comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S tu dñe deus meus da mͥ indigno pec¬
catori fortitũdinẽ et uirtutẽ auxiliatri¬
cem dexterã tuam: qualiter possim oĩa¬
tela mimici superare: et te iuuante confun¬
dere tribunal rictiouari p̃fecti: ut magni¬
ficetur in gentibus nomen tuũ. quod est
benedictũ in secula seculorũ. Et uox de ce¬
lo audita est dicens. Quintine famule me¬
us constans esto. uiriliter age: ego autẽ
adero tibi. Tunc factũ est. ut qui eũ cede
angelis torquebant᷑. Et clamabant uoce¬
magna p̃fecto dicentes. Dñe adiuua nos.
Nam et nos magis ab angelis cedimur.
et igne cremamur: ut iam nec loqͥ. nec
iuro quia magus est: et maleficia eius
p̃ualent. Tunc iussit eũ in carcere man¬
cipari. dicens. Ducite eũ in obscuriorẽ locũ
ubinec lum̃ uideat. nec ullus de populo¬
xp̃iano ad eũ ingredi possit. Sc̃s uero
quintinus psallebat dicens. Eripe me dñe
ab homine malo. a uiro iniquo libera
acuerũt linguas suas sicut serpentes:

Expanded text:
Domine deus meus da mihi indigno peccatore fortitudinem| et uirtutem auxiliatricem dexterae tuae qualiter| possim omnitelam inimici superare . et te iuuante| confundere tribunal huic riciouaro perfecto ut m\a/g| nifecitur in gentibus nomen tuum . quod est benedictum| in secula seculorum. Et uox de celo dixit ei. Quintini .| famuli meus . constans estu . uiriliter age . ego autem| adero tibi. Tunc factum est . ut quid eum cedebangelis torquerentur et cla| mauerunt perfecto dicentes . Domine adiuua nos . nam| nos magis flagellis cedemur . et ignem cremamur .| ut iam nec loqui nec iuro quia| magus est et maleficiae suae praeualent . tunc| iussit eum in carcere recide dicens. Ducite eum in obs| curiorem locum . ubi nec lumen uideat . nec ullus de| populo ad eum ingredere possit. Sanctus quintinus| psallebat dicens. Eripe me domine ab homine malAcuerunt linguas suas, sicut serpentes
Abbreviated transcription (Latin):
spe gaudentes. in tribulacione pacientes.
orabant dñm. ac dicebant. Iudica dñe
iudicium nr̃m: et libera nos ab homine
iniquo et doloso. his itaq orantib. exili¬
erunt sudes de unguib eorum: et minis¬
tros ꝑcutientes. quosdam interfecerunt:
quosdam uero uulneratos cruciauerunt.
Tunc rictiouarus furore insantens. molas
ad singulorũ colla iubet suspendi: et au¬
tũni tempore in fluuio cuius uocabulũ
est axona. uelut sub glacie demergi. At
illi scuto diuine protecti uirtutis: dice¬
bant dño leti. Suꝑ aquã refectionis: edu¬
cabis nos dñe. Sed famulante creatura
sua deo. mr̃es eius nec aqua mergere.
nec petra premere. nec frigus potuit strĩ¬
gere: sed potius quasi estiuis lauacris
delectati. piecto molari onere. ad alterã
natantes illesi ꝑuenerunt fluminis ri¬
pam. hoc uiso rictiouarus miraculo.
instigante diabolo exagitatus ira. iussit
eos rursus uinctos custodiri: donec plũ¬

Expanded text:
. spe gauden| tes . in tribulacione pacientes . . spe gauden| tes . in tribulacione pacientes . orabant dominum ac di| cebant. Iudica domine iudicium nostrum . et libera| nos ab homine iniquo et doloso. His itaque orantibus| exilierunt sudes de ungulis eorum . et ministros percu| cientes quos//dam interfecerunt . quosdam uero uulneratos cruciauerunt.| Tunc riciouarus furore insaniens molas ad singulo| rum colla iubet suspendi. Et hiemis tempore in fluuio .| cuius uocabulum est axona uelut sub glaciae| demergi. At illi scuto diuine protecti uirtutis di| cebant domino laeti super aquam refectionis educa| bis nos domine. Sed famulante creatura sua deo mar| tyres eius nec aqua mergeret. nec petra premere . nec| frigos potuit stringere. Sed potius quasi \e/stiuis la| uacris delectati proiecto molari oneri ad alteram| natantes inlesi peruinerunt fluminis ripam hoc| uiso . Ritiouarus miraculo instigante diabulo exa| gitatus ira iussit eos rursus uinctos custoderi donec| plum
Abbreviated transcription (Latin):
cuius regnũ uane in terris decertans. co¬
naris destruere. His auditis maximianus
furens indignacione: rictiouaro eos sub
conurationis uinculo dure tradidit cru¬
ciandos. dicens. Per uirtutes te diane. que
orbem terre sue subdidit dicioni ꝯiuro:
ut hos furciferos diuersis penis affligens.
pessima morte consumas. Tunc impii pͥn¬
cipis minister impius. impietatis iussis
obtẽperans: preclaros mrẽs extensos
troclea. cedi fustib iussit. At hi in tor¬
mentis constituti: mente celestia contem¬
plantes dicebant. Respice in seruos tuos
et in opera tua dñe: et adiuua nos. ut ꝑ¬
ficiamus opus tuũ sine macula xp̃e. Au
diens autem eos rictiouarus in torm̃tis
quos uulare pre dolore credebat orantes:
indigne tulit uehem̃ter. Et iussit sudes
in ungulis eorũ mitti: et corrigias sin¬
gulas de dorso tolli. Quam iussionẽ dum
ministri efficaciter conarent᷑ implere: sc̃i
martires inter acerrimos penarũ dolores

Expanded text:
Cuius regnum uane in terris decertans coCuius regnum uane in terris decertans conares dis| truere. His auditis maximianus . furens indignacionem| Riciouaro eos sub coniurationis uinculo. dure tradedit| cruciandos dicens. Per uirtute iste diane que orbem| terrae suae subdidit ditioni coniuro. Vt hos furciferos| diuersis poenis adfligens . pessima morte consumas.| Tunc impii principes minister impius +pietatis ius| sis optemperans preclaros martyres extensos +troclea| cede fustibus iussit. At hi in tormentis constituti| mente celestia contemplantes . dicebant. Respi| ce in seruos tuos et in opera tua domine . et adiuua nos.| ut perficiamus opus tuum sine macula christe. Au| diens autem eos Riciouarus in tormentis quos eiu| lare prae dolore credebat. Orantes indigne tu| lit uehementer . et iussit sudis in ungulis eorum mitti.| et loreis singulis de dorso tolli. Quam iussionem dum| ministri efficaciter conarentur inplere . martyres| sancti inter acerrimos poenarum dolores
Abbreviated transcription (Latin):
tis uos afflictos male ꝑdam tormentis:
ut sitis ceteris exemplum pessima morte
consũpti. Nam si resipiscentes diis sacri¬
ficaueritis meis: ditare uos opib multis.
et honore sublimari iubebo insigni. Prefati
martires sancti respondentes: dixerunt
maximiano. Non potes nos illatis minis
terrere: quib uiuere xp̃c est. et mori lu¬
crum. Pecuniam uero tuã et honores quos
polliceris: tuis da. Ista olim pro amore
xp̃i nos gaudentes fatemur reliquisse:
quem si et ipse cognoscens diligeres. non
solum diuicias ac imperiũ. uerũ etiã uanã
demonũ deuotissime renunciares culturã:
a quo remunerante. uite p̃miũ ꝑciperes
sempiterne. Nam si in istis uanis ꝑstiteris:
similis simulacrorũ cum diabolo trucian¬
dus in infernũ demergeris. Maximianꝰ
dixit. Sufficiat hactenus. uestris plures
perisse maleficiis. Incliti sancti mr̃es dixe¬
runt. Misericordem impie ignoras dm̃.
qui te regnare impiũ ꝑmisit indebite.

Expanded text:
tis uos| adflictus mali perdam tormentis. tis uos| adflictus mali perdam tormentis. Vt sitis ceteris| exemplum pessima morte consumpti. Nam si resipis| centes . diis sacrificaueritis meis ditare uos opibus| multis et honori sublimari iubebo insigni prefati| martyres. Respondentes maximiano dixerunt. Non| potes nos inlatis minis terreri . quibus uiuere christus est| et mori lucrum . pecunia uero tua et honores quos pol| leceritis tuis dona . ista olim pro amore christi nos gau| dentes fatemur reliquisse quem si et ipse cognos| cens diligeris non solum diuiciis ac imperio. Verum| etiam uana demonum deuotissime renuntiares| cultura. A quo remnerante . uitae praemium per| ciperis sempiterne . nam si in istis uanis persisteris.| similis simulacrorum . cum diabulo cruciandos in in| fernum demergeris. Maximianus dixit suffici| at actinus uestris plures perisse maleficiis incli| ti sancti martyres dixerunt . misericordem impie igno| ras deum . qui te regnare impium permisit indebitae.|
Abbreviated transcription (Latin):
et apollinem. mercuriũ. et saturnũ. aut
quemlibet horum quos gentili deos credi¬
tis errore decepti: nec colimus. nec adoramꝰ.
His auditis rictiouarus: cathenis eos uinc¬
tos maximiano impio duci p̃sentari pre¬
cepit. Qui adueniens. a maximiano inter¬
rogatus. an contẽptores p̃ceptorũ imperi¬
alium. crispinũ uidelicet ac crispinanũ
sibi p̃sentandos adduxerit: respondit ad¬
esse utrũq. Quibus cum introducti fuis¬
sent: idem maximianus dixit. Ex quo
genere estis: aut cui deorũ famulatum
ni regis presidio: impio audacter respon¬
dentes dixerunt. Rome nobili orti ꝓge¬
nie. in gallias autem pro xp̃i dei fatemur
nos uenisse amore: qui est uerus deus
creator omĩum cum patre sũmo. scõq¬
in fide ac dilectione deuoti. In cunus etiã
usq in finem ꝑseuerare cupimꝰ. seruicio
sancto. Quib dictis: ira repletus maxi¬
mianus ait. Per uirtutes deorũ iuro.
quia si in hac stulticia ꝑduraueritis. mul¬

Expanded text:
et apollonem.| mercorium ac saturnum uel et apollonem.| mercorium ac saturnum uel quemlibet horum .| quos gentili deos creditis errore decepti nec colimus| nec adoramus. His auditis ritiouarus catines eos uinctos . maximiano impio duci presentandos .| precipit. Qui adueniens a maximiano interrogatus .| an contemptoris praeceptorum imperialium. Crispi| num uidilicet ac crispinianum sibi presentandos| adduxerit. Respondit adesse utrumque quibus| cum introducti fuissent. Idem maximianus dixit| Ex quo genere estis . aut cui deorum famulatulti superni regis| presidio impio audaciter regi. Respondentes di| xerunt romae nobili orti progeniae. In gallias au| tem pro christi dei fatimur nos uenisse amore. Qui est| deus uerus . creatur omnium cum patre summo sin fide+| ac dilectione deuotae. In cuius etiam usque in finem| persiuerare cupimus seruitio sancto . quibus dictis| ira repletus maximianus. Ait per uirtutes deorum| quia si in hac stulticia perduraueritis mul
Abbreviated transcription (Latin):
Qua gentiles ãmiracione ꝑmoti. ita ho¬
rum mox sunt deuincti amore: ut non¬
nulli eorum. non tam necessitate artifi¬
cii. quã amore uerbi dei ad beatos mar-¬
tires uenirent frequenter: ac ita suꝑna
per eos oꝑante uirtute. multi relicto
gentilitatis errore abdicatisq manu
sequi diligentes toto corde ceperunt.
audiens autẽ hec maximianus impiꝰ:
concite ad ꝑquirendos eos. rictiouarum
sue direxit impietatis ministrũ. A quo
et quesiti: calciam̃ta sunt in p̃dicta ur¬
be pauꝑum sarcientes reꝑti. Quibus
accersitis. propriis compellatis nominib
ait. Crispine et crispiniane. cuius dei eul¬
tores. cuiusue religionis uos ueneratores
fatemini: utrum iouem an dianã apolli¬
nemue colitis: aut mercuriũ. uel saturnũ.
Sancti uero crispinus et crispiniamis. quib
erat fidei ĩmobile supra petrã solidissimã
positũ fundam̃tũ: unius se ueriq dei ꝯstan¬
tissime ꝓtestantes cultores dixerunt. Iouem.

Expanded text:
qua gentiles admira| tione permoti . ita hoqua gentiles admira| tione permoti . ita horum mox sunt deuincti amore| Vt nonnulli eorum non tam necessitati artificii quam| amore uerbi dei. Ad beatus martyres ueniebant.| frequenter. Et ita superna per eos operante uirtute.| Multi relicto gentilitatis errore abdicatisque| idosequi diligentes| toto corde coeperunt. Audiens autem haec maxi| mianus impius concete ad perquirendos eos. Ricio| uarum suae direxit impietatis ministrum a quo et qui| siti calciamenta sunt in predicta urbe pauperum| sarcientes reperti quibus arcessitis propriis\que/ conpel| latis nominibus Ait Crispine et crispiniane . cuius| die cultores. Cuius uel religionis. uos ueneratores| fatimini utrum iouem an dianam appollonem ne co| litis. Aut mercorium uel saturnum. Sancti uiro cris| pinus et crispinianus . quibus erat fidei inmobile| supra petram solidissimam positum fundamen| tum unius si ueriquae dei constantissime protes| tantes cultores dixerunt. Iouem
Abbreviated transcription (Latin):
um sub maximiano et
diocliciano. qui simul
imperii potiti potestate
sunt expugnare eccłam.
psecutio seua in orbe
pene uniuerso ꝑstreperet: quintinus. luci¬
anus. rufinus. ualerianus. et eugenius. rome
claris orti natalibus. in gallis p̃dicaturi
uenerunt: quiq sancti laboris cursum
tiõe. paresq nataliũ nobilitate. crispinꝰ ⁊ crispi
nianꝰ. suessionis ciuitatẽ hospitã suȩ ꝑegͥnatiõis
elegert̃: inqͣ ita p̃ualuerat error gentiliũ: ut¬
ret᷑. At hi cõꝑta crudehtate gentiliũ ut seq̃nteᷤᷤ docto¬
risgentiũ magisti̾um. labore manuũ sibi pre¬
sentis uite necessaria prouiderent: suto¬
rum artem que quiete exerceri potest
didicerunt: in quo opere ita cunctos
huius artis artifices diuina gr̃a p̃ucne
runt: ut multi uidentes eorum opera
mirarent̃ pariter ac diligerent. Nam¬
et illud ualde stupendũ impiis erat mi¬
raculum: ut cum omĩbus pene elegan¬
tius operarent᷑ artificib. a nullo mer¬
cedem ꝑacti operis exigerent coacti.

Expanded text:
um sub maximiano. Et Deocliciano qui simul| imperii potiti potestatemsunt expugnare eclesiam. Persecu| tio seua in orbe pene uniuerso praestrepiret. quin| tinus . luceus. rufinus. ualerius. et eugenius. romae| clarus orti natalibus in gallias predicaturi uene| runt. quique sancti laboris cursum tione. paris que natalium nobilitate. Crispinus et crispi| nianus suessiones ciuitatem hospitam suae pere| grinaciones elegerunt . in qua retur at hi conperta cru| delitate gentilium ut sequentes doctoris gencium| magisterium labore manu\u/m sibi presentes uitae| necessaria prouiderent. Suturum artem que quiete| exercere potest dedicerunt. In quo operi. Ita cunc| tus huius artis artifices diuina gracia+ preuene| runt. Vt multi uidentes eorum opera mirarentur pa| riter ac diligerent. Nam illud stupendum impiis| ualde erat miraculum ut \cum/ omnibus pene elegancius| operarentur artificibus a nullo mercedem per“ac”ti| operis exigerint quoacticie
Abbreviated transcription (Latin):
tirium. non mei cordis
examinasse noscendum
lestis infulsit misteriũ. Obsecro itaq¬
eos qui lecturi sunt: ut fidẽ dictis ad¬
hibeant. me non falsa scripsisse. Alioqͥn

Expanded text:
ty| rium non mei cordis examinasse nuscendum caelestem infulsit mysterium .| obsecro itaque qui licturi sunt ut fidem dictis| “adhibea”nt non falsa scripsisse . alio quin
Abbreviated transcription (Latin):
clamare demones per inerguminos.
Quid nobis et uobis: apłi dri uiui:
In ingressu ur̃o flãmis exurimur.¬
Stabat autem in una ede tẽpli ab ori¬
ente quadriga equorũ fusilis exͥ apro.
fusi les consistebant. In alia autẽ ȩde.

Expanded text:
clamant per energumenos: « Quid nobis et vobis, apostoli Dei vivi? in ingressu vestro flammis exurimur. » In una aede templi ab oriente quadriga equorum fusilis ex auro stabat, fusilis consistebat. In alia
Abbreviated transcription (Latin):
tis cedi. Cumq cũpago m̃brorum ui
penarũ nimia solueretur. et totã corpis
speciem unum uulnus obduceret. caro de¬
flueret. secreta uiscerũ apparerent: spiritu
tamen fortis. in confessione manebat sc̃e

Expanded text:
sat. Cumque compago membrorum vi poenarum nimia solveretur, et totam corporis speciem unum vulnus obduceret, caro deflueret, secreta viscerum parerent, spiritu tamen fortes in Christi confessione manebant. E
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus cecidit in terram: et lacrimis
deus qui illuminasti
seru.
tuum et donasti mͥ
et alleua eam de lecto doloris: ut cog-¬
noscant omnes quia tu es creator om¬
plicii senatoris: clamans et dicens. Baptiza
it manũ meam et leuauit me. Tunc felix¬

Expanded text:
ecidit in terram, et cum lacrymis eus, qui illuminasti servum tuum, et donasti mihet alleva eam de lecto doloris, ut cognoscant omnes quia tu es Creator omplicii senatoris dicens: «Baptiza it manum meam et alleuauit me». Tunc Pal
Abbreviated transcription (Latin):
mare. O ciues optimi: uidetis magicas
Si per magicam istud factum est: ubi sunt
uirtutes deorum nr̃orum: Iubeat itaq
pietas ur̃a offerri et ĩmolari diis: ne pe¬
reat res publica. per eorũ incantaciones.

Expanded text:
mare: O cives optimi, videtis artem Si per magicam istud factum est, ubi sunt virtutes deorum nostrorum? Jubeat itaque pietas vestra offerri et immolari diis, ne pereat respublica per eorum incantationes.
Abbreviated transcription (Latin):
precipitari: et ligato ad collum eius
saxo in puteum demergi: et in eo ru¬
dera cumulari. Post dies uero decem et
septem. presbiter eius nomine austerius
cum clericis noctu ueniens ad puteum¬
leuauit corpus beati ep̃i. et sepeliuit in
cimiterio calepodii uia aurelia: sub pri

Expanded text:
ecipitari, et ligato ad collum ejus saxo, in puteum demergi, et in eum per rudera cumulari. Post dies vero decem et septem presbyter ejus Asterius cum clericis noctu veniens, levavit corpus ejus, et sepelivit in coemeterio Calepodii, via Aurelia,
Abbreviated transcription (Latin):
men eius obtestans dicere. Domine si um¬
quam habuero codices seculares: si legero
te negabo. In hec sacram̃ti uerba dimis¬
sus: reuertor a superis. Mirantib cũctis
oculos aperui. tanto lacrimarum imbre ꝑ¬
fusos: ut etiam incredulis facerẽ fide ex dolo¬
re.Nc̃ uero si sopor ille fuit inanis. aut ua¬
na somnia quib sepe deludimur: teste
est tribunal ante quod iacui. iudiciũ teste
quod timui: ita michi nũquã contingat¬
in talem incidere questionem liuentes ha
buisse me scapulas. plagas sensisse post
somnia. Et tanto de hinc studio diuina
legisse: quanto mortalia antea non lege¬
ram.Interea iheronimus romane ecclesie
presbiter. os damasi sacerdotis. sacre bibli¬
othece scrutator. diuinorũ dissertor uo¬
luminum. dum per trienniũ continue
carus acceptus popularib uenerator.
omĩumq iudicio dignus esse sũmo sacer¬
dotio decernitur: quidam. ex clericorũ
urbe ieronimũ qui utrũq eorum scri¬

Expanded text:
men eius obtestans dicere: Momine, si ummen eius obtestans dicere: Momine, si umquam habuero codices saeculares, si legero, te negaui\'. in haec sacramenti uerba dimissus reuertor ad superos et mirantibus cunctis oculos aperio tanto lacrimarum imbre fusos, ut etiam incredulis fidem facerem ex dolore. Nec vero sopor ille inanis fuit, ut vana somnia, quibus saepe deludimur. Teste est tribunal ante quod jacui, judicium teste quod timui; ita mihi nunquam contingat talem incidere quaestionem. Livientes me habuisse scapulas, plagas sensisse per somnium; et tanto dehinc studio divina legisse, quanto mortalia antea non legeram. Interea Hieronymus Romanae Ecclesiae Presbyter, os Damasi Sacerdotis, sacrae Bibliothecae scrutator, divinorum dissertor voluminum, dum per triennium continuum carus acceptusque popularibus veneratur, omniumque judicio dignus esse summo sacerdotio decernitur, quidam ex Clericorum Urbe Hieronymum, qui utrorumque eorum viti
Abbreviated transcription (Latin):
re tepescente palpitabat. Tum subito rap¬
tus in sp̃u. ad tribunal iudicis pertrahor:
ubi tantum luminis. et tantũ erat ex cir¬
cumstancium claritate fulgoris. ut pro¬
iectus in terram sursum aspicere non au¬
derem. Interrogatus condicionẽ: xcanũ
me respondi. Et ille qui presidebat. m̃tiris
ait: ciceronianus es. non xp̃ianus. Ubi¬
est thesaurus tuus: ibi est et cor tuum.
Ilico obmutui: et inter uerbera nam
cedi me iusserat. conscientie magis tor¬
replicans. in inferno autem quis confite¬
bitur tibi. Clamare autem cepi. et
eiulans dicere: miserere mei dñe misere¬
re mei. Hec uox inter flagella resona
bat. Tandem ad presidentis genua pro¬
uoluti qui astiterant. precabantur ut
ueniam tribueret adolescentie. ut erro¬
ris locum penitencia cõmodaret: exac¬
turus deinde cruciatũ. si gentilium litte¬
rarum libros aliquando legissem. Ego
qui tanto constrictus articulo uttͣa  etiã
maiora promittere. dererare cepi: et no¬

Expanded text:
pectusculo palpitabat. Cum subito rappectusculo palpitabat. Cum subito raptus in spiritu ad tribunal judicis pertrahor, ubi tantum luminis, et tantum erat ex circumstantium claritate fulgoris, ut projectus in terram, sursum aspicere non auderem. Interrogatus conditionem, Christianum me esse respondi. Et ille qui praesidebat: Mentiris, ait, Ciceronianus es, non Christianus. Ubi thesaurus tuus, ibi et cor tuum est. Illico obmutui, et inter verbera nam caedi me jusserat conscientiae igne magis torreputans: In inferno autem quis confitebitur tibi? Clamare tamen coepi, et ejulans dicere: Miserere mei, Domine, miserere mei. Haec vox inter flabat. tandem ad praesidentis genua prouoluti, qui adstiterant, precabantur, ut ueniam tribueret adulescentiae, ut errori locum paenitentiae commodaret exacturus deinde cruciatum, si gentilium litterarum libros aliquando legissem. ego, qui tanto constrictus articulo uellem etiam maiora promittere, deiurare coepi et no
Abbreviated transcription (Latin):
difficilius est consuetudine lautioris ci¬
bi. ꝑꝑter celorum regna me castrassem.
et ierosolimã militaturus pergerem:
bibliotheca quam rome cum summo
studio ac labore confeceram. carere ñ
poteram. Itaq miser ego lecturus tulli¬
um. ieiunabam. Post noctium crebras
uigilias. post lacrimas quas mͥ preteri¬
torum recordacio peccatorũ ex imis
uisceribus emittebat: plato sume¬
batur in manibus. Si quando in me
met reuersus propħas legere cepissem
sermo horrebat incultus : quia lumen
cetis oculis non uidebam. Non oculorũ
culpã putabam sed solis: dum me itaq an¬
tiquus serpens illuderet. In media ferme
quadragesima. medullis infusa febris cor¬
pus meum inuasit exhaustum: et sine ulla
requie. quod dictu quoq incredibile est.
sic infelicia membra depasta sunt. ut ossi¬
bus uix hererent. Interim parabantur
exequie: et uitalis animi calor toto fri¬
gescente iam corpore. in solo tantũ pecto

Expanded text:
difficilius est, consuetudine lautioris cidifficilius est, consuetudine lautioris cibi propter cęlorum regna me castrassem et Hierosolymam militaturus pergerem, bibliotheca quam mihi Romę summo studio ac labore confeceram, carere non potui. Itaque miser ego lecturus Tullium ieiunabam. Post noctium crebras uigilias, post lachrymas, quas mihi pręteritorum recordatio peccatorum ex intimis uisceribus elliciebat, Plato sumebatur in metipsum reversus, Prophetas legere coepissem, sermo horrebat incultus; et quia lumen caecis oculis non videbam, non oculorum culpam putabam, sed solis. Dum me itaque antiquus serpens illuderet, in media ferme Quadragesima medullis infusa febris corpus meum invasit exhaustum; et sine ulla requie quod dictu quoque incredibile sit sic infelicia membra depasta sunt, ut ossibus vix haererent. Interim parabantur exequiae, et vitalis animi calor, toto frigescente jam corpore, in solo tantum tepente
Abbreviated transcription (Latin):
heronimus noster in oppido stridonis
quod a gothis. euersum est. dalia¬
cie quondam pannonieq ꝯfinium
fuit: patre eusebio natus est. Uestem dͥ
puer rome suscepit: ibiq litteris grecis
ac latinis. a primeuo eruditus est. In ar
te grãmatica quidem donatũ habuit
preceptorem: in rethorica autem uicto¬
rinum oratorem. Postquã uero omnem
mundanã studiis litteraturã adeptus est:
probatissimorũ quoq monachorũ habi¬
tum. factumq imitatus est. Cupidita¬
tem siquidem animi iugi sinceritate cal¬
cans. uoluptatemq corporis pene fran¬
osorum meliores fore suo docuit instiꝰ¬
tuto. Quodam igitur tempore. dum
ex more idem ieronimus diuina ad le¬
gendum pandit uolumina. et mortalis
bibliothece sue auctorem tullium recor¬
datur: mox celitus ne tales quandoq
reuolueret libros. salutifero castigatus
est uerbere. Ita enim ipse de se ad eus¬
tochium uirginem scribens. asseruit.
Cum ante annos plurimos domo.pa¬
rentibus. sorore. cognatis. et quod his

Expanded text:
eronymus noster in oppido Stridonis, quod a Gothis nunc eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum oratorem. Postquam vero omnem mundanorum studiorum litteraturam adeptus est, probatissimorum quoque Monachorum habitum factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animae jugi sinceritate calcans voluptatemque corporis perenni franosorum meliores fore suo docuit instituto. Quodam igitur tempore, dum ex more idem Hieronymus, divina ad legendum pandit volumina, et mortalem bibliothecae suae auctorem Tullium recordatur. Mox coelitus, ne tales quandoque revolveret libros, salutifero castigatus est verbere. Ita enim ipse de se ad Eustochium virginem scribens asserit: Cum ante annos plurimos domo, parentibus, sorore, c
Abbreviated transcription (Latin):
in ecclesia catholica cooperantẽ. corpore
autem in affrica scribentem: sic inter
cetera scripsit. Nostra habuimus tem¬
pora: et currimus quantũ potuimus.
Nunc te currente. et longa spacia
transmeante: nobis detur ocium.
Igitur iheronimus: que xp̃o deo adolescens
uouerat. hec ꝑfecto eidem iam corpore
optulit. uitam suam cautam placabilem.
unicam in heremo penitenciã bethleemiti¬
cam: libris preterea suis. per sex et quin¬
quaginta annos sine ullo ocio apud
bethleemiticos totũ impleuit orbem.
Spirituali opere inreprehensibiliter con¬
sũmato: octauo et octogesimo etatis sue
anno in dño requieuit. Bethleem me
alma tenet: iterum uenturo dño offe¬
rendum. Dormiuit autem beatus ihero¬
nimus. anno imperii theodosii iunioris
duodecimo. Om̃s autem anni uite eius.
sic colliguntur. Ordinatus est rome p̾s¬
uixit apud bethleem: in proposito suo
annis quinquaginta. et mensibus sex.
Omne uite sue tempus. impleuit an¬

Expanded text:
in Ecclesia Catholica cooperantem, corpore in Ecclesia Catholica cooperantem, corpore autem in Africa scribentem, sic in caetera scripsit: Nostra habuimus tempora, cucurrimus quantum potuimus: nunc te currente et longo spatia transmittente, nobis debetur otium. Igitur Hieronymus, quam Christo Deo adolescens voverat, hanc perfectam eidem jam corpore senex obtulit vitam suam, castam, placibilem, unicam in eremo poenitentiam Bethleemiticam. Libris praeterea suis per sex et quinquaginta annos sine ullo otio apud Bethleemiticos, totum implevit orbem, spiritali opere irreprehensibiliter consummatis, octavo et octogesimo aetatis suae anno in Domino requievit. Bethleem eum alma tenet, iterum venturo Domino offerendum. Dormivit autem Beatus Hieronymus anno imperii Theodosii junioris 12. Omnes autem anni vitae ejus sic colliguntur. Ordinatus est Romae Presvixit apud Bethleem, in proposito suo annis quinquaginta et mensibus sex. Omne vitae suae tempus implevit
Abbreviated transcription (Latin):
nasterii pro ut poterat exhiberet. Tran¬
sierunt in squalore corporꝰ uocisq te¬
nuitate. dies plurimi. De hinc ieronimꝰ¬
in librorum habundancia fultus: dictis
suis sc̃o sp̃ũ dedicatis. ĩmobilem catholi¬
contraq pelagium. et aduersus iouinia¬
num euidentissima uolumina. catholi¬
caq correctione roborata: magnostudii
acumine laxauit. Auiris quoq consultꝰ.
rasq heremitarũ patrumq uitas insig
scripsit librũ unum. Namq de frugi et
luxurioso filio. eleganter exposuit. Plu¬
rib quippe ait qui me dicunt hoc opꝰ in-¬
flãmatũ inuidie fascib scribere. breuit res¬
pondebo. nũquã me hereticis peꝑcisse :
sed omni gessisse studio. ut hostes ecele¬
sie. mei quoq hostes fierent. ꝑ gunt ita¬
q ad uisitandũ consolandũq iheroni¬
mum: dum in labore esset itidem catho¬
lici senes uel seniores. Ad beatum quoq
augustinũ ep̃m secum quidem animo

Expanded text:
nasterii prout poterat exhiberet, trannasterii prout poterat exhiberet, transeuntes in squalore corporis, vocisque tenuitate dies plurimi. Dehinc Hieronymus librorum abundantia fultus, dictis suis Sancto Spiritui dedicatis, immobilem Catholicontraque Pelagium, et adversus Jovinianum evidentissima volumina, Catholicaque correptione roborata, magnoque scripta acumine laxavit: juris quoque consultus rasque Eremitarum Patrum vitas insignscripsit librum unum; Namque de frugi et luxurioso filio eleganter exposuit rimis quippe, ait, qui me dicunt hoc opus inflammatum invidiae facibus scribere, breviter respondeo, nunquam me haereticis pepercisse; sed omni egisse studio, ut hostes Ecclesiae, mei quoque hostes fierent. Pergunt itaque ad visitandum, consolandumque Hieronymum, dum in labore esset identidem Catholici seniores. Ad Beatum quoque Augustinum Episcopum secum quidem animo
Abbreviated transcription (Latin):
scriptores a passione xp̃i usq ad quar¬
tum decimũ theodosii imperatoris an¬
num in ordinẽ digessit: om̃sq scriptu
derunt. breuiter exposuit. Uerum hec
contra celsum porphirium et iulianũ
augustũ rabidos aduersus xp̃m canes.
et contra insectatores ecclesie. uel eos
qui putant eccłam nullos philosophos
et eloquentes habuisse doctores magno
sudauit ingenio: ut sciant quanti et
quales uiri eam fundauerunt. et extru¬
cerunt. et ornauerunt: et desinant
fidem nrãm rustice simplicitatis arguere.
suamq potius impericiam recognoscere.
Innumeris preterea libris apostolorũ
propħarũq constructiõibꝰ laborauit. Et pꝰ
pauca. Nunc quoq misterium iniqͥtatis
operatum ex garrit. unusquisq sentit:
ego solus sum qui cunctorũ gloria morde¬
or. Tanta deniq lassitudine fatigatus est.
ut etiam in stratu suo iacens. funculo tra¬
be suspenso supinisq manib apprehen¬
So erigeretur: ut scilicet officium mo¬

Expanded text:
scriptores a passione Christi usque ad quarscriptores a passione Christi usque ad quartum decimum Theodosii Imperatoris annum, in ordinem digessit, omnesque qui dederunt, breviter exposuit. Verum et contra Celsum, Porphyrium, et Julianum Augustum, rabidos adversus Christum canes, et contra insectatores Ecclesiae, vel eos qui putant Ecclesiam nullos Philosophos et eloquentes habuisse doctores, magno suda vit ingenio: ut sciant quanti et quales viri eam fundaverint, exstruxerint, adornaverint: et desinant fidem nostram rusticae simplicitatis arguere, suamque potius imperitiam recognoscere. Innumeris praeterea libris Apostolorum Prophetarum constructionibus: et post pauca, nunc quoque mysterium iniquitatis operatur. Et garrit unusquisque quod sentit: ego solus sum qui cunctorum gloria mordear. Tanta denique lassitudine fatigatus est, ut etiam in stratu suo jacens, funiculo trabe suspenso, supinisque manibus apprehenso erigeretur; ut scilicet officium Mo
Abbreviated transcription (Latin):
chal daico sermone locutũ: romano sti¬
lo descripsit. Psalterium uidelicet qd̃
a sofromo postulatus iheronimꝰ ex he¬
breo canone latina modulatione ca¬
nendum uerbũ ad uerbũ exposuit :
eumq breuiter disseruit: et encheri¬
dionem appellauit. Duos libros salomonis
explanauit: eantica canticorũ uero ex
origenis interpretacione sicut et de sp̃u
sancto ex didimi uidentis in latinam trans¬
tulit linguam. Mathei nichilominus euuan¬
gelium. ex hebreo fecit esse romanum:
quodq cõpendiosa potius quam fastidi¬
osa explanatione studiosis lectoribus
romanorũ uel meminisse. uel scribere
inchoasse reperta solus disseruit: quatuor
et sexaginta libris editis cõmentatus ẽ.
Plerasq preterea pauli epłas: et iohannis
reuelationẽ disseruit. Inter has itaq nu¬
merosas operis sui paginas suis uniuersis
p̃facionib prenotatas. quinq et centũ
Aaex. uirorũ illustrium ecclesiasticos

Expanded text:
Chaldaico sermone locutum Romano styChaldaico sermone locutum Romano stylo descripsit. Psalterium videlicet quod a Soffronio postulatus Hieronymus ex Hebraeo Canone Latina modulatione canendum, verbum ad verbum exposuit, eumque breviter disseruit et enchdionem appellavit. Duos libros Salomonis explanavit: Cantica vero Canticorum ex Origenis interpretatione: sicut et de Spiritu Sancto Didymi videntis librum in Latinam transtulit linguam. Matthaei nihilominus Evangelium ex Hebraeo fecit esse Romanum; quodque compendiosa potius quam fastidiosa explanatione studiosis lectoribus Romanorum vel meminisse vel scribere inchoasse reperta, disseruit quatuor et septuaginta libris editos Commentatus est. Plerasque praeterea Pauli Epistolas, et Joannis revelationem disseruit. Inter has itaque numerosas operis sui paginas, suis universas praefationibus praenotatas, quinque et centum triginta Virorum Illustrium Ecclesiasticos
Abbreviated transcription (Latin):
redemisse nũmis. Si eius doctrina aliqͥd
profecerim. nescio. Hoc unũ scio ñ posse
Quo uero labore suddoreq chaldeam
linguã didicerit: idem iheronimus ita
scribens atq affirmans dicit. Ego ado¬
lescentulus post quintiliani et tulli
lectionem ac flores rethoricos quod cũ
me in lingue huius pistrinũ reclusissẽ
re: et quasi per criptam ambulans.
rarum desuꝑ lumen aspicerem: impegi
nouissime in danihelem. Et tanto te¬
dio affectus sum: ut desperatione sũp¬
ta. omnẽ ueterem laborem uoluissem
contẽpnere. Uerũ adhortante hebreo
et illud michi sua lingua crebriꝰ inge
sus cepi esse discipulus chaldaicus. Et
ut uerius fatear: usq in presentẽ diem
magis possum chaldaicũ legere et intel¬
iheronimus fidem adeptus. litterisq
grecis ac latinis atq hebraicis doctus:
hebreorum uolumina que in canone
continentur. ex ueteri testam̃to uera
nia cõmentatus est. Danihelem quoq

Expanded text:
redemisse nummis. Si ejus doctrina aliquid redemisse nummis. Si ejus doctrina aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potupretari. Quo vero labore sudoreque Chaldaeam linguam didicerit, idem Hieronymus ita scribens, atque adfirmans dicit. Ego adolescentulus post Quintiliani et Tullii lectionem ac flores Rhetoricos, cum me in linguae hujus pistrinum reclusissem,re, et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumen aspicere, impegi novissime in Danielem, et tanto taedio affectus sum, ut desperatione subita omnem veterem laborem voluerim contemnere. Verum adhortante me viro Hebraeo, et illud mihi sua lingua crebrius ingecoepi rursus discipulus esse Chaldaicus. Et ut verius fatear, usque in praesentem diem magis possum sermonem Chaldaicum legere et intelHieronymus fidem adeptus, litterisque Graecis ac Latinis atque Hebraicis doctus, cuncta Hebraeorum volumina, quae in Canone continentur, ex veteri Testamento, vera nia commentatus est. Danielem quoque
Abbreviated transcription (Latin):
num me deserta uallarent: incentiua
Quem cũ crebris ieiuniis frangerem.
mens tamen cogitacionib estuabat:
atq ad emendandũ cuidam fratri. qui
ex hebreis crediderat. me in disciplinã
dedi: ut post quintiliani acumina.
ciceronis studium grauitatemq fron¬
tonis. et lenitatem plinii alfabetũ dis¬
cerem. stridencia anelanciaq uerba me¬
ditarer. Quid ibi laboris sũpserim.
quid sustinuerim difficultatis. quoci¬
ens desperauerim. quotiens cessauerim.
et contencionẽ discendi rursum ince¬
perim. testis est consciencia mea: quid
passus sum quã eorum qui mecũ uitã¬
dño: quod de amaro semine litterarũ
dulcedinis fructus accipio. Porro librũ
danihelis hebraicis quidem litteris
sed chaldaico sermone conscriptũ.
cum iheronimus uerteret in latinum:
hunc qui subter annexus est habuit
inquit ob intelligenciã huiꝰ uoluminis
lideum quendam p̃ceptorẽ. qui apud
hebreos peritus habebatur: non paruis

Expanded text:
nis me deserta uallarent, incentiua nis me deserta uallarent, incentiua quae cum crebris ieiuniis frangerem, mens tamen cogitationibus aestuabat. ad quam edomandam cuidam fratri, qui ex Hebraeis crediderat, me in disciplinam dedi, ut post Quintiliani acumina Ciceronisque fluuios grauitatemque Frontonis et lenitatem Plinii alphabetum discerem, stridentia anhelantiaque uerba meditarer. quid ibi laboris insumpserim, quid sustinuerim difficultatis, quotiens desperauerim quotiensque cessauerim et contentione discendi rursus inceperim, testis est conscientia tam mea, qui passus sum, quam eorum, qui mecum Deo, quod de amaro semine litterarum, dulces fructus capio. Porro librum Job Hebraicis quidem litteris, sed Chaldaico quidem sermone conscriptum, cum Hieronymus verteret in Latinum, hunc qui subter adnexus est, habuit inquit, ob intelligentiam hujus voluminis, Liddeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus habebatur, non parvis
Abbreviated transcription (Latin):
bona ualde. quare de mundis et ĩmun¬
dis animalibus ad noe mandat: cum
ĩmundũ nichil bonũ esse possit: Et in
nouo testam̃to per uisionẽ que petro fu¬
erat ostensa dicenti absit dñe. quia com¬
mune et ĩmundũ nũquã intrount in os
meum: uoxx de celo respondit. quod d̾s
mundauit tu ne cõmune dixeris : Cur
deus loquit᷑ ad abraham qd̾ quarta pro¬
genie filii isrł de egipto essent reuersu¬
ri: et postea moyses scripsit. quinta
autem generatione uel progenie exier̃t
filii israhel de terra egipti: Quod utiq
nisi exponatur: uidetur esse contrarium.
Cur abraham signum circũcisionis ac¬
cepit: Cur isaac iustus deoq carus. ñ
illi cui uoluit. sed eui noluit deceptꝰ erro¬
re benedixit: Nunc quib ausib quan¬
tisue laborib solus omĩum romanorũ
iheronimꝰ hebraicam linguã litterasq
ĩo chaldaicam linguam didicerat: si¬
cut ipse perhibuit subnectendum est.
Dum essem inquit iuuenis et solitudi¬

Expanded text:
bona valde, quare ad Noe de mundis et immunbona valde, quare ad Noe de mundis et immundis animalibus mandat, cum inmundum bonum esse nihil possit et in nouo testamento post uisionem, quae Petro fuerat ostensa dicenti: absit, domine, quoniam commune et inmundum numquam introiuit in os meum, uox de caelo responderit: quod deus mundauit, tu ne commune dixeris? Deus loquitur ad Abraham, quod quarta progenie filii Israel essent de Aegypto reversuri, et postea Moyses scautem generatione vel progenie exierunt filii Israel de terra Aegypti. Quod utique nisi exponatur, videtur esse contrarium. Cur Abraham signum Circumcisionis suscepit? Cur Isaac justus et Deo carus, non illi cui voluit, sed cui noluit deceptus errore benedixit? Nunc quibus ausibus quantisque laboribus solus omnium Romanorum Hieronymus, Hebraicam linguam litterasque, imo Chaldaicam linguam didicerit, sicut ipse perhibuit, subnectendum est: Dum essem, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
fore: quam ut de scripturis inter nos ser¬
mocinemur: idest ut ego interrogem
tu respondeas. Quauita in hac luce
puto iocundius: quo epulo omĩa mella
superantur. Quam dulcia inquit ꝓpħa
gutturi meo eloquia tua: suꝑ mel ori
meo. Nam idcirco ut ait precipuus
orator. homines a bestiis differimus:
quod loqui possumus. Quia laude dig-¬
nus est qui in ea re ceteros superat: in
qua homines bestias ante cellunt. Accin
gere igitur. et michi que subtecta sunt
quos michi de fide lactancii dederas. id̾o
non libenter lego: quia et plurime
epistole eius usq ad mille uersuum spa¬
cia tenduntur: et raro de nr̃o dogma¬
te disputant. Quo fit. ut et fastidium
legenti generet longitudo: et si quan¬
Do breuia sunt. scolasticis magis apta
sunt quã nobis: de metris et regionũ
situ et philosophuis disputans. Quid
sibi uult quod in geneseos libro scriptũ
est. omnis qui occiderit cam septem
uindictas soluet: sed et si omĩa fecit d̾s

Expanded text:
fore, quam ut de Scripturis inter nos serfore, quam ut de Scripturis inter nos sermocinemur, id est, ut ego interrogem, tu respondeas, qua vita nihil in hac luce puto jucundius, quo animae pabulo omnia mella superantur. Quam dulcia, inquit Propheta, gutturi meo eloquia tua! super mel ori meo. Nam cum idcirco, ut ait praecipuus Orator, homines a bestiis differamus, quod loqui possumus: qua laude dignus est, qui in ea re caeteros superat, in qua homines bgere igitur et mihi, quae subiecta sunt, quos mihi iam pridem Lactantii dederas libros, ideo non libenter lego, quia et plurimae epistulae eius usque ad mille uersuum spatia tenduntur et raro de nostro dogmate disputant; quo fit, ut et legenti fastidium generet longitudo et, si qua breuia sunt, scolasticis magis sint apta quam nobis de metris et regionum situ et Philosophis disputans. Quid sibi vult quod in Genesi scriptum est: Omnis qui occiderit Cain, septem vindictas solvet. Sed et si onmia fecit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
contẽplatur. uitasq eorum supplici uoce
sciscitans. scribensq ueritatẽ ponit: multaq
alia libellis suis epistolisq suo in monaste¬
rio conficiens edisserit. beatus damasus
rome urbis ecclesie eloquentissimꝰ pontifex.
mittendaq uolumina assiduo opere de-
et longo iam tẽpore negligentẽ. potius
quam scribentẽ. questiunculis ad te missis
suscitare disposui: nunc quid agere debeas.
Hoc enim iudicio condigno cibo alitur
et pinguescit oratio: sed quis lectionis
fructus sit iste scribas. Itaq qm̃ et tabel¬
lario ad me remisso. nullas te iam epłas
habere dixisti exceptis his quas in here-¬
mo aliquando dictaueras. quasq tota aui¬
ditate legi atq scripsi: et ultra pollicitꝰ
es. ut furtiuis noctium operibus ali¬
qua si uelis dictares : libenter accipio
ab affereute. quod rogare uoluissem
etiam si negasses. Neq uero ullam puto
digniorẽ disputacionis nr̃e ꝯfabulacionẽ

Expanded text:
contemplatur, vitasque eorum supplici voce contemplatur, vitasque eorum supplici voce sciscitans, scribensque veritatem exponit, multaque alia libellis suis, epistolisque suo in Monasterio conficiens edisserit; beatus Damasus Romanae urbis Ecclesiae eloquentissimus Pontifex, mittendaque volumina assiduo opere non et longo jam tempore legentem potius quam scribentem, quaestiunculis ad te missis excitare disposui: non quo legere non debeas, hoc enim veluti quotidiano cibo alitur et pinguescit oratio; sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. Itaque quoniam et tabellario ad te remisso, nullas te jam habere Epistolas dixisti, exceptis his quas in eremo aliquando dictaveras, quasque tota aviditate legi atque scripsi, et ultro pollicitus es, furtivis noctium operibus aliquas si velim posse dictare: libenter accipio ab offerente, quod rogare volueram, etiam si negasses. Neque enim ullam puto digniorem disputationis nostrae confabulationem
Abbreviated transcription (Latin):
angelorum: et letus gaudensq canta¬
bam. Post te in odore ungentorũ tuo¬
rum curremus. Quadriennio itaq de-¬
dicate penitencie exacto. ad bethleem
oppidum iheronimus remeauit: ubi
prudens animal ad presepe dñi sese ob¬
tulit ꝑmansurum. Bibliothecã suam
quam sibi sũmo studio ipse condiderat
clausam omĩumq librorum oraciones
quas pene memoriter retinebat. iterũ
relegens: diem ieiunans ducebat ad ues¬
peram. Plures ad eum religiosorũ quibus
uite eius fama comꝑta est patres conflixe¬
runt: bonumq doctorem paruo adhuc
sub tugurio. boni obseruauere discipuli.
Nec multũ post cellulam sibi ob discipu¬
lorum suorum copiam. et ꝓpter frequentiã
aduentantiũ ad bethleemiticã portã. que
ad occidentẽ conspicit᷑. et egredientib ad
septẽtrionem uidetur: paruulum habitacio¬
nis locellum construxit. Interim ieronimꝰ
dum exiiorũ heremitarũ monachorumq
humilia subterraneaq ꝑagrans habitacula

Expanded text:
Angelorum; et laetus gaudensque cantaAngelorum; et laetus gaudensque cantabam: Post te in odorem unguentorum tuorum currimus. Quadriennio itaque dedicatae poenitentiae exacto, ad Bethleem oppidum Hieronymus remeavit, ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Bibliothecam suam quam sibi summo studio ipse condiderat, clausam, omniumque librorum orationes, quas pene memoriter retinebat, iterum relegens, diem jejunans ducebat ad vesperam. Plures ad eum Religiosorum, quibus vitae ejus fama comperta erat, protinus confluxerunt: bonumque Doctorem parvo adhuc sub tugurio boni observavere discipuli. Nec multum post cellulam sibi ob discipulorum copiam, et propter frequentiam adventantium ad Bethleemiticam portam, quae ad Occidentem conspicit, et egredientibus ad Septentrionem videtur, parvulum habitationis locellum construxit. Interim Hieronymus dum eximiorum Eremitarum, Monachorumque humilia subterraneaque peragrans habitacula
Abbreviated transcription (Latin):
larum. Pallebant ora ieiuniis: et mens
desideriis estuabat. In frigido corpore
et ante hominẽ suum iam carne p̾mor¬
tua: sola libidinũ incendia pullulabãt.
Itaq omni auxilio destitutus iacebam.
et iħu pedes rigabam lacrimis. et crine
tergebam: et repugnantẽ carnẽ ebdo¬
madarum inedia subiciebam. Non eru¬
besco infelicitatiᷤᷤ mee : quin potiꝰ plango
non esse quod fuerim. Memini me cla-¬
mantem diem crebrius iunxisse cũ nocte:
nec priꝰ apectoris cessasse uerberibus.
quam pio dño rediret imperante tran¬
quillitas. Ipsam quoq cellulam quasi
cogitacionũ consciam ꝑtimescebam. et
michi iratus et rigidus solus deserta
penetrabam: sicubi concaua uallium.
aspera montium. rupium prerupta cer-¬
nebam : ibi me in oracione miserrime
carnis ergastulo ꝓsternebam. Et ut
michi testis est dominus: post multas
lacrimas post celo oculos inherentes.
ñnũquam uidebar mͥ ĩteresse agminib

Expanded text:
larum. Pallebant ora jejuniis, et mens larum. Pallebant ora jejuniis, et mens desideriis aestuabat: in frigido corpore, et ante hominem suum jam carne praemortua, sola libidinum incendia pullulabant. Itaque omni auxilio destitutus, ad Jesu jacebam pedes, rigabam lacrymis, crine tergebam, et repugnantem carnem hebdomadarum inedia subigebam. Non erubesco infelicitatis meae, quin potius plango non esse quod fuerim. Memini me clamantem diem crebro junxisse cum nocte, nec prius a pectoris cessasse verberibus, quam a Domino rediret imperante tranquillitas. Ipsam quoque cellulam meam quasi cogitationum consciam pertimescebam: et mihi iratus et rigidus solus deserta penetrabam. Sicubi concava vallium, aspera montium, rupium praerupta cernebam, ibi me in oratione miserrimae carnis ergastulo locabam; et ut mihi testis est Dominus post multas lacrymas, post coelo oculos inhaerentes, nonnunquam videbar mihi interesse agminibus
Abbreviated transcription (Latin):
serta deinde loca ad q̃ olim ad agendã
penitenciã properare cupierat. ita le¬
tus accinctusq accessit: ut eum uolas
se magis quã measse crederes. Quomͦ
uero per quadrienniũ continue xp̃i
potitus auxilio penituerit idem ihero¬
nimus: que sponte ꝑtulerit ipsius dei
illa uasta solitudine. que exusta solis
ardoribus. horridum monachis p̃stat
habitaculum: putaui me inquit roma¬
nis inter esse deliciis: sedebam solus. quia
amaritudine repletus eram. Horrebant
mẽbra sacco deformia: squalida cutis.
situm ethiopice carnis adduxerat. Co¬
tidie lacrime. cotidie erat gemitus:
et si quando repugnantẽ somnuᷤ ĩminẽs
oppressisset: nuda humo uix ossa heren¬
tia collidebantur. De cibis uero et po¬
tu taceo: cum etiã languentes aqua
frigida utantur: et coctum aliquid
accepisse luxurie sit. Ille igitur ego qui
ob gehenne metum tali me carcere ipse
dampnauerã : scorpionũ tantum socius
et ferarum. sepe choris intereram puel¬

Expanded text:
serta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi serta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte pertulerit, ipsius Dei illa vasta solitudine, quae exusta solis ardoribus horridum Monachis praestat habitaculum, putavi me, inquit, Romanis interesse deliciis. Sedebam solus quia amaritudine repletus eram. Horrebant sacco membra deformia; squalida cutis situm Aethiopicae carnis adduxerat. Quotidie lacrymae, quotidie gemitus; et si aliquando repugnantem somnus imminens oppressisset, nuda humo vix ossa haerentia collidebam. De cibis vero et potu taceo, cum etiam languentes ibi aqua frigida utantur, et coctum aliquid accepisse, luxuriae sit. Ille igitur ego, qui ob metum gehennae tali me carcere ipse damnaveram, scorpionum tantum socius et ferarum, saepe choris intereram puel
Abbreviated transcription (Latin):
num ꝑsecutionib fore existimo: scilicet
ut romana ecclesia petri instituta regi
studio desudante. hebraicam quoq habe¬
at ueritatem : et grecorũ quorũdam le¬
uitas que sibi romanos a se scripturas di¬
uinitus inspiratas accepisse plaudebat.
eos habere quod non habet recognoscat.
Igitur ieronimus roma egressus ad ori¬
entem tendens. profectus est ad grego¬
rium nazanzenum constantinopolita
Supplex docibilisq discipulus adiit p̃¬
ceptorem: eiq constantinopolitanã ur¬
bem conseruabat. Hoc discipulatu ihero¬
nimus ꝑacto: in siriam ꝑrexit. Et dũ
in possessionẽ euagrii presbiteri mora¬
retur. malchũ monachũ et aliquando
captiuum repperit: ꝑcunctansq eum
omnẽ eius captiuitatis accepit historiã.
quam postea edidit scriptam. et roma¬
nis fidelib misit: hec in huius historie
prologo interserens. scribere inquit dis¬
posui: si tamen uitam deu michi dederit.
et si uituperatores mei saltẽ fugientem
me. et clausum ꝑsequi desierint. Ad de¬

Expanded text:
us paratum fore existimo: scilicet ut Romana Ecclesia, Petri instituta regimstudio desudante, Hebraicam quoque habeat veritatem; et Graecorum quorumdam levitas, quae sibi Romanos a se omnes Scripturas divinitus inspiratas accepisse plaudebat, eos habere quod non habet, recognoscat. Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitansupplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad de