comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ratore petitoris ut ab eo absolu̾e¬
t᷑.ł. si detutore mentitus poccum¬
a accepit ł aliasiłia admisit. qͣn
locuplectior puto meũ dandã
actom sicut ercepto dat᷑. ¶ S an
ĩ municipes de dolo act̃o dat du
dã de dolo audecurionũ ĩ ip̃os d
si quiq ex dolo ꝓcuratoris ad do
tenet᷑. In hac actone designari
oz cuius dolo fc̃m sic qͣmus nõ¬

Expanded text:
ratore petitoris, ut ab eo absolueretur, uel si de tutore mentitus pecuniam accepit, uel alia similia admisit, quaelocupletior, puto in eum dandam actionem, sicut exceptio datur.Sed an in municipes de dolo detur actio, dam. de dolo autem decurionum in ipsos dsi quid ex dolo procuratoris ad domtenetur.In hac actione designari oportet, cuius dolo factum sit, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
crusit. ñ acciꝑe si nolint mauim¬
tt̾e. sic hinc reddenti legatũ necͣci¬
tas maũmictendi remitat᷑.¬
fam. minori peccua credidit ne¬
lior est cãcosumetis. nisi locuple
ctior inueniat exhoc. litris cõtes¬
tace tpre is qui accepit. ¶ M mores

Expanded text:
erum sit non accipere, si nolint manumittere, sic huic reddenti legatum necessitas manumittendi remittfamilias minori pecuniam credidit, melior est causa consumentis, nisi locupletior ex hoc inueniatur litis contestatae tempore is qui accepit.Minores
Abbreviated transcription (Latin):
lp. Sl erca iudicati pignora mi¬
uoris capta sint. ⁊ distracta mor re¬
ti solutam ei resticuendi. S inte ip̃i¬
us corpora potius hre. ⁊ puto ĩterd
ꝓmittendu .i. si grande dãpnũ sit
minoris ¶Indotis quo modo mu

Expanded text:
usa iudicati pignora minoris capta sint et distracta, mox reti solutam ei restituendam. sed interest ipsius corpora potius habere: et puto interdum permittendum, id est si grande damnum sit minoris.In dotis quoque modo mu
Abbreviated transcription (Latin):
anebit. qui semel eͣ esticit. Atem si
nõ ꝓuocauit ei int̾ diem sb̾uenit᷑ ut
ꝓuocet. finge ei si de sidate. ¶Item ⁊ ĩ
hemoditus ei sõuenit᷑. cõstat. iu oĩs e¬
tatis honumbe restiuracom heremodi¬

Expanded text:
anebit, qui semel extitit.Item si non prouocauit intra diem, subuenitur ut prouocet: finge enim hoc desiderare.Item et in eremodiciis ei subuenitur. constat autem omnis aetatis hominibus restaura
Abbreviated transcription (Latin):
u̾t lirditate̾ ł bonorũ possessionẽ
si quid̃ oĩa integͣ sint oi modo au¬
diendus est.si uo iam distractabe¬
ditate ⁊ negotus futis. ad paccã
peccuma laborib sb̾stituti uemat
repellendus est inultoq ꝑtius ex

Expanded text:
rit hereditatem uel bonorum possessionem, si quidem omnia in integro sint, omnimodo audiendus est: si uero iam distracta hereditate et negotiis finitis ad paratam pecuniam laboribus substituti ueniat, repellendus est: multoque parcius ex
Abbreviated transcription (Latin):
le adholescentes ad petendos
possit eẽ secutus dubitari pot.
puto aiisi alegans minore eẽ cõ¬
pulsus sit ad solutione nicħ ei ĩp¬
utandu. nisi forte qͣi. adisus in¬
riam. appelliudiiquis ei putet
s. credo p̾torem huame minorem
mitege restitui nolentem audi¬
turunoce ¶ Non solu aui inhus
ł rem sua obligauit s pop̃ auui

Expanded text:
e adulescentem ad petendos possit esse securus? dubitari potest: puto autem, si allegans minorem esse compulsus sit ad solutionem, nihil ei imputandum: nisi forte quasi aduersus iniuriam appellandum quis ei putet. sed credo praetorem hunc minorem in integrum restitui uolentem auditurum non esse.Non solum autem in his uel rem suam obligauit.Pomponi
Abbreviated transcription (Latin):
mnorib auxiliũ ꝓmissit ñ maio¬
rib. ego aũ inssimam arbitror
suiam eristimantrũ filiu fam.
minorem annis .xxx. iinitegrũ
resticun posse ex hus solis causis
q̃ ip̃ius intersunt putasi sit ob¬
ligatus pĩn si iuissupris obligat
sit. pr utiq potit in solidũ cõue¬
ñi filius aũ cũ ⁊ p̃c possita ĩ po

Expanded text:
minoribus auxilium promisit, non maioribus. ego autem uerissimam arbitror sententiam existimantium, filium familias minorem annis in integrum restitui posse ex his solis causis quae ipsius intersint, puta si sit obligatus. proinde si iussu patris obligatus sit, pater utique poterit in solidum conueniri: filius autem cum et ipse po
Abbreviated transcription (Latin):
Ioli Itaq si acceptolatasit tibi
speccumia oĩmodo cũ hade tuo aget᷑
aut si ros tibi tradita sit si quidẽ
mortuo te ea res exstit̾it aget᷑ cũ
hrde tuosi minus ñ aget᷑. s utiq
in hrde ꝓpetuo dabit᷑. qr nõd lucͣ¬

Expanded text:
iale.Itaque si accepto lata sit tibi pecunia, omnimodo cum herede tuo agetur. at si res tibi tradita sit, si quidem mortuo te ea res extitit, agetur cum herede tuo, si minus, non agetur. sed utique in heredem perpetuo dabitur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
gesta erant ꝑ ꝓcuratore bonoril de¬
creco p̃toris ad distrabanda bona
sin iuris forma cõstitutũ rata cẽ
habenda calfurnio flaco seũ ⁊ ant
ficiu restitutiomssna ⁊ si aliusei
mandass ñ succuret cũ eo modo ⁊¬
maiori potius cõsułet᷑.cuius dãp¬
no res sit cessurass si ex euentu
dãpnũ minor passurus sir. qr qd
p̃stit̾it fuare ab eo cuius negoti¬
a gesfit. n possit. qr is nerit solue¬
do fine dubio p̃torinteruemet
Si aũ ipẽ dominus inmorsit ꝓcu¬
rator yo maioris etatis ñ p̃t faci

Expanded text:
gesta erant per curatorem bonorum decreto praetoris ad distrahenda bona secundum iuris formam constitutum, rata esse habenda Calpurnio Flacco Severus et Anteficium restitutionis: nam et si alius ei mandasset, non succurreretur, cum eo modo maiori potius consuleretur, cuius damno res sit cessura. sed si euentu damnum minor passurus sit, quia quod praestiterit seruare ab eo cuius negotia gessit non potest, quia is non erit soluendo, sine dubio praetor interueniet. si autem ipse dominus minor sit, procurator uero maioris aetatis, non potest faci
Abbreviated transcription (French):
testi ap se depositas post morteto¬
catoris deleuit .ł aliomodo corrup¬
ꝑit has scriptus habebit. adusus
eũ actone de dolosẜ ⁊ hus quibzle¬
gata dadast dada e acto de dolo

Expanded text:
menti apud se depositas post mortem testatoris deleuit uel alio modo corruperit, heres scriptus habebit aduersus eum actionem de dolo. sed et his, quibus legata data sunt, danda erit de d
Abbreviated transcription (Latin):
ducerebunc ad ammnisttatione.
qui pperam ẽet ap̃tore excusatus¬
¶ Sciendũ est aũ nͥ passim minori
pbantur sictm n restituet qui so¬
brie rem suã administrans occa¬
sionc dapni restitut ñ incõsulte
accidentis s fc̃o uelit restitui. nec
cicucntus dipni restitutonẽ in¬
dulget.s incũsulta facilitas ⁊i¬
ta popl.xrxii. scripsit. Uñ marc

Expanded text:
ducere hunc ad administrationem, qui perperam esset a praetore excusatus.Sciendum est autem non passim minoribproponantur.Item non restituetur, qui sobrie rem suam administrans occasione damni non inconsulte accidentis, sed fato uelit restitui: nec enim euentus damni restitutionem indulget, sed inconsulta facilitas. et
Abbreviated transcription (Latin):
dicis dandũ ẽ quideĩ si manifes¬
tu sitrem restitui ñ posse ueluti
si fuus traditus dolo malo de fu¬
nctus sit. id̾oq ꝑtinus cõdẽpnari
debcat in id ꝙ int̾sit actoris ¶ Sĩ
dominus ꝓprietatis ĩsulam cuiꝰ
usuffr̾. legatus erat incendit. ñ
cones. ¶ De eo ꝙ scieus cõmodass
ponda falsa ut uenditor ẽptori
merces appendet. trebatius de do¬
lo dabit act̾onẽ. at qui si maiora
poda cõmodauut id qd ãplius in¬

Expanded text:
is dandum est: quid enim si manifestum sit restitui non posse ueluti si seruus dolo malo traditus defunctus sit ideoque protinus condemnari debeat in id quod intersit actoris?Si dominus proprietatis insulam, cuius usus fructus legatus erat, incenderit, non actiones.De eo qui sciens commodasset pondera, ut uenditor emptori merces adpenderet, Trebatius de dolo dabat actionem. atquin si maiora pondera commodauit, id quod amplius
Abbreviated transcription (Latin):
norem uncegr restitui. ssi ei ꝓba¬
t̾ calliditate adusaru id actũ ut
maiore eo effecto libaret᷑ n eĩ ex¬
tremo inquit iuditudie uidẽt
solu deceptus hic minor s totũ
hoc obstrutũ ut maiore eo effecto
libaret᷑ ¶Ide encoficet᷑ ⁊ si leuor
sit suspicio adusaru quas dolose

Expanded text:
 integrum restitui, sed si ei probaretur calliditate aduersarii id actum, ut maiore eo facto liberaretur: neque enim extremo, inquit, iudicii die uidetur solum deceptus hic minor, sed totum hoc structum, ut maiore eo facto liberaretur. idem tamen confitetur, si leuior sit suspicio aduersarii quasi dolose
Abbreviated transcription (Latin):
beat sergo ⁊ si potuit ꝓ fure dãpnũ
decide mag ꝙͣ actonem dupli r q̃d¬
upli paci ei sb̾uemet᷑. ¶ Sĩ mułr cũ
culpa diuertiss uelit sibi sbuemiri
łsi maritus puto restitutonem ñ
hudam. est eĩ delictũ ñ modicũ. nã
⁊ si aduit̾iũ minor cõmisit ei ñ sb̾ue¬
ñ capit restitut̃onem cũ statũ mai¬
tat. ¶ Si in cõmissũ incidisse uecti¬
galis dicat᷑ erit mĩtegr̃ restituto.
q sic erit accipiendĩ si ñ dolus ip̃o

Expanded text:
si potuit pro fure damnum decidere magis quam actionem dupli uel quadrupli pati, ei subuenietur.Si mulier, cum culpa diuertisset, uelit sibi subueniri, uel si maritus, puto restitutionem non habendam: est enim delictum non modicum. nam et si adulterium minor commisit, ei non subueiam res nec capit restitutionem cum statum mutat.Si in commissum incidisse uectigalis dicatur, erit in integrum restitutio. quod sic erit accipiendum, si non dolu
Abbreviated transcription (Latin):
hrditate restituit᷑ d p̾stare si
cũ repudiauĩtł ĩ optionis lega¬
tocaptus sit cu elegit det̾iore.i
si duas res pmifit. illam aut u¬
orib souemendu dicit. si res eiꝰ
uenierit ⁊ existat ꝙ plus licea¬
crũ restituendus sit. ⁊ cotidie p̃¬
tores eos restituũt. ut rurus a¬
pecte erit faciendu. ẽ et in nero
acced ad ẽptione reru pupilla¬
rũ nec si bona fide distralunt᷑.
idistricte ꝓbandũ est. in rebeqͣ
fortuitis cãib sbiecte sut. ñ ec̃
minori. iduisus eptorẽ succurẽ
gra tutorũ siue cutatorui doce
se abstineat. ⁊ hoc rescriptũ ⁊ ren¬

Expanded text:
ditatem restituitur, debet praestare, si tum repudiauerit, uel in optionis legato captus sit dum elegit deteriorem, uel si duas res promiserit illam aut ioribus subueniendum dicitur, si res eius uenierit et existat qui plus liceacrum re‹s›tituendus sit? et cottidie praetores eos restituunt, ut rursum apecte erit faciendum: ceterum nemo accedet ad emptionem rerum pupillarium, nec si bona fide distrahantur. et destricte probandum est in rebus, quae fortuitis casibus subiectae sunt, non esse minori aduersus emptora tutorum siue curatorum docease abstineat: et hoc et rescriptum et re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ insifiat restituto sequit᷑ cõdẽp¬
nato. ⁊ qͣnti ea res est ¶ Ido au ⁊u
ic ⁊ ĩ metus ea act̾oe certa qͣntitas
ñ admictit᷑ ut possit ꝑcõtumati¬
amsuam tanti reus codapnariqͣ¬
ti actor in litte̾ urauit. s offo ui
dicis di in ut̃q actone taratiore¬

Expanded text:
et nisi fiat restitutio, sequitur condemnatio quanti ea res est. ideo autem et hic et in metus causa actione certa quantitas non adicitur, ut possit per contumaciam suam tanti reus condemnari, quanti actor in litem iurauerit: sed officio iudicis debet in utraque actione taxatione
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ob debitũdns accepit. ¶Si per¬
suasis micha nulla societatẽ tib
fuisse cu eociuus ss sum ⁊ obid
iudicio te absolui passus sum da¬
nda michi de dolo act̃one iul scri
cris ⁊ absolutus sis postea pruri¬
ũ fu̾it approbatũ. labo aitͤ de dolo
actonẽ in eii danda. põpau puis

Expanded text:
cum ob debitum dominus acceperit.Si persuaseris mihi nullam societatem tibi fuisse cum eo, cui heres sum, et ob id iudicio absolui te passus sim: dandam mihi de dolo actionem Iulianuseris et absolutus sis, postea periurium fuerit adprobatum, Labeo ait de dolo actionem in eum dandam: Pomponius
Abbreviated transcription (Latin):
diendus ⁊ popsimplicit sccibit n
testicuendu. puto. iũ iii spiciend
a p̃tore quis captus sitspin si anbo
capti sint. ubi gra minor minoei
peccunam dedit. ⁊ ille ꝑdidit. me¬

Expanded text:
ius simpliciter scribit non restituendum. puto autem inspiciendum a praetore, quis captus sit: proinde si ambo capti sunt, uerbi gratia minor minori pecuniam dedit et ille perdidit, me
Abbreviated transcription (Latin):
icoso dicet᷑ diu sbp̃sse sint. mor
mortuo filio ꝓlateͫ lrdes fili
adusus eos qui sb̃psfũtꝰ ex le¬
ge cornelia. ⁊ de dolo posse expi
bit si oleũ tuũ qi suũ defcͣndat ti¬
tius ⁊ tu hoc oleũ deposucris ap̃
donec incer nos diuidicẽt cuins
oleũ ec̃t ititius uelit iudm ac¬

Expanded text:
ssae sint, mox mortuo filio prolatae, heredes filii aduersus eos qui suppresserunt et lege Cornelia et de dolo posse experbit, si oleum tuum quasi suum defendat Titius, et tu hoc oleum deposueris apud donec inter uos deiudicetur cuius oleum esset, neque Titius uelit iudicium ac
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ turpia lucrahrdib quor
extorqueri. licet crimina exti¬
iudici ob gratiosam sinãm da
id aliud scelere est q̃sicũ. S et¬
iam ꝗ̃ p̃ter hanc actionẽ cõdo
cõpetit. ut si sola turpitudo
accipientis uerset᷑. Nam ⁊ si dã¬
tis melior cã erit possidentis
qͣre si fuerit cõductũ utrũ toli
atͣ actio an uõ in triplũ danda
sit an cremplofuris ⁊ ĩ qͣdru¬
plũ actione damus ⁊ cõdict̾o¬
nem. s ⁊ puto sufficere ai tut¬
ram actionẽ. uͥau̾cõdictio

Expanded text:
tutum turpia lucra heredibus quoque extorqueri, licet crimina extiiudici ob gratiosam sententiamid aliud scelere quaesitum. Sed etiam praeter hanc actionem condictio competit, si sola turpitudo accipientis versetur: nam si et dantis, melior causa erit possidentis. quare si fuerit condictum, utrum tollitur haec actio, an vero in triplum danda sit? an exemplo furis et in quadruplum actionem damus et condictionem? sed puto sufficere alterutram actionem. ubi autem condic
Abbreviated transcription (Latin):
pet̾e actom . ⁊ si. alia acto tꝑre fin¬
ita sit hanc cõpete ñ debere sibi
iputaturo eo qui ag̾e suꝑsed̾it
nisi ĩ hoc quo dolus malus ad¬
missus  lit tẽpus exiret.Si qͥs
rariã ĩ stipłatu deducti accepti

Expanded text:
petere: et si alia actio tempore finita sit, hanc competere non debere, sibi imputaturo eo qui agere supersedit: nisi in hoc quoque dolus malus admissus sit ut tempus exiret.Si quis rariam, in stipulatum deductam accepti
Abbreviated transcription (Latin):
pop. aũ ⁊ si ppłaris acco sit cessare
de dolo. ut act̃om. Nonsolũ aũ si
ilia act̃oñ sic. s. ⁊ si dubicet᷑ anal¬
ia sit putat labeo de dolodandã ac¬
com ⁊ affert talem sp̃em qui ẜuũ¬

Expanded text:
tem, etiam si popularis actio sit, cessare de dolo ait actionem.Non solum autem si alia actio non sit, sed et si dubitetur an alia sit, putat Labeo de dolo dandam actionem et adfert talem speciem. qui
Abbreviated transcription (Latin):
Uio cõpendii sensit. pp̃ ħ fiue
ab adusario siue ab alio quoco
Si igit᷑ accepit. ut negotiũ fa¬
cet siue fecit siue ñ fecit tenet᷑
et qui accepit ne face̾t et si fe¬
cit cenetͣs hoc edicto tenet᷑ ⁊̃ is
qui depectus est. depectus aũ
dicit᷑ turpit᷑ pactus. ¶luude

Expanded text:
o compendii sensit propter hoc, sive ab adversario sive ab alio quocumque. Si igitur accepit ut negotium faceret, sive fecit sive non fecit, et qui accepit ne faceret etsi fecit, tenetur. Hoc edicto tenetur etiam is qui depectus est: depectus autem dicitur turpiter pactus. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
aut titio mandasses. S ego qr ꝑ
me cõmodius negotiũ possim cõ¬
ne filius mens mandati iudicio
teneit. mag̾ est ut ex psona erꝰ
et ego tecũ mandati age possim
⁊ tumecũ actionem habeas. de
peccuno qr et si titius id mandat¬
ũ susce piss et ne eo noĩe tenet e
go enussem. agem cũ titio nego¬
tiorũ gestorũ. et ille tecu ⁊ tucũ
im. et si ꝓponat᷑ tetitio mandasse
ut ꝓte fideiubet. meq ꝙ is aliqͣ
de cã ĩpediret᷑ quominus fidei¬
ubet liberande fidei eius cã fide¬

Expanded text:
aut Titio mandasses et ego, quia per me commodius negotium possim cos mandati iudicio teneatur, magis est, ut ex persona eius et ego tecum mandati agere possim et tu mecum actionem habeas de peculio, quia et si Titius id mandatum suscepisset et, ne eo nomine teneretur, ego emissem, agerem cum Titio negotiorum gestorum, et ille tecum et tu cim. Si proponatur te Titio mandasse, ut pro te fideiuberet, meque, quod is aliqua de causa impediretur quo minus fideiuberet, liberandae fidei eius ca
Abbreviated transcription (Latin):
ec utilit ⁊̃ in negotia asiciuus
erogantur in quib est sũptus¬
⁊ honeste ad honores ꝑgradus
ꝓtmentes fc s actione negoto¬
ri gestoru peti possũt. ¶Qui pu

Expanded text:
e utiliter in negotia alicuius erogantur, in quibus est etiam sumptus honeste ad honores per gradus pertinentes factus, actione negotiorum gestorum peti possunt.Qui pur
Abbreviated transcription (Latin):
datur. se qui suptus neccͣrios
ac ꝓbabiles i cõi litte fecit ne
quoq cccͣtus qui psona eius
ñ cõtingebat. pignorał ypoti¬
ecas fuscepit et utranq pectu¬
mã creditori soluit eristima¬
ns ĩdepnitati sue cõfusis p̾dus
cosuu posse obeas res uiditio
mandati frustracõuemet᷑ ip̃e
debitore frustracõuemet. ne¬
gotioru gestoru auactio utri¬
qr erit neccessaria. inqua uite
cui pam estimari satis est ñ ⁊̃
casũ. qr p̃do fideuissoꝵ non iud¬
tͣicreditor obid fc̾m ad resticu¬
endu iudicio ꝙ de pignore da¬
coredditur cũ udeat᷑ ius suũ
uedidisse non tenebitur. ¶Ig¬
norante uirgrne mat a sposo
filie res donatas suscepit. qu¬
iamandatir depositi cessat. a¬
ctione negotiorugestorũ age¬

Expanded text:
datur: sed qui sumptus necessarios ‹ac› probabiles in communi lite fecit, nequoque contractus, qui personam eius non contingebat, pignora uel hypothecas suscepit et utramque pecuniam creditori soluit, existimans indemnitati suae confusis praediis consuli posse. ob eas res iudicio mandati frustra conuenietur et ipse debitorem frustra conueniet, negotiorum autem gestorum actio utrique necessaria erit: in qua lite culpam aestimari satis est, non etiam casum, quia praedo fideiussor non uidetur. creditor ob id factum ad restituendum iudicio, quod de pignore dato redditur, cum uideatur ius suum uendidisse, non tenebitur.Ignorante uirgine mater a sponso filiae res donatas suscepit: quia mandati uel depositi cessat actio, negotiorum gestorum ag
Abbreviated transcription (Latin):
it si quo mag te de u hostiũ ł la¬
tronũt pplituerer ł libarem al¬
iquid ate accepoł te obligauon
debe me hoc edco tem̾ nisi ip̃e tib
ibanc uĩ sumisi. cet̾msi alius su¬

Expanded text:
it, si quo magis te de ui hostium uel latronum uel populi tuerer uel liberarem, aliquid a te accepero uel te obligauero, non debere me hoc edicto teneri, nisi ipse hanc tibi uim summisi: ceterum si alienus sit, si quo magis te de ui hostium uel la
Abbreviated transcription (Latin):
tu est malo more ⁊ p̃tor ñ respisit
an aduit sit qui dedit. s ħ soluiꝙ
¶Sĩis accipiat peccumã qui inst̾a
status mei intusurus est insi de n
dubitat᷑ quin mar̃o metu cõpeli¬

Expanded text:
tum est malo more, et praetor non respicit, an adulter sit qui dedit, sed hoc soluSi is accipiat pecuniam, qui instrumenta status mei interuersurus est nisi dem, non dubitatur quin maximo metu compel
Abbreviated transcription (Latin):
dem actu ꝑseuerans sicut is qui
teporali accione tenebat᷑ ⁊ postte¬
pus ceictu negotiorũ gestorum
actione id prarecogit.sccũ. nt¬
saib mus scribit. acapite rõne ted
te. idmissam mobligatione re¬
uocet. Itaq si inuemat᷑ ł maioni¬
ore poccuma in fuitute crogita
liberabit᷑ ¶Si libero hoi qui bomi
fide inichii fuiebat. mãdauiut.a¬
tatt ercquit᷑ rem sibi mandatam
cansti. et ignorans usucepisti
michu negotiorũ iuditio nt resti¬
capias cognocas rem mea eẽ subi¬
sc̃e debes. aliq qui ate meo petat

Expanded text:
dem actu perseuerans: sicut is, qui temporali actione tenebatur, etiam post tempus exactum negotiorum gestorum actione id praestare cogitur.Sabinus scribit debere a capite rationem te admissam in obligationem reuocet: itaque si inueniatur uel malo more pecunia in seruitute erogata, liberabitur.Si libero homini, qui bona fide miexsequitur rem sibi mandatam, emisti et ignorans usucepisti: mihi negotiorum gestorum ut resticapias, cognoscas rem meam esse, subicere debes aliquem, qui a te petat
Abbreviated transcription (Latin):
seio pr̃are debet. cuiłmandatil
negotioru gestorũ noie obliga¬
tus est stitio au accio mandati
cõpecit. cũ eo cui mandauit a
mo tutore ded̾it. is q tucela
int̾im adimnistrauit. nec po¬
stumus natus fu̾it cũ eoñ cu¬
tele s negotiorui gestorũ erit
agendũs ꝙ si natus fu̾it post¬
tumus tuceleerit acto. et ica
utrũq te̾pus ueniet ⁊ quo añ¬
ꝙͣ naceret᷑ infans gessit. ⁊ quo
nem emendam curatorem.d¬
creto ordinis cõstitutu. ⁊ eidẽ
aliu subcuratore cõstitutũ sili¬
ginem miscendo corrupisse at¬
qr ita ꝑtii silignus que in pu¬
blico emptaerat. E uratori af¬

Expanded text:
mandati vel negotiorum gestorum nomine obligatus est. Titio autem actio competit cum eo, cui mandavit almo tutorem dederit isque tutelam interim administraverit nec postumus natus fuerit, cum eo non tutelae, sed negotiorum gestorum erit agendum: quod si natus fuerit postumus, tuutrumque tempus ueniet, et quo, antequam nasceretur infans, gessit et quo,nem emendam curatorem decreto ordinis constitutum: eidem alium subcuratorem constitutum siliginem miscendo corrupisse atque ita pretium siliginis, quae in publicum empta erat, curatori a
Abbreviated transcription (Latin):
repet̾e ⁊ me in qͣdruplũ age po¬
sse. ¶ Cu publicanus mancipia
factum actione tenet᷑.
sspecrimmis alicuns qd ĩ eop¬
batũ nõ est peccumã acceptã is
cuius de ea renotio e edoctus fu¬
erit. d qd̾ illicite extortũ est scd̃m

Expanded text:
repetere et me in quadruplum agere posse.Cum publicanus mancipia factum actione tenetur.sub specie criminis alicuius, quod in eo probatum non est, pecuniam acceptam is cuius de ea re notio est edoctus fue
Abbreviated transcription (Latin):
Sui. ¶ym etiã si quis oblig¬
Latione libatus sic p̃t uidi acce¬
pisse. Ideq est si gratuita peccu¬
na utenda data sit aut mino¬
ris locata uendita ue res sitsn
refert ampe peccumã accepe¬
ritut alu dari iuffitł acceptũ

Expanded text:
uin etiam si quis obligatione liberatus sit, potest uideri cepisse: idemque si gratuita pecunia utenda data sit, aut minoris locata uenditaue res sit. nec refert, ipse pecuniam acceperit an alii dari iusserit uel accept‹u›m
Abbreviated transcription (Latin):
diũ.ł. uii. si citiũ ql debitorẽ tu
ũerͣ iuditui ãmonuero et is mͥ
solu̾t cu debitor ñ ec̃t. tn orbost¬
ea cognou̾is et ratusnus. anne¬
gotioru gestorũ actione me po¬
ficut ei a quo exactũ est. adu̾sus
eũ datut repetitio quiratũ ha
at si tua cõreplatione gestũ ¶¬
dem ait sititu debitore cui te fud
putibam cũeet seius has cõueno
simist et exegero mor tu ratula¬
buieris ẽẽ michi adusus te et tibi
mutuã negotiorũ gestorũ actio¬
nem atqui alienu negotiu gest¬
uni est. s rati habitiohoc cõsiliar
que res efficit. ut tuũ negotiũ ge¬
stũ uideat᷑. ⁊ a te frditas peti poss¬
it. ¶ Quid ergo inquit pedius fi
gotiũ uidi. ¶Uide.amus in ꝑso¬
t. si queda gessit. qdã ñ. cõtẽpla¬
tionetñ eius alius ad hoc n acces
ci debeat negotioru gestorũ actoe
it ꝓcul dubiosi ei imputabit sgq¬
ei ħ ei imputariũ possit. tur ali
mendi eos iuditio sacultate non
nũit. qr nullã actione intendere

Expanded text:
imo, si Titium quasi debitorem tuum extra iudicium admonuero et is mihi soluerit, cum debitor non esset, tuque postea cognoueris et ratum habueri‹s›: an negotiorum gestorum actione me poicut ei a quo exactum est aduersus eum datur repetitio qui ratum haerat, sed tua contemplatione gestum.Idem ait, si Titii debitorem, cui te heredem putabam, cum esset Seius heres, conuenero similiter et exegero, mox tu ratum habueris: esse mihi aduersus te et tibi mutuam ‹ne›gotiorum gestorum actionem. adquin alienum negotium gestum est, sed ratihabitio hoc conciliat: quae res efficit, ut tuum negotium gestum uideatur et a te hereditas peti possit. quid ergo, inquit Pedius, sigotium uideri.Uideamus in t, si quaedam gessit quaedam non, contemplatione tamen eius alius ad haec non accci debeat negotiorum gestorum ecul dubio hoc ei imputabithoc ei imputari non possit, cur alioiam conueniendi eos iudicio facultatem non habuit, qui nullam actionem intendere
Abbreviated transcription (Latin):
si patus sicreus tñfferre iudmn
sub exceptoc hac si collusũ est. ii¬
ioqui de dolo acto erit danda .s.
com adusus eũ qui affirmau¬
at ydoneuee eũ cui mutua pec
cibi abĩ tui lucti gra affirmasti
michi idoueũ ee ñto adũsus te
cũ mei decipiendigrã aliũ falso
l audqsti de dolo iudm dand̃ est.

Expanded text:
si paratus sit reus transferre iudicium sub exceptione hac 'si collusum est': alioquin de dolo actio erit danda, scitionem aduersus eum, qui adfirmauerat idoneum esse eum, cui mutua pecuibus labi, tui lucri gratia adfirmasti mihi idoneum esse, merito aduersus te, cum mei decipiendi gratia alium falso laudasti, de dolo iudicium dandum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tius oꝑe mee incedẽ accepisse ii¬
deor ¶d pop̾scribit quosdabnp
habiturũ q̃tenis accipiendue
uideamus. et quid aut ipf gre¬
ulatone numatio ne secuta. aut

Expanded text:
tronum uel populi tuerer uel liberarem, aldeor.Idem Pomponius scribit quosdam behabiturum, quatenus accipiendum est uideamus. et quidem aut imperfulationem numeratio non est secuta, aut
Abbreviated transcription (Latin):
irets pone pegre prem eius abi¬
sse. ⁊ nirem du in priam reuer¬
tit᷑ tam filiũ ꝙͣ filia eius exibu¬
isse in qua sꝑc etiã in p̃mpupi¬
ulu negotiori gestoru dandam
actionem diuus pius ant. cõ¬
stituit. Igic inre fc̃a facilius
putabo ainał hedes eius aud¬
iendos. si reputare uelint alim¬
entamarime sietia m rõne ĩpe¬
usarũ ea retulisse auia appare¬
bit illud nequaꝙͣ admittend
puto ut de utroq pẽimonio e

Expanded text:
iret? pone peregre patrem eius obisse et matrem, dum in patriam reuertitur, tam filium quam familiam eius exhibuisse: in qua specie etiam in ipsum pupillum negotiorum gestorum dandam actionem diuus Pius Antoninus constituit. igitur in re facti facilius putabo auiam uel heredes eius audiendos, si reputare uelint ali menta, maxime si etiam in ratione impensarum ea rettulisse auiam apparebit. illud nequaquam admittendum puto, ut de utroque patrimonio e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmbendo caue̾ cõpuli̾t ult ꝙͣti¬
tatem debite peccume hus ꝓba¬
tis cõpetens uider rẽ sue equita¬
ti restitui decernat. ¶Si quisq
dare iuder incuusrertortares¬
titui ab eoqui rei dãpnũ p̃stit¬
crit iubeat ꝙ si debitis sat fece¬
rit siplisi uissione ⁊ n cognitiore
hbita ꝙͣuis ñ erͣ ordinẽ eracto¬

Expanded text:
bendo cauere compulerit ultra quantitatem debitae pecuniae, his probatis competens iudex rem suae aequitati restitui decernat.Si quis, quod dare, iudex inciuiliter extorta restitui ab eo, qui rei damnum praestiterit, iubeat. quod si debitis satisfecit simplici iussione et non cognitione habita, quamuis non extra ordinem exact
Abbreviated transcription (Latin):
tas hitituli ñ eget com¬
endatione ipẽ eĩ se ostend¬
it. Nam sb̃ hoc titulo plurifariã
te si ue etate siue absentia icidint
an uere sint. qr u noie singulis

Expanded text:
s tituli non eget commendatione, ipse enim se ostendit. nam sub hoc titulo plurifariam te siue aetate siue absentia incideruan uerae sint, quarum nomine singulis
Abbreviated transcription (Latin):
Ripsi Oxi sine usuris pactum¬
am debebat. creditori sin ge̾sĩt
negotia.qsicu ẽ an negotiorũ
gestoru actione sume illius u¬
suras pstare debeat. dixi si asem¬
it debiturũ usuras. ꝙ si dies sol¬
uende peccume tẽꝑre quo nego¬
tia gerebat mdũ uenat usura
ñ debituru. s die p̃tito si ñ ituut
tonib creditoris cinus negotia
gerebat eã peccuma a se debita
mito usuras bone fidei iuditio
p̾staturũss quas usutas de beb¬
it uide.mius utrũ eas quib at¬
us id creditor fenass an ⁊ maxi¬
mas usiras. qm ubi quis eius

Expanded text:
e usuris pecuniam debebat, creditoris sui gessit negotia: quaesitum est, an negotiorum gestorum actione summae illius usuras praestare debeat. dixi, si a semdebiturum usuras: quod si dies solvendae pecuniae tempore quo negotia gerebat nondum venerat, usuras non debiturum: sed die praeterito si non intulit rationibus creditoris cuius negotgerebat eam pecuniam a se debitam, merito usuras bonae fidei iudicio praestaturum. sed quas usuras debebit, uideamus: u‹t›rum eas, quibus aliis idem creditor faenerasset, an et maximas usuras: quoniam ubi quis eius
Abbreviated transcription (Latin):
seuerus R adũsus cõtutore
negotiorũ gestorũ tutoridan
it peccumã accipe mutuã curꝰ
licteras creditor secutus cõit¬
rit. ⁊ fideuissor int̾reuenit. ⁊̃ si
peccuma ñ sit ĩ tem eius ũsacñ

Expanded text:
spondit aduersus contutorem negotiorum gestorum actionem tutori danit pecuniam accipere mutuam: cuius litteras creditor secutus contraxit et fideiussor interuenit: etiamsi pecunia non sit in rem eius uersa,
Abbreviated transcription (Latin):
iussici nmnc tractarip̃t. si adũ¬
di aĩo.accepit ancostitutio cess¬
at ⁊ puto cessare sicuti hoc quo¬
ĩterdictu. s sordidis cõcussionib¬
¶Peccuma aũ accepisse dicimus

Expanded text:
iussit. nam tractari potest, si aduedi animo accepit, an constitutio cessat? et puto cessare sicuti hoc quointerdictum, sed sordidis concussionibus.Pecuniam autem accepisse d
Abbreviated transcription (Latin):
eius quidedit peccuma ne sc¬
cũ aget᷑ ex eotẽpore procedit
potestas ei fieret exꝑiũdi ¶In
illiud uopsonã cũ quo ut ag¬
atͣ alius peccunam dedit dub¬
it. in p̃t utrũ er die date peccu¬
me mim̾ari debeat an potius ei
quo cognoinit dacĩ ẽe. qr qui ne¬
scit is uidet expuidi potestate

Expanded text:
eius, qui dedit pecuniam ne secum ageretur, ex eo tempore cedit, potestas ei fieret experiundi. in illius uero personam, cum quo ut agatur alius pecuniam dedit, dubitari potest, utrum ex die datae pecuniae numerari debeat, an potius ex quo cognouit datam esse: quia qui nescit, is uidetur experiundi potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
uito ⁊ ignorante lib̾at eũ q. aũ
aucin debet̾ alius sine uolutate
eius ñ potest iure erige. natu
rat simul ⁊ ciuilis rõsuasit alie¬
nã coditionẽ meliore quid ĩ ig¬
uorantis ⁊ inuiti nos face posse.
det̾iorem non posse.

Expanded text:
vito et ignorante liberat eum: quod autem alicui debetur, alius sine voluntate eius non potest iure exigere. naturalis enim simul et civilis ratio suasit alienam condicionem meliorem quidem etiam ignorantis et inviti nos facere posse, deteriorem non posse.
Abbreviated transcription (Latin):
lp. ¶ IUm actũ ꝙ quis in suitu¬
te agit maumissus uͥ cogit᷑ red¬
de plane si quid cõnexu fu̾it ut
sepati ratio eius qd̾ infuitute
gestu est. ab eoqui in libtate ges¬
sit ñ possit et cõstat uenite in ui¬
ditiu .ł miandati. ł negotioru
gestoru et ꝙ ĩ ẜuitute gestũ est

Expanded text:
.Eum actum, quem quis in seruitute egit, manumissus non cogitur reddere. plane si quid conexum fuit, ut separari ratio eius quod in seruitute gestum est ab eo quod in libertate gessit non possit: constat uenire in iudicium uel mandati uel negotiorum gestorum et quod in seruitute gestum e
Abbreviated transcription (Latin):
ma ꝑcipe potimus ꝙ̃ ialicn
negotia ipendimus. s uabitus¬
n negotioru gestorii iuditio.¬
¶Dũ ap hostes eẽt titius negoti¬
acius administraui posteare¬
usus est. negotioru gestorũ m¬

Expanded text:
cipere potuimus quam in aliena negotia impendimus, seruabimus negotiorum gestorum iudicio.Dum apud hostes esset Titius, negotia eius administraui, postea reuersus est: negotiorum gestorum m
Abbreviated transcription (Latin):
s. ad cremplũ istitorie actionis¬
Inter negotia semꝑini q̃ ger¬
ebat ignorans titu negotiĩ
gessit. ob ea quor sp̃em semp¬
mo tenebit᷑. s ei causionẽ ĩdep¬
nitatis offo uidicis p̾beri nec¬
cesse est adu̾sus titiũ cui dat᷑
¶Littem in uiditiũ deductã et
a reo desertã frustratoris am¬
icus ultro eg̾it cas ab sentie
eius auegans iudici culpam
at ⁊ hoc ũm est. qr frustrator
cõdẽpnatus estscet̾m si ami¬
cus cu absentem defend̾et.
codẽpnatus negotiorũ gest¬
oru ageret pot̾it ei ĩputari
sicũ poss ñ appellass.¬
lui. OUi aliena negotia
git usurãs pr̃are cogit᷑ eius.

Expanded text:
 ad exemplum institoriae actionis.Inter negotia Sempronii, quae gerebat, ignorans Titii negotium gessit: ob eam quoque speciem Sempronio tenebitur, sed ei cautionem indemnitatis officio iudicis praeberi ne‹ce›sse est aduersus Titium, cui datur st.Litem in iudicium deductam et a reo desertam frustratoris amicus ultro egit, causas absentiae eius allegans iudici: culpamat: hoc uerum est, quia frustrator condemnatus est: ceterum si amicus, cum absentem defenderet condemnatus, negotiorum gestorum aget, poterit ei imputari, si cum posset non appellasset.Qui aliena negotia gerit, usu
Abbreviated transcription (Latin):
gestorũ actione reputabant¬
lides auie alimenta p̾stitane po
tisiandebatur auia uire picta¬
tis de suo p̃sticisse. nec eĩ aut de¬
sidas se ut decernerent᷑ alime¬
ta aut decceta eeñtip̃tea cõstit¬
utũ ẽẽ dicebatur. ut si mat̾ alu
peteresectͣio dicebat᷑. tunc ħ rec

Expanded text:
gestorum actione: reputabaiae alimenta praestita nepoti. respondebatur auiam iure pietatis de suo praestitisse: nec enim aut desiderasse, ut decernerentur alimenta, aut decreta essent. praeterea constitutum esse dicebatur, ut si mater alupetere. ex contrario dicebatur tunc hoc rec
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Sed ⁊ cũ aliquis negotiam¬
eagerit. n multa negotia sut. s
unus ccͣctus insi ab mitio ad u¬
nũ negotiũ accessit. ut finito eo
discederet. si eĩ causi noua uolũ¬

Expanded text:
.Sed et cum aliquis negotia mea gerat, non multa negotia sunt, sed unus contractus, nisi si ab initio ad unum negotium accessit, ut finito eo discederet: hoc enim casu si noua uolu
Abbreviated transcription (Latin):
Ne to negotiorũ gestor
illi dat᷑. cuius intest hoc iudicio
epiri. noc refet ditaecta quis. an
utili actione agat.ł cõueniatut
qr in erordinarus iuditus ubi cõ¬
ceptio formularũ ñ obẜuaturli
sbtilitas supuacua est marnne
cu uttaq actio eiusdem potesta
frat negotiũ eius gerens. docẽ
ãiirostipulatus sit iuditio ne¬
gotioru gestoru ut iuru libaret
iure couenit᷑.¬

Expanded text:
o negotiorum gestorum illi datur, cuius interest hoc iudicio experiri. Nec refert directa quis an utili actione agat uel conueniatur, quia in extraordinariis iudiciis, ubi conceptio formularum non obseruatur, haec subtilitas supcum utraque actio eiusdem potestatfrater negotium eius gerens dotem a uiro stipulatus sit, iudicio negotiorum gestorum ut uirum liberaret iure conuenit
Abbreviated transcription (Latin):
negotia qui aphiostes decessit
ħͥ acto danda critss si filu fam
militis defuncti testo fc̃o neg¬
otia gessi simiłrerit danda act᷑o
Sicut aum negotus iuuoru
gestis sufficit utilt negotur
gestũ ita et in bonis mortuo¬
rũl diu̾sus exitus sit secutus.
tis curationem suscepi. et ĩpc
hec sine culpa me apierũt. Q¬
sitũ est an ab hrde qui qnq er
stitiss .ł creditã peccumam .l.¬

Expanded text:
hostes decessit, haec actio danda erit. Sed si filii familias militis defuncti testamento facto gessi, similiter erit danda actio. Sicut autem in negotiis vivorum gestis sufficit utiliter negotium gestum, ita et in bonis mortuorum, licet diversus exitus sit secutus. tis curationem suscepi et impendhaec sine culpa mea perierunt. quaesitum est, an ab herede, qui quandoque extitisset, vel creditam pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
qi domestica psonasꝙ ⁊ ĩ honorũ
petitone erit suand insi ler mu¬
iacipn. ł ꝓpetua cõsuetudo ꝓhibe¬
at. ¶Si decuriones decreuerut
elegerut. is uidet᷑ ab ordine elec
cui ordo negotuĩ dedit ¶ S ⁊si ita
decreunt. ut queco incidiss cõ¬
trousia cius pendente negotiũ
titius heet ip̃o uire id decretũ
cosuetudine locorũ erplicari ¶Q
si ictor datus postea decreto decu
ut ei ꝑmissa uideat᷑ cui er ꝑmis¬
sa durat. ¶ Actor umusitatis si
agit cõplellat᷑ etiã defendełno
au cõpellit᷑ cauere de rato ¶s ĩtd
si decreto dubitet᷑ puto interpo¬
nenda. ⁊ de rato causionẽ .. actor i¬
taq iste ꝓcuratons ꝑtib fũgitu¬
r euidicati actio ei eredicto nõ
datur nisi inrem suã datus fit
⁊ cõstitin cipotest. ¶ Ex susd ca

Expanded text:
i domestica persona. quod et in honorum petitione erit seruandum, nisi lex municipii uel perpetua consuetudo prohibeat.Si decuriones decreuerunt elegerint, is uidetur ab ordine electcui ordo negotium dedit. sed si ita decreuerint, ut quaecumque incidisset controuersia, eius petendae negotium Titius haberet, ipso iure id decretum consuetudinem explicari.Quid si actor datus postea decreto decurut ei permissa uideatur, cui et permissa durat.Actor uniuersitatis si agat, compellitur etiam defendere, non autem compellitur cauere de rato. sed interdum si de decreto dubitetur, puto interponendam et de rato cautionem. actor itaque iste procuratoris partibus fungitur et iudicati actio ei ex edicto non datur nisi in rem suam datus sit. et constitui ei potest. ex isdem ca
Abbreviated transcription (Latin):
cũ qui nisulam fulsit. sicet ser¬
uu egrotũ curauit lirc nego¬
tiorum gestorũ actione si uti¬
ut̾ hoc facẽt. licet euentus ũ sit
secutus egoquero quid si puta
bituru negotioruigestorii ac¬
tionem. ut ci euentũ ñ specte¬

Expanded text:
ui insulam fulsit uel seruum aegrotum curauit, habere negotiorum gestorum actionem, si utiliter hoc faceret, licet euentus non sit secutus. ego quaero: quid si putaubiturum negotiorum gestorum actionem: ut enim euentum non spect
Abbreviated transcription (Latin):
e cu. Pompscribit si negotiu a
te qius male gestũ ꝓbauo nego¬
mictii ñ tenersuidendu ergon¬
e in dubio hoc an ratu habcã an
negotiorũ gestorũ actopende at
si quo modo cũ scmel cepit nuda
uolutate tollet᷑. sͦ supius ita u¬
crũ se pucare. si dolus malus a
te ab sitsceu imo puto. et cũp¬
bem ad hec negotiuorũ gestoꝵ
actionẽ ee s. eodicto te mictan

Expanded text:
negotium a te quamuis male gestum probauero, negomihi non teneri. uidendum ergo ne in dubio hoc, an ratum habeam, actio negotiorum gestorum pendeat: nam quomodo, cum semel coeperit, nuda uoluntate tolletur? sed superius ita uerum se putare, si dolus malus a te absit.Scaeuola: immo puto et si comprobem, adhuc negotiorum gestorum actionem esse, sed eo dictum te mihi n
Abbreviated transcription (Latin):
agit negotiorũ gestorũ. Idq ⁊
labeo pbat. s ut celsus refertꝓ
culus apeu notat ñ seꝑ debere
rem dere linqueress istam sen¬
tensiam celsus elegant derid¬

Expanded text:
aget negotiorum gestorum: idque et Labeo probat. sed ut Celsus refert, Proculus apud eum notat non semper debere rem derelinquere. sed istam sententiam Celsus eleganter deride
Abbreviated transcription (Latin):
oncł eoru adũsus prẽm ł dum.
de pecculio dũcarat dadã actionẽ
Ideq est et si sui uiris cos putami¬
filio tuo et turatulnus nichil a¬
gitur ratilubitiones code loco. po¬
p. scribit. hoc adiectoꝙ putat ⁊¬

Expanded text:
one, aduersus patrem uel dominum de peculio dumtaxat dandam actionem. idemque est et si sui iuris esse eos putauifilio tuo et tu ratum habueris, nihil agitur ratihabitione eodem loco Pomponius scribit hoc adiecto, quod
Abbreviated transcription (Latin):
beat ꝓcuratorẽ dire qr hoc edictũ
plubitoriũ est. ¶ In popularibus
actonib. libi quis qĩ inus ex po¬
ałr audiet᷑ insi adultocõseciẽte
turũ necc̃e ħt satis dare. ¶Pena
qui nõ cogu̾t̾ reu defendere po¬
st satis dationẽ cogil abeo ait.
inmititie incerceffuit. aut bo¬
na ab sentis possidericepint.¬

Expanded text:
beatur procuratorem dare, quia hoc edictum prohibitorium est.In popularibus actionibus, ubi quis quasi unus ex poaliter audietur nisi adulto consentienteturum necesse habet dare.Poena qui non coguntur rem defendere, post satisdationem cogi.Labeo causa imicitiae intercesserint aut bona absentis possideri coeperint
Abbreviated transcription (Latin):
penam auꝙͣ de suo delicto p̃sti¬
tit. recupare non d. ¶Lictis ip¬
endia bona fide fc̃a t ab actoris
pcuratore łarei debere ei restin
equitas est. suadet. ¶ui duob in¬
andatasit adnimistratio nego¬
tiorũ quorũ alt̾ debitor sit ma¬
datoris. an alt̾ cũ eo recte actu¬
rus sit. ⁊ utiq recte ñ cĩ obid
minus ꝓcutator intelligit᷑ q
is quo cũ quo. agit᷑ ꝓcuratorsi¬

Expanded text:
em, quam ex suo delicto praestitit, reciperare non debet. Litis impendia bona fide facta vel ab actoris procuratore vel a rei debere ei restitui aequitas suadet. Si duobus mandata sit administratio negotiorum, quorum alter debitor sit mandatoris, an alter cum eo recte acturus sit? et utique recte: non enim ob id minus procurator intellegitur, quod is quoque cum quo agitur procurator
Abbreviated transcription (Latin):
p¶uiti accipe siue mamifesti¬
sit sic siue non manifesti ¶ Sr si
furti ur alus famosis accomb
quis cõdempnatus ꝓuocaut pe¬
ndente iudicio᷑ int̾ famosos ha¬
beciur. ¶Smarit om̃ia tẽpora
puocationis lapsa st̃ retro inf¬
amis est. qͥuis si iniusta appeu
atio cius uisa sit hodie notarip¬
uto. non recro nocatu ¶ Si qu¬
is aurno nõie cõdempnatus fu¬
erit. non iaborat infammia. et io
nec pcurator meus ł defensor r
una notabutir. nec ego si ab
mitio ꝑ pcuratorem cã agita¬
ta est. ¶ P. actus ue inquit erit¬
otatus. nam quodãmodo iire
ũ qui mandatũ succpit. S is
qui fidem ꝙͣ adũsarius secut
est ñ pstat. uͣt puta fidenssi ꝑ
te et solui mandati.Si te code¬
mpnaro famossũ facio. ¶Iud̃
plaue adoend̃ est ꝙ int̃dũ et
urs suo nõre dãpnatur. et ło ĩ

Expanded text:
urti' accipe si‹ue› manifesti siue nec manifesti. Sed si furti uel aliis famosis actionibus quis condemnatus prouoca‹u›it, pendente iudicio nondum inter famosos habetur: si autem omnia tempora prouocationis lapsa sunt, retro infamis est: qulatio eius visa sit, hodie notari puto, non retro notatur. Si quis alieno nomine condemnatus fuerit, non laborat infamia: et ideo necmia notabuntur, nec ego, si ab initio per procuratorem causa agitata est. 'Pactus‹ue›' inquit 'eritotatus: nam quodammodo innocum qui mandatum suscepit, sed et is, qui fidem, quam aduersarius secutus est, non praestat. ut puta fideiussi pro te et solui: mandati te si condemnauero, famosum facio.Illud plane addendum est, quod interdum et heres suo nomine damnatu
Abbreviated transcription (Latin):
quis sic sunt accipienda siue q
nam ⁊ mulicres negotiorũ ge¬
storũ agere posse et couenitin
dubitatur. ¶Nogotia sic accipe
siuc unũ siue plura. alt̾ius in¬
quit. et hoc ad utruq sexũ refe¬
rrur. ¶Pupillus sane si negoti¬
agesfit post rescriptu diuipn
etia coueniripot in id ꝙ factur
est locuplectior. agendo aute
dopensatione ciusq gessit pati¬
atur. Et si furiosi negotia ges¬
sun cõpetit michi adu̾sus eu
negotioru gestorũ acto ᷤ curato¬
ri qufuriosir furiose adusus e

Expanded text:
quis' sic sunt accipienda 'siue quae': nam et mulieres negotiorum gestorum agere posse et conueniri non dubitatur. 'Negotia' sic accipe, siue unum siue plura. 'Alterius', inquit: et hoc ad utrumque sexum refertur. Pupillus sane si negotia gesserit, post rescriptum diui Pii etiam conueniri potest in id quod factus est locupletior: agendo autem conpensationem eius quod gessit patitur. Et si furiosi negotia gesserim, competit mihi aduersus eum negotiorum gestorum actio: curatori
Abbreviated transcription (Latin):
gotiũ publicũ sũptũ fecit pu¬
todanda actonẽ in mumcipes¬
Si quid unũsitat debet᷑ sing¬
ulis ñ debet᷑. noc q debet uniu¬
sitas singuli debebuit. ¶In de¬
curiomb ł aliis uniusitatib
nicħ refert. utrũ om̃s idẽma¬
neant an pars maneat.ł om̃s
umiusitati st̃ ss si umuersitas̃

Expanded text:
fecit, puto dandam actionem in municipes.Si quid uniuersitati debetur, singulis non debetur: nec quod debet uniuersitas singuli debent.In decurionibus uel aliis uniuersitatibus nihil refert, utrum omnes idem maneant an pars maneat uel omnes immutati sint. sed si uniuersitas a
Abbreviated transcription (Latin):
dul. Oxiatindem i bone fidenu¬
dicus offmuiditis ualet qͣntũ in
stipulatione matim eius reifcai
ministrat a quo mandatu ncrige
t. si modoci ficile fu̾it sacisdare.
certe in sua ꝓsona indubitatue
et iõsi ex cã fu̾it obligatus quic
to tepore fimebat᷑. ⁊ tpre libatus

Expanded text:
uia tantundem in bonae fidei iudiciis officium iudicis valet, quantum in stipulatione nominatim eius rei factministravit a quo mandatum non ext: si modo facile ei fuerit satisdare. certe in sua persona indubitatum est: et ideo si ex causa fuit obligatus, quae certo tempore finiebatur, et tempore liberatus
Abbreviated transcription (Latin):
agi ficriue oporteat agat᷑. ⁊ fiat.¬
q si nemo eos defendat q eoru cõe
crit possidi. ⁊ si admogͥti ñ cititẽ¬
t ad suui de fensione. ucnire se iussu¬
rũ procłus ait. ⁊ quid ñ ẽẽ actorem
łsindicũ. tunc quo intelligimus
cũis absit. aut ualitudine ĩpedia¬
tͣ. ut irihablis sit ad agend. ⁊ si cr̃¬
neus defende uelit unuusitate per¬
mictit ꝓcõsul. sicut ĩ priuatoru
defensionb obsuat᷑. qr comodo
melio codo unusitatis fit.
lrc dicendii qĩ aplib datũ sit labi¬

Expanded text:
agi fierique oporteat, agatur fiat.Quod si nemo eos defendat, quod eorum commune erit possideri et, si admoniti non excitentur ad sui defensionem, uenire se iussurum proconsul ait. et quidem non esse actorem uel syndicum tunc quoque intellegimus, cum is absit aut ualetudine impedietur aut inhabilis sit ad agendum.Et si extraneus defendere uelit uniuersitatem, permittit proconsul, sicut in priuatorum defensionibus obseruatur, quia eo modo melior condicio uniuersitatis fit. erit dicendum quasi a pluribus datum sic hab
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Tcuius noie defensor exsti¬
tit si añlitem cotestatami p̾sen¬
sia fuit.⁊ postulet suo noielittẽ
suscipe cã cognita audiendus est
minus satisdatione releuare ne

Expanded text:
 cuius nomine defensor exstitit, si ante litem contestatam in praesentia fuerit et postulet suo nomine litem suscipere, causa cognita audiendus est.minus satisdatione releuare ue
Abbreviated transcription (Latin):
ei absentem ẽptorem eũq po¬
ssessorem fũdi defendebat. ⁊ iu¬
ditiũ noĩc eius accipiebat. post¬
ulabat a uenditore fudi ut ab
codefenderet᷑. ueditor de siderab¬
at. caiũ sibi tatarem dnm̃ habi¬
turũ puto cũ ueditori derato sa¬
tis dare debe. qr si fũdu agenture¬
stitueret nich ꝓlubet dimi rem
pet̾e ⁊ cogi uendicore rursũ de fẽ

Expanded text:
i absentem emptorem eundemque possessorem fundi defendebat et iudicium nomine eius accipiebat, postulabat a uenditore fundi, ut ab eo defenderetur: uenditor desider‹a›bat caueri sibi ratam rem emptorem habiturum: puto eum uenditori de rato satisdare debere, quia si fundum agenti restituerit, nihil prohibet dominum rem petere et cogi uenditorem rur
Abbreviated transcription (Latin):
p̃toris auxilio ñ relenabit. N ã
ꝓcurator qui ꝓ dno uinculũ obli¬
gationis suscepit honus eius
frustra recusat. D.i
to non reftaginte stiplat᷑ ĩui¬
to ꝓcuratore dñs pet̾e potest.¬
uiitem̃ suscipiendam ꝓcurator
torem dedit. seꝑmucreditorẽ
suii.is. administrata tutelare
debitoris titio reliquit. eiq m¬
andate st̃ actõnes.ab łirdibus
q̃ro cũtam tutele act̾oꝙͣ pec¬
cume credite exbrditate sem

Expanded text:
praetoris auxilio non leuabitur: nam procurator, qui pro domino uinculum obligationis suscepit, onus eius frustra recusat. 68 Ito non refragante stipulatur, inuito procuratore dominus peterelitem suscipiendam procuratoretorem dedit Sempronium creditorem suum: is administrata tutela reissum nomen debitoris Titio reliquit eique mandatae sunt actiones ab heredibus: quaero, cum tam tutelae actio quam pecuniae creditae ex hereditate Sem
Abbreviated transcription (Latin):
¶ S et si hois liberi qui tibibona fi¬
de fuicbat negotia gessero. si qͥd̃
putans tuu ee sungessi põpomi
scribit carurerũ pecculiariũ cã
q̃ te sequi debent. tecũ michi fo¬
re negotiorii gestorũ actione. Ea¬
rũ uo retũ que ip̃m secuturao
recu s cuipos s et si lib̃m sciũo
earii quid̃ rerũ que eu secũt hebo

Expanded text:
t.Sed si hominis liberi qui tibi bona fide seruiebat negotia gessero: si quidem putans tuum esse seruum gessi, Pomponius scribit earum rerum peculiarium causa, quae te sequi debent, tecum mihi fore negotiorum gestorum actionem, earum uero rerum, quae ipsum sequuntur, non tecum, sed cum ipso. sed si liberum sciui, ear
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sit. hoc eĩ cau lict̾is cius appro¬
batis uelut p̃sentis ꝓcuratorẽi¬
teruenire intelligendũ est Itaq
⁊ si postea mutatauolũtate ꝓcu¬
ratore ec̃ nolu̾it tñ iudicĩ quo

Expanded text:
tum sit: hoc enim casu litteris eius adprobatis uelut praesentis procuratorem interuenire intellegendum est. itaque etsi postea mutata uoluntate procuratorem esse no luerit, tamen iudicium, quo