comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qũ gͥ tante ꝓbitatis exub̾aret copiis. ininitio sue iuuentutiᷤᷤintra normannicũ ducatũ
contigit qͦddã pestiferi oriri seminariũ discidii. Nam rustici unanimes ꝑ diuersos totiꝰ
nor mannice patrie comitatꝰ plurima agentes conuenticula. iuxta suoł libitꝰ uiuere
decernebant quatinꝰ tã in siluarũ cõpendiis qͣm in aqͥrũ cõmertũs: nullo obsistente ante
statuti iuris obice. legib uterent᷑ suis. Qͤ ut rata manerent. ab unoqͦq cetu furentis
igi duo eligunt᷑ legati: qͥ decreta ad mediterrancũ ferrent roboranda coni
grestẽ cõprimeretꝰ ferocitatẽ. & rusticã dirimeret contionẽ. Qͥ ñ morans iussa. cnnctos
tici exꝑtis. festinato contionib omissis: ad sua aratra st̃ reuersi.
adem tẽpestate. quendã ducis uno ex patre frẽm ꝓgenitũ noĩe Wilłmum. quo¬

Expanded text:
ur tantae probitatis exuberaret copiis, in initio suae juventutis intra Northmannicum ducatum ur tantae probitatis exuberaret copiis, in initio suae juventutis intra Northmannicum ducatum contigit quoddam pestiferi oriri seminarium dissidii. Nam rustici unanimes per diversos totius Northmannicae patriae comitatus plurima agentes conventicula, juxta suos libitus vivere decernebant, quatenus tam in silvarum compendiis quam in aquarum commerciis, nullo obsistente ante statuti juris obice, legibus uterentur suis. Quae ut rata manerent, ab unoquoque coetu furentis vulgi duo eliguntur legati, qui decreta ad mediterraneum roboranda ferrent conveagrestem ferocitatem et rusticam dirimeret concionem. Qui, non morans jussa, cunctos rustici expertis, festinato concionibus omissis, ad sua aratra sunt reversi.adem tempestate quemdam ducis uno ex patre fratrem primogenitum, nomine Willelmum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
linꝰ. regisqͦ. ẽtui anulo decent̃ inserumꝰ. oꝑe p̃ciũ indet᷑.
ut carbiniculꝰ ab ipso exoriens scdam sicuti iunonime. ita
imp̃larissimȩ ingenuitatis eulogio. absidã teneat Ricardꝰ
eiꝰ siquidẽ filiꝰ. militaribꝰ triumphis oppido conspicuus. ⁊ non
minori lautoũ tͥpudio excolendꝰ. Qͥ siufulgoris radios ꝑ diuersos orbis car¬
dines głoso noĩe spargens. intra si ducatꝰ limites plurimiᷤ bonoꝵ oꝑum inerem̃tis nor¬
annicã pene patriã unã xp̃i insigniuit eccłam. Hic in armis admodũ si
ubiq armatas militũ legiones nobilit̾ rex̃. de mimicis uictoriã semꝑ caꝑe assuetꝰ. &
quãuis scłari actui foret deditꝰ. totꝰ tam̃ fuit fide catholicꝰ: & erga d̾ei cultores bemuolus
ac deuotꝰ. Sub cuiꝰ mod̾amine plurima monachoꝵ adoleuere ouilia. qͥ nelud apes ex
multis sc̃oꝵ actuum canistris erũpentes: lucidissima in celestes thesauros intuler̃t mella.

Expanded text:
i regis annulo decenter inseruimus; operae pretium videtur ut carbunculus ab ipso exoriens secundam, sicuti in nomine, ita in praeclarissimae ingenuitatis eulogio absidam teneat Richardus ejus siquidem filius, militaribus triumphis oppido conspicuus, et non minori laudum tripudio excolendus. Qui sui fulgoris radios per diversos orbis cardines glorioso nomine spargens, intra sui ducatus limites plurimis bonorum operum incrementis Northmannicam pene patriam unam Christi insignivit Ecclesiam. Hic in armis admodum strenuus, ubique armatas militum legiones nobiliter rexit, de inimicis victoriam semper capere assuetus. Et quamvis saeculari actui foret deditus, totus tamen fuit fide catholicus et erga Dei cultores benevolus ac devotus. Sub cujus moderamine plurima monachorum adolevere ovilia, qui velut apes ex multis sanctorum actuum canistris erumpentes, lucidissima in coelestes thesauros intulerunt mella.
Abbreviated transcription (Latin):
rum amatores. Huc etiam ⁊ tus
ep̃i et popłi satellitũ uenient: qui
similit̾ amant n̾c facere. Et dum
nigerrimi demones aduolantes cũ
uncis ferreis ⁊igneis. uolebant
app̾hendere filum slomeris quẽ
in manu tenebam: et ad se traħe.
setl reu̾berantib radiis ullius slo¬
meris. ñ ualebant filũ continge.
Demde pꝰ tergam meũ eurrentes :
uoluert᷑ me aduncmare. et in ip̃os
puteos sulphureos p̾cipitare: sed

Expanded text:
rum amatores. Huc etiam et tui rum amatores. Huc etiam et tui episcopi et populi satellitum venient, qui similiter amant nunc facere. Et dum nigerrimi daemones advolantes cum uncis igneis volebant apprehendere filum glomeris quem in manu tenebam, et ad se attrahere; sed, reverberantibus radiis illius glomeris, non valebant filum contingere. Deinde, post tergum meum currentes, voluerunt me aduncinare, et in ipsos puteos sulphureos praecipitare: sed
Abbreviated transcription (Latin):
us in hora ñ modica. Statimq
sui taptus in sp̾u: et qui me sustu¬
lit in sp̾u fuit candidissimus. te¬
nuitq in manu sua clomerẽ
comete quando apparent. cep̃q
illum disoluere: et dix̾ adme. Le¬
cipe filum slomeris micantis ex
liga ac̃ noda firmit̾ in pollice die
dertere: quia ꝑ illum driceris in
iaberintheas infernoꝵ penas. Et
hoc dicto: p̃cessit me uelocit᷑. distor¬
quens lucifluum slomorẽ. dux̃q
me in ꝓfuñdissimas ualles et ig̾¬
neas. que erant plene puteis ar¬
dentib pice et sulphure. plum¬
boq ⁊ cera et adipe: ubi inue.¬
ni pontifices patris mei. et auun¬
cłorum meoꝵ. Quos cum pauens
interrogarem obquam rem tam
grauia pat̾entur dormenta: res¬
pondunt mͥ. Fuimus ep̃i patris
tui. & auunculorũ tuorum: et dũ
debuimus illos ⁊ popłm illorum
pacem ⁊ ꝯcordiam admonere ⁊ p̃li¬
care. seminatumꝰ discordias: ⁊ in¬
mur in istis tartareis supplicis:
⁊ nos et ali homicidiorũ ⁊ rapina¬

Expanded text:
tuus in hora non modica: statimque fui raptus in spiritu, et qui me sustulit in spiritu fuit candidissimus, tenuitque in manu sua glomerem  facere quando apparent; coepitque illum dissolvere, et dixit ad me: Accipe filum glomeris micantis, et liga ac noda firmiter in pollice tuae manus dexterae, quia per illum duceris in labyrintheas infernorum poenas. Et hoc dicto, praecessit me velociter distorquens lucifluum glomus, duxitque me in profundissimas valles et igneas, quae erant plenae puteis ardentibus pice et sulphure, plumboque et cera et adipe: ubi inveni pontifices patris mei et avunculorum meorum. Quos cum pavens interrogarem ob quid tam gravia paterentur tormenta, responderunt mihi: Fuimus episcopi patris tui et avunculorum tuorum, et tum debuimus illos et popum illorum de pace et concordia admonere et praedicare, seminavimus discordias, et inmur in istis tartareis suppliciis, et nos et alii homicidiorum et rapina
Abbreviated transcription (Latin):
tu auxilioq Rodulfi comitis captꝰ. in rotomagensis urb turre detrudit᷑. temeritatiᷤᷤ peni¬
tudinẽ ibi ꝑ qͥnqͥnnum luens. Nnullos qͦq suoꝵ satellitũ in seditioniᷤ ꝓposito ꝑsistentiũ
crebris certaminũ tumultib deuncens uita pͥuauit: alios exules de suis finib extur¬
bauit. Willmꝰ tandem post qͥnqͦnniũ cuiꝰdam sui militiꝰ factione. longissimo fune ꝑemi¬
nentiorem fenestrã a turre lapsus. fugã iniit. Q dieb ne a ꝑqͥrentib repperiret᷑ delitescens.
& noctib iter carpens: nouissime delib̾auit apud se eqͣus illi fore cũ uite discrimine

Expanded text:
poenitudinem ibi per quinquennium luens. Nonnullos quoque suorum satellitum in seditionis proposito persistentium crebris certaminum tumultibus devincens, vita privavit, alios exules de suis finibus exturbavit. Willelmus tandem post quinquennium, cujusdam sui militis factione, longissimo fune per eminentiorem fenestram a turre lapsus fugam iniit. Qui diebus, ne a perquirentibus reperiretur, delitescens, et noctibus iter carpens, novissime deliberavit apud se, aequius illi fore cum vitae discrimine
Abbreviated transcription (Latin):
neficiis. ut libaretur ab inferna¬
has expauescens: a malis se sugr¬
heret̾. ⁊ rursum ostensus ẽ ei flori¬
gor campꝰ: ubi requiescunt boniꝰ.
qpatiꝰ magis ac magis in bonis
ꝓficeret: ut tandem illuc pueni¬
re posset. Quomͦ uͦ contigri : ipse¬

Expanded text:
neficiis ut liberaretur ab infehas expavescens a malis se subtraheret; et rursum ostensus est ei floriger campus, ubi requiescunt boni, quatinus magis ac magis in bonis proficeret, ut tandem illuc pervenire posset. Quod quomodo contigerit, i
Abbreviated transcription (Latin):
go karolus gratuito d̃i
dono Rex sermanorũ. ac
patricus Romanoꝵ. atq
imꝑator francorum. sacra nocte
dn̾ci diei post celebratũ matuti¬
narum horarũ diuinũ officium.
dum iren causa repausationis
cubitum. et uellem caꝑe domu¬

Expanded text:
go Carolus gratuito Dei dono rex Germanorum et patricius Romanorum, atque imperator Francorum, sacra nocte Dominici diei post celebratum nocturnarum Horarum divinum officium, dum irem repausationis cubitum, et vellem dormi
Abbreviated transcription (Latin):
nãq fr̃ eiꝰ ante mortẽ ꝑr̾is sui dutes¬
serat denormannia. indigne frrens
qd̃ ip̃e ñ ꝑmittet ei ꝓ sua uoluntate
dispon̾e tam comit᷑atũ notmannie
quã cenomannie. alt̾iꝰ enĩ dudum
heres designatꝰ fuerat. alt̾ius uero
hac de causa biuente prẽ regim̃
querebat. qd̃ margarita filia her¬
berti quondã cenomannensis co¬
mitis ip̃i fuerat despõsata. licet

Expanded text:
namque frater ejus ante mortem patris sui discesnamque frater ejus ante mortem patris sui discesserat de Northmanniae indigne ferens, quod ipse non permitteret ei pro sua voluntate disponere tam comitatum Northmanniae quam Cenomanniae. Alterius enim dudum haeres designatus fuerat, alterius vero hac de causa vivente patre regimen quaerebat, quod Margareta filia Herberti quondam Cenomannensis comitis ipsi fuerat desponsata; licet
Abbreviated transcription (Latin):
magis elucescat: itei forsitan si
supͣdicti fr̃s ⁊ferantur cũ isto. ex eoꝵ
comꝑatione altius resplendebit.
Quod paucis anĩadũti pot̾. In alt̾o
eoꝵ Wilłm loqͦr dapsilitas erga scłares
lebat. s hec ead̾ in maturitate con¬
silii et in regimine ducatꝰ ip̃m mi¬
nus utilẽ ñ mendacit̾ asserebat.
At henriẽ ⁊ illa complectenꝰ sołꝰ que in
singulis eoꝵ honesta uidebant᷑. ⁊ ea
parit̾ qͥb ipsos carere iã diximꝰ: sĩ so¬
lũ illis s ⁊ oĩb su tẽporis pͥncipibꝰ no¬
bilior habebat᷑. S qr hec suis in locis
pleniꝰ exponert᷑. ne digressionẽ in
ip̾o exordio fac̾e uideam᷑. amͦ rerũ
ꝓpositarũ ordinẽ ꝓsequam᷑.
manis subtͣc̾to. Witłmꝰ filiꝰ eiꝰ quam
citiꝰ potuit apd̃ tolcã maritͣnsito:
susceptꝰ ẽ ab anglis ⁊ francis uctuss¬
q ẽ in regẽ a lanfranco archiep̃o
cantuariensi eiꝰq suffraganeis lonꝰ.¬
donieapud westmona ft̾iũ. Rob̃us

Expanded text:
magis elucescat; ita forsitan, si magis elucescat; ita forsitan, si supradicti fratres conferantur cum isto, ex eorum comparatione altius resplendebit. Quod paucis animadverti potest. In altero eorum, Willelmum loquor, dapsilitas erga saecularlebat, sed haec eadem in maturitate consilii et in regimine ducatus ipsum minus utilem non mendaciter asserebat. At Henricus et illa complectens solus, quae in singulis eorum honesta videbantur et ea pariter quibus ipsos carere jam diximus, non solum illis, sed et omnibus sui temporis principibus nobilior habebatur. Sed quia haec suis in locis plenius exponentur, ne digressionem in ipso exordio facere videamur, amodo rerum propositarum ordinem prosequamur. manis subtracto, Willelmus filius ejus, quam citius potuit apud Tolcam mari transito, susceptus est ab Anglis et Francis, unctusque est in regem a Lanfranco archiepiscopo Cantuariensi, ejusque suffraganeis, Lundoniae apud Westmonasterium. Robertus
Abbreviated transcription (Latin):
uoniã in libͦ suꝑiori
de actib Wiłłmi re-¬
gis angloꝵ ⁊ ducis
normannoꝵ tͣcta¬
tum ẽ: ñ indecens
uidetur ut hĩc liber qͥ septimꝰ cudi¬
tur in normannoꝵ ducũ gesta. ui¬
tam ⁊ ꝯũsationẽ ex parte ñ modi¬
ca resgestã nobilissimi henrici re¬
gis filii p̃dicti Wilłmi edisserens:
scło futuro ⁊ maxime posteris imi¬
tandas ꝓponat. Net ĩmerito hic
numerus illi uiro ogruit: qͥ ñ so¬
accedit qd̃ id̾ rex quẽ desc̾bendũ sus¬
cepimꝰ. in uii. gͣdu genealogie nor¬
mannoꝵ ducũ reꝑte᷑. si incipias
ꝯputare a Rollone duce. qͥ fuit hꝰ
ꝓsapie pͥncipium. Ut aũ ordo hys¬
torie ñ int̃ruptus seruetur. de fr̃ibꝰ
eiꝰ Wpillmo Rufo rege angloꝵ. et
Rob̾to duce normannoꝵ quibꝰ ip̃e
solus successit. aliqͦ uł breuit̃ dicẽ¬
da ft̃. maxime cũ ħ ad om̃dationẽ
suscepte materie ꝓficiat. Sic̃ enĩ¬
solẽt pictores ferrugineũ colorem
substerne ut rubeus suꝑpositu

Expanded text:
uoniam in libro superiori de actibus Willelmi regis Anglorum et ducis Northmannorum tractatum est, non indecens videbitur ut hic liber, qui septimus cuditur in Northmannorum ducum gesta, vitam et conversationem et ex parte non modica res gestas Henrici nobilissimi regis filii praedicti Willelmi edisserens, saeculo futuro et maxime posteris imitandas proponat. Nec immerito hic numerus illi viro congruit, qui non soaccidit quod idem rex quem describendum suscepimus, in septimo gradu genealogiae Northmannorum ducum reperitur, si incipias computare a Rollone duce, qui fuit hujus prosapiae principium. Ut autem ordo historiae non interruptus servetur, de fratribus ejus Willelmo rege Anglorum et Roberto duce Niqua vel breviter dicenda sunt; maxime cum hoc ad commendationem susceptae materiae proficiat. Sicut enim pictores ferrugineum colorem substernere solent, ut rubeus superpositus
Abbreviated transcription (Latin):
Eat tiunites ⁊ ppꝰ timentes auaricuse
gͦ eis ut signi fcarent claudio ne mon
ut ñ desist̾et. ab incepto. qr ipe satug̾it¬
ut maior ꝑs nobłium fauet ꝑti aꝰ Et
renũcionit senatorib ꝙ noll dandiꝰ
allexit qͥ cͦdam ⁊ tandẽ õs ⁊ ita ssĩ ͣdic

Expanded text:
a milites et populi, timentes avaritiam ergo eis, ut significarent Claudio, ne movus desistere ab incepto. In ut major pars nobilium faveret parti ejus, et renuntiavit senatoribus, quod nollet Claudius allexit quosdam, et tandem omnes, et ita sine c
Abbreviated transcription (Latin):
tem ap̃ chaldeos therit. Ap̃ hebreos usq ad natiuitatẽ abrahe: computant᷑ an¬
usq ad habrahã: cc .xciii: ⁊ ideo. qͥnqͣgesimus iubeleus a natiuitate abrahã

Expanded text:
tim dicit: Apud Hebreos / usque ad nativitatem Abrahe computantur anusque ad Abraham' CCXCII, et ideo XLus iubeleus a nativitate Habrahe
Abbreviated transcription (Latin):
adeo uenit ut sacre litt̾e minꝰ cõpte ⁊ dure sonantes usdeant᷑ qd isti hominos int̃p̃tatas
eas de hebreo nescientes. dum suꝑficiẽ ñ medullã inspiciunt. ante quãsi uestẽ or̃onis
sordidam ꝑhorrescant. quã pulchrũ uttͥnsecus rerũ corpꝰ inueniant. Deniq qͥd psalmo
canoriꝰ quod in morẽ nr̃i flacci ⁊ greci pindari nunc iambo currit. nc̃ alcaico ꝑsonat.
nunc saffico tumet. nc̃ semipede ingredit᷑ : Quid deuteronomii ⁊ ysaie cantico pulcͥus:
Quid Selomone gratꝰ: Quid ꝑfectius iob: Que omĩa exametris ⁊ pentametris ũ sib¬

Expanded text:
adeo venit, ut sacrae litterae minus comptae, et dure sonantes videantur, quod diserti homines interpretatas adeo venit, ut sacrae litterae minus comptae, et dure sonantes videantur, quod diserti homines interpretatas eas de Hebraeo nescientes, dum superficiem, non medullam inspiciunt, ante quasi vestem orationis sordidam perhorrescant, quam pulchrum intrinsecus rerum corpus inveniant. Denique quid Psalterio canorius? quod in morem nostri Flacci, et Graeci Pindari, nunc iambo currit, nunc alcaico personat, nunc Sapphico tumet, nunc semipede ingreditur. Quid Deuteronomii et Isaiae Cantico pulchrius? quid Salomone gravius? quid perfectius Job? Quae omnia hexametris et pentametris versib
Abbreviated transcription (Latin):
culũ lingue genus si ad ñbum int̾p̃tor. absurde resonat. Si ob necessitatem aliqͥd
in ordine in sermone mutauero. ab int̃pretis uidebor officio recessisse. Itaq mi
bincenti Rmñe. & tu saliene pars aniis mee. obsecro ut quicqͥd hoc tumultuarii
me dictauerĩ. ⁊ difficultatẽ rei etiã diuinoꝵ uoluminũ instrumenta testant᷑: que
a lxͣx. int̾pretib edita ñ eundẽ saporem in greco sermone custodiunt. Quã obrem
aquila ⁊ sẏmmachꝰ ⁊ theodotio incitati. diu̾sum pene opꝰ in eodem oꝑe ꝓdid̾unt. a¬
lio nitente ũbum de ũbo expͥmere. alio sensũ potiꝰ sequi. t̾cioñ multũ ã uet̾ib discit¬
pare. Quinta aut̃ ⁊ sexta ⁊ seꝑtuna editio licet quib censeant᷑ auctorib ignoret᷑.
tam̃ ita ꝓbabilẽ sui dĩsitatẽ tenent: ut auctoritatẽ sine nominib meruerint. Inde

Expanded text:
culum linguae genus. Si ad verbum interpretor, absurde resonat; si ob necessitatem aliquid culum linguae genus. Si ad verbum interpretor, absurde resonat; si ob necessitatem aliquid in ordine, vel in sermone mutavero, ab interpretis videbor officio recessisse. Itaque, mi Vincenti charissime, et tu Galliene, pars animae meae, obsecro, ut quicquid hoc tumultuarii issime dictaverim, et difficultatem rei etiam divinorum voluminum instrumenta testentur, quae a LXX Interpretibus edita, non eumdem saporem in Graeco sermone custodiunt. Quamobrem Aquila et Symmachus et Theodotion incitati, diversum pene opus in eodem opere prodiderunt: alio nitente verbum de verbo exprimere, alio sensum potius sequi, tertio non multum a veteribus discrepante. Quinta autem et sexta et septima editio, licet quibus censeantur auctoribus, ignoretur: tamen ita probabilem sui diversitatem tenent, ut auctoritatem sine nominibus meruerint. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
ut exercendi ingenii causa grecos libros latino
sermone absolue̾nt. ⁊ quod plus in se difficultatis
ht̃: poemata illustriũ uiroꝵ addita metri necessita¬
te transferrent. Unde ⁊ nr̃ tullius platonis inte¬
gros libros ad ũbum int̃pretatus ẽ: & cum aratũ ram
Romanũ exametris uersib edidisset. inxenofontis
echonomico lusit. In quo oꝑe ita sepe aureũ illud
obieib rẽtardatur. ut qui int̃pretata nesciunt: a cycerone dicta ñ crede
cile ẽ enim alienas lineas insequentẽ ñ alicubi excedere arditũ: ut que in alie¬
na lingua dicta sunt eundẽ decorẽ in tͣnslatione ꝯseruent. Sig̾catũ ẽ aliquid un ius
uerbi ꝓpͥetate. ñ habeo meũ quo id efferam. ⁊ dum quero implere sententiã: lon¬
go ambitu ux breuia spacia consũmo. Accedunt yꝑbatorũ anfractus. dissimi¬
litudines casuũ. uarietates figurarũ. Ip̃m postremo siuĩ: ⁊ ut ita dicã uerna¬

Expanded text:
ut exercendi ingenii causa Graecos libros Latino sermone absolverent, et quod plus in se difficultatis habet, poemata illustrium virorum, addita metri necessitate, transferrent. Unde et noster Tullius Platonis integros libros ad verbum interpretatus est: et cum Aratum jam Romanum hexametris versibus edidisset, in Xenophontis Oeconomico lusit. In quo opere ita saepe aureum illud obicibus retardatur, ut qui interpretata nesciunt, a Cicerone dicta non credant. Difficile est enim, alienas lineas insequentem non alicubi excidere; arduum, ut quae in aliena lingua bene dicta sunt, eumdem decorem in translatione conservent. Significatum est aliquid unius verbi proprietate, non habeo meum quod id efferam; et dum quaero implere sententiam, longo ambitu vix brevia spatia consumo. Accedunt hyperbatorum anfractus, dissimilitudines casuum, varietates figurarum; ipsum postremo suum, et, ut ita dicam, verna
Abbreviated transcription (Latin):
die cęlũ suꝑ omĩa collocauit. eũ¬
ꝙ ab aliis distinguens. insemet¬
ypso constitucũ eẽ p̃cepit & ei
cristallũ circũ figens. humidũ eũ
E& pluuialẽ adutilitatẽ. quȩ fit ex
imbrib t̾rȩ congrue fabricatus est¬

Expanded text:
die coelum super omnia collocavit, eumque ab aliis distinguens in semetipso constitutum esse percepit; et ei crystallum circumfigens, humidum esse et pluviale ad utilitatem quae fit ex imbribus terrae congrue fabricatus est
Abbreviated transcription (Latin):
Rors situm diccre acgrediox im¬
peditum opris ⁊ facundre mimi¬
me capix. Constat cnim fere¬
ex gentum locorumq nomi¬
mbus: ⁊ corum peplexo satis
ordme: quem persequi longa
e magis qͣz bemgna matenia
Rcrum aspici tamen cognos¬
ciq dignissinium: et quodsi
non ope ingenii orantis: at
ipsa fru contemplationt prociũ
opere attendentium absoluat. Sicam autem alias plu¬
in et cractus. Nunc autem ut queq erunt darissinã
et stactim ac primo quidem: que sit forma totiure. que
marinie partes. quo singule modosunt. xtꝙ habrtei¬
tuo cxpedram. Demide ricosus oras onmnt cietlitarat
Et nitra cenrrq sunt. atq ut ca subit accitinluit
pelagus. additis que in natum regionum intolarãq
memior añda sunt. Id quo faciluit sari possit aͥtꝙ
accipi. paulo altius sunna repetitur.saier ds¬

Expanded text:
rbis situm dicere aggredior, impeditum opus et facundiae minime capax - constat enim fere gentium locorumque nominibus et eorum perplexo satis ordine, quem persequi longa est magis quam benigna materia - verum aspici tamen cognoscique dignissimum, et quod, si non ope ingenii orantis, at ipsa sui contemplatione pretium operae attendentium absolvat. Dicam autem alias plura et exactius, nunc ut quaeque erunt clarissima et strictim. Ac primo quidem quae sit forma totius, quae maximae partes, quo singulae modo sint atque habitentur expediam, deinde rursus oras omnium et litora ut intra extraque sunt, atque ut ea subit ac circumluit pelagus, additis quae in natura regionum incolarumque memoranda sunt. Id quo facilius sciri possit atque accipi, paulo altius summa repetetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Rors situm diccre acgrediox im¬
peditum opris ⁊ facundre mimi¬
me capix. Constat cnim fere¬
ex gentum locorumq nomi¬
mbus: ⁊ corum peplexo satis
ordme: quem persequi longa
e magis qͣz bemgna matenia
Rcrum aspici tamen cognos¬
ciq dignissinium: et quodsi
non ope ingenii orantis: at
ipsa fru contemplationt prociũ
opere attendentium absoluat. Sicam autem alias plu¬
in et cractus. Nunc autem ut queq erunt darissinã
et stactim ac primo quidem: que sit forma totiure. que
marinie partes. quo singule modosunt. xtꝙ habrtei¬
tuo cxpedram. Demide ricosus oras onmnt cietlitarat
Et nitra cenrrq sunt. atq ut ca subit accitinluit
pelagus. additis que in natum regionum intolarãq
memior añda sunt. Id quo faciluit sari possit aͥtꝙ
accipi. paulo altius sunna repetitur.saier ds
Mne igitur hoc quicqund est. cu mĩes
celiq nonten indidnus: unum io est
ct uno amibrtu se cunctaq amplititur.
ptotibus differt. Uñde sol oritur orions

Expanded text:
rbis situm dicere aggredior, impeditum opus et facundiae minime capax - constat enim fere gentium locorumque nominibus et eorum perplexo satis ordine, quem persequi longa est magis quam benigna materia - verum aspici tamen cognoscique dignissimum, et quod, si non ope ingenii orantis, at ipsa sui contemplatione pretium operae attendentium absolvat. CAPUT 2 Dicam autem alias plura et exactius, nunc ut quaeque erunt clarissima et strictim. Ac primo quidem quae sit forma totius, quae maximae partes, quo singulae modo sint atque habitentur expediam, deinde rursus oras omnium et litora ut intra extraque sunt, atque ut ea subit ac circumluit pelagus, additis quae in natura regionum incolarumque memoranda sunt. Id quo facilius sciri possit atque accipi, paulo altius summa repetetur. CAPUT 3 mne igitur hoc, quidquid est cui mundi caelique nomen indidimus, unum id est et uno ambitu se cunctaque amplectitur. Partibus differt; unde sol oritur oriens
Abbreviated transcription (French):
U temps amoureur plain de ioye
Utemps ou toute rien sesgaye
Que ne ixuiait buisson nelaye
Qui en may paret ne se bueille
Et couurir de nouuelle fueille
Li bois recueurent leur uerdure
Qui sont scee tant com yuer dure¬

Expanded text:
el tens enmoreus plain de joie  el tens ou toute rien s esgaie  que len ne voit buisson ne haie  qui en may parer ne se veille  et covrir de novele fuelle  li bois recuevrent lor verdure  qui sunt sec tant come yver dure
Abbreviated transcription (French):
aintes gẽs dient que en songes
Na se flabes nõ et mensonges
Mais len peut tel sõge songer
Qui ne sont uue mensonger
A iis sont apres bien apparant
Sy en puis traire a garant
Un aucteur qui ot nom macrobes
Qui ne tiit par songes a lobes
Qui auiur ds Roy̾ cyprion
Qui cõquel euide ne qui die
Que soit foleur ou musaidie
De croure que songe aiengne
Qui ne uouldra p᷑o fol me tiengne
Car endroit moy ay ie fiante
Que songe soit segnnfiance
Des biens aur gens et des ẽnuys
Que li plusieure songẽt de miye
Maintes choses couueitement
Que len uoit puis appertement
uintiesme an de mõ aage
ꝓ poĩt quamoͬs prẽt le paage
Dee iomes gens couchez mestoie
Uue nuyt si com̃ ie souloie
Et me dounoie moult forment
Sy uy un songe en mondonuant
Qui moult fu bel et mlt me plust
Or uueil ce songe rymoyer
Quamoure le meprie et cõmande
Et se nul ou nul demande
Cõment ie uueil que ce roumãs
Soit appelle que ie comuians
Ce est le roumans de la Rose

Expanded text:
nes genz dient qu en songes  n a se fables non et menconges  mes len puet tex songes songier  qui ne sont mie mencongier  ainz sont apres bien aparant  si en puis bien traire a garant  un auctor qui ot non macrobes  qui ne tint pas songes a lobes  qui avint au roi scypion  qui c onques cuit ne qui que die  qu il est folor et musardie  de croire que songes aviegne  qui se voudra por fol m en tiegne  quar endroit moi ai ge fiance  que songes est senefiance  des biens as genz et des anuiz  que li plusor songent de nuiz  maintes choses covertement  que len voit puis apertement  el vintieme an de mon aage el point qu amors prent le paage  des jones genz couchier m aloie  une nuit si con je souloie  et me dormoie mout forment  et vi un songe en mon dormant  qui mout fu biaus et mout me plot  Or veil cel songe rimeer  qu'Amors le me prie et comande.  Et se nule ne nus demande  comant je veil que li romanz  soit apelez que je comanz,  ce est li Romanz de la Rose,
Abbreviated transcription (Latin):
litteram salustius ludi magister pͥ
latinis adiecit. ut in sono discrimen
ceret uare litterax .c.⁊.q. Que ideo fr¬
nacua dititur. qr exceptis kalendis
tlua iudicat᷑. ꝑ .c. enim uniu̾sa expͥn¬
.k. litt̾am antiqui p̾ponebant quoties
.a. sequebatur. ut kaput.kanna. Ko¬
mus. Nunc autem karthago ⁊ kalen¬

Expanded text:
litteram Salvius ludimagister primus Latinis adiecit, ut in sono discrimen faceret duarum litterarum C et Q; quae ideo supervacua dicitur, quia exceptis 'Kalendis' superflua iudicatur: per C enim universa exp. K litteram antiqui praeponebant quotiens A sequebatur, ut 'kaput', 'kanna', 'kalamus'. Nunc autem 'Karthago' et 'kalen
Abbreviated transcription (Latin):
ti dñi philipi dĩ gr̃a illustris¬
simi regis frãcoꝵ. Suus deuo¬
tus fr̾ egidius romanus ordi¬
nis fr̃m hemitaꝵ sc̃i angusti¬
oĩa famulatũ. Clamat polic
aliq̃ st̃ ãnalia. Aliqͣ ad iutã. a¬
ĩ filiis quedãmodo ppetua iudi¬

Expanded text:
ri Domini Philippi Dei gratia Illustrissimi Regis Francorum, Suus devotus Fr. Aegidius Romanus Ordinis Fratrum Eremitarum S. Augustiomnia famulatum. Clamat Politialiqua sunt annualia, aliqua ad vitam, ain filiis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
LE XANDOR IN COO¬
o TaRiis suis hac st ioi¬
pul su causa ꝓnuntiat sũpsisse lon¬
gissimũ expositionis labore᷑. qd in
dissideret. Michi maior ꝑ sequendi
oꝑis. causa ẽ: Qd ñ facile qͥsquã uł
trans ferendi ł eciã eõ m̾tandi cͣtinua
latino sermoni craclidit. s tͣnsferendo themitui.
d̾ qͥ utrosꝙ legit. facile intelligit. Albinꝰ qͦꝙ de
eis de reb scripsisse ꝑibet᷑. Cuiꝰ ego geometricos
qͥ de libros editos scio. de dialetica uͦ dui multu ꝙ
quesitos repperire ñ ualui. Siue gͥ ille omino
tacuit: nos p̾termissa dicemꝰ. sine aliqͥd scripsit:
nos qͦꝙ docti uiri inuutati studui in eade lauoe
uersabim᷑. S. quãꝙ multa sint aristotelis que sub¬
lissima philosophie arte celata sint. bic tamen ai¬
te oĩa liber nimis : acumine sententiarũ. ⁊ uer¬
borũ breuitate constrictꝰ e. Quo circa plus luc
quã in dece pdicam̃tis expositione sudabit᷑. Puiꝰ eͥ
qͥd uox sit diffiniendũ e: hoc eniꝰ ꝑspicuo ⁊ manifeste

Expanded text:
lexander in commentariis suis hac se impulsum causa pronuntiat sumpsisse longissimum expositionis laborem, quod in torum dissideret. Mihi vero major persequendi operis causa est, quod non facile quisquam vel transferendi, vel etiam commentandi continuam Latino sermoni tradidit, sed transferendo Themistium, quod qui utrosque legit facile intelligit. Albinus quoque de eisdem rebus scripsisse perhibetur, cujus ego geometricos quidem libros editos scio, de dialectica vero diu multumque quaesitos reperire non valui. Sive igitur ille omnino tacuit, nos praetermissa dicemus, sive aliquid scripsit, nos quoque docti viri imitati studium in eadem laude versabimur. Sed quanquam multa sint Aristotelis quae subtilissima philosophiae arte celata sunt, hic tamen ante omnia liber nimis et acumine sententiarum, et verborum brevitate constrictus est. Quocirca plus hic quam in decem praedicamentis expositione sudabitur. Prius ergo quid vox sit diffiniendum est. Hoc enim perspicuo et manifesto
Abbreviated transcription (Latin):
sicũ ẽ. Quartũ uͦ genus : contrarietatis ex ad fir¬
matione ⁊ negatione. ut homerꝰ disputat. homer
ñ dispucat. Machariꝰ cutrit. ⁊ maeariꝰã currit
qd̵ genꝰ ap̃ ꝯialecticos. om̃s questiones pene ge¬
uerare solae.ki. Si aliquando mala mał oppo¬
niuit᷑⁊ a Etiã. scdm philosophos ꝙ uirtutes
semꝑ medias eẽ direr. ut exutraq parte ha¬

Expanded text:
situm est. Quartum vero genus contrarietatis ex affirmatione et negatione, ut Homerus disputat, Homerus non disputat; Macharius currit, Macharius non currit: quod genus apud dialecticos omnes quaestiones pene generare solet. C. Si aliquando mala malis opponuntur?-- A. Etiam secundum philosophos, qui virtutes semper medias esse dixerunt, et ex utraque parte ha
Abbreviated transcription (Latin):
obscurissimus abieta sententiis. atꝙ ido
ñ ħ magnis ex pedisem uoluminib nͥ etia nil labori
ꝯcedens qua possẽ planissime qd̾ in pͥma editione
altitudinis ⁊ subtilitatis omiserã. sed̾a ꝯmentatione
cõplere᷑. d danda e ꝓlixitati uenia. ⁊ oꝑis longi¬
tudo libͥ obseuritate pensanda ẽ. Stͥ tñ higͣ o
apd̾ nos satis facientes lectoris ⁊ diligenti ͤ ⁊ fastidio
cupientes facillune magna cognoscere. Huiꝰ etũ
libri pꝰ has geminas ꝯmentationos qd̾ da breui¬
atiũ facimꝰ. ita ut in qͥbꝰ dã ⁊ fere in oĩb aristoret
ipsiꝰ u̾b utam᷑. tantũ qd̾ ille breuitate dir̃ obscu

Expanded text:
obscuris adjecta sententiis, atque ideo non hanc magnis expedissem voluminibus, nisi etiam nihil labori concedens, quam possem planissime quod in prima editione altitudinis et subtilitatis omiseram, secunda commentatione complerem. Sed danda et prolixitati venia, et operis longitudo libri obscuritate pensanda est. Sunt tamen gradus apud nos satisfacientes lectoris et diligentiae et studio, cupientis facillime magna cognoscere. Hujus enim libri post has geminas commentationes quoddam breviarium faciemus, ita ut in quibusdam et fere in omnibus Aristotelis ipsius verbis utam
Abbreviated transcription (Latin):
LE XANDER IN COM¬
onni ⁊aRiis sois hac st ioi¬
pul sũ causa ꝓnuntiat sũpsisse lon¬
gissimũ expositionis labore̾. qd̾ in
dissideret. Michi maior ꝑ sequendi
oꝑis. causa e̾: Qd ñ facile qͥsquã uł
trans ferendi ł etiã eõ m̾tandi cͣtinua
supserit serie. nͥ qd̃ uetius p̾tertat
pͥores postressosꝙ analiticos nͦ uertẽdo a ristoteleꝰ
latino sermoni craclidit. s tͣnsferendo themitiũ
d̾ qͥ utrosꝙ legit. facile intelligit. Albinꝰ qͦꝙ de
cis deͦ reb scripsisse ꝑ ibet᷑. Cuiꝰ ego geometricos
de libros editos sc̾io. de dialetica uͦ du multu
quesitos repperire nͨ ualui. Siue gͥ ille omino
tacuit: nosp̃termissa dicemꝰ. sine aliqͥd scripsit:
nos qͦ ꝙ docti uiri inutati studuiꝰ in eade̾ laude
uersabim᷑. S. quã ꝙ multa sint aristotelis que sub¬
lissima philosophie arte celata sint. hic tamen a¬
te oĩa liber nimis: acumine sententiarũ. ⁊uer¬
borũ breuitate constrictꝰ e. Quo circa plus luc

Expanded text:
lexander in commentariis suis hac se impulsum causa pronuntiat sumpsisse longissimum expositionis laborem, quod in torum dissideret. Mihi vero major persequendi operis causa est, quod non facile quisquam vel transferendi, vel etiam commentandi continuam sumpserit seriem, nisi quod Vegetius praetextatus priores postremosque analyticos non vertendo Aristotelem Latino sermoni tradidit, sed transferendo Themistium, quod qui utrosque legit facile intelligit. Albinus quoque de eisdem rebus scripsisse perhibetur, cujus ego geometricos quidem libros editos scio, de dialectica vero diu multumque quaesitos reperire non valui. Sive igitur ille omnino tacuit, nos praetermissa dicemus, sive aliquid scripsit, nos quoque docti viri imitati studium in eadem laude versabimur. Sed quanquam multa sint Aristotelis quae subtilissima philosophiae arte celata sunt, hic tamen ante omnia liber nimis et acumine sententiarum, et verborum brevitate constrictus est. Quocirca plus hic
Abbreviated transcription (Latin):
dos ꝗꝗ ꝗb aliqͥo simul eẽ dicamꝰ uoluissẽ
luone.a. Trib modis aliqͥo simul eẽ dnĩs. aut
temꝑe. aut natura. aut genere. k. Pa exempla.
ł emꝑe. ut duo homines uno temꝑe simul cẽ dm̃s.
Gbi grã. albinꝰ ⁊ homerꝰ. nat᷑a ut simplũ ⁊ duplũ. Ge¬

Expanded text:
 aliquid simul esse dicamus, voluissem audire.-- A. Tribus modis aliquid simul esse dicimus, aut tempore, aut natura, aut genere.-- C. Da exempla-- A. Tempore, ut duos homines uno tempore simul esse dicimus, verbi gratia Albinus et Homerus. Natura, ut simplum et duplum. Ge
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq de qͣ loquebar int̾iorẽ societatẽ amicitiȩ colendã ꝓficit.
Omĩa enĩ cum amico cõmunia habebit: qͥ multa cũ homine
hoc lucili uiroꝵ. optime. mͥ abistis subtilibus prȩcipi malo:
qͥd amico p̃stare debeã. qͥd homini. qͣm qͦt modis amicꝰ di¬
cat᷑ & homo qͣm multa significae in diu̾sum. Ecce sapien¬
tia a. stulticia discedunt. Cui accedo: Iin utrã ire partem
uibes. Illi: homo ꝓ amico ẽ. Huic: amicꝰ non ẽ ꝓ homine:
Ille amicũ sibi parat: hic sẽ amico. Tumichi uerba distor¬
ques & sillabas digeris: Scilic& nͥ int̾rogationes uaferri¬
masstruxero. & conclusione falsa a uero nascens m̃daciũ¬
astrinxero: non pot̾o a fugiendis petenda secernere. Pudae
me. in retam seria. senes ludimus. U Ale:¬
Us sillaba ẽ. Mus aut̃: caseum rodit. Sillaba gͦ: caseũ
ista scientia periculum imminet. quod in commodũ:

Expanded text:
quoque, de qua loquebar, interiorem societatem amicitiae colendam proficit. quoque, de qua loquebar, interiorem societatem amicitiae colendam proficit. Omnia enim cum amico communia habebit, qui multa cum homine. Hoc, Lucili virorum optime, mihi ab istis subtilibus praecipi malo, quid amico praestare debeam, quid homini, quam quot modis amicus dicatur, et homo quam multa significet. In diversum ecce sapientia et stultitia discedunt; cui accedo ? In utram ire partem iubes ? Illi homo pro amico est, huic amicus non est pro homine. Ille amicum sibi parat, hic se amico. Tu mihi verba distorques et syllabas digeris. Scilicet nisi interrogationes vaferrimas struxero et conclusione falsa a astrinxero, non potero a fugiendis petenda secernere. Pudet me; in re tam seria; senes ludimus: mus syllaba est, mus autem caseum rodit, syllaba ergo caseumista scientia periculum imminet; quod incommodum,
Abbreviated transcription (Latin):
Of płam qͣm mͥ ex itinere misisti tã longã qͣm ipsũ
it᷑ fuit: postea rescribã. Seducere me debeo & quid
suadeã circũ spicere. Nã tu qͦq qͥ consulis: du an
consuleres cogistasti. Quantomagis hoc mͥ faciendũ ẽ cũ lon¬
giore mora opꝰ sit ut soluas qͦstionẽ. qͣm ut ꝓponas: Utiq cũ
aliud tͥ expediat: aliud mͥ. It̃um ego tanꝙͣ eyicureus loquor.
Sichi tͦ id expedit qđ tͥ: aut ñ sũ amicꝰ. nͥ qͥcqͥd agit᷑ ad te ꝑti¬
nens: meũ . ẽ. Consortiũ rerũ om̃ium int̾ nos fac̃ amicitia:
nec scdi qͥcqͦm singłis ẽ. nec adu̾si. In cõmune uiuit᷑. Nec po¬
test qͥsqͣm beatȩ degere: qͥ se tantũ intuet᷑. qͥ omĩa ad utilitates
suas conuertit. Alt̾i uiuas oportae : siuis tͥ uiuere. Hec societas.
diligent᷑ & sc̃ẽ obseruanda: quȩ nos om̃s hominibꝰ miscet. &
uidicat aliqđ̃ ẽẽ cõmune ius generis humani plurimũ adillã

Expanded text:
istulam, quam mihi ex itinere misisti, tam longam quam ipsum iter fuit, postea rescribam. Seducere me debeo et quid suadeam circumspicere. Nam tu quoque, qui consulis, diu an consuleres cogitasti; quanto magis hoc mihi faciendum est, cum longiore mora opus sit, ut sol vas quaestionem quam ut proponas ? Utique cum aliud tibi expediat, aliud mihi. Iterum ego tamquam Epicureus loquor ? Mihi vero idem expedit, quod tibi; aut non sum amicus, nisi quicquid agitur ad te pertinens, meum est. Consortium rerum omnium inter nos facit amicitia. Nec secundi quicquam singulis est nec adversi; in commune vivitur. Nec potest quisquam beate degere, qui se tantum intuetur, qui omnia ad utilitates suas convertit; alteri vivas oportet, si vis tibi vivere. Haec societas diligenter et sancte observata, quae nos homines hominibus miscet et iudicat aliquod esse commune ius generis humani, plurimum ad illam
Abbreviated transcription (Latin):
Libello tuo lecto. idest de plurimis aliqͣs literas. quas ad
aliquã ciuitatẽ seu caput ꝓuinciȩ direxisti. mira exhorta¬
tione uitã moralẽ continentes: usq refecti sumꝰ. Quos
sensus. ñ puto exte dictos. sed ꝑ te: certe aliqͣndo ex te
& ꝑ ce. Tanta enĩ maiestas earum est rerũ. tantaq genero.¬
sitate clarent: ut uix suffecturas putẽ ȩtates hominũ

Expanded text:
Libello tuo lecto, de plurimis ad quosdam litteris, quas ad aliquam ciuitatem seu populum caput prouincia- direxisti mira exhortatione uitam mortalem contemnentes, usquequaque refecti sumus. Quos sensus non puto ex te dictos, sed per te: certe aliquando et ex te, et per te. Tanta etenim maiestas earum rerum est, tantaque generositate clarent, ut uix suffecturas putem hominum aetates,
Abbreviated transcription (Latin):
Dibello tuo lecto idest de plurimis aliqͣs litteras. quas ad
aliquã ciuitatẽ seu caput ꝓuinciȩ direxisti. mira exhorta¬
tione uitã moralẽ continentes: usq refecti sumꝰ. Quos
sensus. ñ puto exte dictos. sed ꝑ te: certe aliqͣndo ex te
& ꝑce. Tanta enĩ maiestas earum est rerũ. tantaq genere¬
sitate clarent : ut uix suffecturas putẽ ętates hominũ.

Expanded text:
ibello tuo lecto, de plurimis ad quosdam litteris, quas ad aliquam ciuitatem seu populum caput prouincia- direxisti mira exhortatione uitam mortalem contemnentes, usquequaque refecti sumus. Quos sensus non puto ex te dictos, sed per te: certe aliquando et ex te, et per te. Tanta etenim maiestas earum rerum est, tantaque generositate clarent, ut uix suffecturas putem hominum aetates,
Abbreviated transcription (Latin):
fotini stoici discipłs. & patruus Lycani perte
continentissimȩ uitę fuit : quẽ non ponerem iN
cathalogo scõrũ nisi me illȩ eplȩ ꝓuocarent. quę
leguntur aplurimis pauli ad senecã. aut senecȩ
ad paulũ: in quibꝰ cũ esset Neronis magister. & illi
tẽporis potentissimꝰ. optare se dicit eius esse loci
bienniũ quã Petrus & Paulos martyrio corona-¬
rentur: a nerone inter fectus est. ExPlicit

Expanded text:
Socionis Stoici discipulus et patruus Lucani poete, continentissime vite fuit. Quem non ponerem in cathalogo sanctorum, nisi me ille epistole provocarent, que leguntur a plurimis, Pauli ad Senecam, et Senecae ad Paulum. In quibus cum esset Neronis magister, et illius temporis potentissimus, optare se dicit ejus esse loci biennium quam Petrus et Paulus martyrio coronarentur, a Nerone interfectus est. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
UCIUS EN IUIS CENECA CORDIBENCIO
fotini stoici discipłs & patruus lucani perte
contiuentissimȩ u̾itę fuit: quẽ non ponerem iN
cathalogo scõrũ. nisi me illȩ epłȩ ꝓuocarent. quȩ
leguntur aplurimis payli ad senecã aut senecȩ
ad paulũ: in quibꝰ cũ esset Neronis magister. & illi
tẽporis potentissimꝰ. optare sedicit eius esse loci
bienniũ quã Petrus & Paulos marcyrio corona¬
rentur: a nerone inter fectus est. ExPlicit

Expanded text:
 Anneus Seneca Cordubensis, Socionis Stoici discipulus et patruus Lucani poete, continentissime vite fuit. Quem non ponerem in cathalogo sanctorum, nisi me ille epistole provocarent, que leguntur a plurimis, Pauli ad Senecam, et Senecae ad Paulum. In quibus cum esset Neronis magister, et illius temporis potentissimus, optare se dicit ejus esse loci biennium quam Petrus et Paulus martyrio coronarentur, a Nerone interfectus est. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
das putas: detrahã uitium. Nã cũ tibi cupere interdire.¬
ro: uelle ꝑmictã. ut eadẽ illa intrepidꝰ facias. ut cerci.¬
ore consilio. ut uoluptates ipsas magis sencias. Quidni ad.
te magis ꝑuenturȩ sint. si illis ĩperabis quã si seruias:
Sed naturale ẽ inqͥs ut desiderio amici torquear. datꝰ lacͥ:¬
mis cã uuste candentib. Naturale ẽ opinionib hominũ
tangi. & aduersis concristari. Quare mͥ ñꝑmitas hunc
cã honestũ male opi nionis metũ: Nullũ est uitium
sine patrocinio. nulli ñ iniciũ est uerecundũ & exorabi.¬
le. sed ab hoc latius fundicur. Non obtinebis ut desinat
si incipere ꝑmiseris Inbellus est pͥmo omis affectus.
Deinde ipse concitat. & uires dũ ꝓcedit parat. Ex cludit᷑
faciliꝰ quã expellit᷑. Quis negat om̃s affectꝰ a quodã quali
naturali fluere pͥncipio: Curã nob̾ nr̃i natura man¬

Expanded text:
das putas; detraham vitium. Nam cum tibi cupere interdixedas putas; detraham vitium. Nam cum tibi cupere interdixero, velle permittam, ut eadem illa intrepidus facias, ut certiore consilio, ut voluptates ipsas magis sentias; quidni ad te magis perventurae sint, si illis imperabis, quam si servies ? " Sed naturale est," inquis, " ut desiderio amici torquear; da ius lacrimis tam iuste cadentibus. Naturale est opinionibus hominum tangi et adversis contristari; quare mihi non permittas hunc tam honestum malae opinionis metum ? " Nullum est vitium sine patrocinio; nulli non initium verecundum est et exorabile, sed ab hoc latius funditur. Non obtinebis, ut desinat, si incipere permiseris. Inbecillus est primo omnis adfectus. Deinde ipse se concitat et vires, dum procedit, parat; excluditur facilius quam expellitur. Quis negat omnis adfectus a quodam quasi naturali fluere principio ? Curam nobis nostri natura man
Abbreviated transcription (Latin):
Inuenies spem. Inuidiã. odiũ. metũ. concẽ
luntq sẽꝑ quȩ reliquerunt: Itaq hoc tibi philsoplia presta¬
bit quo eqͥdem nichil maius existimo. nũquã te pęnitebit
tui. Ahanc tã solidã felicitatẽ quã tẽpetas nulla c̃cuciat:
ñ ꝑducent te apte uerba c̃texta & oratio fluens leniter
Fant ut uolant. dũ animo c̃positio sua consta: dũ sit mag¬
nꝰ & opinionũ securꝰ & obipsa quȩ aliis displicent: sibi pła.¬
cens qui ꝑ fectũ suũ uita estim& Q tantũ scire se uidic&
quantu ncupit. quantũ ñtim&. UalE. SENECA LUCILIO
SUO S A I UIEM.
TRUM SATIIS SIE MODICOS HABERE AT FEC¬
⁊us annullos: sepȩ quȩ sitũ ÷. Nr̃i illos pel¬
lunt. ꝑ ipacetici tẽꝑant. Ego non uideo quomͦ
salubris ẽẽ aut utilis possitulla mediocritas
morbi. Noli timere. nichil eoꝵ quȩ tibi nonius nega¬
ri: eripio. facilẽ me indulgentẽq p̾bebo. Reb adquas
tendis. & quas aut necessarias uitȩ. aut utiles. aut iocun¬

Expanded text:
invenies spem, invidiam, odium, metum, contempluntque semper quae reliquerunt. Itaque hoc tibi philosophia praestabit, quo equidem nihil maius existimo: numquam te paenitebit tui. Ad hanc tam solidam felicitatem, quam tempestas nulla concutiat, non perducent te apte verba contexta et oratio fluens leniter. Eant, ut volent, dum animo compositio sua constet, dum sit magnus et opinionum securus et ob ipsa, quae aliis displicent, sibi placens, qui profectum suum vita aestimet et tantum scire se iudicet, quantum non cupit quantum non timet. VALE, Seneca Lucilio suo salutem Utrum satius sit modicos habere adfectus an nullos, saepe quaesitum est. Nostri illos expellunt, Peripatetici temperant. Ego non video, quomodo salubris esse aut utilis possit ulla mediocritas morbi. Noli timere; nihil corumeorum, quae tibi non vis negari, eripio. Facilem me indulgentemque praebebo rebus, ad quas tenetis et quas aut necessarias vitae aut utiles aut iucun
Abbreviated transcription (French):
la confiance de laide
de nr̃e seignͣr Ihũcoist
du commandement
de tresnoble et tres ex¬
celent prince Charle ᷤ
de latin en francois aucuns lures les¬
quelz fist Aristote le souuerain qui fu
docteur et conseillier du grant Roy
Alixandre . et duquel la dottrine poͬ.
la ualeur et excelence delle aeste mul¬
tipliee et en grant Reputacion uers le ᷤᷤ
sages prez que partout le monde, et
aeste translatee en plusieurs langage
et exposee a tres grant diligence de

Expanded text:
la confiance de l'aide de Nostre Seigneur Jhesu Crist, du commandement de tres noble et tres excellent prince Charles, de latin en françois aucuns livres lesquelx fist Aristote le souverain philosophe, qui fu docteur et conseillier du grant roy Alexandre. Et duquel la doctrine, pour la valeur et l'excellence de elle, a esté multipliee et en grant reputacion vers les sages presque par tout le monde. Et a esté translatee en pluseurs langages et exposee a tresgrant diligence de
Abbreviated transcription (Latin):
nos scriptura at dicente. Hora est iam nos de sompno
surgere. Et aꝑtis oculis nr̃is ad deificum lumen: atdo¬
nitis auribus audiamus. diuina totidie clamans. quid nos am¬
moneat uox dicens. Hodie si uocem eus audiertis: nolite
obdurare corda ur̃a. Et iterum. Qui ht aures. audiendi:

Expanded text:
nos Scriptura, ac dicente: Hora est jam nos de somno nos Scriptura, ac dicente: Hora est jam nos de somno surgere . Et apertis oculis nostris ad deificum lumen, attonitis auribus audiamus divina quotidie clamans quid nos vox admoneat. Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra . Et item: Qui h
Abbreviated transcription (Latin):
usculta ofili p̃cepta magistri. ⁊ inclina ust¬
aurem cordis tui. ⁊ ai umonitionem pii
patris libenter excipe ⁊ e. ficatiter comple. In¬
ut ad eui ꝑ obdientie laborem redeas ⁊
a quo ꝑ inobedientie desidiam retesseras. Ad te ergo nunc meus
sermo dirigitur: quis quis abrenuntians ꝓpriis uoluptatibus. do¬
mino xp̃o uero regi militaturus. obedientie fortissima atq p̃cla¬
ra arma assumis. In primis ut quicquid agendum inchoas
bonumͥ ab eo ꝑficiꝰ instantissima oratione deposcas: ut qui iã¬
nos in filiorum dignatus est numero computare ⁊ ñ debeat ali¬
quando de malis actibus nr̃is contristari. Ita enim ei omni
tempore de bonis suis in nobis parendum est: ut non solum¬
ut iratus pater. non aliquando filios exheredet ⁊ sed nec ut
metuendus dominus irritatus malis nr̃is ut nequissimos ser¬
uos ꝑperuam tradat ad penam: qui eui sequi nolu̾int ad głam
xurgamus gͦ tandem aliquando extitãte Suusio n¬

Expanded text:
usculta, o fili, praecepta magistri, et inclina aurem cordis tui, et admonitionem pii Patris libenter excipe, et efficaciter comple: ut ad eum per obedientiae laborem redeas, a quo per inobedientiae desidiam recesseras. Ad te ergo nunc meus sermo dirigitur, quisquis abrenuntians propriis voluntatibus Domino Christo vero regi militaturus, obedientiae fortissima atque praeclara arma assumis. In primis, ut quidquid agendum inchoas bonum, ab eo perfici instantissima oratione deposcas: ut qui nos in filiorum numero dignatus est computare, non debeat aliquando de malis actibus nostris contristari. Ita enim ei omni tempore de bonis suis in nobis parendum est: ut non solum iratus pater suos non aliquando filios exhaeredet, sed nec ut metuendus Dominus irritatus malis nostris ut nequissimos servos perpetuam tradat ad poenam, qui eum sequi noluerunt ad gloriam. Exsurgamus ergo tandem aliquando excitante
Abbreviated transcription (Latin):
de legare ul. mimiouerte¬
incund si ca̾m renuit sus¬
cipe delegatam. ad quodix.
endam de legationem liꝰ
compelłe. ne quid inuitũ
cum in eum exceptis qui¬
bodam articulis nullam
heat potestatem. licet ep̃c
suusid sit metropolitica

Expanded text:
delegare, vel animadvertesi causam renuerit suse delegatam? Ad quod utiendam delegationem hujusmodi compellere nequit invitum, cum in eum, exceptis quibusdam certis articulis, nullam habeat potestatem, licet episcopus suus eidem sit metropolica
Abbreviated transcription (Latin):
decuit. qs cͣe põtificũ suoꝵ rapacitates. necessi¬
tas uͥ cõpimꝰ tandẽ cõpulit ĩ publicũ exam̃ de¬
ferishii it põnsices uͥ euiclẽs ĩ ꝗsitio pate fecit
ĩdiscreto mod̾amine. pãrochitanas ecclas pre¬
pene usq ad examinanõe extreme uͥtutis qͦs

Expanded text:
 necessitas ut comperimus tandem compulit in publicum examen deferre. Hi enim pontifices, ut evidens inquisitio patefecit, indiscreto moderamine parochitanas ecclesias praepene usque ad exinanitionem extremae virtut