comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tici. fabe quoq modiaᷤ duodecim. & uinidecimatas uiginti. ꝓsustentatione
uitȩ debeat ministrari. quod tuis postmodũ possit rationib imputari: Ita
ergo fac ut presentiũ lator nullas depercipiendas dñi donis. particeps in ue
niri : Itẽ: Eregorius cỹpriano diaconu: Cosmas ex uariis pericu¬
lorũ necessitatib multissedicit debitis obligatũ. ltaut procis acreditorib:
sius suos dicat filios detineri: Quęres sutaest. nos omnino commouit
Quam obrem hortamur dilectionẽ tuã. ut quia dereb pauperum dandis
agitur. causaeius cũ summa subtilitate ꝑ quiras: Et si inueneris eum pre¬
dictis debitis ueracit̃ inuolutũ ut nonsit substantia unde possit hȩc ipsa per
soluere. p̃dictos creditores eius uideas. Et propt̃ recolligendos filios eius.
quantacognoueris quantitate componas: Et quia ipsã sicut dictumes ⁊¬

Expanded text:
tici, fabae quoque modios duodecim, et vini decimatas viginti pro sustentatione tici, fabae quoque modios duodecim, et vini decimatas viginti pro sustentatione vitae debeas ministrare, quod tuis postmodum possit rationibus imputari. Ita ergo fac ut praesentium lator nullas de percipiendis Domini donis moras sustineregorius Cypriano diacono. Cosmas ex variis periculorum necessitatibus multis se dicit debitis obligatum, ita ut pro eis a creditoribus suis suos dicat filios detineri. Quae res si ita est, nos omnino commovit. Quamobrem hortamur dilectionem tuam, ut quia de rebus pauperum dandis agitur, causam ejus cum summa subtilitate perquiras; et si inveneris eum praedictis debitis veraciter involutum, ut non sit substsolvere, praedictos creditores ejus videas, et propter recolligendos filios ejus, quanta cognoveris quantitate, componas. Et quia ipse, sicut dic
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & terrulã ȩccłȩnrẽ uicinam sibi. quã solidũ unum. & tremisses duos
pensitam asserunt. silta est libellario nomine ad summã tremissis. hunc h
bere concede: Stud uergo tuisit hȩcomã ita complere. sisic̃ diximꝰ eius mo¬
nachi indĩ seruitio sicut dec& sollertes extitert̾: Itẽ eidẽ: Diuina p̃cep
nos admonent diligere proximos tãquã nosmet ipsos. & cũ hac eos p̃cipiam᷑
caritate diligere. quanto magis debemꝰ his insubsidus necessitatũ carnali¬
um subuenire. ut eorũ angustias siñ ex om̃ib saltẽ aliquib sustentaculis
sub leuemꝰ: Qm̃ ergo filium uiri dignissimi non solũ amissione uisus. sed
&iam Inopia uictus egestatẽ paticonspeximꝰ necessariũ duximus in quan¬
tum possibilitas supp&cit ei p̃bere consultũ : Propterea experientiae tuȩ
p̃senti iussione precipimus. ut annis singulis uiginti quattuor modia tri¬

Expanded text:
Sed et terrulam Ecclesiae nostrae vicinam sibi, quam solidum unum et tremisses duos Sed et terrulam Ecclesiae nostrae vicinam sibi, quam solidum unum et tremisses duos pensitam asserunt, si ita est, libellario nomine ad summam tremissis unius habere concede. Studii ergo tui sit haec omnia ita complere, si, sicut diximus, ejus monachi in Dei servitio, sicut decet, solertes perstiterint. » Item eidem: « Divinaigere proximos sicut nosmetipsos; et cum hac eos praecipiamur charitate diligere, quanto magis debemus his in subsidiis necessitatum carnalium subvenire, ut eorum angustias si non ex omnibus, saltem aliquibus sustentaculis sublevemus? Quoniam ergo filium viri dignissimi non solum amissione visus, sed etiam inopia victus egestatem pati conspeximus, necessarium duximus, in quantum possibilitas suppetit, ei praebere consultum. Propterea experientiae tuae praesenti jussione praecipimus, ut annis singulis viginti quatuor modios tri
Abbreviated transcription (Latin):
stratoq ad continentiã pueroq eiꝰ annuã quantũ ꝓspexeris satis esse
constituas. ut hi opia nuditasq. eiꝰ tali ꝓuidentia possint habere consultũ: Et
ea quȩ eidem uiro deputaueris. tuis postinodũ possint rationib Imputari:
Itaergo fac utͦnram iussionẽ impleas & tuquoq hoc ipsum benedis ponendũ
hac ipsa possis participari mercede: Itemeidẽ: Mon asteriũ sc̃i archangłi quod
intropeis est constitutũ. indicante p̃sentiũ portitore uictus habere necessitatẽ
didicimꝰ : Ideoq experientiatua diligent̃ inuigil&. & sicius dem locimon¬
chos benesetractare cognoueris eos necessitatẽ habere manifesta ueritate
patuerit: eis subuenire Hac auctoritate suffultꝰ. modis om̃ib festinabis Sci¬
turus tuis esse rationib quic quid nra p̃ceptione prebueris imputandum

Expanded text:
stratoque ad continentiam, pueroque ejus annonam, quantam prospexeris satis esse, stratoque ad continentiam, pueroque ejus annonam, quantam prospexeris satis esse, constituas, ut inopia nuditas que ejus tali providentia possint habere consultum, et ea quae eidem viro deputaveris, tuis postmodum possint rationibus imputari. Ita ergo fac ut et nostram jussionem impleas, et tu quoque hoc ipsum bene disponendo, hac ipsa possis participari mercede. » Item eidem: « Monasterium sancti Archangeli, quod in Tropaeis est constitutum, indicante praesentium portitore, victus habere necessitatem didicimus. Ideoque experientia tua 68 diligenter invigilet, ut si ejusdem loci monachos bene se tractare cognoveris, in quibus eos necessitatem habere manifesta veritate patuerit, eis subvenire, hac auctoritate suffultus, modis omnibus festinabis, sciturus tuis esse rationibus quidquid nostra praeceptione praebueris imputandum.
Abbreviated transcription (Latin):
habita compassione benigna mente concurrimus nr̃is ꝓculdubio p&itionib
clementẽ dnm̃ repperĩmus: Palatina siquidem illustris femina continua
hostilitate insinuauitse plurimis necessitatib subiacere: Propterea experi¬
entiȩtuȩ p̃senti auetoritate precipimꝰ utei ꝓsustentatione eius annos . xxx
solidos darenondifferat. quitius possint postmodũ rationib Imputari: Ita
ergo fac. ut & tu beneministrate mercedis commodũ percipias. &nr̃a ad fectũ
p̃cepta perducas Item p&ro subdiacono: Insinuatum nobis est marcel¬
lum barumtanȩ eccłe ibidem inciuitate panormitana in monasterio
scĩ adriani inpaenitentia deputatũ. nonsolum uictus necessitatẽ pati
sed & nuditatis nimiã sustinere molestiam: proquare necesse habem
strenuitatituȩ p̃senti iussione p̃cipere. ut ipsi prouictu ac uestimento

Expanded text:
habita compassione, benigna mente concurrimus; nostris proculdubio petitionibus habita compassione, benigna mente concurrimus; nostris proculdubio petitionibus clementem Dominum reperimus. Palatina siquidem, illustris femina, continua hostilitate insinuavit se plurimis necessitatibus subjacere. Propterea experientiae tuae praesenti auctoritate praecipimus ut ei pro sustentatione ejus annuos solidos triginta dare non differat, qui tuis possint postmodum rationibus imputari. Ita ergo fac ut et tu bene ministratae mercedis commodum percipias, et nostra ad perfectum praecepta perducas. » Item Petro subdiacono: « Insinuatum nobis est Marcellum Barunitanae Ecclesiae, ibidem in civitate Panormitana in monasterio sancti Adriani, in poenitentiam deputatum, non solum victus necessitatem pati, sed et nuditatis nimiam sustinere molestiam. Pro qua re necesse habemus strenuitati tuae praesenti jussione praecipere, ut ipsi pro victu ac vestimento,
Abbreviated transcription (Latin):
nib imputentur: Summauero pensionis. festinatione ad ducito. & ad pas¬
chalendiem dño auxiliante occurrito: Itẽ eidem: Insinuatũ nobis est
ancillasdĩ quasdam nolane ciuitatis in aboridana domo cõmanentes. nimiã
uictus uestitusq penuriã sustinere: Quib exp̃ceptodĩ subuenirenos con
raginta in auro eissolidos daredebeas: & deinceps succedentib Indictonibus
annuos uiginti solidos ministrare. quitius poss int rationib imputari: Pre¬
terea paulino prbo monasterii scĩł erasmi quod inlatere montis serapi sitũ est.
sed & duob monachis in oratorio sci archangeli seruientib quod incallano
tro iuxta scĩ p&ri basilicã eẽ dinoscitur. binos tetantũ modo solidos darepre¬
cipimus: Qui& ipsi tuis rationibus imputentur: Itaergo fac: ut lmpensȩ mer¬
cedis tuquoq participiũ sortiaris: Itemeidem: Si in proximoꝵ necessitatibus

Expanded text:
nibus imputentur. Summam vero pensionis sub festinatione adducito, et ad pasnibus imputentur. Summam vero pensionis sub festinatione adducito, et ad paschalem diem, Domino auxiliante, occurrito. » Item eidem: « Insinuatum nobis est ancillas Domini quasdam Nolanae civitatis, in Aboridana domo commanentes, nimiam victus vestitusque penuriam sustinere. Quibus ex praecepto Dei subvenire nos conraginta in auro eis solidos dare debeas, et deinceps succedentibus indictionibus annuos viginti solidos ministrare, qui tuis possint rationibus imputari. Praeterea Paulino, presbytero monasterii sancti Erasmi, quod in latere montis Soractis situm est, sed et duobus monachis in oratorio sancti Archangeli servientibus, quod in Lucullano castro juxta sancti Petri basilicam esse dignoscitur, binos te tantummodo solidos dare praecipimus, qui et ipsi tuis rationibus imputentur. Ita ergo fac ut impensae mercedis tu quoque participium sortiaris. » Item eidem: « Si in proximorum necessitatibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ualit̃ sane gregorius ꝑ procuratores ęccłiasticoꝵ patrimonioꝵ uelut
argus quidã luminosissimus ꝑ totius mundilatitudinẽ suxpastora ł
ollicitudinis oculos circũ tulerit. ñ abreforsitan duxerim ꝑstringendum:
Ait enĩ inepła antemio subdiacono: Ofscedenti tibi mandauimꝰ. et post¬
modum preceptis discurrentib iniuncxisse mememini utcuram pauperum
gereres : &siquos illic egere cognosceres. scriptis recurrentib indicares. & uis
depaucis hȩc facere curasti : Uolo aut̃ ut domnȩ pateriȩ amitȩmeȩ moxͥ pͣsentẽ
iussionẽ susceperis: offeras ad calciarium pueroꝵ solidos quadraginta. &
tritici modios quad ringentos Domni palatine relicte urbici solidos uigint
& tritici modios trecentos: Domne iuuiancȩ relicte felicis solidos uiginti
& triticimodios trecentos: Quiomĩs simul octoginta solidi intuis ratio¬

Expanded text:
Qualiter sane Gregorius per procuratores ecclesiasticorum patrimoniorum, velut Qualiter sane Gregorius per procuratores ecclesiasticorum patrimoniorum, velut Argus quidam luminosissimus, per totius mundi latitudinem suae pastoralis sollicitudinis oculos circumtulerit, non ab re forsitan duxerim perstringendum. Ait enim in epistola Anthemio subdiacono: « Discenti tibi mandavimus, et postmodum praeceptis 67 discurrentibus injunxisse me memini, ut curam pauperum gereres, et si quos illic egere cognosceres, scriptis recurrentibus indicares; et vix de paucis haec facere curasti. Volo autem ut domnae Pateriae, thiae meae, mox ut praesentem jussionem susceperis, offeras ad calciarium puerorum solidos quadraginta et tritici modios quadringentos; domnae Palatinae, relictae Urbici, solidos viginti et tritici modios trecentos; domnae Vivianae, relictae Felicis, solidos viginti et tritici modios trecentos qui omnes simul octoginta solidi in tuis ratio
Abbreviated transcription (Latin):
iã scđo commonita scĩtas urã non differat: nesi posthiȩe neglegentes uos esse
quod non credimꝰ senserimus. alit̃ monasterioꝵ quieti prospicere compellam̃:
Nam notũ uobissit. quia tantenecessitati seruoꝵ dĩ congregationẽ amplius sub¬
iacere non patimur: Itemmaximiano ep̃o syracusano postaliqua presbiteros.
diaconos. c&erosq cuius lib& ordinis dericos. qui ȩccłiis quoquo modo militats
abbatesfieri ꝑ monasteria non ꝑmittas Sed aut omissa clericatus militia. mo¬
nachicis ꝓuehant᷑ ordinib. aut silnabbatis loco ꝑmanere decreuerint. cle¬
ricatꝰ nullatenus ꝑmittantur haberemiliciã: Satis enĩ in congruum est
sicũ unũ ex his ꝓ sui magnitudine diligent̃ quis non possit explere. ad utrũq
iuditur idoneus : Sicq. inuicem & ȩcclesi asticꝰ ordo uitȩ monachicȩ aecclesias¬
ticis utilitatib regula monachaꝵ impediat. LUI

Expanded text:
jam secundo commonita sanctitas vestra non differat, ne si post hoc negligentes vos esse, jam secundo commonita sanctitas vestra non differat, ne si post hoc negligentes vos esse, quod non credimus, senserimus, aliter monasteriorum quieti prospicere compellamur. Nam notum vobis sit quia tantae necessitati servorum Dei congregationem amplius subjacere non patimur. » Item Maximiano episcopo Syracusano post aliqua: « Presbyteros, diaconos, caeterosque cujuslibet ordinis clericos, qui in Ecclesiis quoquo modo militant, abbates fieri per monasteria non permittas; sed aut omissa clericatus militia, monachicis promoveantur ordinibus; aut si in abbatis loco permanere decreverint, clericatus nullatenus permittantur habere militiam. Satis enim incongruum est si cum unum ex his pro sui magnitudine diligenter quis non possit explere, ad utrumque judicetur idoneus, sicque invicem et ecclesiasticus ordo vitae monachiae, et ecclesiasticis utilitatibus regula monachatus impediatur. » 55.
Abbreviated transcription (Latin):
debuiss&: Sedqm̃ uitȩ est termino citius occupatus. neonus monasterio re
maneret. fraternitati urẽ eadem nosscripsisse recolimꝰ: Etquia ut cõperim⁊
in huius reactenus correptione cessatumest. hȩc aduos iterũ p̃uidimꝰ scripta
dirigere : Hortamur ergo utom̃ mora. omĩq. excusatione sum mota. lta
monasteria ipsa ab huius modi studeatis grauamine releuare quatinus
nullã deinceps in eis clerici ł quilnsacro sunt ordine constituti. obaliud habea
nachiaut abbatis ꝓmotionẽ onus aliquod fortasse sustineant: Studendũ
nobis est utsi quis piã abbatum aut monachoꝵ. ex quocũq monasterio adele¬
ricatus officiũ ł ordinẽ sacrũ accesserit. non illic aliquã habeat ut diximi
ulterius potestatem: nemonasteria huꝰ occasionis uelamine eaquȩ ꝓhube¬
mus sustinere onera compellantur: Haec itaq om̃ia uigilanti cura. em̃ dare

Expanded text:
debuisset. Sed quoniam vitae est termino citius occupatus, ne hoc onus monastedebuisset. Sed quoniam vitae est termino citius occupatus, ne hoc onus monastemaneret, fraternitati vestrae eadem nos scripsisse recolimus, et quia, ut comperimus, in hujus rei hactenus correptione cessatum est, haec ad vos iterum pervidimus scripta dirigere. Hortamur ergo ut, omni mora omnique excusatione summota, ita monasteria ipsa ab hujusmodi studeatis gravamine relevare, quatenus nullam deinceps in eis clerici, vel ii qui in sacro sunt ordine constituti, ob aliud habeant nachi aut abbatis promotione onus aliquod fortasse sustineant, studendum nobis est ut si quispiam abbatum aut monachorum ex quocunque monasterio ad clericatus officium vel ordinem sacrum accesserit, non illic aliquam habeat, ut diximus, ulterius potestatem, ne monasteria, hujus occasionis velamine, ea quae prohibemus sustinere onera compellantur. Haec ita ue omnia vigilanti cura emendare
Abbreviated transcription (Latin):
hi qui sunt in ȩccłus. fingunt sereligiose uiuere monasteriis p̃poni app&unt.
& pereoꝵ uitã monasteriades truuntur: Nemo & enĩ potest & ȩcclesiasticis ob¬
sequis deserure. & inmonachica regula orilinate ꝑsistere. Utipse districtio¬
rem monasterii teneat. cotidie inministerio ȩcclesiastico: cogitur ꝑmanere :
Proinde frac̃nitas tua hoc quo lib& in loco factumest. emendarefestin&. Quia ego
nullomodo patior loca sacra ut perclericoꝵ ambitũ destruant̾. Item marianoep̃
rauenne: Dudum adnos multorũ relatione peruenerat. monasteria in rauenna¬
tib partibus constituta. omnino clericoꝵ ur̃oꝵ dominio p̃grauari. Ita ut occasione
quasi regiminis: ea quod dici graueest. uelut in proprietate possideant: Quibus
non modicũ condolentes. decessoriurõ litteras misim ut hoc emendare ꝑ omnia

Expanded text:
hi qui sunt in Ecclesiis fingunt se religiose vivere, monasteriis praeponi appetunt, hi qui sunt in Ecclesiis fingunt se religiose vivere, monasteriis praeponi appetunt, et per eorum vitam monasteria destruuntur. Nemo etenim potest, et ecclesiasticis obsequiis deservire, 66 et in monachica regula ordinate persistere, ut ipse districtionem monasterii teneat qui quotidie in ministerio ecclesiastico cogitur permanere. Proinde fraternitas tua hoc quolibet in loco factum est, emendare festinet, quia ego nullo modo patior ut loca sacra per clericorum ambitum destruantur. » Item Mariniano episcopo Ravennae: « Dudum ad nos multorum relatione pervenerat monasteria in Ravennae partibus constituta omnino clericorum vestrorum dominio praegravari, ita ut occasione quasi regiminis ea, quod dici grave est, velut in proprietate possideant. Quibus non modicum condolentes, decessori vestro litteras misimus, ut hoc emendare per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
totidem non fuerint distributa: Hinc est quod quibus dã ambitiosis. sic̃ insuis
litteris quas ego studio breuitatis omisi poterit inueniri. moderationis frena
srequent̃ imposuit: Unde athemio subdiacono ꝓpaschasio epo qui persem&¬
uolumꝰ aut̃ ut fr̃nr̃ paschasius. & uicedominũ sibiordinet & maiorem domꝰ
quatinꝰ possit uelhospitib superuenientib ł causis quȩͤueniunt idoneuꝰ & para¬
tus existere: Siuero neglegentẽ eum ꝓspicis. ł eaquȩdicimus implere diffe¬
rentẽ om̃is clerus eius adhiberideb&. ut communi consilio ipsieligant. quorũ
personȩ ad eaquȩ prediximꝰ ualeant ordinari: Iterũ rauennatib clericis adme¬
nasterioꝵ regimini Importune tendentib: restitit.Iohannirauennati ep̃o
scribens: Peruenit adme quod in ȩccłiis frat̾nitatis tuȩ aliquã dudũ monas¬
teriis consecrata nunc habitacula cdericoꝵ aut &iã laicorũ factasint: Dumq

Expanded text:
totidem non fuerint distributa. Hinc est quod quibusdam ambitiosis, sicut in suis totidem non fuerint distributa. Hinc est quod quibusdam ambitiosis, sicut in suis litteris, quas ego studio brevitatis omisi, poterit inveniri, moderationis frena frequenter imposuit. Unde Anthemio subdiacono pro Paschasio episcopo, qui per semeut frater noster Paschasius et vicedominum sibi ordinet, et majorem domus, quatenus possit, vel hospitibus supervenientibus vel causis, quae eveniunt, idoneus et paratus existere. Si vero vel negligentem eum prospicis, vel ea quae dicimus implere differentem, omnis clerus ejus adhiberi debet, ut communi consilio ipsi eligant quorum personae ad ea quae praediximus valeant ordinari. » Item Ravennatibus clericis, ad monasteriorum regimina importune tendentibus, restitit, Joanni Ravennati episcopo scribens: « Pervenit ad me quod in Ecclesiis fraternitatis tuae aliqua loca dudum monasteriis consecrata nunc habitacula clericorum, aut etiam laicorum facta sunt, dumque
Abbreviated transcription (Latin):
illicite gestumni fuerit ualeatis: Quos uidelic& apuduos habitus sui ossi¬
cium. magis conueniat quã excus&.
Singula ȩccłis luris officia. singulis quibusq personis singulatim cõmitti
debere lubeat. asserens quia sicut in uno corpore multa menbra habemꝰ. om̃a
aut̃ menbra non eundem actum habent. Ita in ȩcłae corpore. scđm ueridicam
pauli sententiã in uno eodemq spũ alii conferendũ est hoc officium. alii commit¬
tendum est illud: Neq uni quantum lib& exercitate personȩ. unotempore dua¬
rum rerum officia committenda. quia sitotum corpus oculus ubi auditus : Sicut
enimuarietas menbrorum perdiuersa officia & rober corporis seruat. &
pulchritudinẽ representat: Itauarietas personarum. perdiuersa nichil homin
indecorum est ut incorpore humano alterum menbrũ alterius fungat᷑ officio:
ita nimirum noxium simulq turpissimũ. si singula rerum ministeria ꝑsonus

Expanded text:
illicite gestum fuerit valeatis, quos videlicet apud vos habitus sui offiillicite gestum fuerit valeatis, quos videlicet apud vos habitus sui officium magis conveniat quam excuset. » 54. Singula ecclesiastici juris officia, singulis quibusque personis singillatim committi debere jubebat, asserens quia sicut in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eumdem actum habent , ita in Ecclesiae corpore, secundum veridicam Pauli sententiam, in uno eodemque spiritu, alii conferendum est hoc officium, alii committendum est istud; neque uni, quantumlibet exercitatae personae, uno tempore duarum rerum officia committenda sunt, quia si totum corpus oculus, ubi auditus? Sicut enim varietas membrorum per diversa officia et robur corporis servat, et pulchritudinem repraesentat, ita varietas personarum per diversa nihilominus oindecorum est ut in corpore humano alterum membrum alterius fungatur officio, ita nimirum noxium simulque turpissimum, si singula rerum ministeria personis
Abbreviated transcription (Latin):
natis. Castorium notariũ istriani. Antoniũ subdiaconũ delmatini. lohannem
notarium illiritiani. Srmachũ defensorem sardiniȩ. Bonefaciũ notarium
corsicani. Pantaleonẽ notariũ liguriȩ. Hieronimũ defensorem alpiũ cocti¬
arum. Hilariũ notariũ germanitiani. Et candidũ presbiterũ gallitiani
Hec aut̃ prudentissimꝰ pat̃ gregorius non solum romana. sed perdiuersas ac¬
clesias ꝑ p&ualit̃ obseruandacensebat: Unde ianuaria caralitanio ep̃o int̃
c&era scribit dicens: Indicatum nobis est quod laicis quibus dã curã urĩ pa¬
gationib fuerint dep̃hensi: Quod suita est districtȩ auobis discuti conuenit.¬
suerit frauilis inuentũ cũ poena legib statuta reddere cõpellant᷑: N Liiii
uestra degentib cuius lib& res ȩccłȩ cominittantur. sed probatis deur̃o officio ele¬
ricis. in quibus si quod repperiri poterit prauitatis. ut insubditis emendare. qđ

Expanded text:
natis, Castorium notarium Histriani, Antonium subdiaconum Dalmatiani, Joannem natis, Castorium notarium Histriani, Antonium subdiaconum Dalmatiani, Joannem notarium Illyricani, Symmachum defensorem Sardiniae, Bonifacium notarium Corsicani, Pantaleonem notarium Liguriae, Hieronymum defensorem Alpium Cottiarum, Hilarium notarium Germaniciani, et Candidum presbyterum Gallicani. Haec autem prudentissimus Pater Gregorius, non solum in Romana, sed et per diversas Ecclesias perpetualiter observanda censebat. Unde Januario Caralitano episcopo inter caetera scribit, dicens: « Indicatum est nobis quod, laicis quibusdam curam vestri pagationibus, fuerint deprehensi, et fuerit fraudis inventum, cum poena legibus statuta reddere compellantur. De nostra degentibus, cujuslibet res Ecclesiae committantur, sed probatis de vestro officio clericis; in quibus si quid reperiri poterit pravitatis, ut in subditis emendare quod
Abbreviated transcription (Latin):
pensante recipias
aec quidem gregoruis intra uelextraurben studio pietitis exercuit: Ce¬
terum probum religiosum abbacem. cum multis pecuniis hiero solymam
destinauit: Cuius instancia uenerabile xenodochiũ constituit. & tamibi quan
inmonte sina poenes arabiam dĩfamulis subregimine palladii constitutis. coti¬
diani uictus & uestimenti copiam quandiu uiuerepotuit annualit̃. ꝓcuraut
perum strenue gubernandis. eccłȩ suȩ uiros industrios rectores pacrimonioꝵ
asciuit: In quib cỹprianum diaconũ patrimonii siculi. Pantaleonem notariũ
syracusani. Fantinũ defensorẽ panormitanii. Sergium defensorẽ calabrittani.
Romanum notariũ apulii. Benenatum defensorem sannitici. Anthemium
ubdiaconũ neapolitani. P&rum subdiaconũ cãppani. Candidum defensorem
tusci. Urbicum defensorem sabini. Obtatum defensorem nursini. Benedictũ
iotarium carseolani. Felicẽ subdiaconũ appie. Castorium chartularium rauen¬

Expanded text:
pensante recipias. » 52. pensante recipias. » 52. Haec quidem Gregorius intra vel extra urbem studio pietatis exercuit. Caeterum Probum religiosum abbatem cum multis pecuniis Jerosolymam destinavit, cujus instantia venerabile xenodochium constituit, et, tam ibi quam in monte Sina penes Arabiam, Dei famulis sub regimine Palladii constitutis, quotidiani victus et vestimenti copiam quandiu vivere potuit annualiter mittere perum strenue gubernandis, Ecclesiae suae viros industrios, rectores patrimoniorum ascivit. In quibus Cyprianum diaconum patrimonii Siculi, Pantaleonem notarium Syracusani, Fantinum defensorem Panormitani, Sergium defensorem Calabritani, Romanum notarium Apuli, Benenatum defensorem Samnitici, Anthemium subdiaconum Neapolitani, Petrum subdiaconum Campani, Candidum defensorem Tusci, Urbicum defensorem Sabini, Optatum defensorem Nursini, Benedictum notarium defensorem Carseolani, Felicem subdiaconum Appiae, Castorium chartularium Raven
Abbreviated transcription (Latin):
nis tuȩ studio ꝓuocati. mensis pauperum ex hibendȩ diaconiȩ elegimus
p̃ponendũ: ne quatibi ex hac nascatur ad ministratione dubietas. hac temu¬
nitione prospeximus fulciendum: Constituentes utdehoc quod admensas pau¬
perum łdiaconie exhubitionẽ percepisti. siue sub indeperceperis erogandũ. nulli
uniquã hominũ: qͣuo lib& modo seu ingenio cogaris ponererationẽ. ł aliquã
debeas molestiam sustinere: Sed quia ita humanis te om̃ib esseuolumus rationib:
absolutũ utdõ nr̃o dehis quȩtibi commisimꝑ rationẽ tenoueris positurũ: Hortamur
utfidei inte sinceritas uigeat. sitmiens in rebus intentior. cura propensior. studium
uigilantius. deuotio clarior exibitio efficatior: Quatin dũdiuino iutus auxilio ho
opꝰ sollerter impleueris. & illi proquib sollicitudinẽ geris. studutui solatio conso
lent᷑ & tumercedis cuȩ bonum inaeternauita redemptoris nr̃i gratia com¬

Expanded text:
nis tuae studio provocati, mensis pauperum exhibendae diaconiae elegimus nis tuae studio provocati, mensis pauperum exhibendae diaconiae elegimus praeponendum, ne qua tibi ex hac nascatur administratione dubietas, hac te munitione prospeximus fulciendum, constituentes ut de hoc quod ad mensas pauperum vel diaconiae exhibitionem percepisti, sive subinde perceperis erogandum, nulli unquam hominum, quolibet modo seu ingenio, cogaris ponere rationem, vel aliquam debeas molestiam sustinere. Sed quia ita humanis te omnibus esse volumus rationibus absolutum, ut Deo nostro de his quae tibi commisimus rationem te noveris positurum, hortamur ut fidei in te sinceritas vigeat, sit mens in rebus intentior, cura propensior, studium vigilantius, devotio clarior, exhibitio efficacior, quatenus dum, divino jutus auxilio, hoc opus solerter impleveris, et illi pro quibus sollicitudinem geris studii tui solatio utiliter consolentur, et tu mercedis tuae bonum in aeterna vita Redemptoris nostri gratia com
Abbreviated transcription (Latin):
locodegunt ad monitione nullaratione cess&is. & maxime agentiliun & here¬
ticoꝵ ut adueram reetamq. fidẽ catholicã conuertant᷑. Sicenim aut diuinami¬
sericordia prosua forsan eis conuersione. & in hacuita subueni&. autsieos migra¬
re contigerit. asuis quod & magis optandumest transeant facinorib absoluti:
gitur prudentissim pat̃ familias xp̃i gregorius singulis diaconis ł xenodochi¬
is uiros idoneos deputauit: Quos &iam ut securius immosagatius in opere
pietacis ac misericordiȩ laborarent. huius modi pruuilegus muniendos esse
decreuit: Lic& eos quipia intentione sollicitudinis curam debilibus acęgenis
impendunt. sua apud om̃s ualeat tueri deuotio: Melius tamen est sipro qui¬
ete sua dehis fuerint munitiquegesserint. nelnde eis inquietudinis occasio
unde magis laudandi sunt oriatur: Quia igit᷑ teuirũ religiosum intentio¬

Expanded text:
loco degunt, admonitione nulla ratione cessetis, et maxime a gentilium et haereloco degunt, admonitione nulla ratione cessetis, et maxime a gentilium et haereticorum, ut ad veram rectamque fidem catholicam convertantur. Sic enim aut divina misericordia pro sua forsan eis conversione, et in hac vita subveniet, aut si eos migrare contigerit, a suis, quod et magis optandum est, transeunt facinoribus absoluti. » 51. Igitur prudentissimus paterfamilias Christi Gregorius singulis diaconiis vel xenodochiis viros idoneos deputavit, quos etiam, ut securius, imo sagacius in opere pietatis ac misericordiae laborarent, hujusmodi privilegiis muniendos esse decrevit: « Licet eos qui pia intentione sollicitudinis curam debilibus ac egenis impendunt, 64 sua apud omnes valeat tueri devotio, melius tamen est si pro quiete sua de his fuerint muniti quae gesserint, ne inde eis inquietudinis occasio unde magis laudandi sunt oriatur. Quia igitur te virum religiosum, intentio
Abbreviated transcription (Latin):
Iichil hominꝰ ꝓ arrianoꝵ pariuilis caholice sidei sociandis. gregorius pastora¬
lis curȩ sollicitudinẽ ꝓrsus extendit: Qua propt̃ uniuersis ep̃is italiȩ scri¬
bens ait: Qm̃ nefandissimus autarith in hac quȩ nuper ex ẽpta est paschali
festiuitate lango bardoꝵ filios infide catholica baptrzari prohibuit: Proqua
culpaeum diuina maiestas extinxit. ut sollẽpnitatem pasche alterius ñ
uideret. pram̃ fracernitatẽ decet cunctos ꝑlocaurã langobardos amonere. ut
quiagrais mortalitas imminet eosdẽ filiossuos in arriana heresi baptrricos ad
catholicã sidẽ concilient. quatinꝰ iram super eos dĩ om̃ipotentis placent Itẽ pieeti
tio ep̃o narniensi: Peruenit adnos peccatis imminentib inciuitateurã mortalita¬
temominino grassari. quȩres nos nimis addixit: Quam obrem salutantes frater¬
nitatẽtuam instantissime suademꝰ. uta langobardoꝵ siueromanoꝵ quilneodem

Expanded text:
ihilominus pro Arianorum parvulis fidei catholicae sociandis, Gregorius pastoralis curae sollicitudinem prorsus extendit. Quapropter universis episcopis Italiae scribens, ait: « Quoniam nefandissimus Autharith in hac quae nuper expleta est Paschali festivitate Langobardorum filios in fide catholica baptizari prohibuit, pro qua culpa eum divina Majestas exstinxit, ut solemnitatem Paschae alterius non videret, vestram fraternitatem decet cunctos per loca vestra Langobardos admonere, ut quia ubique gravis mortalitas imminet, eosdem filios suos in Ariana haeresi baptizatos ad catholicam fidem concilient, quatenus iram super eos omnipotentis Dei placent. » Item Praejecto, episcopo Narniensi: « Pervenit ad nos, peccatis imminentibus, in civitate vestra mortalitatem omnino grassari, quae res nos nimis addixit. Quamobrem salutantes fraternitatem tuam, instantissime suademus ut a Langobardorum, sive Romanorum, qui in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
rit quib illaciuitas fulgeat ornam̃tis. hoc totũ illi conferat. eo qđ ibidẽ quo¬
dã modo ipseciuis & possẽssor huiꝰ ciuitatis adõ conditore credit᷑ inꝑpetuũ con¬
stitutus factus iã suauis xdecorus int̃ paradẏsi delicias. nec est in eo macula:
Quẽ dextera xp̃i amplectitur. & leuã sub capitepacis somno dormiens premit:
Ideoq corã eo inet̾nũ factus ẽ in pacelocus eiꝰ. & habitatio eiꝰ insion: Dũ igit᷑
scła manent. & nox cũ die partit᷑uices. fama p̃dicabit᷑ semꝑ in eo sc̃issimȩ uitae
& nos nũquã immunes erim ab ipsius laude: Decessit aut̃ hic sc̃s patroni nr̃
ad agendũ scȩ̃uitae singulare ꝓpositũ: Nepos uero eiꝰ balsemius & ipsescĩssim
ineadẽ cella usq ad exitũ suũ mansit. beati patrissu ꝑ om̃a uestigia secutus:

Expanded text:
rit quibus illa civitas fulgeat ornamentis, hoc totum illi conferat, eo quod ibidem quorit quibus illa civitas fulgeat ornamentis, hoc totum illi conferat, eo quod ibidem quodammodo ipse civis et possessor hujus civitatis a Deo conditore creditur in perpetuum constitutus, factus jam suavis inter paradisi delicias, nec est in eo macula. Quem dextera Christi amplectitur, et laevam sub capite , pacis somno dormiens, premit, ideo coram eo in aeternum factus est in pace locus et habitatio ejus in Sion . Dum igitur saecula manent et nox cum die partitur vices, fama praedicabitur in eo sanctissimae vitae, et nos nunquam immunes erimus ab ipsius laude. Decessit autem hic patronus noster ad agendum sanctae vitae propositum. Nepos vero ejus Balsemius et ipse sanctissimus in eadem cella usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
basoliis. hi duo uiri nobilissimi. intimore dñi religiosissime sunt conuersa
decerneret: quia ñ alit̃ immortalitatis gła uestiri poterat. nisi ꝓ debito
carnis mortali exutus tegmine fuisset ꝑ quadraginta annos dõ ꝓbatus.
ac perfectus inuentus. onus deponens corporis. cęlũ ingredit᷑: beatis angłoꝵ spiri¬
tibus sociandus. atq inaet̾nitatẽ sinefine uicturus: Inqua modo laetat᷑. modo
gaudet. modo bonoꝵ om̃iũ felici iocunditate ꝑfruit᷑. quinũquã in hac uita re¬
quiem habuit. nũquã cessauit. donec ad eũ ꝑueniret: quẽ quesierat. quẽ obtaue¬
rat. quẽ & diudetoto corde inhaclacrimarũ conualle suspirans desiderabat:
Siquis ergo plenius hunc uirũ nosse desiderat. quã fortit̃ fidemundũ uicerit lega.
illud ubi inscribit᷑ ei nom̃ nouũ. & nom̃ ciuitatis nouȩ hierusalẽ: Etcũ intellexe¬

Expanded text:
Basolus, hi duo viri nobilissimi in timore Domini religiosissime sunt conversatBasolus, hi duo viri nobilissimi in timore Domini religiosissime sunt conversatdecerneret, quia non aliter immortalitatis gloria vestiri poterat, nisi pro debito carnis mortali exutus tegmine fuisset, per quadraginta annos Deo probatus ac perfectus inventus, onus deponens corporis coelum ingreditur, beatis angelicis spiritibus sociandus, atque in aeternum sine fine victurus; in quo modo laetatur, modo gaudet, modo bonorum omnium felici jucunditate perfruitur, qui nunquam in hac vita requiem habuit, nunquam cessavit donec ad eum perveniret quem quaesierat, quem optaverat, quem et diu de toto corde in hac lacrymarum convalle suspirans desiderabat. Si quis ergo plenius hunc virum nosse desiderat, quam fortiter fide mundum vicerit, legat illud ubi inscribitur ei nomen novum et nomen civitatis novae Jerusalem ; et cum intellexe
Abbreviated transcription (Latin):
cedit: Plures quoq alii perdiuersa locoꝵ adhuius inuocationẽ sacrinomi¬
nis Exalepericulum euaserunt: Fuit aũt int̾hȩc sẽs basolus uita ꝑfec¬
tissimus. miseri cordia benignissimus: morum honestate precipuus. locunđ
in sermone. deuotus inp̃dicatione. pietate laudabilis. suauitate amabilis
nudos uestimento tegens surdis auditũ reddens. cecos illuminans. dę mo¬
nia ab obsessis corporib eliminans: Deniq suȩresolutionis diem spũ ꝓphe
cat aburbe lemouica balsemiũ Quistatĩ huiꝰ scĩpatris legatione cogni¬
ta: ab illis egreditur finib atq ipsius sep̃sentat gratant̃ aspectibus Cui
beatus basolus asserit ꝑ spm̃ sibi fuisse reuelatũ. qđ ipse in eius habitatione
celle conuersari debeat. post obitũ suũ: Cuiꝰ salutaria p̃cepta utboni filiuꝰ
oboedient̃ amplectit᷑: Itaq quãdiu post hȩc incorpore scĩssimꝰ suꝑ uixit

Expanded text:
cedit. Plures quoque alii per diversa locorum ad ejus invocationem sacri nomicedit. Plures quoque alii per diversa locorum ad ejus invocationem sacri nominis lethale periculum evaserunt. Batissimus, misericordia benignissimus, morum honestate praecipuus, jucundus in sermone, devotus in praedicatione, pietate laudabilis, suavitate amabilis, nudos vestimento tegens, surdis auditum reddens, caecos illuminans, daemonia ab obsessis corporibus eliminans. Denique suae resolutionis diem spiritu prcat ab urbe Lemovica Balsemium; qui statim, hujus Patris legatione suscepta, ab illis egreditur finibus, atque ipsius se praesentat gratanter aspectibus. Cui B. Basolus asserit per Spiritum sibi fuisse revelatum, quod ipse in ejusdem habitatione cellae conversari debeat post obitum suum; cujus salutaria praecepta, ut bonus filius obedienter amplectitur. Itaque quandiu posthaec in corpore sanctissimus supervixit
Abbreviated transcription (Latin):
dã admissi int̾ueniente factione: ab aduersariis fuerat comprehensus:
Quicũ mortieiꝰ nullaten parcere uoluissent: ad medium deductus. discus¬
sus diuidicatus. mox tandẽ est patibulo ad fixus: Hic ergo sic̃ erat inter
celũ terrãq. suspensus: cũ iã in extremis ageret. ac propemiserrimam
animã nodis exactus euomere debuisset: int̾ laqueos qđ aliis ẽ mor¬
tib nequius. huiꝰ scĩssimi confessoris xp̃i subito sibi memoria incidit:
Voce itaq quapoterat adstrictis ut erat faucib om̃i conamine spm̃
colligens. totis p̃cordus scm̃dĩ basolũ inuocat. & ut sibi in extrema neces¬
sitate posito succurrat lacrimabilit̾ expostulat Nec priuatus ẽ. erepto¬
ris auxilio: Nã laqueus moxrumpit᷑. ille ab alto labit᷑. penale torm̃tum
soluitur: Suꝑ om̃s stupor & admiratio ruit: Ille solutus & liber: amortere¬

Expanded text:
dam admissi interveniente factione ab adversariis fuerat comprehensus. dam admissi interveniente factione ab adversariis fuerat comprehensus. Qui cum morti ejus nullatenus parcere voluissent, ad medium deductus, discussus, dijudicatus, tandem mox est patibulo affixus. Hic ergo sicut erat inter coelum terramque suspensus, cum anima jam in extremis ageret, ac prope miserrimam animam nodis exactus evomere debuisset, inter laqueos quod aliis est mortibus nequius hujus sanctissimi confessoris Christi subito sibi memoria incidit. Voce itaque, qua poterat, astrictus ut erat faucibus, omni conamine spiritum colligens, totis praecordiis sanctum Dei Basolum invocat, et ut sibi in extrema necessitate succurrat, lacrymabiliter expostulat. Nec privatus est ereptoris auxilio; nam laqueus mox rumpitur, ille ab alto labitur, poenale tormentum solvitur. Super omnes timor et admiratio ruit, ille solutus et liber a morte re
Abbreviated transcription (Latin):
cursum ille insequsdis usq ad p̃dictũ siluulȩ aggestũ ꝑuolauerat: Flicmox
equo labente ad t̃rã grauit̃ confractus: deuoluit᷑: Ita correptꝰ. noniã equo.
sed humeris impositus hominũ. ad sua deportat᷑: Diemillũ uenerari decȩ¬
tero: siuitae redderetur pollicitus
eferim & aliud ñ contẽpnendȩrei miraculũ. inquo uno solo liquido pateat
quante uirtutis & meriti fuerit: cuiꝰ solũ modo inuocato nomine. mors ius suũ
perdidit & predã quã intra fauces pene contraxerat: utpenitus absorbens inglu¬
tiret. uirtute scĩbasoli superata non potuit: Dicant alii quid sentiant & uelin
Ego aut̃ ꝓfiteor & testor: quia ubicũq se oportunitas dedit.si ex uera fide
rogatus est sicut rogandus fuit: miseroꝵ necessitates iuuit. atq in mortib
frequent̃ positis occurrit łlomo quidã erat uocabulo ragenulfus Ficqua¬

Expanded text:
cursum ille insequens usque ad praedictum silvulae aggestum pervolaverat. Hic mox cursum ille insequens usque ad praedictum silvulae aggestum pervolaverat. Hic mox equo labente ad terram graviter confractus devolvitur; ita correptus non jam equo, sed humeris hominum impositus ad sua deportatur, diem illum venerari de caetero, si vitae redderetur, pollicituseferimus et aliud non contemnendae rei miraculum, in quo uno solo liquido pateat, quantae fuerit virtutis et meriti, cujus solummodo invocato nomine mors jus suum perdidit, et praedam quam intra fauces pene contraxerat ut penitus absorbens inglutiret, virtute sancti Basoli superata non potuit. Dicant alii quid sentiant et velint, ego autem profiteor et testor, quia ubicunque se opportunitas dedit, si vera ex fide rogatus est sicut rogandus fuit, miserorum necessitates juvit atque in mortibus frequenter positis occurrit. Homo quidam erat vocabulo Ragenulfus; hic qua
Abbreviated transcription (Latin):
est incircuitu regionis: Quidã ex francoꝵ ducib non longe ascĩ basolicoe¬
nobio illũ suũ domesticũ collocauerat apparatũ. Incuiꝰ suꝑbi diuitis
gestu. uulti. & habitu. nilaliud quã sȩcularis potentiȩ tumor insederat:
Erat aũt eadies: quascĩ c̃fessoris huius expectabat᷑ uentura sollẽpnitas:
Ait igit᷑ suis Antediluculũ estote parati: quiacras uenatũ iredisposui:
Int̃quos qui sanioris m̃tis extiterant. ab hac intentione principẽ conabant᷑
auertere : dicentes sacras uigilias ad esse. atali potius opere parcendũ. tantȩ
diei seruari reuerentiã. sibimagis quiescendũ. & eẽ feriatũ Contraq illȩ
obstinatior suauerba rotat: qđ dixerat seimpleturũ firmat Crastinum
tẽpus aduenerat. equi sternunt᷑ quȩ talib fuerant officiis apta p̃paraNs:
apturis siluestrib tendunt frenos cõmittere: Nec mora spumantis apri

Expanded text:
est in circuitu  f., intuitu regionis. Quidam ex Francorum ducibus, non longe a sancti viri Basoli coeest in circuitu  f., intuitu regionis. Quidam ex Francorum ducibus, non longe a sancti viri Basoli coenobio illum suum domesticum collocaverat apparatum; in cujus superbi divitis gestu, vultu et habitu nihil quam saecularis potentiae tumor insederat. Erat igitur ea dies, qua sancti confessoris hujus exspectabatur ventura solemnitas. Ait igitur suis: Ante diluculum estote parati, quia cras venatum ire disposui. Inter quos, qui sanioris mentis exstiterant, ab hac intentione principem conabantur avertere, dicentes sacras vigilias adesse; a tali potius opere parcendum, tantae diei servare reverentiam, sibi magis quiescendum et esse feriatum. Contra quae ille obstinatior sua verba rotat, quod dixerat se impleturum firmat. Crastinum tempus advenerat, equi sternuntur, quae talibus fuerant officiis apta praeparantur, capturis silvestribus tendunt frenos committere. Nec mora, spumantis apri
Abbreviated transcription (Latin):
lus sibi proximã bestiã: & tamen hiantiore non possent om̃ino contingere:
Predictus itaq attila sic̃ erat uirbonf. manifesta cognita dĩuirtute: p̃sũpti¬
onissuȩ flagitans ueniã. quicquid circalocũ sui iuris fuerat: non nulla
xiã ꝓpriȩ possessionis p̃dia. uillã quoq ubiusurustico septem salices
dicitur: scõ uiro contulit. locũq eius traditis facultatib primus ipsedita¬
uit: Atq extunc quasi mos in oleuisse credit᷑ &usq hodie uenerationi ex illo
obseruatur: ut si inp̃dicto rigetiis altu. quȩlibet fuerit ꝓmota uenatio
postquã intrailliuꝰ aggestum siluulȩ quihinc inde ꝓminet. ingressaꝑ
uenerit: nec canis necuenator ulterius audeat insequi:¬
Etqm̃ seprebuit gestȩrei occasio: dicemus & aliud qđ longopost scĩ uiri
transitũ tẽpr̃ inresimili sed dissimilit̾ accidit Quȩres penetota gesta

Expanded text:
lis sibi proximam bestiam, et tamen hianti ore non possent omnino contingere. lis sibi proximam bestiam, et tamen hianti ore non possent omnino contingere. Praedictus itaque Attila, sicut erat vir bonus, manifeste cognita Dei virtute, praesumptionis suae flagitans veniam, quidquid circa locum sui juris erat, nonnulla etiam propriae possessionis praedia, villam quoque ubi usu rustico Septemsalices  Sept-Saulx  dicitur, sancto viro contulit, locumque ejus traditis facultatibus primus ipse ditavit. Atque extunc quasi mos inolevisse creditur, et usque hodie venerationi ex illo observatur, ut si in praedicto Rigetii saltu quaelibet fuerit promota venatio, postquam illius intra aggestum silvulae, cui hinc inde prominet, ingressa pervenerit, nec canis, nec venator ulterius audeat insequit rei gestae occasio, dicemus et aliud quod longe post sancti viri transitum tempore in re simili, sed dissimiliter accedit; quae res pene tota gesta
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ꝓpt̃ in habitantis meritũ. tẽporalib rebus ad p̃sens quidẽ sub hac occasione
decreuerat fulciendũ Erat nãq quidã p̃potens attila nomine: Hlicuenandi
grã utillud genꝑ ẽ hominũ contiguã uiridĩ cellulȩ siluã suã intrauerat Necspe
frustrata. agrestis p̃da defuit: Nã mire magnitudinis aprũ. recentib uestiguis
fugientẽ insequit᷑. anhelantib ȩquis: At illa immanis bestia. utcunctis ui¬
uentib ẽ natura mortis horrere interitũ. montẽ in quo uirdĩ resederas ascen¬
dit. ad cellã eius recto gressuꝑuenit: Sensumq quod ã modo rationis habens
deposita feritate. antepedes scĩ hispida belua ꝓuoluitur: quasi uity suȩ
imploratura p̃sidiũ: Atillemisertus inrationabili pecudi. sic̃ eratplenus
pietatis & grȩ̃: tanta insecutores uirtute uno in loco fixit. ut & uiderent ocu¬

Expanded text:
quoque propter inhabitantis meritum temporalibus rebus, ad praesens quidem sub hac occasione quoque propter inhabitantis meritum temporalibus rebus, ad praesens quidem sub hac occasione decreverat fulciendum. Erat namque quidam praepotens Attila nomine; hic venandi gratia ut illud genus est hominum contiguam viri Dei cellulae silvam suam intraverat. Nec spe frustrata agrestis praeda defuit. Nam mirae magnitudinis aprum, recentibus vestigiis fugientem insequitur anhelantibus equis. At illa immanis bestia, ut cunctis viventibus est natura mortis horrere interitum, montem in quo vir Dei resederat ascendit, ad cellam ejus recto gressu pervenit, sensumque quodammodo rationis habens, deposita feritate ante pedes sancti hispida bellua provolvitur, quasi vitae suae imploratura praesidium. At ille misertus irrationabili pecudi, sicut erat plenus pietatis et gratiae, tanta insecutores virtute uno fixit in loco, ut et viderent ocu
Abbreviated transcription (Latin):
erux erat posita lapidea: Quia uirdĩ nimis indignũ ferebat quẽquã duituiꝰ
in habitarelocũ: nisi hoc salutis signũ c̃tinentẽ: Quȩ &iã crux integerrima
ibi ꝑmanet usq in p̃sentẽ diem Lectoriolũ quoq qđdã ligneũ sculptoriȩ
artis pulcherrima specie cõpositũ secũ dĩ famulus ferre consueuerat. altitu¬
dinepalmo a terra ꝓminenti: Cui siue sedens. siue &iã int̾ra iacens. psalmoꝵ
uel sacrarũ scripturarũ suꝑ posita uolumina seperecitabat: Quȩscilicet lec¬
Dequa uidelicet mensula excisas ad fidẽ diuinȩ uirtutis sparsim particulas. mor¬
bisq &̃ maxime dentiũ aestib int̃positas multas nouimꝵ effecisse uirtutes sic̃
locosuo poterit cognoscere lector.
amigit᷑ diuina potentia scđm in effabiles diuinitatis & głȩsuȩ diuitias. hunc
beatũ urũ t̾renȩ &iã sublimitatis hominib constituens haberi reuerendũ locũ

Expanded text:
crux erat posita lapidea, quia vir Dei nimis indignum ferebat quemquam diutius crux erat posita lapidea, quia vir Dei nimis indignum ferebat quemquam diutius inhabitare locum, nisi hoc salutis signum continentem. Quae etiam crux integerrima ibi permanet usque in praesentem diem. Lectoriolum quoque quoddam ligneum sculptoriae artis pulcherrima specie compositum secum Dei famulus ferre consueverat, altitudine palmo a terra prominenti; cui sive sedens, sive etiam in terra jacens, psalmorum vel sacrarum Scripturarum supposita volumina saepe recitabat. De qua videlicDe qua videlicet mensula, excisas ad fidem divinae virtutis sparsim particulas morbisque et maxime dentium aestibus interpositas, multas novimus effecisse virtutes, sicut loco suo poterit cognoscere lector.am igitur divina potentia secundum ineffabiles divinitatis et gloriae suae divitias, hunc beatum virum terrenae etiam sublimitatis hominibus constituens haberi reverendum, locum
Abbreviated transcription (Latin):
nũquã uiderat recognouit: Quiduodecimo suȩ atatis anno melioriducatu lum̃
ad ꝓpria laetus reportauit: Quouenerabiles monachi in inferiori montissitu
sicut supra ostendimꝑ. habitantes audito insolitę rei admiranda nouitate ꝑ¬
nis laudũ uocib usq ad eũ locũ uenert̃. psallentes: dõ grãs unanimit̾ agentes:¬
Ab eo igit᷑ tẽpr̃: nom̃ beatiuiri. om̃i circaregione ꝑplures cepit diffundi Quia
sic̃ scriptũ ẽ : ñ poterat ciuitas abscondi supramontẽ constituta: Ad multorũ
ꝓuocauerat corda: Inseptẽ trionali aut̃ ipsius montis eminentiori partequȩ
urbẽ respicit. antequã in eo loco cellã sibi construeret: Int̾ condensa silua¬
rum frutecta. orandi frequentiã sibifecerat: Inquoscilicet boco orationuis
ac sacrae lectionis uota. quanto secretius: tantop urius ꝑ soluebat Libi &iam

Expanded text:
nunquam viderat recognovit; qui duodecimo suae aetatis anno meliori ducatu lumen nunquam viderat recognovit; qui duodecimo suae aetatis anno meliori ducatu lumen ad propria laetus reportavit. Quo venerabiles monachi in inferiori montis situ, sicut supra ostendimus, habitantes audito, insolitae rei admiranda novitate pernis laudum vocibus usque ad eum locum venerunt psallentes, Deo gratias unanimiter agentesAb eo igitur tempore nomen beati viri omnem circa regionem, per plures coepit diffundi, quia sicut scriptum est: Non potest civitas abscondi supra montem constituta . Ad multorum morum provocaverat corda. In septentrionali autem ipsius montis eminentiori parte quae urbem respicit, antequam in eo loco cellam sibi construeret, inter condensa silvarum frutecta orandi sibi frequentiam fecerat. In quo scilicet loco orationis ac sacrae lectionis vota quanto secretius tanto purius persolvebat. Ubi etiam