comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut uiam faceret uoluntati: &. ueritas
liberaret eũ. id ẽ. liberũ faceret. Erat il¬
le centurio incircũcisus. s ñ aure: qui
ad unã expirantis uoc̃e. sub tot infir¬
mitatis indiciis. anm̃ maiestatis agnouit.
soq ñ despexit qͦd uidit: ꝙ credidit qͦd
ñ uidit. Non aũ credidit ex eo qͦd uidit:
s ex eo ꝓculdubio qͦd audiuit: qr fides ex
auditu. Dignũ qͥdẽ fuerat ꝑ suꝑiores o¬
cłor. fenestras ueritatẽ intrare ad anim̃a.
s hoc nobis o anima seruat᷑ in posterũ.
cũ uidebimꝰ facie ad faciem. Nunc autẽ
unde irrepsit morbꝰ. inde remediũ in¬
tret: & ꝑ eadẽ sequat᷑ uestigia. uita. mor.¬
tẽ. tenebras. lux. uenenũ serpentis. an¬
tidotũ ueritatis. .& sanet ocłm qͥ t᷑batꝰ ẽ.
ut serenꝰ uideat. quẽ turbatꝰ ñ pot est.
duris pͥma mortis ianua: pͥma aꝑiat᷑ &
c rediderimꝰ. ñ intelligemꝰ. Ergo auditus
admeritũ: uisus ad p̃miũ. Unde ꝓpheta

Expanded text:
ut viam faceret veritati, et veritas ut viam faceret veritati, et veritas liberaret eum, id est liberum faceret. Erat ille centurio incircumcisus, sed non aure, qui ad unam exspirantis vocem sub tot infirmitatis indiciis Dominum majestatis agnovit. Ideoque non despexit quod vidit, quia credidit quod non vidit. Non autem credidit ex eo quod vidit; sed ex eo procul dubio quod audivit, quia fides ex auditu . Dignum quidem fuerat per superiores oculorum fenestras veritatem intrare ad animam; sed hoc nobis, o anima, servatur in posterum, cum videbimus facie ad faciem. Nunc autem unde irrepsit morbus, inde remedium intret, et per eadem sequatur vestigia vita mortem, tenebras lux, venenam serpentis antidotum veritatis; et sanet oculum qui turbatus est, ut serenus videat quem turbatus non potest. Auris prima mortis janua, prima aperiatur et crediderimus, non intelligemus. Ergo auditus ad meritum, visus ad praemium. Unde Propheta,
Abbreviated transcription (Latin):
malignantib daret: fletũ fidelibꝰ:
eẜ solus erat risui. qͥ solus poterat
ee̾ t̾rori solus honorari debuerat.
Vnde gͥ aduertit puchritudinẽ
crucifixi ꝙ. qͦd is sit filius dei qͥ cum
iniqͥs reputatꝰ ẽ: Respondere ad iã
aliqͥd nrũm: nec fas. nec opꝰ ẽ. Nec
eñi eugłistȩ hoc diligencia p̾terruit.
Sic eñi habes. Uidens aũ centurio
qͥ ex aduerso stabat. qr sic clamans
expirasset: ait. Uere: Hic homo. fili¬
us dei erat . Ergo ad uoc̃ẽ credidit.
ex uoce agnouit filiũ der .& ñ exfa¬
cie. Erat eñi fortassis ex ouibꝰ eiꝰ de.
qͥbꝰ ait. Oues meȩ. uocẽ meã audiunt:¬
nit: qͦd ñ uisus. Ocłm species fefel¬
lit: auri ueritas se infudit. Oculus
ꝓmunciabat infirmũ: ocłs fedũ.
ocłs miserũ: ocłs morte t᷑pissima
condempnatũ: auri. dei filis . au¬
ri formosus innotuit: sed ñ iudeoe:
qr erant in circũcisi auribꝰ. Meri¬
to petrus abscidit auriculã serui.

Expanded text:
malignantibus daret, fletum fidelibus? malignantibus daret, fletum fidelibus? Et solus erat risui, qui solus poterat esse terrori, solus honori debuerat. Unde igitur advertit pulchritudinem Crucifixi, et quod is sit Filius Dei, qui cum iniquis reputatus est? Respondere aliquid ad id nostrum nec fas, nec opus est; nec enim evangelistae hoc diligentia praeteriit. Sic enim habes: Videns autem centurio qui ex adverso stabat, quia sic clamans exspirasset, ait: Vere hic homo Filius Dei erat . Ergo ad vocem credidit, ex voce agnovit Filium Dei, et non ex facie. Erat enim fortasse ex ovibus ejus, de quibus ait: Oves meae vocem meam audinit quod non visus; oculum species fefellit, auri veritas se infudit. Oculus pronun tiabat infirmum, oculus foedum, oculus miserum, oculus morte turpissima condemnatum; auri Dei Filius, auri formosus innotuit; sed non Judaeorum, quia erant incircumcisi auribus. Merito Petrus abscidit auriculam servi,
Abbreviated transcription (Latin):
lat: qͥ meã adhoc inouit formã ut
suscipiat causã. Quippe disciphna
pacis nr̃e suꝑ eũ. dicente ꝓpħa &¬
dñs posuit in eo iniqͥtatẽ omnium
nrũm Unde debuit fr̾ib ꝑ omnia
similari sic̃ ait apłs. ut misericors
fieret. Propt̾eauor qͥdẽ uor iacob
loqͥt᷑ sꝑs & uita: qͦd apparet. mortale
& mors Aliud cernit᷑ .s aliud credit᷑.
Nigrũ sensus renunciat: fides. can¬
didũ & formosũ ꝓbat. Iiger est. sed
ocłis insipienciũ nã fidehũ m̃tibꝰ
formosus ualde. Niger ẽ. s formosis.
sliger reputacione herodis Pemos
confessione latronis: centurionis f.
de. Qluã formosũ aduerterat. qͥ excla¬
mabat. Uere: homo hic. filius dei e.¬
rat. S in qͦ aduertit uideamꝰ. Si e¬
ñĩ attendet qͦd apparebat. quomͦ
formosus. qͦmͦ filius dei: Quid nͥ de¬
forme & nigrũ ocłis spẽctanciũ
apparebat: cũ expansis in cruce
manib. medius dũor. neꝗͣ. risum

Expanded text:
lat, qui 1367 meam ad hoc induit formam, ut lat, qui 1367 meam ad hoc induit formam, ut suscipiat causam. Quippe disciplina pacis nostrae super eum, dicente p posuit iniquitatem omnium nostrum : unde debuit fratribus per omnia similari, sicut ait Apostolus, ut misericors fieret . Propterea vox quidem, vox Jacob ta est: quod apparet, mortale et mors. Aliud cernitur, et aliud creditur. Nigrum sensus renuntiat, fides candidum et formosum probat. Niger est, sed oculis insipientium: nam fidelium mentibus formosus valde: niger est, sed formosus: niger reputatione Herodis, formosus confessione latronis, centurionis fide. 4. Quam formosum adverterat qui exclamavit: Vere homo hic Filius Dei erat! Sed in quo advertit, advertendum. Si enim attenderet quod apparebat, quomodo formosus, quomodo Filius Dei? Quid nisi deforme et nigrum oculis spectantium occurrebat, cum expansis in cruce manibus medius duorum nequam, risum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd mali cogitacio ñ transiuit: iđoq
ñ inuentꝰ ẽ dolus in ore eiꝰ Noui qͦd
sis len natura &s mitss &s humilis¬
corde: blandus aspectu. suauis spir: d.
qͥdẽ unctꝰ oleo lȩticie p̃consortbꝰ tuis.
Vnde nẽ gͦ ad instar esau pilosus &
hispidus: Cuiꝰnã rugosa & thetra hec
imago: & unde hi pili: Eei stͥ. nã
pilose manꝰ. similituhñe exp̾munt
peccatoris. Meos agnosco hos pilos:
&. in pelle mea uideo d̾m saluato.¬
rẽ meũ. Ñ tam̃ rebecea sic illũ in¬
duit. sed maria: tanto digniorẽ qͥ
benedictonẽ accipet. quanto sane¬
hor. q̃ peꝑit. eł bene in meo habitu.
qr m benedicto uendicat᷑. mͥ postu¬
lat᷑ hereditas. Siqͥdẽ audierat. pos¬
tula a me .&. dabo tͥ gentes herech.¬
tatẽ tuã: & possessionẽ tuã t̃mmnos
t̃rȩ. Euã inquit hereditatẽ: tuãq
possessionẽ dabo tͥ. Quomͦ dabis ei
si sua ẽ. eẜ qͦmͦ suã mones ut postu¬
let: Aut qͦmͦ sua: si necesse habet
ut postulet. Michi ꝓinde postu¬

Expanded text:
 transivit; ideoque non est inventus dolus in ore ejus . Novi quod sis lenis natura, mitis et humiliscorde, blandus aspectu, suavis spiritu, et quidem unctus oleo laetitiae prae consortibus tuis . Unde ergo nunc ad instar Esau pilosus et hispidus? Cujusnam rugosa et tetra imago haec, et unde hi pili? Mei sunt: nam pilosae manus similitudinem exprimunt peccatoris. Meos agnosco hos pilos; et in pelle mea video Deum Salvatorem meum. 3. Non tamen Rebecca sic illum induit, sed Maria; tanto digniorem qui benedictionem acciperet, quanto sanctior quae peperit. Et bene in meo habitu; quia mihi benedictio vindicatur, mihi postulatur haereditas. Siquidem audierat: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Tuam, inquit, haereditatem, tuamque possessionem dabo tibi. Quomodo dabis ei, si sua est? Et quomodo suam mones ut postulet? aut quomodo sua, si necesse habet ut postulet? Mihi proinde postu
Abbreviated transcription (Latin):
ihu contumeliã pati. Deniq beati
qui psecutioẽm patiunt᷑ ꝓpt̾ iusticiã
Hac potissimũ głari eccłam arbitroꝵ.
hanc libentiꝰ imitari de pellibꝰ sponsi.
Nolite me consid̾are. qr fusca sũ: qr de¬
colorauit me sol. hoc ẽ. Nolite me no¬
tare qͣsi deformẽ: qͥa cernitis ꝓ ingru¬
ente ꝑsecutiõe minꝰ florentẽ. minus
scd̃m głam scłi coloratã. Qͥd exꝓbra

Expanded text:
am pati ; denique: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam . Hac potissimum gloriari Ecclesiam arbitror, hanc libentius imitari de pellibus sponsi. Nolite me considerare quod fusca sim, quia decoloravit me sol , hoc est: Nolite me notare quasi deformem, quia cernitis pro ingruente persecutione minus florentem, minus secundum gloriam saeculi colorat
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is Ñ bona sapiencia: eui maledicit᷑.
Mundi ẽ: ac ꝑ hoc stulticia apud d̾m
Bona & uera sapiencia trahit᷑ de occul¬
tis: ut sapit beatꝰ iob. Quid foris eã q̃ris
incorꝑis sensu : Sapor in palato: in cor¬
de sapiencia ẽ. Ne q̃ras sapienc iã in
ocło carnis: ꝙ caro &. sanguis ñ reue¬
intactu manꝰ cũ sc̃s dicat Si oscłatꝰ sũ
manũ meã ore meo. qͦd ẽ iniqͥtas maxi¬

Expanded text:
sapientia, cui maledicitur. Mundi est, ac per hoc stultitia apud Deum . 8. Bona et vera sapientia trahitur de occultis, ut sapit beatus Job . Quid foris eam quaeris in corporis sensu? Sapor in palato, in corde sapientia est. Non quaeras sapientiam in oculo carnis, quia caro et sanguis non revein tactu manus, cum sanctus dicat: Si osculatus sum manum meam ore meo, quod est iniquitas maxi
Abbreviated transcription (Latin):
oqͥn om̃is gła eiꝰ filiȩ regis ab intus
Intꝰ diuinitatis candor. decor. uirtu
de nigratȩ formã natur ȩꝰ agnosco
tunicas illas pelliceas: ꝓthoplastoꝵ
peccanciũ habitũ. Deniq semet ip.¬
sũ denigrauit forma serui accipiens.
in similitudiñẽ hominũ factꝰ. &. ha

Expanded text:
oquin omnis gloria ejus filiae regis ab intus . oquin omnis gloria ejus filiae regis ab intus . Intus divinitatis candor, decor virtutudenigratae formam naturae; agnosco tunicas illas pelliceas, protoplastorum peccantium habitum . Denique semetipsum denigravit formam servi accipiens, in simil
Abbreviated transcription (Latin):
Induit se cõpassionis neuĩr ut mor¬
bũ in altero passionis leuet uel
sanet: nigrescit candoris zelo. lu¬
cro pulchritudinis Multos can¬
didos facit unius de nigracio: ñ
contingit᷑ eulpa sel cũ cura af¬
ficit᷑ Eix pedit inqͥt. ut unꝰ moriat᷑ homo
ꝓ popło &. ñ tota gens peat. Erpedit
ut unꝰ ꝓ omnib de nigret᷑ similitudi¬
ne carriis. peccati. &. ñ tota gens nigre¬
dine condempnet᷑ peccati. Splendor
& figura substanciȩ dei ob nubilet᷑ in
forma serui: ꝓuita serur Candor. ui¬
tȩ ȩt̾nȩ nigrescat in carne ꝓ carne
purganda Speciosus forma prȩ filiis
hominũ: ꝓfiliis hominũ illuminan¬
dis: obscuret᷑ in passione. tͣpet᷑ in
eruce: palleat in morte. Ex toto ñ
sit ei species neq decor. ut sibi spe¬
ciosa ac decorã acqͥrat sponsã ȩccłam.
sine macula . & sine ruga. Agnosco
pellẽ salomonis: immo ipsũ inpelle
& salomon nigredinẽ. s in pelle. fo.¬
ris niger: in cute niger. ñ intusꝰ li¬

Expanded text:
Induit se compassionis naevum, ut morbum in altero passionis levet, vel sanet; nigrescit candoris zelo, lucro pulchritudinis. 2. Multos candidos facit unius denigratio, non cum tingitur culpa, sed cum cura afficitur. Expedit, inquit, ut unus moriatur homo pro populo, et non tota gens pereat : expedit ut unus pro omnibus denigretur similitudine carnis peccati, et non tota gens nigredine condemnetur peccati: splendor et figura substantiae Dei obnubiletur in forma servi pro vita servi: candor vitae aeternae nigrescat in carne, pro carne purganda: speciosus forma prae filiis hominum, pro filiis hominum illuminandis obscuretur in passione, turpetur in cruce, palleat in morte: ex toto non sit ei species neque decor, ut sibi speciosam atque decoram acquirat sponsam Ecclesiam sine macula et sine ruga. Agnosco pellem Salomonis, imo ipsum in pelle  Salomon nigredinem, sed in pelle; foris niger, in cute niger, non intus: ali
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ si auris ꝑcipit ueritatẽ: cũ fides¬
erauditai. auditꝰ ꝑ uerbũ der̾ uerbũ
dei ueritas sit: Uox inqͥt: uox iacob ẽ.
Nichil uerius. MNanꝰ aũ: manꝰ stͥ esau
Nlichil falsius. Fallerssꝰ manꝰ similitudo
decepit te. Nec ingustu ueritas.&. si sua¬
uitas ẽ. Nã qͦmͦ habet ueritatẽ. qͥ se pu¬
tat edere uenacionẽ: cũ domesticis ues¬
cat᷑ hedor. carnibꝰ: Multo minꝰ ocłs:
qͥ nil uidet. Ñ ẽ ueritas in ocło: ñ ẽ sapi

Expanded text:
mirum, si auris percipit mirum, si auris percipit  Dei , verbum Dei veritas sit? Vox, inquit, vox Jacob est. Nihil verius. Manus autem manus sunt Esau . Nihil falsius. Falleris: manus similitudo decepit te. Nec in gustu veritas, etsi suavitas est. Nam quomodo habet veritatem qui se putat edere venationem, cum domesticis vescatur haedorum carnibus? Multo minus oculus qui nihil videt. Non est veritas
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ hunc inanimȩ sꝑitali. ꝓfectu or dinẽ
obseruare. ut uidelicet pͥus formet aud¬
tũ quã letificet uisũ audi inqͥt filia &
uide. Qluid intendis ocłm: durẽ para. Uide¬
re de sideras. xꝑmꝰ oport et te pͥus audire
eũ audire de eo. ut dicas cũ iuderis. Sic̃
audiuimꝰ sic uidimꝰ. Immensa claritas:
uisus angustꝰ.&. ñ potes ad eã. Potes audi¬
re: s ñ aspec̾tu. Clamantẽ deniq d̃m adã
ubi es ñ uidebã iã peccator. audiebã tam̃.
Sed auditꝰ aspectũ restituet: si pius si ui¬
gil si fidelis p̃cesserit. fides purgabit. quẽ
t᷑ bauit impietas. &. quẽ in obȩdieneia
clausit: aꝑiet obediencia. Deniq aman.¬
datis tuis in qͥt intellexi: qͦd interĩ red¬
dat obseruacio mandatoꝵ. quẽ tulit
transgressio. Aduerte adhuc in scõ ysaac:
qͣmͦ prȩceteris sensib auditꝰ in iã sene ui¬
guerit. Caligant ocłi patriarchȩ: palatũ
sedueit᷑.: fallit᷑ manꝰ. ñ fallit᷑ auris. aluid

Expanded text:
m hunc in animae spirituali profectu ordinem observare, ut videlicet prius formet auditum, quam laetificet visum: Audi, inquit, filia, et vide . Quid intendis oculum? Aurem para. Videre desideras Christum? Oportet te prius audire eum, audire de eo, ut dicas cum videris: Sicut audivimus, sic vidimus . Immensa claritas, visus augustus, et non potes ad eam. Potes auditu, sed non aspectu. Clamantem denique Deum: Adam, ubi es? , non videbam jam peccator, audiebam tamen. Sed auditus aspectum restituet, si pius, si vigil, si fidelis praecesserit. Fides purgabit quem turbavit impietas; et quem inobedientia clausit, aperiet obedientia. Denique: A mandatis tuis, inquit, intellexi : quod intellectum reddat observatio mandatorum, quem tulit transgressio. Adverte adhuc in sancto Isaac quomodo prae caeteris sensibus auditus in jam sene viguerit. Caligant oculi patriarchae, palatum seducitur, fallitur manus, non fallitur auris. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
uiarĩrsleq id frustra. s ut is qͥ intꝰ
repositꝰ erat ornatꝰ. nitidior serua¬
ret᷑ Hoc exẽplo sponsa ñ negat ni¬
gredinẽ. s excusat: nec ꝓbro ducit
qualẽcũq habitũ quẽ caritas for¬
met: iudiciũ ueritatis ñ imꝓbet.¬

Expanded text:
viarum. Neque id frustra, sed ut is qui intus repositus erat ornatus, nitidior servaretur. Hoc exemplo sponsa non negat nigredinem, sed excusat; nec probro ducit qualemcunque habitum, quem charitas formet, judicium veritatis non im
Abbreviated transcription (Latin):
cũ istiusmodi inqͥnam̃ta repperies. Q¬
portet nãq e̾ẽ sine ꝑeccato. eũ qͥ tollit
peccata mundi: qͦ ad reconciliandos pef¬
catores inuentꝰ idoneus. iure sibi nom̃
uendicet salomonis. Sed ẽ nigredo as.¬
fligentis pȩnitenciȩ: cũ assumit᷑ lam̃¬
tacio. ꝓ delictis. Hanc fortassis ñ abhor¬
reat inme salomon. si sponte ĩduam mͥ
passioĩs. si afflicto condoleas. n fr̾nũ te
decoloret. ĩ cõmodũ. Ne hanc reicienda¬

Expanded text:
cum istiusmodi inquinamenta reperies. Ocum istiusmodi inquinamenta reperies. Oportet namque esse sine peccato eum qui tollit peccata mundi, quo ad reconciliandos peccatores inventus idoneus, jure sibi nomen vindicet Salomonis. 12. Sed est nigredo affligentis poenitentiae, cum assumitur lamentatio pro delictis. Hanc fortassis non abhorreat in me Salomon, si sponte tamen indupassionis, si afflicto condoleas; et fraternum te decoloret incommodum. Nec hanc profe
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ&. in nocenciȩ puritatẽ confessus est.
hic aũ inqͥens quid male fecit is głam
regie maiestatis simul ẽ ꝓtestatꝰ mem̃to
mei dicens. eũ ueneris in regnũ tiuũ. Cas¬
nouit centurio qͥ faiũ dei clamat. Cog.¬
de corẽ participet. Ñ confundit᷑ nigraui¬
deri. nigra dierꝰ ut dilecto dicat. Obꝓbria
exꝓbranciũ tͥ: ceciderunt suꝑ me. At sa¬
ne nigra instar pellũ salomonis. foris
scilicet &̾ ñ intus. Neq eñ intus nigre¬
dinẽ salomon meus habet. Deniq ñ ait
nigra sũ sic̃ salomon. s sic̃ pelles salomo.¬
nis: qͦd insuꝑficie tantũ sit ueri nigre¬
do pacifici. Peccati nigredo intus ẽ. &. pri¬
us interiora c ulpa cõmaculat. quã ad
ocłos ꝓdeat. Neniq de corde exeunt
cogitaciones male furta. homic idia.
adulteria. blasphemiȩ. & hec sunt que
coinqͥnant hominẽ.: s absit ut salomo.¬
nẽ. Minime prorsus apud uerũ pacifi.¬

Expanded text:
qui et innocentiae puritatem confessus est. qui et innocentiae puritatem confessus est. Hic autem, inquiens, quid mali fecit? et gloriam regiae majestatis simul est protestatus: Memento mei, dicens, dum veneris in regnum tuum . Cognovit centurio, qui Filium Dei clamat ; cogdecorem participet. Non confunditur nigra videri, nigra dici, ut dilecto dicat: Opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me . At sane nigra instar pellium Salomonis, foris scilicet, et non intus: neque enim intus nigredinem meus Salomon habet. Denique non ait: Nigra sum sicut Salomon; sed, sicut pelles Salomonis: quod in superficie tantum sit veri nigredo pacifici. Peccati nigredo intus est; et prius interiora culpa commaculat, quam ad oculos prodeat. Denique de corde exeunt cogitationes malae, furta, homicidia, adulteria, blasphemiae: et haec sunt quae coinquinant hominem ; sed absit ut Salomonem! Minime prorsus apud verum pacifi
Abbreviated transcription (Latin):
uis tangere in humili habitu seruili
ingenita serenitate gratũ ac placitũ.
Int hec aduertenda prudeneiȩ sponse.
& ꝓfunditas sermonũ eiꝰ q̃ sub figura
pelliũ salomonis seilicet incarne rima¬
ta ẽ dm. in morte uitã: sumã głe & hono¬
ris inter obꝓbria .&. sub iugro deniq ha¬
bitu erueifixi. candorẽ in nocenciȩ. splen¬
dorẽq uirtutũ. sic̃ ille utiq pelles eũ
essent nigre atq despectȩ. p̃ciosa & pre.¬
candida p̃ diuitis regis inse ornamenta
seruabant. Merito nigredinẽ ñ con¬
tempnit in pellibꝰ. decorẽ qͥ sub pellibꝰ
ẽ aduertens. eẜ id̾o qͥdã illã contempse.¬
runt: q hunc minime cognouerunt.
despexit. Ñ cognouit synagoga. quȩ
nigredinẽ illi passionis &. infirmitatis
impꝑans alios ait saluos fecit: se ipsũ
ñ potest saluũfacere. ꝓps rex asrł. des¬
cendat nẽ de cruce. &. eredimꝰ ei. Sed
cognouit latro de eruce. licet incruee:

Expanded text:
vis tangere in humili habitu, servili vis tangere in humili habitu, servili ingenita serenitate gratum ac placidum. 11. Inter haec advertenda prudentia sponsae, et profunditas sermonum ejus, quae sub figura pellium Salomonis, scilicet in carne, rimata est Deum, in morte vitam; summam gloriae et honoris inter opprobria, et sub nigro denique habitu crucifixi candorem innocentiae, splendoremque virtutum, sicut illae utique pelles, cum essent nigrae atque despectae, pretiosa et praecandida praedivitis regis in se ornamenta servabant. Merito nigredinem non contemnit in pellibus, decorem qui sub pellibus est advertens. Et ideo quidam 1370 illam contempserunt, quia hunc minime cognoverunt: despexit; non cognovit Synagoga, quae nigredinem illi passionis et infirmitatis improperans, Alios, ait, salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Christus rex Israel descendat nunc de cruce, et credimus ei . Sed cognovit latro de cruce, licet in cruce,
Abbreviated transcription (Latin):
deniq candidis ñ congruo uirginum
choris. urgo uirginis filius: uirginis
sponsus: Quomꝰ ñ roseis martẏrũ cau¬
sa uirtꝰ fructꝰ & forma martyrii: Talẽ
talis: talit̃ꝙ tange &. dic. Dilectꝰ meus
candidus&s rubicundꝰ electꝰ ex milibꝰ
Miliamiliũ cũ dilecto: & deciescente.¬
na milia circa dilectũ: &. nemo ad dilec:¬
tũ Nur tibi uerendũ erit. ne forte
inquẽpiã de multidine errore inci¬
das: quȩrendo quẽ diligis: Non prorsus
ãbiges quẽ nã eligas: facile occurret
electꝰ e milsbꝰ. cuncꝰtis in signior. Dices
Iste formosus in stela sua gradiens in
multitudine fortitudinis sue: songꝰ
in pelle nigra q̃ sane hactenꝰ ingeren.¬
aa fut ocłis pseque neu: it concemp¬
nerent occidendũ: aut etiã amicor. ut
recognoscerent rediuiuũ. Non inquam
iã inpelle occurret nigra: s in ueste alba
speciosus forma. ñ modo prȩ filiis homi¬
nũ s etiã p̃ uuuiltibꝰ angelor. Quid me

Expanded text:
denique candidis non congruo virginum denique candidis non congruo virginum choris, virgo, Virginis filius, virginisque sponsus? Quomodo non roseis martyrum, causa, virtus, fructus et forma martyrii? Talem talis taliterque tange, et dic: Dilectus meus candidus et rubicundus, electus ex milibus . Millia millium cum dilecto, et decies centena millia circa dilectum, et nemo ad dilectum. Num tibi verendum erit, ne forte in quempiam de multitudine errore incidas, quaerendo quem diligis? Non prorsus ambiges quemnam eligas. Facile occurret electus e millibus, cunctis insignior, et dices: Iste formosus in stola sua, gradiens in multitudine fortitudinis suae . Non ergo in pelle nigra, quae hactenus sane ingerenda fuit oculis persequentium, ut contemnerent occidendum; aut etiam amicorum, et recognoscerent redivivum. Non, inquam, jam in pelle occurret nigra, sed in veste alba, speciosus forma, non modo prae filiis hominum, sed etiam prae vultibus angelorum. Quid me
Abbreviated transcription (Latin):
cõp̃hendet. Denq cõp̃hendit suo illo
muistico ac ꝓfundo simi: q̃ sit longitudo.
latitudo. sublimitas & ꝓfundũ. Q uod
ocłs ñ uidit. nec auris audiuit. nec in
cor. hominis ascendit: illa inse quasi qͦdã
sedentẽ suscipiet: ñ iã in humili habitu
s in cȩlesti carne ipsa s altera speciȩ.
Quid deformẽ ius tangere: Expecta᷑ ut
formosũ tangas. Nã qͥ de formis mͦ tune
formosus. Deformis tactui. deformis
plus inheres: fidi minꝰ f̃sto for mosa &
tange me. ẜsto fidelis & formosa es. Formo¬
sa. formosũ: &. dignius tanges. &. felicius.
Tanges manu fidĩ desiderii digito: de¬
uocionis ãplexu. Tanges ocłm menti ss
At nũqͥd adhuc nigtũ Absit. Dilecłͫ tu¬
us candidus & rubicundus. ẜormosus
plane. quẽ circũdant flores rosarũ .&.
lilia conualliũ. hoc ẽ martẏrũ uirginũ.¬
q chori .Eẜ. qͥ medius resideo. utriq ñ
Aissideo choro: iurgo &. martyr eluomͦ

Expanded text:
comprehendet. Denique comprehendit suo illo comprehendet. Denique comprehendit suo illo mystico ac profundo sinu, quae sit longitudo, latitudo, sublimitas et profundum. Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, illa in se quasi quodasedentem suscipiet, non jam in humili habitu, sed in coelesti: carne ipsa, sed altera specie. Quid deformem vis tangere? Exspecta ut formosum tangas. Nam qui deformis modo, tunc formosus; deformis tactui, deformis plus inhaeres, fidei minus. Esto formosa, et tange me; esto fidelis, et formosa es. Formosa formosum et dignius tanges, et felicius. Tanges manu fidei, desiderii digito, devotionis amplexu; tanges oculo mentis. At nunquid adhuc nigrum? Absit! Dilectus tuus candidus et rubicundus. Formosus plane quem circundant flores rosarum, et lilia convallium; hoc est, martyrum, virginumque chori: et qui medius resideo, utrique non dissideo choro, virgo et martyr. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd explorare conat᷑ qͦd supra ipsam est:
Minꝰ ẽ qͥcqͥd ille. uel illa renunciet. Sune
fides ꝓnunciet de me: q̃ maiestati nil
minuat. Disce id habere cercius: id tu-¬
cius seqͥ qͦd illa suaserit. Noli me tange¬
re: ñdũ enĩ ascendi ad patrẽ. Quasi uͦ
cũ iã ascendit: tunc tangi ab ea uelit
uel possit. Cẜ utq poterit. s affecꝰtu ñ
manu: uoto. ñ ocło: fide ñ sensibꝰ. Quid
tu me ait mͦ tangere q̃ris. q̃ sensu cor.¬
poris głam ȩstimas resurrectionis: Nes¬
cis qͦd tẽ pore adhuc meȩ mortalitatis.
transfigurati ad horã morituri głam
rint: Adhuc qͥdẽ tuis sensibꝰ gero morẽ.
formã ingerendo seruilẽ: quã de con.¬
suetudine recognoscas. Ceterũ mirabi.¬
lis facta ẽ gła mea exte: confortata est.
& ñ poteris ad eã. Piffer gͦ uidiciur sus¬
pende sentenciã: & tante rei didmicio.¬
nẽ ne credas sensui. fidi reseruato. Illa
dignius. illa diffimet cercius: q̃ plenius

Expanded text:
quid explorare conatur quod supra ipsam est? quid explorare conatur quod supra ipsam est? Minus est quidquid ille vel illa renuntiet. Sane fides pronuntiet de me, quae majestati nihil minuat. Disce id habere certius, id tutius sequi, quod illa suaserit. Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum . Quasi vero cum jam ascenderit, tunc tangi ab ea velit aut possit. Et utique poterit, sed affectu, non manu; voto, non oculo; fide, non sensibus. Quid tu me, ait, modo tangere quaeris, quae sensu corporis gloriam aestimas resurrectionis? Nescis quod tempore adhuc meae mortalitatis transfigurati ad horam morituri corpo nequiverint? Adhuc quidem tuis sensibus gero morem, formam ingerendo servilem, quam de consuetudine recognoscas. Caeterum mirabilis facta et gloria mea ex te, confortata est, et non poteris ad eam. Differ ergo judicium, suspende sententiam, et tantae rei definitionem ne credas sensui, fidei reservato. Illa dignius, illa definiet certius, quae plenius
Abbreviated transcription (Latin):
tangere. ꝓhibet᷑ mulier carnaliter
sapiens: plus qͥppe tribuens ocło. quã
oracło. id ẽ carnis sensui. quã uerbo
dei. Quẽ enĩ mortuũ uidit. resurree
nec dei rata ꝓmissio. Ñne celũ & t̾ra &
qͥcqͥd omnino carnis ocłs attingere pe¬
test. ante habent transire & ꝑ ire: quã
iota unũ. aut unꝰ apex ex omnibꝰ quȩ
locutꝰ ẽ: e ẜ tam̃ cessauit a fletu. in ui¬
suocli que noluit consolar iinuerbo
dñi. pluris habens ex ꝑim̃tũ. quã fidem.
At ex ꝑim̃tũ fauax. Mittit᷑ gͦ ad cereio¬
rẽ fidi cognicionẽ: q̃ utiq apprȩhendit
qͦd sensus nescit. exꝑim̃tũ ñ inuenit. Noli
me tangere inqͥt. hoc ẽ dissuesce huic se¬
ducibili sensui: innitere uerbo. fidi assu¬
esce. Fides nescia falli: fides inuisibilia cõ.¬
p̃hendens.: sensus pęnuriã ñ sentit. Deniq
transgredit᷑ fines etiã racionis humanȩ.
naturȩ usũ. exꝑienciȩ t̃minos. Q uid
int̾rogas ocłm: ad qͦd ñ sufficit : eẜ manꝰ

Expanded text:
tangere prohibetur mulier carnaliter sapiens; plus quippe tribuens oculo quam oraculo, id est carnis sensui quam verbo Dei. Quem enim mortuum vidit, resuscitanec Dei rata promissio. Nonne coelum et terra, et quidquid omnino carnis oculus attingere potest, ante habent transire et perire, quam iota unum aut unus apex ex omnibus quae locutus est Deus? Et tamen cessavit a fletu in visu oculi, quae noluit consolari in verbo Domini; pluris habens experimentum, quam fidem. At experimentum fallax. 9. Mittitur ergo ad certiorem fidei cognitionem; quae utique apprehendit quod sensus nescit, experimentum non invenit. Noli me tangere, inquit: hoc est: Dissuesce huic seducibili sensui; innitere verbo, fidei assuesce. Fides nescia falli, fides invisibilia comprehendens, 1369 sensus penuriam non sentit. denique transgreditur fines etiam rationis humanae, naturae usum, experientiae terminos. Quid interrogas oculum ad quod non sufficit? Et manus
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe romane diacono.
cardinali. & cancellario.B. abbas
dictꝰ de claraualle. dño uiuere.
& in dño mori. Orationes & ñ qͣsti
dẽ ego ad neutrum idoneũ me
confido. Uerũ. illud indicit pro¬
fessio: & si ñ ita conu̾satio. Ad hoc
uͦ ut uerum fatear ea mͥ de esse ui¬
deo. que maxime necessaria ui-¬
derentur. diligentiã & ingenium
Placet tam̃ fateor qd̃ ꝓ carnalibꝰ
sp̃ualia repetitis: si sane apud
locupletiorẽ id facere libuisset.
Quia uͦ doctis & indoctis parit̃
in istiusmodi excusandi mos ẽ.
nec facile scitur que uere ex im¬
ꝑitia. queue ex uerecundia ex¬
cusatio ꝓdeat. si ñ iniuncti oꝑis
obeditio ꝓbat: accipite de mea
pauꝑtate qd̃ habeo: ne tacendo
philosopho puter. Nec tamen ad
omnia spondeo me responsurũ᷑.
Ad id solũ qͦd de diligendo deo q̃¬
ritis. respondebo qͦd ipse dabit. Noc
enĩ & sapit dulcius. & tractat᷑ se¬
curius. & audit᷑ ut ilius. Reliqua
diligenciorib reseruate. Uultis

Expanded text:
esiae Romanae diacono cardinali et cancellario, BERNARDUS abbas dictus de Clara-Valle, Domino vivere, et in Domino mori. Orationes a me, et noidem ego ad neutrum idoneum me esse confido. Verum illud indicit professio, etsi non ita conversatio: ad hoc vero ut verum fatear ea mihi deesse video, quae maxime necessaria viderentur, diligentiam et ingenium. Placet tamen, fateor, quod pro carnalibus spiritualia repetitis, si sane apud locupletiorem id facere libuisset. Quia vero doctis et indoctis pariter in istiusmodi excusandi mos est, nec facile scitur, quae vere ex imperitia, quaeve ex verecundia excusatio prodeat, si non injucti operis obeditio probat: accipite de mea paupertate quod habeo, ne tacendo philosophus puter. Nec tamen ad omnia spondeo me responsurum. Ad id solum quod de diligendo Deo quaeritis, respondebo quod ipse dabit. Hoc enim et sapit dulcius, et tractatur securius, et auditur utilius. Reliqua diligentioribus reservate.
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe romane diacono.
cardinali. & cancellario.B. abbas
dictꝰ de claraualle. dño uiuere.
& in dño mori. Orationes & ñ qͣsti
de ego ad neutrum idoneũ me
confido. Uerũ. illud indicit pro¬
fessio. & si ñ ita conu̾satio. Ad hoc
uͦ ut uerum fatear ea mͥ de esse ui¬
deo. que maxime necessaria ui-¬
derentur. diligentiã & ingenium
Placet tam̃ fat̾eor qđ ꝓ carnalibꝰ
sp̃ualia repetitis: si sane apud
locupletiorẽ id facere libuisset.
Quia uͦ doctis & indoctis parit̃
in istiusmodi excusandi mos ẽ.
nec facile scitur que uere exim¬
ꝑitia. queue ex uerecundia ex¬
cusatio ꝓdeat. si ñ iniuncti oꝑis
obeditio ꝓbat: accipite de mea
pauꝑtate qd̃ habeo: ne tacendo
philosophꝰ puter. Nec tamen ad
omnia spondeo me responsurũ.
Ad id solũ qͦd de diligendo deo q̃¬
ritis. respondebo qͦd ipse dabit. Noc
eñi & sapit dulcius. & tractat᷑ se

Expanded text:
esiae Romanae diacono cardinali et cancellario, BERNARDUS abbas dictus de Clara-Valle, Domino vivere, et in Domino mori. Orationes a me, et noidem ego ad neutrum idoneum me esse confido. Verum illud indicit professio, etsi non ita conversatio: ad hoc vero ut verum fatear ea mihi deesse video, quae maxime necessaria viderentur, diligentiam et ingenium. Placet tamen, fateor, quod pro carnalibus spiritualia repetitis, si sane apud locupletiorem id facere libuisset. Quia vero doctis et indoctis pariter in istiusmodi excusandi mos est, nec facile scitur, quae vere ex imperitia, quaeve ex verecundia excusatio prodeat, si non injucti operis obeditio probat: accipite de mea paupertate quod habeo, ne tacendo philosophus puter. Nec tamen ad omnia spondeo me responsurum. Ad id solum quod de diligendo Deo quaeritis, respondebo quod ipse dabit. Hoc enim et sapit dulcius, et tractatur se
Abbreviated transcription (Latin):
certeꝰ quoq nichilominus es. ut arbitror
uacuo neqͥ qͣm nomine appellari. itłm.
eũ qͥ inte talia uoluit ⁊ ualuit oꝑari:
nec uacue subsecutum fuisse baculum
quẽ p̃miserat. Nonuenit uacue: quia
ñ uenit uacuus. Nam quomͦ uacuus.
in qͦ habitauit plem̃tudo: Neq enim
ei datꝰ ÷ ad mñsuram sp̃c. Deniq ⁊ uenit
in plenitudine temporis. plenũ ꝑinde
uenire se indicans. b ene plenum: quẽ
unxit pat̾ oleo letitie p̃ consortib suis.
Snxit ⁊ misit plenum gr̃e ⁊ ueritatis
Uiixit. ut ungeret. Om̃s ab eo uncti
st̃ : qͥ de plenitudine eiꝰ meruerunt
acciꝑe. Id̾o ait. Sꝑc domini suꝑ me.
eo qd̾ unxerit me: ad annuntiandũ

Expanded text:
s, ut arbitror, vacuo nequaquam nomine appellari Jesum, eum, qui in te talia valuit et voluit operari, nec vacue subsecutum fuisse baculum quem praemiserat. Non venit vacue, quia non venit vacuus. Nam quomodo vacuus, in quo habitavit plenitudo? Neque enim ei datus est ad mensuram spiritus. Denique et venit in plenitudine temporis , plenum proinde venire se indicans. Bene plenum, quem unxit Pater oleo laetitiae prae consortibus suis ; unxit et misit plenum gratiae et veritatis . Unxit ut ungeret. Omnes ab eo uncti sunt, qui de plenitudine ejus meruerunt accipere. Ideo ait: Spiritus Domini super me, eo quod unxerit me, ad a
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ immiscetur liquorib liquido
p̃ elecꝰtum: p̃ excelsum. ⁊ suꝑ exaltatum
in secula. Hoc uere oleum. qd̾ exhilarat
faciẽ hominis. qd̾ caput ieiunantis im¬
pinguat: ut oleum peccatoris ñ sentiat.
Hoc nom̃ nouum qd̾ os dñi nominauit.
qd̾ ⁊ uocatum : ab angelo priꝰ qͣm inut̃o
conciꝑetur. Hoc ñ solum uideus. s qͥ¬
cũq inuocauit saluus erit. intantũ usq¬
quaq effusum ẽ. Hoc patͣ donauit filio

Expanded text:
quibus immiscetur liquoribus, liquido quibus immiscetur liquoribus, liquido praeelectum et praeexcelsum, et superexaltatum in saecula! Hoc vere oleum quod exhilarat faciem hominis, quod caput jejunantis impinguat, ut oleum peccatoris non sentiat. Hoc nomen novum, quod os Domini nominavit . Quod et vocatum est ab angelo priusquam in utero conciperetur . Hoc non solum Judaeus, sed quicunque invocaverit salvus erit ; in tantum usquequaque effusum est. Hoc Pater donavit Filio,
Abbreviated transcription (Latin):
cados olei: uini ñ nͥ duos. Uinũ siqͥdẽ
timor tantum ⁊ fortitudo fuere: reliqͣ
quinq oleum ꝓpͥa suauitate designant.
In spu deniq fortitudinis. tanꝗͣ po-¬
tens crapulatus a uino. descendit ad
inferos. contriuit portas ereas. & uec¬
tes ferreos confregit. Alligauit fortem.
& uasa captiuitatis eripuit. Descendit
nichilominus ĩ spu timoris: s tim̃dus
ñ timidꝰ. O sapientia. qͣnta arte me-¬
dendi. in uino ⁊ oleo anime meȩ sani-¬
tatẽ restauras: fortit̾ suauis. ⁊ suauit̃
fortis. Fortis ꝓ me. suauis mͥ. Denq¬
attingis a fine usq ad finẽ fortiter.
& disponis omia suauit̃. ꝓpellens ini¬
micũ. ⁊ infirmũ fouens. Sana me dñe
n sanabor : psallam ⁊ confitebor nomimi
tuo. ⁊ dicam. Gleũ effusũ nom̃ tuũ.
Non uinum effusum. nolo enim ut ĩtres
ĩ iudicium cũ seruo tuo. s oleum: qͥa
coronas me in miscdia ⁊ miserationibꝰ.
Sleũ plane: qd̾ dum suꝑnatat cunctis

Expanded text:
cados olei, vini nonnisi duos. Vinum siquidem cados olei, vini nonnisi duos. Vinum siquidem timor tantum et fortitudo fuere; reliqua quinque oleum propria suavitate designant. In spiritu denique fortitudinis, tanquam potens crapulatus a vino , descendit ad inferos, contrivit portas aereas, et vectes ferreos confregit; alligavit fortem, et vasa captivitatis eripuit. Descendit nihilominus in spiritu timoris, sed timendus, non timidus. 15. O Sapientia! quanta arte medendi in vino et oleo animae meae sanitatem restauras, fortiter suavis, et suaviter fortis! fortis pro me, et suavis mihi. Denattingis a fine usque ad finem fortiter, et disponis omnia suaviter micum, et infirmum fovens. Sana me, Domine, et sanabor; psallam et confitebor nomini tuo, et dicam: Oleum effusum nomen tuum . Non vinum effusum nolo enim ut intres in judicium cum servo tuo, sed oleum, quia coronas me in misericordia et miserationibus . Oleum plane, quod dum supernatat cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
conttis corde: ut p̃dicarẽ captiuis
indulgentiã. ⁊ clausis aꝑtionẽ: ut pre-¬
dicarẽ aninuĩ placabilem domino. Ueni¬
ebat ut audis ungere contͥtiones nr̃as.
ac lemre dolores: idõq uenit unc̾tus
uenit mansuetus. ⁊ mitis.: ⁊ multe mise-¬
ricordie omnibus inuocantibus se. Sci¬
ebat se ad infirmos descendere: exibuit¬
q qͣlem oportuit. Et qm̃ multe erant
infirmitates. multa quoq ꝓuidꝰ medi-¬
cus medicamina curauit afferre. Attu¬
lit spm sapientie ⁊ intellectus. sp̃m con¬
silii ⁊ fortitudinis. sp̃m scientie ⁊ pietatiᷤ:
plenas odoram̃tis cęlestis medicus p̃pa-¬
rauit: ad sananda uulnera illius miseri qͥ
incidit ĩ latͦnes. Septẽ sunt numero:
septẽ fortasse p̾fatis excitandis oscitatio
meis uulneribꝰ. Indudit ⁊ uinum: s
minus qͣm olei. Sic nempe congruebat
infirmitatib meis: ut miscđia suꝑ exal¬
taret iudicio : quẽadmodum uino oleũ
suꝑfertur infusum. Attulit ꝓ inde qͥnq

Expanded text:
ut praedicarem captivis indulgentiam, et clausis apertionem, ut praedicarem annum placabilem Domino . Veniebat, ut audis, ungere contritiones nostras, ac lenire dolores; ideoque venit unctus, venit mansuetus et mitis, et multae misericordiae omnibus invocantibus se. Sciebat se ad infirmos descendere, exhibuitque qualem oportuit. Et quoniam multae erant infirmitates, multa quoque providus medicus medicamina curavit afferre. Attulit spiritum sapientiae et intellectus, spiritum consilii et fortitudinis, spiritum scientiae et pietatis, plenas odoramentis coelestis medicus praeparavit ad sananda vulnera illius miseri, qui incidit in latrones? Septem sunt numero, septem 1317 fortasse praefatis oscitationmeis vulneribus; infudit et vinum, sed minus quam olei. Sic nempe congruebat infirmitatibus meis, ut misericordiam superexaltaret judicio, quemadmodum vino oleum superfertur infusum. Attulit proinde quinque
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ audire: quare. & qͦmͦ diligendus
sit ds Et ego. Causa diligendi dm
ds ẽ. Mod̾. sine modo diligere. Est¬
ne hoc satis: Fortassis utiq s sapi¬
enti. Ceterũ si & insipientib de¬
bitor sũ ubi sat est dicꝰtũ sapi.¬
enti. etiã illis gerendꝰ mos est
Itaq ꝓpt̾ tardiores id ẽ ꝓfufius quã
ꝓfundius repetere ñ graua ior. eb
duplic̃e gͦ causa d̾m dixerĩ ꝓpt̃ se¬
ipsũ diligendũ siue q nic hil uł¬
us. siue qr nichil fructuosius di.¬
gͥ potest. Duplicẽ siqͥdẽ parit sen¬
sũ. cũ q̃rit᷑ de deo cur diligi ndꝰ sit
Dubitari naq potest. qͥd potissimũ
dubitet᷑. utrũnã qͦ suo met ito ds
aut certe qͦ nr̃o cõmoco sit¬
diligendꝰ. Sane ad utrũq responde¬
r̃i. idẽ ñ plane aliã mͥ digña iccur¬
rere causa diligendi. ipsũ ret̃ ipsũ
Et pͥus de merito uideamꝰ. ¶Hultũ
qͥppe meruit de nob̾: qͥ& im neritis
dedit se ipsũ ꝓ nob̾. Quid erĩ se ip¬
so melius poterat dare uel ipse: Er¬

Expanded text:
 audire, quare et quomodo diligendus sit Deus? Et ego: Causa diligendi Deum, Deus est; modus, sine modo diligere. Estne hoc satis? Fortassis utique, sed sapienti. Caeterum si et insipientibus debitor sum ; ubi sat est dictum sapienti, etiam illis gerendus mos est. Itaque propter tardiores idem profusius, quam profundius repetere non gravabor. Ob duplicem ergo causam Deum dixerim propter seipsum diligendum: sive quia nihil justius, sive quia nil fructuosius diligi potest. Duplicem siquidem parit sensum, cum quaeritur de Deo, cur diligendus sit. Dubitari namque potest quid potissimum dubitetur; utrumnam, quo suo merito Deus, aut certe quo nostro sit commodo diligendus. Sane ad utrumque idem responderim; non plane aliam mihi dignam occurrere causam diligendi ipsum, praeter ipsum. Et prius de merito videamus. Multum quippe meruit de nobis, qui et immeritis dedit seipsum nobis. Quid enim melius seipso poterat dare vel ipse? Er
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse qͦq filius. ꝓ se. Maiorẽ inquit
caritatẽ nemo habet: quã ut ani¬
ma suã ponat qͥs ꝓ amici sius. Sic
meruit iustꝰ ab impiis: sib ñ ab in¬
fimis: ab in firmis ompñs. Sea dieit

Expanded text:
se quoque Filius pro se, Majorem, inquit, charitatem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Sic meruit justus ab impiis, summus ab infimis, ab infirmis omnipotens. Sed dicit
Abbreviated transcription (Latin):
us estu: qm̃ bonor meoꝵ ñieges: Eẜ
uera caritas maiestatis huiꝰ: qͥppe
ñ q̃rentis q̃ sua st̃. Quib aũ anta
puritas ex ibet᷑: Cũ adhue in qͥt ini¬
mici essemꝰ reconciliati sir ñ deo.
Dilex̃ gͦ ds. ⁊ gratis. ⁊ inimicos. Sed
quantũ: Quantũ dix̃ ioħs. Sic ds̃
dilex̃ mundũ: ut unigenitũ daret.
es paulus. Qui ꝓprio ait flio ñ pe

Expanded text:
m bonorum meorum non eges? Et vera hujus charitas majestatis, quippe non quaerentis quae sua sunt. Quibus autem tanta puritas exhibetur? Cum adhuc, inquit, inimici essemus, reconciliati sumus Deo . Dilexit ergo Deus, et gratis, et inimicos. Sed quantum? Quantum dicit Joannes: Sic Deus dilexit mundum, ut Filium unigenitum daret : et Paulus, Qui proprio, ait, Filio
Abbreviated transcription (Latin):
di conuersacio ꝓfessores & amato¬
res suos angelis similes. dissimiles
hominib facit: inmo diuinã in
homine reformat i maginẽ: confi¬
gurans nos xꝑo in star baptismi.
¶ quasi deniq scd̾o baptizam᷑ dũ
ꝑ hoc qͦd mortificamꝰ membra nr̃a¬
conplantati denuo similitudim
mortis eiꝰ. S & qͦmͦ in baptismo eru¬
im᷑ de potestate tenebrarũ . & in
regnũ transferim᷑ claritatis etͣne:
ita &. in sc̃ĩ huiꝰ scda quada regene

Expanded text:
di conversatio, professores et amatodi conversatio, professores et amatores suos Angelis similes, dissimiles hominibus facit; imo divinam in homine reformat imaginem, configurans nos Christo instar Baptismi. Et quasi denique secundo baptizamur, dum per hoc quod mortificamus membra ncomplantati denuo similitudini mortis ejus. Sed et quomodo in Baptismo eruimur de potestate tenebrarum, et in regnum transferimur claritatis aeternae: ita et in sancti hujus secunda qu
Abbreviated transcription (Latin):
pensatores: ut uidelicet fidelis
quis inueniat᷑. Certꝰ sũ eñĩ siue
in suo habundauerint sensu. siue
pensando qͦd p̃manib erat᷑ istũ
in scribendo qͦd senserat.
Quod deniq qͣritis de qͥbꝰdã ep̃is
quos sẽs itẽ papa gregorius ad tẽ¬
pus in monasteriis ꝓeor excessib
legit᷑ reclusisse. ut rũnã in suo.
an in monastico inter̃i habitu ha¬
bitarint cũ monachis. ego nescio:
nͥ qͦd credibilius uidet᷑ neqͣquã illos
insignẽ religionis habitũ suscepisse.
quẽ ñ erant ꝑpetuo habituri. s tan¬
tũ q̃sisse qͥetẽ insecretis monasterior.
&. oportunitatẽ pęnitenciȩ. Audire
.&. hoc uultis ame. unde & int̾cetera
pęnitenciȩ instituta monasteria¬
lis disciplina meruerit hanc p̃ro.¬
gatiua: ut sca̾m baptisma nũcupet᷑.
Arbitror ob ꝑfectã mundi abrenun¬
ciacionẽ ac singłarẽ excellenciam
uitȩ sꝑitalis. qua p̃minens uniuer-¬
sis uitę humanȩ generib huiꝰcemo¬

Expanded text:
pensatores, ut videlicet fidelis pensatores, ut videlicet fidelis quis inveniatur . Certus sum enim, sive in suo abundaverint sensu, sive pensando quod prae manibus erat, istum in scribendo quod senserat. 53. Quod denique quaeritis de quibusdam episcopis, quos sanctus idem papa Gregorius ad tempus in monasteriis pro eorum excessibus legitur reclusisse, utrumnam in suo, an in monastico interim habitu habitarint cum monachis: ego nescio, nisi quod credibilius videtur, nequaquam illos insignem religionis habitum suscepisse, quem non erant perpetuo habituri; sed tantum quaesisse quietem in secretis monasteriorum, et opportunitatem poenitentiae. 54. Audire et hoc vultis a me, unde inter caetera poenitentiae instituta monasterialis disciplina meruerit hanc praerogativam, ut secundum baptisma nuncupetur Arbitror ob perfectam mundi abrenuntiationem, ac singularem excellentiam vitae spiritualis, qua praeeminens 521 universis vitae humanae generibus hujuscemo
Abbreviated transcription (Latin):
sane qͦd sencio respondisse.: sine prȩ¬
iudicio melius sencientis. It̾e postu¬
latis absolui uob̾. cur uel beatꝰ gre¬
gorius nescio quẽ uenanciũ habi¬
tũ monachilẽ quẽ piȩ susceꝑat.
impieq reiecerat. ñ solũ resume¬
re ñ coegit. s etiã omñe legit᷑ in¬
dulsisse cõmunionẽ apostate ꝑdu¬
ranti uel sc̃s augustinꝰ coniugii
legi uotũ qͦdãmodo subiciat con¬
tinenciȩ ita ut in libro de uirgii¬
tate asserere uideat᷑. nec celibis
qͥdẽ uitȩ ꝓpositũ copulȩ posse p̃¬
scribere coniugali: qͦ minꝰ indis.¬
solubile maneat. etã qͦda c̃tinen¬
tib fallente diabolo. fracto sc̃ita¬
tis uoto. mitũ fuerit matrimo.¬
niũ E ad hec nil ad p̃sens cercius
breuiusq respondendũ occurrit:
nͥ qͦd ita sc̃i antistites sapuer̾t. rec¬
tene ipsi uiderĩt. Nã ego insensibꝰ
actibꝰq illustrũ patrũ cautꝰ ꝓfec¬
⁊o sũ. ñ oĩs aliud estimare. quã qͦd

Expanded text:
sane quod sentio respondisse, sine praesane quod sentio respondisse, sine praejudicio sanius sentientis. CAPlatis absolvi vobis, cur vel beatus Gregorius nescio quem Venantium, habitum monachalem, quem pie susceperat, impieque rejecerat, non solum resumere non coegit, sed etiam omnem legitur indulsisse communionem apostatae perduranti , vel sanctus Augustinus conjugii legi votum quodammodo subjiciat continentiae; ita ut in libro de Virginitate asserere videatur, nec caelibis quidem vitae propositum copulae posse praescribere conjugali, quominus indissolubile maneat, etiam quod a continentibus, fallente diabolo, fracto sanctitatis voto, initum fuerit matrimonium. Et ad haec nihil ad praesens certius breviusque respondendum occurrit, nisi quod ita sancti antistites sapuerunt: rectene? ipsi viderint. Nam ego in sensibus actibusque illustrium Patrum cautus profecto sum omnino non aliud aestimare, quam quod
Abbreviated transcription (Latin):
deliq̃rit: prudent᷑ aduertat qui
hoc cogitat. scandalũ scandalo ñ
bene em̃dari. Qualis deniq em̃¬
dacio erit: si ut aliis scandalum
tollas. alios scandalizas: Quaquã
ꝓfecto &. tolerabilius scandalũ
sit & ueniabilius. qͦd factũ inten¬
cione ꝓficiendi in mehus. quam
qͦd facere cogitas ad deterius apos¬
tatando. S &. ante qͦq licet ñsine
scandalo. tucius tuã sine dubio
adid qͦd putasti melius secutꝰ es
conscienciã. quã si in pͥori bono
&. loco contra conscienciã ꝑ ma¬
neres. quãꝗͣ secure id possesꝰ si
sane hinc eandẽ tuã ipsius con
ducante decernit apłs. usurpe¬
mꝰ .&. nos in nr̃ȩ huiꝰ disputaciun.¬
cłȩ conclusione᷑: ut & qͥ ꝓpͥa im¬
pellente consciencia suũ dese¬
rit locũ: ne suũ qͦd putat deserat
uotũ. ñ deserentẽ ñ sꝑnat: &. qui
secura consciencia frat᷑nũ sean¬
dalũ. timens fr̃s ñ deserit: dese¬
rentẽ ñ iudicet. Q de his me accipite

Expanded text:
deliquerit: prudenter advertat qui deliquerit: prudenter advertat qui hoc cogitat, scandalum scandalo non bene emendari. Qualis denique emendatio erit, si ut aliis scandalum tollas, alios scandalizas? Quanquam profecto et tolerabilius scandalum illud sit, et venialius, quod factum est intentione proficiendi in melius, quam quod facere cogitas ad deterius apostatando. Sed et ante quoque, licet non sine scandalo, tutius tuam sine dubio ad id quod putasti melius, secutus es conscientiam, quam si in priori bono et loco contra conscientiam permaneres, quanquam secure id posses: si sane hinc eamdem tuam ipsius consducante decernit Apostolus , usurpemus et nos in nostrae hujus disputatiunculae conclusione, ut et qui propria impellente conscientia suum deserit locum, ne suum quod putat deserat votum; non deserentem non spernat: et qui secura conscientia fraternum scandalum timens, fratres non deserit; deserentem non judicet. Et de his me accipite
Abbreviated transcription (Latin):
feste ꝓnunciat qͥ se ipsũ ñ iudicat
ineo qͦd ꝓbat: tũ ex nr̃i auctorita¬
te magistri qͥ talẽ & suscipi iubet
&.retineri. inuentũ qͦq bonũ &. u¬
tilẽ suasione allici ꝓfessione liga¬
ri. Deniq suadeat᷑ ei inqͥt ut stet.
¶ẜne forte pͥoris sui monasterii me¬
mor remordente ut assolet consei¬
encia. incipiat denuo de rupta
stabilitate causari: generalẽ suꝑ
huiꝰmodi scrupulo c̃solatoriã ꝓ¬
fert sentenciã dicens. Ubiq enim
uni deo seruit᷑: uni regi militatur.
Porro de uicino ꝓhibet. qͦd iubet
de ꝓegrino: ne uicinitas inter
monasteria fomes scandali rixȩ ma¬
teria sit: si alterutrũ reciꝑe mona¬
chos acqͥeuerĩt. absq mutuo dũ ta¬
rat assensu. Quod tociens eqͥdem
exꝑim qͦciens talis uspiã monachoꝵ
ciorẽ forte animũ pulsauerit re¬
cordacio scandali. qͦd discedens fr̃i¬
bꝰ qͦs deseruit fecit. & qr oporteat
em̃dari suo reditu qͦd ex discessu

Expanded text:
feste pronuntiat, qui se ipsum non judicat feste pronuntiat, qui se ipsum non judicat in eo quod probat : tum ex nostri auctoritate magistri, qui talem et suscipi jubet, et retineri; inventum quoque bonum et utilem suasione allici, professione ligari. « Denique suadeatur, » inquit, « ut stet . » Et ne forte prioris sui monasterii memor, remordente, ut assolet, conscientia, incipiat denuo de rupta stabilitate causari; generalem super hujusmodi scrupulo consolatoriam profert sententiam, dicens: Ubique enim uni Deo servitur, uni Regi militatur. Porro de vicino prohibet, quod jubet de peregrino: ne vicinitas inter monasteria fomes scandali, rixae materia sit, si alterutrum recipere monachos acquieverint absque mutuo duntaxat assensu. Quod toties equidem experimur, quoties talis uspiam monachorutiorem forte animum pulsaverit recordatio scandali, quod discedens fratribus, quos deseruit, fecit; et quia oporteat emendari suo reditu quod ex discessu