comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lociter ꝓperat᷑: crudelia p̾cepta re¬
serant᷑ Tradunt᷑ neci: qͦs ordo rep¬
perit numerandi: Leti ꝑcussorib
ceruices p̾bent: solaq uit̾ eos erat
de głose mortis acceleratione con¬
tentio:
erfecto itaq scelere: ut octodoꝵ
legio redeat iubetur: Tc̃ man¬
ritius primiceriꝰ paululũ a satelli¬
tib regiis segregatꝰ. conuocat legi¬
onẽ: & hac oratione sanctiores allo¬
quit᷑. Gratulor uirtitti uĩe cõmili¬
tones optimi: qd amore religionis.
nullã uobis cesaris p̾ceptũ axtulit
formidinẽ: Gaudentib qͦdã modo
animis: tradi ad necẽ gloriosã cõmi¬
litones urõs iudistis. Quib timui.
ne quisquã qd̾ armatis facile ẽ spe¬
tiȩ defensionis. beatissimis funerib
manꝰ obuias afferre temptaret: Iam
michi ad huiꝰ rei int̾dictũ. xp̃i nr̃i
parabat᷑ exemplũͥ qui exemptum
iussione recondidit : docens maiorẽ
armis om̃ib xp̃ianȩ confidentiȩ

Expanded text:
lociter properatur . crudilia| praecepta relociter properatur . crudilia| praecepta reserantur . traduntur neci quos ordo| repperit numerandi. Laeti percussoribus ceruices| praebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| occupacione contencio perfecto scelere ut octodorum| legio redeat iubetur. Tunc . mauricius primicerius .| paululum a satellibus regiis segregatus conuocat| legionem et hac orationem sancti oris alloquitur.| Gratulor uirtute uestrae commilitones| optimi quod amore relegionis nullam uobis caesa| ris praecepta attullere formidinem . gaudentibus| quodam modo animis . tradi ad necem gloriosam| commilitonis uestros uidistis quam timui ne quis| quam quod armatis facile est . speciae defensionis| beatessimis funeribus manus obuias adferre temta| ret. Iam mihi ad huius rei interdictum . chriparabatur exemplum qui exemtum iussione recon| didet . docens . maiorem armes omnibus . christiane| confidenciae
Abbreviated transcription (Latin):
ditã orientali more religionẽ: usq
ad finẽ uite ꝑhenit̃ custodire Ad
helloꝵ usum paratã legionis esse
uirtutẽ: ad cõmittenda uͭ sacrilegia
sicut cesar p̾cipit: octodoꝵ ñ redire:
Reuersi itaq satellites. nuntiant ob-¬
stinatos eẽ animos legionis: nec uelle
p̾ceptis imꝑatoris obedire:Ul.
Iunc maximianꝰ cesar iracun¬
Odiȩ nimietate succensus: ad
Ergone milites mei. imꝑatoria pre¬
cepta .&. sacroꝵ meoꝵ ordinẽ sper¬
nunt: Statuenda esset uindicta
publica. etiã si tantũ maiestatẽ
regiã contempnere uolussent:
Iungit᷑ despectui meo celestis inu¬
ria: & mecũ pariter religio roma¬
na contempnit᷑: Sentiat contu
festinet: decimũ quẽq morti fu-¬
nesta sors p̾beat: Discant equaliũ
nece quos ordo p̾miserit moriendi:
qualit᷑ maximianꝰ. uel sibi uel diis
suis. hac seueritate dederit ultionẽ:
Post hanc uocẽ apparitoris iussio
infausta discurrit: ad legionẽ ue¬

Expanded text:
ditam orientali more relegionem usque ditam orientali more relegionem usque ad diem ui| tae perenniter costodire ad bellorum usum paratam| legionis esse uirtutem. Ad commitendi uero sacrilegia| sicut cesar praecipet octodorum non redire. Reuersus itaque| satellis nuntiat obstinatus esse animos legionis.| Nec uelle praeceptes imperatoris obaedire. Tunc| maximianos caesar iracundiae nimietate succensus| ad Ergone milites| mei imperatoria praecepta et sacrorum meorum ordinem| spernunt sanciendum erat uendecta publica eciam| si tantum maiestatem regiam contemnere uolues| sent. Iungitur dispectui meo celestes iniuria et mecum| paretur religeo romana contemnitur. Sencia contu| festinet . decimum quem que morti funesta| sors praebaeat. Discant equalium neces ques ordo| praemiserit moriendi. Qualiter maximianos uel sibi| uel nominibus suis . hanc seueritate dederit ulcio| nem. Post hanc uocem paritur iussio infausta por| rigitur Ad legionem ue
Abbreviated transcription (Latin):
cesar dũ ad sacramenta superius
memorata. cunctos in exercitu suo ad¬
esse cogeret: agnouit p̾tergressã ut
diximus legionẽ: & subito iracun-¬
diȩ furore repletus. satellites misit:
ut legionẽ ad sacram̃toꝵ suoꝵ sa¬
crilegia reuocarent: Erat in eadẽ
legione primiceriꝰ mauritiꝰ. & sig¬
nifer exsuperiꝰ. & candidus senator÷
qui ita cõmilitonib suis preerant:
ut amore potiꝰ diuinitatis. quã trore
in reb bellicis strenuu. & uirtute
nobiles: sed fide in dõ nobiliores:
Erga imꝑatorem fortitudine: erga
xp̃m deuotione certabant Eugłici
cesari restituebant:U.¬
Pequirunt itaq quid maximianꝰ
cesar: ira dictante mandasset:
Dictum eis est. qd cesar iuberet mi¬
lites om̃s immolare hostias. libare
sacrificia. & sacram̃ta fanatici or¬
legio festinant᷑ reuerteret᷑. & ad cõ¬
militonũ se p̃pararet exemplum:
Iunc hii qui p̾erant legioni. miti
fama ad eos sacrificioꝵ ordine per¬
uenisset: nefas sibi uisũ eẽ: ne de

Expanded text:
caesar. Dum ad sacramenta superius| memorata cunctos in exercito suo cogeret . agnouit| pratergressam ut diximus legionem subito iracundie| furorae conpletus satelletes mittet . ut legionem| ad sacramentorum suorum sacrilegia reuocarent| Erat in eadem legione primicirius mauricius . et signifer| exsuperius . et candidus senator . qui ita conmilitonibus| suis praeerant. Vt amore potius aequalitates quam| terrore in rebus bellicis strenui, virtute nobiles, sed fide nobiliores. Erga imperatorem fortitudine, erga Christum devotione certabant. Euangelici caesari restituebantRequirunt| itaque quid maximianos caesar ira dictante man| dasset. Dictum ab his est . quos caesar miserat . milites| omnes inmolasse hostias libasse sacrificia et sacra| menta fanatici orlegio festinanter reuertens commilitonum pare| ret exemplo. Tunc hii qui praeerant legione miti fama ad eos sacrificiorum ordinem detullis| set fas tibi uisum esse ne dem
Abbreviated transcription (Latin):
etiã uentꝰ uocatur: Unde scrip¬
tũ ẽ Ignis. grando .nix. glaties.¬
bos inflatos dici: tanꝗͣ. uento disten¬
tos: Unde est etiã illud apłi Scien¬
tia inflat: caritas uero edificat:
Quaꝓpt᷑. recte hic intelligunt᷑ pau¬
peres spũ. humiles & tũntes dm̃:
id est non habentes inflantẽ spm̃
Non aliunde omĩnoł inciꝑe opor¬
tuit beatitudinẽ: Diqͥdem. ꝑuentu¬
ra est ad sũmã sapientiã Initiũ
aut̃ sapientiȩ timor añi: qm̃ & e¬

Expanded text:
etiam ventus vocatur. Unde scripetiam ventus vocatur. Unde scriptum est, Ignis, grando, nix, glaciesbos inflatos dici, tanquam vento distentos? Unde est etiam illud Apostoli: Scientia inflat, charitas vero aedificat . Quapropter recte hic intelliguntur pauperes spiritu, humiles et timentes Deum, id est, non habentes inflantem spiritum. Nec aliunde omnino incipere oportuit beatitudinem; siquidem perventura est ad summam sapientiam: Initium autem sapientiae timor Domini ;
Abbreviated transcription (Latin):
t̃renũ: ab eodẽ uno dõ. qͥ fecit
oelũ & terrã: De hac gͦ iusticia
Iusticia tua sicut montes dĩ Et
hoc bene significat. qd̾ ab uno
magistro solo dicendis tantis rebꝰ
idoneo: docetur in monte: Sedens
aut̃ docet: qđ ꝑtinet ad digni¬
tatẽ magistri Et accedt̃ ad eũ
hii essent etiã corpore uiciniores:
qui p̾ceptis implendis. etiã ani
mo ꝓpinquabant:
peruit os suũ: & docebat
eos dicens. Ista circũ locutio
qua scribit᷑ & aperiens ossuũ.
fortasse ipsa mora cõmendat
aliquanto longiorem futurũ esse sermo-¬
nẽ: nisi forte non uacat. qđ̾ nẽ
eũ dictũ est aꝑuisse ossiuĩ: qd̾
ipse in lege ueteri aꝑire soleret
ora propħarũ: Quid gͦ dicit:
Beati pauperes spũ: qm̃ ipsoꝵ¬
est regnũ cęloꝵ Legimꝰ scriptũ:
de appetitione rerũ tẽporaliũ:
Presumptio aut̃ sp̃s: audatiã &
suꝑbiã significat: Uulgo etiã
ma gnos sp̃s᷑ suꝑbi habere di¬
cunt᷑: Et recte.quando qͥdẽ sp̃s:

Expanded text:
fecit coelum et terram. De hac ergo justitia Justitia tua sicut montes Dei . Et hoc bene significat, quod ab uno magistro solo docendis tantis rebus idoneo docetur in monte. Sedens autem docet, quod pertinet ad dignitatem magisterii et accedunt ad eum hi essent etiam corpore viciniores, qui praeceptis immo propinquabant. Et aperiens os suum, docebat eos, dicens. Ista circumlocutio qua scribitur, Et aperiens os suum, fortassis ipsa mora commendat aliquanto longiorem futurum esse sermonem: nisi forte non vacet quod nunc eum dictum est aperuisse os suum, quod ipse in Lege veteri aperire soleret ora Prophetarum. 3. Quid ergo dicit? Beati pauperes spiritu; quoest regnum coelorum. Legimus scriptum de appetitione rerum temporalium, praesumptio autem spiritus, audaciam et superbiam significat: vulgo etiam magnos spiritus superbi habere dicuntur; et recte, quandoquidem spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
post te: Iã scilicet dñs quoꝵdã
mentes intrauerat. qui illũ ue¬
racit̃ humani generis redẽpto¬
rem credebant. Qui tam̃ cum
nequaquã a pristina obserua¬
tione recederet. cũ dura littere
p̃dicamenta custodirent. eis
p̃dicator egregiꝰ dicit: Si cireunci¬
damini. xp̃c uob̾ nichil proderit:
Qui gͦ in humili mente fidelium.
legis duriciam redarguendo con¬
triuit. qͥd aliud quã in ualle
post dnin glebas fregit: Ne ui¬
delicet grana seminũ quȩ excisus¬
ab aratro fidei sulcus cordis excipe¬
ret: ꝑ custodiã litere p̃ssa deperi¬
rent. De quo bene adhuc subdit᷑¬

Expanded text:
etc." Iam scilicet Dominus quorumdam etc." Iam scilicet Dominus quorumdam mentes intrauerat, qui illum ueraciter humani generis redemptorem credebant. Qui tamen cum nequaquam a pristina obseruatione recederent, cum dura litterae praedicamenta cuspraedicator egregius dicit: Si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit . Qui ergo in humili mente fidelium legis duritiam redarguendo contrivit, quid aliud quam in valle post Dominum glebas fregit? ne videlicet grana seminum quae excisus aratro fidei sulcus cordis exciperet per custodiam litterae 1012 pressa deperirent. De quo bene adhuc subdit
Abbreviated transcription (Latin):
barnaba assumpto tito: Ascendi aut̃
scđm reuelationẽ: & contuli cũ eis
euuangeliũ: Et qui priꝰ ieuinus
audierat. duxũ est tibi cont̃ sti¬
muluĩ caleitrare. mira postinodũ
uirtute p̃sidentis p̾ssus. ex uerbi
pabulo uires obtinuit: & caleem
suꝑbiȩ amisit: Loris quoq dĩ non
tantũ a feritate restringit᷑. sed qd̾
magis sit mirabile. ad arandũ
ligatur : ut non solũ homines
crudelitatis cornu ñ impetat. seo
eoꝵ etiã refectioni seruiens: ara¬
trũ predicationis trahat: Ipse qͥp¬
pe de euuangłizantib qͣsi de aran¬
tib dicit: Hebet enĩ in spe qͥ arat
arare: Et qui triturat. in spe frue¬
tus ꝑcipiendi:
ui gͥ tormenta priꝰ fidelib
irro gauerat. & pro fide post¬
modũ flagella libent᷑ portat: qui
scriptis etiã epłis. humilis &. des¬
pectus p̾dicat qd dudũ t̾ribilis
impugnabat. profecto bene ligatꝰ
sub aratro desudat ad segetem:
qui uiuebat in campo male li¬
ber a timore De qͦ recte dicit᷑:¬

Expanded text:
rnaba assumpto et Tito. Ascendi autem secundum reuelationem, et contuli cum illis Euangelium." Et qui prius ieiunus audierat: "Durum est tibi contra stimulum calcitrare?" mira postmodum uirtute praesidentis pressus ex uerbi pabulo uires obtinuit, et calcem superbiae amisit. Loris quoque Dei non tantum a feritate restringitur, sed quod magis sit mirabile, ad arandum ligatur: ut non solum homines crudelitatis cornu eorum etiam refectioni serviens, aratrum praedicationis trahat. Ipse quippe de evangelizantibus quasi de arantibus dicit: Debet enim in spe qui arat arare; et qui triturat, in spe fructus percipiendi . Qui igitur tormenta prius fidelibus irrogaverat, et pro fide postmodum flagella libenter portat, qui scriptis etiam epistolis humilis ac despectus praedicat, quod dudum terribilis impugnabat; profecto bene ligatus sub aratro desudat ad segetem, qui vivebat in campo male liber a timore. De quo recte dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ambulant: qͦs sepe dicebam uobis:
Nunc aut̃ & flens dico inimicos cru¬
cis xp̃i. quoꝵ finis interitꝰ. & quoꝵ¬
ds̃ uent̾ est. & gła in confusione
ipsoꝵ Et rursũ: Huiꝰ modi xp̃o dño
non seruiunt: sed suo uentri: Cor
mines sed bestias ꝑcutit. qͣndo illa
paulus doctrinę suę fortitudine
neqͣquã ꝑiendos humiles impe¬
tit: sed suꝑbos uentris cultores oc¬

Expanded text:
ambulant, quos saepe dicebam vobis. ambulant, quos saepe dicebam vobis. Nunc autem et flens dico, inimicos crucis Christi. Quorum finis interitDeus uenter est, et gloria in confusione ipsorum." Et rursum: "Huiusmodi Christo Domino non seruiunt, sed suo uentri." Cormines, sed bestias percutit: quando illas Paulus doctrinae sux fortitudine nequaquam perimendos humiles impetit, sed superbos uentris cultores oc
Abbreviated transcription (Latin):
uocat. alios ad fidẽ t̾rorib reuocat:
istis regnũ pollicetur celestis pa¬
triȩ. aliis minat᷑ ignẽ gehennȩ.
hos ꝑ auctoritatẽ corrigit. illos ad
uiam rectitudinis ꝑ humilitatẽ
trahit: atq in om̃i latere ad ma¬
nũ se sui rectoris inclinat. & tanta
arte dĩ aream congregat: quanta
illã prius elatione uentilabat.
Sed neq hoc abhorret a paulo.
qd̾ rinoceros buxei coloris dicit᷑:
& elefantoꝵ uentres cornu ferire
ꝑhibetur Quia enĩ iuuere srib
rigore legis assueuit. artiꝰ in illũ
̃tis inoleuit: Qͥd enĩ ꝑ colorem
buxeũ. nisi abstinentiȩ pallor
exprimit᷑: Cui ipse se tenacit᷑̃
adherere testatur dicens Casti¬
go corpꝰ meũ & seruituti subicio.
ne forte aliis p̾dicans ipse reprob
efficiar: Qui diuinȩ legis erudi
cione p̃ditus. di alioꝵ ingluuiẽ
redarguit: cornu elefantes in
uentiẽ ferit: In uentrẽ quippe elefan¬
tes ꝑcusserat: cum dicebat: Multi

Expanded text:
uocat, alios ad fidem terroribus reuocat. uocat, alios ad fidem terroribus reuocat. Istis regnum pollicetur caelestis patriae, illis minatur ignes gehennae. Hos per auctorem corrigit, illos ad uiam rectitudinis per humilitatem trahit, atque in omni latere ad manum se sui rectoris inclinat. Et tanta arte Dei aream congregat, quanta illam prius elatione uentilabat. Sed neque hquod rhinoceros buxei coloris dicitur, et elephantorum ventres cornu ferire perhibetur. Quia enim vivere sub rigore legis assuevit, arctius caeteritis inolevit Quid enim per colorem buxeum, nisi abstinentiae pallor exprimitur? Cui ipse se tenaciter adhaerere testatur, dicens: Castigo corpus meum, et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans ipse reprobus etione praeditus, dum aliorum ingluviem redarguit, cornu elephantos in ventrem ferit. In ventremque elephantos percusserat, cum dicebat: Multi
Abbreviated transcription (Latin):
Cui labores etiã quos ipse in car
& ꝑ eundẽ rinocerotã dicitur:
Suppleo ea quȩ desunt passio
ei quod reddat sementẽ tibi. &
aream tuã congreget: Conside
remus saulum qͥs fuerit. cum in
ipsa adolesçentia lapidantium stephanũ¬
aduitor existeret: cum alia ȩccłȩ
loca uastaret: & acceptis episto¬
lis uastanda alia peteret. cum
mors ei fidelium nulla suffice¬
ret. sed semꝑ ad alioꝵ interitũ
aliis extinctis arhelaret: & pro¬
fecto cognoscimꝰ. quia nullus
fideliũ tunc crederet. qd ad iugũ
ds̃ suȩ formidinis uim tante ela¬
tionis inclinaret: Unde & ananias
uoce dñica hunc & postꝗͣ conuer¬
sum audiuit: extimuit dicens
Dñe audiui a multis de iuro hoc:
quanta mala scĩs tuis fecerit in
hierłm: Qui tam̃ repente cõmutatꝰ.
ab hoste predicator efficitur: & in
cunctis mundi partib redemptoris
sui nom̃ insinuat: Supplicia pro
ueritate tolerat : pati se quȩ irro¬
gauerat exultat: Auos blandim̃tis

Expanded text:
 Labores etiam, quos ipse in carnet per eumdem rhinocerotem dicitur: « Suppleo ea quae desunt passionei quod reddat sementem tibi, et aream tuam remus paulum quis fuerit, cum ab ipsa adolescentia lapidantium adiutor existeret, cum alia Ecclesiae loca uastaret, et acceptis epistolis, uastanda alia peteret, cum mors ei fidelium nulla sufficeret, sed semper ad aliorum interitum aliis extinctis anhelaret; et profecto cognoscemus, quia tunc nullus fidelium crederet, quod ad iugum Deus suae fortitudinis feritatem elationis inclinaret. Unde et Ananias uoce dominica hunc et postquam conuersum audiuit, extimuit dicens: "Domine, audiui a multis de uiro hoc, quanta mala sanctis tuis fecerit in Ierusalem." Qui tamen repente commutatus, ab hoste prtedicator efficitur, et in cunctis mundi partibus redemptoris sui nomen insinuat, supplicia pro ueritate tolerat, pati se quae irrogauerat exultat. Alios blandimentis
Abbreviated transcription (Latin):
spetiẽ transeamꝰ. .UI.¬
lle gͦ ex hoc popło. & priꝰ in suꝑbia.
& postmodũ p̃cipuus testis in hu¬
militate nobis ad mediũ paulus
ducatur : qui dũ contra dm̃ se
quasi de custodia legis nesciens
extulit: cornu in nare gestauit.
Unde & hoc ipsũ naris cornu per
humilitatẽ post modũ inclinans:
dicit: Qui priꝰ fui blasphemus.
& ꝑsequutor. & contumeliosus.
sed miscd̃iam consequutꝰ sum:
quia ignorans feci: In nare cornu
gestabat: qui placiturũ se dõ de
crudelitate confidebat: sicut
guens dicit: Et proficiebam in
iuda ismo supra multos coetane
os in genere meo: habundantiꝰ
emulator existens pat̾narum
mearũ traditionũ. Huiꝰ autẽ
rinocerõtis fortitudinẽ om̃is
uenator extimuit : qͥa sauli
seuiciã unusquisq p̃dicator
expauit: Scriptũ nãq ẽ. Sau¬

Expanded text:
speciem transeamus. Ille ergo ex hoc populo et primus in superbia, et postmodum praecipuus testis in humilitate nobis ad medium Paulus deducatur, qui, dum contra Deum se quasi de custodia legis nesciens extulit, cornu in nare gestauit. Unde et hoc ipsum naris cornu per humilitatem postmodum inclinans dicit: "Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus, sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci." In nare cornu gestabat, qui placiturum se Deo de crudelitate confidebat, sicut guens dicit: "Et proficiebam in iudaismo supra multos coaetaneos meos in genere meo, abundantius aemulator existens paternarum mearum traditionum." Huius autem rhinocerotis fortitudinem omnis uenator extimuit, quia Sauli saeuitiam unusquisque predicator expauit. Scriptum namque est: "Sau
Abbreviated transcription (Latin):
Et fortitudinẽ suã rinoceros ꝑ
didit. quia ꝓstratꝰ humi. om̃e
qd̾ suꝑbum tumebat amisit: Q
dum sublato ocłoꝵ lumine. ma¬
nu ad ananiã ducit᷑: patet iã
rinoceros iste qͥb dĩ loris astrin¬
gitur. qͥa uidelicet uno in tem¬
pore. cecitate. p̾dicatione. baptis¬
mate ligatur Qui etiã ad dei
uerba ȩiuangelii dedignatꝰ ñ ẽ:¬

Expanded text:
Et fortitudinem suam rhinocerotus Et fortitudinem suam rhinocerotus perdidit, quia prostratus humi, omne quad superbum tumebat amisit. Qui dum sublato caelorum lumine, manu ad Ananiam ducitur, patet iam rhinocerus iste quibus Dei loris astringitur, quia uidelicet uno in tempore caecitatis praedicationis baptismate ligatur. Qui etiam ad Dei uerba Euangelii dedignatus non e
Abbreviated transcription (Latin):
rusalẽ Cum flatꝰ nare redden¬
dus trahitur: spiratio dicitur:
Et illud sepe ꝑ odorẽ nare dep̾hen¬
dimꝰ: qd̾ ocłis non uidemꝰ:.Uii.
Si n oeeros gͦ iste. nare gestabat cor¬
nu qͦ ꝑcuteret: qͥ minarũ & &¬
dis sp̃irans postꝗͣ p̾sentes int̾fecerat
absentes querebat: Sed ecce ante
illũ. om̃is uenator absconditur.
Onr̃is homo ia est rationale sapiens.
opinione timoris eiꝰ effugat᷑. Ut gͦ
hunc rinocerotã capiat. sinũ suũ
uirgo. id est secretũ suũ. ipsa ꝑ se
inuiolata in carne dĩ sapientia
expandat: Scriptũ qͥppe ẽ: qd cũ
damascũ ꝑgeret. subito circũful¬
sit illũ die media lux de celo. &
uox facta est dicens: Saule. saule:
quid me ꝑsequeris: Qui prostratꝰ
in terrã. respondit: Qs es dñe:
Cui ĩ lico dicitur Ego sum iħc
nazarenus: quẽ tu ꝑsequeris: Uir¬
go nimirũ renoceroti sinũ suũ
aꝑuit. cum saulo incorrupta dĩ
sapientia. incarnationis suȩ mi¬
steriũ de cȩlo loquendo patefecit:

Expanded text:
.. etc." Cum flatus nare reddendus trahitur, spiratio uocatur, et illud saepe per odorem nare deprehendimus, quod oculis non uidemus. Rhinocerus ergo iste nare gestabat cornu quo percuteret; quia minarum et caedis spirans, postquam praesentes interfecerat, absentes quaerebat. Sed ecce omnis ante illum uenator absconditur, omnis homo, id est rationale sapiens, opinione mortis eius effugatur. Ut ergo hunc rhinocerotem capiat, sinum suum uirgo, id est secretum suum, ipsa per se inuoluta carne Dei sapientia expandit. Scriptum quippe est quod cum Damascum pergeret, subito circumfulsit eum die media lux de caelo, et uox facta est, dicens: "Saule, Saule, quid me persequeris?" Qui prostratus in terra respondit: "Quis es, Domine?" Cui illico dicitur: "Ego sum Iesus Nazarenus quem tu persequeris." Virgo nimirum rhinoceroti sinum suum aperuit, cum Saulo incorrupta Dei sapientia incarnationis suae mysterium de caelo loquendo patefecit.
Abbreviated transcription (Latin):
ltera die redire cupientẽ. magna
p̃ce detinuit: cũ interĩ unũ e
familia prierũ. letalĩ ictu serpens ꝑcu¬
lit: Quẽ iã uelut ex animẽ ui uene¬
ni. ipse euantiꝰ suis humeris illatũ:
ante pedes scĩ uiri. nichil illi impossi¬
bile. unfisus exposuit: Iãq se malũ
serpentis. ꝑ omĩa menbra diffuderat:
Cerneres om̃ib uenis inflatã cutẽ: &
ad utris instar tensa uitalia: Marti¬
nus porrecta manu uniuersa pueri
menbra ꝑtractans: digitũ ꝓpe uul¬
nusculũ ipsũ. qͦ bestia uirꝰ infuderat

Expanded text:
ltera die redire cupientem magna prece tenuit, cum interim unum e familia puerum letali ictu serpens perculit: quem iam exanimem ui ueneni ipse Euanthius suis umeris inlatum ante pedes sancti uiri, nihil illi inpossibile confisus, exposuit. iamque se malum serpens per omnia membra diffuderat : cerneres omnibus uenis inflatam cutem et ad utris instar tensa uitalia. Martinus porrecta manu, uniuersa pueri membra pertractans, digitum prope ipsum uulnusculum, quo bestia uirus infuderat
Abbreviated transcription (Latin):
alius postulat mortẽ inunici:
qui maledicit᷑. & tam̃ is qui male¬
dicit: iam de morte illiꝰ reus te¬
netur Iubet aut̃ ds̃ ut diligatur
inimicꝰ: &. tam̃ rogatur ds̃: ut
occidat inimicũ: Quisqͥs itaq sic
orat: in ipsis suis p̃cib contͣ con¬
ditorẽ pugnat: Unde & sub iude spe-¬
cie drͣ:fiat oratio eius in peccatum:
Oracio qͥppe in peccatũ ẽ illa pete¬
re: quȩ ꝓhibet ipse qui petitur
Hinc ueritas dicit: Cũ statis ad
orandũ: remittite si quid habetis in

Expanded text:
alius postulat mortem inimici: qui maledicitur, et tamen is qui maledicit jam de morte illius reus tenetur. Jubet autem Deus ut diligatur inimicus, et tamen rogatur Deus ut occidat inimicum. Quisquis itaque sic orat, in ipsis suis precibus contra conditorem pugnat. Unde et sub Judae specie dicitur: Fiat oratio ejus in peccatum . Oratio quippe in peccato est illa petere quae prohibet ipse qui petitur. Hinc Veritas dicit: Cum statis ad orandum, dimittite si quid habetis in
Abbreviated transcription (Latin):
ne : intra in gaudiũ dnũ tui: Sed
nom̃ meũ: quia nesciuint eũ qui
misit me Quȩ om̃ia facient. nisi
quȩ dixi: Odio habebiuit scilicet &
riel etiã si odissent nec tam̃ ꝑseque¬
rent᷑: non ouũia facerent: Hęc aut̃ oĩa
facient uobis inquit ꝓpt̾ nom̃ me¬
um. quid est aliud dicere. quã me
in uob̾ odio habebunt: Me in uob̾

Expanded text:
 tui . Sed nomen meum, quia nesciunt eum qui me misit. Quae omnia facient, nisi quae dixit: odio habebunt, scilicet, et r; vel etiamsi odissent, nec tamen persequerentur: non omnia facerent. Haec autem omnia facient vobis propter nomen meum, quid est aliud dicere, quam, me in vobis odio habebunt, me in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
tenerent singulas: quomͦ ille im¬
pleuit uniuersas semꝑ in oꝑis
exercitio. semꝑ in compunctio¬
nis affectu: Nulla illi ex om̃ib
ꝓpensior cura. nisi aut de dõ in
lectione atq sermone. aut cũ
dõ in oratione loqueret᷑ Qui
contrita continuatis ieuinus
ossa. studebat de ꝑsequutore
inimico longũ triumphare
martẏriũ. ꝓ cibo ac potu hoc
secum incessant ruminans.
bat: Presentia tanꝗͣ. inania atq
transacta absente spñ ñ iude¬
bat: & in futuro reposita quasi
ocłis subdita conspitiebat:. Et
uere felix terra quȩ talẽ genuit.
ac de alumpno nobis patronũ.
de homine angłm ad auctorem
in memoriã uersatur hominũ.
qui in gaudiũ transiit angłoꝵ
Qui ideo gram dĩ głificatꝰ inue¬
nit. quia mundi głam ñ que

Expanded text:
tenerent singulas, quomodo ille implevit universas: semper in operis exercitio, semper in compunctionis affectu, nulla illi ex omnibus propensior cura, nisi aut de Deo in lectione atque sermone aut cum Deo in oratione loqueretur. Qui contrita continuatis ieiuniis ossa studebat de persecutore inimico longo triumphare martirio, pro cibo ac potu hoc secum incessanter ruminans: bat. Presentia, tamquam inania atque transacta, absente spiritu non videbat et in futuro reposita, quasi oculis subdita, concupiscebat. Et vere felix terra, que talem genuit ac de alumno nobis patronum, de homine angelum ac doctorem in memoria versatur hominum, qui ad gaudium transiit angelorum; qui ideo gratiam Dei glorificatus invenit, quia mundi gloriam,
Abbreviated transcription (Latin):
gios tantõꝑe miraret᷑: Ergo in hoc
loco aliq̃ maiora nos oportet inqͥrere:
Uidit gͦ eccłia ex gentib congregata
sapientiã xp̃i id est post carnalia in¬
stituta gentiliũ. post humanã & ani¬
malẽ doctrinã philosophoꝵ. accepit
intellectũ salitis & uitȩ: inspexit

Expanded text:
gios tanto opere miraretur? Ergo hoc in gios tanto opere miraretur? Ergo hoc in loco aliqua majora nos oportet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex gentibus congregata sapientiam Christi, id est post carnalia instituta gentilium, post humanam, et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis, et
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis & gła uenit eigo in
hierłm cũ multo comitatu. ia est
ñ iã cũ una tantũ gente iudeoꝵ.
sicut prius synagoga solos habuit
hebreos: sed totius mundi gentibꝰ
diuersisq nationib
enit gͦ exhibens munera digna
hoc camelis portantib id est ex gen¬
tili popło uenientib. qͥ priꝰ fuerant
uitioꝵ feditate distorti .&. maloꝵ
onere curui: ac peccatoꝵ prauitate
deformes Cum his tanꝙ̃. munerib.
regina hȩc ingredit᷑ ad pacificũ regẽ
& ornamenta uirtutũ Et locuta
est ei unuiersa quȩ habebat in cor¬
de suo. id est aperuit ei cor suum⁊
manifestauit ei occulta conscientie
suȩ: in confessione & penitudine
p̃cedentiũ delictoꝵ.. U.¬
ideamus quid agat hȩc regina:
U dens inquid regina saba
omnẽ sapientiã salomonis. &
domũ quã ȩdificauerat .&. cibos
mensȩ eiꝰ. de holocausta quȩ offere¬
bat in domo dñi: non habebat ultͣ
spm̃: Quid erat rationis. ut p̃potens
regina domũ. expensas. & cibos re¬

Expanded text:
tionis, et gloria. Venit ergo in Jerusalem cum multo comitatu: id est, non jam cum una tantum gente Judaeorum, sicut prius synagoga solos habuit Hebraeos, sed totius mundi gentibus, diversisque nationibus. Venit ergo exhibens munera digna hoc camelis portantibus aromata, id est ex gentili populo venientibus, qui fuerant prius vitiorum foeditate distorti, et malorum onere curvi, ac peccatorum pravitate deformes. Cum his tanquam muneribus regina haec ingreditur ad pacificum regem  ornamenta virtutum. Et locuta est ei universa, quae habebat in corde suo: Id est aperuit ei cor suum, manifestavit ei occultam conscientiam suam in confessione, et poenitudine praecedentium delictorum. Videamus quid agat haec regina. Videns autem regina Saba omnem sapientiam Salomonis, et domum quam aedificaverat, et cibos mensae ejus, et holocausta, quae offerebat in domum Domini, non habebat ultra spiritum. Quid erat rationis, ut praepotens regina domum, expensas, et cibos re
Abbreviated transcription (Latin):
& noluit:
iuerunt homines: cũ fallerent᷑
in eo: Num forte hic ẽ: xp̃c:
neret qd erat : Inde qͥppe homo
qd̃ non erat usurpauit. Recole¬
bat hoc homo iste magnꝰ. sed ut
paruo xp̃o minimꝰ: Nouerat hoc:
recolebat hoc. &. tenebat. qͥa reci¬
pere qd ille ꝑdiderat cogitabat:
Homo gͥ iste ut dixi magnꝰ ioħs.
quẽ sic ueritas cõmendauit. ut
diceret int̾ natos mulierũ non
exsurrexit maior ioħe baptista.¬
di xp̃c. immo iam ab eis qui eiꝰ
magnitudinis grã fallebantur:
rerentur. nisi ab illo confitente
corrigerent᷑:¬

Expanded text:
 noluit. Dixerunt homines, cum fallerentur in eo: Num forte hic est Christneret quod erat. Inde quippe Adam quod non erat usurpavit. Recolebat hoc homo iste magnus, sed ut parvo Christo minimus: noverat hoc, recolebat hoc, et tenebat; quia recipere quod ille perdiderat cogitabat. Homo ergo iste, ut dixi, magnus Joannes, ommendavit, ut diceret, In natis mulierum non exsurrexit major Joanne Baptistadi Christus, imo jam ab eis qui ejus magnitudinis gratia fallebantur, rerentur, nisi ab illo confitente corrigerent
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ innormaret: .Lli.¬
nde est qd & in hac sollempnitate
& in alis scõ nomini eiꝰ dicatis. qͦ¬
tiens in anno suis temporib eueni¬
unt: tã deuote tãq libent᷑. & ex tan¬
tis partib ad eius sacrascm̃ tumu¬
lũ tanti accurrunt. Nã ñ solum
quiq pagenses. uerũ etiã plebs ur¬
bana nobilib uiris conserta. cle¬
ricoꝵ etiã honestis quasi inflorata
ꝑsonis. letabunda confluit: et
cõmune patrociniũ deuota reqͥ¬
am quasi parũ esse desiderio

Expanded text:
dinem informaret. Inde est, quod et in hac solemnitate, et in aliis sancto nomini ejus dicatis, quoties in anno, suis temporibus eveniunt; tam devote tamque libenter, et ex tantis partibus, ad ejus sacrosanctum tumulum tanti accurrunt. Nam non quique pagenses, verum etiam plebs urbana, nobilibus viris conserta, clericorum etiam honestis quasi inflorata personis, laetabunda confluit, et commune patrocinium devota requam quasi parum esse desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
tiante refulget. quę fideliũ cor¬
dib & affectũ deuotionis augere.
& spiritale gaudiũ afferre con¬
sueuit. Merito siquidẽ tanti pa¬
tris memoriȩ idẽ fideles congau¬
dent. ut illud ꝓpħicũ impleat᷑:
Dicite iusto: qm̃ bene: Et item:
Mememoria iusti: cũ laudibus
nerabiliꝰ colit: quanto celsius
hunc a dõ decoratũ oognouerit:
Unde & istũ patrẽ diuino qͦdã
instinctu spetialiꝰ amat: cuꝰ¬
memoriã dultius recenset Nimirũ
non nescia. qd illũ om̃ps ds̃ inter
sũmos & electos soe̾ eccłiȩ patres
mirũ in modũ ꝓuexit. & int̾ sõȩ
fidĩ fundatores. ac cȩlestis discipli¬
nȩ consortes insignit̾ sublimauit
Quippe quẽ scĩ sp̃s carismate cũ
miraculoꝵ signis tũ uirtutũ exerci¬
tiis decorauit: ut dignꝰ mundo ap

Expanded text:
tiante refulget, quae fidelium cordibus, et affectum devotionis augere, et spiritale gaudium afferre consuevit. Merito siquidem tanti patris memoriae iidem fideles congaudent: ut illud propheticum impleatur: Dicite justo quoniam bene . Et item: Memoria justi cum laudibus .nerabilius colit, quanto celsius hunc a Deo decoratum cognoverit. Vnde & istum Patrem, diuino quodam instinctu specialius amat: eiusmemoriam dulcius recenset. Nimirum non nescia, quod illum omnipotens Deus, inter summos & electos sanctæ Ecclesiæ Patres, mirum in modum prouexit: & inter sanctæ fidei fundatores, ac cælestis disciplinæ censores, insigniter sublimauit. Quippe, quem sancti Spiritus charisma, tum miraculorum signis, tum virtutum exercitu adornauit: vt dignus in mundo
Abbreviated transcription (Latin):
bus tribuit. sequitur: ñ tantũ ui¬
tam in se ꝑcipiet. sed etiã de uita
alioꝵ cũ dño uidicabit: Atq ita
fit: ut in uidicio ut diximꝰ. duo
sint ordines bonoꝵ: Sed reproboꝵ¬
eoꝵ. qui fidei xp̃ionę misteriis
initiati. oꝑa fidei xercere con
iudicio testatur. Discedite a me
maledicti in ignẽ ęt̾nũ. qͥ paratꝰ
est diabolo & angłis eius Euri¬
ui enĩ. & non dedistis mͥ mandu

Expanded text:
bus tribuit, sequitur, non tantum vitam ipse percipiet, sed etiam de vita aliorum cum Domino judicabit: atque ita fit ut in judicio, ut diximus, duo sint ordines bonorum. Sed et reproboeorum qui fidei Christianae mysteriis initiati, opera fidei exercere contdum in judicio testatur: Discedite a me maledicti in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus. Esurivi enim, et non de
Abbreviated transcription (Latin):
grã pietatis. non et̃nȩ tantũ mͦ
uitȩ p̃mia suis sequacibꝰ: sed
& p̃sentis munera pollicet᷑ exi¬
mia: Et om̃is inqͥt qui relique¬
rit domũ. uel fr̃s. aut sorores.
aut patrẽ. aut̃ matrẽ. aut uxo¬
rem. aut filios. aut agros ꝓpt̾

Expanded text:
gratia pietatis, non aeternae tantummodo vitae praemia suis sequacibus, sed et praesentis munera pollicetur eximia. Et omnis, inquit, qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, au
Abbreviated transcription (Latin):
ed qualit̃ eundẽ p̃ceptorem.
imino &. dñm suui legiones
monachoꝵ decentius apellabt̃: Snm̃
inquã: Siquidẽ & helias dictus ẽ dñs
hely sei Ergo pietatis affectu: uocet᷑
lucerna: Sed quasi parũ est: Uocet᷑
etiam stella: Non tam̃ qualiscũq
sed talis qui erudiens multos ad uis¬
ticiã: refulgeat iuixta illud danihe¬
lis: in ꝑpetuas et̾nitates Uocet᷑ etiã
sol: quia fulgebit sicut sol cũ iustis
& nunc in ȩccłia. & tc̃ in regno pa¬
tris eoꝵ: Uocet᷑ etiã angłs. quia reqͥ
runt legẽ ex ore eius Postremo uide¬
rint &. gaudeant quã ꝓprie benedic
rit. in omi benedictione spiritali:¬

Expanded text:
ed qualiter eumdem præceptorem suum, immo & Dominum legiones Monachorum decentius appellabunt? Dominū, inquam, siquidem & Elias dictus est Dominus Elisæi. Ergo pietatis affectu vocetur lucerna. Sed quasi parum est, vocetur etiam stella. Non tamen qualiscumque: sed talis, quæ erudiens multos ad iustitiam, refulgeat, iuxta illud Danielis, in perpetuas æternitates. Vocetur etiam Sol, quia fulgebit sicut Sol cum iustis, & nunc in Ecclesia, & tunc in Regno Patris eorum. Vocetur etiā Angelus, quia legem requirunt ex ore eius. Postremo videant & gaudeant, quam proprie vocetur it in omni benedictione spirituali
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt animã suã: ꝑdet eã Qd̃ du¬
amat ꝑdet: id est si amas perdes:
Si cupis uitã tenere in xp̃o: noli time¬
re mortem pro xp̃o: Itẽ alio modo.
Qui amat animã suã: ꝑdet eam:

Expanded text:
t animam suam perdet eam. Quod duamat perdet, id est, si amas perdes, si cupis vitam tenere in Christo, noli timere mori pro Christo. Item alio modo, qui amat animam suam perdet eam:
Abbreviated transcription (Latin):
ephesios enumerat dicens Supra
omnẽ principatũ & potestatẽ: &.
uirtutẽ & dnationẽ Qui rursus
ad colossenses scribens ait: Siue
throni. siue dominationes. siue
principatus: siue potestates ¶l.

Expanded text:
Ephesios enumerat, dicens: Supra omnem principatum, et potestatem, et virtutem, et dominationem . Qui rursus ad Colossenses scribens, ait: Sive throni, sive potestates, sive principatus, sive dominationes .
Abbreviated transcription (Latin):
ugũ enĩ meũ suaue est: Xli.¬
¶& onus meũ leue: Quomͦ leuiꝰ ẽ
lege eugłium: cũ in lege homicidi¬
um. in euglio ira dampnet᷑: Qua
ratione eugłii grã facilior: cũ in
lege ad ulteriũ. in eugłio concupis¬
centia puniat᷑: In lege multa pie¬
cepta sunt : quȩ apłi non posse
compleri plenissime docent: In lege.
oꝑa requirunt᷑. quȩ qui fecerit ui¬
uet in eis. In eugłio. uoluntas q̃rtur:
ꝗ ue si etiã effectũ ñ habuerit. tam̃
p̃miũ non amittit: Eugłiũ ea pcipit
que possumꝰ: ne scilicet concupisca¬
mus Hoc in arbitrio nr̃o est: Lee eũ

Expanded text:
ugum enim meum suave est, et onus meum leve est. Quomodo levius lege Evangelium, cum in lege homicidium, in Evangelio ita damnetur. Qua ratione Evangelii gratia facilior, cum in lege adulterium, in Evangelio concupiscentia puniatur? In lege multa praecepta sunt quae Apostolus non posse compleri plenissime docet. In lege opera requiruntur, quae qui fecerit vivet in eis. In Evangelio voluntas quaeritur: quae si etiam effectum non habuerit, tamen praemium non amittit. Evangelium ea praecipit quae possumus: ne scilicet concupiscamus; hoc in arbitrio nostro est. Lex, cu
Abbreviated transcription (Latin):
solatur insaniã. qͥa sequit᷑. & cui uo¬
luerit filins reuelare. aliud ẽ. natu¬
re equalitate nosse qd noueris:
aliud reuelantis dignatione: Ue
nite ad me om̃s qui laboratis &. oue¬
rati estis: & ego reficiã uos Grauio¬
ra onera esse peccata &. ⁊acharias

Expanded text:
t suam consolatur insaniam quia sequitur: Et cui vot suam consolatur insaniam quia sequitur: Et cui voluerit Filius revelare, aliud est naturae aequalitate nosse quod noverat, aliud revelantis dignatione IV. Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Gravia onera esse peccati et Zacharias
Abbreviated transcription (Latin):
uel patrẽ similiter appellare:. A
ui abscondisti hȩc a sapientib
&. prudentib: & reuelasti ea
paru̾ulis: Grãs agit & exultat in
be & pharisei: qͥ sibi sapientes uiden¬
tur. & in conspectu suo prudentes:¬
scđm illud Iustificata est sapientia
a filiis suis: Ita pat̾: qm̃ sic fuit pla¬
citũ ante te: Blandientis affectu
loquit᷑ ad patrẽ: ut ceptũ in apłis
beneficiũ cõpleat᷑. Om̃ia mͥ tradi¬
ta st̃: a patre meo Et tradentẽ pa¬
trẽ & accipientẽ filiũ : mistice
intellige Alioquin. si uixta nrãm¬
fragilitatẽ sentire uolumꝰ ⁊ cũ ce¬
perit habere qui accipit: incipiet
non habere qui dederit: Tradita aut̃
sibi om̃ia. non cęlũ & terra & elem̃ta
intelligenda sunt. & cetera quȩ ip¬
se fecit & condidit. sed hii qui ꝑ fili¬
um. accessũ habent ad patrẽ & ante
rebelles dm̃ postea scire cepert:
t nemo nouit filiũ nisi pater⁊
neq patrẽ quis nouit nisi filius.
cat eunomiꝰ. tantã sibi noticiã patris

Expanded text:
ellare. 74 Quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Gratias agit et exsultat in bae et Pharisaei, qui sibi sapientes videntur, et in conspectu suo prudentes. Justificata est sapientia a filiis suis. Ita, Pater, quoniam sic placitum fuit ante te. Blandientis affectu loquitur ad Patrem, ut coeptum in apostolis beneficium compleatur. Omnia mihi tradita sunt a Patre meo. Et tradentem Patrem, et accipientem Filium, mystice intellige. Alioquin si juxta fragilitatem nostram sentire volumus, cum coeperit habere qui accipit, incipiet non habere qui dederit. Tradita autem sibi omnia, non coelum et terra, et elementa intelligenda sunt, et caetera quae ipse fecit et condidit: sed hi qui per Filium accessum habent ad Patrem, et ante rebelles, Deum postea sentire coeperunt. Et nemo novit Filium nisi Pater: neque Patrem quis novit nisi Filius, cat Eunomius, tantam sibi notitiam Patris
Abbreviated transcription (Latin):
onfessio ñ semꝑ penitentiã. sed pbi
grãrũ actionẽ significat: ut in
psalmis sepissime legunꝰ: Audiant
qui saluatorẽ ñ natũ sed creatũ ca¬
lumpniant᷑ qd patrẽ suũ uocet:

Expanded text:
onfessio non semper poenitentiam, sed et gratiarum actionem significat, ut in Psalmis saepissime legimus. Audiant qui Salvatorem non natum sed creatum calumniantur, quod Patrem suum vocet,
Abbreviated transcription (Latin):
I ui lubius: Gratis inquit eũ pat̾
sius ita nob̾ in huiꝰmodi negotio
beata maria semꝑ uirgine. cum
ipse fecerit mundũ: in loco ẽ di¬
uersorio natus. Quappt̾ ñ uidet᷑
equũ. ut gratis accepto agro p̾pa¬
rem domũ: in qua ei filii adoptio¬
ius ꝑ nr̃m ministeriũ renascaͬtur:
Sed & de eius p̾cio: captiuoꝵ ẽ se¬
pultura cõparata: Propt̾ ea racio¬
nabile iudicat᷑. ut p̃cio sumã
locũ ubi illi qͥ in cõmertio sanguinis
illiꝰ morte int̾cedente. de captiui¬
tate diaboli .&. mortis ꝑpetuę bap¬
tizati fuerint: redimant᷑ Cõmu¬
gieris: qui te illi deuotissime obtu
comitante auxilio: iuxta facultatẽ
uiriũ suarũ. utq nonus ad huc ad¬
nota erat construxit: ac officia deuote
dũo seruientiũ elericoꝵ ex more cons¬
tituit. probatasq ꝑsonas honore
scdi ordinis ampliauit: incessant᷑
restituens popłos creatori: qͦs adeuio
cultu reuocauerat creature: or atheu

Expanded text:
i Lisbius: Gratis, inquit, eum, pater sius, ita nobis in hujusmodi negotio beata Maria semper virgine, cum ipse fecerit mundum, in locato est diversorio natus. Quapropter non videtur aequum, ut gratis accepto agro, praeparem domum, in qua ei filii adoptionis per nostrum ministerium renascantur. Sed et de ejus pretio captivorum est sepultura comparata. Propterea rationabile judicatur, ut pretio sumam locum, ubi illi, qui in commercio sanguinis illius, morte intercedente, de captivitate diaboli et mortis perpetuae baptizati fuerint, redimantur. Commugieris, qui te illi devotissime obtulcomitante auxilio, juxta facultatem virium suarum, utque novus adhuc adnota erat, construxit, ac officia devote Domino servientium clericorum ex more constituit, probatasque personas honore secundi ordinis ampliavit, incessanter restituens populos creatori, quos a devio cultu revocaverat creaturae. Cinctu
Abbreviated transcription (Latin):
pprobatȩ consuetudi¬
nis est apud xp̃ianos.
scõꝵ patrũ dies na¬
talitios obserua¬
re diligenter:
uirtutes eoꝵ signatas literis in
ȩccła recitare. ad dĩ laudẽ ex cuiꝰ¬

Expanded text:
pprobatae consuetudinis est apud Christianos sanctorum Patrum dies natalitios observare diligenter, virtutes eorum assignatas litteris in Ecclesia recitare ad laudem
Abbreviated transcription (Latin):
cipalẽ diaboli suggestionẽ: id ẽ
concupiscentiã resistendo suꝑa¬
re: Si gͦ queratur quȩ mulier
huiꝰ modi uictoriã oꝑata sit: pro¬
fecto non reꝑitur in linea gene¬
rationis hum anȩ: donec ꝑueni¬
atur ad illã de qua nc̃ agimus:
scãrũ sanctã At si int̾roget᷑ in
quo serpentis caput uel ipsa con¬
triuerit: nuirũ in eo qd uurgi¬
nitatẽ simul & humilitatẽ sacri¬
ficauit dõ. Uirginitate nãq ser¬
uata. probatur extinxisse coneu¬
piscentiã carnis. humilitate quȩ
facit pauꝑem spu: concupiscen¬
tiã mentis Sieq principali sug¬
gestione diaboli uicta uitiosũ
caput serpentis. uirtutis pede
contriuit: Non tam hoc solo. sed
eo quã maxime triumphauit᷑. qs
de sua mundissima carne corpo¬
rata sapientia. iuncit usq quaq
malitiã: attingens a fine usq ad
finẽ fortit: ac disponit onũa sua¬
uiter. Ii.

Expanded text:
stionem, id est concupiscentiam, resistendo superare? Si ergo quaeratur quaenam mulier hujusmodi victoriam operata sit? profecto non reperitur in linea generationis humanae, donec perveniatur ad illam de qua agimus sanctarum sanctam. At si interrogetur, in quo serpentis caput vel ipsa contriverit? nimirum in eo quod virginitatem simul et humilitatem Deo sacrificavit. Virginitate namque servata probatur exstinxisse concupiscentiam carnis; humilitate, quae facit pauperem spiritu, concupiscentiam mentis. Sicque principali suggestione diaboli victa, vitiosum caput virtutis pede contrivit. Non tamen hoc solo, sed eo quam maxime triumphavit, quod de sua mundissima carne corporata sapientia dicit, Usquequaque malitiam attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suavit
Abbreviated transcription (Latin):
inuenisse: Unde post alia quędã
ipsius antiquiora sollempnia. ñ
fuit conten ta deuotio fideliũ:
quin natiuitatis eiꝰ sollempne
suꝑadderet hodiernũ: Hac itaq
die peculiarit᷑ in ȩccłia recitandꝰ
esse uideretur ille liber. qui de
ortu eiꝰ atq uita scriptꝰ inueni¬
ebatur: si non iudicassent eũ
patres int̾ apocrifa numerandũ:
At qm̃ magnis & sapientibus
uiris ita iusũ est: nos alia queda
sed non aliena legentes: eccłiasticũ
morẽ debitis officiis exequam᷑
eata gͦ dñi mat̾ & ꝑpetua iurgo
Imaria. priusꝗͣ nasceret᷑. oracu¬
lis enuntiata est: & designata mi¬
raculis: Nata uero ꝓgenie diui¬
nitus ordinata. priuilegio uirtu¬
tũ insignis enituit. saluatorẽ edi¬
dit: a quo głificata in cęlo. nũꝙͣ
t̃rigenis patrocinari desistit: Pro¬
positionẽ sequat᷑ ordine suo nar-¬
ratioͥ iamq referamꝰ unũ de pre¬
taxatis oraculis: ac deinde paucis
expediamꝰ: Dixit ȩt̃nꝰ ad ueterẽ

Expanded text:
invenisse. Unde post alia quaedam ipsius antiquiora solemnia, non fuit contenta devotio fidelium, quin nativitatis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapientibus viris ita visum est, nos alia quaedam, sed non aliena legentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamur. eata ergo Domini Mater et perpetua Virgo Maria priusquam nasceretur oraculis enunciata est: et designata miraculis. Nata vero progenies divinitus ordinata: privilegio virtutum insignis enituit: Salvatorem edidit: a quo glorificata in celo nunquam terrigenis patrocinari desistit. Propositionem sequatur ordine suo narratio: jamque referamus unum de pretaxatis oraculis: ac inde paucis expediamur. Dixit eternus ad veterem:
Abbreviated transcription (Latin):
meũ: ꝗͥ ñ solũ p̃sentẽ. usq ad mortẽ cru¬
cis oderant: s etiã post resurrectionẽ eiꝰ
onẽ regni cȩlestis spreuert̃: Et factũ
ẽ ut rediret: accepto regno: Signisi¬
cat tẽpꝰ. qͣndo in manifestissima &
eminentissima claritate uenturꝰ est:
qͥ eis humilis apparuit cũ diceret:
Regnũ meũ: ñ ẽ de hoc mundo. Et
iussit uocari seruos qͥb dedit pecu¬
niã: ut sciret qͣntũ qͥsq negotiatꝰ
cet. Ut sciret inqͥt: ñ qͦ eũ qͥd lateat
cui uerissime dictũ ẽ. dñe tu omĩa
sçis: s sciret dicit. scire om̃s faceret:
Ic̃ enĩ onũũ oꝑa &. cogitationes palã
Nemo sane arbitret᷑. eos solũmͦ qͥb grã
p̃dicandi data ẽ: ñ aut̃ &. eos qͥb p̾dica¬
st̃ pecunia. ꝗͣ. boni serui adquisiere
mercando: Qͥn etiã sciat eos qͦq qͥb ñꝗͣ¬

Expanded text:
meum . Qui non solum praesentem usque ad mortem crucis oderant, sed etiam post resurrectionem ejus onem regni coelestis spreverunt . Et factum est ut rediret accepto regno. Significat tempus quando in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit cum diceret: Regnum meum non est de hoc mundo . Et jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciret quantum quisque negotiatus esset. Ut sciret, inquit, non eum quid lateat, cui verissime dictum est, Domine, tu omnia scis : sed sciret dicit, scire omnes faceret. Tunc enim omnium opera et cogitationes palam Nemo sane arbitretur eos solummodo quibus gratia praedicandi data est, non autem et eos quibus praedicaenim pecunia quam boni servi acquisiere mercando; quin etiam sciat eos quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
extenta. caro ẽ. nr̃ã: ad exemplũ dnĩce
crucis afflicta:. XII.¬
iues aut̃ eiꝰ oderant illũ : ꝙ. misert̃
legationẽ post illũ dicentes: Nolu¬
mꝰ hc̃ regnare suꝑ nos Ciues. impios

Expanded text:
extenta caro est nostra, ad exemplum dominicae extenta caro est nostra, ad exemplum dominicae crucis afflicta. Cives autem ejus oderant eum, et miserunt legationem post illum, dicentes: Nolumus hunc regn
Abbreviated transcription (Latin):
ad legẽ ꝑtinet: ꝓpt̃ decalogũ: Uocauit
itaq pat̾familias decẽ seruios: qr de¬
git decẽ seruos. ꝑ literã legis imbutos:
dat illis decẽ mnas: qi legis dicta spiri¬
talit̾ intelligenda reuelat: Post passi¬
onẽ qͥppe. resurrectionẽq suc̃ aꝑuit
illis sensũ: ut intelligerent scripturs
Mina nãq ꝗͣ greci mnã uocant: centũ¬
draginis appendit᷑. Et om̃is scriptius
sermo qr uitȩ gelestis ꝑfeelionẽ sugg ti
qͥsi numeri centenaru pondere fulgescit:
t ait illis.
Negotiamini dũ uenio: Uerba inqͥt
legis ac ꝓpħarũ mistica int̾pretatione
discussa. popłis offerte: atq ab eis fidĩ con¬
fessionẽ. moꝵq ꝓbitatẽ iecipite Iuxta
qd̾ salmista suis auditorib p̃cepit di¬
cens: Siimitessalmũ & date tĩpanũ:
hoc ẽ. laudẽ p̾dicationis. in cordis inten¬
tione ꝑcipite: & deuotionẽ oꝑis. ĩ carnis
castigatione redibite: Timpanũ qͥppe:
ẽ pellis in ligno extenta: Pellis uͦ ĩ ligno

Expanded text:
tinet, propter Decalogum. Vocat itaque paterfamilias decem ser vos, quia eligit discipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem minas, quia legis dicta spiritaliter intelligenda revelat. Post passionem quippe resurrectionemque suam, aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas. Mina namqdrachmis appenditur. Et omnis Scripturae sermo, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi numeri centenarii pondere fulgescit. Et ait illis: Negotiamini dum venio. Verba, inquit, legis ac prophetarum mystica interpretatione discussa populis offerte, atque ab eis fidei confessionem, morumque probitatem recipite. Juxta quod Psalmista suis auditoribus praecipit, dicens: Sumite psalmum, et date tympanum , hoc est, laudem praedicationis in cordis intentione percipite, et devotionem operis in carnis castigatione adhibete. Tympanum quippe est pellis in ligno extenta; pellis vero in ligno
Abbreviated transcription (Latin):
conci nebant: Osanna fiło dauid: be¬
nedictus qͥ uenit in nomine diũ. rxx
isrs: Longinqͣ regio. ẽ ȩccłia ex gentibꝰ:
de qua eidẽ homini nobili qͥ loquit᷑.
ego aut̃ constitutꝰ sũ rex ab eo. dicit᷑
a patre: Postula aine &. dabo iͥ geutes
hereditatẽ tuã: & possessionẽ tuã t̃mi¬
nos t̃rȩ: Quȩ uidelicet hereditas & pos

Expanded text:
benedictus qui venit in nomine Domini , Rex Israel. Longinqua regio Ecclesia est ex gentibus, de qua eidem homini nobili qui loquitur: Ego autem constitutus sum Rex ab eo, dicitur a Patre: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae