comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nactꝰ fu̾it fructuariꝰ fortassis.
fiant eius. Namsi fi ant qroe
h̾ euenit insi eaut int̾i fierẽt
ꝓpriecarii moxa pp̃ hensi fruct¬
uarii efficĩtur exẽpio reisõcõ¬
dõe iegate equeintim h̾r disẽ¬

Expanded text:
nactus fuerit fructuarius, fortassis fiant eius: nam si fiunt, qua ratione hoc evenit? nisi ea, ut interim fierent proprietarii, mox adprehensi fructuarii efficientur, exemplo rei sub condicione legatae, quae interim heredis
Abbreviated transcription (Latin):
tñ petoꝵ. sab̃. ⁊ cassiꝰ oppinati st̃¬
⁊̃ ad fiuctuariũ ꝑtiñe. ¶Piane
tus debebit exagnatis gregẽ su¬
pplere.i. iniccũ capitũ defũctoꝵ¬
Omp̃. ¶El mutilũ alia sõmi¬
itere debut pꝰ sb̃stituta fiantꝓ
pria fructuarii nelutro eares ce
fuit ita priora quor exnatura
cqumꝙ nascit fructuariiẽci cũ
sb̃stituit desinunt eius esse.

Expanded text:
tamen pecorum Sabinus et Cassius opinati sunt ad fructuarium pertinere. Plane tus, debebit ex adgnatis gregem supplere, id est in locum capitum defunctom vel inutilium alia summittere, ut post substituta fiant propria fructuarii, ne lucro ea res cefiunt, ita priora quoque ex natura quod nascitur fructuarii est et cum substituit, desinit eius esse.
Abbreviated transcription (Latin):
ususso. eq̃ de pceptis añ a fructi¬
u utił actio tribuit ¶Gi fũ¬
dus cuius ususfꝰ petitur nõ a
a dũo possideturactõ reddi¬
tura ĩo si defundi ꝓprietate
int̾duos q̃o sit. fructuariꝰ¬
suo ꝓ betur. s siip̃i usufruit¬
uario q̃ o moueatur. intun ⁊
stituendo eoꝙ ex hus frut

Expanded text:
us, aeque de perceptis antea fructibus utilis actio tribuitur. Si fundus, cuius ususfructus petitur, non a domino possideatur, actio redditur. Et ideo si de fundi proprietate inter duos quaestio sit, fructuarisuo probet. Sed si ipsi usufructuario quaestio moueatur, interim restitu
Abbreviated transcription (Latin):
orent. Si auiusus aui fructo
eiꝰ demrei legeturid ꝑcipiat
fructuaris ꝙ usurario supent.
nec minꝰ ⁊ ipe fruendi cãnri
tem estĩacõis ususfꝰ legatꝰ est
id quo estimabitur ꝙ p̾tra
tibilegatũ ẽ. nã sepio id iegã

Expanded text:
onum Si alii usus, alii fructus eiusdem rei legetur, id percipiet fructuarius, quod usuario supererit: nec minus et ipse fruendi causa et tem aestimationis usus fructus legatus est, id quoque aestimabitur, quod praeterea tibi legatum est. nam saepius idem
Abbreviated transcription (Latin):
te h̾rdetitio legatꝰ est tufu¬
dum michium̃ndidisti ⁊ tͣclictrͣ¬
sti defc̃to usufructu. Quero
sinõ exisfĩt ddicio aut extite
Ddicio euis legati extit̾it du¬
biumnõ ẽ quin ad legatar¬

Expanded text:
itio legatus est: tu fundum mihi vendidisti et tradidisti detracto usu fructu: quaero, si non extiterit condicio, aut extitercondicio eius legati extiterit, dubium non est, quin ad legatar
Abbreviated transcription (Latin):
nsusfꝰ ceꝑit. Nũ exͣcere eas fru¬
ctuariꝰ possit. occid̾e̾ nõ possit. ⁊¬
uas si quas ininicio inclusit
derint. delapre uefũint hee fru¬
cruanisint iuris.ꝯmodissime

Expanded text:
us coepit, num exercere eas fructuarius possit, occidere non possit? alias si quas initio incluserit derint delapsaeve fuerint, hae fructuarii iuris
Abbreviated transcription (Latin):
quireturusufructuarioseꝙ̃¬
cium u̾o stipło ad ꝓprietari¬
um tñsit semel adouisitafr¬
uctuario qm̃us nõ soieat st¬
ipło semel cuiꝯz q̃sita adal¬
ium tñsirenisi adhrdẽuł ad
arregatorem ¶Pnde si forte
iste seruus suas oꝑas locau̾¬
it ⁊ scipłatꝰ ẽ ut supͣscriptũ
issꝰ fu̾it ususf mox restitu

Expanded text:
quiretur fructuario, sequentium uero stipulatio ad proprietarium transit semel adquisita fructuario, quamuis non soleat stipulatio semel cui quaesita ad alium transire nisi ad heredem uel adrogatorem. proinde si forte iste seruus operas suas locauit et stipulatus est ut supra scriptum issus fuerit usus
Abbreviated transcription (Latin):
resingłoꝵ cui mag̾ ẜuusad¬
terit turꝰ priores nũmos sol¬
uat. nãꝰ postea solũit aut ĩ¬
undicabit aut si fu̾int nũmi
ꝯsũpti ad ꝯdicto̾em ꝑtinẽt si
no simul insaculo soluatin¬
chil fecit accipiẽtis ⁊ñd acq¬

Expanded text:
re singulorum: cui magis seruus adtererit, cuius priores ‹n›ummos soluat: nam quos postea soluerit, aut uindicabit aut, si fuerint nummi consumpti, ad condictionem pertinent: si uero simul in sacculo soluit, nihil fecit accipientis et
Abbreviated transcription (Latin):
Tsumfrictũin quib dã cas¬
ib nõ ꝓprictatis effectũ optr¬
nereconuenit. uñsifundi t
fructus porcioꝑetatur.⁊ ab so¬
uicione secuta. postea parsĩ
altera que ad creuit ũdicet᷑
mutẽ quidẽpprietatis iidic¬
are rei extepccem obstare ¶m
atur itaut alt̾rus anusuta¬
tur frutur. siquide ita leg¬
atus fu̾itticio ⁊ m euio. pot̾ di¬
ciprius ticio dat̾. deindemeui

Expanded text:
casibus non partis effectum optinere conuenit: unde si fundi uel fructus portio petatur et absolutione secuta postea pars altera quae adcreuit uindicetur, in lite quidem proprietatis iudicatae rei exceptionem obstare, in atur ita, ut alternis annis utantur fruantur, si quidem ita legatus fuerit "Titio et Maevio", potest dici priori Titio, dei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprietatis dño scripgit. idẽne
rua obstrũe eum posse ¶ Itẽ
si domꝰ ususf sit legatus sit
cenacula duide domũ at qn
diũsoria uł fullonica appell¬
antur. ¶E go quide⁊sibatu¬
eum sit in domo usib dmntis
solũ uacare inultĩa ꝑte domꝰ
uł int̾ dietas amenas ñ recte
id iccare ceꝑit ut pb̃licelauer
ñ mag̾ qm̃si domũ adstacõ¬
nẽ ium̃toꝵ lccaũit aut si sta¬
bulũ ꝙ erat domꝰ ium̃tisur
carruns uatãs pistrino locau

Expanded text:
prietatis domino scribit. idem Nerva nec obstruere eum posse. Item si domus usus fructus legatus sit, cenacula dividere domum: atquin deversoria vel fullonica appellant. ego quidem, et si balineum sit in domo usibus dominicis solitum vacare in intima parte domus vel inter diaetas amoenas, non recte id locare coeperit, ut publice lauet, non magis quam si domum ad stationem iumentorum locauerit, aut si stabulum quod erat domus iumentis et carruchis uacans, pistrino locau
Abbreviated transcription (Latin):
quirit uł exrefiuctuariiadeũ
ptinet. siuestipsetur siue possõ
fũit ei tͣclita ¶ Si ũo hra insti¬
tutus sit ut iegatũ accepit. la¬
beo distĩguit cuiꝰ graut h̾rsĩ¬

Expanded text:
quirit uel ex re fructuarii, ad eum pertinet, siue stipuletur siue ei possessio fuerit tradita. si uero heres institutus sit uel legatum acceperit, Labeo disti
Abbreviated transcription (French):
me neg̃m meũ gens utat᷑ꝗs
⁊ fruatur. nichominꝰ retineo
negoꝵ gõ actc̃em adquisiui.
De ilo pomp̃ dubitat si fug¬
itͥuus inquomeꝰusꝰ fac̾ stip¬

Expanded text:
me negotium meum gerens utatur quis et fruatur? nihilo minus retineo orum actionem adquisiui. De illo Pomponius dubitat, si fugitiuus, in quo meus us
Abbreviated transcription (Latin):
uelutiusum. ⁊ usũfructum. s
⁊ si exciprat ut pasc̾e sͥ uł iuh¬
tareliteat. uaiet exceptio. tũ ex
multis sactibꝯ paftione friria¬
nis excepcionesiue temporal
siue us ad mortẽeius quice¬
cepit asusus uidetur exceptus:

Expanded text:
ueluti usum et usum fructum. sed et si excipiat, ut pascere sibi uel inhabitare liceat, ualet exceptio, cum ex multis saltibus pastione frunis exceptione, siue temporali siue usque ad mortem eius qui excepit, usus uidetur exceptus.
Abbreviated transcription (Latin):
cide n uullã dirũenec quicꝙͣ
face in ꝑniciẽꝓprietatis.⁊ si fo¬
rte uoluptuanũ fũit p̃diũ u¬
ridaria ut  gestiones ur deãbu¬
lacces Rboribꝰ infructugis o¬
pacas atq amenas hñs no
rebebit deiceut forte ortos so¬
utarios fatiat uł auud d qd̃
ad recditũ spectat ¶ Iñ ẽ qͥsit̾
anapidicinas ur cretifodi¬

Expanded text:
e uillam diruere nec quicquam facere in perniciem proprietatis. et si forte uoluptarium fuit praedium, uirdiaria uel gestationes uel deambulationes arboribus infructuosis opacas atque amoenas habens, non debebit de‹i›cere, ut forte hortos olitorios faciat uel aliud quid, quod ad reditum spectat. Inde est quaesitum, an lapidicinas u
Abbreviated transcription (Latin):
arbores affret fructuaris. Ma¬
uillerefectõem ꝑtiret putat᷑
posse. ꝙ̃ ad̾m caiceminquit
coquereut arenã fode aluel:¬
uequitledificõnccͣrium sum̃e.
Nauiꝰ usufructu iegato naui¬
gand̃ mittẽdã putol nau fra¬
giipiculĩ ĩmmneat.Naius in¬

Expanded text:
t fructuarius: mauillae refectionem putat posse: quemadmodum calcem, inquit, coquere uel harenam fodere aliudue quid aedificio necessarium sumere. Nauis usu fructu legato nauigandum mittendam puto, licet naufragii periculum immineat: naui
Abbreviated transcription (Latin):
pzonas q̃s iuriro sb̃iect¬
at scruo meo h̃rde institu
ad fructuariũ ptinẽt ⁊ aut
fructuariũ ꝑtinetq̃o ob¬
uentc̃es st̃ ex edificiis exa¬
nec quic ꝙ amitte finito
usufructu ¶Hac roelateo
scribit nec edifitiũ uc̃e dño
temunto aitiotollere. sicut
nec arceusufructuegato
pot̾ in area edificiũ ꝑomꝙͣ¬

Expanded text:
onas, quas iuri nostro subiectat servo meo herede institutad fructuarium pertinet. et aut fructuarium pertinet quaeque obventiones sunt ex aedificiis, ex anec quicquam amittere finito usu fructu. hac ratione Labeo scribit nec aedificium licere domino te invito altius tollere, sicut nec areae usu fructu legato potest in area aedificium po
Abbreviated transcription (Latin):
S si ħ metalla post usũfructũ
legatũsint inũita cũ ttciꝰ agri
gato ¶ Huic iucinꝰ tc̃tatꝰ ẽ qui
nata sit eiꝰ ad usũfrctũ ad fru¬
ctuariũ ꝑtiñe nõ ptiñe pegasꝰ
scribit. licet ꝓprietati accedrat.
ẽẽ enĩ ueluti ꝓprm̃ fund̃ cuꝰu

Expanded text:
si haec metalla post usum fructum legatum sint inventa, cum totius agri gato. Huic vicinus tractatus est, qui nata sit, eius usum fructum ad fructuarium non pertinere Pegasus scribit, licet proprietati accedat: esse enim veluti proprium fundum, cuiu
Abbreviated transcription (Latin):
fructuariũ uti. uncelsꝯ de ĩ¬
mĩo sartatetta hũdi q̃rit. si
q̃ uetustatecorrũt refic̾e nõ
cogitur. ꝯ dolica igitur refectõ
noscit usufructu iegato. ut pu¬
ta stipendiũuł tributũ ut sa¬
iariumur alim̃ta ab eo relic¬
ilis fructucriũ rei ꝑ arbitrũ
umꝓhib̃i quominꝰ reficiat.
qr nec arrare ꝓ hib̃i pot̾aut
cose. Nec solumnct̃rias refit¬

Expanded text:
um uti. unde Celsus de modo sarta tecta habendi quaerit, si quae vetustate corruerunt reficere non cogitur: modica igitur refectio noscit usu fructu legato: ut puta stipendium vel tributum vel salarium vel alimenta ab ea re relicilis fructuarium per arbitrum prohiberi, quo minus reficiat, quia nec arare prohiberi potest aut colere: nec solum necessarias refec
Abbreviated transcription (Latin):
Odniũ p̃clior iurele¬
gati pot̃ ꝯstituiufusfructout
hr̃s iubeatur dare alicuifũ
fructũ. Dare ⁊̃ intelligituir
si ĩduxit infund̃ legat qriũ

Expanded text:
Omnium praediorum iure legati potest constitui usus fructus, ut heres iubeatur dare alicui usum fructum. dare autem intellegitur, si induxerit in fundum legatarium
Abbreviated transcription (Latin):
tor nõ icrare fũit solitꝯ tm̃np¬
sum fructuarĩlccatuꝵ tãsce¬
pri etatis dñs ñ debebitiped¬
ire fructuarĩ it autẽtẽ ne de¬
t̾iorem ciꝰ ꝯdoem fatiat de q¬
b dam plane dubitat si en
utiphireat. ã ireid fatiat

Expanded text:
non locare fuerit solitus, tamen ipsum fructuarium locaturum tam scaeoprietatis dominus non debebit impedire fructuarium ita utentem, ne deteriorem eius condicionem faciat. de quibusdam plane dubitatur, si eum uti prohibeat, an iure id faciat:
Abbreviated transcription (Latin):
elui Nemalienam pignori
pisti datur utiraccõ pignoraᷤᷤ¬
ticia c̃ditori. ¶ Nõ ẽ iõ dñdu
siego ticio qͥ remmeã obuga¬
uerat sũ mea uolũtate hrs ex

Expanded text:
onum Rem alienam pignori pisti: datur utilis actio pigneraticia creditori. non est idem dicendum, si ego Titio, qui rem meam obligaverat sine mea vo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ pot̾it si sorti debite soui¬
it. s si sup̃ legittimũ mod̃
sout diuus seuerꝰ scripxit
si postea sortem soluit sor¬
tem qi in debitã repeti pꝰe.
h̃re. Sup̃ duplum ã usure
⁊ usura usure nec in stipu¬
iatum deduci nec exigipos
usuras solũit pot̾ dicẽ nec
uidetur sciens in debitũ solu¬
isse ¶Indebitum ã sourtu
accipimus ñ solum siõmo
ñ debeatur s. ⁊ siꝑ auqͣm ex¬
cepcc̃em ꝓpetuã petiñ pot̾at
q̃re ħ quo repeti pofit isrĩ¬

Expanded text:
non poterit, si sortis debitae soluit: sed si supra legitimum modum soluit, diuus Seuerus rescripsit imputandum et, si postea sortem soluit, sortem quasi indebitam repeti posse. habere. Supra duplum autem usurae et usurarum usurae nec in stipulatum deduci nec exigi posusuras solverit, potest condicere nec videtur sciens indebitum solvisse. Indebitum autem solutum accipimus non solum si omnino non debeatur, sed et si per aliquam exceptionem perpetuam peti non poterat: quare hoc quoque repeti poteri
Abbreviated transcription (Latin):
Qulꝰ. ¶Nod nomine
mariti qui souĩtoñ est.
Alius muuieri soluiss repe¬
tere nõ pot a deo debitum¬
diẽ solutum repete ñ possit.

Expanded text:
Quod nomine mariti, qui soluendo non sit, alius mulieri soluisset, repetere non potest: adeo debitumdiem solutum repetere non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
de indebito souito
sounit cessat repeticio.
pariuss ẽẽ indebit̾ uł falcid¬
petetur. ur si post mitũ tp̃ris:
em̃ ẜit es aliem̃uł cedicillrĩ
duicelati ꝓlati st̃ qui atẽpt̃o¬

Expanded text:
de indebito soluto. solvit, cessat repetitio. paruisset esse indebitum uel Falcidpetetur, uel si post multum temporis emerserit aes alienum, uel codicilli diu celati prolati, qui ademptio
Abbreviated transcription (Latin):
sb̃mouebitur a undicacoẽ
nũmor ¶ Si quis qĩ ex cõꝓ¬
misso edc̃pnatus. fło solu¬
h̾rdiratẽ in debitũ soltu
ꝯdicipotĩt. si uo is ñ defen¬
dat. ⁊̃ debitum so lutum re¬
petipot̾ CLib̾tus cum se
putaret opas prono debẽ
souit ꝯdice eum nõ posse
qmius pitans se obliga¬

Expanded text:
summouebitur a uindicatione summouebitur a uindicatione nummorum.Si quis quasi ex compromisso condemnatus falso soluditatem, indebitum solutum condici poterit: si vero is non defendat, etiam debitum solutum repeti potest. Libertus cum se putaret operas patrono debere, solvit: condicere eum non posse, quamvis putans se obliga
Abbreviated transcription (Latin):
manere instipułce. licet enĩ
placũit rem ꝓpecuma soui¬
tam parere lib̾acionẽ. tñsiex
fła debiti qntitate maioris
pcures souita est nõ fit ꝯfu¬
sio partis rei cum pctuma. ne¬
mo eniminuitus compelu
donec debita pecuma sola¬
tur. idem marcellus ait.¬
Sor Si pecuniã debensoie¬
debens uł cumolerm debe¬
res oleum dedit qĩmaior¬
em mod̃ debens suꝑ fluur
oieiesse repetend̾ ñ totũ ioo
h pemptam ẽẽ obligõem. rõ
marc̃. dicit. sitñfundipars
michi debetur qĩ totus delr¬
cume soldi p̃cufundi fca sit
repeti posse nõ totum p̃tium
hrdem suumut unditore
uenditor ignorans remt̃d¬
rcerit possccum fund̃ ⁊dicẽ.
Id̃⁊ si debitorẽ suum dãp¬
nauit sib̾are ⁊ ile ignorãs
solũit. ¶Qui filio fam̃. sol¬
uit cum ẽẽt eius pecunaris
debitor si quidignorauit
ad eptum eipetuliũ lib̾itur
quia sciensin debitũ sount.
num mutuatꝰ solũit ⁊ pr̃i
suo h̃rs effectus uelituẽ¬
dicare m̃mos exceptione

Expanded text:
manere stipulationem: licet enim placuit rem pro pecunia solutam parere liberationem, tamen si ex falsa debiti quantitate maioris pretii res soluta est, non fit confusio partis rei cum pecunia nemo enim inuitus compellidonec debita pecunia soluatur.Idem Marcellus ait, si pecuniam debens oledebens, vel cum oleum deberet, oleum dederit quasi maiorem modum debens, superfluum olei esse repetendum, non totum et ob hoc peremptam esse obligationem. Idem Marcellus adicit, si, cum fundi pars mihi deberetur, quasi totus debercuniae solidi pretii fundi facta sit, repeti posse non totum pretium, heredem suum, ut venditorem venditor ignorans rem tradiderit, pos si debitorem suum damnaverit liberare et ille ignorans solverit. Qui filio familias solverit, cum esset eius peculiaris debitor, si quidem ignoravit ademptum ei peculium, liberatur: quia sciens indebitum soluit.num mutuatus si soluerit et patri suo heres effectus uelit uindicare nummos, exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
rem auenã mͥpignori tetenti
sciens prudensq aut siquis
alu obligatamm obugau
nec me de ħ c̾tiorauit eotem
cuine plectetur plane si ea
res ampla ẽ ⁊ ad modicum
ens fu̾it pignoratadici debeb
cessare nõ sorum stellionat¬
crimen s ⁊̃pignoraticiã ⁊ dedo

Expanded text:
rem alienam mihi pignori dederit sciens prudensque vel si quis alii obligatam mihi obligavit nec me de hoc certioraverit, eodem crimine plectetur. plane si ea res ampla est et ad modicum aeris fuerit pignerata, dici debebit cessare non solum stellionatus crimen, sed etiam pigneratic
Abbreviated transcription (Latin):
Ee Sireus ⁊ fideuissor soi¬
uint parit᷑ in hac cã ñ diffe¬
runt a duob reisꝓmittẽdi
nõ eiusd̃ petĩne s alt̾iꝰ obli¬
gacionis estitũis ut putast¬
ichi ant pãphur⁊ parit̾ du¬
os datos aut cogaur dena¬
riamile ñ id dicipot̾it nre¬
peticõe ut ꝑtes repetant. qr
nec solũe abuncõsic potu¬
erũt. igitur ħ cãuelertõ ẽ c̃o¬
itoris cuiuelt soluere ut al¬
t̃ius repeticio impediatim.

Expanded text:
 reus et fideiussor soluerint pariter, in hac causa non differunt a duobus reis promittendi: non eiusdem pecuniae, sed alterius obligationis constitueris, ut puta Stichi ‹a›ut Pamphili, et pariter duos datos, aut togam uel denaria mille, non idem dici poterit in repetitione ut partes repetant, quia nec soluere ab initio sic potuerunt. igitur hoc casu electio est creditoris, cui uelit soluere, ut alterius repetitio impediatur.
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ setuta in quo ꝓcluuor
sũt ũo simortuus ẽstichuᷤᷤ
repefe possũ ꝙĩo tibi dediũ
mͣstichũ dares ¶Finge alie¬
num ẽe stichũ. S tetni eũ t̃¬
didisse repet̾e a te petumã po¬
tero qr hõĩem accipiẽtis ñ fe¬
cisses. ¶Et rursꝰ situus ẽetst¬

Expanded text:
re non secuta? in quod procliuior sum: et ideo, si mortuus est Stichus, repetere possum quod ideo tibi dedi, ut mihi Stichum dares. finge alienum esse Stichum, sed te tamen eum tradidisse: repetere a te pecuniam potero, quia hominem accipientis non feceris: et rursus, si tuus est St
Abbreviated transcription (Latin):
so indebitum solutũ sit.ita
dem̃ aꝓcuratore repetinõ
uifs ⁊ si debita pecumaso¬
luta fuiss ab ip̃o ꝓcurato¬
re repetetur nõ enim qĩ nde¬
bitum datĩe pefẽtur. S qĩ
obrem datũ nec res secuta
sit ratihabicc̃e ñ intcedẽte
sus ꝓcurator cũ quo ñ tm
furti agis ĩ ꝯ diti ei pofse.

Expanded text:
so indebitum solutum sit, ita demum a procuratore repeti non uisset, etiamsi debita pecunia soluta fuisset, ab ipso procuratore repetetur: non enim quasi indebitum datum repetetur, sed quasi ob rem datum nec res secuta sit ratihabitione non intercedente: lsus procurator, cum quo non tantum furti agi, sed etiam condici ei posse.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ pp̃ fugãplane siadhuc
eum manumittiuelit is q
dedit. ille u̾o manumiit̾e
nolit pp̃ fugã offensus to¬
tum ꝙ accepit restitũe eu
oz. s si eligat is qui .x. dedit
rus eẽt sĩ accepiss ut ma¬

Expanded text:
er fugam. plane si adhuc eum manumitti uelit is qui dedit, ille uero manumittere nolit propter fugam offensus, totum quod accepit restituere eum oportet. sed si eligat is, qui decem dedit, rus esset, si non accepisset ut ma
Abbreviated transcription (Latin):
tuos. ¶Quid ergo sihic nõ
h̾rdi s aludedit cuiputab¬
at seuissũdare ¶Si quidez
peculiares deditn facit acti¬
pientis. ¶Siũo auusꝓ eo de¬
dit aut ip̃e ded̾it iam ub̾ft̃s
fient accipientis. ¶Qm̃ q̃
pinifsũsit statulibo ⁊̃ depe¬
culio dare ĩpiende ꝯdõnis

Expanded text:
tuos. quid ergo, si hic non heredi, sed alii dedit, cui putabat se iussum? si quidem peculiares dedit, nec fecit accipientis: si autem alius pro eo dedit aut ipse dedit iam liber factus, fient accipientis. Quamquam permissum sit statulibero etiam de peculio dare implendae condici
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ dici repetitõem cefsare.¶S
ut maifm̃ sit te plus forte
ꝙͣ accepisti erogasse ꝯdõ ces¬
sabit. S siminꝰ erogatũ sit:
ctum tp̃e manumittet᷑ si pe¬
rituit eũ quitͣdidit ⁊ super

Expanded text:
test dici repetitionem cessare: sed ut manifestum sit te plus forte quam accepisti erogasse, condictio cessabit: sed si minus erogatum sit, certum tempus manumitteretur, si paenituerit eum qui tradiderit et super
Abbreviated transcription (Latin):
pit ⁊ ignorãs dedit ħr di
.xͨ anrepetẽ possit nrefertĩ
patrẽ sitũ celsũ existimasse
repetẽ eũ nõ posse. S ip̃e cel¬
sus naturali equitate motꝰ
ip̃e ait eum qui dedit ea spe
ꝙ se ab eo qui accepit rem¬
uñari existimaret uł amici¬

Expanded text:
pit et id ignorans dederit heredi decem, an repetere possit? et refert patrem suum Celsum existimasse repetere eum non posse: sed ipse Celsus naturali aequitate motus ipse ait, eum qui dedit ea spe, quod se ab eo qui acceperit remunerari existimaret uel amici
Abbreviated transcription (Latin):
dice possũ. aut sime pen¬
iteat ⁊ dicere possũ. ¶O
ꝙ datũ ẽ possit ꝓculꝰ ait.
si post id tp̃t decesserit qͦ
manumitti potuit repeti

Expanded text:
dicere, aut si me paeniteat, condicere possum. Quid quod datum est possit? Proculus ait, si post id temporis decesserit, quo manumitti potuit, repeti
Abbreviated transcription (Latin):
pet̾e manumisso repeticõe.
Neratiꝰ ⁊̃ libro m̃branaꝵ
reft̃ paridẽ pathonomuu
a domicia neronis fiua .x.
que ei ꝓfuia lib̃ tacte dede¬
rat repetisse ꝑ iuditẽ necĩ
fuisse q̃ sitũ a domicia sçie
uber accepisse. ¶ Siquisqu
statu lib̃ dederiti ded̃it. uł

Expanded text:
petere manumisso repetitionem. Neratius etiam libro membranarum refert Paridem pantomimum a Domitia Neronis filia decem, quae ei pro libertate dederat, repetisse per iudicem nec fuisse quaesitum, an Domitia sciens liberum accepisset. Si quis quasi statuliber mihi de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣꝙ sponsa sponso dotisno¬
mine ded̾it donec maneat
iussueius sponso nũ auit
nec iniptie secute sũt młier
ꝯdicet. S si ego ꝯtͣxi c̃ spõo

Expanded text:
 sponsa sponso dotis nomine dederit, donec maneat iussu eius sponso numeraui nec nuptiae secutae sunt, mulier condicet. sed si ego contraxi cum sponso
Abbreviated transcription (Latin):
U. ¶Eci̾uam certo locoati¬
cio dari stipłatus sumis petit
a me qm ei debeo pecsuam. &¬
ro an h̾ quo compẽsand̾ sit
qñti mea int̾furt certo loco

Expanded text:
. Pecuniam certo loco a Titio dari stipulatus sum: is petit a me quam ei debeo pecuniam: quaero, an hoc quoque pensandum sit, quanti mea interfuit certo loco
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. EEm altꝰ alteri pecuma
sineu̾suris alt̾usurariã deb
ꝯstitutũ ẽ a diuo seu̾o ecurrẽ¬
tis ap̃ utr̃q qnͣtitatis usur
aria pecũia diũse tñ sint usu¬
Nt eius qd̃mincẽ debetur.

Expanded text:
. Cum alter alteri pecuniam sine usuris, alter usurariam debet, constitutum est a diuo Seuero concurrentis apud utrumque quantitatis usuraaria pecunia, diuersae tamen sint usuhabet eius quod inuicem debetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ceuola. E debeas .x aut
iominẽ utr̃ adũsari uoi
ita compensacio huiꝰ debi¬
ti adiittrtur siadũsariꝰ
nõ posse cõpensactem ob¬
iti eius pecume ꝙͣ ip̃e tutor
suonoie adũsario debet.

Expanded text:
. Si debeas decem aut hominem, utrum aduersarius uolet, ita compensatio huius debiti admittitur, si aduersarius non posse compensationem obici eius pecuniae, quam ipse tutor suo nomine aduersario de‹be›t.
Abbreviated transcription (Latin):
compensare  audiendus est.
Siroẽm cõpensacioms uidex
nõ hũerit. salia man et peti¬
cio nec eni renudicate ex¬
cepcio obicipotalurd dicam
sireꝓbaui cõpensacõem qinõ
existãt debito tc̃ emĩrenidie

Expanded text:
compensare, audiendus est. Si rationem compensationis iudex non habuerit, salua manet petitio: nec enim rei iudicatae exceptio obici potest. aliud dicam, si reprobauit pensationem quasi non existente debi
Abbreviated transcription (Latin):
entiam exhibũit q̃ ead qñti¬
tate estimat cõpensa cd̃emfa¬
b̾a cõem. Si quis igitur potĩs
ieficio orit actõ utputaex
tur ex c̃afurtiua.¶S ⁊ qumno¬
xali iudicio ꝯuenit᷑ cõpẽsacõe
oppoñe pot̾. ¶Instipłoib quo¬

Expanded text:
entiam exhibuerit, quae eadem quantitate aestimatur, compensationem faberationem. Si quis igitur compensleficio oritur actio, ut puta ex tur ex causa furtiua. sed et qui noxali iudicio conuenitur, compensationem opponere potest. In stipu
Abbreviated transcription (Latin):
ti castrẽsĩ suoꝵ bonoꝵ aliꝰ
cet̃oꝵ aliꝰ h̃rs extitĩt ⁊ debit¬
or ait̾i h̾rdum obligatꝰ uult
compensaꝙ ab auo debetr
nõ audiet᷑. ¶Eumint᷑ diem
ad iudican executionẽ datũ
iudicatus ticio agit cũ eodẽ
ticio qui⁊ ip̃e pridẽ illi udi¬
catus est cõpensacõ adiit¬
tetur. aliud ẽ enĩ diem obl¬

Expanded text:
ti castrensium bonorum alius, ceterorum alius heres exstitit et debitor alteri heredum obligatus uult compensare quod ab alio debetur, non audietur. Cum intra diem ad iudicati exsecutionem datum iudicatus Titio agit cum eodem Titio, qui et ipse pridem illi iudicatus est, compensatio admittetur: aliud est eni
Abbreviated transcription (Latin):
Amiꝰquis edes que suised¬
ib ẜuirent cum emifset tͣclit᷑as
saccepit ꝯfusa sublataq ẜuitꝰ
ĩponẽda seruitusẽaliqqumli¬
bere ueneunt ¶Si parte p̃dima

Expanded text:
i quis aedes, quae suis aedibus seruirent, cum emisset traditas sibi accepit, confusa sublataque seruitus imponenda seruitus est: alioquin liberae ueniunt.Si partem pra
Abbreviated transcription (Latin):
fitare ubi cassitair cepisset
cassitau̾it sturicidiũ posteaex
stabulato uł̃ exaua aliqͣma¬
teria cassitare nõ pot̾ ¶St.¬
llicidiũ quo quomo acqui¬
situm sit altius tolli pot̾.le¬
uinẽ ¶ Eãdẽ ca retro ducipot̾
piet cadet ꝓducinõ pot̃. neali¬
o ioco cadat stillicidiũ ꝙ̃ in qͦ
altio nõ. ⁊ oĩo sciend̾ ẽ meliorẽ¬

Expanded text:
are coepisset cassitauerit stillicidium, postea ex tabulato uel ex alia materia cassitare non potest.Stillicidium quoquo modo adquisitum sit, altius tolli potest: leumen. eadem causa retro duci potepiet cadere, produci non potest, ne alio loco cadat stillicidium, quam in quo acrius non. et omnino sciendum est meliore
Abbreviated transcription (Latin):
re qui p̾posuit auoquĩ cc̃hetes
decipentur ⁊ facilio ħ inmag̾¬
tro ꝙͣ in stitore admittend̾ẽ
gistrum ĩposuit ne aliũ eilic¬
minatim eũ ꝓ hibuisse neticõ
magro utaris dñd̃ tm̃ent eo¬
us ꝓducendã utiutatẽ nau¬
iganciũ. ¶ Dauẽ acciꝑe debemꝰ
siue marinã siue fliualẽ sũ
dat in ex̃citorẽ accõem s erꝰ rei
sim eamrem p̃põitus fit ut
puta siad onus uehend̃ loca¬
tum sit aut aliq̃s res em̃itu¬
tiles naingãti uł siq reficiẽ¬

Expanded text:
eum praeposui, alioquin contrahentes decipientur: et facilius hoc in magistro quam institore admittendum gistrum praeposuit, ne alium ei licminatim eum prohibuisse, ne Titio magistro utaris. dicendum tamen eusque producendam utilitatem nauigantium.Nauem accipere debemus siue marinam siue fluuiatilem siue dat in exercitorem actionem, sed eius rei si in eam rem praepositus sit, ut puta si ad onus uehendum locatum sit aut aliquas res emerit utiles nauiganti uel si quid reficie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ distinctõempedius ꝓbat.
it mag̃r ex̃titoris erit dãpnũ
nõ cditoris ¶S si ab alio ⁊̃¬
mutuats lib̾auit eum quim
naiuis referit̾em c̃diõat. puto
⁊̃ huic dandã acc̃cem q̃i inna¬
uem acc̃dem c̃ditorẽ c̃did̃it.
Igitur p̃põitio c̃tam legẽ dat
ꝯtrahentib. qͣre si cum p̃pos¬
uit naui adħsolumut ueit¬
uras exigat nõ ut locet ꝙ for¬
te ip̃e ictau̾at nõ tenebitim
excitor simagr̃lccau̾it uł si
erit dñdum.aut si ad ħ erat
ut uectoribꝰ lecet nõ ut nau¬

Expanded text:
 distinctionem Pedius probat. it magister, exercitoris erit damnum, non creditoris. Sed si ab alio mutuatus liberavit eum, qui in navis refectionem crediderat, puto etiam huic dandam actionem, quasi in navem cIgitur praepositio certam legem da‹t› contrahentibus. quare si eum praeposuit naui ad hoc solum, ut uecturas exigat, non ut locet quod forte ipse locauerat, non tenebitur exercitor, si magister locauerit: uel si erit dicendum: aut si ad hoc, ut uectoribus locet, non ut
Abbreviated transcription (Latin):
culiarib m̃tib uoluntatẽ
extend̾e ad solidi obligõem
caresi sit in aliena poftate sid̃
uolũtate gerat insolrd̃ eũ ob¬
ugari siminus in petuliũ ¶In
potestate emm accipiemꝰutnꝰ¬

Expanded text:
peculiaribus mercibus voluntatem extendere ad solidi obligationem. care, si sit in aliena potestate, si quidem voluntate gerat, in solidum eum obligari, si minus, in peculium. In potestate autem accipiemu
Abbreviated transcription (Latin):
tem cc̃hamus equũ fuit eu
quimagr̃m nau pposuit teñi
res patiturut de ꝯdõe qui sĩ¬
stitoris despiciat. ⁊ sic cͣchat.
nnaus magro nõ ita. Naz
int̾oum locus tp̃e nõ patitur
plenius delibandi esiuum.¬
Qdagĩmnauis accipe debemꝰ
cuitttius naius anchoramã¬
data est. s si cum quolz na¬
utaꝵ sit cc̃tum nõ datur acc̃o
inexͣcitatorẽ ꝙius ex delicto
cuius ius eoꝵ qui ius naius
nauigande cã in naue sint.
detur acc̃oin ex̾citorẽ alian

Expanded text:
tem contrahamus, aequum fuit eum, qui magistrum naui imposuit, teneri, res patitur, ut de condicione quis institoris dispiciat et si‹c› contrahat: in nauis magistro non ita, nam interdum locus tempus non patitur plenius deliberandi consilium.Magistrum nauis accipere debemus, cui totius nauis cura mandata est.Sed si cum quolibet nautarum sit contractum, non datur actio in exercitorem, quamquam ex delicto cuiusuis eorum, qui nauis nauigandae causa in naue sint, detur actio in exercitorem: alia
Abbreviated transcription (Latin):
re scione uectores recipiant¬
⁊ sic ut certa regione ⁊ certo
mari negctiantur. ut eccest̃
naues que brũdusiũ uł arca¬
hio uectores thiciũt ad ho
ñabiles. Item q̃dã flmn ca¬
paces adinaren õsufficiẽtes.¬
Siplures st̃ magñ nõ diuifis
officus ꝙ cumq cumuno ge¬
stum erit obligabit ex̾citorẽ.
Si dunisis ut alt̃ locando al¬
cuuis offõ obligabitur ex̃cit¬
fatuĩt ne alt̾ sĩ alt̾o q gat¬

Expanded text:
re scio, ne uectores recipiant, et sic, ut certa regione et certo mari negotietur, ut ecce sunt naues, quae Brundisium a Cahio uectores traiciunt ad onera inhabiles, item quaedam fluuii capaces ad mare non sufficientes.Si plures sint magistri non diuisis officiis, quodcumque cum uno gestum erit, obligabit exercitorem: si diuisis, ut alter locando, alcuiusque officio obligabitur exercitfaciunt, ne alt
Abbreviated transcription (Latin):
bis electio utr̃ exc̃itorẽ anna¬
gistrum ꝯuemireuelimꝰ. ¶S
ex cc̾rio extentinauemadusꝰ
runt. ⁊ccoem nõ polucetiur
quiñ eod eod̃ auxilio in di¬
gebat. S aut exlocato tu
magr̃o si pp̃mĩcedẽ opamei
exhubet aut si gͣtuitam mãdati
agere pot̾. GSolentplane p̃fe¬

Expanded text:
bis electio, utrum exercitorem an magistrum conuenire uelimus.Sed ex contrario exercenti nauem aduersus runt, actio non pollicetur, quia non eodem auxilio indigebat, sed aut ex locato cum magistro, si mercede operam ei exhibet, aut si gratuitam, mandati agere pot
Abbreviated transcription (Latin):
dares tui p̾stitisses p̃ciumte
dełr. desine quia bone fiderĩ
ad q̃ omĩa h rediguntur m¬
admittit nec quicꝙͣ int̾ ẽ utr̃
integris oĩb in q̃ obligatrĩ
ẽcmꝰ ꝯuemiret ut ab eo neg¬
ccio discedetur. mintegrum
restitutis huis queego tibrĩ
p̃stitissẽ ꝯsentiremꝰ nequid

Expanded text:
sses: pretium te debere desinere, quia bonae fidei, ad quam omnia haec rediguntur, iadmittit. nec quicquam interest, utrum integris omnibus, in quae obligati essemus, conueniret, ut ab eo negotio discederetur, an in integrum restitutis his, quae ego tibi praestitissem, consentiremus, ne quid
Abbreviated transcription (Latin):
masti debere. ⁊ debitor pacius
sit cumtitio suo debitore cõ¬
stituto. n tibi ad ũsustuu
debitorem n ip̃i.⁊dũ sus su
hrditariaꝵ dabit. ¶Sunter
debitorẽ⁊ eum qui fũdũ pig¬
noratum acreditore qiͣ debi¬
toris negitium geret emt pi¬
atuit ut h̾ita compens acõefr¬
uttuum soluto q ꝙ reliquũ
debetur fundus debitori rest¬
ctus fecit fidem pr̃are d ¶E
fcas c̾ditor soliuiss ⁊ debito¬
re recipet. ⁊ ut tributa eiusdẽ
p̃clii debitor pendet ẽ iuistum.
ĩo seruand̾ est. ¶De i o ffõ¬
taledesiderium admitti.
sciã ut nõ qnͣtitas eo nõie
expensa cumusuris lititis re¬
stituatur. s pars dundia
eius ꝙ ex eute datum eit¬
tur petã. ñ intelligitur. mo¬
ramichi fĩ mortuo quoqĩ
sticho puto nõ teñ reumq
ante paictum morã ñ fcc̾at.
Ai S debitor sit fuctuqri
⁊ patiscatur seruus in quo
usum fructũ ht ne ab eo pet¬
atur patiscendo meliore edõ¬
teret. seruus au̾it frrctuariꝰ

Expanded text:
 debitor pactus sit cum Titio suo debitor constituto: neque tibi adversus tuum debitorem neque ipsi adversus suuhereditariarum dabit. Si inter debitorem et eum, qui fundum pigneratum a creditore quasi debitoris negotium gereret emerit, placuit ut habita compensatione fructuum solutoque, quod reliquum deberetur, fundus debitori restctus fecit, fidem praestare debet. factas creditor soluisset, debitore reciperet, et ut tributa eiusdem praedii debitor penderet, iustum ideoque seruandum est. De inofficitale desiderium admitti. sci autem, ut non quantitas eo nomine expensa cum usuris licitis resti‹tu›atur, sed pars dimidia eius, quod ex ea lite datum erittur, petam: non intellegitur mora mihi fieri mortuoque Sticho puto non teneri reum, qui ante pactum moram non fecerat.i debitor sit fructuarius et paciscatur seruus, in quo usum fructum habet, ne ab eo petatur: paciscendo meliorem condicteret, seruus autem fructuarius
Abbreviated transcription (Latin):
qm sit pactus a se. nõ peti pec¬
umamĩo cepit id pactum
tus sit ut ⁊ se petiliceat anuti¬
utas prioris pacti sblatasit
fideussori q̃situm ẽ. s ũiuf
ẽ semei acquisita fideuisso¬
ri patti excepct̃em ultĩꝰ eñiu¬
to extorqueri non posse. de

Expanded text:
sit a se non peti pecuniam ideoque coepit id pactum tus sit ut a se peti liceat: an utilitas prioris pacti sublata sit fideiussori, quaesitum est. sed uerius est semel adquisitam fideiussori pacti exceptionem ulterius ei inuito extor
Abbreviated transcription (Latin):
generate  estad omia ꝑtinẽs
di tñsigendi q cã consentiũt
qui interseagunt nam ficutia
uenire dicũtur qui exdiũsislo¬
cis munum locum couigunt᷑
⁊ uemũt ita quiexdiũsis ani¬
nerale ẽ ut elegant̾ pedius di¬
cat nullum ẽe ꝯtractũ nilla¬
ẽẽ obligõem que nõ h̾eat inse
pignus uł instipulacõem.
turno sidebitori meo reddide¬
rim cautcemuidetur int̾nos
ꝯuenissene pet̾em ꝓfuturam¬
qz ei ꝯuencõis extepcõem plac

Expanded text:
generale est ad omnia pertinens, di transigendique causa consentiunt qui inter se agunt: nam sicuti convenire dicuntur qui ex diversis locis in unum locum colliguntur et veniunt, ita et qui ex diversis anile est, ut eleganter dicat Pedius nullum esse contractum, nullam obligationem, quae non habeat in se pignus uel in stipulationem. et ideo si debitori meo reddiderim cautionem, videtur inter nos convenisse ne peterem, profuturamque ei conventionis exceptionem plac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonasua reus pepigit neafi¬
deuissore petatur nich̾ ꝓ dẽe fi¬
deiussori quid putant. ꝙͣ qm̃
idrei int̾sit. quia ea dem̃ cõpe¬
tere ei debeat. excepcõ que imnre¬
iure utimur. ¶Pttus ne ꝑeit¬
ret postea ꝯuernt ut petẽt᷑ pͣr
pactum ꝑ post̾ius elideturno
etur. inpactis factum u̾satu
ño replicacc̾e except̃o elidetur.
Ead̾ ie ꝯtingit nefideuissor¬
ib prius pactũꝓxit. ¶S srĩ

Expanded text:
sona sua reus pepigerit, ne a fideiussore petatur, nihil id prodesse fideiussori quidam putant, quamquam id rei intersit: quia ea demum competere ei debeat exceptio, quae et reiure utimur. Pactus, ne peteret, postea conuenit ut peteret: prius pactum per posterius elidetur, netur, in pactis factum uersatur: et ideo replicatione exceptio elidetur. eadem ratione contingit, ne fideiussoribus prius pactum prosit. sed si
Abbreviated transcription (Latin):
L Sp̃r antonio ⁊ seuerus re¬
orum ꝑactismutari nõ pot̃:¬
dirigitur. S cum. S tuinge¬
nercue sit lccumint hrdes qͦ
utigantes lebit. ¶Qui pro¬
uccauit pactꝰ ẽ intͣ dicm cert̾.
petuma qm̃ tnsegeratñ sol¬
utaiudicatis ses atiffcũru
uidex appelloms nulloalio
de principii causa discusso
iustam ꝯuen tõem ueluti ⁊fe¬
ssi seqͣtur. ¶Post diuisg̃em
ditores asingur hrdibinõ
int̾põitis delegõnib insoud̃
ut ꝯuen̾at usuras acceptane¬
runtactões qs adũsus om̃s
erunt fi ñ singłi ꝓficerei gos¬
te totum debitum singui of¬
ferant. ¶Bat̾ qui dote ꝓmisit
pactusẽ ut poet mortẽ suã in
mr̃i monio sñ ub̃is defu̾cta fi¬
ua porcõ dotis ap̃ hrte suu
frem mañet ea ꝯuenciolib̾is
a sccero postea susceptis ⁊ h̃r¬
dib tessorelicns per exteptõe
doli ꝓterit cum int̾ c̃chentes ĩ¬
io actum sit ut h̾roib ꝯsuia¬
tur. ⁊iuo tp̃re quo pr alios
iudiciũ supp̃mum ꝯtulisse

Expanded text:
s Antoninus et Uerus reorum dirigitur, sed cum generale sit, locum inter heredes quoque litigantes habebit. Qui prouocaui‹t›, pactus est intra diem certum pecunia, qua transegerat, non soluta iudicatis se satisfacturum: iudex appellationis nullo alio de principali causa discusso iustam conuentionem uelut confess‹i› sequetur. Post diuisionem ditores a singulis heredibus non interpositis delegationibus in solidum, ut conuenerat, usuras acceptauerunt: actiones, quas aduersus omnes erunt, si non singuli pro fide rei gestae totum debitum singulis offerant. Pater, qui dotem promisit, pactus est, ut post mortem suam in matrimonio sine liberis defuncta filia portio dotis apud heredem suum fratrem remaneret. ea conuentio liberis a socero postea susceptis et heredibus testamento relictis per exceptionem doli proderit, cum inter contrahentes id actum sit, ut heredibus consulatur et illo tempore, quo pater alios iudicium supremum contulisse
Abbreviated transcription (Latin):
.i. meuuis ⁊ seia qui absentes
erant tempore mortis mrĩs su
ecnount petũiam aureã af
fr̃e suo eẽ sbtͣitam cuius nulla
b adũsus fr̃em competatat¬

Expanded text:
 Maeuius et Seia, qui absentes erant tempore mortis matris suae, cognouerunt pecuniam auream a f‹r›atre suo esse subtractam, cuius nulla us aduersus fratrem competit a
Abbreviated transcription (Latin):
it creditor debitori suo bonai
fide it̾m conetur b destruere. Sr̃¬
uatuum si deceptus ħ fecit ĩẽ
semin dolus ⁊ fraus. ¶ Siue ã¬
tum factum sit siue post patt̃
patroꝵ ita sol iseri. rogauit¬
litus ticius. spopondit meu¬

Expanded text:
it creditor debitori suo bona fide, iterum hoc conetur destruere: superuacuum, si deceptus hoc fecerit, inest enim dolo et fraus. Siue atum factum est siue post pactumpactorum ita solet inseri 'rogauit Titius, spopondit Maeu
Abbreviated transcription (Latin):
que neqz doio maio neqzad¬
uersus leges plebiscita sena¬
tus ⁊suita p̃torum decretac
dita principumn⁊ quo
fraus ciiquã fiit. Factaerunt
inrem sunt quociens gr̾ialit̃
patiscor ne petam¶ In ꝑcona
qucciens nea ꝑsona petam
.i. ne auitioticio petam utrũ
au̾t mnrem aut inꝑsonam pa¬
ctumfactum est nõ minus ex
uerb̾ ꝙͣ ex mente ꝯuemẽtium
ut ⁊ pediꝰ art ꝑsona pacto inse¬
ficit. s ut demonstͥtur. cũ quo
pactum factumẽ. ¶Boroma¬
io. nt pretor pactum se ñ seru¬
aturum dolus maius sit uiͣ¬
ex calliditate us ex fallaciant
⁊ ait pedius doiomalo pactuz
fit quociens cutumscribendi
alt̾ius causa aliud agi simul¬

Expanded text:
quae neque dolo malo, neque aduersus leges plebis scita senatus consulta ‹decreta› edicta principum, neque quo fraus cui eorum fiat facta erunt, in rem sunt, quotiens generaliter paciscor ne petam: in personam, quotiens ne a persona petam, id est ne a Lucio Titio petam. utrum autem in rem an in personam pactum factum est, non minus ex uerbis quam ex mente conuenientium ut Pedius ait, persona pacto insefiat, sed ut demonstretur, cum quo pactum factum est. Dolo malo ait praetor pactum se non seruaturum. dolus malus fit calliditate et fallacia: et ut ait Pedius, dolo malo pactum fit, quotiens circumscribendi alterius causa aliud agi
Abbreviated transcription (Latin):
utsiquid ex ꝯtinentipacta so¬
secuta st̃ ut exꝑte actoris ĩ sĩt
si ex int̾uaslonõ erunt nec ĩ¬
ualebunt siagaturnec exp
pacto nascitur acfout puta
ctonascatur ¶d martellꝰ stri¬
bit simtutele actr̃e ꝯuenitut
maiores ꝙ̃ statute st̃ usure p̃s¬
tentur locum nõbrent nec ex
pacta insũt que legem ꝯłitui¬
factasunt. Id̾ ionsui scio apa¬
punano ⁊ post ẽpcc̃em ex int̾ua¬
uo anquid exͣ naturã ꝯittus
ꝯuemiat ob hanccãm agi exẽp¬
to nõ posse pp̃eamdem regulã
neexpacto acto nascatur qd̃
erit dñdum. S ⁊ ex parte reilo¬
cum hebit pactum quia solẽt¬
⁊ ea pacta que postea int̾ꝑonũ¬
tur parere exceptĩes ¶Adroã¬
ut ꝯstet inẽpcõem tet̾isq bone
fidei iditus reñdum secuta¬
postea posseabiri ab ẽpcione.
Sugitur in totum pot. curnõ
ciat ñdumre secuta ead̃ rõne.
nam sipot totares toui curñ
⁊ reformari ut quodãm̃o qiͣre
tor cum alio pactus est ut ab ĩ¬

Expanded text:
ut si quidem ex continenti pacta subsecuta sunt, etiam ex parte actoris insint: si ex interuallo, non inerunt, nec ualebunt, si agat, ne ex pacto actio nascatur. ut puta actio nascatur: idem Marcellus scribit. et si in tutelae actione conuenit, ut maiores quam statutae sunt usurae praestentur, locum non habebit, ne ex pacta insunt, quae legem contfacta sunt. idem responsum scio a Papiniano, et si post emptionem ex interuallo aliquid extra naturam contractus conueniat, ob hanc causam agi ex empto non posse propter eandem regulam, ne ex pacto actio nascatur. quod erit dicendum. sed ex parte rei locum habebit pactum, quia solent et ea pacta, quae postea interponuntur, parere exceptiones. Adeo auut constet in emptione ceterisque bonae fidei iudiciis re nondum secuta posse abiri ab emptione. si igitur in totum potest, cur non ciat nondum re secuta, eadem ratione. nam si potest tota res tolli, cur non et reformari? ut quodammodo quasi rentor cum altero pactus est, ut ab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfutur̃. immno ⁊ in seruo doli
exceptõ nõ ẽ respuenda. ¶Ho
de debiti ꝯtenti sint. Sĩodis¬
sentiant t̃c p̃toris partes ncͣͣr¬
ie st̃ qui detreto suo sequatur
minoris partis uoiuntate.

Expanded text:
futuram. immo et in seruo doli exceptio non est respuenda. Hodiparte debiti contenti sint: si uero dissentiant, tunc praetoris partes necessariae sunt, qui decreto suo sequetur maioris partis uoluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
strapotestate st̃ paciscendom
sit. ceterum si patistarne atici¬
o petas dem̃ attõem adũsus
me noie eius instituas ñ dan
daest pacti ꝯuentrexceptõ.Ra
ꝙ ip̃i mutile est nec defensori.
competit ¶ Iuł quo scribit si
pattus sit. ne ase reue a filio
petatur. Edagis ẽ ut pactiex¬

Expanded text:
stra potestate sunt, paciscendo sit. ceterum si paciscar, ne a Titio petas, deinde actionem aduersus me nomine eius instituas, non est danda pacti conuenti exceptio: nam quod ipsi inutile est, nec defensori competit. Iulianus quoque scribit, si pater pactus sit ne a se neue a filio petatur, magis est ut pacti ex
Abbreviated transcription (Latin):
suum hrdem ⁊ seruum nc̃tiũ
stiscentes priꝰ ꝙͣ seĩnsceant
putat recte patisci ꝙ ⁊ uerũ ẽ
Id̾ ⁊ inexͣneo h̾rte. ⁊ Quid et si
mandato treditoꝵ adierit ĩ¬

Expanded text:
suum heredem et seruum necessarium iscentes priusquam se immisceant putat recte pacisci, quod uerum est. idem et in extraneo herede: qui si mandatu creditorum adierit
Abbreviated transcription (Latin):
sic loguctur qiͣ omnes edito¬
res debeant ꝯuemire. quider¬
go siquid̃ eoꝵ absñtes sirit.
num exẽplum p̃sencium ab¬
sentes sequi debeanit.S ian
priuulegiarus ab sentibħ
pactio neceat. elegantͥu tc̃ta¬
tur s m̃o ual pactio ⁊ cc̃ absẽ¬
tes ⁊ repeto añ formã a diuo
marcodatam diuũpiumire¬
scupsisse fiscum quo in hiis
casibrin quibꝰ ypothecas
nõ h̾t ⁊ ceteros priuulegianioᷤᷤ
exẽplu c̃oitor sequi oporte.¬

Expanded text:
i omnes creditores debeant conuenire. quid ergo si quidam absentes sint? num exemplum praesentium absentes sequi debeant? sed an et priuilegiariis absentibus haec pactio noceat, eleganter tractatur: si modo ualet pactio et contra absentes. et repeto ante formam a diuo Marco datam diuum Pium rescripsisse fiscum quoque in his casibus, in quibus hypothecas non habet, et ceteros priuilegiarios exemplum creditorum sequi oporte
Abbreviated transcription (Latin):
dencium. Si ꝯuenit piatuit
nent. Naminecis qui puires
actc̃es ht adu̾sus eum quiu¬
sonaricco accipitur. ¶Cum
remius. Sumni forteminute
summe .c. aureoꝵ debeantur.
auiũo mnuna summa aure
ille excedunt mnunã sũmãco¬
adunate/. Sumine ã appuc¬
sare debemus ĩ usuras.a¬

Expanded text:
t neat. nam nec is, qui plures actiones habet, aduersus eum, qui upersonarum loco accipitur. Cumuremus, si uni forte minutae summae centum aureorum debeantur, alii uero una summa aureoillae excedunt in unam summam coadunatae. Summae autem applicare debemus etiam usuras.
Abbreviated transcription (Latin):
ũs regui obseruatis inclitã
uiam crucditionis legutime pꝰ¬
sint ambulare. ¶Itaꝙ ꝓcul
sibi uendicare locum ut pote
tutis erudicionem iudicamꝰ.
S ordines eorum ⁊ tͣmites
ꝑ quos ambulãdum ẽ ma¬
infestare tempestiuum nobiᷤ¬
usumess euidetur ⁊ uos ĩme¬
moria quidẽ eor queante ẗ¬
debatis retigere. ostend̾e au¬
tem nouele nr̃e compoicõis
tamutiutatem qm̃ tempora
ut nch̾ huius artis relinq̃t̾
mecgiitũ. ¶Et antea quide
extanta legum muitiiudie
que mnubror quitẽ duomi¬
ua ũsuum. aut trities centem¬
mina extendebãtur nicħ̾. au¬
ip̃os ꝯfusos ⁊ iura utiliam
se ꝑraro hntes auccr magi¬
scia studiosi accipiebant cete¬
teris iutẽ desuetis i.am om̃i
rtus detestmentis ⁊ legntis
ꝯnumera bãtur. Quos necto¬
s muitas partes eoꝵ quasi
supuacuas p̃teribant. ⁊ pri¬
mo anno hec opus tradeba¬
tur legentib non scõmed¬
icti ppetui ordinacc̃em s pas
us. alemannitus. gotitus. frmn¬
cus. germanicus athitus.a¬

Expanded text:
s regulis observatis inclutam viam eruditionis legitimae possint ambulare. itaque dubisibi vindicare locum, utpote am ad iuventutis eruditionem iudicamus. sed ordinem eorum et tramites per quos ambulandum est manifestare tempestivum nobis esse videtur, et vos in memoriam quidem eorum, quae antea tradebatis, redigere, ostendere autem novellae nostrae compositionis tam utilitatem quam tempora, ut nihil huiusmodi artis relinquatur incognitum. Et antea quidemex tanta legum multitudine, quae in librorum quidem duo milia, versuum autem tricies centena extendebatur, nihil alipsos confusos et iura utilia in se perraro habentes a voce magistra studiosi accipiebant, ceteris iam desuetis, iam omnibrtus de testamentis et legatis connumerabantur: quos nec tosed multas partes eorum quasi supervacuas praeteribant. et primi anni htur legentibus non secundum edicti perpetui ordinationem, sed pasus Alamanicus, Gothicus, Frangicus, Germanicus, Anticus, A
Abbreviated transcription (Latin):
si mutue st̃ actões ⁊ art̾min¬
orem qnͣtitatem alt̾ maiorẽ
petat ap̃ eund̃ iudicẽ a gẽd̾
ẽ eiqui qnͣtitatẽ minorempe¬
tit nem pottate calũpinga
adu̾saru mei sit . inap̃ eum
utigiripossim. ¶Sunaac¬
cio ꝯmunis sit pluriũ ꝓgõaꝵ
uelutifamilie ħ̾tiscunde cõi
diuidundo fimũ iegũdoꝵ⁊̃
utr̃ single partes spectandest̾
cutauiris dictõem eius quico¬
piacet qr unus quis de ꝑte
sua utigat anpocis totares¬

Expanded text:
actiones et alter minorem quantitatem, alter maiorem petat, apud eundem iudicem agendum est ei qui quantitatem minorem petit, ne in potestate calumniosa adversarii mei sit, an apud eum litigare possim. Si una actio communis sit plurium personarum, veluti familiae erciscundae, communi dividundo, finium regundorum, utrum singulae partes spectandae sunt circa iurisdictionem eius qui coplacet, quia unusquisque de parte sua
Abbreviated transcription (Latin):
titas int̾iusditit̃em iidic¬
antis sit coateruaciouoom
mum excedat mod iuris dir¬
tioins ei aꝑ eumagiposse ĩ¬
sabino cassio ꝓtulo platuit

Expanded text:
titas intra iurisdictionem iudicantis sit, coacervatio vero omnium excedat modum iurisdictionis eius: apud eum agi posse Sabino Cassio Proculo placuit:
Abbreviated transcription (Latin):
et .i. ¶Ore maior ita
compatum est utis uiris¬
butionem mandare possit
defert s ꝯfirmat mãdatam
uiris dictc̃em. Ideoq sus qui
mandauit iuns dictõem dete

Expanded text:
torum More maiorum ita comparatum est, ut is demum iurisdictionem mandare possit, defert, sed confirmat mandatam iurisdictionem. ideoque si is, qui mandavit iurisdictionem, dece
Abbreviated transcription (Latin):
praret fortassis quia his et
ꝯtempta maiestas p̃torisiuĩ¬
dicatur ⁊ plura facta intellig¬
untur ꝙ̃adm cum plures st̃¬
quiiniuriã fecuit ut dãpnu
dederint quia plura facta st̃
nõ ut in futo unuumest¬
Qn cctauenus huic quoz do¬
mino succurrẽdumait. s ħi
pot dici si dolo malo curaunt
ut ab alio album corrũpatur
quiã tuncunũ ꝯsiuũ fuit nõ
plura facta. ⁊d̃ pomp̃. libro.x.¬

Expanded text:
praestaret: fortasse quia hic et contempta maiestas praetoris vindicatur et plura facta intelleguntur: quemadmodum cum plures servi iniuriam fecerunt vel damnum dederunt, quia plura facta sunt, non ut in furto unum. Octavenus hic quoque domino succurrendum ait: sed hoc potest dici, si dolo malo curaverint, ut ab alio album corrumperetur, quia tunc unum consilium sit, non plura facta. idem Pomponius libro