comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
malũ perpetratur hostis est intimus.: etiã si nulliꝰ inti¬
mi loquacitate. aut lite uulgetur. Qua ꝓpt̾ quis pru¬
ddentiũ ñ uideat. etiã tu quã tolerabilit̾ feras amicis¬
sum quondã et samiliatisim inctedibiles nuinc inumi¬
citias consolante conscientia: et quẽ ad modũ. uł qd̾ iacti¬
tat ułꝰ qd̾ aquibdã forsitan creditur. in sinistris armis
deputes. quib ñ minꝰ quã dexitis contra diabolũ dimmi¬
catur. Uerũtamen illũ maluerim aliquomͦ mitiorem:
quã te isto mͦ armatiore. Hoc magnũ. &e triste miracu¬
lũ est. examititiis talib ad has inimicitias ꝑuenisse:
Letũ erit. et multo magis. ex inimicitiis talib. ad pͥsti¬
nã concordiam reu̾tisse. Itẽ epła augustun ad hicronim̃¬

Expanded text:
malam perpetratur, hostis est intimus, etiam si nullius intimalam perpetratur, hostis est intimus, etiam si nullius intimi loquacitate aut lite uulgetur. quapropter quis prudentium non uideat, etiam tu quam tolerabiliter feras amicissimi quondam et familiarissimi incredibiles nunc inimicitias consolante conscientia et quem ad modum, uel quod iactitat uel quod a quibusdam forsitan creditur, in sinistris armis deputes, quibus non minus quam dextris contra diabolum dimicatur ? uerum tamen illum maluerim aliquo modo mitiorem quam te isto modo armatiorem. hoc magnum et triste miraculum est ex amicitiis talibus ad has inimicitias peruenisse. laetum erit et multo maius ex inimicitiis talibus ad pristinam concordiam reuertisse. CXI. EPISTULA AUGUSTINI AD PR
Abbreviated transcription (Latin):
fragilitatis incertũ. dequo suꝑiꝰ gemui. omĩno formi¬
do. Cũ enĩ hominẽ. xp̃iana caritate flagrantẽ. atq mͥ
fidelẽ amicũ factũ ẽe sentio. qͥcquid ei consiliorũ me¬
orũ cogitationũq cõmitto. ñ hõi cõmitto. s illi in quo
manet ut talissit. Ds em̃ caritas ẽ & qui manet inca¬
ritate. indeo manet. & ds in eo. Quẽ si deseruerit:
tantũ faciat necesse ẽ dolorẽ quantũ manens fecerat
gaudiũ. Uerũ examico intimo factus inimicus. que¬
rat sibi potiꝰ qd̾ fingat astutus. ñ inueniat qd̾ ꝓdat ira¬
tus. Hoc aut̃ unusquisq facile assequit᷑. ñ occultan
ros. liberi securiq u̾sent᷑: aliena peccata sibi cõmissa
ñ prodant que prodi timeant. ipsi nulla cõmiitant.
Cũ enĩ falsũ quiddã amaledico fingit᷑ aut om̃ino non
credit᷑: aut certe integra salute sola fama uexat᷑. Qd̃ aut̃

Expanded text:
fragilitatis incertum, de quo superius gemui, omnino formifragilitatis incertum, de quo superius gemui, omnino formido. cum enim hominem Christiana caritate flagrantem eaque mihi fidelem amicum factum esse sentio, quicquid ei consiliorum meorum cogitationumque committo, non homini committo sed illi, in quo manet, ut talis sit; deus enim caritas est et, qui manet in caritate, in deo manet. quem si deseruerit, tantum faciat necesse est dolorem, quantum manens fecerat gaudium. uerum tamen ex amico intimo factus inimicus quaerat sibi potius, quod fingat astutus, non M inueniat, quod prodat iratus. hoc autem unusquisque facile adsequitur non occultandros liberi securique uersentur, aliena peccata sibi commissa non prodant, quae prodi timeant, ipsi nulla committant. cum enim falsum quid a maledico fingitur, aut omnino, non creditur aut certe integra salute sola fama uexatur; quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
longinquitatẽ terrarũ. ñ potes fac̾e. int̾ me ce te:
ꝓpterea debes sinere ertare me ꝓrsus. qd ad ipsas res qͣs
nosse uolumꝰ attinet. Siqͥd ueri me tenere itł scio.¬
uł credo. uel puto. inquo tu alit̾ sentis: quantũ dat
añs sine tua iniuria conabor asserere. Qd̃ aut̃ ꝑtinet
adoffensionẽ tuã. cũ te indignatũ sensero. nichil ali¬
ud quã ueniam deprecabor. Nec om̃ino arbitror
te succensere potuisse. nisi aut hoc dicerẽ qd ñ debu.
aut ñ sic dicerẽ ut debui: q nec miror minus nos sci¬
re inuicẽ. quã scim̃. a coniunctissimis et familia rissi¬
mis nr̃is. In quorũ ego caritatẽ. fateor facile me totũ
proitio. p̃sertim fatigatũ scandalis scłi. et inea sine ul¬
ia sollicitudine requiesco. Dm̃ quippe illic ẽẽ sentio.
inquẽ me securũ ꝓicio. et inquo securus requiesco.
Nec inhac mea securitate. crastinũ illud humane

Expanded text:
longinquitatem terrarum non potes facere inter me et te, longinquitatem terrarum non potes facere inter me et te, propterea debes sinere errare me. Prorsus quod ad ipsas res, quas nosse volumus, attinet, siuel credo uel puto, in quo tu aliter sentis, quantum dat dominus, sine tua iniuria conabor adserere. quod autem pertinet ad offensionem tuam, cum te indignatum sensero, nihil aliud quam ueniam deprecabor. Nec omnino arbitror te suscensere potuisse, nisi aut hoc dicerem, quod non debui, aut non sic dicerem, ut debui, quia nec miror minus nos scire inuicem, quam scimur a coniunctissimis et familiarissimis nostris. in quorum ego caritatem, fateor, facile me totum proicio praesertim fatigatum scandalis saeculi et in ea.sine ulla sollicitudine requiesco. deum quippe illic esse sentio, in quem me securus proicio et in quo securus requiesco. nec in hac mea securitate crastinum illud humanae
Abbreviated transcription (Latin):
lud qd̾ serio te scripsisse satis apparet. Unde supra
locitus sũ plus fortasse quã debui. s ñ plusquam
timui. ubi ais te. neforte lesus iuste expostulares.Ro¬
go te si ficti potest᷑ ut int̾ nos queramꝰ & disseramꝰ
aliqͥd. quo sine amatitudine discordie. corda nr̃a
pascant᷑. Si aut̃ ñ possũ dic̾e. qͥd mͥ emendandũ
ui deat᷑ inscriptis tuis. nec tu inicis. nͥ cũ suspici¬
one inuidie. aut lesione amiticie᷑ quiescamꝰ abhis
et nt̃e uite salutiq parcamꝰ. Minus ceite assequat᷑¬
illa que infiat. dũ ñ offendat᷑ illa que edificat. Ego
me longe te̾ sentio abilla ꝑfectione. dequa scriptũ ẽ.
Siquis int̾ibo ñ offendit. hic ꝑfectus ẽ uir. S placͥ¬
ne indei misccłia. puto me posse facile abs te petere
ueniã. siqͥd offendi: qd̾ mͥ aꝑire debes: ut cũ te audi¬
ero. lucreris frẽm tuũ. Neq enĩ quia hoc propter

Expanded text:
lud, quod serio te scripsisse satis apparet, unde supra lud, quod serio te scripsisse satis apparet, unde supra locutus sum plus fortasse, quam debui, sed non plus, quam timui, ubi aisti: Ne forte laesus iuste expostulares. rogo te, si fieri potest, ut inter nos quaeramus et disseramus aliquid, quo sine amaritudine discordiae corda nostra pascantur fiat. si autem non possum dicere, quid mihi emendandum uideatur in scriptis tuis nec tu in meis nisi cum suspicione inuidiae aut laesione amicitiae, quiescamus ab his et nostrae uitae salutique parcamus. minus ceilla quae inflat, dum non offendatur illa quae aedificat. Ego me longe esse sentio ab illa perfectione, de qua scriptum est: Si quis in verbo non offendit, hic perfectus est vir . Sed plane in Dei misericordia puto me posse facile abs te petere veniam, si quid offendi quod mihi aperire debes; ut cum te audiero, lucreris fratrem tuum . Neque enim quia hoc propter
Abbreviated transcription (Latin):
inqua dñs humanis pedib ambulans. pacẽ meam
inqͥt do uobis. pacẽ meã relinquo uobis. uiris etate
maturis. e ineloquio dñi habitantib uobis accidere
potuit. Uere tẽptatio ẽ uita humana suꝑ terram
heu mͥqui uos alicubi sunul inuenite ñ possũ. for¬
te ut moueor. ut doleo. aut timeo. ꝓciderẽ ad pedes
urõs. flerẽ quantũ ualerẽ. rogarẽ quantũ amarem.
rutro. et ꝓ aliis ac maxime infitinis ꝓ quib xp̃c mor¬
ꝑiculo expectant: ne de uobis ea conscribendo spar¬
gatis q̃qñdoq concordantes delere non pot̾itis. qui
nunc concordare nolitis. aut q̃ concordes legere time
atis nec iterũ litigetis. Uerũ dico caritati tue. nicħ
me magis quã hoc exẽplũ tremuisse. cũ quedã ad
me inepła tua legerẽ tue indignationis inditia :
ñ tam uliud de enteuo. &e deboue lasso. ubi hylarit̃¬
magis iocati quã iuracũde minari uissus es quã ul¬

Expanded text:
in qua dominus humanis pedibus ambulans: pacem meam, in qua dominus humanis pedibus ambulans: pacem meam, inquit, d o uobis, pacem meam relinquo uobis, uiris aetate maturis et in eloquio domini habitantibus uobis accidere potuit. uere temptatio est uita humana super terram. ei mihi, qui uos alicubi simul inuenire non possum! forte, ut moueor, ut doleo, ut timeo, prociderem ad pedes uestros, flerem, quantum ualerem, rogarem, quantum amarem, rutro et pro aliis ac maxime infirmis, pro quibus Chrispericulo spectant, ne de vobis ea conscribendo spargatis, quae quandoque concordantes delere non poteritis, qui nunc concatis, ne iterum litigetis. Verum dico caritati tuae nihil me magis quam hoc exemplum tremuisse, cum quaedam ad me in epistula tua legerem tuae indignationis indicia, non tam illa de Entello et de boue lasso, ubi mihi hilariter iocari quam iracunde minari uisus es. quam il
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ tã cito fieri ñ posse quã uolumꝰ. quanta possumꝰ to¬
lerantia sustinemus. Unde decurro ad illa u̾ba eple
tue dulcissima. scĩq desiderii plenissima. et ea facio
uicissim mea: utinã mererem̃ cõplerus tuos & colla¬
tione mutua. uel doceremꝰ aliqͣ. uł disceremꝰ᷑: si tam̃¬
eẽ ullo mͦ posset. qd̾ ego te docerẽ. Inhis aut̃ u̾bis ñ
iã tuis tantũ. s etiã meis. ubi delector et refitior. &
ipso quãuis pendente & ñ attingente utriusq nr̃m
desidcrio. ñ parua ex parte consolor. ibi rursus
acerrimi doloris stimulis fodior. dũ cogito int̾ uos
concesserat. ut coniunctissimi ce familiarissimi mel¬
la scripturarũ sc̾arũ parit̾ lamb̾etis. sic tante a mari¬
tudinis irrepsisse ꝑnitiem. qñ ñ. ubi nõcu non hõi
formidandã. cũ eo tp̃r qd̾ abiectis iam sartinis scłatib.
iã ex pediti dnm sequebamini et ea t̾ra uiuatis simul.

Expanded text:
quod tam cito fieri non posse, quam uolumus, quanta possumus toquod tam cito fieri non posse, quam uolumus, quanta possumus tolerantia sustinemus! unde recurro ad illa uerba epistulae tuae dulcissima sanctique desiderii plenissima et ea facio uicissim mea: \'Utinam mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus, si tamesse ullo modo posset, quod ego te docerem. 8. « In his autem verbis, non jam tuis tantum, sed etiam meis, ubi delector et reficior, et ipso quamvis pendente et non attingente utriusque nostrum desiderio, non parva ex parte consolor: ibi rursum acerrimis dolorum stimulis fodior, dum cogito inter vos prolixumque concesserat, ut conjunctissimi et familiarissimi mella Scripturarum sanctarum pariter lamberetis, tantae amaritudinis irrepsisse perniciem, quando non, ubi non, cui non homini formidandam, cum eo tempore, quo abiectis iam sarcinis saecularibus iam expediti dominum sequebamini et in ea terra uiuebatis simul,
Abbreviated transcription (Latin):
& miseranda conditio: o infida inuoluntatib ami¬
corũ scientia presentiũ. ubi nuuia prescientia futu¬
rorũ. S qͥd hoc altĩ acaltero gemendũ putẽ: qnͣ¬
nec ipse quidẽ sibi hõ est notus in posterũ: Nouit em̃.
utcũq uix forte nunc qualis sit: quał aut̃ postea sit
futurus ignorat. Hec porro ñ tantũ scientia. qͣlis qͥsq
sit. uerũ etiam p̃scientia. qualis futurus sit. si ẽ in
sc̃ĩs &e beatis angłis : quomͦ fuerit beatꝰ diabolꝰ aliqñ
cũ adhuc angłs bonus e̾e̾t. sciens futurã iniquitatẽ
suã. et sẽpit̾nũ suppliciũ. om̃ino non uideo. De qua
re si tam̃ eam nosse opus est: uellẽ audire qͥd sentias.
Uide qͥd faciant t̾re ac maria. que noscorporaliter
dirimunt. Si hec epła mea quã legis ego ee̾m: ĩã di
ceres mͥ qd̾ quesiui. Nunc uͦ quando rescribes. qñ mit¬
tes. qñ ꝑueniet. qñ accipiam. E tam̃ utinã qñcũq fiat:

Expanded text:
et miseranda condicio! o infida in uoluntatibus amiet miseranda condicio! o infida in uoluntatibus amicorum scientia praesentium, ubi nulla est praescientia futurorum! sed quid hoc altne ipse quidem sibi homo est notus in posterum? Novit enim utcumque, vix forte, nunc qualis sit; qualis autem postea sit futurus, ignorat. 7. « Haec porro non tantum scientia qualis quisque sit, verum etiam praescientia qualis futurus sit, si est in sanctis et beatis Angelis, et quomodo fuerit beatus diabolus aliquando, cum adhuc angelus bonus esset, sciens futuram iniquitatem suam et sempiternum supplicium, omnino non uideo. de qua re, si tamen eam nosse opus est, uellem audire, quid sentias. uide, quid faciant terrae ac maria, quae nos corporaliter dirimunt. si haec epistula mea, quam legis, ego essem, iam mihi diceres, quod quaesiui; nunc uero quando rescribes? quando mittes? quando perueniet? quando accipiam? et tamen utinam quandoque fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
pondens maledictis. Quo ꝑlecto. fateor multũ dolisi.
int̾ tã caras. familiaresq ꝑsonas. cunctis pene eccdiis
notissime a micitie uinculo copulatas. tantũ malũ
discordie extitisse. Et tu quidẽ quantũ tibi modeteris.
quantũq teneas aculeos indignationis tue ne reddã
maledictũ ꝓmaledicto: satis intius uttĩs eminet.
Uerũptam̃sieaᷤ ipsas cũ legissẽ. contabui dolore. & ob¬
rigui timore. qͥd de me illa facerent que inte uie scͥp¬
sit. si ũranꝰ meaᷤ forte uenissent. Ue mundo abscandalĩ
Ecce sit. ecce ꝓrsus implet᷑ qd ueritas ait. qm̃ abunda¬
uit iniquitas. refrigescit caritas muitorũ. Quesibiem̃¬
iam qł̵ fida pectora tuta re fundant᷑ ĩncuiꝰ sensus cu¬
to se ꝓiciat secura dilectio. Quis demq amicus. ñ forim¬
detur quasi futurus immicus. s̃ potuit int̾ mheroni¬
mũ et rufinũ. hoc qd̾ plangimus exoriti: Omisera

Expanded text:
ere illis respondens maledictis. quo perlecto, fateor, multum dolui ere illis respondens maledictis. quo perlecto, fateor, multum dolui inter tam caras familiaresque personas cunctis paene ecclesiis notissimo amicitiae uinculo copulatas tantum malum extitisse discordiae. et tu quidem quantum tibi modereris quantumque teneas aculeos indignationis tuae, ne reddas maledictum pro maledicto, satis in tuis litteris eminet. uerum tamen si, eas ipsas cum legissem, contabui dolore, et obrigui timore, quid de me illa facerent, quae in te scripsit, si in manus meas forte uenissent. uae mundo ab scandalis! ecce fit, ecce prorsus impletur, quod ueritas ait: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet caritas multorum. quae sibi enim iam fida pectora tuto refundantur? in cuius sensus tota se proiciat secura dilectio? quis denique amicus non formidetur quasi futurus inimicus, si potuit inter Hieronymum et Rufinum hoc, quod plangimus, exoriri ? o misera
Abbreviated transcription (Latin):
faciliꝰq adte exemplaria epłe mee ꝑuenerint. nes¬
cio qua occasione ꝓrouemente. quã ipsa epła me
curante. Homo eñi qui eam tunc acceꝑat᷑. nec ad te
ꝑtulit. nec ad me retulit. Tante enĩ mͥ inlitt̾is tuiᷤ.
que in manus nr̃as uenire potuert̃ apparent res:
ut nichil studiorũ meorũ mallẽ si possẽ. quã inhe¬
rere lat̾i tuo. Qd̃ ego. q ñ possũ. aliquẽ nr̃orũ ĩ dño
filiorũ. erudiendũ nobis adte mitt̾e cogito: si etiã
de hac re tua rescͥpta meruero. Nam neq inme tan¬
tũ scientie scripturarũ diuinarũ est. aut ẽe iã po¬
terit: quantũ ine̾ẽ tibi uideo. & siqͥd inhac re ha¬
beo facultatis: ut cũq impendo popło di. Hacare
aut̃ studiis diligentiꝰ. quã popłi aurib instruendis.
propt̃ eccłiasticas occupationes om̃ino ñ possũ. Nescio
que scripta maledica. suꝑ tuo nomine ad africã ꝑue

Expanded text:
faciliusque ad te exemplaria epistulae meae peruenerint nesfaciliusque ad te exemplaria epistulae meae peruenerint nescio qua occasione praeueniente quam ipsa epistula me curante. homo enim, qui eam tunc acceperat, nec ad te pertulit nec ad me retulit. tantae mihi autem in litteris tuis, quae in manus nostras uenire potuerunt, apparent litterae, ut nihil studiorum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri tuo. quod ego quia non possum, aliquem nostrorum in dofiliorum erudiendum nobis ad te mittere cogito, si etiam de hac re tua rescripta meruero. Nam neque in me tantum scientiae scripturarum diuinarum est aut esse iam poterit, quantum inesse tibi uideo, et si quid in hac re habeo facultatis, utcumque inpendo populo dei. uacare autem studiosis diligentius, quam populi audiunt, instruendis propter ecclesiasticas occupationes omnino non possum. Nescio qua scripta maledica super tuo nomine ad Africam peru
Abbreviated transcription (Latin):
cie libertatem. dũ amiticie timent exasꝑare dulce¬
dinẽ. Qua propt᷑ et si bos. ut tibi uideris. lassus senec¬
tute forte corporis. ñ uigore animi. tam̃ inarea dñi¬
ca fructuoso labore de sudans. ecce sũ. Siqͥd ꝑperã aꝑxi :
fortiꝰ fige pedẽ. Non mͥ debet e̾e molestũ pondꝰ etatis
tue. dũ mͦ conterat᷑ palea culpe mee. Proinde illud
qd̵ inextremo epłe tue posuisti. cũ magni desideriĩ
susptrio uł lego uel recolo utinã ĩqͥs mererem amplexꝰ
tuos. et collatione mutua uel doceremꝰ aliqua uel dis¬
ceremus. Ego aut̃ dico. Utinã saltẽ ꝓpinqu is t̾rarũ
locis habitaremꝰ. ut siñpossẽt misceri nr̃a colloquia:
uttere possent ẽe crebriores. Nunc uͦ tanto locorũ
int̾uallo absumꝰ asensib nrĩs: ut deulis uerbiᷤ apłi
ad galatas. iuuenẽ me ad tuã sc̃itatẽ scripsisse memi¬
neri. et ecce iam senex ñdũ rescripta meruerim:

Expanded text:
tiae libertatem, dum amicitiae timent exasperare dulcetiae libertatem, dum amicitiae timent exasperare dulcedinem. 1 quapropter etsi bos, ut tibi uideris, lassus senectute forte corporis, non uigore animi tamen, in area dominica fructuoso labore desudans, ecce sum: si quid perperam dixi, fortius fige pedem. non mihi esse debet molestum pondus aetatis tuae, dum conteratur palea culpae meae. Proinde illud, quod in extremo epistulae tuae posuisti, cum magni desiderii suspirio uel lego uel recolo. utinam, inquis, mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus! ego autem dico: utinam saltem propinquis terrarum locis habitaremus, ut, si non possunt misceri nostra conloquia, litterae possent esse crebriores! nunc uero tanto locorum mterualio absumus a sensibus nostris, ut de illis uerbis apostoli ad Galatas iuuenem me ad tuam sanctitatem scripsisse meminerim et ecce iam senex nondum rescripta meruerim
Abbreviated transcription (Latin):
Et ego amicissimã rep̃hensionẽ tuam libentissime actipi¬
am. etiã si rep̃hendi ñ meruit qd̾ recle defendi pot̾: aut ag¬
noscã simul ⁊ beniuolentiã tuã. ⁊ culpã meãs ⁊e quantũ
dñs donat malio gratus. in alio emendatus inueniar
Quid ergo. fortasse dura s certe salubria uerba tua tan¬
quã cestes entelli ꝑtimescam. Cedebatur ille. ñ curaba¬
tur: & ideo uincebatur non sanabatur. Ego autem si
medicinalem correptionem tuam tranquillus acceꝑo.¬
ñ dolebo. Si uero infirmitas uel humana uel etiam
mea cũ ueraciter arguitur ñ potest nisi aliquantulum
contristari: melius tumor capitis dolet cã curatur.
nam dũ ei parcitur ñ sanatur. Hoc enini est quod
acute uidit. qui dixit utiliores esse plerumq inimicos¬
ob iurgantes. quam amicos obiurgare metuentes. Iui
enĩ dum rixantur dicunt aliquando uera que corriga¬
mus: isti aut̃ minorem quam oportet exibent iusti¬

Expanded text:
et ego amicissimam reprehensionem gratissime accipiet ego amicissimam reprehensionem gratissime accipiam, etiam si reprehendi non meruit, quod recte defendi potest, aut agnoscam simul et beniuolentiam tuam et culpam meam et, quantum dominus donat, in alio gratus, in alio emendatus inueniar. Quid ergo fortasse dura, sed certe salubria uerba tua tamquam caestus Entelli pertimescam? caedebatur ille, non curabatur, et ideo uincebatur, non sanabatur. ego autem, si medicinalem correptionem tuam tranquillus accepero, non dolebo. si uero infirmitas uel humana uel mea, etiam cum ueraciter arguor, non potest nisi aliquantulum contristari, melius tumor capitis dolet, cum curatur, quam, dum ei parcitur, non sanatur. hoc est enim, quod acute uidit, qui dixit utiliores esse plerumque inimicos iurgantes quam amicos obiurgare metuentes. illi enim, dum rixantur, dicunt aliquando 20 uera, quae corrigamus; isti autem minorem, quam oportet, exhibent iusti
Abbreviated transcription (Latin):
me rescribendo disponeres. sicerto documento meas esse
illas litteras nosses: atq ita quia ñ credo. qd̾ iniuste
me ledendũ putares. suꝑ est ut agnoscã peccatũ meũ.
qd̾ prior te ilis litt̾is leserim. qͣs meas c̾e negare ñ possũ.
Cur itaq conor contͣ fluminis tͣctũ: ac ñ potiꝰ ueniã pe¬
to: Obsecro gͦ te ꝑmansuetudinẽ xp̃i: ut si lesi tedimit¬
tasmͥ: nec me uicissĩ ledendo malũ ꝓmalo reddas. Ledes
te potiꝰ ledis quã me. Qdabsit amorib et sc̃o ꝓposito tuo.
ut hoc facias uoluntate ledendi culpans inme aliquid
dente maledico. qd̾ mente ueridica scis ñ e̾e culpandũ:
ac ꝑhoc aut benuiolo corde arguas etiã si caret delicto qd
arguendũ putas. aut pat̾no affectu mulceas quẽ abici ne¬
queas. Potest enĩ ficri. ut tibi uideat᷑ aliud quã ueritas
habet: dũ tamen aliud abste ñ fiat. quã caritas habet.

Expanded text:
me rescribendo disponeres, si cerato documento meas esse me rescribendo disponeres, si cerato documento meas esse illas litteras nosses. atque ita, quia non credo, quod iniuste me laedendum putares, superest, ut agnoscam peccatum meum, quod prior te illis litteris laeserim, quas meas esse negare non possum. cur itaque conor contra fluminis tractum ac non potius ueniam peto? obsecro ergo te per mansuetudinem Christi, ut, si laesi te, dimittas mihi nec me uicissim laedendo malum pro malo reddas. laedes te laedis magis quam me — quod absit a moribus et sancto proposito tuo, ut hoc facias uoluntate laedendi culpans in me aliquid dente maledico. quod mente ueridica scis non esse culpandum — ac per hoc aut beniuolo corde argues, etiam si caret delicto, quod arguendum putas, aut paterno affectu mulceas, quem abicere nequeas. potest enim fieri, ut tibi aliud uideatur, quam ueritas habet, dum tamen abs te aliud non fiat, quam caritas habet.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi te putares icsũ scriptis meis: ñ me putares ledi posse
iescͥptis tuis. Nullo enĩ mͦ id de te opinatus fuero: qd̾ ñ te ar¬
bitraris lesũ. Sic tam̃ rescribis. ut ledas. Aut si te ñ sic res¬
cribenit. ego propt̾ miniã stulticiam meã ledi posse puta¬
tussũ: hoc ipso lesisti plane qd̾ de me ita sensisti. S nullo
mͦ tu me quẽ nũquã talem exꝑtus es temere talẽ crederes:
qui litt̾arum mearũ exẽplarib. etiã cũ stilũ meũ nos¬
ses temere credere noliusti. Si enim ñ ĩ merito. uidisti
me iuste ex postulaturũ fuisse. si temere crederes ẽe lit¬
teras meas que ñ ee̾nt mee: ͥ quanto iustiꝰ expostularem
me ipsũ temere putatũ talẽ. qualẽ me non nosset qui
putauisset: Neqͣquã gͦ ita ꝓ labereris: ut te ñ rescriben¬
te quolederet. mc tam̃ existimaueris nimmis insipientem
etiã talituo rescripto ledi potuisse. Restat igit᷑ ut lede re

Expanded text:
nisi te putares laesum scriptis meis, non me putares laedi posse nisi te putares laesum scriptis meis, non me putares laedi posse rescriptis tuis. nullo enim modo id de te opinatus fuero, quod non te arbitrans laesum sic tamen rescribis, ut laedas. aut si te non sic rescribente ego propter nimiam stultitiam meam laedi posse putatus sum, hoc ipso laesisti plane, quod de me ita sensisti. sed nullo modo tu me, quem numquam talem expertus es, temere talem crederes, qui litterarum mearum exemplaribus etiam, cum stilum meum nosses, temere credere noluisti. si enim non inmerito uidisti me iuste expostulaturum fuisse, si temere crederes esse litteras meas, quae non essent meae, quanto iustius expostularem me ipsum temere putatum talem, qualem me non nosset, qui putauisset! nequaquam ergo ita prolabereris, ut te non rescribente, quo laederer, me tamen existimares nimis insipientem etiam tali tuo rescripto laedi potuisse. Restat igitur, ut laedere
Abbreviated transcription (Latin):
plaria ueriora. ut absq ullo ranchore stomachi inscͥptura¬
rũ disputatione uͥscm̃. Quo pacto enĩ possumꝰ inhac dispu¬
tatione sine ranchore u̾sari. si me ledere paras : Aut si ñ
paras: quomͦ ego te ñ ledente abste lesus iuste ex postula¬
iẽ. qd̾ probare ante debuisses meũ e̾e sermonẽ. et sic rescͥ¬
bere. hoc est et sic ledere: Nisi enĩ rescribendo lefisses:
ego iuste ex postulare ñ possem. Proinde cũ ita rescribis
ut ledas: quis nobis locus relinquit᷑ indisputatione scͥp¬
turarũ. sine ullo ranchore uersandi : Ego quidae̾ absit
ut ledar simͥ certa ratione uolueris. & potueris demonstra¬
re. illud ex epła apłi. uel qͥd aliqͥd scripturarũ sc̃arũ. te ue¬
rius intellexisse quã me: ĩmo uͦ absit. ut ñ cũ gr̾arũ acti¬
one. lueris meis aeputẽ. si fuero te docente in fructus.¬
aut emendante correctus. Uerũtamen mi tu fr̃ uarissime.

Expanded text:
plaria ueriora, ut absque ullo rancore stomachi in scripturaplaria ueriora, ut absque ullo rancore stomachi in scripturarum disputatione uersemur. quo pacto enim possumus in hac disputatione sine rancore uersari, si me laedere paras? aut, si non paras, quomodo ego te non laedente abs te laesus iuste expostularem, quod probare ante debuisses meum esse sermonem et sic rescribere, hoc est et sic laedere? nisi enim rescribendo laesisses, ego iuste expostulare non possem. proinde, cum ita rescribis, ut laedas, quis locus nobis relinquitur in disputatione scripturarum sine ullo rancore uersandi? ego quidem absit ut laedar, si mihi certa ratione uolueris et potueris demonstrare illud ex epistula apostoli uel quid aliud scripturarum sanctarum te uerius intellexisse quam me; immo uero absit, ut non cum gratiarum actione lucris meis deputem, si fuero te docente instructasaut emendante correctus. Uerum tamen tu, mi frater carissime,
Abbreviated transcription (Latin):
desidãtissimo fr̃i. et cõprb̃o ieronimo. augus¬
tinis indño salutẽ. Quãuis existimẽ antequã
ista sume̾s. uenisse in manꝰ tuas littãs meas.
quas ꝑdĩ seruũ filiũ nr̃m cypͥanũ ddiaconũ
misi. qͥb certissime agnosce̾s meã c̾e epłam. cuiꝰ exẽplaria
illuc ꝑuenisse cõmemorasti. unde ia me arbitror rescͥptis tuis
uelut. entellinis gͣndib atq acrib celtib. tanquã audacẽ da¬
retã cepisse pulsari. atq uͥsari: nc̃ tam̃ eis ipsis respondeo lit
multa inme cõꝑi tue beniuolentissime caritatis: rursus que¬
dã ñ nulliꝰ ame tue offenfiois inditia. Itaq uͥ mulcebar le
gens. ibi continuo feriebar: hoc sane uel maxine admirãs
qd cũ te dicas exẽ plarib litt̾arũ mearũ. ido temere ñ putasse
credendũ. neforte te respondente lesus uste ex postcilarẽ.
qd̾ ꝓbare ante debuisses meũ e̾ẽ sermonẽ. et sic rescribere:
postea iubeas si mea ẽ epła. aꝑte me scͥbere aut mittere exẽ¬

Expanded text:
TISSIMO FRATRI ET CONPRESBVTERO HIERONVMO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quamuis existimem, antequam istas sumeres, uenisse in manus tuas litteras meas, quas per dei seruum filium nostrum Cyprianum diaconum misi, quibus certissime agnosceres meam esse epistulam, cuius exemplaria illuc peruenisse commemorasti, unde iam me arbitror rescriptis tuis uelut Entellinis grandibus atque acribus caestibus tamquam audacem Dareta coepisse pulsari atque uersari, nunc tamen eis ipsis respondeo litts es, in quibus multa in me comperi tuae beniuolentissimae caritatis et rursus quaedam nonnullius a me tuae offensionis indicia. itaque gens, ibi continuo feriebar hoc sane uel maxime admirans, quod, cum te dicas exemplaribus litterarum mearum ideo temere non putasse credendum, ne forte te respondente laesus iuste expostularem, quod probare ante debuisses meum esse sermonem et sic rescribere, postea iubeas, si mea est epistula, aperte me scribere aut mittere exem
Abbreviated transcription (Latin):
umiuersa sub sole. ut xp̃m lucrifaciat. qui cõmor¬
tuus est dño suo. et consurrexit. & crucifixit carnẽ
cũ uitiis et concupiscentiis: libere proclamauit. oͥs
nos separabit a caritate xp̃i: Tribulatio. anangustia.
an ꝑsecutio. anfames. annuditas. anꝑiculũ. angladiꝰ:

Expanded text:
uniuersa sub sole, ut Christum lucrifaciat, qui conmoruniuersa sub sole, ut Christum lucrifaciat, qui conmortuus est domino suo et conresurrexit et crucifixit carnem cum uitiis et concupiscentiis, libere proclamabit: quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio? an angustia? an persecutio? an famis? an nud
Abbreviated transcription (Latin):
tes. & affixerit eas cruci conceptus ad olescit: et ma¬
ior effectus sponsam te incipit habere de matre. Grã
cũ ineccłia fiunt. cũ inuna domo pascha celebramꝰ:
Si archam ingredim cũ noe si ꝑeunde hierico raab¬
meretrix iustificata nos continet. Cet̾um uirgines.
quales apud diu̾sas hereses. et quales apd̾ impuris¬
simũ manicheũ ẽẽ dicunt᷑. scorta st̃ estimanda ñ uͥ¬
gines. Si eñi corporis earũ auctor ẽ diabolus. quomͦ
possunt honorare plasmationẽ hostis sui : S quia
sciunt uirginale uocabulũ gloriosũ: sub ouiũ pelli¬
bus lupos tegunt. xp̃m mentit᷑ antixp̃c: et turpitu¬
diñẽ uite falso nominis honore conuestiunt. Gau¬
de soror. gaude filia. gaude uirgo: qd alie simulant.
tu uere ẽẽ cepisti. Hec om̃ia que digessimus. dura
uidebunt᷑ ei qui ñ amat. xp̃m. Qui aut̃ omnẽ scłi
pomp̃a. propurgam̃to habuerit. et uana duxerit

Expanded text:
tes et adfixerit eas cruci, conceptus adolescit et mates et adfixerit eas cruci, conceptus adolescit et maior efcum in Ecclesia fiunt: cum in una domo Pascha celebramus; si arcam ingredimur cum Noe, si pereunte Hiericho Raab iustificata nos continet. ceterum uirgines, quales apud diuersas hereses et quales apud inpurissimum Manicheum esse dicuntur, scorta sunt aestimanda, non uirgines. si enim corporis earum auctor est diabolus, quomodo possunt honorare plasticam hostis sui? sed quia sciunt uirginale uocabulum gloriosum, sub ouium pellibus lupos tegunt. Christum mentitur antichristus et turpitudinem uitae falso nominis honore conuestiunt. gaude, soror, gaude, filia, gaude, mi uirgo: quod aliae simulant, tu uere esse coepisti. Haec omnia, quae digessimus, dura uidebuntur ei, qui non amat Christum. qui autem omnem saeculi pompam pro purgamento habuerit et uana duxerit
Abbreviated transcription (Latin):
atur et uiuat: nos meliorũ exempla sectem̃. Propo¬
ne tibi beatã mariã. que tante extitit puritatis. ut
mat̾ ẽẽ dñi mereret᷑. Ad quã cũ angłs gabriel. inuiri
spetie descendisset dicens. auegr̃a plena dñs tecum:
cõsternata. et ꝑterrita respondere ñ potuit. Nũquã
eñi auiro fuerat salutata. demq nuntiũ dicit. et
loquitur. et que hominẽ formidabat. cũ angło fabu¬
latur intrepioa. Potes et tue̾e mat̾ dm̃. Accipetibi
thomũ magnũ nouũ. &e scribe ineũ stilo hominis
uelocũ spolia detrahe. & cũ accesseris ad ꝓpłnissim.¬
et cõctperis inutero & peꝑeris filiũ. dic. Atimo
filius tuus respondebit & dicet. Ecce mat̾ mͥa. & fr̃s
mei. Et mirũ inmodũ. ille quẽ in latitudine pecto¬
ris tui paulo ante descripseras quẽ in nouitate
cordis stilo signaueras: post quã spolia ex hostib
receꝑit. post quã denudaui̾t principatus. et potesta¬

Expanded text:
atur et uiuat: nos meliorum exempla sectemur. propoatur et uiuat: nos meliorum exempla sectemur. propone tibi beatam Mariam, quae tantae extitit puritatis, ut mater esse domini mereretur. ad quam cum angelus Gabriel in uiri specie descendisset dicens: aue, gratia plena, dominus tecum, consternata perterrita respondere non potuit; numquam enim a uiro fuerat salutata. denique nuntium discit et loquitur et, quae I hominem formidarat, cum angelo fabulatur intrepida. potes. ettu esse mater domini. accipe tibi tomum magnum, nouum et scribe in eo stilo hominis uelociter spolia detrahentis et, cum accesseris ad pet conceperis in utero et pepereris filium, dic: A timofilius tuus tibi respondebit et dicet: Ecce mater mea et fratres mei. Et mirum in modum ille, quem in latitudine pectoris tui paulo ante descripseras, quem in novitate cordis stilo volante signaveras, postquam spolia ex hostibus ceperit, postquam denudaverit principatus et potesta
Abbreviated transcription (Latin):
niũ. cuius irã ñ dicam nex occupat. s luna inte¬
gra dereliqͥt. Te ipsam consid̾ans. noli in alterius
ruina s intuo oꝑe głari. Nec illarũ tibi exẽpla
ꝓponas. que carnis curã facientes. possessionum
reddituᷤᷤ & cotidianas domꝰ impensas supputant.
Neq eñi undecim xp̃i apłi. uide ꝓditione st̃ frac¬
tĩ necͣ figo et alerandro facientib naufragium.
cet̾i acursu fid̾i substitert̃. Nec aicas lua et illa
suis reb fruit᷑. honorat᷑ abhominib. fr̾s ad eam
comieniunt et sorores: nunqͥd id̾o uirgo ẽẽ desiun:
Primũ dubiũ. anuirgo sit talis. Non em̃ quomͦ
uidet homo. uidet ds. Homo uidet infacit. ds aut̃
uidet in corde. De hinc etiã si corpore uirgo ẽ: an
spũ uirgo sit nescio. Apłs aut̃ ita uirginẽ defini¬
uit: ut sit sc̃ã & corpore et spũ. Ad extremũ. habeat
sbi suam głã undicet pauli sententiã. delitiis fru¬

Expanded text:
nium, cuius iram, non dicam nOl occupat, sed luna intenium, cuius iram, non dicam nOl occupat, sed luna integra derelinquit? te ipsam considerans noli in alterius ruina, sed in tuo opere gloriari. Nec illarum tibi exempla proponas, quae carnis curam facientes possessionum reditus et cotidianas domus inpensas subputant. neque enim undecim apostoli Iudae proditione sunt fracti nec Phygelo et Alexandro faciente naufragium ceteri a cursu fidei substiterunt. nec dicas: \'illa et illa suis rebus fruitur; honoratur ab omnibus; fratres ad eam conueniunt et sorores: numquid ideo uirgo esse desiuitr\' primum dubium, an uirgo sit talis. non enim, quomodo uidet homo, uidebit deus. homo uidet in facie, deus uidet in corde. dehinc, etiam si corpore uirgo est, an spiritu uirgo sit, nescio. apostolus autem ita uirginem definiuit: u t sit Sancta et corpore et spiritu. ad extremum habeat sibi gloriam suam. uincat Pauli sententiam, deliciis fru
Abbreviated transcription (Latin):
oratio. Regredientib deplateis oratio occurrat.
antequã sessio: nec prius corpusculũ requiescat.
quã anima pascat᷑. Ad omnẽ actũ. adomnẽ incessũ.
manꝰ pingat crucẽ. Nulli detrahas: nec ad uersus
filiũ matris tue ponas scandalũ. Tuque es. ut alie¬
nũ scruũ iudices: Suo dño stat. aut cadit. Stabit
aut̃ Potens est em̃ dñs. statuere illũ. Nec si biduo aut tͥou¬
ieuinauĩs: putes te ñ ieiunantib e̾e meliorem.¬
Tu ieuinas & irasceris: ille comedit. et forte blan¬
ditur. Tu uexationẽ mentis. & uentris esuriem
rixando digneris. ille mod̾atius alitur. et dõ grãs
agit. Unde cotidie clamat ysaias. Non tale ieui¬
niũ elegi. dicit dñs. & iterũ. Indieb ieruniorũ¬
urõrum inueniuntur uoluntates ut̾e. & omnes
qui sub potestate ur̃a sunt stimulatis. Iniudiciis
et litib ieiunatis. et ꝑcutitis pugnis humilem.
Ut qͥd mͥ ieiunatis: Quale illius potest ẽe ieui¬

Expanded text:
oratio, regredientibus de platea oratio occurrat oratio, regredientibus de platea oratio occurrat ante, quam sessio, nec prius corpusculum requiescat, quam anima pascatur. ad omnem actum, ad omnem incessum manus pingat crucem. nulli detrahas nec aduersus filium matris tuae ponas scandalum. tu quae e s, ut alienum seruum iautem; potens est enim Deus statuere illum. Nec, si biduo ieiunaveris, putes te non ieiunantetu ieiunas et irasceris, ille comedit et forte blanditur; tu uexationem mentis et uentris esuriem rixando digeris, ille moderatius alitur et deo gratias refert. unde cotidie clamat Esaias: non tale ieiunium elegi, dicit dominus, et iterum: in diebus enim ieiuniorum inueniuntur uoluntates uestrae et omnes, qui sub potestate uestra sunt, stimulatis. si in iudiciis et litibus ieiunatis et percutitis pugnis humilem, ut quid mihi ieiunatis? quale illud potest esse ieiu
Abbreviated transcription (Latin):
opprobriis. quia ñ insempit̾nũ abitiet dñs. Ho¬
rũ laborẽ & conu̾sationẽ incarne ñ carnis. alio
tẽpore si uolueris explicabo. Hunc ad propositũ
redeam: quia deauaritia disserens admonachos
uenerã: quorũ tibi exẽpla proponens. ñ dicam
aurũ atq argentũ. et ceteras opes. s ipsã terrã
&e celũ despicies. ͥxp̃o copulata cantabis. Pars
mea dñs. Post hec quãquã apłs semꝑ orare nos
iubeat. et sc̃is etiã ipse somnꝰ oĩosit: sictam̃ diui¬
sas orandior horas debemus habere. ut si forte ali¬
quo fuerimꝰ oꝑe detenti. ipsũ nos ad offitiũ suũ¬
tempus admoneat. Horã tertiam. sextam. noñã.
ailuculũ quoq et uelꝑam nemo qui nesciat nec
cẏbi ante sumant᷑. nisi oratione premissa. nec re¬
cedatur amensa nisi referat᷑ gr̃a creatori. Noctibus
bis. terq surgendũ: reuoluenda descripturis. que
memorit̾ retinemus. Egredientes hospitiũ. armet

Expanded text:
opprobriis, quia non in sempiternum abjecit Dominus . Hoopprobriis, quia non in sempiternum abjecit Dominus . Horum laborem et conversationem in carne non carnis, alio tempore, si uolueris, explicabo. nunc ad propositum redeam, quia de auaritia disserens ad monachos ueneram. quorum tibi exempla proponens, non dicam aurum et argentum et ceteras opes, sed ipsam ten-am caelumque despicies et Christo copulata cantabis: pars mea dominus. Post haec, quamquam apostolus semper orare nos iubeat et sanctis etiam ipse somnus oratio sit, tamen diuisas orandi horas habere debemus, ut, si forte aliquo fuerimus opere detenti, ipsum nos ad officium tempus admoneat: horam tertiam, sextam, nonam, diluculum quoque et uesperam nemo, qui nesciat. nec cibus a te sumatur nisi oratione praemissa nec recedatur a mensa, nisi referantur gratiae creatori. noctibus bis terque surgendum, reuoluenda de scripturis, quae memoriter tenemus. egredientes hospitium armet
Abbreviated transcription (Latin):
opusculis faciunt. Cotidie aliqͥd descripturis dis¬
citur. Ieiuiniũ totuis anni equale est: excepta qua¬
dragesima. inqua sola conceditur districtius uiu̾e.
Dentecosten cene mittantur inprandia: qd̾ et tra¬
ditioni eccłiastice satisfiat: et uentrẽ cybo ñone̾nt
duplicato. Tales philoplatonici sermonis imitator.
tales iosepmus grecꝰ luius. inscd̾a iudaice captiui¬
tatis hystoria ẽẽ nos refert. Yerũ qd̾ nunc deuirgi¬
nib scribens. pene suꝑ fluũ de monachis disputa¬
ui: adterciũ gems ueniam. qͦs anachoretas uocãt:
et qui de cenobiis exeuntes. excepto pane & sale.
amplius addeserta nichil ꝑferunt. Huiꝰ uite auc¬
tor paulus. illustrator antoniꝰ. et ut ad suꝑiora
conscendã. princeps ioħs baptista fuit. Talẽ uirũ
hieremias quoq propħa describit dicens. Bonũ
sedebit solitariꝰ & tacebit qm̃ sustulit suꝑse ui
gũ. s dabit ꝑcutienti se maxillam. Saturabitur

Expanded text:
opusculis faciunt. cotidie de scripturis aliquid disopusculis faciunt. cotidie de scripturis aliquid discitur. ieiunium totius anni aequale est excepta quadragesima, in qua sola conceditur restrictius uiuere. pentecoste cenae mutantur in prandia, quo et traditioni ecclesiasticae satisfiat et uentrem cibo non onerent duplicato. tales Philo, Platonici sermonis imitator, tales Iosephus, Graecus Liuius, in secunda Iudaicae captiuitatis historia Essenos refert._ Verum quia nunc de uirginibus scribens paene super: flue de monachis disputaui, ad tertium genus ueniam, quos anachoretas uocant et qui de coenobiis exeuntes excepto pane amplius ad deserta nil deferunt. Hujus vitae auctor Paulus, illustrator Antonius, et, ut ad superiora conscendam, princeps Joannes Baptista fuit. Talem vero virum Jeremias quoque propheta describit dicens: Bonum sedebit solitarius et tacebit, quia sustulit super se jugum, et dabit percutienti se maxillam: saturabitur
Abbreviated transcription (Latin):
cohortant ad studiũ. Et quia nocte extra orationes
publicas in suo cubili unusquisq iugilat. cucũ¬
eunt cellula singłorũ: & aure apposita qͥd faciant
diligent̃ explorant. Qũẽ tardiorẽ deprehend̾int ñ
increpant. s dissimulato qd̾ norunt. eũ sepius uisi¬
tant: et prius incipientes. prouocant magis orare
quã cogunt. Opus dici statutũ est: qd̾ decano reddi¬
tum. ferturad economũ. Qui et ipse. ꝑsingłos men¬
ses patri om̃iũ cũ magno reddit tremore rationẽ
Aquo etiam cybi cũ facti fuerint degustant᷑. Et qͥ
ñlicet dicẽ cuiquã tuncã. et sagũ. textaq iuncis
strata ñ habeo. ille ita uniuersa mod̾atur. ut nemo
qͥd postulet. nemo dehabeat. Siuͦ quis ceꝑit egrotare
transfertur ad exedram latiorẽ: & tanto senũ mi
nist̾io confouctur. ut nec delitias urbiũ. nec ma¬
lectionib uacant. qd̾ quidẽ & om̃i tempore cõpletis

Expanded text:
cohortantur ad studium. et quia nocte extra orationes cohortantur ad studium. et quia nocte extra orationes publicas in suo cubili unusquisque uigilat, circumeunt cellulas singulorum et aure adposita, quid faciant, diligenter explorant. quem tardiorem deprehenderint, non increpant, sed dissimulato, quod norunt, eum saepius uisitant et prius incipientes prouocant magis orare, quam cogunt. opus diei statutum est, quod decano redditum fertur ad oeconomum, qui et ipse per singulos menses patri omnium cum magno reddit tremore rationem. a quo etiam cibi, cum facti fuerint, degustantur et, quia non licet dicere cuiquam: tunicam et sagum textaque iuncis strata non habeo\', ille ita uniuersa moderatur, ut nemo quid postulet, nemo dehabeat. si uero quis coeperit aegrotare, transfertur ad exenisterio confovebatur, ut nec delitias urbium, nec malectionibus uacant; quod quidem et omni tempore conpletis
Abbreviated transcription (Latin):
futura beatituoine. de gła ceꝑit annuntiare uen¬
tura. uideas cunctos mod̾ato suspirio. et ocłis ad ce¬
lum leuatis. intra se dicere. Quis dabit michi pen¬
nas sicut colũbe. & uolabo et requiescam: Post
hec conciliũ soluitur: &e una queq decuria cũ
suo parente ꝑgit ad mensas: quib ꝑsingulas ebdo¬
madas uicissim ministrant. Nullus in cybo stre¬
pitus ẽ.: nemo comedens loquitur. Uiutur pane.
leguminib et olere. que sale solo condiunt᷑. Uiuĩ
tantũ senes accipiunt. Quib cũ paruulis sepe
fit prandiũ. ut aliorũ fessa sustentet᷑ etas aliorũ
ñ frangatur incipiens. De hinc consurgunt pa¬
rit̃. & ymno dicto ad presepia redeunt. ubi usq
ad uesꝑam cũ suis unusquisq loquit᷑. et dicit.
Nidistis illum. et illũ. quanta in ipso sit gr̃a. quã¬
tum silentiũ. quã mod̾atus incessus. Siinfirmũ
uiderint: consolantur. Si indei amore feruentẽ:

Expanded text:
futura beatitudine, de gloria coeperit adnuntiare uenfutura beatitudine, de gloria coeperit adnuntiare uentura, uideas cunctos moderato suspirio et oculis ad caelum leuatis intra se dicere: quis dabit mihi pinnas sicut columbae, et uolabo et requiescam? post hoc concilium soluitur et unaquaeque decuria cum suo parente pergit ad mensas, quibus per singulas ebdomadas uicissim ministrant. nullus in cibo strepitus, nemo comedens loquitur. uiuitur pane, leguminibus et olere, quae sale et oleo condiuntur. uinum tantum senes accipiunt, quibus et paruulis saepe fit prandium, ut aliorum fessa sustentetur aetas, aliorum non frangatur incipiens. dehinc consurgunt pariter et hymno dicto ad praesepia redeunt. ibi usque ad uesperam cum suis unusquisque loquitur et dicit: \'uidistis illum et illum, quanta in ipso sit gratia, quantum silentium, quam moderatus incessus? \' si inSrmum uiderint, consolantur; si in dei amore feruentem,
Abbreviated transcription (Latin):
cari cenobiondixi. Prima apud eos confedatio ẽ obe¬
dire maiorib. et qͥcqͥd iubentur facere. Diuisi st̃ ꝑde¬
curias atq centurias. ita ut nouẽ hominib deci¬
mus presit. & rursũ decem prepositos subse cente¬
simus habeat. Manent. separatim se iuinctis cellu¬
lis. Usq ad horam nonam ut institutũ est. nemo
ꝑgit ad alium. exceptis hisqͦs decan os diximus:
ut si cogitationib forte quis fuictuat. illiꝰ conso¬
letur alloquiis. Post horã nonã. in cõmune con¬
currit᷑. Psalmi resonant. scripture ex more recitan¬
tur: et cõpletis orationib. cunctisq residentib me¬
dius quẽ patrẽ uocant incipit disputare. Quo lo¬
quente. tantũ silentiũ fit. ut nemoaliũ respicere.
neino audeat exscreare. Dicentis laus. infletu ẽ au¬
dientiũ. Tacite uoluunt᷑ ꝑ ora lacrime: & ne insin¬
gultus quidẽ erũpit dolor. Cũ uͦ de regna xp̃i de

Expanded text:
cari coenobium diximus. prima apud eos confoederatio est oboecari coenobium diximus. prima apud eos confoederatio est oboedire maioribus et, quidquid iusserint, facere. diuisi sunt per decurias atque centurias, ita ut nouem hominibus decimus praesit et rursus decem praepositos sub se centesimus habeat. manent separati, sed iunctis cellulis. usque ad horam nonam quasi iustitium est: nemo pergit ad alium exceptis his, quos \' decanos diximus, ut, si cogitationibus forte quis fluctuat, illius consoletur alloquiis. post horam nonam in commune concurritur, psalmi resonant, scripturae ex more recitantur et conpletis orationibus cunctisque residentibus medius, quem patrem uocant, incipit disputare. quo loquente tantum silentium fit, ut nemo ad alium respicere, nemo audeat excreare. dicentis laus in fletu est audientum. tacite uoluuntur per ora lacrimae et ne in singultus quidem erumpit dolor. cum uero de regno Christi, de
Abbreviated transcription (Latin):
remnoth. teterrimũ atq neglectũ: et qd̾ innr̃a pro¬
uincia. aut solũ. aut primũ ẽ. Hibini uel terni. nec
multo plures babitant. suo arbitratu ac ditiõe ui¬
uentes: et deeo qd̾ laborauerint. in mediũ partes con¬
ferunt. ut habeant alimenta cõmunia. Habitant¬
aut̃ ꝗͣ plurini inurbib & castellis. et quasi ars sit
sc̃a ñ uita. qͥcquid uendiderint maioris ẽ pretii.
Int̾ hos sepe sunt iuirgia: quia suo uiuentes cybo
ñ patiuntur se alicui eẽ subiectos. Reuera solent
certare ieiumis et rem secreti uictorie faciunt.
Apud hos. affectata st̃ om̃ia. Laxe manice. calige
follicantes. uestis grossior. crebra suspiria. uisita¬
tio uirgirũ. detractio clericorũ. et si quando di¬
es festus uenerit. saturantur ad uomitũ. His igit᷑
quasi quibdã pestib exterminatis. ueniamꝰ adeoᷤ
qui plures sunt. et in cõmune habitant. idẽ qͦs uo¬

Expanded text:
remnuoth, deterrimum atque neglectum et quod in nostra proremnuoth, deterrimum atque neglectum et quod in nostra provincia aut solum aut primum est. Hi bini vel terni nec multo plures simul habitant suo arbitratu ac dicione viventes, et de eo, quod laboraverat, in medium partes conferunt, ut habeant alimenta, coautem quam plurimum in urbibus et castellis, et, quasi ars sit sancta, non uita, quidquid uendiderint, maioris est pretii. inter hos saepe sunt iurgia, quia suo uiuentes cibo non patiuntur se alicui esse subiectos. re uera solent certare ieiuniis et rem secreti uictoriae faciunt. apud hos afIectata sunt omnia: laxae manicae, caligae follicantes, uestis grossior, crebra suspiria, uisitatio uirginum, detractatio clericorum, et si quando festior dies uenerit, saturantur ad uomitum. His igitur quasi quibusdam pestibus exterminatis ueniamus ad eos, qui plures in commune habitant, id est, quos uo
Abbreviated transcription (Latin):
namineodẽ loco circit̾ quinq milia. dinisis cellulis
habitant. qͥd facto opus cͥct. Aliis pauꝑib distribuen¬
dos ẽe dicebãt: aliidãdoᷤᷤ eccłie ñ nulli parentib re¬
mittendos. Machariꝰ uͦ et padimꝰ. & isidorus. et ceteri
quos patres uocant. scõ ineis loquente spũ. de creue¬
runt. infodiendos eẽ cũ eodẽ. dicentes: pecunia tua¬
sit tecũ inꝑditione. Ne hoc crudeliter quisquam
inuasit: ut unũ solidũ dimisisse sit criminis. Et
qm̃ monachorũ fecimꝰ mentionẽ. et te scio libenter
audire que sc̃a sunt: aurẽ paulisꝑ accõmoda. Tria
sunt in egypto genera monachoꝵ. Nnũ cenobite. qͦs
illi sauhe uocãt gentili lingua. nos in cõmune uiuen¬
tes possumꝰ appellare Scd̾ma nachorete.: qui soli habi¬
tant ꝑdeserta. & ab eo qd̾ procul ab hominib recesse¬
runt. nuncupantur. Terciũ genus est qd̃ dicunt

Expanded text:
nam in eodem loco circiter quinque milia divisis cellulis nam in eodem loco circiter quinque milia divisis cellulis habitant—quid facto opus est. Alii pauperibus distribuendos esse dicebant, alii dandos ecclesiae, nonnulli parentibus remittendos. Macarius vero et Pambos et Isidorus et ceteri, quos patres vocant, sancto in eis loquente spiritu decreverunt infodiendos esse cum domino suo dicentes: Pecunia tua tecum in perditionem. Nec hoc crudeliter quisquam invasit, ut unum solidum dimisisse sit criminis. Et quoniam monachorum fecimus mentionem et te scio libenter audire, quae sancta sunt, aurem paulisper adcommoda. Tria sunt in Aegypto genera monachorum: coenobium, quod illi 'sauhes' gentili lingua vocant, nos in commune viventes possumus appellare; anchoretae, qui soli habitant per deserta et ab eo, quod procul ab hominibus recesserint, nuncupantur; tertium genus est, quod dicunt