comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit: ut uidelicet ꝑ effectum conimestionis
ueritas patesceret caruis. Marcus uero pri¬
usquam celum dñs ascendit. eum de cor¬
dis atq infidelitatis duricia inicrepasse
discipulos memorat. Qua in re quid ali¬
ua considerandum ẽ: insi quod iccirco
dñs tunc discipulos increpauit. cum cor
poraliter reliquit: ut uerba quȩ recedẽs
diceret. in corda audientium artius i¬
pressa remanerent: Increpata igitur eo¬
rum duricia: quid eis ammonendo dicat
audiamus. E untes in mundum ami¬
uersum. predicate euuangelium om̃i
cieaturȩ. Numquid fr̃s mei scm̃ euuan¬
gelium uel insensatis rebus. uel brutis
animalibus fuerat predicandum: ut
de eo discipulis dicatur. prȩdicate om̃i
cicature. Sed om̃is creature nomine. sig¬
natur homo. Sunt namq lapides: sed
uec uiuunt nec sentiunt. Sunt herbe
&. arbusta. uiuunt quidẽ. sed non senti¬
unt. Uiuunt dico non ꝑ animã. sed ꝑ
uiriditatem: quia & paulus dicit. Insi¬
pieus tu quod seminas non uiuificatur.

Expanded text:
elicet per effectum comestionis veritas patesceret carnis. Marcus vero priusquam 1569 coelum Dominus ascendat, eum de cordis atque infidelitatis duritia increpasse discipulos memorat. Qua in re quid considerandum est, nisi quod idcirco Dominus tunc discipulos increpavit, cum eos corporaliter reliquit, ut verba quae recedens diceret in corde audientium arctius impressa remanerent? Increpata igitur eorum duritia, quid admonendo dicat, audiamus: Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae. 2. Nunquid, fratres mei, sanctum Evangelium vel insensatis rebus, vel brutis animalibus fuerat praedicandum, ut de eo discipulis dicatur: Praedicate omni creaturae? Sed omnis creaturae nomine signatur homo. Sunt namque lapides, sed nec vivunt, nec sentiunt. Sunt herbae et arbusta; vivunt quidem, sed non sentiunt. Vivunt dico, non per animam, sed per viriditatem, quia et Paulus dicit: Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, 1570
Abbreviated transcription (Latin):
tationibus maliciam de alienis cordib au¬
ferunt. serpentes collunt. Et dum pest¬
feras suasiones audiunt. sed tamen ad ope¬
rationem prauam minine ꝑtrahuntur:
mortiferum quidẽ ẽ quod bibunt. seã noi
eis nocebit. Qui quotiens proximos suos
in bono opere infirmari conspiciunt. dim
eis tota uirtute concurrunt. & exemplo
suȩ operationis illorum uitam roborant.
qui in propria actione titubant. quid al¬
ua faciunt. nisi suꝑ egros manus impo¬
nunt. ut bene habeant: Que numirum
miracula tanto maiora sunt: quanto fpils¬
ua. Tanto maiora sunt: quanto ꝑ hoc
non corpora sed animȩ suscitantur. hi
facitis. Ex ilis enim exteriorib signis
obtineri uita ad hȩc operantibus non ualet.
Nam corporalia illa miracula ostendunt
aliquando sc̃ĩtatem. non autem faciunt.
hec uero spualia quȩ aguntur in mente:
uirtutem uitȩ non ostendunt. sed faciunt.
Iua habere &. mali possunt: istis autem

Expanded text:
tationibus malitiam de alienis cordibus autationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit. Qui quoties proximos suos in bono opere infirmari conspiciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant qui in propria actione titubant; quid aliud faciunt, nisi super aegros manus imponunt, ut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto majora sunt, quanto spiritalia; tanto majora sunt, quanto per haec non corpora, sed animae suscitantur: haefacitis. Ex illis enim exterioribus signis obtineri vita ab haec operantibus non valet. Nam corporalia illa miracula ostendunt aliquando sanctitatem, non autem faciunt; haec vero spiritalia, quae aguntur in mente, virtutem vitae non ostendunt, sed faciunt. Illa habere et mali possunt, istis autem
Abbreviated transcription (Latin):
signa non facitis: minime credidistis:
S ed hec necessaria in exordio eccłiȩ fuert̃.
Et enim ad fidem cresceret miraculis
fuerat nutrienda: quia & nos cum ar¬
busta plantamus. tam diu eis aquam
fundimus. quousq in t̾ra coaluisse in de¬
amus. At si semel radicem fixerint. ir¬
rigatio cessabit. Hinc est enim quod
paulus ait. Lingue in signum sunt:
non fidelibus. sed infidelibus. An habemꝰ
de his signis atq uirtutibus quȩ adhuc
subtilius considerare debeamnus: Sc̃a qͥ¬
pe eccł̃ia cotidie sp̃ũaliter facit: quod tunc
ꝑ apsos corporaliter faciebat. Nam sacer¬
dotes euis cum ꝑ exorcismi grãm manum
credentibus imponunt. & habitare ma¬
lignos sp̃c in corum mente contradicunt
quid aliud faciunt nisi demonia eiciunt:
Et fideles quiq qui iam utte ueteris secu¬
laria uerba derelinquunt. sc̃a autem m¬
steria insonant: & conditoris sui laudes
& potentiam quantum preualent nar¬
rant: quid aliud faciunt. nisi nouis in¬
guis locuntur: Qui dum bonis suis exoi¬

Expanded text:
signa non facimus, minime credimus? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim ad fidem cresceret, miraculis fuerat nutrienda, quia et nos cum arbusta plantamus, tam diu eis aquam fundimus, quousque ea in terra convaluisse videamus. At si semel radicem fixerint, irrigatio cessabit. Hinc est etenim, quod Paulus dicit: Linguae in signo sunt, non fidelibus, sed infidelibus . An habemus de his signis atque virtutibus, quae adhuc subtilius considerare debeamus. Sancta quippe Ecclesia quotidie spiritaliter facit quod tunc per apostolos corporaliter faciebat. Nam sacerdotes ejus cum per exorcismi gratiam manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, conditoris sui laudes et potentiam, quantum praevalent, narrant, quid aliud faciunt, nisi novis linguis loquuntur? qui dum bonis suis exhor
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectio illis dubitancibus ꝑ multa ar¬
gumenta monstrata ẽ : quȩ diun nos le¬
gentes agnoscimus. quid aliud quam il¬
lorum dubitatione solidamur: Minis
enim michi maria magdalene prestitit.
que ticius credidit: quam thomas qui
diu dubitauit. Iue etenim dubitando
uulnerum cicatrices tetigit: & de nr̃o
pectore dubietatis uulnus amputauit.
Ad infinuandam quoq ueritatem domi

Expanded text:
dubitantibus per multa argumenta monstrata est: quae dum nos legentes agnoscimus, quid aliud quam de illorum dubitatione solidamur? Minus enim mihi Maria Magdalene praestitit, quae citius credidit quam Thomas qui diu dubitavit. Ille etenim dubitando vulnerum cicatrices tetigit, et de nostro pectore dubietatis vulnus amputavit. Ad insinuandam quo
Abbreviated transcription (Latin):
nunciauit. De hac enim uera¬
dter. in canticis canticoꝵ uoce
ecclesie dicitur. In lectulo meo
git anima mea. Inuenerunt me
uigiles. qui custo diunt ciuitatẽ.
Num quẽ diligit anima mea ui¬
distis: & factum est cum ꝑ transis¬
sem illos. inueni quẽ diligit ani¬
ma mea. Tenebo illum nec dimit¬
tam. donec introducam in domũ
patris mei: & incubiculum geni¬
tricis meę. Cucurrit namꝙ ut
diximus hec sacra mulier: ut ui¬
dit sẏmonem petrum & ad aliũ
discipulum guem diligebat iħc.¬
& nescio ubi posuerunt eum. At
illi currentes uenerunt ad monu¬
mentum: & ita inuenerunt sicut
& reuersi sunt adsemetipsos.
ost dominice igitur resur¬
rectionis głam ascensionisq
triumphum ac sp̃s paracliti de
supernis missionem: qui discipis¬
lorum corda temporalis pene ad¬
huc formidine trepidantia reple¬
uit scienciarum om̃ium lingua¬
rum tribuendo. erant om̃s creden¬
tes simul cum mulieribus & ma¬
ria matre iħu. ut lucas narrat

Expanded text:
nuntiavit. De hac veranuntiavit. De hac veraciter in Canticis canticorum voce Ecclesiae dicitur: In lectulo meo git anima mea. Inuenerunt me vigiles qui custodiunt ciuitatem, Num quem diligit anima mea, vidistis? & factum est cum pertransiissem illos, inueni quem diligitanima mea. Tenebo illum, nec dimittam: donec introducam eum in domum patris mei, & in cubiculū genitricis meæ. Cucurrit namque, vt diximus, hæc sacra mulier, & venit ad Simonem Petrum, & ad alium discipulū quem diligebat I& nescio vbi posuerunt eum. At illi currentes venerunt ad monumentum, & ita inuenerunt sicut & reuersi sunt ad semetipsos.ost Dominicae resurrectionis gloriam, ascensionisque triumphum, ac Spiritus Paracleti de supernis missionem, qui discipulorum corda temporalis poenae adhuc formidine trepidantia replevit, scientiam omnium linguarum tribuendo: Erant omnes credentes simul cum mulieribus et Maria mater Jesu, ut Lucas narrat
Abbreviated transcription (Latin):
tes iunxerunt duas uaccas fetas
ad plaustrum. uitulosꝙ earum¬
tum per uiam que ducit bet sanꝰ
per gentes & mugientes: nec tam̃
ad dextram uel ad sinistram de¬
clinantes. Ita & beata maria mag¬
dalena cupiens sepulcrum dñi
inuisere. quasi mugiens & gemẽ
que ad tempus presencia dnĩ
sui priuata fuerat. in cedebat
tristis. iuitabile exemplũ om̃i¬
bus prebens fidelibus. ut ꝑuiã
tum hominum. nec propter cura
parentum. a cepto innere deui¬
emus: quia non inchoantibus p̃¬
mium permittitur. sed perseue¬
rantibus datur. Allegorice au¬
tem tenebre erant incorde huius
sacratissime mulieris cum ad dñi
uenit monumentum: quia re¬
surrectionis eius ignara uiuen¬
tem inter mortuos requirebat
Tunc uero in eius mente sol or¬
tus est. quando non solum resur¬
rexisse uidit: sed etiam credidit.
& uidit lapidem sublatum a
monumento. Et quia corpus
dñi non inuenit. furatum credi¬
dit. atꝙ festina qͦd uidit. discipłis

Expanded text:
tes, junxerunt duas vaccas foetas tes, junxerunt duas vaccas foetas ad plaustrum, vitulostum, Per viam quæ ducit Betsameth, pergentes & mugientes, nec tamen ad dexteram vel sinistrā declinantes. Ita & beata Maria Magdalenæ cupiens sepulchrum Domini inuisere, quasi mugiens & gemens, quæ ad tempus pręsentia Domini sui priuata fuerat incedebatt, imitabile exemplum omnibus praebens fidelibus, ut per viam tum hominum aut curam parentum, a coepto itinere deviemus, quia inchoantibus praemium promittitur, sed perseverantibus datur. Allegorice autem tenebrae erant in corde hujus sacratissimae mulieris, cum ad Domini venit monumentum: quia resurrectionis ejus ignara, viventem inter mortuos requirebat. Tunc vero in ejus mente sol ortus est, quando non solum resurrexisse vidit, sed etiam credidit, et vidit lapidem sublatum a monumento. Et quia corpus Domini non invenit, furatum credidit, atque festina quod viderat discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
u permansit quousq diuersis cõ¬
ditum a romatibus insepulchro
collocari perspexit. Inde autem
merens & numio succensa dolore
recedens. perspicue ad notato sui
redemptoris loco abiens sepulcri:
emit aromata. & ip̃sa nocte inqͣn
tum legis siluit. Occidente aũ
sole quod supererat inpreparan¬
dis unguentis operam dedit
ane autem prima sabbati
cum adhuc tenebre essent¬
quem uiuentem nimio dilexit
amore. Cum enim sexus femi¬
neus timidus soleat esse ad am¬
bulandum intenebris. nichil
ista timuit: que toto corde dm̃
dilexit. Erat porro in ea ꝑfecta
caritas: que foras mittit tuorẽ.
Nam neꝙ propter sui sexiis fra¬
gilitatẽ neq propter magnitu¬
dinẽ lapidis neq propter mecũ
custodum a cepto itinere decli¬
nauit: quousꝙ ad sepulchrum
dñi intrepida peruenit. Cuius
mulieris constancia in libro re
gum pulchre prefigurata est.
quando allophili archam dñi
captam in terrã i srahel remittẽ¬

Expanded text:
u permansit, quousque diversis conu permansit, quousque diversis conditum aromatibus in sepulcro collocari prospexit. Inde autem moerens et nimio succensa dolore recedens, perspicue ad notum sui Redemptoris locum abiens sepulcri, emit aromata. Et ipsa nocte, in qutum legis siluit. Occidente autem sole, quod supererat in praeparandis unguentis operam dedit. Mane autem una Sabbati, cum adhuc tenebrae essentquem viventem nimio dilexit amore. Cum enim sexus femineus timidus soleat esse ad ambulandum in tenebris, nihil ista metuit quae toto corde Dominum dilexit. Erat porro in ea perfecta charitas, quae foras mittit timorem. Nam neque propter sui sexus fragilitatem, neque propter lapidis magnitudinem, neque propter metum custodum, a coepto itinere declinavit, quousque ad sepulcrum Domini intrepida pervenit. Cujus mulieris constantia in libro gum pulchre praefigurata est, quando Allophyli arcam Domini captam in terram Israel remitten
Abbreviated transcription (Latin):
libatis. ad ipsius fidei constanciã
cialiter ac fami liariter peregerit
cunctis ammiranda. immo magis
imitanda mortalibus peruenien¬
dum est. Nam hec sc̃a mulier
dnm̃ secuta. sicut iam prefati
sumus & de suis largissime facul¬
tatibus illi deuotissime ministrans
postquam uidit eum comprehen¬
sum. ligatum. flagellatum. om̃ibꝰ
subsannationibus & irrisionibus
delusum. adultimum pro salute
generis humani incruce positum.
discipulis etiam qui prius dicebãt
terga uertententibus: ipsa cũ eo
remansit: quia que arcius &
feruentius dilexerat. nec amor¬
tuo potuit separari: & sic imple¬
tum est tempore dominice re
surectionis. quod olim ꝑ beatũ
iob dictum fuerat. Pelli mee cõ¬
sumptis carnibus adhesit os me¬
um: & derelicta sunt tantum mͦ
labia circa dentes meos. Quasi
enim consumptis carnibus pellis
ossi adheret. quando discipulis fii¬
gientibus beata maria magdalene
cum dño perseuerauit: & tandi¬

Expanded text:
libatis, ad ipsius fidei constantiam libatis, ad ipsius fidei constantiam Domini specialiter ac familiariter peregerit; cunctis admirandum, imo magis imitandum mortalibus, perueniendum est. Nam hæc sancta mulier Dominum secuta sicut iam præfati sumus, & de suis largissimis facultatibus illi deuotissime mipostquam vidit eum comprehensum, ligatum, flagellatum, omnibusque subsannationibus et irrisionibus delusum, ad ultimum pro salute generis humani in cruce positum; discipulos etiam qui prius dicebant:terga vertisse; ipsa cum eo remansit, quia quae arctius et ferventius eum dilexerat, nec a mortuo potuit separari. Et sic impletum est tempore Dominicae passionis, quod olim per beatum Job dictum fuerat: Pelli meae, consumptis carnibus, adhaesit os meum, et derelicta sunt tantummodo labia circa dentes meos . Quasi enim consumptis carnibus pellis ossi adhaeret, quando, discipulis fugientibus, beata Maria Magdalene cum Domino perseveravit. Et tandi
Abbreviated transcription (Latin):
quatriduanum mortuũ
deflens fratrem scãm designat ec¬
clesiam: que pro illorum discri¬
mine qui obnoxii tenentur scele¬
ribus atq consuetudinaria mor¬
talium criminum labe tumu¬
lati pessime opinionis famam e
suis egerunt corporibus lugere
non cessat. Om̃s enun in xp̃o fĩs
sumus. Suꝑ lazarum uero mor¬
tuum flere dicitur dñs: quando
sue miserationis respectu huius¬
cemodi corda per compunctionis
grãm uisitans ad penitenciȩ lam̃¬
ta inflectit. Hoc autem ipse age¬
re dicitur: quod ut nos intentis¬
sime perficiamus. sue inflamina¬
tionis instinctu procurat. Tale
est profecto & illud. Ipse enim
sp̃s postulat pronobis gemitibꝰ
in enarrabilibus. Et sicut latarꝰ
post effusionem lacrimarum mi¬
rantibus turbis resuscitatur in
corpore: ita & peccatores post
compunctionis lacrimas digna
carnis maceratione peracta resus¬
peccator conuersus fuerit & inge¬
muerit. omĩa peccata eius obliuio¬
ni tradentur. Sed his breuiter pre¬

Expanded text:
quatriduanum mortuum quatriduanum mortuum deflens fratrem, sanctam praefigurat Ecclesiam, quae pro illorum discrimine qui obnoxii tenentur sceleribus, atque consuetudinaria mortalium criminum labe tumulati, pessimae opinionis famam e suis egerunt corporibus lugere non cessat: Omnes enim in Christo fratres sumus . Super Lazari vero interitum flere dicitur Dominus, quando suae miserationis respectu, hujusmodi corda, per compunctionis gratiam visitans, ad poenitentiae lamenta inflectit. Hoc autem ipse agere dicitur, quod ut nos intentissime perficiamus, suae inflammationis instinctu procurat. Tale est profecto et illud: Ipse enim spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus . Et sicut Lazarus post effusionem lacrymarum, mirantibus turbis, resuscitatur a corpore; ita et peccatores post compunctionis lacrymas, digna carnis maceratione peracta, resuspeccator conuersus fuerit, & ingemuerit, omnia peccata eius obliuioni tradentur. Sed his breuiter præ
Abbreviated transcription (Latin):
semetipsum & dixit. Ubi posuis¬
tis eum. Dicunt ei. Dñe: ueni & ui¬
de. Et lacrimatus est iħs. Mani¬
feste sue pietatis clementiam. ex as¬
sumpta humanitate dilucidans.
quando pro ipsius doloris in mani¬
tate. sacrimas non de dignatus est
fundere sue compassionis: saluo ta¬
men diuino misterio germinis sub¬
limitas ac secularis pompe dignitaᷤᷤ
quando iam in quatriduana frĩs
morte tanta nobilium & poten¬
tum multitudo iudeorum. ad ip¬
sius mitigandũ confluxerat dolo¬
rem & nec passi sunt ad fratris tii¬
mulum sine sui presencia eam
properare dicentes. quia uadit ad
monunumentum ut ploret ibi.
tale miraculum multi ad forent
iudeoꝵ quatinus dum unus re¬
suscitaretur incorpore. non nulli
erigerentur in mente. & essent
testes ac laudatores ipsius promp¬
tissimi. Unde in seguentibus id¬
est euangelista refert dicens. Testi¬
monium ergo perhibebat turba
que fuerat cum ihũ quando laza¬
rum resuscitauit: & uocauit eum
de monumento.
ypice autem hec mulier

Expanded text:
bi posuistis eum? Dicunt ei: Domine, veni, et vide: et lacrymatus est Jesus . Manifeste suae pietatis clementiam ex assumpta humanitate dilucidans, quando pro ipsius doloris immanitate, lacrymas non dedignatus est fundere suae compassionis, salvo tamen divino mysterio. Germinis sublimitas, ac saecularis pompae dignitas,quando jam in quatriduana fratris morte, tanta nobilium et potentium multitudo Judaeorum, ad ipsius mitigandum confluxerit dolorem. Et non passi sunt ad fratris tumulum sine sui praesentia eam properare dicentes: Quia vadit ad monumentum ut ploret ibi .tale tantumque miraculum, multi adforent Judaeorum. Quatenus dum unus resuscitatur in corpore, nonnulli erigerentur in mente, et essent testes ac laudatores ipsius promptissimi. Unde in consequentibus idem evangelista refert dicens: Testimonium ergo perhibebat turba quae fuerat cum Jesu, quando Lazarum resuscitavit, et vocavit eum de monumento . Typice autem haec mulier
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ gͦ dñs t̃ẽ tẽporis corporaliter gu¬
egit. Hoc significat qd̃ dignitatẽ ⁊
ministeriũ illoꝵ destructurus esset. qͥ
p̃mio ũ largiunt᷑. S striptũ ẽ domꝰ
mea domꝰ oratõnis uocabitur. Icirco
enim qͥs ad ire debet templũ. ut purã
⁊ freq̃ntẽ or̃onem ibi exerceat. s tẽ
ĩspeloncã lat̾nũ ꝯũtit᷑ quado qͥlibet
ex satͦ ministerio lutrũ sibi tẽporale
ad qͥrere desiderat. Sꝑualiter autẽ t̃¬
plũ dei. mens uniis cuĩq fidelis ẽ ũde
estis uos.¬

Expanded text:
 Dominus tunc temporis corporaliter egit, hoc significat, quod dignitatem et ministerium illorum destructurus esset, quipraemio non largiuntur. « Scriptum est: Domus mea domus orationis vocabitur. » Idcirco enim quis adire debet templum, ut puram et frequentem orationem ibi exerceat. Sed tunc in speluncam latronum convertitur, quando quilibet ex sacro ministerio lucrum sibi temporale acquirere desiderat. Spiritualiter autem templum Dei mens uniuscujusque fidelis est. Unde estis vos
Abbreviated transcription (Latin):
cuntati mala uentura et protinus tẽ¬
plũ ingressus ẽ ut de illo uendentes ꝙ
ementes eiceret ꝓfecto ĩnotuit quia
riuna ppłi maxime ex culpa sacerdotũ
fuit: Euertionem qͥppe describens sed
uendentes in templo et eñites feriens
in pp̃o effectu sui oꝑis ostendit unde ra¬
dix ꝓdiit ꝑditionis. sicut euuãgelista

Expanded text:
inus templum ingressus est ut de illo vendentes et ementes ejiceret, profecto innotuit quia ruina populi maxime ex culpa sacerdotum fuit. Eversionem quippe describens, sed vendentes et ementes in templo feriens, in ipso effectu sui operis ostendit unde radix prodiit perditionis. Sicut autem evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
eliminat. qr uel eos qͥ ꝓmunere impo
plo mox subditur domꝰ mea domꝰ oratõ¬
nis est. uos autẽ fecistis illam spelũcam
latronum. Qͥ enim ad accipienda mu¬
n̾a in templim residebant. ꝓfecto quia
quib dam ñ dautibus lesiones ex qͥrerẽt
dubiũ nõ erat. Domus orationis soelũ¬
sistere nouerant. ut. aut ñ dãtes mumĩa
studerent corporaliter ꝑseqͥ. aut dãtos
sp̃ualiter uocare. Quia uͦ redẽptor nr̃
predicationis uerba nec indignis et in¬
gratis subrrait. postqũa discipline ui-¬
gorem eiciendo ꝑu̾sos tenuit donum
gr̃e ostendit Nam subditur. Et erat

Expanded text:
eliminat, quia vel eos qui pro munere imposquo templo mox subditur: Domus mea, domus orationis est, vos autem fecistis illam speluncam latronum. Qui enim ad accipienda munera in templo residebant, profecto quia quibusdam non dantibus laesionem exquirerent dubium non erat. Domus ergo orationis spelunsistere noverant, ut aut non dantes munera studerent corporaliter persequi, aut dantes spiritaliter necare. Quia vero Redemptor noster praedicationis verba, nec indignis et ingratis subtrahit, postquam disciplinae vigorem ejiciendo perversos tenuit, donum mox gratiae ostendit; nam subditur: Et erat
Abbreviated transcription (Latin):
por quantomagis degustatur: eo
amplius a rebus uisibilibus &
curarum tumultibus animus se¬
paratur. Spretis enim om̃ibus tẽ
esse desiderat: libet ei audire pre
cepta cęlestia sicut hec beatissima
faciebat maria: que sedens secus
doctrinã ipsus. Quã gratissima
enim & dilecta. aput conditoris
clementiam pro sue deuotionis fa¬
mulatu ac in extinguibili dilecti
euangłista manifestat. ubi quatri¬
duani lazari uenerandam in au¬
ditamꝙ describit resuscitationẽ.
Diligebat autẽ iħ̾c martham &
Ac insequentibus commemorat
qm̃ uocata a sorore sua cũ uenir&e
ubi erat dñs corruit ante pedes
eius dicens. Dñe. si fuisses hic: fra¬
ter m̃s non esset mortuus. Ihẽ
autẽ ut uidit eam plorantem. &

Expanded text:
por quanto magis degustatur, eo por quanto magis degustatur, eo amplius a rebus visibilibus, & curarum tumultibus atque negotiis animus separatur. Spretis enim omnibus curiesse desicepta coelestia, sicuti haec beatissima faciebat Maria, quae sedens secus doctrina ipsius . Quam gratissima enim apud Conditoris clementiam pro suae devotionis famulatu et inexstinguibili delectioevangelista manifestat, ubi quatriduani Lazari venerandam inauditamque describit resuscitationem. Diligebat, inquit, Jesus Martham, Ac in sequentibus commemorat, quoniam vocata a sorore sua, cum veniret ubi erat Dominus, corruit ante pedes ejus, dicens: Domine, si fuisses hic, frater meus non fuisset mortuus . Jesus autem ut vidit eam plor
Abbreviated transcription (Latin):
dens secus pedes dñi: audiebat
uerbum illius. Martha autem
satagebat circa frequens ministeri¬
um. Unde non solum contra
sororem: uerum etiam contra
ipsum dnm̃ querelam assumit
dicens. Dñe non est tibi cure
quod soror mea reliquit me so¬
lam ministrare: Dic ergo illi ut
me adiuuet. At ipse qui non
est ꝑsonarum acceptor sed sub¬
tiliter singulorum merita diu¬
cat: ut ostenderet meliorem esse
animam quã corpus & meliorẽ
cibum spũalem quã carnalem:
ita unius opus laudat ut al¬
terius non uituperet. Ait uero
Martha martha sollicita es. &
turbaris erga plurima. Porro u¬
num est necessarium. Maria
optimã partem elegit: que non
susceperunt dnm in domũ suam
duas significant ecclesie uitas:
actiuam scilicet & contemplatuĩã
Per martham ergo que circafre¬
quens ministerium sollicita erat:
actiuȩ uitȩ labor exprimitur.
Per mariam que sedens secus pe¬
des dñi. uerbum illius intenta
aure percipiebat: contemplatiue
uitȩ dulcedo designatur. cuius sa¬

Expanded text:
edens, audiebat verbum illius. Martha autem satagebat circa frequens ministerium. Vnde non solum contra sororem, verum etiam contra ipsum Dominum querelam assumit dicens. Domine, non est tibi curæ quod soror mea reliquit me solam ministrare? Dic ergo illi vt me adiuuet. At ille qui nō est personarum acceptor, sed singulorum merita diiudicat, scitque meliorem esse animam quam corpus, vt cibum spiritalem quam carnalē: ita vnius opus laudat, vt alterius non vituperet, ait vero. Martha, Martha sollicita es, & turbaris erga plurima, porro vnum est necessariū. Maria optimam partem elegisusceperunt in domum suam, duas significant Ecclesiae vitas, activam scilicet et contemplativam. Per Martham ergo quae circa frequens ministerium erat, activae vitae labor exprimitur. Per Mariam vero, quae sedens secus pedes Domini, verbum illius intenta mente percipiebat, contemplatiuæ vitæ dulcedo designatur; cuius sa
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ dñi: ad ipsam currit ustus
& saluabitur. Sed quia nominis
inter pretatione compulsi a suꝑ ficie
historica paululum discessimus li¬
bet intueri clementissimã dñi fa¬
miliaritatem erga beatam mariã
& sororem eius martham. ac ipsaꝵ
pie deuotionis in om̃ibꝰ famulatũ.
Legimus enim euangłista luca nar¬
rante: quia intrauit iħe in qͦddã
castellum: & mulier quedam mar¬
tha nomine excepit illum indo¬
mum suam. Et huic erat soror.

Expanded text:
nomen Domini; ad ipsam currit iustus, nomen Domini; ad ipsam currit iustus, & exaltabitur. Sed quia nominis interpretatione compulsi, a superficie historica paululum discessimus. Libet intuere clementissimam Domini familiaritatem erga beatam Maria & sororem eius Martham; ac ipsarum piæ deuotionis in omnib. famulatum. Legimus enim Euāgelista Luca narrante, quod Intrauit Iesus in quoddā castellum, & mulier quædam Martha nomine, excepit illū in domum sua
Abbreviated transcription (Latin):
ubicumq predicatũ fuerit hoc
euangelium in toto mundo dicet᷑:
& qͦd hec fecit inrmemoriam eius.
Qđ non solum in toto mundo
de hac scã muliere predicatur.
quod unxerit caput dñi. sed de
eccłia. Cotidie enim sicut iam
prelibatum est. hec operatur in
suis scĩs actionibus.
ene etiam maria magdlalene
dicitur: quia magdalus inter¬
pretatur turris. & significat eccle¬
siam. Turris enĩ non solum sub¬
limior sed & tutior domus ẽ: non
facile hostibus patens. ac per hoc
ecclesiam designat que terrena de¬
serens cȩlestia desiderat pugnans
inter spiritales nequicias. fortitu¬
dinẽq suam non sibi sed dño cõmit¬
tens. orat cum propħa dicens. Esto
nobis dñe turris fortitudinis ã
facie inimici. Hec est illa turris
fortis & in expugnabilis: cui uoce
sponsi incanticis canticorũ dicitur
Sicut turris dauid collũ tuum.
que edificatur cũ ꝓpugnaculis.
Mille clippei pendent ex ea om¬
nis armatura forcium. Et de qͦͣ¬
salomon ait. Turris fortissima

Expanded text:
cunque praedicatum fuerit hoc Evangelium in toto mundo, dicetur et quod haec fecit in memoriam ejus . Quoniam non solum in toto mundo de hac sancta muliere praedicatur, quod unxerit caput Domini; sed et de Ecclesia quotidie enim ut jam praelibatum hoc operatur in suis sanctis actionibus. Bene etiam Maria Magdalene dicitur, Magdalus vero interpretatur turris, et significat Ecclesiam. Turris enim non solum sublimior, sed et tutior domus est, non facile hostibus patens; ac per hoc Ecclesiam designat quae terrena deserens, coelestia desiderat, pugnans inter spiritales nequitias, fortitudinemque suam non sibi, sed Domino committens, orat cum Propheta dicens: Esto mihi turris fortitudinis, a facie inimici . Haec est illa turris fortis et inexpugnabilis, cui voce sponsi in Canticis canticorum dicitur: Sicut turris David collum que edificata est cum propugnaculis; mille clyppei pendent ex ea, omnis armatura forcium. SicienteSalomon ait. Turris fortissima
Abbreviated transcription (Latin):
recolit mentisq aciem ad contẽ¬
tenciam extendit: caput ꝓfecto
illius p̃tiosissimo ꝑfundit ungũe¬
to. Quod uero iudas contra hanc
scĩssimã mulierem indignatus ẽ¬
dicitur. pro effusione tanti ungen¬
ti. datur aperte intelligi: quia re
probi & infideles. contra scãm eccłi¬
derogant religioni ac deuotioni:
uidentes per quatuor mundi pla¬
gas doctrina ipsus & exemplis.
diuinitatis. dñi potenciam. & hu¬
manitatis clem̃ciam cunctis clarii¬
isse. Unde & de hac muliere scã¬
que preuenit ungere corpus dñi:

Expanded text:
recolit; mentisque aciem ad contemrecolit; mentisque aciem ad contemtentiam extendit, caput profecto illius pretiosissimo perfundit unguento. Quod vero Judas Iscariot contra hanc sanctissimam mulierem indignatus dicitur: pro effusione tanti unguenti, datur aperte inteprobi & infideles contra sanctam ecclesiderogant religioni ac deuotioni, videntes per quatuor mundi plagas, doctrina ipsius & exēplis, diuinitatis Domini potentiam, & humanitatis eius clementian cunctis claruisse. Vnde & de hac sācta muliere qu
Abbreviated transcription (Latin):
tismatis cimitatione operis.
Rigauit autẽ hec mulier pedes
dñi lacrimis penitencie & un¬
guento pie confessionis linuit.
lacrimarum singultibus ipsius
exorat ablutionem. Dumq assũp¬
te humalutatis misteria digna
reuerentia suscepit & predicat:
quia inter homines conuersari
dignatus est. utiq inpedes dñi
unguentum nardi pisticũ. id ẽ
fidele fudit. que loquitur in
cantico amoris dicens. Dũ ess&e
rex inacubitu suo nardus mea
dedit o dorem suum. Que nimi¬
rum uerba iuxta litteram mani
biis beate marie magdalene com¬
pleuit & cotidie spiritaliter ñ
cessat implere in totam mũdi
latitudinem: cũ gła laudes re¬
ferens conditori dicit. Deo au¬
tem grãs qui semꝑ triumphat
nos in xp̃o ihũ & odorẽ noticie
sue manifestat per nos in om̃i
uine maiestatis que equalis est
illi cũ patre congrua religione
& reuerentia confitetur & p̃dicat
& in quantũ naturalis ingenii ui¬
gor suꝑni luminis illustratione
ꝑfusus sinit. digna ueneratione

Expanded text:
is, sed imitatione operis. Rigauit autem hæc mulier pedes Domini lachrymis pœnitentiæ, & vnguento piæ confessionis liniuit, lachrymarum singultibus ipsius exorat ablutionem. Dumque assumptæ humanitatis mysteria digna reuerentia suscipit & prædicat, quia inter homines conuersari dignatus est; vtique in pedes Domini vnguentum Nardi pisticum, id est fidelem, fundit. Quæ loquitur in Cantico amoris dicens. Dum esset Rex in accubitu suo. Nardus mea dedit odorem suum. Quæ nimirum verba iuxta libus B. Mariae Magdalenae complevit, et quotidie spiritualiter non cessat implere, cum in totam mundi latitudinem glorianter laudes referens Creatori dicit: Deo autem gratias, qui semper triumphat nos in Christo Jesu, et odorem notitiae suae manifestat per nos, in omnivinae majestatis, quae aequalis est illi cum Patre, congrua religione ac reverentia confitetur et praedicat; et in quantum naturalis ingenii vigor superni luminis illustratione perfusus sit, digna veneratione
Abbreviated transcription (Latin):
tricem ꝑmitteret accedere: conuer¬
sus ad illam respondit inter cetera
Que dñi adepta clemenciã ut lu¬
habitis om̃ibus ita familiaris effec¬
ta est: ut ipsum non solum mente
sed & corpore sequeretur. de pro¬
priis facultatibus ut̃ pote ualde
locuples uictum & uestitũ illi
ministrans implens bifarie domi¬
nicum preceptũ dicentis. Qui
mͥ ministrat me sequatur.
stice autẽ hec beatissima
mulier: scam̃ designat ec¬
clesiam. Que bene indomum
symonis uenisse dicitur: & ab
om̃ibus pristine uitȩ contaguis
curata. Symon enĩ interpretat᷑
obediens. Et ecclesia xp̃i monitiᷤᷤ
& preceptis obediens pristinos de¬
co quens anathematitauit erro¬

Expanded text:
tricem permitteret accedere, convertricem permitteret accedere, conversus ad illum respondit inter caetera: Quae Domini adepta clementiam, ut Lusthabitis omnibus, ita familiaris effecta est, ut ipsum non solum mente, sed et corpore sequeretur, de propriis facultatibus, utpote valde locuples, victum et vestitum ei ministrans, implens bifarie Dominicum praeceptum dicentis: Qui mihi ministrat me sequatur . Mystice autem haec beatissima mulier sanctam designat Ecclesiam. Quae bene in domum Simonis venisse dicitur, et ab omnibus pristinae vitae contagiis curata Simon enim interpretatur obedpretatur obediens, pristinos decoquens anathematizavit erro
Abbreviated transcription (Latin):
re aromatum redoleret. nichil
ore de promens: sed ꝑ exterioris
obsequii beneficia sue compun¬
ctionis flammã. ac dilectionis fer¬
uorem intimans. ac si psis loquere¬
tur uerbis dicens. O dñe iħu cle¬
mentissime. tu qui omĩa scis & cor¬
dium inspector es uerus. qui non
us mortem peccatoris sed magis
ut conuertatur & uiuat: tu ipse
in telligis. quid mei deposcant sin¬
gultus. quid lacrime ab imo erup¬
te flagitent quid m̃s amarus exor&e
gemitus. Pec catrix sum: inmũda¬
sum. om̃urm nefandoꝵ criminum
labe polluta. Sed quia meam
ab annis prioribus contamina¬
ui uitam. ad te dnm̃ meum qui
es uita eterna confugio: ut male
ꝑditam restituas uitam. & me
de baratri faucibus clementer:
eripias miscditer liberes. poten¬
ter abstrahas: qui so lus laborem
& dolorem
consideras.
Quid enim ex huiusmodi di lecci¬
onis professione consecuta sit. ip¬
se dñs manifestat. qui symoni in¬
dignanti cur ad se mulierẽ pecca¬

Expanded text:
re aromatum redoleret, nihil scilicet re aromatum redoleret, nihil scilicet ore depromens, sed per exterioris obsequii beneficia, suae compunctionis flammam ac dilectionis fervorem intimans, ac si ipsis loqueretur verbis, dicens: O Domine Jesu clementissime, qui omnia scis et cordium inspector es verus, qui non vis mortem peccatorum, sed magis ut convertantur et vivant, tu ipse intelligis quid mei deposcant singultus, quid lacrymae ab imo erutae flagitent, quid meus amarus exoret gemitus. Peccatrix sum et immunda, et omnium nefandorum criminum labe polluta. Sed quia meam ab annis prioribus contaminavi vitam, ad te Dominum meum qui es vita aeterna confugio, ut male perditam restituas vitam, et me de barathri faucibus clementer eripias, misericorditer liberes, potenter abstrahas, qui solus laborem et dolorem consideras. Quid vero ex hujusmodi dilectionis professione consecuta sit; ipse Dominus manifestat, qui Simoni indignanti cur ad se mulierem pecca
Abbreviated transcription (Latin):
dominice resurrectionis nuncia.
flata spũ mentisꝙ intuitũ insese
reuerberans: ac pristine uite. detri¬
menta non sustinens ut comperit
dnm & creatorem tocius humani
generis in domum uenisse symonis
qui non uenerat uocare iustos sed
peccatores ad penitenciam. non ob
suoꝵ scelerum enormitatẽ de sui
conditoris diffidens clemencia pre¬
ciosissimo accepto unguento
adipsum miscdĩę fontẽ conci¬
to properauit gradu: corruenᷤ
ante clementie dni uestigia. a¬
maritudinem cordis ꝑ uberem
lacrimarũ exaggerans fontem.
ox deniꝙ compunctionis
fletibꝰ sui. plasmatoris
indesinenter oculis uere humili¬
tatis confouere. ac mundissimo
suo dilectionis unguento ꝑ ungere.
Que cum intali deuotionis famii¬
latu non esset repudiata: sed poci¬
us miscditer suscepta: ausu famili¬
aritatis confisa. & iam suꝑ scĩssimũ
dñi caput pretiosissimi. liquorẽ
effudit odoris. Intantum ut tota
domus exodoris flagrancia mo¬

Expanded text:
Dominicæ Resurrectionis nuncia. Dominicæ Resurrectionis nuncia. flata spiritu, mētisque intuitum in se reuerberans, ac pristinæ vitę detrimenta nō sustinens, vt comperit Dominum & cgeneris, in domum venisse Simonis, qui non venerat vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam , non ob suorum enormitatem scelerum de sui Conditoris diffidens clementia, pretiosissimo accepto unguento ad ipsum misericordiae fontem concito properavit gradu, corruens ante clementia Domini vestigia, amaritudinemque cordis, per uberem lacrymarum exaggerans fontem. Mox denique compunctionis fletibus, sui plasmatoris indesinenter osculis verae humilitatis confovere, ac mundissimo suae dilectionis unguento perungere. Quae cum in tali devotionis famulatu non esset repudiata, sed potius misericorditer suscepta, ausu familiaritatis confisa, etiam super sanctissimum Domini caput, pretiosissimi liquoris effudit odorem. In tantum ut tota domus ex odoris fragrantia mo
Abbreviated transcription (Latin):
ne: que ut patrum asserunt tra¬
ditiones. a magdalo castello: ma¬
ria magdalene nuncupata est:
quã non solum sui germani dignitas
uerum etiam patrimoni iura:
parentum successus splendidam
reddiderant: adeo ut duplicatus
honor: nominis excellenciam cir¬
cum quaꝙ diffunderet. Solent
enim aput homines. plus diuitũ
quam pauperum nomina sciri.
Sed quia rerum affluenciam in¬
terdum uoluptas comes sequitur:
adolescencioris uite tempora: lu¬
bricis subposuit regenda. discur¬
sibus soluto pudi¬
cicie freno. Hec est
scribit euangelista. quia erat que¬
dam mulier inciuitate peccatrix.
sed quia dilexit multum. dimissa
sunt ei peccata multa. Et de qua
marcus ait. Surgens autẽ ihe ma¬
ne prima sabbati apparuit primo
marie magdalene: de qua eiecerat
septem demonia. Sed quam mi
sericors dñs erga peccatores extite¬
rat. in istius comꝓbatur ꝑfectione
que non solum sui criminis pro¬
meruit ablutionem. sed apłorũ
consors effecta. illis destinata est

Expanded text:
e, ut Patrum asserunt traditiones, a Magdalo castello Maria Magdalene nuncupata est. Quam non solum germinis dignitas, verum etiam patrimonii jura parentum excessu splendidam reddiderunt: adeo ut duplicatus honor nominis excellentiam circumquaque diffunderet. Solent enim apud homines, plus divitum quam pauperum nomina sciri. Sed quia rerum affluentiam, interdum voluptas comes sequitur, adolescentioris vitae tempora, lubricis supposuit discursibus, solutis pudicitiae frenis. Haec est scribit Lucas evangelista: Quia erat quaedam mulier in civitate peccatrix, quae quia dilexit multum, dimissa sunt ei peccata multa . Et de qua Marcus ait: Surgens autem Jesus mane prima Sabbati, apparuit primo Mariae Magdalenae, de qua ejecerat septem daemonsericors erga conuersos peccatores extiterit Deus, istius comprobat perfectio, quæ non solum criminis promeruit ablutionem, sed Apostolorum consors effecta, illis donata est
Abbreviated transcription (Latin):
fagum suum collocari. In quo
bus honorifice depositus. magnis
do salubria. Qui locus postea
tante religionis est habitus: ut
nullus regum ac principum.
nec aliquis seculari pompa predi¬
tus ecclesiam illorum beneficia
petiturus ingredi audeat: donec
prius depositis armis animiꝙ
belluina post habita ferocitate.¬
sic demum cum omni humilita¬
tis deuotione introeat. Ac si fideᷤᷤ¬

Expanded text:
phagum suum collocari. In quo,bus honorifice deposito, magnis mdo salubria. Qui locus, postea, tantae religionis est habitus, ut nullus regum, aut principum, nec aliquis, saeculari pompa praeditus, ecclesiam illorum, beneficia petiturus, ingredi audeat donec prius, depositis armis, omnique belluina posthabita ferocitate, demum, cum omni humilitatis devotione, introeat. Fe
Abbreviated transcription (Latin):
unã. Inuidie ergo facibus accen¬
si sacerdotes iudeorum cum pha¬
riseis & scribis concitauerunt ꝑ¬
secutionem in ecclesia interficien¬
do protho martyrem stephanum:
& fere a finibuᷤ suis xp̃i testes ꝓcul
pellendo. Hac igitur persecutio¬
nis procella seuiente. disꝑsi creden¬
tes pecierunt diuersa regna terra¬
rum a dño sibi delegata: uerbum
salutis gentibus propinando. Erat¬

Expanded text:
una. Invidiae ergo fascibus accensi sacerdotes Judaeorum cum Pharisaeis et Scribis concitaverunt persecutionem in Ecclesia, interficiendo protomartyrem Stephanum, et fere a finibus suis omnes procul pellentes. Hac igitur persecutionis procella saeviente, dispersi credentes petierunt diversa regna terrarum a Domino sibi delegata verbum salutis gentibus propinando. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
unt. &. habent quid manducent usq ad cra-¬
pulam. & quid bibant usq ad hebrietatem:
& quid induantur usq ad iactantiam &. suꝑ¬
fiuitatem. Nam prȩciosa uestis non nisi ꝓpter
manem głam requiritur. Unde dñs in hoc
loco bene iuxta alium euuangelistam fertur
dixisse: & nolite insublime tolli. Nobis autẽ
qui sollicite seruare debemus unitatem sp̃c
in uinculo pacis. & quorum spes in altera ui¬
ta ẽ. in quo nr̃ãm sollicitudinem ponere debe¬
mus. manifestat cum adiungit. Scit enun
pater ũt: quia ins om̃ib indigetis. Pater ñr
ille ẽ. qui non solum diguatus c̃ creare: sed etiã
tidie in oratione dicimus. Pater nr qui es in cȩlis:
sc̃ificetur nomen tuum. Ille enim qui nos cre¬
auit sciens fignentum nr̃m. & considerans fra¬
gilitatem nr̃am. si nos pro uita ȩt̾na sollicitos
ẽẽ uiderit: absq magna sollicitudine uictũ
& uestimentum ministrabit. Ipse enim scit.
quid nobis necesse sit: antequam petamus eũ.

Expanded text:
unt, ut habeant quid manducent usque ad crapulam, et quid bibant usque ad ebrietatem, et quid induantur usque ad jactantiam et superfluitatem. Nam pretiosa vestis non nisi propter inanem gloriam requiritur: unde Dominus in hoc loco bene juxta alium evangelistam fertur dixisse: « Et nolite in sublime tolli . » Nobis autem, qui solliciti servare debemus unitatem spiritus in vinculo pacis, et quorum spes in altera vita est, in quo nostram sollicitudinem ponere debemus, manifestat cum adjungit: « Scit enim Pater vester, quia his omnibus indigetis. » Pater noster ille est, qui non solum nos dignatus est creare, sed etiam tidie in oratione dicimus: « Pater noster qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum . » Ille enim qui nos creavit, sciens figmentum nostrum, et considerans fragilitatem nostram, si nos pro aeterna vita sollicitos esse viderit, absque magna sollicitudine victum et vestimentum ministrabit. Ipse enim scit quid nobis necesse sit, antequam petamus eum.
Abbreviated transcription (Latin):
A quarum ꝓprietate non longe societas punicȩ
ungue distat: quia punice maminon. latine
lucrum dr. Audiat hoc auarus. audiat qui
xp̃iano censetur nomine: & intelligat se cdo
simul & diuitiis seruire non posse. Aliud est
enim habere diuitias. & aliud seruire diuitiis.
Qui enim diuitiarum dñs ẽ: eas ut dñs distribuit:
autem carum seruus ẽ: non solum in adquiren¬
dis sed etiam in custodiendis illis sollicita ser-¬
uicute torquetur: & ideo dum seriitute diuiti¬
arum implicitus tenetur. a xp̃i seruitute eua¬
cuatur: quia fluuius dum in multis riuulis
diuiditur. a ꝓprio alueo siccatur. Unde dñs
ait in euuangelio. Diuitiȩ & uoluptates suffo¬
cuit uerbuni : ut ñ referat fruetum. hinc ꝑ¬

Expanded text:
a quarum proprietate non longo societas Punicae a quarum proprietate non longo societas Punicae linguae distat, quia Punicae mammon, Latine lucrum dicitur. Audiat hoc avarus, audiat qui Christiano censetur nomine, et intelligat se Deo simul et divitiis servire non posse. Aliud est enim habere divitias, et aliud servire divitiis. Qui enim divitiarum Dominus est, eas ut Dominus distribuit, autem earum servus est, non solum in acquirendis, sed etiam in custodiendis sollicita servitute torquetur. Et ideo dum servitute divitiarum implicatus tenetur, a Christi servitute evacuatur. Quia fluvius dum in multis rivulis dividitur, a proprio alveo siccatur. Unde Dominus ait in Evangelio: Divitiae et voluptates suffocant verbum, ut non ferat fructum. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
aut unum sustinebit. & alterum contempnet.
O diet uidelicet diabolum: & diliget. xp̃m. Qͥ
enum diligit dm̃: odit malum. Nemo enu
tam fere mentis ẽ: qui se am̃ uerbis odire fa¬
tetuir. Sed odire dñ aicitur: qui cum non
diligit: idẽ qui eus p̃cepta non custodit. De
qualib ipse dicit: quia uderunt me. & octio
hubuerunt me gratis. Qui autem contempnit
dm̃: sustinet diabolum. durum & ꝑnitiosũ
dnm̃: quia non solum in ꝑpetua pena. sed etiã
in p̃senti uita. qui ei seruiunt multa dura &.
asꝑa sustinent. Sicut enim onus ap̃i leue ẽ
& iugum suaue: ita ẽ e contrario seruitus di¬
aboli dura &. asꝑa. Unde de his qui enis uo¬
luntatem sequuntur ꝑ salomonẽ dicitur.
Non enun dormiunt. nisi male fecerint: nec
rapitur somnus ab oculis eorum. nisi supplan
maxime u eorum mentib inuenit. qui auariciȩ
estib ardent: recte subditur. Non potestis d̃o
seruire & mammone. Mammona atitem be¬
braicȩ uel siriace. latine diuitiȩ int̾prȩtantur.

Expanded text:
unum sustinebit, et alterum contemnet. » Odiet videlicet diabolum, et diliget Christum. Qui enim diligit Deum, odit malum. Nemo enim tam ferae mentis est, qui se Deum verbis odire fateatur. Sed odire Deum dicitur, qui eum non diligit, id est qui ejus praecepta non custodit, de qualibus ipse dicit: « Quia viderunt me, et odio habuerunt me gratis . » Qui autem contemnit Deum, sustinet diabolum durum et perniciosum dominum, qui non solum in perpetua poena, sed etiam in praesenti vita, qui ei serviunt, multa dura et aspera sustinent. Sicut enim onus Christi leve est et jugum suave, ita econtrario servitus diaboli dura est et aspera. Unde de his qui ejus voluntatem sequuntur, per Salomonem dicitur: « Non enim dormiunt, nisi malefecerint: nec rapitur somnus ab oculis eorum, nisi sup planmaxime in eorum mentibus invenit, qui avaritiae aestibus ardent, recte subditur: « Non potestis Deo servire et mammonae. » Mammona autem Hebraice vel Syriace, Latine divitiae interpretatur;
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinem creauit. Sed cum eos quibus
loquitur minimos fidĩ uocat: ostendit quia
fides agͥmentum habet. Qui enim ñ credit
infidelis ẽ: qui autem ꝑfecte credit. recte fidi ẽ.
Qui uero ex parte credit. & ex parte non credit:
minimȩ ẽ fidi. Et talis fides augmentum
sumilitudine: ad nr̃am ammonitionẽ iterum
sermonem conuertit. cum ait. Nolite ergo sol¬
liciti eẽ dicentes. quid manducabimus. aut
quid bibemus. aut quo cooꝑiemur: hec enim

Expanded text:
similitudinem creavit. Sed cum eos, quibus similitudinem creavit. Sed cum eos, quibus loquitur, minimos fidei vocat, ostendit quia fides augmentum habet. Qui enim non credit, infidelis est; qui autem perfecte credit, rectae fidei est; qui vero ex parte credit, et ex parte non credit, minimae est fidei. Et talis fides augmentum similitudine, ad nostram admonitionem iterum ser monem convertit, cum ait: « Nolite ergo solliciti esse, dicentes: Quid manducabimus, aut quid bibemus, aut quo operiemur? Haec om
Abbreviated transcription (Latin):
id est liliis. qm̃ cum cẽt non solum potentissimꝰ
sed etiam omniũ regum sapientissimus. &
disputasset de om̃ibus herbis t̾rȩ a cedris liba¬
m usq ad hisopum. qui egredietur de pariete:
in omni gła sua non potuit inuenire tale genꝰ
uestimenti. quod eẽt candidum ut lilium. rubi¬
cundum ut rosa. purpureum ut uiola. Sed qđ
temporalis salomon non potuit inuenire in om̃i
uerus pacificus habet in sua ȩccł̃ia. scilicet li¬
lium in uirginib. rosam in martyrib. uiolã
incontinentib. Et prudentissima compara¬
cone dñs iactantiam hominum redarguit.
cum aduingit. Si autem fenum ari quod
hodie ẽ & cias in clibanum initcitur ds sic uestit:
quantomagis u̾os minime fidi: Acsi diceret.
Si fenum agri idẽ herbas t̾rȩ quȩ ad habundantiã
pluuiȩ crescunt. & in ardore solis arescunt. ds
tanta uarietate & decore uestit: nec uos in nudi¬
tate uel frigore pacietur. quos ad imaginẽ suã ⁊

Expanded text:
id est liliis. Quoniam cum esset non solum potentissimus, id est liliis. Quoniam cum esset non solum potentissimus, sed etiam omnium regum sapientissimus, et disputasset de omnibus herbis terrae a cedris Libani usque ad hyssopum qui egreditur de pariete, in omni gloria sua non potuit invenire tale genus vestimenti, quod esset candidum ut lilium, rubicundum ut rosa, purpureum ut viola. Sed quod temporalis Salomon non potuit invenire in omni erus pacificus, habet in sua Ecclesia, scilicet lilium in virginibus, rosam in martyribus, violam in continentibus. Et prudentissima comparatione Dominus jactantiam hominum redarguit cum adjungit: « Si autem fenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos minimae fidei? » Ac si diceret: Si fenum agri, id est herbas terrae, quae ad abundantiam pluviae crescunt et in ardore solis arescunt, Deus tanta varietate et decore vestit, nec vos nuditate vel frigore perire patietur, quos ad imaginem suam et