comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curramus ꝓpositum nob̾ certam̃. aspicien¬
tes in auctorẽ fidi & consummatorẽ iħm:
qͥ ꝓposito sͥ gaudio sustinuit cruc̃e con¬
fusione contempta. Ad hoc itaq dñs ap-¬
paruit in carne. ut humanã uitam am-¬
monendo excitaret: exempla p̾bendo
accenderet: moriendo redimeret: resur¬
gendo repararet

Expanded text:
icientes in auctorem fidei, et consummatorem Jesum: qui proposito sibi gaudio, sustinuit crucem, confusione contempta . Ad hoc itaque Dominus apparuit in carne, ut humanam vitam admonendo excitaret, exempla praebendo accenderet, moriendo redimeret, resurgendo repararet
Abbreviated transcription (Latin):
ut nos resurgere posse crederemꝰ. Post paᷤ¬
sionem qͦq suam de his qui se crucifixe¬
rant ad fidĩ grãm uocauit᷑ bonũ ꝓ iniqͥ¬
tate reddidit: & nos exemplo suo de om̃i-
redemptoriᷤᷤ nr̃i uitam mentis ocłos ten¬
damus: ut in uita & in eiꝰ p̾ceptis agnoᷤ¬
camꝰ. qͥd in nr̃a uita minus habeamus: &
ad uitȩ eiꝰ exempla nr̃am uitam dirigamꝰ.

Expanded text:
ut nos resurgere posse crederemus. Post passionem quoque suam, de his qui se crucifixerant ad fidei gratiam vocavit, bonum pro iniquitate reddidit, et nos exemplo suo de omnibuRedemptoris nostri vitam mentis oculos tendamus, ut in vita et in ejus praeceptis agnoscamus quid in nostra vita minus habeamus, et ad vitae ejus exempla nostram vitam dirigamus.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis docuit pͥus factis ostendit. sic̃ scͥp¬
tum ẽ. Quȩ cepit ihc facere &e docere. Qͥa
enim uocare nos ad cȩlestem patͥam ue¬
nit. nimirũ nos bona transitoria despi-
cere. & mala temporalia ñ timere docu¬
it. Unde & obꝓbria despexit. iniurias ꝑ¬
tulit. mortem ñ timuit. crucis patibu¬
lum ñ refugit: & cũ bunc uoluissent ra-¬
pere & regen constituere statim fugit.
Quid nobis aliud his exemplis innuens.
nͥ ut debeamꝰ huiꝰ mundi adu̾sa ñ me¬
tuere & ꝓsꝑa uitare: qͥa plus plerumq
eiꝰ bona occupant animum. quã mala ꝑ-¬
turbent. Ante passionẽ uͦ suam contu¬
melias audiuit. nec tam̾ contumeliaᷤᷤ reddi¬
dit. tͣditorẽ suũ tacitꝰ ꝑtulit eiq salutanti dare

Expanded text:
verbis docuit prius factis ostendit, sicut scriptum est: Quae coepit Jesus facere et docere . Quia enim vocare nos ad coelestem patriam venit, nimirum t, et mala temporalia non timere. Unde et opprobria non despexit, injurias pertulit, mortem non timuit, crucis patibulum non refugit; et cum hunc voluissent rapere, et regem constituere, statim fugit ; quid nobis aliud his exemplis innuens, nisi ut debeamus hujus mundi et adversa non metuere, et prospera vitare? quia plus plerumque ejus bona occupant animum quam mala perturbant. Ante passionem vero suam contumelias audivit, nec tamen contumelias reddidit; traditorem suum diu tacit
Abbreviated transcription (Latin):
scłoꝵ: mittentes coronas suaᷤᷤ añ thronũ di.
Coronaᷤ suaᷤ namq añ thronũ di mitt̾e ẽ certa¬
minũ suoꝵ uictoriaᷤᷤ ñ sibi tͥbuere s auctori. ut
ad ilłu referant glam laudiᷤ a qͦ se scuĩt uireᷤ acce¬
pissecertamini. Auctoriᷤ enĩ sui grãm negare ꝯuĩei¬
t᷑. quisqͥs sibi tribuit qͦd oꝑatur. Et dm ne¬
gat: cuiꝰ despecta gr̃a sibi uires boni oꝑis ar¬
rogat. Omẽ autẽ peccatũ qͦd ex infirmitate ẽ.
spem nequaquã ꝑdit: q̃m a suꝑno uidice
ueniam requirit: p̃sumptio u uirtutis ꝓpͥȩ
tanto grauiꝰ est in desꝑatione: quanto longiꝰ
ab humilitate. Cumq uires sibi tribuit opis.
ad adiutorium ñ recurrit auctoris. fitq ut
eo grauiꝰ peccator ꝑeat: qͣ & ipsum hoc qͥa pa¬
cator est ignorat

Expanded text:
onum Dei. Coronas namque suas ante thronum Dei mittere est certaminum suorum victorias non sibi tribuere, sed auctori; ut ad illum referant gloriam laudis a quo se sciunt vires accepisse certaminis. Auctoris enim sui gratiam negare convincitur quisquis sibi tribuit quod operatur; et Deum negat, cujus despecta gratia, sibi vires boni operis arrogat. Omne autem peccatum quod ex infirmitate est spem nequaquam perdit, quoniam a superno Judice veniam requirit. Praesumptio vero virtutis propriae tanto gravius est in desperatione, quanto longius ab humilitate. Cumque vires sibi tribuit operis, ad ajutorium non recurrit auctoris, fitque ut eo gravius peccator pereat, quo et ipsum hoc quia peccator est ignorat
Abbreviated transcription (Latin):
do distrnxit. Aodi gͥ occultȩ aspiratiomᷤᷤ
nr̃a cogitatione nequeunt cõprehendi: &
aspiracio diumȩ gix̃ quib modis se infun¬
dat. neqͣqm ipsiꝰ acie m̃tis cõprebendit᷑ cuiꝰ
ad meliꝰ intentio cõmutat᷑¬

Expanded text:
igitur occultae aspirationis nostra cogitatione nequeunt comprehendi, et aspiratio divinae gratiae quibus modis se infunuaquam ipsius acie mentis comprehenditur, cujus ad melius intentio commutat
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe res foris agit᷑: s ñ ꝑ hanc uno modo
intuentiũ corda penetrant᷑. qͥa qͥ inuisibili¬
t᷑ usibilia modificat: in humanis cordib
causaꝵ semina incõprehensibilit̾ plantat.
Hinc ẽ qͦd resuscitato lararo multi credi¬
dert̾is: tam̃ iudeoꝵ. plurimi ad ꝑsecutiomᷤ ełu
ex hac ipsa resuscitatione cõmoti st̃. Unũ
gͥ idemq miracłm qͦd aliis lum̃ fid̾i p̾buit:
alios ꝑ inuidiȩ tenebras a lumine m̃tis

Expanded text:
quippe res foris agitur, sed non per hanc uno modo quippe res foris agitur, sed non per hanc uno modo intuentium corda penetrantur, quia qui invisibiliter visibilia modificat, in humanis cordibus causarum semina incomprehensibiliter plantat. Hinc est quod resuscitato Lazaro, multi crediderunt, sed tamen Judaeorum plurimi ad persecutionis zelum ex hac ipsa resuscitatione commoti sunt . Unum igitur idemque miraculum quod aliis lumen fidei praebuit, alios per invidiae tenebras a
Abbreviated transcription (Latin):
respectꝰ diuinȩ graciȩ subito pauore ꝑcu-¬
tiens excitat: ipsam uocẽ suꝑuenientis
sꝑc. quȩ se in aurẽ cordis insinuat. nec
ipsa mens quȩ ꝑ hanc illustrata fuerit in¬
uestigat. Pensare eñĩ ñ ualet inuisibilis
uirtꝰ quib sͥ meatib influat. quib ad se
modiᷤꝰ ueniat: quibue recedat. Unde be¬
eiꝰ audits ñ scis unde ueniat aut qͦ uadat.
Uox diũ audit᷑. cũ gr̃ȩ eiꝰ aspiratio m̃te con-¬
cipit᷑. cũ insensibilitas occultȩ surditatis
rumpit᷑: & cor ad studiũ sumini amoris
excitatsĩ. uirtutiᷤ intimȩ amore penetrat᷑.
Uocẽ enĩ sp̃c audire ẽ: uim cõpunctionis
intimȩ in amorẽ inuisibiliᷤ conditoriᷤ assur-¬
gere. S nemo scit unde ueniat: qͥa ignorat᷑
ꝑora p̾dicantiũ quib se ad nos occasioni¬
b fundat. Et nemo scit qͦuadat: qͥa cum
unã p̾dicationẽ multi audiunt᷑ intelligi
ꝓculdubio ñ potest quẽ deserens abiciat:
ce cuiꝰ ingrediens in corde reqͥescat. Una

Expanded text:
respectus divinae gratiae subito pavore percusserit, excitat ipsam vocem supervenientis Spiritus quae se in aurem cordis insinuat, nec ipsa mens quae vestigat. Pensare enim non valet invisibilis virtus, quibus sibi meatibus influat, quibus ad se modis veniat, quibus recedat. Unde beejus audis; sed nescis unde veniat, et quo vadat Vox Domini auditur, cum gratiae ejus aspiratio mente concipitur, cum insensibilitas occultae surditatis rumpitur, et cor ad studium summi amoris excitatum virtutis intimae clamore penetratur. Vocem enim Spiritus audire est vim compunctionis intimae in amorem invisibilis Conditoris assurgere; sed nemo scit unde veniat, quia ignoratur per ora praedicantium quibus se ad nos occasionibus fundat. Et nemo scit quo vadat, quia cum unam praedicationem multi audiunt, intelligi proculdubio non potest quem deserens abjiciat, et cujus ingrediens corde requiescat. Una
Abbreviated transcription (Latin):
quecũq uoluert̃. Et si uultis scire: iohes ip¬
se ẽ helẏas. Requisitꝰ aũ ioh̾es a sacerdotib
& leuitis si eẽt helias: dixit. Non sum he¬
lias. Quid ẽ hoc. qͥa qͦd ueritas affirmat:
hoc ꝓpħa ueritatis negat: S si subtilter
ueritas ipsa reqͥrat᷑: hoc qͦd int̾ se contriũ
sonuit. qͦmͦ ñ sit contrariũ inuenit᷑. Ioħes
qͥppe in spũ helias erat: in ꝑsona helias non
erat. Sicut enĩ ille p̾cursor uenturꝰ ẽ iudiciᷤᷤ.
ita iste p̾cursor factꝰ ẽ redemptoris. Quod
gͦ dñs fatet᷑ de sp̃u. hoc ioħes denegat de ꝑ¬
sona: quia & iustũ sic erat. ut discipłis dñs
spũalem de ioh̾e sententiã diceret: &e ioħes
isdem turbis carnalib ñ de suo sp̃u. s de
corpore responderet. Contͣrium gͥ ueritati
uidet᷑ eẽ. qͦd ioħ̾es sonuit: s tam̃ a ueritatiᷤᷤ
tramite ñ recessit.

Expanded text:
Et si vultis scire, Joannes ipse est Elias . Requisitus autem Joannes a sacerdotibus et Levitis si esset Elias, dixit: Non sum Elias. Quid est hoc quia quod Veritas affirmat hoc propheta Veritatis negat? Sed si subtiliter veritas ipsa requiritur, hoc quod inter se contrarium sonat, quomodo non sit contrarium, invenitur. Joannes quippe in spiritu Elias erat, in persona Elias non erat; sicut enim ille praecursor venturus est judicis, ita iste praecursor factus est Redemptoris. Quod ergo Dominus fatetur de spiritu, hoc Joannes denegat de persona, quia et justum sic erat ut discipulis Dominus spiritualem de Joanne sententiam diceret, et Joannes eisdem turbis carnalibus non de suo spiritu, sed de corpore responderet. Contrarium ergo veritati videtur esse quod Joannes sonuit, sed tamen a veritatis tramite non recess
Abbreviated transcription (Latin):
leicis nos. mitte nos in gregem porcoꝵ.
Absq concessione om̃ipo¬
tentis di nullam malignus sp̃c contͣ hoĩ¬
nem habet potestatẽ: quia attestante eu¬
angłio describit᷑. qͥa nec manere in obses¬
so homine potuit: nec rursus inuadere
bruta animalia ñ uissus p̾sumpsit. Ipsi
enĩ redemptori nr̃o a legione qͣ hoinem te¬
nebat: dictũ ẽ. Si eicis nos: mitte nos in gͦ¬
gem porcoꝵ. Qui hanc & ab homine ex¬
pulit & in porcos ire: eosq in abyssum
mittere concessit. Ex qua recolligit᷑ qͣnte
infirmitatis nr̃ adu̾sarius existat: cui si
potestas summa licentiam ñ p̾bet. gras¬
sari nͨ in porcos ualet. Quando gͦ iste
sua sponte nocere factis ad imaginem¬
di hominib audeat᷑. de qͦ nimirũ constat.
quod non ussus contingere nec porcos pre¬
sumat: Illi gͦ nos necesse est sponte subdi.
cui & adu̾sa om̃ia subiciunt᷑ inuita: ut tan¬
to nrĩs hostib potentiores simus: qͣnto cum
auctore omniũ unũ efficimur ꝑ humili¬
tatẽ.

Expanded text:
icis nos, mitte nos in gregem porcorum . Absque concessione omnipotentis Dei, nullam malignus spiritus contra hominem habet potestatem, quia, attestante Evangelio, describitur quod nec manere in obsesso homine potuit, nec rursus invadere bruta animalia non jussus praesumpsit. Ipsi enim Redemptori nostro a legione quae hominem tenebat dictum est: Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum. Qui hanc et ab homine expulit, et in porcos ire eosque in abyssum mittere concessit. Ex qua re colligitur quantae infirmitatis noster adversarius existat, cui si potestas summa licentiam non praebet, grassari nec in porcos valet. Quando ergo iste sua sponte nocere factis ad Dei imaginem hominibus audeat, de quo nimirum constat quod non jussus contingere nec porcos praesumat? Illi ergo nos necesse est sponte subdi cui et adversa omnia subjiciuntur in vita, ut tanto nostris hostibus potentiores simus, quanto cum auctore omnium unum efficimur per humilitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
uidere: Harundinem uento agita¬
laude beati ioħis baptistȩ turbis uideoꝵ.
a dño dicit᷑. cum mentis mobilitas quȩ
ñnunqͣm in sacro eloquio ꝑ harundinem
d esignari solet. in eo ẽẽ denegat᷑: post inter¬
rogationem enim dñi subintelligit᷑ non.
Quod quia negando dixerit ũ affirman¬
do. subiuncta u̾ba testant᷑ cum ait. S qͥd
existis in desertum uidere: Hominẽ mol¬
lib uestitum: Ecce qui mollib uestiunt᷑.
in domib regum sunt. Arundo enim
uento agitata. mͦ flatib erigit᷑. mͦ flatib
inclinat᷑. Omĩs aũ infirmus animus qͥ
uel derogatione deicit᷑. uł laudib exalta¬
tur: arundo uento agitata ẽ. Quod ioh̃s
ñ erat: quia inflexibilem mentis uerticẽ
inter laudes hominũ &e derogationes te¬
nebat: & eius mentẽ scõ sp̃u solidam ꝑ di¬
uersas partes nullus linguaꝵ flatus in¬
clinabat:¬

Expanded text:
idere? arundinem vento agitalaude beati Joannis Baptistae turbis Judaeorum a Domino dicitur, cum mentis mobilitas, quae nonnunquam in sacro eloquio per arundinem designari solet, in eo esse denegatur: post interrogationem enim Domini subintelligitur, non. Quod quia negando dixerit, non affirmando, subjuncta verba testantur, cum ait: Sed quid existis in desertum videre, hominem mollibus vestitum. Ecce qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt. Arundo autem vento agitata modo flatibus erigitur, modo flatibus inclinatur. Omnis autem infirmus animus qui vel derogatione dejicitur, vel laudibus exaltatur, arundo vento agitata est. Quod Joannes non erat, quia inflexibilem mentis verticem inter laudes hominum et derogationes tenebat, et ejus mentem sancto Spiritu solidam per diversas partes nullus linguarum flatus inclinabat
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ñ est transinutatio.
nec uicissitudinis obũ¬
bratio. mͦ ł xii. Om̃s scĩ ꝑ naturã in semetipsis
habent mutabilitatẽ ꝓpͥam. s dũ immutabili¬
tati studiose semꝑ inherere desiderant. inhe¬
rendo agunt ut immutabiles fiant. Cumq ad
hanc affectu toto se tenent. qͣndoq accipiut ut
suꝑ semetipos ducti. uincant hoc qͦd in semet¬
ipsis nutabiles extiterunt. Quid eñ mutabi¬
litas. nͥ mor quedam est. quȩ dum rem quãli¬
bet in aliud mutat: qͣsi occidit qͦd fuerat. ut¬
incipiat eẽ qͦd non erat: Et de auctore om̃i¬
um scͥptũ est qͥ soluᷤ ht̃ immutabilitatẽ. qͥa
uideł in semetipso solus ẽ immutabilis. De
om̃e donũ ꝑfectum desursum ẽ. descendens
a patre luminũ: apud quẽ ñ ẽ transmutatio.
nec uicissitudinis obumbratio. Ipsa enim mu¬
tabilitas umbra ẽ: quȩ qͣsi obscuraret lucem.
si hanc ꝑ aliqͣs uicissitudines mutaret. Sed
quia in deo mutabilitas ñ uenit. nulla eiꝰ lu¬

Expanded text:
quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio . Omnes sancti per naturam in semetipsis habent mutabilitatem propriam, sed dum immutabilitati studiose semper inhaerere desiderant, inhaerendo agunt ut immutabiles fiant. Cumque ad hanc affectu toto se tenent, quandoque accipiunt ut, super semetipsos ducti, vincant hoc quod in semetipsis mutabiles exstiterunt. Quid enim mutabilitas nisi mors quaedam est, quae dum rem quamlibet in aliud immutat, quasi occidit qincipiat esse quod non erat. Et de auctore omnium scriptum est: Qui solus habet immutabilitatem , quia videlicet in semetipso solus immutabilis est. De fectum desursum est, descendens a Patre luminum: apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. Ipsa enim mutabilitas umbra est, quae quasi obscuraret lucem, si hanc per aliquas vicissitudines permutaret. Sed quia in Deo mutabilitas non venit, nulla ejus lu
Abbreviated transcription (Latin):
quia dum teniuitas in corpore. dum pallor in
uultu respicit᷑. uirtus patefacta laudatur: &
tanto celerius se foris fundit: qͣnto ad huma¬
nos ocłos ꝑ ostensum pallorem exit. Et ple¬
rumq fit: ut qͦd agi causa dĩ creditur: ꝓ soliᷤ
humanis fauorib agatur. Quod bene sy¬
mon ille significat: qui inuentus in itinere
crucem dñicam in angariam portat. Aliena
quippe onera in angaria portant᷑: qͣndo per
uanitatis studium aliquid geritur. Qui gͦ
ñ reqͥrunt. Crucem gͦ dñi in angaria symõ
portat: quia cum opus bonũ ex bona uolu¬
tate. ñ ducit᷑: rem iusti sine fructu peccator
oꝑatur. Unde & isdem symon crucẽ portat.
s ñ morit᷑: qm̃ abstinentes & arrogantes ꝑ
abstinentiam qͥdem corpus afficiunt:̃s ꝑ de

Expanded text:
quia dum tenuitas in corpore, dum pallor in vultu respicitur, virtus patefacta laudatur; et tanto se celerius foras fundit, quanto ad humanos oculos per ostensum pallorem exit. Et plerumque fit ut hoc quod causa Dei agi creditur pro solis humanis favoribus agatur. Quod bene Simon ille significat, qui, inventus in itinere , crucem dominicam in angaria 1589 portat. Aliena quippe onera in angaria portantur, quando per vanitatis studium aliquid geritur. Qui ergo ius non requirunt. Crucem ergo Domini in angaria Simon portat, quia cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructu peccator operatur. Unde idem Simon crucem portat, sed non moritur, quia abstinentes et arrogantes per abstinentiam
Abbreviated transcription (Latin):
petre occide & manduca: qualit̾ tres uiri
uenerunt eumad corneliũ uocantes. qua
uidea post baptismũ consueuerat. in gen¬
tilibus añ baptismũ uenit. Si enĩ cuma
fidelib culparet᷑ auctoritatẽ quã in sc̃ã ec¬
cłia acceꝑat attendisset: respondere pote¬
rat. ut pastorem suũ oues quȩ ei cõmissȩ
fuerant. rep̾hendere ñ auderent. S si in
querela fidelium aliquid de sua potesta¬
te diceret: ꝓfecto doctor mansuetudinis ñ
fuisset. Humili gͦ eos ratione placauit: at¬
ꝙ in causa rep̾hensionis suȩ etiam testes
signa & miracła singłariter faciens. ñ de¬
dignatꝰ ẽ in causa rep̾hensionis suȩ rationẽ
humilit̾ reddere: qͣntomagis nos peccato¬
res eum de re aliqua rep̾hendimur. re¬
prehensores nrõs ratione humili placare
debemus:¬

Expanded text:
Petre, occide et manduca ; qualiter tres viri Petre, occide et manduca ; qualiter tres viri venerint, eum ad Cornelium vocantes; qualJudaea post baptismum consueverat, in gentilibus ante baptismum venit. Si enim cum a fidelibus culparetur, auctoritatem quam in sancta Ecclesia acceperat attendisset, respondere poterat ut pastorem suum oves quae ei commissae fuerant reprehendere non auderent. Sed si in querela fidelium aliquid de sua potestate diceret, profecto doctor mansuetudinis non fuisset. Humili ergo eos ratione placavit, atque in causa reprehensionis suae etiam testes signa et miracula singulariter faciens, non dedignatus est in causa reprehensionis suae rationem humiliter reddere; quanto magis nos peccatores, cum de re aliqua reprehendimur, reprehensores nostros ratione humili placare debemus
Abbreviated transcription (Latin):
patͥciam. Om̃s nos fratres sumꝰ: unius
imꝑatoris potestate conditi. & sanguine
redempti. Et id circo fratres nros quamli¬
bet pauꝑes & abiectos: in nullo despicere
debemus. Certe etenim petrus potestatem
regni cȩlestis acceperat: ut queq in terra li¬
garet uł solueret essent in cȩlo ligata uł
soluta. Suꝑ mare ambulauit: egrotantes
umbra curabat: peccantes uerbo occidebat:
mortuos oratione suscitabat. C quia ex
ammonitione sp̃c ad corneliũ gentilem
fuerat ingressus: contra euma fidelib que
stio facta ẽ. cur ad gentiles intrasset &e come¬
disset cum eis: cur eos in baptismate rece¬
pisset. Et tam̃ isdem apłoꝵ pͥnceps tanta do¬
noꝵ grã repletus. tanta miracłoꝵ potestate.
fuffultꝰ. querelȩ fidelium ñ ex potestate.s
ex ratione respondit cauiam ꝑ ordinem ex¬
posuit: quomͦ uas qͦd dam uelut lintheũ
in quo quad rupedia terrȩ & bestiȩ rep¬
tilia atꝙ uolatilia inerant. de cȩlo sum¬
muti uiderit. uocemq audierit. surge

Expanded text:
tidium. Omnes etenim fratres sumus, unius imperatoris potestate conditi, et sanguine redempti. Et ideo fratres nostros, quantumlibet pauperes et abjectos, in nullo despicere debemus. Certe etenim Petrus potestatem regni coelestis acceperat, ut quaeque in terra ligaret vel solveret, essent in coelo ligata vel soluta: super mare ambulavit, aegrotantes umbra curabat, peccantes verbo occidebat, mortuos oratione suscitabat. Et quia ex admonitione Spiritus ad Cornelium gentilem fuerat ingressus, contra eum quaestio a fidelibus facta est cur ad gentiles intrasset, et comedisset cum eis, cur eos in baptismate recepisset. Et tamen idem apostolorum primus, tanta donorum gratia repletus, tanta miraculorum potestate suffultus, querelae fidelium non ex potestate, sed ex ratione respondit, causam per ordinem exposuit, quomodo vas quoddam, velut linteum, in quo quadrupedia terrae, et bestiae, et reptilia atque volatilia inerant, de coelo submitti viderit, vocemque audierit: Surge,
Abbreviated transcription (Latin):
immanitate custo diuit. fecit qͦd fieri fidi
amore ꝓhibuit:s ad fidi retorsit ministe¬
rium qͦd qͣsi ñ fideliter fecit. Plerumq enĩ
uirtꝰ cum indiscrete tenet᷑ amittit᷑: cum dĩ¬
crete int̾mittit᷑. plus tenetur. S alta conside¬
ratione opus ẽ: ne fortasse nequa qͣm cõmu¬
nis boni consilio. s timore ꝓprio uł cuiꝰli¬
bet ambitionis studio. a uirtutis exercita¬
tione cessetur. Quod nimirũ cum agitur:
iam ñ dispensationi s culpe seruit᷑. Quod¬

Expanded text:
immanitate custodivit: fecit quod fieri fidei immanitate custodivit: fecit quod fieri fidei amore prohibuit, sed ad fidei retorsit ministerium quod quasi non fideliter fecit. Plerumque enim virtus cum indiscrete tenetur, amittitur; cum discrete intermittitur, plus tenetur. Sed alta consideratione opus est, ne fortasse nequaquam communis boni consilio, sed timore proprio, vel cujuslibet ambitionis studio, a virtutis exercitatione cessetur. Quod nimirum cum agitur, jam non dispensationi sed culpae servitu
Abbreviated transcription (Latin):
re. & aliqͣndo postponere nesciamꝰ. Non
Unde fit: ut cum qͥd bene agimꝰ. plerũꝙ
meliꝰ ab eiꝰ actione cessemꝰ. & laudabilius
ad tempꝰ deserat: qͦd in suo tempore lau¬
dabiliter mens tenebat. Nam si ꝓ nr̃is
bonis minimis quib actis ꝓficimꝰ nec ta¬
men int̾missis interimꝰ. maiora laboꝵ mala
ꝓximis imminent: necessario nos uirtutũ
augm̃ta seponimꝰ. ne infirmiorib ꝑximis
fidei detͥmenta generemꝰ: ne tanto iam qͦd¬
agimus uirtꝰ non sit. quanto ꝑ occasionẽ
sui in alienis cordib fundamenta uirtutũ
tatẽ fid̾i uenientes circumcidi ꝓhibuit: &
tam̾ listris atq ichoniũ transiens. ipse ti¬
motheum qui gentili patre fuerat editus
circumcidit. Uidens enim qͦd nͥ se manda¬
ta litterȩ seruare ostenderet: iudeoꝵ rabiẽ
etiam in his qui sibi tunc comites ad erant
excitaret: assercionis suȩ uim postposuit:÷
ce sine dampno fidei. se suosq a ꝑsecutioniᷤ

Expanded text:
re et aliquando postponere nesciamus. Non re et aliquando postponere nesciamus. Non Unde fit cum quid bene agimus, plerumque melius ab ejus actione cessemus, et laudabilius ad tempus deserat quod in suo tempore laudabiliter mens tenebat. Nam si pro nostris bonis minimis quibus actis proficimus, nec tamen intermissis interimus, majora laborum mala proximis imminent, necessario nos virtutum augmenta seponimus; ne infirmioribus proximis fidei detagimus virtus non sit, quanto per occasionem sui in alienis cordibus fundamenta virtutum tatem fidei venientes circumcidi prohibuit; et tamen Lystris, atque Iconium transiens, ipse Timotheum qui Gentili patre editus fuerat, circumcidit . Videns enim quod nisi se mandata litterae servare ostenderet, Judaeorum rabiem etiam in his qui sibi tunc comites aderant, excitaret, assertionis suae vim proposuit, et sine damno fidei se suosque a persecutionis
Abbreviated transcription (Latin):
tes eum mortuũ eẽ. Circum dantib autẽ
eum discipłis surgens intrauit ciuitatẽ:
oe postera die ꝓfectꝰ ẽ cũ barnaba in der-¬
ben. Cumq euangłiassent ciuitati illi
&e docuissent multos: reuersi sunt listrã
&e ichoniũ & antiochiam. confirmanteᷤ
do eum ab intentione. sua ñ ualet mors
ipsa ꝓhibere. Ecce lapidib obruit᷑: nec
tam̃ a ueritatis sermone remouet᷑. Occi¬
di potest: suꝑari ñ potest. Uelut extinctꝰ
extra urbem ꝓicit᷑: s intra urbem die aho
illesus p̾dicator inuenit᷑. O quam fortis
huic uiro in est infirmitas: o quã uictrix
pena. o qͣm dominatrix patientia. Ad agẽ¬
dum repulsione ꝓuocat᷑: ad p̾dicandam sa¬
lutẽ plagis erigit᷑: ad ꝓpellendam laboriᷤ
lassitudinẽ. pena refouet᷑. Nulla gͦ hunc
adu̾sitas suꝑare potest: quẽ pena fouet.
Qd̾ paulus timotheum circum cidit. mͦ ł xx.ͫ¬
N una eademq uirtute dis & xxiii.xxxuii.
cretionẽ deserimus: si hanc & aliquando age¬

Expanded text:
ircumdantibus autem eum discipulis, surgens intravit civitatem, et postera die profectus est cum Barnaba in Derben. Cumque evangelizassent civitati illi, et docuissent multos, reversi sunt Lystram et Iconium, et Antiochiam, confirmantes do eum ab intentione sua non valet mors ipsa prohibere. Ecce lapidibus obruitur, nec tamen a veritatis sermone removetur. Occidi potest, superari non potest: velut exstinctus extra urbem projicitur, sed intra urbem die alio illaesus praedicator invenitur. O quam fortis huic viro inest infirmitas! O quam victrix poena! O quam dominatrix patientia! Ad arguendum repulsione provocatur, ad praedicandam salutem plagis erigitur, ad propellendam laboris lassitudinem poena refovetur. Nulla ergo hunc adversitas superare potest quem poena fovet. Paulus Timotheum circumcidit . In una eademque virtute discretionis lineam deserimus, si hanc et aliquando age
Abbreviated transcription (Latin):
bant paulum. mͦ ł xxxi. Uir sc̃s & fortis
p̃dicator dm̃ qͦ maiore ꝑsecutione p̾mit᷑.
eo ad p̾dicandam ueritatẽ acrius instiga¬
tur: & cum patient̾ ꝑsecutor es tolerat: ar¬
Denter ad se auditores trahere festinat. Ui¬
Deamꝰ paulum zelo sc̃i sp̃c inflamiatũ.
qͦmͦ ꝑsecutoꝵ minas minime formidat:
quomͦ int̾ supplicia positus peccatores ad
se trahere festinat. sicut scͥptum ẽ. Suꝑue-¬
nerunt autẽ qͥdam ab antio chia & icho¬
nio uidei:̃ & ꝑsuasis turbis lapidantes

Expanded text:
 . Vir sanctus et fortis praedicator Domini quo majore persecutione premitur, eo ad praedicandam veritatem acrius instigatur, et cum patienter persecutores tolerat, ardenter ad se auditores trahere festinat. Videamus Paulum zelo sancti Spiritus inflammatum, persecutorum minas minime formidat. Quomodo inter supplicia positus, peccatores ad se trahere festinat, sicut scriptum est: Supervenerunt autem quidam ab Antiochia et Iconio Judaei, et persuasis turbis, lapidantes
Abbreviated transcription (Latin):
S uitulus a sinstris: qͥa mors illiꝰ eos ad mom̃¬
tum temporis in infidelitate ꝓstrauit. Iure aũ
locꝰ aqͥlȩ ñ iuxta s desuꝑ ẽẽ describit᷑: quia siue
dm̃ apud patrẽ eẽ denuntiat. suꝑ ȩuangłistas
cȩto̾s uirtute contemplationis excreuit: cum
quib &e si simul de eiꝰ deitate loquit᷑: hanc ta¬
m̃ omĩb subtilius contemplat᷑. S si aquila cũ
rant᷑:mirũ qͦmͦ desuꝑ ipsoꝵ quatuor eẽ descri-¬
bat᷑:ñ qͥa ioħes ꝑ hoc qͦd in pͥncipio uerbum
uidit. etiam suꝑ semetipsũ transiit. Nam nͥ
&e se transisset: u̾bum in pͥncipio ñ uidisset.
terea de eisdem scĩs ammalib querendum ẽ:
cũ singłis distincta imaginib describantur.
ut aliud homini. aliud leoni. aliud untulo. ali¬
ud aqͥle. simile dicatur: qͥd sit qͦd paulo suꝑiꝰ
de om̃ib simul dicat᷑. similitu do hominiꝰ in
eis. S quis hic homo describit᷑ n ille de qͦ scptũ ẽ.

Expanded text:
Sed vitulus a sinistris, quia mors illius eos ad momeSed vitulus a sinistris, quia mors illius eos ad momentum temporis in infidelitatem prostravit. Jure autem locus aquilae non juxta, sed desuper esse describitur, quia sive apud Patrem esse denuntiat, super evangelistas caeteros virtute contemplationis excrevit: cum quibus etsi simul de ejus deitate loquitur, hanc tamen omnibus subtilius contemplatur. Sed si aquila cum rantur, nimirum quomodo desuper ipsorum quatuor descriannes per hoc, quod in principio Verbum vidit, etiam super semetipsum transiit; nam nisi et se transiisset, Verbum in principio non vidisset. terea de eisdem sanctis animalibus quaerendum est, cum singulis distincta imaginibus describantur, ut aliud homini, aliud leoni, aliud vitulo, aliud aquilae simile dicatur, quid sit quod paulo superius de omnibus simul dicatur: Similitudo hominis in eis? Sed quis hic homo describitur, nisi ille, de quo scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
q nobis questiones obicimus. quas oportet
ut aꝑiente dño dissoluamus. Homo gͥ &e leo
a dextris uitulus uͦ a sinistris cẽ ꝑhibetur. A
dextris etenĩ leta: a sinistris uͦ tristia habemtꝰ.
Unde & sinistrum nob̾ ẽẽ dicimꝰ. hoc qͦd adũ¬
sum eẽ deputamꝰ. Et sicut p̾fati sumꝰ ꝑ homine
incarnatio. ꝑ uitulum passio. ꝑ leonẽ uͦ aucto¬
ris nr̃i resurrectio designat᷑. De incarnatiõe
aũ unigeniti filii qua redempti sumꝰ om̃s
electi letati sunt: de morte uͭ illiꝰ ipsi electoꝵ p̾
one sunt gauisi. Quia gͦ eiꝰ &e natiuitas & resur¬
rectio leticiam discipłis p̃buit. qͦs eiꝰ passio con¬
tͥstauit. homo e leo a dextris uitubꝰ ũ a sinist
fusse describit᷑. Ipsi namq scĩ ęuangłistȩ de euᷤ
humanitate gauisi st̃ de eiꝰ resurrectione confir-¬
mati. qͥ de eiꝰ passione fuerant contristati. Homo
gͦ & leo eiᷤ a dextͥs ẽ: qͥa redemptoris nr̃i eos in¬
carnatio uiuificauit: resurrectio confirmauit.

Expanded text:
us, quas oportet ut aperiente Domino, dissolvamus. Homo igitur et leo a dextris, vitulus vero a sinistris esse perhibetur. A dextris etenim laeta, a sinistris vero tristia habemus. Unde et sinistrum nobis esse dicimus hoc quod adversum esse deputamus. Et sicut praefati sumus, per hominem incarnatio, per vitulum passio, per leonem vero auctoris nostri resurrectio designatur. De incarnatione autem unigeniti Filii, qua redempti sumus, omnes electi laetati sunt: de morte vero illius, ipsi electorum pone sunt gavisi. Quia ergo et nativitas ejus, et resurrectio laetitiam discipulis praebuit quos ejus passio contristafuisse describitur. Ipsi namque sancti evangelistae de ejus humanitate gavisi sunt, de ejus resurrectione confirmati, qui de ejus passione fuerant contristati. Homo ergo et leo eis a dextris est, quia Redemptoris nostri eos incarnatio vivificavit, resurrectio confirmavit.
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ efficit᷑ aquila: recte ꝑ hȩc scã animalia sig¬
nari unusquisq ꝑfectus potest. Qd̃ idcuro
diximꝰ ut ea quȩ de quatuor animalib die¬
ta st̃. ꝑtinẽ etiam ad ꝑfectoꝵ singłos demon
stremus. S magna nobis de eisdem euange¬
listis &e scĩs p̾dicatorib questio oritur: cur
homo & leo a aextris ipsoꝵ quatuor. uitulꝰ
u a sinistris ipsoꝵ qͣtuor eẽ ꝑhibet᷑. Neq enĩ
sine admiratione ẽ cur duo illa a dextris. &

Expanded text:
vero efficitur aquila, recte per haec sancta animalia sigvero efficitur aquila, recte per haec sancta animalia signari unusquisque perfectus potest. Quod idcirco dicimus, ut ea quae de quatuor animalibus dicta sunt pertinere etiam ad stremus. Sed magna nobis de eisdem evangelistis et sanctis praedicatoribus quaestio oritur, cur homo et leo a dextris ipsorum quatuor, vitulus vero a sinistris ipsorum quatuor esse perhibetur. Neque enim sine m
Abbreviated transcription (Latin):
nem mareꝰ qͥa a sacrificio exorsꝰ ẽ. bene ꝑ uitu¬
lum lucas: qͥa uͭ a diumitate u̾bi cepit. digne
ꝑ aqͥlam significat᷑ ioħ̾s. Qui dicens. in pͥnci¬
pio erat uerbũ. & uerbum erat apud dm̃ae
d̾s erat ũbum:. dum in ipsam diuinitatis sub¬
stantiã intendit: q̃si more aqͥle in solem ocłos
fixit S qͥa electi om̃s membra sunt redempto¬
ris nr̃i ipse aũ redemptor nr̃ caput ẽ elecłoꝵ
omniũ: ꝑ hoc qͦd membra eiꝰ figurata sunt.
nil obstat. sim his om̃ib etiam ipse signet᷑.
Ipse enim unigenitꝰ dĩ filius ueracit᷑ factꝰ est
homo᷑. ipse in sacrificio redemptionis nĩȩ di¬
gnatus ẽ mori ut uitulus ipse ꝑ uirtutẽ suȩ
fortitudmis surrexit ut leo. Leo etiã aꝑtis
ocłis dormire ꝑhibet᷑. qͥa in ipsa morte in
qͣ ex humanitate redeptor nr̃ dormire potuit.
ex diuinitate sua immortalis ꝑmanendo
uigilauit. Ipse etiam post resurrectionẽ su¬

Expanded text:
nem Marcus; quia a sacrificio exorsus est, bene per vitunem Marcus; quia a sacrificio exorsus est, bene per vitulum Lucas; quia vero a divinitate Verbi coepit, digne per aquilam significatur Joannes. Qui dicens: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ; dum in ipsam divinitatis substantiam intendit, quasi more aquilae in solem oculos fixit. Sed quia electi omnes membra sunt Redemptoris nostri, ipse autem Redemptor noster caput est electorum omnium: per hoc quod membra ejus figurata sunt, nil obstat, si in his omnibus etiam ipse signetur. Ipse enim unigenitus Dei Filius veraciter factus est homo: ipse in sacrificio redemptionis nostrae dignatus est mori, ut vitulus: ipse per virtutem suae fortitudinis surrexit, ut leo. Leo etiam apertis oculis dormire perhibetur: quia in ipsa morte, in qua ex humanitate Redemptor noster dormire potuit, ex divinitate sua immortalis permanendo vigilavit. Ipse etiam post resurrectionem su
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtemplationis pennã qͣsi in aerem leuantur.
Quia itaq & una est fides incarnationis eiꝰ i
om̃ib. & par contẽplatio diuinitatis eiꝰ in sin¬
gulis: recte dicit᷑. qͣtuor facies uni. & qͣtuor
pennȩ uni. Deinde etiam hȩc eade sc̃a anima-¬
lia subtiliꝰ describunt᷑ut hȩc euangłistaꝵ sig-¬
nificare ꝑsonas. ipsa nobis subtilitas descͥptioniᷤ
aꝑiat: nichilq sermo dĩ nr̃o intellectui dubie¬
tatis relinquat. Dicitur enim. Similitudo uul-¬
tus eoꝵ. facies hominis & facies leonis a dextͥs
ipsoꝵ quatuor. facies aũ bouis a sinistris ipsoꝵ
quatuor: &e facies aqͥle desuꝑ ipsoꝵ quatuor.
Qdͦ enim quatuor hec pennata animalia sc̃os
qͣtuor euangłistas designent: ipsa unuiscuiꝰ¬
q libri ȩuangłici exordia destant᷑. Nam quia
ab humana generatione cȩpit. iure ꝑ hominẽ
matħs: qͥa ꝑ clamorem in deserto. recte ꝑleo¬

Expanded text:
contemplationis pennam, quasi in aerem levantur. contemplationis pennam, quasi in aerem levantur. Quia itaque, et una est fides incarnationis ejus in omnibus, et par contemplatio divinitatis ejus in singulis, recte dicitur: Quatuor facies uni, et quatuor pennae uni. Deinde etiam haec eadem sancta animalia subtilius describuntur, ut per haec Evangelistarum significari personas ipsa nobis subtilitas descriptionis aperiat, nihilque sermo Dei nostro intellectui dubietatis relinquat. Dicitur enim: Similitudo vultus eorum, facies hominis, et facies leonis a dextris ipsorum quatuor: facies autem bovis a sinistris ipsorum quatuor, et facies aquilae desuper ipsorum quatuor. Quod enim quatuor haec animalia pennata sanctos quatuor Evangelistas designent, ipsa uniuscujusque libri evangelici exordia testantur. Nam quia ab humana generatione coepit, jure per hominem Matthaeus; quia per clamorem in deserto, recte per leo
Abbreviated transcription (Latin):
rursus ait. Ego scio qͦs elegerim. ꝑ contem¬
plationem uͦ qͥa suꝑ nosmetipsos tollimur:
qͣsi in aere leuamur. Quatuor gͦ facies uni
sunt: qͥa si reqͥras qͥd matħs de incarnatione
dñi sentiat. hoc nimirũ sentit. qͦd marcus. lu-¬
cas &e ioħes. Si queras qͥd iohes sentiat: hoc
Quatuor gͦ facies uni sunt: qͥa noticia fidei
qͣ cognoscunt᷑ a dõ. ipsa ẽ in uno quȩ ẽ simul
in qͣtuor. Quicqͥd enim in uno inueneris. hoc
in om̃ib simul qͣtuor recognosces. Et quatuor
pennȩ uni: qͥa dĩ om̃ipotentis filiũ dnm̃ iħm¬
xp̃m. sunul om̃s concorditer p̾dicant: &e ad
diuinitatẽ eiꝰ mentiᷤᷤ ocłos leuantes. penna ꝯ.¬
templationis uolant. Euangłistaꝵ. gͦ facies
ad humanitate ꝑtinet. penna ad diuinitatẽ:
qͥa in eum quẽ corporeum aspiciunt: q̃si facie
intendunt. S dum hunc eẽ in circum scͥptũ
atq in corporeũ ex diuinitate annuntiant. ꝑ

Expanded text:
rursus ait: Ego scio quos elegerim . Per contemrursus ait: Ego scio quos elegerim . Per contemplationem vero, qua super nosmetipsos tollimur, quasi in aerem levamur. Quatuor ergo facies uni sunt: quia si requiras quid Matthaeus de incarnatione Domini sentiat; hoc nimirum sentit quod Marcus, Lcas et Joannes. Si quaeras quid Joannes sentiat; hoc Quatuor ergo facies uni sunt, quia notitia fidei, qua cognoscuntur a Deo, ipsa est in uno, quae est simul in quatuor. Quidquid enim in uno inveneris, hoc in omnibus simul quatuor recognosces. Et quatuor pennae uni, quia Dei omnipotentis Filium Domim simul omnes concorditer praedicant, et ad divinitatem ejus mentis oculos levantes, penna contemplationis. volant. Evangelistarum ergo facies ad humanitatem Domini pertinet, penna ad divinitatem: quia in eum, quem corporeum aspiciunt, quasi facies intendunt. Sed dum hunc esse incircumscriptum et incorporeum ex divinitate annurtiant, per
Abbreviated transcription (Latin):
animalia quȩ iere¬
chieli ꝓph̾e ostendun-¬
tur in uisione. sc̃i
quatuor euangłistȩ.
math̾s. uidelicet. mar-¬
cus. lucas. & iohes figurant᷑: &e sub ȩuangłi-¬
staꝵ ꝑsonis. om̃s simul ꝑfecti significantur.
Nec immerito ꝑ euangli̾stas qͣtuor ꝑfectoꝵ
omniũ numerꝰ expͥmit᷑: qͥa om̃s qͥ in eccłia
modo perfecti sunt. ꝑfectionis suȩ
rectitudinẽ ꝑ eoꝵ ȩuangłium didicerunt.
Sc̃ã itaq quatuor animalia. ꝑ quȩ qͣtuor
euangłiste significant᷑. subtili narratione
describunt᷑ a ierechiele cum dicit᷑. Qua¬
tuor facies uni: &e quatuor pennȩ uni. Qdͥ
ꝑ faciem nͥ noticia: & qͥd ꝑ pennam nͥ uola¬
tꝰ expͥmitur: ꝑ faciem qͥppe unꝰqͥsq cog¬
noscit᷑ ꝑ pennam uͦ in altũ auium corpora
subleuant᷑. facies itaq ꝑtinet ad fidem: pen-¬
na ad contemplationẽ. ꝑfidem namq ab
om̃ipotente do cognoscimur: sicut ipse de
suis ouib dicit. Ego sum pastor bonus: &
cognosco meas. & cognoscunt me meȩ. Qui

Expanded text:
animalia, quae Ezechieli prophetae ostenduntur in visione, sancti quatuor evangelistae, Matthaeus videlicet, Marcus, Lucas et Joannes figurantur: et sub evangelistarum personis omnes simul perfecti significantur. Nec immerito per evangelistas quatuor perfectorum omnium numerus exprimitur: quia omnes, qui in Ecclesia modo perfecti sunt, perfectionis suae rectitudinem per eorum Evangelium didicerunt. Sancta itaque quatuor animalia, per quae quatuor Evangelistae significantur, subtili narratione describuntur ab Ezechiele, cum dicitur: Quatuor facies uni, et quatuor pennae uni. Quid per faciem nisi notitia, et quid per pennas, nisi volatus exprimitur? Per faciem quippe unusquisque agnoscitur, per pennam vero in altum avium corpora sublevantur. Facies itaque pertinet ad fidem, penna ad contemplationem. Per fidem namque ab omnipotenti Deo cognoscimur; sicut ipse de suis ovibus dicit: Ego sum Pastor bonus, et cognosco oves meas, et cognoscunt me meae . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
tiã ñ ꝯiungitꝰ. Nc̃ itaq alii portant᷑ a nob̾. nos uͦ
portati sumꝰ ab aliis. Illi uͦ qͥ in fine eccłie id ẽ pa
Textremitate mundi nasci¬
turi st̃. tolerant᷑ qͥdem a maiorib. ut eoꝵ mo¬
res ad bona merita componant᷑ s dĩ ñ eos
sequunt᷑ qui ꝑ illos ꝓficiant: nullos suꝑ se
fidelis fabricȩ iã lapideᷤ portant. Om̾e aũ põ¬
dus fabricȩ fundam̃tũ portat: qͥa mores simul
omnũ solꝰ redeptor nr̃ tolerat. De qͦ paulꝰ ait fun¬
dam̃tũ aliud nemo potest pon̾e. p̾t̾ id qͦd positũ ẽ¬
in ipso malum ñ fuit qͦd debiuisset tolera¬
ri. Mores & culpas nr̃as solus ille sustinet.
qui totam sc̃ȩ eccłiȩ suȩ fabricam portat: qͥ
ꝑ ꝓph̾e uocem de ꝑuerse adhuc uiuentib
dicit. Laboraui sustinens.
ichi mundus crucifixꝰ ficatione scõꝵ.

Expanded text:
tiam non conjungit? Nunc itaque alii portantur a vobis, nos vero tiam non conjungit? Nunc itaque alii portantur a vobis, nos vero portati sumus ab aliis. Illi vero qui in fine Ecclesiae, id est in extremitate mundi, nascisunt, tolerantur quidem a majoribus, ut eorum mores ad bona merita componantur; sed cum non eos sequuntur qui per illos proficiant, nullos super se fidelis fabricae jam lapides portant. Omne autem pondus fabricae fundamentum portat, quia mores simul omnium solus Redemptor noster tolerat, de quo Paulus ait: Fundamentum aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum esed in ipso malum non fuit quod debuisset tolerari; et culpas vestras solus ille sustinet qui totam sanctae Ecclesiae suae fabricam portat; qui per prophetae vocem de perverse adhuc viventibus dicit: Laboravi, sustinens Mihi mundus
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut in edificio lapiᷤ lapidem portat. qͥa la¬
pis suꝑ lapidem ponit᷑: & qui portat alt̾um.
portat᷑ ab alt̾o: sic in scã eccłia unusqͥsꝙ por¬
tat alterũ. & portat᷑ ab alt̾o. Nam uicissim se
ꝓximi tolerant: ut ꝑ eos edificiũ caritatis
surgat. Hinc etenĩ paulus admonet diceis.
Inuicẽ onera ur̃a portate: & sic adimplebitiᷤ
legem xp̃i. Quid lex hoc loco accipi nͥ carita ͤ
debet᷑ ꝑ quã semꝑ in mente legit᷑. pcepta uite
qualit in actione teneant᷑. Lex quippe xp̃i
caritas ẽ. qͥa ex illa nob̾ & largit᷑ sua bona
re nr̃a benigne conferimꝰ. & nr̃oꝵ mala pie
sustinemꝰ cũ frat̾na onera ex amore toleramꝰ.
Huiꝰ legis uirtutẽ paulus iterũ denutian.
ait. Plenitudo legis caritaᷤ Si enĩ ego uos por¬
tare negligo in morib ur̃is. & uos tolerare
me ꝯtẽpnitis in morib meiᷤ cͤaritatiꝰᷤint̾ noᷤᷤ
uñ edificiũ surgit. qͦs uicaria dilectio ꝑ patiẽ¬

Expanded text:
Sicut in aedificio lapis lapidem portat, quia lapis super lapidem ponitur, et qui portat alterum portatur ab altero, sic in sancta Ecclesia unusqtat alterum, portatur ab altero. Nam vicissim se proximi tolerant, ut per eos aedificium charisurgat. Hinc etenim Paulus admonet, dicens: Invicem onera vestra portate: et sic adimplebitis legem Christi. Quid lex hoc loco accipi nisi charitas debet, per quam semper in mente legitur praecepta vitae qualiter in actione teneantur? Lex quippe Christi charitas est, quia ille nobis et largiter sua bona et nostra benigne conferimus, et nostrorum mala pie sustinemus, fraterna onera ex amore tolerantes. Hujus legis virtutem Paulus iterum denuntians, ait: Plenitudo legis charitas Si enim ego vos portare negligo in moribus vestris, et vos tolerare me contemnitis in moribus meis, charitatis inter vos unde aedificium surgit quos vicaria dilectio per patien
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ qua se humiliando deiecerat. talis iam
factus eẽt. ut nec ipse mundii. nec mundꝰ ip¬
sum concupisceret: ñ solum ait se mundo
crucifixũ. ut mundi głam quã appeteret ip¬
se tanquã mortuus ñ uideret: s etiam sibi
mundum asseruit crucifixumꝰ. in quo se
tanta humilitate. deiecerat: ut &e ipse mun¬
dꝰ tanquã mortuus paułu humile̾ atq
despectum iam uidere nequa quã posset.

Expanded text:
nem qua se humiliando dejecerat talis jam nem qua se humiliando dejecerat talis jam factus esset ut nec ipse mundum, nec mundus ipsum concupisceret, non solum ait se mundo crucifixum, ut mundi gloriam quam appeteret ipse tanquam mortuus non videret, sed etiam sibi mundum asseruit crucifixum: in quo se tanta humilitate dejecerat, ut et ipse mundus tanquam mortuus, Paulum humilem atque despectum jam videre nequaquam posset.
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixus sum. nͥ & p̾mitteret. mͥ mundus
crucifixus est: ut ñ solum se mundo mortuũ.
s etiam sibi mundu mortuũ ẽẽ testaretur:
quatinꝰ nec ipse mundu. nec ipsum mundiẽ
appeteret. Si enim duo fortasse in uno loco
sint. quoꝵ unus uiuus. alter uͦ sit mortuus:
& si mortuus uium ñ uidet. uiuus tamen
mortuũ uidet Siuͦ utq sint mortui: alt̾ al¬
terum nequaquã uidet. Ita qui iam mun¬
dum ñ amat. s tam̃ ab illo uł ñ nolens a¬
mat᷑: & si ipse uelut mortuus mundũ ñ ui¬
det: hunc tam̃ mundus adhuc ñ mortuus
uidet. Si uͦ nec ipse mundũ in amore. ietinet.
nec rursum a mundi amore retinet᷑. sibi ui¬
cissim utriq st̃ extincti: qͥa dum alter al¬
terum ñ appetit: qͣsi mortuũ mortuus ñ
attendit. Qm̃ gͥ paulus nec mundi głam
querebat. nec a mundi gła ipse querebatur.
& se mundo. & mundũ sibi crucifixum ẽẽ
głatur. Ut enim ostenderet quia ꝑ abiectio¬

Expanded text:
cruccruchi mundus crucifixus est, ut non solum se mundo mortuum, sed etiam mundum sibi mortuum esse testaretur, quatenus nec ipse mundum, nec ipsum jam mundus asint, quorum unus vivus, alter vero sit mortuus, etsi mortuus vivum non videt, vivus tamen mortuum videt: si vero utrique sint mortui, alter alterum nequaquam videt. Ita qui jam mundum non amat, sed tamen ab illo vel non volens amatur, etsi ipse velut mortuus mundum non videt, hunc tamen mundus adhuc non mortuus videt. Si vero nec ipse mundum in amore retinet, nec rursum a mundi amore retinetur, sibi vicissim utrique sunt exstincti, quia dum alter non appetit quasi mortuus, mortuum non attendit. Quoniam igitur Paulus nec mundi gloriam quaerebat, nec a mundi gloria ipse quaerebatur, et se mundo et mundum sibi crucifixum esse gloriatur. Ut enim ostenderet quia per abjectio
Abbreviated transcription (Latin):
afflictione ꝑximi lugere. de morte eiꝰ qͥ ini¬
micꝰ ẽ ñ exultare: hȩc ẽ noua creatura: quã
idem magister gentiũ apud alios discipło¬
Suigilanti ocło requirit dicens. Si qͣ gͥ in xp̃o¬
Ad ueterẽ quippe hominẽ ꝑtinet mundu di¬
ligere. tͣnsitoria ex concupiscentia amare. m̃¬
tẽ in suꝑbiam erigere. patientiã ñ habere: ex
liuore maliciȩ de ꝓximi lesione cogitare su
indigentib ñ dare. atq ad multiplicanda ali¬
ena querere: nullũ pure ꝓpt̾ dm diligere. mi¬
micicias inimicis reddere: de afflictione ꝓr¬
imi gaudere. Cuncta hȩc uetusti ft̃ homi¬
nis: quȩ uidelicet de radice trahimꝰ. corrup¬
tionis. S qui iam ista exsuꝑat. & ad p̾cepta
dominica mentẽ in benignitate cõmutat.
de hoc recte dicit᷑. qͥa uet̾a transierunt. & ex¬
ce facta st̃ noua. Tc̃ gͦ in nrĩs mentib noua

Expanded text:
afflictione proximi lugere, de morte ejus qui iniafflictione proximi lugere, de morte ejus qui inimicus est non exsultare: haec est nova creatura quam idem magister gentium apud alios discipulos vigilanti oculo requirit, dicens: Si qua iAd veterem quippe hominem pertinet mundum diligere, transitoria ex concupiscentia amare, mentem in superbiam erigere, patientiam non habere, ex livore malitiae de proximi laesione cogitare, sua indigentibus non dare, atque ad multiplicandum aliena quaerere, nullum pure propter Deum diligere, inimicitias inimicis reddere, de afflictione proximi gaudere. Cuncta haec vetusti sunt hominis, quae videlicet de radice trahimus corruptionis. Sed qui jam ista exsuperat, et ad praecepta Domini mentem in benignitatem commutat, de hoc recte dicitur: Quia vetera transierunt, et ecce facta sunt nova. Tunc ergo in nostris mentibus nova
Abbreviated transcription (Latin):
ad uocẽ p̾dicationis qͣsi ex conu̾sione cõpunctoᷤ.
habitũ ñ animũ mutasse: ita ut religiosam ue¬
stem sumerent. s anteacta uicia ñ calcarenti¬
luera mundi p̾sentis inhiant̾ querere: &e de
solo ext̾ius habitu quẽ sumpserunt sc̾itatis
fidutiã habere. Quib qͥd aliud dicendum ẽ
nͥ hoc qͦd magister egregius quib da legis ex¬
t̾iora seruantib loquit᷑ dicens: qͥa in xꝑo iħu
neq circũcisio aliquid ualet neq p̾puciũ s¬
noua creatura: Non enim magni ẽ meriti.
si qͥd foris erga nos agatur in corpores mag.¬
noꝑe pensandum ẽ qͥd agat᷑ in mente. ⁊
p̾sentem mundu despicere. transitoria ñ ama-¬
pe̾mentẽ medullitꝰ in humilitate do &e ꝓr¬
mus sternere: contra illatas contumelias pa¬
cientiam seruare. & custodita patiencia ma¬
liciȩ dolorem a corde repellere: egenis ꝓpͥa m¬
buere. aliena minime ambire: amicũ in dõ
diligere. ꝓpt̾ d̾m & eos qͥ st̃ inimici amarẽ de

Expanded text:
ad vocem praedicationis, quasi ex conversione compunctos, habitum, non animum mutasse, ita ut religiosam vestem sumerent, sed anteacta vitia non calcarent mundi lucra inhianter quaerere, et de solo exterius habitu quem sumpserunt, sanctitatis fiduciam habere. Quibus quid aliud dicendum est, nisi hoc quod magister egregius quibusdam legis exteriora servantibus loquitur, dicens: Quia in Christo Jesu neque circumcisio aliquid valet, neqnova creatura ? Non enim magni est meriti si quid foris erga nos agatur in corpore, sed magnopere pensandum est quid agatur in mente. Nam praesentem mundum despicere, transitoria non amare, mentem medullitus in humilitate Deo et proximis sternere, contra illatas contumelias patientiam servare, et custodita patientia malitiae dolorem a corde repellere, egenis propria tribuere, aliena minime ambire, amicum in Deo diligere propter Deum, et eos qui sunt inimici amare, de
Abbreviated transcription (Latin):
cum corpore illud attingere. lucis intimȩ
secretũ uolunt: s quantolibet. ardore intẽ-¬
tionis exiliant. adhuc antiqua nox uideli¬
consensus pͥmi parentis ad culpam grauat:
ce corruptibiles huiꝰ carnis ocłos qͦs hostis cal¬
lidus ad concupiscentiã aꝑuit. iudex iustuᷤ
a contuitu int̾ni sui fulgoris premit Dear
nos in hoc ipsum: ds qui dedit nobis
pignus sp̃c. mͦ ł xui. In scriptura sacra ali
quando donũ scĩ sp̃c pignuᷤ appellat᷑: quia
ꝑ hoc ad int̾ioris spei certitudinẽ anima no¬
accepimꝰ: ut de ꝓmissione quȩ fit nob̾. cer¬
titudinẽ teneamꝰ.¬

Expanded text:
cum corpore illud attingere lucis intimae cum corpore illud attingere lucis intimae secretum volunt. Sed quantolibet ardore intentionis exiliant, adhuc antiqua nox, videliconsensus primi parentis, ad culpam gravat; et corruptibilis hujus carnis oculos, quos hostis callidus ad concupiscentiam aperuit, Judex justus a contuitu interni sui fulgoris premit. CAP. nos in hoc ipsum, Deus qui dedit nobis pignquando donum sancti Spiritus pignus appellatur, quia per hoc ad interioris spei certitudinem anima noaccepimus ut de promissione quae nobis fit certitudinem teneam