comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ hõ iħs xxp̃c tradiderit
regnũ dõ ⁊ patri. ut iã ñ int̃pellet
ꝓ nob̾ mediator ⁊ sacerdos noster.
filius di ⁊ filius hoinis. S ⁊ ipse
in quantũ sac̾dos e̾ assũpta ꝓpt̃
nos forma. serui subiectus sit ei
qͥ illi subiecit omĩa ⁊ cui subie¬
cit omia: ut in quantũ ds̃ est.¬
nos cũ illo subiectos habeat: in
quantũ sacerdos. nobiscũ illi subiectꝰ sit.
Quaꝓpt᷑ cũ filiꝰ sit ⁊ ds ⁊ hõ. alia subs¬
tanti a ħomo potius in filio quã filiꝰ
Iin patre. sic̃ caro animȩ meȩ alia sub¬
Istantia ẽ ad animã meaͣ quãuis in uno
homine. quã anima hominis alterius
ad animã meã. Cũ gͦ tͣdidit regnũ do
⁊ patri. it ÷ cũ credentes ⁊ uiuentes ex
endȩ suspiramꝰ ⁊ gemimꝰ. ⁊ transierit
labor ⁊ gemitꝰ: iã nͣ intͣpellabit ꝓ nob̾
tradito regno do ⁊ patri. Hoc signi¬
ficansait. Nec uohlocutus sũ in simmi¬
litudinibꝰ. ueniet hora quando iam
ñ insimilitudinib loquar uobis.s:

Expanded text:
hominum homo Christus Jesus tradiderit regnum Deo et Patri, ut jam non interpellet pro nobis mediator et sacerdos noster, Filius Dei et Filius hominis; sed et ipse in quantum sacerdos est assumpta propter nos servi forma, subjectus sit ei qui illi subjecit omnia, et cui subjecit omnia; ut in quantum Deus est, cum illo nos subjectos habeat, in quantum sacerdos, nobiscum illi subjectus sit . Quapropter cum Filius sit et Deus et homo, alia substantia homo potius in Filio quam Filius in Patre: sicut caro animae meae, alia substantia est ad animam meam, quamvis in uno homine, quam anima alterius hominis  sit. Cum ergo tradiderit regnum deo et patri, id est cum credentes et uiuentes ex endae suspiramus et gemimus, et transierit labor et gemitus, iam non interpellabit pro nobis tradito regno deo et patri. hoc significans ait: haec uobis I ocutus s u m in similitudinibus; ueniet hora, quando iam non in similitudinibus loquar uobis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tabant. qđ uidebant. Inde ẽ illud qđ
ait. Si diligeretis me gaudetis qñeo
ad patre qr pat᷑ maior me ẽ: id: ꝓpt̃ea
ine oportet ire ad patre. qr dũ me ita
uidetis. ex hoc qđ uidetis. estima¬
tis q minor sũ patre. atqita circa
creaturã susceptũq habitũ occupa¬
ti. ȩqualitatẽ quã cũ patre habeo
ñ intelligitis. Inde ẽ ⁊ illud. noli
me tangere: ñdũ enĩ ascendi ad patrẽ
meu. Tactus enĩ. tanꝗͣ. finẽ facit no¬
tionis: id̾oq nolebat in eo ẽe fine
intenti cordis in se: ut hoc qđ uide¬
bat᷑ tantũmͦ putaret᷑. Ascensio autẽ
ad patrẽ erat. ita uideri sic̃ ȩquał ẽ
patri: ut ibi eet finis uisionis q̃ sufficiꝙ
nob̾. Aliqͣndo itẽ de filio solo dicit᷑.
qđ ipse sufficiat.: ⁊ in eiꝰ uisione mer¬
ces tota ꝓmittit᷑ dilectioĩs ⁊ desiderii
nr̃i. Sic enimait. Q habet manda¬
ta mea ⁊ custod̃ ea: ille ẽ qͥ dilig̃ me.
Qͥ autẽ dilig̾ me. diliget᷑ a patre

Expanded text:
 est et illud quod ait: si diligeretis me, gauderetis, quoniam eo ad patrem, quia pater maior me est, id est propterea me oportet ire ad patrem; quia, dum me ita uidetis et ex hoc quod uidetis aestimatis, minor sum patre, atque ita circa creaturam susceptumque habitum occupati aequalitatem, quam cum patre habeo, non intellegitis. inde est et illud: noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem meum. tactus enim tamquam finem facit notionis, ideoque nolebat in eo esse finem intenti cordis in se, ut hoc quod uidebatur tantummodo putaretur. ascensio autem ad patrem erat ita uideri, sicut aequalis Patri, ut ibi esset finis visionis, quae sufficit nobis. Aliquando item de Filio solo dicitur, quod ipse sufficiat, et in ejus visione merces tota promittitur dilectionis et desiderii nostri. Sic enim ait: Qui habet mandata mea et custodit ea, ille est qui diligit me. Qui autem me diligit, diligetur a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce qr ñ solũ seipsũ ostendit illi a
qͦdiligit᷑ . q simul cũ patre uenit
ad eũ: ⁊ mansionẽ facit apd̾ eum.
Anforte putabit᷑ mansionẽ in dile.¬
ctore suo facientib patre ⁊ filio.
exclusus ẽẽ ab hac mansiõe sp̃s sc̃s:

Expanded text:
um se ipsum ostendit ei a quo diligitur, quia simul cum Patre venit ad eum, et mansionem facit apud eum. 19. An forte putabitur mansionem in dilectore suo facientibus Patre et Filio exclusus esse ab hac mansione Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
inde sp̃m sc̃m. ⁊ tanquã locũ daturũ
ẽẽ maiorib Sed huic carnali cogita¬
tioni occurrit scriptura. Paulo qͥppe
suꝑius ait. Et ego rogabo patrẽ. ⁊ ali¬
ũ aduocatũ dabit uob: ut uob̾cũsit
in ȩternũ. Non gͦ discedet patre ⁊ fi¬
lio uenientib s in eadẽ mansione
cũ ipsis erit in et̾nũ. qr nec ille sine
ipsis uenit. nec illi sine illo sed ꝓptͣ
insinuationẽ trinitatis ꝑsonarumᷤ
etiã singulis nominatis dicunt᷑ q̃dã:¬

Expanded text:
itum sanctum, et tanquam locum daturum esse majoribus. Sed huic carnali cogitationi occurrit Scriptura: paulo quippe superius ait, Et ego rogabo Patrem, et alium advocatum dabit vobis ut, vobiscum sit in aeternum . Non ergo discedet Patre et Filio venientibus, sed in eadem mansione cum ipsis erit in aeternum; quia nec ille sine ipsis venit, nec illi sine ipso. Sed propter insinuationem Trinitatis, personis etiam singulis nominatis dicuntur qua
Abbreviated transcription (Latin):
me ipsũ. intelligit᷑ qi ostendit ⁊ pa¬
trẽ: ita ⁊ in eo qd d̃r cũ tradidit regnũ
do ⁊ patri. intelligit᷑ qr ñ adimit sibi.
qmcũ ꝑducit credentes ad contẽpla-¬
tionẽ di ⁊ patͥs. ꝓfecto ꝑducet ad con¬
tẽplationẽ suã qͥ dix̃ ⁊ostendã illi
me ipsũ. Et id̾o consequent᷑ cum
dixisset illi udas. dñe qͥd factũ ẽ.¬

Expanded text:
me ipsum illi, intelligitur quia ostendit et Patrem; ita et in eo quod dicitur, Cum tradiderit regnum Deo et Patri, intelligitur quia non adimit sibi. Quoniam cum perducet credentes ad contemplationem Dei et Patris, profecto perducet ad contemplationem suam, qui dixit, Et ostendam illi me ipsum. Et ideo consequenter, cum dixisset illi Judas, D
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. tanquã solus omino sufficiat.
cũ uenerit ille sp̃s ueritatis doce¬
bit uos omnẽ ueritatẽ. Nunqͥd gͦ
hinc separat᷑ filiꝰ tanquã ipse ñ do
iorẽ ẽẽ filio spͣm sc̃m: que minorẽ
illo solent dicere. An qr ñ dictũ ẽ
ipse solus. aut nemo nͥ ipse uos do¬
cebit omnẽ ueritate. ido ꝑmittunt
ut cũ illo docere credat᷑ ⁊ filius:
Apłs gͦ separauit filiũ ab sciendis
tribuit ut diceret. qr hȩc locutꝰ sũ
uob̾ tristicia cor urm̃ ĩpleuit. s
ego ueritatẽ dico expedit uob̾ ut
ego eã. nã si ñ abiero aduocatus
non ueniet ad uos:
oc aut̾ẽ dix nͣ ꝓptͣ ineqͣlitatem
eos. qͦ minꝰ ueniret ille qͥ minor ñ eẽt:
qr ñ semetipsũ exmaniuit sic̃ filiꝰ
formã serui accipiens. Oportebat gͦ

Expanded text:
quam solus omnino sufficiat: cum uenerit ille spiritus ueritatis, docebit uos omnem ueritatem. numquid ergo hinc separatur, tamquam ipse non dociorem esse filio spiritum sanctum, quem minorem illo solent dicere. an quia non dictum est: "ipse solus" aut: "nemo nisi ipse uos docebit omnem ueritatem", ideo permittunt, ut cum illo docere credatur et filius ? apostolus ergo separauit filium tribuit, ut diceret: quia haec locutus sum uobis, tristitia cor uestrum impleuit. sed ego ueritatem dico: expedit uobis, ut ego eam. nam si non abiero, aduocatus non ueniet ad uos. hoc autem dixit non propter inaequalitatem eos, quominus ueniret ille qui minor non esset, quia non semet ipsum exinaniuit sicut filius, forma
Abbreviated transcription (Latin):
leticia nichil ãplius reqͥret᷑. q nec
erit qͥd ampliꝰ reqͥrat᷑. Ostendet᷑ enĩ
nob̾ pat̃: ⁊ sufficiet nob̃. Qđ bene in¬
tellexerat philippus: ut diceret. Dñe.
ostende nob̾ patrẽ. & sufficit nobis.
S ñ dũ intellexerat eo qͦq mͦ id ipsũ
se potuisse dicere: dñe ostende nob̾
te. & sufficit nob̾. Ut enĩ hoc intel¬
ligeret: responsũ ẽ ei a dño. Tanto

Expanded text:
s requiretur; quia nec erit quod amplius requiratur. Ostendetur enim nobis Pater, et sufficiet nobis. Quod bene intellexerat Philippus, ut diceret Domino, Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis: sed nondum intellexerat, eo quoque modo idipsum se potuisse dicere, Domine, ostende nobis te, et sufficit nobis. Ut enim hoc intelliger
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ Qd si aliqͥ ⁊ hoc affirmant
qđ ĩa fuerit in di substantiã mu-¬
tatꝰ homo xp̃c iħs: illud certe nega.¬
re ñ posst̃ qđ ad huc natura hõĩniᷤ
manebat. quando ante passionẽ
dicebat. qm̃ pat᷑ maior me ẽ. Unde
nulla cunctatio ẽ. scđm hoc ẽẽ di¬
ctũ. qđ forma serui maior ẽ pater:
cui forma di equał ẽ filius. Nec qͥs¬
quã cũ audierit qđ ait apłs. cum
autẽ dixerit qr omĩa subiecta st̃.
manifestũ. ꝙ om̃ia p̃ter eũ qͥ sub¬
iecit illi omĩa ita existimet de pa-¬
tre intelligendũ. qđ subiecerit
omia filio. ut ipsũ filiũ sibi omia
subiecisse ñ putet᷑. Inseparabilis
eĩ ͤ oͣꝑatio patͥs ⁊ filii alio qͥn nec
ipse pat̾ sibi subiecit omĩa: s filius
ei subiecit qͥ ci regnũ tradit: ⁊ eua¬
cuat omnẽ pͥncipatũ ⁊ omnẽ po¬
testatẽ ⁊ uirtutẽ. De filio qͥppe ista
dicta st̃ cũ tͣdid̾it inqͥt regnũ dõ ⁊

Expanded text:
ta est. quod si et aliqui hoc affirmant, ta est. quod si et aliqui hoc affirmant, quod iam fuerit in dei substantiam mutatus homo Christus Iesus, illud certe negare non possunt, quod adhuc natura hominis manebat, quando ante passionem dicebat: quoniam pater maior me est. unde nulla cunctatio est secundum hoc esse dictum, quod forma serui maior est pater, cui in forma dei aequalis est filius. nec quisquam, cum audierit quod ait apostolus: cum autem dixerit, quia omnia subiecta sunt, manifestum, quia praeter eum qui subiecit illi omnia, ita existimet de patre intellegendum, quod subiecerit omnia filio, ut ipsum filium sibi omnia subiecisse non putet; inseparabilis enim est operatio patris et filii. alioquin nec ipse pater sibi subiecit omnia, sed filius ei subiecit, qui ei regnum tradidit et euacuat omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem. de filio quippe ista dicta sunt: cum tradiderit, inquit, regnum deo et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipse filius subiectus erit er qͥ illi
subiecit omĩa. ut ipsã subiectionẽ
cõmutationẽ ⁊ conu̾sionẽ credat
futurã creaturȩ in ipsã substantiã
uł essentiã creatoris. id÷ ut q̃ fuerat
substantia creaturȩ fiat substantia
creatoril: certe uel hoc concedit. qđ
ñ habet ulłã dubitationẽ ñdũ hoc
fuisse factũ cũ dñs diceret. pater
maior me ẽ. Dix̃ enĩ hoc ñ solum
ante quã ascendisset in cęlũ: uer̃
etiã ante quã passus resurrexisset
a mortuis. Illi autẽ qͥ putant in eo hu
manã naturã inditatis substantiam
mutari atq conu̾ti. ⁊ ita dictũ. tẽ &
ipse filiꝰ subiectꝰ erit ei qͥ illi subiec̃
om̃ia. ac si diceret᷑. tc̃ ⁊ ipse filiꝰ hõi¬
nis ⁊ a uerbo dĩ suscepta humana
natura. cõmutabit᷑ in eiꝰ naturã qͥ
ei subiec̃ omĩa. tc̃ futurũ putant.
cũ post diem iudicii tradiderit
regnũ do ⁊ patri ac ꝑ hoc etiã scđm
istã opinionẽ: ad huc pat̃ maior est.

Expanded text:
filius subiectus erit qui illi subiecit omnia, ut ipsam subiectionem commutationem et conuersionem credat futuram creaturae in ipsam substantiam uel essentiam creatoris, id est ut quae fuerat substantia creaturae fiat substantia creatoris, certe uel hoc concedit quod non habet ullam dubitationem, nondum hoc fuisse factum, cum dominus diceret: pater maior me est. dixit enim hoc, non solum antequam ascendisset in caelum, uerum etiam antequam passus resurrexisset a mortuis. illi autem qui putant humanam in eo naturam in deitatis substantiam mutari atque conuerti et ita dictum: tunc et ipse filius subiectus erit ei qui illi subiecit omnia, ac si diceretnis et a Verbo Dei suscepta humana natura commutabitur in ejus naturam, qui ei subjecit omnia; tunc futurum putant, cum post diem judicii tradiderit regnum Deo et Patri. Ac per hoc etiam secundum istam opinionem adhuc Pater major est,
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ a filio pat̃ cũ euacuauerit omnẽ
pͥncipatũ ⁊ omñẽ potestatẽ ⁊ uirtutẽ.
id÷ ut necessaria ñ sit dispensatio
similitudinũ ꝑ angłicos pͥncipat᷑
⁊ potestates ⁊ uirtutes. Ex quarũ
ꝑsona ñ in conuenient᷑ intelligitur
dici in cantico canticoꝵ ad sponsã.
Similitudines auri faciemꝰ tibi.
cũ distinctionib argenti. qͦ ad usq
rex in recubitu suo ẽ. id÷ qͦ adusq¬

Expanded text:
Pater, cum evacuaverit omnem principatum et omnem potestatem et virtutem; id est, ut necessaria non sit dispensatio similitudinum per angelicos principatus et potestates et virtutes. Ex quarum persona non inconvenienter intelligitur dici in Cantico canticorum ad sponsam, Similitudines auri faciemus tibi cum distinctionibus argenti, quoadusque rex in recubitu suo est : id es
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aute ei om̃ĩa fuerint. tẽ ⁊ ipse
filius subiectꝰ erit ei qͥ illi subiec̃
omĩa: aut ido dictũ ẽ. ne qͥsquã
Iputaret habitũ xp̃i qͥ ex humana
creatura susceptus eͥ conuersũ iri
postea in ipsã diuinitatẽ. uł ut cer¬
tius exp̃sserĩ deitatẽ. q̃ ñ ẽ creatura
s ẽ unitas tͥnitatis. in corporea ⁊ in¬
cõmutabilis ⁊ sibimet consubstan

Expanded text:
a fuerint, tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia; aut ideo dictum est, ne quisquam putaret habitum Christi, qui ex humana creatura susceptus est, conversum iri postea in ipsam divinitatem, vel, ut certius expresserim, deitatem, quae non est creatura, sed est unitas Trinitatis incorporea et incommutabilis et sibi
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ. eui mercedi ꝑ fide corda mun¬
dant᷑. sic̃ scriptũ ẽ. Asundans fide
corda eoꝵ. Probat᷑ autẽ qđ illi conte¬
plationi corda mundent᷑. illa maxi¬
me sententia. Beati mundi cordes. q̃m
ipsi dm uideb̃t. Ee qr hec ẽ uita et̃na:
dic̃ ds in psalmis. Longitudine dier̃
replebo eũ. ⁊ ostendã illi salutare meũ.
Siue gͦaudiamꝰ ostende nob̃ filiũ. siue
audiamꝰ ostende nob̃ patrẽ. tantũdẽ
ualet: ꝙ neuter sine altero potest os-¬
tendi. Unũ qͥppe st̃: sic̃ ait. Ego ⁊ pat̃.
tatẽ. sufficient᷑ aliquando nominat᷑
uel pat̾ solus uł filius solus. ad inple¬
turus nos lȩticia cũ uultu suo: nec
inde separat᷑ utriusq spͣs. id ÷ patͥs
imaginẽ facti sumꝰ. Propt̃ hoc ali¬
quando ita loquit᷑ de sp̃u sc̃o. tanꝗͣ
solus ipse sufficiat ad beatitudinẽ
nr̃am. & ido solus sufficit qr sepa¬
rari a patre ⁊ filio ñ potest: sic̃ patͣ
solus sufficit qr separari a filio &

Expanded text:
cedi per fidem corda mundantur, sicut scriptum est: Mundans fide corda eorum. Probatur autem quod illi contemplationi corda mundentur, illa maxime sententia: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Et quia haec est vita aeterna, dicit Dominus in psalmis: Longitudine dierum replebo eum et ostendam illi salutare meum. siue ergo audiamus: "ostende nobis filium", siue audiamus: ostende nobis patrem, tantundem ualet, quia neuter sine altero potest ostendi. unum quippe sunt, sicut ait: ego et pater tatem, sufficienter aliquando nominatur, vel Pater solus, vel Filius solus, adimpleturus nos laetitia cum vultu suo. Nec inde separatur utriusque Spiritus, id est Patris imaginem facti sumus. Propter hoc aliquando ita loquitur de Spiritu sancto, tanquam solus ipse sufficiat ad beatitudinem nostram: et ideo solus sufficit, separari a Patre et Filio non potest; sicut Pater solus suffic
Abbreviated transcription (Latin):
Osane astabo tͥ: ⁊ contẽplabor. De hac
contẽplatione intelligo dictũ. cũ tra.¬
did̾it regnũ do ⁊ patͥ. ĩd ÷ cũ ꝑduxerit
iustos in qͥb nc̃ ex fide uiuentibus
regnat mediator di ⁊ hominũ homo
xp̃c iħs ad contẽplationẽ dĩ ⁊ patris.
Si desipio hic corrigat me qͥ melius
sapit: mͥ aliud ñ uidet᷑. Neq enĩ que¬
remꝰ aliud cũ ad illiꝰ contẽplationẽ

Expanded text:
ane astabo tibi et contemplabor. De hac contemplatione intelligo dictum, Cum tradiderit regnum Deo et Patri, id est cum perduxerit justos, in quibus nunc ex fide viventibus regnat mediator Dei et hominum homo Christus Jesus ad contemplationem Dei et Patris. Si desipio hic, corrigat me qui melius sapit, mihi aliud non videtur. Neque enim quaeremus aliud, cum ad illius contemplationem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ credider̃t. Cũ enĩ dr̃. tͣdiderit reg¬
nũ do ⁊ patͥ. ñ separat᷑ ipse: qr simul
cũ patre unꝰ ẽ ds s diuinarũ scrip¬
turarũ incuriosos. ⁊ contentionum
donec. Ita nãq sequit᷑. Oportet᷑ illũ
regnare. donec ponat om̃s inimi.¬
cos suos sub pedib suis: tãquã cũ
posuerit ñ sit regnaturus: nec in¬
telligunt ita dictũ sic̃ ẽ illud con¬
firmatũ ẽ cor eiꝰ ñ cõmouebit᷑ do¬
nec uideat suꝑ inimicos suos.

Expanded text:
derit regnum Deo et Patri, non separatur ipse; quia simul cum Patre unus Deus est. Sed divinarum Scripturarum incuriosos et contentionum donec. Ita namque sequitur, Oportet enim illum regnare, donec ponat inimicos sub pedibus suis, tamquam cum posuerit non sit regnaturus, nec intellegunt ita dictum, sicut est illud: confirmatum est cor eius; non commouebitur, donec uideat super inimicos suos;
Abbreviated transcription (Latin):
Inde enĩ approbat᷑ factꝰ ubi uidetur
fuisse faciendus. Hec ẽ ueritas: &
simplex bonũ. Non enĩ aliud ali.¬
qͥd quã ipsũ bonũ: ac ꝑ hoc etiã sũm¬
mũ bonũ. Non enĩ minui ł augeri
bonũ potest.: n qđ ex alio bono bonũ
ẽ. Adhoc segͥ animꝰ conu̾tit ut bonus
sit: a qͦ habet ut animꝰ sit. Tunc gͦ
uoluntas naturȩ congruit ut ꝑfici¬
at᷑ in bono animꝰ. cũ illud bonum
diligit᷑ conu̾sione uoluntatis. unde ẽ
& illud qđ ñ amittit᷑ nec au̾sione uo¬
luntatis. Auertendo enĩse a sũmo bo¬
no amittit animꝰ ut sit bonꝰ animꝰ: ñ
autẽ amittit ut sit animꝰ: cũ ⁊ hoc
ĩabonũ sit corpore melius. Hoc gͦa
mittit uoluntas: qđ uoluntas adipis.
quicqͥd ẽẽ debuisse aut debere cͣop̃.¬
hendimꝰ: & ubi uidemꝰ eẽ ñ potuisse
nͥ ẽẽ debuisset. quicqͥd etiã quom̃ ẽ
debuerit n comphendimus. Hoc ergo

Expanded text:
Inde enim approbatur factus, ubi videtur Inde enim approbatur factus, ubi videtur fuisse faciendus. Haec est veritas, et simplex bonum: non enim est aliud aliquid quam ipsum bonum, ac per hoc etiam summum bonum. Non enim minui vel augeri bonum potest, nisi quod ex alio bono bonum est. Ad hoc se igitur animus convertit ut bonus sit, a quo habet ut animus sit. Tunc ergo voluntas naturae congruit ut perficiatur in bono animus, cum illud bonum diligitur conversione voluntatis, unde est et illud quod non amittitur nec aversione voluntatis. Avertendo enim se a summo bono, amittit animus ut sit bonus animus; non autem amittit ut sit animus, cum et hoc jam bonum sit corpore melius: hoc ergo amittit voluntas, quod voluntas adipisciquidquid esse debuisse aut debere comprehendimus; et ubi videmus esse non potuisse nisi esse debuisset, quidquid etiam quomodo esse debuerit no
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit em̃dare. conuertat. Qua¬
ꝓpt̾ nulla ẽent mutabilia bona:
nͥ e̾e̾t in cõmutabile bonũ. Cũ itaq
audis bonũ hoc ⁊ bonũ illud. quȩ
posst̃ alias dici etiã ñ bona:ͥ sipo.¬
tueris sine illis quȩ participatio¬
ne boni bona sunt. ꝑspicere bonũ
ipsũ cuius participatione bona
sunt: simul eñ ⁊ ipsũ intelligis.
cũ audis hoc aut illud bonũ: si gͦ
potueris illis detractis ꝑ se ipsum
ꝑspicere bonũ. ꝑspexeris dm̃ &
si amore in heseris. continuo bea.¬
tificaberis. Pudeat autẽ cũ alia ñ
ament᷑ ñ qr bona st̃ eis in herendo¬
ñ amare bonũ ipsũ unde bona sug.
Illud etiã qđ animꝰ tantũ qi ẽ animꝰ.
etiã ñdũ eo mͦ bonꝰ qͦ se conu̾tit ad in¬
cõmutabile bonũ. s ut dixi tantũ
animꝰ cũ ita nob̾ placet Nut eum
om̃i etiã luci corporeȩ cum bene in¬
telligimꝰ p̃feramꝰ: ñ in se ipso nobis
placet: s: in illa arte qua fartus est.

Expanded text:
voluerit emendare, convertat. 5. Quavoluerit emendare, convertat. 5. Quapropter nulla essent mutabilia bona, nisi esset incommutabile bonum. Cum itaque audis bonum hoc et bonum illud, quae possunt alias dici etiam non bona, si potueris sine illis quae participatione boni bona sunt, perspicere ipsum bonum cujus participatione bona sunt; simul enim et ipsum intelligis, cum audis hoc aut illud bonum: si ergo potueris illis detractis per se ipsum perspicere bonum, perspexeris Deum. Et si amore inhaeseris, continuo beatificaberis. Pudeat autem, cum alia non amentur nisi quia bona sunt, eis inhaerendo non amare bonum ipsum unde bona sunt. Illud etiam, quod animus, tantum quia est animus, etiam nondum eo modo bonus quo se convertit ad incommutabile bonum; sed, ut dixi, tantum animus, cum ita nobis placet ut eum omni etiam luci corporeae cum bene intelligimus, praeferamus, non in se ipso nobis placet, sed in illa arte qua factus est.
Abbreviated transcription (Latin):
lius aduertit᷑. qͥd uelim dicere. Cũ
enĩ audio uerbi gr̃a qđ dicit᷑ ani¬
mꝰ bonꝰ sicͣ duo uerba st̃. ita ex eis
uerb̾ duo quȩdã intelligo. aliud
qͦ animꝰ ẽ. aliud qͦbonꝰ. Etqͥd̾ẽ ut
animꝰ ẽẽt ñ egit ipse aliqͥd. Non
enĩ iã erat: qͥ ageret ut ẽẽt. Ut aut̃
sit bonꝰ animꝰ uideo agendũ ẽẽ uo¬
luntate: ñ qr id ipsũ qͦ animꝰ est
ñ ẽ aliqd boni: nã inde iã dr ⁊ ueris.¬
sime dicit᷑ corpore melior. s. ideo ñ
uoluntatis. qua sit p̃stantior: quã
si neglexerit iure culpat᷑ recteq
dicit᷑ ñ bonꝰ animus. Distat enĩ ab
eo qͥ hoc agit. Et qr ille laudabilis.:
nͥ se ad aliqͥd conu̾tat qđ ipse ñ ẽ:
ñ potest hoc asseqͥ. Quo se autem
conuertit ut fiat bonꝰ animꝰ nͥ ad
bonũ: cũ hoc amat ⁊ appetit ⁊ ad¬
ipiscit᷑: Unde se sirursus auertat
fiatq ñ bonꝰ: hoc ipso qͦ se auertit
a bono. nͥ maneat in se ulud bonũ
unde se auertit: ñ ẽ qͦ se iterũ si

Expanded text:
Cum enim audio, verbi gratia, quod dicitur animus bonus, sicut duo verba sunt, ita ex eis verbis duo quaedam intelligo: aliud quo animus est, aliud quo bonus. Et quidem ut animus esset, non egit ipse aliquid; non enim jam erat quod ageret ut esset: ut autem sit bonus animus, video agendum esse voluntate; non quia idipsum quo animus est, non est aliquid boni; nam unde jam dicitur, et verissime dicitur corpore melior? sed ideo, nvoluntatis, qua sit praestantior; quam si neglexerit, jure culpatur, recteque dicitur non bonus animus. Distat enim ab eo qui hoc agit: et quia ille laudabilis, nisi se ad aliquid convertat quod ipse non est, non potest hoc assequi. Quo se autem convertat ut fiat bonus animus, nisi ad bonum, cum hoc amat et appetit et adipiscitur? Unde se si rursus avertat, fiatque non bonus, hoc ipso quo se avertit a bono, nisi maneat in se illud bonum unde se avertit, non est quo se iterum, si
Abbreviated transcription (Latin):
fide: ⁊ bonꝰ uir iustus. ⁊ bonȩ diuitiȩ.
qr facile expediunt: ibonũ cęlũ cũ
sole ⁊ luna ⁊ stellis suis: & boni an¬
głi sc̃a obͤ dientia. ⁊ bona locutio su¬
auit docens:⁊ congruent mouens
audientẽ. & bonũ carm canoꝵ nume-¬
ris :i sententiis graue. Qͥd plura ⁊ plura:
Bonuͣhoc: ⁊ bonũ illud. Tolle hoc &
illud. & uide ipsũ bonũ si potes. Ita
dm̃ uideb̾. ñ alio bono bonũ: sed bo¬
nũ om̃ĩs boni. Neq enĩ in his om̃ib
bonis uel quȩ comemoraui. ł quȩ
alia cernunt᷑ siue cogitant᷑. diceremꝰ
aluid allo melius cũ uere iudicamꝰ:
nisi ẽet nob̃ inp̃ssa notio ipsius boni.
hoc ⁊ illudbonũ. s. ipsũ bonũ. Quȩ¬
rendũ enĩ bonũ animȩ nͣ cui suꝑ¬
uolitet iudicando: sed cui hereat

Expanded text:
fide, et bonus vir justus, et bonae divitiae, fide, et bonus vir justus, et bonae divitiae, quia facile expediunt, et bonum coelum cum sole et luna et stellis suis, et boni Angeli sancta obedientia, et bona locutio suaviter docens et congruenter monens audientem, et bonum carmen canorum numeris et sententiis grave. Quid plura et plura? Bonum hoc et bonum illud: tolle hoc et illud, et vide ipsum bonum, si potes; ita Deum videbis, non alio bono bonum, sed bonum omnis boni. Neque enim in his omnibus bonis, vel quae commemoravi, vel quae alia cernuntur sive cogitantur, diceremus aliud alio melius cum vere judicamus, nisi esset nobis impressa notio ipsius boni, hoc et illud bonum, sed ipsum bonum. Quaerendum enim bonum animae, non cui supervolitet judican
Abbreviated transcription (Latin):
corporaliũ. ⁊ nubila phantasmatũ. &
ꝑturbabunt serenitatẽ quȩ primo
ictu diluxit tͥ cũ dicerẽ. ueritas. Ecce
in ipso pͥmo ictu qua uelut cohrus¬
catione ꝑstringeris. cũ đr ueritas ma¬
ne. si potes sed ñ potes: relaberis in
ista solita atq tͣrena. Quo tandem
pondere quȩso relaberis: nͥ sordium
contractarũ cupiditatis uisco. & pere¬
grinationis erroribus:
te nͥ bonũ: ꝙ bona ẽ t̾ra altitu¬
dine montiũ. ⁊ temꝑam̃to colliũ. &
planitiȩ campoꝵ:⁊ bonũ pͣdiũ ame¬
nũ. ⁊ fertile: & bona domus parib
mẽbris disposita. ⁊ ampla :⁊ lucida
⁊ bona animalia. animata corpora:
i bonꝰ aer. modestus ⁊ salubris: ⁊̃ bonꝰ
cẏb suauis atq aptus ualitudini:
i bona ualitudo. sine dolorib ⁊ las¬
situdine: ⁊ bona facies hominis. di¬
mensa parilit̾. ⁊ affecta hylarit᷑. ⁊ lu¬
culente colorata. & bonꝰ animꝰ amici.
consensionis dulcedine. ⁊ amoris fi.¬

Expanded text:
corporalium et nubila phantasmatum, et corporalium et nubila phantasmatum, et perturbabunt serenitatem, quae primo ictu diluxit tibi, cum dicerem, Veritas. Ecce in ipso primo ictu quo velut coruscatione perstringeris, cum dicitur, Veritas, mane si potes: sed non potes; relaberis in ista solita atque terrena. Quo tandem pondere, quaeso, relaberis, nisi sordium contractarum cupiditatis visco et peregrinationis erroribus? te nisi bonum, quia bona est terra altitudine montium et temperamento collium et planitie camporum, et bonum praedium amoenum ac fertile, et bona domus paribus membris disposita et ampla et lucida, et bona animalia animata corpora, et bonus aer modestus et salubris, et bonus cibus suavis atque aptus valetudini, et bona valetudo sine doloribus et lassitudine, et bona facies hominis dimensa pariliter et affecta hilariter et luculenter colorata, et bonus animus amici consensionis dulcedine et amoris
Abbreviated transcription (Latin):
nec tale aliqͥd quale uidemꝰ in cęlo:
nec quic qͥd tale ñ uidemꝰ. ⁊ est fortas¬
sis in cęlo: nec si augeas imagin&
cogitationis lucẽ solis quantũ po¬
tes. siue qͦ sit maior. siue qͦsit clarior.
milies tantũ aut innumerabiliter:
neq hoc ẽ d̾s nec sic̃ cogitant᷑ angeli.
mundi sp̃c cȩlestia corpora inspiran¬
tes. atq ad arbitriũ qͦ seruiunt dõ mu¬
tantes atq uersantes: nec si om̃s cum
sint milia miliũ. in unũ collati fiant
unus nec tale aliqͥd d̾s ẽ nec si eosdẽ
spͣs sine corporib cogites: qđ qͥdẽ car¬
nali cogitatiõi difficillimũ ẽ ece
uide si potes o anima p grauata corpo¬
re qđ corrumpit᷑. ⁊ onusta tͣrenis cogi.¬
tationib multis ⁊ uariis : ecce uide si
potes: ds̃ ueritaᷤᷤ :. Hoc enĩ scriptũ ẽ.
q̃m ds̃ luͣ  Ilux ẽ: ñ quomͦ isti oculi
uident: s quom uidet corcũ audit ueri¬
tas ẽ. Noli quȩrere qͥd sit ueritas: Statĩ
enĩ se opponent caligines imaginum

Expanded text:
nec tale aliquid quale videmus in coelo, nec quidquid tale non videmus et est fortassis in coelo. Nec si augeas imaginatione cogitationis lucem solis, quantum potes, sive quo sit major, sive quo sit clarior, millies tantum, aut innumerabiliter, neque hoc est Deus. Nec sicut cogitantur Angeli mundi spiritus coelestia corpora inspirantes, atque ad arbitrium quo serviunt Deo mutantes atque versantes, nec si omnes, cum sint millia millium , in unum collati unus fiant, nec tale aliquid Deus est. Nec si eosdem spiritus sine corporibus cogites, quod quidem carnali cogitationi difficillimum est. Ecce vide, si potes, o anima praegravata corpore quod corrumpitur, et onusta terrenis cogitationibus multis et variis; ecce vide, si potes: Deus Veritas est . Hoc enim scriptum est, Quoniam Deus lux est : non quomodo isti oculi vident, sed quomodo videt cor, cum audis, Veritas est. Noli quaerere quid sit veritas; statim enim se opponent caligines imaginum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ñ ẽ magnanimꝰ: quandoqͥdẽ cor¬
poris ⁊ anii ẽentia ñ ẽ ipsius ueri¬
tatis ẽentia sicuti ẽ trinitas ds̃ . unꝰsolus.
magnꝰ. uerus uerax. ueritas. Quẽ sico¬
gitare conam᷑ quantũ sint ⁊ donat.
nullus cogitet᷑ ꝑ locoꝵ spacia contactꝰ
aut cõplexus. quasi triũ corpoꝵ. nul.¬
la compago iuncturȩ. sic̃ tricorporẽ
Gerione̾ fabulȩ ferunt. S quicquid
animo tale occurrerit. ut sit maius
in trib quã in singulis minusq in
uno quã in duobus: sine ulla dubi¬
tatione respuat᷑. Ita eñi respiit᷑ om̃i
corporeũ. In sp̾ualib autẽ om̃e muta¬
bile qđ occurrerit: ñ putet᷑ ds. Non¬

Expanded text:
qui non est magnanimus: quandoquidem corporis et animi essentia, non est ipsius veritatis essentia, sicut est Trinitas Deus unus, solus, magnus, verus, verax, veritas. Quem si cogitare conamur, quantum sinit et donat, nullus cogitetur per locorum spatia contactus aut complexus, quasi trium corporum; nulla compago juncturae, sicut tricorporem Geryonem fabulae ferunt: sed quidquid animo tale occurrerit, ut majus sit in tribus quam in singulis, minusque in uno quam in duobus, sine ulla dubitatione respuatur: ita enim respuitur omne corporeum. In spiritualibus autem omne mutabile q
Abbreviated transcription (Latin):
alius alit̾ liuiam̃ta figuraq illoꝵ cor¬
poꝵ cogitet: qͥsꝓpinquius ⁊ similius
cogitet. utiq incertũ ẽ. Neq ibi occu¬
pat᷑ fides nr̃a qua facie corporis fue¬
rint illi homines: sed tantũ qr ꝑ d̃ĩ
gratiã ita uixer̃t: & ea gessert̃ quȩ
scriptura illa testat᷑. Hoc utile ẽ cre-¬
dere. & ñ desperandũ ⁊ appetendũ.
Nã ⁊ ipsius dni facies carnis. innume
bre ẽ qđ sibi animꝰ fingit. longe¬
fortasse alit̾ quã se res habet: sed illud
qđ scđm speciem de homine cogitamꝰ.
Habemꝰ enĩ quasi regularit infixã na-¬
qͥd tale aspicimꝰ statĩ hominẽ e̾e cogno

Expanded text:
alius aliter lincamenta figuramque illorum coralius aliter lincamenta figuramque illorum corporum cogitet, quis propinquius et similius cogitet, utique incertum est. Neque ibi occupatur fides nostra, qua facie corporis fuerint illi homines; sed tantum quia per Dei gratiam ita vixerunt, et ea gesserunt quae Scriptura illa testatur: hoc et utile est credere, et non desperandum, et appetendum. Nam et ipsius Dominicae facies carnis, innumerbre est quod sibi animus fingit, longfortasse aliter quam res se habet, sed illud quod secundum speciem de homine cogitamus: habemus enim quasi regulariter infixam humquid tale aspicimus, statim hominem esse cogno
Abbreviated transcription (Latin):
dimirũ autẽ cauendũ ẽ ne credens
animꝰ id qd̾ ñ uidet. fingat sibi ali¬
qͥd qđ ñ est. s sꝑet diligatq qđ falsũ ẽ.
Qdꝰ si fit: non erit caritas de corde
puro. ⁊ conscientia bona.:⁊ fide ñ ficta:
qui finis p̃cepti ẽ. sic̃ idem apłs dicit.
hecesse ẽ autẽ cũ aliqua corporalia
lecta ł aud ita quȩ ñ uideͥmꝰ credimꝰ.
fingat sibi animꝰ aliqͥd inlimam̃tis
formisq corpoꝵ sic̃ occurre rit
cogitanti: qd̃ aut uerum ñsit.
aut etiã si uerũ ẽ. qđ rarissime potest
accidẽ. ñ hoc tam̃ fide ut teneamus
quicꝗͣ. ꝓdest. sed aliud aliqͥd ut ile
qđ ꝑ hoc insinuat᷑. Quis enĩ legen¬
tiũ ł audientiũ quȩ scripsit apłs
paulus. uel quȩ de illo scripta sunt.
ñ fingat animo ⁊ ipsius apłi faciẽ:
& omniũ quoꝵ ibi nomina cõmemo.¬
rant᷑ Et cũ in tanta hominũ mul.¬
titudine quib illȩ litterȩ notȩ suns.

Expanded text:
Nimirum autem cavendum est, ne credens Nimirum autem cavendum est, ne credens animus id quod non videt, fingat sibi aliquid quod non est, et speret diligatque quod falsum est. Quod si fit, non erit charitas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quecesse est autem, cum aliqua corporalia lecta vel audita quae non vidimus, credimus, fingat sibi aliquid animus in lineamentis formisque corporum, sicut occurrerit cogitanti, quod aut verum non sit, aut etiam si verum est, quod rarissime potest accidere: non hoc tamen fide ut teneamus quidquam prodest, sed ad aliud aliquid utile, quod per hoc insinuatur. Quis enim legentium vel audientium quae scripsit apostolus Paulus, vel quae de illo scripta sunt, non fingat animo et ipsius Apostoli faciem, et omnium quorum ibi nomina commemorantur? Et cum in tanta hominum multitudine quibus illae Litterae notae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& sumus d dilectione standũ ẽ ad
illud. ⁊ inherendũ illi: ut pͣsente per¬
fruam᷑a qͦ sumꝰ: qͦ absente nec eẽ posse ͥ¬
mꝰ. Cũ enĩ ꝑfidẽ adhuc ambulamꝰ
sic̃ idẽ ait facie ad facie̾: quẽ tam nͥ
ñc̃ ia diligamꝰ ñ quã uidebimꝰ. S qͥs
diligit qđ ignorat: Sciri enĩ aliqͥd
⁊ ñ diligi potest: diligi autẽ qđ nes¬
cit᷑ quęro utrũ possit: qr si nͣ potest.
nemo diligit dm̃ ante quã sciat.
W qͥd ẽ dm̃ scire: nͥ eũ m̃te conspicere.
firmeq ꝑcipere: Non enĩ corpꝰ ẽ ut
carneis ocuł inqͥrat᷑. sed ⁊ pͥus quã
ualeamꝰ conspicere atq ꝑciꝑe dm̃ sicͣ
conspici ⁊ ꝑcipi potest. qđ mundi-¬
dũ sit aptũ. ⁊ idoneũ. Ubi sunt enĩ
illa tria ꝓpt quȩ in animo ȩdifican¬
da omĩ uidiuinoꝵ libroꝵ machina¬
m̃ta consurgunt. fides spes. karitas:
nͥ in animo credente qđ nunctũ ui-¬
det: & sꝑante atq amante qđ credit:
Amat᷑ gͦ ⁊ qđ ignorat᷑: sed tam̃ credit᷑.

Expanded text:
 Sed dilectione standum est ad illud et inhaerendum illi, ut praesente perfruamur a quo sumus, quo absente nec esse possemus. Cum enim per fidem adhuc ambulamus, sicut idem ait, facie ad faciem : quem tamen nisi nunc jam diligamus, nunquam videbimus. Sed quis diligit quod ignorat? Sciri enim aliquid et non diligi potest: diligi autem quod nescitur, quaero utrum possit; quia si non potest, nemo diligit Deum antequam sciat. Et quid est Deum scire, nisi eum mente conspicere, firmeque percipere? Non enim corpus est, ut carneis oculis inquiratur. Sed et priusquam valeamus conspicere atque percipere Deum, sicut conspici et percipi potest, quod mundidum sit aptum et idoneum. Ubi sunt enim illa tria, propter quae in animo aedificanda omnium divinorum Librorum machinamenta consurgunt, fides, spes, charitas ; nisi in animo credente quod nondum videt, et sperante atque amante quod credit? Amatur ergo et qui ignoratur; sed tamen creditur.
Abbreviated transcription (Latin):
intentione quasi se coartant animȩ
paruuloꝵ. ut quicqͥd ꝑ carnẽ offen¬
dit aut allicit. hoc solũ abhorreant
uehemͣt᷑ aut appetant. sua uͦ interiora
ñ cogitent. nec possint admoneri ut
hoc faciant: ꝙ ñdũ admonentis sig¬
na nouer̃t̃. ubi p̾cipuũ locũ uerba
optinent: quȩ sic̃ alia ꝓrsus nesciuiN.
Qđ autẽ aliud sit ñ se nosse. aliud
ñ se cogitare: ĩa in eode uolumine
ostendimꝰ. S: hanc etate omittamꝰ. qͣ
nec intͣrogari potest qͥd in se agatur.
& nos ipsi eiꝰ ualde obliti sumꝰ. Hinc
tantũ certos nos eẽ suffecerit: qđ cũ
homo de animi sui natura cogitare
potuerit atq inuenire qđ uerũ eͣ:
alibi nͣ inueniet quã penes se ipsũ:
inueniet aut̃ ñ qđ nesciebat. sed
uude ñ cogitabat. Qͥd enĩ scimꝰ. si qd̾
ẽ in nr̃a m̃te nescimꝰ. cũ om̃ia q̃ scimꝰ.

Expanded text:
intentione se quasi coarctant animae intentione se quasi coarctant animae parvulorum, ut quidquid per carnem offendit aut allicit, hoc solum abhorreant vehementer aut appetant: sua vero interiora non cogitent, nec possint admoneri ut hoc faciant; quia nondum admonentis signa noverunt, ubi praecipuum locum verba obtinent, quae sicut alia prorsus nesciunt. Quod autem aliud sit non se nosse, aliud non se cogitare, jam in eodem volumine ostendimus . 8. Sed hanc aetatem omittamus, quae nec interrogari potest quid in se agatur, et nos ipsi ejus valde obliti sumus. Hinc tantum certos nos esse suffecerit, quod cum homo de animi sui natura cogitare potuerit, atque invenire quod verum est, alibi non inveniet, quam penes se ipsum. Inveniet autem, non quod nesciebat, sed unde non cogitabat. Quid enim scimus, si quod est in nostra mente nescimus; cum omnia quae scimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Iditaq dicendũ ẽ de infantis
m̃te. ita adhuc paruuli. ⁊ in
tã magna demersi rerũ ignorantia:
ut illius m̃tis tenebras. mens hoĩnis
quȩ aliqͥd nouit exhorreat: An etiã
ipsa se nosse credenda. ẽ. sed intenta
nimis in eas res. quas ꝑ corporis sensꝰ
tanto maiore quanto nouiore cȩpit
delectatione sentire: ñ ignorare se
potest. sed cogitare se ñ potest:
Quanta porro intentione in ista quȩ
foris sunt sensibilia ferat᷑. ł hinc so¬
lũ conici potest.: qđ lucis huius hau¬
riendȩ sic auida ẽ: ut si qͥsquã miniis
cautus aut nesciens qͥdinde possit
accide. nocturnũ lum̃ posuerit. ubĩ
iacet infans. in ea parte ad quã iacen¬
tis ocłipossint retorqueri. nec ceruix
possit inflectiꝰ. sic eiꝰ inde ñ remouet᷑
aspectus: ut ñnullos ex hoc etiã stra¬
bones fieri nouerimꝰ eã formã tenen¬
tib ocłis. quã teneris ⁊ mollib consu¬
etudo qͦdãm infixit. Ita ⁊ in alios cor¬
poris sensus quantũ sut illa ȩtas.

Expanded text:
id itaque dicendum est de infantis mente, ita adhuc parvuli et in tam magna demersi rerum ignorantia, ut illius mentis tenebras mens hominis quae aliquid novit exhorreat? An etiam ipsa se nosse credenda est, sed intenta nimis in eas res quas per corporis sensus tanto majore, quanto noviore coepit delectatione sentire, non ignorare se potest, sed cogitare se non potest? Quanta porro intentione in ista quae foris sunt sensibilia feratur, vel hinc solum conjici potest, quod lucis hujus hauriendae sic avida est, ut si quisquam minus cautus aut nesciens quid inde possit accidere, nocturnum lumen posuerit ubi jacet infans, in ea parte ad quam jacentis oculi possint retorqueri, nec cervix possit inflecti, sic ejus inde non removeatur aspectus, ut nonnullos ex hoc etiam strabones fieri noverimus, eam formam tenentibus oculis, quam teneris et mollibus consuetudo quodam modo infixit. Ita et in alios corporis sensus, quantum sinit illa aetas,
Abbreviated transcription (Latin):
ent᷑ mortalitas dr̃: scdm quã ⁊ anima
dr̃ mori. ñ qi in corpꝰ uł in aliquã al¬
terã substantiã mutat᷑ ⁊ u̾titur. s in
ipsa sua substantia quicqͥd alio mͦ nc̃
ẽ aut fuit. scđm id qd̾ destitit ẽẽ qđ
erat. mortale dep̾hendit᷑. Quia itaq
inqͥunt ante quã natꝰ ẽet filiꝰ di de
uirgine maria. ipse apparuit patͥb
ipsũ qi ñdũ carne assũpta. substan.¬
paruit unde nͣ trinitati aiunt. sed
singularit᷑ ⁊ ꝓpͥe patri tantũmͦ con-¬
uenit qđ dictũ ẽ inmortali inuisi.¬
bili soli dõ. & qͥ solus habet inmor

Expanded text:
m quam et anima dicitur mori: non quia in corpus vel in aliquam alteram substantiam mutatur et vertitur: sed in ipsa sua substantia quidquid alio modo nunc est ac fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortale deprehenditur. Quia itaque, inquiunt, antequam natus esset Filius Dei de virgine Mariipsum, quia nondum carne assumpta, substanparuit. Unde non Trinitati, aiunt, sed singulariter et proprie Patri tantummodo convenit quod dictum est, Immortali, invisibili, soli Deo; et, Qui solus
Abbreviated transcription (Latin):
tũmͦ de patre uultis intelligi. qđ dic¬
tũ ẽ. qͥ solus habet inmortalitatem.⁊
Nã si ꝓpt̃ carnẽ susceptã mortalis est
filiꝰ. ꝓpt̾ hanc sinite ut sit ⁊ uisibilis:
Respondent. nec ꝓpt̾ hanc se mortalẽ
filiũ dicere: s sic̃ ⁊ ante uisibilẽ. ita
⁊ ante mortalẽ. Nã si ꝓpt̾ carnẽ filiũ
dicunt ẽẽ mortalẽ: iã ñ pat sine filio

Expanded text:
 dictum est, Qui solus habet immortalitatem: nam si propter carnem susceptam mortalis est Filius, propter hanc sinite ut sit et visibilis: respondent, nec propter hanc se mortalem Filium dicere; sed sicut et ante visibilem, ita et ante mortalem. Nam si propter carnem Filium dicunt e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in cõmutabilẽ ꝑmanere substan¬
tiã. ac ꝑ hoc in uera ac sincera in mor¬
talitate consistere: nos qͥ nunꝗͣ. appa¬
aturã: in pace catholica pacifico
studio reqͥramꝰ. parati corrigi si fra¬
t̃nȩ ac recte repͣhendim. paratietiã¬
si ab inimico uera tam dicente mor¬
dem᷑: utrũ indiscrete ds̃ apparue¬
rit patrib nrͣis. ante quã . xp̃c ueni¬
ret in carne an aliqͣ ex tͥnitate ꝑso¬
na: an singillatĩ quasi ꝑ uices::X

Expanded text:
et incommutabilem permanere substantiam, ac per hoc in vera et sincera immortalitate consistere: nos qui nunquam appaaturam, in pace catholica pacifico studio requiramus, parati corrigi, si fraterne ac recte reprehendimur; parati etiamsi ab inimico, vera tamen dicente, mordemur; utrum indiscrete Deus apparuerit patribus nostris antequam Christus veniret in carne, an aliqua ex Trinitate persona, an singillatim quasi per vices
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. Neq eñi qi carnẽ assũpsit morta¬
lẽ ido amisit inmortalitatẽ sua̾: quan¬
doqͥdẽ nec humanȩ animȩ hoc acci.¬
dere potuit. ut cũ corpore moreretur:
dicente dño. Nolite timere eosqͥ
corpꝰ occidunt: animã autẽ ñ possunt
occide. Aut uͦ etiã spͣs sc̃s carnẽ assũp.¬
sit: De qͦ utiq sine dubio turbabunt᷑.
Si ꝓpt̃ carnẽ mortał es filius. quomͦ ac¬
cipiant patrẽ tantũmͦ sine filio ⁊ sine
sp̃u sc̃o habere inmortalitate: quando¬
qͥdẽ spͣs sc̃s nͣ assũpsit carnẽ Quisi

Expanded text:
tatem. Neque enim quia carnem assumpsit mortalem, ideo amisit immortalitatem suam: quandoquidem nec animae humanae hoc accidere potuit, ut cum corpore moreretur, dicente ipso Domino, Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere : aut vero etiam Spiritus sanctus carnem assumpsit, de quo utique sine dubio turbabuntur, si propter carnem mortalis est Filius, quomodo accipiant Patrem tantummodo sine Filio et sine Spiritu sancto habere immortalitatem; quandoquidem Spiritus sanctus non assumpsit ca
Abbreviated transcription (Latin):
patris ꝑsonã ostenderet: sic̃ humanã
illã formã ex urgine oraria tͥnitas o¬
ꝑata ẽ s solius filii ꝑsona ẽ. Uisibilem
nãq filii solius ꝑsonã: inuisibił tͥnitas
oꝑata ẽ. Nec nos aliqͥd ꝓhibet illas uo¬
ces factas ad adã.ñ solũ a trinitate fac¬
tas intelligere: sed etiã ꝑsonã demon¬
strantes eiusdẽ trinitatis accipere.
Ibi enĩ cogim᷑ nͣ nͥ pat̾s acciꝑe ubi
oictũ ẽ. hic ẽ filiꝰ m̃s dilectꝰ. Neq enĩ

Expanded text:
ostenderet: sicut humanam illam formam ex virgine Maria Trinitas operata est, sed solius Filii persona est; visibilem namque Filii solius personam, invisibilis Trinitas operata est. Nec nos aliquid prohibet, illas voces factas ad Adam, non solum a Trinitate factas intelligere, sed etiam personam demonstrantes ejusdem Trinitatis accipere. Ibi enim cogimur, nonnisi Patris accipere, ubi dictum est, Hic est Filius meus dilectus . Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
tis secuqͣ loquentis audisset. Cuus¬
modi autẽ loq̃la tẽ d̾s exteriorib ho¬
minũ aurib insonaret maxime
ad pͥmũ hominẽ loquens ⁊ inuenire
difficile ẽ: ⁊ ñ hoc isto sermone sus¬
cepimꝰ. Uerũtam si solȩ uoces ⁊ sonitꝰ
fiebant. qͥb quȩdã sensibił p̾sentia dĩ
pͥmis illis hominib: p̾beret᷑: eur ibi ꝑso¬
nã di patris ñ intelligã nescio: quando¬
qͥdẽ ꝑsona eiꝰ ostendit᷑ ⁊ in ea uoce cum
iħc in monte corã tͥb discipłis p̃fulgens
apparuit: & in illa qñ suꝑ baptiratũ
colũba descendit. ⁊ in illa ubi ad pa¬
trẽ de sua clarificatiõe clamaũ. eiq
responsũ ẽ :⁊ clarificaui:⁊ iter̃ clarifi¬
cabo: ñ qr potuit fieri uox sine opere

Expanded text:
tis secumque loquentis audisset. Cujusmodi autem loquela tunc Deus exterioribus hominum auribus insonaret, maxime ad primum hominem loquens, et invenire difficile est, et non hoc isto sermone suscepimus. Verumtamen si solae voces et sonitus fiebant, quibus quaedam sensibilis praesentia Dei primis illis hominibus praeberetur, cur ibi personam Dei Patris non intelligam nescio: quandoquidem persona ejus ostenditur et in ea voce, cum Jesus in monte coram tribus discipulis praefulgens apparuit ; et in illa, quando super baptizatum columba descendit ; et in illa ubi ad Patrem de sua clarificatione clamavit, eique responsum est, Et clarificavi, et iterum clarificabo . Non quia fieri potuit vox sine opere
Abbreviated transcription (Latin):
an omĩno d̃s indiscrete. ipsa trinitas
informa hominis hominib loq̃bat᷑:
Contextio qͥdẽ ipsa scripturȩ nusquã
transire sentit᷑ a ꝑsona ad ꝑsonã: sed
ille uidet᷑ loqͥ ad pͥmũ hominẽ. qui
ꝑ illos singulos dies. quẽ dm̃ patrem
solemꝰ acciꝑe. dicentẽ ut fiat quicqͥd
facere uoluerit. omĩa enĩ ꝑ uerbũ
suũ fecit. qđ uerbũ eiꝰ unicũ filiũ eiͦ
scđm rectã fidi regulã nouimus.
Si gͦ ds pat̃ locutꝰ ẽ ad pͥmũ hominẽ.
⁊ ipse deãbulabat in paradẏso ad
uesperã.:⁊ ab eiꝰ facie se in medio lig¬
ni paradysi peccator absconderat.: cur
ñ iã ipse intelligat᷑ apparuisse abrahȩ
& moysi. ⁊ qͥb uoluit quẽ admodũ uo¬
luit ꝑsubiectã sibi cõmutabilẽ atq
uisibilẽ creaturã: cũ ipse in se ipso

Expanded text:
An omnino Deus indiscrete ipsa Trinitas, An omnino Deus indiscrete ipsa Trinitas, in forma hominis homini loquebatur? Contextio quidem ipsa Scripturae nusquam transire sentitur a persona ad personam: sed ille videtur loqui ad primum hominem qui t caetera per illos singulos dies; quem Deum Patrem solemus accipere, dicentem ut fiat quidquid facere voluit. Omnia enim per Verbum suum fecit, quod Verbum ejusecundum rectam fidei regulam novimus. Si ergo Deus Pater locutus est ad primum hominem, et ipse deambulabat in paradiso ad vesperam, et ab ejus facie se in medio ligni paradisi peccator absconderat: cur jam non ipse intelligatur apparuisse Abrahae et Moysi, et quibus voluit, et quemadmodum voluit, per subjectam sibi commutabilem atque visibilem creatur
Abbreviated transcription (Latin):
c pͥmũ in eo qđ in genesi scriptũ
ẽ locutũ dm̃ cũ homine quẽ
dẽ limo finxerat: si excepta figura¬
ta significatiõe. ut rei gestȩ fides
etiã ad literã teneat᷑. ista tractamꝰ:
in specie hominis uidet᷑ ds cu homine
tc locutꝰ nͥ qͥdẽ exp̃sse hoc in libro posi¬
tũ eͥ. s circu̾stantia lectiois hoc reso¬
nat: maxime illo qđ scriptũ ẽ. uoc̃e
dĩ audisse adã deambulantis in pa¬
radiso ad uesꝑã. ⁊ abscondisse se in
medio ligni qđ erat in paradyso:
deoq dicenti adam ubi es. Respon¬
disse: audiui uocẽ tuã ⁊ abscondi
me a facie tua: qm̃ nudus sũ. Quomͦ
enĩ possit ad litterã intelligi tał õi
dea̾bulatio ⁊ collocutio nͥ in specie
humanaͥ ñ uideo. Neq eñĩ dici potest
uocẽ sosã factã ubi deambulasse dictꝰ
ẽ cds: aut eũ qͥ deambulabat in loco
ñ fuisse uisibile: cũ ⁊ adam dicat qđ
se absconderit a facie dñi Quis gͦ ille
erat utrũ pater. anfilius. an spͣssc̃s.

Expanded text:
c primum, in eo quod in Genesi scriptum est, locutum Deum cum homine quem de limo finxerat, si excepta figurata significatione, ut rei gestae fides etiam ad litteram teneatur, ista tractamus, in specie hominis videtur Deus cum homine tunc locutus. Non quidem expresse hoc in libro positum est, sed circumstantia lectionis id resonat, maxime illo quod scriptum est, vocem Dei audivisse Adam deambulantis in paradiso ad vesperam, et abscondisse se in medio ligni quod erat in paradiso, Deoque dicenti, Adam, ubi es? respondisse, Audivi vocem tuam, et abscondi me a facie tua, quoniam nudus sum . Quomodo enim possit ad litteram intelligi talis Dei deambulatio et collocutio, nisi in specie humana, non video. Neque enim dici potest vocem solam factam ubi deambulasse dictus est Deus, aut eum qui deambulabat in loco non fuisse visibilem, cum et Adam dicat quod se absconderit a facie Dei. Quis erat ergo ille? utrum Pater, an Filius, an Spiritus sanctus?
Abbreviated transcription (Latin):
eo cuiꝰ uocẽ audierat. & deãbulantis
pͣsentiã senserat: Nã ⁊ cain dix̃ dõa
facie tua abscondã me: nec ido fateri
cogimꝰ᷑ eũ solere cernere faciẽ dei cor¬
poreis ocłis. in qͣlibet forma uifibili:
quãuis de facinore suo uocẽ int᷑rogã¬

Expanded text:
eo cujus vocem audierat, et deambulantis eo cujus vocem audierat, et deambulantis praesentiam senserat? Nam et Cain dixit Deo, A facie tua abscondam me : nec ideo fateri cogimur, eum solere cernere faciem Dei corporeis oculis, in qualibet forma visibili, quamvis de facinore suo vocem interroga
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ creaturã uisibilẽ humanis oculis
apparere ꝑgat in hȩc scrutanda. si
potest etiã uerbis eñcianda atq tra¬
ctanda res tam̃ quantũ ad hoc sc̃p¬
ture testimoniũ attinet ubi ds̃ cũ
homine locutꝰ ẽ. quantũ existimo
occulta ẽ Quia etiã utrũ soleret a¬
dam corporeis ocłis d̃m uidere. ñ eui.¬
dent᷑ apparet: cũ p̾sertĩ magna sit
questio. cuiusmodi ocłi eis aꝑti fue-¬
rint. quando uetitũ cybũ gustaue.¬
runt. hi enĩ ante quã gustassent.
clausi erant. Illud tantũ ñ temere
dixeri. si paradysũ corporalẽ quen¬
dã locũ illa scriptura insinuat.: de¬
ambulasse ibi dm nͥ in aliqua corpo¬
rea figura nullom potusse. Nã ⁊ so¬
las uoces factas quas audiret hõ. nec
aliquã formã uideret. potest dici:
nec qr scriptũ eͣ. abscondit se adam a
facie di continuo sequit᷑ ut soleret eiꝰ¬
faciẽ uidẽ. Qͥd si eni ñ qd̃ẽ uidẽ ipse
poterat. s uideri ipse metuebat ab

Expanded text:
 creaturam visibilem humanis oculis apparere, pergat in haec scrutanda, si potest, etiam verbis enuntianda atque tractanda: res tamen, quantum ad hoc Scripturae testimonium attinet, ubi Deus cum homine locutus est, quantum existimo occulta est: quia etiam utrum soleret Adam corporeis oculis Deum videre, non evidenter apparet; cum praesertim magna sit quaestio, cujusmodi oculi eis aperti fuerint, quando vetitum cibum gustaverunt : hi enim, antequam gustassent, clausi erant. Illud tamen non temere dixerim, si paradisum corporalem quemdam locum illa Scriptura insinuat, deambulare ibi Deum nisi in aliqua corporea forma nullo modo potuisse. Nam et solas voces factas quas audiret homo, nec aliquam formam videret, dici potest: nec quia scriptum est, Abscondit se Adam a facie Dei; continuo sequitur ut soleret faciem ejus videre. Quid si enim non quidem videre ipse poterat, sed videri ipse metuebat ab