comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
frui. Beati qui nunc fletis: quia ri¬
debitis. Non temporalium damyna cõ¬
modorum. s uirtutũ decrim̃ta spirita¬
lium qui flent: et̾na beatitudine
consolabuntꝰ Ubi non nr̃a solum.
s et. ꝓximi iubemur cõmissa deflere.
quẽ si ut nos diligimus: consequent
iiiꝰ ⁊ ꝓfectu nos gratulari. ⁊ defectu
necesse ẽ tribulari: nec solum tribula¬
ri. uerum ad lacrimas usq succendi.
Sic enim samuhel ⁊ dauid peccatũ
saulis ⁊ int̾itum lugent: sic peccatũ
dominus ipse fleuit suꝑ ciuitatẽ.
taturꝰ humana priꝰ miseratione de¬
fiebat: mystice siguificans. eos qͥ pec¬
cati morte sopiuntꝰ. ut reuiuiscere q̃¬
ant. a proximis ẽẽ plangendos. Lect¬
uod aũt nunc flentes risu xii.¬
ros ẽẽ ꝓmitcit. ñ puerilit̾ acci¬
piendum est: s scripture more. ri¬
sus nomine. mentis exultatio. ⁊ af¬
fectus quidam letior intelligendꝰ est.
Et in iob dictum est. Os autẽ uera¬

Expanded text:
frui. Beati qui nunc fletis, quia rifrui. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. Non temporalium damna commodorum, sed virtutum detrimenta spiritalium qui flent, aeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Quem si ut nos diligimus, consequenter illius et profectu nos gratulari, et defectu necesse est tribulari; nec solum tribulari, verum ad lacrymas usque succendi. Sic enim Samuel et David, peccatum Saulis et interitum lugent. Sic peccatricem Dominus ipse flevit super civitatemtaturus, humana prius miseratione deflebat. Mystice significans eos qui peccati morte sopiuntur, ut reviviscere queat a proximis esse plangendos. Quod autem nunc flentes risuros esse promittit, non pueriliter accipiendum, sed Scriturae more risus nomine mentis exsultatio et affectus quidam laetior intelligendus est . Et in Job dictum est: Os autem vera
Abbreviated transcription (Latin):
set anchoram subdendo manifestat:
Michi autem adherere deo bonuy est
ponere in dño deo spem meã.
lioquin ñ nulli miserrima condi¬
tione paupertatis. ⁊ hic scłi gaudi¬
is ob iuopiam rerum: ⁊ ibi regno dĩ.
ob mitorum nequitiã carent. Beati qͥ
nunc esuritis: quia saturabimini. Qͥd
esurire beati. quid sitire debeant: ma¬
the exponit. uidelicet iusticiãsaꝑtissi¬
me nos instituens. nũquam nos satis
iustos existimare debere: s cotidianũ
iusticie semꝑ amare immo ardere pro¬
fectum. Cuius ꝑfectã saturitatẽ non
ĩ hoc scło. s in futuro posse ꝓuenire.
suꝑnoꝵ desiderio psalmista flagrans
ostendit: qui ait. Ego autẽ cum ius¬
ticia apgarebo ĩ conspectu tuo. satia¬
bor dum manifestabitꝰ gła tua..x.¬
otest ⁊ simplicit̾ accipi beati qͥ nũc
esuritis. qui castigatis corpꝰ ur̃m⁊
eruituci subicitis. qui in fame ⁊ siti
uerbo operam datis: quia celestium
tunc gaudiorum habetis claritate ꝑ¬

Expanded text:
set anchoram, subdendo manifestat: set anchoram, subdendo manifestat: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam . Alioquin nonnulli miserrima conditione paupertatis, et hic saeculi gaudiis ob inopiam rerum, et ibi regno Dei, ob meritorum nequitiam, carent. Beati qui nunc esuritis, saturabimini. Quid esurire beati, quid sitire debeant, Matthaeus exponit, videlicet, justitiam , apertissime nos instituens, nunquam nos satis justos aestimare debere, sed quotidianum justitiae semper amare, imo ardere profectum. Cujus perfectam saturitatem, non in hoc saeculo, sed in futuro posse provenire, supernorum desiderio Psalmista flagrans, ostendit, qui ait: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua ; potest et simpliciter accipi: Beati qui nunc esuritis, qui castigatis corpus vestrum et servituti subjicitis , qui in fame et siti verbo operam datis , quia coelestium tunc gaudiorum habetis ubertate per
Abbreviated transcription (Latin):
Tipse ele¬
Iuatis oculis in discipłos suos: di¬
cebat. Beati pauperes: quia ur̃m est
regnum d̾i. Et si generalit̾ omnib
loquitur : specialit tam̃ oculos sal¬
nator in discipłos leuat: ut hiis qͥ
uerbum iutenta cordis aure ꝑcipi¬
unt: latiꝰ saporis intimi lum̃ apiat.
Cui simile ẽ qd̃ matħ̾s ait. Et cũ se¬
disset: accesserunt ad eum discipłi eiꝰ
Et aꝑiens os suum: docebat eos dicẽs
Beati pauperes sp̃u. Nam quib os in
monte sedens aꝑit. ut magna subli¬
mit̾ audiant: in eos oculos stans in
campo dirigit ut audita patent̾ intel¬
ligant. Beati itaq pauꝑes. ñ utiq om¬
nes: s illi tantũmͦ qui omne p̃sentis
seculi tam et si altum uideatꝰ ꝓ nichi¬
lo culmen ducunt. Qui m̾ito regni ce¬
lestis ꝑhibentur munere digni: qͥ a
bantꝰ nudati: qualẽ se rex dauid pau-¬
periem sustinuisse declarans. ait. Ego
uero egenus et pauper sum. Et alibi.
enim michi restat in celo. ⁊ a de quid
uolui suꝑ t̾ram: mox ubi spei sue fixi¬

Expanded text:
ipse, elevatis oculis in discipulos suos, dicebat, Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Et si generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum docebaBeati pauperes spiritu . Nam quibus os in monte sedens aperit, ut magna sublimiter audiant, in eos oculos stans in campo dirigit, ut audita patenter intelligant. Beati itaque pauperes, non utique omnes, sed illi tantummodo qui omne praesentis saeculi, tametsi altum videatur, pro nihilo culmen ducunt. Qui merito regni coelestis perhibentur munere digni, quia piditate nudati. Qualem se rex David pauperiem sustinuisse declarans, ait: Ego vero egenus et pauper sum . Et alibi enim mihi restat in coelo, et a te quid volui super terram ? Mox ubi spei suae fixis
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ prudentiam deuitent insidias: ꝑ
simplicitatẽ ñ faciant malum. Ser¬
pentis astutia ponitꝰ exemplum: quia
toto ꝑielitante corpore occultat caput
et illud in quo uita ẽ. ꝓtegit. Ita ⁊ nos

Expanded text:
Ut per prudentiam devitent insidias, per simplicitatem non faciant malum. Serpentis astutia ponitur in exemplum: quia toto corpore occultat caput, et illud in quo vita est, protegit. Ita et nos
Abbreviated transcription (Latin):
sonice. qui cum ep̃o suo rothado illuc cõ¬
uenerat. iam ꝑ annũ integrũ dolore
denrium adeo die noctuq nexabatur:
ut sensum ꝑdere p̃ nimio dolore metue¬
ret. Qui dum ep̃i. in compositione sc̃i
corporis intenderent. maxillã in qua
dolore uexabat᷑. loco in quo corpꝰ sc̃m
iacuerat apposuit. et mox ab ipso do¬
lore liberatꝰ. deinceps dolorem dentium
ñ sensit. sicut post uiginti quinq an¬
nos isdẽ referre curauit. Et ipsa die in
quodã oratorio ubi memoria beati re¬
migii colitur. in pago ribuario duo cõ¬
tracti sanati fucrunt. Ex tempore siqͥ¬
dem prime ac secunde translationis. sic̃
i ante multe ⁊ insignes uirtutes ĩ eo¬
dẽ loco ꝑ ipsiꝰ sc̃i merita exdiu̾sis in¬
firmitatib sunt operate. quas habemꝰ
descriptas: s hic ꝓptͥ plumlitatẽ ⁊ qͥa
sepis ibidẽ ostenduntꝰ omisimꝰ ponere

Expanded text:
sonicae, qui cum episcopo suo Rothado illuc consonicae, qui cum episcopo suo Rothado illuc convenerat, iam per annum integrum dolore dentium adeo die noctuque vexabatur, ut sensum perdere pre nimio dolore metueret. Qui, dum enderent, maxillam in qua dolore vexabatur, loco in quo corpus sanctum jacuerat, apposuit; et mox ab ipso dolore liberatus, deinceps dentium dolorem non sensit, sicut post viginti quinque annos idem referre curavit. Et ipso die in quodam oratorio, ubi memoria beati Remigii colitur, in pago Ribuario, duo contracti sanati fuerunt. Ex tempore quidem primae ac secundae translationis, sicut et ante, multae et insignes virtutes in eodem loco per ipsius sancti merita ex diversis infirmitatibus sunt operatae; quas habemus descriptas, sed hic propter pluralitatem, et quia sepius ibidem ostenduntur, omisimus ponere
Abbreviated transcription (Latin):
cundo. nuꝑ adhuc impliata ipsa eccłia
cum de loco cripte prioris sepulchrum
una cum beati remigii corpore tͣnslatũ
ẽ in cripta maiori ⁊ pulchriori opere fac¬
ta: ipsum corpꝰ sanctissimum sicut et
manteriore trana.tione ab ep̃is rems¬
rum dioceseos int grum inuentũ ẽ. ⁊
brandeo rubeo inuolutum. Et cũ de ipso
sepulcbro in locelio argenteo est tͣnsposi¬
tum. pars de ipso brandeo cum sudario
qd̃ fuerat suꝑ caput eius assumpta. in
scrinolo eburneo secus altare sc̃e ma¬
rie in ciuitate honore debito ueneratꝰ.
Locellum autẽ argenteum: cum cor¬
pore: ipsiꝰ sci sepulchro marmoreo ĩ qͦ an¬
te iacuerat. suppositũ fuit. Et reliquie q̃
ad caput illius extra sepulchrum reper¬
te fuerant. in sepulchro in quo iacuerat.
a p̃fatis ep̃is fuerunt posite. kalendas
octobris: quo kalendarum die.⁊ altera
eiꝰ translatio ante plures annos fuerat
dictum locellum argenteum transla¬
tum fuit. rado tũc sb̾diaconꝰ eccłie sues¬

Expanded text:
CLII, nuper adhuc ampliata ipsa aecclesia, cum de loco criptae prioris sepulchrum una cum beati Remigii corpore translatum est in criptam maiori et pulchriori opere factam, ipsum corpus sanctissimum, sicut et in anteriori translatione, ab episcopis Remorum dioceseos integrum inventum est et brandeo rubeo involutum. Et cum de ipso sepulchro in locello argenteo est transpositum, pars de ipso brandeo cum sudario, quod fuerat super caput eius, assumpta in scriniolo eburneo, secus altare sanctae Mariae in civitate honore debito veneratur. Locellum autem argenteum cum corpore ipsius sancti sepulchro marmoreo, in quo ante iacuerat, superpositum fuit, et reliquiae, que ad caput illius extra sepulchrum reperte fuerant, in sepulchro, in quo iacuerat, a prefatis episcopis fuerunt positae Kl. Octob.; quo Kalendarum die et altera eius translatio ante plures annos fuerat dictum locellum argenteum translatum fuit, Rado tunc subdiaconus aecclesiae Sues
Abbreviated transcription (Latin):
unitate fratres km̃i. sollemynia dedicatio¬
nis ecclie celebramus. debemꝰ congruere
sollempnitati qͣm colimꝰ. ut sicut ornatis
studiosius eiusdẽ ecclie parietib. pluri¬
b accensis luminarib. amplificato nu¬
mero lectionum. addita psalmoꝵ melo¬
dia. letis noctem uigiliis ex more tͣnͣsegi¬
mus: ita etiã penetralia cordium nr̃oꝵ
semꝑ necessariis bonorum operum deco¬
remus ornatib. Semper in nobis diuine
cat: semꝑ in sanctuario pectoris nr̃i celeᷤ
tionis dulcedo sc̃a resonet. Hii sunt enĩ
fructꝰ bone arboris. hic bonꝰ thesaurꝰ¬
cordis. Hec fundam̃ta sapientis archi¬
tecti: que nobis hodierui sc̃i euͣnglii

Expanded text:
arissimi, solemnia dedicationis Ecclesiae celebramus, debemus congruere solemnitati, quam colimus, ut sicut ornatis studiosius ejusdem Ecclesiae parietibus, pluribus accensis luminibus, ampliato numero lectionum, addita Psalmorum melodia, laetis noctem vigiliis ex more transegimus; ita etiam penetralia cordium nostrorum semper necessariis bonorum operum decoremus ornatibus. Semper in nobis flamma cat; semper in sanctuario pectoris nostri coeltionis dulcedo sancta resonet. Hi sunt enim fructus bonae arboris, hic boni cordis thesaurus, haec fundamenta sapientis Architecti, quae nobis hodierna Sancti Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
te.⁊ ꝑ noctantib fratrib ĩ ymnis
⁊ canticis multis accensis luminarib.
circa mediam noctẽ sopor in om̃s ircu¬
it. Et euigilantib eis. kalendas octo¬
bris cum sanctissimo corpore sepulchrum
inuentum ẽ. angli̾cis manib positũ. in
fossa cripte retro altare facte. Tanta¬
q euigilantes odoris suauitate repleti
sunt om̃s qui affuerunt: ut humana
lingua hoc effari ñ ualeat: ⁊ sic ꝑto
tum diem ⁊ in crastina ipse ꝯdor in ea¬
dem eccłia ꝑseuerauit. Ipsaq die
translationis eius cura oiunis laudi¬
b sumpte sunt celiquie a corpore illiꝰ

Expanded text:
pernoctantibus fratribus in hymnis et canticis, multis accensis luminaribus, circa mediam noctem sopor in omnes irruit. Et evigilantibus eis, Calendis Octobris cum sanctissimo corpore sepulcrum inventum est, angelicis manibus positum, in fossa cryptae, retro altare factae. Tantaque evigilantes odoris suavitate repleti sunt omnes qui adfuerant, ut humana lingua hoc effari non valeat: et sic per totam diem et in crastinum ipse odor in eadem ecclesia perseveraverit. Ipsaque die translationis ejus, cum divinis laudibus sumpta sunt reliquia a corp
Abbreviated transcription (Latin):
re suꝑ talentum plumbi: ⁊ psalmista
comprobat dicens. iniquitates mee
aggrauatas sunt suꝑ me. Uel certe eoͦ
qui iugo legis grauissimo p̃mebantur.
Ugum enim me in suaue ẽ. ⁊ onus me¬
um leue. Quomodo leuius ẽ lege euͣngeli
um: cum in lege hemicidium. in euͣnge¬
lio ira damprietꝰ : Qua racione eunͣge¬
lii gr̃a facilior: cum in lege adult̾ium.
in euͣnglio concupiscentia ẜuniatꝰ᷑. In
lege multa p̃cepta sunt. q̃ apłs nõ pos¬
se compleri plenissime docet. In lege oꝑa
requiruntꝰ q̃ qui fecerit uiuet ĩ eis:
in euͣnglio uoluntas queritꝰ: q̃ si etiam
effectum ñ habuerit. tam̃ p̃mium non
amittit. Eungłm ea p̃cipi: q̃ possumus
ne scilicet concupiscamꝰ: hoc in arbitrio
nr̃o est: lexcum uoluntatẽ non puui¬
at. punit effectũ. ne adult̾ium facias.
finge in ꝑsecutione aliqͣm uirginẽ ꝓsti¬
tutam hec apud euͣngłm quia uolun¬
tate ñ peccauit. uirgo suscipitꝰ᷑: in lege

Expanded text:
re super talentum plumbi . Et Psalmista complorat: Iniquitates meae aggravatae sunt super me . Vel certe eos qui gravissimo Legis jugo premebantur, ugum enim meum suave est, et onus meum leve est. Quomodo leviusum, cum in lege homicidium, in Evangelio ita damnetur. Qua ratione Evangelii gratia facilior, cum in lege adulterium, in Evangelio concupiscentia puniatur? In lege multa praecepta sunt quae Apostolus non posse compleri plenissime docet. In lege opera requiruntur, quae qui fecerit vivet in eis. In Evangelio voluntas quaeritur: quae si etiam effectum non habuerit, tamen praemium non amittit. Evangelium ea praecipit quae possumus: ne scilicet concupiscamus; hoc in arbitrio nostro est. Lex, cum voluntatem non puniat, punit effectum: ne adulterium facias. Finge in persecutione aliquam virginem prostitutam: haec apud Evangelium, quia voluntate non peccavit, virgo susci
Abbreviated transcription (Latin):
numero t assiscentib nobis. ut subueni¬
neris imploramus o p̃electa. o sc̃a. o ue¬
nerabilis ⁊ imꝑiosa.o clemens ⁊ ꝓpicia
domina nr̃a. quo possimus recuperare.⁊ ha¬
bere ꝑpetuam grãm filii tui dñi nr̃i ib̾u¬

Expanded text:
numero tibi assistentibus nobis ut subveninumero tibi assistentibus nobis ut subvenineris, imploramus, o praeelecta! o sancta! venerabilis et imperiosa! o clemens et propitia Domina nostra, quo possimus recuperare et habere perpetuam gratiam filii tui Jesu Chri
Abbreviated transcription (Latin):
saccosanctam cõmunionẽ de manu ep̃i
ore susciperet: facie refulsit ut sol. ꝑac¬
toq deinceps triduo: cum laudib ĩ ecclia
p matris dm̃. ꝑ qͣm reconciliatꝰ fuerat.
a laborib suis beato fine quieuit. Talib
ergo factis approbatur. quia dñi mater
ubiq imꝑiosa ẽ ubiq magnifica:. certe
cui ꝓnum est scõs angłos in minist̾ium
mittere. ⁊ ad beneplacitum suũ inferoꝵ
pacta cessare. Hiis quoq ⁊ aliis infiniti
numeri bñficiis que uł scripta sunt. ui
passim iugi sentiuntꝰ effectu: constat qd
et iustis et peccatorib fidelit̾ inuocantib
se p̃sto ẽ: ⁊ numqͣm eis opitulari desistit
Ueniant igitur ad eam usti cũ basilio.
laudantes ac bñdicentes. effectũ q cele¬
rem suis scĩs desideriis postulantes sine
dubio ꝑcepturi. Ueniant peccatores eũ
thophilo tundentes rea pectora cũ int̾¬
no fietu: ipsi quoq si uere peniteant de¬
sideratam ueniam adepturi. De quorũ

Expanded text:
sacrosanctam communionem de manu episcopi sacrosanctam communionem de manu episcopi ore susciperet, facies refulsit ut sol. Peractoque deinceps triduo, cum laudibus in ecclesia piae Matris Domini, per quam reconciliatus fuerat, a laboribus suis beato fine quievit. Talibus ergo factis approbatur quia Domini Mater ubique imperiosa est, ubique magnifica, certe cui pronum est sanctos angelos in ministerium mittere, et ad beneplacitum suum inferorum pacta cassare; his quoque et aliis infiniti numeri beneficiis quae vel scripta sunt, vel passim jugi sentiuntur effectu, quod et justis et peccatoribus fideliter invocantibus se praesto est, et nunquam eis opitulari desistit. Veniant igitur ad eam justi cum Basilio laudantes ac benedicentes, effectumque celerem suis sanctis desideriis postulantes sine dubio percepturi. Veniant peccatores cum. Theophilo tundentes rea pectora cum interno fletu, ipsi quoque, si vere poeniteant, desideratam veniam adepturi, de quorum
Abbreviated transcription (Latin):
reconfortauit: consolata est dolentẽ. po¬
licendo ueniam.⁊ ne dubitaret de ꝓmil¬
so supͣdictum cyrographum diabolo po¬
tenter ereptum. captiuo reddidit inpi
pectus suum positũ inuenisset: quã letꝰ
extiterit. qͣm pio affectu uoces exulta¬
tionis ⁊ confessionis ediderit: ñ est faci¬
le dictu. Noctem uero illam consecuta ẽ
dũica dies: qua thophilꝰ quasi cum do¬
mino a mortuis resurgens. ep̃o se coram
spło p̃sentauit: ⁊ rem sicut erat exposu¬
it uideres ppłm modo ex auditu tã hor¬
rendi sceleris ex pauescere: modo considem¬
ta macie uultuq penitentis. pie collacri¬
mari: sed audito qͣnͣtã et qͣm celerẽ mi¬
scricordiam fuerat consecutꝰ. omnes qui
mala conscientia t̾riti pene defecerant.
ad spem uenie cum gaudio respirabant:
Iam uero ut rem breui fine concladamꝰ
cp̃o uibente male cautum cyrographum
thophilꝰ igne cremauit. Deinde suffra¬
gante clero ⁊ ppło ductꝰ ad altare. cum

Expanded text:
excitans. Consolata est dolentem poexcitans. Consolata est dolentem pollicendo veniam, et ne dubitaret de promisso, supradictum chirographum diabolo potenter ereptum captivo reddidit in pis supra pectus suum positum inveniret, quam laetus exstiterit, quam pio affectu voces exsultationis et confessionis ediderit, non est facile dictu. Noctem vero illam consecuta est Dominica dies, qua Theophilus, quasi cum Domino a mortuis resurgens, episcopo se coram populo praesentavit, et rem sicut erat exposuit. Videres populum modo ex auditu tam horrendi sceleris expavere, modo considerata macie vultuque poenitentis collacrymari. Sed audito quantam et quam celerem misericordiam fuerat consecutus, omnes qui mala conscientia territi pene defecerant, ad spem veniae cum gaudio respirabant. Jam vero ut rem brevi fine concludamus, episcopo jubente male cautum chirographum Theophilus igne cremavit. Deinde suffragante clero et populo ductus ad altare, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tam. Et hec hystoria notissima ẽ. Illa
phile penitentẽ. ⁊ se supplicit inuocan¬
tem: ab ipsis diaboli faucib potent̾ eri¬
puit. Sed quid grauemur huiꝰ lapsire¬
parationẽ. paucis u̾bis effari: cum audi
infortunia sua intristiciã decidit. Unde
contulit sese ad quendam iudeum ma¬
leficum: cuiꝰ consilium ⁊ auxilium pe¬
tens. hoc mediatore loquutꝰ cum diabo¬
lo ⁊ xp̃ianitatẽ abnegauit. ⁊ diabolũ
adorauit: eiq sua de sua mancipatio¬
ne factum cyrographum deadididit. a¬
nulo suo signatum. Sostea uero facti pe¬
uitens. muitumiq se animo angens. ad
faceret. quo se uerteret: tandem collec¬
tis fidei ⁊ spei uirib confugit ad ecclesi
dedicatam. Ubi qͣdraginta dierum affic¬
tione mactatꝰ animo contrito nom̃ eiꝰ ĩ¬
uocabat iugit̾. ac patrocinium implora¬
bat. Q uid muita: Respexit eum ꝓpicia
miscd̾ie mat̾. Et per uisionẽ appareus de
impretate coarguit: ad xp̃i confessionẽ

Expanded text:
tam, et haec historia notissima est. Illa tam, et haec historia notissima est. Illa phile, poenitentem et suppliciter invocantem ab ipsis diaboli faucibus potenter eripuit. Sed quid gravemur hujus lapsi reparationem paucis effari, cum audirtur, propter infortunia sua in tristitiam cecidit, unde contulit sese ad quemdam Judaeum maleficum, ejus consilium et auxilium petens. Hoc mediatore locutus cum diabolo Christianitatem abnegavit, diabolum adoravit, eique de sua mancipatione chirographum tradidit annulo suo signatum. Postea vero facti poenitens, multumque se animo angens quid faceret, quo se verteret, tandem collectis fidei et spei viribus, confugit ad ecclesiamemoriae dedicatam, ubi quadraginta dierum afflictione mactatus animo contrito nomen ejus invocabat jugiter, ac patrocinium implorabat. Quid multa? Respexit hunc propitia misericordiae Mater, et per visionem illi apparens de impietate coarguit, ad Christi confessionem
Abbreviated transcription (Latin):
cordis eiꝰ ineffabilẽ armoniam: qͣm ip̃a
creatrix ⁊ inhabitatrix eiꝰ dĩ sapientia
delectabatur audire. Chorus cabat foris
insuꝑficie sermonis ⁊ actꝰ. unde m̾ito poᷤᷤ¬
sent homines glorificare deum ⁊ exẽpla
salutis assumere. Tali ergo tanteq ꝑso¬
ne quid tandẽ ad honoris cumulũ potu¬
it accedere maius eo qmͣ qd̃ d̃i filium uir¬
go concepit. uirgo mat̾ edidit: Hac nẽ¬
pe dignitate uenerabilis facta ẽ: ipsis qͦ¬
q sauctorum ordinib angłoꝵ. Qd̃ opere
manifesto declarauit ille magnꝰ ataz for¬
tis archangłs gabriel: qui eam anteqͣm
mater dei fieret. quia futurã nouerat.
tanta ueneratione salutando p̃uenit.
hac eadẽ dignitate facta ẽ etiã imꝑio¬
sa sod̾m caritatẽ erga suꝑos: ac suꝑ infe¬
ros ꝑ districtionẽ. Unde plurima scrip¬
ta sunt exemplorum argumãta. de quib
ad p̃sens utrimq singula sufficiat memo¬
rare. Illa igitur in auxilium magni pa¬

Expanded text:
cordis ejus ineffabilem harmoniam, quam ipsa cordis ejus ineffabilem harmoniam, quam ipsa creatrix et inhabitatrix ejus Dei sapientia delectabatur audire; coruscabant foris in superficie sermonis et actus, unde merito possent homines glorificare Deum, et exempla salutis accipere. Tali ergo tantaeque personae, quid tandem ad honoris cumulum potuit accedere majus: eo quod Dei Filium Virgo concepit, Virgo mater edidit, hac nempe dignitate venerabilis facta est ipsis quoque sanctorum ordinibus angelorum. Quod opere manifesto declaravit ille magnus atque fortis archangelus Gabriel, qui eam antequam Dei mater fieret, quia futuram noverat, tanta veneratione salutando praevenit, hac eadem dignitate facta est etiam imperiosa, secundum charitatem erga superos, ac super inferos per discretionem. Unde plurima scripta sunt exemplorum argumenta, de quibus ad praesens quaedam sufficiat memorare. Illa igitur olim in auxilium magni Pa
Abbreviated transcription (Latin):
autem ex eis quedam omni fere xp̃iano
pspicua. Quis enim ẽ qui cum iocunda
ãmiratione ñ speculetꝰ ipsus mature ado¬
lescentis fortitudinẽ prudentiãq ac fidẽ
in couegio anglico ubrtam constantͥ allo¬
quitur tam prudentͥ int̾rogat: tam faci¬
ie credit: Quis ñ uideat. aut uidendo
miretꝰ iusticiam eiꝰ. qua sic uniuersa pre¬
cepta diuine legis satagebat implere: ut
uec ad se ñ ꝑtinentia q̃dam inexpleta re¬
unqueret : Uerbi gr̃a. Post partũ enim
purificatione legali qm agebat ñ egebait.
que uirum in concipiendo ñ nouerat. Se
temperantia quoq ipsiꝰ suꝑiꝰ dictũ ẽ: q̃
deo uirginitatis lilium in humilitatis ual¬
le ꝓduxit.
um ergo uirtutib supͣdictis. facta eiꝰ
plena sint atq dicta: manifestũ est
non solum attestatione anglica: sed etiã
rerum argum̃to. nullum genꝰ uircutis
beatissime uirgini defuisse. Deꝓmebant
itaq uirtutes in cogitatione ⁊ affectu

Expanded text:
autem ex eis quaedam omni fere Christiano autem ex eis quaedam omni fere Christiano perspicua. Quis enim est qui cum jucunda admiratione non speculetur ipsius maturae adolescentis fortitudinem, et prudentiam, et fidem in colloquio angelico, ubi tam constanter eloquitur, tam prudenter interrogat, tam facile credit? Quis enim non videat ac videndo miretur justitiam ejus, qua sic universa praecepta divinae legis satagebat implere, ut nec ad se pertinentia inexpleta relinqueret? Verbi gratia: post partum enim purificatione legali quam agebat, non egebat, quia virum in concipiendo non noverat. De temperantia quoque ipsius superius dictum est, quae Deo virginitatis lilium in humilitatis valle produxit. Cum ergo virtutibus supradictis facta ejus plena sunt atque dicta, manifestum est non solum attestatione angelica, sed etiam rerum argumento nullum virtutis beatissimae Virgini defuisse. Depromebant itaque virtutes in cogitatione et affectu
Abbreviated transcription (Latin):
nunc sit hec ꝑsona q̃ sic omnib spectanda
atq imitanda ꝓponitꝰ ueracit̾ respondemꝰ
quia louge ꝑfectior qͣm nr̃a ratione de¬
monstrari possit.Tamen ne ibi nichil di¬
cere arguamur. ubi maior affuit copia di¬
cendorum. reseruantes multa atq magna
facundis. saltera pauca dicamus suꝑ hoc:
⁊ que facile ꝓbentur audita. Hoc ergo ĩ
primis fas esciastruere qd̃ anima ipsiꝰ et
caro qͣm elegit.⁊ habitaculum sibi fecit
sapientia dei patris. ab omni malicia ⁊ ĩ¬
mundicia ssia purissima fuit: af¬
firmante scriptura qm̃ ĩ maliuoiam ani¬
mam ñ introibit sap̃ia: nec habitabit ĩ
corpore subdito peccatis. Item e contͣ confi¬
uacabat. cui plenitudinẽ gr̃e dei nuntiꝰ
asserebat inesse. Qd̃ attestante archãge¬
lo quãuis nemo sana m̃te discredat: tam̃
siquis adhuc pio desiderio querat argum̃¬
ta uirtutum: ex uerbis ⁊ factis eiꝰ q̃ scͥp¬
tura cõmemorat. tanto sibi faciliꝰ occurrẽt.
qnͣto ipse in querendo fidelior erit. Sunt

Expanded text:
tanda atque imitanda proponitur? veraciter respondemus, quia longe perfectior quam nostra oratione demonstrari possit. Tamen ne ibi nihil dicere arguamur, ubi major affluit copia dicendorum, reservantes multa atque magna facundis, saltem pauca dicamus super hoc, et quae facile probentur audita. Hoc igitur in primis astruere fas est, quod anima ipsius et caro quam elegit, et habitaculum sibi fecit Sapientia Dei Patris, ab omni malitia et immunditia purissimae fuerunt, affirmante Scriptura: Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Item econtra confivacabat, cui plenitudinem gratiae Dei nuntius asserebat inesse. Quod, attestante archangelo, quamvis nemo sana mente discredat, tamen si quis adhuc pio desiderio quaerat argumenta virtutum ex verbis et factis ejus quae Scriptura commemorat, tanto sibi facilius occurrent, quanto ipse in quaerendo fidelior erit. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
obsequiũ seruitutis ẽ.
Iccłia autem que supͣ petram dñi uoce
fundata ẽ. quã introduxit rex in cu¬
biculum suum. ⁊ ad quam ꝑ foramen deᷤ¬
censionis occulte misit manũ suã. simi¬
lis damule himuloq ceruorũ qͣtuor flu¬
mina paradisi instar eructat. quatuor
theus publicanus cognom̃to leui. qͥ eũn¬
gelium in uidea hebreo sermone edidit.
ob eorum maxime causam. qui in ih̾m
crediderant ex iudeis: et nequaꝙͣ legis
unibram succedente eungłii u̾itate ser¬
uabant. Secundꝰ marcus int̾pres apli
fidem magis gestorũ narrauit qͣm ordi¬
nem. Tertius lucas medicꝰ uatione syrꝰ
antiocensis. cuius laus ẽ in euͣngłio. qui
et ipse discipulꝰ apli pauli. in achaie bi¬
thuueq partib uolumen edidit. q̃dam al¬
tius repetens. ⁊ ut ipse in ꝓemio confite¬
tur. audita magis quam uisa describenᷤ.

Expanded text:
obsequium servitutis est. Ecclesia autem, quae supra petram Domini voce fundata est, quam introduxit rex in cubiculum suum , et ad quam per foramen descensionis occultae misit manum suam , similis damulae hinnuloque cervorum , quatuor flumina paradisi instar eructans , quatuoeus est Publicanus, cognomento Levi, qui Evangelium in Judaea Hebraeo sermone edidit, ob eorum vel maxime causam, qui in Jesum crediderant ex Judaeis, et nequaquam Legis umbram, succedente Evangelii veritate, servabant. Secundus Marcus, interpres apostoli fidem magis gestorum narravit quam ordinem. Tertius Lucas medicus, natione Syrus Antiochensis cujus laus in Evangelio, qui et ipse discipulus apostoli Pauli, in Achaiae Boeotiaeque partibus volumen condidit , quaedam altius repetens, et ut ipse in prooemio confitetur, audita magis, quam visa describens.
Abbreviated transcription (Latin):
quens. ꝑ c. ⁊ n.scribitꝰ᷑. qd̃ scriptorũ
it ioseph. Hunc locum nobis obicit iu¬
li anus augustꝰ de dissonantia eunglis¬
tarum. cur euͣngłista matħs ioseph fili¬
um dixerit iacob. ⁊ lucas filium
eum appellau̾it heli: ñ intelligens cõ¬
suetudinẽ scripturaꝵ. qd̵ alt̾ scd̃m natu¬
ram. alt̾ secundum legẽ ei pat̾ sit. Sci¬
mus enim hoc ꝑ moysen domino iuberi¬
te p̃ceptum. ut si frat̾. aut ꝓpinquus
absq liberis mortuus fuerit: aliꝰ eiꝰ fra¬
ter accipiat uxorẽ ad suscitandũ semen
frricris uł ꝓpinqui sui. Super boc ⁊ af¬
fricanus temporũ scriptor. ⁊ eusebiꝰ cesa¬
plenius disputarunt. Genuit ioseph ui
cio tͥ non subeat nuptiarũ: s recordare cõ¬
suetudinis scripturarũ. qđ sponsi .iiri:
⁊sponse uocentꝰ uxores. Et a transinigra¬
tioue babilonis usq ad xp̃m:. geueratione
qtuordecĩ. Numera a iechonia usq ad io¬
seph: et inuenies generationes tredecĩ.

Expanded text:
quens per ch et N scribitur, quod scriptorum quens per ch et N scribitur, quod scriptorum it Joseph. Hunc locum objecit nobis Julianus Augustus de dissonantia evangelistarum, cur evangelista Matthaeus Joseph filium dixerit Jacob, et Lucas filium eum appellaverit Heli, non intelligens consuetudinem Scripturarum, quod alter secundum naturam, alter secundum Legem ei pater sit. Scimus enim hoc per Moysen Deo jubente praeceptum, ut si frater aut propinquus absque liberis mortuus fuerit, alius ejus accipiat uxorem ad suscitandum semen fratris vel propinqui sui . Super hoc et Africanus temporum scriptor et Eusebius Caesaplenius disputarunt. Virum Mariae, de cio tibi non subeat nuptiarum; sed recordare consuetudinis Scripturarum, quod sponsi viri, et sponsae vocentur uxores. Et a transmigratione Babylonis usque ad Christum, generationes quatuordecim. Numera a Jechonia usque ad Joseph, et invenies generationes tredecim.
Abbreviated transcription (Latin):
than. In quarto autem regum uolum me
legimus. de iorã ochoriam fuisse genitũ.
Quo mortuo: ic sabeth filia regis ioram
soror ochorie tulit ioas filium fr̃is sui. ⁊
subtraxit: cui successit in regnũ filiꝰ eiꝰ
amasias. Post quem regnauit filiꝰ eius
cessit ioathau filiꝰ eius. Cernis ergo ad̃ se¬
cundum fidem hystorie toes reges in me¬
dio fuerint: quos hic euͣngłista p̃t̾misit.
Ioram quippe t̃ genuit oriam. s ochoriã
⁊ reliquos quos enumerauimꝰ. Uerum
quia eungliste ꝓpositum erat tres tesse¬
res ce decades in diu̾so temporũ statu po¬
nere. ⁊ ioram generi se miscuerat impi¬
issime iezabel: iccirco usq ad tertiam ge¬
nerationem eius memoria tollitꝰ: ne in
sancte generationis ordine poueret᷑. Et
post trans migrationẽ babilonis. iecho¬
nias genuit salathiel. Si uoluerimꝰ ie
ponere. ĩ seq̃nti ñ er̃t qͣtuordeci s tre decim:
Sciamus ergo iechoniam priorem ipsũ
ẽẽ quem et ioachim: secundum autẽ fili¬

Expanded text:
. In quarto Regum volumine legimus de Joram Ochoziam fuisse generatum, quo mortuo, Josabeth filia regis Joram, soror Ochoziae tulit Joas filium fratris sui, subtraxit. Cui successit in regnum filius ejus Amasias, post quem regnavit filius ejus cessit Joathan filius ejus. Cernis ergo quod secundum fidem historiae tres reges in medio fuerint, quos hic Evangelista praetermisit: Joram quippe non genuit Oziam, sed Ochoziam: et reliquos quos enumeravimus. Verum quia Evangelistae propositum erat tres tessarescedecades in diverso temporum statu ponere, et Joram generi se miscuerat impiissimae Jezabel, idcirco usque ad tertiam generationem ejus memoria tollitur, ne in sanctae nativitatis ordine poneretur. Et post transmigrationem Babylonis, Jechonias genuponere, in sequenti non erunt quatuordecim. Sciamus ergo Jechoniam priorem ipsum esse, quem et Joachim, secundum vero fili
Abbreviated transcription (Latin):
tet uniuersos xp̃icolas int̾ fluctꝰ huiꝰ scłi
nauigantes atcendere maris stellã hnc idest
mariam. q̃ sũmo rerum cardini deo ꝓxi¬
ma est:⁊ respectu exempli eiꝰ cursum uite
dirigere. Qd̃ qui fecerit ñ iactabitꝰ uane
glie uenco: nec frangetur scopulis aduer¬
sorum: nec absorbebitur scyllea uoragine
uoluptatum: s. ꝓspere ueniet ad portum
quietis ct̾ne.
ic siquis int̾rogat dicens. quid ergo

Expanded text:
tet universos Christicolas, inter fluctus hujus saeculi tet universos Christicolas, inter fluctus hujus saeculi remigantes, attendere maris stellam hanc, id est Mariam, quae supremo rerum cardini Deo proxima est, et respectu exempli ejus cursum vitae dirigere. Quod qui fecerit non jactabitur vanae gloriae vento, nec frangetur scopulis adversorum, nec absorbebitur scyllaea voragine voluptatum, sed prospere veniet ad portum quietis aeternae. Hic si quis interroget dicens, quid
Abbreviated transcription (Latin):
uirum secundũ cor meũ. De regali nem¬
pe tribu simul ⁊ sacerdotaliduxit originẽ:
q̃ summum regẽ atq pontificẽ erat pa¬
ritura. Non tam̃ hec iccirco dixerimus:
qd̃ dominꝰ qui peccatores uocare uenit. de¬
dignatꝰ sit matrem suam peccatores habe¬
re cognatos: int̾ quos speciosa uelut int̾
spinas lilium appareret. Lectio¬
ec itaq electa et insignus int̾ filias.
ñ fortuitu quidẽ aut solo placito pa¬
rentum. ut pleriq. s diuina dispensatio¬
ne nomen accepit: ita ut ipsa quoq uo¬
cabuli sui figura magnum quiddã innue¬
ret. Int̾pretatꝰ enim maris stella. Qͥd er¬
go misticum hec int̾pretatio gerat: ꝑ si¬
militudinẽ ostendamꝰ. Nautis quippe mare
transeuntib opꝰ ẽ notare stellã. Haud lõ¬
ge a sũma celi cardine choruscantẽ: ⁊ ex
respe
respeestimare atq dirige cur¬
sum suũ: ut portum destinatũ app̃hende¬
possint possint. Simili modo fratres opor¬

Expanded text:
virum secundum cor meum . De regali nemvirum secundum cor meum . De regali nempe tribu simul et sacerdotali duxit originem, quae summum Regem atque Pontificem erat paritura. Non tamen haec idcirco dixerimus, quod Dominus qui peccatores vocare venit, dedignatus sit matrem suam peccatores habere cognatos, inter quos speciosa velut inter spinas lilium appareret. Haec itaque electa et insignis inter filias, non fortuitu quidem, aut solo placito parentum ut plerique, sed divina dispensatione nomen accepit, ita ut ipsa quoque vocabuli sui figura magnum quiddam innueret: interpretatur enim maris stella. Quid ergo mysticum haec interpretatio gerat, per similitudinem ostendamus. Nautis quippe mare transeuntibus, notare opus est stellam hanc, longe a summo coeli cardine coruscantem, et ex respectu illius aestimare atque dirigere cursum suum, ut portum destinatum apprehendere possint. Simili modo, fratres, opor
Abbreviated transcription (Latin):
signauit miraculo: hoc a seccetis¬
eius ꝓdidit uaticinio. ⁊ ad̾ uates cocinle
conseq̃ut rei exit̾ ꝓ oauit. siam sicat l¬
uirga sine radice. sine quolibet nature
uł arcis amminiculo fructificauit: ita
uirgo maria sine conugali opere filium
ꝓcreauit. Filium sane flore designatum
⁊ fructu. flore. ꝓpt̾ speciem: fructu ꝓpt̾
utilitatẽ. Est enim speciosus forma p̃fi
liis hominũ: ⁊ uitalis refectio ñ solũ
hominum: s etiã angłorum: Hinc bre¬
uit asserta ꝓpositionis particula prima
qd̃ sequitur attingamꝰ. Nata ẽ igitꝰ bea¬
tissima uirgo maria. sicut legimꝰ patre
nazareno matre bethleemitica: quas
urbes xp̃i natiuitati uel conu̾sationi des¬
tinatas ẽẽ ꝓph̾e ñ tacuerant. Descẽditꝰ
autem a radice illius fide p̃clari abhe:
cui suꝑne ꝓmissa fuerat bñdictio om̃i¬
um gentium in semme suo ⁊ a scirpe
dauid. quẽ d̃s̃ ꝓpt̾ notam sibi ꝓbitatẽ
egregia laude sublimauit dicens. Inueni

Expanded text:
a secreto Isaias prodit vaticinio. Et quod vates cecinit, consequenter rei exitus approbavit. Nam sicut ilvirga sine radice, sine quolibet naturae vel artis adminiculo fructificavit: ita Virgo Maria sine conjugali opere filium procreavit, filium sane flore designatum et fructu; flore, propter speciem, fructu, propter utilitatem. Est enim speciosus forma prae filiis hominum , et vitalis refectio non solum hominum, sed etiam angelorum. Hinc breviter asserta propositionis particula prima, quod sequitur attingamus. Nata est igitur beatissima Virgo, sicut legimus, patre Nazareno, matre Bethlehemita, quas urbes Christi nativitati vel conversationi destinatas esse prophetae non tacuerant. Descendit autem ab radice illius fide praeclari Abrahae, cui superne promissa fuerat benedictio omnium gentium in semine suo, et ab stirpe David, quem Deus propter notam sibi probitatem egregia laude sublimavit, dicens: Inveni
Abbreviated transcription (Latin):
in deserto. parate uiam dñi: rectas faci¬
te semitas eiꝰ. Tertia uituli: q̃ euͣngelistã
lucam azacharia sacerdote sumpsisse ini¬
cium p̃figurat. Quarta iohannẽ eũnge¬
listam: qui assumptis pennis aquile
et ad alta festinans. de uerbo dei dis¬
putat. Cetera que secuntꝰ. in eundẽ sen¬
sum ꝓficiunt. Crura eorum recta. ⁊ pen¬
nati pedes eorum. Et quocunq sp̃e ibat.
ibant: et non reuertebantꝰ. Et dorsa eo¬
rum. plena oculis: ⁊ scintille ac lampadeᷤ
in medio discurrentes: ⁊ rota in rotam:
⁊ singulis quatuor facies. Unde ⁊ apo¬
calipsis iohannus: post expositonẽ uigin¬
ti quatuor seniorum qui tenentes cytha¬
cit fulgura ⁊ to. ntrua ⁊ septẽ sp̃c discur¬
rentes: ⁊ mare lutreum. ⁊ quatuor ani¬
malia plena oculrs dicens. Animal pri¬
mum: simile leoni. Et secundũ animal.
simile uitulo. Et t̾cium animal: simile
homini. Quartum simile aquile uolan¬
ti. Et post paululũ: plena inqͥt erant

Expanded text:
 eremo, parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Tertia vituli, quae evangelistam Lucam a Zacharia sacerdote sumpsisse initium praefigurat. Quarta Joannem evangelistam, qui assumptis pennis aquilae, et ad altiora festinans, de Verbo Dei disputat. Caetera quae sequuntur in eumdem sensum proficiunt. Crura eorum recta, et pennati pedes, et quocumque ibat spiritus, ibant, et non revertebantur: et dorsa eorum plena oculis, et scintillae ac lampades in medio discurrentes, et rota in rota, et in singulis quatuor facies. Unde et Apocalypsis Joannis, post expositionem viginti quatuor seniorum qui tenentes cithacit fulgura, et tonitrua, et septem spiritus discurrentes, et mare vitreum et quatuor animalia plena oculis , dicens: Animal primum simile leoni, et secundum simile vitulo, et tertium simile homini, et quartum simile aquilae volanti. Et post paululum: Plena erant, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
quent̾ ꝑcutit: coactꝰ ẽ ab omnib pene
tunc asie ep̃is. ⁊ multarũ eccliarũ lega¬
tionib de diuinitate saluatoris altiꝰ scri¬
bere: et ad ipsum ut ita dicam d̾i u̾bum
ũ tam audaci qͣm felici temeritate ꝓrum¬
pere. Unde ut eccłiastica narrat hẏstoria
cum a fratrib cogeretꝰ ut scribet: se ita
facturum fertur respondisse. si in dicto
Quo expleto. reuelatione saturatꝰ. in u¬
uid ꝓemium celo ueniens eructauit. In
principio erat uerbum. ⁊ u̾bum erat apd̃
deum: ⁊ d̾s erat u̾bum. hoc erat ĩ prra¬
cipio apud dm̃.
ec igitur quatuor eũngłia multo an¬
te predicta. ierechielis quoq uolum̃
ꝓbat: in quo prima uisio ita contexitꝰ. Et
in medio sicut similitudo qͣtuor animaliũ.
⁊ uultꝰ eorum facies hominis ⁊ facies les¬
nis. ⁊ facies uituli. ⁊ facies aquile. Prima
hominis facies. math̃m signiticat: qui qͣ¬
si de homine exorsꝰ ẽ scribere. Liber gene¬
rationis iħu xp̃i filii dauid. filii abrahã.

Expanded text:
venisse , coactus est ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus, de divinitate Salvatoris altius scribere, et ad ipsum ut ita dicam Dei Verbum, non tam audaci, quam felici temeritate prorumpere. Et Ecclesiastica narrat historia, cum a fratribus cogeretur ut scriberet, ita facturum se respondisse, si indicto jquo expleto, revelatione saturatus, in illud prooemium coelo veniens eructavit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum . Haec igitur quatuor Evangelia multo ante praedicta, Ezechielis quoque volumen probat, in quo prima visio ita contexitur: Et in medio sicut similitudo quatuor animalium: et vultus eorum facies hominis, et facies leonis, et facies vituli, et facies aquilae . Prima hominis facies Matthaeum significat, qui quasi de homine exorsus est scribere: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham .
Abbreviated transcription (Latin):
mam ⁊ mathiam. ⁊ barchoiomeũ duode
cim quoq apłorum. ⁊ basilidis atq apei¬
us. ac reliquorũ quos enumerare longissi¬
num ẽ. cum hoc tantum in p̃sentiarum
rationẽ: quam hystorie texere u̾itatẽ. Qͥ¬
b iure potest illud ꝓpħicum coaptari. ue
qui ꝓphiant de corde suo. qui ambulant pt
sp̃m suum. qui dicunt bec dicit dñs. ⁊ do¬
minus ñ misit illos. De quib ⁊ saluator ĩ¬

Expanded text:
e 3-4 apostolorum, et Basilidis atque Apellis, ac reliquorum, quos enumerare longissimum est: cum hoc tantum in praesentiarum rationem, quam historiae texere veritatem. Quibus jure potest illud propheticum coaptari: Vae qui prophetant de corde suo: qui ambulant post spiritum suum, qui dicunt: haec dicit Dominus; et Dominus n
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hec uerba tauqͣm auditores eiꝰ dic̾ent.
o pat ysaa obscure loq̃ris. dic nobis q̃su¬
mus ipsam rem manifeste. adiecit clari¬
tatem et ait. Ecce uirgo concipiet ⁊ pa¬
riet filium. et uocabitur nom̃ eiꝰ emma¬
nuel. fuum quoq uirginis. idest emma¬
nuhelẽ p̃clare desccibens. puer in quit na¬
tꝰ ẽ nobis: filius datꝰ ẽ nobis. ⁊ uocabit
nomen eiꝰ ammirabilis. consiliariꝰ. ds for¬
tis. pat̾ futuri scłi. princeps pacis: Mul¬

Expanded text:
Ad haec verba tanquam auditores ejus dicerent: O pater Isaia, obscure loqueris, dic nobis, quaeso, ipsam rem manifeste, adjecit claritatem et ait: Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Filium quoque Virginis, id est Emmanuelem, praeclare describens: Puer, inquit, natus est nobis, filius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius, Deus fortis, Pat
Abbreviated transcription (Latin):
rum ĩ eo qd̾ uirginitatẽ simul ⁊ humili¬
tatẽ sacrificauit deo. Uirginitate nãq
seruata. ꝓbatur extiuxisse concupiscenti¬
am carnis: humilitate q̃ facit pauperẽ
sp̃u concupiscentiã mentis. Sicq princi¬
pali suggestione diaboli uicta. uiciosũ ca¬
put serpentis uirtutis pede contriuit. Nõ
tam̃ hoc solo. sed eo q̃m maxime triũpha¬
uit. qd de sua mundissima carne corporata
sapientia uincit usq quaq maliciã. attin¬
gens a fine usq ad finẽ fortit̾. ac disponenˢ
ec ẽ ergo mulier ad qͣm diuinũ ild̾
interdebat oraculum: hanc qnͣdoq
nascitura innuebat: hanc singulariter
intimabat. Expedito namq paucis oracu¬
lo: unum quoq de miraculis absoluat᷑
Accepte sunt a sc̃o moyse singule uirge
de singulis tribub isrł̃. nominib earũ
inscripte iubente deo. ⁊ posite sunt in
tabernaculo eiꝰ. int̾ qͣs una q̃ fuerat aa¬
ron inuenta ẽ. seq̃nti die germinasse. flo¬
ruisse. fronduisse. ac peperisse amigdala.

Expanded text:
 eo quod virginitatem simul et humilitatem Deo sacrificavit. Virginitate namque servata probatur exstinxisse concupiscentiam carnis; humilitate, quae facit pauperem spiritu, concupiscentiam mentis. Sicque principali suggestione diaboli victa, vitiosum caput virtutis pede contrivit. Non tamen hoc solo, sed eo quam maxime triumphavit, quod de sua mundissima carne corporata sapientia dicit, Usquequaque malitiam attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens est ergo mulier ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singulariter intimabat. Expedito quam paucis oraculo, unum quodque de miraculis absolvatur. Acceptae sunt a sancto Moyse singulae virgae de singulis tribubus Israel, nominibus earum inscriptae, jubente Domino, et positae in tabernaculo ejus: inter quas una quae fuerat Aaroni inventa est sequenti die germinasse, floruisse, fronduisse, et peperisse amygdala.
Abbreviated transcription (Latin):
uatorẽ edidit. A quo glorificata in celo:
nuuqͣm t̾rigenis patrocinari desistit. ꝓ¬
positioriẽ sequatur ordine suo narratio:
iamq referamꝰ unum. de p̃tapatis oracu¬
lis. ac deinde paucis expediamꝰ. Dixit etͥ¬
nus ad ueterẽ d̃s ad serpentem. Inimiciti¬
as ponam uit̾ te ⁊ mulierẽ: ⁊ sem̃ tuũ
Quid est fratres in hoc loco serpentis ca¬
put conterere: nisi principalem diaboli
suggestionẽ idest concupiscentiã resisten¬
do superare: Si ergo queratꝰ q̃ mulier
huiusmodi uictoriã operata sit: ꝓfecto ñ
repperitͫ in linea generationis humane:
donec ꝑueniat᷑ ad ulam de qͣ nunc agimꝰ.
sc̃arum sc̃am. At si int̾roget᷑ iri quo ser

Expanded text:
vatorem edidit a quo glorificata in coelo, vatorem edidit a quo glorificata in coelo, nunquam terrigenis patrocinari desistit. Propositionem sequatur ordine sua narratio. Jamque referamus unum de praetaxatis oraculis, ac deinde paucis expediamus. Dixit Aeternus ad veterem, Deus ad serpentem: Inimicitias ponam inter te et mulierem, et semen tuum, Quid est, fratres, in hoc loco serpentis caput conterere, nisi principalem diaboli suggestionem, id est concupiscentiam, resistendo superare? Si ergo quaeratur quaenam mulier hujusmodi victoriam operata sit? profecto non reperitur in linea generationis humanae, donec perveniatur ad illam de qua agimus sanctarum sanctam. At si interrogetur, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
pprobate consuetudinis ẽ
diligent̾: et tunc p̃cipue
uirtutes eorum assignatas
litteris in eccłia recitare. ad dei laudem ex
cuius munere sunt: ⁊ ad instrum̃ta mino¬
uirginis marie. eo frequentiꝰ agitꝰ atq fes¬
tiuius: quo maiorẽ gr̃am apd̃ dm̃ credit᷑
inuenisse. Unde post alia quedam ipsiꝰ an¬
tiquiora sollempnia ñ fuit contenta deuo¬
tio fidelium: qui natiuitatis ipsiꝰ sollẽp
ne suꝑadderet hodiernum. Hac itaos die
peculiarit᷑ in eccłia recitandꝰ ẽẽ uideretꝰ
ule liber. qui de ortu eiꝰ atq uita scriptus
inueniebat᷑. si ñ iudicasserit eum patres
int̾ apocripha numerandũ. At qm̃ mag¬
nis ac sapientib uiris ita uisum ẽ: nos
alia q̃dam s ũ aliena legentes. eccłiasti¬
cum morem. debitis officuis exeqͣmur.
tua uirgo maria: prius qͣm nasceret᷑
oraculis enuntiata ẽ: ⁊ designata miraicu¬
lis. Nata uero ꝓgenie diuinitꝰ ordinata.
pͥuilegio uirtutum insignis enituit: sal¬

Expanded text:
pprobate consuetudinis mosdiligenter: et tunc precipue virtutes eorum assignatis litteris in Ecclesia recitare: ad Dei laudem: ex cujus munere sunt: et ad instrumenta moVirginis eo frequentius agitur: atque festivius: quo majorem gratiam apud Deum creditur invenisse. Unde post alia quedam ipsius antiquiora solemnia: non fuit contenta devotio fidelium: quin Nativitatis solemnem diem superadderet hodiernum. Quesumus peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapientibus viris ita visum est, nos alia quaedam, sed non aliena legentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamur. tua Virgo Maria, priusquam nasceretur oraculis enuntiata est, et designata miraculis, nata vero progenie divinitus ordinata, privilegio virtutum insignis enituit, Sal
Abbreviated transcription (Latin):
iber generationis ExIdas:
Aihuxp̃i. In ysaia legimꝰ. Generatõ¬
nem eiꝰ quis enarrabit : Non ergo pu
ille impossibile dixit affatu. hic narra¬
re incipiat: quia ibi degeneratione di¬
iunitatis. hic de incarnationis ẽ dictũ.
A carnalib autem cepit: ut ꝑ hominẽ

Expanded text:
iber generationis Jesu Christi. In Isaia legimus: Generationem ejus quis enarrabit ? Non ergo putille impossibile dixit effatu, hic narrare incipiat: quia ibi de generatione divinitatis, hic de incarnatione est dictum. A carnalibus autem coepit, ut per hominem
Abbreviated transcription (Latin):
num: dũ unusquisq ⁊ sibi p̃stat ut
uoleat. ⁊ illi debet ut gaudeat. Hocgͥ
beati uiri corpꝰ. usq ad locũ sepulchri.
ymnis canora celestib turba ꝓsequi¬
tur. Comparetꝰ si placet scłaris illapõ¬
ꝑa ñ dicam fuiu̾s s triumphi. Qͥd simi¬
retur. Ducant illi p̃ currib suis uinc¬
tos post terga captiuos. martini cor¬
pus hii qui ꝑ mundũ ductu illiꝰ ui¬
cerant ꝓsecunt᷑ Illos confusis plausi¬
b ppłorum honoret in sania: marti¬
no diuinis plaudit᷑ psalmis. Marti¬
uus ymnis celestib honoratꝰ. Illi p̾t
triumpbos suos in tartara seua tru¬
dentꝰ. marcinꝰ abrahe siu letꝰ excipi¬
tꝰ. Martinꝰ hic pauper ⁊ modicꝰ. celũ
diues ingreditꝰ. Illinc nos ut spero cͥ¬
todiens: me hec scribentẽ respicit. te

Expanded text:
us, dum unusquisque et sibi praestat ut doleat, et illi ut gaudeat. haec igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simiitur? ducant illi prae curribus suis uinctos post terga captiuos: Martini corpus ii, qui mundum ductu illius uicerant, prosequuntur. illos confusis plausibus populorum honoret insania: Martino diuinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus pauper et modicus caelum diues ingreditur. illinc nos, ut spero, custodiens me haec scribentem respicit, te