in uobis interna dulcedo: Conformati inqui
morti ipsius : sic quomͦ occurã in resur rectione
mortuorũ. De iusticia loquebat᷑. Iusticia quȩ est¬

Expanded text:
ortem; ut quemadmodum Christus surrexit a mortuis, sic et nos in novitate vitae ambulemus . Morere, ut vivas: sepelire, ut resurgas. Cum enim sepultus fueris, et resurrexeris; tunc verum erit, Sursum cor. Saisi esset in vobis interna dulcedo? Conformatus, inquit, morti ipsius, si quo modo occurram in resurrectionem mortuorum. De justitia loquebat
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑim. aut iam ꝑ fectus sim : sequor aut̃ si quo
modo app̃hendã in quo & apprehensus sum axp̃o
dño. Preuenit me iusticia ipsius sequat᷑. illũ mea.
Tunc aut̃ sequet᷑ mea  si non sit mea. Si quo modo
occurrã. non quia iam acceꝑini : aut. iam ꝑfectus
sim. Ceꝑunt mirari : qui hoc audiebans apłm¬

Expanded text:
tus sim: sequor autem, si quo modo apprehendam, in quo et apprehensus sum a Christo Jesu. Praevenit me justitia ipsius, sequatur illum mea. Tunc autem sequetur mea, si non sit mea. Si quo modo occurram. Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim. Coeperunt mirari, qui hoc audiebant
Abbreviated transcription (Latin):
stos intelligamus. Non enĩ illa in cõmutab ilis
iusticia cuiꝰ partcipes facti sumus sed quẽ ad¬
modũ drͣ magna ibi uiuentus.ẽ. ꝓ multis uiuc.¬
nibus  sic dr̃ iusticia ut incelligant᷑ uisti. Audite
hoc ipsũ eiudentius codem dicente apło. Ut̃ nos
inquit simus iusticia dĩ in ipso. Nos sum̃ iuisficia:
non nr̃a sea dĩ. Ab illo accepta : non a nobis assump¬
ta. Imꝑtita non usurpata. Donata: non rapta. Cui¬
dam enĩ rapina cras. eẽ. equalis dõ. Et qm̃ quesiuu
rapinã : inuenit rumam. Dñs aut̃ nrͣ iħs xp̃s cum

Expanded text:
stos intelligamus. Non enim sumus illa incommutabilis stos intelligamus. Non enim sumus illa incommutabilis justitia, cujus participes facti sumus: sed quemadmodum dicitur, Magna ibi juventus est, pro multis juvenibus; sic dicitur justitia, ut intelligantur justi. Audite hoc ipsum evidentius, eodem dicente Apostolo, Ut nos, inquit, simus justitia Dei in ipso . Nos simus justitia, non nostra, sed Dei; ab illo accepta, non a nobis assumpta; impertita, non usurpata; donata, non rapta. Cuidam enim rapina erat esse aequalis Deo: et quoniam quaesivit rapinem, invenit ruinam. Dominus autem noster
Abbreviated transcription (Latin):
diim dm̃ nr̃ui. ut ea quȩ illic nobis reue¬
lare dignat᷑ : ad uos apte atq salubriter
ꝓferre possimus. Ergo cum legerecur:
habere : qui sp̃u dõ seruimus. Quantũ aut̃ in¬
spicere potiumus : plures greci hoc habent. qui
sp̃m dĩ seruimus. sed non ibi questio .g̃. Mani¬
festũ.c̃. eiuĩ utrũq & congruũ regulȩ ueritatis.
seruurius. Carns ciĩ seruis dõ: qui de reb carualib
sꝑat. ss placere dõ. Cum uͦ &e ipsa caro ad bona oꝑa
lp̃ui subditur. fp̃u seruimus dõ: quia carnẽ do¬
manius. ut. sp̃s obtemꝑet dõ. Sp̃s enĩ regit: caro
regitur. Nec sp̃s bene regit: si non regat᷑. Cum
intelligi in illa circũcisions: quȩ inumbra data
est significante. quȩ remota est luce ueniente.
Cur aut̃ non dixit. nos habenus circũ cisionẽ. sed
nos sumus circũcisio: Sic accipits hoc uoluisse
enũ iusticia est. Magis enĩ coͣmendat quod dicit¬
dos iustos. Ita tam̃ ut cum iusticiã dicit:: ẽõ. ui¬

Expanded text:
Deum nostrum, ut ea quae ille nobis revelare dignatur, ad vos apte atque salubriter proferre possimus. Ergo cum legeretur, habere, Qui spiritu Deo servimus. Quantum autem inspicere potuimus, plures graeci hoc habent, Qui spiritui Dei servimus. Sed non ibi quaestio est. Manifestum est enim utrumque, et congruum regulae veritaservimus. Carne enim servit Deo, qui de rebus carnalibus sperat se placere Deo. Cum vero et ipsa caro ad bona opera spiritui subditur, spiritu servimus Deo: quia carnem domamus, ut spiritus obtemperet Deo. Spiritus enim regit, caro regitur: nec spiritus bene regit, si non regatur. 2. intelligi in illa circumcisione, quae in umbra data est significante, quae remota est luce veniente. Cur autem non dixerit, Nos habemus circumcisionem; nos sumus circumcisio: sic accipite hoc voluisse io enim justitia est. Magis enim commendat quod dicinos esse justos: ita tamen ut cum justitiam dicit esse, ju
Abbreviated transcription (Latin):
ed quero quo amore. Non sit cupiditas: sed sit
caritas. Si enĩ inquit tradidero corpus meũ ut
ardeã. & caritatẽ non habea᷑ : nichil mͥ ꝓdest.
Ut ꝓsit tͥ cõmmunicatio passionũ xp̃i : ad sit caritas.¬
Unde tͥ caritas o mendacissima insirmitas. Unde
tͥ caritas dĩ. Uis ostendo tͥ unde sit abi: Ipsũ
interroga horreariũ dominicũ. Si enĩ in te
fuerit caritas dĩ: cõiuiuicabis. xp̃i passionib

Expanded text:
Sed quaero quo amore. Non sit cupiditas, sed sit charitas. Si enim, inquit, tradidero corpus meum ut ardeam, et charitatem non habeam; nihil mihi prodest . Ut prosit tUnde tibi charitas? O mendicissima infirmitas, unde tibi charitas Dei? Vis ostendo tibi unde sit tibi? Ipsum interroga horrearium dominicum. Si enim in te fuerit charitas Dei, communicabis Christi passionibus
Abbreviated transcription (Latin):
uocaret nos. D̾s ꝓ nobis: ut iustĩsicares nos.
ĩ ꝓ nobis : ut głorificaret nos. Si ds ꝑ nobis.
quis contra nõs : Predestinauit ante quani
ossemus uocauit cum au̾si et̾iꝰ. iustifi caut.
cum peccatores essemus glorisicauit cũ morad¬
les essemus. Si ds ꝓ nobis. quis contͣ uos: Pre¬
destinatis a dõ. uocatis. uislificatis. glorisicatis
qui uult au̾sari : paret se si potest bellare ad¬
uersus dñi. Ubi eiuĩ audiuimuꝰ si ds̃ ꝓ nobis quis
contra nos: nisi qui dñi uinctt. non ledit nos.
Et quis. ẽ. qui uincit oñipotentẽ: Quicũq re¬
luctari uoluerit: sibi nocet. Hoc .G̾. quaudo
ce paulo adhuc saulo de. cęlo xp̃s damauit.
on tͥ expedit. contͣ stumilũ calcitrare. Seuiat
senias: quantũ potest. Qui calces ad uersus
slimuluĩ micait. nonue in se ipsũ serat: Iu his¬

Expanded text:
vocaret nos; Deus pro nobis, ut justificaret nos; vocaret nos; Deus pro nobis, ut justificaret nos; Deus pro nobis, ut glorificaret nos. Si Deus pro nobis, quis contra nos? Praedestinavit, antequam essemus; vocavit, cum aversi essemus; justificavit, cum peccatores essemus; glorificavit, cum mortales essemus. Si Deus pro nobis, quis contra nos? Praedestinatis a Deo, vocatis, justificatis, glorificatis, qui vult adversari, paret se, si potest bellare adversus Deum. Ubi enim audivimus, Si Deus pro nobis, quis contra nos? nisi qui Deum vincit, non laedit nos. Et quis est qui vincit Omnipotentem? Quicumque reluctari voluerit, sibi nocet. Hoc est, quod et Paulo adhuc Saulo de coelo Christus clamavit: Non tibi expedit contra stimulum calcitrare . Saeviat, saeviat quantum potest; qui calces adversus stimulum mittit, nonne in se ipsum saevit? CA
Abbreviated transcription (Latin):
eui placet humilitas ipse ce ꝓbat. Proba &e
te ipsũ tu ipse. semꝑ displiceat łͥ quod es: si
iis ꝑ uenire ad quod nondũ es. Nam ubib̾
placuisti ibi remansisti. Si aut̃ dixeris suf¬
ficit. & peristi : senꝑ adde. semꝑ ambula.
semꝑ ꝓfics. Noli in uia remanere. noli re¬
tro redire. noli deuiare. Remanet qui non
ꝑficit retro redit qui ad ea reuoluit᷑. unde
iam recesserat. D eiuat. qui apostatat: meliꝰ
uel claudus inuia. quã cursor. prec̃ uiam
eiusdẽ de ũbis apłi. si ds̃ ꝓnobis quis
Postol uor beatũ audiuimus exhortantẽ
ce confirmantẽ nos : cum diceret nobis.
Si ds̃ ꝓnobis. quis contra nos: ꝑ quib
Laut̃ sit ds̃ suꝑiꝰ ostendit ubi ait. Quos
aut̃ p̃ destinauis: illos &e uocauit.
Quos aut̃ uocauit : illos ce iustificauit. Quos aut̃
iustificauis. illos ce glorisicauit. Quid gͦ dici
mus ad heoSi ds̃ p̃ nobis. quis contͣ uos: Ds
ꝓ nobis : ut p̃desifnaret nos. Dĩ ꝓ nobis: ut

Expanded text:
sed cui placet humilitas, ipse te probet. Proba et sed cui placet humilitas, ipse te probet. Proba et te ipsum tu ipse. Semper tibi displiceat quod es, si vis pervenire ad id quod nondum es. Nam ubi tibi placuisti, ibi remansisti. Si autem dixeris, Sufficit; et peristi: Semper adde, semper ambula, semper profice: noli in via remanere, noli retro redire, noli deviare. Remanet, qui non proficit; retro redit, qui ad ea revolvitur unde jam abscesserat; deviat, qui apostatat. Melius it claudus in via, quam cursor praeter viam. iisdem postolum beatum audivimus exhortantem et confirmantem nos, cum diceret nobis: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Pro quibus autem sit Deus, superius ostendit, ubi ait: quos autem praedestinavit, illos et vocavit; quos autem vocavit, illos et justificavit; quos autem justificamus ad haec? Si Deus pro nobis, quis contra nos? Deus pro nobis, ut praedestinaret nos; Deus pro nobis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Qui iam in uia ambulant: ꝑfecti iu¬
atores sunt. It scias uatores eũ dixisss. non
habitatores. non possessores audi qđ sequit᷑.
Quotquot enĩ ꝑfecti hoc sapiani. Et si quid alit̃
sapius : ne forte subrepat uobis. quia uos ali¬
quid estis. Qui aut̃ se putat. ẽẽ. aliquid cũ
nichil sit : se ipsũ seducit. Et qui se putat
aliquid scire : necdũ scit quẽ ad modũ opor¬
tes scire. Ergo & si aliquid alit̾ sapitis quasi
paruuli : iđ quoq uobis ds̃ reuelabit. Uerũ¬
cam̃ in quo ꝑuenimꝰ in eo ambulemus: itt re¬
uelet nobis ds̃. Et quod alit̃ sapimꝰ in eo ꝑus¬
nimꝰ : non in eo remanemꝰ. seđ in eo ambulem᷑.
Uidetis : quia uatores sumus. Dicitis. Quid est
ambrilare : Breuit̃ dico ꝓsicere. Ne forte
non intelligatis. & pigrius ambuletis: ꝓficite
fr̃s mei. discitaite uoi semꝑ sine dolo. sins ad¬
ulatione. sine palpatione. Non enĩ aliquis
est intus tecũ ciui erubescas: & iacces te. dͥes .s

Expanded text:
jam in via ambulant, perfecti viatores sunt: ut scias viatores eum dixisse, non habitatores, non possessores; audi quod sequitur: Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus. Et si quid aliter sapitis, ne forte subrepat vobis, quia vos aliquid estis. Qui autem se ipsum putat esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit . Et qui se putat aliquid scire, necdum scit quemadmodum oportet scire . Ergo, Et si quid aliter sapitis, quasi parvuli; id quoque vobis Deus revelabit. Verumtamen in quo pervenimus, in eo ambulemus. Ut revelet nobis Deus et quod aliter sapimus, in quo pervenimus, non in eo remaneamus, sed in eo ambulemus. Videtis quia viatores sumus. Dicitis, Quid est ambulare? Breviter dico, Proficere; ne forte non intelligatis, et pigrius ambuletis. Proficite, fratres mei, discutite vos semper sine dolo, sine adulatione, sine palpatione. Non enim aliquis est intus tecum, cui erubescas, et jactes te. Est ibi,
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia .ẽ. qua iusticia ł consulis ne torquea¬
.ris: Quid magnũ .c̃. penã timers: Quis eã
non timet: Quis latro: Quis sceleratus: Quis
nefarius : Sed hoc int̾ .c̃. int̾. timorẽ tuũ & ti¬
morc̃ latronis: quod latro times leges homi¬
num. ce idõ facit latrociniũ: quia sperat se
fallere leges hominũ. Tu aut̃ eiꝰ leges ames.
cius pęnã tumes: quem fallere non potes. Nam
sifallere posses. quid non fecisses: Ergo & con¬
cupiscentiã tuã malã non amor. tollit: sed ti¬
mior. prenut. Ad ouile uenis lupus: latratu
canũ. & clamors pastorũ ab ouile reuersus. c̃.
N au quãdui habes tuã: potes tuuere pęnam
suas iniquitas. & iusticia non habet. Delectat.
malũ. & non delectat bonũ. Delectat omino
sed dñs dabit suauitatẽ. & cerra nr̃a dabit fru¬
ccum suũ. Ille nͥ prior. det suauitate᷑: terra
nr̃a non habebis nͥ ferilitatẽ. Hanc gͦ iusticiam

Expanded text:
justitia est, qua justitia tibi consulis ne torqueajustitia est, qua justitia tibi consulis ne torquearis. Quid magnum est, poenam timere? Quis eam non timet? quis latro, quis sceleratus, quis nefarius? Sed hoc interest inter timorem tuum; timoremque latronis, quod latro timet leges hominum, et ideo facit latrocinium, quia sperat se fallere leges hominum: tu autem leges ejus times, ejus poenam times, quem fallere non potes. Nam si fallere posses, quid non fecisses? Ergo et concupiscentiam tuam malam non amor tollit, sed timor premit. Ad ovile venit lupus; latratu canum et clamore pastorum ab ovili reversus est lNam quamdiu habes tuam, potes timere poenam,suas iniquitas, et justitia non habet? Delectat malum, et non delectat bonum? Delectat omnino: sed, Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Ille nisi prior det suavitatem, terra nostra non habebit nisi sterilitatem. Hanc ergo justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
melius qui uos possidet dones & incelleccum
de offectũ. Donabit etiã affectũ: si donauerit
intellectũ. Hoc . ẽ. enĩ quod uolo dicere. lege dĩ
ꝓposita : ĩpsa enuĩ dicit non concupisces. Lege
gͦ dĩ ꝓposita exceptis illis carnalib sacram̃tis
quȩ fuerunt. umbra futurorũ. Lege dĩ ꝓposita
quisquis tłmuerit. & sius uirib eã implere se
posse. putauerit. & fecerit quod iubes lex non
amando iusticiã sed timendo pęnã: fuit quidẽ
scđm iusticiã quȩ exlege. ẽ. homo sine querela
non furat᷑. non adulterat. non dicis. falsũ testi¬
moniũ. non facit homicidiũ. non concupiscit
rem ꝓximi sui. Potest hoc : Pocest fortassis. Uude:
Tuuors penȩ. Quã ꝗ qui timore pene non concu¬
piscit: puto quia concupiscit. Terrore ingerai
armorũ atq telorũ & circundatus forsit̾an mul¬
titudinib uł obuiã euntib etiã leo reuocat᷑
a p̃da: &e tam̃ leo uenib. leo redis. Predam non
rapuit : non malitiã posuit. Si talis adhuc

Expanded text:
 intellectum et affectum. Donabit enim effectum, si donabit affectum. Hoc est enim quod volo dicere: lege Dei proposita, ipsa enim dixit, Non concupisces : lege ergo Dei proposita, exceptis illis carnalibus sacramentis, quae fuerunt umbrae futurorum: lege Dei proposita quisquis timuerit, et suis viribus eam implere se posse putaverit, et fecerit quod lex jubet, non amando justitiam, sed timendo poenam; fuit quidem secundum justitiam, quae ex lege est, homo sine querela; non furatur, non adulterat, non dicit falsum testimonium, non facit homicidium, non concupiscit rem proximi sui: potest hoc, potest fortassis; unde? Timore poenae. Quanquam qui timore poenae non concupiscit, puto quia concupiscit. Terrore ingenti armorum atque telorum, et circumdantis forsitan multitudinis vel obviam euntis, etiam leo revocatur a praeda: et tamen leo venit, leo redit; praedam non rapuit, non malitiam posuit. Si talis es, adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
cęlum. Et nemo ascendit. in cęlũ. nͥ qui de cęlo
descendit : filius hominis qui. ẽ. in cęlo. Ynde
quia om̃s qui reuascunt᷑ menbra ipsius fiunt:
ce solus xp̃s de maria natus. unus. s̃. xp̃s. &. cum
corpore suo caput unus. ẽ. xp̃s. Hoc gͦ dicere uo¬
luit : nemo ascendit nͥ qui descendit Non gͦ
ascendit. nͥ xp̃s. Siuis ascenders : esto in corpo¬
re xp̃i. Siuis ascenders : esto menbrũ xp̃i. Sic̃
enĩ in uno corpore multa menbra habemus.
om̃i: aut̃ menbra corporis cumsint multa unũ¬

Expanded text:
lum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo. Unde hoc? Quia omnes qui renascuntur, membra ipsius fiunt; et solus Christus de Maria natus unus est Christus, et cum corpore suo caput unus est Christus. Hoc ergo dicere voluit, Nemo ascendit, nisi qui descendit. Non ergo ascendit, nisi Christus. Si vis ascendere, esto in corpore Christi: si vis ascendere, esto membrum Christi. Sicut enim in uno corpore multa membra habemus, om
Abbreviated transcription (Latin):
nes in tanta farutudine corporũ. ut quidã eorũ
non solũ conscios ꝑders noluermt: sed nec oĩa
sua conficeri dignati sunt ̾it̃ cruciatus. int̾ cor.¬
m̃ca effosis laterib & pens ꝑ ditis menbris. man¬
serit animus in obstinatione. nequissima. Uide gͦ
quid amabant facere. tanĩ ista sine maguo anio¬
re non poterant : sed non sic amator. dĩ. Ds non
amat᷑. nͥ de dõ. Amauit ille nescio quid aliud
de carue. sicut houio quod sibet amauit. socios
suos amauerit. conscientiã scelerũ amauerit.
głani in facinorib amauerit quod libet ama¬

Expanded text:
nta fortitudine corporum, ut quidam eorum non solum conscios prodere noluerint, sed nec nomina sua confiteri dignati sint; inter cruciatus, inter tormenta, effossis lateribus, et pene perditis membris, manserit animus in obstinatione nequissima? Vide ergo quid amabant. Facere tamen ista sine magno amore non poterant. Sed non sic amator Dei. Deus non amatur, nisi de Deo. Amavit ille nescio quid aliud de carne, sicut homo. Quodlibet amaverit, socios suos amaverit, conscientiam scelerum amaverit, gloriam in facinoribus amaverit; quodlibet ama
Abbreviated transcription (Latin):
istũ in uasis sicalib ait ipse apłs: us eminentia
uirtutis dĩ sit. & non in nobis. Unde gͦ tͥ caritas.
ne sp̃m tuũ : accipe sp̃uidĩ. Non te timeat
angustias patiat᷑ in corpore tuo. Cum habitare
sp̃m tuuͣ. Noli timers. Si diuitẽ aliquẽ hospi¬
non inuenus: ubi illi. lectus paret᷑. ubi conuix.
ubi filii. ubi familia. Quid ago uiquis: Quo
eo  Quo migrabo : Suscipe dĩuitẽ sp̃m dĩ. Di¬
lataberis: non angustiaberis. Dilatasti gres¬
sus meos. sub me. Dic. Dicis. Hospia cuo diccu¬
rus es. Dilatasti gressus meos subtus me. Qu¬
ando non hic eras angustias patiebar. Imple¬
sti cellã meã: & non ne exclusisti. sed angu¬
flã mea. Cum enĩ dicit caritas dĩ diffusa.c̃.
ipsa diffusio laatudinẽ significas. Non gͦ timeas
angustias. recipe hospitẽ istũ &e nousit hospes.
quasi de transeuncib. Non enĩ debet darc. discs¬
dendo. Yeiuens habuet urce. Et debet. Ipsiꝰ esto
non te deserẽt: non ide migres. Tens illũ om̃ino

Expanded text:
asis fictilibus, ait ipse Apostolus, ut eminentia virtutis sit Dei, et non ex nobis . Ergo unde tibi charitas, ne spiritum tuum, accipe Spiritum Dei. Non timeat angustias patiatur in corpore tuo. Cum habitare spiritum tuum: noli timere. Si divitem aliquem hospinon invenis, ubi illi lectus paretur, ubi conjux, ubi filii, ubi familia. Quid ago, inquis? Quo eo? quo migrabo? Suscipe divitem Spiritum Dei: dilataberis, non angustaberis. Dilatasti gressus tuos subter me : dicis. Hospiti tuo dicturus es, Dilatasti gressus meos subter me. Quando non hic eras, angustias patiebar: implesti cellam meam, et non me exclusisti, sed angustiam meam. Cum enim dicit, Charitas Dei diffusa est, ipsa diffusio latitudinem significat. Non ergo timeas angustias, recipe hospitem istum: et non sit hospes quasi de transeuntibus. Non enim habet dare discedendo: Veniens habitet in te, et dedit. Ipsius esto, non te deserat, non inde migret: tene illum omnino,
Abbreviated transcription (Latin):
sit ex lege tam̃ quia sũa. Ignorantes enĩ dĩ iu¬
sticiã. & suã uoleutes conffituere: iusticiȩ dĩ
non sunt subieca. Noli putari qr xp̃i ams
uocaris: ido̾ te non posse offends̃ in lapidem
offensionis. Cuiꝰ gr̃s derogas: in ipsũ offendis.
Minꝰ .s̃. offende. xp̃m in crues pendentẽ: quã in
cȩlo sedentẽ. Iusticia sit: sed ex gr̃a sit. A deo
tͥ sit : tua non sit. Sacerdotes tui in quĩt indu¬
ant̾ iusticia. Uestis accipit᷑. non cũ capillis
nascit᷑. Peccora de suo uestiunt᷑. Hanc p᷑ dicat
apłs paulus. Adõ tͥ sit. Gems ut impetres
plora ut imp̃eres. crede ut impetres: qui
tatis sic dictũ. c̾e̾. qui inuocauerit nom̃ dñi
salnus erit. quasi a sebre. an a peste. an a po¬
dagra. aut aliquo corporis dolore: Non sit
Sed saluus erit: si ustus erit. Quia non .c̃. op̾
sanis medicuis. s male habentibus exposunt.
cum dixit. Non ueni uocare. iustos: sed pec¬

Expanded text:
sit ex lege, tamen quia suam. Ignorantes enim Dei jusit ex lege, tamen quia suam. Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere justitiae, Dei non sunt subjecti . Noli putare quia christianus vocaris, ideo te non posse offendere in lapidem offensionis. Cujus gratiae derogas, in ipsum offendis. Minus est offendere Christum in cruce pendentem, quam in coelo sedentem. Justitia sit, sed ex gratia sit, a Deo tibi sit; non tua sit. Sacerdotes tui, inquit, induantur justitiam . Vestis accipitur, non cum capillis nascitur: pecora de suo vestiuntur. Hanc praedicat apostolus Paulus: a Deo tibi sit. Geme ut impetres, Plora ut impetres, crede ut impetres. Qui,tatis sic dictum esse, Qui invocaverit nomen Domini, salvus erit; quia a febre, aut a peste, aut a podagra, aut aliquo dolore corporis? Non sic, sed salvus erit, justus erit. Quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus. Exposuit cum dixit, Non veui vocare justos
Abbreviated transcription (Latin):
Tessimoniũ enĩ ꝑ hibeo: quia telũ dĩ habent sca
habebat. Sed quomͦ ipse habebat. Quo modo
illi habebant: Sed non sed̾m scientiã. Quid est.
hoc non scłm scientiã: Ignorantes enĩ dĩ iusticiã
&e suã uolentes constituere. Unde iste. correctus
inquit. Non habens meã iusticiã. Illi aut̃. suã¬
uolentes constituere: adhuc eos delectat. in ster¬
core iacere. Ego non habeo mea̾ iusticia: sed
inquã ex dõ qui iustisicat impũ. Tolle te tolle
inquã te: ate impedis te. Si cute edificas rui¬
nam ȩdificas. Nisi dñs ȩdificauerit domũ iu
uamiĩ laborauer qui ȩdificant cã. Noli gͦ uel¬
le habere tuã iusticiã. Certe ex lege .c̃. Neps
ex lege .ẽ. Cerit ds̃ dedit legẽ. Et quia iusticia
ex lege. ẽ: non sit tua. Apls paulus loquitur.
Imitantes iusticiã suã: non calumnient᷑. Eece
ubi illũ hs. Aꝑi. lege. ude. audi. Tuã iusticiã
noli habers̃. Stercora illã depittat. apłs: quãuis

Expanded text:
nium enim perhibeo, quia zelum Dei habent. habebat. Sed quomodo ipse habebat? Quomodo illi habebant: Sed non secundum scientiam. Quid est hoc, non secundum scientiam? Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere. Unde iste correctus inquit, Non habens meam justitiam. Illi volunt suam constituere, adhuc eos delectat in stercore jacere. Ego non habeo meam justitiam, sed inquam, ex Deo, qui justiinquam, te a te, impedis te: si tu te aedificas, ruinam aedificas. Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . Noli ergo velle habere justitiam tuam. Certe ex lege est, nempe ex lege est: certe Deus dedit legem, et quia justitia ex lege est, non sit tua. Apostolus Paulus loquitur: mihi amantes justitiam suam non calumnientur. Ecce ubi illum habes: aperi, lege, audi, vide. Tuam justitiam noli habere: stercora illam deputat Apostolus, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
pultus. Redit᷑ ad primũ: dñs resuscitatus. Dñi enĩ
resurrectio ꝓmisit uobis eãũ dic̃: & conlecrauit
ꝓprie ad dñm ꝑtinere : quia eo die dñs resurrexit.
Reddita .ẽ. petra. circum cidant᷑ qui uolunt dicere.
nos cnĩ sumus circũcisio. Traditus . G̃. enĩ ꝓpt̃ pec¬
cata ur̃a  &e resurręxit ꝓpter iustifications̃ nr̃am.
Iustificatio tua circumcisio tua non .G̃. ats. Gr̃a sal¬
ui factiestis ꝑfidẽ : & hoc non ex uobis sed donun
dĩ est. Non ex oꝑib ne forte dicas ꝓmerui : &e idõ
accepi. Non putes te ꝓmerendo accepisse: qui non
ꝑ mereris nͥ accepisses. Gr̃a p̃cessit meritũ tuum
Non gr̃a ex merito: sed meritũ ex gr̃a. Nam si meri¬
tum grãm ex merito ensti : non gratis accepisti.¬
Puichilo inquit saluos facies illos. Quid .c̃. ꝓ in¬
chilo saluos facies. Nichil in eis inuenis unde
dona tua consequant᷑ merita mea Prsus gracis

Expanded text:
pupuobis aeternum diem et consecravit proprie ad Dominum pertinere: quia eo die Dominus resurrexit. Reddita est petra, circumcidantur qui volunt dicere, Nos enim sumus circumcisio. Traditus est enim propter peccata nostra, et resurrexi propter justificationem nostram . Justificatio tua, circumcisio tua, non est a te. Gratia salvi facti estis per fidem; et hoc non ex vobis, sed Dei donum est: non ex operibus . Ne faccepi. Non putes te promerendo accepisse qui non promereris, nisi accepisses. Gratia praecessit meritum tuum, non gratia ex merito, sed meritum ex gratia; nam si gratia ex merito emistis, non gratis accepistiPro nihilo, inquit, salvos facies eos . Quid est, Pro nihilo salvos facies eos? Nihil in eis invenis unde dona tua consequantur merita mea. Prorsus gratis
Abbreviated transcription (Latin):
lis dõ. Cui enĩ ȩqualitas dĩ natura erat rapina nou
eras. Sed tam̃ semet ipsũ exinaniuis forniã serui ac¬
cipiens: ut nos essemus iusticia dĩ in ipso. Si eniͣ
ille pauꝑtatẽ uitaret : nos pauꝑtate. non carerenius.
Pauꝑ ciuĩ ille factus .c̃. cum diues cẽt: ut illiꝰ pauꝑtate
sicut scriptũ.c̃. nos ditaremͣ. Diuitiȩ illiꝰ quid nõs
facturȩ sunt. cuiꝰ pauꝑtas nos diuites facit: Apłs
gͦ non bͥ negauit circumcisionẽ: sed exposuit. Lucẽ
& non. ii carne fidentes. Respexit quosdã in car¬
ne edentes: ipsi erant qui de carius circũcisione
głabant᷑. De quib alio loco dicit. Quorũ ds̃ uent̃
&e esto circiuncisio. Intellige: & esto. Incellectus enuĩ
bonus: sed om̃ib qui faciuns eum. Non utiq fru¬
stra octaua die infans iussus. ẽ. circumcidi : nisi
quia petra qua circũ cidim xp̃s erat. Cultellis
idẽ primus qui octauus. Completis aut̃ septem
diebus : redit᷑ ad primũ. Einitus sepeimus: dñs se¬

Expanded text:
enim aequalitas Dei natura erat, rapina non erat. Sed tamen semetipsum exinanivit, formam servi accipiens , ut nos essemus justitia Dei in ipso. Si enim ille paupertatem vitaret, nos paupertate non careremus. Pauper enim ille factus est, cum dives esset; ut illius paupertate, sicut scriptum est, nos ditaremur . Divitiae illius quid nos facturae sunt, cujus paupertas nos divites facit? Apostolus ergo non tibi negavit circumcisionem, sed exposuit; lucem  non in carne fidentes. Respexit quosdam in carne fidentes: ipsi erant qui de carnis circumcisione gloriabantur. De quibus alio loco dicit, Quorum Deus venteet esto circumcisio: intellige, et esto, Intellectus enim bonus, sed omnibus qui faciunt eum . Non utique frustra octavo die jussus est infans circumcidi , nisi quia petra, qua circumcidimur, Christus erat. Cultellis idem primus qui octavus. Completis enim septem diebus, reditur ad primum. Finitur septimus, Dominus se
Abbreviated transcription (Latin):
patientia  sed debemus tinere ne culpet᷑ eciam
negligentia. Sufficias caritati ur̃s: habets ad
illos qui nostis illos. Habete ad illos amice. fr̃ue.
placide. amant̾. dolent᷑. Quicquid potest faciat
pictas: quia postea diligentia non erit impietas
conuersi ad dñm. Explicit sermo xiIi.¬

Expanded text:
patientia: sed debemus timere ne culpetur etiam patientia: sed debemus timere ne culpetur etiam negligentia. Sufficiat Charitati vestrae, habete ad illos qui nostis illos, habete cum illis amice, fraterne, placide, amanter, dolenter: quidquid potest faciat pietas; quia postea diligenda non erit impietas. Conversi ad Dominum, etc. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
ena peccata. Uidete quẽ ad moduͦ de hac re ni¬
chil dubitans. soluit illã unde dubitabatur.
Hoc de fundaiñto eccłs sumipsit: ad confirmandũ
quod eos nos talia dispitautes appellare pos¬
sũmus forsitan si uelimus. Nec tam̃ appellamꝰ
sustineat eos mat̾ piis uiscerib sanandos. Portet
docendos: ne plangat mortuos. Nuiũ .G̃. quo
ꝓgrediunt᷑: multũ .G̃. uix ferendũ est. M ag¬
ns patientis adhuc fieri non ab utant᷑  hac
patiencia ȩccłs corrigant᷑. bonũ. s̾. ut a nuci
ex hortam̃ non ut mimici litigamus. Detra¬
hint nobis: oe ferimus. Canoni non decrahant.
contradicant. Fundita ista res est. ferendus. ẽ. dis¬
putator: erraus in aliis quȩstionib non diligent᷑
de gestis. nondum plena ȩccłe auctoritate fir ma¬
tis. Ibi ferendus .c̃. error: non tantũ ꝓ gredi debet
ut etiã fundam̃tũ ipsũ ęccłȩ quatere moliat᷑ non
expedit. Adhuc forte nr̃a non . ẽ. rep̃hendenda

Expanded text:
ena peccata » ? Videte quemadmodum de hac re niena peccata » ? Videte quemadmodum de hac re nihil dubitans, solvit illam unde dubitabatur. Hoc de fundamento Ecclesiae sumpsit, ad confirmandum quod eos talia disputantes nos appellare possimus forsitan, si velimus, nec tamen appellamus. Sustineat eos mater piis visceribus sanandos, portet docendos, ne plangat mortuos. Nimium est quo progrediuntur; multum est, vix ferendum est, magnae patientiae adhuc ferri. Non abutantur hac patientia Ecclesiae, corrigantur, bonum est. Ut amici exhortamur, non ut inimici litigamus. Detrahunt nobis, ferimus: canoni non detrahant, ranti non contradicant. Fundata ista res est. Ferendus est disputator errans in aliis quaestionibus non diligenter digestis, nondum plena Ecclesiae auctoritate firmatis; ibi ferendus est error: non tantum progredi debet, ut etiam fundamentum ipsum Ecclesiae quatere moliatur. Non expedit, adhuc forte nostra non est reprehendenda
Abbreviated transcription (Latin):
quod neminẽ putaimis ad gr̃am consequendã
impediendũ. es̃. a lege quȩ iam statuta est nec
spiritalẽ circũ cisionẽ impediri carnali circũ¬
cisione debere : sed om̃ino aduuttendũ. eẽ.
ad gr̃am xp̃i. quando & petrus in acab apło¬
rum loquit & dicit. Ds̃ mͥ dixit : neminẽ com¬
munem dicendum aut in mundũ. Cȩterũ si
hominies aliquid impedirs ad consecutionem
gr̃s posses: magis adultos & ꝓuectos & maiores
natu possent impedire peccata grauiora. Pairo
aut̃ etiã qrauissimis delictoru & in dño mul¬
tũ ante peccantib cum postea credideriunt.
remissio peccatorũ dat᷑. &e a baptismo atq gr̃a
nenio ꝓ hibet᷑. Quanto magis ꝓhiberi debes in¬
fans. qui recens natus uichił peccauit. nisi qđ
sedm adani carnalit̾ natus. contagiũ mortis au¬
tiquȩ prima natiuitate contraxis. Qui ad
renuissa peccatorũ accipienda hoc ipso facilius
accedit. quod illi dimittunt᷑ non ꝓpria sed ali¬

Expanded text:
quod neminem putamus a gratia consequenda inpedieadum esse ea lege quae iam statuta est, nec spiritalem circumcisionem inpediri carnali circumcisione debere, sed omnem omnino admittendum esse ad gratiam Christi, quando et Petrus in actis apostolorum loquatur et dicat: Dommunem dicendum et immundum . Caeterum si homines impedire aliquid ad consecutionem gratiae possit, magis adultos et provectos et majores natu possint impedire peccata graviora. Porro autem, si etiam gravissimis delictoribus et in Dominum multum ante peccantibus, cum postea crediderint, remissa peccatorum datur, et a Baptismo atque gratia nemo prohibetur: quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccavit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus contagium mortis antiquae prima nativitate contraxit; qui ad remissam peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod illi dimittuntur, non propria, sed ali
Abbreviated transcription (Latin):
est. quãins sit bona lex : sed implebit ipsã legẽ.
non sua iusticia: sed data ex dõ. Ita enĩ non c̃on¬
fiuidet᷑. Caritas enĩ: legis.ẽ. plenitudo. Et un
Offender̃ gͦ illi in lapidẽ offensionis & petram
scandali. Et ait de illis. Frs bona uoluntas
quidẽ cordis mei & dep̃catio cordis mei ad do¬
imiũ ꝓ ipsis in salutẽ. Dep̾cat̾ aplᷤ ꝓ nͦ cre

Expanded text:
est, quamvis sit bona lex; sed implebit ipsam legem, est, quamvis sit bona lex; sed implebit ipsam legem, non sua justitia, sed data ex Deo. Ita enim non confundetur. Charitas enim est legis plenitudo . Et unOffenderunt ergo illi in lapidem offensionis, et petram scandali. Et ait de illis: Fratres, bona voluntas quidem cordis mei, et deprecatio ad Deum pro illis in salutem. Deprecat