comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum ipsius consiteri cuius principiũ exipsoest
quia ds̃ uerbũ est Quod aut̃ xp̃s est factus quifili¬
userat dispositio est redemptionis humanȩ :
quod uero dñs est depropri&ate naturaeest uni¬
cus siquidem uel unigeritus annuntiat᷑ a credit᷑
editũ putes sed it tredas in cõprehensibilimaiestate
dm̃ prodis sededõ ut ipseait. Ego a patreexiii. &
ueni in huncmundũ. V Tertium uersũ qui s compo¬
suit autquid in eo intellegitur Rla cobus ait
Qui conceptus est despũ scõnatus & maria uirgine :
spm̃ dĩnẽe saluatoripsenos docuit in euangelio
mirabilem simul & inculpabilẽ recognoscas qm̃cȩ¬
lesteest quod sp̃s agit & in uio latũ quod scsoperatur
Namcũ unigenitũ dĩ hominẽ fieri redep̃tionisnrȩ
necessitasflagitar&. hoc natiuitatis suȩ priuilegi¬
nascer&ur qui enim ueniebat inueteratã pecca¬
tis hominũ renouarenaturã nouam legẽ uoliut
haberenascendi. Vnigenitus igiturdĩ factus ẽ

Expanded text:
Verbum ipsius, confiteri, cujus principium ex ipso est, quia Deus Verbum est. Quod autem Christus est factus, qui Filius erat, dispensatio est redemptionis humanae. Quod vero Dominus est, de proprietate naturae est. Unicus siquidem vel unigenitus annuntiatur et crediteditum putes, sed ut credas incomprehensibili majestate Deum prodiisse de Deo, ut ipse ait: Ego a Patre exivi, et veni in hunc mundum . Inter. Tertium versum quis composuit, aut quid in eo intelligitur? Resp. Jacobus ait: Qui conceptus est de Spiritu sancto natus ex Maria Virgine. Spiritum Deum esse Salvator ipse nos docuit dicens in Evangelio:mirabilem simul et inculpabilem recognoscas. Quoniam coeleste est quod Spiritus agit, et inviolatum quod sanctus operatur. Nam cum unigenitum Dei hominem fieri redemptionis nostrae necessitas flagitaret, hoc nativitatis suae privileginasceretur. Qui enim veniebat inveteratam peccatis hominum renovare naturam, novam legem voluit habere nascendi. Unigenitus igitur Dei factus est
Abbreviated transcription (Latin):
di amortus resurrenit I Post quã resurre¬
xit quid fecit: R Post nobilissimãa
manducauet cum illis multa loquens a docens
deregnodĩ I Quid postea: R Post haec uero uiden¬
cibusillis eleuatus est . Ascendit incelũ ubi quomo¬
douult & qualiter uult sed& ad exterãdĩ patris
omnipotentis I Quid posthec facturu serit :¬
Efinito mundi termino cumipso corpore cũ quo ascen¬
ditincȩlũ uenturus est iuduareuiuos & mortuos
IQui sunt uiui & qui st̃ mortui. E lliui iusti mor
tertia ꝑsona. quia aliaest personapatris. alia
filii. alia spssci. In quatrinitate unuindm̃ om¬
nino essecredo & confiteor I Credis inscam ecđam

Expanded text:
die a mortuis resurrexit. Inter. Postquam resurredie a mortuis resurrexit. Inter. Postquam resurrexit, quid fecit? Resp. Post nobilissimam emanducavit cum illis, multa docens et loquens de regno Dei. Inter. Quid postea? Resp. Post haec vero videntibus illis ascendit in coelum, ubi quomodo vult et qualiter vult, sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis. Inter. Quid posthaec facturus erit? Resp. Finito mundi termino cum ipso corpore, cum quo ascendit in coelum, venturus est judicare vivos et mortuos. Inter. Qui sunt vivi et qui sunt mortui? tertia persona, quia alia est persona Patris, alia Filii, alia Spiritus sancti. In qua Trinitate unum Deum omnino esse credo et confiteor. D. Credis in sanctam Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
rus est quia despũ scõ conceptus ẽ. homoue¬
enimeius natiuitatẽ mate & sapienta crescensaa
annos inpleuit. In qua& iam & ate a ioħ baptista
dignatus estbaptis ⁊ari & post baptismũ tribus
annis & dimidio docuit & ꝓ̃dicauit onĩaque ad
uitama dernã ꝑtinent I sosthanc predicationẽ
quid faccũest: R in ipsa p̃dicatione comp̃ hensur
est ab iniquis & perfidis iudȩis aqiuib: propter
inuidiam illorũ & ꝓpterpeccata da multãblas¬
ꝑhemniã multasq̃ passiones subpontiopilato
qui udexerat illo temnore in uidea sustinuit.
Vndedictur pontius R A loco ubinatus est
hoc nomen accepit ÷ Quid post̃ haec R Subil¬
loenim crucifiaxus est & ineadem cruemiortuus
de inde sepultus est &manente corpore lii sẽ¬
pulchro anima eius ad infernadescendit
De quo in ferno scos patri archas. id sunt abra¬
hieremiã & reliquos & ceteros c̃m̃s quosele¬
git inuericor diter liberauit. & uictor tertia

Expanded text:
rus est, quia de Spiritu sancto conceptus est. Homo veenim ejus nativitatem aetate et sapientia crescens, triginta annos implevit . In qua etiam aetate a Joanne Baptista dignatus est baptizari, et post baptismum tribus annis et dimidio docuit. Et praedicavit omnia quae ad vitam aeternam pertinent. Inter. Post hanc praedicationem quid factum est? Resp. In ipsa praedicatione comprehensus est ab iniquis et perfidis Judaeis, a quibus propter invidiam illorum et propter peccata nostra multas blasphemias, multasque passiones sub Pontio Pilato, qui judex erat illo tempore in Judaea, sustinuit. Inter. Unde dicitur Pontius? Resp. A loco, ubi natus fuit, hoc nomen accepit. Inter. Quid post haec? Resp. Sub illo enim crucifixus est, et in eadem cruce mortuus. Deinde sepultus est, et, manente corpore in sepulcro, anima ejus ad inferna descendit, de quo inferno sanctos patriarchas, id sunt, AbraJeremiam, et reliquos, ac caeteros omnes, quos elegit, misericorditer liberavit, et victor tertia
Abbreviated transcription (Latin):
pedes annuntiantis pacem. id est saluatoris
lum cũ membris ac moribus suis. infine uero
pronuntiat aduentũ & passionẽ saluatoris
Ĩ Quid in sophonia: R Praedicat contritio¬
nem montission. quie st collis hierusalem.
nec non & aliarum gentiũ euersionẽ. terro¬
remq: diei iudicii intonat . & tertium diem
resurrectionis xp̃ĩ ꝓph&at. atq in aduentũ xp̃i
totũ orbem sub uno uigo dño seruiturũ annuntiat.
ĩ Quid in ageo: R Restauratio templidiũ & contri¬
tiogentiũ uel cõmonitio totus mundi a aduentus
xp̃i seu captiuitas populi ĩ Quid in zacharia
est numerare. inquib: &iam diuersa misteria intel¬
monitratam in prinupio uoluminis su odium¬

Expanded text:
pedes annuntians pacem, id est, Salvatorispedes annuntians pacem, id est, Salvatorislum cum membris et moribus suis: in fine vero pronuntiat adventum et passionem Salvatoris. Inter. Quid in Sophonia? Resp. Praedicat enim contritionem montis Sion, qui est collis Hierusalem: nec non et aliarum gentium eversionem, terroremque diei judicii intonat: et tertium diem resurrectionis Christi prophetat, atque in adventum Christi totum orbem sub uno jugo Domino serviturum annuntiat. Inter. Quid in Aggea? Resp. Restauratio templi Domini, et contritio gentium vel commotio totius mundi, et adventus Christi, seu captivitas populi. Inter. Quid in Zacharia?est numerare; in quibus etiam diversa mysteria intelDemonstrat enim in prin
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis dies ĩ Quid i io hel : Eille tantũ
adiudã & herusalem uaticiniũ ferens & uo
luptuosa conuiuia ad luctũ prouocathieru¬
salem excidiumq: eius ꝓnuntiat & uocationẽ
gentiũ ĩ Quid inamos. R Quattuor
scelera gentiũ subtotius mundi figurã describens
& aduentũ xp̃i omnibus annuntians ĩ Quid in
abdia: & Increpatio mistica superbi eedom
prioris uidelic& populi audaciã quod xp̃m occide¬
rit & ficturã salutẽdñi I Quidiniona R
ligramgerons passionis mortisq: uel resurrectionis
xp̃i innaufragio uidelic& suo . & ꝓiectione dena¬
ue in marenecnon & de absorptione co&us triũ
dierum ac noctiũ uel quod inniue penitentiam
natur samariae iramdñi obcausa simulacro¬
rum interitũq: uenturũ populo is rahelitico
denuntiat & locũ inquo n ascer&ur xp̃s demons¬
trat. Ĩ Quid innaũ. R Pronuntiatsimu¬
lacra gentiũ exterminanda. nec non & urbẽ
sanguinũ hierusalem. postcuus interitum

Expanded text:
surrectionis dies. Inter. Quid in Johel? Resp. Ille tantum ad Judam et Hierusalem vaticinium ferens et post voluptuosa convivia ad luctum provocat Hierusalem, excidiumque ejus pronuntiat et vocationem gentium. Inter. Quid in Amos? Resp. Quatuor enim scelera gentium sub totius mundi figura describens et adventum Christi omnibus annuntians. Inter. Quid in Abdia? Resp. Increpatio mystica superbiae Edom, prioris videlicet populi audaciam, quod Christum occiderit; et futuiguram gerens passionis mortisque vel resurrectionis Christi, in naufragio videlicet suo et projectione de navi in mare: nec non et de absorbitione ceti trium dierum ac noctium, vel quod in Ninive poenitentiam natur Samariae iram Domini ob causam simulacrorum: interitumque venturum populo Israhelitico denuntiat, et locum, in quo nasceretur Christus, demonstrat. Inter. Quid in Naum? Resp. Pronuntiat simulacra gentium exterminanda, nec non et urbem sanguinum Hierusalem: post cujus interitum
Abbreviated transcription (Latin):
helitarũ gentium trans migratio quoq: ab
erroreidolatriȩ is rahel. in &srriis & aduen¬
tus nabuchodo nosor inhierus alẽ. siue &iam
captiuitas principũ ac populi & sub uersio
urbis uel templi ĩ quid in paralipomenon
Rordo generationũ a tẽporũ & scã rũ scrap¬
turarũ eruditio. nec non & quȩque in is¬
toriaueteris testamenti omissa s. aut for¬
contumeliosa consolantiũ dicta. lam̃ta
quoq: eius in quibus totius mundideplorat
iniserians consolationes & ãdĩ ad eũ ꝑtur¬
binẽ & duplex ei infineremuneratio
allegorioe actipice sacramenta signata sed specia
in libris salomonis Rln pro uerbiis enĩmoralia¬
docens ꝑ communẽ quendã loquendiusũ altiorẽ
ram discutienns. & cuncta in mundo cadiua &uana
esserep̃hendit. rerũq: onmĩ fragilitate per¬
specta renunti arꝗ mundo ad monuit : In can¬
ticis canticorũ eaque st̃ caelestia uel diuina sub
specie sponsi &sponsae xp̃i eclesi eq: unitate

Expanded text:
elitarum, gentium transmigratio quoque ab elitarum, gentium transmigratio quoque ab errore idololatriae Israel in Assiriis, et adventus Nabugodonosor in Hierusalem, sive etiam captivitas principum ac populi, et subversio urbis vel templi. Inter. Quid in Paralipomenon? Resp. Ordo generationum et temporum, et sanctarum Scripturarum eruditio, nec non et quidquid in historia Veteris Testamenti omissa sunt, aut forcontumeliosa consolantium dicta: lamenta quoque ejus, in quibus totius mundi deplorat miseriam, consolatio etiam Dei ad eum per turbinem, et duplex ejus in fine remuneratio. allegorice ac typice sacramenta signata, sed specialter. Quid in libris Salomonis? Resp. In Proverbiis enidocens, per communem quemdam loquendi usum altiorem ram discutiens et cuncta in mundo caduca et vana esse reprehendit, rerumque omnium fragilitate perspecta renuntiare mundo admonuit. In Canticis Canticorum ea, quae sunt coelestia vel divina sub specie sponsi et sponsae, 430 Christi Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
uersa pugna amalech. mandata de calogi
arc ȩtestamentũ & dedicatiotabernaculi
& oblationis. I Quid i leuitico. RLexsacri¬
ficiorũ & hostiarũ diuersitas. indumenta pon¬
tisicũ ministeria leuitarũ. ciborũ discrecio.
diuersitas populorũ purgationesq: hostiarũ
sionũsacram̃ta I Quidin deutero nomio :¬
& Recapitilatio legis & om̃a quȩ ht̃pharan &
iob&h & laban. & asa roth. usq: ad cades barne
dinis . ibi canitcanticũ morses ibidat bene¬
dictionẽ filiis is rahel. ibi terra reꝓmissionis
&cir cũcisio scđa summersio cananeorũ & diui¬
sio t̃rae eorũ nec non & hereditas t̃rae sorte
suscepta E quid in libro ludicũ R peccatas
seruitus isrł exclamationes populi &̃ misera¬
tiones dĩ ad eum I quid in ruth. Ristoriari
mo abitidis. decuius stirpe descendit dauid.
auideis ad gentes. sacer dotiũ heli & addauid
imperiũ regissaulis. gesta regũ iudae &isra¬

Expanded text:
versa, pugna Amalech, mandata decalogi, versa, pugna Amalech, mandata decalogi, archa testamenti, et dedicatio tabernaculi et oblationis. Inter. Quid in Levitico? Resp. Lex sacrificiorum et hostiarum diversitas, indumenta pontificum, ministeria levitarum, ciborum discretio, diversitas populorum, purgationesque hostiarumsionum sacramenta. Inter. Quid in Deuteronomio? Resp. Recapitulatio legis, et omnia, quae inter Faran, et Obeth, et Laban, et Asaroth usque ad Cadesbarnae dinis; ibi canit canticum Moyses, ibi dat benedictionem filiis Israel, ibi, terra repromissionis et circumcisio secunda, subversio Chananeorum, et divisio terrae eorum, nec non et haereditas sorte suscepta. Inter. Quid in libro Judicum? Resp. Peccata et servitus Israel, exclamationes populi, et miserationes Dei ad eum. Inter. Quid in Ruth? Resp. Historia Moabitidis, de cujus stirpe descendit David. a Judaeis ad gentes, sacerdotium Heli, et in David imperium regis Saulis, gesta regum Judae et Isra
Abbreviated transcription (Latin):
Im̃ omnia ꝑdiuersas temporũ successiones
ab initio creaturaegesta. atq conscripta
maxime inu&er ꝑtestam̃to parrantur
atq legunt᷑ : id circo si lib& ꝓut nunc occurrit
dis putemus int̃nos. quae diuersitas atq: mul¬
tiplicitas in eodetestam̃to habeat᷑. I Etquia
haec ita seaguntur. dic mihiu&ustestamentũ
nomius. losiȩ iudicũ. Rueh. Libri regũ uii
parali pomenon .iI lob psalteriũ ꝓuer¬
biorũ ecclesi astes. canticũ canticorũ
Lbriꝓph&arũ .xii. tobi. ladith. hester
&machabeorũ. I Prolatis numeris quid
in uno quoque eorũ principalit̃ contineat᷑.
breui sermone ut mihi a perias obsecro:
in eo fabricamundi conditio hominis. cata¬
cdismũ diuisio t̃rae. confusio linguarũ. & ges¬
ta omnium parri archarũ usq: ad igressionẽ¬
isrł mȩgrptũ I Quid mexodo RHebreorũ
seruitus. plaga egr̃pti egressuspopuli . pro¬
tectio nubis. transitus rubrimaris. sum mersio
pharaonis glori adecantationis congressus

Expanded text:
m omnia per diversas temporum successiones ab initio creaturae gesta atque conscripta, maxime in Vetere Testamento narrantur atque leguntur, idcirco si libet, prout nunc occurrit, disputemus inter nos, quae diversitas atque multiplicitas in eodem Testamento habeatur. Inter. Et quia haec ita aguntur, dic mihi, Vetus Testamentum nomius, Josue, Judicum, Ruth, Libri Regum IV, Paralipomenon, Job, Psalterium, Proverbiorum, Ecclesiastes, Canticum Canticorum, Libri Prophetarum XVI, Tobi, Judith, Hester et Machabeorum. Inter. Prolatis numeris quid in unoquoque eorum principaliter contineatur, brevi sermone ut mihi aperias, obsecro. in eo fabrica mundi, conditio hominis, cataclismus, divisio terrae, confusio linguarum, et gesta omnium Patriarcharum usque ad ingressioneInter. Quid in Exodo? Resp. Hebreorum servitus, plaga Aegypti, egressus populi, protectio nubis, transitus maris Rubri, mersus Pharaonis, gloria decantationis  Isid., gl
Abbreviated transcription (Latin):
scđ in qualitatẽ locorũ & diuersitatẽ uitae
malaquaeeis uentura essent desiuntians. &
post captiuitatẽ hierus alemruinã baby loniȩ
cõminatur. Deide necem philistam uastationem
moab exterminiũdamasci. ae grpti cõmotionẽ
& solitudinẽmaris deserti. obsidionem quoq: edom
fugam& interitũ arabiȩ excdium uallission
sub uersionẽ & iamtrri I Quid in hieromia& R
Locutio simplex intellectus facilis. imitatiocor¬
poris & in passionibus suis linago exprimit᷑
redemptoris destructio regni diaboli & ȩdifi¬
Elegitur in eo non solum uentura prȩdicatio sed& iã
definitio temporis incarnationis uel passionis
exordine regũ uel numerũ annorũ nec non
& regnũ anti xp̃i siue de die iuidici. uel regno

Expanded text:
 qualitatem locorum et diversitatem vitae mala, quae eis ventura essent, denuntiat, et post captivitatem Hierusalem ruinam Babyloniae comminatur. Deinde necem Philistiim, vastationem Moab, exterminium Damasci, Aegypti commotionem, et solitudinem maris deserti, obsidionem quoque Edom, fugam et interitum Arabiae, excidium vallis Sion, subversionem etiam Tyri. Inter. Quid in Hieremia? Resp. Locutio simplex, intellectus facilis, imitatio corporis, et in passionibus suis imago exprimitur Redemptoris, destructio regni diaboli, et aedifiesp. Legitur in eo non solum ventura praedicatio, sed etiam definitio temporis incarnationis vel passionis ex ordine regum: vel numerum annorum, nec non et regnum Antichristi, sive de die judicii vel regno
Abbreviated transcription (Latin):
i Quidin ꝓphais: R Quam quã multa obscura in eis
legantur. quȩ dã exeis tibi ꝑferre non denega¬
bo I Dicergo quid hiesaia debeo lintellegere
R Occultationẽ duarũ alarũ seraphim sedentes
inhiro nodĩ & post̃ uisionẽ uidȩ & hierus alem¬

Expanded text:
 Quid in Prophetis? Resp. Quanquam multa obscura in eis legantur, quaedam ex eis tibi proferre non denegabo. Inter. Dic ergo, quid in Esaia debeo intelligere? Resp. Occultationem alarum duorum Seraphin sedentium in throno Dei et post visionem Judae
Abbreviated transcription (Latin):
sed scortas & adulterantes Crebroiurantes & ꝑiurantes. Vouen¬
tes & continue ꝓpe modũ m̃tientes. Belligerantes .s. ciuilia
& iniustabella agentes ꝑ patriã qͥdẽ furȩs magnoꝑe insec
rantes Elr mosinas largit̃ dantes .s. eregione imm̃ sum
montẽ scelerũ exaggerantes in sede arbi traturi sedentes
s. raro recti iudicii regulã quȩrentes. in noxios humilesq
dispicientis. Sanguinarios suꝑbos parricidas cõmani¬
pulares & adulteros dĩ inimicossi fors ut dr̃ tulerit qͥcũ ipss
nomine certatim delendierant. Ad sidera ꝓut possunt
efferentes. Uinccos plures incarcerib: habentes. quosdolo
sui potius ꝗ merito ꝓter̃ : Catenis onerates. Int̃altaria
iurando demorantes & haec eadẽ acsilutulenta paulo pͦ

Expanded text:
sed scortantes et adulterantes; crebro jurantes, sed perjurantes; vovensed scortantes et adulterantes; crebro jurantes, sed perjurantes; voventes, et continuo propemodum mentientes; belligerantes, sed civilia et injusta bella agentes; per patriam quidem fures magnopere insectrantes; eleemosynas largiter dantes, sed e regione immensum montem scelerum exaggerantes; in sede arbitraturi sedentes, sed raro recti judicii regulam quaerentes; innoxios humilesque despicientes; sanguinarios, superbos, parricidas, commanipulares et adulteros Dei inimicos, si sors ut dicitur tulerit, qui cum ipso nomine certatim delendi erant ad sidera prout possunt, efferentes; vinctos plures in carceribus habentes, quos dolo sui potius quam merito proterunt, catenis onerantes: inter altaria jurando demorantes, et haec eadem ac si lutulenta paulo post
Abbreviated transcription (Latin):
beatorũ iocunditas & om̃aq: oũq: ab eis honeste deside¬
rari possunt &uita. et salus. et uictus et copia. et gloria
&honor & paxaet̃na beatitudo. &beatitũdo & beata
aec̾nitas ipse erit ꝑfectio desideriorũ nr̃orũ qͥsine fine
uidebitur sine fastidio amabitur sine fatigatione
laudabitur : tc̃tantũ enit ueraim mortalitas ubi
restat in illa felicitate illũ t̾minũ ñ prsse mori tẽplene
erit liberũ arbitriũ ꝙ pͥmo homini fuit sicdatũ. posse
qͥ nob̵ huiꝰ sermonis in itiũ ee causa fuit Sit &iã
ꝑfectio & finis. ꝓcuiꝰ amore legentes flagitamus.
ꝓ nob̵ apud eiꝰ int̃cedere misericordiã utcũ eis eo miserante
mereamꝰ adillud ꝑuenire regnũ cuiꝰ nullus ÷ finis : explicti
habentur sedt rranni. iudices hahentur sedimpii
Sepȩ p̃dantes &c̃cutientes sed in nocentes Vendicantes & pa¬
trocinantes sed reosa latrones ꝗ plurimi coniuges habentes

Expanded text:
beatorum jucunditas, et omnia quaecunque ab eis honeste desidebeatorum jucunditas, et omnia quaecunque ab eis honeste desiderari possunt, et vita, et salus, et virtus  Al., victus, et copia, et gloria, et honor, et pax, aeterna beatitudo, et beata aeternitas. Ipse erit perfectio desideriorum nostrorum, qui sine fine videbitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. Tunc tantum erit vera immortalitas, ubi restat in illa felicitate illud tertium, non posse mori. Tunc plene erit liberum arbitrium, quod primo homini fuit sic datum, possebis hujus sermonis initium et causa fuit, sit etiam perfectio et finis; pro cujus amore legentes flagitamus, pro nobis apud ejus intercedere misericordiam, ut cum eis, eo miserante, mereamur ad illud pervenire regnum cujus nullus est finis. Amen. Itannia, sed tyrannos; judices habet, sed impios, saepe praedantes et concutientes, sed innocentes; vindicantes et patrocinantes, sed reos et latrones; quamplurimas conjuges habentes,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ipsi dm̃ uidebt̃: haec ÷ absq om̃ ꝑturbatione beatadipax
qu& ex suꝑat om̃ẽ sensũ inquauidebit᷑ ds deorũ insion. id ẽ
inspeculo ꝑpetuae quietis : Om̃a qͥppe membra & uiscera
incorruptibilis corporis quaȩ nc̃ uidemꝰ ꝑusus. necessitatis
distributa habere ministeria ꝓfici Ent laudib dĩ. qͥa nulla
erit illis tc̃necessitas laborandi. nec ulla cuiꝰ lib& indigentiae
molestia : sed plane certaq securitas. & sempit̃na felicitas
& indeficiens letitia: ꝗ ineffabilis felicitas erit illa ubi
nullũ erit malũ:⁊ ubinullũ deerit bonũ : uoͣcabit᷑ dĩ
laudib qͥerit omne bonũ inomnib: utꝰ amor omniũ. una
concordia cunctis: Uerus honor qͥnulli ne gabiturdigno
nulli deseretur indigno: nec adtũ ꝑueni et ullus indigꝰ
a seipso quisq nec abaliqͦ patiet᷑ : p̃miũ uirtutis erit
ipsequir tutẽ dedit : & qͥse ipsũ qͦ melius & maius. nihil
fescabit᷑ gloriatua : Tuncerit ipse dĩscorũ satietas:

Expanded text:
quoniam ipsi Deum videbunt . Haec est absque omni perturbatione beata Dei pax, quae exsuperat omnem sensum, in qua videbitur Deus deorum in Sion, id est, in speculo perpetuae quietis. Omnia quippe membra et viscera incorruptibilis corporis, quae nunc videmus per usus necessitatis distributa habere ministeria, proficient laudibus Dei, quia nulla erit illis tunc necessitas laborandi, nulla cujuslibet indigentiae molestia, sed plena certaque securitas et sempiterna felicitas et indeficiens laetitia. Quam ineffabilis erit felicitas illa ubi nullum erit malum, ubi nullum deerit bonum! Vacabitur Dei laudibus, qui erit omne bonum in omnibus. Unus amor omnibus, una concordia cunctis, verus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno. Nec ad eum perveniet ullus indignua seipso quisque, nec ab aliquo patietur; praemium virtutis erit ipse, qui virtutem dedit; et qui seipsum, quo melius et majus nihil festabitur gloria tua . Tunc erit ipse Deus sanctorum satietas,
Abbreviated transcription (Latin):
infideles socii furũ om̃s diligunt munera. Sec tant᷑ retribu¬
tiones pupillo ñiudicant. Causa uiduaȩ ñ ingredit᷑ adeos
propt̃ hoc ait dñs exercituũ fortis i srahel. Eheu consolabor
suꝑhostis meis. Vindicabor deinimicis meis . & conterentur
uiurorũ &iterũ. Vx impio inmalũ retributio enĩ manuũ
eiꝰ fietei. Vae qͥ consurgitis mane adebrietatẽ sec tandã & po¬
tandũ usq ad uesꝑã ut uino aestuetis. Cythara &lrra
at rmpanũ &tibia etuinũ in conunisur̃is et opus dñ ñ res¬
picitis. nec oꝑa manuũ eꝰ consideratis ꝓpt̃ ea captiuus ductꝰ¬

Expanded text:
retributiones: pupillo non judicant, causa viduae non ingreditur ad eos. Propter hoc ait Dominus exercituum fortis Israel: Heu! consolabor super hostibus meis, et vindicabor de inimicis meis:--et conterentur virorum . Et iterum: Vae impio in malum: retributio enim manuum III uersus: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam et potandum usque ad uesperam, ut uino aestuetis cithara et lyra et tympanum et tibia et uinum in conuiuiis uestris: et opus domini non respicitis, nec opera manuum eius consideratis. Et post
Abbreviated transcription (Latin):
sib eorũ : Iobid eirco lucerna impiorũ extinguet᷑ & suꝑueniet
Erunt sic̃ palea auento & sic̃puluis quẽ abstulit turbo. deficiant
qͥ gregẽ cũpastore rapuer̃ &ium̃tũ or fanorũ abdũer̃ & bouẽ
uidua pignorauer̃ & declinauer im potentes auia necessitatis
agrũ ante tẽpꝰ ñ suũ demessist̃ paup potentiũ Uineas sine mercede
tioniseiꝰ aride retribuet ergo illi sic̃ egit. contribuletur om̃is
iniquus sic̃ lignũ sine sanitate. In ira cundia em̃ sur gensimpotentẽ
fact ÷ sic̃malua i aescu uelud spica cũ de stipulasua decidit

Expanded text:
it. Immo vero lucerna impiorum exstinguetur, et superveniet erunt sicut palea in vento, et sicut pulvis quem abstulit turbo. Deus, deficiant re rapuerunt, et jumentum orphanorum abduxerunt, et bovem viduae pignoraverunt, et declinaverunt impotentes a via necessitatis. Agrum ante tempus non suum demessi sunt: pauperes potentium vineas sine mercede tiones ejus aridae. Retribuatur ergo illi sicut egit: contribuletur omnis iniquus sicut lignum sine sanitate. In iracundia enim surgens impotentem factus est sicut malva in aestu, velut spica cum de stipula sua decidit
Abbreviated transcription (Latin):
Iait forsitan aliquis. si pͦ factũ iudiciũ istemundus
ardebit. anteq: ꝓillo calũ nouũ & terra noua reponat᷑:
eo ipso tẽpore conflagrationis eiꝰ ubier̃ sci : Cũ eos
habentes corpora in aliqͦ corporali loco. ẽẽ. necesse erit:
possumꝰ respondere futuros. eẽ insuꝑiorib: partib:
quo ita ñ ascendet flama illius incendii : quẽ ad modũ
nec unda diluuii : talia qͥppe illis erunt corpora.
ut illic sint ubi. eẽ uoluerint: sed nec ignẽ conflagra¬
tionis illius ꝑtimescent in mortales atq: incorrupta¬
biles facti: factisi uiuorũ triũ corruptibilia corpora
atque mortalia in cãmino ardentis in lesa uiuere
p̃cingensse ⁊ transiens cuinistRaBit suis.
emuneratio beatorũ. uisiodĩ .ẽ quas nob̵ inef¬
fabile gaudiũ exhibebit: Dehac ergo
remuneratione ut arbitror ꝓpħa dicebat: ꝙ nec
oculus uidit nec auris audiuit. nee in cor
hominis ascendit . quae p̃parauit¬

Expanded text:
at forsitan aliquis, si post factum iudicium iste mundus ardebit, antequam pro illo caelum nouum et terra noua reponatur, eo ipso tempore conflagrationis eius ubi erunt sancti, cum eos habentes corpora in aliquo corporali loco esse necesse sit. Possumus respondere futuros eos esse in superioribus partibus, quo ita non adscendet flamma illius incendii, quem ad modum nec unda diluuii. Talia quippe illis inerunt corpora, ut illic sint, ubi esse uoluerint. Sed nec ignem conflagrationis illius pertimescent inmortales adque incorruptibiles facti, si uirorum trium corruptibilia corpora adque mortalia in camino ardenti inlaesa uiuere aecinget se, et transiens ministrabit suis. emuneratio sanctorum visio Dei est, quae nobis ineffabile gaudium exhibebit. De hac ergo remuneratione, ut arbitror, propheta dicebat, quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae pra
Abbreviated transcription (Latin):
erimꝰ qm̃ uidebimꝰ scutrẽ facies aut̃ dĩ manifestatio eiꝰ
intelligenda. ẽ ñ aliꝙ tale membrũ. qualenos habemus
in corpore : ꝙutiq: isto nomine ncncupam᷑: Similes ergo
tunc angelis erimꝰ: quia sicut ille nunc uident. Ita & nos dm̃
radus honorũ atque gloriarũ : qͥ in illa uita futuri
sunt : ut ait sc̃s agustinus : qͥs ẽ id oneus cogitare
quantomagis dicere : qͦ tam̃ futuri sunt ñ ẽ ambigendũ
Atq idaiã beata illa ciuitas magnũ insebonũ uidebit:
qđ nulli su ꝑiori ullus inferior inuidebit: Sic̃ nẽ ñ in uident
obstrictus: quia nec in corpore uultoculus. eẽ. ꝗdigitꝰ
sic itaq: habebit bonũ alius. alius minus: ut hoc quoq:
donũ habeat. ne uelit amplius :
nec fatigabant᷑ : eernitatis em̃ beatitudine ꝑfrnde e si
ut foo illis sit in remuneratione beatitudinis q in deffeso
usui fuerit iubilo laudis:: psalinista enim dicit:
beati quihabitant indo motua dñe inscła scłorũ laudabt̃ te :¬

Expanded text:
ebimus eum sicuti est . Facies autem Dei manifestatio ejus intelligenda est: non aliquod tale membrum quale nos habemus in corpore, quod utique isto nomine nuncupamus. Similes ergo tunc angelis erimus, quia sicut illi nunc vident, ita nos Deum Gradus honorum atque gloriarum qui in illa vita futuri sunt, ut ait sanctus Augustinus , quis est idoneus cogitare, quanto magis dicere? Quod tamen futuri sint, non est ambigendum. Adque id etiam beata illa ciuitas magnum in se bonum uidebit, quod nulli superiori ullus inferior inuidebit, sicut nunc non inuident obstrictus, quam nec in corpore uult oculus esse qui est Sic itaque hdonum habeat, ne velit amplius. »neque fatigabuntur . Aeternitatis enim beatitudine perfruentur: ut hoc illis sit in remuneratione beatitudinis, quod indefesso usi fuerint jubilo laudis. Psalmus enim dicit: Beati qui habitant in domo tua, Domine, in saecula sae
Abbreviated transcription (Latin):
incipere posse arbitror. qu̾ã ab ipsa prima cre¬
atione. ⁊ a p̃scripto sacͤto ⁊ ꝑfecto numero sicut
asseruisti qͥ ex om̃i parte ꝑfectꝰ ẽ. Int̾. Iã qr ita
iudicasti fiat ita. sed primũ peto ut dicas quo

Expanded text:
incipere posse arbitror, quam ab ipsa prima creatione, et a praescripto sacrato et perfecto numero, sicut asseruisti, qui ex omni parte perfectus est. Inter. Jam quia ita judicasti, fiat ita. Sed primum peto, ut dicas, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Hedemptor humani generis cũ aparuerit. & mitisiustis
E& tribilis erit inustis: quẽ enĩ mansuetũ aspicient
electi. hunc eundem pauendũ atque t̾ribilẽ conspiciłnt
repbi: sedhunc ideo electi t̃ribilẽ ñ uidebt̃ qͥam t̃rort̃ illius
considerare ñ desinunt : &ideo rȩꝓbi t̃ribilẽ illũ c̃spicient
Xp̃s dĩ filius cũ adiudiciũ uenerit faciendũ om̃sparit̃
humanitatẽ eius &iusti &iniusti uisuri sunt: diuinitatem
Nam qđ ab iniustis tc̃diuinitas eiꝰ ñ uideatur : testatur
esaias qͥdic̃ : Tollatur impius neuideat maiestatẽ dñi
in qͣ iudicatus ẽ. uidebt̃ ut dolgant : diuinitatẽ eiꝰ ñ uidebt̃
negaudeant : qͥb enĩ diuinitas ostenditur utiq ad gau¬

Expanded text:
generis cum apparuerit, et mitis erit et terribilis injustis. Quem enim mansuetum aspiciunt electi, hunc pavendum atque terribilem conspiciunt reprobi. Sed hunc ideo electi terribilem non videbunt, quia modo terrorem illius considerare non desinunt. Et ideo reprobi terribilem illum conspicient,Christus Dei Filius cum ad judicium venerit faciendum, omnes pariter humanitatem ejus justi et injusti visuri sunt. Divinitatem Nam quod ab injustis divinitas ejus non videatur, testatur Isaias qui dicit: Tollatur impius, ne videat majestatem Dei . in qua judicatus est videbunt ut doleant; divinitatem vero non videbunt, ne gaudeant. Quibus enim divinitas ostenditur, utique ad gau
Abbreviated transcription (Latin):
CATONIBUS ETRESEONSIONIO SUIS
uia humana fragilitas nec audet n̾ec podest.
re placuerit. in quantũ eo largiente qui cunc¬
ta creauit conceditur. uolumus de distinctio
quid rationis deducere. R. Eia condiscipule
qm̃ sicut dixi & ipse nosti. nec possumus nec
principio: & ꝓ ut dñs donare dignat᷑. disputemꝰ
de distinctiõibꝰ p̃fatarũ sex dierũ suorumq

Expanded text:
GATIONIBUS ET RESPONSIONIBUS uia humana fragilitas nec audet, nec potest are placuerit, in quantum eo largiente, qui cuncta creavit, conceditur, volumus de distinctionquid rationis deducere. Eia condiscipule, quoniam sicut dixi, et ipse nosti, nec possumus nec principio, et prout Dominus donare dignatur, disputemus de distinctionibus praefatarum sex dierum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
Vndedicunt philoso phi & lã sineani mo uitam
utuelit ĩ Mens̃ undeuocat᷑ & Mens aut̃
uocata quodemineat ianima ł quod me¬
minit . unde & imme mores am̃tes qua ꝓpt̃
p̃anima sed quodexcellit hanima mensuo¬
cat᷑ tãquã caputeius ł oculus. unde & ipse
pro efficientus enĩ causarũ diuers a nomina
forcita est anima nã et memoria mens ẽ
unde edmnemores am̃ tes : ĩ Quaratione
R Dũ ergo uiuificat corpus animaẽ. dũ uult
ammnus ẽ. dũ sat mens ẽ. dũre colit. memorias
dũ rectũ ludicat. ratioe dũ pirat. spirit ẽ dũ ali¬
quid sentit. sensus ẽ Nam inde animus sensus
dictt ꝓhis quae sertit. unde & sententia pom̃ ac¬
mortale ẽ & aliquando soluendum. Ĩ Vnde
malium & hominũ corpora concipunt᷑. unde
etparentes creatores uocant᷑ : ĩ Quib: excau¬
sis constatcaro: R Caro exquattuor ele¬
aerbsalitu humor insanguine. Ignis in calore

Expanded text:
Unde dicunt philosophi, etiam sine animo vitam ut velit. Inter. Mens unde vocatur? Resp. Mens autem vocata, quod eminet in anima, vel quod meminit. Unde et immemores amentes. Quapropter non anima sed quod excellit in anima, mens vocatur, tanquam caput ejus vel oculus: unde et homopro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita est anima. Nam et memoria mens est, unde et immemores amentes. Inter. Qua ratione? Resp. Cum ergo vivificat corpus, anima est; dum vult, animus est; dum scit, mens est; dum recolit, memoria est; dum rectum judicat, ratio est; dum spirat, spiritus est; dum aliquid sentit, sensus est: nam inde animus sensus dicitur pro his, quae sentit, unde et sententia nomen acmortale est, et aliquando solvendum. Inter. Unde malium et hominum corpora concipiuntur; hinc et parentes creatores vocantur. Inter. Quibus ex causis constat caro? Raer in anelitu, humor in sanguine, ignis in calore
Abbreviated transcription (Latin):
uarios matus mutatur. unde et differ̃ sibiu¬
traq Nã facies simplicit̃ accipit᷑ de unius cuĩq
paturalias pectu. Uultus aut̃ animorũ qualita¬
haec imago quaedam animim̃tis qu emotũ spe¬
ciesua exprimit. dum uell&a ł triftis ẽ. Haec
tibi frat̃ miderationehumanȩnaturae hacui
c& reuertamur ad rationẽs pirit᷑ dequo paulo su
ad inuestigandũ sed tam̃ faciamus ut dicis:
Ĩ Dicergo mihi qt spint̾ uitales eẽ credantur

Expanded text:
arios motus mutatur, unde et differunt sibi utraque; nam facies simpliciter accipitur de uniuscujusque naturali aspectu; vultus autem animorum qualitaominata est; haec imago quaedam animi, mentisque motum specie sua exprimit, dum vel laeta vel tristis est. Haec tibi, frater mi, de ratione humanae naturae hac vicet, revertamur ad rationem spiritus, de quo paulo supad investigandum, sed tamen faciamus, ut dicis. Inter. Dic ergo mihi, quot spiritus vitales esse credantur
Abbreviated transcription (Latin):
IQuidẽ occipitiũ R Oc cipitiũ ẽcapraspars
posterior: quasi contracapitiũ ł qđ stecapitis re¬
trorsũ ĩ Vnde dicunt᷑ capilli: R Capillis uo¬
cati quasicapitis pili facti. ecutdecorẽ p̾stenia
eccerebrũ aduersus frigus muniant . atqiaso¬
la ubi pigm̃tũ contundit᷑ i Cȩsaries unde ap¬
pellatur R Ce saries acedendo ẽ uocator
Iaeoq tantũ uiorũ ẽ ÷̃ Quare urorũ glñ¬
ratione R. Comas enĩ grece camos asecan¬
do nominant unde et es̃ rintandere dicunt
indi & cy rriuocant᷑ qđ &iã idem grece mal¬
uitis discernunt᷑. unde &dis crimnalia dicumt᷑
Irmporas quae caluari aedextraleuaque sub¬
pant᷑ quia mouent᷑ ipsaq mobilitate quasi tem¬
pora aquib: dam int̃ualls mutant᷑ i Quare¬

Expanded text:
Quid est occipitium? Resp. Occipitium est capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capitis retrorsum. Inter. Unde dicuntur capilli? Resp. Capilli sunt vocati, quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent, et cerebrum adversus frigus muniant, atque a sola, ubi pigmentum contunditur. Inter. Caesaries unde appellatur? Resp. Caesaries a caedendo est vocata, ideoque tantum virorum est. Inter. Quare virorum sermo. Nam comas Graeci caimos a secando nominant, unde et χείρειν tondere dicunt. Inde et cirri vocantur, quod etiam idem Graeci μαvittis discernuntur, unde et discriminalia dicuntur, sunt, quae calvariae dextra laevaque subpantur, quia moventur, ipsaque mobilitate, quasi tempora, quibusdam intervallis mutantur
Abbreviated transcription (Latin):
de diligentius primae conditionis prãe excel¬
lentiã et uenerandã sca erinitatis agnoscelma¬
ginẽ honorẽq similitudinis diuinȩ adquẽ
creatus es. nobilitatẽ morũ ex ercitiũ uirtutũ.
do appareat qualis sit : Tunc similis ẽĩ appareas
quite mirabilit̃ adimaginẽ suã in primo adã
condidit mirabili uiquebi secundore formauit
Haec delmagine et si militudine habero I Expl&a
ratione inaginis acsimilitudinis in terioris ho¬
minis quae cunctis sicut huc usq: r&ulistiprȩ¬
cellit creaturis. qualis euis naturasit scđm ra¬
tionẽ ex terioris hominis uelnt quid ipsa na¬
tura dicat᷑ diligent̃ expone RNatura dic¬
taest ab eo quod nasci aliquid faciat. gignen¬
dedicit᷑ R Vitadicta ẽ ꝓpt̃ uigorẽ uel quoduim
teneat pascendi atq crescendi. Vnde et arbo¬
res uitã haberedicunt᷑ quia gignunt᷑ et crescunt
tus quia exhumo ẽ factus. sicut & higene sidicit᷑

Expanded text:
de diligentius primae conditionis nostrae excelde diligentius primae conditionis nostrae excellentiam, et venerandam sanctae Trinitatis agnosce imaginem, honoremque similitudinis divinae, ad quam creatus es, nobilitatem morum, exercitium virtutum, do appareat, qualis sit, tunc similis ei appareas, qui te mirabiliter ad similitudinem suam in primo Adam condidit, mirabiliusque in secundo reformavit. Haec de imagine et similitudine habeto. Inter. Expleta ratione imaginis ad similitudinem interioris hominis, quae cunctis, sicut hucusque retulisti, praecedit creaturis, qualis ejus natura sit secundum rationem exterioris hominis, velut quid ipsa natura dicatur, diligenter expone. Resp. Natura dicta est ab eo, quod nasci aliquod faciat, gignende dicitur? Resp. Vita dicta est propter vigorem, vel quod vim teneat nascendi, atque crescendi, unde et arbores vitam habere dicuntur, quia gignuntur et crescunttus, quia ex humo est factus; sicut et in Genesi dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
adsimilitudinẽ suã creauit estcaritas estbo¬
nus iustus ec patiens mitis & mundus atq mi¬
sericors & c&̃s uirtutũ sacrarũ insignaquae
deeo legunt᷑. Ita homo creatus est ut caritatẽ
haber& ut bonꝰ eã et iuistus ut patiens atq mi¬
tis mundus & misericors fores quas uirtutes
quantoplus in nos habemꝰ : tanto ꝓpius sumus
dõ & maiorẽ nr̃i conditoris gerim̃ si militu
quid eifuturũ eẽ as seris : R Absituthocfiat
namsi forsitan euenerit quid aliud: niscut
impleat᷑ in nobis quod scriptũ ẽ Ho mocũ in
honore e& ñ intellex̃. comparatus est lum̃tis
insipientib: et similis factꝰ ẽ illis Quis ma¬
iorhonor potuit homini eẽ quã ut ad simili¬
tudinẽ sui factoris conder& et eisdẽ uirtutũ
aut hfelicior miseria quã ut hac similitudinis¬
gła suic̃ditoris amissa ad informẽ etrratio¬
nabilium brutorũ lum̃torũ delabat᷑simili¬
tudinẽ : Qua ꝓpt̃ & dileotis sime frat̃ atten¬

Expanded text:
ad similitudinem suam creavit, est charitas, est boad similitudinem suam creavit, est charitas, est bonus, justus et patiens, mitis et mundus, atque misericors, et caetera virtutum sanctarum insignia, quae de eo leguntur; ita homo creatus est, ut charitatem haberet, ut bonus esset et justus, ut patiens atque mitis, mundus et misericors foret; quas virtutes quanto plus in nobis habemus, tanto propius sumus Deo, et majorem nostri conditoris gerimus similitudquid ei futurum esse asseris? Resp. Absit, ut hoc fiat! Nam si forsitan evenerit, quid aliud, nisi ut impleatur in nobis, quod scriptum est: Homo, cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factjor honor potuit homini esse quam ut ad similitudinem sui factoris conderetur et eisdem virtutum aut gloria sui conditoris amissa, ad informem et irrationabilium brutorum jumentorum delabatur similitudinem. Quapropter, o dilectissime frater! atten
Abbreviated transcription (Latin):
ũtam̃ tres diis. sed unus ds̃. tres habens ꝑso¬
nas lta anima intellectus. animauoluntas.
anima memoria Nonta mentres animȩ
inuno corpore sed una anima tres hab& dig̃¬
nitates. atque hi histrib: eius imaginẽ mira¬
bilit̃ gerit hisuana cura nr̃ interiorhomo exꝗ
hi quasi ex cellentiorib: animae dignitatibas
iubemur diligere cnditorẽ. ut quantũ hicelii¬
gat᷑ diligatur. & quantũ diligat᷑ sẽꝑ memorio
babeat᷑ nec solus sufficit deeo intellectꝰ nisifiat
inamore eus uoluntas. nec &iam haeo duo suf¬
ficiant : nisi me moria addatur. qua sẽ ꝑ in
m̃ te htel lagentis & diligentis maneat ds̃. & sicut
nullũ potest eẽ mom̃tũ quo homo p̃ utatur uel
fruat᷑ dĩ bonitate & misericordia: Itanullum
debet eẽ mom̃tũ qđ p̃sentẽ eũ ñhabeat memo¬
ria . I Ha ec delmagine hac uioe mihi suffici¬
unt. sed qualit̃ adsimilitudinẽ dĩ creatisum in¬
notesce. R ln quantũ ipso conditorelargien¬
teualeo faciam. sicutenim ds̃ creator qui nos

Expanded text:
tamen tres dii sunt, sed unus Deus tres habens personas; ita anima intellectus, anima voluntas, anima memoria, non tamen tres animae in uno corpore, sed una anima tres habens dignitates, atque in his tribus ejus imaginem mirabiliter gerit in sua natura noster interior homo; ex quibus quasi excellentioribus animae dignitatibus jubemur diligere conditorem, ut quantum intelligatur, diligatur, et quantum diligatur semper in memoria habeatur; nec solus sufficit de eo intellectus, nisi fiat in amore ejus voluntas; nec etiam haec duo sufficiunt, nisi memoria addatur, qua semper in mente intelligentis et diligentis maneat Deus; et sicut nullum potest esse momentum, quo homo non utatur vel fruatur Dei bonitate et misericordia, ita nullum debeat esse momentum, quo praesentem eum non habeat memoria. Inter. Haec de imagine hac vice mihi sufficiunt; sed qualiter ad similitudinem Dei creati sumus innotesce. Resp. In quantum ipso conditore largiente valeo, faciam. Sicut enim Deus creator, qui nos
Abbreviated transcription (Latin):
erectus caelũ aspicit ut dm̃ quaerat. Nonut
terrã hitendat ueluti pecora quaenatura ꝓna
& uentris obedientia fin xit. IE st homosim
homo anima exterior homocorpus ł Ani
uentus anemos dicit᷑. quod oretrahentes ae
ĩ Quaratione & Quia multo prius gignitur
anima quã concipiaer orepossit quia iam
ingenetricis utero uiuit. etideo ñ est aerani¬

Expanded text:
erectus ad coelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat, veluti pecora, quae natura prona et ventri obedientia finxit. Inter. Est homo simhomo, anima; et exterior homo, corpus. Inter. AnimGraece anemos dicitur, quod ore trahentes aerInter. Qua ratione? Resp. Quia multo prius gignitur anima, quam concipi ore aer possit, quia jam in genetricis utero vivit, et ideo non est aer ani
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ suam eumcreauit quod in nobilitate h te¬
rioris hominis considerare debemus : ut sicut
ds̃ unus est semꝑubiq totus est omnia uiuificans
mouens & gubernans. sicut apłs confirmat quod
riorẽ hominẽ eẽ dixisti in quibusdã maiorib
mẽbris corporis sui sit maior : & inminorib: mi
nor aut &iam si singularẽ locũ ieo dẽcorpo¬
reteneat annon R ec locũ ibi singularem
obtin& nechimalorib: membris maior : nechi
minorib minor. sedimini mistota: & hi mari¬
mistota. E thaec ÷ imago unitatis omnipoten¬
tis dĩquã anima hab& isei s. otesteadem
anima aliquã trinitatis habere imaginẽ
enimquia sicutds estuiuit & sapit. I otest in hoc
ditoris ꝑ fectae quidem & sũ ma& rinitatis quas
est inpatre & filio & spũscõ condita ẽ quaelica
unius sit naturae : tresta men trinitates hab&¬

Expanded text:
ginem suam eum creavit, quod in nobilitate integinem suam eum creavit, quod in nobilitate interioris hominis considerare debemus, ut sicuti Deus unus semper ubique totus est, omnia vivificans, movens, et gubernans, sicut Apostolus confirmat. quod riorem hominem esse dixisti, in quibusdam majoribus membris corporis sui sit major, et in minoribus 420 minor? Aut etiam si singularem locum in eodem corpore teneat, an non? Resp. Nec locum ibi singularem obtinet, nec in majoribus membris major, et in minoribus minor, sed in minimis tota et in maximis tota: et haec est imago unitatis omnipotentis Dei, quam anima habet in se. Inter. Potest eadem anima aliquam Trinitatis habere imaginem, m modum est, vivit et sapit. Inter. Potest in hoc ditoris, perfectae quidem et summae Trinitatis, quae est in Patre et Filio et Spiritu sancto, condita, quae licet unius sit naturae, tres tamen in se dignitates hab
Abbreviated transcription (Latin):
creatus eẽ dieat᷑ & aciamus ut dicis. eo qđ neces¬
se ẽ nobis scire inquantũ ab eo conceditur qualit̃
ab ipso creati sumus ut eius misericordiamma¬
gis lauda reualeamus. quia utita dicamsion¬
nia membra prã in linguas conuerti potius sent
uullatenus ꝓsolacreatone quanos crearedig.a¬
tus est dignas eilaudes reforre ualuis se nius
Consentio ꝑ om̃a utdicis. sed p&o humilit̃ quo mo¬
tionis eẽ cognoscit᷑. ut ñ solo labentis sormo ne
sicut alia sex dierũ opera sed consilio scãe trinito¬
tis & opere niaiestatis diuino creatꝰ ẽ homo
in quoait. faciamus hominẽ adimaginã &ii¬
militudinẽ pram̃.iodideo prestrat ei con¬
dito: ut tanto ardentius eũamar& quanto se
mirabilius alec eẽ conditũ intelligere et ua
hoc solum ei concessit quod consilium scae trinita¬
tis sic eum condidit : sed &iam quod adimagniẽ
sed quomodo adimaginẽ suam eum creas s& ut
michiaperias obsecro R Primoquidem adima¬

Expanded text:
catur? Resp. Faciamus ut dicis, eo quod necesse est nobis scire, in quantum ab eo conceditur, qualiter ab ipso creati sumus, ut ejus misericordiam magis laudare valeamus, quia, ut ita dicam, si omnia membra nostra in linguas converti potuissent, nullatenus pro sola creatione, qua nos creare dignatus est, dignas ei laudes referre valuissemus. Inter. Consentio per omnia, ut dicis, sed peto humiliter, ut quomotionis esse cognoscitur, ut non solo jubentis sermone, sicut alia sex dierum opera, sed consilio sanctae Trinitatis et opere divinae Majestatis creatus est homo, in quo ait: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , quod ideo ei praestitit conditor, ut tanto ardentius eum amaret, quanto se mirabilius ab eo esse conditum intelligeret: et ne hoc solum ei concessit, quod consilio sanctae Trinitatis sic eum condidit, sed etiam quod ad imaginemsed quomodo ad imaginem suam eum creasset, ut mihi aperias, obsecro. Resp. Primo quidem ad ima
Abbreviated transcription (Latin):
liges dnñ dm̃tuum ex toto cordetuo. et exto¬
ta animatua et extotam̃ tetua id ÷ exto¬
to itellectu. et ex totauoluntate et extota
memoria ĩ Quaratione haec sibi c̃uetnunt
uoluntas & ex his itẽ ambob: ꝓcedit memoria
& hoc facile intelligipotest quiasinehis trib: ꝑ¬
fecta anima eẽ ñ potest nechorũ triũ unũ
aliquod quantũ ad suam ꝑtin& beatitudine
sinealiis duob: integrũ constat : Ĩ Adhuoeadẽ
reate audi redesidero R Etegotibi ꝓutscio

Expanded text:
tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, id est, ex toto intellectu, et ex tota voluntate, et ex tota memoria. Inter. Qua ratione haec sibi conveniuntvoluntas, et ex his item ambobus procedit memoria. Et hoc facile intelligi potest, quia sine his tribus perfecta anima esse non potest; nec horum trium unum aliquod, quantum ad suam pertinet beatitudinem, sine aliis duobus integrum constat. Inter. Adhuc de eadem re a te audire desidero. Resp. Et ego tibi prout scio
Abbreviated transcription (Latin):
iũ est pihil. Vnde et ipsedñs in euangelio lt̃ regantib:
tuquis es Respondit priñcipiũ qui& loquor uob
in hac ergo princpio fiuit omp̃s dĩ caelũ & terrã
mare &omnia quaehi eis sunt I Nunc uolo ut
omnes distinctiones singulorũ operũ supradictoꝵ
dierũ ꝑordinẽ mihiex ponas R Primo die lux ex
his quae cerrae radicitus in haerent. Quartolu¬
minari acaelis delum neprimo facto  iuntorata¬
tilia & uolatilia deaquis Sexto uero reliqua
animabia decurra. ehomo carnenuadem deẽra
anima autẽ denichilo crista Hequo cum creas. diui
eoa ds̃ ait faciranũi heminẽ daimagine ec similidi¬

Expanded text:
. Unde et ipse Dominus in Evangelio interrogantibus. Tu quis es? Respondit: Ego initium, qui et loquor vobis . In hoc ergo principio fecit omnipotens Deus coelum et terram, mare et omnia, quae in eis sunt. Inter. Nunc volo, ut omnes distinctiones singulorum operum supradictorum dierum per ordinem mihi exponas. Resp. Primo die lux ex his, quae terrae radicitus inhaerent; 4o luminaria coeli de lumine, primo die facto; 5o natalia et volatilia de aquis; 6o vero reliqua animalia de terra; et homo carne quidem de terra, anima autem de nihilo constat, de quo, cum creandus esset, Deus ait: Faciamus hominem ad imaginem et similitu
Abbreviated transcription (Latin):
quippe unum qđ ẽ sexta pars eius duo qđ eter¬
tia. Tres quod est medium. Vnũ ergo duo &tros
sex facaunt cutis ꝑfectio lta cõpleta estim̃ ab¬
c ilho principio bicipiendã disputationẽ prãm ee
cersuisti Dic roihi i quo principio ipsã creationẽ
principio uerbi dĩ qđ ẽ unigenitͥus filius :
Son in principio temporis sed in principio uerbidĩ
dequo ebeatus euan gelista lohannes ait : In prin¬
cipio eratuerbum & uerbũ erat apud dm̃ &ds̃ erat

Expanded text:
quippe unum; quod est sexta pars ejus; duo, quod est tertia; tres, quod est medium; unum ergo, duo, et tres sex faciunt, cujus perfectio ita completa est.  illo principio incipiendam disputationem nostram esse censuisti, dic mihi in quo principio ipsam creationem principio Verbi Dei, quod est unigenitus Filius Dei? Resp. Non in principio temporis, sed in principio Verbi Dei, de quo et beatus Joannes evangelista ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat a
Abbreviated transcription (Latin):
um & oftendã uerbamea ł titerũ. iniqui
dicurtur flantedõ perisse e spũ irae eius
esse consumpoi : quod utiq: non preprie dicit ir
rans girando uadeespiritꝰ uel si cut alia ha¬
b& trans latio lustrans uniuersa. ꝑcircui

Expanded text:
um, et ostendam verba mea . Et iterum, iniqui um, et ostendam verba mea . Et iterum, iniqui dicuntur flante Deo periisse, et spiritu irae ejus esse consumpti, quod utique non proprie dicitur Gyrans gyrando vadit spiritus. Vel sicut alia habet translatio: Lustrans universa per circui