comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in uenisse abrahã patrẽ nr̃m scđ̾m carne si cnĩ
abrahã ex oꝑib iustificatꝰ ẽ. hab& glãm sed ñ
nolle fieri. xp̃ianos: qr qͣsi sufficiunt sibi de
turꝰ c̃ xp̃c : ut bene uiuã lãbene uiuo. Qd mͥ ne¬
cessarius ẽ xp̃c nullũ homicidiũ. nullũ furtũ.
nullã rapinã facio: resalienas ñ c̃cupisco. nullo
adulterio c̃taminor. Nlã inueniat᷑ aliqͥd inuita
mea q̃d rep̃hendat᷑. & qͥ rep̃henderit faciat

Expanded text:
braham patrem nostrum secundum carnem? Si enim Abraham ex operibus justificatus est, habet gloriam, sed non nolle fieri christianos, quia quasi sufficiunt sibi de enc vivam? Jam bene vivo. Quid mihi necessarius est Christus? Nullum homicidium, nullum furtum, nullam rapinam facio, res alienas non concupisco, nullo adulterio contaminor, non invenitur aliquid in vita mea quod reprehendatur, et qui reprehenderit, faciat
Abbreviated transcription (Latin):
ta st̃: qr ibi st̃ & uiuuns. Tecta gͦ peccata qͣre dix̃
ut ñ uiderent᷑. Qd̃ enĩ erat di uidere peccata nͥ
punire peccata : ut noueris qr hoc c̃ dĩ uidere
percata q̃d punire peccata: qͥd ei dr̃ auerte faci¬
em tuã apeccatis meis. Peccata gͦ tua ñ uideat:
ut te uideat. Qmͦ te uideat : qͦmͦ natanahelem.
Cũ c̃es sub arbore fici uidi te. Umbra fici. ñ impe¬
sa indefensione peccatoꝵ suoꝵ. De qͣnto labo¬
rant in defensione peccatoꝵ suoꝵ iactantes me¬
rita sua. ñ uidentes iniqͥtates suas: tanto plus

Expanded text:
t peccata. Tecta ergo peccata quare dixit? Ut non viderentur. Quid enim erat Dei videre peccata, nisi punire peccata, ut noveris quia hoc est Dei videre peccata, quod punire peccata. Quid ei dicitur : Averte faciem tuam a peccatis meis? Peccata ergo tua non videat, ut te videat. Quomodo te videat? Quomodo Nathanaelem, Cum esses sub arbore fici, vidi te. Umbra fici non impesa in defensione peccatorum suorum. Et quanto laborant in defensione peccatorum suorum jactantes merita sua, non videntes iniquitates suas, tanto plus
Abbreviated transcription (Latin):
gittas suas ardentib oꝑatus est. Arcũ
gͦ istũ stripturas scãs libent̃ acceperim:
ubi fortitudine noui testam̃ti quasi
neruo qͦdã duricia ueteris flexa &
edomita ẽ. Hinc tãꝗ sagittȩ emittun¬
t᷑ apłi : uł diuina p̃conia iaculantur.
enĩ alia sagitta ꝑcussa ẽ quȩ dic̃. indu¬
cite me in domũ uini. c̃stituite me
int̃ unguenta. c̃stipate me int̾ mella:
aliis sagittis accendit᷑. qͥ redire cupi¬
ens ad dm̃ & ab ista ipsa peregrinati¬
one remeare adũs dolosas linguas pe
qͥd adiciatur tͥ adũsꝰ linguã dolosã :
Sagittȩ potentis acutȩ cũ carbonib
uastatorib : idẽ. qͥb ꝑcussus atq
inflãmatꝰ tanto amore ardeas regni cȩ¬
loꝵꝰ ut om̃iũ resistentiũ & a ꝓposito
reuocare uolentiũ linguas c̃tẽpnas:
& persecutiones eoꝵ derideas dicens.
Quis me separabit ã caritate xp̃iis
tribulatio. an angustia. an ꝑsecutio.
an fames: an nuditas. an periculũ.
an gladiusus Certꝰ sũ enĩ inqͥt. quia

Expanded text:
gittas suas ardentibus operatus est. Arcum ergo istum, Scripturas sanctas libenter acceperim, ubi fortitudine Novi Testamenti, quasi nervo quodam, duritia Veteris flexa et edomita est. Hinc tanquam sagittae emittuntur apostoli, vel divina praeconia jaculantur. enim alia sagitta percussa est, quae dicit: Inducite me in domum vini, constituite me inter unguenta, constipate me inter mella aliis sagittis accenditur, qui redire ad Deum cupiens, et ab ista peregrinatione remeans, adversus dolosas linguas petquid adjiciatur tibi adversus linguam dolosam? Sagittae potentis acutae, cum carbonibus vastetoribus : id est, quibus percussus atque inflammatus tanto amore ardeas regni coelorum, ut omnium resistentium et a proposito revocare volentium linguas contemnas, et persecutiones eorum derideas, dicens: Quis me separabit a charitate Christi? Tribulatio, an angustia, an persecutio, an fames, an nuditas, an periculum, an
Abbreviated transcription (Latin):
intellegi. qd sagittare uoluerint in obscu¬
ra luna rectos corde: siue adhuc in eccłȩ
nouitate qr nondũ t̾ris maior effulserat:
& gentiliũ suꝑstitionũ tenebras uicerat.
Siue lingius blasphemoꝵ & xp̃ianoꝵ no¬
m̃ male diffamantiũ. qͣsi nebulis cũ t̃ra
obtegeret᷑. uideri ꝑ spicua luna ñ pote¬
rat id÷ eccła siue ipsoꝵ martyrũ ce¬
dib & tanta effusione sanguinis tãꝗͣ illa¬
A defectu & obscuratione. qͣ eruentã faciẽ
luna uidet᷑ ostendert.a nomine xp̃i a no det̾rebant᷑

Expanded text:
intelligi, quod sagittare voluerint in obscuintelligi, quod sagittare voluerint in obscur a luna rectos corde: sive adhuc in Ecclesiae novitate, quia nondum terris major effulserat, et gentilium superstitionum tenebras vicerat: sive linguis blasphemorum et christianum nomen male diffamantium, quasi nebulis cum terra obtegeretur, videri perspicua luna non poterat, id est Ecclesia: sive ipsorum martyrum caedibus et tanta effusione sanguinis, tanquam illo defectu et obscuratione qua cruentam faciem luna videtur ostendere, a nomine
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ solidioris cibi certo robore ꝑuenitur.
Quȩlib& gͦ duarũ istarũ opinionũ uera
sit : c̃gruent̃ accipit᷑ allegorice luna ȩccła.
At si mistis obscuritatib magis negotiõsis
quã fructuosis exercere animũ aut ñ lib&e
aut ñ uacatꝰ aut animꝰ ipse ñ ual&: satisẽ
lunã ppłarib oculis uitueri & ñ quere¬
re obscuras causas : sed cũ om̃ib & increm̃¬
ta eĩ &e cõplem̃ta & detrim̃ta sentire. Quȩ si
ꝓpt̃ea de fic̃ ut renouet᷑: &iã ipsi imperitȩ
multitudini de monstrat ȩccłẽ figurã: in
qua credit᷑ resurrectio mortuoꝵ. Deinde
quȩrendũ ẽ qͥd in hoc psalmo accipiat᷑ ob¬
scura luna: in qꝙͣ peccatores sagittare pa¬
rauer̃ rectos corde. N enĩ uno mͦ dici ob¬
scura luna potest. Nã & cũ finit᷑ m̃strius
cursib & cũ eĩ fulgor nubilo int̃polat᷑
& cũ plena defic̃. dici potest obscura lu¬
na. Potest gͦ & de ꝑsecutorib martyrum

Expanded text:
tatem solidioris cibi certo robore pervenitur. tatem solidioris cibi certo robore pervenitur. Quaelibet ergo duarum istarum opinionum vera sit, congruenter accipitur allegorice luna, Ecclesia. Aut si in istis obscuritatibus, magis negotiosis quam fructuosis exercere animum aut non libet, aut non vacat, aut animus ipse non valet, satis est lunam popularibus oculis intueri, et non quomnibus et incrementa ejus et complementa et detrimenta sentire. Quae si propterea deficit ut renovetur, etiam ipsi imperitae multitudini demonstrat Ecclesiae figuram, in qua creditur resurrectio mortuorum. 4. Deinde quaerendum est quid in hoc psalmo accipiatur obscura luna, in qua peccatores sagittare paraverunt rectos corde. Non enim uno modo dici obscura luna potest: nam et cum finitur menstruis cursibus, et cum ejus fulgor nubilo interpolatur, et cum plena deficit, dici potest obscura luna. Potest ergo et de persecutoribus martyrum
Abbreviated transcription (Latin):
ad orientẽ lunã surgere uideat: atq inde¬
ex alia parte cũ ei ceperit ꝓpinqͣre. illam
partẽ ad nos conũtere qͣ inlistrat᷑ donec
ad cornua redeatꝰ atq inde om̃ino non
appareat. qr tc̃ pars illa quȩ in lustratur
sursũ ẽ ad eclũ: ad t̾rã aut̃ illã quã radi¬
are sol ñ potest. Ergo & scdm̃ hanc opinio¬
nẽ luna intellegit᷑ ȩccła. qđ suũ lum̃ ñ
habeat  sed ab unigenito dĩ filio qͥ mulas
locis inscripturis scĩs allegoriee sol appella¬
tus c̃ inlustrat᷑. Quẽ negcientes & cernere non
ualentes heretici qͥdã adistũ solẽ corporeũ
& uisibilẽ qđ cõmune lum̃ẽ. carnis hominũ
atq muscarũ sensus simpliciũ conant᷑ auerte¬
rtꝰ & ñ nulloꝵ auertunt. Qui quãdiu ñ pos¬
sunt interiorẽ lucẽ ueritatis m̃te contueri
simplici fide catholica c̃tenti eẽ noluntꝰ quȩ
una paruulis salusẽ : qͦ uno lacte ad firmi

Expanded text:
ad orientem lunam surgere uideat — atqad orientem lunam surgere uideat — atqex alia parte cum ei coeperit propinquare, illam partem ad nos convertere, qua non illustratur, donec ad cornua redeat atque inde omnino non appareat; quia tunc pars illa quae ilsursum est ad caelum, ad terram autem illa, quam radiare sol non potest. ergo et secundum hanc opinionem luna intellegitur ecclesia, quod suum lumen non habeat, sed ab unigenito dei filio, qui multis locis in sanctis scripturis allegorice sol appellatus est, inlustratur. quem nescientes et cernere non ualentes haeretici quidam ad istum solem corporeum et uisibilem, quod commune lumen est carnis hominum atque muscarum, sensus simplicium conantur auertere et nonnullorum auertunt, qui quamdiu non possunt interiorem lucem ueritatis mente contueri, simplici fide catholica contenti esse nolunt, quae una paruulis salus est
Abbreviated transcription (Latin):
tricesimã minu & redire ad cornua: donec
penitꝰ nichil in ea lucis appareat. Scđm
hanc opinionẽ luna ȩxcłam in allegoria
Ex parte aut̃ carnali obscura ẽ: & aliquan¬
do sp̃italis pars in bonis oꝑib: appar& homini¬
b. aliqͣndo aut̃ in conscientia lat&ꝰ ac dõ tan
tũmͦ nota ẽ. cũ solo corpore appar& homi¬
iub. sic̃ contingit cũ oramꝰ in corde. & qͣsi
nichil agere uidem̃: dũ ñ ad t̃rã sed sursũ
cor habere iubem̾ ad dnm. Alu aut̃ dic̃t
ñ habere lum̃ lunã ꝓpͥũ. sed a sole inlus¬
trariꝰ sed qnͣdo cũ illo ᷤ.ᷤ eã partẽ ad nos habe
qua ñ inlustrat᷑: & ideo nichil in ea lucis
uideri. Cũ aut̃ incipit ab illo recedere.
inlustrari ab ea diã parte qm hab& ad
t̃rã: & necessario inciꝑe a cornib : donec
fiat qͥnta decima contra solt̃. Tẽ enĩ sole
occidente ordꝰ ut qͥs quis occidentẽ solem
obseruauerit. cũ eũ ceperit ñ uidere c̃ũsus

Expanded text:
trictricpenitus nihil in ea lucis appareat. Secundum hanc opinionem luna in allegoria ex parte autem carnali obscura est: et aliquando spiritualis pars in bonis operibus apparet hominibus; aliquando autem in conscientia lattummodo nota est, cum solo corpore apparet hominibus, sicut contingit, cum oramus in corde et quasi nihil agere uidemur, dum non ad terram, sed sursum cor habere iubemur ad dominum. alii autem dicunt non habere lunam lumen proprium, sed a sole inlustrari; sed quando cum illo est, eam partem ad nos habere, qua non inlustratur, et ideo nihil in ea lucis uideri; cum autem incipit ab illo recedere, inlustrari ab ea etiam parte, quam habet ad terram, et necessario incipere a cornibus, donec fiat quinta decima contra solem — tunc enim sole occidente oritur, ut quisquis occidentem solem obseruauerit, cum eum coeperit non uidere, conuersus
Abbreviated transcription (Latin):
habeat: alii dict̃ suũ habere. seo globũ eiꝰ
dimidiũ lucere. dimidiũ aut̃ obscurũ eẽ: dũ
aut̃ mouet᷑ in circulo suo. eandẽ partẽ qͣ lu¬
c& paulatĩ ad t̾ras c̃uertrut iuderi a nobis
possit : & ideo pͥus qͣsi corniculatã apparere.
Nã & si facias pilã ex dimidia parte candidã¬
& ex dimidia obscurã: si eã partẽ qͣ obscuraẽ.
ante oculos habeas. nichilcandoris uideg ᷤ¬
& cũ ceperis illã candidã par tẽ ad oculos
c̃ũtere: si paulatĩ facias pͥmo. cornua candoris
uidebis. Deinde paulatĩ crescit. donec tota
pars candens opponat᷑ oculis . & nichil obscure
ueris adhuc conũtere. incipit obscuritas appa¬
rere & candor minui. donec iterũ ad cornua
redeat. & postremo totꝰ ab oculis auertatur ꝰ¬
ac rursus obse ura illa pars sola possit u¬
deri qđ fieridic̃t cũ lum̃ lune uidet᷑ cres¬
cere. usq ad qͥntã decimã: & rursus usq ad

Expanded text:
habeat, alii dicunt suum habere, sed globum eius habeat, alii dicunt suum habere, sed globum eius dimidium lucere, dimidium autem obscurum esse; dum autem mouetur in circulo suo, eandem partem, qua lucet, paulatim ad terras conuerti, ut uideri a nobis possit, et ideo prius quasi corniculatam apparere. nam et si facias pilam ex dimidia parte candidam et dimidiam obscuram, si eam partem, qua obscura est, ante oculos habeas, nihil candoris uides, et cum coeperis illam candidam partem ad oculos conuertere, si paulatim facias, primo cornua candoris uidebis, deinde paulatim crescit, donec tota pars candens apponatur oculis et nihil obscurae c paulatim conuertere. incipit obscuritas apparere et candor minui, donec iterum ad cornua redeat et postremo totus ab oculis auertatur ac rursus obscura. illa pars sola possit uideri. quod fieri dicunt, cum lumen lunae uidetur crescere usque ad quintam decimam, et rursus usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
gra in mont̾e sicut passer. Qm̃ ecce peccato¬
res tetender̃ arcũ: parauer̃ sagittas in pha¬
retra : ut sagittent in obscura luna rectos
corde. Terrores isti st̃. cõminantiũ nobis
de peccatorib ut ad se tãꝗ ad iustos transea¬
mus. Ecce inquiunt peccatores tetender̃ ar¬
cũ. Credo scripturas: qͣs illi carnalit̃ interp̃¬
tando. uenenatas inde sententias emittunt.
Parauer̃ sagittas in pharetraꝰ eadẽ ũba scili¬
c& quȩ scripturarũ auctoritate iaculat᷑i st̃:
in cordis occulto parauer̃. Ut sagittent in
obscura luna rectos corde: ut cũ senserutt
ȩccłẽ lumine ꝓpt̃ multitudinẽ imperitoꝵ
& carnaliũ obscurato ñ se posse c̃uinci: corrũ¬
pant mores bonos colloqͥis malis. Sedc̃tra
ꝓmisisse in hoc psalmo consideraturũ. Duȩ
st̃ de luna opiniones ꝓbabiles. Harũ aut̃ quȩ¬
uera sit: aut ñ om̃ino aut difficile me arbitror
posse hominẽ scire. Cũ enĩ quęrit᷑ unde lum̃

Expanded text:
 ecce peccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscura luna rectos corde. Terrores isti sunt comminantium nobis de peccatoribus, ut ad se tanquam ad justos transeamus. Ecce, inquiunt, peccatores intenderunt arcum: credo, Sripturas, quas illi carnaliter interpretando, venenatas inde sententias emittunt. Paraverunt sagistas suas in pharetra: eadem verba scilicet, quae Scripturarum auctoritate jaculaturi sunt, in cordis occulto paraverunt. Ut sagittent in obscura luna rectos corde: ut cum senserint, Ecclesiae lumine propter multitudinem imperitorum et carnalium obscurato, non se posse convinci, corrumpant bonos mores colloquiis malis . Sed contra promisisse in hoc psalmo consideraturum. Duae sunt de luna opiniones uera sit, aut non omnino aut difficillime arbitror posse hominem scire. cum enim quaeritur, unde lumen
Abbreviated transcription (Latin):
ditus in ẽcupiscentiã cordis sui & dãpnati¬
oni ultimȩ destinatꝰ. ꝑ nefarias artes ad illud
uanũ & inane culm̃ dñationẽq uenturus ẽ.
ꝓpterta seqͥt᷑. Dix̃ enĩ in corde suo. ñ moue¬
bor a gencratione uigenerationẽ sine malo:
idẽ fama mea & nom̃ meũ de hac generatione
ingenerationẽ posteroꝵ ñ transiae : nͥ artib
malis adipiscar tã excelsũ pͥncipatũ. de qͦ
posteri tacere ñ possuit. Animꝰ enĩ ꝑditꝰ &
exꝑtꝰ uanaꝵ artiũ atq a iustitiȩ lumune
& qͥ nͥ posst̃ benc in notescere. cupiunt uł
malede se homines loquiꝰ dũ mͦ nom̃ eoꝵ
latissime ꝑuaget᷑. Qõ hic arbitror dictũ
eẽ: ñ mouebor a generatione ingenerati¬
generatione mortali ad ȩt̃nitatis generati¬
onẽ seuenire ñ posse uanꝰ & erroris plenus
de symone diffamatũ ẽ. cũ sceleratis artib
cȩlũ se putass& adepturũꝰ & de humana ge¬
mana generatione in diuinã generationẽ

Expanded text:
ditus in concupiscentiam cordis sui et damnationi ultimae destinatus, per nefarias artes ad illud vanum et inane culmen dominationemque venturus est, propterea sequitur, Dixit enim in corde suo: Non movebor de generatione in generationem sine malo; id est, fama mea et nomen meum de hac generatione in generationem posterorum non transiet, nisi artibus malis adipiscar tam excelsum principatum, de quo posteri tacere non possint. Animus enim perditus et expers bonarum artium atque a justitiae lumine Et qui non possunt bene innotescere, cupiunt, vel male de se homines loqui: dummodo nomen eorum latissime pervagetur. Quod hic arbitror dictum esse, Non movebor a generatione in generatigeneratione mortali ad aeternitatis generationem se venire non posse vanus et erroris plenus de Simone diffamatum est , cum sceleratis artibus coelum se putasset adepturum, et de humana generatione in divinam generationem
Abbreviated transcription (Latin):
infinẽ. Hȩc ẽ inclinatio & casus miserrimꝰ.
dũ animꝰ humanus in suis iuquitatib quasĩ¬
ꝓsperat᷑. & parci sibi putat. cũ erercet᷑ &
seruetur ad ultimã oportunãq uindictam.
tentia tua. Supius aut̃ dixerat. exurge
dñe ñ preualeat homo: uidicent᷑ gentes in
c̃spectu tuo : idẽ. in occulto ubi solus ds̃ uid&.
Hoc factũ ẽ. cũ impii ad magnã quȩ iudet᷑
hominib felicitatẽ ꝑuener : suꝑ qͦs c̃stituit᷑
legis lator qͣlem habere meruer̃. de qͦ dr̃ : con¬
stitue dñe legis latorẽ suꝑ eos. sciant gentes
qm̃ homines sunt. Nc̃ aut̃ post illã occultã
& exaltetur manus tua. Non utiq in oc¬
cultoꝰ seo iã in manifestissima gła. Ne obli¬
iuscaris pauperũ in finẽ : idẽ sic̃ impu pu¬
tant qui diet̃. oblitus ẽ ds̃. auertit faciẽ

Expanded text:
ino inclinatio et casus miserrimus, dum animus humanus in suis iniquitatibus, quasir, et parci sibi putat, cum excaecatur et servatur ad ultimam opportunamque vindictam: tentia tua. Superius enim dixerat, ExsurgeDomine, non praevaleat homo, judicentur gentes in conspectu tuo; id est in occulto, ubi solus Deus videt. Hoc factum est, cum impii ad magnam quae videtur hominibus felicitatem pervenerunt; super quos constituitur legislator, qualem habere meruerunt, de quo dicitur: Constitue, Domine, legislatorem super eos, sciant gentes quoniam homines sunt. Nunc aut, exaltetur manus tua: non utique in occulto, sed jam in manifestissima gloria. Ne obliviscaris pauperum in finem; id est, sicut impii putant, qui dicunt: Oblitus est Deus, avertit
Abbreviated transcription (Latin):
Is c̃s: id ÷ ñ inuenit᷑. Sic̃ loquim cũ dicimꝰ
defec̃ frum̃tũ : aut defic̃ pecunia. Qm̃ dimi¬
nutȩ st̃ ueritates a filus hominũ. Ueritas
st̃ anime. in ipsis multe ueritates dici possus.
sic̃ ab una facie multȩ in speculis imagines

Expanded text:
ur cum dicimus, Defecit frumentum, aut, Defecit pecunia. Quoniam diminutae sunt veritates a filiis hominum. Veritas sunt animae, in ipsis multae veritates dici possunt; sicut ab una facie multae in speculis imagines
Abbreviated transcription (Latin):
Auferuit᷑ uidicia tua ã facie eĩ. Animus
enĩ male sibi constius. dũsibi udet᷑ nullã
pęnã pati credit qd ñ iudic& ds̃. & sic au¬
ferunt᷑ udicia dĩ a facit eĩ : cũ hȩc ipsa sit
magna dãpnatio. Et om̃iũ ininicoꝵ suoꝵ
dñabit᷑. lta enĩ tradit᷑. qđ reges oñs supatu¬
rus sit. & soł regnũ obtenturꝰ : qͣndo diã scđm¬

Expanded text:
Auferuntur judicia tua a facie ejus. Animus enim male sibi conscius, dum sibi videtur nullam poenam pati, credit quod non judicet Deus, et sic auferuntur judicia Dei a facie ejus, cum haec ipsa sit magna damnatio. Et omnium inimicorum suorum dominabitur. Ita enim traditur, quod reges omnes superaturus sit, et so
Abbreviated transcription (Latin):
tãꝗͣ furẽ uenire diẽ dñi. satis aꝑte os¬
tendit. nemine̾ sibi oportere arroqa¬
re scientiã illius tẽporis. computatio¬
potest annis cͣputatis aduentũ eur.
addiscere. Ubi gͦ erit. qđ nec filius
hoc nouit: Qd utiq ideo dictũ est
qr ꝑ filiũ homines hoc ñdiscunt: N
sciat. id ÷ ut scire uos faciatꝰ. et exur¬
ge dñe. id ÷ fac nos exurgere. Cũ qͦ
ita dicat᷑ nescire filiũ hc̃ diẽ ñ quod
nesciat sed quod nescire saciat eo
quib hoc ñ expedit scire. id ÷ ñ eis hoc
ostendatꝰ. ꝗͥd sibi uult nescio quȩ p̃sumpti¬
o. quȩ annis cõputatis certissimũ sperat
post uii. annoꝵ milia diẽ dñi: Nosqͥ¬

Expanded text:
 furem venire diem Domini , satis aperte ostendit neminem sibi oportere arrogare scientiam illius temporis, computatiopotest annis computatis adventum ejus addiscere: ubi erit ergo, quod nec Filius hoc novit? Quod utique ideo dictum est, quia per Filium homines hoc non discunt, non sciat , id est, scire faciat vos; et, Exsurge, Domine , id est, fac nos exsurgere. Cum ergo ita dicatur nescire Filnesciat, sed quod nescire faciat eos quibus hoc non expedit scire, id est, non eis hoc ostendat, quod sibi vult nescio qua praesumptione, quae annis computatis certissimum sperat post septem annorum millia diem Domin
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates destruit: cũ excluso inde pͥn¬
cipe de qͦ dictũ ẽ prunceps hiũ mundi
missus ẽ foras. uastant᷑ hȩc regna ũbo
ueritatis: sopiunt᷑ maligna c̃siliaꝰ t̾pes
affectiones edomant᷑. m̃broꝵ & sensuũ
ministeria captiuant᷑ & ad iustitiȩ &
bonoꝵ oꝑũ nulitiã transferunt᷑: ut iã¬

Expanded text:
cluso inde principe, de quo dictum est, Princeps hujus saeculi missus est foras , vastantur haec regna verbo veritatis, sopiuntur maligna consilia, turpes affectiones edomantur, membrorum et sensuum ministeria captivantur, et ad justitiae et bonorum operum militiam transferuntur: ut ja
Abbreviated transcription (Latin):
dereliqͥt quęrentes se dñs. Ipse habitat insy
pacis. Prȩcedit aut̃ speculatio uisionẽ. sicut
ista eccłã p̃cedit eã quȩ ꝓmittit᷑ ciuitatẽ
inmortalẽ & ȩt̃nã. Sed p̃cedit tp̃re ñ dig¬
nitate: qr honorabilius : qͦ ꝑuenire nitimꝰ:
quã id qđ agimꝰ ut peruenire mereamur
Agimꝰ enĩ speculationẽ : ut ꝑueniamꝰ ad

Expanded text:
s. Ipse habitat in Sipacis. Praecedit autem speculatio visionem, sicut ista Ecclesia praecedit eam quae promittitur, civitatem immortalem et aeternam. Sed praecedit tempore, non dignitate: quia honorabilius est quo pervenire nitimur, quam id quod agimus, ut pervenire mereamur; agimus autem speculationem, ut perveniamus ad
Abbreviated transcription (Latin):
&iã renes & ꝑspiciens ñ nos ad qͥ esce¬
re carni & tarnt sanguini sed de¬
lectari in dño diligitꝰ iustũ in ipsa
c̃scientia corã se. ubi nullꝰ hominũ
uid&e: sed solus ille q ꝑspic̃ qͥd qͥsq
cogita & ꝗͥd quẽq delect& Finis enĩ
cure delectatio ẽ : qr eo qͥsq curis
& cogitationib nitit᷑. ut ad
suã delectationẽ ꝑueniat.
Uid& gͥ curas nr̃as. qͥ scrutat᷑ cor:
uid& aut̃ fines curarũ idẽ. delecta¬
tiones qͥ ꝑscrutatur renes: ut cũ in¬
uenerit ñ ad c̃cupiscentiã carnis.
neq ad c̾cupiscentiã oculoꝵ. neq
ad am̃bitionẽ scłi quȩ om̃ia transe¬

Expanded text:
etiam renes, et perspiciens non nos acquiesceetiam renes, et perspiciens non nos acquiescere carni et sanguini , sed delectari in Domino, dirigit justum in ipsa conscientia coram se, ubi nullus hominum videt, sed solus ille qui perspicit quid quisque cogitet, et quid quemque delectet. Finis enim curae delectatio est; quia eo quisque curis tationibus nititur, ut ad suam delectationem perveniat. Videt igitur curas nostras, qui scrutatur cor: videt autem fines curarum, id est delectationes, qui perscrutatur renes; ut cum invenerit, non ad concupiscentiam carnis, neque ad concupiscentiam oculorum, neque ad ambitionem s
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵꝰ id ÷ ꝑueniat᷑ ad sũmã ne¬
qͥtiã: ut possit ustũ uenire iudiciũ
Sed qm̃ ñ solũ dictũ ẽ sordidꝰ sordes¬
cat adhuc. sed &iã dictũ ẽ iustus
Siustior fiat: ad nectit & dic̃. Et diri¬
Sge iustũ scrutans corda & renesds̃.
Quomͦ gͦ iustꝰ dirigi potest: nͥ in oc
xꝑianũ. creuit hypocrisis iđ ÷ si¬
mulatio: eoꝵ scilico qͥ nomine xp̃i¬
ano malt̃ hominib placere quam
dõ. Quomͦ gͦ dirigitur iustus in
tanta c̃tusione simulationis. nisi
dũ scrutat᷑ corda & renes ds̃ͥ ui¬
dens om̃iũ cogitationes quȩ nomi¬
ne cordis signiłicatȩ st̃. & delec¬
tationes quȩ nomine renũ intel¬
legunt᷑us Recte qͥppe tp̃aliũ &
t̃renarũ rerũ delectatio renib tri¬
buit᷑ꝰ quia & ipsa pars ẽ inferior
hominis. & ea regio ẽ ubi carnalis
generationis uoluptas habitat:
per quã in hanc erũnosã & fallacis
lȩtitiȩ uitã ꝑ successionẽ ꝓlis. nat᷑a
humana trans fundit᷑. Scrutans gͦ

Expanded text:
iatur ad summam nequitiam, ut possit justum jam venire judicium. Sed quoniam non solum dictum est, Sordidus sordescat adhuc, sed etiam dictum est, Justus justior fiat, annectit et dicit: Et diriges justum, scrutans corda et renes Deus. Quomodo ergo justus dirigi potest, nisi in ochristianum, crevit hypocrisis, id est simulatio, eorum scilicet qui nomine christiano malunt hominibus placere quam Deo? Quomodo ergo dirigitur justus in tanta confusione simulationis, nisi dum scrutatur corda et renes Deus, videns omnium cogitationes, quae nomine cordis significatae sunt, et delectationes, quae nomine renum intelliguntur? Recte quippe temporalium et terrenarum rerum delectatio renibus tribuitur; quia et ipsa pars est inferior hominis, et ea regio est ubi carnalis generationis voluptas habitat, per quam in hanc aerumnosam et fallacis laetitiae vitam, per successionem prolis natura humana transfunditur. Scrutans erg
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nulla cõmutatione uiolant᷑: diri¬
git iustũ scrutans corda & renes ds̃.
Oꝑa enĩ nr̃a quȩ factis & dictis oꝑamͣ.
posst̃ ẽẽ nota hominib: sed qͦ animo
fiant & qͦ ꝑ illa ꝑuenire cupiamꝰ: solus
ille noũ qͥscrutat᷑ corda & renes ds̃.¬
Iustũ adiutoriũ meũ a dño : qͥ saluos
fac̃ rectos corde. Nuo s̃ officia medicinȩ
Unũ qͦ sanat᷑ infirmitas: alterũ quo
sanitas custo dit᷑. luxta illud pͥmũ dic¬
tũ ẽ insuꝑiore psalmo. miserere mei
hoc psalmo dr̃. si ẽ iniqͥtas in manib
meis: si reddidi retribuentib mͥ mala
decidã gͦ ab inimicis meis inanis. lbi

Expanded text:
ntur, dirigat justum, scrutans corda et renes Deus. Opera enim nostra, quae factis et dictis operamur, possunt esse nota hominibus; sed quo animo fiant, et quo per illa pervenire cupiamus, solus ille novit, qui scrutatur corda et renes Dum auxilium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Duo sunt officia medicinae; unum quo sanatur infirmitas, alterum quo sanitas custoditur. Juxta illud primum, dictum est in superiore psalmo, Miserere mei,hoc psalmo dicitur, Si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam ergo ab
Abbreviated transcription (Latin):
tes hereditatẽ tuã: & possesfionẽ tuã
t̃minos t̃rȩ. Et ꝓpt̃ hanc in altũ re¬
gredere: id ÷ & ꝓpt̾ hanc c̃gregationẽ
regredere in altũ : qđ resurgendo &
in cȩlũ ascendendo fecisse intellegit᷑.
lta enĩ glorificatꝰ. dedit sp̃m scm̃. Qui
ante głorificationẽ eĩ dari ñ potest
sic̃ in eugłio positũ ẽ. sp̃s aut̃ ñdũ

Expanded text:
possessionem tuam terminos terrae . Et propter hanc in altum regredere: id est, propter hanc congregationem regredere in altum; quod resurgendo et in coelum ascendendo fecisse intelligitur. Ita enim glorificatus dedit Spiritum sanctum, qui ante glorificationem ejus dari non posset, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃ conuerti. Nã &e hi deiã si
nescint. &iã si parcunt. &iã si udẽ
conuiuiis & domib & ciuitatib
nulla lite int̃posita & crebris c̃loqͥis
qͣsi c̃ cordit̃ utunt᷑: nichilominꝰ tam̃
intentione c̃traria. inimici sunt eis
qͥ sc̃ ad dm̃ conũtunt. Nã cũ alu
amant & appet̃t istũ mundũ. alu se
optant ab isto mundo liberariꝰ qͥs
ñ uideat illos inimicos ẽẽ istis usNã
si possent: eos sccũ ad pęnas traheren.
Et magnũ donũ ẽ. int̾ eoꝵ u̾ba
ũsari cotidie: & ñ excedere de itine¬
re p̃ceptoꝵ dĩ. Sepe enĩ mens nitens
ꝑgere in dm̃ c̃cussa in ipso itinere
trepidat. Ꝙ plerũq ꝓpterea ñ implet
bonũ ꝓpositũ: ne offendat eos cũ qͥb
uiũ. alia bona peritura & transeun¬
tia diligentes atq sectantes. Ab his
separatus ẽ om̃is sanꝰ: ñ locis sed animo.
Nã locis corpora cͣtinent᷑. animo aũ
lacrimarũ qr mane ñ potest eẽ qd

Expanded text:
converti: nam et hi, etiam si nesciunt, etiam si parcunt, etiam si iisdem conviviis et domibus et civitatibus nulla lite interposita, et crebris colloquiis quasi concorditer utuntur, nihilominus tamen intentione contraria, inimici sunt eis qui se ad Deum convertunt. Nam cum alii amant et appetunt istum mundum, alii se optant ab isto mundo liberari, quis non videat illos inimicos esse istis? nam si possint, eos secum ad poenas trahunt. Et magnum donum est, inter eorum verba versari quotidie, et non excedere de itinere praeceptorum Dei: saepe enim mens nitens pergere in Deum, concussa in ipso itinere trepidat: et plerumque propterea non implet bonum propositum, ne offendat eos cum quibus vivit, alia bona peritura et transeuntia diligentes atque sectantes. Ab his separatus est omnis sanus, non locis, sed animo; nam locis corpora continentur, animo autem lacrymarum, quia inane non potest esse quod
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑ & erubescant: id ÷ c̃uertantur ad dm̃
& erubescant se in pͥorib tenebris pecca¬
toꝵ aliquando głatos: sic̃ apłs dic̃. Quã
enĩ głam habuistis aliquando in his: in¬
qͥb nc̃ erubescits  Qo aut̃ addidit ual¬
de uelocit̃. aut ad optantis affectũ aut
ad xp̃i potentiã referendũ ẽ: qͥ gentes
quȩ ꝓ idolis suis ꝑsequebant᷑ eccłam¬

Expanded text:
tantur et erubescant, id est, convertantur ad Deum, tantur et erubescant, id est, convertantur ad Deum, et erubescant se in prioribus tenebris peccatorum aliquando gloriatos, sicut Apostolus dicit, Quam enim gloriam habuistis aliquando in his quibus nunc erubescitis . Quod autem addidit, valde velociter, aut ad optantis affectum, aut ad Christi potentiam referendum est: quam gentes, quae pro idolis suis persequebantur Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
S ualde uelocit᷑. Cũ enĩ iã desperare̾ ce¬
perit iudicu dies: cũ dixerint pax &
sccuritas : tc̃ eis repentinꝰ ueni& interit᷑.
Quando cũq aut̃ uencrit. celerrime
uenit. qđ desperat᷑ ẽẽ uenturũ: & lon¬
gitudinẽ uitȩ huĩ ñ fac̃ sentiri. nͥ spes
uiuendi. Nã nichil uidet᷑ eẽ celerius:
cu dies uenerit: tc̃ sentient peccatores
quã ñ sit longa om̃is uita quȩ transit.
Nec om̃ino eis uideri poterit tarde
uenisse : qd ñ desiderantib sed potius
ñ credentib uenerit. Quamquã &
tã sepe diuq flentẽ ds̃ ex audiũ. intel¬
legat᷑ liberata a peccatis. & om̃s ꝑuer¬
sos motꝰ carnalis affectionis domuisse :
mirũ ẽ si iã ita ꝑfecta ẽ. ut oret ꝓ
inimicis sus. Potest gͦ ad hoc ꝑtinere
qđ dix̃. erubescant &  c̾turbentur om̃s¬
inimici meiꝰ ut de percatis sius agant
pęnitentiã: qđ sine c̃fusione & c̃turbati¬
one fieri ñ potest. Nichil itaq impeđ
sic accipere. & illud qđ sequitur. Conuer¬

Expanded text:
 valde velociter; cum enim jam desperari coeperit judicii dies, cum dixerint, Pax, tunc eis repentinus veniet interitus . Quandocumque autem venerit, celerrime venit quod desperatur esse venturum: et longitudinem vitae hujus non facit sentiri, nisi spes vivendi; nam nihil videtur esse celerius, cii dies venerit, tunc sentient peccatores quam non sit longa omnis vita quae transit; nec omnino eis videri poterit tarde venisse, quod non desiderantibus, sed potius non credentibus venerit. Quatam saepe diuque flentem Deus exaudivit, intelligatur liberata a peccatis, et omnes perversos motus carnalis affectionis domuisse, smirum est si jam ita perfecta est ut oret pro inimicis suis. Potest ergo ad hoc pertinere quod dixit, Erubescantinimici mei, ut de peccatis suis agant poenitentiam, quod sine confusione et conturbatione fieri non potest. Nihil itaque impedit sic accipere et illud quod sequitur, Conver
Abbreviated transcription (Latin):
quã in hac uita patit᷑ qͥsq peccator
Timens itaq diẽ iudicu laborat &¬
plangit. ne ad illud ꝑducat᷑. Cuius
initiũ tã ꝑnitiosũ nc̃ experit᷑ꝰ & idõ
ñ dix̃ extnctus ẽ : sed turbatꝰ ẽ ab
ira oculus m̃s. Siaut sua ira dicit
oculũ suũ ẽẽ turbatũ: neq hoc
mirũ ẽ. Nã hinc forsitan dictũ ẽ.
ñ occidat sol suꝑ uacundiã ur̃am:
qđ interiorẽ solẽ id ÷ sapientiã
dĩ tãꝗ occasũ inse pati arbitrat᷑
mens: quȩ sua ꝑturbatione illũ uidere
ñ sinttur. Inueteraui in om̃ibus inimicis
meis. De ira tantũ dixerat: si tam̃
de sua ira dixerat. Consideratis
aut̃ reliqͥs uitus: inuenit om̃ib¬
se ẽẽ uallatũ. Quȩ uitia qm̃ ue
teris uitȩ sunt. & ueteris hominis¬

Expanded text:
quam in hac vita patitur quisque peccator: quam in hac vita patitur quisque peccator: timens itaque judicii diem, laborat et plangit, ne ad illud perducatur, cujus initium tam perniciosum nunc experitur; et ideo non dixit, Exstinctus est, sed, Turbatus est ab ira oculus meus. Si autem sua ira dicit oculum suum esse turbatum, neque hoc mirum est: nam hinc forsitan dictum est, Non occidat sol super iracundiam vestram , quod interiorem solem, id est sapientiam Dei, tanquam occasum in se pati arbitratur mens, quae sua perturbatione illum videre non sinitur. 9. Inveteravi in omnibus inimicis meis. De ira tantum dixerat, si tamen de sua ira dixerat: consideratis autem reliquis vitiis, invenit se omnibus esse vallatum. Quae vitia quoniam veteris vitae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sus futurũ in lacrimis meis stratũ meũ
rigabo: illud ostendit qͥd sibi dicere
debeat cũqͥsq ingenuitu frustra labora
ne argueretur aut corripereturꝰ: Sed
si illa diem uidicii significat: qͦmͦ nunc
potest intellegi: An inchoatio eius ẽ
qđ hic homines dolores & torm̃ta pa¬
ciuntur: & maximȩ dap̃nũ intellegen¬
tiȩ ueritatisꝰ sicut iã com me moraui
qđ dictũ ẽ. dedit illos ds̃ inreprobũ
sensũ : Nã ea ẽ cęcitas mentis. In eam
quisqͥs datus fuerit. ab interiore dĩ
iuce secluditur. sed nondũ pęnitus
cũ inhac uita ẽ. Sunt enĩ tenebrȩ ex¬
teriores. quȩ magis ad diem uidicii
ꝑtinere intelleguntur ut pęnitus
ex tradm̃ sit qͥsqͥs dũ tẽpus ẽ corrigi
noluerit. Pęnitus enĩ eẽ extͣ dm̃ qd
ẽ nͥ eẽ insum ma cęcitate: Siqdẽ ds̃ ha¬
bitat lucẽ in accessibilẽ. quo ingredi¬
untur quib dr̃ intra ingaudium
dñi tui. Huius gͥ irae inchoatio est:

Expanded text:
sus futurum, In lacrymis stratum meum sus futurum, In lacrymis stratum meum rigabo, illud ostendit quid sibi dicere debeat, cum quisque in gemitu frustra laboravne argueretur, aut corriperetur? Sed si illa diem judicii significat, quomodo nunc potest intelligi? An inchoatio ejus est, quod hic homines dolores et tormenta patiuntur, et maxime damnum intelligentiae veritatis, sicut jam commemoravi quod dictum est: Dedit illos Deus in reprobum sensum ? Nam ea est caecitas mentis; in eam quisquis datus fuerit, ab interiore Dei luce secluditur, sed nondum penitus cum in hac vita est. Sunt enim tenebrae exteriores , quae magis ad diem judicii pertinere intelliguntur, ut penitus extra Deum sit, quisquis, dum tempus est, corrigi noluerit; penitus enim esse extra Desse in summa caecitate? siquidem Deus habitat lucem inaccessibilem , quo ingrediuntur quibus dicitur: Intra in gaudium Domini tui . Hujus igitur irae inchoatio est
Abbreviated transcription (Latin):
patiꝰ ut cũ dic̃. m̃te seruio legi dĩ
tãqua diẽ sentiat: rursus cũdic̃:
carne aut̃ legi peccati inclinetur
in noc tẽ. donec om̃is nax transcat & ue¬
niat unus dies dequodicitur: mane ad¬
stabo tibi & uidebo. Tunc enĩ adstabit:
nc̃ aut̃ ia cet quando in lectoẽ. Qũelaua¬
bit ꝑ singulas noctes ut tantis lacrimid
impetr& efficacissimã dedi miscđia me¬
dicinã In lacrimis stratũ meũ rigabo
Repetitioẽ. Cum enĩ dicit in lacrimis:
ostendit quẽ ad modũ superius dixe¬
rit lauabo. Hoc aut̃ accipimus stratũ.
quod superius lectũ: quãquã rigabo ã.¬
plius sit aliqͥd quã lauabo: qm̃ potest
aliquid insuꝑficie lauari. Rigatio uͦ ad
interiora ꝑtin&ͥ qđ significat fletũ usq
ad cordis intima. Tẽporũ aut̃ uarietas
qđ p̃teritũ posuit cũ dicer& laboraui
ingemitu meo. & futurũ cũ dicer& laua¬
bo ꝑ singulas noctes lectũ meũ: rur¬

Expanded text:
pati: ut cum dicit, Mente servio legi Dei, pati: ut cum dicit, Mente servio legi Dei, tanquam diem sentiat; rursus cum dicit, Carne autem legi peccati , inclinetur in noctem, donec omnis nox transeat, et veniat unus dies de quo dicitur: Mane astabo tibi, et videbo . Tunc enim astabit; nunc autem jacet, quando in lecto est quem lavabit per singulas noctes, ut tantis lacrymis impetret efficacissimam de Dei misericordia medicinam. In lacrymis stratum meum rigabo, repetitio est: cum enim dicit in lacrymis, ostendit quemadmodum superius lavabo dixerit; hoc autem accipimus stratum, quod superius lectum: quanquam rigabo amplius sit aliquid quam lavabo; quoniam potest aliquid in superficie lavari; rigatio vero ad interiora permeat, quod significat fletum usque ad cordis intima. Temporum vero varietas, quod praeteritum posuit, cum diceret, Laboravi in gemitu meo; et futurum, cum diceret, Lavabo per singulas noctes lectum meum; rur
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓbauer̃ inqͥt habere dm̃ in notitiã:
dedit illos ds̃ in rȩꝓbũ sensũ. Ab ista
morte & ab isto inferno tutã se p̃be¬
ri anima dep̃cat᷑: dũ molit᷑ c̃uersi¬
one ad dm̃. & sentit difficultates.
in gemitu meo. Et tãꝗ parũ ꝓfu¬
erĩt: addidit & dic̃. Lauabo ꝑ singu¬
las noctes lectũ meũ lectꝰ ẽ hoc
loco appellatus ubi reqͥescit animꝰ
eger & infirmꝰ: id÷ in uoluptate cor¬
pͥoris & om̃i delectatione scłari. Quã
delectationẽ lacrimis lauat: qͥ sese
ab illa conat᷑ extraherẽ. Uidet enim
se dãpnare carnales concupiscentias.
& tam̃ delectatione tenetur infirmi¬
tas. & in ea libent̃ iacct: unde surge¬
re nͥ sanatus animꝰ ñ potest. Qo aũ
ait ꝑ singulas noctes. hoc fortas se
accipi uoluit qd ille qͥ spũ promptꝰ
sentit aliquã lucẽ ueritatis. & tam̃
in delectatione huĩ scłi ꝑ carnis in¬
firmitatẽ aliquando requiescit. tãꝗ
dies & noctes alt̃no affectu cogitur

Expanded text:
nt, inquit, habere Deum in notitia, dedit illos Deus in reprobum sensum . Ab ista morte et ab isto inferno tutam se praeberi anima deprecatur, dum molitur conversionem ad Deum, et sentit difficultates. in gemitu meo. Et tanquam parum profuerit, addit et dicit: Lavabo per singulas noctes lectum meum. Lectus est hoc loco appid est in voluptate corporis et in omni delectatione saeculari; quam delectationem lacrymis lavat qui sese ab illa conatur extrahere. Videt enim jam se damnare carnales concupiscentias; et tamen delectatione tenetur infirmitas, et in ea libenter jacet, unde surgere nisi sanatus animus non potest. Quod autem ait, per singulas noctes, hoc fortasse accipi voluit, quod ille qui spiritu promptus sentit aliquam lucem veritatis, et tamen in delectatione hujus saeculi per carnis infirmitatem aliquando requiescit, tanquam dies et noctes alterno affectu cogitur
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qͥ nec ista potest. multominꝰ potest loqͥ ue¬
ritatẽ in corde suo ł & ñ agere dolũ in lingua
sua. Seout ẽ incorde uerũ : ita ꝓferre & habere
in ore. ẽ. ẽ. ñ. ñ. & ñ facere ꝓximo suo malun
id ÷ nulli hominiꝰ: & opꝓbriũ ñ acciꝑe adũsus
pximũ suũ quȩ s̃ꝑfectoꝵ: in quoꝵ conspectũ
adnichilũ deductꝰ ẽ malignꝰ. Tam̃ diã ista mi¬
nora. ita c̃cludit. Qui fac̃ hȩc. ñ mouebit᷑ u

Expanded text:
sed qui nec ista potest, multo minus potest loqui vesed qui nec ista potest, multo minus potest loqui veritatem in corde suo, et non agere dolum in lingua sua, sed ut est in corde, verum ita proferre, et habere in ore Est, est, Non, non, et non facere proximo suo malum, id est nulli homini; et opprobrium non accipere adversus m: quae sunt perfectorum, in quorum conspectu ad nihilum deductus est malignus. Tamen etiam ista minora ita concludit: Qui facit haec, non commovebitu
Abbreviated transcription (Latin):
ȩ fͣnã. Qui in gredit᷑ sine macula : & oꝑat᷑ iusti¬
habent ueritatẽ. & in corde ñ habeNt: tãqͥm
si aliqͥs dolose ostendat uiã sciens in ea esse
Aliud enĩ putabat: & nesciens uerũ dix̃. Ergo
parũ ẽ uerũ loqͥ: nͥ&iã in corde ita sit. Qui non
egit dolũ in lingua sua. lingua agit᷑ dolus. cũ
aliud ore ꝓfert᷑. aliud pectore tegit᷑. Nec fecit
ꝓximo suaᷤ malũ. Proximũ om̃em hominẽ accipi
oportere notũ ẽ. Et opꝓbriũ ñ accep̃ aduersus
ꝓximũ suũ: id÷ ñ libent̃ aut temere credidit
ualeat malignꝰ: & ut hoc sit in c̃spectu eĩ. idẽ cer¬
tissime nouerit malignũ ñ eẽ nͥ cũ animꝰ a spetie
suicreatoris ęt̃na & in cõmuta bili: ad creaturae
spetiẽ auertit᷑. quȩ de nichilo facta ẽ. Tim̃tes
aut̃ dnm̃ glorificat. Utiq ipse dñm. Initium
aut̃ sapientiȩ timor dñi. Sicut gͦ illa superiora
ꝑtinent ad ꝑfectos: ita ea quę nc̃ dicturꝰ ẽ ꝑti¬

Expanded text:
 2. Qui ingreditur sine macula, et operatur justihabent veritatem, et in corde non habent: tanquam si aliquis dolose ostendat viam, sciens in ea esse aliud enim putabat, et nesciens verum dixit: ergo parum est verum loqui, nisi etiam in corde ita sit. Qui non egit dolum in lingua sua: lingua agitur dolus, cum aliud ore profertur, aliud pectore tegitur. Nec fecit proximo suo malum: proximum omnem hominem accipi oportere notum est. Et opprobrium non accepit adversus proximum suum: id est, non libenter aut temere credidit valeat malignus; et ut hoc sit in conspectu ejus, id est, certissime noverit malignum non esse, nisi cum animus a specie sui Creatoris aeterna et incommutabili, ad creaturae speciem avertitur, quae de nihilo facta est. Timentes autem Dominum glorificat: utique ipse Dominus. Initium autem sapientiae timor Domini : sicut ergo illa superiora pertinent ad perfectos, ita ea quae nunc dicturus est perti
Abbreviated transcription (Latin):
& quȩramꝰ ꝗd si łelit iste titulus qui
scribit᷑ de octauo. Potest qͥdẽ &iã nul¬
la annorũ temeraria supputatione
dies iudicu octauus intelleqi. qđ iã
post finẽ huĩ scłi accepta ęt̃na uita.
t̃c ñ erunt animȩ iustorũ obnoxie

Expanded text:
 quid velit sibi iste titulus, qui scribitur De octavo. Potest quidem, etiam nulla annorum temeraria supputatione, dies judicii octavus intelligi, quod jam post finem hujus saeculi accepta aeterna vita, tunc non erunt a
Abbreviated transcription (Latin):
flagitiũ: & m̃bra cȩtera in hc̃ modũ
trrannico pͥncipatui idẽ. ꝑ ũsis c̃silus
militantia. Huĩ aiuitatis quasi plebs
ẽ om̃s delicatȩ affectiones: & turbulenti
motꝰ animi cotidianas seditiones in homi¬
ne agitantes. Ergo ubi rex. ubi cursa.
ubi ministri ubi plebs inuenit᷑: ibi ciuui¬
tas ẽ. Neq enĩ talia eẽnt in malis ciuita¬
tib. ñ prius ẽẽnt in singulis hominib:

Expanded text:
flagitium, et membra caetera in hunc modum flagitium, et membra caetera in hunc modum tyrannico principatui, id est perversis consiliis militantia. Hujus civitatis quasi plebs est omnes delicatae affectiones et turbulenti motus animi, quotidianas seditiones in homine agitantes. Ergo ubi rex, ubi curia, ubi ministri, ubi plebs invenitur, civitas est: neque enim talia essent in malis civitatibus, nisi prius essent in singulis
Abbreviated transcription (Latin):
scłm scłi In imici defecer̃ framet in finẽ.
Non pluralit̃ inimici᷑ seo singulartt̃ hu¬
ius in imica Ciĩ aut̃ inimici nͦ diaboli
framee defecert̃ . Hȩ aut̃ intellegi¬
uincendis & ad defectũ ꝑducendis instat
ille gladius de quo in septimo spsalmo
dr̃ nͥ conũtamini gladiũ suũ uibrab̾.
Et forte iste ẽ finis. inquẽ frameȩ de¬
ficiunt iniiciꝰ qr usq ad ipsũ aliqͥd
ualent. Ipse nc̃ oꝑat᷑ occulte: ultuno
aut̃ iudicio palã iubrabit᷑. Hoc destru¬
unt᷑ ciuitates. Nã ita seqͥt᷑ In imici de¬
fecer̃t frameȩ infinẽ: & ciuitates destru¬
xisti. Ciuitates aut̃ in qͥb diabolus
regnat: ubi dolosa & fraudulenta c̃si¬
lia. tãꝗ curię locũ obtinent. Cui pͥncipa¬
tui quasi satellites & ministri ad st̃ offi¬
cia quoꝵq m̃broꝵ: oculi ad curiositatẽ:
aures ad lascuuã. uł siqͥd ẽ aliud qđ
in malã partẽ libent̃ audit᷑: manus
ad rapinã. uł qđ lib& aliud facinꝰ aut

Expanded text:
ecerunt frameae in finem. Non pluraliter inimici, sed singulariter hujus inimici. Cujus autem inimici, nisi diaboli frameae defecerunt? Hae autem intelliguvincendis et ad defectum perducendis instat ille gladius, de quo in septimo psalmo dicitur: Nisi convertamini, gladium suum vibrabit . Et forte iste est finis in quem frameae deficiunt inimici, quia usque ad ipsum aliquid valent; ipse nunc operatur occulte, ultimo autem judicio palam vibrabitur. Hoc destruuntur civitates; nam ita sequitur, Inimici defecerunt frameae in finem; et civitates destruxisti: civitates autem in quibus diabolus regnat, ubi dolosa et fraudulenta consilia tanquam curiae locum obtinent, cui principatui quasi satellites et ministri adsunt officia quorumque membrorum, oculi ad curiositatem, aures ad lasciviam, vel si quid est aliud quod in malam partem libenter auditur, manus ad rapinam vel quodlibet aliud facinus aut
Abbreviated transcription (Latin):
& angłos eĩ. qͦrũ possessio peccatores
atq impu homines suntas ñ gͦ seuiens
sed misericors. aduersus eũ orat: quis¬
qͥs orat. ut ei auferat᷑ ista possessio
ab illo dño qͥ iustificat impiũ.
Cũ enĩ iustificat᷑ impius. ex impio
fit iustꝰ. & ex possessione diaboli mi¬
grat in tẽplũ dĩ. Et qm̃ pęna ẽ ut
cuiq auferat᷑ possessio inqua dñari
desiderat. banc pęnã dicit irã dĩ
adũsus diabolũ: ut desiciat posside¬
re quos possidet. Exurge dñe in ira
tua. Exurge hic appare dix̃. huma¬
nis udelic& & latentib uerb. quasi
ds̃ dormiat cũ in secretis suis in cog¬
nitꝰ manet. & ex altare infinibus
in imicoꝵ meoꝵ Fines dix̃ ipsã pos¬
sessionẽ ubi uult dm̃ exaltari po¬
tius id÷ honorificari & glarificari.
quã diabolũ dũ impii iustificant᷑
& laudant dm̃. Et exurge dñe ds̃¬
in p̃cepto qͥd mandasti: id ÷ quia humi¬
litatẽ p̃cepistĩ humilisappare. Et tu

Expanded text:
et angelos ejus, quorum possessio peccatores et angelos ejus, quorum possessio peccatores atque impii homines sunt? Non ergo saeviens, sed misericors adversus eum orat, quisquis orat ut ei auferatur ista possessio ab illo Domino qui justificat impium : cum enim justificatur impius, ex impio fit justus, et ex possessione diaboli migrat in templum Dei; et quoniam poena est, ut cuique auferatur possessio in qua dominari desiderat, hanc poenam dicit iram Dei adversus diabolum, ut desinat possidere quos possidet. Exsurge, Domine, in ira tua: Exsurge, hic appare dixit, humanis videlicet et latentibus verbis, quasi Deus dormiat, cum in secretis suis incognitus latet. Exaltare in finibus inimicorum meorum. Fines dixit ipsam possessionem, ubi vult Deum exaltari potius, id est honorari et glorificari, quam diabolum, dum impii justificantur et laudant Deum. Et exsurge, Din praecepto quod mandasti: id est, quia humilitatem praecepisti, humilis appare; et tu
Abbreviated transcription (Latin):
itaq imposuit głam: quã ñ uult
in puluerẽ deduci. Uult enĩ eã so¬
lidã habere in c̾scientia: ubi corã
dõ nulla iactantia ẽ. Qui głatur
inquit. in dño głetur. Istẽ soliditas
in puluerẽ deducit᷑: si suꝑbia con
solꝰ ds̃ hominẽ ꝓbat. uelit apud ho¬
mines głari. Hinc ẽ enĩ quod alibi
dic̃. ds̃ c̃ter& ossa placentiũ hominib.
Qui aut̃ bene didic̃ uł exꝑtus ẽ uitioꝵ
suꝑandoꝵ gradꝰ: intellegit hoc uitiũ
in anis głȩ ł solũ uł maxime cauen
dũ ẽẽ ꝑfectis. Quo pͥmo enĩ uitio
lapsa ẽ anima: hoc ultimũ uincit.
Initiũ aut̃ om̃is peccati suꝑbias &
initiũ suꝑbiȩ hominis apostatare a
huc iste quẽ ꝑfectũ dicimꝰ. ad iram
ꝓuocat dm̃ ñne uidendũ ẽ ne po¬
tius ille ꝑfectus sit. qui cũ lapida¬
ret᷑ dix̃: dñe nestatuas illis hocad
peccatũus An & iste ñ adũsus homi¬
nes hȩc p̾cat᷑. sed adũsus diabolũ

Expanded text:
itaque posuit hic gloriam, quam non vult itaque posuit hic gloriam, quam non vult in pulverem deduci. Vult enim eam solidam habere in conscientia, ubi coram Domino nulla jactantia est . Qui gloriatur inquit in Domino glorietur . Ista soliditas in pulverem deducitur, si per solus Deus hominem probat, velit apud homines gloriari; hinc est quod alibi dicit: Deus conteret ossa placentium hominibus . Qui autem bene didicit vel expertus est vitiorum superandorum gradus, intelligit hoc vitium inanis dum esse perfectis: quo primo enim vitio lapsa est anima, hoc ultimum vincit. Initium autem omnis peccati superbia; et, Initium superbiae hominis, apostatare a huc iste quem perfectum dicimus, ad iram provocat Deum? Nonne videndum est ne potius ille perfectus sit, qui cum lapidaretur, dixit: Domine, ne statuas illis hoc peccatum ? An et iste, non adversus homines haec precatur, sed adversus diabolum
Abbreviated transcription (Latin):
Smͥ malaꝰ decidã gͦ ab inimicis meis
qd ẽ grauissimũ iuris iurandi genꝰ:
cũ homo dic̃ si illud feci illud patiar
Sed aliud ẽ iuratio in ore uirantis .
aliud in significatione ꝓphetantis.
Hic enĩ dicit qͥd uere contingat ho¬
minib qui reddunt retribuentib
malaꝰ ñ qđ sibi aut alicui qͣsi iure
c̃p̃hend& Nã homines usq ad int̾¬
fectionẽ corporis seuiunt: animã
uͦ pꝰ istã iusibilẽ mortẽ in potesta¬
tẽ hab̾c ñ possunt. Diabolus aut̃ qͣs
animas ꝑsecutꝰ c̃p̃henderit. posside¬
Sbit. Etc̃culc& in t̾ra uitã meã id÷
c̃culcando t̾rã faciat uitã meã: cibũ
scilic& suũ. Non enĩ tantũ leo sed&iã
serpens appellatꝰ ẽ : cui dictũ ẽ t̃ram
manducab. Et peccatori homini dic¬
Smeã in puluerẽ deducat. Hic ẽ ille
pulius quẽ ꝓicituentus a facie t̾rȩ:
suꝑboꝵ scilic& uana & inepta iac¬
tantia & inflata & ñ solidata: tãꝗ
uento elatꝰ pulueris globus. Rede

Expanded text:
icis meis  gravissimum jurisjurandi genus, cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar. Sed aliud est juratio in ore jurantis, aliud in significatione prophetizantis. Hic enim dicit, quid jure contingat hominibus, qui reddunt retribuentibus mala: non quod sibi aut alicui quasi jurecomprehendet. Nam homines usque ad interfectionem corporis saeviunt, animam vero post istam visibilem mortem in potestate habere non possunt; diabolus autem quas animas persecutus comprehenderit, possidebit. Et conculcet in terram vitam meam: id est conculcando, terram faciat vitam meam, cibum scilicet suum; non enim tantum leo, sed etiam serpens appellatus est, cui dictum est, Terram manducabis; et peccatori homini dicmeam in pulverem deducat. Hic est ille pulvis, quem projicit ventus a facie terrae , superborum scilicet vana et inepta jactantia, inflata et non solidata, tanquam vento elatus pulveris globus. Recte