comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sis etiã talib impleri ñ possit. Corsi¬
ca uͦ insula tanta nimietate exigen¬
tiũ & grauamine p̾mitur exactio¬
nũ: ut ipsi qui in illa sunt eadem
que exigunt᷑ complere. uix filios
suos uendendo sufficiant. Unde
sit ut derelicta reͤ pͣublica: posses¬
sores eiusdem insulȩ ad nefandissi¬
mam longobardoꝵ gentẽ cogant᷑
effugere. Quid enĩ grauius quid
crudelius a barbaris pati possunt
quam ut constricti atq compressi
suos uendere filios compellantur:
In sicilia autẽ insula stephanꝰ qui¬
iudicia tantasq opp̃ssiones oꝑari
dr̃. inuadendo loca singuloꝵ. atq
sine dictione causarũ ꝑ possessioneᷤ
ac domus titulos ponendo: ut si ue¬
lim acta eius singula que ad me
ꝑuenerunt dicere: magno uolumi¬
ne hec explere ñ possim. Que om̃ia
serenissima dña sollert̃ aspiciat: &
opp̃ssoꝵ gemitus compescat. Hec
ego ad piissimas aures ur̃as ꝑuenis¬
se ñ suspicor. Nam si ꝑuenire po¬

Expanded text:
sis etiam talibus impleri non possit. Corsisis etiam talibus impleri non possit. Corsica vero insula tanta nimietate exigentium et gravamine premitur exactionum, ut ipsi qui in illa sunt eadem quae exiguntur complere vix filios suos vendendo 769 sufficiant. Unde fit ut, derelicta pia republica, possessores ejusdem insulae ad nefandissimam Langobardorum gentem cogantur effugere. Quid enim gravius, quid crudelius a barbaris pati possunt quam ut constricti atque compressi suos vendere filios compellantur? In Sicilia autem insula Stephanus qui, tanta praejudicia tantasque oppressiones operari dicitur, invadendo loca singulorum, atque sine dictione causarum per possessiones ac domos titulos ponendo, ut si velim acta ejus singula quae ad me pervenerunt dicere, magno volumine haec explere non possim. Quae omnia serenissima domina solerter aspiciat, et oppressorum gemitus compescat. Haec enim ego ad piissimas aures vestras pervenisse non suspicor. Nam si pervenire po
Abbreviated transcription (Latin):
um serenissimã dñam sciam de
celesti patria atq animȩ suȩ ui¬
ta cogitare: culpam me cõmittere
uehement̃ existimo. si ea que ꝓ ti¬
more om̃ipotentis dñi sunt sugge¬
renda filuero. Dũ in sardima in¬
sula multos esse gentiles cognouis¬
sem. eosq adhuc ptauȩ gentilita¬
tis more: ydoloꝵ sacrificiis deserture:
& eiusdem insulȩ sacerdotes ad p̃di¬
candũ redemptorem nr̃m torpentes
existere: unũ illic ex italiȩ ep̃is misi.
qui multos gentiliũ ad fidem dño
cooꝑante ꝑduxit. Sed quidã michi¬
rem sacrilegam nuntiauit. quia hii
qui in ea ydolis ĩmolant. iudici pre¬
miũ soluunt. ut hoc eis facere liceat.
Quoꝵ dñ quidã baptirati essent. &
iam ĩmolare ydolis desiuissent: ad¬
huc ab eodem insulȩ udice etiam
post baptismũ iliud premiũ exigit᷑.
qd̃ dare prius ꝓ ydoloꝵ ĩmolatione
consueuerant. Quem cũ p̃dictus
ep̃c increparet. tantũ se suffragiũ
ꝓmisisse respondit: ut nisi de cau¬

Expanded text:
um serenissimam Dominam sciam de coelesti patria atque animae suae vita cogitare, culpam me committere vehementer existimo, si ea quae pro timore omnipotentis Domini sunt suggerenda siluero. Dum in Sardinia insula multos esse gentilium cognovissem, eosque adhuc prave gentilitatis more idolorum sacrificiis deservire, et ejusdem insulae sacerdotes ad praedicandum Redemptorem nostrum torpentes existere: unum illuc ex Italiae episcopis misi, qui multos gentilium ad fidem, Domino cooperante, perduxit. Sed quidam rem mihi sacrilegam nuntiavit, quia hi qui in ea idolis immolant judici praemium persolvunt, ut hoc eis facere liceat. Quorum dum quidam baptizati essent, et jam immolare idolis desivissent, adhuc 110 ab eodem insulae judice, etiam post baptismum, praemium illud exigitur quod dare prius pro idolorum immolatione consueverant. Quem cum praedictus episcopus increparet, tantum se suffragium promisisse respondit, ut nisi de cau
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem eccłie ñ destitimus am¬
monere. quatinus ad eligendũ
sibi antistitem concordi ꝓuisio¬
ne concurrant. Hortamur ergo¬
ut frat̃nitas ur̃a eũ quem uno con¬
sensu om̃s elegerint. sicut & ipsi
a nobis poposcisse noscunt᷑ ad se
faciat euocari. Quem cauta ex
om̃ib examinatione discutite:
& si ea in eo que in textu eptatici
morte multata sunt. mimine
oño fuerint opitulante reꝑta.
atq fideliũ ꝑsonarũ relatione
eius uobis quoq uita placuerit.
ad nos eũ cum decreti pagina.
urẽ quoq addita testificationis
epła destinate: quatinꝰ eiͣsdem

Expanded text:
ejusdem Ecclesiae non destitimus adejusdem Ecclesiae non destitimus admonere, quatenus ad eligendum sibi antistitem concordi provisione concurrant. Hortamur igut fraternitas vestra eum quem uno consensu omnes elegerint, sicut et ipsi a nobis poposcisse noscuntur, ad se faciat evocari; quem cauta ex omnibus examinatione discutite. Et si ea in eo quae in textu Heptatici morte mulctata sunt minime Domino fuerint opitulante reperta, atque fidelium personarum relatione ejus vobis quidem vita placuerit, ad nos eum cum decreti pagina, vestrae quoque addita testificationis epistola destinate, quatenus ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ordinati sacerdotis
caput qua notũ est impediente
molestia. ariminensis eccłia ꝑa-¬
storali hactenus sit regimine de¬
stituta: dudũ frat̃nitas ur̃a cog¬
nouit. Quem dũ habitatoꝵ loci
illius precib ꝑmoti sepius horta¬
remur. ut si de eadem capitis fͦo
ad suam auxiliante dño reuerte¬
retur ecch̃am. datis induciis hoc ẽ
instantius hortaremur. ut si ua¬
leret cũ eis auxiliante dño reme¬
aret: data scriptis supplicatione
nos petiit. ut quia ad eiusdem
eccłie regimen uel fusceptũ offi¬
ciũ ꝓ eadem qua detinetur mo¬
lestia assurgere. nullatenꝰ posset.
eccłie ipsi ordinare ep̃m deberemꝰ.
Unde quia cunctarũ eccħarum
iniuncta nos sollicitudinis cura
constringit. ne diutiꝰ gregi fide¬
liũ desit custodia pastoralis: illoꝵ
precib huiꝰq ex sui impossibili¬
tate renuntiatione compulsi. ui¬
sum nobis est eidem ariminensi
eccł̃ie deberi ep̃m ordinari. & da¬
tis ex more p̾ceptis. clerũ plebẽq

Expanded text:
nobis sacerdotis, corporis qua notum est impediente molestia, Ariminensis Ecclesia pastorali hactenus sit regimine destituta dudum fraternitas vestra cognovit. Quem dum, habitatorum loci illius precibus permoti, saepius hortaremur ut si de eadem capitis, quaad suam, auxiliante Domino, reverteretur Ecclesiam, datis induciis in hoc ntium, instantius hortaremur ut si valeret cum eis auxiliante Domino remearet, data scriptis supplicatione, nos petiit ut, quia ad ejusdem Ecclesiae regimen vel susceptum officium pro eadem qua detinetur molestia assurgere nullatenus posset, Ecclesiae ipsi ordinare episcopum deberemus. Unde quia cunctarum Ecclesiarum injuncta nos sollicitudinis cura constringit, ne diutius gregi fidelium desit custodia pastoralis, illorum precibus hujusque ex sui impossibilitate renuntiatione compulsis, visum nobis est eidem Ariminensi Ecclesiae debere episcopum ordinari; et datis ex more praeceptis, clerum plebemque
Abbreviated transcription (Latin):
monachoꝵ monasterii castelli¬
sensis: oblata ab eispeticio que tenet᷑
in subditis patefecit.Ainde fr̾ntas
ur̃a hec que asserunt. sollicita per¬
scrutari cura studeat. & si ea inue¬
nerit ueritate subsistere: tuitionẽ
illis impendat: & monasterrũ qd̃
monasterio eoꝵ unitũ est scłm
consuettdinem deputatis de con¬
gregatione eoꝵ illic monachis p̃ui¬
deat ordinari. quia rationis ordo
ñ patitur. ut monasteriũ ipsum
& maxime contra uoluntatẽ fun¬
datoꝵ. ab eoꝵ dispositione ad arbi¬
triũ suũ presertim laica ꝑsona

Expanded text:
monachorum monasterii Castelliensis oblata ab eis petitio quae tenetur in subditis patefecit. Proinde fraternitas vestra haec quae asserunt, sollicita perscrutari cura studeat. Et si ea invenerit veritate subsistere, tuitionem illis impendat, et monasterium quod monasterio eorum unitum est secundum consuetudinem deputatis de congregatione eorum illic monachis provideat ordinari. Quia rationis ordo non patitur ut monasterium ipsum, et maxime contra voluntatem fundatorum, ab eorum dispositione ad arbitrium suum praesertim laica persona
Abbreviated transcription (Latin):
onis ur̃ȩ desideria. insinuata
nobis qͣm obtulistis peticio rese¬
rauit: electionemq urãm ualde
laudauimus. quia agnellũ frẽm
negari. nec moram oportet in nec¬
ti: scdm desideria postulationẽq
urãm suprascriptũ agnellũ direc¬
ta p̃ceptione eccł̃iȩ ur̃ȩ cardinalẽ
ẽẽ statiumus sacerdotẽ. łro qua re
dilectionem ur̃am pat̾na adhorta¬
tione cõmoneo. ut ei obedientiam
p̃bere in om̃ib debeatis: quatinꝰ
caritatis urȩ solatio roboratus. curã
gub̃nationemq eccłiȩ. quam uob̾
ꝓbatur petentib suscepisse: adiu¬
uante dño salubrit̃ ualeat adim

Expanded text:
onis vestrae desideria insinuata nobis quam obtulistis petitio reseravit, electionemque vestram valde laudavimus, quia Agnellum fratrenegari, nec moram oportebat innecti, secundum desideria postulationemque vestram supradictum Agnellum, directa praeceptione, Ecclesiae vestrae cardinalem esse statuimus sacerdotem. Pro qua re dilectionem vestram paterna adhortatione commoneo, ut ei obedientiam praebere in omnibus debeatis, quatenus charitatis vestrae solatio roboratus, curam gubernationemque Ecclesiae quam vobis probatur petentibus suscepisse, adjuvante Domino salubriter valeat adim
Abbreviated transcription (Latin):
scipientes epłas d̾o grãs egimꝰ:
quia de salute ũra cognoiumus. &
de sollicitudine ur̃a multũ gauisi
sumus. Et mox ea que scripsistis
parata fuerunt: sed aldio ũr post
esset: & timiumus ne milites qui
ad uos dirigunt᷑ in manꝰ eius inci¬
uerent. Tamen & hic in quantũ ds
adiuuerit. cont᷑ eũ filius ñr głosus
magister militũ parauit se: sed &¬
gloria ur̃a si huc ꝑrex̾it ipse hostis.
quomͦ consuenistis cũ auxilio dei a
uorso qd̃ potestis ꝑficite. Sꝑamus

Expanded text:
scipientes epistolas Deo gratias egimus, quia de salute vestra cognovimus et de sollicitudine vestra multum gavisi sumus, et mox ea quae scripsistis parata fuerunt. Sed Aldio vir magniesset, et timuimus ne milites qui ad vos diriguntur in manus ejus inciderent. Tamen et hic, in quantum Deus adjuverit, contra eum filius noster gloriosus magister militum 591 se paravit. Sed et gloria vestra, si huc perexierit ipse hostis, quomodo consuevistis, cum auxilio Dei a dorso ejus quod potestis perficite. Speramus
Abbreviated transcription (Latin):
causam istam iam decessor u̾r uo¬
luerit ordinare. Frat̃nitas autẽ
sapient̃ egit: ꝑsonas ꝓ negotio
ipso transmittere: & uerba mania
ñ audire. Confidimꝰ autẽ in om̃i¬
potente dño. quia examinata
subtilius neritate. itad̾o placitꝰ
huic cause finis imponet᷑: ut nec
aligua denuo querela remaneat.
nec pars quelibet contra iusticiã
p̃grauetur. Spatam uͦ quã apud
decessorem ur̃m dilectissimꝰ filius
nr petrus diaconus tc̃ illic defen¬
sor reliquerat: nobis ꝑ scd̃m ser¬
uũ dei atq castoriũ notariũ pre¬
sentuũi portitores transmittite.

Expanded text:
causam istam jam decessor vester vocausam istam jam decessor vester voluerit ordinare. Fraternitas autem vestra sapienter egit personas pro negotio ipso transmittere, et verba inania non audire. Confidimus autem in omnipotenti Deo quia, examinata subtilius veritate, ita Deo placitus huic causae finis imponetur, ut nec aliqua denuo querela remaneat, nec pars quaelibet contra justitiam praegravetur. Spatam vero quam apud decessorem vestrum dilectissimus filius noster Petrus diaconus tunc illic defensor reliquerat nobis, per Secundinum servum Dei atque Castorium notarium, praesentium portitores, transmittite.
Abbreviated transcription (Latin):
cripta fr̾nitatis u̾r̃e uigilio
diacono deferente suscepimꝰ:
in quib indicastis quosdam de
clero & popło clamitasse. contͣ le¬
ges &e canones ẽẽ. ut intra eccłiam
urãm & claudiũ abb̃em causa hic
si eccłiasticũ ordinem uel int̾ quoᷤᷤ
agitur nossent aduertere: a suꝑ¬
stua se querela modis om̃ib absti¬
nerent. p̃sertim quia nec causa il
lic dici potuit. ubi se p̃dictus abbaᷤᷤ
a decessore ur̃o questus est iniusti¬
ciam ꝑtulisse: & ex ea hactenꝰ labo¬
rare. Hoc enĩ poterat fortassis op¬
poni: si ñ ad maiorem recurreret:
& apud eũ cause sue peteret meri¬
tũ terminari. Nũquid ñ ipse no¬
curritͥ. & nr̃a est sententia defini¬
ta ͤ Sigͦ ula de ciuitate ubi prin¬
ceps est. ad nr̃am causa cognitio¬
nem deducta est: qntomagis ne-¬
gotiũ qd̃ intra uos est hic est ueri¬
tate cognita t̾minandũ: Nos au¬
tem ibi stultoꝵ uerba ñ moueant.
requiratis: ab eis agnoscetis qualit̃

Expanded text:
ripta fraternitatis vestrae Virgilio ripta fraternitatis vestrae Virgilio diacono deferente suscepimus, in quibus indicastis quosdam de clero et populo clamitasse contra leges et canones esse ut inter Ecclesiam vestram et Claudium abbatem causa hic si ecclesiasticum ordinem, vel inter quos agitur, nossent advertere, se a superflua querela modis omnibus abstinerent, praesertim quia nec causa dici illic potuit, ubi se praedictus abbas a decessore vestro questus est injustitiam pertulisse, et ex ea hactenus laborare. Hoc enim poterat fortassis opponi, si non ad majorem recurreret, et apud eum causae suae perteret meritum terminari. Nunquid non ipse norecurrit, et nostra est sententia definita? Si ergo de illa civitate ubi princeps est ad nostram causa cognitionem deducta est, quanto magis negotium quod intra vos est, hic est veritate cognita terminandum? Vos autem ibi stultorum verba non moveant, notarium nostrum requiratis, ab eis agnoscetis qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
eruenit ad nos quosdam ho¬
mines maligni sp̃c instigati¬
õne ꝑuasos. erga opinionẽ frĩs &
rũpere falsa locutione uoluisse.
dicentes qd̾ idem frat̃ ñr minti̾ qͣm
decet scãm calcidonensem synodũ
ueneretur. De qua re om̃ib uobis
ce ipse p̃sens de integritate sue fi¬
dei satisfe̾cit. & nos ꝑom̃ia testa¬
mur. eũ a cunabulis in sc̃e uniuer¬
salis eccłie grennio nutritũ. rectã
p̾dicationem ficłi cũ inte sue atte¬
statione cenuisse. Uenerat᷑ enim
scãm gicenam synodũ. in qua arriꝰ.
constantinopolitanã. in qua mace¬
domius: ephesianam in qua nesto¬
rius. & scãm calcidonensem in qua¬
uamnatus esti Si quis autẽ contra
harũ quatuor sĩuodoꝵ fidem. et
contra scẽ memoriȩ leonis pape
choniũ atq definitionem. aliquid
inde satisfactionem plenissimã re¬
cipientes. caritate integra. puro
corde pastorem urm diligite: ut
apud dm̃ puriꝰ fusa eiꝰdem uobis
br̃. Marimano ep̃o rauenne. Iccyii.¬

Expanded text:
ervenit ad nos quosdam homines, maligni spiritus instigatione pervasos, erga opinionem fratris rumpere falsa locutione voluisse, dicentes quod idem frater noster minus quam decet sanctam Chalcedonensem synodum veneretur. De qua re omnibus vobis et ipse praesens de integritate suae fidei satisfacit, et nos per omnia testamur eum a cunabulis in sanctae universalis Ecclesiae gremio nutritum rectam praedicationem fidei cum vitae suae attestatione tenuisse. Veneratur enim sanctam Nicaenam synodum in qua Arius, Constantinopolitanam in qua Macedonius, Ephesinam primam in qua Nestorius, et sanctam Chalcedonensem in quadamnatus est. Si quis autem contra harum quatuor synodorum fidem, 793 et contra sanctae memoriae Leonis papae tomum atque definitionem aliquid inde satisfactionem plenissimam recipientes, charitate integra, puro corde, pastorem vestrum diligite, ut apud Deum purius fusa ejusdem vobis  Mariniano episcopo Ravennae. Sc
Abbreviated transcription (Latin):
Ir quoꝵdam relatione cognoui¬
mus. sacerdotes territorii nur¬
re. Pro qua re ualde nos fr̾mtas tua
contristatos agnoscat: que dudũ
talia si tam̃ cognouit. minime pas¬
sa est cohercere. Sed qm̃ optato pre¬
cepimus defensori. ut hec debeat mo¬
disom̃ib emendare: si quisqm ex eis
in tali capitulo contumax uoluerit
apparere: ad fr̃nitatis tuȩ eũ debeat
reuocare iudiciũ. ideoq sc̃itati tuȩ
necessario duximus scribendũ. ut si
quos de sacerdotib ad tuam dioce¬
sim ꝑtinentes cũ extraneis mulieribꝰ¬
cognouerit habitare: uel certe de qͥb
antedictus optatus cuȩ renuntia
& canonicam adhibens disciplinam.
decetero emendare festinet: quia noᷤᷤ
audire talia nulla patimur ratione.
Seo & prb̃m quem dicunt sine dei
respectii plurtinis uolentias irroga¬
re ammonere eũ uel increpare ꝑ ta¬
lib fr̃nitas tua studeat. Qd̃ si te.
audire. noluerit. a cõmunione eñ
suspende. ut uel fic incipiat a pra¬
uis se actib remouere. Gr̃. Catulo¬

Expanded text:
orumdam relatione cognovimus sacerdotes territorii Nurre. Pro qua re valde nos fraternitas tua contristatos agnoscat, quae dudum talia, si tamen cognovit, minime passa est coercere. Sed quoniam Optato praecipimus defensori ut haec debeat modis omnibus emendare, et si quisquam ex eis in tali capitulo contumax voluerit apparere, ad fraternitatis tuae eum debeat evocare judicium, ideo sanctitati tuae necessario duximus scribendum ut si quos de sacerdotibus ad tuam dioecesim pertinentibus cum extraneis cognoverit habitare, vel certe de quibus antedictus Optatus tuae renuntiavm canonicam adhibens disciplinam, de caetero emendare festinet, quia nos audire talia nulla patimur ratione. Sed et presbyterum quem dicunt sine Dei respectu plurimis violentias irrogare, admonere eum vel increpare pro talibus fraternitas tua studeat. Qui si te audire noluerit, a communione eum suspende, ut vel sic incipiat a pravis se actibus removere. Mense Jul
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit. hunc sicut diximus si¬
ne mora exꝑientia tua transmit¬
tat : quia ita animi filioꝵ nroꝵ
a nobisplacandi sunt: ut tam̃
animarũ utilitas ñ debeat p̃pe

Expanded text:
oluerit, huc eum, sicut diximus, sine mora experientia tua transmittat, quia ita animi filiorum nostrorum a nobis pacandi sunt, ut tamen animarum utilitas non debeat prae
Abbreviated transcription (Latin):
pisse uideremur. Sed responsales
ur̃i alio me argumento uicerunt.
ad eũ illa deferentes. a quo ñ posset
oblatio ur̃ȩ frat̾nitatis repelli. Il¬
lud enĩ nobis p̃ om̃ib studendũ ẽ:
ut uenturo iudici animarũ sicut
diximus ñ peritura munera ꝓcu¬
retis. quatinus & uos de u̾ra mer¬
adhortatione respiciat. Gr̃. Ioħi¬

Expanded text:
pisse videremur. Sed responsales pisse videremur. Sed responsales vestri alio me argumento vicerunt, ad eum illa deferentes, a quo non possent oblationes vestrae fraternitatis 587 repelli. Illud enim vobis prae omnibus studendum est, ut venturo judici animarum, sicut praediximus, non peritura munera procuretis, quatenus et vos de vestra meradhortatione respiciat.
Abbreviated transcription (Latin):
meant. caritatis uĩȩ sermo p̾dica¬
tionis aperiat: fructũ efficatia ur̃a
et̾nȩ huiꝰmodi retributionis ad qui¬
rat. Int̾ hec uͦ & ista uos princiꝑalit̾
deliberationis cura constringat :
ne umqͣm ordinationes facere tẽp¬
tetis illicitas. Sed siquos ad cleri¬
catus ordinem uel potiorem forte
gradũ ꝓmouere contigerit: non
p̾miis aut p̃cib sed meritis ordi¬
nentur. In nulla ordinatione fr̃¬
nitati tr̃ȩ cõmoda quolibet modo
subripiant: ne laqueis symoniacȩ
qd̃ absit hereseos illigetur. Et qͥd
ꝓdest homini sicut ueritas docet.
si cotũ mundũ adquirat & suȩ fa¬
ciat ammiȩ detrimentũ: Unde
necesse est. ut dm̃ in om̃e qd̃ ge¬
rimus attendamus. peritura et
temporalia contemnamꝰ: atq ad
et̾nitatis bona corclis desideriũ di-¬
rigamus. Exenia autẽ utr̃ȩ scĩta¬
tis suscipere om̃ino nolueram: qͥa
ualde ẽẽt incongritũ. ut a preda¬
tis atq afflictis fr̃ib munera ꝑce¬

Expanded text:
debeant, charitatis vestrae sermo praedicadebeant, charitatis vestrae sermo praedicationis aperiat, fructum efficacia vestrae aeternae hujusmodi retributionis acquirat. Inter haec vero et ista vos principaliter deliberationis cura constringat, ne unquam ordinationes facere tentetis illicitas; sed si quos ad clericatus ordinem vel potiorem forte gradum promoveri contigerit, non praemiis aut precibus, sed meritis ordinentur. In nulla ordinatione fraternitati vestrae commoda quolibet modo surripiant, ne laqueis simoniacae, quod absit, haereseos illigetur. Quid enim prodest homini, sicut Veritas docet, si totum mundum acquirat, et suae faciat animae detrimentum ? Unde necesse est ut Deum in omni quod gerimus attendamus, peritura et temporalia contemnamus, atque ad aeternitatis bona cordis desiderium dirigamus. Xenia autem vestrae sanctitatis suscipere omnino nolueram, quia valde esset incongruum ut a praedatis atque afflictis fratribus munera perce
Abbreviated transcription (Latin):
lomodo relinquatis. Estote in cu¬
stodia cõmissi gregis uigilantes
atq solliciti. & disciplinȩ zelo dis¬
tricti: ut lupus insidians nec olii¬
ie turbare dñicum nec nocere
ouib aliqua fraudis occasione p̾¬
ualeat. fmmarũ lucrũ deo nr̃o
totamentis intentione facere fe¬
stinate: nomen nos pastoris ñ ad
quietem sed ad laborem suscepisse
cognoscite. Exhibeamus gͦ in oꝑe:
qd̃ signamur in nomine. Sacer¬
dotii p̃rogatiuam si recta conside¬
ratione pensemus: sollicitis & bene
agentib in honorem. negligenti¬
bus autẽ ꝓfecto erit in onus. Sic̃
gͥ laborantes & circa animarũ sa¬
lutem sollicitos hoc nomen ante
dm̃n et̃nam ducit ad głam: ita de¬
sides ac torpentes uergit ad penã.
In lingua nr̃a uitam ẽẽ aliam. plebᷤ
cõmissa cognoscat. Sit illis fr̃̾nita¬
tis ur̃ȩ doctrina gratus cohercitiomiᷤ
stimulus: & uita imitationis exem¬
plũ. Quid enĩ diligere & quid ti

Expanded text:
lo modo relinquatis. Estote in culo modo relinquatis. Estote in custodia commissi gregis vigilantes atque solliciti, et disciplinae zelo districti, ut lupus insidians, nec ovile turbare dominicum, nec nocere ovibus aliqua fraudis occasione praevaleat. Animarum lucrum Deo nostro tota mentis intentione facere festinate, nomen nos pastoris non ad quietem, sed ad laborem suscepisse cognoscite. Exhibeamus ergo in opere quod signamur in nomine. Sacerdotii praerogativam si recta consideratione pensemus, sollicitis et bene gerentibus in honore, negligentibus autem profecto erit in onere. Sicut igitur laborantes et circa animarum salutem sollicitos hoc nomen ante Deum aeternam ducit ad gloriam, ita desides ac torpentes vergit ad poenam. In lingua nostra vitam esse aliam plebs commissa agnoscat. Sit illis fraternitatis vestrae doctrina, gratus coercitionis stimulus, et vita imitationis exemplum. Quid enim diligere et quid timere
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ẽe liguet iudiciũ: in uniꝰ
electione cunctoꝵ conuenire consen¬
sum. Quia gͥ suscepta frm̃ & coepi¬
scopoꝵ nr̃oꝵ relatio ad locũ uos sa¬
cerdotii totius concilii unito consen¬
su &e serenissimi principis uolunta¬
te declarat accersiri: gr̃as creatori
uitam actusq ur̃os ita de p̃teritis
fecit esse ꝓbabiles. ut om̃ium uos
qd̃ est ualde laudabile faceret pla¬
cere iudicio. Quib nos quoq in ꝑ¬
sonam frat̾nitatis tuȩ ꝑ omĩa con¬
sentimus: atq om̃ipotentem dnm
dep̃camur. ut caritatem urãm sic̃
sua gr̃a elegit. ita in om̃ib sua pro¬
tectione custodiat. Palliũ uͦ ex mo¬
re cransiisimus. & uices uos apłicȩ
sedis agere ⁊ terata innouatione
decerminus: ammnonentes ut ita
uos cica stibiectos debeatis exhib̾e
placabiles. ut rectitudinem urãm
uiligere ꝓuocentur potiꝰ qm trme¬
re. Quoꝵ si culpa forte poposce¬
rit: ita excessus emendare curabitiᷤ.
ut paternũ affectũ de animo nul¬

Expanded text:
tatis esse liquet indicium, in unius electione cunctorum convenire 586 consensum. Quia igitur suscepta fratrum et coepiscoporum nostrorum relatio ad locum vos sacerdotii totius concilii unito consensu et serenissimi principis voluntate declarat accersiri, gratias omnipotvitam actusque vestros ita de praeteritis fecit esse probabiles, ut omnium vos, quod est valde laudabile, faceret placere judicio. Quibus nos quoque in personam fraternitatis tuae per omnia consentimus. Atque omnipotentem Dominum deprecamur, ut charitatem vestram sicut sua gratia elegit, ita in omnibus sua protectione custodiat. Pallium vero ex more transmisimus, et vices vos apostolicae sedis agere iterata innovatione decernimus, admonentes ut ita vos circa subjectos debeatis exhibere placabiles, ut rectitudinem vestram diligere provocentur potius quam timere Quorum si culpa forte poposcerit, ita excessus emendare curabitis, ut paternum affectum de animo nul
Abbreviated transcription (Latin):
decim. & uini detimatas uiginti.
ꝓ sustentatione uitȩ debeat mini¬
strare: qd̃ tuis postiodũ possit ra¬
tionib imputari. Ita gͦ fac ut p̃¬
sentiũ lator nullas de ꝑcipiendis
Uñi donis moras sustineat: & tu
bene dispensatȩ mercedis possis

Expanded text:
i decimatas viginti pro sustentatione vitae debeat ministrare, quod tuis postmodum possit rationibus imputari. Ita ergo fac ut praesentium lator nullas de percipiendis Domini donis moras sustineat, et tu bene dispensatae mercedis possis
Abbreviated transcription (Latin):
diligere: ꝓximos tanqͣm nos¬
met ipsos. Et cũ hac eos p̃cipiam᷑
caritate diligere. quantomagis de¬
bemus his in subsidiis necessitatũ
carnaliũ subuenire. ut eoꝵ angu¬
stias si ñ ex om̃ib saltem aliguib
sustentaculis subleuemus: Qm̃¬
gͦ filtũ godiscalchi uiri dignissimi.
ñ solũ amissione uisus sed etiam
inopia uictus egestatem pati con¬
speximus: necessariũ duximus in
quantũ possibilitas suppetit. ei p̃¬
bere consultũ. Propterea exꝑientiȩ
tuȩ p̾senti iussione p̾cipimus. ut¬
ei annis singulis. uigintiqͣtuor mo

Expanded text:
diligere proximos sicut nosmetipsos; et cum hac eos praecipiamur charitate diligere, quanto magis debemus his in subsidiis necessitatum carnalium subvenire, ut eorum angustias, si non ex omnibus, saltem aliquibus sustentaculis sublevemus. Quoniam ergo Godiscalchi viri dignissimi filium non solum amissione visus, sed etiam inopia victus egestatem pati conspeximus, necessarium duximus, in quantum possibilitas suppetit, ei praebere consultum. Propterea experientiae tuae praesenti jussione praecipimus ut annis singulis vig
Abbreviated transcription (Latin):
dosiȩ feminȩ. subditȩ uobis
satis series relationis explanat: in
qua plura & ñ ad sacerdotalem ꝑ¬
tinentia mansuetudinem. contra
tula comp̃hensa relegimus: ita ut
post fundatũ a se seruoꝵ dei mo¬
nasteriũ om̃e qd ad auaritiam.
turbulentiam p̃iidiciũq ꝑtinet.
tempore dicatur oratorii ipsius
dedicationis exhibitũ. Quãobrem
siita est. ut antefata eius sugge¬
stione comꝑimus. & in hoc guicqͣm
cognoscitis indecent̃ fuisse cõmis¬
sum: hortamur ut muficũ abba¬
dem monasterii agitani. remotis
ut in monachos suos quos illuc
ordinare ceperat. sũmopere uaca¬
re festinet. quatinus ipso uenera¬
frequens nos p̃dictȩ religiose fe

Expanded text:
osae feminae subditae vobis satis series relationis explanat, in qua plura et non ad sacerdotalem pertinentia mansuetudinem contra Jtula comprehensa relegimus, ita ut post fundatum a se servorum Dei monasterium, omne quod ad avaritiam, turbulentiam praejudiciumque pertinet, tempore dicatur oratorii ipsius dedicationis exhibitum. Quamobrem si ita est ut ante fata ejus suggestione comperimus, et in hoc quidquam cognoscitis indecentius fuisse commissum, hortamur ut Musicum abbatem monasterii Agilitani, remotis ut in monachos suos, quos illic ordinare coeperat, summopere vacare festinet, quatenus ipso venerafrequens nos praedictae religiosae fe
Abbreviated transcription (Latin):
sione subiungitur. Amen dico uobis
quã diufecistis uni de his fr̃ib meis
mininis. mͥ fecistis. Hoc gͦ studiosuis
agite: & hec agentes in terra uobis
retribui nichil queratis: quia suꝑna
desiderantib temporalia nulla sunt.
Sed ibi desideria ur̃a figite: ubi qͥc¬
quid retribit᷑. finem ñ suscipit. Bonũ
gͦ facientes ñ deficiatis: ut illic uobis
thesauros thesaurizare possitis. ubi
neq erugo. neq tinea demolitur. &
ubi fures ñ effodiunt nec furantur.
Preterea głiam ur̃am pat̾no salutan¬
tes affectu. indicamꝰ ꝑ latorem p̾sen¬
tiũ hilarũ cartulariũ nr̃m. clauem
nos a sacratissimo corpore beati petͥ
apłoꝵ principis transmisisse. in qua
de catenis qͦ ipsius benedictio conti¬
netur: que collo ur̃o suspensa. hoc
uobis ipso int̾cedente. gr̃a absoluti¬
onis fiat. qd̾ illi fuit causa martyrii.
Omp̃c d̾s in suo uos tunore custodi¬
at : atq sic cor ur̃m ad bonam semꝑ
oꝑationem accendat᷑. ut & hic uobis

Expanded text:
ico vobis, quandiu fecistis uni ex his fratribus meis minimis, mihi fecistis. Hoc igitur studiosius agite, et haec agentes in terra vobis retribui nil quaeratis, quia superna desiderantibus temporalia nulla sunt. Sed ibi desideria vestra figite, ubi quidquid retribuitur finem non suscipit. Bonum ergo facientes non deficiatis, ut illic vobis thesauros thesaurizare possitis, ubi neque aerugo, neque tinea demolitur, et ubi fures non effodiunt, nec furantur. Praeterea, gloriam vestram paterno salutantes affectu, indicamus per latorem praesentium Hilarum, chartularium nostrum, clavim nos a sacratissimo corpore beati Petri apostolorum principis transmisisse, in qua de catenis quoque ipsius benedictio continetur. Quae collo vestro suspensa, hoc vobis, eo intercedente, gratia absolutionis fiat, 1186 quod illi fuit causa martyrii. Omnipotens Deus in suo vos timore custodiat, atque sic cor vestrum ad bonam semper operationem accendat, ut et hic vobis
Abbreviated transcription (Latin):
minat in sp̃u : de sp̃n metet uitam
et̾nam. Ne uͦ nos inopia egestatis
inueniat: hanc nobis messem sati¬
one multiplici p̃paremus. Et quan¬
to ubertus satiari cupimꝰ. tanto ei
a quo totũ accepimus largiꝰ confera¬
mus. Nam ipse de se dñs dicit. E su¬
riuierãi dedistis mͥ manducare: siti¬
ui.⁊ dedistis michi bibere: hospes

Expanded text:
minat in spiritu, de spiritu et metet vitam minat in spiritu, de spiritu et metet vitam aeternam. Ne vero inopia nos egestatis inveniat, hanc nobis messem satione multiplici praeparemus; et quanto uberius satiari cupimus, tanto ei a quo totum accepimus largius conferamus. Nam ipse de se Dominus ait: Esurivi enim, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere; hospes
Abbreviated transcription (Latin):
me głosa filia oꝑationis tuȩ au¬
dita bona letificant: qd̾ illa agere
subuenis. ipsa miscdiam consequaris:
& alios temporalit̾ nutriendo. bonis
in eternũ celestib satieris. Et idõ qͥa
fidelis est cui credis. secura cõmenda
ei que tribuis: ut in die tribulatio¬
nis recipias qd̾ impendis. Fit namq
egregius p̃dicator. Scio cui credidi:
&e certus sum quia potens est deposi¬
tũ meũ seruare in illũ diem. Ecce gło¬
sa filia quanta sit bonoꝵ operũ cer¬
titudo considera: & larga sit manus
in opere: ut fiat uobis qd̾ scriptũ est.
Absconde elemosinã in sini pauꝑis.
& hec ipsa ꝓ te exorabit. Quisquis
igitur copiosũ in celis fructũ habere
desiderat. seminare dũ tempus est
ñ omittat: ut mamipulos in die
messis cũ leticia colligat. Nlam qui
seminant in lacrimis: in gaudio
metent. Sed qualis messis ex huiꝰmo¬
oi semente futura sit: dicat apłs.
Qui seminat in carne sua: de carne
metet corruptionem. Qui autẽ. se¬

Expanded text:
me, gloriosa filia, operationis tuae audita bona laetificant, quod illa agere subvenis, ipsa misericordiam consequaris, et alios, temporaliter nutriendo, bonis in aeternum coelestibus satieris. Et ideo quia fidelis est cui credis, secura commenda ea quae tribuis, ut in die tribulationis recipias quod impendis. Ait namque egregius praedicator: Scio cui credidi, et certus sum quia potens est servare depositum meum in illum diem. Ecce, gloriosa filia, quanta sit bonorum operum certitudo considera, et larga sit semper manus in opere, ut fiat vobis quod scriptum est: Absconde eleemosynam in sinu pauperis, et haec pro te exorabit. Quisquis igitur copiosum in coelis fructum habere desiderat, seminare, dum tempus est, non omittat, ut manipulos in die messis cum laetitia colligat. Nam qui seminant in lacrymis, in gaudio metent. Sed qualis messis ex hujusmodi semente futura sit, dicat Apostolus: Qui seminat in carne sua, de carne metet et corruptionem; qui autem se
Abbreviated transcription (Latin):
districtione contradicat. Sic nãq
in corꝑali p̾lio fieri solet. ut his qui
incertamine uexillũ portat. ipsũ
nus si is iꝑse qui a ceteris attendit᷑
uulnus acceꝑit. multitudo omnis
citius disꝑsa capiatur. Hoc gͦ opi¬
monis illate uulms sentire ur̃a
frat̾nitas ñ debet. sed uitam atq
meliorationem sibi cõmissoꝵ cura¬
re. quatinus uenturo iudici bo¬
nam possitis & de ur̃a innocentia.
& de subditoꝵ melioratione pone¬
re rationem. Cetera autẽ que ad
utilitatem temporis congruunt:
ꝑ marinianũ defensorem ur̃m
uobis uerbo intimanda manda
qͣm sacri canones sicut nostis ultͣ
tres menses eccłiam p̾cipiant ñ
uacare. sed simanifestũ in eo
nare: quia diu sine ꝓprio rectore

Expanded text:
districtione contradicat. Sic namque districtione contradicat. Sic namque in corporali praelio fieri solet, ut is qui in certamine vexillum portat, ipsum nus si ipse qui a caeteris attenditur, 861 vulnus acceperit, multitudo omnis citius dispersa capiatur. Hoc igitur opinionis illatae vulnus sentire vestra fraternitas non debet, sed vitam atque meliorationem sibi commissorum curare, quatenus venturo judici bonam possitis et de vestra innocentia et de subjectorum melioratione ponere rationem. Caetera autem quae ad utilitatem temporis congruunt, per Marinianum defensorem vestrum vobis verbo intimanda mandavquam sacri canones, sicut nostis, ultra tres menses Ecclesiam praecipiant non vacare, si manifestum in eo nare, quia diu sine proprio rectore
Abbreviated transcription (Latin):
gomorre ascendit ad me. Descen¬
do ut uideam utrũ clamorem
quem audiui opere compleue¬
rint & ulciscar: an ñ est ita ut
sciam. Quo enim descenderet
d̃s. ut que essent facta cognosce¬
ret: aut quid ñ is qui ubiq est
sciret: Sed ut nr̃e ignorantie ex¬
emplũ discretionis daret. quatinꝰ
ueberemus mala grauia audita
ñ credere: ipse se dixit ad cogno¬
scendũ descendere. de quo om̃ib
liquet. quia & ñ descendens om̃ia
sciret. Hec igitur dixi: ut nimiȩ
ẽẽ leuitatis ostenderem. si quis
mala grauia credere studeat. que
ꝓbari ñ possunt. Unde sc̃itas ur̃a
debet mentem suam a maledi-¬
coꝵ hominũ rumorib atq ob¬
trectatione disiungere. & sola
que eternȩ uitȩ sunt. atq ad uti¬
litatem subditoꝵ ꝓficuunt cogita¬
re: quia & ad hoc fortasse anti¬
quus bostis tali cura implicari
occupatus. aliena minus cogitet:
& nullũ uerbi solatiũ subditis in¬
ferat. atq ꝑuerse agentib nulla

Expanded text:
Gomorrhae ascendit ad me; descenGomorrhae ascendit ad me; descendo ut videam utrum clamorem quem audivi, opere compleverint, et ulciscar; an non est ita ut sciam ? Quo enim descenderet Deus ut quae essent facta cognosceret? Aut quid non is qui ubique est sciret? Sed ut nostrae ignorantiae exemplum discretionis daret, quatenus deberemus mala gravia audita non credere, ipse se dicit ad cognoscendum descendere, de quo omnibus liquet quia et non descendens omnia sciret. Haec igitur dixi, ut nimiae esse levitatis ostenderem, si quis mala gravia credere studeat quae probari non possunt. Unde sanctitas vestra debet mentem suam a maledicorum hominum rumoribus atque obtrectatione disjungere, et sola quae aeternae vitae sunt, atque ad utilitatem subditorum proficiunt, cogitare quia et ad hoc fortasse antiquus hostis tali cura implicari occupatur, aliena minus cogitet, et nullum verbi solatium subditis inferat, atque perverse agentibus nulla
Abbreviated transcription (Latin):
mani generis municus. qͥb
uos linguarũ iaculis & maloꝵ
cordiũ insidiis existimauit impe¬
tendos: relatione multoꝵ iam du¬
dũ me audisse cogncite. Sed in
cunctis que in hac uita aduersa
ꝓueniunt. sola est sicut nostis
om̃ipotentis di districtio pen¬
sanda: atq ad cor semꝑ ꝓprtũ re¬
currendũ. ut nullrus nos ibi lin¬
gua implicet. ubi conscientia ñ
accusat. Quem enĩ conscientia
defendit: & int̾ accusationes lib̾
est. Et liber uel sine accusatione
ẽe non potest: si sola que interiꝰ
audit conscientia accuset. De ue¬
stra igitur scĩtate absit a xp̃ianoꝵ
iudicio. ea que maledicoꝵ homi¬
nũ rumorib conficta credimus.
in qualicũq modulo suspicionis
adduci: quia & sacri eloquii testi¬
moniũ tenemus. ut mala maiora
cũ forsitan dicunt᷑. nisi ꝓbata cre¬
oi ñ debeant. sed ꝓbata citius ul¬
cisci. Nam ipse qui omĩa crea-¬
uit. & cuncta que condidit intu¬
etur d̾s: maloꝵ grauiũ ultione
cõmotus ait. Clamor sodome &

Expanded text:
mani generis inimicus quibus vos linguarum jaculis et malorum cordium insidiis existimavit impetendos, relatione multorum jam dudum me audisse cognoscite. Sed in cunctis quae in hac vita adversa proveniunt, sola est, sicut nostis, omnipotentis Dei districtio pensanda, atque ad cor semper proprium recurrendum, ut nullius nos ibi lingua implicet, ubi conscientia non accusat. Quem enim conscientia defendit, et inter accusationem liber est; et liber vel sine accusatione esse non potest, si sola quae interius addicit, conscientia accusat. De vestra igitur sanctitate absit a Christianorum judicio ea quae maledicorum hominum rumoribus conficta credimus in qualicunque modulo suspicionis adduci, quia et sacri eloquii testimonium tenemus, ut majora mala cum forsitan dicuntur, nisi probata credi non debeant, sed probata citius ulcisci. Nam ipse qui omnia creavit, et cuncta quae condidit intuetur Deus, malorum gravium ultione commotus, ait: Clamor Sodomae et
Abbreviated transcription (Latin):
Ii ꝓximoꝵ necessitatib habita
compassione benigna mente
storem siquidem qui niia uisus
imbecillitate laborat. habens conui-¬
gem atq mancipia. qui & cũ iona¬
tha quondam głoso fuerat: pluri¬
mis cognourmus necessitatib sub¬
iacere. Propt̾ea exꝑientiam tuam ꝑ
p̃sentis p̃cepti paginam ãmonemꝰ.
ut ꝓ sustentatione eius annuos
tritici modios trecentos. necñ & fa¬
bȩ modios totidem. dare ñ differat.
ut postinodũ tuis possint rationibꝰ
imputari. Ita gͦ fae: ut os bene mi¬
nistrans mercedis cõmodũ ꝑcipias.
& ñra ad effectũ p̾cepta ꝑducas.

Expanded text:
imorum necessitatibus habita compassione benigna mente storem siquidem, qui nimia visus imbecillitate laborat, habentem conjugem, duoque mancipia, qui et cum Jonatha quondam gloriosa fuerat, plurimis cognovimus necessitatibus subjacere. Propterea experientiam tuam per praesentis praecepti paginam admonemus, uti pro sustentatione ejus annuos tritici modios trecentos, necnon et fabae modios totidem dare non differas, quae postmodum possint tuis rationibus imputari. Ita ergo fac ut et tu bene ministrans mercedis commodum percipias, et nostra ad effectum praecepta perducas.
Abbreviated transcription (Latin):
strũ leonem querelas habere. aliquas
ꝑhibebat: tanto eodem fr̃e nr̃o ad noᷤ
modo ueniente. cor nrm̃ gauisũ est.
quia in pristina uos concordia deo ꝓ¬
picio ad inuicem redisse testatus ẽ.
Qui etiam int̾ alia bona que in ue¬
stris laudib referebat adiecit. om̃i¬
no uos in ultione maleficoꝵ sollicitos
ac districtos. sicut reuera nobiles &
xp̃ianos oportuit extitisse. Unde
ualde in nobis leticia quam de uob̾
sumpseramus excreuit: quia illum
uobis placabilem redditis. contra cuiꝰ
inimicos zeli ur̃i rectitudinem exer-¬
cetis. Preterea głiam ur̃am pat̾na
dulcedine salutantes. hortamur: ut
quia satis est morib ur̃is accõmodũ.
pacem diligere. reparatam int̃ uos
grãm nulluis lingua ꝑturbet. sed
sic in uobis erga patermũ amorem
caritas ardeat. ut eam aduersus fla¬
ternam uobis dilectionem impen-¬
dat: quatinus recipcũ głie ũre af
fectũ. non odiose sed uelut mutuũ
tanqͣm fenerator semꝑ possit exi

Expanded text:
strum Leonem querelas habere aliquas perhibebat, tanto eodem fratre nostro ad nos modo veniente cor nostrum gavisum est, quia in pristinam vos concordiam, Deo propitio, ad invicem rediisse testatus est. Qui etiam inter alia bona quae in vestris laudibus referebat adjecit omnino vos in ultione maleficorum sollicitos ac districtos, sicut revera nobiles et Christianos oportuit, exstitisse. Unde valde in nobis laetitia quam de vobis sumpseramus excrevit, quia illum vobis per hoc placabilem redditis contra cujus inimicos zeli vestri rectitudinem exercetis. Praeterea gloriam vestram paterna dulcedine salutantes, hortamur ut quia satis est moribus vestris accommodum pacem diligere, reparatam inter vos gratiam nullius lingua perturbet, sed sic in vobis erga paternum amorem charitas ardeat, ut eam adversi flaternam vobis dilectionem impendat, quatenus reciprocum gloriae vestrae affectum non otiose, sed velut mutuum tanquam fenerator semper possit exi
Abbreviated transcription (Latin):
blico sit. & ñ ex ineuitabili quadã
necessitate uenire ñ possit: & quia¬
taliter erunt canqm si aduenisset.¬
& nulla utilitas ex contemptu suo
adhibita erit: sed uidebunt᷑ quidẽ
ad audiendos adueniat. Qd̃ quia
hic omissũ est: necesse est ut quod
contra leges actũ est. firmitatẽ non
habeat. Quales autẽ testes uel cuiꝰ
opinionis ad testimoniũ admit¬
tendi sunt. plurime leges ostendt̃:
que pene nulli habentur incogni¬
tȩ. Que etiam & illud sanciunt:
ut uilissimis cestib sine corporali
discussione credi ñ debeat. Quod
autẽ dicitur quia nichil scriptis
iudicatũ est: legendũ est citulo .xix.
tis debuit iudicari. Nam ibi inter
alia precipit᷑ ut si sententia sine
scripto dicta fuerit: nec nomen¬

Expanded text:
blico sit et non ex inevitabili quadam blico sit et non ex inevitabili quadam necessitate venire non possit, aequaliter erunt tanquam si advenisset, et nulla utilitas ex contemptu suo ei adhibebitur, sed videbuntur quidem ad audiendos testes adveniat. Quod quia hic omissum est, necesse est ut quod contra leges actum est firmitatem non habeat. Quales autem testes, vel cujus opinionis ad testimonium admittendi sunt, plurimae leges ostendunt, quae pene nulli habentur incognitae; quae etiam et illud sanciunt, ut vilissimis testibus sine corporali discussione credi non debeat. Quod autem dicitur, quia nihil scriptis judicatum est, legendus est tit. 44 ptis debuit judicari. Nam ibi inter alia praecipitur ut sententia quae sine scripto dicta fuerit nec nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ autem dicit isdem ep̃c quia
se absente aliqui uilissimi sunt
testes exhibiti: hoc siuerũ est nul¬
lius esse momenti lege noscendũ
qͦ sepius agnouimꝰ qd̾ quidam aut
apud locoꝵ defensores aut clarissi¬
mos ꝓuintiarũ iudices. aut etiam
ut assolet hic apud clarissimũ ma¬
gistrũ census ingredientes. & que¬
rentes canqͣm ab alio passi aliqͥd
contra leges. aut aliter iniusticiã
sustinentes. aut damnificati teste̾
uolunt ꝓducere: ne postea obici¬
atur eis. quia ꝑ unam partem gesta
confecta sunt. Oportet & illũ qui
impetitur in ipsa ciuitate constitu¬
tũ ubi testimonia dant᷑ ammonitũ
ad iudicem aut defensorem adue-¬
nire. & audire testes. Si uͦ noluerit
aduenire sed contempserit ut ex
una parte testimonia aduersus eũ
inutilia sint: sancimus huiꝰmodi
testimonia ita ualere. tanqͣm si ñ
ex una parte consisterent sed etiam
ipso p̃sente fuissent facta. cũ repu¬
diauerit & uenire noluerit. & au¬
dire que deponunt᷑. cũ utiq in pu¬

Expanded text:
d autem dicit idem episcopus, quia se absente aliqui sint vilissimi testes exhibiti, hoc si verum est, nullius esse momenti lege noscendum  saepius agnovimus, quoniam quidam, aut apud locorum defensores, aut apud clarissimos provinciarum judices, aut etiam ut assolet hic apud clarissimum magistrum census ingrediuntur et queruntur, tanquam ab alio passi aliquid contra leges, aut aliter injustitiam sustinentes, aut damnificati testes volunt producere. At ne postea objiciatur eis quia per unam partem gesta confecta sunt, oportet et illum qui impetitur, in ipsa civitate constitutum ubi testimonia dantur, admonitum a judice sive a defensore, advenire aut audire testes. Si vero noluerit advenire, sed contempserit ut ex hoc ab una parte testimonia adversus aliam inutilia sint, sancimus hujusmodi testimonia ita valere, tanquam si non ex una parte consisterent, sed etiam ipso praesente fuissent facta. Si enim repudiaverit, et venire noluerit et audire quae deponuntur, cum utique in pu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc attendendũ est: quia si
quam causam habuit ñ ab alio te¬
neri. sed ep̃c ipsius adiri debuit. si¬
cut hec nouellarũ constitutio ma¬
nifestat. que loquit᷑ de sc̃is & dõ ama¬

Expanded text:
hoc attendendum est, quia si quam causam habuit, non ab alio teneri, sed episcopus ipsius adiri debuit, sicut haec Novellarum constitutio manifestat, quae loquitur de sanctissim
Abbreviated transcription (Latin):
ma seruetur.: ne quemqͣm litigatoꝵ
sententia ñ a suo iudice dicta. con¬
stringat. Data undecimo kł octobͥs.
rome: ausohio & olibrio consulibꝰ.
Illud autẽ qd̃ dicitur a seruis suis
accusatus: quia audiriminime. de¬
buerunt. hec constitutio ꝑatefacit.
orus & honoriꝰ augusti. euticiano
criminis delator. atq accusator
emerserit. eius existimationem ca¬
put atq fortunas petiturus cuiꝰ
familiaritatiuel dñio in heserit.
ante exhibitionem testiũ. ante exa-¬
minationem uidicii. in ipsa exposi
tione criminũ atq accusationis exor¬
dio. ultore glacho feriatur. Uocem
enĩ funestam. int̾dici oportet potiꝰ
quam audiri. Maiestatis autẽ cri¬
men excipimꝰ. Data .uͣ. idus nouẽbͥ ᷤᷤ¬
op̃. cesarib consulibꝰ. Si uͦ dictũ
fuerit. quia de hoc accusatus est qd̃
ad maiestatis crimen attendit: nec
ipsum de eo credendũ fuit. si uita
uel opinio eiustalis ante ñ extitit.
.uiii. titulo. ad legem iuliam maie¬

Expanded text:
ma servetur, ne quemquam litigatorum ma servetur, ne quemquam litigatorum sententia, non a suo judice dicta, constringat. Data XII Kalend. Octobris, Romae, Ausonio et Olibrio consulibus. Illud autem quod dicitur a servis suis accusatus, quia audiri minime debuerunt, haec constitutio patefacit dius et Honorius Augusti, Eutychianocriminis delator atque accusator exstiterit, ejus aestimationem, caput atque fortunas petiturus cujus familiaritati vel dominio inhaeserit, ante exhibitionem testium, ante examinationem judicii, in ipsa expotione criminum atque accusationis exordio ultore gladio feriatur. Vocem enim funestam intercidi oportet potius quam audiri. Maiestatis autem crimen excipimus. Dat. VI id. Nov. oque consulibus. Si vero dictum fuerit quia de hoc accusatus est, quod ad majestatis crimen attendit, nec ipsum de eo credendum fuit, si vita vel opinio ejus talis ante non exstitit, XLVIII, ad legem Juliam maje
Abbreviated transcription (Latin):
uel criminali causa. iudicem ciurilẽ
aut militarem. inuitũ ep̃m ꝓduce¬
alem iussionem ñ ꝑmittimꝰ: sed iu¬
oicem qui tale aliquid siue ex scrip¬
rit imꝑare. post cingulũ amissũ.¬
& uerberib subdendũ. & in exilio
oeportandũ. Item post multa. Si
autẽ a clerico uelalio quocũq ad¬
dicio contra ep̃m fiat ꝓpter quam¬
libet causam: apud scissimũ eius me-¬
cropolitam scd̃m sc̃as regulas & no¬
stras leges causa iuidicet᷑. Et si quis
iudicatis contradixerit: ad beatissi¬
mũ archiep̃m & patriarcham dio¬
ceseos. illius referatur causaͥ & ille
scd̃m canones & leges. huic p̃beat fi¬
nem. Contra hoc si dictũ fuerit. qͥa
nec metropolitã habuit. nec patriar¬
cham dicendũ est. quia a sede apłi¬
ca que omniũ eccłiarũ caput est.
no suspectos. Quia gͦ sententia ñ
a suo iudice dicta nichil firmitatis
obtineat: lectionis huiꝰ tenor osten¬
Et in priuatis causis huiꝰmodi for¬

Expanded text:
vel criminali causa ad judicem civilem vel criminali causa ad judicem civilem sive militarem invitum episcopum producealem jussionem permittimus; 1254 sed judicem qui tale aliquid sive ex scriprit imperare, post cinguli priet verberibus subdendum, et in exsilium deportandum. Item post multa: Si autem et a clerico aut laico quocunque aditio contra episcopum fiat, propter quamlibet causam, apud sanctissimum ejus metropolitam, secundum sanctas regulas et nostras leges causa judicetur. Et si quis judicatis contradixerit, ad beatissimum archiepiscopum et patriarcham dioeceseos illius referatur causa, et ille secundum canones et leges huic praebeat finem. Contra haec si dictum fuerit, quia nec metropolitam habuit nec patriarcham, dicendum est quia a sede apostolica, quae omnium Ecclesiarum caput est, no suspectos. Quia ergo sententia non a suo judice dicta nihil firmitatis obtineat, lectionis hujus tenor ostenEt in privatorum causis hujusmodi for