comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ sufficit : ita &istinũ quã saciant᷑: Unde bene subdit᷑: Et
qui sedebat suꝑ eũ. habebat staterã in manusua : Merca¬
tores solent ferre staterã inmanii : qͥ mercant᷑ ea q̃ sibipla¬
cent. pensantq ea qͣdant &accipiunt : Seddiabolus pessim
est mercator: qͥdat uiliaut auferat p̃tiosa: Statera itaq
ꝑ uersa eiꝰ suasio intelligit᷑: qr uitã multoꝵ mercari querit.
ut suã esuriem saturare q̃at : & ut hoc possit facerẽ : pruiꝰ
eis qͥb tẽporalia ꝓmittit. alim̃tũ uerbidĩ subtrahit. quo
necatos incorpꝰ suũ assumens. fam̃ malitiȩ suȩ aug&
potiuꝰ quã depellat: Dat uilia q̃dã & tẽporalia: & aufest
p̃tiosa & cet̃na. sic̃ ade dedit pomũ. & totũ ꝑ illũ infilus
suis accepit mundũ: ET AUDIUI TÃQUA NOCEAI

Expanded text:
Sufficit, ita et isti nunquam satiantur. Unde bene subditur: Et qui sedebat super eum, habebat stateram in manu sua. Mercatores solent ferre stateram in manu, qui mercantur ea quae sibi placent, pensantque ea quae dant et accipiunt. Sed diabolus pessimus est mercator, qui dat vilia, ut auferat pretiosa. Statera itaque perversa ejus suasio intelligitur, quia vitam multorum mercari quaerit, ut suam esuriem saturare queat. Et ut hoc possit facere, prius eis quibus temporalia promittit, alimentum Verbi Dei subtrahit, quo necatos in corpus suum assumens, famem malitiae suae augeat potius quam depellat. Dat vilia quaedam et temporalia, et aufert pretiosa et aeterna, sicut Adae dedit pomum, et totum per illum in filiis suis accepit mundum. Et audivi vocem tanquam vocem
Abbreviated transcription (Latin):
flectat᷑. &cet̃: Possum⁊ & mare allegoricȩ intelligere hunc
mundũ : in quo cõprehensist centũ quinquaginta tres
pisces quib cõp̃hendit᷑ numerus electoꝵ: OÃS AUDNUI
dicentes sedenti inthrono & agno: Benedictio & honor &¬
angłos audiuidicentes: sedenti inthrono dõ patri & agno filio
illius : Quo in loco. cũ ꝑsona patris & filu solũ modo ponant᷑.
generalit̃ fac̃. q̃ in his animalib seniorib & angłis demons¬
tratur quia laudat creatorẽ suũ. cuisoli debetur honor

Expanded text:
fernorum . Possumus et mare allegorice intelligere hunc mundum, in quo comprehensi sunt centum quinquaginta tres pisces, quibus comprehenditur numerus electorum. Omnes audivi dicentes sedenti super thronum et agno: Benedictio et honor angelos, audivi dicentes sedenti in throno, Deo Patri, et agno Filio ejus. Quo in loco cum personae Patris et Filii solummodo ponantur, generaliter facit quae in his animalibus, senioribus, et angelis demonstratur, quia laudat Creatorem suum, cui soli debetur honor,
Abbreviated transcription (Latin):
illũ: nom̃ illimors: Quonomine diabolus intelligit᷑: qr inuidia
diaboli mors introiut in orbẽ terrarũ: Quis uper eos sed& qui
pallidist̃ : hoc est qͥoperamortis habent. & cũ ipsosint mortui.
&iã alios extinguereq̃ t̃: Uinde & sequit᷑ quia inferꝰ sequebatur
illum: Ipsienĩ bene inferus appellant᷑. qr sic̃ inferus nequa quã
dic̃ sufficit. sed semꝑ ad recipiendas animas sinũ laxat : ita&asti
m̃tẽ dilatant ad ambiendaterrena. nectantũ ad quirerepossunt
quantũ cupiunt: Vnde sequunt᷑ diabolũ .i. imitant᷑ illũ. qui est
caput omis malitiȩ : Vndescriptũ est: Imitant᷑ aut̃ illũ qui sunt

Expanded text:
illum, nomen illi mors. Quo nomine diabolus intelligitur, quia invidia illum, nomen illi mors. Quo nomine diabolus intelligitur, quia invidia diaboli mors introivit in orbem terrarum; qui super eos sedet, qui pallidi sunt, hoc est, qui opera mortis habent: et cum ipsi sint mortui, etiam alios exstinguere quaerunt, unde et sequitur, quia et infernus sequebatur eum. Ipsi enim bene infernus appellantur, quia sicut infernus nequaquam dicit Sufficit, sed semper ad recipiendas animas sinum laxat, ita et isti mentem dilatant ad ambienda terrena, nec tantum acquirere possunt quantum cupiunt. Unde sequuntur diabolum, id est imitantur illum qui est caput omnis
Abbreviated transcription (Latin):
possidebunt dm̃: Et qđ in sequis ñ habebit. habebit utiq in al¬
tero : qrerit illis ds̃ om̃a in om̃ibus: Etuinũ & oleũ neleseris: Qđ
superius significat᷑ ꝑ frumentũ: hoc hic intelligitur ꝑ uinum:
rali: Recteenĩ ꝑuinũ &oleũ ipsi ex primunt᷑ quia sic̃ uinũ &
oleum ecmultis botris in prelo pressis ꝓducit᷑: ita illimultis tri¬
bulationib: istius uitȩ p̃muntur & in apotecis dñi cellaru con¬
nȩ eos ledat. ut suadendomala. aliquando eos ad peccatũ ꝑtrahat:
ET CŨ APERUISSET sigillũ quartũ. & cet̃: usq equus pallidus:¬
Quisuperius ꝑ equũ rufũ & nigrum: ipsi designant᷑ a hic ꝑpallidũ
id ÷ om̃s reprobi. ad pallorẽ ȩt̃nȩ mortis uenturi : Mortuis enĩ ꝓpriȩ
pallor accidit: Nec mirũ siperequi pallorẽ mors ecprimit᷑ cũ &iã
ipsesessor mors uocet᷑ Vinde subditur: ET QUI SEDEBAT SUP

Expanded text:
possidebunt Deum, et quod in se quis non habebit, habebit utique in alpossidebunt Deum, et quod in se quis non habebit, habebit utique in altero, quia erit illis Deus omnia in omnibus. Et vinum et oleum ne laeseris. Quod superius significatur per frumentum, hoc hic intelligitur per vinum: rali. Recte enim per vinum et oleum ipsi exprimuntur, quia sicut vinum et oleum ex multis botris in praelo pressis producitur, ita illi multis tribulationibus istius vitae premuntur, et in apothecis Dominici cellarii conne eos laedat, ut suadendo mala aliquando eos ad peccatum pertrahat. Et cum aperuisset sigillum quartum, audivi vocem quaQui superius per equum rufum et nigrum, ipsi designantur et hic per pallidum, id est omnes reprobi ad pallorem aeternae mortis venturi, mortuis enim proprie pallor accidit. Nec mirum si per equi pallorem mors exprimitur, cum etiam ipse sessor mors vocetur. Unde subditur: Et qui sedebat super
Abbreviated transcription (Latin):
qđ capit duos sextarios : intelligit᷑ una eccła ex duob popłis
inunũ collecas iuxta illud: Alias oues habeo qͣ ñ st̃ ex hoc
uł ꝓpt̃ geminũ dilectionis p̃ceptũ: BILIBRIS itaq tritiqi
Vndeapłs: Emptiestis preciomagno. &cet̃ : liel perdenariũ: possum
tionẽ: Laborantes enĩ inuinea: denarium accepert̃ : Siueper
denariũ uita ȩt̃na intelligitur : q̃ cunctis electis dabit᷑ cũ audi¬
erint. uenite benedica patris mei. icet: Tres aut̃ bilibres ordei.
subiectos significant & simplices auditores. qui sub ternario numero¬
frumenti & ordei. quia & sialius alium fortitudine & dignitate
precellit: tam̃ om̃s un oxpĩ sanguine st̃ redẽpti: Et si& iam
alius plus alius minus inuinea dñi laborat: unũ tam̃ omnes
post laborẽ denarium recipunt: & sienĩ erit ibi diuersitas
mansionũ : tam̃ unaerit remuneratio . q om̃s incõmune unũ

Expanded text:
quod capit duos sextarios, intelligitur una ecclesia ex duobus populis quod capit duos sextarios, intelligitur una ecclesia ex duobus populis in unum collectis, juxta illud: Alias oves habeo quae non sunt ex vel propter geminum dilectionis praeceptum. Bilibris itaque tritici Empti enim estis pretio magno . Vel per denarium possumus n remuneratione. Laborantes enim in vinea denarium acceperunt. Sive per denarium vita aeterna intelligitur, quae cunctis electis dabitur, cum audierint: Venite, benedicti Patris mei . Tres autem bilibres hordei, subjectos frumenti et hordei, quia etsi alius alium fortitudine et dignitate praecellit, tamen omnes uno Christi sanguine sunt redempti. Etsi etiam alius plus, alius minus in vinea Domini laborat, tamen unum omnes post laborem denarium recipiunt. Etsi enim erit ibi diversitas mansionum, tamen una erit remuneratio: quia omnes in commune unum
Abbreviated transcription (Latin):
quoq iussit: ut euntes baptyzarent om̃s gentes. docentes
fideles coepitq comedere paleas iunaciabibere. &amurcã:
linde & ipsauox subdit dics̃: BILABRIS RITICI denario
uno subauđ uala: & cet̃: Sedprius ista iuxta litterã st̃ con¬
sideranda: Bilibris tritici ita intelligit᷑ duo sectarui : Et tres
bilibres ordei: Ui. sectarii: & p̃cipit᷑ illi qͥ sedebat inequo
nigro. hoc est diabolo nefrum̃tũ tangat aut ordeũ: qe duc
setarii tritici .÷ bilibris denario uno ual&: & tresbilibres
ordei simił denario uno: Sediã nunc uideamt. qͥd ista signi
mentũ debem intelligere p̃dicatores utriusq̃ testam̃ti. qui
molunt᷑ tribulatione p̃sentis uitȩ & excoquunt᷑ ignepassionis
& efficiunt᷑ pulcherrimt xp̃i panis. eũ lmitantes qͥ dic̃ dese:
Nisi granũ frum̃ti cadens int̾ra mortuũ fuerit &cet᷑: Lina
ergo bilibris ex duob sextarus. ꝗr sol& homo uas habere

Expanded text:
ussit, ut euntes baptizarent omnes gentes, docentes m, id est omnes fideles, coepitque comedere paleas, vinacia bibere et amurcam. Unde et ipsa vox subdidit, dicens: Bilibris tritici denario uno, subauditur: Valet. Sed prius ista juxta litteram sunt consideranda: Bilibris tritici ita intelligitur: Duo sextarii, et tres bilibres hordei sex sextarii. Et praecipitur illi qui sedebat in equo nigro, hoc est, diabolo, ne frumentum tangat aut hordeum, quia duo sextarii tritici, id est bilibris denario uno valet, et tres bilibres hordei similiter uno denario. Sed jam nunc videamus quid ista signifmentum debemus intelligere praedicatores utriusque testamenti, qui moluntur tribulatione praesentis vitae, et excoquuntur igne passionis, et efficiuntur pulcherrimus Christi panis, eum imitantes qui dicit de se: Nisi granum frumenti cadens in terra mortuum fuerit, etc. Una ergo bilibris ex duobus sextariis, quia solet homo vas habere,
Abbreviated transcription (Latin):
rias : Labia sacerdotis custodiunt scientiã. & legẽ reqͥrt̃
exoreeiꝰ. quia angłs dñĩ exercituũ ÷ : Isti incircuitu throni
& animaliũ st̃: qr ipsist thronia anmalia. ipsi quoq angłi
a seniores: Possum & hos angl̃os intelligere supernos sps
qui incirtuitu eccłȩ c̃sistunt. ipsamq custodiunt: luxta illud
apłi: Nonne om̃s sp̃s ministratorii st̃ missi inministeriũ ꝓpt̃¬
cosqͥhereditatẽ capiunt salutis: Non est enĩ dubiũ qđ de
reparatione humanigeneris ipsi quoq angłi sint laetati
qui prius homines a suo c̃sortio deputabant & traneos: Uinde
nato dño affuit multitudo militiȩ cȩlestis exercitꝰ. laudan

Expanded text:
rias: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt rias: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est. Isti in circuitu throni et animalium sunt, quia ipsi sunt throni et animalia, ipsi quoque angeli et seniores. Possumus et hos angelos intelligere supernos spiritus, qui in circuitu Ecclesiae consistunt, ipsamque custodiunt, juxta illud Apostoli: Nonne omnes spiritus ministratorii sunt, missi in ministerium, pereditatem capiunt salutis . Non dubium est enim quod de reparatione humani generis ipsi quoque angeli sunt laetati, qui prius homines a suo consortio deputabant extraneos. Unde nato Domino, adfuit multitudo militiae coelestis lauda
Abbreviated transcription (Latin):
utlibrũ aperiret accepit: ETIIDI & Auoiui Uoct̃¬
angłoꝵ multoꝵ: Neq enĩ uoxuideri potest: sed uidere positũ ÷
ꝓlntelligere. sic̃ in exodo dr̃: Uidebat popłs uoces dĩ. id est
intelligebat: Sic enĩ solemt & nos dicere. cuiquã aliqͥd osten¬
dere cupientes utrũ uideat .i. utrũ intelligat eaq̃ dicimus:
Iotus quippeiuisus. uł auditꝰ iohannis. inspũ fuit: atq ideo
spualis: In hoc aũt loco qđ significant animalia. throni.
student: Nã idẽ iohannes dic̃ insuo euuangło qr qt̃ qt̃ cre¬
didert̃ in eũ : dediteis potestatẽ filios dĩ fieri: Etpsalmista
Egodixi dii estis: Idẽ quoq in euuangło dñs ait : Uos autẽ
qui du estis. quẽ meẽẽ. dicitis: Siergo scĩ filii dĩ uocantur
nec solũ filiidĩ sed &iã dii. qͥd mirũ siappellant᷑ angłi: Behis
quippe angłis isaias dic̃. angłi pacis amare flebt̃ : & racha¬

Expanded text:
ut librum aperiret accepit. Et vidi et audivi vocut librum aperiret accepit. Et vidi et audivi vocangelorum multorum; neque enim vox videri potest, sed videre positum est pro intelligere, sicut in Exodo legitur, Videbat populus voces, id est intelligebat . Sic enim solemus et nos dicere cui quam aliquid ostendere cupientes, utrum videat, id est utrum intelligat ea quae dicimus. Totus quippe visus vel auditus Joannis in spiritu fuit, atque ideo spiritualis. In hoc autem loco quod significant animalia, throni, student: nam et idem Joannes dicit in suo Evangelio, quia quotquot crediderunt in eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri , et Psalmista, Ego dixi, dii estis . Idem quoque in Evangelio Dominus ait, Vos autem qui dii estis, quem me esse dicitis ? Si ergo sancti, filii Dei vocantur, nec solum filii Dei, sed etiam dii, quid mirum si appellantur angeli? De his quippe angelis Isaias dicit: Angeli pacis amare fiebunt; et Zacha
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ aut̃ subiungunt. & natione. idipsum ẽ. qđ p̃miserat &
popło quia uidelicet nullũ ẽ. gent hominũ ex quo ineccła
ñ cõp̃henda tꝰ: Nonenĩ ẽ. apud illũ ꝑsonarũ distinctio sed
in om̃i gente quitimet eũ &operatur iusticiã acceptꝰ est
electi reges appellant᷑. quitrrannidẽ uitioꝵ inse c̃surgere
ñ sinunt. luxuriȩ appetitũ frenant. ignẽ furoris extingt̃
&cetera huiꝰ modi tẽptam̃ta in sec̃ surgere uolentia obruunt:
Sac̃dotes quoq dicunt᷑: quia seipsos cotidie in aracordis sa¬
crificiũ contribulatũ offert̃. uthostia uiua fiat̾ se auitus
& concupiscentus mortificantes: Finc paulus dic̃: Obsetro
uos ꝑmiscđamdĩ : ut exhibeatis corporaurã hostiã uiuentẽ
scãm. dõplacentẽ: Dũq hȩc faciunt: suꝑ terrã reges ex istunt
quia carnalit̃ & trena desideria comprimunt. & ueluti suꝑ
subiectã terrã legeuirtutis regnant: Quȩutiq electoꝵ

Expanded text:
Quod autem subjungit, et natione, id ipsum est quod praemiserat: Et Quod autem subjungit, et natione, id ipsum est quod praemiserat: Et populo, quia videlicet nullum est genus hominum, ex quo in ecclesia non comprehendatur. Non enim est apud illum personarum distinctio, sed in omni gente qui timet eum, et operatur justitiam, acceptus est electi reges appellantur, quia tyrannidem vitiorum in se consurgere non sinunt. Luxuriae appetitum frenant, ignem furoris exstinguunt, et caetera hujusmodi tentamenta in se consurgere volentia obruunt. Sacerdotes quoque dicuntur, quia seipsos quotidie in ara cordis sacrificium contribulatum offerunt, ut hostia viva fiant, se cum vitiis et concupiscentiis mortificantes. Hinccordiam Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem . Dumque hoc faciunt, super terram reges existunt, quia carnaliter et desideria terrena comprimunt, et veluti super subjectam terram lege virtutis regnant. Quae utique electo
Abbreviated transcription (Latin):
cula eiꝰ soluit: quando factus homo eaq̃ dese fuerant pre¬
dicta opere impleuit: Uinde ineuuanglo legimꝑ. qr cum
gustassa accetũ : dix̃. Consũmatũ est. om̃e scilic& qđ in me
oportebat fieri usq ad mortẽ: Acsidicerent: ad cõparati¬
onẽ uictoriarũ nr̃arũ : tuasola digna iudicat᷑ uictoria.
cuius singulari passione. demortis principe amaledicto
supͣ dictum est : attendat istoꝵ uerba quib dict̃: Redemisti
nos dõ qͥ captiui tenebamur adiabolo. &om̃itribu .i. exomũ
ordine. quia sic̃ supͣ dictum est : trib atrib dicunt᷑ ordi¬
nibus: Et lingua : qr cũ sint septuaginta duȩ linguae. &
om̃ib his ad fidẽ st̃ collecti. qͥ fuerant p̃destinati: Et popło.
ꝙrpluresst̃ popłi quã linguȩ. utpote cũ una lingua multe
gentes locunt᷑ sic̃ romani. itali. franci. burgundiones aqui¬
tani gothi. licet quasdã unaquȩq gens habeat. ꝓprietates:

Expanded text:
cula ejus solvit, quando factus homo, ea quae de se fuerant praecula ejus solvit, quando factus homo, ea quae de se fuerant praedicta, opere implevit. Unde in Evangelio legimus, quia cum gustasset acetum, dixit: Consummatum est , omne scilicet quod in me oportebat fieri usque ad mortem ac si dicerent, Ad comparationem victoriarum nostrarum tua sola digna judicatur victoria, cujus singulari passione, de mortis principe a maledictosupradictum est, attendat istorum verba, quibus dicunt, Redemisti nos Deo, quia captivi tenebamur a diabolo. Ex omni tribu, id est ex omni ordine. Quia sicut supradictum est, tribus a tribus dicuntur ordinibus: et lingua, quia cum sint septuaginta duae linguae, ex omnibus his ad fidem sunt collecti, qui fuerant praedestinati. Et populo, quia plures sunt populi quam linguae, utpote cum una lingua multae gentes loquuntur, sicut Romani, Itali, Franci, Burgundiones, Aquitani, Gotthi, licet quasdam unaquaeque gens habeat proprietates.
Abbreviated transcription (Latin):
potest eẽ oratio. quã ea qͣ proinimico fundit᷑. utdnĩ p̃ceptum
impleatur quo dic̃ ÷ Diligite inimicos uros. ⁊cet᷑ : ET CANTA¬
BANT canticũ nouũ dites : Digni es dnẽ accipere librũ &cetra:
Canticũ nouũ : nouũ est testamentũ . In quo nouares c̃tinet᷑:
Incarnatio scilic& eiꝰ. passio. mors. resurrectio. ascensio ad celos
missio sp̃ssci. inquo &iã sub gemino p̃cepti tota lex cõp̃hendit᷑
& ꝓphetȩ ipso dicente: Mandatũ nouũ douob̃: De hoc cantico:
psalmistadic̃: Cantatednõ canticũ nouũ. cantate dño om̃is
t̾ra: Hoc canticũ sc̃a eccł̃a cantat: qr hoc iugit̃ recolit. &
talia eũ ꝓseperegisse cognoscit: Ipsis quoq operib hoc con¬
fitet᷑ : dũ innomineeiꝰ fonte baptis matis regenerat᷑. se cũ
uitus & concupiscentus mortificat. spe &fide cũ illoresur¬
git. & ad cȩlestia subleuat᷑. dono sp̃ssc̃ĩ locupletat᷑: ad iu¬
diciũ parit̃ se cũ capite suo uenturã ꝓfitet᷑: Quid autem

Expanded text:
potest esse oratio, quam ea quae pro inimico funditur, ut Domini praeceptum impleatur, quod dicit: Diligite inimicos vestros, etc. Et cantabunt canticum novum, dicentes: Dignus es, Domine, aCanticum novum Novum est Testamentum, in quo nova res continetur, incarnatio scilicet ejus, passio, mors, resurrectio, ascensio ad coelos, missio Spiritus sancti, in quo etiam sub gemino praecepto tota lex comprehenditur et prophetae, ipso dicente: Mandatum novum do vobis . De hoc cantico Psalmista dicit: Cantate Domino canticum novum, cantate Domino, omnis terra . Hoc canticum sancta Ecclesia cantat quia hoc jugiter recolit, et talia eum pro se peregisse cognoscit. Ipsis quoque operibus hoc confitetur, dum in nomine ejus fonte baptismatis regeneratur, seque cum vitiis et concupiscentiis mortificat, spe et fide cum illo resurgit, et ad coelestia sublevatur, dono Spiritus sancti locupletatur, ad judicium pariter se cum capite suo venturam profitetur. Quid autem
Abbreviated transcription (Latin):
& cet̃: Sed tam̃ diuerso modo tendunt᷑: qr ñ om̃s ȩqualiter
patiunt᷑: Dũ ałiuꝰ crucifigit᷑. alius decollat᷑. alius ustulatur
atq alius lapidat᷑. &cetrã huiꝰ modi discrete sustinent tor
aũt : caritatis illoꝵ latitudinẽ debems intelligere : Unde bene
aromatib: plenefuisse referuntur: Odoram̃ta quippe: mundas
signisicant orationes: Unde psalmista: Pirigat᷑ oratiomea

Expanded text:
et caetera. Sed tamen diverso modo tenduntur, quia non omnes aequaliter patiuntur, dum alius crucifigitur, alius decollatur, alius ustulatur, atque alius lapidatur, et caetera hujusmodi discrete sustinent tormautem charitatis illorum latitudinem debemus intelligere. Unde bene aromatibus plenae fuisse referuntur. Odoramenta quippe mundas significant orationes. Unde Psalmista: Dirigatur oratio me
Abbreviated transcription (Latin):
& glam & benedictionẽ .s. dignus ÷ accipere : Honorẽ scilica
in resurrectione : gloriã in ascensione: Benedictionẽ : quia
subleuatꝰ ad decterã pat̃nȩ maiestatis: benedicit᷑ .i. laudat᷑
ab omĩ sua creatura: Dignũ ÷ enĩ. ut humanitas filiidĩ
q̃tanta sustinuit cruciamenta: post sputa. post alapas. mortẽ
sepulturã resurgat. in dextera patris collocet᷑. & ab om̃i crea¬
tura laudet᷑ ad oret᷑ & glorificet᷑ atq benedicat᷑: ET OMẼM
ipsa humanitas om̃a possideat incȩlo i. in angłis interra
in hominib: subterra in inferno : & inmari. & q̃st̃ in eo : ł loc ÷
qđ ipse dñs surgens amortuis dic̃ : Data ẽ michi om̃is po

Expanded text:
tionem, subaudis, dignus est accipere, honorem scilicet in resurrectione, gloriam in ascensione, benedictionem, quia sublevatus ad dexteram paternae majestatis benedicitur, id est laudatur ab omni sua creatura. Dignum est enim, ut humanitas Filii Dei quae tanta sustinuit cruciamenta, post sputa, post alapas, mortem, sepulturam, resurgat, et in dextera Patris collocetur, et ab omni creatura laudetur, adoretur, et glorificetur, atque benedicatur. Et omnem ipsa humanitas omnia possideat in coelo, id est in angelis, in terra, in hominibus, sub terra, in inferno et in mari, et quae sunt in eo. Hoc est quod ipse Dominus resurgens a mortuis, dicit: Data est mihi omnis
Abbreviated transcription (Latin):
misericordit̃ cernens ecłam in sua p̃destinatione lauacro aquȩ
inuerbo mundatã: c̃cupiuit eã ꝓuidꝰ ut iustificatã sibi c̃iungeret
legitime: Sed ut bethsabeȩ dđ iungat᷑. urias iuireius int̾ficit᷑:
q ut iustoꝵ eccła cȩlestisponso adhereat. antiqͥ hostis uirtus
c̃fringit᷑ & pedib electoꝵ calcanda ꝓsternit᷑: Unde & ꝑ euuan¬
głium illis ad nõ dr̃: Eccedediuob̃ potestatẽ calcandi super
omẽm uirtutẽ inimici: Sextus modus ÷ degemino saluatoris
rantiȩ cecitate nc̃ usq laborant. nescientes quid ad primũ
quid ad scđm eiꝰ ꝑtineat aduentũ: Primꝑ itaq humilitatis
sibi uidicat locũ: unde est : Ephetã uob̾ suscitabit ds̃ defribus

Expanded text:
m in sua praedestinatione, lavacro aquae in verbo mundandam, concupivit eam providus, ut justificatam sibi conjungeret legitimus. Sed ut Bethsabeae David jungatur, Urias vir ejus interficitur, quia ut justorum Ecclesia coelesti sponso adhaereat, antiqui hostis virtus confringitur et pedibus electorum calcanda prosternitur. Unde et per Evangelium illis a Domino dicitur: Ecce dedi vobis potestatem calcandi super omnem virtutem inimici . Sextus modus est de gemino Salvatoris rantiae caecitate nunc usque laborant, nescientes quid ad primum, quid ad secundum ejus pertineat adventum. Primus itaque humilitatis sibi vindicat locum, unde est: Propheta
Abbreviated transcription (Latin):
&iam gestum littere imittans. & depeccatis & ad ulterus
hominũ. ł prophetiã operũ. uelsecreta spũaliũ sensuũ
multa p̃signans: intꝰ modis om̃ib est reputandus : Sextus
a& iani degemino saluatoris aduentu. certis cliret testimonus
foris in prõptu positus. certis intus latet occultus. ut & du¬
bitationẽ auferat. & fideles exerceat: Septime ad extremũ
in p̃ceptis uitȩ agende foris. inp̃ceptis aut̃ figurande intus
lata : hos modos anteredẽptionis quidẽ tẽpus absconditos:
uelatos : Ex quib beatus ambrosius. luculenti & pulchro¬

Expanded text:
etiam gestum litterae imitans, et de peccatis et adulteriis etiam gestum litterae imitans, et de peccatis et adulteriis hominum, vel prophetiam operum, vel secreta spiritualium sensuum multa praesignans, intus modis omnibus est reputandus. Sextus etiam de gemino Salvatoris adventu, certis claret testimoniis, foris in promptu positus, certis intus latet occultus, ut et dubitationem auferat, et fideles exerceat. Septimus ad extremum in praeceptis vitae agendae foris, in praeceptis autem vitae figurandae intus latet. Hos modos ante Redemptionis quidem tempus absconditos, novimus revelatos. Ex quibus sanctus Ambrosius luculento et pulchr
Abbreviated transcription (Latin):
tuum & toto cordetuo. & ꝓximũ tuũ sic̃ teipsũ: uł cetera
talia : q̃ &iã nc̃ euuangłica auctoritate seruari iubetur:
Vttȩ uero figurande manifesta ueritate transiert̃ ut ÷
circunçisio. sabbatũ. oblatio uictimarũ . q̃ sic̃ dictũ ÷. cessante
umbra inueritate spũ alit̃ ꝑ agunt᷑: Sedquia hicliber intꝰ
& foris scriptus fuissẽ asseritur: uidendũ est dehis uii modis.
quidebeant intus. quiforinsecus reputari: Primus itaq histo¬
ricus idemq simpl&x : nichil inse mysticũ retinens. totus est
foris : Scđs allegoricus: totus om̃ino intus. Tertius uero:
utriusq geminã inse c̃tinens formã: e parteforis . & parte
deputat᷑ intus: Quartus quoq dedõ. apudquẽ non est trans¬
mutatio nec uicissitudinis obumbratio : uterq sensus intus
deb& accipi: Paxenĩ dĩ ex superat omẽm sensum : & eius cle¬
mentia q̃ dese figuratim multa narrauit. nullus cõpetenter
attingit: Quintus porro inparabolis uerboꝵ diffusus. quibus dã

Expanded text:
mum tuum sicut teipsum , vel caetera talia, quae etiam nunc evangelica auctoritate servari jubentur. Vitae vero figurandae manifesta veritate transierunt, ut est circumcisio, sabbatum, oblatio victimarum, quae sicut dictum est, cessante umbra, in veritate spiritualiter peraguntur. Sed quia hic liber intus et foris scriptus fuisse asseritur, videndum est de his septem modis, qui debeant intus, qui forinsecus reputari. Primus itaque historicus, idemque simplex, nihil in se mysticum retinens, totus est foris. Secundus allegoricus, totus omnino intus. Tertius vero utriusque geminam in se continens formam, ex parte foris, ex parte deputatur intus. Quartus quoque de Deo, apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio, uterque sensus intus debet accipi. Pax Dei exsuperat omnem sensum , et ejus clementiam, quae de se figuratim multa narravit, nullus competenter attingit. Quintus porro in parabolis verborum diffusus, quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ spsdĩ missiinomẽm t̾rã: Et cũ unussit sp̃s iuxta illud
quia suos electos illuminat discurrens sic̃ zacharias dic̃. per
uniuersã t̾rã : Sed hoc considerandũ: quia cornua incapitest̃:
& carnẽ excedt̃: Ideoq per cornua. eminentiores scĩ intellegi
possunt: qualde ceteris p̃cellent. & capiti xp̃i adhẽrent.
inquo &lã & regnũ ꝑceperunt : Nã ꝑ cornua &iã regna
intelleguntur: sic̃ in zacharia legimi. quia iiͦiͦi cornua.
quattuor st̃ regna principalia: Hinc paulus sp̃sscĩ mimere
q̃ dã menbra ceteris eminere ꝓspiciens ait: Uos in carne
ñ estis sed inspũ: Acsialiis uerbis dicera: Nequaquã ut
c&era corporis ossa carne cirtũ damini. sed tãquã cornua
suꝑ carnẽ & ossa erigimini: ETUIENIT & ACCEPIT
diuinitate unius substantiȩ sint. quaredic̃ agnũ accepisse librũ
dedextera sedentis : ꝓpt̃ hoc uidelic&. qr qͥ agni factus ÷ tamq

Expanded text:
septem spiritus Dei missi in omnem terram. Et cum unus sit spiritus iuxta illud: septem spiritus Dei missi in omnem terram. Et cum unus sit spiritus iuxta illud: quia suos electos illuminat discurrens, sicut Zacharias dicit, per universam terram. Sed hoc considerandum, quia cornua in capite sunt, et carnem excedunt, ideoque per cornua eminentiores saeculi intelligi possunt, qui valde caeteros praecellunt, et capiti Christi adhaerent, in quo etiam et regnintelliguntur regna, sicut in Zacharia legimus, quia quatuor cornua, quatuor sunt regna principalia. Hinc Paulus Spiritus sancti munere quaedam membra caeteris eminere prospiciens ait: Vos in carne non estis, sed in spiritu , ac si aliis verbis diceret: Nequaquam ut caetera corporis ossa circumdamini, sed tanquam cornua super carnem et ossa erigimini. Et venit, et accepit et Filius in divinitate unius substantiae sint, quare dicit agnum accepisse librum de dextera sedentis? Propter hoc videlicet, quia qui agnus factus est tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
lia & thronpi. om̃is eccła: Incuiꝰ medio ẽ xp̃s: iuxta illud:
Ecceego uenio. & habitabo inmediotui: Superius dic̃ iohanñ.
qđ uiderit similẽ filio hominis ambulantẽ inmedio Uu can¬
delabroꝵ aureoꝵ. deinde qđ uiderit sedentẽ: nc̃ aut̃ subiungit
qđ uiderit agnũ stantẽ : Qđ talit̾ est in tellegendũ: Ambulat
gram linguarũ. alii int̾p̃tationes sermonũ. &cet᷑ Sed et
uero: quando singuloꝵ facta duudicat: Stat: quando eͦscer¬
tantes adiuuat: Stareenĩ : iuuare est: Unde & stephamis
int̾manus lapidantiũ. stantẽ illũ uidit incelo: Recte autẽ
ñ occisus: sedtã quã occisus in eccła cernit᷑: qr & simortuus ẽ.
e infurmitate. uiuit ex uirtute dĩ: uelcerte inmedio electoꝵ suoꝵ
tã quã occisus stat xp̃s: qr cotidie insuis morit᷑ electis. qui se
mortisicant cũ uitus & c̃cupiscentis : HABENTẼ CORNUA
oculos id ÷ spsses. sic̃ ipsemanifestat cũ sub iungit: Quisunt

Expanded text:
hoc est omnis Ecclesia, in cujus medio est Christus, juxta illud: Ecce ego venio, et habitabo in medio tui . Superius dicit Joannes, quod viderit similem Filio hominis ambulantem in medio septem candelabrorum aureorum. Deinde quod viderit sedentem, nunc autem subjungit, quod viderit agnum stantem, quod taliter est intelligendum: Ambulat gratiam linguarum, alii interpretationes sermonum. Sedet vero quando singulorum facta dijudicat, stat quando eos certantes adjuvat. Stare enim adjuvare est, unde et Stephanus inter manus lapidantium stantem illum vidit in coelo. Recte autem non occisus, sed tanquam occisus in Ecclesia cernitur, quia etsi mortuus est ex infirmitate, vivit ex virtute Dei; vel certe in medio electorum suorum tanquam occisus stat Christus, quia quotidie in suis moritur electis, qui se mortificant cum vitiis et concupiscentiis. Habentem cornua us sanctus, sicut ipse manifestat, cum subiungit: Qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
turus. testimoniũ dehistoria. assumens ipsũ littere gestũ
in muta: Parabolis enĩ uerboꝵ hicmodus cficit᷑. & quib
est illud: Perunt ligna utungerent suꝑseregẽ. &cet̃: sieq
enĩ ligna ambulare posst̃. autsibi regẽ constituere : sed aliud
quiddã ꝑ congruã significationẽ metaforice. talib scriptu¬
rarũ sententiis ꝓfertur : Inmutatur aut̃ ut dictũ ÷ ipsius
littere teetus: aliquando ꝓpt̃ mysticũ intellectũ: ut inti¬

Expanded text:
turus, testimonium de historia assumens, ipsum litterae gestum turus, testimonium de historia assumens, ipsum litterae gestum immutet. Parabolis enim verborum hic modus conficitur, ex quibus est illud: Ierunt ligna ut ungerent super se regem , etc. Neque enim ligna ambulare possunt, aut sibi regem constituere, sed aliud quoddam per congruam significationem metaphorice talibus Scripturarum sententiis profertur. Immutavit autem, ut dictum est, ipsius litterae textus, aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
iulare passus ÷ crucẽ: Quo &iã modo delatere dormientis
iuri formata mulier. eccłam significabat ex laterexp̃i in
cruce pendentis edificandã: Quartus modus ÷. quo nob ali¬
quando ꝓpriȩ. aliquando uero mystice creatoris nr̃i diui¬
nitas sacris intimatur oraculis: Proprie scilic&: sĩcut¬
ipse morsidic̃ : Egosum quisum : & sic dices filus isrł. qui est
misit me aduos: Mistice uero ut omp̃s ds̃ sicut plaustrũ
honustum foeno stridere sedic̃. cũ grauia hominũ peccata
portare se indicat: Uielsicut esaias suꝑ soliũ &celsũ & ele¬
uatum sedere describit. angłicas significans potestates. quas
sibi ad qđ uoluerit subicit: ꝓuintꝰ mođ ÷ parabolarum.
quitã relatu uerborũ quã actu conficit᷑ operũ. qui intantũ ÷
multipl& atq occultus: ut ñ solũ multa q̃ luxta litterã ñ
posst̃ admittat. uerũ &iã quibusdã in locis mestica narra¬

Expanded text:
julare passus est crucem. Quo etiam modo de latere dormientis julare passus est crucem. Quo etiam modo de latere dormientis viri formata mulier, Ecclesiam significabat, ex latere Christi in cruce pendentis aedificandam. Quartus modus est, quo nobis aliquando proprie, aliquando vero mystice Creatoris nostri divinitas sacris intimatur opusculis. Proprie scilicet sicut Moysi dicit: Ego sum qui sum, et sic dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos . Mystice vero, ut omnipotens Deus sicut plaustrum onustum feno stridere se dicit, cum gravia hominum peccata portare se indicat, vel sicut Isaias super solium excelsum et elevatum sedere describit Dominum, angelicas significans potestates, quas sibi ad quod voluerit subjecit. Quintus modus est parabolarum, qui tam relatu verborum quam actu conficitur operum, qui in tantum est multiplex atque occultus, ut non solum multa, quae juxta litteram non possunt, admittat, verum etiam quibusdam in locis mysteria narra
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia. q̃ &lã insenib ñ senesc̃it. sed insuꝑ eos igne diuini
amoris accendit: Ad hunc pertinet &iam modũ qđ populus
isra heliticꝰ indeserto a serpentib pertussus: aspectu ae neiserpenti
sanabatur. perquẽ redẽptor nr̃ intelligit᷑ in cruce sus pensus
quinos amorsu diaboli liberans. beatȩ inmortalitatis reme¬
dia fidelib tribuit: Flaec enĩ si adlitterã discussa tractentur
ludicra ꝓtẽpr̃ putabunt᷑: Sinuero mysteris applicentur:
magna insinuant sacramenta: Tercius modus uterq est
hystoricꝰ scilic& atq allegoricus. quo scribitur. qm̃ abrahã
duos filios habuit. qui sicut apłs scribit duo significant tes¬
tamenta: Intrahunc modũ & illud concludit. qđ isaac pa¬
terna deuotione dispositus. lignasibi baiulassedr̃. singularit̃
xp̃i passionẽ designans. quẽ pat om̃ib tradidit: ꝓpriamq ba¬

Expanded text:
sapientia, quae etiam in senibus non senescit, sed insuper eos igne divini sapientia, quae etiam in senibus non senescit, sed insuper eos igne divini amoris accendit. Ad hunc pertinet etiam modum, quod populus Israeliticus in deserto a serpentis percussu aspectu aenei serpentis sanabatur. Per quem Redemptor noster intelligitur in cruce suspensus, qui nos a morsu diaboli liberans, beatae immortalitatis remedia fidelibus tribuit. Haec enim si ad litteram discussa tractentur, ludicra pro tempore putabuntur. Si vero mysteriis applicantur, magna insinuant sacramenta. Tertius modus uterque est historicus scilicet atque allegoricus, quo scribitur, quoniam Abraham duos filios habuit, qui, sicut Apostolus scribit , duo significant Testamenta. Intra hunc modum et illum concludit, quo Isaac paterna devotione dispositus, ligna sibi bajulasse dicitur, singulariter Christi passionem designans, quem Pater pro omnibus tradidit, propriamque ba
Abbreviated transcription (Latin):
Possumꝑ & ꝑ uii sigillia septẽ modos locutionũ intelligere
quib om̃is ẽstat scriptura: Aut enĩ indicatiuo loquimur
ut illud: Ego dñs ds̃ tuus docens te utilia : Aut ꝓmissuo: ut
si audieris uocẽ meã & custodieris pactũ meũ : eris mͥ inpecu¬
tias dñi: Ipsa&iã sacrȩ scripturȩ locutio septiformis. qu asi
sub septẽ sigillis intelligentiȩ c̃tinet᷑: dũ ꝑ septẽ modos distin¬
guitur : Inquirentib enĩ nob scripturas: primꝑ gestereitectꝰ
nob̵ occurrit: Qui uidelic& ea tantũ scripturarũ eloquia
cõp̃hendit : q̃ nil mystice significant. sed tantũ simplicit̃ rerũ
est: Scđs allegoricꝰ gestus occurrit. quilic& aliqͥdgestũ nar¬
ret. gestus tam̃ illetotus reputat᷑ allegoritꝰ: unde nec inusu
frequentat᷑ : Hinc est qđ in om̃ĩb finib isrł puella q̃ritur
regiđđ. & inuenit᷑ tã feruens. ut algentis senis menbra cale¬
faciat. calefactũ tam̃ ad libidinẽ ñ ꝓuoc&. ꝑ quã designat᷑

Expanded text:
Possumus et in septem sigillis septem modos locutionum intelligere, quibus omnis constat Scriptura. Aut enim indicativo loquimur, ut illud: Ego Dominus Deus tuus docens te utilia . Aut promissivo, ut. Si audieritis vocem meam, et custodieritis pactum meum, eritis mihi in pecutias Domini? Ipsa enim sacrae Scripturae locutio septiformis, quasi sub septem sigillis intelligentiae continetur, dum per septem modos distinguitur. Inquirentibus enim nobis Scripturas, primus gestae rei textus nobis occurrit, quia videlicet ea tantum Scripturarum eloquia comprehendit, quae nil mySecundus allegoricus gestus occurrit. Qui licet aliquid gestum narret, gestus tamen ille reputatur totus allegoricus, unde nec in usu frequentatur. Hinc est quod in omnibus finibus Israel puella quaeritur regi David, et invenitur tam fervens, ut algentis senis membra calefaciat, calefactum tamen ad libidinem non provocet. Per quam designatur
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ ueteris testamenti debeme accipere. qui aduentũ filii
dĩ prenuntians. ceteris consolationẽ p̃bebat: Quoꝵ unt di¬
cebat: Non auferet᷑ sceptrũ deuida. &cet̃: Etiterũ: Salutare
tuũ expectabo dñe: Dũ enĩ istadiceret: ostendebat utiq librũ
illum. ꝑ aduentũ filiidĩ reserandũ : Uinde & subdit᷑: Ecce
tionẽ : quia oblatus est ꝓnobis in cruce: Detribuuda. quia
uidelicet & semine iudȩ descendit dđ. decuiꝰ stirpe fuit beata
uirgo maria. ideoq radix dauid appellat᷑. iuxta qđ esaias
dic̃: Egrediet᷑ uirga deradice iesse : & flos deradiceeiꝰ ascendet :¬

Expanded text:
patrem Veteris Testamenti debemus accipere, qui adventum Filii Dei praenuntians, caeteris consolationem praebebat. Quorum unus dicebat: Non auferetur sceptrum de tribu Juda, etc. Et iterum: Salutare tuum exspectabo, Domine . Dum enim ista diceret, ostendebat utique librum illum per adventum Filii Dei reserandum, unde et subjungitur: Ecce tionem, quia oblatus est pro nobis in cruce. De tribu Juda, quia videlicet ex semine Judae descendit David, de cujus stirpe fuit beata virgo Maria, ideoque radix David appellatur, juxta quod Isaias dicit : Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice
Abbreviated transcription (Latin):
centis uitulus: In quantũ ꝑm̃tis c̃tẽplationẽ cȩlestia p&it.
aquila: Et tiii animalia singula eoꝵ habebant alas senas:
Ale animaliũ significant duotestam̃ta. quib eccła ad cȩ¬
lestia subportat᷑: Sedcũ duo sinttestam̃ta eiusdẽ eccłae

Expanded text:
centiis vitulus. In quantum per mentis contemplationem coelestia petit centiis vitulus. In quantum per mentis contemplationem coelestia petit aquila. Et quatuor animalia singula eorum habebant alas senas. Alae animalium significant duo Testamenta, quibus Ecclesia ad coelestia supportatur: sed cum duo sint Testamenta, ejusdem Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
similia : Scđm ponit uitulũ. qͥutiq ut dictũ est lucã signisicat:
Qiua uitulusꝰ ostia sacerdotũ erat & intẽplo offerebat᷑ &
tũ aꝗlã i. iohannẽ q in reuerberatis oculis transcendens om̃em
altitudinẽ cęli. & ipsos &iã choros angłoꝵ diuinitatẽ filui
dĩ intuitus ẽ dics̃: in principio erat uerbũ : H aec quattuor
animalia: significant uũ flumina paradisi. deuno fonte
xp̃o ineccła manantia : Similit̃ & uuͣ tirculi arcẽ q̃uib
portat᷑ eccła: Significant quoq hȩc quattuor animalia
resurret utleo ascendit suꝑ om̃s cȩlos utaquila: Designant᷑
&iã ꝑ hȩc animalia om̃s scũ  Nã unt quisq electus inquantũ
rationabilit̃ scđm dĩ uoluntatẽ uiuit: homo÷: Quia homo
est rationale animal. in quantũ aduersa istius scłi aequani¬
mit̃ tolerat: leo: Vndescriptũ ẽ : lustus quasi leo c̃fidens
absq troreerit: Inquantũ semortificat cũ uitiis & concupis¬

Expanded text:
que, ut dictum est, Lucam significat, quia vitulus hostia sacerdotum erat, et in templo offerebatur, et tum aquilam, id est Joannem, qui in reverberatis oculis transcendens omnem altitudinem coeli, et ipsos etiam choros angelorum, divinitatem Filii Dei intuetur, dicens: In principio erat Verbum . Haec quatuor animalia significabant quatuor flumina paradisi, de uno fonte Christi in Ecclesia manantia. Similiter et quatuor circuli arcae, quibus portatur Ecclesia. Significant quoque haec quatuor animalia surrexit ut leo, ascendit super omnes coelos ut aquila. Designantur etiam per haec animalia omnes sancti, nam unusquisque electus in quantum rationabiliter secundum voluntatem Dei vivit, homo est, quia homo est rationale animal, in quantum adversa istius saeculi aequanimiter tolerat leo, unde scriptum est: Justus quasi leo confidens absque terrore erit . In quantum se mortificat cum vitiis et concupis
Abbreviated transcription (Latin):
Sed mirum est qđ sequit᷑. ꝓpt̃ uoluntatẽ tuã erant & creata
st̃: Sienĩ erant. quomodocreata st̃ : sederant in p̃destinati¬
one om̃i potentis dĩ : & creatast̃ in opere uisibili &q̃ prius erant
inartificis uoluntate sinetẽpore: creata st̃ scđm qđ in arte
creatoris dispositaerant intẽpore: Ialequid & iohannes in
euuangło suo ponit: Quicũ dixiss&. om̃a ꝑ ipsum factast̃. &
sine ipso factũ ÷ nichil: c̃tinuo subiecit: Qđ factũ ÷ in ipso uita

Expanded text:
Sed mirum est quod sequitur: Propter voluntatem tuam erant, et creata Sed mirum est quod sequitur: Propter voluntatem tuam erant, et creata sunt. Si enim erant, quomodo creata sunt? Sed erant in praedestinatione erant et creata sunt opere visibili, et quae prius erant in artificis voluntate sine tempore, creata sunt, secundum quod in arte creatoris disposita erant in tempore. Tale quid et Johannes in evangelio suo ponit, qui, cum dixisset: Omnia per ipsum facto, sunt et sine ipso factum est nihil, continuo subiecit: Quod factum est, in ip
Abbreviated transcription (Latin):
umphũ & uictoriã debem accipere : Hoc est itaq coronas
antethronũ ponere : qđ est infaciem. cadere & ad orare : Ante
thronũ quippe electi suas coronas mittunt: quia quicquid uir¬
tutis & fortitudinis habent. ipsi insecretomentis suȩ tribuunt.
a quo utiuncere possent diabolũ. & tẽptam̃ta suȩ carnis forti¬
tudinẽ ꝑcepert̃: Hocdeniq figuratũ ÷: quando dño hiera solymã
uenienti turbã q̃ obuiam illiuenit. palmas quib uictoria
significatur antepedes a sinȩ cui sedebat prostrauisse legitur:
Qđ enĩ ꝑpalmarũ ramos inuia stratos: hoc significat᷑ ꝑ coronas
antethronũ positas: Mittentes aut̃ coronas dict̃: Dignus es
onis die eleuatus ÷ ad deeterã pat̾nȩ maiestatis: Uirtutem:
quando onĩa ei subiecta st̃. sic̃ ipsetestat᷑ dics discipłis : Data ÷¬
dicant: Idcirto cunctatibi q̃ atuis gerunt᷑ ad scribendast̃
quia ut esse possent. &ea q̃ tuast᷑ agerent. ate accepert̃:

Expanded text:
victoriam debemus accipere. Hoc est itaque coronas ante thronum ponere, quod est in faciem cadere et adorare. Ante thronum quippe electi suas coronas mittunt, quia quidquid virtutis et fortitudinis habent, ipsi in secreto mentis suae tribuunt, a quo ut vincere possent diabolum et tentamenta suae carnis, fortitudinem perceperunt. Hoc denique figuratum est, quando Domino Hierosolymam venienti, turba quae illi obviam venit, palmas quibus victoria significatur, ante pedes asinae super quam sedebat prostravisse legitur. Quod enim per palmarum ramos in via stratos, hoc significatur per coronas ante thronum positas. Mittentes ante coronas dicunt: Dignus es, onis die elevatus est ad dexteram paternae majestatis: virtutem, quando omnia ei subjecta sunt, sicut ipse testatdicant: Idcirco cuncta tibi, quae a tuis geruntur, ascribenda sunt, quia ut esse possent, et ea quae tua sunt agerent, a te acceperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ angłoꝵ ł hominũ cõp̃hendere potest quomodo ille  circũ¬
scriptus & uiuificator sp̃s. intra uterũ matris uirgmis sit
& palpabile habens. clausis ianuis intrasolidos parietes ad disci¬
płos intrauit. Nullus utiq qualit̃ adĩ filio cõpleret᷑: ratione
mentis poterat cõphendere: Sic ÷ illud: Generationẽ eiꝰ quis
enarrabit: FT E GO fiebam multũ: quianemo dign⁊ inuentꝰ :¬

Expanded text:
enim angelorum vel hominum comprehendere potest, quomodo ille incircumenim angelorum vel hominum comprehendere potest, quomodo ille incircumscriptus et vivificator spiritus intra ualpabile habens, clausis januis, intra solidos parietes ad discipulos intravit? Nullus itaque qualiter a Dei Filio compleretur ratione mentis poterat comprehendere, sicut et illud: Generationem ejus quis enarrabit? . Et ego flebam multam qui a nemo invent
Abbreviated transcription (Latin):
nacula eiꝰ : p̃posterus ÷ ordo : Prius enĩ dic̃. librũ aperiri:
& sic eiꝰ signacula resolui: cũ prius signacula sint reuoluenda.
posteãq liber aperiendus: Qđ tam̃ ita factum est : Quiapĩus
dñs librũ aperuit .i scripturã ueteris testamenti insefactus homa
cõpleuit: Unde ipsedic̃: Non ueni soluere legẽ. sed adimplere
Etsic demũ resurgens amortuis. reserauit sigilla. quando disci¬
płissuis aperuit q̃ scripta erant deillo inlegemorsi. & ꝓphetis
& psalmis : ETNEMO poterat neq Incȩlo .i. in angłis. neq in
t̃ra .i. in hominib. neq in inferno .i. inanimabus iã corpore ecemptis
aperire librũ. id ÷ misteria scripturarũ reserare. quia necdum
plenitudo tẽporis aduenerat: quando talia p̃co legis impleri
quomodo illepotuit eũ uidere : Aut ubifuit: aut nũqͥdei soli
concessum ẽ. qđ nemini aut hominũ aut angłoꝵ ꝑmissum est :
Sedrespicere hic positũ est : peo qđ ÷ digne cõp̃hendere: Quis

Expanded text:
nacula ejus, praeposterus ordo est? Prius enim dicit librum aperire, et sic signacula ejus resolvi, cum prius signacula sint resolvenda, posteaque liber aperiendus est. Quod tamen ita factum est, quia prius minus librum aperuit, id est Scripturam Veteris Testamenti in se factus homo complevit, unde ipse dicit: Non veni solvere legem, sed adimplere . Et sic demum resurgens a mortuis reseravit sigilla, quando discipulis suis aperuit quae scripta erant de eo in lege Moysi et prophetis et Psalmis. Et nemo poterat, neque in coelo, id est in angelis, neque in terra, id est in hominibus, neque in inferno, id est in animabus jam corpore exemptis, aperire librum, id est mysteria Scripturarum reserare, quia necdum plenitudo temporis advenerat, quando talia praeco legis impleri quomodo ille poterat eum videre? Aut ubi fuerit, aut nunquid ei soli concessum est, quod nemini aut hominum aut angelorum permissum est? Sed respicere hic positum est, pro eo quod est digne comprehendere. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
niores cecidert̃ corã agno. &cet̃: Agnus librũ aperuit: qͣndo
ea q̃ multo ante deipso fuerant p̃nuntiata opere impleuit: Uinde
om̃s scĩ cognoscentes illũ ueracit̃ dm̃suũ. dequo tanta mysteria
st̃ p̃dicta:. cadunt .i. humilia desẽ sentiunt. & ipsũ imitantur:
Vnde & sequit᷑ : FABENTES singuli cytharas ⁊cet̃: In cỹthara

Expanded text:
niores ceciderunt coram agno. Agnus librum aperuit, quando ea quae multo ante de seipso fuerant praenuntiata, opere implevit, unde omnes sancti cognoscentes illum veraciter Deum suum, de quo tanta mysteria sunt praedicta cadunt, id est humilia de se sentiunt et ipsum imitantur. Unde et sequitur: Habentes singuli citharas et phia
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ factast̃ dequo psalmista dic̃: Dextera dñi fecit uirtutem
& cet̃: Liberaũt indextera sedentis: uetus & nouũ testam̃tũ
significat : Quibene indexterasedentis fuisse dr̃: quia prin¬
cipalis intentio sacrȩ scripturȩ ad xp̃m ꝑtinet. cuiꝰ natiui¬
tatẽ mostem resurrectionẽ. ascensionẽq & scđm aduentum
adiudiciũ c̃tinet: Dequib om̃ib ultro sequęrentib &cẽpla
offert̃: Idcirco aut̃ uetus & nouũ testamentũ unꝑ liber appel¬
latur : qr necnouũ auetere. necuetus a nouo ualet disiungi
Sed quicqͥd p̃dictũ ÷ inuetere : completũ constat innouo:
Nã uetus testam̃tũ. nuntius ÷ & uelam̃ noui: Nouũ uero.¬
reuelatio & adimpletio ÷ ueteris: Quiliber bene intus &
foris scriptus eẽ dr̃: Eoris scilic& ꝓpt̃ uetus testam̃tũ: intus
ꝓpt̃ nouũ : Uel foris ꝓpt̃ suꝑ ficiem litte intus ꝓpt̃ allegoricos

Expanded text:
: Dextera Domini fecit virtutem , etc. Liber autem in dextera sedentis Vetus et Novum Testamentum significat. Qui bene in dextera sedentis fuisse dicitur, quia principalis intentio sacrae Scripturae ad Christum pertinet, cujus nativitatem, mortem, resurrectionem, ascensionemque et secundum adventunet. De quibus omnibus ultro se quaerentibus exempla offerunt. Idcirco autem Vetus et Novum Testamentum unus liber appellatur, quia nec Novum a Vetere, nec Vetus a Novo valet disjungi, sed quidquid praedictum est in Vetere, completum constat in Novo. Nam Vetus Testamentum nuntius est et velamen Novi, Novum verorevelatio et adimpletio est Veteris. Qui liber bene intus et foris scriptus esse dicitur, foris scilicet propter Vetus Testamentum, intus propter Novum, vel foris
Abbreviated transcription (Latin):
mutauit uultũ suũ corã abimelech & dimisiteũ & habut:
cũ hoc factũsit corã achis rege g& h: sic liberregũ narrat:
Cũ ergo ꝓachis abimelech ponit᷑. utiq. ostendit᷑ & ipsius in¬
t̃p̃tatione nominis. latens altius penetraremy steruĩ : Abime lec
quippe int̃p̃tatur patris mei regnũ. significans iudȩos. in
quoꝵ c̃spectu uerus dđ manu fostis dñsitĩs xp̃s inmutauit¬

Expanded text:
ch, et dimisit eum et abiit, cum hoc factum sit coram Achis rege Geth, sicut liber Regum narrat . Cum ergo pro Achis Abimelech ponitur, utique ostenditur ex ipsius interpretatione nominis latens altius penetrare mysterium. Abimelech quippe interpretatur patris mei regnum, significans Judaeos, in quorum conspectu verus David manu fortis Dominus Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
speciem neq decorẽ. & quasi absconditꝰ uultꝰ eius & despectus:
unde nec reputauimt eũ : Dimisit eũ abimelech & habut
quia uidelicã xp̃s auideis minime receptꝰ. ad gentes cũ apłis
transiuit: Uindeipsis paulus dic̃: Uobis quidẽ oportebat
loqui uerbũ dĩ. sedquia repellitis illud. eccecuestim᷑ ad
gentes : Aliquindo uero idẽ modds inparabolis rerũ de
ipsis &iã peccatis hominũ. & trans gressionib adulteroꝵ
ꝓphetiã insinuat operũ futuroꝵ: Sic̃ factũ inđđ̃ ẽstat¬

Expanded text:
 ejus et despectus, unde nec reputavimus eum . Dimisit eum Abimelech et abiit, quia videlicet Christus a Judaeis minime receptus, ad gentes cum apostolis transivit. Unde ipsis Paulus dicit: Vobis quidem oportebat loqui verbum Dei, sed quia repulistis illud, ecce convertimur ad gentes. Aliquando vero idem modus in parabolis rerum de ipsis etiam peccatis hominum et transgressionibus adulterorum prophetiam insinuat operum futurorum, sicut factum es