comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nobis debita nr̃a. sicut & nos dimittimus. Pic toto
corde. dic tota fidutia. dic securus. di mitte nobis.
sicut & nos dimittimus aut noli dimittere si non di¬
mittimus:. Quod & si non dixeris noli dimittere si
non dimittimus. prorsus non dimittit. si non dimitti¬
mus Neq eñi ut tũ sis inpunitus peccator: erit
ille mendax ꝓmissor. Uis inquit ut dimittame di¬
ymnitte. Est aliud opus miseri cordiae. iuis ut demida
Uno loco positũ est in euangelio. dimittitr & dunit¬
tetur uobis Pate & dabitur uobis Aliquid inquit.¬
& contra te teneo: aliquid & tu contra alterũ tenes.
Dimitte. & dimitto. Aliquid petis ame: aliquid pe¬
tit alter adte da. & do. Et quȩ dimittit. quȩ dat.
uincit᷑ in imicus. & opera mi scđae habere non pos¬
semus. nisi caritatẽ haberemus. Caritas aut̃ nob̃
manus meas in prȩliũ. & digitos meos ad bellum
lili recte dicimus. miscła mea: a quo habemus etiã.

Expanded text:
nobis, sicut et nos dimittimus» . Dic toto nobis, sicut et nos dimittimus» . Dic toto corde, dic tota fiducia, dic securus, «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus;» aut noli dimittere, si non dimittimus. Quod etsi non dixeris, Noli dimittere, si non dimittimus; prorsus non dimittit, si non dimittimus. Neque enim ut tu sis impunitus peccator, erit ille mendax promissor. Vis, inquit, ut dimittam? Dimitte. Est aliud opus misericordiae: Vis ut dem? Da. Uno loco positum est in Evangelio, «Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis» . Aliquid, inquit, contra te teneo, aliquid et tu contra alterum tenes; dimitte, et dimitto. Aliquid petis a me, aliquid petit alter a te; da, et do. Et quae dimittit? quae dat? itur inimicus, et opera misericordiae habere non possemus, nisi charitatem haberemus; charitas autem nobis manus nostras in praelium, et digitos nostros ad bellum; illi recte dicimus, «Misericordia mea,» a quo habemus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. de inde illo docente te. & adiuuante/ prelieris
taris: dic quȩ sequunt᷑. in prȩliandi periculo consti¬
tutus. miscđa mea non umcar. Quid est hoc miscda:
mea᷑ Prȩbes mibi miscdam. & in me ex istis misecors::
andonasti mihi ut & ipse sim nusericorse De nulla
enĩ re sic uincit᷑ inimicuscquã cũ misericordes sumꝰ:
Om̃ino parat calumnias ad iudicium. & non potest:
falsa obicere: quia non est apud quẽ Si eñi qapudho¬
miuẽ iudicem nobis cũ ageret: posset eum fallere
Quia uero apud talem iudicem casa nr̃a cũ illo est. qui
falli non potest: i dõ ambit ut ad peccatũ seducat ut
habent uera quȩ obiciat: Et ubi forte aliquibus ei s̃
fraudibus. succũbit humana fragilitas. sequat᷑ in con¬
fessione opuis humilitatis. excerceatur uioperibus
misericordia pietatis Omã delent᷑ cũ exuero corde. ñ¬
& plena fidutia dicimus illi qui uidet. & dimiite

Expanded text:
Deo; deinde illo docente te et adjuvante praelieris, Deo; deinde illo docente te et adjuvante praelieris, taris, dic quae sequuntur, in praeliandi periculo constitutus. «Misericordia mea.» Non vincar. Quid est hoc, «Misericordia mea?» Praebes mihi misericordiam, et in me existis misericors? an, Donasti mihi ut et ipse sim misericors? De nulla enim re sic vincitur inimicus, quam cum misericordes sumus. Omnino parat calumnias ad judicium, et non potest falsa objicere, quia non est apud quem. Si enim apud hominem judicem nobiscum ageret, posset eum mentiendquia vero apud talem judicem causa nostra cum illo est, qui falli non potest; ideo ambit ut ad peccatum seducat, ut habeat vera quae objiciat. Et ubi forte aliquibus ejus fraudibus succumbit humana fragilitas, sequatur in confessione opus humilitatis, exerceatur in operibus misericordiae et pietatis. Omnia delentur, cum ex vero corde et plena fiducia dicimus illi qui videt: «Dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ex alia natura: quia ex homine facta: Mulier
uero caro tuai coniunx tua: famula tua quod libet
de puta: opus est ut subicias. & si pugnas. ut ꝑ sit
pugnã Hoc eñi ex pedit inferius subici superiori. ̃¬
ut & ille qui sibi subici uult quod est inferius.: se
subiciat᷑ superior ⁊ se Agnosce ordinẽ: quȩ re pacẽ.
Tudõ tibi caro. Quid iustius. quid pulchrius: tu
maiori: minor tibi. Serui tuei qui fecit te. ut tibi ÷¬
seruiat. quod factũ est ꝓpt̃ te. Non eñĩ bunc ordi¬
nẽ uoumus. neq hunc ordinẽ cõmendamus. tibi
caro: & tu dõ. Sed tu dõ & tibi caro Si aut̃ contẽp¬
nis subici tu dõ nũquã efficies tibicaro. Qui non ÷¬
optẽperas dño. torqueris a seruo Num quid si nons
prius tudõ ut de inde tibi caro. poteris dicere haec
uerba Benedictus dñs ds̃ m̃s qui docet manus meas
in prȩlium. & digitos meos ad bellum: Preliaris in:¬
doctus dampnaberis uictus Pramo ergo te subdas

Expanded text:
aliud ex alia natura, quia ex homine facta mulier aliud ex alia natura, quia ex homine facta mulier viro. Caro tua, conjux tua, famula tua: quodlibet deputa, opus est ut subjicias; et si pugnas, ut prosit pugna. Hoc enim expedit, inferius subjici superiori; ut et ille qui sibi subjici vult quod est inferius se, subjiciatur superiori se. Agnosce ordinem, quaere pacem. Tu Deo, tibi caro. Quid justius? quid pulchrius? Tu majori, minor tibi: servi tu ei qui fecit te, ut tibi serviat quod factum est propter te. Non enim hunc ordinem novimus, neque hunc ordinem commendamus. Tibi caro et tu Deo; sed, Tu Deo, et tibi caro. Si autem contemnis Tu Deo, nunquam efficies ut Tibi caro. Qui non obtemperas Domino, torqueris a servo. Numquid si non prius tu Deo, ut deinde tibi caro, poteris dicere haec verba, «Benedictus Dominus Deus meus, qui docet manus meas in praelium, et digitos meos ad bellum?» Praeliari vis indoctus, damnaberis victus. Primo ergo te subdas
Abbreviated transcription (Latin):
sed cũ qua nec pugnare dignetur: In est tamen aliqua
delectationis titillatio. Et ille hostis: iam nec pugnat
nec regnat: In est tamen & quasi morat᷑. in carne inor¬
tali quod nonerit: Pucit᷑ eni totũ inuictoriã: sed pos¬
tea Modo aut̃ corpus quidẽ mortuũ est ꝓpt̾ peccatũ.
& idõ eidem corpori in est peccatũ & si non regnat pec¬
catũ Sp̃s aut̃ uita est ꝓpt̾ iustitiã. Si aut̃ qui suscitauit
xp̃m amortuis. habitat in uobis. qui suscitauit xp̃m
ibm̃ amortuis: uiuificabit & mortalia corpora nr̃a.
ꝓpt̃ in babitantem spm eius in nobis. ibi iam nec quod
pugnet erit: nec quod titillet. totũ caedit inpacemi
Nou eĩi contraria natura: contra aliam naturã prgnat.
sed tamquã in domo maritus & uxor: Si aduersus se
dissentiant : molestus & periculosus labor: Simaritus
uncat᷑ & uxor dominet᷑: pax ꝑuersa Si aut̃ uxor
marito dominanti subiciat᷑: pax recta: Non tam̃

Expanded text:
sed cum qua nec pugnare dignetur? Inest tamen aliqua sed cum qua nec pugnare dignetur? Inest tamen aliqua delectationis titillatio. Ista titillatio, et ille hostis jam nec pugnat, nec regnat: inest tamen, et quasi moratur in carne mortali, quod non erit. Ducetur enim totum in victoriam, sed postea: modo autem, «Corpus quidem mortuum est propter peccatum;» et ideo eidem corpori inest peccatum, etsi non regnat peccatum: «spiritus autem vita est propter justitiam. Si autem qui suscitavit Christum a mortuis, habitat in vobm a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra, propter inhabitantem Spiritum ejus in vobis» . Ibi jam nec quod pugnet erit, nec quod titillet; totum cedet in pace. Non enim contraria natura contra aliam naturam pugnat, sed tanquam in domo maritus et uxor. Si adversus se dissentiant, molestus et periculosus labor; si maritus vincatur et uxor dominetur, pax perversa: si autem uxor marito dominanti subjiciatur, pax recta; non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
c̃omessationes & his similia. quȩ p̃dico uobis sicut
p̃dixi: qm̃ qui talia agunt regnũ dĩ non possi debunt᷑
Non quia aduersus talia confligunt: sed quia talia
agunt Cũ eñi confligis. aliud est opris: Cã
uincis aliud opus est. cũ pacẽ & requiem habes:
aliud opus est: Haec dũ exemplis de moristro: paucis
aduertite. Suggerit᷑ aliquod lucrũ : delectatur.
habet fraudem. sed magnũ est lucrũ. Pelectat᷑. non
consentis pugnam Vide. adhuc suadet᷑ ad huc in¬
statur. ad buc delibenit᷑ Ergo qui pugnat. pori¬
clitat᷑ Vidimus pugnã: caetera uideamus: Contẽp¬
sit iustitiam. ut fraudem faceret: unctus est Contẽp¬
sit lucrũ ut iustitiae seruiret: uicit In his tribus.
uictum doleo. pugnanti metuo uctori gaudeo Sed
etiã ille qui uicit. nũ quid om̃ino egit in se. ut pror¬
sus eum pecunia non ad temptet. aut nibil in eo
exifet delectationis quã uis superabilis. quamuis
contemptibilis. quauis non solum cui non consentiat:

Expanded text:
messationes, et his similia; quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt» . Non qui adversus talia confligunt, sed qui talia agunt. Cum enim confligis, aliud est opus; cum vincis, aliud opus est; cum pacem et requiem habes, aliud opus est. Haec dum exemplis demonstro paucis, advertite. Suggeritur aliquod lucrum, delectat; habet fraudem, sed magnum est lucrum; delectat, non consentis: pugnam vide, adhuc suadetur, adhuc instatur, adhuc deliberatur ergo qui pugnat, periclitatur. Vidimus pugnam, caetera videamus. Contempsit justitiam, ut fraudem faceret; victus est: contempsit lucrum, ut justitiae serviret; vicit. In his tribus, victum doleo, pugnanti metuo, victori congaudeo. Sed etiam ille qui vicit, numquid omnino egit in se, ut prorsus eum pecunia non attentet, aut nihil in eo excitet delectationis, quamvis superabilis, quamvis contemptibilis, quamvis non solum cui non consentiat,
Abbreviated transcription (Latin):
tis: Quaeris quomodoł Attende ad grãm uasis pasto¬
ralis. lapidem de flumine in exceptorio lactis pone
Ecce & ego tibi dico. immo tibi ipsa ueritas dieit. pror¬
sus non facis quod uis: pugnante carne aduersus sp̃mtuũ.
Si ad istam pugnã de te p̃sumis : ãmonendus es. ne fris¬
ꝑte totũ: non esset necessarius adiutor. Rursus si tu
ipse. tua uoluntate ibil ageres: non uocaret᷑ adiuter
Adiutor eñi: aliquid agentem adiuuat᷑ Deniq cum
te ante te. ueluti deficientem te inte: continuo mui¬
sit ad adiutorem Quod si spu ducimini: non ad huc
estis sublege. Qui eñi sublege est. non implet legẽ
sed p̃mit᷑ alege. sicut ille dauid sub armis erat Ergo
si spũ duceris: uide quis te adiuuabit. ut impleas quod
uelis. Adiutor turis. susceptor tuus. spes tua Qui
docet manus tuas in prȩliũ. & digitos tuos adbellũ
Mani festa eñi sunt inquit opera carnis: Quȩ sunt

Expanded text:
tis?» Quaeris quomodo? Attende ad gratiam vasis pastotis?» Quaeris quomodo? Attende ad gratiam vasis pastoralis, lapidem de flumine in exceptorio lactis pone. Ecce et ego tibi dico, imo tibi ipsa veritas dicit. Prorsus non facis quod vis, pugnante carne adversus spiritum tuum. Si ad istam pugnam de te praesumis, admonendus es, ne frusr te impleres totum, non esset necessarius adjutor. Rursus, si tu ipse tua voluntate nihil ageres, non vocaretur adjutor: adjutor enim aliquid agentem adjuvat. Denique cum te ante te, veluti deficientem te in te, continuo misit ad adjutorem: «Quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub Lege.» Qui enim sub lege est, non implet legem, sed premitur a lege; sicut ille David sub armis erat. Ergo si spiritu duceris, vide quis te adjuvabit, ut impleas quod velis. Adjutor tuus, susceptor tuus, spes tua qui docet manus tuas in praelium, et digitos tuos ad bellum. «Manifesta enim sunt,» inquit, «opera carnis, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nam di abolum in sidrantem non sentis. Si ergo
edomuisti auaritiam attendis alterũ. ꝓporen¬
tem opus & pͥmirm Quid ille ꝓposuit:
frandem & lutrũ. Quid iste ꝓpomt e inuo¬
centiam & coronã. fac & tolle Et ille dicit
iste lam tu pręliator interior. si non es
unctus auaritia. sed uictor auaritȩ: illum
attendis humnc uncis. Discernis eñ utrũq
& dicis. hic uideo opus & prȩitiium: illic aut̃
escami & laqueum Neq eñ aliquid dicis
inte: quod non pertineat ate. Et em̃ ex
peccato diuisus es aduersũ te. traliis concupiscen¬
tiae ꝓpaginẽ. & traducem mortis. habes quod¬
contra pagnes inte Habes quod expugnes inte.
sed habes quẽ inuoces. ut pugnantẽ adiunet te.
& uincentem coronet te. qui non existentẽ facit te
Quomodo in quis uincamꝰ Ecce ipse apostolus. Dif¬
ficillimũ p̃liũ ꝓponit. & quã laboriosum sit aut for¬
te in superabile. si non intelligo: ipse ostendit. Caro

Expanded text:
nam diabolum insidiantem non sentis: si ergo nam diabolum insidiantem non sentis: si ergo edomuisti avaritiam, attendis alterum proponentem opus et praemium. Quid ille proposuit? Fraudem et lucrum. Quid iste proponit? Innocentiam et coronam. Fac et tolle, et ille dicit, et iste. Jam tu praelatior interior, si non es victus avaritia, sed victor avaritiae; illum attendis, hunc vincis. Discernis enim utrumque, et dicis: Hic video opus et praemium, illic autem escam et laqueum. Neque enim aliquid dicis in te, quod non pertineat ad te. Etenim ex peccato divisus es adversum te. Trahis concupiscentiae propaginem et traducem mortis: habes contra quod pugnes in te, habes quod expugnes in te. Sed habes quem invoces, ut pugnantem adjuvet te, et vincentem coronet te, qui non existentem fecit te. 6. Quomodo, inquis, vincam? Ecce ipse Apostolus difficillimum praelium proponit, et quam laboriosum sit aut forte insuperabile, si non intelligo, ipse ostendit. «Caro
Abbreviated transcription (Latin):
Modo genus hoc belli. ex apostolica epistola lege
Et hoc graue bellũ. & quod est molestius in aet᷑¬
nũ: in quo bello si sit quisq uictor. illos quos
non uidet inimicos. continuo suꝑabit Nenl
enĩ temptat diabolus uel angeli eius. nisi quod
inte carnalit̃ dominat᷑ Nam quomodo uinci¬
mus illos hostes quos non uidemus. insi quia car¬
nales in teriores motus nr̃os sentimus : Cum his
confligimus & illos ꝑcutimus In amore pecuniȩ:
dominat᷑ auaritia. Dominanti tibi auaritiae:
diabolus forinsecus. lucrũ cũ fraude ꝓponit
Perũq eñi ad lucrũ non ꝑuenis: nisi fraudem
feceris Proponit ergo ille forinsecus a uaritiae
tuae qua intus non in cisti. quã non domuisti.
quanontibi subiecist: Proponit tamquã ad letae
suo malus agonista fraudem & lucrũ. opus & prȩ¬
miñ. fac & tolle Tu aut̃ si caleas auaritiã si tibi
interius non dorinat᷑. quasi sentiens uincis:

Expanded text:
Modo genus hoc belli ex apostolica Epistola legebModo genus hoc belli ex apostolica Epistola legebEt hoc grave bellum, et quod est molestius, internum. In quo bello si sit quisque victor, illos quos non videt inimicos, continuo superabit. Non enim tentat diabolus vel angeli ejus, nisi quod in te carnale dominatur. Nam quomodo vincimus illos hostes quos non videmus, nisi quia carnales interiores motus nostros sentimus? Cum his confligimus, et illos percutimus. In amore pecuniae dominatur avaritia: dominanti tibi avaritiae diabolus forinsecus lucrum cum fraude proponit. Plerumque enim ad lucrum non pervenis, nisi fraudem feceris. Proponit ergo ille forinsecus avaritiae tuae quam intus non vicisti, quam non domuisti, quam non tibi subjecisti; proponit tanquam, athletae suo malus agonotheta fraudem et lucrum, opus et praemium: Fac, et tolle. Tu autem si calcas avaritiam, si tibi interius non dominatur, quam sentiens vincis;
Abbreviated transcription (Latin):
sed uoluntate Anima aut̃ ꝑsemetipsam non
lucet. quia humilitꝰ & ueracit̾ cantat Tu in lu¬
minabis lucernã meã. dñe ds̃ m̃s in lumina te¬
nebras meas: Et apud te inquit fons uitae. &¬
in lamine tuo. uidebimꝰ lum̃. non in lumine
nr̃o: sed in lumine tuo Nam & oculi nr̃i: Lumi¬
nauocant᷑. & tam̃ lux extrinsecus si desit: etiã.
si sint patentes in tenebris remanebunt. Ergo
bellũ gerimus aduersus rectores tenebrarum
harũ. Rectores scilicet in fideliũ. diabolũ & an¬
gelos enis Rectores gladii eiꝰ. de quo pugnat di¬
abolus aduersus fideles. Sed quomodo goliae
prostrato tollit᷑ gladius. ut ipsi goliae de suo gla¬
dio caput ampataret᷑ ita cũ credunt ipsi
in fideles dicit᷑ eis. fuistis aliquando tene:¬
brae. minc aut̃ lux indño Iugnastis demanũ go¬
liae iam i manu xp̃i : tollite capͥut goliae
Hoc eñi unũ prȩliũ. alterũ aut̃ unicuiq in se ipso

Expanded text:
sed voluntate. Anima enim per semetipsam non sed voluntate. Anima enim per semetipsam non lucet: quia humiliter et veraciter cantat, «Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas» : et, «Apud te,» inquit, «fons vitae; in lumine tuo videbimus lumen» ; non in lumine nostro, sed «in lumine tuo.» Nam et oculi nostri lumina vocantur; et tamen lux extrinsecus si desit, etiam sani et patentes, in tenebris remanebunt. Ergo bellum gerimus adversus rectores tenebrarum harum, rectores scilicet infidelium, diabolum et angelos ejus, rectores gladii ejus de quo pugnat diabolus adversus fideles. Sed quomodo Goliae prostrato tollitur gladius, ut ipsi Goliae caput de gladio suo amputetur; ita cum credunt ipsi infideles, dicitur eis: «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Pugnastis de manu Goliae, jam in manu Christi tollite caput Goliae. 5. Hoc unum praelium: alterum autem unicuique in seipso.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ alteri ꝓphetia. alii diuidicatio spũ un
Om̃ia aut᷑ haec: operat᷑ unus atq. idem sp̃s. diui¬
dens ꝓpria unicuiq ꝓut uult Alii illud alii
hoc: diuisiones sunt operationis Omĩa hace: ope¬
rat᷑ unus atq idem sp̃s. radix est unitatis. Hiserģo
digtis. pugnat corpus xp̃i. ꝓcedens in bellum:
ꝓcedens in preliũ lam prȩliorũ & bellorũ gene¬
ra comemorare: fortasse longũ est. & gerere fa¬
cilius. quã ex plicare. Habemus unũ bellũ. quod
cõmemorat apłs Non est uobis conluctatio
idnersus carnẽ & sangumẽ. id est aduersus bomi¬
ne saquib uidemini pati molestias: non aduer¬
sus eos pugnantes. sed aduersus principes & po¬
tefiates & rectores mundi Et ne intellegeres
mundi cȩli & t̾rae: ostendit quid diceret tene¬
brarã inquit harũ Mumndi scilicet: non qui
ꝑ eum factus est. quia & mundus ꝑeũ factus est
sed mundi qui eũ non cognouit. qui a & mundus
eũ non cognoriit. Hae tenebrȩ non sunt uatura.

Expanded text:
lii dijudicatio spirituum. Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult» . «Alii» illud, «alii» hoc; divisiones sunt operationis: «Omnia haec operatur unus atque idem Spiritus;» radix est unitatis. His ergo digitis pugnat corpus Christi, procedens in bellum, procedens in praelium. 4. Jam praeliorum et bellorum genera commemorare fortasse longum est, et gerere facilius quam explicare. Habemus unum bellum quod commemorat Apostolus: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem,» id est, adversus homines a quibus videmini pati molestias; non adversus ipsos pugnatis: «sed adversus principes et potestates et rectores mundi.» Et ne intelligeres mundi, coeli et terrae, ostendit quid diceret: «Tenebrarum,» inquit, «harum» . Mundi scilicet, non qui per ipsum factus est; quia, «Et mundus per eum factus est:» sed mundi qui eum non cognovit; quia, «Et mundus eum non cognovit» . Hae tenebrae non sunt natura,
Abbreviated transcription (Latin):
Manibus meis. operibus meis. in ubra. ihac uita.
ubi ipse uidet. non ubi hominibus placere studeo Et
quid sequit᷑ : & non sum deceptus. Homorianitati fimi¬
lis factus est. dies illius tamquã umbra transeunt. &
tamen in notiusti ei Et estimas eum. Dñe in elina¬

Expanded text:
«Manibus meis,» operibus meis: in umbra, in hac vita: «Manibus meis,» operibus meis: in umbra, in hac vita: ubi ipse videt, non ubi placere hominibus studeo. Et quid sequitur? «Et non sum deceptus. Homo vanitati similis factus est; dies illius tanquam umbra transeunt:» et tamen innotuisti ei, et aestimas eum. 12. «ve
Abbreviated transcription (Latin):
deceptus. Quam dicit diem tribulationis. nisi quã
dicit& noctem: Manibus meis. nocte coram eo.
Ad huc in nocte sumus. & ad ꝓphetiae lucernam
uigilamus. Aliquid ꝓmissum est. quod adhuc ex¬
pectat᷑. Sed quid ait apłs petrus: Habemus certi¬
orem ꝓpheticũ serionẽ. cui beno facitis intendentes
quasi lucernae lucenti in obscuro loco. donec dies luces¬
cat. & lucifer oriatur in cordib ur̃is. Ipse dies. prȩ¬
miũ nr̃m ibi est Mane exaudies uoct meã. Mane adsta¬
bo tibi & contem plabor. Ergo operare quã uis in nocte
manib: tuis. id est bonis operib in quire dm̃ ante quã
ueniat dies ille. qui te lȩtificet: neueniat qui te mor¬
tificet: Vide eñĩ quã securus opereris. quia ñ desereris.
siui nocte corã eo. ut pater tuus qui uidet in oc culto
reddat tibi. ideo coram eo Intus habes miscam. cari¬
tatem. ne aliquid facias. quasi studio placendi hominib

Expanded text:
deceptus» . Quam dicit diem tribulationis, nisi quam deceptus» . Quam dicit diem tribulationis, nisi quam dicit et noctem? «Manibus meis nocte coram eo.» Adhuc in nocte sumus, et ad prophetiae lucernam vigilamus. Aliquid promissum est quod adhuc exspectatur: sed quid ait aposorem propheticum sermonem, cui bene facitis attendentes quasi lucernae lucenti in caliginoso loco . Item: Omnis Scrcat, et lucifer oriatur in cordibus vestris» . Ipse dies praemium nostrum ibi est. «Mane exaudies vocem meam; mane astabo tibi, et contemplabor» . Ergo operare, quamvis in nocte, manibus tuis; id est, bonis operibus inquire Deum, antequam veniat dies ille qui te laetificet, ne veniat qui te moestificet. Vide enim quam securus opereris, quia non desereris uisivi nocte coram eo.» Ut Pater tuus qui videt in occulto, reddat tibi ; ideo, «coram eo.» Intus habeas misericordiam, charitatem; ne aliquid facias quasi studio placendi hominibus.
Abbreviated transcription (Latin):
tati similis factus est Ibr quid ait: Ecce ueteres
posusti dies meos. Hic quid ait e Dies eiꝰ sicut ũ bru
prȩtereunt. Attendat sibi homo in diebus umbrae
suae. ut faciat aliquid dignũ desideratȩ hicis fuae
& sim nocte umbrae est: quęrat diem Mes enĩ
huius uanitatis. cognoscenti homini : dies est tribri¬
lationis: siue aliqua in commoditate. & aliqua mo¬
lestia noceat nobis: siue aliqui ꝓsperitate mundus
arrideat. totũ timendũ & gemendũ est: qũ temp
tatio est uita humana suꝑ t̾ram Unde dicit᷑ tota
die contristatus ambulabam. Solatus opris habemꝰ.
& quicquid nobis nunc exibet ds̃. cũ prospere exi¬
bet: non est gaudiũ beatoꝵ. sed consolatio miseroꝵ:
ltaq agat aliquid in quã homo dignũ desiderata
luce. in istis diebus umbrae suae. & in nocte in qui¬
rat dm̃ sicut scriptũ est. In die tribulationis meae.
dm̃ ex quȩ su inanibus meis nocte corãeo &e non sũ

Expanded text:
tati similis factus est.» Ibi quid ait, «Ecce veteres tati similis factus est.» Ibi quid ait, «Ecce veteres posuisti dies meos» . Hic quid ait? «Dies ejus sicut umbra praetereunt.» Attendat sibi homo in diebus umbrae suae, ut faciat aliquid dignum desideratae lucis suae; et si in noctis umbra est, quaerat diem. Dies enim hujus vanitatis, cognoscenti homini, dies est tribulationis; sive aliqua incommoditate et aliqua molestia noceat nobis, sive aliqua prosperitate mundus arrideat, totum timendum et gemendum est, quoniam tentatio est vita humana super terram : unde dicitur, «Tota die contristatus ambulabam» . Solatiis opus habemus, et quidquid nobis nunc exhibet Deus, cum prospere exhibet, non est gaudium beatorum, sed consolatio miserorum. Itaque agat aliquid, inquam, homo dignum desiderata luce in istis diebus umbrae suae, et in nocte inquirat Deum, sicut scriptum est: «In die tribulationis meae Deum exquisivi manibus meis nocte coram eo, et non sum
Abbreviated transcription (Latin):
Homo uanitati similis factus est. Et tamen inno¬
tuisti ei. & estimas eum: Homo uanitati similis factꝰ
est: Cui uanitati : temporibrs prȩt̾ labentibus. &
prȩt̃ fluentibus. Uanitas enĩ ista dicit᷑. in conpa¬
ratione semꝑ manentis. & nũ quã deficientis ueri¬
tatis. Nam & ista creatura est. loci sui Impleuit
eñĩ ds̃ terrã sicut scriptũ est bonis suis. Quid
est suis : sibi congruentibus. Sed haec omĩa t̾rena
uolatica transitoria: si comparent᷑ illi ueritati.
ubi dictũ est ego sum qui sum: Totũ hoc quod
transit uanitas dicit᷑: euanescit enĩ ꝑ temprs. tam¬
quã in aura frimus. Et quid dicam ampluis. quam
id quod apłs acobus dixit. Uolens homines su¬
ceps ex t̾minabitur. Ergo homo uanitati simuilis
factus est : peccando uanitati similis factus est:
Nam quando primũ conditus: ueritati similis fac¬
tus est: sed qui a peccauit: quia recepit digna: uani¬
tati similis factus est. Proiniquitate enĩ erudisti¬

Expanded text:
Homo vanitati similis factus est;» et tamen innotuisti ei, et aestimas eum. «Homo vanitati similis factus est.» Cui vanitati? Temporibus praeterlabentibus et praeterfluentibus. Vanitas enim ista dicitur in comparatione semper manentis et nunquam deficientis veritatis. Nam et ista creatura est loci sui. «Implevit» enim «Deus terram,» sicut scriptum est, «bonis suis» . Quid est, «suis?» Sibi congruentibus. Sed haec omnia terrena, volatica, transitoria, si comparentur illi veritati, ubi dictum est, «Ego sum qui sum» ; totum hoc quod transit, vanitas dicitur. Evanescit enim per tempus, tanquam in auras fumus. Et quid dicam amplius, quam id quod apostolus Jacobus dixit, volens homines sudeinceps exterminabitur» . Ergo, «Homo vanitati similis factus est.» Peccando «vanitati similis factus est.» Nam quando est primum conditus, veritati similis factus est; sed quia peccavit, quia recepit digna, «vanitati similis factus est. Pro iniquitate» enim
Abbreviated transcription (Latin):
uentus a faorȩ trae Cito ex audi me dñe defe¬
cit sp̃s m̃s Non differatur in opia mea. abstu¬
listi spm̃ meũ ut deficerem. & in puluerem
meũ conuerterer. & dicerem tibi. anima mea
uelut terra sine aqua tibi: fac etiã quod in illo
psalmo dicit᷑. emittes spm tuũ & creabuntur.¬

Expanded text:
ventus a facie terrae . «Cito exaudi me, Domine; defeventus a facie terrae . «Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus:» non differatur inopia mea. Abstulisti spiritum meum, ut deficerem, et in pulverem meum converterer, et dicerem tibi, «Anima mea velut terra sine aqua tibi:» fac etiam quod in illo psalmo sequitur, «Emittes spiritum tuum, et creabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
in dm̃ uiuũ. qui a amma mea uelut terra sine
aqua tibi: Abundat mare. inundat. copiosun
est. fluctuat sed amarũ est Discreta est aqua.
apparuit a rida anima mea Inriga eam. quia
sitim meã : pluuiã differebas: ut bauriens in bibe¬
rem. non respuerẽ quod in flueres: Si ergo idõ
differebas. iam da: qm̃ anima mea uelut terra
sine aqua tibi Cito exaudi me dĩe. defecit fp̃s m̃s.
Impleat me sp̃s tuus. quia defecit sp̃s m̃s. ipsa est
causa ut cito exaudias: quia defecrt sp̃sms. Factꝰ
sum iam pauꝑ spũ. beatũ me fac in regno caeloꝵ:
contra dñ. fiat in illo bene. quod alibi scriptũ est
Auferes sp̃m eorũ. & deficient. & in puluerem suã
reuertuntur ut confitentes dicant Memento
ut terra sine aqua tibi. Quȩ eñi tam t̾rasicca.
quã puluns : sed cito exaudi me dñe Conplue
me. confirma me. ne sim puluis. que ꝓrcit

Expanded text:
in Deum vivum; quia «anima mea velut terra sine in Deum vivum; quia «anima mea velut terra sine aqua tibi.» Abundat mare, inundat, copiosum est, fluctuat, sed amarum est. Discreta est aqua, apparuit arida anima mea; irriga eam, quia sitim meam? Pluviam differebas, ut hauriens imbiberem, non respuerem quod influeres. Si ergo ideo differebas, jam da; quoniam «anima mea velut terra sine aqua tibi. Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus.» Impleat me spiritus tuus, quia «defecit spiritus meus:» ipsa est causa ut cito exaudias, quia «defecit spiritus meus.» Factus sum jam pauper spiritu; beatum me fac in regno coelorumcontra Deum. Fiat in illo bene quod alibi scriptum est, «Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertentur» ; ut confitentes dicant, «Memento ut terra sine aqua tibi.» Quid enim tam terra sine aqua; quam pulvis? Sed «cito exaudi me, Domine:» complue me, confirma me, ne sim pulvis quem projicit
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Ergo cum timore & tremore. ut delec¬
tet in conualle operari. artificẽ nr̃m. Sic eñi
operat᷑ tam quã indeiectis. qui iudicat ingenti¬
bus & replet ruinas. In facturis manuũ tuarũ.
meditatus sum Uidi ergo & inspexi opera tua.
quia nihil boni esse in nobis potest. nisi abs te fiat:
esse. de scendens apatre luminũ: a pud quẽ nonẽ.
cõmutatio. nec momenti obumbratio. Cum hoc
inderem aduersus opera mala. Quid facerem
extendi manus meas ad te. Ex tendi inquit
manus meas ad te Anima mea uelut t̾rae sine
aqua tib Conplue in quit me: ad faciendum
fructum bonũ Dñs enĩ dabit suauitatẽ: ut t̾ra
nr̃a det fructũ suũ Extendi manus meas ad
te: amna mea uelut terra sine aqua tibi. Non
mibi: sed tibi. Sitire tibi possum: me inrigare
non possum Anima mea uelut terra sine aqua
tibi. quia sitiuit anima mea in dm̃ uiuũ. quando
ueniam. nisi quando uenerat si tiit animamea

Expanded text:
tate» . Ergo cum timore et tremore, ut delectate» . Ergo cum timore et tremore, ut delectet in convalle operari artificem nostrum. Sic enim operatur tanquam in dejectis, qui judicat in gentibus, et replet ruinas. «In facturis manuum tuarum meditatus sum.» Vidi ergo, et inspexi opera tua; quia nihil boni esse in nobis potest, nisi abs te fiat, esse, descendens a Patre luminum, apud quem non est commutatio, nec momenti obumbratio ? Cum hoc viderem, aversus ab opere malo quod feceram di manus meas ad te. Extendi,» inquit, «manus meas ad te: anima mea velut terra sine aqua tibi.» Complue, inquit, me ad faciendum fructum bonum. Dominus enim dabit suavitatem, ut terra nostra det fructum suum . «Extendi manus meas ad te: anima mea velut terra sine aqua,» non mihi, sed «tibi.» Sitire tibi possum, me irrigare non possum. «Anima mea velut terra sine aqua tibi:» quia sitivit anima mea in Deum vivum . Quando veniam, nisi quando venerit? Sitivit anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
habemus plane: Sed unde quid sequit᷑. Ipsius
eñ sumus figmentũ Oixit. ipsius sumus figm̃tũ.
forte naturã. quia homines sumus. cõmemorare
uoluit hoc appellato figm̃to Non plane: de ope¬
ribs Loquȩ batur. non inquit ex operib. ne forte
coniciamus. Sequit. Ipsius enĩ fumus figm̃tũ
ereati in xp̃o ihũ in operibus bonis Noli ergo
putare te aliquid operari. nisi inquantũ malus
es. Auertere ab opere tuo. ad opus illius
qui fecit te Ipse formet & ipse quod formaue¬
rat & tu extͥmmasti: reformet. Et em̃ĩ si ipse
operatus es ut bonus sis. si bonus es: ipse operat̃
Cum tremore inquit & timore urãm ipsorã
salutẽ operamini Si nrãm ipsorũ salutẽ ope¬
ramur. quare cũ timore. quare contremore
cũ sit in potestate nr̃a quod operamurs audi
quare cũ tiiore & tremore. Ds̃ est enĩ qui
operat᷑ in uobis. & uelle & operari ꝓbona uolun¬

Expanded text:
Habemus plane; sed vide quid sequitur: «Ipsius Habemus plane; sed vide quid sequitur: «Ipsius enim sumus figmentum,» dixit. «Ipsius sumus figmentum:» forte naturam, qua homines sumus, commemorare voluit, hoc appellato figmento? Non plane; de operibus loquebatur: «Non,» inquit, «ex operibus, ne quis conjiciamus; sequatur: «Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis» . Noli ergo putare te aliquid operari, nisi in quantum malus es. Averte ab opere tuo te, ad opus illius qui fecit te: ipse format; et ipse quod formaverat et tu exterminasti, reformet. Ut enim sis, ipse operatus est; ut bonus sis, si bonus es, ipse operatur. «Cum tremore,» inquit, «et timore vestram ipsorum salutem operamini.» Si nostram ipsorum salutem operamur, quare cum timore, quare cum tremore, cum sit in potestate nostra quod operamur? Audi quare cum timore et tremore: «Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona volun
Abbreviated transcription (Latin):
conditis om̃ibus. conditorẽ: Quare hoc eꝰ ut quid
hoc. nisi ut hoc intelligeret quicquid in se boniesse
ab illo factum esse. ne ignorans iustitiã dĩ & suam
uolens constituere. iustitiae dĩ subrectus non essets
ut ei conueniret uox illa superior. inueritate
tua & in iustitia tua : In om̃ibus ergo dĩ operib
& meditatione om̃iũ operũ dĩ. grãm in sinuat.
gnim cõmendat. grãm se inuenisse głatur
Gram quagratis salui facti sumus: quia & gratis
salui facti sunius. Quid gloriaris intua iustitiac
Quid te extollis. ignorans dĩ iustitiã : dedisti forte
aliquid ut salus esses. Quid dedisti ut homo
essest Respice ergo conditorẽ uitae tuae sub¬
stantiae & iustitiȩ : & salutis auctorem Medi¬
tare in facturis manuũ eiꝰ. quia & iustitiã quȩ
ute est: ad mauũ eius inuenies ꝑtinere. Audi
apłm hoc te docentem. non ex operibus inquit:
ne forte quis extollat᷑ Opera boria non habemꝰ:

Expanded text:
conditis omnibus conditorem. Quare hoc? utquid conditis omnibus conditorem. Quare hoc? utquid hoc, nisi ut hoc intelligeret, quidquid in se boni esset, ab illo factum esse; ne ignorans justitiam Dei, et suam volens constituere, justitiae Dei subjectus non esset ; ut ei conveniret vox illa superior, «In veritate tua et in justitia tua?» In omnibus ergo Dei operibus et meditatione omnium operum Dei gratiam insinuat, gratiam commendat, gratiam se invenisse gloriatur, gratiam qua gratis salvi facti sumus: quia et gratis salvi facti sumus. Quid gloriaris in tua justitia? quid te extollis, ignorans Dei justitiam? Dedisti forte aliquid, ut salvus esses: quid dedisti, ut homo esses? Respice ergo conditorem vitae tuae, substantiae et justitiae et salutis auctorem. «Meditare in facturis manuum ejus,» quia et justitiam quae in te est, ad manum ejus invenies pertinere. Audi Apostolum hoc te docentem: «Non ex operibus,» inquit, «ne forte quis extollatur.» Opera bona non habemus?
Abbreviated transcription (Latin):
tristis est amma mea usq ad mortẽ. sed & illic
nos eramus. tranffigurauit eñi in se. corpus
humilitatis nr̃ȩ. conformans corpori gloriȩ suȩ
& uetus homo nr̃ confixus est cruci cũ illo. In me
turbatũ est cormeũ In me inquit. nonin
alus Illi euĩ me deseruerunt. & illi qui
in heserant recesserunt. & me ipsum quia mori
uidebart. aliud aliquid putauerunt: & alatrone
ucti funt. qui tunc credidit: quando ipsi de fece¬
antiquorũ. Num quid inemoratus est ille dierũ
antiquorũ. ꝑ quẽ factus est om̃is dies Sed loquit᷑
corpus. loquit᷑ unus quisq illius gr̃ã iustificatus.
in hȩrens illi in caritate. & deuota humilitate
Loquit᷑ & dicit: memoratus sum. dierũ antiquorũ
Meditatus sum in om̃ibus operibus tuis. Quia
utiq omĩa bona tu fecisti. & nbil constitisset. qđ
ate constitutũ non esset Creatura tua mibi spec¬
taculũ facta est Quȩ siui in opere artificẽ. & in

Expanded text:
«Tristis est anima mea usque ad mortem.» Sed et illic «Tristis est anima mea usque ad mortem.» Sed et illic nos eramus. Transfiguravit enim in se corpus humilitatis nostrae, conformans corpori gloriae suae ; et vetus homo noster confixus est cruci cum illo . «In me turbatum est cor meum. In me,» inquit, non in aliis. Illi enim me deseruerunt, et illi qui inhaeserant recesserunt, et me ipsum quia mori videbant, aliud aliquid putaverunt; et a latrone victi sunt, qui tunc credidit , quando illi defeceantiquorum.» Numquid memoratus est ille dierum antiquorum, per quem factus est omnis dies? Sed loquitur corpus, loquitur unusquisque illius gratia justificatus, inhaerens illi in charitate et devota humilitate; loquitur, et dicit, «Memoratus sum dierum antiquorum, meditatus sum in omnibus operibus tuis.» Quia utique omnia bona tu fecisti, et nihil constitisset quod a te constitutum non esset. Creatura tua spectaculum mihi facta est: quaesivi in opere artificem, et in
Abbreviated transcription (Latin):
Ut moriar inquit: uoluntatẽ patris mei facio
Non aute morte sum dignus. nibil feci unde iuste
moriar. Sed facio ut moriar. ut illi ꝑinnocentis
mortẽ liberent᷑: qui habebant quare morerent᷑
Con locauerunt me intenebris tamquã in infer¬
nis tam quã in sepulchro : tamquã in ipsa passione.
uel ut mortuos scłi. eũ qui dicit factus sum sicut
homo sine adiutorio int̾ mortuos liber Quid
est liber : Quare liber: quia om̃is qui facit pecca¬
tum : seruus est peccati Deniq non solueret auin¬
culis: nisi liber auiculis. Ille liber mortem occi¬
dit. unculũ uixit. captiuitatẽ captiuauit.
Et conlocauerunt eũ in tenebrosis tamquã mor¬
tuos scł: & tedium inquit passus est in me sp̃sm̃s
Recor damim. tristis est anima mea usq ad mortẽ
Uidete uocem unam. nũ quid apparet ipse tran¬
situs a capite ad menbra. amenbris ad caput
tediũ inquit passus est in me sp̃sms Agnoscimꝰ.

Expanded text:
. Ut moriar, inquit, voluntatem Patris mei facio, . Ut moriar, inquit, voluntatem Patris mei facio, non autem morte sum dignus. Nihil feci unde moriar, sed facio ut moriar; ut illi per innocentis mortem liberentur, qui habebant quare morerentur. «Collocaverunt me in tenebrosis,» tanquam in infernis, tanquam in sepulcro, tanquam in ipsa passione; «velut mortuos saeculi,» eum qui dicit, «Factus sum sicut homo sine adjutorio, inter mortuos liber» . Quid est, «liber?» quare «liber?» Quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Denique non solveret a vinculis, nisi liber a vinculis. Ille liber mortem occidit, vinculum vinxit, captivitatem captivavit, et collocaverunt eum in tenebrosis tanquam mortuoRecordamini, «Tristis est anima mea usque ad mortem» . Videte vocem unam. Numquid non apparet ipse transitus a capite ad membra, a membris ad caput? «Taedium,» inquit, «passus est in me spiritus meus.» Agnoscimus,
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus seti. Qui eñi mortui sunt scłi. & quomo¬
do ille non erat mortuus scłis mortui scłi. meri¬
to mortui. mercedem recipientes iniquitatis. &
mortẽ dicentes ex peccati ꝓpaginae. ex illa uoce
qua dicitꝰ. ego eñi in iniquitate conceptus sum. &
inpeccatis mat᷑ mea me in utero aluit Uenit aut̃
ille ꝑuirginẽ. assumens carnẽ. non iniquitatem
carnis : assumenis carnẽ mundã. mundatricem
Illi aut̃ quẽ peccatorẽ putabant: tamquã mortu¬
um scłi de pritabant. At ille qui in alio psalmo
dixit. quȩ non mapui tunc ex soluebam: & qui dix̃
in euangelio ecce uenit princeps mundi p̃postt̃
mortis. operis mali ꝑsuasor: suppliti ex actor
uenit inquit. & in me nibil inueniet Quid est
in me nihil inueniets nullã culpã. ni hil. quare
mori debeam: Sed ut sciant om̃s quia uolun¬
tatẽ inquit patris mei facio: surgite eamꝰ hinc

Expanded text:
mortuus saeculi. Qui enim mortui sunt saeculi? et quomomortuus saeculi. Qui enim mortui sunt saeculi? et quomodo ille non erat mortuus saeculi? Mortui saeculi, merito mortui, mercedem recipientes iniquitatis, et mortem ducentes ex peccati propagine; ex illa voce qua dicitur: «Ego enim in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit» . Venit autem ille per virginem assumens carnem, non iniquitatem carnis, assumens carnem mundam mundatricem. Illi autem quem peccatorem putabant, tanquam mortuum saeculi deputabant. At ille qui in alio psalmo dixit, «Quae non rapui, tunc exsolvebam» ; et qui dixit in Evangelio, «Ecce venit princeps mundi,» praepositus mortis, operis mali persuasor, supplicii exactor; «Venit,» inquit, «et in me nihil inveniet.» Quid est, «in me nihil inveniet?» Nullam culpam, nihil quare mori debeam. «Sed ut sciant omnes quia voluntatem,» inquit, «Patris mei facio, surgite, eamus hinc»
Abbreviated transcription (Latin):
meã. Humilauit in terra uitã meã. Humili¬
auit inquit int̾ra uitã ineã. Alio loco dicit᷑.
curuauerunt animã meã. Quid eñ nobiscũ
agit quisquis ꝑsequit᷑. insi ut relicta spe cȩlesti
trã sapiamꝰ Perserutori cȩdentes. terrena
diligamus : & illi quidem quantũ in ipsis est hoc
agunt. nobis aut̃ hoc non contingat. quib dicit᷑
Si resurrexistis cũ xp̃o: quȩ sursũ sunt sapite. ubi
xp̃c est in dextera dĩ sedens Quȩ sursũ sunt
quęrite : non quȩ suꝑ t̾ram. mortui eñi estis.
Nam non iustificabit᷑ corã dõ om̃is uiuens
Iui ergo uel apte saeuendo. uł occulte insidi¬
ando: conant᷑ ꝑducere uitã nram ad terram.
Contra hos uigilemus ut dicere possimus: nr̃a
aut̃ conuersatio in caelis est. Humiliauit inquit
in t̾ra uitã in eã. ⁊nimicus. Conlocauerunt me
in tenebris. sicut mortuos scłi. Hoc a capite ex pe¬
ditius auditis. & expeditius hoc incapite agnos¬
citis Iule eñi ꝓ nobis mortuus factus est. sed noñ

Expanded text:
Humiliavit,» inquit, «in terra vitam meam.» Alio loco dicitur: «Curvaverunt animam meam» . Quid enim nobiscum agit, quisquis persequitur, nisi ut relicta spe coelesti terram sapiamus, persecutori cedentes terrena diligamus? Et illi quidem, quantum in ipsis est, hoc agunt: nobis autem hoc non contingat, quibus dicitur, «Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt quaerite, non quae super terram: mortui enim estis» . Nam non justificabitur coram Deo omnis vivens. Illi ergo vel aperte saeviendo, vel occulte insidiando conantur perducere vitam nostram ad terram: contra hos vigilemus, ut dicere possimus, «Nostra enim conversatio in coelis est» . «Humiliavit,» inquit, «in terra vitam meam» inimicus. 8. «Collocaverunt me in tenebrosis, sicut mortuos saeculi.» Hoc a capite expeditius auditis, et expeditius hoc in capite agnoscitis. Ille enim pro nobis mortuus factus est, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ex ponens quodam loco sicut eñi corpus
unũ est inquit & menbra multa habet. om̃ia
aut̃ menbra corporis cũ sut multa unũ est
inquit saule quid me ꝑsequeriss tenete hoc.
& fixum om̃ino cõmendate memoriae tã quã
fili ecclesi asticae eruditionis & fidei catholicae
ut agnoscatis xpm̃ caput & corpus. eundemq.
xp̃m̃ uerbũ dĩ unigenitũ aequalem patri.&
in de uideatis quanta gr̃a ꝑtingatis ad diñ. ut
ipse uoluerit esse nobiscũ unus quiest cũ patre
sunus Quomodo cũ patre unius ẜ ego & pater
unũ sumus. Quomodo nobiscũ unus : Non
sed tam quã in uno. & semint tuo quod est xp̃c
Sed ait aliquis. si xp̃s semen abrahae. numquia
ꝑboc siet nos semen abrabae. ergo & nos xp̃s.¬

Expanded text:
hoc exponens quodam loco: «Sicut enim corpus hoc exponens quodam loco: «Sicut enim corpus unum est,» inquit, «et membra multa habet; omnia autem membra corporis cum sint multa, unum est inquit, «Saule, quid me persequeris» ? Tenete hoc, et fixum omnino commendate memoriae, tanquam filii ecclesiasticae eruditionis et fidei catholicae, ut agnoscatis Christum caput et corpus, eumdemque Christum Verbum Dei unigenitum aequalem Patri; et inde videatis quanta gratia pertingatis ad Deum, ut ipse voluerit esse nobiscum uunum. Quomodo cum Patre unum? Ego et Pater unum sumus . Quomodo nobiscum unus? Non sed tanquam in uno, et semini tuo qui est Christus. Sed ait aliquis: Si Christus semen Abrahae, nunquid et  ac per hoc, si et nos semen Abrahae, ergo et nos
Abbreviated transcription (Latin):
erat condens sion & uascens infion. Et illa mu¬
lier ciuitas dĩ. eius luce ꝓtegebatur. cuiuscar¬
ne grauidabatur Merito & lunã sub pediores
habebat. qui a mortalitatem crescentis & decres¬
centis carnis: uirtute calcabat. Ergo ipse dñs
in nobis qui dignatus es mori ꝓ nobis menbra
sua nos fecit Aliquando itaq ex ꝑsona menbrorũ
suorũ Loquitur.: aliquando ex ꝑsona sua tamquã
capitis nr̃i Habet aliquid ille quod dicat sine
nobis uos sine illo nicbil possumus dicere. Apłs
dicit. ut suppleam quae defunt prȩssimirũ xp̃i:
in carne niea. ut suppleam inquit. quȩ desunt
praessurarũ: non mearũ sed xp̃i. in carne non iã
xp̃i. sed meã Patitur inquit ad huc xp̃s prȩsfiraꝰ
non icarne sua in qua ascendit in caelum sed
in carne mea quȩ ad buc laborat interra xp̃s
pressurã ipse pateret᷑ saulus interra xp̃m in
caelo sedentem non ꝑsequeretur: Deniq apte

Expanded text:
erat condens Sion, et nascens in Sion: et illa muerat condens Sion, et nascens in Sion: et illa mulier civitas Dei, ejus luce protegebatur, cujus carne gravidabatur. Merito et lunam sub pedibus habebat , quia mortalitatem crescentis et decrescentis carnis virtute calcabat. Ergo ipse Dominin nobis, qui dignatus est mori pro nobis; membra sua nos fecit. Aliquando itaque ex persona membrorum suorum loquitur, aliquando ex persona sua, tanquam capitis nostri. Habet aliquid ille quod dicat sine nobis; nos sine illo nihil possumus dicere. Apostolus dicit: «Ut suppleam quae desunt pressurarum Christi, in carne mea» . «Ut suppleam,» inquit, «quae desunt pressurarum,» non mearum, sed «Christi; in carne,» non jam Christi, sed «mea.» Patitur, inquit, adhuc Christus pressuram; non in carne sua, in qua ascendit in coelum, sed in carne mea, quae adhuc laborat in terra. Christus, pressuram ipse pateretur, Saulus in terra Christum in coelo sedentem non persequeretur. Denique aperte
Abbreviated transcription (Latin):
recturum poprlũ in urga ferrea Haec autem mu¬
ber antiqua est ciuitas dĩ. dequa in psalmo dicitur
Glorioso dicta funt de te: ciuitas dĩ Haec ciuitas
intiũ habens ab ipso abel sicut mala ciuitasacam
Antiqua ergo istacuntas dĩ. semꝑ tolerans t̾ram:
sperans caelũ. quȩ etiam hi erłm uocatur & fion.
utiq de nato quodam insion & conditore ipsius
sion. psalmus quidam dicit. mat̾ si on dicet homo
Quis homo: & homo factus est mea & ipse funda¬
uit eami altisfimus. Pemq ipse insion factus est
hono sed inimilis factus est homo : & idem iꝑse
altusimus fun dauit eam ciuitatẽ inqua factus est
homo Itaq & illa mulier sole cooperipatur. sole
ipso iustitiae quẽ non cognoscunt impi: qui dic¬
tatis & iustrae lumen non lixit nobis
sol rastitiae quidã qui non oritur
impus. Cȩ terũ. istum solem facit oriri ; super
bonos & malos. Ergo & amicta erat sole: & ges¬
tabat iusceribus masculũ paritura Idem ipse

Expanded text:
recturum populum in virga ferrea . Haec autem murecturum populum in virga ferrea . Haec autem mulier, antiqua est civitas Dei, de qua in psalmo dicitur: «Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei.» Haec civitas initium habet ab ipso Abel, sicut mala civitas a Cain. Antiqua ergo ista civitas Dei, semper tolerans terram, sperans coelum, quae etiam Jerusalem vocatur et Sion. Utique de nato quodam in Sion, et conditore ipsius Sion, psalmus quidam dicit: «Mater Sion, dicet homo.» Quis homo? «Et homo factus est in ea; et ipse fundavit eam Altissimus» . Denique ipse ihomo, sed humilis factus est homo; et idem ipse Altissimus fundavit eam civitatem in qua factus est homo. Itaque et illa mulier sole cooperiebatur, sole ipso justitiae quem non cognoscunt impii; qui dictatis, et iustitiae lumen non luxit nobis,tiae qui non oritur impiis. Caeterum istum solem facit oriri super bonos et malos . Ergo et amicta erat sole, et gestabat visceribus masculum paritura. Idem ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tem Ipse eñi se in ꝓpbetis prȩdicabat: qm̃ ipse est
uerbum dĩ. nec illi aliquia tale dicebant. nisi plemi
eum uenturum p̾cedebant᷑ quos p̃cedentes uon
de serebat: Agnoscamus ergo quẽ ad modum & xp̃m
ꝑsequachatur filius suus Habebat eñi filios de
quibus dicebat Non ieiunant filu sponsi: quani¬
dui eũ eis est sponsus. Cum aut̃ ab eis ablatus fuerit
sponisus. tunc ieiunabunt filii sponsi. Ergo filii
sponsi. apłi. & int̾ hos ꝑsecutor diabolus iudas Passi¬
onem itaq suam in hoc psalmo p̃dicaturtis est xp̃c.
audiamus Rursus aut̃ ad hoc intentã faciamus cari¬
tatem urãm non docendo quod ignoratis: sed ad¬
ihm̃i xpm. caput esse corporis sui: illũ unũ media¬
torem esse dĩ & hominũ: hominẽ ihm̃ natum ex
urgine tamquã in solitudine: sicut in apocalipsi
audiuimus. Persolitudmẽ quippe: arbitror qđ
solus ita natus est. Hunc eñi illa mulier peperit

Expanded text:
tem. Ipse enim se in Prophetis praedicabat; quoniam ipse est tem. Ipse enim se in Prophetis praedicabat; quoniam ipse est Verbum Dei; nec illi tale aliquid dicebant, nisi pleni eum venturum praecedebant, quos praecedentes non deserebat. Agnoscamus ergo quemadmodum et Christum persequebatur filius suus: habebat enim filios, de quibus dicebat, «Non jejunant filii sponsi, quamdiu cum eis est sponsus: cum autem ab eis ablatus fuerit sponsus, tunc jejunabunt filii sponsi» . Ergo filii sponsi, Apostoli: et inter hos persecutor Judas diabolus. Passionem itaque suam in hoc psalmo praedicaturus est Christus; audiamus. 3. Rursus autem ad hoc intentam facimus Charitatem vestram, non docendo quod ignoratis, sed adstrum Jesum Christum caput esse corporis sui, illum unum mediatorem esse Dei et hominum, hominem Jesum , natum ex virgine, tanquam in solitudine, sicut in Apocalypsi audivimus. Per solitudinem quippe arbitror, quod solus ita natus est. Hunc enim illa mulier peperit,