comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erant eoꝵ socii. qͣmͣ mercede .&. retribu¬
cionẽ qua ꝑerpiet prę dicator ueritatis
P.x ꝑi nomine positꝰ mear cere. aliisq tor¬
m̃tis afflictꝰ. cande recepturꝰ ẽ ille qͥ ei subsi¬
diũ prebet. ne deficiat intribulacionibꝰ. sic̃
ipsa ueritas. ꝓmittit dicens. Qui enͣi recipit
ꝓpham in nomine ꝓpħę. mercede̾ ꝓpħe accipi¬
et. Notandũq qr ñ dixͣ simplicit᷑. intribulaei¬
onibꝰ afflictos: s etiã augmentũ fecit dicens.
spectacłm facti estis. Cũ eñi secrete qͥs ex ꝓ¬
brat᷑. contristat᷑ qͥd̾e. s multo ampliussi pu¬
blice s in ꝯspectu multoꝵ: Genꝰ humanũ sic̃
ualde delectat᷑ laude publica. ita facile cap¬
tiuat᷑ ob ꝓbrus aꝑte sibi illatis. Quod illi ea
erhbuerint que e numerauimꝰ. aꝑcius ĩa os¬
tendit dũ sequit᷑. Nã uinctis cõpassi estis. .s̾. ra
pmã bonor ur̃or. eũ gaudio susce pistis. Mira¬
bilit laudat eos in fide : qm̃ si fide ñ haberent

Expanded text:
 socii: quoniam mercedem et retributionem, quam percipit praedicator veritatis pro Christi nomine positus in carcere, aliisque tormentis afflictus, eamdem recepturus est ille qui ei subsidium praebet, ne deficiat in tribulationibus, sicut ipsa Veritas promittit, dicens: Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem pet . Notandumque quia non dixit simpliciter tribulationibus afflictos, sed etiam augmentum fecit, dicens: Spectaculum facti estis. Cum enim quis secrete exprobratur, constritatur quidem, sed multo amplius si publice, et in conspectu multorum. Genus enim humanum sicut valde delectatur laude publica, facile captivatur opprobriis aperte sibi illatis. Quod illi ea exhibuerunt quae enumeravimus apertius jam ostendit, dum sequitur. Nam et vinctis compassi estis, et rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis. Mirabiliter laudat eos in fide: quoniam si fidem non haberent
Abbreviated transcription (Latin):
inaliena tęrra ꝑ egrinantẽ. & nichi
turbabat᷑. Quã quã eñi ad ipsũ dictũ
tuo. ñ ꝑ semen tibi s tibi &. semini tuo:
tam̃ neq ipse. neq ysaac. neq iacob. po
uocabat᷑ ab raham.s ab ram. iđo ẽsidera¬
te dixit apłs. ẜide qua uocat᷑ nũc ab ra¬
hũ tunc aũ uocabat᷑ abram. moratꝰ est in
terra repmissiomis. qsi in aliena. Primũ
qd̾e uocat᷑ est aibram: de inde abraham. Ex¬
pectaibat enĩ fundam̃ta babentẽ cuntã¬
na funqdam̃ta habere đr. ꝓptͣ stabil itat̃e
firmiatẽq sur inqua qͥ semel locũ inue¬
nerit. nimq̃ poterit erhereditari neq e¬
uelli. Iad in qͥt illi fide morati st̃ intęrra
reꝓinissionis qͥsi in aliena. qr rȩꝓmissioes

Expanded text:
nihil turbabatur. Quanquam enim ad ipsum dictum tuo, non per semen tibi, sed tibi et semini tuo, tamen neque ipse, neque Isaac, neque Jacob potivocabatur Abraham, sed Abram. Ideo considerate, dixit Apostolus: Fide qui vocatur nunc Abraham, tunc autem vocabatur Abram, moratus est in terra repromissionis quasi in aliena. Primum quidem vocabatur ille Abram, deinde vero Abraham. Exspectabat enim fundamenta habentem civitatta habere dicitur propter stabilitatem et firmitatem sui. In qua qui semel locum invenerit, nunquam poterit exhaereditari neque evelli. Ideo, inquit, illi fide morati sunt in terra repromissionis quasi in aliena, quia repromissiones
Abbreviated transcription (Latin):
tͣre & in ysade uocabit᷑ tibi semen. Id ysa¬
ac aĩi. cõplens inqͥt qͥs iuramentũ qͦd spo¬
pondi ab rahe patri tuo. multiplicabo
semen tuũ sicut stellas celi: daboq pos¬
teris tuis uniuersas regiones has Ad iacob
qͥq dixit. Ego di om̃ps e rescere q. multi¬
plicare gentes faeiã exte: daboq tibi terr̃a

Expanded text:
et in Isaac vocabitur tibi semen. Ad Isaac autem: Complens, inquit, Deus juramentum quod spopondit Abrahae patri tuo: Multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, daboque posteris tuis universas regiones has. Ad Jacob quoque dixit: Ego Deus omnipotens: crescere et multiplicare faciam gentes ex te, daboque tibi terra
Abbreviated transcription (Latin):
ratꝰ est interra repmissionis. tanqͣ. in aliena
in casulis habitando cũ ysaac ꝙ. iacob. co¬
heredihꝰ repmissionis eiusdẽ. Casula dimi¬
nutiũi est acasa: id: domo. Hic au ꝓ ten¬
toriis tab̾nacłisq positũ est. in qͥb ab ra¬
nam cũ ysaꝗc &. iacob habitauit more iii¬
atoꝵ ꝙ. pegrinator: docens eos fideni dei¬

Expanded text:
sionis, tanquam in aliena, in casulis habitando cum Isaac et Jacob cohaeredibus repromissionis ejusdem. Casula diminutivum nomen est a casa, id est domo. Hic autem pro tentoriis tabernaculisque positum est, in quibus Abraham cum Isaac et Jacob habitavit, more viatorum et peregrinor
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Heres aũ regni celor. uł heres mun
qi dr. qr de suo semine fint reꝑaeio mundi
.s ex hoc apparuit iustꝰ. qr credidit deo. ẜ ide
accepturus erat inhereditatẽ. .s ęriuit nes¬
ciens qͦ iret. Quasi diceret. eẜipse ab raham:
ꝑ fid̾e placuit deostatim eni ut ei dixit dd̾s.
eri de terratua & uade interrͣa quã mons¬

Expanded text:
bant. Haeres autem regni coelorum, vel haeres mundi bant. Haeres autem regni coelorum, vel haeres mundi dicitur, quia de suo semine fuit reparatio mundi, et ex hoc apparuit justus, quia Deo credidit. Fide accepturus erat in haereditatem, et exivit, nesciens quo iret. Quasi diceret: Et ipse Abraham per fidem placuit Deo: statim enim ut ei dixit Deus: Exi de terra tua, et vade in terram quam mons
Abbreviated transcription (Latin):
uidebant᷑ hoc ẽ de imbribꝰ metuens. apta¬
uit archã in salutẽ domꝰ sue: ꝑ quã. subau¬
dis. fide in dampnauit iundũ. cõparacio¬
qr inducturꝰ ẽẽt aquas suꝑ terra: qͥicente si¬
bi illo. ẜinis unuiersȩ carnis cora me ẽ .ꝙ. in¬
duca aquas suꝑꝑ eos fu̾e t̾ archã de lignis
leuigatis & cetera que secunt᷑. Idoq salua¬
tꝰ ẽ cũ omni domo sua: hoc ẽ familia sua.
Perfectũ aũ oꝑis aut racionis exꝑimento.
nichil incausa ꝑfecit. Nlubebant inqͥt alii
ut dũsant ineuglio. Q aer serenꝰ erat Sis¬
ll qͦq nulld: apparebant diluuii. Uerũtamen
ale timuit. atq ꝑ fidem de his que adhuc
ñ uidebant᷑ metuens instruxit areba. insa¬
lutẽ familie suę. Perquã fidem dãpnquit
mundũ. cõparacione fiai sue: quã mundus
Hone corrigi noluert. Per fidẽ qͦq ñ ꝑ legẽ
neres est iusticie institut᷑:. dũ ipse solus fi¬
dem patrũi teniuit. eẜ ab illo ceteri discede¬

Expanded text:
s aptavit arcam in salutem domus suae, per quam. Fidem. Damnavit mundum. Comparatioquod inducturus esset aquas super terram, dicente sibi illo: Finis universae carnis venit coram me, et inducam aquas super eos: fac tibi arcam de lignis levigatis, et caetera quae subsequuntur: ideoque salvatus est cum omni domo sua, hoc est familia sua. Perfectum autem operis aut rationis, experimento nihil in hac causa profecit: Nubebant, inquit, alii, ut Dominus in Evangelio, et aer serenus erat: signa quoque nulla apparebant diluvii. Verumtamen ille timuit, atque per fidem de his quae adhuc non videbat, metuens, construxit arcam in salutem familiae suae: per quam fidem damnavit mundum comparatione fidei suae, quam mundus tione corrigi voluerunt: per fidem quoque, non per legem, haeres justitiae est institutus, dum ipse solus fidem patrum tenuit, et ab illo caeteri discede
Abbreviated transcription (Latin):
tura. qr ambulauit enoch cũi qͥeo. obt̾e pę¬
rans uoluntati eiꝰ. Sine fide eni. impossibi¬
le est placere deo. Credebat eñienoen.qr si
qͥs crediderit eẽ đm & adeum accesserit re¬
tribucionẽ ẜaberet. Quia gͦ fides firiain¬
tũ est omniũ uirtutũ: iqͥosine fid̾e impos

Expanded text:
 ambulavit Henoch cum Deo, obtemperans voluntati ejus. Sine fide enim impossibile est placere Deo. Credebat Henoch, quia si quis crediderit esse Deum, et ad eum accesserit, retributionem haberet. Quia ergo fides fundamentum est omnium bonorum, ideo sine fide nemo
Abbreviated transcription (Latin):
interimere eũ eo. Dũ enĩ głꝗ illius into¬
to mundo p̃dicat᷑. dũ laus eiꝰ inore homi¬
nũ uersatur. dũ eũ om̃s admirant᷑ cotidie.
adhuc licet de functꝰ loquit᷑. Qui eñĩ ali¬
os suo exemplo admonet ut iusti sint.
qͣmꝰ ñ loquit᷑ F ide enoch transiatꝰ ẽ ne i¬
deret mortẽ: ꝙ. ñ inueniebat᷑ qr transtulit
ꝑ illã placere des. Qua. ꝓpt̾ transiatꝰ e in
parady fũ terrenũ unde quondã adam
omni numero elector. a paridyso terreno
trnisferret᷑ ad paradỹsĩi celestẽ. Ut au traus¬
ferret᷑ causa fuerat ꝑ qͦd plaeuerat deo: Sed
ut placeret deo: causa fuit eiꝰ fides. Nisieñi
crederet qͦd redditurꝰ ẽẽt ei qs mercedem:¬

Expanded text:
interimere cum eo. Dum enim gloria illius in toto mundo praedicatur, dum ejus laus in ore omnium versatur, dum eum omnes admirantur, quotidie adhuc licet defunctus loquitur: qui enim alios suo exemplo admonet ut justi sint, aliquo modo loquitur. Fide Henoch translatus est ne videret mortem, et non inveniebatur, quia traper illam placere Deo: quapropter translatus est in paradisum terrenum, unde quondam Adam omni numero electorum, a paradiso terreno transferretur ad paradisum coelestem. Ut autem transferretur, causa fuit quod placuerat Deo; sed ut placeret Deo, causa fuit ejus fides. Nisi enim crederet quod redditurus ei esset Deus mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
bilia erant. qͥndo tenebre erant suꝑ
faciem abyssi. Er in iisibili qũ materi¬
a facta st̃ u sibilia: qͥndo ꝑ ĩpecies & for¬
mas diuisa &. discrera st̃ omnia. Potest
& aliomͦ intelligi: qͦd dicit ex inuisibi¬

Expanded text:
bilia erant, quando tenebrae erant super faciem abyssi. Ex invisibili autem materia facta sunt visibilia, quando per species et formas divisa et discreta sunt omnia. Potest et alio modo intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrim ft̃ suꝑ terrã: significant se patri¬
am inqͥrere. E siqͥd̾e. subaudis illius tertȩ
meminissent. dequa exierͣt. ad hoc ut uel¬
lent reuerti: habebant utiq te pꝰ reuer¬
tendi. Nunc aũ dũ nolunt reuerti ad eã
de qua exier̃t. s morant᷑ in aliena quasi
pegrini. meliorẽ appetunt. id÷ cȩlestem.
Duo quȩd̾a hic dignũ est quȩrere. Cũ enͣi
supra dixisset. transiatꝰ est enoch.q ñ in¬

Expanded text:
riam inquirere. Et siquidem illius terrae meminissent de qua exierant, ad hoc ut vellent reverti, habebant utique tempus revertendi: nunc autem, quia nolunt reverti ad eam de qua exierunt, sed morantur in aliena quasi peregrini, meliorem appetunt, id est coelestem. Duo quaedam hic dignum est quaerere. Cum enim supradixisset, translatus est Henoch ne vi
Abbreviated transcription (Latin):
atq gentiliu. qͥse subtrahunt a uita .q. fi
de luce sempit̾na. ad ꝑdicione̾ animarũ
suarũ s sumꝰ filii patriareharũ qͥ fiqͥe ꝓ¬
bati st̃.& in fide ꝑfecti fuert. ut adqre¬
rent sibi suas animas ad salut̾ẽ:.q. insuꝑ
rũ substancia rerũ: argumentũ uidelicet
reru. ñ apparentũ. Fides ẽ. ea credere quę
ñ uidentur.e. dũ ea credimꝰ inueritate
aut fuisse. aut ẽẽ. aut futura e̾e̾ quȩ ñ ui¬
demꝰ. ipsa fides facit ea subsistere in nobis
credendo. Uerbi gr̃a. ut ex multis p̾aueis
salte utam᷑ exemplis. resurrectio genera¬
lis necdũ facta ẽ: s cũ necdũ sit insubstan¬
cia. spes facit eã subsistere inanima nr̃a.¬

Expanded text:
 gentilium qui se subtrahunt a vita fidei et luce sempiterna ad perditionem animarum suarum: sed sumus filii patriarcharum, qui fide probati et in fide perfecti fuerant, ut acquirerent sibi suas animas ad salutem, et insuper rum terum, argumentum videlicet rerum non apparentium. Fides est credere quae non videntur; et dum ea credimus in veritate aut fuisse, aut eipsa fides facit ea subcredendo: verbi gratia, ut ex multis saltem paucis utamur exemplis: Resurrectio generalis necdum facta est: et cum necdum sit in substantia, spes facit eam subsistere in anima n
Abbreviated transcription (Latin):
Me qmfides sine oꝑibꝰ mortua ẽ. A qua
fide. si quis se subtraxerit: ñ placebit uo¬
luntati dei. Non emͣi est putandũ qͦd d̾s
sulendo. uoluntate illius animę uocabis¬
lo expͥmit. Consiđdandũ aĩi. qr sicut dis¬
plicebit qͥ hesitauerit. ita placebit deo.
uiuens in fide suꝗ recta. Laborastis inqͥt
incertamine: expectate beat᷑a spem . slo¬

Expanded text:
m fides sine operibus mortua est, a qua fide si quis se subtraxerit, non placebit voluntati Dei. Non enim est putandum quod Deusulendo voluntatem illius, animae vocabulo exprimit. Considplicebit qui haesitaverit, ita placebit Deo qui crediderit, vivens in fide sua recta. Laborastis, inquit, in certamine, exspectate beatam spem. No
Abbreviated transcription (Latin):
erpectarent dñi aduentũ. Pacieneia inquit
uobis necessaria ẽ. hoc ẽ. unũ opꝰ habetis. ui¬
delicet ut ꝑseueretis magone: donec recipi¬
atis corona digña labori ur̃o. Non em̃ qͥ ce¬
pit coronabitur. s. qͥ ꝑseuerauerit incerta¬
mine usq infin̾e̾: hic saluus erit. In pacien¬
eia inqͥt dñͣs. possidebitis animas ur̃as. Repor¬
ꝗͣ. parũ sit tẽporis. usq dñ ueniat. Non mo¬
dica eñi ꝯsolacio ẽ laboris erto sꝑare iudic̃e
&. remunerator̃e: constanciã certaminis remu¬
neraturũ. Iustꝰ qũ meus ex fide uiuit. Quod
si subtrarerit se ñ placebit anime mex hoc

Expanded text:
adventum. Patientia, inquit, vobis necessaria est, hoc est, unum opus habetis, videlicet ut perseveretis in agone, donec recipiatis coronam dignam labore vestro, non enim qui coepit coronabitur, sed qui perseveraverit in certamine usque in finem, hic salvus erit. In patientia, inquit Dominus, possidebitis animas vestras. Reporuam parum sit temporis usque dum veniet. Non modica enim consolatio est laboris, cito sperare judicem et remuneratorem, constantiam certaminis remuneratorum. Justus autem meus ex fide vivit. Quod si subtraxerit se, non placebit animae meae. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
entes. reportetis. ꝓmissionẽ. O quanta mag¬
nitudo hortacionis & ẽsolac ionis: uelud siqͥs
ad athleta &. certatorẽ hoc diceret. qͥc unetos
suꝑasset: nullũq relictũ haberet. ꝗͥ sibi de¬
da mͥ corona: poterant illi qͥlibet dicere.
Sustine parũꝑ usq dũ ueniat arbit᷑. aut e¬
tiã rex: qͥ tͥ brauiũ referat. ꝓuietoria tua.
Quod si ille athleta impaeient᷑ ferret. ñ tole¬
rans sitim aut estuaciones dicens. qut date
qͦd mereor. aut reced̾a. diceret᷑ illi. Pacient᷑ su¬
stine hanc morulã. inꝓrimo ẽ ut ueniat

Expanded text:
nem reportetis. O quanta magnitudo hortationis et consolationis! Veluti si quis ad athletam et certatorem hoc diceret: Qui cunctos superasset, nullumque relictum haberet, et qui sibi deda mihi coronam: poterat illi quilibet dicere: Sustine parumper, usque dum veniat arbiter, aut etiam rex, qui tibi bravium referat pro victoria tua. Quod si ille athleta impatienter ferret non tolerans sitim aquae et aestuationis, dicens: Aut date quod mereor, aut recedam, diceretur illi: Patienter sustine hanc morulam, in proximo est ut veniat
Abbreviated transcription (Latin):
creqan ẽẽ qͥ repmiserat. Questio hic orit᷑
ͥre dicat fide accepisse saram uirtute in¬
cipiendo cũ ab angelo rep̾hensa sit eur
riserit causa infidelitatis. Risus eñi ille
etũ s gaudn funt: plene fidi ñ fuit. Risus
aii abrahȩ &. gaudii.&. plene fidi fuit.
Que rta solunt᷑ ꝙ &s si pͥmũ dubitauit.
nost modũ tam̃ uerbis angeli solidata est infi¬
qc &s. euacuata dubitae ionis causa. introdie¬
ta eͥ fides. Uirtutẽ IcepCIOnΕ seminis acce¬
pit. qr ĩa mortificata erat ȩtate sterilis. Du¬
pler eñi erat prȩclusio. Una teporis. senu¬
erat qͥppe i. lia uͦ ex natura. s terilis eñierat.
s: ad suscipiendũ & retinendũ semen. acce¬
pit uirtutẽ. Mulieres nãq ex duabꝰ prę¬
cipue rebꝰ steriles e̾e solent: siue qr inuul¬
ua uirtitẽ caloris ñ habent quȩ excoquant
semen. qͦd ꝙ. in senectute euenit cũ defici¬
unt muliebria: siue qͥnddo uulua ⁊cludit᷑
etiã in iuuentutȩ. ut ñ ꝑueniat semen ad

Expanded text:
credidit qui repromiserat. Quaestio hic oritur quare dicat fide accepisse Saram virtutem concipiendi, cum ab angelo reprehensa sit, cur riserit causa infidelitatis? Risus enim ille etiamsi gaudii et plenae fidei non fuit, risus autem Abrahae et gaudii et plenae fidei sunt. Quae ita solvitur: Quia etsi primum dubitavit, postmodum tamen verbis angeli solidata est in fide, et evacuata dubitationis causa, introducta est fides. Virtutem in conceptione seminis accepit, quia jam mortificata erat aetate et sterilis. Duplex enim erat praeclusio: Una temporis, senuerat quippe jam; alia vero ex natura, sterilis enim erat; sed ad suscipiendum et retinendum semen accepit virtutem. Mulieres namque ex duabus praecipue rebus steriles esse solent, sive quia in vulva virtutem caloris non habent, qua excoquant semen viri, si in senectutem venit, cum deficiunt muliebria; sive quando vulva concluditur etiam in juventute, ut non veniat semen ad
Abbreviated transcription (Latin):
tã tẽporalẽ substanciã ñ eẽ semꝑ mansura
ido dx̃ illos meliore habere substanciã & ma¬
nentẽ. ꝓ ut diceret formã &. substancialem.
atq ꝑpetuã. quȩ ꝑire ñ possit. sicut ista t̃¬
rena ꝑit. Nolite itaq amittere confidenciã
ur̃am. quȩ magnã habet re mune racionen:
id÷ nolite deficere intribulac ionibꝰ. qr magna
ẽ remuneracio. Apparet aũ qr in magna confi¬
deneia erant adđ̾m: quã ne amitterent. instan¬
tissime eos hortat᷑. Facilius eni integra conser¬
uant᷑ qua amissa recuꝑent᷑. Qua ꝓpt
qͦd tenet᷑ .&. formidiñe habet. necesse ẽ ut forti

Expanded text:
temporalem substantiam non esse semper mansuram, ideo dixit illos meliorem habere substantiam et manentem, prout diceret formam substantialem atque perpetuam quae perire non possit, sicut ista terrena perit. Nolite itaque amittere confidentiam vestram quae magnam habet remunerationem, id est nolite deficere in tribulationibus, quia magna est remuneratio. Apparet autem quia magnam confidentiam habebant ad Deum, quam ne amitterent instantissime eos hortatur. Facilius enim integra conservatur, quam amissa recuperatur. Quapropter quod tenetur et formidinem habe
Abbreviated transcription (Latin):
manente substanciã. Quasi diceret. Uidentes
qicias seitales uobis. ꝓistis teporalibꝰ. ꝓfiti¬
ras: sustiniustis eũ gaudio rapiña uonoꝵ. tẽpo¬
raliũ. Hoc dũ totũ factũ fuit apłicũ opꝰ &. dig¬
nũ fortibꝰ animabꝰ. ut flagellis gauderent. sic̃

Expanded text:
iam. Quasi diceret: Videntes divitias spiritales vobis pro istis temporalibus futuras, sustinuistis cum gaudio rapinam bonorum temporalium. Hoc autem totum fuit apostolicum opus et dignum fortibus animabus, ut flagellis gauderent. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ ꝯtumeliis ꝙ tribulacionibꝰ st diuersis af¬
flicti qͦd genꝰ humanũ grauius sustiuet in ẽ¬
spectu plurimor. aliqͥd in honestir᷑. aut uerbis
effecti pati seuie iã q posiris in eirceriꝰ cõpa¬
cieb ant᷑. uictũ :

Expanded text:
tumeliis et tribulationibus sunt diversis afflicti: quod genus humanum gravius sustinet in conspectu plurimorum aliquid inhonestum aut verbis, aut factis pati; seu etiam quia positis in carceribus compatiebantur, vic
Abbreviated transcription (Latin):
niciuq scłm oꝑa sud.
ememoramini pristinosdies: qͥbꝰ illu¬
minati. magnũ certam sustinuistis pas¬
sionũ. Oprimi medicor cũ uuil nꝰ secauerint
.ẜ. ꝑ ineisionẽ augmentũ doloris fecerint. so
bat᷑a refouent anm̾a. Postqua aũ recreaue¬
rit illũ. altera ĩa ñ adiciunt sectionẽ. quin
cõpunr it mencione iehienne. affirmans onii
docens metuendũ eẽ. incidere in manꝰ dei in¬
uentis: ꝓtinꝰ ne multo timore indesꝑacionẽ
ruerent. esolat᷑ eos ꝑ laudũ blandunta .&. hor¬
taciones. reducens eis ad memoriã. preterita
illor bonaoꝑd. Rememorimin inqt pͥstinos
dies. inqͥbꝰ ill uminati ꝑ fid̾e. & confortati ꝑ
Ac si diceret. Quando introduct estis ad fidẽ
qͣndo ininicio fidi eratis. tanta fortitudiiẽ
de monstrastis. ut magnũ certam̃ passionũ
sustineretis. ꝓ rꝑi nomine. a contribul ibꝰ uris
Iudei em̃i credentes qda erpoliatist᷑. añ cre¬
dentibꝰ: qͥd̾ã uͦ non. Illi uͦ qͥ ñ fuerant expolia¬

Expanded text:
m opera sua. Rememoramini autem pristinos dies in quibus illuminati magnum certamen sustinuistis passionum. Optimi medicorum cum vulnus secuerint, et per incisionem augmentum doloris fecerint, solbatam refovent animam. Postquam autem recreaverint illum, alteram jam non adjiciunt sectionem, quin compunxit mentione gehennae, affirmans omnindicens metuendum esse incidere in manus Dei viventis, protinus ne multo timore in desperationem ruerent, consolatur eos per laudum blandimenta et exhortationes, reducens eis ad memoriam praeterita illorum bona opera. Rememoramini, inquit, pristinos dies in quibus illuminati per fidem, et confirmati per ac si diceret: Quando introducti estis ad fidem, quando in initio fidei eratis, tantam fortitudinem demonstrastis ut magnum certamen passionum sustineretis pro Christi nomine a contribulibus vestris. Judaei enim credentes quidam exspoliati sunt a non credentibus: quidam vero non. Illi vero qui non fuerunt exspolia
Abbreviated transcription (Latin):
so dieit. a sequendo. eoqͦd sequant᷑ atq
reuoluantur: teste uarrone Secła ex eo
dici possunt: ex qͦ uarietas cepit ẽẽ te po¬
ris. F ide plurimã. hostiã abel quã cant
optulit. ꝑ qua testimoniu consecutus
est e̾e̾ iustꝰ. testimioniũ ꝑhibente munerib
eius deo & ꝑ illam defunctꝰ ad hue loquit᷑.
Primũ ponit eũ qͥmala passus est .ꝙ. hoc
a fre ꝓpriũ illor pourus exempłir. eħe¬
nĩ eade̾ passi fuerant illi: a contribulibꝰ¬
iuste occisus ẽ a fr̃e .&. nĩ recusquit ꝑsecu¬
cionẽ ita a. illi ñ recusarent si i uiste pa¬
terent᷑ a contribulibꝰ fr̾ibꝰ suis. Plurima¬
qͥppe. id: maiore hostiã abel optulit deo
ꝑ fide̾ deo benuolo. animo. ꝓtulit.&. ex in¬
de ei suamul tiplicata fuer̾t: q. intelli¬
gimꝰ ipsũ ꝑ hoc placuisse deo. Fide nãq
es. Testimoniũ qͦq deo ꝑhibente mune¬
ribꝰ eiꝰ. siue qͦd ignis descendit de celo ut
intheodocione legit᷑ qͥ inflãmauit suꝑ¬

Expanded text:
 dicuntur a sequendo, eo quod sese sequantur atque revolvantur, teste Varrone. Saecula autem ex eo dici possunt, ex quo varietas coepit esse temporis. Fide plurimam hostiam Abel quam Cain obtulit Deo per quam testimonium consecutus est esse justus, testimonium perhibente Deo muneribus ejus: et per illam defunctus adhuc loquitur. Ponit primum eum qui mala passus est, et hoc a fratre, proprium illorum ponens exemplum: etenim eadem passi fuerant illi a contribulibjuste occisus est a fratre, et non recusavit persecutionem, ita illi non recusarent, si injuste paterentur a contribulibus eorum. Plurimaquippe, id est majorem hostiam Abel obtulit Deo per fidem Deo benevolo animo protulit, et exinde ei sua multiplicata fuerunt, et intelligimus ipsum per hoc placuisse Deo. Fide namqueeo. Testimonium quoque Deo perhibente muneribus ejus, sive quod ignis descendit de coelo, ut in Theodotione legitur, quia inflammavit
Abbreviated transcription (Latin):
sibi mens ꝯscia. in se pocius quã indño głetur
ua pͥmũ in mort̾e ẽ homo pulsus fraude maligni
qͣe illi extremã bella ꝑ acta mouent.
Sublimes ut cũ palmas clarasq coronas.
Sũpserit atq hostẽ subdiderit pedibꝰ.
Uirtuti ꝓpriȩ uelit assignare triuphũ.
Non dño. cuiꝰ munꝰ opusq fuit.
Quo dignante manũ subdere. nemo cadit.
INcipitis uite qͥ uis suꝑare labores.
Uilige qͥd semꝑ uerꝰ amator habet.
Iustant t̾renis infesta ꝑ icła rebꝰ.
Feruent ꝓd q̃pnis preli.i ꝓq lucris.
Et nicbil ẽ int̾carnalia uota quietũ.
Nec par sollicitis. nec modꝰ ẽ cupidis
In solo ẽ mens tuta deo quẽ linq̃re nolens

Expanded text:
sibi conscia in se potius quam in Domino glorietur. Qua primum in mortem est homo pulsus fraude maligni, Hanc illi extremam bella peracta movent. Sublimes ut cum palmas clarasque coronas Sumpserit, atque hostem subdiderit pedibus, Virtuti propriae velit assignare triumphum, Non Domino, cujus munus opusque fuit. Quo dignante manum subdere, nemo cadit.Ancipitis vitae qui vis superare labores, Dilige quod semper verus amator habet. Instant terrenis infesta pericula rebus, Fervent pro damnis praelia, proque lucris. Et nihil est inter carnalia vota quietum, Nec pax sollicitis, nec modus est cupidis. In solo est mens tuta Deo, quem linquere nolens
Abbreviated transcription (Latin):
Si eñi data ee̾t lex quȩ posset uiuificare: id
ẽ iustificare. Anima quãdiu ñ peceat. iiuit
deo: cũ uͦ criminibꝰ se implicat morit᷑: uir¬
morte suseitare: qr ostendebat peccata. ñ ta¬
m̃ tollebat. Impossibile qͥd̾e erat: sangui¬
ne tauroꝵ auferri peccata. Quod si posset¬

Expanded text:
Si enim data esset lex quae posset vivificare, id est justificare. Anima quandiu non peccat, vivit Deo: cum vero criminibus se implicat, moriturmorte suscitare, quia ostendebat peccata, non tamen tollebat. Impossibile quidem erat sanguine hircorum auferri peccata. Quod si posset
Abbreviated transcription (Latin):
clusit scriptura legis ominia genera homi¬
nũ: & om̃s iudeos. sub peecato: id÷ osfendit
qͥa nullus ee̾t qͥ illam posset implere. Dicebat
eñi lex. Non oceides. ñ adulterabis. ñ facies
hoc uł illud: ꝙ si feceris. morte aninę mo¬
rieris. Predicebat ista cauenda: s si coͬminte¬
rent ñ tollebat. eẜ. dũ aliqͥs illa ꝑpetrabat
ostendebat illu̾ler eͥe peccatorẽ. Si gͦosten¬
deb at peccata ꝙ nĩ tollebat: nunqͥd lex erat
auetor sceleris. s. culpa peccanciũ ẽnimme.
Uerbi grã. sic erat ipsalex. sieut qͥda rex. uel
quelibet maiestas t̃rena. quȩ statuit & ꝓpo¬
nt legẽ .&. edictũ: ut si qͥs hoc uł illud fece

Expanded text:
clusit Scriptura legis omnia genera hominum et omnes Judaeos sub peccato, id est ostendit quod nullus esset qui illam posset implere. Dicebat enim lex: Non occides, non adulterabis, non facies hoc vel illud: quia si feceris, morte animae morieris. Praedicebat ista cavenda: sed si committerentur, non tollebat; et dum aliquis illa perpetrabat, ostendebat illum lex esse peccatorem. Si ergo ostendebat peccata et non tollebat, nunquid erat auctor sceleris et culpae peccantium? minime. Verbi gratia: sic erat ipsa lex sicut quidam rex, vel quaelibet majestas terrena, quae statuit et proponit legem et edictum, ut si quis ho
Abbreviated transcription (Latin):
auctor est suȩ culps. Quod si inde liberat᷑
gra . pietas est regis eẜ lex ostendebat
peccata: ꝓhibebat. s tam̃ ñ tollebat. ut
ꝓmissio ex fide iħu rꝑi quȩ data est ad
abrahã qaret᷑ eredentibꝰ: ut in nomine eiꝰ
benedicent᷑ om̃s gñs a. infide iustificaren¬

Expanded text:
auctor est suae culpae? quod si inde liberatur, gratia et pietas est regis. Et lex ostendebat peccata et prohibebat, non tamen tollebat; ut promissio ex fide Jesu Christi, quae facta est ad Abraham, daretur credentibus, ut in nomine ejus benedice
Abbreviated transcription (Latin):
gregoriũ Stẽptibile̾ siue simplic̾e in diuinis
legibꝰ cõpacione doctor .x p̃dicatoꝵ. mn appel¬
lat sapientẽ in humanis legibꝰ. que p̃cipit con¬
stitiu. Sed̾m beatũ augustinuĩ aĩi. qr illi despica¬
biles ẽstituebant. dix̃ iste. Nunqͥd ñest aliqͥs
sapiens int̾ uos qͥ possit ꝯstitui ut frẽs intͣ sẽ
ñ ꝯcendant .s. qͥd peius ẽ. hoc etiã apudinfi¬
deles faciunt. duplicantq peceatũ .&. qͦdlici¬
gant .s. qͦd in p̃seneia infudeliũ sudicantur:¬

Expanded text:
temptibilem, sive simplicem in divinis legibus cooperatione doctorum et praedicatorum, modo appellat sapientem in humanis legibus, quem praecipit constitui. Secundum Augustinum autem, quia illi despicabiles constituebant, dixit iste: Nunquid non est aliquis sapiens inter vos qui possit constitui, ut fratres inter se non contendant? et quod pejus est, hoc etiam apud infideles faciunt, duplicantque peccatum, et quod litigant, et quod in praesentia infidelium litigant
Abbreviated transcription (Latin):
pellat uetustate peecati. &. ꝯuersacionem
ueteris hominis. Neq inferm̃to maliciȩ &.
neqͥciȩ Malicia .&. neqͥcia ꝓprie ad intęrio¬
rẽ homine ꝑtinẽt: hoc ẽ ad mente̾. Szed a¬
pls ñ curans de ꝓprietate uerbor: unum
retulit ad exteriore. alteru̾ ad interiorem.
Nã malicia. ẽ maliuolencia.: siue mala uo¬

Expanded text:
peccati et conversationem veteris hominis. Neque in fermento malitiae et nequitiae. Malitia et nequitia proprie ad interiorem hominem pertinent, hoc est, ad mentem. Sed Apostolus non curans de proprietate verborum, unum retulit ad exteriorem, ad interiorem alterum, nam malitia est malevolentia sive mala vo
Abbreviated transcription (Latin):
teras. bõnũ homini mnuliere ñ tangere.
siue ñ acciꝑe. Pseudo apłis dicentibꝰ adco¬
rinthios. ñ debetis mulieribꝰ adherere.
adherere in coitu. nec ne. e uibꝰ apłi res¬
pondit. Bonũ qͥde est ab uxoribꝰ abstinero:
s melius ẽ acciꝑe. quã eũ alterius ꝑ perra¬
re adulteriũ. aut aliqͦ mͦ forncacionẽ.U¬
xoriuir debitũ reddat. similit̾ a uror ui
ciã mulier. Simlit̾̃ & uir seruiat mulior
reddens ei debitũ ꝯcũbendi. illa uolente
Wulier sui corꝑis. id÷ sui genitalis mẽbri
potestatẽ ñ habet. ut ꝓhibeat uiro conũi:
s. in uiri potestate ẽ Similit̾ uir sui corpis.
id÷ sui uereciundi uł genitalis mẽbri. n
hab et poteftatẽ ut mulieri cortũ ꝓhibeat.
s. in mulieris potestate ẽ Sic st̃ sibi imucẽ
debitores. & qͦd maiꝰ e̾ serui. qr una debet
eẽ uoluntas in lege naturȩ. Pies festi. diesq
purgacionis. &. ipsa racio ꝯceptꝰ. uxta legẽ¬
cessari tẽporibꝰ ins debere monstrant᷑. No¬

Expanded text:
teras, bonum est homini mulierem non tangere, sive non accipere. Pseudoapostoli dicentibus ad Corinthios: Non debetis mulieribus adhaerereadhaerere in coitu necne. Quibus Apostolus respondit: Bonum quidem esse ab uxore abstinere, sed melius esse accipere, quam cum alterius perpetrare adulterium aut aliquo modo fornicationem. Uxori vir debitum reddat, similiter autem et tiam mulier. Similiter et vir serviet mulieri, reddens ei debitum concumbendi, illa volente Mulier sui corporis, id est sui genitalis membri, potestatem non habet, ut prohibeat viro coitum, sed in viri potestate est. Similiter vir sui corporis, id est sui verendi sive genitalis membri, non habet potestatem, ut mulieri prohibeat coitum, sed in mulieris potestate est. Sic sibi sunt invicem debitores, et quod majus est, servi, ut una debeat esse voluntas in lege naturae. Dies festi, diesque purgationis, et ipsa ratio conceptus et cessari his debere monstrantur. No
Abbreviated transcription (Latin):
seđin imꝑiũ. ꝙ oñs homines uellẽ me inom¬
nbꝰ imitari. &. in integritate eorꝑis manere: qr
scio qͥntũ ualeat castitas apud đm. Alius sic.
ut uirgo maneat: alius uͦ fic. ut sit e ũ ꝯige.
Melius ẽ eni nubere. quã uri. Nondir̃. uđo cõpa¬
tiuom̃. melius ẽ nubere quã uri. qͥsi bonũ sit
uri iđoq melius nubere: s ꝯsuetudine secutꝰ
ẽ. zolemꝰ eñĩ dicere. Melius ẽ lucrũ facere. quã
dapmũ. Melius ẽ enĩ unũ ocłm habere: quam
nullũ. Melius ẽ uno pede in uitr.ꝙ.ex altera
parte bacło sustentari: qua fractis cruriꝰ re¬
ue ÷ic melius ẽ nubere ꝙ uxorẽ ducere. qua
uri. qͥd est ꝓprie calore corꝑis copellente. libi¬
ame expetere. & qͦc ũq mͦ nefas ꝑpetrare. His
aũ qͥ matrimonio iunctist̾. id uxori legitie.
quȩ diunctio matrimoniũ đr aindtrona. eo qͦd
sit mat̾ filiorr: p̾cipio ñ ego ex sente neia med.
s dñs in eugłio. uxorẽ auro ñ discedere: ex¬

Expanded text:
ia omnes homines vellem me in omnibus imitari, et in integritate corporis permanere, quia scio quantum valeat castitas apud Deum, alius quidem sic ut virgo maneat, alius vero sic, ut sit cum conjuge. Melius est enim nubere quam uri. Non dixit ideo comparativo modo melius est nunem secutus est. Solemus enim dicere: Melius est lucrum facere quam damnum. Melius est unum oculum habere quam nullum. Melius est uno pede inniti, et ex altera parte baculo sustentari, quam fractis cruribus repere. Sic melius est nubere et uxorem ducere, quam uri, quod est proprie, calore corporis cogente, libidinem explere, et quocunque modo nefas perpetrare His autem qui matrimonio juncti sunt, id est uxori legitimae, quae conjunctio matrimonium dicitur a matrona, eo quod sit mater filiorum, praecipio non ego, ex mea sententia, sed Dominus in Evangelio, uxorem a viro non discedere, ex
Abbreviated transcription (Latin):
humanũ captiuũ tenebat᷑ adiabolo. ser¬
isq erat diaboli: qm accipiendo. dulce¬
diñe pomi uetiti uendidit semet ipsum
illi. Redẽptꝰ uͦ sanguine xꝑi. illius sertus
eͣ. eiꝰq uoluntati obtẽꝑare debet. Glorifica¬
te &. portate dm in corꝑe ur̃o. Ille dnglo¬
rificat. qͥ mandata eiꝰ seruando alios ud
laudẽ eiꝰ excitat: iuxta q̃d dñs ait. Uide¬

Expanded text:
humanum captivum tenebatur a diabolo, serhumanum captivum tenebatur a diabolo, servusque erat diaboli, quoniam accipiendo dulcedinem pomi vetiti, vendidit semetipsum illi. Redemptus vero sanguine Christi, illius servus est, ejusque voluntati obtemperare debet. Glorificate et portate Deum in corpore vestro. Ille Deum glorificat, qui mandata illius servando, alios ad laudem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tat sꝑs sẽs. habitot pat̾. habitat filius. ꝙ
sicut st̃ unius slibstanc iȩ. umus de itatis:
ita inseꝑabiles st̃. Quando cũq animꝰ &.
delectacio trahit nos ad libidinẽ. uł aliqͦs
iuntati obedire debemꝰ: cuiꝰ sanguine re¬
dempti sumꝰ. sicut sequeneia manifestaut.
Pulsat᷑ corpꝰ de lectaciõe. uultanima con¬
sentire. debet rac ionabilitas di P  redire.
ac dicere. Qͥd cogitas: Qd estuaris. Quo uis
ire : Non es tue potestatis. s rꝑi seruus es:
qͥte redemit p̃e iosissimo sanguine suo.a
diaboli captiuitate. Ut qͥd iterũ uis capti¬
uari adiabolo .x. eiꝰ pocestati subd qͥ tibi
in pͥmo parente omnẽ głans ab stulit:
Dũ talia ceꝑit cogitare: onimipotentis di
grã. ꝓtectꝰ euadet laqueos in centiue
delectacionis. Empti eñi estis p̃eio mag¬
uo. ñ auro ñ argento s sanguine xui.
Ille qͥ emit᷑. siue redimit᷑: captiuus tene¬
bat᷑ .s. seruus ẽ illius aqͦ redimit᷑ Sic genꝰ

Expanded text:
tus sanctus, habitat Pater, habitat et Filius: quia sicut sunt unius substantiae, uniusque Deitatis, ita inseparabiles sunt. Quandocunque animus et delectatio trahit nos ad libidinem, vel ad aliquod re debemus, cujus sanguine redempti sumus, sicut sequentia manifestant. Pulsatur corpus delectatione, vult anima consentire, debet rationabilitas animae ad se redire ac dicere: Quid cogitas? quid aestuaris? quo vis ire? Non es tuae potestatis, sed Christi servus es, qui te redemit pretiosissimo sanguine suo a diaboli captivitate: utquid iterum vis captivari a diabolo, et ejus potestati subdi, qui tibi in primo parente omnem gloriam abstulit? Dum talia coeperit cogitare, omnipotentis Dei gratia protectus evadet laqueos incentivae delectationis. Empti enim estis pretio magno, non auro, neque argento, sed sanguine Christi. Ille qui emitur sive redimitur, captivus tenetur, et servus est illius a quo redimitur. Sic genus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcessa ñ tangit. oftendit se uelle accipe qͥd
p̃cat᷑. eẜ it erũ reuertimini in id ipsũ. ident
ad ucitũ caitũ. Consilnũ dat c̃uigatis ut
post dies oracionis. ad usũ natuuialẽ reuer¬
tant᷑. exponens causã q̃re hoc p̃cipiat.
Ne temptet inqͥt uos sat hanas. siue Mabolꝰ.
apt̾ in xtine ue iã urãm. iiidelieet ne uno se sub¬
trahente alter for mect᷑ .&. sathanas locũ tẽp

Expanded text:
le accipere quod precatur. Et iterum revertimini in idipsum, id est ad licitum coitum. Consilium dat conjugatis, ut post dies orationis ad usum naturalem revertantur, exponens causam quare hoc praecipiat: Ne tentet, inquit, vos Satanas, sive diabolus, propter incontinentiam vestram; videlicet ne uno subtrah
Abbreviated transcription (Latin):
tra formeacionẽ: s fugite. Cũ eñi multa
sint uicia.ꝯtra quę pugnare de beamꝰ: uer¬
bi gr̃a sicut ẽtra ebrietate̾ & gulositatẽ ab¬
cacione̾ nͣ precipit᷑ nobis pugnare s fugere
q nullomͦ melius uitari potest. Debemꝰ e
hominũ quor. reue reneia timeamꝰ formea¬
cionẽ ꝑ petrare: licet ꝯcupisceneia nobis
suggerat. Omne peccatũ qͦdcũq fecerit
homo: extra corpꝰ ẽ. Qui aũ fornieat᷑: inca¬
pꝰ suũ peccat. Ouestio orit᷑ in hoc loco. eũ¬

Expanded text:
 multa sunt vitia contra quae pugnare debeamus, verbi gratia, sicut contra ebrietatem et gulositatem, abcationem non praecipitur nobis pugnare, sed fugere, quia nullo modo melius vitari potest. Debemus ehominum, quorum reverentia timeamus fornicationem perpetrare, licet concupiscentia nobis suggerat. Omne enim peccatum, quodcunque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur in corpus suum peccat. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
õe istius peccati. om̃ia peccata qͣsi extra cor¬
pꝰ st̃. Uũ eñĩ facit furtũ. homieidiũ. aut ti¬
le aliqͥd: dũ illud agit. aliud potest cogit¬
re Uerbi gr̃ã. Uult facere furtũ: cogitat se
niũ. forfitan de pęnitencia quã agere de¬
bei cogitat. Dũ aũ formeat᷑. ita pre om̃ibꝰ
peccatis tota mens ab sorbet᷑ incortu. to¬
cũq animũ uoluptas corꝑis ita facit cap¬
tiuũ atq seruũ sibi. ut totꝰ sit homo car¬
neus mchil uolens cogitare: prȩt̾ qͦd delecta¬
cio coꝑis agit. An ne scitis. qm̃ membra ur̃a

Expanded text:
one istius peccati, omnia peccata quasi extra corpus sunt. Dum enim facit furtum, homicidium, aut aliquid tale, dum illud agit, aliud potest cogitare, verbi gratia: Vult facere furtum, cogitat se nium, forsitan de poenitentia quam agere debet, cogitat. Dum autem fornicatur, ita prae omnibus peccatis tota mens absorbetur in coitu, totumque animum voluptas corporis ita facit captivum atque servum sibi, ut totus sit homo carneus nihil valens cogitare, propter quod delectatione corporis agit. An nescitis quoniam membra vestra
Abbreviated transcription (Latin):
meretrieis: Absit : qr mebra quȩ meretri¬
ci adherent & copulant᷑: desinunt eeͥ mẽ¬
bra rꝑi. An nescitis. qr qͥ adheret meretri¬
ei in coitu:. unũ corpꝰ efficit᷑ et ꝑ naturã.
ꝑ ꝑ macłam peccati: unũ efficiunt᷑. Per
naturã. mascłs s mulier unũ corpꝰ st̃.
qr mulier de iuro sumpta ẽ. Per maculã

Expanded text:
meretricis? Absit, quia membra quae meretrici adhaerent et copulantur, desinunt esse membra Christi An nescitis quoniam qui adhaeret meretrici, in coitu, unum corpus efficitur? et per naturam, et per maculam peccati unum efficiuntur. Per naturam masculus et mulier unum corpus sunt, quia mulier de viro sumpta est: per macula
Abbreviated transcription (Latin):
state peccati neq in ꝯuersaciõe ueteris ho¬
minis neq in ꝑ petraciõe mali oꝑis. aut ma¬
le uoluntatis. aut insuꝑbia. uł audacia men¬
tis ad malũ sicut solent amatores huiꝰ secli
agere. qͥletant᷑ eũ male fecerint. & exul¬
tant in rebꝰ pessimis S ed in az imis sinceri¬
tatis &. ueritatis: sub audis. epulamini .q. lȩ¬
tamini :zinceris materia ẽ. quę naturã suã
ꝑfecte seruat: & nulla eorrupcione interi¬
us fuscata aut corrupta. semꝑ in melius ꝓ¬
ficit &. ñ in peius .e. nos tunc sumꝰ sinceres.
qͥndo om̃ia in simplicitate & puritate men¬
tis agimꝰ. semꝑ in melius ꝓficientes. uł ma

Expanded text:
state peccati, neque in conversatione veteris hominis, neque in perpetratione mali operis, aut malae voluntatis, aut in superbia vel audacia mentis ad malum, sicut solent amatores hujus saeculi agere, qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis. Sed in azymis sinceritatis et veritatis, subaudis epulemur et laetemur. Sinceris materia est quae naturam suam perfecte servat, et nulla corruptione interius fucata aut corrupta, semper in melius proficit non in pejus. Et nos tunc sumus sinceri, quando omnia in simplicitate et puritate mentis agimus, semper in melius proficientes, vel ma
Abbreviated transcription (Latin):
sacio litem. lis discordiam: discoidia oidiũ ge¬
nerat. Ne forte illidicerent. omninolioe pee¬
catũ ñ est simea reqͥro: iđo apłs dix̃. Inueri¬
tate dico. de lictũ ẽ in uobis: qr c̃tra p̃ceptũ
dm̃i agitis. qͥ dixit. S iqͥs aufert quę tua st̃: ne
repetas. eł qͥ nobis pac̾e̾ suã cõmendauit. Qua¬
re ñ magis iniuriã accipitis. id÷ qͣre ñ magis
dãpͥnũ sustinetis: ut p̃ceptũ dñi custodiatis:
Quare ñ magis fraud̃e patimini. sub audis.¬
quã uos aliis fraud̃e faciatis: uł in iurias in¬
iuriã aliis facitis ꝑcuciendo illos. & frauda¬
raeͬe habere debueratis.

Expanded text:
satio litem, lis discordiam, discordia odium generat. Ne forte illi dicerent, omnino hoc peccatum non est, si mea requiro, ideo Apostolus dixit. In veritate dico, delictum est in vobis, quia contra praeceptum Domini agitis, qui dixit: Si quis aufert quae tua sunt, ne repetas , et nobis pacem suam commendavit. Quare non magis injuriam accipitis? id est, quare non magis damnum sustinetis, ut praeceptum Domini custodiatis. Quare non magis fraudem patimini? quam vos aliis fraudem faciatis, vel injurias injuriam aliis facitis, percutiendo illos, et fraudapacem habere debueratis.
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset implicatꝰ. Iđo subiungit cõmemorando.
quę uicia singła a regno dei separant. dic eiis.
Neq forncarii. subaudis. regnũ di posside¬
bunt. nͥ peniteneiã digna egerint in hoc secło.¬
scłm qͥnt itate peceati. &ele mosinis illud ñre¬
de merint: uł uͥ penitenciã agentes mois
illos inuenerit. ut post mortẽ hoc qͦd de est
er pęniteneia. in locis purgatoriis deleant᷑¬

Expanded text:
fuisset implicatus. Ideo subdit, commemorando quae vitia singula regno Dei separant, dicens: Neque fornicarii, subaudis regnum Dei possidebunt, nisi poenitentiam dignam in hoc saecm quantitatem peccati, et eleemosynis illud redimerint: vel nisi poenitentiam agentes mors illos invenerit, ut post mortem hoc quod deest de poenitentia, in locis purgatoriis deleat
Abbreviated transcription (Latin):
us potꝰ uł collo qͥo faue udo. uł ñ increpando.
Ideireo aũ melius ẽ ab hac uita exire. quã in
peccatis manerȩ. qr qͥnto amplius uiuit in illis.
tanto maiote pena sibi accumulat. Siqͥs fiat᷑

Expanded text:
et potus vel colloquio favendo, vel non increpando. et potus vel colloquio favendo, vel non increpando. Idcirco autem melius est ab hac vita exire, quam in peccatis manere, quia quanto amplius vivit in illis, tanto majorem poenam sibi acquirit. Si is qui frater
Abbreviated transcription (Latin):
qͥndo om̃ia mn integritate & puritate men¬
tis agimꝰ .ẜ. suie corrupeione: ñ in duplici¬
tate. id÷ si mulaciõe aliqͥd agentes. aut. ꝓ
humana laude lucrisq tẽporalibꝰ. s ꝓ re¬
muneracione patriȩ cȩlestis: s ut do soli placeamꝰ
Acripsi uobis in epła. ne cõmis ceamini
fornicarins. id÷ ne similes illis efficia¬
serat eis. ipłs parũa epłam. ne cõmiscerent᷑
fornicaris talib quolis erat ille qͥ uxore pa¬
tris habebat: s corint hii male intellexert
putantes qͦd de infide lib̾ gentilibꝰ diceret. ñ
de fidelibꝰ. idoq repetit ista .&. corrigit eos
inqͥens. Nonutiq for meariis huiꝰ mundi
id÷ ñ dixi uł scripsi de fornicariis huns
mundi piganis uidelicet: s de illis qͥ siñ
int᷑ uos: Alioqͥn debueratis de hoc inundo
exisse. id÷ si pagonis iterũ cõmisce iemini
add paganismũ transe undo. melius uobis¬
.s. exire de corpe. Comiscet᷑ forncario qͥs. aut
fornicando. aut etiã illi inaliqͦ famulatu cibi

Expanded text:
ntegritate et puritate mentis agimus et sine corruptione, non duplicitate vel simulatione aliquid agentes, aut pro humana laude lucrisque temporalibus, sed pro remuneratione patriae coelestis et ut Deo soli placeamus. Scripsi vobis in epistola, ne commisceamini fornicariis, id est ne similes illis efficias Apostolus parvam epistolam, ne commiscerentur fornicariis talibus, qualis erat ille qui uxorem patris habebat. Sed Corinthii male intellexerant hoc, putantes quod de infidelibus gentibus diceret, non de fidelibus. Ideoque repetit ista, et corrigit eos, inquiens: Non utique fornicariis hujus mundi, id est non dixi vel scripsi de fornicariis hujus mundi, paganis videlicet, sed de illis qui sunt inter vos. Alioquin debueratis de hoc mundo exisse, id est, si paganis iterum commisceremini ad paganismum transeundo, melius vobiset exire a corpore. Commiscetur fornicario quis, aut fornicando, aut etiam illi in aliquo famulatu cibi
Abbreviated transcription (Latin):
les ddebuerant illi ꝯstituere. Unde .. sequitur.
⁊duererundiã uram dico: qr etiã me ñ prę¬
cipiente hoc facere debiustis. Iđoq tales p̃¬
cipi c̃stitur. ꝙ illi qͥ altario debent seruire.
a. diuindeloqͥa meditari . & popłis uerbum

Expanded text:
les debuerant illi constituere; unde et subditur: les debuerant illi constituere; unde et subditur: Ad verecundiam vestram dico, quia etiam me non praecipiente hoc facere debuissetis. Ideoque tales praecipit constitui, quia illi qui altari debent deservire, et divina eloquia medi
Abbreviated transcription (Latin):
Iͦs illi itituerant iudices. Idoq illi qͥ Aliqͦd
ne gociũ habebant rpiant. necessuate eo¬
gente. ꝙ ñ habebant uidices utiles sibi. ꝑ¬
gebant ad uidices paganoꝵ. qͥ incireuitusi¬
oerant. & sed i hunc sensur nͣ dicit affirm¬
tiue hoe s yronieę p̾cipit qͦd illi agebant
sicut seque neia manifestant. Secłaria inqͥt
iudicia si babueritis illos qͥ ñ posse neq se¬
unt discernere illa: ẽstitute adiudie andũ:. d
uereeundiã urãm dico: qr ñ debueratis ita a¬
s anudicare scirent. & quor. ꝑsone honorabi¬
amplius ẽtẽptibiles.Scđm beatũ gregoriũ
ẽtẽptibiles possumꝰ intelligere secłares ho¬
mines. humanarũ legũ seie ne iã habentes.
mnpsonis qͦq honorabiles. qͥ eõp acione illoꝵ.
qͥ diuiias leges intelligunt. & mysteria s c̃ȩ
crinitatis penetrant. ẽtẽptibiles st̃ .&. simpli¬
ces licet &s ipsi side lessint . ¶. est scđm hũc
sensũ. aiffirmatiue legendũ: qr talesꝯstituen¬

Expanded text:
erant judices, ideoque illi qui aliquod negotium habebant Christiani, necessitate cogente, quia non habebant judices utiles sibi, pergebant ad judices paganorum, qui in circuitu suo erant. Secundum hunc sensum, non dicit affirmative hoc, sed ironice praecipit quod illi agebant, quod et sequentia manifestant. Saecularia, inquit, judicia si habueritis, illos qui nec possunt neque sciunt discernere illa, illos constituite ad judicandum. Ad verecundiam vestram dico, quia non debueratis ita aet dijudicare scirent: et quorum personae honorabiamplius contemptibiles. Secundum Gregorium contemptibiles possumus intelligere saeculares homines, humanarum legum scientiam habentes, in personis quoque honorabiles, qui, comparatione illorum qui divinas leges intelligunt, et mysteria sanctae Trinitatis penetrant, contemptibiles sunt et simplices, licet ipsi fi affirmative legendum: Quia tales constituen
Abbreviated transcription (Latin):
racione ur̃i dãpnabunt᷑ secłares homines
& mundi amatores: indigni estis. id÷ in¬
dignos uos uidicatis. ut de minimis uidiei¬
is uł causis uidicetis: de equo uidelicet ab¬
lato .a. aliqͦ furto : Sub audis. ñ estis indig

Expanded text:
ratione vestri damnabuntur saeculares homines et mundi amatores, indigni estis, id est indignos vos judicatis, ut de minimis judiciis vel causis judicetis, de equo videlicet ablato et aliquo furto, subaudis non estis indig
Abbreviated transcription (Latin):
gaudeamꝰ &. exultemꝰ. &. letem᷑ leticia sꝑita¬
l. Non inferm̃to ueteri subaudis. epulem
uł simꝰ. Legimꝰ in exodo. qͦd qͥndo filii isrł egres
sist de egypto. ñ tuler̃t inde fermentatã
farmã s cantũmꝰ consꝑsã. Cogentibꝰ enim
egẏpeiis. ne mora facerent egrediendi. re¬
liquert ibi fermentũ. Egyptꝰ que int̾pre¬
tat᷑ tenebre signific abat tenebras iuifide¬
litatis. ferm̃tũ. significat peccatũ. es nos

Expanded text:
 et laetemur laetitia spiritali. Non in fermento veteri, subaudis epulemur, vel simus. Legimus in Exodo, quod quando filii Israel egressi sunt de Aegypto, non detulerunt inde fermentatam farinam, sed tantummodo conspersam. Cogentibus enim Aegyptiis ne moram facerent egrediendi, reliquerunt ibi fermentum. Aegyptus quae interpretatur tenebrae, significat tenebras infidelitatis: fermentum significat pec
Abbreviated transcription (Latin):
tra quẽ causa habebant: luerans munerib
qͥtinꝰ falso aut ueracit᷑ illũ diuidicaret. Qui
iudices iniqͥ appellant᷑: uł qr alieni erant a
đo. uł etiã qr leges dnunas hominibꝰ con¬
cessas frequent᷑ accipientes imunera eũ ad¬
ulac ione: aut sꝑnebant. aue falsa interũ¬
taciõe. auct oritatẽ illarũ legũ ydolis suis
Ieput abant dicentes:Sie &. sic dic it ille
as meus in lege: quã nobis sis cuit oribꝰ
tradidit. Qua ꝓpt̃ qr corint hi hioe facie¬
bant redarguit eos apłs inqͥens. diud et¬
ta pͥsumpeio e̾e̾ iuobis. ut aliqͥs dimittens fi¬
deles causa iudieii iret ad infideles. iudicari
frem suui ab illis an neseitis᷑ qͣm sc̃i de hoe
inundo iudicabunt: Ĩds nescitus qͦd sẽi a¬
matores huiꝰ mundi iudicabunt exemplo
fidi sue & cõpacione melioris facti. nͣ po¬
testate sicut uidices secłi: eẜ si in uobis. id
mundꝰ amatores uidelicet mundi indigni

Expanded text:
 eos muneribus, quatenus falso aut veraciter illum dijudicarent. Qui judices iniqui appellantur: vel quia alieni erant a Deo, vel etiam quia leges divinas hominibus concessas, frequenter accipientes munera cum adulatione, aut spernebant aut falsa interpretatione auctoritatem illarum legum idolis suis deputabant dicentes: sic et sic dicit ille Deus meus in lege, quam nobis suis cultoribus tradidit. Quapropter, quia Corinthii hoc faciebant, redarguit eos Aposta praesumptio esse in nobis, ut aliquis dimittens fideles, causa judicii iret ad infideles judicari fratrem suum ab illis. An nescitis quoniam sancti de hoc mundo judicabunt, id est, nescitis quod sancti amatores hujus mundi judicabunt ex exemplo fidei suae, et comparatione melioris facti, non potestate sicut judices saeculi. Et si in vobis, id m