comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alias scriptũ ẽ. Scdm multitudinẽ doloꝵ
meoꝵ in corde meo: consolationes tuȩ¬
dñe letificauerunt animã meã. In ea
enĩ mensura consolatum se in qua affli-¬
ctus fuerat indicat: qui letificatũ se
scđm multitudinẽ doloꝵ clamat. Non
aũ minime lector instruit᷑: si ipsũ re¬
munerationis ordinẽ contempletur.
Excessum quippe correptio: correptio-¬
nẽ penitentia: penitentiã uenia: ue
niam uͦ munera subsequunt᷑. Sed qr
diuinȩ dispensationis ꝑmissione ꝑcus-¬
sus. etiã amicoꝵ uerbis afflictus est.
diuinȩ pietatis munerib consolatus. etiã
humana debet caritate refoueri: ut
undiq ei consolationis gaudia respon¬
deant: qũe undiq doloꝵ tristicia & ad¬
uersa lacerabant. Vnde & subditur.¬

Expanded text:
em dolorum meorum in corde meo consolationes tuae laetificaverunt animam meam . In ea enim mensura consolatum se in qua afflictus fuerat indicat, qui laetificatum se secundum multitudinem dolorum clamat. Non autem minime lector instruitur, si ipsum remunerationis ordinem contempletur. Excessum quippe correctio, correctionem poenitentia, poenitentiam venia, 1153 veniam vero munera subsequuntur. Sed quia, divinae dispensationis permissione percussus, etiam amicorum verbis afflictus est, divinae pietatis muneribus consolatus, etiam humana debet charitate refoveri; ut undique ei consolationis gaudia respondeant, quem undique dolorum tristia et adversa lacerabant. Unde et subditur
Abbreviated transcription (Latin):
tutib agit᷑: ut & fides s mul a i ꝑa
consũmen᷑ denariꝰ numerꝰ in ea ꝑ¬
fectus ẽ : qr lex in decẽ precepta con¬
cludit᷑: omisq culpa ñ amplius quã
ꝑ decẽ uerba cohibet᷑: atq enarrante
ueritate oꝑatores uineȩ denario re¬
inunerant᷑. In denario quippe.tria
ia igunt᷑ ad soptẽ. Homo aũ quia ex
anima emstat & corpore: i⁊ septẽ
qualitatib continet᷑. Nã trib spiri-

Expanded text:
tibus agitur, ut et fide simul et opere consumetur. Denarius quoque in ea perfectus est, quia lex in decem praecepta concluditur, omnisque culpa non amplius quam per decem verba cohibetur, atque narrante Veritate , operatores vineae denario remunerantur. In denario quippe tria junguntur et septem. Homo autem, qui ex anima constat et corpore, in septem qualitatibus cont
Abbreviated transcription (Latin):
in passione minime inuenit: qui ex
despectu mottis etiã ipsos hostes ꝑtulit
ꝑ quib ad mortẽ uenit. Posi flagella gͦ
ꝓpinqui ad consolatiouẽ ueniunt᷑: q
in mebris suis nunc usq duĩs patit᷑. sed
extremo tp̃r israhelite om̃s ad fidẽ cog¬
nita helie predicatione concurrunt:
atq ad eius ꝓtectionẽ qu̾e fugerant re¬
deunt: & tunc illud eximiũ mulitplici
aggregatione popłoꝵ conuiuiũ uelebrat
Lunc post flagella quasi iob sanꝰ osterdit᷑.
quando a conuersis atꝙ creclentib post
passionẽ suã ac resurrectionẽ dñs in celis

Expanded text:
nvenit, quia in despectu mortis etiam ipsos hostes pertulit, pro quibus ad mortem venit. Post flagella ergo propinqui ad consolationem veniunt, quia in membris suis nunc quoque Dominus patitur; sed extremo tempore Israelitae omnes ad fidem, cognita Eliae praedicatione, concurrunt, atque ad ejus protectionem quem fugerant redeunt, et tunc illud eximium multiplici aggregatione populorum convivium celebratur. Tunc post flagella quasi Job sanus ostenditur, quando a conversis atque credentibus post passionem suam ac resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. dñs quoq conuersus ẽ ad pe¬
nitentiam iob. cũ oraret ꝓ amicis suis:
aꝑte ostendit᷑. quia etiã ꝓ semet ipso
penitens tanto citius exaudiri meruit :
quanto deuote ꝓ aliis intercessit.
Plus enim ꝓ se ualere preces suas effi¬
cit: qui has & aliis impendit. Liben¬
tius quippe sacrificiũ orationis accipit᷑.
cũ in conspectu misericordis iudicis
proximi dilectione condit᷑. Qd̾ tẽ uera¬
citer quisq cumulat: si hoc etiã ꝓ ad¬
uersariis impendat. Hinc ẽ enĩ quod
magistra ueritas dicit. Orate ꝓ ꝑse¬
quentib & calumniantib uobis. Hinc
rursum ait. Cum stabitis ad orandũ.
dimittite si quid habetis aduersus ali¬
que: ut & pater ur̃ qui in cęlis ẽ. di¬
mutat uobis peccata ur̃a. Q uantum

Expanded text:
nversus est ad poenitentiam Job, cum oraret pro amicis suis, aperte ostenditur quia etiam pro semetipso poenitens tanto citius exaudiri meruit, quanto devote pro aliis intercessit. Plus enim pro se valere preces suas efficit, qui has et pro aliis impendit. Libentius quippe sacrificium orationis accipitur, quod in conspectu misericordis judicis proximi dilectione conditur. Quod tunc veraciter quisque cumulat, si hoc etiam pro adversariis impendat. Hinc est enim quod magistra Veritas dicit: Orate pro persequentibus et calumniantibus vos . Hinc rursum ait: Cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus aliquem, ut et Pater vester qui in coelis est dim
Abbreviated transcription (Latin):
quindecĩ numerando paulatĩ ꝑ mere¬
menta consurgimus. usq ad centesimũ
effusione sp̃s scĩ didicerunt. ut & tẽpo¬
ralia tolerando transirent: & ęt̃na in¬
numero sc̃ȩ ȩccłiȩ uniuersitas designat᷑.
Unde iohannes in apocalypsi septẽ ȩccłiis
scribit. Sed ꝑ eas quid aliud quã uni¬
uersalẽ ȩccliam intelligi uoluit .s Quȩ
nimirũ uniuersalis ȩccłia. ut plena
se: iiformis gr̃ȩ sp̃u signaret᷑: heliseus
sIer un mortuum septies oscitasse
cies. ribit᷑. Suꝑ extinctũ quippe popłm
dñs ueniens. quasi septies osritat:
numero sc̃ȩ ȩccłiȩ uniuersitas figurat᷑:
ueniant ad beatũ iob amici iłliꝰ: & ius¬
sũ diuinitꝰ offerant holocaustũ. Sed
uigilanter om̃ino septenariĩ numeri
archaua custodiant: ut uidelicet hii
qui extra sunt positi. prius se uiuuer¬
sitati sc̃ȩ ȩccłiȩ misceant: & tunc demũ
ueniã de reatu pristinȩ elationis exqͥrant.

Expanded text:
quindecim numerando paulatim per increquindecim numerando paulatim per incrementa consurgimus, usque ad centesimum effusione sancti Spiritus didicerunt, ut et temporalia tolerando transirent, et aeterna innumero solet universitas designari. Unde Joannes in hac Apocalypsi septem Ecclesiis scribit. Sed per eas quid aliud quam universalem Ecclesiam intelligi voluit? Quae nimirum universalis Ecclesia, ut plena septiformis gratiae spiritu signaretur, Elisaeus super puerum mortuum septies oscitasse describitur. . Super exstinctum quippe populum Dominus veniens quasi septies oscitat, numero sanctae Ecclesiae universitas figuratur, veniant ad beatum Job amici illius, et jussum divinitus offerant holocaustum. Sed vigilanter omnino septenarii numeri arcana custodiant, ut videlicet hiqui extra sunt positi, et prius se universitati sanctae Ecclesiae misceant, et tunc demum veniam de reatu pristinae elationis exquirant.
Abbreviated transcription (Latin):
rctiui.e patefecit. dominico scili¬
culie resurrexit : qui dũ diẽ septimũ
u ẽ sabbatum sequit᷑: ã conditione octa¬
uus inuenit᷑. Bene autẽ dr̃. da partem
septem necnon & octo: quia iguoras
qͥd mali futurũ sit suꝑ terrã. Ac si aꝑte
diceret᷑. Sic dispensa temporalia: ut ap¬
petere ñ obliuiscaris ęterna. Oportet
nãq ut in posterũ bene agendo ꝓuide¬
as: qui de uenturo iudicio quanta tri¬
bulatio sequat᷑ ignoras. Hinc ẽ qd̾ quin¬
decu gradib templum ascendit᷑: ut
ex ipsa eius ascensione discat᷑. quati nꝰ
ꝑ septem & octo. & temporalis sollicite
dispensetur actio: & ꝓuide mausio ȩt̃na
requirat᷑. hinc ẽ etiã qd̾ dũ monas
in denariũ surgit: centũ quinquagin¬
ta psalmos ꝓpħa cecinit. Propter hunc
septenariũ numerũ tẽporalia. octonariũ
fideles in cenaculo residentes. sp̃s sẽs ef¬
fusus est. ꝑ septem quippe & octo qͥn¬
decim cõponunt᷑: & si ab uno usq ad

Expanded text:
ctione patefecit. Dominico scilicet die resurrexit, qui dum diem septimum, id est Sabbatum sequitur, 1151 a conditione octavus invenitur. Bene autem dicitur: Da partes septem, necnon et octo, quia ignoras quid mali futurum sit super terram . Ac si aperte diceretur: Sic dispensa temporalia, ut appetere non obliviscaris aeterna. Oportet namque ut in posterum bene agendo provideas, qui de venturo judicio quanta tribulatio sequatur ignoras. Hinc est quod quindecim gradibus templum ascenditur, ut ex ipsa ejus ascensione discatur quatenus per septem et octo et temporalis sollicite dispensetur actio, et provide mansio aeterna requiratur. Hinc est etiam quod dum monas in denarium surgit, centum quinquaginta psalmos Propheta cecinit. Propter hunc septenarium numerum temporalia, octonarium fideles in coenaculo residentes Spiritus sanctus effusus est. Per septem quippe et octo, quindecim computantur. Et si ab uno usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
rem ꝑtinens somnium: firmitans indi¬
cium ẽ. Qua ex re aꝑte ci igit᷑: qr qͥc¬
qͥd in eloquio diuino repẽtitur: robustiꝰ
confirma᷑. Se. qr quid iudex decreuit¬
cee audiuimus: ad dicta quoq
qͥd ficiant audiamus. Sequitur.

Expanded text:
rem pertinens somnium, firmitatis indirem pertinens somnium, firmitatis indicium est . Qua ex re aperte colligitur quia quidquid in eloquio divino repetitur, robustius confirmatur. Sed quia quid judex decrevit audivimus, addicti quoque quid faciant audiamus. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si hereticis redeuntib aꝑte diceret᷑.
Uniuersali uos ȩccłiȩ ꝑ humilitatẽ pęni¬
tentiȩ iungite: atq eam quã ꝑ uosmet¬
ipsos digni ñ estis ueniã. eius ã me p̃¬
cib obtinete. Qui cũ ꝑ hanc ueracit᷑ saꝑe
discitis: pͥoriᷤ ap̃ me ur̃ȩ sapientiȩ stulticiã
deletis. Sequit᷑. Neq eium loquuti
estis coram me recta: sicut seruus ms̃
iob. Hȩc pauloante iam dũs ꝓtulit:
& tam̃ hȩc eadem iterando subiungit.
Q uid ẽ hoc. nisi qd̃ sententiam quam
semel iudicando dixerat: iterum re¬
plicando confirmat .s atq ut ma¬
uifestius beati iob iusticia amicoꝵq
euis iniustixia demonstret᷑: eius laus
illoꝵ q reprehensio iterata uoce deꝑmit᷑:
ut replicata foris appareant. quã fixa
intus habeant᷑. Namq cũ rex egẏpti
metuenda uenturȩ fanus tempora
sub boum spicarũq spetiȩ gemina uisi¬
oue cognouisset: uoce scĩ interpretis
audiuit. Qd̃ uidisti scdõ ad eandem

Expanded text:
ibus aperte diceretur: Universali vos Ecclesiae per humilitatem poenitentiae jungite, atque per eam, qua per vosmetipsos digni non estis, veniam ejus a me precibus obtinete. Qui cum per hanc veraciter sapere discitis, prioris apud me vestrae sapientiae stultitiam deletis. Sequitur: Neque enim locuti estis coram me sicut servus meus Job. - Haec paulo ante Dominus protulit, et tamen haec iterando subjunxit. Quid est hoc nisi quod sententiam quam in semel judicando dixerat, iterum replicando confirmat? Sequitnifestius beati Job justitia amicorumque ejus injustitia demonstretur, ejus laus illorumque reprehensio iterata voce depromitur, ut replicata foris appareant quam fixa intus habeantur. Namque 1152 cum rex Aegypti metuenda venturae famis tempora sub boum spicarumque specie gemina visione cognovisset, voce sancti interpretis audivit: Quod vidisti secundo ad eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
io gͥ mur erũ fine cõpellimͣ: ut priora
uuoq quȩ suꝑficietenus iuxta solam
hystoriam contingendo transcurrimus¬
io. in allegoriȩ mẏsteriis indagemꝰ. Quia gͥ
addidit dñs omĩa quecũq fuerant iob
duplicia. Scã quippe ęccłia. & si multoᷤ
nunc ꝑcussione temptationis amittit:
tunc inuenta fuerit etiã iudea consen-¬¬
tit. Hinc namq scriptũ ẽ. Donec ple¬
nitudo gentium intraret: & sic omĩs
quos conuertere predicando ñ ualuit:
s tunc helia predicante. dũ quotqͦt in¬
uenerit colligit: uelut plenius recipit
suo duplũ recipere ẽ: in singulis nobis
& de beatitudine animȩ. & de carnis
incorruptione gaudere. Hinc ẽ enĩ qd
nes apłs de scĩs finem mundi querentib:

Expanded text:
ipso ergo munerum fine compellimur ut priora quoque, quae superficie tenus juxta solam historiam contingendo transcurrimus, in allegoriae mysteriis indagemus. Quia igAddidit Dominus omnia quaecunque fuerant Job duplicia. Sancta quippe Ecclesia etsi multos nunc percussione tentationis amittit, tunc inventa fuerit, etiam Judaea consentit. Hinc namque scriptum est: Donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis quos convertere praedicando non valuit, sed tunc Elia praedicante, dum quotquot invenerit colligit, velut plenius recipit suo duplum recipere, est in singulis nobis, et de beatitudine animae, et de carnis incorruptione gaudere. Hinc est enim qunes apostolus de sanctis finem mundi quaerentibus
Abbreviated transcription (Latin):
consolatio ẽ: subsequer. ꝓucctus uicduoꝵ.
Releuatio quippe dicentis e: irutario ꝓ fut¬
entis. Et notandũ qd̾ in flagelle pusitũ
consolari noluerunt: s ad eonssiaudũ
eũ post flagellũ ueniunt: quiiumrũ
passionis eius tempore helu. i ÷ dicam̃ ta

Expanded text:
consolatio est subsequens profectus auditorum. Relevatio quippe docentis est immutatio proficientis. Et notandum quod in flagello positum consolari noluerunt, sed ad consolandum eum post flagellum veniunt, quia nimirum passionis ejus tempore Hebraei, praedicam
Abbreviated transcription (Latin):
Approbemꝰ gͥ in dictis suis ueracit iob: ue
dm̃ in sua ꝓuidentia nequit̾ accusemus.
Et quidẽ quantũ ad humana iudicia. in
uerbis suis amici eiꝰ multa illo rectius
dixisse crederent᷑. s ueritas aliam ex
occulto regulã ꝓferens ait. ñ esis locuti
coram me rectum. sicut seruus ms iob.
Coram me ait. id est intus: ubi sepe multoꝵ
uita displicet. quȩ etiam foris hominib
placet. Unde caute nunis in laude iustoꝵ
coniugum dictũ est. Erant iusti ambo
ante dm̃. Non enĩ secura laus ẽ: iustos
ante homines apparere. Sepe enĩ huma¬
na sententia uelut in dõ magnũ quẽpiã
approbat: s hunc omp̃s ds̃ qui quasi ex¬
se approbat᷑ ignorat. hinc ẽ enĩ qd̾ psal¬
mista uigilanter exorat. dicens. Dirige
in conspectu tuo uiã meã. Nimirũ qr
plerumq in conspectu hominũ recta
uia credit᷑: etiã quȩ a ueritatis itinere

Expanded text:
Approbemus igitur in dictis suis veraciter Job, ne Deum in sua providentia nequiter accusemus. Et quidem quantum ad humana judicia, in verbis suis amici ejus multa illo rectius dixisse crederentur; sed veritas aliam ex occulto regulam proferens, ait: Non estis locuti coram me rectum, sicut servus meus Job. Coram me, ait, id est intus, ubi saepe multorum vita displicet, quae etiam foris hominibus placet. Unde caute nimis in laudem justorum conjugum dictum est: Erant justi ambo ante Deum . Non enim secura laus est, justos ante homines apparere. Saepe enim humana sententia velut in Deo magnum quempiam approbat; sed hunc omse approbatur, ignorat. Hinc est enim quod Psalmista vigilanter exorat, dicens: Dirige in conspectu tuo viam meam , nimirum quia plerumque in conspectu hominum recta via credit
Abbreviated transcription (Latin):
tionis rr̃ȩ euspei.Cum. uincrant suffrazia
conso ationii. Mins enua temptat ꝓ¬
batio. quã rȩnur eratie msolat᷑: ut
ex retributionis merito leue fuisse qd̾
tolerauit agnoscat: qui ex ꝑcussionis
pondere graue se aliquid tolerare ud:¬
cabat. Unde afflicte quoq uo ee ui.¬

Expanded text:
spendium vincunt suffragia consolationum. Minus autem tentat probatio quam remuneratio consolatur, ut ex retributionis merito leve fuisse quod toleravit agnoscat, qui ex percussionis pondere grave se aliquid tolerare judicabat. Unde afflictae quoque
Abbreviated transcription (Latin):
te colligit᷑. quante iusticiȩ fuerit in eo
qd̾ contra amicoꝵ uerba innocentiã suȩ
oꝑationis adstruxit: qui diuino iudicio
etiã ipsis eiusdem diuini iudiciĩ defen-¬
sorib antefert᷑. In exordio aũ libri huiꝰ
agnouimus. qd̾ de illo satan dño dixe¬
rit : mitte manũ tuã & tange eũ: & uide
si ñ in faciem benedicat tͥ. Ad quã pe¬
ticionẽ beatus iob. dampnis. orbitate.
uulnerib. & uerboꝵ scandalis tangi ꝑ¬
mittit᷑: qr uideł. certus qui eũ lauda¬
uerat extitit: qd̃ nequaꝗͣ iuxta assertio¬
nẽ diaboli sẽs uir in maledictionis cul¬
pa laberet᷑. Sicut gͦ & superius diximꝰ.
quisqͥs beatũ iob in loquutione sua esti¬
mat post flagella peccasse: aꝑte dñm
iudicat in sua assertione ꝑdidisse. Et
qu̾auis dñs ad diabolũ loquens bona¬
illius nresentia pretulit: ñ au eius ꝑseue¬
rantiã spopondit. Sciendum tam̃ ẽ. quia

Expanded text:
rte colligitur quantae justitiae fuerit in eo rte colligitur quantae justitiae fuerit in eo quod contra amicorum verba innocentiam suae operationis astruxit, qui divino judicio etiam ipsis ejusdem divini judicii defensoribus antefertur. In exordio autem libri hujus agnovimus quia de illo Satan Domino dixerat: Mitte manum tuam, et tange eum, et vide si non in faciem benedicat tibi . Ad quam petitionem beatus Job damnis, orbitate, vulneribus et verborum scandalis tangi permittitur, quia videlicet certus qui eum laudaverat exstitit quod nequaquam juxta assertionem diaboli sanctus vir in maledictionis culpam laberetur. Sicut ergo et superius diximus, quisquis beatum Job in locutione sua aestimat post flagella peccasse, aperte Dominum judicat in sua assertione perdidisse. Et quamvis Dominus ad diabolum loquens, bonaillius praesentia praetulit, non autem ejus perseverantiam spopondit, sciendum tamen est quia
Abbreviated transcription (Latin):
si in cõparatioue enis rectitudinis. amici
illius neqͣquã coram dño rectũ locuti eẽ
memorant᷑. s An adhuc illa de eo senten¬
tia confirmat᷑ : qua antiquo hosti dr̃.
uidisti seruũ meũ iob. qd̾ ñ sit ei similis
suꝑ terrã s Seo quid ẽ hoc qd̾ & laudat᷑
hosti. & in se ipso reprehendit᷑. in seipso
tib antefertur: nͥ qd̾ sc̃s uir cunctos ine¬
ritoꝵ suoꝵ uirtute transcendit. s eo ipso
quo homo fuit ante dĩ oculos ẽẽ si ne
reprehensione ñ potuit .s In scõ quippe
homine in hac interu uita cõmorante.
diuini examinis regula habet adhuc qd̾
iudicet: quãuis iam ex cõparatione ce¬
teroꝵ hominũ habeat qd̃ laudet. Beatꝰ
gͥ iob ꝓ culpa se credidit & ñ ꝓ grã fla¬
gellari: resecari in se estimauit uitia.
ñ aũ merita augeri. Et in eo rep̃hendit᷑.
qd̾ intentionẽ flagelli fuisse aliã suspi¬
cat᷑: &. tam̃ amicis resistentib iuterni

Expanded text:
si in comparatione ejus rectitudinis amici si in comparatione ejus rectitudinis amici illius nequaquam 1147 coram Domino locuti rectum memorantur? An adhuc illa de eo sententia confirmatur, qua antiquo hosti dicitur: Vidisti servum meum Job, quod non sit ei similis super terram . Sed quid est hoc, quod et laudatur hosttibus antefertur, nisi quia sanctus vir cunctos meritorum suorum virtute transcendit? Sed eo ipso quod homo fuit, ante Dei oculos esse sine reprehensione non potuit. In sancto quippe homine in hac interim vita commorante, divini examinis regula habet adhuc quod judicet, quamvis jam ex comparatione caeterorum hominum habeat quod laudet. Beatus igitur Job pro culpa se credidit, et non pro gratia flagellari; resecari in se aestimavit vitia, non autem merita augeri; et in eo reprehenditur, quo intentionem flagelli fuisse aliam suspicatur, et tamen amicis resistentibus interni
Abbreviated transcription (Latin):
głam defensare. Inter hȩc aũ quid nr̃a
mens sentiat agnoscis: neq enĩ possumꝰ
eoꝵ nos dicta reprehendere: quos defen¬
sioni tuȩ cognoscimus deseruire. Sed ecce
assistunt partes: expectant sententiam.
Profer gͦ dñe ex inuisibili regula subti-¬
lissimũ tuȩ discretionis exameu: & qͥs
in contentione ista sit rectius loquutꝰ
ẽ dñs uerba hȩc ad iob: dixit ad eliphar
‸themaniten. Iratus ẽ furor m̃s in te.
Odñe iudicii tui sententia indicat: qͣntũ
ã luce tuȩ rectitudinis cęcitas nr̃a dis¬
cordat. Ecce te iudice beatũ iob uc¬
torẽ cognoscimus: quẽ in te peccasse
loquendo credebamus. Te iudice ad¬
dicti sunt: qui beati iob se merita
tira. scendere ꝓ te loquendo credidert̃.
Quia gͥ ex diuina sententia quid de par-¬
tib estunemꝰ agnouimus: nẽ eiusdẽ sen¬
tentie paulo subtilius uerba pensemus.
Quomͦ enĩ superiꝰ beatus iob reprehendit᷑.

Expanded text:
gloriam defensare. Inter haec autem quid nostra gloriam defensare. Inter haec autem quid nostra mens sentiat agnoscis. Neque enim possumus eorum nos dicta reprehendere, quos defensioni tuae cognoscimus deservire. Sed ecce assistunt partes, exspectant sententiam; profer ergo, Domine, ex invisibili regula subtilissimum tuae discretionis examen, et quis in contentione ista sit rectius locutus est deus verba hec ad Iob, dixit ad Eliphan Temaniten: "Iratus est furor meus in te mine, judicii tui sententia indicat quantum a luce tuae rectitudinis caecitas nostra discordat. Ecce te judice beatum Job victorem esse cognoscimus, quem in te peccasse loquendo credebamus. Te judice addicti sunt, qui beati Job se merita transcendere pro te loquendo crediderunt. Quia igitur ex divina sententia quid de partibus aestimemus agnovimus, nunc ejusdem sententiae paulo subtilius verba pensemus. Quomodo enim superius beatus Job reprehenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
iudeat homo in asperitate cilitiĩ suꝑbi¬
endo quid fecit: uideat in cinere usq¬
qͦ peccando ꝑuenit. Potest quoq cilitio:
ipsa ꝑ recordationẽ atq penitentiã do¬
loꝵ punctio designari. Nã hoc qd̾ ait
beatus iob. ipse me reprehendo. quasi
quodã cilio pungit᷑: dũ in mente sua
asꝑis redargutionũ stumilis confricat᷑.
In cinere autẽ agit penitentiã: qr ex pͥmo
peccato quid ꝑ iustum iudiciũ factus
sit sollerter adtendit dicens. ago pe¬
uitentiã in fauilla & cinere. Ac si aꝑte
dicat. De nullo auctoris mei dono suꝑ¬
bio: quia sumptus ex puluere ꝑ illate
mortis seutentiam. ad puluerẽ me re
amicoꝵ: libet ad interui iudicis senten¬
tiam spectationẽ mentis nr̃ȩ conuertere.
eiq dicere. Ecce dñe utrasq in con¬
spectu tuo disserentiũ partes audiui¬
mus: & iob quidẽ in hoc certamine
uirtutis suȩ facta reuoluere: amicos
eius contra eũ cognouimus tuȩ iusticiȩ

Expanded text:
videat homo in asperitate cilicii superbivideat homo in asperitate cilicii superbiendo quid fecit, videat in cinere usquequo peccando pervenit. Potest quoque cilicio ipsa per recordationem atque poenitentiam dolorum punctio designari. Nam hoc quod ait beatus Job: Ipse me reprehendo, quasi quodam cilicio pungitur, dum in mente sua asperis redargutionum stimulis confricatur. In cinere autem agit poenitentiam, quia ex primo peccato quid per justum judicium factus sit solerter attendit, dicens: Ago poenitentiam in favilla et cinere. Ac si aperte dicat: De nullo auctoris mei dono superbio, quia sumptus ex pulvere, per illatae mortis sententiam ad pulverem me redamicorum, libet ad interni judicis sententiam spectationem mentis nostrae convertere, eique dicere: Ecce, Domine, utrasque in conspectu tuo disserentium partes audivimus, et Job quidem in hoc certamine virtutis suae facta revolvere, et amicos ejus contra eum cognovimus tuae justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ sequant᷑ etiam lamenta pęnitudinis:
recte post reprehensionẽ subdit᷑. Et ago
penitentiã in fauilla & cinere. In fauilla
enĩ & cinere penitentiã agere ẽ: contẽ¬
plata sũma essentia. nil aliud quã fauil¬
lã se cineremq cognoscere. Unde & ci¬
uitari reꝓbe in eugłio dñs dicit. Si in
tyro & sẏdoue facte fuissent uirtutes q̃¬
facte sunt in uobis: olim in cilieio & cine¬
re penitentiã egissent. In cilicio quippe
asperitas & punctio peccatoꝵ: in cinere
aũ puluis ostendit᷑ mortuorũ. Et id circo
utrumq hoc adhiberi ad penitentiã sol&:
ut in punctione cilitii cognoscamꝰ qͥd ꝑ
culpã fecimus: ⁊ infauilla cineris ꝑpenda¬
mus. qͥd ꝑ iudiciũ futuri sumꝰ. Consideren¬
t᷑ gͦ in cilitio pungentia uitia: conside¬
retur in cinere ꝑ mortis sententiã. subse¬
quens iusta pęna uitioꝵ. Quia enĩ post
peccatum carnis contumelie surrexert̃ :

Expanded text:
si non sequantur etiam lamenta poenitudsi non sequantur etiam lamenta poenitudrecte post reprehensionem subditur: « Et ago poenitentiam in favilla et cinere. » In favilla etenim et cinere poenitentiam agere est, contemplata summa essentia, nil aliud quam favillam se cineremque cognoscere. Unde et civitati reprobae in Evangelio Dominus dicit: « Si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes qfactae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent . In cilicio quippe asperitas et punctio peccatorum, in cinere autem pulvis ostenditur mortuorum. Et idcirco utcunque hoc adhiberi ad poenitentiam solet, ut in punctione cilicii cognoscamus quid per culpam fecimus, in favilla cineris perpendamus quid per judicium facti sumus. Considerentur ergo in cilicio pungentia vitia; consideretur in cinere per mortis sententiam subsequens justa poena vitiorum. Quia enim post peccatum carnis contumeliae surrexerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
det te. His nimirũ uerbis aꝑte indicat:
qr quanto uisus superior ẽ auditu. tanto
dissert ab eo qd̾ prius extitit: & hoc
qd̾ postmodũ ꝑ flagella ꝓfecit. Et quia
interno oculo ueritatis lumen magis con¬
spexerat: humanitatis suȩ tenebras di¬
iudicans plus uidebat. Unde & sequit᷑.¬
dcirco ipse me reprehendo. Quanto enĩ
quisq minus uidet. tanto sibi minus dis-¬
plicet : & quanto maioris gr̃ę̧ lum̃ ꝑcipit᷑
tanto amplius rep̃hensibilẽ se ẽẽ cognoscit.
Cũ enĩ intrinsecus subleuat᷑: ꝑ om̃e qd̾ est.
ad eam quã suꝑ se conspicit regulã con¬
gruere uitit᷑. Et quia adhuc humana
infirmitas prepedit. cernit qr ei ex non
minia parte dissentit: totũq ex se illi
onerosum ẽ. qd interne regule conueni-¬
ens ñ est. Quã regulam beatus iob post
flagella ꝓficiens amplius inspicit: & a
semet ipso in magna sui redargutione
dissentit dicens. id circo ipse me rep̃hen-¬
do. S quia uulla ẽ cognitio rep̃hensionis.

Expanded text:
t.---His nimerum verbis aperte indicat quia quanto visus superior est auditu, tanto differt ab eo quod prius exstitit, et hoc quod postmodum per flagella profecit. Et quia interno oculo veritatis lumen magis conspexerat, humanitatis suae tenebras dijudicans plus videbat. Unde et sequitdcirco ipse me reprehendo. - Quanto enim quisque minus videt, tanto sibi minus displicet, et quanto majoris gratiae lumen percipit, tanto amplius reprehensibilem se esse cognoscit. Cum enim intrinsecus sublevatur per omne quod est, ad eam quam super se conspicit regulam congruere nititur. Et quia adhuc humana infirmitas praepedit, cernit quia ei ex non minima parte dissentit; totumque ex se illi onerosum est, quod internae regulae conveniens non est. Quam regulam beatus Job post flagella proficiens amplius suscipit, et a semetipso in magna sui redargutione dissentit, 1146 dicens: Idcirco ipse me reprehendo. Sed quia nulla est cognitio reprehensionis,
Abbreviated transcription (Latin):
seruum tuũ. impeditioris & tardioris
linguȩ sũ. Hinc ẽ qd̾ ysaias postꝗͣ seden¬
tẽ qnm suꝑ soliũ excelsum atq eleuatũ
uidit: postquã seraphim duab alis faci¬
em. duab uelare pedes. & duab uola¬
re conspexit: postquã id qd̾ sc̃s. sc̃s. Sc̃s.¬

Expanded text:
tuum, impeditioris et tardioris linguae sum . Hinc est quod Isaias, postquam sedenDominum super solium excelsum atque elevatum vidit, postquam seraphim duabus alis faciem, duabus velare pedes, et duabus volare conspexit, postquam id quod est Sanctus, S
Abbreviated transcription (Latin):
liter cognoscentẽ doce. Quia enĩ inter¬
rogaret ipse ex desiderio humilitatis. &
dm̃ sibi respondere quereret ex magisterio
aspirationis: uerbis sequentib declarat᷑.
Interrogaturũ quippe se ꝑhibuit: s nil
interrogando subiungit. Nã sola de se
humilia sentiens. &. quȩ misericorditer
a dño ꝑceperit agnoscens: ꝓtinus subdit.¬

Expanded text:
liter cognoscentem doce. Quia enim interliter cognoscentem doce. Quia enim interrogaret ipse ex desiderio humilitatis, et Deum sibi respondere quaereret ex magisterio aspirationis, verbis sequentibus declaratur. Interrogaturum quippe se perhibuit, sed nihil interrogando subjungit. Nam sola de se humilia sentiens, et quae misericorditer a Domino perceperit agnoscens, protinus subdit
Abbreviated transcription (Latin):
s promtis ad illũ desideriis inhiare. Et
quia ideo quisq interrogat ut discere
ualeat qd̾ ignorat: homini dm̃ uiterto¬
gare est. in conspectu eius nescientẽ se
cognoscere. Respondere autẽ dĩ ẽ: eũ qui
se humiliter nescientẽ cognouerit. oc¬
cultis inspirationib erudire. Ait gͣ be¬
atus iob: audi & ego loquar. Ac si dicerat.
Misericordit̾ desideria mea ꝑcipe: ut dũ
hȩc tua pietas ꝑcipiens adiuuat: ad te
multipliciora consurgant. Bona quippe
uota quotiens effectũ ꝑcipiunt: multipli¬
cant᷑. Unde alias scriptum ẽ. Ego clama
ui qm̃ exaudisti me. Non enĩ ait. quia
clamaui exaudisti me: s clamaui qm̃ ex-
audisti me. Qui enĩ loquens exauditus
fuerat: uotis ꝓficientib exauditꝰ clama¬
bat. In terrogabo te & responde mͥ. Ac si
diceret. Nescientẽ me. ex tuȩ scientiȩ con¬
templatione cognosco. Interroganti gͦ
responde: id est stulticiã ꝓpriam humi¬

Expanded text:
sed promptis ad illum desideriis inhiare. Et sed promptis ad illum desideriis inhiare. Et quia ideo quisque interrogat, ut discere valeat quod ignorat, homini Deum interrogare est in conspectu ejus nescientem se cognoscere. Respondere autem Dei, est eum qui se humiliter nescientem cognoverit occultis inspirationibus erudire. Ait ergo beatus Job: Audi, et ego loquar. Ac si diceret: Misericorditer desideria mea percipe, ut dum haec tua pietas percipiens adjuvat, ad te multipliciora consurgant. Bona quippe vota quoties effectum percipiunt, multiplicantur. Unde alias scriptum est: Ego clamavi, quoniam exaudisti me . Non enim ait: Quia clamavi, exaudisti me; sed clamavi, quoniam exaudisti me. Qui enim loquens exauditus fuerat, votis proficientibus exauditus clamabat: Interrogabo te, et responde mihi. Ac si diceret: Nescientem me ex tuae scientiae contemplatione cognosco. Interroganti igitur responde, id est stultitiam propriam humi
Abbreviated transcription (Latin):
potentia uirtutes ꝓprias humiliare.
& consideratione creatoris nichil de se
aliuo quã abiecta sentire. Scĩ itaq uiri
UI
dũ diuinitatis sententias audiunt: quan¬
tomagis contẽplaudo ꝓficiunt: tanto am¬
plius despiciendo qd̾ sunt. aut nichil aut
Ipe nichil se ee̾̃ cognoseint. Respondeat
ꝗͣ diuinis sermonib beatus iob: & sapient̃
ꝓficiens. stultũ se eẽ deprehendat dicens.
nsipienter loquutus sũ: & quȩ ultra mo-¬
dũ excederent scientiam meã. Ecce tanto
se amplius recdarguit: quanto amplius ꝓ-¬
fecit. Et scientiam suã ultra modii exces¬
sisse se credidit: qr in uerbis dñi plus quã
ȩstimauerat. secreta eius sapientiȩ agno¬
ẽ: sono aliunde uenienti. aurẽ alio positã
cõmodare. At contra dõ cui extra nichil¬
ẽ audire ꝓprie ẽ: sub semet ipso surgentia
desicderia nr̃a ꝑcipere. Ad dm̃ gͦ qui &
tacentiũ corda cognoscit loqui nrm est:
ñ uocib gutturis id qd̾ sentius ꝓdere:

Expanded text:
potentia, virtutes proprias humiliare potentia, virtutes proprias humiliare et consideratione creatoris nil de se aliud quam abjecta sentire. Sancti itaque i dum divinitatis sententias audiunt, quanto magis contemplando 1145 proficiunt, tanto amplius despiciendo quod sunt, aut nihil, aut prope nihil se esse cognoscunt. Respondeat ergo divinis sermonibus beatus Job, et sapienter proficiens, stultum se esse deprehendat, dicens: Insipienter locutus sum, et quae ultra modum excederent scientiam meam. Ecce tanto se amplius redarguit, quanto amplius proficit, et scientiam suam ultra modum excessisse se credidit, quia in verbis Domini plus quam aestimaverat secreta ejus sapientiae agnoest sono aliunde venienti aurem alio positam commodare. At contra Deo, cui nil extra est, audire proprie est sub semetipso surgentia desideria nostra percipere. Ad Deum ergo, qui et tacentium corda cognoscit, loqui nostrum est non vocibus gutturis id quod sentimus prodere,
Abbreviated transcription (Latin):
ret audiuit: ad seipsum rediens ait.
Ue mnͥ quia tacui: quia uir pollutus la¬
bus ego sum: & in medio popłi polluta
labia ħabentis ego habito. Moxq ipsã
pollutionẽ unde cognouerit: subdeus
ait. Et regẽ dnm̃ exercituũ uidi oculis
meis. Hinc etiã hieremias diuina uerba
audiens: uerba se non habere cognouit
chiel loquens de quatuor animalib:
dicit. Cum fieret uox suꝑ firmam̃tũ
qd̾ erat suꝑ caput eoꝵ: stabant & sub¬
mittebant alas suas. Quid enĩ ꝑ uolatũ
animalium: nͥ euuangelistaꝵ atq doc¬
toꝵ sublimitas designat᷑. s uel qͥd st̃ ale
animalium: nͥ scõꝵ contẽplationes eos
ad cęlestia subleuantes. s Sed cũ fit uox
suꝑ firmamentũ qd̾ suꝑ caput eoꝵ est.
stantes submittunt alas suas: qr cũ int̾¬
nã uocẽ suꝑtȩ sapientiȩ audiunt. quasi
uolatꝰ sui alas deponunt: qr uideł. ipsã
ueritatis altitudinẽ minus se contẽplari
posse cognoscunt. Ad uocẽ gͦ desuꝑ ue¬
nientẽ alas deponere ẽ. cognita suꝑna

Expanded text:
 ait: Vae mihi quia tacui, quoniam vir pollutus labiis ego sum, et in medio populi polluta labia habentis ego habito . Moxque ipsam pollutionem unde cognoverat subdens, ait: Et regem Dominum exercituum vidi oculis meis . Hinc etiam Jeremias divina verba audiens, verba se non habere cognovit,I. Hinc Ezechiel loquens de quatuor animalibus, dicit: Cum fieret vox supra firmamentum, quod erat supra caput eorum, stabant et submittebant alas suas . Quid enim per volatum animalium, nisi evangelistarum atque doctorum sublimitas designatur? Vel quid sunt alae animalium, nisi sanctorum contemplationes eos ad coelestia sublevantes? Sed cum fit vox supra firmamentum, quod super caput eorum est, stantes submittunt alas suas, quia cum internam vocem supernae sapientiae audiunt, quasi volatus sui alas deponunt, quia videlicet ipsam veritatis altitudinem minus se contemplari posse cognoscunt. Ad vocem ergo desuper venientem alas deponere est cognita superna
Abbreviated transcription (Latin):
s sicut seruus ms iob: ut uideł interpo¬
sitione seruitutis. dũ eũ quasi sub quadã
peculiaritate cõmemorat: cuncła quȩ in
defensione sua dixerat. quia ñ contiuna¬
ci suꝑbia. s humili ueritate dixit osten¬
ds̾: amicos eius & ꝑ iusticiam districte

Expanded text:
sicut servus meus Job, licet in positione servitutis, dum eum quasi sub quadam peculiaritate commemorat, cuncta quae in defensione sua dixerat, quia non contumaci superbia, sed humili veritate dixit, ostende amicos ejus et per justitiam districte
Abbreviated transcription (Latin):
est in ua opus bonũ fructuose ꝑagit᷑.
ide & mercedẽ denar.i. ñ nisi qͥ intra
uineam laborauerant acceperunt.
Sola ẽ quȩ intra se positos ualida cari¬
tatis cõpage custodit: unde & aqua
diluuii arcam quidẽ ad sublimiora
sustulit: om̃s autẽ quos extra arcam
inuenit extinxit. Sola ẽ in qua suꝑna
mysteria ueraciter contemplemur: unde¬
& ad moysen dñs dicit. Est locus apud
me: & stabis suꝑ petram. Et paulo pꝰ
Collam manum meã: & uidebis posteri¬
ora mea. Quia enim ex sola catholica
ȩccła ueritas conspicitur: apud se ẽẽ
locum dñs ꝑhibet de quo uideat᷑. In
petra moyses ponitur. ut di speciem
contempletur : quia nͥ quis fidei soli¬
ditatẽ tenuerit: diuinam presentiam
ñ agnoscit. De qua soluditate dñs dicit.
Suꝑ hanc petram edificabo ȩccłiam meã.
Quid ẽ gͦ hoc loco dicere ad iõb ite: nͥ
ꝓ uobis suscipiam. ut ñ uobis imputet᷑
stulticia: nisi id qd̾ illic dr. posteriora¬

Expanded text:
est in qua opus bonum fructuose peragitur, est in qua opus bonum fructuose peragitur, unde mercedem denarii non nisi qui intra vineam laboraverant acceperunt. Sola est quae intra se positos valida charitatis compage custodit. Unde et aqua diluvii arcam quidem ad sublimiora sustulit; omnes autem quos extra arcam invenit, exstinxit. Sola est in qua mysteria superna veraciter contemplemur. Unde ad Moysen Dominus dicit, Est locus apud me, et stabis supra petram: et paulo post, Tollam manum meam, et videbis posteriora mea . Quia enim ex sola catholica Ecclesia veritas conspicitur, apud se esse locum Dominus perhibet de quo videatur. In petra Moyses ponitur, ut Dei speciem contempletur; quia nditatem tenuerit, divinam praesentiam non cognoscit. De qua soliditate Dominus dicit: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Quid est ergo hoc loco dicere ad amicos Job: Ipro vobis suscipiam, ut non vobis imputetur stultitia, nisi id quod illic d
Abbreviated transcription (Latin):
nabatt. Ait enim. Iob aũ seruus ms ora¬
bit ꝑ uobis: faciem eius suscipiã. ut ñ
uobis imputet᷑ stulticia. Ac si aꝑte here¬
ticis dicat. Sacrificia ur̃a ñ accipio: pe¬
cessionẽ illius. cuius ꝓfessionis uerba
de me ueracia recognosco. Et uos quidẽ
tauros atq arietes exhibendo. sacrificia
conuersionis ur̃e deducite: s ã me salu-
tẽ urãm ꝑ catholicã ęccłiam quã diligo
postulate. Ipsi enim uolo dimittere id qd
mͥ in ipsa deliquistis: ut hȩc ur̃ãm inco¬
lumitatẽ optineat: quȩ ex ur̃o languore¬
laborabat. Sola qͥppe eccłia ẽ ꝑ qͣm sacͥfici-¬
um dñs libenter accipiat: sola quȩ pro
errantib fiducialit̃ intercedat. Unde
etiã de agni hostia dñs precepit dicens.
It una domo comedet᷑: nec efferetis de
carnib eius foras. In una nãq domo
agnus comedit᷑: quia in una catholica
ȩccłia uera hostia redemptoris un molat᷑.
De cuius carnib diuina lex efferri foras
ꝓhibet: qr dari scm̃ canib uetat. Sola

Expanded text:
 servus meus orabit pro vobis; faciem ejus suscipiam, ut non vobis imputetur stultitia. Ac si aperte haereticis dicat: Sacrificia vestra non accipio, pecessionem illius, cujus professionis verba de me veracia recognosco. Et vos quidem tauros atque arietes ad exhibenda sacrificia conversionis vestrae deducite, sed a me salutem vestram per catholicam Ecclesiam, quam diligo, postulate. Ipsi enim volo dimittere id quod mihi in ipsa deliquistis, ut haec vestram incolumitatem obtineat, quae ex laborabat. Sola quippe est, per quam sacrificium Dominus libenter accipiat, sola, quae pro errantibus fiducialiter intercedat. Unde etiam de Agni hostia Dominus praecepit, dicens, In una domo comedetis, nec efferetis de carnibus ejus foras . In una namque domo agnus comeditur, quia in una catholica Ecclesia vera hostia Redemptoris immolatur. De cujus carnibus divina jussio efferri foras prohibet, quia dari sanctum canibus vetat. Sola
Abbreviated transcription (Latin):
interpretationẽ nominum idcirco reti¬
cemus: qr in huius operis exordio de
ea nos latius disseruisse meminimus.
Intuendum uͦ est qd̾ ita caute sicut
predictus fuerat ordo acceptȩ ueniȩ
custodit᷑: ut in sacrificiis dñs ñ illoꝵ
s beati iob fac em suscepisse referat᷑.
S cũ quisqͥs ꝓ al.is intercedere nititur.
sibi potius ex ipsa caritate suffragatur:

Expanded text:
interpretationem nominum idcirco reticemus, quia in hujus operis exordio de ea nos latius disseruisse meminimus. Intuendum vero est quia ita caute, sicut praedictum fuerat, ordo acceptae veniae custoditur, ut in sacrificiis Dominus non illorum, sed beati Job faciem suscepisse referatur. Sed quia quisquis pro aliis intercedere nititur, sibi potius ex ipsa charitate suffragatur,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sapit. Et qui sapienter quidem lo¬
quutus hominib fuerat: diuinas tam̃
sententias audiens. sapientius se cognoseit
ñ eẽ sapientẽ. Hinc ẽ qd̾ abraham inter
uerba dominica: nichil se nͥ puluerẽ uidit
dicens. Loquar ad dũm meũ: cũ sim pul¬
uis & cinis. Hinc ẽ qd̾ morses om̃i egrp¬
tioꝵ sapientia instructus ex quo loquen¬
tẽ dñm audiuit: impeditioris & tardio¬
ris linguȩ se ẽẽ deprehendit dicens.

Expanded text:
quod sapit. Et qui sapienter quidem loquod sapit. Et qui sapienter quidem locutus hominibus fuerat, divinas tamen sententias audiens, sapientius se cognoscit non esse sapientem. Hinc est quod Abraham inter verba dominica nil se nisi pulverem vidit, dicens: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis . Hinc est quod Moyses omni Aegyptiorum sapientia instructus, ex quo loquentem Dominum audivit, impeditioris et tardioris linguae se esse deprehendit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
cultet᷑: ꝓtectoris tam̃ nr̃i sc̃a nobis inspi-¬
ratione detegitur. Absq scientia celat
consilium: quia licet temptatos lateat:
latere tam̃ ꝓtectorẽ ñ potest temptatoꝵ.
git᷑ audita fortitudine & calliditate
diaboli. audita etiam creatoris nr̃i po¬
tentia. quȩ & illũ ualenter repriit.
& nos misericorditer tegit: quesumus
beate iob ut quȩ de temet ipso sentis
nobis minime occultes. Sequitur.
Ideo insipienter loquutꝰ sum: & quȩ
ultra modũ excederent scientiam meã.
Omĩs humana sapientia quantolibet
acumine polleat: diuinȩ sapientiȩ com
parata. insipientia est. Omĩa enĩ hu¬
mana quȩ iusta. quȩ pulchra sunt:
dĩ iusticie & pulchritudini cõparata.
nec iusta nec pulchra sunt. nec omnino
sunt. Beatus itaq iob ea quȩ dixerat
sapienter dixisse se crederet. si uerba
superioris sapientie non audiret: in
cuius cõparatione. stultum est nr̃m om̃e

Expanded text:
cultetur, protectoris tamen nostri sancta nobis inspicultetur, protectoris tamen nostri sancta nobis inspiratione detegitur. Absque scientia celat consilium, quia licet tentatos lateat, latere tamen protectorem non potest tentatorum. Igitur audita fortitudine et calliditate diaboli, audita etiam creatoris nostri potentia, quae et illum valenter reprimit, et nos misericorditer tegit, quaesumus, beate Job, ut quae de temetipso sentis nobis minime occultes. SeqIdeo insipienter locutus sum, et quae ultra modum excederent scientiam meam. - Omnis humana sapientia, quantolibet acumine polleat, divinae sapientiae coparata, insipientia est. Omnia enim humana, quae justa, quae pulchra sunt, Dei justitiae et pulchritudini comparata, nec justa nec pulchra sunt, nec omnino sunt. Beatus itaque Job ea quae dixerat sapienter se dixisse crederet, si verba superioris sapientiae non audiret. 1144 In cujus comparatione stultum est nostrum omne
Abbreviated transcription (Latin):
UIA:
iste ultimus
huius operis
liber ẽ. & lo¬
cis difficiliori¬
bus ꝑtrae¬
tatis. minus obscura sunt quȩ suꝑsunt.
libet hunc indulgentius remissiusq
transcurrere. Uelut eni emenso mag¬
i.o mari iam litus cernimus: & intenti¬
onis nr̃ȩ uela deponentes. ñ eodẽ quo
prius impetu ducimur: s taĩ adhuc
ex impulsione pristini flatus imus. Quasi
anxietatis nr̃ȩ uentus cecidit: s tamen
eius uis iam seipsa tranquillior. usq ad
stationẽ nos littoris impellit. Igit᷑ postꝗͣ
fideli famulo dñs leuiathan hostis eius
quã sit & fortis & callidus ostendit:
dũ uires illius subtiliter fraudesq pa¬
tefecit: beatus iob ad utraq respondit
te latet cogitatio. Contra immanes qͥppe
uires eius intulit: scio quia omĩa potes.
Contra occultas uͦ machinationes illius
subiunxit: & nulla te latet cogitatio.
absq scientia . Absq scientia enĩ leuia¬
than celat consilium: qr quãuis cont᷑ͣ
infirmitatẽ nr̃ãm multis fraudib oc¬

Expanded text:
uia iste ultimus hujus operis liber est, et, locis difficilioribus pertractatis, minus obscura sunt quae supersunt, libet hunc indulgentius remissiusque transcurrere. Velut emenso enim magno mari, jam littus cernimus, et intentionis nostrae vela deponentes, non eodem quo prius impetu ducimur, sed tamen adhuc ex impulsione pristini flatus imus. Quasi anxietatis nostrae ventus cecidit, sed tamen ejus vis jam seipsa tranquillior usque ad stationem nos littoris impellit. Igitur postquam fideli famulo Dominus Leviathan hostis ejus quam sit et fortis et callidus ostendit, dum vires illius subtiliter fraudesque patefecit, beatus Job ad utraque respondit, tia opponitur.---Contra immanes quippe vires ejus intulit: Scio quia omnia potes; contra occultas vero machinationes illius subjunxit: Et nulla te latet cogitatio. absque scientia? Absque scientia enim Leviathan celat consilium; quia quamvis contra infirmitatem nostram multis fraudibus oc
Abbreviated transcription (Latin):
stulticia. Ecce iustꝰ & misericors d̾s nec culpas
sine ĩ crepatione deserit: nec reatũ sine ꝯu̾isiõe
derelinquit. Quia enĩ internꝰ ẽ medicꝰ
prius putredinẽ uulneris inn ituit: &¬
post remedia consequende salutis in¬
dicauit. Quia aũ sepe iam diximus.
qd̾ amici beati iob hereticoꝵ speciẽ tene¬
ant. qui dm̃ dũ defendere nituntur
offendunt. qm̃ in dictis sus ueritati
rebelles sunt. cui famulari se in falsa
corpori sc̃ȩ eccłiȩ ꝑ cognitionẽ ueritatis
inuiscerat: bene ipsa quoq eoꝵ cont̾sio
quȩ sepe misericordit agitur. ꝑ hanc ue¬
niam quã amici iob ꝑcipiunt designat᷑¬
otandũ iuͦ magnopere ẽ: qd̾ conuersioniᷤ
suȩ sacrificium dño non ꝑ se. s ꝑ iob iu¬
bent᷑ offerre. Nimirũ heretici cũ ab er¬
rore redeunt. quia erga se iram dñi
suo ꝑ se oblato sacrificio placare nequa¬
quã possunt. nͥ ad catholicã ȩ̨ccłiam
quã beatus iob significat conuertant᷑:

Expanded text:
tit.---Ecce justus et misericors Deus nec culpas sine increpatione deserit, nec reatum sine conversione derelinquit. Quia enim internus est medicus, primo putredinem vulneris innotuit, et post remedia consequendae salutis indicavit. Saepe autem jam diximus quod amici beati Job haereticorum speciem teneant, qui Deum dum defendere nituntur offendunt, quoniam in dictis suis veritati rebelles sunt, cui famulari se in falsa corpori sanctae Ecclesiae per cognitionem veritatis inviscerat, bene ipsa quoque eorum conversio, quae saepe misericorditer agitur, per hanc veniam quam amici Job percipiunt designaotandum vero magnopere est quod conversionis suae sacrificium Domino non per se, sed per Job jubentur offerre. Nimirum haeretici cum ab errore redeunt, erga se iram Domini suo per se oblato sacrificio placare nequaquam possunt, nisi ad catholicam Ecclesiam, quam beatus Job significat, convertantur,
Abbreviated transcription (Latin):
bona suꝑnȩ patriȩ contemplat᷑ : quȩ qr
nec dũ adipiscit᷑. lugens conspicit ubi
ñ est. Maloꝵ suoꝵ paulus meminerat.¬
& ex eis se in quib fuerat affligebat.
cũ dicer&. Non sũ dignus uocari apłs:
quia ꝑsecutus sum ęccłiam dĩ. Rursũ
diuinũ udiciũ subtiliter pensans: in
futuro male eẽ metuebat dicens. Casti¬
go corpus meũ. & seruituti subicio: ne
forte aliis predicans. ipse reꝑb efficiar.
Rursum mala presentis uitȩ̨ pensabat:
cũ dicer&. Dum sumus in corpore :
peregrinamur a dño. Et uideo aliam

Expanded text:
bona supernae patriae contemplatur, quae quia bona supernae patriae contemplatur, quae quia necdum adipiscitur, lugens conspicit ubi non est. Malorum suorum Paulus meminerat, et ex eis se in quibus fuerat affligebat, cum diceret: Non sum dignus vocari apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei . Rursum divinum judicium subtiliter pensans, in futuro male esse metuebat, dicens: Castigo corpus meum, et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus efficiar . Rursus mala praesentis vitae pensabat, cum diceret: Dum sumus in hoc corpore, peregrinamur a Domino . Et: Vi
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationib dilatata. subleuat᷑. Abster¬
gent gͥ mala & liuor uulueris. & plagę
in secretiorib uentris: qr & disciplina
exterior culpas diluit: & extensã mentẽ
cõpunctio pęnitentiȩ ultione transfigit.
S eo in hoc int̾ se utraq hȩc differunt: qd̾
plagȩ ꝑcussionum dolent. lam̃ta com¬
punctionũ sapiunt. Illȩ affligentes eru¬
ciant: ista reficiunt. dũ affligunt. ꝑ illaᷤ
in afflictionẽ meror ẽ: ꝑ hȩc in merore
lȩticia. Quia tam̃ ipsa cõpunctio mentẽ
lacerat : candẽ cõpunctionẽ ñ in congrue
disciplinã uocat. Quatuor quippe sunt
qualitates. quib iusti uiri anima in cõ¬
punctione uehementer afficit᷑: cũ aut
maloꝵ suoꝵ reminiscit᷑. considerans ubi
fuit : aut iudicioꝵ dĩ sententiã metuens.
& secum querens cogitat ubi erit᷑. aut
cũ mala uitȩ presentis sollerter adten¬
dens. mereus considerat ubi ẽ: aut cũ

Expanded text:
cogitationibus dilatata sublevatur. Abstercogitationibus dilatata sublevatur. Abstergunt igitur mala, et livor vulneris, et plagae in secretioribus ventris, quia et disciplina exterior culpas diluit, et extensam mentem compunctio poenitentiae ultione transfigit. Sed hoc inter se utraque haec differunt, quod plagae percussionum dolent, lamenta compunctionum sapiunt. Illae affligentes cruciant, ista reficiunt, dum affligunt. Per illas in afflictione moeror est, per haec in moerore laetitia. Quia tamen ipsa lacerat, eamdem compunctionem non incongrue disciplinam vocat. Quatuor quipqualitates quibus justi viri anima in compunctione vehementer afficitur, cum aut malorum suorum reminiscitur, considerans ubi fuit; aut judiciorum Dei sententiam metuens, et secum quaerens, cogitat ubi erit; aut cum mala vitae praesentis solerter attendens, moerens considerat ubi est, aut cum