comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem non uidenus. & quedam de nobis¬
quȩ ñ sunt in nobis. uel in meluis inuicem
uel indeteruis opinamur. Nec ignoro hocꝰ
sic accipi posse ut repeticio uideatur. &
meam prius subaudiatur. Mundus autẽ
id . ẽ. homines qui diliguut mundum. ꝓptea
dant sibi pacem. ut siue lite ũ dõ sed mun¬
do fruautur. Et quando iustis dant pacem
ut non cos ꝑsequantur. non. ẽ. uera pax.
quia corda disiuncta sunt. Hon turbet᷑
cor ur̃m neq fornudet. Audistis quia ego
dixi uobis. uado & uenio ad uos: Quia
pacem do ut unum cor sursum habeatis.
ue turbemini de eo quod dixi uado. quasi
pastoris absentia gregem lupus inuadat.
Et si auobis corꝑe uado ut bomo. maneo
sicuint nobis arriaii dĩ filium. cẽ.
creaturam. ex dictis salomonis dicentis.
Dñs creauit me in pͥneipio uarum suarum.
priusquam terram faceret. Sed de humani¬
tate dictum. ẽ. creauit me minitio iuarum
suarum. id ẽ. ut initium uiarum & oꝑm eiꝰ

Expanded text:
invicem non videmus, et quaedam quae noinvicem non videmus, et quaedam quae non sunt in nobis, vel in melius invicem, vel in deterius opinamur. Nec ignoro hoc sic accipi posse, ut repetitio videatur, et meam prius subaudiatur. Mundus autem, id est, homines qui diligunt mundum, propterea dant sibi pacem, ut sine lite non Deo, sed mundo fruantur. Et quando justis dant pacem, ut non eos persequantur, non est vera pax, quia corda disjuncta sunt. Non turbetur cor vestrum, neque formidet. Audistis quia ego dixi vobis, vado et venio ad vos. Quia pacem do vobis, ut unum cor sursum habeatis, ne turbemini de eo quod dixi vado, quasi pastoris absentia gregem lupus invadat.homo, maneo ciunt nobis Ariani Dei Filium esse creaturam ex dictis Salomonis dicentis: « Dominus creavit me in principio viarum suarum, priusquam terram faceret . » Sed de humanitate dictum est, creavit me in initio viarum suarum, id est ut initia viarum et
Abbreviated transcription (Latin):
tib relinquo. ꝑuenientib do. Hoc ẽ. quod
legimus apud ꝓph̃am pacem suꝑ pacem. Pa¬
cem nobis reliquit in hoc scłõ. qua bostem
uincamus. qua inuicem nos diligamus:
paccm suam nobis dabit in futuro. quando
sine boste & sine dissensione regnabunus:
Pacem reliquit nobis. ne de occultis udice¬
mus. pacem suam dabit. nobis. cum manife
stabit cogitationes cordis. Ipse. ẽ. pax nr̃a. qͥ
fecit utraq unum. S ed quare ñ adelidit
meam dicens relinquo. sicut ubi ait do:
Quid si pacem suam uoluit intelligi. qua¬
lem ipse habet. in qua nulla repugnantia
ẽ. pacem autem quam nobis reliquit. non
sine peccato. ẽẽ. unde dicimus dimute nob̾
debita nr̃a: Non. ẽ. gͦ pax hic plena quia
scđm interiorem hominem legi dĩ condelec-¬
taniuir. sed uidemus aliam legem in metbris
nr̃is. repugnantem legi mentis nr̃ȩ. Ltemq
pacem iniucem habemus ailigentes nos.
sed nec ipsa pax plena. ẽ. quia cogitationes nr̃as

Expanded text:
tibus relinquo, pervenientibus do. Hoc est quod tibus relinquo, pervenientibus do. Hoc est quod legimus apud prophetam: « Pacem super pacem. » Pacem nobis relinquit in hoc saeculo qua hostem vincamus, qua invicem nos diligamus. Pacem suam nobis dabit in futuro, quando sine hoste et sine dissensione regnabimus. Pacem relinquit nobis, ne de occultis judicemus. Pacem suam dabit nostabit cogitationes cordis. Ipse est pax nostra qui fecit utraque unum . Sed quare non addidit meam, dicens, relinquo, sicut ubi ait, do? Quid si pacem suam voluit intelligi, qualem ipse habet, in qua nulla repugnantia est, pacem autem quam nobis reliquit, non sine peccato esse? unde dicimus: Dimitte nobis debita nostra . Non est ergo pax hic plena, quia secundum interiorem hominem legi Dei condelectamur, sed videmus aliam legem in membris nostris, repugnantem legi mentis nostrae . Itemque pacem invicem habemus, diligentes nos, sed nec ipsa pax plena est, quia cogitationes nostras
Abbreviated transcription (Latin):
ti nomine meo. id ẽ. in noticia mei. uidelicet
confitentib me mittet pat̃ sp̃m. U el ita.
Mittet in nomine meo. id. ẽ. ad glificationẽ
mei. in dilectorib meis. uel in nomine meo hoc
ẽ. in nomine dĩtatis: quia unus ds̃ sumus.
si docet sp̃c sc̃s. docet pater & filius. sed quoniã
trinitas. ẽ. oportebat singulas insinuari ꝑsonas:
Unde paulus. Ipse sp̃c postulat ꝓ nobis ge¬
mitib menarrabilib. Non ut minor postu¬
lat. sed nos ail postulandum inflamiat.
Idem sp̃c uocatur consolator. quia dum pe¬
iutentib ueniam p̃parat. ab tristicia mentẽ
leuat. Quare dicit suggeret. cum suggerere
entiam ab umo inferat. sed ab occulto:
suggeret uobis omnna. s cominemora bit
uos omna. & ita exponit. Incelligere debe¬
mus quod iubemur ñ obliuisci saluberri¬
mos monitus ad gr̃am ꝑtinere. qua nos com¬
memorat sp̃c. Paceni relinquo uobis pa¬
cem meam do uobis. Non quomͦ mundus
dat. ego ido uobis. Iturus ad patrem sequen¬

Expanded text:
n nomine meo, id est in notitia mei, videlicet confitentibus me mittet Pater Spiritum. Vel ita: Mittet in nomine meo, id est ad glorificationem mei in dilectoribus meis; vel, in nomine meo, hoc est in nomine Deitatis, quia unus Deus sumus Ubi docetTrinitas est, oportebat singulas insinuari personasUnde Paulus: Ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus . Non ut minor postulat, sed ut nos ad postulandum inflammet. Idem Spiritus vocatur Consolator, quia, dum poenitentibus veniam praeparat, a tristitia mentem levat. Quare dicit suggeret, cum suggerere entiam ab imo inferat, sed ab occulto. suggeret vobis omnia, sed commemorabit vos omnia, et ita exponit: Intelligere debemus, quod jubemur non oblivisci saluberrimos monitus ad gratiam pertinere, qua nos commemorat Spiritus. Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Non quomodo mundus dat, ego do vobis. Iturus ad Patrem, sequen
Abbreviated transcription (Latin):
ipso. Hec istud ẽ. contrarium ad boc
quod aie. qui non cliligit me sermones meos
non seruat. Et fortasse ꝓpt̃ aliquam distine¬
tionem pluralit̾ dix̃ sermones. bic autem
sermonem dix̃. eẽ. patͥs. uerbum quod erat
in pͥncipio. Hȩc locutus sum uobis apud
uos manens. Adhuc manens p̃sentia cor
ꝑali cito uobis auferenda. dixi hec de sp̃uali
mansione. Illa inȩternum beatificat lib̾atos.
hec in temꝑe uisitat libandos. A Cxxxii.
araclitus autem sp̃e sc̃s quem mũtet
pater in nomine meo. ille uos docebit

Expanded text:
ud est contrarium ad hoc quod dixit: « Qui non diligit me, sermones meos non servat . » Et fortasse propter aliquam distinctionem pluraliter dicit sermones. Hic autem sermonem dicit esse Patris Verbum, quod erat in principio. « Haec locutus sum vobis apud vos manens. » Adhuc manens cora, cito vobis auferenda, dixi haec de spirituali mansione. Illa in aeternum beatificat liberatos, haec in tempore visitat liberandos. A. 132X Paracletus autem Spiritus sanctus quem mittet Pate
Abbreviated transcription (Latin):
freneticis si salus illorum il exigat. multa
patiantur donec infirmitas transeat. Amsᷤ.
uid tam mirum quam ꝑcutienti maxillam
p̃bere: Nonne omnis indignantis inpetus
frangitur. ira seddatur & ꝑpatientiam ille
inuitatur ad penitentiam: Ie ronimus¬

Expanded text:
phreneticis, si salus illorum id exigat, multa phreneticis, si salus illorum id exigat, multa patiantur donec infuid tam mirum quam percutienti maxillam praebere? Imo omnis indignantis impetus frangitur, ira sedatur; et per patientiam ille invitatur ad poenitentiam. Vestim
Abbreviated transcription (Latin):
N lege ẽ. retͥbutio. in euangło gr̃a.
Qi iudei modum. Mag̾.¬
excedebant in uindicła. idõ cõ¬
cessum ẽ eis. ut si omĩno condona¬
re nollent malefac̃toribꝰ suis. saltem equalitatẽ
attenderent ibi & ñ excessum. scilicet ut ꝓ men¬
bro ablato simile menbrum acciꝑent de inimi-¬
co. In ęuangło autem ñ debemus resistere ma¬
lo. ul ẽ. ꝑ malum. sed in bono uncere malum.
Nec istuad ẽ. contrarium udicib p̃cipientibꝰ
suspendi latrones. si solã iusticiã ibi attendant.
⁊ ñ odiũ. uel aliquod sibi cominodum. Equum ẽ.
enuniut recipiat quisq quod fecerit. sed quia
uleiscenidi libido uitiosa ẽ. hoc discernere & uin-¬
dicare dõ iudicibꝰꝙ suis reseruandum ẽ.¬
eo si quis ꝑcusserit te in dextera maxilla tua.
prebe ei et alteram.
edicus animarum quos ad curandos ꝓximoᷤ
instruit. omnia quȩ ad salutem ꝓrimorum
ualere possunt tolerare p̃cipit. Et ꝑtinet ad
miscdĩam. ut tanquam filiis egrotantibꝰ uel

Expanded text:
n lege est retributio, in Evangelio gratia. Quia Judaei modum excedebant in vindicta, ideo concessum est eis, ut si omnino condonare nollent malefactoribus suis, saltem aequalitatem attenderent ibi et non excessum, scilicet ut pro membro ablato simile membrum acciperent de inimico. In Evangelio autem non debemus resistere malo, id est per malum, sed in bono vincere malum . Nec istud est contrarium judicibus praecipientibus suspendi latrones, si solam justitiam ibi attendant, et non odium vel aliquod sibi commodum. Aequum est enim ut recipiat quisque quod fecerit, sed quia ulciscendi libido vitiosa est, hoc discernere et vindicare Deo judicibusque suis reservandum ested si quis te percusserit in dexteram maxillam tuam, praebe ei et alteram. BEDA. Medicus animarum quos ad curandos proximos instruit, omnia quae ad salutem proximorum valere possunt, tolerare praecipit. Et pertinet ad misericordiam, ut tanquam filiis aegrotantibus et
Abbreviated transcription (Latin):
ut &. ꝓximos diligamus. & aduersarios in uia
ilĩ ocdienilo nesciamus. S ic nimirum ꝓrinus
odium erhibere debemus. ut in eis & diliga¬
mnus auod sunt & habeamus odio quod in dĩ
itinere nobis obsistunt. Et ut hoc demon¬
straret agendum d̃s. mox addidit dicens.
Al huc autem & animam suam. Tunc & enĩ
animam nr̃am bene odimus. cum eiꝰ carna¬
lib desideriis ñ adquiescimus. s baiulando
crucem dñm sequimur. Que gͦ contempta
ad meliuis ducitur. quasi ꝑ odium amatur.
Huic ddoctrinȩ de contemptu mundi & de
ab iecꝰtione corpis annectitur. sub comꝑatiõe
turris eilificandȩ de ꝑseuerantia. ad quam
uecessaria ẽ. cum humilitate patientia. Acsi
aicat. Ita debetis odisse. crucem bauilare.
uenire uꝰ me. quia sic consummabitur fidei
edificrum. sic uenitur ad regnum. Et hoc
ẽ quod sequitur. ICIXXXIII.
uis enun ex uobis nolenͣs turtẽ edifi

Expanded text:
ut et proximos diligamus, et adversarios in via Dei obediendo nesciamus. Sic nimirum proximis odium adhibere debemus, ut in eis et diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei itinere obsistunt nobis. Et ut hoc demonstraret agendum Dominus, mox addidit, dicens: Adhuc autem et animam suam. Tunc etenim animam nostram bene odimus, cum ejus carnalibus desideriis non acquiescimus, sed bajulando crucem, Dominum sequimur. Quae ergo contempta ad melius ducitur, quasi per odium amatur. Huic doctrinae de contemptu mundi et de abjectione corporis annectitur sub comparatione turris aedificandae de perseverantia, ad quam necessaria est cum humilitate patientia. Ac si dicat: Ita debetis odisse, crucem bajulare, venire post me; quia sic consummabitur fidei aedificium, sic venitur ad regnum. Et hoc est quod sequitur. L. 183X Quis enim ex vobis
Abbreviated transcription (Latin):
qui non computat sumptus. nec secure potest
occurrere qui ñ p̃mittit legationẽ. gͥ nec m̃s
potest. ẽẽ. discipulus. qui non remintiat om̃ib.
Hic docetur quod eiliticare tuitim. facere pac̃
cum fortiore. nicbil ẽ. aliud quam. ẽẽ. discipu¬
ium xp̃i. p̃parare uͦ sumptus uel miticre lega¬
tionẽ ad faciendam pacem. nicbil aliud ẽ.
quam renuntiare omuib que possidemus.
Int̾ quȩ & amor ꝓximoꝵ & anima nr̃a quã
quidam accipiunt ꝓtemꝑali uita intelli¬
guntur. & quam si possidere debemus. ut non
nos impediat ad ȩterna. Distat sane int̃
renuntiare oĩb ⁊ relinquere oĩa qͥa paucoꝵ ꝑsectoꝵ
ẽ relinquere oĩa. ⁊ solis ȩt̾nis inhiare: cumctoꝵ aũ
fideliũ renuntiare oĩb. hoc ẽ. sict̾tena gerere.
ut tñ tota m̃te ad celestia tendant.

Expanded text:
qui non computat sumptus, nec secure potest qui non computat sumptus, nec secure potest occurrere qui non praemittit legationem: ergo nec meus potest esse discipulus qui non renuntiat omnibus. Hic docetur quod aedificare turrim, facere pacem cum fortiore, nihil est aliud quam esse discipulum Christi; praeparare vero sumptus, vel mittere legationem ad faciendam pacem, nihil aliud est, quam renuntiare omnibus quae possidemus. Inter quae et amor proximorum et anima nostra, quam quidam accipiunt pro temporali vita, intelliguntur, et quam sic possidere debemus, ut non nos impediat ad aeterna. Distat tamen inter renuntiare omnibus, et relinquere omnia; quia paucorum perfectorum est relinquere omnia et solis aeternis inhiare, cunctorum autem fidelium, renuntiare omnibus, hoc est, sic terrena gerere, ut tamen tota mente ad coelestia tendant.
Abbreviated transcription (Latin):
nullum ad glam ꝑtingere posse. nisi seueri fu¬
dicis sententia temꝑetur ꝑ misciłiam. In con-¬
spectu enim eiꝰ. omnis homomꝑfectꝰ. Sicut
gͦ ỹmeditatio necessaria ẽ. ad cauendam mu-¬
mici irriuonem: ita necessaria ẽ. ad impetran-¬
dam uidicis miscdiam. Fortasse malum opꝰ
a nobis abscidimus : s: nunquul rationem
cogitationis nr̃ȩ reddere sufficimus: Quasi
cum decem milib occurrit dõ. qui offert oꝑa
decem mandatoꝵ. quȩ exteriis gessit. s d̾s qua¬
si cum duplicato numero contrauenit. cum
uix ĩparatum in solo oꝑe. discutit simul de
oꝑe & cogitatione. Longe abuc. ẽẽ. dr̃. quia
nundum p̃sens in uidicio uidetur. Muta¬
mus gͦ legationem aleum nobis placandum.
lacrimas scilicet & misciłiȩ oꝑa ex puro affectu.
ice̾ omnis ex uobis qui non renuntiat õĩb
que possidet. non potest meus. ẽẽ. diseipls.
Quandoquidem non potest bene edificare

Expanded text:
nullum ad gloriam pertingere posse, nisi severi junullum ad gloriam pertingere posse, nisi severi judicis sententia temperetur per misericordiam. In conspectu enim ejus omnis homo imperfectus. Sicut ergo praemeditatio necessaria est ad cavendam inimici irrisionem, ita necessaria est ad impetrandam judicis misericordiam, fortasse malum opus a nobis abscidimus; sed numquid rationem cogitationis nostrae reddere sufficimus? Quasi cum decem millibus occurrit Deo, qui offert opera decem mandatorum, quae exterius gessit; sed Deus quasi cum duplicato numero contra venit, cum vix praeparatum in solo opere, discutit simul de opere et cogitatione. Longe adhuc esse dicitur, quia nondum praesens in judicio videtur. Mittamus ergo legationem ad eum nobis placandum, lacrymas scilicet et misericordiae opera ex puro affectu. ergo omnis ex vobis, qui non renuntiat omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus. Quandoquidem non potest bene aedificare
Abbreviated transcription (Latin):
cium distat. quod terrenum edificium con-¬
struitur expensas colligendo. celeste autem
disꝑgendo. Sedentes auit̃ computenus. idẽ.
a tumultib mundi auiescentes. diligent̃ discer¬
namus. erogandam. ẽẽ. temꝑalem substantiã.
& cor auertendum a cupilitatib. & animam
ĩparandã contͣ sclĩ aduersa. Auoquin defiti-¬
entes in edificio bonȩ oꝑationis. irrisionem pa-¬
tiemur ab numicis. ex nr̃o defectu gratulanti-¬
bꝰ. quia uxta pauli uocem. spectaculum fac¬
li fumus mundo & angłis & hominibꝰ.
Aut quuis rex iturus committere bellum atuersꝰ
alium regem. nonne sedens prius cogitat si
possit cum decem milibꝰ occurrere ei. quicum
uginti milibꝰ uenit ail se: Alioquin athuc
illo longe agente. legationem mittens. rogat
ea que pacis sunt. Si rex a rege paccm que¬
rit. multomagis nos infirmi cum dõ pacẽ
habere debemus. Quasi commutere bellum
cum dõ ẽ. aliquem intelligere ex meritis saluari
ab eo iuste. U̾ erum hac similitudine ostendit᷑.

Expanded text:
cium distat, quod terrenum aedificium struitur expensas colligendo, coeleste autem dispergendo. Sedentes igitur computemus, id est, a tumultibus mundi quiescentes, diligenter discernamus erogandam esse temporalem substantiam et cor avertendum a cupiditatibus et animam praeparandam contra saeculi adversa. Alioquin deficientes in aedificio bonae operationis, irrisionem patiemur ab inimicis ex nostro defectu gratulantibus; quia juxta Pauli vocem, spectaculum facti sumus mundo, angelis et hominibus . Aut quis rex, iturus committere bellum adversus aliumum vigenti millibus venit ad se? Alioquin adhuc illo longe agente, legationem mittens, rogat ea quae pacis sunt. Si rex a rege pacem quaerit, multo magis nos infirmi cum Deo pacem habere debemus. Quasi committere bellum cum Deo est, aliquem intelligere ex meritis salvari ab eo juste. Verum hac similitudine ostenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ cis itĩc. Adhuc modicum lum̃ in uobis.ẽ. Am¬
bulate dum lucem habetis. ut non tenebre uos
comp̃bendant.Tenebrȩ sunt si sic credide¬
ritis xꝑi ȩternitatẽ. ut negetis mortis cius humi¬
utatẽ. Ambulate g̾ ex fide in fidem totum uitelli¬
gendo. & moriturum xp̃m ut redimat. & uictu¬
rum mȩternum in cȩlo quo ꝑducat. Ambulate
inquit dum lucẽ habetis. id .ẽ. ꝓficite credentes
quȩ dico. diun lucem uerborum meoꝵ ministro
uobis. Tenebrȩ enim ignorantiȩ & mortis ꝑpetuę
erunt. non credere mͥ. Et qui ambulat in te¬
nebris nescit quo uadat. Dum lucem habetis cre-¬
dite in lucem. ut filii lucis sitis. C x

Expanded text:
ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. Amergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. Ambulate dum lucem habetis, ut non tenebrae vos comprehendant. Tenebrae sunt, si sic credideritis Christi aeternitatem, ut negetis mortis ejus humilitatem. Ambulate ergo ex fide in fidem, totum intelligendo, et moriturum Christum ut redimat, et victurum in aeternum in coelo quo perducat. Ambulate, inquit, dum lucem habetis, id est proficite credentes quae dico, dum lucem verborum meorum ministro vobis. Tenebrae enim ignorantiae et mortis perpetuae erunt, non credere mihi. Et qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat. Dum lucem habetis, credite in lucem,
Abbreviated transcription (Latin):
intelliguntur. ointua p̃destirata ad salutẽ pos¬
sumus dicere. Aut certe omnia genera homi¬
num trabit ad se ut caput. siue in linguis siuie
in ętatib. siuc in gradib honorum. siue indi¬
uersitatib ingeniorum. siue in ꝓfessionib lici¬
tarum artium. Si eraltatus fuero. id ẽ. cum
exaltatus fuero. non enim dubitando loquit᷑.
Exaltationem dicit passionẽ in cruce. & respi¬
cit ad hoc quod dictum . ẽ. suꝑius granum mor¬
tuum multum fructum afferre. Respon¬
dit ci turba. Nos audiuimus ex lege. quia ⁊ ꝑo
manet inȩternum. E. t quom̃ tu dicis. oporitt &¬
altari filium hominis: Quis. ẽ. iste filius bomi¬
nis: Memoriter tenuerunt quod dixerat añs
uenit hora ut clarificetur filius hominis. Nam
hic ñ ait si exaltatus fuerit filus hominus. sed ait
ego si exaltatus fuero. Putant gͦ contraria. ẽẽ. xꝑm
manere inȩternum. et exaltari in cruce. Dn

Expanded text:
intelliguntur, omnia praedestinata ad salutem posintelliguntur, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere. Aut certe omnia genera hominum trahit ad se ut caput, sive in linguis, sive in aetatibus, sive in gradibus honorum, sive in diversitatibus ingeniorum, sive in professionibus licitarum artium. Si exaltatus fuero, id est, cum exaltatus fuero, non enim dubitando loquitur. Exaltationem dicit passionem in cruce, et respicit ad hoc quod dictum est superius, granum mortuum multum fructum afferre. Respondit ei turba: Nos audivimus ex lege quia Christus manet in aeternum. Et quomodo tu dicis: Oportet exaltari Filium hominis? Quis est iste Filius hominis? Memoriter tenuerunt quod dixerat Dominus, Venit hora ut clarificetur Filius hominis. Nam hic non ait: Si exaltatus fuerit Filius hominis; sed ait, Ego si exaltatus fuero. Putant ergo contraria esse Christum manere aeternum, et exaltari in cruce. Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
am aliud.ẽ. ciuitatẽ captam uitus possideri. ali¬
ud telis eminus iactatis oppugnari. C um̃ dẽ
diabolus princeps huius mundi. non credit᷑
esse dñs cęli & terrȩ. sed mundus intelligunt᷑
mali homines toto orbe diffusi. Sic enim so¬
lemus uocare malam domum. ubi sunt mali
homines. Sonam ubi sunt boni. Nam &.
mundus. adr in bonis in mundo diffusis. Unde
apls. d̃s inquit erat in xp̃o. mundum recon¬
cilians sibi. de quib eicitur diabolus. Et
ego si exaltatus fuero a terra. omnia trabam
ad meipsum. Hoc autẽ dicebat. significans q̃
morte esset moriturꝰ. Quȩ omnia. nisi
ex quib diabolus ectã cicitur: Non dixit ocs
sed omnia. quia non hoc retulit ad uͦniuersita¬
tem hominum. sed ad creatitȩ integritatem
id ẽ. ad sp̃m & animam & corpus. quo intelli¬
gimus. qua uuimus. quo usibiles sumus.
Qui enum dirit capillus de capite ur̃o ñ ꝑibit.
omnia trabit post se. Aut si omia homines

Expanded text:
am aliud est civitatem captam intus possideri, aliam aliud est civitatem captam intus possideri, aliud telis eminus jactatis oppugnari. Cum dicitur diabolus princeps hujus mundi, non creditur esse Dominus coeli et terrae, sed mundus intelliguntur mali homines toto orbe diffusi. Sic enim solemus vocare malam domum, ubi sunt mali homines: bonam, ubi sunt boni, nam et mundus dicitur in bonis, in mundo diffusis. Unde Apostolus: Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi , de quibus ejicitur diabolus. Et ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum. Hoc autem dicebat, significans qua morte esset moriturus. Quae omnia, nisi ex quibus diabolus ejicitur? Non dixit omnes, sed omnia: quia non hoc retulit ad universitatem hominum, sed ad creaturae integritatem, id est ad spiritum, et animam, et corpus, quo intelligimus, qua vivimus, quo visibiles sumus. Qui enim dixit, capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia homines
Abbreviated transcription (Latin):
apłis factum est.
erito illuminatio xꝑi. pͥncipem tene.¬
brarum de homine ex pulit. quia nul¬
lum uis in eo babuit. Neq enuim quia eum
fraude maligna decipiendo a dñi sui subieeti¬
one alienauit aliquam potestatẽ suꝑ eum
debuit acciꝑpe. potiꝰ si quam priis haberet.
debuit amitere.  Qui enun concessa sͥ
potestate abutitur. cuis pͥuisegium ꝑdere me¬
retur. Item. nec d̃s mancipauit illi hominem.
nec homo ei se mancipare potuit. Q ramquã
enum aliquis seruus a dño fugiat suo. non
tam̃ alteri se uire tradere potest. Quod gͦ dia¬
Egraui iugo peccati p̃ssi. diabolicis tempta¬
tionib facile consentiebant. Hostia
autem crucis. grata dõ pat̾ ex dilectione quã
infundit humano generi. seruitutẽ peccati
remouit. ut uereliberi simus. quia filius nos
liberauit. U nde diabolus plus inuidens ho¬
mini. & ideo magis puniendus. temptare ta-¬
men ñ cessat. sed aliud. ẽ. intrinsecꝰ regnare.
aliud forisecꝰ oppugnare. Augustinus.¬

Expanded text:
is factum est. Merito illuminatio Christi principem tenebrarum de homine expulit, quia nullum jus in eo habuit. Neque enim quia cum fraude maligna decipiendo, a Domini sui subjectione alienavit, aliquam potestatem super eum debuit accipere: potius si quam prius haberet, debuit admittere. Qui enim concessa sibi potestate abutitur, ejus privilegium perdere meretur. Item nec Deus mancipavit illi hominem, nec homo se ei mancipare potuit. Quanquam enim aliquis servus a domino fugiat suo, non tamen alteri se tradere jure potest. Quod ergo diagravi jugo peccati pressi, diabolicis tentationibus facile consentiebant. Hostia autem crucis grata Deo Patri ex dilectione quam infundit humano generi, servitutem removit peccati, ut vere liberi simus, quia Filius non liberavit. Unde diabolus plus homini invidens, et ideo magis puniendus, tentare tamen non cessat; sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus oppugnare. N
Abbreviated transcription (Latin):
bralum exultanit ut uiderit diem
non in p̃sentiarum ut apłi. qui nequaquam
ꝑangłõs. aut uaras uisionum species opus
habebant doccri. Quos lucas reges dicit.
matheus iustos appellat. quia magni reges
sunt. qui temptationum suarum motibꝰ re¬
gnilo pre c̃c̃. nouerunt non succumbere.
ota quia minor gr̃a munceq M as̾.¬
sacramentoꝵ xp̃i noticia fuit in ꝓpħis
quam in apłis. qui p̃sertim accepto sp̃ũ sc̃o.
ꝑmundum etiam illustraucrunt. U crump¬
tam̃ auani ꝓpħarum & aliquando supra ho¬
minem rapti. sine enigiate contemplati sunt
apłi. Unde dñs in libro nameri. Siquis fu¬
etu int̃ uos ꝓpħ̾a dñi. in uisione apparebo
ei. uel ꝑsomnium loquar ad illum. At ñ
taus seruus meus moyses. Ore enim ad
os ioquae ei. & palam. Non ꝑ enignata &
figuras dñm uudet.LXX U̾

Expanded text:
ideret diem non in praesentia, ut apostoli, qui nequaquam per angelos aut varias visionum species opus habebant doceri. Quos Lucas reges dicit, Matthaeus justos appellat; quia magni reges sunt, qui tentationum suarum motibus regendo praeesse noverunt, non succumbere. Nota quia minor gratia minorque sacramentorum Christi notitia fuit in prophetis quam in apostolis, qui praesertim accepto Spiritu sancto, mundum etiam illustraverunt. Verumtamen aliqui prophetarum et aliquando, supra hominem rapti, sine aenigmate contemplati sunt . Unde Dominus in libro Numeri: « Si quis fuerit inter vos propheta Domini, in visione apparebo ei, vel per somnium loquar ad illum. At non talis servus meus Moyses. Ore enim ad os loquor ei et non palam, non per aenigmata et figuras Dominum videt
Abbreviated transcription (Latin):
cȩcatum habetis cor ur̃m: Oculos habentes
ñ uidetis. & aures habentes non aulitis: Neq
recordamini quando quinq panes fregi in
auinq milia & quot cophinos fragmentoꝵ
plenos sustulistis: Dicunt ei. Duodecim.
Quando & scptẽ panes in quatuor milia. qͦt
sportas fragmentorum sustulistis: Et dicunt
ci. Scptem. Quarc non intelligitis. quia ñ
de panc dixi uobis. caueit a fermento pbarise

Expanded text:
s non videtis, et aures habentes non auditis? Nec recordamini quando quinque panes fregi in quinque millia? Quot cophinos fragmentorum plenos sustulistis? Dicunt ei: duoQuando et septem panes in quatuor millia, quot sportas fragmentorum sustulistis? Et dicunt ei: Septem. Quare non intelligitis, quia non de pane dixi vobis: Cavete a fermento
Abbreviated transcription (Latin):
urandi. simulatio religionis.
e hoc fermento dicit apłs. Modicum fer¬
mentum. totam massam corrumpit. Si¬
cut uis parui fermenti mixtum farinȩ cres¬
cere facit. & ad saporem suum trabit. ita mo¬
dica scintilla doctrinȩ hereticorum. si in tuũ
pecꝰtus iniecta fuerit. cito ingens flamina suc¬
crescet. & te totum ad sc trabet. Mci xu.
t illi cogitabant inter se. Rl xxx.¬
dicentes quia panes ñ habemꝰ. Mas ist̃
Sõgitabant quia panes non habemus.
idleo ait nobis ut caueamus a fermento
ulẽ. a panibꝰ phariseorum. Sciens autẽ iũc
eos male intellexisse cauete a fermento phari¬
seorum. redarguit eos inle & inducit ad sa¬
num intellectum. Et hoc ẽ. quod sequitur.
Sciens autẽ uric idix. Quul cogitatis inter
uos modicȩ fidei. quia panes non babctis:

Expanded text:
urandi, simulatio religionis. De hoc fermento ait Apostolus; Modicum fermentum totam massam corrumpit . Sicut vis parvi fermenti mistum farinae crescere facit et ad saporem suum trahit, ita modica scintilla doctrinae haereticorum, si in tuum pectus injecta fuerit, cito ingens flamma succrescet, et te totum ad se trahet. M.t illi cogitabant inter se, dicentes: Quia panes non habemus. Cogitabant quia panes non habemus. Ideo ait nobis ut caveamus a fermento, id est, a panibus Pharisaeorum: Sciens autem Jesus eos male intellexisse, cavete a fermento Pharisaeorum, redarguit eos inde, et inducit ad sanum intellectum: et hoc est quod sequitur: Sciens autem Jesus dixit: Quid cogitatis inter vos, modicae fidei, quia panes non
Abbreviated transcription (Latin):
cumcisio. quia in parte illa magis dominatur
concii piseentia. ꝑ quam oeginale
pecratum ꝓpagatur. U̾ gͦ iua peccati ẽ. ibi ap¬
te signabatur peccati remedium. & significaba
tur ꝑcircumcisionẽ carnis circuincisio mentis.
qua mundatur anima a uitiis. Tres itaq con¬
stat. ẽẽ. circumcisiones. Una ẽ. sacram̃tum: duȩ
uͭ st̃ res illi sacramenti:. uidelicet ciretimci¬
sio a peccato. quȩ cotidie ẽ. in anuna s curcũ¬
cisio a peccato & ab om̃i pena peccati. quȩ
in resurrectione erit manima & in corꝑe.
etrinis autẽ cultris circiunci. Be da¬
dit iosue intraturos terram ꝓmissionis

Expanded text:
cumcisio, quia in parte illa magis dominatur cumcisio, quia in parte illa magis dominatur concupiscentia, per quam originale peccatum propagatur. Ubi ergo via peccati est, ibi apte signabatur peccati remedium et significatur per circumcisionem carnis circumcisio mentis, qua mundatur anima a vitiis. Tres itaque constat esse circumcisiones Una est sacramentum, quae vero sunt res illius sacramenti, videlicet circumcisio a peccato, quae quotidie est in anima, et circumcisio a peccato et ab omni poena peccati, quae in resurrectione erit in anima et in corpore. Petrinis autem cultris circumcidit Josue intraturos terram promissionis
Abbreviated transcription (Latin):
olfactu. & tacͣtu. qui uariis odoribꝰ delibati
secuntur amplexꝰ meretͥcis. eynamonio cubile
siuim asꝑgentis. Incircuincisi sunt gressibꝰ
de quib pͦsalmista cõmemorat. Contritio &¬
infelicitas in uiis eoꝵ & uam pacisñ cognouert̃.
Porro qui in similitudinẽ caris peccati uene¬
rat. remedium quo caro peccati mundabat᷑
ĩ respuit. sed circuncisus ẽ. fac̃tus sub lege. ut
cam iustã. ẽẽ. ꝓbaret. & eos qui sub lege erant
redimeret. Nota quod idem auxilium curati
onis in lege circuicisio cont᷑ peccati originał
uulnus p̃stitit. quod nunc luptismus temꝑe
gr̃ẽ confert. nͥ quod intͦitus in regnum nonlũ
patebat circuncisis. ut m̾ baptratis. M.
t u ñ solum baptismus hoc facit. sed
etiam passionis adiunctio. quȩ si circum¬
cisioni addita. ẽẽt. & similit̃ ibi fieret. Quod¬
U autẽ in tali m̃bro fiebat causa ẽ. ne aliud men¬
brum aut debile fieret aut turpe quod pub
uenturus. Ideo quoq in carne p̃putu fiebat cir¬

Expanded text:
lfactu et tactu qui variis odoribus delibuti sequuntur amplexus meretricis, cinnamomo cubile suum aspergentis. Incircumcisi sunt gressibus, de quibus Psalmista commemorat: « Contritio einfelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . » Porro qui in similitudine carnis peccati venerat remedium, quo caro peccati mundabatur non respuit, sed circumcisus est factus sub lege, ut eam justam probaret, et eos qui sub lege erant redimeret. Nota quod idem auxilium cionis in lege circumcisio contra peccati originalis vulnus praestitit, quod nunc baptismus tempore gratiae confert, nisi quod introitus in regnum, nondum patebat circumcisis, ut modo baptizatis. At vero non solum baptismus hoc facit, sed etiam passionis adjunctio: quae si circumcisioni addita esset, et similiter ibi fieret. Quod autem in tali membro, fiebat, causa est, ne aliud membrum aut debile fieret aut turpe quid publcaretur venturus. Ideo quoque in carne praeputii fiebat cir
Abbreviated transcription (Latin):
erodes uͭ diabolum qui cognita xp̃i na¬
tiuitate. ꝑsequitur eum in m̃bris suis.
a quo magi ꝑgunt. dum ab ydolat̾a gentes re-¬
cedunt. &. ad iomum in qua xp̃c ẽ. ud ẽ. ad ca-¬
tholicam ȩccłam ꝑueniunt. In qua ꝑ fidem
intͣntes. inueniunt xp̃m cum maria matre
eiꝰ. Xp̃i mat̾ intelligitur fidelium societas. in
qua xꝑc ꝑ fidem habitat. Aptis thesauris. ul
ẽ. literarum ꝑitia optulerunt ei terrena muue¬
ra. scilicet pbysicam. logicam. ethicam. Ulel by¬
storiam. allegoriam. tropologiam. nel sc̃e t̾ni
gorum hebraice. apelluis. amerus. pama¬
scrs. Apelliuis int̃p̃tatur fudelis. amerus hu¬
milis. Damasciis. misericorsᷤ. Greca lingua uoca¬
ti sunt magalat. Galgalat. Saracĩ Magalat int̾pre¬
tatur nuntins. galgalat. deuotus. Saraciu
gia. Et responso accepto insomuis ne redi¬
rent ad herodem. ꝑ aliam inam reuersi sunt in
regionem suam.

Expanded text:
erodes vero diabolum qui, cognita Christi nativitate, persequitur eum in membris suis. A quo magi pergunt, dum ab idololatria gentes recedunt, et ad domum in qua Christus est, id est ad catholicam Ecclesiam perveniunt. In quam per fidem intrantes invenerunt Christum cum Maria matre ejus. Christi mater intelligitur fidelium societas, in qua Christus per fidem habitat. Apertis thesauris, id est litterarum peritia, obtulerunt ei terna munera, scilicet physicam, logicam, ethicam, vel historiam, allegoriam, tropologiam, vel sanctae Trum Magorum Hebraice Appellius, Amerus, Damascus. Appellius interpretatur fidelis. Amerus humilis, Damascus misericors; Graeca autem lingua vocati sunt: Magalach, Galgalach, Saracin. Malgalach interpretatur nuntius, Galgalach devotus, Saracin gratia. « Et responso accepto in somnis ne redirent ad Herodem, per aliam viam reversi sunt in regionem
Abbreviated transcription (Latin):
estem nuptialem. accipe p̃cepta dm̃. Si
aiuis gͥ in temꝑe iudicii fuerit uiuentus
sub nomine xp̃iano inditus exuiiis ueteris bo¬
minis. auliet istual. Amicc quomꝰ huc intrasti:
tas. quam habere debet omnis bapticatꝰ.
& quȩ ita habetur in duob p̃ceptis id ẽ. in dilec¬
dicat. ã mice. & ñ amice. Amice ꝑ fidem. & ñ

Expanded text:
estem nuptialem accipe praecepta Domini. Si quis igitur in die judicii fuerit inventus, sub nomine Christiano, indutus exuviis veteris hominis, audiet istud: Amice, quomodo huc intrasti? s, quam habere debet omnis baptizatus, et quae ita habetur in duobus praeceptis, id est in dilecdicat: Amice, et non amice. Amice per fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
ur non dicamus quamius miris tam̃
ueris modis. etiam sp̃c incorꝑeos posse
peͬna corꝑalis ignis affligi: Ldem ignis corꝑa¬
lis. cruciabit demones & homines.
eronimus heliodoro in ȩpistolam ad ephesios.

Expanded text:
ur non dicamus quamvis miris, tamen veris modis, etiam spiritus incorporeos posse poena corporali ignis affligi? Idem ignis incorporalis cruciabit daemones et homines. » Hieronymus Heliodoro in Epistolam ad Ephesios
Abbreviated transcription (Latin):
subicientes rationi. in semetipsis pacifici.ẽẽ. debent.
sicut d̃s. Et hec ẽ. pax quȩ datur in terra homunb
bonȩ uoluntatis. B eati qui ꝑsecutionẽ patiun¬
tur. ꝓpt̾ iusticiam. qm̃ ipsoꝵ ẽ. regnum cȩlorum.
uirtutib pollent. Beati erunt. si ꝑseuera
Bene oc̃taua sententia monet admartyrium.
in quo uera circuncisio ẽ. ab omi peccato. quia
octaua die iudei circumcidebantur in signũ
uerȩ circumcisionis. Augus tinus.¬
ssignatis septem gradib ꝑfectionis. congru¬
it sp̃c fcĩ septiformis oꝑatio. Nam timorꝰ
congruit bumilib pietas mitib scientia lugen¬
tib fcetitudo esurientibꝰ. & sicientibꝰ. consilium
miscdibꝰ. intellectus mundis coede. Sapientia
pacificis.

Expanded text:
subjicientes rationi, in semetipsis pacifici esse debent sicut Deus. Et haec est pax quae datur in terra hominibus bonae voluntatis . Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum. virtutibus pollent, beati erunt, si perseverBene octava sententia monet ad martyrium, in quo vera circumcisio est ab omni peccato; quia octava die Judaei circumcidebantur, in signum verae circumcisionis. AUGUST.signatis septem gradibus perfectionis congruit Spiritus sancti septiformis operatio. Nam timor congruit hominibus, pietas mitibus, scientia lugentibus, fortitudo esurientibus et sitientibus, consilium misericordibus, intellectus mundis corde, sapientia pacificis
Abbreviated transcription (Latin):
luis omina. quȩ ꝑ ipsum facta sunt naturalit̃. Pat̃
loquitur. uerbum gignitur: omĩa efficiunt᷑. Et quo¬
m̃ qui loquitur in uerbo quod loquitur: necessario
sp̃m ꝑflat: itad̃s pat̾ sunul & semel & filium gig¬
nit. & sp̃m suum ꝑ genitun filium ꝓducit.
Isidorus in libro differentiarumn

Expanded text:
lius omnia quae per ipsum facta sunt naturaliter. Pater lius omnia quae per ipsum facta sunt naturaliter. Pater loquitur, Verbum gignitur, omnia efficiuntur. Et quomodo qui loquitur in Verbo, quod loquitur necessario Spiritum perflat; ita Deus Pater simul et semel, et Filium gignit, et Spiritum suum per genitum Filium producit. » Isidorus in Libro differentiarum
Abbreviated transcription (Latin):
i erpositione symboli ad Papã lauentiuo.
gnis celestis geñãt ex seipso splendorem lucis. &. p¬
queit naporẽ. & cum sint tͥa in reb unum sunt in
substantia. ita t̾nitasẽ. una maiestas. Augus tinꝰ
in continua expositione. xxuiiii capło iobannis.
om̾ tu uerbum quod loqueris in corde habes.
&. conceptio ipsa sp̃ualis ẽ. uerbum enuim ãd
concepisti fpẽ ẽ. ut amma: sic ils̃ genuit fiulium. S
tu uerhumgignis ex temꝑe: d̃s genuut filium sine
temꝑe. In origenis ut or̃ omelia. quȩ sic icipit.
Uor aquilȩ pulsat aures eccłȩ. Patre loquente uer¬
bum suum. hoc ẽ. patre giguente sapientiam suam.
omina fiunt. Unde ppła. Omua in sapientia feci¬
sli. P recedit pater uerbum ñ natura. sed causa. au¬
di ipsum filium dicentẽ. Non possum ego a meipso
facere quicquam. & a meipso facio nicbil. uela merp
so ñ loquor. Precedit pat̾ filium causalit. p̃cedit fi¬

Expanded text:
in Expositione Symboli ad papam Laurentium: « in Expositione Symboli ad papam Laurentium: « Ignis coelestis generat ex seipso splendorem lucis, et producit vaporem, et cum sint tria in rebus, unum sunt in substantia, ita Trinitas una est majestas. » Augustinus in continua Expositione capit. XXIX Joannis: « Quomodo tu Verbum quod loqueris, in corde habes, et conceptio ipsa spiritualis est: verbum enim quod concepisti, spiritus est ut anima: sic Deus genuit Filium. Sed tu verbum gignis ex tempore, Deus genuit Filium sine tempore. » In Origenis, ut dicitur, homilia quae sic incipit: Vox aquilae pulsat aures Ecclesiae: Patre loquente verbum suum, hoc est, Patre gignente sapientiam suam, omnia fiunt. Unde propheta: Omnia in sapientia fecisti . Praecedit Pater Verbum non natura, sed causa. Audi ipsum Filium dicentem: Non possum ego a meipso facere quidquam , et, a me ipso facio nihil , vel a me ipso non loquor . Praecedit Pater Filium causaliter, praecedit Fi
Abbreviated transcription (Latin):
fruendum ẽ. aliȩ quib utendum. Ille quib
fruendumẽ. beatos nos faciunt. istisquib utendũ
tendentes nos ad beatitudinem uiuamur. Ftui.
quod in usum ueñit. ad ul quod amas. obtinendũ
referre. si tam̃ amandum ẽ. Igitur utendum ẽ.¬
mundo. ñ fruendum. ut inuisibilia dĩ ꝑ ea que
facta sunt intellecta conspiciantur. R es gͥ quib
n trib subsistentuis siue ꝑsonis unam dĩtatẽ
sine naturam & substantiam &s uirtutẽ adora-¬
mus. ꝓpͥetates quidem separeͣntes. dĩtatem autẽ
unientes. Item. Ununi ẽ. dĩtas in tͥb & tͥa unum
in quib deitas ẽ. aut ut subtilius dicamus. ipsa
tͥa ẽ. dĩtas. ltem. Opoetet unum dm̃. unam na¬
turam siue substantiã s formam confiteri. & tres
subsistentias p̃dicare. seu tres ꝑsonas. s unãq̃ꝙ
cuin sua ꝓpͥetate. Item. Nemo unquani ausus ẽ.
in catholica ȩccła adicere. quod sicut ties subsisten¬
tie. sie es tres naturȩ sint scx̃ tͥiutatis. L eromimꝰ

Expanded text:
fruendum est, aliae quibus utendum. Illae, quibus fruendum est, nos beatos faciunt; istis, quibus utendum est, tendentes ad beatitudinem adjuvamur. Frui quod in usum uenerit ad id quod amas obtinendum referre, si tamen amandum est. Nam mundo, non fruendum, ut invisibilia Dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciantur. Res igitur qui« In tribus subsistentiis sive personis unam Deitatem sive naturam, et substantiam et virtutem adoramus, proprietates quidem separantes, Deitatem autem unientes. Item: Unum est Deitas in tribus et tria unum, in quibus Deitas est, aut, ut subtilius dicamus, ipsa tria est Deitas. Item oportet unum Deum, unam naturam sive substantiam et formam confiteri, et tres subsistentias praedicare seu tres personas, et unamquamque cum sua proprietate. Item: Nemo unquam ausus est in catholica Ecclesia dicere quod sicut tres subsistentiae, sic et tres naturae sint sanctae Trinitatis. » Hieronymus
Abbreviated transcription (Latin):
otuit quidem uacuas implere uino qui cun¬
cta creat ex nichilo. s maluit uinum de aqͣ
facere. ut ddoceret se ñ legẽ soluere s implere.
& ĩ euanglio illa facere uel docere quȩ ꝓpbiia
p̃dixit. Usꝙ ad sũmum implent᷑ byariȩ. qͥa
nullum tempꝰ fuit ã salutari doc̃ trina uacu¬
um. Arehitriciinus intelligitur pͥnceps ĩ pitia
scͥpture continentis hystorias. & moralitates.
& allegrias. D um g̃ tau uelnt nuebode mo
Gamalieli discipło eius Saulo uerbum ȩuan¬
głii offertur. uinum de aqua factum archi¬
tͥcuno ꝓpinatur. Mac̾.¬

Expanded text:
otuit quidam vacuas implere, vino, qui cuncta creat ex nihilo; sed maluit de aqua vinum facere, ut doceret se non legem solvere, sed implere; et in Evangelio illa facere vel docere, quae prophetia praedixit. Usque ad summum implentur hydriae, quia nullum tempus fuit a salutari doctrina vacuum. Architriclinus intelligitur principes in peritia Scripturae continentis historias vel moralitates et allegorias. Dum ergo tali velut Nicodemo, Gamalieli, discipuloque ejus Saulo, verbum Evangelii offertur, vinum de aqua factum architriclino propinatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. ꝓ insensatis uelbrutis animalib. sed
omnis creaturȩ nomune signatur homo. habens
eẽ. cum lapidib. uiuere cum arborib. sentire
cum animalib. intelligere cum angłis. constare
ex calido & frigido. humido & arido. quia minor
mundus homo dr̃. Cum gͦ om̃is creaturȩ aliqͥd
similia. Uel ꝑomnem creaturam potest desig¬
nari omnis natio gentum. antta enim dictum
erat iniuam gentium ne abieritis. Cum discipu¬
ios ad p̃dicandum ueritas mitit. grana seminis
in mundo spargit. Et pauea mittit in semine
ut multarum messium fruges recipiat ex nr̃a
ocete omnes gentes bapticantes eos ui
nomine patris & filii & sp̃e sc̃i. docentes¬

Expanded text:
ro insensatis vel brutis animalibus, sed omnis creaturae nomine significatur homo habens esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, intelligere cum angelo, constare ex calido et frigido, humido et arido, quia minor mundus homo est. Cum ergo omnis creaturae aliquid similia. Vel per omnem creaturam potest designari omnis natio gentium: antea enim dictum erat: In viam gentium ne abieritis . Dum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, grana seminis in mundo spargit. Et pauca mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra Docete omnes gentes, baptizantes eas in nomine Patris, et Filii, et S
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ait illi. O mulier magna ẽ. fules tua fiat
łͥ sicut uis. Et sanata ẽ. filia er ex illa uora.
ub ꝑsona mulieris cbanani seronimus.¬
Itudis magna fides ȩcclẽ. magna patien¬
tia & humilitas p̃dicatur. quȩ credidit posse
sanari filiam. & tociens contempta passa ẽ. in
p̃cibꝰ ꝑseuerare. & bumilitate se ñ canibꝰ sed ca¬
tulis comparauit. quappt̃ uberata ẽ. filia.
Ib̃i datur exemplum B¬
catheri tandi & baptirandi uifantes. qui

Expanded text:
tua. Fiat tibi sicut vis. Et sanata est filia ejus ex illa hora. » Sub persona mulieris Chananitidis magna fides Ecclesiae, magna patientia et humilitas praedicatur, quae credidit posse sanari filiam, et toties contempta passa est in precibus perseverare, et humilitate se non canibus, sed catulis comparavit. Quapropter liberata est filia. Ubi datur exemplum cathechizandi et baptizandi infantes, qui
Abbreviated transcription (Latin):
natuma uita. quȩ mens uiuax. & pͥmȩua rerum
ratio eternitas ẽ. Item. eiecit de maria dñi denio¬
na: idẽ. incia quȩ immittuntur a demoniis. Item.
uos duodecim elegi. et unus ex uobis diabolus ẽ.
id ẽ. efficatia diaboli minister eius ẽ. Item. sanguis
euis suꝑ nos. & sitꝑ filios nr̃os: id ẽ. ultio. cuius cau¬
sa erit sanguinis eius esfusio. incumbat suꝑ nos
& suꝑ filios nr̃os.¬

Expanded text:
natum a vita, quae mens vivax, et primaeva rerum ratio, aeternitas est. Item: Ejecit de Maria Dominus daemonia , id est vitia quae immittuntur a daemoniis. Item: Vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est , id est, efficacia diaboli, minister ejus est. Item: Sanguis ejus super nos et super filios nostros , id est, ultio cujus causa erit sanguinis ejus effusio, incumbat super nos et super filios nos
Abbreviated transcription (Latin):
erat pruis. Hinc soluit quod illos moue¬
rat. hinc aꝑit unde fuerant scandalitati. hĩc
plane. si intelligerent. Liui enim putabant
cum crogaturũ corpꝰ suum. ille autẽ dix se
ascensurum incȩlum utiq integrũ. Cum
uderitis filium hominis ascendentẽ ubi erats
pri. certe uel tunc uidebitis. quia ñ co mͦ qͦ
putatis erogat corpꝰ suum. Certe uel tunc
intelligetis. quia gr̃a ex non consumitur

Expanded text:
est hoc? Hinc solvit, quod illos moverat; hinc aperit, unde fuerant scandalizati: hinc plane, si intelligerent. Illi enim putabant, eum erogaturum corpus suum. Ille autem dixit, se ascensurum in coelum, utique integrum. Quum videritis filium hominis ascendentem, ubi erat prius, certe vel tunc videbitis quia non eo modo quo putatis erogat corpus suum, vel tunc intelligetis quia gratia ejus non consumitur
Abbreviated transcription (Latin):
dũm urta eloquia ꝓpharam indomo da-¬
ud nasciturum. dieie nunc eundem aid explen-¬
dum destam̃tum quod abrahȩ disposuit nos. ẽẽ.
lib̾aturum. qtua bis duob p̃cipue patͥarebis.
de suo semine et benedictio gentium & xp̃i ẽ. in¬
carnatio ꝓmissa. Quod matbens quoq breuit̃
intimauit dicens. liber geñationis iħu xp̃i filĩ
l auid. filii abrabam. Ubi notandum quod apuo
utrumq euangelistam dauid p̃fertur abrabȩ.
ior. Abrahȩ namiq qui adbuc in p̃putio positꝰ.
ꝓpͥa dereliquit. dm̃ cognouit. fidei testimoniũ
meruit. fides gentium & sacer eccłȩ cȩtus speci¬
alit̃ ẽ. ꝓmissus. dicente ad eum dño. in te bene¬
dicentur uniuersȩ cognationes terrȩ. Dauid au¬
carnem nasceretur. audiuit. Cum impleueris
inquit dies tuos. suscitabo semen tuum. & fir¬
mabo solum eiꝰ usq mnȩt̃num. ego ero illi in pa-¬
trem & ipse erit mͥ ni filium. Accepit itaq abra¬

Expanded text:
um, juxta eloquia prophetarum in domo David nasciturum, dicit nunc eumdem ad explendum testamentum quod Abrahae disposuit, nos esse liberaturum; quia his duobus praecipue patriarchis de suo semine et benedictio gentium et Christi est incarnatio promissa. Quod Matthaeus quoque breviter intimavit, dicens: Liber generationis Jesu Christi, filii David filii Abraham . Ubi notanutrumque evangelistam, David praefertur Abrahae. jor. Abrahae namque, qui adhuc in praeputio positus, propria dereliquit, Deum cognovit, fidei testimonium metuit, fides gentium, et sacer Ecclesiae coetus, specialiter est promissus, dicente ad eum Domino: In te benedicentur universae cognationes terrae . David auecundum carnem nasceretur, audivit: Cum impleveris, inquit, dies tuos, suscitabo semen tuum, et firmabo solium ejus usque in aeteruum: ego ero ei in patrem, et ipse erit m
Abbreviated transcription (Latin):
mysteria regni cȩloꝵ. illis autẽ non ẽ. datum.
Mysteria regni celorum. idẽ. sccreta scriptura¬
rum reuelabuntur uobis qui mecum estis.
& sequacibꝰ ur̃is. sp̃uali intelligentia int̾enn¬
us autem qui soris sunt ut mareꝰ scribit. in
parabolis omnia fiunt. Foris quidem dicit
c̃ẽ. non solum illos qui neq curabant intrare
nauem neq cognoscere ueritatem. s & omnes
uus sinules corꝑis sensu tantum sequentes.
ut nichil sp̃ualit̃ intelligant. Nota ubi dicit
in parabolis omnia fieri his qui foris sunt.
insinuat non solum in uerbis dñi. s & in fac-¬
tis parabolas. ẽẽ. id ẽ. signa mysticarum rerũ.
ad quas puersi non penetrant . R XI UI.
eorsum autem disciplĩs suis disserebat
Dat enim digni erant audire mysteria in
intimo penetrau sapientiȩ. qui remotis co-¬
gitationum tumuitibꝰ in solitudine uirtu¬

Expanded text:
mysteria regni coelorum, illis autem non est datum. » Mysteria regni coelorum in secreta Scripturarum revelabuntur vobis, qui mecum estis et sequacibus vestris spirituali intelligentia introeunis autem parabolis omnia fiunt Foris quidem dicit esse, non solum illos qui neque curabant intrare navem, neque cognoscere veritatem, sed et omnes illis similes, corporis sensus tantum sequentes, ut nihil spiritualiter intelligant. Nota, ubi dicit in parabolis omnia fieri his qui foris sunt, insinuat non solum in verbis Domini, sed et in factis parabolas esse, id est, signa mysticarum rerum, ad quas perversi non penetrant. R. 46X Seorsum autem discipulis suis disserebat  enim digni erant audire mysteria in intimo penetrali sapientiae, qui, remotis cogitationum tumultibus, in solitudine virtu