comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q illi ab ep̃is requirunt᷑. qui si ne
eoꝵ culpa & negligentia ꝑeunt. Exi¬
gitur tam̃ usiurandum si nullus
hoc uiderit: qua conditione sp̃ua¬
les custodes solui uident᷑. Quis enĩ
audeat licere quod nullus hoc ui¬
derte÷ cum ip̃e deus ce dñs qui ei
res suas ad custodiendũ tradidit.
q factum est uidit: Ip̃a enĩ ue¬
ritas illis testis est: quod illi in hoc
conscientia defendunt᷑: conscientie
illoꝵ testimoniũ suscipit᷑: oe illi
reddere ñ coguntur. Hoc enĩ est qͦd
ait. Suscipietq dñs iuram̃tum:
&e ille redilere ñ cogatur. Quod si
furto ablatum fuerit: restituet
dãpnum dño. Furto enim ablatũ
ideo restituit᷑: qm̃ negligentia ibi
fuisse aperte dinoscitur. Non enĩ
furantur : que diligent custodiũ¬
tur. Si comestum a bestia: proferet
ad eum qd occisum est & ñ restituet.
Et hoc quidẽ rĩ negligentia. sed
uiolentia periit. In imicus enĩ nr̃
diabolus: tanqͣm leo rugiens cir

Expanded text:
que illi ab episcopis requiruntur, qui sine que illi ab episcopis requiruntur, qui sine eorum culpa et negligentia pereunt. Exigitur tamen jusjurandum, si nullus hoc viderit, qua conditione spirituales custodes solvi videntur. Quis enim audeat dicere, quod nullus hoc viderit; cum ipse Deus et Dominus, qui eis res suas ad custodiendum tradidit, quod factum est, viderit? Ipsa enim veritas illis testis est, quia illi in hoc conscientia defenduntur, conscientiae illorum testimonium suscipitur, et illi reddere non coguntur. Hoc est enim, quod ait: « Suscipietque Dominus juramentum, et ille reddere non cogatur. » Quod si furto ablatum fuerit, restituet damnum domino. Furto enim ablatum ideo restituitur, quia negligentiam ibi fuisse aperte dignoscitur; non enim furantur quae diligenter custodiuntur. Si comestum a bestia perferet ad eum, quod occisum est, et non restituet; et hoc quod non negligentia, sed violentia perit: inimicus enim noster diabolus tanquam leo rugiens
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ fieri: ut ꝑ negligentiam pecca¬
u̾it. qui fraucdem non cõmisit. Ex¬
pectͥa gͦ iudicium ÷ ce qͣmuis consci¬
entia te defendat: tamen si iudi¬
ces iudicau̾int. duplum restitue.
Duplum enĩ restituere est: & dep̾
senti peccato penitentiã agere: &
futuro ne quid tale contingat.
magnam iugilantiã &e curam ha¬
bere. In bone autẽ &e in asino: et
oue ac uestim̃to: potest aliqͥd ꝓͥe
&e differert intelligi Ut ꝑbouem
sacerdotes. ꝑ asinum stultos. per
oues simplices: ꝑ uestim̾̃tũ fides
ornam̃ta intelligamꝰ:
iquis cõmendau̾it ꝓximo
suo asinum. bouem. ouem.¬
&e omne ium̃tum ad custodiam: ce
mortuũ fuerit. aut debilitatum. uł
captum ab hostib nullusq hoc ui¬
derit: iusiurandum erit in medio
quod ñ extendit manum ad rem
tellexerit: qui insuꝑiori ñ dormiuit.
Hoc tantũ notandũ: quia in his
que per se moriunit᷑. aut debilitan¬
tur. aut uiolenter abhostib aufe¬
runt᷑: ñ tenentur custodes: qm̃ ne¬

Expanded text:
eri ut per negligentiam peccaverit, qui fraudem non commisit. Exspecta igitur judicium, et quamvis conscientia te defendat; tamen, si judices judicaverint, duplum restitue: duplum enim restituere est, et de peccato poenitentiam agere, et in futuro, ne quid tale contingat, magnam vigilantiam et curam habere. In bove autem et asino, et ove, ac vestimento, potest aliquid proprie et differenter intelligi, ut per bovem, sacerdotes; per asinum, stultos; per oves, simplices; per vestimentum, fidei ornamenta intelligamus. « Si quis commendaverit proximo suo asinum, boet omne iumentum ad custodiam et mortuum fuerit aut debilitatum uel captum ab hostibus nullusque hoc uiderit, iusiurandum erit in medio, quod non extenderit manum ad rem telligit, qui in superiori non dormivit. Hoc tantum notandum, quia in his, qui per se moriuntur, aut debilitantur, aut violenter ab hostibus auferuntur, non tenentur custodes, quoniam ne
Abbreviated transcription (Latin):
ne tͣnseant t̾minos. nec ascendant
ad dnm: ne forte int̃ficiat eos. Hoc
aucdiant sacerdotes: ⁊ suis t̾minis
contenti. illuc ascendere ñ p̾sumãt :
quo soli moyses ⁊aaron iubentur
ascendere. Altius enim ep̃is. qͣm
sac̾dotibꝰ ascendere conceditur.
Et quedam dei secretorum agunt
ep̃i: que cer̾̃is sac̃dotibꝰ agere ñ licet¬
ñ licet. Descendito moyses ad ppłm:.
⁊ om̃ia nariauit eis. Sic enim ⁊ apo¬
stoli: quecunq audierunt a dño.

Expanded text:
ne transeant terminos, nec ascendant ne transeant terminos, nec ascendant ad Dominum, ne forte interficiat illos. » Hoc audiant sacerdotes, et suis terminis contenti illuc ascendere non praesumant, quo soli Moyses et Aaron jubentur ascendere; altius enim episcopis quam sacerdotibus ascendere conceditur, et quaedam Dei secretorum agunt episcopi, quae caeteris sacerdotibus agere non licet. Descenditque Moyses ad populum, et omnia narravit eis. Sic enim et apstoli, quaecunque audierunt
Abbreviated transcription (Latin):
Dixitq ad eum. Descende ⁊ conte¬
stare ppłm̃: neforte ueliit tͣnscen¬
dere t̃minos ad uidendum dñm:
⁊ ꝑeat ex eis plurima multitudo.
Terminos namq tuscendere ẽ: ec¬
cłiasticos dignitates contͣ d̃i uolun¬
tatem usurpare. Stet gͥ imusquisq
in suo ordine: neq pͥusqͣm uocet᷑.
int̾dictum sͥ t̾minum tͣnscendere
uelit. Sacerdotes quoq ⁊ ppłi qui ac¬
cedunt ad dñm scĩficentur: ne ꝑ¬
çutiat eos. Hoc ẽ enim qd̃ apłs ait.
Ioeo inter uos multi infirmi ⁊ in¬
becilles: ⁊ dormiunt multi. Si
enim nosmetip̃os iudicaremus:
ñ utiq iudicaremur. Timeat gͥ ne
ꝑcutiat᷑: qui ñ sc̃ificatus ad dñm
accedere p̃sumit. Accessit enim rex
orias ⁊ lepra ꝑculsus ẽ: accesserunt
filii aaron.⁊ mortui ceciderunt.
Arcessit dathan ⁊ abiron. ⁊ deuora¬
uit eos t̾ra: accessit or a ad archam.
⁊ ꝑcussus a dño interiit. Sẽquitur.
Uade ⁊ descende: ascendesq tu ⁊
aaron tecum. Sacerdotes aũ ⁊ ppłs

Expanded text:
 contestare populum, ne forte velit transcendere terminos ad videndum Dominum, et pereat ex eis plurima multitudo. » Terminos namque transcendere est ecclesiasticas dignitates contra Dei voluntatem usurpare. Stet igitur unusquisque in suo ordine, neque priusquam vocetur, interdictum sibi terminum transcendere velit. 71 Sacerdotes quoque et populi, qui accedunt ad Dominum, sanctificentur ne percutiat eos. Hoc est enim, quod Apostolus ait: « Ideo inter vos multi infirmi, et imbecilles, et dormiunt multi. Si enim nosmetipsos judicaremus, non utique judicaremur . » Timeat ergo ne percutiatur, qui non sanctificatus ad Dominum accedere praesumit. Accessit enim rex Ozias, et lepra percussus est; accesserunt filii Aaron, et mortui ceciderunt; accessit Datham et Abiron, et devoravit eos terra; accessit Oza ad arcam, et percussus a Domino interiit. Sequitur: « Vade et descende, ascendesque tu, et Aaron tecum: sacerdotes autem et populus,
Abbreviated transcription (Latin):
accedere. dm̃ uid̾e. dei pedibꝰ appropin¬
qͣre desiderat: fuget tenebras: pellat
nubes: eiciat anim ꝑturbatões: sit totꝰ
tranquillus : totꝰ serenus. celosimilis.
terre dissimił: quatinꝰ totꝰ clarꝰ et purꝰ.
angłoꝵ ꝯsortia mereat᷑. Sequit᷑. Nec suꝑ
eos qui procul abeo recesserant de filiis¬
isrł. misit manũ suã. Longe enimẽ. a pec¬
catorib salus. Et qui dm̃fugiunt & fu¬
nibꝰ pcc̃orum distracti procul ab eo rece¬
dũt. eiꝰ ꝓtectione indignisunt. uider̃tq
dm̃: & comederunt ac biberunt. Ds̃ enĩ
qui natura inuisibił ẽ se quodammodo
uideri ꝑmittit: dum qualicũq similitu¬
dine potentiã suã demonstrat. Unde su¬
ꝑiꝰ inruboardente se moyses eum uidis¬
se testat᷑. Quidaũ isti comederint ac bi¬
berint. nisi de supradicto sacͥficatõ in
platio est.
ixit autẽ dñs ad moysen. Ascende
ad me inmontẽ: & estoibi. Daboq
tͥ duas tabulas lapideas. & legem ac

Expanded text:
accedere, Deum videre, Dei pedibus propinquare desiderat, fugiat tenebras, pellat nubes, ejiciat animi perturbationes, totus tranquillus, totus serenus, coelo similis, terrae dissimilis, quatenus totus clarus et purus angelorum consortia mereatur. Sequitur: « Nec super eos, qui procul recesserant, misit manum suam.--Longe enim a peccatoribus salus , » et qui Deum fugiunt et funibus peccatorum distracti procul ab eo recedunt, ejus protectione indigni sunt. « Videruntque Deum, et comederunt ac biberunt. » Deus enim, qui natura invisibilis est, se quodammodo videri permittit, dum qualicunque similitudine potentiam suam demonstrat. Unde superius in rubo ardente se Moyses eum vidisse testatur. Quod autem isti comederint ac biberint, nisi de supradicto sacrificio inteplatio est. « Dixit autem Dominus ad Moysen: Ascende ad me in montem, et esto ibi, daboque tibi duas tabulas l
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pem̃am redimere ñ potest. Hic gͥ
uendit᷑. diabolo traditur: incar¬
cerẽ mitcitur. Inde ñ exiet: don̾
soluat uniũ sum debitum. Si ĩ¬
uentum fuerit apud eum qđł fu¬
ratus est uiuens. sine bos. sine a¬
sinuis. siue ouis: duplum restituet.
Duplum quidẽ restituit: quia &¬
ea que furatus est recidit. &e super
hoc si conũsus fuerit. duram pe¬
nitentiã pro peccato agit: uł si
in conĩtibilis fuerit: duplici con¬
teitione conterenR.
i leserit quispiã agrum uel
uineam ⁊ dimiserit uim̃tũ suũ
ut de pascat᷑ aliena: quicqd opti¬
mum habuerit in agro suo uł uinea.
ꝓ dampni estimatione restituet. Hoc
añ de ħeticis intelligi potest᷑: qui¬
suꝑbum. in domitũ. luxuriosũ. &
insaciabile ium̾̃tum idest animñ
suũ. in dei agrum uł uineam. qđ
est eccłia dimittunt: ut eara uastet¬
& depascat᷑. Sepulchrũ enĩ patens
est gititur eoꝵ. Hi autẽ ꝓdampni
estimatione qͥcqͥd meliꝰ habent in
agro suo restituurt: qͥa suam ani¬

Expanded text:
 peccatum redimi potest. Hic igitur venditur, diabolo traditur, in carcerem mittitur; inde non exiet, donec solvat universum debitum. Si inventum fuerit apud eum, quod furatus est, vivens, sive bos, sive asinus, sive ovis, duplum restituet. Duplum quidem restituit quia et quae furatus est reddidit, et super hoc si conversus fuerit, duram poenitentiam pro peccato agit; vel si inconvertibilis fuerit, duplici contritione conteretur. « Si laeserit quispiam agrum, vel vineam, et dimiserit jumentum suum, ut depascatur aliena, quidquid optimum habuerit in agro suo, vel vinea, pro damni aestimatione restituet. » Hoc autem de haereticis intelligi potest, quisuperbum, indomitum, luxuriosum, et insatiabile jumentum, id est animum suum in Dei agrum, et vineam, quod est Ecclesia dimittunt, ut eam vastet et depascatur. « Sepulcrum enim patens est guttur eorum . » Hi autem pro damni aestimatione quidquid melius habent in agro suo restituunt, quia ipsam ani
Abbreviated transcription (Latin):
qui in nocte domũ effringit & fo¬
dit: diabolum intelligo. Qui sẽꝑ
occulte & ꝑinsidias domũ corporis
nr̃i que ce templũ dei uocatur. tor¬
rũꝑe &e dissipare nititur: quatitꝰ
uͥtutum & bonoꝵ oꝑum thesaurũ
nobis furetur ce rapiat. Hunc aũ
siquis inuenerit. & domũ suam de¬
popłari senserit. occiderit q: ñ so¬
lum innocens. sed insuꝑ & mune¬
re dignus erit. Facile autẽ ab his
inuenit᷑: qui eiꝰ in sidias cognoscũt.
Homo aũ quia insibilis creatura¬
est: orto sole idest in die et ĩmantfe¬
sto. furari dicit᷑. Quem si quis pro
uindicta suarũ rerum occiłit. et ñ
magis carnem suam. & ꝓximũ suũ
quã petuniã suam dilexerit: ipse
quoq in anima monetur. Hac aũ
lege iudices ñ tenentur: qui totum
quod agunt. amore iusticie facuit.
Unde &e apłs ait. Non enĩ si ne can¬
sa gladium portat. Uindex enĩ dei
est. Sequitur. Si ñ habuerit qđ ꝓ
furto reddat: ip̾e uenundabitur.

Expanded text:
qui nocte domum confringit et foqui nocte domum confringit et fodit, diabolum intelligo, qui semper occulte per insidias domum corporis nostri, quod et templum Dei vocatur, corrumpere et dissipare nititur, quatenus virtutum et bonorum operum thesaurum nobis furetur et rapiat. Hunc autem si quis invenerit, et domum suam depopulari senserit, occideritque, non solum innocens, sed insuper munere dignus erit; facile autem ab his invenitur, qui ejus insidias cognoscunt. Homo autem, quia visibilis est creatura, orto sole, id est in die, et in manifesto furari dicitur; quem si quis pro vindicta suarum rerum occiderit, et non magis carnem suam, et proximum suum, quam pecuniam suam dilexerit, ipse quoque in anima morietur. Hac autem lege judices non tenentur, qui totum quod agunt, amore justitiae faciunt. Unde et Apostolus ait: « Non enim sine causa gladium portat; vindex enim Dei est . » Sequitur: « Si non habuerit, quod pro furto reddat, ipe venundabitur. »
Abbreviated transcription (Latin):
guratur. Qui gͦ corde compunc̾tus.
ꝓ aĩa quã occidit &e adeo seꝑauit.
quinq sui corꝑis sensus xꝑi iugo
subiciens. totum se lam̃itis. ce pe¬
nitentie tradit : ille ꝓculdubio qͥn¬
q boues pro uno boue restiauit.
Qui uero quatuor sui corpis elem̃¬
ta in ouinam simplicitatẽ conier¬
tens. pro reatu quem ꝑpetrauit
soli deo seruire contendit: ille ni¬
mirum ꝓ una oue quatuor oues
domino reddit.
i effringens fur domum. aut
fodiens inuentus fuerit. &e accepto
uulnere mortuns fuerit: ꝑcussor
ñ erit reus sanguinis. Quod si orto
sole hoc fecerte. homicidiũ ꝑretra¬
uit: & ip̃e morietur. Inter mani¬
festum namq ce ñ mauifestũ fur¬
tum. &e furem: differentiã facere
uidet᷑. Est autẽ manifestꝰ fur. qui
die: ñ manifestus aũ qui nocte fu¬
ratur. Et scđm humanas quidẽ
leges. maior pena est. furti mani¬
econtra qui furem in die occidit.
reus est: qui aũ in nocte in nocens
est. Et ego quidem hunc farem

Expanded text:
Qui ergo corde compunctus pro anima quam occidit, et a Deo separavit, quinque sui corporis sensus Christi jugo subjiciens, totum se lamentis, et poenitentiae tradit, ille procul dubio quinque boves pro uno bove restituit. Qui vero quatuor sui corporis elementa in omnem simplicitatem convertens, pro reatu, quem patravit, soli Deo servire compellit, ille nimirum pro una ove, quatuor oves Domino reddit. « Si effringens fur domum, aut suffodiens inventus fuerit, et accepto vulnere mortuus fuerit, percussor non erit reus sanguinis; quod si, orto sole, hoc fecerit, homicidium perpetravit, et ipse morietur. » Inter manifestum namque, et non manifestum furtum et furem differentiam facere videtur. Est autem manifestus fur, qui die, non manifestus autem, qui nocte furatur, et secundum humanas quidem leges major poena est furecontra, qui furem in die occidit, reus est; qui autem in nocte, innocens est. Et ego quidem hunc furem,
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatem qmͣ oues: merito qͣntum
ad litteram maiori pena digni ft̃.
Qmͣius alii conuerso mͦ hoc capłm
legere uelint. Sicut enim ꝑboues
sacerdotes: ita ꝑ oues cet̾am homi¬
nũ młtitudinem intelligimꝰ. Nã
&e scd̾m canones maiori pene adici¬
tur qui sacerdotem occidit. uł in
iuriam facit: qͣm ille qui ceteris
hominib uł iniuriam. uł mortem
infert. Quem enim & bouem fura¬
ri. occidi. & uende est: qualicũq
occasione xͥanum hominẽ axp̃i
fide &e adeo seꝑare. Sed qui d per
quinq boues. nͥ qͥnq corꝑis sen¬

Expanded text:
m oves, merito quantum ad litteram majori poena digni sunt, quamvis alii converso modo hoc capitulum legere velint; sicut enim per boves sacerdotes, ita per oves caeteram hominum multitudinem intelligimus. Nam et secundum canones, majori poenae subjicitur qui sacerdotem occidit, vel ei injuriam facit, quam ille qui caeteris hominibus vel injuriam, vel mortem infert. Ovem enim, et bovem furari, occidere, et vendere est, qualicunque occasione Christianum hominem a Christi fide, et a Deo separare. Sed quid per quinque boves, nisi quinque cor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinqͣt patͥ: soł sedet ad dexterã patͥs.¬
Nemo enĩ nouit patrẽ. nisi filiꝰ: & eui
eo. uł ad illius similitudinẽ umꝙͣ as¬
ppłs una uoce. Omĩa u̾ba dñi que locu¬
tus ẽ faciemꝰ. Numqͣm enim dñs. qͣlis
fuit uł erit s qualis ẽ. hominẽ uidicat.
uidebat enĩ hos quales futuri erant:
recipiebat dñ eos quales tunc erant.¬

Expanded text:
appropinquat Patri, solus sedet ad dexteram Patappropinquat Patri, solus sedet ad dexteram PatNemo enim novit Patrem nisi Filius, et cui eo vel ad illius similitudinem, unquam aspopulus una voce: Omnia verba Domini quae locutus est, faciemus. » Nunquam enim Dominus qualis fuit, vel erit, sed qualis est, hominem judicat. Videbat enim hos quales futuri erant; recipiebat tamen eos, quales tunc erant
Abbreviated transcription (Latin):
ysi quoq dix̃. Ascende ad dnm̃
tu & aaron. nadab. & abii. et
septuaginta senes ex isrł: & ad orabi¬
tis ꝓcul. Solusq moyses ascendet ad
dñm: & illi ñ appropinquabũt. nec po¬
pulus ascendet cum eo. Moyses enim
legislator. & dĩ & populi mediator:
terpretat᷑: apłi sunt. De quib dr̃. fun¬
dam̃ta eiꝰ inmontib scĩs. Nadab uͦ inter¬
pretat᷑ spontaneꝰ: ꝑ quem martyres fi¬
gurantur qui sua sponte morti se ꝓ xp̃o
tradiderunt. At uͦ abiu qui int̾ptatur
pater m̃s ẽ. significat ep̃os & sacerdoteᷤ.
qui quasi patres ceteros inbaptismate
generant. Unde apłs corinthiis ait. In
Septuaginta uero senes: septuaginta
xp̃i discipłi accipiunt᷑. Onĩs enim isti
ad dnm̃ ascend̾e: & ꝓtul adorare iuibẽt᷑.
Solus aũ moyses aci dñm ascendens. el
appropinquat: qm̃ nemo ascendit in
celũ. nisi qui de celo descendit. filius
hominis qui ẽ incelo. Solus enĩ filius

Expanded text:
ysi quoque dixit: Ascende ad Dominum, tu et Aaron, Nadab et Abiu, et septuaginta senes ex Israel, et adorabitis procul; solumque Moyses ascendet ad Dominum, et illi non appropinquabunt, nec populus ascendet cum eo. » Moyses enim legislator, et Dei populi mediator, terpretatur, apostoli sunt, de quibus dicitur: « Fundamenta ejus in montibus sanctis . » Nadab vero interpretatur spontaneus, per quem martyres figurantur, qui sua sponte morti se pro Christo tradiderunt. At vero Abiu, qui interpretatur pater meus est, significat episcopos et sacerdotes, qui, quasi patres, caeteros in baptismate generant. Unde Apostolus Corinthiis ait: « In » Septuaginta vero senes, septuaginta Christo discipuli accipiuntur. Omnes enim isti ad Dominum ascendere, et procul adorare jubentur. Solus tamen Moyses ad Dominum ascendens ei appropinquat, quoniam « nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit Filius hominis, qui est in coelo . » Solus enim Filius
Abbreviated transcription (Latin):
rediit: ce miscłiam ñ petiit.
i rixati fuerint uiri. oe ꝑcusse¬
rit quis mulierem pregnan¬
tem. & ab ortiuum quidem fecerit
sed ip̃a uixerit: subiacebit dampno
quantum maritus mulieris expetie¬
rit: & arbitri iudicauerint. Uiri
enim rixantes. legis ꝑrti intelligun¬
tur: de scͥptura diuina inter se dis¬
putantes. Pregnans uero mulier
anima est que iam uerbi &e predi¬
cationis semen incordis utero susce¬
pit: sed nondum ꝑfeĩte intelligen¬
do formauit. neq memorie cõmen¬
dauit. Dum gͥ uiri rixantur. oe int̾
se de legib disputant: pregnans
mulier ꝑcutitur. & ab ortiuum facit:
qͥa in eoꝵ disceptatione. dum cui cre¬
dere debeat aĩa iguorat: ũbum fidi
qd conceꝑat. imꝑfectum informatũq
amititt. Percussor gͥ scđłm mariti
mulieris. & arbitroꝵ existimationẽ
subiacebit dampno: qm̃ scłm dei¬

Expanded text:
rediit, et misericordiam non petiit. rediit, et misericordiam non petiit. « Si rixati fuerint viri, et percusserit quis mulierem praegnantem, et abortivum quidem fecerit, sed ipsa vixerit, subjacebit damno quantum maritus mulieris expetierit, et arbitri judicaverint. » Viri enim rixantes, legis periti intelliguntur, de Scriptura divina inter se disputantes. Praegnans vero mulier, anima est, quae jam verbi, et praedicationis semen in cordis utero suscepit, sed nondum perfecte intelligendo formavit, neque memoriae commendavit. Dum ergo viri rixantur, et inter se de legibus disputant, praegnans mulier percutitur, et abortivum facit, quia in earum disceptatione, dum cui credere debeat anima ignorat, verbum Dei, quod conceperat, imperfectum informatumque amittit. Percussor igitur, secundum mariti et arbitrorum existimationem subjacet damno, q
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis percutiat. Qui si in eius
manib mortui fuerint: idl est si
eos ꝓpter ĩmanitatem sceleris. &
importabile onus penitentie ueni¬
am desperare senserit: eosqz uer¬
bis mitiorib &e antidoto pietatis
ñ confortauerit: quasi qui male
medendo egrum occiclerit reus
erit. Sin aritem uno die suꝑ uixe¬
uit uel duob: ñ subiacebit pene:
quia pecunia illiꝰ est. Si inquit u¬
no die uel duob suꝑuixerit: idẽ.
si in eiꝰ presentia. nulla impossibili¬
tatis uel desꝑationis signa monstra¬
uerte. & corret̾tionis ce penitentie fla¬
gella susceꝑit: postea uero discedens
eodem uł sccł̃o die penitentiam age¬
rit: ñ subiacebit pene. Quare hoc:
Quia pecunia illiꝰ est quia subiectus¬
eiꝰ est: quia ad eum illum ad mone¬
re. arguere. increpare. & oportune ce
inportune ꝑtinebat. Ille enim in sua
iniquitate morietur: qui uno uel
duob dieb suꝑuiuens. cum peni¬
teritiam ferre ñ posset. ad eum non

Expanded text:
rectionis percutiat. Quod si in ejus rectionis percutiat. Quod si in ejus manibus mortui fuerint, si eos propter immanitatem sceleris et importabile onus poenitentiae, veniam desperare senserit, eosque verbis mitioribus, et antidoto pietatis non confortaverit, quasi qui male medendo aegrum occiderit, reus erit. « Sin autem uno die supervixerit, vel duobus, non subjacebit poenae, qui a pecunia illius est. » Si, inquam, uno die, vel duobus supervixerit, id est si in ejus praesentia nulla impossibilitatis, vel desperationis signa monstraverit, et correctionis, et poenitentiae flagella susceperit, postea vero ita discedens, eodem vel secundo die poenitentiam agerit, non subjacebit poenae. Quare hoc? Quia pecunia illius est, quia subjectus est, quia ad eum illum arguere, admonere, increpare opportune et importune pertinebat. Ille enim in sua iniquitate morietur, qui uno vel duobus diebus superveniens, cum poenitentiam ferre non posset, ad eum non
Abbreviated transcription (Latin):
expensas in medicos restituat. Qa
enim ait. innocens erit qui ꝑcus¬
serit: tale est ac si diceret. ñ moriat᷑.
Qmͣuis enĩ peccaũit: ñ tam̃ usq
ad mortem. D ossurit aũ per eos
qui inter se r̃ixantur. illi qui de
lege diuina arrogant̃ disputant
indelligi. Quorũ si alter alterum
suꝑauerit. & sophistice in errorẽ
induxerit. si tamen de fide non
agatur. &e tale quid ñ fuerit ibi
anima periclicet᷑: in nocens ert
idest ñ morietur qui percusserit : il¬
le uidelicet qui sic ꝓximum suum
errare fecerit. Debet eum tamen
&e uerbis placare: ce uł ꝑse. uel per
aliquem sapieritem. ad ueritatis
scientiam reuocare.
ui ꝑcusserit seruum suum.
uel ancillam uͥga. ce mortui
fuerint in manib suis: criminis
reus erit. Hoc autẽ de eccłie rectori¬
bus dici uidetur. Et enĩ multoei¬
ens ut pastor eccłie peccantẽ seruũ
sibi subiectos eorũ facinora ex agge¬
duramq canonum penitentiam
nuntiando: nimis asꝑe uirga cor¬

Expanded text:
impensas in medicos restituat. » Quod impensas in medicos restituat. » Quod enim ait, innocens erit, qui percusserit, tale est ac si diceret: Non moriatur; quamvis enim peccaverit, non tamen usque ad mortem. Possunt per eos, qui rixantur inter se, illi qui de lege divina arroganter disputant, intelligi; quorum si alter alterum superaverit, et sophistice in errorem duxerit, si tamen de fide non agatur, et tale quid non fuerit, ubi anima non periclitetur, innocens erit; id est, non morietur qui percusserit, ille videlicet qui sic proximum suum errare fecerit; debet enim eum tamen et verbis placare, et vel per se, vel per aliquem sapientem ad veritatis scientiam revocare. « Qui percusserit servum suum, vel ancillam virga, et mortui fuerint in manibus suis, criminis reus erit. » Hoc autem de Ecclesiae doctoribus dici videtur. Fit enim multoties, ut pastor Ecclesiae peccantem servum, sibi subjectos, eorum facinora exageduramque canonum poenitentiam nuntiando, nimis aspere virga cor
Abbreviated transcription (Latin):
pliciter intelligi debet. Qui ꝑcusse¬
rit patrem suum aut matrem: mor¬
te moriatur. Qmͣius enim patrem
&e matrem ꝑcutere magnum sit
peccatũ: ego tamen maius aliqͥ d
hic intelligo. Patrem & enĩ ce ma¬
trem: dm̃ & eccłiam dici puto. His
autẽ qui derogauerit. uel lingue
iaculo eos blasphemando ꝑeusse¬
rit: mortis sententie subiacebit.
Id ip̃m autẽ & ei continget: qui
patri uł matri maledixerit. Qd
nisi de deo & eccł̃ia intelligat᷑: ual¬
de seuera sentertua ẽẽ uidetur.
Maledicere autem etiam male lo¬
qui intelligi potest.
ui furatus fuerit hominẽ. &
uendidit eum: conuctus no¬
ue morte moriatur. hoc enim ce
romanis legibus cauetur: ce hi ta¬
les plagiarii uocantur. Hominẽ
aliquem diabolita uersutia axp̃i
de uł pugno: &e ille mortuus non
fuerit. sed iacuerit in lectulo: si
surrexerit & ambulau̾it foras suꝑ
baculum suum: innocens erit qui
ꝑcusserit. Ita tamen ut oꝑa eiꝰ ce

Expanded text:
pliciter intelligi debet. « Qui percussepliciter intelligi debet. « Qui percusserit patrem suum, aut matrem suam, moriatur. » Quamvis enim patrem et matrem percutere magnum sit peccatum, ego tamen majus aliquid hic intelligo. Patrem enim et matrem, Deum et Ecclesiam dici puto. His autem qui derogaverit, vel linguae jaculo eos blasphemando percusserit, mortis sententiae subjacebit. Id ipsum autem ei contingit, qui patri, vel matri maledixerit; quod nisi de Deo et Ecclesia 76 intelligatur, valde severa sententia esse videtur. Maledicere autem Ecclesiae, male loqui intelligi potest. « Qui furatus fuerit hominem, et vendiderit eum, convictus noxae, morte moriatur. » Hoc enim et Romanis legibus cavetur, et hi tales plagiarii vocantur. Hominem aliquem diabolica versutia a Chride, vel pugno, et ille mortuus non fuerit, sed jacuerit in lecto; si surrexerit, et ambulaverit foras super baculum suum, innocens erit, qui percusserit; ita tamen, ut opera ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
enim ciuitates. eq̃nali spacio inter
se diuise fuerant: in quib hii ta¬
les homicide tuebantur. Sed quid
per sex ciuitates. nisi sex dies in qͥbꝰ
operari licet: Qͥd uero ꝑ i aximũ
pontificem. nͥ xp̃m incelligimꝰ: Fu¬
giebant gͥ homicide. ad has ciui¬
tates: itt quamt diu in hac uita con¬
sisterent. ñ ociose in his ciuit atib
idest in his sex dieb uitam duc̃ent :
sed dura penitentia carnem doman¬
tes. mortis ꝑiculum euade desuda¬
rent. Unde etiam extra eas inuenti
impune occidebant᷑: qm̃ ee peccatores
sine penitentia reꝑti dampnabunt᷑.
Manebant autẽ in ciuitate donec
sũmus pontifex moreret᷑ : qm̃ ante
xp̃i passionem etiam peracta peni¬
tentia nulli incelestẽ patͥam redire
concedebatur:
i quis de industͥa occidit ꝓxi¬
mum suum. & ꝑ insicdias: ab alta¬
ri meo auellas eum. ut moriatur.
Ubiꝙ autẽ sub audiendum est: nͥ
satiffecerit. & dignam penitentiam
egerit. Mors quoq sicut supͣ du¬

Expanded text:
enim civitates aequali spatio inter enim civitates aequali spatio inter se divisae fuerant, in quibus hi tales homicidae salvi erant. Sed quid per sex civitates, nisi sex dies, in quibus operari licet? Quid vero per maximum pontificem, nisi Christum intelligimus? Fugiebant ergo homicidae ad has civitates, ut quandiu in hac vita consisterent, non otiose in his civitatibus, id est in his sex diebus vitam ducerent, sed dura poenitentia carnem domantes, mortis periculum evadere desudarent. Unde etiam extra eas inventi impune occidebantur; quoniam et peccatores sine poenitentia reperti damnabuntur. Manebat autem in civitate, donec summus pontifex moreretur; quoniam ante Christi passionem, etiam peracta poenitentia, nulli in coelestem patriam redire concedebatur. « Si quis de industria occiderit proximum suum et per insidias, ab altari meo avellas eum, ut moriatur. » Ubique autem subaudiendum est, nisi satisfecerit et dignam poenitentiam egerit. Mors quoque, sicut supra, du
Abbreviated transcription (Latin):
nem perdet: ce pecuniam non ad¬
quiret. Et multos quidem tales
uidemus: qui a prima sue conuer¬
sationis religione separati: nesci¬
entes deciꝑe. quales sunt interiꝰ.
tales exterius apparerit.
Ui pectusserto hominem uolẽs
occidere: morte moriatur. Oĩa
enim que uel inueteri. uel in nouo
testam̃to scͥpta sunt: si iuxta litt̾am
intesligi ñ possunt: sp̃ualiter in¬
telligere necesse est. Homicide autẽ:
alii corporis alii anime. Hetici aũ
& ad ulatores. animas occidunt.
Quod quia sponte faciunt: nisi
penitentiã egerint. morte eterna mo¬
rientur. Ad quorum similitudinem.
de corporis quoq homicidiis intelli¬
gendum est. Qui autẽ ñ est insidia¬
tus. sed deus illum tradidit in ma¬
nus eiꝰ: constituam tibi locum quo
fugere debeat. Hoc autem de illis
dicitur : qui ñ sponte: sed casu ho¬
minem occidunt. His enim ad ci¬
uitates fugitiuorum fugere conce¬
ditur. In quib manere debent: do¬
nec maximꝰ pontifex moriatur. Sex

Expanded text:
nem perdet, et pecuniam non acnem perdet, et pecuniam non acquiret. Et multos quidem tales videmus, qui a prima suae conversationis religione separati nescientes decipere, quales sunt interius, tales exterius apparent. « Qui percusserit hominem, volens occidere, morte moriatur. » Omnia enim, quae vel in Veteri, vel in Novo Testamento scripta sunt, si juxta litteram intelligi non possunt, spiritualiter intelligere necesse est. Homicidae autem alii corporis, alii animae. Haeretici enim, et adulatores animas occidunt, quod quia sponte faciunt, nisi poenitentiam egerint, morte aeterna morientur. Ad quorum similitudinem de corporis quoque homicidis intelligendum est. « Qui autem non est insidiatus, sed Deus tradidit illum in manus ejus, constituam tibi locum, quo fugere debeat. » Hoc autem de illis dicitur qui non sponte, sed casu hominem occidunt. His enim ad civitates fugitivorum fugere conceditur, in quibus manere debent, donec maximus pontifex moriatur. Sex
Abbreviated transcription (Latin):
gant aiuitias: & scłi uoluptatib
traditi. caduca & transitoria dili¬
gunt. Et qm̃ prioris uxoris religo¬
ne multa conqͥrunt: eam se a¬
huc habere ce tenere simulantes.
alam laudant: illani extollunt:
illam p̾dicant: illam ũborum com¬
positione ornarit &e uestiunt. Hoc
est enim & nuptias puelle ꝓuicde:
& uestim̃ta. & p̃cium pudicitie ñ
negare. Nuptias quidem ei ꝓuidẽt:
dum eam laudantes. dignam esse
dicunt. que ab om̃ib suscipiatur:
dum neq legitimoᷤ filios ex alia nas¬
ci. neq legitimum matͥmonium cũ
alia fieri posse testantur. Bant aũ
ei &e uestuñta: dum uerborũ compo¬
sitione eam exornant. Dant & p̾ci¬
um pudicitie: dum eiꝰ castitatem.
uerecundiam. ce mores laudant. Et
hec agertes: non ypochrite ce simu¬
latores. sed ueri & religiosi xp̃iani
esse creduntur. Si uero tria ista ñ
fecerit. & ea que modo diximꝰ simulare
nescierit: illa egredietur gratis. ce
abso pecunia÷ quia &e ille religio¬

Expanded text:
gant divitias, et saeculi voluptatibus gant divitias, et saeculi voluptatibus traditi, caduca, et transitoria diligunt et quoniam prioris uxoris religione multa conquirunt, eam se adhuc habere et tenere simulantes, illam laudant, illam extollunt, illam praedicant, illam verborum compositione ornant et vestiunt. Hoc est enim et nuptias puellae providere, et vestimenta, et pretium pudicitiae non negare. Nuptias quidem ei provident, dum eam laudantes, dignam esse dicunt, quae ab hominibus suscipiatur, dum neque legitimos filios ex alia nasci, neque legitimum matrimonium cum alia fieri posse testantur. Dant autem ei et vestimenta, dum verborum compositione eam exornant. Dant et pretium pudicitiae, dum ejus castitatem, verecundiam, et mores laudant, et haec agentes non hypocritae et simulatores, sed veri et religiosi Christiani esse creduntur. Si vero tria ista non fecerit, et ea, quae modo diximus, simulare nescierit, illa egredietur gratis, et absque pecunia, quia et ille religio
Abbreviated transcription (Latin):
predicas inquit ñ furandum fu¬
raris: Qui dicis ñ mechandũ me¬
charis: qui ab hominaris idola: sa¬
eam diligunt. & ab ea recedere no¬
in autem
filio suo desponderit eam:. iuxͣ
morem filiorũ faciet illi. Iste enim
filius animꝰ est : qui de cordis iut̃o
procedit & gignitur. Si gͥ despõde¬
rit eam filio suo. & eam diligens
casto ac sincero amore colli gauerit
animo suo: iuxta moreni filiorum
faciet illi. bene dotando: bene tẽ
totiꝰ domus constituendo. Qcł si alte¬
ram ñ acceꝑit: prouidebit puesle
nuptias: & uestim̃ta &e p̃cium pu¬
dicitie non negabit. Si tria ista non
fec̾int: egredietur gratis absq pe¬
cunia. His & enim u̾bis illi aper¬
tissime denotant᷑: qui a sincera &
uera religione in ypocrism. &e amo¬
rem scłi. postea dĩl abuntur. Isti em̃
pͥoris amoris obliti. & a pͥme uxoris
complexib longiꝰ distracti: aliam
uxorem filio suo. id est animo. &
desiderio suo accipiunt. & comun¬
gt̃. Sequunt᷑ a uaritiam ÷ congre¬

Expanded text:
cas non furandum, furaris; qui dicis non moechandum, moecharis; qui abominaris idola, saeam diligunt, et ab ea recedere non autem filio suo desponderit eam, juxta morem filiorum faciet illi. » Iste enim filius animus est, qui de cordis utero procedit et gignitur. Si ergo desponderit eam filio suo, et eam diligens, casto et sincero amore colligaverit animo suo, juxta morem filiorum faciet illi, bene dotando, bene ornatotius domus constituendo. « Quod si alteram ei acceperit, providebit puellae nuptias, et vestimenta, et pretium pudicitiae non negabit; si tria ista non fecerit, egredietur gratis absque pecunia. » His etenim verbis illi apertissime denotantur, qui a sincera et vera religione in hypocrisim et amorem saeculi postea delabuntur. Isti enim prioris amoris obliti, et a prioris uxoris complexibus longius distracti, aliam uxorem filio suo, id est animo, et desiderio suo accipiunt, atque conjungunt; sequuntur avaritiam, congre
Abbreviated transcription (Latin):
sua. uenientes aũt uenient cum ex¬
ultatione: portantes mampłos suoᷤ. Qd̃
aũt hic dicitur. ut comedant pauꝑes
ppłi tui. ⁊ quicquid reliquum fuerit
edent bestie agri: ad litteram tantũ
intelligendum ẽ. Sex igitur annis t̃¬
ra nr̃a. uinea ⁊ oliueta exercentur: qͦ¬
niam in hac p̾senti uita. carnem uo¬
stram exercere debemus: quatinus ⁊
frumentum boni oꝑis ⁊ uinum qd̾ le¬
tificet cor hominis ⁊ oleum miscdie et
pietatis deo fruttificet. Septimo an¬
no requiescet: quia post hanc uitam be¬
atitudo ⁊ requies sequitur.
mĩa que dixi uob̃ custodite: ⁊ ꝑ no¬
m̃ exteroꝵ deoꝵ non uirabitis ne¬
q audietur ex ore nr̃o. Homines enĩ ꝑ

Expanded text:
tua; venientes autem venient cum extua; venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipulos suos . » Quod autem hic dicitur « ut comedant pauperes populi tui, et quidquid reliquum fuerit comedant bestiae agri, » ad litteram tantum intelligendum est. Sex ergo annis terra nostra, vinea et olivetum exercetur, quoniam in hac praesenti vita carnem nostram exercere debemus; quatenus et frumentum boni operis, et vinum, quod laetificet cor hominis, et oleum misericordiae et pietatis Deo fructificemus. Septimo autem anno requiescit, quia post hanc vitam beatitudo et requies sequitur. « Omnia quae dixi vobis custodite, et per nomen exterorum deorum non jurabitis, neque audietur ex ore
Abbreviated transcription (Latin):
no molestus non eris. Seitis enim ad¬
uenariun animas: quia ⁊ ip̃i fuistis ꝑ
dictum ẽ: s ideo hic repetitur ut firtniꝰ
teneatur.
ex annis seminabis t̾ram tuam:
⁊ congregabis frugos eus. Anno
autem septimo dimittes eam ⁊ requi¬
escere faties: ut comedant pauꝑes po¬
płi tui: ⁊ quicquid reliquum fuerit. e
dent bestie agri. Ita in uiuea: ⁊ in oli¬
ueto tuo. Sex dieb oꝑaberis septima
die cessabis: ut requiescat bos ⁊ asinus
tuus: ⁊ refrigeretur filus ancille tue.
nr̃e oꝑatiouis tempus significent: qͦ
niam in sex dieb totum suum opus
deus ꝑegit. Et quia die septimo requi¬
euit: ideo septimus annus. ⁊ septimus
dies ꝓ requie ponitur. In quo ⁊ bos. ⁊
asinus. ⁊ seruus. ⁊ ancilla. ⁊ aduena: iu
celesti irłm requiem habebunt. Non
qd̾ hec. s qd̾ hoꝵ significata ibi habita¬
bunt. Quid aũt ista significent: qm̃¬
prudens lector intelligit. Tunc enim
adimplebitur qd̾ scriptum ẽ. Cunte
ibant ⁊ flebant mittentes semina.

Expanded text:
enim advenarum animas, quia et ipsi peregrini dictum est, sed ideo hic repetit, ut firmius teneatur. « Sex annis seminabis terram tuam, et congregabis fruges ejus; anno autem septimo dimittes eam, et requiescere facies, ut comedant pauperes populi tui; et quidquid reliquum dant bestiae agri ita facies in vinea et in oliveto tuo sex diebus operaberis septima die cessabis ut requiescat bos et asinus tuus et refrigeretur filius ancillae tuae ntotum suum opus Deus peregit, et quia septimo requievit; ideo septimus annus, et septimus dies pro requie ponitur, in quo et bos, et asinus, et servus, et ancilla, et advena in coelesti Jerusalem requiem habebunt; non quod hi, sed quod horum significata ibi habitabunt. Quod autem ista significent, prudens lector intelligit. Tunc enim adimplebitur quod scriptum est: « Euntes ibant, et flebant mittentes semina
Abbreviated transcription (Latin):
heresis. cunctis gentib est reuelata.
Ascendens enim cecidit: fusisq us¬
isrł. Si emeris seruum hebreum.
sex annis seruiet tͥ: in septimo egͣ¬
dict᷑ liber gratis. Cum quali ueste in¬
trauerte: cum tali exeat. Si habens
uxorem: &e uxor egrediatur simul.
Quid enim ꝑhebreum qui transiẽs
qui per moysen eui ista dieuntur.
significatur: suo p̾cioso sanguine
emit. Sed quia in sex dieb factus
est mundus. & in sex etatib con¬
sistit: frequenter ꝑ sex annos. uł
dies. omne uute huius tempꝰ in¬
telligitꝰ. Sex igit᷑ annis seruit:
qui om̃i temꝑe uite sue seruit. St̃¬

Expanded text:
haeresis cunctis gentibus est revelata: haeresis cunctis gentibus est revelata: ascendens enim cecidit, fusisque visIsrael. Si emeris servum Hebraeum, sex annis serviet tibi, in septimo egredietur liber gratis. Cum quali veste intraverat, cum tali exeat; si habens uxorem, et uxor egrediatur simul. » Quid enim per Hebraeum, qui transiens qui per Moysen, cui ista dicuntur, significatur suo pretioso sanguine emit. Sed quia sex diebus factus est mundus, et sex aetatibus consistit, frequenter per sex annos, vel dies omne vitae hujus tempus intelligitur. Sex ergo annis servit, qui omni
Abbreviated transcription (Latin):
Nos p̾dicamus inquit xp̃m cruci¬
fixum: iudeis quidem scandalum.
gentib autem stulticiam. Ideo autẽ
subditur. Si enim leuaueris cultrũ
tuum suꝑ eum: polluerunt᷑. Quid
ter ad mac̾t̾andam hostiam suꝑ al¬
tare leuatur: quando suꝑ popłm
xp̃i passionem & qualtt agnus in
cruce immolatꝰ fuert. doctores ex¬
clamant. Polluitur autem culter.
idest sc̃orum predicatio suꝑ tali al¬
tari eleuata: qm̃ contemptii ce de¬
risiom ab eis habetur. Unde dñs
ip̃e ait. Nolite dare sc̃m canb:
neq mittere margaritas ante por¬
cos. Sequitur. Non ascendes per
gradus ad altare meum: ne reue¬
letur turpitudo tua. Ecce iam ali¬
ud altare. ceterisq excellentiꝰ: ad
quod ꝑ gradus tamen ascendere
inter dicitur. Hoc enim altare: fi¬
des est trinitatis. ad qm ille qui¬
dem ꝑ gradus ascendit ÷ qui maiꝰ
er minus in tͥnitate credit &e intel¬
credamꝰ. Per gradus enim hoc al
tare arrius ascendit: ideoq eius
turpitudo. eiꝰ stulticia & nefanda

Expanded text:
Nos praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . » Ideo autem subditur: « Si enim levaveris cultrum tuum super eo, polluetur. » Quid ter ad mactandam hostiam super altare levatur, quando in populo Christi passionem, et qualiter agnus in cruce immolatus fuerit, doctores praedicant. Polluitur autem culter, id est sanctorum praedicatio super tali altari elevata, quando contemptui et derisioni ab eis habetur. Unde ipse Dominus ait: « Nolite dare sanctum canibus, neque mittere margaritas ante porcos . » Sequitur: « Non ascendes per gradus ad altare meum, ne reveletur turpitudo tua. » Ecce jam aliud altare, caeterisque excellentius, ad quod per gradus tamen ascendere interdicitur. Hoc enim altare fides est Trinitatis, ad quam ille per gradus ascendit, qui majus et minus in Trinitate credit, et intelcredamus. Per gradus enim Arius ad altare ascendit; ideoque ejus turpitudo, ejus stulta et nefanda
Abbreviated transcription (Latin):
quid nob̾ p̃ceꝑit. siue ieuinare siue ui¬
gilare. siue aliquid agere iusseris ad¬
implere.
i uideris asinum odientis te iace¬
re sub onere: non ꝑtransibis s sb̾¬
leuabis cum eo. Hoc ẽ enim qd̃ apłs
ait. Alter alterius onera portate. Asi
uus enim sub onere iacet: quando pͦ¬
catoꝵ pondere peccator p̃mitur. Unde¬
suꝑ gresse sunt caput meum ⁊ sicut o¬
nus graue grauate sunt suꝑ me. Est
igitur asinus corpus humanum. Hc̃¬
fuerit: si sub tali ouere iacere uideris
noli ꝑtransire: subleua cum eo: adu¬
ua eum: da ei consilium ⁊ auxilium:
quo tantum onus deponere ualeat. Re¬
cordare illius samaritaui: qui hoĩem
a latronib uulneratum suo iumento
suꝑimposuit. Et quidem insaluatõne
animarum: nemo inimicitias uł odi¬
ui attendere debet. Non declinabis
rum acceptione uidicabis. Mendatiũ
fugies. Insontem ⁊ iustum nõ occides:
munera que extecant etiam prudenteᷤ:
⁊ subuertunt uerba iustoꝵ. Deus ẽ qͥ
lequitur: qui quia meratiri nõ potest.

Expanded text:
quid nobis praeceperit, sive jejunare, sive vigilare, sive aliud aliquid agere jusserit, adimplere. « Si videris asinum odientis te jacere sub onere, non pertransibis, sed sublevabis cum eo. » Hoc est enim quod Apostolus ait: « Alter alterius onera portate . » Asinus sub onere jacet, quando peccator pondere peccatorum premitur. Undesupergressae sunt caput meum, et sicut onus grave gravatae sunt super me . » Est ergo asinus corpus humanum: qufuerint, si sub tali onere jacere videris, noli pertransire, subleva eum et adjuva; da ei consilium et auxilium quo tantum onus deponere valeat. Recordare illius Samaritani, qui hominem a latronibus vulneratum suo jumento superposuit. Et quidem in salvatione animarum, nemo inimicitias et odium attendere debet. « Non declinabis rum acceptione judicabis. Mendacium fugies, insontem et justum non occides, munera, quae excaecant etiam prudentes, et subvertunt verba justorum. » Deus est qui loquitur, et qui mentiri
Abbreviated transcription (Latin):
sunt dñm eiꝰ: potest enĩ fieri. at año
nesciente bos corniipeta sit. nec recdi¬
serit eum. occiderit q uirum art
mulierem⁊ cebos lapidib obruet᷑. ꝙ
dñm illiꝰ occidẽt. Hinc enim ꝓppħa¬

Expanded text:
sunt dominum ejus potest enim fieri, ut domino, sunt dominum ejus potest enim fieri, ut domino, nesciente bos cornupeta sit nec recluserit eum, occideritque virum aut mulierem, et bos lapidibus obruetur, et dominus illius occidetur. » Hic enim p
Abbreviated transcription (Latin):
alligabis os bom trituranti. Q uot
gͥ sacerdotes: tot boues habet ep̃c.Et
quidẽ ip̃e quoq bos est. Bos igit᷑
uirũ aut mulierem cornu ꝑcutit:
quando sacerdos aliquis male do¬
cendo. suꝑbie cornu. & hetica dottua
in t̾iorem hominẽ loquendo. imn mo
uulnerando ce feriendo occidit. Hic
aũ lapidib obruit᷑: qndo multorum
sc̃oꝵ concilio congregato. plurimoꝵ
sententiis. quasi multis lapidib ꝑ¬
cutitur &e dampnat᷑. Quot enim lin¬
guis dampnat: tot lapidib obrutt᷑
Rius uero carnes ñ comedunt᷑: qͥa
tia ñ susciptt᷑. Talis bos fuit arriꝰ.
montanꝰ. manicheus. nouatꝰ. &e iomi¬
niauꝰ. qui suꝑbis cornib multos in¬
teremer̃t̃. Dñs aũ boius tam aiu m¬
nocens est: qͣm diu boius malitiam
ñ cognoscit. Si uero sciens consense¬
rit. ip̃e quoq occidet᷑: qͥa ñ solum
qui faciunt sed qui consentiunt fa¬
cientib digni sunt morte. Hoc enĩ
rit ab heri & nudius terciꝰ. & contestati

Expanded text:
alligabis os bovi trituranti . » Quot alligabis os bovi trituranti . » Quot ergo 77 sacerdotes, tot boves habet episcopus, et quidem ipse quoque bos est. Bos igitur virum aut mulierem cornu percutit, quando sacerdos aliquis maledicendo, superbiae cornu et haeretica doctrina interiorem hominem, loquendo, imo vulnerando et feriendo, occidit. Hic autem lapidibus obruitur, quando multorum sanctorum concilio congregato, plurimorum sententiis, quasi multis lapidibus percutitur atque damnatur. Quot enim linguis damnatur, tot lapidibus obruitur. Ejus vero carnes non comeduntur, quia tia non suscipitur. Talis bos fuit Arius, Montanus, Manichaeus, Novatus, Jovinianus, qui superbis cornibus multos interemerunt. Dominus autem bovis tandiu innocens est quandiu bovis malitiam non cognoscit. Si vero sciens consenserit, ipse quoque occidetur; quia non solum qui faciunt, sed qui consentiunt facientibus, digni sunt morte. Hoc est erit ab heri, et nudius tertius, et contestati
Abbreviated transcription (Latin):
aut ancille. & luscos eos fecerie:
dimutet eos liberos ꝓ ocło quẽ eruit.
Ocłm enim serui uł ancille dr̃is per¬
cutit : quando p̾latus aliquis erro¬
rem docendo. subiectum aliquẽ suoꝵ.
in anime oculo ferit. Quem qͥ dem
luscum facit: si sua p᷑ua doctͥna aue¬
ritatis lumine deuando seperat.
iectionem ÷ sed liber egredit᷑: ne diu¬
tius morando penitus cecus fiat.
Dentem quoq si excusserit seruo uł
ancille sue: similit̾ eos dimittet li¬
heros. Idem enim &e per dentem. &
per ocłm: intelligitur. Dentem namq
ex cut̾e est: sanum in tellectum quo
panis duiini eloquii ruminat᷑. aut
iuolenter aut fraudulent ab ore cor¬
dis auellere.
i bos ꝑcusserit uirum aut mu¬
lierem ce mortui fuerint: Lapi¬
dib obruetur. & ñ comedent᷑ carnes
eiꝰ. Dñsꝙ boius. innocens erit. Souẽ
enun sacerdotes intelligunt᷑: qui x̃
iugum ferunt. & eiꝰ agrum colunt:
&e sc̃am eccłiam arando &e p̃dicando
fertilem reddunt. De quib dr᷑. Non

Expanded text:
ncillae, et luscos eos fecerit, dimittet liberos pro oculo, quem eruit. » Oculum enim servi, vel ancillae Dominus percutit, quando praelatus aliquis errorem docendo subjectum aliquem suorum in animae oculo ferit, quem quidem luscum facit, si sua prava doctrina a veritatis lumine deviando separat. jectionem, sed liber egreditur, ne diutius morando penitus caecus fiat. Dentem quoque si excusserit servo, vel ancillae suae, similiter eos dimittet liberos. Idem enim et per dentem, et per oculum intelligitur. Dentem namque exstruere, est sanum intellectum, quo panis divini eloquii ruminatur, et violenter et fraudulenter ab ore cordis evellere. « Si bos percusserit virum, et mulieremn comedentur carnes ejus, dominusque bovis innocens erit. » Boves enim sacerdotes intelliguntur, qui Christi jugum ferunt, et ejus agrum colunt, et sanctam Ecclesiam arando, et praedicando fertilem reddunt, de quibus dicitur: « Non
Abbreviated transcription (Latin):
occidunt. ⁊ aliis modis delinquunt
pecc̃m mͥ ẽ: uerum etiam si iim̃tũ
meum aliis dampnum inferat. mͥ
imputari debet. Sex enim diebus
fecit celum deus ⁊ t̾ram mare ⁊ om̃ia
que meis sunt.⁊requieuit in die
septimo. Iccirco benedixit dñs diei
camus gͥ ⁊ nos omni die. nichilo
mali oꝑemur: quatinus ⁊ dies nr̃i
omnes benelicant᷑. Dies enim illi
ut apłs ait mali sunt: in quibus
tuntur insalbatum: si dieb omnib
quiescimus.⁊cessamus amalo. Nec
hoc dico quod in festiuis diebꝰ etiam
alicitisuacare ñ debeamus: qm̃

Expanded text:
occidunt, et aliis modis delinquunt, occidunt, et aliis modis delinquunt, peccatum mihi est; verum etiam si jumentum meum aliis damnum inferat, mihi imputari debet. Sex enim diebus fecit Deus coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt, et requievit in die septimo; idcirco benedixit Dominus dicamus igitur et nos omni die, nihilque mali operemur, quatenus, et dies nostri omnes benedicantur. « Dies enim illi, ut Apostolus ait, mali sunt, in quibus  nostri vertuntur in Sabbatum, si in omnibus quiescamus et cessamus a malo. Nec hoc dico, quod in festivis diebus, etiam a licitis vacare non debeamus, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quia đr. nichil oꝑis facietis in es.
etiam bonum opꝰ si m eo fieret. puta¬
bant ẽẽ pec̾cm. Quorum stulticiam
dei sapientia irridens. dicebat. Silicet
salb̃o curareꝰ Et nullo quidem
die. tot homines quot in salbato
saluator nr curasse legitur. Unde di᷑
intelligi: quia ille melius salbatum
colit. qui plus bonitatis inisccł̃ie.⁊
pietatis in eo oꝑatur. Sed numqd
uno tantum die in ebdomada bo¬
na agere. ⁊ sabbatiare debemus
Omninamq die salb̃m ẽ illis: qui
omni die declinant amalo ⁊ faciũt
bona. Suiescere enim ab oꝑibꝰ. quid
nisi apecc̃is debere quiescere signi¬
ficabat: Dicat᷑ gͦ. sabb̃m ẽ. ñ facies in
eo omne opꝰ tu.⁊ filius tuus. ⁊ filia tua.
seruus tuus ⁊ antilla tua. nũtum
tuum.⁊ aduena qui ẽ. intra portas
tuas. hec enimomniano cere posst̃:
atq in his omnibꝰ peccamus. Non so¬
lum enim si filius. ⁊ seruus meus. ⁊
aduena quim mea custodia ẽ. per
meam nregligentiam furantur. ⁊

Expanded text:
ur: « Nihil operis facietis in eo, » etiam bonum opus si in eo fieret, putabant esse peccatum. Quorum stultitiam Dei sapientia irridens, dicebat: « Si licet Sabbato curare? » Et nullo quidem die tot homines, quot in Sabbato Salvator noster sanasse legitur; unde datur intelligi, 72 quia ille melius Sabbatum colit, qui plus bonitatis, misericordiae et pietatis in eo operatur. Sed nunquid uno tantum die in hebdomada, bona agere, et sabbatizare debemus? Omni namque die Sabbatum est illis, qui omni die declinant a malo, et faciunt bona. Quiescere enim ab operibus, quid nisi a peccatis debere quiescere significabat? Dicatur ergo: « Sabbatum est, non facies in eo omne opus tu, et filius tuus, et filia tua, et servus tuus, et ancilla tua, jumentum tuum, et advena, qui est intra portas tuas; » haec enim omnia nocere possunt, atque in his omnibus peccamus. Non enim solum si filius, et servus meus, et advena, qui in mea custodia est, per meam negligentiam furantur et