comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ gaudentes. qr ipse dixcit. quasi tristes semꝑ
aut̃ gaudentes. Tristitia nr̃a quasi hab& : Gaudi¬
um nr̃m ñ hab&. quasi. quia in spe certaẽ. Quare
tristitia nr̃a. quasi hab& : Quia ͤ sonꝰ transiit. & do¬
minabunt᷑ recti mane. Nouit eñi caritas ur̃a:
qͥa qͥ somniũ indicat. addit. quasi. Quasi sedebam
quasi loquebar. qͣsi prandebã. qͣsi eqͥtabã.: qͣsi dispu¬
tabã Totũ quasi. qr cũ eiugilauerit: ñ inuenit
qđ uidebat. Quasi thesaurũ inuenerã dic̃ mendi.¬
cus. Si quasi ñ esset: m̃dicus ñ ess&. S qͥa guãsi
erat: m̃dicꝰ ẽ. Itaq mͦ qͥ ad letitias scłares oculos
nit uerũ ipsoꝵ. Quasi ipsoꝵ. felicitas ẽ sȩculi
Uerũ ipsoꝵ. pęna ẽ. Nrm aut̃. quasi. tristitia ẽ
Gaudiũ. ñ est. quasi. N eñĩ ait apłs quasi gau.¬
dentes. semꝑ aut̃ tͥstes. aut quasi tristes. et
quasi gaudentes: s ait quasi tristes. semꝑ autẽ

Expanded text:
semper gaudentes, quia ipse dixit, Quasi tristes, semper semper gaudentes, quia ipse dixit, Quasi tristes, semper autem gaudentes. Tristitia nostra habet quasi; gaudium nostrum non habet quasi, quia in spe certa est. Quare tristitia nostra quasi habet? Quia sicut somnus transiet, et dominabuntur recti mane. Novit enim Charitas Vestra, quia qui somnium indicat, addit quasi. Quasi sedebam, quasi loquebar, quasi prandebam, quasi equitabam, quasi disputabam. Totum quasi; quia cum evigilaverit, non invenit quod videbat. Quasi thesaurum inveneram, dicit mendicus. Si quasi non esset, mendicus non esset: sed quia quasi erat, mendicus est. Itaque modo qui ad laetitias saeculares ocuvenit verum ipsorum. Quasi ipsorum felicitas est saeculi, verum ipsorum poena est. Nostrum autem quasi, tristitia est; gaudium non est quasi. Non enim ait Apostolus, Quasi gaudentes, semper autem tristes; aut, Quasi tristes, et quasi gaudentes: sed ait, Quasi tristes, semper autem
Abbreviated transcription (Latin):
mã meã. Liberari uolu it ad istã uitã Ñ ẽ ista
uox huiꝰ. Audi qͥd sequit᷑ Os redimet animã meã
de manu inferni cũ acceꝑit me. Hanc redẽptio
ad inferos. & ascendit in cęlũ. Qđ uidimꝰ in capi¬
te. inuenimus in corpore. Qđ eñi credimꝰ in ca¬
pite. qͥ uidert̃. ipsi nobis annunciauert᷑. & ꝑ ipsos
uidemus: qr unũ corpꝰ om̃s sumꝰ. S meliores illi
qͥ uidert̃. nos deteriores qͥb annunciatũ ẽ: Non
hoc dic& ipsa uita ipse pastor nr̃ Insultat enim
cuidã discipulo suo. dubitanti. & cicatrices palpare
cupienti: & cũ palpass& cicatrices. exclamauit di¬
cens. dñs m̃s & ds m̃s. Uidens dubitantẽ discpłm.
& intuens totũ orbem t̾rarũ crediturũ. quia
uidisti. credidisti. beati qui ñ uident & credent
ni cũ acceꝑit me. Hic gͦ qͥd ÷ Labor. p̃ssura. t bu¬
latio. tẽptatio: nichil aliud speres. & ubi gaudiũ:
tantis tͥbulationib semꝑ gaudemus. semꝑ tͥstes.

Expanded text:
d istam vitam. Non est ista vox hujus. Audi quid sequitur: Deus redimet animam meam de manu inferni, cum acceperit me. Hanc redemptionad inferos, et ascendit in coelum. Quod vidimus in capite, invenimus in corpore. Quod enim credimus in capite, qui viderunt, ipsi nobis annuntiaverunt; et per ipsos vidimus, quia unum corpus omnes sumus . Sed meliores illi qui viderunt, nos deteriores quibus annuntiatum est? Non hoc dicit ipsa vita, ipse pastor noster. Insultat enim cuidam discipulo suo dubitanti, et cicatrices palpare cupienti: et cum palpasset cicatrices, et exclamasset, dicens, Dominus meus et Deus meus; videns dubitantem discipulum, et intuens totum orbem terrarum crediturum, Quia vidisti, inquit, credidisti: beati qui non vident, et credunt ni, cum acceperit me. Hic ergo quid? Labor, pressura, tribulatio, tentatio: nihil aliud speres. Ubi gaudium? tantis tribulationibus, semper gaudentes, semper tristes:
Abbreviated transcription (Latin):
rient om̃s cogitationes eiꝰ. Quantã uisus ẽ głam
habere int̾ homines cũ uiueret: tantã uetustatẽ
& corruptionẽ supplicioꝵ habebit cũ mortuis
tam̃ ds̃ redimet animã meã fõrte uox ẽ adhuc
uolentis liberari de p̃ssura. Nescio quis in car-

Expanded text:
ribunt omnes cogitationes ejus . Quantam visus est gloriam ribunt omnes cogitationes ejus . Quantam visus est gloriam habere inter homines, cum viveret, tantam vetustatem et corruptionem suppliciorum habebit, cum mortuus tamen Deus redimet animam meam. Forte vox est adhuc volentis liberari de pressura. Nescio q
Abbreviated transcription (Latin):
tinent ad adam. & qͥ ꝑtinent ad xp̃m: alii dict̃
niũ habentis. Alii a tenent uiã scłi. & ista ad tẽpꝰ
audiunt: alii ñ frustra audiunt sed faciunt qđ
dictũ ẽ. aurib ꝑcipite qͥ inhabitatis orbẽ. Et cũ
agunt ista. incertus ẽ fructus. S qui male ag̃t
& uiã scłi eligunt: morspastor ẽ eis. Qui autem
eligunt uiã dĩ. uita pastor ẽ eis. Ueniet ipsa uita.
iudicatura. & dapnatura cũ pastore suo eos qͥbus
dicet᷑. ite in ignẽ ȩt̃nũ qui p̃paratus ẽ diabolo &
angelis eiꝰ Illi aut̃ qͥb insultatũ ẽ. & qͥ irrisi st̃.
pastorẽ. Uenite paeis mei ꝑcipite regnũ: qđ uo¬
bis paratũ ẽ ab origine mundi Dominabunt᷑ gͦ
eis recti: ñ modo. sed mane Nemo dicat. quare
minaberis. sed mane. & auxiliũ eoꝵ ueterasc&
in inferno a gła eoꝵ. Modo habent głam: in infer.¬
no ueterascent. Qđ ẽ auxiliũ eoꝵ : Augiliũ de
pecunia. auxiliũ de amicis: auxiliũ de uirtute
sua. S cũ mortuus fuerit homo. in illa die pe¬

Expanded text:
ad Adam, et qui pertinent ad Christum, alii dicunt, nium habentis. Alii enim tenent viam saeculi, et ista ad tempus audiunt - alii non frustra audiunt, sed faciunt quod dictum est, Auribus percipite qui habitatis orbem. Et cum agunt ista, incertus est fructus. Sed qui male agunt, et viam saeculi eligunt, mors pastor est eis: qui autem eligunt viam Dei, vita pastor est eis. Veniet ipsa vita judicatura, et damnatura cum pastore suo eos quibus dicetur: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus. Illi autem quibus insultatuite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Dominabuntur ergo eis recti, non modo, sed mane. Nemo dicat, Quare minaberis, sed mane. Et auxilium eorum veterascet in inferno a gloria eorum. Modo habent gloriam; in inferno veterascent. Quod est auxilium eorum? Auxilium de pecunia, auxilium de amicis, auxilium de virtute sua. Sed cum mortuus fuerit homo, in illa die pe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisit qui resurrex̃: pacẽ in hac t̃ra & requiem
in hac uita ñ ꝓmisit . Om̃is homo requiẽ quęrit.
bonã rem querit: sed ñ in regione sua illã quęrit
N est paxx in hac uita. In cęlo nobis ꝓmissũ ẽ quod

Expanded text:
promisit qui resurrexit, pacem in hac terra et requiem promisit qui resurrexit, pacem in hac terra et requiem in hac vita non promisit. Omnis homo requiem quaerit; bonam rem quaerit, sed non in regione sua illam quaerit. Non est pax in hac vita: in coelo n
Abbreviated transcription (Latin):
hnc uolunt florere : tu usurus es hominẽ floren¬
tẽ malũ÷ & forte titubabt̃ pedes tui: & dicturꝰ mͦ
anima tua. Ds: ego noui facta huiꝰ hominis. quȩ
scelera fecit iste homo: & ecce floret. terret. d̃nat᷑.
extollit᷑. Caput illi ñ dolet᷑: nichil in domo eius.
diminutũ est: & timebis quia credidisti. & forte
dic& cor tuũ. Me miserũ. puto sine causa credidi
dicit: Ne timueri sᷤ cũ diues factꝰ fuerit homo
Quart eñi timebas. qr diues factus ẽ homo: Time¬
bas ne sine causa crederes: ne forte ꝑdidisses labo¬
rĩ ficͥei tuȩ. & spem conũsionis tuȩ : quia forte
incurrit tibi lucrũ cũ fraude. & potiusti facere
ipsũ lucrũ cũ fraude. diues esse & non laborare :
Et attendens qͥd minatꝰ ẽ ds. tẽꝑasti afraude.
& contẽpsisti lucrũ:. Uides aliũ fecisse lucrũ de
fraude: & nichil mali pati. & times esse bonꝰ. Neti.¬
mueris ait tibi sp̃s dĩ. cũ diues factus fuerit ho¬
mo. Oculos ñ uis habere nisi in p̃sentia. futura

Expanded text:
hic volunt florere? Tu visurus es hominem florentem malum, et forte titubabunt pedes tui, et dicturus es in anima tua, Deus, ego novi facta hujus hominis, quae scelera fecit iste homo, et ecce floret, terret, dominatur, extollitur, caput illi non dolet, nihil in domo ejus diminutum est: et timebis, quia credidisti, et forte dicit cor tuum, Me miserum! puto sine causa credidi, dicit? Ne timueris, cum dives factus fuerit homo. Quare enim timebas, quia dives factus est homo? Timebas ne sine causa crederes, ne forte perdidisses laborem fidei tuae, et spem conversionis tuae: quia forte incurrit tibi lucrum cum fraude, et potuisti, si faceres ipsum lucrum cum fraude, dives esse, et non laborare; et attendens quid minatus est Deus, temperasti a fraude, et contempsisti lucrum: vides alium fecisse lucrum de fraude, et nihil mali pati; et times esse bonus. Ne timueris, ait tibi Spiritus Dei, cum dives factus fuerit homo. Oculos non vis habere, nisi in praesentia? Futura
Abbreviated transcription (Latin):
Et monemꝰ & dici hab& uł a pauciorib dicatur.
quã diceret᷑ si ñ moneremꝰ. Nam nec nos p̃sumi¬
mus ita nos ista dicere. ut ñ dicant᷑: Sed uł a pau¬
ciorib dicant᷑. Nã dicet᷑ usq in finẽ scłi. Parũ ẽ
quia dicit eũ uiuere: adiungit etiã & dicit. tonat
Putas eũ solũ uiuere : uiuat᷑: fimet᷑ uita ipsius
qͥa ñ dat p̃ciũ redẽptionis animȩ suȩ. finietur

Expanded text:
et monemus; etsi dici habet, vel a paucioribus dicatur, et monemus; etsi dici habet, vel a paucioribus dicatur, quam diceretur si non moneremus. Nam nec nos praesumimus ita nos ista dicere ut non dicatur, sed vel a paucioribus dicatur; nam dicetur usque in finem saeculi. Parum est quia dicit eum vivere; adjungit, et dicit, tonat: Putas eum solum vivere. Vivat; finietur vita ipsius: quoniam non dat pretium redemptionis animae suae, finietur
Abbreviated transcription (Latin):
ut thesaurũ tuũ leues de t̾ra ad cȩlũ. Ubi non
hoc tͥ reddat᷑ qđ seruas. sed serues t̾rã. accipias
cȩlũ. serues mortalia. accipias sempit̃naꝰ fenera
ris xp̃m: accipiat in t̾ra parua: reddat tͥ in cȩlo
multa. Uerũtam̃ illi qͦs circũdabit iniquitas
nichil ualentib p̃stare p̃sumunt: ñ dabunt dõ
ꝓpiciationẽ suã:. & p̃ciũ redẽptionis animȩ suȩ
Et qͥd dicx̃ de tali homine : & laborabit in et̃nũ
& iuuet in finẽ. Labor eiꝰ sine fine erit: uita ip¬
sius habebit finẽ. Quare hoc diã. uiuet in finẽ:
Uitã quippe ñ ponunt isti. nisi delicias cotidia¬
nas. Adeo multi inopes & pauꝑes nr̃i parũ firmi.
& ñ intuentes qͥd illis ꝓmittat ds ꝓ istis laborib
cũ uiderint diuites in epulis cotidianis. in splen¬
dore & nitore auri & argenti. qͥd dicunt : Soli
sunt isti. isti uere uiuunt. Dicit᷑. iam ñ dicatur

Expanded text:
ut thesaurum tuum leves de terra ad coelum, ubi non ut thesaurum tuum leves de terra ad coelum, ubi non hoc tibi reddatur quod servas, sed serves terram, accipias coelum, serves mortalia, accipias sempiterna! Feneres Christum; accipiat in terra parva, ut reddat tibi in coelo multa. Verum autem illi quos circumdabit iniquitas nihil valentibus praestare praesumunt, non dabunt Deo depropitiationem suam, et pretium redemptionis animEt quid dixit de tali homine? Et laboravit in aeternum, et vivet in finem. Labor ejus sine fine erit, vita ipsius habebit finem. Quare hoc dixit, vivet in finem? Vitam quippe non ponunt isti, nisi delicias quotidianas. Adeo multi inopes et pauperes nostri, parum firmi, et non intuentes quid illis promittat Deus pro istis laboribus, cum viderint divites in epulis quotidianis, in splendore et nitore auri et argenti, quid dicunt? Soli sunt isti, isti vere vivunt. Dicitur; jam non dicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is : Diuites sint inqͥt in oꝑib bonis ⁊ facile tri¬
buant. cõmunicent: & ñ illud ꝑdituri st̃. Unde
scimus : Audi qͥd sequit᷑. Thesaurirant sibi fun¬
dam̃tũ bonũ in futurũ. ut app̃hendant ueram
uitã. Sic dabunt p̃ciũ redẽptionis animȩ suae.
& dñs nr hoc monet. facite uob̾ sacculos ñ ue¬
terascentes. thesaurũ ñ deficientẽ in cęlis: quo
fur ñ accedit. neq tinea corrũpit. Noluit đsut
ꝑdas diuitias tuas: s ut locũ illis mutes. Consiliũ
tibi dedit. Intelligat caritas ur̃a: M odo si amicus
tuus intrar& in domũ tuã. & inueniret te in lo¬
co humido frum̃ta posuisse. qͥ forte sciret natu.¬
rã corruptionis frum̃toꝵ quã tu nescires ⁊daret t
bore collegisti. In loco humido posiusti: paucis dieb
ista putrescunt. Et qͥd facio fr̃ : Leua in superiora
Audires amicũ suggerentẽ. ut frum̃ta leuares de
inferiorib ad suꝑiora : & ñ audis xp̃m monentẽ

Expanded text:
ris? Divites sint, inquit, in operibus bonis, facile tribuant, communicent: et non illud perdituri sunt. Unde scimus? Audi quid sequitur: Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam . Sic dabunt pretium redemptionis animae suae. Et Dominus noster hoc monet: Facite vobis sacculos non veterascentes, thesaurum non deficientem in coelis, quo fur non accedit, neque tinea corrumpit . Noluit Deus ut perdas divitias tuas, sed ut locum illis mutes consilium tibi dedit. Intelligat Charitas Vestra: modo si amicus tuus intraret in domum tuam, et inveniret te in loco humido frumenta posuisse, qui forte sciret naturam corruptionis frumentorum quam tu nescires, daret tibore collegisti; in loco humido posuisti, paucis diebus ista putrescunt. Et quid facio, frater? Leva in superiora. Audires amicum suggerentem ut frumenta levares de inferioribus ad superiora; et non audis Christum monentem
Abbreviated transcription (Latin):
ldo quia pat̾ ñ est incarnatus. pat̾ non ẽ passus:
& ꝑ filiũ hominis iudicat. sicut ipse dic̃ in euan¬
gelio. Pat̃ ñ iudicat quẽquã: sed om̃e iudiciũ de¬
dit filio. Secutus paulopost ait. Et dedit ei po¬
testatẽ iudicii faciendi. q̃m filiꝰ hominis ẽ Scam¬

Expanded text:
Ideo quia Pater non est incarnatus, Pater non est passus, Ideo quia Pater non est incarnatus, Pater non est passus, et per Filium hominis judicat, sicut ipse dixit in Evangelio, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit filio: secutus paulo post ait, Et dedit ei potestatem judicii faciendi, quoniam Filius hominis es
Abbreviated transcription (Latin):
digni. Attendite qͥd dicã filiũ eñi hominis sicut
hic cũ esset adhuc iudicandus: & mali uidert̃ &e
boni. Uidert̃ enĩ apłi qͥ secuti st̃. uidert̃ iudex
qͥ crucifixert̃. Sic cũ uenerit iudicaturꝰ. & boni
illũ uidebt̃ & mali: boni ut ꝑcipiant mercede
qͥa secuti st̃. mali ut ꝑcipiant penã quia cruci¬
fixerunt. Soli gͦ illi danabunt᷑. qui crucifure¬
runt : Audeo dicere. soli. Ergo nos inquiunt
peccatores huiꝰ tẽporis securi sumꝰ. Si ñ animũ
int̾rogat ds: seturi estis. Quid ẽ qđ dixxi ᷤ intelli.¬
gat caritas ur̃a: ne hoc dicant in iudicio d̃ĩ qͥa
Nũqͥd gͦ qui ũbo resistis. carnẽ ñ crucifigeris
si uideres: Contẽpsit iudȩuis in ligno pendentẽ.
contẽpnis tu in cȩlo sedentẽ Ergo uidebunt
Ambo genera llidert̃ du hic ess& ambo genera¬
uidebt̃ & cũ uenerit. filiꝰ eñi hominis ueniet
ut iudic&: qr filiꝰ hominis uenit. ut uidicaret᷑.

Expanded text:
digni. Attendite quid dicam. Filium enim hominis sicut digni. Attendite quid dicam. Filium enim hominis sicut hic cum esset adhuc judicandus, et mali viderunt, et boni; viderunt enim Apostoli qui secuti sunt, viderunt Judaei qui crucifixerunt; sic cum venerit judicaturus, et boni illum videbunt et mali: boni, ut percipiant mercedem, quia secuti sunt; mali, ut percipiant poenam, quia crucifixerunt. Soli ergo illi damnabuntur, qui crucifixerunt? Audeo dicere, soli. Ergo nos, inquiunt peccatores hujus temporis, securi sumus. Si non animum interrogat Deus, securi estis. Quid est quod dixi? Intelligat Charitas Vestra, ne hoc dicant in judicio Dei, quia. Qui verbo resistis, carnem non crucifigeres si videres? Contempsit Judaeus in ligno pendentem, contemnis tu in coelo sedentem. Ergo viderunt eum ambo genera, dvenerit. Filius enim hominis veniet ut judicet; quia Filius hominis venit ut judicaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
diceret : Aꝑiam in psalterio ꝓpositionẽ meã: qͦd̃
est iam loqui ꝑ corpus. Sic enĩ utit᷑ anima cor¬
pore: quomͦ utit᷑ cytharista psalterio. Anteꝙͣꝓ
inclinabo in parabolã aurẽ meã. idest audio
mus nc̃ ꝑspeculũ in enigmate: sicut dic̃ apłs.¬
Nondũ ẽ illa uisio nr̃a facie ad faciem: ubi iã
ta conspicimꝰ. Enigna ẽ obscura parabolaͭ. quȩ
difficile intelligitur. Quantũuis excolat homo
cor suũ. & ad interiora intelligenda refugiat.
one mortuoꝵ. cũ apparuerit filiꝰ hominis iu.¬
dicaturꝰ uiuos & mortuos: tc̃ uidebit᷑ filius ho¬
minis qͥ pͥmo iudicatꝰ ẽ iudicans: discernens
malos a bonis. ponens malos a sinistris. bonos
a deatͥs. Uidebt̃ illũ & boni & mali: sed malis
dicet. ite in ignẽ ȩt̃nũ: bonis aut̃ dic&. uenite be¬
nedicti patͥs mei ꝑcipite regnũ. Abibunt mali
ibi erit illa uisio facie ad faciem. qua illi ñ sunt

Expanded text:
diceret, Aperiam in psalterio propositionem meam, quod diceret, Aperiam in psalterio propositionem meam, quod est jam loqui per corpus, sic enim utitur anima corpore, quomodo utitur citharista psalterio, dixit, Iinclinabo in parabolam aurem meam, id est, audiam mus nunc per speculum in aenigmate, sicut dicit Aposnondum est illa visio nostra facie ad faciem, ubi jam ta conspicimus. Aenigma est obscura parabola quae difficile intelligitur. Quantumvis excolat homo cor suum, et ad interiora intelligenda refugiat, one mortuorum, cum apparuerit Filius hominis judicaturus vivos et mortuos, tunc videbitur Filius hominis, qui primo judicatus est, judicans, discernens malos a bonis, ponens malos a sinistris, bonos a dextris. Videbunt illum et boni et mali, sed malis dicet. Ite in ignem aeternum: bonis autem dicet, Venite benedicti Patris mei, percipite regnum. Abibunt mali ibi erit illa visio facie ad faciem, qua illi non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ longe ẽ ame. Quid gͦ ait. illestibi loquit᷑:
qui cũ dixerit os meũ loquet᷑ sapientiã. intel.¬
ligas qr illud qđ ex ore fundit᷑. de uena cordis
sola suꝑficie labioꝵ. sed hominis int̃iora posside¬
at : Quis ẽ iste qͥ audit. & sic loquit᷑ : Multi eñi
loquunt᷑ qđ ñ audiunt. Iui st̃ qui loquuntur
qd̃ ñ audiunt : qui ñ faciunt quȩ dict̃: quales
dicit dñs pharis eossedere cathedrã moysi. Uoluit
tibi loqui cathedrã moysi. ꝑ eos qͥ locunt᷑ ea &
ñ faciunt: & tibi securitatẽ dñs uoluit dare.
Noli timere. Iuȩ dicunt inqͥt facite: quȩ aut̃¬
faciunt facere nolite. dicunt eñi & ñ faciunt
Naudiunt qđ dicunt. Qui uͦ faciunt & sic di.¬
cunt: audiunt qđ dicunt. Et ido fructuose di¬
cunt. qr audiunt. Qui gͦ dictor & ñ auditor
est: alteri ꝓdest. sibi ñ ꝓdest. Iste gͦ qui & au¬
ditor uolebat ẽẽ & dictor: qͥd tibi loquit᷑ anteꝙͣ

Expanded text:
eorum longe est a me . Quid ergo ait ille qui tibi loquitur? eorum longe est a me . Quid ergo ait ille qui tibi loquitur? qui cum dixerit, Os meum loquetur sapientiam; ut intelligas quia illud quod ex ore funditur, de vena cordis sola superficie labiorum, sed hominis interiora possideat? Quis est iste qui audit, et sic loquitur? Multi enim loquuntur quod non audiunt? Qui sunt qui loquuntur quod non audiunt? Qui non faciunt quae dicunt: quales dicit Dominus Pharisaeos sedere super cathedram Moysi. Voluit tibi loqui in cathedra Moysi, per eos qui ea loquuntur, et non faciunt; et tibi securitatem Dominus voluit dare. Nolitfaciunt nolite facere; dicunt enim, et non faciunt . Non audiunt quod dicunt. Qui vero faciunt, et sic dicunt, audiunt quod dicunt: et ideo fructuose dicunt, quia audiunt. Qui ergo dictor et non auditor est, alteri prodest, sibi non prodest. Iste ergo qui et auditor volebat esse et dictor, qui tibi loquitur, antequam
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ dm̃. sed humanitatẽ nolunt exchibere fra¬
ternã. M anducant illi & adorant: manducant
isti a&e saturabunt᷑: tam̃ om̃s manducent: Focigit᷑
de manducante qđ manducat. Nꝓhibeatur
manducare a dispensatore: sed moneat᷑ timere
exactorẽ. Audiant gͦ ista peccatores & iusti: gen¬
tes & qͥ in habitant orbẽ: t̃rigenȩ & filii hominũ:
simul in unũ diues & pauꝑ. Ñ diuisi. ñ separati.
Tẽpus messis hoc faciet: manꝰ uentilatoris hoc po¬
terit. Nunc simul in unũ. audiant diues &
pauꝑ Simul in unũ diues & pauꝑ. Pascant᷑ hȩdi
& agni: donec ueniat qͥ segreget. alios ad deate¬
ram: alios ad sinistrã. Simul in unũ. audiant
docentẽ: ne segregati ab inuicẽ. audiant iudi
isset. os meũ: intelligeres eũ tibi loqui. qui in
labus haberet sapientiã. Multi eñi habent in
labiis. & ñ habent in corde. De quib dicit scrip¬
tura. Populus iste labus me honorat: cor autẽ

Expanded text:
quidem Deum, sed humanitatem nolunt exhibere fraquidem Deum, sed humanitatem nolunt exhibere fraternam. Manducant illi, et adorant; manducant isti, et saturantur: tamen omnes manducant. Exigitur de manducante quod manducat; non prohibeatur manducare a dispensatore, sed moneatur timere exactorem. Audiant ergo ista peccatores et justi, gentes et qui habitant orbem, terrigenae et filii hominum, simul in unum dives et pauper: non divisi, non separati. Tempus messis hoc faciet, manus ventilatoris hoc poterit . Nunc simul in unum audiant dives et pauper, simul in unum pascantur haedi et agni, donec veniat qui segreget alios ad dexteram, alios ad sinistram . Simul in unum audiant docentem, ne segregati ab invicem audiant judicaisset, os meum, intelligeres eum tibi loqui, qui in labiis haberet sapientiam. Multi enim habent in labiis et non habent in corde, de quibus dicit Scriptura: Populus iste labiis me honorat, cor autem
Abbreviated transcription (Latin):
illis: sed qui p̃stat nobis. Nũqͥd ipse paulus habe¬
bat diuitias: habebat plane. quas diuitias : De qͥb
dicit alio loco scriptura fidelis hominis totꝰ mun
dus diuitiarũ est. Audi & ipsũ confitentẽ. Quasi
nichil habentes. & omnia possidentes. Qui uult gͦ
esse diues. ñ hereat parti: & totũ possidebit: lili
inhereat. qui totũ creauit. Simul in unũ diues &
pauꝑ. Dicit in alio psalmo. Edent pauꝑes & satu¬
rabunt᷑. Quomͦ cõm̃dauit pauꝑes: edent pauꝑes
& saturabunt᷑. Quid edunt: Ed sciunt fideles.
Quomodo saturabunt᷑: Imitando passiones dñi
sui. & ñ sine causa accipiendo p̃ciũ suũ Edent
pauꝑes & saturabunt᷑: & laudabunt dñm qui re.¬
quirunt eũ Diuites quid : Etiã ipsi edunt. Sed
quomͦ edunt : m anducauert̃ & adorauert̃ om̃s
diuites t̃rȩ. Non dix̃ manducauert̃ & satura.¬
ti st̃: sed manducauert̃ & adorauert̃. Adorant

Expanded text:
illis; sed, qui praestat nobis. Numquid ipse Paulus non habeillis; sed, qui praestat nobis. Numquid ipse Paulus non habebat divitias? Habebat plane. Quas divitias? De quibus dicit alio loco Scriptura: Fideli homini mundus totus divitiarum est . Audi et ipsum confitentem: Quasi nihil habentes, et omnia possidentes . Qui vult ergo esse dives, non haereat parti, et totum possidebit: illi inhaereat qui totum creavit. Simul in unum dives et pauper. Dicit in alio psalmo; Edent pauperes, et saturabuntur. Quomodo commendavit pauperes? Edent pauperes, et saturabuntur. Quid edunt? Quod sciunt fideles. Quomodo saturabuntur? Imitando passionem Domini sui, et non sine causa accipiendo pretium suum. Edent pauperes, et saturabuntur, et laudabunt Dominum, qui requirunt eum. Divites quid? Etiam ipsi edunt. Sed quomodo edunt? Manducaverunt et adoraverunt omnes divites terrae . Non dixit, Manducaverunt, et saturati sunt; sed, Manducaverunt, et adoraverunt. Adorant
Abbreviated transcription (Latin):
pitita. Quod ait diues ad t̾rigenas ꝑtinent: qđ
ait pauꝑ. ad filios hominũ. Diuites intellige
suꝑbos: pauꝑes humiles. Habeat multas facul.¬
tates pecuniarũ. si in eis ñ extollit᷑. pauꝑ ẽ N
habeat aliqͥd & cupiat. & infletur: int̾ diuites¬
in corde interrogat ds: non in area & domo N.¬
ne pauꝑes sunt qͥ accipiunt mandatũ apłi. di¬
sapere: Quomͦ eos qͥ diuites erant. fecit pauꝑes:
Retulit illis quare quęrunt᷑ diuitiȩ. Nemo eñi
uult esse diues. nisi ut inflet᷑ int̾ eos int̾ quos
uiuit. & suꝑior illis uideat᷑. Cũ aut̃ dix̃ ñ suꝑ¬
be sapere. equales eos fecit ñ habentib ut for¬
tassis pauculis nũmis m̃dicꝰ ea tollat᷑. quam ille
diues qͥ audit apłm dicentẽ: p̃cipe diuitibus
huiꝰ scłi ñ suꝑbe sapere. Unde ñ suꝑbe sapere:
Si faciant qđ sequit᷑ Neq sperare in incerto
diuitiarũ. sed in dõ uiuo. qͥ p̃stat nob̃ omnia
habundant̃ ad fruendu. Non dĩs qui p̃stat

Expanded text:
Quod ait, Dives, ad terrigenas pertinet. Quod autem Pauper, ad filios hominum. Divites intellige superbos: pauperes humiles. Habeat 242 multas facultates pecuniarum, si in eis non extollitur, pauper est. Non habeat aliquid, cupiat et infletur, Inter divitesin corde interrogat Deus, non in arca et domo. Nonne pauperes sunt qui accipiunt mandatum Apostoli disapere? Quomodo eos qui divites erant fecit pauperes? Tulit illis quare quaeruntur divitiae. Nemo enim vult esse dives, nisi ut infletur inter eos inter quos vivit, et superior illis videatur. Cum autem dixit, non superbe sapere, aequales eos fecit non habentibus; ut fortassis pauculis nummis mendicus plus extollatur, quam ille dives qui audit Apostolum dicentem: Praecipe divititibus hujus saeculi non superbe sapere. Unde non superbe sapere? Si faciant quod sequitur, Neque sperare in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum . Non dixit, qui praestat
Abbreviated transcription (Latin):
siuit impiũ: ut a fideli quereret᷑ Ergo si ipse non
redemit: homo redẽpturꝰ ẽ :Miqͥs homo redim&:
si filiꝰ hominis ñ redemit : Si ap̃c ñ redemit :
adam redimet: fr̃ ñ redemit᷑: redim& homo: ⁊ĩ¬

Expanded text:
sivit impium, ut a fideli quaereretur. Ergo si ipse non sivit impium, ut a fideli quaereretur. Ergo si ipse non redimit, homo redempturus est? Aliquis homo redimet, si Filius hominis non redimit? Si Christus non redimit, Adam redimet? Frater non redimit, redimet homo?
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃aꝵ: sed głem᷑ in eo qđ nob̃ ꝓmisit humilibus
altitudinẽ. & minatꝰ ẽ elatis danationẽ: & non
nos iniquitas calcanei circũdabit. Qui ꝯfidunt
in uirtite sua. & in habundantia diuitiaꝵ suarũ¬
głant᷑. Sunt qui p̃sumunt in amicis suis. Alu
p̃sumunt in uirtute sua ł alii in diuitus suis
ista ẽ p̃sũptio generis humani. ñ p̃sum̃tis in do
Dix̃ de uirtute: dix̃ de diuitiis: diõc de amicis
fr᷑ ñ redemitꝰ: redimet homo : Expectas ut ho¬
mo te redimat ab ira uentura : Si te fr̃ non re¬
demit. homo redẽpturus ẽ : Quis ẽ fr̃. Qui si
te ñ redemerit. nullus homo redẽpturꝰ ẽ: Qui
post resurrectionẽ diã. uade dic fr̃ib meis: fr̃¬
ñ timeat in die mala. Non eũ circũdabit iniqͥtas
calcanei eiꝰ: qr ñ p̃sumit de uirtute sua. nec in ha
potentib se iactat. In illo gͦ p̃sumat qͥ ꝓpt̃ illum
mortuus ẽ : ut ille ñ in sempit̾nũ moreret᷑. Qui
ꝓpt̃ illũ humiliatꝰ ẽ. ut ille exaltaret᷑. Qui quȩ¬

Expanded text:
rum; sed gloriemur in eo qui nobis promisit humilibus altitudinem, et minatus est elatis damnationem; et non nos iniquitas calcanei circumdabit. Qui confidunt in virtute sua, et in abundantia divitiarum suaru Sunt qui praesumunt in amicis suis: alii praesumunt in virtute sua, alii in divitiis. Ista est praesumptio generis humani, non praesumentis in Deo. Dixit de virtute, dixit de divitiis, dicit de amicis: Frater non redimit, redimet homo? Exspectas ut homo te redimat ab ira ventura? Si te frater non redimit, homo te redempturus est? Quis est frater, qui si non redemerit, nullus homo redempturus est? Qui post resurrectionem dixit: Vade, dic fratribus meis . Frristum, non timeat in die mala. Non enim eum circumdabit iniquitas calcanei ejus; quia non praesumit de virtute sua, nec in abupotentibus se jactat. In illo ergo praesumat qui propter illum mortuus est, ut ille non in sempiternum moreretur; qui propter illum humiliatus est, ut ille exaltaretur; qui quae
Abbreviated transcription (Latin):
surgat delectatio. & sequat᷑ consensio: & t̃c uitabis
caput eiꝰ. & ñ app̃hend& ille calcaneũ tuũ Quare
aut̃ euȩ hoc dix̃: Quia ꝑ carnẽ labit᷑ homo. Eua
nobis interior. caro nr̃a ẽ. Qui diligit in qͥt uxo¬
rem suã. seipsũ diligit. Qͥd ẽ seipsũ: Sequit᷑ &¬
dicit. Nemo eñi umquã carnẽ suã odio habuit
tũ ẽ eñi euȩ ut obseruet caput diaboli. quia
diabolus calcaneũ eiꝰ obseruat . Si gͦ iniquitas cal¬
canei circũdabit nos. ut qͥd timemꝰ in die mala:
& in habundantia diuitiarũ suarũ głant᷑ frgo
uitabo ista. & ñ iniquitas calcanei mei circũda

Expanded text:
surgat delectatio, et sequatur consensio; et tunc vitabis surgat delectatio, et sequatur consensio; et tunc vitabis caput ejus, et non apprehendet ille calcaneum tuum. Quare autem Evae hoc dixit? Quia per carnem labitur homo. Eva nobis interior caro nostra est. Qui diligit, inquit, uxorem suam, seipsum diligit. Quid est, seipsum? Sequitur, et dicit: Nemo enim unquam carnem suam odio habuit tum est Evae ut observet caput diaboli, quia diabolus calcaneum ipsius observat. Si ergo iniquitas calcanei circumdabit nos, utquid timemus in die mala, et in abundantia divitiarum suarum gloriantur. Ergo vitabo ista, et non iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
illis qͥb dic&. uenite benedicti patͥs mei ꝑcipite
regnũ: S mala erit illis quib dicet. ite in ignẽ
et̃nũ. Qđ si iniqͥtas calcanei sui circũdabit eum:
utqͥd gͦ tim& in die mala: modo cũ uiuunt ꝓui¬
deant sibi. Tollant iniqͥtatẽ a calcaneo suo: ãbu.¬
lent illã uiã. ambulent ꝑuiã de qua ipse dixẽ.
ego sũ uia. ueritas. & uita: & ñ timeant in diema¬
la: quia dat illis securitatẽ. qͥ factꝰ ẽ uia. Utquid
timebo in die mala: Iniqͥtas calcanei mei circũ¬
dabit me. Ergo uitet in iqͥtatẽ calcanei sui. In
calcaneo qͥsq labit᷑. Intendat caritas ur̃a. Adõ
qͥd dictũ est serpenti: Ipsa tuũ obseruabit ca¬
put: & tu eiꝰ obseruabis calcaneũ. Diabolus cal.¬
caneũ tuũ obseruat: qͣndo labaris ut deiciat te
lile obseruat calcaneũ tuũ: tu obserua caput illiꝰ
Q d est caput illius: iniciũ malȩ suggestionis. Qnͣ¬
do incipit male suggerere. tc̃ repelle antequam

Expanded text:
cti Patris mei, percipite regnum? Sed mala erit illis quibus dicetur: Ite in ignem aeternum . Quod si iniquitas calcanei sui circumdabit eum, utquid ergo timet in die mala? Modo cum vivunt provideant sibi, tollant iniquitatem a calcaneo suo: ambulent illam viam, ambulent per viam de qua ipse dixit, Ego sum via, et veritas, et vita : et non timeant in die mala, quia dat illis securitatem, qui factus est via. Utquid timebo in die mala? Iniquitas calcanei mei circumdabit me. Ergo vitent iniquitatem calcanei sui. In calcaneo quisque labitur. Intendat Charitas Vestra. A Deo quid dictum est serpenti? Ipsa tuum observabit caput, et tu ejus observabis calcaneum . Diabolus calcaneum tuum observat, quando labaris, ut dejiciat te. Ille observat calcaneum tuum, tu observa caput illius. Quod est caput illius? Initium malae suggestionis. Quando incipit mala suggerere, tunc repelle antequam
Abbreviated transcription (Latin):
iustoꝵ antiqui iusti. patres st̃ iustoꝵ. Quiͥ modo st̃.
& qui mͦ st̃. patres sunt eoꝵ qͥ futuri erunt. Osten
ad illã murmurat᷑. sed ab origine usq ad ꝓgeni¬
em patrũ suoꝵ patrẽ suũ habent. Duos genuit
adam: & in uno in iqͥtas. & in uno iustitia Iniqͥtas
in cain. iustitia in abel. Prȩualusse uidet᷑ iniqui¬
tas suꝑ iustitiã: quia occidit cain iniustus abel
iustũ innocentẽ. Nũqͥd mane : S dominabunt᷑
eis recti mane. Ueniet mane & uidebit᷑ ubi sit

Expanded text:
justorum antiqui justi, patres sunt justorum qui modo sunt; justorum antiqui justi, patres sunt justorum qui modo sunt; et qui modo sunt, patres sunt eorum qui futuri erunt. Ostendad illam murmuratur: sed hi ab origine usque ad progeniem patrum patrem suum habent. Duos genuit Adam, et in uno iniquitas, in uno justitia: iniquitas in Cain, justitia in Abel. Praevaluisse videtur iniquitas super justitiam, quia occidit Cain injustus Abel justum in nocte . Numquid mane? Sed dominabuntur eis recti mane. Veniet mane, et vid
Abbreviated transcription (Latin):
Qndo uidebas ipsũ panẽ. laudas : cȩpisti mandu¬
care. & dolent dentes: id est qͣndo audiebas sermo-¬
nẽ dĩ collaudabas: Cũ tibi dicit᷑ fac hoc. blasphe¬
mas. Noli sic uelle. hoc dic. Bonꝰ ẽ panis: s ego
illũ ñ possũ manducare. Nc̃ aut̃ si oculis uides.
Et qualis ẽ ille. qͥ illũ fecit : Ita fit ut ꝯfitearis
dm qͣndo tibi bene facit ds: & m̃tiaris qͣndo cantas.
Benedicã dñm in om̃i tp̃re. semꝑ laus eiꝰ in ore
meo faigit᷑ de corde tuo cantatio labioꝵ tuorũ
Cantasti in ȩccła. benedicã dñm in om̃i tp̃re
Quomͦ in omni tp̃r : Si omni tp̃re lucrũ. omni
tẽpore benedicetur Si aliqͣndo ẽ damnũ: non
benedicit᷑. sed blasphemat᷑. Certe benedicis in
omni tp̃re: certe laus eiꝰ semꝑ in ore tuo ẽ fris
sunt. ñ habent fr̃s uł patres. Antiqui iniqui.
patres st̃ p̃sentiũ: & modo qui iniqui sunt.
patres sunt posteroꝵ iniquoꝵ: quomͦ patres

Expanded text:
Quando videbas ipsum panem, laudabas; coepisti manduQuando videbas ipsum panem, laudabas; coepisti manducare, et dolent dentes: id est, quando audiebas sermonem Dei, collaudabas, cum tibi dicitur, Fac hoc, blasphemas. Noli sic velle: hoc dic, Bonus est panis, sed ego non possum illum manducare. Nunc autem si oculis vides, et qualis est ille qui illum fecit? Ita fit ut confitearis Deum, quando tibi bene facit Deus; et mentiaris, quando cantas, Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo . Exigitur de corde tuo cantatio labiorum tuorum: cantaomni tempore lucrum, omni tempore benedicitur: si aliquando est damnum, non benedicitur, sed blasphematur. Certe benedicis in omni tempore, certe laus ejus semper in ore tuo est? Eris sunt, habent fratres, habent patres. Antiqui iniqui, patres sunt praesentium; et modo qui iniqui sunt, patres sunt posterorum iniquorum: quomodo patres
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporalia. sed quȩ et̃na. Et iterũ. Ñ st̃ condigne
passiones huiꝰ tp̃ris. ad futurã głam quȩ reuelabit᷑
in nob̃. Quid ẽ gͦ qđ pateris : S semꝑ pateris. Con¬
cedo ex quo natus es ꝑ om̃s ȩtates tuas u̾sq ad sene.¬
ctã tuã. quousq morieris. Puta qr hoc pateris. qđ
ẽ passus iob. Quod ille passus ẽ aliquot diebus: ali¬
quis patiat᷑ ab ipsa infantia. Qđ pateris. transit.
finitur. Qđ accepturus es. finẽ ñ habebit. Nolo
iam eques penã cũ prȩmio: tẽpora ȩqua ȩt̃nita¬
ti si potes. Confitebit᷑ tibi cũ bene feceris ei. No-¬
lite esse fr̃s tales: udete quia ꝓpt̃ea dicimꝰ hȩc.
ꝓpt̃ea cantamꝰ: ꝓpt̃ea tractatur ꝓpt̃ea sudatur
Nolite facere ista: negocia ur̃a uos ꝓbant. Aliqͣn¬
do in negocio ur̃o auditis uerũ & blasphematis:
eccłam blasphematis. Quare: Quia xp̃iani estis
Si sic ẽ. duco me in partẽ donati: paganꝰ uolo ẽẽ
Quare : Quia momordistis panẽ. & dolent dentes.

Expanded text:
gnae passiones hujus temporis, ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Quid est ergo quod pateris? Sed semper pateris. Concedo. Ex quo natus es, per omnes aetates tuas usque ad senectam tuam, quo usque morieris, puta quia hoc pateris quod est passus Job; quod ille passus est aliquot diebus, aliquis patiatur ab ipsa infantia: quod pateris transit, finitur; quod accepturus es, finem non habebit. Nolo jam aeques poenam cum praemio: tempora aequa aeternitati, si potes. 10. Confitebitur tibi, cum bene feceris ei. Nolite esse tales, fratres: videte quia propterea dicimus haec, propterea cantamus, propterea tractatur, propterea sudatur: nolite facere ista. Negotia vestra vos probant: aliquando in negotio vestro auditis verum, et blasphematis, Ecclesiam blasphematis. Quare? Quia christiani estis. Si sic est, duco me in partem Donati: paganus volo esse. Quare? Quia momordisti panem, et dolent dentes.
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃c Qui gͦ timet mortẽ. non ẽ qua euadat. Qui
aut̃ timet danationẽ quã audient impii. ite in ig¬
nẽ ȩt̃nũ. est qua ͤuadat. Ñ gͦ timeat. Ut qͥd enĩ ti¬
meat: iniqͥtas calcanei ipsius. illũ circũdatura est.
Si gͣ uitet iniqͥtatẽ calcanei sui. & ambul& ꝑ uias
di: ñ ꝑuenit ad diẽ malã. Dies mala. dies nouissi

Expanded text:
tus. Qui ergo timet mortem, non est qua evadat: qui autem timet damnationem quam audient impii, Ite in ignem aeternum, est qua evadat. Non ergo timeat? Utquid enim timeat? Iniquitas calcanei ipsius illum circumdatura est? Si ergo vitet iniquitatem calcanei sui, et ambulet per vias Dei, non perveniet ad d
Abbreviated transcription (Latin):
cessant elemosinas facere. Adeo illos qͥs monet ꝑ
timotheũ apłs. noluit ẽẽ suꝑbosne in habun¬
dantia diuitiaꝵ suaꝵ głarent᷑. Deinde qđ possi¬
debant. noluit apud illos ueterascere: sed aliqͥd
ex eo fieri. ut ess& p̃ciũ redẽptionis animȩ eorũ
Ait enĩ. Diuitib huiꝰ scłi p̃cipe ñ suꝑbe sapere.

Expanded text:
monet per Timotheum Apostolus, noluit esse superbos, ne in abundantia divitiarum suarum gloriarentur: denique quod possidebant, noluit apud illos veterascere, sed aliquid ex eo fieri, ut esset pretium redemptionis animae eorum. Ait enim: Divitibus hujus saeculi praecipe, non superbe sapere,
Abbreviated transcription (Latin):
me Cȩpit obscurius: Utqͥd timebo inqͥt in die ma-¬
la: iniquitas calcanei mei circũdabit me. Magis
s debet timere. si iniqͥtas calcanei eiꝰ circũdabit eũ
sqͣ eñĩ inquit timeat homo: qđ non habeat in po¬
testatẽ deuitare. Uerbi gr̃a. qui timet mortem:
qͥd facturus ẽ ut ñ moriat᷑ : Dicat mͥ qua eua¬
dat qđ debet adam. qui natus ẽ ex ada. S cogi¬
tet quia natꝰ ẽ ex adam. & secutꝰ ẽ xp̃m: & opor

Expanded text:
me. Coepit obscurius, Utquid timebo, inquit, in die mame. Coepit obscurius, Utquid timebo, inquit, in die mala? Iniquitas calcanei mei circumdabit me. Magis ergo debet timere, si iniquitas calcanei ejus circumdabit eum. Non enim timeat, inquit, homo quod non habet in potestate devitare. Verbi gratia: qui timet mortem, quid facturus est ut non moriatur? Dicat mihi qua evadat quod debet Adam, qui natus est ex Adam. Sed cogitet quia natus est ex Adam, et secutus est Chr
Abbreviated transcription (Latin):
qui crucifixert̃ qͣndo iudicatus ẽ: sic uidebit᷑
cũ cȩperit esse uideox: & ab eis qͦs danabit. & ab
eis quos coronabit. Uisionẽ aut̃ ilłã diuinita.¬
tis quã ꝓmisit dilectorib suis. qͣndo ait. qͥ dili¬
git me. diliget᷑ a patre meo. & qͥ diligit me et
mandata mea custodit. & ego diligã eũ. & os¬
tenda meipsũ illi. iã impi ñ uidebt̃. Ista de.¬
monstratio. quod amͦ familiaris ẽ. Suis illam
seruat: ñ illam ostendet impiis. Qualis ẽ ista ui¬
sio: Qualis xp̃c ȩqualis patri. Qualis ẽ xp̃c : in pͥnci.¬
pio erat uerbũ. & ũbũ erat apud dm̃. & ds erat uer¬
bũ. Huic iusioni suspiramꝰ mͦ & gemimꝰ. quam diu
ꝑegrini sumꝰ: huic iusioni infinẽ reddim᷑. Hancui¬
sionẽ mͦ in enigiate uidemꝰ. Si enĩ in enigmate
uidemꝰ. inclinemꝰ in parabolã aurẽ nrãm : & sic aꝑi-¬
amus in psalt̃io ꝓpositionẽ nrãm. Audiamꝰ qđ dici¬
in die maligna : Iniqͥtas calcanei mei circũdabit

Expanded text:
qui crucifixerunt, quando judicatus est; sic videbitur, cum coeperit esse judex, et ab eis quos damnabit, et ab eis quos coronabit. Visionem autem illam divinitatis, quam promisit dilectoribus suis, quando ait, Qui diligit me, diligetur a Patre meo: et qui diligit me, mandata mea custodit, et ego diligam eum, et ostendam meipsum illi , jam impii non videbunt. Ista demonstratio quodammodo familiaris est, suis illam servat, non illam ostendit impiis. Qualis est ista visio? Qualis Christus? Aequalis Patri. Qualis est Christus? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Huic visioni suspiramus modo, et gemimus quamdiu peregrini sumus; huic visioni in fine reddemur, hanc visionem modo in aenigmate videmus, si ergo in aenigmate videmus, inclinemus in parabolam aurem nostram, et sic aperiamus in psalterio propositionem nostram: audiamus quod diciin die mala? Iniquitas calcanei mei circumdabit
Abbreviated transcription (Latin):
audiant & iusti qͥ ñ sine causa audiert̃. & regunt
potius t̃rã quã regunt᷑ a t̾ra:. Aurib ꝑcipite oẽs
tores retulit: qđ ait filii hominũ. ad fideles &
iustos. Uidetis gͦ qr seruat᷑ ista distinctio. Qui
sunt gͦ t̾rigene s filu t̃rȩ. Qui st̃ filii t̾rȩ : qui
hereditates frenas requirt̃. Qui st̃ filii hominũ:
Qui ꝑtinent ad filiũ hominis. Aliqͣndo iã ista
distinximꝰ sc̃itati ur̃ȩ. & inuenimꝰ quia adam
homo erat. filiꝰ hominis ñ erat. Xp̃c aut̃ filius

Expanded text:
Audiant et justi, qui non sine causa audierunt, et regunt Audiant et justi, qui non sine causa audierunt, et regunt potius terram, quam reguntur a terra: Auribus percipite, omnes tores retulit. Quod ait, Et filii hominum, ad fideles et justos. Videtis ergo quia servatur ista distinctio. Qui sunt ergo terrigenae, nisi filii terrae? Qui sunt filii terrae? Qui haereditates terrenas requirunt: Qui sunt filii hominum? Qui pertinent ad filium hominis. Aliquando jam ista distinximus sanctitati vestrae. Et invenimus quia Adam homo erat, filius hominis non erat. Et Deus
Abbreviated transcription (Latin):
qđda uerbũ habitatione signatũ in scriptura
di ubi ait. elegi abici in domo dĩ. magis quam
habitare in tabernaculis peccatoꝵ. Quid eñi:
Si abiceris in domo dñi. ñ ibi habitas: Noluit
significare habitationẽ nisi in eis qui regunt
& tenent. & dominant᷑. & gubernant. Qui aut̃
contẽpnunt᷑. ñ quasi habitant. sed subiecti st̃.
lta aut̃ dic̃ subditus uolo esse in domo dñi:
magis quã regnare in tabernaculis peccatorũ
ltaq si ẽ aliqua distinctio int̃ om̃s gentes & ha¬
bitatores orbis. sicut est distinctio int̃ audite
& aurib ꝑcipite: hoc quidẽ uidet᷑ repetisse: sed
tam̃ aliud est. Qͥd sane uoluat significare ĩq
ista eloquia audituri erant ñ solũ peccatores
& impu: sed & iusti. ꝑmixte mͦ audiunt om̃s:
sed cũ uentũ fuerit ad reddenda rationẽ: separa¬
bunt᷑ qui sine causa audiert̃ ab illis qͥ aurib ꝑce-¬
pert̃. Audiant gͦ & peccatores. audite hȩc om̃s gt̃s:

Expanded text:
quoddam verbum habitatione signatum in Scriptura quoddam verbum habitatione signatum in Scriptura Dei, ubi ait, Elegi abjici in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum . Quid enim, si abjiceris in domo Domini, non ibi habitas? Noluit significare habitationem, nisi in eis qui regunt, et tenent, et dominantur, et gubernant: qui autem contemnuntur, non quasi habitant, sed subjecti sunt. Ita autem dixit: Subditus volo esse in domo Dei, magis quam regnare in tabernaculis peccatorum. Itaque si est aliqua distinctio inter omnes gentes, et habitatores orbis, sicut est distinctio inter audite, et auribus percipite, hoc quidem videtur repetisse; sed tamen aliud est, quod sane voluit significare; quia ista eloquiet impii, sed et justi. Permixte modo audiunt omnes, sed cum ventum fuerit ad reddendam rationem, separabuntur qui sine caussa audierunt, ab illis qui auribus perceperunt. Audiant ergo pec
Abbreviated transcription (Latin):
seuntes audire. Qͥd ẽ aurib ꝑcipite: Qđ dñs dicebat.
qui habet aures audiendi audiat: cũ om̃s qui in
conspectu eiꝰ erant utiq haberent aures. Quas
ille aures quȩrebat. nisi cordis cũ diceret. qui ha¬
bet aures audiendi audiat: Has & iste psalmus
aures pulsat: aurib ꝑcipite om̃s qͥ habitatis orbe.
forte & hic ẽ aliqua distinctio. N quide nos coar¬
tare debemus : sed nichil mali ẽ etiã istã explica¬
re sententiã forte aliquid distat int̃ id quod
dix̃ om̃s gentes: & qđ dicx̃ om̃s qͥ habitatis orbem
Significantius eñifortasse nos uoluit intellige¬
re qđ dixc̃ inhabitatis: ut gentes intelligamus
om̃s iniquos. habitatores aut̃ orbis om̃s uistos.
Ille habitat eñi. qui ñ tenet᷑. Nam qui tenetur.
habitat᷑. ñ habitat: quomͦ ille possidet quȩcũq
habet. qui dñs est rerũ suarũ Dñs ẽ aut̃. qui
ñ ẽ irretitus cupiditate: qui aut̃ cupiditate
tenet᷑: possessus ẽ non possessor. Habemus eñi

Expanded text:
ipite? Quod Dominus dicebat, Qui habet aures audiendi, audiat : cum omnes qui in conspectu ejus erant, utique haberent aures; quas ille aures quaerebat nisi cordis, cum diceret, Qui habet aures audiendi, audiat? Has et iste psalmus aures pulsat. Auribus percipite, omnes qui habitatis orbem. Forte et hic est aliqua distinctio. Non quidem nos coarctare debemus, sed nihil mali est etiam istam explicare sententiam. Forte aliquid distat inter id quod dixit, omnes gentes, et quod dixit, omnes qui habitatis orbem. Significantius enim fortasse voluit nos intelligere quod dixit, inhabitatis, ut gentes intelligamus omnes iniquos, habitatores autem orbis omnes, justos. Ille enim habitat qui non tenetur: nam qui tenetur, habitatur, non habitat. Quomodo ille possidet quaecumque habet, qui dominus est rerum suarum; dominus autem est, qui non est irretitus cupiditate: qui autem cupiditate tenetur, possessus est, non possessor. Habemus enim
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃os: ne ꝓpt laborẽ corporalẽ ñ erigatis ani-¬
mũ Terrente uos longitudine psalmi huius
Si potuerit finiet᷑ hodie: si non. restabit nob̾ aliqͥd
in crastinũ diem: tam̃ uos semꝑ intenti estote. Tan¬
tũ eñĩ audietis si dñs uoluerit: quantũ uos ñ gͣuet.
sed releuet. Audite hȩc om̃s gentes. Inde estis & uos.
Aurib ꝑcipite om̃s qͥ habitatis orbẽ. Hoc iterum¬

Expanded text:
vestros, ne propter laborem corporalem non erigatis anivestros, ne propter laborem corporalem non erigatis animum, terrente vos longitudine psalmi hujus. Si potuerit, finietur hodie: si non, restabit nobis aliquid in crastinum diem; tamen vos semper intenti estote. Tantum enim audietis, si Dominus voluerit, quantum vos non gravet, sed relevet. Audite haec, omnes gentes: unde estis et vos. Aurib
Abbreviated transcription (Latin):
litatis humanȩ. Cont᷑ istã uocẽ. & cont᷑ has blasphemias
murmurantiũ: incantat semꝑ sermo diuinus.
curans a morbo serpentis. Uenenati enĩ cordis
est asta sanies :eructans in dm̃ putorẽ blas¬
phemiȩ: & qđ peuis ẽ manus curantis repel¬
lensimorsũ serpentis ñ repellens. Hoc dixi.
repellit a se cor hominis uerbi dĩ seueritatẽ: &
admirtit ad se male suadentis blanditias.
Contra hos gͦ cantat sermo diuinꝰ: etiam in
isto psalmo loquit᷑ nobis. Ad quẽ psalmũ qͦmͦ
intentã ego facerẽ scĩtatẽ uram: nisi ipse nos
faceret om̃s intentos: Nec nos solos. sed totum
estis. Nam uox nr̃a quanta ẽ. ut sic clamemus
misit: & uidemꝰ hunc psalmũ qui ante ñ recita¬
batur nisi in unã gentẽ. in synagogã iudȩorũ
recitari ꝑ totũ orbẽ terrarũ. ꝑ om̃s ecclesias:
impletũq esse qđ hic dictũ ẽ. audite hȩc om̃s
gentes. Ad hoc solũ uolo intentos facere animos

Expanded text:
litatis humanae. Contra istam vocem et contra has blasphemias litatis humanae. Contra istam vocem et contra has blasphemias murmurantium, incantat semper sermo divinus, curans a morsu serpentis. Venenati enim cordis est ista sanies, eructans in Deum putorem blasphemiae, et quod pejus est manus curantis repellens, morsum serpentis non repellens. Hoc dixi, repellit a se cor hominis verbi Dei severitatem, et admittit ad se male suadentis serpentis blanditias. Contra hos ergo cantat sermo divinus, et jam in isto psalmo loquitur nobis. Ad quem psalmum intentam ego facerem Sanctitatem Vestram, nisi ipse nos faceret omnes intentos; nec nos solos, sed totum estis. Nam vox nostra quanta est, ut sic clamemus, misit; et videmus hunc psalmum qui ante non recitabatur nisi in una gente, in synagoga Judaeorum, recitari per totum orbem terrarum, per omnes Ecclesias, impletumque esse quod hic dictum est, Audite haec omnes gentes. Ad hoc solum volo intentos facere animos
Abbreviated transcription (Latin):
onuia diuina eloquia. salubria st̃ bene
intelligentibꝰ: ꝑiculosa uͦ his qͥ ea uolunt
ad sui cordis puersitatẽ detorquere: potiꝰ quã
suũ cor ad eoꝵ rectitudinẽ corrigere. Hȩc ẽ in
hominib magna & usitata ꝑuersitas: qr cũ debe¬
ant uiuere ipsi scđm uoluntatẽ dĩ. dm uolunt
uiuere scđm uoluntatẽ suã. Et cũ illi nolunt
corrigi. illũ uolunt deprauari. rectũ ñ arbitran¬
tes qđ ille uult. sed qđ ipsi uolunt. Solemꝰ autẽ
audire homines murmurantes adũsus đm. quod
malis in hac uita bene sit: & laborent boni. quasi
a reb humanis.: uł securitatẽ suã ꝑturbari nolit
ut hȩc ñ attendat: qr cũ labore ista ds aut uidet
aut corrigit. Murmurant gͦ homines. ꝗͥ ꝓpterea
uolunt dm̃ colere. ut hic illis bene sit: quando
uident eos qͥ dm̃ ñ colunt pollere atq florere
felicitate t̾rena: se aut̃ dm̃ colentes laborare in
angtiis. in necessitatibꝰ in erũpna. cȩt̃isq difficultatibꝰ morta¬

Expanded text:
nia divina eloquia salubria sunt bene intelligentibus; periculosa vero his qui ea volunt ad sui cordis perversitatem detorquere, potius quam suum cor ad eorum rectitudinem corrigere. Haec est enim in hominibus magna et usitata perversitas; qant vivere ipsi secundum voluntatem Dei, Deum volunt vivere secundum voluntatem suam: et cum ipsi nolunt corrigi, illum volunt depravari; rectum non arbitrantes quod ille vult, sed quod ipsi volunt. Solemus autem audire homines murmurantes adversus Deum, quod malis in hac vita bene sit et laborent boni: quasi a rebus humanis; vel securitatem suam perturbari nolit, ut haec non attendat, quia cum labore ista Deus aut videat aut corrigat. Murmurant ergo homines, qui propterea volunt Deum colere ut hic illis bene sit, quando viderint eos qui Deum non colunt pollere atque florere felicitate terrena; se autem colentes Deum laborare in angustiis, in necessitatibus, in aerumna, caeterisque difficultatibus morta