comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtẽpnũt. Audiãt elati ꝙͣ sint tnͣsitoria q̃ ambiũt. qm
et̾na q̃ ꝑdunt. Audiãt hũiles ex magr̃a uoce u̾itatis. oĩs
qͥ se hũiliat exaltab̾r. Audiant elati. Oĩs qui se exaltat.
hũiliab̾r. Audiãt hũiles: głam p̾cedit hũilitas Audi¬
ant elati. Añ ruinã exaltabr sp̃s. Audiãt hũiles. ad ꝙ̃
respiciã nͥ ad hũilẽ ⁊ quietũ ⁊ trem̃tẽ ẜmões meos. Au¬
diant elati. Qd sr̃b̾ t̾ra ⁊ cinuis. Audiãt hũiles. Ds hũi¬
lia respicit. audiãt elati. ⁊ alta a lõge cognosct. Au¬
diant hũiles. qr filiꝰ hominis ministri ñ ueĩt s mi-¬
nstͣcͣe. audiant elati: qr ũtiũ oĩs pr̃ci suꝑbia. Audiãt

Expanded text:
 ambiunt, quam aeterna quae perdunt. Audiant humiles ex magistra voce Veritatis: Omnis qui se humiliat, exaltabitur ; audiant elati: Omnis qui se exaltat, humiliabitur . Audiant humiles: Gloriam praecedit humilitas; audiant elati: Ante ruinam exaltatur spiritus . Audiant humiles: Ad quem respiciam, nisi ad humilem et quietum, et trementem sermones meos ? audiant elati: Quid superbit terra et cinis ? Audiant humiles: Deus humilia respicit; audiant elati: Et alta a longe cognoscit . Audiant 59 humiles, quia Filius hominis non venit minist
Abbreviated transcription (Latin):
tõis ñre fcã ẽ suꝑbia dyabłi. ⁊ argum̃tũ redẽptõnis
manens supͣ oĩa. fieri int̾ oĩa dignatꝰ ẽ ꝑuus. Dica¬
t ergo hũilib qr dũ se deiciũt. ad d̾i siłi̾tudinẽ ascẽ¬
dũt. dicatur elatis: qr dũ se erigunt. in apostate an¬
geli mmutatõem cadunt. Quid itaꝙ elatione deietꝰ.
que dũ supͣ se tendit᷑. ab altitud̾ie u̾e celsitud̃is elon.¬
gat᷑. Et quid hũilitate sb̾limius. q̃ dũ se in ima depͥ
mit. auctori suo manẽti suꝑ sũm a cb̃iungit. Est
tñ aliud qd̃ ĩ eis debeat caute pensari qr sepe qͥdam

Expanded text:
onis nostrae facta est superbia diaboli, et argumentum redemptionis manens super omnia, fieri inter omnia dignatus est parvus. Dicatur ergo humilibus, quia dum se dejiciunt, ad Dei similitudinem ascendunt: dicatur elatis, quia dum se erigunt, in apostatae angeli imitationem cadunt. Quid itaque elatione dejectius, quae dum supra se tenditur, ab altitudine verae celsitudinis elongatur? Et quid himit, auctori suo manenti super summa conjungitur. Est tamen aliud quod in eis debeat caute pensari, quia saepe quidem
Abbreviated transcription (Latin):
b ex obliquo furẽtis animũ pungat. Uñ ⁊ abn¬
tnͣsforauit. Ex mucrone quiꝓpe ꝑcut̾e ẽ ĩpetu aꝑ¬
re ĩcrepatõis obuare. Au̾sa u̾o hasta. ꝑseqũtẽ feri¬
re ẽ. furentẽ tnͣqͥlle ex quibdã tang̾e ⁊ qͣi ꝑcendo
supare. asael autꝰ ꝓtinꝰ octũbit. qr ꝯmotẽ m̃tes
dũ ⁊ parci sibi sentiũt. ⁊ tñ resꝑonsoꝵ ratõe ĩ intimus
sb̾ tnͣquillitate tangũtur ab eo qd̃ seerex̾ant statĩ ca
dunt. Q gͦ afu̾oris sui ĩpetu: sub lenitatis ꝑcussione
Resiliunt. qiͣ sine ferro moriuntur. x¬

Expanded text:
ibus ex obliquo furentis animum pungant. Unde et Abnperforavit. Ex mucrone quippe percutere, est impetui apertae increpationis obviare. Aversa vero hasta persequentem ferire, est furentem tranquille ex quibusdam tangere, et quasi parcendo superare. Asael autem protinus occumbit, quia commotae mentes dum et parci sibi sentiunt, et tamen responsorum ratione in intimis sub tranquillitate tanguntur, ab eo quod se erexerant statim cadunt. Qui ergo a furoris sui impetu, sub lenitatis percussione resiliunt, quasi sine ferro moriuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
me sequi. ne cõpellar ꝯfod̾e te in t̾rã. Qͥ audire ꝯtẽp¬
sit ⁊ noluit declinare. Pcussit gͦ eũ abner au̾sa hasta
ĩ inguine: ⁊ tnͣsfodit eũ ⁊ mortuus ẽ. Cuiꝰ enĩ asael
typum tenuit: nisi eoꝵ quos uehem̃ter arripiens
furor: ĩ p̾ceꝑs deducit: Qui ĩ eodẽ furoris ĩpetu tan¬
to caute declinandi st̃. qnͣto ⁊ ĩsane rapiunt᷑. uñ¬

Expanded text:
e in terram. Qui audire contempsit, et noluit declinare. Percussit ergo eum Abner aversa hasta in inguine, et transfodit eum, et mortuus est . Cujus enim Asael typum tenuit, nisi eorum, quos vehementer arripiens furor in praeceps ducit? Qui in eodem furoris impetu tanto caute declinandi sunt, quanto et insane rapiuntur. Un
Abbreviated transcription (Latin):
casionẽ ꝯmouent labore ꝯtentõis gaudẽt. Qͦs
tñ meliꝰ corrigimꝰ. si ĩ ip̃a ire sue ꝯmotõe decli¬
namꝰ. ꝑturbati quippe quid audiant ignorãt.
s ad sẽ reducti: tanto libentius exortationis u̾¬
ba recipiũt. qnͣto se tnͣquilliꝰ toleratos erubesct
laudabilit̾ tacuit ꝙͣ digestouino laudabilit̾ dixit. Id
cuco enĩ malũ qd̃ fecerat cognosce potuit. qr hoc ebriꝰ
nõ audiuit. Cum u̾o iracũdi ita alios impetũt. ut de¬
clinari omnino ñ possint: ñ aꝑta exꝓbratõe s sub qͣ¬
dam st̃ cautela reu̾entie parcendo feriendi. Qd̃ me¬
lius ostendimꝰ si abner fcm ad mediũ deducamꝰ. hũc
quippe cũ asael iu incaute p̾cipitatõis impet̾et: scͥp¬

Expanded text:
casionem commovent, labore contentionis gaudent; quos casionem commovent, labore contentionis gaudent; quos  melius corrigimus, si in ipsa irae suae commotione declinemus? Perturbati quippe quid audiant ignorant, sed ad se reducti tanto libentius exhortationis verba recipiunt, quanto se tranquillius toleratos erubescunlaudabiliter tacuit, quam digesto vino laudabiliter dixit. Et circo enim malum quod fecerat, cognoscere potuit, quia hoc ebrius non audivit. Cum vero ita iracundi alios impetunt, ut declinari omnino non possint, non aperta exprobratione, sed sub quadam sunt cautela reverentiae parcendo feriendi. Quod melius ostendimus, si Abner factum ad medium deducamus. Hunc quippe cum Asael vi incautae praecipitat
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ suũ uicis̃i quasi feruens uirtus uidetur. Am¬
monẽdi st̃ gͥ illi ut fugiant id qd̃ uiͣx ip̃os est:
isti qd̃ ĩ ip̃is. Attendant illi qd̾ nõ hñt. discernãt
isti qd̃ hñt. Amplectant᷑ mansueti ꝑ sollicitudinẽ¬
di st̃ mansueti. ut hr̃e etiam emulatõem iusticie
studeant. Ammonẽdi st̃ iracũdi: ut emulatõni
ꝙͣ se hre escimant: mansuetudinẽ sb̾uũgant. Idcr
tꝰ est: qr uidel om̃s quos ĩplet. ⁊ columbe sĩplici¬
tate mansuetos. ⁊ igne deli ardentes exhibet. Ne¬
quaqmͣ ergo scõ spirtu plenꝰ est. qui aut ĩ tran¬
quillitate mansuetud̃is feruorẽ emulatõis de¬
serit. aut rursũ in emlatõis ardore iurtutẽ man-¬
suetud̾is amittit. Qd̾ fortasse melius ostẽdimꝰ.

Expanded text:
autem suum vitium quasi virtus fervens videtur. Adautem suum vitium quasi virtus fervens videtur. Admonendi sunt igitur illi ut fugiant quod juxta ipsos est, isti quod in ipsis est attendant; illi quod non habent discernant, isti quod habent. Amplectantur mansueti sollicitudineti, ut habere etiam aemulationem justitiae studeant; admonendi sunt iracundi, ut aemulationi quam se habere existimant, mansuetudinem subjungant. Idcirratus, quia videlicet omnes quos implet, et columbae simplicitate mansuetos, et igne zeli ardentes exhibet. Nequaquam ergo sancto Spiritu plenus est, qui aut in tranquillitate mansuetudinis fervorem aemulationis deserit, aut rursum in aemulationis ardore virtutem mansuetudinis amittit. Quod fortasse melius ostendimus,
Abbreviated transcription (Latin):
cedit. Atꝙ idcirto citius corruit. qr quo pedẽ oꝑis
pon̾e debeat per palpebram ꝯsilii ñ atterdit. .xl.¬
lit̾ ãmonendi st̃ mansueti. atq ałr iracũdi.
Nonnũqmͣ namq mansueti cũ p̾sũt iuoi¬
num ⁊ qiͣ uixta positũ torporẽ desidie patiunt᷑ ⁊
plerumq slimia resolunone lenitatis ult qmͣ
necesse ẽ nigorẽ districtõis emolliũt. At ꝯtra
iracundi cum regiminũ loca ꝑcipiũt quo im¬
pellente ira ĩ m̃tis uesaniã deuoluunt᷑. eo etiã sb̾di¬
toꝵ uitã dissipata quietis tnͣquillitate ꝯfũdunt.
quos c̃ furor agit ĩ preceps: ignorant qͥcqͥd irati fa¬
ciunt. ignorant qͥcquid a semetip̃is irati patiunt᷑.
cie zelum putant. ⁊ cũ uiciũ iurtꝰ credit᷑ sñ metu
culpa cumulat᷑. Sepe gͦ mansueti dissolutõis tor¬
pescũt tedio. sepe iracũdi rectitudis falluntur
zelo. illorũ. itaq urtuti uiciũ latent̾ adiũgit᷑. hii

Expanded text:
cedit, atque idcirco citius corruit, quia quo pedem operis cedit, atque idcirco citius corruit, quia quo pedem operis ponere debeat, per palpebram consilii non attendit. liter admonendi sunt mansueti, atque aliter iracundi. Nunnunquam enim mansueti cum praesunt, vicinum et quasi juxta positum torporem desidiae patiuntur. Et plerumque nimia resolutione lenitatis, ultra quam necesse est vigorem districtionis emolliunt. At contra iracundi cum regiminum loca percipiunt, quo impellente ira in mentis vaesaniam 57 devolvuntur, eo etiam subditorum vitam dissipata quietis tranquillitate confundunt. Quos cum furor agit in praeceps, ignorant quidquid irati faciunt, ignorant quidquid a semetipsis patiuntur irati.m justitiae zelum putant. Et cum vitium virtus creditur, sine metu culpa cumulatur. Saepe ergo mansueti dissolutionis torpescunt taedio; saepe iracundi rectitudinis falluntur zelo. Illorum itaque virtuti vitium latenter adjungitur; his
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid ꝑ nubes que mouent᷑ a uento: nisi adu̾si¬
tas prauoꝵ hominum designant᷑. Auentis iudelic
impellunt᷑ nubes: qr umũdoꝵ spũum afflatu ex¬
citantur pͣui hoĩes. Qui gͦ obseruat uentum non
seminat.⁊ qui consid̾at nubes ñqmͣ metit. qr qͥs¬
quis tẽptationẽ malignoꝵ spũum qͥsquis per¬
secutionẽ pͣuoꝵ hoĩm metuit. neq nunc gra.¬
bona minime discernũt. Qui nequaꝙͣ que qñq a¬
gant inspiciũt s płmq acta. qr ita sĩ debuert̃ ag̾e
cognoscunt. Quib subauditoris specie ⁊tcte apd salo¬
monẽ d̾r. Fili sñ consilio nicħ facias ⁊ post fcm̃ nõ
penitebis. Et rursũ. Palpebre tue p̾cedant gressus
tuos. Palpebre quippe gressus p̾cedunt. esi oꝑatõem
nr̃am ꝯsilia recta p̃ueniũt. Qui enĩ negligit ⁊side¬
rando p̾uid̾e qd̾ facit gressus tendit ocłos claudit.
ꝑgendo it̃ ꝯficit. s p̾ueniendo sibimetip̃i ñ ante¬

Expanded text:
Et quid per nubes quae moventur a vento, nisi adversiEt quid per nubes quae moventur a vento, nisi adversitates pravorum hominum designantur? A ventis videlicet impelluntur nubes, quia immundorum spirituat ventum, non seminat; et qui considerat nubes, nunquam metit; quia quisquis tentationem malignorum spirituum, quisquis persecutionem pravorum hominum metuit, neque nunc graorruunt, dum bona minime discernunt. Qui nequaquam quae quando agant inspiciunt, sed plerumque acta quia ita non debuerunt agere cognoscunt. Quibus sub auditoris specie recte apud Salomonem dicitur: Fili, sine consilio nihil facias, et post factum non poenitebis . Et rursum: Palbebrae tuae precedant gressus tuos . Palpebrae quippe gressus praecedunt, cum operationem nostram consilia recta praeveniunt. Qui enim negligit considerando praevidere quod facit, gressus tendit, oculos claudit, pergendo iter conficit, sed praevidendo sibimetipsi non ante
Abbreviated transcription (Latin):
ligare dissimłat. eo se esuriens ꝑ uoluptatũ desid̾ia
spũ. mũda domus dr. s młtiplicius redeunte dũ ua¬
cat occuꝑatur. Plerũq piger dum ncͣcria ag̾e negli¬
git: quedam sibi difficilia opponit. q̃dã uero incaute
Formidat. ⁊ dũ qͣi suenit qd̾ uelut iuste metuat ostẽ¬
dit ꝙ in ocio quasi ñ iniuste torpescat. Cui recte
ꝑ salomonẽ dicitur. Propt̾ frigus piger arare no¬
luit.mendicabit ergo estate ⁊ ñ dabitur ei. Prop¬
ter frigus quippe piger non arat. dum desidie
torpore cõstrictus agere que debet bona dissilat.
Propt̾ frigus pig̾ ñ arat. dñ ꝑua ex adu̾so mala
metuit. ⁊ oꝑari maxima p̾termittit. Bñ autem
dicit᷑. Mendicabit estate ⁊ ñ dabit᷑ ei. Qui enim
nũc in bonis operib ñ exsudat: cũ sol iudicii fer¬
uentior apparuerit. qr frustͣ regni aditũ postłat
uentũ nisi malignoꝵ spũũ tẽptatio expͥmit᷑:

Expanded text:
ligare dissimulat, eo se esuriens per voluptatum desideria ligare dissimulat, eo se esuriens per voluptatum desideria spiritu munda domus dicitur, sed multiplicius redeunte dum vacat occupatur. Plerumque piger dum necessaria agere negligit, quaedam sibi difficilia opponit, quaedam vero incaute formidat; et dum quasi invenit quod velut juste metuat, ostendit quod in otio quasi non injuste torpescat. Cui recte per Salomonem dicitur: Propter frigus piger arare noluit; mendicabit ergo aestate, et non dabitur ei . Propter frigus quippe piger non arat, dum desidiae torpore constrictus, agere quae debet bona dissimulat. Propter frigus piger non arat, dum parva ex adverso mala metuit, et operari maxima praetermittit. Bene autem dicitur: Mendicabit aestate, et non dabitur ei. Qui enim nunc in bonis operibus non exsudat, cum sol judicii ferventior apparuerit, quia frustra regni aditum postulat,ventum, nisi malignorum spirituum tentatio exprimitur?
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ ammonendi sũt pigri. at ałr p̾cipites Illi¬
namq suadendr st̃ ne agenda bona dum dif¬
ferunt amittant. Isti u̾o ãmonẽdi st̃ ne dũ bonoꝵ
tempus incaute festinando p̾ueniunt: eoꝵ m̾taĩ¬
mutent. Pigris itaq intimand̃ est. qd̃ sepe dum
oportune agere q̃ possumus nolumꝰ paulo post cũ
uolumꝰ non ualemꝰ. Ipsa quippe m̃ntis desidia dũ
congruo feruore ñ accenditur a bonoꝵ desiderio
fũditus cõualescente fortim torpore mactat᷑. Uñ
apte per salomonẽ dr. Pigredo ĩmittit soporẽ.
Piger enim recte sentiendo qͣi uigulat. qmͣuis nil ope¬
paulisꝑ etiam recte sentiendi uigilantia amitit᷑. dũ
a bñ operandi studio cessatur. Ubi recte sbũgit᷑. Et a¬
nima dissoluta esuriet. Nam qr se ad sr̾iora stringẽ
do ñ dirigit. neglectã se infu̾s ꝑ desid̾ia expandit. Et
dum studiorũ sblimiũ iugore non cõstringit᷑ cupi¬
ditatis infime fame sauciat᷑ ut quo se ꝑ dusciplinam

Expanded text:
liter admonendi sunt pigri, atque aliter praecipites. Illinamque suadendi sunt, ne agenda bona, dum differunt, amittant; isti vero admonendi sunt, ne dum bonorum tempus incaute festinando praeveniunt, eorum merita immutent. Pigris itaque intimandum est quod saepe dum opportune agere quae possumus nolumus, paulo post cum volumus non valemus. Ipsa quippe mentis desidia dum congruo fervore non accenditur, a bonorum desiderio funditus, convalescente furtim torpore mactatur. Unde aperte per Salomonem dicitur: Pigredo immittit soporem . Piger enim recte sentiendo quasi vigilat, quamvis nil opepaulisper etiam recte sentiendi vigilantia amittitur, dum a bene operandi studio cessatur. Ubi recte subjungitur: Et anima dissoluta esuriet . Nam quia se ad superiora stringendo non dirigit, neglectam se inferius per desideria expandit; et dum studiorum sublimium vigore non constringitur, cupiditatis infimae fame sauciatur; ut quo se per disciplinam 56
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ possit testat᷑ ꝓpħa qui ait. Uir linguosus ñ diriget᷑
suꝑ t̾ram. Hinc salomon ttm dicit. In młtiloquio
pct̃m ñ deerit. Hinc ysaias ait. Cultus iusticie silẽtiũ
uidelic indicãs. qr mentis iusticia desolatur. qñ ab ĩ¬
moderata locutõe non partitur. Hinc iacob dicit. Si
quis putat se religiosum ẽẽ ñ refrenans lingnã suã

Expanded text:
on possit, testatur propheta, qui ait: Vir linguosus non dirigetur on possit, testatur propheta, qui ait: Vir linguosus non dirigetur super terram ; hinc Salomon iterum dicit: In multiloquio peccatum non deerit ; hinc Isaias ait: Cultus justitiae silentium . Videlicet indicans, quia mentis justitia desolatur, quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus dicit: Si quis putat se religiosum esse non re
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̾ se ꝑ u̾ba extͣ semetipam eicit. aꝑtã se adu̾sario ostẽ¬
dit. quã tanto ille sine labore suꝑat: qnͣto ⁊ ip̃a q̃ uin¬
citur contͣ semetipam ꝑ młtloquiũ pugnat. Plerumq
aut̾̃ quia ꝑ quosdã gradus desidiosa mens ĩ lapsũ cas
ĩpellitur. dũ ociosa cau̾e u̾ba negligimꝰ. ad noxia ꝑueni¬
mus. ut pͥus loqui aliena libeat. postinod̃ detͣctionib
eoꝵ uitam de quib loquit᷑ mordeat. ad extremũ u̾o
usq ad aꝑtas lingua ꝯtumelias erũpat. Hinc semi¬
nãtur stimuli. oriunt᷑ rixe. accendũtur faces odiorũ.
pax extinguit᷑ cordiũ. Uñ bñ ꝑ salonẽ d̾r. Q dimittit¬
linguã in fiuxũ eloquii relaxare. Quogtͣ etiã in bo
na ꝑte it̾ d̃r. Aqua ꝓfũda u̾ba ex oreuiri. Qui gͦ
dimittit aqmͣ caput est iurgioꝵ. quia qui linguam
ñ refrenat: concordiã dissipat. Uñ e diu̾so scriptum ẽ.
multiloqͥo quisq ẜuiens. rectitudinẽ iusticie ten̾e neqͣ¬

Expanded text:
semetipsam ejicit, apertam se adversario ostendit. Quam tanto ille sine labore superat, quanto et ipsa quae vincitur, contra semetipsam per multiloquium pugnat. Plerumque autem quia per quosdam gradus desidiosa mens in lapsum casus impellitur, dum 55 otiosa cavere verba negligimus, ad noxia pervenimus; ut prius loqui aliena libeat, postmodum detractionibus eorum vitam de quibus loquitur mordeat, ad extremum vero usque ad apertas lingua contumelias erumpat. Hine seminantur stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faces odiorum, pax exstinguitur cordium. Unde bene per Salomonem dicitlinguam in fluxum eloquii relaxare. Sed dimissonam partem dicitur, Aqua profunda, verba ex ore viri. Qui ergo dimittit aquas, caput est jurgiorum, quia qui linguam non refrenat, concordiam dissipat. Unde e diverso scriptum est, s rectitudinem justitiae tenere n
Abbreviated transcription (Latin):
loquiũ sparsa a secreto se intime cõsid̾atõis excludit. Tõ¬
tam uero se insidiantis hostis uuln̾ib detegit quia
nulla munitõe custodie circũcludit. Uñ scriptũ ẽ Sic̃¬

Expanded text:
loquium sparsa, a secreto se intimae considerationis excludit. Toloquium sparsa, a secreto se intimae considerationis excludit. Totam se vero insidiantis hostis vulneribus detegit, quia nulla munitione custodiae circumcludit. In Proverbiis sc
Abbreviated transcription (Latin):
rursũ sc̃ptũ ẽ. Tempꝰ dacendi ⁊ tẽpus loqñdi. Disc̾¬
te quippe iucissitudinũ pensanda sũt tp̃ra ne aut
loqui utilit̾ potest. semetip̃am pigre restringat. Ꝙ
ostium cucũstantie labiis meis. Non enĩ poni ori
suo ꝑietẽ s ostiũ petiit. qd̾ uidel aꝑitur ⁊ claudit᷑.
uñ ⁊ nob̾ caute discend̃ ẽ: qͣtinus os discretũ ⁊ cõ¬
gruo tp̃re uox aꝑiat. ⁊ rursũ congruo tacit᷑nitas
claudat. At contra amonendi sunt młtiloquio
uacantes ut iugilant᷑ aspiciant. a qnͣto rectitu¬
dinis statu depesit. dũ ꝑmultiplicia u̾ba d̾elabunt᷑. hu¬
mana ⁊ enĩ mens aque more ⁊ circũclusa ad suꝑiora col¬
ligit᷑. quia illud repetit. unde descendit.⁊ relaxata de¬
ꝑit. qr se ꝑ ĩfima inutilit̾ spargit. Qt enĩ suꝑuacuis u̾b̃
a silentii sui censura dissipatur qͣi tot riuis extͣse ducit᷑.
Uñ ⁊ redire interiꝰ ad sui cognitõem ñ sufficit. qͥa ꝑ młti¬

Expanded text:
 Tempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne aut loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Quostium circumstantiae labiis meis . Non enim suo parietem, sed ostium petit, quod videlicet aperitur et clauditur. Unde et nobis caute discendum est, quatenus os discretum et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. At contra abmonendi sunt multiloquio vacantes, ut vigilanter aspiciant a quanto rectitudinis statu depereunt, dum per multiplicia verba dilabuntur. Humana etenim mens aquae more circumclusa ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius ad sui cognitionem non sufficit, q
Abbreviated transcription (Latin):
ni hũilitatis speciẽ iungit. qr dũ plus ꝙͣ necesse
est ꝑ abstinẽtiam caro acterit᷑. hũilitas foris ostẽ¬
ditur. s dehac ip̃a hũilitate gͣuit̾ int̾ius suꝑbitur.
Et nisi aliqñ mens ex abstinentie uͥtute tumesceret.
nequaqmͣ hanc uelut int̾ magna m̾ita phariseus
arrogans: studiose enum̾aret dicens. Ieiuno bis in
sabbato. Ammonendi st̃ gͦ gule dediti: ne ĩ eo ꝙ escaꝵ
delectatõi incũbunt. luxͣie se mucrone tnͣsfigant. Qnͣta
sibi ꝑ eũ loqͣcitas. qnͣta m̃tis leuitas ĩsidietur aspiciant.
ne dũ uẽtri mollit̾ ẜuiũt: uicioꝵ laq̃is crudełr abstngã¬
t᷑. Tanto enĩ longius ascd̃o ꝑente recedit᷑. qnͣto ꝑ ĩmod̾a

Expanded text:
ni humilitatis speciem jungit, quia dum plus quam necesse est per abstinentiam caro atteritur, humilitas foris ostenditur, sed de hac ipsa humilitate graviter interius superbitur. Et nisi aliquando mens ex abstinentiae virtute tumesceret, nequaquam hanc velut inter magna merita Pharisaeus arrogans studiose numeraret, dicens: Jejuno bis in Sabbato . Admonendi ergo sunt gulae dediti, ne in eo quod escarum delectationi incubant, luxuriae se mucrone transfigant; et quanta sibi per esum loquacitas, quanta mentis levitas insidietur, aspiciant, ne dum ventri molliter serviunt, vitiorum laqueis crudeliter astringantur. Tanto enim longius a secundo parente reced
Abbreviated transcription (Latin):
accusatores. iudices ⁊ tortores accusat me cõscĩa. testis ẽ
memoria. ratõ iudex uolũtas carc̾. timor tortor. oblecta

Expanded text:
stes, judices et tortores. Accusat me conscientia, testis est memoria, ratio judex, voluptas carcer, timor tortor, oblectam
Abbreviated transcription (Latin):
poc̃a deplorãt operum: atq aliter qui cogitationum.¬
deserunt: atq ałr qui deserunt nec tamen plangunt. l¬
Qd̾ ałr ammonendi sũt qui illicita q̃ faciunt etiã lau¬
dant. atz alit̾ qui accusant praua nec tam̃ deuitant. Lui¬
Qd̾ ałr ammonendi st̃ qui repentina concupiscentia
suꝑant᷑. atq aliter qui in culpa ex consilio ligantur. luii¬
Od̾ alit̾ ãmonendi st̃ qui licet minima crebro tñ il¬
licita faciũt: at ałr qͥ se a pͣuis c̾todiũt s aliqñ in gͣui b¬
choant. atq aliter qui inchoata minime ꝯsũmant. lix.¬
blice: at ałr qui bona q̃ faciũt abscondũt. ⁊ tñ quibus¬
dam fcĩs publice mala de se opinari permittunt. lx

Expanded text:
ccata deplorant operum, aliter qui cogitationumdeserunt; aliter qui deserunt, nec tamen plangunt; aliter qui illicita quae faciunt etiam laudant, aliter qui accusant prava nec tamen devitant; aliter qui repentina concupiscentia superantur, aliter qui in culpa ex consilio ligantur; aliter qui licet minima, crebro tamen illicita faciunt, atque aliter qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibchoant, aliter qui inchoata minime consummantblice, aliter qui bona quae faciunt abscondunt, et tamen quibusdam factis publice mala
Abbreviated transcription (Latin):
mitatis depͥmat: ne ea añ occl̃ti arbitu ocłõs. tumor ela¬
tionis extinguat. Et quia quosdam imꝑitos ad sacerdo¬
tiũ ꝯspirasse cognou̾at. quosdã ꝯspiraturos ẽẽ p̾uidebat.
qui metiri se nescientes. que ñ didicert̃ docere concupiᷤ¬
cerent: quiq pondꝰ magist̾ĩi tanto leuius estimarent.
qnͣto uim illius magnitudinis ignorarent. hos in ipso
libri sui rep̾hendit exordio: ut si qñ ac p̾cipites. doctrine
airem ten̾e appetissent: a p̃cipitatõis sue ausib in ip̃a
gregoriane locutõis ianua pellerent᷑. Hic incipiunt¬
A

Expanded text:
mitatis deprimat, ne haec ante occulti arbitri oculos tumor elamitatis deprimat, ne haec ante occulti arbitri oculos tumor elationis exstinguat. Et quia quosdam imperitos ad sacerdotium conspirasse cognoverat, quosdam conspiraturos esse praevidebat: qui metiri se nescientes, quae non didicerunt docere concupiscerent, quique pondus magisterii tanto levius aestimarent quanto vim illius magnitudinis ignorarent: hos in ipso libri sui reprehendit exordio, ut si quando indocti ac praecipites doctrinae arcem tenere appetissent, a praecipitationis suae ausibus in ipsa Gregorianae locutionis janua pellerentur. Hunc librua
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃o sui episcopatꝰ exordio dũ a iohan¬
ne rauennatis urbis ep̃o hũilit̾ rep̾hen¬
sus fuisset. cur pastoralis cure delitescen¬
do pond̾a fug̾e̾ uir tam ydoneus uoluis.¬
set: librum regule pastoralis composuit. Quẽ qͣdriꝑti¬
ta ratione distinguens.: ualde pensandũ esse ꝑdocuit. cũ
rerũ necessitas exposcit: ad culmen quis regiminis qͣlit̾
ueniat. atq ad hoc rite ꝑueniens: quałr uiuat: et bene
uiuens. qualr̾ doceat. ⁊ recte docens. infirmitatẽ suam co¬
tidie qnͣta consideratõe cognoscat: ne aut hũilitas ascẽ¬
sũ fugiat: aut ꝑuentõi uita contͣdicat: aut uitã doctii¬
na destituat: aut doctrinã p̾sumptõ extollat. Primũ ergo
appetitũ timor tẽperet: post aut̃ magist̾ium qd̃ a ñ q̃ren¬
te suscipitur uita ꝯmendet. Deinde necesse est ut pasto¬
ris bonũ qd̃ uiuendo ostendit᷑: etiã loquendo ꝓpaget᷑. Ad
extremũ uero sr̃est. ut ꝑfcã queq opem ꝯsid̾atio ꝓpͥe ĩfir¬

Expanded text:
in ipso sui episcopatus exordio, dum a Joanne, Ravennatis urbis episcopo, humiliter reprehensus fuisset, cur pastoralis curae delitescendo pondera fugere vir tam idoneus voluisset, librum Regulae Pastoralis composuit: quem quadripartita ratione distinguens, valde pensandum esse perdocuit, cum rerum necessitas exposcit, ad culmen quisque regiminis qualiter veniat, atque ad hoc rite perveniens qualiter vivat, et bene vivens qualiter doceat, et recte docens infirmitatem suam quotidie quanta valet consideratione cognoscat, ne aut humilitas accessum fugiat, aut perventioni vita contradicat, aut vitam doctrina destituat, aut doctrinam praesumptio extollat. Primum ergo appetitum timor temperet; post autem magisterium quod a non quaerente suscipitur, vita commendet; deinde necesse est ut pastoris bonum, quod vivendo ostenditur, etiam loquendo propagetur; ad extremum vero superest ut perfecta quaeque opera consideratio propriae infir
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dd̾ nͥ boni subditi designant᷑. Saul gͥ uentrẽ p᷑gare.
ẽ pͣuos p̃̾positos cõceptã in corde maliciã us ad oꝑa
miseri odoris extendere. ⁊ cogitata apd̃ se noxia fcĩs
ext̾iorib exequendo mõstͣie. Quẽ tñ dd̾ ferire me¬
tuit. qr pie subditoꝵ m̃tes ab omĩ se peste obtrec¬

Expanded text:
per David nisi boni subditi designantur? Saul igitur ventrem purgare, per David nisi boni subditi designantur? Saul igitur ventrem purgare, est pravos praepositos conceptam in corde malitiam usque ad opera misexterioribus exequendo monstrare. Quem David ferire metuit, quia piae subditorum mentes ab omni se peste obtrec
Abbreviated transcription (Latin):
cere studeant. ⁊ exempla uite ext̾ius p̾bentes. ea
etiã q̃ in aliis st̾ corrigenda dep̾hendant. Ammonẽ¬
di st̃ sb̾diti ne p̃positoꝵ suoꝵ uitã ten̾ie iudicẽt: siꝙ
eos fortasse ag̾e rep̾hensibłr uident. ne unde recte
mala redarguũt. inde ꝑ elatõis ĩpulsũ ꝓfundiora
m̾gant᷑. Ammonendi st̃ ne cũ culpas p̃positorũ
consid̾ant: contͣ eos audaciores fiant. s sic si qua
ualde eoꝵ sũt pͣua apd̃ semetip̃os diiudicent. ut
tñ diuino timore constricti ferre sb̾ eis iugũ reue¬
rentie ñ recusent. Qd̃ melius ostendimꝰ si dd̾ fcm̃ ad me¬
diũ deducamꝰ. Saul quippe ꝑsecutor cũ ad purgandum
uentrẽ speluncã fuisset ingressus. illic cum iuris suis
daiud inerat. qͥ iam tam longo tp̃re ꝑsecutõis eł ma¬
la tolerabat. Cumq enimiuri sui ad feriendũ saul
clamidis abscidit. Qͥd enĩ ꝑ saul nͥ mali rectores. qͣd

Expanded text:
cere studeant, et exempla vitae exterius praebentes, ea cere studeant, et exempla vitae exterius praebentes, ea etiam quae in aliis sunt corrigenda deprehendant. Admonendi sunt subditi, ne praepositorum suorum vitam temere judicent, si quid eos fortasse agere reper elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt, ne cum culpas praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant; sed sic quae valde sunt eorum prava, apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Quod melius ostendimus, si David factum ad medium deducamus. Saul quippe persecutor cum ad purgandum ventrem speluncam fuisset ingressus, illic cum viris suis David inerat, qui jam tam longo tempore persecutionis ejus mala tolerabat; cumque eum viri sui ad feriendum Saul hlamydis ejus abscidit. Quid enim per Saul nisi mali rectores? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
mitent palpebre tue. Sompnũ quippe ccłis dare ẽ:
ĩtentõe cessante sb̾ditoꝵ curã oĩo neglig̾e. Palpebre
u̾o dormitant: cũ cogitatões nr̃e ea que in sb̾ditis ai¬
guenda cognoscũt: pigred̾ie depͥm̃te dissiłant. ple¬
ne enĩ dormire est: ꝯmissoꝵ acta nescire nec corri-¬
gere. Non aut̃ dormire s dormitare ẽ: q̃ qͥdẽ rep̾hen¬
patõib ñ emendare. Dormitando u̾o oculus ad ple¬
nissimũ sompnũ ducit᷑. qr dũ płmq qui p̾est ma¬
lũ qd̾ cognoscit ñ resecat. ad hoc qñ negligentie
sue m̾ito ꝑueĩt. ut qd̾ a sb̾iectis delinqͥtur. ñ cognos¬
cat. Ammonendi st̃ itaq qui p̾sunt. ut ꝑ cucũspecti¬
onis studiũ oculos ꝑuigiles intꝰ ⁊ ĩ circuitu habeãt.
celi aĩalia fieri ꝯtendant. Ostensa quippe celi alia
in cucuitu ⁊ intus ocłis plena describunt᷑. Dignũ
q est. ut cũcti qui p̾sunt intus atq in cirruitu
ocłos h̾eant qͣtinꝰ ⁊ int̾no iudici in semetip̃is pla¬

Expanded text:
ebrae tuae. » Somnum quippe oculis dare est intentione cessante, subditorum curam omnino negligere. Palpebrae vero dormitant, cum cogitationes nostrae ea quae in subditis arguenda cognoscunt, pinguedine deprimente dissimulant. Plene enim dormire est commissorum acta nescire nec corrigere. Non autem dormire, sed dormitare est, quae quidem reprehenpationibus non emendare. Dormitando vero oculus ad plenissimum somnum ducitur, quia dum plerumque qui praeest malum quod cognoscit non resecat, ad hoc quandoque negligentiae suae merito pervenit, ut quod a subjectis delinquitur, nec agnoscat. Admonendi sunt itaque qui praesunt, ut per 39 circumspectionis studium oculos pervigiles intus et in circuitu habeant, et coeli animalia fieri contendant. . Ostensa quippe coeli animalia in circuitu et intus oculis plena describuntur . Dignum quippe est ut cuncti qui praesunt intus atque in circuitu oculos habeant, quatenus et interno judici in semetipsis pla
Abbreviated transcription (Latin):
nãt᷑. Que dum u̾itatis sĩplicitatẽ fugiunt. ad sem¬
ip̃as qͦdãmodo duplicitatis ꝑu̾sitate replicant᷑. ⁊ qd̃
ẽ det̾ius: a pd̾ cogitatões suas infastu prudẽtie. ex ip¬
sa se culpa impuritatis extollunt. Dies gͥ dñi uin¬
dicte. atq aĩadu̾sionis plena suꝑ cuutates muni¬
tas. ⁊ sr̃ excelsos angulos ueĩt. qr ira extremi iudicii
humana corda. ⁊ defensionib ꝯtͣ u̾itatẽ clausa de¬
struit. ⁊ duplicitatib ĩuoluta dissoluit. Tũc enĩ¬
munite ciuitates cacdunt. qr m̃tes d̾o ĩpenetͣte dãp¬
nabunt᷑. Tunc excelsi anguli corruunt. qr corda
q̃ se ꝑ ĩpuritatis prudẽtiã erigñt: ꝑ iusticie senten¬
tiam prosternuntur.

Expanded text:
nantur? quae dum veritatis simplicitatem fugiunt, ad semenantur? quae dum veritatis simplicitatem fugiunt, ad semetipsa quodammodo duplicitatis perversitate replicantur, et, quod est deterius, apud cogitationes suas in fastu prudentiae ex ipsa se culpa impuritatis extollunt. Dies igitur Domini vindictae atque animadversionis plena super civitates munitas et super excelsos angulos venit, quia ira extremi judicii humana corda et defensionibus contra veritatem clausa destruit, et duplicitatibus involuta dissolvit. Tunc enimunitae civitates cadunt, quia mentes Deo impenetratae damnabuntur. 49 Tunc excelsi anguli corruunt, quia corda quae se per impuritatis prudentiam erigunt, per justitiae sententiam prosternuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ m̃tes radio sue iusitatõis illuminet. quos nł¬
la umbͣ duplicitatis obscurat. Est aut̃ speciale dupli¬
ciũ malũ. qr dũ pu̾sa ⁊ duplici actõe cetõs fallunt.
qiͣ prestantiꝰ cetĩs prudentes se ẽẽ glant᷑. ⁊ qr distͥc¬
tionẽ retributõis ñ ꝯsid̾ãnt: de dãpnus suis miseri
exultant. Audiant aut̃ quomͦ suꝑ illos ꝓpħa sopho¬
nias uim diuine animadu̾sionis intentat dicens.
Ecce dies dñi uẽĩt magnꝰ ⁊ horribłis: dies ire dies il¬
la. dies tenebͣꝵ ⁊ caliginuis. dies nebule ⁊ tͣbinis. dies
tube ⁊ clangoris suꝑ om̃s cuutates muitas. ⁊ suꝑ
õs angulos excelsos. Quid enĩ ꝑ ciuitates munitas
expͥmit᷑. nisi suspecte m̃tes ⁊ fallaci sẽꝑ defensione
circũdate. que quotiẽs eaꝵ culpa corripit᷑. u̾itatis
ad se iacula ñ amittunt. Et qͥd ꝑ excelsos angłos du-¬
plex quippe sẽꝑ ẽ in ãgulis paries. nͥ ĩpura corda sig¬

Expanded text:
lorum mentes radio suae visitationis illuminat, quos nulorum mentes radio suae visitationis illuminat, quos nulla umbra duplicitatis obscurat. Est autem speciale duplicium malum, quia dum perversa et duplici actione caeteros fallunt, quasi praestantius caeteris prudentes se esse gloriantur; et quia districtionem retributionis non considerant, de damnis suis miseri exsultant. Audiant autem quomodo super illos propheta Sophonias vim divinae animadversioniEcce dies Domini venit magnus, et horribilis. Dies irae, dies illa, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris super omnes civitates munitas, et super omnes angulos excelsos . Quid enim per civitates munitas exprimitur, nisi suspectae mentes et fallaci semper defensione circumdatae, quae quoties earum culpa corripitur, veritatis ad se jacula non admittunt? Et quid per excelsos angulos duplex quippe semper est in angulis paries nisi impura corda sig
Abbreviated transcription (Latin):
debat᷑. Sic nimirũ sic impure m̃tesst̃. cũ in sius exces¬
sib comp̾hendũt᷑. Caput enĩ heritii cerint᷑. qr qͦ ũtio
ad culpamptor accesserit uidetur. Pedes conspiciũt᷑
adduitis rẽpente excusatõib. ĩpura mens introrsus pe¬
des colligit qr cũcta iniqͥtatis sue uestigia abscon-¬
dit. Caput subtͣhit. qr miris defensionib nec ĩcho¬
asse se malũ aliqͥd ostendit. ⁊ qͣi sꝑa ĩ manu tenẽtis
remanet. qr is qui corripit cuncta q̃ iam cognoue¬
ritius hẽ ĩ reꝓbis. qr maliciose m̃tis duplicitas. se¬
se intͣ se recolligens: abscondit in tenebris defen¬
sionis. Audiant impuri qd̾ scͥpt̾ẽ. Qͥ ambłat sim¬
plicit̾ ambłãt ꝯfident̾ Fiducia quupe magne seciͣ¬
tatis ẽ simplicitas actionis. Audiant qd̾ sapien
ꝙscͥptura rursũ teste ꝑhibetur. Cum simplicib ser¬
mocinatio eius. Deo enĩ ẜmocinari ẽ ꝑ illustratõem
sue p̾sentie. humanis m̃tib archana reuelare. Cũ¬

Expanded text:
irum, sic impurae mentes sunt, cum in suis excessibus comprehenduntur. Caput enim ericii cernitur, quia quo initio ad culpam peccator accesserit videtur. Pedes ericii conspiadductis repente excusationibus impura mens introrsus pedes colligit, quia cuncta iniquitatis suae vestigia abscondit. Caput subtrahit, quia miris defensionibus nec inchoasse se malum aliquod ostendit. Et quasi sphaera in manu tenentis remanet, quia is qui corripit, cuncta quae jam cognoveericius in reprobis, quia malitiosae mentis duplicitas sese intra se colligens abscondit in tenebris defensionis. Audiant impuri quod scriptum est: Qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter . Fiducia quippe magnae securitatis est simplicitas actionis. Audiant quod sapientquod Scriptura rursum teste perhibetur: Cum simplicibus sermocinatio ejus . Deo enim sermocinari, est per illustrationem suae praesentiae humanis mentibus arc
Abbreviated transcription (Latin):
runt linguã suã loqui m̃daciũ ut ĩq agͥeut labora¬
uert̃. ac si aꝑte dic̾etur. Qͥ amici u̾itatis esse su la bo¬
re pot̾ant ut peccent laborant. Cũq uiu̾e simpl̃. le¬
nuunt laborib exigunt ut moriant᷑. Nam plerãq
ĩ culpa rep̾hensi dũ qͣles sint cognoscirefugĩt. se¬
se sub fallacie uelam̃to abscõdunt ⁊ hoc qd̾ peccãt qdͦ ꝓ
iam aꝑte cernit᷑ excusare moliunt᷑. ita ut sepe is qui
eoꝵ culpas corriꝑe studet. asꝑse falsitatis nebulis seduc¬
tus. pene amisisse se uideat. qd̃ de eis iam certũ tenebat.
Ande recte sub iudee specie ꝑ ꝓpħam contͣ peccan¬
tẽ aĩam excusantẽꝙ se d̾r. Ibi habuit foueam heritĩ
hericii quippe noĩe impure m̃tis seseq callide defẽ¬
dentis duplicitas designat᷑. qr uidel heritiꝰ cũ app̾hẽ¬
dit᷑ eius ⁊ caput c̾nitur. ⁊ pedes uident᷑ ⁊ corpꝰ omne¬

Expanded text:
i mendacium, ut inique agerent laboraverunt . Ac si aperte diceretur: Qui amici esse veritatis sine labore poterant, ut peccent laborant; cumque vivere simpliciter renuunt, laboribus exigunt ut moriantur. Nam plerumque in culpa deprehensi, dum quales sint cognosci refugiunt, sese sub fallaciae velamine abscondunt, et hoc quod peccant, quodque jam aperte cernitur, excusare moliuntur; ita ut saepe is qui eorum culpas corripere studet, aspersae falsitatis nebulis seductus, pene amisisse se videat quod de eis jam certum tenebat. Unde recte sub Judaeae specie per prophetam contra peccantem animam excusantemque se, dicitur: Ibi habuit foveam ericius . Ericii quippe nomine impurae mentis seseque callide defendentis duplicitas designatur; quia videlicet ericius cum apprehenditur, ejus et 48 caput cernitur, et pedes videntur, et corp
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptũ ẽ. Et respexit dñs ad abel ⁊ ad munera eiꝰ. ad ca¬
yn u̾o ⁊ ad mun̾a eiꝰ ñ respexit. Iratꝰꝙ ẽ cayn uehem̃t̾
⁊ concidit uultꝰ eius. Liuor itaq sacrificii: fratricidii se¬
minariũ fuit. Nam quẽ meliorẽ se ẽẽ doluit. ne ut cũ¬
qꝙ eẽt amputauit. Dicend̾ ẽ inuidis: qr dũ se ista ĩtͥnse¬
cus peste ꝯsumũt: eciã qͥcq̃d ĩ se aliud boni hr̃e uiden¬
t᷑ int̾iũt. Uñ scͥpt̃ ÷. Uita carniũ sanitas cordis. pitͤ¬
do ossiũ inuidia. Quid enĩ ꝑ carnes nisi ĩfirma q̃da
ac ten̾a. ⁊ q̃d ꝑ ossa nͥ fortia acta signãt᷑. Et płiq cõ¬
tingit ut quidã cũ cordis ĩnocentia ĩ ñulłis sius acti
b infirmi uideant᷑. quidã u̾o iam q̃dam añ huma¬
nos oculos robusta ex̾ceant. s tñ erga alioꝵ bona ĩ¬
tus ĩuidie pestilentia tabescant. Dñ gͦ d̾r. Uita carni¬

Expanded text:
Cain vero et ad munera ejus non respexit. Iratusque est Cain vehementer, et concidit vultus ejus . Livor itaque sacrificii, fratricidii seminarium fuit. Nam quem meliorem se esse doluit, ne utcunque esset amputavit. Dicendum est invidis quia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde scriptum est: Vita carnium sanitas cordis, putredo ossium invidia . Quid enim per carnes nisi infirma quaedam ac tenera, et quid per ossa nisi fortia acta signantur? Et plerumque contingit bus infirmi videantur, quidam vero jam quaedam ante humanos oculos robusta exerceant, sed tamen erga aliorum bona intus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ enĩ semꝑ dicentẽ falsitas lesit. ita ññqmͣ q̃b dã
audita u̾a nocuert᷑. Uñ coram discipłis dñs locatõ¬
nẽ suã silentio temꝑans ait. Multa habeo uob̾
dice̾. s nũc ñ potestis illa portare. Ammonẽdi
sic securitatẽ de sĩplicitate possideant ut circũ spectio¬
nẽ prudentie ñ amittant. Hinc namq ꝑ doctorẽ gen¬
tsum d̾r. uolo uos sapientes ẽẽ ĩ bono. sĩplices aut̃
ĩmalo. Hinc electos suos ꝑ semetip̃am u̾itas ãmonet
dicens. Estote prudẽtes sic̾ serpentes ⁊ sumplices sic̃ colũ¬
be qr uidel in electoꝵ cordib debet ⁊ sĩplicitatẽ colũbe as
tucia serpẽtis acuere. ⁊ ẜpẽtis astuciã colunbe sĩplia¬
tas temꝑare. qͣtuiꝰ nec seducti ꝑ prudẽtiã calleant. nͦ
ab intellectꝰ studio ex sĩplicitate torpescant. It ꝯtͣ am
plicitatis labore agnoscant. Dũ eni depsendi inccuũt
semꝑ ĩꝓbas defensiones q̃rt̃. semꝑ paiidi fuspstõib

Expanded text:
alsitas laesit, ita nonnunquam quibusdam audita vera nocuerunt. Unde coram discipulis Dominus locutionem suam silentio temperans, ait: Multa habeo vobis dicere, sed nunc non potestis illa portare . Admonendi sic securitatem de simplicitate possideant, ut circumspectionem prudentiae non amittant. Hinc namque per doctorem gentium dicitur: Volo vos sapientes esse in bono, simplices autem in malo . Hinc electos suos per semetipsam Veritas admonet, dicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae tutia serpentis acuere, et serpentis astutiam columbae simplicitas temperare, quatenus nec seducti per prudentiam calleant, nec ab intellectus studio ex simplicitate torpescant. At contra  sustinent, duplicitatis labor agnoscant. Dum enim deprehendi metuunt, semper improbas defensiones quaerunt, semper pavidis suspicionibus
Abbreviated transcription (Latin):
tientie festuca ẽ. malicia u̾o in corde trabes ĩ ocło.
Illam nãq aura tẽptatõis agitat hanc aut̃ ꝯsũ¬
mata nequitia pene ĩmobłr portat. Recte u̾o illic
sb̾iungit᷑. ypochrita eice pͥmũ trabẽ de ocło tuo. ⁊
tunc uidebis eic̾e festucam de ocło frĩs tui. Ac si di¬
catur m̃ti iniq inti̾us dolenti. ⁊ scãm se ext̾ius ꝑ
patientiã demõstnͣti. Prius ate molẽ malicie ex¬
cute ⁊ tũc alios de impatientie leuitate rep̾hẽde.
ne dum ñ studes simłatõem uince̾: peius tͥ sit ali-¬
ena pͣua tolare. Euenire etiã płmq patientib sol
ut eo quidẽ tp̃re. quo uel adu̾sa patiunt᷑ uł ꝯtumeli¬
as audiunt. nlło dolore pulsent᷑. ⁊ sic patientiã exibe¬
ant. ut custodire etiam cordis ĩnocentiam ñ amittant.
S cũ post paululũ ħ ip̃a que ꝑtułint ad memoriam
reuocant. igne se doloris inflammãt. argum̃ta ul¬

Expanded text:
tientiae festuca est; malitia vero in corde, trabes in oculo. tientiae festuca est; malitia vero in corde, trabes in oculo. Illam namque aura tentationis agitat, hanc autem consummata nequitia pene immobiliter portat. Recte vero illic subjungitur: Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui . Ac si dicatur menti iniquae interius dolenti, et sanctam se exterius per patientiam demonstranti: Prius a te molem malitiae excute, et tunc alios de impatientiae levitate reprehende, ne dum non studes simulationem vincere, pejus tibi sit aliena prava tolerare. Evenire etiam plerumque patientibus solet ut eo quidem tempore quo vel adversa patiuntur, as audiunt. nullo dolore puisentur; et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam non omittant. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne se doloris inflammant, argumenta ul
Abbreviated transcription (Latin):
gius cũ patientiã discipłis suad̾et dicens. oĩs amari¬
tudo ⁊ ira ⁊ indignatõ ⁊ clamor ⁊ blasphemia tollat᷑
a uob̃. quasi cũctis ext̾i̾us iam bñ cõpositis. ad int̾iora
ꝯu̾tit᷑. dũ sb̾iũgit cũ omi malicia. qr nimirũ frustͣ⁊
dignatõ. clamor ⁊ blasphemia ab ext̾iorib tollit᷑. si ĩ
int̾iorib uicioꝵ mr̃ malicia dñatur. Et ĩcassũ fo¬
ras neqͥtia ex ramis ĩcidit᷑. si surrectura młtiplicius
te ꝓ ꝑseqñtib ⁊ calũpniantib uos: uirtus itaq
ẽ corã hoĩb adu̾sarios tołare. s uutꝰ coram deo dili¬
gere. qr hoc solum d̾s sacrificiũ accipit qd̃ ante eius o¬
culos in altari boni oꝑis flamina karitatis incendit.
hinc est enũ ꝙ rursum qͥbdã patientib nec tñ dili¬
gẽtib dicit. Quid aut̃ uides festucã in ocło frĩs tui.
⁊ trabẽ in oculo tuo ñ uides. Pturbatõ quippe impa¬

Expanded text:
gius cum patientiam discipulis suaderet, dicens: Ogius cum patientiam discipulis suaderet, dicens: Otudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis : quasi cunctis exterius jam bene compositis, ad interiora revertitur, cum subjungit: Cum omni malitia; quia nimirum frustra indignatio, clamor et blasphemia ab exterioribus tollitur, si in interioribus vitiorum mater malitia dominatur. Et incassum foras nequitia ex ramis inciditur, si surrectura multiplicius persequentibus et calumniantibus vos . Virtus itaque est coram hominibus, adversarios tolerare; sed virtus coram Deo, diligere; quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. Hinc est quod rursum quibusdam patientibus, nec tamen diligentibus dicit: Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, et trabem in oculo tuo non vides ? Pertubatio quippe impa
Abbreviated transcription (Latin):
suum ꝓfert stultꝰ. sapiens aut̃ differt. ⁊̃ reẜuat ĩpost̾m.
lesus enĩ in p̾sens se ulcisci ñ desid̾at. qr etiã tolerans
ꝑci optat. s tñ iuste uindicari om̃ia extremo iudi¬
cio ñ ignorat. At contͣ ammonendi st̃ patientes. ne
ĩ eo qd̾ ext̾ius portant. int̾i̾us doleant. ne tante uir¬
tutis sacrificiũ qd̃ integrũ foras ĩmolant. intꝰ ma¬
licie peste corrumpant. ⁊ cũ ab hoĩb ñ agnoscit᷑. s
tñ sub diuina examinatõe peccatur. tanto deterior
culpa doloris fiat. qnͣto sibi ante hoĩes uirtutis spẽm
uendicat. Dicendũ itaq est patientib. ut studeant
dilig̾e̾ qd̃ sibi ncc̾e est tolare. ne si patientiã dilec¬
tionon seqͥtur. in detiorẽ culpã odii urtꝰ ostensa u̾tat᷑.
Uñ paulus cũ dic̾et. karitas patiens ẽ. ilico aduĩxit. be¬
nignaẽ. uidel ostendens. qr quos ex patientia cołat.
amare etiã ex benignitate ñ cessat. Uñ idẽ doctor egre¬

Expanded text:
umcludit. Sapiens autem differt et reservat in posterum. Laesus enim, in praesens se ulcisci non desiderat, quia etiam tolerans parci optat, sed tamen juste vindicari omnia extremo judicio non ignorat. At contra admonendi sunt patientes, ne in eo quod exterius portant, interius doleant, ne tantae virtutis sacrificium quod integrum foras immolant, intus malitiae peste corrumpant; et cum ab hominibus non agnoscitur, sed tamen sub divina examinatione peccatur, tanto deterior culpa doloris fiat, quanto sibi ante homines virtutis speciem vindicat. Dicendum itaque est patientibus, ut studeant diligere quos sibi necesse est tolerare; ne si patientiam dilectio non sequatur, in deteriorem culpam odii virtus ostensa vertatur. Unde Paulus cum diceret: Charitas patiens est, illico adjunxit: Benigna est ; videlicet ostendens quia quos ex patientia tolerat, amare etiam ex benignitate non cessat. Unde idem doctor egre
Abbreviated transcription (Latin):
rendi st̃. quib placuit qd̾ imitari noluert᷑. Ammonẽ¬
di st̃ inuidi ut ppendant qnͣte cecitatis st̃ qͥ alieno ꝓfcũ de
ficiũt alien a exultatõe contabescunt. qnͣte ĩfelicitatis st̃
qͥ melioratõe ꝓximi deti̾ores fiunt. dũq augm̃ta aliene
ꝓsꝑitatis aspiciunt apd̃ semetipos anie afflicti cordis sui
peste moriunt᷑. Quidistis ĩfelicius. quos dũ conspecta fe¬
licitas afficit pena neqͥores reddit᷑. Alioꝵ u̾o bͦna q̃ hr̃e
ñ possunt. si dilig̾ent sua fecissent. Sic quippe st̃ uniu̾¬
ꝑ officiũ quid̃ diu̾sa sunt. s quo sibi uicissim cõgruũt

Expanded text:
riendi sunt, quibus placuit quod imitari noluerunt. Admonenriendi sunt, quibus placuit quod imitari noluerunt. Admonendi sunt invidi, ut perpendant quantae caecficiunt, aliena exsultatione contabescunt. Quantae infelicitatis sunt, qui melioratione proximi deteriores fiunt; dumque augmenta alienae prosperitatis aspiciunt, apud semetipsos anxie afflicti, cordis sui peste moriuntur. Quid istis infelicius, quos dum conspecta felicitas afficit, poena nequiores reddit? Aliorum vero bona quae habere non possunt, si diligerent, sua facerent. Sic quippe sunt univer officium quidem di
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicent. ne si in hoc p̾sentis uite stadro ad certam̃
alienũ deuoti fautores s pigri spectatores assistant.
eo post certam̃ si ne brauio remaneant. quo nunc
ĩ certamĩe ñ laborant. ⁊ tũc eoꝵ palmas afflicti re¬
spiciant in quoꝵ nunc laborib ociosi ꝑdurant. Ual¬
de quippe peccamꝰ si aliena bene gesta ñ diligunꝰ s
nichil mercedis augemꝰ: si ea q̃ diligimꝰ in qnͣtum
possumꝰ ñ imitam᷑. Dicendũ itaq est beniuolis. qr
si imitari bona minime festinant q̃ laudantes
aꝓꝓbant. sic eis uirtutũ sc̃itas. sic̃ stultis spectatori¬
b ludicraꝵ artiũ uanitas plac. Illi nãq aurigaꝵ
ac hist̾onũ gesta fauorib efferũt. nec tñ tales esse
desid̾ant qͣles illos conspiciũt ẽẽ quos laudãt. Mi¬
um cor redeant ⁊ de alienis actib ñ p̾sumant. ne br̃a
laudent ⁊ ag̾e recusent. Grauius quippe extrema ultõe fe¬

Expanded text:
ltiplicent, ne si in hoc praesentis vitae stadio ad certamen ltiplicent, ne si in hoc praesentis vitae stadio ad certamen alienum devoti fautores, sed pigri spectatores assistant, eo post certamen sine bravio remaneant, quo nunc in certamine non laborant; et tunc eorum palmas afflicti respiciant, in quorum nunc laboribus otiosi per durant. Valde quippe peccamus, si aliena bene gesta non diligimus. Sed nil mercedis agimus, si ea quae diligimus, in quantum possumus non imitamur. Dicendum itaque est benevolis, quia si imitari bona minime festinant quae laudantes approbant, sic eis virtutum sanctitas sicut stultis spectatoribus ludicrarum artium vanitas placet. Illi namque aurigarum et histrionum gesta favoribus efferunt, nec tamen tales esse desiderant, quales illos conspiciunt esse quos laudant. Mium cor redeant, et de alienis actibus non praesumant; ne bona laudent, et agere recusent. Gravius quippe extrema ultione fe