comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meriti credit᷑ positus inqualibet actione de
nudat᷑. Unde illic ꝓtinus subinfert᷑. De¬
nuda turpitudinẽ tua᷑ discooꝑi humerũ
reuela crura: tunsi flumina. In administia¬
cione quippe opis. turpitudo denudatur:
dũ uilis mens abiectaq in actionis oftenca¬
tione cognoseitur. que qͥeta prius magna
putabatur. Humerũ mens discooꝑit. qͣn¬
do opus suũ qđ ignorabatur ostendit.
Crus reuelat: quia quib desidioꝵ passib
lucris mundi inhiet. manifestat. Flumi¬
na etiã transit: quia actiones huius scłi
que cotidie ad terminũ defluunt. in de¬
sinent̾ appetit. Dũq alias relinquit
alias assequitur: quasi sẽꝑ de flumine ad
flumen transit. Hec paueis ꝑ excessũ diri¬
mus: ut mens ã solio sc̃ę intentionis excus¬
sa. quo iaceat monstraremus. Quia si ad
ea que suꝑ ipsã sunt inhiare cessauerit.
sub semet ipsã etiã indesinent᷑ ruit. In alto

Expanded text:
meriti credebatur, positus in qualibet actiomeriti credebatur, positus in qualibet actionudatur. Unde protinus subinfertur: Denuda turpitudinem tuam: discooperi humerum, revela crus, transi flumina In administratione quippe operis turpitudo denudatur, dum vilis mens abjectaque in actionis ostentatione cognoscitur, quae quieta prius magna putabatur. Humerum mens discooperit, quando opus suum quod ignorabatur ostendit. Crus revelat, quia quibus desideriorum passibus lucris mundi inhiet, manifestat. Flumina etiam traquae quotidie ad terminum defluunt, indesinenter appetit; dumque alias relinquit, alias assequitur, quasi semper de flumine ad flumen tendit. Haec paucis per excessum diximus, ut mens a solio sanctae intentionis excussa quo jaceat monstraremus, quia si ad ea quae super ipsam sunt inhiare cessaverit, sub semetipsam etiam indesinenter ruit. In alto
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ult᷑ ñ uocaberis mollis & tencra. tol¬
le molã & mole farinã. Constat ni¬
mirũ quod tenere filiȩ suę parentes
parcunt: nec tm̃ duris atq seruili¬
b hanc oꝑib affligunt. Om̃ps ergo
dĩ quasi tenerã filiã uocat. qͣndo di¬
lectã uniusciniusq animã a laborio¬
sis huuis mundi seruitus reuocat. ne
dũ exteriorib actib afficitur. ab int̾nis
desideriis obduretur. S chaldeoꝵ filia¬
mollis & cenera ñ uocat᷑. quia mens pra¬
uis desid̾us dedica. in eo qd̃ anrie appe.¬
tit. huiꝰ scłi labore relinquitur: Ut fo¬
ris mundo uelut ancilla seruiat que
uitꝰ dm̃ ut filia neqͦquã amat. Unde
& miolã tollere. ac farinã molere iube¬
tur. Mol ingirũ ducitur: & faria
actio mola ẽ: que dũ multas curas con¬
gent. humanas mentes quasi ꝑ girũ uer¬
tit. Atq ex se uelut farias ꝓicit. qͥa seduc¬
to corde seꝑ minutissimas cogitationes
gignit. Nonñꝗͣ uͦ qui quietus. alicuiꝰ esse

Expanded text:
vocaberis mollis et tenera; tolle molam, et mole farinam . Constat nimirum quod tenerae suae filiae parentes parcunt, nec duris atque servilibus hanc operibus affligunt. Omnipotens ergo Deus quasi teneram filiam vocat, 193 quando dilectam uniuscujusque animam a laboriosis hujus mundi servitiis revocat; ne dum exterioribus actibus afficitur, ab internis desideriis obduretur. Sed Chaldaeomollis, et tenera non vocatur, quia mens pravis desideriis dedita in eo, quem anxie appetit, hujus saeculi labore relinquitur: ut foris mundo velut ancilla serviat, quae intus Deum ut filia nequaquam amat. Unde et molam tollere, ac farinam molere jubetur. Mola in gyro ducitur, et farina actio mola est, quae dum multas curas congerit, humanas mentes quasi per gyrum vertit; atque ex se quasi farinas projicit, quia seducto cordi semper minutissimas cogitationes gignit. Nonnunquam vero qui quietus alicujus esse
Abbreviated transcription (Latin):
mens que intus cors lii sedẽ ꝑdiderit:
foras se ꝑ desidi numerabilit̾ spar¬
git. Et qͥa agere intellecta dissimulat:
cecatur recte. ut eciã nescut qͥd agat:
sepe iusto iuditio instia ipsa uoluptate
linquitur: & sub ea que aurie appe

Expanded text:
mens, quae intus consilii sedem perdiderit, mens, quae intus consilii sedem perdiderit, foras se per desideria innumerabiliter spargit. Et quia agere intellecta dissimulat, caecatur recte, ut etiam nesciat quod agat; et saepe justo judicio in sua ipsa voluntate relinquitur, et sub ea quae anxie app
Abbreviated transcription (Latin):
do subiungit᷑. Sede in t̾ra. Ac si aꝑte ex¬
probrans dicat. Quia celesti conuersatio¬
ne noluisti te erigere: sub temet ipso ꝓstra¬
tus in terrenis actib humiliare. Unde &
necessario protinꝰ addit᷑. Nonẽ soliũ filię
chaldeoꝵ. Chaldei nãq feroces int̾p̃tant᷑.
Ualde autẽ feroces sunt qui uoluptates pro¬
pͥas sequentes. nec suis parcere mortibus
sciunT. Ferotia sunt terrena desideria:
que nͣ solũ contra p̾cepta conditoris. s se¬
pe eciã contra ꝑcussionũ uerbera. durã.
atq insensibile̾ mentẽ reddunt. Sed
filia feraciũ soliũ nͣ habet. qͥ ⁊ mens que
ad amorẽ mundi ex prauis desideriis
nascit᷑. atq eisdẽ desiderus obduratur
in eo quod se terrenis concupiscentis
subicit. sedẽ iuditii amitcit. Nulliq
apud se solio p̾sidet qͥa examine discre
tionis caret. Et quasi a iuditii suises¬
sione repellitur: quia ꝑ ertenores concu¬
piscentias uagatur: Liquet enĩ quod

Expanded text:
do subjungitur: Sede in terra. Ac si aperte exdo subjungitur: Sede in terra. Ac si aperte exprobrans dicat: Quia coelesti conversatione noluisti te regere, sub temetipso prostratus in terrenis actibus humiliare. Unde et necessario protinus additur: Non est solium filiae Chaldaeorum. Chaldaei namque feroces interpretantur. Valde autem feroces sunt, quia voluntates proprias sequentes, nec suis parcere moribus sciunt. Ferocia sunt terrena desideria, quae non solum contra praecepta Conditoris, sed saepe etiam contra percussionum verbera duram atque insensibilem mentem reddunt. Sed filia ferocium solium non habet, quia mens, quae ad amorem mundi ex pravis desideriis nascitur, atque eisdem desideriis obduratur, in eo quod se terrenis concupiscentiis subjicit, sedem judicii amittit, nullique apud se solio praesidet, quia examine discrtionis caret, et quasi a judicii sui sessione repellitur, quia per exteriores concupiscentias vagatur. Liquet enim, quod
Abbreviated transcription (Latin):
menti reꝓbȩ dr̃ Descende. sede in pul¬
uere uirgo filia babilon: sede int̾ra.
ñ ẽ soliũ filiȩ chaldeoꝵ. Hoc etũ loco
humana mens uirgo non incorrupta
ut arbitror dr̃: s infecunda. Et qͥa
babilon confusio int̾pretatur : recte
infecunda mens. babilonis filia uo¬
catur: Que in eo qd nequaꝗͣ bona oꝑa
germinat. dũ nullo ordine rec̾te ui¬
te cõponitur. quasi confusione ma¬
tre generatur. Sin aut̃ uirgo ñ infe¬
cunda dr̃ s incorrupta: postquã sta¬
tũ salutis ꝑdidit. ad confusionis suȩ
cumulũ apellatur quod fuit Cu apte
ꝑ increpationẽ dicitur. diuina uoce. Des¬
cende. In alto quippe humanꝰ animꝰ stat:
qͣndo suꝑnis recributionib inhiat. S. ab
hoc statu descendit: cũ turpit̾ uictꝰ. sese
defluentib mundi desideriis subicit.
Cui bene mox addit᷑. Sede in puluere.
Descendens enĩ in puluere residet: qͥa celesti¬
a deserens. t̾renis cogitationib asꝑsus in
infimis uilescit. Ubi ad huc ingeminan¬

Expanded text:
Descende, sede in pulvere, virgo filia Babylonis, sede in terra, non est solium filiae Chaldaeorum . » Hoc enim loco humana mens, virgo, non incorrupta, ut arbitror, dicitur, sed infecunda. Et quia Babylon confusio interpretatur, recte infecunda mens Babylonis filia vocatur, quae in eo quod nequaquam bona opera germinat, dum nullo ordine rectae vitae componitur, quasi confusione matre generatur. Sin autem virgo non infecunda dicitur, sed incorrupta, postquam statum salutis perdidit, ad confusionis suae cumulum appellatur quod fuit. Cui apte per increpationem dicitur divina voce: Descende. In alto quippe humanus animus stat, quando supernis retributionibus inhiat. Sed ab hoc statu descendit, cum turpiter victus sese defluentibus mundi desideriis subjicit. Cui bene mox additur: Sede in pulvere. Descendens enim in pulvere residet, quia coelestia deserens, terrenis cogitationibus aspersus in infimis vilescit. Ubi adhuc ingeminan
Abbreviated transcription (Latin):
nis sedib confidentes. eternitatis głam
cũ cercitudine expectant. Cũq labo¬
rant foris aduersitate ꝑsecutionis. ad
munitã recurrunt intrinsecus arcẽ
mentis Et inde cuncta sub se ire de¬
Minaᷤ nͣ metiuus : qr ⁊ torm̃ta patiendo ꝯtẽpnt.
h inc onim persalomonem dicitur Iustꝰ qͣs leo
c̃fidens: absq t̾rore erit. Hinc ab eoite¬
rũ scriptũ est. Non contristabit iustũ:
uucqͥd ei acciderit. Quia enĩ recti qͥq
in alto intentionis suę uertice siti suđ.
dũ moriendo mortẽ ñ sentiunt: miro mͦ
eos reꝓboꝵ iacula feriunt. & nͣ contui:¬
de contra om̃ia securiores fiunt. Quod¬

Expanded text:
nis sedibus confidentes, aeternitatis gloriam nis sedibus confidentes, aeternitatis gloriam cum certitudine exspectant; cumque laborant foris adversitate persecutionis, ad munitam recurrunt intrinsecus arcem mentis; et inde cuncta sub se ire deminas non metuunt, quoniam et tormenta patiendo contemnunt. Hinc enim per Salomonem dicitur: Justus quasi leo confidens absque terrore erit . Hinc ab eo iterum scriptum est: Non contristabit justum, quidquid ei acciderit . Quia enim recti quique in alto intentionis suae vertice siti sunt, dum mortem moriendo non sentiunt, miro modo eos reproborum jacula et feriunt, et non continde contra omnia securiores fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ tristitiã habetis: iterũ aut̃ uide¬
bo uos. & gaudebit corur̃m: & gaudi
ũ ur̃m nemo tollet ã uob̃. Sospita¬
te gͦ dñs merentes erigere dicitur: qͥa
ꝓse afflictos tẽporalit̾. uera salute con¬
solatur. Quod tam̃ de electis dĩ eciã in
hac uita nil obstat intelligi. In subli
ex humilitate substernunt. alte mentis
iuditio. cuncta tẽporalia transeunt. Cũ¬
q se indignos in om̃ib estimant: rec̾te
cogitationis examine huiꝰ mundi głam
transoendentes caleant Uideamꝰ hu̾mi¬
lẽ pax lũ. Ecce disepłis dic̃. Non enĩ
Uideamꝰ hunc humilẽ in sublimi iã posi¬
tũ. An nescitis inqͥt. qr angłos iudica¬
bimus Et rursũ. Contesuscitauit &
consioere nos fecit. incęlestib. Fortasse hõ
e cecius et̃ catena religabat: m̃te tam᷑
positꝰ in sublimib fuerat. quuã ꝑ spei
sue certicudinẽ in cȩlestibus sedebat.
Sã itaq uiti foris despecti sunt. & uelut
indigni om̃ia tolerant: s dignos se super¬

Expanded text:
autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo auferet a vobis . Sospitate ergo Dominus moerentes erigere dicitur, quia pro se afflictos temporaliter vera salute consolatur. Quod tamen de electis Dei etiam in hac vita nil obstat intelligi. 24. Humilex humilitate substernunt, altae mentis judicio cuncta temporalia transeunt; cumque se indignos in omnibus aestimant, rectae cogitationis examine hujus mundi gloriam transcendentes calcant. Videamus humilem Paulum. Ecce discipulis dicit: Non enim Videamus hunc humilem in sublimi jam positum. Ait: An nescitis quia angelos judicabimus ? Et rursum: Conresuscitavit et consedere nos fecit in coelestibus . Fortasse hunc exterius tunc catena religabat, mente tamen positus in sublimibus fuerat, qui jam per spei suae certitudinem in coelestibus sedebat. Sancti itaque viri foris despecti sunt, et velut indigni omnia tolerant; 192 sed dignos se super
Abbreviated transcription (Latin):
hominis in sede maiestatis suę sedebitis &
uos suꝑ duodecĩ sedes: iudicantes duodecĩ
trib isrł: Tunc merentes dñs sospitate
erigit: quia hii qui eius desidiis accensi
ꝓsꝑa fugiunt. aduersa patiunt᷑. cruciatꝰ
ꝑsequentiũ tolerant. seq ipsi ꝑ lamenta
castigant. tanto sublimiorẽ tunc sospita¬
tẽ recipiunt : qͣnto nc̃ acunctis mundi
gaudiis deuoce moriunt᷑. Hinc ẽ enim
qd ꝑ salomonẽ dicit᷑. Cor qđ nouit ama¬
ritudinẽ animȩ suę. in gaudio eius ñ
miscebit᷑ extraneus. Humana & enim
mens. amaritudinẽ animę suę scit. cũ
ȩt̾nȩ patriȩ desidiis accensa ꝑ egrina¬
tionis suȩ penã flendo cognoscit. S
m eiꝰ gaudio extraneus ñ miscebitur:
qr qͥ nc̃ ãmerore cõpunctionis alienus
est. tc̃ particeps ad letitiã consolationiᷤᷤ
ñ ẽ. Hinc ͤ qd̾ in euangłio ueritas dicit
Am̃ am̃ dico uob̾. qͥa plorabitis & flebi

Expanded text:
 sedebitis et vos super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Tunc moerentes Dominus sospitate erigit, quia hi qui, ejus desideriis accensi, prospera fugiunt, adversa patiuntur, cruciatus persequentium tolerant, seque ipsi per lamenta castigant, tanto sublimiorem tunc sospitatem recipiunt, quanto nunc cunctis mundi gaudiis devote moriuntur. Hinc est enim quod per Salomonem dicitur: Cor quod novit amaritudinem animae suae, in gaudio ejus non miscebitur extraneus . Humana etenim mens amaritudinem animae suae scit, cum, aeternae patriae desideriis accensa, peregrinationis suae poenam flendo cognoscit; sed in ejus gaudio extraneus non miscebitur, quia qui nunc a moerore compunctionis alienus est, tunc particeps ad laetitiam consolationis non est. Hinc est quod in Evangelio Veritas dicit: Amen amen dico vobis, quid plorabit
Abbreviated transcription (Latin):
Stultꝰ quippe iuđoꝵ popłs extitit: quia ipsã
incarne p̾sentiã ęt̾nȩ sapientię spreuit. Qui
quasi firma tadice conuabut: quia electoꝵ ui¬
cã cẽporalit̾ extinguendo suꝑauit. S hunc
cliphar maledicendo despicit.: quia om̃s ni
mirũ heretia quoꝵ tinere spẽm amicos be¬
ati iob diximꝰ cũ de nomine xp̃i głant᷑ iudo
longe sunt: quia & si tẽporalẽ uita̾ sine af.¬
flictione ꝑcipiunt. ęt̾na grauius ultione fe¬
riunt᷑ ᷑ sicut de eisdẽ filiis illius dñs dic̃. Ue
uob̾ scribȩ & pharisei hypocrite quicircũitis
mare a aridã ut faciatis uini ꝓselitũ. A cũ

Expanded text:
Stultus quippe Judaeorum populus exstitit, quia ipsam in carne praesentiam aeternae Sapientiae sprevit. Qui quasi firma radice convaluit, quia electorum vitam temporaliter exstinguendo superavit. Sed hunc Eliphaz maledomnes haeretici quorum tenere speciem amicos beati Job diximus, cum de nomine Christi glolonge sunt, qui etsi temporaliter vitam sine afflictione percipiunt, aeterna gravius ultione feriuntur. Sicut de eisdem filiis illius dicitur: « Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui circuitis mare et aridam, ut fac
Abbreviated transcription (Latin):
discernere cũ angłis. recte nomine umi¬
uersitatis exprimitur: in quo uixta ali¬
quid ipsa uniuersitas tenetur. Unde &
discpłis uetitas dicit. Euntes in mun¬
dũ uniuer sũ: p̃dicate euangłiũ om̃i
creature. Om̃em uidelicet creaturam
solũ intelligi hominẽ uoluit: cui cõmu¬
ꝑes ñ repellit. Cũ fortes humiliat: uenire¬
etiã ad se debiles ñrecusat. Cũ nobiles colligit:
simul & ignobiles app̃hendit. Cũ sapienceᷤᷤ
suscipit. imꝑitoꝵ stultitiã ñ contẽpnit.
Iniuersa gͦ ds̃ aquis irrgat: quia ꝑdo

Expanded text:
discernere cum angelis, recte nomine unidiscernere cum angelis, recte nomine universitatis exprimitur, in quo juxta aliquid ipsa universitas tenetur. Unde et discipulis Veritas dicit: Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae . Omnem videlicet creaturam solum intelligi hominem voluit, cui commures non repellit, cum fortes humiliat, venire ad se debiles non recusat; cum nobiles colligit, simul et ignobiles apprehendit; cum sapientes suscipit, imperitorum stultitiam non contemnit. Universa ergo Deus aquis irrigat,
Abbreviated transcription (Latin):
ati iob eruditos eius societate credimꝰ.
necesse ẽ ut hec elipha ⁊ uerba mystice
disseramus. Om̃ps enĩ dĩ tͣrȩ pluuiã
tribuit: cũ arentia corda gentiliũ suꝑ¬
nę gr̃a p̾dicationis infundit. Et aqͥs
uniuersa irrigat: qͥa sterilitatẽ ꝑditi¬
hominis. replecione spiritꝰ ad fructifica¬
tionẽ fouat sicut ꝑsemet ipsã ueritas
mine homo signatur: quia in ipso uera
speties. & magna cõmuno uniuersita.¬
⁊ ñ uiuit : aut ẽ. & uiuit. s noquaquam
sentit. aut ẽ. uiuit. & seutit. s ñ intelligit
cernit. Sunt nãq lapides: nec tam̃ ur¬
uunt. Sunt arbusta: uinunt quidem.
nec tam̃ sentiunt. Herbatũ nãq atq
arboꝵ uita. uiriditas uocatur: sicut ꝑ
paulũ de seminib dr̃. Insipiens tu qd̃
seminas. ñ uiuificat᷑: nisi pͥus moriatur.
Sunt bruta animalia: tuuunt & sentiui.
mo itaq quia habet esse cũ lapidib . in¬
uere cũ arborib. sentire cũ animalibus.

Expanded text:
ati Job eruditos ejus societate credimus, ati Job eruditos ejus societate credimus, necesse est ut haec Eliphaz verba mystice disseramus. Omnipotens enim Deus terrae pluviam tribuit, cum arentia corda gentilium, supernae gratia praedicationis infundit. Et aquis unihominis repletione spiritus ad fructificationem format, sicut per semetipsam Veritas mine homo significatur, quia in ipso vera species et magna communicatio universitaet non vivit, aut est et vivit, sed nequaquam sentit; aut est et vivit, et sentit, sed non intelligit cernit. Sunt namque lapides, nec tamen vivunt; sunt arbusta, vivunt quidem nec tamen sentiunt: herbarum namque et arborum vita viriditas vocatur, sicut per Paulum de seminibus dicitur: Insipiens, tu quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatur . Sunt bruta animalia, vivunt et sentiuntmo itaque, quia habet commune esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest: s cam̃ credi facile ꝑ exẽplũ pocest
Quis enĩ ab uno grano semuus in mensam
suirgere arborẽ credera: nisi certũ hoc ꝑ
exꝑimentũ tener&  In canta nãq uniꝰ
grani paruitate. ubi poenȩ nullã uides
dissimilitudinẽ. ubi lac ligni duritia.
& ligno tenerioi. uł durior medulla asꝑi¬
tas coiticis. uiriditas radicis. sapor frucᷤ¬
tuũ suauitas odorũ. coloꝵ diuersitas.
mollities foliorũ: Et tam̃ quia hoc per
erꝑimentũ nouimius: ex unc grauo semi¬
nis ꝓdire oña nͣ dubitamꝰ. Quid ẽ gͦ
difficile. ut pulus in menbra redeat.
dũ condicoris potentiã cotidie cernimꝰ.
qͥa exgrano ligna mirabilit᷑. & ad huc
mirabilius fruct er lignis creat: Dicat
gͦ Qui facit magna & inscrutabilia & mr¬
rabilia absq numero. Quia diuinoꝵ ope¬
rũ magnitudo. nec ex qualitate ualec
discuci. nec ex quantitate numerari.
Unde ⁊ ad huc subdityr. Qui dat pluui

Expanded text:
non potest, sed tamen credi facile per exemplum potest. non potest, sed tamen credi facile per exemplum potest. Quis enim ab uno grano seminis, immensam surgere arborem crederet, nisi certum hoc per experimentum teneret? In tanta namque unius grani parvitate et pene nulla sui dissimilitudine, ubi latet ligni duritia, et ligno tenerior vel durior medulla, asperitas corticis, viriditas radicis, sapor fructuum, suavitas odorum, colorum diversitas, mollities foliorum? Et tamen quia hoc per experimentum novimus, ex uno grano seminis prodire omnia non dubitamus. Quid ergo est difficile, ut 190 pulvis in membra redeat, dum conditoris potentiam quotidie cernimus, qui et ex grano ligna mirabiliter, et adhuc mirabilius fructus ex lignis creat? Dicat ergo: Qui facit magna et inscrutabilia, et mirabilia absque numero, quia divinorum operum magnitudo nec ex qualitate valet discuti, nec ex quantitate numerari. Unde et adhuc subditur: CAPUT XVI
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ inuenit. indubitacionis se uoragui̾e
mergit. Unde fit. ut ñnulli homines
mortuoꝵ corpora in puluerẽ redac̾ta coit¬
siderent: dũq resurrectionis uĩ exrati¬
one colligere ñpossunt. hec ad statũ pri¬
stinũ redire posse desꝑent. Aliragͥ que
ex fide credenda sunt ꝑscrutanda ꝑ ra¬
tionẽ nͣ sunt: quia si hec ocłis nr̃is tatio
expandera. mira ñ essent. S cũ inhis
fortasse animus titubat: necesse ẽ ut ea
que ꝑ usũ nouit. nec tam̃ ꝑ rationẽ colli¬
git. ad memoriã reducat: quatinus rei
similis argumento fide̾ roboret. quã labe¬
factari sua sagacitate dep̃hendit. Cons¬
derato quippe humanę carnis puluere.
quorũdã mens concussa desꝑat. qͣndo
pulus ad carnẽ redeat. & rediitũ corpꝰ
ꝑ meubroꝵ liniamenta cõponat: qͣndo
illa t̾re ariditas ꝑ iuiuentia menbra uiri¬
descat: ac sese ꝑ eoꝵ spẽs formasq distu¬
guat. Hoc nimirũ cõphendi ꝑrationem

Expanded text:
non invenit, in dubitationis se voraginem non invenit, in dubitationis se voraginem mergit. Unde fit ut nonnulli homines mortuorum corpora in pulverem redacta considerent; dumque resurrectionis vim ex ratione colligere non possunt, haec ad statum pristinum redire posse desperent. Mira igitur, ex fide credenda sunt, perscrutanda per rationem non sunt; quia si haec nostris oculis ratio expanderet, mira non essent. Sed cum in his fortasse animus titubat, necesse est ut ea quae per usum novit, nec tamen per rationem colligit, ad memoriam reducat; quatenus rei similis argumento fidem roboret, quam labefactari sua sagacitate deprehendit. Considerato quippe humanae carnis pulvere, quorumdam mens concussa desperat, quando pulvis ad carnem redeat, et redivivum corpus per membrorum lineamenta componat; quando illa terrae ariditas per viventia membra viridescat, ac se per eorum species formasque distinguat. Hoc nimirum comprehendi per rationem
Abbreviated transcription (Latin):
cancti mirati sunt: cotidie ex arente ter¬
ra arbor ꝓducitur: uirtꝰ q pulueris in
lignũ uertitur: & nemo mirat᷑. Quia
quinq panib quinq sunt milia saciata
hominũ. creuisse escas uidentib cuncᷤ¬
ti mirati sunt. cõtidie sparsa grana semi¬
nũ. plenitudine multiplicantur spicatũ:
& nemo mirat᷑. Aquã semel inuinũ mu¬
catã uidentes cuncti mirati sunt: coti¬
die humor tͣrȩ in radicẽ uitis attrac̾tus.
ꝑ uotrũ in uinũ conuertit᷑: & nemo mi¬
rat᷑. Mira itaq sunt onũa que inirari
homines negligunt. quia ad considan
statĩ. & inscrutabilia. Oinus enĩ fuerat
magna facere: si tam̃ ea que facta sunt. ꝑ¬
scrucari pocuissent. Et rec̾te subditui.
& mirabilia absq numero: quia minoris
esset magnitudinis. si que inscrutabilia
bent considerari ꝑ studiũ: & ñꝗͣ discuti
ꝑ intellectũ. Sepe nãq humalius sen¬
sus dũ quarũdã terũ rationẽ querens

Expanded text:
cuncti mirati sunt; quotidie ex arente tercuncti mirati sunt; quotidie ex arente terra arbor producitur, virtusque pulveris in lignum vertitur, et nemo miratur. Quia quinque sunt panibus quinque millia homines satiati, crevisse escas in dentibus cuncti mirati sunt; quotidie sparsa grana seminum, plenitudine multiplicantur spicarum, et nemo miratur. Aquam semel in vinum permutatam videntes cuncti mirati sunt; quotidie humor terrae in radicem vitis attractus, per botrum in vinum vertitur, et nemo miratur. Mira sunt itaque omnia quae mirari homines negligunt, quia ad considerastatim: Et inscrutabilia. Minus enim fuerat magna facere, si tamen ea quae facta sunt, perscrutari potuissent. Recte autem subditur: Et mirabilia absque numero, quia minoris esset magnitudinis, si quae inscrutabilia bent considerari per studium, et nunquam discuti per intellectum. Saepe namque humanus sensus dum quarumdam rerum rationem quaerens
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si aꝑte diceret. Illũ rogo: ꝑquẽ hec tribui
scio. Si enĩ hoc ꝑ se habere se crederet. de¬
p̃cari dm̃ ñ indigere. SeQR. Qui fa¬
bilia ꝑscrutari sufficiat: quod cunctaer
nichilo creauit. qđ ipsa mundi fabrica
mira potentiȩ̨ uirtute disposita & suꝑ ae-
tur: quod ex rebus inuisibilib om̃is hec
uniuersitas ac uisibilib existit: qđ ho¬
minẽ fecit ut ita dixerĩ in breui colli¬
gens mundũ alterũ s racionalẽ: quod
hunc ex anuna & carne constituens. in¬
uestigabili uirtutis dispositione per¬
miscuit sp̃m & lutũ. Er his itaq ali¬
ud noumus. aliud & sumus: s. tam̃ nii¬
rãri negligimus: quia ea que incõp̾heu¬
sibili indagatione mira sunt. humanis
oculis usu uiluerunt. Unde fit. ut si
mortuus homo suscitatur. in admira¬
tionẽ om̃s eriliant: & cotidie homo qui
ñ erat nascitur. & nemo mirat᷑: dum
ꝓculdubio om̃ib constet. qͥa plus sit
creari quod ñ erat. quã reꝑaruri quod
erat. Quia arida a aron uirga floruit

Expanded text:
Ac si aperte diceret: illum rogo, per quem haec tribui scio. Si enim hoc per se habere se crederet, deprecari Deum non indigeret. Sequibilia perscrutari sufficiat, quod cuncta ex nihilo creavit, quod ipsa mundi fabrica mira potentiae virtute disposita est, et suerra libratur; quod ex rebus invisibilibus omnis haec universitas ac visibilibus existit, quod hominem fecit, ut ita dixerim, in brevi colligens mundum alterum, sed rationalem; quod hunc ex anima et carne constituens, investigabili virtutis dispositione permiscuit spiritum et lutum? Ex his 189 itaque aliud novimus, aliud et sumus; sed tamen mirari negligimus, quia ea quae incomprehensibili indagatione mira sunt, humanis oculis usu viluerunt. Unde fit ut si mortuus homo suscitetur, in admirationem omnes exsiliant, et quotidie homo qui non erat nascitur, et nemo miratur, cum procul dubio omnibus constet quia plus sit creari quod non erat, quam reparari quod erat. Quia arida Aaron virga floruit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniat: q̃ nos exterior pena castigat. Unde
tur: & auis ad uolatũ. Ad laborẽ quippe
homo nascit᷑. quia nimirũ is qui accepta
ẽ p̃ditꝰ ratione considat. qđ u̾alde sit sibi
inpossibile. ut hec ꝑegrinacionis suȩ tẽpo¬
ra sine gemitu euadat᷑. Unde bene paulꝰ
eũ tribulationes suas discipulis enuntia¬
rec: adiunxit. Ipsi enĩ scitis: quod in hoc po¬
siti sumus. S in eo qd̾ caro flagellis afficitur:
mens ad appecenda altiora subleuatur pau¬
lorursus attestante quiait. & licet is qui
foris est ur̃ͣ homo corrũpitur: tam̃ is qui ui¬
cus est. renouatur de die indiẽ. Homo gͦ¬

Expanded text:
perveniat, quo nos exterior poena castigat. Unde perveniat, quo nos exterior poena castigat. Unde m, avis ad volandum; ad laborem quippe homo nascitur, quia nimirum is qui accepta praeditus est ratione, considerat quam valde sit sibi impossibile ut hic peregrinationis suae tera sine gemitu evadamus. Unde bene Paulus cum tribulationes suas discipulis enumeraret, adjunxit: Ipsi enim scitis quod in hoc positi sumus . Sed in eo quod caro flagellis afficitur, mens ad appetenda altiora sublevatur, Paulo rursus attestante, qui ait: Et licet is, qui foris est, noster homo corrumpatur, tamen is, qui intus est, renovatur de die in diem. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
tumescentib seuit: & alios ad ciunsmean¬
dũ susceptos int̾cipit: aliis desidatũ iter
erecta in cumulũ unda c̾tradicit. Perra
ñ solũ germina fecunditatis iniminuit:
s etiã semina accepta cõsumit. In qͥb ni¬
narũ cunctis patent̃ aspicitut. hx qđ
quidã sapiens de dño testatur. dicens.
Pugnabit cũ eo orbis terrarũ. cont᷑ uisen¬
satos. Orbis quippe derrarũ cũ dño contra
insensatos pugnat. qͣndo inpena delinqͣn¬
tiũ. elementoꝵ aduersitas milicat. S tam̃
de humo dol̃or ñ egredit᷑: quia res quȩliba
insensibilis ad afflictionẽ nram stimulo
nĩx ac̾tionis excitatur. De humo dolor ñ
egreditur  quia nequaꝗͣ pena de ea nascr¬
tur creatura que ꝑcutit: s de ea proculdu¬
bio que peccando iuĩ ꝑcussionis excorsit. S.
curandũ magnoꝑe eft : ut cũ in deb exte¬
riorib pondere doloris afficim᷑. spe ad suꝑ¬
ua tendamus quatinus eo mens ad alta

Expanded text:
tumescentibus saevit, et alios ad transmeantumescentibus saevit, et alios ad transmeandum susceptos intercipit, aliis desideratum iter erecta in cumulum unda contradicit; terra non solum germina fecunditatis imminuit, sed etiam semina accepta consumit. In quibus nimirum cunctis patenter aspicitur hoc, quod quidam sapiens de Domino testatur, dicens: Et pugnabit cum eo orbis terrarum contra insensatos . Orbis quippe terrarum cum Domino contra insensatos pugnat, quando in poena delinquentium et elementorum adversitas militat. Sed tamen de humo dolor non egreditur, quia res quaelibet insensibilis ad afflictionem nostram stimulo nostrae actionis excitatur. De humo dolor non egreditur, quia nequaquam poena de ea nascitur creatura, quae percutit, sed de ea procul dubio, quae peccando vim percussionis extorsit. Sed curandum magnopere est ut cum in rebus exterioribus pondere doloris afficimur, spe ad superna tendamus; quatenus eo mens ad alta
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. scire cõtẽpnit: Q idcimo ñ ñ ꝗͣ sti¬
diosus tardicate intelligentie p̾mitur:
ut eo maiora p̃mia recrił utionis inuemi¬
at: quo magis instudio inuentionis ela¬
borat. Nicħ gͦ est int̾ra sine causa: qͣndo
& studioso tarditas ad p̾miũ ꝓficit: & de¬
sidioso uelocitas ad supplitiũ crescit Ad
laboris studio: aliqͣndo uͦ dolore ꝑcussio.¬
nis erudimur. Unde cũ dictũ sit nichil
fit int̾ra sine causa: apte ꝓtinꝰ additur. Et
de humo ñ egrediet᷑ dolor dolor nãq qua¬
si de humo egredit᷑: cũ homo ad imagiẽ¬
dĩ conditꝰ. de reb insensibilib flagellatur:
Sed quia ꝑ occulta mentiũ merita. aꝑta pro¬
ñ egreditur: qm̃ sensus nr̃: malitia exigit.
ut ã rebus insensibilib feriat᷑. Ecce enĩ cer¬
nimus. qđ ad correctionẽ nr̃am expectatꝰ
ymb cente t̾ra suspendit᷑: & caliginosus
uer mardescente sole siccat᷑. Mare ꝓcelł

Expanded text:
potuit, scire contemnit. Et idcirco nonnunquam stupotuit, scire contemnit. Et idcirco nonnunquam studiosus tarditate intelligentiae premitur, ut eo majora praemia retributionis inveniat; quo magis in studio inventionis elaborat. Nihil ergo est in terra sine causa, quando et studioso tarditas ad praemium proficit, et desidioso velocitas ad supplicium crescit.  laboris studio, aliquando vero dolore percussionis erudimur. Unde cum dictum sit, Nihil in terra sine causa; apte protinus addde humo non egreditur dolor. - Dolor namque quasi de humo egreditur, cum homo ad Dei imaginem conditus, de rebus insensibilibus flagellatur. Sed quia per occulta merita mentium, aperta pronon egreditur, quo modo sensus nostri malitia exigit, ut a rebus insensibilibus feriatur. Nenimus quod ad correptionem nostram exspectatus imber arente terra suspenditur, et caliginosus aer inardescente sole siccatur; mare procellis
Abbreviated transcription (Latin):
Unde bene ꝑsalomonẽ dr̃. Stilio manib
nitit᷑: & moratur inedib regis. Plerũq¬
enĩ aues quas ad uolatũ penna subleuat.
in ueprib resident: Et stilio qui aduola.¬
tũ pennas ñ habet. uitens manib tgsuᷤ
edificiũ tenet. quia nimirũ sepe iuge¬
mosi quiq dũ ꝑ negligentiã torpent. in
prauis actib remanent: Et simplices quos
ingenu penua ñ adiuuat: ad optinencda
eterui regni menia. uirtꝰ oꝑationis leuat.
Scilio gͦ dũ manib nititur. in regis clib
moracur: quia illo siplex ꝑ uitentiorie
rec̾ti oꝑis ꝑuenit. quo ingeniosus ininime
ascendit. Sed his auditis. questio is cor¬
di suborit᷑: cur uł negligenti. intelligen¬
tiȩ donũ cribuit᷑: uł ftudiosus quisq sra¬
respondet᷑: dũ ꝓtinus subditur.Nict
fit in tͣra sine causa. Idcuto enĩ sẽpe & desi¬
diosus ingeniũ accipit ut de negligentia
iustius pumat᷑. uia qđ sine labore asseqͥ

Expanded text:
Unde bene per Salomonem dicitur: Stellio manibus Unde bene per Salomonem dicitur: Stellio manibus nititur, et moratur in aedibe aves quas ad volandum penna sublevat, in vepribus resident; et stellio, qui ad volatum pennas non habet, nitens manibus regni aedificium tenet. Quia nimirum saepe ingeniosi quique dum per negligentiam torpent, in pravis actibus remanent, et simplices, quos ingenii penna non adjuvat, ad obtinenda aeterni regni moenia virtus operationis levat. Stellio ergo dum manibus nititur, in regis aedibus moratur, quia illo simplex per intentionem recti operis pervenit, quo ingeniosus minime ascendit. Sed his auditis, quaestio nostro cordi suboritur, cur vel negligenti intelligentiae donum tribuitur, vel studiosus quisque senrespondhil in terra sine causa . Idcirco enim saepe et desidiosus ingenium accjustius puniatur, quia quod sine labore assequi
Abbreviated transcription (Latin):
fastidiosus cessat. Diuitiȩ qͦq mentis. st̃
uerba sacrȩ locutionis. S has diuitias
stultꝰ oculis aspicit. &. in ornam̃ti sui use
minime assumit. quia uerba legis audi.¬
ens. magna quidẽ esse considat. s ad cõ¬
p̃hendenda hec nullo tudio amoris ela¬
borat. At contͣ alius sitĩ habet: ingeniũ
ñ habet. Amor ad meditandũ ꝑtrahit. ⁊¬
sensus hebitudo contradicit. & sepe hoc
induinȩ legis eruditione qͣndoq stu¬
dendo intelligit. quod ꝑ negligentiã
ingeniosus nescit. Huiꝰ gͦ stułti diuitias
sicientes bibunt: dũ p̾cepta dĩ que inge¬
niosi fastidientes nesciunt. hebetes aman¬
tes assequuntur. In his nimirũ tenebrᷤ
hebitudinis. illustrat᷑ oculus amoris.
Nã hoc tardiorib sitis aꝑit: quod uelotio¬
rib fastidiũ claudit. Qui & idcuro ađ
intelligentiȩ alta ꝑueniunt: quia agere
que intellęxerint. uł nuimina nulla co̾tẽp¬
nunt. Et dũ sensũ manib adiuuant: se¬
se ultra altitudinẽ ingeniosoꝵ leuant.

Expanded text:
mentis, sunt verba sacrae locutionis; sed has divitias stultus oculis aspicit, et in ornamenti sui usum minime assumit, quia verba legis audiens, magna quidem esse considerat, sed ad comprehendenda haec nullo studio amoris elaborat. At contra alius sitim habet, ingenium non habet; amor ad meditandum pertrahit, sensus hebetudo contradicit; et saepe hoc in divinae legis eruditione quandoque studendo intelligit, quod per negligentiam ingeniosus nescit. Hujus ergo stulti divitias sitientes bibunt, dum praecepta Dei, quae ingeniosi fastidientes nesciunt, hebetes amantes assequuntur. In his nimirum tenebras hebetudinis illustrat oculus amoris; nam hoc tardioribus sitis aperit, quod velocioribus fastidium claudit. Qui et idcirco ad intelligentiae alta perveniunt, quia agere quae intellexerunt, vel minima nulla contemnunt; et dum sensum manibus adjuvant, sese ultra altitudinem ingeniosorum levant.
Abbreviated transcription (Latin):
tanto animus a laboris affliotione se sub¬
trahit. quanto ꝑ spẽ ad sũma se sustollit
An ñ quasi auis ad uolatũ paulus natꝰ fuerat:
qui tot aduersa sustinens dicebat. ãn con¬
uersatio incelis ẽ: N rursũ. Scunus qm̃¬
sitͣrestris domus nr̃a huiꝰ habitacionis dis
soluat᷑: quod ex dõ edificationẽ habemus.
doniũ ñ manu fac̾tã. et̾nã in celis. U̾elut
auis gͦ una transcend̾at. quẽ adhuc corpe¬
re interra demorantẽ iã insublinua spei
penna sublenabat. S quia millus suis
uirib ualet se se in alta sustollere. ut cum
uisibilib affligitur. in iusibilia suble¬

Expanded text:
tanto animus a labore afflictionis se subtrahit, quanto per spem ad summa sustollit. An non quasi avis ad volandum Paulus natus fuerat, qui tot adversa sustinens dicebat: « Nostra conversatio in coelis est? » Stanto animus a labore afflictionis se subtrahit, quanto per spem ad summa sustollit. An non quasi avis ad volandum Paulus natus fuerat, domum non manufactam, aeternam in coelis . Velut avis ergo ima transcenderat, quem adhuc corpore in terra demorantem, jam in sublimibus spei penna sublevabat. Sed quia nullus suis viribus valet sese in alta sustollere, ut cum visibilibus affligitur, in invisibilia suble
Abbreviated transcription (Latin):
uide mens ad sũma euolat. unde caro in
infimis duiius laborat. Pocest qͦq appella¬
tione homunis carnaliũ uita signari. Un¬
de paulus ait. Cũ enĩ sit int̾uos delus & cõ¬
tentio : ñ ne carnales estis ͤ Quib paulo post
subiecit cdicens. Nonne homines estis: In
hac itaq uita homo ad laborẽ nascitur: qͥa
carnalis quisq cũ transeuntia appecit. de¬
sidłioꝵ suoꝵ se pondere affligit. Grauis
quippe labi est hanc ipsã p̾sentis uite glo¬
tã. cũ onũi circspec̾tione custodire. Grauis
labor ẽ. hoc cũ magna fatigatione appre¬
hadere: quod is qui app̾hendit. nouerit
diu stare ñ posse. Soĩ aut̃ uiri quia transe¬
untia nͣ amant. ñ solũ nulla tẽporalium
desiderioꝵ pondera tolerant: si & si qua ad¬
uersa consurgunt. in ipsis suis pssuris & lan¬
gorib ñ labor̾ant. Iuid enĩ flagellis durꝰ ͤ
Q tam̃ de flagellatis apłis scriptũ ẽ. Ibant¬

Expanded text:
im mens ad summa evolat, unde caro in infimis durius laborat. Potest quoque appellatione hominis carnalium vita signari, unde Paulus ait: « Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? Quibus paulo post subjecit, dicens: Nonne homines estis? In hac itaque vita homo ad laborem nascitur, quia carnalis quisque cum transeuntia appetit, desideriorum suorum se pondere affligit. Gravis quippe labor est, hanc ipsam praesentis vitae glotam cum circumspectione custodire. Gravis labor est, hoc cum magna fatigatione apprehendere, quod is qui apprehendet, noverit diu stare non posse. Sancti autem viri quia transeuntia non amant, non solum nulla temporalium desideriorum pondera tolerant; sed et si qua adversa consurgunt, in ipsis suis pressuris et languoribus non laborant. Quid enim flagellis durius? et tamen de flagellatis apos
Abbreviated transcription (Latin):
derent. ad monebat: cũ ꝑdesid̾ia scã fla¬
grantib de phariseis p̾ciꝑet dicens. que
dicunt facite. iuxta oꝑa uͦ illoꝵ nolite
facere: Ac si aꝑte cliceret. Uerbi messem
loquendo excolunt: s hanc male iuiuen¬
do muinime contingunt. Urãm gͦ famẽ
messis ista refitiat᷑ quia uob̾ hanc ꝑ fa¬
tuitatis suȩ fastidiũ seruant. Bene aut̃
quus nãq hostis quasi mnermis uincit᷑:
cũ mala aꝑte suggerens humane m̃ti.
bona om̃ia simusᷤ destruere conat᷑. Sed
matꝰ uenit. qͣndo bona alia urtat̾ta
deierens. latait̃ alia corrũpit. Nã sepe qͦs¬
dã in intellectu ñ tẽpcat: eisq insacrielo¬
quii meditatione ñ obuiat᷑ s tam̃ eoꝵ
uitã in oꝑatione supplantat. Quidũ
u̾e saentie suȩ uirtute laudanturꝰ ne¬
Curq in fauoris clelectationẽ animus̃

Expanded text:
derent, admonebat, cum per desideria sancta fladerent, admonebat, cum per desideria sancta flagrantibus, de Pharisaeis praeciperet, dicens: Quae dicunt facite, juxta opera vero eorum nolite facere . Ac si aperte diceret: Verbi messem loquendo excolunt, sed hanc male vivendo minime contingunt. Vestram ergo famem messis ista reficiat, quia vobis hanc per fatuitatis suae fastidium servant. Bene autem quus namque hostis quasi inermis vincitur, cum mala aperte suggerens humanae menti, bona omnia simul destruere conatur. Sed armatus venit, quando bona alia intacta deserens, latenter alia corrumpit. Nam saepe quosdam in intellectu non tentat, eisque in sacri eloquii meditatione non obviat; sed tamen eorum vitam in operatione supplantat, qui dum de scientiae virtute laudantur, necumque in favoris dele
Abbreviated transcription (Latin):
porta concerriitur: quia amatores huiꝰ scłi in
p̾senti uita suꝑbiunt: s in ipso regni aditu.
ec̃na am̃aduersione feriuntur. Bene autem
subdit᷑. Et ñ erit qui eripiat. Illos qͥppe ue¬
ritas ab et̾na aduersitate eripit: quos intẽpo¬
ralib ꝓsꝑis ꝑ disciplinã p̾mit. Quigͦ nunc
tenuit premi. cc̃ ñ ualet enꝑi. Quia iniqui
cũ quẽ ꝑdisciplinã habere negligunt patrẽ.
afflictionis sus tẽpore ꝑ adiutoriũ ñ inueni¬
iniquiis quisq donũ recte intelligentię ac¬
cipit : scripture sacix sententiis docet᷑ bona
exaggerat uiuendo calcat. Quia gͦ stultꝰ
iste recta untellig̾̃ e dicit. s tam̃ hec oꝑando¬
nͣ amat: messe̾ habendo ieiunat. Quam
nimirũ famelicꝰ comedit: quia is quiad
dm̃ sc̃ĩs desideriis anhelat. discit quod
audit. agit qđ dicucerit. Et dũ docitᷤᷤ
praui recta p̾cicatione reficit᷑. quid ali¬
ud quã stuli. fruge satiat᷑ Anñ fame¬
.licos suos ueritas ut stulti messẽ come¬

Expanded text:
tur, quia amatores hujus saeculi in praesenti vita superbiunt, sed in ipso regni aditu aeterna animadversione feriuntur. Bene autem subditur: Et non erit qui eripiat. Illos quippe veritas ab aeterna adversitate eripit, quos in temporalibus prosperis per disciplinam premit. Qui ergo nunc renuit premi, tunc non valet eripi, quia iniqui eum, quem per disciplinam habere negligunt patrem, afflictionis suae tempore per adjutorium non inveniiniquus quisque donum recte intelligentiae accipit: Scripturae sacrae sententiis docetur, bonexaggerat, vivendo calcat. Quia ergo stultus iste recta et intelligit et dicit, sed tamen haec operando non amat, messem habendo jejunat. Quam nimirum famelicus comedit, quia is qui ad Deum sanctis desideriis anhelat, discit quod audit, agit quod didicerit; et dum doctoris pravi recta praedicatione reficitur, quid aliud quam stulti fruge satiatur? An non famelicos suos Veritas, ut stulti messem come
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiunt cũ affligi clebuat s̃ e inde
miseri in ȩrultatione &itii uut uude
abonis flentur. firneciar uie elicir¬
sensibus similes. in saniã qua p̾ualent. uirtu¬
tẽputant: quia ex morbo esse nesciunt. hõc qd̾
amplius sanis possuNđ. Et quasi creuisse se
uirib estimant : dũ ad uitȩ t̾̃minũ ꝑ ag¬
menta languoris appropinquant. Quiqͥa
rationis sensũ ñ habent. flent᷑ & rident. Et
tanto in magna exultatione se dilatant.
quanto & insensibiles malũ qđ patiuntur
ignorant. Sospitate gͦ dñs merentes eri¬
git: quia electoꝵ mens ñ de p̃sentis uitȩ
insania. s de certitudine gc̃nȩ salutis hi¬
larescit. Unde mor apte de hac ipsa des¬

Expanded text:
biunt cum affligi debuerant; et inde miseri in exsultatione defluunt, unde a bonis flentur. Phreneticorum videlicsensibus similes, insaniam qua praevalent, virtutem putant; qui ex morbo esse nesciunt hoc, quod amplius sanis possunt; et quasi crevisse se viribus aestimant, dum ad vitae terminum per augmenta languoris appropinquant. Qui quia rationis sensum non habent, flentur, et rident; et tanto in magna exsultatione se dilatant, quanto et insensibiles malum quod patiuntur ignorant. Sospitate ergo Dominus moerentes erigit, quia electorum mens non de praesentis vitae insania, sed de certitudine aeternae salutis hilarescit. Unde apte mox de hac ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
di stultũ firma radice: & malediri pulcbritu¬
dini eius stati᷑. Pulchritudim quippe stulti
maledicere ẽ. eus głam ex considata dãpua¬
cione reꝓbare: quia eo atrotius in tormentis¬
obruetur. qͦ altius in peccatis eleuatur: quia tͣn¬
sit quod excollit᷑. ꝑmanet qđ punitur. quia¬
honorat᷑ inuia. in ꝑuentione dãpnabit᷑. Et
quasi ꝑ amȩna prata ad carcerẽ ꝑuenit. qui

Expanded text:
di stultum firma radice, et maledixi pulchritudini ejus statim.» Pulchritudinem quippe stulti maledicere, est ejus gloriam ex considerata damnatione judicare, quia eo atroobruuntur, quo altius in peccatum elevantur. Transit quod extollitur, permanet quod punitur; honorantur in via, in perventione damnabuntur; et quasi per amoena prata ad carcerem perveni
Abbreviated transcription (Latin):
ubet erecti sunt: dũ de ipsa gła suę ꝓsꝑi¬
tatis intumescunt. S merentes dñs sospi¬
tate erigit. qͥa afflictos suos ad głam. ue¬
ix leticię soliditate sustollit Sospitate
qͥppe ñ insania erecti sunt: qui in bonis
actib actib positi spe in dm̃ firma gra¬
tulantur. Nonnulli enĩ sicut diximus.
& iniquitates ꝑpetrant: & gaudere ñ ces¬
sant. De qͥb ꝑ salomonẽ dr̃. Iui lecant᷑
cũ male secerint : & erultant in ceb pesii¬
mis. C rursũ. Sunł impii qui ita secu

Expanded text:
erecti sunt, dum de ipsa gloria suae prosperitatis intumescunt. Sed moerentes Dominus sospitate erigit, quia afflictos suos ad gloriam verae laetitiae soliditate sustollit. Sospitate quippe, non insania erecti sunt, qui in bonis actibus positi, spe in Deum firma gratulantur. Nonnulli enim, sicut diximus, et iniquitates perpetrant, et gaudere non cessant; de quibus per Salomonem dicitur: Qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis . Et rursum: Sun
Abbreviated transcription (Latin):
trib urł. Quod isaias qͦq longe ance pre-¬
nuntians. ait. Dñs ad uditiũ uͦeret: cũ se¬
niorib popłi sui. De his porcis salomonite¬
rũ dic̃ Date ei de fruc̾tu manuũ suarum:
& laudent eã inportis oꝑa euis. Lunc qͥppe
scã eccła de fructu manuũ suarũ accipit. cũ
eã ad ꝑcipienda celestia. laboris sui retributio
accollit. Tunc eã oꝑa sua in portis laudans:
quando eius menbris in ipso regni aditudr̃.
Esuriui: & dedistiᷤᷤ michi mand̾ucare. Sitr¬
ui: & dedistis michi bibere. Hospes erã: & col¬
legistiᷤᷤ me. Nudus: & cooꝑustis me. Qect̾a.

Expanded text:
rael . Quod Isaias quoque longe ante praenuntians ait: Dominus ad judicium veniet cum senioribus populi sui . De his portis Salomon iterum dicit: Date ei de fructu manuum suarum, et laudent eam in portis opera ejus . Tunc quippe sancta Ecclesia de fructu manuum suarum accipit, cum eam ad percipienda coelestia laboris sui retributio attollit. Tunc eam sua opera in portis laudant, quando ejus membris in ipso regni aditu dicitur: Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere; hospes eram, et colleg
Abbreviated transcription (Latin):
na signantur. psalinista testatur dicero. Flo¬
quia dm̃ eloquia casta: argentũ igne exra-¬
minatũ. Qui gͦ argentũ ñ habent ad aquas
uocant᷑ : quia nimirũ gentilitas que scrptu¬
i sacrȩ p̾cepta ñ accep̾erat. sacri eloqui in:¬
iuidatione satiat᷑. quã tanto nuno auidiꝰ po¬
tat: quanto hanc diusicca siciebat. Cadẽ eigo

Expanded text:
salmista testatur dicens: « Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum . » Qui igitur argentum non habent, ad aquas vocantur, quia nimirum gentilitas, quae Scripturae sacrae praecepta non acceperat, sacri eloquii inundatione satiatur. Quoniam tanto nunc avidius potat, quanto hanc diu sicca sitiebat. Nec so
Abbreviated transcription (Latin):
uę iudoꝵ soboles ante mediatoris aduentũ
in legis obseruatione floruerunt: s in ipsa
redemptoris nr̃i pͣsentia ã diuiuitatis obse¬
quio ꝑfidiȩ suȩ meritis repulsi ceciderunł.
Iuos nimirũ ñ ẽ qui eripiat. qͥa scilic& dũ
ipsũ redẽpiorẽ extinguete ꝑsequendo cona¬
ti stuit. oblata sibi remedia ereptionis absa

Expanded text:
 pravae Judaeorum soboles ante Mediatoris adventum in legis observatione floruerunt, sed in ipsa Redemptoris nostri praesentia a divinitatis obsequio perfidiae suae meritis repulsi ceciderunt. Quos nimirum non est qui eripiat. Quia scilicet dum ipsum Redemptorem exstinguere persequendo conati
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑precata intelligimus. hec quasi mandendo
glutimus. Dum quedã uͦ ad intelligendũ fa¬
cilia ita sumimus ut inuenimus ea nͣ qu̾asi
mansa bibimꝰ quia ñ fracta sorbem᷑. Hdec fub
intellectu mystico brrui locutione transcuri¬
mꝰ ne quid forsitan p̃terisse uideanͣt. S. quia
beati iob amici esse ñ possent. nisi inquib dã
qͦq nagna moꝵ honestate fulgerent᷑ restat. ut
intoꝵ uerbis uircute̾ sensupͣ moralit̾ inquiraiꝰ:
Quatinꝰ dũ locutionis eoꝵ pondus discutitur:
cuiꝰ doctrine suerint ostendat᷑. Ego udistul¬

Expanded text:
terpretata intelligimus, haec quasi mandendo glutimus; dum quaedam vero ad intelligendum facilia ita sumimus ut invenimus, ea quasi non mansa bibimus, quia non fracta sorbemus. Haec sub intellectu mystico brevi locutione transcurrimus, ne quid forsitan praeterisse videremur. Sed quia beati 184 Job amici esse non possent, nisi in quibusdam quoque magna morum honestate fulgerent, restat ut in eorum verbis virtutem sensuum moraliter inquiramus, quatenus dum locutionis eorum pondus discutitur, cujus doctrinae fuerint, ostendatur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
moritur ncħ esse: inipsa iã morte p̾ensa.¬
re iufirimiquilibet possunt. Tunc enun
et etiã illiderogant.: qui hanc & usq ad mor¬
tẽ̾ sequentes amant. Bene itaq dicit᷑. Ego
uidistultũ firma radice: & malediri pul¬
chritudini eius siatĩ. Ac si aꝑte diceret.

Expanded text:
morituri nihil esse, in ipsa jam morte pensamorituri nihil esse, in ipsa jam morte pensare infirmi 185 quilibet possunt. Tunc enim ei etiam illi derogant, qui hanc et usque ad mortem sequentes amant. Bene itaque dicitur: Ego vidi stultum firma radice, et maledixi pulchritudini ejus statim. Ac si aperte dicere
Abbreviated transcription (Latin):
se se cdiceret: addidit stati᷑. Mos nãq hu-¬
manȩ & infirme mentis est: ut cũ earum
rerũ quas respicit qualitate uariet᷑. Se¬
pe.enĩ eius iuditiũ cũ ipsa pͣsentis rei su etie
ducitur: & uirta hac qđ aspicit intentio il¬
lius sensusq formatur. Nã plerũq ñnul¬
lidũ quoꝵdã głamcernunt. ẽiuisdẽ głe aspe¬
ctibus delectant᷑. Hanc magnũ aliquid exi¬
stimant: seq ut talia mereantur exoptant.
Cũ uͦ głosos quosq aut elatos subito humilia¬
dos. aut fortasse etiam morientes aspici¬
Foce quamincħ.ẽ. homo. Oui hoc rinu¬
rũ rectius clicerent. sicũ in gła horiuẽ
cernerent tunc qus interituꝰ cogitantes. tͣn¬
seuntẽ potentiã nicħ asse sensissent. Iunc
quippe ẽ humana elatio pensanda quã
nichil sit: cũ sese. suꝑ ceteros successib ex¬
collit. Tunc consieler⁊ naũ ẽ quo cursu
felicitas trarsuolet: cũ ante humanos
ocłes quasi ꝑ mations pollet. Nã głam

Expanded text:
 protinus addidit, statim. Mos namque humanae et infirmae mentis est, ut cum earum rerum quas respicit qualitate varietur. Saepe enim ejus judicium cum ipsa praesentis rei specie ducitur, et juxta hoc quod aspicit, intentio illius sensusque formatur. Nam plerumque nonnulli, dum quorumdam gloriam cernunt, ejusdem gloriae aspectibus delectantur, ac magnum aliquid existimant, seque ut talia mereantur exoptant. Cum vero gloriosos quosque, aut dejectos subito, aut fortasse etiam morientes aspiciEcce quam nihil est homo. Qui hoc nimirum rectius dicerent, si cum in gloria hominem cernerent, tunc ejus interitum cogitantes, transeuntem potentiam nihil esse sensissent. Tunc quippe est humana elatio pensanda quam nihil sit, cum sese super caeteros successibus extollit. Tunc considerandum est quo cursu felicitas transvolet, cum ante humanos oculos quasi permanens pollet. Nam gloriam