comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
app̃henderunt iusticiam. S quã:
Iusticiam aũ q̃ ex fide ẽ. Gentes autem
q̃ ñ sectabantur iusticiam quȩ in lege
est. quasi ꝓpͥam suam quȩ fit de timore
penȩ. non de amore iusticie:. quia ñ sec¬
tabantur iusticiam. app̃henderunt iu¬
sticiam: iusticiam aũ que ex fide ẽ. Isrł
autem inquit ꝑsequens legem iusticie:
in legem iusticie non ꝑuenit.Quare:
Quiã non ex fide. Quid ẽ qͥa ñ ex fide :
Non sꝑauit indm̃. Non illam petuiit a
deo: non credidit ineum qui iustificat

Expanded text:
justitiam. Sed quam? Justitiam autem quae ex fide est. Gentes autem quae non sectabantur justitiam, quae ex lege est, quasi propriam suam, quae fit de timore poenae, non de amore justitiae; quia non sectabantur justitiam, apprehenderunt justitiam; justitiam autem quae ex fide est. Israel autem, inquit, persequens legem justitiae, in legem justitiae non pervenit. Quare? Quia non ex fide. Quid est, Quia non ex fide? Non speravit in Deum, non illam petivit a Deo, non credidit in eum qui justificat
Abbreviated transcription (Latin):
catio ad dm̃ fit ꝓ illis in salutẽ. Dep̃¬
catur apłs. ꝓ noncredentib ut credant:
ꝓ au̾sis ut conu̾tant᷑. Uidetis quia nec
ipsa conuersio sine dĩ adiutorio: Depre¬
catio inqͥt ad dm̃ fit ꝓ illis in salutẽ. Ex¬

Expanded text:
illis in salutem. Deprecatur Apostolus pro non credentibus, ut credant; pro aversis, ut convertantur. Videtis quia nec ipsa conversio sine Dei adjutorio. Deprecatio, inquit, ad Deum pro illis ad salutem. Te
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sectabantur iusticiam. app̃hen¬
derunt iusticiam. iusticiã aũque ex
fide ẽ: impetrando eã ex deo. ñ ex semet
b. id est tanquã eam ꝑsemet ipsos oꝑan¬
tes. non in se credentes oꝑari dm̃. D̃s̃ ẽ
enim qui oꝑatur in uob̃. &e uelle & o¬
ꝑari ꝓ bona uoluntate. Ac ꝑhoc offen

Expanded text:
n sectabantur iust itiam. adprehenderunt iustitiam, iustitiam autem quae ex fide est — inpetrando eam ex deo, non ex se bus : id est, tanquam eam per semetipsos operantes, non in se credentes operari Deum. Deus est enim qui operatur in nobis et velle et operari, pro bona voluntate . Ac per hoc offe
Abbreviated transcription (Latin):
dit gentes ex fide apprehendisse iu¬
sticiam: isrł aũ ideo ñ app̃hendisse. qͥa ñ
ex fide. s tanquã ex oꝑib. fides enim
habet. quod aliquanto post dicit: qm̃
omĩs qui inuocauerit nom̃ dñi saluus
erit. Ad quã salutem ꝑtinet ut oꝑanul¬
la sint : ce iusticia nobis ex dõ sit. ñ ex
nob̃. ꝓpter qd̾ de illis qui ñ ex fide. sed
tamquã ex oꝑib offenderunt in lapi¬
dem offensionis: sequitur ce dicit frẽs
precatio ad dm fit ꝓ illis in salutẽ. Testi¬
moniũ enim illis ꝑhibeo. quia zelũ
dĩ habent. s ñ scdm scientiã: ce cȩt̾a.

Expanded text:
dit Gentes ex fide apprehendisse justitiam: Israel autem ideo non apprehendisse, quia non ex fide, sed tanquam ex operibus. Fides enim habet, quod aliquando post dicit: Quonium omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit. Ad quam salutem pertinet, ut opera bona et justitia nobis ex Deo sint, non ex nobis. Propter quod, de illis qui non ex fide, sed tanquam ex operibus offenderunt in lapidem offensionis, sequitur, et dicit: Fratres, precatio ad Deum pro illis in salutem: testimonium enim perhibeo illis quia zelum Dei habent, sed non secundum scient
Abbreviated transcription (Latin):
credenti: quia ipsum ñ concupisces. &¬
sibi tribuebant. Que ut possit homo
tũ intrinsecus dante oꝑari iusticiam.
decuius oꝑib &̃ ipse dixit. qͥa sine me
nichil potestis facere. Ideo quippe ꝓpo¬
nitur iusticia legis. quod qui fecerit
eam uiuet in illa: ut cum quisq infirmi¬
tatem suam cognouerit. ñ ꝑsuas uires.
neq ꝑ illam litteram ipsius legis quod
fieri non potest. s ꝑ fidem concilians iu¬
stificatorem. ꝑueniat & facrat & uiuat
inea. Opus enim qͦd qui fecerit uiuet
ineo: ñ fit nisi aiustificato. Iustificatio
autẽ ex fide impetratur. de qua scͥptũ
est. Ne dixeris incorde tuo quis ascen¬
dit in celum. hoc ẽ xp̃m deducere: aut
quis descendit in abyssum hoc est. xp̃m
amortius reducere. S quid dicit: ꝓpe
est uerbum inore tuo: ce in corde tuo.
Hoc est inquit uerbum fidi qͦd p̃dicam᷑
uit illum amortuis. saluus eris. Intan¬
tum iustus: in quantũ saluus. E hanc
enim fidem credimus. qͦd nos cẽ ds a

Expanded text:
est, quia ipsum non concupisces sibi tribuebant. quae ut possit homo ntum intrinsecus daute operari iustitiam. de cuius operibus etiam ipse dixit, quia sine me nihil potestis facere. Ideo quippe proponitur iustitia legis, quod qui fecerit eam, uiuet in illa, ut cum quisque infirmitatem suam cognouerit, non per suas uires neque per litteram ipsius legis, quod fieri non potest, sed per fidem concilians iustificatorem perueniat et faciat et uiuat in ea. opus enim, quod qui fecerit uiuet in eo, non fit nisi a iustificato. iustificatio autem ex fide inpetratur, de qua scriptum est: ne dixeris in corde tuo: quis ascendit i n caelum? hoc est Christum deducere, aut: quis descendit in abyssum ? hoc est christum a mortuis reducere. sed quid dicit? prope te est uerbum, in ore tuo et in corde tuo. hoc est. inquit, uerbum fidei quod praedic a m uit a mortuis, sauus eris. in tantum iustus, in quantum saluus. per hanc enim fidem credimus, quod etiam nos deus a
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicatum est. Accessert̃ enĩ etiã
de lapidib suscitati filii abraham.
Accesserunt oues quȩ ñ erant de hoc
ouili: ut fieret unus grex. & unꝰ pastor
Accessit fides omniũ gentium: & cre¬
uit numerus. non solum sapientiũ
antistitũ. s etiam obedientium ppłoꝵ.¬

Expanded text:
ita factum est. Accesserunt enim etiam de lapidibus suscitati filii Abraham : accesserunt oves quae non erant de hoc ovili, ut fieret unus grex et unus pastor : accessit fides omnium gentium, et crevit numerus non solum sapientium antistitum, sed etiam obedientium po
Abbreviated transcription (Latin):
iacebat: in celis quidem & ipse erat leua¬
ret qͥd me ꝑsequeris. Ergo ille iacebat:
quia humilitatem preferebat. Ille of¬
fendebat: qͥa ñ uidebat. Et totum hoc
ñ uidere. unde erat: De tumore suꝑbiȩ.¬
Illi aũ qͥ offendert̃ in lapidem offensio¬
nis: quid de illis dicit apls:. Quia non
inquit ex fide. s tamꝙͣ ex oꝑib: quasi
ipsi. quasi sua iusticiã offenderunt in
lapidem offensionis. Sicut scriptum ẽ.
Eecepono in syon lapidem offensionis.
& petram scandali: ce qui crediderit in
eum non confundet᷑. Qui enim cre¬
diderit in eum non habet suã iusticiã
quȩ ex lege est. quãuis sit bona lex: s
implebit ipsam legem ñ sua iusticia.
s data ex deo. Ita enim ñ confundetur.
Caritas enim legis plenitudo. Et unde
ista caritas diffusa ẽ incordib nr̃is: Non

Expanded text:
jacebat: in coelis quidem et ipse erat, levaret, Quid me persequeris? Ergo ille jacebat, quia humilitatem praeferebat: ille offendebat, quia non videbat. Et totum hoc non videre, unde erat? De tumore supeIlli autem qui offenderunt in lapidem offensionis, quid de illis dicit ipse Apostolus? Quia non, inquit, ex fide, sed tanquam ex operibus. Quia ipsi quasi sua justitia offenderunt in lapidem offensionis: sicut scriptum est, Ecce pono in Sion lapidem offenset petram scandali; et qui crediderit in eum, non confundetur . Qui enim crediderit in eum, non habebit suam justitiam, quae ex lege est, quamvis sit bona lex; sed implebit ipsam legem, non sua justitia, sed data ex Deo. Ita enim non confundetur. Charitas enim est legis plenitudo . Et unde ista charitas diffusa est in cordibus nostris? Non
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia. beneficiis inimici ad humilitatem
salubrem deponit᷑: & in bono illiꝰ huiꝰ malũ
uincit᷑. Unde apłs uigilant̃ ad iunxit. noli
uinci a malo. s uince inbono malũ. Quomͦ
aũ potest uincere in bono malũ. in suꝑfi¬
cie bonꝰ & in alto malus: qͥ oꝑe parcit o
corde seuit: manu mitis uoluntate crude¬

Expanded text:
superbia, beneficiis inimici ad humilitatem superbia, beneficiis inimici ad humilitatem salubrem deponitur, et in bono illius hujus malum vincitur. Unde Apostolus vigilanter adjunxit, Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Quomodo autem potest vincere in bono malum in superficie bonus, et in alto malus; qui opere parcit, et corde saevit; manu mitis, voluntate crude
Abbreviated transcription (Latin):
solẽ suũ oriri suꝑ bonos & malos. & pluit
suꝑ iustos & iniustos. Nũqͥd tam̃ ido uł dẽ¬
poralib correptionib ñemendat: uł ꝑtina¬
citer duros uifine ñ dãpnat: Sic gͦ inimicus
diligat᷑. ut ñ displiceat dĩ iusticia. qͥ punit᷑:
&e sic placeat iusticia q̃ punit᷑. ut ñ de malo
Animꝰ contristat᷑. si eiꝰ inimicꝰ correptꝰ eua¬
serit penã: ce cũ puniri eũ uidet. uindicari
se ita gaudet. ut ñ iusticia dĩ quẽ ñ diligit.
s illiꝰ quẽ õdit miseria delectet᷑. Et cũ dõ di¬
mittit iudiciũ: ut plus noceat ds qͣm ipse
potest nocere. exoptat. Et eũ dat cibũ ini¬
mico esurienti. potũq sitienti: maliciose
sapit qd̾ scriptum est. hoc enĩ faciens:
carbones ignis congeres suꝑ caput eiuis
Agit enĩ ut ampliꝰ aggrauet. & ei excitet in¬
dignationẽ di quã carbonib ignis signi¬
ficari putat. ñ intelligens illũ ignẽ ẽẽ peni¬
dentie. urentẽ dolore. qͦ euiꝰq caput erectũ

Expanded text:
malos, et pluit super justos et injustos ; numquid tamen ideo vel temporalibus correptionibus non emendat, vel pertinaciter duros in fine non damnat? Sic ergo inimicus diligatur, ut non displiceat Domini justitia qua punitur; et sic placeat justitia qua punitur, ut non de malo animus contristatur, si ejus inimicus correctus evaserit poenam: et cum puniri eum videt, vindicari se ita gaudet, ut non justitia Dei quem non diligit, sed illius quem odit, miseria delectetur: et cum Deo dimittit judicium, ut plus noceat Deus quam ipse nocere posset exoptat: et cum dat cibum inimico esurienti, potumque sitienti, malitiose sapit quod scriptum est, Hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput ejus. Agit enim ut amplius aggravet, et ei excitet indignationem Dei, quam carbonibus ignis significari putat; non intelligens illum ignem esse poenitentiae urentem dolorem, quousque caput erectum
Abbreviated transcription (Latin):
km̃i: s date locũ ire. Scͥptũ ẽ enĩ. Michi
uindictam: ego retribuam dicit dñs.
Hec ipse itaq precepit. ut nolint uindi¬
cari: s ut ñ seipsos uindicantes dent lo¬
cum irȩ dĩ qͥ dicit mͥ uindictã ego retri¬
buam. Et dñs in eugłio. uiduã ꝓponit
in similitudinẽ que uindicari desidans
um electoꝵ suoꝵ. qͥ ad illũ clamant die
ac nocte. Inde ẽ & ille sub ara di mr̃m
clamor: ut di iudicio uindicent᷑. Ubi ẽ
gͦ illud diligite inimicos urõs: bñ facite
his qui oderunt uos. & orate ꝓeis qͥuos

Expanded text:
mi, sed date locum irae; scriptum est enim, Mihi vindictam, et ego retribuam, dicit Dominus » . Nec ipse itaque praecipit ut nolint vindicari, sed ut non se ipsi vindicantes dent locum irae Dei qui dixit, Mihi vindictam, et ego retribuam. Et Dominus in Evangelio viduam proponit in similitudinem, quae vindicari desideranum electorum suorum, qui ad eum clamant die ac nocte. Inde est et ille sub ara Dei martyrum clamor, ut Dei judicio vindicentur. Ubi est ergo illud, « Diligite inimicos vestros, benefacite eis
Abbreviated transcription (Latin):
uod scͥptũ ẽ in apocalipsi. sub ara dĩ
martyres ad dm̃ clamare & dicere.
quousq dñe ñ uindicas sanguinẽ nrm̃.
ñ est p̃tereundũ quẽa dmodũ accipi opor¬
teatͥ ne ꝓpt̃ exsaturandũ odiũ credant᷑

Expanded text:
uod scriptum est in Apocalypsi, sub ara Dei martyres ad Deum clamare et dicere, Quousque, Domine, non vindicas sanguinem nostrum ? non est praetereundum quemadmodum accipi oporteat; ne propter exsa
Abbreviated transcription (Latin):
exitio peccatoris.: sumens inde ñ mali alieni
gaudiũ: s diuine ammonitiõis exẽplum.
Si aũ infut᷑o scło ultimo di iudicio uindicat᷑.
hoc ei placet qͦd dõ: ne bene sit malis. ne pioꝵ
& a regła u̾itatis quã iustꝰ diligit alienũ. Cũ

Expanded text:
exitio peccatoris; sumens inde non mali alieni exitio peccatoris; sumens inde non mali alieni gaudium, sed divinae admonitionis exemplum. Si autem in futuro saeculo, ultimo Dei judicio vindicatur, hoc ei placet quod Deo; ne bene sit malis, ne piorum et a regula veritatis, quam justus diligit, alienum.
Abbreviated transcription (Latin):
malũ ꝓmalo reddentes: Si enĩ malũ ꝓ
malo ñ ẽ euiꝗͣ reddendũ: ñ solũ fac̾tum
malũ ꝓ facto malo. s nec uotũ malũ red¬
dendũ ẽ ꝓfacto uł uoto malo. Rẽddit aũ
uotũ malũ: qͥ etiã si ipse ñ uindicat. tam̃
ut eiꝰ inimicũ ds puniat. expectat atq
optat. Quappt̃ cũ & hõ iustꝰ. & hõ malus.
de inimicis suis uelint a dño uindicari:
unde discernunt᷑. nisi quia iustꝰ magis cupit
inimicũ suũ corrigi quã punirie Et cũ
in eñ uidet a dño uindicari: ñ eiꝰ delectat
pena. quia ñ eũ odit: s diuina iusticia
qͥa dm diligit. Deniq si in hoc scło in eũ
uindicat᷑: uł ꝓ illo etiã letat᷑ si corrigitur.
uł certe ꝓ aliis ut timeant imitari: ipse qͦq
fit melior ñ supplicio illiꝰ odia sua pascen¬
do. s errata emendando. Acꝑ hoc de beni¬
uolentia ñ de malicia ẽ qd letatur iustus.
cũ uidet uindictã: & manꝰ suas lauat. id ẽ
oꝑa mundiora efficit insanguine hoc ẽ in

Expanded text:
malum pro malo reddentes » ? Si enim malum pro malo non est cuiquam reddendum; non solum factum malum pro facto malo, sed nec votum malum reddendum est pro facto vel voto malo. Reddit autem votum malum, qui etiamsi non ipse vindicat, tamen ut ejus inimicum Deus puniat, expectat atque optat. Quapropter cum et homo justus et homo malus de inimicis suis velint a Domino vindicari, unde discernentur, nisi quia justus et magis cupit inimicum suum corrigi quam puniri; et cum in eum videt a Domino vindicari, non ejus delectatur poena, quia non eu Denique si in hoc saeculo in eum vindicatur, vel pro illo etiam laetatur, si corrigitur; vel certe pro aliis, ut eum timeant imitari. Ipse quoque fit melior, non supplicio illius odia sua pascendo, sed errata emendando. Ac per hoc de benevolentia, non de malitia est quod laetatur justus, cum videt vindictam, et manus suas lavat, id est, opera mundiora efficit in sanguine, hoc est in
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qd̾ illa impendendo minuit᷑. hec auget᷑.
etiam illo interse differt. qd̾ pecuniã cui de¬
derimꝰ tunc ei beniuolentiores erimꝰ. si reci¬
ꝑe ñ queramus. Non enĩ potest ẽẽ uerus
caritatis impensor. nͥ fu̾it benignꝰ exac̾tor:
qm̃ pecunia cũ recipit᷑. accedit cui dact᷑: s
recedit aqͦ dat᷑. Caritas uͦ solũ apud eũ cres¬
cit qui hanc ab eo quẽ diligit exigit. &̃ si
ñ recipit: s etiã ille a qͦ eam recipit tunc
recipio. Quã recipio adhuc repeto. ꝙͣ reddo
adhuc debeo. Unũ enĩ magistrũ apud qͦ
debemꝰ p̃cipientẽ. acdicentẽ. Nemini qͥcꝰꝗͣ
debeatis: nisi ut inuicẽ diligatis. Qui enĩ

Expanded text:
eniiu. quod illa inpendendo minuitur, haec augetur. eniiu. quod illa inpendendo minuitur, haec augetur. etiam illo inter se differunt, quod pecuniam cui dederimus, tunc ei beniuolentiores erimus, si recipere non quaeramus, non autem potest esse uerus caritatis inpensor, nisi fuerit benignus exactor, quoniam pecunia cum recipitur, accedit, cui datur, sed recedit. a quo datur, caritas uero non solum apud eum crescit. qui hanc ab eo, quem diligit, exigit, etiamsi non recipit, sed etiam ille, a quo eam recipit, tunc recipio; quam recipio, adhuc repeto, quam reddo, adhuc debeo. unum enim magistrum, apud qudebemus praecipientem ac dicentem: Nemini quicquam debeatis, nisi ut inuicem diligatis. CXCIII.
Abbreviated transcription (Latin):
cĩtati tue salutationẽ debttã reddo: sẽꝑ
autem debeo caritatem. Que sola etiã red¬
dita: semꝑ detinet debitorẽ. Reddit᷑ enĩ.
cũ impenditur. Debet᷑ aũ etiã si reddita
fu̾it: quia nullũ ẽ tempus qͣndo impendẽ¬
da iam ñ sit. Nec cum redditur amittitur
s potiꝯ reddendo multiplicat᷑. Habendo¬
enim reddit᷑: non carendo. Et cũ reddi ñ
possit nͥ habeatur: nec haberi potest nisi
reddatur: immo etiã cũ reddit᷑ ab homine.
crescit in homine. Et tanto maior adqͥrit᷑.
qͣnto plurib reddit᷑. Quomͦ aũ neget᷑ ami¬
cis: que debet᷑ & immicis: S inimicis
cauta impendit᷑ amicis secura rependit᷑
Agit tam̃ quantũ potest: ut ab eis etiam
quib ꝓ malis bona retribuit. id recipiat
qd̃ impendit. Optamus quippe fieri ami¬
cũ quẽ ueracit̃ diligimus inimicũ: qͥa ñ
eũ diligimus nisi uelimꝰ bonũ. Ed utiq ñ
erit: nisi amiserit in imicitiaꝵ malũ. Non gͦ
sic impendit᷑ karitas: ut pecunia. Excepto

Expanded text:
itati tuae salutationem debitam reddo. Semper autem debeo charitatem, quae sola, etiam reddita, semper detinet debitorem. Redditur enim cum impenditur, debetur autem etiamsi reddita fuerit; quia nullum est tempus quando impendenda jam non sit. Nec cum redditur amittitur, sed potius reddendo multiplicatenim redditur, non carendo. et cum reddi non possit, nisi habeatur. nec haberi potest, nisi reddatur; immo etiam, cum redditur ab homine, crescit in homine et tanto maior adquiritur, quanto plurius redditur. quo modo autem negatur amicis. quae debetur et inimicis? sed inimicis cauta inpenditur, amicis secura rependitur. agit tamen, quantum potest, ut ab his etiam, quibus pro malis bona retribuet, id recipiat, quod inpendit. optamus quippe fieri amicum, quem ueraciter diligimus inimicum, quia non eum diligimus, nisi uelimus bonum; quod utique non erit, nisi amiserit inimicitiarum malum. Non ergo sic inpenditur caritas ut pecunia. excepto
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ autẽ
aliuid iusticia cũ in nob̾ est. uel
quelibet urtus qua recte sapient̃o iniui¬
turꝰ. quã int̾ioris hominis pulchritũdo:
Et certe scdm hanc pulchritudinẽ ma¬
gis quã corpꝰ sumꝰ ad imaginẽ dĩ forma¬
ti: unde nob̃ dr. Nolite conformari huic
scło: s reformamini in nouitate m̃tisur̃e.
ad ꝓbandũ uos que sit uoluntas di. qͦd
bonũ ce placitum &e ꝑfectũ. Si gͦ ñ in mole.
neq indistantib ꝑ loca sua partibꝰ sic̃ cor¬
pora siuecernunt᷑. siue cogitant᷑: s in
uirtute intelligibili qualis ẽ iusticia
mentẽ dicimꝰ. siue nouimus. siue uolu¬
mꝰ pulchrã: scđm hanc pulchritudinẽ
reformam᷑ ad imaginẽ di. Cum de ini¬

Expanded text:
uid est autem aliud iustitia, cum in nobis est, uel quaelibet uirtus, qua recte sapienterque uiuitur, quam interioris hominis pulchritudo? et certe secundum hanc pulchritudinem magis quam corpus sumus ad imaginem dei. unde nobis dicitur: nolite coin nouitate mentis uestrae ad probandum uos, quae sit uoluntas dei, quod bonum et placitum et perfectum. si ergo non in mole neque in distantibus per loca sua partibus, sicut corpora siue cernuntur siue cogitantur, sed in uirtute intellegibili, qualis est iustitia, mentem dicimus seu nouimus seu uolumus pulchram et secundum hanc pulchritudinem reformam
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. ñ uos me elegistis. s ego elegi uos: &e
posui uos ut eatis. & fructũ afferatis. &
fructus ur̃ maneat. Quib uerb̃ eis ñ solũ
iusticiã: uerũ etiã in illa ꝑseuerantiã se
dedisse monstrauit. Ap̃o enĩ sic eos ponẽ¬
te ut & ante fructũ afferant. & fruetꝰ eoꝵ
maneat:. qͥs audeat dic̾e ñ manebit:¬

Expanded text:
t: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, et posui vos ut eatis et fructum afferatis, et fructus vester maneat: quibus verbis eis non solum justitiam, verum etiam in illa perseverantiam se dedisse monstravit. Christo enim sic eos ponente ut eant, et fructum afferant, et fructus eorum maneat, quis audeat dicere, Forsit
Abbreviated transcription (Latin):
nimici eccłie quolibet errore cȩcent᷑.
uł malicia deprauentur. si accipiuit
potestatem corporaliter affligendi.
exercent eius patientiam: si t̾antũmͦ
male sentiendo aduersantur. epercess
eius sapientiam. Et ut etiam inimici
diligantur. exercent eius beniuolen¬
tiam: quia ds̃ his qui diligunt eum
omĩa cooperatur in bonum.¬

Expanded text:
nimici Ecclesiae quolibet errore caecentur, vel malitia depraventur; si accipiant potestatem corporaliter affligendi, exercent ejus patientiam; si tantummodo male sentiendo adversantur, exercent ejus sapientiam; et ut etiadiliguntur, exercent ejus benevolentiam. Quia Deus his, qui diligunt eum, omnia cooperatur in bonum
Abbreviated transcription (Latin):
mensurã fidi sine qua impossibile est
placere d̃o. ex qua iustus uiuit. que ꝑ
dilectionẽ oꝑatur. ante quã & sine qua
omĩno nulla cuiusquã bona oꝑa existi¬
manda st̃. qm̃ om̃e qͦd ñ ẽ ex fide peccatũ
ẽ: dm̃ dicit unicuiq partitũ.

Expanded text:
mensuram fidei, sine qua impossibile est deo placere, ex qua iustus uiuit, quae per dilectiouem operatur, ante quam et sine qua omnino nulla cuiusquam bona opera existimanda sunt, quoniam omne, quod non est ex fide, peccatum est, deum dicit unicuique partitum
Abbreviated transcription (Latin):
inimicis meis. Qdait: Quantã
circa me exhibuerit miscd̾iam: in ini¬
micis meis mͥ demonstrauit. Relictis
comparet se collectus: & repulsis electꝰ.
Comparet se uasis ire uas miscđiȩ: &
uideat quia ex una massa fecit ds̃. ali¬
ud uas in honorẽ: aliud incontume¬
liam. Qͥd ẽ gͦ demonstrauit mͥ in
inimicis meis: Si enim uolens deus
ostendere iram &e demonstrare poten¬
tiam suam: attulit in multa patientiꝰ
uasa ire que ꝑfecta sunt in ꝑditionẽ.

Expanded text:
inimicis meis. Quid ait? Quantam inimicis meis. Quid ait? Quantam circa me exhibuerit misericordiam, in inimicis meis mihi demonstravit. Relictis comparet se collectus, et repulsis electus: comparet se vasis irae vas misericordiae; et videat quia ex una massa fecit Deus aliud vas in honorem, aliud in contumeliam. Quid est, demonstravit mihi in inimicis meis? Si enim Deus volens ostendere iram, et demonstrare potentiam suam, attulit in multa patientia vasa irae, q
Abbreviated transcription (Latin):
res sint. quam quos in sui regni glo¬
riam filios ꝓmissionis p̃destinare di¬
gnatus ẽ: ut etiã ipsa reiectoꝵ multi¬
tudine ostenderetur. quã nullius
momenti sit apud dm̃ iustũ. quan¬
talibet num erositas iustissime dãp.¬
natoꝵ: atq ut hinc qͦq intelligant
qui ex ipsa dampnatione redimunt᷑.
hoc fuisse debitũ masse illi uniu̾sȩ
qd̾ tam magne parti eiꝰ redditum cer¬
nerent: non solum in eis qͥ originali
peccato multa addunt malȩ uolun¬
tatis arbitrio: uerũ etiã in tã multis
paruulis qͥ tantũ mͦ uinculo pec¬
cati originalis obstricti. sine gr̃a me¬
diatoris ex luce hac rapiuntur. Tota
quippe ista massa iuste dampnatiõis
reciꝑet debitum: nisi ex ea faceret ñ
solum iustus s cẽ misericors figulus.
alia uasa in honorẽ sedm grãm. non
scđm debitum: dũ ce paruulis subue¬
nit. quoꝵ nulla merita dici possunt.
&e maiores preuenit ut habere meri¬
eus meus demonstrauit michi in

Expanded text:
res sint eis, quos in sui regni glores sint eis, quos in sui regni gloriam filios promissionis praedestinare dignatus est, ut etiam ipsa reiectorum multitudine ostenderetur, quam nullius momenti sit apud deum iustum quantalibet numerositas iustissime damnatorum. atque ut hinc quoque intellegant, qui ex ipsa damnatione redimuntur. hoc fuisse debitum massae illi uniuersae, quod tam magnae parti eius redditum cernerent non solum in eis. qui originali peccato multa addunt malae uoluntatis arbitrio. uerum etiam in tam multis paruulis, qui tantum modo uinculo peccati originalis obstricti sine gratia mediatoris ex hac luce rapiuntur. tquippe ista massa juste damnationis reciperet debitum, nisi ex ea faceret non solum justus, sed etiam misericors figulus alia vasa in honorem secundum gratiam, non secundum debitum, dum et parvulis subvenit quorum nulla merita dici possunt; et majores praevenit, ut habereeus meus demonstravit mihi in
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃as deo. qd̾ ab eis ñ suis meritis que
in eadem massa paria fuerunt. s illiꝰ
miseratione discreti sunt. Qd maxi-¬
me apparet in paruulis. De quib enĩ
in ula tenera etate finientes. in et̃nã
transeunt & beatam: dici ñ potest.
q̃d libero discernuntur arbitrio ab
aliis infantib. qui sine hac gr̃a in ipsi
masse dampnatione moriunt᷑. Si aũ
hi soli crearentur ex adam. qui ẽent
ꝑ gr̃am recreandi. &e prẽt̃ illos qui in
dei filios adoptantur nulli alii homi¬
nes nascerentur: lateret beneficiũ qd̃
donaretur in dignis: qura nullis ex
eadem dampnabili stirpe uenientibꝰ.
debitum supplicium redderetur. Cũ uͦ
attulit in multa patientia uasa ire quȩ
ꝑfecta sunt in ꝑditionem: ñ solũ often
stetur discit gratis iustificatus. dũ ñ
iusticia fuerat & ipse dampnandus.
Tam multos aũ creando nasci uoluit.
qͦs ad suam grãm ñ ꝑtinere p̾sciuit.
ut multitu dine in comparabili plu¬

Expanded text:
gratias deo. quod ab eis non suis meritis, quae gratias deo. quod ab eis non suis meritis, quae in eadem massa paria fuerunt, sed illius miseratione discreti sunt. quod maxime apparet in paruulis, de quibus, cumin illa tenera aetate finientes in aeternam transeunt et beatam, dici non potest, quod libero discernuntur arbitrio ab aliis infantibus, qui sine hac gratia in ipsius massae dam- =Batione moriuntur. Si autem hi soli crearentur ex Adam. qui essent per gratiam recreandi. et praeter illos, qui in dei filios adoptantur, nulli alii homines nascerentur. lateret beneficium. quod donaretur indignis, quia nullis ex eadem damnabili stirpe uenientibus debitum supplicium redderetur. cum uero adtulit in multa patientia uasa irae. quae perfecta sunt in perditionem, non solum ostendstetur. discit gratis iustificatus, dum noniustitia, fuerat et ipse damnandus. Tam multos autem oreando nasci uoluit, quos ad suam gratiam non pertinere praesciuit. ut multitudine incomparabili plu
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat tamquã figulũ luti ex endem
massa facere aliud uas inhonorẽ. ali¬
ud in contumeliam. Merito aũ ui¬
deretur iniustum qͦd fiunt uasa irȩ
ad ꝑditionẽ si non ẽẽrt ipsa uniuersa ex
eadem massa dampnata. Quod gͦ fiunt
inde nascendo uasa ire. ꝑtinet ad debi¬
tam penam: qd aũ fiunt renascendo
uasa misccłie. ꝑtinet ad indebitã gr̃am.
Ostendit gͦ ds̃ iram suam. ñ utiq ani¬
mi ꝑturbationẽ sicut ẽ quȩ circa ho¬
mines nuncupatur: s iustam fixãq
uindictam. quod de stirpe in obedien¬
tie ducitur ꝓpago pectati atq supplicii.
Et homo natus ex muliere sicut in li¬
bro iob scͥptum est: breuis est uite &
plenus iracundie. Eius enim rei uas
est: qua plenus ẽ. Unde ire uasa di¬
cuntur. Ostendit & potentiam suam
qua bene iititur etiam malis. multa
illis naturalia &e temporalia bona
largiens: coꝵq maliciã ad exercendos
ce cõparatione ammonendos bonos
accõmodans: ut in eis discant agere

Expanded text:
dixerat tamquam figulum luti ex eadem massa facere aliud uas in honorem aliud in contumeliam. merito autem uideretur iniustum, quod fiunt inde uasa irae ad perditionem, si non esset ipsa uniuersa ex Adam massa damnata. quod ergo fiunt inde nascendo uasa irae, pertinet ad debitam poenam: quod autem fiunt renascendo uasa misericordiae, pertinet ad indebitam gratiam. Ostendit ergo deus iram suam. non utique animi perturbationem, sicut est, quae ira hominis nuncupatur, sed iustam fixamque uindictam. quod de stirpe inoboedientiae ducitur propago peccati atque supplicii. et homo natus ex muliere. sicut in libro Iob scriptum est breuis est uitae et plenus iracundiae. eius enim rei uas est, qua plenus est; unde irae uasa dicuntur. ostendit et potentiam suam, qua bene utitur etiam malis multa illis naturalia et temporalia bona largiens eorumque malitiam ad exercendos et comparatione admonendos bonos accommodans, ut in eis discant agere
Abbreviated transcription (Latin):
pium: credere in mediatorẽ sine
qͦ nullꝰ reconciliat᷑ dõ. cred̾e in saluato¬
rẽ qui uenit querere & saluare qͦd
ꝑierat: credere in eum qui dixit.
sine me nicħ potestis facere. S hanc
fidem non apprehendit: qͥ ignorans
dĩ iusticiam. qua iustificatur impiꝰ.
suam uult constituere qua conuin¬
catur suꝑb. Talia enim sentientes
sua elatione obdurantur & excecant᷑.
qua negando di gr̃ãm non ad iuuan

Expanded text:
ediatorem sine quo nullus reconciliatur Deo, credere in Salvatorem qui venit quaerere et salvare quod perierat, credere in eum qui dixit, Sine me nihil potestis facere . Sed hanc fidem non apprehendit, qui ignorans Dei justitiam qua justificatur impius, suam vult constituere qua convincatur superbus. Talia enim sentientes sua elatione obdurantur, et excaecantur: quia negando Dei gratiam non adjuvan
Abbreviated transcription (Latin):
gnũ mortis eum ꝓ qͦ mortiuis ẽ ille liber
egnant itaq cũ ilo etiã nc̃ scĩ eiꝰ:
alit̃ qͥdẽ ꝙͣ tunc regnabt̃. Nec tam̃
cum illo regnant zirania: qͣmuis in
eccłia cũ tritico crescant. Regnant enĩ
cũ illo qͥ facunt qd ait apłs. Si resur¬
rexistis cum xp̃o que sursũ st̃ sapite.
ubi xp̃c ẽ indextera dĩ sedens. Que
sursum st̃ querite: ñ que suꝑ terram.
De qualib item dicit: quod eoꝵ conu̾sa
tio in celis ẽ. Postremo regnant cum
illo: qui eo mͦ st̃ in regno eiꝰ. ut sint etiã
ipsi regnũ eiꝰ. Quomͦ aũ st̃ regnum
xp̃i : qui ut alia taceã. qͣmus ibi sint
donec colligantur infine seculi dereg¬
no eiꝰ oĩa scandala. tam̃ illic sua quert¬

Expanded text:
gnum mortis eum, pro quo mortuus est ille liber egnant itaque cum illo etiam nunc sancti eius, aliter quidem, quam tunc regnabunt; nec tamen cum illo regnant zizania, quamuis in ecclesia cum tritico crescant. Regnant enim cum illo, qui faciunt quod ait apostolus: Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, ubiChristus estin dexteraDeisedens; quae sursum sunt quaerite, non quae super terram; de qualibus item dicit, quod eorum conuersatio sit in caelis. Postremo regnant cum illo, qui eo modo sunt in regno eius, ut sint\' etiam ipsi regnum eius. Quo modo autem sunt regnum i, qui, ut alia taceam, quamuis ibi sint donec colligantur in fine saeculi de regno eius omnia scandala, tamen illic sua quaer
Abbreviated transcription (Latin):
mr̃m. ñdũ sibi corporib suis redditis.
Neq enim pioꝵ anime mortuoꝵ separã¬
tur ab eccłia: quȩ nc̃ ẽ etiã regnũ xp̃i.
Alioquin. nec ad altare d̃i fieret memo¬
ria eoꝵ incõmunicatione corꝑis xp̃i
nec aliqͥd ꝓdesset ad eiꝰ baptismũ in ꝑi¬
culis currere ne sine illo finiat᷑ ħ uita:
nec ad reconciliationẽ si forte ꝑ peniten¬
tiã malamue conscientiã. qͥsq ab eodem
corꝑe separatꝰ ẽ Cur enĩ fiunt ista: nͥ qͥa
Beati mortui qͥ in dño moriunt᷑. Amͦ¬
enĩ iam dicit sꝑ̃s: ut reqͥescant a laborib
suis. Nam oꝑa eoꝵ secunt᷑ illos. Regnat

Expanded text:
martyi-um nondum sibi corporibus suis redditis. Neque enim piorum animae mortuorum separantur ab ecclesia, quae nunc etiam est regnum Christi. Alioquin nec ad altare Dei fieret eorum memoria in communicatione corporis Christi; nec aliquid prodesset ad eius baptismum in periculis currere, ne sine illo finiatur haec uita; nec ad reconciliationem, si forte per paenitentiam malamue conscientiam quisque ab eodem corpore separatus est. Quur enim fiunt ista, nisi quia Beati mortui, qui in Domino moriuntur. Amodo etiam dicit Spiritus, ut requiescant a laboribus suis; nam opera eorum sequ
Abbreviated transcription (Latin):
Audi apłm ꝓmittentẽ tͥ securitatẽ. Siue
morimur. Siue gͦ uiuimꝰ siue morum᷑:
dñi sumus. Et unde factũ ẽ ut eiꝰ sis
mortuus: Quia p̃cio sui sanguinis te
redemit. & mortiuis: qͦmͦ ꝑdit seruũ mor¬
tuũ. cuiꝰ mors ẽ p̃cium tuũ: Ido cum
dixisset siue uiuimꝰ. siue morim᷑ dñi

Expanded text:
securitatem: «Sive morimur: sive ergo vivimus, sive morimur, Domini sumus.» Et unde factum est ut ejus sis et mortuus? Quia pretio sui sanguinis te redemit et mortuus. Quomodo perdit servum mortuum, cujus mors est pretium tuum? Ideo cum dixisset, «Sive vivi
Abbreviated transcription (Latin):
Et nunc tu domus iacob: uenite
ambulemus in lucẽ dñi. Tu domꝰ iacob¬
quã uocauit &e elegit: ñ tu quã dimi
quã dimisit. Lux quippe dnĩ in qua
ambulant gentes illa est: de qua idem
ꝓpħa dicit. Dedi te inlucem gentiũ:
ut sis salus mea usq in fines terrȩ.
Cui dictum ẽ. nisi inxꝑo De quo im¬
pletum est. nisi de xp̃o: Non ẽ ista lux
in uobis: de quib item dictum est.
Dedit illis d̾s sp̃m compunctionis: o¬
cłos ut ñ uideant. &e aures ut ñ audi¬
ant. usq in hodiernum diem. Non ẽ
inquam in uob̃ hec lux: ideo nimia
cȩcitate lapidem reꝓbatis. qͥ factus est
in caput anguli. Ergo accedite ad eũ &
illuminamini. Quid ẽ accedite: nͥ cre¬
dite:¬

Expanded text:
Et nunc tu, domus Jacob, venite, et ambulemus in luce Domini. Remiquam vocavit et elegit; non Tu, quam dimisquam dimisit. Lux quippe Domini, in qua ambulant gentes, illa est de qua idem propheta dicit, Dedi te in lucem gentium, ut sis salus mea usque in fines terrae . hoc dictum est, nisi Christo? de quo impletum est, nisi de Christo? Non est ista lux in vobis, de quibus identidem dictum est: Dedit illis Deus spiritum compunctionis; oculos, ut non videant; et aures, ut non audiant, usque in hodiernum diem . Non est, inquam, in vobis haec lux: ideo nimia caecitate lapidem reprobatis, qui factus est in caput anguli. Ergo, Accedite ad eum, et illuminamini . Quid est, Accedite; nisi, credite
Abbreviated transcription (Latin):
ercedem mutuam quã oportuit
erroris sui in semetipsis recipien¬
des. Oportuisse quippe non ẽ ueritꝰ.
dicere apłs. ut qui creature potius qͣm
creatori seruierunt. sui erroris merce¬
dem non inuiti hec tuirpia patiendo.
s libenter faciendo reciꝑent: iudicio
scilicet ñ aliciuꝰ hominis ĩ mundissimi
quẽ talia delectarent. s iustissimi dei.
qui tradidit eos in passiones ignomini¬
e. ut crimina criminib uindicentur:
&e supplicia peccantiũ. ñ sint torm̃ta. s
increm̃ta uicioꝵ. Sapiens aũ cum hȩc
audit. ipsam magis in hac uita irã dei
timet: qua homo ñ patitur qd̃ acriter
dolet̾. s facit quod turpit̃ libet.

Expanded text:
ercedem mutuam quam oportuit erroris sui in semetipsis recipientes. Oportuisse quippe non, etc.dicere Apostolus, ut qui creaturae potius quam Creatori servierunt, erroris sui mercedem, non inviti haec turpia patiendo, sed libenter faciendo, reciperent: judicio scilicet, non alicujus hominis immundissimi, quem talia delectarent, sed justissimi Dei, qui tradidit eos in passiones ignominiae; ut crimina criminibus vindicentur, et supplicia peccantium non sint tormenta, sed incrementa vitiorum. Sapiens autem cum haec audit, ipsam magis in hac vita iram Dei timet, qua homo non patitur quod acriter dolet, sed facit quod turpiter libet;
Abbreviated transcription (Latin):
hoc induat incorruptionem. Aquo.
unum hominem resurrectio mortu¬
oꝵ. Sicut in adam om̃s moriuntur.
Inde est quod gemis: inde ẽ qd cum
morte confligis: in de est corpꝰ mortiᷤ
huius. S sicut in adam om̃s moriunt᷑
sic & inxꝑo omnes uiuificabuntur.
Uiuificatus accepto corpore immor

Expanded text:
hoc induat incorruptionem. A quo? hoc induat incorruptionem. A quo? unum hominem mors, et od gemis. In Adam omnes moriuntur: inde est quod gemis, inde est quod cum morte confligis, inde est corpus mortis hujus. Sed sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur . Vivificatus acce
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui sunt in monumentis audieit
uocem eius: &e ꝓcedent qͥ bona fecert̃
in resurrectionem uite Eece liberati
acorpore mortis huius. Qui male fece¬
runt: in resurrectionem iudicii. Eece re¬
dierunt ad corpora mortis huius. Corpꝰ
mortis huius redit ad impium: nec
inde aliquando soluetur. Tunc ñ erit
uita eterna: s mors ȩt̾na. quia pena
podes: exclama ce dic. Aliser ego homo:
quis me liberabit de corpore mortis
huius: Respondetur tibi. Securus
efficieris: non dete. s de dominotuo.
Securus efficieris: de pignore tuo. Spera
cum xp̃o regnum xp̃i: iam pignus te¬
nens sanguinem xꝑi. Diedic quis me
liberabit de corpore mortis huiꝰ: ut
beris de corpore mortis huius: ut hoc
corpus non habeas. Habebis s iam ñ
mortis huius. Ipsum erit: s ñ ipsum
erit. Ipsum erit quia ipsa caro
erit: quia mortale non erit. Sic sic li¬
beraberis acorpore mortis: ut mortale
hoc induat immortalitatẽ: &e corruꝑtibile

Expanded text:
omnes qui sunt in monumentis audient omnes qui sunt in monumentis audient vocem ejus; et procedent qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae: ecce liberati a corpore mortis hujus. Qui mala fecerunt, in resurrectionem judicii : ecce redierunt ad corpus mortis hujus. Corpus mortis hujus redit ad impium, nec inde aliquando solvetur. Tunc non erit vita aeterna, sed mors aeterna, quia poena potes, exclama et dic: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Respondetur tibi: securus efficeris, non de te, sed de Domino tuo; securus efficeris de pignore tuo. Spera cum Christo regnum Christi, jam pignus tenes sanguinem Christi. Dic, dic, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? ut beris de corpore mortis hujus, ut hoc corpus non habeas. Habebis, sed jam non mortis hujus. Ipsum erit, sed non ipsum erit. Ipsum erit, quia ipsa caro erit: non ipsum erit, quia mortale non erit. Sic, sic liberaberis a corpore mortis hujus, ut mortale hoc induat immortalitatem, et corruptibile
Abbreviated transcription (Latin):
es adueniens ultimuis ꝓculdubio lib̾a¬
bit. Quid ẽ quod ꝓ magno gemis: Qd
est quod dicis quis me liberabit : Morta¬
lis loqueris: moriturus loqueris. Sepa¬
ratio mortis a carne. quandoq uentura
ẽ: ꝓpter breuitatem uite non longe ẽ.
Propter cotidianos casꝰ: quando sit nescis.
Ergo siue festines siue tardes: omĩs uita
humana breuis ẽ. Quid ꝓmagno ge¬
mis: &e dicis. quis me liberabit de cor¬
pore mortis huius: Gratia dĩ ꝑ iħm
strum: non moriuntur: Nũ quandoq
in ultimo suo die a carne soluunt᷑: Ñ
illo die a corpore mortis huiꝰ lib̾abunt᷑
Tu quid ẽ quod ꝓmagno dĩgr̃e uis tri¬
buere: quia de corpore mortis huius
liberaberis: Respondet tͥ apłs si sen¬
sum eius cȩpimus: immo quia dño ad¬
iuuante sine dubio cȩpimus. Respon
ganos dicis liberari a corpore mortis
huius: quia ueniet dies ultimus uite
huius. Soluuntur ad tempꝰ a corpore
mortis huius. ueniet dies quando

Expanded text:
es adveniens ultimus procul dubio liberaes adveniens ultimus procul dubio liberabit. Quid est quod pro magno gemis? Quid est quod dicis, Quis me liberabit? Mortalis loqueris, moriturus loqueris. Separatio mentis a carne quandoque ventura est: propter brevitatem vitae nunquam longe est; propter quotidianos casus quando sit, nescis. Ergo sive festines, sive tardes, omnis vita humana brevis est: quid pro magno gemis, et dicis, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? CAPUT XI. 16.  Dominum nostrum, non morientur? non quandoque die ultimo a carne solventur? non illo die a corpore mortis hujus liberabuntur? Tu quid est quod pro magno gratbuere, quia de corpore mortis hujus liberaberis? Respondet tibi Apostolus, si sensum ejus cepimus, imo quia Domino adjuvante, sine dubio cepimus; respondganos dicis liberari a corpore mortis hujus, quia veniet dies ultimus vitae hujus, et solventur ad tempus a corpore mortis hujus. Veniet et dies, quando
Abbreviated transcription (Latin):
hominem. Uideo aliam legẽ in m̃bris
meis repugnantem legi mentis meȩ
& captiuum me ducentem in lege pecci.
que ẽ in menbris meis. Captiuum: s
ex carne. Captiuum: s exparte. Nam
mens repugnat: ce condelectat᷑ legi
dĩ. Sic enim intelligere debemus: sic
de scipso apłs loquitur. Iam gͦ si meis
ñ consentit peccato titillanti. suggeren¬
t. blandienti. si mens non consentit.
qm̃ habet alias interius delectationes
suas oblectationib carnis nulla ex par¬
de conferendas: si gͥ non consentit. ce
ẽ in me quiddam mortuum. ce qͥddã
tit. Numqͥd ñ ipsa mors ñ ẽ inte: Nũqͥd
illud qd̾ mortuum ẽ. ñ ꝑtinet adte :¬
homo. Et si tam̃ non in mente: tam̃
in carne. Miser homo. Non in m̃te
homo: ce in carne non homo. Quis
enim uinquam carnem suam õdio
habuit : Miser ego homo: quis me
liberabit de corpore mortis huiꝰ: Quid
ẽ hoc fr̃s: Quasi carere uult corpore.
Quid festinas: Si tantum ibi ẽ intenti¬
o tua. ut corpore careas: mors quandoq

Expanded text:
egem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis: captivum, sed ex carne; captivum, sed ex parte. Nam mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic enim intelligere debemus, si de se ipso Apostolus loquitur. Jam ergo si mens non consentit peccato titillanti, suggerenti, blandienti; si mens non consentit, quoniam habet alias interius delectationes suas, delectationibus carnis ex nulla parte conferendas: si ergo non consentit, et est in me quiddam mortuum, et quiddamtit. Numquid ipsa mors non est in te? Numquid illud quod mortuum est, non pertinet ad homo: etsi non in mente, tamen in carne miser homo. Non enim in mente homo, et in carne non homo. Quis enim unquam carnem suam odio habuit ? Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Quid est hoc, fratres? Quasi carere vult corpore. Quid festinas? Si tantum ibi est intentio tua, ut corpore careas; mors quandoque
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑor illud: s id qd̃ in me habitat
peccatum. Scio enim quod ñ habitat
in me: hoc est in carne mea bonũ.
uelle enim adiacet mͥ: ꝑficere autẽ
ficere non adiacet. Non dixit facere:
s ꝑficere. Non enim nicħ facit. Re¬
bellat concupiscentia: & ñ consentit.
Delectat. uxor aliena. & ñ annuit: m̃tẽ
auertit in secretariũ mentis intrat.
Uidet foris strepentẽ concupiscentiã.
Non de me: s de gr̃ã dei. Tu concupis¬
centia in carne tumultuaris: mentẽ
tibi ñ subdis. In deo sꝑabo: ñ timebo
quid faciat mͥ caro. Sicut nec aliena:¬
ita nec mea. Qui gͦ inse hec agit: ni¬
chil facit: multum facit. magnũ est
quod facit: s tam̃ non ꝑficit. Quid ẽ
enim ꝑficere: Ubi est mors contentio
facere bonum. Bonum. inuenio legem.
Bonum ẽ lex. Bonum aliquid ẽ lex.
Unde ꝓbo: Quia implere uolo. Inue¬
nio gͦ legem mͥ uolenti facere bonũ:
qm̃ mͥ malum adiacet. Et hoc mͥ. Non
enim caro non mea: aut de alia sustan¬

Expanded text:
operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. uelle enim adiacet mihi, perficere autem ficere non adjacet. Non dixit, facere; sed, perficere. Non enim nihil facis. Rebellat concupiscentia, et non consentis; delectat uxor aliena, et non annuis, mentem avertis, in secretarium mentis intras. Vides foris strepentem concupiscentiam, non de me, sed de gratia Dei. Tu concupiscentia in carne tumultuaris, mentem tibi non subdis. In Deo sperabo; non timebo quid faciat mita nec mea. Qui ergo in se haec agit, nihil facit? Multum facit: magnum est quod facit, sed tamen non perficit. Quid est enim perficere? Ubi est, mors, contentio facere bonum. Bonum invenio legem; bonum est lex, bonum aliquid est lex. Unde probo? Quia implere volo. Invenio ergo legem mihi volenti facere bonum; quoniam mihi malum adjacet. Et hoc mihi. Non enim caro non mea, aut de alia substan
Abbreviated transcription (Latin):
dei ñ ego oꝑor illud: s qd̃ habitat in
me peccatum. Scio enim quia non
habitat in me. Iterum gͦ in me. Audi
q̃d sequitur. Hoc ẽ in carne meabonũ.
oꝑor ignoro. Dixi ignoro: ñ approbo.
non accipio. ñ michi placet: non con¬
sentio. non laudo. Non enim & xp̃e
eos ignorabat: quib dicturus erat ñ
noui uos. Prorsus etiam hic hoc intel¬
ligo: quod enim oꝑor ignoro. Quia ñ
facio. ignoro. Non enim ego oꝑor illud.
s id quod habitat in me peccatũ. Ideo
ignoro: quia ñ ego facio. sicut dictũ ẽ
ste puniebat. nou̾at qd puniebat. Et tam̃
pecẽm ñ nou̾at: qͥa pecẽm ñ fecerat. Nc̃¬

Expanded text:
Dei, non ego operor illud, sed quod habitat in Dei, non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Scio enim quia non habitat in me. Iterum ergo in me: audi quod sequitur, hoc est in carne mea bonum.ror, ignoro; dixit ignoro, non approbo, non accepto, non mihi placet, non consentio, non laudo. Non enim et Christus eos ignorabit, quibus dicturus est, Non novi vos . Prorsus etiam hoc intelligo, Quod enim operor, ignoro: quia quod non facio, ignoro. Non enim ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Ideo ignoro: quia non ego facio, sicut dictum estjuste puniebat, noverat quod puniebat. Et tamen peccatum non noverat, quia peccatum non fecerat.
Abbreviated transcription (Latin):
quod uellet faceres. Hoc facis quod lex
odit: quomodo consentis legi: Prorsꝰ
qm̃bona ẽ. Non implet legem in fir¬
mitas mea: s legen laudat uoluntas
mea. frgo si quod nolo hoc ago: ideo
concupiscentie consentire. Ne aliquis
iam in apło peccandi sibi querat exẽ¬
plum. &e det malum exemplũ: ñ qd̃¬
uolo inquit ago. Qͥd enĩ lex dicit: N
concupisces. Et ego nolo concupiscere.
& tam̃ concupisco: quamuis concupis¬
centiȩ mee assensum ñ prebeam: qͣuis
pꝰ eam ñ eam. Resisto enim. Auerto mẽ¬
tem. nego arma. teneo menbra: &e tam̃
fit in me qd̾ nolo. Quod ñ uult ce lex:
nolo cum lege. Qd̃ ñ uult nolo. Ergo
sum inmente. S magis ego sum in
mente quam incarne: quia enĩ ego
sũ in m̃te. ego sum in regente. Mens
enim regit: caro regitur. Et magis sũ
ego ineo quod rego. quã in eo qͦ regor.
quia gͦ magis. ego inmente. Nunc aũ
sub peccato uenundat᷑: iã accepta grã
saluatoris. ut mente condelecter legi

Expanded text:
um dicit sibi Si hoc facis quod lex odit, quomodo consentis legi? Prorsus, o. Non implet legem infirmitas mea: sed Legem laudat voluntas mea. Ergo si quod nolo, hoc ago; ideo concupiscentiae consentire: ne aliquis jam in Apostolo peccandi sibi quaerat exemplum, et det malum exemplum. Non quod volo ago. Quid enim lex dicit? Non concupisces. Et ego nolo concupiscere, et tamen concupisco; quamvis concupiscentiae meae assensum non praebeam, quamvis post eam non eam. Resisto enim, averto mentem, nego arma, teneo membra; et tamen fit in me quod nolo. Quod non vult lex, nolo cum lege; quod non vult, nolo: ergo sum in mente; sed magis ego sum in mente, quam in carne. Quia enim ego sum in mente, ego sum in regente: mens enim regit, caro regitur: et magis sum ego in eo quo rego, quam in eo in quo regor. Quia ergo magis ego in mente: Nunc autesub peccato venumdatus, jam accepta gratia Salvatoris, ut mente condelecter legi
Abbreviated transcription (Latin):
quia lex sp̃alis ẽ. ego aũ carnalis sũ.
mente enim spiritalis. corpore carna¬
lis. quando totus sp̃alis: Cũ seminat᷑
corpus animale: surget corpꝰ spiritale.
Modo gͦ quando feruet mortis con¬
tentio. non quod uolo ago: ex parte
sꝑalis. ex parte carnalis. Ex parte
meliore spũalis: ex parte inferiore
carnalis. Adhuc confligo: ñdũ uici.
piscentiȩ ñ consentio. & pꝰ concupis¬
centias meas non eo: tam̃ adhuc cõ¬
cupisco. Et utiq etiam in ipsa parte
ego. Quia ego in mente: ego in car¬
ne. Non enim due nature contrarie
s ex utroq unus homo: quia unus
ds̃ a quo factus est homo. Igit᷑ ipse
S tam̃ nolem eẽt in menbris meis:
lex ulla peccati. Quia ego nollem &
tam̃ ẽ: non quod uolo ago. qͥa concu¬
pisco ce nolo. Non qͦd uolo ago: s qd̾

Expanded text:
quia lex spiritualis est, ego autem carnalis sum: mente enim spiritualis, corpore carnalis: quando totus spiritualis? Cum, Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale . Modo ergo quando fervet mortis contentio, non quod volo ago: ex parte spiritualis, ex parte carnalis; ex parte meliore spiritualis, ex parte inferiore carnalis. Adhuc confligo, nondum vici: piscentiae non consentio, etsi post concupiscentias meas non eo; tamen adhuc concupisco: et utique etiam in ipsa parte ego: quia ego in mente, ego in carne. Non enim duae naturae contrariae, sed ex utraque unus homo: quia unus Deus, a quo factus est homo. Igitur ipsesed tamen nollem esset in membris meis lex ulla peccati. Quia ergo nollem, et tamen est; non quod volo ago: quia concupisco, et nolo, non quod volo ago; sed
Abbreviated transcription (Latin):
miserere mei: sana animã meã quiã
peccaui tibi. Ergo inqͥt inuentum ẽ
mͥ mandatum qd erat inuita: hoc
ẽẽ in mortem. Erat enim antea sibi
ignotus peccator: factus ẽ manifest᷑
p̃uaricator. Eccr inuentum ẽ illi in
mortem: quod erat in uitam. Occasione¬
gͦ accepta peccatum ꝑ mandatũ fefellit
me: &e ꝑ uiud occidit Gladio quẽ por¬
tabas: te inimicus occidit. Armis tuis
te uicit: armis tuis te interemit. Reci¬
pe mandatum: scito ẽẽ arma ñ quibꝰ¬
s in dei nomine presumentẽ. Tu ueni
inquit ad me cum clipeo & lancea:
ego in nomine dñi omĩpotentis. Sic sic¬
non alit̃. Omnino aliter ñ ꝓsternitur
datum scm̃. &e iustum & bonũ. Nũqͥd
uberius laudari potest: Paulo ante
uerbo illo qd̃ dixit absit. defenderat
a crimine: nondum laudauerat.
Alud ẽ a crimine obiecto defendere.
aliud ẽ debito p̃conio predicare. Cri¬
men obiectum fuit. Quid gͦ dicemꝰ:
Lex peccatum est: Defensio. Absit. Unio

Expanded text:
miserere mei; sana animam meam, quoniam miserere mei; sana animam meam, quoniam peccavi tibi . Ergo, inquit, inventum est mihi mandatum quod erat in vitam, hoc esse in mortem. Erat enim sibi antea ignotus peccator, factus est manifestus praevaricator. Ecce inventum est illi in mortem, quod erat in vitam. CAergo accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Gladio quem portabas, te inimicus occidit; armis tuis te vicit, armis tuis te interemit. Recipe mandatum: scito esse arma, non quibnomine Domini praesumentem. Tu venis ad me, inquit, cum clypeo et lancea; ego in nomine Domini omnipotentis . Sic, sic; aliter non: omnino aliter non prosternitur datum sanctum, et justum, et bonum. Numquid uberius laudari potest? Paulo ante verbo illo quod dixit, Absit, defenderat a crimine, non laudaverat. Aliud est a crimine objecto defendere, aliud debito praeconio praedicare. Crimen objectum fuit, Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Defensio, Absit. Uno