comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qui de uentre clamant. ñ gens ad dm̃
suũ requirt᷑. Quid exqͥrunt de uiuentib
mortuos: Attendite qmͣ obscure dicta sc̃
& deboꝵ sensus dõ ipso largiente & reuelau¬
te coherere suꝑiorib. Docet gͦ nos. ut ñ
simus alioꝵ sermonũ discipłi. nͥ cȩlestiũ
& bonoꝵ. Sunt enĩ qͥdã loquentiũ et pol¬
licentiũ doctrinã uerã. qͥ ñ loquunt᷑ cele¬
stia s t̾rena. Qui ẽ ex t̾ra de t̃ra loquit᷑.
qͥ de cęlo uenit suꝑ om̃s est: qͦd uidit &¬
qͦd audiuit testificatur. Si quis ait pueris
qͥ in me credunt dixerit querite uentrilo¬
quos & eos qͥ de t̾ra clamant. qͥ in ania
loquunt᷑. qͥ de tr̃a clamant. ueluti que¬
rite demonia. ab una eiũ specie demo¬
nis uentͥloqui. tropicos omĩa demonia
nuncupauit. si dixerint uob̾ querite.
uentͥlo qͦs. hoc ẽ querite a demonib. siue
diuinationẽ. siue ueritatẽ. siue sacratã

Expanded text:
tur, qui de ventre clamant, non gentes ad Deum tur, qui de ventre clamant, non gentes ad Deum suum requirunt, qui exquirunt de viventibus mortuos . Attendite quoniam obscure dicta sunt, et debet sensus, Deo ipso largiente et revelante, cohaerere superioribus. Docet ergo nos, ut non simus aliorum sermonum discipuli, nisi coelestium et bonorum. Sunt enim quidam 1136 loquentium, et pollicentium doctrinam veram, qui non loquuntur coelestia, sed terrena. Qui est ex terra, de terra loquitur: qui de coelo venit, super omnes est: et quod vidit et audivit, testificatur . Si quis, ait, pueris, qui in me credunt, dixerit: Quaerite ventriloquos et eos qui de terra clamant, qui inania loquuntur, qui de ventre clamant, veluti quaerite daemonia: ab una enim specie daemonis ventriloqui τροπικῶς omnia daemonia nuncupavit. Si dixerint vobis, quaerite ventriloquos, hoc est, quaerite a daemonibus, sive divinationem, sive ve
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo eiũ uenit ad eũ. si ñ qͥ misit eũ attra¬
xerit uenientẽ ad saluatorem: sicuti iN
euangłio qͦd scdm iohannẽ ẽ didicimꝰ. Et¬
qi accepit douũ a patre eos qͥ credunt :
idcirco ꝓphetans de eis dic̃. Ecce ego &
pueri quos dedit mͥ ds̃. Nec putandus est
non habuisse qͥ accepit. cũ adhuc habeat
ipse qui dederit. Deinde in reliquis ꝓphetat
saluator ui ꝓpħa dicens futurum esse: ut
eũ acceꝑit pueros. signa et ꝓdigia fiant
in isrł. Habet aut̃ ita. Et erunt sigua
et ꝓdigia in isrł a dño sabaoth qͥ habitat
in monte sẏon. Qui enĩ habitat in specula¬
torio. & in om̃ĩ auima potente conspicere
ueritatẽ. iste facit signa et ꝓdigia ꝑ salua¬
torẽ & post saluatorem ꝑ apłos. & ubicũq
ĩuenit᷑ apta anima ministerio signoꝵ et
fecit signa et ꝓdigia. etiã nc̃ oꝑat᷑ ea.
Et si dixeruit ad uos. querite uentriloqͦs
& eos qui de tra clamant qͥ mania loquun¬

Expanded text:
Nemo enim venit ad eum, si non qui misit eum, attraNemo enim venit ad eum, si non qui misit eum, attraxerit venientem ad Salvatorem, sicut in Evangelio, qa Patre eos, qui credunt, idcirco Propheta de eis ait: Ecce ego et pueri, quos mihi dedit Deus. Nec putandus est non habuisse qui accepit, cum adhuc habeat ipse qui dederit. II. Deinde in reliquis prophetat Salvator in Propheta dicens futurum esse ut cum acceperit pueros, signa et prodigia fiant in Israel. Habet autem ita: Et erunt signa et prodigia a Israel in Domino Sabaoth, qui habitat in monte Sion. Qui enim habitat in speculatorio, et in omni anima potest conspicere veritatem, iste facit signa et prodigia per Salvatorem, et post Salvatorem per Apostolos, et ubicumque invenitur anima apta ministerio signorum efecit signa et prodigia, etiam nunc operari ea. Et si dixerint ad vos: Quaerite ventriloquos et eos qui de terra clamant, qui inania loquun
Abbreviated transcription (Latin):
ego et pariuli mei quos mͥ dedit ds̃. Uerũ
quomͦ in pueris alii ab aliis acriores. & ea
quȩ his sunt tradita uelocius consequiuit᷑.
sic inquã siilẽ ingeniosis pueris factũ moy
ꝓficerent pueroꝵ ꝓficerent ꝓfectu. dixerunt.
Ex parte cognoscimis. & ex parte ꝓphetamꝰ.
Nec enĩ adhuc ueritatis negotia. sed ũbras
negotioꝵ conspiciebant. nec plenã lucẽ.
s obseuram imaginem. ldõq repetebant
dicentes. Uidemus nc̃ ꝑ speculũ & in eig¬
mate. tc̃ aut̃ facie ad faciem. Quis eigo
hȩc legeus & intelligens inflat᷑ et engit᷑.
siue suꝑ scientia. siue suꝑ qͦdeumq donũ:
Etenin cũ ea quȩ ad pueros deuenerunt multo
iuferiora sint his que reposita sunt uiris. de¬
pueros acrioris iugenii et uelocioris. Istos aũ
pueros. homines dic̃ om̃s qͦs & saluator de¬
monstrabat. ecce inquiens ego et pueri qͦs
mͥ dedit dĩ. Donũ accepit saluator a deo.

Expanded text:
ego et parvuli mei, quos mihi dedit Deus . Verum ego et parvuli mei, quos mihi dedit Deus . Verum quomodo in pueris alii sunt aliis acriores, et ea quae eis sunt tradita velocius consequuntur: sic, inquam, similem ingeniosis pueris 1135 factumprofecerint, puerorum profecerint profectu, dixerunt: Ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus . Nec enim adhuc veritatis negotia, sed umbras negotiorum conspiciebant; nec plenam lucem, sed obscuram imaginem. Ideoque repetebant, dicentes: Videmus nunc per speculum, et in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Quis ergo haec legens et intelligens inflabitur, et erigetur super scientiam, seu super quodcumque donorum? Etenim cuncta, quae ad pueros devenerunt, multo inferiora sunt his, quae reposita sunt viris. Depueros acrioris ingenii, et velocioris. Istos autem pueros homines dicit omnes, quos et Salvator demonstrabat: Ecce, inquiens, ego, et pueri mei quos mihi dedit Deus. Donum accepit et Salvator a Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxune eos factꝰ est qͥ participant᷑ eoꝵ: sic qr
pueri ñ possunt fortiores audire sermones.
debent eiũ ut pueri audire sermones dĩ. ꝓpt̃
hoc factus u sanguine pueroꝵ causa qui com¬
municauert̃ carni et sanguini. qͣsi paruulis
loquens. loquit᷑ ñ diuina et ineffabilia. s
quetũq caꝑe possunt paruuli. Pariuuli autẽ
om̃s homines st̃. si eos cõpares ad ꝑfectionẽ
ibi. Licet moysen nomines. licoe unũ dixe¬
ris de ꝓpħis. lico iohannẽ quo maior in na¬
tis mulierũ nemo fuit. lic&e ad apłos uenias.
petrũ cui porte inferi ñ inualescent. uł pau¬
lũ qͥ raptꝰ est usq ad t̾ciũ cęlũ. & audiuit
indicibilia u̾ba. ñ deponis głam eoꝵ dicens.
eruditi sunt quȩ̃ hominib tradunit᷑. Dicit gͦ
saluator ñ de his quos paulus in xp̃o paruulos
nuncupat. & asserit lacte potandos. & ñ
forti cibo. s de om̃ib siul hominib. ecce

Expanded text:
oxime eos factus, qui participantur eorum: sic quia oxime eos factus, qui participantur eorum: sic quia pueri non possunt fortiores audire sermones, debent enim ut pueri audire sermones Dei, propter hoc factus in sanguine puerorum causa qui communicaverunt carni et sanguini, quasi parvulis loquens, loquitur non divina et ineffabilia, sed quaecumque capere possunt parvuli. Parvuli autem omnes homines sunt, si eos comparas ad perfectionem verbi, licet Moysen nomines, licet unum dixeris de Prophetis; licet Joannem, quo major in natis mulierum nemo fuit : licet ad Apostolos venias: Petrum, cui portae inferi non invalescent: vel Paulum, qui raptus est usque ad tertium coelum, et audivit indicieruditi sunt, quae hominibus traduntur. Dicit ergo Salvator non de his, quos Paulus in Christo parvulos nuncupat, et asserit lacte potandos, et non forti cibo, sed de omnibus simul hominibus: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ceasionem autẽ accipientes
sacratissimã apłi ad intel¬
lectũ ꝓpħicoꝵ sermonũ.
oremus dm̃ ut accipiamus
sapientiã & possinus fieri
sapientiores ꝑ occasionem
dos. Apłis recordans huiꝰ
dicti. ecce ego & pueri mei quos as̃ dedit mͥ.
deinde infert & disserit. Quia gͦ pueri cõmu¬
nicauerunt carni et sanguini: & ipse ꝓxime
eos factus qͥ participant᷑ eoꝵ: ut ꝑ mortẽ
destruat eũ qui imꝑiũ hab& mortis hoc est
zabulũ. & eruat eos quicũq metu mortis
in sempit̾nã uitã rei erant seruitutis.
git᷑ quia pueri participes effecti st̃ sanguinis
et carnis. & saluator nr̃ cõmunicauit san¬
giuni atq carni. alienũ enĩ erat a natura
& diuinitate eiꝰ sanguinẽ & carnẽ susciꝑe.
ꝓpt̾ nos aut̃ ea quȩ sibi erant aliena suscep̃it
posuit dicens. Quia gͦ pueri cõmunicauert᷑
sangiuni & carni. & ipse ꝓxiue eos factꝰ est
qͥ participant᷑ eoꝵ. Ego autẽ dicã. qm̃ quomͦ¬

Expanded text:
casionem autem acceperunt sacratissimi Apostoli ad intellectum propheticorum sermonum. Oremus Deum ut accipiamus sapientiam et possimus fieri sapientiores per occasionem dos. Apostolus recordans hujus dicti: Ecce ego et pueri, quos Deus dedit mihi, deinde infert et edisserit: Quia ergo pueri communicaverunt sanguini et carni, et ipse proxime eos factus, qui participantur eorum: ut per mortem destruat eum, qui imperium habet mortis, hoc est, Zabulum, et eruat eos quicumque metu mortis in sempiternam vitam rei erant servitutis . Igitur quia pueri participes effecti sunt sanguinis et carnis, et Salvator noster communicavit carni atque sanguini; alienum enim erat a natura et divinitate ejus, sanguinem et carnem suscipere: propter nos autem ea, quae sibi erant aliena suscepit,posuit, dicens: Quia ergo pueri communicaverunt sanguini et carni, et ipse proxime eos factus est, qui participant
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ ubũ in mundo apud grecos & barba¬
ros qͣle est uͣbũ legis. Ab om̃i enĩ ũbo &
uniũsa doctrina que ueritatẽ pollicet᷑.
differt lex quȩ a dõ nob̃ donata est.
Legẽ enĩ in adiicoriũ dedit ut dicant.
clamauit sensus dĩ qͦd dictũ est. Legẽ enĩ u ad¬
uitoriũ dedit. ut dicant qui acceꝑunt legem
in adiutoriũ. ñ ẽ ut u̾bũ istud: quomͦ locutꝰ
est moyses in lege lata ꝑ anglos ui manu medi¬
atoris. Multo aut̃ dignius potest hoc ȩccła
dicere. ñ ẽ ut uͣbũ istud quod caro factũ est.
qͦd habitauit in nob̾. cuiꝰ uidimꝰ głam. non
sic̃ moyses uelamine obtectã. sed głam tãꝗͣ
uiugeniti a patre. plenũ grẽ et ueritatis.
ꝑ qͦd et saluabit᷑. ũbũ qͦd in pͥncipio erat
apud dm̃i. ds̃ ũbũ cui gła et imꝑium ĩ scła¬

Expanded text:
cos et Barbaros, quale est verbum Legis. Ab omni enim verbo, ab universa doctrina veritatem pollicente differt Lex, quae a Deo nobis data est. Legem enim in adjutorium dedit, ut dicant, clamant sensus Dei quod dictum est: Legem enim in adjutorium dedit: ut dicant, 1140 qui acceperunt Legem in adjutorium, non est ut verbum istud, quod locutus est Moyses in Lege lata per Angelos in manu mediatoris . Multo autem dignius potest hoc Ecclesia dicere, non est sicut verbum istud, quod caro factum est, quod habitavit in nobis, cujus videmus gloriam, non sicut Moyses velamine obtectam, sed gloriam tamquam unigeniti a Patre, pleni gratiae et veritatis. per quod et salvabitur, Verbum quod in principio erat apud Deum, Deus Verbum, cui gloria et imperium in sa
Abbreviated transcription (Latin):
Sidete gͦ ne qͦndo decipiat᷑ alicuiꝰ ex nr̃is
anuna. & adhuc ambigat & dubitoꝵ cũ
audierit illũ & illũ hominẽ. in illo idolo
demoniũ curauit languorẽ. illud & illud
diuinauit. Ista omĩa in idolis sunt demonũ
& hominũ ñ cognoscentiũ ueritatẽ. Ascen¬
dite animo ad eũ qͥ om̃iũ est ereator. &
cõparate pietatẽ istã om̃i qͦ annuntiat᷑
pietas ẽẽ nec est pietas : & uidete qi uos
beati estis. Quis enĩ similis tͥ popłe salua¬
ce a dño: Et beata gens cuiꝰ est dñs deus
tuus. popłs quẽ elegit in hereditatẽ sibi.
Beata quippe gens fuit qͦndam iudeoꝵ. s
ꝑdidit beatitudinẽ & eiecta est de loco
suo . qr eũ qͥ missus est & testimoniũ ha¬
& firme uiuentes: uxta hoc qͦd docti
sumus. Et si dixerint ad uos querite uen¬
triloquos. & eos qui de t̃ra clamant. qͥ
uaniloquos nominauit. Om̃ĩs sermo qui
dr̃. aut uacuus ẽ. aut plenꝰ ueritate.
Uacuus ẽ sermo om̃is qͥ m̃dax est : plenꝰ

Expanded text:
Videte ergo nequando decipiatur alicujus ex vobis anima, ut adhuc ambigat, et dubitet, cum audierit illum, et illum hominem: In illo idolo daemon curavit illum languorem: illud et illud divinavit. Ista omnia idola sunt daemonum, et hominum non cognoscentium veritatem. Ascendite animo ad Deum, qui est omnium creator, et comparate pietatem istam omni, quae annuntiatur esse pietas, nec est pietas, et videte, quia vos beati estis. Quis enim similis tibi, popule salvate a Domino? Et beata gens cujus Dominus Deus ejus, populus quem elegit in habitationem sibi . Beata quippe gens fuit quondam Judaeorum, sed perdidit beatitudinem, et ejecta est de loco suo, quia eum, qui missus est, et testimonium haet firme viventes juxta hoc quod docti sumus. III. Et si dixerint ad vos: Quaerite ventriloquos et eos qui de terra clamant . vaniloquos nominavit. Omnis sermo qui dicitur, aut vacuus est, aut plenus veritate. Vacuus est sermo omnis qui mendax est. Plenus
Abbreviated transcription (Latin):
sermones sermonẽ ueritatis. & legẽ susei¬
pientes eã in adiutoriũ legi uenire. At¬
tendice. in lege ur̃a seriptum est. Non se¬
quaris idola. Iuxta legẽ facientes ñ atten¬
datis uentriloquis. neq his qͥ de t̾ra clamant.
enĩ assumpsit legẽ. & nouit qr lex in adiu¬
torio est : & p̃cipue sp̃ũalis. quȩ int̾dicit
a uentriloquis & anguriis. & cũ intellexe

Expanded text:
is et legem, suscipientes eam in adjutorium Legis vestrae, attendite: in lege vestra scribitur: Non sequaris idola: juxta legem facientes non attendatis ventriloquis, neque his, qui de terra clamant. enim assumpsit Legem, et novit, quia Lex in adjutorium est, et praecipue spiritalis, quae interdicit a ventriloquis et auguriis
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓmissionẽs suam. & requieuerunt &
digni udicati sunt ꝑ moysen caꝑe he-¬
reditatẽ. Uerũ tam̃ adhuc & ipsi
pugnant & in certamine sunt. ꝓ hi qͥ
iħu militant. Sed requiris qui sunt¬
isti qui pugnent. & quȩ ẽ ista pugna
quã isti gerunt. Ego sic arbitror
qđ om̃s illi qui dormierunt ante noᷤ
patres pugnent nob̾cũ. & adiuuent
nos orationib suis. Ita namq &. iã qͦn¬
dam de seniorib magistris audiui di.¬
centẽ in eo loco quo scriptũ ẽ in ner¬
meris.
qr ablinget synagoga illa hãc
synagogam. sic̃ ablingit uituł
herbã uridẽ de campo. Dicebat enĩ. Qua¬
re huiꝰmodi similitudo assumpta ẽ. nͥ qr
hoc ẽ qđ intelligendũ ẽ in hoc loco. qđ
sẏnagoga dĩ quę nos p̃cessit in scĩs. ore
& lingua consumet adu̾sariam synago¬
gã. idẽ orationib & p̃cib aduersaris
nrõs absumet: Non gͦ in arns pugnan¬
dũ ẽ nob aduersũ hostes nr̃os inuisibileꝰ
s orationib ⁊ uerbi dĩ meditationib

Expanded text:
issionem suam, et requieverunt, et digni judicati sunt per Moysen capere haereditatem; verumtamen adhuc et ipsi pugnant, in certamine sunt pro his qui sub Jesu militant. Sed et requiris qui sunt qui pugnent, et quae est pugna ista quam illi gerunt? Ego sic arbitror, quod omnes illi, qui dormierunt ante nos, patres pugnent nobiscum et adjuvent nos orationibus suis. Ista namque etiam quemdam de senioribus magistris audivi dicentem in eo loco in quo scriptum est in Numeris quia ablinget synagoga illa hanc synagogam sicut ablingit vitulus herbam viridem de campo; dicebat enim: Quare hujusmodi similitudo sumpta est, nisi quia hoc intelligendum est in loco quod Synagoga Domini, quae nos praecessit, in sanctis oret, et in lingua consumet adversarias synagogas, id est, orationibus et precibus adversarios nostros absumet? Non ergo in armis pugnandum est nobis adversus hostes nostros invisibiles, sed orationibus et verbis Domini, meditati
Abbreviated transcription (Latin):
eo appellent᷑. qđ longe¬
uã duxerint uitã. s ꝓ maturitate seis
tione decorent᷑: maximȩ cũ addit᷑ ad
presbiteriũ sermo iste qui seqͥt᷑ plenꝰ
dierũ. Si enũ eui ꝓlixitate appelland
quis prb̃r uł senior uidet᷑. quẽ magis
alium oportebat hoc nomine censeri qu
scriptura prb̃r aut senior appellatꝰ.s s
qui longe breuioris temporis uitã dĩ
primꝰ in scripturis scĩs abrahã prb̃r u
semor appellat᷑. Dictũ ẽ & iã ad moi¬

Expanded text:
e appellantur quod longaevam duxerint vitam; sed pro maturitate sensus tione decorantur, maxime cum additur ad presbyterum sermo iste qui sequitur: « Plenus dierum. » Si enim aevi prolixitate appellandus qui presbyter vel senior videtur, quem magis alium oportebat hoc nomine censeri, quScriptura presbyter vel senior appellari; sed is qui longe brevioris temporis vitam duxit, primus in Scripturis sanctis Abraham presbyter vel senior appellatur . Dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
laqueos parauerunt pedib meis. quib
scilicet uenent᷑ & decipiant animas ad¬
isti tales int̾ierint uenatores. cũ iã nemo
fuerit qui laqueos tendat & retia ut
decipiat aninas in peccato. tunc reqͥes¬
cet unꝰquisq sub ficu sua. & sub uite¬

Expanded text:
laqueos sub pedibus meis , » quibus scilicet venentur et decipiant animas isti tales interierint venatores, cum jam nemo fuerit qui laqueos tendat et retia ut decipiat animas in peccato, tunc requiescet unusquisque sub vite sua et sub fi
Abbreviated transcription (Latin):
quos tu ipse nosti qr prb̃ri sunt. Si
obserua &iam tu o auditor in om̃i srp¬
tura. sicubi inuenire potes appellai¬
onẽ hane senior & pleñ dierũ posita
suꝑ aliqͦ peccatore. Nunc gͦ sci spis uox
est. ꝓmintiantis iħm prb̃m uł sen
orem. & ꝓuectũ in diel. Ita enĩ dỹe¬
dierũ. Qđ utiq de peccatore dici
ñ pot̾at. qr peccator ñ ẽ ꝓuectus
dierũ. Non enĩ se extendit ad ea qͦ
ante sunt. obliuiscens ea quȩ retrosi
sunt. s semꝑ retro conũtit᷑. & ad uo¬
mitũ suũ redit. & idõ ñ ẽ aptꝰ regi

Expanded text:
quos tu ipse nosti, qui probi sunt . Sed observa etiam tu, o auditor, in omni Scriptura, sicubi invenire potes appellationem hanc, « senior et plenus dierum, » positam super aliquem peccatorem. Nunc ergo sancti Spiritus vox est, proquos tu ipse nosti, qui probi sunt . Sed observa etiam tu, o auditor, in omni Scripdierum: quod utique de peccatore dici non poterat, quia peccator non est provectus dierum. Non enim se extendit in ea quae inante sunt, obliviscens ea quae retro sunt, sed semper retro convertitur, et ad vomitum suum reddit, et ideo non est apt
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ srł. Tominati sunt. ⁊ chana.¬
sunt. & hi qui sunt a
finib
acaron. & a sinistris
partib
fluminũ. & alię quã¬
plurimȩ gentes. & de solis sydoniis
dic̃ dñs. qđ eos euersurꝰ sit. Sydonii

Expanded text:
filiorum Israel. » Nominati sunt et Chanant hi qui sunt ex finibus Accaron et a sinistris partibus fluminum, et aliae quamplurimae gentes; et de solis Sidoniis dixit Dominus quod eos eversurus sit. Sid
Abbreviated transcription (Latin):
listum. ⁊ alia quã plurima quę seqͣun¬
t᷑. Nul ta adhuc suꝑsunt quantũ ad
nr̃a tempora spectat. quȩ uidemꝰ nondũ
pedib iħu eẽ subiecta. quẽ necesse est
utiq omĩa obtinere. Neq enĩ finis ẽẽ po¬
terit rerũ. nͥ fuerint ei priꝰ cuncta
ȩ thiopiȩ offerent sacrificia. Unde c̃stat
qđ in scdo aduentu hane t̾ram multã
quȩ suꝑest obtinebit iħc. S & beati fuis
illi. qui primo eiꝰ aduentu obtenti sunt
Isti enĩ uere in gr̃a erunt. qr multis ad¬
uersariis resistentib & multis hostib
repugnantib bello & arnus hereditatẽ
terrȩ reꝓmissionis accipiunt. Cũ uͦ ex
necessitate quis fuerit subiectꝰ. tunc
quando &iam noussimũ iuimicũ destrui
necesse ẽ mortẽ. ñ erit grã his qui subici¬

Expanded text:
listhiim, » et alia quamplurima quae sequunlisthiim, » et alia quamplurima quae sequuntur. Multa adhuc supersunt, quantum ad nostra tempora spectat, quae videmus nondum pedibus Jesu subjecta esse, quae necesse est utique omnia obtinere. Neque enim finis esse poterit rerum, nisi prius fuerint cuncta Aethiopes offerent sacrificia; unde constat quod in secundo adventu hanc terram multam, quae superest, obtinebit Jesus. Sed beati sunt illi qui primo ejus adventu obtenti sunt; ipsi enim vere in gratia erunt, qui multis adversariis resistentibus, et multis hostibus impugnantibus, bello et armis haereditatem terrae repromissionis accipiunt. Cum vero ex necessitate quis fuerit subjectus, tunc quando etiam novissimum inimicum destrui necesse est mortem, non erit jam in grati
Abbreviated transcription (Latin):
sibi scriptura contineat: Hoc nec leuit̾
suspicandũ ẽ. S redeamꝰ
ad intelli¬
gentiã sꝑualẽ. & in ea
nichil eẽ contrarium.
Intuere
dñi & saluatoris nr̃i primo quidẽ aduen¬
tu eũ uenit seminare uerbũ suũ in or¬
bẽ t̾rȩ. quomͦ cepit om̃em t̾ram solo se¬
minis iactu. & quomͦ adũsarias potesta¬
tes ex ea &. angłos refugas qui gentiliũ
mentes obsedant effugauit. & interĩ
seminauerit uerbũ. atq eccłas ꝓpaga.¬
uit. Hȩc ẽ pͥma eiꝰ totiꝰq t̾rę possessio.
Sequere aut̃ me o auditor ꝑ subtiles line¬
as uerbi: & ostendam tͥ quomͦ & iam scdõ
capiat terram hanc. quȩ nunc dr̃ ad
ilim multa ẽẽ derelicta. Audi de eo
dicentẽ paulũ. Oportet enĩ eũ regna¬
re donec ponat inimicos suos scabellũ
pedũ suoed. Hȩc gͦ ẽ terra quȩ nunc mul-¬
ta dr̃ ẽẽ sub eo derelicta. donec om̃s
ditate capiat uniũsos. Et hȩc ẽ in¬
quit t̾ra quȩ derelicta ẽ. Om̃s fines phi¬

Expanded text:
cne leviter suspicandum est? Sed redeamus ad intelligentiam spiritalem, et in ea invenis esse contrarium. Intuere Domini et Salvatoris nostri primum quidem adventum, cum venit seminare semen suum in orbem terrae, quomodo cepit omnem terram solo seminis jactu, et quomodo adversarias potestates ex ea et angelos refugas qui gentilium mentes obsederant effugavit, et interim seminavit verbum atque Ecclesias propagavit: haec est prima ejus totius terrae possessio. Sequere autem, o auditor, per subtiles lineas verbi, et ostendam tibi quomodo etiam secundo cepit terram hanc, quae nunc dicitur ab Jesu multa esse derelicta terra. Audi de ea dicentem Paulum: « Oportet eum regnare donec ponat omnes inimicos suos scabellum pedum suorum . » Haec ergo est terra quae nunc multa dicitur esse derelicta, donec omnesereditate capiat universos. Et haec est, inquit, terra quae derelicta est, « Omnes fines Phi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuectꝰ dierũ es tu. Et quantũ quidẽ
ꝓloqui nob̾ uł aꝑire de diuinis myste¬
rus fas ẽ. ego arbitror. qđ sic̃ sol iste
dies mundo facit huic. ita & sol iusti¬
ciȩ facit aliquos dies sꝑuales. qui ful¬
gore ueritatis & lampade sapientiȩ
illustrent᷑. Si quis gͦ in p̃ceptis dĩ ui¬
tam hanc p̃sentẽ quȩ sic̃ iacob dice.
do custodierit. atq om̃s adũsarios &
hostes suos subegerit sꝑuales. ab istis
ni solis luce signatos. lali gͦ quodam
ordine intelligendus ẽ & iħs ex diuinis
responsis ꝓuectũ dierũ ꝓnuntiari. Ue.
rũ qm̃ instituimꝰ quȩ de iħu dicunt᷑

Expanded text:
um es. » Et quantum quidem proloqui nobis vel aperire divinis mysteriis fas est ego arbitror quod sicut sol iste diem facit mundo huic, ita et Sol justitiae facit aliquos dies spiritales, qui fulgore veritatis et lampade sapientiae illustrentur. Si quis ergo in praeceptis Dei vitam hanc praesentem, quae sicut Jacob dicebado custodierit, atque omnes adversarios et hostes suos subegerit, spiritalis ab istis ni solis luce signatos. Talis ergo quodam ordine intelligendus est et Jesus ex divinis responsis provectus dierum pronuntiari. Verum quoniam instituimus quae de
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ iã didicimꝰ qͥ sint nubes: uideamꝰ quomͦ deus
educat nubes ab extremo t̃re. Ait saluator. Qui
uult in uob̃ eẽ pͥmꝰ : sit ouĩiũ nouissimus. Seruauit
hoc mandatũ paulus: & fuit nouissunꝰ in hoc nun

Expanded text:
» Si autem jam dicimus qui sint nubes, videamus quomodo Deus » Si autem jam dicimus qui sint nubes, videamus quomodo Deus educat nubes ab extremo terrae. Ait Salvator: « Qui vult in vobis esse primus, sit omnium novissimus . » Servavit hoc mand
Abbreviated transcription (Latin):
ut in t̃cio regnoꝵ libro legunꝰ. qͣndo in tẽpo
iuxta ꝓphetiã heliȩ futurȩ pluuiȩ signum
ĩ uestigio hominis ostensum est: atq ita post
nubem conglobatã imber descendit ad t̾ras.
istis uͦ quasi subsistentib nebulis iubetur plu¬
uiam c̃tinere. cũ indigna fuerit anima imbre
celesti. & dicit᷑. Mandabo nubib meis ne
pluant suꝑ eã inbrẽ. Itaq unꝰ quisq scõꝵ
nubes ẽ. Moyses nubes erat.⁊ qͣsi nubes lo¬
quebat᷑. Attende cȩlũ et loquar. & audiat
terra sermones ex ore meo. Expectent᷑ sicut
pluuia ũba mea. et descendant ut ros elo¬
quia mea. Si ñ fuisset nubes nũquã dixisset.¬
expectent᷑ ut pluuia u̾ba mea. & descendaił
ut ros eloquia mea. Quasi nubes dicebat.
ut imb suꝑ gram̃. et pruina suꝑ fenũ. qr
nom̃ dñi inuocaui. Similit̃ et isaias ut
alias nubes conꝓphetantes sibi. idõ uaticinans aie¬
bat. Mandabo nubib ne pluant suꝑ eã unbrem.

Expanded text:
ut in tertio Regnorum libro legimus III Reg. ut in tertio Regnorum libro legimus III Reg. juxta prophetiam Eliae futurae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, atque ita post nubem conglobatam imber descendit in terras: istis vero quasi subsistentibus nebulis, jubetur pluviam continere cum indigna fuerit anima imbre coelesti, et dicitur: « mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem. Itaque unusquisque sanctorum nubes est. Moyses nubes erat, et quasi nubes loquebatur: Attendite, coeli, quae loquar, et audiat terra sermones ex ore meo. Exspectentur ut pluvia verba mea, et descendant ut ros eloquia mea . Si nexspectet ut pluviam verba mea, et descendant ut ros eloquia mea. » Quasi nubes dicebat: « ut imber super gramen, ut pruina super fenum, quia nomen Domini invocavi. » Similiter et Isaias ut alias nubes conprophetantes sibi, ideo vaticinans aiebat: « Mandabo nubibus ne pluant super terram imbrem.
Abbreviated transcription (Latin):
scelerũ iustificant᷑. sic e contrario scientia pauli
ad illã cęlestẽ scientiam. ad illũ consũmatum
infatuatꝰ est omĩs homo abscientia. Tale quiddã
ȩccłastes ut arbitror dep̃hendeus affatus est.
Dixi. sapiens efficiar: et ipsa elongauit a me

Expanded text:
scelerum justificantur: sic econtrario scientia Pauli scelerum justificantur: sic econtrario scientia Pauli ad illam coelestem scientiam, ad illum consummatum infatuatus est omnis homo ab scientia. Tale quiddam Ecclesiastes, ut arbitror, deprehendens effatus est: Dixi, sapientia efficiar, et ipsa elongavit se a me
Abbreviated transcription (Latin):
tu ipse de scripturis scĩs in hc̃ modũ nubiũ in¬
uenire concursus. ex quib ignis emittatur.
Ut aut̃ et ad nouũ testam̃tũ ueniamꝰ. paulus
et siluanus duȩ nubes in unũ c̃uenert̃. & iam
totum mundũ epłe eoꝵ fulgore illuminant.
Fulgura in pluuiã fecit: et eduxit uentos de
thesauris suis. Ergone uenti qͥ suꝑ t̃ras ꝑflant

Expanded text:
tu ipse de Scripturis sanctis in hunc modum intu ipse de Scripturis sanctis in hunc modum invenire concursus, ex quibus ignis emittatur. Ut autem ad novum Testamentum veniamus, Paulus et Silvanus duae nubes in unum convenerunt, et ecce totum mundum Epistolae eorum fulgore illuminant: Fulgura in pluviam fecit, et eduxit ventos de thesauris suis . Ergone hi venti qui super terram perflant
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi mortificatos. qr spectaculũ facti sumꝰ ĩ mundo.
& angłis et hominib. Si quis gͦ sc̃s custodiens p̃¬
ceptũ saluatoris factus fuerit in hac uita nouissi¬
deus et corpora et nubes. Propt̾ea si uolumꝰ nubes
fieri ad quas ꝑuenit ueritas dĩ. nouissimi om̃iũ
fiamus. & cam affectu quã oꝑe dicamꝰ. Puto enĩ¬
lic&ꝵ camen fieri extremum: ut ds̃ educens nubes
ab extremo terre. educat et me. Et fulgura in
pluuiã fecit. Auint naturaliũ causarũ scrutato¬
res. qͦd fulgura ex nubiũ collisione geuerentur. in
morem silicũ durioꝵ. qͦs sibi cũ cõploseris medius
ex his ignis elabit᷑. atq ita cũ fulgore parit̾ et
conitrua mugire. tonicru scilicoe sonitũ indican¬
te concursus. & fulgore excussi luminis claritatẽ.
Si intellexisti exemplũ. c̃sidera nẽ nubes rationales.
Moyses nubes erat. iħc naue nubes erat. Isti si secũ
Hieremias et baruic nubes erant. Si sermocinent᷑
inuicẽ. uidebis rutilare fulgura. Potes enĩ et

Expanded text:
spectaculum sumus in mundo et angelis et hominibus . » Si quis ergo sanctus custodiens praeceptum Salvatoris, factus fuerit in hac vita novissiDeus, et corporet nebulas? Propterea si volumus nubes fieri, ad quas perveniat veritas Dei, novissimi omnium fiamus, et tam affectu quam etiam ore dilicet tamen mihi fieri extremum, ut educens nubes Deus ab extremo terrae, educat me. Et fulgura in pluviam fecit . Aiunt naturalium causarum scrutatores, quia fulgura ex nubium collisione generentur, in morem silicum duriorum, quos cum comploseris sibi, medius ex his elabitur ignis; atque ita cum fulgure pariter et tonitrua mugire; tonitruo scilicet sonitum indicante concussus, et fulgure 798 excussi luminis claritatem. Si intellexisti exemplum: considera nunc nubes rationales. Moyses nubes erat: Jesus Nave nubes erat: isti si secum Jeremias et Baruch nubes erant, sermocinentur invicem, et videbitis rutilare fulgura. Potes et
Abbreviated transcription (Latin):
cabulis nuncupat᷑. Aliud significat sapien¬
tia. aliud iustitia. Endo enĩ sapientia dr̃
disciplinis te diuinarũ humanarũq rerũ
ĩstituit.Qndo iustitia. distributor et ui¬
dex meritoꝵ significat᷑. Quando sc̃itas.
illa uirtus describitur. que eredentes deo ef¬
ficit scõs. Ita gͦ mͥ et prudentiam eiꝰ intel¬
lige. eũ doctrina ẽ et demonstratio bona
tia sua. Quomͦ aut̃ extendit᷑ celum: Ex¬
tendente eo prudentia. Iudi. Qm̃ extendi¬

Expanded text:
cabulis nuncupatur. Aliud significat sapiencabulis nuncupatur. Aliud significat sapientia, aliud justitia. Quando enim sapientia dicitur, disciplinis te divinarum humanarumque rerum instituit. Quando justitia, distributor et judex meritorum significatur. Quando sanctitas, illa virtus describitur, quae credentes Deo, efficit sanctos. Ita ergo et mihi prudentiam ejus intellige: cum doctrina est, et demonstratio bonarin prudentia sua. Quomodo autem extendatur coelum, extendente id prudentia, audi: quoni
Abbreviated transcription (Latin):
erigendus fuit. Nemo quippe sine casu suble¬
uat᷑. Si aũ erectꝰ ẽ: uideamꝰ quȩ riuna pre¬
cesserit. Om̃s corruimꝰ ꝑ peccatũ in orbe terra¬
rũ. et dñs qͥ erigit elisos. eleuauit nos iacen¬
tes. In adam om̃s morinur. atq ita corruit
orbis t̾rarũ. & indiget erectione. ut in xp̃o
om̃s uiuficem᷑. lgitur duplicem intellectũ de
orbe tradidimꝰ: unũ qͦmͦ singule anime aut ha¬
bitate sint aut deserte. alterũ quomͦ uniũsus
orbis: ꝓarit̃ ceciderit. Et in sua prudentia
extendit celũ. Non fortuitu sapientia in
celi extensione assũpta ẽ. lnuenies et in ꝓũ¬
bus dictũ. Dñs sapientia fundauit terrã.
p̃parauit aut̃ celos in prudentia. Est ergo
aliqua prudentĩa dĩ. quã nolo ut extra xp̃m
sapientia eiꝰ. ipse fortitudo. ipse iustitia.
ipse scĩtas et redemptio. ipse ut ad p̃sens
ueniã. etiã prudentia. S eum unũ sit in
subiacenti. ꝓuarietate sensuũ diu̾sis uo¬

Expanded text:
erigendus fuit. Nemo quippe sine casu subleerigendus fuit. Nemo quippe sine casu sublevatur: si autem erectus est, videamus quae ruina praecesserit. Omnes corruimus per peccatum in orbem terrarum, et Dominus qui erigit elisos , elevavit nos jacentes. In Adam omnes morimur, atque ita corruit orbis terrarum, et indiget erectionis, ut in Christo omnes vivificemur. Igitur duplicem intellectum de orbe tradidimus: unum quomodo singulae animae aut habitatae sint aut desertae, alterum quomodo universus orbis pariter ceciderit. « Et in sua prudentia extendit coelum: » non fortuito sapientia in coeli extensione assumpta est; invenies et in Proverbiis, dictum: « Deus sapientia fundavit terram, praeparavit autem coelos prudentia . » Est ergo aliqua prudentia Dei, quam nolo ut extra Christum sapientia ejus, ipse fortitudo, ipse justitia, ipse sanctitas et redemptio, ipse ut ad praesens veniam, etiam prudentia. Sed cum unum sit in subjacenti, pro varietate sensuum diversis vo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽfirma me. spm̃ rectũ unoua in uiscerib meis. spm̃
scm̃ tuũ ne auferas a me. Qui sunt isti cres sp̃s : Pri¬
inhabitata idest orbis t̾rarũ insapientia dĩ fabricata
sit. Sapientia qͥppe auxiliabitur iusto: suꝑ decem
potestatẽ habentẽ in ciuitates. Sapientiam autẽ
et disciplinã qͥ abicit infelix ẽ: & uana spes eius
pientia que titulo inscribit᷑ salomonis. Idcirco
qͣnto possumꝰ labore nitamur. ut habitata ani¬
na nra a sapientia dĩ erigatur. Cecidit quippe
et de sublimi corruit. uenientib nob̃ in locum
istũ iniseriarũ. Cecidit inhabitata ur̃a postqũa
peccauimꝰ. inique fecimꝰ. ũuste egimꝰ. impie ges¬
simus. & post runã indig& erectione. Si aũ s̃is
ista sententia adduci. cõmunẽ totius orbis
queramꝰ riunã. ut pꝰ casũ eiꝰ c̃sequent̃ deus
erigens p̃dicet᷑. Quicũq i n orbe isto. ante
erectionem cecidit. Si aut̃ cecidit. conseqͣnt᷑

Expanded text:
confirma me, spiritum rectum innova in viscoribus meis, spiritum confirma me, spiritum rectum innova in viscoribus meis, spiritum sanctum ne auferas a me . » Qui sunt isti tres spiritus? Prihabitata, id est, orbis terrarum in sapientia Dei fabricata sit. « Sapientia quippe auxiliabitur justo, super decem potestatem habentes in civitate. Sapientiam autem et disciplinam qui abjicit infelix est, et vana spes ejusentia, quae titulo inscribitur Salomonis . Idcirco quanto possumus labore nitamur: ut habitata nostra a sapientia Dei erigatur: cecidit quippe et de sublimi corruit; venientibus nobis in locum istum miseriarum; cecidit habitata nostra, postquam peccavimsimus, et post ruinam indiget erectione. Si autem non vis ista sententia adduci, communem totius orbis quaeramus ruinam, ut post casum eis consequenter Deus erigens praedicetur. Quicunque est in orbe isto ante erectionem cecidit, si autem cecidit, consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq earũ ꝓpͥa oꝑa distribuit. id est¬
fortitudini trã. sapientie orbem t̾rarũ. prudentie
celum. Rudi quippe serip̃turȩ ordinẽ. Dñs qͥ fecit
terrã in fortitudine sua. & erexit orbem in sapieu¬
tia sua. et in sua prudentia extendit celum. Et
nos gͥ in t̾ra nr̃a. dictũ ẽ quippe add Adam t̾ra es et¬
in t̾rim ibis. necessariã habemus fortitudinẽ dĩ.
qr absq ea impossibile nob̃ est id exequi quod
carni repugnat. Cũ aut̃ mortificata fuerint nẽ¬
hanc terrã uenias & consideres id qͦd in iob scriptũ
est. uixta em̃datissima tam̃ exemplaria. quomͦ
statuerit eam insuꝑ nichilũ. inuenies fortitudinẽ
dĩ in medietate mundi t̾re libram sustinere.
Heniã uͦ et ad orbem terrarũ qͥ grece nuncupat᷑
trem. si ñ habet filiũ dicentem. ego et pat̾ meus
ueniemꝰ ad eũ. & mansionẽ apud eũ faciemus.
turis dicunt᷑. in anima hominis patre̾ et filiũ
sionis tres sp̃s postulat dicens. Spũ pͥncipali

Expanded text:
uique earum propria opera distribuit: fortitudini terram, sapientiae orbem terrarum, prudentiae coelum. Audi quippe Scripturae ordinem: Dominus qui fecit terram in fortitudine sua, et erexit orbem in sapientia sua et in sua prudentia extendit coelum. Et nos igitur in nostra terra dictum est quippe ad Adam: Terra es »  necessariam habemus fortitudinem Dei, quia absque ea impossibile nobis est id exsequi, quod carni repugnat. Cum autem mortificata fuerint memhanc terram venias, et consideres id quod in Job scriptum est , juxta emendatissima tamen exemplaria, quomodo statuerit eam super nihilum, invenies fortitudinem Dei in medietate mundi terrae libram sustinere. Veniam vero et ad orbem terrarum qui graece οἰκουμένη trem, si non habet Filium dicentem: « Ego et Pater meus veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus ;turis dicuntur, in anima hominis Patrem et Filium sionis, tres spiritus postulat dicens: « Spiritu principali
Abbreviated transcription (Latin):
culi iactũ uilis et modici qͥ tam̃ illiꝰ intel¬
ligentie uideatur acerrimus. fatuũ eũ
& insipientẽ ẽẽ coniuncã : Sic gͥ ad
mundi sapientiã stultificandã. ñ ẽ opꝰ
sapientiam dĩ descendere. & cũ ea colluc.¬
tari quȩ deorsũ est sapientia. s sufficit

Expanded text:
culi jactum vilis et modici, qui tamen illius intelculi jactum vilis et modici, qui tamen illius intelligentiae videatur acerrimus, fatuum eum et insipientem esse convincam? Sic igitur ad mundi sapientiam stultificandam, non est opus sapientiam Dei descendere et cum ea colluctari, quae deorsum est sapientia: sed sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
pientib scłi. hoc quod exposuimus fatuũ
sapientiam mundi. Noͣn in sapientia sua. in¬
fatuauit sapientiã mundi. Nec potest caꝑe
sapientiã dĩ sapientia mundi. ut ẽẽ stulti¬
tia arguatur. Neq enĩ dignat᷑ sapientia dĩ
ad mundi sapientiam conuincendã tota des¬
cendere: s potiꝰ modicũ. hoc ẽ in caruati
modicũ fatuũ dĩ erat. ut hoc paruo &
fatuo dĩ infatuaret᷑ scłi sapientia. Non
enĩ ualebat scłi sapientia: magnicudinẽ
in se uenientis sapientiȩ dĩ sustinere.
Uerũ nc̃ exemplũ int̾ponã. ut ꝑspicue pos¬
sit intelligi. qͦmͦ fatuũ dĩ stultam fecerit¬
mundi sapientiã. fingamꝰ paulisꝑ me
qui aliquid putor nosse cũ itsipiente
aliquo et inerudito conferre sermonẽ.
qͥ nichil intelligat. nichil acute dispu¬
tationis int̾roget. Nũquidnã opꝰ ẽ nuchi
artis calliditatẽ. et ꝓfundoꝵ sensuum
acum̃ adhibere: Nonne ad uniꝰ sermun¬

Expanded text:
pientibus saeculi, hoc quod exposuimus. « fatupientibus saeculi, hoc quod exposuimus. « fatusapientiam mundi. Nam in sapientia sua infatuavit sapientiam mundi, nec potest capere sapientiam Dei sapientia mundi, ut esse stultitia arguatur. Neque enim dignatus sapientia Dei ad mundi sapientiam convincendam tota descendere, sed potius modicum, quod necessariuod fatuum Dei erat, ut hoc parvo et fatuo Dei infatuaretur saeculi sapientia. Non enim valebat saeculi sapientia magnitudinem in se venientis sapientiae impotens sustinere. Verum exemplum interponamus, ut perspicue possit intelligi quomodo fatuum Dei stultam fecerit sapientiam mundi: fingam paulisper me, qui aliquid putor nosse, cum insipiente aliquo, et inerudito conferre sermonem, qui nihil intelligat, ni nil 801 acutae disputationis interroget. Numquidnam opus mihi artis calliditatem et profundorum rensuum acumen adhibere? Nonne ad unius sermun
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsũ. ut euacuatione eiꝰ mundus cõpleret᷑.
Si aut̃ hoc qͦd descendit in mundũ euacuauit
se. euacuatio ipsa sapientia est: qm̃ quod
fatuũ est dĩ. sapientiꝰ est hominib. Si
ego dixissem fatuũ dĩ. qͦmͦ aucupes sermonũ
meoꝵ. et semꝑ dediti ad criminandũ. uene¬
natas in me linguas iubrarent: Nc̃ uͦ paulus
quasi sapiens. & potestatẽ habens apłicam.
ausus est dicere. omuẽ sapientiã terrenã
quȩ in se. quȩ in petro. quȩ in cȩtĩs apłis
erat. quȩ in istũ mundũ descenderat. stul¬
titiã eẽ dĩ. Ad cõꝑationẽ quippe illuis sa¬
pientie quã terrenus ñ capit locus. ad illã
sapientiã quȩ cȩlestis ẽ: quȩ mundi luitẽ
excedit. hoc qͦd descendit ad homines fa¬
tuũ dĩ est. Uerũ id ipsũ fatuũ dĩ. sapientiꝰ
ẽ hominib. Quib hominib  Non utiq
stultis. s sapientib. Dicas licoꝵ sapientes
scłi istius. siue pͥncipes. siue uates. istis sa¬

Expanded text:
se ipsum, ut evacuatione ejus mundus compleretur. Si autem hoc quod descendit in mundum evacuavit se, evacuatio ipsa sapientia est, quoniam quod « fatuum Dei sapientius est hominibus. » Si ergo dixissem fatuum Dei, quomodo aucupes sermonum meorum, et semper dediti ad criminandum, venenatas in me linguas vibrarent? Nunc vero Paulus, quasi sapiens et potestatem habens apostolicam, ausus est dicere omnem sapientiam terrenam, quae in se, quae in Petro, quae in caeteris apostolis erat, quae in istum mundum descenderat stultitiam esse Dei, ad comparationem quippe illius sapientiae quam terrenus non capit locus: ad illam sapientiam quae coelestis est, quae mundi limitem excedit, hoc quod descendit ad homines fatuum Dei est: verum id ipsum fatuum Dei sapientius est hominibus. Quibus hominibus? Non utique stultis sed sapientibus, dicas licet sapientes saeculi istius sive principes, sive vates, istis sa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ. Ego ñ audeo dicere. qr de melle cor
ñ habeo. aut certe naturȩ eiꝰmodi sũ. ut
mel comede non possim. Qua ratione mͥ
dicit comede mel. & noli comede carnes:
S comede fili mel. bonũ ẽ enĩ. Si uideas apes

Expanded text:
enim est? Ego non audeo dicere, quia de melle corpenim est? Ego non audeo dicere, quia de melle corpnon habeo, aut certe naturae hujusmodi sum, ut de melle comedere non possim: qua ratione mihi dicit, comede mel, et noli comedere carnes, sed comede, fili, mel; bonum est enim. Si videas apes
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾cũ ds. Nis ut dedit grã dĩ explanatis.
alia iam queramꝰ enigmata. B utirũ & mel
tribuente. rursus ea quę sequunt᷑ alias nob̾
ingerent questiones. Utinãq oñs faceremꝰ
illud qđ seriptũ ẽ. scrutamini scripturas.
Plura ex corporalib cibis nominata sunt in
scripturis. ꝓ escis sꝑualib. Quasi tͦnnati par¬
uuli. rationabile sine dolo lac desiderate.
Ergo ẽ sine dubio lac rationałe. & oportet nos
istiꝰmodi lac querere. Rursũ in ꝓuerbus de
melle scriptũ ẽ. Mel inueniens comede qđ
sc̃s de melle isto qͦd notũ ẽ. ne forte plus
comedam qđ sufficit: ade ait ad apemi. &
disce quomͦ oꝑatrix ẽ. Et inueniunt᷑ ꝓpħe
apes eẽ. Fingunt si quidẽ ceras. & mella con¬
ficiunt. Et si audienti mͥ expedit dicere.
faui eoꝵr scripturȩ sunt quas reliquert̃. Et uo¬
lens uenis ad scripturas. & inuenis mel. sed &¬
comede mel. Et in ꝓuerbus rursus dr̃. Bonꝰ ẽ
enĩ fauus. & indulcent᷑ fauces tuȩ. sutasne

Expanded text:
cum Deus. His, ut dedit gratia Dei, explanatis, alia jam quaeramus aenigmata. II. Butyrum et mel tribuente, rursus ea quae sequuntur, aliam nobis ingerent quaestionem. Utinamque omnes faceremus illud quod scriptum est: Scrutamini Scripturas! Plura ex corporalibus cibis nominata sunt in Scripturis pro escis spiritalibus. Quasi modo nati parvuli rationabile et sine dolo lac desiderate . Ergo est sine dubio lac rationabile, et oportet nobis istiusmodi lac quaerere. Rursum in Proverbiis de melle scriptum: Mel inveniens comede quod piritus sanctus de melle isto quod notum est, ne forte plus comedamus quod sufficit? Vade, ait, ad apem, et disce quomodo operatrix est . Et inveniuntur Prophetae apes esse. Fingunt siquidem ceras, et mella conficiunt, 1110 et si audienti mihi expedit dicere, favi eorum scripturae sunt, quas reliquerunt. Et volens veni ad Scripturas, et inveni mel. Sed comede mel Et in Proverbiis rursus dicitur: Bonus est enim favus, ut indulcentur fauces tuae . Putasne,
Abbreviated transcription (Latin):
uantũ ad dictũ attinet.
uerecunde fecit acat. cũ
ei fuisset imꝑatũ ut pe¬
teret signũ in ꝓfundũ
aut in excelsũ. & rationẽ
reddidit. cur petere noluerit. Ait qͥppe.
on petã. & ñ tẽptabo dñm. Et tam̃
Audite nc̃ domꝰ dd. Numqͥd modicũ uobis

Expanded text:
uantum ad dictum attinet, verecunde fecit Achaz, cum ei fuisset imperatum, ut peteret signum in profundum aut in excelsum, et rationem reddidit cur petere noluerit . Ait quippe: Non petam, et non tentabo Dominum. Est tamen Audite nunc, do
Abbreviated transcription (Latin):
cabis nom̃ eiꝰ enimanuel. Ueritas exemplari ers¬
ꝓpħȩ hiiꝰ. dicit uocabis. In matheo porro scumꝰ
lectitari. & uocabunt nom̃ eiꝰ emmanuel. Non
rã utrũ ab aliquo non intelligente & ad facilio.¬
ra currente quomͦ & in alus multis factũ ẽ.
an sic a principio ut dicat forsitan aliqͥs editũ
feste habet. & uocab nom̃ eiꝰ eminanuel¬

Expanded text:
cabis nomen ejus Emmanuel . Veritas exemplarium Prcabis nomen ejus Emmanuel . Veritas exemplarium Prophetae hujus dicit, vocabis. In Matthaeo porro scimus lectitari: Et vocabitur nomen ejus Emmanuel. Non ram? Utrum ab aliquo non intelligente, et ad faciliora currente, quomodo et in aliis multis factum est: an sic a principio, ut dicat forsitan aliquis editum feste habet, et vocabis nomen e
Abbreviated transcription (Latin):
mortus reducere. Iuxta ẽ uerbũ tuũ uehe¬
mens in ore tuo. & in corde tuo. Precipit᷑ gͦ
nob om̃ib ut petamꝰ hoc signũ nob̾. ut
onabili contẽplatione cognoscat. hoc qđ di¬
ctũ ẽ in ꝓfundũ & inexcelsũ. ñ disiuuctid̾e
ẽẽ dictũ. significat enĩ hoc qđ ut̃q possit.¬
pete tͥ signũ ipsi adño in ꝓfundũ. & in ex
petit signũ. ꝓpt̾ea non habet illũ. Et p̃bet
enĩ dicente ñ petã & ñ tẽptabo dñm. &
ȩstimante tẽptationẽ eẽ si pet̾et signũ. ait
Iudite nc̃ dom̃ dd̃. Numqͥd modicũ uob̾¬
p̾stare certam̃ hominib: Et quomodo dño
prestatis certam̃: Non p̾stat aut̃ dño certam̃.
s neq hominib eũ arbitror prestare certam̃.
qui petit signũ in ꝓfundũ aut inexcelsum.
Qui uͦ dño certante ut saluet hominẽ fugit
a salute. & ꝓ hoc recedit a dño. p̃stat dño
certam̃. Ideo dabit dñs ipse uob̾ signu̾̃.
Ecce uirgõ in ut̾o accipiet & pariet filiũ. & uo.

Expanded text:
recedere. Juxta est verbum tuum vehemens in ore tuo, et in corde tuo . Praecipitur ergo nobis omnibus, ut petamus nobis hoc signum, ut ui sciat, et rationabili contemplatione cognoscat hoc quod dictum est, in profundum et in excelsum, non disjunctive esse dictum, significat enim hoc quod excpetit signum, propterea non habet illum, et praebeenim dicente: Non petam, neque tentabo Dominum, et aestimante tentationem esse, si peteret signum, ait: Audite nunc, domus David. Numquid vobis moo praestatis certamen? non praestat autem certamen Domino, neque hominibus eum arbitror praestare certamen, qui petit signum in profundum aut in excelsum. Qui vero Domino certante, ut salvet hominem, fugit a salute, et procul recedit a Domino, praestat Domino certamen. Ideo dabit Dominus ipse vobis signum. Ecce virgo in u
Abbreviated transcription (Latin):
deo dñs ipse dabit uob signũ. Ecce uirgo
ni utero accipiet. ⁊ pariet filiũ & uocab no¬
mñ eiꝰ emmanuel. Hec exponant᷑. & de reliqͥs
uidebimꝰ indigentes & in illis gra dĩ ut mani¬
festent᷑. Iubet᷑ ut petat signũ. ñ simplicit̾
s sibi ipsi. Sermo qͥppe ait. Pete tͥ signũ
a dño dõ tuo. in ꝓfundũ. aut̃ in excelsum.

Expanded text:
ipse dabit vobis signum. Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabis nomen ejus Emmanuel. Haec exponantur, et de reliquis videbimus, indigentes et in illis gratia Dei ut manifestentur. Jubetur ut petat signum, non simpliciter, sed sibi ipsi. Sermo quippe ait: Pete tibi signum a Domino Deo tuo in profundum aut in excelsum.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ. & fauos eiꝰ. ut indulcent᷑ fauces meȩ.
Et forte subtiliores litterȩ faui erunt. mel uͦ
ẽ qui in his ẽ intellectꝰ. Iste porro qui ẽ natꝰ ex
gine emmanuel. butyrũ & mel manducat. & que¬
rit ab uno quoq nr̃m butyrũ manducare.
Omodo a singłis nr̃m butyrũ querit & mel.
sermo docebit. Oꝑa nr̃a dulcia. sermones
nr̃i suauissimi & utiles mella sunt quȩ man¬
ducat emmanuel. quȩ manducat iste qͥ de
turpiloquio. uicis. contentione. dedi inos
meũ fel. & ñ comedit ab his sermonib
saluator. Comedit aut̃ saluator de sermonib
qui sunt apud homines. si fuerint sermoneᷤᷤ
eors mel. Apꝓbemꝰ hoc de scripturis. Ecce

Expanded text:
est enim, et favus ejus ut indulcentur fauces meae. Et forte subtiliores litterae favi erunt, mel vero est qui in his est intellectus. Iste porro qui est natus ex virgine Emmanuel, butyrum et mel manducat, et quaerit ab unoquoque nostrum butyrum manducare. Quomodo a singulis nostrum butyrum quaerit et mel, sermo edocebit. Opera nostra dulcia, sermones nostri suavissimi et utiles, mella sunt quae manducat Emmanuel, quae manducat iste qui naturpiloquio, vitiis, contentione, dedit in os meum fel, et non comedit ab his sermonibus Salvator. Comedet autem Salvator de sermonibus qui sunt apud homines, si fuerint sermones eorum mel. Approbemus hoc de Scripturis. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
Certũ ẽ autẽ qr & nos cũ illo cęnamꝰ. si cȩnemꝰ illũ.
Comedemꝰ quippe de nr̃is bonis sermonib oꝑib
& intellectu. repascit nos suis escis sꝑualib. &
diuinis & meliorib Ipt̾ea qr beatũ ẽ suscipe
saluatort̃. aꝑtis ostus pͥncipalis cordis nr̃i. p̃pa¬
ramꝰ ei mella. & om̃em cęna eiꝰ. ut ipse nos du.¬
cat ad magnã cęuã patris in regno cȩloꝵs. qui ẽ

Expanded text:
certum est autem quia et nos cum illo coenamus, si coenemus illum. Comedens quippe de nostris bonis sermonibus, operibus, et intellectu, repascit nos suis escis spiritalibus, et divinis, et melioribus. Propterea quia beatum est suscipere Salvatorem, apertis ostiis principalis cordis nostri, praeparemus ei mella, et omnem coenam ejus: ut ipse nos ducat ad magnam coenam Patris in regno coelorum, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
ipse uob signũ. Ecce uirgo in ut̃o accipiet
& pariet filiũ. & uocab̾ nom̃ eiꝰ emmanuel.
Si quando itaq intelligimꝰ hoc qđ dicꝰtum ẽ.
nichil ex eo faciamꝰ minꝰ neq ad faciliora cur¬
ramꝰ. s expectemꝰ ut grã dĩ subiciat nob̃
ꝑ illuminationẽ scientię explanationẽ qͦsti¬
onis. aut certe rursus grã dĩ ꝑ que uult
illuminet nos. ut ultra ñ queram᷑. s q̃stio
nr̃a soluat᷑. Si aut̃ mereamͣ a dño intellectũ.¬
ꝓmptiꝰ nos ipsos causabim᷑. Quȩ ẽ gͦ domꝰ

Expanded text:
ipse vobis signum. Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabis nomen ejus Emmanuel. Sed quando itaque non intelligimus hoc quod dictum est, nihil ex eo minus faciamus, neque ad faciliora curramus, sed exspectemus donec gratia Dei subjiciat nobis per illuminationem scientiae illuminationem quaestionis: aut certe rursum gratia Dei per quem vult illuminet nos, ut non ultra quaeramus, sed quaestio nostra solvatur. Si autem temere ad non intellecta prorumpimus, nos ipsos c