comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S᷑ ad regine pͣndia lũtꝰ eat
Consilio eͤdit. ꝑat gͦ tͣbẽ eͧcis ĩ star
E x ocłis u̾cex eiuus ad astͣ fugit
Rer ulłm sõpñ capit illa nocte. ub ꝙ
Libͦs afferri regia scripta legi.
Cũꝙ fidem mardochei descͥbẽt utd̾
F c̃m̃ cꝰ ope regia uica stecit
Rex ĩqͥt cãte fidi̾ q̃ reddita m̾cesi¬

Expanded text:
eat. Consilio credit; parat ergo trabem crucis instar Ex oculis vertex cujus ad astra fugit, Rex nullum somnum capit illa nocte, jubetque Libros afferri, regia scripta legi Dumque fidem Mardochaei describeret, istud Factum, cujus ope regia vita stetit. Rex inquit: « Tantae fidei q
Abbreviated transcription (Latin):
N hꝰ m̃dicat qͣmlib artis openi.
Pigmtis. olco. myrra niueo ꝙ dͤcorẽ
Tñe cultu uario dabat h ꝓtector eair̃
Augeĩ eunuchꝰ nil q negabat eis
Mirta rosis nub̾t ĩ uulcu lilya. nlłu
Artis adult̾iũ seꝑat illa duo
ꝯ pluit hãc cũto nat᷑a d̾rore. qd̾ eiꝰ
Plꝰ qm mortales ĩ dicat eẽ genar
Adr̃e pꝰ anñ dc̃as intͣre puellas
Rex iubr ĩg̾diens uesꝑe mane redit
Regis ĩ ãplexu ausa uenire fuit
I sta fuit qͣm mors orbaũ utͦqi ꝑente
Q m mardochtꝰ fouit amore pr̾is
ħuid̾s erat. ħ eiꝰ filia. solo
Affectũ ꝓpͥo. sanguĩe neptiᷤ erat
Cꝰ ꝯsilio doctͥnam iussa studebat
Foitĩt ĩ foĩs oĩb illa sequi
De babylõis humo ꝙͣ tͣssiugͣuãt ille
Tͣ stulit hãc susis hͥ faciẽdo morani
S nc̃ adrer̾̃ seriẽ redeat stilꝰ hest̾

Expanded text:
quamlibet artis opem. Pigmentis, oleo myrti, niveoque decore Cum cultu vario dabat haec protector earum Aggeus eunuchus, nilque negabat eis.Mista rosis nubunt in vultu lilia; nullum Artis adulterium separat illa duo. Compluit hanc tanto natura decore quod ejus Plusquam mortales judicat esse genas. Ad se post annum dictas intrare puellas Rex jubet; ingrediens vespere, mane redit. Regis in amplexus ausa venire fuit.Illa fuit quam mors orbarat utroque parente, Quam Mardochaeus fovit amore patrisus erat, haec ejus filia solo Affectu, patrio sanguine neptis erat. Cujus consilium, doctrinam, jussa, studebat Fortiter in factis omnibus illa sequi. De Babylonis humo qua transmigraverat ille Transtulit hanc Susas, hic faciendo moram. Sed nunc ad rerum seriem redea
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ ꝑ ꝯuiuas aurca uasa pluunt
Rex hilaris fr̃s pꝰ largi nectaris imbrẽ
Erit amã letꝰ assurg̃ uulgꝰ eunti
Mardochxꝰ eiꝰ nlłos ĩ pñdit honores
gͦ solo motu sedit honorat eum.
Pras dissimłaus abit. hͥd̾clarat amicĩ
Qnͣta sit ip̃iꝰ gła qnͣtus honor
Ut sẽt sumat luce seqñte cibum
Nil cã ee̾ putat ꝙ totosplẽdi honore
Si mardocheo uiuẽ detur adhue
Utor ⁊ affines illi respõsa d̾dert
magnã cioiꝰ pparat ille tͣbeua
Cuggãt. ⁊ moireat regiᷤ ĩ aure pͥ

Expanded text:
 convivas aurea vasa pluunt. Rex hilaris factus post largi nectaris imbrem » Exit Aman laetus, assurgit vulgus eunti, Mardochaeus ei nullos impendit honores, Nec solo motu sedis honorat eum. Iram dissimulans abit hic, declarat amicis Quanta sit ipsius gloria, quantus honor. Ut secum sumant luce sequente cibum. Nil tamen esse putat quod tanto splendet honore. Si Mardochaeo vivere detur adhuc. Uxor et affines illi responsa dederunt, Ut magnam Xitius praeparet ille trabem. Suggerat et moveat re
Abbreviated transcription (Latin):
ENonet ad ethiopũ t̾ras ueniat᷑ ab indis
Rege sub assueto subdita t̾ra fuit.
H iue soli regi regio eñtena mi nistnͣs
ꝓ na iaeñs hĩuł sub pede regis erat
Susys in uͦbe trohũ posuit iꝑ qͣnlib uͣbeᷤ
N est eq̃les passe fuisse sibi
t̃ eiꝰ amiꝰ erat regni ẽ larga ꝑ auit
pͣ ndia rex ducib pͥncipib ꝙ sius

Expanded text:
Donec ad Aethyopum terras veniatur ab Indis Rege sub Assuero subdita terra fuit. Huic soli regi regio centena ministrans Prona jacens humilis sub pede regis erat. Susis in urbe thronum posuit, quae quaslibet urbes Non est aequales passa fuisse sibi. Tertius annus erat regni, cum larga paravit Prandia rex ducibus principibus
Abbreviated transcription (Latin):
ost ħ rxx eraltat ama qͥ tͣxãt ortũ
Ex ĩfelioi g̾mĩe regis agar
Negis cui iuitã ꝯcessit nucͦ sauł
Q m̃ samuel gladiãs ꝯsecͣt ense deo
Dictꝰ amã dutes opib sublimiꝰ honore
Młtis florebat susys ĩ uͣbe bouis
Solꝰ enat mardocheꝰ qͥ legis hebree:
Iussa seqñs flexũ sꝑuit ħre genu
Sepiꝰ hoc xxꝑtꝰ amã. qͣ uidicet arte
Dedecꝰ hoc cepit uolue̾ corde sus
Affectũ regis ad sua ũba trahit
I petͣt u pͥncipᷤ sua icͥpta nigilli. ⁊ om̃s
Iudi ꝑeant qͥ sua regna colunt
ꝑ uarias uariõ legatoᷤ dirig̾ uͦbes

Expanded text:
rex exaltat Aman, qui traxerat ortum Ex infelici germine regis Agad, Regis, cui vitam concessit mucro Saulis, Quem Samuel gladians consecrat ense Deo. Dictus Aman dives opibus, sublimis honore, Multis florebat Susis in urbe bonis.Solus erat Mardochaeus qui, legis Hebraeae Jussa sequens, flexum spernit habere genu. Saepius haec expertus Aman, qua vindicet arte Dedecus hoc, coepit volvere corde malo. Affectum regis ad sua vota trahit. Impetrat ut princeps sua scripta sigillet et omnes Judaei pereant, qui regna sua colunt. Per varias
Abbreviated transcription (Latin):
G ñs sua grunri susysĩ u̾be mantur
Hest̾ adit regẽ pꝰ ista. tecũ dit ad illan
Aureolam u̾ͥgã. qm ten⁊ ille manu.
Oscła dat il geregina. dat oscła pͥneep̾
Frõtis regine sidꝰ utrũq stupens
Eq suos ocłos in formã paseẽt ĩqͥt
Si regina petis dona. petita feres
Dimidiã regni ꝑtẽ tua forma m̾ẽt᷑
Qd̃ cupis gͦ pete fiet ⁊ absq mora.
Hest̾ ait regẽ p̾cor hac ĩ luce uenire

Expanded text:
ua jejunet Susis in urbe manens. Esther adit regem. Pius ille tetendit ad istam Aureolam virgam quam tenet ille manu: Oscula dat virgae regina; dat oscula princeps Stanti reginae, sidus utrumque stupens; Cumque suos oculos in forma pasceret, inquit, « Si, Regina, petis dona, petita feres. Dimidiam regni partem tua forma meretur, Quod cupis ergo petas, fiet id absque mora. » Esther ait regi: « Precor h
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uasti regni fec̾ hr̃e deeus
Coplat hãc gͥ s dat diad̾ma. ꝑ uñ:
M eusem. ꝯiugii festa mane iubri
I regno bõa par ꝑ m̃sem floruit istũ
⁊ siciẽs ⁊ egñs sangu̾ie mucͦ stetit
Tunuchi ꝑemini suãtes hostia regis
Hoc spacio regi dãpna necem q ꝑant
Ñ latuit mardochrũ cã flebile mortĩ
O siliũ. nepti n̾ciat iste dolos

Expanded text:
Pro Vasthi regni fecit habere decus. Copulat hanc igitur sibi, dat diadema, per unum Mensem conjugii festa manere jubens. In regno data pax per mensem floruit istum Et sitiens et egens sanguine mucro caret. Eunuchi gemini, servantes ostia regis, Hoc spatio regi damna necemque parant. Non latuit Mardochaeum tam flebile mortis Consilium, nepti nuntiat ille dolos.
Abbreviated transcription (Latin):
Marti nubit onit. uenꝰ ẽ ꝯuĩctaberillo
Magnes satnũ luget adesse serem
bissex signoꝵ par simłis ꝙ fuit
Ueruex . bõ. gemini cãt̾. leo. uͥgo. statã
I septe̾ gẽmis signa tot illa uitent
S corpuꝰ architenẽs. capͥcamꝰ. fusor aqͣrũ
P isces. ĩ gemimꝰ qͥnꝙ uig̾ndo uitent
S ie duodena cobors gẽmar̃ ẽ duo deno
Ordi̾e signoꝵ. ludit houore pari
pꝰ qͣm sũpsert̃ regalia fcula finem
Cõuiuas alioᷤ regia m̾sa uocat
Ex iub uͭ popłs qͥ susys ĩ u᷑be morat᷑
ꝯueniat senis festa dieb agat.
Extͣ septa domꝰ astabat porcicꝰ. orto
ꝓ rĩa florigero de liens ꝙ dato
Fercła. pĩc̾nas stare nouare cila
P l̾ima ꝯuiuis ex toto gra fluxit
I spẽm pasctns eclłos. nares ĩ edoreni¬
In gustũ facices nobłis ortũs enit¬
E lib arbor ibi ꝯfirt tͥa. fert medicinã
Morbns. fit fessis ũbra. fit esta fai¬
N aliꝙ̃ stilẽ pͣdn̾s u̾ata reliquit
Ñ illic arbor uiue̾ uͥgo porest

Expanded text:
Marti nubit onyx, Venus est juncta berillo, Saturnum magnes luget adesse senem. Bis sex signorum par similisque fuit Vervex, Bos, Gemini, Cancer, Leo, Virgo, Statera, In septem gemmis signa tot ista nitent. Scorpius, Arcitenens, Capricornus, Fusor aquarum, Pisces, in gemmis quinque vigendo nitent. Sic duodena cohors gemmarum cum duodeno Ordine signorum ludit honore pari. Postquam sumpserunt regalia fercula finem, Convivas alios regia mensa vocat. Rex jubet ut populus, qui Susis in urbe moratur, Conveniat, senis festa diebus agat. Extra septa domus astabat porticus, horto Proxima florigero deliciisque dato. Fercula, pincernas stare, novare scyphos: Plurima convivis ex horto gratia fluxit In speIn gustum fauceis nobilis hortus eratelibet arbor ibi confert tria; fit medicina Morbis; fit fessis umbra, fit esca famin aliquam sterilem prudens natura reliquit. Non illic arbor vivere virgo potest.
Abbreviated transcription (Latin):
H unc mͥ nlła salꝰ nĩc fuga ulła pͥatet
Sirtes ĩ curret sugiẽs ma cỹba caripdĩ
⁊ mã fata cauens ĩ m̃ã fata ferar
Pecee̾ pͤaantẽ me putuet ira gehẽne
Clamem clamãtẽ pumet ira senũ
Leniet ĩ ferui. u̾b̾e trita caro
Porcũ celestẽ naufragauita mͥ.¬

Expanded text:
 nulla salus; hinc fuga nulla mihi: Syrtes incurret fugiens, mea cymba Carybdim; Et mea fata cavens, in mea fata ferar. Peccem? peccantem me puniet ira gehennae: Clamem? clamantem puniet ira senum. Leniet inferni verbere trita caro. Portum coelestem, naufraga vita m
Abbreviated transcription (Latin):
R egis alexãdri seire legñdo potes
Quis manꝰ artificis sculpsãt arte noua
Tectũ fulgebat ĩstar celi camãtum
ẽ celoẽcans pene colore pari
Illic ridebãt imitãtes sida gẽme
Lux ĩerat gẽmis sydeꝰ ꝙ nitor
I septẽ gẽnus herẽtia sid̾a septem
I llie aspicẽs fruẽtibꝰ ire uagi

Expanded text:
Regis Alexandri scire legendo potes. Quas manus artificis sculpserat arte nova. Tectum fulgebat instar coeli cameratum Cum coelo certans pene decore pari. Illic ridebant vincentes sidera gemmae, Lux inerat thalamis sidereusque nitor. In septem gemmis errantia sidera septem Illic aspiceres cursibus ire vagi
Abbreviated transcription (Latin):
S donͣ nobis clarescant oĩã ꝑuã
P ene c̃cessit ulto nr̃o morame
gͦ reuoluet᷑ res ordĩe ducta rotã qi
Lingue c̾rĩi iuriᷤ habena reget
Cũ sol estiuũ librari. tẽpꝰ ⁊ urbis

Expanded text:
Sed donec nobis clarescant omnia, parvam Poenae concessit ultio nostra moram. Ergo revolvatur res ordine ducta, rotamque Linguae currentis auris habena reget. Cum sol hesternum libraret tempus, et urbis
Abbreviated transcription (Latin):
Hebͣice ꝙ loqͣns ĩponit noĩa reb:
O ib ille pͥor illa loq̃lã fit
Poit ĩ adam nusit uͥtꝰ diuina soporẽ.
Nõ sõnꝰ. s erat eitasis ille sopor.
ꝑ qua ꝓspicite causas udisse suꝑnas:
Ftur. n eiugilans inde ꝓpba fuit
p̾i p̾didicit eccłie ꝙ fidem.
ste ꝓphecie misteria nouit ibidem
ꝓ suss libris ħ reserauit adam

Expanded text:
rebus Omnibus ille. Prior illa loquela fuit. Post in Adam misit virtus divina soporem. Non somnus, sed erat exstasis, ille sopor. In qua perspicuae causas vidisse supernas Fertur, et evigilans inde propheta fuit. risti praedidicit, Ecclesiaeque fidem. Ista prophetiae mysteria novit ibidem. Inque suis libris haec reseravit Adam
Abbreviated transcription (Latin):
e qr nouit adam pͥmũ dixisse: fuonr̾:
udiciũ duplex. scilioi ignis aque.
ꝑ iemiꝰs artem sexipsit. posuit ꝙ colu̾nis.
Eistitit ħ laterũ. marmoris illa fuit.
Si sit deficiens illa. sit illa manens.
Ut nob̾ iosephi testãt᷑ scͥpta colũnã:
Marmoreã tellꝰ sytͣiea seruat adhue.

Expanded text:
 novit Adam primum dixisse: futurum Judicium duplex: scilicet ignis, aquae, In geminis artem scripsit, posuitque, columnis. Exstitit haec laterum. Marmoris illa fuit Si sit deficiens una sit una manens. Ut nobis Josephi declarant scripta: columnam Marmoream tellus Syrica servat adhuc.
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ noua cepert ordea faloe meti.
Obseqͥis gͣtim fe facit eẽ sius.
Est ibi dispositũ ꝓpt̾ sua fcã. qd̾ ilłã :¬
Ex abrahe genitus semĩe duoit eam
⁊ qͥ dicat᷑ ĩ stirpe ꝓpĩquior illi.
S uͥ talis eam duce̾ posse negat.
Mox alii cedit ⁊ fe discalciat ip̃e
Iste beoht dn̾s uobiscũ pͥmꝰ ad illosiͣ

Expanded text:
a coeperunt hordea falce meti. Obsequiis gratam se facit esse suis. Est ibi dispositum propter sua fata, quod illam Ex Abrahae genitus semine ducat homo, Et qui dicatur in stirpe propinquior illi, Sed vir talis eam ducere posse negat. Mox alii cedit, et se discalceat ille, Iste Booth: Dominus vobiscum; primus ad illos
Abbreviated transcription (Latin):
Ad q̃miq locũ disponiꝰ ꝑgr̃ ꝑgam.
Qͥ d̾s aut ppłus ⁊ͣ cuꝰ ille mens.
Q te suscipiet meuentẽ t̾ra. sepuleril:
Nuht scãm notat eccłiam dͤ gn̾tibꝰ ortã.
E pͥmo coluit ydola plena dolo.
H ũo ꝙ colũt scĩ que coluere patres.

Expanded text:
rgam. Qui Deus, aut populus, est tuus ille meus. Quae te suscipiet morientem terra, sepulcrum Ruth sanctam notat Ecclesiam de gentibus ortam Quae primum coluit idola plena dolis. Hunc solum, sancti quem coluere patres.
Abbreviated transcription (Latin):
D ruchrestinat petͥ stilꝰ huiꝰ ut actꝰ.
depĩgat. tenui carmĩe sermo breutꝰ.
I n t̾rã iude sub qͣdã iudice plebem:
Hac urgñte fanre tum elimelech. fug̃ xx̃.
Debellem remanens ĩ regione moabhi
Uror adhẽt n noemi. pueri ꝙ gemelli:
ħi nialon. chelionille uocatꝰ erat.
S uͥ ibi notini iuduã moriẽdo reluit
Cũ pũis sponsam diꝑttut̃q puer. dur̃.
Dicit᷑ ħ coͥpha ruht dicit᷑ illa decemꝙ.
pꝰ annos sponsis mors iuduauit eas.
Ef fundit lacͥmas ꝓfert suspiria. nats
Orba sius mulier ⁊ uiduata uiro.
Has lacͥmas redimis rid̾ntis gr̃a fame.
Q t̾ruam uide narrat hr̃e oibos.¬

Expanded text:
Ad Ruth festinat Petri stylus hujus ut actus Depingat tenui carmine sermo brevis. In terra Judae sub quodam judice plebem Hac urgente fame timet Elymelec. Fugit. Exit De Bethlem, remanens in regione Moab. Uxor adhaeret ei Noemi, puerique gemelli, Hic Maalon, Chelion ille vocatus erat. Sed vir ibi Noemi viduam moriendo reliquit Cum pueris. Sponsam duxit uterque puer. Dicitur haec Orpha, Ruth dicitur illa. Decemque Post annos sponsis mors viduavit eas. Effundit lacrymas, profert suspiria, natis Orba suis mulier, et viduata viro. Has lacrymas redimit ridentis gratia famae, Quae terram Judae narrat h
Abbreviated transcription (Latin):
nolens eũ ab
tꝰ nomine eẽ cõpositũ: s a qͦdã qͥ tẽ¬
poribꝰ antiochi qͥ appellatꝰ ẽ epipha¬
nes fuerit in udea: & ñ tã danihe-¬
lem uentura dixisse. quã illũ. nar¬
rasse prȩterita. Deniq qͥcqͥd usq
ad antiochũ dixerit. uerã histo¬
riã continere: siqͥd auͣ ultra opi¬
natꝰ sit. qͥa futura nescierit. esse
m̃titũ. Cui sollertissime respon-¬
der̃t eusebius cesariensis episcopꝰ.

Expanded text:
ab est nomine, esse compositum: sed a quodam qui temporibus Antiochi qui appellatus est Epiphanes, fuerit in Judaea, et non tam Danielem ventura dixisse, quam illum narrasse praeterita. Denique quidquid usque ad Antiochum dixerit, veram historiam continere: si quid autem ultra opinatus sit, quia futura nescierit, esse mentitum. Cui solertissime responderunt Eusebius Caesariensis Episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
tos fide &. sanguine. ut conatꝰ meos
ore respondeat: qͥ loqͥt᷑ ad ꝓphetã
Aꝑios tuũ. & implebo illud. Sieñi
cũ oppręhensi fuerimꝰ ante iudices
&. tribunalia. monet ne cogitemꝰ
qd respondere debeamꝰ. quanto ma¬
gis c̃tra aquersarios blaspheman¬
tes. sua potest bella bellare s in
serius suis uincere: Unde &. psalmi plu¬
rimi. illud hebraicũ qͦd intitulis. po¬
tanstuler̃t infinẽ: magis. ꝓ uctoria
c̃tient. Aqͥla eni int̃pretatꝰ ẽ gor
sofo eͥ oͦ. hoc ẽ ei qͥ prebet uictoriã.
triũphũ palmãq significat. Sed &.
hoc nosse debemꝰ int̃cetera. porphi¬
riũ indanihelis nobis libro obicere.
ideireo illũ apparere confictĩr nec
haberi apud hebreos. s greci sermo¬
nis ẽẽ cõmentũ: qͥa in susannȩ fabu¬
la ẽtineat᷑. dicente damhele ad

Expanded text:
tos fide et sanguine, ut conatus meostos fide et sanguine, ut conatus meosore respondeat, qui loquitur ad prophetam: Aperi os tuum, et implebo illud . Si enim cum apprehensi fuerimus ante judices et tribunalia, monet ne cogitemus quid respondere debeamus : quanto magis contra adversarios blasphemantes, sua potest bella bellare, et in servis suis vincere? Unde et psalmi plurimi illud Hebraicum, quod in titulis potranstulerunt, in finem, magis pro victoria continent. Aquila enim interpretathoc est, ei qui praebet victoriam. triumphum palmamque significat. Sed et hoc nosse debemus inter caetera, Porphyrium de Danielis libro nobis objicere, idcirco illum apparere confictum, nec haberi apud Hebraeos, sed Graeci sermonis esse commentum, quia in Susannae fabula contineatur, dicente Daniele a
Abbreviated transcription (Latin):
eũ eẽ uenturũ. qͦd est cõmune
cũ ex̧teris. sed qͦ tẽpore uenturꝰ
sit docet .&. reges ꝑ ordine digerit.s
annos enumerat. ac manifestissima
signa p̃munciat. Que qͥa uidit por¬
phirius uniuersa cõpletaꝰ transacta
negare ñ poterat. suꝑatꝰ historiȩ ue¬
ritate. in hanc. prupit calũpniã ut
ea quę in c̃sũmacione mundi de an¬
tichristo futura dicunt᷑. ꝓpt gestor.
in qͥbꝰdã similitudiñe. sub antio cho
epiphanȩ impleta ẽtendat. Cuiꝰ in¬
ꝑugnacio: testimoniũ ueritatis eft
Tanta eñ dictoꝵ. fides fuit. ut. ꝓpha
incredulis hominibꝰ ñ uideat᷑ futura
dixisse . s. narrisse p̃terita e ẜtamen
sicubi se occasio in ex planacione eiꝰ¬
de uoluminis dederit. calũpnie illi¬
us strictim respondere conaboꝵ &
philosophiȩ artibꝰ. immo malicie se¬
clari. ꝑ qu̾a subuertere nitit᷑ ueri¬
tatẽ . &. qͥbꝰ dã prestigiis clarũ ocłoꝵ
lum̃ auferre: explanacione simpli
unicũ romȩ sc̃itatis exemplar. iune¬

Expanded text:
nturum, quod est commune cum caeteris: sed etiam quo tempore venturus sit docet; et reges per ordinem digerit, et annos enumerat, ac manifestissima signa praenuntiat. Quae quia vidit Porphyrius universa completa, et transacta negare non poterat, superatus historiae veritate, in hanc prorupit calumniam, ut ea quae in consummatione mundi de Antichristo futura dicuntur, propter gestorum in quibusdam similitudinem sub Antiocho Epiphane impleta contendat. Cujus impugnatio testimonium veritatis est. Tanta enim dictorum fides fuit, ut propheta incredulis hominibus non videatur futura dixisse; sed narrasse praeterita. Et tamen sicubi se occasio in explanatione ejusdem voluminis dederit, calumniae illius strictim respondere conabor, et philosophiae artibus, immo malitiae saeculari, per quam subvertere nititur veritatem, et quibusdam praestigiis clarum oculorum lumen auferre, explanatione simplicunicum Romanae sanctitatis exemplar, junc
Abbreviated transcription (Latin):
helis. multiplex grecoꝵ histo¬
ria necessaria ẽ: sucorii uideli¬
cet & callenci. diodori. ihero¬
nimi. polipii. pusidonii. clau¬
dii. theodonis .& andronici cog¬
nom̃to alypi. qͦs & por phirius
secutũ ee̾ se dicit. Iosephi qͦq
ꝙ eor. qͦs ponit iosephus. pre¬
& post alexandrũ usq ad cesa¬
rẽ augustũ.sẏriȩ & egypti id
ẽ seleuei &. antiochi. &. tholo¬
qͣndo cogimur literarũ secu¬
lariũ recordari .& aliqͣ ex his
dicere quȩ olim omisimꝰ. ñ nrͣe
ẽ uoluntatis. sed ut ita dicam
grauissimȩ necessitatis. ut ꝓbe¬
mꝰ ea quȩ a sc̃is. ꝓpħis ante secła
multa predicta st̃: tã grecoꝵ
quã latinoꝵ. &. aliarũ geneui
litteris contineri. Ex plicit

Expanded text:
elis, multiplex Graecorum histoelis, multiplex Graecorum historia necessaria est: Sutorii videlicet Callinici, Diodori, Hieronymi, Polybii, Posidonii, Claudii, Theonis, et Andronici cognomento Alipii, quos et Porphyrius esse secutum se dicit: Josephi quoque et eorum quos ponit Josephus, praeet post Alexandrum usque ad Caesarem Augustum, Syriae et Aegypti, id est, Seleuci, et Antiochi, quando cogimur litterarum secularium recordari et aliqua ex hiis disserere, que olim obmisimus, non nostre est voluntatis, sed, ut ita dicam, gravissime necessitatis, ut probemus ea, que a sanctis prophetis ante secula multa predicta sunt, tam Grecorum quam Latinorum et aliorum gentilium litteris contineri. Ex hiis
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta theodo cionẽ eccłas lege¬
re: qͥ utiq post aquentũ xꝑi
incredulus fuit: licet eũ qͥdam
nere iudȩus ẽ. Sed & origenes
de theodocionis oꝑe in edicio¬
ne uulgata asteriseos posuit. do¬
cens defuisse quȩ addita st̃ . &
rursus qͦsd̃a uersus obȩlis prȩ¬
notauit. suꝑflua quȩq desig
&. obelis edicionẽ legant: ignos¬
cant inuidi labori meo. qͥ uolui
habere nr̃os. qͦd greci in aquilȩ
& theodocionis ac symmachi e¬
dicionibꝰ lectitant. E si illi in
tantis diuiciis doctrinarũ ñ con¬
tẽpnunt studia hominũ iudȩoꝵ.
at: certe uoluntas recipienda ẽ.
Uerũ iã tempꝰ ẽ ut ipsius ꝓphetȩ
uerba texamꝰ nͣ iuxta ẽsuetudi¬
nẽ nr̃am ꝓponentes omĩa .&. om¬
nia disserentes. ut in duodecim
ualla ea tantũ quę obscura st̃
explanantes: ne libroꝵ. in nu¬
ie rabiliũ magnitudo lectori
fastidiũ faciat. Ad intelligen¬
das aũ extre mas partes dani¬

Expanded text:
juxta Theodotionem Ecclesias legejuxta Theodotionem Ecclesias legere, qui utique post adventum Christi incredulus fuit: licet eum quidamnere Judaeus est. Sed et Origenes de Theodotionis opere in editione Vulgata asteriscos posuit, docens defuisse quae addita sunt, et rursus quosdam versus obelis praenotavit, superflua quaeque designet obelis editionem legant, ignoscant invidi labori meo, qui volui habere nostros, quod Graeci in Aquilae et Theodotionis ac Symmachi editionibus lectitant. Et si illi in tantis divitiis doctrinarum non contemnunt studia hominum Judaeorum: at, certe volunluntas recipienda est. Verum jam tempus est, ut ipsius prophetae verba texamus, non juxta consuetudinem nostram proponentes omnia, et omnia disserentes, ut in duodecim valla ea tantum, quae obscura sunt explanantes, ne librorum innumerabilium magnitudo lectori fastidium faciat. Ad intelligendas autem extremas partes Dani
Abbreviated transcription (Latin):
mologiã magis greco sermoni con¬
uenire. quã hebreo. Cui & eusebi¬
us .& apollinaris pari sentencia
responder̃t. susannȩ belisq ac dra¬
conis fabulas. ñ contineri in he¬
braico.: sed partẽ eẽ. ꝓpheciȩ aba¬
euc filii ihesir de tribu leui. sic̃¬
titulo eiꝰde belis fabulȩ ponitur.
Somo qͥda erat sacerdos nomine
qͥ amhel. filius abda comuua re¬
gis babilonis: cũ danihelem &
tres pueros de tribu iuda fuisse.
sc̃a scriptura testet᷑. Unde & nos
ante annos plurimos. cũ uerte¬
remꝰ danihelem. has uisiones obȩ¬
lo prȩnotauimꝰ. significantes ẽas
in hebraico ñ haberi . E miror qͣsõã¬
quasi ego decurtauerim librũ cũ
.&. origenes & eusebius. &. apollina¬
ris. aliiq eccłastici uiri .& docto¬
res grȩciȩ. has ut dixi uisiones. ñ
haberi apud he breos fateant᷑. nec
se debere respondere porphirio.
ꝓ his quȩ nullã scripture sc̃e
auc toritatẽ prȩbeant. Illud qͦq
lectorẽ admoneo. danihelem ñ

Expanded text:
onvenire, quam Hebraeo. Cui et Eusebius et Apollinarius pari sententia responderunt: Susannae Belisque ac Draconis fabulas non contineri in Hebraico, sed partem esse prophetiae Abacuc filii Jesu de tribu Levi: sictitulo ejusdem Belis fabulae ponitur: Homo quidam erat sacerdos, nomine Daniel, filius Abda, conviva regis Babylonis: cum Danielem et tres pueros de tribu Juda fuisse, sancta Scriptura testetur. Unde et nos ante annos plurimos cum verteremus Danielem, has visiones obelo praenotavimus, significantes eas in Hebraico non haberi. Et miror quoquasi ego decurtaverim librum: cum et Origenes et Eusebius et Apollinarius aliique ecclesiastici viri et doctores Graeciae has, ut dixi, visiones non haberi apud Hebraeos fateantur, nec se debere respondere Porphyrio, pro his, quae nullam Scripturae sanctae auctoritatem praebeant. Illud quoque lectorem admoneo, Danielem non
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ nomine eẽ cõpositũ. si a qͦdã qͥ tẽ¬
poribꝰ antiochi qͥ appellatꝰ ẽ epipha¬
nes fuerit in udea. &. ñ tã danihe¬
lem uentura dixisse. quã illũ nar¬
rasse prȩterita. Deniq qͥcqͥd usq
ad antiochũ dixerit. uerã histo¬
riã continere. siqͥd aũ ultra opi¬
natꝰ sit. qͥa futura nescierit. esse
linaris qͦq uno grandi libro. hoc
ẽ uicesimo sexto. & ante hos ex
parte methodius. Uerũ qͥa nobis
positũ ẽ ñ aduersarii calũpni¬
is respondere. quȩ longo sermo¬
ne indigent.s ea quȩ a ꝓpħa dic¬
ta stͥ nr̃is disserere. id est xꝑia¬
nis: illud p̃facione cõmonẽo.
nullũ. ꝓpħarũ tam aꝑte dixisse

Expanded text:
t nomine, esse compositum: sed a quodam qui temporibus Antiochi qui appellatus est Epiphanes, fuerit in Judaea, et non tam Danielem ventura dixisse, quam illum narrasse praeterita. Denique quidquid usque ad Antiochum dixerit, veram historiam continere: si quid autem ultra opinatus sit, quia futura nescierit, esse linarius quoque uno grandi libro, hoc est, vicesimo sexto, et ante hos ex parte Methodius. Verum quia nobis propositum est, non adversarii calumniis respondere, quae longo sermone indigent: sed ea quae a propheta dicta sunt nostris disserere, id est, Christianis, illud in praefatione commoneo, nullum prophetarum tam aperte dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
ina. in tͥbu iuda. Telem. in
cribu iuda. Thesan. intribu ui¬
est adu̾sũ madian. Tob. terra
in qua habitauit ieptł. Tofech.
in uallem filioꝵ ennon: ubi pͦpłs
srł gentiũ simulachra ueneraba¬
herłm. Tanis. ciuitas ȩgypti.
lege oseȩ ⁊ hiezechielem. & hiere¬
miam. In hac habitauerunt iudei.
suie iturea cuiꝰ tetrarches fuit phi-¬
lippus uxta euangelium luce.
diximꝰ de hac ⁊ supra. Est autem
tans bostram arabiȩ ciuitatẽ in
deserto contͣ austrałe plagã. qͣsi ad
umascũ respiciẽs. Utinã hucusq &
M ex theta greco scribunt᷑. cum
ledom. in t̾ra gebelitica. a theman
filio elifar filii ȩsau sortita uo¬
cabulũ. S ⁊ usq hodie ẽ uilla the¬
man nomine. distans ab urbe pe
faz rex themanor. Unus quoq
filioꝵ ismahel appellabat᷑ the¬
man. Sciendũ autẽ quod om̃is
regio australis hebraicȩ theman
dicitur. Thanina. ubi ouessuas
totundit iudas. Ostendit᷑ hodieq
uicus ꝑgrandis in finibꝰ diospo¬

Expanded text:
m, in tribu Juda. Tesan, in tribu Juda. Tyrus, in tribu Neest adversus Madian. Tob, terra in qua habitavit Jephte. Topheth, in valle filiorum Ennom, ubi populus Israel gentium simulacra venerat. Taphnas, civitas Aegypti. Lege Osee, Ezechiel et Jeremiam. In hac habitaverunt Judaei,sive Ituraea, cujus tetrarcha fuit Philippus, juxta Evangelium Lucae. Diximus de hac et supra. Est autem trans Bostram Arabiae 282 civitatem in deserto, contra australem plagam, quasi ad Damascum respiciens. Hucusque est, theta Graeco, scribuntur, cum dom in terra Gebalitica, a Theman filio Eliphaz filii Esau sortita vocabulum. Sed et usque hodie est villa Theman nomine, distans ab urbe Petphaz rex Themanorum. Unus quoque filiorum Ismael appellabatur Theman. Sciendum autem, quod omnis Australis regio Hebraice Theman dicitur. Thamna, ubi oves suas totondit Judas: ostenditur hodieque vicus praegrandis in finib
Abbreviated transcription (Latin):
Et biberunt & mebriati st̃ cũ eo.
Idioma linguȩ hebraicȩ. ut ebri¬
etatẽ pro satietate ponat. sicut ibi.

Expanded text:
Et biberunt, et inebriati sunt cum eo. Idioma linguae Hebraeae est, ut ebrietatem pro satietate ponat, sicut ibi
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ex parte ipse sit sermo. Ammi
enĩ a quo dicti st̃ ãmanite uocat᷑ pͦpło¬
brȩo habet. uere soror mea ẽ: filia pa¬
tris mei. s ñ magis filia matris meȩ
& magis sonat quod soror abrabȩ fue¬
rit. In eiꝰ excusatione dicemꝰ: necdum
illo in tẽpore tales nuptias lege ꝓhibit.¬
Et uidit sarra filiũ agar
egyptiȩ quẽ peperit abrahȩ ludentĩ
Quod seqͥt᷑ cũ ysaac filio suo ñ habet
in hebreo. Duplicit̾ itaq hoc ab hebrȩ¬
is exponit᷑: siue qͦd idola luto fecit.
iuxta illud qͦd alibi scriptũ ẽ. sedit
pͦpłs comedẽ u bibere ⁊ surrexerunt
ludere: siue quod aduersũ ysaac qͣsi
maioris ȩtatis ioco sibi ⁊ ludo pͥmoge¬
nita uendicaret: quod qͥde sarra audi¬
ens ñ tulit. Et hoc ex ipsiꝰ ad ꝓbatur
sermone dicentis: eice ancillã hanc
cũ filio suo: ñ enĩ erit heres filiꝰ an¬
cillȩ cũ filio meo ysaac
Et sũpsit panes ⁊ utrem aquȩ ⁊ de

Expanded text:
nis, ex parte ipse sit sermo: AMMI nis, ex parte ipse sit sermo: AMMI enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populbraeo habet, Vere soror mea est, id est filia patris mei, sed non filia matris meae, et magis sonat quod Abrahae soror fuerit; in excusationem ejus dicimus, necdum illo in tempore tales nuptias lege prohibitinquit, Sara filium Agar Aegyptiae, quem peperit Abrahae, ludentem. Quod sequitur, Cum Isaac filio suo, non habet ita in Hebraeo. Dupliciter itaque ab Hebraeis exponitur, sive quod idola luto fecerit, juxta illud quod alibi scriptum est: Sedit populus comedere et bibere, et surrexerunt ludere; sive quod adversum Isaac quasi majoris aetatis, loco sibi et ludo primogenita vindicaret. Quod quidem Sara audiens non tulit, et hoc ex ipsius approbatur sermone dicentis: Ejice ancillam hanc cum filio suo, non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. E
Abbreviated transcription (Latin):
erutũ: utiq de eo qͦd sibi concessum
audierat concessũ ambige̾ ñ debuit.
Illud gͥ qͦd ꝓ excusatiõe dicit᷑ filiar̾.
eo quod putauerĩt defecisse humanũ
genꝰ. ⁊ ideo cũ patre concubuerint.
ñ excusat patrẽ. Deniq hebrȩi qͦd
sequit᷑. u nesciuit cũ dormisset cũ
ea ⁊ cũ surrexiss ab eo. ad pungunt
desuꝑ quasi incredibilia ⁊ qͦd rerũ
natura ñ capiat coire q̃mplã nescientẽ.
Et conceperunt due filie
loth. de patre suo.⁊ genuit pͥmogeni¬
ta filiũ ⁊ uocauit nom̃ eiꝰ moab: iste
ẽ pat̾ moabitarũ usq in hanc diem:
⁊ minor. i ipsa filiũ peperit. n uoca
uit nom̃ eiꝰ filiꝰ ppłi mei: ipse ẽ pat̾
filioꝵ ammon. Moab int̾pretatur
ex patre.: & totũ nom̃ ethimologiã
habet. Ammon uͦ cuiꝰ quasi causa no¬
minis reddit᷑ filiꝰ generis mei: siue
ut melius ẽ in hebrȩo filius p̾płi mei:
sic deriuat᷑. ut ex parte sensus nomi¬

Expanded text:
erutum: utique de eo, quod sibi concessum erutum: utique de eo, quod sibi concessum audierat, ambigere non debuit. Illud igitur, quod pro excusatione dicitur filiarum, eo quod putaverint defecisse humanum gentis, et ideo cum patre concubuerint, non excusat patrem. Denique Hebraei, quod sequitur: Et nescivit cum dormisset cum eo, et cum surrexisset ab eo, appungunt desuper, quasi incredibile, et quod rerum natura non capiat, coire quempiam nescientem. Et conceperunt duae filiae Lot de patre suo, et genuit primogenita filium, et 335 vocavit nomen ejus Moab. Iste est pater Moabitarum usque in hanc diem. Et minor, et ipsa peperid est, filius populi mei. Ipse est pater filiorum Ammon. Moab interpretatur, ex patre: et totum nomen etymologiam habet. Ammon vero, cujus quasi causa nominis redditur, filius generis mei, sive ut melius est in Hebraeo  , filius populi mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nomi
Abbreviated transcription (Latin):
faciem tuã: id÷ ad quiesco p̃cibus
tuis. Quod simmachus scđm sensũ
Et ecce ascendebat flãma de t̾ra qͣsi
uapor fornacis. Pro qͦ legimꝰ in he¬
brȩo. Ecce ascendebat citor quasi
Et ascendit loth de segor
⁊ sedit in monte ⁊ due filie eiꝰ. cũ eo.
Timuit enĩ sedere in segor. Querit᷑ qua¬
re cũ primũ fuge montis segor p̃tule¬
rit ⁊ eã in habitacłm suũ uoluerit
liberari. nc̃ de segor rursũ admontẽ N¬
migret. Respondebimꝰ uerũ esse illã
hebreoꝵ coniecturã de segor. quod.
frequent̃ terrȩ motꝰ obruta bale pͥmũ
⁊ postea salisa appellata sit: timueritq
loch dicens. Si cũ ceterȩ ad huc urbes
starent. ista sȩpe subuersa ẽ: quanto
magis nc̃ in cõmuni ruina ñ pote¬
rit liberari: Ꝙ hanc occasionẽ infide¬
litatis etiã in filias coitus dedisse pͥn¬
cipiũ. Qͥ enĩ ceteras uiderat subrui
ciuitates. ⁊ hanc stare. seq di auxilio

Expanded text:
faciem tuam: id est, acquiesco precibus faciem tuam: id est, acquiesco precibus tuis. Quod Symmachus secundum sensum Et ecce ascendebat flamma de terra quasi vapor fornacis. Pro quo legimus in Hebraeo: Ecce ascendebat CITOR  , qicere. Et ascendit Lot de Segor, et sedit in monte: et duae filiae ejus cum eo. Timuit enim sedere in Segor. Quaeritur quare cum primum fugae montis Segor praetulerit, et eam in habitaculum suum voluerit liberari, nunc de Segor rursum ad montem migret? Respondebimus veram esse illam Hebraeorum conjecturam de Segor, quod frequenter terrae motu subruta, Bale primum, et postea Salisa appellata sit: timueritque Lot, dicens, Si cum caeterae adhuc urbes starent, ista saepe subversa est: quanto magis nunc in communi ruina non poterit liberari? Et ob hanc occasionem infidelitatis, etiam in filias coitus dedisse principium. Qui enim caeteras viderat subrui civitates, et hanc stare, seque Dei auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit. Num qͥd ẽ dñe si loquar:
ad dñm. Quod non uidet᷑ manifeste
sonare. qͥd dicat. In hebreo gͥ planiꝰ
scribit᷑. Ne queso irascaris dñe. si
locutꝰ fuero. Quia enĩ uidebat᷑ in¬
terrogans dnm̃ artare responso:
tẽperat p̃facione qͦd querit.
Et locutꝰ ẽ ad generos suos qͥ accepe.¬
rant filias eiꝰ. Quia postea due fi
lie loth uirgines fuisse dicunt᷑. de
quibꝰ ⁊ ipse ditoũ ad sodomenos
dixerat. ecce due filie mee que ñ
cognouerunt uirũ. & nc̃ scriptura
cõmemorat eũ habuisse generos.
ñnulli arbitrant᷑. illas quȩ uiros
habuerint in sodomis remansisse.
⁊ eas exisse cũ patre que uirgines
fuerint. Quod cũ scriptura ñ dicat.
hebrȩa ueritas exxponenda ẽ in qͣ
scribit᷑. Egressus ẽ loth:  locutꝰ ẽ uo
sponsos qͥ accepturi erant filias
eiꝰ Necdũ gͦ uirgines filie matri¬
monio fuerant copulate.
Et dixit ei. Ecce admiratꝰ sũ faciem
tuã. In hebrȩo habet. Ecce suscepi

Expanded text:
Et dixit: Numquid est, Domine, si loquar? Et dixit: Numquid est, Domine, si loquar? ad Dominum: quod non videtur manifeste sonare quid dicat. In Hebraeo igitur planius scribitur: Ne, quaeso, irascaris, Domine, si locutus fuero. Quia enim videbatur interrogans, Dominum arctare responsione, temperat praefatione quod quaerit. Et locutus est ad generos suos, qui acceperant filias ejus. Quliae Lot virgines fuisse dicuntur, de quibus ipse dudum ad Sodomaeos dixerat: Ecce duae filiae meae quae non cognoverunt virum, et nunc Scriptura commemorat eum habuisse generos, nonnulli arbitrantur illas quae viros habuerint, in Sodomis remansisse, et eas exisse cum patre quae virgines fuerint. Quod cum Scriptura non dicat, Hebraea veritas exponenda est in qua scribitur: Egressus est Lot et lsponsos, qui accepturi erant filias ejus. Necdum igitur virgines filiae matrimonio fuerant copulatae. 334 Et dixit ei: Ecce admiratus sum faciem tuam. In Hebraeo habet: Ecce suscepi
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ similȩ cõmisce. Quia tresmen¬
sure absolute hic dicte uident᷑. ⁊ ẽ
incerta mensura propterea. addi¬
di quod in hebrȩo tria sata habeat.
id÷ tres amphoras: ut idem myste
rium ⁊ hic ⁊ in euangelio ubi mu¬
lier tria sata ferm̃tare dicitur. cogno
Dixit autẽ. Reuertens Iscamꝰ¬
ueniã ad te. in tẽpore hoc in hora
⁊ habebit filiũ sara. Pro hora uitã
legimꝰ in hebrȩo: ut sit ordo uel sen¬
sus. reuertar ad te in tẽpore uitȩ:
quasi dixerit. si iuxero si fuerit uita
quomodo ⁊ cetera.
Hisit autẽ sara in semetipsa dicens.
Necdũ mͥ factũ ẽ usq nc̃. & dominꝰ
meus senem ẽ. Alit̾ multo legitur
in hebrȩo. W risit sara in semetipsa
bicens. Postꝗͣ adtrita sũ: facta ẽ mͥ
uoluptas. Simul nota. qͦd ubi nos
posuimꝰ uoluptatẽ. eden. scriptũ ẽ
in hebrȩo. Simmachus hunc locũ
ita transtulit. Postquã uetustate
consenui facta ẽ mͥ ad olescentia.

Expanded text:
nae similae commisce. Quia tres mennae similae commisce. Quia tres mensurae absolute hic dictae videntur, et est incerta mensura: propterea addidi, quod in Hebraeo tria sata habeat, id rium et hic et in Evangelio, ubi mulier tria sata fermentare dicitur, agnoDixit autem: Revertens veniam ad te in tempore hoc, et in hora, et habebit filium Sara. Pro hora, vitam legimus in Hebraeo: ut sit ordo vel sensus: Revertar ad te in tempore vitae: quasi dixerit, si vixero, si fuerit vita quomodo et caetera. Risit autem Sara in semetipsa, dicens: Necdum mihi factum est usque nunc, et dominus meus senex est. Aliter multo legitur in Hebraeo: Et risit Sara in semetipsa, dicens: Postquam attrita sum, et facta est mihi voluptas? Simul nota quod ubi nos posuimus, voluptatem EDEN scriptum est in Hebraeo. Symmachus hunc locum ita transtulit: Postquam vetustate consenui, facta est mihi adolescentia?
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s ad abraham saray uxor tua. ñ
uocabit᷑ nom̃ eiꝰ sarai. In hebrȩo hebet᷑
ñ uocab̾ nom̃ eiꝰ sarax id ÷ ñ dices ei pͥn¬
ceps mea ẽ. Om̃ium quippe gentium
futura iã princeps est. Quidã pes¬
sime suspicant᷑ ante eã leprã fuisse
uocitatã:⁊ postea pͥncipenr cũ lepra
qͦd multũ a suꝑioribꝰ tͥbꝰ litteris io:
sin res. e. qͥbus sara scribit᷑ discre¬
pare manifestũ ẽ.
Et cecidit abraham suꝑ faciem suã
⁊ risit ⁊ dixit in corde suo. Si cen¬
tenario nascet᷑ filiꝰ: ⁊ si sara nona¬
risũ esse uocatũ. quod falsũ est. Alii
dicunt quia riserit abrahã. qͦo
⁊ nos ꝓbamꝰ. Postquã enĩ ad risum
legimꝰrisisse ⁊ sarã. Sciendũ autẽ qͦd
quatuor in ueteri testam̃to absq ul¬
lo uelamine nominibꝰ suis anteꝙͣ
nascerent᷑ uocati st̃. ismahel isaac. N¬
salomon. iosias. lege scripturas. Et¬
dixit ei. festina tres mensuras fari¬

Expanded text:
Deus ad Abraam. Sarai uxor tua non Deus ad Abraam. Sarai uxor tua non vocabitur nomen ejus Sarai: in Hebraeo habetur: non vocabis nomen ejus Sarai, id est, non dices ei, princeps mea es: omnium quippe gentium futura jam princeps est. Quidam pessime suspicantur, ante eam lepram fuisse vocitatam, et postea principem: cum lepra od multum a superioribus tribus litteris, id est, , quibus Sara scribitur, discrepare manifestum est. Et cecidit Abraham super faciem suam, et risit, et dixit in corde suo: Si centenario nascetur filius? et si Sara nonarisum vocatum esse, quod falsum est. Alii vero, quod riserit Abraham, quod et nos probamus. Postquam enim ad risum legimus risisse et Saram. Sciendum autem quod quatuor in veteri testamento absque ullo velamine nominibus suis antequam nascerentur, vocati sunt: Ismael, Isaac, Salomon et Josias. Lege Scripturas. dixit ei: Festina, tres mensuras fari
Abbreviated transcription (Latin):
Idioma enĩ linguȩ illiꝰ ẽ ꝑ .e. qͥdem
scribere. s ꝑ .a. legere: sicut e con
trario .a. litterã sepe ꝑ.e. ꝓnunciãt.
Et dixit ds ad abraham. Sarai itxor
tua. ñ uocabis eã saras. s saraerit
nom̃ eiꝰ. Errant qͥ putant pͥmum
sarã ꝑ unũ .r. scriptã fuisse. &
postea ei alterũ .r. additũ. & quia
.r. apud grȩcos centenariꝰ numerꝰ
ẽ: multas suꝑ nomine eiꝰ inepti-¬
as suspicant᷑. Cũ utiq ut cũq uo¬
lunt ei uocabulũ cõmutatũ ñ
grȩcã s hebrȩã debet habere ra-¬
tionẽ. cũ ipsũ nom̃ hebraicũ sit.
Nemo autẽ altera lingua quẽpiã
uocans. et oiuorosian. uocabuli
sumit ex altera. Saray gͥ primũ
uocata ẽ per sinres iod. Sublato
ge iod id ÷ .i. elemento. addita sit¬
.e. littera que ꝑ .a. legit᷑: & uocata ẽ
saraa. Causa autẽ ita nominis i¬
mutati hec ẽ quod antea dicebat᷑
eo. Signant̃q ut in greco legimꝰ dix̃

Expanded text:
Idioma enim lingua illius est per e quidem Idioma enim lingua illius est per e quidem scribere, sed a legere; sicut econtrario A litteram saepe per HE pronuntiant. Et dixit Deus ad Abraam: Sarai uxorem tuam non vocabis eam Sarai, sed Sara erit nomen ejus. Errant qui putant primum Saram per unum R scriptam fuisse, et postea ei alterum R additum. Et quia R apud Graecos centenarius numerus est, multas super nomine ejus ineptias suspicantur: cum utique utcumque volunt ei vocabulum commulatum, non Graecam, sed Hebraeam debeat habere rationem, cum ipsum nomen Hebraicum sit. Nemo autem in altera lingua quempiam vocans, etymologiam vocabuli sumit ex altera. SARAI   igitur primum vocata est per SIN, RES, IOD: sublato igitur IOD, id est, I elemento, addita estHE littera, quae per A legitur: et vocata est SARA  . Causa autem ita nominis immutati, haec est, quod antea dicebatur, eo. Signanterque, non ut in Graeco legimus: Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
Et uocauit nom̃ illiꝰ ismahel: quia
exaudiuit ds humilitatẽ meã. Isma¬
hel int̾pretat᷑ exaudicio di. Hic erit
rustico in hebrȩo scriptũ habet.
fara. qͦd int̾pretat᷑ onager. Signifi¬
cat autẽ sem̃ eiꝰ habitaturũ in he¬
remo. to: sarracenos uagos incertisq
sedibꝰ: qͥ uniuersas gentes quibus
desertũ ex latere iungit᷑ incursan
meũ tecũ. ⁊ eris pat̾ multitudinis
gentiũ. Et ñ uocabit᷑ ad huc nom̃
tuũ abram s erit nom̃ tuũ abrahã.¬
quia patrẽ multarũ gentiũ posuite.
Dicunt aute hebrȩi qͦd ex nomine
suo ds̃ qͦd apud illos tetragrammũ
ẽ.e. litteram abrahȩ ⁊ sarȩ addide¬
rit. Dicebat᷑ enĩ primũ abram. qͦd
int̾pretat᷑ pat̾ excelsus: ⁊ postea uo¬
catꝰ ẽ abrahã: quod transfert᷑ pat̃
multarũ. Nã quod sequit᷑ gentiũ.
ñ habet᷑ in nomine: sed subaudit᷑.
Nec mirandũ. quare cũ apud grȩcoᷤ
⁊ nos a littera uideat᷑ addita. nos
e. litterã hebrȩam additã dixerimꝰ.

Expanded text:
et vocavit nomen ejus Ismael: quia exaudivit Deus humilitatem meam. Ismael interpretatur exauditio Dei, hic erit rustico in Hebraeo scriptum habetur Phere, quod interpretatur onager. Significat autem semen ejus habitaturum in eremo, id est, Saracenos vagos incertisque sedibus, qui universas gentes quibus desertum ex latere jungitur incursantmeum tecum, et eris pater multitudinis gentium, et non vocabitur adhuc nomen tuum Abram, sed erit nomen tuum Abraaquia patrem multarum gentium posui te.Dicunt autem Hebraei, quod ex nomine suo, Deus, quod apud illos Tetragrammum est, HE litteram, Abraae et Sarae addiderit: dicebatur enim primum ABRAM  , quod interpretatur, pater excelsus: et postea vocatus est ABRAAM  , quod transfertgentium. Nam quod sequitur gentium, non habetur in nomine, sed subauditur. Nec mirandum, quod apud Graecos et nos a littera videatur addita, et nos e litteram in Hebraeo additam dixerimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Et conciderunt gigantes Slant᷑.¬
in astaroth carnaim. & gentes fortes
ciuitates antequã sodomam
peruenirent. quatuor reges pro¬
fecti de babylone int̾fecerunt gi¬
gantes: hoc ẽ raphaun robustos qͦsq¬
arabiȩ ⁊ ruxim: in hom & enim
in ciuitate sua que usq hodie
sic uocat᷑. Puxim autẽ & emim
terribiles ⁊ horrendi int̾pretant᷑:
ꝓ qͦ septuaginta sensũ magis quã
uerbũ ex uerbo transferentes
gentes fortissimas posuerunt:
Porro bahempro quo dixerunt¬
scribi ꝑ .e. ducti elem̃ti similitudi¬
ne. cũ ꝑ hech litterã scriptũ sit.
Bahem enĩ qͦd ꝑ tres litteras scribit᷑.
si mediam .e. habet int̾pretat᷑ in eis.

Expanded text:
Et condiderunt gigantes Et condiderunt gigantes in Astaroth Carnaim, et gentes fortes civitate, antequam Sodomam pervenirent. Quatuor reges profecti de Babylone, interfecerunt gigantes, hoc est RAPHAIM  , robustos quosqArabiae, et Zozim, in Hom, et Emim in civitate Save, quae usque hodie sic vocatur. ZUZIM   autem et EMIM  , terribiles et horrendi interpretantur: pro quo Septuaginta, sensum magis quam verbum ex verbo transferentes, gentes fortissimas posuerunt. Porro BAEM, pro quo dixeruntscribi per HE  , ducti elementi similitudine, cum per HETH scriptum sit. BAEM   enim cum per tres litteras scribitur: si
Abbreviated transcription (Latin):
tuo omnis uiuens.
eua oculos tuos ⁊ uide a loco in qͦ nõ
tu es ad aqͥlonẽ  ad austrũ ⁊ ad ori¬
entẽ ⁊ mare: quia omnẽ terrã quã
tu uides dabo tibi eã ⁊ semini tuo.
Quatuor climata mundi posuit. ori¬
entẽ. occidentẽ. septẽtrionẽ. & meridi¬
anũ. Quod autẽ in om̃ibꝰ scripturis
legitur. hic semel dixisse sufficiat:
mare sẽꝑ ꝓ occidente poni ab eo qͦd
palestine regio ita sita sit ut mare in
occidentis plaga habeat.
Et rex balȩ hec ẽ segor. Omnes hi con¬
senserunt apud uallem salsam hoc:
turarũ loco salisa nominari: dici q
motu terrȩ absorta sit: & ex eo tẽpore
quod sodoma ⁊ gomorra. adama. & sebo¬
in diuino igne subuerse sunt. illa par¬
uula nuncupet᷑. Siquide segor trans¬
fertur in paruã: quȩ in lingua syra
zoara dicit᷑. Uallis autẽ salinarũ sicut
in hoc eode libro scribit᷑. in qua fue¬
rant ante putei bituminis. post dei
iram ⁊ sulphuris pluuiam in mare

Expanded text:
tuo omnis vivens . tuo omnis vivens . Leva oculos tuos, et vide a loco, in quo tu nunc es ad Aquilonem, et ad austrum, et ad orientem, et ad mare: quia omnem terram, quam tu vides, tibi dabo eam et semini tuo. Quatuor climata mundi posuit, orientem et occidentem, septentrionem et meridianum. Quod autem in omnibus Scripturis legitur, hic semel dixisse sufficiat, mare semper pro occidente poni: ab eo quod Palaestinae regio ita sita sit, ut mare in occidentis plaga habeat. Et rex Bale, haec est Segor. Omnes hi consenserunt apud vallem Salsam, hoc est, turarum loco Salisa nominari: dicique motu terrae absorpta sit . Et ex eo tempore, quo Sodoma et Gomorrha, Adama et Seboim divino igne subversae sunt, illa parvula nuncupetur. Siquidem Segor transfertur in parvam, quae lingua Syra Zoara dicitur. Vallis autem Salinarum, sicut in hoc eodem libro scribitur, in qua fuerunt ante putei bituminis, post Dei iram, et sulphuris pluviam, in mare
Abbreviated transcription (Latin):
sui illud qͦd sequit᷑. quomͦ potuerit exi¬
ens de ȩgypto fuisse diues ualde. qͦd
re grauabatur. Et licet uideant᷑ esse di¬
uicie pecoris auri ⁊ argenti: tam̃ si ȩ¬
yptiȩ sint. uiro sc̃õ graues st̃. Deniq
ñ ut septuaginta legimꝰ. abiit unde ue¬
nerat in desertũ usq bechel: s sicut in
hebrȩo scriptũ ẽ. abiit itinere suo. ꝑ
austrũ usq bethel. Idcirco enĩ de egyp¬
to ꝓfectꝰ ẽ ut ñ desertũ ingrederetur
qͦd cũ egypto reliquerat: s ut ꝑ austrũ
qͥ aqͥloni contrariꝰ ẽ ueniret ad domũ
di. ubi fuerat thabernaculũ eiꝰ inme
hic in septuaginta int̾pretibꝰ additũ ÷
in conspectu ch. Siquidem sodomoꝵ
res erant. Ille autẽ dicit᷑ in conspectu
di petcator: qͥ potest apud homines
nistꝰ uideri: quomͦ de racharia ⁊ de
elisabeth in p̃conio ponit᷑ qͦs fuerint
uisti ambo in conspectu dĩ. ⁊ in psal¬
terio dicit᷑. ñ iustificabit᷑ in conspectu

Expanded text:
sui illud quod sequitur, quomodo potuerit exisui illud quod sequitur, quomodo potuerit exiens de Aegypto fuisse dives valde? Quod re gravabatur, et licet videantur esse divitiae pecoris, auri et argenti, tamen si Aegyptiae sunt, viro sancto graves sunt. Denique, non ut in Septuaginta legimus, Abiit unde venerat in desertum usque Bethel: sed sicut in Hebraeo scriptum est: Abiit itinere suo per Austrum usque Bethel. Idcirco profectus de Aegypto est, ut non desertum ingrederetur, quod cum Aegypto reliquerat: sed ut per Austrum, qui Aquiloni contrarius est, veniret ad domum Dei, ubi fuerat tabernaculum 326 ejus in medhic in Septuaginta Interpretibus additum est, in conspectu Dei, siquidem Sodomorum ali et peccatores erant. Ille autem dicitur in conspectu Dei peccator, qui potest apud homines justus videri, quomodo de Zacharia et Elizabeth in praeconio ponitur, quod fuerint justi ambo in conspectu Dei . Et in Psalterio dicitur: Non justificabitur in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
pharaonis: & abrahã bene fȩcit ꝓpt̃
eã. Ꝙ fuerũt ei oues. & armenta.
u asini & serui ⁊ ancille: muli &
cameli. Licet corpus scãrũ mulierũ
ñ uis maculet s uoluntas. ⁊ excusa¬
ri possit sarai quod famis tẽpore
sola regi in peregͥnis locis marito
coniuente resistere neqͥuerit: ta¬
men potest ⁊ alit̃ fȩda necessitas
excusari : quod iuxta librũ hesther
quecũq mulier placuisset regi.
apud ueteres sex mensibꝰ ungebat᷑.
oleo myrteo. ⁊ sex mensibꝰ in ꝑigm̃¬
tis uariis erat. ⁊ curationibꝰ femina¬
rum: & tc̃ demũ ingrediebat᷑ ad re¬
gem: atq ita potest fieri. ut saras¬
ꝑcussus a dño. illa ad huc intacta ab
eius concubitu ꝑmanente
Et ascendit abrahã ex ȩgypto: ipse
ii uxor eiꝰ ⁊ omĩa q̃ illiꝰ erant. ⁊ loch
cũ eo. in deserto. Erat autẽ abraham
diues ualde pecore & armento ⁊ auro.
W abiit unde uenit in deserto usq
bethel. Pulchre de egypto liberatus
ascendisse dicit᷑. s occurrit huic sen¬

Expanded text:
s, et Abrae bene fecit propter eam: et fuerunt ei oves et armenta, et asini, et servi, et ancillae, muli et cameli. Licet corpus sanctarum mulierum non vis maculet, sed voluntas, et excusari possit Sarai quod famis tempore sola regi in peregrinis locis marito conveniente resistere nequiverit, tamen potest et aliter foeda necessitas excusari, quod juxta librum Hester, quaecumque mulier placuisset regi apud veteres, sex mensibus ungebatur oleo myrteo, et sex mensibus in pigmentis variis erat et rationibus feminarum, et tunc demum ingrediebatur ad regem; atqpercussus a Domino, illa adhuc intacta ab ejus concubitu permanente. Et ascendit Abram ex Aegypto ipse et uxor ejus, et omnia quae illius erant: et Lot cum eo in dives valde pecore, argento et auro: et abiit unde venit, in desertum usque Bethel. Pulchre de Aegypto liberatus ascendisse dicitur. Sed occurrit huic sen