comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
opus feci. et omnes mirami¬
iii. Et continuo iungit. Pro¬
pterea moyses dedit uobis
circumcisionẽ. Bene factũ
est. ut acciperetis circumcisi
onem a moyse. ñ quia ex
moyse est. sed ex patribus:
abraham quippe primus
accepit circumcionẽ a dño:
ge accepistis. ut circumcida¬
tis octauo die: accepistis in le¬
ge. ut uacetis septima dieSi
octauus dies illius qui natus
ẽ. occurrerit ad diẽ septimũ
sabbati. quid facietis: Ta¬
cabitis. ut seruetis sabbatũ:
an circumcidetis. ut implea¬
tis sacramentũ diei octaui.
Sed noui in quit quid facitis.
Circumciditis hominẽ. Qua¬
re: Quia circumcisio pert¬
net ad aliquod signaculũsi¬
lutis: et ñ debent homine
sabbato uacare a salute.
go nec michi irascamini: qͥa
saluũ feci totũ hominẽ sab¬
bato. Si circumcisionemin¬
quit accipit homo in sab¬
bato ut ñ soluatur lex moy¬
si. aliquid enĩ per moysen ĩ
illa constitutione circũcisio¬
nis salubriter institutũ est:
michi operanti saluitem ĩ sab¬

Expanded text:
opus feci, et omnes miramini. Et continuo subjungit: Propterea Moyses dedit vobis circumcisionem. Bene factum est ut acciperetis circumonem a Moyse, « non quia ex Moyse est, sed ex patribus. » Abraham quippe primus accepit circumcisionem a Domino. Moyses, in lege accepistis ut circumcidatis octavo die, accepistis in lege ut vacetis septimo die. Si octavus dies illius qui natus est occurrerit ad diem septimum sabbati, quid facitis? Vacabitis, ut servetis sabbatum, an circumcidetis, ut impleatis sabbato sacramentum diei octavi? Sed novi, inquit, quid facitis, « circumciditis hominem. » Quare? quia circumcisio pertinet ad aliquod signum salutis, et non debent homines sabbato vacare a salute. Ergo nec mihi irascimini, quia salvum feci totum hominem in sabbato. « Si circumcisionem, inquit, accipit homo in sabbato, ut non solvatur lex Moysi. » Aliquid enim per Moysen in illa constitutione circumcisionis salubriter institutum est. « Mihi » operanti salutem « in sab
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. Dicta est aũt mulier si¬
cundũ femineum sexum: no
scd̾m corruptionem in degritan
Et hoc ex lingua ipsius scripti¬
re. Nam et eua statim facta de
latere uiri sui. nondũ contacta
a uiro suo: nostis. quia mulies
appellata est. Et formauit eam in
mulierẽ. Unde ergo fratres: Cogna

Expanded text:
potuit. Dicta est autem mulier sepotuit. Dicta est autem mulier secundum femineum sexum, non secundum corruptionem integritatis: et hoc ex lingua ipsius Scripturae. Nam et Eva statim facta de latere viri sui, nondum contacta a viro suo, nostis quia mulier appellata est: Et formavit eam in mulierem . Unde ergo fratres? Cogna
Abbreviated transcription (Latin):
dei. filius hominis: excelsus. ut
nos faceretł humilis: ut nos re¬
ficeret: ambulans inter homineͤ
patiens bumana. et abscondẽs
cdiuina. descendit ut dicit eu¬
angłium in capharnaum. ipse
et mater eius. et fratres eius.
et discipuli eius: et ibi man¬
serunt ñ multis dieb. Eoce
habet matrẽ: habet fratres. ha¬
bet et discipulos. In de fratres:
unde matrem. F ratres enim seri¬
ptura nr̃a ñ eos solos appellare
consueuit. qui nascunt ex eodẽ
uiro et femina. aut ex eodẽ lite¬
ro. aut ex eodem patre. quãuis
diuersis matrib: aut certe exe¬
odem gradu. uelut compatrue¬
les. aut consobrinos: ñ solũ hos
fratres nouit dicere scriptura no¬
stra. Quomodo loquitur: sic in¬
delligenda est. Habet linguam
suam. Quicunq hanc linguam
nescit: turbatur. et dicit. Unde
fratres dño: Num enĩ maria ite¬
rum peperit: Absit. Inde cepit
dignitas uirginũ. Iula femina
mater ẽe potuit: mulier esse ñ

Expanded text:
Dei, Filius hominis: excelsus ut Dei, Filius hominis: excelsus ut nos faceret, humilis ut nos reficeret, ambulans inter homines, patiens humana, abscondens divina. 2. Descendit, ut dicit Evangelista, in Capharnaum, ipse et mater ejus, et fratres ejus, et discipuli ejus, et ibi manserunt non multis diebus. Ecce habet matrem, habet fratres, habet et discipulos: inde fratres, unde matrem. Fratres enim Scriptura nostra, non eos solos appellare consuevit, qui nascuntur ex eodem viro et femina, aut ex eodem utero, aut ex eodem patre, quamvis diversis matribus; aut certe ex eodem gradu, velut compatrueles aut consobrinos: non solum hos fratres novit dicere Scriptura nostra. Quomodo loquitur, sic intelligenda est. Habet linguam suam: quicumque hanc linguam nescit, turbatur, et dicit, Unde fratres Domino? Num enim Maria iterum peperit? Absit. Inde coepit dignitas virginum. Illa femina mater esse potuit, mulier esse non
Abbreviated transcription (Latin):
dus est. Sed inter has om̃s in¬
sidias et eius temptationes. qͥd
faciamus: nisi quod ibi audi-¬
umus: Ego aũt cum michi
molesti essent. in duebam me
cilicio: et humiliabã in ieiumo
animã meam. Est qui exau¬
diat: ne dubitetis orare. Qui
aũt exaudit: intus manet. Non
in montẽ aliquẽ oculos diriga¬
tis ⁊ ñ faciem in stellas. aut solẽ
aut lunã leuetis. Non tunc ex¬
audiri uos arbitremini. quan¬
dosuper mare oratis:immo de¬
testamini tales orationes. Mun¬
da tantũ cubiculũ cordis. Ubi¬
cunq fueris. ubicunq oraue¬
ris: intus est qui exaudiat. in¬
tus in secreto cordis: quẽ sinum
uocat: cum ait. Et oratio mea
in sinu meo conuercetur. Qui
de exaudit: non ẽ preter te.
Non longe uadas. nec te ex¬
tollas: ut quasi attingas illũ
manib. Magis si te extuleris.
cades: si te humiliaueris. ipse
appropinquabit.Hic dñs de¬
us noster uerbũ dei. uerbũ ca¬
ro factum ẽ. filius patris: filiꝰ

Expanded text:
dus est. Sed inter has omnes indus est. Sed inter has omnes insidias et ejus tentationes, quid faciemus, nisi quod ibi audivimus, Ego autem, cum mihi molesti essent, induebam me cilicio, et humiliabam in jejunio animam meam. Est qui exaudiat, ne dubitetis orare: qui autem exaudit, intus manet. Non in montem aliquem oculos dirigatis, non faciem in stellas aut solem aut lunam levetis. Non tunc exaudiri vos arbitremini, quando super mare oratis: imo detestamini tales orationes. Munda tantum cubiculum cordis: ubi fueris, ubicumque oraveris, intus est qui exaudiat, intus in secreto, quem sinum vocat cum ait, Et oratio mea in sinu meo convertetur . Qui te exaudit, non est praeter te. Non longe vadas, nec te extollas, ut quasi attingas illum manibus. Magis si te extuleris, cades: si te humiliaveris, ipse appropinquabit. Hic Dominus Deus noster Verbum Dei, Verbum caro factum, Filius Patris, Filius
Abbreviated transcription (Latin):
Npsalmo audistis gemitũ pau¬
peris: cuius menbra per totam
terram tribulationes patiunt᷑.
usꝙ in finem scłi. Satagite frat᷑s
mei esse in his menbris: et de his
menbris. Nam tribulatio tota
transitura est. Ne gaudentibꝰ
Sueritas dicit. Bẽati lugentes: qͦ¬
nriam ipsi consolabunt᷑. Deus.
homo factus est. Quid futurus
est homo÷ propter quẽ. deus fa¬
ctus est homo: Hec spes console¬
tur nos: in om̃i tribulatione et
temptatione huius uite. Pon
enim cessat iminicus persequi:
et si ñ aperte seuit: in insidiis a¬
Et super iram dolose ãgebant.
Inde dictus est leo et draco.
Sed quid dicitur xp̃o: Et cõ¬
culcabis leonẽ. et draconẽ.
Leo propter apertã iram: draco
propter occultas insidias. Ora¬
co eiecit adam de paradiso:idem
ipse leo persecutus est eccłam. di¬
cente petro: quia aduersarius
uester diabolus. sicut leo rugiẽs
circuit.querens quem deuoret.
Non tibi seuitiã suam perdi¬
disse diabolus uideat᷑. Quãdo
blanditur: tunc magis cauen¬

Expanded text:
Psalmo audistis gemitum pauperis, cujus membra per totam terram tribulationes patiuntur usque in finem saeculi. Satis agite, fratres mei, esse in his membris et de his membris: nam tribulatio tota transitura est. Vae gaudentibus ! Veritas dicit: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Deus homo factus est: quid futurus est homo, propter quem Deus factus est homo? Haec spes consoletur nos in omni tribulatione et tentatione hujus vitae. Non enim cessat inimicus persequi; et si non aperte saevit, insidiis aEt super iram dolose agebant . Inde dictus est leo et draco. Sed quid dicitur Christo? Et conculcabis leonem et draconem . Leo propter apertam iram, draco propter occultas insidias. Draco ejecit Adam de paradiso, idem ipse leo persecutus est Ecclesiam, dicente Petro, Quia adversarius vester diabolus sicut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Non tibi saevitiam suam perdidisse diabolus videatur: quando blanditur, tunc magis caven
Abbreviated transcription (Latin):
ad uidendũ uerbũ. et ipsius
luce reuerberati. ad solita recessi¬
stis: rogate medicũ ut adhibeat
colliria mordacia:÷ precepta iu¬
sticie. E st quod uideas: s ñ est
unde iudeas. Don michi antea
credebas quia ẽ quod uideas: du¬
ce quadã ratione adductus es.
propinquasti. intendisti: palpi¬
tasti. refugisti. Scis certe ẽẽ qđ
uideas: sed idoneũ te ñ esse qui
uideas. E rgo curare. Que sũt
colliria:. Doli mentiri. noli per
rare:. noli fraudare. Sed consue¬
sti: et cũ aliquo dolore a cõsue¬
dudine reuocaris. Hoc ẽ quod
mordet. sed sanat. Nam dico
tibi liberius ex timore et meo
et tuo. si curari destiteris. et es¬
se idoneus ad perfruendum
hac luce neglexeris: ualitudi¬
ne ocłoꝵ tuoꝵ tenebras amabis.
et amando tenebras. in tenebͥs
remanebis: et remanendo in te¬
nebris. etiã in tenebras exterio¬
res proicieris: ibi erit fletus. et
stridor dentiũ. Si nichil in te
faciebat amor lucis: faciat ti¬
mor doloris. Sufficienter me

Expanded text:
ad videndum Verbum, et ipsius luce reverberati ad solita recidistis; rogate medicum ut adhibeat collyria mordacia, praecepta justitiae. Est quod videas, sed non est unde videas. Non mihi antea credebas quia est quod videas: duce quadam ratione adductus es: propinquasti, intendisti, palpitasti, refugisti. Scis certe esse quod videas, sed idoneum non te esse qui videas. Ergo curare. Quae sunt collyria? Noli mentiri, noli perjoli fraudare. Sed consuesti, et cum aliquo dolore a consuetudine revocaris: hoc est quod mordet, sed sanat. Nam dico tibi liberius, ex timore et meo et tuo: si curari destiteris, et esse idoneus ad perfruendum hac luce neglexeris, valetudine oculorum tuorum; tenebras amabis; et amando tenebras, in tenebris remanebis; et remanendo in tenebris, etiam in tenebras exteriores projicieris: ibi erit fletus et stridor dentium . Si nihil in te faciebat amor lucis, faciat timor doloris. 12. Sufficienter me
Abbreviated transcription (Latin):
istum intelligendũ putaret.
uenimꝰ inde ad psalmũ. Quo
considerato: muenimus inte¬
rim. dñm. fontẽ uite. Bibe et
uiue. Apud te inquit est fons
uite: ideo sub umbracło ala¬
rum tuarũ sperant filii homi¬
num: mebriari isto fonte que¬
rentes. Sed de lumine dicebamꝰ.
Sequere ergo. Dam propheta
cũ dixisset. apud te fons uite.
secutus adiuneit: in lumine
tuo uidebimus lumen. Deum
de deo.lumen de lumine. Per
hoc lumen factum est lumen
solis: et lumen quod fecit solẽ.
sub quo fecit et nos: factum ẽ
sub sole propter nos. factũ est
inquã propter nos sub sole:lu¬
men quod fecit solem. Noli
contemnere nubem carnis. Nu¬
be tegitur: ñ ut obscuretur. sed
ut temperetur. Loquenᷤ ergo

Expanded text:
istum intelligendum putaret: venimus inde ad Psalmum, quo considerato, invenimus interim Dominum fontem vitae. Bibe et vive. Apud te, inquit, fons vitae: ideo sub umbraculo alarum tuarum sperant filii hominum, inebriari isto fonte quaerentes. Sed de lumine dicebamus. Sequere ergo: nam Propheta cum dixisset, Apud te fons vitae, secutus adjunxit, In lumine tuo videbimus lumen ; Deum de Deo, lumen de lumine. Per hoc lumen factum est solis lumen: et lumen quod fecit solem, sub quo fecit et nos, factum est sub sole propter nos. Factum est, inquam, propter nos sub sole lumen quod fecit solem. Noli contemnere nubem carnis: nube tegitur, non ut obscuretur, sed ut temperetur. 5. Loquens ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nis gentes: erit expectatiogen¬
tum. quando ueniat qui iã
uenit: quando ab omib ui¬
deatur. qui tunc a quib dã
uisus est. a quibusdam uisus¬
ñ est. quando ueniat iudica¬
turus. qui uenit iudicanduˢ:
quando uemiat discreturus.
qui uenit ut ñ discerneretur.
Non enim ab impiis xp̃c ẽ
discretus: sed cũ impiis iudi¬
catus. De illo enim dictũ ẽ.¬
Et inter iniquos reputatus
est. Latro euasit: xp̃c dam¬
natus est. Accepit indulgẽ¬
dam criminosiis: damuat
est qui omniũ confitentiũ
et ipsa cruoc si atcendas: tri¬
bunal fuit. In medio enĩ iu¬
dice constituto. unus latro
qui credidit liberatus. alter
qui insultauit damnatus est.
lam significabat quod facturuᷤ
est de uiuis et mortuis: alios
positurus ad dexterã. alios ad
simstrã. Similis ille latro futu

Expanded text:
nes gentes, erit exspectatio gentium, quando veniat qui jam venit ; quando ab omnibus videatur, qui tunc a quibusdam visus non est, a quibusdam visus est; quando veniat judicaturus qui venit judicandus; quando veniat discreturus, qui venit ut non discerneretur. Non enim ab impiis Christus est discretus, sed cum impiis judicatus: de illo enim dictum est, Inter iniquos reputatus est . Latro evasit: Christus damnatus est . Accepit in dulgentiam criminosus, damnatus est qui omnium crimina confitentium et ipsa crux, si attendas, tribunal fuit: in medio enim judice constituto, unus latro qui credidit liberatus , alter qui insultavit damnatus est. Jam significabat quod facturus est de vivis et mortuis; alios positurus ad dexteram, alios ad sinistram: similis ille latro futu
Abbreviated transcription (Latin):
runt sibi questionẽ. qua eis ui¬
deretur ñ ipse esse xp̃e. Adiun¬
gentes enĩ dixerunt. Sed istũ
nouimus unde sit: xp̃c aũt
cũ uenerit. nemo scit unde
sit. Hec opinio apud iudeoᷤᷤ
unde nata fuerit. quod xp̃c
cũ uenerit nemo scit unde
sit. ñ enim maniter nata ẽ:
si consideremus scripturas.
inuemmus fratres. quomã
sancte scripture diocetũt de
xp̃o. quoniã nazareus uoca¬
bitur. Ergo predixerunt un¬
de fit.Rursus. si locũ natiuita¬
tis erus queramus. tanquam
inde sit ubi natus est: nec hoc
latebat iudeos. propter scrip¬
turas que ista predixerant. Nã

Expanded text:
runt sibi quaestionem qua eis virunt sibi quaestionem qua eis videretur non ipse esse Christus: adjungentes enim dixerunt, Sed istum novimus unde sit; Christus autem cum venerit, nemo scit unde sit. Haec opinio apud Judaeos unde nata fuerit, quod Christus cum venerit, nemo scit unde sit non enim inaniter nata est; si consideremus Scripturas, invenimus, fratres, quoniam sanctae Scripturae dixerunt de Christo, quoniam Nazaraeus vocabitur . Ergo praedixerunt unde sit. Rursus si locum nativitatis ejus quaeramus, tanquam inde sit ubi natus est; nec hoc latebat Judaeos, propter Scripturas quae ista praedixerant. Na
Abbreviated transcription (Latin):
eminit caritas uestra.
pristinis sermonib et
festum: ñ quia timebat ne te¬
neretur. cuius potestas erat
ne teneretur: sed ut significa¬
ret etiã in ipso die festo quice¬
lebrabatur a iudeis se occulta¬
ri: et suũ esse mysterrũ. Ho¬
dierna enĩ lectione apparitit
potestas: que putabatur di¬
miditas. Loquebatur enĩ
palam in die festo. ita ut mi¬
rarentur turbe: et dicerent
quod auditumus cũ lectio le¬
geretur. Nonne hic est quiẽ
querebant interficere: Et ec¬
ce palam loquittir: et nichil
illi dicunt. Dumquid ue¬
re cognouerunt principes qͥa
hic est xp̃c: Qui nouerãt qua
seuitia querebatur: mirabant᷑
qua potentia ñ tenebatur. De¬
ude ñ plene indelligentes illiꝰ
potentiã. putauerunt princi¬
pum esse scientiã: quod ipsi co¬
gnouerant eundem esse xp̃m:
ido pepercerunt ei. quẽ tanto¬
pere occidendũ quesierunt. De¬
inde. illi ipsi apud se ipsos qui
dixerant. numqͥd cognouer̃t
principes quia hic ẽ xp̃c: fece¬

Expanded text:
eminit Charitas vestra pristinis sermonibus et festum, non quia timebat ne teneretur, cujus potestas erat ne teneretur; sed ut significaret etiam in ipso die festo qui celebrabatur a Judaeis, se occultari, et suum esse mysterium: hodierna ergo lectione apparuit potestas, quae putabatur timiditas; loquebatur enim palam in die festo, ita ut mirarentur turbae, et dicerent quod audivimus, cum lectio legeretur, Nonne hic est quem quaerebant interficere? Et ecce palam loquitur, et nihil illi dicunt: numquid vere cognoverunt principes quia hic est Christus? Qui noverant qua saevitia quaerebatur, mirabantur qua potentia non tenebatur. Deinde non plene intelligentes illius potentiam, putaverunt principum esse scientiam, quod ipsi cognoverant eumdem esse Christum: ideo pepercerunt ei, quem tantopere occidendum quaesierunt. 2. Deinde illi ipsi apud seipsos, qui dixerant, Numquid cognoverunt principes quia hic est Christus? fece
Abbreviated transcription (Latin):
quid tu homo facere debes. qͥ
quando aliquid boni facis. glo¬
riam tuã queris. quando au¬
tem aliquid mali facis. d̾o ca¬
lummas meditaris: Inten¬
de cibi. Creatura es: agnosce
creatorem. Seruus es: ñ contem¬
nas dñm. Adoptatus es: sed ñ
meritis tiris. Quere glam eius.
a quo habes gr̃am hanc. homo

Expanded text:
Quid tu, homo, facere debes, qui quando aliquid boni facis, gloriam tuam quaeris: quando autem aliquid mali facis, Deo calumniam meditaris? Intende tibi, creatura es, agnosce Creatorem: servus es, ne contemnas Dominum: adoptatus es, sed non meritis tuis: quaere gloriam ejus a quo habes hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ueniamus: ipse gallinã tuam.
Dm̃ est salus: et ista ds saluat.
Mouet: et interrogas: miror
quid duibitas. Dedignabitur

Expanded text:
eniamus, ipse gallinam tuam: Domini est salus , et ista Deus salvat. Movet te, interrogas; miror quid dubitas. Dedignabitur
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: qui mesequitur ñ am¬
bulabit in tenebris. Sequere
istũ solem: uideamus si ñ am¬
bulabis in tenebris. Ecce oriũ¬
do exit ad te. Ille cursu suo ad
occidentẽ pergit: tibi forte ad
orientem profectio ẽ. Nisi tu in
contrariã partem pergas. ñ qua
ille tendit: sequendo eũ. tu pro¬
fecto errabis: et pro oriente.oc¬
cidentem tenebis. Tu eũ in ter¬
ra si sequaris: errabis. Dauta
si eum in mari sequatur: erra¬
bit. Postremo uidetur tibi se¬
quendũ esse solem: et tendis

Expanded text:
dicit, Qui me sequitur, non amdicit, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris. Sequere istum solem, videamus si non ambulabis in tenebris. Ecce oriundo exit ad te: ille cursu suo ad occidentem pergit; tibi forte ad orientem profectio est: nisi tu in contrariam partem pergas, non qua ille tendit, sequendo eum profecto errabis, et pro oriente occidentem tenebis. Tu eum in terra si sequaris, errabis: nauta si eum in mari sequatur, errabit. Postremo videtur tibi sequendum esse solem, et tendis
Abbreviated transcription (Latin):
per nubem carnis. lumen in¬
deficiens:lumen sapientie:ait
hominib. E go sum lumen
mundi: qui me sequit ñ am¬
bulabit in tenebris. sed habe¬
uit lumen uite. Quomodo
ti abstulit ab oculis carnis: et
reuocauit ad oculos cordis.
Don enĩ sufficit dicere. qͥ me
sequitur ñ ambulabit in tene¬
bris. sed habebit lumen: addi¬
dit enim uite: sicut ibi dictũ
est. quoniã apud te est fons
uite. Uidete itaq fratresmei.
quomodo uerba dm̃ eũ illius
psalmi ueritate concordant. Et
ibi lumen positũ est cũ fonte ui¬
de: et a dño dictum ẽ lum̃ uite.
In istis aũt usibus corporalib:
aliud ẽ lumen. aliud fons. fon¬
tem fauces querunt: lum̃ ocłi.
Quando sitimus. querimus
fontem: quando in tenebriᷤ su¬
mus. querimꝰ lumen. Et si for¬
te nocte sitiamus: lumen accẽ¬
tem. Non ẽ sic apud dm̃n. Qd
lumen ẽ. hoc est fons. Qui tibi
lucet ut uideas: ipse tibi manat
ut bibas. Ui detis ergo fratres
mei. uidetis si intus uidetis:
quale lumen ẽ hoc de quo dñs

Expanded text:
per nubem carnis lumen indeficiens, lumen sapientiae, ait hominibus, Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Quomodo te abstulit ab oculis carnis, et revocavit ad oculos cordis? Non enim sufficit dicere, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen; addidit enim, vitae; sicut ibi dictum est, Quoniam apud te fons vitae: Videte itaque fratres mei, quomodo verba Domini cum illius psalmi veritate concordant: et ibi lumen positum est cum fonte vitae, et a Domino dictum est lumen vitae. In istis autem usibus corporalibus aliud est lumen, aliud fons: fontem fauces quaerunt, lumen oculi: quando sitimus quaerimus fontem; quando in tenebris sumus, quaerimus lumen; et si forte nocte sitiamus, lumen accenmus. Non sic apud Deum: quod lumen est, hoc est fons; qui tibi lucet ut videas, ipse tibi manat ut bibas. 6. Videtis ergo, fratres mei, videtis, si intus videtis, quale hoc lumen est de quo Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. Ecce uibi gaius donauit
fundum eccłe : ubi preerat faust¬
nus. Cuius ep̃c erat faustinus:
colũba aũt eccła est. quid clamaᷤ
Don deuoraiumus uillas: colũ¬
ba illas habeat. Queratur que
sit columba: et ipsa habeat. Nã

Expanded text:
minum. Ecce ubi Gaius Seius donavit minum. Ecce ubi Gaius Seius donavit fundum Ecclesiae, cui praeerat Faustinus. Cujus episcopus erat Faustinus Columba autem Ecclesia est. Quid clamas? Non devoravimus villas, columba illas habeat: quaeratur quae sit columba, et ipsa habeat. Na
Abbreviated transcription (Latin):
tyres: Non sunt columbe. Idouo¬
lare conati sunt: et de petra cecide¬
runt. Omĩa ergo fratres mei uide¬
tis que clamant aduersus illos: om¬
nes pagine diuine. om̃is ꝓphetia:.
totũ eugłium. omnes apłice litte¬
re᷑. omnes gemitus colũbe: et non¬
dũ eiugilant. nondũ exxꝑgiscunt᷑.
Sed si colũba sumus: gemamus.
toleremus. speremus: aderit mise¬
ricordia di ut efferueat ignis sp̃s
sancti in simplicitate ur̃a: et uen¬
ent. Non est desperandũ. Orati.
p̃dicate. diligite. P rorsus. potensẽ
dñs. Iam ceperunt cognoscere fron¬
temsuã. Multi cognouerunt.
multi erubuerunt. Aderit xp̃c:
ut cognoscant et ceteri. Et certe
fratres mei. uł palea sola ibi rema¬
neat: om̃ia grana colligant᷑. Qc¬
quid ibi fructificauit: redeat ad
arcam ꝑ columbã. Modo defici¬
entes ubiq. quid nobis ꝓponunt.
Don inuenientes quid dicant. uul¬
las ñr̃as tulerunt: fundos nr̃ostu¬
lerunt: proferunt testam̃ta ho¬

Expanded text:
tyres? Non sunt columbae, ideo votyres? Non sunt columbae, ideo volare conati sunt, et de petra ceciderunt. 24. Omnia ergo, fratres mei, videtis, quia clamant adversus illos, omnes paginae divinae, omnis prophetia, totum Evangelium, omnes apostolicae litterae, omnis gemitus columbae; et nondum evigilant, nondum expergiscuntur. Sed si columba sumus, gemamus, toleremus, speremus; aderit misericordia Dei, ut efferveat ignis Spiritus sancti in simplicitate vestra; et venient. Non est desperandum; orate, praedicate, diligite; prorsus potens est Dominus. Jam coeperunt cognoscere frontem suam: multi cognoverunt, multi erubuerunt; aderit Christus, ut cognoscant et caeteri. Et certe, fratres mei, vel palea sola ibi remaneat, omnia grana colligantur: quidquid ibi fructificavit, redeat ad arcam per columbam. 25. Modo deficientes ubique, quid nobis proponunt, non invenientes quid dicant? Villas nostras tulerunt, fundos nostros tulerunt. Proferunt testamenta ho
Abbreviated transcription (Latin):
reret. ñ suam. Uide amicũ spon¬
si dicentẽ. hic est qui baptirat:
Ille ñ erat amicus sponsi:. pro
quo pateris. Non habes uestem
nptialem. Et si ad conuiuiũ
uenisti: foras habes mitti. Immo
quia foras missus es: ido miser es.
Redi aliquando: et noli glori¬
ari. Audi quod dicit apłs. Si
distribuero om̃ia mea pauꝑib:
et si tradidero corpus meũ ut ar¬
deam: caritatẽ aũt non habeã.
Ecce quod ñ habes. Si tradide¬
ro inquit corpus meũ. ut arde¬
am. et utiq pro nomine xp̃i.
Sed quia sunt multi qui iactan¬
ter illud facrunt. ñ cũ caritate
ideo si tradidero corpus ineũ ut
ardeam. caritatem aũt ñ habeã:
nichil michi prodest. Caritate
fecerunt martyres illi qui in tẽ¬
pore ꝑsecutionis passi sunt: ca¬
ritate fecerunt. Isti au̾t de tumo¬
re et de suꝑbia fecerunt. Nam cũ ꝑ¬
secutor desit: se ipsos p̾cipitant.
Neni ergo ut habeas caritatẽ. Sed
nos habemus martyres. Quoᷤᷤ mar¬

Expanded text:
reret, non suam . Vide amicum sponreret, non suam . Vide amicum sponsi dicentem, Hic est qui baptizat. Ille non erat amicus sponsi, pro quo pateris. Non habes vestem nuptialem; et si ad convivium venisti, foras habes mitti ; imo quia foras missus es, ideo miser es: redi aliquando, et noli gloriari. Audi quid dicat Apostolus: Si distribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam. Ecce quod non habes. Si tradidero, inquit, corpus meum ut ardeam; et utique pro nomine Christi: sed quia sunt multi qui jactanter illud faciunt, non cum charitate, ideo, Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Charitate fecerunt martyres illi qui in tempore persecutionis passi sunt; charitate fecerunt: isti autem de tumore et de superbia faciunt; nam cum persecutor desit, seipsos praecipitant. Veni ergo, ut habeas charitatem. Sed nos habemus martyres. Quos mar
Abbreviated transcription (Latin):
redi ad uiscera columbe. ł oris
baptizatus es: habeto fructũ:
et redis ad arcam. Et tu. Et ut¬
quid: Quid nos queritis. si ma¬
li sumus: Ut boni sitis. Ideo
uos querimus: quia mali estis.
Dam si mali ñ essetis: inuenis¬
semus uos. ñ uos quereremꝰ. Nui
bonus est: lam inuentus est. Qͥ
malus est: ad huc queritur. Id̃o
uos querimus: redite ad arcam.
Sed iam habeo baptismũ. Si
om̃ia sacram̃ta sciero. et habu¬
ero propħiam. et omnẽ fidem.
ita ut montes transferã: carita¬
tem aũt ñ habeam: nichil sum.
fructũ ibi uideam: oliuã ibi
uid eam: et reuocaris ad arcam.
Sed inquit. Eece nos multa ma¬
la patimur. O si pro xp̃o pate¬
remini: ñ pro honorib ũris. Au
quia patiunt᷑ molestias: sed ꝓ do¬
nato. ñ ꝓ xp̃o. Uide quomodo
patiaris. Nam si ꝓdonato pate¬
ris. ꝓ suꝑbo pateris: ñ es incolũ¬
ba. Si ꝓ donato pateris: ñ erat
ille amicus sponsi. Nam si ẽẽt
amicus sponsi: głam sponsi que¬

Expanded text:
redi ad viscera columbae. Foris redi ad viscera columbae. Foris baptizatus es; habeto fructum, et redis ad arcam. 22. Et tu: Quid nos quaeritis, si mali sumus? Ut boni sitis. Ideo vos quaerimus, quia mali estis: nam si mali non essetis, invenissemus vos, non vos quaereremus. Qui bonus est, jam inventus est: qui malus est, adhuc quaeritur. Ideo vos quaerimus; redite ad arcam. Sed jam habeo Baptismum. Si omnia sacramenta sciero, et habuero prophetiam et omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Fructum ibi videam, olivam ibi videam, et revocaris ad arcam. 23. Sed quid ais? Ecce nos multa mala patimur. Haec si pro Christo pateremini, non pro honoribus vestris. Audus; quia patiuntur molestias: sed pro Donato non pro Christo. Vide quomodo patiaris: nam si pro Donato pateris, pro superbo pateris; non es in columba, si pro Donato pateris. Non erat ille amicus sponsi: nam si amicus esset sponsi, gloriam sponsi quae
Abbreviated transcription (Latin):
rũ locũtus es: Et tam̃ si linguis
angłorum loquereris. caritatem
aũt ñ habens: audirẽ erasonan¬
tia. et cymbala tinmientia. Solidi¬
tatem aliquã quero. fructũ in fo¬
liis inueniã. Non sint sola uerba:
habeant oliuã: redeant ad arcam.
Sed inquies. Habeo sacramentũ.
erũ dicis. Sacramentũ diui¬
num est. Habes baptismũ: & ego
confiteor. Sed quid dicit idem
apłs: Si sciero om̃ia sacram̃ta.
et habuero propħiam et omnẽ
fidem. ita ut montes transferã:
ne forte et hoc diceres. credidi:
sufficit michi. Sed quid dicit ia
des: sed nichil prodest. si ñ habe¬
at caritatẽ. Confitebant et demo¬
nes xp̃m. Ergo credendo. sed ñ
diligendo dicebant: quid nob
et tibi: Tidem habebant. carita¬
tem ñ habebant: ideo demoneᷤ
erant. Doli de fide gloriari: ad¬
huc demonib comparandus
es. Doli dicere xp̃o. Michi et
tibi quid ẽ: nitas enĩ xp̃i ti
bi loquit᷑. Ueni. cognosce ꝓacẽ:

Expanded text:
rum locutus es? Et tamen si linguis rum locutus es? Et tamen si linguis Angelorum loquereris, charitatem non habens, audirem aera sonantia et cymbala tinnientia. Soliditatem aliquam quaero, fructum in foliis inveniam: non sint sola verba, habeant olivam, redeant ad arcam. 21. Sed, inquies, habeo sacramentum. Verum dicis: Sacramentum divinum est; habes Baptisma, et ego confiteor. Sed quid dicit idem apostolus? Si sciero omnia sacramenta, et habuero prophetiam et omnem fidem, ita ut montes transferam: ne forte et hoc diceres, Credidi, sufficit mihi. Sed quid dicit Jacdes, sed nihil prodest si non habeat charitatem. Confitebantur et daemones Christum. Ergo credendo, sed non diligendo dicebant, Quid nobis et tibi ? Fidem habebant, charitatem non habebant: ideo daemones erant. Noli de fide gloriari; adhuc daemonibus comparandus es. Noli dicere Christo, Mihi et tibi quid est? Unitas enim Christi tibi loquitur. Veni, cognosce pacem,
Abbreviated transcription (Latin):
habebat. Don sint in te sola uerba:
ñ sint in te sola folia: sit fructus. &
redis ad arcã. Non ꝑ te ipsum co¬
lumba te reuocat. Gemite foris:
ut illos intus reuocetis. Et enim
fructꝰ oliue ille si discutiat᷑: inue¬
nies quid erat. Oliue fructus. ca¬
ritatẽ significat. Unde hoc ꝓba¬
inus: Quomodo enĩ oleũ a nul¬
lo humore p̃mitur. sed diruptis
omnib. exilit. et suꝑeminet:
sic est caritas. Non potest p̾mi
in ima: necesse est ut ad suͣpiora
emicet. Propterea de illa dicit a¬
postolus. Adhuc suꝑeminentiorẽ
uob̾ uiam demonstro. Quia di-¬
ximus de oleo qͥa suꝑeminet:
ne force ñ de caritate dixerit apłs.
tro: audiamꝰ quod sequit᷑. Si lin¬
guis hominũ loquar et angłoꝵ:
caritatẽ aũt non habeã. factus sũ
uelut eram̃tum sonans. & cymba¬
lũ tinniens. Inunc donate excla¬
ma. disertus sũ. i et exclama. doctꝰ
sũ. Quantũ doctus: Quantũ di¬
sertus: Dunquid linguis angło¬

Expanded text:
habebat : non sint in te sola verba, habebat : non sint in te sola verba, non sint in te sola folia; sit fructus, et redis ad arcam, non per teipsum, columba te revocat. Gemite foris, ut illos intro revocetis. 20. Etenim fructus iste olivae, si discutiatur, invenies quid erat. Olivae fructus, charitatem significat. Unde hoc probamus? Quomodo enim oleum a nullo humore premitur, sed disruptis omnibus exsilit et supereminet: sic et charitas non potest premi in ima; necesse est ut ad superna emineat. Propterea de illa dicit Apostolus, Adhuc supereminentiorem viam vobis demonstro. Quia diximus de oleo, quia supereminet, ne forte non de charitate dixerit Apostotro, audiamus quid sequitur: Si linguis hominum loquar et angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum tanquam aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . I nunc, Donate, et clama, Disertus sum: i nunc, et clama, Doctus sum. Quantum disertus? quantum doctus? numquid linguis Angelo
Abbreviated transcription (Latin):
in mmundo: ipsa tam̃ aqua erat. ñ
erat altera. Amnis de celo uenerat:
et de abyssis fontiũ. Ipsa erat a¬
qua: in qua baptizatasunt. ligna
imputribilia que erant in arca. in
qua baptirata ligna sunt. Foraz
missa est columba: et primoñ in¬
uenit requiem pedib suis. Re¬
diit ad arcam: plena enĩ eranta¬
quis om̃a. Et maluit redire.
quã rebaptizari. Coruus aũt il¬
le emissus est ante quã siccaret᷑
aqua: rebaptiratus redire noluit.
mortuus est in his aquis. Auertat
ds corui illius mortẽ. Dam qua¬
re ñ est reuersus: nisi quia aquis
interceptus ẽ: At uo̾ columba ñ
inueniens requiem pedib suis.
cũ ei undiq clamaret aqua. ue¬
ni. ueni. hic tinguere: quomodo
dib suis. reuersa ẽ ad arcam. E
misit illam noe iterũ. sicut uol
mittit arca: ut loquamini illis
Et quid fecit postea colũba. qͥa
erant ligna foris baptirata: Re¬
portauit ad arcam ramũ de oli¬
ua. Ramus ille. et folia et fructum

Expanded text:
in mundo. Ipsa tamen aqua erat, non in mundo. Ipsa tamen aqua erat, non erat altera: omnis de coelo venerat, et de abyssis fontium: ipsa erat aqua in qua baptizata sunt ligna imputribilia quae erant in arca, in qua baptizata sunt ligna foris. Missa est columba, et primo non invenit requiem pedibus suis: rediit ad arcam; plena enim erant aquis omnia, et maluit redire quam rebaptizari. Corvus autem ille emissus est antequam siccaret aqua: rebaptizatus redire noluit; mortuus est in his aquis. Avertat Deus corvi illius mortem. Nam quare non est reversus, nisi quia aquis interceptus est? At vero columba non inveniens requiem pedibus suis, cum ei undique clamaret aqua, Veni, veni, hic tingere; quomodo dibus suis, reversa est ad arcam. Et misit illam Noe iterum, sicut vos mittit arca, ut loquamini illis: et quid fecit postea columba? Quia erant ligna foris baptizata, reportavit ad arcam ramum de oliva. Ramus ille et folia et fructum
Abbreviated transcription (Latin):
fel ñ habet: symon habebat. Iđo
separatus erat a columbe urisceri¬
b. Baptismus illi quid ꝓderat:
at. Poli irasci: depone fel: ueni
ad columbã. Hic tibi prode¬
rit. quod foris ñ solum ñ ꝓderat:
secd etiã oberat. Neq dic̾as. ñ ue¬
nio: quia foris sũ baptizatus.
Ecce incipe habere caritatẽ. in¬
cipe habere fructũ: inueniatur
in de fructus: mittet te colũba
intro. Inuenimꝰ hoc inscriptu¬
ra. Imputribilib lignis. arca
fuerat fabricata. Imputribi¬
lia ligna sc̃i sunt fideles. ꝑtinen¬
tes ad xp̃m. Quomodo enĩ in
templo lapides uiuri. de quibꝰ
edificatur templũ. homines
fideles dicti sunt: sic ligna imputri¬
bilia. homines ꝑseuerantes in fide.
In ipsa ergo arca: ligna imputri¬
bilia erant. Arca enĩ eccła est: ibi
baptizat columba. Arca enĩ iuia
in aqua ferebat᷑: ligna imputri¬
bilia intus baptizata sunt. In¬
uenimus quedã ligna foris bap¬
tizata: omnes arbores que erant

Expanded text:
fel non habet. Symon habebat, ideo fel non habet. Symon habebat, ideo separatus erat a columbae visceribus. Baptismus illi quid proderat? at: noli irasci, depone fel, veni ad columbam; hic tibi proderit quod foris non solum non proderat, sed etiam oberat. 19. Neque dicas: Non venio, quia foris sum baptizatus. Ecce incipe habere charitatem, incipe habere fructum, inveniatur in te fructus, mittet te columba intro. Invenimus hoc in Scriptura. Imputribilibus lignis arca fuerat fabricata : imputribilia ligna sancti sunt, fideles pertinentes ad Christum. Quomodo enim in templo lapides vivi de quibus aedificatur templum, homines fideles dicti sunt; sic ligna imputribilia homines perseverantes in fide. In ipsa ergo arca ligna imputribilia erant; arca enim Ecclesia est: ibi baptizat columba; arca enim illa in aqua ferebatur: ligna imputribilia intus baptizata sunt. Invenimus quaedam ligna foris baptizata, omnes arbores quae erant
Abbreviated transcription (Latin):
baptizatos. Et quia nullus ip
tiũ crediturarũ. ut linguis lo¬
querent᷑. in quos descendebat
sp̃s sanctus: imposuerunt eis
manus orantes ꝓ eis. et accepe¬
runt sp̃m sc̃m. Symon ille qui
ñ erat in eccła colũba s coruus.
quia ea que sua sunt quere¬
bat. ñ que iħu xxp̃i ÷ unde in
xp̃ianis potentiam magis.
ꝑ impositionẽ manuũ apłoꝵ¬
sed qͥa ipsis orantib datus est. Et
ait apłis. Quid uultis a me ac¬
ciꝑe pecume: ut et ꝑ impositi¬
onem maniũ mearũ detur spi-¬
ritus sanctus: Et ait illi petrus.
Pecunia tua tecũ sit in ꝑditione:
quoniã donũ dei putasti pecu¬
nia comparandũ. Cuidicit. pe¬
cunia tua tecũ sit in ꝑditione:
Utiq baptirato. Iam baptisiũ
habebat: sed columbe uisceribꝰ
ñ herebat. Audi quia ñ herebat.
uerba ipsa petri apłi aduerte. Se¬
quit enĩ. Non est tibi pars. neq
sors in hac fide. In felle enĩ ama¬
ritudinis. uideo te esse. Colũba

Expanded text:
baptizatos ; et quia nullus ipsbaptizatos ; et quia nullus ipsm gentium crediturarum, ut linguis loquerentur, in quos descendebat Spiritus sanctus, imposuerunt illis manus orantes pro eis, et acceperunt Spiritum sanctum. Symon ille, qui non erat in ecclesia columba, sed corvus, quia ea quae sua sunt quaerebat, non quae Iesu Christi, unde in christianis potentiam magis per impositionem manuum apoia ipsis orantibus datus est, et ait Apostolis, Quid vultis a me accipere pecuniae, ut et per impositionem manuum mearum detur Spiritus sanctus? Et ait i'Pecunia tua tecum sit in perditione, quoniam donum Dei putasti pecunia comparandum'. Cui dicit: 'Pecunia tua tecum sit in perditione'? Utique baptizato. Iam baptismum habebat, sed columbae visceribus non haerebat. Audi, quia non haerebat, et verba ipsa Petri apostoli adverte. Sequitur enim: 'Non est tibi pars neque sors in hac fide; in felle enim amaritudinis Video te esse'. Columba
Abbreviated transcription (Latin):
nicus om̃i anno in eccła recitan¬
dus: anmuersaria sollemnitate
post passionẽ dñi. Posti illũ li¬
brum recitari. ubi scriptum est.
quomodo conuersus sit apłs. eoc
etiã die pentecostes missus ẽ spi¬
ritus sẽs in linguis druisis ue¬
lut ignis. Ibi legimus multos
credidisse in samaria: ꝑ p̃dicati¬
onem philippi. Intelligit᷑ aũt
unus ex apostolis. siue unus ex
diaconis: quia septẽ diaconos¬
ibi legimꝰ orclinatos: inter quos
etiã nom̃ est philippi. Per philip¬
pi ergo p̃dicationẽ crediderũt
samarite. Samaria cepit abun¬
cdare fidelib. Ibi erat symon iste
magus. Per magicas factiones su¬
as dementauerat popłm: ut eũ
uirtutẽ deipritarent. Commo¬
tris tam̃ signis que fiebant a
philippo. etiã ipse credidit. S
quomodo crediderit: postea
sequentia demonstrauerunt.
Baptizatus ẽ et symon. Audie¬
runt hoc apłi qui erant ierłm:
missi sunt ad illos petrus et io¬
hannes:inuenerunt multos

Expanded text:
nicus omni anno in Ecclesia recitannicus omni anno in Ecclesia recitandus. Anniversaria solemnitate post passionem Domini nostis illum librum recitari, ubi scriptum est quomodo conversus sit Apostolus,etiam die Pentecostes missus est Spiritus sanctus in linguis divisis velut ignis . Ibi legimus multos credidisse in Samaria per praedicationem Philippi: intelligitur autem sive unus ex Apostolis, sive ex diaconis; quia septem ibi diaconos legimus ordinatos, inter quos est etiam nomen Philippi . Per Philippi ergo praedicationem crediderunt Samaritae; Samaria coepit abundare fidelibus: ibi erat iste Simon magus; per magicas factiones suas dementaverat populum, ut eum virtutem Dei putarent: commotus tamen signis, quae fiebant a Philippo, etiam ipse credidit; sed quomodo crediderit, posteriora sequentia demonstraverunt. Baptizatus est et Symon. Audierunt hoc apostoli, qui erant Hierusolimis, missi sunt ad illos Petrus et Iohannes, invenerunt multos
Abbreviated transcription (Latin):
lica dicit. ipsum est. Aduertit colũ¬
ba. et agnoscit et gemit: quia ipsũ
foris habes. Uidet ibi qđ agnoscat:
uidet et quod corrigat. Ipsum est.
uem. Gloriaris quia ipsum ẽ. et ñ
uis uenire: Quid ergo mali qui ñ
ꝑtinent ad columbã: Ait tibi co¬
lumba. Et mali inter quos ge¬
mo. qui ñ ꝑtinent ad menbra me¬
a. et necesse est. ut inter illos gemã:
nonne habent qđ te habere głaris:
Nonne multi ebriosi habent ba¬
ꝑtismũ: Nonne multi auari:
Nonne multi ydolatre: Et qd̃
ni ad ydola eunt. uł libant pu¬
blice: Dunc occulte xp̃iani sor¬
tilogos querunt: mathematicos
consulunt. Et isti habent bapti¬
sinũ: sed columba gemit inter
coruos. Quid igitur gaudes qͥa
habes: Hoc habes. qđ habet. et
malus. Habeco humilitatẽ. ca¬
ritatẽ. pacem. Habetobonũ qđ
nondũ habes: ut prosit tibi bo¬
nũ quod habes. Dam qd habes:
habuit et symon magus. Actus
apłoꝵ testes sunt. Iue liber cano¬

Expanded text:
lica dicit, ipsum est: advertit columlica dicit, ipsum est: advertit columba, et agnoscit, et gemit, quia ipsum foris habes; videt ibi quod agnoscat, videt et quod corrigat. Ipsum est, veni. Gloriaris quia ipsum est, et non vis venire? Quid ergo mali, qui non pertinent ad columbam? Ait tibi columba: Et mali inter quos gemo, qui non pertinent ad membra mea, et necesse est ut inter illos gemam, nonne habent quod te habere gloriaris? nonne multi ebriosi habent Baptismum? nonne multi avari? nonne multi idololatrae, et quod ni ad idola eunt, vel ibant publice? nunc occulte Christiani sortilegos quaerunt, mathematicos consulunt. Et isti habent Baptismum, sed columba gemit inter corvos. Quid ergo gaudes, quia habes? hoc habes quod habet et malus. habeto humilitatem, charitatem, pacem: habeto bonum quod nondum habes, ut prosit tibi bonum quod habes. 18. Nam quod habes, habuit et Simon magus: Actus Apostolorum testes sunt, ille liber cano
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uides in toto orbe terrarum:
¶dem sp̃s ꝑ columbã: idem per
linguas. Si ꝑ columbam idem
sp̃s. et ꝑ linguas idem sp̃s: spiritꝰ
sanctus orbi terrarũ datus est. a
quo te p̃cidisti: ut clames cũ cor
uo. ñ ut gemas cũ coluimba. Ue
mergo. Sed sollicitus es forte: et
dicis. f oris baptizatus. timeo ne
inde sim reus: quia foris accepi.
Iam cepisti cognoscere: quid ge¬
mendũ sit. Uerum dicis quia
reus es: ñ quia accepisti: sed qͥa¬
accipisti foris. Tene ergo quod
accepisti: emenda qđ foris acce¬
pisti. Accepisti rem columbe. pre¬
ter columbã. Duo sunt que au¬
dis: accepisti: et preter columbã
accepisti. Quod accepisti. appro¬
bo. quia foris accepisti: improbi
Tene ergo quod accepisti. Non
mutatur: sed agnoscitur. Cara¬
cter ẽ regis mei. Non ero sacri¬
legus. Corrigo desertorem: ñ
muto caracterem. Nolideba¬
ptismate gloriari. quia dico. ipsũ
est: ecce dico. ipsumẽ. ẽ ota catho¬

Expanded text:
non vides in toto orbe terrarum? non vides in toto orbe terrarum? Idem Spiritus per columbam, idem et per linguas: si per columbam idem Spiritus, et per linguas idem Spiritus, Spiritus sanctus orbi terrarum datus est, a quo te praecidisti, ut clames cum corvo, non ut gemas cum columba. Veni ergo. 16. Sed sollicitus es forte, et dicis: Foris baptizatus, timeo ne inde sim reus, quia foris accepi. Jam coepisti cognoscere quid gemendum sit: verum dicis, quia reus es; non quia accepisti, sed quia foris accepisti. Tene ergo quod accepisti, emenda quod foris accepisti: accepisti rem columbae, praeter columbam: duo sunt quae audis; Accepisti, et, Praeter columbam accepisti: quod accepisti, approbo; quia foris accepisti, improbo. Tene ergo quod accepisti; non mutatur, sed agnoscitur: character est Regis mei, non ero sacrilegus; corrigo desertorem, non immuto characterem. 17. Noli de Baptismate gloriari, quia dico, ipsum est; ecce dico, ipsum est; tota Catho
Abbreviated transcription (Latin):
michi. f ateor: habes. Obserua
quod habes. Eo ipso qđ habes:
damnaberis. Quare: Quia
rem columbe pret̃ columbã
habes. Si rem columbe incolũ¬
ba habeas. securus habes. Prita
de esse militarẽ. Si caracterem
imꝑatoris tui intris habeas: se¬
curus militas. Si extra habeas:
ñ solum tibi ad miliciã non ꝓ¬
dest caracter ille: sed etiã ꝓde¬
sertore punieris. Ueni ergo. ue¬
ni: et noli dicere. iam habeo: iã
sufficit michi. Ueni: columba
te uocat: gemendo te uocat.
Fratres mei uob̾ dico. gemendo
uocate: ñ rixando. UIocate oran
Non dubito fratres mei: quia
si uideant dolorẽ ur̃m. confun¬
dentur et reuiuiscent. Ueni er¬
go ueni: noli timere. Time si
ñ uenis: inimo ñ time. sed plan¬
ge. Ueni: gaudebis: si ueneris.
Oemes quidem in tribulationi¬
biis: ꝑegrinationib: sed gaude¬
bis in spe. Nem. ubi ẽ columba:
cui dictũ est. una ẽ columba mea:
una ẽ matri sue. Columbã unã
uides suꝑ caput xp̃i: linguas

Expanded text:
mihi. Fateor, habes: observa mihi. Fateor, habes: observa quod habes; eo ipso quod habes damnaberis. Quare? Quia rem columbae praeter columbam habes. Si rem columbae in columba habeas, securus habes. Puta te esse militarem: si characterem imperatoris tui intus habeas, securus militas; si extra habeas, non solum tibi ad militiam non prodest character ille, sed etiam pro desertore punieris. Veni ergo, veni, et noli dicere: Jam habeo, jam sufficit mihi. Veni; columba te vocat, gemendo te vocat. Fratres mei, vobis dico; gemendo vocate, non rixando: vocate orandNon dubito, fratres mei, quia si videant dolorem vestrum, confundentur, et reviviscent. Veni ergo, veni: noli timere; time si non venis: imo non time, sed plange. Veni, gaudebis si veneris: gemes quidem in tribulationibus peregrinationis; sed gaudebis in spe. Veni ubi est columba, cui dictum est, Una est columba mea, una est matri suae. Columbam unam vides super caput Christi, linguas
Abbreviated transcription (Latin):
ad columbã dicimus : ñ ut in¬
cipias habere quod ñ habebas.
sed ut prodesse tibi incipiat qđ
habebas. foris enĩ habebas bapti¬
sinũ ad ꝑniciem: intus si habri¬
eris. incipit tibi prodesse ad sa¬
lutem. Non enĩ tantũ tibi ñ
proderat baptismus. et ñ etiã
oberat: Et sancta possunt
obesse. In bonis enĩ sancta ad
salutem sunt: in malis ad iu¬
dicium. Certe enĩ fratres noui¬
ius quid accipiamꝰ: et utiq
sanctũ est quod accipimus: et
nemo cdieit ñ esse sc̃m. Et quid
ait apłs: Qui aũt manclu¬
cat et bibit indigne: iudici¬
um sibi manducat et bibit.
Don ait quia uia res mala
est. sed quia ille malus male
accipiendo. ad iudicium ac¬
cipit bonũ quod accipit. Num
enĩ mala erat bucella. que tra¬
dita est iride a dño: Absit. Me¬
cdicus ñ daret uenenũ. Salutem
medicus dedit. sed inligne ac¬
cipiendo. ad ꝑniciem accepit:
qui ñ paccatus accepit. Sic ergo
et qui baptizant᷑. Habeo inqͥt

Expanded text:
ad columbam, dicimus: non ut inad columbam, dicimus: non ut incipias habere quod non habebas, sed ut prodesse tibi incipiat quod habebas. Foris enim habebas Baptismum ad perniciem: intus si habueris, incipit prodesse ad salutem 15. Non enim tantum tibi non proderat Baptisma, et non etiam oberat. Et sancta possunt obesse: in bonis enim sancta ad salutem insunt; in malis ad judicium. Certe enim, fratres, novimus quid accipiamus, et utique sanctum est quod accipimus, et nemo dicit, non esse sanctum: et quid ait Apostolus? Qui autem manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non ait quia illa res mala est: sed quia ille malus, male accipiendo, ad judicium accipit bonum quod accipit. Num enim mala erat buccella quae tradita est Judae a Domino ? Absit. Medicus non daret venenum: salutem medicus dedit; sed indigne accipiendo, ad perniciem accepit qui non pacatus accepit. Sic ergo et qui baptizatur. Habeo, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
dico ueni ad me. dico quia ñ ha¬
bes tu: qui fateris qͥa habeo. Qua¬
re dicis. ueni ad me: Docet nos
columba. Respondet enĩ de ca¬
pite dñi. et dicit. Baptismũ ha¬
bes. caritatẽ autẽ qua gemo ñ
habes. Quid est hoc inquit. ba¬
ptisinũ habeo. caritatẽ non ha¬
beo: Sacramenta habeo. et cari-¬
tatem ñ habeo: Noli clamare.
Ostende michi. quomodo ha¬
beat caritatem. qui diuidit
unitatẽ. Ergo inquit habeo ba¬
ptismũ. Habes. Sed baptismus
ille sine caritate nichil tibi pro¬
dest: quia sine caritate tu mcħ
es. Nam si baptismus ille etiam
in eo qui nichil est. ñ est nicħ. ba¬
ptismus quippe ule aliquid est. &
magnũ aliquid ẽ propter illum
de quo dictũ est. hic ẽ qui bapti¬
zat. Sed ne putares illud quod
magirũ est aliquid tibi prodesse
posse. si ñ fueris in unitate: suꝑ
baptizatũ columba descendit᷑.
tanquã dicens. Si baptisimũ ha¬
bes esto in columba: ne ñ tibi
prosit quod habes. Uemergo

Expanded text:
dico, Veni ad me, dico quia non hadico, Veni ad me, dico quia non habes tu, qui fateris quia habeo: quare dicis, Veni ad me? 14. Docet nos columba. Respondet enim de capite Domini, et dicit: Baptismum habes, charitatem autem qua gemo non habes. Quid est hoc, inquit, Baptismum habeo, charitatem non habeo? Sacramenta habeo, et charitatem non? Noli clamare; ostende mihi quomodo habeat charitatem, qui dividit unitatem. Ego, inquit, habeo Baptismum. Habes, sed Baptismus ille sine charitate nihil tibi prodest; quia sine charitate tu nihil es. Nam Baptismus ille, etiam in illo qui nihil est, non est nihil: Baptisma quippe illud aliquid est, et magnum aliquid est; propter illum de quo dictum est, Hic est qui baptizat. Sed ne putares illud quod magnum est, tibi aliquid prodesse posse si non fueris in unitate, super baptizatum columba descendit, tanquam dicens: Si Baptismum habes, esto in columba, ne non tibi prosit quod habes. Veni ergo