comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
his ũbis. & lib̾a mon¬
stratur & mat̾. letari
tem: quia multi filii.¬
Y saias aspiciens tempꝰ¬
quia illo tempore quasi nullos genuit. que enani ñ partu¬
ris. qr neq tunc conatum habuit. letare incorde. erumpe .i.
leticiam m̃tis extra ostende & clama. id est gandium nium
aliis predica quia magis multi id est plures sunt filii tui olĩ
deserte quidem parui non dilectione sponsi. quam eiꝰ id est
synagoge. que ht̃ uirum idẽ legem ad generandum. idest
que carualiter generat sublege uirum quippe habuit sy
nagoga legem. & fetosa quondam fuit in lib̾is. sterilis uero
eccłia sine uiroxͦ. sine ullo sponsi alloquio. diu iacuit in de¬
serto. S post qͣm accepit illa librum repudii. & omnia or¬
nam̃ta iuri mydoli u̾tit ornam̃tum: tune maritus priore
cingulo putrescente. alium lumbis suis balteum. aliud de-
gentib lumbare conteruit. que statim ut est uiro comuncta.
concepit & peꝑit. Uñ inysaia dñs exclamat. dilata locum

Expanded text:
is et libera monstratur et mater. tem; quia multi filii,. Isaias aspiciens tempqui illo tempore quasi nullos genuit; quae etiam non parturis, quia neque tunc conatus habuit, laetare in corde, erumpe, id est laetitiam mentis extra ostende, et clama, id est gaudium tuum aliis praedica, quia magis multi, id est plures sunt filii tui, olim desertae, partu quidem non dilectione sponsi, quam ejus, id est synagogae quae habet virum, id est legem, ad generandum, id est quae carnaliter generat sub lege. Virum quippe habuit Synagoga, scilicet legem, et fetosa quondam fuit in liberis. Sterilis vero Ecclesia sine viro Christo, sine ullo sponsi sermonis alloquio, diu jacuit in deserto. Sed postquam accepit illa librum repudii, et omnia ornamenta viri, in idoli vertit ornamenta, tunc maritus priore cingulo putrescente, alium lumbis suis balteum, aliud de gentibus lumbare contexuit: quae statim ut est viro conjuncta, concepit et peperit. Unde in Isaia Dominus exclamat, Dilata locum
Abbreviated transcription (Latin):
TIIOS FIQ et maliis huiꝰmodi. temꝑalis felicitas¬
testam̃to non est tempꝰ talium rerum. Ante dedit deus
talia adueterem homiinem ꝑtinentia. nt preter eum ñ¬
incelligatur alius largitor etiam terrene felicitatis. que
nis noua ꝓmitcit idest eternã. Uñ &e ip̃e etiaminconspe¬
ctu inimitorum uoluit pati. & irrisus moritanqͣm dereli¬
ctus adeo. ut gr̃a nouitestam̃ti cõmendaret᷑ quadisceremꝰ
aliam querere felicitatem. que nunc est infide. post eau¬

Expanded text:
ta sunt, et aliis hujusmodi temporalis felicitaTestamento, non est tempus talium rerum: ante dedit Deus talia ad veterem hominem pertinentia ut praeter eum intelligatur alius largiter etiam terrenae felicitatis quae vis nova promittit, id est aeterna. Unde et ipse in conspectu inimicorum voluit pati, et irrisus mori tanquam derelictus a Deo, ut gratia Novi Testamenti commendaretur, qua disceremus aliam quaerere felicitatem, pro aeterna conte
Abbreviated transcription (Latin):
contempñe. usꝙ ad mortem ꝑtulit ꝑsequentes ac semien¬
tes. & quasi uicto & opp̃sso suꝑbe illudentes. Qa uͦ rarnõ
suam resuscitanit. & discipłorum aspectib &e contactib
reddidit. eisq indentib incelum ascendit. ipsos editita¬
uit. & qͥd ex pectare deberent ce p̃dicate: enidentissima
u̾itate mon strauit. Uñ & iacob uetis & noui testam̃ti ais

Expanded text:
contemnere, usque ad mortem pertulit persequentes ac saevientes, et quasi victo et oppresso superbo illudentes. Quod vero carnem suam resuscitavit, et discipulorum aspectibus et contactibus reddidit, eisque videntibus in coelum ascendit, ipsos aedificavit, et quod exspectare deberent, et evidentissima veritate monstravit. Unde et Jaco
Abbreviated transcription (Latin):
que uidentur agitur in nob̾. ut ea credantur que non
indentur. Sequitur. Et est argumentum uł conuictio
non appareritium idest premonstratio & certitudo. et
ꝓbatio rerum que non apparent. quia si quis de eis lu¬
btiei. ꝑfidem pͥrobantur ut ad huc probatur futura re

Expanded text:
quae videntur agitur in nobis, ut ea credantur quae non quae videntur agitur in nobis, ut ea credantur quae non videntur. Et est argumentum vel convictio non apparentium, id est praemonstratio et certitudo et probatio rerum quae non apparent; quia si quis de eis dubitat per fidem probantur, ut adhuc probatur futura re
Abbreviated transcription (Latin):
in alia uita. & quia fundam̃tum est omnium bono¬
rum quod nemo mutare potest. sine quo non est bona
edificatio. Uł fides est substantia rerum sperandatimi
idest speranda iam etiam inhae nita facit esse in corde
cradentis. ꝑ eam enim futura bona quasi iam sunt in
nobis quia facit subsistere manima nr̃a ca que non ni¬
dentur. de quib ꝓprie fides. De uisis enim non est fides
selagnitio. Hic est laus fidei. si quoa creditur non inde¬
tur. Nam ce thomas eui dictum est quia uidisti me cre¬
didisti: non hoc credidit quod uidit. sed aliua uidit¬
aliud credidit. Uidit enim hominem credidit deuni
Cernebat quippe & tangebat carnem unientem. qͣm
uderat morientem. & credebat deum in ip̃a carne la¬
tentem. C redebat gͦ mente quod non uidebat. ꝑ hoc
quod sensibus corꝑis apparebat. Si autem dicuntur cre
dique uidentur. sicut diectur unusquisq ocłis suis cre¬
disse non ip̃a est que innobis edificatur fides. sedexreb

Expanded text:
in alia vita. Et quia fundamentum est omnium bonoin alia vita. Et quia fundamentum est omnium bonorum quod nemo mutare potest sine quo non est bona aedificatio. Vel, fides est substantia rerum sperandarum, id est speranda jam etiam in hac vita facit esse in corde credentis. Chrysost. Per eam enim futura bona quasi jam sunt in nobis, quia facit subsistere in anima nostra ea quae non videntur de quibus proprie fides est. De visis enim non est fides, sed agnitio. Haec est laus fidei, si quod creditur non videtur. Nam et Thomas cui dictum est: Quia vidisti, credidisti : non hoc credidit quod aliud credidit: vidit enim hominem, credidit Deum. Cernebat quippe atque tangebat carnem viventem, quam viderat morientem; et credebat Deum in carne ipsa latentem. Credebat ergo mente quod non videbat, per hoc quod sensibus corporis apdi quae videntur, sicut dicit unusquisque oculis suis credidisse, non ipsa est quae in nobis aedificatur fides, sed ex rebus
Abbreviated transcription (Latin):
subclit. sed sumus
filii fidei que ualet
inacquisitionẽ¬
nc ñ debent se subtra¬
here afide. Ułnon lumus filii subtra¬
anime. ctionismꝑditionem id est paganorum
lnum qui ꝑdendi sunt: sed filii fidei inacquisitio
nem. idest filii ꝓpharum fidelium. quorum fides acquisi
tio anime est. Est autem fides. Quia deside cepit agere.
cuiꝰ dignitatem &
usum ip̃ius fidei as¬
signatione. & pluri¬
ma exemplorum luce
offendit. & est hie
laus & cõmendatio
fidei ciins descͥptio¬
nem ponit. inqua¬
tria notat. scił quia
efficiat innobis. et
quod fundamentum est omnium honorum & quod de
non apparentib est: de qua in epła adromanos plene
diximus. & ideo hic breuiter per stringimus. Quasi.
Iustusex fide uiuit. est autem fides substantia rerum
sperandarum id est causa que ressperandas faciet
quandoq subsistere in nobis. Quod est dicere. faciet
nos consequi futura bona. & ꝓprie dicitur fides substã¬
tia. quia sperandis substat & facit ea esse incredente

Expanded text:
subdit: Sed sumus filii fidei, quae valet in acquisitionenon debent se subtrahere a fide. Vel, non sumus filii subtractionis, in perditionem, id est paganorum infidelium qui perdendi sunt, sed fidei in acquisitionem animae, id est filii prophetarum fidelium, quortium. Est autem fides. Quia de fide coepit agere, ejus dignitatem et usum ipsius fidei signatione et plurima exemplorum luce ndit, et est hic laus et commendatio fidei, cujus descriptionem ponit: itria notat, scilicet quid efficiat in nobis, et quod fundamentum est omnium bonorum, et quod de non apparentibus est; de qua in Epistola ad Romanos plene dixeramus. Et ideo hoc breviter perstringamus. Quasi dicat: Justus ex fide vivit: est autem fides substantia rerum sperandarum, id est causa quae res sperandas faciet quandoque subsistere in nobis. Quod est dicere: Faciet nos consequi futura bona. Et proprie dicitur fides substantia, quia sperandis substat, et facit ea esse in credente
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectio quia ita crediderunt patriarche. apłi ce alii
sancti. Probatio gͦ rerum. que non dum sunt fides est
quia si quis consicłet abraham. & alios quid merito fiłi
sINTquamsunt speranda. Et hoc est quod
nbytestimonium usticie. quia ꝓpter fidem deus testatus
nouam. cum antiqui tenuerint eam. Fide intelligimꝰ¬

Expanded text:
resurrectio, quia ita crediderunt patriarchae, apostoli, et alii sancti. Probatio ergo rerum quae nondum sunt, fides est, quia si quis consideret Abraham et alios quid merito fidei quam sunt speranda: et hoc est quod nibus testimonium justitiae, quia propter fidem Deus testatus novam cum antiqui tenuerunt eam. Fide intelligim
Abbreviated transcription (Latin):
stimonium fr̃es qui erãt
lystris &e hẏcomo. hũc
uoluit paulus ꝓficisci se¬
cum. & ideo circumcidit
ppter udeos qͥ erãt ĩ illis

Expanded text:
stimonium fratres qui erant Lystris et Iconii. Hunc voluit Paulus proficisci secum, et ideo circumcidit propter Judaeos qui erant in illis
Abbreviated transcription (Latin):
Par est tranqͥllitas amini. & p̃libatio et̾ne pacis. Hec com¬
muntter otñib optare solet. Gr̃a uͦ qͣm hic addit ep̃is op¬
tatur. idẽ. donatio sp̃c scĩ qua ministri dei armantur. Siẽ¬
ieut rogauite ut

Expanded text:
Pax est tranquillitas animi et praelibatio aeternae pacis. Hanc comPax est tranquillitas animi et praelibatio aeternae pacis. Hanc communiter omnibus optare solet; gratia vero quam hic addit episcopis optatur, id est donatio Spiritus sancti, quo ministri Dei armantur. Sicut rogavi t
Abbreviated transcription (Latin):
Et est intentio apłi i hac epla instruere thimotheum. de
ep̃alis dignitatis ofticio. Modus talis. Primo salutat eum
deinde monet ut psendo apł̃is resistat. postea in struit de
ep̃ali officio. docens quales debeat ordinare p̾sbiteros. &
aiaconos. & quales debeant ẽẽ. mulieres eorimmi. de inde qͣles
uiduas retiꝑe debeat. & postea de modo correctionis instruitͥ¬
tatis p̃ponit. ut hac auctoritate thimotheus munitus resistat
scił ꝑ quemsꝑamus głam. Qui gͦ apło resistit. imꝑio dei pa¬
refert adpatrem. c spem nr̃am ad xp̃m: ideo quia pater de¬
dit nob̾ salutem ꝑfilium suum. quem dignatus est mittere
futurorum bonorum. quia sicut ille resurrexit amortuis &
ascendit ad celos. ita ꝑxp̃m sꝑamus resurrectionem. & ad
głam eterne beatitudinis ascensionem. Paulus in qͣm scbit
timotheo dilecto filio suo infide oe anite alia salutat inhu̾c
accipitur. quod maliis epłis dr̃ gr̃a idẽ. remissio peceorum.

Expanded text:
Et est intentio Apostoli in hac Epistola instruere Timotheum de episcopalis dignitatis officio. Modus talis: Primo salutat eum, deinde monet, ut pseudoapostolis resistat, postea instruit de episcopali officio docens quales debeat ordinare presbyteros et diacones, et quales debeant esse mulieres eorum; deinde quales viduas recitatis praeponit, ut hac auctoritate Timotheus munitus, resistat  quem speramus gloriam. Qui ergo Apostolo resistit, imperio Dei Parefert ad Patrem et spem nostram ad Christum: ideo quia Pater dedit nobis salutem per Filium suum, quem dignatus est mittere futurorum, bonorum: quia sicut ille resurrexit a mortuis, et ascendit ad coelos, ita per ipsum speramus resurrectionem, et ad gloriam aeternae beatitudinis ascensionem. Paulus, inquam, scribit Timotheo dilecto filio suo in fide, et ante alia salutat in hunc est remissio peccatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
loco scił ce apud do¬
mesticos &e apud ex¬
traneos. Et ut pãcẽ
habeatis. deus sit
cumominib uobis
Salutatio mea ma¬
nupauli scripta est.
qͥd signum in omin
rum manu sua infi¬
ne omnium epłarũ
subnomine eius epła¬

Expanded text:
loco, scilicet et apud domesticos et apud extraneos. Et ut pacem habeatis, Deus sit cum omnibus vobis! Salutatio mea manu Pauli, scripta est, quod est signum in omni rum manu sua in fine omnium Epistolasub nomine ejus Ep
Abbreviated transcription (Latin):
Tẽ i huiꝰmodi uidicio. ñ ꝑ odio uro
iudicaui tͣlere sathane. & hoc in int̾i¬
tum carnis .i. ut sathanas eum cor¬
poralit uexet. & fic ille resipiscat. hãc¬
diabolo eum uexandũ tͣderet qͦusꝙ
penitentiã ꝑfitens a malo desifte̾t¬

Expanded text:
udicio, non pro odio vestro judicavi tradere Satanae. Et hoc in intum carnis, id est ut Satanas eum corporaliter vexet, et sic ille resipiscat. Hadiabolo eum vexandum traderet; quousque poenitentiam profitens, a malo desiste
Abbreviated transcription (Latin):
potestis. Yroma ẽ. Ac si dic̾e̾t. Nẽ ita
Et utinã uͥ regnetis. Uere regnare ẽ de
dignemini s dico nos uob̾cũ. ut nõ
tandũ ẽ. yronice enim loqͥt᷑ qd ꝑ ma
ret. tãqͣm morti destinatos .i. qͣi ad

Expanded text:
potestis. Ironia est, ac si diceret: Non est ita. Et utinam vere regnetis! Vere regnare, est de dignemini; sed dico nos vobiscum, ut nos tandum est. Ironice enim loquitur. Dico retur, tanquam morti destinatos, id est ad
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est quod ait: nẽ¬
autem sccł in hac no¬
tus est melius mmiste
non utiq sẽi
ituperans enĩ
eos dixit. Ecce

Expanded text:
hoc est quod ait: Nautem, scilicet in hac notus est melius ministenon utique ituperans enim eos dicit: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
miscd̾iam. Uñ dñs ait. Dimutite. ⁊ dimittet᷑ uob̾
date. ⁊ dabitur uob̾.⁊ hocutiq ustũ ẽ ut dimitta¬
t᷑ dimittenti. ⁊ det᷑ danti. In est qͥppe & misccłia d̾o
iudicanti: ⁊ iudiciũ miserenti. Qsqͥs uͦ qͣi nimis
iustus ⁊ securꝰ iudiciũ expectat sñ miscdia. sͥ irã
subdidit dẽ miscd̾ia. ponendo unum miscdie u̾bũ¬
buit in simplicitate. ħ dic̃ in hilaritate. Simplici¬
tas excludit ypocrisin. hilaritas .i. gaudiũ ostend̾¬
& cum gaudio debet fieri. Sequit᷑. Dilectio qͣ diu̾¬
sa dona uniunt᷑¬
latione. Odienteᷤ mocrit at attius

Expanded text:
ittite et dimittetur vobis. Date et dabitur vobis . Et hoc utique justum est ut dimittatur dimittenti, et detur danti. Inest quippe Deo et misericordia judicanti, et judicium miserenti. Quisquis vero quasi nimis justus et securus judicium exspectat sine misericordia, iram subdit de misericordia, ponendum unum miseibuit in simplicitate, hoc dicit in hilaritate. Simplicitas excludit hypocrisim. Hilaritas gaudium ostendsimpliciter, et cum gaudio debet fieri. Dilectio qua diversa dona uniuntlatione, et sic erit alter alterius
Abbreviated transcription (Latin):
milło ut menbrum. subdit. In ueniat dico. ñ ab ens
meam iusticiam que ex lege est. Illa est iusticia. qua qͥs
penas timet. non amat nisticiam. Qinsquis enim timu¬
ĩt & suis uirib legem implere putañt. & fec̃it quoa
iubet lex ñ amando iustriam sed timendo. ꝑenam. Fte
quidem scdr̃a iusticiam que exlege est iustris. dequa
iisticia alibi dicitur: suam uolentes consiituere iustici¬
am. iusticie dei idẽ gr̃e ñ sunt subditi. Sed siex lege ẽ¬
iusticia. quomͦ tua est: Numqͥd enimposuisti tͥ legẽ:
precepit. Sed & tua est. quia de lege p̃sumis tua uolun¬
que est exfide xp̃i que impetrat adeo. que tollit timo¬
rem ce dat amorem. qui solus deus oꝑatur in nobis.
oelius est enim iustum ẽẽ. quam hominem ẽẽ. Si gͦ
hominem te fecit deus. & iustum te facit quod meli¬
us est. non tute. sed sine te: te fecit. Non enim adhibu¬
isti aliquem sensum. ut te faceret. Qui gͦ fecit te sine
te. non te iustificat sine te. fecit te nescientem: iustifi

Expanded text:
ut membrum, subdit, inveniar, dico, non habens meam justitiam, quae ex lege est. Illa est justitia qua quis poenas timet, non amat justitiam. Quisquis enim timuerit, et suis viribus legem implere putaverit, et fecerit quod jubet lex non amando justitiam, sed timendo poenam, fit quidem secundum justitiam quae ex lege est justus. De qua justitia alibi dicitur: Suam volentes justitiam constituere, justitiae Dei, id est gratiae, non sunt subjecti . Sed si ex lege justitiua est, quia de lege praesumis tua volunquae est ex fide Christi, quae impetrat a Deo, quae tollit timorem et dat amorem, quam Deus solus operatur in nobis. Melius est enim justum esse quam hominem esse. Si ergo hominem te fecit Deus, et justum te facit quod melius est; non tu te, sed sine te fecit te: non enim adhibuisti aliquem sensum ut te faceret. Qui ergo fecit te sine te, non te justificat sine te. Fecit te nescientem, volentem
Abbreviated transcription (Latin):
tui habentes. idest quia non possunt efficere. ut uale¬
xp̃i. si carnem suam crucitigerent cum uitiis & conca¬
supra feramur ad ꝑfectionem: subdens. & hoc faciemꝰ:
mine addit &e iustum est hoc facere quia terra idest mens
auditorum scił ꝓficiens anima. bibens asimili aride
terre. ẏmbrem idest doctrinam scãm. rorem celorum.
quem sicienti terre pluunt celi id est p̃dicatores uerbi
neritatis: ymbrem dico. sepe uementem adeo suꝑ se.
fidem &e bona oꝑa. oportunam idest congruam non
solum. facientib sed etiam illis aquib colitur id est p̃¬
dicatorib illorum qui głabunt᷑ mñ qui sunt cultores
scindunt. & falce uerbi dei noxia precidunt. bł illis
aquib colitur. id est ipsis eisdem qui se colunt in
bonis oꝑib imtando maiores. scłm illud. & fecert̃
frnitum natiuitatis. quia patres snos qui ipsos infide
genuerunt imitantur. Terra inquam bibens ymbrem.
Et nota quia in hiis uerbis significat illos apłs quib
roferens autem
spinas actribulos

Expanded text:
t quia non possunt efficere ut valei, si carnem suam crucifigerent cum vitiis et concusupra feramur ad perfectionem, subdens, et hoc faciemus, nunc addit, et justum est hoc facere, quia terra, id est mens auditorum, scilicet proficiens anima, bibens, a simili aridae terrae imbrem, id est doctrinam sanctam, rorem coelorum, quod sitienti terrae, pluunt coeli, id est praedicatores verbi veritatis. Imbrem dico, supervenientem a Deo, super fidem et bona opera opportunam, id est congruam, non solum facientibus, sed etiam illis quibus colitur, id est praedicatoribus illorum qui glorificabuntur, inde qui sunt cultores scindunt, et falce verbi Dei noxia praecidunt. Vel, illis a quibus colitur, id est ipsis eisdem qui se colunt in bonis operibus imitando majores, secundum illud: Et fecerunt fructum nativitatis , quia patres suos qui ipsos in fide genuerunt imitantur. Terra, inquam, bibens imbrem Et nota quia in his verbis significat illos Apostolus quibus roferens autem spinas ac tribulos,
Abbreviated transcription (Latin):
scilitet caleph & iosue. Et sciendum quod in hac serie tres
requies commemorat duas significantes & tertiam signi¬
ficatam. Unam sabbati quo requienit dñs. scd̾am in pa¬
lestina. terciam ueram que incelo est de qua hic dicit. lo¬
quens adueros israelitas. dicens fidelib qui xp̃m loquen¬
temerant audituri. Nolite esse duri xp̃o loquenti. sicut
sp̃c p̃monuit loquens indanid. ne similia patͥbus ur̃is
patiamini. qui ꝑ moysen nocem domini tunc audiert.
obdurare corda ur̃a sicut in exacerbatione scłm diem tem¬
ptationis indeserto ubi idest inquo deserto. temptanert̃¬
Et ꝓbauerunt me idest ꝓbabilem inuenerunt. & ilest
me omria posse exꝑti sunt propter quod scił quia temp¬

Expanded text:
scilicet Caleph et Josue. Et sciendum quod in hac serie tres scilicet Caleph et Josue. Et sciendum quod in hac serie tres requies commemorat, duas significantes, et tertiam significatam, unam Sabbati quo requievit Dominus; secundam, in Palaestina; tertiam veram, quae in coelo est, de qua hic dicit, loquens ad veros Israelitas dicens fidelibus qui Christum loquentem erant audituri: Nolite esse duri Christo loquenti sicut Spiritus praemonuit loquens in David, ne similia patribus vestris patiamini, qui per Moysen vocem Domini tunc audieruntobdurare corda vestra sicut in exacerbatione secundum diem tentationis in deserto, ubi, id est in quo deserto, tentaverprobaverunt me, id est probabilem invenerunt, et, id est me omnia posse experti sunt, propter quod, scilicet quia tent
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ sp̃s indauia. hocdie id est intempore gr̃e quod p̃sens
dieritis. quod uere erit. nolite obdurare corda ur̃a. Aliqn
enim audistis uocem illuis ꝑmoysem ce obdurastis corda
ur̃a. Per p̃conem locutus est. quando obdurastis corda¬
ur̃a. ꝑse nunc loquitur. oꝗollescant ergo corla ur̃a.
Qi precones ante se mittebat. ipse uenire dignatus est.
Dre suo hic loquitur qui loquebatur ꝑ ora ꝓpħarum. Si
gͦ tunc duri fuistis. mͦestote molles. Nolite obdtrare
corcla ur̃a dico. agentes sicut patres ur̃i fecerunt in erater
ciplinam. & rectus sit indeserto tanqͣm ab optimo sessore
satis notaest de es quod muiserunt exploratores uidere trã.
ce tum audirent abeis ibi esse inexpugnabiles ce gygan¬
tee stature uiros. obliti uirtutis dei totiens ꝓ bate dixert:
redeamus in egyptumad ollas carnium. Unde iuraurt
dominꝰ quod nõn intrarent interram ꝓmissionis que ẽet
eis requies laborum. & sic omnes ꝑierunt preter duos.

Expanded text:
ctus in David. Hodie, id est in tempore gratiae, quod praesens e loquentis, audieritis: quod vere erit. Nolite obdurare corda vestra. Aliquando enim audistis vocem illius per Moysen, et obdurastis corda vestra. Per praeconem locutus est, quando obdurastis corda; per se nunc loquitur. Mollescant ergo corda vestra, qui praecones ante se mittebat ipse venire dignatus est; ore suo hic loquitur, qui loquebatur per ora prophetarum. Si ergo tunc duri fuistis, modo estote molles. Nolite obdurare corda vestra dico, agentes sicut patres vestri fecerunt in exacerbciplinam, et rectus sit in deserto tanquam ab optimo sessore satis nota de eo quod miserunt exploratores videre terram, et cum audirent ex eis ibi esse inexpugnabiles, et giganteae 239 staturae viros, obliti virtutis Dei toties probatae, dixerunt: Redeamus in Aegyptum ad ollas carnium. Unde juravit Dominus quod non intrarent in terram promissionis quae esset eis requies laborum, et sic omnes perierunt praeter duos,
Abbreviated transcription (Latin):
dinimus: ita nunc
cõmendato etiam
ip̃o premoyse. hic
incipit terrere ne¬
sint increduli xp̃o.
cdinem. & post ne
amiteant requiem
per oportumtatem
temꝑis. Quasi

Expanded text:
s, ita nunc commendato etiam prae Moyse. Hic incipit terrere nsint increduli Christudinem, et post ne amittant requiem, per opportunitatem ris. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Mnũ sit baptizare. S ne qͥs dicat
qd̾ baptizati estis in noĩe meo. de¬
quo magis głaremini. poterat qͥ¬
baptismi sui potestatẽ dare alicui
łaliquib p̃cipus serius suis ait̃¬
¶S quẽ admodũ ꝑ uirgam florentem
demonstratus c̃ aaron sacerdos.
ita ꝑ aliquod signum demonstra¬
rent᷑ excellentiores sci̾tatis mi¬
licet cis a dño att̾butꝰ sicut baptismus ioħis fuit. Ideo
obliti in cuiꝰ nomine eẽnt baptizati. ꝑ hoĩum noĩa se

Expanded text:
aptizare; sed, ne quis dicat quod baptizati estis in nomine meo, degloriaremini. Poterat qubaptismi sui potestatem dare alicui, vel aliquibus praecipuis servis suis, ut quemadmodum per virgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos, per aliquod signum demonstrarentur excellentioris dignitatis midiceretur, sicut baptismus Iohannis fuit. ideo obliti in cuius nomine baptizati essent pe
Abbreviated transcription (Latin):
n̾it. obscuritatib ⁊ defectionib eum fatigari uidens.
post alta deponit eum adinferiora. quo respirare atq¬
animum retreare ualeat. post idem cum refectus fuĩt. ad
humilia. ubiq magistri sui uestigia consequens. Nam
eorum gr̃a reuocabat neqͣquã eos ꝓlixo temꝑe maltera
tur filius. qui est suꝑior. & excellentior unmersis. Demde
orem om̃ibus gradumuenit dicens: quiciłm sit splendor
Deinde humilia loquitur. purgationem peccatorum faci¬
ens. Inde ad alta narrando reuertitur. sedet ad dext̃am
maiestatis. Sequitur. Tanto melioꝵ. Hic comꝑat xp̃m¬

Expanded text:
nerit, obscuritatibus ac defectionibus eum fatigari videns, nerit, obscuritatibus ac defectionibus eum fatigari videns, post alta deponit eum ad inferiora quo respirare atque recreare animum valeat; post item cum refectus fuerit, adhumilia, ubique magistri sui vestigia sequens: nam eorum gratia revocabat, nequaquam eos prolixo tempore in altera tur Filius, qui est superior et excellentior universis. Deindorem omnibus gradum venit, dicens, qui cum sit splendor. Deinde humilia loquitur, purgationem peccatorum faciens; inde ad alta narrando revertitur, sedet ad dexteram majestatis. Tanto melior. Hic comparat Chr
Abbreviated transcription (Latin):
tate. In excelsis enim dicens. non inloco concludit dm̃
sedostendit hominem xp̃m om̃ib altiorem. & om̃ib
sed similitudinem honors demonstrauit. Confessus enĩ
nich demonstrat aliud. nͥ honorius equalitatem. Con¬
sed sp̃c sc̃i mira re gr̃am. Non enim suam intelligenti¬
am. mente ꝓpria procreaiit. sed sp̃c sc̃s infudit. Atten
& qualiter cos ad ip̃m apicem pietatis adducit. ubi
item ante qͣm deficerent. & eos obscuritas occuparet.
uide quom eosad inferiora reuocanit. Qnͣdoq enim
que surit humilitatis eloquitur. qͣndoq uͦ altiora in so¬
nat. nec semꝑ in humilib remanet. nec in excelsis per¬
durat. sed ueluti quibdam gradib nunc adalta fa¬
stigia subleuatur. nunc ad inferiora declinatur. Sic
enim qui infantulum quem piam adextellentiora uult
paulatim sensimq subrigere. gradatim hoc facit abin¬
feriorib ad supiora conscendens. de inde cum sursum ꝑue¬

Expanded text:
tate. In excelsis enim dicens, non in loco concludit Deum, tate. In excelsis enim dicens, non in loco concludit Deum, sed ostendit hominem Christum omnibus altiorem et omnibus sed similitudinem honoris demonstravit. Confessus enim nihil demonstrat aliud, nisi honoris aequalitatem. Consed Spiritus sancti mirare gratiam. Non enim suam intelligentiam mente propria procreavit, sed Spiritus sancti infudit. Attendet qualiter eos ad ipsum apicem pietatis adducit, ubi item antequam deficerent et eos obscuritas occuparet, vide quomodo eos ad inferiora revocavit. Quandoque enim quae sunt humilitatis eloquitur, quandoque vero altiora insonat, nec semper in humilibus remanet, nec in excelsis perdurat, sed veluti quibusdam gradibus nunc ad altiora fastigia sublevatur, nunc ad inferiora declinatur. Sicut enim qui infantulum quempiam ad excellentiora vult paulatim sensimque subrigere, gradatim hoc facit ab inferioribus ad superiora conscendens, deinde cum sursum perve
Abbreviated transcription (Latin):
filum. quia eum constat opificem genuisse. Sienim
cansa eius pater est scłm quod paten est multo ampliꝰ
eorum causa est que ꝑfilium facta declarantur. purga
qua cuncta creauit. & gub̃na humilitatis eius benig¬
nitatem commendat hic. Commonet enim nos crucis
mortis & resurrationis. & ascensionis. ubi ait : sedet¬
& cetera. Hoc autem quod hic dicit. iam ad uos ꝑtinet.
am per humilitatem faciens purgationem peccatorum.
id est scd̾m humanitatem crucis passionem. & mortem
ꝑtulit. ꝑquam apeccatis. nos purgauit. Sedet. post¬
qm̃ ꝑnaturam. & potestatem. & benignitatem. xp̃m
commendauit. comm̃dat eum ꝑdignitatem. Quasi.¬
Crucem sustinuit ut nos apercatis purgaree. & ipse
qui humiliatus est ita. sedet id est quiescit & regnat
sublimatus. ad dexterammaiestatis. idest adequalita¬
tem patris. & lõcatus noninparadiso unde adam ex¬
cidit. sed in excelsis idest suꝑ omnia. & loco & digni¬

Expanded text:
Filium, quia eum constat opificem genuisse. Si enim Filium, quia eum constat opificem genuisse. Si enim causa ejus Pater est, secundum quod Pater est, multo amplius eorum causa est quae per Filium facta declarantur. Purgatqua cuncta creavit et gubernat, humilitatis ejus benignitatem hic commendat. Commonet enim nos crucis, mox et resurrectionis et ascensionis, ubi ait: sedet, etc. Hoc autem quod hic dicit jam ad nos pertinet am per humanitatem faciens purgationem peccatorum, id est secundum humanitatem, crucis passionem et mortem pertulit, per quam a peccatis nos purgavit, etc. Sedet: postquam per naturam, et potestatem, et benignitatem Christum commendavit, commendat eum per dignitatem. QuasiCrucem sustinuit, ut nos a peccatis purgaret, et ipse qui ita humiliatus est, sedet, id est quiescit et regnat sublimatus ad dexteram majestatis ejus, id est ad aequalitatem Patris, et locatus non in paradiso, unde Adam excidit, sed in excelsis, id est super omnia loco et digni
Abbreviated transcription (Latin):
idem ip̃e est post om̃ia. scił post om̃i um inicia. Ideoc
potestatem eiꝰ comm̃dans apłs ait. Et ip̃e filius est. por¬
tans idest continens & gubernans. omĩa uerbo iã est
solo imꝑio uirtutis sue idest ꝓotentie &e bonitatis sue
que non minor apparet.gubernando quam creando¬
Dirinia eruim continet bonitate & maiestatesua. Et no¬
hoc enim dicendo facilitatem continendi uoluit de¬
signare ꝑ methaphoram illorum qui sine ullo labore
uerbo uel digito mouent aliquiduł efficiunt. Itax
molem treature magnitudinemq sine labore conti¬
net & gub̾nat. Item atiende quod cum hic dicat apłs
nia fecisse. ubiatr: per quem fecit tanquam facere ipse
non posset. sieiñ porrerisset pater dexteram. uł tanqm
aliquod instrumentum fuit patr̃is oꝑantis. Sea siab
ed gub̾nantur omnia. non ne ab ip̃o tacta sunt: Ñ gͦ
ip̃e facere nonposset: sed sicut deus pater iudicare ꝑfi
lium quia iudicem genuit. sic etiam dicitur oꝑari per

Expanded text:
idem ipse est post omnia, scilicet post omnium initia. Ideoque ejus potestatem commendans Apostolus, ait: Et ipse filius est portans, id est continens et gubernans, omnia verbo, id est solo imperio, virtutis suae, id est potentiae et bonitatis suae quae non minor apparet gubernando quam creando; omnia enim continet bonitate et majestate sua. hoc dicendo facilitatem continendi voluit designare, per metaphoram illorum qui sine ullo labore verbo vel digito movent aliquid vel efficiunt, ita Christus molem creaturae magnitudinemque sine labore continet et gubernat. Item, attende quod cum hic dicat Apostnia fecisse, ubi ait, per quem fecit, tanquam facere ipse non posset. Si enim porrexisset Pater dexteram, vel tanquam aliquod instrumentum fuerit Patris operantis; sed si ab eo gubernantur omnia, nonne ab ipso facta sunt? Non ergo ipse facere non posset; sed sicut dicitur Pater judicare per Filium, quia judicem genuit, sic etiam dicitur operari per
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis. Talis est om̃ino filius ad patrem. qualis adig¬
nemsplendor. Non omnino sed equalitas omnimoda ẽ.
hic. Et aliorum enim ꝓportione temꝑalium. quorum al¬
terum est exaltero. & sinon coeuum tamen consubstantia¬
le: filius patri consubstantialis ostenditur. Nasciur enĩ
homo de homine. & equus deequo: nec est horum alter
alteri coeiuis. quia natus ab eo de quo natus est temꝑe
p̃ceditur sedtamen de ille homo  iste homo. & ille equu¬

Expanded text:
aliquis: Talis est omnino Filius ad Patrem, qualis ad igaliquis: Talis est omnino Filius ad Patrem, qualis ad ignem splendor, non omnino, sed aequalitas omnimoda est hic. Ex aliorum enim proportione temporalium quorum alterum est ex altero, etsi non coaevum, tamen consubstantiale Filius Patri consubstantialis ostenditur. Nascitur enim homo de homine, et equus de equo. Nec est horum alter alteri coaevus, quia natus ab eo de quo natus est tempore praeceditur, sed tamen et ille homo, et iste homo; et ille equu
Abbreviated transcription (Latin):
rem tanqͥm filium. quia iam p̃locun sumus nos coeua qͦ¬
rere increaturis. per que coeterna increatore astruamus.
Si lucernam accendere tupio. ñ dum est ibi ignis nec splẽ¬
aor mox antem ut aitendero simul cumigne & splen¬
a or existit. Damͥ ignem sine splendore: & credo tiui ꝑa¬
trem̃ fuisse sine filio. Dicta est a nobis ut potuit tanta
res diti. illa tamen in effabilia sunt. Potest gͦ semꝑ esse
est qui habet de quo sit ñ scłm hoc quod ꝑrius eẽt pat̃.
ce postea hlius. Semꝑenim pater. semꝑ filius de patre
est semꝑ gͦ filius natus. semꝑ pater est. semꝑ de illo
ymago. Ecce ñ potiusti coeterna inuemire increaturis.
num filium eterno gignenti. Quod enim est temꝑali coe¬
uum. hoc est eterno coeternum. Sed attendendum qͦd
igneminus lucet qͣm ip̃e iꝑtris. habent gͦ ista simili¬
tuilmem. sed non om̃imodam equalitatem. Ideo dicit

Expanded text:
rem tanquam Filium, quia jam praelocuti sumus nos coaeva quaerem tanquam Filium, quia jam praelocuti sumus nos coaeva quaerere in creaturis, per quae coaeterna in Creatore astruamus. Si lucernam accendere cupio, nondum est ibi ignis nec splendor; mox autem ut accendero, simul cum igne et splendor existit. Da mihi ignem sine splendore, et credo tibi Patrem fuisse sine Filio; dicta est a vobis ut potuit tanta res dici, illa tamen ineffabilia sint. Potest ergo semper esse est, quod habet de quo sit, non secundum hoc quod prius esset Pater, et postea Filius; semper enim Pater, semper Filius de Patre est; semper igitur Filius natus, semper Pater est, semper de illo imago. Ecce non potuisti coaeterna invenire in creaturis,ternum Filium aeterno gignenti: quod enim est temporali coaevum, hoc est aeterno coaeternum. Sed attende quod, scigne minus lucet quam ipse ignis. Habent ergo ista similitudinem, sed non omnimodam aequalitatem. Ideo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
adhas similitudines: Legimus enim scͥptum de ip̃a sayi¬
ettia: sandor est lucis eterne. Item speculum est sine ma¬
cula dei maiestatis. Ecce ip̃a sapientia dicta est canclor lu¬
ciscterne idest yͥmago patris & speculum. Hinc accipi¬
arns similtudmeia. ut inueniamus coeua. ex quibus
in telliganius toeterna. quia coeua in creaturis in ueni¬
ri potuerint. Eter̃ nominib rerumtemꝑalium diẽ:
candor est luciseterne. & hic ait: splendor glorie. Cõet̃¬
nus est enim patri filius. ut coeuus est splendor igni.
ex quo ce est. Ignis enim lucem fundit. lux ab ige fun¬
aitir. Quid enim aquo existat si queramus. scił ful¬
gor abigne. uł ignis a fulgore: omnis anima mͥrespon¬
aet. uoluit enim deus inseminare omniamme. initia
intellectus & sapientie. Oranis gͦ anima respondet ce
nemo dubitat. quod splendor de igne existit. ñ igns de
splendore. Ponamus ergo ignem uelut patrem splendo¬

Expanded text:
ad has similitudines. Legimus enim scriptum de ipsa Sapiad has similitudines. Legimus enim scriptum de ipsa Sapientia: Candor est lucis aeternae . Item, speculum est sine macula Dei majestatis. Ecce ipsa sapientia dicta est candor lucis aeternae, id est imago Patris et speculum. Hinc accipiamus similitudinem, ut inveniamus coaeva, ex quibus intelligamus coaeterna, quia coaeva in creaturis inveniri poterunt. Utens nominibus rerum temporalium, dixit, candor est lucis aeternae. Et hoc ait, splendor gloriae. Coaeternus est enim Patri Filius, ut coaevus est splendor igni, ex quo et est. Ignis enim lucem fundit, lux ab igne funditur. Quid enim a quo existat si quaeramus, scilicet fulgor ab igne, vel ignis a fulgore, omnis anima mihi respondet. Voluit enim Deus inseminare omni animae initia intellectus et sapientiae. Omnis ergo anima respondet, et nemo dubitat quod splendor de igne existit, non ignis de splendore. Ponamus ergo ignem velut Patrem, splendo
Abbreviated transcription (Latin):
ce filii cocternitatem. qͣmuis temꝑaliamtegra collatione
eternis comꝑari ñ possint. In et̾nitate enim stabilitas est
intemꝑe autem uarietaᷤᷤ.Inecernitate omnia stant iutem¬
pore alia accedunt. alia succedunt: Quidenim possumus
in creatura in uentrecoeternum. cum meanicħ inuenia¬
mus eternum: Si inuenis patrem eternum increatura. &
inuenio coeternum filium. Si antem ñ inuenis eternum
increatura. sufficit ad similitudinem: ut inueniamꝰ coenũ.
aliudest enim coeternum. aliud coeuum. Coeuos dicimꝰ
eos qui habent eandem mensuram temporum. ũ alter ab
altero temꝑe preceditur. ambos tam̃ esse cepisse dicimus :
generans ce geñatum. sinit intrinitate generanti coet̃¬
numunigenttum. In creaturis enim non ex eotempore
incipit generatum exquo generans increatore uero non
precessit genitor gentium. Nonpossunt gͦ comꝑaridem¬
ri. Inueniamus itaq coena. nam descͥptur is ammonem᷑

Expanded text:
et Filii coaeternitatem, quamvis temporalia integra collatione et Filii coaeternitatem, quamvis temporalia integra collatione aeternis comparari non possint. In aeternitate enim stabilitas est, in tempore autem varietas; in aeternitate omnia stant, in tempore alia accedunt, alia succedunt. Quid enim possumus in creatura invenire coaeternum, cum in ea nihil inveniamus aeternum? Invenis Patrem aeternum in creatura, et invenio coaeternum Filium: si autem invenis aeternum in creatura, sufficit ad similitudinem ut inveniamus coaevum. Aliud est enim coaeternum, aliud coaevum. Coaevos dicimus eos qui eamdem habent mensuram temporum, non alter ab altero tempore praeceditur: ambos tamen esse coepisse dicimus. generans et generatum, sicut in Trinitate generanti coaeternum Unigenitum. In creaturis enim non ex eo tempore incipit generatum, ex quo generans; in Creatore vero non praecessit genitor genitum. Non possunt ergo comparri. Inveniamus itaque coaeva, nam de Scripturis monemur
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑe. o si quid ab¬
surdum fottasse oc¬
currerit: ab aciȩ
mentis abigere. U̾q¬
siquidem religio¬
so nobis opus est¬
intellectu. maxi¬
loquimur aliquia
uel andimus. quia nec ad loquendum digne
de deo lingua s ufficit. nͨad ꝑcipiendum preua¬
let intellectus. Multa enĩde deo intelligimus. que loqui
penitus non ualemus. Multa item loquimur. que intelli¬
gere non sumus idonei. Uerbi gr̃a. Quod ubiq deus est
scimus & dicimus. quomͦ autem ubiq sit: intellectu ñ
capimus. Item quod est incorporea quedam uirtus que
om̃ium est causabonorum sciius. quom autem uł que
ista sit : penitus ignoramus. Sunt etian quedam que di¬
ci ñ possunt qͣmuis mente capiantur. ita ut etiam ip̃m
paulum uideamus in quibdam talib quasi infirmari
or ñ ĩtegra proponentem erempla. sicut hic cumait.
Qui cum sit splendor &e cẽtera: utens inppriis nominib
quia ꝓpria repꝑire ñ poterat. & rerum tempalium simi
litudinead ostendendam u̾itatemẽtnorum. id est patris

Expanded text:
et si quid absurdum fortasse ocurrerit, ab acie mentis abigere, usiquidem religioso nobis opus eintellectu: maxiloquimur aliquid, vel audimus, quia nec ad loquendum de igne, de Deo, lingua sufficit, nec ad percipiendum praevalet intellectus. Multa enim de Deo intelligimus quae loqui penitus non valemus. Multa item loquimur, quae intelligere non sumus idonei. Verbi gratia: Quod ubique Deus est scimus et dicimus. Quomodo autem ubique sit intellectu non sapimus. Item quod est incorporea quaedam virtus, quae omnium est causa bonorum, scimus: quomodo autem vel quae ista sit penitus ignoramus. Sunt etiam quaedam quae dici non possunt quamvis mente capiantur, ut etiam ipsum Paulum videamus in quibusdam talibus quasi infirmari, et non integra proponentem exempla, sicut hic, cum ait, qui cum sit splendor, etc., utens inpropriis nominibus, quia propria reperire non poterat, et rerum temporaliumPatris
Abbreviated transcription (Latin):
siabeis que condid̾it regendis aliqñ cessaret. simul om̃i¬
onem quandam oꝑis eius qui simul omnia continet ate
amministrat: ostendens. In quo oꝑe etiam sapientia
ip̃is ꝓseuerat. de qua dr: ꝑtingit atine usq ad finem
tottis & disponit omnia suauiter. Ds̃ gͦ omp̃s incom
mutabili ccernitate. uoluntate. u̾itate. semꝑidem: mo¬
uet ꝑtempꝰ creaturam spualem. mouet etiam ꝑtempus
&e locum creaturam corꝑalem. ut eo motu naturas qͦs
condiait amministret. Cum gͦ tale aliquid agit. ñ
debemins opinari eiꝰ substantiam qua deus est temꝑib
locisq mutabilem. siue ꝑtemꝑa. siue ꝑloca mobilem.
cum sit ip̃e ce interior ommre. quia in ip̃o sunt om̃ia:
ae exterior omni re. quia ip̃e suꝑ om̃ia. & antiquior
omnib quia ip̃e est añ oũia. a nouior omnib. quia

Expanded text:
si ab eis quae condidit regendis aliquando cessaret, simul omnisi ab eis quae condidit regendis aliquando cessaret, simul omnionem quamdam operis ejus qui simul omnia continet atque administrat, ostendens in quo opere etiam sapientia ipsius perseveret. De qua dicitur: Pertingit a fine usque ad finem fortiter et disponit omniate, veritate semper idem, movet per tempus creaturam spiritualem; movet etiam per tempus et locum creaturam corporalem, ut eo motu naturas quas condidit administret. Cum ergo tale aliquid agit, non debemus opinari ejus substantiam qua Deus est, temporibus locisque mutabilem, sive per tempora et loca mobilem, cum sit ipse et interior omni re, quia in ipso sunt omnia: et exterior omni re, quia ipse est super omnia; et antiquior omnibus, quia ipse est ante omnia; et novior omnibus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
pater in me est. & qui iuidet me uidet oe patrem. attende
quod hec nomina scił lumen & gloria. qnͣdoq adnatu-¬
sonam referuntur. modo a a patret. mͦ adfilium referũ¬
tur. Dicimus enimpater ẽ. lumen. filius est lumen: simi¬
liter pater est gła. filus est gła. & hiiduo unagła. unũ
lumen non duo: ce arͣ filius gła de gła. sic̾lumenadelumi¬
ne. & pͥncipium adeyͥncipio. ce aeus dedeo. nͥ tam̃ auo dii¬
sed unus. non duo pͥucipia sedunum. Splendor autem
&s figura sitit & ymago ꝓprie ad ꝑsoriam filii referinit᷑.
ce relatiue dicuntur. Sequitur. Portans q Supͣdictum
est quoci ꝑ ip̃m fecit omnia. hiceinunc sumniam aucto¬
ritatis attribuit. ex eo quod cum auctoritate cuncta gub¬
nat ce continet. Sicut enim ab eo creata sunt om̃ia. ita
ꝑeum immutabilem consnantur. Ereatoris emimoim̃¬
potentia causa est subsistencli omni creature. que iurtus

Expanded text:
Pater in me est ; qui videt me, videt et Patrem . Attende Pater in me est ; qui videt me, videt et Patrem . Attende quod haec nomina, sci quando ad personam referuntur; modo ad Patrem, modo ad Filium referuntur. Dicimus enim: Pater est lumen, et Filius est lumen. Similiter Pater est gloria, Filius gloria, et hi duo una gloria et unum lumen, non duo. Et dicitur Filius gloria de gloria, sicut lumen de lumine, et principium de principio, et Deus de Deo, non tamsed unus; non duo principia, sed unum. Splendor autem et figura, sicut et imago, proprie ad personam Filii referuntur et relative dicuntur. Chrysost. Portansque. Supra dictum est quia per ipsum fecit omnia. Hic 233 ei nunc summam auctoritatis attribuit, ex eo quod cum auctoritate cuncta gubernat. Et continua: Sicut enim ab eo creata sunt omnia, ita per eum immutabilem conservantur. Creatoris autem omnipotentia causa est subsistendi omni creaturae: quae virtus
Abbreviated transcription (Latin):
qued lauclabile est in creaturis quib aliquid iđ est.
simul est inereatore cui nichil de est. Ibi tam̃ que in ue¬
uimus. idest homo &e homo. duo surit homines. hic uͦ
pater ce filius unus deus. Idco apłs ait: qui silius est
splendor głe idest patris. idest expatre natus ẽ. ei coet̾isꝰ
quia est lumen delumine patrem reuelans. & eiꝰdem
est . pater enim est gła. & filius idem cum eo. & eumno¬
tificans homo factus: ut iadus solem. ꝑsplendorem enĩ
& ꝓpinquitateni declaraute eẽntie. & osteuait quod nob̾
patrem in sinuat. &e animas nr̃as illuminat: & est fi
ostensio patris cẽntie. id est consimilis ꝑomina ce consub¬
stantialis. & in ꝑsona alius. ꝑ hocerum qͦa dicit figura
substatitie aꝑte ostendit quod filius ꝑsonaltter. alter est
qͣm pãt uͭ sigura ab eo cuius est figura diuersa est. S elfiliꝰ
equalis est parri. quia nce parum dissimilis. sicut ip̃e ait:

Expanded text:
quod laudabile est in creaturis quibus aliquid deesse quod laudabile est in creaturis quibus aliquid deesse simul est in Creatore, cui nihil deesse; ibi tamen quae invenimus, id est homo et homo, duo homines sunt. Hic vero Pater et Filius unus Deus. Ideo Apostolus ait: Qui Filius est splendor gloriae, scilicet Patris, id est ex Patre natus est ei coaeternus, quia est lumen de lumine Patrem revelans, et ejusdeest. tificans homo factus, ut radius solem. Per splendorem enim et propinquitatem declaravit essentiae, et ostendit quod nobis Patrem insinuat, et quod animas nostras illumiostensio essentiae Patris, id est consimilis per omnia consubstantialis, et in persona alius. Per hoc enim quod dicit figura substantiae, aperte ostendit quia Filius personaliter alter est quam Pater, et figura ab eo cujus est figura diversa est; sed Filius aequalis est Patri, quia nec Pater dissimilis, sicut ipse ait:
Abbreviated transcription (Latin):
nani ea . er um stes it homo er homine natus eiꝰdem sus¬
nis adluctum est. Quid hic inuenitur: Quid laudat᷑:
Certe equalitas substantie. hic laudatur. Quid autem de¬
est⁊ ẽ qualitas teraꝑis. In illo autem similitudines genẽ¬
quod dedimiis desplendore igras equal itatem nature ñ
inuenis: scal coeuitatam. Quid ibi laudatur: Coeuitas.
Quidd de est: ẽqualitas nature. Coniunge que laudas.
In creaturis enm de est aliquid quod laudas. in trea¬
tore nichilde cẽ potest. quia quod in uenis incratura.a
ereatore arttfice ꝓcessit. In primo genere similitudinus
idẽ. inco euis. innenis ce laudas coeuitatem. Pro coeuitate
tͥhue deo coet̾nttatem. ut coet̾nus sit natus ei aquo natus.
De alio autem sitailitudinis genere. tbue deo equalita¬
tem nature. id eft equalitatem nature quam laudas in
homine. crede in eo esse qui fecit hominem. Quod de
homine natum est homo est & quod de deo natum ẽ:
non ĩderit quod ille ae quo natum est : Totum ergo

Expanded text:
a est Deus de Deo, ut homo ex homine natus, ejusdem subnus est adductum, quid hic invenitur? quid laudatur? Certe aequalitas substantiae hic laudatur. Quid autem deesse? aequalitas temporis. In illo autem genere similitudinis quod dedimus de splendore ignis aequalitatem naturae non invenis, sed coaevitatem. Quid ibi laudatur? Coaevitas. Quid deesse? Aequalitas naturae. Conjunge quae laudas. In creaturis enim deesse aliquid quod laudas, in Creatore nihil deesse potest, quia quod invenis in creatura a Creatore artifice processit. In primo genere similitudinis, id est in coaevis, invenis et laudas coaevitatem, pro coaevitate tribue Deo coaeternitatem, ut coaeternus sit natus ei a quo natus. De alio autem similitudinis genere tribue Deo aequalitatem naturae, id est aequalitatem naturae quam laudas in homine, crede esse in eo qui fecit hominem, quod de homine natum est, homo est, et quod de Deo natum est, non id erit quod ille de quo natum est? Totum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
catuma. fomes peccati qͥ habitat in me. ħ ẽ i car
ne mea. ⁊ si habitet uiuit tñ iste factus exfide ñ consen¬
tiendo ei. Sunt enĩ desideria mala. s si ñ regnant. ip̃e
ñ facit: faceret aũ si consentiret. Moͣtus enm deside¬
rioꝵ maloꝵ ip̃e ñ oꝑabat᷑ quib ñ consentiebat ad ꝑ¬
petranda pecc̾a. Multũ gͦ fallitur homo. qui con¬
sentiens concupiscentie carnis sue. ⁊ qd̾ illa deside¬
rat consentiens face̾ ⁊ statuens. putat sͥ ad huc eẽ
dicendũ ñ ego operor illud &̾ si oderit qr consentit.
simł enĩ ẽ utrũq & ip̃e odit qd̾ malum eẽ noruit ac¬
& ip̃e fac̾. q facere statuit. Siuͦ ꝙͣ illd̃ addat. ut qd̾.¬
facere statuit in corde õꝑe ꝯpleat.⁊ dicat. ñ ego ope¬
ior illd̾ s qd̃ habitat in me pecc̾m. id̾o qr cũ decre¬
uit &e fecit displicet sͥ. tm̃ errat ut nec seip̃m ag¬
noscat qm ex toto ip̃e sit. ⁊ corde statuente ⁊ corpore

Expanded text:
 fomes peccati, qui habitat in me, hoc ne mea; etsi hoc habitet, vivit tamen iste sanctus ex fide non consentiendo ei. Sunt enim desideria mala, sed si non regnant, ipse non facit. Faceret autem si consentiret. Motus enim malorum desideriorum non ipse operabatur, quibus non consentiebat ad perpetranda peccata. Multum vero fallitur homo, qui consentiens concupiscentiae carnis suae et quod illa desiderat decernens facere et statuens putat sibi adhuc esse dicendum: non ego operor illud, etiamsi oderit, quia consentit. simul enim est utrumque: et ipse odit, quia malum esse nouit, et ipse facit, quia facere statuit. iam at, Non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum, quia cum id decernit et facit, displicet sibi; tantum errat, ut nec se ipsum agnoscat; quando cum ex toto ipse sit, et corde statuente et corpore
Abbreviated transcription (Latin):
stis: qr filii estis. Et uere. qui c̃q
di aguT: sunt filii d̃i : i. ex dilectõne¬
hii filii T regunt᷑ ut magnũ grẽ effectũ
osfendat. plus ẽ enĩ agi. qͣm regi. Agi g¬
¶CI. dicimꝰ aliquẽ qͣi iux aliquid agentẽ : regi
uatoris intelligat᷑. dix̃ agunt᷑. ñ ut nil agant
s qr impetu gr̃e agunt᷑. uix tñ ut agant. Dã tan¬
comagis efficitur quis filiꝰ ponus: qnͣto largiꝰ dat᷑

Expanded text:
stis, qui filii estis, et vere. Qui enimi sunt filii Dei, id est ex dilectionedicit, non reguntur, ut magnum gratiae effectum ostendat. Plus est enim agi quam regi. Agi enim dicimus aliquem quasi vix aliquid agentem; regi avatoris intelligatur, dixit, aguntur, non ut nil agant, sed quia impetu gratiae aguntur, vix tamen ut agant. Nam tanto magis efficitur quis filius bonus quanto largius datur