comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Hoc̾ aut̃ẽ breuiter hic cõmemorare uolumus.
io ꝑ gad. non solum illam. quȩ̨ in cibo et potu ẽ.
abstinentiã intelligere debemus: unmo ꝑ gad et
aser. intelligimus om̃is suꝑfluę dilectionis. et cu¬
iuslibet corporalis afflictionis abstinentiam uel pa¬
cientiam in om̃ib: quȩ ꝑ quinq sensus carnẽ de¬
lectant. aut cruciant.S: quando quesolia ancillã¬
suã uiro suo traderet. uel tales filios adoptaret:
nͥ sororis suę exemplo prouocata fuisset: Prius
cium semꝑ est. ut aucilla rachel redigatur sub ui¬
ri pocestate: quã ancilla lię. Si em̃ imaginationis
euagatio. quę fit ꝑ inutiles cogitationes. prius
ũ reprimitur: absq dubio seusualitatis appetitus
immoderatus. munme temperatur. Qui gͥ uult cor¬
poraliũ uoluptatum desideria temperarẽ: prius
afsueseat carnales delicias numquam uel raro
cogitare. Profecto quanto talia rarius cogitaueris.

Expanded text:
vit. Hoc autem breviter hic commemorare volumus, vit. Hoc autem breviter hic commemorare volumus, quod per Gad non solam illam quae in cibo et potu est abstinentiam intelligere debemus; imo per Gad et Aser intelligimus omnis superfluae delectationis, aut cujuslibet corporalis afflictionis abstinentiam vel patientiam, in omnibus quae per quinque sensus carnem delectant aut cruciant. CAPUT suam viro suo traderet, vel tales filios adoptaret, nisi sororis suae exemplo provocata fuisset? Prius enim semper est ut ancilla Rachel redigatur sub viri potestate quam ancilla Liae. Si enim imaginationis evagatio quae fit per inutiles cogitationes prius non reprimitur, absque dubio sensualitatis appetitus immoderatus minime temperatur. Qui igitur vult corporalium voluptatum desideria temperare, prius assuescat carnales delicias nunquam, vel saltem raro cogitare. Profecto namque quanto talia rarius cogitaveris,
Abbreviated transcription (Latin):
niticomem. Ille quidem ubiq inuenire potest:
quod ꝓpter dm̃ diligit: iste nusqũa appreheudere
potest bonor plenitudinẽ. quã sitit. Quis hor
beatior: Itẽ. ecce alii duo: quor unus odit
mundi huurs aduersitatẽ: alter autẽ detestatur mũ¬
danã uoluptatẽ.S ubi queso uel ille hostem suum
declinare poterit: uel iste uumicũ suũ nͦ calcare pos
sit: Qius hor. queso felicior: Beatus inquit scrip¬
tura. qui post aurũ ñ abut: nec sperauit in pecuiȩ
thesauris. U iterum. Beatus uir qui suffert tempta¬
tionem: qm̃ cũ ꝓbatus fuerit accipiet coronã uitȩ.
Isti sunt gto et aser: quor prior caleat mundana
głam: alter ꝓpter dm̃i libenter patitur mundi pres
alde itaq uotandũ. et prois suram.¬
funde retinendum. qd̾ scripͣtura saeͣ
abstinentie laboren. ñ calamitatem
s. felicitatẽ appellare uoluit: et paci¬
entię rigorem. ñ miserũ. sed beatũ nominare decre¬

Expanded text:
nitudinem. Ille quidem ubique invenire potest nitudinem. Ille quidem ubique invenire potest quod propter Deum diligit, iste nusquam apprehendere potest bonorum plenitudinem quam sitit. Quis horum beatior? Item ecce alii duo, quorum unus odit mundi hujus adversitatem, alter autem detestatur mundanam voluptatem. Sed ubi, quaeso, vel ille hostem suum declinare poterit, vel iste inimicum suum calcare non possit? Quis horum, quaeso, felicior? Beatus, inquit Scriptura, qui post aurum non abiit, nec speravit in pecuniae thesauris . Et item: Beatus vir qui suffert tentationem, quoniam, cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae . Isti sunt Gad et Aser, quorum prior calcat mundanam gloriam, alter propter Deum libenter patitur mundi pressuram. Valde itaque notandum et profunde retinendum quod Scriptura sacra abstinentiae laborem non calamitatem, sed felicitatem appellare voluit, et patientiae rigorem non miserum, sed beatum appellare decre
Abbreviated transcription (Latin):
scientia exhilaratur. Et quo exterius utoetur infe¬
licior: eo interius constat ẽẽ beatior. Uno enm
sunt ex quibus constat gauoium beatitudius.
carere scilicet eo qd nolis: et habere qd uelis. felicẽ
si quidem dicimus. qui nil patitur quod nolit: et
illũ beatum iudicamus. cui suppetunt qd̾ cupit.
odit. ꝓfecto ꝑ abstinentiam. hostem suum ubiq
acclinare poterit. Recte gͦ rigor. abstinentie.
gad. toẽ felicitas dr̃ qui ubiq caleat seli blan¬
dimienta que decestatur. Item qui ꝓ ainore ui af¬
fuctionẽ corporis diligit᷑: ubi quelo non uiuenint
aliꝗo uude affligi possit: Si gͦ iure beatus ere di¬
tur. qͥ ubiq inuenit qued amat: iuste uigor. pa¬
cientiȩ aser. hoc est beatus nominatur: cui undiq
obuiat qd desiderat. sece duo amatores: unus
di. alter scłi. Iste ꝓpter dm̃ diligit temporalem af¬
flctionem: ille desiderat temporaliũ bonoꝵ ple¬

Expanded text:
scientia exhilaratur. Et quo exterius videtur infescientia exhilaratur. Et quo exterius videtur infelicior, eo interius constat esse beatior. Duo enim sunt ex quibus constat gaudium beatitudinis, carere eo, scilicet quod nolis, et habere quod velis. Felicem siquidem dicimus qui nil patitur quod nolit, et illum beatum judicamus cui suppetunt quae cupit.odit, profecto per abstinentiam hostem suum ubique declinare poterit. Recte ergo rigor abstinentiae Gad, id est felicitas dicitur, qui ubique calcat saeculi blandimenta quae detestatur. Item qui pro amore Dei afflictionem corporis diligit, ubi, quaeso, non inveniat aliquid unde affligi possit? Si ergo jure beatus creditur, qui ubique invenit quod amat, juste vigor patientiae. Aser, hoc est beatus, nominatur, cui undique obviat quod desiderat. Ecce duo amatores, unus Dei, alter saeculi. Iste propter Deum diligit temporalem afflictionem, ille desiderat temporalem bonorum ple
Abbreviated transcription (Latin):
dine mea. Mea inqͥt. non sua. Uude enum sensuali¬
tas ꝑ caruem erterius atteritur: ude cordis affer¬
nim putas pax eordis est. uel tranquillitas. nulla
huius mundi oblectamenta coneupiscere. nulla
cius aduersa formidare: Quor unum ꝑ gad. adi¬
piscitur: alterũ ꝑ aser optinetur. Quid enim de hu¬
ius mundi oblectamentis concupiscat: qui obla¬
ta delectam̃ta amore astinentię recusat: Hel qd̃
de huius mundi aduersis unueat: qui uirtute pa¬
cientię roboratus. de illatis etiã malis triumphat:
Sicut de apłis scriptum ẽ. Ibant apłi gaudentes
a conspectu concilii: qm̃ digni habiti sunt pro
nomine iħu contumeliam pati. Et sicut ꝑ paulũ
precipitur in tribulatione gaudentes. Quto ͥ il
lius gaudiũ unminuat: qui etiã de illata contu¬
melia. uel qua libet pressura exultat: Ad beati¬
tudiũẽ gͦ animi spectat. quiegͥo ꝓdi amore
caro durũ tolerat. Unde eiũ corpus atteritur: con¬

Expanded text:
dine mea . Mea, inquit, non sua. Unde enim sensualidine mea . Mea, inquit, non sua. Unde enim sensualitas per carnem exterius atteritur, inde cordis affecnim putas pax cordis est, vel tranquillitas, nulla hujus mundi oblectamenta concupiscere, nulla ejus adversa formidare? Quorum unum per Gad adipiscitur, alterum per Aser obtinetur. Quid enim de hujus mundi oblectamentis concupiscat, qui oblata delectamenta amore abstinentiae recusat? Vel quid de hujus mundi adversis timeat, qui virtute patientiae roboratus de illatis etiam malis triumphat? Sicut de apostolis scriptum est: Ibant apostoli gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati ; et sicut per Paulum praecipitur: In tribulatione gaudentes . Quid igitur illius gaudium imminuat, qui etiam de illata contumelia vel qualibet pressura exsultat? Ad beatitudinem ergo animi spectat, quidquid pro Dei amore caro durum tolerat. Unde enim corpus atteritur, con
Abbreviated transcription (Latin):
de adoptiua iam ꝓle gaudere: pro¬
uocatur et ipsa ancillam suam ui¬
ro suo tradere: ut possit et ipsa
debemus accipere: quã aliam queso uirtutis pro¬
lem potest ipla gignere: nͥ ut diseat et in rebus
prosperis temperanter uiuere. et in aduersis paci¬
entiam habere : Isti sunt gad et aser duo filii zep¬
phȩ: rigor uidelicet abstinentie. et iugor pacien¬
tię. Gcõ itaq nascitur prior: aser autẽ gignitur
posterior: quia prius ẽ. ut temperantes sumus
ad bona ꝓpria: postea ut etiã fortes simus ad toleran¬
da mala aliena. Hec ẽ gemina uirtutum proles. qͣm
delpha quide parit in dolore: uerũtam̃ ad magnã
beatitudinem dñc. suȩ. ꝑ abstinentiani siquidemꝰ uel
pacientiam caro quidẽ affugitur: s ad magnã iide
pacẽ et tranquillitatẽ animus componitur Hine
ẽ quod nato gad. lia exelamat diceus. feliciter. Eti¬
terũ aser nascente. pronuntiat dicens. Hoc ꝓbeatitu¬

Expanded text:
de adoptiva jam prole gaudere, prode adoptiva jam prole gaudere, provocatur et ipsa ancillam suam viro suo tradere, ut possit et ipsa debemus accipere, quam aliam, quaeso, virtutis prolem potest ipsa gignere, nisi ut discat et in rebus prosperis temperanter vivere, et in adversis patientiam habere? Isti sunt Gad, et Aser, duo filii Zelphae, rigor videlicet abstinentiae et vigor patientiae. Gad itaque nascitur prior, Aser autem gignitur posterior, quia prius est ut temperantes simus ad bona propria; postea etiam ut fortes simus ad toleranda mala aliena. Haec est gemina virtutum proles, quam Zelpha quidem parit in dolore, verumtamen ad magnam beatitudinem dominae suae. Per abstinentiam siquidem vel patientiam caro quidem affligitur, sed ad magnam inde pacem et tranquillitatem animus componitur. Hinc est quod, nato Gad, Lia exclamat, dicens: Feliciter; et iterum Aser nascendo pronuntiat, dicens: Hoc pro beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
caprarũ: quȩ ascenderunt de monte galaso. Den¬
tes tui sicut greges tonsarum que ascenderunt
de lauaero. Nasus tuus sicut turris libani. que respi¬
cit contra damascum: caput tuum sicut carmelus.
Hec et huiusimni alia cum audiuntur uel leguntur
io cunda ualde ẽẽ uidentur: et tam̃ in his om̃ibus¬
si sensum solum littere sequinur: nl in eis mue¬
mmus qd digne miremur S: forte in huius¬
modi dictis. hoc ẽ qd tam libenter amplectimur
er iocunda quadã ut ita dicã littere faturta¬
te ad spiritalẽ intelligentiam confugere coarta¬
mur. Si gͦ digne pensamus. ute ñr neptalun qͣm
sit expeditus in meditatione: quã sit iocundus in
sermone: cicius aduertere licet. quã iecte de co
scriptura pronuntiet. neptalm ceruus emissus:
dans eloquia puleritudins. S: hȩc interim de fili
isbale dicta sufficere uolumus: restat nime ut¬
de filus zelphe aliquid loquamiur:
idens itaq lia sororẽ suam rachel

Expanded text:
caprarum quae ascenderunt de monte Galaad. Dencaprarum quae ascenderunt de monte Galaad. Dentes tui sicut greges tonsarum, quae ascenderunt de lavacro . Nasus tuus sicut turris Libani quae respicit contra Damascum, caput tuum sicut Carmelus . Haec et hujusmodi alia cum audiuntur, vel leguntur, jucunda valde esse videntur, et tamen in his omnibus, si solum litterae sensum sequimur, nil in eis invenimus quod digne miremur. Sed forte in hujusmodi dictis hoc est quod tam libenter amplectimur, quod ex jucunda quadam, ut ita dicam, litterae fatuitate ad spiritualem intelligentiam confugere coarctamur. Si ergo pensamus, iste noster Nephtalim quam sit expeditus in meditatione, quam sit jucundus in sermone, citius advertere licet quam recte de eo Scriptura pronuntiet: Nephtalim cervus emissus dans eloquia pulchritudinis. CAPUT XXV. De gemiis Balae dicta sufficere volumus; restat nunc de filiis Zelphae aliquid loquamur. Videns itaque Lia sororem suam Rachel
Abbreviated transcription (Latin):
uit: Osculetur me inquit oscło oris sin fuleite
me floribus: stipate me in alis: quia amore lan¬
gueo. Fauus distillans labia tua: mel et lac sub lin¬
gua tua: & odor uestientor. tuoꝵ suꝑ om̃ia aro
mata. Quid queso dulcius huiusm᷑i eloquuis quid
io cundius inuenitur: quid talibus eloquus liben¬
tius. quid auidius auditur: Ista uerba carnale
aliquid sonare uidentur: & tam̃ spiritalia sunt. qͦ
ꝑ ipsa describuntur. Sic nouit neptalim carnalia
cũ spũalibus ꝑmiscere: & ꝑ corporalia incorporea
describere: ut utraq hominis natura. in ens dic¬
tis mucniat. unde se mirabiliter reficiat: qui ex
corporea et incorporea natura constat. Hinc ẽ for¬
tasse quod homini tam suauiter sapiunt: quia qͦd̃a¬
mͦ ut dictũ est utraq natur̃a eius. reficiunt. Illuo
autem in eius dictis est ualde mirabile. dignũq:
aminiratione. qd̃ tunc fere semꝑ delectabilius blan¬
re uidentur. Quale ẽ illud. Capilli tui sicut greges

Expanded text:
nit: Osculetur me, inquit, osculo oris sui . Fulcite nit: Osculetur me, inquit, osculo oris sui . Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo . Favus distillans labia tua, mel et lac sub lingua tua, et odor vestimentorum tuorum sicut o. Quid, quaeso, dulcius hujusmodi eloquiis, quid jucundius invenitur? Quid talibus eloquiis libentius, quid avidius auditur? Ista verba carnale aliquid sonare videntur, et tamen spiritualia sunt quae per ipsa describuntur. Sic novit Nephtalim carnalia cum spiritualibus permiscere, et per corporalia incorporea describere, ut utraque hominis natura in ejus dictis inveniat unde se mirabiliter reficiat qui ex corporea et incorporea natura constat. Hinc est fortasse quod homini tam suaviter sapiunt, quod quodammodo, ut dictum est, utramque ejus naturam reficiunt. Illud autem in ejus dictis est valde mirabile dignumque admiratione quod tunc fere semper delectabilius blanre videntur quale est illud: Capilli tui sicut greges
Abbreviated transcription (Latin):
templantis animum. in huiusmodi tam̃ negotio.
aliquantũ exercitatum. nunc ad sũma crigit: nẽ
ad ima deponit: nunc ꝑ innumera rapit: ut ipse
ammus qui hȩc patitur. semetipsum sepe miretur.
felici magisterio edoctus. quã conuenienter nep¬
talim nr̃. ceruus emissus dicatur. Notandum sane.
quã recte non aui uolanti.s: ceruo currenti com¬
paretur: uam aus quidẽ uolaudo longe aterra
suspenditur. ceruus autem addandas saltus ter¬
re inuititur: s nec in ipsis suis saltibus longuis
a terra separatur. Sic nimirum. sic neptalim. dum
ꝑ rerũ iusibilium formam rerum iniisibilium na¬
turam querit: quosdam saltus dare: non autem
d plenum uolatum conualescere consueuit: quia
in eo qd se ad sumina erigit: rerũ corporcarini se¬
cũ umbratu trahens. ima om̃ino non deserit. Eece
re eloquia pulcrituduns: eloquia suauitatis: ple¬
na decore: plena suauitate: qualia neptalim for¬
mare consueuit: uel qualia eum formare eonue¬

Expanded text:
templantis animum in hujusmodi tamen negotio templantis animum in hujusmodi tamen negotio aliquantulum exercitatum nunc ad summa erigit, nunc ad ima deponit, nunc per innumera rapit, ut ipse animus, qui haec patitur, semetipsum saepe miretur felici magisterio edoctus quam convenienter Nephtalim noster cervus emissus dicatur. Notandum sane quam recte, non avi volanti, sed cervo currenti comparatur: nam avis quidem volando longe a terra suspenditur, cervus autem ad dandos saltus, terrae innititur, sed nec in ipsis suis saltibus, longius a terra separatur. Sic nimirum, sic Nephtalim, dum per rerum visibilium formam, rerum invisibilium naturam quaerit, quosdam saltus dare, non autem ad plenum volatum convalescere consuevit, quia in eo quod se ad summa erigit, rerum corporearum secum umbram trahens ima omnino non deserit. CAPUTre eloquia pulchritudinis, eloquia suavitatis, plena decore, plena dulcedine, qualia Nephtalim formare consuevit, vel qualia eum formare conve
Abbreviated transcription (Latin):
subtilius tanto uimirũ excellentius ẽẽ cognoscitur
Habet tam̃ huius speculatio aliquid singulare: ual¬
deq notabile. Est em̃ pre ceteris rudibus qui dem
tohuc mentib minusq exercitatis et ad intelli¬
gendimi facilior: et ad audiendum ioeuitdior. Si¬
quidem hec meditanti facilius occurrit: et audien¬
tem dulcius afficit. Est plane et promtior in medi¬
tatione. et affabilior. in sermone. Unde et ꝑ iacob
de neptalim di: Neptalim ceruus emissus: dans elo¬
quia pulcritudims. Ceruus namq dĩ. ꝓpter curren¬
di facilitatem: emissus ꝓpter curreudi auiditatẽ. Cer¬
uus animal uelox nimis. multũ currere potest:
et multũ currere cupit: qui emissus ẽ. Recte gͦ in
fallor neptalim ceruus emissus dr̃: quia ꝑ contẽ¬
plationis gr̃am multa percurrere ualet. et ꝓpter
contemplationis dulce dinem. multũ ei currere
placet. In tauta eium uelocitate neptalim iste. cõ¬

Expanded text:
subtilius, tanto nimirum excellentius esse cognoscitur. subtilius, tanto nimirum excellentius esse cognoscitur. Habet tamen hujusmodi speculatio aliquid singulare valdeque notabile. Est enim prae caeteris rudibus quidem adhuc mentibus, minusque exercitatis, et ad intelligendum facilior, et ad audiendum jucundior. Siquidem haec meditanti facilius occurrit et audientem dulcius afficit. Est plane et promptior in meditatione, et affabilior in sermone. Unde et per Jacob de Nephtalim dicitur: Nephtalim cervus emissus, dans eloquia pulchritudinis . Cervus namque dicitur, propter currendi facilitatem; emissus, propter currendi aviditatem. Cervus animal velox nimis multum currere potest, et multum currere cupit, qui emissus est. Recte ergo, nisi fallor, Nephtalim, cervus emissus dicitur, quia per contemplationis gratiam multa percurrere valet, et propter contemplationis dulcedinem, multum ei currere placet. In tanta enim velocitate Nephtalim iste con
Abbreviated transcription (Latin):
lux ista incorporea: quã inhabitat inuisibilis et in¬
corporea di natura: et inuenit quia lux ista. est dĩ
ipsa sapientia: quia ipsa ẽ lux uera.Sieut enĩ lux is¬
ta exterior illuminat ocłos corpoꝵ: ita illa absq
dubio illumnare consueiit ocłos cordium. sece qͦ¬
modo neptalim ꝑ rerum insibilium qualitatem. sur¬
git ad rerũ inuisibilium cogntionem. Patet gͦ qͥni
recte scđm utramq interpretationẽ neptalim dica¬
tur. Neptalim namq comparatio uel conuersio
interpretatur. Solet nãq cognitam qualibet rerũ
uisibilium naturam. conuertere ad spirttalem in¬
telligentiam. Quia gͦ penę quicqͥd scriptum rep¬
perit. d spiritalem intellectum conuertit: rec¬
te conuersionis nomͣ accepit. Et item quia assidue
ut dictum est comparatione utitur. recte uichilo¬
minus neptalim. idẽ comparatio nominatur.
S
tia uersatur: huiusmi speculatione
quę ꝑ neptalim significatur. quanto

Expanded text:
lux ista incorporea quam inhabitat invisibilis et inlux ista incorporea quam inhabitat invisibilis et incorporea Dei natura, et invenit quia lux ista est ipsa Dei sapientia, quia ipsa est lux vera. Sicut enim lux ista exterior illuminat oculos corporum, ita illa absque dubio illuminare consuevit oculos cordium. Ecce quomodo Nephtalim per rerum visibilium qualitatem surgit ad rerum invisibilium cognitionem. Patet ergo quam recte secundum utramque interpretationem Nephtalim dicatur. Nephtalim namque comparatio vel conversio interpretatur. Solet namque cognitam quamlibet rerum visibilium naturam convertere ad spiritalem intelligentiam. Quia ergo pene quidquid scriptum reperit, ad spiritualem intelligentiam convertit, recte conversionis nomen accepit. Et item quia assidue, ut dictum est, comparatione utitur, recte nihilominus Nephtalim, id est comparatio, nominatur. stia versatur, hujusmodi speculatione, quae per Nephtalim designatur, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
corporalis. Quanta nãq putas erit lux illa. que
erit nobis cõmunis cũ angłis: si tanta ẽ ista quã
habemus cõmunem cũ bestus: Qualis erit lux
futura bonor. si talis ẽ presens lux ista miseror:
Itẽ multiplicitatem bonoꝵ minsibilium: conicit
ex multitudine bonor uisibilium. Quot gͣ putamꝰ
ea ẽẽ: S: quis ea possit diuumerare: Quot sunt
oblectamenta ocłoꝵ: quot oblectamenta aurium.
ceterorq sensuum: Quot sunt colores. quot odo¬
res. quot sapores: Si gͦ tot sunt deliciȩ corpor:
quot erunt delicię sp̃uum: Si tanta possidemus in
tempore: quauta sunt que expectamus in eternita¬
te : In hunc gͥ modum utitur cõparatione: utitur
nchilomimis ut dictum ẽ translatione: quando
rerũ uisibilium quãlibet descriptionẽ transfert ad
rerum inuisibilium significationẽ. Herbi gr̃a. Audit
in scripturis nominari lucem: sicut de dõ scriptũ ẽ.
quia habitat lucem maccessibilem. Querit gͦ quȩ sit

Expanded text:
corporalis. Quanta namque putas erit lux illa quae corporalis. Quanta namque putas erit lux illa quae erit nobis communis cum angelis, si tanta est ista quam habemus communem cum bestiis! Qualis erit lux futura beatorum, si talis est praesens lux ista miserorum! Item multiplicitatem bonorum invisibilium conjicit ex multitudine bonorum visibilium. Quot ergo putamus ea esse? Sed quis ea possit dinumerare? Quot sunt oblectamenta oculorum, quot oblectamenta aurium caeterorumque sensuum? Quot sunt colores, quot odores, quot sapores? Si ergo tot sunt deliciae corporum, quot erunt deliciae spirituum? Si tanta possidemus in tempore, quanta sunt quae exspectamus in aeternitate? In hunc igitur modum utitur comparatione: utitur nihilominus, ut dictum est, translatione, quando rerum visibilium descriptionem transfert ad rerum invisibilium significationem. Verbi gratia: Audit in Scripturis nominari lucem, sicut de Deo scriptum est: Quia habitat lucem inaccessibilem . Quaerit ergo quae sit
Abbreviated transcription (Latin):
tor recordatione extinguere. llides iã ut arbitror
qua recte hic filius dan. soest uidicium uocetur: de
quo solo dubitatur. utrũ nã ppłm suum uidicare
habeat: cũ solus si fieri possit. ne ceteri habeant qͥd
uem pene exprimere erurgentia uicia. sic ad nepta¬
lim ꝑtinet. ꝑ considerationẽ premior uifsamare de¬
sideria bona. Mirabiliter enim animum nr̃m. nepta¬
lim. ad eor desiderium acceitoit: quociens ȩterno¬
rũ bonor imagnniem aute mentis ocłos adducit:
quod tũ duob modis facere consucuit. Utitur nãq
aliquando translatione: aliquando autem compa¬
ratione. Comparatione: quando ex presentium bo¬
nor multitudine. uel magnitudine. colligit illa
futuȩ inte gaudia. quot uel quanta ẽẽ possint. Uer¬
bi gr̃a. Inspecta sepe solis claritate: corporeo uide¬
licet lumine. considerat quanta futura erit lux
illa spiritalis: si tanta. tamq mirabilis ẽ. lux ista

Expanded text:
ntorum recordatione exstinguere. Vides jam, ut arbitror, ntorum recordatione exstinguere. Vides jam, ut arbitror, quam recte hic filius Dan, id est judicium, vocetur, de quo solo dubitatur utrumnam populum suum judicare habeat, cum solus, si fieri posset, ne caeteri habeant quid nem poenae reprimere exsurgentia vitia; sic ad Nephtalim pertinet per considerationem praemiorum inflammare desideria bona. Mirabiliter enim animum nostrum Nephtalim ad eorum desiderium accendit, quoties aeternorum bonorum imaginem ante mentis oculos adducit, quod tamen duobus modis facere consuevit. Utitur namque aliquando translatione, aliquando autem comparatione. Comparatione, quando ex praesentium bonorum multitudine vel magnitudine colligit illa futurae vitae gaudia, quot vel quanta esse possint. Verbi gratia: Inspecta saepe solis claritate corporeo videlicet lumine considerat quanta futura erit lux illa spiritualis, si tanta tamque mirabilis est lux ista
Abbreviated transcription (Latin):
facile rapitur in prauã delectationem: sicut et cul¬
pa quȩ cohibetur aute prauum consensum. nũqͣm
transit in actum. Debet gͦ dan. pre ceteris om̃ibus
uigil et districtus in uidicio ẽẽ: ut detur aluis
ex maiori parte absq lite et disceptatione iuiue¬
re.Semꝑ inueniet dan in sua tribu qd̾ examinare
debeat: quod iuste reprehendat: qũauis i alus
possit fieri. ut aliquando aliqua earũ sine culpa
ualeat inueniri. Aliarum nãq culpa ẽ in uolun¬
tate: huius autẽ exotoiniatio sepe ẽ in necessita¬
te. Num quã eñĩ malum approbo: numquam ma¬
lum consentio: nũquam malum ꝑficio. nisi ipse
uoluero: malum autem ꝑ cogitationẽ occuriere
potest: etiã inuito. S: ad dan pertinet exungens
malum. statim cũ ꝑ cogitationem pulsat. in uidici¬
um ad ducere: diligenter discutere: deprehensũ
danuiare: et deceptoriam cogitationẽ ex alia
consideratione ꝑcutere: & temptantia mala ex torm̃¬

Expanded text:
facile rapitur in pravam delectationem, sicut et culfacile rapitur in pravam delectationem, sicut et culpa quae cohibetur ante pravum consensum, nunquam transit in actum. Debet ergo Dan prae caeteris omnibus vigil et districtus in judicio esse, ut detur aliis tribubus ex majori parte absque lite et disceptatione vivere. Semper inveniet Dan in sua tribu quod examinare debeat, quod juste reprehendat, quamvis in aliis possit fieri ut aliquando aliqua earum sine culpa valeat inveniri. Aliarum namque culpa est in voluntate, hujus autem exordinatio saepe est in necessitate. Nunquam enim malum approbo, nunquam malo consentio, nunquam malum perficio, nisi ipse voluero; malum autem per cogitationem occurrere potest etiam invito. Sed ad Dan pertinet exsurgens malum statim, cum per cogitationem pulsat in judicium adducere, diligenter discutere, deprehensum damnare, et deceptoriam cogitationem ex alia consideratione percutere, et tentantia mala ex torme
Abbreviated transcription (Latin):
do uoluntas uoluntate emendatur: quando opus
opere castigatur: afsertio assertione corrigitur. Qͦ¬
ciens gͦ falsum aliqͥd sentimus: quociens iniustũ
aligo uolumus: quociens in ordinatũ aliquid agi¬
mus: statim nos reprehensibiles ẽẽ minue ig¬
noramus. S: nũgd eque om̃s reprehensione dig¬
nos se ẽẽ uidicant: quando aliqͥd inutile uel in¬
ordinatũ cogitant.
ultor est se ipsos reprehendere. de
ꝑuerso opere: uel praua uoluntate:
pauci sunt qui sc ipsos diuidicent.
de mordinata cogitatione.S: quia
ꝑfecti uiri hoc faciunt: et facere eos oportet: qui
ꝑfecti ẽẽ uolunt: iccirco iacob predicit uel preci¬
pit dicens. Dan iudicabit ppłm suum: sicut alla¬
tribus in isrł.Si eñi dan ppłm suum districte cus¬
todiat: si iudiciũ suum diligenter exerceat: fiet
ut in ceteris tribus raro inueniatur. qd iure dam¬
uari debeat. Dens et enum quȩ statim in ipsa sug¬
gestione prectoit illecebrosam cogitationem. non

Expanded text:
do voluntas voluntate emendatur, quando opus do voluntas voluntate emendatur, quando opus opere castigatur, assertio assertione corrigitur. Quoties ergo falsum aliquid sentimus, quoties injustum aliquid volumus, quoties inordinatum aliquid agimus, statim nos reprehensibiles esse minime ignoramus. Sed nunquid aeque omnes reprehensione dignos se esse judicant, quando aliquid inutile vel inordinatum cogitant? um est se ipsos reprehendere de perverso opere vel prava voluntate; pauci sunt qui seipsos dijudicent de inordinata cogitatione. Sed, quia perfecti viri hoc faciunt, et facere eos oportet qui perfecti esse volunt, idcirco Jacob praedicit vel praecipit, dicens: Dan judicabit populum suumtionis. Si enim Dan populum suum districte custodiat, si judicium suum diligenter exerceat, fiet ut in caeteris tribubus raro inveniatur quod jure damnari debeat. Mens enim quae statim in ipsa suggestione praecidit illecebrosam cogitationem, non
Abbreviated transcription (Latin):
lud sp̃c sc̃s discipline effugiet fictum: et auferet se
a cogitationibus que sunt sine intellectu: Quid
gͦ queso fiet de his que sentimus nomine quodã
illicito affectu: quando sp̃e sc̃s aufert se ab his eti¬
am quȩ sunt sine iutellectu: Sepe fit ut in ora¬
tione constituti. quasdam fantasias. cũ importu¬
nitate. magna se ingerentes cotoi. coleremus. S
numꝗd eas sine nr̃a reprehensione negligere de¬
bemus: Nonne magis eas oportet acrittr argu¬
ere: et ut dictũ est ꝑ representationem penę. repri¬
mere irritationem culpe: et cogitationes cogita¬
tionibus castigare: Unde scriptum ẽ. Dan iudica¬
bit ppłm suum: sicut alia tribus in isrł. ad filios
quippe zephȩ ꝑtinet disciplina oꝑ̃m.: ad filios liȩ
disposicio uoluntatum. Ad filios rachel sententia
assertionũ: ad filios uͦ bale. moderatio eogitationũ.
Quelibet gͦ cognatio quasi in sua tribu iudieatur.
quando om̃e erratũ ꝑ suum simile corrigitur quan¬

Expanded text:
s disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cogitationibus quae sunt sine intellectu . Quid ergo, quaeso, fiet de his quae sentimus non sine quodam illicito affectu, quando Spiritus sanctus aufert se ab his etiam quae sunt sine intellectu? Saepe fit ut in oratione constituti, quasdam cogitationum phantasias cum importunitate se magna ingerentes corde toleremus. Sed nunquid eas sine nostra reprehensione negligere debemus? Nonne magis eas oportet acriter arguere, et, ut dictum est, per repraesentationem poenae reprimere irritationem culpae et cogitationibus castigare? Unde scriptum est: Dan judicabit populum suum sicut alia tribus in Israel . Ad filios quippe Zelphae pertinet disciplina operum, ad filios Liae dispositio voluntatum: ad filios Rachel sententia assertionum, ad filios vero Balae moderatio cogitationum. Quaelibet ergo cogitatio quasi in sua tribu judicatur, quando omne erratum per suum simile corrigitur, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ratione: ammiratio cũ exul¬
tatione. Uidebat enum di¬
uinum quoddã miracłin. nec unum tantum s ge¬
minum: utrũq magnum: utrũq mirum: utrũq
ualde stupendum. Nidebat mare ante conspectũ
isrł fugere: indebat iordanem cursus sui impetum
infontem reflectere: uidebat utrumq hebixo ppło
cedere: & ꝓficiscentibus. liberum iter relinquere. Quio
de utroq gratulabatur. E. xxlamat gͦ in uoce exul
m tandem det aliquando ꝑfecte deserere regio¬
nem dissunilitudins: Quis mͥ dare possit intro¬
ire in terram promissionis: ut et equȩ usdere

Expanded text:
ratione; admiratio cum exsultatione. Videbat enim divinum quoddam miraculum; nec unum tantum, sed geminum, utrumque magnum, utrumque mirum, utrumque valde stupendum. Videbat mare ante conspectum Israel fugere; videbat Jordanem cursus sui impetum in fontem reflectere; videbat utrumque Hebraeo populo cedere et proficiscentibus liberum iter relinquere. Quid de utroque gratulabatur. Exclamat ergo in voce exsuli tandem aliquando det perfecte deserere regionem dissimilitudinis: quis mihi dare possit introire in terram promissionis, ut aeque videre
Abbreviated transcription (Latin):
terrã: nisi fixam cordis stabilitatem debenus ac¬
cipere. Debet gͦ fluctuationem cordis restringere:
& ad uinus ueri gaudii desideriũ cogitationum
affectionũq motus colligere: qui se cupit uel cre¬
dit illo uere sobrictatis poculo inebriandum fo¬
re. Hȩc ẽ illa uerȩ beata terra. inentis udelicet
stabilitas tranquilla: quando mens in seipsa tota
colligitim:: & in uno ȩternitatis desiderio immno¬
biliter figitur: Hȩc ẽ illa terra quã ueritas ꝓmit¬
tebat. cũ dicebat. Beati mites: qm̃ ipsi possidebũt
terram. Hec est illa terra de qua psalmista ꝓmit¬
tens ammonebat: et ammonens ꝓmittebat. In¬

Expanded text:
terram, nisi fixam cordis stabilitatem debemus acterram, nisi fixam cordis stabilitatem debemus accipere? debet igitur fluctuationem cordis restringere, et ad unius veri gaudii desiderium cogitationum affectionumque motus colligere, qui se cupit, vel credit illo verae sobrietatis poculo inebriandum fore. Haec est illa vere beata terra, mentis videlicet stabilitas tranquilla, quando mens in seipsa tota colligitur, et in uno aeternitatis desiderio immobiliter figitur. Haec est illa terra quam Veritas promittebat, cum dicebat: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Haec est illa terra de qua Psalmista promittens admonebat, et admonens promittebat: In
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa. Hisitasti terram: et in ebriasti eam. Audi honu¬
nẽ de hac ebrietate madentem: et quid circa se a¬
gatur om̃ino ignorantẽ: siue in corpore inquit.
siue extra corpus nescio. deus scit. Quomͦ putas
in ebriatus erat: quomͣ muntous ei in obliuionem
uenerat. qui scipsũ nesciebat: Hac itaq dulce¬
dine mnebriari ñ merentur: qui aohue carnaliũ
desiderior. fluctibus agitantur. Uisitasti inquit ter¬
ram: et mebriasti eam. Quid putas ẽ cause qd̾ solã
teriã dñs dicitur in ebriasse: eur ñ etiam &. mare:
S scimus quia mens quę ꝑ uaria desideria fluctu¬
at. quã ad huc scłariũ curarũ ꝓcella eragitat. ad il¬
lud internũ gaudium ñ adinitatur. & illo torrente
uoluptatis non potatur: quanto minus in ebriatur:
Seimus quia mare fluctuat: terra autem meternũ
stat. Sic et cetera elementa semper ui motu sunt:¬
& sola terra stante. cetera stare nesciunt. Quid gͦ ꝑ

Expanded text:
Propheta: Visitasti terram, et inebriasti eam . Audi homiPropheta: Visitasti terram, et inebriasti eam . Audi hominem hac ebrietate madentem, et quid circa se agatur omnino ignorantem: Sive in corpore, inquit, sive extra corpus, nescio, Deus scit . Quomodo putas inebriatus erat, quomodo mundus ei in oblivionem venerat, qui seipsum nesciebat? CAPUT dine inebriari non merentur, qui adhuc carnalium desideriorum fluctibus agitantur: Visitasti, inquit, terram, et inebriasti eam . Quid putas est causae, quod solam terram Dominus dicitur inebriasse, cur non etiam et mare? Sed scimus quia mens, quae per varia desideria fluctuat, quam adhuc saecularium curarum procella exagitat, ad illud internum gaudium non admittitur, et illo torrente voluptatis non potatur, quanto minus inebriatur? Scimus quia mare semper fluctuat, terra autem in aeternum stat. Sic et caetera elementa semper in motu sunt, et sola terra stante, stare caetera nesciunt. Quid igitur per
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ dulcedinis degustationẽ: scriptura sacra. nunc
gustum. nunc ebrietatem uocat: ut quã sit magua
uel parua ostendat: parua quidẽ ad comparationẽ
futuie beatitudinis: magna autem in comparati¬
one cuiuslibet mundanȩ iocunditatis. Presens et¬
eñi sp̃ialium uiroꝵ delectatio. futire uite gaudus
comparata. quantũlibet excrescens. inuenitur par¬
ua: in cinus comparatione tũ. om̃is exterioꝵ delec¬
tationũ suauitas ẽ nulla. O dulcedo mirutda: dulce¬
do cã magua. dulcedo tã parua. Quomͦ non mag¬
na. quȩ muntanam om̃em excedis: quomͦ ñ par¬
ua quȩ de illa plenitudine uix stillam modicam
excerpis: Dodicũ quiddam de tanto felicitatis
pelago. mentibus instillas: mentem tũ quam infim¬
dis plene iebrias. Oꝰ crito tantillũ de tanto. gustus
quidam dr̃: merito nchilominus. quȩ mentem a
se ipsa alienat. ebrietas nominatur. Gustus gͦ ẽ: et
ebrictas iure dici potest. Gustate inquit ꝓpħa et

Expanded text:
rnae dulcedinis degustationem Scriptura sacra nunc gustum, nunc ebrietatem vocat, ut quam sit parva, vel magna ostendat, parva quidem ad comparationem futurae plenitudinis, magna autem in comparatione cujuslibet mundanae jucunditatis. Praesens etenim spiritualium virorum delectatio futurae vitae gaudiis comparata, quantumlibet excrescens invenitur parva, in cujus comparatione tamen omnis exteriorum delectationum suavitas est nulla. O dulcedo miranda, dulcedo tam magna, dulcedo tam parva! Quomodo non magna? quae mundanam omnem excedis. Quomodo non parva? quae de illa plenitudine vix stillam modicam decerpis. Modicum quidem de tanto felicitatis pelago mentibus instillas, mentem tamen quam infundis, plene inebrias. Merito tantillum de tanto, gustus quidem dicitur, merito nihilominus quae mentem a seipsa alienat, ebrietas nominatur. Gustus ergo est, et ebrietas jure dici potest: Gustate, inquit Prophet
Abbreviated transcription (Latin):
sideratione quicqͥd mens illicitum suggerit. an¬
te turpem delectationẽ extinguere. Hoc gͥ mͦ in
se statim ꝑ considerationem penȩ. ulciscunt᷑ et
daninant blandimenta culpe. Quia gͦ ꝑ officiũ
dan illicitas cogitationes deprehendimus. arguimꝰ.
danmamus. castigamus: recte eum. dan. to est iu¬
dicium uocamus. S: quid hoc de turpibus tm̃ co¬
gitationib loquimur: quando uanas quidẽ et
mutiles ꝑfecti uiri. ñ leuiter abhominantur. ꝓpter¬

Expanded text:
sideratione, quidquid mens illicitum suggerit, ansideratione, quidquid mens illicitum suggerit, ante turpem delectationem exstinguere. Hoc igitur modo in se statim, per considerationem poenae ulciscuntur, et damnant blandimenta culpae. Quia ergo per officium Dan illecebrosae cogitationes deprehendimus, arguimus, damnamus, castigamus, recte eum Dan, id est judicium, vocamus. Sed, quid hoc de turpibus tantum cogitatibus loquimur, quandoquidem vanas et inutiles perfecti viri non leviter abominantur,
Abbreviated transcription (Latin):
nis ꝑspiritalem intelligentiam aliquid falsum fin¬
gere: qũauis absq culpa sit tormenta malor:
multo aliter quã sunt ꝑ imaginationem cernere:
Quis cũi ea oĩmo ꝓ ut sunt in hac uita contem¬
plari sufficiat: S quisq ea pro arbitrio m̃tis ñ
qualia sunt. s qualia fingere nouit. figurando
describit. Unde fortassis ħic talis filius dan. idẽ
uidicium uocatur: quia in tali representatione
non experientiȩ documentũ s suȩ discretionis
se quitur arbitrium. Nam qm̃ dan. futurarũ rerũ
representationem. in cinuscũq mente ex ꝓprio iu¬
dicio format: recte quis ut arbitror. artificem
nomims alia ratio. quȩ forte quanto subtilior
tanto etiã inuenitur utilior. Sc̃i et enĩ uiri. quo¬
ciens se sentiunt turpibus cogitationibus pulsa¬
ri.&. ad illicitã delectationem incitari. tociens
solent in ipso etiam temptationis aditu. futura
tormenta aute mentis ocłos ponere: et ex tali con¬

Expanded text:
nis per spiritualem intelligentiam aliquid falsum finnis per spiritualem intelligentiam aliquid falsum fingere, quamvis absque culpa sit, tormenta malorum multo aliter quam sunt per imaginationem cernere. Quis enim ea omnino prout sunt in hac vita contemplari sufficiat? Sed quisque ea pro arbitrio mentis non qualia sunt, sed qualia fingere novit, figurando describit. Unde fortassis hic talis filius Dan, id est judicium, vocatur, quia in tali repraesentatione non experientiae documentum, sed suae discretionis sequitur arbitrium. Nam, quoniam Dan futurarum rerum repraesentationem in cujusque mente ex proprio judicio format, recte quis, ut arbitror, artificem nominis alia ratio, quae forte quanto subtilior, tanto etiam invenitur et utilior: sancti etenim viri quoties se sentiunt turpibus cogitationibus pulsari, et ad illicitam delectationem incitari, toties solent in ipso etiam tentationis aditu futura tormenta ante mentis oculos ponere, et ex tali con
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentia sola imaginatio sufficere ñ posse mi¬
mme ignoratur: Recte gͦ dictum ẽ. qd ad dau
specialiter ꝑtineat consideratio futuroꝵ malor:
ao neptalim autem marime specłatio futuror.
bouor. Mutta tñ et que de tormentis maloꝵ scy¬
ta sunt mistice accipienda: & multa similiter de
future uitȩ bonis quãuis corporalia describantur.
simpliciter intelligenda. Illud autẽ sciendũ ẽ. ĩmo
nȩc hoc ignorari potest: quia illa consideratio me¬
ditanti facilius occurrit. quȩ in sola unaginatione
consistit. Nam illa quȩ cũ sola intelligentia ꝑmis¬
cetur: quanto subtilior. tanto difficilius inuenit᷑.
Unde ẽ gõ dau prior: neptalim uͦ posterior nasci¬
tur. Hoc autem in hac gemina consideratione. ual
ginationem fictam: neptalim uͦ sepe ꝑ descriptȩ
rei unaginationem fictam. surgit ad intelligentiã
ueram. Neq enĩ licet de futuris. et inuisibilibus bo¬

Expanded text:
intelligentia, sola imaginatio sufficere non posse miintelligentia, sola imaginatio sufficere non posse minime ignoratur. Recte ergo dictum est quod ad Dan specialiter pertineat consideratio futurorum malorum, ad Nephtalim autem maxime speculatio futurorum bonorum. Multa tamen, et quae de tormentis malorum scripta sunt, mystice accipienda sunt, et multa similiter de futurae vitae bonis quamvis corporalia describantur simpliciter intelligenda. CAPUT XIX. De nec hoc ignorari potest, quia illa consideratio meditanti facilius occurrit, quae in sola imaginatione consistit. Nam illa, quae cum sola intelligentia permiscetur, quanto subtilior, tanto difficilius invenitur. Unde est quod Dan prior, Nephtalim vero posterior nascitur. Hoc autem in hac gemina consideratione valdeginationem fictam. Nephtalim vero saepe per descriptae rei imaginationem fictam surgit ad intelligentiam veram. Neque enim licet de futuris et invisibilibus bo
Abbreviated transcription (Latin):
exteriores inscripturis scĩs legit. hęc figuraliter
dicta credit: s. ista ueraciter & corporaliter ali¬
cubi eẽ ñ diffidit. Unde fit nimirũ. quãuis hȩc qͥs
piam ante ocłos cordis ꝑ imaguiationẽ ponat:
ñ statim eor significationẽ ꝑ spiritalem iutelligen¬
tiam querat: quia hȩc non tam figuraliter quan
historialiter dicta non dubitet. Recte gͦ hor con¬
siderationẽ ad dan specialiter ꝑtinere iam dixi¬
mus. ubi sola imaginatione opus habemus.
quãts eam in tali negotio. non sine rationis dis¬
positione tractemus.S cũ terram lacte et melle
manantem. cęlestis iherłm muros ex lapidibus
preciosis. portas ex margaritis. plateas ex auro
legerit: quis sani sensus homo. hȩc uxta litterã
accipere uelit: Unde statim ad spiritalem itel¬
ligentiam recurrit: et qͥd ibi misticũ contineatur
inquirit. Uides ne quomͦ hec talis futuror descrip¬
tio ad neptalim tm̃ pertinere uidcatur: ubi sine

Expanded text:
exteriores in Scripturis sanctis legit, haec figuraliter exteriores in Scripturis sanctis legit, haec figuraliter dicta credit, sed ista veraciter et corporaliter alicubi esse non diffidit. Unde fit nimirum ut, quamvis quispiam haec ante oculos cordis per imaginationem ponat, non statim eorum significationem per spiritalem intelligentiam quaerat, quia haec non tam figuraliter quam historialiter dicta, non dubitat. Recte ergo considerationem ad Dan specialiter pertinere jam diximus, ubi sola imaginatione opus habemus, quamvis eam in tali negotio non sine rationis dispositione tractamus. Sed cum terram lacte et melle manantem, coelestis Hierusalem muros ex lapidibus pretiosis, portas ex margaritis, plateas ex auro legerit, quis sani sensus homo haec juxta litteram accipere velit? Unde statim ad spiritualem intelligentiam recurrit, et quid ibi mysticum contineatur, inquirit. Videsne quomodo haec talis futurorum descriptio ad Nephtalim tantum pertinere videatur, ubi sine
Abbreviated transcription (Latin):
mente dispomiius: nȩc tam̃ ex eo inuisibile aliqͥt
cogitamus. Ista uͦ tune utimur: quando ꝑ uisibiliũ
uerũ speciem. ad ininsibilium cognitionem ascende¬
re uitimur. In illa ẽ imaginatio non sine ratione:
in ista intelligentia. ñ absq imaginatione. Isti sunt
duo filu bale: quor primogenitus dandr: poste¬
rior neptalim nominatur. Ad dan itaq specialiter
ꝑtinet consideratio futuror malor: ad ueptalimi
autem speculatio futuror bonoꝵ. Uan mehil no¬
uit uisi corporalia: s ea tũ rimatur. quę longe st̃
a sensu corporeo remota. Neptalim ꝑ rerũ uisibiliũ
formam. surgit ad rerum inuisibilium intelli¬
gentiam. Infernalia tormenta longe a sensu corporeo
remota non dubitamus. quia uͥ uel qualia suit ui¬
dere ñ possumus: s. tũ hec quociens uolumus per
munsteriũ dan. pre ocłis cotois habemus. Nemo
fideliũ cũ infernum flãmam gehennę tenebras

Expanded text:
mente disponimus, nec tamen ex eo invisibile aliquid mente disponimus, nec tamen ex eo invisibile aliquid cogitamus. Ista vero tunc utimur, quando per visibilium rerum speciem ad invisibilium cognitionem ascendere nitimur. In illa est imaginatio non sine ratione, in ista intelligentia non absque imaginatione. Isti sunt duo filii Balae, quorum primogenitus Dan dicitur, posterior Nephtalim nominatur. Ad Dan itaque specialiter pertinet consideratio futurorum malorum: ad Nephtalim autem speculatio futurorum bonorum. Dan nihil novit nisi corporalia, sed ea tamen rimatur quae longe sunt a sensu corporeo remota. Nephtalim per rerum visibilium formam surgit ad rerum invisibilium intelligentiam. Infernalia tormenta longe a sensu corporeo remota non dubitamus, quia ubi vel qualia sint videre non possumus, sed tamen haec quoties volumus, per ministerium Dan prae oculis cordis habemus. Nemo fidelium cum infernum, flammam gehennae, tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
eius actio semꝑ prius ẽ: et sine ipsa ẽẽ potest. Habet
g ab instrumento actio ẽẽ: non instrumentum ab
actione. Unde nec inconueniens ẽ. ꝑ iustrumentũ
inatrem: ꝑ actionẽ autem filium eius intelligere. Ina¬
ginatio gͦ quando instrumentũ significat: est uis
illa amię qua cũ uoluerit quidlibet imaginari
ualet. Hoc instrumento. eum ad aliquid imaginan¬
dum mens utitur. actio ꝓculdubio quedã efficitur:
que sumiliter imaginatio nominatur. Hec uolui bre¬
uiter cõmemiorare: s in his mmorari diutuis non
est necesse. Sed nunc ad ꝓsecutionis oroiñẽ reuertam.¬
irimus quia sola rationalis magi¬
natio. ad rachel ꝑtinere utdeatur: et
quȩ̨ rationalis ñ est. eius adoptione.
prorsus iudigna udicatur. S ratio¬
nalis imaginatio. alia ẽ ꝑ rationẽ disposita: alia in¬
celligentię ꝑmirta. Illa utim. quando scdm usibili¬
um rerũ cogntam speciem. insibile aliud aliquid

Expanded text:
ejus actio semper prius est, et sine ipsa esse potest. Habet ejus actio semper prius est, et sine ipsa esse potest. Habet ergo ab instrumento actio esse, non instrumentum ab actione. Unde nec inconveniens est, per instrumentum matrem, per actionem autem filium ejus intelligere. Imaginatio ergo, quando instrumentum significat, est vis illa animae qua cum voluerit quodlibet imaginari valet. Hoc instrumento cum ad aliquid imaginandum mens utitur, actio procul dubio quaedam efficitur, quae similiter imaginatio nominatur. Haec volui breviter commemorare, sed in his immorari diutius non est necesse. Sed nunc ad prosecutionis ordinem revertamiximus quia sola rationalis imaginatio ad Rachel pertinere videatur, et quae rationalis non est, ejus adoptione prorsus indigna judicatur. Sed rationalis imaginatio alia est per rationem disposita, alia intelligentiae permista. Illa utimur, quando secundum visibilium rerum cognitam speciem visibile aliud aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
balã pertinet ini quantũ imaginatio enim est ad
rachel autem in quantũ rationalis est. Talis itaq pro¬
les et imaginationis ẽ. ꝑ natuntatẽ: et rationis per
adoptionem. Huiusmͦi eñi ꝓlem una generat. si alte¬
ra educat. Ex bala nãq uascitur: s. ꝑ rachel mode¬
ratur. Nenunem conturbet: qd̾ &. matr̃e et prolem i
maginationem appellem. S hoc uolo ẽẽ inter matrẽ
et filium. quod est urter instrumentum et actũ: uł
hoc ẽ inter matrem et eius prolem. qd̾ ẽ inter genus
et speciem. Nam genus adiuncta sibi differentia.
ex se speciem generat: quẽ comooum copula uiri.
femuiam ad prolem fecundat. Et sepe instrumentũ
et eius actionẽ uno nomine appellamus: nã illud qd
uidemus. et illio quo udemus insum uocamus Sic
cũ ratio uel uoluntas. uel intellectus nominatur: a¬
liquando instrumentum. aliquando eius actio in¬
telligitur. Et scimus quidẽ quia instrumentum quã

Expanded text:
Balam pertinet, in quantum imaginatio est; ad Balam pertinet, in quantum imaginatio est; ad Rachel autem, in quantum rationalis est. Talis itaque proles, et imaginationis est per nativitatem, et rationis per adoptionem. Hujusmodi enim prolem una generat, sed altera educit. Ex Bala namque nascitur, sed per Rachel moderatur. CAPUmaginationem appellem. Sed hoc volo esse inter matrem et filium, quod est inter instrumentum et actum, vel hoc est inter matrem et prolem ejus, quod est inter genus et speciem. Nam genus adjuncta sibi differentia ex se speciem generat, quemadmodum copula viri feminam ad prolem fecundat. Et saepe instrumentum et ejus actionem uno nomine appellamus: nam illud quod videmus, et illud quo videmus, visum vocamus. Sic cum ratio, vel voluntas, vel intellectus nominatur, aliquando instrumentum, aliquando ejus actio intelligitur. Et scimus quidem quia instrumentum quam
Abbreviated transcription (Latin):
bestia facere ñ potest: soli rationabili creaturȩ. hoc¬
possibile ẽ. Hinusmͦi imagiiatione sepe utimur:
cũ quȩ sint future uite bona. uel mala diligentius
runamur. stusquã hic sola bona: nusquã hic sola
mala: s ꝑmixta simul et bona et mala. Et qũaus
in utroq genere sint multa: numquam tam̃ inue¬
uiuntur sola. Ibi inueniri possunt & bona. sine am¬
nuxtione malor.: & mala nchilominus. sine am¬
mixtione bonoꝵ. Itẽ hie sicut nec sola. sic uęc sũma
inuenimus: ibi et sũma et impermirta bona. et ma¬
la ẽẽ ñ dubitamus. Quociens gͥ ex multis bonis
uel malis quę in hac uita sensus corporeus experi¬
tur. quale uel quantũ eẽ possit illud future uitȩ
sũmum bonum. siue malum colligitur: et ex hor
imaginatione quedã futuror imago figuratur:
talis utiq inaginatio rationalis ẽẽ conuncitur.
et eo balam facile et ad rachel ꝑtinere uidetur. Ad

Expanded text:
bestia facere non potest, soli rationabili creaturae bestia facere non potest, soli rationabili creaturae possibile. Hujusmodi imaginatione saepe utimur, cum quae sint futurae vitae bona, vel mala diligentius rimamur. Nusquam hic sola bona, nusquam hic sola mala, sed permista simul et bona et mala. Et, quamvis in utroque genere sint multa, nunquam tamen inveniuntur sola. Ibi inveniri possunt et bona sine admistione malorum, et mala nihilominus sine admistione bonorum. Item hic sicut nec sola, sic nec summa invenimus. Ibi, et summa et impermista bona, et mala esse non dubitamus. Quoties igitur ex multis bonis, vel malis quae in hac vita sensus corporeus experitur, quale, vel quantum esse possit illud futurae vitae summum bonum sive malum colligitur, et ex horum imaginatione, quaedam futurorum imago figuratur, talis utique imaginatio rationalis esse facile convincitur, et ad Balam, et ad Rachel pertinere videtur. Ad