comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nescio utrũ inuenat᷑ in scͥpturis dic¬
tũ unũ sunt: quoꝵ ẽ diu̾sa natura.
Si autẽ &x aliqͣ plura ciusdẽ naturȩ sint
& diu̾sa sentiant: ñ sunt unũ inqͣntum
diu̾sa sentiunt. Nłã si iã unum c̾e̾nt. ex
eo qd̃ homines erant: ñ diceret᷑ ut sint
unũ sic̃ ⁊ nosunum: cũ suos discipulos
pat cõmendaret: At uͦ paulus & apollo
qͥa ⁊ ambo homines. & idẽ sentiebant:
qͥ plantat inquit & qͥrigat unũ sunt.
Cũ gͦ sic dr unũ. ut ñ addat᷑ qͥd unum.
& plura unũ dicant᷑. eadẽ natura atq
essentia ñ dissidens. neq dissentiens sig¬
nficat᷑. Cũ u addit᷑ qͥd unũ. potest aliqͥo
significari explurib unũ factum. qͣm¬
uis dinisa natura.: sic̃ anima ⁊ corpꝰ ñ sc̾
utiq unũ. Qd eñ tã diu̾sum. nͥ addat᷑
aut sub intelligat᷑ qͥd unũ: id  unꝰ hõ
aut unũ animal: Inde apłs. Qi adhe¬
ret meretͥci inquit: unũ corpꝰ efficitur.
Noncdix̃ unũ t̃ aut unũ sunt. s addidit

Expanded text:
turis dictum, unum sunt, quorum est diversa natura. Si autem aliqua plura ejusdem naturae sint, et diversa sentiant, non sunt unum et quantum diversa sentiunt. Nam si jam unum essent ex eo quod homines erant, non diceret, Ut sint unum, sicut nos unum , cum suos discipulos Patri commendaret. At vero Paulus et Apollo, quia et ambo homines, et idem sentiebant: Qui plantat, inquit, et qui rigat, unum sunt . Cum ergo sic dicitur unum, ut non addatur quid unet plura unum dicuntur, eadem natura atque essentia non dissidens, neque dissentiens significatur; cum vero additur quid unum, potest aliquid significari ex pluribus unum factum quamvis diversis natura. Sicut anima et corpus non sunt utique unum; quid enim tam diversum? nisi addatur aut subintelligatur quid unum, id est, unus homo, aut unum animal. Inde Apostolus: Qui adhaeret meretrici, inquit, unum corpus est: non dixit, Unum sunt, aut, Unum est; sed addidit,
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ angłi. ⁊ unde incelo potestates ⁊ uirtutes
spͣc intellectuales pascerentur: homo autẽ
infirmus ⁊ carne inuolutus iaceret interra.
nec posset ad eũ ꝑuenire panis celestis: ut
panẽ angłoꝵ manducaret homo. ⁊ manna
ipsis infirmis paulus apłs hoc dicit: quosꝰ
dic̃ anmales ⁊ carnales. Nũqͥd dixi scire¬

Expanded text:
 Angeli, et unde in coelo Potestates et Virtutes, spiritus intellectuales pascerentur; homo autem infirmus et carne involutus jaceret in terra, nec posset ad eum pervenire panis coelestis: ut panem Angelorum manducaret homo , et manna  10. Quapropter ipsis infirmis Paulus apostolus hoc dicit, quos dicit animales et carnales : «Numquid dixi me scir
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum. Uñ ipse ⁊ pat̾ unũ st̃. Et si u̾bũ
caro factũ ẽ qd̾ ñ erat: manet qd̃ erat.
Deniq cũ de patre tanqͣm de agricola
dixisset. qd̾ infructuosos palmites collat.
fructuosos autẽ purget ut plus afferant
fructũ: continuo etiam se ipsũ munda¬
torẽ palmitũ ostendens. iauos in quit
mundi estis. ꝓpt̃ sermonẽ quẽ locutꝰ sũ
uobis. Ecce ⁊ ipse mundator ÷ palmitum.
qd̾ ẽ agͥcole ñ uitis officium: qͥ etiã palmi¬
tes oꝑarios suos fecit. Nã & siñ dant in¬
crem̃tũ. impendunt cam̃ aliqͦd adium̃tũ
s ñ de suo: qr sine me inquit nichil po¬
testis facere. Aydi etiã ipsos confitentes. Ex libro

Expanded text:
Verbum; unde ipse et Pater unum sunt: et si Verbum caro factum est quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget ut plus afferant fructum; continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens, Jam tos, inquit, mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo: Quia sine me, inquit, nihil potestis facere. Aud
Abbreviated transcription (Latin):
nec formare fructus. Ille autẽ qͥuos crea¬
uit. ⁊ redemit. & uocauit. ꝑ fidẽ ⁊ sp̃m suũ
habitans inuobis: nͥ loqͥtur uob̾ intus. sine
causa nos ꝑstrepimus. Unde hoc apparet:
Illis autẽ intꝰ loquitur. qͥ ei locũ prebent.
Illi autẽ ei locũ p̃bent: qͥdiabolo locum
dm̃ creantẽ atq formantem. ab oꝑibꝰ cre¬
aturȩ. qͣ admouentur extrinsecꝰ: & de agͥ¬
cultura similitudinẽ assumens ait. ẜ go
plantaui. apollo rigauit. s d̾s increm̃tũ
dedit. Ergo inipsa uita nr̃a m̃tẽ iustificando
formare ñ pocest nͥ d̾s. Predicare autẽ ex¬
tͥnsecꝰ cũgłm & homines possunt. ñ sotum
boni ꝑueritatem. s etiã mali ꝑ occasionem:
ita ꝑ creationẽ rerũ inuisibilium d̾s interiꝰ
operat᷑. Eixt̾̃iores autẽ oꝑationes siue bonoꝵ

Expanded text:
e autem qui vos creavit, et redemit, et vocavit, per fidem et Spiritum suum habitans in vobis, nisi loquatur vobis intus, sine causa nos perstrepimus. Unde hoc apparet? Illis autem intus loquitur, qui ei locum praebent: illi autem Deo locum praebent, qui diabolo locum deum creantem atque formantem ab operibus creaturae, quae admouentur extrinsecus, et de agricultura similitudinem adsumens ait: ego plantaui, Apollo rigauit; sed deus incrementum dedit. sicut ergo in ipsa uita nostra mentem iustificando formare non potest nisi deus, praedicare autem extrinsecus euangelium et homines possunt non solum boni per ueritatem sed etiam mali per occasionem: ita creationem rerum uisibilium deus interius operatur, exteriores autem operationes siue bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u. fulgens prudentia. dic̃. Neq qui
plantat ẽ aliquio neq qͥrigat: s qͥ in¬
crem̃tũ dat d̾s: qi dixerat. ego planta¬
ui. apollo rigaint: s d̾̃s incrementũ
dedit. Et itͣm. Nuͥquid paulus ꝓuobis cruci¬
qui plantat ẽ aliquid neq qͥrigat. Quomodo
timuit: Nonse dic̃ aliquio ad saluẽ eoꝵ qͥs
in xp̃o edificare cupiebat. Itaq neq qͥ plan
dat ds. Om̃s regni illius homines
& si ab hominib audissent. tam̃ qd̾ intesligt̃
intꝰ dat᷑. intꝰ choruscat: intus reuelatur.
Qed faciunt homines forinsecꝰ annuntantes.
qͥd facio ego cũ loquor mͦ: S̾ trepitũ ũbor
ingero maurib ur̃is. Nisi gͦ reuelet ille qui
intꝰ est: quio dico aut qͥd loquor: Exterior
cultor arboris: int̾ior ÷ creator. Q plantat¬

Expanded text:
spiritu, fulgens prudentia, dicit: Neque qui spiritu, fulgens prudentia, dicit: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus. Quia dixerat: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit . Et iterum: Numquid Paulus pro vobis cruciqui plantat est aliquid, neque qui rigat. Quomodo timuit? Non se dicit aliquid ad salutem eorum quos in Christo aedificare dat Deus. Omnes regni illius homines Et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt, intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Quid faciunt homines forinsecus annuntiantes? quid facio ego modo cum loquor? Strepitum verborum ingero auribus vestris. Nisi ergo revelet ille qui intus est, quid dico, aut quid loquor? Exterior cultor arboris, interior est Creator. Qui plantat et
Abbreviated transcription (Latin):
cõputo illũ cũ paulo. cõputo illũ cũ pet᷑. eũ gelii¬
Cũ istis computo iustos ministros: quia s. ioħem¬
uere iusti ministͥ głam suã ñ querunt.xx iii.¬
Alinist̾ enim sunt: ꝓducib haberi nolunt.
spẽ inse poni ex horrescunt. G cõputo
cũ paulo iustos ministros. Ad enĩ dicit
paulus: Ego plantaui. apollo rigauit.
s ds̃ increm̃tũ dedic. Neq qui plantat ẽ
aliquid neq qͥ rigat: s qͥ in crem̃tũ dat
cõputat᷑. s ñ contaminatur donum xp̃i.
Qd̾ ꝑ sllum fluit purũ. qd̃ ꝑ illum transit Ex libro¬
liquidũ. uenit ad fertilem terram: putad̃ s c̃a¬
aqua ad areolas. In canali lapideo nich̃
generat: s hortus plurimũ fructũ affert.
Sp̾alis enim uirtꝰ sacramenti. ita est ut
lux: & ab illuminandis pura excipitur:
& si ꝑ ĩmundos transeat ñ inquinatur.
uid uolebat sẏmon. nͥ laudari in
miraculis: extolli suꝑbia: Ipsa enĩ cum
compulit: ut pecuma em̃dũ putaret
in humilitate manendo. ⁊ meridie feruens

Expanded text:
computo illum cum Paulo, cumputo illum cum Petro; cum istis computo justos ministros: quia vere justi ministri gloriam suam non quaerunt; ministri enim sunt, pro judicibus haberi nolunt, spem in se poni exhorrescunt: ergo computo cum Paulo justum ministrum. Quid enim dicit Paulus? Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incomputatur: sed non contaminatur donum Christi, quod per illum fluit purum, quod per illum transit liquidum venit ad fertilem terram. Puta quiaaqua ad areolas; in canali lapideo nihil generat, sed tamen hortis plurimum fructum affert. Spiritualis enim virtus Sacramenti ita est ut lux: et ab illuminandis pura excipitur, et si per immundos transeat, non inquinatur.uid volebat Simon, nisi laudari in miraculis, extolli superbia? Ipsa enim eum compulit, ut pecunia emendum putaret in humilitate manendo, in meridie fervens
Abbreviated transcription (Latin):
nobis lac incarnatꝰ : & apparens mortalibus
ut in eo finiret᷑ mors: & ñ aberraremꝰ a u̾bo
credentes in carnẽ. Qd factũ ẽ u̾bũ credamꝰ.
hinc crescamꝰ. ipso lacꝰte nutriamur: anteqͣm
ualidi simus ad capiendũ t̾ibum. ñ recedamꝰ

Expanded text:
nobis lac, incarnatus et apparens mortalis; ut in eo finiretur mors, et non aberraremus a Verbo, credentes in carnem quod factum est Verbum. Hinc crescamus, ipso lacte nutriamur; antequam validi simus ad capiendum Verbum, non recedamus
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ formsecus dicimus. quomͦ ẽ agͥcola ad ar-¬
borẽ. Fõrinsecꝰ oꝑat᷑. adibet aqͣm. ⁊ diligen¬
tiã culturȩ. Quelibet forinsecꝰ adhibeat:
nũquid poma format: Nũ quid nuditatem
lignoꝵ uestit umbra folioꝵ: Numqͥd tale
aliquid intrinsecus agit: S quis agit hoc:
Audite agͥcosã apłm. & uidete quid sumus.
& audite magistrũ interiorẽ. Ego plantaui.
apollo rigauit: s ds increm̃tũ dedit. Neq
qͥ plantat c̃ aliquit neq qͥ rigat: s qͥ incre

Expanded text:
 forinsecus dicimus, quomodo est agricola ad arborem: forinsecus operatur, adhibet aquam et diligentiam culturae: quaelibet forinsecus adhibeat, numquid poma format? numquid nuditatem lignorum vestit umbra foliorum? numquid tale aliquid intrinsecus agit? Sed quis agit hoc? audite agricolam Apostolum, et videte quid sumus, et audite magistrum interiorem: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, ne
Abbreviated transcription (Latin):
nullus quando uult nascit᷑. Ubi autem
natiuitas inuoluntate cͣ: mncrementũ in
uoluntate. Nemo ex aqͣ & sp̃u nascitur ñ
uolens. Gͦ siuult crescit: siñ uult decrescit.
Qͥd÷ crescere: ꝓficere. Qlo ẽ decrescere:
Deficere. Qsqͥs nouit natũ se c̾ẽ. ut audiat
qr puer ẽ & infans: auide inhiet ub̾ib
mat̾s: & cito crescit. Est autẽ mat̾ eccłia.
& ubera eius duo testamenta diuinarum
scͥpturarum. H inc suggat᷑ lac om̃ium sa¬
cram̃toꝵ temporalit ꝓ et̃na nr̃a salute
gestoꝵ. ut nutritꝰ atq roboratꝰ ꝑueniat

Expanded text:
em nativitas in voluntate est, et crementum in voluntate est. Nemo ex aqua et Spiritu nascitur nisi volens. Ergo si vult, crescit: si vult, decrescit. Quid est crescere? Proficere. Quid est decrescere? Deficere. Quisquis novit natum se esse, audiat quia puer est et infans; avide inhiet uberibus matris, et cito crescit. Est autem mater Ecclesia; et ubera ejus duo Testamenta Scripturarum divinarum. Hinc sugatur lac omnium sacramentorum temporaliter pro aeterna sgestorum, ut nutritus atque roboratus pervoniat
Abbreviated transcription (Latin):
Quibusdam infirmis dic̃ apłs. Lac uob̾
potũ dedi ñ escam. Nondum eñi poteratis.
sed nec quid̾e adhuc potestis. Sunt infirmi
qͥ ñ sunt idonei ualido cibo: uolunt tendere¬
se ad io qo caꝑe ñ possunt. Et si aliquid
uctũq ceꝑint. aut uisi sibi fuerint cepisse
qd̃ ñ ceꝑunt. extollunt᷑ inde & suꝑbiunt:
inde uident᷑ sibi qͣsi sapientes. Hoc autem
contigit om̃ib hereticis. Qͥ cũ ee̾nt anima-¬
les & carnales. defendendo sententias suas
prauas. qͦs falsas ẽẽ nͣ potuerunt uidere.
exclusi sunt de catholica. Dicã caritati ur̃e

Expanded text:
quibusdam infirmis dicit Apostolus, «Lac vobis potum dedi, non escam: nondum enim poteratis; sed nec adhuc quidem potestis» . Sunt infirmi qui non sunt idonei valido cibo; volunt se extendere ad id quod capere non possunt: et si aliquid utcumque coeperint, aut visi sibi fuerint capere quod non ceperunt, extolluntur inde, et superbiunt inde; videntur sibi quasi sapientes. Hoc autem contingit omnibus haereticis; qui cum essent animales et carnales, defendendo sententias suas pravas, quas falsas esse non potuerunt videre, exclusi sunt de Catholica. Dicam Charitati vestrae
Abbreviated transcription (Latin):
qͥde ñ solũ nullis bonis. uerũ etiã multis me¬
ritis mał p̃cedentib uidemus datã. ⁊ coti¬
die uidemus dari: s plane cũ data fuerit
incipiunt eẽ etiã merita nr̃a bona : ꝑ illã tam̃
slam si se illa subtraxerit cadit homo: non
erectꝰ s pͣcipitatus libero arbitrio. Qua¬
ꝓptͣ nec qnͣdo ceꝑit homo  merita bona. sibi
debet tͥbuere illa: s dõ cui dr̃ in psalmo:
adiutor m̃s esto ne derelinqͣs me. S habun¬

Expanded text:
quidem non solum nullis bonis, verum etiam multis meritis malis praecedentibus videmus datam, et quotidie videmus dari. Sed plane cum data fuerit, incipiunt esse etiam merita nostra bona, per illam tamen. Nam si se illa subtraxerit, cadit homo, non erectus, sed praecipitatus libero arbitrio. Quapropter nec quando coeperit homo habere merita bona sibi debet tribuere illa, sed Deo, qui dicitur: « Adjutor meus esto, ne derelinquas me .
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. s qr ñ sequitur ut omnis qͥ aspicit ui¬
tꝰ. ł recta. ł ꝑfecta ratio.S ⁊ ipse as¬
pectꝰ ꝙͣ uis iã sanos ocłos conu̾tere in
lucẽ ñ potest. nͥ illa tͥa ꝑmaneant: fides
qͣ credatur ita se rẽ habere ad quã con¬
u̾tendꝰ ẽ aspectus. ut uisa faciat beatũ:
spes qͣ cũ
bene aspexerit se

Expanded text:
est: sed quia non sequitur ut omnis qui aspicit viest: sed quia non sequitur ut omnis qui aspicit vitus vel recta vel perfecta ratio. Sed et ipse aspectus quamvis jam sanos oculos convertere in lucem non potest, nisi tria illa permaneant: fides, qua credat ita se rem habere, ad quam convertendus aspectus est, ut visa faciat beatum; spes qua cum bene aspexerit, se
Abbreviated transcription (Latin):
Oculꝰ anime mens ẽ. ab om̃i malo corporiᷤ
pura.: to: a cupiditatib rerũ mortalium
iã remota atq purgata: qđ ei nicħ aliud
prestat qͣm fides primo. Qd enĩ adhuc
ei demonstrari ñ potest uiciis inquinate
atq egͦtanti. qr uidere nequit nͥ sana. si ñ
credat alit᷑ se eẽ uisuram: ñdat oꝑam sue
sanitati. S qͥd si credat quidẽ ita se rem
habere ut dr̃. atq ita se si uidere potuerit
ẽẽ iisuram. sanari tam̃ se posse desperet.
nonne se ꝓrsꝰ abicit atq contempnit.
nec p̃ceptis medici obtemperat: p̃sertim Er
posse sanari. ipsã tam̃ que ꝓmittitur lu¬
cẽ ñ amet. ñ desideret. suisq tenebris
q̃ iã in consuetudine iocunde sunt. se ar-¬
bitretur intim debere ẽẽ contentã: ñ ne
medicũ illũ nichilominus respuit: Er go
necessariũ. Sine tͥb istis gͥ anima nulla
sanat᷑. ut possit d̾m suũ uidere: ro: in¬
telligere. Cũ gͦ sanos habuerit oculos:
restat ut aspiciat. Aspectus anime ratio

Expanded text:
poris pura, id est, a cupiditatibus rerum mortalium jam remota atque purgata: quod ei nihil aliud praestat quam fides primo. Quod enim adhuc ei demonstrari non potest vitiis inquinatae atque aegrotanti, quia videre nequit nisi sana, si non credat aliter se non esse visuram, non dat operam suae sanitati. Sed quid, si credat quidem ita se rem habere ut dicitur, atque ita se, si videre potuerit, esse visuram, sanari se tamen posse desperet; nonne se prorsus abjicit atque contemnit, nec praeceptis medici obtemperat? A. Omnino itposse sanari, ipsam tamen quae promittitur lucem non amet, non desideret, suisque tenebris, quae jam consuetudine jucundae sunt, se arbitretur debere interim esse contentam; nonne medicum illum nihilominus respuit? A. Pronecessarium. R. Sine tribus istis igitur anima nulla sanatur, ut possit Deum suum videre, id est intelligere. 13. Cum ergo sanos habuerit oculos, quid restat? A. Ut aspiciat. R. Aspectus animae, ratio
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dormierunt. Siue isti cũ illis undecĩ
erant congregati clausis ostiis ꝓpt̃ metũ
iudeoꝵ. uñ cũ exisset thomas. uenit ad
epit autẽ dicere ad plebẽ parabolã
hanc. Homo plantauit uineã. ⁊ cetera:
In hac gͥ plebe intelligendum ÷ etiã illoᷤ
ẽt̃ potuisse qͥsic cũ audirent. quomͦ qͥ
dixerant. benedictꝰ qͥuenit ĩ nomine
frustra in ipso corpore dñi iã sic̃ menbra
ꝙͣ iohannes. & habebat turbas discipłoꝵ
sic̃ ipsi euuangeliste sepe testantur. Et

Expanded text:
us simul, siue isti cum illis undecim erant congregati clausis ostiis propter metum Iudaeorum, unde cum exisset Thomas, uenit ad epit autem dicere ad plebem parabolam hanc: homo plantauit uineam, et cetera. in hac ergo plebe intellegei\\dum est etiam illos esse potuisse qui sic eum audirent, quomodo cui dixerant: benedictus qui uenit in nomine frustra in ipso corpore domini. iam sicut membra quam Iohannes et habebat turbas discipulorum, sicut ipsi euangelistae saepe testantur, et
Abbreviated transcription (Latin):
paulus ut ea potestate qͣm ꝓfecto cum
cȩteris euuangelii predicatorib habe¬
bat ñ cũ cet̾is uteretur. s suo stipendio
militaret. ne gentes a nomine xp̃i pe-¬
nitus alienas. doctna cius quasi uenał
offenderet. alit᷑ educatus. artẽ ꝙͣ ñ no¬
uerat didicit. ut dũ suis manib transi¬
gitur doctor. nullus grauaretur auditor:
quantomagis beatus petrus qͥ iã piscator
fuerat qd̾ nouerat fecit: si ad presens illiro
tempꝰ aluid ũn uiueret ñ muenit: Sed
respondebit quispiam. Et cur inuenit:
cũ dñs ꝓmiserit dicens. querite pͥmum
regnũ dei ⁊iusticiã eiꝰ. ⁊ hec om̃ia adi-¬

Expanded text:
t ea potestate, quam profecto cum caeteris Evangelii praedicatoribus habebat, non cum caeteris uteretur, sed suo stipendio militaret, ne gentes a nomine Christi penitus alienas, doctrina ejus quasi venalis offenderet, aliter educatus, artem quam non noverat didicit, ut dum suis manibus transigitur doctor, nullus gravaretur auditor; quanto magis beatus Petrus, qui jam piscator fuerat, quod noverat fecit, si ad praesens illud tempus aliud unde viveret, non invenit? Sed respondebit quispiam: Et cur non invenit, cum Dominus promiserat dicens: Quaerite primum regnum Dei, et justitiam ejus, et haec omnia a
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ in fide ⁊ ueritate. qͥ ⁊ plus om̃ib suis
co apłis laborauit. ⁊ plurib epłis popłos di
ñ eos tantum qͥ p̃sentes ab illo uidebant᷑. ueꝵ
etiã illos qͥ futuri pͣuidebantur instruxit.
illum in qͣm uerũ athletã .xͥ. doctũ ab illo.
unctũ de illo. crucifixũ cũ illo. gloriosũ
in illo: intheat᷑ huius mundi cui spectacusũ
factꝰ ẽ ⁊ angłis ⁊ hominib legitime mag¬
no agone certantẽ. ⁊ palmã suꝑne uocati¬
onis in anteriora sectantẽ. ocuł fidei liben-¬
tissime spectant. gaudere cũ gaudentib
flere cũ flentibꝰ. foris habentẽ pugnas. intꝰ
timores. cupientẽ dissolui ⁊ ẽe̾ cum xp̃o. de¬
siderantẽ uidere romanos. ut alique frue¬
emulantẽ coriithios. ⁊ ipsa emulatiõe
metuentẽ ne seducantur eoꝵ mͣtes a cas
tinuum dolorẽ c ordis de israhelitis ha¬
bentẽ. qd̃ ignorantes di iusticiã ⁊ suam
uolentes constituere iusticiȩ dĩ nͣ sunt
subiecti: nec solũ dolorẽ. uerum etiã

Expanded text:
gentium in fide et ueritate, qui et plus omnibus suis coapostolis Iaborauit et pluribus epistulis populos dei, non eos tantum qui praesentes ab illo uidebantur uerum etiam illos qui futuri praeuidebantur instruxit; illum inquam uirum, athletam Christi, doctum ab illo, unctum de illo, crucifixum cum illo, gloriosum in illo, in theatro huius mundi, cui spectaculum factus est et angelis et hominibus, legitime magnum agonem certantem et palmam supernae uocationis in anteriora sectantem oculis fidei libentiflere cum flentibus, foris habentem pugnas, intus timores, cupientem dissolvi et esse cum Christo, desiderantem videre Romanos, ut aliquem fruaemulantem Corinthios et ipsa aemulatione metuentem ne seducantur eorum mentes a casttinuum dolorem cordis sui de Israhelitis habentem, quod ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; nec solum dolorem uerum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sit impleuit. Nã qͥs alius pisces qͥ caꝑent᷑
apposuit: Qͥ ñ ob aliud credendꝰ est
eis ingessisse penuriam q̃ cõpellerentur
ire piscatum. nͥ dispositũ uolens exibere
miracubũ: ut simul ⁊ p̃dicatores euũ gelii
sui pasceret: ⁊ ipsũ euũgłm tanto sacm̃to
ꝗd erat de numero piscium com̃daturus

Expanded text:
itiam ejus: nam quis alius pisces qui caperentur, apposuit? Qui non ob aliud credendus est eis ingessisse penuriam qua compellerentur ire piscatum, nisi dispositum volens exhibere miraculum, ut simul et praedicatores Evangelii sui pasceret, et ipsum Evangelium tanto sacramento, quod erat de numero piscium commendaturus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ inme uacua ñ fuit. Pluuiã uoluntauã
segregans hereditati suȩ. ⁊ em̃ infirmata ẽ.
tuu̾ ꝑfecisti eã. Ꝙ pliuuiã uoluntariã segre¬
gasti. ñ attendens hominũ merita. s tuam
grãm ⁊ misccłiam. infirmata ẽ gͦ ipsa heditas
ꝯagnouit se infirmã inse: ut firma e̾ẽt inte.
Non firmaret᷑. nͥ infirmaretur: ut abste inte

Expanded text:
oluntariam segregans Deus haereditati suae: etenim infirmata est; tu vero perfecisti eam . Quia pluviam voluntariam segregasti, non attendens hominum merita, sed tuam gratiam et misericordiam. Infirmata est ergo ipsa haereditas, et agnovit se infirmam in se, ut firma esset in te. Non firmaretur, si non infirmaretur, ut abs te in te
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑtinebat iudas. qͥ etiã mortuus fuit. cum
dñs resurrexit a mortuis.: & tamͣ ipsiꝰ duo¬
apparuisse ilł duodecim. Cũ articulo enĩ hoc
greci codices habent: ut ñ possint intelligi
quic̃q duodeciꝰ : s illi eo numero insignes
Eo mͦ locutionis puto ⁊ illud a domino dictũ
nonne ego uos duodecĩ elegi. ⁊ unꝰ ex uos
tauerimꝰ ⁊ illũ electũ. ut ꝑ eiꝰ traditionẽ
domini passio compleretur: to: malitiã eiꝰ
ad aliquid elecꝰtã. bene utente dõ etiã malis
aliud attendamꝰ uͥ ait. Non de om̃ib uob̃
dico: ego scio qͦs elegerim: uͥ declarat ade¬
lecꝰtionẽ ñ ꝑtinere nͥ bonos. Ac ꝑ hoc dictã

Expanded text:
tinebat Judas, qui etiam mortuus fuit cum Dominus resurrexit a mortuis; et tamen ipsius duoapparuisse illis duodecim : cum articulo enim hoc Graeci codices habent, ut non possint intelligi quicunque duodecim, sed illi in eo numero insignes; eo modo locutionis puto et illud a Domino dictum: Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis taverimus et illum electum ut per ejus traditionem Domini passio compleretur, id est malitiam ejus ad aliquid electam, bene utente Deo etiam malis, illud attendamus ubi ait: Non de omnibus vobis dico: ego scio quos elegi . Ubi declarat ad electionem non pertinere nisi bonos; ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ẽ. qͥ certa intelligentia posst̃
ista discernere: pene frustra in eccła la-¬
boramꝰ. Si aut̃ qd̃ uitas ht infirmi p̃pħ
credentiũ ad medicum currunt sanandi
fit modis. ꝑ altitudinẽ diuitiaꝵ sapĩe
& scientie dĩ. ⁊ ꝑ inscrutabilia iudicia
eiꝰ: ut ⁊ ñnulli a corporib incorporea
discernentes. cũ sibi ex hoc magni ui¬
dent᷑. n irrident stulticiã p̃dicationis qͣ
salui fiunt credentes. ab unica uia longe
ex errent. q̃ ad uitam et̾nã sola ꝑducitꝰ.
Et multi in cruce xͥ gloriantes. & ab eadẽ
uia ñ recedentes. etiam qͥ ista q̃ subtilissi¬
me disserunt᷑ ignorant. qr ñ ꝑit unꝰ de

Expanded text:
mortuus est, qui certa intelligentia possunt ista discernere, pene frustra in Ecclesia laboramus. Si autem, quod veritas habet, infirmi populi credentium ad medicum currunt, sanandifit modis per altitudinem divitiarum sapientiae et scientiae dei et per inscrutabilia iudicia eius, ut et nonnulli a corporibus incorporea discernentes, cum sibi ex hoc magni uidentur et inrident stultitiam praedicationis, qua salui fiunt credentes, ab unica uia longe exerrent, quae ad uitam aeternam sola perducit, et multi in cruce Christi gloriantes et ab eadem uia non recedentes, etiam qui ista, quae subtilissime disseruntur, ignorant,
Abbreviated transcription (Latin):
Fuimꝰ enim stulti ⁊ nos aliqn ⁊ incredul.
errantes. seruientes desidĩis ⁊ uolupta¬
tibꝰ uariis: in malicia ⁊ inuidia agentes.
ab hominabiles. inuice̾ odio habentes.
Qͥid istis tã mał meritis: nͥ pena utiq
debebat᷑ : S dõ reddente bona ꝓ mał
qõ deiñ subiungit ⁊ dic̃. Cũ aũ benignitaᷤᷤ
& humanitas illuxit saluatoris nr̃i dĩ: ñ ex

Expanded text:
i et nos aliquando et increduli, errantes, servientes desideriis et voluptatibus variis, in malitia et invidia agentes, abominabiles, invicem odio habentes. Quid istis tam malis meritis nisi poena utique debebatur? Sed Deo reddente bona pro maquod deinde subjungit et dicit: « Cum autem benignitas et humanitas illuxit Salvatoris nostri Dei, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
norabitur. Ella q̃ scͥpsit ad corinthios
alit᷑ utiq ab ipsis pariulis. alit̾ ab ipsi s¬
capatiorib posse intelligi sciens: ait. Si
quis ẽ int̾ uos ꝓpħa aut spiritał. agnos¬
cat q̃ scͥbo uob̾: qr dñi ẽ mandatum.
Si qͥs autẽ ignorat: ignorabitur. Soli¬
dã ꝓfecto uoluit esse scientiã spalium.
ipsa crecdebant. q̃ sp̾ales insuꝑ agnosce¬
bant. Ignorabitur aut̃ qͥ ignorat: qr
ñ dũ ei reuelatum ẽ. ut qd̃ credit sciat.
Qd cũ fit in hominis mͣte : ipse dicit᷑
agnosci a uõ. qr ds illũ eognoscentẽ
fac: sic̃ ait alibi. Nc̃ aũ cognoscentes
dm̃: immo cogniti a d̾o. Neq enim

Expanded text:
nique illa quae scripsit ad Corinthios, aliter utique ab ipsis parvulis, aliter a capacioribus posse intelligi sciens, ait: Si quis est inter vos propheta aut spiritualis, agnoscat quae scribo vobis, quia Domini est mandatum: si quis autem ignorat, ignorabitur . Solidam profecto voluit esse scientiam spiritualipsa credebant, quae spirituales insuper agnoscebant. Ignorabitur autem, ait, qui ignorat; quia nondum ei revelatum est, ut quod credit sciat. Quod cum fit in hominis mente, ipse dicitur cognosci a Deo; quia Deus illum cognoscentem facit, sicut alibi ait: Nunc autem cognoscentes Deum, imo c
Abbreviated transcription (Latin):
inme uacua ñ fuit. Om̃ĩa optime. S plus
ifł̃ om̃ib laboraui. Qasi tͥ cȩpisti tͥbuere.
qõ paulo ante do dederas. Agnosce ⁊ seqͣre.
slon ego aut̃. s gr̃a dĩ mecũ. Bene infirme.
firmissime eris exaltatus : qr ñ es ingͣtꝰ.
Tues tõe ipse paulꝰ. inte paruulꝰ. in do¬
mmo magnꝰ: tues quit̃ dñm rogasti ut
stimulꝰ carnis angelꝰ sathane a qͦ cola¬
phrzabaris auferretur ate. Qed tͥ dictũ ẽ.
qͥd audisti qñ hoc petisti: Sufficit tͥ gratia
mea: nã iuirtus in infirmitate ꝑficitur

Expanded text:
cua: omnia optime. Sed, Plus illis omnibus laboravi: quasi tibi coepisti tribuere, quod paulo ante Deo dederas. Agnosce, et sequere: Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Bene, infirme: firmissime eris exaltatus, quia non es ingratus. Tu es idem ipse Paulus in te parvus, in Domino magnus. Tu es qui ter Dominum rogasti, ut stimulus carnis, angelus satanae, a quo colaphizabaris, auferretur a te. Quid tibi dictum est? quid audisti quando hoc petisti? Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cationis saluos face̾ credentes. Hȩc stul. uͦ.¬
ticia p̾dicationis. ac stultum dĩ q̃ sapien-¬
tior eͣ hominib multos contͣhit ad salu¬
tẽ : ut nͣ solũ qͥñ dũ ualent certa intelli-¬
gentia conspicere nat᷑am dĩ qͣm fide te-¬
nent: uerũ etiã qͥ ñ dũ in ipsa anima sua Cx lib̾¬
ita incorporeã substantiã. A corporis ge q̃stionũ¬

Expanded text:
cationis saluos facere credentes. haec stultitia praedicationis ac stultum dei, quod sapientius est hominibus, multos contrahit ad salutem, ut non solum qui nondum ualent certa intellegentia conspicere naturam dei, quam fide tenent, uerum etiam qui nondum in ipsa anima sua ita incorpoream substantiam a corporis gen
Abbreviated transcription (Latin):
Hos docet cognoscere dñi mandatum:
qr ñ ẽ seditionis ds s pacis. Siqͥs aute
ignorat ignorabitur: ro÷ imꝓbabitur.
sion enĩ ds si ad scientiã referas ignorat
eos qͥb dicturꝰ ẽ ñ noui uos.: s eoꝵ
improbatio hoc u̾bo insinuata ẽ. Cũ
autẽ dominꝰ dicat. beati mundo corde
qmͣ ipsi dm̃ uidebunt. eaq uisio nob̾

Expanded text:
ndatum, quia non est seditionis deus sed pacis. si quis autem ignorat, ignorabitur, id est inprobabitur. non enim deus, si ad scientiam referas, ignorat eos, quibus dicturus est: Non noui uos, sed eorum inprobatio hoc uerbo insinuata est. Cum autem dominus dicat: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, eaque uisio in
Abbreviated transcription (Latin):
ne inuacuum graͣm dĩ recipiatis. ut qͥd
enĩ eos rogat: si grãm sic susceꝑunt. ut
ꝓpͥam ꝑderent uoluntatẽ.: Tam̃ ne ipsa
uoluntas sine gr̃a dĩ putetur bom aliqͥd
posse. continuo cũ dixisset gr̃a eiꝰ ĩme
uacua ñ fuit. s plꝰ om̃ib iłł laboraui.
subiunxit atq ait. N ego aut̃. s gratiaẜx lib̾ es¬
d̃ĩ mecũ: id : ñ solꝰ. s gr̃a di mecũ. Ac ciuitate d¬
ꝑ hoc nec grã di sola. nec ipse solus: .xiiii.
s gr̃a dĩ cũ illo : ut idẽ de celo uocare¬
tur. ⁊ tã magna ⁊ efficacissima uo ca-¬
tione conu̾teretur. gr̃a di erat sola: ꝙr
merita eiꝰ erant mala. s ñ minima. De-¬
niq & alibi dic̃ ad timotheum. Collabora
euuangłio scđm uirtutẽ dĩ saluos nos
facientis. ⁊ uocantis uocatione sua sc̃a.¬

Expanded text:
ne in vacuum gratiam Dei suscipiatis . Ut quid enim eos rogat, si gratiam sic susceperunt ut propriam perderent voluntatem? Tamen ne ipsa voluntas sine gratia Dei putetur boni aliquid posse, continuo cum dixisset: Gratia ejus in me vacua non fuit, sed plus omnibus illis laboravi, subjunxit atque ait: Non autem ego, sed gratia i mecum : id est, non solus, sed gratia Dei mecum: ac per hoc nec gratia Dei sola, nec ipse solus, sed gratia Dei cum illo. Ut autem de coelo vocaretur, et tam magna efficacissima vocatione converteretur , gratia Dei erat sola; quia merita ejus erant magna, sed mala. Denique et alibi dicit ad Timotheum: Collabora Evangelio secundum virtutem Dei salvos nos facientis, et vocantis vocatione sua sa
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ dñs. In legiᷤ nomine. aliqͣndo
simul omĩa uẽtis instrum̃ti sc̃aꝵ sc̃pt᷑arũ
significantur eloqͥa. Nã ex ꝓpħa ysaia tes¬
& in aliis labiis loqͣr populo huic. p̃misit
tam̃. in lege scͥptum ẽ. Et ipse dñs. in lege
inquit eoꝵ scͥptum ẽ. qr oderunt me g̃as
cũ hoc legat᷑ in psalmo. Aliqñ aũ ꝓprie
uocat᷑ lex quȩ data ẽ ꝑ moysen: scd̃m
& inhis duob p̃ceptis. totalex pendet
& ꝓpħe. hic utiq ꝓprie lex appellata ẽ
de monte sẏna: ꝓpħaꝵ aut̃ nomine
etiã psalmi significati st̃. Et tam̃ alio
loco ipse saluator. oportebat inqͥc oĩa
nomine. exceptis psalmis intelligi uoluit.

Expanded text:
icut legis nomine aliquando simul omnia ueteris instrumenti sanctarum scripturarum significantur eloquia. nam ex propheta Esaia tesaliis linguis et in aliis labiis loquar populo huic, praemisit tamen: in lege scriptum est. et ipse dominus: in lege, inquit, eorum scriptum est: quia oderunt me gratis, cum hoc legatur in psalmo. aliquando autem proprie uocatur lex quae data est per Mosen, secundum  in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae; hic utique proprie lex appellata est de monte Sina. prophetarum autem nomine etiam psalmi significati sunt, et tamen alio loco ipse saluator: oportebat, inquit, imnomine exceptis psalmis intellegi uoluit.
Abbreviated transcription (Latin):
paruuli estote: ut sensib ꝑfecti sitis. Ebra
malitia maxime. nͥ suꝑbia: Ipsa enim de
uana granditate presumens. ñ sinit hominẽ
ambulare ꝑ artam uiã: ⁊ intrare ꝑ angustã
portã. Puer autẽ facile intrat ꝑ anguitum
N id̾o nemo nͥ ut puer intrat in regnũ cȩloꝵ.¬

Expanded text:
parvuli estote, ut mentibus perfecti sitis» . Qua malitia maxime, nisi superbia? Ipsa enim de vana granditate praesumens non sinit hominem ambulare per arctam viam, et intrare per angustam portam: puer autem facile intrat per angustum; et ideo nemo, nisi ut puer, intrat in regnum coelo
Abbreviated transcription (Latin):
N eqͣqͣm ut scͥbis. qͥ ignorat ignora¬
bitur. de hac re dr̃e apłs: tanꝙͣ ista¬
dumba. pęna ille plectentꝰ sit. qͥ ñ ualet
intesligentia sic discernere in effabilem
t̾nitatis unitatẽ: sic̃ discernit᷑ in animo
nrͣo memoria. intellectꝰ. uoluntas. Ali¬
unde dicebat hoc apłs. Lege ⁊ uidebis
ea q̃ loquebat᷑. q̃ fidẽ ł mores multoꝵ
ȩdificarent: ñ q̃ uix ad paucoꝵ eãq exi¬
guã. qͣntuła̾cumq in hac uita de re tanta
pot᷑ eẽ intelligentiã ꝑuenirent: id÷ ut
lingͥs ꝓpħia p̃poneretur: ut ñ ꝑturbate¬
loqͥ cogeret: ut mulieres in eccła tac̾ent.
ut omĩa honeste ⁊ scđ̾m ordinẽ fierent.
Hȩc cũ ag̾et: ait. Si qͥs uidetur ẽẽ ꝓpħa
mandatũ. Si qͥs autẽ ignorat ignorabit᷑.
his u̾bis cohercens. & ad pacificũ ordinẽ
reuocans inquietos.: tanto ad seditionẽ
faciliores. q̃nto sͥ uidebant᷑ sp̃u excellere.
cũ suꝑbiendo cuncta turbarent. Si qͥs gͦ

Expanded text:
n enim, ut scribis, \'qui ignorat, ignorabitur\' de hac re dixit apostolus, tamquam ista poena ille plectendus sit, qui non ualet intellegentia sic discernere ineffabilem trinitatis unitatem, sicut discernitur in animo nostro memoria. intellectus, uoluntas. aliunde hoc dicebat apostolus. lege et uidebis, quod ea loquebatur, quae fidem uel mores multorum aedificarent, non quae uix ad paucorum eamque exiguam. quantulacumque in hac uita de re tanta esse potest, intellegentiam peruenirent, id est ut linguis prophetia praeponeretur, ut ninvitos loqui cogeret, ut mulieres in ecclesia tacerent, ut omnia honeste et secundum ordinem fierent. Haec cum ageret, ait, Si quis videtmandatum. si quis autem ignorat. ignorabitur, his uerbis cohercens et ad pacificum ordinem reuocans inquietos tanto ad seditionem faciliores, quanto sibi uidebantur spiritu excellere, cum superbiendo cuncta turbarent. si quis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
am̃te distinguitur. euidentissimo testi¬
monio. Si enĩ orauero inquit lingua
sp̃c m̃s orat. mens aut̃ mea ĩfructu¬
osa ẽ. Cũ gͦ linguã intelligat᷑ hoc¬
loco obscuras dicere ⁊ misticas signi¬
ficationes. a quib si intellectũ m̃tis
remoueas. nemo edificatur audiendo
lingua. ñ hominib loquitur s deo
nemo enĩ audit: sp̃c autẽ loquit᷑ mys¬
teria: satis indicat eã se linguã hoc loco
appellare ubi sunt significationes ue¬
lut ymagines rerũ ac similitudines:
q̃ ut intelligantur. indigent m̃tiꝰ obtu¬
tu. Cũ aut̃ ñ intelliguntur: inspũ easᷤ
dic̃ ẽẽ ñ inm̃tẽ. Uñ aꝑtius ait. Si bene¬
dixeris in spu: qͥs supplet locũ ydiotȩ:
Quomꝰ dic̃ am̃ suꝑ tuam benedictionẽ:
qñqͥdẽ nescit gͥo dicas: Q gͦ etiã lin¬
gua. to: m̃bro corporis qd̾ mouemuᷤ
inore cũ loquimur. signa utiq rerũ
translato u̾bo lingua appellauit. qͣm¬

Expanded text:
te distinguitur euidentissimo testimonio. si enim orauero, inquit, lingua, spiritus meus orat; mens autem mea infructuosa est. cum ergo lingua intellegatloco, obscuras dicere et mysticas significationes, a quibus si intellectus mentis removeatur, nemo aedificatur audiendo lingua, non hominibus loquitur, sed deo; nemo enim audit, spiritus autem loquitur mysteria - satis indicat eam se linguam hoc loco appellare, ubi sunt significationes uelut imagines rerum ac similitudines, quae ut intellegantur indigent mentis obtutu. cum autem non intelleguntur, in spiritu eas dicit esse, non in mente: unde apertius ait: si benedixeris spiritu, qui subplet locum idiotae quomodo dicet "amen" super tuam benedictionem, quandoquidem nescit, quid dicas? quia ergo etiam lingua, id est membro corporis, quod mouemus in ore, cum loquimur, signa utique rerum translato uerbo linguam appellauit quam
Abbreviated transcription (Latin):
em̃dasse. S siuie illi codices ueriꝰ habeant
etiã in .xii. stare uoluerit. qr duodenariꝰ
in cis numerꝰ ita mysticus erat. ut ñ posset
in locum iude nͥ alius. to: mathias. ad con Exserm̃¬
seruandũ sacram̃tũ esdẽ numeri subro: de uͥbis¬

Expanded text:
erant. sed siue illi codices uerius habeantetiam in undecim stare uoluerit, quia duodenarius in eis numerus ita mysticus erat ut non posset in locum Iudae nisi alius, id est Matthias, ad conseruandum sacramentum eiusdem numeri subro
Abbreviated transcription (Latin):
nichil amplius habeat qͦ se intendat. Et
hec ẽ uere ꝑfecꝰta uirtꝰ. ratio ꝑueniens ad
fine̾ suũ. ꝙͣ beata uita consequitur. ipsa
aut᷑ uisio intellectꝰ ẽ ille qͥ in anima ẽ. srgo
contigerit: uideamꝰ utrũ ad huc ei illa tͥa
sint necessaria: fides qͣ sit necessaria cũ iam
uideat: spes nichilominꝰ qr ĩa tenet: caritadiũ
ñ solũ nichil detͣhit᷑. s addit᷑ etiã plurimũ. sa ꝯ⁊ ili¬

Expanded text:
nihil amplius habeat quo se intendat: et haec est vere perfecta virtus, ratio perveniens ad finem suum, quam beata vita consequitur. Ipsa autem visio, intellectus est ille qui in anima est, contigerit, videamus utrum adhuc ei tria illa sint necessaria. Fides quare sit necessaria, cum jam videat? Spes nihilominus, quia jam tenet. Charitati vero non solum nihil detrahetur, sed addetur etiam plurimum. Nam et il
Abbreviated transcription (Latin):
& nisi amore oculũ infixerit. nec aspiciendo uspũ
declinauit: manere in illa beatissima uisione
bre uinculũ m̃tiũ. sine ꝗͣ diues pauꝑ ẽ: & inqͣ
pauꝑ diues ẽ. Hec in adu̾sitatib dolerat: in
ꝓsꝑitatibꝰ temꝑat: induris passiõibꝰ fortis: in
bonis oꝑib hilaris: intemptatiõe tutissima: in
hospitalitate latissima: int̾ ueros fr̃s letissima
int̃ falsos patientissima: ĩ ab el sacͥficio grata:
in noe ꝑ diluuium secura: in abrahe pere¬
grinatione fidelissima. in moyse inter
iniurias lenissima. in dauid tͥbulationibꝰ
mansuetissima: in tͥb pueris blandos ignes
innocent᷑ spectat: in machabeis seuos ignes
fortit᷑ tolerat. Casta insusanna erga urrũ.
in anna post uirũ : in maria pret̃ uirum
Libera in paulo ad arguendũ. humilis
in petro ad obediendum. Humana in
xp̃ianis ad confitendum : diuina in xp̃o

Expanded text:
nti amore oculum infixerit, nec ab aspiciendo uspiam declinaverit, manere in illa beatissima visione tium, sine qua diues pauper est et in qua pauper diues est. haec in aduersitatibus tolerat, in prosperitatibus temperat, in duris passionibus fortis, in bonis operibus hilaris, in temtatione tutissima, in hospitalitate latissima, inter ueros fratres laetissima, inter falsos patientissima, in Abel sacrificio grata, in. Noe per diluuium secura, in Abrahae peregrinatione fidelissima, in Mose inter iniurias lenissima, in Dauid tribulationibus mansuetissima, in tribus pueris blandos ignes innocenter exspectat, in Macchabaeis saeuos ignes fortiter tolerat. casta in Susanna erga uirum, in Anna post uirum, in Maria praeter uirum, libera in Paulo ad arguendum, humilis in Petre ad oboediendum, humana in christianis ad confitendum, diuina in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
lare humilitatis exemplũ. suꝑbiã ucteris
hominis innouanda humilit̾ uita similitu¬
dine puerił etatis accusat. Qa ꝓpt̾ dilectis¬
simi cũ cantari audi tis psalmũ laudate pa¬
eri dñm. ne arbitremini ad uos istã ex¬
hortationẽ ñ ꝑtinere: qr iã corporis ꝓuen

Expanded text:
lare humilitatis exemplum superbiam veteris hominis ad innovandam humiliter vitam similitudine puerilis aetatis accusat. Quapropter, charissimi, cum cantari auditis in Psalmis, «Laudate, pueri, Dominum,» ne arbitremini ad vos istam exhortationem non pertinere, quia jam cor
Abbreviated transcription (Latin):
ut intelligeret: Ac ꝑ hoc in illo erat lin¬
gua. in isto ꝓpħia: qr in illo rerũ magi¬
natio. in isto imaginationũ int̃p̃tatio
sola ipsa signa in spu ꝑ rerũ corporaliũ
imagines uidet: & magis ꝓpħa qͥsolo
eaꝵ intellectu p̃ditꝰ eͣ: s maxime
ꝓpħa qͥ utͦq p̃cellit: ut ⁊ uideat ĩ spũ
corporalium rei significatiuas simi-¬
litudines. & eas uiuacitate mͣtis intel¬
ligat: sic̃ daniheł excellentia temp¬
tata ẽ ⁊ ꝓbata : qͥ regi ⁊ somnium qd̃
uiderat dixit: ⁊ qͥd significaret aꝑuit.
Et ipse quippe imagines corporales

Expanded text:
ut intellegeret. ac per hoc in illo erat linut intellegeret. ac per hoc in illo erat lingua, in isto prophetia, quia in illo rerum imaginatio, in isto imaginationum interpretatio.sola ipsa signa in spiritu per rerum corporalium imagines uidet, et magis propheta, qui solo earum intellectu praeditus est; sed maxime qui utroque praecellit, ut et uideat in spiritu corporalium rerum significatiuas similitudines et eas uiuacitate mentis intellegat, sicut Danihelis excellentia temtata est et probata qui regi et somnium, quod uiderat, dixit et, quid significaret, aperuit. et ipsae quippe imagines corporales
Abbreviated transcription (Latin):
ł doctna. ꝓinde ait. Si uenero ad
uos linguis loq̃ns. qͥd uob̃ ꝓdero. nͥ
loqͦͣr uob̾ in reuelatiõe. aut in agniti¬
one. aut in ꝓpħia. aut in doctrina
id ÷ cũ signis. hoc ẽ lingue accesserit intel¬
lectꝰ: ut ñ sp̃u tantũ s etiã m̃te agat᷑
qd̃ agitur : ꝓmñ cui signa ꝑ aliqͣs rerũ
corporaliũ similitudines demonstrabant᷑
in spu. nͥ accesserat m̃tis officium. ut etiã
intelligerentur. ñ dũ erat ꝓpħa: magisq
ꝓpheta erat qͥ inter pretabat᷑ qͥd alius uidis¬
set. qͣm ipse qͥ uidisset. Uñ apparet magis
ad mͣtẽ ꝑtinere ꝓpħiam. qͣm ad istum sp̃m.¬
qͥm qͦdã ꝓpͥo uocat᷑ sp̃c uis anime quedã
m̃te inferior: uͥ corporaliũ rerx similitu¬
dines expͥmuntur. Itaq magis ꝓpheta
ioseph. qͥ intellexit qͥd significarent sep¬
tene spice. ⁊ septenȩ boues: qͣm pharao
qͥeas uidit in somnis. Iiliꝯ enim sp̃c infor¬
matꝰ ẽ ut uideret: huiꝰ mens illuminata

Expanded text:
 doctrina. proinde ait: si uenero ad uos linguis loquens, quid uobis prodero, nisi loquar uobis in reuelatione aut in agnitione aut in prophetia aut in doctrina? id est: cum signis, hoc est linguae accesserit intellectus, ut non spiritu tantum, sed etiam mente agatur quod agitur. Proinde, quibus signa per aliquas rerum corporalium similitudines demonstrabantur in spiritu, nisi accesserat mentis officium, ut etiam intellegerentur, nondum erat prophetia; magisque propheta erat, qui interpretabatur, quod alius uidisset, quam ipse qui uidisset. unde adparet magis ad mentem pertinere prophetiam quam ad istum spm proprio uocatur spiritus, uis animae quaedam mente inferior, ubi corporalium rerum similitudines exprimuntur. itaque magis Ioseph propheta, qui intellexit, quid significarent septenae spicae et septenae boues, quam Pharao, qui eas uidit in somnis; illius enim spiritus informatus est, ut uideret, huius mens inluminata,
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ di: transitura ẽ ħ abicatio dĩ. qr
celum & terra transiet. Demq ante qͣm
face̾t ds celum & t̾ram: ubi habitabat:
S dic̃ aliquis. Et anteqͣm facẽt ds̃ scõs:
ubi habitabat. Inse habitabatos. Apd te
habitat: & apt̾ se ẽ. Ds ⁊ quando digna¬
tur habitare in scis. ñ sic sunt sci domus
dei: ut ipsa subtracta cadat ds. Alit̃ enĩ
nos habitamus in domo: aliter ds ĩ scĩs.
Tu habitas indomo: quȩ si subtracta fu¬
erit cadis. Ds autem sic habitat in scĩs.
ut si ipse ds discesserit cadant. Et cũq gͦ
sic portat dm̃ ut sit templũ di. ñ putet
sic ase portaridm. ut terreat dm̃. si se
subducat. Ue illi si se subtraxerit d̾s:
qr ipse cadet. Nam ds inse ꝑmanet. In
quib nos habitamus: ipsa nos continent.
In quib ds habitat ipse illos continet.
uscipe te dicis qd̾ ꝓtuli: nescitis quia
demplũ dĩ estis  sp̃c di habitat inuobis:
Qd̃ potuisti dicere. tõs dictum cẽ qͥa

Expanded text:
nem Dei; transitura est habitatio Dei, quia coelum et terra transient . Deinde antequam faceret Deus coelum et terram, ubi habitabat? Sed dicit aliquis: Et antequam faceret Deus sanctos, ubi habitabat? In se habitabat Deus, apud se habitabat, et apud se est Deus. Et quando dignatur habitare in sanctis, non sic sunt sancti domus Dei, ut ipsa subtracta cadat Deus. Aliter enim nos habitamus in domo, aliter Deus in sanctis: tu habitas in domo; si subtracta fuerit, cadis; Deus autem sic habitat in sanctis, ut si ipse discesserit, cadant. Quicumque ergo sic portat Deum, ut sit templum Dei; non putet sic a se portari Deum, ut terreat Deum, si se subducat. Vae illi si se subtraxerit Deus; quia ipse cadit: nam Deus in se semper manet. In quibus nos habitamus, ipsa nos continent; in quibus Deus habitat, ipse illos continet.i, Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis ? Quod proposuisti dicere ideo dictum esse, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uide cũ quo. Si gͦ om̃ia oꝑa illa regnũ dĩ
ñ possidebunt. immo ñ oꝑa. s qͥtalia agt̃.
nã opera talia inigne ñ erunt: nemo enĩ
illo igne ardens furaturꝰ ẽ. ⁊ adulteraturꝰ
s qͥ talia agunt regnũ dĩ ñ consequentur:
ñ gͦ erunt a dextͥs cũ illis quib dicetur.

Expanded text:
vide cum quo. Si ergo opera illa omnia regnum Dei vide cum quo. Si ergo opera illa omnia regnum Dei non possidebunt; imo non opera, sed qui talia agunt; nam opera talia in igne non erunt: non enim illo igne ardentes furaturi sunt et adulteraturi; sed «qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt:» non ergo erunt a dextris
Abbreviated transcription (Latin):
correptus. de talib cõmissis pęnitentiã ñ
agens: regnum cȩloꝵ sꝑas: Non opinor.
qmͣ qͥtalia agunt regnum dĩ ñ possidebt̃.
Et ignoras. qr patientia dĩ ad penitentiã
te a aducit: Tu nescio qͥd tͥ pollicens: scđm
duriciã tuã & cor impenitens. thesaurras
tͥ iram. indie ire ⁊ reuelationis iusti iudicii
cłi: qͥ reddet unicuiq scđm oꝑa sua. Attende
gͦ ipsũ iudicẽ uenientem. Bene. d̾o gratias.
Nontacuit sententiã definitiuã: ñ misit
foras reos: & duxit uelum. Ante uoluit p̃¬
nuntiare: qd̾ disposuit facere. Nempe con¬
gregabunt᷑ ante eũ om̃s gentes. Qed de ilis
faciet: Separabit eas: & alios ponet ad
dexteram: alios ad sinistram. Nuͣquio medius
locus seruatꝰ est: Ed dextͥs dicturꝰ ẽ: Ue¬
nite benedicti patͥs mei. ꝑcipite regnum.
Qd sinistris: Itt in ignem ȩternũ: qͥ paratꝰ:
diabolo ⁊ angłis eius. Si ñtimes mitti quo.

Expanded text:
correctus, de talibus commissis poenitentiam non correctus, de talibus commissis poenitentiam non agens, regnum coelorum speras? Non opinor; «quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt.» Et ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu nescio quid tibi pollicens, secundum duritiam tuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua. Attende ergo ipsum judicem venientem. Bene; Deo gratias: non tacuit sententiam definitivam, non misit foras reos et duxit velum. Ante voluit praenuntiare quod disposuit facere. Nempe «congregabuntur ante eum omnes gentes.» Quid de illis faciet? «Separabit eos; et alios ponet ad dexteram, alios ad sinistram.» Numquid medius locus servatus est? Quid dextris dicturus est? «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum.» Quid sinistris? «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Si non times mitti quo,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sequitur: unusqͥsq autẽ suꝑ fundam̃tũ
uideat qd̾ suꝑ ȩdificet: Alius eñi suꝑ edi¬
ficat. aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos :
alius ligna. fenũ. stipuła. U niuscuiusq
opꝰ qͣle sit: ignis ꝓbabit. Dies enĩ dñi
d eclarabit: quia in igne reuelabitur.
Si cuius opꝰ ꝑmanserit qd̾ suꝑedificauit.
mereedẽ accipiet: hoc ẽ. qi suꝑ funda¬
m̃tũ iusta oꝑa edificat. aurũ. argentũ. lapi¬
des p̃ciosos. Si aut̃t peccata. ligna. fenum. stipłam.
tam̃ ꝓpt̃ fundam̃tũ. ipse saluus erit. sic tam̃¬
quasi ꝑ ignc̃. Fr̃s. nimis timidos uos ẽe uolo.
M elius ẽ. ñ uobis dare securitatem malam.
Nlon dabo. qd nͣ accipio. Timens. terreo. Se¬
curos uos facerem: si securꝰ ficrẽ. Ego ignem
impiis dix̃. ait aliquis nͣdeme: qͥ quam uis
peccator sim. qͣm uis adulter. ꝙͣ uis fraudator.
qͣ. uis raptor. qͣm uis ꝑiurꝰ. habeo tam̃ in
transi. Qld aluto: Raptor. adulter: & cȩtera

Expanded text:
utem super fundamentum videat quid superaedificat. Alius enim superaedificat aurum, argentum, lapides pretiosos; alius ligna, fenum, stipulam: uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit; dies enim Domini declarabit, quia in igne revelabitur. Si cujus opus permanserit quod superaedificavit, mercedem accipiet:» hoc est, quia super fundamentum justa opera aedificavit; «aurum, argentum, lapides pretiosos.» Si autem peccata; «lignum, fenum, stipulam:» tamen propter fundamentum «ipse salvus erit; sic tamquam per ignem» . Fratres, nimis timidus esse volo: melius est enim non vobis dare securitatem malam. Non dabo quod non accipio, timens terreo: securos vos facerem, si securus fierem; ego ignem impiis dixit, ait aliquis, non de me; qui quamvis peccator sim, quamvis adulter, quamvis fraudator, quamvis raptor, quamvis perjurus; habeo tamen intransi. Quid aliud? Raptor, adulter, et caetera d
Abbreviated transcription (Latin):
subiectũ : templũ. illi cuius ẽ templum.
Quomͦ gͦ d̾s nͣ est: cui sunt menbra dĩ
subiecꝰta: Ac ꝑhoc ⁊ dñs est tẽpli sui. Ex epłi ad¬
Qis enim hoc neget. qͥs ita desipiat: ut dardarũ¬
dicat ñ esse aliquẽ dñm domus suȩ: Qomͦ d̾ p̃senti¬

Expanded text:
ubjectum est templum illi cujus est templum: quomodo ergo Deus non est, cui sunt membra Dei subjecta? Ac per hoc et Dominus est templi sui: quis enim hoc neget, quis ita desipiat, ut dicat non esse aliquem dominum domus suae? Quomodo er