comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quod homo ex semet ipso facit iusti¬
ciam: hoc ẽ altum elationis ur̃e. Sed
ueritas contradicit: & dicit. Palmes
ñ potest ferre fructũ a semet ipso:
nͥ manserit in uite. Ite nc̃ ꝑ abrupta:
& ñ habentes ubi figamini. uentosa
loquacitate iactamini. Hȩc sunt ina¬
nia p̃sumptionis ur̃ȩ. S quid uos seqͣt
uidete: & si est in uob̾ ullus sensus hor¬
rete. Qui enim a semet ipso se fructũ
existimat ferre: in uite ñ ẽ. Qui in uite

Expanded text:
est, quod homo ex semetipso facit justiest, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite. Ite nunc per abrupta, et non habentes ubi figamini, ventosa loquacitate jactamini. Haec sunt inania praesumptionis vestrae. Sed quid vos sequatur videte, et si est in vobis ullus sensus, horrete. Qui enim a semetipso se fructum existimat ferre, in vite non est; qui in vite
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq ñ xꝑo. Nam p̾ciso palmite:
potest de uiua radice alius pullulare.
Qui autẽ p̾cisus ẽ: sine radice ñ potest
uiuere. Deniq adungit: & dicit. Sieut
ꝑalmes ñ potest ferre fructũ a semet
ipso. nisi manserit in uite: sic & uos nͥ
in me manseritis. Magna gr̃ȩ comm̃da¬
tio fr̃s mei: corda instruit humilium:
ora obstruit suꝑboꝵ. Ecce cui si audent
respondeant: qui ignorantes dei iusti¬
ciam & suam uolentes constituere:
iusticiȩ di ñ sunt subiecti. Ecce eiu
respondeant sibi placentes: & ad bo¬
na oꝑa facienda. dm sibi necessariũ
ñ putantes. Nonne huic resistunt
ueritati. homines mente corrupti. re¬
ꝓbi cirea fidem: qui respondent & lo¬
cuntur iniguitat̾e dicentes. a do ha¬
bemus quod homines sumꝰ: a nobis
ipsis autẽ quod iusti sumꝰ: Quid dici¬
tis qui uos ipsos decipitis: ñ assertores
s precipitatores libi arbitrii. ex alto
elationis ꝑ inanͥa p̃sumptionis. in ꝓ¬
funda submersionis: Nempe uox ur̃a

Expanded text:
to. Nam praeciso palmite, potest de viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere. 2. Denique adjungit et dicit: Sicut palmes non potest ferripso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra
Abbreviated transcription (Latin):
item se dixit ẽẽ iħc. &
discipulos suos palmites.
& agricolam patr̃e: un¬
de iam pͥdem sicut po¬
tumus disputatum ẽ
In hac autẽ lectione cũ
adhuc de se ipso qui ẽ uitis. & de suis
palmitib hoc ẽ discipłis loqueretur:
manete inquit in me & ego in uobis. ñ
eo modo illi in ipso. sicut ipse in illis.
Qtrumq autẽ ꝓdest: ñ ipsi s illis. Ita
quippe sunt in uite palmites ut uiti
ñ conferant: s in de accipiant unde ui

Expanded text:
item se dixit esse Jesus, et discipulos suos palmites, et agricolam Patrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Utrumque autem prodest non ipsi, sed illis. Ita quippe in vite sunt palmites, ut viti non co
Abbreviated transcription (Latin):
id quod filius ẽ hominis accepisse a
patre illa uerba credatur: qu̾aqm na¬
tus ex uirgine. qnͣdo & quomͦ ea didi¬
cerit. quis enarrabit: Quando etiam
ipsam quȩ de uirgine facta ẽ. genera¬
tionẽ eius quis enarrabit: Si uͦ scd̾m
id quod ẽ de patre genitus patriq co¬
eternus. accepisse a patre ista uerba co¬
gitatur: nichil ibi temporis cogitetur.
quasi pͥus fuerit qui ea ñ habuerit:
atq ut haberet quȩ ñ habebat acceꝑte:
qm̃ quicquid ds̃ pat̃ dõ filio dedit. gig¬
nendo dedit. Ita enim uerba dedit filio
pater. sine quib filus ẽẽ ñ posset: sic̃
ei dedit ut eẽt. Nam quomͦ aliter u̾̃bo
uerba daret aliqua: in quo ineffabi¬

Expanded text:
id quod Filius est hominis accepisse a id quod Filius est hominis accepisse a Patre illa verba credatur, quanquam natus ex Virgine, quando et quomodo ea didicerit, quis enarrabit? quando etiam ipsam quae de Virgine facta est generationem ejus quis enarrabit ? Si vero secundum id quod est de Patre genitus, Patrique coaeternus, accepisse a patre ista verba cogitetur, nihil ibi temporis cogitetur, quasi prius fuerit qui ea non habuerit, atque ut haberet quae non haberet acceperit, quoniam quidquid Deus Pater Deo Filio dedit, gignendo dedit. Ita enim dedit Filio Pater, sine quibus Filius esse non posset, sicut ei dedit ut esset. Nam quomodo aliter verbo verba daret aliqua, in quo ineffabi
Abbreviated transcription (Latin):
tis: uenit hora & iam uenit. ut disꝑga¬
mini unusquisq in ꝓpria. & me solũ
relinquatis: s crediderunt uere. id
est quomͦ credendum ẽ in concusse.
gͦ discipuli ñ erant tales. quales eos
dicit u̾bis pret̾iti temporis. quasi iam
eẽnt: prenuntians quales futuri eeñt.
accepto scilicet sꝑu scõ. qui eos sicut
ꝓmissũ est doceret omĩa. Quẽ pͥusqmͣ
acciꝑent. quomͦ seruauerunt eiꝰ ser¬
monẽ. quod de illis quasi fecerint
dixit: qnͣdo pͥmus eorum ter eũ nega-¬
uit. cum ex ore eius audisset quid
futurũ ẽẽt homim. qui eum corã ho¬
minib negauisset: Dedit gͦ eis u̾ba
sicut dixit. quȩ dedit ei pat̾: s quan¬
do illa ñ foris in aurib s intus in cor¬
dib spiritalit̾ acceꝑunt᷑: tẽ uere acce-¬
ꝑunt: qͥa tẽ uere cognouer̃t. Uere aũcogno
uerunt: quia uere crediderunt. Ip̃si
autẽ filio quomͦ pat̃ ea uerba dederit:
quib uerbis homo poterit explicare:
facilior sane questio uidetur. si scđ̃m

Expanded text:
nit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria, et me solum relinquatis . Sed crediderunt vere, id est quomodo credendum est, inconcusse, ergo discipuli non erant tales, quales eos dicit verbis praeteriti temporis, quasi jam essent, praenuntians quales futuri essent, accepto scilicet Spiritu sancto, qui eos, sicut promissum est, doceret omnia. Quem priusquam acciperent quomodo servaverunt ejus sermonem, quod de illis quasi fecerint, dixit; quando primus eorum ter eum negavit , cum ex ore ejus audisset quid futurum esset homini qui eum coram hominibus negavisset ? Dedit ergo eis verba sicut dixit, quae dedit ei Pater: sed quando illa non foris in auribus, sed intus in cordibus spiritualiter acceperunt, tunc vere acceperunt, quia tunc vere cognoverunt; vere averunt, quia vere crediderunt. Ipsi autem Filio quomodo Pater ea verba dederit, quibus verbis homo poterit explicare? Facilior sane quaestio videtur, si secundum
Abbreviated transcription (Latin):
uere: quod cognouerunt uere. Id est
enim. a te exii: quod ẽ tu me misisti.
Cum gͦ dixisset. cognouerunt uere.
ne quisqũa putaret istam cognitio¬
nẽ. tanqm ꝑ speciem factam ñ ꝑ fidẽ:
exponendo addidit. & crediderunt.
ut subaudiamus uere: & intelligamꝰ
hoc dictum ẽẽ. cognouerunt uere. qd̾
ẽ crediderunt uere: ñ eomͦ quẽ signi

Expanded text:
vere, quod cognoverunt vere: id enim vere, quod cognoverunt vere: id enim est a te exivi, quod est, tu me misisti. Cum ergo dixisset, cognoverunt vere, ne quisquam putaret istam cognitionem jam per speciem factam, non per fidem; exponendo addidit, et crediderunt, ut subaudiamus vere, et intelligamus hoc dictum esse, cognoverunt vere, quod est crediderunt vere: non eo modo quem sig
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ hoc filius sicut ñ inde separauit
patrem qnͣdo dixit. ego uos de mundo
elegi. qm̃ simul eos elegit & pater: sic
ñ inde separauit & se quando dixit.
tui erant: quia & ipsuis filii pariter
erant. Hunc autẽ homo idem ipse
filius accepit eos qui ñ erant ipsius:
quia & formã serui accepit ds̃ idem
quȩ ñ erat ipsius. Sequitur ac dicit.
Et sermonẽ tuũ seruauerunt. Nunc
cognouerunt quia omĩa quȩ dedisti
mͥ abs te sunt: id est cognouerunt
quia abs te sum. Simul enim pater
dedit omĩa: cum genuit qui habe¬
ret omĩa. Quia uerba inquit quȩ
dedisti mͥ dedi eis: & ipsi acceꝑunt.
id ẽ intellexerunt atq tenuerunt.
Tunc enim u̾bum accipitur: qndo
ĩte ꝑcipitur. & cognouerunt inqͥt
uere quia a te exii: & crediderunt qͥa
tu me misisti. Et hic subaudiendum
ẽ uere. Quod enim dixit cognouer̃t
uere: exponere uoluit adiungendo.
& crediderunt. Hoc itaq credider̃t

Expanded text:
Ac per hoc Filius sicut non inde separavit Ac per hoc Filius sicut non inde separavit Patrem, quando dixit, Ego vos de mundo elegi, quoniam simul eos elegit et Pater: sic non inde separavit et se, quando dixit, Tui erant, quia et ipsius Filii pariter erant. Nunc autem homo idem ipse Filius accepit eos qui non erant ipsius, quia et formam servi accepit Deus idem quae non erat ipsius. 6. Sequitur ac dicit, Et sermonem tuum servaverunt: nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi, abs te sunt: id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul enim Pater dedit omnia, cum genuit qui haberet omnia. Quia verba, inquit, quae dedisti mihi, dedi eis, et ipsi acceperunt: id est, intellexerunt atque tenuerunt. Tunc enim verbum accipitur, quando mente percipitur. Et cognoverunt, inquit, vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. Et hic subaudiendum est, vere: quod enim dixit, cognoverunt vere, exponere voluit adjungendo, et crediderunt. Hoc itaque crediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
monstraret in predestinatione iam
factũ. & ꝓiam facto habendum qd
certissime fuerat futurum: id ẽ ut
a patre apud patr̃e glorificatus. pa¬
tre suꝑ t̾ram głificaret & filiꝰ. s. hãc
p̃destinationẽ in sua clarificatione ma¬
nifestius aperuit. qua eum clarifica¬
uit pat̾: in eo quod adiunxit. clarita¬
te quã habui apud te. pͥusquã mun¬
clarifica me. hoc ẽ sicut tunc. ita &
nunc: sicut tunc p̃destinatione. ita¬
& nunc ꝑfectione. fac in mundo qđ
apđ te iam fuerat ante mundum:
fac in suo tempore quod ante omĩa
tempora statiusti. Hoc qͥdam sic intel¬
ligendum putarunt. tanquã natu¬
ra humana quȩ suscepta ẽ a uerbo
conuerteret᷑ in u̾bũ: & ho mutaret᷑ in d̾m:
immo si diligentiꝰ qͦd opinati st̃ cogi¬
temus. homo periret in deo. Non
enim quisqu̾a ex ista mutatione ho¬
minis uel duplicari dĩ u̾bum dictu¬
rus ẽ uł augeri: aut ut duo sint qd
unum fuit: aut amplus sit quod

Expanded text:
monstraret in praedestinatione jam monstraret in praedestinatione jam factum, et pro jam facto habendum quod certissime fuerat futurum; id est, ut a Patre apud Patrem glorificatus, Patrem super terram glorificaret et Filius. Sed hanc praedestinationem in sua clarificatione manifestius aperuit, qua eum clarificavit Pater, in eo, quod adjunxit: Claritate quam habui priusquam munclarifica me, hoc est, sicut tunc, ita et nunc; sicut tunc praedestinatione, ita nunc perfectione: fac in mundo quod apud te fuerat ante mundum, fac in suo temtempora statuisti. Hoc quidam sic intelligendum putarunt, tanquam natura humana quae suscepta est a Verbo, converteretur in Verbum, et homo mutaretur in Deum; imo, si diligentius quod opinati sunt cogitemus, homo periret in Deo. Non enim quisquam ex ista mutatione hominis vel duplicari Dei Verbum dicturus est, vel augeri, ut aut duo sint quod unum fuit, aut amplius sit quod
Abbreviated transcription (Latin):
eri imaginis filii eius. ut sit pͥmoge¬
nitus in multis fr̃ibus: quos autem
p̃destinauit illos & uocauit: nisi for¬
te ipsum p̃destinatum dicere formi¬
dabimꝰ. quia de nobis tantum ut ef¬
ficiamur conformes imaginis eius.
hoc dixisse uidetur apłs. Quasi ue¬
ro quisqũa regulam fidei fideliter
intuens. filium negaturus ẽ p̃destina¬
tum: qui eum negare hominem ñ
potest. Recte quippe dicitur ñ pre¬
destinatus: scđm id quod ẽ uerbũ
dĩ ds. apud dm. Ut quid enim p̃desti¬
naretur: cum iam eẽt. quod erat si¬
ne initio. sine t̃mino sempit̾nus: Iud
autẽ p̃destinandu erat quod ñ dum
erat: ut sic suo tempore fieret. quẽad¬
modum ante omĩa tempora p̃desti¬
natũ erat ut fieret. Quisquis igitur
dĩ filium predestinatum negat: hẽ
eundem filium hominis negat. S
ꝓpt̃ contentiosos: etiam hinc audia¬
mus apłm in suarũ exordio litt̾arũ.
ubi legitur. Paulus seruus ihuxꝑi¬

Expanded text:
inis Filii ejus, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus: quos autem praedestinavit, illos et vocavit » . 8. Nisi forte ipsum praedestinatum dicere formidabimus, quia de nobis tantum ut efficiamur conformes imaginis ejus, hoc dixisse videtur Apostolus. Quasi vero quisquam regulam fidei fideliter intuens, Filium Dei negaturus est praedestinatum, qui eum negare hominem non potest. Recte quippe dicitur non praedestinatus secundum id quod est Verbum Dei, Deus apud Deum. Utquid enim praedestinaretur, cum jam esset quod erat, sine initio, sine termino sempiternus? Illud autem praedestinandum erat, quod nondum erat, ut sic suo tempore fieret, quemadmodum ante omnia tempora praedestinatum erat ut fieret. Quisquis igitur Dei Filium praedestinatum negat, hunc eumdem filium hominis negat. Sed propter contentiosos etiam hinc audiamus Apostolum in suarum exordio Litterarum.ubi legitur: Paulus servus
Abbreviated transcription (Latin):
scdm sꝑm scĩficationis ex resurrectio¬
ne mortuoꝵ. Scdm̃ hanc gͦ ꝑ̃destina¬
tionẽ etiam clarificatus est anteqmͣ
mundus eẽt: ut eẽt claritas eiusex
resurrectione mortuoꝵ ad patrem:
ad cuius dexteram sedet. Cum gͦ ui¬
deret illius predestinatȩ suȩ clarifi¬
cationis uenisse iam tempꝰ: ut & nẽ
fieret in redditione quod fuerat in
predestinatione iam factũ: orauit
dicens. Et nunc clarifica me tu pat̾
apud temet ipsũ claritate quã habui
pͥusqũa mundus eẽt apud te: tan¬
quã diceret claritate quã habui
apud te. id ẽ illam claritatem qũã
habui apud te in predestinatione tu¬
ã tempus ẽ. ut apd̾ te habeam etiã
uiuens in dextera tua. S qm̃ diu nos
tenuit huius discussio questionis.
alio quȩ secuntur sermone tractan¬
da sunt.
anifestaui nom̃ tuũ: hominib¬

Expanded text:
m sanctificationis ex resurrectione mortuorum . Secundum hanc ergo praedestinationem etiam clarificatus est antequam mundus esset, ut esset claritas ejus ex resurrectione mortuorum apud Patrem, ad cujus dexteram sedet. Cum ergo videret illius praedestinatae suae clarificationis venisse jam tempus, ut et nunc fieret in redditione, quod fuerat in praedestinatione jam factum, oravit dicens, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te: tanquam diceret, Claritatem quam habui apud te, id est, illam claritatem quam habui apud te in praedestinatione tua, tempus est ut apud te habeam etiam vivens in dextera tua. Sed quoniam diu nos tenuit hujus discussio quaestionis, alio quae sequuntur sermone tractanda sunt. anifestavi nomen tuu
Abbreviated transcription (Latin):
audi quid sequitur. Ego & pat̾ unum
sumus. Hucusq iudei tolerare potu¬
erunt. Audierunt. ego & pat̾ unum
sumus. & ñ ꝑtulerunt: & more suo duri
Sad lapides cucurrerunt. Tulerunt lapi¬
des: ut lapidarent eum. Dñs quia non
patiebatur quod nolebat pati: & ñ ẽ
passus. nisi quod uoluit pati: adhuc
Ieos lapidare cupientes alloquitur. Su¬
Sstulerunt lapides iudei: ut lapidarẽt
Sillum. Respondit eis iħc. Multa oꝑa
S bona ostendi uobis ex patre meo: ꝓpt̾

Expanded text:
audi quid sequitur: Ego et Pater unum audi quid sequitur: Ego et Pater unum sumus. Huc usque Judaei tolerare potuerunt: audierunt, Ego et Pater unum sumus, et non pertulerunt; et more suo duri, ad lapides cucurrerunt. Tulerunt lapides, ut lapidarent eum. Dominus quia non patiebapassus, nisi quod voluit pati, adhuc eos lapidare cupientes alloquitur. Sustulerunt Judaei lapides, ut lapidarent illum. Respondit eis Jesus: Multa bona opera ostendi vobis
Abbreviated transcription (Latin):
magnum: eicere carnem suam de mani¬
bus carnis. Mente uerbũ prendere. hoc ẽ
Ift multi uenerunt ad eum: & dicebãt
Iquia ioh̃es quidẽ signum fecit nullũ.
quia lucerna erat: & diei testimonium
ꝑhibebat. Quid gͦ isti apud se dixerunt :
Ioh̃es signum fecit nullum. Nullum
inquiunt miraculum ostendit ioħes.
Non demonia fugauit: ñ expulit febrẽ:
ñ cȩcos illuminauit: ñ mortuos suscita¬
uit: ñ tot milia hominũ de quinq tiel
septem panibus pauit: ñ suꝑ mare am¬
bulauit: ñ uentis & fluctibus imꝑauit.
Nichil horum fecit ioħes. Et totum qͥc¬
quid dicebat: huic testimoniũ ꝑhibebat.
Per lucernam ueniamꝰ ad diem: ioħes
nullum signum fecit. Omĩa autem
quȩcumq dixit ioħs de hoc: uera erãt.
Ecce qui apprehenderunt: ñ quomͦ ui
sequitur: Et multi crediderunt in eũ.

Expanded text:
magnum, ejicere carnem suam de manimagnum, ejicere carnem suam de manibus carnis. Mente Verbum apprehendere, hoc est et multi venerunt ad eum et dicebant quia Iohannes quidem signum fecit nullum quia lucerna erat, et diei testimonium perhibebat . Quid ergo isti apud se dixerunt, Joannes signum fecit nullum? Nullum, inquiunt, miraculum ostendit Joannes: non daemonia fugavit, non expulit febrem, non caecos illuminavit, non mortuos suscitavit, non tot millia hominum de quinque vel septem panibus pavit, non supra mare ambulavit, non ventis et fluctibus imperavit; nihil horum fecit Joannes: et totum quidquid dicebat, huic testimonium perhibebat. Per lucernam veniamus ad diem. Joannes nullum signum fecit. Omnia autem quaecumque dixit Joannes de hoc, vera erant. Ecce qui apprehenderunt, non quomodo sequitur? Et multi crediderunt in eum.
Abbreviated transcription (Latin):
quia in deo es & d̃s est inte. potes dice
re. qui me uidet. dm uidet: quomodo
unigenitus dixit. qui me uidet. uidet
& patrem. & ego & pater unum sumꝰ:
Agnosce proprium d̾ni: & munus serui.
Proprium dñi est: ȩqualitas patriᷤᷤ. Mu¬
nus serui est: participatio saluatoris.
Querebant gͦ eum app̃hendere. Utinã
prenderent: s credendo & intelligendo:
ñ seuiendo. & occidendo. Nam modo fr̃s
mei quando talia loquor. infirmus for¬
tia. paruus magna. fragilis solida. &
uos tamqũa ex eadem massa unde sum
& ego ipse qui uobis loquor: simul om̃s
apprehendere uolumus xꝑm. Quid est
apprehendere: Intellexisti: apprehen¬
disti. S ñ sic iudȩi. Tu apprehendisti ut
habeas: illi app̃hendere uolebant ut ñ
haberent. Et quia sic uolebant appre¬
hendere: quid eis fecit: Exiit de mani¬
bus eorum. Non eum app̃henderunt:
quia manus fidei ñ habuerunt. uer¬
bum caro factum est. S ñ erat uerbo

Expanded text:
quia in Deo es, et Deus est in te, potes dquia in Deo es, et Deus est in te, potes dre: Qui me videt, Deum videt: quomodo Unigenitus dixit: Qui me videt, videt et Patrem. Ego et Pater unum sumus ? Agnosce proprium Domini, et munus servi. Proprium Domini est aequalitas Patris; munus servi, est participatio Salvatoris. 11. Quaerebant ergo eum apprehendere. Utinam apprehenderent, sed credendo et intelligendo, non saeviendo et occidendo. Nam modo, fratres mei, quando talia loquor, infirmus fortia, parvus magna, fragilis solida, et vos tanquam ex eadem massa unde sum et ego, et ego ipse qui vobis loquor, simul omnes apprehendere volumus Christum. Quid est apprehendere? Intellexisti, apprehendisti. Sed non sic Judaei: tu apprehendisti ut habeas, illi apprehendere volebant ut non haberent. Et quia sic volebant apprehendere, quid eis fecit? Exiit de manibus eorum. Non eum apprehenderunt, quia manus fidei non habuerunt. Verbum caro factum est: sed non erat Verbo
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s eẽt. gignendo ei dedit: quia scm̃ eũ
genuit. Nam si quod scĩficatur. ante
ñ erat scm̃: quomͦ dicimus dõ patri. scĩ¬
ficetur nomen tuum: Si ñ facio oꝑa pat̾s¬
mei: nolite credere michi. Si autem fa¬
cio: & si mͥ ñ uultis credere. oꝑibus credi
te: ut cognoscatis & credatis. quia in¬
I me ẽ pater. & ego in illo. Non sic dicit fi¬
lius in me est pater. & ego in illo: quomͦ
possunt homines dicere. Si enim bene
cogitemus in deo sumus: & si bene ui¬
uamus. ds̃ in nobis est. tideles partici¬
pantes eius gr̃a. illuminati ab ipso:. in
illo sumus. & ipse in nobis. S ñ sic uni¬
genitus filius. In patre ille & pat̾ in
illo: tamqmͣ ȩqualis in eo cui est ȩqualiᷤᷤ.
Deniq nos aliquando possumus dicere :
in deo sumus. & d̃s in nob̃. Ego & ds unũ
sumus: numquid possumus dicere: In
deo es: quia d̾s te continet. Us̃ ẽ in te:
quia templum dei factus es. S numqͥd

Expanded text:
sanctus esset, gignendo ei dedit, quia sanctum sanctus esset, gignendo ei dedit, quia sanctum genuit. Nam si quod sanctificatur, ante non erat sanctum, quomodo dicimus Deo Patri: Sanctificetur nomen tuum ? Si non facio opera Patte credere mihi. Si autem facio, et si mte, ut cognoscatis et credatis quia in me est Pater, et ego in illo. Non sic dicit Filius, in me est Pater, et ego in illo, quomodo possunt homines dicere. Si enim bene cogitemus, in Deo sumus; et si bene vivamus, Deus in nobis est: fideles participantes ejus gratiam, illuminati ab ipso, in illo sumus, et ipse in nobis. Sed non sic unigenitus Filius: ille in Patre, et Pater in illo, tanquam aequalis in eo cui est aequalis. Denique nos aliquando possumus dicere, In Deo sumus, et Deus in nobis: Ego et Deus unum sumus, numquid possumus dicere? In Deo es, quia Deus te continet; Deus est in te, quia templum Dei factus es: sed numquid
Abbreviated transcription (Latin):
Inuncupauit: ubi scriptum ẽ. Ego dixi¬
I dii estis. Si illos dixit deos ad quos
Ssermo dĩ factus est. & non potest solui
Iscriptura: quem pat̾ scĩficauit & mi¬
I sit in mundu. uos dicitis quia blasphe¬
Imas. quia dixi quia filius dei sum:
Si sermo dĩ factus est ad homines ut
dicerentur dii: ipsum u̾bum dei qd̾
est apud dm. quomͦ ñ est ds: Si per
sermonem dĩ fiunt homines dii. si par¬
ticipando fiunt dii: unde participant
lefacti quodammodo igne salutari. dii
efficiuntur: unde calefiunt ñ ẽ deus:
Accedis ad lumen. illuminaris: & inter
filios dei numeraris. Si recedis alumi¬
ne. obscuraris: & in tenebris computa¬
ris. Illud tamen lumen nec accedit ad
se: quia ñ recedit a se. Si gͦ uos deos facit
sermo dei: quomodo ñ ẽ ds u̾bum dĩ:
Pat̃ gͦ scĩficauit filium suum: & misit
in mundu. forte aliquis dicat. Si pat̾
eum scĩficauit: gͦ aliquando ñ erat sc̃s.
Sic scĩficauit: quomͦ genuit. Ut enum

Expanded text:
nuncupavit, ubi scriptum est: Ego dixinuncupavit, ubi scriptum est: Ego dixi, dii estis. Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei facttura: quem Pater sanctificavit et misit in mundum, vos dicitis blasphemare, quia dixi, Filius Dei sum? Si sermo Dei factus est ad homines, ut dicerentur dii, ipsum Verbum Dei, quod est apud Deum, quomodo non est Deus? Si per sermonem Dei fiunt homines dii; si participando fiunt dii; unde participant,lefacti quodammodo igne salutari dii efficiuntur, unde calefiunt, non est Deus? Accedis ad lumen, illuminaris, et inter filios Dei numeraris; si recedis a lumine, obscuraris, et in tenebris computaris: illud tamen lumen nec accedit ad se, quia non recedit a se. Si ergo vos deos facit sermo Dei, quomodo non est Deus Verbum Dei? Pater ergo sanctificavit Filium suum, et misit in mundum. Forte aliquis dicat: Si Pater eum sanctificavit, aliquando non sanctus? Sic sanctificavit, quomodo genuit: ut enim
Abbreviated transcription (Latin):
S responderunt. De bono oꝑe ñ lapidamꝰ¬
Ste: sed de blasphemia. Et quia tu homo
Icum sis: facis te ipsum dm. Ad illud
responderunt quod dixerat: ego & pa¬
ter unum sumus. foce iudȩi intellere¬
runt: quod arriani ñ intellȩxerunt.
Ideo enim irati sunt: qm̃ senserunt ñ
posse dici. ego & pater um̃i sumus: nͥ
ubi ȩqualitas ẽ patris & filii. Dñs autẽ:
uidete quid responderit tardis. Uidit
eos ñ ferre splendorem ueritatis: & eũ¬
I temperauit in uerbis. Nonne scriptũ¬
S est in lege ur̃a. id est uobis data: quia
legem appellauit dñs generaliter om̃s
illas scripturas: quamuis alibi speciali
ter dieat legem: a ꝓpħis eam distinguen̾
sicuti est. Lex & ꝓpħȩ: usq ad ioħem. Et
in his duobus preceptis: tota lex pendet
&e ꝓpħȩ. Aliquando autem in tria di¬
stribuit easdem seripturas : ubi ait.
Oportebat impleri omĩa: quȩ scripta
sunt in lege. & ꝓpħis. & psalmis deme.
Nunc uͦ etiam psalmos legis nomine

Expanded text:
n lapidamus te, sed de blasphemia, et quia tu, homo cum sis, facis teipsum Deum. » Ad illud responderunt quod dixerat: « Ego et Pater unum sumus. » Ecce Judaei intellexerunt quod Ariani non intelligunt. Ideo enim irati sunt, quoniam senserunt non posse dici: « Ego et Pater unum sumus, » nisi ubi aequalitas est Patris et Filii. Deus autem videte quid responderit pravis. Videt eos non ferre splendorem veritatis, et eos tentavit in verbis. « Nonne scriptum est in lege vestra, » id est vobis data, « quia: legem appellavit Dominus generaliter omnes illas Scriter dicat legem, a prophetis eam distinguens, sicuti est: Lex et prophetae usque ad Joannem . Et in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae . Aliquando autem in tria distribuit easdem Scripturas, ubi ait: Oportebat impleri omnia quae scripta sunt in lege, et prophetis, et psalmis de me . Nunc vero etiam psalmos legis nomine
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Ipse dies festus agebatur: cum
Sea quȩ lecta sunt locutus ẽ dns. Hiens
Serat: & ambulabat ih̾c in templo in
Iporticii salomonis. Circumdederunt
Sgͦ eum iudei: & dicebant ei. Quousq
Sanimam nrãm tollis: Si tu es xꝑc. dic
Inobis palam. Non ueritatem desidera¬
bant: s calumpmam preparabant. Hi¬
enis erat: & frigidi erant. Ad illũ enĩ
diuinum ignem accedere pigri erant:
s accedere. ẽ credere. Qui credit. accedit:
qui negat. recedit. Non mouetur am¬
ma pedibus: s affectibus. friguerant
a diligenti caritate: & ardebant no¬
cendi cupiditate. Longe aberant: &¬
ibi erant. Non accedebant credendo: &
p̃mebant ꝑsequendo. Querebant au¬
dire adño: ego sum xꝑc. Et fortasse de

Expanded text:
bant: ipse dies festus agebatur, cum bant: ipse dies festus agebatur, cum ea quae lecta sunt, locutus est Dominus. 3. Hiems erat. Et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis. Circumdederunt ergo eum Judaei, et dicebant ei: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Non veritatem desiderabant, sed calumniam praeparabant. Hiems erat, et frigidi erant: ad illum enim divinum ignem accedere pigri erant. Sed accedere est credere: qui credit, accedit; qui negat, recedit. Non movetur anima pedibus, sed affectibus. Friguerant a diligendi charitate, et ardebant nocendi cupiditate. Longe aberant, et ibi erant: non accedebant credendo, et premebant persequendo. Quaerebant auDomino, Ego sum Christus: et fortasse de
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ lacte nutriri: s solido cibo uesci.
Quisquis autem ad sumendum solidu
cybum uerbi d̾̃i adhuc minus idoneus
ẽ. lacte fidei nutriatur: et ũbum quod
intelligere ñ potest. credere ñ cunctet᷑.
fides enim meritum ẽ: intellectus p̃miũ.
In ipso labore intentionis. desudet acies
mentis nr̃ȩ: ut ponat sordiculas nebulȩ
humanȩ. & serenetur ad uerbum dei.
Nongͦ recusetur labor: si adest amor.
Nostis enĩ: qm̃ qui amat. ñ laborat.
Om̃is labor: ñ amantib gͣuis ẽ. Si tantos
laboreᷤ cũ auariᷤᷤ portat cupiditaᷤ: nob̃cũ ñ por¬
tat caritaᷤ ᷤ. Eugłium intendite. facta st̃ au¬
tem enchenia in ihero solimis. Enche¬
nia: festiuitas erat dedicationis tem¬
pli. Grecȩ enim chenon: dicit᷑ nouum.
Quandocumq nouum aliquid fuerit
dedicatum: enchenia uocatur. Iam &
usus habet hoc u̾bum. Si quis noua
tunica induatur: encheniare dicitur.
Illum enim diem quo templum dedi¬
catum ẽ: iudȩi sollempniter celebra¬

Expanded text:
semper lacte nutriri, sed solido cibo vesci. Quisquis autem ad sumendum solidum cibum verbi Dei adhuc minus idoneus est, lacte fidei nutriatur, et verbum quod intelligere non potest, credere non cunctetur. Fides enim meritum est, intellectus praemium. In ipso labore intentionis desudat acies mentis nostrae, ut ponat sordiculas nebulae humanae, et serenetur ad Verbum Dei. Non ergo recusetur labor, si adest amor: nostis enim quoniam qui amat non laborat. Omnis enim labor non amantibus gravis est. Si tantos labores cum avaris portat cupiditas, nobiscum non portat charitas? 2. Evangelium intendite: Facta sunt autem Encaenia in Jerosolymis. Encaenia festivitas erat dedicationis templi. Graece enim καινὸν dicitur novum quandocumque novum aliquid fuerit dedicatum, Encaenia vocantur. Jam et usus habet hoc verbum: si quis nova tunica induatur, encaeniare dicitur. Illum enim diem quo templum dedicatum est, Judaei solemniter celebra
Abbreviated transcription (Latin):
retici intelligunt. Quantominus uidȩi
quamdui uelamen ẽ suꝑ cor eorum:
um. scdm id quod homo erat. ñ scd̾m
id quod ds̃ etiam assumpto homine
ꝑmanebat: ait illis. Quid uobis uide¬
tur de xꝑo: cuius est filius: Respon¬
derunt scđm opinationẽ suam: da-¬
uid. Sic enim legerant: & hoc solum
tenebant. Quia diuinitatem eius le¬
gebant: s ñ intelligebant. Dñs autẽ
ut eos fuspenderet ad querendam eiꝰ
diuinitatem cuius contempnebant.
infirmitatem: respondit eis. Quomͦ gͦ
dauid in sꝑu dicit eum dñm: dixit dns

Expanded text:
retici intelligunt; quanto minus Judaei, quamdiu velamen est super cor eorum ? um, secundum id quod homo erat, non secundum id quod Deus etiam assumpto homine permanebat, ait illis: Quid vobis videtur de Christo? cujus filius est? Responderunt secundum opinationem suam: David. Sic enim legerant, et hoc solum tenebant: quia divinitatem ejus legebant, sed non intelligebant. Dominus autem ut eos suspenderet ad quaerendam ejus divinitatem, cujus contemnebant infirmitatem, respondit eis: Quomodo ergo David in spiritu dicit eum Dominum, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ tanqm̃ in filio: dns tamqmm ser¬
uo. filius autem unigenitꝰ recte dice¬
re potuit: credite in dm. & in me cre¬
dite. Et quod nunc ait. qui credit
in me. ñ credit in me. s in eum qui
misit me: ñ a se abstulit credentis fi
dem: s noluit in forma serui remane¬
re credentem. Qm̃ cum quisq credit
in patr̃e qui eum misit: ꝑfecto credit
in filium. sine quo patrẽ ñ ẽẽ cognos¬
cit. Et ita credit. ut credat equalem:
qm̃ sequit᷑. Et qui uidet me: uidet
eum qui misit me. Adtende cȩtera.
Ego lux in mundũ ueni: ut om̃is qͥ
credit in me. in tenebris ñ maneat.
Dixit quodam loco discipulis suis. uos
estis lux mundi. Non potest ciuitas
abscondi suꝑ montem constituta. neq
accendunt lucernam. & ponunt eam

Expanded text:
pater tanquam in filio, dominus tanquam in serpater tanquam in filio, dominus tanquam in servo. Filius autem unigenitus recte dicere potuit, Credite in Deum, et in me credite ; et quod nunc ait, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me. Non a se abstulit fidem credentis, sed noluit in forma servi remanere credentem: quoniam cum quisque credit in Patrem qui eum misit, profecto credit in Filium, sine quo Patrem non esse cognoscit; et ita credit ut credat aequalem, quoniam sequitur, Et qui videt me, videt eum qui me misit. 4. Attende caetera: Ego lux in mundum veni, ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat. Dixit quodam loco discipulis suis, Vos estis lux mundi. Non potest civitas abscondi super montem constituta, neque accendunt lu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eredit in hoc quod uidet me. s credit
in eum qui misit me. Aut cum credit
in patrem qui sibi ȩqualem genuit me.
ñ quomͦ me uidet: s sic credat in me.
quomodo in eum qui misit me. Usq
adeo enim nichil distat int̾ eum & mȩ:
ut qui me uidet. uideat eum qui misit
quod eorum etiam nom̃ indicat. Nam
sicut grece angłi. latini nuntii uocant᷑:
ita grece apłi. latine missi appellantur
Numqũa tam̃ aliquis apłorum dicere
auderet: qui credit in me. ñ credit in
me. s in eum qui misit me. Om̃ino e¬
nim ñ diceret: qui credit in me. Cre¬
Non enim apls iustificat impiũ. Cre¬
denti autẽ in eum qui iustificat im¬
pium: deputatur fides eius ad iustici¬
am. Posset dicere apłs. Qui recipit me:
recipit eum qui me misit. Uel qui au¬
dit me: audit eum qui me misit.
Hoc enim eis ipse dns ait. Qui uos
recipit: me recipit. Et qui recipit me:
recipit eum qui me misit. Quia dns
honoratur in seruo: & pat̾ in filio. S

Expanded text:
non credit in hoc quod videt me, sed credit non credit in hoc quod videt me, sed credit in eum qui misit me. Aut cum credit in Patrem qui sibi aequalem genuit me; non quomodo me videt, sed sic credat in me, quomodo in eum qui misit me: usque adeo enim nihil distat inter eum et me, ut qui me videt videat eum qui me misit. quod eorum etiam nomen indicat: nam sicut graece angeli, latine nuntii vocantur, ita graece apostoli, latine missi appellantur. Nunquam tamen aliquis apostolorum dicere auderet, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me: omnino enim non diceret, Qui credit in me. Crenon enim apostolus justificat impium. Credenti autem in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Posset dicere apostolus, Qui recipit me, recipit eum qui me misit; vel, Qui audit me, audit cum qui me misit: hoc enim eis ipse Dominus ait, Qui vos recipit, me recipit, et qui recipit me, recipit eum qui me misit . Quia dominus honoratur in servo, et pater in filio: sed
Abbreviated transcription (Latin):
in me. Nam si putauerit eum ñ habere
nͥ filios scdm grãm. qui sunt eius utiq
creatura ñ u̾bum. s facta ꝑ u̾bum: nec
habere filium ȩquałe sibi atq coet̃nũ
semꝑ natum. parit̾ in cominutabilem.
ex nullo dissimilem atq imparem: ñ
credit in patrem. qui eum misit: quia
ñ ẽ hoc pat̾. qui eum misit. Et ido cũ
dixisset. qui credit in me. ñ credit in¬
me. s in eum qui misit me. ne puta¬
retur sic uoluisse intelligi patrẽ. tam
qũa patrem multoꝵ filioꝵ ꝑ grãm re¬
generatorum: ñ unici u̾bi ȩqualis sibi:
continuo subiecit. Et qui uidet me:
uidet eum qui misit me. Numquid
ait qui uidet me. ñ uidet me. s eum
qui misit me. sicut dixerat qui cre¬
dit in me. ñ credit in me. s in eũ qui
misit me: Illud namq dixit: ne sicut
uidebatur. crederetur tantummͦ filiuᷤ
hominis. Hoc autem dixit: ut patricre¬
deretur equalis. Qui credit in me inqͥt:

Expanded text:
in me. Nam si putaverit eum non habere in me. Nam si putaverit eum non habere nisi filios secundum gratiam, qui sunt ejus utique creatura, non Verbum, sed facta per Verbum, nec habere Filium aequalem sibi atque coaeternum, semper natum, pariter incommutabilem, ex nullo dissimilem atque imparem; non credit in Patrem qui eum misit, quia non est hoc Pater qui eum misit. 3. Et ideo cum dixisset, Qui credit in meme, videt eum qui misit me, Ne putaretur sic voluisse intelligi Patrem quam Patrem multorum filiorum per gratiam regeneratorum, non unici Verbi aequalis sibi, continuo subjecit, Et qui videt me, videt eum qui misit me. Numquid ait, Qui videt me, non videt me, sed eum qui misit me; sicut dixerat, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me? Illud namque dixit, ne sicut videbatur, crederetur tantummodo filius hominis: hoc autem dixit, ut Patri crederetur aequalis. Qui credit in me, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ pat̾. qui credit in me inquit. ñ credit
in me. id ẽ in hoc qͦd uidet: s in eum qͥ
misit me. id ẽ in patrem. S qui credit
in patr̃e: necesse ẽ eum credat ẽẽ patrẽ.
Qui autem credit eum patrem: necesse
ẽ. ut credat eum habere filium. Ac per
hoc qui credit in patrem: necesse ẽ ut cre¬
dat in filium. S ne quisqu̾ã hoc credat
de unigenito filio. quod de his qui di¬
cti sunt filii dĩ scđm grãm. ñ naturam.
sicut ait eugłista. dedit eis potestatem
filios dei fieri: unde & illud ẽ. quod ipse
cominemorauit. in lege dictum ẽ. ego dixi
dii estis. & filii excelsi om̃s: propterea dix̃.
qui credit in me. ñ credit in me: ne to¬
tum quod de xꝑo creditur. scđm homi¬
nem crederetur. Ille gͦ inquit credit in
me. qui ñ credit in me. scdđm id quod ui
det me. s in eum qui misit me: ut cum
credit in patrem. credat eum habere si¬
bi filium ȩqualem: & tunc uere credat

Expanded text:
est Pater: Qui credit in me, inquit, non credit est Pater: Qui credit in me, inquit, non credit in me, id est, quod videt, sed in eum qui misit me, id est, in Patrem. Sed qui credit in Patrem, necesse est eum credat esse Patrem; qui autem credit eum Patrem, necesse est ut credat eum habere Filium: ac per hoc qui credit in Patrem, necesse est ut credat in Filium. Sed ne quisquam hoc credat de unigenito Filio, quod de iis qui dicti sunt filii Dei secundum gratiam, non naturam, sicut ait Evangelista, Dedit eis potestatem filios Dei fieri ; unde et illud est quod ipse Dominus commemoravit in Lege dictum, Ego dixi, Dii estis, et filii excelsi omnes : propterea dixit, Qui credit in me, non credit in me; ne totum quod de Christo creditur, secundum hominem crederetur. Ille ergo, inquit, credit in me, qui non credit in me secundum id quod me videt, sed in eum qui me misit: ut cum credit in Patrem, credat eum habere Filium sibi aequalem, et tunc vere credat
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ de xꝑo scͥpta ẽ: in toto pene orbe
disꝑsa est. His ita se habentib & sua
iam ꝓpinquante passione: iħe clama¬
uit & dixit: unde cepit lectio hodi
Serna. Qui credit in me: ñ credit in
me. s in eum qui misit me. Et qui
Suidet me: uidet eum qui misit me.
Iam dixerat quodam loco. Mea doctri¬
na ñ est mea: s eius qui me misit. Ubi
intelleximꝰ eum doctrna suã dixisse
u̾bum patris. qd̾ est ipse: & hoc signi¬
ficasse dicendo. mea doctrina ñ ẽ mea.
s eius qui me misit. quod a se ipso ipse
ñ eẽt: s haberet a quo eẽt. Ds̃ enim
De deo filius patris: pat autem ñ d̃s de
dõ: s ds pater filii. Nunc autẽ quod art.
qui credit in me. ñ credit in me. s in
eum qui misit me. quomͦ intellecturi
sumus: nͥ quia homo apparebat homini¬
bus. cũ lateret ds: & ne putarent hoc
eum ẽẽ tantiimmꝰ quod uidebant: talẽ
ac tantũ se uolens credi. qualis & qͣntꝰ

Expanded text:
quae de Christo scripta est, in toto pene orbe quae de Christo scripta est, in toto pene orbe dispersa est. 2. His ita se habentibus, et sua jam propinquante passione, Jesus clamavit, et dixit; unde lecdit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me; et qui videt me, videt eum qui me misit. « Jam dixerat quodam loco: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit . Ubi intelleximus eum doctrinam suam dixisse Verbum Patris, quod est ipse; et hoc significasse dicendo: Doctrina mea non est mea, sed ejus qui me misit, quod a seipso ipse non esset, sed haberet a quo esset. Dde Deo filius Patris; Pater autem non Deus de Deo, sed Deus Pater filii. Nunc autem quod ait: Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me; quomodo intellecturi sumus nisi quia homo apparebat hominibus, cum lateret Deus? et ne putarent hoc eum esse tantummodo quod videbant, talem ac tantum sed volens credi qualis et quantus
Abbreviated transcription (Latin):
apud iudeos. & tanta miraculorum
signa faciente. quidam crediderunt
p̃destinati in uitam ȩt̾nam. quos
etiam uocauit oues suas: quidam uͦ
ñ crediderunt: nec poterant credere.
eo quod occulto nec tamen in nisto
iudicio dei fuerant excȩcati & indurati.
deserente illo qui suꝑbis resistit: hu¬
milibus autem dat grãm. Forũ autẽ
qui crediderunt. alii usq adeo confi¬
tebantur. ut palmarũ ramis acceptis.
uenienti occurrerent. in eadem laudis
confessione letantes: alii uͦ ex pͥncipibuᷤᷤ
ñ auderent confiteri. ut de synagoga ñ
eicerentur: quos notauit eugłista dicens:
quod dilexerunt głam hominũ. ma¬
gis qũa głam di. Forum etiam qui nõ
crediderunt. alii erant postea creditu¬
ri: quos preuidebat. ubi ait. Cum exal¬
taueritis filium hominis: tunc cognos¬
cetis quia ego sum. Alii uͦ in eadem in¬
fidelitate mansuri. quoꝵ imitatrix ẽ
etiam gens ista iudeorum: quȩ postmo¬
dum debellata ad testimoniũ ꝓphetiȩ

Expanded text:
apud Judaeos, et tanta miraculorum signa faciente, quidam crediderunt praedestinati in vitam aeternam, quos etiam vocavit oves suas: quidam vero non crediderunt, nec poterant credere, eo quod occulto, nec tamen injusto judicio Dei fuerant excaecati et indurati, deserente illo qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Eorum autem qui crediderunt, alii usque adeo confitebantur, ut palmarum ramis acceptis venienti occurrerent, in eadem laudis confessione laetantes: alii vero ex principibus non audebant confiteri, ut de synagoga non ejicerentur; quos notavit Evangelista dicens, quod dilexerunt gloriam hominum magis quam gloriam Dei . Eorum etiam qui non crediderunt, alii erant postea credituri, quos praevidebat, ubi ait, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc agnoscetis quia ego sum : alii vero in eadem infidelitate mansuri, quorum imitatrix est etiam ista gens Judaeorum, quae postmodum debellata, ad testimonium prophetiae
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ: s intelligentib quos docet
nes quod intelligere ñdum ualent: ex
ore carnis uerba sonuerunt. & abier̃t.
morulis tempoꝵ suoꝵ: s res ipse qua¬
rum signa sunt soni. traiectȩ quodã¬
modo in eorum memoriam qͥ audieit̃.
etiam ad nos ꝑ luteras quȩ uisibilia
signa sunt ꝑuenerunt. Non sic loquit᷑
ueritas: intelligentib mentib loquitur¬
intus. Sine sono instruit: intelligibili
luce ꝑfundit. Qui gͦ potest in ea uide¬
re natiuitatis eius ȩt̾̃nitatem: ipse illã
sic audit loquentem. sicut ei dixit
pat̾ quod loqueretur. Excitauit nos
ad magnũ desiderium interioris dul¬
cedinis suȩ. s crescendo capiamꝰ: am¬
bulando crescamus: ꝓficiendo ambu¬
lemus: ut ꝑuenire possimus.¬

Expanded text:
dictum est: sed intelligentibus, quos docet dictum est: sed intelligentibus, quos docet nes, quod intelligere nondum valerent, ex ore carnis verba sonuerunt et abierunt morulis temporum suorum: sed res ipsae, quarum signa sunt soni, tractae quodammodo in eorum memoriam qui audierunt, etiam ad nos per litteras, quae visibilia signa sunt, pervenerunt. 591 Non sic loquitur veritas: intelligentibus mentibus intus loquitur, sine sono instruit, intelligibili voce perfundit. Qui ergo potest in ea videre nativitatis ejus aeternitatem, ipse illam sic audit loquentem, sicut ei dixit Pater, quod loqueretur. Excitavit nos ad magnum desiderium interioris dulcedinis suae: sed crescendo capiamus, ambulando crescamus, proficiendo ambulemus, ut pervenire possimus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ a se ipso cui dr̃ datũ. Et hoc ẽ dare
filio. sine quo nũqm filius furt: quod ẽ
gignere filium. qui nũqm ñ fuit. Seqͥt᷑
Sautem. Et scio: quia mandatum eiꝰ. uita
ta ȩt̾na ẽ mandatum patris: quid ali¬
ud dictum ẽ. quã ego sum. mandatu
patris: Proinde & id quod adiungit
& dicit. quȩ ego loquor. sicut dixit
mͥ pater sic loquor: ñ accipiamꝰ. dixit
mͥ. quasi pater. uerba loquutꝰ sit uni¬
co uerbo: aut egebat di u̾bis. di u̾bũ.
Dixit gͦ pat̾ filio. sicut dedit uitã filio:
ñ qͦd nesciebat uel ñ habebat: s qͦd ipse
filius erat. Qͥd ẽ autẽ sicut dixit mͥ. sic
loqͦr: nͥ uerbũ loqͦr: Ita ille dixit ut ue¬
rax: ita iste loqͥtur ut ueritaᷤ. Uerax au̾ge
nuit ueritatem. Quid gͦ iam diceret
ueritati: Non enim inꝑfecta erat ue¬
ritas: cui uerũ aliquid adderetur. Bix¬
it gͦ ueritati: quia genuit ueritatem.
Porro ipsa ueritas sic loquitur. ut ei

Expanded text:
est a seipso cui dicitur datum: et hoc est dare est a seipso cui dicitur datum: et hoc est dare Filio sine quo nunquam Filius fuit, quod est gignere Filium qui nunquam non fuit. 8. Sequitur autena est mandatum Patris, quid aliud dictum est, quam: Ego sum mandatum Patris? Proinde et id quod adjungit et dicit: Quae ego loquor, sicut dixit mihi Pater, sic loquor. N quasi Pater verba locutus sit unico verbo, aut egebat Dei verbis Dei verbum. Dixit ergo Pater Filio, sicut dedit vitam Filio: non quod nesciebat, vel non habebat, sed quod ipse Filius erat. Quid est autem: Sicut dixit mihi, sic loquor, nisi verbum loquor? Ita ille dixit ut verax, ita iste loquitur ut veritas. Verax autem genuit veritatem. Quid ergo jam diceret veritati? Non enim imperfecta erat veritas, cui verum aliquid adderetur. Dixit ergo veritati, quia genuit veritatem. Porro ipsa veritas sic loquitur, ut ei
Abbreviated transcription (Latin):
Nec accepit tamen: quia ñ ex aliqͦẽ.
filius aut̃ẽ accepit uitã dante patre
a quo ẽ: & ipse quod habet ẽ. Habet
enim uitam: & uita ẽ. Ipsum audi lo¬
quentem. Sicut habet inquit. pat̾
uitam in semet ipso: sic dedit & filio
uitã habere in semet ipso. Numqͥd
existenti & ñ habenti dedit: S eo de¬
dit quo genuit uit̾a: quia uitam
genuit. & uita genuit. Et quia pa¬
rem genuut ñ inparem uitam: ideo
dictum ẽ. sicut habet ipse uitam
in semet ipso. sic dedit filio uitã ha¬
bere in semet ipso. Uitam dedit: qͥa
gignendo uitam: quid dedit. nisi ẽẽ
uitam: Et quia ȩt̾na ẽ ipsa natiuitã:
numqmͣ ñ fuit filius qui ẽ uita:. nu¬
qũa fuit filius sine uita. & sicut ẽ
natiuitas ȩt̃na: sic ẽ qui natus est
uita ȩt̾na. Ita & mandatum ñ quod
filius ñ habebat. pat̃ dedit: s sicut
dixi. in sapientia patris. qͦd ẽ uerbũ
patris. om̃ia mandata sunt patris. Di¬
citur autem mandatum datũ: quia ñ

Expanded text:
nec accepit tamen, quia non ex aliquo est. nec accepit tamen, quia non ex aliquo est. Filius autem accepit vitam, dante Patre a quo est: et ipse quod habet, est; habet enim vitam, et vita est. Ipsum audi loquentem: Sicut habet, inquit, Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Numquid existenti, et non habenti dedit? Sed eo dedit quo genuit, qui vitam genuit, et vita genuit vitam. Et quia parem genuit, non imparem vitam; ideo dictum est, Sicut habet ipse vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso. Vitam dedit, quia gignendo vitam, quid dedit, nisi esse vitam? Et quia aeterna est ipsa nativitas, nunquam non fuit Filius qui est vita, nunquam fuit Filius sine vita; et sicut est nativitas aeterna, sic est qui natus est vita aeterna. Ita et mandatum non quod Filius non habebat, Pater dedit; sed, sicut dixi, in Sapientia Patris, quod est Verbum Patris, omnia mandata sunt Patris. Dicitur autem mandatum datum, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
genitum u̾bum: Num quid ꝑ angłm:
cum ꝑ ipsum creati sunt angłi: Num¬
quid ꝑ nubem: quȩ quando sonuit ad
filium. ñ ꝓpt̾ ipsum sonuit. quod alibi
dicit etiam ipse. s ꝓpt̾ alios quos ita o¬
portebat audire: Numquid ꝑsonum
labiis emissum: qui ñ habet corpus.
nec aliquo locoꝵ interuallo filius a
patre separatur. ut sit inter illos aer
medius. quo ꝑcusso uox fiat. & in au¬
rem ueniat: Absit. ut talia de illa in¬
corporea & in effabili substantia suspi¬
cemur. filius unicus: ẽ u̾bum patris.
& sapientia patris. In illo sunt omĩa man¬
data patris. Neq enim patris manda-¬
tum filius aliquando nesciebat. ut
eum necesse ẽẽt ex tempore habere qd̾
antea ñ habebat. Ita enim a patre qd̾
habet accepit: ut nascendo acceꝑit:
dederitq illi gignendo. Nam & uita
ẽ. & accepit uitam utiq nascendo. ñ
prius sine uita existendo: quia & pa¬
ter habet uitam. & quod habet ẽ.

Expanded text:
genitum Verbum? Numquid per angelum, genitum Verbum? Numquid per angelum, cum per ipsum creati sint Angeli? Numquid per nubem: quae quando sonuit ad Filium, non propter ipsum sonuit, quod alibi dicit etiam ipse; sed propter alios quos oportebat ita audire? Numquid per sonum labiis emissum, qui non habet corpus; nec aliquo locorum intervallo Filius a Patre separatur, ut sit inter illos aer medius, quo percusso vox fiat et in aurem veniat? Absit ut talia de illa incorporea et ineffabili substantia suspicemur. Filius unicus est Verbum Patris, t Sapientia Patris; in illa sunt omnia mandata Patris. Neque enim Patris mandatum Filius aliquando nesciebat, ut eum necesse esset ex tempore habere quod antea non habebat. Ita enim a Patre quod habet accepit, ut nascendo acceperit, dederitque illi gignendo. Nam et vita est, et accepit vitam utique nascendo, non prius sine vita existendo. Quia et Pater habet vitam, et quod habet est: