comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&̾ om̃s qͥ uice eoꝵ regenda in rp̃o
susceꝑunt eccłam scãm. Qui minirũ bo¬
ues mare sͥ suꝑmpositũ portant cum
tione satagunt. Tres ad aquilonem &
tres ad oceidentẽ. tres ad meridiem. &
tres ad orientẽ respiciunt: cũ niuuer¬
sis quadrati orb̾ partib fide p̃dicant
uor post̾ĩorã uniuersa intͥnsecus
INtrunsecus nãq latitant uniuersa bo¬
um posterĩora: qͥa qua mercede sc̃i
p̃dicatores. inꝑpetuũ donentur. in in¬
terni arbitris exanune iã dispositũ
est: s nob̾ qͥ ad huc foris sumꝰ manet
omnimodis occultũ. Quib: tam̃ hoceẽ
occultũ. nullatenꝰ potest: qd omĩs qͥ
lauacrũ. baptisimi ad salutem accipit
s̃ uitã: fid̾e. spem. ⁊ caritatẽ debet ha¬
rere: noc sine his trib uirtutib qͥsq aliqͥd
oꝑari. iam. neq intrare aduitã ualet. Un¬
de recte subiungitur.
Grossitudo autẽ luuteris triũ unciarũ erat.
rossitudo ⁊ eiũ luteris inmare. firmi¬
tas ẽ uirtutis ibaptismo. st tͥũ unci¬

Expanded text:
 omnes qui vice eorum regendam in Christo susceperunt Ecclesiam sanctam. Qui nimirum boves mare sibi super impositum portant, cumtione satagunt. Tres ad aquilonem, et tres ad occidentem, et tres ad meridiem, et tres ad orientem respiciunt, cum universis quadrati orbis partibus fidem praedicant um posteriora universa intrinsecusIntrinsecus namque latitant universa boum posteriora, quia qua mercede sancti praedicatores in perpetuum donentur, in interni arbitris examine jam dispositum est, sed nobis, qui adhuc foris sumus, manet omnimodis occultum. Quibus tamen hoc esse occultum nullatenus potest, quod omnis qui lavacrum baptismi ad salutem accipit et vitam, fidem, spem et charitatem debet habere, nec sine his tribus virtutibus quisque aliquid jam operari neque intrare ad vitam valet. Unde recte sequitur: « Crassitudo autem luteris trium unciarum erat. » Crassitudo etenim luteris in mari, firmitas est virtutis in baptismo. Et trium unci
Abbreviated transcription (Latin):
retͥbutionis firmata ẽ: nullo tẽpora¬
liũ rerũ potest obstacło dissolui.
Et sculptura subt̃ labiũ cͥcuibat il¬
lud. decem cubitis ambiens mare. Duo
ordines sculptarũ hystͥatar̃ erant fusiles.
um p̃dictũ sit supͣ qd̾ resticła uxi
cubitoꝵ mare circiuerit. ⁊ nunc
addicur qd̃ sculptura hoc sub ter la¬
biũ posita decem cubitis ambierit.
patet exutraq relatione qͥa uaserat in
modũ fiale repandũ ac diffusũ: qͥa xxrͣ
cubitis circuitꝰ qͦs habelut in labio usq
ad decẽ cubitos cohartũ. Sculpt᷑a auteni
hystriata ẽ: que hyystorias rerũ aliquas
imitatur. Unde recte ꝑsculpt᷑as hyystria¬
tas qͥb mare circumdabat᷑ eremplast̃
pͥor tempor designata: que necesse ẽ
nos sollerter intueri: ut uideamꝰ qͥb
obstinatione inscelerib ꝑduraruit. qͣn¬
ca infelicitate obscelera ꝑiert̃ reꝓbi.
Et stabat suꝑ duodecii boues. eqͥb:
cres respiciebant ad aqͥlonẽ. itres adoc¬

Expanded text:
retributionis firmata est, nullo temporaretributionis firmata est, nullo temporalium rerum potest obstaculo dissolvi. « Et sculptura subter labium circumibat illud decem cubitis ambiens mare. Duo ordines sculpturarum histriatarum erant fusiles. » Cum praedictum sit supra quod resticubitorum mare circuierit, et nunc additur quod sculptura hoc subter labium posita, decem cubitis ambierit, patet ex utraque relatione, quia vas erat in modum phialae, repandum ac diffusum, quo triginta cubitis circuitus, quos habebat in labio, usque ad decem cubitos coarctatus sit. Sculptura autem histriata est, quae historias rerum aliquas imitatur. Unde recte per sculpturas histriatas, quibus mare circumdabatur, exempla sunt priorum temporum designata, quae necesse est nos solerter intueri: ut videamus quibobstinatione in sceleribus perdurarunt, quanta infelicitate ob scelera perierunt reprobi. « Et stabat super duodecim boves. E quibus tres respiciebant ad aquilonem, et tres ad oc
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis ingredi. & cõmunẽ debet adũo
coronã sꝑare ustitie. Rotundũ erat incͥ¬
cuitu: ut orb̾ unuiersus ingyro lauacͦ
uite a sorde peccatoꝵ designaretur esse
mundandꝰ. De qͦ bene subdit᷑. qͥnq cubi¬
toꝵ altitudo eiꝰ: qͥa nimirũ qͥc qͥd uisu
qͥcqͥd auditu. qͥc qͥd olfactu. qͥc qͥd gus¬
tu. qͥc qͥd tactu delinqͥmꝰ. totũ ħ nobis
gr̃a dĩ ꝑ ablutionẽ uiuifici fontis relaxi.
S: ñ sufficit p̃teritoꝵ remissio peccatoꝵ: si
ñ qͥsq de uiceps bonis studuerit insiste
oꝑib. Alio qnͥ. diabolus qͥ erierat de ho¬
mine si hunc abonis uiderit uacare
multipliciꝰ redit: facitq nouissima ho¬
minis illiꝰ ꝓeiora pͥorib. Uñ apte subdit
disciplina p̃ceptor celestiũ. qua
a nr̃is uoluptatib religam᷑ potest apte
signari scͥptura dicente. qͥa funiculus
triplex difficile rumpit᷑: qͥa ninrũ
obseruatio mandatoꝵ dĩ que incordi¬
bus electoꝵ. fide. spe. ⁊ dilectione suꝑne

Expanded text:
veritatis ingredi, et communem debet a Domino coronam sperare justitiae. « Rotundum erat in circuitu, » ut orbis universus in gyro, lavacro vitae a sorde peccatorum designaretur esse mundandus. De quo bene subditur, « quinque cubitorum altitudo ejus, » quia nimirum quidquid visu, quidquid auditu, quidquid olfactu, quidquid gustu, quidquid tactu, delinquimus, totum hoc nobis gratia Dei per ablutionem vivifici fontis, relaxat. Sed non sufficit praeteritorum remissio peccatorum si non quisque deinceps bonis studuerit insistere operibus: alioquin diabolus qui exierat de homine, si hunc a bonis viderit vacare, multiplicius redit: facitque « novissima hominis illius pejora prioribus . » Unde apte subditur, disciplinam praeceptorum coelestium, qua a nostris voluptatibus relegamur, potest apte signari: Scriptura dicente, quia « funiculus triplex difficile rumpitur; » quia nimirum observatio mandatorum Dei, quae in cordibus electorum fide, spe et dilectione supernae
Abbreviated transcription (Latin):
si scͥpt᷑a maris nom̃ indidit: in meno¬
riã iudelicet maris rubri. inqͦ priꝰ ꝑex
tunictionẽ egyptioꝵ & ppłi d̾i lib̾ationẽ
baptismi forma p̃cessit: ex ponente apło
ac dicente. Qm̃ patres nr̃i om̃s subnube
in moyse baptirati st̃ innube ⁊ in ma¬
ri. Sacram̃tũ autẽ baptismi. ⁊ uite nob̾
mundiciã querit in hoc scło: & uite no¬
bis et᷑ne głam ꝓmittit infuturo. Quod
utrũq in mari hoc eneo una sententia
designatur: cũ ẽẽ decẽ cubitoꝵ alabio
usq ad labiũ ꝑ hibet᷑. Decẽ nãq p̃ceptis
in lege dñs om̃a que facere debeamꝰ
expressit: denario mercedẽ benefac¬
toꝵ signauit: cũ hunc inuinea labo¬
rantib dandũ eẽ p̃dixit. Prit gͦ mare¬

Expanded text:
si Scriptura maris nomen indidit, in memoriam videlicet maris Rubri, in quo prius per exstinctionem Aegyptiorum et populi Dei liberationem baptismi forma praecessit, exponente Apostolo ac dicente: « Quoniam patres nostri omnes sub nube in Moyse baptitum autem baptismi, et vitae nobis munditiam quaerit in hoc saeculo, et vitae nobis aeternae gloriam promittit in futuro. Quod utrumque in mari hoc aeneo una sententia designatur, cum esse decem cubitorum a labio usque ad labium perhibetur. Decem namque praeceptis in lege Dominus omnia quae facere debeamus expressit; denario aeque mercedem bene factorum significavit, cum hunc in vincula laborantibus dandum esse praedixit . « Er
Abbreviated transcription (Latin):
ui. recede a me: et omne qd̃ imposueris
michi feram. Indiccit itaq rex assiriorũ
ezechie regi iude. trecenta talenta argen-¬
ti: et triginta talenta auri. Deditq exe¬
chias omne argentũ qđ reꝑtũ fuerat in
domo dñi. et in thesauris regis: ⁊ cet̾a. Cla¬
ra est historia: que in libris regum. nec ñ
in paralipomenon. et in propħia ysaie pa-¬
ri modo describitur. Erechias uiginti qͥnq
annorũ erat. cũ regnare cepisset: regnaũ
autẽ annis uiginti nouẽ in ihrłm: ⁊ rebel¬
lauit contra regem assiriorũ: ⁊ non serui¬
uit ei. Hinc sennacherib ingressus iudeam:
obsedit urbes eius munitas. Et cũ obside¬
ret lachis: misit ad eum ezechias trecen-
ianuis tẽpli. ⁊ laminis eius detractis. quas
ipse affixerat. Misit autẽ rex assiriorũ

Expanded text:
vi, recede a me, et omne quod imposueris vi, recede a me, et omne quod imposueris mihi, feram. Indixit itaque rex Assyriorum Ezechiae regi inde trecenta talenta argenti, et triginta talenta auri. Deditque Ezechias omne argentum, quod repertum fuerat in domo Domini, et in thesauris regis, » etc. Clara est historia, quae in libris Regum, nec non in Paralipomenon et in prophetia Isaiae pari modo describitur. « Ezechias viginti quinque annorum erat, cum regnare coepisset. Regnavit autem viginti nolavit contra regem Assyriorum, et non servivit ei. Hinc Sennacherib ingressus Judaeam, obsedit urbes ejus munitas. Et cum obsideret Lachis, misit ad eum Ezechias trecentajanuis templi, et laminis ejus detractis quasi ipse affixisset. « Misit autem rex Assyriorum
Abbreviated transcription (Latin):
dissipauit. ⁊ statuas contriuit. atq succi¬
dit lucos. necñ ⁊ omĩa simulachra ꝯminu¬
it: saluatoris tipũ tenet. Interp̃tat᷑ enim
etechias app̃hendẽs dñm: uel fortitudo
dñi. In eo ipso utiq qd̃ ipsum serpentem
eneum quẽ moyses fecit. minuit: redẽp¬
toris nr̃i figurã conuenient̃ tenet. Non
solum enim dñs nr̃ ac redẽptor. de quo
prelio. ydola gentiũ contriuit. et omĩa
simulachra eorũ dissipauit. quatinꝰ uniꝰ
omĩpotentis dei noticiã haberẽt. eiusq
cultui digne manciparent᷑: quin ipsam
litterã legis moysaice. quam ille populus
legalis assidua lectione resonabat. ac pro
magno habebat contriuit: ac sensũ sp̃ua¬
lem in ea intelligere nos docuit:
nno qͣrtodecimo regis erechie.
ascendit sennacherib rex assirionũ
ad uniuersas ciuitates iuda munitas: et
cepit eas. Tũc misit exechias rex iuda mai¬
cios ad regem assiriorũ lachis dicẽs. Pecca¬

Expanded text:
dissipavit, et statuas contrivit, atque succidissipavit, et statuas contrivit, atque succidit lucos, nec non et omnia simulacra comminuit, Salvatoris typum tenet; interpretatur enim Ezechias apprehendens Dominum, vel fortitudo Domini, in eo ipso utique, quod illum serpentem aeneum, quem Moyses fecit, comminuit, Redemptoris nostri figuram convenienter tenet. Non solum enim Dominus noster ac Redemptor, de quo ivit, et omnia simulacra eorum dissipavit, quatenus unius Dei omnipotentis notitiam haberent, ejusque cultui digne manciparentur: quin ipsam litteram legis Mosaicae, quam ille populus legalis assidua lectione resonabat, ac pro magno habebat, contrivit, ac sensum spiritalem in ea intelligere eos docuit. « Anno quarto decimo regis Ezechiae ascendit Sennacherib rex Assyriorum ad universas civitates Juda munitas, et cepit eas. Tunc misit Ezechias rex Juda nuntios ad regem Assyriorum in Lachis, dicens: Pecca
Abbreviated transcription (Latin):
primi errorũ quos patres samaritanorũ
significãt. hoc faciũt : sed et sequaces eo¬
rum. quos filiorũ nomine et nepotum
expressos recte intelligere possumus. si¬
militer agunt:
regis iudã. Uiginti quinq annorũ erat
cum regnare cepisset : ⁊ iuginti nouem
annis regnauit in ihrłm. Nom̃ matris
eius abia filia tacharie. Fecitq qd erat
bonũ coram dño: iuxta omĩa que fece¬
rat dauid pater eius. Ipse dissipauit ex¬
celsa et contriuit statuas. et succidit lu¬
cos: confregitq serpentẽ eneum. quem
fecerat moyses. Siquidem usq ad illud
tempus filii isrł adolebant ei incensum:
cui adolebãt filii isrł incensũ. et quẽ ipse
confregit. namustan uocauit: qr in dño
deo isrł non in eneo serpente ipse sꝑauit.
Siqui dem namustan interp̃tat᷑ es eorũ:
ut quẽ A illi pro numine colebant. in eiꝰ¬
dictis metallũ eum esse. non dm̃ agnosce¬
rent. Et qr ezechias in hoc qd̃ excelsa

Expanded text:
primi errorum, quos patres Samaritanorum primi errorum, quos patres Samaritanorum significant, hoc faciunt, sed et sequaces eorum, quos filiorum nomine et nepotum expressos recte possumus intelligere, similiter agunt. regis Juda. Viginti quinque annorum erat cum regnare coepisset, et viginti novem annis regnavit in Hierusalem. Nomen matris ejus Abia, filia Zachariae. Fecitque quod erat bonum coram Domino, juxta omnia quae fecerat David pater suus. Ipse dissipavit excelsa, et contrivit statuas, et succidit lucos, confregitque serpentem aereum, quem fecerat Moyses. Siquidem usque ad illud tempus filii Israel adolebant ei incensum. cui adolebant filii Israel incensum, et quem ipse confregit, Nohestan vocavit, quia in Domino Deo Israel, non in aeneo serpente, ipse speravit. Siquidem Nohestan interpretatur Aes eorum, ut quem illi pro numine colebant in dictis ejus, metallum eum esse, non Deum, agnoscerent. Et quia Ezechias in hoc, quod excelsa
Abbreviated transcription (Latin):
diĩs quoq suis seruirent. iuxta consu¬
etudinem gentiũ. de quib tͣnslati fue¬
rant samariã. Et non multo post subse-¬
quitur dicẽs. fuerũt igitur gentes iste
tim̃tes quidem dm̃: sed nichilominus ⁊
idolis suis seruientes. Nam et filii eorũ
et nepotes. sicut fecerũt patres sui ita fa¬
ciunt: usq in p̃sentẽ diem. Et qr ĩ sama¬
ritanorũ ꝑsona heretici accipiunt᷑: in p̃¬
dicta sentencia illorũ. nequicia ꝯuenien-¬
ter exprimit᷑. Habent enim heretici q̃¬
dam sacram̃ta ꝯmunia cũ scã ecclesia.
et quasdam sentencias sc̃arum script᷑a¬
rum rite intelligũt: sed tam̃ nichilomi¬
nus ydolis seruorũ suorũ seruire ñ ces¬
sant. Uidetur ȩnim eis timorẽ dei rite se
custodire: cũ scđm sensum suũ ueritati
se putãt fauere. S qr catholice fidei uni¬
tatem se spernũt habere: malignorum
sp̃uum uoluntatib. se ueracit manifes¬
tant obtẽperare. Et non solũ inuentores

Expanded text:
diis quoque suis servirent juxta consudiis quoque suis servirent juxta consuetudinem gentium, de quibus translati fuerant Samariam, et non multo post subsequitur, dicens: « Fuerunt igitur gentes istae timentes quidem Deum, sed nihilominus et idolis suis servientes. Nam et filii eorum et nepotes, sicut fecerunt patres sui, ita faciunt usque in praesentem diem. » Et quia in Samaritanorum persona haeretici accipiuntur: in praedicta sententia illorum nequitia convenienter exprimitur. Habent enim haeretici quaedam saet quasdam sententias sanctarum Scripturarum rite intelligunt, sed tamen nihilominus idolis immundorum spirituum servire non cessant. Videtur enim eis timorem Dei rite se custodire, cum secundum sensum suum veritati se putant favere. Sed quia catholicae fidei unitatem spernunt habere, malignorum spirituum voluntatibus se veraciter manifestant obtemperare, et non solum inventores
Abbreviated transcription (Latin):
in eadem iudee terra condiderũt. uidet᷑
autẽ iuxta consequentiã sermonis et
idolorũ quib hee gentes prius in terra
sua seruierãt. hic posse uocabula intelli¬
gi: qr cũ dictũ esset. et unaqueq gens fa-¬
bricata est dm̃ suũ. quasi ad expletionem
sentencie subiunctũ sit. uiri enĩ babilonii
fecerũt socoth benoth: idest tab̾nacula
benoth. Et melius ni fallor faceret int̃¬
pres. si socoth latine in tab̾nacula u̾teret:
et nom̃ idoli benoth absolute poneret.
Et sicut in sequentib manifeste dicitur
hi autẽ qui erãt de sepharuaim ꝯbure¬
bant filios suos igni ad ramelech. ⁊ ana¬
melech diis sepharuaim: ubi ostenditur
ad ramelech ⁊ anamelech ydola fuisse
urbis sepharuaim: ita uidet᷑ consequẽs.
ut et nergel cutheorũ. asima amatheo¬
rum. nebaaz et thercha. ydola fuerint
eueorũ. Post hec scriptura narrat de ip¬
sis samaritanis: qd̾ cum dñm colerent.

Expanded text:
in eadem Judaeae terra condiderint. Videtur in eadem Judaeae terra condiderint. Videtur autem, juxta consequentiam sermonis, etiam idolorum quibus hae gentes prius in terra sua servierant hic posse vocabula intelligi. Quod cum dictum esset: Et unaquaeque gens fabricata est deum suum, quasi ad expletionem sententiae subjunctum est: Viri enim Babylonii fecerunt Socoth Benoth, id est, tabernacula Benoth. Et melius, ni fallor, faceret interpres, si Socoth Latine in tabernacula verteret, et nomen idoli Benoth absolute poneret; et sicut in sequentibus manifeste dicitur: Hi autem qui erant de Sepharvaim, comburebant filios suos igni Adramelech et Anamelech diis Sepharvaim; ubi ostAdramelech et Anamelech idola fuisse urbis Sepharvaim. Ita videtur consequens, ut et Nergel Cuthaeorum, Asima Hemathaeorum, Nebaaz et Tharthac idola fuerint Evaeorum. Posthaec Scriptura narrat de ipsis Samaritanis quod cum Dominum colerent,
Abbreviated transcription (Latin):
bilonis illic sedimꝰ ⁊ fleuimꝰ: dũ recor¬
daremur tui sion. In salicib ĩ medio
eius: suspendimꝰ organa nr̃a. Qͥa illic
interrogauer̃t nos qui captiuos durer̃t
nos uerba cantionũ : et qui adduaxer̃t nos
ymnũ cantate nobis de canticis sion. Quo¬
modo cantabimꝰ dñi canticũ in terra ali¬
ena: Quod dicitur de his que in samari
am a rege assiriorũ abducte sũt nacio¬
nibus. ⁊ una queq gens fabricata ẽ dm̃
suũ: posuerũtq eos in fanis excelsis. que
fecerunt samarite gens. et gens in urbi¬
bus suis in quib habitabant: uiri enim
babilonii fecerũt soccoth benoth: uiri
autẽ cutheni fecerũt nergel. et uiri de
locorũ legitur. qd̾ benoth ⁊ nergel fue¬
runt ciuitates quas costruxerũt in regio¬
ne iudee samaritani. qui de babilonia
tͣnsierãt. Asima quoq oppidũ edificaue¬
runt. qui ad eam uenerãt de emath.
Nebaaz ⁊ tharta ciuitates sũt. qͣs euer

Expanded text:
bylonis illic sedimus, et flevimus, dum recorbylonis illic sedimus, et flevimus, dum recordaremur tui, Sion. In salicibus in medio ejus, suspendimus organa nostra. Quia illic interrogaverunt nos, qui captivos duxerunt nos, verba cantionum. Et qui abduxerunt nos: Hymnum cantate nobis de canticis Sion. Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena ? » Quod diam a rege Assyriorum adductae sunt nationibus: Et unaquaeque gens fabricata est deum suum, posueruntque eos in fanis excelsis, quae fecerant Samaritae, gens et gens in urbibus suis, in quibus habitabant; viri enim Babylonii fecerunt Socoth Benoth, viri autem Cutheni fecerunt Nergel, et viri de Locorum legitur, quod Benoth et Nergel fuerint civitates, quas construxerint in regione Judae Samaritani, qui de Babylonia transierant. Asima quoque oppidum, quod aedificaverint, qui eodem venerant de Hemath. Nebaaz enim et Thartha civitates, quas Hevaei
Abbreviated transcription (Latin):
tunc uniuersa esse soluenda. que genti¬
les et heretici futura non credũt: et
ꝓpter infidelitatẽ non intelligũt que
israheli. et abstulit eos de suo ł ꝯspectu:
et non remansit nisi trib uda tantũmͦ.
S nec ipse iudas custodiuit mandata
dñi dei sui: uerũptam̃ ambulaũ in erro¬
ribus isrł que oꝑatus fuerat. Proiecit¬
q dñs omne semen isrł ⁊ afflixit eos:
et tradidit in manu diripientiũ: donec
ꝓiceret eos a facie sua:
ubuersio autẽ isrłitarũ. que ab
quid signifieat: nisi miserabilẽ ⁊ nimiꝰ
deflendã ruinã populi ecclesiastici:
Quẽ rex assirius. hoc est diabolus.
cum suo exercitu deuastando atq obsi¬
dendo cotidie afficit : cũ eos ꝓpter pec¬
cata ꝯmissa de sedib propriis euellens.
defert in terrã alienã: quo magis luge¬
re delectat. quã cantica leticie ꝓferre.
Unde ⁊ psalmista mestico eloquio. hoc
idem ꝯmemorat dicẽs. Suꝑ flumina ba¬

Expanded text:
tunc universa esse solvenda, quae gentitunc universa esse solvenda, quae gentiles et haeretici futura non credunt, et propter infidelitatem non intelligunt quae Israeli, et abstulit eos a conspectu suo, et non remansit nisi tribus Juda tantummodo. Sed nec ipse Judas custodivit mandata Domini Dei sui. Verumtamen ambulavit in erroribus Israel, quos operatus fuerat. Projecitque Dominus omne semen Israel, et afflixit eos et tradidit eos in manu diripientium donec projiceret eos a facie sua, » etc. Subversio autem Israelitarum, quae ab quid significat, nisi miserabilem et nimis deflendam ruinam populi ecclesiastici? quam rex Assyrius, hoc est diabolus, cum suo exercitu devastando atque obsidendo quotidie efficit, cum eos propter peccata commissa, de sedibus propriis evellens, defert in terram alienam, quo magis lugere delectat, quam cantica laetitiae proferre. Unde et Psalmista mystico eloquio hoc idem commemorat, dicens: « Super flumina Ba
Abbreviated transcription (Latin):
cũq sermonẽ: quorũ finis ustio ẽ. Qui
frustra inierũt consiliũ ut ascenderẽt
contra iudã: ⁊ quasi negligentẽ ⁊ dor¬
mientẽ caꝑent. ⁊ suis errorib copula¬
rent: ponerẽtq suꝑ eũ regẽ filium tha¬
beel: hoc ẽ bonũ deũ. Uterq enĩ aduer¬
sarius apud se ueritatẽ: apud se estimat
optimã esse doctrinã. Deniq marcion
hereticus. boni dei filiũ. hoc ẽ alterius
putat esse xcp̃m. ⁊ non iusti cuiꝰ prophe
sunt: quẽ sanguinariũ ⁊⁊ crudelẽ iudiã
uocat. Hec illis dicentib dñs ꝯminatus.
quod non stet consiliũ ipsorũ: s inte¬
rim quãdiu mundus iste stat. et ea que
mundi sunt in suis finib et in suis ur¬
bibus dominent᷑: cũ autẽ ꝯsũmatioĩs
tẽpus aduenerit. hoc est sexaginta qͥn¬
q anni. et tam mundi res que in sex
diebus facte sunt. quã omĩa que ad
quinq sensus ꝑtinent finẽ acceperint:

Expanded text:
cumque sermonem, quorum finis exustio est. Qui cumque sermonem, quorum finis exustio est. Qui frustra inierunt consilium, ut ascenderent contra Judam, et quasi negligentem et dormientem caperent, et suis erroribus copularent, ponerentque super eum regem filium Tabeel, hoc est, bonum Deum. Uterque enim adversarius apud se veritatem, apud se aestimat optimam esse doctrinam. Denique Marcion haereticus, boni Dei filium, hoc est, alterius, putat esse Christum, et non justi, cujus Prophetae sunt; quem sanguinarium, crudelem et judicem vocat. Haec illis dicentibus, Dominus comminatur, quod non stet consilium ipsorum, sed interim nunc quamdiu mundus iste stat, et ea quae mundi sunt in suis finibus, et in suis urbibus dominentur. Cum autem consummationis tempus advenerit, hoc est, sexaginta quinque anni, et tam mundi res quae in sex diebus factae sunt, quam omnia quae ad quinque sensus pertinent, finem acceperint,
Abbreviated transcription (Latin):
et populus eius simpliciter credẽs ĩ dñm:
ꝑtremiscit. Et ideo ꝑtremiscit: qr non
arborib frugiferis. sed infructuoso sal
tui cõparatur. Eosdem autem hereticos
atq gentiles contra domũ dauid. argu¬
mentorũ ⁊ dialectice artis gladiis dimi¬
care nulli dubiũ est: ut qui inter se dis¬
crepant. in ecclesie obpugnatiõe consen-¬
inter se discordantes. in dñi passiõe ami¬
cicia fedderant᷑. Impio regi ysaias iubetur
occurrere. exiens de loco suo. ñ in prin¬
cipio aque ductus. sed in extremis finib
piscine suꝑioris. que erat in agro fullo¬
nis: ubi sordes ⁊ macule purgabantur.
Quãuis enim achaz regnaret super
iudam: tamen qr impius erat. in suꝑio¬
ris piscine extremis finib morabatur.
Ergo dñs non tã miseret᷑ quãẽ indignũ
estimabat salute : quã populi sui. Duas
autẽ caudas torriũ fumigantiũ. ut priꝰ
diximꝰ uocat sapienciã secularẽ. hereti¬

Expanded text:
et populus ejus simpliciter credens in Deum et populus ejus simpliciter credens in Deum pertremiscet. Et ideo pertremiscet, quia non arboribus fructiferis, sed infrtui comparatur. Eosdem autem haereticos atque gentiles contra domum David argumentorum et dialecticae artis gladiis dimicare nulli dubium est, ut qui inter se discrepant, in Ecclesiae oppugnatione conseninter se discordantes, in Domini passione amicitia foederantur . Impio regi Isaias jubetur occurrere exiens de loco suo non in principio aquaeductus, sed in extremis finibus piscinae superioris, quae erat in agro fullonis, ubi sordes et maculae purgabantur . Quamvis enim Achaz regnaret super Judam, tamen qris piscinae extremis finibus morabatur. Ergo Deus non tam regis miseretur, quem indignum aestimabat salute, quam populi sui. Duas autem caudas torrium fumigantium, ut prius diximus, vocat sapientiam saecularem, haereti
Abbreviated transcription (Latin):
isrł annis nouem: et qđ uenerit salma.¬
nassar rex assur. ⁊ obsederit samariã.
que nunc sebasten uocatur trib annis.
et nono anno regni osee ceperit eam.
uinctũq osee in carcerẽ miserit: ⁊ tͣnstu¬
lerit isrł in assirios: posueritq eos in ala
et in thabor. iuxta fluuiũ goram. in
ciuitatibus: siue ut septuaginta tͣnstule¬
runt. in montib medorũ. Iuxcta anago¬
gen facilis interp̃tatio est : qd̾ regnante
achar rege impio. rex aram qui int̃pre-¬
tatur excelsus atq sublimis. ut indicet
arrogantiã sapiencie scłi: et phacee fili¬
us romelie. qui et ipse iuxta osee ꝓpħam
ex tribu effraim. de qua iheroboã filius
nabath uitulos aureos in bechel ⁊ dan
ꝯstituerat. ⁊ a domo dauid dei populũ
separarat. refertur ad hereticos: qui con-
sentiunt sibi ut expugnẽt eccłam. Quod
cum audierit domus dauid. quem in iete¬
chiel pastorem bonũ legimus suscitatũ.

Expanded text:
Israel annis novem; et quod venerit SalmaIsrael annis novem; et quod venerit Salmanasar rex Assur, et obsederit Samariam, quae nunc Sebasten vocatur, tribus annis, et nono anno regni Osee ceperit eam; victumque Osee in carcerem miserit, et transtulerit Israel in Assyrios, posueritque eos in Ailam, et in Thabor, juxta flumen Gozam, in civitatibus, sive ut Septuaginta transtulerunt in montibus Medorum. Juxta anagogen facilis interpretatio est, quod, regnante Achaz rege impio, rex Aram, qui interpretatur excelsus atque subarrogantiam sapientiae saecularis: et Phacee filius Romeliae, qui et ipse juxta Osee prophetam ex tribu Ephraim, de qua Jeroboam filius Nabath vitulos aureos in Bethel, et Dan constituerat , et a David Dei populum separarat, refertur ad haeretisentiunt sibi ut expugnent Ecclesiam. Quod cum audierit domus David, quem in Ezechiel pastorem bonum legimus suscitandum,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ uolunt eo tẽpore accidisse quo ingres¬
sus orias intẽplũ dñi dei nr̃i. sibi sacerdo¬
cium uendicabat: ⁊ terra ꝑcussa est: et
cineres altaris effusi sunt: et ipse rex lepͣ¬
ꝑcussus est. uolunt autẽ annũ fuisse uice¬
simũ quintũ ozie. quando hec accider̃t.
cuius reliqui anni sunt inginti septem:
om̃s enim regnauit annos quinquaginta
quinq. Postea regnauit ioathan filius eiꝰ
annis sedecim. ⁊ huius filius achaꝵ aliis
sedecim. postquã regnauit edechias : cu¬
ius sexto imperii anno capta samaria ẽ:
atq ita effici simul annos sexaginta qͥn-¬
q. Scriptũ est enĩ qd̾ tegladfalassar rex
assiriorũ. sub rege achaz ascenderit in
damascũ. ⁊ uastauerit eam: ⁊ tͣnstulerit
habitatores eius cirenen. et rasin int̃fece¬
rit : et qđ tetenderit insidias facee filio
romelie osee filius hela. ⁊ ꝑcusserit eũ.
et interfecerit. ⁊ regnauerit pro illo in

Expanded text:
quem volunt eo tempore accidisse, quo ingresquem volunt eo tempore accidisse, quo ingressus Ozias in templum Dei, ibi sacerdotium vindicabat, et terra percussa est et cineres altaris effusi sunt, et ipse rex percussus lepra . Volunt autem annum fuisse vigesimum quintum Oziae, quando haec acciderunt, cujus reliqui anni sunt viginti septem. Omnes enim annos regnavit quinquaginta duos. Post eum regnavit Joatham filius ejus, annis sedecim; et hujus filius Achaz aliis sedecim. Post quem regnavit Ezechias, cujus sexto imperii anno capta Samaria est, atque ita effici simul annos sexaginta quinque. Scriptum est enim quod Theglathphalasar rex Assyriorum sub rege Achaz ascenderit in Damascum et vastaverit eam, et transtulerit habitatores ejus Cyrenen, et Rasin interfecerit, et quod tetenderit insidias Phacee, filio Romeliae, Osee filius Hela, et percusserit eum, et interfecerit et regnaverit pro illo in
Abbreviated transcription (Latin):
iudam. ⁊ suscitemus eũ. et euellamꝰ eũ ad
nos: ⁊ ponamus regem in medio eius filiũ
tabehel. Hec dicit dñs d̾s. Nonstabit. ⁊ ñ
erit istud: sed caput sirie damascus : ⁊ ca¬
put damasci rasin. Et adhuc sexaginta.⁊
quinq anni : et desinet effraim ẽẽ popłs.
Duas autẽ caudas titionũ idest torriũ fu¬
migantiũ uocat rasin regem sirie. ⁊ facee
filium romelie regem samarie: eoqd̾ ĩ illis
finitũ sit regnũ sirie. idest damasci: ⁊ reg¬
num samarie. idest decem tribuũ. que alio
nomine appellabant᷑ effraim. Sexaginta
autẽ et quinq anni non a tẽporib achar:
sed ab orie numerant᷑. Igitur hebrei hũc
locum ita edisserũt: ut amos qͥ sub oria
cepit propħare. quando ⁊ ysaias ꝓpħie
sue habuit exordiũ. primꝰ ꝓphaũ contra
isrł dicens. Isrł autẽ captiuus ducet᷑ de t̃ra
sua: titulus quoq propħie eius contra sa¬
mariã sit : et propħare cepit in diebus
orie regis iuda. ante duos annos t̾re motꝰ:

Expanded text:
amus eum ad nos, et ponamus regem in medio ejus filium Tabeel. Haec dicit Dominus Deus: Non stabit et non erit istud, sed caput Syriae Damascus, et caput Damasci Rasin. Et adhuc sexaginta quinque anni, et desinet Ephraim esse populus. » Duas autem caudas titionum, id est torrium fumigantium, vocat Rasin regem Syriae, et Phacee filium Romeliae regem Samariae, eo quod in illis finitum sit regnum Syriae, id est Damasci, et regnum Samariae, id est decem tribuum, qui alio nomine appellabantur Ephraim. Sexaginta autem et quinque anni, non a temporibus Achaz, sed ab Oziae numerantur. Igitur Hebraei hunc locum ita edisserunt, ut Amos qui sub Ozia coepit prophetare, quando et Isaias prophetiae suae habuit exordium, primus prophetavit contra Israel, dicens: « Israel autem captivus ducetur de terra sua. » Titulus quoque prophetiae ejus contra Samariam fit, et prophetare coepit in diebus Oziae regis Juda, ante duos annos terraemotus;
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ut thebarũ athenarũ. Pro ana et
aua uetus editio: quasi unius urbis no¬
men aneugauam posuit. Et quidem in
hebreo ita scriptũ est. uerũ qr quinta sil¬
laba .ii. que in medio nominis posita est
coniũctionẽ. ⁊ apud eos significat: potest
ita distingui. ut dicatur ane ⁊ gaue. ut
aquila tͣnstulit: siue ana et aua. ut ñr
uertit interpres. Sin autẽ ait tantis diis
p̃sentib decem tribus uicimus facile: qͣn¬
tomagis solam ihrłm uno deo presule
uincemus: Uere iustus etechias. omĩa
agens cum consilio. prohibuit ei respon-¬
dere: ne eũ ad maiores blasphemias ꝓ¬
uocaret. uenitq heliachim filius hechie
prepositus domus. ⁊ sobna scriba. ⁊ iohe

Expanded text:
dictum ut Thebarum, Athenarum. Pro Ana et dictum ut Thebarum, Athenarum. Pro Ana et Ava, vetus editio, quasi unius urbis nomen Anetigavam posuit; et quidem in Hebraeo ita scriptum est. Verum quia quinta syllaba ti quae in medio nominis posita est, conjunctionem et apud eos significat, potest et ita distingui, ut dicatur, ane et gave, ut Aquila transtulit, sive Ana et Ava, ut noster vertit interpres. Sin autem, ait tantis diis praesentibus quinque tribus vicimus facile, quanto magis solam Hierusalem uno Deo praesule vincemus? Vere justus Ezechias omnia regens cum consilio prohibuit ei respondere, ne eum ad majores blasphemias provocaret. « Venitque Eliacim filius Helciae praepositus domus, et Sobna s
Abbreviated transcription (Latin):
que terre iudee similitudinẽ habeat. tã
in situ quã in fructib. Quod ait rapsa¬
ces inter alia quib dm̃ blasphemabat cla-¬
mans contra ihrłm ubi est deus emath
et arphat. ubi est deus sepharuaim. ana
⁊ aua. nũquid liberauerũt samariã de
manu mea: ostendit harum om̃ium ciui¬
tatum. siue gentiũ diis seruisse samaritas.
Et quia non erãt dii sed ydola: merito
cultores uanitatis ut decebat esse subuer¬
sos. Est autẽ emath urbs cele sirie: que
nunc epiphania dicitur. iuxta emessam.
ut supra monuimꝰ. Arphath urbs damasci:
quã expugnatã a rege assiriorũ ⁊ ieremi¬
as scribit. Sepharuaun qđ̃ numero plura¬
li libros uel litteras sonat. nomen est loco¬
rum de quib assirii tͣnsmigrantes habita¬
uerunt in samaria: ut in locorũ libris
inuenimꝰ. Uerũ in ysaia hoc quoq nom̃
esse ciuitatis apparet ubi aꝑte dicitur. ubi
est deus sepharuaim: tam et si pluraliter

Expanded text:
quae terrae Judaeae similitudinem habeat, tam quae terrae Judaeae similitudinem habeat, tam in situ quam in fructibus. Quod ait Rapsaces inter alia quibus Deum blasphemabat, clamans contra Hierusalem: « Ubi est Deus Hemath et Arphad? Ubi est Deus Sepharvaim, Ana et Ava? Nunquid liberaverunt Samariam de manu mea? » Ostendit harum omnium civitatum sive gentium diis servisse Samaritas, et quia non erant dii, sed idola, merito cultores vanitatis, ut decebat, esse subversos. Est autem Hemath urbs Celesyriae, quae nunc Epiphania dicitur, juxta Emesan, ut supra monuimus. Arphad urbs Damasci, quam expugnatam a rege Assyriorum et Jeremia scribit. Sepharvaim, quod numero plurali libros vel litteras sonat, nomen est locorum de quibus Assyrii transmigrantes habitaverunt in Samaria, ut in Locorum libris invenimus. Verum in Isaia hoc quoque vocabulum esse civitatis apparet, ubi aperte dicitur: « Ubi est Deus urbis Sepharvaim ? » tametsi pluraliter
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃cant᷑ rapsacen ut siriace loquat᷑: hunc
sensum habet. Quid necesse est popłm falsis
errorib cõmoueri: et falsam iactare uirtu¬
tem: Loquere lingua quã populus non
nouit. Nam et nos lingue tue habemus
scienciã. Ad quod ille arroganter. nũ ait
ad dñm tuum. ⁊ ad te misit me dñs meus:
cum: Per quod ostendit fame eos et siti ẽẽ
capiendos. Simulq illecebrã iungit timori:
ut quos terrore non uicit. ꝑsuasione deci¬
piat : et dicit ex ꝑsona regis. facite mecũ
benedictionẽ: hoc est facite qd̃ in uestrã
benedictionẽ ꝓficiat. Benedicite regi assi-¬
rio. et eum dñm confidemini: ut premia
consequamini. Donec reuertar de egipto.
uel capta lobna redeam̃. Habitate in urbe
uestra. et rebus urĩs frumini: et postea
ducam uos in sinulem terre. ur̃e terrã. Quã
tamen non nominauit: qr simlem ei non¬
Hoc enim unusquisq uult. in quo natus ẽ.
Alii putant terram medie eis reꝓmitti:

Expanded text:
deprecantur Rabsacen, ut Syriace loqueretur, hunc deprecantur Rabsacen, ut Syriace loqueretur, hunc sensum habet: Quia necesse est populum falsis terroribus commoveri, et vanam jactare virtutem. « Loquere linguam quam populus non novit. Nam et nos linguae tuae habemus scientiam. Ad quod ille arroganter: Nunquid, ait, ad Dominum tuum, et ad te misit me dominus meus? cum? » Per quod ostendit fame eos et siti esse capiendos. Simulque illecebra mitigat timorem, ut quos terrore non vicit, persuasione decipiat. Et dicit ex persona regis: Facite mecum benedictionem, hoc est facite quod in vestram benedictionem proficiat, benedicite regi Assyrio, et eum dominum confitemini, ut praemia consequamini; donec revertar de Aegypto vel capta Lobnam redeam: habitate in urbe vestra, et rebus vestris fruimini, et postea ducam vos in similem terrae vestrae terram, quam tamen non nominavit, quia similem ei inHoc enim unusquisque vult in quo natus est. Alii putant terram Mediae eis repromitti
Abbreviated transcription (Latin):
eam. Et est argumentũ. Certe sine domini
uoluntate. huc uenire non poterã. Cũ autẽ
uenerim. et multas urbes ceperim. ⁊ pars
ihrłm maneat intacta: manifestũ est ĩ eius¬
achim. filius. helchie. et sobna ⁊ iohe. rapsaci.
Precamur ut loquaris nobis seruis tuis siri¬
ace. si quidem intelligimus hanc linguã: et
non loquaris nobis iudaice audiente populo
qui est super urtã. Responditq eis rapsa¬
ces. Nũquid ad dñm tuum et ad te misit
potius ad uiros qui sedent super murum.
ut comedant stercora sua. et bibãt urinã
suam uobiscũ: ⁊ cetera. Rapsacis accusatio
etechie testimoniũ est: qui captis iudee ur¬
bibus in dño confisus sit: ⁊ confortaũ pͦpłm
ut in dño speraret. Unde rapsaces destrue¬
re uult que ille construxit: et dicit ad po¬
pulum. Non seducat uos ezechias: et non
uobis tribuat fiduciã super dño deo. Quod
autem heliachim ⁊ sobna ⁊ iohe humiliter

Expanded text:
eam. » Et est argumentum: Certe sine Domini eam. » Et est argumentum: Certe sine Domini voluntate huc venire non poteram. Cum autem venerim, et multas urbes ceperim, et pars Jerusalem maneat intacta, manifestum est me ejusachim filius Helciae et Sobna et Ioahe Rabsaci precamur ut loquaris nobis servis tuis syriace siquidem intellegimus hanc linguam et non loquaris nobis iudaice audiente populo qui est super murum responditque eis Rabsaces numquid ad dominum tuum et ad te misit potius ad viros qui sedent super murum, ut comedant stercora sua, et bibant urinam suam vobiscum, » etc. Rapsacis accusatio, Ezechiae testimonium est, quia captis Judaeae urbibus, in Domino confisus sit, et confortavit populum ut in Domino speraret. Unde Rapsaces destruere vult quae ille construxit, et dicit ad populum: Non seducat vos Ezechias, et non vobis tribuat fiduciam super Domino Deo. Quod autem Eliacim et Sobna et Joahe humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
Quodq infert si responderis michi. in dño
deo confidimꝰ: uerum est. Subiungit rur¬
sum mendaciũ ueritati: qr abstulit etechias
excelsa eius. et altaria. Hec enim non contͣ
dm̃. sed pro deo fecit: ut destructa idola¬
tria. ⁊ ueteri errore. iuberet dm̃ adorari
in ihrłm: ubi fuit tẽplũ eius. Quodq ut
paucitatẽ obsessorũ ostenderet. duo milia
equorũ pollicetur. quorũ ascensores edechi¬
as non haberet: non de imbecillitate popłi
uenit quasi equitandi ignari. s de obserua¬
tione preceptorũ dei: qui moysi precepit
ne rex isrł equos et uxores sibi multipli¬
caret. Sinautẽ inquit me minimũ seruo¬
rum regis sennacherib sustinere non uales:
quomͦ tantã illius potenciã sustinebis: Ad
id autẽ qd̃ dixcit. si responderis michi. ĩ dño
deo confidimꝰ: callide respondit. se non sua
uoluntate. sed dñi uenisse preceptis. Dixit
dñs ad me. Ascende super terrã: et disperde

Expanded text:
Quodque infert: « Si responderis mihi, in Domino Quodque infert: « Si responderis mihi, in Domino Deo confidimus, » verum est. Sed jungit rursum mendacium veritati, quod abstulit Ezechias excelsa ejus, et altaria. Haec enim non contra Deum, sed pro Deo fecit, ut, destructa idololatria et veteri errore, juberet Deum adorari in Jerusalem, ubi fuit templum ejus. Quique ut paucitatem obsessorum ostenderet, duo millia equorum pollicetur, quorum ascensores Ezechias non haberet. Non de imbecillitate populi venit, quasi equitandi ignari, sed de observatione praeceptorum Dei, qui Moysi praecepit, ne rex Israel equos et uxores sibi multiplicaret . Sin autem, inquit, me minimum servorum regis Sennacherib sustinere non vales, quomodo tantam illius potentiam sustinebis? Ad id autem, quod dixit: « Si responderis mihi, in Domino Deo confidimus, » callide respondit, se non sua voluntate, sed Domini venisse praeceptis. « Dixit Dominus ad me: Ascende super terram hanc, et disperde
Abbreviated transcription (Latin):
et cetera. Iste est heliachim: de quo ysaias
in uisione uallis sẏon dixcit. uocabo seruũ
Qui fuit pontifex post sobnã p̃positum
templi: quẽ tradũt hebrei rapsacis ꝯmina¬
cione ꝑterritũ tradidisse manus assiriis
et ꝓdidisse ihrłm: et excepta arche syon
et templo. assirios totã urbem cepisse. Quẽ
etiã sobnam cũ heliachim. ad rapsacen exis¬
se quidam putãt. Rapsacen autem qui he¬
braice locutus est. filium ysaie prophete
autumant. qui et ipse ꝓditor fuerat: re¬
lidumq filiũ ylaie alterũ uocari iafub.
qui latine relictũ sonat. Alii autẽ putãt eũ
samaritanũ fuisse. et ideo hebraicam scisse
linguã. ⁊ tam audacter et impie dm̃ blas¬
phemasse: qr quasi quedam contraria forti¬
tudo erat. quod sua arrogantia miitabatur
propħas qui dicebant hec dicit dñs: ⁊ iste
dixit. hec dicit rexc magnus assiriorũ. Ac
primũ qr dixit. confidis super egiptum:
falsum est.Nulla enim narrat historia:
quod etechias pharaonis auxiliũ postularit.

Expanded text:
quo Isaias in visione vallis Sion dixit: « Vocabo servum Qui fuit pontifex post Sobnam praepositum templi, quem tradunt Hebraei Rabsacis comminatione perterritum tradidisse manus Assyriis, et prodidisse Jerusalem, et excepta arce Sion et templo, Assyrios totam urbem cepisse. Quem etiam Sobnam cum Eliacim ad Rabsacen exisse quidam putant. Rabsacen autem, qui Hebraice locutus est, filium Isaiae prophetae autumant, qui et ipse proditor fuerat; relictumque filium Isaiae alterum vocari Iasab, qui latine relictum sonat. Alii autem putant eum Samariten fuisse, ac ideo Hebraicam scisse linguam, et tam audaciter et impie Dominum blasphemasse. Qui quasi quadam contraria fortitudine sua et arrogantia imitabatur prophetas, qui dicebant: « Haec dicit Dominus. » Iste dixit. « Haec dicit rex magnus, rex Assyriorum. » Ac primum quia dixit: « Confidis super Aegyptum, » falsum est. Nulla enim narrat historia, quod Ezechias Pharaonis auxilium postularet.
Abbreviated transcription (Latin):
sennacherib rege assiriorũ. audiui. Iste ẽ
sermo quem locutus est dñs de eo. Spreũ
te ⁊ subsannauit te uirgo filia sion: post
tergũ tuũ caput mouit filia ihrłm. Cui
exprobrasti: et quẽ blasphemasti: Contra
quẽ exaltasti uocẽ: ⁊ eleuasti in excelsum
oculos tuos: Contra scm̃ isrł: ⁊ cet̾a. Deni¬
q etechias audacter dñm deprecabatur:
nec misit ad ẏsaiã. ut prius fecit. Nonip¬
se propha ꝑgit ad eum: sed nuncios mit¬
tit qui dei responsũ deferant ad eũ. uir¬
go sion et filia ihrłm. que ideo uirgo dr̃
et filia. qr cũctis gentib simulachra mor¬
tuorũ adorantib. hec sola conseruat casti¬
tatem religionis dei. ⁊ unius diuinitatis
untem mouit caput suũ: certa de ulciõe.

Expanded text:
ge Assyriorum, audivi. Iste est sermo quem locutus est Dominus de eo: Sprevit te et subsannavit te virgo filia Sion, post tergum tuum caput movit filia Jerusalem. Cui exprobrasti, et quem blasphemasti? Contra quem exaltasti vocem, et elevasti in excelsum oculos tuos? Contra sanctum Israel, » etc. Denique Ezechias audacter Dominum deprecatur; nec misit ad Isaiam, ut prius fecit, non ipse propheta pergit ad eum, sed nuntios mittit, qui Dei responsum deferant ad eum. « Vir Sion et filia Hierusalem, quae ideo virgo appellatur et filia, quia cunctis gentibus simulacra adorantibus, haec sola conservat castitatem religionis Dei et unius divinitatis unte, movebit caput suum, certa de ultione
Abbreviated transcription (Latin):
ret nobis dm̃ uiuentẽ: ⁊ cet̾a. Prius exechi
as timore dñi ꝑterritus. ora reserare ĩ tem¬
plo non audebat. uel liberas fundere p̃ces:
nũc autẽ qr audit ysaiam dicentẽ. ne ti¬
meas a facie uerborũ que audisti. ⁊ cetera:
audacter dñm deprecatur. Misit autem

Expanded text:
ret nobis Deum viventem, » etc. Prius Ezechias, ret nobis Deum viventem, » etc. Prius Ezechias, Domini timore perterritus, ora reserare in templo non audebat, vel liberas fundere preces; nunc autem quia audit Isaiam dicentem: « Ne timeas a facie verborum, quae audisti, » etc., auda
Abbreviated transcription (Latin):
misit nuncios ad ezechiam dicẽs. Hec dici¬
de erechie regi iude. Non te seducat d̃s
tuus. in quo habes fiduciã: neq dicas. ñ
tradetur ihrłm in manu regis assiriorũ.
Iuxta uoluntatẽ dñi rabsaces deseruit ob
pugnantẽ lobnam. Sennacherib autem
occurrẽs regi ethiopum. misit ad ezechi¬
am nuncios et epłas: ut eos quos uirib
non cepit. sermone terreret. Pugnasse au¬
tem sennacherib contra egiptios. ⁊ obse¬
disse pelusiũ: iamq extructis aggerib
urbe capienda uenisse tharacham regem
ethiopũ in auxiliũ narrat herodotꝰ:
ras de manu nunciorũ. ⁊ legisset eas:
ascendit in domũ dñi. et exxpandit eas coram
dño: ⁊ orauit in conspectu eius dicens. Dñe
deus isrł qui sedes super cherubin. tues ds
solus regum om̃ium terre. tu fecisti celum
et terram. inclina dñe aurem tuã ⁊ audi.
aperi dñe oculos tuos et uide: ⁊ audi oĩa
uerba sennacherib que misit ut exꝓbra¬

Expanded text:
misit nuntios ad Ezechiam, dicens: Haec dicimisit nuntios ad Ezechiam, dicens: Haec dicite Ezechiae regi Juda: Non te seducat Deus tuus, in quo habes fiduciam, neque dicas: Non tradetur Jerusalem in manus regis Assyriorum, » etc. Juxta voluntatem Dei Rabsaces deseruit obspugnantem Lobnam. Sennacherib autem occurrens regi Aethiopum misit ad Ezechiam nuntios et epistolas, ut eos quos viribus non cepit sermone terreret. Pugnasse autem Sennacherib contra Aegyptios, et obsedisse Pellusium, jamque exstructis aggeribus, urbe capienda, venisse Tharacam regem Aethiopiorum in auxilium, narrat Herodotus.ras de manu nuntiorum, et legisset eas, ascendit in domum Domini et expandit eas coram Domino et oravit in conspectu eius dicens Domine Deus Israhel qui sedes super cherubin tu es Dsolus regum omnium terrae, tu fecisti coelum et terram, inclina aurem tuam et audi; aperi, Domine, oculos tuos et vide, et audi omnia verba Sennacherib, qui misit ut exprobra
Abbreviated transcription (Latin):
ulcionis fiduciã: qm̃ uiuens d̾s blasphe¬
matur a cultore ydolorũ mortuorũ.
Leua ergo or̃onem nrãm: iacentẽ pro re¬
liquiis populi que obsidentur. Preuenit
eos ysaias: quia eo sp̃u quo futura nos¬
cebat. etiam absentẽ regem audierat.
Hec inquit dicite dño ur̃o: qr hec dicit
dñs. Noli timere uerba: quib non tu. sed
ego sum blaspheiatus. Nec dico oĩa que
regi assirio faciã. ne meã uidear iactare
potenciã : sed quia dandus sit ei sp̃e ñ dei
sed aduersarii. et audito nuncio reuertẽs
ad terrã suam corruat gladio. ut duo pa¬
riter que obtabat ezechias audiret. se ab
obsidione liberandũ: ⁊ in t̾ra sua inimi
cum esse moriturũ. Reuersus est igitur
rabsaces: et inuenit regem assiriorũ expug¬
nantẽ lobnam. Audierat enim qd̃ recessis¬
set de lachis. Cumq audisset de tharaca
rege ethiopie dicentes. ecce egressus est
ut pugnet aduersũ te. ⁊ iret contra eum:

Expanded text:
ultionis fiduciam, quoniam vivens Deus blaspheultionis fiduciam, quoniam vivens Deus blasphematur, a cultura idolorum mortuorum. « Leva ergo orationem nostram jacentem pro reliquiis populi quae obsidentur. » Praevenit eos Isaias , quia eo spcebat, etiam absentem regem audierat: « Haec, inquit, dicite domino vestro, quae dicit Dominus: Noli timere verba, quibus non tu, sed ego sum blasphematus. » Nec dico omnia quae regi Assyrio faciam, ne meam videar jactare potentiam. Sed quia dandus sit ei spiritus non Dei, sed adversarii, et audito nuntio revertens ad terram suam corruat gladio, ut duo pariter, quae optabat Ezechias, audiret se ab obsidione liberandum, et inimicum in sua terra esse moriturum. « Reversus est igitur Rabsaces, et invenit regem Assyriorum expugnantem Lobnam. Audierat enim quod recesserat de Lachis. Cumque audisset de Tharaca rege Aethiopiae, dicentes: Ecce egressus est, ut pugnet adversum te, et iret contra eum,
Abbreviated transcription (Latin):
rapsacis. Que cum audisset ezechias
achim prepositũ domus. et sobnã scri¬
bam. et senes de sacerdotibus oꝑtos sac
ei. Hec dicit ezechias. Dies tribulatioĩs
et increpationis ⁊ blasphemie: dies iste.
uenerũt filii usq ad partũ: et uires
non habet parturiens: ⁊ ceta:
cindunt uestim̃ta sua: qr rapsa¬
cen audiunt blasphemantẽ. Sci¬
dit rex uestẽ suam: qr pro popłi ⁊ suis
esse peccatis credebat. qd̾ rapsaces usq
ad portã uenit ihrłm : et contra dñm
talia sit locutus. Mira regis humilitas:
et prudentia. Dimisso regio cultu. ob¬
uolutus sacco ad tẽplũ pergit de pala¬
cio: princeps sacerdotũ non stolis. sed cili¬
ciis mittit ad ysaiam cooꝑtos. ⁊ dixit.
Dies hec tribulacionis nr̃e. correctionis
dei: blasphemie hostiũ. Ponitq simili¬
tudinẽ parturientis femine. ⁊ dolentis:
que ad partũ usq ꝑuenit. ⁊ generare
non possit. Si quomodo audiat deus
sed tuum dicimꝰ dñm. Et hanc habemꝰ

Expanded text:
actum est cum audisset Ezechias achim praepositum domus et Sobnam scribam et senes de sacerdotibus opertos saunt haec dicit Ezechias dies tribulationis et increpationis et blasphemiae dies iste veneruntnon habet parturiens, » etc Scindunt vestimenta sua, quia Rapsacen audiunt blasphemantem. Scidit et rex vestem suam, quia pro populi et suis esse peccatis credebat, quod Rapsaces usque ad portam venit Hierusalem, et contra Dominum talia sit locutus. Mira regis humilitas et prudentia! Dimisso regio cultu, obvolutus sacco, ad templum pergit de palatio; principes sacerdotum, non stolis, sed ciliciis mittit ad Isaiam coopertos, et dixit: « Dies haec tribulationis nostrae, correptionis Dei, blasphemiae hostium. » Ponitque similitudinem parturientis feminae et dolentis, quae ad partum usque pervenit, et generare non possit. « Si quomodo audiat Dominus Deus sed tuum dicimus Dominum; et hanc habemus
Abbreviated transcription (Latin):
misd̾ie qua popłm liberauit obsessum. filiũ
suum nunciaret de uirgine nasciturũ: sicut
ẏsaie prophe liber ꝯmemorat. Huic ñ suo
merito. sed dñi gracia ostendente : egredi
in occursũ ysaias iubetur. ad extremũ aq̃¬
ductus piscine suꝑioris. in uia agri fullo¬
nis: et dicere ad eum̃. uide ut sileas. Noli
timere. ⁊ cor tuũ ne formidet. a quabus
caudis titionũ fumigantiũ istorũ. in uia
furoris rasin. ⁊ sirie. ⁊ filii romelie: eo qd̾¬

Expanded text:
misericordiae, qua populum liberabat obsessum, filium misericordiae, qua populum liberabat obsessum, filium suum nuntiaret de Virgine nasciturum, sicut Isaiae prophetae liber commemorat. Huic non suo merito, sed Domini gratia ostendenda, egredi in occursum Isaias jubetur ad extremum aquaeductus piscinae superioris in via agri fullonis, et dicere ad eum: « Vide ut sileas, noli timere, et cor tuum ne formidet a duabus caudis titionum fumigantium istorum in ira furoris Rasin regis Syriae, et filii Romeliae, d