comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pariuilus non bapturatus. nullã habens cul¬
ꝑam uec suã nec de parente tractam: Qiuid
offendit dic mͥ ut non utret. in regnũ cęlorũ.
Ut separet̃ a sorte sc̃arũ. ut sit. exul a societate
angłorum. Uideris eiũ tͥ miscricors quia uon
eii.. auferes uitã: dampnas tani quẽ sepa¬
ras a regno cęlorũ. Dampnas non eũ ꝑ citis
sed in exiliũ mittis. Naui &e qui exulant in¬
uunt: si sani sunt in dolorib corpcais non
sunt. nec torquent᷑. Non carceris teuebris af¬
fligunt̃ : hȩc illis sola pana .G̃. non. cẽ in
patria. Si amat̾ patria magna pęna si
cordis est. Paruũ malũ .G̃. in hominis corde
qui sotietatẽ nou querit sc̃orũ. qui non de¬
siderat regnũ cȩlorũ. Si non desiderat: pę¬
na.ẽ. de ꝑuersitate. Si aut̃ desiderat: peua
est de fraudata caritate. Sed si quid uis par¬
ua sit pęua : & ipsa parua magna .c̃. si nulla
culpa est. Hic defende iusticiã dĩ: quari uł

Expanded text:
parvulus non baptizatus, nullam habens culparvulus non baptizatus, nullam habens culpam, nec suam, nec de parente tractam? Quid offendit, dic mihi, ut non intret in regnum coelorum, ut separetur a sorte sanctorum, ut sit exsul a societate Angelorum? Videris enim tibi misericors, quia non ei aufers vitam: damnas tamen, quem separas a regno coelorum. Damnas: non eum percutis, sed in exsilium mittis. Nam et qui exsulant, vivunt, si sani sunt: in doloribus corporis non sunt, non torquentur, non carceris tenebris affliguntur: haec illis sola poena est, non esse in patria. Si amatur patria, magna poena: si cordis poena. Parvum malum est in hominis corde, qui societatem non quaerit sanctorum, qui non desiderat regnum coelorum? Si non desiderat, poena est de perversitate: si autem desiderat, poena est de fraudata charitate. Sed si, quod vis, parva sit poena; et ipsa parva magna est, si nulla culpa est. Hic defende justitiam Dei. Quare vel
Abbreviated transcription (Latin):
tissimã auctoritatẽ ratiohari Humana de¬
lecta ꝓferre. Ipsã regulã racionis ur̃s ce. asss¬
rite quantis uirib ualueritis. unds uincat᷑
iste qui pariilis ꝓpt̾ meritã in nocentiã.
dare uoluit etiam noti baptiratis: non solum
uitã ętnã uerũ etiã regnũ cęlorũ. Istũ uincite
ego siue. pre udicio partes huiꝰ parumꝑ susci¬
pio & dicã quod ipse non sentio: sed ad mo¬
neo uos ut acriorẽ aduersariũ iudeatis. Ecce¬
existit. nescio quis &e. dicit. paruulu nullũ ha¬
bens om̃io peccatũ. nec qđ sua uita coutraxͣ.
uec quod de uita primi parentis traxit: ha
diuiditis. Uos enĩ dictas uitã quids̃ habebis iste
non baparatus ȩt̾nã. sed non habebit regnũ
cęlorũ . illi contra unmo o uitã &e regnũ cęlo¬
rum. Quare enĩ patrimoniũ regni cęlorum
ab ripis innocenti: A quo regnũ celorũ. non
ad quirit᷑  ꝓfecto magno bono fraudat᷑. Quȩ
est ista iusticia: Dic quare. Q uid offendit

Expanded text:
tissimam auctoritatem ratiocinatio humana delectat, proferte ipsam regulam rationis vestrae, et asserite, quantis viribus valueritis, unde vincatur iste, qui parvulis propter merita innocentiae, dare voluerit etiam non baptizatis, non solum vitam aeternam, verum etiam regnum coelorum: istum vincite. Ego sine praejudicio partes hujus parumper suscipio, et dicam quod ipse non sentio: sed admoneo vos, ut acriorem adversarium videatis. escio quis, et dicit: Parvulus non habens ullum omnino peccatum, nec quod sua vita contraxit, nec quod de vita primi parentis traxit, habdividitis. Vos enim dicitis: Vitam quidem habebit iste non baptizatus aeternam, sed non habebit regnum coelorum. Ille contra: Imo et vitam et regnum coelorum. Quare enim patrimonium regni coelorum abripis innocenti? A quo regnum coelorum non acquiritur, profecto magno bono fraudatur. Quae est ista justitia? Dic, quare? Quid offendit
Abbreviated transcription (Latin):
que dicenda uidebant᷑. ad baptismum
paruulorũ nr̃ sermo deductus. G. Et qr
iam ꝓlixus erat. & ds illo t̾minando co-¬
gitabat: non tanta dicta sunt de tanta
quȩstione. quanta intanto ꝑiculo a sollicitis
dici debueruut. Sollicitos nos aut̃ facit. non illa
sententia iam olĩ inȩccła catholica sũma aucto¬
ritate fundata: sed disputationes quorũ dam
qus mͦ crebescere. & multorũ animos euerters
moliunt᷑. Hodis gͦ adiuuante dño: placuit nobis¬

Expanded text:
quae dicenda videbantur, ad Baptismum parvulorum noster sermo deductus est: et quia jam prolixus erat, et de illo terminando cogitabatur, non tanta dicta sunt de tanta quaestione, quanta in tanto periculo a sollicitis dici debuerunt. Sollicitos autem nos facit, non ipsa sententia jam olim in Ecclesia catholica summa auctoritate fundata, sed disputationes quorumdam, quae modo crebrescere, et multorum animos evertere moliuntur. Hodie ergo, adjuvante Do
Abbreviated transcription (Latin):
tis eo quod uullũ habeant om̃ino nec ꝓprium.
uec originals peccatũ. nec exss nec de adã traccũ
neccesse. c̃. aiunt. ut habeans salutẽ & uuã ȩter¬
nam. etã si non baptuent̾. Sed ꝓpt̾ea baptiran¬
dus. ẽ: ut intret etiam in regnũ dĩ hoc .ẽ. regnũ
cȩlorũ. Si discutiendũ hoc. discutiendũ. ẽ. ꝓpter
illos: non ꝓpt̾ nos. Fr̃s enĩ ur̃i sunt. ꝑmoti sunt
ꝓfunditaie quȩstionis: s regi debuer̾ gub̾naculo
auctoritatis. Cum enĩ dicunt non. ẽẽ. baptrran.¬
dos salutis & uitę ętnȩ ꝑcipiendȩ causa. s tantũ¬
mͦ regni cęlorũ &e regnidĩ. bapcuandos quidẽ
faceutur: sed non ꝓpt̃ uitã ȩt̾nã. sed ꝓpt̾ regnũ

Expanded text:
ullum habeat omnino, nec proprium, nec originale peccatum, nec ex se, nec de Adam tractum, necesse est, aiunt, ut habeat salutem et vitam aeternam, etiamsi non baptizetur; sed propterea baptizandus est, ut intret etiam in regnum Dei, hoc est, in regnum coelorum. Si discutiendum est hoc, discutiendum est utique propter illos, non propter nos. Fratres enim nostri sunt, permoti sunt profunditate quaestionis; sed regi debuerunt gubernaculo auctoritatis. Cum enim dicunt non esse baptizandos salutis et vitae aeternae percipiendae causa, sed tantummodo regni coelorum et regni Dei; baptizandos quidem fatent
Abbreviated transcription (Latin):
bramus : sed maior. causa.c̃. om̃ium sidelium
quã tantũ mͦ martirũ. Non enĩ am̃s fideles etiã
martres: sed illi idõ martires quia fideles. Uide¬
amus gͦ quid ab eis ꝓponat᷑. quid eos mouet
quiꝰ &e de ipsis non tam refellendis ꝗ sanandis
cogitare debemus. Concedunt paruulos bapti¬
rari oportere. Non gͦ quęstio.ẽ. int̾ nos &e ipsos
utrũ pariuili baptirandi sint: sed de causa
querit᷑. quare baptr andisint. Hoc gͦ quod con¬
cedint: sine ulla cumipsis dubitatione teneainꝰ.
Bapturan dos paruulos. et. neno dubitat: nemo
dubitet. quaudo nec illi hinc dubitant. qui
ex parte aliqua contradicunt. Sed uos dicimus eos
alit̃ saliitẽ & uitã ęt̾uam non habituros: nͥ bapti¬
rent᷑ in xp̃o. Illi aus̃ dicunt nou ꝑpt̃ salicts̃. non

Expanded text:
mus: sed major causa est omnium fidelium, quam tantum modo martyrum. Non enim omnes fideles etiam martyres, sed illi ideo martyres, quia fideles. Videamus ergo quid ab eis proponatur, quid eos movet; quoniam et de ipsis non tam refellendis quam sanandis cogitare debemus. zari oportere. Non ergo quaestio est inter nos et ipsos, utrum parvuli baptizandi sint; sed de causa quaeritur, quare baptizandi sint. Hoc ergo quod concedunt, sine ulla cum ipsis dubitatione teneamus. Baptizandos esse parvulos, nemo dubitat. Nemo dubitet, quando nec illi hinc dubitant, qui ex parte aliqua contradicunt. CAPUT II. Sed nos dicimus eos aliter salutem et vitam aeternam non habituros, nisi baptizentur in Christo: illi autem dicunt non propter salut
Abbreviated transcription (Latin):
pistis sp̃m sc̃m adoptĩonis: in quo clamamus
abba pat᷑. Qualis res est: Si pignus tale est
nec pignus sed arra dicenda. c̃. Pignus eni ꝗdo
pomit̾. cum suerit res ipsa credita: pignus
aufertͣ. Arra aut̃ de ipsa re dat᷑ : quȩ dando
ꝓmittt᷑. Ut res quando reddit᷑ ipleat᷑: qđ
datũ.ẽ. non mutet᷑. Unus quisq gͦ ad tendat
cor. suũ. utrũ ex intimis medusł cordis &e sincera
caritate dicat pat᷑. Non mͦ querit᷑ quanta sit
ipsa caritas : utrũ magna an parua. an me¬
diocris. utrũ uł sit quero. Sinata est. latendo
crescit. crescendo ꝑsiciet᷑. ꝑfecta ꝑ manebit.
Non enĩ ꝑsecca uergit iseniũ. & a senetaite uenie
ad mortẽ : ad hoc ꝑsiciet᷑ ut ęcͣna ꝑ maneat. Uide.

Expanded text:
pistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, pistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater. Nec pignus, sed arrha dicenda est. Pignus enim quando ponitur, cum fuerit res ipsa reddita pignus aufertur. Arrha autem de ipsa re datur, quae danda promittitur; ut res quando redditur, impleatur quod datum est, non mutetur. Unusquisque ergo attendat cor suum, utrum ex intimis cordis medullis et sincera charitate dicat, Pater. Non modo quaeritur quanta sit ipsa charitas, utrum magna, an parva, an mediocris: utrum vel sit, quaero. Si nata est, latendo crescit, crescendo perficietur, perfecta permanebit. Non enim perfecta vergit in senium, et a senectute veniet ad mortem: ad hoc perficietur, ut aeterna permaneat. Vid
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. non faucuĩ. non labiorũ. intus sonat. aurib
di sonat. clauso ore. labiisq in motis. Susanna
ista uoce clamabat. Sed accepistis sp̃m adoptio¬
nis filiorũ in quo clamamꝰ abba pat̾. Cor. clamet.
Pat̾ nrͣ qui es in cęlis. Ergo quare non tantũ pat᷑.
Quid sibi iuuilt abba pater: Si eni quȩras quid
sit abba: respondet᷑ tibi. Pater. Abba enĩ he¬
braios: pater dr̃. Quare uoliit᷑ utrũq apłs
ponere: Quia uidebat lapidẽ angularẽ quẽ
reꝓbauerunt ȩdificantes. & factus .ẽ. in caput
anguli. nonsine causa angularẽ dictũ. Nisi qr
m osculũ recipit utrũq parietẽ de diuerso
uenientẽ. Huc circũ cisio. mds p̃putiũ: tantũ
a se. Et int̾ se longe: quantũ ab angulo longe.
Quantũ aut̃ ad angulũ ꝓpe: & int̾ se utiq ꝓpe.
In angulo aut̃ int̾ se uinca : ipse .ẽ. enĩ pax nr̃a
qui fecit utraq unũ. Ergo inde circũ cisio: inde
p̃pitaũ. Parietũ concordia: anguli gła. Acce¬

Expanded text:
est, non faucium, non labiorum: intus sonat, auribus Dei sonat. Clauso ore, labiisque immotis, Susanna ista voce clamabat . Sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater. Cor clamet, Pater noster qui es in caelis , Ergo quare non tantum Pater? Quid sibi vult, Abba, Pater? Si enim quaeras quid sit Abba, respondetur tibi, Pater. Abba enim hebraice pater dicitur. Quare voluit utrumque Apostolus ponere? Quia videbat lapidem angularem, quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli , non sine causa angularem dictum, nisi quia in osculum recipit utrumque parietem de diverso venientem. Hinc circumcisio, inde praeputium, tantum a se et inter se longe, quantum ab angulo longe: quantum autem ad angulum prope, et inter se utique prope; in angulo autem inter se juncti. Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum . Ergo inde circumcisio, inde praeputium, parietum concordia, anguli gloria. Acce
Abbreviated transcription (Latin):
centes istos. non .G. opꝰ sanis medicus sed male
habentib. non uenit xp̃s uocare iuistos sed
peutores. Numq dict̃. ẽ: sednec ali ꝗdo
dr̃. Quisq gͦ qđ potest fr̃s : loquat᷑ ꝑ eo qui
patrimonia pupillorũ. Quanto magis gr̃a par¬
uulorũ . Pupillũ iuet᷑ ep̃s. ne mortuis parenti¬
bus ab excraneis oppͥma t᷑ : clamet plus pro
paruulo cui timet ne a parentib occidatur.
C lamat cum apło. Fidelis sermo & om̃i acceptions

Expanded text:
centes istos: non est opus sanis medicus, sed male centes istos: non est opus sanis medicus, sed male habentibus; non venit Christus vocare justos, sed peccatores ? Nunquam dicr. Quisque ergo quod potest, fratres, loquatur pro eo qui patrimonia pupillorum, quanto magis gratia parvulorum? Pupillum tuetur episcopus, ne mortuis parentibus ab extraneis opprimatur. Clamet plus pro parvulo, cui timet ne a parentibus occidadatur: clamet cum Apostolo, Fidelis sermo et omni acceptione
Abbreviated transcription (Latin):
tus: nullus sins gr̃a xp̃i sanatus. Quid de paruuł
pueris si ex adam egroti. Nani ce ipsi portantur
ad ȩccłam. Et si pedib illuc currere. non possĩ:
alienis pedib currunt ut sanent᷑. Accõ modat
illis mat̾ ȩccła aliorũ pedes ut ueniant : aliorũ
qm̃ qđ egrisunt alio peccante p̃ grauant᷑. sic
ciun hic sami sunt alio ꝓ eis consitente saluentur.
Nemo gͦ uobis susurret᷑ doctrinas alienas. Hoc
eccła semꝑ habuit. semꝑ tenuit. hoc a maiorũ
fide ꝑcipit. hoc usq ui sinẽ ꝑ seuerant᷑ castodit:
qui non .ẽ. opus sanis medicus. sed male haben¬
tib. Quid necessariũ gͦ habuit in faus. xp̃m.
si non egrotat : Sisauus . ẽ. quare ꝑ eos qui eũ
diligunt medicũ querit: Si quando portant᷑
ufantes. diciuit᷑ om̃ino nullũ ꝓpagnus hab̾s
peccatũ. & ueniunt ad. xp̃ui. quare non eis dr̃.
in ȩccła qui eos apportant. auferte huic in no¬

Expanded text:
tus, nullus sine gratia Christi sanatus. Quid de parvulis tus, nullus sine gratia Christi sanatus. Quid de parvulis pueris, si ex Adam aegroti? Nam et ipsi portantur ad Ecclesiam: et si pedibus illuc currere non possunt, alienis pedibus currunt, ut sanentur. Accommodat illis mater Ecclesia aliorum pedes ut veniant, aliorum quoniam quod aegri sunt alio peccante praegravantur, sic cum hi sani sunt, alio pro eis confitente salventur. Nemo ergo vobis susurret doctrinas alienas. Hoc Ecclesia semper habuit, semper tenuit: hoc a majorum fide percepit; hoc usque in finem perseveranter custodit. Quoniam non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus. Quid necessarium ergo habuit infans Christum, si non aegrotat? Si sanus est, quare per eos qui eum diligunt, medicum quaerit? Si quando portantur infantes, dicuntur omnino nullum propaginis habere peccatum, et veniunt ad Christum; quare non eis dicitur in Ecclesia qui eos apportant, Auferte hinc inno
Abbreviated transcription (Latin):
ce ꝓsternam̃ ei. & fleamꝰ corã dño qui fecit uos
&e ibi p̾uenianꝰ faciẽ eiꝰ in confessione. & in
psalins iubilemꝰ ei. Post. hȩc ȩuangłica lectio
decẽ lȩpsos mundatos nobis ostendit : & unũ
ex eis alienigenã gr̃ãs agentẽ mundatori suo.
Has tres lectiones quantũ ꝓ tempore. possumus
ꝑtractemꝰ. dicentes pauca de singłis: & quan¬
tũ conari possumꝰ aduuante dño non in ali¬
qua ẽorũ sic immorantes. ut aliis duab impe.¬
dim̃tũ afferamꝰ: ꝑponit nobis apłs scientiã¬
gr̃arũ accionis. Mem̃tote quid ultima ena¬
ngłica lectio resonet: quomͦ dñs iłis laudat
gr̃as agentẽ. ingratos imꝓbat. in undatos
Quis est iste sermo: Quia xp̃s iłis uenit in mun¬
dum. Ut quid Peccatores saluos facere. Qͥd
tu  Quorũ primꝰ ego sum. Qui dicit uł non
sum peccator. uł non fur ingratus .c̃. s aluatori.
Nullus hominũ in ista quȩ ex adã defluit
massa mortaliũ. nullus om̃ino honiũ non egro¬

Expanded text:
fecit nos: et ibi praeveniamus faciem ejus in confessione, et in psalmis jubilemus ei. Post haec, evangelica lectio decem leprosos mundatos nobis ostendit, et unum ex eis alienigenam gratias agentem mundatori suo. Has tres lectiones, quantum pro tempore possumus, pertractemus, dicentes pauca de singulis; et quantum conari possumus, adjuvante Domino, non in aliqua earum sic immorantes, ut aliis duabus impedimentum afferamgratiarum actionis. Mementote quid ultima evangelica lectio resonet, quomodo Jesus Dominus laudat gratias agentem, ingratos improbat, mundatos Quis est iste sermo? Quia Christus Jesus venit in mundum, Utquid? Peccatores salvos facere. Quid tu? Quorum primus ego sum. Qui dicit, vel Non sum peccator, vel Non fui, ingratus est Salvatori. Nullus hominum in ista quae ex Adam defluit massa mortalium, nullus omnino hominum non aegro
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ ipse dignus dĩ. quinquagesimo die pest
umbrã paschş quomͦ uenerit & igneis lin-¬
guis. suꝑ unũ quẽq eorũ uisederit. Iani gͦ non
timors sed in dilecnone: ut uon serui sed filũ simꝰ.
Qui enĩ adlinc idõ bens agit qui pęnã tines: dm̃
non amat. non dũ . ẽ. it̃ filios. Etinã tam̃ uel
penã timeat. Tunor seruus.ẽ: caritas libera .s̃. Ex
ut sic dicanus: timor. seruus. ẽ. caritatis. Ne pos¬
&e seruus abscedet: q̃uia cõsummata caritas foras
mitat timorẽ. Non enĩ accepistis sp̃m seruitutis
iterũ in timore : nouũ testam̃tũ .ẽ. non uetus.¬

Expanded text:
idem ipse digitus Dei, quinquagesimo die post idem ipse digitus Dei, quinquagesimo die post umbram Paschae quomodo venerit, et igneis linguis super unumquemque eorum insederit . Jam ergo non in timore, sed in dilectione; ut non servi, sed filii simus. Qui enim adhuc ideo bene agit, quia poenam timet, Deum non amat, nondum est inter filios: utinam tamen vel poenam timeat. Timor servus est, charitas libera est; et ut sic dicamus, timor est servus charitatis. Ne poset servus abscedet: quia consummata charitas foras mittit timorem , Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. No
Abbreviated transcription (Latin):
ab structore ponunt᷑ : non sic sunt lapides ui¬
ui. Et uostanꝗ lapides niui coedisimmini in
templũ dĩ ducimiui. sed currits ce uos. Duci¬
mini : sed sub sequinim. Quia & cdmsecuti
fuerius  uerũ erit. illud quia sine illo nicdil po¬
testis facert. Neq enĩ uolentis neq currentis.:
sed miserentis . ẽ. dĩ. Eorit dicairi eratis: & lex
sufficit nobis. Lex timorẽ dedit. Et uidecs qͥd
huinc sub iuxit apls cum diceres. quocqͦs eniͣ
sp̃u dĩ agunt᷑ : hi filii sunt dĩ. Quia cum sp̃u dĩ
secutus adiunxit. Non eni accepistis sp̃m serui¬
tutis iterũ in timors. Quid . c̃. iterũ Quo mͦ
terrente molestissimo pedagogo. Quid. ẽ. it̾m
Sicut ui moute sy na accepistis sp̃m seruititas.
lapideis intimore: in tabulis cordis in dileccio¬
ne. Iam nudiꝰ tercius qui affiustis & audistis:
quomͦ longe positũ. ẽ. plebẽ. uoces. ignis fumꝰ.
in monte terrebat. Quomͦ aut̃ ueniens sps sc̃l¬

Expanded text:
ab structore ponuntur. Non sic sunt lapides viab structore ponuntur. Non sic sunt lapides vivi: Et vos tanquam lapides vivi coaedificamini in templum Dei . Ducimini, sed currite et vos: ducimini, sed sequimini: quia cum secuti fueritis, verum erit illud, quia sine illo nihil facere potestis. Non enim volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . CAPUT edit: et videte quid hinc subjunxit Apostolus, cum diceret, Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei: quia cum Spiritu Dei secutus adjunxit, Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Quid est, iterum? Quomodo terrente molestissimo paedagogo. Quid est, iterum? Sicut in monte Sina accepistis spiritum servitutis. sed in tabulis lapideis in timore, in tabulis cordis in dilectione. Jam nudiustertius qui adfuistis audistis, quomodo longe positam plebem, voces, ignis, fumus in monte terrebat ; quomodo autem veniens Sp
Abbreviated transcription (Latin):
triũ. facilius possint implere ꝑ gr̃am. Uelo faci¬
lius: remo difficili̾. Tam̃ & remo itur. Iumento
facilius: pedib difficiliꝰ. sed tam̃ & pedib ꝑ ue¬
nit᷑. Non .ẽ. sic. Magister enĩ uerus qui neminẽ
palpat : neminẽ fallic. Ycrax doctor: idẽq sal¬
uator. Ad quẽ nos duxit. molestissimꝰ padago¬
gus cũm de bonis oꝑib id est de sacram̃torum
ae palmuis frucab laqueret᷑. non ait. sine me¬
facere quidẽ potestis aliquid  sed faciliꝰ ꝑ ine.
N on ait fruccũ ur̃m. siue me potestis aliquid¬
facere : sed uberiorẽ ꝑ ne. Non ait lioc. Legite
quid dixerit. Euangłm sc̃m est : om̃iũ suꝑba
colla subdiuit᷑. NNon hȩc dicit augustinus. Hec di¬
cit dnĩs. Quid dicis dñs.  Sine nie nichil potestis
facere. Iam nunc cum audistis. quot qͦt sp̃u dĩ
agunt̾ hi filii sunt. dĩ nolite uos dimittere. Neq
enĩ templũ suũ sic de uobis ȩdificat ds̃: quasi
de lapidib qui non habent motũ suũ. leuant᷑

Expanded text:
trium, facilius possint implere per gratiam. Velo facilius, remo difficilius: tamen et remo itur. Jumento facilius, pedibus difficilius: sed tamen et pedibus pervenitur. Non est sic. Magister enim verus qui neminem palpat, neminem fallit, verax doctor idemque Salvator, ad quem nos duxit molestissimus paedagogus; cum de bonis operibus, id est, de sarmentorum et palmitum fructibus loqueretur, non ait, Sine me quidem potestis facere aliquid, sed facilius per me: non ait, Fructum vestrum sine me potestis facere, sed uberiorem per me. Non hoc dixit. Legite quid dixerit: Evangelium sanctum est, omnium superba colla subduntur. Non haec dicit Augustinus, haec dicit Dominus. Quid dicit Dominus? Sine me nihil potestis facere . Jam nunc cum auditis, Quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei, nolite vos demittere. Neque enim templum suum sic de vobis aedificat Deus, quasi de lapidibus qui non habent motum suum: levantur,
Abbreviated transcription (Latin):
N on enĩ inanit̃ filii. hȩc .ẽ. merces & heredes: hȩc
est qđ paulo ante dicebã. quia medicus non ter
ret. sanitatẽ nobis donat. & merceds̃ insuper
largiri dignat᷑. Quȩ. ẽ. illa mercis hereditas:
sed non quomͦ est haminis patris hereditas. Re¬
linquit eiũ siliis sius non possidet cum filiis sus.
ce taiĩ magnũ se facit.& gr̃as sibi agi desiderat:
quia uoluit dare quod non patuit auferre.
Moriens enĩ tolleret secum puto: quia si posses ni¬
duil hic filuis dimi sisset. Heredes dĩ sic siuis: ut
ipse ds̃ sit hereditas eorũ. Ciu dicit psalmꝰ. Dũs¬

Expanded text:
eredes. Hoc est quod paulo ante dicebam, quia medicus noster et sanitatem nobis donat, et mercedem insuper largiri dignatur. Quae est illa merces? Haereditas. Sed non quomodo est hominis patris haereditas. Relinquit enim filiis suis, non possidet cum filiis suis: et tamen magnum se facit, et gratias sibi agi desiderat, quia voluit dare quod non possit auferre. Moriens enim tolleret secum? Puto quia si posset, nihil hic filiis suis dimisisset. Haeredes Dei sic sunt, ut ipse Deus sit haereditas no
Abbreviated transcription (Latin):
habere cum quo litigẽ. Multo. ẽ. mͥ optabiliꝰ
nimicũ non habers. quã uincere. Neq enĩ
illud ipsũ quod caro concupisat ad uersus
sp̃m non est meũ : aut uͦ ex contraria natura
conpaccus sum . & illud meũ.g̃. & quod ei non
consentio meũ est. Pars aliquantũ libera re¬
sistit reliquis seruitutibus : totũ sanũ sit uolo.
quia totus sum. Ergõ nolo ut ame caro mea
tanquã extranea in ęt̾nũ separet᷑ : sed ut
mecũ cota sanet᷑. Si hoc tu nonuis nescio quid
de carne sentias. Arbitror te putare qđ nescio:
unde sit quasi de gente contraria. Falsum est.
hereticũ est. blasphemũ est. mentis & carius.
U nus est arcifex. Ipse quando homuinẽ creauit.
uirũq fecit. utrũq conuinxit. Carnẽ animȩ
sud didit auimã sibi. Si semꝑ illa starec sub dño
suo  semꝑ &e ista obȩdiret dñȩ suȩ. Noli gͦ mi.¬
rari si ea quȩ deseruit suꝑiorẽ: pęnas pautur

Expanded text:
habere cum quo litigem. Multo est mihi optabilius, habere cum quo litigem. Multo est mihi optabilius, inimicum non habere, quam vincere. Neque enim illud ipsum quod caro concupiscit adversus spiritum, non est meum: aut vero ex contraria natura compactus sum? Et illud meum est, et quod ei non consentio, meum est. Pars aliquantum libera, resistit reliquiis servitutis. Totum sanum sit volo, quia totus sum ego. Nolo ut a me caro mea, tanquam extranea, in aeternum separetur, sed ut mecum tota sanetur. Si hoc tu non vis, nescio quid de carne sentias: arbitror te putare nescio quid unde sit, quasi de gente contraria. Falsum est, haereticum est, blasphemum est: mentis et carnis unus est artifex. Ipse quando hominem creavit, utrumque fecit, utrumque conjunxit: carnem animae subdidit, animam sibi. Si semper illa staret sub Domino suo, semper et ista obediret dominae suae. Noli ergo mirari si ea quae deseruit superiorem, poenas patitur
Abbreviated transcription (Latin):
carne contra se concupiscente non dissentit : ui¬
de ne forte carni mens tua tota consentias. uide
ne forts idõ nonsit bellũ quia pax ꝑuersa est.
Foite in totũ carni consentis: de milla rixaẽ. Quã
sꝑem habes. quod possis aliquando uincere.
qui nondũ cȩpisti pugnare: Si aut̃ condelecta
ris legi dĩ scđm interiorẽ hominẽ. uides aut̃
aliã legẽ in menbris tius repugnantẽ̾ legi men¬
tis tus si hac condelectaris. ac ligaris. liber es¬
in mente. seruus in carne. Siiam ita est : cõpa¬
tere potius homini non qđ uolo ago. Tu enim
non uis ut concupiscencia illa quȩ resistit m̃ti
tue om̃ino nonsit in te: Mali uoti homo es: si
tali adu̾sario non uis carere. Ego fateor tibi.
Quidquid in me rebellat. aduersus m̃tẽ meã.
&e litigat mecũ delectatione contraria. quicqͥd
in me tale est: om̃ino interficere uolo. Et si
ei forte aduiuante dño non consentio nolo

Expanded text:
carne contra concupiscente non dissentit, vicarne contra concupiscente non dissentit, vide ne forte carni mens tota consentiat: vide ne forte ideo non sit bellum, quia pax perversa est. Forte in totum carni consentis, et nulla rixa est. Quam spem habes quod possis aliquando vincere, qui nondum coepisti pugnare? Si autem condris legi Dei secundum interiorem hominem, vides autem aliam legem in membris tuis repugnantem legi mentis tuin mente, servus in carne: si jam ita est, compatere potius homini dicenti, Non quod volo ago. Tu enim non vis ut concupiscentia illa quae resistit menti tuae, omnino non sit in te? Mali voti homo es, si tali adversario non vis carere. Ego, fateor tibi, quidquid in me rebellat adversus mentem meam, et litigat mecum delectatione contraria, quidquid tale in me est, omnino interficere volo. Et si ei forte adjuvante Domino, non consentio; nolo
Abbreviated transcription (Latin):
uult : cum uult non potest. quia quando pot̾at
noluit.Fer malũ uelle : ꝑ didit baonũ posse. Et
captiuus iam loquit᷑ : & dicit captiuus. non quod
uolo ago. Non enĩ qđ uolo facio bonũ: sed qđ
odi malũ hoc ago. Non quod uolo. Et conera
homo. Uis ꝓrsus: non quod uolo ago. Om̃ino qđ
ius agis. NNon quod uolo ago. Crede mͥ fr̃: non
quod uolo ago. Osiuelles: ageres. Quia gͦ non
uis: non agis bonũ. Non quod uolo ago. Crede
michi noui quid in me agat᷑. non quod uolo
ago. Contriditor. gr̃ȩ : non est arbiter conscien¬
tiȩ. Ego me noui᷑ non quod uolo agere. &e tu
dicis quoduis agis. Nemo scit quid agat᷑ in
Ita ne tũ ulnis. in hoc corruptibili corpore. quod
ad grauat animã. ut caro non concupiscat ad¬
uersus sp̃m tuũ. &e sp̃s aduersus carnẽ tuã Ista
rira non est inte. Nulla est concupiscea a
carius quȩ resistat legi mentis: Sinichil in te
alteri resistit. uide tocũ ubi sit. Si sp̃s tiuis a

Expanded text:
vult: cum vult non potest, quia quando poterat vult: cum vult non potest, quia quando poterat noluit. Per malum velle, perdidit bonum posse; et captivus jam loquitur, et dicit captivus, Non quod volo ago. Non enim quod volo, facio bonum: sed quod odi malum, hoc ago . Non quod volo. Et contra homo, Vis prorsus. Non quod volo ago. Omnino quod vis, agis. Non quod volo ago: crede mihi, frater, non quod volo ago. O si velles, ageres: quia non vis, non agis bonum. Non quod volo ago: crede mihi, novi quid in me agatur; non quod volo ago. Contradictor gratiae, non es arbiter conscientiae: ego me novi non quod volo agere, et tu dicis, Quod vis agis? Nemo scit quid agatur ini. Itane tu ita vivis in hoc corruptibili corpore, quod aggravat animam , ut caro non concupiscat adversus spiritum tuum, et spiritus adversus carnem tuam? Ista rixa non est in te? Nulla est concupiscentia carnis, quae resistat legi mentis? Si nihil in te alteri resistit, vide totum ubi sit. Si spiritus tuus a
Abbreviated transcription (Latin):
Uenundatus clamat : redemptor exaudiat. Ipse ho
arbitriũ : & accepit preciũ exiguã de arbore us¬
tita uoluntatẽ. Ipse gͦ clamat. Etinera mea dirige
quȩ ego distorsi. Gressus meos dirige: quos ego
meo arbitrio deprauaui. Dirige scđ̾m uerbũ tuũ.
Quid .ẽ. dirige scđm uerbũ tuũ. Ut reca sis gres¬
sus mei : quia rectũ est uerbũ tuũ. Ego inquit
distortus sum sub pondere iniquitatis: sed uerbũ
tuũ regula ẽ. ueritatis. Me gͦ ame distortum
corrige: tanquã ad regulam. hoc est ad uerbum¬
tuũ rectũ. Ergo gressus meos dirige scđm uerbũ
tuũ : & non dominet᷑ mei om̃is iniquitas. Uendidi
me : redime mẽ. Uendidi me arbitrio meo redi¬
me me sanguine tuo. In uenditore erubescat su¬
ꝑbia : in redemptore gloriet᷑ gr̃a. Ds enĩ supbis
Quod eni oꝑor ignoro: nanenĩ quod uolo ago.
Non qđ uolo ago carnalis dicit: non legẽ sed se ac¬
cusat. Namlex sp̃alis non habet culpã : carua¬
lis uenundatus incurrit culpã. Non agit quod

Expanded text:
enumdatus clamat, redemptor exaudiat. Ipse homt accepit pretium exiguam de arbore vetita voluptatem. Ipse ergo clamat, Itinera mea dirige, quae ego distorsi: Gressus meos dirige, quos ipse meo arbitrio depravavi: dirige secundum verbum tuum. Quid est, dirige secundum verbum tuum? Ut recti sint gressus mei, quia rectum est verbum tuum. Ego, inquit, distortus sum sub pondere iniquitatis, sed verbum tuum est regula veritatis: me ergo a me distortum, corrige tanquam ad regulam, hoc est, ad verbum rectum. Ergo, Gressus meos dirige secundum verbum tuum, et ne dominetur mihi omnis iniquitas. Vendidi me, redime me: vendidi me arbitrio meo, redime me sanguine tuo. In venditore erubescat superbia, in redemptore glorietur gratia. Deus enim superbis Quod enim operor ignoro: non enim quod volo ago. Non quod volo ago, carnalis dicit: non Legem, sed se accusat. Nam Lex spiritualis non habet culpam: carnalis venumdatus incurrit in culpam. Non agit quod
Abbreviated transcription (Latin):
uigilate: ue forts dicat sp̃s urͣ. si sub traxerit se
cooꝑatio dĩ. & aduitoriũ dĩ. sp̃s m̃s facit hoc
Et si cum labore. & si cum aliqua dificultate. potest.
tam̃ implere non potest. Quomͦ si aliqͥs dicat.
Nenus quidẽ ꝑuenimꝰ. s cum aliquo labore. Osi
uentũ habeamꝰ : facilꝰ ꝑuenintius. Non sic est
agere poceris. Agis quidẽ illo adiuuante uon¬
liba uoliuitatẽ. sed male ad hoc idonea.ẽ. uolun¬
tas tua quȩ uocat libera: & male agendo fit
dãpnabilis ancilla. Cum dico tͥ sins adiutorio
dĩ nichil agis: nichil boni dico. Nam ad male a¬
gendũ. habes sine ad iutorio dĩ liberã uoluntatẽ.
Quãꝗ non .ẽ. illa liba. A quo enĩ quis deuictꝰ.ẽ.

Expanded text:
vigilate, ne forte dicat spiritus vester: Si subtraxerit se cooperatio Dei et adjutorium Dei, spiritus meus facit hoc: etsi cum labore, etsi cum aliqua difficultate potest, tamen implere potest. Quomodo si aliquis dicat: Remis quidem pervenimus, sed cum aliquo labore, o si ventum habeamus, facilius pervenimus. Non sic est agere poteris. Agis quidem illo non adjuvante libera voluntate, sed male. Ad hoc idonea est voluntas tua, quae vocatur libera, et male agendo fit damnabilis ancilla. Cum dico tibi, Sine adjutorio Dei nihil agis, nihil boni dico. Nam ad male agendum habes sine adjutorio Dei liberam voluntatem: quanquam non est illa libera. A quo enim quis de
Abbreviated transcription (Latin):
reorũ ce stoicorũ. Contulerunt cum illo scđm
carnẽ uuentes: contulerunt cũ illo scđm ani¬
mã uiuentes : contulit cum illis scđm dm̃ ui¬
uens. Dicebat. epicureus mͥ. Frui carus: bonũ
est.. Dicebat stoicus mͥ. Erui mea mente: bonũ

Expanded text:
reorum et Stoicorum : contulerunt cum illo secundum reorum et Stoicorum : contulerunt cum illo secundum carnem viventes, contulerunt cum illo secundum animam viventes, contulit cum illis secundum Deum vivens. Dicebat Epicureus: Mihi frui carne, bonum est. Dicebat Stoicus: Mihi frui mea mente, bonum
Abbreviated transcription (Latin):
runt philosophi scłi huiꝰ. Alii putauerunt. ñ.
ẽs. beatitudinẽ nͥ scđm carnẽ uiuere: &e bonũ
hominis uoluptatẽ corporis posuerunt. Isti
philosophi epicurei dictisunt : ab epicuro
quodã auccors magistro suo. Et quia alii
similes eorũ extiteruns. aut illi suꝑbi quasi
a carne se remouentes. & totã spẽ beatuidi¬
nis suȩ manima sua constituentes: posuer
sũmũ bonũ in uirtute sua. Uocẽ ꝑsalmi u
uobis affectus pietatis agnouit. sctas nostis. ag¬
noiustis quomͦ m̃siti sunt in sc̃o psalmo. Qui
confidunt in uirtute sua. Tales fuerunt philo¬
sophi: qui stoici nuncupati sunt. Illi scdni car
tes. Idõ cum ad urbẽ athenensiũ ubi istę plulo¬
sophorũ discipline studio & contentione fer¬
uebant uenisset paulus. sicut in actib apłoꝵ¬
legit᷑  ubi uos gaudeo nr̃m aquoscendo & reco¬
lendo p̾uenire sermonẽ. sicut᷑ ubi scriptũ .ẽ. cou¬
tulerunt. cum illo quidã philoso phornͣ epicu¬

Expanded text:
i hujus, alii putaverunt non esse beatitudinem, nisi secundum carnem vivere, et bonum hominis in voluptate corporis posuerunt. Isti philosophi Epicurei dicti sunt, ab Epicuro quodam auctore, magistro suo, et qui alii similes eorum. Exstiterunt autem alii superbi, quasi a carne se removentes, et totam spem beatitudinis suae in anima sua constituentes, posuerunt summum bonum in virtute sua. Vocem Psalmi in vobis affectus pietatis agnovit: scitis, nostis, agnovistis quomodo irrisi sunt in sancto Psalmo, qui confidunt in virtute sua . Tales fuerunt philosophi, qui Stoici nuncupati sunt. Illi secundum ctes. Ideo cum ad urbem Atheniensium, ubi istae philosophorum disciplinae studio et contentione fervebant, venisset alegitur; ubi vos gaudeo nostrum agnoscendo et recolendo praevenire sermonem, sicut ibi scriptum est, Contulerunt cum illo quidam philosophorum Epicu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprios extulerunt. Om̃is predestinatarũ numerꝰ
paruulorũ popłs dĩ querit tutorẽ : qui expecias
dnm saluators̃. uniu̾sã massã generis humani
in homine pͥmo uenator. ille ꝑcussit. Nemo ad
scđm transit a pͥmo: nͥ ꝑbaptisinatis sacram̃tum.
In paruulis natis ce nondũ baperatis agnoscitur
aclam: in pariuilis baptizatis & ob hoc renatis.
agnoscit᷑. xp̃s. Qui adã non cognoscit in paruulis
natis: nec xp̃m agnoscere poterit i renatis. Sed
quare inquiunt iam baptnatus homo fidelis.
iam dimisso peccato generat. eũ qui .ẽ. cũ pͥmi
hominis peccato: Quia carne illũ generat non
es: & renatus es. Ille adhuc natus est si tu renas¬
cendo uuis. Sine ut ille renascat᷑ & uiuas: sine
inquã renascat᷑. sine renascat᷑. Quare contͣdicis:
Quare nouis disputauonibus anti quã fidĩ regulã
frangere conaris: Quid .t̃. enĩ qđ dicis. paruuli
non habent omino uel ouguale peccatũ: Quid
est qđ dicis. nͥ ut non accedant ad iħm: Sed cla¬

Expanded text:
rum numerus parvulorum populum Dei quaerit tutorem, qui exspectat Dominum salvatorem. Universam massam generis humani in homine primo venenator ille percussit; nemo ad secundum transit a primo, nisi per Baptismatis sacramentum. In parvulis natis et nondum baptizatis agnoscatur Adam: in parvulis natis et baptizatis et ob hoc renatis agnoscatur Christus. Qui Adam non agnoscit in parvulis natis, nec Christum agnoscere poterit in renatis. Sed quare, inquiunt, jam baptizatus homo fidelis, jam dimisso peccato, generat eum qui est cum primi hominis peccato? Quia carne illum generat, nones, et renatus es: ille adhuc natus, renatus nondum est. Si tu renascendo vivis, sine ut et ille renascatur et vivat; sine, inquam, renascatur, sine renascatur. Quare contradicis? quare novis disputationibus antiquam fidei regulam frangere conaris? Quid est enim quod dicis, Parvuli non habent omnino vel originale peccatum? Quid est quod dicis, n
Abbreviated transcription (Latin):
nes caruis mortificandas : Quid tͥ ꝓdest. quia ñ.
eris epicureus. & eris stoicus: Siue epicureus eris.
siue stoicus eris: int̾ filios dĩ non eris. Quotgͦt
enĩ sp̃u dĩ aguut᷑. hi silu sunt dĩ. Non qui scdm¬

Expanded text:
nes carnis mortificandas? Quid tibi prodest quia non nes carnis mortificandas? Quid tibi prodest quia non eris Epicureus, et eris Stoicus? Sive Epicureus eris, sive Stoicus eris, inter filios Dei non eris. Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei. Non qui secun
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus carnẽ. & caro adu̾sus sp̃m. Ergo ne ad
carnis actiones mortificandas de sp̃u tuo presu¬
mas ce suꝑbia tua pereas. & tͥ suꝑbo resistatur
non hunuili gr̾a concedat᷑. Ds enĩ suꝑbis resista:
tͥ ista suꝑbia  uids̃ quid sequat᷑. Cũ enĩ dixis¬
set. si sp̃u acciones carnis mortificaueritis uiuetis:
ne hic se extolleret humanus sp̃s. & ad hoc opꝰ
se idoneũ firmũq iactaret .. subiecit & aitͥ.
Ouocquot enĩ sp̃u dĩ agunt᷑: In filii st̃ dĩ. Quid
te gͦ iani uolebas extollers ubi audisti. si sp̃u
acciones carius mortisicaueritis uiuetis. Diccu¬
rus eiũ eras. Hoc potest. uoliutas mea: hoc po¬
cest liberũ arbitriũ ineũ. Qus uoliuitas: Qđ
liberũ arbitriũ. Nisi ille regat: cadis. Nisi ille
regat: i aces. Quouͦi gͦ sp̃u tuo cum audias
apłmi dicentẽ. quotqͦt euĩ sp̃u dĩ agunc᷑ lu filii
sunt dĩ. tute uis agers: Ate ipso uis agi. ad accio.¬

Expanded text:
adversus carnem, et caro adversus spiritum . Ergo ne ad adversus carnem, et caro adversus spiritum . Ergo ne ad carnis actiones mortificandas de spiritu tuo praesumas, et superbia pereas, et tibi superbo resistatur, non humili gratia concedatur: Deus enim stibi ista superbia, vide quid sequatur. Cum enim dixisset, Si spiritu actiones carnis mortificaveritis, vivetis; ne hic se extolleret humanus spiritus, et ad hoc opus se idoneum firmumque jactaret, subjecit, et ait, Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei. Quid te ergo jam volebas extollere, ubi audisti, Si spiritu actiones carnis mortificaveritis, vivetis? Dicturus enim eras: Hoc potest voluntas mea, hoc potest liberum arbitrium meum. Quae voluntas? quod liberum arbitrium? Nisi ille regat, cadis: nisi ille erigat, jaces. Quomodo ergo spiritu tuo, cum audias Apostolum dicentem, Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei? Tu te vis agere, a te ipso vis agi ad actio
Abbreviated transcription (Latin):
dis. affligere. nunuers. freuare. interimers.
Quã mufti enĩ ꝓficientes: noniam delectant quȩ
antea delectabant. Quaudo gͦ delectabas. &e
non ei consentiebat᷑ : mortificabant᷑. Quia iam
non delectas: mortificatũ .cͥ. Calca mortuũ tran¬
si ad uiuũ. Calca iacentẽ : conflige cum resisten¬
te. Mortua .ẽ. enĩ una delectatio : sed altera¬
iuit. Et illi dum non consentis mortificas: cũ
cȩꝑit om̃ino non delectari: mottisicasu. Nec .ẽ.
accio nr̃a : hȩc militia nr̃a. In hoc agons cum
confligemꝰ : dm̃ habenius spectators̃. In hoc ago¬
ne cum laboramus. dm̃ poscimꝰ adutorẽ. Si enĩ
nos ipse non aduiuat : non dico uincere. sed
seutire magna laus est: quas non habere ꝑfec-¬
tio est. Si lias acuones carius marbidas & de mar.¬
ts habentes contentiouẽ. sp̃u mortificaueritis:
iuecis. Dic iam metuendũ .ẽ. ne quisq rursus
ad martisicandas actiones carnus de sp̃u suo pre¬
carne aut̃ legi peccati: quia sp̃s concupiscit

Expanded text:
die affligere, minuere, frenare, interimere. Quam multa enim proficientes non jam delectant, quae antea delectabant? Quando ergo delectabat, et non ei consentiebatur, mortificabatur: quia jam non delectat, mortificatum est. Calca mortuum, transi ad vivum: calca jacentem, conflige cum resistente. Mortua est enim delectatio una, sed vivit altera: et illam, dum non consentis, mortificas; cum coeperit omnino non delectare, mortificasti. Haec est actio nostra, haec est militia nostra. In hoc agone cum confligimus, Deum habemus spectatorem: in hoc agone cum laboramus, Deum poscimus adjutorem. Si enim nos ipse non adjuvat, non dico vincere, sed sentire magna laus est, quas non habere perfectio est: si has actiones carnis morbidas, et de morte habentes contentionem, spiritu mortificaveritis, vivetis. Hic jam metuendum est, ne quisquam rursus ad mortificandas actiones carnis de spiritu suo praecarne autem legi peccati : quia spiritus concupiscit
Abbreviated transcription (Latin):
Debitrix enĩ. ẽ. non carni ut scđm carnẽ uiuas.
Caro debet scđm ipsã uiuere: non ipsa scđm
carnẽ. Ipsa uiuat scđm ipsã : quȩ uiuit de
ipsa. Certe una quęq scđm hoc uiuat. Unde
niuit. unde niuit caro tua. De anima tua.
nde uiuit anma tua: De dõ tuo. Unaquȩq:
earũ : scd̾ñi uitã suã uiuit. Caro sibi non. ẽ.
uita  sed aninia carius. ẽ. uita. Anima sibi
non.ẽ.uita : sea ds .ẽ. animȩ uita. A nima gͦ
quȩ debet scđm dm̃ uiuers non euĩ debitrge
est carni. ut scdm carnc̾ uiuat. Ergo quę

Expanded text:
Debitrix enim est non carni, ut secundum carnem vivat. Caro debet secundum ipsam vivere, non ipsa secundum carnem. Ipsa vivat secundum ipsam, quae vivit de ipsa. Certe unaquaeque secundum hoc vivat, unde vivit. Unde vivit caro tua? De anima tua. Unde vivit anima tua? De Deo tuo. Unaquaeque harum secundum vitam suam vivat. Caro enim sibi non est vita; sed anima carnis est vita. Anima sibi non est vita: sed Deus est animae vita. Anima ergo quae debet secundum Deum vivere; non enim debitrix est carni, ut secundum carnem vivat: ergo quae
Abbreviated transcription (Latin):
&e filio coȩt̃nus: patri &e filio cum sub stantialis.
equalis. &e tota trinicas unus ds̃ sũme boms.
nima uͦ ut dixi creata a sũmo bono: non tam̃
sũmũ bonũ sed magnũ bonũ. Itẽ caro nec
sũmũ bonũ. nec magnũ bonũ : sed paruuni
tam̃ bonũ. Anima gͦ magnũ bomiͦ sed non
sũmũ bonũ. Uiuens int̃ sũmũ bonũ &e paruũ

Expanded text:
ernus Patri et Filio, consubstantialis, aequalis. Haec tota Trinitas, unus Deus summe bonus. Anima vero, ut dixi, creata a summo bono, non tamen summum bonum, sed magnum bonum. Item caro nec summum bonum, nec magnum bonum; sed tamen parvum bonum. Anima ergo magnum bonum, sed non summum bonum:
Abbreviated transcription (Latin):
net & ds̃ in eomanet. Ergo sr̃s debitores sumꝰ
non carii:᷑ ut scđm carne᷑ uiuamus. Si enĩ scđm
carnẽ iuxerits: moriemini. Non quia caro ma¬
lum. ẽ. nam & ipsa creatura dĩ est. Et ab eo con¬
dita : a quo ce anima. Nec illa nec illa pars dĩ
sed illa ce illa creatura dĩ. Ergo caro non .s̃. mna¬
lũ sed scdm carnẽ iuiuere: malũ. ẽ. Ds sumins
bonus .s̃: quia summe .ẽ. qui ait. Ego sum qui
sum. Ds gͦ summe bonus .ẽ: anima magnũ
bonũ. sed non sũmũ bonũ. Cum aut̃ audis ds̃
dictũ. sed de pairs &e filio & sp̃u sc̃o. Hȩc eni
trinitas: unũ sunt. Et imus ds.ẽ: & sũme bonꝰ
est. Ita plane unus.ẽ. ds̃ : ut quando de ipsa
trinitate interrogaris hoc respondeas. Ne for¬
Sed qui pat᷑.s̃. in illa trinitats non. ẽ. filiꝰ : qui
filius in illa trinitate non. ẽ. pat᷑. qui sp̃s sc̃s.ẽ.¬

Expanded text:
atres, debitores sumus non carni, ut secundum carnem vivamus. Si enim secundum carnem vixeritis, moriemini. Non quia caro malum est: nam et ipsa Dei creatura est, et ab eo condita a quo et anima; nec illa, nec illa pars Dei, sed et illa et illa creatura Dei. Ergo caro non est malum: sed secundum carnem vivere malum est. Deus summe bonus est, quia summe est qui ait, Ego sum qui sum . Deus ergo summe bonus est: anima magnum bonum, sed non summum bonum. Cum autem audis, Deus ictum, sed de Patre et Filio et Spiritu sancto. Haec enim Trinitas unum sunt, et unus est Deus, et summe bonus est. Ita plane unus est Deus, ut quando de ipsa Trinitate interrogaris, hoc respondeas: ne forsed qui Pater est in illa Trinitate, non est Filius: qui Filius est in in illa Trinitate, non est Pater: qui Sp
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s quod hodie ammoniti estis: debitores sum̃ ñ
carni. ut scđm carnem uiuamꝰ. Adhoc enĩ ad¬
uiti sumꝰ : ad hoc sp̃m dĩ accepimus. ⁊ dhoc etiam
in laborib nr̃is: cotidianũ ad iutoriũ postulamꝰ.
Lex cui minat̾ non implendo quod iubet: eũ fac̃
ẽẽ. sub se. Hi sunt sub lege: non sub gr̃a. Bona. ẽ.
lȩc : si quis ea legiame utatur:. Quid . ẽ. qͣ legiams
uti lego : P legẽ agnoscers morbũ suũ & querers
ad sanitatẽ diuinũ adiutoriũ. Quia sicut dixi.

Expanded text:
itores sumus non itores sumus non carni, ut secundum carnem vivamus. Ad hoc enim adjuti sumus, ad hoc Spiritum Dei accepimus, ad hoc etiam in laboribus nostris quotidianum adjutorium postulamus. Lex cui minatur non implendo quod jubet, eum facit esse sub se: hi sunt sub lege, non sub gratia. Bona est lex, si quis ea legitime utatur . Quid est ergo legitime uti lege? Per legem agnoscere morbum suum, et quaerere ad sanitatem divinum adju
Abbreviated transcription (Latin):
seruauit: languidus factusẽ. Cecidit insirmꝰ. creauu
in sirmos: id .c̃. infirmꝰ genuit. infirmos. Et cam̃ in
om̃ib qui nascunt᷑ infirmis: deus quod banũ est
oꝑatur. formando corpꝰ. iuiuficando corpus aliita
p̃bendo. pluuiani suã & solẽ suũ suꝑ bonos & ma¬
los daudo. Non .ẽ. unde accusent bonũ: nec mali.
Insuꝑ etiã genus humanũ iusto suo udicio condẽp¬
natũ. noluit mteritũ sempit̾num reluiquere: sed
misit & medicũ. Misit saluatorẽ: misit eũ qui qra¬
qratis tis sanaret. Parũ .s̃. sanaret: qui sanatis etiam mer¬
cedem daret. Niclul addi ad istã benuiolenaam
pocest. Quis est qui dicat. sanẽ is. & dabo cͥ merce¬
dem Optime fecit. Sciebas enĩ se diuitẽ uenisse
ad pauꝑem. Et sanat egocos. & donat sanatis: &.
non aliud quã se ipsũ donat. Saluatas.s̃. ad iuto¬
riũ languidi: ipse saluator. .ẽ. p̾miuĩ sanati. Ergo¬

Expanded text:
servavit, languidus factus est, cecidit; infirmus creavit servavit, languidus factus est, cecidit; infirmus creavit infirmos, id est, infirmus genuit infirmos. Et tamen in omnibus qui nascuntur infirmis Deus quod bonum est operatur, formando corpus, vivificando corpus, alimenta praebendo, pluviam suam et solem suum super bonos et malos dando: non est unde accusent bonum, nec mali. Insuper etiam genus humanum justo suo judicio condemnatum noluit in interitum sempiternum relinquere: sed misit et medicum, misit Salvatorem, misit eum qui gratis sanaret; parum est qui gratis sanaret, qui sanatis etiam mercedem daret. Nihil addi ad istam benevolentiam potest. Quis est qui dicat: Sanem te, et do tibi mercedem? Optime fecit. Sciebat enim se divitem venisse ad pauperem: et sanat aegrotos, et sanatis donat, et non aliud quam se ipsum donat. Salvator est adjutoriu
Abbreviated transcription (Latin):
sec iuiuisicare. om̃ino ex lege eẽs iusticia. Si gͣ non
est data lex quȩ posset uiuificare. quars data
Sequit᷑ & ostendis quars sit data  quia etiã sic in ad¬
uitorio data.ẽ. ne te sauũ putes. Si gͦ data ẽẽt quȩ
posses uuificars: om̃ino ex lege eẽc iusticia. Et
scriptura oũia sub peccato: ut ꝓmissio ex fids iħu
rp̃i daret᷑ credentibus. Quando audis ꝓmissorem
ata non .ẽ. idonea ꝑ lib̾uui arbitriũ sanars. Si ciũ
uolueris iitem ꝑanter iuuere ut egrotes: adhuc
tudins lib̾are te: quomͦ potiusti ꝑ initem ꝑantiã
te u egritudinẽ p̾cipitare. Et tam̃ medicus
etiã sano precipit cemꝑantiã. Bonꝰ medicus hoc
facit : non uult. ẽẽ. necessariꝰ ȩgrotanti. Sic et iã
dñs ds̃ creator homini sins uicio. tẽꝑantiã pre¬
cipere dignatus. ẽ. Quã si ille seruasset: medicũ
postea morbo suo non desiderares. Sed quia non

Expanded text:
set vivificare, omnino esset ex lege justitia. Si ergo non set vivificare, omnino esset ex lege justitia. Si ergo non est data lex, quae posset vivificare, quare data est? Sequitur, et ostendit quare sit data: quia etiam sic in adjutorium data est, ne te sanum putares. Si ergo data esset lex, quae posset vivificare, omnino exScriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Quando audis promissorem, a, non est idonea per liberum arbitrium sanare se. Si enim volueris intemperanter vivere ut aegrotes, ad hoctudine liberare te, quomodo potuisti per intemperantiam te in aegritudinem praecipitare. Et tamen medicus etiam sano praecipit temperantiam. Bonus medicus hoc facit, non vult esse necessarius aegrotanti. Sic etiam Dominus Deus creato homini sine vitio temperantiam praecipere dignatus est: quam si ille servasset, medicum postea morbo suo non desideraret. Sed quia non
Abbreviated transcription (Latin):
uideret᷑ aut sufficere posss honini habena
liberũ arbitrii: &iam si nullũ ultra aͣx ilium
diuinũ porrigeret᷑. aut certe frustra data fuisse
crederentur. dicta .ẽ. & causa quare sit lex data.
quia &e ipsa i aducioriũ data .ẽ. sed sicut gr̃a.¬
Data. ẽ. enĩ sic̃ iam exposiumꝰ. & teneit. debetis: & uob̾
ueh cinentiꝰ & diligentiꝰ nos cominendare. debemus:
Mata .G̃: ut inuenira: se homo. Non ut mor bꝰ sana¬
ret᷑. s ut p̃dicatione morbo crescente. medicꝰ quere¬
reuir. Et quis. ẽ. iste medicus. uͥ qui dixis. non .ẽ.
opus sanis medicus. sed male habentibus : Qui
gͣ non confitet᷑ creacorẽ: negat suꝑbus auccorẽ.
Qui aut̃ negat. eqritudinẽ suã : suꝑfluũ iudicat
saluatorem. Ergo & uinatura nr̃a creatorem lau¬
denuis: & ꝓpt̾ uiciũ quod nobis infliximꝰ. saluato¬
rem queramus. Et quo mͦ querimꝰ saluatore in:
Ut det lege᷑: parũ est. Si enĩ data ee̾t lex que pos¬

Expanded text:
sufficere posse homini habenti liberum arbitrium, etiamsi nullum ultra auxilium divinum porrigeretur, aut certe frustra data fuisse crederetur, dicta est et causa quare sit lex data, quia et ipsa in adjutorium data est, sed non sicut gratenere debetis, et vobis vehementius et diligentius nos commendare debemus; data est ut inveniret se homo, non ut morbus sanaretur, sed ut praevaricatione morbo crescente medicus quaereretur . Et quis est iste medicus, nisi qui dixit: Non est opus sanis medicus, sed male habeconfitetur Creatorem, negat superbus auctorem. Qui autem negat aegritudinem suam, superfluum judicat Salvatorem. Ergo et in natura nostra Creatorem laudemus; et propter vitium quod nobis infliximus, Salvatorem quaeramus. Et quomodo quaerimus Salvatorem? Ut det legem? Parum est: Si enim data esset lex quae pos