comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ilioli mei audite nos: &
liberate uos Curate ꝓ uob̾:
ut nobis prestetis & uob̃ Cõmu¬
ne erit gaudiũ nr̃m. si uos ui¬
derimꝰ induere xp̃m: iuuenes &
uirgines. senes cũ iunioribꝰ. ad
grãm festinantes Mat̃ nr̃a. pa¬
riendo non discernit ȩtates: Ipsa
creuit & factꝰ est magnꝰ: Pap¬
tiratꝰ est a matre. illuminatꝰ
uidere Et cũ quereret eũ ual¬
de uidere: magis eũ cepit pe¬
trus timere:
udiuit enuĩ petrꝰ. qͥa saulus
Leũ quereret. Noli timere
beate petre. quia ñ saulus te querit:
sed paulus uas electionis te cupit
uidere: O sõe petre benedic patrẽ.
& suscipe frem: & habes eũ quo

Expanded text:
ilioli mei, audite nos, et liberate vos. Currite pro vobis, et nobis praestatis et vobis. Commune erit gaudium nostrum, si vos viderimus induere Christum. Juvenes et virgines, seniores cum junioribus ad gratiam festinent: mater nostra pariendo non discernit aetates. Ipsa crevit, et factus est magnus. Baptizatus est a matre, illuminatus videre: et cum quaereret eum valde videre, magis eum Petrus coepit timere. Audivit enim Petrus quia Saulus eum quaereret. Noli timere, beate Petre; quia non Saulus te quaerit, sed Paulus vas electionis te cupit videre. O sancte Petre, benedic Patrem, et suscipe fratrem; et habes cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
cõpescit: Uiã dño parat: qͥ idoloꝵ
uana atq om̃iũ suꝑsticionum
figm̃ta conculeans: unũ uiui
Aĩ cultũ: & fidem ueritatis in¬
quirit:
uicumq uero
uoluptuosis scłi buiꝰ languet
ilsecebris. & cupiditatib auaritie
feruentis insanit. & in frat̾no odio
feralis inuidie fa cib in ardescit.
atq ad contumeliã dĩ om̃ipoten¬
tis ꝑ anfractas demonũ semitas
erraticꝰ iuator incedit. non parat
dño uiã. sed inimico miser suo
exicialẽ in semet ipsũ patefacit in¬
gressũ. Hu mores & urta huiꝰmo¬
di ampla itinera & largissimas
uias barbaris nationib in exitiũ
cõmunis salutis aꝑiunt: .III.

Expanded text:
compescit. Viam Domino parat, qui idolorum compescit. Viam Domino parat, qui idolorum vana, atque omnium superstitionus, unum Dei vivi cultum, et fidem veritatis inquirit. Quicunque vero voluptuosis saeculi hujus languet illecebris, cupiditatibus avaritiae ferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super anfractas daemonum semitas erraticus viator 210 incedit: non parat Domino viam, sed inimico miser suo exitiabilem in semetipsum patefacit ingressum. Hi mores, et vita hujusmodi ampla itinera, et largissimas vias barbaris nationibus in exsilium communis salutis aperiunt. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
dio refugisset occidi: Lc.¬
udiamꝰ adhuc paululũ fr̃s. qͥd
ad ꝓfectũ om̃iũ nr̃m saluato¬
ris nuntius p̃dicabat Parate inqͥt
uiam dño. rectas facite semitas
cuiꝰ ꝓphetica esset natiuitas. qui
& ulis de parentib quoꝵ eẽt despe¬
rata posteritas: dĩ munere nasce¬
Iam tanta auctoritate. tantoq
Idocendi pondere in uocẽ soẽ
predicationis erupit: ut  instantẽ
dni annuntiaret aduentũ. &
in semitas rectas male uiuentiũ
dirigeret prauitatẽ. Quid ẽ enĩ
parare dño uiã. nisi aduentanti
de cęlo iudici. purgato a uicus
pectore. simplicis cordis habita¬
culũ p̃parare : Quid est rectas
facite semitas dĩ: nisi uttales
Actuũ tuoꝵ tibi munias uias.
quas fambulare ꝓpitiꝰ ueniens
carnis respuens uoluntates. toto
nientis sue suspensus ad dm̃. ui¬
gore se castitatis accingit. Opti¬
mã parat dño uiã: qͥ cogitationes
suas auariciȩ fluctib estuantes.
serenȩ conscientiȩ tranquillitate

Expanded text:
dio refugisset occidi. Audiamus adhuc paululum, fratres, quid ad profectum omnium nostrum Salvatoris nuntius praedicabat: Parate, inquit, viam Domino, rectas facite semitas es, cujus prophetica esset nativitas, qui et illis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceam tanta auctoritate, tantoque docendi pondere in vocem sanctae praedicationis 209 erupit, et instantem Domini nuntiaret adventum, et in semitas rectas male viventium dirigeret pravitatem. Quid est enim, parate viam Domino, nisi adventanti de coelo judici, purgato a vitiis pectore, simplicis cordis habitaculum praeparare? Quid est, rectas facite semitas Dei, nisi ut tales actuum tuorum tibi munias vias; quas perambulare propitius veniens carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c sine dubio. qͥ suis discipłis ait: uos
uocatis me magist᷑ &. dñe: & benedi¬
citis: Sũ & enĩ Quȩ ẽ. etiã huiꝰ diũ fa¬
milia: Nimirũ illa ẽ. ꝙͣ. ipse dñs de ma¬
nu inunici redemit: & suo dñio man¬
cipauit: Hȩc aut̃ familia scã ẽ. ȩccłia
catholica: quȩ ꝑ orbẽ t̃rę copiosa fertili¬
tate diffundit᷑: & redẽptã se p̾cioso
minis sic̃ ipse ait uenit ñ ministͣri
s ministrare: & dare animã suã
redemptionẽ ꝓ multis Ipse ẽ: etiã pas¬
tor bonꝰ: qͥ ataniã suã posuit ꝓ ouib
siuis Grex gͦ boni pastoris: ipsa ẽ. fa¬
milia redemptoris ls matłuNU Con¬

Expanded text:
discipulis ait: Vos vocatis me Magister et Domine; et bene dicitis: sum etenim . Quae est etiam hujus Domini familia? Nimirum illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio mancipavit. Haec autem familia sancta est Ecclesia catholica, quae per orbem terrae copiosa fertilitate diffunditur, et redemptam se pretioso minis, sicut ipse ait, venit non ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . Ipse est etiam Pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis. Grex ergo boni Pastoris ipsa est familia Redemptoris. Dispensato
Abbreviated transcription (Latin):
in messe dĩ rarꝰ ualde inuenit᷑ oꝑa-¬
tor: qͥa officiũ quidẽ sacerdotale susce
messis: ut mittat oꝑarios in messẽ
suã Uos pro nob̾ petite. ut digne
inuobis oꝑari ualeamꝰ: ne ab exhor¬
tatione lingua torpescat. ne postꝗ̃
p̃dicationis locũ suscepimꝰ: apud
iustũ uidicẽ nr̃a nos taciturnitas
addicat: Sepe enĩ ꝓ sua nequitia.
p̃dicantiũ lingua restringit᷑⁊ sepe
uͦ ex subiectoꝵ culpa agit᷑: ut eis qͥ p̾sunt.
p̃dicationis sermo subtrahat᷑. Ee sua qͥp¬
pe nequitia p̾dicantiũ lingua restringi¬
tur: sicut salmista ait. Peccatori aut̃ dixit
d: quare tu enarras iusticias meas: Et
rursũ ex uitio subiectoꝵ uox p̾dicantiũ
ꝓhibet᷑: sicut ad ezechielẽ dñs dicit:
linguã tuã ad herescere faciã palato tuo. ⁊¬
& eris mutus. nec qͥsi uir obiurgans: qr

Expanded text:
in messe Dei rarus valde invenitur operator, quia officium quidem sacerdotale suscepmessis, ut mittat operarios in messem suam. Vos pro nobis petite, ut digna vobis operari valeamus, ne ab exhortatione lingua torpeat, ne postquam praedicationis locum suscepimus apud justum judicem nostra nos taciturnitas addicat. Saepe enim pro sua nequitia praedicantium lingua restringitur: saepe vero ex subjectorum culpa agitur ut eis qui praesunt, praedicationis sermo subtrahatur. Ex sua quippe nequitia praedicantium lingua restringitur, sicut Psalmista ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas? Et rursum ex vitio subjectorum, vox praedicantium prohibetur sicut ad Ezechielem Dominus dicit: Linguam tuam adhaerescere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurga
Abbreviated transcription (Latin):
gelus gabriel mittitur: Ad hoc qͥppe
ministeriũ sũmũ angłm uenire dig¬
nũ fuerat: qui sũmũ om̃iũ nunti¬
abat: Qui iocurro etiã pruatis no¬
minib censentur. ut signetur per
uocabula. etiã in oꝑatione qͥd ua¬
leant: Neq eiũ in illa sc̃a ciuitate
quã de usione om̃ipotentis dĩ plena
nib sciri non possint: sed cũ ad nos
aliquid ministraturi ueniunt:
apud nos etiã nomna a ministeriis
trahunt: Michahel nãq: qͥs ut ds̃:
Gabriel aut̃: fortitudo dĩ dicitur:
Raphael uͦ :dicit᷑ medicina dĩ
Et quotiens mure uirtutis aliquid
agitur. michahel mitti ꝑhibetur.⁊
ut exipso actu & nomine det᷑ intelligi:
quia nullus potest facere. qd facere

Expanded text:
gelus, mittitur . Ad hoc quippe ministerium summum angelum venire dignum fuerat, qui summum omnium nuntiabat. Qui idcirco etiam privatis nominibus censentur, ut signetur per vocabula etiam in operatione quid valeant. Neque enim in illa sancta civitate, quam de visione omnibus sciri non possint, sed, cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. Michael namque «quis ut Deus», Gabriel autem «fortitudo Dei», Raphael vero dicitur «medicina Dei». Et quotiens mire virtutis aliquid agitur, Michael mitti perhibetur, ut ex ipso actu et nomine detur intelligi, quia nullus potest facere, <quod facere>
Abbreviated transcription (Latin):
meũ: sedebo in monte testamenti
in laterib aquilonis. ascendã suꝑ
altitudinẽ nubiũ. similis ero altis¬
simo: dũ in fine mundi in sua uir-¬
tute relinquit᷑. extremo supplicio
puniendus. cũ michaele archangelo
dicitur: factũ est prelium in cęlo.¬
cum michaele archangelo: ut qui
se ad dĩ similitudinẽ suꝑb extule¬
rat: ꝑ michaelẽ ꝑemptꝰ discat. qͥa
ad dĩ similitudinẽ ꝑ suꝑbiã niauꝰ¬

Expanded text:
estamenti in lateribus Aquilonis; ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo . Dum in fine mundi in sua virtute relinquitur extremo supplicio perimendus, cum Michaele archangelo dicitur: Factum est praelium cum Michaele archangelo ; ut qui se ad Dei similitudinem superbus extulerat, per Michaelem peremptus discat quia ad Dei similitudinem per superbia
Abbreviated transcription (Latin):
aritatis accepit: Si gͦ nichil ei ꝓ indi¬
gentib loquit᷑: ꝓ talenti reten tio¬
ne dãpnat᷑. Habens gͥ intellectũ: cu¬
ret om̃ino ne taceat: Habens rerũ af¬
fluentiã: uigilet. ne a miscdiȩ largi¬
tate torpescat: Habens artẽ qͣ regitur. ⁊¬
magnoꝑe studeat: ut usũ atq utilita¬
tẽ illiꝰ cũ ꝓximo partiat᷑. Loquendi
ñ apud eũ ꝓpauꝑib int̾cedi⁊: Tantũ
qͥppe ab uno quoq nr̃m uenturꝰ iudex
exigit: qͣntũ dedit Ut gͦ de talenti sui
rationib redeunte dño qͥsq securꝰ sit:
cũ tremore penset cotidie qͥd accepit:¬

Expanded text:
aritatis accepit; si ergo nihil ei pro indiaritatis accepit; si ergo nihil ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnabitur. Habens ergo intellectum, curet omnino ne taceat; habens rerum affluentiam, vigilet ne a misericordiae largitate torpescat; habens artem qua regitur, magnopere studeat, ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur; habens loquendi , apud eum pro pauperibus intercedat. Tantum quippe ab unoquoque nostrum venturus Judex exiget, quantum dedit. Ut ergo de talenti sui rationibus redeunte Domino quisque securus sit, cum tremore penset quotidie quid accepit
Abbreviated transcription (Latin):
cã sententiã in ext̾iores tenebras mitti¬
tur: ꝑ penã qͥppe in ext̾iores tenebras
cadit: qͥ ꝑ culpã suã sponte in int̾iores
tenebras cecidit Illic eoactꝰ patit᷑ tene¬
bras ultionis: qͥ hic libent᷑ sustinuit
tenebras uoluptatis Sciendũ uͭ est qd̃
nullꝰ piger ab hac talenti acceptione
securꝰ ẽ: Nullꝰ nãq ẽ qͥ ueracit̃ dicat.
talentũ minime accepi: ñ ẽ unde
ponen rationes cogar: Talenti enĩ no¬
mine. cuilibet pauꝑi etiã hoc ipsũ re¬
putabit᷑: qd̾ uel minimũ accepit: Aliꝰ
nãq accepit intelligentiȩ donũ. p̃di¬
cationis ministeriũ debet ex talento
onẽ talenti debet ex rebꝰ: Aliꝰ nec int̃¬
noꝵ intelligentiã. nec rerũ affluentiã
accepit: s tam̃ didicit artẽ qͣ pascit᷑:
Ipsa ars: ei in talenti acceptione repu¬
tabit᷑ Aliꝰ nichil hoꝵ assecutꝰ ẽ. s tam̃
fortasse familiaritatis locũ apud di¬
uitẽ meruit: talentũ ꝓfecto famili¬

Expanded text:
nicam sententiam in exteriores tenebras mittitur. Per poenam quippe in exteriores tenebras cadit, qui per culpam suam sponte in interiores tenebras cecidit; et illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluptatis. 7. Sciendum vero est quod nullus piger ab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Talentum minime accepi, non est unde rationes ponere cogar. Talenti enim nomine cuilibet pauperi etiam hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius namque 1487 accepit intelligenticationis ministerium debet ex talento; onem talenti debet ex rebus; alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accipit, sed tamen didicit artem qua pascitur, ipsa ars ei in talenti acceptione reputabitur; alius nihil horum assecutus est, sed tamen fortasse familiaritatis locum apud divitem meruit, talentum profecto famili
Abbreviated transcription (Latin):
bene ministrarũ ext̾iora qͣ accipiuri.
ꝑin iunctã grãm. ad intellectũ qͦꝙ
misticũ ꝑdicunt᷑: ut etiã de iĩna
intelligenria polleant: qͥ ext̾iora
fidelit̃ am nunistrant. Uli.
eneralis etiã sententia mox sub¬
dit᷑. qͥ dicit᷑: Onũ habenti dabit᷑
ꝙͣ habundabit: ei aut̃ qͥ ñ habet: &

Expanded text:
accipiunt, per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant qui exteriora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑. Si uxta tuã sententiã & illud
gis a te exquiro qd̾ ad erogandũ dedi:
Oportuit gͣ te dare pecuniã meã num¬
mulariis: & ego ueniens. recepissẽ utiq
qd̾ meũ ẽ. cũ usura: Pecuniã uͦ nũmu

Expanded text:
cat: Si juxta tuam sententiam et illud cat: Si juxta tuam sententiam et illud gis a te exquiro quod ad erogandum dedi; oportuerat ergo te dare pecuniam meam nummulariis; et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura.
Abbreviated transcription (Latin):
& remanere in suis pri qͥtatibus nyn
formidant. Quoꝵ bene petrꝰ adhuc ĩ infir¬
mitate positꝰ spetiẽ tenet: cũ uiso miraculo
pisciũ dixit: ẜei ame dñe. qr homo pecca¬
tor sũ: Immo si te peccatorẽ consideras: o¬
portet ut a te adñm ñ repellas Llii.¬
ed qui iocuro melioris habitꝰ uias &
rectioris uitę app̃hendere arce no¬
lunt. qr infirmos se eẽ conspitiunt:
quasi peccatores se fatent᷑ & dñm. se repel¬
it: eũq quẽ in se scĩficare debuerant fu¬
giunt: q uelut in ꝑturbatione consi¬
liũ ñ habent. dũ moriunt᷑. &. uitã ti¬
ment. Unde & huic seruo ꝓtinꝰ respon¬
det᷑ Serue male & piger sciebas qͥa
meto ubi ñ semino: & congrego ubi ũ
spargo: Oportuit gͦ te dare pecuniam
meãnũ mularus: &. ego ueraens. rece¬
pissẽ utiq qd̾ meũ ẽ. cũ usura:
x u̾bis suis seruus constringit᷑.
cũ dñs dicit᷑. meto ubi ñ semino:
& congrego ubi ñ sparsi Acsi aꝑte di¬

Expanded text:
itatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet, cum viso miraculo piscium dixit: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum . Imo si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et Dominum repellunt, eumque quem in se sanctificare debuerant, fugiunt, et velut in perturbatione consilium non habent, dum moriuntur, et vitam timent. Unde et huic servo protinus respondetur: Serve male et piger, sciebas quia meto ubi non semino, et congrego ubigo te dare pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte di
Abbreviated transcription (Latin):
ensate gͦ frĩ km̃i. quia de accepta bac u̾bi
pecunia usuras soluere debetis. &. ut
ex eo qd̾ auditis. etiã alia studeatis uitel¬
ligere quȩ ñ audistis. qͣtiꝰ alia ex alus
colligentes. etiã illa discatis ex uob̾met.¬
ipsis agere: quę necdũ ex p̃dicatoris
ore didicistis: Pigrũ uͦ seruũ qͣ sententia
seriat: audiamꝰ: Gollite ab es talentũ:
&s. date ei qui habet decẽ talenta:
portunũ ualde uidebat᷑. Uii.
ut cuꝰmalo seruo unũ talentũ
tollit᷑: ei potiꝰ qui duo. ꝗͦ qͥ qͥnq talen¬
ta acceꝑat daret᷑. Illi enĩ dari debuit:
diximꝰ. ꝑ qͥnq talenta qͥnq uidelicet
sensus: Id est ext̾ioꝵ scientia designat᷑
ꝑ duo autẽ: intellectꝰ & oꝑatio expͥ¬

Expanded text:
es charissimi, quia de accepta hac verbi pecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut ctollitur, ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat daretur. Illi enim 1466 dari debuit diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est exteriorum scientia designatur, per duo autem intellectus et operatio expr
Abbreviated transcription (Latin):
scoꝵ cum illis in regeneratione¬
gͥ uniuersi huiꝰcemodi institutio
nis sequaces in unũ coapͤti fuerint.
quale signũ apłatus benedicto ⁊c̃
ille oopiosus exercitus se ipsũ exhibe¬
bit: O quali gaudio tc̃ ille tripu¬
diabit. qui sese illis cohortib ĩmis¬
cere potuerit. .Uli.¬
unc itaq om̃s uel loco uel affec¬
tu uicini in eũ cordis intuitũ
dirigunt: Omĩa enĩ: om̃ibꝰ factꝰ ẽ:
sequant᷑. ut qm̃ ad exemplũ ysaac
dõ oblati sunt: primordia sua ca¬
ueant ferm̃tare: Ac deinceps qͥq
ꝑ etatũ successiones sint ꝑfecti sen¬
su. ut a pat̾na sui nutriti pietate
nequaꝗͣ degenerent. ne forte si ab
excellentiori gradu ceciderint: gra¬
uiꝰ elidant᷑:¬

Expanded text:
 cum illis surget in regenerationeigitur universi hujusce institutionis ejus sequaces, in unum coacti fuerint; quale signum apostolatus Benedicto tunc ille copiosus exercitus seipsum exhibebit? O quali gaudio tunc ille tripudiabit, qui sese illis cohortibus immiscere potuerit! Nunc omnes, vel loco vel affectu vicini, in eum cordis intuitum dirigant. Omnia ensequantur: vt quoniā ad exemplum Isaac Deo oblati sunt, primordia sua caueant fermētare. Ac deinceps quiq. per ætatum successiones sint perfecti sensu: vt a paterna sui nutricij pietate non degenerent. Ne forte si ab excellentiori gradu ceciderint, grauius elidāt
Abbreviated transcription (Latin):
rant etiã tunc qͥ de iudea uo¬
candi essent. & de gentib uo¬
hebreoꝵ tria milia. & postea qͥnq
milia credidisse: Et cum predica¬
re apłi gentib in asia uoluissent.¬
ꝓhibiti ẽẽ ꝑ spm̃ memorant᷑: Et
tam̃ ipse sp̃s qui priꝰ p̾dicationẽ
ꝓhibuit. hanc asianoꝵ cordib
post modũ infũdit. Nlam diu
ẽ. qd asia cuncta iam credidit:
Iocirco gͦ priꝰ ꝓhibuit qd post mo¬
dũ fecit: quia tunc in ista erant.
qui saluandi ñ erant. Tunc in illa
erant. qui necdũ ad uitã repara¬
ri mererent᷑: nec tam̃ grauius
de contempta p̾̃dicatione iudi¬
cari: Subtili gͦ occultoq iudicio
a quorũdã aurib p̾dicatio scã
subtrahit᷑. qͥa suscitari ꝑ gr̃a ñ
merent᷑.

Expanded text:
rant etiam tunc, qui de Judaea vocandi essent, et de gentibus voHebraeorum tria millia, et postea quinque millia credidisse: et cum praedicare apostoli gentibus in Asia voluissenthibiti esse memorantur ; et tamen ipse Spiritus qui prius praedicationem prohibuit, hanc Asianorum cordibus postmodum infudit. Nam diu est quod Asia cuncta jam credidit. Idcirco ergo prius prohibuit quod postmodum fecit, quia tunc in illa erant qui salvandi non erant. Tunc in illa erant qui necdum ad vitam reparari merebantur, nec tamen gravius de contempta praedicatione judicari. Subtili ergo occultoque judicio a quorumdam auribus praedicatio sancta subtrahitur, quia suscitari per gratiam non merent
Abbreviated transcription (Latin):
Nec est inquã dies. in qua usq
ad throni celsitudinẽ. in teme¬
rata mat̾ & uirgo ꝓcessit: atq
in regni solio sublimata. post
confident᷑ scã dĩ canit ęccłia. qd
de nullo alio scoꝵ fas ẽ credere:
ut ultra angłoꝵ uel archangłoꝵ
merita transcenderit: quia &¬
si similitudo repmittit᷑ scĩs: ue¬
ritas non negatur: Hoc quippe
priuilegiũ non naturȩ ẽ. sed gr̃e
beatȩ uirginis mariȩ : de qua
natꝰ est ipse ds̃ & homo Idcirco
& ipsa plus ẽ. meritis & ñ natura:
quã uirgo & homo:.
Inae & si ceterȩ uirgines imi¬
tant᷑ illã. usq ad conceptũ
partus. & gabrielis nouȩ salutatio¬
rus uirginis quãuis mundꝰ. qͣuis
impollutus. & alienꝰ a contagione

Expanded text:
ec est, inquam, dies in qua usque ad throni celsitudinem intemerata mater et virgo processit, atque in regni solio sublimata, post confidenter sancta Dei canit Ecclesia, quod de nullo alio sanctorum fas est credere, ut ultra angelorum vel archangelorum merito transcenderit: quia etsi similitudo repromittitur sanctis, veritas tamen negatur. Hoc quippe privilegium non naturae est, sed gratiae beatae virginis Mariae, de qua natus est ipse Deus et homo. Idcirco et ipsa plus est meritis, et non natura quam virgo et homo. nde et si caeterae virgines imitantur illam usque ad contemptum partus, et Gabrielis novae salutatiorus Virginis, quamvis mundus, quamvis impollutus et alienus a contagione
Abbreviated transcription (Latin):
ȩc & his similia amicis dicenti¬
Ibus: miserã se clamans mat̾
aduenit: Et soluto capite canos suȩ
senectutis ostentans. in conspectu
om̃ium uestem qua pectus tegebat᷑
scidit : & cunctis flentib ostende¬
bat eis laxis pellib qͥs sugserant
mãmas. & blandimenta quę infan¬
tiȩ eoꝵ exhibuerat: ei ulando la¬
crimans memorabat Aiebat ergo
ad ambos Tu mͥ semꝑ plus blandĩ¬
tus es fili : & tu amplius uerecun¬
datus es In illo imaginẽ meam
peperi. in te paternos uultꝰ effudi:
Tu patre utilior: iste similior: Heu
me miseram: Circũuallant me ex
om̃i parte incomparabilis luctus.
in audita miseria. & gemina orbi¬
tas. nullis penitus tribulationib
comparanda. Amitto filios ad mor¬
tem ultro tendentes. qͦs si mͥ hostes
auferrent: ꝑ media sequerer bella
raptores: Si iudicia uolenta con¬
cluderent. carcerẽ simul irrũpe¬
rem peritura: Nouũ hoc pereun
gatur ut feriat. uita optat᷑ ut
pereat: mors inuitatur ut ueni¬

Expanded text:
ec et his similia amici dicentibus, miseram se clamitans mater advenit, et soluto capite canos suae senectutis ostentans, in conspectu eorum vestem qua pectus tegebatur, scidit: et cunctis flentibus ostendebat eis laxis pellibus quas suxerant mammas, et blandimenta, quae infantiae eorum exhibuerat, ejulando lacrymans memorabat. Aiebat ergo ad ambos: Tu mihi semper plus blanditus es, fili; et tu amplius verecundatus es: in isto imaginem meam peperi, in te paternos vultus effudi; tu patri utilior, iste similior. Heu me miseram! circumvallant me ex omni parte incomparabiles luctus, inaudita miseria et gemina orbitas, nullis penitus tribulationibus comparanda. Omitto filios ad mortem ultro properantes, quos si mihi hostes auferrent, per medias sequerer acies bellatorum; si judicia violenta concluderent, carcerem simul irrumperem moritura. Novum hoc genus gatur ut feriat, vita optatur ut pereat, mors invitatur ut veni
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s gͦ electi qr sũmi capitis m̃bra
st̃. caput quoq suũ in passionib
sequunt᷑: ut ipsos adu̾sarios in sua
morte sentiant. de quoꝵ m̃tib p̃su¬
mebant. Et tanto eis clarescat merces
boni oꝑis. qͣnto eis uirtitis lucrũ
ꝓͥficit: ex aliene dãpno caritatis:
S: qr dura st̃ quȩ p̃dicunt᷑ de afflicti¬
one mortis. ꝓtinꝰ consolatio subditur
de gaudio resurrectionis.cũ dicit᷑
incisꝰ ñ dolet: Ait gͦ martyrib
suis: Capillꝰ de capite rir̃o ñ ꝑibit. Ui¬
delicet aꝑte dicens. Cur timetis ne
ꝑeat qd incisũ dolet᷑: qͣndo & illuo
in uob̾ ꝑire ñ potest. qd̾ incisũ non
dolet: Sequit᷑: In patientia ur̃a pos¬
sidebitis animas urãs Iccirco possessio
animȩ in uirtute patientię ponit᷑.
qr radix om̃iũ custosq uirtutũ. pa¬
tientia est:

Expanded text:
go electi quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae damno charitatis. 4. Sed quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicituincisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Sequitur: In patientia vestra possidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia est.
Abbreviated transcription (Latin):
scelerum
que fac¬
ta est ado¬
mino ce¬
de galli¬
seqͥuente uuandalorum cru¬
delitãte. miscđiam cęli distil¬
larunt: cum ad mitigandã
gentis francorum barbarica
ferocitãte. suꝑuenturam di¬
Iuinȩ animaduersionis ꝓpt̾
iniquitates ꝑseuerantes ulti¬
onem: mundo presulem
a dõ predestinatũ. remigi¬
um pontificem hoc ordi¬
ne ꝓtulerunt. Erat quidam ue¬
nerabilis. ac dignus ꝓfessione &
nomine montanus monachus.
in reclusione solitariam uitam
ducens. ieiuniis. uigiliis. atq ora¬
tionib continue uacans: nec ñ
ceterarum uirtutum in signib.
adeo diuinitati se commendabi¬
lem reddens. ut angłicis sepiꝰ fruere¬
tur alloquiis. & celestib frequent̾
uisionib ac reuelationib inter¬
esset. Is ergo cum ꝑtugil inora¬
tione. ꝓ pace sc̃e eccłȩ. que mul¬
tis ac diuersis afflictionib. apd̃
galliarum & belgicarum ꝓuin¬
tias uerabatur. dĩ omni potentis
clementiam indefesis precibus ex¬
oraret: nocte quadam plus solito

Expanded text:
scelerum, que facta est a Domino cede Gallirosequente Wandalorum crudelitate, misericordiam caeli distillaverunt, cum ad mitigandam gentis Francorum barbarica ferocitate superventuram divinae animadversionis propter iniquitates perseverantes ultionem mundo praesulem a Deo predestinatum Remigium pontificem hoc ordine protulerunt. 1. Erat quidam venerabilis ac dignus professione et nomine Montanus monachus, in reclusione solitariam vitam ducens, ieiuniis, vigiliis atque orationibus continue vacans nec non ceterarum virtutum insignibus adeo divinitati se commendabilem reddens, ut angelicis sepius frueretur alloquiis et caelestibus frequenter visionibus ac revelationibus interesset. Is ergo cum pervigil in oratione pro pace sanctae aecclesiae, quae multis ac diversis afflictionibus apud Galliarum et Belgicarum provincias vexabatur, Dei omnipotentis clementiam indefessis precibus exoraret, nocte quadam plus solito
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibet: Int̃pretat᷑ enĩ additus siue
assumptꝰ. significans qͥa assũptꝰ
est ꝑ electionẽ a dño: & additus
ad numerũ gradus apłici Hoc
autẽ illũ nomine marcus & lucas
in hac lectione magis appellare
uoluerunt: nec consortẽ oꝑis engłici
de prisca conuersatione palã no¬
tabilẽ reddiderunt: At uero ubi
ad scribendũ duodecĩ apłoꝵ cata¬
logũ ꝑuenerunt᷑. tacito leui uo¬
cabulo : matheũ illũ aꝑte nuncu

Expanded text:
hibet. Interpretatur enim additus, sive assumptus, significans quia assumptus est per electionem a Domino, et additus ad numerum gradus apostolici. Hoc autem illum nomine Marcus et Lucas in hac electione magis appellare voluerunt, ne consortem operis evangelici de prisca conversatione palam notabilem redderent. At vero ubi ad describendum duodecim apostolorum catalogum pervenerunt, tacito Levi vocabulo, Matthaeum illum aperte nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s peccaueriuit & egent gła dĩ:
iustificati gratis ꝑ grãm ipsius:
Qui iterũ mestimabilẽ eiꝰdẽ gr̃ę
magnitudinẽ cõmendans: ait
Ubi aut̃ habundauit delictũ:
suꝑhabundauit grã. &a nimirũ
quanto grauiorẽ dñs in electis suis
peccatoꝵ langorẽ curauit: tanto am

Expanded text:
Omnes peccaverunt et egent gloria Dei. Iustificati gratis per gratiam ipsius. Qui iterum inestimabilem eiusdem gratiae magnitudinem commendans, ait: Ubi autem habundavit peccatum, superhabundavit gratia, quia nimirum quanto graviorem Dominus in electis suis pec
Abbreviated transcription (Latin):
orũ uel numerositas scelerũ a spe¬
randa uenia reuocaret: cũ hunc
tantis mundi nexibꝰ absolutum.
tã cȩlestẽ factũ conspiceret: ut cõ¬
municato cũ angelicis spiritibus
uocabulo: exigłista nominaretur
& esset:
idit inquit hominẽ sedentẽ¬
th̾c in theloneo matheũ no¬
mine: & ait illi: Sequere me:
uidit aut̃ non tã corporeo intuitu.
quã int̾nę miserationis aspectib ⁊
quib & petrũ negantẽ ut reatum
suũ cognoscere ac deflere posset
respicere dignatus est: qͥb popłi
suũ egyptia seruitute de pressũ
ut eriꝑet aspexit: dicens ad mo¬
xsen: Uidens uidi afflictionem
popłi mei qui est in egẏpto: & ge¬
mitũ eoꝵ audiui: & descendi libe¬
rare eos: Uidit ergo hominẽ. misera¬
tus est eum : qui humanis tantũ
studiis deditus. necdũq eiugłico
nomine dignꝰ extiterat Uidit se¬
dentẽ in theloneo. ꝑtinaci uideli¬
cet animo : temporalib lucris in¬
hiantẽ Matheũ inquit nomine.
Matheusebraice. latine dicitur

Expanded text:
ullum numerositas scelerum, a speranda venia revocaret, cum hunc tantis mundi nexibus absolutum, tam coelestem factum conspiceret, ut, communicato cum angelicis spiritibus vocabulo, evangelista nominaretur t esset. Vidit, inquit, Jesus hominem sedentem in telonio, Matthaeum nomine, et ait illi: SequereVidit autem non tam corporei intuitus, quam internae miserationis aspectibus, quibus et Petrum negantem ut reatum suum cognoscere ac deflere posset, respicere dignatus est: quibus populum suum Aegyptia servitute depressum, ut eriperet aspexit, dicens ad Moysen: Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum ejus audivi, et descendi liberare eum . Vidit ergo hominem et miseratus est eum qui, humanis tantum studiis deditus, necdum angelico nomine dignus exstiterat. Vidit sedentem in telonio, pertinaci, videlicet, animo temporalibus lucris inhiantem, Matthaeum, inquit, nomine. Matthaeus Hebraice, Latine dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ui gͦ tantã uirtutẽ accepit a dño. ite
gmĩa qͤ in mundo st̃ cȩlestis regni
amore contẽpnat: ꝗͣ habet uendat. &¬
egenis expendat. Qͥ uͦ tantȩ uirtutis
ñdũ ẽ de his gͤ habet. in qͣntũ habet
elemosinã faciat. Tantũ oꝑet᷑ bona uo¬
luntas. q̃uantũ suppetit & donandi facultas:
ꝑfectꝰ possideat pͥmũ iurtutis locũ: ĩꝑfect᷑
salti ꝑueniat ad scđm Efficiat᷑ ille głose
digiiꝰ. sit iste laudabilit̾ largus. Sit
ille soẽ pauꝑtatis ardentissimꝰ amator:
sit iste scõꝵ pauꝑũ piissimꝰ consolator:
Habeat iste apud dm̃ patronos pauperes:
qͦs ille se gaudet uirtutis habere consor¬
tes Sit ille talis qͥ cũ dño udicaturꝰ se¬
deat: sit iste talis qͥ ad dexterã iudicandꝰ
assistat. Sit ille tał qͥ et̃na tabernacula
Aꝑpetuo uue possideat: sit iste tał quẽ
ille recipiat: Admonet enĩ nos dñs di¬
cens facite uob̾ amicos de mãmona ini¬
quitatis: qͥ uos recipiant in ęt̾na taber

Expanded text:
ui ergo tantam virtutem accipit a Domino ut omnia quae in mundo sunt coelestis regni amore contemnat, quae habet vendat, et egenis expendat. Qui vero tantae virtutis nondum est, de his quae habet, in quantum habet, eleemosynam faciat. Tantum operetur bona voluntas quantum suppetit facultas. Perfectus possideat primum virtutis locum, imperfectus saltem perveniat ad secundum. Efficiatur ille gloriose dignus, sit iste laudabiliter largus. Sit ille sanctae paupertatis ardentissimus amator, sit iste sanctorum pauperum piissimus consolator. Habeat iste apud Deum patronos pauperes, quos ille se gaudet virtutis habere consortes. Sit iste talis qui cum Domino judicaturus sedeat; sit ille talis qui ad dexteram judicandus assistat. Sit ille talis qui aeterna tabernacula perpetuo jure possideat; sit iste talis quem ille recipiat. Admonet enim nos Dominus dicens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, qui vos recipiant in aeterna taber
Abbreviated transcription (Latin):
mereri qd petit. qͥ hic noluit audire
qd̾ uissit Qͥ tẽpꝰ congruȩ penitentiȩ
ꝑdidit: frustra ante regni ianuã cũ
p̃ab uenit. Hme ẽ. enĩ qd̾ ꝑ salomonẽ
dñs dicit: Uocaui & renuistis extendi
manũ meã: & ñ fuit qͥ aspiceret:¬

Expanded text:
mereri quod petit, qui hic noluit audire quod jussit. Qui tempus congruae poenitentiae perdidit, frustra ante regni januam cum precibus venit. Hinc etenim per Salomonem Dominus dicit: « Vocavi et renuistis, extendi manu
Abbreviated transcription (Latin):
beati felicis natalicia celebrauert̃: O
qͣnta & qͣlia. de p̃sentis uitȩ ꝓuisione
cogitabant: S subripiente mortis arti¬
culo. repente in his qͣ p̃uidere noleban
inuenti ft̃: & cuncta simul tẽporalia q̃
congregata qͣsi stabilit̃ tenere uidebant᷑.
amisert: Si gͦ transacta multitudo ge¬
neris humani ꝑ natiuitatẽ uiruit
in carne. ꝑ mortẽ aruit in puluere: ui¬
mon dicat Qd̾cũq potest manꝰ tua facere
instant̃ oꝑare. qr nec opꝰ. nec ratio. nec
sc̾sentia nec sapientia ert̃ apud inferos:

Expanded text:
beati Felicis natalitia celebraverunt? O quanta et qualia de praesentis vitae provisione 1485 cogitabant, sed, subripiente mortis articulo, repente in his quae praevidere nolebant inventi sunt, et cuncta simul temporalia quae congregata quasi stabiliter tenere videbantur amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere, vimon dicat: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare, quia nec opus, nec scientia, nec ratio, nec sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ dnm domꝰ inuenerit dormientẽ ne-¬
cat Qͥa cũ uent᷑a dãpna sp̃s minime pre¬
uidet. hc̃ mors ad suppliciũ nescientẽ ra¬
pit: furi aut̃ resisteret: si uigilaret: Ua
aduentũ iudicis qͥ occulte animã rapit
p̃cauens ei penitendo occurreret: ne
inpenitens periret: UIlI.

Expanded text:
dormientem necat: quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret si vigilaret, quia adventum Judicis qui occulte animam rapit praecavens, ei poenitendo occurreret, ne impoenitens periret. Horam
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ macerant. & toto desiderio ad suꝑnã
patriã anhelant: Et̃na p̃mia expetua.
ꝓ laborib suis reciꝑe laudes humanas
nolt̾: Hii nimirũ głã suã ñ in ore ho¬
minũ ponunt. s int̾ conscientiã con-¬
tegunt:
t st̾ pleriq qͥ corpꝰ ꝑ abstinentiã af-¬
fligt̃. s de ipsa sua abstinentia hu
manos fauores expetunt: doctrinȩ inser-¬
uiunt. indigentib multa largiunt᷑ S
fatuȩ ꝓfecto st̃ uirgines. qr solã laudis
tͣnsitoriȩ retribitionẽ quert̃: Unde &¬

Expanded text:
em macerant, et toto desiderio ad supernam patriam anhelant, aeterna praemia expetunt pro laboribus suis recipere, laudes humanas nolunt. Hi nimirum gloriam suam non in ore hominum ponunt, sed intra conscientiam contegunt. sunt plerique qui corpus per abstinentiam afflmanos favores expetunt, doctrinae inserviunt, indigentibus multa largiuntur. Sed fatuae profecto sunt virgines, quia solam laudis transitoriae retributionem quaerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
hunc locũ quodã occulto iudicio
spetialiter delegit: Uiderit gͦ qꝰqͥ
est. cui locus tam multis usq qͦq
tantũ desiderabilis ñ negat᷑. qͦnti
reatus non solũ ex intellectu geren¬
tis uel tempore. sed etiã ex loco de¬
bet pensari: Hinc etiã amaiori exꝓ¬
bratione. contra impiũ uox diui¬
na querit᷑ dicens: In t̾ra scõꝵ iniq
gessit: et ñ uidebit głam dñi: Et
itẽ Dilectus m̃s in domo mea ma¬
le oꝑatus est: Alioqͥn quẽ p̾sentia
tanti patris ad sui reuerentiã ñ
flectit. spm̃ uidę uidet᷑ partici
conuiuiũ ipsi dnĩ emolliunt:

Expanded text:
hunc locum, sibi quodam occulto consilio hunc locum, sibi quodam occulto consilio specialiter delegit. Viderit ergo quisquis est, cui locus tam multis vsquequaque tantum desiderabilis non negatur: quanti reatus, non solum ex intellectu gerentis, vel tempore, sed etiam ex loco solet pensari. Hinc enim velut a maiori exprobratione, contra impium vox diuina queritur, dicens. In terra sanctorum inique gessit, & non videbit gloriam Domini. Et item. Dilectus meus in Domo mea male operatus est. Alioquin, quem præsentia tanti Patris ad sui reuerentiam non flectit, spiritum Iudæ videtur participconuiuium ipsius Domini emolliuit.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ honorificentiã referamꝰ. qd aliꝰ
quilibet ex magistris ȩccłie uitã
illiꝰ digessit. quã insignis ille & di¬
sertissimꝰ papa gregoriꝰ. qͥ totũ qd
scripsit: quasi aiueũ refulget: Di
uinitꝰ enĩ dispositũ est. ut cũ isdẽ
modis sit a dõ decoratꝰ. etiã hinc
maiori auctoritate tã ipse quã le¬
gis latio eiꝰ roboret᷑. qd eandẽ uitã
sũmꝰ apłice sedis pontifex ordina¬
uit: Quȩ scilicet uita etiã ex occasi¬
one dialogi plurib in notesceret.
& non solũ apud latinos. sed etiã
apud grecosnotissima foret: Nec
illud p̾tereat qd om̃imodis nobis¬
gaudendũ ẽ hunc tantũ splendo¬
rẽ in hanc nram occiduã regionẽ
uenire. diuino nutu donatũ sit:¬
Neq enĩ ab re credimꝰ contigisse. qd
clientẽ unice dilectionis beatũ ui¬
delicet maurũ has in partes adhuc
uiuens direxerit. & demũ se inibi¬
transferri uoluerit: Forte enĩ cũ
scã mens eiꝰ adeo dilatata sit. ut
omnẽ mundũ conspiceret simul.

Expanded text:
ipsius honorificentiam referamus, quod non alius quilibet ex magistris Ecclesiæ, vitam tanti Patris digessit, quam insignis ille disertissimus Papa Gregorius, qui totum quod scripsit, quasi aurum refulget. Diuinitus enim dispositum est, vt cum isdem modis sit a Deo decoratus: etiam hinc maiori authoritate, tam ipse quam legislatio eius roboretur, quod eādem vitam summus Apostolicæ Sedis Pontifex ordinauit. Quæ scilicet vita, etiam ex occasione Dialogi eius, pluribus innotesceret: & non solum apud Latinos, sed etiam apud Græcos notissima foret. Nec illud prætereat quod omnimodis gaudendum nobis est, hunc tantum splendorem in hanc nostram occiduam regionem venire, diuino nutu donatum esse. Nec abs re credimus cōtigisse, quod clientem vnice dilectum, beatum videlicet Maurum, has in partes adhuc viuēs direxerit, & demum se transferri voluerit. Forte enim, cū sancta mens eius adeo dilatata esset, vt omnem mundum simul conspiceret:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ipsa eadẽq lana. cũ infi¬
citur sanguine concilii uel muri¬
cis. uertitur in purpurã. uersa ẽ
& ipsa sine coitu in matrẽ: ut ñ
sit iam ad modũ qd fuerat: sed pur¬
pura uerissima. ad indum̃tũ &
głam sũmi regis. diuinitꝰ aptissi¬
me dedicata. ut nulli deinceps ea
uti usu femineo licuerit nisi dõ:
quippe ut ita loquar beata & glo¬
riosa uirgo maria. eo modo ꝗͣ uis
dudũ incõparabilis esset uniuer¬
sis quȩ sub cęlo st̃ uirginubꝰ. ut de¬
cent᷑ posset in se susciꝑe duuni-¬
tatis ad mixtionẽ. salua utraq
natura᷑ tam̃ cũ grã repletur.
cũ spũ scõ ꝑfunditur. cũ uirtute¬
sior meritis celsis sublimior fasti¬
gus. pulchrior scĩtate. głosior
suoꝵ p̾rogatiuis meritoꝵ: ita ut
nullis iã usib sit ipsa eadẽq man¬
cipanda : nisi diuinis:

Expanded text:
quasi ipsa eademque lana cum inficitur sanguine conchylii vel muricis, vertitur in purpuram: versa est et ipsa sine coitu in matrem: ut non sit jam amodo quod fuerat, sed purpura verissima ad indumentum et gloriam summi regis divinitus aptissime dedicata: ut nulli deinceps ea uti usu femineo licuerit nisi Deo. Quippe ut ita loquar beata et gloriosa virgo Maria eo modo, quamvis dudum incomparabilis esset universis quae sub coelo sunt virginibus, ut decenter posset in se suscipere divinitatis admixtionem, salva utraque natura: tamen cum gratia repletur, cum Spiritu quasi ipsa eademque lana cum infisior meritis, celsis sublimior fastigiis, pulchrior sanctitate, gloriosior suorum praerogativis meritorum, ita ut nullis jam usibus sit ipsa eademque mancipanda nisi divinis
Abbreviated transcription (Latin):
Alia uͦ ita dõ coniuncta st̃ angłoꝵ ag¬
mina. ut int̾ hȩc & dm̃ nulli alũ
sp̃s int̾sint: tantoq magis ardent amo¬
re: quanto subtilrꝰ claritatẽ diuinita¬
tis eiꝰ aspiciunt: Talib ut diximꝰ a pri¬
mordio incipientis uitȩ beatoꝵ sp̃uũ
distinctionib suꝑna poloꝵ regna
a dõ conditore in ꝑpetuũ mirabilit̃¬

Expanded text:
alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agalia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina, ut inter haec et Deum nulli alii intersint, et tanto magis ardent amore, quanto subtilius claritatem Divinitatis ejus aspiciunt. Talibus, ut diximus, a primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore, in perpetuum mirabilit
Abbreviated transcription (Latin):
quib plura loqͥ ꝑtimescimꝰ. q̃r soli dõ
scire ẽ: quomͦ uel quẽ ad modũ eoꝵ¬
nob̾ inuisibilis absq contagione seu
diminutione. in sua sola puritate
consistat natura: Sed tam̃ nouẽ
ẽẽ angłoꝵ ordines. ad dĩ udicia ae
ministeria cõplenda: testante sacro
eloquio cognouimꝰ: Quoꝵ pͥncipatꝰ¬
atq potestates. subtilit̃ ac mirabi¬
lit̃ dĩ om̃ipotentis nittu distingunt᷑
Alii ex illis ad nos in mundũ missi.
futura p̃dicendo ꝑueniunt: alii
ad hȩc sunt constituti: ut ꝑ eos sig¬
na & mirabilia frequentiꝰ fiant:
Alii subiectis angłoꝵ spiritib p̾sunt:
eisq ad explenda diuina misteria dis¬
ponendo principant᷑ Ahi mira po¬
tentia ceteris p̾minent: ꝓ eo qd eis
ad obediendũ. alia angłoꝵ agmi¬
na subiecta sunt: Alui tanta diuni¬
tatis grã replent᷑. ut in eis dñs sedeat:
& ꝑ eos sua iudicia decernat: Alu
tanto ꝑfectiore scientia pleni sunt:
qͥnto claritatẽ dĩ uiciniꝰ contemplant᷑.

Expanded text:
scimus, quia soli Deo scire est quomodo vel quemadmodum eorum invisibilis absque contagione seu diminutione in sua sola puritate consistat natura. Sed tamen novem esse angelorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognoatque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur;
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ  ut faciliꝰ intelligere ualeatis. qͥnta
uel qͥlis sit festiuitas huiꝰ sacratissimȩ
mur. sine fine constet honesta:
unc uͦ reuertam᷑
adeos quos unda baptismatis
oo effusio sanguinis xp̃i ab errore
ocłi beati: qͥ xp̃m̃ in carne uenientẽ
uidere meruert᷑: Huiꝰ ta p̃clare uisio¬

Expanded text:
eatis quanta vel qualis sit hujus sacratissimae mur sine fine constat honesta. Nunc vero revertamur ad eos quos unda baptismatis, et effusio sanguinis Christi, ab errore oculi beati, qui Christum in carne venientem videre meruerunt. Hujus tam praeclarae visio
Abbreviated transcription (Latin):
uere uineȩ id est xp̃o tanꝙ̃ palmites
adherentes. qͦꝵ fructus in ęt̾̃nũ ꝑma¬
nens non marcescit: qͥb ipse dñs locutꝰ
ẽ dicens U.os estis lux mundi. Et ñ po¬
test ciuitas abscondi supͣ montẽ posita:

Expanded text:
verae viti, id est, Christo tanquam palmites adhaerentes, quorum fructus in sempiternum permanens non marcescit: quibus ipse Dominus locutus est dicens: Vos estis lux mundi. Non potest civitas abscondi supra monte
Abbreviated transcription (Latin):
iudicis. ꝓpħa altissimi nuncupat᷑.
qͥa nondũ editꝰ. xp̃m mundo uen¬
turũ ꝓpħauit: & ad redemptionẽ
animarũ ad inferos descendentem.
głosa  p̃cucurrit passione: Huic
athlecȩ dĩ electꝰ concordat duodenꝰ
uȩ fidei fundam̃tũ. erigendũ q
adhuc tenere statũ ȩccłiȩ. ꝓuiden¬

Expanded text:
nuncupatur; qui nondum editus, Christum mundo venturum prophetavit, et ad redemptionem animarum ad inferos descendentem gloriosa praecucurrit passione. Huic athletae Dei electo concordat duodenusvae fidei fundamentum, erigendumque adhuc tenerae statum Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
sideria uelut insensibilẽ reddit: Naq
enĩ scã hex cuiꝰ hodie natalitia celebra¬
mꝰ mori ꝓ dño potiusset in corpore.
si priꝰ a t̾renis desideriis mortua ñ fusset
inm̃te Erectꝰ nãq in uirtuti culmine
amimꝰ. corm̃ta derisit. p̃mia calcauit.
Ante armatos reges & p̃sides ducta stetit.
feriente robustior: iudicante sublimior
Ed int̾ hec nos barbati & debiles dicimꝰ.
siur ad regna cȩlestia puellas ꝑ ferrũ
uidemꝰ: Qͦs ira suꝑat. suꝑbia inflat.
ambitio ꝑturbat. luxuria inquinat᷑:
Qͥ si adipisci regnũ cȩloꝵ ꝑ bella ꝑsecu¬
tionis ñ possumꝰ. hoc ipsũ nob̾ tuipe
sit: qd̾ dnm̃ nolumꝰ saltẽ ꝑ pacẽ seqͥ.
desideria occide: Ꝙ gͦ in pace subicere
carnis desideria nolumꝰ. qͦndo ĩ bello

Expanded text:
t insensibilem reddit. 3. Nec enim sancta haec, cujus hodie natalitia celebramus, mori pro Deo potuisset in corpore, si prius a terrenis desideriis mortua non fuisset in mente. Erectus namque in virtutis culmine animus tormenta despexit, praemia calcavit. Ante armatos reges et praesides ducta stetit, feriente robustior, judicante sublimior. Quid inter haec nos barbati et debiles dicimus, qui ire ad regna coelestia puellas per ferrum videmus, quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria inquinat? Qui si adipisci regna coelorum per bella persecutionum non possumus, hoc ipsum nobis turpe sit, quod Deum nolumus saltem pdesideria occide. Qui ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quando quo
Abbreviated transcription (Latin):
osui ad grãm. plantaui ut ea¬
tis uolendo: fructũ afferatis
oꝑando: Satis enĩ uolendo dixi.
quia uelle aliquid facere: iã m̃te
ire est. Qualẽ gͦ fru.tũ afferre de¬
ficit: Mors nãq int̾ueniens: fructũ
agitur. etiã post mortẽ reseruatur.
Et tunc apparere incipit. cũ laboꝵ

Expanded text:
osui ad gratiam, plantavi ut eatis volendo, fructus afferatis operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere, jam mente ire est. Qualem vero fructum afferre deficit. Mors namque interveniens fructum agitur etiam 1563 post mortem servatur; et tunc apparere incipit, cum labo
Abbreviated transcription (Latin):
recteq disponit᷑ illius operibus:
illius est gubernaculis deputan¬
dum. cui dictũ est: Et tu con¬
uersus. confirma fr̃s tuos: ꝙ cui
post resurrectionẽ suã dñs ad tri¬
nã terni amoris ꝓfessionẽ terꝑ
dixit. pasce oues meas Ipse qͦq
mandatũ dñi pastor exequit᷑.
confirmans nos cohortationib
sius: non cessans orare ꝓ nobis.
Iut nulla temptatione superemͣ:
Si aut̃ hanc pietatis suȩ curã
onũi popło dĩ ubiq pretendit: qͣnto¬
magis nobis alumpnis sius. opem
suam dignabitur impendere: Iili
gͦ nunc seruitutis nr̃ȩ natalitiũ
diem ascribamus hoc festũ: cuiuis
patrocinio ꝓtecti. meriuimꝰ ipsius
meritis huiuismodi habere consor¬
tium: Hunc etiã nr̃ȩ orationis ad¬
utorem queramus. cuiꝰ nos ora¬
tionib o sp̃ualib inimicis. & a
corporeis hostib confidimꝰ liberari:
Ipsum itaq int̾cedendo rogemus
impetrare: ut disruptis uinculis
carnis. mereamur intrare atria

Expanded text:
recteque discernitur, illius operibus, recteque discernitur, illius operibus, illius gubernaculis deputandum, cui dictum est. Et tu conuersus confirma fratres tuos, & cui post resurrectionem suam Dominus ad trinam terni amoris professionem ter dixit, Pasce oues meas. Ipse quoque mandatum Domini pastor exequitur, cōfirmans nos cohortationibus suis, non cessans orare pro nobis, vt nulla tentatione superemur. Si autem hanc pietatis suæ curam, omni populo Dei vbique pretendit, quantomagis nobis alumnis suis opem suam dignabitur impendere. Illi ergo nunc seruitutis nostræ natalitium diem, illi ascribamus hoc festum, cuius patrocinio protecti, meruimus ipsius meritis huiusmodi habere consortiū. Hunc etiā nostrę orationis adiutorem quæramus, cuius nos orationibus & ab spiritualibus inimicis, & a cIpsum itaque intercedendo rogemus impetrare, ut destructis vinculis carnis, mereamur intrare atria