comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Multi enim ambulant. & paulo
post. Quoꝵ finis interitus. quoꝵ ds uent̃
est: & gła in confusione ipsoꝵ qui terrena sa¬
piunt. Nrͣa a̾u ꝯuersatio. in celis ẽ. Et rur¬
sum suꝑ uolucres cęli eruditum se nouerat:
cũ dicebat. Nescitis qm̃ angłos iudicabimꝰ.
Sub se iumenta cernebat: quia uidelic& in
terra adhuc positus. calcabat mores ho¬
minũ qui in infimis conuersant᷑. Et rur¬
sum uolatum uolucrum meritoꝵ digni¬
tate transcenderat: quia subiturꝰ cȩlestia.
iudicaturũ se angłos non ignorabat. In
illis ĩmundoꝵ infima: in istis suꝑboꝵ
quicqͥd suꝑbit. quicquid preterit contẽ¬
plantur: & quasi in quodam rerũ uerti¬
ce constituti. tanto sibi om̃ia subesse con¬
spiciunt. quanto sem& ipsas uerius au-¬
cꝰtori om̃ium subdunt. atq inde cun¬
cta transcendunt: unde creatori cunctoꝵ
uera se humilitate substernunt. Dicat gͦ.
Qui docce nos suꝑ iumenta terrȩ: & suꝑ uo¬

Expanded text:
dicens: Multi enim ambulant. Et paulo dicens: Multi enim ambulant. Et paulo post: Quorum finis interitus, quorum deus venter est, et gloria in confusione ipsorum, qui terrena sapiunt. Nostra autem conversatio in coelis est . Et rursum super volucres coeli eruditum se noverat, cum dicebat: Nescitis quoniam angelos judicabimus ? Sub se jumenta cernebat, quia videlicet in terra adhuc positus calcabat mores hominum qui in infimis conversantur. Et rursum volatum volucrum meritorum dignitate transcenderat, quia subiturus coelestia judicaturum se angelos non ignorabat. In illis immundorum infima, in istis superboquidquid superbit, quidquid praeterit, contemplantur; et quasi in quodam rerum vertice constitutae, tanto sibi omnia subesse conspiciunt, quanto semetipsas verius auctori omnium subdunt; atque inde cuncta transcendunt, unde creatori cunctorum vera se humilitate substernunt. Dicat ergo: Qui docet nos super jumenta terrae, et super vo
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulo. signat᷑ uita hominũ carnis ad¬
huc motib subditoꝵ: ita appellatione
uoluerum figurat᷑ elatio spirituum suꝑ¬
boꝵ : ut ꝑ iumenta quidẽ terreni hoĩes.
ꝑ uolueres uero demonia designent᷑. Vn¬
de cum semina dñs iuxta uiam dicerae ce¬
cidisse. subiunxit. uenerunt uolueres &
comederunt ea: nimirũ ꝑ uolucres. sig¬
nans aertas potestates. Scĩ aũ uiri quia
nec infima hominum exempla appetunt.
nec rursum demonica subtilitate fallunt᷑:
uirtute eruditionis excrescunt. Suꝑ ium̃¬
ta enim terrȩ edocti sunt: quia quieqͥd
in unis potest ambiri. despiciunt. Suꝑ
uolueres quoq cęli eruditi sunt: qr om̃s
ĩmundoꝵ spuũ insidias cõprehendunt.
in hac uita qd preterit querunt. Suꝑ uo¬
lucres cęli eruditi sunt: quia potestates
aerias quas adhuc ꝑ carnis infirmitatem
tolerant. iam uite meritis calcant. Pau¬
lus iam suꝑ iumenta terrȩ edoctus fuerat.

Expanded text:
vocabulo signatur vita hominum carnis advocabulo signatur vita hominum carnis adhuc motibus subditorum, ita appellatione volucrum figuratur elatio spirituum superborum, ut per jumenta quidem terreni homines, per volucres vero daemonia designentur. Unde cum semina Dominus juxta viam diceret cecidisse, subjungit: Venerunt volucres coeli, et comederunt ea , nimirum per volucres signans aereas potestates. 31. Sanctinec infima hominum exempla appetunt, nec rursum daemoniaca subtilitate falluntur, virtute eruditionis excrescunt. Super jumenta enim terrae edocti sunt, quia quidquid in imis potest ambiri despiciunt. Super volucres quoque coeli eruditi sunt, quia omnes immundorum spirituum insidias comprehendunt. in hac vita quod praeterit quaerunt. Super voluores coeli eruditi sunt, quia potestates aereas, quas adhuc per carnis infirmitatem tolerant, jam vitae meritis calcant. Paulus jam super jumenta terrae edoctus fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
gitationes mentis a suꝑbiȩ uolatu custodiuit:
ac ne in infima desipiendo corruatt. om̃e
qd̾ sublimiter sapiunt. humilit̾ premunt.
Recte itaq dr̃. Qui doc&e nos suꝑ iumenta
terrȩ. & suꝑ uolucres cęli erudit nos : sub¬
audis. hoc quoq non dixit. Hoc itaq
qd̃ iumentis & uoluerib antecellit : eũ
non dicit in tribulatione memorari. Acsi
dicer&. Infirmus quisq id cireo nequaquã
se in ꝑturbatione corroborat. qr & in tran¬
quillitate non temperat: & ideo nescit ad¬
uersa tolerare. qr constitutꝰ in ꝓsperis. co.¬
gitatione se non nouit. a uolatu uolucrum
premere : nec carnales motus ã iumentoꝵ
ingluuie subleuare. Sed hoc beato iob
tanto inconuenient̃ dr̃: quanto uita eius
int̃ alta & infima mirabilit̾ temperatur.
iiii. Qd̾ quidem intelligi etiã alit̾ potest. Qui
doc&e nos suꝑ iumenta terrȩ : & suꝑ uolu-¬
cres cęli erudit nos. Nam sicut iumentoꝵs

Expanded text:
gitationes mentis a superbiae volatu custodiunt; gitationes mentis a superbiae volatu custodiunt; ac ne in infima desipiendo corruant, omne quod sublimiter sapiunt, humiliter premunt. Recte itaque dicitur: Qui docet nos super jumenta terrae, et super volucres coeli erudit nos. Subaudis, hoc quoque noquod jumentis et volucribus antecellit, eum non dicit in tribulatione memorari. Ac si diceret: Infirmus quisque idcirco nequaquam se in perturbatione corroborat, quia et in tranquillitate non temperat, et idcirco nescit adversa tolerare, quia constitutus in prosperis cogitatione se non novit a volatu volucrum premere, nec carnales motus a jumentorum ingluvie sublevare. Sed hoc beato Job tanto inconvenienter dicitur, quanto vita ejus inter alta et infima mirabiliter temperatur. Quod quidem intelligi et aliter potest: Qui docet nos super jumenta terrae, et super volucres coeli erudit nos. Nam sicut jumentorum
Abbreviated transcription (Latin):
onis : tẽ caro uicit. cũ sp̃s latent᷑ intumuit
Iam tẽ anima ꝑ originẽ culpȩ in iumentoꝵ¬
petulantiam cecidit: cũ efferendo se more uo¬
lucrum. ultra quã debuit euolauit. Hinc est
enim qd̾ longa continentia repente soluitur:
hinc qd̾ plerumq & usq ad senium uirginitas
seruata uiciat᷑. Quia enim negligit᷑ humili¬
tas cordis. rectus iudex despicit etiã integri¬
tatẽ corporis: & quandoq ꝑ aꝑtum malum
reꝓbos annuntiat. quos dudũ reꝓbos in oc¬
culto tolerabat. Nam qui diu seruatũ bonũ
subito ꝑdidit. apud sem&e ipsum intus aliud
malũ tenuit. ex quo ad aliud subito erupit:
ꝑ qd̾ ab om̃ipotente dõ etiã tunc alienus
extitit. quando se ei ꝑ munditiã corporis in-¬
herere monstrauit. Q uia gͥ mentis elatio
ad pollutionẽ ꝑtrahit carnis: reꝑboꝵ cor
a uolatu uolucrum. ad petulantiã mergit᷑
iumentoꝵ. Scĩ aũ uiri ne appetitu bestiali.
ad luxurie uoraginẽ deuoluant᷑ : sollicite co¬

Expanded text:
s, tunc caro vicit, cum spiritus latenter intumuit: jam tunc anima per originem culpae in petulantiam jumentorum cecidit, cum efferendo se, more volucrum, ultra quam debuit evolavit. Hinc est enim quod longa continentia repente solvitur, hinc quod plerumque et usque ad senium virginitas servata vitiatur. Quia enim negligitur 825 humilitas cordis, rectus judex despicit etiam integritatem corporis; et quandoque per apertum malum reprobos annuntiat, quos dudum reprobos in occulto tolerabat. Nam qui diu servatum bonum subito perdidit, apud semetipsum intus aliud malum tenuit, ex quo aliud subito erupit per quod ab omnipotente Deo etiam tunc alienus exstitit, quando se ei per munditiam corporis inhaerere monstravit. Quia igitur mentis elatio ad pollutionem pertrahit carnis, reproborum cor a volatu volucrum ad petulantiam mergitur jumentorum. Sancti autem viri ne appetitu bestiali ad luxuriae voraginem devolvantur, sollicite co
Abbreviated transcription (Latin):
Aesi dicer&. Culpa quȩ ꝑ elationẽ mentis
in occulto latuit: ꝑ carnis luxuriã in aꝑ¬
to respondit. Pro inde ꝑ humilitatis custo¬
diam: seruanda est munditia castitatis.
Si euim pie sp̃s sub do premit᷑: caro illicite
suꝑ sp̃m non eleuatur. Hab& quippe sp̃s
cõmissum sibi dominium carnis: si tamen
sub dño recognoscit iura legitime serui¬
tutis. Nã si auctorẽ suum suꝑbiendo contẽpnit:
iure & a subiecta carne preliũ suscipit.
Unde & ille primus inobediens. mox ut
suꝑbiendo pęccauit: pudenda contexit.
Quia enu contumeliam sp̃s dõ intulit: mox
contumeliam carnis inuenit. Et quia aucto¬
ri suo ẽe̾ subditus noluit: is carnis subdi¬
tȩ quã regebat amisit: ut in seipso iudeli¬
e& mobedientie sue confusio redundar&:
& superatus discer&. quid elatus amisiss&.¬

Expanded text:
acsi diceret: Culpa, quae per elacionem mentis acsi diceret: Culpa, quae per elacionem mentis in occulto latuit, per carnis luxuriam in aperto respondebit. Proinde per humilitatis custodiam servanda est munditia castitatis. Si enim spiritus sub Deo premitur, caro illicite super spiritum non levatur. Habet quippe spiritus commissum sibi dominium carnis, si tamen sub Domino recognoscit iura legitimae servitutis. Nam si auctorem suum superbiendo contempnit, iure et a subiecta carne praelium suunde et ille primus inobediens, mox, ut superbiendo peccavit, pudenda contexit. Quia enim contumeliam spiritus Deo intulit, mox contumeliam carnis invenit, et qui auctori suo esse subditus noluit, jus carnis subditae, quam regebat, amisit, ut in se ipso videlicet inobedientiae suae confusio redundaret, et superatus disceret quod elatus amisisset
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptate ceciderunt: subdidit dicens.
Tradidit illos ds in desideria cordis eoꝵ: in
ĩ munditia. Ecce caro mersit. quos suꝑba
scientia subleuauit: & a uolatu uolucrum.
ultra appetitũ lapsi sunt iumentoꝵ: atq
inde sub se ꝓstrati sunt. unde suꝑ se ire ui.¬
debant᷑. Curandũ itaq est : & om̃i custodia
mens a suꝑbie tumore seruanda. Non enĩ
ante oculos dĩ uacue transuolant cogita¬
tiones nr̃e: & nulla momenta temporis ꝑ
animũ transeunt sine statu retributionis.
Intꝰ gͦ uid& ds qd̾ mentẽ eleuat: & ic circo
foras ꝑmittit in ualescere qd̾ deponat. Intꝰ
prius extollit᷑: qd̾ foras postmodũ luxurię
corruptione feriat᷑. Occultam uidelic& culpã
sequit᷑ aꝑta ꝑcussio: ut malis exteriorib
interiora puniant᷑ : & cor publice corruat.
qd̾ latenter tumebat. Hinc quippe ꝑ oseȩ
ut ostender& qd̾ causa libidinis ex culpa
pruꝑit elationis: mox subdidit dicens
Et respondebit arrogantia isrł in faciem eius.

Expanded text:
voluptatem deciderint, subdidit dicens: Tradidit eos Deus in desideria cordis eorum, in immunditiam . Ecce caro mersit quos superba scientia sublevavit, et a volatu volucrum ultra appetitum lapsi sunt jumentorum; atquae inde sub se prostrati sunt, unde super se ire videbantur. Curandum itaque est, et omni custodia mens a superbiae tumore servanda. Non enim ante oculos Dei vacuae transvolant cogitationes nostrae; et nulla momenta temporis per animum transeunt sine statu retributionis. Intus ergo videt Deus quod mentem elevat, et idcirco permittit foris invalescere quod deponat. Intus prius extollitur, quod foris postmodum luxuriae corruptione feriatur. Occultam videlicet culpam sequitur aperta percussio, ut malis exterioribus interiora puniantur et cor publice corruat, quod latenter tumebat. Hinc quippe per Osee cut ostenderet quod causa libprorumpat elationis, mox subdidit dicens: "Et respondebit arrogantia Israel in faciem eius";
Abbreviated transcription (Latin):
in euis crunen extendit᷑: quicqͥd talium
prauitate peccat᷑ S notam alieni crimi¬
nis sustinere tanto minus metuit: quanto
& caput suum. talia tolerasse cognoseit
De illo quippe scriptum est. Et cũ iniquis
deputatus est. de illo rursum dr̃. Languo¬
res nrõs ipse tulit: ⁊ dolores nr̃os ip̃e portauit.
E ant gͦ arrogantes: & estimatioue prauoꝵ
uitam mordeant innocentiũ. Scit electoꝵ
eccłia: & illoꝵ facta & horũ uerba tolerare.
Scit prauoꝵ mentes tolerando conuertere:
qui & si conuerti nequiuerint. eoꝵ tamen
ignominiam ȩquanimiter suffert. Perpen¬
dit quippe qͥa ad duplex eius premiũ ꝓficit:
qd̾ ex eoꝵ foras meritis despicitur. quoꝵ &
nec multitudo locoꝵ extollat te: seo ait.¬
nec multitudo locorũ inclin& te. Omĩs enĩ
qui temporaliter extollit᷑. eo ipso qͦ extollit᷑
inclinat᷑: quia cũ se exterius erigit. intus

Expanded text:
in ejus crimen extenditur quidquid talium in ejus crimen extenditur quidquid talium pravitate peccatur, sed notam alieni criminis sustinere tanto minus metuit quanto et caput suum talia tolerasse cognoscit. De illo quippe scriptum est: Et cum iniquis deputatus est . De illo rursum dicitur: Languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit . Eant ergo arrogantes, et aestimatione pravorum vitam mordeant innocentum. Scit electorum Ecclesia et illorum facta, et horum verba tolerare, scit pravorum mentes tolerando convertere. Qui etsi converti nequiverint, eorum tamen ignominiam aequanimiter suffert. Perpendit quippe quia ad duplex ejus praemium proficit quod ex eorum meritis foris despicitur, quorum et Nec multitudo locoNec multitudo locorum inclinet te. Omnis enim qui temporaliter extollitur, eo ipso quo extollitur, inclinatur: quia cum se exterius erigit, intus
Abbreviated transcription (Latin):
quippe conspiciunt: quia sub religionis
obtentu uitio elationis intumescunt. Et
qd̾ in quibusdã iure reprehendunt. hoc
in iuste ad crimen om̃ium ꝑtrahunt: ne¬
quaꝗͣ uidelic&e ꝑpendentes. qd̾ sint in ea
qui & despicientes nouerint ꝑfecte tempo¬
ralia regere. & amantes ȩterna plenis de¬
siderus expectare ÷ & dispensationẽ potesta¬
tis acceptę ꝑagere. & humilitatis insite mi¬
nisteriu̾ custodire: ut nec humilitatis causa curã su¬
scepti regiminis negligant : nͨ rursũ oecasione re¬
gimmiᷤ n eiꝰ humilitaᷤ intumescat. ẜsi qͥdã fortasse int᷑
ipsam st̃ qui non dĩ sed suȩ głȩ sub religioniᷤ
pretextu deseruiunt: studet tamen eos
aut si ual& districte corrigere: aut si ñ
ual&e ȩquanimit̾ tolerare. Et uel corrigen¬
do illos quasi filios amplectit᷑: uel toleran¬
do quasi ab hostib exercet᷑. Scit namq qd̾¬
ꝑ eoꝵ suꝑbiam. laceret᷑ uita iustoꝵ. Seit qd̾

Expanded text:
quippe conspiciunt qui sub religionis quippe conspiciunt qui sub religionis obtentu vitio elationis intumescunt, et quod in quibusdam jure reprehendunt, hoc injuste ad crimen omnium pertrahunt: nequaquam videlicet perpendentes quod sint in ea qui et despicientes noverint perfecte temporalia regere, et amantes aeterna plenis desideriis exspectare; et dispensationem potestatis acceptae peragere, et humilitatis insitae ministerium custodire, ut nec humilitatis causa curam suscepti regiminis negligant, nec rursum occasione regiminis in eis humilitas intumescat. Etsi quidam fortasse intra ipsam sunt qui non Dei sed suae gloriae sub religionis praetextu deserviunt, studet tamen eos, aut, si valet, districte corrigere, aut, si non valet, aequanimiter tolerare; et vel corrigendo illos quasi filios amplectitur, vel tolerando quasi ab hostibus exercetur. Scit namque q eorum superbiam laceretur vita justorum, scit quod
Abbreviated transcription (Latin):
minis. Sepe enim cũ uident ab ȩccłia
districte prauos corrigi. quasi querunt᷑
iniuste innocentes affligi: & nitorẽ disci¬
plinę eius cõmutant appellatione nequitiȩ.
Unde helui figuram arrogantiũ seruans: be¬
enim irȩ motum deputant: quieqͥd a sc̃a
ȩccłia gerit᷑ censura disciplinȩ. Et quia
humane laudis appetitu benigni student
seueritate corrigendos. Vnde & a bonis
rectorib sicut superius dictũ ẽ opprimi ȩsti¬
mant: quos inuitos cernunt a uitiis coerceri.
Auctore aũ dño qr in cunctis mundi partib
scã ȩccłia culmine religionis excreuit: hanc
ipsam temporalem potentiã qua quidẽ be¬
ne utit᷑. obtrectando in uitiũ elationis in¬
lnii Nec multitudo locoꝵ inclin& te. Ae si eidẽ
scẽ eccłię humilitatẽ magis in ꝓspera con¬
seruanti: arrogantium uoce dicat᷑. Quia
ubiq fidei reuerentia coleris: caue ne eiꝰ¬
dem reuerentiȩ fastib extollaris. Quosdã

Expanded text:
minis. Saepe enim cum vident ab Ecclesia minis. Saepe enim cum vident ab Ecclesia districte pravos corrigi, quasi queruntur injuste innocentes affligi, et nitorem disciplinae ejus commutant appellatione nequitiae. Unde Eliu figuram 846 arrogantium servans, beenim irae motum deputant, quidquid a sancta Ecclesia geritur censura disciplinae. Et quia humanae laudis appetitu benigni student severitate corrigendos. Unde a bonis rectoribus, sicut superius dictum est, opprimi aestimant, quos invitos cernunt a vitiis coerceri. Auctore autem Domino quia in cunctis mundi partibus sancta Ecclesia culmine religionis excrevit, hanc ipsam temporalem potentiam, quia quidem bene utitur, obtrectando in vitium elationis inns: Nec multitudo locorum inclinet te. Ac si eidem sanctae Ecclesiae humilitatem magis in prosperis conservanti arrogantium voce dicatur: Quia ubique fidei reverentia coleris, cave ne ejusdem reverentiae fascibus extollaris. Quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
post miseriam. In plerisq codicib donoꝵ:
in paucis uͦ seo antiquiorib locoꝵ inueni¬
mus. Sed quia expositione ũ indig& si di¬
cat᷑. nec multitudo aonoꝵ incliuae te: hoc
magis exponi placuit. qł cũ difficultate
aliquantula uidet᷑ aperiri. Hȩc autem
quantȩ elationis uerba sint: ipse qui ea
formauit tumor ostendit. S quia ⁊ heliu
arrogantium. & beatũ iob tenere typum
diximus electoꝵ: si ea subtilius discertumꝰ.
&̾ nẽ int̾ scãm ęccłiam quomodo arrogan¬
tib congruant. demonstramus. Sc̃i uiri
aliena oꝑa etiã parua mirant᷑: sua uero
etiam magna despiciunt. At contra ar¬
rogantes aliena etiã magna despiciunt.
sua uel quȩ parua sunt admirant᷑: &
plerumq de suis malis bona estimant
de alienis autẽ bonis male sentire ñ ces¬
sant. Nam dũ ꝓpriã głam quęxunt. ꝑni¬
tiose student. ut quicqͥd uirtutis ab alis
agit᷑. iniquitatis nota laceret᷑: & bone
pondus actionis uertunt in maculã cri¬

Expanded text:
punt.---In plerisque Codicibus, donorum; in paucis vero, sed antiquioribus, locorum invenimus. Sed quia expositione non indiget si dicatur: Nec multitudo donorum inclinet te, hoc magis exponi placuit quod cum difficultate aliquantula videtur aperiri. Haec autem quantae elationis verba sint, ipse qui ea formavit tumor ostendit. Sed quia Eliu arrogantium et beatum Job tenere typum diximus electorum, si ea subtilius discernimus, etiam nunc intra Ecclesiam quomodo arrogantibus congruant demonstramus. Sancti viri aliena opera etiam parva mirantur, sua vero etiam magna despiciunt. At contra, arrogantes aliena etiam magna despiciunt, sua vel quae parva sunt admirantur; et plerumque de suis malis bona aestimant, de alienis autem bonis mala sentire non cessant. Nam dum propriam gloriam quaerunt, perniciose student ut quidquid virtutis ab aliis agitur iniquitatis nota laceretur, et bonae pondus actionis vertunt in maculam cri
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte dicer&. Sit uobis de me interius qd̾
consolando reficiat: quia erit de mundo
exterius qd̾ sęuiendo grauit᷑ premat. Quia
gͦ infirmus quisq cum premit᷑. ab spe
gaudii nimia pusillanimitate lassat᷑: &
dũ foras aduersa tolerat. intꝰ obliuiscitur
qd̃ gaudebat: bene dr. Non dix̃. ubi est ds
qui fecit me: qui dedit carmina in nocte.
Si enĩ ista dicer&. uim quã patit᷑ temperar&:
& ꝑ hoc qd̾ mansurũ intus querer&: id
qd̾ foras transitorium sustin&. ẽẽ iutole

Expanded text:
aperte diceret: Sit vobis de me interius quod aperte diceret: Sit vobis de me interius quod consolando reficiat, quia erit de mundo exterius quod saeviendo graviter premat. Quia ergo infirmus quisque cum premitur, a spe gaudii nimia pusillanimitate lassatur, et dum foris adversa tolerat, intus obliviscitur quo gaudebat, bene dicitur: Non dixit, Ubi est Deus qui fecit me, qui dedit carmina in nocte? Si enim ista diceret, vim quam patitur temperaret; et per hoc quod mansurum intus quaereret, id quod foris transi
Abbreviated transcription (Latin):
nox erat in circũdatione pressurę: seo intꝰ
carmina resonabant de consolatione leticiȩ.
Q uia enim ad ęterna gaudia redire ñ possu¬¬
mus. nͥ ꝑ temporalia detruñta: tota scrip
ture sacre intentio est. ut spe manentis
leticie. nos int̾ hȩc transitoria aduersa cor-¬
robor&. Vnde & hierechiel ꝓpħa librum
se accepisse testat᷑: in quo scriptę erant la¬
mentationes. & carmen. & uȩ. Quid enĩ
libro hoc. nͥ diuina eloquia figurant᷑ .sQuȩ
qr nob̃ lacrimas luctusq precipiunt: lam̃¬
tationes in eo scriptȩ referuit᷑. Carmen
quoq & ue continent: qr sic de spe gaudi-¬
um predicant. ut in presenti tam̃ p̾ssuras
atq angustias indicent. Carm̃ & ue conti¬
tient : quia & si illie dulcia appetimꝰ : prius
necesse est. ut hic amara toleremus. Carm̃
& uę discipulis predicabat dñs: cũ dicebat.
Hȩc loquutus sũ uobis. ut in me pacẽ habe¬
atis: in mundo pressurã habebitis. Ae si

Expanded text:
nox erat in circumdatione pressurae, sed intus nox erat in circumdatione pressurae, sed intus carmina 823 resonabant de consolatione laetitiae. Quia enim ad aeterna gaudia redire non possumus, nisi per temporalia detrimenta, tota sacrae Scripturae intentio est ut spes manentis laetitiae nos inter haec transitoria adversa corroboret. Unde et Ezechiel propheta librum se accepisse testatur, in quo scriptae erant lamentationes, carmen et vae . Quid enim libro hoc, nisi divina eloquia figurantur? Quae quia nobis lacrymas luctusque praecipiunt, lamentationes in eo scriptae referuntur. Carmen quoque et vae continent, quia sic de spe gaudium praedicant, ut in praesenti tamen pressuras atque angustias incident. Carmen et vae continent, quia etsi illic dulcia appetimus, prius necesse est ut hic amara toleremus. Carmen et vae discipulis praedicabat Dominus, cum dicebat: Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis; in mundo pressuram habebitis . Ac si
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ non erat fecit: factum sine gubernatione
ñ deserit. Et qui benigne hominẽ condidit.
neglecte perire qd̾ est. qui hoc etiã qd̾ ñ fuit
curauit ut ess&. Cum gͦ causam tribulati¬
onis nr̃e requirimus. & fortasse tardius in¬
uenimus: est ista concita ratio. qd̾ nichil in¬
iuste paciam᷑: quia si dõ auctore sumꝰ qui
ñ fuimus : dõ regente ñ affligimur iniuste
.xxii. qui sumus. Sequit᷑. Qui dedit carmina in
nocte. Carmen in nocte est. lȩticia in tribu¬¬
latione: qr & si pressuris temporalitatis af-¬
fligimur: spe iam tam̃ de ȩternitate gaude¬
mus. Carmina paulus in nocte predicabat.
dicens. Spe gaudentes: in tribulatione pa-¬
cientes. Carmen in nocte dauid sumpserat:
qui dicebat. Tu mͥ es refugium a pressura
que circũdedit me: exultatio mea erue
me a circuindantib me. Ecce de nocte pres¬
surã nominat : & tamen liberatorẽ suũ int̾
angustias exultationẽ uocat. fõris quidem

Expanded text:
quod non erat fecit, factum sine gubernatione quod non erat fecit, factum sine gubernatione non deserit; et qui benigne hominem condidit, neglecte perire quod est, qui hoc etiam quod non fuit creavit ut esset. Cum ergo causam tribulationis nostrae requirimus, et fortasse tardius invenimus, est ista consideratio, quod nihil injuste patiamur, quia si Deo auctore sumus qui non fuimus, Deo regente permittit. Sequitur: Qui dedit carmina in nocte. - Carmen in nocte est, laetitia in tribulatione, quia et si pressuris temporaliter affligimur, spe jam tamen de aeternitate gaudemus. Carmina Paulus in nocte praedicabat, dicens: « Spe gaudentes, in tribulatione patientes . » Carmen in nocte David expresserat, lmista ait: Tu mihi es refugium a pressura quae circumdedit me, exsultatio mea, redime me a circumdantibus me . Ecce quasi in nocte pressuram nominat, et tamen liberatorem suum inter angustias exsultationem vocat. Foris quidem
Abbreviated transcription (Latin):
latione pulsaut᷑. pusillanimitate deficiunt.
Unde helu beato iob ꝓbra pusillanimitatis
impingens: premissis maloꝵ oppressionib.
infirmoꝵ mox pusillanimitates exsequit᷑.¬
Mos sacre scripture est. ut a singulari nume¬
ro ad pluralem subito transeat: atq a plu¬
rali sepe se ad singularẽ uertat. Vnde heliu
cũ dicer&. clamabunt & eiulabunt. nequaꝙͣ.
subdidit. ñ dixerunt ubi ẽ ds: sed ñ dixit
ubi ẽ đs. A plurali quippe numero ad sin¬
gularem ueniens. ad ꝑsonã subito infirmi
uniuscuiusq transiuit: fortasse quia a siu-¬
gulis melius recognoscit᷑. quicqͥd dici singu-¬
larit̃ audit᷑: ut ad cor suũ quisq redeat᷑: &
in sem& ipsum hoc qd̾ de unoquoq đr repre-¬
hendat. Singularẽ gͥ numerũ tenuit. di¬
cenꝰ. Non aixit. ubi est ds qui fecit me. Quis¬
qͥs enim aduersitatũ tribulatione frangitur:
a quo factus ẽ minime contẽplat᷑. Nam qui

Expanded text:
latione pulsantur, pusillanimitate deficiunt. latione pulsantur, pusillanimitate deficiunt. Unde Eliu beato Job probra pusillanimitatis impingens, praemissis malorum oppressionibus, infirmorum mox pusillanimitates exsequituMos sacrae Scripturae est ut a singulari numero ad pluralem subito transeat, atque a plurali saepe se ad singularem vertat. Unde Eliu cum diceret: Clamabunt, et ejulabunt, nequaquam subdidit: Non dixerunt, ubi est Deus: Non dixit ubi est Deus. A plurali quippe numero in singularem veniens, ad personam subito infirmi uniuscujusque transivit, fortasse quia a singulis melius recognoscitur quidquid dici de eis singulariter auditur, ut ad cor suum quisque redeat, et in semetipso hoc quod de unoquoque dicitur reprehendat. Singularem igitur numerum tenuit, dicens: Non dixit, Ubi est Deus qui fecit me. Quisquis enim adversitatum tribulatione frangitur a quo factus est minime contemplatur. Nam qui
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc mundo fuerint obiecta calcamus.
Hinc ꝑ eundem ꝓpħam. certanti animȩ dũs
dicit. Exaudiui te in abscondito tẽpestatis:
ꝓbauite apd̾ aqu̾a contradictionis. Abscon-¬
ditũ quippe tempestatis ẽ. cũ in corde con¬
trito cogitationum temptantium fluctus
in tumescunt: cũ contra amoris scĩ studia.
curarũ scłariũ se tumultus illidunt. In ab¬
scondito gͦ tempestatis audit᷑: quia clamor
deprecantis ẽ. hȩc ipsa fluctuatio tribulatõ¬
nis. Quia uͦ om̃ino ñ desunt qͥ bona queren¬
tib suadere ꝑuersa moliant᷑: aquę contradic¬
tionis st̃ popłi resistentes. Et quia tunc ꝓ¬
bat᷑ desiderium. eũ aliqua ei aduersitate re¬
sistit᷑: recte d̾r. Probam te ad aquas contradi¬
ctionis. His itaq uirtutũ nisib. robusti
ex aduersitate ꝓficiunt: sed infirmi sepe in
desideriis suis si qua eis fuerint ex aduerso
obiecta languescunt: et eũ ualida tribu¬

Expanded text:
in hoc mundo fuerint objecta calcamus. in hoc mundo fuerint objecta calcamus. Hinc per eumdem Prophetam certanti animae Dominus dicit: Exaudivi te in abscondito tempestatis, probavi te ad aquas contradictionis . Absconditum quippe tempestatis est, cum in corde contrito cogitationum tentantium fluctus intumescunt, cum contra amoris sancti studia curarum saecularium se tumultus illidunt. In abscondito ergo tempestatis auditur, qdeprecantis est haec ipsa fluctuatio tribulationis. Quia vero omnino non desunt, qui bona quaerentibus suadere perversa moliantur, aquae contradictionis sunt populi resistentes. Et quia tunc probatur desiderium, cum aliqua ei adversitate resistitur, recte dicitur: Probavi te ad aquas contradictionis. His itaque virtutum nisibus robusti ex adversitate proficiunt, sed infirmi saepe in desideriis suis, si qua eis fuerint, ex adverso objecta, languescunt, et cum valida tribu
Abbreviated transcription (Latin):
electoꝵ desideria dũ p̾munt᷑ aduersitate
ꝓficiunt. sicut ignis flatu p̾mit᷑ ut crescat:
& unde quasi extingui ceruit᷑. inde roborat᷑.
In eo namq ostendimus quanta ad dm̃
cupiditate flagramus: si non solum ad eũ
ꝑ tranquilla & mollia. sed etiã ꝑ aspera &
dura transimus. Hinc namq ꝓpħa ait.
Qui ꝑfecit pedes meos tamqu̾ã cerui. Cer-¬
uus enim cũ montium uiga conscendit:
gata dato saltu trans gredit᷑: & absq ullo
cursus sui obstaculo in superiorib eleuat᷑.
Ita etiam electoꝵ mentes. queq sibi in hoc
mundo obsistere atq obuare conspiciunt.
contemplationis saltu transcendunt : & mo¬
re ceruoꝵ despectis terrenarũ rerũ senti¬
b in suꝑna se euehunt. Hinc rursũ dicit.
Et in dõ meo transgrediar murum. Murus
quippe est. om̃e qd̾ itineri nr̃o obicit᷑: ne ad
eum qui diligit᷑ transeat᷑. Sed murũ trans-¬
gredimur: cũ pro amore suꝑnȩ patriȩ. queq

Expanded text:
electorum desideria dum premuntur adversitate, electorum desideria dum premuntur adversitate, proficiunt, sicut ignis flatu premitur, ut crescat; et unde quasi extingui cernitur, inde roboratur. In eo namque ostendimus, quanta ad Deum cupiditate flagramus, si non solum ad eum per tranquilla, et mollia, sed etiam per aspera, dura transimus. Hinc namque propheta ait: Qui perfecit pedes meos quasi cervi . Cervus enim cum montium juga conscendit, gata, dato saltu transgreditur, et absque ullo cursus sui obstaculo, in superioribus elevatur. Ita etiam electorum mentes, quaeque sibi in hoc mundo obsistere, atque obviare conspiciunt, contemplationis saltu transcendunt: et more cervorum, despectis terrenarum rerum sentibus, in superna se evehunt. Hinc rursum dicit: Et in Deo meo transgrediar murum . 822 Murus quippe est omne quod itineri nostro objicitur, ne ad eum qui diligitur, transeatur. Sed murum transgredimur, cum prae amore supernae patriae, quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
calumpniam sustinemus : quia nimirũ intꝰ
patimur qd̾ cũ labore uincamꝰ. Et quia
in hoc mundo habundat maloꝵ uita quȩ
cruciat: recte dr̃. Propter multitudinẽ
calumpniatoꝵ clamabunt. Quia uͦ ea quę
num quã etiã effrenatis uirib student.
re suo nos exemplo cõpellit: adhuc in no-¬
bis uoce calumpniatoris utit᷑. Quisqͥs uͦ
peccatum suadens etiam terrere nos appetit:
ĩa contra nos brachio tẏrauni deseuit.
Aliud ẽ enim uitia suadere uiuendo: aliud
iubere terrendo. Dũ gͦ exempla male actio¬
nis aspicimus: quasi adhue strepitũ calump¬
tiatoris audimus. dũ uͦ ui peccare cogimur:
iã tẏrannũ in corde sustinemus. Sed robu-
stoꝵ mentes in do firmiter sixe. tanto ista
despiciunt: quanto cernunt qd̾ contra p̾
cepta conditoris excrescunt. E ternitatis qͥppe
p̃mia prestolantes. uires ex aduersitatib su¬
munt: qr crescente pugna gloriosiorẽ sibi
ñ ambigunt manere uictoriã. Sic itaq

Expanded text:
calumniam sustinemus, quia nimirum iutus calumniam sustinemus, quia nimirum iutus patimur quod cum labore vincamus. Et quia in hoc mundo abundat malorum vita quae cruciet, recte dicitur: Propter multitudinem calumniatorum clamabunt. 23. Alii nnunquam etiam effrenatis viribus student, re suo nos exemplo compellit, adhuc in nobis voce calumniatoris utitur; quisquis vero peccatum suadens etiam terrere nos appetit, jam contra nos brachio tyrannidis saevit. Aliud est enim vitia suadere vivendo, aliud jubere terrendo. Dum ergo exempla malae actionis aspicimus, quasi adhuc strepitum calumniatoris audimus; dum vero vi peccare cogimur, jam tyrannum in corde sustinemus. storum mentes in Deo immobiliter fixae tanto ista despiciuaecepta conditoris excrescunt: aeternitatis quippe praemia praestolantes, vires ex adversitatibus sumunt, quia crescente pugna gloriosiorem sibi non ambigunt manere victoriam. Sic itaque
Abbreviated transcription (Latin):
res recte dicere possumus om̃s iniquos: ñ
solum qui exteriora bona rapiunt: sed etiã
qui inalis suis morib & uitę reꝑbȩ exemplo.
interna nr̃a dissipare contendunt. Illi nãq
ea quȩ nobis extra st̃ inuadere ambiunt:
isti nos predari interius querunt. Illi amo-¬
re rerum: isti ñ cessant odio seuire uirtutũ.
Illi inuident qd̾ habemus: isti qd̾ uiuimus.
Illi student rapere bona exteriora quia pla¬
cent: isti satagunt interiora bona dissipare
quia displicent. Quanto gͥ moꝵs uita a
rerum distat substantia: tanto grauior ca¬
lumpniator est. qui male uiuendo uim
nr̃is infert morib: quã qui uiolent᷑ oppri-¬
mentdo dampna ingerit reb. Nichil iste
de nr̃a sustentatione subtraxit: sed exempla
nobis ꝑditionis apposuit. Eo gͦ grauiorẽ
calumpniam intulit: quo quietũ cor in
temptatione cõmouit: Qui & si nequaqu̾ã
nobis actionis suȩ oꝑa ꝑsuasit: pugnã tam̃
temptationis ingessit. Grauẽ gͥ de uita eiꝰ

Expanded text:
res recte dicere possumus omnes iniquos, non solum qui exteriora bona rapiunt, sed etiam qui malis suis moribus, et vitae reprobae exemplo interna nostra dissipare contendunt. Illi namque ea quae nobis extra sunt invadere ambiunt, isti vero nos praedari interius quaerunt. Illi amore rerum, isti non cessant odio saevire virtutum. Illi invident quod habemus, isti quod vivimus. Illi student rapere bona exteriora, quia placent; isti satagunt interiora bona dissipare, quia displicent. Quanto igitur morum vita a rerum distat substantia, tanto gravior calumniator est qui male videndo vim nostris infert moribus, quam qui violenter opprimendo damna ingerit rebus. Nihil iste de nostra sustentatione subtraxit, sed exempla nobis perditionis apposuit. Eo ergo graviorem calumniam intulit, quo quietum cor in tentatione commovit. Qui etsi nequaquam nobis actionis suae opera persuasit, pugnam tamen tentationis ingessit. Gravem igitur de vita ejus
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ in nobis contagia que inesse medullitꝰ
repbat. secat: abscidit uirus putredinis.
ferro tribulationis.Et quo uoces ȩgri audire
dissimulat: eo ȩgritudinis finẽ ꝓcurat. Hinc
& nocte. & ñ ad insipientiã mͥ. Ac si dicerae.
N equaꝗͣ. mͥ ad insipientiã ꝓficit. qd̾ die ac nocte
clamautẽ me continue ñ exaudis: qr unde me
in tẽporali tribulatione quasi deseris. inde
nitates premisit: qr sepe & tͥbulatione conte¬
rimͣ: & tam̃ oportunũ nondũ ẽ. ut ad desi¬

Expanded text:
catorum in nobis contagia quae inesse medullitus catorum in nobis contagia quae inesse medullitus reprobat secat; abscindit virus putredinis ferro tribulationis; et quo voces aegri audire dissimulat, eo aegritudinis finem procurat. Hinc et nocte, et non ad insipientiam mihi . Ac si diceret: Nequaquam mihi ad insipienticlamantem me continue non exaudis, quia unde me in temporali tribulatione quasi deseris, et nonitates praemisit, quia saepe et tribulatione conterimur, et tamen opportunum nondum est, ut ad desi
Abbreviated transcription (Latin):
Notandũ qd̾ duo sint dicta. quia & clamantẽ
ñ frustra audit. & tam̃ qd̾ p̃atit᷑ respicit᷑.
& exaudire uoces dissimulat: & qd̾ unusqͥsq
tolerat ñ ignorat. Nemo gͦ qui tardius audit᷑:
credat qd̾ a suꝑna cura negligit᷑. Sepe enĩ nr̃a
desideria quia celeriter non fiunt exaudiunt᷑.
& qd̾ impleri cõncite petimus. ex ipsa melius
tarditare ꝓsperat᷑. Sepe uox nr̃a eo ꝑficit᷑ quo
differt᷑ : & cum suꝑficiẽtenus petitio negligitur.
uota nr̃a altius in cogitationũ radice cõplent᷑:
sicut & semina messium gelu pressa solidant᷑÷
& quo ad suꝑficiem tardius exeunt: eo ad fru¬
gem multipliciora consurgunt. desideria itaq
nr̃a dilatione extendunt᷑ ut ꝓficiant: ꝓficiunt
ut ad hoc qd̾ ꝑcept᷑a st̃ conualescant. Exerci-¬
tant᷑ in certamine: ut maiorib cumulentur
ut crescat corona uictoriȩ. Suos gͦ dñs eum
uelociter ñ exaudit: quo repellere creditur
trahit. Internus quippe ẽ medicus : & pec-¬

Expanded text:
Notandum quod duo sunt dicta, quia et clamantem non frustra audit, et tamen quod patitur respicit, et exaudire voces dissimulat, et quod unusquisque tolerat non ignorat. Nemo ergo qui tardius auditur credat quod a superna cura negligatur. Saepe enim nostra desideria, quia celeriter non fiunt, exaudiuntur; et quod impleri concite petimus, et ipsa melius tarditate prosperatur. Saepe vox nostra eo perficitur quo differtur; et cum superficietenus petitio negligitur, vota nostra altius in cogitationum radice complentur: sicut et semina messium gelu pressa solidantur; et quo ad superficiem tardius exeunt, eo ad frugem multipliciora consurgunt. Desideria itaque nostra dilatione extenduntur, ut proficiant; proficiunt, ut ad hoc quod perceptura sunt convalescant; exercitantur in certamine, ut 828 majoribus cumulentur ut crescat corona victoriae. Suos ergo Dominus cum velociter non exaudit, quo repellere creditur trahit. Internus quippe est medicus, et pec
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc egyptus. uidelicae uita presens. quȩ nos
oppressit blandiens. a diuu& premens: & quȩ
dũ fouit. seruitutis iugo contriuit. liberta¬
tis uiam dũ cruciat ostendat. Hȩc itaq
causa est. qd̾ ab iniustis iusti sinunt᷑ affligi:
ut scilic& dũ futura audiunt bona quȩ
cupiant. paciaut᷑ etiã mala presentia quę
ꝑhorrescant: atq ad faciliorem exitũ dum
amor ꝓuocat. cruciatus impellat. Vnde
heliu eosdem labores electoꝵ sub oppressioni¬

Expanded text:
haec Aegyptus, videlicet vita praesens, quae nos haec Aegyptus, videlicet vita praesens, quae nos oppressit blandiens, adjuvet premens; et quae dum fovit, servitutis jugo contrivit, libertatis viam dum cruciat ostendat. Haec utique causa est quod ab injustis justi sinuntur affligi, ut scilicet dum futura audiunt bona quae cupiant, patiantur etiam mala praesentia quae perhorrescant, atque ad faciliorem exitum dum amor provocat, cruciatus impellat. Unde Eliu eosdem labores electorum sub oppressioni
Abbreviated transcription (Latin):
ȩterna desperat. Sed ista reꝓboꝵ nequitia:
triture more electoꝵ uitã quasi grana a
paleis separans. premit & purgat. Mali
enĩ bonos magis ab huius mundi deside¬
ris expediunt dũ affligunt: qr dũ multa
eis hie iuolenta ingerunt: festiuare illos
ad suꝑna cõpellunt. Qd̾ bene israhelitico
popło moyse uocante. & pharaone rege
seiuente. signatũ ẽ. Tunc namq moyses
ad uocandũ missus est. cũ iã pharao du-¬
ris operib ad opprimendũ fuerat excitatꝰ:
ut israhelitarũ mentes egypto deformit᷑
inherentes. alius dũ uocar& quasi trahe¬
r&. alius quasi impeller& dũ seuir&: &
plebs in seruitio turpiter fixa. uel ꝓuocata
bonis. uel malis impulsa moueretur.
Hoc cotidie agit᷑: dũ p̃dicatis cȩlestib pͥmiis.¬
seuire in electis reꝓbi ꝑmittunt᷑ͥ ut si ad
repmissionis terramꝰ uocatięxire negligimus:
pressuris saltem seuientib impellam᷑. atq

Expanded text:
aeterna desperat. Sed ista reproborum nequitia, aeterna desperat. Sed ista reproborum nequitia, triturpaleis separans, premit ut purget. Mali enim bonos magis ab hujus mundi desideriis expediunt, dum affligunt; quia dum multa eis hic violenta ingerunt, festinare illos ad superna compellunt. Quod bene de Israelitico populo vocante Moyse et Pharaone rege saeviente signatum est . Tunc namque Moyses ad vocandum missus est, cum jam Pharao duris operibus ad opprimendum fuerat excitatus, ut Israelitarum mentes Aegypto deformiter inhaerentes, alius dum vocaret quasi traheret, alius quasi impelleret dum saeviret; et plebs in servitio turpiter fixa, vel provocata bonis, vel malis impulsa moveretur. Hoc quotidie agitur, dum praedicatis coelestibsaevire in electos reprobi permittuntur, ut si ad repromissionis terram vocati exire negligimus, pressuris saltem saevientibus impellamur, atque
Abbreviated transcription (Latin):
ipse sũmo inferior es : qͥ inferiorẽ te ẽẽ etiã
inferiorib deprehendis. Ostendendo uͦ sũma
reducit ad ȩqualia : atq ait. Homini qui¬
lium hominis adiuuabit iusticia tua. Hu¬
mana impietas ei noc&. quẽ ꝑuertendo in¬
quinat : et rursus eũ adiuuat nr̃a iusti¬
cia. que a prauis actionib mutat. Nocere
enĩ uel iuuare nesciunt: ea quę uel a bono
corrũpere. uel a malo ꝑmutare ñ possunt.
Suꝑnȩ gͥ potestates eo lȩdi uel iuuari ne¬
queunt : qͦ ẽẽ iam in cõmutabiles accepert̃.¬
itinera semel captos. tanto delectabiliter te¬
nent. quanto in eis om̃e qd̾ libuerit licet
N ullus quippe discipline murus obuat qui
constringat ÷ nulla retributionis ꝓspicitur
UII. pena quȩ terreat: sed clausis oculis cor-¬
dis. eo anima precipitat᷑ in infimis. quo
obscurat᷑ ã sũmis: & tanto securius mala
temporalia ꝑpetrat : quanto durius bona

Expanded text:
ipse summo inferior es, qui inferiorem te esse etiam ipse summo inferior es, qui inferiorem te esse etiam inferioribus deprehendis. Ostendendo vero summa, reducit ad aequalia, atque ait: CAPUT XIlium hominis adjuvabit justitia tua. Humana impietas ei nocet, quem quinat, et rursum eum adjuvat nostra justitia, quem a pravis actionibus mutat. Noceri enim vel adjuvari nesciunt ea quae vel a bono corrumpi, vel a malo permutari non possunt. Supernae igitur potestates eo laedi vel juvari nequeunt, quo esse jam incommutabiles acceperitinera semel captos tanto delectabiliter tenent, quanto in eis omne qNullus quippe disciplinae murus obviat qui constringat, nulla retributionis prospicitur poena quae terreat, sed clausis oculis cordis, eo anima praecipitatur in infimis, quo obscurantur a summis, et tanto securius mala temporalia perpetrat, quanto durius bona
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si dicer&. Ex ipsis creaturis intellige.
quas altiores te ẽẽ corporalit uides. quan-¬
tũ a diuine potentie sublimitate disiunge¬
ris: atq ex hac tua consideratione collige.
qr dm̃ nec bene uiuendo adiuues: nec rur¬
sus malis actionib graues. Si uͦ sicut supe-¬
rius diximus. in cęlo uel ęthere suꝑnas po-¬
testates accipimus: uerbis istis heliu consi¬
derari ãmon&. ut qr ipsi angelici sp̃s cre¬
atoris nr̃i potentiã plene contemplari ñ
possunt: de quib tam̃ certũ ẽ. quia nob̃
eo ipso altiores st̃. qͦ lapsi in infimis ñ
st̃: uidelic& colligamus. quanto do infe¬
riores existimus: qui etiã creaturis subli-¬
mib. sed longe illo inferiorib subiacemus.
A esi dicer&. Uide quantũ a diuina celsitu¬
dine separaris. a cuiꝰ potentia etiã ille po¬
testates humilitate contremiscunt. quȩ te
ĩmensa sublimitate transcendunt: & quanto

Expanded text:
Ac si diceret: Ex ipsis creaturis intellige Ac si diceret: Ex ipsis creaturis intellige quas altiores te esse corporaliter vides, quantum a divinae potentiae sublimitate disjungeris; atque ex hac tua consideratione collige quia Deum nec bene vivendo adjuves, nec rursus malis actionibus graves. 19. Angelisrius diximus, in coelo vel aethere supernas potestates accipimus, verbis istis 820 Eliu considerare nos admonet, ut quia ipsi angelici spiritus creatoris nostri potentiam plene contemplari non possunt, de quibus tamen certum est quia nobis eo ipso altiores sunt quo lapsi in infimis non sunt, videlicet colligamus quanto Deo inferiores existimus, qui etiam creaturis sublimibus sed longe illo inferioribus subjacemus. Ac si diceret: Vide quantum a divina celsitudine separaris, a cujus potentia etiam potestates illae humilitate contremiscunt quae te immensa sublimitate transcendunt, et quanto
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͦ casu anima uenit ad iifima. eo gra¬
du reuertat᷑ ad summa:÷ atq eisdem qͥbus
corruit passib surgat: dũ sicut dictũ est.
illa nos ad dm̃ bene considerata reuocant:
quȩ nos ab eo male ȩlecta diuiserunt.
Heliu itaq ut uim considerationis aumo¬
uer&. atq ex corporeis reb ostender&. qͣn¬
to sit homine excelsior ds : bene intulit.
suspice cęlum & intuere: contẽplare ȩthera
qd̾ altior te sit. Ipsis enĩ reb creatis atq
corporeis agnoscimus. quantũ a creatoris
nr̃i sublimitate distamus : quia ꝑ om̃e qd̾
cernimus ẽẽ humiles ãmonem᷑: ut quasi
quȩdã sit lectio mentis nr̃e species conside¬
rata creaturȩ. Dicat gͦ Suspice cęlum &
intuere: contemplare ethera qd̾ altior te sit.
Si peccaueris: qͥd ei nocebis is Et si multipli
cate fuerint iniquitates tuȩ : quid facies
contra eum Porro si iuste egeris. qͥd do¬
nabis ei ÷ aut quid de manu tua accipi& is

Expanded text:
ut quo casu anima venit ad infima, eo graut quo casu anima venit ad infima, eo gradu revertatur ad summa; atque eisdem quibus corruit passibus surgat, dum, sicut dictum est, illa nos ad Deum bene considerata revocant, quae nos ab eo male electa diviserunt. Eliu itaque, ut vim considerationis admoveret, atque ex corporeis rebus ostenderet quanto sit homine excelsior Deus, bene intulit: Suscipe coelum, et intuere, et contemplare aethera quod altior te sit. Ipsis enim rebus creatis atque corporeis agnoscimus quantum a creatoris nostri sublimitate distamus, quia per omne quod cernimus esse humiles admonemur, ut quasi quaedam sit lectio menti nostrae species considerata creaturae. Dicat ergo: Suscipe coelum; et intuere, et contemplare aethera quod altior te sit. Si peccas contra eum? Porro si juste egeris, quid donabis ei, aut quid de manu tua accipiet?
Abbreviated transcription (Latin):
H inc enim de sapientia scriptũ est. In uiis
ostendit se illis hilariter: & om̃i ꝓuiden¬
tia occurrit illis. Uie quippe ad creatorẽ
st̃: opera considerata creaturȩ. Quȩ dum
facta cernimus: potentiã factoris miram᷑.
In istis uiis ã sapientia om̃i nobis ꝓuiden¬
tia occurrit᷑: qr factoris nobis uirtꝰ inqui¬
renda ꝓponit᷑. in om̃e qd̾ mirabilit̾ factũ
uidet᷑. Et quaqua se uerterit anima. si ui-¬
gilant̃ intendit in iscdem ipsis dm̃ inuenit
ꝑ quȩ reliquit: eiusq potentiã ex eorum
rursum consideratione cognoscit. quorũ
amore deseruit: & ꝑ quę ꝑuersa cecidit.
ꝑ hȩc conuersa reuocat᷑. Ubi enĩ lapsi
sumus: ibi incu̾bimus ut surgamꝰ. Et quasi
ibi surgendo manũ considerationis figimꝰ :
ubi pede amoris lubrici corruentes. negli¬
gendo iacebamus. Quia enim ab inuisibi¬
lib ꝑ uisibilia cecidimus: dignũ est. ut
ad inuisibilia ipsis rursũ uisibilib innitam᷑:

Expanded text:
Hinc enim de Sapientia scriptum est: In viis Hinc enim de Sapientia scriptum est: In viis ostendit se illis hilariter, et in omni providentia occurrit illis . Viae quippe ad Creatorem sunt opera considerata creaturae, quae dum facta cernimus, potentiam In istis viis a sapientia omni nobis providentia occurritur, quia factoris nobis virtus inquirenda proponitur in omne quod mirabiliter factum videtur; et quocumque se verterit anima, si vigilanter intendit, in iisdem ipsis Deum invenit, per quae reliquit; ejusque potentiam ex eorum rursus consideratione cognoscit, quorum amore deseruit; et per quae perversa cecidit, per haec conversa revocatur. Ubi enim lapsi sumus, ibi incumbimus ut surgamus; et quasi ibi surgendo manum considerationis figimus, ubi pede amoris lubrici corruentes negligendo jacebamus. Quia enim ab invisibilibus per visibilia cecidimus, dignum est ut ad invisibilia ipsis rursum visibilibus innitamur,
Abbreviated transcription (Latin):
riora reuocam᷑. Uestigia quippe creatoris
nr̃i sunt: mira oꝑa uisibilis creature. Ipsũ
nãq adhuc uidere non possumus : sed iam
ad eius uisionẽ tendimus. si eũ in his quȩ
fecit miram᷑. E ius gͦ uestigia. creaturã di¬
cimꝰ: qr ꝑ hȩc quȩ ab ipso st̃. sequendo imus
ad ipsum. Vnde paulus ait. In uisibilia eiꝰ
ꝑ ea quȩ facta st̃ intellecta conspiciunt᷑: sẽpi¬
terna quoq uirtus eiꝰ & diuinitas. Unde in
libro sapientiȩ scriptũ ẽ. ꝑ magnitudinem
enim creaturȩ & speciem: potest intelligibilit
creator uideri. Menti enĩ nr̃ȩ peccato suo
exterius sparse: nec dũ ds sicut ẽ interius in-¬
notescit. Sed dũ facturȩ sue decus foras ꝓpo-¬
nit. quasi quibusdã nobis nutib innuit.
& quȩ intus sequamur ostendit: ac miro
mͦ ipsis formis exteriorib nos ad interiora
ꝑducit. Innuit ĩmensa ãmiratione qd̾ est.
mira hȩc exterius ostendendo quȩ non est.

Expanded text:
riora revocamur. Vestigia quippe creatoris riora revocamur. Vestigia quippe creatoris nostri sunt mira opera visibilis creaturae. Ipsum namque adhuc videre non possumus; sed jam ad ejus visionem tendimus, si eum in his quae fecit miramur. Ejus ergo vestigia creaturam dicimus, quia per haec quae ab ipso sunt sequendo imus ad ipsum. Unde Paulus ait: Invisibilia ejus per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, sempiternalibro Sapientiae scriptum est: Per magnitudinem enim creaturae et speciem, potest intelligibiliter Creator videri . Menti enim nostrae peccato suo exterius sparsae necdum Deus sicut est interius innotescit, sed dum facturae suae decus foras proponit, quasi quibusdam nobis nutibus innuit, et quae intus sequamur ostendit, at miro modo istis formis exterioribus nos ad interiora perducit. Innuit immensa admiratione quod est, mira haec exterius ostendendo quod  Text., quae non est.