comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nubenti prius plauditur quã imperatur.
ne ante dura offendant. imperia quam blan¬
dicus amor fotus molescat. Eculcorum urs
plarisȩ sonitum discit amare ceruicis nerccus¬
& iugum. Uemq prius assuescitur uerbo las¬
cune quam uerbere disciplinę ast ubi colla
subdiderit uigo & habena construgit & st imulus
urg& & compares trahune & uigalis muitat
Sic etiam uirgo nr̃a debuit prius amore pio
ludere aut creatoris cęlestis fulcra mirari in
ipso uestibulo nuptiarũ. & postes frondiu
cernere coronatos & chori strepentis interius
haurire delicias ne se prius d̃co uigo teme¬
facta sub diceret quam uocata meboraret
Ueni igitur huc alibano sponsa uema huc alibano
transibis &. per transibis Seprus eno nobis
iste uersiculus recantandus est ut uel dncis
uocata uerbis sequatur siqua non eredit
humanis hoc nos magisteriũ non inuenimus
sed accepimus. Sic instituit mistici carminis

Expanded text:
nubenti prius plauditur, quam imperatur; nubenti prius plauditur, quam imperatur; ne ante dura offendant imperia, 173 quam blanditiis amor fotus inolescat. 41. Equorum vis plausae sonitum discit amare cervicis, ne recuset jugum. Denique prius assuescitur verbo lasciviae, quam verbere disciplinae. Ast ubi colla subdiderit jugo; et habena constringit, et stimulus urget, et compares trahunt, et jugalis invitat. Sic etiam virgo nostra debuit prius amore pio ludere, aurea thori coelestis fulcra mirari in ipso vestibulo nuptiarum, et postes frondium sertis cernere coronatos, et chori strepentis interius haurire delicias; ne se prius Dominico jugo timefacta subduceret, quam vocata inclinaret. 42. Veni igitur huc a Libano, Sponsa, veni huc a Libano, transibis et pertransibis . Saepius euim nobis iste versiculus recantandus est; ut vel Dominicis vocata verbis, sequatur, si qua non credit humanis. Hoc nos magisterium non invenimus, sed accepimus; sic instituit mystici carminis
Abbreviated transcription (Latin):
pararu ufi indoctus lic& sed ur̃is edoctus
moribus Suantus & enim adolescere usris
potuit tam parua mitiatę religionis ȩtate
Si quos hnc flores cernaitis de uesera uita collec¬
tos legite si non funt hȩc precepta uirgnabus
sed de uirgibrs exempla ur̃ȩ uirtutis essi¬
giem nr̃a depinxre oratio ur̃ę grauitatis ima¬
ginem quasi inspeculo quodam sermonis istiris
cernitis refulgere Uos siqua est nostro gra
tie siquid de fecatũ est insermone nostro
om̃s legant siquid de coctũ maturiores ꝓbent
siqruid modestum pectoribrs inhereat. genas
pingat siquid florulentũ aetas florulent.
non improb& Debuimus sponse citaredũ¬
morem. Scribtum est enim Diliges dñm
dm̃ tuum Debuimus innuptus calamistris
quibus dam crines salton orationis ornare
scribtum esteno Hlaude manu & percute
pede. Debramus ꝓpetuos spargere thalamos
rosis Etiam & in hns comugus temporalibus

Expanded text:
paravi, licet usu indoctus, sed vestris edoctus paravi, licet usu indoctus, sed vestris edoctus moribus. Quantus etenim adolescere usus potuit tam parva initiatae religionis aetate? Si quos hic flores cernitis, de vestrae vitae collectos legite sinu. Non sunt haec praecepta virginibus, sed de virginibus exempla. Vestrae virtutis effigiem nostra depinxit oratio, vestrae gravitatis imaginem quasi in speculo quodam sermonis istius cernitis refulgere. Vos si quam nostro gratiam tiae: si quid defaecatum est in sermone nostro, omnes legant: si quid decoctum, maturiores probent: si quid modestum, pectoribus inhaereat, genas pingat: si quid florulentum, aetas florulenta non improbet. 40. Debuimus sponsae excitare amorem; scriptum est enim: Diliges Dominum Deum tuum . Debuimus in nuptiis calamistris quibusdam crines saltem orationis ornare; scriptum est enim: Plaude manu, et percute pede . Debuimus perpetuos spargere thalamos rosis. Etiam in his conjugiis temporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
meluis quod tamen si malũ est habere deos
non debere si bonum habere magis hommes
debere qui uti scirent Ita ludibrio habiti
funt ut neq iuppiter uestem suam desen¬
dere potuerit nec barbam aescrilapius nec
apollo pubescere adhuc ceperit neq om̃s
qui dicuntur dii retrahere poruerunt pateras
quas tenebant. non tam furti reation timentes
quam sensum non habentes Sus igreur cos
colat qui nec defendere se quan dii nec abscon¬
dere quasi homines possiort At in templo
dĩ nr̃i cum hicroboam rex sceleratissimuns
dona quȩ pater enus posuerat. uifer& ac super
scm altare libar& idolis dextera eius quam
tetendit arure nec sua ei quȩ inuocabat idola
profuerut. Demde conuersus ad dm̃ rogauit
ueniam statimq manus eius quȩ aruerat sacri¬
sacrificanti subito dextera adimeretur pen¬
tenti uenia daretur hȩc ego uobis sc̃e uir¬
gines nondum triennalis sacerdos muuscula

Expanded text:
melius: quod tamen si malum est, habere deos melius: quod tamen si malum est, habere deos non debere: si bonum est, habere magis homines debere, qui uti scirent. 37. Ita ludibrio habiti sunt, ut neque Jupiter vestem suam defendere potuerit, nec barbam Aesculapius, nec Apollo pubescere adhuc coeperit, neque omnes qui dicuntur dii, retrahere potuerint pateras quas tenebant: non tam furti reatum timentes, quam sensum non habentes. Quis igitur eos colat, qui nec defendere se quasi dii, nec abscondere quasi homines possunt? 38. At in templo Dei nostri cum Jeroboam, rex sceleratissimus, dona quae pater ejus posuerat, auferret, ac super sanctum altare libaret idolis; nonne dextera ejus quam tetendit, aruit, nec sua ei quae invocabat, idola profuerunt? Deinde conversus ad Dominum, rogavit veniam, statimque manus ejus quae aruerat sacrisacrificanti subito dextera adimeretur, poenitenti venia daretur. CAPUT VI. Libri secugines, nondum triennalis sacerdos munuscula
Abbreviated transcription (Latin):
isti ⁊irannis pluribus. hoc etiam crudelioribrs
quod ille pepercit. isti occiderunt Inter illos
in uno obnoxia necessitas in his amborum uo¬
luntas libera hoc quoq isti prudentiores.
quod illi studu sui sims amiticie gr̃a istis corona
martyru Illi enim certarunt hommnibus isti
mem par est contexere quid de diis suis sen¬
serit quo magis infirmos iudiceris quos ir¬
rident sui Namq is cum ueniss& intemplũ
ioiis amictũ aureum quo operiebatur simu¬
lacrum eius de trai iussit imponi laneũ dicens
aureum hieme frigidum estate honerorm
esse. Sic dm̃ irrint suum ut nec onus ferre
posse nec frigiis putar& Item cum esculapu
barbam iidisset auream tolli imperauit. in¬
congruum esse appellans ut filius barbam ha¬
tem simulacris tenentibus aureis pateras
ademit allegans accipere se debere quod dia darent
qͣm hęc sunt uota in quait hominũ ut adus que
bona sunt adipiscamur. Nichil autem auro

Expanded text:
isti tyrannis pluribus, hoc etiam crudelioribus, isti tyrannis pluribus, hoc etiam crudelioribus, quod ille pepercit, isti occiderunt: inter illos in uno obnoxia necessitas, in his amborum voluntas libera. Hoc quoque isti prudentiores, quod illis studii sui finis amicitiae gratia, istis corona martyrii; illi enim certaverunt hominibus, istiem, par est contexere quid de diis suis senserit, quo magis infirmos judicetis, quos irrident sui. Namque is cum venisset in templum Jovis, amictum aureum quo operiebatur simulacrum ejus, detrahi jussit, imponi laneum, dicens aurum hyeme frigidum, aestate onerosum esse. Sic deum irrisit suum, ut nec onus ferre posse, nec frigus putaret. Idem cum Aesculapii barbam vidisset auream, tolli imperavit, incongruum esse appellans ut filius barbam haIdem simulacris tenentibus aureas pateras ademit, allegans accipere se debere, quod dii darent: Quoniam haec sunt vota, inquit, hominum, 172 ut a diis quae bona sunt, adipiscantur: nihil autem auro
Abbreviated transcription (Latin):
cipiũ martirio dedit alter effectũ At &iã¬
filosophoꝵ gimnasia damonẽ & pintiam
phitagoreos in celũ ferunt. quorũ imus cũ
ess& morti adidicatus conmendandorũ suoꝵ
tempis poposcit tirannus autem asstut issimꝰ
quod repperiri non posse estimar& petunt
ut sponsorem dar& qui prose feriretur si ipse
facer& mora Quid de duobus preclarius nescio
Utrũq preclarũ. alter uadem mortis inuenit
alter se obtulit. Itaq cũ reus mora supplicio
sacer& fide uissor uultu sereno mortem non
recusauit Cũ duceretur amicus reuertitur
ceriucem substiturt colla subiecre Iunc
ammiratus trannus cariorem filosofii
amicitiã quam uitam fuisse. petiuit ut ipse
ab his quos dãnauerat in amicrtiam recipe¬
retur tantam uirtutis esse gratiã ut &
tirannũ inclmar&. digna laude sed minor
anr̃is. Nam illic ambo iri hic una uirgo
que primo etiam sexum uincer&e Illi amici
isti in cognati Illi tiranno ii se obtulerunt.

Expanded text:
cipium martyrio dedit, alter effectum. CAcipium martyrio dedit, alter effectum. CAphilosophorum gymnasia Damonem et Pythiam Pythagoreos in coelum ferunt, quorum unus cum esset morti adjudicatus, commendandorum suorum tempus poposcit: tyrannus autem astutissimus, quod reperiri non posse existimaret, petivit ut sponsorem daret, qui pro se feriretur, si ipse faceret moram. Quid de duobus praeclarius, nescio. Utrumque praeclarum. Alter mortis vadem invenit, alter se obtulit. Itaque dum reus moram supplicio faceret, fidejussor vultu sereno mortem non recusavit. Cum duceretur, amicus revertitur, cervicem substituit, colla subjecit. Tunc admiratus tyrannus chariorem philosophis amicitiam quam vitam fuisse; petivit ut ipse ab his quos damnaverat, in amicitiam reciperetur. Tantam virtutis esse gratiam, ut et tyrannum inclinaret. 35. Digna laude, sed minora nostris. Nam illic ambo viri; hic una virgo, quae primo etiam sexum vinceret: illi amici, isti incogniti: illi tyranno uni se obtulerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Simoram feci quis aud& absoluere. Plus
iegibus debeo rea non solũ fuge mee sedd
ctiam cedis aliene. Sufficiunt menbra
morti que non susficiebant in iuriae
E st inuirgine uulneri locus qui non erat
contumelie. Ego obꝓbriũ declinaui non
martiriũ tibi cessi uestem non ꝓfessi¬
onem mutaui Suod si mihi preripis mortẽ
non redemisti me sed circũueniiti. Caue
que so contendas caue contra dicere audeas
Noli eripere beneficiũ quod dedisri dũ mihi
hanc sententiã negas illam restitues superi¬
orem Sententia enĩ sẽ tẽzia supeore muratur¬
Si posterior me non ten& superior ten&. Pos sumꝰ
uterq satis facere sententię sime prius pati¬
aris occidi inte enĩ non habent aliam quam
exerceant pena in uirgine obnoxius pudor est
taq gloriosior eris nuidearis de adultera
martyrem fecisse quã de marzire adulterã
reddidisse Quid expectatis Duo contendert
inuicem sibi benesicia conferentes altera prin¬

Expanded text:
Si moram feci, quis audet absolvere? Plus Si moram feci, quis audet absolvere? Plus legibus debeo, rea non solum fugae meae, sed etiam caedis alienae. Sufficiunt membra morti, quae non sufficiebant injuriae. Est in virgine vulneri locus, qui non erat contumeliae. Ego opprobrium declinavi, non martyrium. Tibi cessi vestem, non professionem mutavi. Quod si mihi praeripis mortem, non redemisti me, sed circumvenisti. Cave, quaeso, ne contendas, cave ne contradicere audeas. Noli eripere beneficium, quod dedisti. Dum mihi hanc sententiam negas, illam restituis superiorem. Sententia enim sententia superiore mutatuSi posterior me non tenet, tenet superior. Possumus uterque satisfacere sententiae, si me prius patiaris occidi. In te non habent aliam quam exerceant, poenam: in virgine obnoxius 171 pudor est. Itaque gloriosior eris, si videaris de adultera martyrem fecisse, quam de martyre adulteram reddidisse. 33. Quid exspectatis? Duo contenderuninvicem sibi beneficia conferentes, altera prin
Abbreviated transcription (Latin):
traui indicio rei quia debebatur corona
uictori Dampnatus est ꝓuirgine qui pro
uirgine conpre hensus est Ita de lupanari
non solum uirgo sed etiam martires exi¬
erunt Fertur puella ad locum supplicu
cucurris se certare ambo de nece cũ ille
dicer&. ego sum iussus occidi te absoluit sen¬
tentia quando me tenuit. at illa clamara.
pudoris optaui Si pudor queritur man&
seaus si sanguis exposcitur fide uis sorem
non desidero habeo unde dissoluã in me lata¬
est ista sententia quȩ ꝓme lata est Certe
si pecumȩ te side uissorem de dissem &. absente
me iudea tuum censũ feneratori aduidicass&
eadem sententia me conuenires meo patri¬
monio soluerem tuos nexus si recusarem quis
me indignã morte censer& Suanto maior
est capitis huius usura. Moriar innocens
ne moriar nocens. Nichil hic mediũ est
Hodie aut rea ero tui sanguinis aut martir
mei Si cito redui quis me aud& excludere

Expanded text:
travi. 32. Indicio rei, quia debebatur tanto corona travi. 32. Indicio rei, quia debebatur tanto corona victori, damnatus est pro virgine, qui pro virgine comprehensus est. Ita de lupanari non solum virgo, sed etiam martyres exierunt. Fertur puella ad locum supplicii cucurrisse, certasse ambos de nece, cum ille diceret: Ego sum jussus occidi, te absolvit sententia, quando me tenuit. At illa clamare cpudoris optavi. Si pudor quaeritur, manet sexus: si sanguis exposcitur, fidejussorem non desidero, habeo unde dissolvam. In me lata ista sententia, quae pro me lata est. Certe si pecuniae te fidejussorem dedissem; et absente me, judex tuum censum feneratori adjudicasset; eadem me sententia convenires, meo patrimonio solverem tuos nexus. Si recusarem, quis me indignam indigna morte censeret? Quanto major est capitis hujus usura! Moriar innocens, ne moriar nocens. Nihil hic medium est: hodie aut rea ero tui sanguinis, aut martyr mei. Si cito redii, quis me audet excludere?
Abbreviated transcription (Latin):
ratione consimiles ut conpleatur oraculum
tunc lupi &. agni siml pascentur Eece agna
&. lupus non solum pascuntur sonul sed &. iam
immolantur. Duid plura: Mutaro habitu
euolat puella de laqueo iam non suis alis ut
pote quę spiritalibus ferebatur & quod nulla
unquam uiderunt secula egreditur de lupan¬
nar uirgo. sed xp̃i. Atilli qui uidebant oculis &
non idebant corde raptores ad agnã lupi
fremere ad predam unus qui erat in modestior
introuut sed ubi hausit oculis rei teatũ quid
hoc inquid est Iuella ingressa est uir uidetur
Ecce non fabulosũ illud cerua ꝓuirgine sed
quod uerũ est miles ex iurgine At &. iã
audieram & non credideram quod aquas
xp̃c inuina conuertit iam mutare cȩpit
&. seauii Rece damus hinc dũ ad huc qui
fuimus sunus Num quid & ipse mutatus
sũ qui aliud cerno quã uideo Ad lupanar
ueni cerno uadimoniũ & tamen mutatus
egre diar Pudicus exibo qui adulter in¬

Expanded text:
ratione consimiles; ut compleatur oraculum: ratione consimiles; ut compleatur oraculum: Tunc lupi et agni simul pascentur . Ecce agna et lupus non solum pascuntur simul, sed etiam immolantur. Quid plura? Mutato habitu, evolat puella de laqueo, jam non suis alis, ut pote quae spiritalibus ferebatur: et quod nulla umquam viderunt saecula egreditur de lupanari virgo, sed Christi. 31. At illi qui videbant oculis, et non videbant, ceu raptores ad agnam, ceu lupi fremere ad praedam. Unus qui erat immodestior, introivit. Sed ubi hausit oculis rei textum: Quid hoc, inquit, est? Puella ingressa est, vir videtur. Ecce non fabulosum illud cerva pro virgine, sed quod verum est, miles ex virgine. At etiam audieram et non credideram, quod aquam Christus in vinum convertit : jam mutare coepit et sexus. Recedamus hinc, dum adhuc qui fuimus, sumus. Numquid et ipse mutatus sum, qui aliud cerno, quam credo? Ad lupanar veni, cerno vadimonium: et tamen mutatus egrediar, pudicus exibo, qui adulter in
Abbreviated transcription (Latin):
Sume habitũ qui abscondar seminam trade
qui consecr& martirem. induere clamidem que
occult& menbra uirginis seru& pudorem. Sume
pilleum quod tegat crines abscondat ora
Solent erubescere qui lupanar intrauerint
Sane cum egressa fueris ne respicias retro
memor uxoris loth quȩ naturam suam quia
inpridicos lic& castii oculii respexit amisit
Nec uere aris ne quid pereat sacrificio ego
pro ze hostiam dõ reddo tu prome militem xp̃o
Habes bonam militiam castitatii quȩ stipendus
militat sempiternis loricam iustitiae quȩ spiri¬
tali munimine corprs includat scutum sidei
quo uulnus repellas galeam salutis. ibi enim
clamidem exuit. suspectus tamen ad huc
habitus & ꝓsecuroris & adulteri Uirgo
ceruicem. clamidem miles offerre. Suȩ pompa
illa quȩ gratia cum in lupanar de martyrio
certarent: Addantur ꝑsone miles & uirgo
hoc est dissimiles inter se natura. sed di miiẽ¬

Expanded text:
Sume habitum, qui abscondat feminam: trade, Sume habitum, qui abscondat feminam: trade, qui consecret martyrem. Induere chlamidem quae occultet membra virginis, servetque pudorem. Sume pileum quod tegat crines, abscondat ora. Solent erubescere qui lupanar intraverint. Sane cum egressa fueris, ne respicias retro, memor uxoris Loth quae naturam suam, quia impudicos licet castis oculis respexit, amisit . Nec vereare ne quid pereat sacrificio. Ego pro te hostiam Deo reddo, tu pro me militem Christo. Habes bonam militiam castitatis, quae stipendiis militat sempiternis: Ioricam justitiae, quae spiritali munimine corpus includat: scutum fidei, quo vulnus repellas: galeam salutis; ibi enim aec verba chlamydem exuit. Suspectus tamen adhuc habitus et persecutoris et adulteri. Virgo cervicem, chlamydem miles offerre. Quae pompa illa, quae gratia, cum in lupanari de martyrio certarent! Addantur personae, miles et virgo, hoc est, dissimiles inter se 170 natura, sed Dei mise
Abbreviated transcription (Latin):
non passus es furtum. Benedicatur & nunc nomen
tuum ut que ad adulterium ueni uirgo disce dã.
Uix compleuerat precẽ . &. ecce uir militis specie
terribilis irrupit. Ouem ad modũ eum uirgo tremus
cui populus tremens cesrit: Sed non illa imme¬
mor lectionis & damihel inquit suppliciũ susanne
spectaturus aduenerat & quã populus danauie
unuis absoluit. potest &. in hoc lupi habitri oruis Latere
Habe &. xp̃c milites suos qui & iã legiones habet
aut fortasse. ꝑcussor intrauit ne uerearis anima
talis sola martrres facere. Ouirgo fides tua
te saluam fecit. Cui miles ne paueas inquit¬
que so soror frater huc ueni saluare animam
non perdere Serua me ut ipsa serueris. Suasi
adulter ingressus siuis martir egrediar
Uestimenta mutemus conueniunt michi rua
& mea tibi sedutraq xp̃o Iua uestis me uerũ
militem saci& mea te uirginem Bene tu uesri¬
eris ego melus exuar ut me ꝓsẽcuror agnoseat

Expanded text:
non passus es furtum. Benedicatur et nunc nomen non passus es furtum. Benedicatur et nunc nomen tuum; ut quae ad adulterium veni, virgo discedam. 28. Vix compleverat precem, et ecce vir militis specie terribilis irrupit. Quemadmodum eum virgo tremuit, cui populus tremens cessit? Sed non illa immemor lectionis: Et Daniel, inquit, supplicium Susannae spectaturus advenerat: et quam populus damnavit, unus absolvit . Potest et in hoc lupi habitu ovis latere. Habet et Christus milites suos, qui etiam legiones habet . Aut fortasse percussor intravit. Ne vereare, anima, talis solet martyres facere. O virgo, fides tua te salvam fecit! 29. Cui miles: Ne, quaeso, paveas, soror. Frater huc veni salvare animam, non perdere. Serva me, ut ipsa serveris. Quasi adulter ingressus, si vis, martyr egrediar. Vestimenta mutemus; conveniunt mihi tua, et mea tibi: sed utraque Christo. Tua vestis me verum militem faciet, mea te virginem. Bene tu vestieris, ego melius exuar, ut me persecutor agnoscat.
Abbreviated transcription (Latin):
Iam dudũ uerecundatur oratio mea & quasi adire
gestorum seriem eriminosã atq explanare formidat.
Claudite aurem uirgines. ducitur puella dĩ ad lupanat
sed aperite aurẽ uirgines dĩ uirgo prostitui potest.
adultarari non potest. Ubicũq dĩ uirgo est. đi
templũ est Nec lupanaria infamant castitatẽ.
sed castitas &. iam loci abol&. infamiam Ingens pe¬
tulantiũ concursus ad fornicẽ. Discite marerrum
miracula seẽ uirgines dĩ de discite locorũ uocabul a
Clauditur intus colũba strepunt accipitres foris certat
singuli qui prȩdã primus inuadat. At illa manibus
ad cȩlum leuatis quasi ad domũ ueniss&. orationis
mentes Caldȩis rorauit ignis iudeis se unda supendit
misericordia tua non natura sua. fusanna ad suppliciũ
genu fixit &. de adulteris trium phauit aruit dex¬
tera quę templi tui dona uiolabat nunc tẽplũ ipsũ
aderactatur tuũ ne patiaris inestũ sacrilegii qui

Expanded text:
26. Jamdudum verecundatur oratio mea, et quasi adire 26. Jamdudum verecundatur oratio mea, et quasi adire gestorum seriem criminosam atque explanare formidat. Claudite aurem, virgines. Ducitur puella Dei ad lupanar. Sed aperite aurem, virgines. Christi virgo prostitui potest, adulterari non potest. Ubicumque virgo Dei est, 169 templum Dei est: nec lupanaria infamant castitatem, sed castitas etiam loci abolet infamiam. 27. Fit ingens petulantium concursus ad fornicem. Discite martyrum miracula, sanctae virgines, dediscite locorum vocabula. Clauditur intus columba, strepunt accipitres foris: certant singuli, quis praedam primus invadat. At illa manibus ad coelum levatis, quasi ad domum venisset orationis, mentes. Chaldaeis roravit ignis , Judaeis se unda suspendit , misericordia tua, non natura sua. Susanna ad supplicium genu fixit, et de adulteris triumphavit : aruit dextera quae templi tui dona violavit : nunc templum ipsum attrectatur tuum; ne patiaris incestum sacrilegii, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quemadmodũ uirgo si meretricẽ colas: Suẽ ad modum
uirgo si adulteros diligas: Que madmodũ uirgo si amoren
petas  Tolerabilius est mentẽ uirginem quã carnem
habere Utrumq bonũ siliceat. si non liceat. saltem
non homini castȩ sed dõ simus Et raab meretrix fuit
sed post quã dõ credidit salutem inuenit &. uidith
se ut ad ultero placer&. ornauit quȩ tamen quia
hoc religione non amore faciebat nemo eam adultera
udicabat Bene suc cessit exemplũ Hamsi illa que
se commisit religioni &. pudorem seruauit & patriã
fortassis & nos seruando religionem seruabinus & iam
ꝑdidiss&. Itaq talibus informata exemplis simuil
animo tenens uerba dñi quibus ait quicũq ꝓdiderit
animam iuã ꝓpter me inueni& eam fleuuit. tacuit
ne eam uel loquentẽ ad ulter audir&. Nec pudoris elegit
in iuriam. sed xp̃i recusauit. Estimate utrũ adulte¬
rare potuerit corpus que nec uocem adulteraurt

Expanded text:
Nam quemadmodum virgo, si meretricem colas: quemadmodum Nam quemadmodum virgo, si meretricem colas: quemadmodum virgo, si adulteros diligas, quemadmodum virgo, si amorem petas? Tolerabilius est mentem virginem quam carnem habere. Utrumque bonum, si liceat: si non liceat, saltem non homini castae, sed Deo simus. Et Rahab meretrix fuit, sed postquam Deo credidit, salutem invenit. . Et Judith se, ut adultero placeret, ornavit ; quae tamen quia hoc religione, non amore faciebat, nemo eam adulteram judicavit. Bene successit exemplum. Nam si illa quae se commisit religioni, et pudorem servavit et patriam; fortassis et nos servando religionem, servabimus etiamperdidisset. 25. Itaque talibus informata exemplis, simul animo tenens verba Domini, quibus ait: Quicumque perdiderit animam suam propter me, inveniet eam ; flevit, tacuit, ne eam vel loquentem adulter audiret: nec pudoris elegit injuriam, sed Christi recusavit. Aestimate utrum adulterare potuerit corpus, quae nec vocem adulteravit.
Abbreviated transcription (Latin):
nescia. certe pauida ne incider& insidiatores pudoris animũ
aduirtutẽ parauit. tã religiosa ut mortem non timer& tam
pudica ut expectar& Uenit coronȩ dies maxima om̃iũ
expectatio. ꝓducit᷑ puella. duplex ꝓfessa certamen & casti¬
tatis &. religionis Sed ubi uiderunt constantiã ꝓfessionis
metũ pudoris paratũa ad cruciatus erubescentẽ ad aspectus
excogitare ceperunt quemad modũ speciem castitatis
religionemq tollerent ut cũ id abstulissent quod erat
amplur etiam id eriperent. quod reliquerant. aue
sacrificare uurginẽ aut lupanari ꝓstitui iubent. Quo¬
modo colunt deos suos qui sic uindicant: Aut quẽ ad¬
modum ipsi uiuunt qui ita iudicant: Hic puella non
quod de religione ambiger& sed de pudore trepidar&
ipsa secum quid agimus inquid hodie  aut mareyi aure
uirgo. altera nobis inuidetur corona sed nec uirginis
nomen agnoscitur ubi uirginitatis autor negatur

Expanded text:
nescia, certe pavida, ne incideret insidiatores pudoris, animum nescia, certe pavida, ne incideret insidiatores pudoris, animum ad virtutem paravit: tam religiosa, ut mortem non timeret: tam pudica, ut exspectaret. Venit coronae dies. Maxima omnium exspectatio. Producitur puella, duplex professa certamen, et castitatis, et religionis. Sed ubi viderunt constantiam professionis, metum pudoris, paratam ad cruciatus, erubescentem ad aspectus, excogitare coeperunt quemadmodum specie castitatis religionem tollerent; ut cum id abstulissent quod erat amplius, etiam id eriperent quod reliquerant. Aut sacrificare virginem, aut lupanari prostitui jubent. Quomodo deos suos colunt, qui sic vindicant: aut quemadmodum ipsi vivunt, qui ita judicant? 24. Hic puella non quod de religione ambigeret; sed de pudore trepidaret, ipsa secum: Quid agimus? Hodie aut martyr, aut virgo: altera in nobis invidetur corona. Sed nec virginis nomen agnoscitur, ubi virginitatis auctor negatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Dic& aliquis. Cur exemplum at tulisti mariae quasi repperiri
matrem dñi quȩ possit imitari. Cur etiam tecle quam
gentiũ doctor instituit Na huiusce modi doctorem si disci¬
pulam requiris huuismodi Recens uobis exemplũ ꝑfero
ut intelligatis apłm non unius esse doctorem sed om̃ium
Antiochiae nuꝑ uirgo quedĩ fuit fugitani pullicos usrs sed quo
magis uiror. eintabat oculos eo mcendebat amplius. Pulcri¬
tudo enĩ audita nec uisa plus desideratur duobus stimulis
cupiditatum amoris & cognitionis dũ x. niehil occurrit
quod minus placeat . &. plus putatur esse quod placeat. qd̃
non uidex oculus explorat sed animins amator exoptat. Itaq:
sc̃a uirgo ne diutius alerentur potiendi spe cupiditatis in¬
tegritatem pudoris ꝓfessa sic restinxit imꝓboꝵ faces ut ia
non amaretur sed ꝓderetur. Ecce ꝑsecutio puella sugere

Expanded text:
21. Dicet aliquis: Cur exemplum attulisti Mariae, quasi reperiri 21. Dicet aliquis: Cur exemplum attulisti Mariae, quasi reperiri queat matrem Domini quae possit imitari? Cur etiam Theclae, quam gentium Doctor instituit? Da hujuscemodi doctorem, si discipulam requiris. Hujuscemodi recens vobis exemplum profero, ut intelligatis Apostolum non unius esse doctorem, sed omniumAntiochiae nuper virgo quaedam fuit fugitans publici visus: sed quo magis virorum evitabat oculos, eo amplius incendebat. Pulchritudo enim audita nec visa plus desideratur, duobus stimulis cupiditatum, amoris et cognitionis: dum et nihil occurrit quod minus placeat, et plus putatur esse quod placeat, quod non judex oculus explorat, sed animus amator exoptat. Itaque sancta virgo, ne diutius alerentur potiendi spe cupiditates, integritatem 168 pudoris professa, sic restinxit improborum faces, ut non jam amaretur, sed proderetur. 23. Ecce persecutio. Puella fugere
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa seuo offerra leoni fecit ut quiimpudicos detuleram
oculos pudicos referrent. Cernere erat lingentẽ pedes bestiã
cubitare humo muto testific antẽ sono quod sacru urgmis
corpus uiolare non possa. Ergo adorabat preda suã bestia
& ꝓprię oblita nature nr̃am induerat quã homines amiserit
Uideres quadã nature tranfusione homines feritate inditos
sȩuitiam imperare bestiae bestiam exosculantẽ pedes uirginis
docere quid homines facere deberent. Iantum hab& uirgi¬
nitas aminirationis ut etiã eam leones mirentur. Non in¬
pastos cib flexit non citatos impetus rapuit. non stimu¬
latos ira exasperauit. non usus decepit assuetus non feros
natura possedit docuerunt religionẽ dũ adorant martrrẽ
docuerunt &iam castitatẽ dum uirgini nichil aliud nisi
plantas exosculantur demersis in terrã oculis tãquã uere¬
cundantib ne magis aliqui uel bestia uirginem nudam inder&

Expanded text:
ipsa saevo offerret leoni, fecit ut qui impudicos detulerant ipsa saevo offerret leoni, fecit ut qui impudicos detulerant oculos, pudicos referrent. 20. Cernere erat lingentem pedes bestiam cubitare humi, muto testificantem sono quod sacrum virginis corpus violare non posset. Ergo adorabat praedam suam bestia: et propriae oblita naturae, naturam induerat quam homines amiserant. Videres quadam naturae transfusione homines feritatem indutos, saevitiam imperare bestiae: bestiam exosculantem pedes virginis, docere quid homines deberent. Tantum habet virginitas admirationis, ut eam etiam leones mirentur. Non impastos cibus flexit, non citatos impetus rapuit, non stimulatos ira exasperavit, non usus decepit assuetos, non feros natura possedit. Docuerunt religionem dum adorant martyrem: docuerunt etiam castitatem, dum virgini nihil aliud nisi plantas exosculantur, demersis in terram oculis, tamquam verecundantibus, ne mas aliquis vel bestia virginem nudam videret.
Abbreviated transcription (Latin):
sine secularibus sluctib tramierunt. Tune una que que exul¬
tabit dicens & in troibo ad altare di mei ad dm qui letific at
iuuentutẽ meam im molo dõ sierisiciũ laudis a. reddo altisimo
uota mea Neq eni dubit auerĩ uobis patere altaria quarũ
mentes altaria dĩ sunt confidenter dixerĩ in quib cotidie
predẽptione corporis xp̾e immolatur Nam si corpus uirginis
dĩ templũ est animus quid est: Suitam quã menbroꝵ. emerib
excitatis iacerdoris eterni redopertus manu uaporẽ diumi
ignis exalat Beatȩ uirgines quȩ tun immoetali spiratii gra
ue horti florib ut templa religione ut altaria sacerdote
Ergo scã Maria disciplina uitȩ inform& tecla doceat imolari.
quȩ copulã rogiens nuptulem & sponi furore damnata naturã
etiam bestiarũ uirginitatis ueneratione mut auit. Namq
parata feris cum aspectus quoq declinar&. uiroꝵ. ac uit alia

Expanded text:
sine saecularibus fluctibus transierunt . Tunc unaquaeque exsulsine saecularibus fluctibus transierunt . Tunc unaquaeque exsultabit dicens: Et introibo ad altare Dei mei, et ad Deum qui laetificat juventutem meam . Immolo Deo sacrificium laudis, et reddo Altissimo vota mea . 18. Neque enim dubitaverim vobis patere altaria Dei, quarum mentes altaria confidenter dixerim, in quibus quotidie pro redemptione corporis Christus immolatur. Nam si corpus virginis Dei templum est, animus quid est, qui tamquam membrorum cineribus exagitatis, sacerdotis aeterni redopertus manu, vaporem divini ignis exhalat? Beatae virgines, quae tam immortali spiratis gratia, ut horti floribus, ut templa religione, ut altaria sacerdoteErgo sancta Maria disciplinam vitae informet, Thecla doceat immolari: quae 167 copulam fugiens nuptialem, et sponsi furore damnata, naturam etiam bestiarum virginitatis veneratione mutavit. Namque parata ad feras, cum aspectus quoque declinaret virorum, ac vitalia
Abbreviated transcription (Latin):
opus probemus ut quecũq sibi eius exoptat premiũ imitetur
exemplum. Ouante in una uirgine species uirtut ũ emic ant
secretum ue recundiae uexillũ fidei deuotionis obsequium.
uirgo intra domũ comes ad ministeriũ mater adtemplum
Oquantis illa uirg inibus occurr& quantas complexa ad dñm
trah&. dicens Haec torum filu mei haec thalamos nuptiales
imin aculato seruauit pudore que admodã eas ipse dñs com¬
mendauit patri nimirũ illud repetens suũ pater scãe
iste sunt quas custo diui tibi inquibus filius hominis caput
reclinans quieuit peto ut ubi egosum & ipse sint mecũ sed
cognouit istae autẽ me cognouerunt & mundũ cognoseere
noluerunt Que pompa illa que gr̃a quanta angeloꝵ. letitia
plaudentiũ. quod habitare mereatur incelo que cȩlestem
uitam uixit in seculo Iunc etiã Maria timpanũ sumens
choros uirginales excitabit cantates dño quod ꝑ mare seculi

Expanded text:
opus probemus; ut quaecumque sibi ejus exoptat praemium, imitetur opus probemus; ut quaecumque sibi ejus exoptat praemium, imitetur exemplum. Quantae in una virgine species virtutum emicant? Secretum verecundiae, vexillum fidei, devotionis obsequium: virgo intra domum, comes ad ministerium, mater ad templum. 16. O quantis illa virginibus occurret, quantas complexa ad Dominum trahet, dicens: Haec thorum filii mei, haec thalamos nuptiales immaculato servavit pudore! Quemadmodum eas ipse Dominus commendabit Patri; nimirum illud repetens suum: Pater sancte, istae sunt quas custodivi tibi, in quibus Filius hominis caput reclinans quievit; peto ut ubi ego sum, et ipsae sint mecum . Sed si cognovit, istae autem me cognoverunt, et mundum cognoscere noluerunt . 17. Quae pompa illa, quanta angelorum laetitia plaudentium, quod habitare mereatur in coelo, quae coelesti vita vixit in saeculo! Tunc etiam Maria tympanum sumens, choros virginales excitabit cantantes Domino quod per mare saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
queritur sed pietas exibetur. & hoc postea quã in ut ero
parentis exiliens puer matrem dñi salut auit prius cõpos
deuotionis quam nature Inde tot sequentibus signis cum
sterilis parerar uirgo concipera loqueret᷑ mutus adorara.
magus expectar& simeon sidera nunciarent. MaRia mo¬
bilis ad introitũ. immobilis ad miraculũ conseruabat in que
hec om̃ia in corde suo. Suamuis mater dñi discer&namen dñi¬
precepta de siderabat &. quȩ dm̃ genuerat dm tamen scire
cupiebat. Quid quod annis quoq om̃ib ibat in hierusalẽ
sollemni die paschȩ & ibat cum ioseph Ubique comes
inuirgine singularũ uirtutũ est pudor inc indiuiduus debet
esse uirginitati sine quo non potest esse uirginitas. Nec
ad templũ igitur maria sine pudoris si custode processit.
haec est imago uirginitatis talis enim fuit maria ut eus
unius uita om̃ium sit disciplina Si igitur autor non displice

Expanded text:
quaeritur, sed pietas exhibetur. Et hoc posteaquam in utero quaeritur, sed pietas exhibetur. Et hoc posteaquam in utero parentis exsiliens puer matrem Domini salutavit, prius compos devotionis, quam naturae. 13. Inde tot sequentibus signis, cum sterilis pareret, virgo conciperet, loqueretur mutus, adoraret magus, exspectaret Simeon, sidera nuntiarent, Maria mobilis ad introitum, immobilis ad miraculum: Conservabat, inquit, haec omnia in corde suo . Quamvis mater Domini, 166 discere tamen praecepta Domini desiderabat: et quae Deum genuerat, Deum tamen scire cupiebat. 14. Quid, quod annis quoque omnibus ibat in Hierusalem solemni die paschae, et ibat cum Joseph? Ubique in virgine comes singularum virtutum est pudor. Hic individuus debet esse virginitati, sine quo non potest esse virginitas. Nec ad templum igitur Maria sine pudoris sui custode processit. 15. Haec est imago virginitatis. Talis enim fuit Maria, ut ejus unius vita omnium sit disciplina. Si igitur auctor non displicet,
Abbreviated transcription (Latin):
domi in penetralib sine comite. nequis abrum per&: nequis
obstreper& Neq enĩ comites feminas desiderabat. quȩ bonas
cogitationes comites habebat. quin etiam tum sibi minus sola
uidebatur cũ sola ess&. Nam quem ad modũ sola cin tor
libri adessent tot an̾cangeli. tot prophetȩ Deniq &
quasi uirũ specie mora trepidauit. quasi non in cognitũ audito
nomine recognouit. it a peregrinata est in uiro. quȩ nonefe pere¬
grinata in angelo. Ut aute agnoscas aures religiosas oculos
uerecundos deniq salutata obmutuit & appellata respondit
& quȩ primo turbauerat affectũ postea ꝓmisit obsequium.
Duam uero religiosa in propinquas fuerit scriptura diuna
significat nam & humilior facta est ubi adõ se cognouit
electã & statim ad cognatã suam inmontana ꝓcessit non
utiq ut exemplo credera quȩ iam crediderat oraculo
mansit. Ianti autem interuallo temporis non fides

Expanded text:
domi in penetralibusdomi in penetralibusobstreperet. Neque enim comites feminas desiderabat, quae bonas cogitationes habebat. Quin etiam tunc sibi minus sola uidebatur, cum sola esset. Nam quemadmodum sola, cui tot libri adessent, tot archangeli, tot prophetae? Denique quasi uirum specie mutata trepidauit, qnomine recognovit . Ita peregrinata est in viro, quae non est peregrinata in Angelo; ut agnoscas aures religiosas, oculos verecundos. Denique salutata obmutuit, et appellata respondit: sed quae primo turbaverat affectum, postea promisit obsequium. 12. Quam vero religiosa in propinquas fuerit, Scriptura divina significat . Nam et humilior facta est, ubi se a Deo cognovit electam, et statim ad cognatam suam in montana processit: non utique ut exemplo crederet, quae jam crediderat oraculo:mansit. Tanti autem intervallo temporis non fides
Abbreviated transcription (Latin):
domo nescia. nisi cũ ad ecclesiã conuenir& &. hoc ipsũ cum parentib:
aut proquis domestico operosa secreto. forensi stipata comitatu
nullo meliore tamen sui custode quam seipsa quȩ incessu affatu que
uenerabilis non tã uestigium pedis toller&: quã gradũ urtutis
ad toller& & tamen alios habeat uirgo menboꝵ. custodes
morũ autem suoꝵ se habeat ipia custodem Piures erimt
de quib discat si ipsa se doce at. quȩ uirtutes magistras hab&
qui a quicquia egerit disciplina est. Sic mar̾ia intendebat
om̃ib quasi aplurib moneretur. sic om̃ia implebat uir¬
tutis officia ut non tam discer& quã docer&. Lalem hanc
euangista monstrauit: talem angłs repperit talem sp̃c̃ sc̃s
elegit. Suid enam in singulis morer ut eam parentes di¬
lexerint ex tranei prȩdicauerint. quȩ digna fuit ex qua dĩ
filius nasceretur: Haec ad ipsos ingressus angeli inuenta

Expanded text:
domo nescia, nisi cum ad Ecclesiam conveniret, et hoc ipsum cum parentibus, domo nescia, nisi cum ad Ecclesiam conveniret, et hoc ipsum cum parentibus, aut propinquis. Domestico operosa secreto, forensi stipata comitatu; nullo meliore tamen sui custode quam se ipsa: quae incessu affatuque venerabilis, non tam vestigium pedis tolleret, quam gradum virtutis attolleret. Ut tamen alios habeat virgo membrorum custodes suorum, morum autem suorum se habeat ipsa custodem: plures erunt de quibus discat, si ipsa se doceat quae virtutes magistras habet: quia quidquid egerit, disciplina est. Sic Maria intendebat omnibus, quasi a pluribus moneretur: sic omnia implebat virtutis officia, ut non tam disceret, quam doceret. 10. Talem hanc evangelista monstravit , talem angelus reperit, talem Spiritus sanctus elegit. Quid enim in singulis morer, ut eam parentes dilexerint, extranei praedicaverint, quae digna fuit ex qua Dei Filius nasceretur? Haec ad ipsos ingressus angeli inventa
Abbreviated transcription (Latin):
gestus fractior non incessus solutlos non uox petulantior ut
ipsa corporis species simulacrũ fuerit mentis figura ꝓbitatis
Bona quippe domus in ipso uestibulo deba agnosci ac primo
prȩtendait ingressu nichil intus latere tenebrarũ ut mens
nr̃a nullis reeinaculis corporalibus impedita tamquã lux¬
lucerne intus posita foris luceat. Quid ergo exequar ciboꝵ
parsimoniã officioꝵ redundantiã alterũ ultranaturam
suꝑ fuisse. alterũ pene ipsi nature de fuisse Ilic nulla in¬
termissa tempora. hic congeminatus ie iunio dies .&. si quando
reficiendi sue cessis&. uoluntas cibus plerumq obuius quimortẽ
arcer& non delicias. in mistrar&. dormire non prius cupiditas quã
necessitas fuit &. tamen cũ quiescer& corpus uigilar& animus
qui frequenter in somnis aut lecta repetit. aut somno interrupta
continuat aut disposita gerit. aut gerenda prȩnuntiat. Prodire

Expanded text:
gestus fractior, non incessus solutior, non vox petulantior; ut gestus fractior, non incessus solutior, non vox petulantior; ut ipsa corporis species simulacrum fuerit mentis, figura probitatis. Bona quippe domus in ipso vestibulo debet agnosci, ac primo praetendat ingressu nihil intus latere tenebrarum; ut mens nostra nullis repagulis corporalibus impedita, tamquam lucernae lux intus posita foris luceat. 8. Quid ego exsequar ciborum parcimoniam, officiorum redundantiam: alterum ultra naturam superfuisse, alterum pene ipsi naturae defuisse: 165 illic nulla intermissa tempora, hic congeminatos jejunio dies? Et siquando reficiendi successisset voluntas, cibus plerumque obvius, qui mortem arceret, non delicias ministraret. Dormire non prius cupiditas quam necessitas fuit; et tamen cum quiesceret corpus, vigilaret animus: qui frequenter in somnis aut lecta repetit, aut somno interrupta continuat, aut disposita gerit, aut gerenda praenuntiat. 9. Prodire
Abbreviated transcription (Latin):
castius ea quȩ corpus sine contagione corporis generauit.:
de ceteris eius uirtutib quid loquar: Uirgo erat non solũ
corpore sed etiã mente. quȩ nullo doli ambitu sincerũ ad¬
ulterar&. affectũ corde humilis uerbis grauis. animo prudens.
loquendi parcior. legendi studiosior. non incerto diuitiarũ
sed in prece pauperis spe reponens intenta operi uerencunda ser¬
moni arbitrũ mentis non hominẽ. sed dm̃ querere. nulli ledere
bene uelle om̃ib assurgere maiorib natu equalibus nõ inuidere.
fugere iactantiam. rationẽ sequi amare uirtutes. Quando
ista uel uultu lesit parentes. quando dissensit aꝓpinquis. quã¬
do fastidit humilem quando risit debilem quando uitauit
in opem. eossolos solita cȩtus uiroꝵ in uisere. quos misericordia
non erubescit. neq prȩterit uerecundia nichil toruũ in
oculis nichil in uerbis ꝓcax nichil in actu inuerecundũ: non

Expanded text:
castius ea quae corpus sine corporis contagione generavit? Nam castius ea quae corpus sine corporis contagione generavit? Nam de caeteris ejus virtutibus quid loquar? Virgo erat non solum corpore, sed etiam mente, quae nullo doli ambitu sincerum adulteraret affectum: corde humilis, verbis gravis, animi prudens, loquendi parcior, legendi studiosior: non in incerto divitiarum, sed in prece pauperum spem reponens: intenta operi, verecunda sermone, arbitrum mentis solita non hominem, sed Deum quaerere: nullum laedere, bene velle omnibus, assurgere majoribus natu, aequalibus non invidere, fugere jactantiam, rationem sequi, amare virtutem. Quando ista vel vultu laesit parentes? quando dissensit a propinquis? quando fastidivit humilem? quando derisit debilem? quando vitavit inopem; eos solos solita coetus virorum invisere, quos misericordia non erubesceret, neque praeteriret verecundia? Nihil torvum in oculis, nihil in verbis procax, nihil in actu inverecundum: non
Abbreviated transcription (Latin):
potest. qm cum haberent unde discerent affectũ potius quã
magisterium que sierunt meũ & exeusari sedulitas nõ poteit¬
qm cũ haberent autoritatẽ martiris ad obseruantiã discipline
non suꝑfluũ iudic aui sinri sermonis blanditiã deriuarent ad
ꝓfessionis illecebrã Ille docere facilis qui seuero uitia coherc&
affectu nos qui docere nõ possumus blandiam & qm pleriq:
didi quo ꝓfectȩ ad se uocis meae munus tenentes de esse
non crederent que tenerent. Sed ꝓposita ꝑ sequamur.
Sic igitur uobis tam quã in imagine descripta uirginitas uita
MaRIAE e qua uelut inspeculo refulgeat species castitatis.
& forma uirtutis hinc sumatis lic& exempla uirtutis uiuendi
ubi tamqua in exemplari magisteria expressa ꝓbitatis quid
corrigere quid effringere quid tenere debeatis ostendunt
Primus discendi ardor nobilitas est magistri. Duid nobilius est¬
dĩ matre:: Quid splendidius ea quã splendor elegit: Quid

Expanded text:
potest, quoniam cum haberent unde discerent, affectum potius quam potest, quoniam cum haberent unde discerent, affectum potius quam magisterium quaesiverunt meum: et excusari sedulitas; quoniam cum haberent auctoritatem martyris ad observantiam disciplinae, non superfluum judicavi, si nostri sermonis blanditiam derivarem ad professionis illecebram. Ille docere facilis, qui severo vitia coercet affectu: nos qui docere non possumus, blandiamur. 5. Et quodidi: quo profectae ad se vocis meae munus tenentes, deesse non crederent, quem tenerent. Sed proposita persequamur.Sit igitur vobis tamquam in imagine descripta virginitas vita Mariae, de qua velut speculo refulgeat species castitatis et forma virtutis. Hinc sumatis licet exempla vivendi, ubi tamquam in exemplari magisteria expressa probitatis, quid corrigere, quid effingere, quid tenere debeatis, ostendunt. 7. Primus discendi ardor nobilitas est magistri. Quid nobilius Dei matre? quid splendidius ea, quam Splendor elegit? quid
Abbreviated transcription (Latin):
QUPE RIORE libro quantũ uirginitatis munus sit uolu¬
imus non enĩ potuimus explicare. ut ꝑ se celestis gr̃a muneris
inuit& legentẽ secundo libro uirginem institui dec&. & tanquã
cõpetentiũ. prȩ ceptoꝵ. magisteriis erudiri & qm̃ nos in firmi
ad monendũ summas. & imparei ad docendũ deb&. enĩ is qui
doca supra eu qui docet᷑ excellere. ne uel susceptũ deseruis se
munus ueł nobis arrogase amplius uiderem exemplis porius
quã prȩceptis putauimus in buendã lic& amplius ꝓficiatur
exemplo qm nec difficile qđ iam factũ est estimat᷑ &. ut ile
qđ ꝓbatũ & religiosũ qđ hereditario qͥdam paterne uirtutis
usumnossa successione tranfrsum. Suod siquis nos prȩsũpti¬
onis arguit arguat potius sedulitatis quia rogantib uirginib:
nec hoc quidẽ putaui negandũ Malui enĩ me inpericulũ deduci
pudoris quã non obsequi uoluntati earum quarũ studiis ds̃
etiã nr̃ placidose indulg&. assensu sed neq prȩ sũptio notari

Expanded text:
uperiore libro quantum virginitatis munus sit, voluimus non enim potuimus explicare; ut per se coelestis gratia muneris invitet legentem. Secundo libro virginem institui decet, et tamquam competentium praeceptorum magisteriis erudiri. 2. Sed quoniam nos infirmi ad monendum sumus, et impares ad docendum debet enim is qui docet supra eum qui docetur excellere, ne vel susceptum deseruisse munus, vel nobis arrogasse amplius videremur, exemplis potius quam praeceptis putavimus imbuendam: licet amplius proficiatur exemplo; quoniam nec difficile quod jam factum est aestimatur, et utile quod probatum, et religiosum quod haereditario quodam paternae virtutis usu in nos est successione transfusum. 3. Quod si quis nos praesumptionis arguit, arguat potius sedulitatis; quia rogantibus virginibus ne hoc quidem putavi negandum. Malui enim me in periculum deduci pudoris, quam non obsequi voluntati earum, quarum studiis etiam Deus noster placido se indulget assensu. 4. Sed neque praesumptio notari
Abbreviated transcription (Latin):
dese crantiũ multitudine adiri & uencrari absq graue¬
dine potuiss&: di quidẽ tanta pullularar frequens po¬
pulatio : qdnec tocus uillȩ capacitas ad capiendũ sussi¬
ciens erat. sed circũquaꝙ populi ꝑagros uagabantur
mcera quo paceo uł ingenio quaue exparte templũ adire
quireit. s̃ um gͦ dies iam indinata c&̃ ad uesperul: sole
imieri dunos feruore tepente rursus patres cũ sribus resũp¬
głosũ reuisere satagunt loculũ: Nam in principio reuersi fuc¬
rant necesitate cogente ꝑ paucis minibi relictis qui ferarũ
obsci uarene ee culogias atq oblationes susciperent : ut poti
popto plurimũ graucomis. simulq molestiȩ inferente:
Supto igitaur cum diligentia prxioso gestatoria &. iam
tũ uulgo muota grassante: cũ honore digno & ymni¬
dica põꝑa non modica. turba cos comitante. scãs reliqui¬
as reserentes inscam̃ dĩ ȩcłam intronitant ac insacro

Expanded text:
desiderantium multitudine adiri et venerari absque gravedesiderantium multitudine adiri et venerari absque gravedine potuisset. Siquidem tanta pullularat frequens populatio, quod nec totius villae capacitas ad capiendum sufficiens erat, sed circumquaque populi per agros vagabantur incerti, quo pacto vel ingenio quave ex parte templum adire quirent. Cum ergo dies jam inclinata esset ad vesperum, sole a meridiano fervore tepente, rursus Patres cum fratribus resumpus, gloriosum revisere satagunt loculum. Nam in principio reversi fuerant necessitate cogente, perpaucis inibi relictis, qui feretrum observarent, et eulogias atque oblationes susciperent, utpote populo plurimum gravedinis simulque molestiae inferente. Sumpto igitur cum diligentia pretioso gestatorio, etiam tum vulgo in vota grassante, cum honore digno et hymnidica pompa, non modica turba eos comitante, sanctas reliquias referentes in sanctam Dei Ecclesiam inthronizant, ac in sacro