comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lites uigurt̾ini. signo dato. castra hostium in¬
uaduñ. semisonos. partim. alios arma sumentes
fugant. funduntq: Atherbal cũ paucis equitibus
cyrtam ꝓfugit . Etm multitudo togatoꝵ fuiss&:
quȩ numidas insequentes moenib ꝓhibuit. uno
die inter duos reges coeptũ. atq patratum for&¬
bellum. Igitur iugurtha oppidum circum sedit.
uineis. turribq & machinis om̃iũ generum.
expugnare aggreditur Maxime festinars
tẽpus legatorũ ante capere. quos ante p̾lium factũ.¬
romam ab atherbale missos audiuerat. S&post¬
quã senatus debello eoꝵ accepit. tresadolescen¬
tes. iniffricã sȩgant᷑ quiambos reges. adeaN
senatus paptique romani uerbis nuntient. uel¬
ueniunt: ed magis. qđ romȩ dum proficisci pa¬
rant: deplio facco  ohpugnatione cyrte
audiȩbatir. Sedisriimor. lemens erat. Quo¬
rũ uigurtha accepta dratione respondit sibi
ncque myius quicꝗ neq carius ee aisornate

Expanded text:
lites Iugurthini signo dato castra hostium inlites Iugurthini signo dato castra hostium invadunt, semisomnos partim, alios arma sumentis fugant funduntque. Adherbal cum paucis equitibus Cirtam profugit, et ni multitudo togatorum fuisset, quae Numidas insequentis moenibus prohibuit, uno die inter duos reges coeptum atque patratum bellum foret. Igitur Iugurtha oppidum circumsedit, vineis turribusque et machinis omnium generum expugnare aggreditur, maxime festinans tempus legatorum antecapere, quos ante proelium factum ab Adherbale Romam missos audiuerat. Sed postquam senatus de bello eorum accepit, tres adulescentes in Africam legantur, qui ambos reges adeant, senatus populique Romani verbis nuntient velveniunt, eo magis quod Romae, dum proficisci parant, de proelio facto et oppugnatione Cirtae audiebatur; sed is rumor clemens erat. quorum Iugurtha accepta oratione respondit sibi neque maius quicquam neque carius auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
emanu : eamq rem. bellicausam fore. Atille qđ
neq separe armis existimabat. & amiticia .p.
.r. magis quã numidis fretus erat: legatos adiu¬
gurtham de iniurus questũ misit. Quitam & si
contumeliosa dicta retulerant. prius. decreuit.
cesserat: Peq: eo magis cupido iugurthȩ minu¬
ebatur. quippe. quitotũ regnũ eius. animo iam inua¬
serat Itaq non uti antea cũ p̃datoria manu. s& mag¬
no exercitii comparato. bellũ gerere coepit. & aꝑte
totius numidiȩ. imperiũ petere. Ueterũ quaꝑ
gebat. urbes. agros. uastare. p̃das agere. suis ani¬
mũ. hostib terrorẽ augere. Atherbal ubuntel¬
ligit eo ꝓcessũ. uti regnũ. autrelinquendũ e̾et. aut
armis retinendũ. necessario copias parat. & iugur¬
the obuius ꝓcedit. Interea haudlonge amari
ꝓpe cyrtã oppidũ. utriusq exercitus c̃sedit. Q
quia diei extremũ erat. p̃liũ ñinceptũ. S&e ubi
plerũq noctis ꝓcessit:. obscuro &iã tũlumine mi¬

Expanded text:
m eamque rem belli causam fore. At ille, quod neque se parem armis existimabat et amicitia populi Romani magis quam Numidis fretus erat, legatos ad Iugurtham de iniuriis questum misit. Qui tametsi contumeliosa dicta rettulerant, prius tamen omniacesserat. Neque eo magis cupido Iugurthae minuebatur, quippe qui totum eius regnum animo iam invaserat. Itaque non uti antea cum praedatoria manu, sed magno exercitu comparato bellum gerere coepit et aperte totius Numidiae imperium petere. Ceterum, qua pergebat, urbis agros vastare, praedas agere, suis animum hostibus terrorem augere. Adherbal ubi intellegit eo processum, uti regnum aut relinquendum esset aut armis retinendum, necessario copias parat et Iugurthae obvius procedit. Interim haud longe a mari prope Cirtam oppidum utriusque exercitus consedit et, quia diei extremum erat, proelium non inceptum. Sed ubi plerumque noctis processit, obscuro etiam tum lumine mi
Abbreviated transcription (Latin):
romanus uella&e collo quio diẽ locũ tẽpus. ipse
nos cõmunis licencius gercritur. Nã ab insi¬
diis cuis alit̾ caueri nequiuisse Seel ego compe¬
ri& hoc boceũ magis punica file quã obea
u si pno turno ieni refasis omib: silla pari
cuortusols astramet eb at: cũequites mauri ñcian.
igurtha cicit duũ miliũ int̾ualiu aneeces conse¬
disse. Q uod postꝗ auelitũ : tũ uͦ ingens metꝰ nros
inuadit crede se ꝓdicos auolues. ⁊ insidus cireũ¬
uentos Ac fucre quielicerent manu uindicandũ

Expanded text:
Romanus vellet; conloquio diem locum tempus ipse dRomanus vellet; conloquio diem locum tempus ipse dres communis licentius gereretur; nam ab insidiis eius aliter caueri nequiuisse. Sed ego comperior Bocchum magis Punica fide quam ob eaue nocturno itinere fessis omnibus Sulla pariter cum ortu solis castra metabatur, quom equites Mauri nuntiant Iugurtham circiter duum milium intervallo ante consedisse. quod postquam auditum est, tum vero ingens metus nostros invadit; credere se proditos a Voluce et insidiis circumven
Abbreviated transcription (Latin):
sibimp̃lionunꝰ peꝑcssent. tanto tuciores fore. nec
qquc̃ ꝗ decere quimanꝰ armauert.: ab inher mas pedis
rniut̃ odicestatꝰ ut secderis ates ꝑfidiȩ bochi testis
det excastris abire uilo. Iue lacrimansoraro
noegeredera .n. hildolo faetũ ac mnagis calli licace
mauris solũ cũ silla iturũ. Eares uti intali
dubio atq hesitante iugurtha: in columes
transeunt. deniq paucis diebiis. quo ire in¬
tenderant: peruentũ ẽ. Ibi cũ bocco: numi¬
da quilã asparnomine multũ a familia¬
rit᷑ agebat. p̃missus auigurcha postꝗ sillam
accitũ auelierat: orator. & subdole spcculatũ
bocchi consilia ierat. Preterea labarimassu¬
grade filius. ex gente masinissȩ cecerũ ma¬
t̃no gnẽ in pari. nã patꝰ cius : ex concubina or¬
tus erat. mauro ob ingenii multabona carꝰ
acceptusq quẽ boccus fidũ esse romanis mid¬
tis ante tẽpestatibus exꝑtus. ilico ad sillã nun¬
ciatũ mitu. paratũ sese facere quȩ populus

Expanded text:
io minus pepercissent, tanto tutiores fore; nec quemquam decere, qui manus armaverit, ab inermis pedibus xumum obtestatus, ut sceleris atque perfidiae Bocchi testis adesset, ex castris abire iubet. ille lacrumans orare, ne ea crederet: nihil dolo factum, ac magis calliditate Mauris solum cum Sulla iturum. ea res, uti in taldubio atque haesitante Iugurtha incolumes transeunt. deinde paucis diebus, quo ire intenderant, perventum est. Ibi cum Boccho Numida quidam Aspar nomine multum et familiariter agebat, praemissus ab Iugurtha, postquam Sullam accitum audierat, orator et subdole speculatum Bocchi consilia; praeterea Dabar, Massugradae filius, ex gente Masinissae, ceterum materno genere inpar — nam pater eius ex concubina ortus erat —, Mauro ob ingeni multa bona carus acceptusque. quem Bocchus fidum esse Romanis multis ante tempestatibus expertus ilico ad Sullam nuntiatum mittit: paratum sese facere quae populus
Abbreviated transcription (Latin):
dustis inprima acie uersari. laborantib suc¬
currere Integos ꝓsaucus artescere ÷ om̃a pin¬
dere multũ pse pugnare sȩpe hostẽ ferire
mul erequebatur. Petreius ubi uido catilinã
cont̃ acrat᷑erat : magia ui tenđẽ. cohortẽ p̃toriuã
imedios hostes uiduc̃ : Cosq ꝑturbatos atq alios
alibi resistontes. int̃sic̃ Drĩde utrĩq exlatib cocos
Aggredit᷑. Manliꝰ & fesulanꝰ ĩpͥmis pugnantes cadunt
Postꝗ fusas copias seq cũpaucis relictũ uid&. memor
genis atq pͥstinȩ suȩ dignitatis ĩ confertissimos hostes in¬
currit. Ibiq pugnans cõfodit᷑. S confecto p̃lio : tũ uene¬

Expanded text:
ditis in prima acie vorsari, laborantibus sucditis in prima acie vorsari, laborantibus succurrere, integros pro sauciis arcessere, omnia providere, multum ipse pugnare, saepe hostem ferire: simul exequebatur. Petreius ubi videt Catilinam, contra ac ratus erat, magna vi tendere, cohortem praetoriam in medios hostis inducit eosqalibi resistentis interficit. Deinde utrimque ex lateribus ceteros aggreditur. Manlius et Faesulanus in primis pugnantes cadunt. Catilina postquam fusas copias seque cum paucis relictum videt, memor generis atque pristinae suae dignitatis in confertissumos hostis incurrit ibique pugnans confoditur. Sed confecto proelio tum ve
Abbreviated transcription (Latin):
ueteranas. quas tumultus causa c̃scripserat.
infronte. posteas : ceterũ exertitũ. in subsidi¬
is locat. Ipse equo circũiens. unũ quẽq no¬
minans appellat. hortatur. rogat. ut mnemine¬
rint sec̃tra latrones inermes. ꝓpatria. ꝓliberis.
paris. atq focis suis certare. Homo militaris
quod amplius annos. XXXX. tribunus aut p̃fectꝰ
autlegatus. autp̃tor. cũ magna gła in exerẽi¬
tu fuerat. plerosq ipsos. factaq eorũ fortia
nouerat. Ea cõmemorando. militũ animos ac¬
cendebat. Sa ubi omĩb rebus exploratis. pe¬
treius tuba signũ dat. cohortes paulatim ince¬
dere iuba. Idẽ. facit hostiũ exercitus Post¬
quã eo uentũ ẽ : unde aferentariis p̃liũ cõmit¬
t possa: maximo clamore cũ infestis signis
cõcurrunt. pila omittunt gladus resagitur
Ueterani. pristinȩ uirtutis memores: cõmin
accrit᷑ instare. Ilii haudtimidi resistunt ma¬
xina ui certatur. Interea catilina cũ expe¬

Expanded text:
veteranas, quas tumulti causa conscripserat, veteranas, quas tumulti causa conscripserat, in fronte, post eas ceterum exercitum in subsidiis locat. ipse equo circumiens unum quemque nominans appellat, hortatur, rogat, ut meminerint se contra latrones inermis pro patria, pro liberis, pro aris atque focis suis certare. homo militaris, quod amplius annos triginta tribunus aut praefectus aut legatus aut praetor cum magna gloria in exercitu fuerat, plerosque ipsos factaque eorum fortia noverat: ea conmemorando militum animos accendebat. Sed ubi omnibus rebus exploratis Petreius tuba signum dat, cohortis paulatim incedere iubet; idem facit hostium exercitus. postquam eo ventum est, unde a ferentariis proelium conmitti posset, maxumo clamore cum infestis signis concurrunt; pila omittunt, gladiis res geritur. veterani pristinae virtutis memores comminus acriter instare, illi haud timidi resistunt: maxuma vi certatur. interea Catilina cum expe
Abbreviated transcription (Latin):
hostib relinquatis. Haec ubi dint: paululũ cõ¬
moratus. signa canere iub&. atq instructos
ordines. in locũ equm deducit. Deinde remotis
equis om̃iũ. quo militib exequato periculo.
animus amplior ess&. ipse pedes. exercitum
ploco ⁊ atq copus instruit. Namuti planicies
erat int̾ sinis tros montes. & addextra rupe. as¬
pera octo cohortes infronte c̃stituit. Reliquoꝵ
signa. in subsidio arcius collocat. Abhis centu¬
riones om̃s lectos. & euocatos. Preterea ex gre¬
garis militib optimũ quẽq armatũ in primam
aciem subducit. G. manliũ indextera. fesula¬
nũ quẽdã. insinis tra parte curare iub&. Ipse
cũ libertis. & colonis. ꝓpt̾ aquilã assistit. quã
bello cymbrico .G. marus in exercitũ habuis¬
se dicebatur. At exaltera parte .o. antonius
pedib eger. qđ prelio ad ẽẽ nequibat . M. pe¬
treio legato. exertitũ ꝑmittit. Ille cohortes

Expanded text:
hostibus relinquatis.' Haec ubi dixit, paululum conhostibus relinquatis.' Haec ubi dixit, paululum conmoratus signa canere iubet atque instructos ordines in locum aequom deducit. dein remotis omnium equis, quo militibus exaequato periculo animus amplior esset, ipse pedes exercitum pro loco atque copiis instruit. nam, uti planities erat inter sinistros montis et ab dextra rupe aspera, octo cohortis in fronte constituit, reliquarum signa in subsidio artius conlocat. ab iis centuriones, omnis lectos et evocatos, praeterea ex gregariis militibus optumum quemque armatum in primam aciem subducit. C. Manlium in dextra, Faesulanum quendam in sinistra parte curare iubet. ipse cum libertis et colonis propter aquilam adsistit, quam bello Cimbrico C. Marius in exercitu habuisse dicebatur. at ex altera parte C. Antonius, pedibus aeger quod proelio adesse nequibat, M. Petreio legato exercitum permittit. ille cohortis
Abbreviated transcription (Latin):
cuit uobis cũ sũma turpitudine inexilio &atẽ agere
Potustis ñ nulli romȩ amissis bonis alienas opes eax¬
pectare. qr ilsfeda atq intoleranda uiris uide¬
bantur. haec sequi decreuistis: Sihȩc relinquere
uultis. audatia opus ẽ. Nemo. nisi uictor. pa¬
ce bellũ mutauit. Namin fuga salutẽ sperare
cũ arma quib: corpus tegitur: ab hostib auerte¬
ris. ea uera dementia ẽ. Sẽper in p̃lio his ẽ maxi
mũ periculũ. quimaxime timent. Audatia :
ꝓmuro habetur . Cũ uos c̃si dero milites &e cũ facta
ura estimo magna spes uictorȩ tena. animus
ȩtas. uirtus urã me hortantur. Preterea necen¬
tudo quȩ ceiã timidos. fortes facit. Nammul¬
tieudo . necircũuenire queat. ꝓhibent angus¬
tiȩ loci. Quod si uirtuti urẽ fortuna in uiderit:
causcte nemulti animã amittatis. neucapti po¬
dius. asicuti petora trucidemini ꝗ uirorũ more
pugnantes. eruentã aq: luctuosã uictoriã

Expanded text:
cuit vobis cum summa turpitudine in exilio aetatem agere, cuit vobis cum summa turpitudine in exilio aetatem agere, potuistis nonnulli Romae amissis bonis alienas opes expectare: quia illa foeda atque intoleranda viris videbantur, haec sequi decrevistis. si haec relinquere voltis, audacia opus est: nemo nisi victor pace bellum mutavit. nam in fuga salutem sperare, quom arma, quibus corpus tegitur, ab hostibus avorteris, ea vero dementia est. semper in proelio iis maxumum est periculum, qui maxume timent: audacia pro muro habetur. Quom vos considero, milites, et quom facta vostra aestumo, magna me spes victoriae tenet. animus aetas virtus vostra me hortantur, praeterea necessitudo, quae etiam timidos fortis facit. nam multitudo hostium ne circumvenire queat, prohibent angustiae loci. quod si virtuti vostrae fortuna inviderit, cavete inulti animam amittatis, neu capti potius sicuti pecora trucidemini, quam virorum more pugnantes cruentam atque luctuosam victoriam
Abbreviated transcription (Latin):
quoloco res nrȩ̃ sint. iuxta mecũ om̃s intelleg¬
tis. Exercitus hostium: duo. Unus aburbȩ
alter agallia obstant. Duitius inbis locis eͥe
simaxime animus ferat. frumenti. atq alia¬
ru rerũ egestas ꝓhib&. Quocũq ire placas
ferro iter aperiendũ ẽ. Qua propt̃ uos moneo
uti forti. atq parato animo sitis. & cũ preliun
inibitis memineritis uos. diunitias. decus glan
p̃terea lsbcatẽ: atq patriam. indextris ur̃is
portare. Siuuncimus. om̃ĩa nobis tuta eriues
cõmeatus abunde. municipia atq colonie
patebunt. Simetu cesserimus. eadem illa ac̃¬
ũsa fient. neq amicus. neq locus quisciuã
tg&. que arma ñ texerint. Preterta milites
ñ cadẽ nobis. & illis necessitudo im pendae
Nos ꝓpatria. ꝓlibertate. ꝓuita certamus lilis suꝑ ua¬
cancũ ẽ pugnare ꝓpotentia paucorũ. Quo auda¬
tius aggrediamini. memores pristinȩ uirtutis Li¬

Expanded text:
quo loco res nostrae sint, iuxta mecum omnes intellegquo loco res nostrae sint, iuxta mecum omnes intellegitis. Exercitus hostium duo, unus ab urbe, alter a Gallia obstant; diutius in his locis esse, si maxume animus ferat, frumenti atque aliarum rerum egestas prohibet; quocumque ire placet, ferro iter aperiundum est. Quapropter vos moneo, uti forti atque parato animo sitis et, cum proelium inibitis, memineritis vos divitias, decus, gloriam, praeterea libertatem atque patriam in dextris vostris portare. Si vincimus, omnia nobis tuta erunt: commeatus abunde, municipia atque coloniae patebunt; si metu cesserimus, eadem illa aersa fient, neque locus, neque amicus quisquam teget, quem arma non texerint. Praeterea milites, non eadem nobis, et illis necessitudo impendet. Nos pro patria, pro libertate, pro vita certamus: illis supervacaneum est pro potentia paucorum pugnare. Quo audacius aggredimini, memores pristinae
Abbreviated transcription (Latin):
atq copus hostium sese clausũ. in urbe resadũ¬
sas. neq fuge. neq p̃sidii ullãspẽ : optimum
facturatus. intalire fortunã belli tẽptare. sta¬
tuit cũ antonio. quã primũ c̃fligere. Itaque
contione ad uocata. huius cemodi orationẽ habu¬
Oratio catilnit. Cõꝑtũ ego habeo milites. uerba uirtutem
ñ ad dere. neq exignauo. strenuũ. neq for¬
tẽ extimido exercitũ. matione imperatoris fieri.
Quanta cuiusq animo audatia natura. aut
morib inẽ. tanta in bello patere sol&. Quem
neq gła. neq pericula excitant. nequiquã
hortere. timor anini. aurib offic̃. S& egouos qͦ
pauca monerẽ aduocaui. simul uti causam mẽi
consilii aperirẽ. Scitis equidẽ milites. socordia at¬
q ignaiia lentuli. quantã ipsi. nobisq cladem
attul erdͥt quoq modo. dũ exurbe p̃sidia oppe¬
rior ingalliã ꝓficisci nequiuerim. Nc̃ uero

Expanded text:
atque copiis hostium sese clausum, in urbe res advoatque copiis hostium sese clausum, in urbe res advorsas, neque fugae neque praesidi ullam spem, optumum factu ratus in tali re fortunam belli temptare, statuit cum Antonio quam primum confligere. Itaque contione advocata huiusce modi orationem habuit: "Compertum ego habeo, milites, verba virtutem non addere neque ex ignavo strenuum neque fortem ex timido exercitum oratione imperatoris fieri. Quanta cuiusque animo audacia natura aut moribus inest, tanta in bello patere solet. Quem neque gloria neque pericula excitant, nequiquam hortere: timor animi auribus officit. Sed ego vos, quo pauca monerem, advocavi, simul uti causam mei consili aperirem. Scitis equidem, milites, socordia atque ignavia Lentuli quantam ipsi nobisque cladem attulerit quoque modo, dum ex urbe praesidia opperior, in Galliam proficisci nequiverim. Nunc vero
Abbreviated transcription (Latin):
uisse. S& postquã in castra nuntius ꝑuenit : rome
coniurationẽ pate factã. delentulo. & cethego¬
ceterisq quossupra memoraui suppliciũ sũptũ
pleriq quos adbellũ spesrapinarũ. aut nouarũ
rerũ studium illexerat. dilabuntur. Reliquos
catilina permontes asperos. magnis it in eribus
inagrũ pistoriensem adducit. eo consillio. uti
pertramites occulte perfuger&. ingalliã trans al¬
pinã. At .Q. Metellus celer. cũ trib: legionibus
inagro piceno p̾sidebat. ex difficultate rerũ. ea¬
dẽ illa existimans. que supra diximus. catilinã a¬
gitare. Igitur ubi iter eius exꝑfugis cognouit. cas¬
tra ꝓpere mou&. ac sub ipsis radicib montiũ con¬
sedit. qua illi descensus erat in galliã ꝓperanti.
neq tamen antonius ꝓcul abe̾rat. ut pote qͥmag¬
no exercitu. Iocis ȩquiorib expeditos infuga
sequeretur. S& catilina postquã uid& montibus

Expanded text:
visse. Sed postquam in castra nuntius pervenit Romae visse. Sed postquam in castra nuntius pervenit Romae coniurationem patefactam, de Lentulo ceterisque, quos supra memoravi, supplicium sumptum, plerique, quos ad bellum spes rapinarum aut novarum rerum studium illexerat, dilabuntur; reliquos Catilina per montis asperos magnis itineribus in agrum Pistoriensem abducti eo consilio, uti per tramites occulte perfugeret in Galliam Transalpinam. At Q. Metellus Celer cum tribus legionibus in agro Piceno praesidebat ex difficultate rerum eadem illa existumans, quae supra diximus, Catilinam agitare. Igitur ubi iter eius ex perfugis cognovit, castra propere movit ac sub ipsis radicibus montium consedit, qua illi descensus erat in Galliam properanti. Neque tamen Antonius procul aberat, utpote qui magno exercitu locis aequioribus expeditus in fuga sequeretur. Sed Catilina, postquam videt montibus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i copia quã ipse adduxerat & manlius habu¬
erat. auas legiones inslituit. cohortes ꝓnume
militũ cõple. Beinde utquisq uoluntari
Iaute sotus incastra uenerit equaliter
distribuerat. acbreui spatic. legiones numero
hominũ. expleuergt. cũ inicio ñ amplius duob
milib habuissa. Soe ex om̃i copia.: circiter pars
quarta erat militarib armis instructa. Cȩteri
utquẽq casus armauerat. Sparos. autlanceas.
alii. ꝑacutas sudes. portabant. Sed postquã an¬
tonius cũ exercitu aduentabat. catilina ꝑ montes
iter sacere. modo adurbẽ. mͦ ingalliam uersus.
cas tra mouere. hostib occasionẽ pugnandi ñ
dare . Sperabat ꝓpediem magnas copias sese
habiturũ. siro mȩ sotii incoepta patrauissent.
Interea. seruitia repudiabat. cuius inicio ad eũ
magnȩ copiȩ c̃currebaN opibus coniurationis
fretus. simul alienũ suis rationib exis timans ui¬
deri. causam ciuium cũserlus fugitiuis cõmunica¬

Expanded text:
omni copia, quam et ipse adduxerat et Manlius habuomni copia, quam et ipse adduxerat et Manlius habuerat, duas legiones instituit, cohortis pro numero militum conplet. deinde, ut quisque voluntarius aut ex sociis in castra venerat, aequaliter distribuerat, ac brevi spatio legiones numero hominum expleverat, quom initio non amplius duobus milibus habuisset. sed ex omni copia circiter pars quarta erat militaribus armis instructa; ceteri, ut quemque casus armaverat, sparos aut lanceas, alii praeacutas sudis portabant. sed postquam Antonius cum exercitu adventabat, Catilina per montis iter facere, modo ad urbem, modo Galliam vorsus castra movere, hostibus occasionem pugnandi non dare. sperabat propediem magnas copias sese habiturum, si Romae socii incepta patravissent. interea servitia repudiabat, quoius initio ad eum magnae copiae concurrebant, opibus coniurationis fretus, simul alienum suis rationibus existumans videri causam civium cum servis fugitivis communica
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sul optimũ facturatus : noctẽ que instabat
ante capere. nequid eo spatio nouaretur:¬
trium uiros quȩ ad suppliciũ postulabat. parare
uib&. Ipse p̃sidus dispositis. lentulũ in carcerem
deducit Idẽ. fit cȩteris ꝑp̃tores. Estincarcere
locus. qđ tullianũ appellatur. ubi paululum
descenderis adleuã. circit̃ duod ecim pedes. hu¬
mi depressus. Eum. muniunt undique parie¬
tes. atq: insuꝑ. camera. lapideis fornicibus
uncta. Sce inculta tenebris. odore feda. atq
terribilis eius facies ẽ. In eũ locũ postquã dimis¬
sus. ẽ lentulus. indices rerũ capitaliũ. quib
p̃ceptũ erat. laqueo gulã fregere. Ita ille pa¬
tricius. exgente clarissima corneliorũ. qui con¬
sulare imperium romȩ habuerat. dignũ morib
factisq suis exiciũ uitȩ inuenit. Decethego stra¬
tlio gabinio cȩpario. eomodo. supplicium
sũptũ ẽ. Dum ͤa romȩ geruntur. catilina ex

Expanded text:
consul optumum factu ratus noctem quae instabat consul optumum factu ratus noctem quae instabat antecapere, ne quid eo spatio novaretur,tresviros quae ad supplicium postulabantur parare iubet. ipse praesidiis dispositis Lentulum in carcerem deducit; idem fit ceteris per praetores. est in carcere locus, quod Tullianum appellatur, ubi paululum ascenderis ad laevam, circiter duodecim pedes humi depressus; eum muniunt undique parietes atque insuper camera lapideis fornicibus iuncta; sed incultu tenebris odore foeda atque terribilis eius facies est. in eum locum postquam demissus est Lentulus, vindices rerum capitalium, quibus praeceptum erat, laqueo gulam fregere. ita ille patricius ex gente clarissuma Corneliorum, qui consulare imperium Romae habuerat, dignum moribus factisque suis exitium vitae invenit. de Cethego, Statilio, Gabinio, Caepario eodem modo supplicium sumptum est. Dum ea Romae geruntur, Catilina ex
Abbreviated transcription (Latin):
lia fuere. Magnitudo animi. par. Item. gła.
sed alia. alii. Cȩsar. beneficns. ac munificentia:
magnus habebatur: Integritate uitȩ. cato : Iuie.
mansuetudine. & miscđa clarus factus : Huic se¬
ueritas dignitatẽ. addiderat. Cȩsar. dando
llius facilitas. ł uius constantia. laudabatur.
Postremo. cȩsar in animũ induxerat. laborare
uigilare. ne gotiis amicorũ intentus. sua negle¬
ge̾re: nichil denegare. qđ dono dignũ ess&
Sibi magnũ imperiũ. exercitũ. bellũ nouũ. ex¬
obtabat. ubi uirtꝰ enitescere poss&. Atcatoni:
Studium modestiȩ: decoris. s. mͣatime seueri¬
tatis erat. Hondiiitus c̃diuite. neq factione
cũ factioso. sed cũ strenuo. uirtute. cũ modes¬
to. pudore. cũ in nocente abstinentia certabat.
Esse. quã uideri bonus malebat. Ita quo minus pe¬
tebat głam. eo magis illã assequebatur. Post¬
quã ut dixi senat᷑ insententiã catonis discessit.

Expanded text:
lia fuere, magnitudo animi par, item gloria, lia fuere, magnitudo animi par, item gloria, sed alia alii. Caesar beneficiis ac munificentia magnus habebatur, integritate vitae Cato. ille mansuetudine et misericordia clarus factus, huic severitas dignitatem addiderat. Caesar dando llius facilitas, huius constantia laudabatur. postremo Caesar in animum induxerat laborare, vigilare; negotiis amicorum intentus sua neglegere, nihil denegare quod dono dignum esset; sibi magnum imperium, exercitum, bellum novom exoptabat, ubi virtus enitescere posset. at Catoni studium modestiae, decoris, sed maxume severitatis erat; non divitiis cum divite neque factione cum factioso, sed cum strenuo virtute, cum modesto pudore, cum innocente abstinentia certabat; esse quam videri bonus malebat: ita, quo minus petebat gloriam, eo magis illum adsequebatur. Postquam, ut dixi, senatus in Catonis sententiam discessit,
Abbreviated transcription (Latin):
bam sepe numero parua manu. cũ magnis legioni¬
bus hostium contendisse. Cognouerã parus copi¬
is bella gesta. cũ opulentis regibus. Adhoc. sȩpe
fortunȩ uiolentiã tolerauisse łacundia grecos.
gła belli: gallos ante romanos fuiss&. Ac michi
multa agitanti cõnstabat. paucorũ diuium
egregiã uirtutẽ cuncta patrauisse. eoq: fac¬
tũ. uti diuitias. paupertas. multitudinem pau¬
citas superassa. Sedpostquã luxu atq desi¬
dia ciuitas corrupta ẽ: rursus res .p. magnitu¬
dine sua imperatorũ atq magis tratuũ uitia
sus tentabat Acsicuti effeta parentũ multis
tẽpestatib haud sane quisꝗ uirtute rome
magnus fuit: S& memoria mea. ingenti uir¬
tute diuersis morib fuere duo uiri . M. cato.
& .G. cȩsar. Quos qm̃ res obtulerat. silentio
p̃terire . ñ fuit c̃silium. Iuin utriusq natu¬
rã & mores. quantũ ingenio possẽ aperirem
gitur his genus. ȩtas. eloquentia. ꝓpe equa¬

Expanded text:
bam saepenumero parva manu cum magnis legionibam saepenumero parva manu cum magnis legionibus hostium contendisse; cognoveram parvis copiis bella gesta cum opulentis regibus, ad hoc saepe fortunae violentiam toleravisse, facundia Graecos, gloria belli Gallos ante Romanos fuisse. ac mihi multa agitanti constabat paucorum civium egregiam virtutem cuncta patravisse, eoque factum, uti divitias paupertas, multitudinem paucitas superaret. sed postquam luxu atque desidia civitas corrupta est, rursus res publica magnitudine sua imperatorum atque magistratuum vitia sustentabat ac, sicuti effeta parentum ui, multis tempestatibus haud sane quisquam Romae virtute magnus fuit. sed memoria mea ingenti virtute, divorsis moribus fuere viri duo, M. Cato et C. Caesar. quos quoniam res obtulerat, silentio praeterire non fuit consilium, quin utriusque naturam et mores, quantum ingenio possum, aperirem. igitur iis genus aetas eloquentia prope aequa
Abbreviated transcription (Latin):
atilina. cũ exercitu. faucib urg&. alii. intra moe¬
nia. atq insinu urbis sunt hostes. neq parari.
neq c̃suli. quicquã potest occulte. Quomagis
ꝓperandũ ẽ. Iuare : ita censeo ego. Cumne fa¬
rio c̃silio sceleratorũ ciuiũ. res.s. in maxima per¬
cula uenerit. hiq indicio titi. uolturtu. & legatorũ
allo brogũ conuincti. confessiq sint cedẽ. incen¬
dia aliaq fȩda. atq crudelia facinora. inciues.
patriamq parauisse. dec̾fessis. sicuti demanifes¬
tis rerũ capitaliũ. more maiorũ suppliciũ sum̃dũ
Postquã cato assedit : c̃sulares om̃s. itẽq senatus
magnapars. sententiã eius laud ant : uirtutem
animi ad celũ feruN. Alii alios increpantes.
timidos uocant. Vato clarus atq: magnus
habetur. Senatus decretũ sit. sitͤuti ille censu¬
erat. S& michi multa legenti. multa audien
queres. maxime tanta negotia sustinuissa. Scie¬

Expanded text:
Catilina cum exercitu faucibus urget, alii intra moeCatilina cum exercitu faucibus urget, alii intra moenia atque in sinu urbis sunt hostes; neque parari neque consuli quicquam potest occulte : quo magis properandum est. Quare ego ita censeo: Cum nefario consilio sceleratorum civium res publica in maxuma pericula venerit iique indicio T. Volturci et legatorum Allobrogum convicti confessique sint caedem, incendia aliaque se foeda atque crudelia facinora in civis patriamque paravisse, de confessis, sicuti de manufestis rerum capitalium, more maiorum supplicium sumundum." Postquam Cato adsedit, consulares omnes itemque senatus magna pars sententiam eius laudant, virtutem animi ad caelum ferunt, alii alios increpantes timidos vocant. Cato clarus atque magnus habetur; senati decretum fit, sicuti ille censuerat. Sed mihi multa legenti, multa audientquae res maxume tanta negotia sustinuisset. scie
Abbreviated transcription (Latin):
agendo. bene consulendo. omĩa ꝓspera cedunt
Ubi socordiȩ te atq ignauiȩ tradideris. nequi¬
quã deos implores. irati. infesti quesunt. A¬
pud maiores nr̃os. aulus manlius torquatus.
bello gallico filium suum. qđis. contra impe¬
rium. in hostẽ pugnauerat. necari iussit. Atq
ille egregius adolescens inmoderatȩ fortitu¬
dinis. morte poenas dedit. Uos decrudelissimis
parricidis quid statuatis cunc tamini: Uide¬
lic& cȩtera uita eorũ huic sceleri obstat. Ue¬
rũ parcite dignitati lentuli supse pudicitiȩ
si fame suȩ sidus. authominib: umquam ullis
pepcit. ignoscite cethegi adolescentiȩ: nisi al¬
terũ iã patriȩ bellũ fecit. Namquid ego. de
gobinio. statilio: cepario loquar: Quib: si
quic quã umquam pensi fuiss&: nonea con¬
peccato locus e̾et. facile patersr uosipsare colligi. corrigi¬
qm̃ uerba c̃tẽpnitis. Dedundiq circũuenti sumus

Expanded text:
agundo, bene consulundo prospere omnia cedunt. agundo, bene consulundo prospere omnia cedunt. Ubi socordiae te atque ignaviae tradideris, nequiquam deos implores: irati infestique sunt. Apud maiores nostros A. Manlius Torquatus bello Gallico filium suum, quod is contra imperium in hostem pugnaverat, necari iussit atque ille egregius adulescens inmoderatae fortitudinis morte poenas dedit: vos de crudelissumis parricidis quid statuatis, cunctamini? Videlicet cetera vita eorum huic sceleri obstat. Verum parcite dignitati Lentuli, si ipse pudicitiae, si famae suae, si dis aut hominibus umquam ullis pepercit! Ignoscite Cethegi adulescentiae, nisi iterum patriae bellum fecit! Nam quid ego de Gabinio, Statilio, Caepario loquar? Quibus si quicquam umquam pensi fuisset, non ea conpeccato locus esset, facile paterer vos ipsa re corrigi, quoniam verba contemnitis. Sed undique circumventi sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ. ubiuos separatim. sibi quisq consilium
capͥtis. ubi domi uoluptatib hic pecuniȩ. aut
gr̃ae seruitis. Eofit : utimpetus fiat. inuacuã
rẽ .s. Sedego haec omitto. Cson iurauere no¬
bilissimi ciues patriam incẽdere: gallorum
gensem infestissimã nomini romano adbellũ
arcessunt. Dux hostium. cum exercitu supra
capud est. Uoscunctamini. & iam nunc
& dubitatis. quid intra moenia app̃hensis
hostib faciatis: Misereamini censeo. Deli¬
quere homines adolescentuli. ꝑ ambitionẽ
atque armatos dimittatis. neista uobis man¬
suetudo & misericordia. sullarma coeperint
in miseriam conuertadt. Scilic&e. resipsa
aspera ẽ: sed uos nontimetis eam. Inimo uero
maxime. Sedinertia & mollitia animi. alius alium
expectantes. cunctamini uidelic&. dus inmor¬
talib confisi: qui hancrem .s. sepe in maximis
periculis seruauere. Nonuotis. neq supplicus
muliebrib auxilia deorũ parãtur. Uigilando

Expanded text:
mirum: ubi vos separatim sibi quisque consilium mirum: ubi vos separatim sibi quisque consilium capitis, ubi domi voluptatibus, hic pecuniae aut gratiae servitis, eo fit, ut impetus fiat in vacuam rem publicam. Sed ego haec omitto. coniuravere nobilissumi cives patriam incendere, Gallorum gentem infestissumam nomini Romano ad bellum arcessunt, dux hostium cum excaput est. Vos cunctamini etiam nunc et dubitatis, quid intra moenia deprensis hostibus faciatis? Misereamini censeo deliquere homines adulescentuli per ambitionem atque etiam armatos dimittatis. Ne ista vobis mansuetudo et misericordia, si illi arma ceperint, in miseriam convortat! Scilicet res ipsa aspera est, sed vos non timetis eam. Immo vero maxume. Sed inertia et mollitia animi alius alium exspectantes cunctamini, videlicet dis inmortalibus confisi, qui hanc rem publicam saepe in maxumis periculis servavere. Non votis neque suppliciis muliebribus auxilia deorum parantur: vigilando,
Abbreviated transcription (Latin):
chi. atq: uobis timere. uare cũde . P. lentulo
ceterisq S tatue s. procerto habetote. uossi¬
mul deexercitu catiline. & de omĩb coniuratis
decernere. Quantouos attentius ea agetis. tan¬
to illis infirmior animus erit. Sipaululũ modo
uos languere uiderint: iam om̃s feroces ade¬
ruNs. Nolite existimare maiores nr̃os. armis
rem .P. exparua magnã fecisse. Sutares ess&.
multo pulcherrimã eam nos haberemus. Quip¬
pe sociorũ. atq ciuiũ. preterea armorum.
atq equorum. maior copia nobis. quã illis. ẽ
Sed alia fuere: quȩ illos magnos fecere. que
nobis nulla sun. Domi : industria Foris
iustũ inperium. Animus inconsulendo liber. neque
delicto. Neque libidini obnaxius. Prohis nos ha¬
bemus luxuriã. atq auaritiã pͫ  egestatẽ. pri¬
uatim. opulentiã. laudamus diuitias. sẽquim᷑
inertiã. in t̾bonos & malos discrimen nullum.
Om̃ia uirtutis prȩmia. ambitio possid& . Neque

Expanded text:
hi atque vobis timere. qua re quom de P. Lentulo hi atque vobis timere. qua re quom de P. Lentulo ceterisque statuetis, pro certo habetote vos simul de exercitu Catilinae et de omnibus coniuratis decernere. quanto vos attentius ea agetis, tanto illis animus infirmior erit; si paulum modo vos languere viderint, iam omnes feroces aderunt. Nolite existumare maiores nostros armis rem publicam ex parva magnam fecisse. si ita esset, multo pulcherrumam eam nos haberemus: quippe sociorum atque civium, praeterea armorum atque equorum maior copia nobis quam illis est. sed alia fuere, quae illos magnos fecere, quae nobis nulla sunt: domi industria, foris iustum imperium, animus in consulundo liber, neque delicto neque lubidini obnoxius. pro his nos habemus luxuriam atque avaritiam, publice egestatem, privatim opulentiam. laudamus divitias, sequimur inertiam. inter bonos et malos discrimen nullum, omnia virtutis praemia ambitio possidet. neque
Abbreviated transcription (Latin):
rales exsociorũ fortunis. sint misericordes in fu¬
rib ȩrarii. ne illi sanguinẽ nrm̃ largiantur
& dũ paucis sceleratis parcuNt honos om̃s ꝑ di¬
tum eant. Bene. & composite .o. cesar paulo
ante ih hoc ordine. deuita. & morte disseru¬
it. credo. falsa existimansea. quȩ de inferis
memorantur. diuerso itinere malos abonis.
loca retra. inculta. foeda. atq formidolosa
habere. Itaq censuit pecunias eorum publi¬
candas. ipsos ꝑmunicipia in cus todus haben¬
dos. uidelic&. timens. nesi romesint : aut apopulari¬
bus coniurationis. aut amultitudine conducta. per
uim : eripiantur. Quasi uero mali. atque scelesti.
tantũ modo inurbe. & non ꝑtotã italiam sint. aut
non ibi plusposset audatia. ubi ad defendendum
opes minoressunt. Quare uanũ equidẽ hoc consili¬
um est: sipericulũ exillis metuit. Suntanto om̃i¬
ũ metu. solus nontim&: eo magis refert me : mi¬

Expanded text:
rales ex sociorum fortunis, sint misericordes in furales ex sociorum fortunis, sint misericordes in furibus aerari: ne illi sanguinem nostrum largiantur et, dum paucis sceleratis parcunt, bonos omnis perditum eant. Bene et conposite C. Caesar paulo ante in hoc ordine de vita et morte disseruit, credo falsa existumans ea, quae de inferis memorantur: divorso itinere malos a bonis loca taetra, inculta, foeda atque formidulosa habere. itaque censuit pecunias eorum publicandas, ipsos per municipia in custodiis habendos, videlicet timens, ne, si Romae sint, aut a popularibus coniurationis aut a multitudine conducta per vim eripiantur; quasi vero mali atque scelesti tantummodo in urbe et non per totam Italiam sint, aut non ibi plus possit audacia, ubi ad defendundum opes minores sunt. quare vanum equidem hoc consilium est, si periculum ex illis metuit; si in tanto omnium metu solus non timet, eo magis refert me mi
Abbreviated transcription (Latin):
b ur̃is ocium prebere uultis. exꝑgiscimini
aliquando. & capessiterem .P. Nonagitur
deuectigalib non desociorũ iniurus. Liber¬
luxuria. atq auaritia nr̃orũ ciuiũ questus
sum : multosq mortales eacausa aduersos
habeo. Quimichi: atq: animo meo. nullius
um quã delicti gram̃ fecissem. haud facile
alterius libidini malefacta condonabam.
Sedea tam & siuos parui pendebatis : tamen
res .s. firma erat. opulentia : neglegentiã tolera¬
bat. Nuncuͦ nonid agitur. bonisne. anmalis mo¬
rib: uiuamus. neque quantũ. autquã. magni¬
ficũ imperiũ popłi romanisit. sed hec cuius cũq
modi uidentur. nr̃a annobiscũ. una hostium fu¬
tura suNs. Hic michi quis quã mansuetudinẽ.
& miscđam nominat : Iam pridem. equidem
nos uera rerũ uocabula amisimus. Quia bona
aliena largiri. liberalitas. malarũ rerũ auda¬
tia. fortitudo uocatur. Eores .s. in extremo
sita ẽ. Sint sane. qm̃ itase mores habent. libe¬

Expanded text:
bus vostris otium praebere voltis, expergiscimini bus vostris otium praebere voltis, expergiscimini aliquando et capessite rem publicam. non agitur de vectigalibus neque de sociorum iniuriis: liberluxuria atque avaritia nostrorum civium questus sum, multosque mortalis ea causa advorsos habeo. qui mihi atque animo meo nullius umquam delicti gratiam fecissem, haud facile alterius lubidini male facta condonabam. sed ea tametsi vos parvi pendebatis, tamen res publica firma erat, opulentia neglegentiam tolerabat. nunc vero non id agitur, bonisne an malis moribus vivamus, neque quantum aut quam magnificum imperium populi Romani sit, sed haec, quoiuscumque modi videntur, nostra an nobiscum una hostium futura sint. hic mihi quisquam mansuetudinem et misericordiam nominat. iam pridem equidem nos vera vocabula rerum amisimus: quia bona aliena largiri liberalitas, malarum rerum audacia fortitudo vocatur, eo res publica in extremo sita est. sint sane, quoniam ita se mores habent, libe
Abbreviated transcription (Latin):
inuinculis habendos ꝑmunicipia. quȩ maxime
opib ualent. neuquis dehis postea ad senatũ
referat neue cũ popło agat. Quialiter fecerit.
senatũ existimare eũ contrarẽ .ẜ. & salutem
om̃iũ facturũ sostquã cȩsar dicendi finẽ fecit.
cȩteri uerbo alius alii. uarie. assentie bantur.
At .M. portius caro. rogatus sententiã. huius¬
puto. Illi mͥ disseruisse uidentur. de poena
eorum : quipatriȩ parentib aris. atq: focis suis. bel¬
lum parauere. Resautẽ mon& cauere ab illis ma¬
gis. quã qͥđ inillos statuamꝰ consultare. Namce¬
tera malefacta. tũꝑ sequare. ubi facta sunt. Hoc :¬
nisi ꝓuideris neaccidat. ubi euenerit. frus tra
iudicia implores. Capta urbe : nichil fit reliqͥ
uictis. Sed ꝑdeos inmortales. uos ego appello.
qui semꝑ domos. uillas. signa tabulas ur̃as. plu¬
ris quãrem .ẜ. fecistis susta cusis cumque modi
sunt. que amplexamini retinere: siuoluptati¬

Expanded text:
in vinculis habendos per municipia, quae maxume in vinculis habendos per municipia, quae maxume opibus valent; neu quis de iis postea ad senatum referat neve cum populo agat; qui aliter fecerit, senatum existumare eum contra rem publicam et salutem omnium facturum.' Postquam Caesar dicundi finem fecit, ceteri verbo alius alii varie adsentiebantur. at M. Porcius Cato rogatus sententiam huiusputo. illi mihi disseruisse videntur de poena eorum, qui patriae, parentibus, aris atque focis suis bellum paravere; res autem monet cavere ab illis magis quam quid in illos statuamus consultare. nam cetera maleficia tum persequare, ubi facta sunt; hoc nisi provideris ne accidat, ubi evenit, frustra iudicia inplores: capta urbe nihil fit reliqui victis. sed, per deos inmortalis, vos ego appello, qui semper domos, villas, signa, tabulas vostras pluris quam rem publicam fecistis: si ista, quoiuscumque modi sunt quae amplexamini, retinere, si voluptati
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ statu&. autquis moderabitur : Maiores
stituta simodo ꝓba erant imitarentur. Arma
atque tela militaria. ab samnitib. insignia magis¬
tratuũ ab tuscis plu̾raque sumpseruas. Postre¬
mo. quod ubiq: apud socios. authostes ido¬
neũ uidebatur. cũ sũ mo studio domi exe¬
quebaNTur lmitari. quã inuidere bonis
malebant. Sedeodem illo tẽpore. gretiȩ
morẽ imitarͤi. uerberib: anim aduerte¬
bant inciues. de condẽpnatis sũmũ suppli¬
ciũ sumebaN. Postquã respublica adole¬
uit. & multitudine ciuiũ. factiones ualu¬
ere. circũ uenire innocentes. aliaq: huius cemodi
fieri cepere: Tunchex portia. alieq leges parate
in primis magnã puto. Profecto uirtus. atq sapi¬
entia maior in illis fuit. quiex paruis opibus tan¬
tum imperiũ fecere. quã in nobis quiea bene
parta. uixretinemus. Place igitur eos dimiti
& augeri exercitum catilinȩ. Minime. Sed
ita censeo. Publicandas eorum pecunias. ipsos

Expanded text:
finem statuet aut quis moderabitur? Maiores nfinem statuet aut quis moderabitur? Maiores nstituta, si modo proba erant, mitarentur. arma atque tela militaria ab Samnitibus, insignia magistratuum ab Tuscis pleraque sumpserunt. postremo, quod ubique apud socios aut hostis idoneum videbatur, cum summo studio domi exequebantur: imitari quam invidere bonis malebant. sed eodem illo tempore Graeciae morem imitati verberibus animadvortebant in civis, de condemnatis summum supplicium sumebant. postquam res publica adolevit et multitudine civium factiones valuere, circumveniri innocentes, alia huiusce modi fieri coepere, tum lex Porcia aliaeque leges parataein primis magnam puto. profecto virtus atque sapientia maior illis fuit, qui ex parvis opibus tantum imperium fecere, quam in nobis, qui ea bene parta vix retinemus. Placet igitur eos dimitti et augeri exercitum Catilinae? minume. sed ita censeo: publicandas eorum pecunias, ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
ta ciuitas seruitute oppressa. stultȩ leticiȩ
grauis penas dedit. Nr̃a memoria uictor sylla.
cũ damasippum & alios eius modi. quimalo rei
.s. creueran iugulari. iussit. quis non factum
t̾ius laudabat: Homines scelestos. & faccio¬
cã exagitauerañ. merito necatas aiebanT
Sed eares : magnȩ iniciũ cladis fuit. Nam
uti quisq autdomũ. autuillã. postremo aut¬
uas. autuestimentũ alicuius concupiuerat.
dabat operã. utusin proscriptorũ numero
ess&. Ita illi quib damasipi mors lẽciciȩ
fuerat. paulopost ipsi trahebantur. neque
prius finis iugulandi fuit. quã sylla om̃s suos diui¬
tus expleuit. atq: ego hȩc non inmarco tullio. ne¬
q his tẽporib uereor sed in magna ciuitate mul¬
ta & uaria in genia sunt. Potest alio tẽpore. alio
consule. cui item exercitus in manusit. falsum.
aliquid: ꝓuero credi. Ubihoc exemplo persena¬
tus decretũ. gladiũ consul eduxerit. quisilli

Expanded text:
ita civitas servitute oppressa stultae laetitiae ita civitas servitute oppressa stultae laetitiae gravis poenas dedit. nostra memoria victor Sulla quom Damasippum et alios eius modi, qui malo rei publicae creverant, iugulari iussit, quis non factum eius laudabat? homines scelestos et factiocam exagitaverant, merito necatos aiebant. sed ea res magnae initium cladis fuit. nam uti quisque domum aut villam, postremo vas aut vestimentum aliquoius concupiverat, dabat operam, uti is in proscriptorum numero esset. ita illi, quibus Damasippi mors laetitiae fuerat, paulo post ipsi trahebantur, neque prius finis iugulandi fuit, quam Sulla omnis suos divitiis explevit. atque ego haec non in M. Tullio neque his temporibus vereor, sed in magna civitate multa et varia ingenia sunt. potest alio tempore, alio consule, quoi item exercitus in manu sit, falsum aliquid pro vero credi. ubi hoc exemplo per senatus decretum consul gladium eduxerit, quis illi
Abbreviated transcription (Latin):
b non animã eripi. sed exiliũ ꝓmitti iubent
Anquia grauius ẽ uerberari quã necari Iuid
autẽ acerbum. aut nimis graue. ẽ in homines
tanti facinoris conictos: sinquia leuuis e
quid conuenit inminore negotio legẽ tine¬
re. cũ eam in maiore neglexeris Atenun
quis rep̃hend&. qđ in parricidas rei si decretũ
erit: tẽpus. dies. fortuna. cuius libido gen¬
tib moderatur: illis. merito accid&. quic¬
statuatis. considerate. Omia mala exempla
exreb: bonis. ortasun. Sedubi imperium
adignaros ciues. autminus bonos ꝑuenit
nouũ illud exemplũ. ab dignis. & idoneis.
ad indignos & nonidoneos transfertur. Lacedomo¬
nu. deuictis atheniensib .xxx. uiros imposuere:
quirẽ .s. eorum tractaren Hi. primo cȩpere
pessimum quẽq & omib inuisũ. indẽnatũ necare.
Ea populus letari. & merito dicere fieri Post
ubi paulatim licentia creuit. iuxta bonos & ma¬
los lubidinose int̾ficere. cȩteros metu terrere.

Expanded text:
bus non animam eripi, sed exilium permitti iubent. bus non animam eripi, sed exilium permitti iubent. an quia gravius est verberari quam necari? quid autem acerbum aut nimis grave est in homines tanti facinoris convictos? sin quia levius est, qui convenit in minore negotio legem timere, quon eam in maiore neglexeris? At enim quis reprehendet quod in parricidas rei publicae decretum erit? tempus dies fortuna, quoius lubido gentibus moderatur. illis merito accidet quicstatuatis, considerate. omnia mala exempla ex rebus bonis orta sunt. sed ubi imperium ad ignaros eius aut minus bonos pervenit, novom illud exemplum ab dignis et idoneis ad indignos et non idoneos transfertur. Lacedaemonii devictis Atheniensibus triginta viros inposuere, qui rem publicam eorum tractarent. ii primo coepere pessumum quemque et omnibus invisum indemnatum necare: ea populus laetari et merito dicere fieri. post ubi paulatim licentia crevit, iuxta bonos et malos lubidinose interficere, ceteros metu terrere:
Abbreviated transcription (Latin):
scelers eorũ obliti. depoena disserunt. sea
paulo seuior fuit .h. silanũ uirũ fortẽ. atq
stremiũ. cereo scio quedixerit s tudio rei pub¬
lice dixisse. Neq illũ ontanta re gatat
aut uiimcitius eerere ł os mores. camque
modestiã uiri cõgnono Uerum sententia e¬
ius. mihi non crudelis. Qundeñ ittales homi¬
nes crudele fieri potest : sedaliena are pub¬
dies nrar uidetur: Nã profecto. autmetus aut iniuriate sib
darissuna uiri consulis. tanta p̃sidia sint penȩ nouñ.¬
inarmis. Depoena. possumus equidem. dice¬
re id quodres hab&:. in luctu. atq miserus. mortẽ
erumnarũ. requiem non crucia tũ esse Eam cunc¬
ta mortaliũ mala dissoluere. ultraque curȩ ne¬
que gaudio locũ ẽẽ. Sed ꝑdeos in mortales. quã
obrẽ insententiã non ad didisti. uti prius uerbe¬
ribus in eos anim aduerteretur : anquia lexpor¬
tia uetat: uat alie leges: itẽ condẽpnatis ciui¬

Expanded text:
sceleris eorum obliti de poena disserunt, si ea sceleris eorum obliti de poena disserunt, si ea paulo severior fuit. D. Silanum, virum fortem atque strenuom, certo scio quae dixerit studio rei publicae dixisse, neque illum in tanta re gratiam aut inimicitias exercere: eos mores eamque modestiam viri cognovi. verum sententia eius mihi non crudelis — quid enim in talis homines crudele fieri potest? — sed aliena a re publica nostra videtur. nam profecto aut metus aut iniuria te sublarissumi viri consulis tanta praesidia sint in armis. de poena possum equidem dicere, id quod res habet, in luctu atque miseriis mortem aerumnarum requiem, non cruciatum esse; eam cuncta mortalium mala dissolvere; ultra neque curae neque gaudio locum esse. sed, per deos inmortalis, quam ob rem in sententiam non addidisti, uti prius verberibus in eos animadvorteretur? an quia lex Porcia vetat? at aliae leges item condemnatis civi
Abbreviated transcription (Latin):
pi uirgines. pueros. diuelli liberos a parentum
complexu. matres familiarũ. patique uictorib
collibuissent. fana. atq domos spoliari. cedem.
incendia. fieri. postremo. armis. cadaueribus.
cruore atq luctu omĩa compleri. Sedꝑ deos
inmortales. quoilla oratio ꝑtinuit: anutiuos
infestos conurationi facera: scilic& quẽres
tanta. & tam atrax. non ꝑmouit. eũ oratio ac¬
cend&. Nonita ẽ. Neque cuiquã mortalium
iniuriȩ sue parue uidentur. Multi eas gra¬
uius ȩquo habuere. Sed alia aluis licentiaẽ.
agunt : siquid iracundia deliquere. pauci
sciunt. Tama. atq fortuna eorũ : paressun
Q uimagno imperio prediti. inexcelso ȩtatẽ
agunt. eorum facta. cuncti mortales nouere
łta maxima fortuna ÷ minima licentia ẽ Neq
studere. neq: odisse. sed minime irascideca
uȩ apud alios iracundia dr̃ ea nimperio super¬
bia: atq crudelitas. appellatur. Equidem
postrema meminere & in hominib: impus

Expanded text:
pi virgines, pueros; divelli liberos a parentum pi virgines, pueros; divelli liberos a parentum conplexu; matres familiarum pati quae victoribus conlubuissent; fana atque domos spoliari; caedem, incendia fieri; postremo armis, cadaveribus, cruore atque luctu omnia conpleri. sed, per deos inmortalis, quo illa oratio pertinuit? an uti vos infestos coniurationi faceret? scilicet, quem res tanta et tam atrox non permovit, eum oratio accendet. non ita est, neque quoiquam mortalium iniuriae suae parvae videntur, multi eas gravius aequo habuere. sed alia aliis licentia estnt, si quid iracundia deliquere, pauci sciunt, fama atque fortuna eorum pares sunt; qui magno imperio praediti in excelso aetatem agunt, eorum facta cuncti mortales novere. ita in maxuma fortuna minuma licentia est; neque studere neque odisse, sed minume irasci decet; quae apud alios iracundia dicitur, ea in imperio superbia atque crudelitas appellatur. equidem postrema meminere et in hominibus inpiis