comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ : dit autẽ.Et inducã suꝑ sensũ magnum
pͥncipẽ afsirioꝵ qͥ dixit. Mea inttute faciã. & sapien¬
tia sensus mei aufcrã fines gentiũ. & uirtutẽ eoꝵ de¬
p̃dabor. Iste gͦ ẽ. qui ibi quidẽ dr sensus magnus
rex assirioꝵ: hic autẽ sensus uł prudentia. Etenĩ
serpens fuisse in paradiso sc̃bitur prudentior oĩũ
bestiarũ. que erant suꝑ t̾rã. S & uillicꝰ iniqui¬
tatis prudent̃ fecisse r illa que fecit. hic gͥ ia

Expanded text:
: « Et inducam super te sensum magnum principem Assyriorum, qui dixit: Mea virtute faciam, et sapientia sensus mei auferam fines gentium, et virtutem eorum depraedabor . » Iste ergo est qui ibi quidem dicitur sensus magnus, rex Assyriorum. Hic autem Jabin sensus et prudentia. Etenim serpens fuisse in paradiso scribitur prudentior omnium bestiarum quae erant super terram. Sed et villicus iniquitatis prudenter fecisse dicitur illa quae fecit . H
Abbreviated transcription (Latin):
exoriunt᷑ & p̃lia. & si oppͥmant᷑ pͥmi. multo plures
erurgunt postinodũ atq in unũ cocunt & conspi¬
rant in malũ. qui semꝑ dissident a bono. Et si se¬
cundo uncti fuerint. iterũ t̾cio alie uirtutes neqͥ¬
ores exurgent. Et fortassis quanto magis auget
ppłs di. & multo plus crescit & multiplicat᷑. tan¬
to illi plures ad oppugnandũ conspirant. S tẽ¬
ptemꝰ ꝓ ut d̾s dederit discutere singłos qͦsq ad¬
uersi erercitꝰ reges. & ꝓ significantiis nominum
unĩtuꝰq etiã opus qđ gerit in malicia contẽpla¬
ri. Primꝰ omniũ qͥ & auctor belli huiꝰ nominatꝰ
ẽ congregans cet̾os. & ad comurationẽ sceleris in-¬
uitans i abin nominat᷑. qͥ erat rex asor. Ipse ẽ enĩ

Expanded text:
exoriuntur et praelia. Et si opprimantur primi, multo plures exoriuntur et praelia. Et si opprimantur primi, multo plures exsurgent postmodum, atque in unum coeunt et conspirant in malum, qui semper dissident a bono Et si secundo victi fuerint, iterum tertio aliae virtutes nequiores exsurgent; et si fortassis quanto magis augetur populus Dei, et multo plus crescit et multiplicatur, tanto illi plures ad oppugnandum conspirant. Sed tentemus, prout Deus dederit, discutere singulos quosque adversi exercitus reges, et pro significantiis nominum uniuscujusque etiam opus quod gerit malitia contemplari Primus omnium, qui et auctor belli hujus nominatus est, congregans caeteros et ad conjurationem sceleris invitans, Jabin nominatur, qui erat rex Assur: ipse est enim
Abbreviated transcription (Latin):
magnã. & usq ad masaphoth ad aquã. & usq ad
cãpos masphe contra orientẽ. & trucidauerunt
eos usq quo ñ suꝑcẽt ex cis qͥ euaderet. Et fecit
eis iħc sic̃ p̃cepit ei dñs. Equos eoꝵ sub neruauit
& currꝰ eoꝵ exussit igni. E conu̾sus ẽ iħc in ipso
tempore & occupauit asor. & regẽ eiꝰ int̾fecit gla¬
dio. Uides quanta aduersũ iħm & isrłicicũe
xertcitũ contrariarũ uirtutũ & pessimoꝵ demonũ¬
eramina concitent᷑: Isti om̃s demones ante ad¬
uentum dñi & saluatoris nr̃i quieti & securi hu¬
manas aĩas possidentes. in carũ m̃tib corporib¬
q regnabant. S ubi t̾ris apparuit gr̃a & miscdia
saluatoris nr̃i di. edocens nos ut pie & scẽ in hoc
mundo ac segregati ab om̃i peccati contagione in¬
uamꝰ. & libertatẽ suã ad imaginẽ di in qͦ ex ini¬
tio creata ẽ aĩa unaqueq recipiat. ista de causa
ab illis iniquis ueterib possessorib earũ pugne

Expanded text:
aram, et usque ad campos Masse contra orientem; et trucidaverunt eos, usquequo non superesset ex eis qui evaderet. Et fecit eis Jesus sicut praeceperat ei Dominus. Equos eorum subnervavit, et currus eorum exussit igni. Et conversus est Jesus in ipso tempore, et occupavit Assur, et regem ejus interfecit gladio. » Vides quanta adversus Jesum et Israeliticum populum contrariarum virtutum et pessimorum daemonum concitentur bella. Isti omnes daemones ante adventum Domini et Salvatoris nostri, quieti et securi humanas animas possidentes, in earum membris mentibusque regnabant. Sed ubi in terris apparuit gratia et misericordia Salvatoris nostri Dei, docens nos ut pie et sancte in hoc mundo, et segregati ab omni peccati contagione, vivamus; et libertatem suam atque imaginem Dei, in qua ex initio creata est, anima unaquaeque recipiat: ista de causa ab illis iniquis veteribus possessoribus earum, pugnae
Abbreviated transcription (Latin):
in unũ ad aquã maron pugnare contͣ isrł. Dix̃
autẽ dñs ad iħ̾m. Non uerearis a facie eoꝵ.
qͥa crastina die ad hanc horã ego tradã eos sauci¬
atos ante faciẽ isrł. Eqͦs eoꝵ subneruabis & currꝰ
eoꝵ igni erures. & uenit iħe& omnis ppłs bella¬
toꝵ cũ eo suꝑ ipsos ad aquã maron. & subito ir

Expanded text:
unum ad aquam maram pugnare contra Israel. Dixit autem Dominus ad Jesum: Non verearis faciem illorum, quia crastina die ad hanc horam ego tradam eos sauciatos ante faciem Israel. Equos eorum subnervabis, et currus eorum igni exures. Et venit Jesus et omnis populis bellatorum cum eo s
Abbreviated transcription (Latin):
qui in campis sunt. & humilia sapiunt ac t̾rena.
Misit & in fanendor quod int̾pretat᷑ conũsio.
Et conuersio duplex intelligit᷑. Est enĩ conũsio qua
qͥs ad dm̃ conũtitur. uł a do ẽ conu̾sus ad bona.
Est autẽ & alia conu̾sio. qua rex iabm id ẽ tabu¬
lus ad se anunas conũtit. sic̃ & de symeone supͣ
exposuimꝰ. Qualis putanda ẽ & illa conũsio que
cursu bono & itinere recto: Mittit & ad eos
qui erant in maritimis locis ad uicinos flu¬
ctuũ chananeos qͥ int̾pretantur uelut cõ¬
moti. id ẽ qͥ sẽꝑ in motionib & fluctib ꝑ¬
mouent cuncta. Et ad maritimos amor¬
reos. Amorrei int̾pretantur amarescentes. qui
sunt similes illis de qͥb suꝑiꝰ disseruimꝰ. Ta¬
lis gͥ ẽ catalogꝰ totiꝰ milicie inuisibiliũ hosti¬
um qͥ congregantur ꝑ regẽ iabmn ut expug
quia crastino hac hora tradam eos in manꝰ
tuas. Uide qđ hodie ñ possumꝰ illos om̃s oppͥ¬

Expanded text:
qui in campis sunt et humilia sapiunt ac terrena. qui in campis sunt et humilia sapiunt ac terrena. Misit et in Fenendor, qui interpretatur conversio, et conversio duplex intelligitur. Est enim conversio qua quis ad Dominum convertitur, vel a Deo est conversus ad bona; est autem et alia conversio, qua rex Jabin, id est diabolus, ad se animas convertit, sicut et de Simeron supra exposuimus: qualis putanda est et illa conversio quae cursu bono et itinere recto? Mittit et ad eos qui erant in maritimis locis, ad vicinos fluctuum Chananaeos, qui interpretantur velut commoti, id est, qui semper in motibus et fluctibus permoverent cuncta. Et ad maritimos Amorrhaeos. Amorrhaei interpretantur amarescentes, qui sunt similes illis de quibus superius disseruimus. Talis igitur est catalogus totius militiae invisibilium hostium qui congregantur per regem Jabin ut expugnquia crastino in hac hora tradam eos in manus tuas. » Video quod hodie non possumus omnes illos oppri
Abbreviated transcription (Latin):
arabia. Int̾pretat᷑ autẽ arabia insidie. Inuitae
gͥ iurtutes insidiattices. que humaras amnea
ñ ui nec aꝑtis impugnationib. s imꝓuisis insi¬
diis callidisq deciprant. forte quales sunt & illi
quasi lucerna. Aliud ẽ enĩ lucerna. aliud quasi
lucerna. Ioħs erat lucerna ardens. qͥ erat angelus
differentias luccrnarũ. & quasi lucernarũ que in
ceneroth st̃. audi saluatorẽ dicentẽ ad discipłos
suos. Sint lumbi ur̃i precincti. & lucerne arden¬
tes. St̃ gͦ eoꝵ qͥ in eccłia fidẽ catholicã docent. &
plebem di uerbo ueritatis illuminant. lucer¬
ne ardentes. hu uͦ qͥ heretica dogiata ex scͥpt᷑e
scẽ testimoniis falsis assertionib docent. ꝓ co qd̾
scͥpturas legunt. uidentur accendere lucernas.
s qͥa falsis assertionib utunt᷑. ñ sunt lucerne.
s quasi lucerne. Misit etiã ad campos. Ne¬
cesse enĩ erat. ut in societatẽ suã uocaret etiã eos

Expanded text:
Arabiam. Interpretatur autem Arabia insidiae. Invitat Arabiam. Interpretatur autem Arabia insidiae. Invitat ergo virtutes insidiatrices, quae humanas animas non vi et ex apertis impugnationibus, sed improvisis insidiis callidisque decipiant, forte quales sunt et illiquasi lucernae. Aliud est lucerna, aliud quasi lucerna. Joannes lucerna erat ardens, quia erat angelus differentias lucernarum et quasi lucernarum quae in Cenereth sunt, audi Salvatorem dicentem ad discipulos suos: « Sint lumbi vestri praecincti, et lucernaet ergo eorum qui in Ecclesia fidem catholicam docent, et plebem Dei verbo veritatis illuminant, lucernae ardentes; hi vero qui haeretica dogmata ex Scripturae sanctae testimoniis falsis assertionibus docent, pro eo quod Scripturas legunt, videntur accendere lucernas, sed quia falsis assertionibus utuntur, non sunt lucernae, sed quasi lucernae. Misit etiam ad campos: necesse enim erat ut in societatem suam vocaret etiam eos
Abbreviated transcription (Latin):
iftł tabulus etiã eos. qui circa sydonẽ magnã
sunt. Ego qͥdẽ cũ in locis sidonis aliquotiens
demoratus sum nunquã cõꝑi duas eẽ sydones
unã magnam & aliã paruã. quantũ ad t̾tenũ
ꝑtinet locũ. s si ad interpretationẽ nomins¬
redeam qđ significat uenatricẽ uel uenatoris.
differentie quidam sint uenatores in paruis
& quidã uenatores. in magnis. id ẽ qđ alu ꝑ
parua peccata ãni s mas. alii ꝑ magna decipi¬
unt. Uerbigr̃a cũ  in uoluptatib scłi & cat¬
nis delicus anima decipitur. in paruo capta di¬
cenda ẽ. Cũ uͦ aut ꝓuidentiã negat. aut demo¬
nes quasi dm̃ colit. hec in magno putanda ẽ
ce decepta. Et icleo nẽ mittit ad sydonẽ magnã
quasi ad uenationẽ magnã conuenant contra
filios isrł. Q ittit & ad montana. Montana
intelligenda st̃ omnis sensus qͥ extollit se &¬
rigit aduersus scientiam dei. Mittit & in

Expanded text:
Israel diabolus, etiam eos qui circa Sidonem magnum Israel diabolus, etiam eos qui circa Sidonem magnum sunt. Ego quidem cum in locis Sidonis aliquoties demoratus sim, nunquam comperi duas esse Sidonas, unum magnam, et aliam parvam, quantum ad terrenum pertinet locum. S significat venatricem vel venatores, differentiae, quidam sint venatores in parvis, et quidam venatores in magnis; id est quod alii per parva peccata animas, alii per magna decipiunt: verbi gratia, cum in voluptatibus saeculi et carnis deliciis anima decipitur, in parvo capta dicenda est; cum vero providentiam negat, aut daemones quasi Dominum colit, haec in magno putanda est esse decepta. Et ideo nunc mittit ad Sidonem magnam, qui quasi ad venationem conveniant contra filios Israel. Mittit et ad montana. Montana intelligenda sunt omnis sensus qui extollit et erigit adversus scientiam Dei. Mittit et in
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimis uͦ melle dulciꝰ muenit᷑. cũ inrtutis fru¬
ctus attulerit. Misit gͥ tabulus ad iobac immicũ
amaritudinis regẽ. Mittit autẽ etiã ad regem si¬
meon. qͥ int̾pretat᷑ exauditio. S duplex uidet᷑ ẽẽ
exauditio. Aliquando quidẽ cũ exaudit hominẽ
Solet enĩ dicete diabolus. Si ꝓcidens adorauetis
me. łͥ dabo hec oĩa. S tu si iħ̾m sequeris. dicis ei.
symeon illũ audiens. uenit ad pugnã contra
iħm. Mittit autẽ & ad regẽ riph. Tiphautẽ int̾¬
pretatur quomͦ fluit. uelut admiranti sermo¬
ne. Quia & reuera mirandũ ẽ quotͦi fiuunt omnia
que sunt huiꝰ mundi carnalia. & quomͦ fiuxa st̃
& caduca que apud infideles homines ꝑmanen¬
tia putantur & ꝑpetua. Qui autẽ rerum consi¬
derat rationẽ. & uite huiꝰ que putantur bona
contuetur. quomͦ semꝑ mutentur & transeant.
iste dicit qͦmͦ fluit. Uocat autẽ contra filios

Expanded text:
novissimis vero melle dulcior invenitur, cum virtutis frunovissimis vero melle dulcior invenitur, cum virtutis fructus attulerit. Misit ergo diabolus ad Jobac inimicum amaritudinis regem. Mittit etiam ad regem Simeron, qui interpretatur exauditio: sed duplex videtur esse exauditio; aliquando quidem in bonam partem, cum exaudit hominem Solet enim dicere diabolus: « Si procidens adoraveris me, tibi dabo haec omnia . » Sed tu si Jesum sequeris, dicis ei: Simeron, illum audiens venit ad pugnam contra Jesum. Mittit autem ad regem Zife. Zife autem interpretatur quomodo fluit? velut admirantis sermone, quia eo revera mirandum est quomodo fluunt omnia quae sunt hujus mundi carnalia, et quomodo fluxa sunt et caduca quae apud infideles homines permanentia deputantur et perpetua. Qui autem rerum considerat rationem, et vitae hujus quae putantur bona contuetur quomodo semper mutentur et transeant, iste dicit, Quomodo fluit! Vocat autem contra filios
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝰ optinet pͥncipatũ. qͥ ẽ diabolus. Uis autẽ
uidere. qm̃ aula ipsiꝰ ẽ t̾ra: In euangłus scͥptũ ẽ.
qͥa fortis inaula sua securꝰ dormit. usꝙ qͦ ueniat
fortior. qui & ipsũ alliget. & que possidet aufe¬
rat. Est gͦ rex aule pͥnceps mundi huiꝰ. Iste
mittit ad iobac. Ipse ẽ enĩ qͥ mittit ad om̃s gen¬
tes. & inuitat ad p̾liũ. Mittit & ad regẽ maron.
Iobac qͥdẽ int̃pretat᷑ inimicitie. maron auttẽ ama¬
ritudmes. Mittit g tabulus ad aliã uirtutẽ ini¬
micam. ex angłis sine dubio refugis. que uirtꝰ
amaritudinũ rex ẽ. qͦ auctore scilicet & oꝑam
dante. om̃s que in hoc mundo amaritudines et
afꝑitates miseris mortalib instigunt᷑ eueniunt.
amatiꝰ potest ẽẽ peccato. etiã si quedã aulcia ui¬
deant᷑ in pͥmis. sic̃ salomõ sc̃bit. In nouissimis
inqͥt amariꝰ felle inuenies. qđ dulce in inicus
uidebatur. & acutiꝰ acie gladii. Iustitie uͦ nat᷑a
contratia ẽ. In inicns uidetur amarior. in

Expanded text:
net principatum, qui est diabolus. Vis autem videre quoniam aula ipsius est terra? In Evangeliis scriptum est , quia fortis in aula sua securus dormit, usquequo veniat fortior, qui et ipsum alliget et quae possedit auferat. Est ergo rex aulae princeps hujus mundi. Iste mittit ad Jobac; ipse est enim qui mittit ad omnes gentes et invitat ad praelium, mittit ad regem Marom. Jobac autem interpretatur inimicitiae, Marom autem amaritudines. Mittit ergo diabolus ad aliam virtutem inimicam, ex angelis sine dubio refugis, quae virtus amaritudinum rex est: quo auctore scilicet et operam dante omnes in hoc mundo amaritudines et asperitates quae miseris mortalibus infliguntur eveniunt. aliquid potest esse peccato, etiamsi quaedam dulcia videantur in primis, sicut Salomdulce in initiis videbatur, et acutius acie gladii . » Justitiae vero natura contraria est. In initiis videtur felle amarior, in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ neq moysi credidert᷑. dũ in xp̃o ñ credunt.
ad qͦs saluator ait. si crederetis moysicredetĩ etiã mͥ.¬
didert̃. nos uͦ credentes in xp̃o credimꝰ testam̃¬
to qđ traditũ ẽ ꝑ moysen. Et ad nos dr ne male
illi maledicti st̃: neq enĩ aucdiert̃ testam̃tũ qđ
mandauit ds̃ patrib. In die inqͥt qua echuixi
uos de t̾ra egipti. de fornace fertea. Et nos edux̃
deus de t̾ra egipti. de fornace ferrea. maxime iu¬
xta intelligentẽ id qđ scͥptũ ẽ in iołiis apocalip¬
& exieris de ea tu sis egrediens ex t̾ra egipti de for¬
nace ferrea. & tͥ dicat᷑. audite u̾ba mca. & facite
iuxta hec oĩa. Deinde reꝓmissio dĩ ẽ ad audien

Expanded text:
qui nec Moysi crediderunt, dum in Christo non credunt? qui nec Moysi crediderunt, dum in Christo non credunt? ad quos Salvator ait: Si crederetis Moysi, crederetis utiqdiderunt, nos vere credentes in Christo, credimus testamento, quod traditum est per Moysen, et ad nos dicitur, ne maledilli maledicti sunt, neque enim audierunt testamentum, quod mandavit Deus patribus: In die, inquit, qua eduxi eos de terra Aegypti, de fornace ferrea. Et nos eduxit Deus de terra Aegypti de fornace ferrea: maxime juxta intelligentem id quod scriptum est in Joannis Apocalypet exieris de ea, tu sis egrediens ex terra Aegypti de fornace ferrea, et tibi dicatur. Audite vocem meam, et facite juxta haec omnia. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
in medio eccłie cantabo tͥ. Or̃ ad illũ iudã. manꝰ
tue suꝑ dorsũ inimicoꝵ tuoꝵ. Ubi reꝑit᷑ ille
iudas suꝑ dorsũ inimicoꝵ manꝰ suas posuisse:
eos facientis. & triũphantis in ligno. uidebis
qͥm suꝑ istũ iudã cõpleta sit ꝓpħia dicens. ma¬
res habet. & nc̃ cũ ad uiros iuda sermo fit.
nilli dubiũ ẽ quin ad nos. xͥanos sermo fiat.
ꝓpt̾ xp̃m qui extribu iuda natꝰ est. Fit quoq
sermo & ad in habitantes ierłm. scilicet ad eos qͥ
in eccłia habitant. Hec ẽ ciuitas magni regis
hec ẽ uisio pacis. Pax quippe ex nobis si tam̃
filii pacis sumꝰ. multiplicatur & cerit᷑. Audi¬
te gͦ u̾ba testam̃ti huiꝰ: & loqͥmim ad uiros iu¬
da. & inhabitantes icrłm. Et dices ad eos. Hec
dicit dñs deus. Maledictus homo qui ñ audie-¬
rit u̾ba testam̃ti huiꝰ. quod mandaui patrib
ur̃is. Quis magis audit u̾ba testam̃ti qđ man¬
dauit ds patrib. nos qͥ in xp̃o credimꝰ. an illi

Expanded text:
 ad illum Judam: « Manus tuae super dorsum inimicorum tuorum. » Ubi reperitur ille Judas super dorsum inimicorum manus suas posuisse? eos facientis, et triumphantis in ligno, videbis quomodo super istum Judam completa sit prophetia dicens: « Ma» Et nunc ad viros Juda sermo fit. Nulli dubium est, quin ad nos Christianos sermo fiat propter Christum, qui ex tribu Juda natus est. Fit quoque sermo et ad inhabitantes Hierusalem, scilicet ad eos qui in ecclesia habitant. Haec est civitas magni regis, haec est visio pacis. Pax quippe in nobis, si tamen filii pacis sumus, multiplicatur et cernitur. « Audite ergo verba Testamenti hujus, et loquimini ad viros Juda et ad inhabitantedicit Dominus: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti hujus, quod mandavit patribus vestris . Quis magis audit verba testamenti, quod mandavit Deus patribus? Nos qui in Christo credimus, an illi
Abbreviated transcription (Latin):
catꝰ ẽ ppłs. Ipsi enĩ emulati st̃ inquit me suꝑ
ñdm̃. De illis dicit. itritauert̃ ine in idolis suis.
& ego emulabor eos suꝑ ñ gentẽ. in gentẽ aut̃ in¬
sumus. & annuntiat᷑ iustitia ppło qͥ nascit᷑ ex
gentib. Iste enĩ ppłs subito nascitur. Et in ꝓ¬
aut̃ gens insimul. quando saluator ascendit ad
celos. & credidert̃ una die qͥnq milia. & alia die
addita st̃ tria milia. Uere tc̃ fuit cernere ppłm¬
istũ insimul natũ sermone di. & repente ste¬
risẽ parturientẽ ad quã dr. Letare sterilis que
ñ paris. crũpe & dama que ñ parturis. quia
plures filui deserte magis quã eiꝰ que habet ui¬
rũ. Deserta eccłia a lege. desecta erat ado. ha
Qud gͦ pollicet᷑ deus: Eritis mͥ in ppłm. & ego
ero uobis in dm̃. Non ẽ omniũ ds. s eoꝵ tantũ
qͥb se largitꝰ ẽ : qͣmͦ patriarche illi ad quẽ locu

Expanded text:
 « Ipsi enim aemulati sunt, inquit, me super non Deum. » De illis dicit: « Irritaverunt me in idolis suis, et ego aemulabor eos super non gentem: in gentem enim insumus, et annuntiatur justitia populo, qui nascetur de gentibus. Iste enim populus subito nascitur: et in pt gens in semel. Quando Salvator ascendit ad coelos, et crediderunt una die quinque millia , et alia die addita sunt tria millia: vere tunc fuit cernere populum in semel natum sermone Dei, et repente sterilem, parturientem, ad quam dicitur: Laetare, sterilis, quae non paris; erumpe et clama quae non parturis: quia plures filii desertae magis quam ejus quae habet virum . Deserta Ecclesia a Lege, deserta a Deo erat. HQuid ergo pollicetur Deus? Eritis mihi in populum, et ego ero vobis in Deum. Non est omnium Deus, sed eorum tantum quibus se largitus est, quomodo patri
Abbreviated transcription (Latin):
irnusqͥsq constringititur. tẽ dicit ałs. inuenta ẽ
colligatio in uiris uida. Uerũ non inueniatur
colligatio in nobis. Quomͦ aũ ñ inuemietur colli¬
gatio in nobis: Si usq ad hanc horã colligatio
solue obligationes uiolentatũ cõmutationũ.
omnẽ circsiscͥptionẽ iniquã dissipa. frange esu

Expanded text:
 constringitur , tunc dicit Deus: Inventa est colligatio in viris Juda. Verum non invenietur colligatio in nobis. Quomodo autem non invenietur colligatio in nobis, si usque ad hanc horam colligatio solve obligationes violentarum commutationum, omn
Abbreviated transcription (Latin):
modũ ministris utitͦ aĩa ad oꝑandã iustitiam
di. Et ita fit. ut in ierłm in qua prius rex neꝗͣ
regnabat & pessimꝰ. postmodũ in ea regnet dd
potens manu. uł patificꝰ salomon. Assident & enĩ
& feda ministeria anime p̾benda sollicitent.
depulsis. tẽ efficit᷑ anma in parte di. tc̃ ierłm
regnũ di efficit᷑. & tẽplũ di in ea construitur.
Aut ñ hoc de semetipso sentiebat ille qͥ dicebat.
qͥa eramꝰ & nos aliquando insensati. increduli. er-¬
rantes. seruientes uarus desideriis. & uoluptatib
tates sub alnis. S interĩ iħc interficit inimicos. ñ
ccudelitatẽ docens ꝑ hoc sic̃ heretiti pugnant. s fu¬
tura in his que gerunt᷑ sacram̃ta designans. ut
cũ interemerint eos reges qͥ regnũ peccati tenent.
in nobis. possimꝰ illud implere qđ dicit apłs

Expanded text:
modum ministris utitur anima ad operandam justitiam modum ministris utitur anima ad operandam justitiam Dei. Ita fit ut Jerusalem, in qua prius rex nequam regnabat et pessimus, postmodum in ea regnet David potens manu, et pacificus Salomon. Assident etenim et foeda ministeria animae praebendo sollicitent: depulsis, tunc efficitur anima in parte Dei, tunc Jerusalem regnum Dei efficitur, et templum in ea Domino construitur. An non hoc de semetipso sentiebat ille qui dicebat, « quia eramus et nos aliquando insensati, increduli, errantes, et servientes desideriitates sub aliis; sed interim Jesus interficit inimicos, non crudelitatem docens per hoc, sicut haeretici putant, sed futura in his quae gerunt sacramenta designans: ut cum interimeret Jesus eos reges qui regnum peccati tenent in nobis, possimus illud implere quod dixit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
impugnant᷑. Qnq autẽ reges.U. sensus corporeõ
P aliquẽ & enĩ hoꝵ. unũquẽq necesse ẽ decidere in
peccatũ. Qnq sensus .U. illis regib cõparantur
qͥ gabaonitas id ẽ qͥ carnales homines expugnant.¬
fortasse indicari. qͥa spelunca locus ẽ in ꝓfun¬
dum t̾re defossus. Igitur etiã isti qͦs supͣ dixiꝰ¬
sensus cũ se t̾renis accib in corpore positi dimer¬
serint. & nichil ad opus dĩ s totũ ad ministeri¬
ũ corporis egerint. in speluncas confugisse di¬
cuntur. Sciendum tam̃ est. qđ ista ipsa regna
quoꝵ nc̃ reges uincuntur ab iħu & confugiunt
ad speluncas. post modũ in sorte ueniunt sc̃oꝵ.:
& pars dm̃ appellantur. sic̃ regnũ ierłm uł lachis
uł chebron. In qͦ arbitror indicari. qđ etiã isti .u.
sensus qͦs supra exposuimꝰ in corpote positi. cũ
ꝑ iħm fuerint deuicti. ita ut infidelitas ab eis
& incredulitas depellat᷑. & cõmoriunt᷑ peccato in
eo qͦ desimunt a ministerio peccati. istis ipsis post¬

Expanded text:
eos per aliquem etenim horum unumquemque necesse est decidere in peccatum. Quinque sensus quinque illis regibus comparantur, qui Gabaonitas, id est, carnales homines, impugnant.fortasse indicari, quia spelunca locus est in profundum terrae defossus. Igitur etiam isti quos supra exsensus, cum se terrenis actibus in corpore positi demerserint, et nihil ad opus Dei, sed totum ad ministerium corporis egerint, in speluncas confugisse dicuntur. Sciendum tamen est quod ista ipsa regna, quorum nunc reges vincuntur ab Jesu et confugiunt ad speluncas, postmodum in sortem veniunt sanctorum, et pars Domini appellantur, sicut regnum Jerustror indicari quod etiam isti quinque sensus quos supra exposuimus, in corpore positi, cum per Jesum fuerint devicti, ita ut infidelitas ab eis et incredulitas depellatur, et commoriantur peccato, in eo quod desinunt a ministerio, peccatis ipsis post
Abbreviated transcription (Latin):
Pete a me & dabo tͥ gentes hcreditatẽ tuã. & possessi¬
onẽ tuã t̃minos t̾re. Donec gͦ pat̾na pollicitatio
cõpleat᷑. & eccłia ex diuersis nationib crescat. at¬
q introeat tota gentium plenitudo. ut tc̃ demũ
omnis ifrł saluet᷑. dies ꝓducit᷑. & differt᷑ occasus.
Nec unquã sol occũbit. s semꝑ exorit᷑. dũ credentiũ
cordib sol iustitie lum̃ ueritatis infunait. Cũ

Expanded text:
Pete a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . » Donec ergo paterna pollicitatio compleatur Ecclesiae, et diversis nationibus crescat, atque introeat tota gentium multitudo, tunc demum omnis Israel salvetur: dies producitur, et differtur occasus; nec unquam sol occubuit, sed semper oritur, dum credentium cordibus sol justitiae lumen veritatis infundit. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
modi st̃. ꝓpt̾ amicitias iħu. Et licet sint ligni ce¬
sores & aque gestatores. id ẽ licet ultimi meriti sis in
eccłia. tam̃ hoc ipsũ quia ad iħm ꝑtines. ĩpugna¬
iscłitarũ. s infirmitati eoꝵ auxiliũ ferunt. Aut ñ
ł uidet᷑ hoc agere in nobis & hoc p̃ciꝑe illud apłi
mandatũ qđ dicit consolamim pusillanimes. susti¬
nete infirmo ᷤ. pacientes estote. ad om̃s. & it̾um uos
autẽ potentiores. imbecillitates infirmoꝵ sustineteꝰ¬
mine suo a contͣrus uirtutib oppugnant᷑. & ñ solũ
auxiliũ prestat in bello. uerũ & ꝓducit tẽpꝰ diei. &
spacia lucis ꝓtelans. aduentũ discutit noctis. Uolu

Expanded text:
modi sunt, propter amicitias Jesu; et licet sint ligni caemodi sunt, propter amicitias Jesu; et licet sint ligni caesores, et aquae gestatores, id est, licet sint ultimi meriti in Ecclesia, tamen in hoc ipso quia ad Jesum pertinent, impugnaIsraelitarum, sed infirmitati eorum auxilium ferunt. An non tibi videtur hoc agere in nobis, et hoc praecipere illud Apostoli mandatum: « Consolamini pusillanimes, sustinete infirmos, patientes estote ad omnes ; » et iterum: « Vos potentiores, imbecillitates infirmorum sustinetemine suo contrariis virtutibus oppugnantur: et non solum auxilium praestat in bello, verum et produxit tempus diei, et spatia lucis protelans, adventum discutit noctis; u
Abbreviated transcription (Latin):
scondert̃ se in speluncis in mageda. Hec scdm hy¬
storiã quidẽ gesta miracła diuine uirtutis uni¬
uersis scłis p̃dicant᷑. nec int̾pretatione extͥnsecus
indigent. in quib gestoꝵ lum̃ choruscat. Quid
tam̃ in his sp̃ualis intellectus contineat ꝑqͥra¬
mus. Cũ se anima humana uerbo di sociauerit.
qͦs antea habuerat amicos in aduersarios ẽẽ uer¬
tendos. Idq ñ solũ pati ab hominib sꝑet. uerũ
etiã de contrariis uirtutib & sp̃ualib neqͥtus id sͥ¬
ꝓ certo ĩminere sciat. Et ita fit ut qui amicitias
expetic iħu. multoꝵ sibi sciat ẽẽ inmicitias toleran¬
das. Audi apłm paulũ hec eadẽ confirmantẽ cũ di¬
cit. Om̃s qͥ pie uolunt uiuere in xͦ. ꝑsecutionẽ pa¬
tiunt᷑. S & salomon similia dicit. fili inqͥt acce
dens ad seruitutẽ dñi. p̃para animã tuã ad tẽpta¬
tionẽ. Oppugnant᷑ gͦ etiã nẽ gabaonite cuiꝰcũq

Expanded text:
sconderuntque se in spelunca Mageddam. Haec secundum hisconderuntque se in spelunca Mageddam. Haec secundum historiam quidem gesta, miracula divinae virtutis universis saeculis praedicant, nec interpretatione extrinsecus indigent, in quibus gestorum lumen coruscat. Quid tamen in his spiritalis intellectus contineatur requiramus. Cum se anima humana Verbo Dei sociaverit,quos ante habuerat amicos in adversarios esse vertendos: idque non solum pati se ab hominibus speret, verum etiam de contrariis virtutibus et spiritalibus nequitiis id s certo sciat. Et ita fit ut qui amicitias expetit Jesu, multorum sibi sciat inimicitias tolerandas. Audiat apostolum Paulum haec eadem confirmantem, cum dicit: « Omnes qui pie volunt vivere in Christo, persecutionem patinimam tuam ad tentationem . » Oppugnantur ergo etiam nunc Gabaonitae cujuscunque
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aliis .iiiͦi. regib aggreditur expugnare. siga¬
baonite uidentes .u. reges adũsũ se in p̃lrũ con¬
spitasse. nequaquã ꝓpͥis uirib copusq confidus.
s mittunt ad iħm auxiliũ postulantes. At ille
diuino ꝑmissu adest gabaonitis laturꝰ auxiliũ.
Hic uͦ iã mirabilia celitꝰ ostenduntur. Dñs desu¬
ꝑ saxa grandinis pluit. &.u. regũ qͥ aduersum
ibm pugnabant exercitũ uastat. Tc̃ uͦ indens iħe
ciuinã secũ dextrã p̾liantẽ. & ꝓsꝑis sucessib cun¬
cta ꝓcedere. nouã quandã & mirã orationẽ extol¬
lit ad celũ dicens. Stet sol suꝑ gabaon. & lu¬
na suꝑ uallẽ elon. donec etpugnẽ ypł̃m istũ.
Et stetit sol & luna in loco suo. donec ꝑuinceret dñs
iniuncos eoꝵ. Et stetit sol in medio celi. & ñ ẽ ꝓ¬
gressus ad occasũ in finẽ unꝰ diei. Non fuit dies
talis ante hoc. nec ita exaudiuit ds hominẽ. qͥa
ds pugnauit ꝓ isrł. & fugerunt illi .u. reges. & ab¬

Expanded text:
s aggreditur expugnare. Sed Gabaonitae videntes quinque reges adversum se in praelium conspirasse, nequaquam propriis viribus copiisque confidunt, sed mittunt ad Jesum auxilia postulantes. At ille divino permissu adest Gabaonitis laturus auxilium. Ita vero jam mirabilia coelitus ostenduntur. Dominus desuper saxa grandinis pluit, et quinque qui adversus Jesum pugnant exercitum vastat. Tunc videns Jesus divinam secum dexteram praeliantem, et prosperis successibus cuncta procedere, novam quamdam et miram orationem extollit ad coelum, dicens: Stet sol super Gabaon, et luna super vallem Elon, donec expugnem populum istum. Et stetit sol et luna in loco suo, donec pervinceret Dominus inimicos eorum. Et stetit sol in medio, et non est progressus ad occasum in fine unius dici. Non fuit dies talis ante hoc, nec ita exaudivit Deus hominem, quia Dominus pugnavit pro Israel. Et fugerunt illi quinque reges, ab
Abbreviated transcription (Latin):
a sectione eiꝰ uulueris qdđ secandũ ẽ: si non usse¬
rit id qđ indiget cauterio. uidelicet ꝓpt̾ dolo¬
res coꝵ qui extalib remediis consequuntur sa¬
nitatẽ. quomͦ crescat infirmitas. & indet̾rius
uet̾num ulcus exuberet. Si uͦ ut ita dicã teme¬
rarius ad uulmus sector accesserit. & musserit pla¬
gam. curat eũ qui secatur & uritur. quia pau¬
lulũ seueritatis afsũpsit. licet to uisus fuerit
egrotantis ad horã ñ miscreri. Ita & d̃s ñ unum
hominẽ. s. unu̾̃sũ curat orbẽ. celestia ac terrestria.

Expanded text:
a sectione ejus vulneris, quod secandum est, si non ussea sectione ejus vulneris, quod secandum est, si non usserit id quod indiget cauterio, videlicet propter dolores, quia ex talibus remediis consequuntur, quomodo crescat infirmitas et in deterius veternus exuberet: si vero, ut ita dicam, temerarius ad vulnus sector accesserit, et inusserit plagam, curat eum qui secatur et uritur: quia paululum severitatis assumpsit, licet visus fuerit aegrotantis ad horam non misereri. Ita et Deus non unum hominem, sed universum curat orbem, coelestia atque terrena et
Abbreviated transcription (Latin):
homicida ad pͥstinũ scelus. sin uͦ in nidi cia¬
ria seueritate ꝑmansetit. unꝰ hõ Int̾ibit.
rit peccagori. & miserans eius noluerit eum pu¬
nire ꝓ scelerib. quis non accipiet leticiam:¬
Q ins maloꝵ qͥ nc̃ saltim ꝓpt̾ supplicia t̃rentur.
ñ inuadet tempꝰ ut expleat quecũq uoluerit¬
& preceps feratur in uicia: Hec aũ & in eccle¬
sus sepe accidentia possumus considerare. Pec¬
cauit quispiã. & post peccatũ postulat cõmu¬
monẽ. Si e conceditur qđ rogat. in incõmo¬
dũ om̃iũ uenia ꝓcedit. & laxatis frems. scele¬
rib pandit᷑ uia. S̾in uͦ cũ rationabili deli t¬
beratione. non ut misericors nec rursus ut
trudelis iudex. s quasi & uni ꝓuidens & de
omniũ salute ꝑtractans. considerauerit ppłi
dãnũ in huiꝰ uenia: haut dubiũ ẽ qͥd faciat ei.¬
Ciciet unũ de eccłia. ut multos seruet incolumes.
Age nc̃ considera mͥ & medicum. Si cessauerit

Expanded text:
homicida ad pristinum scelus: sin vero in judiciahomicida ad pristinum scelus: sin vero in judiciaria severitate permanserit, unus homo interibit, rit peccatori, et miserens ejus, noluerit eum punire pro scelere, quis non accipiat licentiam malorum? Qui nunc saltem propter supplicia terrentur, nonne invadet tempus, ut expleat quaecunque voluit, praeceps feratur in vitia? Haec autem et in ecclesiis saepe accidentia possumus considerare. Peccavit quispiam, et post peccatum postulat communionem: si ei conceditur quod rogat, in incommodum omnium venia procedit, et laxatis frenis sceleribus panditur via: sin vero cum rationabili deliberatione non ut immisericors, nec rursum ut crudelis judex, sed quasi ut uni providens et de omnium salute pertractans, consideravit populi damnum in unius venia, haud dubium est quin faciat ejici unum de ecclesia, ut multos reservet incolumes. Age nunc, considera mihi et medicum: si cessaverit
Abbreviated transcription (Latin):
stiusmodi sermonib heretici assurgunt dicen¬
tes. Uidesne.  qualis sit creator ꝓpharũ & le¬
gis ds. qͥd loquat᷑. non parcã & ñ miserebor ab
interitu eoꝵ:. Quomͦ potest iste bonꝰ ẽẽ: accipiã
gͦ eremplũ iudicis boni. ꝓ utilitate cõmuni qͥb¬
dã ñ mmserentis ut ꝑspicere possimus quomͦ
multis partens. uni ñ parcat ds. Accipiam &¬
exemplũ medici. ostendens eũ uni membro ñ
parcere. ut membris oĩb parcat. Uerbi gr̃a
dictũ sit. habeat iudex ꝓpositã quietẽ cuita¬
ti: & pacẽ genti cui p̃sidet ꝓuidere. huic si offe¬
rat᷑ homicida honesta forma. etate satis in¬
tegia. ex alio latere mat̾ sparsis cͥnib dep̃cet᷑.
ut senectutis sue misereatur. ex alia uxor ne
uirũ suũ int̾ficiat lacͥmabili uoce deploret.
cirẽstent & paruuli lib̾i cito orbi futi ͥd faciet iudex:¬
Misetebit᷑ latronis an non: Quid in cõmune ex¬
pedit cruitati: Si misertꝰ fuerit. reũtetur

Expanded text:
stiusmodi sermonibus haeretici assurgunt, dicentes: Videsne qualis sit creator prophetarum, et legis Deus, quid loquatur: Non parcam et non miserebor ab interitu eorum: quomodo potest iste bonus esse? Accipiam ergo exemplum judicis boni pro utilitate communi quibusdam non miserentis, ut perspicere possimus quomodo multis non parcens, uni non parcat Deus. Accipiam et medici, ostendens eum uni membro non parcere, ut membris omnibus parcat. Verbi gratia dictum sit: Habeat judex propositum quietem civitati et pacem genti, cui praesidet, providere. huic si offeratur homicida honesta forma, aetate satis integra, et ex alio latere mater sparsis crinibus deprecetur, ut senectuti suae misereatur, et ex alia uxor, ne virum suum interficiat, lacrymabili voce deploret, circumstant et parvuli libmiserebitur latronis, annon? quid in commune expedit civitati? Si misertus fuerit, revertetur
Abbreviated transcription (Latin):
cupauit. qđ bibunt meraco uino. id ẽ mera¬
cis cruciatib digni. St̃ aũ alii qͥ bibunt suppli¬
cia. uerum non penitus meraca. s ex parte ali¬
qua temꝑata. Calix enĩ in manu dm̃ uini me.¬
ri plenꝰ ẽ mixto. & melmait et hoc in illud:
ueruntam̃ fex eiꝰ ñ est exhinanita. bibent om̃s
peccatores t̾re. Si uis & benedictionis calicem ꝑ¬
spicere. quẽ bibunt iusti. licet sufficiat sapien¬
tie testimoniũ in quo ait. bibite uinũ qͦd mi¬
scui uobis. tam̃ uide saluato rẽ ascendentẽ die
pashe grande cenacłm. stratũ atq mindatum.
& agentẽ diem festũ cum discipłis suis. illũq
eis calicẽ ꝓpmantẽ de qͦ in euangłio scͥptũ est:¬
ñ qđ miscuerit eum. & ita tradiderit. Iħc enĩ le¬
tificans discipłos. meraco eis poculo ꝓpinat.
& dicit. Accipite & bibite hic ẽ sanguis ins̃
qui ꝓ uobis effundetur in remissionẽ pectatoꝵ.

Expanded text:
cupavit, quod bibunt meraco vino, id est meracupavit, quod bibunt meraco vino, id est meracis cruciatibus digni; sunt autem alii qui bibunt supplicia, verum non penitus meraca, sed ex parte aliqua temperata. « Calix enim in mana Domini vini meri, plenus est misto: Et inclinavit ex hoc in hoc: verumtamen fex ejus non est exinanita, bibent ex eo omnes peccatores terrae . » Si vis et benedictionis calicem perspicere, quem bibunt justi, licet sufficiat sapientiae testimonium in quo ait: « Bibite vinum quod miscui vobis . » Tamen vide Salvatorem ascendentem die paschae, grande coenaculum stratum atq diem festum cum Discipulis suis, illumque eis calicem propinantem, de quo in Evangelio , quod miscuerit eum, et ita tradiderit; Jesus enim laetificans discipulos meracum eis poculum propinat, et dicit: Accipite et bibite: Hic est sanguis meus qui pro vobis effundet
Abbreviated transcription (Latin):
& ficus eoꝵ in gelu. Consideremus gͦ om̃s hoĩes¬
Nec aliud eis possumus nom̃ ĩponere qui capa¬
ces st̃ uim quã utriũ. & dicere. quia nequã ho¬
mo plenꝰ sit uino de uinea sodomoꝵ & egiptioꝵ.
uino de quo scptũ t̃ calx tiuis mnebrians quã
p̃clarꝰ ẽ. uino qđ miscuit sapientia. Et hec qui¬
dẽ intellecta mͥ st̃ scłm neqͥtiã atq uittutẽ. ut
agnoscamus quomͦ oĩs ut̃ implet᷑ uino. Siue
autẽ nequitia siue uirtutib impleantur utres
conseque̾s ẽ ut supplicus impleant᷑ ob neqͥtiã. be.¬
nedictionib ob uirtutẽ Exibeant sacre litte¬
re testimoniũ. quo pacto torm̃ca seu reꝓmis¬
siones uinũ nuncupent᷑. Accipe calicẽ uim
meri istiꝰ. & potab̾ om̃s gentes ad quas ego te
mitto. lererias autẽ hec loqͥt᷑. Suꝑ qd̾ infert.
Et bibent & uoment. & insanient & cadent. G
supplicia in p̃senti loco uinũ meracũ nun¬

Expanded text:
et ficus eorum in gelu . Consideremus ergo omnes homet ficus eorum in gelu . Consideremus ergo omnes homnec aliud eis possumus nomen imponere, qui capaces vini sunt, quam utrium, et dicere quia nequam homo plenus sit vino de vinea Sodomorum et Aegyptiorum, de vinea Sorec, vino de quo scriptum est: Calix tuus inebrians quam aeclarus est , vino quod miscuit Sapientia. Et haec quidem intelagnoscamus quomodo omnis uter impletur vino. Si autem nequitia sive virtutibus implentur utres, consequens est ut suppliciis impleantur ob nequitiam, benedictionibus ob virtutem. Exhibeant sacrae litterae testimonium, quo pacto tormenta seu promissiones vinum nuncupentur. « Accipe calicem vini meri istius et potabis omnes gentes, ad quas ego te mitto. » Jeremias autem haec loquitur super quod infert, « et bibent, et voment, et insanient, et cadent. » Igitur supplicia in praesenti loco vinum meracium nun
Abbreviated transcription (Latin):
quia omnis uter ĩplebitur umo: Que qͥdẽ
iuxta paruitatẽ ingenii mei sic poterunt
int̾pretari. si priꝰ uini differentia ꝑspexerimꝰ.
ut tc̃ consequent̾ de utrib tractemꝰ. uerũ ẽẽ
qd dictũ est. qͥa oĩs uter implebitur umo¬
Siue enĩ quis bonꝰ ẽ ut ita loquat int̾ utres.
uter ĩplebitur uino bonitatis sue. siue ma¬
lus uixta hoc qđ malus ẽ: malo uino ĩple¬
bitur. Quomͦ gͦ possumꝰ de his scͥpturis acciꝑe
differentias umi: Suꝑ malo uino ista conscͥpta
lx tuus inhebrians quã preclarus ẽ. Et sapien¬
tia conuocat ad craterẽ suũ dicens. Uenite
manducate panes meos. & bibite uinũ qđ
miscui uobis. Est gͦ uinum de sodomis. & ẽ
uinũ quod miscuit sapientia. Rursũq Ui
Plantata a deo que uocatur uinea sorec: electa
quedã. & int̾ om̃s uineas mitabilis. Est autem
alia uinea egiptioꝵ quam ꝑcutit ds. scd̃m id
qđ scͥptũ ẽ: ꝑcussit in grandine uineas eoꝵ

Expanded text:
quia omnis uter implebitur vino? Quae quidem quia omnis uter implebitur vino? Quae quidem juxta paupertatem ingenii mei sic poterunt interpretari, si prius vini differentias perspexerimus, ut tunc consequenter de utribus tractemus verum esse quod dictum est, quia omnis uter implebitur vino. Si quis bonus est, ut ita loquar, inter utres, uter implebitur vino bonitatis suae, sive malus, juxta hoc quod malus est, malo vino implebitur. Quomodo ergo possumus de Scripturis accipere differentias vini? Super malo vino ista conscriptalix tuus inebrians quam praeclarus est! » Sapienta convocat ad craterem suum dicens: « Venite, manducate panes meos, et bibite vinum quod miscui vobis . Est ergo vinum de Sodomis, et est vinum, quod miscuit Sapientia. Rursumque: Vplantata a Deo, quae vocatur vinea Sorec, electa quaedam et inter omnes vineas mirabilis. Est autem alia vinea Aegyptiorum, quam percutit Deus, secundum id, quod scriptum est: Percussit in grandine vineas eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
uod a do ꝓpħe iubetur ut
dicat debet dignum ẽẽ imꝑio
dĩ. s ñ uidet᷑ dignũ simaneamꝰ in
littera. & nichil altius requira¬
mus: in tantũ ut siquis rudis
Uauditor extiterit anuna¬
lis dicat. ineptũ est scͥpturis aurẽ accomo¬
dare. & ea cognoscere que in his lectitantur.
Hoc aut̃ dicat animalis. Animalis quippe
homo non recipit ea que sunt sp̃c di. stul¬
titia enĩ est ei. Consideremus gͦ. di sermo
quid iubeat. Et dices ad ppłm sermonẽ istũ.
bec dicet dñs d̾̃s isił. Qđ dicit dñs deusisrł:
dignũ queso fiat dño dõ isrł. Omnis uter¬
qͥd cognoscentes ñ cognoscimus qͥa oĩs ut̃ imple.¬
bitur uino. & respondentes si tam̃ litterã se¬
quunt᷑. & dicunt nosse se qͥa oĩs uter implea¬
tur umo. fallunt᷑. Non enĩ necessario sequit᷑.
ut oĩs uter impleatur uino. St̃ utres oleo
plem. st̃ alii aqualibet liquentis nat᷑e ma¬
teria: aut certe non pleni. Oñs autẽ dicit.
omnẽ utrẽ implendũ uino. & ppłs respon¬

Expanded text:
uod a Deo prophetae jubetur ut dicat, debet dignum esse imperio Dei. Sed non videtur dignum, si maneamus in littera, et nihil altius requiramus, 821 intantum ut si quis rudis auditor exstiterit, dicat ineptum esse Scripturis aurem accommodare, et ea cognoscere quae in eis lectitantur. Hoc est dictum animalis: Animalis quippe homo non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Stultitia enim ei est . Consideremus ergo Dei sermonem quid jubeat: Et dices ad populum sermonem istum: Haec dicit Dominus Deus Israel. Quod dicit Dominus Deus Israel, dignum quaeso sit Do cognoscimus Al. cognoscemus, quia omnis uter implebitur vino? Haec respondentes, si tantum litteram sequuntur, et dicunt nosse se, quia omnis uter implebitur vino, falluntur. Non enim necessario sequitur, ut omnes utres impleantur vino. Sunt utres oleo pleni: sunt alii a qualibet liquentis naturae materia vacui, aut certe non pleni. Dominus autem dicit omnem utrem implendum vino: et populus respon
Abbreviated transcription (Latin):
aminab ur̃is. docet ne extollamur. Namcũ
multis uicus genꝰ uexetur humanũ. hoc pec¬
cato uł maxime premitur. nec unꝰ ẽ suꝑbie¬
modus. Alius irrationabili & stultoꝵ more in
his effertur. que magis pudore digna sunt:
aut certe modũ elationis excedit. Alius quasi
ueri simili elatione seductus suꝑ his eleuatur
que sibi digna gła putat. cũ & in talib ꝑicu¬
lũ sit głati. Exẽplũ assumã. qđ fiat manifestiꝰ.
S t̃ quidã in eo se iactantes quia filu dicti sunt¬
diuitũ. & nobili familia nati. Istiusmodi hoĩes
ne umbram quidẽ & imaginẽ elationis sue pos¬
sunt ostendere. St̃ alii qͥ ideo subleuant᷑ qͥa po¬
testatẽ habent occidendi homines. & ut ipsi
putant ea fulti st̃ dignitate. ut quoꝵ uelint ca¬
pita secent. hoꝵ gła in confusione fua ẽ. alii
suꝑ diuiciis sͥ applaudunt. ñ illis uetis s his di¬
uitus que deorsũ st̃. Alii suꝑbiunt suꝑ domos splẽ

Expanded text:
abus vestris : docet nos ne extollamur. Nam cum multis vitiis genus vexetur humanum, hoc peccato vel maxime premitur. Nec unus esmodus, alius irrationabili et stultorum more, in his effertur, quae magis pudore digna sunt, aut certe modum elationis excedunt; alius quasi verisimili ratione seductus super his elevatur, quae sibi digna gloria putat, cum et in talibus periculosum sit gloriari. Exemplum assumam, quo fiat manifestius. Sunt quidam in eo se jactantes, quia filii ducum sunt, et nobili familia nati: istiusmodi homines ne umbram quidem et imaginem elationis suae possunt ostendere. Sunt alii qui de eo sublevantur, quia potestatem habent occidendi hominem, et, ut ipsi putant, ea fulti sunt dignitate, ut quorum velint capita secent: horum gloria in confusione sua est. Alii super divitias sibi applaudant, non his veris, sed his divitiis quae d
Abbreviated transcription (Latin):
gescet caritaᷤᷤmultoꝵ: Nonne de bis qui nun¬
cupautur. xͥani: De qͥb hic sermo ẽ: ueruntam̃
ueniens filius hoĩs putas inueniet fidem suꝑ
t̾ram: Nonne de nobis: Ic cirto ꝓuideamꝰ at¬
tentius. ut ꝑ singłos dies iste grex dñi melio¬
retur & conualescat. integer ꝑseueret: & om̃i
contritione ab animab nr̃is recedente. efficiam᷑¬

Expanded text:
uncupantur Christiani? de quibus hic sermo est: « Veruntamen veniens Filius hominis, putas inveniet fidem super terram? » ; nonne de nobis? Idcirco provideamus attentius, ut per singulos dies iste grex Domini melioretur, convalescat, integer perseveret, et, omni contritione ab animabus vestris recedente, efficiam
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ sermo di scͥpt᷑as diligent̃ excutiens. & sp̃c¬
cuiꝰ animã uenerit. manifestissime ostendet.
de scͥpt᷑is & aquilã & leonẽ in parte mundoꝵ
aĩaliũ posita cherubin di habere faciẽ ho¬
minis. & faciẽ leonis a dextris qͣtuor partiũ
& faciẽ uituli & faciẽ aqͥle a smistris qͣtuor
partiũ. & hec que in cheruhin uident᷑ id ẽ
aqͥla & leo munda sunt. Nichil qͥppe imn¬
mundũ ẽ in curru di. Et qͦmͣ tu de gentib
credens mundꝰ effectꝰ es: & qđ ds mundauit
dentia ostensa st̃ petro. sic mundatꝰ ẽ leo &
aqͥla que in cherubin apparuert̃. Necnon

Expanded text:
autem sermo Dei Scripturas diligenter excutiens, et spautem sermo Dei Scripturas diligenter excutiens, et spcujus animam venerit, manifestissime ostendet de Scripturis, et aquilam et leonem in partem mundorum animalium posita: Cherubim Dei habere faciem hominis, et faciem leonis a dextris quatuor partium, et faciem vituli, et 982 faciem aquilae a sinistris quatuor partium; et haec, quae in Cherubim videntur, id est, aquila et leo, munda sunt. Nihil quippe immundum est in curru Dei. Et quomodo tu de gentibus credens, mundus effectus es: Et quod Deus mundavit, dentia ostensa sunt Petro: sic mundatus est leo et aquila, quae in Cherubim apparuerunt. Nec non
Abbreviated transcription (Latin):
nas aquile. Cun pͥmũ respondendũ ẽ: quedã
nomina animaliũ in scͥpt᷑a in utroq genere
id ẽ malo ac bono posita: ut puta leo & in
Catulus leonis iuda: ex germinatione fili mi
ascendisti. accumbens dormisti ut leo & ut
catulus leonis. Qͥs fuscitabit eũ: In malã
si partẽ sic. Adduersariꝰ nr̃ diabolus ut leo
rugiens. querens deuorare crituit. cui expe¬
dit nos resistere firmos in fide. S & mali¬
gnꝰ supplantare cupiens insidiat᷑ in occul¬
iustus aquila. s quasi aqͥla. Emulat᷑ quippe
serpentẽ dicente dño. ut moyses eleuauit serpen¬
tẽ in deserto. sic oportet ecaltari filiũ hominis.
eodẽ mͦ & iustus ñ tam aqͥla ẽ quã aqͥle similis.
qͥa ei utile ẽ imaginẽ aqͥle sectari. Iuxta hunc
intellectũ & in alio loco p̃ceptũ accipit iustꝰ
ut sit sapiens sic̃ serpens non ut fiat serpens.
scilicet ne a ueri serpentis capiaris astutia. Si

Expanded text:
nas aquilae. Cui primum respondendum est, quaedam nas aquilae. Cui primum respondendum est, quaedam nomina animalium in Scriptura in utroque genere, id est, in malo ac bono posita: ut puta leo, in bCatulus leonis Juda ex germinatione, fili mi, ascendisti, accumbens dormisti, ut leo, et ut catulus leonis: quis suscitabit eum ? In malam vero partem sic: Adversarius noster diabolus, ut leo rugiens, quaerens devorare circuit, cui expedit nos resistere firmos in fide. Sed et malignus supplantare cupiens insidiatur in occulnon est aquila, sed quasi aquila, aemulatur quippe cente Domino: Ut Moyses elevavit serpentem in deserto, sic oportet exaltari Filium hominis : eodem modo et justus non tam aquila est, quam aquilae similis, quia ei utile est imaginem aquilae sectari. Juxta hunc intellectum et in alio loco praeceptum accepit justus, ut sit sapiens sicut serpens, non ut fiat serpens, sed ne a veri serpentis capiatur astutia. Si
Abbreviated transcription (Latin):
sime disseret᷑. Uctũ nc̃ pauca debemꝰ assume¬
re. & quasi qͦdã armam̃to fut᷑e int̾pretationi
uiã sternere. de his que nob̾ di gr̃a largit᷑. scien¬
tes qͥa ĩ seq̃nti pleniꝰ exponemꝰ. Ac pͥmũ qͥdẽ ui¬
dicatt᷑. Forsitan querat qͥspiã qͥ ñ ociose & tͣnsi¬
tone scͥpt᷑as legit. si nabugodonosor aqͥla ẽ magna
& magnarũ alarũ. & hunc pharao alia aqͥla ma¬
gna. similit̾ alatũ ingentiũ. & in lege. int̾ im¬
munda animalia posita ẽ aqͥla. quare & ni¬
stus diues effectus p̾parat sͥ alas aquile ut
possit conũti in domũ pͥncipis sui. quare etiã
repmissio quedã ẽ apud isaiã ꝓpħam dicen¬
tem. Iusti accipient pennas ut aquile. current
& ñ laborabunt. gͣdient᷑ & ñ esurient. Si enĩ
ĩmunda ẽ aqͥla non oportet nos pennas acci¬
ꝑe ut aquilã cũ iusti fuerimꝰ. neq cũ diuitie
nobis creuerint oportet p̾parare nos nob̃ pen¬

Expanded text:
sime disseratur. Verum nunc pauca debemus assumesime disseratur. Verum nunc pauca debemus assumere, et quasi quodam armamento futurae interpretationi viam sternere de his, quae nobis Dei gratia largitur, scientes quid in sequenti plenius exponemus. Ac primum quidem vi non otiose et transitorie Scripturas legit: Nabuchodonosor aquila 981 est magna, et magnarum alarum, et hic Pharao alia aquila magna similiter alarum ingentium, et in Lege inter immunda animalia posita est aquila: quare et justus dives effectus praeparat sibi alas aquilae, ut possit converti in domum principis sui? quare etiam repromissio quaedam est apud Isaiam prophetam dicentem: Justi accipient pennas ut aquilae, current, et non laborabunt, gradientur et non esurient? Si enim immunda est aquila, non oportet nos pennas accipere ut aquilam, cum justi fuerimus: neque cum divitiae nobis creverint, oportet praeparare nos nobis pen