comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ reuelabit᷑ in nobis. Seuiat mundꝰ.
srenat mundus. increpet linguis. cho¬
set armis. Quicqͥd potest faciat. Qd
faliet ad iel qd accepturi sumꝰ. Aꝓpen¬
do qd̾ patior. contra id qd̾ spero. Hoc sen¬
tio. illud credo. Et tam̃ plus ualet qd̃
credo. qm qd̾ sentio. Quicqͥd est qd̃ se¬
uit ꝓ nomine xp̃i. si potest dilui tolera¬
bile est: si ñ potest dilui migrare hinc.
facit. Non extinguit. s accelerat. Quid
accelerat: Ipsum p̾̃miũ. ipsam dulcedi¬
nẽ. Quȩ cum uenerit. sine fine erit.
Opus cũ fine. merces sine fine. Nam ex¬

Expanded text:
quae revelabitur in nobis . Saeviat mundus, quae revelabitur in nobis . Saeviat mundus, fremat mundus, increpet linguis, coruscet armis, quidquid potest faciat: quid faciet ad id quod accepturi sumus? Appendo quod patior, contra id quod spero. Hoc sentio, illud credo. Et tamen plus valet quod credo, quam quod sentio. Quidquid est quod saevit pro nomine Christi, si potest vivi, tolerabile est: si non potest vivi, migrare hinc facit. Non exstinguit, sed accelerat. Quid accelerat? Ipsum praemium, ipsam dulcedinem; quae cum venerit, sine fine erit. Opus cum fine, merces sine fine. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi filii dĩ sumꝰ. & ñdũ apparuit
quid crimꝰ. Scimꝰ quia cũ apparuerit simi¬
les ei crimꝰ: qm̃ uidebimꝰ eum sicuti est.
Seruatur gͦ nobis nescio qd dulce spectacu¬
lum. Omino & si cogitari ex aliqua par-¬
t in enigmate & ꝑ speculũ potest. dici
tam̃ nullomͦ potest pulchritudo illius
dulcedinis. quã seruat dñs tim̃tib se. ꝑ¬
ficit autẽ sꝑantib in se. Illuc parantur
raris. Ad magnũ aliquid pararis. Unde
uox cuiꝰ dam iusti confirmat. Non sunt
condignȩ passiones huiꝰ tẽporis: ad fu¬
huram głam quȩ reuelabitur in nobis.¬
kiñi quȩ sint ꝓposita in hoc tẽpore
strius dĩ. ꝓpter futuram głam quȩ reue¬
labitur in nobis. Contra quã głam non
xxpenditur quelibet qntalibet tribula¬
uio temporalis. Indigne sunt huiꝰ tẽpo-
psedicit qui patiebatur. & scie Paulo.
bat. ꝓ quo nomine patiebatur. & quo fru¬
du patiebatur. Non sunt condigne pas-¬
siones huiꝰ temporis. ad futuram głam

Expanded text:
 sumus, et nondum apparuit quod erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Servatur ergo nobis nescio quod dulce spectaculum omnino: et si cogitari ex aliqua parte in aenigmate et per speculum potest, dici tamen nullo modo potest pulchritudo illius dulcedinis, quam servat Deus timentibus se, perficit autem sperantibus in se . Illuc parantur raris: ad magnum aliquid pararis. Unde vox illa justi confirmati: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobissimi, quae sunt proposita in hoc tempore servis Dei, propter futuram gloriam quae revelabitur in nobis: contra quam gloriam non appenditur quaelibet quantalibet tribulatio temporalis. Indignae enim sunt pse dicit qui patiebatur, et sciebat pro quo nomine patiebatur, et quo fructu patiebatur. Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam,
Abbreviated transcription (Latin):
on se itaq fallant qui dicunt. & gr̃a.
Utquid nobis p̾dicatur atq p̾cipit᷑.
ut declinemꝰ a malo & faciamꝰ bonum.
si hoc nos ñ agimꝰ. s id uelle & oꝑari. ds̃
oꝑatur in nobis: S potiꝰ intelligant.
si filii dĩ sunt. spũ dĩ se agi. ut qd̾ agen¬
dum est agant. & cum egerint illi a quõ
aguntur grãs agant. Aguntur enĩ ut
agant. ñ ut ipsi nichibagant. & ad hoc
eis ostenditur qͥd agere debcant. ut qͣndo
id agunt sicut agendũ est. id est cũ dilec¬
tione & delectatione iusticiȩ. suauitatẽ
quã dedit dñs. ut t̾ra eius daret fructum
suũ accepisse segaudeant. Quando autẽ
ñ agunt. siue om̃ino ñ faciendo. siue ñ
caritate faciendo. orent. ut qd̾ ñ dũ habei
accipiant. Quid enĩ habebunt qd̾ non
accepturi sunt. aut qͥd habent qd̃ non

Expanded text:
on se fallant qui dicunt: Ut quid nobis praedicatur atque praecipitur ut declinemus a malo et faciamus bonum, si hoc nos non agimus, sed id velle et operari Deus operatur in nobis? Sed potius intelligant, si filii Dei sunt, spiritu Dei se agi, ut quod agendum est agant; et cum egerint, illi a quo aguntur gratias agant. Aguntur enim ut agant, non ut ipsi nihil agant, et ad hoc eis ostenditur quid agere debeant, ut quando id agunt sicut agendum est, id est, cum dilectione et delectatione justitiae, suavitatem quam dedit Dominus, ut terra ejus daret fructum suum, accepisse se gaudeant; quando autem non agunt, sive omnino non faciendo, sive non ex charitate faciendo, orent ut quod nondum habent accipiant. Quid enim habebunt quod non accepturi sunt, aut quid habent, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
a nt qͥntũ uoluerint. & qͣntũ ꝑmissi
ueiiꝰ peceatores: confirmat iustos
m Quicqͥd acciderit iusto uoluntati
Auinȩ deputet: & ñ potestati inimici.
s aure ille potest. ferire si ille noluertt ñ
pottst. Si ille uoluerit ut feriat: nouit
suũ quẽ admodũ excipiat. Quem enĩ di¬
ugit dñs corripit. Flagellat autẽ omnẽ
filium quẽ recipit. Quid gͦ sibi plaudit
inquus: quia flagellũ sibi de illo fecit
ptermns.: Iulũ assumꝑsit ad ministeriũ:
me crudit ad patrimoniũ. Nec attende¬
re debemꝰ qnͣtũ ꝑmittat in iustis. s qͣn¬
tum seruet iustis. Uis scire qͥd seruet ui

Expanded text:
missi fuerint peccatores: confirmat justos Dominus. Quidquid acciderit justo, voluntati divinae deputet, non potestati inimici. Saevire ille potest: ferire, si ille noluerit, non potest. Et si ille voluerit ut feriat, novit suum quemadmodum excipiat: Quem enim diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . Quid sibi ergo plaudit iniquus, quia flagellum sibi de illo fecit Pater meus? Illum assumit ad ministerium, me erudit ad patrimonium. Nec attendere debemus quantum permittat injustis, sed quantum servet justis. 5. Sed debemu
Abbreviated transcription (Latin):
duos conderet in se. in unũ hominẽ no¬
uum faciens pacem. & cõmutaret utrosq
in uno corpore deo. In quo corpore sumꝰ
filii dĩ. cdamantes abba pater. abba ꝓpter
illoꝵ linguã. pater ꝓpter nrãm. Hoc enĩ
est abba. qd̾ pater. Unde dñs qui dixit.
ñ sum missus nisi ad oues quȩ ꝑierunt
domꝰ isrł. ostendens illi gente redditam
p̃sentiȩ ipsiꝰ ꝓmissionẽ: ait tam̃ alio
loco. Habco alias oues quȩ ñ sunt ex hoc

Expanded text:
duos conderet in se in unum novum hominem, faciens pacem, et commutaret utrosque in uno corpore Deo ; in quo corpore sumus filii Dei, clamantes, Abba, Pater : Abba propter illorum linguam, Pater propter nostram; hoc est enim Abba, quod Pater. Unde Dominus qui dixit, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel , ostendens illi genti redditam praesentiae ipsius promissionem; ait tamen alio loco, Habeo alias oves quae non sunt de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ita quȩ fructu corporis delectata ne¬
gligit dm. indinatur ad nichilum.
& ista est nequicia. Hoc pacto autem ui¬
ta carnalis & t̾rena efficitur. & ob hoc etiã
caro & t̾ra nominatur. & qͣmdiu ita est.
regnum dĩ ñ possidebit. Si autẽ dũ in
hoc stadio uitȩ humane anima degit.
uincat eas quas adũsum se nutriuit cu¬
piditates fruendo mortalib. & ad eas
uncendas gr̃a dĩ se adiuuari credat. m̃te
illi seruiens & bona uoluntate. sine du¬
bitatione reparabitur. & a multis muta¬
bilib ad unũ incõmutabile. reuertetur.
reformata ꝑ sapientiam ñ formatam. s
ꝑ quam formantur uniu̾sa. frueturq
mo spiritalis omĩa iudicans. ut ipse a
nemine iudicetur. diligens dñm dm̃ suũ
in toto corde & in tota anima. & in tota
m̃te. & diligens ꝓximũ suũ ñ carnalit̾.
s tanqͣm seipsum. Se autẽ spiritaliter
diligit. qui ex toto qd̃ in eo uiuit. d̃m di¬
ut post mortẽ corporalem quã debemꝰ
pͥmo peccato. tempore atq ordine suo

Expanded text:
ita, quae fructu corporis delectata negligit Deum, inclinatur ad nihilum, et ista est nequitia. Hoc facto autem vita carnalis et terrena efficitur, et ob hoc etiam caro et terra nominatur, et quamdiu ita est, regnum Dei non possidebit, et eripitur ei, hoc stadio vitae humanae anima degit, vincat eas quas adversum se nutrivit cupiditates fruendo mortalibus, et ad eas vincendas gratia Dei se adjuvari credat, mente illi serviens et bona voluntate; sine dubitatione reparabitur, et a multis mutabilibus ad unum incommutabile revertetur, reformata per Sapientiam non formatam, sed per quam formantur universa, frueturquemo spiritualis omnia judicans, ut ipse a nemine judicetur , diligens Dominum Deum suum in toto corde suo, in tota anima, in tota mente, et diligens proximum suum non carnaliter, sed tanquam seipsum. Se autem spiritualiter diligit, qui ex toto, quod in eo vivit, Deum diut post mortem corporalem, quam debemus primo peccato, tempore suo atque ordine suo
Abbreviated transcription (Latin):
carnis mortificemꝰ. spu dĩ agimur.
qui dat continentiã qua frenemꝰ. dome¬
mus. uincamꝰ concupiscentiã. In hoc tã
bene pugnat adiutus exultat in dño cum
tremore. ñ desunt tam̃ strennuis bellato¬
rib. & oꝑum carnis qͣmuis inuictis mor¬
tificatorib aliqua uulnera peccatoꝵ. ꝓp¬
ter quȩ sananda cotidie ueraciter dicant.
dimitte nobis debita nr̃a. contra eadem
uitia. & contra diabolum pͥncipẽ regẽq
uitioꝵ. multo uigilantiꝰ & acrius ipsa
oratione certantes. ne ualeant aliquid
mortifere suggestiones. quib instigat
in suꝑ peccatorẽ ad sua excusanda potiꝰ
qͣm accusanda peccata: ac sic illa uul¬
nera ñ mͦ ñ sanentur. uerũ etiam & si mor¬
tifera ñ erant. grauiter & letaliter infi¬

Expanded text:
carnis mortificemus, spiritu dei agimur, qui dat continentiam, qua frenemus, domemus, uincamus concupiscentiam. In hoc tam bene pugnat adiutus, exultat in domino cum tremore, non desunt tamen etiam strenuis bellatoribus et operum carnis quamuis inuictis mortificatoribus aliqua uulnera peccatorum, propter quae sananda cotidie ueraciter dicant: dimitte nobis debita nostra, contra eadem uitia et contra diabolum principem regemque uitiorum multo uigilantius et acrius ipsa oratione certantes, ne aliquid ualeant mortiferae suggestiones eius, quibus instigat insuper peccatorem ad sua excusanda potius quam accusanda peccata, ac sic illa uulnera non modo non sanentur, uerum etiam, etsi mortifera non erant, grauiter et letaliter infli
Abbreviated transcription (Latin):
ue erit futura gła nr̃a. nisi equari
angłis & uidere d̾m: Qnͣtum p̃stat
cẽco. qd̾ illi oculũ sanauerit ut uideat
hanc lucem: Cum sanꝰ factus fuerit ille
nec inuenit qͥd dignũ rependat sanato¬
ri suo. Qnͣtũ libet enĩ ille det. qͥd dabit
tale quale ille p̃stitit: Ut plurimũ dec
rit ille. quia nichil dat. uideat in tene¬
bris qd̃ dat. Quid gͦ dabimꝰ nos medico
Quid illi dabimꝰ: Queramꝰ. inueniamus
si possumꝰ. & in angustuis inquisitionis
nr̃ȩ exclamemꝰ. Quid retribuam dño. ꝓ
om̃ib quȩ retribuit mͥ: Et quid inue

Expanded text:
utura gloria nostra, nisi aequari Angelis, et videre Deum? Quantum praestat caeco, qui illi oculos sanaverit, ut videat hanc lucem? Cum sanus factus fuerit ille, nec invenit quid dignum rependat sanatori suo: quantumlibet enim illi det, quid dabit tale quale ille praestitit? Ut plurimum det,rit ille quia nihil dat, videat in tenebris quod dat. Quid ergo dabimus nos medico t ipse? quid illi dabimus? Quaeramus, inveniamus, si possumus; et in angustiis inquisitionis nostrae exclamemus: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit m
Abbreviated transcription (Latin):
Audistis quomͦ longe positam plebem uo¬
ces. ignis. fumꝰ in monte t̾rebat. quomͣ
autẽ ueniens sp̃c sc̃s igneis linguis suꝑ
unũ quẽq discipłoꝵ insederit. Iam g̾ ñ
in timore s in dilectione. ut ñ seruis
filii simꝰ : qui enĩ adhuc id eo bene agit
quia penam timet & dm ñ amat. ñdũ
est inter filios. Utinã tam̃ uł penam n¬
meat. Timor seruus est. caritas libera
est: fac uł tuore penȩ. si ñdum potes
amore iusticiȩ. Ueniet domina. & ser¬
uus abscedet. quia consũmata caritas.
foras mittit timorẽ. Sed accepistis¬

Expanded text:
Audistis quomodo longe positam plebem voAudistis quomodo longe positam plebem voces, ignis, fumus, in monte terrebant; quomodo autem veniens Spiritus sanctus igneis linguis super unumquemque discipulorum inciderit. Jam ergo non in timore, sed in dilectione, ut non servi, sed filii simus. Qui enim adhuc ideo bene ait, quia poenam timet, et Deum non amat, nondum est inter filios, utinam tamen vel poenam timeat. Timor servus est, charitas libera est. Fac vel timore poenae, si nondum potes amore justitiae. Veniet domina et servus abscedet, quia consummata charitas foras mittit timorem . Gre
Abbreviated transcription (Latin):
cet mͥ aliquis. Ergo agimur. ñ agimus.
Respondeo. immo & agis & ageris. Et
dĩ qui te agit. agenti adiutor est tibi
Ipsum nomen adiutoris p̃scribit tibi. ꝙͥ
& ipse aliquid agis. Quotqͣt enim spu
d̾ĩ aguntur hi filii sunt dĩ: ñ littera s
spũ. Non lege p̃cipiente. minante. pro¬
mittente: s spũ exhortante. illuminan¬
te. adiuuante. Forte dicturi eritis. Et
lex sufficit nobis. lex timorẽ dedit. Et i¬
dete quid hic subiungit apłs: quia enim
qui spũ dĩ aguntur. caritate aguntur.
adiunxit. Non enĩ accepistis sp̃m ser¬
uitutis iterũ in timore. Quid est iterum:
Quomͦ terrente molestissimo pedagogo.
Quid est iterũ: Sicut in monte sẏna. acce¬
pistis spm̃ seruitutis. Dicet aliquis.
Aliꝰ est sp̃c seruitutis. alius est sp̃c liber
tatis. Si alius esset: ñ diceret apłs iterũ.
Idem gͦ sp̃c : s in tabulis lapideis in timo¬
rem. in tabulis cordis in dilectionem.

Expanded text:
cet mihi aliquis, ergo agimur non agimus? cet mihi aliquis, ergo agimur non agimus? respondeo imo et agis et ageris, et Dei qui te agit, agenti tibi adjutor est, ipsum nomen adjutoris praescribit tibi, quia et tu ipse aliquid agis. Quotquot enim Spiritu Dei aguntur hi filii sunt Dei. Non littera sed spiritu, non lege praecipiente, minante, promittente, sed spiritu exhortante, illuminantatis. Forte dicturi eratis: Et Lex sufficit nobis. Lex timorem dedit: et videte quid hinc subjunxit Apostolus, cumSpiritu Dei aguntur, charitate aguntur: adjunxit, Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Quid est, iterum? Quomodo terrente molestissimo paedagogo. Quid est, iterum? Sicut in monte Sina accepistis spiritum servitutis. Dicit aliquis: Alius est spiritus servitutitatis. Si alius esset, non diceret Apostolus iterum; idem ergo spiritus, sed in tabulis lapideis in timorem; in tabulis cordis in dilectionem.
Abbreviated transcription (Latin):
tem sp̃ũ actiones carnis mortificauertus:
uiuetis. Hoc est opus nr̃m in hac uita. ac¬
tiones carnis spũ mortificare cotidie. affli-¬
gere. minuere. frenare. interimere.
Quã multa enim ꝓficientes iam ñ delectañ.
quȩ antea delectabant. Qnͣdo autẽ dele¬
cdabat & ñ ei consentiebat᷑: mortificabat᷑.
Quia iam ñ delectat. mortificatũ est. Cũ¬
gͦ dixisset apłs. si autẽ spũ actiones car¬
nis mortificaueritis uiuetis. id est illas
concupiscentias carnis quib ñ consenti¬
re magna laus est. quas ñ habere ꝑfec-¬
tio est. iam hic metuendũ est. ne quisq
rursus ad mortificandas actiones car-¬
nis de spũ suo p̾sumeret. Ergo ne hic
se extolleret humanus sp̃c. & ad hoc
opus se idoncũ firmũq iactaret: subie¬
cit. & ait. Quotqͦt enim sp̃ũ dĩ agun¬
tur. hi filii sunt di. Non qui scdm car-
nem uiuunt. ñ qui carnis uoluntate
ducunt᷑. ñ qui suo sp̃u aguntur. s quot¬
qͣt spũ dĩ aguntur. hi filii sunt dĩ. Di¬

Expanded text:
tem spiritu actiones carnis mortificaveritis, vivetis. Hoc est opus nostrum in hac vita, actiones carnis spiritu mortificare; quotidie affligere, minuere, frenare, interimere. Quam multa enim proficientes non jam delectant, quae antea delectabant? Quando ergo delectabat, et non ei consentiebatur, mortificabatur: quia jam non delectat, mortificatum est. Cergo dixisset Apostolus, Si autem spiritu actiones carnis mortificaveritis, vivetis, id est, illas concupiscentias carnis, quibus non consentire magna laus est, quas non habere perfectio est, jam hic metuendum est, ne quisquam rursus ad mortificandas actiones carnis, de spiritu suo praesumeret; ergo ne hic se extolleret humanus spiritus, et ad hoc opus se idoneum firmumque jactaret, subjecit, et ait: Quicunque enim spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei. Non quate ducuntur, non qui spiritu suo aguntur: sed quotquot spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei. Di
Abbreviated transcription (Latin):
Clamor iste cordis est: ñ fauciũ ñ labioꝵ
Intus sonat aurib dĩ. clauso ore labusꝙ
immotis susanna ista uoce cdamabat.
Cor clamet. pater nr̃ qui es in cęlis. Quare
ñ tantũ pater: Quid sibi uult abba
pater: Si enim queras qͥd sit abba: re¬
spondetur tͥ pater. Abba enim hebraice
pater dicitur. Quare utrũq uoluit apls
dicere: Quia uidebat lapidem angil¬
iarem quẽ reꝓbauerunt qui ȩdificaue¬
punt. & factus est in caput anguli. non
sine causa angularem dictum. nisi qͥa
Mosculũ recepit utrũq parietẽ de diu̾¬
so uenientem. Hinc circumcisio. inde
pputium. inde abba. inde pater. Con¬

Expanded text:
Clamor iste cordis est, non faucium, non labiorum: intus sonat, auribus Dei sonat. Clauso ore labiisque immotis, Susanna ista voce clamabat . Cor clamet, Pater noster qui es in coelis. Quare non tantum Pater? Quid sibi vult Abba Pater? Si enim quaeras quid sit abba, respondetur tibi, pater. Abba enim Hebraice pater dicitur. Quare utrumque voluit Apostolus ponere? Quia videbat lapidem angularem quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli , non sine causa angularem dictum, nisi quia in osculum recipit utrumque parietem de diverso venientem. Hinc circumcisio, inde praeputium; inde abba, inde pater;
Abbreviated transcription (Latin):
riꝰ int̾pretaretur pͥmũ. Nam hoc
est abba qd̃ pater. Eleganter autẽ intel¬
ligitur ñ frustra duarũ linguarũ u̾ba
posuisse idem significantia. ꝓpter uni¬
uersũ ppłm qui de iudeis & gentib in
unitatem fidĩ uocatus est: ut hebreum

Expanded text:
re interpretaretur primum. Nam hoc est abba quod pater. Eleganter autem intelligitur non frustra duarum linguarum verba posuisse, idem significantia, propter universum populum qui de Judaeis et gentibus in unitatem fidei vocatus est, ut Hebraeum
Abbreviated transcription (Latin):
um dixisset laudamini. qd̃ utiq be¬
ne oꝑantes merito possunt: addidit
nomine sc̃o eius. ut qui głatur in dño
głetur. Qui gͦ ñ sibi s ei uolunt psallere.
caueant facere iusticiã suam corã homi¬
nib ut uideantur ab cis. Alioqͥn mercedẽ
ñ habebunt apud patrẽ qui in çelis ẽ. S
lustant oꝑa eoꝵ coram hominib. ñ eo fi¬
une ut ipsi uideantur ab eis. s ut uideant

Expanded text:
um dixisset, «Laudamini,» quod utique bene operantes merito possunt; addidit, «in nomine sancto ejus:» ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Qui ergo non sibi, sed ei volunt psallere, caveant facere justitiam suam coram hominibus, ut videantur ab eis; alioquin mercedem non habebunt apud Patrem, qui in coelis est : sed luceant opera eorum coram hominibus, non eo fine ut ipsi videantur ab eis, s
Abbreviated transcription (Latin):
dũ nobis abstulit głam. ut daret głam.
hoc p̃cepit ueritas. qui głatur in dño głetur.
enim d̃o quo maxime humanã suꝑ-¬
biam p̃sumptionis extingueret. ut ñ głe-¬
tur om̃is caro coram ipso. id est om̃is homo.
Unde autẽ ñ głetur caro coram ipso. nͥ de
meritis suis: Quȩ quidẽ potuit habere.
s ꝑdidit. Et ꝑ qd̃ habere potuit ꝑ hoc
ꝑdidit. hoc est ꝑ liberum arbitrium.
Propt̾ qd̃ ñ restat liberandis. nisi gr̃a libe¬
rantis. Ita gͦ ñ głe̾tur om̃is caro coram
ipso. Non enim głantur inusti: qui ñ
habent unde. Nec iusti. quia ex ipso ha-¬
bent unde. Nec habent głam suam. nisi
ipsũ cui dicunt gła mea & exaltans ca-¬
put meũ. An ꝑ hoc ad omnẽ hominem
ꝑtinet qd̾ scriptum est ut ñ głetur om̃is
caro coram ipso. ad iustos aittẽ illud. qui
g latuir in dño gletur. hoc enĩ apls aptis¬
sime ostendit. qͥui cũ dixisset ut ñ ecasi
om̃is caro coram ipso: ne pitarent scĩa

Expanded text:
dum nobis abstulit gloriam, ut daret gloriahoc praecepit veritas, Qui gloriatur, in Domino glorietur . enim Deo, quo maxime humanae superbiam praesumptionis exstingueret, ut non glorietur omnis caro coram ipso, id est, omnis homo. Unde autem non glorietur caro coram ipso, nisi de meritis suis? quae quidem potuit habere, sed perdidit; et per quod habere potuit, per hoc perdidit, hoc est, per liberum arbitrium: propter quod non restat liberandis nisi gratia liberantis. Ita ergo non gloriatur omnis caro coram ipso. Non enim gloriantur injusti, qui non habent unde; nec justi, quia ex ipso habent unde, nec habent gloriam suam nisi ipsum, cui dicunt, Gloria mea, et exaltans caput meum . Ac per hoc ad omnem hominem pertinet quod scriptum est, Ut non glorietur omnis caro coram ipso. Ad justos autem illud, Qui gloriatur, in Domino glorietur. Hoc enim Apostolus apertissime ostendit, qui cum dixisset, Ut non glorietur omnis caro coram ipso; ne putarent sancti
Abbreviated transcription (Latin):
ro iusticia quȩ uiuit in scipsa ꝓcal
dubio ds est: atq incõmutabilit̾ uiuit.
Sicut autẽ cũ sit in scipsa uita. etiã nobis sit
uita cũ ciꝰ efficim᷑ utcũq participes. ita cũ
in seipsa sit iusticia. etiã nobis fit iusticia.
cũ ei coherendo iuste. uiuimꝰ. Et tanto
magis minusue iusti sumꝰ.qnͣto illi ma¬
gis minꝰ ue coheremꝰ. Unde scriptũ est
de unigenito filio dĩ. cũ sit utiq patris
sapientia atq iusticia. & semꝑ in seipsa
sit. qd̾ factus sit nobis a dõ sapientia &
iusticia & scĩficatio & redemptio. ut quẽ
admodũ scͥptum est. qui głatur in dño
głetur. Est plane ille sũmꝰ ds ucia iusti¬
cia. uł ille uerus ds̃ sũma iusticia. qͣm ꝓ¬
fecto esurire. ac sitire debemꝰ. ea nã et in
hac ꝑegrinatione iusticia. & quia postia
satiurari. ea nr̃a est in ȩc̾nitate plena iustiaa

Expanded text:
titia, quae uiuit in se ipsa, procul dubio deus est atque incommutabiliter uiuit. sicut autem, cum sit in se ipsa uita, etiam nobis fit uita, cum eius efficimur utcumque participes, ita, cum in se ipsa sit iustitia, etiam nobis fit iustitia, cum ei cohaerendo iuste uiuimus, et tanto magis minusue iusti sumus, quanto illi magis minusue cohaeremus. a unde scriptum est de unigenito filio dei, cum sit utique patris sapientia atque iustitia et semper in se ipsa sit, quod factus sit nobis a deo sapientia et iustitia et sanctificatio et redemptio, ut, quem ad modum scriptumest plane ille summus deus uera iustitia uel ille uerus deus summa iustitia, quam profecto esurire ac sitire, ea nostra est in hac peregrinatione iustitia, et qua postea saturari, ea nostra est in
Abbreviated transcription (Latin):
ra ut ad illud capiendũ apti & habiles effi¬
ciam᷑ itinera ducimur. Unde & apls in
xp̃o quidẽ dicit ẽẽ thesauros om̃s scientie
& sapientiȩ absconditos. cum tam̃ qͣmuis
iam gr̃a eius renatis. s adhuc carnalib
& animalib tanqm paruulis in xp̃o: ñ ex
diuina uirtute in qua equalis est patri. s
ex humana infirmitate. ex qua crucifixus
est cõmendauit. Ait namq. Neq enim

Expanded text:
ra, ut ad illud capiendum apti et habiles effira, ut ad illud capiendum apti et habiles efficiamur, itinera ducimur. Unde Apostolus in Christo quidem dicit esse omnes thesauros sapientiae et scientiae absconditos : eum tamen quamvis jam gratia ejus renatis, sed adhuc carnalibus et animalibus, tanquam parvulis in Christo, non ex divina virtute in qua aequalis est Patri, sed ex humana infirmitate ex qua crucifixus est, commendavit. Ait namque: Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
lude. Strepitũ uocis habere possunt. do¬
ctrinã sapientiȩ insinuare ñ possunt.
Deniq in ȩccłia loquunt᷑ herentes ueritati
ueritatẽ ꝑ quã facta sunt omĩa. ueritatẽ
u̾bũ carnẽ factum & habitare in nobis.
ueritatẽ xp̃m natũ de dõ. unũ de uno uni¬
genitũ & coet̾num. ueritatẽ accepta forma
serui. natũ ex maria uirgine. passũ. cruci¬
fixum. resurgentẽ. ascendentẽ. ubiq ueri¬
tatẽ. & quã ꝑfecti capiant. & quã paruulꝰ¬
caꝑe. ñ potest. ueritate & in pane & in la¬
cte. in pane magnoꝵ. in lacte paruuloꝵ.
idem qͥppe panis ut lac fiat ꝑcarnẽ fraicit᷑
Qui autẽ huic ueritati contradicunt. & in
sua uanitate decepti decipiunt. ranȩ suis
tediũ afferentes aurib. ñ cibum m̃tib.¬
purgatio m̃tis nr̃ȩ qua illud inesfa.¬
bile ineffabilit̾ uideri possit. qua ñ dum
p̃diti fide nutrim᷑. & ꝑ quȩdã tolerabilio¬

Expanded text:
lude; strepitum uocis habere possunt, dolude; strepitum uocis habere possunt, doctrinam sapientiae insinuare non possunt. denique in ecclesia locuntur haerentes ueritati ueritatem, per quam facta sunt omnia, ueritatem uerbum carnem factum et habitare in nobis; ueritatem Christum natum de deo, unum de uno, unigenitum et coaeternum; ueritatem accepta forma serui natum ex uirgine Maria, passum, crucifixum, resurgentem, ascendentem; ubique ueritatem, et quam capere potest; Veritatem, et in pane, et in lacte; in pane magnorum, in lacte parvulorum. Idem quippe panis, ut lac fiat, per carnem trajicitur. Qui autem huic veritati contradicunt, et in sua vanitate decepti decipiunt, ranae sunt taedium inferentes auribus, non cibum mentibpurgatio mentis nostrae, qua illud ineffabile ineffabiliter videri possit; qua nondum praediti, fide nutrimur, et per quaedam tolerabilio
Abbreviated transcription (Latin):
ide amatores ueritatis. ñ ac ad ppłm.¬
cipientes in uanũ nom̃ dĩ sui. loqui
sapientiã inter ꝑfectos. etiã inter imꝑfectos
ñ quidẽ loqui qd saꝑe ñ possunt. ñ tam̃ re¬
cedere aueritate. & ꝑgere in uanitatem.
siꝰ fuerit disputatũ de u̾bo dĩ. dõ apud d̃m
ꝑ qd̃ facta sunt omĩa: possintq caꝑe quod
inter eos loquit᷑ paulꝰ tanqm int̾ paruulos
illa est ueritas. & ista uanitas. Uanitas au-¬
tẽ esset. si xp̃m mortẽ ñ impleuisse. s finxis¬
se diceremꝰ. si uulnera illa in fantasmate
fuisse. si sanguinẽ ñ uerũ. s simulatum
de uulnerib emanasse. si falsas eum cicatri¬
tes tanqm post falsa uulnera demonstrasse.
um uͦ ista omĩa uera dicimꝰ. facta dicimꝰ.
cirta. exp̃ssa. impleta credimꝰ & p̃dicamꝰ.
qͣimuis de sublimi illiꝰ & de in cõmutabili
uertate ñ loquam̃. ñ tam̃ imꝰ in uanita¬
si. Qun autẽ illa omĩa in xp̃o falsa & simu¬
lata dicunt: ranȩ sunt clamantes in pa¬

Expanded text:
ide amatores ueritatis, non accipientes in uanum nomen domini dei sui, loqui sapientiam inter perfectos, etiam in perfectos; non quidem loqui quod sapere non possunt, non tamen recedere a ueritate et pergere in uanitatem. sius fuerit disputatum de uerbo dei, deo apud deum, per quod facta sunt omnia, possintque capere quod inter eos loquitur Paulus tamquam inter paruulos illa est ueritas et ista est uanitas. uanitas autem esset, si Christum mortem non impleuisse, sed finxisse diceremus, si uulnera illa in phantasmate fuisse, si sanguinem non uerum, sed simulatum de uulneribus emanasse, si falsas eum cicatrices tamquam post falsa uulnera demonstrasse. cum uero ista omnia uera dicimus, . facta dicimus, certa, expressa, impleta credimus et praedicamus, quamuis de sublimi illius et de incommutabili ueritate non loquamur, non tamen imus in uanitatem. qui autem illa omnia in Christo falsa et simulata dicunt, ranae sunt clamantes in pa
Abbreviated transcription (Latin):
rent si ñ priꝰ eligeret piscatores. E legit
diuites. s dicerent merito diuitiarũ suarũ
se electos ẽẽ. nisi pͥmo elegisset pauꝑes Ele¬
git imꝑatores postra. s meliꝰ est ut romã
cũ uenerie imꝑator. deposito diademate
ploret ad memoriã piscatoris. qmͣ ut pis¬
cator ploret ad memoriã imꝑatoris. Infir¬
ma enĩ mundi elegit ut confundat fortia.
& ignobilia mundi elegit. & ea quȩ ñ sug¬

Expanded text:
rent, si non prius eligeret piscatores: elegit rent, si non prius eligeret piscatores: elegit divites; sed dicerent merito divitiarum suarum se electos esse, nisi primo elegisset pauperes: elegit imperatores postea; sed melius est ut Romam cum venerit imperator, deposito diademate, ploret ad memoriam piscatoris, quam ut piscator ploret ad memoriam imperatoris. Infirma enim mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et ignobilia mundi elegit, et ea quae non su
Abbreviated transcription (Latin):
uanta xp̃i dignatio. Petrus Petra.¬
iste qui sic loquit᷑ piscator fuit. &¬
modo magnã laudẽ habet orator. si potu¬
erit ab illo intelligi piscator. Si enĩ elige.¬
senatorẽ. diceret senator. Dignitatis mee.
merito sum electus. Postremo si pͥus elige¬
ret imꝑatorem. dice̾t imꝑator. Potestatis
meȩ merito. electus sum. Quiescant. & dif¬
ferantur isti paululũ. Quiescant. ñ omit¬
tant᷑. ñ contẽnant᷑. s aliqnͣtulũ differant᷑.
qui poss int głari de semetipsis in semet¬
ipsis. Da mͥ inquit illũ piscatorẽ. da mͥ
idiotam. da mͥ imꝑitum. da mͥ eũ cũ quo
ñ dignat᷑ loqui senator. nec qnͣdo emit
piscẽ. Ipsum inquit da. Hunc si impleue¬
ro. manifestũ erit qd̃ ego facio: qͣmqmͣ
& senatorẽ & oratorem & imꝑatorẽ ego
sum facturus. qnͣdocũq facturus ego &
senatorẽ. s certiꝰ ego piscatorẽ. Potest se-¬
nator głari de semetipso. potest impator.
piscator. ꝑ ipsum meliꝰ adducitur imꝑa¬

Expanded text:
uanta dignatio? Petrus iste, qui sic loquitur, piscator fuit: et modo magnam laudem habet orator, si potuerit ab illo intelligi piscator. Proptesenatorem, diceret senator: Dignitatis meae merito electus sum. Postremo, si prius eligeret imperatorem, diceret imperator: Potestatis meae merito electus sum. Quiescant et differantur isti, paululum quiescant: non omittantur, non contemnantur; sed aliquantulum differantur, qui possunt gloriari de semetipsis in semetipsis. Da mihi, inquit, illum piscatorem, da mihi idiotam, da mihi imperitum, da mihi eum cum quo non dignatur loqui senator, nec quando emit piscem: ipsum, inquit, da; hunc si implevero, manifestum erit quod ego facio. Quanquam et senatorem et oratorem et imperatorem ego sum facturus: quandocumque facturus ego et senatorem, sed certius ego piscatorem. Potest senator gloriari de semetipso, potest orator, ppiscator; per ipsum melius adducitur im
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia. & sc̃isicatio. quia tẽporaliter
nos ad illũ conu̾timur. id est ex aliquo tẽ¬
pore. ut cũ illo maneamꝰ in ȩt̾num: & ip¬
se ex quodã tẽpore u̾bũ caro factum est
& habitauit in nobis. Propt̾ea gͥ cum ꝓ¬
nuntiatur in scͥpturis. aut narratur aliqͥd
de sapientia. siue dicente ipsa. siue cum de
illa dicitur: filiꝰ nobis potissimũ insinuat᷑.¬

Expanded text:
justitia et sanctificatio , quia temporaliter nos ad eum convertimus, id est, ex aliquo tempore, ut cum illo maneamus in aeternum. Et ipse ex quodam tempore Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. 5. Propterea igitur cum pronuntiatur in Scripturis, aut enarratur aliquid de sapientia, sive dicente ipsa sive cum de illa dicitur, Filius nobis potissimum insinuat
Abbreviated transcription (Latin):
nisi iñm xp̃m. & hunc crucifixũ. Eis enĩ
Eloquebatur. qui cape altiora de xp̃i dĩta¬
te ñ poterant. Quib etiã paulopost dicit.
carnalib. Hoc gͦ inter illos nesciebat.
qd̃ ꝑ illum scire ñ poterant. & hoc solũ
se scire dicebat. qd̃ eos ꝑ illum scire opor¬
tebat. Deniq sciebat inter ꝑfectos. qd̾
inter paruulos nesciebat: ibi qͥppe ait.
sapientiã loquim᷑ inter ꝑfectos. Eo nãq
genere locutionis nescire quisq dicitur.
qd̃ occultat: quo dicit᷑ fossa ceca quȩ occul-¬
ta est. Neq enĩ aliquo genere locutionis¬
loquunt᷑ scͥpturȩ qd̃ in consuetudine hu-¬
mana ñ inueniat᷑. quia utiq hominib¬

Expanded text:
nisi Iesum Christum, et hunc crucifixum; eis enim loquebatur qui capere altiora de Christi deitate non poterant. quibus etiam paulo post dicit: carnalibus. hoc ergo inter illos nesciebat quod per illum scire non poterant, et hoc solum se scire dicebat quod eos per illum scire oportebat. denique sciebat inter perfectos quod inter paruulos nesciebat; ibi quippe ait: sapientiam loquimur inter perfectos. eo namque genere locutionis nescire quisque dicitur quod occultat, quo dicitur fossa caeca quae occulta est. neque enim aliquo genere locuntur scripturae, quod in consuetudine humana non inueniatur, quia utique hominib
Abbreviated transcription (Latin):
nos habemꝰ in corꝑe. atq isto nomine
nuncupamꝰ. Itaq uisuri sunt dm̃ scĩ
in isto corpore. S utrũ ꝑ ipsum sicut
ꝑ corpꝰ nunc uidemꝰ solem. lunã. stellas.
mare ac t̾ram & quȩ sunt in ea. ñ parua
corpora tunc habebunt. ut ñ possint
oculos claudere atq aꝑire. cum ueliit.
duriꝰ autẽ qd̾ ibi dm̃ quisqͥs oculos lau¬
serit ñ uidebit. Si enim ꝓpħa helyseus
puerũ suũ gyezi absens corpore uidit
accipientẽ munera quȩ dedit ei naamas
sẏrus. qnͣtomagis in illo corpore sp̃uali
udebunt scĩ omĩa. ñ solum si oculos
claudant. uerũ etiam unde sunt cor pe
git ut dm ꝑ hanc faciem corporalcm
ubi sunt oculi corporales nos ui¬
suros cẽ tredamꝰ. quem spũ sine
int̾missione uidebimꝰ. Nisi em̃ esset in
terioris hominis facies. ñ diceret idem
apłs. nos autẽ reuelata facie głam dei
speculantes. in candem imaginẽ transfor¬
mam de gła in głam. tanqm a dñi sp̃u.¬

Expanded text:
nos habemus in corpore, atque isto nomine nos habemus in corpore, atque isto nomine nuncupamus. Quin ipso corpore. Sed utrum per ipsum, sicut per corpus nunc videmus solem, lunam, stellas, mare, ac terram, et quae sunt in ea, non parva ti talia corpora tunc habebunt, ut non possint oculos claudere atque aperire cum volunt: durius autem, quod ibi Deum quisquis oculos clauserit non videbit. Si enim propheta Elisaeus puerum suum Giezi absens corpore vidit accipientem munera, quae dedit ei Naaman uanto magis in illo corpore spiritali uidebunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, uerum etiam unde sunt corpore t ut Deum per hanc faciem corporalem, ubi sunt oculi corporales, nos uisuros esse credamus, quem spiritu sine intermissione uidebimus. Nisi enim esset etiam interioris hominis facies, non diceret idem apostolus: Nos autem reuelata facie gloriam Domini speculantes in eandem imaginem transformamur, de gloria in g
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ speculũ in enigmate. Proinde qͣntũ
mͥ uidet᷑ sicut nomine speculi un aginẽ
uoluit intelligi: ita nomine enigmatis
qmuis similitudinẽ. tam̃ obscuram. &
ad ꝑspiciendũ difficilem. Cum gͥ specu¬
li & enigmatis nomine quecũq similiui¬
dines ab apło significatȩ intelligi possis
quȩ accõmodatȩ sunt ad intelligendum
dm̃ co modo quo potest: nichil tam̃ est ac¬
cõmodatiꝰ qmͣ id qd̾ imago eiꝰ ñ frustra
dicit᷑. Nemo itaq miretur etiã in isto ui¬
dendi modo. qͥ concessꝰ est huic uitȩ ꝑ spe¬
culũ. scilicet in enigmate laborare nos.
ut quomͦcũq uideamꝰ. Nom̃ quippe
hoc ñ sonaret eniginatis. si esset facilitas
ico enĩ uobis qd̾ angłi eoꝵ semꝑ in
celis uident faciem patris mei. qui
in celis est. Sicut gͦ illi uident. ita & nos
similes ei erimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti
est. Eacies autẽ dĩ manifestatio eiꝰ in¬
telligenda est. ñ aliqd̃ tale m̃brũ quale

Expanded text:
per speculum in aenigmate. Proinde, quantum per speculum in aenigmate. Proinde, quantum mihi videtur, sicut nomine speculi imaginem voluit intelligi; ita nomine aenigmatis quamvis similitudinem, tamen obscuram, et ad perspiciendum difficilem. Cum igitur speculi et aenigmatis nomine quaecumque similitudines ab Apostolo significatae intelligi possint, quae accommodatae sunt ad intelligendum Deum, eo modo quo potest; nihil tamen est accommodatius quam id quod imago ejus non frustra dicitur. Nemo itaque miretur etiam in isto modo videndi qui concessus est huic vitae, per speculum scilicet in aenigmate, laborare nos ut quomodocumque videamus. Nomen quippe hic non sonaret aenigmatis, si esset facilitas ico enim nobis, quia angeli eorum semper in caelis uident faciem patris mei, qui in caelis est. sicut ergo illi uident, ita et nos similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. facies autem dei manifestatio eius intellegenda
Abbreviated transcription (Latin):
efsabilia illa qualetumq
adhibens de notis reb exemplũ. par¬
uulam ȩtatem uirili cõparauit etati.
sapiebam. qͣsi paruulꝰ cogitabam. Cum
autẽ factus sum uir: quȩ paruuli crars
deposui. Cur autẽ hoc dixerit consequen¬
ter ostendens: Uidemꝰ inquit nunc ꝑ
speculũ in enigm̾ate. tunc autẽ facie ad
faciem: nunc cognosco ex parte. tunc
autẽ cognoscam sicut & cognitus sum.

Expanded text:
effabilia qualecumque adhibens de notis rebus exemplum paruulam aetatem uirili conparauit aetati: sapiebam, quasi paruulus cogitabam; cum autem factus sum uiri, quae paruuli erant deposui. cur autem hoc dixerit consequenter ostendens: ui d emus, inquit, nunc per s peculum in enigmate, tunc autem facie ad faciem; nunc scio ex parle, tunc au
Abbreviated transcription (Latin):
est scientia tua ex me: inualui nec.
potero ad illam. Ex me qͥppe intelligo
qm sit mirabilis & incõp̃hensibilis sci¬
entia tua qua me fecisti. qnͣdo nec me¬
ipsum cõp̃hendere ualeo quẽ fecisti. &
tam̃ in meditatione mea exardescit ignis.
ut querã faciem tuam semꝑ. Incorpora¬

Expanded text:
est scientia tua ex me, invaluit et non potero ad illam . Ex me, inquit, intelligo quam sit mirabilis et incomprehensibilis scientia tua qua me fecisti, quando nec meipsum comprehendere valeo quem fecisti: et tamen in meditatione mea exardescit ignis, ut quaeram faciem tuam semper
Abbreviated transcription (Latin):
stificationes tuas in om̃i tẽpore. Lau¬
dãbilis est ista concupiscentia. ñ damna¬
bilis. Non de hac dictũ est. ñ concupisces.
s de illa qua caro concupiscit adu̾sꝰ sp̃m.
De hac autẽ bona concupiscentia qua con¬
cupiscit sp̃c adu̾sꝰ carnẽ. quere ubi scrip¬
tum sit. & mnuenies. concupiscentia itaq
sapientiȩ deducit ad regnũ. & multa alia
repꝑiuntur bonȩ concupiscentiȩ testi-¬
monia. S hoc sane int̾est. qd̾̃ ñ tacetur
qͥd concupiscatur. qnͣdo bona cõmemora¬
tur concupiscentia. Cũ autẽ ñ additur
qͥd concupiscatur s sola ponit᷑. ñ nͥ mala
intelligitur. sicut in hoc qd̾ cõmemoraui.
concupiscentia itaq sapientie deducit ad
regnũ. si ñ ad deret sapientiȩ. nullom̃
diceret. concupiscentia ꝑducit ad reg-
tiã nesciebam. nͥ lex diceret ñ concupis-¬
ces: ñ utiq ait cuiꝰ rei concupiscentiã.
uł qͥd ñ concupisces. Certũ est enĩ ñ in¬

Expanded text:
stificationes tuas in omni tempore.» Laustificationes tuas in omni tempore.» Laudabilis est ista concupiscentia, non damnabilis. Non de hac dictum est, «Non concupisces» ; sed de illa qua caro concupiscit adversus spiritum . De hac autem bona concupiscentia qua concupiscit spiritus adversus carnem, quaere ubi scriptum sit; et invenies, «Concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum» : et multa alia reperiuntur bonae concupiscentiae testimonia. Sed hoc sane interest, quod non tacetur quid concupiscatur, quando bona commemoratur concupiscentia: cum autem non additur quid concupiscatur, sed sola ponitur, nonnisi mala intelligitur. Sicut in hoc quod commemoravi, «Concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum;» si non adderet sapientiae, nullo modo diceret, Concupiscentia perducit ad regnutiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces» ; non utique addidit cujus rei concupiscentiam, vel quid non concupisces: certum est enim non in
Abbreviated transcription (Latin):
um dicitur ñ concupisces. & littera.¬
aꝑtissimũ saluberrimũq p̃ceptum
est. Qd̃ si quis impleuerit: nullũ habe¬
bit omĩno peccatum. Nam hoc ideo ele¬
git apłs generale quiddã quo cuncta cõ¬
plexus est. tanqm̃ hec cẽt uox legis ab om̃i
peccato phibentis. qd̾ ait ñ concupisces.
Neq enĩ ullũ peccatũ. nisi concupiscendo
cõmittitur. Promde quȩ hoc p̃cipit:
bona & laudabilis lex est. S ubi sc̃s ñ
adiuuat sp̃c inspirans ꝓ concupiscentia
mala concupiscentiã bonam. hoc est ca¬
ritatem infundens in cordib nr̃is: ꝓfe¬
cto illa lex qm̃uis bona: auget. phiben¬
do desideriũ malũ. Sicut enĩ aquȩ im¬
petus si in eam partẽ ñ cesset influere.
uehem̃tior fit obice opposito: cuiꝰ molẽ
cũ euicerit. maiore cumulo p̃cipitatus
iocundiꝰ dũ uetatur. Et hoc est qd̃ fallit
peccatũ ꝑ mandatũ & ꝑ illud occidit. cũ
accedit etiã p̾uaricatio. quȩ nulla est ubi
uncupiuit anima mea desiderare iu¬

Expanded text:
um dicitur, Non concupisces: sed apertissimum saluberrimumque praeceptum est, quod si quis impleverit, nullum habebit omnino peccatum. Nam hoc ideo elegit Apostolus generale quiddam, quo cuncta complexus est, tanquam haec esset vox legis ab omni peccato prohibentis, quod ait, Non concupisces; neque enim ullum peccatum nisi concupiscendo committitur: proinde quae hoc praecipit, bona et laudabilis lex est. Sed ubi sanctus non adjuvat Spiritus, inspirans pro concupiscentia mala concupiscentiam bonam, hoc est, charitatem diffundens in cordibus nostris; profecto illa lex, quamvis bona, auget prohibendo desiderium malum: sicut aquae impetus, si in eam partem non cesset influere, vehementior fit obice opposito, cujus molem cum evicerit, majore cumulo praecipitatujucundius dum vetatur. Et hoc est quod fallit peccatum per mandatum, et per illud occidit, cum accedit etiam praevaricatio, quae nulla est ubi ncupivit anima mea desiderare ju
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit. adiacet ei uelle. s ꝑficere bonũ¬
ñ inuenit. Nam in eo qd̾ ñ consentit bo¬
nũ facit. & in eo qd̃ odit concupiscentiã
suam bonũ facit. & in eo qd elemosinas
ñ cessat facere. bonũ facit. & in eo quod
illi qͥ in eũ peccat ignoscit. bonũ facit.
& in eo qd̃ petit dimitt sibi peccata sua.
& ueraciter dicit qd̃ dimittat etiã ipse
debitorib suis. & orat ne inferatur in
tẽptationẽ s liberetur a malo. facit bo
tunc erit qnͣdo concupiscentia illa quȩ
habitat in m̃bris ciꝰ nulla erit. Scio

Expanded text:
non sit, adiacet ei uelle, sed perficere bonunon sit, adiacet ei uelle, sed perficere bonuicere. nam in eo quod non consentit, bonum facit, et in eo quod odit concupiscentiam suam, bonum facit: et in eo quod elemosynas facere non cessat, bonum facit; et in eo quod illi qui in eum peccat ignoscit, bonum facit; et in eo quod petit dimitti sibi debita sua et ueraciter dicit quod dimittit etiam ipse debitoribus suis et orat, ne inferatur in temptationem, sed liberetur a malo, bonum factunc erit, quando concupiscentia illa quae habitat in membris eius nulla erit. no
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ñ concupiscere. & hoc bonũ uult
iustus qui ex fide uiuit. Et tam̃ facit
qd̃ odit quia concupiscit. qmuis post
concupiscentias suas ñ eat. qd̾ si fecerit.
tunc uere ipse fecit ut cedat. ut consen¬
tiat. ut desiderio peccati obediat. Cũ uͦ
ñ sinit regnare peccatũ in suo mortali
corpore. ad obediendũ desideriis eius.
nec exhibet m̃bra sua arma iniquitatis
peccato. in est quidẽ peccatũ in m̃bris eiꝰ.
s ñ regnat. quia ñ obeditur desideriis eiꝰ.
Et idõ dũ qd̾ uult ñ agit. id est ñ uult con¬
cupiscere & concupiscit. consentit legi
quia bona est. hoc enĩ uult & ipse quod
lex. quia uult ipse ñ concupiscere. &
lex dicit ñ concupisces. In hoc qm̃ uult
qd̾ & lex uult. ꝓcul dubio consentit legi.
Concupiscit tam̃ quia ñ est sine peccato.
s iam ñ ipse oꝑatur illud. s id qd̾ in illo
tum. s ñ ei consentiendo uiuit ex fide.
quia inuocat dm̃. ut adiuuetur pug¬
nans contra peccatũ. Qd̾ ut om̃ino ibi

Expanded text:
enim non concupiscere, et hoc bonum uult iustus, qui ex fide uiuit; et tamen facit quod odit, quia concupiscit, quamuis post concupiscentias suas non eat: quod si fecerit, tunc uere ipse fecit ut cedat. ut consentiat, ut desiderio peccati oboediat. tunc non sinit regnare peccatum in suo mortali corpore ad oboediendum desideriis eius nec exhibet membra sua arma iniquitatis peccato, inest quidem peccatum in membris eius, sed non regnat, quia non oboeditur desideriis eius. et ideo dum quod non uult agit, id est non uult concupiscere et concupiscit, consentit legi, quia bona est. hoc enim uult et ipse quod lex, quia uult ipse non concupiscere et lex dicit: non concupisces. in hoc quoniam uult quod et lex uult, procul dubio consentit legi; concupiscit tamen quia non est sine peccato, sed iam non ipse operatur illud, sed id quod in illo tum; sed non ei consentiendo uiuit ex fide, quia inuocat deum, ut adiuuetur pugnans contra peccatum. quod ut omnino ibi
Abbreviated transcription (Latin):
et̃na. in hominib captiua. Non cnĩ om̃s
iuiꝰ ciuitatis ciues captiui sunt: s qui
inde peregrinantur. ipsi captiui st̃. Ho¬
mo ciuis est ierłm. s uenditus sub peccato.
factus est ꝑegrinus. De ꝓpagine ipsius
natũ est genus humanũ. s impleuit ter¬

Expanded text:
aeterna, in hominibus captiva. Non enim omnes aeterna, in hominibus captiva. Non enim omnes illius civitatis cives captivi sunt; sed qui inde peregrinantur, ipsi captivi sunt. Homo civis est Jerusalem, sed venditus sub peccato, factus est peregrinus. De propagine ipsius natum est genus humanum, et implevit ter
Abbreviated transcription (Latin):
Ait enĩ. Scimꝰ quia lex spiritalis est. ego
autẽ carnalis sum. uenundatus subpec¬
cato. Ecce unde facti sumꝰ captiui. quia
uenundati sub peccato. Quis nos uendi¬
dit: Nosipsi. qui consensimꝰ seductori.
Uendere nos potiumꝰ. s redimere nos ñ
possumꝰ. Uendidimꝰ nos consensione
peccati. redimim᷑ in fide iusticiȩ. San¬
guis enĩ innocens datus est ꝓ nobis ut re¬
dimerem᷑. quẽcũq sanguinẽ diabolus
fudit ꝑsequendo iustos. Lustor quids¬
sanguinẽ fudit. ꝓpħarũ patrũ nr̃oꝵ.¬
ustoꝵ sanguinẽ fudit & martyrũ. ta¬
men om̃s de ꝓpagine peccati uenientes
unũ sanguinẽ fudit. eiꝰ qui ñ iustificatꝰ
s iustus natus ẽ. Illo sanguine fuso: ꝑ¬
a̾idit quos tenebat. Pro quib enĩ datus
et in nocens sanguis. redempti ft̃. Et
conuersi a captiuitate. cantant istũ
luit dicere. facti sumꝰ gaudentes. Qñdo:
Cũ coni̾terit dñs captiuitatẽ syon. Quȩ
na syon. quomͦ captiua syon: In angłis

Expanded text:
ait enim, «Scimus enim quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato» . Ecce unde facti sumus captivi, quia venundati sumus sub peccato. Quis nos vendidit? Nos ipsi, qui consensimus seductori. Vendere nos potuimus, redimere nos non possumus. Vendidimus nos consensione peccati, redimimur in fide justitiae. Sanguis enim innocens datus est pro nobis, ut redimeremur. Quemcumque sanguinem ille fudit persequendo justos, qualem sanguinem fudit? martyrum: tamen omnes de propagine peccati venientes. Unum sanguinem fudit ejus qui non justificatus, sed justus natus est: illo sanguine fuso, perdidit quos tenebat. Pro quibus enim datus est innocens sanguis, redempti sunt; et conversi a captivitate, cantant istum luit dicere, Facti sumus gaudentes. Quando? «Cum converteret Dominus captivitatem Sion.» Quae iva Sion? In angelis
Abbreviated transcription (Latin):
tiam spiritalis hominis iamq sub
est. Erit autẽ in resurrectione mortuoꝵ.
Et ꝓpt̾ ipsam carnis concupiscentiã cũ qua
ita confligunt scĩ ñ ei consentientes ad ma¬
lum. ut tam̃ eiꝰ motib quib repugnan¬
tib resistunt ñ careant in hac uita: ñ
eos tam̃ habebunt in illa ubi absorbebi¬
tur mors in uictoria. Propt̾ hanc itaq
concupiscentiã motusq ipsos quib ita
resistitur. ut tam̃ sint in nobis. potest
quisq sc̃s iam sub grã positus dicere ista

Expanded text:
tiam spiritalis hominis iamque sub spiritale nondum est, erit autem in resurrectione mortuorum, et propter ipsam carnis concupiscentiam, cum qua ita confligunt sancti non ei consentientes ad malum, ut tamen eis motibus, quibus repugnantibus resistunt, non careant in hac uita. non eos autem habebunt in illa, ubi absorbebitur mors in uictoriam. propter hanc itaque concupiscentiam motusque ipsius, quibus ita resistitur, ut tamen sint in nobis, potest quisque sanctus iam sub gratia positus dicere ista
Abbreviated transcription (Latin):
iudico. Nichil michi conscius sum:s
ñ in hoc iustificatus sum. Qui autem
uidicat me. dñs est. Non idõ bona est
conscientia mea: quia uos illam lauda¬
us. Qd enĩ laudatis qd̾ non uidetis:
Ile laudet qui uidet. ille etiã corrigit
siqͥd ibi uidet qd̾ oculos eiꝰ offendit. qͥa
& nos ñ dicimꝰ ꝑfecte nos sanos. s tun¬
dimus pectus nr̃m. & dicimꝰ dõ ꝓpitius
esto ne peccem. tam̃ puto. coram illo enĩ
loquor nichil aliud a uobis querentes

Expanded text:
ico. Nihil enim mihi conscius sum; sed non in hoc justificatus sum. Qui autem judicat me, Dominus est . Non ideo bona est conscientia mea, quia vos illam laudatis. Quid enim laudatis, quod non videtis? ille laudet, qui videt: ille etiam corrigat, si quid ibi videt quod ejus oculos offendit. Quia et nos non dicimus perfecte nos sanos: sed tundimus pectus nostrum, et dicimus Deo, Propitius esto, ne peccem. Tamen puto, coram illo enim loquor, nihil aliud a vobis quaerens