comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s & angelor. Supra potestates.
supra angelos. supra cherubin.
supra seraphin: supra omnem
tanta generacio : Tu qͦq manũ
ori admoue. scrutari ñ licet su¬
ꝑna mysteria. Licet scire quod
natꝰ sit . ñ licet discutere quẽ¬
admodũ natꝰ sit. Illud negare
mͥ ñ licet. hoc q̃rere metus est.
Nã si paulus ea quȩ audiuit rap¬
tꝰ int̾ciũ celũ in effabilia dicit
qͦm nos ex primere possumꝰ pat̃ne

Expanded text:
sed et angelorum; supra potestates, et sed et angelorum; supra potestates, et supra angelos, et supra cherubin, et supra seraphin, et supra omnem tanta generatio? 65. Tu quoque manum ori admove, scrutari non licet superna mysteria. Licet scire quod natus sit: non licet discutere quemadmodum natus sit. Illud negare mihi non licet, hoc quaerere metus est. Nam si Paulus ea quae audivit raptus in tertium coelum, ineffabilia dicit, quomodo nos exprimere possumus pate
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ .e. xꝑs. Non gͦ ex usu genera¬
cionis humanȩ calũpniã here¬
tice instruas. neq ex nr̃o sermo¬
ne cõponas. Neq enĩ angustis
sermonibꝰ nrͣis. in mense magni¬
tudinis possumꝰ diuinitatẽ inclu¬
dere.: cuiꝰ magnitudinis ñ est fi¬
nis. Nãq hominis generacionẽ
si definire contendas: tẽpus osten¬
dis. Generacio au diuina. supra
omnia ẽ: late patet: supra om̃s
cogitaciones ascendit & sensus.
Scriptũ ẽ eñ. Nemo uenit
ad patr̃ẽ: nͥ ꝑ me. Quicqͥd igit᷑ de
patre cogitaueris quãlibet eis
ȩ tͣnitatẽ: ñ potes deo aliqͥd nisi
ꝑ filiũ cogitare. nec potest ullus
ad patr̃e nͥ ꝑ filiũ transire sen
lo. Quod eni manet: nec substan¬
cia nec ȩtͣnitate deficit᷑. Queris
a me qͦmͦ si filius sit. ñ priore ha¬
beat patre̾: quȩro item abste. qͣn
do aut qͦmͦ filiũ putes e̾e̾ gene¬
ratũ. Michi eñĩ inpossibile est
generacionis scire secretũ. menꝰ
deficit: uox silet. ñ mea tantũ.

Expanded text:
usu generationis humanae calumniam, haeretice, struas; neque ex nostro sermone componas. Neque enim angustis sermonibus nostris immensae magnitudinem possumus divinitatis includere, cujus magnitudinis non est finis . Namque hominis generationem si definire contendas, tempus ostendis: generatio autem divina supra omnia est: late patet, supra omnes cogitationes ascendit et sensus. Scriptum est enim: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Quidquid igitur de Patre cogitaveris, quamlibet ejus aeternitatem, non potes de eo aliquid nisi per Filium cogitare: nec potest ullus ad Patrem nisi per Filium transire senslo . Quod enim manet, nec substantia, nec aeternitate deficit. 64. Quaeris a me quomodo Filius sit, si non priorem habeat Patrem? Qudo vel quomodo Filium putes esse generatum? Mihi enim impossibile est generationis scire secretum; mens deficit, vox silet, non mea tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
puncto corde: qͤ mmunda labia ha¬
beã. inmedio qͦq popłi in habitem
in munda labia habentis. uidi dnm
sabaoth. Uigoᷤ ysaias miserũ se dicit.
qͥ uidit dm̃m sabaoth. Qͥd gͦ de me dicãqͥ c̃
cũ dauid de his q̃ seiat ori suo cu¬
stodiã petat: Osim̾ qͦq unũ de
seraphin candentẽ illũ carbonem
quẽ de altari diuino sumpsit. utri¬
usq forcipe deferens testamenti
inmunda adurat labia. at quia
tunc seraphyn descendit infigura
ad nos incarne uenisti. ñ ꝑ legatũ neq
ꝑ nunciũ. sed ipse ꝑ te. ab occutis me¬
is c̃scienciã meã munda: ut ego quoq

Expanded text:
puncto corde, qui cum immunda labia hapuncto corde, qui cum immunda labia habeam, in medio quoque populi inhabitem immunda labia habentis; vidi Dominum Sabaoth . Ergo si Esaias miserum se dicit, qui vidit Dominum 470 Sabaoth: quid ego de me dicam, qui cum cum David de iis quae sciat ori suo custodiam petat ? O si mihi quoque unus de Seraphim candentem illum carbonem, quem de altari divino sumpsit, utriusque forcipe deferens Testamenti, immunda adurat labia! 133. At quia tunc Seraphim descendit in figuraad nos in carne venisti, non per legatum, neque per nuntium, sed ipse per te, ab occultis meis conscientiam meam mundes; ut
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ: cũ ex aliqͦ dicendo substanciã
dei ẽe̾ filiũ etiã ipsi substanciã dei
ẽe confirment. Sed si de nomine
substanciȩ aut naturȩ diuinȩ uolu
gimꝰ diuinȩ c̃sortes fieri naturȩ
Quod si ex alia substancia filium
dicent. ipsi se reconuincent. &
uerbũ substanciȩ qͦd metuunt
confitendo: & filiũ creaturis qͥbꝰ prȩ¬
ferre se fimulant conferendo. Ar
rius dicit creaturã dei filiũ. ñsic̃
ceteras creaturas. Quȩ enĩ creatu
ra sicut alia creatura: Est homo¬
ñ ut angelus: terra. ñ ut cęlũ: sol
ñ ut aqua: lumen. ñ ut tenebre.
Nichil gͦ preferendũ donauit: sed
ad simplices decipiendos misero
colore. fraudẽ suȩ impietatis obdu¬
.xit. Arrius dicit mutabilẽ. & con¬
uertibilẽ dei filiũ. Quomͦ gͦ deus.
si mutabilis. cũ ipse dixerit. ego sũ
mͥ.ꝓpheticũ illud ẽ confitendum:
qͦd ꝓphetaturꝰ de dño premittit
ysaias dicens. O miser ego. & com¬

Expanded text:
mus, cum ex alia dicendo substantia mus, cum ex alia dicendo substantia Dei esse Filium, etiam ipsi substantiam Dei esse confirment? 129. Sed si de nomine substantiae aut naturae divinae voluegimus , divinae consortes fieri naturae. Quod si ex alia substantia Filium dicent, ipsi se revincunt, et verbum substantiae quod metuunt confitendo, et Filium creaturis quibus praeferre se simulant, conferendo. 130. Arius dicit creaturam Dei Filium, non sicut caeteras creaturas. Quae enim creatura non sicut alia creatura non est? Homo non ut Angelus, terra non ut coelum, sol non ut aqua, lumen non ut tenebrae. Nihil ergo praeferendo donavit, sed ad simplices decipiendos misero colore fraudem suae impietatis obduxit. 131. Arius dicit mutabilem et convertibilem Dei Filium. Quomodo ergo Deus, si mutabilis; cum ipse dixerit: Ego sum, pheticum illud est confitendum, quod prophetaturus de Domino praemittit Esaias dicens: O miser ego, et com
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ gͦ pat̾. si ñ generatꝰ ex utero
quomͦ eructuatũ excorde uerbũ
legit᷑᷑ nisi ut ex intimo &. in ȩsti¬
mabili patris intelligat᷑ ut scriptũ
ẽ. ꝓdisse secreto : ẜilius enĩ ñ ꝑ ad¬
opcionẽ. s ꝑ naturã est. Per adop¬
cionẽ nos filii dicim᷑: ille ꝑ uerita¬
tẽ nature ẽ. Quomͦ gͦ ex nichilo. il¬
le qͥ ex nichilo fecit omnia: Non
habet filiũ: qͥ nescit unde sit. Deniq
nec iudei habebãt filiũ qͥa unde es¬
set nesciebant. eẜ id̾o dix̃ his dñs.
Nescitis unde ueni eẜ infra. Neq
me nostis. neq patrẽ meũ scitis
Qui enĩ negat ex patre filiũ: nec
patr̾e ex qͦ est filius nouit: neq fi¬
liũ nouit. qͥa patre nescit. Arrius
dix̃ ex alia substancia. Quȩ igit᷑ ali¬
a substancia ȩquat᷑ deifilio: ut ex
ipsa dei filius sit. Aut qͦmͦ reprȩ¬
hendunt: qͥa nos in deo aut usian
grȩce. aut latine substanciã dici¬

Expanded text:
quomodo paterno generatus ex utero? quomodo paterno generatus ex utero? quomodo eructatum ex corde Verbum legitur, nisi ut ex intimo et inaestimabili Patris intelligatur, ut scriptum est, prodiisse secreto? Filius enim aut per adoptionem, aut per naturam est: per adoptionem nos filii dicimur, ille per veritatem naturae est. Quomodo ergo ex nihilo ille, qui ex nihilo fecit omnia ? 127. Non habet Filium, qui nescit unde sit. Denique nec Judaei habebant Filium, quia unde esset nesciebant. Et ideo dixit his Dominus: Nescitis unde veni ; et infra: Neque me nostis, neque Patrem meum scitis . Qui enim negat ex Patre Filium, nec Patrem ex quo est Filius, novit: neque Filium novit; quia Patrem nescit . 128. Arius dicit: Ex alia substantia. Quae igitur alia substantia aequatur Dei Filio, ut ex ipsa Dei Filius sit? Aut quomodo reprehendunt quia nos in Deo aut οὐσίαν Graece, aut Latine substantiam dici
Abbreviated transcription (Latin):
pectore recũbent: anarrio int̾ effu¬
sa se sua uiscera uolutanti Ut agnos¬
ceremꝰ similẽ iude ꝓditoris. arrii qͦ¬
q fuisse ꝑfidiã quẽ similis pena dãp¬
nauit: effusa st̃ enĩ & arrii uiscera.
Pudet dicere ubi. Atq ita crepuit
negauerat feda orapollutꝰ. Crepuit
eni sicut etiã de iuda petrus apłs
dix̃. qͥa possedit agrũ de mercede in¬
iusticiȩ: & infaciem ꝓstratꝰ crepuit
medius.& effusa st̾ omnia uiscera eiꝰ.
Non ẽ fortuita mors. ubi insacrilegio
pari pene paribᷤ ꝓcessit exemplũ.
ut idẽ subirent suppliciũ qͥ eundẽ
cit. Anteꝗͣ. nasceret᷑ ñ erat S scrip¬
tura dieit omnia ẽe̾ ꝑ filiũ. Quo¬
mͦ gͦ aliis dedit eẽ qͥ ñ erat: Cũ aũ
dieit impius. quando .&. ante. hȩc
utiq duo uerba tẽpus ostendunt.
Quomͦ gͦ negant tẽpus ante filiũ
&. uolunt prius fuisse quȩ tẽporis
nichilo qͥei filiũ. Quomͦ gͦ dei filius.

Expanded text:
pectore recumbenti, an Ario inter effupectore recumbenti, an Ario inter effusa se sua viscera volutanti; ut agnosceremus similem Judae proditoris Arii quoque fuisse perfidiam, quem similis poena damnavit? 124. Effusa sunt enim et Arii viscera, pudet dicere ubi, atque ita crepuit negaverat, foeda ora pollutus. Crepuit enim, sicut etiam de Juda Petrus apos de mercede injustitiae, et in faciem prostratus crepuit medius, et effusa sunt omnia viscera ejus. Non est fortuita mors, ubi in sacrilegio pari poenae parilis processit exemplum; ut idem subirent supplicium qui eumdemcit: Antequam nasceretur, non erat: sed Scriptura dicit omnia esse per Filium. Quomodo ergo aliis dedit esse, qui non erat? Cum autem dicit impius, quando et ante, haec utique duo verba tempus ostendunt. Quomodo ergo negant tempus ante Filium, et volunt prius fuisse quae temporis nihilo Dei Filium. Quomodo ergo Dei Filius?
Abbreviated transcription (Latin):
uertibilẽ dei filiũ: anathematirat ca¬
tholica & apostolica eccła. Accepisti
sc̃ẽ imꝑator eos qͥ talia adserunt ui
re eẽ dampnatos. ñ humana industria.
non composito aliquo. Trecenti
decẽ & octo. ut supra dixi eꝑiscopi¬
ad conciliũ conuenert. Sed ͣ in nume¬
ro eoꝵ. ꝑ signũ suȩ passionis &. nomi¬
nis dñs iħs suo ꝓbaret se adesse con¬
cilio: crux intrecentis. ihesu nomen.
indecẽ &. octo est sacerdotibꝰ. Noc
& in arimiensi concilio babuit pͥ¬
ma c̃fessio. Et post ariminense conci¬
liũ. scd̾a correctio:. ⁊fessione epła ad im¬
peratorẽ constanciũ missa testat᷑
correctionẽ secuta concilia c̃fitent᷑.
Arrius gͦ dicit. Erat qͣndo ñ erat. s
scriptura dicit. erat. ñ dicit. nerat.
Deniq iohannes scripsit. In prmei¬
pio erat uerbũ. & uerbũ erat a¬
pud deuͣ. & d̾s erat uerbũ. Hoc erat
inprincipio apud deũ. Ecce quo¬
ciens erat: & nusquã dixit quod
ñ erat. Cui gͦ credimꝰ. Iobanni inxꝑi

Expanded text:
t catholica et apostolica Ecclesia. 121. Accepisti, sancte Imperator, eos qui talia asserunt, jure damnatos. Non humana industria, non composito aliquo trecenti decem et octo, ut supra pread concilium venerunt, sed ut in numero eorum per signum suae passionis et nominis Dominus Jesus suo probaret se adesse concilio; Crux in trecentis, Jesu nomen in decem et octo est sacerdotibus. 122. Hoc et in Ariminensi concilio habuit prima confessio, et post Ariminense concilium secunda correctio. Confessionem epistola ad imperatorem Constantium missa testatur, correctionem seArius ergo dicit: Erat quando non erat; sed Scriptura dicit, Erat, non dicit, non erat. Denique Joannes scripsit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum . Ecce quoties erat et nusquam dixit quod non erat. Cui ergo credimus? Joanni in Christi
Abbreviated transcription (Latin):
rali homines inebriati. qͥetẽ dili¬
gunt. timorẽ mortis expellunt.
iniurias ñ senciunt. aliena ñ que¬
runt. suoꝵ obliuiscunt᷑: ita etiã
uino tuo crapulatꝰ. pacẽ diligat. &
fidi exultacione securꝰ mort̾e in¬
fidelitatis ignoret: Pacienc iq̃ ca¬
ritatis exhibeat. sacrilegia alie¬
na ñ teneat: fidẽ etiã pignorib
suis prȩferat. scđ̾m qͦd scriptũ est
Relinque omnia tua. & ueni seque¬
re me. Hoc uino dñe ihesu. sensus
etiã nrͣos dilue: ut te adoremꝰ. te
colamꝰ uisibil iũ & inuisibilium
creatore Non potes gͦ inuisio ilis
aut bonꝰ ñ e̾eͥ. Quid etiã tuis o¬

Expanded text:
rali homines inebriati, quietem dilirali homines inebriati, quietem diligunt, timorem mortis expellunt, injurias non sentiunt, aliena non quaerunt, suorum obliviscuntur: ita etiam vino tuo crapulatus, pacem diligat, et fidei exsultatione securus, mortem infidelitatis ignoret, patientiam charitatis exhibeat, sacrilegia aliena non teneat, fidem etiam pignoribus suis praeferat, secundum quod scriptum est: Relinque omnia tua, et veni, sequere me . 137. Hoc vino, Domine Jesu, sensus etiam nostros dilue, ut te adoremus, te colamus visibilium et invisibilium creatorem. Non potes ergo invisibilis aut bonus non esse, qui id etiam tuis o
Abbreviated transcription (Latin):
niatores tuos .&. hostes relinquens con¬
uerte ad nos. & scifica aures princi¬
pis graciani: omniũq preterea quoꝵ
in manibꝰ hic liber uenerit uacuas
michi presta: necubi audite ꝑfidiȩ
sordes resideant. Emunda gͦ. emunda
aũ. ñ fontanis pocłis. nec fluuiali
hausta. nec susurro prȩt̃meantis
riuuli. s sermonibꝰ ad uicẽ aquarũ
oꝑantibꝰ. supra nitorẽ aquarũ per¬
spicuis. & omni purioribꝰ niue: illis
utiq sermonib qͥbꝰ dix isti Si fuerĩ
peccata ur̃a sicut feniciũ. uelut n¬
uẽ de albabo. Est etiã uinum qͦ secre¬
ta mentis mundare consuesti: pocu¬
lũ ñ naturȩ ueteris. nec ex uite sol
one ꝑegrino: qͥ sicut uua de uite. ita
ille incarne crucis pependit e ligno.
Ex hoc gͦ botrione. est uinũ qͦa leti¬
ficat cor hominis. sobrietatẽ in ebriat.
crapulã fidei & uere legionis erhalat.
crapulam castitatis infundit. Hoc igit᷑
uino dñe meus. dñi aures august
mentis emunda: ut sic̃ uino natu¬

Expanded text:
niatores tuos et hostes relinquens, confer te ad nos; et sanctifica aures principis Gratiani, omniumque praeterea quorum in manus hic libellus venerit, vacuas mihi praesta aures; necubi auditae perfidiae sordes resideant. Emunda ergo, emunda aurem non fontanis poculis, nec fluviali haustu, nec susurro praetermeantis rivuli: sed sermonibus ad vicem aquarum operantibus, supra nitorem aquarum perspicuis, et omni purioribus nive; illis utique sermonibus, quibus dixisti: Si fuerint peccata vestra sicut phoenicium, ut nivem dealbabo . 135. Est etiam poculum quo secreta mentis mundare consuevisti, poculum non naturae veteris, nec ex vite soleone peregrino, qui sicut uva de vite, ita ille in carne crucis pependit e ligno. Ex hoc ergo botryone est vinum quod laetificat cor hominis, sobrietatem inebriat, crapulam fidei et verae religionis exhalat, crapulam castitatis infundit. 136. Hoc igitur vino, Domine meus, domini aures Augusti mentis emunda, ut sicut vino natu
Abbreviated transcription (Latin):
s mente deuotꝰ. tu heretice ueri¬
tatẽ generacionis negas: tempus
adscribis: u tinã manꝰ pocius quã
animũ cruentasses. Sed manu
in nocens & mente feralis. Quantũ
inte ẽ mortẽ infers. qͥ infirmũ o¬
pinaris: immo qͦd grauius ẽ. & di
umitas uulnꝰ sentire ñ possĩt. qͦd
inte tam est. maiestatẽ suã inxꝑa
gͥ deũ dubitare ñ possumꝰ. quem
uerũ dei filiũ & carnifices eredi¬
dert.&. demones fatebant᷑. quor
nc̃ ñ testimonia reqͥrunt᷑ s tuis
tam̃ sacrilegiis prȩferunt᷑. Illos
nominauimꝰ ut erubesceres. ꝙ¬
uina qͦq responsa adhibuimꝰ. ut

Expanded text:
sed mente devotus: tu, haeretice, verised mente devotus: tu, haeretice, veritatem generationis negas, tempus ascribis. Utinam manus potius quam animam cruentasses! Sed nec manu innocens, et mente feralis, quantum in te est, mortem infers, qui infirmum opinaris; immo, quod gravius est, etsi divinitas vulnus sentire non possit, quod in te tamen est, majestatem suam in  Deum dubitare non possumus, quem verum Dei Filium et carnifices crediderunt, et daemones fatebantur: quorum nunc non testimonia requiruntur, sed tuis tamen sacrilegiis praeferuntur. Illos nominavimus, ut erubesceres divina quoque responsa adhibuimus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
at filius oꝑa quȩ patͣ facit. &
ꝯs uult uiuificet filius sicut scrip¬
tũ est:. nec indifferens potestate
q. liber ẽ uol untate. ita unitas
seruat᷑: qͥa & iisus dei indiuinita¬
tis ꝓprietate ẽ: & libertas ñ in a¬
liqua differencia. s unitate ẽ uolũ¬
tatis . Curbati infreto apłi li¬
cet adhuc ñ credentes corde
ubi pͥmũ sub pedibꝰ dñi ludere
aquas. & inqͥeto mari estu de¬
ambulantis dñi suꝑ aquas intre¬
pida uidere uestigia. subitoq
naui quȩ fluctibꝰ turbaretur.
ubi eã tam̃ xꝑs ascendit. placi¬
da eqͦra &. elementa c̃spexere fa¬
mulancia: uerũ dei filiũ credide¬
rt̃ dicentes uere dei filius est hic.
Sidem centurio cũ aliis qͥ secũ e¬
rant tremefactis mundi cardmi¬
bꝰ. inpassione dñi c̃fitet᷑: &. tu he¬
retice negas: Centurio dicit. ue¬
re filius dei erat iste : Crat inquit
centurio & drrianꝰ dic it ñ erat:
Ille gͦ generacionis & ueritatẽ. et
et̾nitatẽ adseruit: manu cruentꝰ.

Expanded text:
 facit, et quos vult vivificet Filius, sicut scriptum est ; nec differens potestate, et liber est voluntate: ita unitas servatur; quia et virtus Dei in divinitatis proprietate est; et libertas non in aliqua differentia, sed in unitate est voluntatis. 113. Turbati in freto apostoli, licet adhuc non credentes corde, ubi primum sub pedibus Domini ludere aquas, et inquieto maris aestu deambulantis Domini super aquas intrepida videre vestigia; subitoque navi quae fluctibus turbaretur, ubi eam tamen Christus ascendit; placidata aequora, et elementa conspexere famulantia, verum Dei Filium crediderunt, dicentes: Vere Dei Filius es . 114. Hoc idem Centurio cum aliis qui secum erant, tremefactis mundi cardinibus in passione Domini confitetur: et tu, haeretice, negas! Centurio dicit: Vere Filius Dei erat iste . Erat, inquit Centurio, et Arianus dicit, non erat. Ille ergo generationis et veritatem et aeternitatem asserit manu cruentus,
Abbreviated transcription (Latin):
eus gͥ ex deo. lumen de lu¬
mine. uerus d̾s de deo ue¬
ro: ex patre natꝰ. ñ factꝰ. unius
substanciȩ cũ patre. Sic nempe
nr̃i scđ̾m scripturas dixer̃t patres.
qͥetiã sacrilega dogmata id̾o suis
inserenda putauere ͤ decretis. ut
arrii ꝑfidia ipsa se ꝓderet: ne qͦͣ¬
si fucis qͥbꝰdã & colorib illita ue¬
laret᷑. Fucum enĩ faciunt: qͥ ñ
audent explicare. qͦd senciunt:
Censorie itaq impietas arriana
ñ exposicione reserat᷑. s qͥamp¬
nacione detegit᷑: ut qͥ curiose
gestit audire. pͥus dãpnata cognosceret
ne laberet᷑. quã expositã audiret ut
os inqͥt qͥ dicunt erat qͦndo ñ erat.
& anteꝗͣ. nasceret᷑ ñ erat . & qͥex¬

Expanded text:
ur ex Deo, lumen de lumine, Deus verus de Deo vero, ex Patre natus, non factus, unius substantiae cum Patre. 119. Sic nempe nostri secundum Scripturas dixerunt Patres, qui etiam sacrilega dogmata ideo suis inserenda putavere decretis, ut Arii perfidia ipsa se proderet; ne quasi fucis quibusdam et coloribus illita velaretur. Fucum enim faciunt, qui non audent explicare quod sentiunt. Censorie itaque impietas Ariana non expositione reseratur, sed damnatione detegitur; ut qui curiose gestit audire, prius damnatam cognosceret, ne laberetur, quam expositam audiret, ut os, inquit, qui dicunt: Erat quando non erat, et ante
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriũ abnuit cõmunẽ ẽe̾ ceteris eũ¬
arbitrat᷑. Si uͦ generacionis ipsius
ꝓprietatẽ reqͥrimꝰ. ex deo exit.
Nã cũ inusu nr̃o id sit exire qͦd ĩã
sit. & ex interioribꝰ secretis ꝓdire
uideat᷑. qͥ exire ꝑhibet᷑ angustis
licet sermonibꝰ ꝓprietatẽ diuinȩ
generãcionis aduertimꝰ. ut ñ ex lo¬
co aliqͦ uideat᷑ exisse. s ut ds ex deo
filius ex patre: nec uideat᷑ cȩpisse
ex tẽpore. qͥ ex patre nascendo p

Expanded text:
 caeteris arbitratur. Sin vero generationis ipsius proprietatem requirimus, ex Deo exivit. Nam 466 cum in usu nostro id sit exire quod jam sit, et ex interioribus secretis prodire videatur, quod exire perhibetur: angustis licet sermonibus proprietatem divinae generationis advertimus; ut non ex loco aliquo videatur exisse, sed ut Deus ex Deo, Filius ex Patre; nec videatur coepisse ex tempore, qui ex Patr
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. s iñ credunt scripturis.
uel oꝑibꝰ credant. Cui dicit patͣ.
faciamꝰ hommẽ: nͥ ei quẽ uerũ
filiũ sciret: In quo. nͥ in uero suã
imaginẽ recognosceret.:Nonest
unũ adoptiuus. & uerus. nec fi¬
liuis diceret unũ sumꝰ. si secũ uei
querus ñ erat. ipse conferret.
Faciamꝰ gͦ dicit pat̾. Qui dixit.
uerus ẽ. Potest̾ne gͦ uerus ñ eẽ
ille qͥ fecit. & qͦd dicenti defert᷑

Expanded text:
cunt, si non credunt Scripturis, vel operibus credant. Cui dicit Pater: Faciamus hominem , nisi ei quem verum Filium sciret? In quo nisi in vero suam imaginem recognosceret? Non est unum adoptivus et verus; nec Filius diceret: Unum sumus ; si se cum vero, qui verus non esset ipse, conferret. Faciamus ergo dicit Pater. Qui dixit, verus est: potestne ergo verus non esse ille, qui fecit; et quod dicenti defertur,
Abbreviated transcription (Latin):
insipienciȩ eoꝵ qͦd uerũ ñ est in¬
dulgeam. si nichil ut putant di¬
stat in uerbo: cur ñ eũ quẽ co¬
lunt meliori appellant nomine:
Cur uerbo ñ utunt᷑ patris. Cur
abiciunt qͦd honorificenciȩ ẽ. ad¬
sumunt qͦd in iuriȩ. Si aũ distat¬

Expanded text:
insipientiae eorum quod verum non est, ininsipientiae eorum quod verum non est, indulgeam; si nihil, ut putant, distat in verbo: cur non eum quem colunt, meliore appellant nomine? cur verbo non utuntur Patris? cur abjiciunt quod honorificentiae est, assumunt q
Abbreviated transcription (Latin):
geris predestinatũ ante tẽpora
sec ularia. Quã uerũ de incarna¬
cione id uideat᷑ expressũ .s. decla¬
rant sequencia. Sapiencia in qͥt
edificauit sibi domũ & sub didit¬
sibi colũpnas septẽ. Et ĩt duas ho¬
altissima predicacione. dicens. Qi
ẽ insipiens declinet ad me Nonne
in euangelio post incarnacionem
hȩc omnia uidemꝰ ee̾ cõpleta. qͦd
sacri conuiuii celebrauit myste
bibat. Ergo sequencia respondent
prioribꝰ .&. tooius cursũ in carnacionis.
uidemꝰ ꝓpheciȩ ex posicione digestũ.
ulta alia docum̃ta presto ee̾ possent
huiꝰmodi de incarnacione dictũ ui¬
deri. s ñ me in uoluo libris. ne tracꝰ¬
tatꝰ uideat᷑ eẽ ꝓfusior Nunc ipsos
arrianos int̾rogo: utrũ idem pu¬
tent ee̾ genitũ qͦdereatũ. Si enim
ide dicunt: nichil utiq distat inter
generare & creare. Ergo qm̃ & nos
x ꝑm & elem̃ta. nulla distancia est.
Sed quãuis amentes sint: id tamen
ñ audebunt dicere. Postremo ut

Expanded text:
geris praedestinatum ante tempora saecularia. Quam vere de incarnatione id videatur expressum, declarant sequentia: Sapientia, inquit, aedificavit sibi domum, et subdidit columnas septem, et interfecit suas hoaltissima praedicatione, dicens: Qui est insipiens declinet ad me . Nonne in Evangelio post incarnationem haec omnia videmus esse completa, quod sacri convivii celebravit mystert ad me, et bibat ? Ergo sequentia respondent prioribus, et totius cursum incarnationis videmus prophetiae expositione digestum. 99. Multa alia documenta praesto esse possent hujusmodi de incarnatione dicta videri: sed non me involvo libris, ne tractatus videatur esse diffusior. Arianos interrogo, utrum idem putent esse genitum, quod creatum? Si enim idem dicunt, nihil utique distat inter generare et creare. Ergo quoniam et nos m et elementa nulla distantia est. Sed quamvis amentes sint, id tamen non audebunt dicere. 101. Postremo ut
Abbreviated transcription (Latin):
in int̃pretabilis. sensu in estima¬
bilis: fide sequendꝰ. religione ue¬
nerandꝰ. ut qͥcqͥd religiosius senti¬
ri potest. qͥcqͥd prestancius ad
decorẽ. qͥcqͥd sublimius ad potes¬
tatẽ: hoc deo intelligamꝰ ⁊uenire.
de qͥa dignꝰ patre filius. crede qͥa
a deo exunt filius ut ipse testat᷑
dicens. Ex deo ꝓcessi & ueni. es
alibi. A deo exiiii. Qui ex deo ꝓ¬
cessit. & a deo exiiit.: nichil aliud
potest habere. nͥ qͦd dei est. Unde¬
ñ solũ deus. sed etiã uerus s.
uerus a uero: & adeo uerus. ut ipse sit
ueritas. Itaq si nom̃ quȩris: ueritas
ẽ. Si maiestatẽ q̃rimꝰ naturalẽ. eo
usq filius deus uerus ẽ. & ut. ꝓprius.

Expanded text:
ininterpretabilis, sensu inaestimaininterpretabilis, sensu inaestimabilis, fide sequendus, religione venerandus; ut quidquid religiosus sentiri potest, quidquid praestantius ad decorem, quidquid sublimius ad potestatem, hoc Deo intelligas convenire. 107. de quia dignus Patre Filius, crede quia a Deo exivit Filius, ut ipse testatur dicens: Ex Deo processi, et veni ; et alibi: A Deo exivi . Qui ex Deo processit, et a Deo exivit, nihil aliud potest habere, nnon solum Deus, sed etiam verus Deus, verus a vero, et adeo verus, ut ipse sit veritas. Ita si nomen quaerimus, veritas est, si majestatem quaerimus naturalem, eo usque Filius D
Abbreviated transcription (Latin):
dñm recognoscit ipse creaturȩ ser¬
uire nos. ꝓhibet Quẽ admodũ ergo
xꝑo ipse seruiret. si creaturã xꝑm
putaret: Aut gͥ desinant colere
quẽ creaturã appellant. aut desi¬
nant quẽ colere se simulant. qͥi¬
cere creaturã: ne sub appellaciõe
cultoꝵ sacrilegia grauiora cõmit¬
tant. Detestabilior est domesticus
hostis. quã extraneus. &. grauius
scelus aduersus xꝑm. abutantur
lũ doctorẽ genciũ. uas elecho¬
nis. electũ qe ꝑsecutoribꝰ. qui
iħm quẽ ꝑsecutꝰ fuerat. fateret᷑.
Le gerat utiq salomonẽ plusquã
arrius. & erat ꝑitꝰ in lege. Et ido qͥa
ds naturȩ simplicis ẽ. ñ conunc¬
tȩ atq cõpositȩ: cui nichil accidit
s solũ qͦd diuinũ ẽ innatura ha¬
beat sua: cõplens omnia: Nusquã
ipse ẽfusus penetians omnia. nus¬
quã ipse penetrandꝰ. ubiq totꝰ:
eodẽq tẽpore uel in cȩlis uel in
tͣris. uel in nouissimo maris prę¬
sens. Uisu in cõprȩhensibilis. fatu

Expanded text:
Dominum recognoscit, ipse creaturae servire nos prohibet: quemadmodum ergo Christo ipse serviret, si creaturam Christum putaret? Aut igitur desinant colere quem creaturam appellant, aut desinant quem colere se simulant, dicere creaturam; ne sub appellatione cultorum sacrilegia graviora committant. Detestabilior enim domesticus hostis quam extraneus: et gravius scelus ut adversus Christum abutantur lum doctorem gentium, vas electionis, electum de persecutoribus? Qui Jesum persecutus fuerat, fatetur. Legerat 465 utique Salomonem plus quam Arius, et erat peritus in Lege; et ideo quiDeus naturae simplicis est, non conjunctae atque compositae: cui nihil accedat, sed solum quod divinum est in natura habeat sua: complens omnia, nusquam ipse confusus: penetrans omnia, nusquam ipse penetrandus: ubique totus, eodemque tempore vel in coelo, vel in terris, vel in novissimo maris praesens: visu incomprehensibilis, fatu
Abbreviated transcription (Latin):
idem & genitũ intelligimꝰ & crea¬
tũ. Dicant gͥ generatũ ex patre.
ex uirginȩ ꝓcreatũ: aut dicant
qͦmͦ dei filius & genitꝰ & creatus
una natura: & maxime dei diuersita¬
tẽ ñ recipit. Certe facessat nostra
sentencia. Paulũ in t̾rogemꝰ. qui
sꝑu dei plenꝰ has prȩuidens questio¬
nes. generalit̃ contra gentes. specia¬
lit̾ contra arrianos locutꝰ ait. diui¬
no iudicio eos ee̾ dãpnatos. qͥ seruie¬
runt creaturȩ pocuis quã creatori.
Deniq sic habes. Tradidit illos deus
indesideria cordis eoꝵ. ut c̃tumeli¬
is adficiant corpora sua int̾ semet¬
ipsos: qͥ cõmutauer̾t ueritatẽ dei
imendaciũ. & coluert & seruie¬
rt creaturȩ pocius quã creatori

Expanded text:
creatum. Dicant igitur generatum ex Patre, ex Virgine procreatum: aut dicant quomodo Dei Filius et genitus et creatus. Una natura, et maxime Deus diversitatem non recipit. 103. Certe facessat nostra sententia: Paulum interrogemus, qui Spiritu Dei plenus has praevidens quaestiones; generaliter contra gentes, specialiter contra Arianos locutus, ait divino judicio eos esse damnatos, qui servirent creaturae potius quam Creatori. Denique sic habes: Tradidit illos Deus in desideria cordis ipsorum, ut contumeliis afficiant corpora sua inter semetipsos: qui commutaverunt veritatem Dei in mendacium, et coluerunt, et servierunt creaturae potius qu
Abbreviated transcription (Latin):
nerandus ẽ dei fisius. qͥ mudłi
diuinitate sua condidit. & nr̃m
pietate sua informꝰauit affectũ.
Eẜ id̾o bonũ deũ. sempit̃nũ ꝑfec¬
tũ. omnipotentẽ. uerũ. de hemꝰ
credere: ut inlege accipimꝰ & ꝓ
pħis. scriptur isq diuinis ceteris:
qͥa sine his deus ñ est. Non potest
enĩ bonꝰ ñ esse qͥ ds ẽ. eũ innatura
dei plenitudo bonitatis sit. neq exi
tẽpore ds potest ee̾. qͥ fecit tẽ pora
neq potest inꝑfectꝰ as eẽ. Qui e¬
n minor est. inꝑfectꝰ utiq ẽ. cui
desit aliqͥt qͦ maiori possit equar
Hec igitur definitio. Deus malus
ñ est mpossibile nichil est deus
tẽporalis ñ est: deus minor ñ eft
Si fallor rȩdarguant. Quia gͥ ds¬

Expanded text:
nerandus est Dei Filius, qui mundum nerandus est Dei Filius, qui mundum divinitate sua condidit, et nostrum pietate sua informavit affectum. 14. Et ideo bonum Deum, sempiternum, perfectum, omnipotentem, verum debemus 447 credere, ut in Lege accepimus et prophetis, Scripturisque divinis caeteris, quia sine his Deus non est. Non potest enim bonus non esse, qui Deus est, cum in natura Dei plenitudo bonitatis sit: neque ex tempore Deus potest esse, qui fecit tempora: neque potest imperfectus Deus esse; qui enim minor est, imperfectus utique est, cui desit aliquid, quo majori possit aequari. Haec igitur fidei praedicatio: Deus malus non est, Deo impossibile nihil est: Deus temporalis non est, Deus minor non est. Si fallor, redarguant. 15.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ diuisũ ẽ regnũ trinitatis. Si
gͦ diuisũ ñ est: unũ est. Quod
au unũ ñ est: diusũ ẽ. Tale gͦ
regnũ ee̾ cupiunt trinitatis. qͦd diui¬
sione sui facile destruat᷑. inmo qͥa
ñ potest destrui. c̃stat ñ esse diui¬
sũ Non enĩ diuidit᷑ unitas. nec
ĩcindit᷑. & id̾o nec corruptele sut¬
dicit. dñe dñȩ: intrabit inregnũ cȩ¬
lor. Non gͦ ꝑfunctoria fides debet
ẽẽ. imꝑator augustȩ. Scriptũ est
enĩ. Telus domꝰ tuȩ comedit me.
Itaq fideli sꝑu& mente deuota
iħm dnm in uocemꝰ deu ẽe creda¬
mꝰ: ut in nomine eiꝰ qͥcqͥd a patre
rogari: filius uult rogaripatrẽ. Concor¬
dat pietatis gr̃a: nec uirtutis fac¬
ta discordant. Ouecũq enĩ pater
fecerit. ead̾e & filius facit similit: et
similit᷑ facit. & eadẽ facit filius.
S uult rogari patr̃e in eo qͦd ip¬
se facturus ẽ. ut ñ ĩ possibilitatis
indicyã. sed unitatẽ potestatis
agnoscas. Iure gͥ adgrandꝰ atq ue¬

Expanded text:
regnum Trinitatis. Si ergo divisum non est, unum est; quod enim unum non est, divisum est. Tale ergo regnum esse cupiunt Trinitatis, quod divisione sui facile destruatur. Immo quia non potest destrui, constat non esse divisum. Non enim dividitur unitas, nec scinditur; et ideo nec corruptelae subdicit: Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum . Non ergo perfunctoria fides debet esse, imperator Auguste; scriptum est enim: Zelus domus tuae comedit me . Itaque fideli spiritu et mente devota Jesum Dominum invocemus, Deum esse credamus; ut in nomine ejus quidquid a Patre er Filium vult rogari, Filius vult rogari Patrem. 13. Concordat pietatis gratia, nec virtutis facta discordant. Quaecumque enim Pater facit, eadem et Filius facit similiter. Et similiter facit, et eadem fac vult rogari Patrem in eo, quod ipse facturus est; uti non impossibilitatis indicium, sed unitatem potestatis agnoscas. Jure igitur adorandus atque ve
Abbreviated transcription (Latin):
filius ñ helẏas filius. sed hic fili¬
us. Sensit emendacionẽ apostolus.
ꝓcidit in faciem c̃sternatꝰ patris
uoce & filii claritate. S eleuatur
a filio: qͥ iacentes erigere c̃sueuit.
Unũ uidst: solũ uidit dei filium.
Precessert enĩ seruuli: ut solus
dñs qͥ solus designabat᷑ filius ui¬

Expanded text:
filius, non Elias filius: sed hic Filifilius, non Elias filius: sed hic Filius. Sensit emendationem apostolus, procidit in faciem, consternatus Patris voce, et Filii claritate: sed sublevatur a Filunum vidit, solum vidit Dei Filium. Recesserunt enim servuli, ut solus Dominus, qui solus designabatur Filius, vi
Abbreviated transcription (Latin):
Apostoli istud exemplũ ẽ: ñ meũ
Noli gꝰ credere qͦd fuerit uel mo¬
mentũ aliqͦd qͦ fuerit sine sapien¬
cia ds: aut sine splendore lux.
Noli arriane ex nr̃is estimare di¬
uina. s diuina crede. ubi humana
ñ inuenis. Rex gentilis in igne cũ
li uidit figur̃a: & qͥa prestare pu¬
tabat angelis dei filiũ quẽ ñ le¬
git. s credidit. indicoũ. Abrahã qͦq
tres uidit: & unũ adorauit. Petrus
inmonte moysen & heliam cũ fib¬
o dei uidit: nec errauit innatura.
nec errauit ingła. Deniq qͥd face¬
re deberet. ñ illos. s xꝑm int̾ro¬
gauit. Nã & si tribꝰ parabat obseqͥ¬
ũ. unius tam̃ expectabat impe¬
riũ. S qm̃ uel tabernađoꝵ. nume¬
rũ deferendũ. tribꝰ simpliciter
estimauit. emendat᷑ dei patris
auctoritate dicentis. Nic est fili¬
us meus dilectissimꝰ. ipsũ audite.
idest. qͥd conseruos tuos cũ dño
socias tuo: Hic est filiꝰ m̃s. Nõ moy ses

Expanded text:
Apostoli istud exemplum est, non est meum. Apostoli istud exemplum est, non est meum. Noli ergo credere quod fuerit vel momentum aliquod quo fuerit sine sapientia Deus, aut sine splendore lux . Noli, Ariane, ex nostris aestimare divina: sed divina crede, ubi humana non invenis. 80. Rex gentilis in igne cum li vidit figuram: et quia praestare putabat angelis, Dei Filium, quem non legit, sed credidit, judicavit . Abraham quoque tres vidit, et unum adoravit . 81. Petrus in monte Moysen et Eliam cum Filio Dei vidit, nec erravit in natura, nec erravit in gloria. Denique quid facere deberet, non illos, sed Christum interrogavit; nam etsi tribus parabat obsequium, unius tamen exspectabat imperium. Sed quoniam vel tabernaculorum numerum deferendum tribus simpliciter aestimavit, emendatur Dei Patris auctoritate dicentis: Hic est Filius meus dilectissimus, ipsum audite , id est: Quid conservos tuos cum Domino socias tuo? Hic est Filius meus. Non Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
sit natꝰ ex maria. qͦ usu uter̃
eũ habuerit uirginalis. qͦmͦ
sine semine uiri partꝰ. Unde
uirgo pregnans: Quẽadmo¬
dũ puella matris ante fetus.
quã copulã uxoris exꝑta
Causa deerat. &. generabatur
filius. Unde gͦ legis nouate
partꝰ: Si igit᷑ in uirgine usus
defuit generacionis humanȩ.
quẽadmodũ in deo patre ꝓ¬
genie generaciõis usũ requi¬
ris: Certe usus in sexu ẽ: qͥa
sexus incarne ẽ. Ubi gͦ caro
ñ est: quẽ ad modũ carnis in¬
firmitatẽ exigis. Nemo me¬
liorẽ discutit. Credere tibi
iussũ est: ñ discutere ꝑmissũ
Scriptũ ẽ enĩ. Credidit a¬
racione filii sermo deficit.
s etiã in oꝑibꝰ dei. Scriptũ
est enĩ. Omnia oꝑa eiꝰ in fide. Opera
gͦ infide generacio sine fide: Et dis¬
cutimꝰ quȩ ñ uidemꝰ qͥ iubemi cre¬
dere magis. quã discutere quȩ ui¬
ẽ filius: Quasi sempit᷑nꝰ. quasi uer¬
bil: quasi splendor lucis eterne:
quia simul splendor operatur.

Expanded text:
sit natus ex Maria, quo usu uterus sit natus ex Maria, quo usu uterus eum habuerit virginalis, quomodo sine semine viri partus, unde virgo praegnans, quemadmodum puella mater ante fetus, quam copulam ut uxor experta? Causa deerat, et generabatur filius. Unde ergo legis novatae partus? 78. Si igitur in Virgine usus defuit generationis humanae, quemadmodum in Deo Patre propriae generationis usum requiris? Certe usus in sexu est, quia sexus in carne est: ubi ergo caro non est, quemadmodum carnis infirmitatem exigis? Nemo meliorem discutit: credere tibi jussum est, non discutere permissum est. Scriptum est enim: Credidit Aratione Filii sermo deficit, sed etiam in operibus Dei. Scriptum est enim: Omnia opera ejus in fide . Opera ergo in fide, generatio sine fide? Et discutimus quae non videmus, qui jubemur credere magis quam discutere, quae viest Filius? Quasi sempiternus, quasi Verbum, 460 quasi splendor lucis aeternae, quia simul splendor operatur, ut nascitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ro ẽ. Ergo qͥa usitatũ ñ repperi¬
mꝰ ordinẽ: ad qͥesce arriane prę¬
cipuã filii generacionẽ fuisse.
Ad quiesce inquã. Et si mͥ ñ cre¬
dis: erubesce uel dei uoc̃e di¬
centis. Cui me similẽ existima¬
stis: &. iterũ. Quia ñ sicut ho¬
mo: ita & d̾s. eẜenĩ si oꝑacio di
precipua est. qͥa ñ manibꝰ oꝑa¬
t᷑ aliqͥd. nͣ labore conficit. non
diebꝰ ab soluit. ipse enĩ dixit
.ẜ. fac ta st̾. ipse mandauit &
creata st̃. cur nͣ credamꝰ preci¬
puã generacionẽ e̾e̾ eiꝰ infilio.
cuiꝰ prȩcipuam creationem
inoꝑibus agnoseimꝰ : Dignum
certe ẽ. ut specialit᷑ &. preci¬
pue uideat᷑ generasse ͤ filium.
Habeat generacionis inusitate
głam. qͥhabet potestatis inusita¬
te gram̃. Non sola admirabilis
ex patre generacio .xꝑradmi¬
rabilis etiã ipsa generacio eiꝰ ex
uirgine. Tu illam dicis nr̃ȩ simi¬
lẽ concepeionis. & ego ꝓbo istã
nr̃e ẽe̾ dissimilẽ. imo te ipsũ
cogã fateri. Dic quẽ admodũ

Expanded text:
rgo quia usitatum non reperimus ordinem, acquiesce, Ariane, praecipuam Filii generationem fuisse. Acquiesce, inquam; et si mihi non credis, erubesce vel Dei vocem dicentis: Cui me similem aestimastis ? Et iterum: Quia non sicut homo, ita et Deus . Etenim si operatio Dei praecipua est, quia non manibus operatur aliquid, non labore conficit, non diebus absolvit; Ipse enim dixit, et facta sunt, ipse mandavit, et creata sunt : cur non credamus praecipuam generationem esse ejus in Filio, cujus praecipuam creationem in operibus agnoscimus? Dignum certe est ut specialiter et praecipue videatur generasse Filium. Habeat generationis inusitatae gloriam, qui habet potestatis inusitatae gratiam. 77. Non sola admirabilis ex Patre generatio Christi, admirabilis etiam ipsa generatio ejus ex Virgine. Tu illam dicis nostrae similem conceptionis, et ego probo et istam nostrae esse dissimilem, immo te ipsum cogam fateri. Dic quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
qui creauit omnca. qͥfecit omnia.
dice ret creaturã : Num ipse se dñs
creauit: Sseñi lectũ ẽ qͦd negari¬
ñ potest: qͥa dł insapiencia fecit
omnia: Nũqͥd ueri simile uideri
potest: qͥa inse ipsa ẽ facta sapien¬
cia : Legimꝰ genitũ: qͥa pat̾ dixit.
Ego ex utero ante luciferũ genui
te. Legimꝰ primogenitũ filiũ le¬
gimꝰ unigenitũ. Primogenitũ: qͥa
nemo ante ipsũ. Unigenitũ. quia
tis ac talibꝰ conferri potest : Osten¬
dit etiã dei filius distanciã gene¬
racionis: & gr̃e dicens. Ascendo ad
patrẽ meũ &. patrẽ ur̃m. deum

Expanded text:
qui creavit omnia, qui fecit omnia, qui creavit omnia, qui fecit omnia, diceret creaturam? Numquid ipse Dominus se creavit? Si enim lectum est quod pernon potest, quia Deus in sapientia fecit omnia: numquid verisimile videri potest quia in se ipsa est facta sapientia ? 89. Legimus genitum; quia Pater dixit: Ego ex utero ante Luciferum genui te . Legimus primogenitum : Filium, legimus unigenitum ? primogenitum, quia nemo ante ipsum: unigenitum, quia tis ac talibus conferri potest. 90. Ostendit etiam Dei Filius distantiam generationis et gratiae, dicens: Ascendo ad Patrem meum, et Patrem vestrum: Deum
Abbreviated transcription (Latin):
tis suȩ traxer̃t colorẽ. Illi tam̃ qͦd ue¬
nerant᷑ amplificant. isti dei filiũ cre¬
aturã adser̃t ẽẽ. qͥ deus est. Capłm .ui.
atuit ut arbitror sc̃ȩ imꝑator.
neq dissimilẽ eẽ patris: neq ex
tẽpore eẽ dñin iħm . R estat ut illud
qͦq sacrilegiũ redarguat᷑ & ꝓbemus
creaturã ñ ee̾ dei filiũ. inqͦ nobis prȩ¬
sentis oracłm lectionis ad spirat. Au¬
dnuimꝰ enĩ legi dicente dño Ite mor¬
bẽ uniuersũ: & predicate euangeliũ
uniuerse creaturȩ. Qui uniuersam creaturã
dicit: nullã excipit.Q. ido ubi sun
qͥ creatura xꝑm appellant. Nã sicre¬
atura ee̾t: nũqͥd ipse sibi mandaret
euangeliũ predicari : Non gͥ creatu¬
ra ẽ. s creator: qͥ docendi creaturȩ
disc ipłis suis mandat officiũ. Non gͦcreatura
xꝑs. uanitati eñ creatura subiec¬
rauit: Creatura inqͥt liberabit᷑. a ser¬
uitute corrupcionis. Uidemꝰ gͥ mag¬
nã inter creatura & dñ ee distan
¶uis hunc induxit errorẽ: ut eũ

Expanded text:
tis suae traxerunt colorem? Illi tamen quod venerantur, amplificant: isti Dei Filium creaturam asserunt esse, qui Deus est. CAPUT XIV. atuit, ut arbitror, sancte Imperator, neque dissimilem Patri, neque ex tempore esse Dominum Jesum. Restat ut illud quoque sacrilegium redarguatur, et probemus creaturam non esse Dei Filium: in quo nobis praesentis oraculum lectionis aspirat; audivimus enim legi, dicente Domino: Ite in orbem universum, et praedicate Evangelium universae creaturae . Qui universam creaturam dicit, nullam excipit. Et ideo ubi sunt, qui creaturam Christum appellant? Nam si creatura esset, numquid ipse sibi mandaret Evangelium praedicari? Non igitur creatura est, sed creator, qui docendae creaturae discipulis suis mandat officium. 87. Non creatura Christus: Vanitati enim creatura subjecravit? Creatura, inquit, liberabitur a servitute corruptionis . Videmus igitur inter creatur88. Quis hunc induxit errorem, ut eum
Abbreviated transcription (Latin):
ta diuertatis acarnis. diuinita¬
ris aypatrecarnis ex matre: Il¬
iba gͣ antes omnia: ista ꝗ̃ ex uirgi¬
ne. Ueniq ante. patr̃e ut filius no¬
minauit. dm. postea. ut homo nun
ꝑsona dicat hominis: testimoni¬
adocent. Deus d̾s meus respice
me: qͥre me de reliqͥsti: ẽẜ alibi.
Deuentre matris mee ds meus es
tu .eẜ. supra qͣsi homo patit᷑. ꝙ in¬
fra homo ẽ. qͥ ex matris uentre
iactat᷑. Itaq cũ dicit. deuentre
matris meȩ ds meus es tu: signi
creatũ e̾e̾ uel factũ. Et qͥdẽ ĩ qͦ creatũ
legerint. in qͦ factũ c̃siderare
deberent. Edoctũ est enĩ dei
filiũ de deo ee̾ genitũ: de deo
natũ factũ aũ in qͦ legerint. d¬
ligent᷑ aduertant. Non eñi deus
dant apło dicenti. Postquã uͦ
uenit plenitudo tẽporis: misit
d̾s filiũ suũ. factũ ex muliere.
factũ sub lege. Filiũ inqͥt suũ.

Expanded text:
t divinitatis et carnis, divinitatis ex Patre, carnis ex matre, illamque ante omnia, istamque ex Virgine. Denique ante Patrem ut Filius nominavit, Deum postea ut homo nuncquod ex persona dicat hominis, testimonia docent: Deus, Deus meus, respice me; quare me dereliquisti ? Et alibi: De ventre matris meae Deus meus es tu . Et supra quasi homo patitur: et infra homo est, qui ex matris ventre jactatur. Itaque cum dicit: De ventre matris meae Deus meus es tu; signifcreatum esse vel factum? Et quidem in quo creatum legerint, in quo factum, considerare deberent. Edoctum est enim Dei Filium de Deo esse genitum, de Deo natum: factum autem in quo legerint, diligenter advertant; non enim Deus dant Apostolo dicenti: Postquam vero venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege Galat.
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie a suis consortibꝰ deserum¬
t᷑ qͥcopiose disputant: isti cotidie
crescunt qͥ simplicit᷑ credunt.
son credit᷑ phylosophis. credit᷑
ciis orbe̾ ligant: isti ieniniis & do¬
loribꝰ exuert. Pures itaq ĩa cę¬
pit inlicere iniuria: qua uolup¬
tas. Nunc uideamꝰ qͥd distant a gen¬
tilibꝰ arriani. Illi deos appellant
dispares sexu. dissimiles potesta¬
te: isti trinitatẽ adsert̃ disseren¬
tes diuinitatẽm: dssumilis pote¬
statis Illi deor. suoꝵ pͥncipiũ ad¬
sert tẽporale. &. isti xꝑm cȩpis¬
se ex tͣepore menciuntur. Nam¬

Expanded text:
quotidie a suis consortibus deserunquotidie a suis consortibus deseruntur qui copiose disputant, isti quotidie crescunt qui simpliciter credunt. Non creditur philosophis, crediturciis orbem ligarunt, isti ieiuniis et doloribus exuerunt. Plures itaque iam cepit illicere iniuria quam uoluptas. 85. Nunc videamus quo distant a gentilibus Ariani. Illi deos appellant dispares sexu, dissimiles potestate: isti Trinitatem asserunt differentis divinitatis, et dissimilis potestatis. Illi deorum suorum principium asseverant temporale; et isti Christum coepisse ex tempore mentiuntur. N
Abbreviated transcription (Latin):
significans s mystertũ signans.
nisi ut appareret nobis qͦd lex &
ꝓpħe cũ euangelio c̃gruentes.
sempit᷑nũ dei filiũ quẽ adnun¬
ciauerant reuelarent: Ergo &
nos cũ audimꝰ ex utero filiũ. ex
corde uerbũ credamꝰ: qͥa ñ plas¬
matꝰ manibꝰ. s ex patre natus. Non
artificis opus sed. ꝓgenies paren¬
tis . &. ido qͥ dicit hic est filius me¬
us ñ dix̃. hic est tẽporalis. ñ dix̃
hȩc est creatura mea. hȩc factura
mea. hiç seruus meus: sed hic fili¬
us meus quẽ uidetis in gła. Hic ẽ
Es ab rahã ÷ ds ysaac᷑ đs iacob qui
apparuit in rubo moysi. De quo
moyses ait. Qi ẽ. misit me. Non pa¬
ter in rubo. ñ pat᷑ in heremo. s
filius moysi locutꝰ ẽ. Beniq de
edat lingua c̃fessionẽ. Aufer hĩc
argum̃ta ubi fides q̃rit᷑: in ipsis
gymnasiis ĩa dialectica tacet.
non quȩro qͥd loquant᷑ phyloso¬
phi. reqͥro qͥd faciant. Soli insuis¬
gymnasiis remansert. Uides quã
fides argum̃tis prȩponderet. Iili

Expanded text:
significans, sed mysterium signans, nisi ut appareret nobis quod Lex et Prophetae cum Evangelio congruentes, sempiternum Dei Filium, quem annuntiaverant, revelarent? Ergo et nos cum audimus ex utero Filium, ex corde Verbum, credamus quia non plasmatus manibus, sed ex Patre natus: non artificis opus, sed progenies est parentis. 83. Et ideo qui dicit: Hic est Filius meus, non dixit: Hic est temporalis; non dixit: Haec est creatura mea, haec factura mea, hic servus meus; sed hic Filius meus, quem videtis in gloria. Hic est Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob, qui apparuit in rubo Moysi, de quo Moyses ait: Qui est, misit me . Non Pater in rubo, non Pater in eremo: sed Filius Moysi locutus est. Denique de edat lingua confessionem. Aufer hinc argumenta, ubi fides quaeritur: in ipsis gymnasiis suis jam dialectica taceat. Non quaero quid loquantur philosophi, requiro qgymnasiis remanserunt. Vide quam fides argumentis praeponderet. Illi
Abbreviated transcription (Latin):
eione corporis adscriberet᷑. Fae¬
tũ ex muliere. ꝑ carnis suscep¬
cionẽ: factũ sub lege ꝑ obseruan¬
ciã legis. Generacio aũ illa cȩles¬
tis ante legẽ. ista post legẽ.Uii.¬

Expanded text:
corporis ascriberetur. Factum ex muliere per carnis susceptionem, factum sub lege per observantiam legis. Generatio autem illa coelestis ante legem, ista post legem.
Abbreviated transcription (Latin):
uidet & patrẽ. eẜ qͦmͦ tu dicis: os¬
tende nobis patrẽ. Non credis quia
ego inpatre. & pat̾ inme est : Uidet
enĩ in pmaginẽ patrẽ: qͥ uidet infi¬
lio. Uides quã imaginẽ dicat. Imago ista
tua. qͥa resurrectio est. Udes gͦ. qͥa
dũ imago đr patrẽ significat esse
cuiꝰ imago sit filius: qͥa nemo po¬
test ipse sibi imago sua ee̾. Plura
possim de filii testimoniis dicere.
s ne forte ipse sibi nimiũ fauisse
dicat᷑. patrẽ int̃ro gemꝰ. Nempe
ipse dix̃. Faciamꝰ hominẽ adimaginẽ
&. similitudinẽ nram. Patͣ filio dicit.

Expanded text:
videt et Patrem: et quomodo tu dicis, Osvidet et Patrem: et quomodo tu dicis, Ostende nobis Patrem? Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est ? Videt enim in imagine Patrem, qui videt in Filio. Vides quam imaginem dicat? Imago ista tua, quia resurrectio est. Vides ergo quia dum imago dicitur, Patrem significat esse cujus imago sit Filius; quia nemo potest ipse sibi imago sua esse. 51. Plura possem de Filii testimoniis dicere, sed ne forte ipse sibi nimium favisse dicatur, Patrem interrogemus. Nempe ipse dixit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Pater Filio dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ eiꝰ Imaginẽ apłs dicit. &. arri¬
us dicit ẽẽ dissimilem: Imago:
si similitudinẽ ñ habet in pictu¬
les: & arrius dissimilẽ patr̃e con¬
tendit infilio .&. uult ut pater
dissimilẽ genuerit. sui qͦsi impo¬
tens: qͥ generare similẽ ñ potu¬
erit: Prophetȩ dicunt. in lumin ł
tuo uidebimꝰ lumen: ꝓphetȩ di¬
cunt. spleudor est enĩ lucis ȩt̃nȩ .&.
specłm sine macła dei maiestatis.⁊
imago bonitatis illius. Uide quan¬
ta dicant᷑. Splendor. qͦd claritas
pat̃nȩ lucis infilio sit Ipecłm sine
macła. qͦd pat̾ uideat᷑ infilio. Ima¬
go bonitatis. qͦd ñ corpꝰ in corpore:
s uirtꝰ infilio tota cernat᷑. Imago
docet ñ ee̾ dissimilẽ: caracter ex¬
pressũ ẽe̾ significat: splendor sig¬
nat ȩt̃nũ. Imago itaq ñuultus
est corporis. ñ fucis cõposita. ñ ce¬
ris: sed simplex de deo. egressa de
patre: expressa de fonte.Per hanc
imaginẽ filii: ꝓ patre se dns demon-¬
strauit dicens. Philippe: qͥ me uidet.

Expanded text:
 « Imaginem Apostolus dicit, et Arius dicit esse dissimilem? Cur imago, si similitudinem non habet? In pictules, et Arius dissimilem Patrem contendit Filio, et vult ut Pater dissimilem genuerit sui, quasi impotens qui generare similem non potuerit. 49. Prophetae dicunt: In lumine tuo videbimus lumen . Prophetae dicunt: Splendor est enim lucis aeternae, et speculum sine macula Dei majestatis, et imago bonitatis illius ta dicantur: splendor, quod claritas paternae lucis in Filio sit; speculum sine macula, quod Pater in Filio; imago bonitatis, quod non corpus in corpore, sed virtus in Filio tota cernatur. Imago docet nos esse dissimiles, character expressum esse significat, splendor signat aeternum. Imago itaque non vultus est corporalis, non fucis composita, non ceris, sed simplex de Deo, egressa de Patre, expressa de fonte: per hanc imaginem Philippo Patrem Dominus monstravit, dicens, Philippe, qui me videt,
Abbreviated transcription (Latin):
ante d̾s. postea pat̾. utiq gene¬
racionis accessione mutatus est
Sed auertat d̾s hanc amenciam.
Nos enĩ ad impietatẽ eoꝵ. ledar¬
guenda hanc retulimꝰ questionẽ.
Qͥa pia mens generacionẽ sine te¬
pore adserit: ut & sempitnũ pa¬
tr̃e cũ filio dicat. ne aliquando

Expanded text:
ante Deus, postea Pater: utique geneante Deus, postea Pater: utique generationis accessione mutatus est. 60. Sed avertat Deus hanc amentiam; nos enim ad impietatem eorum redarguendam, hanc retulimus quaestionem. Pia namque mens generationem sine tempore asserit; ut et sempiternum Patrem cum Filio dica