comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
telligant. sic & isti saltem unũ post
priores dignent᷑ habere interp̃tt̃ Le¬
gant prius. & postea despiciant. ne
uideant᷑ non ex iudicio. sed ex õdu
presũptione ignorata dãpnare.
Prophetauit aũt isaias in hierusa.¬
lem & in iudȩ̃a. nec dũ decẽ tribrib

Expanded text:
 post priores habere dignentur interpretem. Legant prius, et postea despiciant: ne videantur, non ex judicio, sed ex odii praesumptione ignorata damnare. Prophetavit autem Isaias in Jerusalem, et in Judaea, necdum decem tribub
Abbreviated transcription (Latin):
tur Istȩ sunt & enĩ mercedes mercennarii:
ut ꝓ eo ipso quod in regimine laborat. hic
quod quęrit inueniat. & abhereditate
gregis inposterũ alienus existat Utrum
lero pastor. sit. anmercennarius. cog¬
nosci ueraciter non potest: si occasio necessi

Expanded text:
tur. Istae sunt etenim mercedes mercenarii, tur. Istae sunt etenim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessi
Abbreviated transcription (Latin):
miscditer ouib eius impendere: postre¬
mũ uero sinecesse sit etiam morte̾ nr̃am
ꝓeisdẽ ouibs ministrare: A primo autẽ hoc
minimo: ꝑuenitur ad postrenũ maus: Sed
eũ imcoparabiliter longe sit melior anima
qua uiuimus a terrena substantia quam
exterius possidemus : qui non dat pro oui¬
b substantiã suam: quando prohis datu¬
rus ẽ animã suã. Nã sunt non nulli
qui dũ plus terrenã substantiã quã ouesdi¬
ligunt : merita ͦ  pastoris ꝑdunt. Dequib
ꝓtinus subdit᷑: Mercennarius aut̃ & qui non
est pastor. cuius non sunt oues ꝓpriş uidet
lupu̾ uenientẽ: & dimittit oues & fugit:
on pastor sed mercennarius. XI.¬
uocat᷑: qui non pro amore intimo oues
dñicas. sed ad tẽporales mercedes pascit:
cennarius quippe ẽ: qui locũ quidem pas¬
toris tenet. sed luera animarũ nonquęrit᷑.
terrenis cõmodis inhiat: honore prelatio¬
nis gaudet: temporalib lucris pascitur:
aimpensa sibi ab hominib reuerentia lȩta¬

Expanded text:
diter ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? Et sunt nonnulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam quam oves diligunt, merito t qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit. 2. Non pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit; terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laeta
Abbreviated transcription (Latin):
quia sine cęlestẽ gub̾natore nauis
ęcclie ꝑ mundanũ pelagus talia & tanta
discrimina ad celestẽ portũ non ualec
ꝑuenire. Hȩc diximus fr̃s quantũ ad in¬
telligentiã sp̃ualẽ: uerũ ipsius historię or¬
& transfretauit: & uenit inciuitate suã:
Creator rerũ. orbis dñs. postea quã se ꝓp¬
ter nos. nr̃a angustiauit in carne cępit ha¬
bere humanã patriã: cępit iudaicȩ ciui¬
tatis eẽ ciuis : parentes habere cȩpit. paren¬
tũ om̃iũ ipse parens. ut inuitaret amor.
attraberet caritas. uinciret affectio. sua¬
deret humanitas. quos fugarat dñatio.
metus disꝑserat: & fecerat uis potestatis
extorres: L xii.

Expanded text:
quia sine coelesti gubernatore navis Ecclesiae per mundanum pelagus, per tanta et talia discrimina, ad coelestem portum non valet pervenire. Haec diximus, fratres, quantum ad intelligentiam spiritualem, verum ipsius historiae orin civitatem suam. Creator rerum, orbis Dominus, posteaquam se propter nos nostra angustiavit in carne, coepit habere humanam patriam, coepit civitatis Judaicae esse civis: parentes habere coepit, parentum omnium ipse parens, ut invitaret amor, attraheret charitas, vinceret affectio, suaderet humanitas, quos fugarat dominatio, metus disperserat, fecerat vis potestatis extorres. Veni
Abbreviated transcription (Latin):
c̃am uenerandãq pręsentis
festi memorĩa. paucis quidem
uerbis euangłista comprehendit: sed
non pauca cęlestis mysterii uirtute
grauidã reliquit Ea posita nãq
natiuitate dñica. cuius gaudia.
mox angłi dignis laudib extulẽ¬
runt. pastores deuota uisitatione
celebraue̾runt. om̃s qui tunc audiere
mirati sunt : nos quoq ꝓ mõdulo nr̃o
ꝓut potuimus. ꝓxime dño largien:¬
te cõngruis missarũ. himnorũq
sollẽpniis exegimus : subiunxit. atq
ait. Et post qua consũmati sunt di¬
es octo. ut circũcideretur puer: uoca¬
tũ est nomen eius ihc. quod uocatũ

Expanded text:
ctam venerandamque praesentis festi memoriam paucis quidem verbis evangelista comprehendit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita namque nativitate Dominica, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devota visitatione celebrarunt, omnes qui tunc audiere mirati sunt, nos quoque pro modulo nostro, prout potuimus, Christo Domino largiente, congruis missarum hymnorumque solemniis exegimus, subjunxit atque ait: Et postquam consummati sunt dies octo ut circumcideretur puer, vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatu
Abbreviated transcription (Latin):
temporis. misit ds̃ filiũ suũ factũ ex
muliere. factũ sublege. ut cos qui
sub lege erant redimeret: ut ad op¬
tionẽ filiorũ reciperemus Magna nãq
dispensatione pictatis. ad redemptio¬
nẽ generis humani ds̃ pater non an¬
głm. non archangłm. sed filium sunͣ
unigenitũ mittere dignatus. ẽ: Quẽ
quia in diuinitatis suȩ specie uidere
nequiuimus: magna rursũ dilectio¬
nis arte ꝓuidit. ut hunc factũ ex
muliere hoc ẽ ex maternę̧ carnis sub¬
stantia. sine uirili ãmpotione con¬
ceptũ. ad humanos ꝓferret aspect
qui in diuina uirtute ac fubstantia
manens ꝑ omĩa quod erat. ueram
nature mortalis infirmitate quam
non habebat indueret. Et ut nobis
necessariam obediendi uirtutẽ preci¬
puo commendaret exemplo. factũ
sub lege filiũ suũ misit in mundum:
non quia ipse legi quicquã debeat
qui unus magister nr̃. unus est legis¬
lator & iudex : sed ut eos qui sublege
positi legis onera portare nequiuerant

Expanded text:
factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Magna namque dispensatione pietatis ad redemptionem generis humani Deus Pater non angelum, non archangelum, sed Filium suum unigenitum mittere dignatus est. Quem quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanoqui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exemplo, factum sub lege, Filium suum misit Deus in mundum: non quia ipse legi quidquam debeat, qui unus magister noster, unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant,
Abbreviated transcription (Latin):
non habent dĩtatem: Il la ergo uir¬
tus. illa sapientia. illa ẽ adoranda¬
sola maiestas: quȩ uniuersitatem
mundi creauit ex nichilo: & in qͣs
uoluit formas atq mensuras terre¬
nã celestẽq substantiam. om̃ipoten¬
ti ratione ꝓduxit: Sol & luna & sy¬
dera sint cõmoda utentib : sint spe¬
ciosa cernentib sid ita ut de illis
gratiȩ referantur auctori: & ado:¬
retur ds̃. qui hȩc condrdit : noncre.¬
atura quȩ seruit Laudate igit᷑
dñm dilectissimi. in om̃ib operib
eius atq uidiciis : sit inuobis indu¬
bitata credulitas uirginer integri¬
tatis & partus: Reformationis hu¬
manȩ. sacrũ diuinũq misteriũ. sc̃o
atq sincero honorate famulatu:
Amplectimini. xp̃m in nr̃a carne
manet inunitate dĩtatis. in scła sę¬

Expanded text:
non habent Deitatem. Illa ergo virnon habent Deitatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est colenda majestas, quae universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque mensuras terrenam coelestemque substantiam omnipotenti ratione produxit. Sol, luna et sidera sint commoda utentibus, sint speciosa cernentibus; sed ita ut de illis gratiae referantur auctori, et adoretur Deus, qui condidit, non creatura, quae servit. Laudate igitur Deum, dilectissimi, in omnibus operibus ejus atque judiciis. Sit in vobis indubitata credulitas virgineae integritatis et partus. Reformationis humanae sacrum divinumque mysterium sancto atque sincero honorate servitio. Amplectimini Christum in nostra carne manet in unitate Deitatis in sae
Abbreviated transcription (Latin):
abentes igitur tantȩ spci fidu¬
ciam dilectissimi. infide qua
fundati estis. stabiles ꝑmanete: ne
idem ille temptator cuius iam auo¬
bis dñationẽ xp̃c exclusit. aliqui.¬
b uos iterũ seducat in sidis : & hȩc
ipsa pręsentis dici gaudia. fallatię¬
suȩ arte corrũpat: illudens simpl.¬
ciorib animis. dequorũdã ꝑsuass¬
ne pestifera : quib hȩc festiuitati
quã de noui ut dicunt solis ortu¬
uiderur honorabilis: quorũ corda
uastis tenebris obuoluta. & ab om̃i
incremento uere lucis aliena sunt:
Trahuntur eñ ad huc stultissims
gentilitatis errorib : & quia supoꝰ
id quod carnali intuentur asꝑceli
nequeunt aciem mentis erigere.
ministra mundi lum in aria. diuino
honore uenerantur: Absit ab animis
xp̃ianis impia suꝑstitio: ꝓdigiosũq
mendatiũ. Ultra omnẽ enĩ modũ
distant asempiterno temporalia.
ab in corporeo corporea: adñatore
subiecta : quȩ & simirandam habent
pulchritudinẽ. ad orandã tamen

Expanded text:
abentes ergo tantae spei fiduciam, dilectissimi, in fide qua fundati estis, stabiles permanete; ne idem ille tentator, cujus jam a vobis dominationem Christus exclusit, aliquibus vos iterum seducat insidiis, et haec ipsa praesenti diei gaudia suae fallaciae arte corrumpat, illudens simplicioribus animis de quorumdam persuasione pestifera, quibus haec dies solemnitatis quam de novi, ut dicunt, solis ortu honorabilis videatur. Quorum corda vastis tenebris obvoluta, et ab omni incremento verae lucis aliena sunt; trahuntur enim adhuc stultissimis gentilitatis erroribus, et quia supra id quod carnali intuentur aspectu, nequeunt aciem mentis erigere, ministra mundi luminaria divino honore venerantur. Absit ab animis Christianis impia superstitio prodigiosumque mendacium. Ultra omnem modum distant a sempiterno temporalia, ab incorporeo corporea, a dominatore subjecta: quia etsi mirandam habent pulchritudinem, adorandam tamen
Abbreviated transcription (Latin):
edificaui mͥ domos: plantal
uineas: feci hortos & pomẽria. &con¬
seui ea cuncti generis arbõrib ftex¬
struxi michi piscinas aquarũ.: ut pt¬
garẽ silua̾ lignarũ germinartiũ łss¬
sẽdi seruos & ancillas: multaq fami¬
liã habui: armenta qͦq & magnos
ouiũ greges. ultra oñis quifuerunt an.¬
teme in hicrusalẽm. Coaceruaui michi
ꝓuintiarũ: Feci michi cantores & can¬
trices: & delicias filiorũ hominũ: seyfos
& uirceos. in ministerio ad uina funden.¬
da. & suꝑgressus st̃i õpib om̃s qui fue.¬

Expanded text:
edificavi michi domos et plantavi vineas, feci hortos et pomaria, consevi ea cuncti generis arboribus. Extruxi michi piscinas aquarum ut irrigarent silvam lignorum germinantium, possedi servos et ancillas, multamque familiam habui, armenta quoque et magnos ovium greges, ultra omnes qui fuerant ante me in Ierusalem. Coacervavi michi provinciarum. Feci michi cantores et cantatrices et delicias filiorum hominum, scyphos et urceos in ministerio ad vina fundenda, et supergressus sum opibus omnes, qui
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓhibitus sũ usq ad huc : ut alique
fructũ habeam & in uobis. sicut & in
cȩteris gentibus Grecis ac barbaris.
sapientib & insipientib debitor sũ:
ltaquod in me promptũ est. & uobis
qui rome estis cuangłizare Non
enĩ erubesco euangłm Uirtus eñi
dĩ est insalutẽ om̃i credenti : iudę

Expanded text:
prohibitus sum usque adhuc: ut aliquem fructum habeam in vobis: sicut et in ceteris gentibus: Grecis ac Barbaris: sapientibus atque insipientibus debitor sum. Itaque in me promptum est et vobis qui Rome estis evangelizare. Non enim erubesco evangelium. Virtus enim Dei est in salute
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ elegit pauꝑes in hoc mundo. di¬
uites infide: & heredes regni. quodͭ pro¬
misit diligentib se : Uos autẽ ex hono¬
rastis pauꝑem: Nonne diuites ꝑ poten¬
tiam opprimunt uos. & ipsi trahunt uos
ad iudicia: Nonne ipsi blasphemant
bonũ nom̃ : quod inuocatũ ẽ suꝑuos.
Si tamen lege̾ ꝑficitis regalem. scdm̃ serip¬
turas. Diliges ꝓximũ tuu̾ sicut te ipsũ.
bene facis Si autẽ ꝑsonas accipitis. pec

Expanded text:
do diuites in fide et heredes regni quod repromisit dens diligentibus se ? uos autem exhonorastis pauperem. nonne diuites per potentiam opprimunt nos, et ipsi trahunt uos ad iudicia? nonne. ipsi blasphemant bonum nomen, quod inuocatum est super uos? si tamen legem perficitis regalem secundum scripturas: diliges proximum tuum sicut te ipsum, bene facitis. si aute
Abbreviated transcription (Latin):
monia: Non hȩc aliqui de turba. sed
pharisei calupniabantur & seribȩ. sicut
alii euangłistę testant᷑. Turbis quippe
ta mirantib. illi contra uel negare
hȩc. uel quȩ negare nequiuerant. sinis¬
tra interpretatione ꝑ uertere labora¬
bant: quasi hȩc non diuinitatis sed im¬
mundi sp̃s opera fuissent: id est belre¬
bub. qui ds̃ erat acharon. Nam beel
quide. ipse est baal. Tebub aute:
musca uocatur: Nec iuxta quędã
mendosa exempłaria .l. littera uel
d. infine c̃ noreitiis legenda: sȩd .b.

Expanded text:
 Non haec aliqui de turba, sed pharisaei calumniabantur et scribae, sicut alii Evangelistae testantur. Turbis quippe,ta mirantibus, illi contra, vel negare haec, vel quae negare nequiverant, sinistra interpretatione pervertere, laborabant, quasi non haec divinitatis, sed immundi spiritus opera fuissent, id est, Beelzebub, qui Deus est Accaron . Nam Beel quidem ipse est Baal, Zebub autem musca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplaria, l litera, vel d, in fine est nominis legenda, sed b.
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ sunt comẽssuri meridie: Uii.¬
ecit ille sicut fuerat imperatum.
& introduxit uiros domu. ibiq ea¬
territi. dixerunt mutuo Propter
pecuniam qua retulimus priusi
saccis nr̃is. introducti sumus. ut de¬
uoluat in nos calũpniã: & uiolenter
subitiat seruituti. & nos & asinos noh
Quã ob rem in ipsis forib accedentes.
ad dispensatort̃ locuti si nt: Cranas
dñe ut audias: Iam ante descendimꝰ.
ut emeremus ȩscas. Quib emptis. cũ
uenissemus ad diuersoriũ. aperuimus
sacculos nr̃os . & inuenimus pecuniam
in ore saccorũ. quã nunc eodem ponde¬
re reportauimus Sed & aliud attulimꝰ
argentũ : ut emamus quȩ necessaria sunt.
Non ẽ in nr̃a conscientia: quis eã posue¬
tit in marsupus nr̃is: Atille respondit:
Pax uobiscũ. nolite timere Ds urͣ &¬

Expanded text:
mecum sunt comesturi meridie. Fecit ille quod sibi fuerat imperatum, et introduxit viros domum. Ibique exterriti, dixerunt mutuo: Propter pecuniam, quam retulimus prius in saccis nostris, introducti sumus, ut devolvat in nos calumniam et violenter subiciat servituti et nos et asinos nostros quam ob rem in ipsis foribus accedentes ad dispensatorem locuti sunt oramus domine ut audias iam ante descendimus ut emeremus escas; quibus emptis, cum venissemus ad diversorium, aperuimus sacculos nostros, et invenimus pecuniam in ore saccorum, quam nunc eodem pondere reportavimus. Sed aliud attulimus argentum, ut emamus quae necessaria sunt. Non est in nostra conscientia quis eam posuerit in marsupiis nostris. At ille respondit: Pax vobiscum: nolite timere; Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tis michi. ꝓbat̾a ego habeo: Fduxitq
ad eos sẏmeon: & introductis domũ at¬
tulit aquã. & lauerunt pedes suos. de¬
ditq pabula asinis eorũ Illi ucro para¬
bant munera: donec ingrederetur ioseph
meridie: Audieru̾nt enĩ quod ibi comes¬
suri essent panẽ Igitur ingressus ẽ io-
seph domũ suã: Obtuleruntq ei mũne.¬
ra. tenentes in manib : & ad orauerunt¬
eũ ꝓni interrã: Atille clement᷑ resalu.¬
tatis eis. in terrogauit eosdicens Sal¬
uusne est pater ur̃ senea . dequo dixe¬
ratis mͥ: Ad huc uiuit : Qui responde¬
runt: Sospes ẽ. pater nrͣ seruus tuus.¬

Expanded text:
 Eduxitque ad eos Simeon. Et introductis domum, attulit aquam, et laverunt pedes suos, deditque pabula asinis eorum. Illi vero parabant munera, donec ingrederetur Joseph meridie: audierant enim quod ibi comesuri essent panem. Igitur ingressus est seph domum suam, obtuleruntque ei munera, tenentes in manibproni in terra. At ille clementer resalutatis eis, interrogavit dicens: Salvusne est pater vester senex de quo dixeratis mihi: adhuc vivit? Qui responderunt. Sospes est servus tuus
Abbreviated transcription (Latin):
cie. egressus continuit se: & ait Ponite
panes: Quib appositis seorsũ ioseph. &
scorsũ fr̃ib. egyptuis quoq qui uesceban¬
tur simul seorsu illicitũ est añ giptiis
comẽdere cũ hebrtis: & ꝓfanũ putant
huiuscemodi conuiuiũ : Sederunt corã
eo primogenitus iuxta primogenita
sua : & minimus iuxta s̨tate̾ suam
Et mirabant᷑ nimis: sũptis partib quas
ab eo acceꝑant: Maiorq pars uenit
beniamin. ita ut quinq partib ercc̃¬
deret: Biberuntq & in ebriati sunt cũ

Expanded text:
 ait ponite panes quibus adpositis seorsum Ioseph et seorsum fratribus Aegyptiis quoque qui vescebantur simul seorsum inlicitum est enim Aegyptiis comedere cum Hebraeis et profanum putant huiuscemodi convivium sederunt coram eo primogenitus iuxta primogenita sua et minimus iuxta aetatem Et mirabantur nimis, sumptis partibus quas ab eo acceperant: majorque pars venit Benjamin, ita ut quinque partibus excederet. Biberuntque et inebriati sunt cum
Abbreviated transcription (Latin):
die autẽ terris: eductis de carcerẽ. ait.
Facite quod dixi. & uiuetis. õm ẽni time¬
o: Si pacifici estis: frater urͣ unus lige¬
tur incarcere Uos autẽ abite & ferte
frum̃ta quȩ emistis in domos ur̃as. & fra¬
trẽ ur̃m mininũ adme adducite: ut¬

Expanded text:
ia autem die eductis eis de carcere, ait: Facite quod dixi, et vivetis, Deum enim timeo. Si pacifici estis, frater vester unus ligetur in custodia: vos autem abite et ferte frumenta quae emistis in domum vestram; et fratrem vestrum minimum adducite
Abbreviated transcription (Latin):
nistis: Qui dixerunt: Nonest ita dñe.
sed serui tui uenerunt ut emerent cibos
Oñs filũ uiri unius sumus. Pacifici uẽni¬
mus: nec quicqua famuli tui machinantur
mali Quib ille respondit Alit̾ est: Immu¬
nita terrȩ huius considerare uenistis Et illĩ:
Duodeci inquiunt setui tui fr̃s sumus. fi.¬
l̃ uiri unius interra chanaan. Ilinimus
cũ patre est: alius non est suꝑ. Hoc estait
quod locutus sũ: exploratores estis Iã nẽ
experimtũ ur̃i capiã ꝑsalute pharaonis
non egrediẽmini hinc̃. donee ueniat fr̃
urͦ miiinus. Mittite euobis unũ: ut ad¬
diicat eũ. Uos aut̾e ẽritis inuinculis. do.

Expanded text:
nistis qui dixerunt non est ita domine nistis qui dixerunt non est ita domine sed servi tOmnes filii unius viri sumus: pacifici venimus, nec quicquam famuli tui machinantur mali. Quibus ille respondit: Aliter est: immunita terrae hujus considerare venistis. Et illi: Duodecim, inquiunt, fratres servi tui sumus, filii viri unius in terra Chanaan: minimus cum patre versatur, alius non est super. Hoc est, ait, quod locutus sum: Exploratores estis. Jam nunc experimentum vestri capiam: per salutem Pharaonis non egrediemini hinc, donec veniat frater vester minimus. Mittite ex vobis unum, et adducat eum: vos autem eritis in vinculi
Abbreviated transcription (Latin):
uidiens autẽ iacob quod alim̃ta uen¬
lerent᷑ in egipto: dixit filiis suis
Quare negligius. audiui quod triticũ
uenundetur in egypto Descẽndite &
ẽmite nobis necessaria. ut possimusu.¬
uere: & non consum am᷑ in opia. Descen.¬
dentes igit᷑ fr̃s iosepb dexc̃. ut ẽmerent
frum̃tũ in exypto beniamui domi reten¬
t ab iacob. qui dĩxerat fr̃ib cius. nefor¬
te iuitinere oͥcqũa panatur mali:. ingad¬
si sunt terrã egypti. cũ aliis qui ꝑ geba
ad emendũ. Erat autẽ in terra chaniaa¬
fames: & ioseph princeps egypti: atq ad illi¬
us nutũ frumta populis uendebant᷑ Ii.¬
ũq adorassent eũ frͣs sui. & agnouisset
eos: quasi ad alienos dũrius loquebat᷑. in¬
ttrrogans cos Unde ueniꝰtis: Qui respondẽ¬
runt. Deterra chanaan. ut emamꝰ uictui
necessaria Et tamen fr̃s ipse cognoscens.
non ẽ agnitus ab eis: Recordatusq somnioꝵ
quȩ aliquando uiderat: ait: Exploratõ¬
res estis: ut uideatis infirmiora terrȩ ue¬

Expanded text:
udiens autem Jacob quod alimenta venderentur in Aegypto, dixit filiis suis: Quare neglexistis? audivi quod triticum venundetur in Aegypto: descendite, et emite nobis necessaria, ut possimus vere et non consumamur inopia descendentes igitur fratres Ioseph decem ut emerent frumenta in Aegypto Beniamin domi retento ab Iacob qui dixerat fratribus eius ne forte in itinere quicquam patiatur mali ingressi sunt terram Aegypti cum aliis qui pergebant ad emendum erat autem fames in terra Chanaan et Ioseph princeps Aegypti atque ad illius nutum frumenta populis vendebantur cumque adorassent eum fratres sui et agnovisset eos quasi ad alienos durius loquebatur interrogans eos unde venistis qui responderunt de terra Chanaan ut emamus victui necessaria et tamen fratres ipse cognoscens non est agnitus ab eis recordatusque somniorum quae aliquando viderat ait exploratores estis ut videatis infirmiora terrae ve
Abbreviated transcription (Latin):
um. & spm scm aciem mentis inten¬
dimus. ꝓcul ab animo formas carna
& loca corporũ repellamus. Discedat
qȩorde. quod spacio extendit᷑. quod
fine concludit᷑: & quicqͥd nec semꝑ ubiq
nec totũ ẽ. cogitatio detrinitatis dĩ¬
tate concepta. nichil ꝑ distantiã intelli¬
gat. nichibꝑ gradus quęrat. Ae si quio
dignũ de dõ senserit. nulliho ĩb au¬
deat negare ꝑsorȩ. tanquã honori¬
ficentius patri asseribat. quod filio
fidẽ non terrena sapientia repperit.
nec opino humana ꝑsuasit: sed ip¬
se unigenitus .Iocuit: ipse sp̃s sc̃s in¬
stituit. dequo nichii ẽ alit̾ qua de pa
tre & filio sentiendũ : quia licet nonlit
pater. nonsit filius. non tamen est apa¬
tre filioq d usus Et sicut ꝓpriam ha¬
bet in trinitate ꝑsoña. ita unã habet
in patris & filu dĩtate substantiam.
omia inplentẽ: omĩa continentem. &
cũ patre & filio uniuersa moderantt̃

Expanded text:
um sanctum aciem mentis intendimus, procul ab animo formas rerum et loca corporum repellamus. Discedat a corde quod spatio extenditur, quod fine concluditur, et quidquid nec semper ubique, nec totum est. Cogitatio de Deitate Trinitatis concepta nihil per distantiam intelligat, 311 nihil per gradus quaerat: ac si quid dignum de Deo senserit, nulli hoc ibi audeat negare personae, tamquam honorificentius Patri ascribat, quod Filio fidem non terrena sapientia reperit, nec opinio humana persuasit; sed ipse unigenitus Filius docuit, ipse Spiritus sanctus instituit: de quo nihil est aliter, quam de Patre et de Filio sentiendum: quia licet non sit Pater, non sit Filius, non tamen est a Patre, Filioque divisus. Et sicut propriam habet in Trinitate personam, ita unam habet in Patris, et Filii Deitate substantiam, omnia implentem, omnia continentem, et cum Patre, et Filio universa moderantem
Abbreviated transcription (Latin):
pori malitia sua Non indiget flãma¬
copiosiore materia: nec insolens bestia
habundantiorib cibis. ut insolentior fi¬
at: & uiolentius urgeat: Iecirco gͦ sp̃u¬
aliter magis eͣ agenda sollempnitas. Iii¬

Expanded text:
pori malitia sua, non indiget copiosiore materia, nec insolens bestia abundantioribus cibis ut insolentior fiat, et violentius urgeat. » Idcirco autem spiritualiter magis est agenda solemnitas,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit : Multi enĩ uoce dicunt. en¬
cie autn & factis negant. sun n
calib ait Confiteniur se nosse dm̃.
rentore consitentes. corde & factis nega¬
ts prorsus s. ueraciter hoc dicebant.
rildubio daigeiant. Quomodo gͥ
duigibant: nisi inspn sc̃o ft tama
eis prius naperatur. ut diligant

Expanded text:
igi voluit? Multi enim voce dicunt, corde autem et factis negant: sicut de talibus ait, Confitentur enim se nosse Deum, rent, ore confitentes, corde et factis negantes; prorsus si veraciter hoc dicebant, procul dubio diligebant. Quomodo igitur diligebant, nisi in Spiritu sancto? Et tamen eis prius imperatur ut diligant
Abbreviated transcription (Latin):
casti michi domũ cedrinã: Et nunc
hȩc dices seruo meo dauid Hȩc dicit
dñs exercituũ. Ego t̾e. tuli de pascius
sequentẽ greges. ut esses dua. suꝑ po¬
pulũ meũ isrł : & fui tecũ in oñib
ubicũq ambulasti: & interfeci uniũ¬
sos inimicos tuos. a facie tua. fẽciq ti¬
bi nomen grande uixta nomen mag¬
norũ qui sunt in terra Et ponã locũ
populo meo isrł: & plantabo eũ. & habi¬
tabo cũ eo. & non turbabit᷑ amplius.
Nec addent filiĩ iniquitatis ut affli¬
gant᷑  sicut prius : crdie qua consti.¬
tui uidices suꝑ popłm meũ isrł. &re

Expanded text:
et nunc haec dices servo meo David haec dicit Dominus exercituum ego tuli te de pascuis sequentem greges ut esses dux super populum meum Israhel et fui tecum in omnibus ubicumque ambulasti et interfeci universos inimicos tuos a facie tua fecique tibi nomen grande iuxta nomen magnorum qui sunt in terra et ponam locum populo meo Israhel et plantabo eum et habitabit sub eo et non turbabitur amplius nec addent filii iniquitatis ut adfligant eum sicut prius ex die qua constitui iudices super populum meum I
Abbreviated transcription (Latin):
leones: & dederunt uocẽ suã. Posuer̃t t̾rã
eiꝰ in solitudinẽ: ciu̾itates eiꝰ exuste sunt:
et non est qui. habitet mẽis. Fũ:
quoq menpheos & taphnes: constur ra¬
uerunt te usq aduertice. Nũquid non
istad factũ ẽ tibi: quuã dereliquisti dñm

Expanded text:
leones, et dederunt vocem suam, posuerunt terram ejus in solitudinem: Civitates ejus exustae sunt, et non est qui habitet in eis. Filii quoque Mempheos et Taphnes constupraverunt te usque ad verticem. Numquid non istud factum est tibi, quia dereliquisti Dom
Abbreviated transcription (Latin):
tim. & uidete. & incedar mittite. & con¬
siderate uehem̃ter: Ru. dete si factũ ẽ
huiuscemodi. si mutauit gens deos suos
&certe ipsi non sunt dii. PPopłus uero
meus mutauit głam suam inidolũ.
Obstupescite cęli suꝑ hoc: e portȩ eius
desolamini uehemͣter. dicit dñs Duo mã
la fec̃it popłus meus Me dereliquerunt
fontẽ aquę uiuȩ: & foderunt sibi. cister¬
nas dissipatas: quȩ continere non ualent

Expanded text:
mittite, et considerate vehementer: et videte si factum est hujuscemodi. Si mutavit gens deos suos, et certe ipsi non sunt dii: populus vero meus mutavit gloriam suam in idolum. Obstupescite, caeli, super hoc, portae eius, desolamini uehementer, dicit dominus; duo enim mala fecit populus meus me dereliquerunt. fontem aquae uiuae, et foderunt sibi cisternas dissipatas, quae con- tinere non ualent
Abbreviated transcription (Latin):
factũ sit quod ꝓmittitur in nobis. ille
eq enĩ ꝓpterea nobis desꝑanda ẽ
ꝑfccta & angłica cȩlestis habitatio.
quia dixrit. nemo ascendit incęlũ. nisi
qui descendit decelo: filius hominis qui ẽ
in cęlo. Sed hoc dictũ: ꝓpter unitatẽ:
qua caput nr̃m ẽ : & nos corpus eius
Cũ ascendit incęlũ: nos ab illo non sepa¬
det eelũ. sed quodã modo clamat. Mea
membra estote: si ascendere uultis incę¬
lũ In hoc ergo ipsi interim roboremꝰ :
in hoc uotis om̃ib estuemus : hoc medi¬
tem᷑ interris: quod cõputem᷑ incęlis:
Tunc exuti carne mortalitatis: nunc
exuaaur animȩ uetustate facile cor¬
pus leuabit᷑ in alta cęloꝵ: si non premat
spm sarcina peccatoꝵ Scđm Iohan¬

Expanded text:
factum sit quod promittitur nobis. Ille e enim propterea nobis desperanda est perfecta et angelica coelestis habitatio, quia dixit, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo . Sed hoc dictum est propter unitatem, qua caput nostrum est, et nos corpus ejus. Cum ascendit in coelum, nos ab illo non sepadet coelum: sed quodam modo clamat, Membra mea estote, si ascendere vultis in coelum. In hoc ergo ipsi interim roboremur, in hoc votis omnibus aestuemus. Hoc meditemur in terris, quod computamur in coelis. Tunc exuturi carnem mortalitatis, nunc exuamus animi vetustatem. Facile corpus levabitur in alta coelorum, si non premat spiritum sarcina peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
meritis. presumamus. Sursũ enĩ corda ha¬
bere debemus : sed ad dñm Sursũ cor non
ad dnm : suꝑbia uocat᷑ Sursũ autẽcor ad
idete fr̃s: magnũ miraculum Altus
ẽ dñs Frigis te: & fugit ate. Humili¬
as te : & descendit adte. Quare hoc: Quia
excelsus est. & humilia respicit: & altã alon¬
ge cognoscit: Humilia de ꝓiximo respi¬
cit. ut attollat: alta idest suꝑba delon¬
ge cognoscit ut deprimat: Resurrexit
enĩ xp̃c. ut spem nobis daret quia resur¬
get homo qui morit᷑: ne moriendo des¬
tam putaremus. sccuros nos fecit Sol¬
lici enĩ eramus de ipsa anima: & ille
nobis resurgendo. decarnis resurrectio¬
ne fiduciam dedit. LC. u̾.
Ite oportet crederẽ. ut postea ꝑfidẽ
merearis dm̃ aspicere. Dm̃ enĩ uidere
uis: audi ipsũ: Beati matido corde.:
qmͣ ipsi dm̃ uidebunt Prius ergo co¬
gita de corde mundando : quicquid ibi
uides qͦđ displicet dõ. tolle. Uenire ad

Expanded text:
meritis praesumamus. Sursum autem corda hameritis praesumamus. Sursum autem corda habere debemus ad Dominum. Sursum enim cor non ad Dominum, superbia vocatur: sursum autem cor ad idete, fratres, magnum miraculum. Altus est Deus: erigis te, et fugit a te; humilias te, et descendit ad te. Quare hoc? Quia excelsus, et humilia respicit, et alta de longe cognoscit . Humilia de proximo respicit, ut attollat; alta, id est superba, de longe cognoscit, ut deprimat. Resurrexit enim Christus, ut spem nobis daret, quia surgit homo qui moritur: ne moriendo destam putaremus, securos nos fecit. Solliciti enim eramus de ipsa anima; et ille nobis resurgendo de carnis resurrectione fiduciam dedit. 3. Fide te oportet credere: ut postea per fidem Deum merearis aspicere. Deum enim videre vis? Audi ipsum, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Prius ergo cogita de corde mundando: quidquid ibi vides quod displicet Deo, tolle. Venire ad
Abbreviated transcription (Latin):
aluator nrͣ dilectissuni frͣs ascen¬
dit incęlũ : non ergo turbemur
in terra Ibi sit mens: & hic erit requies:
ascendamus cũ xp̃o interim corde: cũ
dies eius ꝓmissionis uenerit. sequem᷑ & cor¬
pore: Scire tam̃ debemus fr̃s. quia cum
xp̃o non ascendit suꝑbia: non auaritia :
non luxuria: nullũ uitiũ ascendit eum
medico nr̃o: Et ideo si post medicũ deside¬
ramus ascendere : debemus uitia & pecca¬
ta deponere. Ec .ii.¬
m̃s eni quasi quib dã cõpedib nos p̃¬
munt: & peccatorũ nos retib ligare
contendunt. Ftideo cũ dĩ ad iutorio scdin
quod ait psalmista disrũpamus uincula
corũ : ut securi possimus dicere dño. Dis¬
rupisti uincula mea: tibi sacrificabo hos¬
esurrectio dñi: spes nr̃a est. Ascensio
si fideliter. si deuote. si sc̃ę. s pie. ascensio¬
nẽ dñi celebramus. ascendamus cũ illo: &
sursũ corda habeamus Ascendentes autẽ
non ex tollamur: nec de nr̃is quasi de ꝓpriis

Expanded text:
alvator noster, dilectissimi fratres, ascendit in coelum; non ergo turbemur in terra. Ibi sit mens, et hic erit requies. Ascendamus cum Christo interim corde: cum dies ejus promissus advenerit, sequemur et corpore. Scire tamen debemus, fratres, quia cum Christo non ascendit superbia, non avaritia, non luxuria, nullum vitium nostrum ascendit cum Medico nostro. Et ideo si post Medicum desideramus ascendere, debemus vitia vel peccata deponere. Omnm quasi quibusdam compedibus nos premunt, et peccatorum nos retibus ligare contendunt: et ideo cum Dei adjutorio, secundum quod ait Psalmista, Dirumpamus vincula eorum ; ut securi possimus dicere Domino, Dirupisti vincula mea, tibi sacrificabo hosResurrectio Domini spes nostra est, ascensio si fideliter, si devote, si sancte, si pie ascensionem Domini celebramus, ascendamus cum illo, et sursum corda habeamus. Ascendentes autem non extollamur, nec de nostris quasi de propriis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊dem sp̃s : diuidens singłis. ꝓut uult:
scienda mortalib clara illis luce reuela¬
uit: quod uidelicet ęqualis & consubstan¬
tialis patri erꝗt ante scła: quod consub
deuirgine natus. sine peccato uixit in mun¬
do: quod quando uoluit. & qua uoluit mor¬
inqua passus ẽ & resurrexit carnẽ ad cęlos
ascendendo leuauit. atq in paternę̧ głs dex¬
tera collocauit: quod omĩa ꝓphetarũ
scripta illi testimoniũ ꝑhibent: qͦđ con¬
fessio nominis eius usq ad fines erat ꝓpa¬
ganda terrarũ: cȩteraq fidei illius mys¬
teria. spͣs sc̃ĩ testimonio discipulis sunt

Expanded text:
idem Spiritus, dividens singulis prout vult . scienda mortalibus, clara illis luce revelavit: quod videlicet aequalis et consubstantialis erat Patri ante saecula, quod consubs, quod de Virgine natus sine peccato vixit in mundo, quod quando voluit et qua voluit morin qua passus et resurrexit carnem ad coelos ascendendo levavit atque in paternae gloriae dextera constituit, quod omnia prophetarum scripta illi testimonium perhibent, quod confessio nominis ejus usque ad fines erat propaganda terrarum, caeteraque fidei illius mysteria Spiritus sancti testimonio sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dñs spm ueritatis & a se mitten¬
dũ esse testatur : & eunde̾ mox apatre
ꝓeedere sub iungit: non quia idem spe
aliter apatre procedit. quã afilio mit¬
a se miti ᷤ a patre dicit ꝓcedere: ut aliã
patris. aliam e̾e̾ suam ꝑsonã designet:
at in eadem distinctione ꝑsonarũ uña
esse operationẽ ac uoluntate̾ suã cũ pa
hominib : mittit᷑ ꝓfecto spͣs apatri
mit titur & afilio. ꝓcedit apatre. ꝓce¬
dit & afilio: quia euis missio ipsa ꝓcessio¬
ẽ. quaᷤ a patre ꝓcedit & filio. Uenit &
sua sponte : quia sicut coequalis est pa¬
tri & filio: ita cande̾ habet uoluntatẽ
cũ patre & filio cõmune̾: sp̃s enĩ ubi uil¬

Expanded text:
Dominus Spiritum veritatis, et a se mittendum esse testatur, et eumdem mox a Patre procedere subjungit, non quia idem Spiritus aliter a Patre procedit quam a Filio mita se micti et a Patre dicit procedere, ut aliam Patris, aliam esse suam personam designet, ac in eadem distinctione personarum unam esse operationem ac voluntatem suam cum volhominibus, mittitur profecto Spiritus a Patre, mittitur a Filio; procedit a Patre, procedit et a Filio, quia eest qua ex Patre procedit et Filio. Venit et sua sponte, quia sicut coaequalis est Patri et Filio, ita eamdem habet voluntatem cum Patre et Filio communem. Sp
Abbreviated transcription (Latin):
iꝰ conclusit õstia uentris qui porta¬
lit me: nec abstulit mala ab oculis.
neis: Quare non in iuilua mortuus
sũ: Egressus exutero: nonstatim perui:
Quare exceptus ge̾nib : Cur lactatus ubẽ¬
rib Nunc enĩ domniens silerẽ. & somno
meo requiescerẽ cũ regib & consulib ter¬
rȩ. qui ȩdificant sibi solitudines: aut cunt
principib qui possident aurũ: & replent

Expanded text:
ris, qui portavit me, nec abstulit mala ab oculis meis. Quare non in vulva mortuus sum, egressus ex utero non statim perii? Quare exceptus genibus? cur lactatus uberibus? Nunc enim dormiens silerem; et somno meo requiescerem: Cum regibus et consulibus terrae, qui aedificant sibi solitudines: Aut cum principibus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad orans eũ. Antequã peteret: adora¬
re cepit. Anteqũa rogaret: culturã
ic & illi beati magi. prius .xi.¬
ꝓcidentes. ad orauerunt eu. & ita
demũ ei munera obtulerunt. Fodem
modo & nunc iste cadens ad orabat.¬
& sic supplicẽ obtulit postulationem.
dñe dicens: Tu qui digne adoraris.
qui digne coleris. te ego ut dñm ad¬
oro : ideoq & dñm dico. opera prius
contestans: & sic uerba loquens ꝑte
enĩ omia facta sunt Tuergo dñe siuuis.
potes me mundare. Uolu̾tas tua opꝰ
est: ideo siuis potes ie mundare. Uo¬
liusti ut hȩc inunundissima lepra su¬
ꝑ me ueniret: siue propter peccata¬
mea. ut correptus penituissẽ: siue ꝓpt᷑
tuã prudentiam. ut mirabiltter me
mundans magnificeris. Omĩa dispen¬
santer & ꝓuidenter facis: & salutem
largiter tribuis. Siue ergo hancle¬
pram ꝓpter mea peccata portaui:¬

Expanded text:
adorans eum. Antequam peteret, adoraadorans eum. Antequam peteret, adorare coepit: antequam rogaret, culturam Sic et illi beati magi prius procidentes adoraverunt eum, et ita demum ei munera obtulerunt . Eodem modo et nunc iste cadens adorabat, et sic supplicem obtulit postulationem: Domine, dicens, tu qui digne adoraris, qui merito coleris, te ego ut Dominum adoro, ideoque et Dominum dico. Opera prius contestans, et sic verba loquens. Per te enim omnia facta sunt: tu ergo, Domine, si vis, potes me mundare. Voluntas tua opus est, ideo si vis, potes me mundare. Voluisti ut haec immundissima lepra super me veniret, sive propter mea peccata, ut correptus poenituissem; sive propter tuam prudentiam, ut mirabiliter me mundans magnificeris. Omnia dispensanter et providenter facis, et salutem largiter tribuis. Sive ergo hanc lepram propter mea peccata portavi
Abbreviated transcription (Latin):
escendente nune dño. hoc est incli¬
mante se ad infirmitatẽ & impoten¬
tiã. cȩteroꝵ. misertus imꝑfectioni eoꝵ
uel infirmitati: secutȩ sunt eũ turbe
multȩ. aliquanti propter infirmitatẽ.
aliquanti ꝓpt̃ doctrinã: aliquanti
ꝓpter ammirationẽ & curationẽ. Et
ecce homo leprosus. unus ex illis qui
curã quȩrebant. qui leuamen desi¬
derabant. Et ecce leprosus ueniens: ado¬
rabat eũ dicens. Dnẽ siuis: potes me mim¬
dare. Deorsũ currens rogas o homo.&
in monte nichil dicis: Quare sic: Quia
tempus. & tempora om̃i rei subcęlo:
Tempus doctrinȩ : & tẽpus curationis.
In monte docuit. illuminauit. monu¬
it. animas curauit. corda sanauit:
Propterea ergo ego illa maiora temp¬
tare nolui : illã sũma tardare non pas¬
sus sum. Ipsis ergo ab illo cõpletis. de¬
orsũ eo demonte ad curandũ descen¬
dente. sicuti decęlo. sicuti decęlestib
montib ad saluandos carnales descen¬
dente. uenit ad eũ homo leprosus.

Expanded text:
escendente nunc Domino, hoc est, inclinante se ad infirmitatem et impotentiam caeterorum, misertus imperfectioni eorum vel infirmitati, secutae sunt eum turbae multae, aliquanti propter charitatem, aliquanti propter doctrinam, aliquanti propter admirationem et curationem: et ecce homo leprosus unus ex illis qui curam quaerebant, qui levamen desiderabant. Et ecce leprosus veniens, adorabat eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare. Deorsum currens rogas, o homo, et in monte nihil dicis? Quare sic? Quia tempus et tempora omni rei sub coelo, tempus doctrinae, et tempus curationis. In monte docuit, illuminavit, monuit, animas curavit, corda sanavit. Propterea ergo ego illa majora tentare nolui, illa summa tardare passus sum. Ipsis ergo ab illo completis, deorsum eo de monte ad curandum descendente, sicuti de coelo, sicuti de coelestibus montibus ad salvandos carnales descendente. Venit ergo ad eum homo leprosus,
Abbreviated transcription (Latin):
alta sunt hominũ sc̃ĩs despicienda
centurionis ire paratus fuit. Increpata ẽ
gͦ suꝑbia nr̃a: quȩ nescit pensare homines
ꝓpter homines. sola ut diximus quȩ circũ¬
stant hominib hominib pensat. Natu¬
rã ñ aspicit : honorẽ dĩ in hominib ñ ag¬
noscit. Ecce ñ uult filius dĩ ire adfiliũ re¬
guli: & tam̃ uenire paratus  ad salutẽ serui.
Certe si nos cuiuspiam seruuf rogaret ut
ad eũ ire deberemꝰ : ꝓtinus nobis suꝑbia
nr̃a incogitatione tacita responderet dicens.
Non eas: quia temetipsũ degeneras: Honor
tuus despicit᷑. locus uilescit Fecc decelo
uenit. quiseruo occurrere incerra nͣ despi¬
cit: & tam̃ humiliari interra contẽpninus.
qui deterra sumꝰ. Quid uero apud dm̃
uilius. qͥd ẽẽ despectius potest. quã serua¬
re honorẽ apud homines: & interni testis

Expanded text:
picienda centurionis ire paratus fuit. Increpata est ergo superbia nostra, quae nescit pensare homines propter homines, sola, ut diximus, quae circumstant hominibus, pensat, naturam non aspicit, honorem Dei in hominibus non agnoscit. Ecce ire non vult Filius Dei ad filium reguli, et tamen venire paratus est ad salutem servi. Certe si nos cujuspiam servus rogaret ut ad eum ire deberemus, protinus nobis nostra superbia in cogitatione tacita responderet dicens: Non eas, quia temetipsum degeneras, honor tuus despicitur, locus vilescit. Ecce de coelo venit, qui servo occurrere in terra non despicit; et tamen humiliari in terra contemnimus, qui de terra sumus. Quid vero apud Deum vilius, quid esse despectius potest, quam servare honorem apud homines, et interni testis
Abbreviated transcription (Latin):
habent qͦd manducent Et si dimisero
eos ieiunos indomũ suã deficient in
uia. Quare triduo dñm turba susti¬
nuerit: matheus exponit plenius qui
ait Et ascendens in montẽ : sedebat ibi.
Et ac cesserunt ad eũ turbȩ multę: ha¬
bentes secũ mutos. claudos. cecos. debi

Expanded text:
habent quod manducent. Et si dimisero habent quod manducent. Et si dimisero eos jejunos in domum suam, deficient in via. Quare triduo turba Dominum sustinuerit, Matthaeus exponit plenius, qui ait: Et ascendens in montem, sedebat ibi. Et accesserunt ad eum turbae multae habentes secum mutos, caeco
Abbreviated transcription (Latin):
oc uero tipice inter hanc łe. Xͣ.¬
refectionẽ. & illã quinq panũ ac
duoꝵ pisciũ distat. quod ibi littera ue¬
teris instrum̃ti sp̃uali gr̃a plena esse sig¬
nificata ẽ: hic autẽ noui ueritas ac gr̃a
testam̃t fidelib ministranda mons¬
trata ẽ. Sane utraq refectio in monte
celebrata ẽ : ut aliorũ euangłistarũ
narratio declarat. quia utriusq scrip¬
tura testam̃ti rec te intellecta. altitu¬
dinẽ nobis cȩlestiũ & preceptorũ man¬
dat & premiorũ Utraq altitudinẽ xp̃i
qui ẽ mons domus dñi inuertice mon
tiũ. consona uoce predicat.. Xl.¬
ui eñi gdisicatã supse cuuitatem
siue domũ dñi. idest ȩccłlam in alto bo¬
norũ extollit operũ. & cunctis mani¬
fest᷑a gentib exhibet: ipse banc ab in¬
fuais ddelec tationib abstractã. pane
cȩli reficit: atq ad appetitũ suꝑnȩ sua¬
uitatis dato pignore cibi spũalis accen¬
dit Misereor inquit suꝑ turbam:
quia ecce lã triduo sustinent me. nec

Expanded text:
oc vero typice inter hanc refectionem, et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi litteris veteris instrumenti spiritalis gratia plena esse signata est, hic autem novi veritas ac gratia testamenti fidelibus ministranda monstrata est. Sane utraque refectio in monte celebrata est, ut aliorum Evangelistarum narratio declarat, quia utriusque scriptura testamenti, recte intellecta, altitudine nobis coelestium et praeceptorum mandat, et praemiorum utraque altitudinem Christi, qui est mons, domus Domini in vertium consona voce praedicat . Qui enim aedificatam super se civitatem omum Domini, id est Ecclesiam, in altum bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet, ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam pane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis dato pignore cibi spiritalis accendit. Misereor, inquit, super turbam: quia ecce jam triduo sustinent me, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ritate credant᷑ facta: & tamen ꝑsigni¬
ficationẽ nobis aliquid ĩnnuant. Ope¬
ra quippe eius & ꝑ potentiam aliud
ostendunt. & ꝑ mysteriũ aliud loquun¬
tur Ecce ẽnĩ quis iuxta historiam fi¬
mysteriũ significet nõuimus. t gcum
quippe est genus humanũ qđ in paren¬
te primo aparadisi gaudiis expulsum.
claritatẽ suꝑnȩ lucis ignorans. dãpnati¬
onis suȩ tenebras patit᷑: sed tamen ꝑ
redẽptoris sui presentiã illuminatur.
ut internȩ lucis gaudia iam ꝑ deside¬
riũ uideat. atq inuia uitȩ boni ope¬
ris gressus ponat

Expanded text:
ritate credantur facta, et tamen per significationem nobis aliquid innuant. Opera quippe ejus et per potentiam aliud ostendunt, et per mysterium aliud loquuntur. Ecce enim quis juxta historiam camysterium significet novimus. Caecus quippe est genus humanum, quod in parente primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignorans, damnationis suae tenebras patitur; sed tamen per Redemptoris sui praesentiam illuminatur, ut internae lucis gaudia jam per desiderium videat, atque in via vitae boni operis gressus ponat
Abbreviated transcription (Latin):
dispositio redẽptionis. nr̃s salutis ẽ rati¬
o Si enĩ homo ad imaginẽ & sunilitu¬
dinẽ diͣ factus. in suę uaturę honore
mansisset. nec diabolica fraude deceptꝰ.
alege sibi posita. ꝑ concupiscent. am de¬
uiasset. Treator mundi. ereatura non
fieret: neq aut sempiternus tempora¬
litatẽ subiret : aut ęqualis dõ patri
filius ds̃. formã serui & similitudinem
carnis peccati assumeret. Ec.u.¬
ed quia inuidi i diabole morsin

Expanded text:
dispositio, nostrae salutis est ratio. Si enim homo ad imaginem et similitudinem Dei factus , in suae naturae honore mansisset, nec diabolica fraude deceptus, a lege sibi posita per concupiscentiam deviasset, creator mundi creatura non fieret: neque aut sempiternus temporalitatem subiret, aut aequalis Deo Patri Filius Deus formam servi, et similitudinem carnis peccati assumeret. Sed quia invidia diaboli mors in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuidentia. quȩ hodie erunt & eras ñ erunt.
quorũ anima mortalis ẽ. & cũ esse cessaue¬
rint. semꝑ non erunt: quantomagis homi¬
nes quib et̾nitas ꝓmittitur. dĩ reguntur
imꝑio: Quantomagis pluris estis illis. Id est
carius uos ualetis. quia utiq rationabile
animal sicuti ẽ homo. sublimius ordinatũ
ẽ inrerũ natura: quã inrationabilia sicuti

Expanded text:
identia, quae hodie sunt et cras non erunt, quorum anima mortalis est, et cum esse cessaverint, semper non erunt, quanto magis homines, quibus aeternitas promittitur, Dei reguntur imperio! Quanto magis vos pluris estis illis! Id est, carius vos valetis. Quia utique rationale animal sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationalia, sicuti
Abbreviated transcription (Latin):
gat consolari debere. Et palchreca¬
angłis ta dñm prius misedĩa motũ e sus¬
por matrẽ. acsic filiũ suscitasse testat᷑.
ut in utio nobis exẽplũ emitandş pietats
ostenderet: in altero fidẽ mirandȩ pore

Expanded text:
gat consolari debere. Et pulchre egat consolari debere. Et pulchre evangelista Dominum prius misericordia motum esse super matrem, ac sic filium suscitare testatur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet, in altero fidem mirandae pote
Abbreviated transcription (Latin):
uel detrac tionib aurẽ libent᷑ aꝑit. hane
aninis suȩ portã mortis efficit: cȩterosq
qui non seruat sensus. mortis sibi ipse rese¬
bsecro dñe ihũ. cunctas mes̨ ciuita¬
tis porgis portas institiȩ facias. ut
ingressus ineas confitear nomini tuo:
tuęq maiestati cũ ministris celestib eã
crebrius in uisenti. ñ sotor elati cadaue¬
ris occurrat: sed occupet salus muros
illus. & portas eius laudatio Et ho̧c
uidua erat. & turba ciuitatis multa
cũ illa: Uiduam eẽ gccłiam.: om̃is ani¬
ma quȩ sponsi dñiq sui se morte re¬
dempta memunit agnoseit. Diuino
autẽ nutu multa dñm turba. multa
uiduam comitabat᷑: ut uiso tantomi¬
raculo multi testes. malti dĩ fierent las¬
inquit quasi mortuũ flere: que marus¬
ũ resurgere uidebis. Ubi mistice no¬
uati dogma confundit᷑. qui desua mun¬
ditia suꝑbȩ głatus. humilẽ penitenti¬
ũ mundatione euacuare conat᷑. uerãq
tione plorantẽ. spe uitȩ redonandęn¬

Expanded text:
l detractionibus aurem libenter aperit, hanc animae suae portam mortis efficit, caeterosque qui non servat sensus, mortis sibi ipse redbsecro, Domine Jesu, cunctas meae civitatis portas justitiae facias, ut ingressus in eas confitear nomini tuo, tuaeque majestati cum ministris coelestibus eam crebrius invisenti, non fetor elati cadaveris occurrat, sed occupet salus muros illius, et portas ejus laudatio. Et haec vidua erat, et turba civitatis multa cum illa. Viduam esse Ecclesiam, omnis anima, quae sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu, multa Dominum turba, multa vidua comitabatur, ut viso tanto miraculo, multi testes, multi Dei fierent lauinquit, quasi mortuum flere quem mox vivum resurgere videbis. Ubi mystice Novati dogma confunditditia superbe gloriatus, humilem poenitentum mundationem evacuare conatur, veramque li exstinctione plorantem, spe vitae redonandae ne