comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ noluert̃ romanis ibut ũ dare. Unde .&. seit.
CMinistri eñi dei ic̾ uhoc ipsũ seriienter: silli¬
qudit ut uos defendani. teos puniant: tribu¬
tũ a uobiis accipiant. Sie &. iohannes baptista
militibꝰ q̃tentibꝰ qͥd agere deberent: tespondu.
Iemuie ꝯeuciatis. neque calumpniã faciatis.
qͥd ñ dixͣ. nolite militare. ꝙ milites diło Nticu¬
que st di deo. Eui itibutũ debetisteddere ted¬
dite ei tributũ ficui .&. ipseꝯditor ꝓse & ꝓpe¬
TRO didtagma E. ributũ dt̃ atribunis & TrIlu

Expanded text:
 dare. Unde et sequitur: Ministri enim Dei sunt, in hoc ipsum servientes. Subaudis ut vos defendant, reos puniant, tributum a vobis recipiant. Sic et Joannes Baptista militibus quaerentibus quid agere deberent, respondit: Neminem concutiatis, nemini calumniam faciatis, dixit: Nolite militare, quia milites a Deo constituquae sunt Dei Deo : cui tributum, debetis reddere, reddite ei tributum, sicut et ipse Conditor pro se et Petro didrachma . Tributum dicit a tribunis, et tribu
Abbreviated transcription (Latin):
si. Non in contencione. Contencio ẽ alt̾ca¬
cio. siue ꝯttouersia: quę plerũq exque sti¬
onibꝰ seriptutarũ solet oriri. ut uideat᷑
cerit sua pulsaeione: & marime ex renul¬
lius utilitatis nascit᷑. Iđo uͦ uitanda ẽ. qr ri¬
ram generat de qua ꝓcedit odui .. de o¬
dio enormitas mali. Non in emulaeione.
Emulacio: uarias habet significaciones.
Significat enĩ imitacionẽ. significat studi¬
ũ significat & inuidiã. qua quis alterius
felicitate torquet᷑: ut in hoc loco. Unde
emulus dr imitator: dr studiosus d. inuidꝰ¬

Expanded text:
contentione. Contentio est altercatio sive controversia, quae plerumque ex quaestionibus Scripturarum solet oriri, ut videatur cerit sua pulsatione, et maxime ex re nullius utilitatis nascitur. Ideo vero vitanda est, quia rixam generat, de qua procedit odium, et de odio enormitas mali: et aemulatione. Aemulatio varias habet significationes: Significat enim imitationem, significat studium, significat et invidiam, qua quis alterius felicitate torquetur, ut in hoc loco. Unde et aemulus dicitur imitator, dicitur studiosus et invidu
Abbreviated transcription (Latin):
in disceptacionibꝰ cogitaeionũ. iđ ñ ind¬
iudicacionibꝰ siue ẽtene ionibꝰ Infirmꝰ ẽ
infide. qͥ inaliqua parte fid̾i dubitat: nec
credit ꝑfecte sicut credendũ ẽ. Infide¬
lis ex toto: qͥ nichil fid̾i habet. Firmꝰ uͦ
infide existit: qͥ inea uichil dubitat. EIgo
infirmꝰ ẽ infide iudeus: qͥ nouit ad fidẽ
ueniens. ñ putat om̃s ribos mundos
nI. debent assumere inaffectuĩ caritatis
Q i dilectionẽ suã uideu. qͥ putat suillã
curnẽ leporma anguillinã in mundꝰa ee¬

Expanded text:
isceptationibus cogitationum; id est, non in dijudicationibus sive in contentionibus. Infirmus est in fide, qui in aliqua parte fidei dubitat, nec credit perfecte sicut credendum est. Infidelis est toto, qui nihil fidei habet. Firmus autem est in fide existens, qui in ea nihil dubitat. Ergo infirmus est in fide Judaeus qui noviter ad fidem veniens, non putat omnes cibos mundos; de, debent assumere in affectum charitatis et in dilectionem suam Judaeum, qui putat suillam carnem, leporinam, anguillinam, immund
Abbreviated transcription (Latin):
rare deq lacerate. Uerbi gr̃a. leo deuOrAt
hominẽ & ursũ Ursus .&s iupus deuoraN
homines: oues as boues. Hac de causa om¬
nipotens ds. bestialibꝰ hominibꝰ. pͥncipes
preposuit ut eoꝵ t̾rore a cerbitas an umor
llor repͥmeretꝰ. Sunt etiã pisces alios
deglucientes. qͣs̃ imitabant᷑ homines
in alios seuientes: quor temeritas. pͥn¬
cipũ formidine sedata ẽ. Quę aũ suns

Expanded text:
devorare. Verbi gratia: Leo devorat hominem et ursum, ursus et lupus devorant homines, boves, et oves. Hac de causa omnipotens Deus bestialibus hominibus principes praeposuit, ut eorum terrore acerbitas animorum illorum reprimeretur. Sunt etiam pisces alios deglutientes, quos imitabantur homines in alios saevientes, quorum temeritas principum formidine sedata
Abbreviated transcription (Latin):
is paẽe habero possitis. uel nec essitate
subditie note: qr uleisceniꝰ se de uobis. si
eor potestati  tradireritis. Ad hoc eñi
a deo ẽ prepositꝰ ut bene facientes uis¬
te uiuentes. sua ꝓtectione muniendo
defendat: uindictã uͦ inferat peccantibꝰ.
sibiq resistentibꝰ. Quꝗ ꝓpt̃ subdit᷑. Non
solũ ꝓpẽ irã siue uindic łã qua ꝯsurgent
in uos: s ꝓpt̃ isc ienciã id ÷ ꝓpt̃ mentẽ
quã debetis uabere mundã. in dilectio¬
ne eiꝰ eui subditi estis. marime ꝓpt̾ hoc
mens dãpnũ tẽ porale dũ serius ad ocu¬
lũ esto sibditꝰ ꝓpt̃ ꝯscieneiã mentis. ui
in ipsa ꝯsciencia qua dĩ intuet᷑. ne ha¬
beas illũ odio cui prsestas ob sequiũ. s.
tua mens phibieat tͥ cestimoniũ. qͦd er
corde diligas illũ lđo eni .i. cributa pre¬
il acis. sub. udiiꝰ. qr u deo prepositi sunt
uobis uł qr de fendunt uos ab hortibꝰ. a

Expanded text:
habere possitis; vel necessitate subditi estote, quia ulciscentur se de vobis, si eorum potestati contradixeritis. Ad hoc enim a Deo est praepositus ut benefacientes justeque viventes sua protectione muniendo defendat, vindictam vero inferat peccantibus, sibique resistentibus. Quapropter subditur: non solum propter iram, sive vindictam qua consurgent in quam debetis habere mundam in dilectione ejus cui subditi estis, maxime propter hmens damnum temporale, dum servis ad oculum: esto subditus propter conscientiam mentis, ut in ipsa conscientia quam Dominus intuetur, non habeas illum odio cui praestas obsequium, sed tua mens perhibeat tibi testimonium quod ex corde diligas illum. Ideo enim et tributa praestatis. Subaudis quia a Deo praepositi sunt vobis, vel quia defendunt vos a
Abbreviated transcription (Latin):
cientes: qr hora ẽ iã nos de seuali¬
sompno surgere. eosest saerę scriptirre
nora sepissime ꝓ tp̃re ponere: sicut & diem.
Quę ẽ gͦ ista hora de qua apłs hic loquit᷑ : e. emi¬
pus ẽ ñ legis. s euglice p̃dicacionis. sexta ui¬
delicet etas. finisq secłi inꝗͦ iã sumꝰ positi de
qͥ idem apłs alias dicit. Eece nͣc tempꝰ acce pta¬
bie. Dicit gͦ apłs romanis .&. om̃ibꝰ eredentibꝰ:

Expanded text:
cientes, quia hora est jam nos de somno surgere. Mos est sacrae Scripturae, horam saepissime pro tempore ponere, sicut et diem. Quae est ergo ista hora, de qua Apostolus loquitur? Tempus est non legis, sed Evangelicae praedicationis, sed videlicet aetas, finisque saeculi, in qua sumus jam positi, de quo idem Apostolus alias dicit: Ecce nunc tempus acceptabile . Dicit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
siue diaconẽ. Huiꝰmodi reget .s. pͥncipes
mundi: dãpnant. Frgo ñ sine eausa gladi¬
ũ portat: qͥ talia scelera dnudicat: Sunt
etiã maxime ꝯstituti ꝓptͣ lacrones. homi¬
cidas raptores. ut illos dãp̾nent : &. alios
suo uimore cõpescere faciant. Unde .s sili¬
ditꝰ. Dei eñĩ minister ẽ: uindex mirã. id÷
inuindictã. ei qͥ malũ sacu. Idđo necessua

Expanded text:
sive diaconum. Hujusmodi reos reges et principes mundi damnant. Ergo non sine causa gladium portat, qui talia scelera judicat. Sunt etiam maxime constituti propter latrones, homicidas, raptores, ut illos damnent, et alios suo timore compescere faciant. Unde subditur: Dei enim minister est, vindex in iram, id est in vindictam, ei qui malum facit. Ideoque necess
Abbreviated transcription (Latin):
Iorlacet es hoc sumat: tuau̾s noli illũ
uidicare Fer holin om̃ia genera herba¬
ii de sigrant᷑ ipta cometioni. Dicit be
eihe ronimꝰ qͥ infirmꝰ ẽ impetu libidinis
ibstineat a carne a. uino qͥbꝰ libido erri

Expanded text:
lacet, hoc sumat. Tu autem noli illum dijudicare. Per olus, omnia genera herbarum designantur, apta comestioni. Dicit beatus Hieronymus: Qui infirmus est impetu libidinis, abstineat a carnibus et vino, quibus libido exci
Abbreviated transcription (Latin):
uita p̃sens nox appellaiꝰ. q uia pͣsens semi
indolore uersat᷑ atq iristicia. ii habens p¬
petua lȩticiã. Illa uͦ gaudis sine fine man¬
suris florebit. uiclnis tristicie qilinuens. quę
tunc plenissime inanifestabiiꝰ eũ dũs de ui¬
dicio miregĩ transierit. Ergo.q ĩa apꝓpunqͥi¬

Expanded text:
aesens semper in dolore versatur et tristitia, non habens perpetuitatem: illa vero gaudiis sine fine mansuris florebit, nihil tristitiae admittens; quae tunc plenissime manifestabitur, cum Dominus de judicio in regnum transierit. Ergo quia jam appropi
Abbreviated transcription (Latin):
daberis tam ab illa quã etiã aliss: apud
am qͥq iaude dignꝰ eris dut᷑. Si potestas illa
usq admort̾e te pęnis afflxerit. aut mna¬
liqͦ traria extiterit. tu qͥ legitime decer¬
cando moit̾e aut aliqũa in iuriã pacient
ituleris. habebis ex illa laudẽ . id÷ ipsa p̃¬
bebit occosionẽ ut tu lauderis: qr ꝑcipi¬
es ꝓr sec ue ionibꝰ eiꝰ tͥ irrogatis. ꝑpetuã
beatitudinẽ &. laudabis apudm & ho¬
mines. Consideremꝰ laureneui qͥ ꝓxꝑi
nomine acerrime ẽ ustulatꝰ. Non fuisset
uuide dignꝰ ꝑfecte inuentꝰ nͥ a suo pse¬
cutore fuisset ustulatꝰ. Idoq ipsa potes¬
cas. finit occasio laudis eiꝰ. Sic de ceteris
sc̃is martẏribꝰ intelligendũ .e. de om̃ib
ntitutꝰ ad bonũ tuũ ut suo timore .s
ad iutorio eustodiat & tueat᷑ te. ne int̃¬
ficiaris ab inimico tuo. & ut tuã sub¬
sanciã ñ diripiant ali. Alit. Suni mul
uqͥ uolunt agere malũ. s timent po

Expanded text:
daberis tam ab illa, quam etiam ab aliis, et apud daberis tam ab illa, quam etiam ab aliis, et apud Deum quoque laude dignus eris. Aliter: si potestas illa usque ad mortem poenis te afflixerit. aut in aliquo contraria exstiterit, ut quoque legitime decertando mortem aut aliquam injuriam patienter pertuleris, habebis ex illa laudem, id est, ipsa praebebit occasionem ut tu lauderis: quia percipies pro persecutionibus ejus tibi irrogatis perpetuam beatitudinem, et laudaberis apud Deum et homines. nomine acerrime est ustulatus. Non fuisset laude dignus perfecte inventus, nisi a suo persecutore fuisset ustulatus; ideoque ipsa potestas fuit occasio laudis ejus. Sic de caeteris sanctis martyribus est intelligendum,nomine acerrime est ustulatus. Non fuisset stitutus est ad bonum tuum, ut suo timore et adjutorio custodiat et tueatur te, ne interficiaris ab inimico tuo, et tuam substantiam non diripiant alii. Aliter: Sunt multi qui nolunt agere malum, sed timent p
Abbreviated transcription (Latin):
subati eis parere ꝯtẽpͥnunt. aut occidũ
cos. aut in carcerẽ mittunt. aut etiã mer¬
liũ dirigunt. Si qͣsierit aliqͥs cur dñs dãt¬
nauit serĩ aut pͥneeps subiectũ. res¬
pondet. Resistebat mͥ.u. idcirco uindict᷑
accepi ex illo. Gonsidandũ aũ. qr ñ de dõ¬
nacione etͣna loquit᷑ apłs. sed de corpã¬
li eo mꝰ ꝗͦ dictũ habemꝰ. Nã pͥncipes ñ st̃
timori boni opis .s mali id÷ ad hoc ñ si¬
stituti. ut timore in cuciam bene labo¬
rantibꝰ &. bono oꝑi insistentibꝰ. s male fi¬
cientibꝰ. & seriure nolentibꝰ. Nã ad hoc si
ꝯftrtuti. ut bene laborantes laudent &
adiuuent: male ũ facientes dampnett
Sea siqͥs bonũ facit. nͥ timet potestare. Ein uͥ
te illa potestas. qr multe pocestates st̃ quȩ in
subditis magis mału quã bonũ diligunt.s
habebis laude̾ ex illa potestate. id÷ ipsa erit
Ser año ut tu iaude dignꝰ sis: qr si tuo exẽplo

Expanded text:
subditi eis parere contemnunt, aut occidunt subditi eis parere contemnunt, aut occidunt eos, aut in carcerem mittunt, aut etiam in exsilium dirigunt. Si quaesierit aliquis, cur Dominus damnaverit servum, aut princeps subjectum? responde, Resistebat mihi, et idcirco vindictam accepi ex illo. Considerandum autem, quia non de damnatione aeterna loquitur Apostolus, sed de corporali, eo modo quo dictum habemus. Nam principes non sunt timori boni operis, sed mali, id est, non slaborantibus et bono operi insistentibus, sed malefacientibus et servire nolentibus. Nam ad hoc sunt constituti, ut bene laborantes laudent et adjuvent, male vero facientes damnent. Sed si quis bonum facit, non timet potestatem: qui vero te illa potestas, quia multae potestates sunt, quae in subditis magis malum quam bonum diligunt, sed habebis laudem ex illa potestate, id est, ipsa erit occasio ut laude dignus sis, quia si tuo exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
res qͦq eccłę. dũ ñ ꝑmitterent᷑ alii erede¬
re. cũ magñ meliores debeant dñi seruos
suos reciꝑe. fideles xri effectos. Hoc & ip¬
sa ueritas: ꝑ semet ipsã precipit dicens.
Reddite que st cesaris cesari.&. que st̃ di de
Itoq qͥ resittit potestati: dei ordinaeiom
resistit ÷ uie bona sit illa potestas seu mal
qͥcũq ei resistit sub trahendo ab ea seri
CuII. de Negando ΠIIItu & honore ñ pre¬
bendo quẽ debet ei pͣbere. dei ordinacion
tati ft̃ demones: de qͥb in epła ad epbes¬
os đr. Non est nob colluctacio aduersus
carne & sinnguine s aduersus pͥncipesa
potestates. S ed iste sensiis ualde ẽ suꝑfu¬
us qr in uiillo debemꝰ subdi de monibꝰ. Qu
qu resistunt potestatibꝰ regib indelicet
pncipibꝰ ac dñis fuis: ipsi sibi dãpnacio¬
nẽ deqͥrt̃ Pro qualitate enĩ culpȩ acqͥr̃
sibi uindicta: ꝑ irate ille potestates dũ

Expanded text:
ret quoque Ecclesiae, dum non permitterentur alii crederet quoque Ecclesiae, dum non permitterentur alii credere, cum magis meliores debeant domini servos suos recipere, fideles Christi effectos. Hoc et ipsa Veritas per semetipsam praecipit, dicens: Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo . Itaque qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit. Sive bona sit illa potestas, seu mala, quicunque ei resistit subtrahendo servitium ab ea, denegando tributum, et honorem non praebendo quem ei debet praebere, Dei ordinationitati sunt daemones, de quibus in Epistola ad Ephesios dicitur: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates . Sed iste sensus valde est superfluus, quia in nullo debemus subdi daemonibus. Qui autem resistunt potestatibus, regibus videlicet et principibus, et dominis suis, ipsi sibi damnationem acquirunt. Pro qualitate enim culpae acquirunt sibi vindictam, quia iratae illae potestates dum
Abbreviated transcription (Latin):
ra pocestatũ quȩ in miundo pͥncipant᷑.
a deo c̃stituto st̃ sicut iͣ supra dirimꝰ
Unde dñs dirit pilato. Non haberes
uerbis indicat᷑. qͥd siue bona potestas
ut dauid. siue mala fuerit ut nero.
ñ est naut uolente. aut ꝑ mittente
deo. Hoc aũ totũ idcirco. ꝓsequit᷑ a¬
płs ut potestatibꝰ subditi sint: ꝙ
ñ nudi sicut iã diximꝰ ad fide uemen¬
tes pristinũ obsequiũ & seruiciũ ꝗͥsi
lberi effecti. dñis & pͥncipibꝰ suis.
no lebant reddere cũ dñs iħs ñ ue¬
nerit dieiones mutare. s animas in
et̃nũ uictura ẜ saluare. Bicebant eñi
romani credentes. Nos qͥ diuinis legbꝰ
paremꝰ &. deo seruimꝰ.: ĩ debenꝰ seriure. qe¬
q. honore̾ prebere neroni. alusq potesti¬
tibꝰ tͣrenis. Qua ꝓpt̾ apĩs talia scripsit eis
Poterat na̾q seandalũ nasci dñis .. pͥnei¬
pibꝰ. si serui &. subiecti eor rpiani effec¬
ti a sęruicio illoꝵ efficerent᷑ alieni. Noce¬

Expanded text:
ra potestatum quae in mundo principantur, a Deo constitutae sunt, sicut jam supra diximus. Unde Dominus dixit Pilato: Non haberes verbis indicatur, quod sive bona potestas, ut David, seu mala fuerit, ut Nero, non est nisi aut volente aut permittente Deo. Hoc autem totum idcirco prosequitur Apostolus, ut potestatibus subditi sint, quia nonnulli sicut jam diximus ad fidem venientes, pristinum obsequium et servitium, quasi liberi effecti, dominis et principibus suis nolebant reddere, cum Dominus Jesus non venerit conditiones mutare, sed animas in aeternum victuras salvare. Dicebant enim Romani credentes: Nos qui divinis legibus paremus, et Deo servimus, non debemus servire nec honorem praebere Neroni, aliisque potestatibus terrenis. Quapropter Apostolus talia scripsit eis. Poterat namque scandalum nasci dominis et principibus, si servi et subjecti eorum Christiani effecti, a servitio illorum efficerentur alieni. Noce
Abbreviated transcription (Latin):
ra. seđin racionẽ fidi dat᷑: qmͣ ñ nͥ fid̾e tener
es: ne usurpes ep̃i in inisteriũ Diaeo nus es
noli tͥ uendicare aliqͥd ex officio prb̃i.Sle
de ceteris mminitteriis &. gradibꝰ intelligendũ
bemꝰ om̃iadũ mebra ñ eundẽ actũ habent
ita multi unũ corpꝰ sumꝰ in xpo. S ic ut in
corpꝰ faciunt: ita multitudo fideliũ ꝯuite¬
ta ꝑ fide & dilectionẽ capiti suo qͦd ett xꝑs¬
unũ corpꝰ st̃ cũ ilo. Uerũ mẽbra corꝑis nr̃
ꝓpria habent officia. ut ocłi uidendi. aures
audiendi .&. reliqͣ similit̃. eẜ sicut unũ mem¬
brũ alterius membri nͣ usurpat officiũ: sie
unꝰ qͥsq nr̃m . ñ debet in uadere alterius m¬
nisteriũ eẜ tam̃ sicut ocł uident totũ cor¬
ꝑis & aures audiunt. & os ioquit᷑. & manus
coopant᷑ suo corꝑi: sic debent agere & sꝑi¬
lia membra eccłȩ. Ocłi st̃ qͥ aluis ministran
spitale lumen: sicut doctores. dures. boni
auditores: qͥ uerba magistroꝵ. humilit̾ ab¬

Expanded text:
tenentes, non usurpes episcopi ministerium; diaconus es, noli tibi vindicare aliquid ex officio presbyteri. Sic de caeteris ministeriis tem membra non eumdem actum habent, ita multi unum corpus sumus in Christo. Sicut in corpus faciunt, ita multitudo fidelium conjuncta per fidem et dilectionem capiti suo, quod est unum corpus sumus cum illo. Verum membra corporis nostri propria habent officia, ut oculi videndi, aures audiendi, et reliqua similiter. Et sicut unum membrum alterius membri non usurpat officium, sic unusquisque nostrum non debet invadere alterius ministerium. Et tamen sicut oculi vident toto corpori, et aures audiunt, et os loquitur, et manus cooperantur suo corpori, sic debent agere et spiritalia membra Ecclesiae. Oculi sunt qui aliis ministrant spiritale lumen sicut doctores: aures, boni auditores, qui verba magistrorum humiliter au
Abbreviated transcription (Latin):
diab olĩ. Uince in bono malũ. in paeiene ia
sũma in imicũ .s. aduersariũ tuu: pͣbendo ei
cibũ .&. potũ.&. uestimtũ .&. calciamtũ. Dũ e¬
ñi cius ueneficus ꝓuocas illũ ad hoc ut te in¬
cipiat diligere. eo mͦ qͦ suꝑius diximꝰ qͣda modo
supas illũ. Uel uince inbono malũ. iN: in uir¬
tutibꝰ iunce .&. supa uicia &. peccata: accipien¬
do ex eis palmam uictorię.
dita sit. In e xordio sc̃ẽ eccłȩ: ex ouinibꝰ ẽ¬
dic ionibꝰ uemebam ad fide̾. Et ne serui uel
anc illę. uł qͥlibet subiecti dicerent. qͦd ipsi qͥẽ
secuti ermi lib̾tatẽ omniũ peccatoꝵ. & filii
dei effecti. indignũ e̾e̾t ut seruirent secłi po¬
sestatibꝰ: dixit apłs. Om̃is anima. id÷ ommis
homo liber & seruus. fide lis.x. infidelis: poce¬
st ꝗtiꝰ sublimioribꝰ subditꝰ sit. Om̃is annna
dicit: ꝓ eo qͦd ẽ omis homo. In saera eñi scrip¬
tura. frequent᷑ sola anima totũ homine̾ sig¬

Expanded text:
diabolum. Vince in bono malum, in patientia supera inimicum et adversarium tuum, praebendo ei cibum et potum, vestimentum et calceamentum; dum enim tuis beneficiis provocas illum ad hoc ut te incipiat diligere eo modo quo superius diximus, quodammodo superas illum. Vel vince in bono malum, id est in virtutibus vince et supera vitia et peccata, accipiendo ex eis palmam victoriae. dita sit. In exordio sanctae Ecclesiae ex omnibus conditionibus veniebant ad fidem, et ne servi, ancillae, seu quilibet subjecti dicerent, quod ipsi qui consecuti erant libertatem omnium peccatorum, et filii Dei effecti, indignum esset ut servirent saeculi potestatibus, dixit Apostolus: Omnis anima, id est omnis homo, liber et servus, fidelis et infidelis, potestatibus sublimioribus subditus sit. Omnis anima dicit, pro eo quod est omnis homo. In sacra enim Scriptura, frequenter sola anima totum hominem sig
Abbreviated transcription (Latin):
niqͥt feceris quȩ suꝑius aiximꝰ. cibũ uidelicet
s. potũ in imico minitrando. carbones ignis.
tũ ut dicat. Quid ẽ ꝗͦd hactenꝰ eti. ꝯtra iume ui¬
rii Eur ei tanta mala intuli qͥ mͥ tot bonaꝯtu¬
uit Sime enisa gͦ infest᷑ eiertiti. Qua ꝓpt᷑ qr tam
uenigne ꝙ pacient᷑ erga me egit incipiã illĩi

Expanded text:
it, quae superius diximus, cibum videlicet et potum inimico ministrando, carbones ignis, tum ut dicat: Quid est quod hactenus egi contra hunc virum? cur ei tanta mala intuli, qui mihi tot bona contulit? Sine causa ergo infestus ei exstiti: Quapropter, quia tam benigne et patienter erga me ag
Abbreviated transcription (Latin):
erpgisci dicens. Ex ꝑgiseimini ebrii. ePqͣre
dicit ĩa tẽpus ẽ surgere: ĩue surgit. qͥ iacebat.¬
& nos si hactenꝰ iacuimꝰ inuncus & tepore ui¬
cior: sutgamꝰ ad bond opdagenda .d. labose¬
mͦ uirilũ sudioseq Pote rat aliqͥs obicere apo

Expanded text:
ergisci, dicens: Expergiscimini, ebrii . Et quare dicit, jam tempus est surgere? Ille surgit, qui jacebat, et nos si hactenus jacuimus in vitiis, et torpore vitiorum, surgamus ad bona opera agenda, et laboremus viriliter studioseque. Pote
Abbreviated transcription (Latin):
ret dũ eiꝰ beneficns honorat᷑ꝰ. eũ ñ dilexe¬
ris iͥ hoc ñ ẽ caritas. Idoq melius ita intel¬
ligit᷑ ut supra dix imꝰ in pͥmo de ardore carita¬
cis Quod ũ dieit. suꝵ caput. recte ꝑ caput
mens. id÷ ractonabilitas ae pͥncipalitas animȩ
uiselligit᷑: qr sic ut omnia mebra reguntur
uspite ita cognaciões & uoluntates. mente
uicio. ñ ab na. ni ab odio. iĩ au in iustie ia: Siue
noli uinci a malo. id: ddiabolo: aqͦ uinceris
dũꝯtra iiimcũ tuũ iaciniidĩ .dice mderis. qͥ¬
te alsuã uoluntatẽ trahit. Alit̃. Si tuas iiiui¬
rias uleisei uolueris. amalo uineeris: qr er¬

Expanded text:
oratus eum non dilexerit; jam hoc non est charitas, ideoque melius est ita intelligi, ut supra diximus in primo de ardore charitatis. Quod vero dicit, super caput, recte per caput mens, id est rationabilitas ac principalitas animae accipitur: quia sicut omnia membra reguntur a capite, ita cogitationes et voluntates mente vitio, non ab ira, non ab odio, non ab injustitia. Sive, noli vinci a malo, id est diabolo, a quo vinceris dum contra inimicum tuum iracundia accenderis, quia ad suam voluntatem te trahit. Aliter: Si tuas injurias ulcisci volueris, a malo vinceris, q
Abbreviated transcription (Latin):
s. euainiert̃ in cogitacionibꝰ suis. id÷ uani
factist̃ ñ referentes đo grãs de collato sibi
dono sine suis mneritis. lit. Apud se sapiems
uindic̃tã expetendo suas in iurias uleiseit᷑.
qͥd sequens uersus indicat. Nulli malii pra
millo feddentes. eNulti putant ñ ei pecca¬
tũ siqͥs aeccepta in uria se ulciscit᷑ .&. uindie¬
tã iterũ sunnt Sed futa eẽt: nequaq̃. apłs

Expanded text:
 evanuerunt in cogitationibus suis , id est, vani facti sunt, non referentes Deo gratias de collato sibi dono sine suis meritis. Aliter: Apud se sapiens vindictam expetendo suas injurias ulciscitur, quod sequens versus indicat: Nulli malum pro malo reddentes. Multi putant non esse peccatum si quis accepta injuria se ulciscitur, et vindictam iterum sumit. Quod si ita esset, nequaquam Apos
Abbreviated transcription (Latin):
tulistis p̃mia &. corona.&. illisqͥ mnalũ intule¬
rt. iundictã pęnarũ ge henne. Quia eñi ho¬
mo mnundicta modii excedit nec potes se
iundicore cũ tranqͥllitate mentis. ide reo on¬
nppotens ds piecipit sibi uindictã reserua¬
ri. int ipso qui immmuabilis ẽ uidicet illos
s. qͥ ñ monet᷑ adirai uxia qͦd ei erimius dra
udicio z ed n estirierit ninueꝰ tuus: ciba illii.
isitit: potũda illi: Sihoc feceris tunc. ꝓ ma¬
lo reades bonũ & accipies magna pͣmia. Hoc
eñ faciens. carbones ignisꝯgeres suꝑ ca¬
put eiꝰ Carbones ignis appellꝗt in hoc loxo

Expanded text:
 coronam; et illis qui malum intulerunt, vindictam poenarum gehennae. Quia enim homo in vindicta modum excedit, nec potest se vindicare cum tranquillitate mentis, idcirco omnipotens Deus praecipit sibi vindictam reservari, ut ipse qui immutabilis est judicet illos, et qui non movetur ad iram, juxta quod ei eximius oratjudicio. Sed si esurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitit, potum da illi. Si hoc feceris, tunc pro malo reddes bona, et accipies magna praemia. Hoc enim faciens, carbones ignis congeres super caput ejus. Carbones ignis appellat in hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
de fendere. iundicta expetendo. Alio mͦ ut
si fuerit qͥs infideliũ aduersũ nos excitat᷑
ꝓ nomine rꝑi. aut causa alicuiꝰ iurgii uer¬
bis itradie toruse ẜ ut tacio dictat parca¬
nꝰ. qͥ mansueti&. humiles appareamꝰ: imitar¬
tes dñm qͥ pauca corã pilato respondit Sed
ite uł cũ tefrenamꝰ animũ ne uindicta e

Expanded text:
defendere, vindictam expetendo; alio vero modo ut defendere, vindictam expetendo; alio vero modo ut si fuerit quis infidelium contra nos excitatus pro nomine Christi, aut causa alicujus jurgii, verbis contradictoriis, prout ratio dictat parcamus, ut mansueti et humiles et appareamus, imitantes Dominum, qui pauca coram Pilato respondit. Sed irae; vel cum refrenamus animum ne vindictam e
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ hominib bona. qͥ uerbo& moribꝰ omiq
c̃uersaciõe. in om̃i uita sua ꝓ uiribꝰ suis in¬
goni cu omnibꝰ honumbꝰ pacõ habentes
Rem difficitẽ dicturꝰ pͣmisit dicens. si fieri
potest. ꝙ uit uex aut nullaten fieri po¬
test. ut parcũ om̃ib hominibꝰ seruet. E a
si paganũ increpqueris. teq ꝯtepsorit. ñ
uuse tecũ habere dacẽ. Similit &. de iud&
intelligendũ ẽ: &. de heretico. Dicamꝰ & alit
Est qͥlibet pͣlat̾ merepat subiectos ddelin¬
quentes. Dũ eis displicet inctepacio prelati
pace̾ eũ eis habere ñ pocest .eł. eũ ita site
unꝰ ssq amimũ suũ seruet pacatũ a. quietũ
omniũ auetor eoꝵ ẽ. licet ucus se ab illo
sepatent. Inhoc loco&. in sequentibꝰ phibe
tenciones & utes. qͥbꝰ maxime pax uiolat̾
Non uosinet ipsos de fendentes Rm̃i . ħoc
duplieit᷑ intelbgendũ ẽ. Uno mͦ de aduersa¬
rus nr̃is. hereaicis uidelicet falsisq fr̃ibꝰ. qͥ
in nos pletũq seuiunt: de qͥbꝰ ñ debeniꝰ no

Expanded text:
 moribus, omnique conversatione in omni vita sua pro viribus suis, ingioni, cum omnibus hominibus pacem habentes. Rem difficilem dicturus, praemisit, dicens: Si fieri potest, quia vix aut nullatenus fieri potest, ut pax cum omnibus hominibus servetur. Nam si paganum ivult tecum habere pacem. Similiter de Judaeo intelligendum atque haeretico. Dicamus et aliter: Et quilibet praelatus increpat subjectos delinquentes. Dum enim eis displicet increpatio praelati, pacem cum illis habere non potest; et cum ita sit, unusquisque animum suum servet pacatum et quietum, omnium auctor est, licet vitiis se ab illo separent. Hoc loco, et in sequentibus, prohibet contentiones et lites, quibus maxime pax violatur. Non vosmetipsdupliciter est intelligendum: uno modo de adversariis nostris, haereticis videlicet, falsis fratribus: qui in nos plerumque saeviunt, de quibus non debemus nos
Abbreviated transcription (Latin):
lite uło illis maledicere: s pacient̃ ferte
illoꝵ: olpbiria. Quod apłs insemet ipso
ribꝰ p̃cipiebat. Dicit enim alibi. ealedici¬
m: ꝙ benedicimꝰ. Gaudere cũ gaudentibꝰ.
studetote. Non p̃cipit gau̾dere eĩ his qͥ
gaudent de transitoriss & caducis rebus.
s. cũ his qͥcũ gaudent qͦs uomina eob
scripia si incelis. Neq eñi qͥb̾euq gaudus¬

Expanded text:
lite ideo illis maledicere, sed patienter ferte lite ideo illis maledicere, sed patienter ferte illorum opprobria Quod apostolus in semetipso plere praecipiebat. Dicit enim alibi: Maledicimur, et benedicimus . Gaudere cum gaudentibus studetote. Non praecipit gaudere cum his qui gaudent de transitoriis et caducis rebus, sed cum his qui gaudent quod nomina eorum scripta sunt in coelis. Neque enim q
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ e rapmĩa bonoꝵ ur̃or eũ gaudio sus¬
cepistis. Iłoq illos qͥfacultatibꝰ ꝓpriis ai¬
tantes: bonis tẽporalibꝰ cũ eis i eõmune
utentes. Dei & eñi dona ẽõmunia. ñ debett̃
neri pͥuata. Hospitalitat̾e̾ sectantes. Non
añ hospitales estote uł hospitalitaiẽ seqͥ
nini: s hospicauitatẽ dix̃ sectammni. Plus
enĩ dix̃. Sequic᷑ naq hospitalitatẽ: qͥ rogan¬
ces suscipit.sectatꝰ uͦ qͥetiã ñ rogantes co¬
git .s. querit ne forte in biuis aut plateis
ertia cectũ remaneant. Magna .&. eñi uir¬
tꝰ ẽ hospitalitas. ꝑ qua multi placuert̃ dđo.
angelis hospicio susceptis sicut abrabã
ꝙ loth .a. alii multi. Benedicite ꝑsequen¬
tibꝰ uos. id÷ benedicite illos & bene loqͥ¬
mini cũ eis. qͥ uobis uim infert̃. benedici¬
te .&. nolite maledicere. Maledicere. est
malũ dicere. Uerbi grã. Detrahere alicui.
male loquant᷑ de uobis dicentes uos ma¬
gos ee .s. discipłos seductoris hominis. no¬

Expanded text:
Et rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis . Ideoque illos qui facultatibus propriis adtantes, bonis temporalibus cum eis in commune utentes. Dei etenim dona communia non debent fieri privata. Hospitalitatem sectantes. Non dixit, Hospitales estotdixit: Hospitalitatem sectamini. Plus enim dixit; sequitur namque hospitalitatem, qui rogantes suscipit: sectatur vero qui etiam non rogantes cogit et quaerit, ne forte in vicis et plateis extra tectum remaneant. Magna etenim virtus est hospitalitas, per quam multi placuerunt Deo. Angelis hospitio susceptis, sicut Abraham et Loth, et alii multi. Benedicite persequentivus vos, id est, benedicite illos, et bene loquimini cum illis qui vobis vim inferunt; benedicite, et nolite maledicere, id est malum dicere. Verbi gratia: Detrahere alicui amale loquantur de vobis, dicentes vos magos esse et discipulos seductoris hominis, no
Abbreviated transcription (Latin):
sccuri ia de pmio. De qͥbꝰ om̃ibꝰ dñs dixit.
Beati qͥ lugene: qm̃ ipsi ꝯsolabunt᷑. Idipsii
inuicẽ sencientes Hic sermo iꝑcius habe¬
t in greco. Est aũ sensus ÷ͦ ic sentite de a¬
lio: sicut de uobis ÷ icut uobis bona opta¬
tis. sic & iliis &. sicut uos diligitis. sic alios
diligite. Uel ita estimate uosꝰ diligi a fr̃ẽ: siẽ
a uobis met ipsis. Nonsitis alta sapientes.

Expanded text:
ri jam de praemio, de quibus omnibus Dominus dicit: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Idipsum invicem sentientes. Hic sermo apertius habetur in Graeco. Est autem sensus: Sic sentite de alio sicut de vobis, id est, sicut vobis bona optatis, sic et aliis; et sicut vosipsos diligitis, sic alios diligite; vel, ita aestimate vos diligi a fratre veluti a vobismetipsis. Non alta sapientes,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ ꝗͥ incęlis est. Om̃s enĩ qͥunã fidẽ habeñ
&. uno baptismate sĩ abluti. ita se iniic̃ẽ
dite p̃lati subiectis &. subiecti pͣlacis. ꝙ
humilitatis uirtꝰ. etiã ethincis placet.
Sollic itudine ñ sitis pigri. id: eura subdi
tor. ñ sitis desides ar corpentes: ne forte cũ
seruo inutili dãp̃nemini. qͥ ligatis manibꝰ
x. pedibꝰ. missus ẽ intenebras exteriores.¬
mente ñ sitis tepidi in dilectione de ie
ꝓrimi ne forte audiatis. qr nec frigidꝰ
es nec ealidꝰ incipiã te euomere ex ore
meo. De huiꝰ ignis feruore: dieit añs in
eugłio. Igne̾ ueni muttere intertã. Oño¬

Expanded text:
ui in coelis est. Omnes enim qui unam fidem habent et uno baptismate sunt abluti, ita se invicem ddite, praelati subjectis, subjecti praelatis, quia humilitatis virtus, etiam ethnicis placet. Sollicitudine non sitis pigri, id est, in cura subditorum non sitis desides et torpentes, ne forte cum servo inutili damnemini, qui, ligatis manibus et pedibus, missus est in tenebras. Et nomente, non sitis tepidi in dilectione Dei et proximi, ne forte audiatis: Quia nec frigidus es, nec calidus, insipiam te evomere ex ore meo . De hujus ignis fervore, dicit Dominus in Evangelio: Ignem veni mittere in terram
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ gaudendũ. qͦd demonia illis subiecta st̃.
s pocnus de hoc qͦd nomina eoꝵ seripta es¬
sent incelo. eb est sensiis Si uidericis homi¬
nẽ digna oꝑa agente̾ quę mereant᷑ seribi
in cęlis: de illius salute congaudetote. ẜle¬
re eũ flentibꝰ curate. Non cũ his qͥ lugent
a. deflent anuissionẽ tẽporaliũ rerũ sed po¬
eius eũ tnis qͥ sua aut ꝓximoꝵ de flent¬

Expanded text:
e gaudendum quod daemonia eis subjecta erant, sed potius de hoc quod nomina eorum scripta essent in coelo, et est sensus: Si videritis hominem digna opera agentem, quae mereamur scribi in coelis, de illius salute congaudetote. Flere cum flentibus curate: non cum his qui lugent et deflent amissionem rerum temporalium, sed potius cum his qui sua aut proximo
Abbreviated transcription (Latin):
T doc trinã inscio. iđo faciat ut deo &. nͣ
hominib placeat: & sub audiendũ ita
qͥ tribuit. in simplicitate tribuat. Qui
preest in sollicrudine. sub audis. de bet
preesse: ut sibi cõmissos ñ negligat.
Hec sollic itudo id magna ciua: circa
animas marime debet ee̾. Quimise ret
sub audis paupi cibũ esurienti porri¬
gendo & potũ sicienti. uestim̃tum al¬
genti .&. tectũ uaganti. inhy larnaie
& gaudio mentis hoc faciat: qr nyla¬
rẽ datorẽ diligit as. Cũ gaudio & em̃
siftit: q parua tribuit &. te̾porauia. &¬
recepturꝰ ẽ maxima premia & et̾na qͣm¬
elemosina quã paupi latgit̾ interra. a

Expanded text:
octrinam inscio, ideo faciat, ut Deo et non hominibus placeat, et est subaudiendum: Ita qui tribuit, in simplicitate tribuat. Qui praeest in sollicitudine, subaudis debet praeesse, ut sibi commissos non negligat. Haec sollicitudo, id est magna cura, circa animas maxime debet esse. Qui miseretur, subaudis pauperis, cibum esurienti porrigendo, et potum sitienti, vestimentum algenti, et testum vaganti, in hilaritate et gaudio mentis hoc faciat, quia hilarem datorem diligit Deus. Cum gaudio etenim msistit, quia qui parva tribuit ac temporalia, recepturus est maxima praemia et aete
Abbreviated transcription (Latin):
nacionũ gr̃a dei ẽ: qr sine sius meritis illud
ꝑcepert. Siue ꝓpheciã. sub dudit᷑ quisqͥs
habet scđm racionẽ fidi habet illam: quia :¬
fides hoc ꝓmeruit. Sͦi eñi ñ eredidissemꝰ.
agabus ꝓphasse post dñi ascensionẽ & qͥtu:¬
or filie philippi. Ipsi etiã apłi fue̾rt: qr fucu¬

Expanded text:
ei est, quia sine suis meritis illud perceperunt: sive prophetiam, subaudis quis habet: sive rationem fidei habet illam, quia fides hoc promeruit. Si enim non credidissemus,Agabus prophetasse post Domini ascensionem, et quatuor filiae Philippi. Ipsi etiam apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
posite st: qr qͥ amplius homo inalũ saci
co amplius pęnas sust inelut maiores : Si
iu male feceris. time . iđ÷ ñ leue seras po¬
iestate̾ cimere: poterit eñi te dapuare
inuenta occasione. Non eñi sine causa
glaqiũ portat. Per gladium mnielli i
undieta. Non sine causa ꝗl. ldiĩs poriai
id ÷ ñ sine causa poiestaie uleiscendi babei¬

Expanded text:
positae sunt, quia quo amplius homo malum facit, eo amplius poenas sustinebit majores. Si autem male feceris, time; id est, non leve feras potestatem timere: poterit enim te damnare inventa occasione. Non enim sine causa gladium portat. Per gladium intelligitur vindicta. Non sine causa gladium portat, id est, non sine causa ulciscendi pote
Abbreviated transcription (Latin):
cliis: scdin sapieneiã sibi adeo datã. Quod aũ
dicit om̃ibꝰ qͥst̾ inter uos .a. simplicit᷑ potest
intelligi. ut dicat᷑ om̃ibꝰ dico qͥ habitant inẽ
uos .. aleiori intellectu ut illos alloquat᷑
qͥ ꝑ fidẽ deo adhȩ rebant. qͥ sẽꝑ habet ee̾. Us
enĩ solus ẽ qr ipse substancialit̃ habet ee. fiẽ
id moysen dicit. Ego sum. ꝗͥ sũ. Ego sum ds

Expanded text:
dum sapientiam sibi a Deo datam . Quod autem dicit, omnibus qui sunt inter vos, simpliciter et potest intelligi, ut dicatur: Omnibus dico qui sunt inter vos, et altiori intellectu, ut illos alloquatur qui per fidem Deo adhaerebant qui semper habet esse, Deus enim solus est quia ipse substantialiter habet esse, sicut ad Moysen dicit : Ego sum qui sum, et Ego sum Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tor dispensare p̃dicacionẽ suã. ne forte
aueritate de uiet. Siue ministeriũ. sub au¬
dit̾ quis habet inministrando: ne plussa¬
piat quã oporteat sape. In ministerio .&. enii
Habes qͥd mninistres ꝓauꝵ ibꝰ &. or phanis: noli
supbire ꝙ gratis tͥ a deo datũ eis. Potest &. de
minitterio eccłastieo intelligr de qͣ nemo de¬
are. actendens illud qͦd đr. Om̃is qͥ se humiliat
exaltabit᷑: e qͥnco magnꝰ es. humilia te inom̃ibꝰ.
Siue qͥdocei. indoetrina. sub audit᷑. que illigra¬

Expanded text:
tor dispensare praedicationem suam, ne forte a veritate deviet: sive ministerium, subaudis quis habet, in ministrando, non plus sapiat quam oportet sapere. In ministerio etenim Habes quod ministres pauperibus et orphanis, noli superbire, quia gratis tibi a Deo datum est. Potest et de ministerio ecclesiastico intelligi, de quo nemo deare, attendens illud quod dicitur : Omnis quise humiliat, exaltabitur, et quanto magnus es, humilia te in omnibus: sive qui docet in do
Abbreviated transcription (Latin):
mi. Hec e nĩ tria: uoluntate dei ꝑficiunt. Si
ue alit̃. Bona uoluntas dei ẽ. inꝯiugatisꝰ be¬
ne placens inuid uis: ꝑfecta in uirginibꝰ. Hii
Adei donabuntur.
Sico eni ꝑgrãm que data ẽ miehi oniibꝰ
qͥst̾ inter uos. ñi plussape quã oportet saꝑe:¬

Expanded text:
mi. Haec enim tria voluntatem Dei perficiumi. Haec enim tria voluntatem Dei perficiue aliter: bona voluntas Dei est in conjugatis, beneplacens in viduis, perfecta in virginibus. Hi ntatis Dei donabuntur. Dico enim per gratiam quae data est mihi, omnibus qui sunt inter vos: Non plus sapere quam oportet saper
Abbreviated transcription (Latin):
ne trabat inte riora. ẽ ransiit ad euigłm: didi¬
en qͦd lex spitalit᷑ de beit intelligi: atq ita
resormatꝰ ẽ in nouitate sensus sui. dũ amis¬
sis te nebris carnalis intelligenciȩ. ad fruc¬
Iũ cransiit sꝑitalis allegorie S ic intelligen¬
dũ & ide his qui spretis uiens. aduirtutes
transeunt & dũ ꝓficiunt de uirtute in uir¬
tut̾e̾. cotidie in nouant᷑. Ut ꝓbetis quȩ sit
uoluntas dei. Qui sacras se ripturas sedulo
legit. ille inuenit quȩ sit uoluntas dei iqd
qͥd deo placeat. qͥdue displiceat: uł qͦmͦ ei
uol untas impleri possit. In omnibꝰ eñĩ ac
cepta sint oꝑ a quę agimꝰ annon. Bona.
bene placens. & ꝑfecta. Bona ẽ uoluntas
dei: qr bona de sidat semꝑ. Bene placens.
qr omnia bona placita st̾ ei. Perfecta.
qr nichil duplicitatis placet ei: s ea quę
sincero animo fiunt. Alit̃. Bona. infide:
bene placens in spe futuroꝵ. bonor
ꝑ fecta in caritate. id in dilectione deia ꝓxi¬

Expanded text:
ransiit ad Evangelium: didicit quod lex spiritaliter debeat intelligi, atque ita reformatus est in novitate sensus sui, dum amissis tenebris carnalis intelligentiae ad fructum transiit spiritalis allegoriae. Sic intelligendum et de his qui, spretis vitiis, ad virtutes transeunt, et dum proficiunt de virtute in virtutem, quotidie innovantur: ut probetis quae sit voluntas Dei: qui sacras Scripturas saeculo legit, ille invenit quae sit voluntas Dei, id est quid Deo placeat, quidve displiceat, vel quomodo voluntas ejus impleri possit. In omnibus etenim acepta sint opera quae agimus annon: bona, et beneplacens, et perfecta. Bona voluntas Dei est quia bona desiderat semper; beneplacens, quia omnia bona placita sunt ei; perfecta, quia nihil duplicitatis placet ei, sed ea quae sincero animo fiunt. Aliter: bona in fide, beneplacens in spe futurorum bonorum, perfecta in charitate, id est in Dei dilectione et proxi
Abbreviated transcription (Latin):
Ouandocũq eñi uicia carnis .&. rediuua
peccata in nobis mortificamꝰ uirtutibꝰ q
pollemꝰ. hostia uiia & racionabilis effici
les hostias uctimasq sibi pͣceꝑit offerri:
supse ꝑ illa sacrificia offerentibꝰ placabi¬
lis ñ reddebat᷑. ad eo ut peccatis eoꝵ. in¬
dulgeret. Cui respondendũ ẽ. ob duas p̃¬
ꝓnierant animi iudeoꝵ. adydola colen¬
da. diq ido tolerab ilius erat deo a se eres¬
ta sibi offerri quã de monibꝰ: uł qr uerũ
rat ut habeset figuratiua saerifieia longe
duteqͣ. ueniret. ut ꝑ illa typica fac ilius
ꝑueniret᷑ ad istud uerũ Siue etiã t̃cia cau¬
sa mysterii fuit. ut illa offerrent᷑ sacrifi¬
cia typiea: quatinꝰ illud saerificiũ p̃signa¬

Expanded text:
enim vitia carnis et recidiva peccata in nobis mortificamus, virtutibusque pollemus, hostia viva atque rationabilis efficimles hostias victimasque sibi praeceperit offerri, si ipse per illa sacrificia offerentibus placabilis non reddebatur, adeo ut peccata eis indulgeret? Cui respondendum est, ob duas pr quia proni erant animi Judaeorum ad idola colenda, atque ideo tolerabilius erat Deo a se creata sibi offerri quam daemonibus, vel quia verum rat ut haberet figurativa sacrificia longe antequam veniret, ut per illa typica facilius perveniret ad istud verum. Sive etiam tertia causa mysterii fuit, ut illa offerrentur sacrificia typica, quatenus istud sacrificium praefigura
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ ad ostiũ domꝰ dñi ibiq sacetdotibus
tradebant᷑. Uictime uͦ dicebant᷑ a uincien¬
do: eoq̃d funibꝰ & restib uincta amimalia
ad sacrificiũ adducebant᷑. Quantũ uͦ ad
paganor ꝑtinet ritũ. hostia dicebatͭ sacri¬
ficiũ qͦd offerebat᷑ Idelis: quando contra
hostes dimicandũ erat. Uictima uͦ dicelat᷑
accione offerebat᷑. Scam. Corꝑa nr̃a fieri¬

Expanded text:
bantur ad ostium domus Domini, ibique sacerdotibus bantur ad ostium domus Domini, ibique sacerdotibus tradebantur; victimae vero dicebantur a vinciendo, eo quod funibus et restibus vincta animalia ad sacrificium adducebantur. Quantum vero ad paganorum pertinet ritum, hostia dicebatur sacrificium quod offerebatur idolis, quando contra hostes dimicandum erat: victima vero dicebatur actione offerebatur. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
ur & apłs .s. obsechro & depͣcor quasi socius
Qua ꝓpt̾ & ft̃s eos appellat. ñ carne. s fide
recolens illud qͦd saluator dixit fidelibus.
lis Hoc inqͥt obsechro ꝑ miscdiã dei qua
saluati estis: ut exhibeatis corꝑa uĩa hosti
herosolimis int̾e plo obtulerant. hos hor¬
tat᷑ ut ĩa ñ boues. ñ hyrcos. ñ arietes s se¬
met ipsos hostias deo sꝑitales immiolent
Siqͥde qͥndo ista seribebat apłs. adhue tem¬
plũ iherosolimis constabat : &. necdũ erat
sub uersũ aromanis. Hostia gͥ &. immolat᷑
& uiua ẽ. qͥndo homo abhac uita ñ defi¬
cit .&. carnalibꝰ uiciis seoccidit: mortifican¬
do membra sua cũ peccatis &. ꝯcupiscen¬
ciis. Uerbi gr̃a. Fint suꝑtꝰ. efficit᷑ humilis
Fuit luxuriosus: efficit᷑ castꝰ. ẜuit gulosus
efficit᷑ tẽ peiatꝰ appetitor parsimonie ex¬
istens omĩsq frugalitatis. Sic uiuit homo
uirtutibꝰ & morit᷑ uiciis. Hostie appellant᷑
in ueteri testam̃to. animalia que adduce¬

Expanded text:
us, sed obsecro et deprecor quasi socius, quapropter et fratres eos appellat, non carne, sed fide, recolens illud quod Salvator fidelibus dixit:  Hoc inquit: Obsecro per misericordiam Dei, qua salvati estis, ut exhibeatis corpora vestra hoHierosolymis in templo obtulerant: hos hortatur ut jam non boves, non hircos, non arietes, sed semetipsos hostias Deo spiritales immolent. Siquidem quando ista scribebat Apostolus, adhuc templum Hierosolymis stabat, et necdum erat subversum a Romanis. Hostia igitur et immolatur et viva est, quando homo ab hac vita non deficit, et carnalibus vitiis se occidit, mortificando membra sua cum peccatis et concupiscentiis. Verbi gratia: fuit superbus, efficitur humilis; fuit luxuriosus, efficitur castus; fuit gulosus, efficitur temperatus, appetitor parcimoniae existens, omnisque frugalitatis. Sic vivit homo virtutibus, et moritur vitiis. Hostiae appellabantur in Veteri Testamento animalia, quae adduce
Abbreviated transcription (Latin):
obȩdiencia: ab eo uerbo. qͦd ẽ obsequor.S
hic ab apło. ꝓ cultu diumę religionis pomt᷑
qdolim apud iudȩos qͦdãmͦ irracionabile
fuit. qͥndo putabant in uisibili .&. incorpeo
deo. ꝑ corꝑales uictimas &. sanguinolentas.
se posse placere: & a peceatis mundari. Neq
eni ad racion̾e̾ ꝑtinet: ut racionabilis ere¬
acura quę ẽ homo. irracionabilia ꝓse of¬
feras. Itaq rac ionabilis cultꝰ ẽ: ut deo spui

Expanded text:
o quod est obsequor, sed hic ab Apostolo pro cultu divinae religionis ponitur, quod olim apud Judaeos quodammodo irrationabile fuit, quando putabant invisibili et incorporeo Deo per corporales victimas et sanguinolentas se posse placere, et a peccatis mundari. Neque enim ad rationem pertinet ut rationabilis creatura, quae est homo, irrationabilia pro se offerat. It
Abbreviated transcription (Latin):
pulant᷑ &ł qͥd dico. Focutiq dico &. p̃cipio
ĩplus saꝑe quã oportet sape s saꝑe ad so¬
brietatẽ: id÷ ñ suꝑbire. Hoc dicit ꝯtra gen¬
tiles tum̃tes: qͥ insuitabant iudȩis. tam quã
ramis fractis. Plus eñi quã oportet sapit. qͥ
ꝓpt̃ alterius miseriã scertollit : cũ poenus hu¬
muuri debeat ne&. ipse cadat. Dicendũ & ꝓp̃¬
t̃ eos qͥ sanã doctrinã ñ sectantes. quȩdam
falsitatis dogmata cõponunt. qbꝰ simpliciũ
animos cor rũpunt: ñ plus saꝑe quã oportet
sape. Oportet deniq ut uita p̾cede neui doe¬
łor. imitet᷑ .s. ingeniũ psenciũ magistra.
adimplens qͦd dicit sapieneia. Nontiansgle¬
diaris c̃ minos. qͦs posuert patres cui. Sed sa¬
pe dd sobrietate: id÷ ad te̾pane iã. Sobrie ñ

Expanded text:
d dico? Hoc utique dico et praecipio, non plus sapere quam oportet sapere, id est non superbire. Hoc dicit contra gentiles tumentes, qui insultabant Judaeis tanquam ramis fractis. Plus enim quam oportet sapit, qui propter alterius miseriam se extollit, cum potius humiliari debeat, ne et ipse cadat. Dicendum et propter eos qui, sanam doctrinam non sectantes, quaedam falsitatis dogmata componunt, quibus simplicium animos corrumpunt, non plus sapere quam oportet pere. Oportet denique ut viam praecedentium doctorum imitetur et ingenium praesentium magistrorum, adimplens quod dicit Sapientia: Ne transgrediaris terminos quos posuerunt patres tui , sed sapere ad sobrietatem, i
Abbreviated transcription (Latin):
se iꝑ annis t̃ẽporibꝰ diebꝰ. noctibꝰ. horis aq
mom̃tis uoluit᷑. s homines ꝑ carnalẽ ꝯuer¬
sacionẽ secło deditos. paganos uides icet. ui¬
dȩos. hereticos. falsosq xꝑianos: qͥbꝰ ñ debe¬
mꝰ assimilari &. c̃sociari: ne eoꝵ uiemsꝰ inqͥne¬
mͣ &. nr̃is. Nolite inqͥt ⁊formari huic secło.
id ÷ nolite similes effici amatoribꝰ huiꝰ secłi:
qͥ uirtutes despiciunt .& uicia sectant᷑. Sed
resor mamini in nouitate sensus ur̃i. Per stu¬
diũ lectiõis & meditacionis ueteris &. noui
cestam̃ti. qͦ cotidie sensus nr ꝙ intellectꝰ. in¬
magis in sapiencia cresciniꝰ. ea de deo intel¬
ligendo que ante ignorabamꝰ. Reformat᷑
etiã in nouitate sensus nrͣ. dũ. ꝓficit in no¬

Expanded text:
annis, temporibus, diebus, noctibus, horis, atque momentis volvitur, sed homines per carnalem conversationem saeculo deditos, paganos videlicet, Judaeos, haereticos, falsosque Christianos, quibus non debemus assimilari et consociari, ne eorum vitiis inquinemur et nostris. Nolite, inquit, conformari huic saeculo, id est, nolite similes fieri amatoribus hujus saeculi, qui virtutes despiciunt, et vitia sectantur; sed reformamini in novitate sensus vestri, per studium lectionis et meditationis Veteris Testamenti et Novi. Quotidie sensus noster et intellectus inmagis in sapientia crescimus, ea de Deo intelligendo quae antea ignorabamus. Reformatur etiam in novitate sensus n
Abbreviated transcription (Latin):
ti .&. in lingius omniũ genciũ. Dieit enim
beatꝰ august inꝰ in qͦdã sermone suo. diuinitꝰ
ta ꝓcutatũ ee̾ apło: ut qr om̃ibꝰ gentibus
erat p̃dicaturꝰ. maiorẽ sapienciã pręom¬
nibꝰ apłis haberet. ut omnibꝰ philosophii
genciũ & simplicibꝰ ee̾t sufficiens. Unde &.
uetrus in epła sud laudat illũ dicem Sic¬

Expanded text:
. Dicit enim beatus Augustinus in quodam sermone suo: Divinitus ita procuratum esse Apostolo, ut quia omnibus gentibus erat praedicaturus, majorem sapientiam prae omnibus apostolis haberet, ut omnibus philosophis gentium et simplicibus esset sufficiens. Unde et Petrus in Epistola sua laudat illum, dice
Abbreviated transcription (Latin):
uidiat᷑ liqͥd ad eõ plecionẽ sensus. Dicat᷑ itaq
hoc m. ⁊ umꝰ gͥ nos habentes donaciones seđm
grãm quȩ data ẽ nobis adeo differentes: &.
abinuicẽ diftantes: sicut & m̃ebra corporis.
uerbigrã. Ocłs ñ est auris. nec auris ocłs.¬

Expanded text:
ompletionem sensus. Dicatur itaque hoc modo: Sumus igitur nos habentes donationes secundum gratiam quae data est nobis a Deo, differentes et ab invicem distantes, sicut et membra corporis. Verbi gratia: oculus non est auris, nec auris oc
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ epłe. ñ plussape quã oportet saꝑe. Ex¬
hortacio species ẽ p̃dicacionis &. doctrinȩ &.
maxime ad dolent̾ẽ & despantẽ respient.
Gerbi gr̃a. Sunt multi doctores. qͥ sapiencia
diuinarũ seripturarũ pollentes. pariterq
eloquencia uerboꝵ Florentes. totadie allo¬
quunt᷑ popłm disputantes de rectitudine
fidi de appetitu uirtutũ & erecraciõe uiei¬
or de felicitate ꝑ. petui regni & ꝑdiciõẽ
inferni. &. ꝓtelato sermone pene usq adso
criinalibꝰ de lictis tenent᷑ ob noxii & re¬
colit se aliqͣd facinꝰ grauissimũ ꝑpetrasse.
hor ob immanitate̾ sceleris sui tristicia
Comptaq causa. ⁊ solat᷑ illũ uerbis simpli¬
lutis dans parit̃ et̃na exempla .q. ẽsoloso¬
ria ae dicens. Quid in desꝑacionis malũ la¬

Expanded text:
istolae: Non plus sapere quam oportet sapere. Exhortatio est species praedicationis et doctrinae, et maxime ad dolentem et desperantem respicit. Verbi gratia: Sunt multi doctores qui sapientia divinarum Scripturarum pollentes pariterque eloquentia verborum florentes, tota die alloquuntur populum, disputantes de rectitudine fidei, de appetitu virtutum, et exsecratione vitiorum, de felicitate perpetui regni, et perditione inferni: et protelato sermone pene usque ad scriminalibus delictis tenentur obnoxii, et recolit se aliquod facinus gravissimum perpetrasse, horum: ob immanitatem sceleris sui tristitia comperta causa consolatur illum verbis simplilutis, dans pariter exempla consolatoria, ac dicens: Quid in desperationis malum la