comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t dirit michi angelus. Oportet te iterũ
prophare popłis et gentib. et linguis:
et regib multis. In uerbis sacri eloquii. iste de¬
bet studii nr̃i ordo seruari: ut hec ido ꝯgnosca¬
mnus quatinꝰ de iniqͥtate nr̃a cõpũcti cognoscẽtes
mala que fecimꝰ: uitemꝰ ne alia faciamꝰ. Et cũ iã
ex magno usu lacrimarũ. de peccatorũ remissioẽ
ceperit ẽẽ fiducia : ꝑ uerba dei que intelligimꝰ.
ad uitã qͦ et alios trahamꝰ. Ad hoc enĩ intelligen¬
da sunt. ut et nobis ꝓsint: et intenciõe sp̃uiali
beato ioħi accipe librũ et deuora illũ. paulopꝰ
subdidit: oportet᷑ propħare populis et gentib
et linguis. et regib multis. Ac si ei de sacro cibo
diceretur. Comede ⁊ pasce. saciare. ⁊ eructa : acci¬
pe et sparge: confortare. et corrobora:¬

Expanded text:
t dixit mihi angelus: Oportet te iterum prophetare populis, et gentibus, et linguis, et regibus multis . In verbis sacri eloquii iste debet studii nostri ordo servari, ut haec ideo cognoscamus quatenus, de iniquitate nostra compuncti, cognoscentes mala qucrymarum, de peccatorum remissione coeperit esse fiducia, per verba Dei quae intelligimus, ad vitam quoque et alios trahamus. Ad hoc enim intelligenda sunt, ut et nobis prosint, et intentione spirituali beato Joanni: Accipe librum, et devora illum; paulo post subdidit: Oportet te prophetare populis, et gentibus, et linguis, et regibus multis. Ac si ei de sacro cibo diceretur: Comede et pasce, satiare et eructa, accipe et sparge, confortare et robora
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ datus est michi calamus similis tis sr̃ iet̾.
uirge: diccris. Surge et metire tẽplum dei¬
et altare. et adorantes in eo: atriũ autẽ qd̾ ẽ foris
tẽplũ eice foras. et ne metiaris eũ: qm̃ datũ est gen¬
tibus. In carne dñs ad eccłam ueniens. m̃suras eidem
eccłe posuit: ⁊ fines eiusdẽ eccłe. occulti iudicii subti¬
litate distinx̃: intra quos alii uocati retinent᷑: alii
ne accedãt arcent᷑. Sacra scriptura calamꝰ m̃sure ẽ:
qr ĩ sacro dei eloquio. qd nobis conscriptũ ẽ. occul¬
tas eẽ dispensationes eius agnoscimꝰ. Nam ꝑ ĩcõpre¬
hensibile eius iudierũ. in collectione hoĩum. alios
a suis iniquitatib educit: alios in sua iniquitate
derelinquit: alter intra m̃surã electorũ mittitur:
et alter foris relinquit᷑: ut nullomͦ ad electorũ
numerũ ꝑtin̾e mereat᷑. Sancto quippe eugło teste
didicimus. qd̾ cuidã dicenti magister. sequar te
quocũq ieris: eiusdẽ magistri uoce responsũ est.

Expanded text:
 datus est mihi calamus similis virgae, et dictum est mihi: Surge, et metire teet altare, et adorantes in eo: atrium autem, quod foris templum est, ejice foras: et ne metiaris illud, quoniam datum est gentibus . In carne Dominus ad Ecclesiam veniens, mensuras eidem Ecclesiae posuit, et fines ejusdem Ecclesiae occulti judicii subtilitate distinxit; intra quos alii vocati retinentur, alii ne accedant arcentur. Sacra Scriptura calamus mensurae est, quia in sacro Dei eloquio, quod nobis circumscriptum est, occultas esse dispensationes ejus agnoscimus. Nam per incomprehensibile ejus judicium in collectione hominum alios a suis iniquitatibus educit, alios in sua iniquitate derelinquit; alter intra mensuram electorum mittitur, et alter foris relinquitur, ut nullomodo ad electorum numerum pertinere mereatur. Sancto quippe Evangelio teste didicimus quod cuidam dicenti: Magister, sequar te quocunque ieris, ejusdem magistri voce responsum est:
Abbreviated transcription (Latin):
uenter pro m̃te poni consueuit: un ieremias diẽ.
uentrẽ meũ dolco. uentrẽ quippe doluit: qͥ m̃tis
in me: flumina de uentre eius fluẽt aque uiue.
Quia enĩ de m̃te fideliũ sc̃e p̃dicaciones deflu¬
unt: quasi de uentre credenciũ aque uiue flu¬
tanquã mel. qua racione postinodũ dt̃: ⁊ cũ deuo¬
rassem librũ amaricatus est uenter m̃s. Mirũ qͥppe
ẽ ualde. si dulcedo simul conueniãt. ⁊ amaritudo.
S sciendũ est: qr cui sermo dei in ore cordis dul¬
cis esse ceꝑit: huius ꝓculdubio contra semetipsũ
animus amarescit. Quo enĩ in illo subtilit̃ discit
qualiter se rep̃hendere debeat. eo se duriꝰ ꝑ ama¬
ritudinẽ penitencie castigat: qr tantomagis sͥ
displicet. quanto amplius in sacro libro de om̃i¬
potente deo uidet quod amet: xxx ui. Qua causa¬

Expanded text:
venter pro mente poni consuevit. » Unde Jeremias dicit: Ventrem meum doleo . Ventrem quippe doluit, qui mentis ptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Quia enim de mente fidelium sanctae praedicationes defluunt, quasi de ventre credentium aquae vivae fluel, qua ratione postmodum dicitur: Et cum devorassem librum, amaricatus est venter meus? Mirum quippe est valde si dulcedo simul conveniant et amaritudo. Sed sciendum est quia cui sermo Dei in ore cordis dulcis esse coeperit, hujus proculdubio contra semetipsum anima amarescit. Quo enim in illo subtiliter discit qualiter se reprehendere debeat, eo se durius per amaritudinem poenitentiae castigat, quia tanto magis sibi displicet, quanto amplius in sacro libro de omnipotente Deo videt quod amet. CA
Abbreviated transcription (Latin):
mus: cũ uerba uite cũ auiditate sumimꝰ. In qͦ deuo¬
racionis uerbo. quid aliud quã torpor pigricie
nr̃e rep̃hendit᷑: qui uerba dñi atq misteria. et
ꝑ nosinecipsos ñ reqͥrimꝰ: et dicta ab aliis audimꝰ
inuiti: Librũ ergo deuoramꝰ. et comedimꝰ: cũ uer¬
bum dei legimꝰ. Multi autẽ legũt: ⁊ ab ipsa lectiõe
ieiuni sunt. Multi uocẽ p̃dicationis audiũt. s pꝰ¬

Expanded text:
mus cum verba vitae cum aviditate sumimus. In quo devorationis verbo quid aliud quam torpor pigritiae nostrae reprehenditur, verba Domini atque mysteria et per nosmetipsos non requirimus et dicta ab aliis audimus inviti? Librum ergo devoramus et comedimus, dum verbum Dei legimus: multi autem legunt, et ab ipsa lectione jejuni sunt; multi vocem praedicationis audiunt, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
otens ẽ d̾s de lapidibus istis suscita¬
re filios abrahȩ. In scriptura sacra
aliquando lapides in malo: aliquando uͦ in
bono solent accipi. Nã cũ lapides ꝓ insensi¬
bilitate ponuntur. dura ꝑ lapides corda
siguantur: unde qd̾ premisimus ꝑ ioħem dicit᷑.
potens ẽ d̾s de lapidibus istis suscitare filios a¬
brahe Qui indelicet nomine lapidũ corda de¬
signat gentiliũ. dura tunc et insensibilia ꝑ infi¬
luferã coi lapideũ de carne ur̃a: et dabo uobis¬
cor carneum. Plapides itaq pro ipsa duricia
gentiles popłi designantur: ipsi quippe lapi¬
des coluerant: et de eis ꝑ ꝓpħam dicitur. Simi¬
les illis fiant qͥ faciunt ea: et om̃s qui corifi¬
dunt in eis. Unde iohannes iudeos aspiciens.
se de estimatione generationis extollere. et
gentiles preuidens ad abrahȩ ꝓlẽ cognatione
fidĩ transire ait. Ne uelitis dicere intra uos pa¬
tr̃e habemus abraham. Dico eñ uobis quia po¬
tens ẽ d̾s de lapidibus istis suscitare filios a¬

Expanded text:
otens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . In Scriptura sacra aliquando lapides in malo, aliquando vero in bono solent accipi. Nam cum lapides pro insensibilitate ponuntur, dura per lapides corda signantur. Unde quod praemisimus per Joannem dicitur: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Qui videlicet nomine lapidum corda designat gentilium, dura tunc et insensibilia per infiAuferam cor lapideum de carne vestra, et dabo vobis carneum. Per lapides itaque pro ipsa duritia gentiles populi designantur. Ipsi quippe lapides coluerant, et de eis per Prophetam dicitur: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . Unde Joannes Judaeos aspiciens se de aestimatione generationis extollere, et gentiles praevidens ad Abrahae prolem cognitione fidei transire, ait: Ne velitis dicere intra vos, patrem habemus Abraham. Dico enim vobis, quia potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios A
Abbreviated transcription (Latin):
ui habet duas tunicas det ñ habenti.
In pace sc̃ẽ ecclic possumus probare si
amicos diligamꝰ: et si ꝑsecutionis temꝑe. mo¬
ri ꝓ dilectione ualeamus. Certe ioħs engłista di¬
cit. Qui habuerit substantiam mundi. et uide¬
rit fr̃em suũ necesse habere. et clauserit uisce¬
ra sua ab eo: quomͦ caritas dĩ manet in eo: Hĩc
etiam baptista ioħes ait. Qui habet duas tum¬
cas: det non habenti. Qui gͦ tranquillitatis
tempore ñ dat ꝓ dõ tunicã suam: quando in ꝑ¬
secutione daturus ẽ animam suam: Uirtus
gͦ caritatis ut inuicta sit in ꝑturbatione: nu¬
triatur ꝑ miscdĩam in tranquillitate: quatinꝰ
om̃ipotenti do. primũ discat sua impendere:
xp̃m̃ putabat: sicut ꝑ euangeliũ dicitur. Estiman¬
te aut̃e ppło. et cogitantibus om̃ibus incordi¬
bus suis de ioħe ne forte ipse cẽt xp̃c: quẽ et re¬
quirebant dicentes. Nũqd xp̃e estu: Si nͥ isdẽ
ioħes apud se humilis existeret: repletus sp̃u gͣ¬

Expanded text:
ui habet duas tunicas, det non habenti . In pace sanctae Ecclesiae possumus probare si amicos diligamus, si persecutionis tempore mori pro dilectione valeamus. Certe Joannes evangelista dicit: Qui habuerit substantiam mundi, et viderit fratrem suum necesse habere, et clauserit viscera sua ab ait: Qui habet duas tunicas, det non habenti . Qui ergo tranquillitatis tempore non dat pro Deo tunicam suam, quando in persecutione daturus est animam suam? Virtus ergo charitatis ut invicta sit in perturbatione, nutriatur per misericordiam in tranquillitate, quatenus omnipotenti Deo primum discat sua impendere, Christum putabat, sicut per Evangelium dicitur: Aestimante autem populo et cogitantibus omnibus in cordibus suis de Joanne, ne forte ipse esset Christus, quem et req nisi idem Joannes apud se humilis existeret, repletus spiritu gr
Abbreviated transcription (Latin):
tendunt: isti in humilitate se deprimunt. Sed
triturȩ tempus adueniet : qd ⁊ aristarum rigi¬
ditatẽ frangat: ⁊ solida grana ũ conterat. Tunc
quippe suꝑbia inquor cõminuitur: tunc elec¬
cor uita quanta fulgeat integritate declarat᷑.
quia cũ iniusti deficiunt. ex hac ipsa aristarũ
concritione agitur: ut grana appareant quȩ
latebant. Cũq aristę franguntur. granoꝵ can¬
dor ostenditur: quia iniquis in ęterna suppli¬
cia cadentib sc̃or iusticia quanta ueritate can¬
deat demonstratur: unde recte ꝑ ioħem de
horreum suum: paleas autẽ cõburet igni mex¬
lecti quiq in sc̃a eccłia sunt frum̃ta deiͥ
celestibus recondenda horreis. Que nũce
in areȩ triturȩ paleas tolerant: qmͣ in hac ec¬
clesiȩ sc̃ę purgatione. mores contrarios reꝓ¬
bor portant᷑: quo usq hec internus udex
uentilabro iudicii dirimat: et in habitacula suꝑ¬
na suos electos quasi munda iã grana suscipiens.

Expanded text:
tendunt, isti in humilitate se deprimunt; sed tendunt, isti in humilitate se deprimunt; sed triturae tempus adveniet, quod et aristarum rigiditatem frangat, et solida grana non conterat. Tunc quippe superbia iniquorum comminuitur, tunc electorum vita, quanta fulgeat integritate, declaratur; quia cum injusti deficiunt, ex hac ipsa aristarum contritione agitur ut grana appareant quae latebant. Cumque aristae franguntur, granorum candor ostenditur, quia iniquis in aeterna supplicia cadentibus, sanctorum justitia, quanta veritate candeat, demonstratur. Unde recte per Joannemhorreum suum, paleas autem comburet igni inexpe in sancta Ecclesia sunt frumenta Dei coelestibus recondenda horreis. Quae nunc in area triturae paleas tolerant, quoniam in hac Ecclesiae sanctae purgatione mores contrarios reproborum portant, quousque hanc internus agricola ventilabro judicii dirimat, et in habitacula superna suos electos quasi munda jam grana suscipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
in manu sua ẽ: et ꝑmundabit aream su¬
am̃: nͭ congregabit triticũ in horreũ suum: pale¬
as autẽ comburet igni iertinguibili. Ariste
in spica prodeunt: coniunctȩ: s crescendo paulis¬
ꝑ a se hirsutȩ disiunguntur et rigidȩ. Sic nmi¬
rũ ab hinus mundi głam. praui diuites surgũt:
nature em̃ sibi cõmunione comuncti sunt: s: con¬
tra se uicissim crescendo diuiduntur. Alius quip¬
pe aliũ despicit: alter in alterum inuidiȩ fascibus
ignescit. Qui gͦ ex tumore mentis a caritatis u¬
nitate. se separant: quasi aristarũ more contra
se rigidi stant. Quid gͥ prauos huius mundi
diuites dixexim: nͥ aristas quasdam humani
generis: Qui dũ contra se suꝑbiunt. bonor
uitã unanimiter affligunt: aduersum se qͥdẽ
diuisi sunt: s tam̃ concorditer grana deorsum
premunt. Nunc gͥ aristȩ ad alta prosiliunt: gͣ¬
na latent: qm̃ ⁊ reprobor potentia preminet.
⁊ elector gła ñ apparet: illi se bonoꝵ factis os¬

Expanded text:
ermundabit aream suam, et congregabit triticum in horreum suum, paleas autem comburet igni inexstinguibili . Aristae in spica prodeunt conjunctae, sed crescendo paulisper a se hirsutae disjunguntur et rigidae. Sic nimirum ad hujus mundi gloriam pravi divites surgunt: Naturae enim sibi communione conjuncti sunt, sed contra se vicissim crescendo dividuntur. Alius quippe alium despicit, et alter in alterum invidiae facibus ignescit. Qui ergo ex tumore mentis a charitatis unitate se separant, quasi aristarum more contse rigidi stant. Quid igitur pravos hujus mundi divites dixerim, nisi aristas quasdam humani generis? Qui dum contra se superbiunt, sed honorum vitam unanimiter affligunt, adversum se quidem divisi sunt, sed tamen concorditer grana deorsum premunt. Nunc igitur aristae ad alta prosiliunt, grana latent, quoniam et reproborum potentia eminet, et electorum gloria non apparet: illi se honorum fastibus os
Abbreviated transcription (Latin):
qo ꝓdesse multis poterat. inutiliter scruat.
Terrã sinc: fructu ficulnea occupat: quando lo¬
cũ quẽ exercere alius ꝑ solẽ boni operis ualuit:
stultus ꝑ desidię umbram premit. Hi autem te¬
naces. ñ numquam dicere solent. Concessis utimͣ:
aliena ñ querimus: et si digna miscđię retri¬
butione ñ agimus: nulla tam̃ ꝑuersa ꝑpetramꝰ
Qd̃ iccirco sentiunt: quia uidelicet aur̃e cordis
a uerbis cęlestib claudunt. Neq enĩ diues in
cũgłio qui induebatur purpura et bẏsso. qͥ epu¬
labatur cotidie splendide. aliena rapuisse: s
infructuose ꝓprus usus fuisse ꝑhibetur. Cũq pꝰ
hanc uita ultria. gehenna suscipit: ñ quia ali¬
qͥd illicitũ gessit: s. quia immoderato usu. to¬
tũ se licitis tradidit. xuiii. De miscd̾ia. In omł.¬

Expanded text:
quod prodesse multis poterat inutiliter servat. quod prodesse multis poterat inutiliter servat. Terram sine fructu ficulnea occupat, quando locum quem exercere alius per solem boni operis valuit stultus per desidiae umbram premit. Hi autem tenaces nonnunquam dicere solent, cum concessis utimur, aliena non quaerimus, etsi digna misericordiae retributione non agimus, nulla tamen perversa perpetramus. Quod idcirco sentiunt, quia videlicet aurem cordis a verbis coelestibus claudunt. Neque enim dives in Evangelio , qui induebatur purpura et bysso, qui epulabatur quotidie splendide, aliena rapuisse, sed infructuose propriis usus fuisse perhibetur. Eumque post hanc vitam ultrix gehenna suscipit, non quia aliquid illicitum gessit, sed quia immoderato usu totum se licitis tradidit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
am securis ad radicẽ arbor posita ẽ. Nouerunit
tenaces qd hanc primum dõ iniuriam faciũt.
quia danti sibi om̃ia nullam miscdie hostiã
reddunt. Hinc et esũ psalmista ait. Non da¬
bit dõ ꝓpiciationẽ suam: nȩc precium redẽp¬
tionis anunȩ suȩ. Preciũ nãq redemptionis
dare ẽ: opus bonũ preuementi nos gr̃ȩ redde¬
re. Hinc ioħes erclamat dicens. Iam securis
ad radicẽ arbor posita c̃. Om̃is arboi quȩ non
facit fructũ bonum : excidetur. et in ignem
mitretur. Qui gͦ se innoxios quia aliena non
rapiunt. estimant. ictũ securis uicinȩ p̃uideat:
et corporẽ improuidȩ securitatis amittant:
nȩc cũ ferre fructum boni operis negligunt:
a presenti uita funditus quasi ariditate radi¬
cis exsiccentur: Sollicite enim tenace̾ atendãt
qd̾ ficulnea quę fructum ñ habuit: contra hãc
districtus agricola querit᷑: qd̾ etiam terrã
occupauit. Terrã quippe ficulnea sine fruc¬
tu occupat : quando mens tenacium hoc

Expanded text:
am securis ad radicem arborum posila est . Noverint tenaces quod hanc primum Deo injuriam faciunt, quia danti sibi omnia nullam misericordiae hostiam reddunt. Hinc etenim Psalmista ait: Non dabit Deo placationem suam, nec pretium redemptionis animae suae . Pretium namque redemptionis dare est opus bonum praevenienti nos gratiae reddere. Hinc Joannes exclamat, dicens: Jam securis ad radicem arborum posita est. Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur. Qui ergo se innoxios quia aliena non rapiunt aestimant, ictum securis vicinae praevideant, et torporem improvidae securitatis amittant, ne cum ferre fructum boni operis negligunt, a praesenti vita funditus quasi ex viriditate radicis exsiccentur. Sollicite etiam tenaces attendant, quod ficulnea quae fructum non habuerit, contra hanc districtius agricola queritur, quod etiam terram occupavit. Terram quippe ficulnea sine fructu occupat, quando mens tenacium hoc
Abbreviated transcription (Latin):
et bonũ quod ceꝑat expleuit: atq portando
et ꝑsistendo. discipłorum corda ad miscdiam
ꝑduxit : nam eorũ ꝓfectũ postmodũ scire se
indicans. in eadem epła scribit. De ministerio
quod fit in sanctos. ex habundanti est michi
scribere uobis : scio enim ꝓmptũ animũ ur̃m
pro quo de uobis glorior apud macedonas. qm̃
achaia parata ẽ ab anno priore: et ur̃a emu¬
lacio ꝓuocauit plurimos. De quib rursus ait.
Qui non facere: sed uelle cepistis ab anno pri¬
ore. In quib non tam opera quã pia uota re-¬
quirebat: in eis ꝓculdubio plus laudat pia
uota quã oꝑa. Notandũ tamen est. quia habet
improperiũ hec ipsa consolacio: cũ dr̃ ab anno
priore. Bonũ quidem sed tarde fecerant: atq
ideo hoc magister. non sine cõprehensione lau¬
dabat. Medicus quippe est. uulneri medicam̃¬
tum apponit: quod et ea que purgata sunt
refouet. et ea que putrida inueniunt᷑ mordet.

Expanded text:
et bonum quod coeperat, explevit, atque portando et bonum quod coeperat, explevit, atque portando et persistendo discipulorum corda ad misericordiam perduxit; nam eorum profectum postmodum scire se indicans, in eadem Epistola scribit: De ministerio quod fit in sanctos, ex abundantia est mihi scribere vobis. Scio enim promptum animum vestrum, pro quo de vobis glorior apud Macedonas: quoniam Achaia parata est ab anno priore, et vestra aemulatio provocavit plurimos . De quibus rursus ait: Qui non solum facere, sed velle coepistis ab anno priore. In quibus non tam opera quam pia vota requirebat, in eis procul dubio plus laudat pia vota quam opera. Notandum tamen est quia habet improperium haec ipsa consolatio, cum dicitur, ab anno priore. Bonum quidem sed tarde fecerant, atque ideo hoc magister non sine reprehensione laudabat. Medicus quippe est qui vulneri medicamentum apponit quod et ea quae purgata sunt refovet, et ea quae putrida inveniuntur mordet;
Abbreviated transcription (Latin):
erga se tum factũ ex bona uoluntate non fuerat.
sieret ex iussione: ⁊ cũ ĩnotesceret eorũ miscd̾ia
remaneret uoluntas ignota. Quare autẽ hoc pꝰmo¬
dum longe positus scribit: Ne om̃imodo discipłi
incorrscti remanerẽt: et quales in tenacia magis¬
tro fuerant : aliis quoq fratrib tales essẽt. Uere
et in hoc paulus. uere magister genciũ sua negli¬
gens. aliena curans. impleuit qd predicauerat:
nemo qd̾ suum est querat sed quod alterius: ⁊ ñ
que sua sunt singuli cogitantes. sed ea que alior̃.
Quanta itaq ista maniuetudinis est uirtus : qͣnta
seq egere conspiceret. et illum sibi uite subsidia
non prebere: non ꝓtinus de eius uita desꝑasset :
Quis non incassum laborasse se diceret: quis ñ
ab eius exhortacione obinutesceret: quã ĩ semet¬
ipsum. primũ ferre fructũ boni operis ñ uide¬
ret: S paulus per mansuetudinẽ. in uirtutũ
uertice solidatus ꝑstitit. predicauit. dilexit:

Expanded text:
erga eum factum ex bona voluntate non fuerat erga eum factum ex bona voluntate non fuerat fieret ex jussione, et cum innotesceret eorum miseria, remaneret voluntas ignota. Quare autem hoc ad hos postmodum longe positus scribit? Ne omnimodo discipuli incorrecti remanerent, et quales in tenacia magistro fuerant, aliis quoque fratribus tales essent. Vere et in hoc Paulus, vere magister gentium, sua negligens, aliena curans, implevit quod praedicaverat: Nemo quod suum est, quaerat; sed quod alterius : et non quae sua sunt singuli cogitantes, sed ea quae aliorum. Quanta itaque ista mansuetudinis est virtus! quanta seque egere conspiceret, et illum sibi vitae subsidia non praebere, non protinus de ejus vita desperasset? Quis non incassum laborasse se diceret? quis non ab ejus exhortatione obmutesceret quem in semetipsum primum ferre fructum boni operis non videret? Sed Paulus per mansuetudinem in virtutum vertice solidatus perstitit, praedicavit, dilexit,
Abbreviated transcription (Latin):
labori manuũ. De terris quoq aliiꝰ stipendia
mittebant᷑ a discipulis : ut p̃dicare sufficeret co¬
riuthiis. Ipse quippe ad eosdem corinthios: post
epistolas loquitur dicẽs. Cum essem apud uos et
egerem. nulli onerosus fui: nam qd̃ mͥ deerat
suppleuer̃t fratres qui uenerũt a macedonia.
alias eccłas expoliaui: accipiens stipendiũ ad
ministeriũ ur̃m. Pensemꝰ ergo si possumꝰ. cuiꝰ hoc
mansuetudinis fuerit. panẽ sp̃ualem p̃dicare.
et panẽ carnis non accipere: corda audientium
diuiciis eternis instruere: et inter eosdem disci¬
pulos fideles et habundantes fame laborare.
inter saciatos pati inopiã. nec tam̃ qđ̾ paciebat᷑
dicere : que paciebatur non dicere. nec tñ dolere:
uidere dura erga se corda auditorũ tenacium:
thiis recessisset: ad eosdem postinodũ scribit.
quid apud eos positus ꝑtulit. Quare autẽ hoc¬
eis cum inter eos uiueret nũquã dixit: Ne qd̾

Expanded text:
labori manuum. De terris quoque aliis stipendia labori manuum. De terris quoque aliis stipendia mittebantur a discipulis, ut praedicare sufficeret Corinthiis; ipse quippe ad eosdem Corinthios post per epistolas loquitur, dicens: Cum essem apud vos, et egerem, nulli onerosus fui: nam quod mihi deerat, suppleverunt fratres, qui venerunt a MaceAlias Ecclesias spoliavi, accipiens stipendium ad ministerium vestrum . Pensemus ergo, si possumus, cujus hoc mansuetudinis fuerit, panem spiritus praedicare, et panem carnis non accipere; corda audientium de divitiis aeternis instruere, et inter eosdem discipulos fideles et abundantes fame laborare; inter satiatos pati inopiam, nec tamen quod patiebatur dicere; quae patiebatur non dicere, nec tamen dolere; videre dura erga se corda auditorum tenacium, thiis recessisset, ad eos postmodum scripsit quod apud eos positus eis cum inter eos viveret nunquam dixit? Ne quod
Abbreviated transcription (Latin):
comouẽt ea mala. que nobis ab aꝑtis aduersariis
irrogantur: hoc plus solet dolere quod a propriis
patimur. Unde et ipsa ueritas per psalmistã: contra
traditorẽ suum loquitur dicens. Qm̃ si inimicus
meus maledirisset michi. fustinuissem utiq : tu uͦ
homo unanimis dux meus. et notus meus: qui si¬
mul mecũ dulces capiebas cibos. Pensemus ergo si
possumꝰ : paulus apłs qui tantũ paciens inter ꝑse¬
cutores erat. quantũ mansuetus inter discipulos
fuerat. Certe corinthũ ueniens. ab idolor̃ seruicio
corinthios recrax̃: quis esset deus uerus ĩnotuit
eterne eis uite gaudia predicauit. Et cũ magnã
multitudinẽ populi in fide collegisset. tantã illic
inopiã ꝑtulit. ut uictus sui graui necessitate la¬
boraret : et terre panẽ a discipulis non accepit.
quib panẽ celi predicauit. Insistebat uerbo pro
uita audientiũ : pro uita sui corporis insistebat

Expanded text:
commovent ea mala quae nobis ab apertis adversariis commovent ea mala quae nobis ab apertis adversariis irrogantur, hoc plus solet dolere quod a propriis patimur. Unde et ipsa Veritas per Psalmistam contra traditorem suum loquitur, dicens: Quoniam si inimicus meus maledixisset mihi, sustinuissem utique: tu vero homo unanimis, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos . Pensemus ergo, si possumus, Paulus apostolus qui tantum patiens inter persecutores erat, quantum mansuetus inter discipulos fuerat. Certe Corinthum veniens, ab idolorum servitio Corinthios retraxit, quis esset Deus verus innotuit, aeternae eis vitae gaudia praedicavit. Et cum magnam multitudinem populi in fide collegisset, tantam illic inopiam pertulit, ut victus sui gravi necessitate laboraret, et terrae panem a discipulis non accepit quibus panem coeli praedicavit. Insistebat verbo pro vita audientium, pro vita sui corporis insistebat
Abbreviated transcription (Latin):
et humilem uiuendo cernerẽt. et altũ sermone
pensarẽt. sua eos elacio cõpulit: ut quem per
scripta timuerãt. per p̃sentie uerba despicerẽt.
Paulus igitur unde magisteriũ humilitatis exhi¬
buit: inde a rudib discipulis. suꝑbie contume¬
lias recepit. Horrendo enim mͦ languor fuꝑbien¬
tium. unde detumescere debuit excreuit: dũ
mens elata carnaliũ. hoc quasi dedignabile rep¬
pulit. quod magister imitabile ostẽdit: X .XIII.¬
rosus fui. Beati pauli mansuetudinẽ con-¬
sideremus: et pensemꝰ si possumꝰ. ille qui tanti
ardoris est in zelo p̃dicationis. ut apostolorũ qͦ
primo ñ parceret. quante mansuetudinis erat.
in studio longanimitatis. Taceamus autẽ qd̾
ter uirgis cesus est. qr semel lapidatus est. quia
ter naufragiũ fecit. qr nocte ac die in ꝓfundo
maris fuit: quia a iudeis quinquies quadragenas una
minus accepit. Minus enim animũ ad iracundiã

Expanded text:
et humilem vivendo cernerent, et altum sermone et humilem vivendo cernerent, et altum sermone pensarent, sua eos elatio compulit ut quem per scripta timuerant per praesentiae verba despicerent. Paulus igitur unde magisterium humilitatis exhibuit inde a rudibus discipulis superbiae contumelias recepit. Horrendo enim modo languor superbientium unde detumescere debuit excrevit, dum mens elata carnalium hoc quasi dedignabile repulit quod magister imitabile ostendit. CAP. XXIII.rosus fui . Beati Pauli mansuetudinem consideremus, et pensemus, si possumus: ille qui tanti ardoris est in zelo praedicationis, ut apostolorum quoque primo non parceret, quantae mansuetudinis erat in studio longanimitatis. Taceamus autem quod ter virgis caesus est, quia semel lapidatus est, quia ter naufragium fecit, quia nocte ac die in profundo maris fuit, quia a Judaeis quinquies quadragenas una minus accepit . Minus enim animum ad iracundiam
Abbreviated transcription (Latin):
uisse. Idcirco autẽ plus copassionẽ quam datũ
dicimus: quia rem quãlibet plerũq dat. etiam
qui non compatit᷑: nũquã autẽ qui uere cõpa¬
titur. quod necessariũ ꝓximo ꝯspicit negat: xar¬
pistole graues sunt: presentia uero cor¬
poris infirma. Sciendũ est quod iustus
quisq aut tẽporalem głam non habet. aut hãc
sub semetipso frangit si habet: ut honori suo
liber emineat. ne ei uictus delectacione succũ¬
bat. Hinc est enĩ quod ille p̃dicator egregius
ante humanos oculos. apłatus sui głam humili¬
auerat : qui dicebat. Non usi sumus hac potesta¬
te. cum possimus oneri esse ut xp̃i apłi: sed
facti sumus paruuli in medio ur̃m. Inde nimir̃
apud auditores suos contẽptus habebatur: cum
dicebat. Epłe graues sunt et fortes: p̃sencia uero
corporis infirma. et sermo contẽptibilis. Quẽ
enim talia dicere posse cognouerãt: secũ ꝯmu¬
niter uiuere non posse iudicabant. Cumq eum

Expanded text:
uisse. Idcirco autem plus compassionem quam datum uisse. Idcirco autem plus compassionem quam datum dicimus, quia rem quamlibet plerumque dat etiam qui non compatitur, nunquam autem qui vere compatitur quod necessarium proximo conspicit negatpistolae graves sunt, praesentia vero corporis infirma . Sciendum est quod justus quisque aut temporalem gloriam non habet, aut hanc sub semetipso frangit si habet, ut honori suo liber emineat, ne ei victus delectatione succumbat. Hinc est enim quod ille praedicator egregius ante humanos oculos apostolatus sui gloriam humiliaverat, qui dicebat: Non usi sumus hac potestate, cum possimus oneri esse ut Christi apostoli, sed facti sumus parvuli in medio vestrum . In die nimirum apud auditores suos contemptus habebatur, cum dicebat: Epistolae graves sunt, et fortes: praesentia vero corporis infirma, et sermo contemptibilis. Quem enim talia dicere posse cognoverant secum communiter vivere non posse judicabant. Dumque eum
Abbreviated transcription (Latin):
aut cũcta largienda: ne dum minus eqͣnimiter
inopia irruens fertur. et p̃misse largitatis mer.¬
ces pereat: et adhuc mentẽ deterius murmura¬
tio subsequẽs ꝑdat. Quibusdã enim inopiam
ferre non ualentib. tolerabilius est minus tri¬
buere: quã post largitatẽ suã. ex inopie angus¬
tia murmurare. Nam ut ad magna largienda.
audientiũ mentes accenderet : paulopost ĩtulit
dicens. Hec autẽ dico: qui parce seminat. parce
et metet. Plus aũ ñnũquã esse dicimꝰ. compati
ex corde quã dare: quia quisquis indigenti ꝑ.¬
fecte ꝯpatitur. minꝰ estimat omne qd̾ dat. Nsi
enim dants manũ. bona uoluntas uinceret: isdẽ
predicator egregius discipulis non dixisset. Qui
non solum facere: sed et uelle cepistis ab anno pri¬
ore. Facile quippe est. in bono opere obedire etiã
nolentẽ: sed hec magna in discipulis uirtus exti¬
terat. eos bonũ quod illis p̃ceptũ est. et ante uo¬

Expanded text:
aut cuncta largienda, ne dum minus aequanimiter aut cuncta largienda, ne dum minus aequanimiter inopia irruens fertur, et praemissae largitatis merces pereat, et adhuc mentem deterius murmuratio subsequens perdat. Quibusdam enim inopiam ferre non valentibus tolerabilius est minus tribuere, quam post largitatem suam ex inopiae angustia murmurare. Nam ut ad magna largienda audientium mentes accenderet, paulo post intulit, dicens: Haec autem dico: Qui parce seminat, parce et metet . Plus autem nonnunquam esse dicimus compati ex corde quam dare, quia quisquis indigenti perfecte compatitur, minus aestimat omne quod dat. Nisi enim dantis manum bona voluntas vinceret, et eisdem praedicator egregius discipulis non dixisset: Qui non solum facere, sed et velle coepistis ab anno priore . Facile quippe est in bono opere obedire etiam volentem, sed haec magna in discipulis virtus exstiterat, eos bonum quod illis praeceptum est et ante vol
Abbreviated transcription (Latin):
ut in semet ipso tẽporaliter mortẽ susciperet. ꝗͣ
a nobis in ꝑpetuũ fugaret. An non in diuinita¬
tis sue diuiciis nobis inuisibilis ꝑmanẽs: miris¬
nos potuit uirtutib ditare: S ut ad internas
diuicias rediret homo: foris apparere dignatus
est pauper deus. Unde et predicator egregius.
ut ad largitatis grãm uiscera nr̃ae ꝯpassionis ac¬
Qui sic etiam dicit. Non ut aliis sit remissio.
uobis autẽ tribulacio: sed ex equalitate ĩ p̃senti
tẽpore. ur̃a habundancia illorũ inopiã suppleat:
ut et illorũ habundancia. ur̃e inopie sit sup¬
plementũ. Hec ꝓculdubio condescendendo infir¬
mis intulit: ne plurima prebentes. et ipsi post¬
modum inopiã minime tolerantes. ad ĩpacien-¬
ciam erũpant. Cũ enim dantis mens ferre ĩopiã
nescit : si multa sibi subtrahit. occasionẽ contra
se impaciencie exquirit. Prius quippe p̃parandꝰ
est paciencie animus. et tũc aut multa sunt

Expanded text:
ut in semetipso temporaliter mortem susciperet, quam ut in semetipso temporaliter mortem susciperet, quam a nobis in perpetuum fugaret. An non in divinitatis suae divitiis nobis invisibilis permanenos potuit virtutibus ditare? Sed ut ad internas divitias rediret homo, foris apparere dignatus est pauper Deus. Unde et praedicator egregius, ut ad largitatis gratiam viscera nostrae compassionis acQui sic etiam dicivobis autem tribulatio, sed ex equalitate. Equaliundantia illorum inopiam suppleat: ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplementum. Haec procul dubio condescendendo infirmis intulit, ne plurima praebentes, et ipsi postmodum inopiam minime tolerantes, ad impatientiam erumpant. Cum enim dantis mens ferre inopiam nescit, si multa sibi subtrahit, occasionem contra se impatientiae exquirit. Prius quippe praeparandus est patientiae animus, et tunc aut multa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
largitorẽ muneris. rerũ facit habundancia:
et non uirtus cõpassionis. Qui enim afflicto
perfecte ꝯpatitur: plerũq et hoc indigenti
tribuit: in quo ipse qui dederit angustatur.
Et tunc est plena cordis nr̃i cõpassio: cum
malũ inopie pro ꝓximo suscipere ñ metuimꝰ.
ut illũ a passione liberemꝰ. Quã uidelicet pie¬
tatis formã. mediator der⁊ hoĩum nobis dedit.
qui cum posset nobis etiam non moriendo concurrere.
subuenire tamen hominib moriendo uoluit: qr nos
uidelicet minus amasset. nisi et uulnera nr̃a susce¬
pisset: nec uim nobis sue dilectionis ostenderet :
nisi hoc quod a nobis tolleret. ad tempus ipse sus
tineret. Passibiles quippe  mortales nos repperit:
et qui nos existere fecit ex nichilo. reuocare ui¬
delicet etiam sine sua morte. potuit a passione.
S ut quanta esset uirtus cõpassionis ostenderet.
fieri pro nobis dignatus est quod esse nos uoluit:

Expanded text:
largitorem muneris rerum facit abundantia, largitorem muneris rerum facit abundantia, et non virtus compassionis. Qui enim afflicto perfecte compatitur, plerumque et hoc indigenti tribuit in quo ipse qui dederit angustatur. Et tunc est plena cordis nostri compassio, cum malum inopiae pro maximo suscipere non metuimus, ut illum a passione liberemus. Quam videlicet pietatis formam Mediator Dei et hominum nobis dedit, qui cum posset nobis etiam non moriendo succurrere, subvenire tamen hominibus moriendo voluit, quia nos videlicet minus amasset, nisi et vulnera nostra suscepisset: nec vim nobis suae dilectionis ostenderet, nisi hoc quod a nobis ttineret. Passibiles quippe mortalesque nos reperit, et qui nos existere fecit ex nihilo, revocare videlicet etiam sine sua morte potuit a passione. Sed ut quanta esset virtus compassionis ostenderet, fieri pro nobis dignatus est quod esse nos noluit,
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝓfiteri recusarẽt. Oĩmense caritatis uiscera.
Despicit quod ipise patitur: et curat ne quid
In se contẽpnit uulnera corporis: et in aliis
medetur uulnera cordis. Habent quippe hoc iusti
propriũ: ut in dolore positi tribulacioĩs sue.
curam non deserãt utilitatis aliene. Et cũ de se
aduersa pacientes dolent: aliis necessaria docen¬
aut docere cum nichil toleras: aut tolerare
cum nichil doces. Unde sancti uiri. ad utraq
se sollerter extendũt: et cũ in tribulacionib
fortasse feriunt᷑. sic exteriora bella suscipiũt
ut sollicite cogitẽt. ne ꝓximorũ interiora lace¬
on ut aliis sit remissio: uobis autẽ tribu¬
lacio. Srire necesse est. quia ille ꝑfecte
tribuit: qui cũ eo quod afflicto porrigit. af¬
flicti quoq in se animũ sumit: ut prius in se
dolentis passionẽ tͣnfferat : et tũc contͣ dolo¬
rem illius per ministeriũ concurrat. Nã sepe

Expanded text:
se profiteri recusarent. O immensae charitatis viscera; se profiteri recusarent. O immensae charitatis viscera; despicit quod ipse patitur, et curat ne quid In se contemnit vulnera corporis, et in aliis vulnera medetur cordis. Habent quippe hoc justi proprium, ut in dolore positi tribulationis suae, curam non deserant utilitatis alienae; et cum de se adversa patientes dolent, aliis necessaria docenaut docere cum nihil toleras, aut tolerare cum nihil doces. Unde sancti viri ad utraque se solerter extendunt, et tamen in tribula tionibus fortasse feriuntur: sic exteriora bella suscipiunt, ut sollicite cogitent ne proximorum interiora laceNon ut aliis sit remissio, vobis autem tribulatio . Scire necesse est quia ille perfecte tribuit qui cum eo quod afflicto porrigit afflicti quoque in se animum sumit, ut prius in se dolentis passionem transferat, et tunc contra dolorem illius per ministerium concurrat. Nam saepe
Abbreviated transcription (Latin):
labore et erũpna. in uigiliis multis: in fame
et siti. in ieiuniis multis: in frigore ⁊ nudita¬
te. S inter tot certamina deprehensus dicat.
quanto uigiliarũ munimine etiã castra custo¬
diat : nam ꝓtinus adiungit. Pret̃ ea que extrin¬
secus sunt: instancia mea cotidiana. sollicttudo
omĩum eccłarum. Ecce in se bella forater suscipit.
et tuendis se ꝓxcimis mised̾iter impendit: narrat
mala que patitur: subiungit bona que imꝑtitur.
Pensemus ergo cuius laboris sit: uno eodemq
tempore. foris aduersa tolerare. intus infirma
sustinere. Foris pugnas patitur: quia uerberib
scinditur. cathenis ligatur. Intus metũ tolerat:
quia passionẽ suam non sibi sed discipuł obesse
formidat: unde et isdem scribit dicẽs. Nemo mo¬
ueatur in tribulacionib istis: ipsi enim scits. qm̃
in hoc positi sumus. Aliorum quippe casus. in ꝓpria
passione inetuebat: ne dum ipsum discipuli af¬
flictum pro fide uerberib agnoscerent. fideles

Expanded text:
ore et aerumna, in vigiliis multis, in fame et siti, in jejuniis multis, in frigore et nuditate. Sed inter tot certamina deprehensus dicat, quanto vigiliarum munimine etiam castra custodiat. Nam protinus adjungit: Praeter illa quae extrinsecus sunt, instantia mea quotidiana, sollicitudo omnium Ecclesiarum. Ecce in se bella fortiter suscipit, et tuendis se proximis misericorditer impendit. Narrat mala quae patitur, subjungit bona quae impartitur. Pensemus ergo cujus laboris sit, uno eodemque tempore foris adversa tolerare, intus infirma protegere. Foris pugnas patitur, quia 90 verberibus scinditur, catenis ligatur; intus metum tolerat, quia passionem suam non sibi, sed discipulis obesse formidat. Unde et eisdem scribit, dicens: Nemo moveatur in tribulationibus istis. Ipsi enim scitis, quod in hoc positi sumus . Aliorum quippe casus in propria passione metuebat, ne dum ipsum discipuli afflictum pro fide verberibus agnoscerent, fideles
Abbreviated transcription (Latin):
et tam̃ dum quorũdã potentũ offendere grãm me¬
tuunt. arguere ñ p̃sumũt. Quisquis iste ẽ. quid
aliud facit: nisi uidet lupũ uenientẽ. ⁊ dimitait
oues. ⁊ fugit: Fugit qr tacuit : tacuit: qm̃ des¬
pecta eterna gr̃a. tẽporalem głam plus amauit.
Eoce ante potentis faciem intra sui se latebras si¬
lencii abscondit: ⁊ sicut publice ꝑsecutioni. sic oc¬
cultũ locũ dedit timori. Qͥ igitur talis ẽ. si hec
districte iudicant᷑. ⁊ ꝑsecutio publica defuit: et¬
tamen tacendo xp̃m negauit. Non ergo desunt
uel in pace eccłe. antixp̃i tẽptam̃ta. Nemo itaq
illa ꝑseciitionis extreme tẽpora. quasi sola ꝑhorrescat.
apud iniquos nãq cotidie res antiap̃i agitur: qm̃
in eorũ cordib misteriũ suũ iam nũc occultꝰ oꝑat᷑.
Et si nunc multi specietenꝰ intra eccłam cõstituti.
simulãt se esse qđ̾ non sunt: in aduentu tñ iudicis

Expanded text:
et tamen dum quorumdam potentum offendere gratiam meet tamen dum quorumdam potentum offendere gratiam metuunt, arguere non praesumunt. Quisquis iste est, quid aliud facit, nisi videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit ? Fugit, quia tacuit, quoniam, despecta aeterna gratia, temporalem gloriam plus amavit. Ecce ante potentis faciem intra sui se latebras silentii abscondit, et sicut publicae persecutioni, sic occulto locum dedit timori. Qui igitur talis est, si haec districte judicantur, et si persecutio publica defuit, tamen tacendo Christum negavit. Non ergo desunt vel in pace Ecclesiae Antichristi tentamenta. Nemo itaque illa persecutionis extremae tempora, quasi sola perhorrescat. Apud iniquos namque quotidie res Antichristi agitur, quoniam in eorum cordibus mysterium suum jam nunc occultus operatur. Et si nunc multi specie tenus intra Ecclesiam constituti simulant se esse quod non sunt, in adventu tamen Judicis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possit. Quẽ diabolus imitari ꝑuerse uoluit: cũ
suũ dñium querẽs. ei subesse recusauit. Imitat᷑ gͦ
diabolum. quisquis idcirco potestatẽ suã appetit:
dit subesse. Sunt nãq p̃terea plurima: que qͦsdã
in ipsa pace eccłe cõstitutos. infideles ẽẽ renũcient.
ut ab eo requisiti. pro fauore eius ñ dubitẽt in
causa porimi uerũ negare. Et quis est ueritas: nisi
ꝑuenit. Ponamus ergo ante ocłos. quod aliquis per¬
cunctatus ꝑsonã potentis accepit: et ne uerbi saltĩ
iniuriã pateretur. ueritatẽ negauit. Qͥd rogo iste
faceret in dolore penarũ: qui xp̃m erubuit inter
flagella uerborum: Ecce ⁊ post hec ante oculos
hominũ adhuc xp̃iams est: ⁊ tñ si dñs eũ districte
disposuit iudicare. iam ñ est. Uideo autẽ et alios. qͥb
per locũ magisterii exhortandi sunt officia. argu¬
endiq ꝯmissa: qr uident aliquid illicitũ admitti:

Expanded text:
non possit. Quem diabolus imitari perverse voluit, cum non possit. Quem diabolus imitari perverse voluit, cum suum dominum quaerens, ei subesse recusavit. Imitatur ergo diabolum quisquis idcirco potestatem suam appetit dit. Sunt namque praeterea plurima quae quosdam in ipsa pace Ecclesiae constitutos infideles esse renuntient. , ut videlicet ab eo requisiti, pro favore ejus non dubitent in causa proximi veritatem negare. Et quis est Veritas nisi ilicet pervenit. Ponamus ante oculos quod aliquis percunctatus personam potentis accepit, et ne verbi saltem injuriam pateretur veritatem negavit. Quid ergo iste faceret in dolore poenarum qui Christum erubuit inter flagella verborum? Ecce et post haec ante oculos hominum adhuc Christianus est, et tamen si Dominus eum districte disposuit judicare, jam non est. Video autem et alios quibus per locum magisterii exhortandi sunt officia arguendique commissa, quia vident aliquid illicitum admitti,
Abbreviated transcription (Latin):
qui in cordib inquorũ. idest m̃brorũ suorũ secre¬
ta sua iã occultus oꝑatur. Ut enĩ de aꝑtiorib cri¬
minib taceã: ecce alius fr̃i in corde suo tacitꝰ inu¬
det: et si occasionẽ repperiat. eũ supplantare ꝯten¬
dit. Cuius alterius m̃brũ est. nisi de quo scriptũ ẽ:
inuidia diaboli mors introiuit in orbem terrar̃:
Alius magni meriti se esse estimãs. ꝑ tumorẽ cor¬
dis cũctis se p̃ferens: om̃s semetipso inferiores cre¬
dit. Cuius alterius m̃brũ est. nisi de qͦ scriptũ est
om̃e sublime uidet: et ipse ẽ rex suꝑ om̃s filios
suꝑbie : Alius potenciã huius mundi querit. ñ quo
aliis ꝓsit: s quo ñ sit subditus alteri. Cuiꝰ alterus
m̃brũ est. nisi de quo scriptũ c̃. qui dix̃ sedebo in
monte testam̃ti. in laterib aquilonis: ascendã suꝑ
altitudinẽ nubiũ. similis ero altissimo: Solus qͥp¬
pe altissimꝰ ita dñatur suꝑ omĩa: ut alteri subesse

Expanded text:
um, id est membrorum suorum, secreta sua jam nunc occultus operatur. Ut enim de apertioribus criminibus taceam, ecce alius fratri in corde suo tacitus invidet, et si occasionem reperiat, eum supplantare contendit. Cujus alterius membrum est nisi ejus de quo scriptum est: Invidia diaboli mors introivit in orbem terrarum ? Alius magni meriti se esse aestimans, per tumorem cordis cunctis se praeferens, omnes semetipso inferiores credit. Cujus alterius membrum est nisi ejus de quo scriptum est: Omne sublime videt, et ipse est rex super omnes filios superbiae ? Alius potentiam hujus mundi quaerit, non quo aliis prosit, sed quo non sit subditus alteri. Cujus alterius membrum est, nisi ejus de quo scriptum est, qui dixit: Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis; ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo ? Solus quippe Altissimus ita dominatur super omnia, ut alteri subesse
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes. in astucia eorũ. Querendum
uideo cur paulus sentenciis amicorũ beati iob
tanta auctoritate utit᷑: si he eorũ sentencie dñi¬
ca rep̃hensiõe cassant᷑. cũ dr̃. Non estis locuti co¬
ram me rectũ: sicut seruus meus iob. Eliphaz

Expanded text:
sapientes in astutia eorum . Quaerendum video cur Paulus sententiis amicorum beati Job tanta auctoritate utitur, si hae eorum sententiae dominica reprehensione cassantur, cum dicitur: Non estis locuti cor
Abbreviated transcription (Latin):
ribus: ut ei placeat cui se ꝓbauit. Hinc ecclesie
rectorib et uacandi studia precipit: ⁊ ꝯsulendi
remedia ostendit dicẽs. Scłaria igit᷑ iudicia si ha-¬
bueritis. contẽptibiles qui sũt in eccła illos ꝯstitui¬
te ad iudicandũ: ut ipsi uidelicet dispensacionib
terrenis inseruiãt. quos dona spiritalia ñ exor-¬
nant. Ac si aꝑte dicat. Qͥ minoris meriti sunt
in eccła. et nullis magnorũ donorũ uirtutib
pollẽt. ipsi de terrenis negociis iudicẽt: qͣtinꝰ
per quos magna nequeũt. bona minora sfupple¬
antur: ut qui penetrare nequeũt intima. saltẽ
foris oꝑentur necessaria. Quos et contẽptibiles
nominat: et tñ sapientes uocat cũ dicit. Sic ñ ẽ
sapiẽs quisquã inter uos: qui possit iudicare int̃¬

Expanded text:
ribus, ut ei placeat cui se probavit . Hinc Ecclesiae ribus, ut ei placeat cui se probavit . Hinc Ecclesiae rectoribus et vacandi studia praecipit, et consulendi remedia ostendit, dicens: Saecularia igitur judicia si habueritis, contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum : ut ipsi videlicet dispensationibus terrenis inserviant quos dona spiritualia non exornant. Ac si apertius dicat: Qui minoris meriti sunt in Ecclesia, et nullis magnorum donorum virtutibus pollent, ipsi de terrenis negotiis judicent, quatenus per quos magna nequeunt, bona minora suppleantur quia penetrare nequeunt intima, saltem foris operentur necessaria. Quos et contemptibiles nominat, et tamen sapientes vocat, cum dicit: Sic non est sapiens quisquam inter vos, qui possit judicare
Abbreviated transcription (Latin):
ecularia iudicia si habueritis. cap̃.xͦuiͦi.
A subiectis inferiora gerenda sunt. a recto¬
ribus uero sũma cogitanda: ut scilicet oculum
qui ꝓuidendis gressib p̃minet. cura pulueris
non obscuret. Caput namq subiectorũ sũt cũcti
qui p̃sunt: et ut recta pedes ualeant itinera
carpere. hec ꝓculdubio caput debet ex alto ꝓui.¬
dere: ne a ꝓfectus sui itinere pedes torpeant:
cũ curuata rectitudine corporis. sese caput ad
terrã declinat. Hinc moyses qui cũ deoloquit᷑.
iethro alienigene rep̃hensione iudicatur: quod
terrenis populorũ negociis stulto labore deserui¬
at. Cui et consiliũ mox p̃betur. ut ꝓ se alios
ad uirgia dirimenda constituat: et ipse liberiꝰ
ad crudiendos populos spiritaliũ archana ꝯgnos¬
cat. Hinc paulus religiosor̃ m̃tes: a mũdi ꝯsorcio
contestando. ac potius conueniendo suspendit
dicens. Nemo militãs deo. ĩplicat se negociis scła¬

Expanded text:
ecularia judicia si habueritis . ecularia judicia si habueritis . A subjectis inferiora gerenda sunt, a rectoribus vero summa cogitanda, ut scilicet oculum qui providendis gressibus praeeminet cura pulveris non obscuret. Caput namque subjectorum sunt cuncti qui praesunt, et ut recta pedes valeant itinera capere, haec proculdubio caput debet ex alto providere, ne a profectus sui itinere pedes torpeant, cum curvata rectitudine corporis sese caput ad terram declinat. Hinc Moyses qui cum Deo loquitur, Jetro alienigenae reprehensione judicatur, quod terrenis populorum negotiis stulto labore deserviat . Cui et consilium mox praebetur ut pro se alios ad jurgia dirimenda constituat, et ipse liberius ad erudiendos populos spiritualium arcana cognoscat. Hinc Paulus religiosorum mentes a mundi consortio contestando, ac potius conveniendo suspendit, dicens: Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecula
Abbreviated transcription (Latin):
tioris et ex latere requisite imꝑperio ꝯfũdun-¬
tur: ut ex eo qd̃ defendere nequeũt. ꝯgnoscãt
se tenere imꝓbe qd̾ defendũt. Uñ cũ proterue
paulus corinthios aduersũ se inuicẽ uideret ĩ fla¬
tos. ut alius apollo. alius pauli. alius cephe.
alius xp̃i se esse diceret: incesti culpã ĩ medium
deduxit. que apud eos et perpetrata fuerat.
et incorrecta remanebat dicens. Audit᷑ int̃ uos
fornicatio. et talis fornicatio qualis nec inter
gentes : ita ut uxorẽ patris quis habeat: ⁊ uos
inflati estis et ñ magis luctũ habuistis: ut tol¬
lerct᷑ de medio ur̃m qui hoc opus fecit. Ac si
aꝑ̾te dicat. Quid uos ꝓterui huius uel illius
eĩse dicitis: qui ꝑ dissolutionẽ negligencie
nullius uos esse monstratis: Tunc etiã ꝓteruos
melius corrigimꝰ: cũ ea que bene egisse credũt.
male acta mõstramꝰ: ut unde adepta gła credit᷑:
inde utilis confusio subsequatur : x ui. De dis¬

Expanded text:
tioris, et ex latere requisitae, improperio confundantioris, et ex latere requisitae, improperio confundantur, ut ex eo quod defendere nequeunt, cognoscant se tenere improbe quod defendunt. Cum proterve Paulus Corinthios adversum se temere invicem videret inflatos, ut alius Christi se esse diceret, incesti culpam in medium deduxit quae apud eos et perpetrata fuerat et incorrecta remanebat, dicens: Auditur inter vos fornicatio, et talis fornicatio qualis nec inter gentes: ita ut uxorem patris quis habeat; et vos inflati estis, et non magis luctum habuistis, ut tolleretur de medio vestrum qui hoc opus fecit? Ac si aperte dicat: Quid vos per proterviam hujus, vel illius esse dicitis, qui per dissolutionem negligentiae, nullius esse monstratis? Tunc etiam protervos melius corrigimus, cum ea quae bene egisse credunt male acta monstramus, ut unde adepta gloria creditur inde utilis confusio subsequatur. CAP. XVI