comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consolantiũ uerba suggessit ut eius dẽ martrris oleo corpus ꝑungue¬
ret᷑ factumq est et reuixit. Itemq apud nos uir tribunicius leusinius
suꝑ memoriã martrrũ quȩ in sub urbano eiusẽ aegritudine exanimatũ
posuit in fantulũ filiũ & post orationem quã multis cũ lacrimis ibi fudit
uiuentem leuauit. Uzali &iam quȩ coloni auticȩ uicina est molta p̃
dara ꝑeundem martrrem facta cognouimus. Cuius ibi memoria longe
priusquã apud nos ab ep̃o euodio constituta est . Cũ cnim nuꝑ illicessemas¬
petroniã darissimã feminã quȩ ibi mirabilit̃ exmagno atque diuturno
inquo medicorũ adiutoria cuncta defecerant languore sanata est
Hortiti sumus uolente supradicto loci ep̃o ut hibellũ diret qui rea taretr
inpopulo & oboedientissime paruit. In quo posuit &iam qđ hicreticere
culo in sererẽe quo sub omni ueste ad nuda corporis cingeretor quia¬

Expanded text:
consolantium uerba suggessit, ut eiusdem martyris oleo corpus perungueconsolantium uerba suggessit, ut eiusdem martyris oleo corpus perungueretur. Factum est, et reuixit. Itemque aput nos uir tribunicius Eleusinus super memoriam martyrum, quae in suburbano eius est, aegritudine exanimatum posuit infantulum filium, et post orationem, quam multis cum lacrimis ibi fudit, uiuentem leuauit. Quid faciam? Uaeclara per eundem martyrem facta cognouimus; cuius ibi memoria longe prius quam aput nos ab episcopo Euodio constituta est. Sed libellorumPetronia materfamilias, quae ibi mirabiliter ex magno atque diuturno, in quo medicorum adjutoria cuncta defecerant, languore sanata est. Quam hortati sumus volente supradicto loci episcopo ut libellum daret qui recitaretur in populo; et obedientissime paruit. In quo posuit etiam quod hic reticere culo insereret, quo sub omni veste ad nuda corporis cingeretur: qui a
Abbreviated transcription (Latin):
sione quȩ caspiliana dicitur. cũ egritudine laboraret ac desperara
ad eandẽ memoriã tunica eius alla taest quȩ antequã reuocaretur
illa de functa est. hec tamen tunica operuer̃ cadauercius parentes & recep̃¬
to spũ salua sacta est. Apud hrpponem bassus quidã srrus ad memoriam
ausdem martrris orabat : ꝓegro tante & pere drtante filia eoque secum
uestem eius attulerat. Cũ ec cepueri de domo occurrerent quiei mortuã
nuntiarent. Sed cũ orante illo ab amicis eiꝰ exciperentur ꝓhibuer̃ eos illidice
re neꝑ publicũ plangeret. Qui cũ domũ redisset  &iam suorum
heuilatibus ꝑsonintem &uestẽ filiȩ quã ferebat suꝑ eam ꝓiecisset reddita
estinte. Rursus ibidem apud nos hirenei cuiusdã collectarii filius aegri¬
tudine extinctus est. Cũq corpus iaceret exanimȩ atque alugentibus
& lamentantib ex sequiȩ pararentur. Amicorũ eius quidã inter alioꝵ

Expanded text:
sione, quae Caspaliana dicitur, cum aegritudine laboraret ac desperaretur, sione, quae Caspaliana dicitur, cum aegritudine laboraret ac desperaretur, ad eandem memoriam tunica eius adlata est; quae antequam reuocaretur, illa defuncta est. Hac tamen tunica operuerunt cadauer eius parentes, et recepto spiritu salua facta est. Aput Hipponem Bassus quidam Syrus ad memoriam eiusdem martyris orabat pro aegrotante et periclitante filia eoque secum uestem eius adtulerat, cum ecce pueri de domo cucurrerunt, qui ei mortuam nuntiarent. Sed cum orante illo ab amicis eius exciperentur, prohibuerunt eos illi dicere, ne per publicum plangeret. Qui cum domum redisset iam suorum eiulatibus personantem et uestem filiae, quam ferebat, super eam proiecisset, reddita est uitae. Rursus ibidem aput nos Irenaei cuiusdam collectarii filius aegritudine exstinctus est. Cumque corpus iaceret exanime adque a lugentibus et lamentantibus exsequiae pararentur, amicorum eius quidam inter aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
ee ante diluculũ clamat ut ad ep̃m curaretur: qui mecũ forte tune
erat apud hr pponem Cũ ergoeum audisset absentẽ uenire pebro
postul auit uenerunt credere sedix̃. Ad mirantib atq gaudentib:
auideis ultima fuisse nesciret. Quehuie quoq ultima fuerunt
Nam multo post &am ipse defunctus est. Sanatis illic ꝑ eundẽmar
trrem &iam podacria duociues peregrinus unus. Sed ciues omni
no peregrinus aut̃ ꝑreulationem qui adhiberet quando doleret
audiuit & cũ hoc fecerit dolor continuo conquiescit. Audurus no¬
menest fundi ubieccła Et in ea memoria ẽ marerris stephani puerũ
quendã paruulũ cũ ina rta luderet ex orbi tuntes boues qui uehi¬
culũ trahabant rota obtriuerunt & confestim palpitauit exspirans
uno mat abreptũ ad eandem memoriam posuit. & non solũ reuixit
uerum etiam in lesus apparuit. Sc̃i monialiss quedã inuicina posses¬

Expanded text:
ce ante diluculum clamat, ut ad episcopum curreretur, qui mecum forte tunc ce ante diluculum clamat, ut ad episcopum curreretur, qui mecum forte tunc erat aput Hipponem. Cum ergo eum audisset absentem, uenire presbyteros postulauit. Venerunt, credere se dixit, admirantibus adque gaudentibus a Judaeis, ultima fuisse nesciret, quae huic quoque ultima fuerunt; nam non multo post etiam ipse defunctyrem etiam podagri duo ciues, peregrinus unus: sed ciues omni modo; peregrinus autem per reuelationem, quid adhiberet quando doleret, audiuit; et cum hoc fecerit, dolor continuo conquiescit Audurus nomen est fundi, ubi ecclesia et in ea memoria martyris Stephani. Puerum quendam paruulum, cum in area luderet, exorbitantes boues, qui uehiculum trahebant, rota obtriuerunt, et confestim palpitauit exspirans. Hunc mater arreptum ad eandem memoriam posuit, et non solum reuixit. uerum etiam inlaesus apparuit. Sanctimonialis quaedam in uicina posses
Abbreviated transcription (Latin):
tuus sic iacebat ut ei iam pollices ligarentur. Opitulatione memo¬
rati martrris cũ dememoriacius reportata esset et suꝑ ia centis
corpus missa ipsius pribi tunica susutatus est Fuit ibi uir in or¬
dinesuo primarius nomine marcialis a cuo iam grauis et mul
abhorreps areligione xĩana. Habebat sane fidelem filiam. &
generũ eodem anno baptitatum quicũ eum egrotantem mul¬
tis et magnis lacrimis rogarent ut fieret xp̃ianus prorsus
ab nuit eosq asc turbꝗda indignatione sum mouit. Uisũ est gene¬
roeius ut iret ad memoriam scistephani & illic proeo quantũ possec
oraret ut ds illida ret mentem bonam quacredere non differet in
xpm̃ Feathoc ingenti grmitu etfletu. et sincerit̃ ardente pietatis
affectu deinde ab scedens aliquid de altare florũ qđ occurrit tulit
eique cũ iam nox esset ad caput posuit. Tum dor mitum est. Et c¬

Expanded text:
tuus sic iacebat, ut ei iam pollices ligarentur; opitulatione memotuus sic iacebat, ut ei iam pollices ligarentur; opitulatione memorati martyris, cum de memoria eius reportata esset et super iacentis corpus missa ipsius presbyteri tunica, suscitatus est. Fuit ibi uir in ordine suo primarius, nomine Martialis, aeuo iam grauis et multum abhorrens a religione Christiana. Habebat sane fidelem filiam et generum eodem anno baptizatum. Qui cum eum aegrotantem multis et magnis lacrimis rogarent, ut fieret Christianus, prorsus abnuit eosque a se turbida indignatione submouit. Visum est genero eius, ut iret ad memoriam sancti Stephani et illic pro eo quantum posset oraret, ut Deus illi daret mentem bonam, qua credere non differret in Christum. Fecit hoc ingenti gemitu et fletu et sinceriter ardente pietatis adfectu; deinde abscedens aliquid de altari florum, quod occurrit, tulit eique, cum iam nox esset, ad caput posuit; tum domitum est. Et ec
Abbreviated transcription (Latin):
Id aquas tibi latanas ep̃o afferente proiccto martrris lori¬
osissimistephani memoriam ueniebant magne mulitu¬
dinis concursu et occursu ubi cecamulier ut ad epm̃ portantimn
duceretur orauit. flores quosferebat dedit recepit oculis im¬
monuit ꝓtinꝰ uidit. Stupentib: qui aderat prȩibat exultans
uiam carpens. &uiȩ ducem ulterius non requirens. Memorati
memoriã martrris quȩ posita est in castello sinitensi qđ hrypo¬
niensi coloniȩ uicinũ est eius dem loa lucillus ep̃s populo p̃cedente
atq sequente portabat. Fistula cuius molestia iamdiu labora¬
uerat. & familiarissimi sui medici quicum secaret operiebatur
manus illius presaronȩ uectatione repente sanataest. Nam¬
 de inceps cam in suo corpore non inuenit. Eucharius est prbt ex
hns pania calame habitat. uitere morbo calculi laborabat pꝑ
memoriã supra dicti martrris quã possidius llo aduexit cp̃s
saluus factus. Idem ipse postea morbo alio preualescente mor¬

Expanded text:
Ad aquas Tibilitanas episcopo adferente Praeiecto martyris gloriosissimi Stephani memoria ueniebat magnae multitudinis concursu et occursu. Ibi caeca mulier, ut ad episcopum portantem duceretur, orauit; flores, quos ferebat, dedit, recepit. oculis admouit, protinus uidit. Stupentibus qui aderant praeibat exsultans, uiam carpens et uiae ducem ulterius non requirens. Memorati memoriam martyris, quae posita est in castello Sinitensi, quod Hipponiensi coloniae uicinum est, eiusdem loci Lucilius episcopus populo praecedente adque sequente portabat. Fistula, cuius molestia iam diu laborauerat et familiarissimi sui medici, qui eum secaret, opperiebatur manus, illius piae sarcinae uectatione repente sanata est; nam deinceps eam in suo corpore non inuenit. Eucharius est presbyter ex Hispania, Calamae habitat, uetere morbo calculi laborabat; per memoriam supradicti martyris, quam Possidius illo aduexit episcopus, saluus factus est. Idem ipse postea morbo alio praeualescente mor
Abbreviated transcription (Latin):
corpus remeante anima reparauit. Bibens letiftrum haustum non
solum euasit periculũ sed eodem prostratos poculo inuitȩ reparauiestatũ
Hic aut̃ annosexagesimo septimo postpassionem dñ saluatoris subtra ia no
principe longȩ uetustitis seniofessus. Cũdicm trans inigrationis suȩ im¬
minere sibi sentiret iussisse fertur effodi sepulchtum. At que in deua¬
ledicens fratribus facta oratione uiuens tumulũ introut. Deinde
in eotamquã in lectulo requieuit. unde acadit ut quidã eum uiue¬
re asserant. Nec mortuum insepulchro sed dormientem iacere con¬
tendunt. Maxime ꝑeo qđ illic terra sensim abimo scaturiens ad
suꝑficiens sepulchri conscendit & quasi flatu quiescentis deorsum ad
superiora puluis ebulliat.

Expanded text:
corpus revocata anima reparavit. Bibens lethiferum haustum, non corpus revocata anima reparavit. Bibens lethiferum haustum, non solum evasit periculum, sed eodem prostratos noculo in vitae reparavit statum. 129. Hic anno sexagesimo septimo post passionem Domini Salvaprincipe longo vetustatis senio fessus, cum diem transmigrationis suae imminere sibi sentiret, jussisse fertur effodi sibi sepulcrum, atque vale inde dicens fratribus, facta oratione vivens tumulum introivit, deinde in eo tanquam in lectulo requievit; unde accidit ut quidam eum vivere asserant, nec mortuum in sepulcro, sed dormientem jacere contendant; maxime pro eo quod illic sensim terra ab imo scaturiens, ad superficiem sepulcri conscendat, et quasi flatu quiescentis deorsum ad superiora ebulliat.
Abbreviated transcription (Latin):
ohannes apłs et cuangelista filius cebedei frater iacobi uirgo electus
adnõ atque interateros magis dilectus qui etiam suppectus magis¬
tri recumbens euangeli suifluenta deipso sacro dominico pectoris fonte
potauit & quasiunus depara drsi fluminibus uerbidĩ grãm in toto ter¬
piens matrem magistri discipulus parpost xp̃m alter quodam modo
derclictus est filius. Hic dum euangelium xpĩ in asia prȩdicaret. ado¬
mitiano cesare in pathinos insula metallo religatur. ubietum po¬
situs a poc alrpsinscripsit. Interfecto autem a senatu domitiano exilio
resolutus recescit ephesum. Ibique obhereticorum refutandas uersuti¬
as efflagitatus ab asi ae cp̃is euangelium nouissimus edidit. Cuius qui¬
dem inter alias uirtutes magnitudo signorũ. hec fuit. Muta uit in
aurum siluestres frondium uirgas. littore aque saxa in geninas
Item gemnarũ fragmina in propriam reformauit naturam. Vidu¬
am quoque prȩcepto populi suscitauit &re:. diuum iuuenis

Expanded text:
oannes, apostolus et evangelista, filius Zebedaei, frater Jacobi, virgo electus a Domino, atque inter caeteros magis dilectus, qui etiam super pectus Magistri recumbens, et Evangelii fluenta de ipso sacro dominici pectoris fonte potavit, et quasi unus de paradisi fluminibus, verbi Dei gratiam in toto terpiens matrem Magistri discipulus, etiam ipse pro Christo alter quodammodo derelictus est filius. 127. Hic, dum Evangelium Christi in Asia praedicaret, a Domitiano Caesare in Pathmos insulam metallo relegatur, ubi etiam positus Apocalypsim scripsit. Interfecto autem a senatu Domitiano, exsilio resolutus, recessit Ephesum, ibique ob haereticorum refutandas versutias, efflagitatus ab Asiae episcopis Evangelium novissimus edidit. 128. Cujus quidem inter alias virtutes, magnitudo signorum 184 haec fuit. Mutavit in aurum sylvestres frondium virgas littoreaque saxa in gemmas. Item gemmarum fragmina in propriam reformavit naturam, viduam quoque ad precem populi suscitavit, et redivivum juvenis
Abbreviated transcription (Latin):
tus. quẽ diabolics dudũ fraudibus incurrit circũ uesita mortalitas
Adest enim nobis celi terreq uidox qui rescisso chiro grapho delictorum
reatum nr̃m miseratus ab soluit Ad est ille dñs quiuigũ captitatis antq
nr̃is a ceruicibus solueris merorem mudi aeterna libertate letificot
Adestrexille mansuetus quiꝑ spatia totius orbis colestis iuistitit gressibus in¬
cedens supbientem furentis in inici conterat trrannidem hodiȩ namque
parturiente maria mtus est nobis difilus ut germanȩ carnis nrẽ con¬
ceptione produstus creato a se homini &pietatem paternam & fratirnum
& hominem testaretur partus huminus & dm̃ ꝓbaret acterna uirguntas
Nam sicut non poterat nisicaro decarne nasci: Eta non poterat dĩ caro defemi¬
neo utero sine generante prodire. Propt̃ qđ ait angelds beatissimȩ marie¬

Expanded text:
tus, quem diabolicis dudum fraudibus incurrit circumventa mortalitas. tus, quem diabolicis dudum fraudibus incurrit circumventa mortalitas. Adest enim nobis coeli terraeque Judex, qui rescisso chirographo delictorum, reatum nostrum miseratus absolvit. Adest ille Dominus, qui jugum captivitatis antiquae a nostris cervicibus solvens, moerorem mundi aeterna libertate laetificet. Adest rex ille mansuetus, qui per spatia totius orbis, coelestis justitiae gressibus incedens, superbientem furentis inimici conterat tyrannidem. Hodie namque, parturiente Maria, natus est nobis Dei Filius; ut germana carnis nostrae conceptione productus, creato a se homini et pietatem paternam et fraternum et hominem testaretur partus humanus, et Deum probaret aeterna virginitas. Nam sicut non poterat nisi caro de carne nasci; ita non poterat Dei caro de femineo utero, nisi sine generante prodire. Propter quod ait angelus beatissimae Mari
Abbreviated transcription (Latin):
uit ualde. Valde enim sciebat anima prophetalis operadĩ oniuem mediȩta¬
tionem humanȩ mentis exceredere. Propt̃ qđ sapiesitissimus patriarcha mor¬
talis sensus conclus angustus. quȩ inuestigare non poterat mirabatur.
Quisergo hominum discutere aut inquirere audeat tantus qđ propheca mirat᷑
irabilia inquid operatua & animamea nouit ualde. Hoc ipsũ enim qđ in cõ¬
p̃hensibilis est ds̃ animȩ euis nouerat caro sentire non poterat. Omni sergo
qui opera dĩ magis uul examinare quã credere. Nonsequitur animȩ sensum
sed carnis errorem. Etideo fr̃s non discutiamus qualit̃ ds̃ dedõ natus est sed
credamus nec retrectemus partum uirginis. sed miremus ut unigenitum dĩ
dm̃ & hominem : confittutes in offinsam tencamus cȩlests fidei ueritatem
naduentu dominico frs hem̃i solutus est omnis pat̃ nȩ p̾uaricationis mne¬

Expanded text:
vit valde . Valde enim sciebat anima prophetalis opera Dei omnem meditavit valde . Valde enim sciebat anima prophetalis opera Dei omnem meditationem humanae mentis excedere, propter quod sapientissimus patriarcha, mortalis sensus conclusus angustiis, quae investigare non poterat, mirabatur. Quis ergo hominum discutere aut inquirere audeat, tantus quod propheta miratur? Mirabilia, inquit, opera tua, et anima mea novit valde. Hoc ipsum enim quod incomprehensibilis est Deus, anima ejus noverat, caro sentire non poterat. Omnis ergo, qui opera Dei magis vult examinare quam credere, non sequitur animae sensum, sed errorem: et ideo, fratres, non discutiamus, qualiter Deus de Deo natus est, sed credamus; nec retractemus partum virginis, sed miremur, ut Unigenitum Dei Deum et hominem confitentes inoffensam teneamus coelestis fidei veritatemadventu Dominico, fratres charissimi, solutus est omnis paternae praevaricationis me
Abbreviated transcription (Latin):
Cclumunde resplenduit. aquarũ liquor terrȩ soliditas quaratione sub:¬
sistunt. Quo mnõdo &iam deterra homo demasculo femina. Itemq per
fucit ac mortem. Siergo teipsũ õhomo etquȩ propt̃ tefacta sunt. Qualic̃
aut unde sint facta conp̃hendere non uales. Qua p̃sũptione qua uestul¬
titia tuum ipsius⁊ atq ominũ discutis crcatorem: natum ergo dedõpa¬
tredm̃ cundemq: hominem factum deuirgine confitemur. Sed hec
Rm̃i ratiomi cecati sunt fidei mamfestã. Tuoc enim parte exaliqua
indefinita maiestatis cius poterimus in mensa rimari. Si ad uertamꝰ
quantus qualis uesit ds̃ an obis nom posse cognosci. Vt uit dñs ad mors
Tu autnon poteris uidere faciem t̃ cesi: ad est non pest carnalibis oculis
meam sicut est inspicere ditatem. Baitus namq dauid uirtutem onini potentie
eius intendens clamabat dicens Mirabilia operatua dnẽ. & anima mea no¬

Expanded text:
coelum unde resplenduit, aquarum liquor, terrae soliditas qua ratione subcoelum unde resplenduit, aquarum liquor, terrae soliditas qua ratione subsistunt; quomodo etiam de terra homo, de masculo femina, itemque per facit ac mortem? Si ergo te ipsum, o homo, et quae propter te facta sunt, qualiter, aut unde sint facta comprehendere non vales: qua praesumptione quave stultitia tuum ipsius, atque omnium discutis Creatorem? Natum ergo de Deo Patre Deum, eumdemque hominem factum de virgine confitemur. Sed haec, carissimi, rationi caeca sunt, fidei manifesta. Tunc enim parte ex aliqua indefinitae majestatis ejus poterimus immensa rimari si advertamus quantus qualisve sit Deus, a nobis non posse cognosci, ut ait Dominus ad Moysen: Tu autem non poteris videre faciem meam , id est, non potest carnalibus oculis meam, sicut est, inspicere Deitatem. Beatus namque David, virtutem omnipotentiae ejus intendens, clamabat dicens: Mirabilia opera tua, Domine, et anima mea no
Abbreviated transcription (Latin):
taque nobis natus est ds̃. sed exduabus natiuitatibus id est dĩ & hominis
scipsum unigenitus patris atque uise se hominem unum et̃ uoluit dm̃. Ge¬
nerationem ergo eius quis enarrauit. Pratres generatio xpisi narrari non
potest credi potest. Si lingua deficit fides profict. Magnus enim ꝓ¬
fectus est fidei cũ tantũ dedõ suo concipit quantũ sermo iron potest par¬
turire. Cauete dilectissimi nequando uos dehis incredulitas mourat
Quia si homo nonualet explicare qđ sentit. Ds̃sine duo potuit implere
qđ uoluit &ꝑ absurdũ est fratres ut inefsabilẽ dm̃ infirmissimo fra¬
gilitatis nr̃ȩ sermone pensenius. Amentio: est ut operationes maus¬
tatis in mensȩ inter exigua corruptibilis oris nrĩ conemur uerba con¬
aeternum. Siinues tigare niteris. qualiter ds̃ in hominem uel homo tran¬
sunt indñ inuesliga prius si potis quomodo exnihilo factusc̃mundus

Expanded text:
Itaque non bis natus est Deus, sed ex duabus nativitatibus, id est Dei, et hominis Itaque non bis natus est Deus, sed ex duabus nativitatibus, id est Dei, et hominis seipsum Unigenitus Patris, atque sese hominem unum esse voluit Deum. Generationem ergo ejus quis enarrabit ? Fratres, generatio Christi si narrari non potest, credi potest. Si lingua deficit, fides proficit. Magnus enim profectus est fidei, cum tantum de Deo suo concipit, quantum sermo non potest parturire. Cavete, dilectissimi, ne quando vos de his incredulitas moveat, quia si homo non valet explicare quod sentit, Deus sine dubio potest implere, quod voluit. Et perabsurdum est, fratres, ut ineffabilem Deum infirmissimo fragilitatis nostrae sermone pensemus. Amentiae res est, ut operationes majestatis immensae inter exigua corruptibilis oris nostri conemur verba conaeternum? Si investigare niteris, qualiter Deus in hominem, vel homo transivit in Deum; investiga prius, si potes, quomodo ex nihilo factus est mundus,
Abbreviated transcription (Latin):
hic sine exemplo Ibi natus ut conderet uitam. hic factus ut tolleret mor¬
tem. Ilni patrinatus hic hominibus ꝓcreatus. Illa natiuitate hominem
fecit. hac generatione hominem liberauit. Utramq fratres generatio¬
nem eius nom posse narrari. Sententia hȩc una cõplecatur. Illa enim
est ante hominem. ista supra hominem. Illa in cogitabilis. ista mirablis
Cũ aut̃ duas xpĩ docemur natiuitates. nobis asseritur dĩfilius natus sed ge¬
mina in uno dĩfilio confirmatur ec̃. substantia. Ibi qđ erat natus est. hic
qđ nonerat factus est. Ait de his beatus cuangelista iohannes. In principio
erat uerbum & uerbum erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbum. Et iterum
& uerbum caro factum est. Igitur dĩ qui apud diñ erat prodidit adõ. & ca¬
rodĩ quȩ indõ non erat processit exfemina. Ita uerbum caro factumẽ
Nonut dñs uacua retur in hominem sedut homo glorificaretur in dm̃

Expanded text:
hic sine exemplo. Ibi natus ut conderet vitam, hic factus ut tolleret morhic sine exemplo. Ibi natus ut conderet vitam, hic factus ut tolleret mortem. Ibi Patri natus, hic hominibus procreatus. Illa nativitate hominem fecit, hac generatione hominem liberavit; utramque, fratres, generationem ejus non posse narrari sententia haec una complectitur. Illa enim est ante hominem, ista supra hominem. Illa incogitabilis, ista mirabilis. Cum autem duas Christi docemur nativitates, non bis asseritur Dei Filius natus, sed gemina in uno Dei Filio confirmatur esse substantia. Ibi quod erat, natus est; hic quod non erat, factus est. Ait de his beatus evangelista Joannes : In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Et iterum: Et Verbum caro factum est. Igitur Deus, qui apud Deum erat, prodivit a Deo, et caro Dei, quae in Deo non erat, processit ex femina. Ita Verbum caro factum est: non ut Deus vacuaretur in hominem, sed ut homo glorificaretur in Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
odie fratres hem̃i xpsnatus est nos renati hodie saluator mundi
ꝑ matrem nascendi tempus accepit quide patre natiuitatis non ha¬
bes tempus. hodie guep t ssat ẜ hominem filius di ingresi
est mundum: cuius manu ante homunem factus est mundus.
Hodie habitator celi uenie ad terras quiterrarum incolas euocar&
ad cclum. Mirabilis inquid ds̃ in sc̃issuis. Si in sc̃ssuis marabilis ds̃
quomodo non in seipso mirabilis : Simirabilis in iohanue quem nasa
depatre senissimo & sterili dematre prȩcepit. quanto magis insest mi¬
rabilis quiut ur̃ȩ conditionẽ carnis indueret nouum uirgini & concep¬
tum dedit & partum. Ait sc̃s abacuc propheta. Dnẽ audiui auditionem
tuam. &timi. Considera u operatua & ex piui. Quis non & pauesiat
&onetuat tanti ꝓfunditaten mys terii quando quidem utius idemq sine con¬
ceptione natusest ds̃ & sine creante factus est homo. Duas in xpõ generatio
ex semetipso genuit ds̃. hic eum uirgo dõ operante concepit. Ibi sine initio

Expanded text:
i, Christus natus est, nos renati. Hodie Salvator mundi per matrem nascendi tempus accepit, qui de Patre nativitatis non habet tempus. Hodie per hominem Filius Dei ingressus est mundum, cujus manu ante hominem factus est mundus. Hodie habitator coeli venit ad terras, qui terrarum incolas evocaret ad coelum. Mirabilis, inquit, Deus in sanctis suis . Si in sanctis suis mirabilis Deus, quomodo non in se ipso mirabilis? Si mirabilis in Joanne, quem nasci de Patre senissimo et sterili de matre praecepit, quanto magis in se est mirabilis, qui, ut nostrae conditionis carnem indueret, novum virgini et conceptum dedit et partum. Ait S. Habacuc propheta : Domine, audivi auditionem tuam, et timui; consideravi opera tua, et expavi. Quis non expavescat et metuat tanti profunditatem mysterii, quandoquidem unus idemque 27 sine conceptione natus est Deus, et sine creante factus est homo. Duas in Christo generatex semetipso genuit Deus: hic eum virgo Deo operante concepit. Ibi sine initio,
Abbreviated transcription (Latin):
lium letitia: teneat in
exultatione mensuram:
in facie prandeatur auco¬
ris. I onestate conuiuu
uatura ipsa quȩ nos prꝰ¬
ducit honoret᷑: Lȩtitia
mensȩ ur̃e : ꝑtingat ad pau¬
peres xp̃i: Eamilia uestra :¬
Innocentiae tripudi& di¬
lixus absistat. fugetur ef¬
fusio: saltatricũ pestis. le¬
nocinia cantorũ: uolup¬
tatũ fomenta. uentris õne

Expanded text:
lemnitas teneat in exsultatione men suram, istus, in facie prandeatur auctoris; honestate convivii natura ipsa, quae vos produxit, honoretur; laetitia mensae vestrae pertingat ad pauperes, familia vestra innocentiae tripudiet diluxus absistat, fugetur effusio; saltatricum pestis, lenocinia cantorum, voluptatum fomenta, ventris one
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ Iudistis fr̃s quanta na¬
ta sit de uoluptate crude¬
litas : De libidine impietas:
Allatũ est caput lohannis
Mensa migrat in caueam.¬
fiunt de pransorib specta¬
conuiuiũ. fit cib cȩdes :
uinũ transit in sanguinẽ:
finis appontt᷑ innatali:
in ortu exhibet᷑ occasus:
nant. scłorũ: Iutrat bestia:
Non puella: Querit ca¬
put amputare : Non sal¬
tare : Discurrit fera: uon
femina. Aspergit iubas:
ceruices: Non capillos
Fit grandis crudelitate: no
corpore : Et singularis feu
usq dũ capiat p̾redam.
fremit ore. dentib frenat
ferrũ non suscipit sed pro¬

Expanded text:
suae. Audistis, fratres, quanta sit nata de voluptate crudelitas, de libidine impietas. Et allatum est caput ejus mensa migrat in caveamfiunt de pransoribus spectaconvivium; fit cibus caedes, vinum transit in sanguinem, finis apponitur natali; in ortu exhibetur occasus, nant saecularem; intrat bestia, non puella; quaerit amputare, non saltare; discurrit fera, non femina; spargit jubas per cervicem, non capillos; fit grandis crudelitate, non corpore; et singularis fera usque dum capiat praedam, fremit ore, dentibus frendit; ferrum non suscipit, sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
tione cȩlesti romam pe¬
tentes. sacratissima sua
corpora in illius urbis
arce reconderent: quȩ
totius orbis obrinuerat
principatũ: quatinꝰ poten¬
tiam uirtutis sus xp̃c
oftendens. ubi mundus
caput habebat imperii:
ibi regni sui principes collo¬

Expanded text:
tione coelesti, Romam petentes, et sacratissima sua corpora in illius urbis arce reconderent, quae totius orbis obtinuerat principatum; quatenus potentiam virtutis suae Christus ostendens, ubi mundus caput habebat imperii, ibi regni sui principes collo
Abbreviated transcription (Latin):
quia superior uenit ad inferioẽ
ut inferior adiuetur: maria ad
heliz abeth: cristus ad iohannem.
Demiq etiam postea ut sancti¬
ficaret baptismũ iohãnis. dñs
uenit ad baptismũ. Cito quoq
ut andiuit salutationẽ maric
heliz abcth. cxultauit infãs in nt̃o
cius. et repleta est spiritu sancto.

Expanded text:
quia superior uenit ad inferiorem, ut inferior adiuuetur, Maria ad Elisabet, Christus ad Iohannem, denique etiam postea, ut sanctificaret baptismum Iohannis, dominus uenit ad baptismum. cito quoque ut audiuit salutationem Mariae Elisabet, exsultauit infans in utero eius, et
Abbreviated transcription (Latin):
& magister. una est de¬
forma uirginitatis in
MARIA: cui uos omnes
ut imaginem reforme
iprimere debetis in scul
potuerunt doli irrum¬
per. Neq pręualuit
fius inimici: sed per¬
nansit sca mente & cor¬
pore. multis donorum
oruulegiis sublimata:
ureo hanc imitamini
moribus. sequimini ca¬
luate: huius implorate
auilium: Quod si me
la ita loquor. prae¬
suptionis uelit argue¬
s inuidorum aliquis
quod uobis scripserim. ar¬
guat caritatem atq dile¬
Ctionem: quia rogantib
uobis ne hoc quidem in¬
expertus iudicaui negan¬
dum: Malui enim ex¬
cipere ruborẽ pudoris.
quam non exequi iussio.¬
nem ur̃am: quarũ prę

Expanded text:
 magister: una est forma virginitatis in Maria, cui vos omnes ut imaginem reformetmprimere debetis in sculppotuerunt doli irrumpere, nec praevaluit fraus inimici, sed permansit sancta mente et corpore, multis donorum privilegiis sublimata. Idcirco hanc imitamini moribus, sequimini castitate, hujus implorate auxilium. XVII. Quod si me, quia ita loquor, praesumptionis velit arguere invidorum aliquis, quod vobis scripserim: arguat charitatem atque dilectionem, quia rogantibus vobis ne hoc quidem inexpertus judicavi negandum. Malui enim excipere ruborem pudoris, quam non exsequi jussionem vestram, quarum pre
Abbreviated transcription (Latin):
apparens angłs ait. Ecce
euangelizo uõbis gaudium
magnũ quod erit omNi
populo: quia natus est
uobis hodie saluator. qui .ẽ.
xp̃c dñs: Ita etiã angelus
Nasciturũ ⁊ achariȩ prȩdi¬
cans iohannem. & erit
inquit gaudium tibi & ex¬
ultatio: & multi innatiui¬
tate eius gaudebunt: erit
enĩ magnus coram dño
Iure igitur utriusq natiui¬
tas. festa deuotione cele¬
bratur: sed in illius tanquã
in xp̃i dñi: tanquã in salua¬
toris mundi. tanquam in
filii dĩ om̃ĩpotentis tanquã
in solis iustitiȩ natiuitate.
om̃i populo gaudiũ euan¬
gelizatur: In huius autem
tanquã in prȩcursoris dñi.
in serui dĩ eximii. in lucer¬
nȩ ardentis & lucentis ex

Expanded text:
apparens angelus ait: Ecce apparens angelus ait: Ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo, quia natus est vobisnus: ita etiam angelus nasciturum Zachariae praedicans Joannem, Et erit, inquit, gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure igitur utriusque nativitas festa devotione celebratur, sed in illius tanquam in Christi Domini, tanquam in Salvatoris mundi, tanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucentis ex
Abbreviated transcription (Latin):
limitate refulg&: Quia
nimirũ decebat. ut ille
quo maior inter natos
mulierũ nemo surrex̃:
maiore prȩ ceteris scĩs.
in ipso mox ortu: uirtu¬
tum iubare claresce¬
ret: Senes ac diu infe¬
cundi parentes: dono
nobilissimȩ prolis exultand .
ipsi patri quem increduli¬
tas mutũ reddiderat. ad
salutandũ nouȩ prȩconẽ
grẽ os & lingua reseratur:
nec solũ facultas dm̃ bene¬
dicendi restituitur. sed
de eo etiam ꝓphetandi¬
I uirtus augetur Excitati
fama factiꝰ om̃s uicini. ad¬
miratione ac metu per cel¬
luntur: omniũ qui audiere
circũ quaque ad aduentũ
noui ꝓpħȩ corda p̾parant᷑.
Unde merito scã per orbẽ
eccła. quȩ tot beatorum
martyrũ uictorias. quibus
ingressum regni cęlestis
meruẽre frequentat : huiui
tantũ modo post dñm. etiã
natiuitatis diem celebrare
consueuit: Quod nullatenꝰ
sine euanglica auctoritate.
in consuetudinẽ uenisse
credendũ. ẽ: sed attentius
animo recondendũ : quia
sicut nato dño. pastoribus

Expanded text:
quia nimirum decebat ut ille quo major inter natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Excitati fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde merito sancta per orbem Ecclesia, quae tot beatorum martyrum victorias, quibus ingressum regni coelestis meruere frequentat, hujus tantummodo post Dominum etiam nativitatis diem celebrare consuevit. Quod nullatenus sine evangelica auctoritate in consuetudinem venisse credendum est: sed attentius animo recondendum quia sicut nato Domino pastoribus
Abbreviated transcription (Latin):
auarũ me dixisti. lucra
mea quare neglexisti
Sed timui darẽ ne ꝑderẽ.
Hoc dicis Plerũq enĩ dicit᷑.
quid corripis: Perit ad
illũ quod dicis: non te
audit: Et ego inquit ille
Nolui dare: ne ꝑderem
pecuniã tuã Ego uenieis
cũ usuris exigerem Froga¬
torem inquit posueram
te non exactorẽ: Tu ex¬
ercẽres erogationẽ. michi
relinquens ex actionem:
Hoc ergo timens unusquꝰs
uideat quomodo accipis
Si ergo erogans timeo. qu
accipit securus esse deba¬
Qui. malus fuit heri. bonꝰ
Sit hodie. hoc est ergo
erogatio mea Qui malꝰ
fuit᷑ heri. bonus sit hodie
Malus fuit heri & non
est mortuus. Si mortuuꝰ
esset. & maliis esset. issec
unde non redisset: Malis
fuit heri: uiuit hodie.
uit non male uiuat:

Expanded text:
avarum dixisti me; lucra mea quare neglexisti? Sed timui dare ne perderem: hoc dicis. Plerumque enim dicitur: Quid corripis? Perit ad illum quod dicis, non te audit. Et ego, inquit ille, nolui dare, ne perderem pecuniam tuam. Ego veniens cum usuris exigerem . Erogatorem, inquit, posueram te, non exactorem. Tu exerceres erogationem, mihi relinqueres exactionem. Hoc ergo timens unusquisque, videat quomodo accipiat. Si ego erogans timeo, qui accipit securus esse debQui malus fuit heri, bonus sit hodie. Haec est ergo erogatio mea. Qui malus fuit heri, bonus sit hodie. Malus fuit heri, et non est mortuus. Si mortuus esset, et malus esset, isset unde non redisset. Malus fuit heri, vivit hodie: vit, non male vivat
Abbreviated transcription (Latin):
nos eligeret habebamus:
Ut eatis inquit & fruetũ
afferatis Imus ut afferi¬
mus: & ipse ẽ uia qua mnꝰ.
in qua nos posuit ut eam.
Proinde : in om̃ib misedia
eiꝰ prȩuenit nos Et fruet
inquit ur̃ maneat. ut
quodcimiq petieritis pacre
innomine meo: det uob
Maneat. gͦ dilecto. ipse ẽ
gͦ fructus nr̃ Quãȩ di¬
lectio nunc est in deside¬
rio: nondũ in saturitate
It ipso desiderio. qđcumq
petierimꝰ in nomine uni¬
geniti filii: dat nob̶ pat᷑
Quod autẽ accipere sal¬
uandis non expedit nob̃:
non existimemꝰ nos pe¬
dere in nomine saluatori
Sed hoc petimꝰ in nomine
saluatoris: qđ pertinet
ad rationem Salutis¬

Expanded text:
nos eligeret habebamus. Ut eatis, inquit, et fructum afferatis. Imus ut afferamus, et ipse est via qua imus, in qua nos posuit, ut eamus. Proinde in omnibus misericordia ejus praevenit nos. Et fructus, inquit, vester maneat. Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Maneat ergo dilectio; ipse est enim fructus noster. Quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate: et ipso desiderio quodcumque petierimus in nomine unigeniti Filii, dat nobis Pater. Quod autem accipere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petere in nomine Salvatoris: sed hoc petimus in nomine Salvatoris, quod pertinet ad rationem salutis
Abbreviated transcription (Latin):
nos festiuitate᷑ eo maiore
deuotione celebrare opor¬
tet. quo eam redẽptori nr̃o
gratissimã esse cognouimꝰ:
adeo ut in illa templũ ipse¬
ingredi & sermonẽ facere
ad populũ. ac diuinitatis
suȩ sacram̃ta pandere di¬
gnatus sit: Facta sunt in¬
quit encenia in iherosoli¬
mis. & hiemps erat Et am¬
bulabat iħc in tẽplo: in

Expanded text:
nos festivitatem eo majore devotione celebrare oportet, quo eam Redemptori nostro gratissimam esse cognovimus, adeo ut in illa ipse templum ingredi, et sermonem facere ad populum, ac divinitatis suae sacramenta pandere dignatus sit. Facta sunt, inquit, encaenia in Hierosolymis, et hiems erat, et ambulabat Jesus in templo, in
Abbreviated transcription (Latin):
runt dẽ uerbo uitȩ: p
fecto cum nemo dm̃
uerbum uidere aut
tractare possit manib
Nisi per sacramentũ sibi
unĩti hominis. quȩ n¬
mirum unitio tam i¬
ra est. ut discerni ne¬
queat: Aliõquin quod
fuit abinitio uerbum
quomodo recte dicitur
hoc totum esse quod
apostoli audierant. qd
uidrant. quod manib tractarui
nisi quia xp̃c unus idem¬
q. erat. ac per hoc qͦd
rant uerbũ uitȩ erat
& nichil aliud ex duas
riaturis quam unum
iuxta subsistentiã uel
personam. Hinc est
quod unus idemq ma¬
nens filius unigenitus
indisseparatus in utrisq
naturis conspicitur. &
quȩ sunt utriusq sub¬
stantiȩ naturaliter ope
insitam essentialem qua¬
litatem. uel naturalem
ꝓprietatẽ: Quȩ si naturã

Expanded text:
runt de verbo vitae : cum profecto nemo Deum verum videre aut tractare possit manibus, nisi per sacramentum sibi uniti hominis. Quae nimirum unitio tam mira est, ut discerni nequeat. Alioquin quod fuit ab initio Verbum, quomodo recte dicitur hoc totum esse quod apostoli audierant, quod viderant, quod manibus tractarant: nisi quia Christus unus idemque erat? Ac per hoc quodrant, Verbum vitae erat: et nihil aliud ex duabus naturis quam unum juxta subsistentiam vel personam. Hinc est quod unus idemque manens Filius unigenitus, indisseparatus in utriusque naturis conspicitur, et quae sunt utriusque substantiae naturaliter oper unicuique vel insitam essentialem qualitatem, vel naturalem proprietatem: quae in natura
Abbreviated transcription (Latin):
sed cȩlesti ratione prouisus
Quia enĩ iterũ dicit idem
lohannes. qui est de terra
de terra est: & de terra
loquitur. qui autẽ de cę̧lo
uenit suꝑ omnes est : praȩ¬
fatam minorationẽ eius qui
de terra est. decollatio illa
in carcere : & in obscuro pa¬
trata capitis ablatio desi¬
gnat: Porro crementũ eius
qui de cęlo uenit & supra
om̃s est: illa in cruce exal¬
tatio. quȩ sub diuo & omni
spectante populo facta est:
aperte denuntiat: Exal¬
tatus quippe in cruce:
caput erectũ ad cęlos te¬
nuit. manus supra terras
ad aquilonem tetendit &
austrũ: ut & cęli se esse dñm
& uniuersam terrã omnesq
potestates aerias suȩ ditioni
subditas: ipso etiã corporis
situ figuraret. Infima crucĩ
ipsius terrȩ abdita penetra¬
bant. ut inferorũ regnum:
passione illius transfixum

Expanded text:
sed coelesti ratione provisus. Quia enim iterum dicit idem Joannes: Qui est de terra, de terra est, et de terra loquitur: qui autem de coelo venit, super omnes est , praefatam minorationem ejus qui de terra est, decollatio illa in carcere et in obscuro patrata capitis ablatio designat. Porro crementum ejus qui de coelo venit, et supra omnes est, illa in cruce exaltatio quae sub divo et omni spectante populo facta est, aperte denuntiat. Exaltatus quippe in cruce, caput erectum ad coelos tenuit, manus super terras ad aquilonem tetendit et austrum, ut et coeli se esse Dominum, et universam terram omnesque potestates aereas suae ditioni subditas ipso etiam corporis situ figuraret. Infima crucis ipsius terrae abdita penetrabant, ut inferorum regnum passione illius transfixum
Abbreviated transcription (Latin):
tios ueri iħu uerent̾ sola
suscepit: ideo non solum
inter ifrł dĩ connumerat᷑.
uerũ etiã principi ex iuda
xp̃o scilic&e. uelut matro¬
na pulcherrima quȩ fue¬
rat sordida flagitiis copu¬
latur:. De cuius nimirum
sanguine xp̃c nasci non
erubuit: scilic& ut qui
peccatores uenerat quere¬
re in t̾ra. de peccatoribus
carnẽ traheret: Porro Bo

Expanded text:
a suscepit. Et ideo non solum inter Israel Dei connumeratur; verum etiam principi ex Juda, Christo scilicet, velut matrona pulcherrima, quae fuerat sordida flagitiis, copulatur. De cujus nimirum sanguine Christus nasci non erubuit, scilicet ut qui peccatores venerat quaerere in terra, de peccatoribus carnem traheret: quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
syon. Ipse ẽ in quã agnus
diu de petra desideratus
qui multotiẽs olim in lege
yminolatꝰ. istiꝰ repromit᷑¬
tebat aduentũ. ꝑ quẽ om̃a
peccata penitꝰ soluerentur.
qua potens ẽ ds̃ suscitare

Expanded text:
. Ipse est, inquam, Agnus diu de petra desideratus, qui, multotiens olim in lege immolatus, istius repromittebat adventum, per quem omnia peccata penitus solverentur. qua potens est Deus suscitare
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ accipiens Rachab
quã alibi in ueteri testa¬
mento Raab meretricẽ
legimꝰ. sed hic Rachab iu¬
xta grecorũ exẽplaria
inscribitur. atq illic sine¬

Expanded text:
i accipiens Rachab, quam alibi in Veteri Testamento Raab meretricem legimus: sed hic Rachab juxta Graecorum exemplaria, inscribitur; illic ve
Abbreviated transcription (Latin):
infirmos. & dep̃cabantur
eum: ut uel fimbriã uesti¬
menti eius tangeret. &
quot quot tangebant eũ:
salui fiebant: Nec nemo
alius fecit in eis: Sic enĩ
est intelligendũ qđ ait
in eis: Non inter eos uel
corã eis. sed prorsus in eis:
quia sanauit eos Haec
quippe intelligi uoluit.
quȩ non solumꝰ facerent
admirationẽ : uerũ etiam
manifestã conferrent sa¬
lutẽ: Pro huib beneficuis.
utiq amorẽ non odium
retribuere debuerunt:
Omnia quippe ceterorũ
miracula superat. quod est
natus ex uirgine: matriꝰ¬
q integritatem solus po¬
tuit nec conceptus uiola¬
re nec natus Sed hoc
nec corã eis factũ est. nec
in eis: Ad cognoscendam
quippe huius miraculi ue.¬
ritatẽ : Non communi cũ eis

Expanded text:
cabantur eum, ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent; et quotquot tangebant eum, salvi fiebant . Haec nemo alius fecit in eis. Sic enim est intelligendum, quod ait in eis, non inter eos, vel coram eis, sed prorsus in eis, quia sanavit eos. Haec quippe intelligi voluit, quae non solum facerent admirationem, verum etiam manifestam conferrent salutem: pro quibus beneficiis utique amorem, non odium retribuere debuerunt. Omnia quidem caeterorum miracula superat, quod est natus ex virgine, matrisque integritatem solus potuit nec conceptus violare, nec natus. Sed hoc nec coram eis factum est, nec in eis. Ad cognoscendam quippe hujus miraculi veritatem, non communi cum eis
Abbreviated transcription (Latin):
tror. quib demonstretur
& alios scõs quȩdã opera
miranda fecisse : quȩ ne¬
mo aluis fecit Sed qui
tam multa uitia. & ma¬
las ualitudines uexatio¬
nesq mortaliũ. tanta po¬
testate sanar&e: Nullus
omnino legitur antiquo
Ut enĩ taceant᷑. quod ut¬
bendo sicut occurrebant
saluos singulos fecit.
Marcus euangelista quo¬
dam loco ait. Uespere
autẽ facto. cũ occidisset¬
sol: afferebant ad eum
om̃s male habentes. &
dȩmonia habentes. &
erat om̃is ciuitas congre¬
gata ad ianuã: & curaus
multos qui uexabantur
uarus languorib & ds
monia muita eiciebat:
Id autẽ cũ cõmemorasse
matheus : etiã testimo¬
niũ ꝓpheticũ addidit.
dicens Ut ad impleret
quod dictũ ẽ ꝑ ysaiam
ꝓpħam dicentẽ: Ipse in¬
firmitates nr̃as accepit. &
ȩgrotationes portauit :

Expanded text:
tror, quibus demonstretur et alios sanctos quaedam opera miranda fecisse, quae nemo alius fecit. Sed qui tam multa vitia, et malas valetudines, vexationesque mortalium tanta potestate sanarit, nullus omnino legitur antiquorum. Ut enim taceantur, quos jubendo sicut occurrebant salvos singulos fecit; Marcus evangelista quodam loco ait: Vespere autem facto, cum sol occidisset, afferebant ei omnes male habentes, et daemonia habentis civitas congregata ad januam; et curavit multos qui vexabantur variis languoribus; et daemonia multa ejiciebat . Id autem cum commemorasset Matthaeus, etiam testimonium propheticum addidit, dicens: Ut adimpleatur, quod dictum est per Isaiam hetam dicentem: Ipse infirmitates nostras accepit, et aegrotat
Abbreviated transcription (Latin):
a laudibus: Quod si uirgo
es. gaude. quiã meruisti
.eẽ: & tu quod laudas. tan¬
tum cura: ut sis quȩ di¬
gne laudare possis Quod
si continens & castã. uene¬
rare. & lauda : quia non
aliunde constat ut possis
esse casta quã ex gratia
xp̃i: quȩ fuit plenissime
in Maria quam laudas:
Quod si coniugata certe
aut peccatrix. nichilominꝰ
confitere & lauda: qm̃ in
de miscđia omnibus pro¬
fluxit & gratia. ut lau¬
dent : Et quamuis non
sit speciosa laus in ore
peccatoris. noli cessare.
quia inde tibi ꝓmittit᷑
uenia. unde & omnibus.
ut laudes: Alioquin nisi
iuxta modulũ ingenii
nr̃i. dm̃ laudare in scis

Expanded text:
a laudibus. Quod si virgo es, gaude, quia meruisti esse et tu quod laudas: tantum cura ut sis, quae digne laudare possis. Quod si continens et casta es, venerare et lauda, quia non aliunde constat, ut possis esse casta, quam ex gratia Christi, quae fuit plenissime in Maria quam laudas. Quod si conjugata certe aut peccatrix, nihilominus confitere et lauda, quoniam inde misericordia omnibus profluxit et gratia ut laudent. Et quamvis non sit speciosa laus in ore peccatoris, noli cessare a laude, quia inde tibi promittitur venia, unde et omnibus, ut laudes. Alioqui nisi juxta modulum ingenii nostri Deum laudare in S
Abbreviated transcription (Latin):
elegit paternę gloriae &
Quid castius qͣuȩ corpus
xp̃i sine contagione cor¬
poris generauitꝰ Et
tamen in eam solam
humilitatẽ respexisse
dñm profitetur : quae
custos est ceterarum
uirtutum: Collocauerat
enĩ in tuto stationis por¬
tu sublimia meritorum
suorũ exercitia: & ideo
diuinitus illustratur:

Expanded text:
elegit paternae gloriae? Quid castius ea, quae corpus Christi sine contagione corporis generavit? et tamen in ea solum humilitatem respexisse Dominum confitetur, quae custos est caeterarum virtutum. Collocaverat enim in tuto stationis portu, sublimia meritorum suorum exercitia: et ideo divinitus illustratur
Abbreviated transcription (Latin):
ibi. nec senectutis miseria:
dum om̃s occurrunt in
uirũ perfectum. in men¬
suram ȩtatis plenitudinis
est consociari angelorũ
& archangelorũ cętibus.
thronis etiam & domina¬
tionibus : principatib &
potestatibus. omniumq
celestium supernarumq
iurtutũ contuberniis ꝑ¬
frui: & intueri agminã
scõrũ splendidius syderib
micantia. patriarcharum
fide fulgentia. prophetarũ

Expanded text:
ibi, nec senectutis miseria, ibi, nec senectutis miseria, dum omnes occurrunt in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis est consociari Angelorum et Archangelorum coetibus, Thronis etiam et Dominationibus, Principatibus et Potestatibus, omniumque coelestium supernarumque Virtutum contuberniis perfrui, et intueri agmina sanctorum splendidius sideribus micantia, Patriarcharum fide fulgentia, Prophetaru
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli metus: insidiȩ dac¬
monum nullȩ. terror ge¬
hennȩ procul. mors neq
corporis neq animȩ : sed
inmortalitatis munera
iocunda: Nulla erit tunc
usquã discordia. sed cun¬
cta consona. cuncta con¬
uenientia: quia omniũ
dia Pax: cuncta & lȩci¬
tia contin&: Tranquilla
sunt omnia. & quieta:
ugis splendor: non ite
qui nunc est: sed tanto
clarior: quanto felicior.
quia ciuitas ut legitur¬
illa non egebit lumine
solis: sed dñs omnipotens
illuminabit eam. & lu¬
cerna eius est agnus. Ub
inperpetuas ȩternitates
nulla. Nullȩ tenebrȩ. con¬
cursus nubium nullus. nec
frigoris ardorisue asperi¬
tas ulla. sed talis quȩdã
erit rerum temperies:
quam nec oculus uidit.
nec auris audiuit : nec
in cor hominis ascendit.
nisi illorũ qui ea perfrui
digni inueniuntur: quoꝵ
nomina scripta sunt in
libro uitȩ. qui & lauerurł
stolas suas in sanguine
agni : Et sunt ante sedem
di. seruiuntq ei die ac
nocte Non est senectus

Expanded text:
diaboli metus, insidiae daediaboli metus, insidiae daemonum nullae, terror gehennae procul, mors neque corporis neque animae, sed immortalitatis munere vita jucunda. Nulla erit tunc usquam discordia; sed cuncta consona, cuncta convenientia; quia omnium dia: pax cuncta et laetitia continet, tranquilla sunt omnia et quieta. Jugis splendor, non iste qui nunc est, sed tanto clarior, quanto felicior; quia civitas illa, ut legitur, non egebit lumine solis, sed Dominus omnipotens illuminabit eam, et lucerna ejus est Agnus: ubi n perpetuas aeternitates,nulla, nullae tenebrae, concursus nubium nullus, nec frigoris ardorisve asperitas ulla; sed talis quaedam erit rerum temperies, quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , nisi illorum qui ea perfrui digni inveniuntur, quorum nomina scripta sunt in libro vitae, qui et laverunt stolas suas in sanguine Agni, et sunt ante sedem Dei, serviuntque ei die et nocte. Non est senectus