comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rõe maĩfestũ est ãte ã nos non ãplius ꝙͣ nulle octigẽtas
nõ esse natũ sat᷑nũ qui sator om̃ doaꝵ suit Non ergo isti
glorientur sacroꝵ uetustate quoꝵ et origo ⁊ rõ es tempa
dep̾hensa sunt. Restant adhuc aliqua que ad corrigendas
religiones falsas plurmiu ualeãt sed Iamsine loro fate
decreui ne modũ excedat or̃o. Ea cũi plenis sũt exequẽ¬
da ut oñuibus refutatis que uitati bidẽtur obstare hõus
qua bonoꝵ ignorãcia uagantur ẽterti ad religionẽ Rae
possimꝰ imibuere Pmus aũt sapĩe gradus est falsa
intellig̾e̾ scdũs uera cognoscere Ergo apud quẽ p̾ma
hec ĩstitutio ñra profecerit qua falsa detgennus exte¬
tabitur ad utui cognitõnem qua nulla est hõi Iocãdior
uolerptas. Et euit Iam cele stes discipline sapĩa dignus
qui ad cognoscenda ceta libens ac paratis acce regit.¬
uãꝙͣ pͥmo libro religiones deoꝵ falsas ẽẽ
monstrau̾erim ꝙ dii quoꝵ barios dissime¬

Expanded text:
e manifestum est ante annos non amplius quam mille octingentos tum esse Saturnum, qui sator omnium deorum fuit. non ergo isti glorientur sacrorum uetustate, quorum et origo et ratio et tempora deprehensa sunt. Restant adhuc aliqua quae ad coarguendas religiones falsas plurimum ualeant, sed iam finem libro facere decreui, ne modum excedat. ea enim plenius sunt exequenda, ut ommbus refutatis quae ueritati uidentur obstare homines qui bonorum ignorantia uagantur incerti ad religionem ueram possimus inbuere. primus autem sapientiae gradus est falsa intellegere, secundus uera cognoscere. ergo aput quem prima haec institutio nostra profecerit, qua falsa deteximus, excitabitur ad ueri cognitionem, qua nulla est homini iucundior uoluptas, et erit iam caelestis disciplinae sapientia dignus, qui ad cognoscenda cetera libens ac paratus accesserit.uam primo libro religiones deorum falsas esse monstrauerim, quod ii quorum uarios dissimi
Abbreviated transcription (Latin):
unc quĩ uanaꝵ suꝑsticionũ origine de phendimus
super est eciã ut tempera colleganius per que fuerit
illi quoꝵ meoria colitur. Theophilus in libro de tpĩbus ad
aucto licũ scripto ait in historia sua t̾hallum dit̾e ꝙ belꝰ
quẽ babilonii et assirn cobĩt antiquior troiano bello fuisse
equalem fuisse et utrũq uno tp̃e adoleuise Qd̾ adeox ꝰ
est ut rõe ip̃a colligi possis Nam Et agamenon qͦ gesit
troiauũ bellũ louis abnepos furt Et achilles aiarqi pro¬
nepotes et ulixes codem gradu proximus. Priamus qd
longa serie Sed auctores qued tradũt dardañ et iasuam
corithi fuisse filios non Ioues Nec eiũ si Ita fuisset adusus
ipudicos gammedem pronepotẽ suũ habere potuisset
Itaq paretibus illoꝵ ques supra nõiaui si congonẽtes ãi
Siuidas nus consentiet. Abexcidio aut comane urbes col

Expanded text:
stitionum originem deprehendimus, superest ut etiam tempora colligamus, per quae fuerint illi quorum memoria colitur. Theophilus in libro de Temporibus ad Autolicum scripto ait, in historia sua Thallum dicere, quod Belus, quem Babylonii et Assyrii colunt, antiquior trojano bello fuisse aequalem fuisse, et utrumque uno tempore adolevisse. Quod adeo verum est, ut ratione ipsa colligi possit. Nam et Agamemnon, qui gessit bellum Troicum, Jovis abnepos fuit, et Achilles Ajaxque pronepotes, et Ulysses eodem gradu proximus fuit; Priamus quidem longa serie. Sed auctores quidam tradunt, Dardanum et Jasium Coriti filios fuisse, non Jovis. Nec enim, si ita fuisset, ad usus impudicos Ganymedem pronepotem suum habere potuisset. Itaque parentibus illorum, quos supra nominavi, si congruentes annos dividas, numerus con
Abbreviated transcription (Latin):
deus aut subiectus. omem ergo regit naturam. Quid ans
sit deug hoecius. hn decon solatione disfimuit. Nec uero deus¬
ip̃e qui intelligitur a nobis alio modo intelligi potest nisi m̃ẽs solu¬
ta quidẽ et libera segregata ab om̃i concreatione mortali oĩa
sentiens atq mouẽs. An neus quoq seneca qui ex romanige
acerrimus stoitus fuit. ꝙͣsepe sũmũ deũ merita laude proseq̃r
Nã cũ de ĩ matura morte dissereret non intelligie inquit
auctoritatẽ ac maiestatẽ iudicis tui rectoris orbis terituum
celiq et deoꝵ omi dẽũ. A quo ista Numina que singula ado¬
ramus ⁊ colimꝰ suspensa sunt. Item in exortatõibus hic cũ
pͥma fundauiẽta molis pulcerrime Iaceret et hoc ordiret ͤ
quo neq maiꝰ quicꝙͣ nouit natura nec melius ut oĩa sub
ductibus suis Irent᷑ ꝙͣuis ip̃e per totũ se corpus intenderat
tamen ministros regni sui deos genuit. Et ꝙmulta alia siłia
ora sunt

Expanded text:
 aut subjectus Deus; omnem ergo regit ipse naturam. » Quid autem  aut subjectus Deus; omnem ergo regit ipse naturam. » Quid autem sit Deus, in Consolatione definit: « Nec vero Deu qui intelligitur a nobis, alio modo intelligi potest, nisi mens soluta quaedam et libera, segregata ab omni concretione mortali, omnia sentiens ac movens. » Annaeus quoque Seneca, qui ex Romanis vel acerrimus Stoicus fuit, quam saepe summum Deum merita laude prosequitur! Nam cum de immatura morte dissereret: « Non intelligis, inquit, auctoritatem ac majestatem judicis tui, rectorem orbis terrarum, coelique et deorum omnium Deum, a quo ista numina, quae singula adoramus, et colimus, suspensa sunt. » Item in Exhortationibus: « Hic, cum prima fundamenta molis pulcherrimae jaceret, et hoc ordiretur, quo neque majus quidquam novit natura, nec melius; ut omnia sub ducibus suis irent, quamvis ipse per totum se corpus intenderat, tamen ministros regni sui deos genuit. » Et quam multa alia ora sunt
Abbreviated transcription (Latin):
gõ Siue mes Sue fatalis necesitas siue dĩna lex sĩe qdquud
aliud dixcris idem est quod a nobis dicitur deug Net obstat
appellationu diuersitas cũ ip̃a siguificatõe ad unũ om̃ia re¬
uoluantur. Trestote es ꝙͣius secũ ip̃e dissideat ac repu¬
gnantia sibi et dicat et sentiat in sũmũ t̾añ unã mẽtẽ
mondo preesse testatur Plato qui omi sapiẽtissimus
iudicatur monarchiam plane aperte ꝙ defendit. Ilec
et hera aut naturã aut uõem sẽd ut est dẽũ noĩat ab eoꝙ
mondũ hũc perfectũ atq mirabłr esse fabricãtũ. Quem
cicero secutus atq imitatus in plurimis deũ frequenter
fatetur ac supremũ uocat in ħns libris quos delegibrs
scripsit. Abeoq regi mondũ argumẽtatur erẽ disputat
de natura deoꝵ hoc modo. Nichil est prestanceꝰ deo ab eo
ig̃o mondũ regi necesse est. Nulli igẽ nature est obediens¬

Expanded text:
ratio, sive mens, sive fatalis necessitas, sive divina lex, sive quid ratio, sive mens, sive fatalis necessitas, sive divina lex, sive quid aliud dixeris; idem est, quod a nobis dicitur Deus. Nec obstat appellationum diversitas, cum ipsa significatione ad unum omnia revolvantur. Aristoteles, quamvis secum ipse dissideat, ac repugnantia sibi et dicat et sentiat, in summum tamen unam mentem mundo praeesse testatur. Plato, qui omnium sapientissimus judicatur, monarchiam plane aperteque defendit; nec aethera, aut rationem, aut naturam, sed, ut est, Deum nominat; ab eo mundum hunc perfectum atque mirabilem esse fabricatum. Quem Cicero secutus atque imitatus in plurimis, Deum frequenter confitetur, ac supremum vocat in iis libris, quos de Legibus scripsit; ab eoque regi mundum argumentatur, cum disputat de Natura deorum, hoc modo: « Nihil est praestantius Deo; ab eo igitur mundum regi necesse est. Nulli igitur est naturae obediens
Abbreviated transcription (Latin):
Ita materiã reꝵ posuit in humore pͥucipiuã causãq nascẽdi
constituit in deo Phitagoras Itadiffimuit quid esset deus
animus per uniu̾sas mondi partes om̃emq naturã cõmeãs
atq disfrisus ex quo oĩa que nastaut᷑ aĩalia uitam capiunt
A naxagoras deũ esst dixit infinitam melem que perse ipam
mouratur. Anthistenes multos quid esse popuilares ceos
unũ tauĩ naturalem sũme tocius actisicem Cloanthes
et anaximenes ethera dicũs esse sũmũ deũ Cui opimom
Cõiugis in gremiũ lete descendit et omes magnus alit ma¬
gno permixeus corpore fẽtus Crisippus naturalem uñi
dĩna rõe preditam. interdũ dĩnani necessi tudinẽ deum
nũcupat. Item ieno naturalem dĩnã q legem. Horũ¬
eiũ om̃ium sentencia ꝙͣius incerta eodem tañ pectat ut
proiudentia uña cͤonsentiat. Siue em̃ nat᷑a Siue ether sc̃e

Expanded text:
Ita materiam rerum posuit in humore; principium causamque nascendi Ita materiam rerum posuit in humore; principium causamque nascendi constituit in Deo. Pythagoras ita definivit quid esset Deus: « Animus, qui per universas mundi partes, omnemque naturam commeans atque diffusus; ex quo omnia, quae nascuntur animalia, vitam capiunt. » Anaxagoras Deum esse dixit infinitam mentem, quae per seipsam moveatur, Antisthenes multos quidem esse populares deos, unum tamen naturalem, summae totius artificem. Cleanthes et Anaximenes aethera dicunt esse summum Deum; cui opinioConjugis in gremium laetae descendit, et omnes Magnus alit magno permixtus corpore foetus. Chrysippus naturalem vim divina ratione praeditam, interdum divinam necessitatem Deum nuncupat. Item Zeno divinam naturalemque legem. Horum omnium sententia, quamvis sit incerta, eodem tamen spectat, ut providentiam unam esse consentiant. Sive enim natura, sive aether, sive
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Deũ nãq ire per om̃es terraꝵ tractusq mares
celũq profundũ. Huo pecudes armenta uiros genus õe feraꝵp
Queq sibi tenues nascentũ accersere uitas Quidius quaq in
pͥncipio preclari operis sine ulla nõis dissimulacõe adeo quem
fabricatore moudi quẽ reꝵ opificem uocat mondũ facetur ĩ¬
scructũ. Qd̾ si uel orpheus uel hii nostri que natura docẽte
senserũt ĩ ꝑpetuũ defendissent eandem quã nos sequimur
doctrinã comp̾hensa uitate tenuissent.
ed hactenus de portos. ad pħos benianuos quoꝵ grauior
est auctoritas certius q iudiciũ qr non rebus cõmẽtitus
sed ĩuestigande uitati studuisse referũtur. Thales milesins
qui unꝰ ex septem sapiẽtũ mĩe fuit quiq p̾mꝰ omi quesisse
de causis naturalibus traditur aquã esse dixit ex qua nata st̃
oĩa. deũ aut esse mentem que ex aqua cucta formauerat

Expanded text:
cens: Deum namque ire per omnes Terrasque, tractusque maris, cens: Deum namque ire per omnes Terrasque, tractusque maris, coelumque profundum. Hinc pecudes, armenta, viros, genus omne ferarum, Quemque sibi tenues nascentem arcessere vitas. Ovidius quoque in principio praeclari operis, sine ulla nominis dissimulatione, a Deo, quem fabricatorem mundi, quem restructum. quodsi uel Orpheus uel hi nostri quae natura ducente senserunt in perpetuum defendissent, eandem quam nos sequimur doctrinam conprehensa ueritate tenuissent. Sed hactenus de poetis. ad philosophos ueniamus, quorum grauior est aucsed investigandae veritati studuisse creduntur. Thales Milesius, qui unus e septem sapientium numero fuit, quique primus omnium quaesisse de causis naturalibus traditur, aquam esse dixit, ex qua nata sint omnia; Deum autem esse mentem, quae ex aqua cuncta formaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
geries cũ explanare ate debuerit chaos ip̃m unde
qñ quomiꝰ ese aut constate cepisset. Nimirum sicut
ab aliquo arti fice dispõita ordinata effecta suuit omia¬
sit sic ip̃am mat̾iam factam esse ab aliquo necesse est.
Quis igr̃ hanc nisi dus fecit cuis potestati subracent
cĩa: Sed refugit hecͣ dũ borret incognita uitatem.
Non eni musaꝵ ĩstinctu sicut uideri uolebat in elicone
carmen illud effudit sed meditatus uenerat ac paratus
Nostroꝵ pͥmus maro nons abfuit a ueritate. Ciriꝰ de
sumo deo quẽ mentem ac spm nõiauit Hec uerba ser̃t.
Dncipio celũ ac terram cãpos q liquẽtes Lucentemq
globũ lune tytaniaq astra spns intus alit Totãq
effusa per artus mens agitat molem et magno se cor¬
pore misces Ac ne forte quis ignoyaret quisnã esset
Ille sp̃us qui tañta hr̃et ptãtis declarauie alio loco di¬

Expanded text:
geries: cum explanare ante debuerit, chaos ipsum unde, geries: cum explanare ante debuerit, chaos ipsum unde, quando, quomodo esse, aut constare coepisset. Nimirum sicut ab aliquo artifice disposita, ordinata, effecta sunt omnia: sic ipsam materiam fictam esse ab aliquo necesse est. Quis igitur hanc, nisi Deus, fecit, cujus potestati subjacent omnia? sed refugit hoc ille dum horret incognitam, veritatem. Non enim Musarum instinctu, sicut videri volebat, in Helicone carmen illud effudit; sed meditatus venerat et paratus. Nostrorum primus Maro non longe fuit a veritate; cujus de summo Deo, quem mentem ac spiritum nominavit, haec verba sunt: Principio coelum, ac terras, camposque liquentes, Lucentemque globum lunae, Titaniaque astra, Spiritus intus alit; totamque infusa per artus Meus agitat molem, et magno se corpore miscet. Ac ne quis forte ignoret quisnam esset ille spiritus, qui tantum haberet potestatis, declaravit alio loco, di
Abbreviated transcription (Latin):
yit et eoꝵ res gestas ãplisicauerit sũmis laudibus sepissime
tam̃ cõfitentur sp̃ũ uel mẽte una cõtineri regiq omia.
traditur inter argonautas cũ tyndaridis et herccile nauigasse
ip̃m nchil sit genitum sed ab ip̃o cũcta suit gen̾ata Eundem
et illiũatorem toneta nõĩat ed̾ cũ adhuc nichil esset pͥma
ex ĩfinito apparuerit et extiterit. Cuiꝰ origiñe atq naturã
qr concipere aĩo non poterat/ ex aere ĩmẽso p̾mogenitum
babebat. Hũc ait esse om̃ni deoꝵ parentem quoꝵ causa
celũ condiderit libens q prospexerit ut haberes habita¬
stantissim̃a celi potestatem ac terre conditricem. Non
poterat em̃ dic̾e Iouem esse p̾ncipem reꝵ qui erat satur
rõ perduxit ad deũ illũ pͥmogenitũ cui assiguat et tribu¬
it principatũ. Omerus nichil dare nobis potuit quod
sed a chao qd̾ est rudis mordĩate q materie cõfusa cõ¬

Expanded text:
rint et eorum res gestas amplificauerint summis laudibus, saepissime rint et eorum res gestas amplificauerint summis laudibus, saepissime tamen confitentur spiritu uel mente una contineri regique omnia. traditur inter Argonautas cum Tyndaridis et Hercule nauigasse, ipsum nihil sit genitum, sed ab ipso sint cuncta generata. eundem etiam Φάνητα nominat, quod cum adhuc nihil esset, primus ex infinito apparuerit et extiterit. cuius onginem atque naturam quia concipere animo non poterat, ex aere inmenso natum esse dhabebat. hunc ait esse omnium deorum parentem, quorum causa caelum condiderit liberisque prospexerit, ut haberent habitastantissimam potestatem coeli ac terrae conditricem. Non poterat enim dicere Jovem esse principem rerum, qui erat Saturnratio perduxit ad illum Deum primogenitum, cui assignat et tribuit principatum. Homerus nihil nobis dare potuit, quod sed a chao, quod est rudis inordinataeque materiae confusa con
Abbreviated transcription (Latin):
ra sunt eñĩ uiciosis ac male uiuẽtibis precepta iusticie
atq hũ quoꝵ peccata et arguebant᷑ et prohibebant. excru¬
ciatos eos acerbissime necarierũt. Ergo a quib abfuit
studiũ lutri ab fuit eciam uolu̾tas et causa fallendi. Qd
& aliqui eoꝵ pͥncipes aut ecĩa reges fuerũt in quos nõ posset
cadere suspicio cupiditatis ac sruudis. et tamen p̾comũ dei
singulatis eadem qua ceteri dĩnatione feterur ¶ Ca uiⁿ¬
led omittamus sane testroĩa ꝓphetaꝵ ne minꝰ /donca
probatio uideatur est de huis quibus oĩo non creditur
Uemamus ad auctores et eos ip̃os ad ueri probatorm testes
citemus quibus contra nos uti solent. Poetas dico ac p̾hos
Ex hus bñũ deũ prolemus necesse est non quo illi habuerit¬
cognitam uitatem. sed ꝙ uitatis ipiꝰ tanta uis est ut nemo
possit esse tam cecus quin uideat ingerẽtem se oculis diri¬
nam claritatem. Poete igo ꝙͣius deos carminibus ornaue¬

Expanded text:
ra sunt enim uitiosis ac male uiuentibus praecepta iustitiae. ra sunt enim uitiosis ac male uiuentibus praecepta iustitiae. itaque ii quorum peccata et arguebantur et prohibebantur excruciatos eos acerbissime necauerunt. ergo a quibus afuit studium lucri, afuit etiam uoluntas et causa fallendi. quid quod aliqui eorum prmcipes aut etiam reges fuerunt, in quos cadere non potest suspicio cupiditatis ac fraudis, et tamen praeconium dei singularis eadem qua ceteri diuinatione fecerunt? Sed omittamus sane testimonia prophetarum, ne minus idonea probatio uideatur esse de his quibus omnino non creditur. ueniamus ad auctores et eos ipsos ad ueri probationem testes citemus, quibus contra nos uti solent, poetas dico ac philosophos. ex his unum deum probemus necesse est, non quod illi habuergnitam ueritatem, sed quod ueritatis ipsius tanta uis est, ut nemo possit esse tam caecus, quin uideat ingerentem se oculis diuinam claritatem. poetae igitur quamuis deos carminibus ornaue
Abbreviated transcription (Latin):
preconiũ faciũs aut ĩsan aut fallaces fuerrit. At nos qui
impleta esse in plerisq impleriq cotidie illoꝵ uaticimnia uide¬
mus: et in unam sentenciã congonẽs diuinatõ suisse non
furiosos docet. Quis em̃ mẽtis sẽmote non modo futura
precnere sed ecĩa coherẽtia loqui posit: Non igit᷑ fallace
ceteros ab õi fruude cohiberẽt: Id̾circo em̃ a deo mittebãt᷑
ut et precones essent maiestatis eius et correctores pra¬
uitatis hũane. Pretea uolũtas fingendi atq mentiẽ di
eoꝵ est qui opes appetunt qui lucra desiderãt que res pro¬
cul ab illis sanctis uiris abfuit. It a em̃ delegato sibi officio
functi sunt ut derelictis om̃ibus ad tutelam uite nece ssarus
non modo in futurũ srd nec in diem laboraret. contenti
tp̃ali cibo quẽ deus submĩstraset. Et hio non modo q̃stũ
nullũ habuerũt srd̃ etiam crucratus atq mortem. Ama¬

Expanded text:
praeconium faciunt, aut insani aut fallaces fuerunt. atquin praeconium faciunt, aut insani aut fallaces fuerunt. atquin inpleta esse inplerique cottidie illorum uaticinia uidemus et in unam sententiam congruens diuinatio docet non fuisse furiosos. quis enim mentis emotae non modo futura praecinere, sed etiam cohaerentia loqui possit? num ergo fallaces ceteros ab omni fraude cohiberent? idcirco enim a deo mittebantur, ut et praecones essent maiestatis eius et correctores prauitatis humanae. praeterea uoluntas fingendi ac mentiendi eorum est qui opes adpetunt, qui lucra desiderant: quae res procul ab illis sanctis uiris afuit. ita enim delegato sibi officio functi sunt, ut derelictis omnibus ad tutelam uitae necessariis non modo in futurum, sed ne in diem quidem laborarent contenti extemporali cibo quem deus subministrasset. et hi non modo quaestum nullum habuerunt, sed etiam cruciatus atque mortem. ama
Abbreviated transcription (Latin):
ctor eximius. Iam ergo ceteri non du erũt sed satellites ac mi¬
nistri: quos ille unus maximꝰ ac potens õmi hus offitus p̾fec̾it.
et ip̃i eius ĩperio ac nitibus seruiant. Si uniuersi pares nõst᷑.
non ig̃r du om̃es. Nec eñi potest hoc idem esse quod seruĩt et qd
dũatur. Nã si deus nomen est sũme maiestatis. ĩ cormptibilis
ẽẽ debet Per fectus i passibilis nulli rei subrectus. Ergo du nõ sũt.
ques parere uni maximo dño nece setas cogit. ¶Caͬ uicͫ¬
ed quia non frustra fallũtur qui hoc ita putat: causam
huiꝰ erroris paulo post aperiemus. Nũs unitatẽ dĩne
potẽstatis testionis cõprobemus. Prophete qui fuerũt multi
Unũ deũ p̾dicant unũ loquutur. Quippe unius dei ẜũ plem
que futura esent pari et consona uece predixerũt At eñi
ueritatis expertes non putãt hus esse credendr̃. Islas em̃i nõ
dĩnas sed humanas fuisse uoces aeunt uidelicet Et de uno deo

Expanded text:
ctor eximius. iam ergo ceteri non dii erunt, sed satellites ac mictor eximius. iam ergo ceteri non dii erunt, sed satellites ac ministri, quos ille unus maximus ac potens omnium iis officiis praefecerit, ut ipsi eius imperio ac nutibus seruiant. si uniuersi pares non sunt, non igitur dii omnes sunt: nec enim potest hoc idem esse quod seruit et quod dominatur. nam si deus nomen est summae potestatis, incorruptibilis esse debet, perfectus inpassibilis nulli rei subiectus. ergo dii non sunt quos parere um maximo deo necessitas cogit. sed quia non frustra falluntur qui hoc ita putant, causam huius erroris paulo post aperiemus. nunc unitatem diuinae potestatis testimoniis conprobemus. Prophetae, qui fuerunt admodum multi, unum deum praedicant, unum locuntur, quippe qui unius dei spiritu pleni quae futura essent pari et consona uoce praedixerint. at enim ueritatis expertes non putant his esse credendum: illas enim non diuinas, sed humanas fuisse uoces aiunt: uidelicet quia de uno deo
Abbreviated transcription (Latin):
plus noceant ꝙ prosint. Sic In hoc reꝵ nature ĩperio nisi
unus fuerit ad quem tocius sũme cura referat᷑. uniu̾sa
soluentu et corruent. Dicere aũt multoꝵ imperib arbito
regi mondũ tale est. quale siquis affirmet in uno corpore
mẽbroꝵ. Ut sugulos corporis sensus singule mentes rege
credantur. Item multi affectus quibies cõmoueri solemus
uel ad iram uel ad cupiditatem uel ad leticĩã bel ad metũ
uel ad miseratõnem/ ut hus omibus totidem mẽtes rege¬
credantur et putentur operari. Q si quis profecto dicat.
ne ĩpam ꝰ qͣue una estꝰ hr̃e uideat᷑. Qsi ui uno corpore tan¬
taꝵ reꝵ gubnatõnem mẽs una possedet: et uniuer/ s semel
intenta est: cur aliquis existimet mondũ non ab uno posse regi
a pluribus posse: Q quia intelligũt isti assertores deoꝵ Ita eos
sigulis uebus preesse at partibus dicũt. ut tametsi unus sit re¬

Expanded text:
plus noceant, quam prosint: sic in hoc rerum naturae imperio, nisi plus noceant, quam prosint: sic in hoc rerum naturae imperio, nisi unus fuerit, ad quem totius summae cura referatur, universa solventur et corruent. Dicere autem, multorum arbitrio regi mundum, tale est, quale si quis affirmet in uno corpore membrorum, ut singulos corporis sensus singulae mentes regere credantur, item multi adfectus, quibus commoueri solemus uel ad iram uel ad cupiditatem uel ad laetitiam uel ad metum uel ad miserationem, ut in his omnibus totidem mentes putentur operari. quod si quis profecto dicat, ne ipsam quidem quae una est habere uideatur. quodsi in uno corpore tantarum rerum gubernationem mens una possidet et uniuersis simul intenta est, cur aliquis existimet mundum non posse ab uno regi, a pluribus posse? quod quia intellegunt isti adsertores deorum, ita eos praeesse singulis rebus ac partibus dicunt, ut tamen unus sit re
Abbreviated transcription (Latin):
occarrentibus sibi potestatibus ceteroꝵ. necesse est eĩ ut
suos quisq limites tũsgordi nequeat. aut si trarilgressus fuit.
sius alterũ fimibus pellat.
on uident qui multos deos esse credũt fieri posse. Ut aliqd
diuersum uelit. ex qua re disceptatio inter eos et certa¬
men oriatur. Sicut omerus bellantes inter se deos finyit cũ
alu troram capi uellent Alu repugnarent. Umus ig̃r arbito
mondũregi necesse est. Nisi em̃i siugulaꝵ partiũ potestas ad
unã prorudenciam referatur. non poterit sũma ip̃a cõstare:
uno quoq nichil curãte amplius ꝙͣ quod ad eũ ꝓrie pert̾inet.
Sicut ne res quid militaris insi unũ habeat ducẽ atq recto¬
rem. Ꝙ si in uno ex̾citu tot fuerit ĩpatores. quot lrgiones.
quot cohortes: quos cunri. quot ale: pͥmũ nec ĩstrru pot̾it
acies uno quos pericłiu uecu sante / nec regi facile aut tem

Expanded text:
occurrentibus sibi postestatibus caeterorum. Necesse est enim ut occurrentibus sibi postestatibus caeterorum. Necesse est enim ut suos quisque limites aut transgredi nequeat, aut si transgressus fuerit, suis alterum finibus pellat. Non vident, qui deos multos esse credunt, fieri posse ut aliqui diversum velint; ex qua re disceptatio inter eos et certamen oriatur: sicut Homerus bellantes inter se deos finxit; cum alii Trojam capi vellent, alii repugnarent. Unius igitur arbitrio mundum regi necesse est. Nisi enim singularum partium potestas ad unam providentiam referatur, non poterit summa ipsa constare; unoquoque nihil curante amplius, quam quod ad eum proprie pertinet: sicut ne res quidem militaris, nisi unum habeat ducem atque rectorem. Quod si in uno exercitu tot fuerint imperatores, quot legiones, quot cohortes, quot cunei, quot alae, primum nec instrui poterit acies, unoquoque periculum recusante; nec regi facile, aut temp
Abbreviated transcription (Latin):
operis ĩmesitas cũ antea niciil esset tũ uytute atq cõsi¬
lio dei ex nchilo esse coriflatam. ¶d̾ opus nisi ab uno nicho¬
ari perficiq non potuit. iam intelliget multo facilius ess ab
uno et regi quod est ab uno institutũ:¬
icat fortasse aliguis ne fabricari quid̃ tã ĩmensit opr̃s
mondi insi a pluribus potuisse. Qualibet multos : quã¬
libet magnos facias: quidquad ĩ multis magnitudĩs potesta¬
tis uirtutis maiestatis q posueris. id totũ in unũ confero.
et in uno esse dico. Ut tanta in eo sit ista rer. quãtũ nec
cogitan nec dici potest. Qua in re quĩ ⁊ sensu deficimꝰ
et uerbis . qr neq tante intelligencie lumen pectus huma¬
num neq explanatione tantaꝵ reꝵ capit liugua huana:
id ip̃m intellugere nos oportet ac dicere. Uideo rursus quid
econtrario dici possit: tales esse illos plures: qualem nos uolu

Expanded text:
operis immensitas cum antea nihil esset, tamen virtute atque consioperis immensitas cum antea nihil esset, tamen virtute atque consilio Dei ex nihilo esse conflatam; quod opus nisi ab uno inchoari perficique non potuit: jam intelliget, multo facilius esse ab uno regi, quod est ab uno constitutuDicat fortasse aliquis, ne fabricari quidem tam immensum opus mundi, nisi a pluribus potuisse: quamlibet multos, quamlibet magnos faciat, quidquid in multis magnitudinis, potestatis, virtutis, majestatisque posuerit, id totum in unum confero, et in uno esse dico; ut tantum in eo sit istarum rerum, quantum nec cogitari nec dici potest. Qua in re quoniam et sensu deficimus et verbis; quia neque tantae intelligentiae lucem pectus humanum, neque explanationem tantarum rerum capit lingua mortalis: idipsum intelligere nos oportet ac dicere. Video rursus quid e contrario dici possit: tales esse illos plures, qualem nos volum
Abbreviated transcription (Latin):
singulis deerit. quãtũ in singulis furoit. Ita quato plures
tanto minores erũs. Quid ꝙ sũma illa reꝵ potestas ac
dĩna uis ne sonre quu decudi porest. Quia siud eñi capit
duuisloñe et interitũ capiat necesse est. Si acĩt interitus
etamen qui iultos esse arbitr atur ossicio interse diciẽt
esse partitos. De quibus oĩbuis suo loco dispritabimus.
Illu interimi sẽ ad pñbem locũ ꝑluret tenro. Si partote
suut inter se ossicis eod renoluit᷑ rrs ut ex hus gulelet sussire
oĩbus nrgurat. Perfectus igitur nonerit. qui cessantibus ceteris:
non potest oĩa guber nare. Ita fit ut ad regendũ monidũ unius
putat hãc tantã maginitudine non pese ab uno regi fallit᷑
Nlec quãta sit uis ac potestas dĩne maiestatis inbelligit. si exi
stimat singularem dc̃ũ qu facere mondruĩ pocuit .ieũdem regere
non pose quẽ fecit. At si cõcipiat aĩo quãta st dĩm hrius

Expanded text:
singulis deerit quantum in caeteris fuerit; ita quanto plures, singulis deerit quantum in caeteris fuerit; ita quanto plures, tanto minores erunt. Quid, quod summa illa rerum potestas ac divina vis ne semel quidem dividi potest? Quidquid enim capit divisionem, et interitum capiat necesse est. Si autem interitus tamen, qui multos esse arbitrantur, officia inter se dicunt esse partitos: de quibus omnibus suo loco disputabimus. Illud interim, quod ad praesentem locum pertinet, teneo. Si partiti sunt inter se officia, eodem revolvitur res, ut ex iis quilibet sufficere, omnibus nequeat. Perfectus igitur jam non erit, qui, cessantibus caeteris, non potest omnia gubernare. Ita fit ut ad regendum mundum unius putat hanc tantam magnitudinem non posse ab uno regi, fallitur. Nec enim quanta sit vis potestasque divinae majestatis intelligit, si existimat singularem Deum, qui facere mundum potuit, eumdem regere non posse quem fecit. At si concipiat animo, quanta sit divini hujus
Abbreviated transcription (Latin):
q urrtutis est. Quod si uerũ est unꝰ sit necesse est. No¬
testas eñ uel uirtus ab uluta retinet suam ꝓp̾am firm¬
tatem. Id aut soliduẽ existimandũ est. cui nichil decede̾.
id perfectũ ce nchil accedere potest. Quis dubitet po¬
tentissimũ esse regem. qui tocius orbie habeat ĩpũi
Neq ĩmerito. cũ illius sint que ubiq suut oĩa cum
ad eum solũ. om̃ies undrq copie congerantur. Atsi
plures partiantur oolem: minꝰ certe opi: minus
uiriũ siuguli habeboẽe. cũ mntra prestriptam portoer
se quisq continrat. Comodo eciam dic. si plures sint
minꝰ ualebũt. alus tantũdem habentibus in se. uirtates
aus per fecta natura in eo pt esse in quo totũ est ꝙͣ ĩ eo
in quo pars exigna de toto est. Deus uosi perseatus est ut.¬
esse debet non pot̾est esse insi unus. ut in eo sint oĩa. Deorĩigẽ
uirtutu ac potestates infremiores sint neresse est. qt tantrm

Expanded text:
que uirtutis est: quod si uerum est, unus sit necesse est. poque uirtutis est: quod si uerum est, unus sit necesse est. potestas enim uel uirtus absoluta retinet suam propriam firmitatem. id autem solidum existimandum est, cui nihil decedere, id perfectum, cui nihil possit accedere. quis dubitet potentissimum esse regem qui totius orbis habeat imperium? neque inmerito. cum illius sint Quae ubique sunt omnia cum ad eum solum omnes undique copiae congerantur. at si plures partiantur orbem, minus certe opum, minus uiriuni singuli habebunt, cum intra praescriptam portionem se quisque contineat. eodem modo etiam dii, si plures sint, minus ualebunt, aliis tantundem in se habentibus. uirtutis autem perfecta natura in eo potest esse in quo totum est quam in eo in quo pars exigesse debet, non potest esse nisi unus, ut in eo sint omnia. Deorum igitur virtutes ac potestates infirmiores sint necesse est: quia tantum
Abbreviated transcription (Latin):
res est et prouidẽtiã tollẽtibꝰ satis restansũ uidetur ab hõib
argutes et eloquentibus et de sollercia dr̃ne proruidẽtie
per cotũ hoc opus quod suscepimus sparsi dicere nos
non simul de prourdẽtia disseratir
it ergo ñi operis exordiũ questio illa cõsequens
ac sr̃cunda Utrũ Potestate uiis dei mondus regat᷑
añne multorũ: Nemoͬ qui quid sapiat roem s socũ putet
non unũ ẽẽ intelligat qui et condiderit g̃ĩa et ea que cõ¬
diderit uirtate moderetur. Quid ẽiũ multis opus est ad
mondi regien sustiuend insi forte arbitrabim᷑ si plu¬
res sint minus habere sugulos neruoꝵ atq uruem:
Quod quid̃ faciũtihii qui multos ẽẽ uolũt. qr necẽe est
ĩ becilles esse. si quid singuli siue auxilio reliquoꝵ tante
molis gubernacłui sustmere non possũt. Teus aũt que
est eterna mes. ex om̃i ueiq pacte per secte cõsũmate¬

Expanded text:
res est et prouidentiam tollentibus satis responsum uidetur ab hominibus res est et prouidentiam tollentibus satis responsum uidetur ab hominibus argutis et eloquentibus et de sollertia diuinae prouidentiae per totum hoc opus quod suscepimus sparsim dicere nos non simul de prouidentia disseratur. Sit ergo nostri operis exordium quaestio illa consequens ac secunda, utrum potestate unius dei mundus regatur anne multorum. nemo, qui quidem sapiat rationemque secum putet, non unum esse intellegat, qui et condiderit omnia et eadem qua condidit uirtute moderetur. quid enim multis opus est ad mundi regimen sustinendum? nisi forte arbitrabimur, si plures sint, minus habere singulos neruorum atque uirium: quod quidem faciunt ii qui esse multos uolunt, quia necesse est inbecillos esse, siquidem singuli sine auxilio reliquorum tantae molis gubernaculum sustinere non possunt. deus autem, qui est aeterna mens, ex omni utique parte perfectae consummatae
Abbreviated transcription (Latin):
docetes nec fieri mondũ sine dĩna rõe potrusse. pet cõ¬
stare insi sũma uõe regeretur. Sed et mrͣcus tullius
ꝙͣuuis achademice disciplme defensor esset de proruidẽ¬
cia gubernatrice reꝵ et multa et sepe disseruit. stoi¬
coꝵ argumẽta cõfirmas. et noua a fferens ip̃e płima.
Quod facit tr̃e ni ouubus pħie sue libris. tũ maximie ĩ
hus qui sunt de natura deoꝵ. Nec difficile sãne fuuit
paucoꝵ hõmi praua sentientuã redarguere mẽdacia¬
testiõio popiloꝵ atq gentiũ in hac ue una re nõ dissi¬
dentium. Nemo est eui tam rudis tam feris moribus
qͥuõ oculos sicos in celu tollens tametsi nesciat cauers
spositione cõstancia utilitate pulcritudine temye¬
ratione. net posse firri quie id quod imrabili ratoe
constat consilio maiore aliquo sit instructuã. Et
nobis utiq facillimũ est exequi hanc partem quãlibet
copiose. Sed quia multũ inter philosophos agitata

Expanded text:
docentes, nec fieri mundum sine divina ratione potuisse, nec condocentes, nec fieri mundum sine divina ratione potuisse, nec constare, nisi summa ratione regeretur. Sed et M. Tullius, quamvis Academicae disciplinae defensor esset, de providentia gubernatrice rerum et multa et saepe disseruit, Stoicorum argumenta confirmans, et nova ipse afferens plurima: quod facit tum in omnibus philosophiae suae libris, tum maxime in iis qui sunt de Natura deorum. Nec difficile sane fuit paucorum hominum prave sentientium redarguere metesti<monio populorum> atque gencium in hac una re non dissidencium. Nemo est enim tam rudis, tam feris moribus qui oculos suos <in celum> tollens, tametsi nesciat cuius Dei sposicione, constancia, uti<litate>, pulchritudine, temperacione nec posse fieri quin id quod mi<rabili> racione constat consinobis utique facillimum est exsequi hanc partem quamlibet copiose: sed quia multum inter philosophos agitata
Abbreviated transcription (Latin):
biles iaceant. His consulendũ est ne cõtra se pugnet belit¬
q se tandem ab ĩueteratis erroribus liberars Quod utiq
facient si quare sint nati aliquando peruiderĩt. Dec em̃
prauitatie est cã ignoratio sui. quã s quis cognita
Xitate discusserit sciet quo referenda et quẽ admodũ s
uita degenda sit. Ciuiꝰ scĩe sũmã breuiter circũ stribo
ut neq religio ulla sine sapĩa sustipienda sit nec ulla sñ¬
religione probanda sapiencia.
non putaui adeo necessariũ ab illa qstrone
pͥucipiũ sumere que bidetar prima esse
Ulla ne sit prordentia que reb
õibus cõsulat an fortuitu facta sit onĩa
uel gerantur. cuiꝰ sentencie auctor est
idemocritis cõfirmator est epicurus.
bed⁊ atea pittagoras qui deos in dubiũ
Uocauis. et postea dyagoras qui ex clusit.
et alio non nulle que pufauerũt deos non ese quid aliud
e fecerũt insi ut nilla esse prouidencia putaretur: Og

Expanded text:
biles jaceant. His consulendum est ne contra se pugnent, velintbiles jaceant. His consulendum est ne contra se pugnent, velintque se tandem ab inveteratis erroribus liberari: quod utique facient, si, quare sint nati, aliquando perviderint. Haec enim pravitatis est causa, ignoratio sui; quam si quis, cognita veritate, discusserit, sciet quo referenda, et quemadmodum sibi vita degenda sit. Cujus scientiae summam breviter circumscribo: ut neque religio ulla sine sapientia suscipienda sit, nec ulla sreligione probanda sapientia. non putavi adeo necessarium ab illa quaestione principium sumere, quae videtur prima esse natura: sitne providentia, quae rebus omnibus consulat; an fortuitu vel facta sint omnia vel regantur. Cujus sententiae auctor est Democritus, confirmator Epicurus. Sed et antea Protagoras, qui deos in dubium vocavit; et postea Diagoras, qui exclusit; et alii nonnulli qui non putaverunt deos esse; quid aliud effecerunt, nisi ut nulla esse providentia putaretur? quo
Abbreviated transcription (Latin):
sed nos idcirto breuiter oĩa colligemus qr ea que
allaturi sumus tam elara suut ⁊ luceda. ut mages
mĩrũ esse uideatur tam obsturam uideri hõebus uitatẽ.
et hus precipue qui sapietes uulgo putantur uel ꝙ tui¬
modo istrtuendi nobis hoĩes erũt hoc est ab errore quo
sũt ĩplicati ad rectiorem uicon reuotandi. Quod si fere¬
rimiꝰ ut spero asseciti miltemus eos ad ip̃m doct̾ne uber¬
rimũ ac plenissim fontem/ cuiꝰ haustu atq potu cõcep¬
tam uisceribus sitii et ardorem yestingant, Erũtq
illis oĩa facelia prona maĩsesta modo ne pigeat ad peote¬
piendam sãmne discoplinã legendi uel audiendi paciam
comodere Multi em̃ suꝑsticiomibus uanis pertiacit᷑
inheretes obdurantur contra mansestam ueritatem.
non tam de sius religiomibus quas praue asserũt bene
meriti ꝙͣ de se male. qui cũ habrat iter rectũ deuios
sequutur anfractus. planũ deserũt ut in p̾cipitium
Labantur. Lucem uelmquut ut hn tenebris ceci ac de¬

Expanded text:
sed nos idcirco breviter omnia colligemus, quod ea quae adlaturi sumus tam clara sunt et lucida, ut magis mirum esse uideatur tam obscuram uideri hominibus ueritatem et iis praecipue qui sapientes uulgo putantur, uel quod tantummodo instituendi nobis homines erunt hoc est ab errore quo sunt implicati ad rectiorem uiam reuocandi. quod si fuerimus ut spero adsecuti, mittemus eos ad ipsum doctrinae uberrimum ac plenissimum fontem, cuius haustu atque potu conceptam uisceribus sitim sedent ardoremque restinguant, eruntque illis omnia facilia prona manifesta, modo ne pigeat ad percipiendam sapientiae disciplinam legendi uel audiendi patientiam commodare. multi enim superstitionibus uanis pertinaciter inhaerentes obdurant contra manifestam ueritanon tam de suis religionibus, quas prave asserunt, bene meriti, quam de se male: qui cum habeant iter rectum, devios sequuntur anfractus; planum deserunt, ut per praecipitium labantur; lucem relinquunt, ut in tenebris caeci ac de
Abbreviated transcription (Latin):
Ut dicta suut intelligũtur tamen liberũ ibr habet lector
auditor ue iudiciũ quo uel approbet quod placuerit uel ĩ¬
probet quod displicuerit. Et ideo cũcta eiusmadi Ueł ex certa
oe uel ex tanoita auttoritate defendantur ut. demostrete
sue oio ita esse siue fiera potiusse ad uel disprttitũ ibiẽ
uel narratũ situi displicut aut credero nobierit non
probabili gee ꝓ a uero non aberrat per suadere potuerie.¬

Expanded text:
ut dicta sunt, intelleguntur, tamen liberum ibi habet lector auditorue iudicium, quo uel adprobet, quod placuerit, uel inprobet, quod offenderit. et ideo cuncta eiusmodi, nisi uel certa ratione uel ex illa canonica auctoritate defendantur, ut demonstretur siue omnino ita esse, siue fieri potuisse, quod uel disputatum ibi est uel narratum, si cui displicuerit aut credere noluerit, non probabili ratione. quod a uero non abhorreat, persuadere potuer
Abbreviated transcription (Latin):
Irmianus qui et lactancius arnobn disce¬
pulus. sub dyocleciano pͥncipe accitus cũ
Flauio gramatico. cius de medicĩalibis
usu. extant cõpoĩti libre. nichomedie
rethoritã docuit. ac pemura diseipulore
ad grecam uidelicet cuutatẽ ad strutenũ
se contulit. Habenus eiuis simphosiũ. quod adolestẽtulꝰ
scuipsit africe. et ꝯdeporitum de africa usq nichomedrã¬
exametris scriptũ uersibus. et aliũ libñe qui instribitur
gramatitus. et pulcerrimũ de Ira dei. et diuinaꝵ ĩstitu
tionũ aduersl̃ gentes libros septem. epiconiẽ eius dem
operis in libro uno. ad chephalon et asclepiade libios
duos De persecutione librũ unũ. ad probũ epistolarũ
libros quatuor. Ad seuerũ epłap libros duos. ad demetri¬
um auditorem suũ epłaꝵ lobros duos. et ad eũdem de opisicio dei

Expanded text:
irmianus qui et Lactantius Arnobii discipulus sub Diocletiano principe accitus cum Flauio grammatico, cuius De medicinalibus uersu conpositi extant libri, Nicomediae rhetoricam docuit ac penuria discipulorum ob Graecam uidelicet ciuitatem ad scribendum se contulit. habemus eius Symposium, quod?adulescentulus scripsit Airicbrum qui inscribitur Grammaticus et pulcherrimum De ira dei et Institutionum Diuinarum aduersus gentes libros septem et ἐπιομγομγ́ν eiusdem operis. librum unum άκέφαλον. et Ad Asclepiadem libros duos, De persecutione librum unum, Ad Probum epistularum libros quattuor, Ad Seuerum epistularum libros duos. Ad Demetrianum auditorem suum epistularum libros duos. ad eundem De opificio dei
Abbreviated transcription (Latin):
Item paulo seperius. Restat inquie ut motus astioꝵ sit
uolũtarius Que qui uideat non indocte ołu ber̃ eciam
ĩpie faciet a deos est neget Nos uero equid constante
reganus ac uos o pbi noni solu indoctos et impios ueꝵ
eciam cecos ineptos deliros probamus qui ignonducedn
ĩperitoꝵ uanitate uicistis. Ili oñ solem atqi lunã hos
eciam sidera deosputatis. Tradite igr nobis stellarũ
misteria ut aras ac templa siuugulis eriganus it scia¬
mus quo quãq ritu quo die colamus. quibus nõibus
quibus precibus aduocenius nisi sorte mllo dist̾me¬

Expanded text:
item paulo superius: restat inquit ut motus astrorum sit item paulo superius: restat inquit ut motus astrorum sit uoluntarius: quae qui uideat, non indocte solum, uerum etiam inpie faciat, si deos esse neget. nos uero et quidem constanter negamus ac uos, o philosophi, non solum indoctos et inpios, uerum etiam caecos ineptos deliros probamus, qui ignorantiam inperitorum uanitate uicistis. illi enim solem atque lunam, uos etiam sidera deos putatis. tradite igitur nobis stellarum mysteria, ut aras ac templa singulis erigamus, ut sciamus quo quamque ritu, quo die colamus, quibus nominibus, quibus precibus aduocemus: nisi forte nullo dis
Abbreviated transcription (Latin):
elemẽta que ⁊ facta sunt ⁊ carẽs sensu tanquã d̃qs
adorant Qui cũ dei opera mirarẽtur idest celũ cũ uaries luc¬
mimibus/ terrari cũ campis et montibus maria cr̃e fluu¬
bus stagnis et fontibus eaꝵ reꝵ admiratõe scupefacte
et ip̃i artificis obliti quem uidere nõ poterãt opera
eius uenerati et colere ceperũt nec unquã intelligere
quiuerũt quãto maior ꝙtosi mirabilior sit qui illa fecit
exiichilo. Que cũ bidebit dĩnis legibus obequẽtia com¬
modis atq usibus hũais ꝑpetua nece ssitate famulari E
illa deos existmmiat ese ingrati aduersus benesicia diuina
qui dee ⁊ pri indulgẽtissimo sua sibi opera pretulerunt
O quid mirre si aut barbati aut
sit loquitur. Hanc ig̃r in stellis constancia. hant tarrtam su
tam uaris carsibus in õi etermtate cõueientiã tp̃m non
possum ĩtelligere sine mẽte rõe concilio. Que cũ insid̾ibus
est uidramus non possamꝰ caip̃a non in deoꝵ nũo ponere

Expanded text:
elementa, quae et facta sunt et carent sensu, tamquam deos adorant. Qui cum Dei opera mirarentur, id est coelum cum variis luminibus, terram cum campis et montibus, maria cum fluminibus et stagnis et fontibus, earum rerum admiratione obstupefacti, et ipsius artificis obliti, quem videre non poterant, ejus opera venerari et colere coeperunt; nec umquam intelligere quiverunt, quanto major quantoque mirabilior sit, qui illa fecit ex nihilo. Quae cum videant divinis legibus obsequentia commodis atque usibus hominis perpetua necessitate famulari, tamen illa deos existimant esse; ingrati adversus beneficia divina, qui Deo et patri indulgentissimo sua sibi opera praetulerunt. Sed quid mirum, si aut barbari, autsic loquitur: « Hanc igitur in stellis constantiam, hanc tantam in tam variis cursibus in omni aeternitate convenientiam temporum, non possum intelligeresse uideamus, non possumus ea ipsa non in deorum numero reponere.
Abbreviated transcription (Latin):
effundũt itaq tenebras et uitate caligie ob ducuuit.
teinplisͣ se occulũt et sacrificus om̃ubus presto acoeite
edũt q ipa prodigia quibus scupefacti uieẽ sidemco¬
modet simulacris dĩnitatis ac numinis Inde est ꝙ ab
augure iupis nouacusa ĩtisus est Ꝙ Iuno uegrensis
migrare s rom̃a uelle respondit  sortuua nulielris
sacrilegos et suno nudata et locrensis pro royma et ceres
milesia uiudit auit. Et hercules de apio. et Iupũ de atiuo
et minera de cesare hĩc est ꝙ serpes urbere touiã pesta¬
lencia lberauit epodauio accersitus llã illuc demoniarcłis

Expanded text:
 tenebras, et veritatem caligine obducunt, templis se occulunt, et sacrificiis omnibus praesto adsunt, eduntque saepe prodigia, quibus obstupefacti homines, fidem commodent simulacris divinitatis ac numinis. Inde est, quod ab augure lapis novacula incisus est; quod Juno Veiensis migrare se Romam velle respondit; quod Fortuna muliebrissacrilegos et Iuno nudata et Locrensis Proserpina. et Ceres Milesia uindicauit et Hercules de Appio et Iuppiter de Atinio et Minerua. do Caesare, hinc quod serpens urbem Romam pestilentia liberauit Ep
Abbreviated transcription (Latin):
aios terrent, metes furoribus quatĩt ut hor̃es hus ma¬
lis cogant ad eoꝵ auxilia decurre. ¶Quaꝵ oũn fallaciari¬
ed his a quibus timẽtur quos mangdei potẽs et exteha
non protegit aui profani sunt a sacramẽta uerilatis
Iuestos aut idest cultoris dei mrtuũt. cuiꝰ nore adsurati
de corporibus reoedũt Quoꝵ uerlis taꝙ̃ flagris uerberati
nõ modo demours se ghe fatentur Ad eciã noĩa sira cdut
illa que intemplis adorãtur. Quod plerũq cor̃ cultorib
faciũt Nou btiq in opprobriũ relicionuis et honoris au rd
gi uet deo per qũe adiurãtur uec istis suoꝵ bote torquẽt᷑

Expanded text:
animos terrent, mentes furoribus quatiunt, ut homines his maanimos terrent, mentes furoribus quatiunt, ut homines his malis cogant ad eosed iis a quibus timentur, quos manus dei potens et excelsa. non protegit, qui profani sunt a sacramento ueritatis. iustos autem id est cultores dei metuunt. , cuius nomine adiurati de corporibus excedunt: quorum uerbis tamquam flagris uerbera.ti non modo daemonas esse se confitentur, sed etiam nomina sua edunt, illa. quae in templis adorantur. quod plerumque coram cultoribus suis faciunt, non utique in obprobrium religionis, sed honoris sui, quia nec deo per qu
Abbreviated transcription (Latin):
restres custodes mortaliũ som Quod Idcireo dictũ et quĩ
custodes cos hũano genrii deus mistras sed tipsi cuui
sut perditores iõm custodes tauirii inderi uolũt ut ipsi
Nam plato etĩa natuas eoꝵ in symphosio exprimereco¬
natus est. Socrates esse circa /e assiduu demonẽ leq̃d̾at᷑
qui purio abi adhesi sot auus mitu ⁊ abitrio suauita re¬
geretur. Magoꝵ quoq ars oĩs ac potencia hoꝵ aspuratous
constat a quibus iocati uisus iomi p̾stiguis obtecantibus
falliuit ut non uideant e a que suut et uidere se putent illa
n ut dico spũs cõtaminati ac perditi pier om̃cu t̾rã
uagantur et in solaciũ perditois sue perdendis lõi¬
ins operantur. Itaq insidiis fraudibus dolis erioribecõ¬
pleut Adherent eũi sugulis hoibus / et oures hostiat i¬
domos occupãt ac sibi genioꝵ nomen assueũt. Sit cuim
latmo sermont demoues int̾ pretantur, Hos in sius forue¬
uisceribus operati ualitudiñe bitiãt morbos cetãt sõpius

Expanded text:
ἀνθρώπων. quod idcirco dictum est, quoniam custodes eos humano generi deus miserat; sed et ipsi, cum sint perditores hominum, custodes tamen se uideri uolunt, ut ipsi nam Plato etiam naturas eorum in Symposio exprimere conatus est et Socrates esse circa se adsiduum daemona loquebatur, qui puero sibi adhaesisset, cuius nutu et arbitrio sua uita regeretur. ma.gorum quoque ars omnis ac potentia horum adspirationibus constat, a quibus inuoca-ti uisus hominum praestigiis obcaecantibus fallunt, ut non uideant ea quae sunt et uidere se putent illa i ut dico spiritus contaminati ac perditi per omnem terram uagantur et in solacium perditionis suae perdendis hominibus operantur. itaque omnia insidiis fra.udibus dolis erroribus conplent: adhaerent enim singulis hominibus et omnes ostiatdomos occupant ac sibi geniorum nomen adsumunt; sic enim latino sermone daemonas interpretantur. hos in suis penevisceribus operati, valetudinem vitiant, morbos citant, somniis
Abbreviated transcription (Latin):
se et ardere et sain snqi exur proctamãt Tantũ habet
coguitio dei at iusticia potestati Non igr nocere aoħlet
insi huis secos habent In sua potestate ¶Ca¬
eniq affirmat herues eod qui cognouẽrũt deũ non
tantũ abincui Nonibus demonũ tutos esse uerren
eciami ne fato quid teneri. Una ĩquit custodia pietag
Et eiũ pius loro ueq demoni pessuus neq fato sbiatet
Deus oũi librrat pni ab oĩ malo ħaqi uiutie atꝙ sUl̃

Expanded text:
 proclamant: tantum habet cognitio dei ac iustitia potestatis. cui ergo nocere possunt nisi iis quos habent in sua potestate? denique adfirmat Hermes eos qui cognouerint deum non tantum ab incursibus daemonum tutos esse, uerum etiam Et enim pius homo neque demoni pessimo neque fato subiacet; Deus enim liberat pium ab omni malo namque unicum atque
Abbreviated transcription (Latin):
ta duo genera demonũ facta suut unũ celieste alterum
tcrrema hii surit ĩmũdi spũs maloꝵ que gerũtur aucto¬
res quoꝵ idem drabolus est pnceps Unde nłu trinegestus
demomiarchem uotat/ Cemones aũt gramatici doctos
auit quosi demonas id st peritos ac reꝵscios Nos euim
putat deos esse. Scuit illi quid futura multa ⁊d non oĩa
ꝯiuppe qrubus penitus conciliũ dei stire nonlices tt ideo so-¬
lent responsa in anibugucs exitus temperate. Fos poete
et stuit esse demonis et loquũtur. Esiodus ita tradidie dic̃es

Expanded text:
ta duo genera daemonum facta sunt, unum caeleste, alterum terrenum. hi sunt immundi spiritus, malorum quae geruntur auctores, quorum idem diabolus est princeps. unde illum Trismegistus daemonia-rchen uocat. daemonas autem grammatici dictos aiunt quasi δαή- μονας, id est peritos ac rerum scios: hos enim putant deos esse. sciunt illi quidem futura multa, sed non omnia, quippe quibus penitus consilium dei scire non liceat, et ideo solent responsa in ambiguos exitus temperare. eos poetae et sciunt esse daemonas et locuntur. Hesiodus ita t