comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exmalignoerit & occidit fratremsuum Etcuius reigritia occidit : quia opera illus
maligna fuerunt. fratris autem eius iusta : datur intellegi propterea dm̃ nonri¬
pexisse inmunus eius quia hoc ipsemale diuidebat dansdõ aliquid suum . sibi
autem seipsum quod omnes faciunt qui non di sed suam sectantes uoluntatem
id est non recto sed peruerso corde uiuentes offerunt tamendõ munus quopuitan
eum redimi ut eorum non opituletur sanandis prauis cupiditatibus sedexplen¬
dis Quiesce inquit Ad te enim erit conuersio eius &tudominaberis illiur.
esine peccato inuidie infratrem concabescere quia ad teerit conuersio eius den
tiupeccati & intuum caput iniquitastua redundabunt. Etcudominaberis illius
abens in potestate pergratiam diuini ad iutorii conceptam detuo corde repel¬
lere nequitiam: Haecds̃ locutus est ad cain eomore quocum primis hominibus per

Expanded text:
ex maligno erat, et occidit fratrem suum. Et cujus rei gratia occidit? quia opera illius ex maligno erat, et occidit fratrem suum. Et cujus rei gratia occidit? quia opera illius maligna fuerunt, fratris autem ejus justa ; datur intelligi propterea Deum non respexisse in munus ejus, quia hoc ipse male dividebat, dans Deo aliquid suum, sibi autem seipsum, quod omnes faciunt qui non Dei, sed suam sectantes voluntatem, id est, non recto, sed perverso corde viventes; offerunt tamen Deo munus, quo putant eum redimi, ut eorum non opituletur sanandis pravis cupiditatibus, sed explendis. Quiesce, inquit, ad te enim conversio ejus, et tu dominaberis illius. Desine peccato invidiae in fratrem contabescere, quia ad te erit conversio ejusdem tui peccati, et in tuum caput iniquitas tua redundabit, et tu dominaberis illius, habens in potestate per gratiam divini adjutorii conceptam de tuo corde repellere nequitiam. Haec Deus locutus est ad Cain, eo more quo cum primis hominibus per
Abbreviated transcription (Latin):
titus eius & tudominiberis illius tuquia liberies irbitrii moneo utuppetuum
peccati quo in pugnaris conpescas . & rionillud tui amplius crescendo seedeum&
illius correctius uiuendo domineris. Hunclocum antiqua trani latio sichaba
Nonne sirecte offeras recte non diuidas peccasti: quiesce Adte enim conuerso
eius &etudominaberis illius. Recte autem offerturdo cui uni tantum modo sacri¬
ficandum est : non autem recte diuiditur cum non discernuntur recce uelloc
uel tempora oblationum uel res ipsae quae offeruntur uel qui osfert uelhi quil
aduescendum distribuitur quod oblatum est. ut diuisionem hic discretionem
intellegas : In quo autem horum dño displicuerit camn. facile nom pocest inueniri
Sedqm iohannes apostolus cum dehis fratribus loqueretur non sicut cun inquit qui

Expanded text:
titus ejus, et tu dominaberis illius; tu quia liberi es arbitrii, moneo ut appetitum titus ejus, et tu dominaberis illius; tu quia liberi es arbitrii, moneo ut appetitum peccati impugnari compescas, et non illud tui amplius crescendo, sed tu magis illius correctius vivendo domineris. Hunc locum antiqua translatio sic habet: Nonne sic recte offeras, recte autem non dividas peccasti? quiesce, ad te enim conversio ejus, et tu dominaberis illius. Recte autem offertur Deo, cui uni tantummodo sacrificandum est. Non autem recte dividitur, cum non discernuntur recte vel loca, vel tempora oblationum, vel res ipsae quae offeruntur, vel qui offert, vel hi quibus ad vescendum distribuitur quod oblatum est, ut divisionem hic discretionem intelligamus. In quo autem horum Domino displicuerit Cain, facile non potest inveniri. Sed quoniam Joannes apostolus, cum de his fratribus loqueretur, Non sicut Cain, inquit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
entme sib nare inquit irasccris & in uidiȩ in fratrem liuore cruuam. utulerir di¬
mictis interram  Non ne sibeno egeris ni pura mente sacratinium ab culeri rc¬
taberis ÷ proco utdñs custo dir& in troitumtuum &exitumtuum Et sieut einepi¬
entiudicitur quicit iuce uigilauerit ad illam non laborabit asidnteerens
illam in soribussuis inueni& : Etiterum qm̃ dignosse ipsa circuit quaerens
e inuuissuis ostendit se illis hilariter & inomni prouidentia occurrir uluis
Sed subteerit appecitus eius & cudominaberis illiusluxta idioma linguau
hebreae indicatiuum modum prolmperatiuo posuit qualia habes hnuma
rxͦ diliges dnm dm̃ tuum diliges proximumtuum Non fornicaberis nonfurtu
facies non falsum testimonium dices proeo ut dicerocur diligo & neocculasne son¬
niceris nefurtum facies nef ilsum tescimonium dicas. Subtrergo inquit erte appe¬

Expanded text:
aderit? Quare, inquit, irasceris, et invidiae in fratrem livore cruciaris, vultum diaderit? Quare, inquit, irasceris, et invidiae in fratrem livore cruciaris, vultum dimittis in terram? Nonne si bene egeris, si pura mente sacrificium obtuleris, rectaberis, pro eo ut Dominus custodiret introitum tuum et exitum tuum, et sicut de sapientia dicitur: Qui de luce vigilaverit ad illam non laborabit. Assidentem enim illam in foribus suis inveniet . Et iterum: Quoniam dignos se ipsa circuit quaerens, et in viis ostendit se illis habitator, et in omni providentia occurrit illis . Sed sub te erit appetitus ejus, et tu dominaberis illius. Juxta idioma linguae Hebraicae indicativum modum pro imperativo posuit, qualia habes innume a: Diliges Dominum Deum tuum, diliges proximum tuum, non fornicaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices , pro eo ut diceretur: Dilige, et ne occidas, ne forniceris, ne furtum facias, ne falsum testimonium dicas. Sub te ergo, inquit, erit appe
Abbreviated transcription (Latin):
rum nostrorum suscipi&. Iratusq: ẽ cain uehementer & concidit uultus ei
nde nouerat cain respexisse dnmad abel & admunera eius a se autem acsuis
muneribus uultum auertis se nisi quia sicut quidam interprecati sunt inflam¬
hostiam abel suscepit: quod saepissimȩ factum offerentibus uirisscĩs legimus
Cain uero ipse sacrificium suum consumere igne debebat. Nam & hoc signifi¬
care uidetur a postolus cumait. fido plurimam hostiam abel quam ca in obtuli
dõ perquam testimonium consecutus est esseiustus. testi monium perhibente
mnuneribus eiusdõ: Testi moniu mergo perhibuit muneribus abel ds̃perignẽ
haec suscipienda decaelis quo &iam a postoli testimonio docemur quod hoscia
abel perfidei illius deuocionem acceptabilis dõ sacta est. &e concrario sub intel¬
egere debemus cain propterea reprobatum quod non integra fide conditorisuo

Expanded text:
rum nostrorum suscipiet Iratusque est Cain vehementer, et concidit vultus ejus. rum nostrorum suscipiet Iratusque est Cain vehementer, et concidit vultus ejus. Unde noverat Cain respexisse Dominum ad Abel et ad munera ejus; a se autem ac suis muneribus vultum avertisse, nisi quia, sicut quidam interpretati sunt, inflamhostiam Abel suscepit, quod saepissime factum offerentibus sanctis viris legimus. Cain vero ipse sacrificium suum consumere igne debebat. Nam et hoc significare videtur Apostolus, cum ait: Fide plurimam hostiam Abel quam Cain obtulit Deo, per quam testimonium consecutus est esse justus, testimonium perhibente muneribus ejus Deo . Testimonium ergo perhibuit muneribus Abel Deus per ignem, haec suscipiendo de coelis, quo etiam Apostoli testimonio docemur, quod hostia Abel per fidei illius devotionem acceptabilis Deo facta est, et e contrario subintelligere debemus Cain propterea reprobatum, quod non integra suo Conditori fide
Abbreviated transcription (Latin):
cain. obgenus oblationis uilere probatus est. In de & enim offerebatdõ und
& ipse uiuere consueuerat. sed obmentem impiam offerentis ipseuna cum mu¬
neribus ab eo qui corda inspicit abiectus est. iuxta quod sequentia uerba ma¬
nifestant cumdicitur. Et respexit dñs ad abel & admunera eius. ad ca in uero
& admunera illius non respexit. Nonenim ait & respexit dñs ad munera abel
& ad ipsum admunera uero cain & adipsum non respexit. sed primo personam
offerentis acceptam dõ uel non acceptam . de indemunera respecta uel non res¬
pecta essetestatur. Homines & enim sȩpemuneribus eorum aquibus fueran
ostensi placantur. ds̃ autem quiest discretor cogitationum & intentionum
rdis nullo magis munere quampia offerentis deuotione placatur. Quicumpu¬
ritatem nostrae mentis probauerit consequenter &iam uota orationum uel ope¬

Expanded text:
Cain ob genus oblationis vile reprobatus est. Inde etenim offerebat Deo, unde Cain ob genus oblationis vile reprobatus est. Inde etenim offerebat Deo, unde et ipse vivere consueverat; sed ob mentem impiam offerentis, ipse una cum muneribus ab eo qui corda inspicit abjectus est, juxta quod sequentia verba manifestant cum dicitur: Et respexit Dominus ad Abel et ad munera ejus, ad Cain vero et ad munera illius non respexit. Non enim ait: Et respexit Dominus ad munera Abel et ad ipsum; ad munera vero Cain et ad ipsum non respexit: sed primo personam offerentis acceptam Deo vel non acceptam, deinde munera respecta, vel non respecta esse testatur. Homines etenim saepe muneribus eorum a quibus fuerant offensi placantur; Deus autem, qui est discretor cogitationum et intentionum cordis, nullo magis munere quam pia offerentis devotione placatur: Qui cum puritatem nostrae mentis probaverit, consequenter etiam vota orationum vel ope
Abbreviated transcription (Latin):
eso uitem post multos dies utoster& cun defructibus terrae munera dĩo nabel
quoque obtulit de primogenitis gregissiui & de adipibus eorum Maniferte
ostenditur quodambo fratres fidem Iindm̃ habuerine. ambo uelnaturaliter
aminoniti uel aparentibus elocti nouerint offerendado clona. & reatum
paternȩ transgressi oblatisei sacrificuis essediluendum sed quia non ae quali mente
obtulerunt. Non aequaliter sunt utrius que uota accepta. Nonenim in hoc pexcas
camn arbitror quod uelopus exercuit agricolae uel munera dño defructi his
terrae obtulit. sed quod minus perfecta pietate in agenda carniscura labora¬
erit. minus perfecta deuotione & offerenda domunera accesserit. Deniq
& noe uir agricola exercebat terram planta uitque uineam. & mel chisedech
sacerdosdi altissimi. offerebat defructibus terrae panem & uinum. Nonergo

Expanded text:
est autem post multos dies, ut offerret Cain de fructibus terrae munera Domino: Abel est autem post multos dies, ut offerret Cain de fructibus terrae munera Domino: Abel quoque obtulit de primogenitis gregis sui et de adipibus eorum. Manifeste ostenditur quod ambo fratres fidem in Deum habuerint, ambo vel naturaliter admoniti, vel a parentibus edocti, noverint offerenda Deo dona, et reatum paternae transgressionis oblatis ei sacrificiis esse diluendum: sed quia non aequali mente obtulerunt, non aequaliter sunt utriusque vota accepta. Non enim in hoc peccasse Cain arbitror, quod vel opus exercuit agricolae, vel munera Deo de fructibus terrae obtulit, sed quod minus perfecta pietate in agenda carnis cura laboraverit, minus perfecta devotione ad offerenda Deo munera accesserit. Denique et Noe vir agricola exercebat terram, plantavitque vineam: et Melchisedech sacerdos Dei altissimi offerebat de fructibus terrae panem et vinum. Non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
pectu dñ mors sc̃orumeius gustato calice salutiferȩ pasiionis. quantum tamen
adhumanum pertin& intuitum lugubreest satis intantum nos ab innoce¬
tia primȩ conditionis recessisse ut necilli qui primi interra editi sunt ger¬
mani frs pacem interse & concordiam habere potuerunt. sed alter alterum
inuidendo occiderit dumsoli adhuc cum parentibus orbis totius dñi extitusent
manifeste iam tum pre sagantes quod sci in hacuita praes iuras essent arepro¬
bis mortesque passuri: In quibus & hoc notandum quod cain in hac uita
priornatus sed abel dehacuita priore st̃ sublatus. Quia nimirum haec uita
proprie malorum est uita dequa in mortem praecipitantur docatrarint
Utuero electorum uita proprie futura estuita adquam uerelicius perueniant
mortificuntur in haciuta : cotidie aestimantur utoues occisionis factum

Expanded text:
pectu Domini mors sanctorum ejus, gustato calice salutiferae passionis, quantum tamen pectu Domini mors sanctorum ejus, gustato calice salutiferae passionis, quantum tamen ad humanum pertinet intuitum, lugubre est satis, in tantum nos ab innocentia primae conditionis recessisse, ut nec illi qui primi in terra editi sunt germani fratres pacem inter se et concordiam habere potuerint, sed alter alterum invidendo occiderit, dum soli adhuc cum parentibus orbis totius domini exstitissent; manifeste jam tum praesagantes quod sancti in hac vita pressuras essent a reprobis mortesque passuri: in quibus et hoc notandum quod Cain in hac vita prior natus, sed Abel de hac vita prior est sublatus, quia nimirum haec vita proprie malorum est vita, de qua in mortem praecipitantur aeternam; at vero electorum vita proprie futura est vita, ad quam ut felicius perveniant, mortificantur in hac vita quotidie, et aestimantur ut oves occisionis. Factum
Abbreviated transcription (Latin):
dam uero cognouit euam uxorem suam. quae concepit & peperit cam
dicens possedi hominem perdñm. Hinciam post delicias para drsi os¬
d p racuaricationis primȩ reatum huuis saeculi acuitae mortalis gesta
narrantur: cum proto plasti quimortales fuerant conditi post aeceptam mori¬
endi conditionem mortalium ex sẽ sobolem gignere incipiunt. omnibus ininiqui¬
tite conceptis & in ddelictis materno exutero prodeuntibus Interprecitur autem
cumpositino Cuius causa uocabuli exposuit gene trix ipsacum ait possedi hominem
perdñm Et hocdicto maternostra iam catholica discretione nos doc& quod ita filuĩ
peccato sdae preuaricationis obnoxium genuit ut tamen quod homo natus es
idest̃ quodex anima constans or corpore effectu diuinae creationis ac primȩ bene¬
dictionis munore possederit: Rursumque peperit fratrem eius abel
Abeł interpretatur luctus si ue miserabilis quo nomine prȩsagabatur a prima
aetate dolenda in maturae mortis eius conditio Nam osi pretiosaest Incons¬

Expanded text:
am vero cognovit Evam uxorem suam, quae concepit et peperit Cain dicens: Possedi hominem per Deum. Hinc jam post delicias paradisi et praevaricationis primae reatum, hujus saeculi ac vitae mortalis gesta narrantur, cum protoplasti, qui immortales fuerant conditi, post acceptam moriendi conditionem mortalium ex se sobolem gignere incipiunt, omnibus in iniquitate conceptis, et in delictis materno ex utero prodeuntibus. Interpretatur autem Caïn possessio, cujus causam vocabuli exposuit genitrix ipsa cum ait: Possedi hominem per Deum. Et hoc dicto, mater nostra jam catholica discretione nos docet, quod ita filium peccato suae praevaricationis obnoxium genuit, ut tamen hoc quod homo natus est, id est, quod anima constans et corpore, effectu divinae creationis ac primae benedictionis munere possideret. Rursumque peperit fratrem ejus Abel. Abel interpretatur luctus sive miserabilis: quo nomine praesagabatur a prima aetate dolenda immaturae mortis ejus conditio. Nam etsi pretiosa est in cons
Abbreviated transcription (Latin):
uestris. Ipse ueraciter ingenerationibus idest in omnis cõrum congregatione
solus peromnia uiriustus atque perfectus fuit. ut potequia peccatum non fecit
nec inuentus est dolus inore eius. luxtaaliam uero interpretationem aeque
piam & catholicam arca ecclesiam. diluuium aquam baptismi. quia ipsa
ec clesia incunctis suis membris abluicur & scificatur significat. luxta quod
petrus a postolus exponensait. quando expectabat dipatientia indiebus noe
cum fabricaretur arca in qua pauci idest occo animȩ saluae factȩ sunt peraquam

Expanded text:
vestris . Ipse veraciter in generationibus, id est, in omni sanctorum congregatione vestris . Ipse veraciter in generationibus, id est, in omni sanctorum congregatione solus per omnia vir justus atque perfectus fuit, ut pote quia peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus. Juxta aliam vero interpretationem aeque piam et catholicam, arca Ecclesiam, diluvium aquam baptismi, qua ipsa Ecclesia in cunctis suis membris abluitur et sanctificatur significat, juxta quod Petrus apostolus exponens ait: Quando exspectabat Dei patientia in diebus Noe cum fabric
Abbreviated transcription (Latin):
trauerint: uenia& finis mundi & peribunt om̃s qui extra ecdesiam fuerint inuen¬
ti. Etuxta hunc sensum manifeste arca ecclesiam Noedñm quiecclesiam inscĩs suis
dificit. diluuium finem saeculi uel uidicium designatextremum. Verum excep¬
ta arcae fabrica &iam In eo noe quia requies inter pretatur & requiem daturus
ominibus siue consolaturus presagabatur homines ab operibus & laboribus
manuum suarum quiescere interra cui maledixitdñs. dñi saluatoris imaginẽ
ten& Ipse enim consolaturnos perin lustrationem sp̃s sui qui propterea paracdi¬
us idest consolator uocatur. Ipseeripuit nos demaledicto legis factus pronobis
maledictum. Ipse uocat ad requiem laborantes. uenite inquiens ad meomnes
qui laboratis & onerati estis. & egoreficiam uos. Tollite iugum meum superuos
& discite ame quia mitissum & humilis corde. & inuenietis requiem animab

Expanded text:
traverint, veniet finis mundi, et peribunt omnes qui extra Ecclesiam fuerint inventraverint, veniet finis mundi, et peribunt omnes qui extra Ecclesiam fuerint inventi; et juxta hunc sensum manifeste arca Ecclesiam, Noe Dominum qui Ecclesiam in sanctis suis aedificat, diluvium finem saeculi vel judicium designat extremum. Verum excepta arcae fabrica, etiam in eo Noe, quia requies interpretatur, et requiem daturus hominibus sive consolaturus, praesagabatur homines ab operibus et laboribus manuum suarum quiescere, in terra cui maledixit Dominus, Domini Salvatoris imaginem tenet. Ipse enim consolatur nos per illustrationem Spiritus sui, qui propterea Paracletus, id est, consolator, vocatur. Ipse eripuit nos de maledicto legis, factus pro nobis maledictum. Ipse vocat ad requiem laborantes: Venite, inquiens, ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimi ex aminis hora designatur. Et sicut factum est inquit indiebus noe. Itaerto
indie filii haminis. Edebant & bibebant uxores ducebant &dabantur adnuptias
usque indiem qua intrauit noe in arcam & uenit diluuium & perdidit omnes. fabrica¬
ioenim arcae quae percentum annos agebatur uniuersum tempus significat huius
sacculi quo & ecclesia scã construitur atque ad finem perfectum delucitur. Nulli
enim dubium quinnumerus centenarius perfectionem significat uel quia decem
iecadibus impletur. uel quia desinistratransit. Iodeteo uier ilłam expit¬
ment actionem quatioba tplem uita quasi in letia exerceatur. sed inuita
utura uelut indextera consumetur. Sicut autem facta arca & in latis in eã
omnibus quae erant saluanda uenie diluuium & tuli tomnia quae extra eam
rant. si cubiomnes qui preordinati sunt aduitam acernam in ecclesiam In¬

Expanded text:
novissimi examinis hora designatur: Et sicut factum est, inquit, in diebus Noe, ita erit et novissimi examinis hora designatur: Et sicut factum est, inquit, in diebus Noe, ita erit et in die Filii hominis. Edebant et bibebant, uxores ducebant, et dabantur ad nuptias usque in diem qua intravit Noe in arcam. Et venit diluvium et perdidit omnes . Fabricatio enim arcae quae per centum annos agebatur, universum tempus significat hujus saeculi, quo et Ecclesia sancta construitur, atque ad finem perfectum deducitur. Nulli enim dubium quin numerus centenarius perfectionem significet, vel quia decem decadibus impletur, vel quia de sinistra transit in dextram, velut illam exprimens actionem, quae in hac quidem vita quasi in laeva exerceatur, sed in vita futura velut in dextera consumetur. Sicut autem facta arca, et illatis in eam omnibus quae erant salvanda, venit diluvium, et tulit omnia quae extra eam erant; sic ubi omnes qui praeordinati sunt ad vitam aeternam Ecclesiam in
Abbreviated transcription (Latin):
cetur eum non iuxta iustitiam consum matam. sed iuxtage nerationum suaru
ustum fuisse iusticiam. illarum uidelic& generationum in quibus sethenos e noch
& caeteri illius temporis uirisci aeperfeccifuere. ad quas generationes. &iamfi¬
lios eiussem & ia feth pertinere. sequensscae scripturae cextus in sinuat
umque uidiss& ds̃ terram esse corruptam omnis quippeciro corruperat ui am
suam. Omnis caro omnis homo dicitur. iuxta illud prophetȩ. Et uidebit om̃is
caro salutaredĩ. Non enim uolucres aut quadrupedia uiam suam peccando
Dixit adnoe. finis uniuersȩ carnis uenit coramine repletaest terra iniquitate
a facieeorum. & ego disperdam eos cum terra. factibi arcam delignis leuigatis. & c&.
iulti forme in fabrica arcae acsuperuentu diluiui. continetur mrsterium. Primo
quidem quod sicut dñs ipse oscendit per in undationem diluuii repentinam in prouisa

Expanded text:
cetur eum, non juxta justitiam consummatam, sed juxta generationum suarum cetur eum, non juxta justitiam consummatam, sed juxta generationum suarum justum fuisse justitiam, illarum videlicet generationum in quibus Seth, Enos, Enoch et caeteri illius temporis viri sancti ac perfecti fuere. Ad quas generationes etiam filios ejus Sem et Japheth pertinere sequens sanctae Scripturae textus insinuat. Cumque vidisset Deus terram esse corruptam: omnis quippe caro corruperat viam suam. Omnis caro omnis homo dicitur, juxta illud prophetae: Et videbit omnis caro salutare Dei . Non enim volucres aut quadrupedia viam suam peccando Dixit ad Noe: Finis universae carnis venit coram me, repleta est terra iniquitate a facie eorum, et ego disperdam eos cum terra. Fac tibi arcam de lignis laevigatis, etc. Multiforme in fabrica arcae ac superventu diluvii continetur mysterium. Primo quidem quod, sicut Dominus ipse ostendit per inundationem diluvii repentinam, improvisa
Abbreviated transcription (Latin):
& dolor patris stultus. Et lterum Ira patris filius stultus & dolormatri quaege¬
nuit eum Quod autem &iam interitum omnium animantium terrenorum
uolatiliumque denuntiat. magnitudinem futurae cladis effatur. nonaniman¬
tibus rationis expertibus tam quam & ipsa peccauerint minatur exitium
Haegene rationes noe. o euirtustus atque persectus fuit ingenerationibus suis
cum dõ ambulauit. Gadem laudenoe quae noch praeuicatur. uide lic& ꝗd
diuinae uestigia iussionis rectis operum bonorum gressibus secutus sit atque ideo
mundo pericuro ille in para dr̃sum translatus is temundo pereunte in arca salua¬
tusest. lustus autem atque perfeccus fuit noe. Non sicut perficiendi sunc sci bul¬
la inmortalitati qua aequabuntur angelisdi. sed sicutesse possunt in hacpere¬
grinatione perfecti. Et propaerea adiungitur ingenerationibus suis ut signis¬

Expanded text:
Et dolor patris filius stultus . Et iterum: Ira patris filius stultus, et dolor matris quae geEt dolor patris filius stultus . Et iterum: Ira patris filius stultus, et dolor matris quae genuit eum . Quod autem etiam interitum omnium animantium terrenorum volatiliumque denuntiat, magnitudinem futurae cladis effatur: nam animantibus rationis expertibus, tanquam et ipsa peccaverint, minatur exitium. Hae generationes Noe. Noe vir justus atque perfectus fuit in generationibus suis, cum Deo ambulavit. Eadem laude Noe qua Enoch praedicatur, videlicet quod divinae vestigia jussionis rectis operum bonorum gressibus secutus sit, atque ideo mundo perituro ille in paradisum translatus; iste mundo pereunte in arca salvatus est. Justus autem atque perfectus fuit Noe, non sicut perficiendi sunt sancti in illa immortalitate qua aequabuntur angelis Dei, sed sicut esse possunt in hac peregrinatione perfecti; et propterea adjungitur in generationibus suis, ut signifi
Abbreviated transcription (Latin):
talibus uerbis ut so quod ammodo familiarius insinu& nobis. quimuta re
certum aliquid & in aliud transferre. Nonnisi paenitendo solemus. Quam quamer¬
go diuina prouidentia serenocorde intuentibus appareat cuncta certissimoordine
ad ministrare congruittamen scriptura & seco aptat humili intellegentiae tar¬
diorum quorum longe maiorest multitudo utdicat quasi per paenitentiam di
ab lata eaquae incipiunt esse. neque porseuerant quantum perse ue ratura
sperata sunt. Euisimile est illud quod sequitur Et tactus dolore cordis intrin¬
secus : de lebo inquit hominem quam creaui a facie terrae ab homine usque adan¬
mancia: areptili usque ad uolucres caeli penic& enim me fecisse eos Buma no
& enim more dolore diciturds̃ cum homines quos ipsecre auit. hostipotius mal¬
no peccando quam sibi pie uiuendo adherere considerat luxta illud salomonis

Expanded text:
talibus verbis, ut se quodammodo familiarius insinuet nobis, qui mutare talibus verbis, ut se quodammodo familiarius insinuet nobis, qui mutare coeptum aliquid et in aliud transferre non nisi poenitendo solemus: quanquam ergo divina providentia sereno corde intuentibus appareat cuncta certissimo ordine administrare; congruit tamen Scriptura, et se coaptat humili intelligentiae tardiorum, quorum longe major est multitudo, ut dicat quasi per poenitentiam Dei ablata ea quae incipiunt esse, neque perseverant quantum perseveratura sperata sunt: cui simile est illud quod sequitur: Et tactus dolore cordis intrinsecus; delebo, inquit, hominem quem creavi a facie terrae, ab homine usque ad animantia, a reptili usque ad volucres coeli; poenitet enim me fecisse eos. Humano etenim more dolere dicitur Deus, cum homines quos ipse creavit hosti potius maligno peccando, quam sibi pie vivendo adhaerere considerat, juxta illud Salomonis:
Abbreviated transcription (Latin):
Ponitur uero &gigans aliquando in bono. ut est illud dedño. Ex ulcauit utgigans
ad currendam uiam sed hoc propotentia singulari. quacȩterum genus humo¬
num iure transcendit. dispositumque incarnationis sacramentum mirabili
uirtute peregit. Bicut &iam leo aliquando dnm. aliquando di abolum designa
Seddiabolum propter superbiam & ferocitatem. dnmpropter potentiam
Quamuis in hebraica ueritate memoratur psalmi uersiculus itascriptus sit ex ul¬
tauit ut potens ad currendamuiam. Ridens autem ds̃ quod multa malicia ho¬
minum ess& interra & cuncta cogitatio cordis intenta ess& ad malum penituit
eum quod hominem feciss& incerra. Paenituis se dm̃dicit. ponquia uere
sicut hominem ltadm cuiusquam facti sui peniteat. cuius est de omnibus omni¬
norebus tamfixa sententia quam certa praescientia. sed utitur scriptura

Expanded text:
Ponitur vero et gigans aliquando in bono, ut est istud de Domino: Ex ultavit ut gigans Ponitur vero et gigans aliquando in bono, ut est istud de Domino: Ex ultavit ut gigans ad currendam viam ; sed hoc pro potentia singulari qua caeterum genus humanum jure transcendit, dispositumque Incarnationis sacramentum mirabili virtute peregit, sicut etiam leo aliquando Dominum, aliquando diabolum designat; sed diabolum, propter superbiam et ferocitatem; Dominum, propter potentiam: quamvis in Hebraica veritate memoratus psalmi versiculus ita scriptus sit: Exsultavit ut potens ad currendam viam. Videns autem Deus quod multa malitia hominum esset in terra, et cuncta cogitatio cordis intenta esset ad malum, poenituit eum quod hominem fecisset in terra. Poenituisse Deum dicit, non quia vere sicut hominem, ita Deum cujusquam facti sui poeniteat, cujus est de omnibus omnino rebus tam fixa sententia quam certa praescientia: sed utitur Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
nes inmensis corporibus editos acpotestate nuimia preditos. quales&iam post dilu¬
uium idest temporibus morsi uelclauid multos fuisse legimus qui nomen habent
grece exeo quod illos iuxta fabulas poetarum terra genuerit. Eidentur autem
tunc fuisse progeniti. cum posteri seth destirpe cain uxores sibigratia pulchritudi¬
nis contra uissue dignitatis elegerant. Nam sequitur. Mostquam enim ingressit
filiidĩ ad filias hominum illequegenuerunt isti sunt potentes a sȩculo uiri famosi
Notandum autem quod hoc in loco progigantibus in hebreo cadentes idest ana fil
leguntur. facilis que aitque ab solucus est sensus. Quia cadenteserant interram
homines indiebus illis id est terrenis concupiscentus adherentes. amissostatudo
deuotȩ rectitudinis. Sigantes autem illorum lingua proprie rasaim nominant

Expanded text:
nes immensis corporibus editos ac potestate nimia praeditos, quales etiam post dilunes immensis corporibus editos ac potestate nimia praeditos, quales etiam post diluvium, id est, temporibus Moysi vel David multos fuisse legimus, qui nomen habent Graece ex eo quod illos juxta fabulas poetarum terra genuerit. Videntur autem tunc fuisse progeniti, cum posteri Seth de stirpe Cain uxores sibi gratia pulchritudinis contra jus suae dignitatis elegerant. Nam sequitur: Postquam enim ingressi sunt filii Dei ad filias hominum, illaeque genuerunt: isti sunt potentes a saeculo viri famosi. Notandum autem quod hoc in loco pro gigantibus, in Hebraeo cadentes, id est, annasilim leguntur; facilisque atque absolutus est sensus, quia cadentes erant in terram homines in diebus illis, id est, terrenis concupiscentiis adhaerentes, amisso statu Deo devotae rectitudinis. Gigantes autem illorum lingua proprie Rafaim nominantur.
Abbreviated transcription (Latin):
in sempiternum qm̃ caro sunt. hocest quia fragilis est in homine conditio non
eos ad acernos seruabo cruciatus. sed hicillis resticuam quod merentur. Ergo
non seueritatem ut in nostris codicibus legitur sedclementia di sonac dumpeccator
hic prosuo scelere uisitacur. Ende &iratus di loquitur ad quosdam. Noniusi tabo
filia seorum cumfuerint fornicate. & sponsiseorum cum adulterauerint. Et inalio
meam non auferam ab eis. Porro neuideretur in eo esse crudelis qđ peccantibus
locum pęnitentiȩ non dediss&. adiecit. Gruntque dies illius centum axannorũ
hocest habebunt exxannos adagendam puenitentiam. Quia uero penitenta
agere contempserunt. noluit ds̃ tempus expectare decretum. sed xx annorum
spatiis amputatis induxit diluuium an nocente simo agendȩ penitentiae des¬
inato Cigantes autem erant superterram indiebus illis. Gigantes dicit. homi¬

Expanded text:
in sempiternum, quia caro sunt: hoc est, quia fragilis est in homine conditio, non in sempiternum, quia caro sunt: hoc est, quia fragilis est in homine conditio, non eos ad aeternos servabo cruciatus; sed hic illis restituam quod merentur. Ergo non severitatem, ut in nostris Codicibus legitur; sed clementiam Dei sonat, dum peccator hic pro suo scelere visitatur: unde et iratus Deus loquitur ad quosdam: Non visitabo filias eorum cum fuerint fornicatae, et sponsas eorum cum adulteraverint . Et in alimeam non auferam ab eis . Porro ne videretur in eo esse crudelis, quod peccantibus locum poenitentiae non dedisset, adjecit: Eruntque dies illius centum viginti annorum , hoc est, habebunt centum viginti annos ad agendam poenitentiam; quia vero poenitentiam agere contempserunt, noluit Deus tempus exspectare decretum, sed viginti annorum spatiis amputatis, induxit diluvium anno centesimo agendae poenitentiae destinato. Gigantes autem erant super terram in diebus illis. Gigantes dicit homi
Abbreviated transcription (Latin):
quiiuxta modum suȩ capacitatis angelicam in terris agere ui tam curant qualib:
dicit apostolus. Uos autem fratres non estis incarne. sed inspũ. Etiterum. Nr̃a
autem conuersatio. incaelis est. Didetur ergoquia generatio stirpis seth. quam diu
cum progenie cainnonest comixta inlibatam suȩ castitatis normam seruauerit.
At posiquam in concupiscentiam lapsanequam feminarum maledictȩ sesobolicon¬
iunxit tunc & ipsam uiciato sobriementis decorȩ maledictionis eius coeperit
existere consors. Nenique inlege diligentor acseduto precipitur filiis israhel
necum alienis misceant conubia neseduc at inquiens filia eius filium tuum & se¬
quatur deos eorum. Sixitqueds̃. Nonpermanebit sp̃smeus in homine in adinum
hieronimus. in hebreo inquit scriptum est. Noniudi cabit sp̃s meus hominesistos

Expanded text:
qui juxta modum suae capacitatis angelicam in terris agere vitam curant: qualibus qui juxta modum suae capacitatis angelicam in terris agere vitam curant: qualibus dicit Apostolus: Vos autem fratres non estis in carne, sed in spiritu . Et iterum: Nostra autem conversatio in coelis est . Videtur ergo quia generatio stirpis Seth, quandiu cum progenie Cain non est commixta, illibatam suae castitatis normam servaverit; at postquam in concupiscentiam lapsa nequam feminarum maledictae se soboli conjunxit, tunc et ipsa vitiato sobriae mentis decore, maledictionis ejus coeperit existere consors. Denique in lege diligenter ac sedulo praecipitur filiis Israel, ne cum alienigenis misceant connubia, ne seducat, inquiens, filia ejus filium tuum, et sequantur deos eorum . Dixitque Deus: Non permanebit Spiritus meus in homine in aeternuHieronimus, In Hebraeo, inquit, scriptum est: Non judicabit Spiritus meus homines istos
Abbreviated transcription (Latin):
terram & filios procreassent. uidentesfiliidi filia seorum quod essent pulchre. acc¬
perunt sibiuxores ex omnibus quaselegerant Homines dicit progeniem ca in.
quae adiiuinȩ uoluntatis intuitu a uersa. humanissolum modo negotiis animum
subiugauerat. Filiosdi uero eos. quide prosapia sethgenerati exemplopaternȩ
deuotionis seruicium quod dõ debebant. in uiolatamente seruabant. Quadis¬
tinctione & dñs in euangelio discipulossuos ac&erorum comparatione discreuit
dicens. Quem medicunt homines esse filium hominis: & accepto eorum responso
uos uero inquit quem me esse dicitis: uidelic& eminentiores eos hominibus uolens
intellegi & in eorum niumero computandos. de quibus ipse ait. Ego dixi du estis.
& filu excelsiomnes. Quidam codices profilus dĩ habent angelosdi quod in eadem
utique significatione accipitur. Angeliquĩppedi recte appellantur hominesiusti.

Expanded text:
terram et filias procreassent, videntes filii Dei filias eorum quod essent pulchrae, accterram et filias procreassent, videntes filii Dei filias eorum quod essent pulchrae, acceperunt sibi uxores ex omnibus quas elegerant. Homines dicit progeniem Cain, quae a divinae voluntatis intuitu aversa, humanis solummodo negotiis animum subjugaverat: filios vero Dei, eos qui de prosapia Seth generati, exemplo paternae devotionis servitium quod Deo debebant inviolata mente servabant. Qua distinctione et Dominus in Evangelio discipulos suos a caeterorum comparatione discrevit, dicens: Quem dicunt homines esse filium hominis ? Et accepto eorum responso, vos vero, inquit, quem me esse dicitis? videlicet eminentiores eos hominibus volens intelligi, et in eorum numero computandos, de quibus ipse ait: Ego dixi, dii estis, et filii Excelsi omnes . Quidam Codices pro filiis Dei habent angelos Dei, quod in eadem utique significatione accipitur. Angeli quippe Dei recte appellantur homines justi,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi trans gressio denarii. aliquem habere locum uiderotur. sed uelut deui¬
ro uirtutis mistice loquens tresei pariter natosfilios refert. Noe uero inquit
cum quingentorum ess& annorum. genuit sem & cham & iafeth.
atusestergo noe in decim a generatione. qui a illorum uitam & figuraut
&egit qui in obseruatione decalogi perfecti sunt. genuit tresfilios ut infide
scȩ trinitatis sed ño seruisse acuirtutum spiritalium frugem protulisse: & lam
carnalis sobolis fructu designar&. Quamus &iam iuxta historiamtrescre ase
filios decebateum. in quopereunt emundo. semenerat nascituri denuo saeculire lin¬
quendum ut pertrium uidelic& progeniem filiorum: totidem orbis terrarum
partes implerentur. Sem  enimfilii. maxime asiam: Gham liberi a fricam.
lafeth posteri europam possidere. Eumque coepissent homines multiplicari super

Expanded text:
quasi transgressio denarii aliquem habere locum videretur, sed velut de viquasi transgressio denarii aliquem habere locum videretur, sed velut de viro virtutis mystice loquens, tres ei pariter natos filios refert. Noe vero, inquit, cum quingentorum esset annorum, genuit Sem, Cham et Japheth. Natus est ergo Noe in decima generatione, quia illorum vitam et figuravit et egit, qui in observatione decalogi perfecti sunt. Genuit tres filios, ut in fide sanctae Trinitatis se Domino servisse ac virtutum spiritalium frugem protulisse etiam carnalis sobolis fructu designaret; quamvis etiam juxta historiam tres creasse filios decebat eum, in quo pereunti mundo semen erat nascituri denuo saeculi relinquendum, ut per trium videlicet progeniem filiorum totidem orbis terrarum partes implerentur. Sem etenim filii maxime Asiam, Cham liberi Africam, Japheth posteri Europam possedere. Cumque coepissent homines multiplicari super
Abbreviated transcription (Latin):
orauorum. ipsicum dño noua futuri saeculi regnapossideant. Proeo autem
quod nostra editio hab& consolabitur. antiqui interpretes dixerunt. Esterequ¬
escere nos faci& ab operibus nostris. quod nomine noe magis conuenire uidetur.
Noe quippe requies interpraetatur. Qquo iuxta litteram illud potes intellegi
quod tem poribus eus omnia retro opera hominum qui euerint perdiluuium:
luxta sensum uero spiritalem. eadem est requies quae & consolatio scõrum. It tu¬
eri uidelic&s ad propinquantem munditerminum. & interitum impiorum
& suorum adesse tempus praemiorum. Rene autem noe incuius meritis dno
deuotis requies & consolatio erat saeculo danda. Hidecima ab. adam generatio¬
ne nascitur. quia nimirum percompletionem decalogilegis. aeterna nobis
requies & iuita tribuitur. Benecum eum genuisse scriptura dixit. nequa quã
unum eius filium uoluit nominare. nelnui ropersecto numerus undenarius

Expanded text:
pravorum, ipsi cum Domino nova futuri saeculi regna possideant. Pro eo autem pravorum, ipsi cum Domino nova futuri saeculi regna possideant. Pro eo autem quod nostra editio habet consolabitur, antiqui interpretes dixerunt: Iste requiescere nos faciet ab operibus nostris, quod nomini Noe magis convenire videtur. Noe quippe Requies interpretatur. In quo juxta litteram illud potest intelligi quod temporibus ejus omnia retro opera hominum quieverint per diluvium. Juxta sensum vero spiritalem eadem est requies quae et consolatio sanctorum, intueri videlicet, appropinquante mundi termino, et interitum impiorum, et suorum adesse tempus praemiorum. Bene autem Noe, in cujus meritis Domino devotis requies et consolatio erat saeculo danda, in decima ab Adam generatione nascitur: quia nimirum per completionem decalogi legis aeterna nobis requies et vita tribuitur. Bene cum eum genuisse Scriptura dixit, nequaquam unum ejus filium voluit nominare, ne in viro perfecto numerus undenarius
Abbreviated transcription (Latin):
tenuit noedicens. Iite consolabitur nos ab operibus & laborib manuunrarũ inter¬
raciu maledixit dñs. prouidit lamech spũ prophetico qualis suus filius quante
urtutis ess& futurus. quodque indiebus eius impiorum natio exterminanda.
&per ipsum ess& trans aecodiluuio generatio restauranda fidelium. Opera aute
& labores manuum quosdixit. pionalios credomaiores uoluit intellegi. quam eos
quibus progenies electorum eo tempore amalorum inprobitate praemebatur
Consolationem uero suam suorumque. illum dixit cum perdito perdiluuium
mundo qui tuncerat ablatis demedio cunctismundi rebus atque habicatoribus
nouum lterata saeculi faciegenus iustorum praediscerent essenasciturum
Nam & hoc tempore consolatio bonorum est. cum uiderint crebrescentibus
mundi ruinis ad propinquare diem iudicii. In quo con sumpta uniuersi tate

Expanded text:
et genuit Noe, dicens: Iste consolabitur nos ab operibus et laboribus manuum nostrarum in teret genuit Noe, dicens: Iste consolabitur nos ab operibus et laboribus manuum nostrarum in terra cui maledixit Dominus. Providit Lamech spiritu prophetico qualis suus filius, quantae virtutis esset futurus, quodque in diebus ejus impiorum natio exterminanda, et per ipsum esset, transacto diluvio, generatio restauranda fidelium. Opera autem et labores manuum, quos dixit, non alios, credo, majores voluit intelligi, quam eos quibus progenies electorum eo tempore a malorum improbitate premebatur: consolationem vero suam suorumque illam dixit, cum perdito per diluvium mundo qui tunc erat, ablatis de medio cunctis mundi rebus atque habitatoribus, novum iterata saeculi facie genus justorum praescirent esse nasciturum. Nam et hoc tempore consolatio bonorum est, cum viderint crebrescentibus mundi ruinis appropinquare diem judicii, in quo, consumpta universitate
Abbreviated transcription (Latin):
inmedio suscepiss& noniam figura crucis sed ipsum crucis ess& signum manifes¬
ta specie depictum. Ambulauit ergo enoch cum dõ qui dicitur dedicatio
trecentis annis. quianimirum uitam & conuersationem expressit. immoipse¬
git eorum qui in fide dominicȩ passionis gaudium perpetuȩ salutis expec¬
tant. Ab negantes seipsos tollentes que crucemsuam cotidie & sequentes
dñm. quod est aliis uerbis dicere ambulantes cum dño & ad ingressum paradr¬
si tendentes. Notandum autem quod cum progeniem set usque ad noe. & de¬
de usque ad abra ham scriptura subtanta distinctione contexuerit stirpem
cain usque ad lamech & liberos eius absque ulla aetatum mentione descripsit
quasi tacite nobis intimans illud psalmistae. Qm̃ nouit dñs uiam iustorum
& lter impiorum peribit. Vixit quoque matusalam centum Lex septem
annos & genuit lamech Vixit autem lamechcentum octoginta duobus anni

Expanded text:
in medio suscepisset, non jam figura crucis sed ipsum crucis esset signum manifesin medio suscepisset, non jam figura crucis sed ipsum crucis esset signum manifesta specie depictum. Ambulavit ergo Enoch cum Deo, qui dicitur Dedicatio, trecentis annis; quia nimirum vitam et conversationem expressit, imo ipse egit eorum qui in fide dominicae passionis gaudium perpetuae salutis exspectant, abnegantes seipsos, tollentesque crucem suam quotidie, et sequentes Dominum: quod est aliis verbis dicere, ambulantes cum Deo, et ad ingressum paradisi tendentes. Notandum autem quod cum progeniem Seth usque ad Noe, et deinde usque ad Abraham Scriptura sub tanta distinctione contexuerit, stirpem Cain usque ad Lamech et liberos ejus absque ulla aetatum mentione descripsit, quasi tacite nobis intimans illud Psalmistae: Quoniam novit Dominus viam justorum, et iter impiorum peribit . Vixit quoque Mathusalam centum octoginta septem annos, et genuit Lamech. Vixit autem Lamech centum octoginta duobus annis,
Abbreviated transcription (Latin):
in lecebris deditam. acsic patrato homicidio proprii oris maledictus esse sententia
Porro enoch ambulasse cumdõ perhibetur qualaus hominis maior esse poterit. nullam
cum sit comis indiuiduus incunctis actibus diuinae uestigia sequitur iussionis: Quod
feciss& adam nequeum quam a comitatu conditoris ad audienda serpentis colloquia
pedem auertiss&. actenus cum genere suototo in para drso maner&. Quod uero omnes
des enoch trecentis sex aginta quinque anni essedicuntur quodierum numero
annissolis includitur. significat mistice pertotum huius saeculi tempus eos qui
i deliter dño deseruiunt. & ad a&ernam requiemtendant Num quam de fu¬
turos nec frustra trecenti anni seorsum excipiuntur quibus specialiter ambulasse
umdõ enoch perhibetur. Hic & enim numerus apud grecos. pert. litteram
sol& notari. T. uero littera crucis figuram ten&. Et sia picem solum quidem

Expanded text:
illecebris deditam, ac sic patrato homicidio proprii oris maledictus esse sententia. illecebris deditam, ac sic patrato homicidio proprii oris maledictus esse sententia. Porro Enoch ambulasse cum Deo perhibetur. Quae laus hominis major esse poterit? nulla, cum sit comes individuus, in cunctis actibus divinae vestigia sequitur jussionis: quod si fecisset Adam, nequaquam a comitatu Conditoris ad audienda serpentis colloquia pedem avertisset, hactenus cum genere suo toto in paradiso maneret. Quod vero omnes dies Enoch trecenti sexaginta quinque anni esse dicuntur, quo dierum numero annus solis includitur, significat mystice per totum hujus saeculi tempus eos qui fideliter Domino serviunt, et ad aeternam requiem tendunt, nunquam defuturos. Nec frustra trecenti anni seorsum excipiuntur, quibus specialiter ambulasse cum Deo Enoch perhibetur. Hic etenim numerus apud Graecos per T litteram solet notari. T vero littera crucis figuram tenet; et si apicem solum qui deest
Abbreviated transcription (Latin):
ditionis & tunceos consum mato suo martrrio. ad inmortalis uitae gaudia conscen¬
suros. iuxta quod in apocalypsi dñs iohanni. & dabo inquit duobus martrribus me
idest testibus. & prophetabunt diebus mille ducentis sexaginta. amicti saccis idef
tribus semis annis inmagna continentia & agonia conuersantes: Et paulo post:
Etcum finierint testimonium suum bestia quae ascend& de abrsso faci& aduer¬
sum illos bellum & uinc& eos. & occid& illos. Diximus autem praeoccupando supra
quia sicut lamech inseptima ab adam generatione maledictus interitum de signat re
torum. quam posthuius uitae labores quisex aetatibus transeunt sine fine perci
enoch inseptima generatione translatus demundo ueram demonstret requiem elec
unt. Vnde recte lamech &uxores legitur accepisseduas. contradecretum eius qui
dixit. Eteruntduo incarneuna. & prolem exhis genuisse mundiactibus atque

Expanded text:
ditionis; et tunc eos, consummato suo martyrio, ad immortalis vitae gaudia consenditionis; et tunc eos, consummato suo martyrio, ad immortalis vitae gaudia consensuros, juxta quod in Apocalypsi Dominus Joanni: Et dabo, inquit, duobus martyribus meis, id est, testibus, et prophetabunt diebus mille ducentis sexaginta amicti saccis , id est, tribus semis annis in magna continentia et agonia conversantes. Et paulo post: Et cum finierint testimonium suum, bestia quae ascendit de abysso, faciet adversum illos bellum, et vincet eos, et occidet illos . Diximus autem praeoccupando supra,quia sicut Lamech in septima ab Adam generatione maledictus interitum designat retorum, quam post hujus vitae labores, qui sex aetatibus transeunt, sine fine perciEnoch in septima generatione translatus de mundo veram demonstret requiem elecunt. Unde recte Lamech et uxores legitur accepisse duas contra decretum ejus qui dixit: Erunt duo in carne una, et prolem ex his genuisse mundi actibus atque
Abbreviated transcription (Latin):
simpliciter indicatur quia non amplius quam trecentis annis postortum matusa
in hacuitado bonis actibus seruierit. Verum his completis. ad alterius uitae
guudia ducatum eius secutus sit Sequiturenim. Et facti sunt omnes dies
enoch trecenti sex aginta quinque anni ambu lauit quecumdõ & non apparuit
quiatulit eum ds̃. Pulcherrime autem dicitur quia ambulauit inhac uita
prius cum dõ oboediendo praeceptis eius. ambulauit post modum cumillo transe¬
undo dehacuita in aliam ubi inmaxima carnis & sp̃s quiete acfelicitate uiuero
Quem tamen fides ecclesiȩ uni uersalis hab& ante diem iudicii id est imminente
aduentu antichristi rediturum cum helia ad conuersationem huius saeculi: qua¬
tenus auctoritate ac doccrina tantorum uirorum erudiantur & confirmentur
corda hominum ad tolerandam uel superandam persecutionem eiusdem filii per¬

Expanded text:
simpliciter indicatur, quia non amplius quam trecentis annis post ortum Mathusalam simpliciter indicatur, quia non amplius quam trecentis annis post ortum Mathusalam in hac vita Deo bonis actibus servierit. Verum his completis ad ulterius vitae gaudia ducatum ejus secutus sit. Sequitur enim: Et facti sunt omnes dies Enoch trecenti sexaginta quinque anni, ambulavitque cum Deo, et non apparuit, quia tulit eum Deus. Pulcherrime autem dicitur, quia qui ambulavit in hac vita prius cum Deo, obediendo praeceptis ejus, ambulavit postmodum cum illo transeundo de hac vita in aliam, ubi in maxima carnis et spiritus quiete ac felicitate viveret: quem tamen fides Ecclesiae universalis habet ante diem judicii, id est, imminente adventu Antichristi, rediturum cum Elia ad conversionem hujus saeculi, quatenus auctoritate ac doctrina tantorum virorum erudiantur et confirmentur corda hominum ad tolerandam et superandam persecutionem ejusdem filii per