comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pecumam relicitam al. ilimenta
pucrorum falcidic sub iectaui ẽẽ.
et ut ydoneis om̃ib collocetur pocu¬
mam alcuram suam renocatu
io maxumo usuras p̾staturir
eum frustracõiis quibeneficiu
legis falcidie implorant. iroꝵ.¬
iheres cui fidei comissum est. ut ac¬
cepta certa pecuma ħrditatem resti¬
tuat uolutate eius qui testm̃ fecit
cdiscedat. ⁊ postea legis faicidic bñfi
ntiuor. ⁊ si nondeturei quo accep¬
to hrclitatem restituere rogatus ẽ
ñrfidei cominissum restitũe cogi

Expanded text:
pecuniam relictam ad alimenta puerorum Falcidiae subiectam esse et ut idoneis nominibus collocetur pecunia, ad curam suam revocaturio Maximo usuras praestaturum eum, qui frustrationis causa beneficium legis Falcidiae imploravit. Floheres, cuius fidei commissum est, ut accepta certa pecunia hereditatem restituat, a voluntate eius qui testamentum fecit discedat et postea legis Falcidiae beneficio uti volet: etsi non detur ei, quo accepto hereditatem restituere rogatus est, tamen fideicommissum restituere cogi
Abbreviated transcription (Latin):
tib patromopas locauit. quosto
ĩtium magis oparum quamince¬
ti sui mcdicinani uonfacerent mł¬
toples impantes sibi hiturum pos¬
tulabat ut sequerenturseucq o pꝰ
facerent. idius est. necne. Ridius
tempore et ualicuduus et honesta¬
tis sue racionem here sineret¶Item
rogauisihas opas lib̾tidarc uolũ¬
iu est debeeum nonsolum ip̃i pat¬
ronos eciam. amicorum luclis gͣtu
libtum qui melicui amexdet ũm
est uoluntate ꝑ. atromicuraturum
ludos semꝑfac̾e antegiotar ul

Expanded text:
tibus patroni operas locant: quo facto pretium magis operarum quam merceerti sui medicinam non facerent, multo plures imperantes sibi habiturum, postulabat, ut sequerentur se neque opus facerent: id ius est nec ne? respondtempore et ualetudinis et honestatis suae rationem habere sineret. Item rogaui, si has operas liber‹t›i dare nolluerum est debere eum non solum ipsi patrono, sed etiam amicorum ludis gratulibertum, qui medicinam exercet, uerum est uoluntate patroni curaturum ludos semper facere aut aegrotare.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cinolim̃tumad eum nõ respi¬
cit. s et si p̾ponis ex rero logatum
rogatum qr eum pͥstart alici ex
libis ꝑentib que consequent᷑ dice¬
mus pͥstati debe. hoc ampiius. etsi

Expanded text:
 emolumentum ad eum non respicit. Sed si proponas extero legatum rogatumque eum praestare hoc alicui ex liberis parentibusque, consequenter dicemus praestari debere. Hoc amplius et si
Abbreviated transcription (Latin):
cellata. item fundum sarrianũ
quiẽ niregione in fua cumta¬
bua dari uolo. qituẽ cum in¬
t finidos quos supͣ legauit sit i¬
quidam funidus uocabulo sicͥa¬
nus in rogione tũ infam non sit
nullus ec̃t sicͥmus iregione in¬
faua et de co scusisse testitorcm¬
sit certumi qui alibi eẽt non id¬
cuto mius deb̾i. quia iregio¬
cillis confirmatis ita cauit tibur
publice exsumptu hrdum me¬
orum et diligtucia .t. mensibus
tocius anui pͦbeatur gratis uoio.¬
q̃itum ẽ an et sumptus refectõm¬
b ncc̃ios hrdes pͥstare debernt. ce.¬

Expanded text:
gione Atellata, item fundum Satrianum, qui est in regione Niphana, cum taberna dari volo". quaesitum est, cum inter fundos, quos supra legavit, sit quidem fundus vocabulo Satrianus, in regione tamen Niphana non sit, one Niphana et de eo sensisse testatorem certum sit, qui alibi esset, non idcirco minus deberi, quia in regiocillis confirmatis ita cauit: 'Tibupublice sumptu heredum meorum et diligentia decem mensibus totius anni praebeatur gratis'. quaesitum est, an et sumptus refectionibus necessarios heredes praestare debeant. re
Abbreviated transcription (Latin):
succurrendi ca aut compre¬
hentendi cosquicetem sece¬
runt non pot̾unt. noc int̾ ẽ
aquo diusi contenebuntr
sic tñ si nondata oꝑa nolue¬
runt se ita idudi. ne openi
ferre possent. cluisos acciꝑe
debemus et si sunt uiricti si
no erumpe uincula etuixi¬
lio cẽ non pot̾ͥunt. ¶ ignos¬
citur cciam hiis qui ctitei
defciti sunt sidus quo in¬
t inbeullos n mi̾mdus
ẽaut int̾cos qui sub coter
tecto nonsunt. quant ili
nich̾ audit. cccus quo uem
ani mercrid. et mutum si¬
mili m̃o excipinus. s. ibi uͥ
it. ¶ fnriosos crcipi nequi¬
quam dubumnẽ. ¶Siquis

Expanded text:
a aut comprehendendi eos, qui caedem fecerint, non potuerint: nec interest, a quo clausi continebuntur: sic tamen, si non data opera uoluerint se ita includi, ne opem ferre possint. clusos accipere debemus et si sunt uincti, si ‹o› rumpere uincula et auxilio esse non potuer‹i›nt. Ignosciturdefecti sunt. Surdus quoque inter inbecillos numerandus est aut inter eos qui sub eodem tecto non sunt, quia ut illi nihil audit. Caecus quoque ueniam mereri debet. Mutum simili modo excipimus, sed ibi, ubi it. Furiosos excipi nequaquam dubium est. S
Abbreviated transcription (Latin):
exstipłatu actõ scipłatori nõ
ditur. nun et si supplico̾af¬
fecdus finss: noudnetur.
quod si subcodem tecto non
ri. ¶ utrumantem is solus
unccatur indicasse u argn¬
isse qui ad hoc ꝓsilirt rat̾ro
anccrimis qui cum accusa¬
retur ip̃e detorsit ialnim
crunen. et mig̾ ẽ ut illeħ i

Expanded text:
stipulatu actio stipulatori non datur: nam et si supplicio adfectus fuisset, non daretur. quod si sub eodem tecto non ri. Utrum autem is solus uideatur indicasse uel arguisse, qui ad hoc prosilit ultro, an etiam is, qui, cum accusaretur ipse, detorsit in alium crimen? et magis est, ut ille
Abbreviated transcription (Latin):
et et ħ in iniumscrupulo¬
sa sunt. nec ad mittenda. nͥ
enident p̾r exp̾sẜit uelle.
sc dire cciam situtelm no
amstranit. semꝑ enim

Expanded text:
Sed haec nimium scrupulosa sunt nec admittenda, nisi euidenter pater expresserit uelle se dare etiam, si tutelam non administrauit: semper enim
Abbreviated transcription (Latin):
non uocebit. si postea hs institi¬
tus repudumt. nm eł albrtem
suum tnͣstunt peticõm. tindẽ ẽ
siab impub̾is substituto legetur.
ium alprtem suum legatumtnͣ¬
stitutus dampnitus sit sinitra
pub̾titem filine decesẜit scio .c.¬

Expanded text:
i postea heres institutus repudiauit: nam ad heredem suum transtulit petitionem.Tantundem et si ab impuberis substituto legetur: nam ad heredem suum legatum trastitutus damnatus sit, si intra pubertatem filius decesserit, Seio c
Abbreviated transcription (Latin):
es logati cede incipet alicmquis
legatum fuit. et pꝰ diem logati cetẽ¬
tem lib̾ fcũs ẽ. ap̃ cominum lega¬
tum relniquit. s si usus fructus
fuit legatus. l pꝰ mortem testato¬
ns efficiatur sͥ logatũacquirit.

Expanded text:
uit legatum fuerit et post diem legati cedentem liber factus est, apud dominum legatum relinquet: sed si usus fructus fuerit legatus, licet post mortem testatoiuris efficiatur, sibi legatum adquirit.
Abbreviated transcription (Latin):
mnius acquisita ẽ cibonor
posso. ¶quodsi añ quim pe
tendum fure ceꝑit diccudũe
uon cestitim ei acquisitamabo¬
uorum possõnem. ¶igitur
bonorum possĩomis pcticõ
rati b̾icõne d confirmari.

Expanded text:
minus adquisita est ei bonorum possessio. quod si antequam ille tendum furere coeperit, dicendum est non statim ei adquisitam bonorum possessionem: igitur bonorum possessionis petitio ratihabitione debet confirmari.
Abbreviated transcription (Latin):
sceus bonorum et negocr cõ
tis negocium suo nomine cͥx¬
tuit. qͦuesitum ẽ. utrum com¬
pcridium negceii. an usuras
petune p̾stare debeit. lx. ẜm ci
que ꝓpomnitur. pupillo nsu¬
ram non compendium p̾stan¬
lunt q̃itum ẽ an id intritele in

Expanded text:
sociis bonorum et negotiationtis negotium suo nomine exercuit: quaesitum est, utrum compendium negotii an usuras pecuniae praestare debeat. respondi quae proponuntur pupillo usuram, non compendium praestanlvit: quaesitum est, an id tutelae i
Abbreviated transcription (Latin):
aut ubicimq petitum fu̾¬
it somatur. quero cuninzi
cebitore in ytalu ce̾nt. n i
corum p̾dia. an cractõħ̾ ad
talice rei tutores ꝑtineat .1. si¬
datus testamento cum put¬
Mret sc tutoremc̃e distͣxit boĩ
mat̾na et pr̾na pupillorum
et decessit non solucuto. que¬
ntur inpupillus res possit
uendicire .R. si manet res pu¬
pilli uendicari ab coposse. ¶p¬
sc̃us legionis ita testrm̃to ci¬
it. uoło ut sit marbitrio tuto¬
summe uncias in ferre usur¬
arum nonirut ita nc̃ mimm
disꝑgantur. quero si apparint
rarum pͥsticõm. n pupillii
nomine nnifcnus cebissens id
pͥstatur ꝙ testator uoluisset.
¶lucois ticius mutuam pccum¬
am atutore accepit et itinħr¬
ditariam pignori e dedit post
quorum tutela ad ministta

Expanded text:
titum fuerit soluatur: quaero, cum neque debitores in Italia essent neque eorum praedia, an haec exactio ad Italicae rei tutores pertineat. resdatus testamento tutor cum putaret se tutorem esse, distraxit bona materna et paterna pupillorum et decessit non soluendo: quaeritur, an pupillus res possit uindicare. respondi, si manent res pupilli, uindicari ab eo posse. Praefectus legionis ita testamento cauit: 'uolo, ut sit in arbitrio tutosummae uncias inferre usurarum nomine ita, ne nummi dispargantur'; quaero, si apparuerit rarum praestationem neque pupilli nomine in faenus dedissent, id praestatur, quod testator uoluisset. Lucius Titius mutuam pecuniam a tutore accepit et rem hereditariam pignori ei dedit: post quorum tutela administra
Abbreviated transcription (Latin):
ratorem consticuidebe quionu¬
nia curet et acciones exceat dem¬
q eciam scribit eum quicum ĩ¬
pube missus est. inpossõm acci¬
ones posse adũsus curatorent
initent̾e ncc̃e phibendum. Nuil¬
illum sisatis dediss recte erpuetũ
¶Auciens mpubes satisnodat
su̾ satisdet. sũ nondet siuelit adu̾¬
sarius cominitti & administraci¬
onem: satisdare d pupillo. cet̾m
sisatis nondet drcurator constit
quetemporepiture ant det̾iores
ꝑfuture sint detrabe d. item a debi¬
torib qui tp̃e lib̾abuntur exig̾e¬
dr. cet̾atamen pupillo possidebͥ¬
sit is qui ercarbomiano uissusẽ
uideamnus. ⁊ siquidem satisim¬
pubes delit. sũ decrent preses si¬
ne nõ diminnet uescendi causa
et ħ minnis restituet hrditatis
peticiori ꝙ si satis dareno potunt.
et alt̾ abesenidetur. uoposse dim¬

Expanded text:
ratorem constitui debere, qui omnia curet actiones exerceat. denique scribit etiam eum, qui cum impubere missus est in possessionem, actiones posse adversus curatorem intendere nec esse prohibendum: nulillum, si satis dedisset, recte experiretur. Quotiens impubes satis non dat, iue satis det siue non det. si uelit aduersarius committi sibi administrationem, satis dare debet pupillo: ceterum si satis non det, debet curator constitquae tempore periturae aut deteriores futurae sint, distrahere debet: item a debitoribus, qui tempore liberabuntur, exdebet: cetera cum pupillo possidebissit is qui ex Carboniano missus est, uideamus. et si quidem satis impubes dedit, siue decreuit praeses siue non, deminuet uescendi causa et hoc minus restituet hereditatis petitori. quod si satis dare non potuit et aliter alere se uidetur no
Abbreviated transcription (Latin):
uefamepeat filins quamiue ni¬
nor lirlitas ad peticionempue¬
miat.⁊ si appariut filumm noc̾e.¬
¶ Marime au̾pnto simissus funt
aptore neisbrumta in possõm
suamrocligat. cet̾m decipietiur
curator constituendus est quibo¬
na adiinistret. et qñ. ci quiiu¬
dico uicerit. restituat. ꝯmacum¬
E bouis mãtris an decretumm
tponendum sit quentur et decre

Expanded text:
ne fame pereat filius, quam ne minor hereditas ad petitorem perveniat, si apparuit filium non esse. Maxime autem puto, si missus fuerit aetore, ne instrumenta in possessionem suam redigat: ceterum decipietur curator constituendus est, qui bona administret et quandoque ei qui iudicio uicerit restituat. que bonis matris an decretum interponendum sit, quaeritur. et decre
Abbreviated transcription (Latin):
tibina paria. n iti poculorum
paria duo. ¶ item ctum treb¬
ac qui ortos publicos are.
p. conductos hebat corum or¬
torum fructus us ad iustrum
quo conducti ocñt. aufioio ieg¬
aiat et ħrdem caudem conduc¬
cõnem corumortorum dam¬

Expanded text:
bina paria neque ita: poculorum paria duo: idem et Trebatius. Qui hortos publicos a re publica conductos habebat, eorum hortorum fructus usque ad lustrum, quo conducti essent, Aufidio legaverat et heredem eam conductionem eorum hortorum
Abbreviated transcription (Latin):
negligencia et mmricessa¬
ris obiciatur que ecimce
hoc argnatur ꝙ ꝑabsenciã
cuis teł ta derclicta que sũt

Expanded text:
neglegentia et nimia cessaris obiciatur, quae etiam ex hoc arguatur, quod per absentiam eius deserta derelictaque sunt
Abbreviated transcription (Latin):
i ticõ meiuo hrdib instititis q
quidringenti relinquebat aticõ
trecenta ticius debebit. ¶uił. qui¬
dem ait. si alt̾ ex łimis h̾rdib iep¬
udiass porc̃onem cum ec̃t. ib co
fideicominissum rclictum co co¬

Expanded text:
et Maevio heredibus institutis qui quadringenta relinquebat a Titiotrecenta Titius debebit. Iulianus quidem ait, si alter ex legitimis heredibus repudiasset portionem, cum essent ab eo fideicommissa relicta, coh
Abbreviated transcription (Latin):
sũ gͥ cinacipati sunt. sinc abas erie¬
runt et prĩs potãte admittutur
luim et ucpotem excofilium e¬
mincipiut ctad optaut inlocũ
nepotis dcm̃ eiincipauit q̃rit᷑
in nepoti obstet. et mͥ mig̃ incep
hunc nepotem non ercludi. sũ
nepos sũ emancipatus ẽ puto eĩ¬
luu quidem hũit et exco nepotẽ
filius enincipat᷑ uł ĩ potãte min¬
cns ceportatus ẽ.q̃rit. in nepoti
al nuttendum. deportatos enim
mortuoꝵ ioco hñdos. ¶S et si p̃r ⁊
filius deportati sunt ct imbo resti

Expanded text:
ur emancipati sunt siue alias exierunt de patris potestate, admittunturet nepotem ex eo, filium emancipavit et adoptavit in locum nepotis, deinde emancipavit: quaeritur an nepoti obstet. et mihi magis videtur hunc nepotem non excludi, sive nepos sive emancipatus est: puto elium habuit et ex eo nepotem: filius emancipatus vel in potestate manens deportatus est: quaeritur, an nepoti  nepotem admittendum: deportatos enim mortuorum loco habendos. Si et pater et filius deportati sint et ambo resti
Abbreviated transcription (Latin):
id conceditur ut peticõnem hãt
pendisse dicit. quid tñ si hec uolũ¬
tas fuit testatoris cur non pꝰset
consequicte compensati d hoc ꝙ
impendit. cum co ꝙ dño ccbet.

Expanded text:
id conceditur, ut petitionem habeat impendisse dicit'. quid tamen si haec uoluntas fuit testatoris? cur non possit consequi? certe compensari debet hoc quod impendit cum eo quod domino debetur.
Abbreviated transcription (Latin):
actõ danda sit queritur et
ait uil. npatrem depetulio
dandim sine noluntite cius
filius decurio fcñs sit. sinc ñ.
nam et siuoluntaite pr̃is in¬
agistratum ad minister̾t.
aftũ non oꝑt̾c patrem ultra.
magr̃itib minncipalibus
ditos cuicone non eeicta ꝙͦ
tum sins pupillo fecisse que
rebatur antutor iste adu̾sꝰ
migrãtum minncipalem
hẽc possit aliquam actõne
cumscret acontutore suo
p̾ftimn cum scit quod tutori
impuittur quod satis acõ

Expanded text:
it, quaeritur. et ait Iulianus in patrem de peculio dandam, siue uoluntate eius filius decurio factus sit siue non: nam et si uoluntate patris magistratum administrauit, attamen non oportere patrem ultra qmagistratibus municipalibus datos cautione non exacta, rum inrebatur, an tutor iste aduersus magistratum municipalem habere possit aliquam actionem, cum sciret a contutore suo praesertim cum sit, quod tutor‹i› imputetur, quod satis a co
Abbreviated transcription (Latin):
am scriptus brs iusciscitur
rleum quẽ pͥtor hrdis lococon¬
stituit. ¶quiduos filios et cral¬
t̾o corum nepotem ħcbat. cum ĩ
ad opcõm dedit. ħrdemq insti¬
tuit p̾t̾ito alt̾o filio. q̃ritur qdͥ

Expanded text:
am scriptus heres nanciscitur, ad eum, quem praetor heredis loco constituit. Qui duos filios et ex altero eorum nepotem habebat, eum in adoptionem dedit et heredem instituit praeterito altero f
Abbreviated transcription (Latin):
putamus contrmu legito inciri
eius pcculium iisi adusetur uo¬
luntic testatoris. si ẜuus et inca¬
rii eius libi c̾e iussi sint cisq pe
tamqͣ ce duob seꝑatic q pocul¬
us testatore locuto. et ẜm hoc in¬
crrius uicirii uoncominimca¬
bitur. nͥ hec mens fuit testaantis.

Expanded text:
ri legato uicarii eius peculium, nisi aduersa sit uoluntas testatoris.Si seruus et uicarius eius liberi esse iussi sint eisque pectamquam de duobus separatisque peculiis testatore locuto: et secundum haec uicarius uicarii non communicabitur, nisi haec mens fuit testantis.
Abbreviated transcription (Latin):
legatuc sit ẜuus durat iutmor¬
iontum cciam mortuo eo aut
alienato ut minumisso. P auł.
mina petuliaria ꝑsequi posse a
at integra corꝑa nendicabuntim.
si uosit ꝙ comino ur sup̃ scriptẽ
psonis debeatu. diim singła
co: ꝑa ꝓ rata debebintur. et ita

Expanded text:
legatus sit servus, durat vicariorum legatum et mortuo eo aut alienato aut manumisso. Paulus mina peculiaria persequi posse, et at, integra corpora uindicabuntur: sin uero sit, quod domino uel supra scriptis personis debeatur, deminui singula corpora pro rata debebunt. et ita
Abbreviated transcription (Latin):
put rristonem itiscriptu c̾
ꝙ culpa tutoris pupillus ex
h̾rditate tesiit posside cuis
estimacõ inpeticõne ħrdita¬
tis sinc ulla dubititõne ficri
tebebit. ita umiẽ si puipilio de¬

Expanded text:
pud Aristonem ita scriptum est: quod culpa tutoris pupillus ex hereditate desiit possidere, eius aestimatio in petitione hereditatis sine ulla dubitatione fieri debebit
Abbreviated transcription (Latin):
me rescrit et socius ad diuisi¬
siouem ꝓuocet.nit sicͥditor
qui pignori agrum aparen¬
te pupꝰilli accepit nis croq¬
tur nicħ nouandum ccusco.

Expanded text:
 res erit et socius ad divisionem provocet, aut si creditor, qui pignori agrum a parente pupilli acceperit, ius exsequetur, nihil novandum censeo".
Abbreviated transcription (Latin):
refragatur eł uirgule. et gͥnini
lignorumapplione in quib
regionib ut mcgrpto. ubi ar¬
undine ꝓ ligno utuntur et ar¬
nudines et ppirium combu¬
rutur. et hbult quedum. uł sꝑ¬
ie. uł uepres contmebuntur.
ucunt. inquib dam ꝓunicuis¬
rem utuntur. ¶lignui siti
paratum ad carbones coqu̾tos
at conficiendos ait offilius li¬
hro .u. uric ꝑiti cirbonum app¬
ellacõne huins mut̾ͥiam non cõ

Expanded text:
refragatur, et uirgulae et gremia Lignorum appellatione in quibusdam regionibus, ut in Aegypto, ubi harundine pro ligno utuntur, et harundines et papyrum comburitur et herbulae quaedam uel spinae uel uepres continebuntur. ucunt. In quibusdam prouirem utuntur. Si lignum sit paratum ad carbones coquendas atque conficiendas, ait Ofilius libro quinto iuris partiti carbonum appellatione huiusmodi materiam non c
Abbreviated transcription (Latin):
tum cedncit exalu susceptis
libis. ¶Siquis co tempore ꝯ
non dumcius nror cĩt possit
testitor nitum ex ea scripsit
hͥrttm an postta cͣto licito m¬
atrimomio ntus eẽt hrs ex te¬
stuncuto ẽc possit. quertur
nelati siscribas hodit hrtem
quetibi er tira iums cẽt. qnͣ¬

Expanded text:
tum deducit ex alia susceptis liberis. Si quis eo tempore, quo nondum eius uxor esse posset, testator natum ex ea scripsit heredem, an postea contracto licito matrimonio natus heres ex testamento esse possit, quaeritur: veluti si scribas hodie heredem, qui tibi ex Ti
Abbreviated transcription (Latin):
it ꝙ si uon accessit is ciuman¬
datum ẽ ntili actõne conue¬
untur. ¶ debitor pris qui tut¬
elam ad munstrauit. filic tu¬
tole iudico tenebitur ecum
obidꝙ p̾ri debuit. ¶ Si tutor
pupillum suum pubcui fa¬
ctum non amou̾it. ut sibi cu¬
ratores petet.sacric cium con¬
stitucõnib ħ fac̾e iubctur q
tutelam aministrauit. antu
officium qmͣis post pub̾ta¬
tem adimitatur. ¶post comp

Expanded text:
 si non accessit is cui mandatum est, utili actione conuenitur. Debitor patris, qui tutelam administrauit filii, tutelae iudicio tenebitur etiam ob id quod patri debuit. Si tutor pupillum suum puberem factum non admonuerit, ut sibi curatores peteret sacris enim constitutionibus hoc facere iubetur qui tutelam administrauit, an tofficio, quamuis post pubertatem admittatur. Post comp
Abbreviated transcription (Latin):
ci incuratorib obẜuandum¬
crit quos prtestamento desti¬
nunt ap̾tore confirmandos.¬
Cpparet igitur p̾toris cure fu¬
isse. ne tutela ꝑ pluros amnus¬
tretur. quippe et si pr̾ non desti¬
nunt quis gcrtit debeat. at¬
instretur. sanc enim ficilius
umus tutor et. actõnes ei̾tet.¬
et excipit. ne ꝓmultos tutela
spargatmr. si uonerit atestito¬
re cloctus tutor aut ag̾e nol¬
let. tunc isgerat cui maiori
ꝑs tutoruti tutelam decu̾it.
p̾tor igitur iubebit cos con¬
uocari. aut si non cohibiunt.
aut corcti non dec̾nent cuisa
cognita ip̃e statuct. quis tu¬
tcłam gerat. ¶Plane si non
conscuciant tutoros p̾tori.
szuclint ommes gercre. quia
puntt̾e eis omnib gcrere de¬
be. ¶Item si diuidi lut̾se tu¬
tclam uclint tutoros audiẽ¬
disunt. ut distribuitur. int̾

Expanded text:
rit obseruandum, quos pater testamento destinauit a praetore confirmandos.Apparet igitur praetori curae fuisse, ne tutela per plures administretur, quippe etsi pater non destinauerit quis gerere debeat, atnistretur: sane enim facilius unus tutor et actiones exeet excipit.Ne per multos tutela spargatur, si non erit a testatore electus tutor aut gerere nolet, tum is gerat, cui maior pars tutorum tutelam decreuerit: praetor igitur iubebit eos conuocari aut, si non coibunt aut coacti non decernent, causa cognita ipse statuet, quis tutelam geret.Plane si non consentiant tutores praetori, sed uelint omnes gerere, quia permittere eis omnibus gerere.Item si diuidi inter se tutelam uelint tutores, audiendi sunt, ut distribuatur inter
Abbreviated transcription (Latin):
mitit qui logatum m̃ut uł ecrim
ip̃i suo utrimiq ditum sit dicen¬
nuni. s ifisco redimendum.nt
mauumittatin. sitũ nelit fuum
uente. quͥi nou põt cogi qui udi¬
cimi spreuit defimcti. ¶ Si fulius
fi. falsum. iccusau̾it testamcratũ
uitendimm c̃. au tenegati debcat

Expanded text:
gatum meruit uel etiam ipsi seruo utrumque datum sit, dicenmini, sed a fisco redimendum, ut manumittatur, si tamen uelit seruum uendere quia non potest cogi qui iudicium spreuit defuncti. Si filius familias falsum accusauerit testamentum, uidendum est, an denegari debeat
Abbreviated transcription (Latin):
acoclicur al testa fc̃is licet nõ firma¬
tis. nõ ioem sequentum ẽ. si scducta
buias ui coliallos argnit quia non
bertie ei suodata qui testimomo su¬
but uidend̃ ẽ fideicõmissum utiq
nõẽ diguns consequi ⁊ delibtate di
uus pius uiclicauit oẽ eum prinã¬
dum. ¶ ei auitutor datus ẽ nõ ꝑdest
alexcus acõnem ꝙ fusũ dixit. si aleg¬
atoremonetur. ¶ quimortis cinsa
donacõm accepit atestitore nõ ẽ si¬
nuł mhac ciusa legitario ala cã ẽ

Expanded text:
cillis ad testamentum factis licet non confirmatis. non idem sequendum est, si secundas tabulas vel codicillos coarguit, quia non bertas ei servo data, qui testimonio suat, videndum est. fideicommissum utique non est dignus conses iudicauit esse ea priuandum. Ei, qui tutor datus est, non prodest ad excusationem, quod falsum dixit: sed a legato remouetur. Qui mortis causa donationem accepit a testatore, non est similis in hac causa legatario. Alia causa est
Abbreviated transcription (Latin):
cem iure ip̃o pocerint prohbencdi a
sint. innon er cuusq personacon¬
clicõne etate cognita cansa. aiuicdice
constituendumerit. ¶ amitere idi
quod cestõ meruit et eum placuit
qui tutor ẽ datus excusauit se atute¬
la. s si consuctus fuerit nõ xliiutta¬
tur. xlercusacõneri cdiuersumpu¬
to meo quilegitum tm̃ meruit. et
air̃ẽ pupulicutor petitus excusa¬
re se maluit. hic erum nichilcẽ uid¬
iciu defuncti fecit. set ħ legatuq
deserte sunt. si p̃r. accusau̾it testĩm
uel dñs denegibitur ei accõ eciami

Expanded text:
runt. prohibendi autem sint an non, ex cuiusque persona condicione aetate cognita causa a iudice constituendum erit'. Amittere id quod testamento meruit et eum placuit, qui tutor datus excusauit se a tutela: sed si consecutus fuerit, non admittitur ad excusationem. diuersum puto in eo, qui legatum tantum meruit et a matre pupilli tutor petitus excusare se maluit: hic enim nihil contra iudicium defuncti fecit. sed hoc legatumdesertae sunt. Si pater accusauerit testamentum uel dominus, denegabitur ei actio etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sier asseħ̾s institutus. alicut hrdi¬
tatem fisco iocus. sit nam quasi indi¬
gnio ci anfertur hirditas per contra¬
rum aũt ductitm. ib eo quioffia¬
um in prouinai griebat qm. atuto¬
re illicite mag̾ ẽ ut cdicatur capeieil¬
lam extestõ. non quasi indignam
ẽc̃ repellendam. ¶Idemierit si quis
iiii ignor.intis bona. uł ꝑtem bo¬
norum alicunis ꝯgnati donau̾it
isse ut per negugenciam i cuipani
suam mulier. a qua ħrs institutis
crat moreretur. ¶ Ip̃.¬
perssm ascuptum acusauit legi¬

Expanded text:
se heres institutus adierit hereditatem, fisco locus fit: nam quasi indigno ei aufertur hereditas. Per contrarium autem ducta tam ab eo, qui officium in pro uincia gerebat, quam a tutore illicite magis est, ut dicatur capere illam ex testamento nec quasi indignam esse repellendam. Idem erit, si quis uiui ignorantis bona uel partem bonorum alicuius cognati donaueritisse, ut per neglegentiam et culpam suam mulier, a qua heres institutus erat, moreretur. 4 falsum adscriptum, accusauit, lega
Abbreviated transcription (Latin):
mĩt dre non permutitur. ¶Ile qui
non uire factum contenlit. nec opti¬
nunt non iepellitur ab co quod me¬
ruit eigo qui legatum secutus pe̾a
filiumdix̃. amitiere debebit quod cõ¬
secutus est. ¶ de eo uero quilegitũ
accepit il neget uire factum eẽ tes¬
tm̃ cliuus pius ita repsit cõguatis

Expanded text:
icere non permittitur. Ille, qui non iure factum contendit nec optinuit, non repellitur ab eo quod meruit: ergo qui legatum secutus postea falsum dixit, amittere debebit quod consecutus est. de eo uero qui legatum accepit, si neget iure factum esse testamentum, diuus Pius ita rescripsit: 'cognat‹i›
Abbreviated transcription (Latin):
ad articusum hũc ut que¬
ramus adu̾sus quos com¬
petit de dote adcoactõ.et ad¬
u̾sus np̃m mantum comp¬
ct̾c palam ẽ. si sine ip̃itos da¬
ta sit. siue alii exnoluntate
miriti.aił subiccto niri cio
uł non subiccto. ¶ S⁊ si fil¬

Expanded text:
 articulum, ut quaeramus, aduersus quos competit de dote actio. et aduersus ipsum maritum competere palam est, siue ipsi dos data sit siue alii ex uoluntate mariti uel subiecto iuri eius uel non subiecto. sed si fil
Abbreviated transcription (Latin):
michi ꝑquem non stefit. quo ni¬
mus comucntus restitu̾et tute¬
lam ad pͥstacõm usurarum nõ
compelli. ulp̃. notat isosufficit
obtulisse insi et deꝑosint obsig¬

Expanded text:
eum per quem non stetit, quo minus conuentus restitueret tutelam, ad praestationem usurarum non compelli. Ulpianus notat: non sufficit optulisse, nisi et deposuit obsig
Abbreviated transcription (Latin):
occid̾it. quii ignoscitur tidic¬
cuam uroris suos lib̾nitos.
domino non restiterunt.¬
sicũ. omnes domim. iggres¬
surai pat̾entur umi   ir̃
openitulit. ansit excus. andꝰ.
anu̾o quia omnib: nontulit
plectendus ẽ et nug̃ẽ. ut si
quidem ominb ferre ponnt
quinunc quib dam tulit
supplicio afficienduisi u̾o
sinmi ominib non potiut
extus andum. quii quibdũ
opem tulit. nim illuo durũ
ẽdicͥc sicum duob.auxiliũ
ferre non possit. clegitq al

Expanded text:
ignoscitur ei, dicetiam uxoris seruos liberandos, domino non restiterunt.Si cum omnes domini adgressuram paterentur, uni seruus opem tulit, an sit excusandus, an uero quia omnibus non tulit plectendus? et magis est, ut, si quidem omnibus ferre potuit, quamuis quibusdam tulit, supplicio adficiendum: si uero simul omnibus non potuit, excusandum, quia quibusdam opem tulerit. nam illud durum est dicere, si, cum duobus auxilium ferre non possit, elegit al
Abbreviated transcription (Latin):
sine dolo .iii. num si fuixit qs
aurilium ferre. uł dictis gr̾i
tulit. nicħ ħ commentum ei
ꝓterit. tulisse autem auriliũ
re. ut siliuis eet domimis. im
is quoz quicquiel potint fec¬
it.tam et si dominus int̾fcũs
ẽ neluti siquis clamunt ut. tl
auriliuni conueniretur ant
trit aggressoros. atq: siquis
turbum comiocunt aut sico¬
rpuc sinim obictit. uił alus cor¬
pore suo aurilum tulit.

Expanded text:
sine dolo malo: nam si finxit s‹e› quis auxilium ferre uel dicis gratia tulit, nihil hoc commentum ei proderit.Tulisse autem auxilium re, ut saluus esset dominus, uerum is quoque, qui quidquid potuit fecit, tametsi dominus interfectus est: ueluti si quis clamauit, ut ad auxilium conueniretur, aut terruit adgressores atque si quis turbam conuocauit aut si corpus suum obiecit uel alias corsuo auxilium tulit.
Abbreviated transcription (Latin):
kine nilium dontum post¬
ca quim contͥitus ẽ ad ueritu
latronum ꝓfugant inuillã
tamerito scõ purgasse offm̃
ẜnorum suorum. nec pictis
pẜins noc solicitudo h̾rdic op¬
tine dr. utad penim nocentͤ¬

Expanded text:
ime, Iulium Donatum, posteaquam conterritus adventu latronum profugerat villam tamento facto purgasse officium servorum suorum, nec pietas pro servis nec sollicitudo heredis optinere debet, ut ad poenam vocent
Abbreviated transcription (Latin):
iculuim clamorem miñe cli¬
git ploctenduis utiq crit.¬
ptegent dominum dicend¬
ume̾ ꝑti eis deb̾e nisisi aut
ip̃isibi uulm ita fecunt du¬
ta oꝑa ue punrentur aut
alia nulna isti acceppnit. ut
possent ichominus opem
ferre si uoluissent. ¶Si dom¬
mus mortis fere uulirtus

Expanded text:
ille clamorem inanem elegit? plectendus utique erit.protegerent dominum? dicendum est parci eis debere, nisi si aut ipsi sibi uulnera ista fecerunt data opera, ne punirentur, aut ‹t›alia uulnera isti acceperunt, ut possent nihilo minus opem ferre, si uoluissent.Si dominus mortifere uulneratus
Abbreviated transcription (Latin):
Antus face posse cõituri
nullo teducto erealieno.
Item socius. Item patrous
parens ue atis qui ex dor¬
cone conuemetur onnu
cre alieno deducto face pos¬
se intelligitur. ¶ripħ¬

Expanded text:
Maritus facere posse creditur nullo deducto aere alieno, item socius, item patronus parensue: at is, qui ex donatione conuenietur, omni aere alieno deducto facere posse intellegitur.
Abbreviated transcription (Latin):
agatur deducetur ex petu¬
liõ quod pr̃i i subicctis ci
ꝑsonis filius d. atsi cum ip¬
sofilio agatur alt̾ius debr
nonfiet de ccͣtõ incompu¬
tacõne quantum facefiiꝰ¬

Expanded text:
agatur, deduceretur ex peculio, quod patri uel subiectis ei personis filius debet: at si cum ipso filio agatur, alterius debiti non fiet detractio in computatione quantum face
Abbreviated transcription (Latin):
non opte eum usuras apu¬
pillo crig̾e. ¶ qud ergo si
te re. pupilliri non potuit
sibisolue qma erat depoĩta
ad p̾diorum comꝑacõnem
siquidem non postulait
apͥtore ut ꝓmatur pccuma.¬

Expanded text:
non oportere eum usuras a pupillo exigere. Quid ergo, si de re pupillari non potuit sibi soluere, quia erat deposita ad praediorum comparationem? si quidem non postulauit a praetore, ut promatur pecu
Abbreviated transcription (Latin):
Iecusare antem non tm̃ p̾scrites. s
eciam ab sentes. ur ꝑepłam possũt.
nam criam alu̾sus absentes postu¬
latur decretum. siue cerciorsit quo¬
rumoam uoluntas retusancium
adire et restitu̾e hr ditatem. siue incͥ¬
ta ad quod pͥscucia corimmi nou est
nccͣia oncminisse autẽ̾ oꝑtebit de
hr de instituto seuitum loqui io¬
quor tcͣtatum ẽ apud niliauum¬
an ad intestatos locinnb. s ẽ ne¬
rius co quor ure ntiur ut hoc
scuatus consultum ad intestatos
n sut successores. ¶ Sr. ad filium
qui in potãte ẽ hoc senatus consul
sc hrditati. sic dem̃ restitu̾e. ꝙ si foce¬
xint tnͣstulisse indebinitin actõnes.
si fisco nacincia bona teferantur.
nec uelit boni agnosc̾e et fidciconi¬
missario restitue equissimum er¬
it qͣĩundicunt si fiscum restituci¬
onem facet. ¶Itensi muncipes
ħr ditatem suspectam dicant ħr dos
instituti dicẽdu erit cogicos agn¬
osc̾e ħrditatem et restitue.itemq
crit ei incollegio dicendum. ¶titiꝰ

Expanded text:
cusare autem non tantum praesentes, sed etiam absentes uel per epistulam possunt: nam etiam aduersus absentes postulatur decretum, siue certior sit eorum uoluntas recusantium adire et restituere hereditatem siue incerta: adeo praesentia eorum non est necessaria. Meminisse autem oportebit de herede instituto senatum loqui: ideoque tractatum est apud Iulianum, ad intestatos locum habeat. sed est uerius eoque iure utimur, ut hoc senatus consultum ad intestatos ii sint successores. Sed et ad filium qui in potestate est hocditati, sic deinde restituere: quod si fecerint, transtulisse uidebuntur actiones. Si fisco uacantia bona deferantur nec uelit bona adgnoscere et fideicommissario restituere, aequissimum erit, quasi uindicauerit, sic fiscum restitutionem facere. Item si municipes hereditatem suspectam dicant heredes instituti, dicendum erit cogi eos adgnoscere hereditatem et restituere: idemque erit et in collegio dicendum. Titius
Abbreviated transcription (Latin):
incipalib constitucõnib
cauetur. yliensib et ꝓpt¬
atem cuntatis et ꝓpt̾ con¬
mnctõm originis ronũe
uin antiquitus senatus
consultis et constitucõnib
principum plenissaminu
non siuit id duus pius res¬
cripsit. ¶ cos qui incorpori¬
b sunt. ncluti fabrorim
timnutatem lre dicus
cciam c̾ta tutelarum extoꝵ
honium ad inmistracõ
hẽbunt excusacõm. nisi fac¬
ultates eorum ad aucte fu¬
int. ut ad ceti quo nim̾
publica suscipienda comp¬
nisi nominatim io pͥuilegi¬
um eis indultum sit. ¶is ꝯ
edilitite fungitur põt tut¬
ordari. nam edilitis int̾ooe
nugr̃atuc hẽtur qui pͥuitis
uacacõm tutelarum conce¬
di placint. mueire antem
eos qui tunc primo uocc̃t᷑.
ad suscipiendum officiu
tutele. cetͥum cosqui se u
nuscuerunt ad ministraci

Expanded text:
ibus constitutionibus cauetur. Iliensibus et pratem ciuitatis et propter coniunctionem originis Romanae iam antiquitus et senatus consultis et constitutionibus principum plenissima imnon sint: idque diuus Pius rescripsit. Eos, qui in corporibus sunt ueluti fabrorum, immunitatem habere dicimus etiam circa tutelarum exterorum hominum administrationem habebunt excusationem, nisi si facultates eorum adauctae fuerint, ut ad cetera quoque munera publica suscipienda compnisi nominatim id priuilegium eis indultum sit. Is qui aedilitate fungitur potest tutor dari: nam aedilitas inter eos magistratus habetur qui priuatis uacationem tutelarum concedi placuit, uacare autem eos, qui, tunc primum uocentur ad suscipiendum officium tutelae: ceterum eos, qui iam se miscuerint administrati
Abbreviated transcription (Latin):
si michi scius h̾rs nouerit q̃
auscius hic occupare possit
nicantem porcõnem. et pes¬
asnis quidem existimut ad ca
ꝑtem admitti. aristo ccͣ putit

Expanded text:
si mihi Seius heres non erit', ', an hic occupare possit uacantem portionem. et Pegasus quidem existimat ad eam partem admitti: Aristo contra putat,
Abbreviated transcription (Latin):
estituta ħ̾rditas iudetur aut re
et ille susciꝑe. non si aba c̾i putru¬
it te posfid̾e ¶S si postea ratum
uissu meo restituit uł ratam ha¬
bint restitucõm tnͣsire actõnes
uicentur. ¶pupillus. uit ip̃e d
restitu̾e tutore anctore non tnt¬
or sinc pupillo nisi ufras sit. qr
nͨ inincure actõnes tutor pupu¬
li sui põt. nec se quidem anctore

Expanded text:
estituta hereditas uidetur aut re et ille suscipere, non si ex alia causa putauit te possidere. sed et si postea ratum iussu meo restituit vel ratam habui restitutionem, transisse actiones uidentur. Pupillus autem ipse debet restituere tutore auctore, non tutor sine pupillo, nisi infans est, quia nec mandare actiones tutor pupilli sui potest. ne se quidem auctore
Abbreviated transcription (Latin):
eius satͤrmnus archicułus crelasse
britanu cestam̃to fiducraru re¬
liquid hrdum ulerium marim¬
uii trierachum a quo petit ut filio
suo scio octiano cum amios .xui.¬

Expanded text:
ius Saturninus archigubernus ex classe Britannica testamento fiduciar‹i›um reliquit heredem Ualerium Maximum trierarchum, a quo petit, ut filio suo Seio Oceano, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
tyrograpbum sci ticõ tid̾it ait post
mortem suam scio det. aut si comi¬
to donitore scio debit. et frs cuic
petat debitum scius doli excertõ¬
mus et si quidem mͥ hibacõ sit telic¬
ta. cum solus sim debitor siuc a
me petatur ceccptõne ut possumm.
siue non petatur possumag̾e. ut
liber ꝑ acceptilacõnem s ct si cum
aliosim debitor. puto duo rei fui¬
mus ꝓ mittendi. et mͥsoli testitor
consuitum uoluit agento conscqͣr
non ut accepto libͥer. ne ocum comi
nicus libetur. c̃c testitori uolim¬

Expanded text:
chirographum Seii Titio dederit, ut post mortem suam Seio det aut, si convto donatore Seio dederit et heres eius petat debitum, Seius doli exceptiomus. et si quidem mihi liberatio sit relicta, cum solus sim debitor, sive a me petatur, exceptione uti possum, sive non petatur, possum agere, ut liberer per acceptilationem. sed et si cum alio sim debitor, puta duo rei fuimus promittendi, et mihi soli testator consultum voluit, agendo consequar, non ut accepto liberer, ne etiam conreus meus liberetur contra testatoris vol
Abbreviated transcription (Latin):
ud ergo ẽ cu ag̾e pꝰ Pomp̃.¬
sit cͥdit᷑or ex testõ non alit̾ brs con¬
tempniri cebebit quim sicancatur
eialusus debitorem defensum iri.
item agẽte tebito:e nich amplio
h̾es pͥstare di. quĩ ut cum adusus
iquis reum hãt ei fictuissorem et
nbacõnem leget. uilianus ibidem
libanorm. alioqum si ficcuissore
cepit conueniri alia rõne reus con

Expanded text:
d ergo est, cum agere poterit creditor ex testamento? non aliter heres condemnari debebit, quam si caueatur ei aduersus debitorem defensu iri. item agente debitore nihil amplius heres praestare debet, quam ut eum aduersus i quis reum habeat et fideiussorem et reo liberationem leget, Iulianus ibidem liberandum: alioquin si fideiussorem coeperit conuenire, alia ratione reus
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝓꝑte instituit. ⁊ ab ei petitt
fratu cohrdi suo porconem sue hr¬
ditatis. acceptam deducta serta res¬
tituet alinissa cõpusicdne dotis
infalcidie rõne. si patͥ dotem conssen¬
ciente firia non petisset falcidiam
quidem iure hrditirio totem añ iu¬
re ꝓprio filiam hituram redit quia
dos in hrditate patrie non inuenir¬
¶na nepotibr hrdib institutis fidci¬
cõmisit. ut omissa retentõne que
per iegem faicidiam ex alio testam¬
ento competebat souda legita fratri¬
bus ⁊ cohrdib solu̾ent recte datur
fidei cominissum ledit. set huius

Expanded text:
te instituit et ab ea petit, ut fratri et coheredi suo portionem hereditatis acceptam deducta sexta restitueret, admissa compensatione dotis in Falcidiae ratione. si pater dotem consentiente filia non petisset, Falcidiam quidem iure hereditario, dotem autem iure proprio filiam habituram respondi, quia dos in hereditate patris non inueniretur.Auia nepotibus heredibus institutis fideicommissit, ut omissa retentione, quae per legem Falcidiam ex alio testamento competebat, solida legata fratribus et coheredibus soluerent. recte datum fideicommissum respondi, sed huius
Abbreviated transcription (Latin):
quoq onus incontbucõne uene.¬
¶cludbus inpub̾ib sub stitutum
utrq h̾rdem existentem mait̾ius
hrditite facidiauti ud cõneuit si
de bonis. alt̾ius inpubis q̃rti ꝑtẽ
hroititis pitus que. al filiq puen̾¬
te retineit qd̃ frat̾ si fiati legitimꝰ

Expanded text:
quoque onus in contributionem uenire.Duobus impube ribus substitutum utrique heredem existentem in alterius hereditate Falcidia non uti conuenit, si de bonis alterius impuberis quartam partem hereditatis patris, quae ad filios peruenerit, retineat.Quod si frater fratri legi
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit ꝑmc si condic̾o ficticõm¬
issi fuit impleta. fructus urditatis
cebito tutele cõpensabuntm. s qr¬
tam lrs nepotic tebonis dumtar¬
at que moriens amis reliquit it

Expanded text:
ostendit. plane si condicio fideicommissi fuerit impleta, fructus hereditatis debito tutelae compensabuntur, sed quartam heres nepotis de bonis dumtaxat, quae moriens auus reliquit,
Abbreviated transcription (Latin):
non cuipi legatiri lis pierit.
lit non relinquitur. insi ficti ei
tit. ¶ cum ita petiss testator it
quiequid ex bonie tinc ad pr̃ez
pucinss. filic sue ita restitu̾et.
ut coampliuc bret. quim ex uo

Expanded text:
it. liter non relinquitur, nisi fidei eius tat. Cum ita petisset testator, ut, quidquid ex bonis eius ad patrem pervenisset, filiae suae ita restitueret, ut eo amplius haberet, quam ex bo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfid̾i comimissumm relictu
erat decessit postuma hrde
instituta. et substitutis ali¬
is. quesitumẽ cum uxorte¬
funicti pͥgnantemse dicat.
an sorori ꝓcuratori uecius
ẜm formam edictiuentrez

Expanded text:
fideicommissum relictum erat, decessit postuma herede instituta et substitutis aliis: quaesitum est, cum uxor defuncti praegnatem se dicat, an sorori procuratoriue eius secundum formam edicti uentrem
Abbreviated transcription (Latin):
cõnem dotis mici acci¬
ꝑe ponamus constit crinde
totis actõnem compete ex
quo cuitentissuric appitui¬
it mariti facultates ad totis
exactonem non suffict.¬
diex ħrdato marito mułr¬
dedott agat mag̾ ẽ ut exdie

Expanded text:
nem dotis initium accipere ponamus? et constat exinde dotis exactionem competere, ex quo euidentissime apparuerit mariti facultates ad dotis exactionem non sufficere.Si exheredato marito mulier agat, magis est, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
capite sciupnio comimilito¬
aub̾rs sit pamphila atqz si
diretto accepiss lib̾tatemi
kr. intelligendum militem
qui. mcillansiamhrdem ĩ¬

Expanded text:
commisit,esset Pamphila atque si directo accepisset libertatem. respondi intellegendum militem, qui ancillam suam heredem
Abbreviated transcription (Latin):
nemo tutor ꝑnocet. io siti¬
dacõm. s cristat quidam q
aũt satiscent tutorcs. añt
sinonsancdent pato sibi
sitis dare committunt tut

Expanded text:
nemo tutorum provocet ad satisdationem, sed exsistat quidam qui aut satisdent tutores, aut, si non dent, parato sibi satisdare committant tute
Abbreviated transcription (Latin):
iure auili deficiant itazeciam iui¬
lgoquesiti libi matris. ⁊mater
talium lborum. item ip̃i frc̾e
int̾ se exhc ꝑte bonoru posscõ
pet̾e possurit. quia sunt iuitem

Expanded text:
iure ciuili deficiant. itaque etiam uulgo quaesiti liberi matris et mater talium liberorum, item ipsi fratres inter se ex hac parte bonorum possessionem petere possunt, quia sunt inuicem
Abbreviated transcription (Latin):
que erheͣ ꝑtee dicti datur cogt̃o¬
rungratlus .ui. complecatuꝰ
et exseptiuo du ao ꝑ sonas so¬
briuo et sobrina natum.matã¬
cognaconi facit eciani adoptio
ereium quib fietagnatus is¬

Expanded text:
quae ex hac parte edicti datur, cognatorum gradus sex complectitur et ex septimo duas personas sobrino et sobrina natum et natam.Cognationem facit etiam adoptio: etenim quibus fiet adgnatus
Abbreviated transcription (Latin):
cognatis agitiu ibisic accipiem
ut eciaui adorde coguati facia
tineautur eueuit ĩgiturut is.
quim adopcomdatus est tamin
saulia naturalis patris uira co¬
graconis retineat quami famu¬
ua ad optiua nasciscatur si corũ
t antum cognacõm niadoptiua

Expanded text:
cognatis agitur, ibi sic accipiemus, ut etiam adoptione cognati facti contineantur. euenit igitur, ut is qui in adoptionem datus est tam in familia naturalis patris iura cognationis retineat quam in familia adoptiua nanciscatur: sed eorum tantum cognationem in adoptiua
Abbreviated transcription (Latin):
exiure auili originemh. uãc
M iuitat ad bonorum possoe
qui iure cinli adsuccessionem
admicti non possut id ẽcogna¬
to. ¶Coguati ant̾ appellatiꝰ st̾

Expanded text:
ex iure ciuili originem habet: nam eos inuitat ad bonorum possessionem, qui iure ciuili ad successionem admitti non possunt, id est cognatos.Cognati autem appellati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
N̾ e quicum fu̾it tunc tep̾hensii
primmu locum optinere ¶Siqe
primorcognatus nascispetur ĩe¬
acondicione ẽntdicidebeat obst¬
arc en sequentib. ¶ Srnbi natꝰ
uo ẽ admittenius cum quipꝰ uen¬
trem pximus indebr̃. s ħita cemũ
dr̃ uino eo decinus bonorum pos¬
sce agitur fint conceptus. n ainsi
pꝰ mortem nec obstabit aliin ip̃e
adnuitetur. qui a nonfuit ꝓrimꝰ
coguatus eiquo uino nodĩtm au¬
imial t̾int ¶ Siqua p̾gnans decess¬
it et utd ex seccoptus sit editus in
ea conlicione ẽ ꝑ tus iste nt mat¬
is sue accipe bonorum possõm pꝰ¬
sic unde ꝑrimicognati s p̾ senat᷑

Expanded text:
 quicumque fuerit tum deprehensus proximum locum optinen‹s›.Si quis proximior cognatus nasci speretur, in ea condicione est, ut dici debeat obstare eum sequentibus: sed ubi natus non est, admittemus eum, qui post uentrem proximus uidebatur. sed hoc ita demum r uiuo eo de cuius bonorum possessione agitur fuit conceptus, nam si post mortem, neque obstabit alii neque ipse admittetur, quia non fuit proximus cognatus ei, quo uiuo nondum animax fuerit.Si qua praegnas decesserit et utero exsecto partus sit editus, in ea condicione est partus iste, ut matris suae accipere bonorum possessionem possit 'unde proximi cognati'. sed post senatus
Abbreviated transcription (Latin):
pͥcium fundiab hrde ticiiacceꝑit.
si extestimento sempini fundu:
pete uelit excepc̃one repelli pot̾it
si pcõ fundi contentus non er̃.
Si cui homo iogatus fuiss et ꝑ leg̃¬
tarium stetiss quo umus stich¬
at accipeͭ mornio sticho exceptõ
et tradite legatario non impõiti
ẜuitute dixi posse logatarnim ci

Expanded text:
di ab herede Titii acceperit: si ex testamento Sempronii fundum petere uelit, exceptione repelli poterit si pretio fundi contentus non erit. Si cui homo legatus fuisset et per legatarium stetisset, quo minus Stichat, acciperet, mortuo Sticho exceptio t traditae legatario non imposita seruitute. dixi posse legatarium ex
Abbreviated transcription (Latin):
repudin̾o mag̃ placere uccor
tuto quiul nicħ ur non totum
caꝑe põt ẜuo hrditario legatu:
fint trnictantib nobis decipa¬
citate intendu ẽ utrum hr¬

Expanded text:
repudiauero, magis placere uideo tuto, qui uel nihil uel non totum capere potest, seruo hereditario legatum fuerit, tractantibus nobis de capacitate uidendu
Abbreviated transcription (Latin):
p̾toris anͣctas int̾uenut.
Sioumes uł plurts remin¬
an mułr possit inuiruru
erꝑiri exhac causa. et magic
puto cam ag̾e in umriaru
posse. s tñsi in iurie faciende
emsa id maritus desid̾anit.
constante mñmonio ħ fuige¬
bat. cquissimuu crit ignosci
marito. ¶meminisse auter¬

Expanded text:
tas interueniet. Si omnes uel plures renunan mulier possit iniuriarum experiri ex hac causa? et magis puto agere eam iniuriarum posse, sic tamen, si iniuriae faciendae causa id maritus desiderauit:co‹n›stante matrimonio hoc fingebat, aequissimum erit ignosci marito. Meminisse aute
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓiectas. s et si postmumi
et horreum ncc̃io fcm̃ sit. ĩ
nccͣiis impensis hũdumcr¬
it. ꝓñi fulcinins inquit. si
edificium ruens ꝙ h̾remu
ueri utilc erat refecit. aut
si oliuctarciecta resturunt.
uł cxstipulone dampni n¬
fecti nominie ne cõmittant᷑

Expanded text:
i pistrinum uel horreum necessario factum sit, in necessariis impensis habendum ait. proinde Fulcinius inquit, si aedificium ruens quod habere mulieri utile erat refecerit, aut si oliueta reiecta restaurauerit, uel ex stipulatione damni infecti ne committat
Abbreviated transcription (Latin):
ut cumcum adbonorum possom
contra tabulas aliitamus. ¶ut
autem ad mttantur albonoru
opcõnem. et ħrdem scripsi comu¬
isso palios cocõ bonorin posso
contratabulas cinondabitur. da¬
tur auttin ciqui madoptina fa¬
milia c̃. contri tabulas posso bon¬
orum si co graduhrs scriptus sit
contra quem peti põt bonoruum
possõ. ¶ non ẽ nouu ut eman¬
cipatus pͥt̾itus plus uiris scriptis

Expanded text:
ut eum ad bonorum possessionem contra tabulas admittamus.Ut autem admittantur ad bonorumoptionem et heredem scripsi, commisso per alios edicto bonorum possessio contra tabulas ei non dabitur.Datur autem ei, qui in adoptiua familia est, contra tabulas possessio, si eo gradu heres scriptus sit, contra quem peti potest bonorum possessio.Non est nouum, ut emancipatus prae‹te›ritus plus iuris scriptis
Abbreviated transcription (Latin):
cipe põt. et d. noc contratibulis põt.
et si forte defccit coudico tuendus
subbunus condicõne scriptus sit
hrs idem exit dicendum. ¶ Siquis
etlib̾is non sit scriptus hrs s ẜinis
cius scriptus sit cumq isẜ̾it. adi

Expanded text:
cipere potest et debet, nec contra tabulas potest: et si forte defecerit condicio, tuendussub huiusmodi condicione scriptus sit heres, idem erit dicendum.Si quis ex liberis non sit scriptus heres, sed seruus eius scriptus sit eumque iusserit adi
Abbreviated transcription (Latin):
onputauit pͥtor crh̾rdaci ¶ ip¬
oue notatos et remotos ad cõtͣ
tiquerelam iustitue c̃ in ip̃oru
arbitrio. ¶aliqua tabularmn ꝑ¬
te crh̾rdem scribi non sufficit. set
ego gradu contra quem petitur
boꝰnorum possonem. mde sipri¬
no gradu exh̾rdatus sit filuis¬

Expanded text:
on putauit praetor exheredatione notatos et remotos ad contraquerellam instituere, est in ipsorum arbitrio.Aliqua parte tabularum exheredem scribi non sufficit, sed eo gradu, contra quem petitur bonorum possessio. unde si a primo gradu exheredatus sit fili