comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens inimicoꝵ uox: & flebilis audiebat᷑
planctus ploratoꝵ infantiũ. Simili autem
pena seruus cum dño afflictus: & popularis
homo regi similia passus. Similiter ergo
om̃s uno nomine mortis mortuos habe¬
bant innumerabiles. Nec enim ad sepelien¬
dum uiui sufficiebant: qm uno momento
quȩ erat prȩclarior. natio illoꝵ extermina¬
ta est. De omnibus eñĩ non credentes propt̃
beneficia sua. tunc cum primũ fuit ext̃mi¬
nium primogenitoꝵ: spoponderunt populũ
di se esse. Cum enim quietum silentiũ con
tineret omnia. & nox in suo cursu medium
iter haberet: omp̃s sermo tuus exiliens de
cȩlo. a regalibus sedibus. durus debellator
in mediã exterminii terrã ꝓsiliuit. gladius
acutus insimulatũ imꝑium tuũ portans. et
stans. repleuit omnia morte. & usq ad cȩlũ
attingebat stans in terra. Tunc continuo
uisus somnioꝵ maloꝵ turbauert̃ illos: & ti¬
mores suꝑuenerunt insperati: & alius alibi

Expanded text:
veniens inimicorum vox et flebilis audiebatur veniens inimicorum vox et flebilis audiebatur planctus ploratorum infantium simili autem poena servus cum domino adflictus et popularis homo regi similia passus similiter ergo omnes uno nomine mortis mortuos habebant innumerabiles nec enim ad sepeliendum vivi sufficiebant quoniam uno momento quae erat praeclarior natio illorum exterminata est de omnibus enim non credentes propter veneficia tunc cum fuit exterminium primogenitorum spoponderunt populum Dei se esse ctineret omnia, et nox in suo cursu medium iter haberet, omnipotens sermo tuus, Domine, de caelo a regalibin mediam exterminii terram prosilivit gladius acutus insimulatum imperium tuum portans et stans replevit omnia morte et usque ad caelum adtingebat stans in terra tum continuo visus somniorum malorum turbaverunt illos et timores supervenerunt insperati et alius alibi
Abbreviated transcription (Latin):
nam ducem habuerunt ignotȩ uiȩ: & solẽ
sine lȩsura boni hospitii prestitisti. Digni
quidem illi carere luce & pati carcerem te¬
nebrarũ: qui inclusos custodiebant filios
tuos. ꝑ quos incipiebat incorruptum legis
lumen scło dari. Cum cogitarent iustorũ
occidere infantes. & uno exposito filio & li¬
berato. in traductione illoꝵ multitudinem
filiorum abstulisti. & pariter illos ꝑdidisti.
in aqua ualida Illa nox enĩ ante cõgnita
est a patribus nr̃is: ut uere scientes quibus
iuramentis crediderunt. animȩquiõres essent
Suscepta est aut̃ a populo tuo sanitas quidẽ
iustorum: Iniustorum aut̃ exterminatio.
Sicut eñĩ lesisti aduersarios nr̃os: sic nos pro¬
uocans magnificasti. Absconse eñi sacrificã¬
bant iusti pueri bonorum oꝑum: & iusticiȩ
legem in concordia disposuerunt. Similit
bona & mala recepturos iustos: patri omniũ
decantantes laudes. Resonabat aut̃ incon¬

Expanded text:
nam ducem habuerunt ignotae viae et solem nam ducem habuerunt ignotae viae et solem sine laesura boni hospitii praestitisti digni quidem illi carere luce et pati carcerem tenebrarum qui inclusos custodiebant filios tuos per quos incipiebat incorruptum legis lumen saeculo dari cum cogitarent iustorum occidere infantes et uno exposito filio et liberato in traductionem illorum multitudinem filiorum abstulisti et pariter illos perdidisti in aquam validam illa nox ante cognita est a parentibus nostris ut vere scientes quibus iuramentis crediderunt animaequiores essent suscepta est autem a populo tuo sanitas quidem iustorum iniustorum autem exteSicut enim laesisti adversarios, sic nos provocans magnificasti. Absconse enim sacrificabant justi pueri bonorum, et justitiae legem in concordiam disposuerunt; similiter bona et mala percepturos justos patri omnium jam decantantes laudes. Eo tempo
Abbreviated transcription (Latin):
gabilem sustinebat necessitatẽ. Una enim ca¬
tena tenebrarũ. omnes erant conligati. Siue
sp̃s sibilans aut inter spissos ramos auium
sonus suauis. aut uis aquȩ decurrentis ni¬
miũ: aut sonus ualidus precipitatarũ pe¬
trarum. aut ludentiũ animaliũ cursus
inuisus. aut mugientiũ ualida bestiarum
uox. aut resonans de altissimis montibus
echo: deficientes faciebant illos prȩ timore
Omnis enim orbis terrarũ. limpido illumi¬
nabatur lumine: & non impeditis operibus
continebatur. Solis aut̃ illis suꝑposita erat
grauis nox: imago tenebrarũ. quȩ suꝑuen¬
tura illis erat. Ipsi ergo sibi erant grauiores
tenebris. Sc̃is aut̃ tuis. maxima erat lux
Et horum quidẽ uocem inimici audiebant
sed figuram non uidebant: & quia non et
ipsi ꝑ eandem passi erant magnificabant
Et qui ante lesi erant. qm̃ non ledebantur
grãs agebant: & ut esset differentia te dñi
petebant. Propter quod igni ardente: colũ¬

Expanded text:
gibilem sustinebat necessitatem una enim cagibilem sustinebat necessitatem una enim catena tenebrarum omnes erant conligati sive spiritus sibilans aut inter spissos ramos avium sonus suavis aut vis aquae decurrentis nimium aut sonus validus praecipitarum petrarum aut ludentium animalium cursus invisus aut mugientium valida bestiarum vox aut resonans de altissimis montibus echo deficientes faciebat illos prae timore omnis enim orbis terrarum limpido luminabatur lumine et non inpeditis operibus continebatur solis autem illis superposita erat gravis nox imago tenebrarum quae superventura illis erat ipsi ergo sibi erant graviores tenebris sanctis autem tuis maxima erat lux et horum quidem vocem audiebant sed figuram non videbant et quia non et ipsi per eadem passi erant magnificabant et qui ante laesi erant quoniam non laedebantur gratias agebant et ut esset differentia donum petebant propter quod igni ardentem colum
Abbreviated transcription (Latin):
tione cõmoti. tremebundi peribant: et ae
rem quem nulla ratione quis effugere poss&.
negantes se uidere. Frequenter enim prȩoc¬
cupant pessima redarguente conscientia Cũ
sit enim timida nequitia. data est in omniũ
condemnationẽ. Semꝑ enim prȩsumit sȩua
conturbata conscientia. Nichil enĩ est ti
mor: nisi prȩsumptionis adiutoriũ. proditio
cogitationis auxiliorum. Et dum ab intro
minor est expectatio eius: maiorẽ putat
scientiã eius causȩ de qua augm̃tũ prestat
Illi aut̃ qui inpotentẽ uere noctem & ab
infimis & ab altissimis inferis suꝑuenientem:
eundem somnũ dormientes. aliquando mon¬
strorum exagitabantur timore: aliquando
animȩ deficiebant traductione. subitaneus
eñĩ illis & insperatus timor suꝑuenerat: de¬
inde si quisquã ex illis decidisset: custodie¬
batur in carcere. sine ferro reclusus. Si eñi
rusticus quis erat aut pastor aut agricola¬
horum. operarius prȩoccupatus esset ineffu¬

Expanded text:
tione commoti tremebundi peribant tione commoti tremebundi peribant rem quem nulla ratione quis effugere posset, negantes se videre. Frequenter enim praeoccupant vessima redarguente conscientia, cum sit enim timida necondemnationem , semper enim praesumit saeva conturbata conscientia’; ergo mor nisi praesumptionis adjutorium, proditio cogitationis aminor est expectatio maiorem putat scientiam eius causae de qua tormentum praestat illi autem qui inpotentem vere noctem et ab infimis et ab altissimis inferis supervenientem eundem somnum dormientes aliquando monstrorum exagitabantur timore aliquando animae deficiebant traductione subitaneus enim illis et insperatus timor supervenerat deinde si quicumque ex illis decidisset custodiebatur in carcere sine ferro reclusus si enim rusticus quis erat aut pastor aut agri laborum operarius praeoccupatus esset ineffu
Abbreviated transcription (Latin):
Et dum putant se latere in obscuris peccatis:
tenebroso obliuionis uelamento disꝑsi sunt
pauentes horrende. & cum ammiratione ni-¬
mia ꝑturbati: neq enim quȩ continebat il¬
los. spelunca sine timore custodiebat: q̃m so¬
nitus descendens ꝑturbabat illos: & ꝑsõna e
tristes apparentes pauorem illis p̃stabant.
Et ignis quidẽ nulla uis poterat illis lum̃
prȩbere: nec siderum limpidȩ flammȩ illu.¬
minare poterant illam noctem horrendam.
Apparebat aut̃ illis subitaneus ignis. timore
plenus: & timore ꝑcussi illius quȩ non uide¬
batur faciei. estimabant deteriora esse quȩ
uidebantur: & magicȩ artis appositi erant
derisus. & sapientiȩ gloriȩ correptio cũ con¬
tumelia. Illi enim qui ꝓmittebant timores¬
& turbationes expellere se ab anima langu¬
ente: hi cum derisu. pleni timore langue¬
bant. Nam & si nichil illos ex monstris ꝑtur¬
babat: transitu animaliũ & serpentiũ sibila¬

Expanded text:
Et dum putant se latere in obscuris peccatis, Et dum putant se latere in obscuris peccatis, tenebroso oblivionis velamento dispersi sunt, paventes 237 horrende, et cum admiratione nimia perturbati. Neque enim quae continebat illos spelunca sine timore custodiebat quoniam sonitus descendens perturbabat illos et personae tristes apparentes pavorem illis praestabant et ignis quidem nulla vis poterat illis lumen praebere nec siderum limpidae flammae inluminare poterant illam noctem horrendam apparebat autem illis subitaneus ignis timore plenus et timore percussi illius quae non videbatur faciei aestimabant deteriora esse quae videbantur et magicae artis adpositi erant derisus et sapientiae gloriae correptio cum contumelia illi enim qui promittebant timores turbationes expellere se ab anima languente hi cum derisu pleni timore languebant nam et si nihil illos ex monstris perturbabat transitu animalium et serpentium sibila
Abbreviated transcription (Latin):
ad benefaciendũ pro his qui in te confidunt.
Propter hoc & tunc in omnia transfigurata:
omniũ nutrici gr̃ȩ tuȩ deseruiebant. ad uo¬
luntatẽ eorum qui ate desiderati sunt: ut
scirent filii tui quos dilexisti dñe. qm̃ non na¬
tiuitatis fructus pascunt homines: sed sermo
tius hos qui in te crediderint conseruat.
Quod enim ab igne non poterat exterminã¬
ri: statim ab igneo radio solis calefactum ta¬
bescebat: ut notum omnibus esset. qͣm opor¬
tet prȩuenire solem ad benedictionẽ tuam:
& ad orientẽ lucis te adorare. Ingrati enim
fides. tamquã hibernalis glacies tabescet: et
disperiet tamquã aqua suꝑuacua. Magna
enim sunt iudicia tua dñe: & menarrabilia
uerba tua. Propt̃ hoc indisciplinate anim e¬
errauerunt. Dum enĩ ꝑsuasum habent ini¬
qui: posse dominari nationi scȩ̃. uinculis tene¬
brarum & longe noctis compediti. inclusi sub
tectis. fugitiui ꝑpetuȩ ꝓuidentiȩ placuerunt

Expanded text:
ad benefaciendum pro his qui in te confidunt ad benefaciendum pro his qui in te confidunt propter hoc et tunc in omnia transfigurata omnium nutrici gratiae tuae deserviebant ad voluntatem horum qui a te desiderati sunt ut scirent filii tui quos dilexisti Domine quoniam non nativitatis fructus pascunt homines sed sermo tuus hos qui in te crediderint conservat quod enim ab igni non poterat exterminari statim ab exiguo radio solis calefactum tabescebat ut notum omnibus esset quoniam oportet praevenire solem ad benedictionem tuam et ad orientem lucis tibi adorare ingrati enim fides tamquam hibernalis glacies tabescit et disperiet tamquam aqua supervacua magna enim sunt iudicia tua et inenarrabilia verba tua propterraverunt. Dum enim persuasum habent iniqui posse dominari nationi sanctae: vinculis tenebrarum et longae noctis compediti, inclusi sub tectis, fugitivi perpetuae providentiae jacuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
enim tempore mansuetabatur ignis: ne
comburerent᷑ quȩ ad impios missa erant
animalia: sed ut ipsi uidentes scirent:
qm dĩ iudicio patiuntur ꝑsecutionem
Et quodam tempore in aqua super uirti¬
tem ignis exardebat. undiq ut inique ter¬
rȩ nationem exterminaret. Pro quib ange¬
lorum ȩsca nutristi populum tuum: & para¬
tum panem de cęlo presticisti illis sine labo¬
re: omne delectamentũ in se habentẽ & om̃is
saporis suauitatem. Substantia enim tua:
dulcedinẽ tuã quã in filios habes ostendebat.
& seruiens uniuscuiusq uoluntati. ad quod
quis uolebat conuertebatur. Nix autẽ et
glaties sustinebant uim ignis. & non tabescẽ¬
bant: ut scirent qm̃ fructus inimicoꝵ exter¬
minabat ignis. ardens in grandine & pluuia
coruscans. Hoc aut̃ iterum ut nutrirentur
iusti: etiam suȩ uirtutis oblitus est. Creatu¬
ra enim tibi factori deseruiens: excandescit
in tormentũ aduersus iniustos: & leuior fit

Expanded text:
enim tempore mansuetabatur ignis ne enim tempore mansuetabatur ignis ne conburerentur quae ad impios missa erant animalia sed ut ipsi videntes scirent quoniam Dei iudicio patiuntur persecutionem et quodam tempore in aqua super virttem ignis ardebat ut iniquae terrae nationem exterminaret pro quibus angelorum esca nutristi populum tuum et paratum panem e caelo praestitisti illis sine labore omne delectamentum in se habentem et omnis saporis suavitatem substantia enim tua dulcedinem tuam quam in filios habes ostendebat et serviens uniuscuiusque voluntati ad quod quis volebat convertebatur nix autem et glacies sustinebant vim ignis et non tabescebant ut scirent quoniam fructus inimicorum exterminabat ignis ardens in grandine et pluvia coruscans hoc autem iterum ut nutrirentur iusti etiam suae virtutis oblitus est creatura enim tibi factori deserviens excandescit in tormentum adversus iniustos et lenior fit
Abbreviated transcription (Latin):
ab huiusmodi ext̃minari. filios aut̃ tuos.
nec draconum uenenatorum uicerunt
dentes. Miscdĩa enim tua adueniens: sana¬
bat illos. In memoria enim sermonũ tuo¬
rum examinabant᷑ & saluabantur uelocit᷑:¬
ne in altam incidentes obliuionem. non
possent tuo uti adiutorio. Et enim neque
herba. neq malagina sanauit illos: sed tu¬
us dñe sermo. qui sanat omnia. Tu enim
uitȩ & mortis habes potestatem: & dediicis¬
usq ad portas mortis & reducis. Homo aut̃
occidit quidem per malitiã animã suam.
& cum exierit spiritus non reuertetur:
nec reuocabit animã quat recepta est. sed
tuam manũ effugere impossibile est. Ne¬
gantes enim nosse te impii: ꝑ fortitudinem
brachii tui flagellati sunt. Nouis aquis
& grandinibus & pluuis ꝑsecutionẽ passi
sunt: & per ignem consummati sunt¬
Quod enim mirabile erat. in aqua quȩ
omnia extinguit. plus ignis ualebat. Uin¬
dex est enim orbis iustorum. Quodam

Expanded text:
ab huiusmodi exterminari filios autem tuos ab huiusmodi exterminari filios autem tuos nec draconum venenatorum vicerunt dentes misericordia enim tua adveniens sanabat illos in memoria enim sermonum tuorum examinabantur et salvabantur ne in altam incidentes oblivionem non possent tuo uti adiutorio etenim neque herba neque malagma sanavit illos sed tuus Domine sermo qui sanat omnia tu enim vitae et mortis habes potestatem et deducis ad portas mortis et reducis homo autem occidit quidem per malitiam animam suam et cum exibit spiritus non revertetur nec revocabit animam quae recepta est sed tuam manum effugere inpossibile est negantes enim nosse te impii per fortitudinem brachii tui flagellati sunt novis aquis et grandinibus et pluviis persecutionem passi et per ignem consummati quod enim mirabile erat in aqua quae omnia extinguit plus ignis valebat vindex est enim orbis iustorum quodam
Abbreviated transcription (Latin):
parans eis ortygometrã: ut illi quidem
concupiscentes ȩscam. propterea quȩ illis
ostensa & missa sunt: etiam a necessaria con¬
cupiscentia auerterentur. Hii aut̃ in breui
inopes facti: nouam gustauerunt ȩscam.
Oportebat enim illis quidem sine excusati¬
one suꝑuenire interitum: exercentibus ty¬
rannidem his uiuem tantũ ostendere: quẽ.¬
admodu inimici illorũ exterminabant᷑
Et enim cum superuenit illis sȩua be¬
stiarum ira: morsibus peruersorũ colu.¬
brorũ exterminabant᷑. Sed non in perpe¬
tuum ꝑmansit ira tua: sed ad correptionẽ
in breui turbati sunt. signum habentes sa¬
lutis: ad cõmemorationẽ mandati legis
tuȩ. Qui enim conuersus est. non per hoc
quod uidebat sanabatur: sed per te omni¬
um saluatorem. Et in hoc autem ostendis¬
ti inimicis nr̃is: quia tu es qui liberas ab
omni malo. Iuos enim locustarum & mus.¬
carum occiderunt morsus: & non est inuen¬
ta sanitas animȩ illorum. quia digni erant

Expanded text:
parans eis ortygometram ut illi quidem parans eis ortygometram ut illi quidem concupiscentes escam propter ea quae illis ostensa et missa sunt etiam a necessaria concupiscentia averterentur hi autem in brevi inopes facti novam gustaverunt escam oportebat enim illis quidem sine excusatione supervenire interitum exercentibus tyrannidem his autem tantum ostendere quemadmodum inimici illorum exterminabantur etenim cum supervenit illis saeva bestiarum ira morsibus perversarum colubrarum exterminabantur non in perpetuum permansit ira tua sed ad correptionem in brevi turbati sunt signum habentes salutis ad commemorationem mandati legis tuae qui enim conversus est non per hoc quod videbat sanabatur sed per te omnium salvatorem et in hoc autem ostendisti inimicis nostris quia tu es qui liberas ab omni malo illos enim lucustarum et muscarum occiderunt morsus et non est inventa sanitas animae illorum quia digni erant
Abbreviated transcription (Latin):
nationum existimauert̃ deos. quibus neq
oculoꝵ uisus est ad uidendum: neq nares
ad ꝑcipiendum sp̃m: neque aures ad audi¬
endum. nec digiti manuũ ad tractandũ:
sed & pedes eorum pigri ad ambulandum.
Homo enim fecit illos: & qui spm̃ mutua¬
tus est finxit illos. Nemo enim sibi similẽ
homo poterit d̃m fingere. Cum sit enim
mortalis: mortuũ fingit manibus iniquis.
Melior est eñi ipse. his quos colit. quia ipse
quidem uixit cum esset mortalis: illi autẽ
numquã. Sed & animalia miserrima colt̃.
Insensate enĩ comparata his aliis sunt dete¬
riora: sed nec aspectu aliquis ex his anima¬
libus. bona potest conspicere. Effugit aut̃
dĩ laudem & benedictionẽ eius. Propt̃ hoc
per hȩc similia passi sunt digna tormenta:
& per multitudinẽ bestiarum ext̾minati st̃
Pro quibus tormentis: bene disposiusti popu¬
lum tuum. quibus dedisti concupiscentiã
delectamenti sui: nouum saporem. ȩscam

Expanded text:
nationum aestimaverunt deos quibus neque nationum aestimaverunt deos quibus neque oculorum visus est ad videndum neque nares ad percipiendum spiritum neque aures ad audiendum nec digiti manuum ad tractandum sed et pedes eorum pigri ad ambulandum homo enim fecit illos et qui spiritum mutuatus est is finxit illos nemo enim sibi similem homo poterit deum fingere cum sit enim mortalis mortuum fingit manibus iniquis melior est enim ipse his quos colit quia ipse quidem vixit cum esset mortalis illi autem numquam sed et animalia miserrima colunt insensate enim conparata his aliis sunt deteriora sed nec aspectu aliquis ex his animalibus bona potest conspicere effugit autem Dei laudem et benedictionem eius propter hoc per his similia passi sunt et per multitudinem bestiarum exterminati sunt. Pro quibus tormentis bene disposuisti populum tuum, quibus dedisti concupiscentiam delectamenti sui, novum saporem, escam
Abbreviated transcription (Latin):
dex est figulus: & cum labore uanum deum
de eodem fingit luto: ille qui paulo ante de
terra factus fuerat. & post pusillum seducit
unde acceptus est: repetitus debitum anime
quem habebat. Sed est illi cura. non quia la¬
boraturus est. nec qm breuis illi uita ẽ: sed
concertatur aurificibus & argentariis. Sed &
aerarios imitatur: & gloriam prȩfert. qm̃
res suꝑuacuas fingit. Cinis ẽ cor eius: & ter¬
ra suꝑuacua spes illius & luto uilior uita
illius: qm̃ ignorauit qui se finxit & qui
inspirauit illi animã quȩ operatur: et
qui insufflauit spiritum uitalem. Sed
a estimauerunt lusum esse uitam nrãm:
& conuersationẽ uite compositã ad lucrũ:
et oportere undecunq etiam ex malo adqͥ¬
rere. Hic enim suꝑ om̃s scit se delinquere:
qui ex terrȩ materia. fragilia uasa & sculp¬
tilia fingit. Omnes eñi insipientes & infelices
supra modũ animȩ suꝑbi sunt: inimici po¬
puli tui & imperantes ili: qm̃ om̃a idola

Expanded text:
dex est figulus et cum labore vanum deum dex est figulus et cum labore vanum deum de eodem fingit luto ille qui paulo ante de terra factus fuerat et post pusillum se ducit unde acceptus est repetitus debitum animae quem habebat sed est illi cura non quia laboraturus est nec quoniam brevis illi vita est sed concertatur aurificibus et argentariis sed et aerarios imitatur et gloriam praefert quoniam res supervacuas fingit cinis est cor eius et terra supervacua spes illius et luto vilior vita illius quoniam ignoravit qui se finxit et qui inspiravit illi animam quae operatur et qui insuflavit spiritum vitalem sed aestimaverunt ludum esse vitam nostram et conversationem vitae conpositam ad lucrum et oportere undecumque etiam ex malo adquirere hic enim super omnes scit se delinquere qui ex terrae materia fragilia vasa et sculptilia fingit omnes enim insipientes et infelices supra modum animae superbi sunt inimici populi tui et imperantes illi quoniam omnia idola
Abbreviated transcription (Latin):
prȩuaricationẽ. Tu autem ds nr̃ suauis et
uerus es: patiens. & in miscdia disponens om¬
nia. Et enim si peccauerimus tui sumus. sci¬
entes magnitudinẽ tuam: & si non peccaue¬
rimus. scimus qm̃ apud te sumus computati
Nosse enim te consummata iustitia est: & sci¬
re iustitiam & ueritatem tuam radix ẽ im¬
mortalitatis. Non enim in errorem induxit
nos hominũ malȩ artis excogitatio: nec um¬
bra picturȩ labor sine fructu. effigies sculp¬
ta ꝑuarios colores: cuius aspectus insensato
dat concupiscentiã: & diligit mortuã imagi¬
nem & effigiem sine anima. Malorum amatõ¬
res digni. qui spem in talibus habent: & qui
faciunt illos & qui diligunt & qui colunt.
Sed & figulus mollem terram prȩmens. labo¬
riose fingit ad usus nr̃os unum quodq uas:
& de eodem luto fingit quȩ munda sunt in
usum uasa. similiter & quȩ his sunt contra¬
ria. Horum aut̃ uasorum qui sit usus. iu¬

Expanded text:
praevaricationem tu autem Deus noster suavis et praevaricationem tu autem Deus noster suavis et verus es patiens et misericordia disponens omnia etenim si peccaverimus tui sumus scientes magnitudinem tuam et si non peccaverimus scimus quoniam apud te sumus conputati nosse enim te consummata iustitia est et scire iustitiam et virtutem tuam radix est inmortalitatis non enim in errorem induxit nos hominum malae artis excogitatio nec umbra picturae labor sine fructu effigies sculpta per varios colores cuius aspectus insensato dat concupiscentiam et diligit mortuae imaginis effigiem sine anima malorum amatores digni qui spem in talibus habent et qui faciunt illos et qui diligunt et qui colunt sed et figulus mollem terram premens laboriose fingit ad usus nostros unumquodque vas et de eodem luto fingit quae munda sunt in usum vasa similiter et quae his sunt contraria horum autem vasorum qui sit usus iu
Abbreviated transcription (Latin):
la. pacem appellant. Aut enimfilios suos sa.¬
crificantes: aut obscura sacrificia facientes. aut
insaniȩ plenas uigilias habentes: neq uitam
neq nuptias mundas iam custõdiunt: Sed a¬
lius alium per inuidiam occidit. aut adulte¬
rans contristat. & omnia cõmixta sunt. Sanguis.
homicidium. furtum. & fictio. corruptio. infi
delitas. turbatio & ꝑiurium: tumultus bono¬
natiuitatis inimutatio: nuptiarũ inconstan.¬
fandorum enim idolorum cultura: omnis
mali causa est. & mitium & finis. Aut enim
dum lȩtantur insaniunt: aut certe uaticinan¬
tur falsa: aut iiuunt iniuste. aut peierant
cito. Dum enim confidunt in idolis quȩ sunt
sine anima: male urantes noceri se non spe¬
rant. Utraq ergo illis ueniunt digne: q̃m
male senserunt de dõ. attendentes idolis. et
iniuste iurauerunt in dolo: contemnentes ui¬
stitiam. Non enim iurantiũ est uirtus: sed
peccantium pena. perambulat semꝑ iniustoꝵ

Expanded text:
la pacem appellant aut enim filios suos sala pacem appellant aut enim filios suos sacrificantes aut obscura sacrificia facientes aut insaniae plenas vigilias habentes neque vitam neque nuptias mundas iam custodiunt sed alius alium per invidiam occidit aut adulterans contristat et omnia commixta sunt sanguis homiciddelitas, turbacio, periurium, tumultus, bononativitatis inmutatio nuptiarum inconstanfandorum enim idolorum cultura omnis mali causa est et initium et finis aut enim dum laetantur insaniunt aut vaticinantur falsa aut vivunt iniuste aut periurant cito dum enim confidunt in idolis quae sunt sine anima male iurantes renoceri se non sperant utraque ergo illis evenient digne quoniam male senserunt de Deo adtendentes idolis et iniuste iuraverunt in dolo contemnentes iustitiam non enim iurantium est virtus sed peccantium poena perambulat semper in iniustorum
Abbreviated transcription (Latin):
tamquam lex custoditus est. & tyrannorum
imperio colebantur fignienta. Et hos quos
in palam honorare non poterant homines ꝓp.¬
ter quod longe essent. & elonginquo figura
illorum allata: euidentẽ imaginẽ regis. quẽ
honorare uolebant fecerunt: ut illum qui
aberat tamquam presentem colerent sua sol¬
licitudine. Prouexit aut̃ ad horum culturã:
& hos qui ignorabant artificis eximia diligen¬
tia lile enim uolens placere illi qui se assum¬
sit: et laborauit arte sua. ut similitudinem
in melius figuraret. Multitudo aut̃ adducta
per speciem operis. eum qui ante tempus tam¬
quam homo honoratus fuerat: nunc ut dm̃ ex¬
istimauerunt. Et hec fuit uitȩ humanȩ de¬
ceptio: qm̃ aut affẽctui. aut regibus deserui.¬
entes homines. in cõmunicabile nomen lapidi¬
hus & lignis imposuerunt. Et non suffecerat
errasse eos circa dĩ scientiã: sed & in magno
uidentes scientiȩ bello. tot & tam magna ma¬

Expanded text:
tanquam lex custoditus est, et tyrannorum tanquam lex custoditus est, et tyrannorum imperio colebantur figmenta. Et hos quos in palam homines honorare non poterant, propter hoc quod longe essent, e longinquo figura illorum allata, evidentem imaginem regis, quem honorare volebant, fecerunt: ut illum qui aberat, tanquam praesentem colerent sua sollicitudine. Provexit autem ad horum culturam, et hos, qui ignorabant, artificis eximia diligentia. Ille enim volens placere illi qui se assumpsit, elaboravit arte sua, ut similitudinem in melius fiper speciem operis eum qui ante tempus tamquam homo honoratus fuerat nunc deum existimaverunt et haec fuit vitae humanae deceptio quoniam aut adfectui aut regibus deservientes homines incommunicabile nomen lapidibus et lignis inposuerunt et non sufficerat errasse eos circa Dei scientiam sed et in magno viventes inscientiae bello tot et tam magna ma
Abbreviated transcription (Latin):
quia ille quidem operatus est. lilud autem
cum esset fragile: ds cognominatus ẽ. Simi¬
liter autem odio sunt dõ: impius & impietas
eius. Et enim quod factum est: cum illo qui
fecit tormenta patietur. Propt᷑ hoc & in ido¬
lis nationum. non erit respectus: qm̃ crea.¬
ture dĩ in odium facte sunt: & in temptati¬
onem animis hominũ. & in muscipulis pe¬
dibus insipientiũ: Initium eñ for tcatio¬
nis est exquisitio idolorum: & adinuentio il¬
lorum. corruptio uitȩ est. Neq enĩ erant ab
initio: neq erunt in ꝑpetuum. Suꝑuacuitas
enim hominũ hoc adinuenit in orbem terra¬
rum: & ideo breuis illorum finis inuentus est
Acerbo enim luctu dolens pater: cito sibi rap¬
ti filii fecit imaginẽ. Iilum qui tunc homo
mortuus fuerat: nunc taiquã dm̃ colere
cepit.: & constituit inter seruos suos sacra et
sacrificia. Deinde interueniente tempore con¬
ualescente iniqua consuetudine: hic error

Expanded text:
quia ille quidem operatus est illud autem quia ille quidem operatus est illud autem cum esset fragile Deus cognominatus est similiter autem odio sunt Deo impius et impietas eius etenim quod factum est cum illo qui fecit tormenta patietur propter hoc et idolis nationum non erit respectus quoniam creaturae Dei in odium factae sunt et in temptationem animis hominum et in muscipulum pedibus insipientium initium enim fornicationis est exquisitio idolorum et adinventio illorum corruptio vitae est neque erant ab initio neque erunt in perpetuum supervacuitas enim hominum venit in orbem terrarum et ideo brevis illorum finis inventus est acerbo enim luctu dolens pater cito sibi filii rapti faciens imaginem illum qui tunc homo mortuus fcoepit, et constituit inter servos suos sacra et sacrificia. Deinde interveniente tempore, convalescente iniqua consuetudine, hic error
Abbreviated transcription (Latin):
de adquirendo & de operando. & de omniũ
rerum euentu: petit ab eo qui in omnibus
est inutilis. Iterum alius nauigare cogitans
& ꝑferoces fluctus incipiens iter facere. lig¬
no portante se: fragilius lignũ inuocat.
lilud enim cupiditas ad quirendi excogita¬
uit: & artifex sapientia fabricauit sua Tua
autem pater gubernat ꝓuidentia. qm̃ de¬
disti & in mari uiam. & inter fluctus semitã
firmissimã: ostendens qm potes ex omnibus
sanare etiam si sine rate aliquis adeat ma¬
re. Sed ut non essent uacua sapientiȩ tuȩ
opera: propter hoc etiam exiguo ligno cre¬
dunt homines animas suas: & transeuntes ma¬
re. per ratem liberati sunt. Ab inicio enim cũ
perirent suꝑbi gygantes: spes orbis terrarum
ad ratem confugiens. remisit seculo semen
natiuitatis: quȩ manu tua erat gubernata
Benedictum est enim lignum: per quod fit
iusticia Fer manus autem quod fit idolum:¬
maledictum est & ipsun. & qui fecit illud.

Expanded text:
de adquirendo et de operando et de omnium de adquirendo et de operando et de omnium rerum eventu petit ab eo qui in omnibus est inutilis iterum alius navigare cogitans et per feros fluctus incipiens iter facere ligno portante se fragilius lignum invocat illud enim cupiditas adquirendi excogitavit et artifex sapientia fabricavit sua tua autem pater gubernat providentia quoniam dedisti et in mari viam et inter fluctus semitam firmissimam ostendens quoniam potes ex omnibus sanare etiam si sine rate aliquis adeat sed ut non esset vacua sapientiae tuae opera propter hoc etiam exiguo ligno credunt homines animas suas et transeuntes mare per ratem liberati sunt sed ab initio cum perirent superbi gigantes spes orbis terrarum ad ratem confugiens remisit saeculo semen nativitatis quae manu tua erat gubernata benedictum est enim lignum per quod fit iustitia per manus autem quod fit maledictum et ipsum et qui fecit illud
Abbreviated transcription (Latin):
utile in conuersatione uitȩ. Reliquias aut̃
huius operis: ad prȩparationẽ escȩ abutatur
& reliquum horum quod ad nullos usus
facit. lignum curuum & uerticibus plenũ.
sculpat diligenter per uacuitatem suam. et
per scientiam artis suȩ figuret illud: & assi¬
milet illud imagini hominis. aut alicui ex
animalibus illud comparet: ꝑliniens rubri¬
ca. & rubicundũ faciens fuco colorem illius
&e omnẽ macuilã quȩ in u̾lo est ꝑliniens:
&e faciat ei dignam habitationẽ: in pariete
ponens illud. confirmans ferro ne forte ca¬
dat. prospiciens illi. sciens q̃m non potest
se adiuuare. Imago enĩ est: & opus est illi
adiutorium. & de substantia sua & de filiis
suis. & de nuptuis uotum faciens inquirit
Non erubescit loqui cum illo qui sine ani¬
ma est: & pro sanitate quidem infirmũ de¬
precatur. & pro uita mortuũ rogat: & in ad¬
uitorium inutilem inuocat. & pro itinere
petit ab eo qui ambulare non potest. Et

Expanded text:
utile in conversatione vitae reliquias autem utile in conversatione vitae reliquias autem eius operis ad praeparationem escae abutatur et reliquum horum quod ad nullos usus facit lignum curvum et verticibus plenum sculpat diligenter per vacuitatem suam et per scientiam artis suae figuret illud et adsimilet illud imagini hominis aut alicui ex animalibus illud conparet perliniens lubrica et rubicundum faciens fuco colorem illius et omnem maculam quae in illo est perliniens et faciat ei dignam habitationem in pariete ponens illud confirmans ferro ne forte cadat prospiciens illi sciens quoniam non potest se adiuvare imago enim est et opus est illi adiutorio et de substantia sua et filiis suis et nuptiis votum faciens inquirit non erubescit loqui cum illo qui sine anima est et pro sanitate quidem infirmum deprecatur et pro vita mortuum rogat et in adiutorium inutilem invocat et pro itinere petit ab hoc qui ambulare non potest et
Abbreviated transcription (Latin):
nerator. hec omnia constituit. Aut si uirtu¬
tem & opera eorum mirati sunt: intelligant
ab ipsis. qͣm qui hȩc constituit fortior ẽ illis
A magnitudine enĩ speciei & creaturȩ: cog¬
noscibiliter poterit horum creator uideri:
Sed tamen adhuc in his minor est querela
Et hii enim fortassis errant. dm̃ querentes:
& uolentes inuenire. Et enim cum in oꝑibus
illius conuersentur inquirunt: & ꝑsuasum
habent qm̃ bona sunt quȩ uidentur. Iterũ
autem nec his debet ignosci. Si enim tantũ
potuerunt scire ut possent ȩstimare scłm:
quomodo hunis dñm non facilius inuenert̃:
Infelices autem sunt: & inter mortuos spes
illorum est.: qui appellauerunt deos opera
manuũ hominũ. aurum & argentũ artis in¬
uentionẽ. & similitudines animaliũ. aut la¬
pidem initilem opus manus antiquȩ. aut
si quis artifex faber de silua lignum rectũ
secauerit: & huius docte eradat omnẽ corti¬
cem. & arte sua usus diligenter fabricet uas

Expanded text:
nerator haec omnia constituit aut si virtunerator haec omnia constituit aut si virtutem et opera eorum mirati sunt intellegant ab ipsis quoniam qui haec constituit fortior est illis a magnitudine enim speciei et creaturae cognoscibiliter poterit horum creator videri sed tamen adhuc in his minor est querella et hii enim fortassis errant Deum quaerentes et volentes invenire etenim cum in operibus illius conversentur inquirunt et persuasum habent quoniam bona sunt quae videntur iterum autem nec his debet ignosci si enim tantum potuerunt scire ut possent aestimare saeculum quomodo huius Dominum non facilius invenerunt infelices autem sunt et inter mortuos spes illorum est qui appellaverunt deos opera manuum hominum aurum et argentum artis inventionem similitudines animalium aut lapidem inutilem opus manus antiquae aut si quis artifex faber de silva lignum rectum secaverit et huius docte eradat omnem corticem et arte sua usus diligenter fabricet vas
Abbreviated transcription (Latin):
cua. infantum insensatoꝵ more uuentes. ꝓpt̃
hoc tamquam pueris insensatis iudicium in
derisum dedisti. Qui autem ludibriis incre¬
pationibus non correpti sunt: dignum dĩ ui¬
dicium experti sunt. In his enim quȩ patie¬
bantur: moleste ferebant. in quibus patientes
indignabantur. Per hȩc quos putabant dȩos:
in ipsis cum ext̃minarentur. uidentes illum
quem olim negabant se nosse: dm̃ uerum ag¬
nouerunt. Propter quod & finis condeminati¬
onis illorum uenit Uani sunt autem om¬
nes homines in quibus non subest scientia di:
& de his quȩ uidentur bona non potuerunt
intelligere eum qui est: neq operibus atten¬
dentes agnouerunt quis esset artifex: Sed
aut ignem aut sp̃m aut citatum aerem
aut gyrum stellarum. aut nimiã aquam:
aut solem & lunam. rectores orbis terrarũ
deos putauerunt. Quorum si specie delec¬
tati deos putauerunt: sciant quanto domi¬
nator eorum speciosior est. Speciei enim ge¬

Expanded text:
cua infantum insensatorum more viventes propter cua infantum insensatorum more viventes propter hoc tamquam pueris insensatis iudicium in derisum dedisti qui autem ludibriis increpationis non correpti sunt dignum Dei iudicium experti sunt in his enim quae patiebantur moleste ferebant in quibus patientes indignabantur per haec quos putabant deos in ipsis cum exterminarentur videntes illum quem olim negabant se nosse Deum verum agnoverunt propter quod et finis condemnationis illis veniet vani sunt autem omnes homines quibus non subest scientia Dei et de his quae videntur bona non potuerunt intellegere eum qui est neque operibus adtendentes agnoverunt quis esset artifex sed aut ignem aut spiritum aut citatum aerem aut gyrum stellarum aut nimiam aquam aut solem et lunam rectores orbis terrarum deos putaverunt quorum si specie delectati deos putaverunt sciant quanto dominator eorum speciosior est speciei enim ge
Abbreviated transcription (Latin):
tranquillitate iudicas: & cum magna reueren¬
tia disponis nos. Subest enim tibi cum uolu¬
eris posse. Docusti aut̃ populum tuũ ꝑ talia
opera: qm̃ oportet iustum esse & humanum:
& bonȩ spei fecisti filios tuos. qm̃ iudicans das
locum in peccatis penitentię. Si enĩ inimicos
seruorum tuorum & debitos morti. cum tan¬
ta cruciasti attentione. & liberasti dans tem¬
pus & locum. ꝑ quȩ possint mutari a malitia.
cum quanta diligentia iudicasti filios tuos.
quorum parentibus iuramenta & conuenti¬
ones dedisti bonarum ꝓmissionũ. Cum ergo
nobis disciplinam das. inimicos nr̃os multi¬
pliciter flagellas: ut bonitatẽ tuam cogite¬
mus iudicantes. & cum de nobis iudicatur
speremus miscdĩam. Unde & illis qui in uita
sua insensate & iniuste uixerunt: per hȩc quȩ
coluerunt dedisti summa tormenta. Et enĩ
in erroris uia diutius errauerunt: dȩos esti¬
mantes hȩc quȩ in animalibus sunt suꝑua¬

Expanded text:
tranquillitate iudicas et cum magna reverentranquillitate iudicas et cum magna reverentia disponis nos subest enim tibi cum voles posse docuisti autem populum tuum per talia opera quoniam oportet iustum esse et humanum et bonae spei fecisti filios tuos quoniam das locum in peccatis paenitentiae si enim inimicos servorum tuorum et debitos morti cum tanta cruciasti adtentione et liberasti dans tempus et locum per quae possint mutari a malitia cum quanta diligentia iudicasti filios tuos quorum parentibus iuramenta et conventiones dedisti bonarum promissionum cum ergo nobis disciplinam das inimicos nostros multipliciter flagellas ut bonitatem tuam cogitemus iudicantes et cum de nobis iudicatur speremus misericordiam unde et illis qui in vita sua insensate et iniuste vixerunt per haec quae coluerunt dedisti summa tormenta etenim in erroris via diutius erraverunt deos aestimantes haec quae in animalibus sunt superva
Abbreviated transcription (Latin):
&e qm̃ non poterat mutari cogitatio illorũ
in ꝑpetuum: semen enĩ erat maledictum
ab initio. nec timens aliquem. ueniã dabas
peccatis illorum. Quis enĩ dicet tibi quid
fecisti: Aut quis stabit contra iudiciũ tuum:
Aut quis in conspectũ tuũ ueniet uindex ini¬
quorum hominũ: Aut quis tibi imputabit
si nationes perierint quas tu fecisti: Nec eñi
est alius ds quam tu. cuiꝰ cura ẽ de omnibus:
ut ostendas qm non iniuste iudicasti uidi¬
cium: neq rex neq tyrannus in conspectu
inquirent de his quos ꝑdidisti Cum sis ergo
iustus: iuste omnia disponis. Ipsum quoq qͥ
non debet puniri condemnas: & exterum ac¬
stimas a tua uirtute. Uirtus enĩ tua iusticiȩ
initium est: & ob hoc quod omniũ dñs es. om¬
nibus te parcere facis. Uirtutem enĩ osten¬
dis. tu qui non crederis esse in uirtute con¬
summatus: & hos qui sciunt audaciã tradu¬
cis. Tu autem dominator dñe uirtutũ. cum

Expanded text:
et quoniam non poterat mutari cogitatio illorum et quoniam non poterat mutari cogitatio illorum in perpetuum semen enim erat maledictum ab initio nec timens aliquem veniam dabas peccatis illorum quis enim dicet tibi quid fecisti aut quis stabit contra iudicium tuum aut quis in conspectum tuum veniet vindex iniquorum hominum aut quis tibi inputabit si nationes perierint quas tu fecisti nec enim est alius Deus quam tu cuius cura est de omnibus ut ostendas quoniam non iniuste iudicasti neque rex neque tyrannus in conspectu tuo inquirent de his quos perdidisti cum sis ergo iustus iuste omnia disponis ipsum quoque qui non debet puniri condemnas exterum aestimas a tua virtute virtus enim tua iustitiae initium est et ob hoc quod omnium Dominus es omnibus te parcere facis virtutem enim ostendis tu qui non crederis esse in virtute consummatus et hos qui sciunt audaciam traducis tu autem dominator virtutis cum
Abbreviated transcription (Latin):
partibus corripis: & de quib peccant ammo¬
nens alloqueris. ut relicta malitia credant
in te dñe. Illos enim antiquos in habitatores
sc̃ȩ tuae terrȩ quos exhorriusti. qͣm odibilia
tibi opera faciebant per medicamina & sacri.¬
ficia iniusta: filiorũ suorum necatores. sine
miscdia: & comestores uiscerum hominũ.
& deuoratores sanguinis. a medio sacram̃to
tuo. & auctores parentes animarũ inauxili¬
atarum: uoluisti ꝑdere per manus parentũ
nr̃orum: ut dignam ꝑciperent peregrinati.¬
onem pueroꝵ dĩ: quȩ tibi omniũ carior est
terra. Sed his tanquam hominib pepercisti:
& misisti antecessores exercitus tui uespas.
ut illos paulatim ext̃minarent: Non quia
impotens eras in bello subicere impios iustis.
aut bestiis seuis: aut uerbo duro simul ex¬
terminare. sed partibus iudicans. dabas lo¬
cum penitentiȩ: non ignorans q̃m nequam
est natio eorum. & naturalis malitia ipsoꝵ:

Expanded text:
rtibus corripis, et de quibus peccant admortibus corripis, et de quibus peccant admonens, alloqueris, ut relicta malitia credant in te, Domiterrae sanctae tuae quos exhorruisti, quoniam odibilia opera tibi faciebant per medicamina et sacrificia injusta et filiorum suorum necatores sine misericordia, et comestores viscerum hominum, et devoratores sanguinis a medio sacramento tuo, et auctores parentes animarum inauxiliatarum perdere voluisti per manus parentum nostrorum, ut dignam perciperent peregrinationem puerorum Dei, quae tibi omnium charior est terra. Sed et his tanquam hominibus pepercisti, et misisti antecessores exercitus tui vespas ut illos paulatim exterminarent non quia inpotens eras in bello subicere impios iustis aut bestiis saevis aut verbo duro simul exterminare sed partibus iudicans dabas locum paenitentiae non ignorans quoniam nequa est natio illorum et naturalis malitia ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
generis ira plenas. aut ignotas bestias. aut
uaporem igneum spirantes. aut odorem fu¬
mi ꝓferentes: aut horrendas ab oculis scin¬
tillas emittentes. quarum non solum lȩsura
poterat illos exterminare: sed & aspectus
per timorẽ occidere. Sed & sine his uno spũ
occidi poterant. ꝑsecutionem passi ab ipsis fa¬
ctis suis: & dispersi per sp̃m uirtutis tuę Sed
omnia in mensura: & numero & pondere dis¬
posuisti. Multum eñĩ ualere tibi soli superat¬
te te est orbis terrarum: & tamquũ gurtaro
ris ante lucani. quȩ descendit in terram.
Sed misereris omniũ. qm̃ omnia potes: & dissi¬
mulas peccata hominũ. propt̃ pęnitentiam
Diligis enim omnia quę sunt: & nichil odisti
horum quȩ fecisti: nec enĩ odiens aliquid con¬
stitiusti aut fecisti. Quomodo aut̃ posset ali¬
quid ꝑmanere nisi tu uoluisses: Aut quod
a te uocatum non esset conseruaretur: Par¬
cis aut̃ omnibus: qm̃ tua sunt dñe. qui ani

Expanded text:
generis ira plenas et ignotas bestias aut generis ira plenas et ignotas bestias aut vaporem igneum spirantes aut odorem fumi proferentes aut horrendas ab oculis scintillas emittentes quarum non solum laesura poterat illos exterminare sed et aspectus per timorem occidere sed et sine his uno spiritu occidi poterant persecutionem passi ab ipsis factis suis et dispersi per spiritum virtutis tuae sed omnia mensura et numero et pondere disposuisti multum enim te te est orbis terrarum; et tanquam gutta ris antelucani, quae descendit in terram: sed misereris omnium, quoniam omnia potes et dissimulas peccata hominum propter poenitentiam. Diligis enim omnia quae sunt, et nihil odisti horum quae fecisti: nec enim odio habens aliquid constituisses. Quomodo ergo posset aliquid permanere, nisi tu voluisses; aut quod a te vocatum no esset, conservaretur? Parcis autem omnibus, quoniam tua sunt, Domine, qui anim
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ admodũ cum ira iudicat. impii torm̃ta
paterentur. Hos quidem tamquã pater mo¬
nens probasti: illos autem tanquã durus
rex interrogans condemnasti. Absentes eñĩ
& prȩsentes: similiter torquebant᷑. Duplex
enim illos acceperat tȩdium & gemitus: cũ
memoria p̃teritorum. Cum enĩ audirent
ꝑ sua tormenta bene secum agi: cõmemora¬
ti sunt dñm. & admirantes in finem exitus
Quem enim in expositione praua ꝓiectum
deriserunt: in finem euentus mirati sunt
non similiter iustis faciens. Pro cogitationi¬
bus aut̃ insensatis iniquitates illoꝵ. Quod
quidam errantes colebant mutos serpentes
& bestias suꝑuacuas: inmisisti illis multitudi¬
nem mutorũ animaliũ in uindictam: ut sei.¬
rent quia ꝑ quȩ peccat quis: per hȩc & tor¬
quetur. Non enim impossibilis erat oninipo¬
tens manus tua quȩ creauit orbem terrarũ
ex materia inuisa inmittere illis multitudi¬
nem ursorum. aut audaces leones. aut noui

Expanded text:
quemadmodum cum ira judicati impii tormenta quemadmodum cum ira judicati impii tormenta paterentur. Hos quidem tanquam pater monens probasti: illos autem tanquam durus rex interrogans condemnasti. Absentes enim et praesentes similiter torquebantur. Duplex enim illos acceperat taedium, et gemitus cum memoria praeteritorum. Cum autem audirent per sua tormenta bene cum illis agi, commemorati sunt Deum, admirantes in finem exitus. Quem enim in expositione probra projectum deriserunon similiter iustis faciens pro cogitationibus autem insensatis iniquitates illorum quod quidam errantes colebant mutos serpentes et bestias supervacuas inmisisti illis multitudinem mutorum animalium in vindictam ut scirent quia per quae peccat quis per haec et torquetur non enim inpossibilis erat omnipotens manus tua quae creavit orbem terrarum ex materia invisa inmittere illis multitudinem ursorum aut audaces leones aut novi
Abbreviated transcription (Latin):
nomen scm̃ tuum Et uictricem manũ tuã
laudauerunt pariter: Qm̃ sapientia aꝑuit
os mutoꝵ: & linguas infantium fecit diser¬
tas. Direxit opera illorum in manib pro¬
phetȩ scĩ. iter fecerunt ꝑ deserta quȩ non
inhabitabantur: & in locis secretis fixerunt
castra. Steterunt contra hostes: & de inimi¬
cis se uindicauerunt. Sitierunt & in uoca¬
uerunt te: & data est illis aqua de petra
altissima. & requies sitis de lapide duro. Per
quȩ enim penas passi sunt inimici illorum:
a defectione potus sui. In eis cum abunda.¬
rent filii isrł lȩtati sunt: ꝑ hec cum illis
deessent bene cum illis actum est. Nam pro
fonte quide sempit̾ni fluminis: humanũ san¬
guinem dedisti iniustis. Qui cum minueren¬
tur in traditione infantum occisorũ: de¬
disti illis habundantẽ aquam insperate.
ostendens per sitim quȩ tunc fuit. quẽad
modũ tuos exaltares: & aduersarios illorũ
necares. Cum enim temptati sunt. equidẽ
cum miscdia disciplinã accipientes: scierunt

Expanded text:
ictricem manum tuam laudaverunt pariter quoniam sapientia aperuit os mutorum et linguas infantium fecit dissertas direxit opera illorum in manibus prophetae sancti iter fecerunt per deserta quae non inhabitabantur et in locis secretis fixerunt casas steterunt contra hostes et de inimicis se vindicaverunt sitierunt et invocaverunt te et data est illis de petra altissima aqua et requies sitis de lapide duro per quae enim poenas passi sunt inimia defectione potus sui, et in eis cum abundarent filii Israel, laetati sunt. Per haec cum illis deessent bene cum illis actum est. Nam pro fonte quidem sempiterni fluminis, humanum sanguinem dedisti injustis. Qui cum minuerentur in traductione infantium occisorum, dedisti illis abundantem aquam insperate, ostemodum tuos exaltares, et adversarios illorum necares. Cum enim tentati sunt, et quidem cum misericordia disciplinam accipientes, scierunt
Abbreviated transcription (Latin):
iustum & semen sine querela: liberauit a
nationibus quȩ illum comprimebant. In¬
trauit in animã serui dñi: & stetit contra
reges horrendos in portentis & in signis. Et
reddidit iustis mercedem laborum suorũ:
& deduxit illos in uia mirabili. Et fuit il¬
lis in uelamento diei: & in luce stellarum

Expanded text:
justum, et semen sine querela liberavit a nationibus, quae illum deprimebant. Intravit in animam servi Dei, et stetit contra reges horrendos in portentis et in signis. Et reddidit justis mercedem laborum suorum, et deduxit eos in via mirabili: et fuit illis velamento
Abbreviated transcription (Latin):
descendente igne in pentapoli. Cuius in te¬
stimoniũ nequitiȩ: fumigabunda constat
deserta terra. Et incerto tempore fructus
habentes arbores: & incredibilis animȩ me¬
moria stans figmentũ salis. Sapientiã enim
p̃tereuntes. non tantum in hoc lapsi sunt ut
ignorarent bona: sed & insipientiȩ suȩ reli¬
querunt hominibus memoriã. ut in hsquȩ
peccauerunt. nec latere potuissent. Sapien¬
tia autem. hos qui se obseruant a doloribus
liberabit Hec autem profugum irȩ fratris
iustum deduxit ꝑ uias rectas: & ostendit illi
regnum dĩ & dedit illi scientiam sc̃õrum.
Honestauit illum in laboribus: & comple
uit labores illius. In fraude circumuenien¬
tium illi affuit: & honestum fecit illum.
Custodiuit illum ab inimicis: & a seducto¬
ribus tutauit eum. Et certamen forte de¬
dit illi ut uinceret: & sciret qm̃ omniũ
potentior est sapientia. Hec uenditum ius

Expanded text:
descendentem ignem in Pentapoli cuius in tedescendentem ignem in Pentapoli cuius in testimonium nequitiae fumigabunda constat deserta terra et incerto tempore fructus habentes arbores et incredibilis animae memoria stans figmentum salis sapientiam enim praetereuntes non tantum in hoc lapsi sunt ut ignorarent bona sed et insipientiae suae reliquerunt hominibus memoriam ut in his quae peccaverunt nec latere potuissent sapientia autem hos qui se observant a doloribus liberavit haec profugum irae fratris iustum deduxit per vias rectas et ostendit illi regnum Dei et dedit illi scientiam sanctorum honestavit illumvit labores illius in fraude circumvenientium illum adfuit et honestum illum fecit custodivit illum ab inimicis et a seductoribus tutavit eum et certamen forte dedit illi ut vinceret ut sciret quoniam omnium potentior est sapientia haec venditum ius