comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum magni
estimare. solet
genus huma
Laudabiliorq ẽ animꝰ cui nota est¬
uel infirmitas sua. quam qui ca non
respecta uias sẏdcrum scrutatur etiã
cogniturꝰ. aut qui iam cognitas tenet
ignorans ipse qua ingrediatur ad
excitatus. atq in eiꝰ amore coram se.
uiluit. ad eumq intrare. uolens nec
ualens. coꝙ sibi lucente. attendit in
se: inuenitq se: suamq egritudinẽ.
illius munditiȩ. contemꝑari ñ posse.
cognouit. flere dulce. habet. & cundẽ¬
precari ut etiam atq etiam misereat᷑.
donec exuat totam miseriam. & p̾cari
cum fidutia iam gratuito pignore.
salutis accepto ꝑ eius unicum salua¬
torem hominis & illuminatorem.
Hunc ita agentẽ & dolentẽ scientia ñ
inflat. quia caritas cdificat. Preposu¬
it enim scientiam scientiȩ. preposuit
scire. infirmitatem suam. magis quã
sare mundi męnia. fundamenta ter-¬
rarũ. & fastigia cȩloꝵ: & hanc appo¬
nendo scientiam apposuit dolorem.
dolorem prregrinationis suȩ ex deside.¬

Expanded text:
rum magni aestimare solet genus humanlaudabiliorque est animus cui nota vel infirmitas sua, quam qui ea non respecta, vias siderum scrutatur etiam cogniturus, aut qui jam cognitas tenet, ignorans ipse qua ingrediatur ad excitatus, atque in ejus amore coram se viluit, ad eumque intrare volens nec valens, eoque sibi lucente attendit in se, invenitque se, suamque aegritudinem illius munditiae contemperari non posse cognovit; flere dulce habet, cumque deprecari, ut etiam atque etiam miscreatur, donec exuat totam miseriam, et precari cum fiducia, jam accepto gratuito pignore salotis, per ejus unicum Salvatorem hominis et illuminatorem: hunc ita agentem et dolentem scientia non inflat, quia charitas aedificat ; praeposuit enim scientiam scientiae, praeposuit scire infirmitatem suam, magis quam scire mundi moenia, fundamenta terrarum, et fastigia coelorum: et hanc apnendo scientiam, apposuit dolorem ; dolorem peregrinationis suae ex deside
Abbreviated transcription (Latin):
ita loquit᷑ de sp̃u scõ. tanquã ipse solus
sufficiat. ad beatitudinẽ nr̃am Et id̾o
solꝰ sufficit. quia separariã patre & fi¬
lio ñ potest. sicut pat̾ solus sufficit.
quia separari ã filio & spũ scõ ñ potest.
& filius idõ sufficit solus. quia separa-¬
ri a patre. & spũ scõ non potest. Qͥa¬

Expanded text:
ita loquitur de Spiritu sancto, tanquam solus ipse ita loquitur de Spiritu sancto, tanquam solus ipse sufficiat ad beatitudinem nostram: et ideo solus sufficit, separari a Patre et Filio non potest; sicut Pater solus squia separari a Filio et Spiritu sancto non potest: et Filius ideo sufficit solus, quia separari a Patre et Spiritu sancto non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
di ꝑ fidem corda mundantur. sicut
scriptũ ẽ:. fide mundans corda eorũ.
Probatur autẽ qđ contẽplationi corda
mundentur. illa maxime sententia.
beati mundo corde: qm̃ ipsi dm̃ uide.¬
bunt. Et quia hec est uita ȩterna:
dicit ds in psalmis. Longitudine.
dierum replebo eum: & ostendam illi
salutare. in eum. Siue gͦ audiamꝰ osten¬
de nobis filium. siue audiamꝰ ostende.
nobis patrẽ. tantũdẽ ualet: quia ncut̾
sine altero potest ostendi. Unũ quippe.
sunt: sicut ait. Ego& pat̾ unũ sumꝰ.
Deniq ꝓpter ipsam inseparabilitat᷑e. suf.¬
ficient aliquando nominat᷑ uel pater
solus. uel filius solus. adimpleturꝰ noᷤ
leticia cũ uultu suo. N ec inde sepa-¬
ratur utriusq sp̃c: idẽ patris & filii.
ritatis. qũẽ hic mundus acciꝑe ñ potest.
Hoc est᷑ plenũ gaudiũ nr̃m. quo amplius
non ẽ frui trinitate. do: ad cuiꝰ imagi-¬
nem factisumꝰ. Propt̃ hoc aliquando

Expanded text:
di per fidem corda mundantur, sicut di per fidem corda mundantur, sicut scriptum est: mundans fide corda eorum. probatur autem, quod illi contemplationi corda mundantur, illa maxime sententia: beati mundicordes, quoniam ipsi deum uidebunt. et quia haec est uita aeterna, dicit deus in psalmis: longitudine dierum replebo eum et ostendam illi salutare meum. siue ergo audiamus: "ostende nobis filium", siue audiamus: ostende nobis patrem, tantundem ualet, quia neuter sine altero potest ostendi. unum quippe sunt, sicut ait: ego et pater unum sumus. denique propter ipsam inseparabilitatem sufficienter aliquando nominatur uel pater solus uel filius solus adimpleturus nos laetitia cum uultu suo. Nec inde separatur utriusque spiritus, id est patris et filii veritatis, quem hic mundus accipere non potest . Hoc est enim plenum gaudium nostrum, quo amplius non est, frui Trinitate Deo, ad cujus imaginem facti sumus. Propter hoc aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
uidet quis. qͥd sꝑat: Siautẽ qđ non
uidemꝰ sꝑamꝰ. ꝑ patientiam expecta¬
mꝰ. quo adusq rex in recubitu suo est.
Tuncerit qđ scriptũ ẽ: adimplebis me
lȩxicia cũ uultu tuo. Iua lȩticia nichil
amplius requiretur. quia nec erit qͥd
amplius requiratur. Ostendetur enĩ
nobis pat᷑. & sufficiet nobis. Q uod
bene intellexerat philippus ut diceret
dño: ostende nobis patrẽ & sufficit no¬
bis. s nondũ intellexerat eo quoq
modo id ipsũ se potuisse dicere: dñe
ostende nobis te. & sufficit nobis. Ut
enim hoc intelligeret. responsũ est ei
a dño. Tanto tempore uobiscũ sum:
& non cognouistis me: Philippe qͥ
uidet me. uidet & patrẽ. S quia uo¬
lebat eum ex fide uiuere. antequam
illud posset uidere: secutꝰ est & ait.
Non credis quia ego inpatre. & pat̾ in
me est: Quãdui enĩ sumꝰ in corpore.
peregrinam᷑ a dño. Per fidẽ enim
ambulamꝰ. ñ ꝑ speciem. Contempla¬
tio qͥppe: merces est fidei. Qui merce.¬

Expanded text:
uidet quis, quid sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus, quoad usque rex in recubitu suo est. tunc erit quod scriptum est: adimplebis me laetitia cum uultu tuo. illa laetitia nihil amplius requiretur, quia nec erit quod amplius requiratur. ostendetur enim nobis pater et sufficiet nobis. quod bene intellexerat Philippus, ut diceret: domine, ostende nobis patrem et sufficit nobis; sed nondum intellexerat eo quoque modo id ipsum se potuisse dicere: "domine, ostende nobis te, et sufficit nobis". ut enim hoc intellegeret, responsum est ei a domino: tanto tempore uobiscum sum, et non cognouistis me? Philippe, qui uidet me, uidet et patrem. sed quia uolebat eum ex fide uiuere, antequam illud posset uidere, secutus esNon credis quia ego in Patre, et Pater in me est ? Quamdiu enim sumus in corpore, peregrinamur a domino; per fidem enim ambulamus, non per speciem. contemplatio quippe merces est fidei, cui merce
Abbreviated transcription (Latin):
mã serui. ego sum uia. Quia em̃ ipse
est primogenitus a mortuis. iter fȩcit
ȩccłiȩ suȩ ad regnũ dĩ. ad uita et̾nam.
cui caput ẽ ad immortalitatẽ etiam
corporis. ido creatus ẽ in pͥncipio
di principiũ ẽ qđ & loquit᷑ nobis.
in quo pͥrincipio fecit ds celũ & t̾ram.
scđm formã autẽ serui. sponsus ꝓce¬
dens de thalamo suo. Scd̃m formam
dĩ pͥmogenitꝰ om̃is creaturȩ. & ipse ẽ¬

Expanded text:
mam serui: ego sum uia. quia enim ipse mam serui: ego sum uia. quia enim ipse est primogenitus a mortuis, iter fecit ecclesiae suae ad regnum dei, ad uitam aeternam, cui caput est ad immortalitatem etiam corporis; ideo creatus est in principio dei principium est, quod et loquitur nobis, in quo principio fecit deus caelum et terram; secundum formam autem serui sponsus procedens de thalamo suo. secundum formam dei primogenitus omnis creaturae et: ipse e
Abbreviated transcription (Latin):
Eis cnim loquebatur: qͥ capere altiora
de xp̃i ditate non poterant. Quibus
etiam paulopost dicit. Non potui uob
loqui quasi spiritalib s quasi carnalibꝰ.
Hoc gͦ int̾ illos nesciebat qd̾ ꝑ illũ scire.
non poterant. & hoc solũ se scire dicebat.
qd̃ eos ꝑ illũ scire oportebat. Deniq
sciebat int̾ ꝑfectos. qđ int̾ paruulos
nesciebat. Ibi quippe ait: sapientiam
loquim᷑ int̾ ꝑfectos. Eo namꝙ gene¬
re locutionis nescire qͥsq dicitur qd
occultat. quodicitur fossa cȩca quȩ
occulta ẽ. Neq enĩ aliquo genere lo¬
quunt᷑ scripturȩ qd̾ in coniuetudine
humana ñ inueniatur. quia utiq
hominib loquuntur. Scd̾m form̃ã
di dictũ ẽ ante om̃s colles genuit me.
id ẽ ante. om̃s altitudines creaturarũ.
& ante luciferũ genuite. id ẽ ante oĩa
tempora & temporalia. scđm formani
autẽ scrui dictũ ẽ. dñs creauit me in
principio uiarũ suarũ. quia scd̃m for¬
mã di dixit. egosũ ueritas. & scđ̾m for¬

Expanded text:
Eis enim loquebatur qui capere altiora de Christi deitate non poterant; quibus etiam paulo post dicit Non potui loqui vobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. hoc ergo inter illos nesciebat quod per illum scire non poterant, et hoc solum se scire dicebat quod eos per illum scire oportebat. denique sciebat inter perfectos quod inter paruulos nesciebat; ibi quippe ait: sapientiam loquimur inter perfectos. eo namque genere locutionis nescire quisque dicitur quod occultat, quo dicitur fossa caeca quae occulta est. neque enim aliquo genere locuntur scripturae, quod in consuetudine humana non inueniatur, quia utique hominibus locuntur. Secundum formam dei dictum est: ante omnes colles genuit me, id est ante omnes altitudines creaturarum, et: ante luciferum genui te, id est ante omnia tempora et temporalia; secundum formam autem serui dictum est: dominus creauit me in principio uiarum suarum, quia secundum formam dei dixit: ego sum ueritas, secundum for
Abbreviated transcription (Latin):
ds. Sicuti gͦ hic tanquã abstulitã
se fide hominũ. & in patrẽ transtulit
dicendo non in me credit s: in eũ qͥ me
misit. a quo tam̃ se ñ utiq separauit.
sic etiam qđ ait non ẽ meũ dare: sed
quib paratũ est ãpatre. meo. Puto
clarere scđm qͥd utrũq accipiendũ sit.
Tale est enun & illud. ego ñ uidicabo:
cum ipse udicaturꝰ sit uiuos & mortu¬
os. S quia non ex potestate humana.
ꝓpterea recurrens ad ditatẽ. sursum
erigit corda hominũ. ꝓpter quȩ suble¬
di in qua ẽ. non diceret apłs saulus
de pͥncipib huiꝰ sȩculi. Si enĩ cogno¬
uissent. nunqũa dñm głe crucifixis:¬
sent. Ex forma enim serui crucifixꝰ

Expanded text:
deus". sicut ergo hic tamquam abstulit a deus". sicut ergo hic tamquam abstulit a se fidem hominum et in patrem transtulit dicendo: non in me credit, sed in eum qui me misit, a quo tamen se non utique separauit: sic etiam quod ait: non est meum dare, sed quibus paratum est a patre meo puto clarere, secundum quid utrumque accipiendum sit. tale est enim et illud: ego non iudicabo, cum ipse iudicaturus sit uiuos et mortuos, sed quia non ex potestate humana, propterea recurrens ad deitatem sursum erigit corda hominum, propter quae subledei, in qua est, non diceret apostolus Paulus de principibus huius saeculi: si enim cognouissent, numquam dominum gloriae crucifixissent. ex forma enim serui crucifixus
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enĩ dicit: ñ est mea s eiꝰ qui me mi¬
sit. ad ipsũ u̾bũ nos facit recurrere:
Doctrina enĩ patris ẽ uerbũ patris. qͥ ẽ
unicus filius. Q d sibi uult & illud
qͥ in me credit. ñ in me credit: Quo
mͦ in ipsũ. quomͦ ñ in ipsũ: Quomͦ
tam contrariũ sibiꝙ aduersũ potest
intelligi. qui m me credit inqͥt ñ in
me credit s ineũ qui me misit nͥ ita
intelligas. qui m me credit ñ in hoc qđ
uidet credit. ne sit spes nr̃a in creatu¬
ra .s. in co qͥ suscepit creaturã in qua
numanis oculis appareret. ac sic ad se.
cqualẽ patri contẽplandũ ꝑ fidẽ corda
mundaret: Idoq ad patrẽ referens
intentionẽ. credentiũ. & dicens non ĩ
me credit. s: in cũ qui me misit. non
utiq se a patre. id est ab illo qui eum
misit uoluit separari. s ut sic in cum
credeictur qͦmodo in patrẽ. cui ȩqͣliᷤ ẽ.
Qđ aꝑte alio locodicit. Credite indin

Expanded text:
cum enim dicit, Non est mea, sed ejus qui me micum enim dicit, Non est mea, sed ejus qui me misit, ad ipsum Verbum nos facit recurrere, doctrina enim Patris est Verbum Patris, qui est unicus Filius. Quid sibi et illud vult, Qui in me credit, non inmodo in ipsum? quomodo non in ipsum? quomodo tam contrarium sibique adversum potest intelligi? Qui in me credit, inquit, non in me credit, sed in eum qui me misit, nisi ita intelligas: Qui in me credit, non in hoc quod videt credit, ne sit spes nostra in creatura, sed in illo qui suscepit creaturam, in qua humanis oculis appareret, ac sic ad se aequalem Patri contemplandum, per fidem corda mundaret. Ideoque ad Patrem referens intentionem credentium, et dicens, non in 32 me credit, sed in eum qui me misit, non utique se a Patre, id est ab imisit, uoluit separari, sed ut sic in eum crederetur, quomodo in patrem, cui aequalis est. quod aperte alio loco dicit: credite in deum,
Abbreviated transcription (Latin):
& scio inqͥt quia mandatũ eius uita
eterna ẽ: Quęro itaq quomͦ intelli¬
gamꝰ ego ñ iudicabo. s uerbũ qđ locu¬
tus sum iudicabit. Qd ex consequen¬
tib apparet ita dictũ. ac sidiceret ego
non iudicabo. s uerbũ patͥs iudicabit.
Uerbũ autẽ patris ẽ. ipse filius dei.
Siccine intelligendũ ẽ egoñ uidicabo.
s ego iudicabo. Quomodo istud
potest ẽẽ uerũ. nisi ita. ego scilicet ñ
iudicabo ex potestate humana: qͥa
Filius hominis sũ. s ego uidicabo ex
potestate uerbi quia filius dĩ sum:
At si contraria & repugnantia uident᷑
ego ñ uidicabo. s ego iudicabo. qͥd il¬
linc dicimꝰ ubi ait. mea doctriua ñ est
mea: Quomͦ mea. quomͦ non mea:
Non cm̃ dixit ista doctrina ñ est mea .s
mea doctrina non ẽ mea. Quã dixit
suam. eandẽ dixit ñ suam. Quomͦ
istud uerũ est. nisi scd̾m aliud suã dixe.¬
rit. scđm aliud ñ suam: Scd̾m formã¬
dĩ suã. scd̾m formã serui ñ suam.

Expanded text:
quia mandatum eius uita aeterna est. Quaero itaque, quomodo intellegamus: ego non iudicabo, sed uerbum, quod locutus sum, iudicabit. quod ex consequentibus apparet ita dictum, ac si diceret: "ego non iudicabo, sed uerbum patris iudicabit." uerbum autem patris est ipse filius dei. sicine intellegendum est: "ego non iudicabo, sed iudicabo"? quomodo istud potest esse uerum nisi ita: negoego scilicet non iudicabo ex potestate humana, quia filius hominis sum, sed ego iudicabo ex potestate uerbi, quoniam filius dei sum." aut si contraria et repugnantia uidentur: „ego non iudicabo, sed iudicabo", quid illic dicemus, ubi ait: mea doctrina non est mea? quomodo mea? quomodo non mea? non enim dixit: "ista doctrina non est mea," sed: mea doctrina non est mea; quam dixit suam, eandem dixit non suam. quomodo istud uerum est, nisi secundum aliud suam dixerit, secundum aliud non suam, sDei suam, secundum formam servi non suam:
Abbreviated transcription (Latin):
Cum xp̃c inquit apparuerit uita ur̃a.
tunc & uos apparebitis cũ ipso in gła.
Quod antequa fiat. uidemꝰ nunc per
speculũ in enignate. hoc est in simi-¬
litudinib. tunc autẽ facie. ad faciem.
Hȩc enim nobis contẽplatio ꝓmittitur.
actionũ omiũ finis. atq eterna ꝑfe¬
ctio gaudioꝵ. Filii enĩ dĩ sumꝰ. & ñdũ
apparuit qͥd erimꝰ. Scimꝰ quia cũ ap¬
paruerit similes ei erimꝰ. qm̃ uidebi¬
mꝰ cũ sicuti est. Qd enĩ dixit famu
contẽplabim᷑. cũ uiuemus in ęternũ.
Ita quippe. ait. Hȩc est autẽ uita et̾na.
ut cognoscant te unũ uerũ dm̃. &
que̾ misisti iñm xp̃m. Hoc fiet cũ
tenebrarũ. cũ tenebre huiꝰ mortali¬
tatis corruptionisq transieruit.
Tuncerit mane nr̃m: dequo ĩpsalmis
dicit᷑. mane astabo tͥ & contẽplabor.
De hac contemplatione intelligo dictũ.
cũ tradiderit regnũ do & pat. id est
cũ ꝑduxerit uistos. quib nunc exfi-¬
de uiuentib regnat mediator dĩ &

Expanded text:
us, inquit, apparuerit vita nostra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria . » Quod antequam fiat, videmus nunc per speculum in aenigmate, hoc est, in similitudinibus; tunc autem facie ad faciem . Haec enim nobis contemplatio promittitur actionum omnium finis, atque aeterna perfectio gaudiorum. « Filii enim Dei sumus, et nondum apparuit quod erimus. Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est . » Quod enim dixit famulcontemplabimur, cum videbimus eum in aeternum. Ita quippe ait: « Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te unum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum . » Hoc fiet, cum tenebrarum , cum tenebrae mortalitatis hujus corruptionisque transierint. Tunc erit mane nostrum, de quo in Psalmo dicitur: Mane astabo tibi, et contemplabor . De hac contemplatione intelligo dictum, Cum tradiderit regnum Deo et Patri: id est, cum perduxerit justos, in quibus nunc ex fide viventibus regnat mediator Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
sibi subiecit omĩa. s filius ei subicit qͥ ei
regnũ tradit. & euacuat omẽm princi-¬
patũ. & om̃em potestatẽ & uirtutem.
De filio quippe. ista dicta sunt. Cũ tradi¬
derit inqͥt regnũ dõ & patri. cũ euacu-¬
auerit omẽm pͥncipatũ. & omem po
testatẽ & uirtutẽ. Ipse eñĩ subicit: qͥ
euacuat. Nec sic arbitrem᷑ xp̃m tradi-¬
turũ regnũ dõ & patri: ut adimat sibi.
nã & hoc quidã uaniloqui crediderunt.
Cum eñi dicitur tradiderit regnũ dõ &
patri. ñ separatur ipse quia simul cũ
patre unꝰ d̾s est. S diuinarũ scriptu¬
rarũ incuriosos. & contentionũ studi-¬
osos: fallit uerbũ quod positũ ẽ donce.
Ita namq sequit᷑. Oportet enim illũ
regnare donec ponat om̃s inmicos
suos sub pedib suis. tanqũa cũ posu¬
erit non sit regnaturꝰ. nec intelligunt
ita dictũ. sicuti ẽ illud. Confirmatũ
est coreius non cõmouebit᷑. donec uide

Expanded text:
sibi subjecit omnia, sed Filius ei subjecit, qui ei sibi subjecit omnia, sed Filius ei subjecit, qui ei regnum tradit, et evacuat omnem principatum et omnem potestatem et virtutem. De Filio quippe ista dicta sunt: Cum tradiderit, inquit, regnum Deo et Patri, cum evacuaverit omnem principatum et omnem ptestatem, et virtutem: ipse enim subjicit qui evacuat. Nec sic arbitremur Christum traditurum regnum Deo et Patri, ut adimat sibi. Nam et hoc quidam vaniloqui crediderunt. Cum enim dicitur, Tradiderit regnum Deo et Patri, non separatur ipse, quia simul cum Patre unus Deus est. Sed divinarum Scripturarum incuriosos et contentionum studiosos fallit verbum quod positum est, Donec. Ita namque sequitur: Oportet enim illum regnare, donec ponat inimicos suos sub pedibus suis; tanquam cum posuerit non sit regnaturus. Nec intelligunt ita dictum sicut est illud: Confirmatum est cor ejus, non commovebitur donec videat
Abbreviated transcription (Latin):
filius subiectus erit ei. qͥ illi subiecit
om̃ia. ac si diceretur. tunc & ipse filius
hominis. & a uerbo di suscepta huma¬
na natura. cõmutabit᷑ in eiꝰ naturam
qͥ subiecit om̃ia. tunc futurũ putant.
cũ post diem udicii tradiderit regnũ
do & patri. Ac ꝑ hoc etiam scđm istã
opinionẽ adhuc pat̾ maior ẽ: quam
serui forma quȩ de uirgine accepta ẽ.
Quod si aliqui & hoc affirmant qđ̃ iam
fuerit in dĩ substantiã mutatus homo
quod adhuc natura hominis manebat
quando ante passionẽ dicebat. qm̃
pat̾ maior me est. Unde nulla cuncta
maior ẽ pater. cui in forma di ȩqualis
est filius. Nec qͥsquã cũ audierit qd̃
ait apłs. cũ autẽ dixerit. qͥa omĩa ei¬
subiecta sunt. manifestũ quia pret̃ eũ
qui subiecit illi om̃ia. ita existimet de
patre intelligendũ. quod subiecerit om¬
na filio. ut ipsũ filium sibi omĩa subie¬
cisse ñ putet. Inseparabilis enĩ est oꝑatio
patris & filii. Alioquin nec ipse pater

Expanded text:
subjectus erit ei qui illi subjecit omnia, ac si diceretur, tunc et ipse Filius hominis, et a Verbo Dei suscepta humana natura, commutabitur in ejus naturam qui illi subjecit omnia: tunc futurum putant, cum post diem judicii tradiderit regnum deo et patri, ac per hoc etiam secundum istam opinionem adhuc pater maior est quam forma serui, quae de uirgine accepta est. quod si et aliqui hoc affirmant, quod iam fuerit in dei substantiam mutatus homo quod adhuc natura hominis manebat, quando ante passionem dicebat: quoniam pater maior me est. unde nulla cunctatmaior est pater, cui in forma dei aequalis est filius. nec quisquam, cum audierit quod ait apostolus: cum autem dixerit, quia omnia subiecta sunt, manifestum, quia praeter eum qui subiecit illi omnia, ita existimet de patre intellegendum, quod subiecerit omnia filio, ut ipsum filium sibi omnia subiecisse non putet; insepPatris et Filii. Alioquin nec ipse Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ad speciem. quã uisionẽ dicit idẽ apłs
facie ad faciem. ita dictũ ẽ cũ tradiderit.
regnũ dõ & patri. ac si diceretur. cum
ꝑduxerit credentes ad contẽplationẽ.
cd̃i & patris. Sicut enĩ dicit om̃ĩa mͥ
tradita sunt ã patre meo. & nemo no
nisi filius. & cui uoluerit filius reuela¬
re. tunc reuelabitur afilio pat̃. cum
euacuauerit omẽm principatũ. & om¬
nẽ potestatẽ & uirtutẽ. id ẽ. ut neces¬
saria non sit dispensatio similitudinũ.
ꝑ angelos. principatus. & potestates.
& uirtutes. ex quarũ ꝑsona non in¬
conuenient᷑ intelligitur dici in canti.¬
co canticoꝵ ad sponsã. Similitudineᷤᷤ
aurifaciemꝰ tibi. cũ distinctionib ar¬
genti. quoadusq rex in recubitusuo ẽ.

Expanded text:
ad speciem, quam visionem dicit idem Apostolus, Facie ad faciem: ita dictum est: Cum tradiderit regnum Deo et Patri, ac si diceretur, cum perduxerit credentes ad contemplationem Dei et Patris. Sic enim dicit, Omnia mihi tradita sunt a Patre meo, enisi filius et cui noluerit filius reuelare, tunc reuelabitur a filio pater, cum euacuauerit omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem, id est ut necessaria non sit dispensatio similitudinum per angelicos principatus et potestates et uirtutes. ex quarum persona non inconuenienter intellegitur dici in cantico canticorum ad sponsam: similitudines auri faciemus tibi cum distinctionibus argenti, quoad usque r
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa subiecta fuerint. tunc & ipse.
filius subiectꝰ erit ei qui illi subiecit
omĩa. aut iło dictũ ẽ. ne qͥsqu̾a puta-¬
ret habitũ xp̃i. qͥ ex humana creatura
susceptꝰ est. conuersũ iri postea in ipsã
diuinitatẽ. uel ut certius exp̃sserim
ditatẽ. quȩ. non est creatura. s: est uni¬
tas trinitatis incorporea & incõmuta¬
bilis. & sibimet consubstantialis & coę¬
terna natura. aut si quisquã conten¬
dit ut aliqui senserunt ita dictum.
& ipse filius subiectus erit ei qͥ illi sub¬
iecit omĩa. & illam subiectionẽ. cõmu¬
tationẽ & conuersionẽ credat futurã
creaturȩ. in ipsam substantiã uel essen-¬
tiam creatoris. idẽ ut quȩ fuerat sub.¬
stantia creaturȩ. fiat substantia cre¬
atoris. certe uel hoc concedit qđ non
habet ullã dubitationẽ. nondũ hoc
fuisse factũ. cũ dñs diceret. pat̾ maior
me est. Dixit hoc ñ solũ antequam
ascendisset in celũ: uerũ etiamante

Expanded text:
uerint, tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia: aut ideo dictum est, ne quisquam putaret habitum Christi, qui ex humana creatura susceptus est, conversum iri postea in ipsam divinitatem, vel ut certius expresserim Deitatem, quae non est creatura, sed est unitas Trinitatis incorporea et incommutabilis et sibimet consubstantialis et coaeterna natura. Aut si quisquam contendit, ut aliqui senserunt, ita dictum, et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia, ut ipsam subjectionem, commutationem et conversionem credat futuram creaturae in ipsam substantiam vel essentiam Creatoris, id est, ut quae fuerat substantia creaturae, fiat substantia Creatoris; certe vel hoc concedit, quod non habet ullam dubitationem, nondum hoc fuisse factum cum Dominus diceret, Pater major me est. Dixit enim hoc non solum antequam ascendisset in coelum, ve
Abbreviated transcription (Latin):
nec ego recte laudor a quo existimor.
id sensisse qd̃ uitupat ueritas. nec ipsa
sententia quã uituperat ueritas.
Ergo in nomine dñi susceptũ opꝰ aggre
potui qͥ ante me scripserunt
de trinitate quȩ ds ẽ diuinoꝵ.
libroꝵ ueterũ & nouoꝵ catholici
tractatores hoc intenderunt scđ̾m
scripturas docere: quod pat & filius
& sp̃s sc̃s uniꝰ eiusdẽq substantiȩ inse¬
parabili ȩqualitate. diuinã insinuent
unitatẽ. icłoꝙ non sint tris dũ s
unꝰ ds. quauis pat̾ filiũ genuerit.
& ido filius non sit qͥ pater est. filiu̾q

Expanded text:
nec ego recte laudor a quo existimor nec ego recte laudor a quo existimor id sensisse quod vituperat veritas, nec ipsa sententia quam vituperat veritas. Ergo in nomine Domini susceptum opus aggrepotui qui ante me scripserunt de Trinitate, quae Deus est, divinorum librorum veterum et novorum Catholici tractatores, hoc intenderunt secundum Scripturas docere, quod Pater et Filius et Spiritus sanctus unius ejusdemque substantiae inseparabili aequalitate divina insinuent unitatem. Ideoque non sunt tres dii, sed unus Deus. Quamvis Pater Filium genuerit, et ideo Filius non sit qui Pater est, Filiusque
Abbreviated transcription (Latin):
non nullos tardiores in quibusdam
locis libroꝵ meoꝵ. opinaturos me
sensisse qđ non sensi. aut non sensis¬
se quod sensi. Quoꝵ errorẽ mͥ tribui
non debere quis nesciat. siuelut me.
sequentes neq app̾hendentes deuia-¬
uerint in aliquã falsitatẽ. dũ cogor
ꝑ quedã densa & opaca uiam carpere.
quandoquidẽ nec ipsis scĩs diuinoꝵ
libroꝵ. auctoritatib ullomͦ quisquã
digne tribuerit. tã multos & uarios
errores hereticoꝵ. cũ om̃s ex cisdem
scripturis falsas atq fallaces opinioneᷤᷤ
suas conentur defendere: Admonet
me plane. ac mͥ iubet suauissimo un¬
perio lexxp̃i hoc est caritas. ut cum
aliquid falsi in libris meis me sensis¬
se homines putant. quod ego ñ sensi:
atqͣ idipsũ falsũ alt̾i displicet alteri
placet. malome rep̃hendi a rep̃hen¬
sore falsitatis. quã ab eiꝰ laudatore.
laudari. Abillo enĩ quauis ego ñ
recte qui hoc non senserim. error tam̃
ipse recte uitupatur. Abhoc autẽ

Expanded text:
nonnullos tardiores, in quibusdam nonnullos tardiores, in quibusdam locis librorum meorum opinaturos me sensisse quod non sensi, aut non sensisse quod sensi. Quorum errorem mihi tribui non debere quis nesciat, si velut me sequentes neque apprehendentes deviaverint in aliquam falsitatem, dum cogor per quaedam densa et opaca viam carpere: quandoquidem nec ipsis sanctis divinorum Librorum auctoritatibus ullo modo quisquam recte tribuerit tam multos et varios errores haereticorum; cum omnes ex eisdem Scripturis falsas atque fallaces opiniones suas conentur defendere. Admonet me plane, ac mihi jubet suavissimo imperio lex Christi, hoc est charitas, ut cum aliquid falsi in libris meis me sensisse homiatque idipsum falsum alteri displicet, alteri placet, malim me reprehendi a reprehensore falsitatis, quam ab ejus laudatore laudari. Ab illo enim quamvis ego non recte, qui hoc non senserim, error tamen ipse recte vituperatur: ab hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est: asserat ut placet senten¬
tiam suã. & redarguat meã si potest.
Quod si cũ caritate & ueritate fecerit.
mͥq etiam si dũ in hac uita maneo cog¬
noscendũ facere curauerit. uberrimũ
fructũ huiꝰ laboris in ei cepero. Gd̃
si mͥ non potuerit. quib id potuerit
me uolente aclibente prestiterit:
ego aut̃ẽ in lege dñi meditor. si non
die ac nocte. saltłm quib temporũ
particulis possum. & meditationes me¬
as ne obliuione. fugiant stilo alligo.
sꝑans de miscd̃ia di quod in om̃ib
ueris quȩ certa mͥ sunt ꝑseuerantẽ
me faciet. Si quid autẽ alit̾ sapio.
id quoq mͥ ipse reuelabit: siue per
occultas inspirationes atq ammoni¬
tiones. siue ꝑ manifesta eloquia sua.
siue ꝑ fraternas sermocinationes.
Hoc oro. & hoc depositũ meũ desideri¬
umq meũ penes ipsũ habeo. qui mͥ
satis idoneus ẽ & custodire. quȩ dedit.
& reddere quȩ ꝓmisit. Arbitror sane

Expanded text:
dictum est; asserat, si placet, sentendictum est; asserat, si placet, sententiam suam, et redarguat meam, si potest. Quod si cum charitate et veritate fecerit, mihique etiam si in hac vita maneo cognoscendum facere curaverit, uberrimum fructum laboris hujus mei cepero. Quod si mihi non potuerit, quibus id potuerit, me volente ac libente praestiterit: ego tamen in lege Domini meditor, si non die ac nocte , saltem quibus temporum particulis possum; et meditationes meas, ne oblivione fugiant, stilo alligo: sperans de misericordia Dei, quod in omnibus veris quae certa mihi sunt, perseverantem me faciet; si quid autem aliter sapio, id quoque mihi ipse revelabit , sive per occultas inspirationes atque admonitiones, sive per manifesta eloquia sua, sive per fraternas sermocinationes. Hoc oro, et hoc depositum desideriumque meum penes ipsum habeo, qui mihi satis idoneus est custodire quae dedit, et reddere quae promisit. 6. Arbitror sane
Abbreviated transcription (Latin):
Et si ita est ponat lib̾rũ ineũ uel etia
si hoc uidetur abiciat. & eispotius qͦs
intelligit oꝑam & tempꝰ impendat.
Non tam ꝓpterea putet me tacere debu¬
isse: quia non tam expedite ac dilu-¬
cide qua illi quos intelligit: eloqui
potui. Neq eñĩ omĩa que ab om̃ib
conscribuntur:. in omium manus
ueniunt. Et fieri potest ut non¬
nulli qui etiam hȩc nr̃a intelligere.
ualent. illos planiores ñ inueniant
libros. & in istos saltẽ incidant. idoq
utile est plures a plurib fieri diuer¬
so stilo non diuersa fide. etiam de
questionib eisdẽ: ut ad plurimos
res ipsa ꝑueniat. ad alios sic: ad
alios autẽ sic. At sulle qui se ista ñ
intellexisse conquęritur. nulla unqũa
de talib reb diligent᷑ & acute dispu¬
tata intelligere p̾otuit. secũ agat
uotis & studiis ut ꝓficiat. nec mecũ
quęrelis & conuitiis ut taceam.
Qui uero hec legens dicit intelligo
quidẽ quid dictũ sit. s non uere.

Expanded text:
et si ita est, ponat librum meum, vel etiam, et si ita est, ponat librum meum, vel etiam, si hoc videtur, abjiciat; et eis potius quos intelligit, operam et tempus impendat. Non tamen propterea putet me tacere debuisse, quia non tam expedite ac dilucide quam illi quos intelligit, eloqui potui. Neque enim omnia quae ab omnibus conscribuntur, in omnium manus veniunt: et fieri potest ut nonnulli qui etiam haec nostra intelligere valent, illos planiores non inveniant libros, et in istos saltem incidant. Ideoque utile est, plures a pluribus fieri diverso stilo, non diversa fide, etiam de quaestionibus eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat; ad alios sic, ad alios autem sic. At si ille qui se ista non intellexisse conqueritur, nulla unquam de talibus rebus diligenter et acute disputata intelligere potuit; secum agat votis et studiis ut proficiat, non mecum querelis et conviciis ut taceam. Qui vero haec legens dicit, Intelligo quidem quid dictum sit, sed non vere
Abbreviated transcription (Latin):
ubi pariter hesitat querat mecũ. ubi
errorẽ suũ recognoscit redeat ad me:
ubi meũ: reuocet me. Ita ingrediam᷑
simul caritatis uiam . tendentes ad
cũ de quo dictũ eiꝰt: quęrite faciem
eiꝰ semꝑ. Et hoc placitũ pium atq
tutũ coram dño deo nr̃o cum om̃ib
mierim. qui ea quȩ scribo legunt. &
mom̃ib scriptis meis maximeq in his
ubi querit᷑ unitas trinitatis. patris &
filii & sp̃s scĩ: quia neq ꝑiculosius
alicubi erratur. nec laboriosius ali-¬
quid quęrit᷑. nec fructuosius aliqͥa
inuenitur. Quisquis ergo cũ legit
dicit. non bene hoc dictũ cist. qm̃ non
intelligo. locutionẽ meã reprehendit
non fidem. Et forteuere potuit dici
planius: uerutam̃ nullus hominũ
ita locutus eiꝰt: ut in om̃ib ab om̃ib
intelligeretur. Uideat ergo cui
hoc insermone meo displicet: utrũ
alios in talib rebus questionibq
uersatos cũ intelligat: me ñ intelligit

Expanded text:
ubi pariter haesitat, quaerat mecum: ubi ubi pariter haesitat, quaerat mecum: ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est, Quaerite faciem ejus semper . Et hoc placitum pium atque tutum coram Domino Deo nostro cum omnibus inierim, qui ea quae scribo legunt, et in omnibus scriptis meis, maximeque in his ubi quaeritur unitas Trinitatis, Patris et Filii et Spiritus sancti; quia nec periculosius alicubi erratur, nec laboriosius aliquid quaeritur, nec fructuosius aliquid invenitur. Quisquis ergo cum legit dicit, Hoc non bene dictum est, quoniam non intelligo; locutionem meam reprehendit, non fidem: et forte vere potuit dici planius; verumtamen nullus hominum ita locutus est, ut in omnibus ab omnibus intelligeretur. Videat ergo cui hoc in sermone meo displicet, utrum alios in talibus rebus quaestionibusque versatos intelligat, cum me non intelligit:
Abbreviated transcription (Latin):
S pͥmum scãm auctoritate scripturarũ
scãrũ utrũ itasefides habeat demon¬
strandũ est. deinde si uoluerit & aclui¬
uerit as. istis garrulis ratiocinatorib
eatiorib qua capatiorib atq ideo
morbo periculosiore. laborantib sic
fortasse seruiemꝰ. ut inueniant aliqͥd
unde dubitare non possint. Et ob
hoc in eo qđ inuenire nequiuerint
de suis mentib potius qua de ipsa ue-¬
ritate uel de nr̃is disputationib con-¬
quęrantur. atq ita si quideis erga dm
uel amoris est uel timoris: ad mnitiũ
ficłi & ordinẽ redeant. iam sentienteᷤᷤ
quã salubrit̾ in scã eccłia medicina
fideliũ constituta sit: ut ad ꝑceptionẽ
incõmutabilis ueritatis imbecillam men¬
tem obseruata pietas sanet. ne in opi-¬
nionẽ noxiȩ. falsitatis temeritas inor-¬
dinata precipitet. Nec pigebit autẽ
me sicubi hesito quęrere: nec pudebit
sicubi erro discere. Proinde quisqͥs hȩc¬
legit ubi parit̾ certus est ꝑgat metum.

Expanded text:
 primum secundum auctoritatem Scripturarum sanctarum, utrum ita se fides habeat, demonstrandum est. Deinde si voluerit et adjuverit Deus, istis garrulis ratiocinatoribus, elatioribus quam capacioribus, atque ideo morbo periculosiore laborantibus, sic fortasse serviemus, ut inveniant aliquid unde dubitare non possint, et ob hoc in eo quod invenire nequiverint, de suis mentibus potius quam de ipsa veritate, vel de nostris disputationibus conquerantur: atque ita si quid eis erga Deum vel amoris est vel timoris, ad initium fidei et ordinem redeant, jam sentientes quam salubriter in sancta Ecclesia medicina fidelium constituta sit, ut ad perceptionem incommutabilis veritatis imbecillem mentem observata pietas sanct, ne in opinionem noxiae falsitatis temeritas inordinata praecipitet. Nec pigebit autem me, sicubi haesito, quaerere; nec pudebit, sicubi erro, discere. legit, ubi pariter certus est, pergat mecum;
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit idẽ filius. Sicut pat̾ suscitat
mortuos & uiuificat. sic & filius quos
uult uiuificat. Quomͦ gͦ solus pat
facit mirabilia. cũ hȩc uerba nec patr̃e
tantũ. nec filium tantũ ꝑmittant
intelligi. s utiq dm̃ unu uerũ & solũ
idest patrẽ & filiũ & sp̃m scm̃: Item
dubitet eũ om̃ia quȩ creata sunt dice¬
re. sicut loħs omĩa ꝑ ipsũ facta sunt᷑:
Quȩro itaq de quo dicat alio loco. qm̃ ex
& spũ scõ ut singulis psonis singula
tribuantur. ex ipso: ex patre. ꝑ ipsum:
ꝑ filiũ. in ipso in spũ scõ. manifestum
quod pat & filius & sp̃c sc̃s unus est deus.¬
quando singularit᷑ intulit ipsi gła in
Nonait. O altitudo diuitiarũ sapien¬
tiȩ & scientiȩ patris aut filii. aut sp̃c¬

Expanded text:
tat mortuos et uiuificat, sic et filius quos uult uiuificat. quomodo ergo solus pater facit mirabilia, cum haec uerba nec patrem tantum nec filium tantum permittant intellegi, sed utique deum unum, uerum, solum, id est patrem et filium et spiritumdubitet eum omnia quae creata sunt dicere, sicut Joannes, Omnia per ipsum facta sunt? Quaero itaque de quo dicat alio loco, Quoniamet Spiritu sancto, ut singulis personis singula tribuantur; Ex ipso, ex Patre; per ipsum, per Filium; in ipso, in Spiritu sancto: manifestum quod Pater et Filius et Spiritus sanctus unus Deusquando singulariter intulit: Ipsi glorianon ait: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Patris, aut Filii, aut Sp
Abbreviated transcription (Latin):
consubstantialis & coȩternus. Maxi¬
me uero illo locosatis claret qđ sp̃ẽ
sc̃s ñ sit creatura. ubi ubem᷑ ñ seruirȩ
creaturȩ. s creatori. non eo modo quo
est grece dulẽum: s eo mͦ quo tantũ
dõ seruitur. quod est grece latreum:
unde ydolatres dicunt᷑. qͥ simulachriᷤᷤ
Scđ̾m hanc enĩ seruitutẽ dictũ ẽ. dnm̃
dm̃ tuũ adorabis. & illi soli seruies.
Nam hoc distinctius in greca scriptura
inuenitur. latreusis enim habet.
Porro sitali seruitute creature seruire.
ꝓhibem᷑. quando qͥdẽ dictũ est. dñm
dm̃ tuũ adorabis & illi soli seruies.
unde & apłs detestat᷑ eos qͥ coluerunt
& seruierunt creaturȩ potius quam
creatori. ñ est utiq creatura sp̃s sc̃s.

Expanded text:
consubstantialis et coaeternus. maxiconsubstantialis et coaeternus. maxime uero illo loco satis claret, quod spiritus sanctus non sit creatura, ubi iubemur non seruire creaturae, sed creatori, non eo modo, quoest graece dovXeveiv, sed eo modo, quo tantum deo seruitur, quod est graece hxvquveiv\\ unde idololatrae dicuntur qui simulacris secundum hanc enim seruitutem dictum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. nam hoc distinctius in graeca scriptura inuenitur ????? enim habet. porro si tali seruitute creaturae seruire prohibemur — quando quidem dictum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies; unde et apostolus detestatur eos qui coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori—non est utique creat
Abbreviated transcription (Latin):
& sicut in euuangłio loħis: omĩa per
ipsũ facta sunt: Si enim alia ꝑ patrẽ
alia ꝑ filiũ. iam ñ omĩa ꝑ patrẽ. nec
omia ꝑ filium. Si autẽ omĩa ꝑ patrẽ
& omia ꝑ filiũ: eadem ꝑ patrẽ quȩ ꝑ
filiũ. Equalis est gͦ patrifilius. &
inseparabilis oꝑatio est patris & filii.
quia si uel filiũ fecit pat̾ quẽ ñ fecit
ipse filius. ñ omĩa ꝑ filiũ facta sunt.
At omĩa ꝑ filiũ facta sunt. Ip̃se igitur
factus ñ est. ut cũ patre faceret omĩa
que facta sunt. quãquã nec ab ipso
uerbo tacuerit apłs. & aptissime om̃i¬
no dixerit. Quicũ in forma dieẽt.
ñ rapinã arbitratus ẽ esse se ȩquałe d̾o.
hic d̾m ꝓprie patre appellans. sicut
quib ante nos qͥ hȩc disputauerunt
abundantius usi sunt. quia & ipse ds
& ñ creatura. Quod si ñ creatura. non
tantũ d̾s. nã & homines dicti sunt dii.
s etiã uerusds. Ergo patri & filio ꝓr¬
sus ȩqualis: & in trinitatis unitate

Expanded text:
et sicut in Evangelio Joannis: Omnia per ipsum facta sunt? Si enim alia per Patrem, alia per Filium, jam non omnia per Patrem, nec omnia per Filium; si autem omnia per Patrem et omnia per filium, eadem per patrem quae per filium. aequalis ergo patri est filius et inseparabilis operatio est patris et filii, quia, si uel filium fecit pater, quem non fecit ipse filius, non omnia per filium facta sunt; at omnia per filium facta sunt: ipse igitur factus non est, ut cum patre faceret omnia, quae facta sunt. quamquam nec ab ipso uerbo tacuerit apostolus et apertissime omnino dixerit: qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, hic deum proprie patrem appellans, sicut quibus ante nos qui haec disputauerunt abundantius usi sunt, quia et ipse deus, et non creatura. quod si non creatura, non tantum deus — nam et homines dicti sunt dii — sed etiam uerus deus. ergo patri et filio prorsus aequalis et in trinitatis unitate
Abbreviated transcription (Latin):
est esse se ȩqualẽ dõ. s semetipsũ exinani
uit formã serui accipiens. in similitu¬
dine hominũ factus: & habitu inuen¬
tus ut homo. Est gͦ dĩ filius dõ patri
natura ęqualis. habitu minor. In for¬
ma enim serui quã accepit minor ẽ
patre. in forma autẽ dĩ in qua erat eti-¬
am antequã hanc accepisset. equalis ẽ
patri. In forma di uerbũ ꝑ qđ facta
sunt om̃ia. in forma autẽ serui factus
ex muliere. factus sub lege. ut eos qui

Expanded text:
est esse aequalis Deo, sed semetest esse aequalis Deo, sed semetvit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . Est ergo Dei Filius Deo Patri natura aequalis, habitu minor. In forma enim servi quam accepit, minor est Patre: in forma autem Dei in qua erat etiam antequam hanc accepisset, aequalis est Patri. In forma Dei, Verbum per quod facta sunt omnia : in forma autem servi, factus ex muliere, factus sub Lege, ut eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ semetipsũ exinaniuit formã serui
accipiens: Neq enim sic accepit form̾ã
serui ut amitteret formã d̃i. in quaerat
equalis patri. Si ergoita accepta est
forma serui. ut ñ amitteretur forma
di. cũ & in forma serui & informa dei
id̾cipse sit filius unigenitꝰ di patris.
in forma dĩ ȩqualis patͥ. in forma serui
mediator dĩ & hominũ homo xp̃c iĩs.
quis ñ intelligat qđ in forma di etiam
ipse seipso maior ẽ. in forma autem
serui etiam seipso minor est:Non
itaq immerito scriptura utrũq dicit.
& ȩqualẽ patͥ filium. & patrẽ maiorẽ
filio. Illud enim ꝓpter formã dĩ. hoc
autẽ propt̾ forma serui sine ulla confu¬
sione intelligitur. Et hȩc nobis regu-¬
la ꝑ om̃s scãs scripturas dissoluendȩ.
huiꝰ quȩstionis ex uno capite. epłȩ pau-¬
liapłi ꝓmitur. ubi manifestius ista di-¬
stinctio cõmendat᷑. Ait enim. Qui
cũ in forma dieẽt. ñ rapinã arbitratꝰ

Expanded text:
qui semet ipsum exinaniuit formam serui qui semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens? neque enim sic accepit formam serui, ut amitteret formam dei, in qua erat aequalis patri. si ergo ita accepta est forma serui, ut non amitteretur forma dei, cum et in forma serui et in forma dei idem ipse sit filius unigenitus dei patris, in forma dei aequalis patri, in forma serui mediator dei et hominum, homo Christus Iesus: quis non intellegat, quod in forma dei etiam ipse se ipso maior est, in forma autem serui etiam se ipso minor est? non itaque iaequalem Patri Filium, et Patrem majorem Filio: illud enim propter formam Dei, hoc autem propter formam servi, sine ulla confusione intelligitur: et haec nobis regula, per omnes sanctas Scripturas dissolvendae hujus quaestionis, ex uno cap. Epist. Pauli apostoli promitur, ubi manifestius ista distinctio commendatur. Ait enim: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus
Abbreviated transcription (Latin):
testimonus quib ut dixi pri¬
ores copiosius usi expugnauerunt
hereticoꝵ tales calump̾nias uel erro¬
res. insinuatur fid̾i nr̃e unitas. &
ȩqualitas trinitatis. S quia multa
in scĩs libris ꝓpter incarnationẽ uerbi
di. quȩ ꝓ salute nr̃a reparanda facta
ẽ. ut mediator dĩ & hominũ esset
homo xp̃c uãs ita dicunt᷑ ut maiorẽ
filio patrẽ significent. uel etiã aꝑtis¬
sime ostendant. errauerunt homi¬
nes minus diligenter scrutantes
uel intuentes uniuersã seriem scrip¬
turarũ. & ea quȩ de xp̃o inu scd̃m ho-¬
min̾e dicta sunt. ad eiꝰ substantiam
que ante incarnationẽ sempiterna
erat. & sempiterna ẽ. transferre cona¬
tisunt. Et illi quidẽ dicunt mino¬
rem filium esse quã pat̾ est. quia scri¬
ptũ est ipso dño dicente. pat̾ maior
me est. Ueritas autẽ ostendit scđ̾m
istũ modũ: etiam scipso minorẽ filiũ.
Quomꝰ enĩ ñ etiam scipso minor factꝰ est.

Expanded text:
testimoniis, quibus, ut dixi, pritestimoniis, quibus, ut dixi, priores copiosius usi expugnauerunt haereticorum tales calumnias uel errores, insinuatur fidei nostrae unitas et aequalitas trinitatis. sed quia multa in sanctis libris propter incarnationem uerbi dei, quae pro salute nostra reparanda facta est, ut mediator dei et hominum esset homo Christus Iesus, ita dicuntur, ut maiorem filio patrem significent uel etiam apertissime ostendant: errauerunt homines minus diligentes, scrutantes uel intuentes uniuersam seriem scripturarum, et ea quae de Christo Iesu secundum hominem dicta sunt ad eius substantiam, quae ante incarnationem sempiterna erat et sempiterna est, transferre conati sunt. et illi quidem dicunt minorem esse filium, quam pater est, quia scriptum est ipso domino dicente: pater maior me est. ueritas autem ostendit secundum istum modum etiam se ipso minorem filium; quomodo enim non etiam se ipso minor factus est
Abbreviated transcription (Latin):
dicente apło. Nos enĩ sumꝰ circũcisio
spũi dei scruientes. qͦd est in greco
latreuontes. Plures enĩ codices etiam¬
latra etiã latini sichabent. qui spũi
di seruimꝰ. greci autẽ om̃s. aut pene
om̃s. In ñnullis autẽ exemplaribus
latinis inuenimꝰ. ñ spuũi d̃i seruimꝰ.
s sp̃ui dõ seruimꝰ. S qui in hoc errant
& auctoritati grauiori cędere detre¬
ctant. nunqͥd & illud uariũ in codici-¬
b repperiunt. nescitis quia corpora
ur̃a templũ in uobis est sp̃s scĩ. quem
habetis adõ: Quid autẽ insanius
magisq sacrilegũ ẽ. qu̾a ut quisquam
dicere audeat m̃bra xp̃i tẽplum esse
creature minoris. scđ̾m ipsos quam
xp̃c est. Alio enĩ loco dicit: corpora
sp̃c sc̃s. quia cui corpꝰ nr̃m templum
exhibemus. necesse est ut huic eam
seruitutẽ debeamꝰ. qua ñ nisi dõ ser¬
uiendũ est. quȩ grece appellat᷑ latria.
Unde consequent̃ dicit. glorificate gͦ¬
is & talib diuinarũ scripturaꝵ

Expanded text:
nte Apostolo: Nos enim sumus circumcisio, Spiritui Dei servientes, quod est in Graeco λατρεύοντες. Plures enim codices etiam Latini sic habent: Qui Spiritu Dei servimus; Graeci autem omnes aut pene omnes. In nonnullis autem exemplaribus Latinis invenimus, non, Spiritui Dei servimus, sed, Spiritu Deo servimus. Sed qui in hoc errant, et auctoritati graviori cedere detrectant, nunquid et illud varium in codicireperiunt: Nescitis quia corpora vestra templum in vobis est Spiritus sancti, quem habetis a Deo? Quid autem insanius magisque sacrilegum est, quam ut quisquam dicere audeat membra Christi templum esse creaturae minoris, secundum ipsos quam Christus est? Alio enim loco dicit: Corpora spiritus sanctus, quia cui corpus nostrum templum exhibemus, necesse est, ut huic eam seruitutem debeamus, qua non nisi deo seruiendum est, quae graece appellatur wreeia. unde consequenter dicit: glorificate eis et talibus diuinarum scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
cum idem corpꝰ uidetur. & ipsa forma
quȩ ab eodem imprimitur sensui. quȩ
uisio uocatur. Corpus enim uisum in
sua natura separabile. est. Sensꝰ aut̃e.
qui iam erat in animante etiam prius¬
quã uideret quod uidere. posset. cum
in aliquid uisibile. incurreret. uel uisio
quȩ fit in sensu ex uisibili corpore. cũ
iam coniunctum est & uiactur. sensꝰ gͦ
uel uisio id est sensus non formatꝰ extrin¬

Expanded text:
cum idem corpus videtur, et ipsa forma cum idem corpus videtur, et ipsa forma quae ab eodem imprimitur sensui, quae visio vocatur. Corpus enim visum in sua natura separabile est: sensus autem qui jam erat in animante, etiam priusquam videret quod videre posset, cum in aliquid visibile incurreret, vel visio quae fit in sensu ex visibili corpore, cum jam conjunctum est et videtur; sensus ergo vel visio, id est sensus format
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ Cum gͥ aliquod corpꝰ uidemꝰ. hȩc tria
quod facillimũ est consideranda sunt:
& dinoscenda. Primo ipsa res quam
uidemꝰ. siue. lapidem. siue. aliqua flam¬
mam. siue quid aliud qd̃ uideri oculiꝰ potest:
quod utiq iam ẽẽ poterat. & antequam
uideretur. Deinde. uisio. quȩ non erat
priusquã rem illam obiectam sensui sen¬
tiremus. Tercio quod in eare quȩ
uidetur quã diu uidetur sensum de¬
tinet oculoꝵ. idest animi intentio.
In his gͥ tribus non solum ẽ manife.¬
sta distinctio. sed etiam discreta natura.
Primũ quixpe. illud corpus uisibile
longe alterius nature. est quam sensus
oculoꝵ. quo sibimet incidente. fit uisio.
Ipsaq uisio quȩ. quid aliud quam sen¬
sus ex eare quȩ sentitur informatꝰ ap¬
paret. quauis re uisibili detracta nul¬
la sit : nec om̃ino ulla ẽẽ possit talis
uisio. si corpꝰ non sit quod uideri que.¬
at. nullomꝰ tam̃ eiusdem substantie
est corpꝰ quo formatur sensꝰ oculorum

Expanded text:
 Cum igitur aliquod corpus videmus, haec tria, quod facillimum est, consideranda sunt et dignoscenda. Primo, ipsa res quam videmus, sive lapidem, sive aliquam flammam, sive quid aliud quod videri oculis potest; quod utique jam esse poterat, et antequam videretur: deinde, visio, quae non erat priusquam rem illam objectam sensui sentiremus: tertio, quod in ea re quae videtur, quamdiu videtur sensum detinet oculorum, id est, animi intentio. In his igitur tribus, non solum est manifesta distinctio, sed etiam discreta natura. Primum quippe illud corpus visibile longe alterius naturae est, quam sensus oculorum, quo sibimet incidente fit visio. Ipsaque visio quid aliud, quam sensus ex ea re quae sentitur informatus apparet? Quamvis re visibili detracta nulla sit, nec ulla omnino esse possit talis visio, si corpus non sit quod videri queat: nullo modo tamen ejusdem substantiae est corpus quo formatur sensus oculorum,