comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liit quibusdam amena florib uoluptatum. facile
ad se rapit comineantem inultitudinem: hec uͦ in¬
sueto calle uirtutum tristior atq horridior. abhis
tantum eligitur. quib ñ tam delectatio itineris cordi est.
quiam itilitas mansionis. Asꝑam enim nobis & insu¬
auem uirtutum uiam. minia effecit consuetudo ui¬
tiorumꝰ que simpartem alteram transferatur: inue¬
met sicut scriptura dicit semitas iusticie leues. Po¬
namus gͦ iamrationem uite nr̃e. et ꝑquam potissi¬
mum gradiamur uiam. conscientia teste discamꝰ.
Omne enim qd̾ agimus. omne qd̾ loquim᷑ aut de
lata. aut de angusta uia est. Si cum paucis angus¬
tum iter. et subtilem quandam semitam inuenimꝰ:¬
ad uitam tendimus. Sin uero multorum comita¬
mur uiam. scđm dñi sententiam imus ad mortẽ.
Si gͥ odio atq inuidia possidemur. si cupiditati
et auaritie cedimnus: si presentia commoda futu¬
ris preferimus. ꝑ spaciosam uiam incedimꝰ. Ha¬

Expanded text:
lut quibusdam amoena floribus uoluptatum facile lut quibusdam amoena floribus uoluptatum facile ad se rapit commeantem multitudinem, haec uero insueto calle uirtutum tristior atque horridior ab his tantum eligitur, quibus non tam delectatio itineris cordi est quam utilitas mansionis. asperam enim nobis et insuauem uirtutum uiam nimia effecit consuetudo uitiorum, quae si in partem alteram transferatur, inueniet, sicut scriptura dicit, semitas iustitiae leues. ponamus ergo iam rationem uitae nostrae et, per quam potissimum gradiamur uiam, conscientia teste discamus. omne enim, quod agimus, omne, quod loquimur, aut de lata aut de angusta uia est. si cum paucis angustum iter et subtilem quandam semitam inuenimusad uitam tendimus; sin uero multorum comitamur uiam, secundum domini sententiam imus ad mortem. Si igitur odio atque inuidia possidemur, si cupiditati et auaritiae cedimus, si praesentia commoda futuris praeferimus, per spatiosam uiam incedimus; ha
Abbreviated transcription (Latin):
rant premia futura uirtutum. Nos uͦ qui purissi¬
ma confittm᷑ fide omnem hominem manifestan¬
dum c̾ẽ ante tribunal xĩ. ut recipiat unusquisq
propria corporis prout gessit. siuc bonum sine ma¬
lumͥ procul c̾c debenus auiciis. Qui enim sunt
xp̃i carnem suam crucifixerunt cum uiciis et¬
& concupiscentiis. Nec turbam sequuntur erran¬
tem: qui se ueritatis discipłos confitentur. Duas
certe conuersationis uias. et distincta indiuersũ
itincra utuendi. ineuuangłio saluator ostendit.
Quam inquit spaciosa uia que ducit ad mortem::
et multi sunt qui intrant ꝑ eam. Et rursum. Quã
arta uia que ducit aduitam: et pauci sunt qui in¬
uemunt eam. Uide quanta inter has uias separa¬
tio sit: quantumq discrimen. Illa aduitam: hec ten¬
dit admortem. Illa celebratur et teritur amultis:
hec uix inuenitur a paucis. Illa enim uiciis quasi
ꝑconsuetudinem quasi decliuior ac mollior. et ue¬

Expanded text:
rant praemia futura uirtutum. nos uero, qui purissirant praemia futura uirtutum. nos uero, qui purissima confitemur fide omnem hominem manifestandum esse ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque propria corporis, prout gessit, siue bonum sine malum, procul esse debemus uitiis. qui enim sunt Christi, carnem suam crucifixerunt cum uitiis et concupiscentiis. nec turbam sequantur errantem, qui se ueritatis discipulos confitentur. Duas certe conuersationis uias et distincta in diuersum itinera uiuendi in euangelio saluator ostendit: quam, inquit, spatiosa uia, quae ducit ad mortem, et multi sunt, qui intrant per eam, et rursum: quam arta uia, quae ducit ad uitam, et pauci sunt, qui inueniunt eam. uide, quanta inter has uias separatio sit quantumque discrimen. illa ad uitam, haec tendit ad mortem, illa celebratur et teritur a multis, haec uix inuenitur a paucis; illa enim uitiis per consuetudinem quasi decliuior ac mollior et ue
Abbreviated transcription (Latin):
quam quodam impetu fertur. Nec imitandi no¬
bis illi sunt. qui sub xp̃iano nomine gentilem
uitam agunt. et aliud professione. aliud conuer¬
satione testantur: atq ut apłs ait. dm̃ confitentur
se nosse. factis aut̃ negant. Inter xp̃ianum enĩ
atq gentilem tum fides. tum debet etiam uita
diftinguere: et diuersam religionem ꝑ diuersa
oꝑa monstrare. Noli ait apłs uigum ducere cũ
infidelib. Que enim participaticipatio iusticie
cum iniquitate: aut que societas luci ad tenebras:
Que aut̃ conuentio xp̃i ad belial: aut que pars fide¬
li cum infidelȩ: Qui atitem consensus templo dez
cum idolis. Sit gͦ inter nos atq illos maxima sepa¬
ratio. Distinguatur certo discͥmine. error et ueritas.
Illi terrena sapiant: qui celestia promissa ñ habent.
lui breui huic se uite totos implicent. qui eterna
nesciunt. Iui peccare ñ metuant: qui peccatorum
impimitatem putant. Illi seruiant uiciis. qui ñ spe¬

Expanded text:
quam quodam impetu fertur. nec imitandi noquam quodam impetu fertur. nec imitandi nobis illi sunt, qui sub Christiano nomine gentilem uitam agunt et aliud professione, aliud conuersatione testantur atque, ut apostolus ait, deum confitentur se nosse, factis autem negant. inter Christianum enim atque gentilem cum fides tum debet etiam uita distinguere et diuersam religionem per diuersa opera monstrare. noli, ait apostolus, iugum ducere cum infidelibus. quae enim participatio iustitiae cum iniquitate aut quae socautem conuentio Christi ad Belial aut quae pars fideli cum infidele? qui autem consensus templo dei cum idolis? Sit ergo inter nos atque illos maxima separatio. distinguatur\' certo discrimine error et ueritas. illi terrena sapiant, qui caelestia promissa non habent, illi breui huic se uitae totos implicent, qui aeterna nesciunt, illi peccare non metuant, qui peccatorum impunitatem putant, illi seruiant uitiis, qui non spe
Abbreviated transcription (Latin):
nocendi. xp̃iana a se anima propellat᷑. neq ina¬
nu tantum aut lingua s corde quoq custodiat
innocentiam: nec modo oꝑe s uoto etiam no¬
cere formidet. Quantum enim ad peccati ratio¬
nem ꝑtinet᷑ nocuit. & qui nocere disposuit.
Multi nr̃orum illum absolute atq integre diffi¬
niunt in nocentem: qui ne meo quidem nulli
noceat. qd̾ prodesse desistat. Qd si uerum ẽ: tũ
demum letare de innocentie conscientia: si cũ
potes adiuuare ñ desinas. Sinuͦ diuisa inter se
ista atq distincta sunt. altudq ẽ ñ nocere quod
semꝑ potes. aliud prodesse cum possis. alud ma¬
lum ñ facere. aliud oꝑari bonumł illud tibi rursꝰ
occurrat. ñ sufficere xp̃iano si unam iusticie par¬
tem impleat: cui utraq precipitur. Neq enim
debentis ad multitudinis exempla respicere. quȩ
nullam morum disciplinam sequens. nullũ u¬
uendi tenens ordinem. ñ tam ratione dicitur.

Expanded text:
nocendi, Christiana a se anima propellat neque manocendi, Christiana a se anima propellat neque manu tantum aut lingua sed corde quoque custodiat innocentiam nec modo opere, sed uoto etiam nocere formidet. quantum enim ad peccati rationem pertinet, nocuit et qui nocere disposuit. multi nostrorum illud absolute atque integre definiunt innocentem, qui ne in eo quidem nulli noceat, quod prodesse desistat. quod si uerum est, tum demum laetare de innocentiae conscientia, si, cum potes adiuuare, non desinas; sin uero diuisa inter se ista atque distincta sunt aliudque est non nocere, quod semper potes, aliud prodesse, cum possis, aliud malum non facere, aliud operari bonum, illud tibi rursus occurrat non sufficere Christiano, si unam iustitiae partem impleat, cui utraque praecipitur. Neque enim debemus ad multitudinis exempla respicere, quae nullam morum disciplinam sequens, nullum uiuendi tenens ordinem non tam ratione ducitur,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ tam consid̾at quid ussum sit. quam illum
qui uisserit: nec quantitatem imꝑii. s imꝑantis
cogitat dignitatem. Edificanti itaq tibi sp̃alem do¬
mum. non suꝑleuitatem arene s supra solidita¬
tem petre. innocentie in primis fundamenta po¬
nantur: supra que facilius possis arduum culmen
iusticie erigere. Maximam enim partem equita¬
tis impleuit. qui nulli nocuit. beatusq ẽ qui po¬
test cum sc̃o iob dicere. Nulli nocui hominum:
iuste iuxicum om̃ib. Unde audenter ac simpli¬
citer loquebatur ad dnm̃. Qtis c̃ qui uidicetur
mecum: Id est. quis turmm aduersum me potest
implorare iudicium. ut se lesum ame conum¬
cat. Purissime conscientie ẽ. secure canere cũ
propħa: ꝑ ambulabam ininnocentia cordis m̾i.
inmedio domus mee. Unde idem alibi dicit.
Non fraudauit ds bonis eos qui ambulant in
innocentia. Itaq maliciam. odium. atq inui¬
diam. que uel maxima uel sola semina sunt

Expanded text:
qui non tam considerat, quid iussum sit, quam illum, qui non tam considerat, quid iussum sit, quam illum, qui iusserit, nec quantitatem imperii, sed imperantis cogitat dignitatem. Aedificanti itaque tibi spiritualem domum non super leuitatem arenae sed supra soliditatem petrae innocentiae inprimis fundamenta ponantur, supra quae facilius possis arduum culmen iustitiae erigere. maximam enim partem aequitatis impleuit, qui nulli nocuit, beatusque est, qui potest cum sancto Iob dicere: nulli nocui hominum; iuste uixi cum omnib u s. unde audenter ac simpliciter loquebatur ad dominum: quis est, qui iudicetur mecum? idest: quis tuum aduersum me potest implorare iudicium, ut se laesum a me conuincat? purissimae conscientiae est secure canere cum propheta: perambulabam in innocentia cordis mei, in medio domus meae, unde idem alibi dicit: non fraudabit deus bonis eos, qui ambulant in innocentia. itaque malitiam, odium atque inuidiam, quae uel maxima uel sola semina sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Inquo uis proposito. in quo uis gradu. equale pec¬
catum est: uel prohibita admittere. uel uissa ñ fa¬
cere. Neq uͦ corum te seducat error. qui ex arbi¬
trio suo eligunt que potissimum dei mandata
contempnant. que ue quasi uilia ac parua des¬
piciant: nec metuunt nescdm diumam sententi¬
am inuima contempnendo paulatim decidant.
Stoichorum quidem ẽ peccatorum tollere differen¬
tiam. et delicta omnia paria iudicare. nec ullum
inter scelus & erratum discrimen facere. Nos uͦ et¬
si multum inter peccata distare credimus. qił & le¬
gimus. tamen satis prodesse ad cautionem dicimꝰ.
ctiamminima timere promaximis. Tanto enim
facilius absturemus a quocunq delicto. quanto itłõ
magis metuimus. Nec cito ad maiora progreditur:
qui etiam parua formidat. Et sane nescio an possi¬
mus leue aliquod peccatum dicere: qd̾ in dei con¬
temptum admittitur. Estq ille prudentissimus:

Expanded text:
in quouis proposito, in quouis gradu aequale pecin quouis proposito, in quouis gradu aequale peccatum est uel prohibita admittere uel iussa non facere. neque uero eorum te seducat error, qui ex arbitrio suo eligunt, quae potissimum dei mandata contemnant quaeue quasi uilia ac parua despiciant, nec metuunt. ne secundum diuinam sententiam minima contemnendo paulatim decidant. Stoicorum quidem est peccatorum tollere differentiam et delicta omnia paria uindicare nec ullum inter scelus et erratum discrimen facere. nos uero, etsi multum inter peccata distare credimus, quia et legimus, tamen satis prodesse ad cautionem dicimus etiam minima timere pro maximis. tanto enim facilius abstinemus a quocumque delicto, quanto illud magis metuimus, nec cito ad maiora progreditur, qui etiam parua formidat. et sane nescio, an possimus leue aliquod peccatum dicere, quod in dei contemptum admittitur. estque ille prudentissimus,
Abbreviated transcription (Latin):
fecte amatur. totam sibi amantis tundicat uolun¬
tatem: nichilq ẽ imꝑiositis caritate. Nos si uere
xp̃m diigimus. si euis redemptos sangume recor¬
damut. nichil magis uelle. nichil ommino debe¬
nus agere. quam qd illum uelle cognoscutis.
Duo antem sunt gencra mandatoriam:. inquibus
clauditur tota insticia. Prohibendi unumẽ iubendi
alterum. Ut enim mala prohibentur᷑. ita precipi¬
untur bona. Ibi ocitm oꝑatur᷑. hic studium. lbi co¬
hercetur amius. hic incitatur. Ibi fecissẽ. hic ñ fe¬
cisse culpabile est. Unde propħa dicit. Quis c̃ homo
qui uult uitam: et cupit uidere dies bonos: Prohi¬
be linguam tuam amalo. & labia tua ne loquant᷑
dolum. Beclina amalo. et fac bonum. Et beatus
apłs. Odientes malum: adherentes bono. Hoc itaq
duplex diuersumq preceptum prohibendi scilicet
et imꝑandi. equo om̃ib uire mandatum ẽ. Non
uirgo. non uidua. ñ nupta. ab hoc imꝑio lib̾a est.

Expanded text:
fecte amatur, totam sibi amantis uindicat uolunfecte amatur, totam sibi amantis uindicat uoluntatem nihilque est imperiosius caritate. nos, si uere Christum diligimus, si eius nos redemptos sanguine recordamur, nihil magis uelle, nihil omnino debemus agere, quam quod illum uelle cognoscimus. Duo autem sunt genera mandatorum, in quibus clauditur tota iustitia: prohibendi unum est, iubendi alterum. ut enim mala prohibentur, ita praecipiuntur bona. ibi otium imperatur, hic studium; ibi cohercetur animus, hic incitatur; hic fecisse, hic non fecisse culpabile est. unde propheta dicit: quis est homo, qui uult uitam et cupit uidere dies bonos? prohibe linguam tuam a malo et labia tua, ne loquantur dolum. declina a malo et fac bonum et beatus apostolus: odientes malum, adhaerentes bono. hoc itaque duplex diuersumque praeceptum, prohibendi scilicet et imperandi, aequo omnibus iure mandatum est. non uirgo, non uidua, non nupta ab hoc imperio libera est.
Abbreviated transcription (Latin):
fauum᷑. qm̃ incustodiendis illis recributio multa.
Et ideo nobis irascitur. idccirco magis illa ĩmen¬
sitas. ilia dei bonitas offenditur. quia cum ꝑ tanti
etiam premii actrimenta contempnimus: nec so¬
lum imꝑia. s etiam promissa illius pronichilo
ducimus. Unde sepe immo semper illa nobis dñi
est iruoluenda sententia. Siuis adutam ueniit᷑.
serua mandata. hoc tota nobistum eium lege agi¬
turꝰ. hoc propħe. hoc apłidocent. hoc anobis uox ẽt¬
xp̃i eo sanguis ef flagitat᷑. qui ideo pro om̃ib mortu¬
us est. ut qui uiunt iam ñ sibi uiuant. s ei qui ꝓ
ulis mortuus ẽ. Uiuere aũt illi ñ alud ẽ quam enis
precepta seruare: que nobis ille quasi certum quod
dam dilectionis sue pignus seruanda mandauit.
sermonemmeum seruabit: & pater meus diliget
cum: adcum ueniemus. et mansionem apud eum
faciemus. Qui ñ diligit me: sermones meos ñ ser¬
uat. Grandem ium obtinet uera dilectio: et qui ꝑ¬

Expanded text:
fauum, quoniam in custodiendis illis retributio mu 1 ta. fauum, quoniam in custodiendis illis retributio mu 1 ta. et ideo nobis irascitur, idcirco magis illa inmensitas, illa dei bonitas offenditur, quia eum per tanti etiam praemii detrimenta contemnimus nec solum imperia sed etiam promissa illius pro nihilo ducimus. unde saepe, immo semper illa nobis domini est reuoluenda sententia: si uis ad uitam uenire, serua mandata. hoc enim tota nobiscum lege agitur, hoc prophetae, hoc apostoli docent, hoc a nobis et uoxChristi et sanguis efflagitat, qui ideo pro omnibus mortuus est, ut, qui uiuunt, iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro illis m o rtuus est. uiuere autem illi non aliud est quam eius praecepdam dilectionis suae pignus seruanda mandauit. sermonem meum seruabit; et pater meus diliget eum et ad eum ueniemus et mansionem apud eum faciemus. qui non diligit m e, sermones meos non seruat. grandem uim obtinet uera dilectio et, qui per
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum. ubi est timor meus:  Ex quo apparet. nec
honorari abeis dnm̃ nec timeri. qui eius precepta
ñ faciunt. Unde expressius ad dauid dicit᷑. qui
peccatum admiserat: & pronichilo duxisti dm̃.
Ꝙ ad heli sermo fit dñi. Qui honorificat me. ho¬
norificabo eum. Qui aũt pronichilo me habent᷑.
ad nichilum redigentur. Et nos securo et bono
animo sumus. qui ꝑsingula quoq peccata in ho¬
norantes dm̃. clementissimum dnm ad iracun¬
diam prouocamus. eiusq imꝑia suꝑbissime con¬
tempnendo intante maiestatis uns inuiriam:
Quid enim uinquam tam suꝑbum. quid uͦ tam in¬
gratum uideri potest. quam aduersus cius uiue
ie uoluntatem: aquo ipsum uiuere acceꝑis. quã
illius precepta despicere. qui ideo aliquid imꝑat.
ut catisas habeat remunerandi : Neq enim obse¬
quii nr̃i ds indiget᷑. s nos illius indigemus imꝑii.
Mandata enim eius desiderabilia suꝑ aurum et
iapidem preciosum nimis. & dulciora suꝑ mel &

Expanded text:
ego sum, ubi est timor meus? ex quo apparet nec ego sum, ubi est timor meus? ex quo apparet nec honorari ab eis dominum nec timeri, qui eius praecepta non faciunt. unde expressius ad Dauid dicitur, qui peccatum admiserat: et pro nihilo duxisti dominum, et ad Heli sermo fit domini: qui honorificat me, honorificabo eum; qui autem pro nihilo me habent, ad nihilum redigentur. Et nos securo ac bono animo sumus, qui per singula quaeque peccata inhonorantes deum clementissimum dominum ad iracundiam prouocamus eiusque imperia superbissimo contemnendo in tantae maiestatis imus iniuriam? quid enim umquam tam superbum, quid uero tam ingratum uideri pore uoluntatem, a quo ipsum uiuere acceperis, quam illius praecepta despicere, qui ideo aliquid imperat, ut causas habeat remunerandi? neque enim obsequii nostri deus indiget, sed nos illius indigemus imperio. mandata eius desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum nimis et dulciora super mel et
Abbreviated transcription (Latin):
cere possimus. ipse itaq te informet. ipse te doce¬
at. qui interroganti in euuangłio ad olescenti
quid faceret ut uttam mereretur eternam. diui¬
na contuuo mandata proponit: ostendens nobis
cius uoluntatem c̾ẽ faciendam. aquo speramus et
premia. Propter qd̾ alio testatur loco. Non omnis
te illud ostenditur. nos ñ sola dei confessione tan¬
ti premii magnitudinem promereri: nisi fidei ius¬
ticie oꝑa coniuncta sunt. Qualis est enum illa con¬
fessio. que sic dm credit. ut eius pronichilo ducat
imꝑium: aut ex animo aut uere dicimus dñe
dñc. si cius quem dnm consitemur. precepta contẽp¬
nimis: Unde ipse meutiangłio dicit. Quid aut̃
uocatis me dñe dñe. ⁊ ñfacitis que dico : Et it̾m.
Dopłs hic labiis me honorat: cor aũt corum longe
est ame. & tursum loquitur ꝑ propħam. filius ho¬
nonficat patirmꝰ et seruus dnm̃ suum timebit.
Et si pater sum egoꝰ. ubi est honor ms. Et sidñs

Expanded text:
cere possimus. ipse itaque te informet, ipse te docecere possimus. ipse itaque te informet, ipse te doceat, qui interroganti in euangelio adolescenti, quid faceret, ut uitam mereretur aeternam, diuina continuo mandata proponit ostendens nobis eius uoluntatem esse faciendam, a quo speramus et praemia. propter quod alio testatur loco: non omnis,te illud ostenditur nos non sola dei confessione tanti praemii magnitudinem promereri, nisi fidei iustitiae opera coniuncta sint. Qualis est enim illa confessio, quae sic deum credit, ut eius pro nihilo ducat imperium? aut ex animo aut uere dicimus: domine, domine, si eius, quem dominum confitemur, praecepta contemnimus ? unde ipse in euangelio dicit quet non facitis quae dico? et iterum: populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me. et rursum loquitur per prophetam: filius honorificat patrem, et seruus dominum suum timebit, et, si pater sum ego, ubi est honor meus? et si dominus
Abbreviated transcription (Latin):
me omnino crederem si taceren. illud mecum scͥ p¬
ture reputans tempus tacendi: et tempus loquen¬
di. Ꝙ iterum. Ne retineas uerbum intempore
salutis. Et illud beati petri. Parati semꝑ ad satisfac¬
tionem omni poscenti uos rationem. Petis namq
et sollicite ac uiolenter petis. ut tibi certam ex
scripturis scĩs prefiniamus regulam. ad quã tu
ordines cursum uite tueꝰ: ut cognita dm̃ uolunta¬
te. inter honorem scłi et diuitiarum illecebras. mo¬
rum magis diligas suppellectilem: atq ut possis
incuniugio conftituta. ñ solum comiuigi placere.
s etiam ei qui ipsum coniugium indulsit. Cui
tam sc̃e peticioni tamq pio desiderio ñ satis facere.
quid aliud ẽ quam profectum alterius ñ amare :
parebo gͥ precib tuis. teq paratam adimplendã
dei uoluntatem. ipsius nitar incitare sentenciis.
Idem enim uerus om̃ium dñs ac magister. qui
nos et placere sibi iubet. & docet quomodo pla¬

Expanded text:
me omnino crederem, si tacerem, illud mecum scripme omnino crederem, si tacerem, illud mecum scripturae reputans: tempus tacendi et tempus loquendi et iterum: ne retineas uerbum in tempore salutis et illud beati Petri: parati semper ad satisfactionem omni poscenti uos rationem. Petis namque et sollicite ac uigilanter petis, ut tibi certam ex scripturis sanctis praefiniamus regulam, ad quam tu ordines cursum uitae tuae et cognita domini uoluntate inter honorem saeculi et diuitiarum illecebras morum magis diligas suppellectilem atque ut possis in coniugio constituta non solum coniugi placere sed etiam ei, qui ipsum coniugium indulsit. cui tam sanctae petitioni tamque pio desiderio non satisfacere quid aliud est quam profectum alterius non amare? parebo igitur precibus tuis teque paratam ad implendam dei uoluntatem ipsius nitar incitare sententiis. idem enim uerus omnium dominus ac magister, qui nos et placere sibi iubet et docet, quomodo ei pla
Abbreviated transcription (Latin):
etus scripture celebrata sententia ẽ. esse
pudorem quo gła inuenitur et gratia.
& eͥe rur suspudorem qui solet parere
peccatum. Cuius dicti ueritas. quam¬
quam satis ad omñium intelligentiam ipsa sui lu¬
ceat claritate: michi tamen nescio quomodo in
presenti causa proprius innotuit. Prouocatus
enim ad scribendum luteris tuis. que miris hoc
a me obsecrationib flagitabant. diu fateor de res¬
ponsione dubitaui. silentium michi imꝑante ue¬
recundia. Cui tamen fortissime resistebat. et umm
faciebat precum tuarum fidelis ambitio: pugna¬
batq acriter cum hesitatione mea humilitas ob¬
secrantis. et magna quadam fidei iuolentia oris
claustra pulsabat. Cumq sic animum mutroq
nutantem cogitatio diuersa uibraret. pene pudor
exclusit officium. s me illa quam supra posui sa¬
pientis sententia armauit ad depellendam in-¬
utilem uerecundiam. & dampnosum silentium
resoluendum: cum utiq ipsam scribendi causam
tam honestam uiderem cẽ tam scam̃. ut peccare

Expanded text:
etus scripturae celebrata sententia est esse pudorem, quo gloria inuenitur et gratia, et esse rursus pudorem, qui solet parere peccatum. cuius dicti ueritas quamquam satis ad omnium intelligentiam ipsa sui luceat claritate, mihi tamen nescio quomodo in praesenti causa propius innotuit. prouocatus enim ad scribendum litteris tuis, quae miris hoc a me obsecrationibus flagitabant, diu, fateor, de responsione dubitaui silentium mihi imperante uerecundia. cui tamen fortissime resistebat et uim faciebat precum tuarum fidelis ambitio pugnabatque acriter cum haesitatione mea humilitas obsecrantis et magna quadam fidei uiolentia oris claustra pulsabat. cumque sic animum in utroque nutantem cogitatio diuersa libraret, paene pudor exclusit officium. sed me illa, quam supra posui, sapientis sententia armauit ad depellendam inutilem uerecundiam et damnosum silentium resoluendum, cum utique ipsam scribendi causam tam honestam uiderem esse, tam sanctam, ut peccare
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ plagiatorẽ ẽẽ eius. ñ dubiũ est: sepe euagrius
prb̃r. dũ adhuc antiochie ẽe̾m me presente corripui
Cui ille respondit. Ego nichil timeo. Dicit se adño
suo ẽe dimissũ et si uobis placet. ecce hic ẽ.: transinit¬
tite eum quo uultis. In hoc arbitror me ñ peccare:
si hominẽ uagũ ñ sinã longius fugere. Qua ꝓpt̾
quia ego inhac solitudine constitutus. ñ possũ ag̾c
qd̾ iussisti̾ rogaui carissimũ michi euagriũ. ut tã
tui quã mei causa. instant̾ negotiũ prosequatur.

Expanded text:
quem plagiatorem esse eius non dubium est, saepe Euagrius quem plagiatorem esse eius non dubium est, saepe Euagrius presbyter, dum adhuc Antiochiae essem, me praesente corripuit. cui ille respondit: \'ego nihil timeo\'. dicit se a domino suo fuisse dimissum et, si uobis placet, ecce hic est; transmittite eum, quo usi hominem vagum non sinam longius fugere. Quapropter quia ego in hac solitudine constitutus, non possum agere quod jussisti, rogavi carissimum mihi Evagrium, ut tam tui quam mei causa instanter negotium prosequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
&e ex hoc queso. ut cos libros. quosme ñ habere bre
uis subditus edocebit. librarii manu in carta scͥbi
iubeas. Inter pretationẽ quoq psalmorũ dauitico¬
ei apud treuitos manu mea ipse de scripserã. eaq
ut mͦ transferas peto. Nosti hoc e̾ẽ. xp̃iane anime
pabulũ:. si in lege dñi meditetur die ac nocte. Ce¬
teros hospitio recipis. solatio foues. sũptib iuas:
mͥ si rogata prestiteris. multa largitus es. Et qm̃ tͥ
buente dño. multis sacre bibliotece codicib abũ¬
damus: imꝑa uicissim qd̾ cũq uis. mutã. Nec pu¬
tes mͥ graue eͣc si iubeas: habeo alĩnos qui antiqua¬
rie arti seruuũt. Neq uͦ beneficiũ proeoqd̾ pos¬
tulo. polliceor. Eliodorus fr̃. mͥ in dicauit te multa
de scripturis querere nec sic inuenirez aut si omnia
habes: incipiet sibi caritas undicare plus pet̾e. Ma¬
gistrũ aut̃ pueri tui. dequo dignatus es rescribere.

Expanded text:
Et ex hoc quaeso, ut eos libros, quos me non haberEt ex hoc quaeso, ut eos libros, quos me non haberuis subditus edocebit, librarii manu in charta scribi iubeas. interpretationein quoque psalmorum Dauiticoei apud Treueris manu mea ipse descripseram, aeque ut mihi transferas peto. nosti hoc esse Christianae animae pabulum, si in lege domini meditetur die ac nocte. ceteros hospitio recipis, solacio foues, sumptibus iuuas; mihi si rogata praestiteris, multa largitus es. et quoniam tribuente domino multis sacrae bibliothecae codicibus abundamus, impera uicissim: quodcumque uis, mittam. nec putes mihi graue esse, si iubeas: habeo alumnos, qui antiquariae arti seruiant. neque uero beneficium pro eo, quod postulo, polliceor. Heliodorus frater mihi indicauit te multa de scripturis quaerere nec sic inuenire; aut si omnia habes, incipiet sibi caritas uindicare plus petere. Magistrum autem pueri tui, de quo dignatus es rescribere,
Abbreviated transcription (Latin):
nascentes amicicias. que xp̃i glutino coheserunt. aut
temparis. aut locorũ magnitudo diuellat: quin potiꝰ
federemus eas reciprocis epłis. Iue int̾ nos currant:
ille se obuient: ille nobiscũ loquant᷑. Non multum
ꝑditura crit caritas: si tali secũ sermone fabuletur.
Rufimis aut̃ fr̃ ut scribis. nec dũ uenit: & si uenerit
ñ multũ prodit desid̾io meo: cũ eum iam usurus
ñ sim. Ita eni & ile longo intexuallo ame separatꝰ ẽ.
ut huc ñ possit currere: & ego arrepte solitudinis
terminis arceor. ut ceꝑit mͥiam ñ licere qd̾ uoliq̃.
O hoc et ego obsecro. ut et tu petas plurimũ queso:
ut tibi beati recitii augustudunensis ep̃i cõmenta¬
rios. ad describendũ largiatur: inqͥb canticũ can¬
ticorũ sublimi ee disseruit. Scripsit mͥ. et quidã
depatria supradicti frĩs rusim. paulus senex. tertul¬
lian suũcodicẽ apud eũ c̃e. quẽ uehement̃ reposcit:

Expanded text:
nascentes amicitias, quae Christi glutino cohaeserunt, aut nascentes amicitias, quae Christi glutino cohaeserunt, aut temporis aut locorum magnitudo diuellat. quin potius foederemus eas reciprocis epistulis; illae inter nos currant, illae se obuient, illae nobiscum loquantur. non multum perditura erit caritas, si tali secum sermone fabuletur. Rufinus autem frater, ut scribis, necdum uenit et, si uenerit, non multum proderit desiderio meo, cum eum iam uisurus non sim. ita enim et ille longo a me interuallo separatus est, ut huc non possit currere, et ego arreptae solitudinis terminis arceor, ut coeperit mihi iam non licere, quod nolui. ob hoc et ego obsecro et, ut tu ut tibi beati Rhetitii Augustodunensis Episcopi Commentarios ad describendum largiatur, in quibus Canticum Canticorum sublimi ore disseruit. Scripsit et mihi quidam de patria supradicti fratris Ruffini, Paulus senex, Tertulliani suum codicem apud eum esse, quem vehementer reposcit.
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis caritate conexus est: queso ut epłam meã.
huic tue epłe copulatã ei redd̾e ñ graueris. Holinoᷤ
ex eiꝰ estimare uirtatib in illo conspiciens expres¬
sa sc̃itatis insignia:. E ego cinis. et uilissima pars lu¬
ti etiam fauilla dũ uegetor satis habeo.si splendorẽ
morũ enis. inbecillitas meorũ ferre ocłorũ sustineat
Ille semͦ lauit. ⁊ mundꝰ ẽ. et tanquã nix de albatus:
ego cunctis peccatorũ sordib inquinatus. dieb ac
noctib oꝑior cũ tremore reddere nouissimũ quadtã
anũ frẽm iuncto salutamꝰ obsequio: quẽ ego uidere
Nea mͥ parte heremi cõmoranti que iuxta syriam sar¬
racens ungitur. tue dilectionis scripta ꝑlata ft̃ quib
lectis ita reaccensus ẽ animus. hierosolimã ꝓficiscendi:
ut pene nocuerit proposito. qd̾ ꝓfuerit caritati. Nũc
gͥ quom ualeo prome tibi lit̾as represento. et si corpo¬
re absens. amore & spũ ucnio: impend̾o exposcens. ne

Expanded text:
nitatis caritate conexus est, quaeso ut epistulam meam nitatis caritate conexus est, quaeso ut epistulam meam huic tuae epistulae copulatam ei reddere non graueris. noli nos ex eius aestimare uirtutibus. in illo conspicies expressa sanctitatis insignia; ego cinis et uilissimi pars luti et iam fauilla, dum uegetor, satis habeo, si splendorem morum eius inbecillitas oculorum meorum ferre sustineat. ille modo lauit, mundus est et tamquam nix dealbatus; ego cunctis peccatorum sordibus inquinatus diebus ac noctibus opperior cum tremore reddere nouissimum quadrantanum fratrem iuncto salutamus obsequio, quem ego uidere . In ea mihi parte heremi commoranti, quae iuxta Syriam Sarracenis iungitur, tuae dilectionis scripta sunt perlata, quibus lectis ita reaccensus est animus Hierosolymam proficiscendi, ut paene nocuerit proposito, quod profuerit caritati. nunc igitur, quomodo ualeo, pro me tibi litteras repraesento. etsi corpore absens, amore et spiritu uenio inpendio exposcens, ne
Abbreviated transcription (Latin):
uantus beatitudinis tue
rumor diuersa popłorum
ora cõpleuerit. hinc pot̾is
estimate. qd̃ ego te ante in¬
cipio amare. quã nosse. Ut
dam hominũ peccata. ma¬
nifesta sunt precedentia adiuditiũ. ita econtrario
tue dilectionis sama disꝑgitur. ut ñ tantũ laudã¬
dus sit ille. qui te amat. quã scelus putetur facere
ille qui ñ amat. Pretermitto innumerabiles inqͥ¬
bus xp̃m sustentasti. pauisti. uestisti. uisitasti. he¬
liodoris fr̃is a te adiuta necessitas multorũ etiã pot̾
ora laxare. Quib gratiis. quo ille preconio. peregri¬
nationis incõmoda a te fota referebat᷑: Ut ego ille
ardentissimus quẽ ĩtolerabił langorexesit.penna¬
tis ut aiunt pedib.certo caritatis uoto te ĩa saluta¬
uerim. iam cõplexussim Gratulor itaq tibi: et nas¬
centẽ amititiã ut dñs federare precor digntur. Et
quia fr̾ rufinus. qui cũ scã melania. ab egypto hie¬
rosolimã uenisse narratur. indiidua mͥ germa¬

Expanded text:
uantus beatitudinis tuae rumor diuersa populorum ora conpleuerit, hinc poteris aestimare, quod ego te ante incipio amare, quam nosse. ut dam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad iudicium, ita e contrario tuae dilectionis fama dispergitur, ut non tantum laudandus sit ille, qui te amat, quam scelus putetur facere ille, qui non amat. praetermitto innumerabiles, in quibus Christum sustentasti, pauisti, uestisti, uisitasti: Heliodori fratris a te adiuta necessitas mutorum etiam potest ora laxare. quibus gratiis, quo ille praeconio peregrinationis incommoda a te fota referebat, ut ego ille tardissimus, quoniam intolerabilis languor, pinnatis, ut aiunt, pedibus charta caritatis et uoto te salutauerim et iam conplexus sim! gratulor itaque tibi et, nascentem amicitiam ut dominus foederare dignetur, precor. Et quia frater Rufinus, qui cum sancta Melania ab ; Aegypto Hierosolymam uenisse narratur, indiuidua mihi germa
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ aut̃ precaris. ut nris monitis nabugodonosor.¬
& rapsaces. et naburardan. et olefernes inte occidan¬
tur:. nũquã nr̃a auxilia postulares sunte uiuerent.
S quia illi mortui ft̃. et cũ ⁊ orobabel. & iħu filio
iosedech saceidote magno. cũ esdia quoq  neemia rui¬
nas ierłm edificare cepisti. nec mittis mercedes in ꝑtu¬
sum sacculum. s thesauros tibi incelestib preparas:
id circo nrãs appetis amicitias. quos xp̃i famulos arbi¬
traris. Scam̃ filiã icã thoodorã sororẽ beate memorie
lucini ꝑse cõmendatã meo sermone cõmendo. ut incep
to itinere ñ lassetur: ut adttrrã scãm multo ꝑheremũ
labore ꝑueniat: ut ñ putet ꝑfectam c̾e uirtutẽ exisse
de egypto. s ꝑ innumerabiles insidias ad montt̃ nabo.
et ad iodanẽ fluiuũ ꝑueniri. ut accipiat ingalgala
um tubarũ subuersa clangorib: ut iuguletur ad¬
omberech: ut hai. et asor pulcherrune quondã corru¬

Expanded text:
Quod autem precaris, ut nQuod autem precaris, ut net Rapsaces, et Nabuzardan, et Holofernes in te occidantur, NUNQUAM nostra auxilia postulares, si in te viverint. Sed quia illi mortui sunt, et cum Zorobabel, et cum Jesu filio Josedec Sacerdote magno , cum Ezra quoque, et Neemia ruinas Jerusalem aedificare coepisti; nec mittis mercedes in pertusum sacculum, sed thesauros tibi in coelestibus paras, idcirco nostras appetis amicitias, quos Christi famulos arbitraris. 457 Sanctam filiam meam Theodoram, sororem beatae memoriae Lucinii, per se commendatam, meo sermone commend heremum labore perueniat, ut non putet perfectam esse uirtutem exisse de Aegypto, sed per innumerabiles insidias ad montem Nabo et ad Iordanem fluuium perueniri, ut accipiat secundam ium tubarum subuersa clangoribus, ut iuguletur Adonibezec, ut Gai et Asor pulcherrimae quondam corru
Abbreviated transcription (Latin):
duo. quã unus. & si alter ceciderit ab altero fultie¬
tur. funiculus tͥplex difficile rũpit᷑. et fr̃ frẽm ad iu¬
uans exaltabitur. Scribe gͥaudacit᷑. & absentiam
corporũ. crebro uince sermone. Nec doleas si hoc ñ ha¬
beas qd̾ formicule & musce et serpentes habent. id ẽ
carnis ocłos: s illũ te ocłm habere letare. dequo in
cantico dr̃ canticorũ: uulnerasti me soror mea. spon¬
sa mea. uno de ocłis tuis: quib ds uidet᷑ dequo¬
a moyse dr̃ transiens uidebo uisionẽ hanc magnã.
deniq quosdã etiam mundi philosophos legitis.
ut totã cogitationẽ admentis cogerent puritatem.
ocdos sͥ eruisse. & apropħa dicit᷑. Intrauit mors per¬
fenestias uras. Et apłi audiunt. Qui iiderit mulic¬
rem adconcupiscendũ cam: iam mechatus ẽ eam ĩ
corde suo. Unde precipitur eis. ut leuent ocłos & ui¬
deant candidas segetts. que parate sunt admetendũ.

Expanded text:
duo quam unus et, si alter ceciderit, ab altero fulcieduo quam unus et, si alter ceciderit, ab altero fulcietur. funiculus triplex non rumpetur et frater fratrem adiuuans exaltabitur. scribe igitur audacter et absentiam corporum crebro uince sermone. Ne doleas, si hoc non habeas, quod formiculae et muscae et serpentes habent, id est carnis oculos; sed illum te oculum habere laetare, de quo in Cantico dicitur canticorum: uulnerasti me,, soror mea sponsa, uno de oculis tuis, de quo deus uidetur, de quoa Moyse dicitur: transiens uidebo uisionem hanc magnam. denique quosdam etiam mundi philosophos legimus, ut totam cogitationem ad mentis cogerent puritatem, sibi oculos eruisse. et a propheta dicitur: intrauit mors per.fenestras uestras. et apostoli audiunt: qui uiderit mulierem ad concupiscendum, iam moechatus est eam in corde suo. unde praecipitur eis, ut leuent oculos et uideant candidas segetes, quae paratae sunt ad metendum.
Abbreviated transcription (Latin):
loquar. delicta iuuentutis
mee. & ignoaantias meas
ne memineris: camen scienᷤ
dictũ ẽẽ ab apło. ne inflatꝰ
suꝑbia ĩncidat inudiciũ diaboli. et inalio loco scrip¬
tũ suꝑbis ds resistit. humilib aut̃ dat gram: nichil
Iita a pueritia uitare conatus sũ. quã tumentẽ ani¬
mũ et erectã ceruicẽ dei contra se odia prouocantem.
Noui enĩ magistrũ et dnm̃. & dm̃ meũ. incarnns hu¬
militate dixisse. Discite ame quia mitis sũ et humi¬
lis corde: & ante ꝑos dauid cecinisse. Memento dñe
dauid. et om̃is mansuetudinis eius. Et in alio loco.
legimus. Antegłam humiliat᷑ cor uiri: & ante rumã
eleuatur. Itaq obsecro te. ne me putes sũptis litt̾is
tuis ante tacuissẽ: & aliorũ uel infidelitatẽ uel negli¬
gentiã inme referas. Quid enĩ cause erat. ut prouo¬
catis officio tacerẽ & amicitias tuas meosilentio re¬
pellerẽ: qui ultro soleo bonorũ appet̾e necessitudi¬
nẽ. et me eorũ ingerere caritati: quia meliores sunt

Expanded text:
ta iuuentutis meae et ignorantias meas ne memineris, tamen sciens dictum ab apostolo: ne inflatus superbia incidat in iudicium diaboli et in alio loco scriptum: superbis deus resistit, humilibus autem dat gratiam, nihil ita a pueritia uitare conatus sum quam tumentem animum et erectam ceruicem dei contra se odia prouocantem. noui enim magistrum et dominum et deum meum in carnis humilitate dixisse: discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et ante per os Dauid cecinisse: memento, domine, Dauid et omnis mansuetudinis eius. et in alio loco legimus: ante gloriam humiliatur cor uiri et ante ruinam eleuatur. itaque obsecro te, ne me putes sumptis litteris tuis ante tacuisse et aliorum uel infidelitatem uel neglegentiam in me referas. quid enim proderat, ut prouocatus officio tacerem et amicitias tuas meo silentio repellerem, qui ultro soleo bonorum appetere necessitudinem et me eorum ingerere caritati? quia meliores sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tia. que ad se dĩ traxit ocłos: que furentẽ sententi¬
am dm̃. confesso errore mutauit. Hoc id̃e et ma¬
nassen inparalipomenon. hoc et niniuẽ fecisse
legimꝰ in ꝓpħa. publicanũ quoq in euãgłio: eqͥb
pruntis ñ solũ induigentiã. s et regnũ recipere
meruit. alius impendentẽ di fregit iram: tercius
pectus uerbans pugnis. oculos ñ leuabat ad celũ.
et multo iustificatior recessit publicants. humili
confessione uitiorũ. quã phariseus suꝑba iactati¬
one uirtutũ. sion ẽ loci huiꝰ ut penitentiã predi

Expanded text:
tia, quae ad se dei traxit oculos, quae furentem sententitia, quae ad se dei traxit oculos, quae furentem sententiam domini confesso errore mutauit! hoc idem et Manassen in Paralipomenon et Nineuen fecisse legimus in propheta, publicanum quoque in euangelio. e quibus primus non solmeruit; alter impendentem Dei fregit iram; tertius pectus verberans, pugnis, oculos non levabat ad coelum; et multo justificatior 461 recessit Publicanus humili confessione vitiorum, quam Pharisaeus superba jactatione virtutum. Non est loci hujus ut poenitentiam pr
Abbreviated transcription (Latin):
illũq tantũ respiciens quẽ offend̾at. lacrimabili
uoce dicebat. tibi sõli peccaui. et malũ corã te feci
et redde mͥ lecitiã salutaris. & spũ principali con¬
firma me atq ita factũ est: ut me qͥ docuerat
uirtutib suis. quomͦ stans ñ cad̾em. doceret per
penitentiã qͦmodo cadens resurge̾m. Quẽ tam
impiũ legimꝰ int̾ reges. quã achab. de quo scriptu¬
ra dicit. ñ fuit alius talis ut achab qͥuenundatꝰ
est ut face̾t malũ in conspectu añi: Hic cũ ꝓpt̃
sanguinẽ naboth correptus fuisset ab helẏa. et au
post̾ioratua et reliqua:. scidit uestim̃ta sua. & oꝑu¬
it caitio carnẽ suam: ieuinauitq insacco. et ambu¬
labat aemisso capite. T̃unc factus ẽ sermo dm̃ ad
heliam tesbitẽ. dicens. Nonne uidisti humili¬
tatẽ achab corã me. Quia gͦ humiliatꝰ est mei
causa. ñ inducã malũ indieb eiꝰ. Ofelix penitẽ¬

Expanded text:
illumque tantum respiciens, quem offenderat, lacrimabili illumque tantum respiciens, quem offenderat, lacrimabili uoce dicebat: tibi soli peccaui et malum coram te feci et: redde mihi laetitiam salutaris tui et spiritu principali confirma me. atqueitafactumest, ut, quimepriusdocuerat uirtutibus suis, quomodo stans non caderem, doceret per, paenitentiam, quomodo cadens resurgerem. quid tam inpium legimus inter reges quam Achab, de quo scriptura dicit: non fuit alius talis ut Achab, qui uenundatus - est, ut faceret malum in conspectu domini? hic, cum pro sanguine Nabuthae correptus fuisset ab Helia et audi demetam posteriora tua et reliqua, scidit uestimenta sua et operuit cilicio carnem suam ieiunauitque in sacco et ambulabat demisso capite. tunc factus est sermo domini ad Heliam Thesbiten dicens: nonne uidisti humiliatum Achab coram\' me? quia ergo humiliatus est iam malum in diebus eius. o felix paeniten
Abbreviated transcription (Latin):
semet reu̾sa. quo tẽpore solent uidue nigligenteᷤ
iugo seruitutis excusso. agere se lib̾iuis. adire bal¬
neas. uolitare ꝑ plateas. uultus circunferre me¬
retricios. saccũ inducret. & errore publice fatere¬
tur. et tota urbe spectante romana ante diem
pasche inbasilica quond̃a laterani qͥ cesariano
truncatus est gladio. staret inordine penitentiũ.
epĩs. et prb̃is. & om̃i popło collacrimanti sparso
crine. ora lurida. scalidas manus. sordida colla.
sumittet: Que peccata fletus iste ñ purget: Qs
inueteratas maculas. hec lam̃ta ñ abluant. Pe¬
trus trinã negationẽ. trina confessione deleuit
Aaron sacrilegiũ. et conflatũ exauto uituli caput.
fr̃ne correxere preces. Daud sc̃i et mansuetissimi
uiri homicidiũ parit̾ et adult̾iũ.uii. dierũ em̃¬
dauit fames. lacebat int̾ra. uolutabat᷑ incinere:
et oblitꝰ regie potestatis. lum̃ querebat in tenebrᷤ.

Expanded text:
semet reuersa, quo tempore solent uiduae neglegentes semet reuersa, quo tempore solent uiduae neglegentes iugo seruitutis excusso agere se liberius, adire balneas, uolitare per plateas, uultus circumferre meretricios, saccum indueret, errorem publice fateretur et tota urbe spectante Romana ante diem paschae in basilica quondam Laterani, qui Caesariano truncatus est gladio, staret in ordine paenitentum, episcopo et presbyteris et omni populo conlacrimanti sparsum crinem, ora lurida, squalidas manus, sordida colla submitteret? quae peccata fletus iste non purget? quas inueteratas maculas haec lamenta non abluant? Petrus trinam negationem trina confessione deleuit. Aaron sacrilegium et conflatum ex auro uituli caput fraternae correxere preces. Dauid, sancti et mansuetissimi uiri, homicidium pariter et adulterium septem dierum emendauit fames. iacebat in terra, uolutabatur in cinere et oblitus regiae potestatis lumen quaerebat in tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
apłs nubere. quã uri. Adolescentula erat: udu¬
itatẽ suam seruare ñ pota̾t. Uidebat aliam le¬
gẽ in mẽbris suis repugnantẽ legi mentis sue:
et se uictã atq captiuam ad coitũ trahi. Melius
arbitrata est aꝑte confit̾i in becillitatẽ suã. et um¬
brã quandã miserabilis subire coniuigii: quam¬
sub gła uniꝰ uiri oꝑa exercere meretricũ. Idem
apłs uult uiduas ad olescentulas nubere. filios
procreare. nullã dare occasionẽ maledicti grã:
et ꝓtinꝰ cur hoc uelit ex ponit. lam enĩ quedam
abierunt retro post sathanan. Igit᷑ et fabiola q
ꝑsuaserat sibi. et putabat uirũ iure ase dimissũ.
nec euãgłii uigorẽ nouerat. inquo nubendi uni¬
dũ multa diaboli uitat uuln̾a. unũ incauta iuil¬
nus accepit. S qͥd ego inabolitis et antiqͥs moror:
querens excusare culpã. cuiꝰ penitentiã ipsa confes¬
sa est. Quis hoc cred̾et. ut post mortẽ scd̾i uiri in

Expanded text:
apostolus, nubere quam uri. Adulescentia erat, viduapostolus, nubere quam uri. Adulescentia erat, viduitatem suam servare non poterat. Videbat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae et se vinctam atque captivam ad coitum trahi. Melius arbitrata est aperte confiteri inbecillitatem suam et umbram quandam miserabilis subire coniusub gloria uniuirae exercere meretricium. idem apostolus uult uiduas adulescentulas nubere, filios procreare, nullam dare occasionem maledicti gratia. etprotinuscur hoc uelit, exponit: iam enim quaedam abierunt retro satanan. igitur et Fabia, quia persuaserat sibi et putabat uirum iure a se dimissum nec euangelii uigorem nouerat, in quo nubendi unidum multa diaboli uitat uulnera, unum incauta uulnus accepit. Sed quid ego in abolitis et antiquis moror quaerens excusare culpam, cuius paenitentiam ipsa confessa est? quis hoc crederet, ut post mortem secundi uiri in
Abbreviated transcription (Latin):
uiris iubet᷑: hoc consequent̃ redundat ad femi¬
nas. Neq eni adultera uxor dimittenda ẽ: & uir
mechus tenendus. Si quis meretrici iungitur:
unũ corpus facit. Ergo que scortatori. ĩpuroq
sociatur: unũ cũ eo corpus efficit᷑. Aue st̃ leges
cesatũ alic iħuxp̃i aliud papinianus. aliud pati¬
lus nr̃ precipit. Apud illos iniuiris pudicitie fre¬
na laxantur. et solo stupro atq ad ult̾io conde̾p¬
nato. passim ꝑlupanaria et ancillulas libido ꝑ¬
mittit᷑. quasi culpã dignitas faciat ñ uoluptas:
apd̾ nos qd̃ ñ licet feminis. eque ñ licet uiris.: et ea¬
dem seruitus pari conditione censet᷑. Dimisit gͦ
ut auint uitiosũ. dimisit illiꝰ. et illius criminis
obnoxiũ: dimisit pene quẽ clamante uicinia. uxor
sola ñ prodidit. Sinaut̃ arguit᷑. quare repudiato
marito. ñ innupta ꝑmanserit: facile culpã fate¬
bor. dũ tam̃ referã necessitatẽ. Melius est in qͥt

Expanded text:
viris iubetur, hoc consequenter redundat ad femiviris iubetur, hoc consequenter redundat ad feminas. Neque enim adultera uxor dimittenda est et vir moechus tenendus. Si qui meretrici iungitur, unum corpus facit, ergo et, quae scortatori inpuroque sociatur, unum cum eo corpus efficitur. Aliae sunt leges Caesarum, aliae Christi; aliud Papinianus, aliud Paulus noster praecipit. Apud illos in viris pudicitiae frena laxantur et solo stupro atque adulterio condemnato passim per lupanaria et ancillulas libido permittitur, quasi culpam dignitas faciat, non voluptas. Apud nos, quod non licet feminis, aeque non licet viris et eadem servitus pari condicione censetur. Dimisit ergo, ut aiunt, vitiosum; dimisit illius et illius criminis noxium; dimisit—paene dixi, quod clamante vicinia uxor non sola prodidit. Sin autem arguitur, quare repudiato marito non innupta permanserit, facile culpam fatebor, dum tamen referam necessitatem. Melius est, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
se iactaret. ut qd̾ inuirga ñ poterat in radicib
demonstraret: ego diu̾sorii bethleemitici. et p̃se¬
pis dñi amator. in qͦ uirgo puerꝑa. dm̃ fudit in¬
fantẽ. ancilla xp̃i ñ de nobilitate uet̾is hystorie.
s de eccłie humilitate producã. Et q statim ĩ
pͥncipio. quasi scopulus quidã. et ꝓcella mͥ obtrec¬
tatorũ eius opponit᷑. qd̾ scđ̾m sortita matrimoni¬
um prius reliquerit: ñ laudabo conuersã. nisi
ream ab soluero. Tanta pͥor maritus uitia habu¬
isse narratur ut ne scortũ quidẽ. et uile manci¬
piũ ea sustinere posset. Que si uoluero dic̃e ꝑ
dã uirtutẽ femine: que maluit culpã subire
discidii. quã quandã corporis sui insamare partẽ.
et maculas eiꝰ deteg̾e̾. Hoc solũ proferã. qd uere¬
cunde matrone & xp̃iane satis est. Precepit dñs
uxorẽ ñ debere dimitti excepta causa fornicati¬
onis. et si dimissa fuerit manere innuptã. Qqͥd

Expanded text:
se iactaret, ut, quod in virga non poterat, in radicibus se iactaret, ut, quod in virga non poterat, in radicibus demonstrareret. Ego, diversorii Bethlemitici et praesepis dominici amator, in quo virgo puerpera Deum fudit infantem, ancillam Christi non de nobilitate veteris historiae, sed de ecclesiae humilitate producam. Et quia statim in principio quasi scopulus quidam et procella mihi obtrectatorum eius opponitur, quod secundum sortita matrimonium prius reliquerit, non laudabo conversam, nisi ream absolvero. Tanta prior maritus vitia habuisse narratur, ut ne scortum quidem et vile mancipium ea sustinere posset. Quae si voluero dicere, perdam virtutem feminae, quae maluit culpam subire discidii quam quandam corporis sui infamare partem et maculas eius detegere. Hoc solum proferam, quod verecundae matronae et Christianae satis est. Praecepit dominus uxorem non debere dimitti excepta causa fornicationis et, si dimissa fuerit, manere innuptam. Quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
ti cõꝑatione uilescit. Ieiunũ predicẽ. s p̃ualesct̃
elemosine. Humilitatẽ laud̃e. s maior ẽ ardorfid̾i.
Dicam appetitas sordes. et incondẽpnatione uesti¬
ũ sericarũ. plebeiũ cultũ. & seruilia indum̃ta que¬
sita: plus est animũ. deposuisse quã cultũ. Diffici¬
luis arrogantia. quã auro caremꝰ et gemiis. His
eñi abiectis. interdũ głosis tumemꝰ sordib: et uen¬
dibilẽ pauꝑtatẽ. populari aure offerimꝰ. Celata
iurtus. et inconscientie fota secreto. dm̃ solũ iu
dicẽ respicit. Unde mͥ ẽ nouis efferenda p̃coniis:
& ordine rethorũ pret̾misso. tota de conu̾sationis
acpenierentie incunabulis assum̃da. Aliꝰ forsi¬
tam scole memor. qͥntũ maximũ. unus qui nobis
cunctando restituit rem pliblicã. & totã fabiorũ
gentẽ proferret inmediũ. dice̾t pugnas. describ̾et
prelia. et ꝑ tante nobilitatis gadus fabibolã uenis¬

Expanded text:
tium conparatione uilescit. ieiunium praedicem? praeuertunt tium conparatione uilescit. ieiunium praedicem? praeuertunt elemosynae. humilitatem laudem? maior est ardor fidei. dicam adpetitas sordes et in condemnationem uestium sericarum plebeium cultum et seruilia indumenta quaesita? plus est animum deposuisse quam cultum. difficilius adrogantia quam auro caremus et gemmis. his enim abiectis interdum gloriosis tumemus sordibus et uendibilem paupertatem populari aurae offerimus. celata uirtus et in conscientidicem respicit. Unde novis mihi est efferenda praeconiis et ordine rhetorum praetermisso tota de conversionis ac paenitentiae incunabulis adsumenda. Alius forsitan scholae memor Quintum Maximum, Unus qui nobis cunctando restituit rem, et totam Fabiorum gentem proferret in medium, diceret pugnas, describeret proelia et per tantae nobilitatis gradus Fabiolam venis