comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Merito gͦ iohannes suis p̃fert᷑
eqͣlibus. acuius dieb regnum
celoꝵ cogitur: q̃ sub obscura ui¬
det᷑ esse elocutio : & id̾o eã de
alio libro euuangłii putauimꝰ
dirnuandam: na si litterã seqͣ¬
mur. utiq inferior a potiore
cogitur. Regnũ autem cȩli p̃stat
humanis: s cũ sint aliqͣ q̃ co¬
gendo de se referunt᷑. ñ ẽ absur¬
dũ qr cogitur regnũ. qñ aplu¬
ribꝰ frequentat᷑. cogentesq di
ripiunt illud. Si reputamꝰ dñicũ
illud qd̾ scͥptũ ÷ dicente filio d̾i
regnũ di intrauosẽ. ad u̾timꝰ
in nob regnũ cȩleste solidari:
cũ xp̃c excluso mundani pͥncipi ᷤᷤ
diu̾sis illecebris delinita: laborẽ
fugit. uoluptatẽ expetit: cũ uł
metu supplicii cohercita. ł p̃mio
ꝓuocata. uincere seipsa nitit᷑¬
& tamqͣm ex hanelatis laboribꝰ
palmã q̃ sibi plurimis adu̾santib
sub tͣhebatur eriꝑe contendit.
Rapimꝰ enĩ ex hoc mundo palmã

Expanded text:
merito autem Iohannes suis praefertur merito autem Iohannes suis praefertur aequalibus, a cuius diebus regnum caelorum cogitur. quae subobscura uidetur esse locutio, et ideo eam de alio libro euangelii putauimus deriuandam. nam si litteram sequamur, utique inferior a potiore cogitur, regnum autem caeli praestat humanis. sed cum sint aliqua quae cogendo denseri feruntur, non est absurdum quia cogitur regnum, quando a pluribus fripiunt illud . Si repetamus Dominicum illud quod scriptum est, dicente Filio Dei: Regnum Dei intra vos est ; advertimus in nobis regnum coeleste solidari, cum Christus exploso mundani principis diversis illecebris delinita laborem fugit, uoluptatem expetit, cum uel metu supplicii coercita uel praemio prouocata uincere ipsa se nititet tamquam exanclatis laboribus palmam, quae sibi plurimis aduersantibus subtrahatur, eripere contendit. rapimus enim ex hoc mundo palmam
Abbreviated transcription (Latin):
cupiebant: qͥ erat clausꝰ ĩ carc̾e̾:
Qũẽ nob̾ dñs ꝓponit imitandũ:
qͥuiã dño ñ solum nascendi scd̃m
carnẽ ordine. fidĩq nuntio. s
etiã p̃cursu quodam głose para¬
uerit passionis. Maior sane ꝓpħa
iste ꝓphetauit .: quẽ iste ꝓspex̃:
quẽ iste baptizauit. S tamen
numqͥd ⁊ illo maior. deqͦ moy¬
ꝓpħam illum. ext̃minata de
ñ uirginis natos. Maior enĩ fuit
his. qͣb eqͣt esse pot̃at sorte
nascendi. Alia ista natura ẽ. nec
cũ humanis generationibꝰ com¬
paranda. Non potest homini cũ
d̾o ulla esse collatio: suis enĩ qͥsq
p̃fertur. Deniq eousq cum d̾i
filio ñ poterat iohanni ẽẽ ulla
collatio: ut & infra angłos esti¬
metur: nã qͥminor ÷ inquit in
regno celoꝵ: maior ÷ illo. Et enĩ
qm̃ angłm dixerat eum. homi¬
nibus iure p̃latus ẽ : & qr int̃
natos mulierũ potiorẽ declara¬
uerat. id̾o addidit. nã qͥminor:
in regno cȩloꝵ maior ÷ illo: ut
angelis sciret esse cedendum.

Expanded text:
cupiebant, qui erat clausus in carcere? quem nobis dominus proponit imitandum, qui uiam domino non solum nascendi secundum carnem ordine fideique nuntio sed etiam praecursu quodam gloriosae parauerit pas sionis. maior sane prophiste prophetauit, quem iste conspexit, quem iste baptizauit. sed tamen numquid et illo maior, de quo Moyprophetam illum exterminata de non virginis natos. Major enim fuit iis quibus aequalis esse poterat sorte nascendi . Alia ista natura est, nec cum humanis generationibus conparanda. non potest homini cum deo ulla esse conlatio; suis enim quisque praefertur. denique eousque cum dei filio non poterat Iohannis esse ulla conlatio, ut et infra angelos aestimetur. Nam qui minor est inquit in regno caelorum maior est eo. etenim quoniam angelum dixerat, hominibus iure praelatus est et quia inter natos mulierum potiorem declarauerat, ideo addidit: nam qui minor est in regno caelorum maior est eo, ut angelis sciret esse cedendum.
Abbreviated transcription (Latin):
ulchre autẽ scđm lucã ui¬
turbas laudantes d̃m ad
descensũ montis occurrisse legimꝰ.
ut oꝑatorẽ mysteriis spiritalibus
significarent sibi uenisse de cȩlo.
Turba gͥ agnoscit dm̃: regẽ apellat:
ꝓphetiami repetit. osanna fili dd̃.
hoc eͣ redemptorẽ domus isrł:ex¬
pectatum quoq scđm carnẽ dauid
filium uenisse declarat. Et hoc tur¬
ba illa post exiguum crucifixura
testimoniũ extorqueat᷑ inuitis:
cũ dm̃ negant affectib quẽ uocib
confitentur. Uñ ⁊ dominicũ illud.
Si hii tacuerint. lapides clama¬
bunt. Neq enĩ mirũ si laudes
dñi contra naturã suã saxa re¬
spondeant : quẽ scopuł duriores
p̃dicant ꝑemptores. Aut fortasse
qr obinutescentib uideis pꝰ dm̃i
passionẽ : uiui erant scđm petrũ
lapides clamaturi. Qͣ cũpug¬
nantib licet affectib suis turba
dm̃ tam̃ ad templũ suũ cũ lau¬
de deducit. S d̾s templũ suum
ñ mercatoris uult ẽẽ dit̾soriũ

Expanded text:
ulchre autem secundum Lucan turbas laudantes deum ad descensum montis occurrisse legimus, ut operatorem mysterii spiritalis significarent sibi uenisse de caelo. turba igitur agnoscit deum, regem appellat, prophetiam repetit: osanna filio Dauid, hoc est redemtorem domus Dauid exspectatum quoque secundum carnem Dauid filium uenisse declarat, et hoc turba illa post exiguum crucifixura testimonium extorqueatur inuitis, cum deum negant affectibus, quem uocibus confitentur. unde et dominicum illud: si hi tacuerint, lapides clamabunt. neque enim mirum, si laudes domini contra naturam suam saxa respondeant, quem scopulis duriores praedicant peremtores, aut fortasse quia obmutescentibus Iudaeis post domini passionem uiui erant secundum Petrum lapides clamaturi. ergo conpugnantibus licet adfectibus suis turba deum tamen ad templum suum cum laude deducit. sed deus templum suum non mercatoris uult esse deuorsorium,
Abbreviated transcription (Latin):
curitas ubi ꝑfecta dilectio. Deniq
& si aliis imperat᷑ ut laxent retia
sua: soli tam̃ petͦ dr̾ duc in altum
hoc : in ꝓfundũ disputationum.
Qd enĩ tã altũ. qͣm altitudinẽ diui¬
tiarum uidere: scire di filiũ. ⁊ ꝓ¬
fessionẽ diuine generationis assu¬
mere: Quã licet mens ñ queat hu¬
mana plene rationis inuestigatiõe
comp̃hendere: fidi tam̃ plenitudo
cõplectit᷑. Nã ⁊ si ñ licet mͥ scire que¬
admodũ natꝰ ẽ: ñ licet tam̃ nescire
qd̃ natus sit. Seriẽ generationis
ignoro. s auctorẽ generationis
agnosco. Non intͣfuimꝰ cũ ex patre
di filius nasc̾et᷑. s intͣfumꝰ cũ a
patre di filius dicerct᷑. Si d̾o non
credimꝰ : cui credimus : Om̃ia enĩ
que credimus : uł uisu credimꝰ
ł auditu. uisu sepe fallimur: audi¬
tus infide ẽ. An asserentis ꝑsona
discutitur: Siuiri boni dic̾ent :
nefas putaret᷑ ñ credere. D̃s asse¬
rit: ꝓbat filius: refugiens sol fa¬

Expanded text:
curitas, ubi perfecta dilectio. denique curitas, ubi perfecta dilectio. denique etsi aliis imperatur ut laxent retia sua, soli tamen Petro dicitur: due in altum, hoc est in profundum disputationum. quid enim tam altum quam altitudinem diuitiarum uidere, scire dei filium et professionem diuinae generationis adsumere? quam licet mens non queat humana plenae rationis inuestigatione conprehendere, fidei tamen plenitudo conplectitur. nam etsi non licet mihi scire quemadmodum natus sit, non licet tamen nescirquod natus sit. Seriem generationis ignoro, sed auctoritatem generationis agnosco. Non interfuimus cum a Patre dei filius nasceretur, sed interfuimus, cum a patre dei filius diceretur. si deo non credimus, cui credimus? omnia enim quae credimus uel uisu credimus uel auditu. uisus saepe fallitur, auditus in fide est. an adserentis persona discutitur? si uiri boni dicerent, nefas putaremus non credere: deus adserit, probat filius, refugiens sol fa
Abbreviated transcription (Latin):
elem̃ta. atq insensibilia sensũ
accipiunt obsequendi: diuine
mysteriũ gr̃ae reuelat᷑. Qd̃ fluc¬
tus mitescunt scłi. u̾bo ĩmundꝰ
sp̃c conquiescit: ñ alt̾um altero
refellitur: s utrumq celebrat᷑.
habes miracłm in elem̃tis. habes
docum̃tũ in misteriis. Ergo qr
sc̃s matheus illa p̃libauerat: sc̃s
lucas eã sibi nauẽ inq̃ petrue
piscaret᷑ elegit. Nonturbat᷑ ista
que petrũ habet : turbat᷑ illa
que uid̾a habet. Et si multa illic
discipłoꝵ merita naufragabant.
tam̃ ad huc eã ꝑfidia ꝓditoris
agitabat. Inutraq petrꝰ. S qͥ
sius meritis firmus ẽ: turbatur
alienis. Caueamus gͥ ꝑfidum: ca-¬
ueamꝰ ꝓditorẽ : ne ꝑ unũ pluri¬
mifluctuemꝰ. G ñ turbat᷑ hȩc
nauis inꝗͣ prudentia nauigat. ab ẽ
ꝑfidia. fides spirat. Quẽadmodũ
enim turbari poterat. cui p̃erat is
in qͦ eccłe firmam̃tũ eͣ: Illic enĩ
turbatio ubi modica fides: hic se¬

Expanded text:
elementa atque insensibilia sensum elementa atque insensibilia sensum accipiunt obsequendi, diuinae mysterium gratiae reuelatur, quod fluctus mitescunt saeculi, uerbo inmundus spiritus conquiescit, non alterum refellitur, sed utrumque celebratur. habes miraculum in elementis, habes documentum in mysteriis. ergo quia sanctus Matthaeus illa praelibauerat, sanctus Lucas eam sibi nauem, in qua Petrus piscaretur, elegit. non turbatur ista quae Petrum habet, turbatur illa quae ludam habet. etsi multa illic discipulorum merita nauigabant, tamen eam adhuc perfidia proditoris agitabat. in utraque Petrus, sed qui suis meritis firmus est turbatur alienis. caueamus igitur perfidum, caueamus proditorem, ne per unum plurimi fluctuemus, ergo non turbatur haec nanis, in qua prudentia nauigat, abest perfidia, fides spirat. quemadmodum enim turbari poterat, cui praeerat is, in quo ecclesiae firmamentum est? illic ergo turbatio, ubi modica fides, hic se
Abbreviated transcription (Latin):
scendens autẽ ĩ unã naium ui
quȩ erat symonis. rogauit
ut inducerent a terra aliqͣntulũ.
sanitatũ: nec tẽpore. nec loco. cȩ¬
pit a studio sanandi turba cohi¬
beri. Uesꝑ incubuit sequebantur.
stagnũ occurrit urgebant. ⁊ id̾o
ascendit in petͥ naui. Hec ÷ illa
nauis q̃ adhuc scđm matheum
fluctuat: scd̾m lucã replet᷑ piscibꝰ.
ut ⁊ pͥncipia eccłȩ fluctuantis.
& posteriora exuberantis agnoscaᷤ.
Pisces enĩ st̃: qͥ hanc enauigant
uitã. Ibi adhuc discipuł suiᷤᷤ ep̃c dor¬
mit: hic p̃cipit. Dorinit enim
trepidis. ꝑfectis ungilat. S quẽad¬
modũ dormiat xp̃c: audisti di¬
centẽ in ꝓpħa. Ego dormniui. et
cor meũ uigilat. Et sc̃s matheus
recte ñ p̃termittendũ putauit.
ȩt̃ne ĩdicium potestatis: ubi
imperat uentis. Non ẽ enmhu-¬
mana doctrina sic̃ audisti iude¬
os dicere. u̾bo imꝑare spiritibꝰ.
s cȩlestis maiestatis insigne. Qd̃
turbatum sedatur mare. ⁊ diui¬
ne uocis imperio obsequuntur

Expanded text:
scendens autem in unam nauem, quae erat Simonis, rogauit ut inducerent a terra aliquantulum.sanitatum, nec tempore nec loco coepit a studio sanandi turba cohiberi. uespera incubuit, sequebantur: stagnum occurrit, urguebant. et ideo ascendit in Petri nauem. haec est illa nauis, quae adhuc secundum Matthaeum fluctuat, secundum Lucan repletur piscibus, ut et principia ecclesiae fluctuantis et posteriora exuberantis agnoscas; pisces enim sunt qui hanc enauigant uitam. ibi adhuc discipulis Christus dormit, hic praecipit; dormit enim trepidis, perfectis uigilat. sed quemadmodum dormiat Christus, audisti dicentem in propheta: eo dormio, et cor meum uigilat. et sanctus Matthaeus recte non praetermittendum putauit aeternae indicium potestatis, ubi imperat uentis. non est enim humana doctrina, sicut audistis Iudaeos dicere: uerbo imperat spiritibus, sed caelestis maiestatis insigne. quod turbatum sedatur mare et diuinae uocis imperio obsequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
miranda illi putant querat in¬
ueniet. Tria sunt enĩ q̃ philoso¬
phi mundi istius p̃cellentissima
putauerunt. tͥplicẽ scilicet esse
sapientiam: qđ aut naturalis sit
aut moralis. aut rationalis. Hec
tria. iam & in ueteri testam̃to
potuimus adutere. Qid enĩ aliud
significant tres illi putei. quoꝵ
unus ẽ uisionis. alius habundan¬
tiȩ. t̃uus iuram̃ti: nͥ triplice istã
in patͥarchis fuisse uirtutem: Ra¬
tionalis puteus uisionis: eo qd ra¬
tio uisũ mͣtis acuat. & anime pur¬
get obtutum. E thicus puteus habun¬
dantie: eo qͦd cedentibꝰ allophił
quoꝵ specie uitia corporis figu¬
rant᷑. uiue ysaac m̃tis liquorẽ
inuenit. Purũ enĩ ꝓfluunt boni
mores: & bonitas ipsa popularis
abundat aliis. sibi restrictior.
Tertius puteus iuram̃ti. hoc ẽ
sapientie naturalis: que ea q̃ supͣ
naturã uł nature sunt compre¬
hendat. Qd̃ enim ad firmitatem
qͣsi d̾o teste iuratur. etiã diuina
complectitur: cũ dnͣs nature
fidei testis adhibetur. Qid etiã

Expanded text:
miranda illi putant quaerit, inueniet. tria sunt enim quae philosophi mundi istius praecellentissima putauerunt, triplicem scilicet esse sapientiam, quod aut naturalis sit aut moralis aut rationalis. haec tria iam et in uetere testamento potuimus aduertere. quid enim aliud significant tres illi putei, quorum unus est uisionis, alius abundantiae, tertius iuramenti, nisi triplicem istam in patriarchis fuisse uirtutem? rationalis puteus uisionis eo quod ratio uisum mentis acuat et animi purget optutum, ethicus puteus abundantiae eo quod cedentibus allophylis, quorum specie uitia corporis figurantur, uiuae Isaac liquorem mentis inuenit — purum enim profluunt boni mores et bonitas ipsa popularis abundat aliis sibi restrictior — tertius puteus iuramenti, hoc est sapientiae naturalis, quae ea quae supra naturam uel naturae sunt conprehendat; quod enim adfirmatur et quasi deo teste iuratur etiam diuina conplectitur, cum dominus naturae fidei testis adhibetur. quid etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. At ille surgens: increpauit
uentũ. Qid÷ surgens: Mesce¬
bat enim. S qͥ escebat corporis
somno: cũ intendẽt diuinitatiᷤ
mysteriũ. U enĩ sapientia : ubi
u̾bum: Nichil emĩ sine u̾bo fit.
nichil sine prudentia. Supͣ ha¬
bes qr ꝑ noctabat inoratione:
qͦmͦ hic intempestate dormiret :
S expͥmit᷑ securitas potestatis.
qd̃ om̃ibꝰ tim̃tibꝰ solꝰ ĩtrepidꝰ
quiescebat. Non ÷ gͦ consors nat̾e.
qͥñ ẽ consors ꝑicuh̃. Et si corpꝰ
dormit. oꝑat᷑ diuinitas: operat᷑ fi¬
des. Deniq dic̃. Qs odice fid̾i: q̃re
dubitastis. Et bene arguuntur
qͥ p̃sente dño timebant: cumutiq
qui ei adhereat ꝑire ñ possit:.
G confirmauit fide: refudit tͣn¬
qͥllitatẽ : uentũ cessare precepit.
inqͥt uento ⁊ mari. Atq utinam
in nobis flatus eiꝰ asꝑos cohibere
dignet᷑ : ut fluctuanti uite refu¬
sa tranguillitas naufragii metũ
demat : ⁊ si iã ñ dormiat corporis¬

Expanded text:
tum est: at ille surgens increpauit tum est: at ille surgens increpauit uentum. quid est surgens? quiescebat enim, sed quiescebat corporis somno, cum intenderet diuinitatis mysterio; ubi enim sapientia, ubi uerbum, nihil sine uerbo fit, nihil sine prudentia. supra habes quia pernoctabat in oratione: quomodo hic in tempestate dormiret? sed exprimitur securitas potestatis, quod omnibus timentibus solus intrepidus quiescebat. non est ergo consors naturae qui non est consors periculi. etsi corpus dormit, operatur diuinitas, operatur fides. denique dicit: modicae fidei quare dubitastis? et bene arguuntur qui praesente Christo timebant, cum utique qui ei adhaereat perire non possit. ergo confirmauit fidem, refudit tranquillitatem, uentum cessare praecepit, inquit uento et mari. atque utinam in nobis flatus eius asperos cohibere dignetur, ut fluctuanti uitae refusa tranquillitas naufragii metum demat! etsi iam non dormiat sui corpori
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥdam heretici tendiculas au¬
cupantur. mat᷑ negatur: q̃ etiam
de cruce agnoscitur: s necessi¬
tudini corporali p̃scͥptoꝵ cȩlestiũ
forma p̃fert᷑. Illico quoq intel¬
ligere ñ abhorret. qr ꝑ figurã
parentum demonstrat indeis
que credidit preferendam. .u.¬
taq qͥ se intelligẽt ꝓp̃t diuinũ
intras uenisse mẏsternum ȩccłeq
conuentum: relictis parentibus
ascendit nauẽ. Neq enim quisq
poterat hunc mundũ n auigare
ad ẽ. temptationũ scłarium sepe
ꝓcella ꝑturbat. Et echonomia
seruat᷑ in apłis: ut adu̾tas sme
temptatione neminẽ posse ex hoc
uitȩ curriculo demig̃re: quia
exercitiũ fidĩ temptatio ẽ. Sub¬
iecti gͥ sumꝰ nequitie spiritalis
ꝓcellis. s qͣsi ꝑuigiles naute gu¬
bernatorẽ excitemꝰ: uerũ ⁊ ipsi
ꝑiclitari solent. Qu̾e enĩ guber¬
natorẽ reqͥram: Illum utiq qͥ ñ
seruiat s imꝑet uentis. de qͦ scͥp¬

Expanded text:
ut quidam haeretici tendiculas auut quidam haeretici tendiculas aucupantur, mater negatur, quae etiam de cruce agnoscitur, sed necessitudini corporali praescriptorum caelestium forma praefertur. illud quoque intellegere non abhorret, quia per figuram parentuquae credidit praeferendam. itaque qui se intellegeret propter diuinum in terras uenisse mysterium ecclesiaeque conuentum, relictis nauem ascendit parentibus. neque enim quisquam poterat hunc mundum enauigare adest temtationum saecularium saepe procella perturbat. et oeconomia seruatur in apostolis, ut aduertas sine temtatione neminem posse ex hoc uitae curriculo demigrare, quia exercitium fidei temtatio est. Subiecti igitm sumus nequitiae spiritalis procellis, sed quasi peruigiles nautae gubernatorem excitemus. uerum et ipsi periclitari solent. quem igitur gubernatorem requiram? illum utique qui non seruiat, sed imperet uentis, de quo scrip
Abbreviated transcription (Latin):
atq ipse p̃ceptor. ipse etiã suoꝵ
executor ÷ p̃ceptoꝵ. Prescripturꝰ
nus: sententie huic pͥmꝰ ipse se
subiecit: ñ qd̾ mat̃ne refutet
pietatis obseqͥum. ipsiꝰ enĩ pre¬
ceptũ ÷ qͥñ honorauit patrẽ &
matrẽ morte moriat᷑. s qr patͣnis
se mysteriis amplius qͣm mat̾nis
affectibꝰ debere cognoscat: neq
tam̃ iniuriose refutantur paren-¬
tes. si religiosores copule m̃tium
doceant᷑ esse qͣm corpoꝵ. G ñ de¬
buerunt foris stare qͥ. xp̃m uidẽ
querebant. Ppe est enim u̾bum
incorde tuo: ⁊ in ore tuo. Intus
gͥ u̾bum: intus ÷ lum̃. Uñ ⁊ ille
ait. Accedite ad eũ.⁊ illuminamini.
Si enĩ foris stantes nec ipsi agnos¬
cuntur parentes. & ꝓp̃t nr̃m for¬
tasse ñ agnoscunt᷑ exemplum.
quẽadmodũ nos agnoscimur si
foris stemus: Nec putet aliquis
offendiculum esse pietatis. uͥ munꝰ
legis implet᷑. Si enĩ relinquet
homo patrẽ ⁊ matrẽ suã & ad¬
herebit uxorisue. & erunt duo
in carne una: recte sacram̃tum

Expanded text:
atque ipse praeceptor, ipse etiam suorum exsecutor est praeceptorum. praescripturus nus, sententiae huic primus ipse se subjicit: non quo maternae refutet pietatis obsequia ipsius enim praeui non h honorauerit patrem et matrem morte morietur — sed quia paternis se mysteriis amplius quam maternis affectibus debere cognoscat. neque tamen iniuriose refutantur parentes, sed religiosiores copulae mentium docentur esse quam corporum. ergo non debuerant foris stare qui Christum uidere quaerebant; prope est enim uerbum in corde tuo et in ore tuo. intus igitur uerbum, intus est lumen. unde et ille ait: accedite ad eum et inluminamini. si enim foris stantes nec ipsi agnoscuntur parentes et propter nostrum fortasse non agnoscuntur exemplum, quemadmodum nos agnoscimur, si foris stemus? nec putet aliqui offendiculum esse pietatis, ubi mandatum legis inpletur; si enim relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae et erunt duo in carne una, recte sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ õibꝰ castitatem: q̃ ñ minꝰ ore
pudica qͣm corpore. argum̃ta
fidi conferebat ĩ corde. Si ma-¬
ria apastoribꝰ discit: cur tu
declinas discere a sacerdotibꝰ:
Si maria ante precepta apłica
tacet: cur tu post apłica p̃cepta
magis cupis docere qͣm discere:
Disce ꝑsone uitium eẽ ñ sexus.
Sexs emĩ sc̃s. Deniq maria p̃¬
ceptum nͣ accepit. exemplum
edidit. Circu̾cidit᷑ itaq puer.
Os ille puer. nͥ ille de qͦ dictũ:
puer natꝰ ÷ nob̾. filius datꝰ :
qͥ sublege erant lucrifaceret.¬
Qid sit aut̃ in iherłm sisti dño
dicem: nͥ in ysaiȩ cõmentis añ
dixissem. Circũcisꝰ enĩ uitiis do¬
minico dignus iudicat᷑ optutu:
qr ocłi dñi suꝑ iustos. Uides om¬
nẽ legis uetis seriem. fuisse ty¬
pũ futuri: Nã circumcisio.
purgationẽ significat delictoꝵ.
fragilitas in extͥcabilib uitiis
implicabatur: eo ꝑ octauum
circumcisionis diẽ culpe totius
fut᷑a purgatio resurrecꝰtionis p̃¬

Expanded text:
in omnibus castitatem, quae non minus ore pudica quam corpore argumenta fidei conferebat in corde. si Maria a pastoribus discit, cur tu declinas discere a sacerdotibus? si Maria ante praecepta apostolica tacet, cur tu post apostolica praecepta magis cupis docere quam discere? disce personae uitium esse, non sexus; sexus enim sanctus. denique Maria praeceptum non accepit, exemplum edidit. Circumciditur itaque puer. quis ille puer nisi ille de quo dictum est: puer natus est nobis, filius datus est im sub legequid sit autem in Hierusalem sisti domino dicerem, nisi in Esaiae conmentis ante dixissem; circumcisus enim uitiis dominico dignus iudicabatur optutu, quia oculi domini super iustos. uides omnem legis ueteris seriem fuisse typum futuri — nam et circumcisio purgationem significat delictorumfragilitas inextricabilibus uitiis inplicatur, eo per octauum circumcisionis diem culpae totius futura purgatio resurrectionis pr
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ cẽ qͥlege signet᷑. in eundem
modũ ab angło repetita u̾ba de-¬
clarant: qr qd̾ nascet᷑ inqͥt sc̃m
uocabit᷑ filius dei. N enim uirilis
coitus uulue uirginał secreta re¬
serauit: s immaculatũ sem̃ inui
enĩ ꝑ om̃ia ex natis de femina. sc̃s
ruptele immaculati partꝰ noui¬
tate ñ senserit: & cȩlesti maiesta¬
sceleratissimos fuisse nͣ lateat.
Nũqͥd sc̃s achab Nũqͥd scĩ pseu¬
do ꝓpħe: qͦs ad helie p̃ces. ultor
celestis iniurie ignis absumpsit.
S ille sc̃s. ꝑ qũe figuram futuri
mysterii. pia legis diuinȩ per¬
scripta signabant. eo qd̾ solꝰ sc̃e
eccłȩ uirginis ad gen̾andos po-¬
pulos d̾i. ĩmaculatȩ fecundita¬
tis aꝑiret genitale secretum:
Hic gͦ solꝰ. aꝑuit sibi uuluam.
Nec mirũ. Qi enĩ dixãt ad ꝓpħa¬

Expanded text:
in eundem modum ab angelo repetita uerba declarant: quia quod nascetur inquit sanctum uocabitur filius dei. non enim uirilis coitus uuluae uirginalis secreta reserauit, sed inmaculatum semen inuioenim per omnia ex natis de femina sancturuptelae inmaculati partus nouitate non senserit et caelesti maiestasceleratissimos fuisse non lateat? numquid sanctus Achab? numquid sancti pseudoprophetae, quos ad Heliae preces ultor caelestis iniuriae ignis absumsit? sed ille sanctus, per quem figuram futuri mysterii pia legis diuinae praescripta signabant, eo quod solus sanctae ecclesiae uirginis ad generandos populos dei inmaculatae fecunditatis aperiret genitale secretum. hic ergo solus aperuit sibi uuluam. nec mirum; qui enim dixerat ad p
Abbreviated transcription (Latin):
nias ut uas. ñ eͣ usꝰ in eo.
ꝓpter qd̃ ꝓiectus ẽ ipse & sem̃
eius. Terra: audi u̾bum dñi
Scͥbe uirũ istum ab dicatum
qr nͣ exsurget ex semine eiꝰ
sedens in tħrono dđ princeps
adhuc in iudea. Eo enĩ reg¬
nante. iudeam babilonii uas¬
tauerunt : n eq postea ũꝙͣ
de semine eius regnum qͥsꝙͣ
in iudea potuit obtinere.
Postea enim popłs de capti-¬
uitate dimissꝰ : sub sacerdo¬
tib & tetrarchis fuit. Unde
etiã usq ad xp̃i generationẽ
mansere tetrarchȩ: ne ipsi
qͥdẽ. quantũ hystoria docet
regalis dignitatem generis re-¬
seruantes. Fertur enim ab his

Expanded text:
nias ut uas, non est usus in eo, nias ut uas, non est usus in eo, propter quod proiectus est ipse et semen eius. terra, terra, audi uerbum domini, scribe uirum istum abdicatum, quia non exsurget ex semine eius sedens in throno Dauid, princeps adhuc in Iuda. eo enim regnante Iudaeam Babylonii uastauerunt neque postea umquam de semine eius regnum quisquam in Iudaea potuit optinere; postea enim populus de captiuitate dimissus sub sacerdotibus et tetrarchis fuit. unde etiam usque ad Christi generationem mansere tetrarchae, ne ipsi quidem, quantum historia docet, regalis dignitatem generis reseruantes. fertur enim ab his
Abbreviated transcription (Latin):
sor asserit᷑ : cuius speciale ut
in hoc mysterio uidẽt exortum:
& acciꝑ et oraculum qđ̃ exsuo
xp̃c genere nasceretur. Alterũ
enĩ ad eccłam ꝑtinet qđ dixit.
ecce audiimus eã in effrata. in¬
uemimus eã ĩ campis siluȩ: al¬
terũ specialiter ad dominici cor¬
poris susceptionẽ: qd oraculo
manifestissimo declarat᷑ cũ d̾r.
Ex fructu uentͥs tui ponã suꝑ
sedẽ tuã. Noli tam̃ tanto ne-¬
gligens ẽẽ ꝓmisso. Non enim
sine diffinitione datũ ẽ : s si
custodieris testam̃tum & testi¬
monia seruaueris dñi. q̃ in
euuangłio pollicetur se ẽẽ
dicturum: tͥ quoq copia se¬
dis patebit ȩt̃ne. Hec de uxore
urie. De achab autem satis
claret cui uxor iezabel. & de
ieconia de qͦ satis idoneus aue¬
tor eͣ iheremias maximi reũ
esse delicti : cui etiã qd̾ habuit
nom̃ eripuit : & ideo qͥ ioa¬
chim in regnoꝵ libris dicit᷑
ieconias a iheremia ẽ nominatꝰ.
dicente eo. Abiectus ẽ ieco¬

Expanded text:
sor adseritur, cuius speciale, ut sor adseritur, cuius speciale, ut in hoc mysterio uideret exortum et acciperet oraculum quod ex suo Christus genere nasceretur. alterum enim ad ecclesiam pertinet, quod dixit: ecce audiuimus eam in Ephratha, inuenimus eam in campis siluae, alterum specialiter ad dominici corporis sponsionem, quod oraculo manifestissimo reuelatur, cum dicitur: ex fructu uentris tui ponam super sedem meam. noli tamen tanto neglegens esse promisso; non enim sine definitione datum est,. sed, si custodieris testamentum et testimonia seruaueris domini, quae in euangelio. se pollicetur esse dicturum, tibi quoque copia sedis patebit aeternae. haec de uxore Uri. De Athab autem satis claret, cui uxor lezabel, et de Iechonia, de quo satis idoneus auctor est Hieremias maximi reum esse delicti, cui etiam quod habuit nomen eripuit. et ideo qui Ioachim in Regnorum libris dicitur Iechonias a Hieremia est nominatus dicente eo: abiectus est Iecho
Abbreviated transcription (Latin):
nupsit eccła: q̃ u̾bi semine &
sp̃u di plena. xp̃i corpꝰ effudit
mulier q̃ uiuente iro ligata
ẽ legi: ⁊ ido mortuus ÷ uir eiꝰ
ut ñ ẽẽt adultera si e̾e̾t cũ alio
uiro. Misterium gͥ infigura:
peccatum in hystoria. Culpa ꝑ
hominẽ : sacram̃ta ꝑ u̾bum.
De qͣ hẏstoria qm̃ alibi plenius
diximus : hic transcurrendũ
uidetur. Meritoq sc̃s dauid de
hac hẏstoria inẏsticũ psalmũ
quinqͣgesimum scͥpsit. ꝓpt̾ beth¬
iniusticia mea: & a delicto meo
munda me. Si iniquitatẽ suam
di amicus cognoscit. & meritis
suis obstare delictum. si deniq
do peccasse se confitetur: cur tu
de confessione criminis erubes¬
confessio sit pudori: G cũ dd̃
bethsabeȩ hystoriã ñ p̃termise¬
rit in suis psalmis ut in ea uel
mysterium ł actũ ꝑfectȩ peni¬
tentiȩ nos doceret: iure uidemꝰ
etiã in generationib dominicis
accepit in uxorem sͥ. generatio¬
nis dominice scłm carnẽ p̃ces¬

Expanded text:
nupsit ecclesia, quae uerbi semine et nupsit ecclesia, quae uerbi semine et spiritu dei plena Christi corpus effudit, mulier, quae uiuente uiro ligata est legi, et ideo mortuus est uir eius, ut non esset adultera, si esset cum alio uiro. mysterium igitur in figura, peccatum in historia; culpa per hominem, sacramenta per uerbum. de qua historia, quoniam alibi plenius diximus, hic transcurrendum uidetur. meritoque sanctus Dauid de hac historia mysticum psalmum quinquagensimum scripsit propter Beriniustitia mea et a delicto meo munda me. si iniquitatem suam dei amicus agnoscit et meritis suis obstare delictum, si denique deo peccasse 88 confitetur, cur tu de confessione criminis erubesconfessio sit pudori? ergo cum Dauid Bersabee historiam non praetermiserit in suis psalmis, ut in ea uel mysterium uel actum perfectae paenitentiae nos doceret, iure uidemus etiam in generationibus dominicis accepit in uxorem sibi, generationis dominicae secundum carnem praeces
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ⁊ magisterii auctor sit
& exempli . qͥ qͣsi psalmodiam
qͣndam ad repropiciandũ do¬
minũ in posteriorib canend̾a
putauit dicens. Dñe ñ ẽ exal-¬
tatũ cor meum : neq in altũ
elati sunt oculi mei. Et. dñs
ad ext̾s meis: ne cõmouear
Sciuit emĩ qͣndo se sͥ credidit ẽẽ
lapsũ. Deniq nichil ẽẽ aliud in-
homine designauit : nͥ qr dm̃ no¬
uit. Sic emͣ habes. Qͥd ẽ homo
qd̾̃ innotiusti ei: aut filius homi¬
nis qr computas cum: Si gͦ dd̃
insolentiam dampnat. humilita¬
tẽ induit: recte in hẏstoria uxo¬
ris uriȩ magisteriũ istud affec¬
tande humilitatis asciscitur : &
tam̃ si ex ea natus ẽ ille pacificꝰ
salomon. uideamus ne forte mys¬
terium sit. qd̾ sublato eo de me¬
dio qͥ ante comugio suo plebẽ
gentiũ uendicabat. alii eccła ui¬
ro nupserit: uero dđ.Dauid
enim uocatus ÷ xp̃c. ĩ parentiᷤ
nom̃ ascitꝰ: iuxta qd̾ scͥptũ ẽ.
Inueni dauid seruũ meum. Cui

Expanded text:
nobis et magisterii auctor sit nobis et magisterii auctor sit et exempli, qui quasi palinodiam quandam ad repropitiandum dominum in posterioribus canendam putauit dicens:, domine, non est exaltatum cor meum neque in altum elati sunt oculi mei et dominus a dextris meis, ne conmouear; sciuit enim, quando se sibi credidit, esse se lapsum. denique nihil aliud esse in homine designauit nisi quia it; sic enim habes: quid est homo quod innotuisti ei aut filius hominis quia conputas eum? si ergo Dauid insolentiam damnat, humilitatem induit, recte in historia uxoris Uri magisterium istud adfectandae humilitatis adsciscitur. et tamen si ex ea natus est ille pacificus Salomon, uideamus ne forte mysterium sit, quod sublato eo de medio qui ante coniugio suo plebem gentium uindicabat alii ecclesia uiro nupserit, uero Dauid. Dauid enim uocatus est Christus, in parentis nomen adscitus iuxta quod scriptum est: inueni Dauid seruum meum. cui
Abbreviated transcription (Latin):
figurent᷑. ñ eo p̃celsior qd̾ ho¬
minẽ se e̾e̾ cognouit: ⁊ cõmissũ
suꝑ abrepta uiri uxore. ꝑ eni-¬
mis abluendum: ostendens
nob̾ neminẽ ꝓpͥȩ uirtuti de¬
bere confidere: Habemꝰ enim
adu̾sarium magnũ: qui iunci a
nob̾ sine d̃ĩ fauore ñ possit. Et
iuris grauia peccata fuisse rep¬
ꝑies. ut qͣsi hominẽ temptatio¬
ni patuisse cognoscas: ne uir¬
tutib eg̃giis plꝰ qͣm homines¬
fuisse crederentur. Si enĩ dđ̃
qͥ p̃sumptioẽ uirtutis elatus di¬
xerat. si reddidi retͥbuentibus
mͥ mala. & alibi. ego autẽ dixi
in habundantia mea ñ mouebor.
inȩt̃num. statim insolentiȩ huiꝰ
benã se subisse memorauit di-¬
cens. au̾tisti faciem tuã a me
& factꝰ sum conturbatus. si ip¬
se dñici geni̾s auctor insolen¬
tie excepit offensam: qͣntoma¬
gis nos peccatores quib nulla
suffragat᷑ p̃rogatiua meritoꝵ
insolentie scopulũ timere de¬
bemus : in qͦ naufragium fit
bonoꝵ: Presertim cũ tantꝰ uir

Expanded text:
celsior- quod hominem se esse cognouit et conmissum super abrepta Uri uxore peccamis abluendum, ostendens nobis neminem uirtuti prdebere confidere? habemus enim aduersarium magnum, qui uinci a nobis sine dei fauore non possit. et s uiris grauia peccata fuisse repperies, ut quasi homines temtationi patuisse cognoscas, ne uirtutibus egregiis plus quam homines crederentur. si enim Dauid, quia praesumtione uirtutis elatus dixerat: si reddidi retribuentibus mihi mala et alibi: ego autem dixi in mea abundantia: non mouebor in aeternum, statim insolentiae huius poenam se subisse memorauit dicens: auertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus, si ipse dominici generis auctor insolentiae excepit offensam, quanto magis nos ceteri peccatores, quibus nulla suffragetur praerogatiua meritorum, insolentiae scopulum timere debemus, in quo naufragium sit bonorum, praesertim cum tantus uir
Abbreviated transcription (Latin):
gerasenoꝵ ppłi qͥ exeuntes deci-¬
uitate in qͣ species sẏnagoge ui¬
detur existere rogabant ut disce¬
deret: qr timore magno tene¬
bantur. Infirma enim mens ñ
capit dĩ u̾bum: nec pocest pondꝰ
sustinere sapientie: fatescit &
soluit᷑: ⁊ id̾o dutius molestus ñ
fuit. s ascendit ⁊ regressus est.
Ascendit utiq ab inferioribꝰ ad
suꝑiora: a sẏnagoga scilicet ad
hic ait: aut sic̃ matheus ꝑ fretũ
int̾ nos enim ⁊ illos fretũ magnũ
est. Itaq nemo de ȩccła ad syna-¬
gogam: sine ꝑiculo transit salu¬
tis. S: ⁊ ille qͥ de synagoga ad
eccł̃am transire desiderat.
crucẽ suam tollat: ut discͥmen
euadat. Cur aut̃ ñ recipit᷑ liberatꝰ
s domũ redire censetur: nͥ ut ⁊
iactantie causa uitet᷑. ⁊ infideli¬
bꝰ sit exemplo. qͣm qͣm domꝰ illa
naturale sit diu̾sorium : Et iõo
qr remediũ sanitatis fuerat con-¬
secutus: a tumulis ⁊ sepulcͥs in ilła

Expanded text:
Gerasenorum populis, qui exeuntes de ciGerasenorum populis, qui exeuntes de ciuitate, in qua species synagogae uidetur exsistere, rogabant ut discederet, quia timore magno tenebantur. infirma enim mens non capit dei uerbum nec potest pondus sustinere sapientiae; fatiscit et soluitur. et ideo diutius molestus non fuit, sed ascendit et regressus est. ascendit utique ab inferioribus ad superiora, a synagoga scilicet ad hic ait aut sicut Matthaeus per fretum; inter nos enim et illos fretum magnum est. itaque nemo de ecclesia ad synagogam sine periculo transit salutis, sed et ille qui de synagoga. ad ecclesiam transire desiderat crucem suam tollat, ut discrimen euadat. cur autem non recipitur liberatus, sed domum redire censetur nisi ut et iactantiae causa uitetur et infidelibus sit exemplum quam domus illa naturale sit diuersorium? et ideo qui remedium sanitatis fuerat consecutus a tumulis et sepulchris in illam
Abbreviated transcription (Latin):
dni aduentũ bonos iã dep̃uare
ñ poterat. ñ om̃ium hominum
s leuiũ iã querit int̾itum. Ut
lat᷑ ñ armatis insidiat᷑: s mner¬
mibꝰ: ⁊ iniuriis lacessit infirmũ.
qͥse intelligit uł a forte contẽpni:
uł a potente dampnari. S dicet
aliqͥs. Cur hoc a d̾o ꝑmittitur di¬
abolo: At ego dico. Ut boni ꝓ¬
bent᷑: improbi pumantur. Hec
enĩ pena peccati ẽ. Deniq legi
qr immittit dñs febrẽ. ⁊ tmore
& malos sp̾c. ⁊ cecitatẽ. ⁊ omnia fla¬
gella. iuxta m̾ita ꝑ eccatoꝵ. S re-¬
deamus ad lectionẽ. Uiderunt
inqͥt hoc magistͥ gregum: ⁊ fuge¬
runt. Neq enim aliqͣm uł phy¬
losophiȩ ꝓfessores uł pͥncipes sy¬
nagoge. ꝑ euntibꝰ ppłis possunt
ferre medicinam. Solus ÷ xp̃c qͥ
aufert peccata pͦpłoꝵ: si tam̃ me¬
dendi patientiã ñ recusent. Cȩte¬
rũ curare ñ dignat᷑ inuitos: et
cito infirmos deserit qͥb oneri
uideat esse p̃sentiam suam : sic̃

Expanded text:
domini aduentum bonos iam deprauare domini aduentum bonos iam deprauare non poterat, non omnium hominum, sed leuium iam quaerit interitum, ut latro non armatis insidiatur, sed inermibus, et iniuriis lacessit infirmum, qui se intellegit uel a forti contemni uel a potente damnari. sed dicit aliqui: cur hoc a deo permittitur diabolo? at ego dico, ut boni probentur, inprobi puniantur; haec enim poena peccati est. denique lege quia inmittit dominus febrem et tremorem et malos spiritus et caecitatem et omnia flagella iuxta merita peccatorum. sed redeamus ad lectionem. Uiderunt inquit hoc magistri gregum et fugerunt. neque enim aliquam uel philosophiae professores uel principes synagogae pereuntibus populis possunt ferre medicinam. solus est Christus, qui aufert peccata populorum, si tamen medendi patientiam non recusent. ceterum curare non dignatur inuitos et cito infirmes deserit, quibus oneri uideat esse praesentiam suam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
esse sub eundam. petunt mitti in
porcos. Qi sunt isti porci: nͥ forte illi
canibꝰ. neq miseritis margarita s¬
ur̃as ante porcos: ne forte con¬
culcent eas pedibꝰ suis. Illi scili¬
cet qͥ imiundoꝵ usu animaliũ
uocis ⁊ rationis exꝑtes. lutulentis
uite sue actibꝰ. naturalium com¬
qͥnauint ornam̃ta uirtutum. qͥ
impetu feruntur in p̃ceps: qm̃
nullius meriti contemplatione
reuocant᷑. s tanqͣm de suꝑioribꝰ
ad inferiora ꝑ improbitatis pro¬
cliue detrusi. fuffocant᷑ in a qͥs.
int̾ fluitantia mundi istius. stran¬
gulatoꝵ. in modũ int̃cluso pe¬
reunt sp̃c cõmeatu. Neq enim
in his qͥ fluido estu uoluptatũ
huc atq illuc ferunt᷑ incerti:
ullius spͣc potest ẽẽ uitale com¬
mercium. Uidemus gͥ. qr homo
ipse sͥ ẽ auctor erumpne. Nã nͥ qͥs
porci more uixisset. numꝙͣ acce¬
pisset in eũ diabolus potestatẽ:
aut si accepisset ñ ut ꝑderet s
ꝓbaret: aut fortasse qi post

Expanded text:
esse subeundam, petunt mitti in esse subeundam, petunt mitti in porcos. Qui sunt isti porci nisi forte illi canibus neque miseritis margaritas porcis, ne forte conculcent eas pedibus suis? illi scilicet, qui inmundorum usu animalium uocis et rationis expertes lutulentis uitae suae actibus naturalium coinquinauerint ornamenta uirtutum, qui inpetu feruntur in praeceps, quoniam nullius meriti contemplatione reuocantur, sed tamquam de superioribus ad inferiora per inprobitatis procliue detrusi suffocantur in aquis inter fluitantia mundi istius strangulatorum in modum intercluso pereuntes spiritus conmeatu; neque enim in his qui fluuido aestu uoluptatum huc atque illuc feruntur incerti ullius spiritus potest esse uitale conmercium. uidemus igitur quia homo ipse sibi est auctor aerumnae. nam nisi quis porci more uixisset, numquam accepisset in eum diabolus potestatem aut, si accepisset, non ut perderet, sed probaret. aut fortasse, quia post
Abbreviated transcription (Latin):
uno demonio. s totius legionis
laborabat incursu. Qe cũ dñm ui-¬
disset. cognouissetq p̃scia dm̃ci
aduentꝰ tpr̃e in abyssos se esse
tradendã: cepit orare ut intro¬
eundi in porcos acciꝑet facultatẽ.
Et pͥmũ clem̃tiã dñi debemꝰ ad¬
u̾tere. qd̾ nullum pͥꝰ ipse condẽp¬
nat. s unusqͥsq sͥ ipse auctor ÷ penȩ :¬
Nonmittunt᷑ in porcos demones:
s ipsi petunt: qr cȩlestis luminis
claritatẽ sustinere ñ poterant.
ut qͥ ocłos dolent. solis radios fer-¬
re ñ possunt. s tenebrosa eligt.
& splendentia derelinquunt.
fugiant gͦ demones splendorẽ
lucis ȩt̃ne: & ante tempꝰ debita s
torm̃ta formident: ñ p̃diuinantes
q̃ futura sunt: s q̃ ꝓpħata sunt
cemͣ gͦ eo qd̾ ñ semꝑ manebunt.
nec malitia eoꝵ possit ẽẽ ꝑpetua.
Nc̃ gͥ ilłã metuentes penã: aiunt:
Uenisti ꝑdere nos: S qr adhuc
esse desiderant: iã ab hominibꝰ
recedentes ꝓpt̃ qͦs penã sciunt sͥ

Expanded text:
uno daemonio, sed totius legionis uno daemonio, sed totius legionis laborabat incursu; quae cum Dominum vidisset, cognovissetque praescia Dominici adventus tempore in abyssos se esse trudendam, coepit orare ut introeundi in porcos acciperet facultatem. Et primum clementiam Domini debemus aduertere, quod nullum prius ipse condemnat, sed unusquisque sibi auctor est poenae, non mittuntur in porcos daemones, sed ipsi petunt, quia caelestis luminis claritatem sustinere non poterant, ut qui oculos dolent radium solis ferre non possunt, sed tenebrosa eligunt et splendentia derelinquunt. fugiant ergo daemones splendorem lucis aeternae et ante tempus debita sibi tormenta formident non praediuinantes quae futura sint, sed quae prophetata sunt cemur ergo eo quod non semper manebunt nec malitia eorum possit esse perpetua. nunc igitur illam metuentes poenam aiunt: uenisti perdere nos. sed quia adhuc esse desiderant, iam ab hominibus recedentes, propter quos poenam sciunt sibi
Abbreviated transcription (Latin):
& licet discordet numerꝰ. tam̃ con¬
cordat mysteriũ. Uir enĩ iste qͥ
habebat demonium ppłi figura gen¬
tilis ẽ: oꝑtus uitiis. nudꝰ errori:
patens crimini. Duo illisimilit ppħ
iapheth: sem tantũmͦ familia in-
possessionẽ ascita ÷ d̾i. Ex duobꝰ illiᷤᷤ
diu̾saꝵ nationũ ppł pullularunt.
ne confusionẽ nudati patͥs hauriret
duce tam̃ parentẽ pietate texisset: &
frat̃ni maledictũ seminiᷤᷤ siluisset. Qͥ
multiᷤ inqͥt tpr̃ib a gebat᷑: ut pote
qͥa diluuio usq ad aduentum dñi
uexabatur. furore dem̃ti rũpens
uincula naturȩ. Nec ĩmm̾ito etiã
sc̃s matħs ĩ monum̃tis illos habitaᷤᷤ¬
se signauit. Si qͥdẽ talium anime
in qͥbusdam uident᷑ habitare tu¬
muł sepulchroꝵ. Qd emĩst̃ aliud
corpora ꝑfidoꝵ. nͥ quedã defunc¬
habitant : Agebatur gͦ in loca de¬
serta. spiritalium scilicet in fecun¬
da uirtutũ. ꝓfugꝰ alege. discre¬
tus a ꝓpħis. remotꝰ a gr̃a : ñ enĩ

Expanded text:
 licet discordet numerus, tamen concordat mysterium; uir enim iste qui habebat daemonium populi figura gentilis est, opertus uitiis, nudus errori, patens crimini. duo illi quoque simiIaphet, Sem tantummodo familia in possessionem adscita est dei. ex duobus illis diuersarum nationum populi pullularunt, ne confusionem nudati parentis hauriret, duce tamen patrem pietate texisset et fraterni maledictum seminis eluisset. Qui multis inquit temporibus agebatur, utpote qui a diluuio usque ad aduentum domini uexabatur, furore dementi rumpens uincla naturae. nec inmerito etiam sanctus Matthaeus in monumentis illos habitasse signauit, siquidem talium animae in quibusdam uideantur habitare tumulis sepulchrorum. quid enim aliud sunt corpora perfidorum nisi quaedam defunchabitant? Agebatur ergo in loca deserta, spiritalium scilicet infecunda virtutum; profugus a Lege, discretus a prophetis, remotus a gratia. 46. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
t qm̃ q̃ loco suꝑiore
ꝑstrmximus delibasse satis ẽ.
nc qr in libro scd̃m matħin duo ᷤ
homines in regione gera¬
senoꝵ demoniis afflatos
xp̃o occurrisse cognouimꝰ.
hic aut̃ sc̃s lucas unũ inducit eun¬
gum̃tũ nature sue ⁊ uirtutis a¬

Expanded text:
 quae loco superiore praestrinximus delibasse satis . est, nunc quia in libro secundum Matthaeum duos homines in regione Gerasenorum daemoniis adflatos Christo occurrisse cognouimus, hic autem sanctus Lucas unum inducit eungumentum naturae suae et uirtutis a
Abbreviated transcription (Latin):
phetaꝵ: taciturnitas ꝓphete. &
taciturnitas sacerdotis ẽ. Auferã
inquid ualidã uirtutem: ꝓpħam
abstulit uirtutem : a quib
uirtus dei recessit
Abstulit his consiliarium: aqͥbꝰ
magni consilii angelꝰ declinauit.
Abstulit uocẽ: qr uox u̾bi ẽ. ñ
uocis ẽ u̾bum. Nã nͥ u̾bũ illud
oꝑet᷑ in nob: nullꝰ ẽ sonꝰ uocis.
operari: muta repente carens
spũ ueluti quedã anime lingua
conticint. Transiuit enĩ adnos
di u̾bum: & in nob̃ ñ tacet. Deni¬
potest dicere xp̃ianꝰ: qr expe¬
rim̃tũ queritis eiꝰ qui in me
lo quit᷑ xp̃c. Et ipse erat annuenꝰ
illis. Reniansit gͦ mutꝰ zacha¬
rias: & erat annuens. Qͥd est
nutus. nͥ quidã sine u̾bo corpo

Expanded text:
phetarum, taciturnitas prophetae et phetarum, taciturnitas prophetae et taciturnitas sacerdotis est. auferam inquit ualidam uirtutem, prophetam abstulit uirtutem, quibus dei uirtus recessit, abstulit his consiliarium, quos magni consilii angelus declinauit, abstulit uocem, quia uox uerbi, non uocis est uerbum; nam nisi uerbum illud operetur in nobis, nullus est sonus uocis. operari, muta repente carens spiritu ueluti quaedam animae lingua conticuit. transiuit enim ad nos dei uerbum et in nobis non tacet. denipotest dicere Christianus quia experimentum quaeritis eius qui in me loquitur Christus. Et ipse erat annuens illis. remansit ergo mutus Zaccharias et erat annuens illis. quid est nutus nisi quidam sine uerbo corpo
Abbreviated transcription (Latin):
omnis secularium altitudo me¬
ritoꝵ domino se humili magis
timore ꝓsternat. sciens nichil
sublime posse e̾e̾ qd̾ fragile est.
Et dix̃ zacharias ad angelum.¬
Senex sum. & uror mea ꝓcessit
in diebꝰ suis. Et respondens an¬
głs dixit. Ego sum gabrihel qͥ
& ñ poteris loqͥ usq indĩe quo
hec om̃ia fiant. ꝓpt̾ qd̾ ñ credi¬
disti u̾bis meis que implebunt᷑
intempore suo. Condempnat᷑
silentio incredulitas sac̾dotis.
Clama inquit. Et dix̃. Qed cla¬
mabo: Om̃is caro fenum. Ui¬
des iubentis imꝑiũ. obtempe¬
rantis obsequium: int̾rogantis
affecꝰ tum: obsequentis oraculũ
Credidit eñĩ qͥ qd̾ oraret exposcit.
charias qr ñ credidit ñ potuit
loqui: s erat annuens illis. et
remansit mutꝰ. Non unius mys¬
teriũ. nec unius silentium ẽ. Ta¬
cet sacerdos. tacet ꝓpħa. Nisi
fallor. in uno uox totiꝰ plebis
obmutuit: qr in uno totꝰ ad dm
ꝑ moysen populꝰ loquebatur.
Cessatio sacroꝵ & silentium pro¬

Expanded text:
omnis saecularium altitudo meomnis saecularium altitudo meritorum Domino se humili magis timore prosternat, sciens nihil sublime posse esse, quod fragile est. Et dixit Zacharias ad angelumsenex et uxor mea processit in diebus suis. et respondit ei angelus dicens: ego sum Gabrihel anget non poteris loqui usque in diem, quo haec omnia fiant, propter quod non credidisti uerbis meis, quae inplebuntur in tempore suo. condemnatur silentio incredulitas sacerdotis clama inquit. et dixi: quid clamabo? omnis caro faenum. uides iubentis imperium, obtemperantis obsequium, interrogantis adfectum, obsequentis oraculum. credidit enim qui quid clamet exposcit ccharias, quia non credidit, non potuit loqui, sed erat annuens illis et remansit mutus. non unius mysterium nec unius silentium est. tacet sacerdos, tacet propheta. nisi fallor, in uno uox totius plebis obmutuit, quia in uno totus ad dominum per Moysen populus loquebatur. cessatio sacrorum et silentium pro
Abbreviated transcription (Latin):
đr. Sp̃c sc̃s suꝑueniet inte: &
uirtꝰ altissimi obũbrabit tibi.
S fortasse hoc supra nos ẽ. et
supra apłos uideat᷑ exemplũ.
Nam & ipse sub helya diuiso am¬
ne fluuialium recurso undaꝵ
in originẽ fluminis sic̃ dicit
scriptura. iordanis conu̾sꝰ ẽ
retrorsum: significat salutaris
lauachri futura mysteria: ꝑ
que in primordia naturȩ sue
qͥ baptizati fuerint. paruuli
malitia reformantur. Qͥd qđ
ente in uos sp̃u sc̃o: Deinde
in sequentibꝰ. factꝰ ẽ inquit
subito sonꝰ de celo: tanqͣ. ui
magna ferret᷑ sp̃e. Bene ui mag¬
na: qr sp̃u oris eiꝰ omnis uirtꝰ
eoꝵ. Et uirtꝰ ẽ illa: quã sc̃o sp̃ũ¬
mortuus ẽ. Et fortasse hoc
mysterium. in hac uita nr̃a ho¬
dieq celebratur. Precurrit enĩ
anime nr̃e queda uirtꝰ ioħis:
cũ credere paramꝰ in xp̃m. ut
& de uite istius tramite tortuoso
rectas semitas nr̃i faciat cõmeatꝰ
ne amfractu labamur erroris.
quo omnis uallis anime nr̃e. uir¬
tutis fructib possit impleri : &

Expanded text:
 sanctus superueniet in te, et uirtus altissimi obumbrabit te. sed fortasse hoc supra nos et supra apostolos uideatur exemplum; nam et ille sub Helia diuiso amne fluuialium recursus undarum in originem fluminis, sicut dixit scriptura: Iordanis conuersus est retrorsum, significat salutaris lauacri futura mysteria, per quae in primordia naturae suae qui baptizati fuerint paruuli a malitia reformantur. quid quod ente in uos spiritu sancto? deinde in sequentibus factus est inquit subito sonus de caelo tamquam ui magna ferretur spiritus. bene ui magna, quia spiritu oris eius omnis uirtus eorum. et uirtus est illa, quam a smortuus est. Et fortasse hoc mysterium in hac vita nostra hodieque celebratur. Praecurrit enim animae nostrae quaedam virtus Joannis, cum credere paramus in Christum; ut as, et de vitae istius tramite tortuoso, rectas semimitas nostri faciat commeatus, ne anfractu labamur erroris; quo omnis vallis animae nostrae virtutis fructibus possit impleri, et
Abbreviated transcription (Latin):
exires de uulua scĩficaui te : &¬
ꝓpħam in gentibꝰ posui te. Aliꝰ
Ille nascendo sumit exordium.
moriendo defectum: iste non
temporibꝰ ñ etatibꝰ coercetur.
ñ obitu extinguitur. ñ aluo ma¬
tͥs excludit᷑. Deniq & sc̃a maria
seus mortuus defunctũ cadauer
hominis. tactu sui corporis susci¬
tauit. & samuhel post mortem
scđm scͥpture testimoniũ futura
narum plenitudo uirtutum ẽ.
Deniq multos inquit filioꝵ isrł
egemꝰ testimonio. qđ plurimoꝵ
sc̃s ioħes corda conuerterit: in qͦ¬

Expanded text:
exires de uulua, sanctificaui te et pexires de uulua, sanctificaui te et prophetam in gentibus posui te. aliusille nascendo sumit exordium, moriendo defectum, iste non temporibus, non aetatibus cohercetur, non obitu exstinguitur, non aluo matris excluditur. denique et sancta Maria et Helisaeus mortuus defunctum cadauer hominis tactu sui corporis suscitauit et Samuhel post mortem secundum scripturae testimonium futura narum plenitudo uirtutum est. Denique multos inquit filiorum Israhel egemus testimonio quod plurimorum sanctus Iohannes corda conuer
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fines aliquos ꝓpagauit ĩꝑii.
ñ tͥumphos aliquos belli cer-¬
taminis ab hostib reportauit.
s qd̾ ẽ amplius in deserto p̃-¬
dicans delicias hominũ. cor¬
porisq lasciuuiam. magna ani-¬
mi uirtute dep̃ssit. Paruulꝰ
gͦ in scło: magnꝰ in spũ. De¬
niq qͥsi magnꝰ nec uite captꝰ
illecebris: sententiȩ constantia
uiuendi desideriũ mutabit. Et
sp̃u inquit scõ replebitur in ut̃o
matͥs sue. Non ẽ dubiũ. uerũ hoc
angeli esse ꝓmissum. Si quidem
sc̃s iohannes anteꝙͣ nasceretur
matͥs adhuc inut̃o positꝰ. sp̃c
accepti gr̃ãm designauit. Nam
cũ & pat̾ eiꝰ aut mãt. nulla ante
mirabilia fecissent: in utero pa¬
rentis exiliens. dñi euuangłira¬
uit aduentum. Sic enĩ habes
qd aduenisset mat̃ dñi ad elysa¬
bech: ait illa. Ecce ut facta est¬
uox salutationis tue mnauribꝰ
meis. exultauit infans inutero
meo. Nondũ enĩ erat illi sp̃e uite.

Expanded text:
non fines alicuius propagauit imperii, non fines alicuius propagauit imperii, non triumphos aliquos bellici certaminis adoreis praeoptauit, sed quod est amplius, in deserto praedicans delicias hominum corporisque lasciuiam magna animi uirtute depressit. paruulus ergo in saeculo, magnus in spiritu. denique quasi magnus nec uitae captus inlecebris sententiae constantiam uiuendi desiderio mutauit.- Et spiritu inquit sancto replebitur adhuc in utero matris suae. non est dubium uerum hoc angeli esse promissum, siquidem sanctus Iohannes, antequam nasceretur. matris adhuc in utero positus spiritus accepti gratiam designauit. nam cum et pater eius aut mater nulla ante mirabilia fecissent, in utero parentis exsiliens domini euangelizauit aduentum. sic enim habes quod, cum aduenisset mater domini ad Elisabet, ait illa: ecce ut facta est salutatio tua in auribus meis, exsultauit infans in utero meo: nondum enim erat illi spiritus ui