comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riis tuis ñ adducit᷑. ut soluat captiuitatẽ: ꝙ ut ue¬
rius dicam. expectatũ tͥ mittat antixp̃m: Ob qd
inquã facinꝰ ꝙ tam exeerabile scelꝰ auertit ate
oculos suos: Ignoras: Mem̃to uocis parentũ tu¬
occidamꝰ eũ ꝙ nr̃a erit hereditas. et. ñ habemꝰ re¬
gem nͥ cesarẽ. Habes qͦd elegisti. Usq ad finẽ mun¬
di seruiturꝰ es cęsari. donec gentiũ introeat pleni¬
tudo. & sicom̃is isrł saluus fiet: ut qͥ qnda erat in
capite. uͥtat᷑ in cauda. Hȩc tͥ uir eloquentissime in
dupplicis ṗfecturȩ honore transacto. nc̃ in xp̃o
honoratiori. tumultuaria & breui lucubratione
dictaui. ne uiderer om̃ino reticere. Eodem enĩ tẽ¬
pore immo eode die mͥ & litterȩ tuȩ redditȩ sunt.
ꝙ meȩ expetitȩ: ut aut tacendũ fuerit. aut ieul¬
to eloquio respondendũ. Quoꝵ alterũ pudoris

Expanded text:
riis tuis non adducitur, ut solvat captivitatem, et ut veriis tuis non adducitur, ut solvat captivitatem, et ut verius dicam, expectatum tibi mittat Antichristum? Ob quod, inquam, facinus, et tam execrabile scelus avertit a te oculos suos? Ignoras? Memento vocis parentum tuoccidamus eum et nostra erit hereditas et: non habemus regem nisi Caesarem. habes, quod elegisti: usque ad finem mundi seruiturus es Caesari, donec gentium introeat plenitudo et sic omnis Israhel saluus fiat, ut, qui quondam eiat in caput, uertatur in caudam. Haec tibi, uir eruditissime, in duplicis praefecturae honore transacto nunc in Christo honoratior, tumultuaria et breui lucubratione dictaui, ne uiderer omnino reticere. eodem enim tempore, immo eodem die mihi et litterae tuae redditae sunt et meae expeditae, ut aut tacendum fuerit aut incompto eloquio respondendum, quorum alterum pudoris
Abbreviated transcription (Latin):
referunt. Extructũ est templũ sub dario rege per¬
sarum atq medors arorobabel filio salathiel. ꝙ
hiesu filio iosedech sac̾dote magno. Quȩ passi sitis
amedis. egyptiis. macedonibꝰq ñ numero. Nec tͥ
adducã in memoriã antiochũ ephiphanẽ erudelis¬
simũ om̃ium tyrannoꝵ. nec non pompenĩ. gabini¬
um. scaurũ. uarũ. cassiũ. sosiumq replicabo: qui
extremũ sub uespasiano ꝙ tito urbs capta. tẽplũq
subu̾sum ẽ. deinde ciuitatis usq ad adrianum
pͥncipẽ ꝑ quinquaginta annos mansere reliquiȩ.
p̾t eu̾sionẽ templi paulominꝰ ꝑ quadringentos
annos. & urbis & templi ruinȩ ꝑmanent. Ob qđ
tantũ facmꝰ. Certe ñ eolis id ola. sed etiã seruiens
ꝑsis atq romanis. & captiuitatis p̾ssus iugo. igno¬
ras deos alienos. Quomꝰ clem̃tissimꝰ qͦnda ds̃ qui
nũꝙͣ tui oblitꝰ ẽ. nunc ꝑ tanta spacia tẽpoꝵs. mise¬

Expanded text:
referunt. Exstructum est templum sub Dario rege Perreferunt. Exstructum est templum sub Dario rege Persarum atque Medorum a Zorobabel filio Salathiel, et Jesu filio Josedec sacerdote magno. Quae passi sitis a Medis, Aegyptiis, Macedonibusque, non enumero. Nec tibi adducam in memoriam Antiochum Epiphanem crudelissimum omnium tyrannorum nec Gn. Pompeium, Gabinium, Scaurum, Varum, Cassium, Sosiumque replicabo, qui extremum sub Vespasiano et Tito urbs capta, templumque subversum est. Deinde civitatis usque ad Hadrianum principem per quinquaginta annos mansere reliquiae. Post eversionem Templi paulo minus per quadringentos 975 annos et urbis et templi ruinae permanent. Ob quod tantum facinus? Certe non colis idola, sed etiam serviens Persis atque Romanis, et captivitatis pressus jugo, ignoras alienos deos. Quomodo clementissimus quondam Deus, qui nunquam tui oblitus est: nunc per tanta spatia temporum mise
Abbreviated transcription (Latin):
la ame: & dabo tibi gentes hereditatẽ tuã. & pos.¬
sessionẽ tuã t̾mmnos terrȩ. Et aꝑtiꝰ ꝑ ysaiam. Parũ
tibi ẽ ut sis puer m̃s ad suscitandas tribꝰ iacob: ꝙ
feces uł reliquias isrł congregandas. Dedi te in lucẽ
gentibꝰ. ut sis saluator uiuu̾sȩ terrȩ. Ex quo ꝑspicue
imagine precessisse. sc̃pta aũ eẽ ꝓ nob in qͦs fines¬
scłoꝵs deuener̃t. Multa udeȩ scelera cõmisisti. cun¬
ctis circate seruisti nationib Ob qđ factũ: Utiq
ꝓpter idolatriã. Cumq seruires crebro misertꝰ ẽ
cui ds̃. & misit iudices & saluatores. qui te de fa¬
mulatu moabitarũ ꝙ amanitarũ. philistiim qͦq
ꝙ. diu̾sarũ gentiũ liberauer̃t. Nouissime sub regi¬
bus offendisti dm̃: ꝙ om̃is tua ꝓuintia gente ba¬
bylonia uastante deleta ẽ. Per septuaginta annos
templi solitudo ꝑmansit. a cyro rege ꝑsarũ est
laxata captiuitas. Es̃dras hoc & neemias plenissime

Expanded text:
la a me et dabo tibi gentes hereditatem tuam et posla a me et dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae et apertius per Esaiam: parum tibi est, ut sis puer meus ad suscitandas tribus Iacob et faeces — uel reliquias — Israhel congregandas. dedite in lucem cunctis gentibus, ut sis saluator uniuersae terr a e. ex quo perspicue imagine ecurrerunt. Multa, Iudaee, scelera commisisti, cunctis circa seruisti nationibus. ob quod factum? utique propter idolatriam. cumque seruires crebro, misertus tui est deus et misit iudices et saluatores, qui te de famulatu Moabitarum et Ammanitarum, Philistiim quoque et diuersarum gentium liberarunt. nouissime sub regibus offendisti deum et omnis prouincia Babylonia uastante deleta est et per septuagitempli solitudo permansit. A Cyro rege Persarum est laxata captivitas. Esdras hoc et Nehemias planissime
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ ut uͥ templum tuũ conditũ ẽ area ornȩ fu¬
erit iebusei. & ipsum tẽplũ septuaginta milium la¬
ginta milium exceptis p̾positis oꝑum pre multi¬
tudine habitantiũ tecũ in circũ eisoꝵ ab ethnicis
extructũ sit: Nec hoc dico insugillationẽ terrȩ ui¬
dex̧. ut hereticꝰ sicophanta m̃tit᷑. aut qͦ auferã histo.¬
riȩ ueritatẽ. quȩ fundam̃tũ ẽ intelligentiȩ spũalis:
sed ut decutiam suꝑciliũ udeoꝵ qui synagogȩ an¬
gustias ȩccłiȩ latitudini p̾ferunt. Si enĩ occidentẽ
tantũ sequunt᷑ litterã. & non spm uiuificantẽ.
ostendant t̾rã repmissionis lacte ꝙ melle manan¬
tem. Sinaũ ꝑ tropologiã dictũ putant pro rerũ
confessionis. terrȩ uepriũ p̾feremꝰ. dicente dño ad
moysen: de abiectione israhelis ꝙ assũptione genti¬
um. Dimitte me ut deleam popłm istũ. faciãq
te in gentẽ magnã. Et eodẽ patre ad filiũ. Postu¬

Expanded text:
tantum, ut, ubi templum tuum conditum est, area Ornae futantum, ut, ubi templum tuum conditum est, area Ornae fuerit Iebusaei et ipsum templum LXXX milium laCL milium exceptis praepositis operum pro multitudine habitantium tecum incircumcisorum ab ethnicis extructum sit ? Nec hoc dico in sugillationem terrae Iudaeae, ut hereticus sycophanta mentitur, aut quo auferam historiae ueritatem, quae fused ut decutiam supercilium Judaeorum, qui synagogae angustias, Ecclesiae latitudini praeferunt. Si enim occidentem tantum sequuntur 974 litteram, et non spiritum vivificantem, ostendant terram repromissionis lacte et melle manantem. Sin autem per tropologiam dictum putant pro rerum uiuentium terrae ueprium praeferimus dicente domino ad Moysen de abiectione Israhelis et adsumptione gentium: dimitte me, ut deleam populum istum et faciam te ingentem magnam, et eodem patre ad filium: postu
Abbreviated transcription (Latin):
ruben ꝙ gad & dimidiȩ tribus manasses: & ego
fatebor hȩc tͥ ꝓmissa ñ tradita. si obseruasses man¬
data di ꝙ in p̾ceptis illiꝰ ambulasses. si ñ ꝓ om̃ipoten¬
te d̾o coluisses beelphegor. ꝙ baalim. belrebub &
chamos. Quos quia p̾tulisti do: om̃ia quȩ tͥ ꝓmis¬
sa stͥ ꝑdidisti. Et mͥ in ęugłio ꝓmittunt᷑ regna
celoꝵs. quȩ instrum̃tũ uetus om̃ino ñ nominat:
sed si non fecero quȩ precepta st̃. nequaquã erit cul¬
pa in ꝓmittente. sed in me qui ꝓmissum acciꝑe ñ
si dimittunt᷑. frustra cupias qd̾ ꝓmissũ est. Lege
librũ iosuȩ & iudicũ. &. qͣntis possessionis angu¬
stiis sis coartatꝰ intelliges. Qd diu̾sarum urbiũ
ex pellere de urbibꝰ suis & sedibꝰ: cum ipsa metͦpo¬
lis tua priꝰ iebus. pꝰtea salem. tercio hierosolima.
ꝙ nc̃ elia iebus eos expellere non ualuerint. sed man¬
serint cum eis in seandalum exemplũq uitioꝵ: m

Expanded text:
Ruben et Gad et dimidiae tribus Manasse —, et ego Ruben et Gad et dimidiae tribus Manasse —, et ego fatebor haec tibi repromissa, non tradita, si obseruasses mandata dei et in praeceptis illius ambulasses, si non pro omnipotente deo coluisses Beelphegor et Baalim, Beelzebub et Chamos, • quos quia praetulisti deo, omnia, quae ti perdidisti. et mihi in euangelio promittuntur regna caelorum, quae instrumentum uetus omnino non nominat. sed si non fecero, quae praecepta sunt, nequaquam erit culpa in promittente, sed in me, qui promissum accipere non etermittuntur, frustra cupias, quod promissum est. lege librum Iosue et Iudicum et, quantis possessionis angustiis sis coartatus, intelleges. quid diuersarum urbium on quiuit expellere de urbibus et sedibus suis, cum ipsa metropolis tua — prius Iebus, postea Salem, tertio Hierosolyma et nunc Aelia — Iebusaeos expellere non ualuerit, sed manserit cum eis in scandalum exemplumque uitiorum in
Abbreviated transcription (Latin):
ritania ꝑ affricã & egyptũ palestinãq & pheni-¬
cen celesyriã & osiho henẽ. mesopotamiã atq per¬
sidem tendunt ad indiam. Hȩc ẽ iudeẽ tuarum
longitudo & latitudo t̾rarũ: in his gloriaris. suꝑ
his ꝑ diu̾sas te ꝓuintias ignorantib iactitas.: Ad
popłm phaleras: ego te intꝰ ꝙ in cute noui. Qd̃¬
si obieceris t̾ram reꝓmissionis dici. qͦ in nume¬
rorum uolumine continet᷑ a meridie maris sa¬
linarum ꝑ cades barnȩ & sẏna usq ad torrentẽ
egypti qui iuxta rmocorurã mari magno influ¬
it. ꝙ ab occidente ipsũ mare q đ palestinȩ. phe¬
nici. syrie celen. eylitiȩ q p̃tendit᷑. ab aquilone tau¬
rum montẽ & rephiriũ usq emath q apellatur
ephiphania syriȩ. ad orientẽ uͦ ꝑ antiochiã & la¬
cum cenereth quȩ nc̃ tyberias appellat᷑. ꝙ iorda¬
nem qͥ mari influit salinarũ. qđ nec̃ mortuũ dr̃.
trans iordanẽ aũ duarũ semis tͥbuum possessio ẽ.

Expanded text:
ritania per Africam et Aegyptum Palaestinamque et Phoenicem, Coelen Syriam et Osrohenen, Mesopotamiam atque Persidem tendunt ad Indiam. haec, Iudaee, tuarum longitudo et latitudo - terrarum, in his gloriaris, super his te per diuersas prouincias ignorantibus iactitas: ad populum phaleras, ego te intus et in cute noui. Quodsi obieceris terram repromissionis dici, quae in Numerorum uolumine continetur, a meridie maris salinarum per Sina et Cades-Barne usque ad torrentem Aegypti, qui iuxta Rinocoruram mari magno influit, et ab occidente ipsum mare, quod Palaestinae, Phoenici, Syriae Coelae Ciliciaeque praetenditur, ab aquilone Taurum montem et Zephyrium usque Emath, quae appellatur Epiphania Syriae, ad orientem uero per Antiochiam et lacum Cenereth, quae nunc Tiberias appellatur, et Iordanem, qui mari influit salinarum, quod nunc mortuum dicitur — trans Iordanem autem duarum semis tribuum possessio est,
Abbreviated transcription (Latin):
latitudinẽ t̾rȩ repmissionis. ne ethnicis occasio¬
nem blasphemandi dedisse uideam᷑. Ab ioppe usq
ad uiculũ nr̃m bethleem qͣdraginta sex milia st̃
cui succedit uastissima solitudo plena ferocium
tissimꝰ mentionẽ. lateq uagantes barcei. a bara¬
ca oppido qd̾ in solitudine sitũ ẽ: qͦs nc̃ corrupto

Expanded text:
latitudinem terrae repromissionis, ne ethnicis occasiolatitudinem terrae repromissionis, ne ethnicis occasionem blaad uiculum nostrum Bethleem quadraginta sex milia sunt, cui succedit uastissima solitudo plena ferocium tissimus mentionem: lateque uagantes Barcaei, a Barca oppido, quod in solitudine situm est, quos nunc co
Abbreviated transcription (Latin):
calypsin ioħis eade libtate suscipiunt. ꝙ tam̃ nos
utraq suscipimꝰ. nequaquã huiꝰ tẽporis consue¬
tudinẽ sed ueterũ scͥptoꝵ auctoritatẽ sequentes.
qui plerũq utriꝰq abutunt᷑ testimoniis. ñ ut in¬
terdu de apocͥphis facere solent. quippe qui & gen¬
tilium litterarũ raro utant᷑ exemplis: sed qͣsi ea¬
nonicis ꝙ ȩcołiasticis. Respondeant mͥ qͥ hanc
reꝓmissionis facta ẽ. possessam ꝑutant a popło
iudeoꝵ pꝰtquã reuersus ẽ ex ȩgẏpto. quantũ pos¬
sederit. Utiq adan usq bersabex quȩ uixcentũ
sexaginta miliũ in longũ sꝑacio extendit᷑. sleq
enĩ dauid ꝙ salomon reges potentissimos excep
tis his qͦs pꝰt uictoriã in amicitiã receꝑunt. plus
tenuisse scriptura testat᷑. Et hoc dieo. ut taceam
qͥnq palestinȩ ciuitates. gazam. ascalonẽ. geth.
ratos. arabas & agarenos qͦs nẽ saracenos uocant¬
cõmorari in uicinia urbis iherłm. Pudet dicere

Expanded text:
 nos utramque suscipimus nequaquam huius temporis consuetudinem sed ueterum scriptorum auctoritatem sequentes, qui plerumque utriusque abutuntur testimoniis, non ut interdum de apocryphis facere solent — quippe et gentilium litterarum raro utantur exemplis —, sed quasi canonicis et ecclesiasticis. Respondeant mihi, qui hrepromissionis effecta est-possessam putant a populo Iudaeorum, postquam est reuersus ex Aegypto, quantum possederit: utique a Dan usque Bersabee, quae uix centum sexaginta milium in longum spatio tenditur. neque enim Dauid tis iis quos post victoriam in amicitiam receperunt, plus tenuisse Scriptura testatur . Et hoc dico, ut taceam quinque Palestinae civitates, 972 Gazam, Ascalonem, Geth, ratos, Arabas et Agarenos, quos nunc Sarracenos vocant, in vicinia urbis Jerusalem. Pudet dicere
Abbreviated transcription (Latin):
ris testam̃ti auctoritate firmata st̃. Illud nr̃is
dicendũ ẽ. hanc epłam quȩ inscribit᷑ ad hebreos
non solum ab ȩccłiis orientis. sed ab om̃ib retͦ ee¬
clesiȩ greci sermonis soͥptoribꝰ quasi pauli apłi
suscipi. licet pleriq eã uł barnabȩ uł clem̃tis
arbitrent᷑ : & nichil int̾eẽ cuiꝰ sit. cũ eccłiastici

Expanded text:
Testamenti auctoritate firmata sunt. Illud nostris dicendum est, hanc epistolam quae inscribitur ad Hebraeos, non solum ab ecclesiis Orientis, sed ab omnibus retro ecclesiasticis Graeci sermonis scriptoribus, quasi Pauli apostoli suscipi, licet plerique eam vel Barnabae, vel Clementis arbitrentur; et nihil interesse, cujus sit, cum ecclesiastici
Abbreviated transcription (Latin):
breos fide qua uocat᷑ abraham obediuit egredi
in locũ quẽ accepturꝰ erat in possessionem: &
egressus ẽ nesciens quo iret. tide ꝑeg̾natꝰ ẽ in t̾ra
repmissionis. quasi in aliena intab̾na culis ha-

Expanded text:
braeos: fide, qui uocatur Abraham, oboediuit egredi braeos: fide, qui uocatur Abraham, oboediuit egredi in locum, quem accepturus erat in possessionem, et egressus est nesciens, quo iret. fide peregrinatus est in terra r
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑegͥnatio mea ꝓlongata ẽ. habitaui cũ ha¬
bitantib cedar multũ incola fuit anima mea.
Ubicũq aũ habitator terrȩ legit᷑. & pͥora ꝙ media
resappellari. De quib in apocalypsi iohis illud
eximplũ ẽ. He habitatorib t̾rȩ Abraham ad quẽ
pͥmum facta ẽ reꝑmissio dicente dño. tͥ dabo
terram hanc ꝙ semini tuo: iuxta stephani pͥmi
in xp̃o martiris contionẽ. nec uestigiũ quidẽ
pedis huiꝰ terrȩ dr accepisse. Ita enĩ scͥptũ est.
Tunc egressꝰ de terra chaldeoꝵ. habitauit in car¬
ram. Et inde pꝰtquã mortuus ẽ pat̾ eiꝰ. migra¬
uit in t̾ram in qua nc̃ uos habitatis. & ñ dedit
ei possessionẽ nec uestigiũ qͥ de pedis. quã repro¬
misit ei dare in possessionẽ & semini eiꝰ pt eum.
Ae ne forsitan lectoris tacita cogitatio trahat eũ
ad illam intelligentiã ut qd̾ ñ ẽ datũ parenti
reddatur posteris: uas electionis loquit᷑ ad he¬

Expanded text:
quia peregrinatio mea prolongata est, habitaui cum haquia peregrinatio mea prolongata est, habitaui cum habitantibus Cedar, multum accola fuit anima mea. ubicumque autem habitator terrae legitur, et priora et media catores appellari, de quibus in Apocalypsi Iohannis illud exemplum est: uae habitatoribus terrae. Abraham, ad quem primum facta est promissio dicente domino: tibi dabo terram hanc et semini tuo, iuxta Stephani, primi in Christo martyris, concionem ne uestigium quidem pedis dicitur accepisse. ita enim scriptum est: tunc egressus de terra Chaldaeorum habitauit in Charran et inde, postquam mortuus est pater eius, migrauit in terram, in qua nunc uos habitatis; et non dedit ei possessionem, ne uestigium quidem pedis, quam repromisit dare ei in possessionem et semini eius post ipsum. ac ne iorsitan lectoris tacita cogitatio trahat eum ad illam intellegentiam, ut, quod non est datum parenti, reddatur posteris, uas electionis loquitur ad He
Abbreviated transcription (Latin):
nuria: S ed considerandũ. scͥptura ꝗͥd dicat. Qui
eici potest. Sc̃m quẽ sensũ. ꝙ illud scͥptũ ẽ. Redẽp¬
tio animȩ uiri. ꝓpͥȩ diuitiȩ. Et hoc scđm litterã sen¬
tiri potest. Quanti enĩ alienis amicoꝵq pecuniis
tia ur̃a: possidebitis aĩas ur̃as. Quoꝵ unꝰ uas electio¬
nis confidentissime loquebat᷑. Dei enĩ cooꝑatores
sumꝰ. &i agri cultura. di edificatio estis. Et multa
alia: ꝗͣ icc̾co s̃ replico. ne sensum uidear legentis
obtundere. & memoriȩ illiꝰ diffidere. Iuud qͦq sol¬
licita m̃te tractemꝰ: ꝙ scͥpturarũ nos docebit aucto¬
ritas. scõs huius terrȩ quã iudei terrã reꝓmissio¬
nis autumant ñ habitatores eẽ. sed accolas atq pe¬
regrinos. Ex iusti iuiri ꝑsona legimꝰ. Aduena sũ ego
ꝙ ꝑegrinꝰ. sic̃ om̃s patres mei. Qdũ diu in terrȩ
huiꝰ tenebris uersaret᷑. ingemiscit ꝙ dic̃. Heu me

Expanded text:
nuria! sed considerandum, scriptura quid dicat: qui nuria! sed considerandum, scriptura quid dicat: qui eici potest; secundum quem sensum et illud scriptum est: redemptio animae uiri propriae diuitiae. et hoc secundum litteram mentiri putes: quanti enim alienis amicorumque redimutia uestra possidebitis animas uestras, quorum unus, uas electionis, confidentissime loquebatur: dei enim cooperatores sumus, dei agricultura, dei aedificatio estis et multa alia, quae idcirco non replico, ne sensum uidear legentis obtundere et memoriae illius diffidere. Illud quoque sollicita mente tractemus et scripturarum nos doceat auctoritas, sanctos huius terrae, quam Iudaei terram repromissionis autumant, non habitatores esse, sed accolas atque peregrinos. ex iusti uiri persona legimus: aduena sum ego et peregrinus sicut omnes patres mei. qui cum diu in terrae huius tene
Abbreviated transcription (Latin):
tur germinans huic sensui conuenire. Illa enĩ t̾ra
cotidie uisitat᷑ a dõ ꝙ in ebriat᷑. cunctisq plena ẽ¬
diuitiis. De hac fluuiꝰ egredit᷑ di. de qͦ scͥptũ ẽ. flu¬
minis impetꝰ lȩtificat ciuitatẽ di. qͥ ꝙ in descriptio.¬
ne templi ierechiel mystico sermone narrat᷑. in
euius ripis arbores st̃ ex utraq parte. ꝑ singulos
menses nouis frugib abundantes: De qͣ terra. &
in ꝓuerbiis sc̾ꝑsit uir sapientissimꝰ. Qui oꝑat᷑ terrã
suã. implebit᷑ panibꝰ. Quod si de hac t̾ra quã cerni¬
mus ꝙ quȩ magis a peccatoribꝰ possidetur. de qͣ
scͥptũ ẽ. maledicta terra in oꝑibꝰ tuis. aliqͥs intel¬
ligendũ putat: respondeat qͦmͦ possit hȩc stare
sententia. qͥ oꝑatꝰ t̾rã suã implebit᷑ panib Quan-¬
ti enĩ oꝑantꝰ trã ꝙ exercent uomere: ꝙ tam̃ mul¬
tis impedientib causis. egestate confitiunt᷑ ꝙ pe¬

Expanded text:
tur germinans, huic sensui conuenire. illa enim terra tur germinans, huic sensui conuenire. illa enim terra cotidie uisitatur a deo, inebriatur cunctisque est plena diuitiis. de hac fluuius egreditur dei, de quo scriptum est: fluminis impetus laetificat ciuitatem dei, qui et in descriptione cujus ripis arbores sunt, ex utraque parte per singulos menses novis frugibus abundantes. De qua terra et in Prouerbiis uir scripsit sapientissimus: qui operatur terram suam, inplebitur panibus. quod si de hac terra, quam cernimus et quae magis a peccatoribus possidetur, de qua scriptum est: maledicta terra in operibus, aliquis intellegendum putat, respondeat, quomodo possit haec stare sententia: qui operatur terram suam, inplebitur panibus. quanti enim operantur terram et exercent uomere et tamen multis inpedientibus causis egestate conficiuntur et pe
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit᷑: insimilitudinẽ p̾uaricationis adam.
rant. uł qͦ placeant dõ. Isaias qͦq in hȩc u̾ba con¬
sentit dicens. Et erit uirabscondens sermones su¬
os. ꝙ apparebit in t̾ra syon sic̃ fluuiꝰ gloriosꝰ in t̾ra
sitienti. Quȩ ẽ terra syon. in qͦ apparebit fluuius
gloriosꝰ: Illa uidelicet. de qua ide dauid in alio
psalmo canit Gloriosa dicta sunt de te ciuitas di.
Witerũ. Diligit dñs portas syon. suꝑ omĩa tab̾na cu¬
la iacob. Istas portas diligit ds̃. quas uidemꝰ in ei¬
neres ꝙ fauillas conu̾sas eẽ  Non dico prudentib.
sed nec stultis qͥđe hoc ꝑsuaderi potest. Ego arbi¬
tror ꝙ illud qđ in sexagesimo quarto psalmo legi¬
mus. uisitasti terrã & in ebriasti eã. multiplica¬
sti locupletare eã. fluuiꝰ di repletꝰ ẽ aquis. parasti
cibum illoꝵs. qm̃ sic est p̾paratio. suleos eiꝰ in ebria.
in ultiplica genimina illiꝰ. & in stillicidiis eiꝰ lȩtabi¬

Expanded text:
intelligitur in similitudinem praevaricationis Adam, intelligitur in similitudinem praevaricationis Adam, rent uel quae placeat deo. Esaias quoque in haec uerba consentit dicens: et erit uir abscondens sermones suos et apparebit in terra Sion sicut fluuius gloriosus in terra sitienti. quae est terra Sion, in qua apparebit fluuius gloriosus? illa uidelicet, de qua idem Dauid in alio psalmo canit: gloriosa dicta sunt de te, ciuitas dei, et iterum: diligit dominus portas Sion super omnia tabernacula Iacob. istas portas diligit deus, quas uidemus in cineres et fauillas esse conuersas ? non dico prudentibus, sed ne stultis quidem hoc persuaderi potest. ego arbitror et illud, quod in sexagesimo quarto psalmo legimus: uisitasti terram et inebriasti eam, multiplicasti locupletare illam. fluuius dei repletus est aquis; parasti cibum illorum, quoniam sic est praeparatio tua. sulcos eius inebria, multiplica genimina illius; in stillicidiis eius laetabi
Abbreviated transcription (Latin):
core tuo. intende ꝙ ꝓsꝑare ꝙ regna. ꝓpt̾ mansue¬
tudinẽ ꝙ iusticiã ꝙ ueritatẽ. ꝙ deducet te mira¬
bilit̾ dextera tua. Hic ẽ qui s in psalmo alio lo¬
quebatur. Mem̃to dñe dauid. ꝙ om̃is mansue¬
tudinis erꝰ Eiterũ. Assum ens mansuetos dñs. Et
aꝑtiꝰ in Ueugłio: Discite ame qͥa humilis sũ
bona dñi p̃parant᷑: quã ante aduentũ in carne
dñi saluatoris. nec abrahã nec ysaãc nec iacob nec
ꝓpħȩ ꝙ alii iusti uiri consequi potuert̃. Deniq & abra¬
ham licet diu̾sis locis cũ lazaro uidet᷑ apud infe¬
ros: & iacob uir iustꝰ dic̃. lugens & gemens descen¬
dam ad infernũ. Sanguis xp̃i clauis paradysi ẽ
dicentis ad latronẽ. hodie mecũ eris in paradyso.
Ista ut diximꝰ ẽ terra uiuentiũ. t̾ra diuitiarũ. ꝙ bo¬
noꝵ di. quȩ pͥmꝰ ada ꝑdidit. ꝙ sed̾s inuenit. immo
ab illo ꝑdita iste restituit. dicente apło: regnauit
mors ab adam usq ad moysen. sub cuiꝰ ꝑsona lex¬

Expanded text:
 intende et prosperare et regna propter mansuetudinem et iustitiam et ueritatem et deducet te mirabiliter dextera tua. hic est, qui et in psalmo alio loquebatur: memento, domine, Dauid et omnis mansuetudinis eius et iterum: adsumens mansuetos dominus et apertius in euangelio: discite a me, quia humilis sum bona domini praeparantur, quae ante aduentum in carne domini saluatoris nec Abraham nec Isaac nec Iacob nec prophetae et alii iusti uiri consequi potuerunt. denique et Abraham, licet diuersis locis, cum Lazaro uidetur apud inferos et Iacob, uir iustus, dicit: lugens et gemens descendam ad infernum. sanguis Christi clauis paradisi est dicentis ad latronem: hodie mecum eris in paradiso. ista est, ut diximus, terra uiuentium, terra diuitiarum et bonorum dei, quae primus Adam perdidit et secundus inuenit, immo ab illo perditam iste restituit dicente apostolo: regnauit mors ab Adam usque ad Moysen — sub cui
Abbreviated transcription (Latin):
sionis. Expectabat enĩ fundam̃tũ habentẽ eiui¬
tatẽ. cuiꝰ artifex & ereator ds̃ ẽ. Et iterũ cũ de
abel ꝙ enoch. noe ꝙ sara dixissit: intulit. Iuxta
fidem mortui st̃ hii om̃s nͦ acceptiᷤᷤ repmissionib
sed ꝓcul eas uidentes ꝙ salutantes: ꝙ confiten¬
tes. qͥa ꝑegni & ad uenȩ erant suꝑ terrã. Qenim
hȩc loquunt᷑. ostendunt qd querant patriã. Et

Expanded text:
abentem ciuitatem, cuius artifex et creator deus est. et iterum, cum de Abel et Enoch, Noe Sarraque dixisset, intulit: iuxta fidem mortui sunt hi omnes non acceptis repromissionibus, sed procul eas uidentes et salutantes et confitentes, quia peregrini et aduenae sunt super terram. qui enim sic loquuntur, ostendu
Abbreviated transcription (Latin):
mon filiꝰ eius qͦ nullꝰ in orbe t̾rarũ ditior fuit. con¬
tentꝰ eĩt: Sed in t̾ra uiuentiũ bona illa querebat.
quȩ nec oculꝰ uidit. nec auris audiuit nec in cor
debunt t̾ram. iuxta litterã sibi uidet᷑ eẽ contrariũ.
Non enim t̾re possessio mansuetoꝵ est ꝙ mitium.
qui sepe etiã a parentibꝰ derelicta ꝑdunt ꝓpt̾ man-¬
suetudinẽ: sed uiroꝵ fortiũ & uiolentoꝵs qui st̃

Expanded text:
mon filius ejus quo nullus in orbe terrarum ditior fuit conmon filius ejus quo nullus in orbe terrarum ditior fuit contentus esset? Sed in terra viventium bona illa quaerebat, quae nec oculus vidit, nec auris audivit, nec debunt terram, iuxta litteram sibi uidetur esse contrarium. non enim terrae promissio mansuetorum est et mitium, qui saepe etiam a parentibus derelicta perdunt propter mansuetudinem, sed uirorum fortium
Abbreviated transcription (Latin):
sidebat: Et ne forsitan legentib iudeis ambigu¬
um derelinquat: quȩ sit illa terra quã uidere cu¬
piebat. ipso sermone demonstrat dicens. Credo
uidere bona dñi in t̾ra uiuentiũ. Ergo t̾ra iudeȩ
quȩ ditionis illiꝰ erat ñ est terra uiuentiũ. id est
abraham ysaac & iacob. de quibꝰ dñs in questio¬
ne resurrectionis dic̃. ñ ẽ ds mortuoꝵ sed uiuen¬
tium: uerũ terra & regio mortuoꝵ de quib loquit᷑
iherechiel. anima quȩ peccauerit ipsa moriet᷑. &¬
non mortui laudabunt te dñe. sed nos qͥ uiuimꝰ:
qui ꝙ in resurrectione occursuri st̃ dño saluatori.
dicente apło. Hoc enĩ dico uob̾ in sermone dñi.¬
qm̃ nos qͥ uiuimꝰ qͥrelinquim᷑. in aduentu dñi ñ
preueniemꝰ eos qui dormiunt. De quib ꝙ ihere¬
lem nos ꝑspicue trahit intelligentiã. Quȩ enim
bona rex alia requirebat. aut quo indigebat: qͥ
tantȩ potentiȩ fuit. ut partitis ꝑ illũ opibꝰ salo¬

Expanded text:
sidebat? et ne forsitan legentibus Iudaeis ambigusidebat? et ne forsitan legentibus Iudaeis ambiguum derelinquat, quae sit illa terra, quam uidere cupiebat, ipso sermone demonstrat dicens: credo uidere bona domini in terra uiuentium. ergo terra Iudaeae, quae dicioms illius erat, non est terra uiuentium, id est Abraham, Isaac et Jacob, de quibus dominus in quaestione resurrectionis dicit: non est deus mortuorum, sed uiuentium, uerum terra et regio mortuorum, e quibus loquitur in Ezechihel: anima, quae peccauerit, ipsa morietur et: non mortui laudabunt te, t omine, sed nos, qui uiuimus qui in resurrectione occursuri domino saluatori dicente apostolo: hoc enim dico uobis in sermone domim nos qui vivimus, qui relinquimur in adventum Domini, non praeveniemus eos qui dormiunt : de quibus et Jerelem nos perspicue trahit intelligentiam. Quae enim bona rex alia requirebat, aut quo indigebat, qui tantae potentiae fuit, ut partis per illum opibus, Salo
Abbreviated transcription (Latin):
ueris dardane xp̃ianoꝵ nobilissime
nobiliũ xp̃ianissime. qͤ sit t̾ra repro¬
missionis qua iudei redeuntes ex
egypto posseder̃t. cũ a maioribꝰ eoꝵ
iam fuerit ante possessa ac ꝑinde non sit ꝓmissa
sed reddita. His enĩ u̾bis uteris in calce epłȩ tuȩ.
quod int̾rogans uideris illud sentire qđ plurimis
nr̃oꝵ placet. aliã reꝓmissionis terrã eẽ querendã.
de qua & dauid loquit᷑ in psalmo: credouidere bo¬
na dñi in t̾ra uiuentiũ: & dñs in eu̾głio. Beati
mites. qm̃ ipsi possidebunt terrã. Utiq & dauid
qnͣdo hec cantabat in sp̃u. in terra reꝑmissionis erat.
& non solum in udeȩ finib morabatur. sed multa¬
rum in cireuitu nationũ uictor extiterat. ꝗͦ a tor¬
rente egypti qui ẽ rͣinoeorsuris usq ad eufraten
fluuium tendebant᷑. dicens in alio loco: in idume¬
am extendã calciam̃tũ meũ. mͥ alienigenȩ seruient.
Quomͦ gͦ se credebat acciꝑe. qđ iã tunc uictoria pos¬

Expanded text:
eris, Dardane, Christianorum nobilissime, nobilium Christiamssime, quae sit terra repromissionis, quam Iudaei redeuntes ex Aegypto possiderunt, cum a maioribus eorum iam fuerit ante possessa ac proinde non sit promissa, sed reddita. his enim uerbis uteris in calce epistulae tuae. quod interrogans uideris illud sentiie, quod plurimis nostrorum placet, aliam repromissionis esse terram quaerendam, de qua et Dauid loquitur in psalmo: credo uidere bona domini in terra uiuentium et dominus in euangelio: beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram. utique Dauid, quando haec cantabat in spiritu, in terra repromissionis erat et non solum in Iudaeae finibus morabatur, sed multarum in circuitu nationum uictor extiterat, quae a torrente Aegypti, qui est Rinocorurae, usque ad Eufraten fluuium tendebantur, dicens in alio loco: in Idumaeam extendam calciamentum meum, mihi alienigenae seruient. quomodo ergo se credebat accipere, quod iam uictoria pos
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc duo animalia in
scͥpturis frequentiꝰ nominant᷑. ꝙ qͦ ampliꝰ
ammireris. sepiꝰ iuncta ponunt᷑. E hȩc st̃
inqͥt q̃ manducabis: pt paululũ inferens
capreã & ceruũ. In p̾senti qͦq libro parit̾
appellant᷑. ceruus & caprea. Quod̾amͦ enĩ
cognata sͥ ꝙ uicina st̃ ista animalia. Caprea
id ẽ. aͦ oͣͦ kac. acutissime uidet. ceruus in¬
terfector serpentiũ ẽ. Qͥsͥ putas ẽ dignꝰ e nob̾
qui uxta dignitatẽ loci atq mist̾ii plenã

Expanded text:
ec duo animalia in Scripturis frequentius nominantur, et quo amplius admireris, saepius juncta ponuntur. Et haec sunt, ait, quae manducabis; post paululum inferens, capream et cervum. In praesenti quoque libro pariter nominantur cervus et caprea. Quodammodo enim cognata sibi et vicina sunt ista animalia. Caprea, id est dorcas, acutissime videt. Cervus interfector serpentum est. Quis, putas, est dignus e nobis, qui juxta dignitatem loci atque mysterii, plenam
Abbreviated transcription (Latin):
prea scdm eoꝵ phisiologiã qͥ de naturis
om̃iũ animaliũ disputant. ex insita sͥ ui
nom̃ acceꝑit. Ab eo enĩ qd̃ acutiꝰ uideat.
ta ẽ. Ceruus uͦ serpentiũ inimicꝰ atq debel¬
lator ẽ. ita ut sp̃ũ nariũ extrahat eos de ca-¬

Expanded text:
prea, secundum eorum physiologiam, qui de naturis omnium animalium disputant, ex insita sibi vi nomen acceperit? Ab eo enim quod acutius videat, ta est. Cervus vero serpentum inimicus ac debellator e
Abbreviated transcription (Latin):
dare discant. Qui hoc faciunt. ñ se recte facere
sciant. ꝙ audiant apłos. Non ẽ dignũ. ut relin¬
quentes uerbũ di. ministremo m̃sis. Seiant
quare diaconi constituti sunt. legant asta apło¬
ud ętatis. aliud dignitatis ẽ nom̃. unde ad titũ

Expanded text:
dare. discant, qui hoc faciunt, non se recte facere dare. discant, qui hoc faciunt, non se recte facere et audiant apostolos: non est dignum, ut relinquentes uerbum dei ministremus mensis. sciant, quare diaconi constituti sint, legant Acta apostolocopus, aliud aetatis, aliud dignitatis est nomen. unde ad Timotheum
Abbreviated transcription (Latin):
tas querit᷑. orbis maior ẽ urbe. Ubicumq fue¬
rit ep̃s. siue romȩ. siue eugubii. siue constantino¬
poli. siue regii. siue alexandriȩ. siue thanis
eiusdẽ meriti eiusdẽ & sacerdotii. Potentia di¬
uitiarũ & pauꝑtatis humilitas. uł sublimiorẽ
uł inferiorẽ ep̃m facit. Ceterũ om̃s apłoꝵs sue¬
cessores st̃. Sed dicis. Quomodo romȩ ad testimo¬
niũ diaconi prbr ordinat᷑. Quid mͥ ꝓfers uniꝰ
urbis consuetudinẽ: Qd paucitatẽ. de qua ortũ
est suꝑcilium in leges ȩccłiȩ uindicas: Om̾e
quod ẽ rarũ plus appetit᷑. Puleium apud indos
piꝑe pretiosiꝰ ẽ. Diaconos paucitas honorabi¬
les. prb̃ros turba contẽptibiles facit. E eterum
in eccłia etiã romȩ prb̃ri sedent & stant diaco¬
ni. licet paulatim in erebrescentib uitus inter
prb̾ros absente ep̃o sedere diaconẽ uiderim. s
indomesticis conuiuiis benedictiones prbris

Expanded text:
tas quaeritur, orbis maior est urbe. ubicumque fuetas quaeritur, orbis maior est urbe. ubicumque fuerit episcopus, siue Romae siue Egubii siue Constantinopoli siue Regii siue Alexandriae siue Tanis, eiusdem meriti, eiusdem et sacerdotii. potentia diuitiarum et paupertatis humilitas uel sublimiorem uel inferiorem episcopum facit, ceterum omnes apostolorum successores sunt. Sed dices: \'quomodo Romae ad testimonium diaconi presbyter ordinatur?\' quid mihi profers unius urbis consuetudinem ? quid paucitatem, de qua ortum est supercilium, in leges ecclesiae uindicas? omne, quod rarum est, plus adpetitur; puleium apud Indos pipere pretiosius est. diaconos paucitas honorabiles, presbyteros turba contemtibiles facit. ceterum in ecclesia etiam Romae presbyteri sedent et stant diaconi, licet paulatim increbrescentibus uitiis inter presbyteros absente episcopo sedere diaconum uiderim et in domesticis conuiuiis benedictiones presbyteris
Abbreviated transcription (Latin):
tius đr̃. eisickonei ortne. unde ꝙ nom̃ ep̃i tra¬
ctum ẽ. Parua tͥ uidentꝰ tantoꝵ uiroꝵ testimo¬
nia: Clangat tuba eugłica filiꝯ tonitrui quẽ
iħo amauit plurimũ. qui de pectore saluato¬
ris doctrinarũ fluenta potauit. Prb̾r electe
dñȩ ꝙ filiis eio. quos ego diligo inueritate.
Et in alia epta. Prb̾r gaio carissimo quẽ ego
diligo inueritate. Quod aũ postea uno electꝰ
est qui ceteris p̾poneret᷑. in scismatis remedi¬
um factũ ẽ. ne unusquisq ad setrahens xp̃i
ȩccłiam rumꝑet. Nam & alexandriȩ a mar¬
co eugłista usq ad heraclam & dionisiũ ep̃os¬
quẽ industriũ nouerint. & archidiaconũ uo¬
cent. Quid enĩ fac̃ excepta ordinatione ep̃s.
ȩccłia. altera totio orb estimanda ẽ. Et galliȩ
& britanniȩ. & affrica & ꝑsis. ꝙ oriens ꝙ india.
& om̃s barbarȩ nationes unũ xp̃m adorant.
unã obseruant regulam ueritatis. Si auctori¬

Expanded text:
tius tius ctum est. parua tibi uidentur tantorum uirorum testimonia? clangat tuba euangelica filius tonitrui, quem Iesus amauit plurimum, qui de pectore saluatoris doctrinarum fluenta potauit: presbyter Electae dominae et filiis eius, quos ego diligo in ueritate, et in alia epistula : presbyter Gaio carissimo, quem ego diligo in ueritate. quod autem postea unus electus est, qui ceteris praeponeretur, in scismatis remedium factum est, ne unusquisque ad se trahens Christi ecclesiam rumperet. nam et Alexandriae a Marco euangelista usqquem industrium noverint, et Archidiaconum vocent. Quid enim facit excepta ordinatione EpiscoEcclesia, altera totius orbis existimanda est. Et Galliae, et Brittaniae et Africa et Persis et Oriens et India et omnes barbarae nationes unum Christum adorant, unam obseruant regulam ueritatis. si auctori
Abbreviated transcription (Latin):
egimus in ysaia. fatuus fatua loquitur
patiatur m̃sarũ et uiduarũ minister ut supra eoᷤͦ
se tumidꝰ efferat. ad quorũ preces. xp̃i corpꝰ sanguisq
conficit᷑. Queris auctoritatẽ. audi testimonium.
Paulus et timotheus serui xp̃i iħu: om̃ib seĩs in
xp̃o iħu qui st̃ philippis cum ep̃is ꝙ diaconibꝰ. Uis
& aliud exemplũ: In actib apłoꝵ ad uniꝯ ȩccłiȩ
sacerdotes. ita paulus loquit᷑ Attendite uob̾ et
regeretis ȩccłiam dñi quã ad quisuut sanguine
suo. Ae ne quis contentiose in una eccłia plures ep̃d
fuisse contendat. audi & aliud testimoniũ. in qua
erant corrigeres. ꝙ constitueres prb̾ros ꝑ ciui¬
tates sic̃ et ego tͥ mandaui. siꝗͥs e̾ sine crimine.
uniꝰ uxoris uir. filios habens fideles. nͨ in aecusa
tione luxuriȩ. aut ñ subditos. Oportet enim ep̃m
sine crimine ẽẽ. quasi di dispensatorẽ. Et ad
grege̾ xp̃i ꝙ inspicere. ñ ex necessitate s exuo¬
luntate iuxta đm. Qd̃ quide grece significan¬

Expanded text:
egimus in Esaia: Fatuus fatua loquetur.patitur mensarum et viduarum minister, ut supra eos se tumidus efferat, ad quorum preces Christi corpus sanguisque conficitur? Quaeris auctoritatem? Audi testimonium: Paulus et Timotheus servi Christi Jesu omnibus sanqui sunt Philippis, cum episcopis et diaconis. Vis et aliud exemplum? In Actibus apostolorum ad unius ecclesiae sacerdotes ita Paulus loquitur: Attendite vobis, et regeretis ecclesiam Domini, quam acquisivit sanguine suo. Ac ne quis contentiose in una ecclesia plures episcopos fuisse contendat, audi et aliud testimonium, in quo erant corrigeres, et constitueres presbyteros per civitates, sicut et ego tibi mandavi: si quis est sine crimine, unius uxoris vir, filios habens fitione luxuriae, aut non subditos. Oportet enim episcopum sine crimine esse, quasi Dei dispensatorem . » Et ad gregem Christi et inspicere non ex necessitate sed uoluntarie iuxta deum. quod quidem Graece significan
Abbreviated transcription (Latin):
tur lut gͥ ex pobro ordinet᷑ diacono. ut prb̃r
minor diacono comꝑbet᷑. in quẽ crescit ex par¬
uo. aut siex diacono ordinat᷑ prb̃r. nouerit se
lueris ẽẽ minorẽ. sacerdotio maiorẽ. E ut sei¬
amus traditiones apłicas suptas de ueteri testa¬
mento. qd̾ aaron & filii eiꝯ atq leuitȩ intemplo
uendicent.

Expanded text:
tur ex presbytero ordinetur diaconus, ut presbyter minor diacono conprobetur, in quem crescit ex paruo, aut si ex diacono ordinatur presbyter, nouerit se lucris minorem, sacerdotio esse maiorem. et ut sciamus traditiones apostolicas sumptas de ueteri testamento: quod Aaron et filii eius atque leuitae in templo uindicent.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qui cum sponso sunt. de quib suꝑiꝰ
sermo p̾fatꝰ ẽ. domꝰ cedrinis trabib intex¬
tas. ꝙ cyp̾ssis contignatas. S iquidẽ ꝓ sti¬
pe ascendit cip̃ssus. & ꝓ coniza ascendit
mirtꝰ. Requirens gͥ cuiꝰ naturȩ sint ista li¬
gna. & cedrũ imputͥbile & eyp̃ssũ odoris
optimi dep̾hendens: labora & tu ita con¬
tignare domũ tuã. ut de te qͦq possit dici
Trabes domuũ nr̃aꝵ cędri. & contignatio¬
nes nr̃ȩ cyp̃ssi. Post hȩc sponsꝰ loquit᷑. E
fos campi & lilium conuallium.

Expanded text:
re, qui cum sponso sunt, de quibus superius sermo praefatus est, domos cedrinis trabibus intextas, et cypressis contignatas. Siquidem pro stybe ascendit cypressus, et pro conyza ascendit myrtus. Requirens igitur, cujus naturae ista sunt ligna, et cedrum imputribilem, et cypressum odoris optimi deprehendens, labora et tu ita contignare domum tuam, ut de te quoque possit dici: Trabes domuum nostrarum cedri, et contignationes nostrae cypressi. Post haec sponsus loquitur. Ego flos campi, et lilium con
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. audit᷑ a xp̃o. Nec differtꝰ ultionis in hac¬
tio enim d̃i accipiet. solum nr̃m reditũ querit.
ac nos cupit longa sua bonitate saluari: s si
non conuertimur s duri corde sumꝰ. & in pec¬
catis usq ad mortẽ illicite ꝑduramꝰ. assidue
xp̃i sacram̃ta conficiunt. Hii aũ in b̾ndictione
cum ep̃is consortes minist̾ioꝵ sunt. nec ulla
in conficiendo corꝑe. xp̃i ꝙ sanguine int̾ eos
& ep̃os credenda distantia est. quia & eucha¬
ristia iam pͥdem ꝑ p̾sbiteros benedicta. quã cũ¬
tudini eiꝰ cõmunicare cognosẽẽ. Nam si qͥs ad
inuriam reuocet aut putet non debere se acci¬
pere eucharistiam quã prb̃r benedix̃. is ꝓfe¬
cto ꝑu̾sus ẽ. credens dm duo corꝑa habuisse.

Expanded text:
Deum, exauditur a Deum, exauditur a tio enim Dei ac pietas solum nostrum reditum quaerit, ac nos cupit sua longa bonitate salvari. Sed si non convertimur, si duri corde sumus, si in peccatis usque ad mortem illicite perduramus, assidue conficiunt. Hi autem in benedictione cum episcopis consortes ministeriorum sunt. Nulla in conficiendo corpore Christi ac sanguine inter eos et episcopos credenda distantia est: et Eucharistiam jam pridem per presbyteros benedictam, si utudini ejus communicare cognoscere. Nam si quis ad injuriam revocet, aut putet se accipere non debere Eucharistiam, quam presbyter benedixit: is profecto perversus est, credens Dominum duo corpora habuisse:
Abbreviated transcription (Latin):
prbr in altario leuita. in secretario subdia co¬
pultura fossarius. Moriuntꝰ fame. qui sepe¬
lire mandant᷑. Poscunt miscdiam. qͥ misereri
aliis sunt p̃cepti. Ꝙ cum ista fiunt: sao̾dos qͥ
uersos. Nam si scđm diuinos libͦs omĩa facere¬
mus: nec deesse qͥcꝗͣ uisibilit̾ poterat cunctis.
ꝓpter auariciam sacerdotum odia consurgunt.
hinc ep̃i accusant᷑ a clericis. hinc pͥncipiũ litis.
hinc detractionis causa. hinc origo fiet cͥminis.
contentꝰ sit. ut res ñ inuadat alienas. ñ agrũ
pauꝑis tollat. ñ uineam. ñ subiunctoꝵs ali¬
quod. ñ famulos. ñ fructꝰ. quantomagis qui
ȩccłiȩ d̃i preesse debet ita in om̃ib seruare ius¬
ticiam. ut hoc sͥ tantum uendicet qd sui iu¬
ris eẽ cognoscit: Aliena ñ contingat. aliena
in hoc mundo ius iuadit alienũ. accusat᷑
a pauꝑe. condepnat᷑ aiudice. ita & in eccła
dĩ cũ unꝰqͥsq stipendia sua ꝑdit. clamat ad

Expanded text:
presbyter, in altari levita, in secretario subdiacopresbyter, in altari levita, in secretario subdiacopultura fossarius: moriuntur fame, qui alios sepelire mandantur: poscunt misericordiam, qui misereri aliis sunt praecepti. Et dum ista fiunt, sacerdos quversos. Nam si secundum divinos libros omnia faceremus: nec deesse quidquam visibiliter poterat cunctis, propter sacerdotum avaritiam odia consurgunt, hinc ehinc detractionis causa, hinc origo criminis. contentus sit, ac res non invadat alienas, non agrum pauperi tollat, non vineam, non subvectorum aliquod, non famulos, non fructus; quanto magis qui ecclesiae Dei praeest debet ita in omnibus servare justitiam, ut sibi hoc tantum vindicet, quod sui juris esse cognoscit, aliena non rapiat, aliena in hoc mundo jus invadit alienum, accusatur a paupere, damnatur a judice: ita et in Ecclesia Dei cum unusquisque stipendia sua perdit, clamat ad
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib tͥbub leuitȩ ciuitates accipiunt. ut tu
intelligas nullũ ẽẽ hominum genꝰ. nullam
terram. nullum locum. nullam gentẽ. que ñ
huic ꝓpt̾ dñm seruire iubeat᷑. Be leuitis autẽ
decimas decimarũ accipiunt sacerdotes. nec
dare ipsis s acciꝑe mandant᷑. Nunc aũ ex quo¬
in eccłiis sic̃ in romano imꝑio creuit auaricia:
ꝑiit lex de sacerdote. ꝙ uisio de ꝓpħa. Singłi
qͦq ꝓ potentia ep̃alis nominis quã sibi ipsi illi
cite absq ȩccłia uendicauer̃t. totum qđ leuita¬
rum ẽ in usus suos redigunt. nec hoc sͥ qđ scͥp¬
tum ẽ uendicant s cunctis aufert̃ uniu̾sa. Men¬
dicat infelix clericꝰ in plateis. & seruili oꝑi man¬
cipatꝰ publicam de quolibet deposcit alimoni.¬
am. ꝙ qͥ ex eo despicit᷑ acunctis sacerdotale of¬
ficium. dum miscdia desolatꝰ. iuste putatur
ad hanc ignomimã deuenisse. E get in sede

Expanded text:
o , Levitae civitates accipiunt: ut tu o , Levitae civitates accipiunt: ut tu intelligas, nullum esse hominum genus, nullam terram, nullum locum, nullam gentem, quae non huic propter Dominum servire jubeatur. De Levitis autem decimas decimarum accipiunt sacerdotes, nec dare ipsis, sed accipere mandantur. Nunc auin ecclesiis, sicut in Romano imperio, crevit avaritia, periit lex de sacerdote et visio de propheta; singuli quique per potentiam episcopalis nominis, quam cite absque Ecclesia vindicaverunt, totum quod Levitarum est, in usus suos redigunt: nec hoc sibi quod scriptum est vindicant, sed cunctis auferunt universa. Mendicat infelix clericus in plateis, et civili opere mancipatus, publicam a quolibet deposcit alimoniam: et quidem ex eo despicitur a cunctis sacerdotale officium, dum misericordia desolatus, juste putatur ad hanc ignominiam devenisse. Eget in sede
Abbreviated transcription (Latin):
in eo quod sunt humiles recognoseant. Lunc de¬
inde ut aures habeamꝰ ad dnm̃ diaconꝰ clamat.
ipse p̾dicat. ipse hortatur. ipse cõmonet asstan¬
tib sacerdotib ne leuit̾ hanc uocem quȩ hȩc &¬
pacem annuntiet. aut negligent̾ aspicias. aut
contempnendam putes. Sufficit huic ordini
tum ꝑ dñm fuisse concessum. ut ñ solꝰ sacerdos
in templo totum agere aut implere uideat᷑.
Eget officio diaconi sacerdos. sic̃ & diaconꝰ sacer¬
dotis. Nec diues sine pauꝑe. nec pauꝑ sine di¬
uite eẽ potest. Post consecrationẽ enĩ om̃iũ
sacram̃toꝵ. ptꝰ orationes. pt recitationes
nominum. pꝰt om̃ia mist̾ia ditatis. ꝑfectio rur
tradat testis passionis. testis dispensationis. te¬
stis humilitatis. ne elatꝰ in suꝑbiam is qͥ obtu¬
lit. nichil sꝑandum sibi a diacono cognoseat.
I deo leuita in consecratione ꝑfectꝰ ẽ. Nec ultra
iam sic̃ laicꝰ benedicit᷑. quia ꝑfectam in se iubet᷑

Expanded text:
in eo quod sunt humiles, cognoscant. Tunc dein eo quod sunt humiles, cognoscant. Tunc deinde ut aures habeamus ad Dominum, diaconus acclamat, ipse praedicat, ipse hortatur, ipse commonet astantibus sacerdotibus, ne leviter hanc vocem, quae pacem annuntiat, aut negligenter aspicias, aut condemnandam putes. Sufficit huic ordini tantum per Dominum fuisse concessum, ut non solus sacerdos in templo totum agere et implere videatur. Eget officio diaconi sacerdos, sicut et diaconus sacerdotis: nec dives sine paupere, nec pauper sine divite esse potest. Post consecrationem enim omnium sacramentorum, post orationes, post recitationes nominum, post omnia mysteria deitatis, perfectio rurstradit, testis passionis, testis dispensationis, testis humilitatis, ne elatus in superbiam is qui obtulit, nihil sperandum sibi a diacono recognoscat. Ideo Levita in consecratione perfectus est, nec ultra jam sicut laicus benedicitur, quia perfectam in se habere
Abbreviated transcription (Latin):
Q sͥ maior ẽ qui ministrat. an cui ministrat᷑:
ꝙ sic̃ in sac̃dote consecratio. ita in ministro dis
mandat᷑. Ille oblata sc̃ificat. hic scĩficata dis¬
pensat. Ipsis etiã sacerdotib ꝓpt̾ presumpti¬
onem ñ licet de m̃sa dñi tollere calicẽ. nͥ eis
traditꝰ fuerit adiacono: ut p̾cedente ministe¬
rio scĩtatis humiliatꝰ paulisꝑ pt consecratio¬
nem dum minist̾io cħ debent reu̾entiã reco¬
suit. ut qui maiorem eẽ se crediderit. minor
sit. ꝙͦ qͥ uidẽtur minor. maior existeret. D eniq
quã hoc uerũ sit. ipse ꝑpende. Leuitȩ inferunt
oblationes in altario. leuitȩ cõponunt m̃sam
dñi. leuitȩ cum sacerdotib cum sacram̃ta bene¬
dicunt᷑ assistunt. leuitȩ ante sacerdotes orant.
ut si distinctio locoꝵ credit᷑ in mundo. etiam in
altario di uideant sibi ep̃i si suꝑbi sunt diaco¬
nos anteponi: si humilitatẽ diligunt magis se

Expanded text:
Quis major est, qui ministrat, an cui ministratur ? Quis major est, qui ministrat, an cui ministratur ? Et sicut in sacerdote consecratio, ita in ministro est mandatur. Ille oblata sanctificat, hic sanctificata dispensat. Ipsis etiam sacerdotibus propter praesumptionem non licet de mensa Domini tollere calicem, nisi eis traditus fuerit a diacono: ut praecedente ministerio sanctitatis, humiliatus paulisper post consecrationem, dum ministro reverentiam esuit, ut qui majorem se esse crediderit, minor sit: et qui videretur minor, major existeret. Denique quam hoc verum sit, ipse perpende. Levitae inferunt oblationes in altari. Levitae componunt mensam Domini. Levitae cum sacerdotibus, dum sacramenta benedicuntur, assistunt. Levitae ante sacerdotes orant, ut si distinctio locorum creditur in mundo, etiam in altari Dei videant sibi episcopi, si superbi sunt, diaconos anteponi. Si humilitatem diligunt, majores se esse
Abbreviated transcription (Latin):
templo dñi die noctuq ꝓhibent᷑. qui colump¬
nȩ & fundam̃ta ueritatis sunt. qͥ eccłas dĩ su¬
stinent. qui in altari . xp̃i st̃. in quo conficiun¬
tur sacram̃ta. in quo offert᷑ oblatio. Qd gͦ
in templo đi ut ipse nosti uenerabihꝰ altari ẽẽ
potest: Qͥs ñ se ad m̃sam dñi accessurꝰ humili¬
et: Ꝙ hii sunt qͦs in apocalipsi legis septem ȩc
clesiarũ angłi. hii st̃ septẽ candelabra aurea.
aut rugam atq in candorem lucis effecti. in
om̃i isrł dm̃ nolunt ꝓspicere. puri m̃tib. ani¬
mab candidi. uirtutũ oꝑationib p̾clari. hu¬
militate p̾diti. quieti. humiles. eugłizantes
pacem. annuntiantes bona. dissensiones &
rixas. & scandala resecantes. soli do colloquen¬
tes in templo. nichil de mundo penitꝰ cogitan¬
tes. dicentes patͥ ꝙ. matͥ ñ noui uos. ꝙ filios
suos ñ agnoscentes. D eniq ꝙ leui ut scͥptum
legimꝰ sac̾dotalis tribꝰ ẽ. & caput om̃ium sacer¬

Expanded text:
 qui columna et fundamentum veritatis sunt, qui Ecclesias Dei sustinent, qui altare Christi sunt, in quo conficiuntur sacramenta, in quo offertur oblatio. Quid ergo in templo Dei, ut ipse nosti, venerabilius altari esse potest? quis non se ad mensam Domini accessurus humiliet? Et hi sunt, quos in Apocalypsi legimus, septem angeli Ecclesiarum , hi sunt septem candelabra aurea, aut rugam: atque in candorem lucis effecti, in omni Israel Deum valent prospicere, puri mentibus, animabus candidi, virtutum operatione praeclari, humilitate praediti, quieti, humiles, evangelizantes pacem, annuntiantes bona, dissensiones et rixas et scandala resecantes, soli Deo colloquentes, in templo nihil de mundo penitus cogitantes: dicentes patri et matri, non novimus vos: et filios suos non agnoscentes. Denique et Levi, ut scriptum legimus, sacerdotalis tribus est, et caput omnium sacer