comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prorsus ꝑfecta ẽ: Ut ꝑficiat᷑. nascit᷑:
cum fuerit nata. nutrit᷑: cum fuerit
nutrita. roborat᷑. cum fuerit robora¬
ta ꝑficitur. Cum ad ꝑfectionẽ ue¬
nerit. quid dicit: Michi uiuere
xp̃c ẽ: & mori lucrum. Optabam
dissolui &e eẽ cum xp̃o. multo enim
magis optimũ: manere aũ in carne
necessariũ ꝓpter uos. P ropter eoᷤ
uolebat uiuere. ꝓ quib paratus
erat mori: ut noueritis quia ipsa
ẽ ꝑfecta caritas. quam ñ uiolat.
& in qua ñ peccat. qui natus est
ex do. Hoc dñs dicit petro: etre
amas me: Et ille. Amo. Non ait
si amas me: obsequere mͥ. Qnͣdo
enim erat dñs in carne mortali e¬
suriuit sitiuit. Eo tp̃r quo esu¬
riebat & sitiebat. susceptus ẽ hoᷤ¬
picio: ministrarunt illi qui ha¬
buerunt de substantia sua: sicut
legimus in euangłio. Suscepit
eum hospicio zacheus: saluus fa¬
ctus ẽ a morbo. suscepto medico.
Quo morbo: Auariciȩ. Erat enĩ

Expanded text:
prorsus perfecta est? Ut perficiatur, nascitur: prorsus perfecta est? Ut perficiatur, nascitur: cum fuerit nata, nutritur; cum fuerit nutrita roboratur; cum fuerit roborata, perficitur: cum ad perfectionem venerit, quid dicit? Mihi vivere Christus est, et mori lucrum. Optabam dissolvi et esse cum Christo; multo enim magis optimum: manere in carne necessarium propter vos . Propter eos volebat vivere, pro quibus paratus erat mori. 5. Et ut noveritis quia ipsa est perfecta charitas, quam non violat, et in quam non peccat qui natus est ex Deo; hoc Dominus dicit Petro: Petre, amas me! Et ille: Amo. Non ait, Si amas me, obsequere mihi. Quando enim erat Dominus in carne mortali, esurivit, sitivit: eo tempore quo esuriebat et sitiebat, susceptus est hospitio; ministrarunt illi qui habuerunt, de substantia sua, sicut legimus in Evangelio . Suscepit eum hospitio Zacchaeus: salvus factus est a morbo, suscepto medico. Quo morbo? Avaritiae. Erat enim
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est saciari caritate: & ita satiari.
ut non solum ñ oderis fratrẽ: sed
paratus sis mori ꝓ fratre. ẜfecta ista
caritas ẽ. ut paratus sis mori ꝓ fr̾e.
Hanc ipse dñs in se exhibuit. mortu¬
us ꝓ om̃ib orans pro eis aquib
crucifigebat᷑ & dicens. Pater ignos¬
ce illis: quia nesciunt quid faciunt.
S si solus hoc fecit. ñ erat magister.
si discipłos ñ habebat. Seciti dis¬
cipłi hoc fecerunt. Lapidabatur
stephanus: genuq flexo ait. Dñe.
ne statuas illis hoc peccatũ Ama¬
bat a quib occidebat᷑: quia &e pro
ipsis moriebat᷑. Audi &e apłm pau¬
lum. Et ipse inquit impendar ꝓ
animab urĩs. Int̾ illos enim erat
ꝓ quib stephanus dep̾cabat᷑ qͣndo
eoꝵ manib moriebat᷑. ꝑfecta gͦ ca¬
ritas hȩc ẽ. Si quis autẽ tantã ha¬
buerit caritatẽ. ut paratus sit ꝓ fr̾ĩ¬
b etiam mori: ꝑfecta ẽ in illo cari¬
tas. S nunquid mox ut nascit᷑ lam

Expanded text:
hoc est satiari charitate; et ita satiari, hoc est satiari charitate; et ita satiari, ut non solum non oderis fratrem, sed paratus sis mori pro fratre. Perfecta ista charitas est, ut paratus sis mori pro fratre. Hanc ipse Dominus in se exhibuit, mortuus pro omnibus, orans pro eis a quibus crucifigebatur, et dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sed si solus hoc fecit, non erat magister, si discipulos non habebat. Secuti discipuli hoc fecerunt. Lapidabatur Stephanus, et genu fixo ait: Domine, ne statuas illis hoc delictum . Amabat a quibus occidebatur, quia et pro ipsis moriebatur. Audi et apostolum Paulum: Et ipse, inquit, impendar pro animabus vestris . Inter illos enim erat pro quibus Stephanus deprecabatur, quando eorum manibus moriebatur. Perfecta ergo charitas haec est. Si quis tbuerit charitatem, ut paratus sit pro fratribus etiam mori, perfecta est in illo charitas. Sed numquid mox ut nascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Caritatẽ gͦ cõmendamꝰ: caritatẽ cõ¬
mendat hec ȩpła. Post resurrectionẽ
dominꝰ quid aliuid int̾rogauit pe-¬
trum: quam amas me: Et parum
fuit semel interrogare: &e iterũ nichil
aliud: & tercio nichil aliud. Cum in
tercio ille tedio afficeret᷑. quasi ñ sͥ
crederet. quomͦ qui nesciret qͣd in il¬
lo ageretur.:tam̃ &e pͥmo & scdo &e ter¬
cio hoc interrogauit. Ter negauit.
timor: ter confessus ẽ amor. Et ecce
amat petrus dimm̃: qͥd p̾stiturus do¬
mino: Non enĩ &e ipse ñ turbatꝰ est
in illo psalmo: quid retribuã dño
pro om̃ib quȩ retͥbuit mͥ: Qui enĩ¬
hȩc dicebat in psalmo. attendebat
quanta sibi eent p̾stira a dño: &e quȩ¬
rebat quid retribueret dño. & ñ inue¬
niebat. Quicqͥd enim retribuere uo¬
lueris: ab ipso accepisti qͦd reddas.
uocabo. Quis enim dederat. illi¬
calicem salutarem: nͥ ille cui uole¬
bat retribuere: Accipere autẽ cali¬
cem salutarẽ & inuocare nom̃ dñi.

Expanded text:
 charitatem commendat haec Epistola. Post resurrectionem Dominus quid aliud interrogavit Petrum, nisi, Amas me? Et parum fuit semel interrogare; et iterum nihil aliud, et tertio nihil aliud. Cum jam tertio ille taedio afficeretur, quasi non sibi crederet, quomodo qui nesciret quid in illo ageretur; tamen et primo, et secundo, et tertio hoc interrogavit. Ter negavit timor, ter confessus est amor . Ecce amat Petrus Dominum. Quid praestaturus Domino? Non enim et ipse non turbatus est in illo psalmo, Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Qui enim dicebat haec in Psalmo, attendebat quanta sibi essent praestita a Deo; et quaerebat quid retribueret Deo, et non inveniebat. Quidquid enim retribuere volueris, ab ipso accepisti ut reddas. vocabo . Quis enim illi dederat calicem salutarem, nisi ille cui volebat retribuere? Accipere autem calicem salutarem, et invocare nomen Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. simul empti estis: unũ ẽ p̾cium
urm: ambo xp̃i sanguine redepti
estis. Uide si misereris:si habes fa¬
cultates mundi. Quid ad me ꝑti¬
net. forte dicis. Ego daturus sum
pecuniam meã: ne ille molestiã pa-¬
tiatur: Si tͥ hoc responderit cor
tuũ: dilectio fratriᷤᷤ non in te manet
Si dilectio fratris non in te manet:
ñ es natu s ex dõ. Quomͣ te głaris ẽẽ
xp̃ianũ: Nom̃ habes: & facta non
habes. Si autẽ nom̃ secutũ fuerit
opusͥ. dicat quisq te paganũ. in
factis ostende te xp̃ianum. Nam
si factis ñ ostendis te. xp̃ianũ. & õs
te xp̃ianũ uocent: qͥd tͥ ꝓdest no¬
men uͥ res ñ inuenit᷑. Qui autem¬

Expanded text:
est, simul empti estis, unum est pretium est, simul empti estis, unum est pretium vestrum, ambo sanguine Christi redempti estis: vide si misereris, si habes facultates mu di. Quid ad me pertinet, forte dicis? Ego daturus sum pecuniam meam, ne ille molestiam patiatur? Si hoc tibi responderit cor tuum, dilectio Patris non in te manet. Si dilectio Patris non in te manet, non es natus ex Deo. Quomodo te gloriaris esse christianum? Nomen habes, et facta non habes Si autem nomen secutum fuerit opus, dicat te quisquam paganum, tu factis ostende te christianum. Nam si factis non ostendis te christianum, omnes te christianum vocent, quid tibi prodest nomen, ubi res non invenit
Abbreviated transcription (Latin):
es mͥ. Et unde noui: Quo enĩ ꝑfici-¬
atur audiuimꝰ: unde mcipiat au¬
diamus. Sequit᷑ & dicit. Qui autẽ
habuerit facultates mundi. &e uide¬
rit fratrem suũ esurientẽ & clause¬
rit uiscera sua ab eo: quomͦ pot̾it
dilectio di manere in eo: Ecce un¬
de incipit caritas. Si nondum es
idoneus mori pro fratre. iam idoneꝰ
esto dare de tuis facultatib fratri.
Iam ꝑcutiat uiscera tua caritas: ut
ñ de iactantia facias s de intimo adi-¬
pe miscdĩȩ: ut consideres illũ in ege¬
state positum. Si enĩ suꝑflua non
potes dare fratͥ tuo: animã tuã po¬
tes ponere pro fratre: Iacet pecu¬
nia in sinu tuo: quam tͥ fures pos¬
sunt auferre. Et si illam ñ auferait
fures: moriendo illam deseres. Eti¬
am si te illa uiuentẽ ñ deserat.: qͥd
inde facturus es: Esurit frater
tuus in necessitate positus ẽ. fortas¬
sis suspendit᷑ a creditore angusta¬
tur: ñ habet ipse. habes tu. frater

Expanded text:
es mihi, Et unde novi? Quo enim perficies mihi, Et unde novi? Quo enim perficiatur audivimus; unde incipiat audiamus. Sequitur, et dicit: Qui autem habuerit facultates mundi, et viderit fratrem suum esurientem, et clauserit viscera sua ab eo: quomodo poterit dilectio Dei manere in eo? Ecce unde incipit charitas. Si nondum es idoneus mori pro fratre, jam idoneus esto dare de tuis facultatibus fratri Jam percutiat viscera tua charitas, ut non de jactantia facias, sed de intimo adipe misericordiae; ut consideres illum in egestate positum. Si enim superflua non potes dare fratri tuo, animam tuam potes ponere pro fratre? Jacet pecunia in sinu tuo, quam tibi fures possunt auferre; et si illam non auferent fures, moriendo illam deseres, etiam si te illa viventem non deserat: quid inde facturus es? Esurit frater tuus, in necessitate positus est: fortassis suspenditur, a creditore angustatur; non habet ipse, habes tu: frater tuus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc cognoscimꝰ dilectionẽ. Pfectio¬
nem dilectioniᷤ dicit: ꝑfectionẽ illã
quam comiñdauimꝰ. In hoc cog¬
noscimus dilectionẽ. quia ille pro
Ecce unde ueniebat. petre amas me:
pasce oues meas. Nam ut noueritiᷤ
quia sic ab eo pasci uolebat oues
illi continuo dixit. Cum iuuenis
eẽs. p̾ cingebas te & ibas qͦ uolebas:
cum autẽ fueris senior. alius te p̾¬
cinget. & tollet tẽ quo tu non uis.
Hoc autẽ dixit. ait euangłista signi¬
ficans qua morte clarificaturꝰ erat
d̾miut cui dixerat pasce oues meaᷤ:
doceret eum ponere animã ꝓ ouib
stis ipsum finem. & modũ ipsum
dominꝰ in ȩuangłio cõmendauit.
Maiorem caritatẽ nemo habet. ait:
quam ut animã suam ponat ꝓ
amicis suis. Perfectionẽ gͦ eiꝰ osten¬
dit in euangłio: & hic comm̃data
ẽ eiꝰ ꝑfectio. S int̾rogatis uos. & di¬
citis. Quando possum habere istam
caritatem: Noli cito te despare. For¬
te nata est: s nondum ꝑfecta est.
Nutri eam: ne offocet᷑. S dicturus

Expanded text:
fectionem dilectionis dicit, perfectionem illam quam commendavimus. In hoc cognoscimus dilectionem, quia ille pro Ecce unde veniebat, Petre, amas me? pasce oves meas. Nam ut noveritis quia sic ab eo pasci volebat oves illi continuo dixit, « Cum juvenis esses, praecingebas te, et ibas quo volebas; cum autem fueris senior, alius te praecinget, et tollet te quo tu non vis. Hoc autem dixit, » ait Evangelista, « significans qua morte clarificaturus erat Deum » : ut cui dixerat, « Pasce oves meas, » doceret eum ponere animam pro ovibstis; ipsum finem et modum ipsum et Dominus in Evangelio commendavit: Majorem charitatem nemo habet, ait, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Perfectionem ergo ejus ostendit in Evangelio, et hic commendata est ejus perfectio: sed interrogatis vos, et dicitis vobis, Quando possumus habere istam charitatem? Noli cito de te desperare: forte nata est, sed nondum perfecta est; nutri eam, ne effocetur. Sed dicturus
Abbreviated transcription (Latin):
fide. &e uidimꝰ &e cognouimꝰ Si enĩ ñ ui¬
det fides: qͣre dicim᷑ illuminari: Est il¬
luminatio ꝑ fidẽ: & illuminatio ꝑ speci¬
em. Modo cũ ꝑegͥnam᷑. ꝑ fidẽ ambula¬
mus: nondum ꝑspeciem. Ergo &
iusticia nr̃a ꝑ fidem ẽ non ꝑ speciẽ.

Expanded text:
fide et vidimus et cognovimus. Si enim nondum vifide et vidimus et cognovimus. Si enim nondum videt fides, quare dicimur illuminati? Est illuminatio per fidem, est illuminatio per speciem. Modo cum peregrinamur, per fidem ambulamus, non per speciem . Ergo et justitia nostra per fidem est, non per speciem.
Abbreviated transcription (Latin):
facit peccatum: & inquitatẽ facit.
Nemo dicat aliud ẽ peccatũ: aliud¬
est iniquitas. Nemo dicat. ego pec¬
cator homo sum: s iniquus ñ sum.
Om̃is enim qui facit peccatũ: & mi¬
quitatẽ facit. Peccatũ miquitas¬
ẽ. Quid gͦ facimꝰ de peccatis nrĩs
& iniquitatibꝰ Audi quid dicat᷑.
Et scitis quia ille manifestatus ẽ
ut peccatũ auferat: &e peccatũ in
ipso nonẽ. In quo ñ est peccatum:
ipse uenit auferre peccatũ. Nam
si eẽt & in illo peccatũ: auferendũ
illi eẽt: non ipse auferret. Om̃is qͥ
in ipso manet non peccat. In qͣntũ
in ipso manet: in tantũ ñ peccat.
Omĩs qui peccat ñ uidit eũ: neq
cognouit. Magna ista questio.
Om̃is qui peccat: ñ uidit eum. neq
cognouit eum. Non est mirũ. Non
eum uidimus: s uisuri sumus. N
eum cognouimꝰ: s cognituri sumꝰ.
Credimus in eum: quẽ non cogno¬
iumꝰ. An forte ex fide cognouimus:
ex specie nondum cognouimꝰ: S in

Expanded text:
facit peccatum, et iniquitatem facit. facit peccatum, et iniquitatem facit. Nemo dicat, Aliud est peccatum, aliud iniquitas: nemo dicat, Ego peccator homo sum, sed iniquus non sum. Omnis enim qui facit peccatum, et iniquitatem facit. Peccatum est iniquitas. Quid ergo facimus de peccatis nostris et iniquitatibus? Audi quid dicat: Et scitis quia ille manifestatus est, ut peccatum auferat; et peccatum in ipso non est. In quo non est peccatum, ipse venit auferre peccatum. Nam si esset et in illo peccatum, auferendum esset illi, non ipse auferret. Omnis qui in ipso manet, non peccat. In quantum in ipso manet, in tantum non peccat. Omnis qui peccat, non vidit eum, neque cognovit eum. Magna ista quaestio: Omnis qui peccat, non vidit eum, neque cognovit eum. Non est mirum. Non eum vidimus, sed visuri sumus; non eum cognovimus, sed cognituri sumus: credimus in eum quem non cognovimus. An forte ex fide cognovimus, et specie nondum cognovimus? Sed in
Abbreviated transcription (Latin):
Extendamꝰ nos in eum: ut cum ue¬
nerit impleat. Similes ei erimus:
quemadmodũ congruit paulo¬
Si enim qͦd non uidemus sꝑamus:
ꝑ patientiam expectamus. Ipsa pati¬
entia exercet desidium. Manetu.
nam manet ille: oe ꝑseuera in ambu¬
lando ut ꝑuenias: quia quo tendis
non migrabit. Uidete. Et omĩs qui
habet spem hanc in ipso: castificat
semetipsum. sicut & ipse castus est.
uidete quemadmodu ñ abstulit li¬
berum arbitͥum: ut diceret castifi¬
cat semetipsum. Quis nos castificat
nisi ds S ds te nolentem ñ castifi¬
cat. Ergo qui adiungis uolunta¬
tem tuam do: castificas teipsum.
Castificas te non de te: s de illo qui
uenit ut habitet inte. Lam̃ quia
agis aliquid uoluntate: ido & tͥ
aliquid tributum est. Id̃o autem
tͥ tributum est: ut dicas sicut in
psalmo. Adiutor meus esto ne dere¬
linquas me. Si dicis adutor meus
esto:agis aliquid. Nam si nichil a¬
gis. quomͦ ille adiuuat: Omĩs qui

Expanded text:
extendamus nos in eum, ut cum veextendamus nos in eum, ut cum venerit, impleat. Similes enim ei eriquemadmodum congruit Si enim quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Ipsa patientia exercet desiderium. Mane tu, nam manet ille: et persevera in ambulando, ut pervenias; quia quo tendis, non migrabit. Videte: Et omnis qui habet spem hanc in ipso, castificat semetipsum, sicut et ipse castus est. Videte quemadmodum non abstulit liberum arbitrium, ut diceret, castificat semetipsum. Quis nos castificat nisi Deus? Sed Deus te nolentem non castificat. Ergo quod adjungis voluntatem tuam Deo, castificas teipsum. Castificas te, non de te, sed de illo qui venit ut inhabitet te. Tamen quia agis ibi aliquid voluntate, ideo et tibi aliquid tributum est. Ideo autem tibi tributum est, ut dicas sicut in Psalmo, Adjutor meus esto, ne derelinquas me . Si dicis, Adjutor meus esto, aliquid agis: nam si nihil agis, quomodo ille adjuvat? 8. Omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
tus: scđm intentionẽ sequor ad
palmam suꝑnȩ uocationis. Exten¬
tum se dixit: & scdm intentionẽ
sequi se dixit. Minorem se sentie¬
bat ad capiendum: quod oculus
non uidit. nec auris audiuit. nec
in cor hominis ascendit. Hȩc ẽ ui¬
ta nr̃a. ut desiderando exerceamur.
Tantum autẽ nos exercet sc̃m de¬
sidium: quantũ desidia nr̃a am-¬
putauerimꝰ ab amore scł̃i. Iam di¬
ximꝰ aliquando: exinani qͦd im¬
plendum ẽ. Bono implendus es:
funde malum. Puta quia melle
te uult implere ds. Si aceto plenꝰ
es. uͥ mel pones: fundendũ ẽ qͦd
portabat uas. mundandũ ẽ ipsum
uas: mundandum est et sicum la¬
bore. cum tritura. ut fiat aptum cui¬
dam reimel dicamus. aurũ dicamꝰ.
uinum dicamus. Quicquid dicimꝰ
quod dici non potest: quicqͣd uolu¬
mus dicere ds uocat᷑. Et qͦd dicimuᷤ
d̾s. quid diximus: Duȩ iste sillabe
sunt totum quod expectamus: Quic¬
quid gͦ dicere uoluerimꝰ. infra est.

Expanded text:
tus, secundum intentionem sequor ad tus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis . Extentum se dixit, et secundum intentionem sequi se dixit. Minorem se sentiebat ad capiendum quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Haec est vita nostra, ut desiderando exerceamur. Tantum autem nos exercet sanctum desiderium, quantum desideria nostra amputaverimus ab amore saeculi. Jam diximus aliquando, Exinani quod implendum est. Bono implendus es, funde malum. Puta quia melle te vult implere Deus: si aceto plenus es, ubi mel pones? Fundendum est quod portabat vas: mundandum est ipsum vas; mundandum est, etsi cum labore, cum tritura, ut fiat aptum cuidam rei. Maledicamus, aurum dicamus, vinum dicamus; quidquid dicimus quod dici non potest, quidquid volumus dicere, Deus vocatur. Et quod dicimus Deus, quid diximus? Duae istae syllabae sunt totum quod exspectamus? Quidquid ergo dicere valuimus, infra est:
Abbreviated transcription (Latin):
dici potest hominib longe impa¬
rib meritis ipsius: Redeamꝰ gͦ ad
loqui non possumus. Et quia mo¬
do uidere non potestis. officiũ ur̃m
in desid̾io sit. Tota uita xp̃iam bo¬
ni: sc̃m desidium ẽ. Quod autem
desideras nondum uides. s desi-¬
derando capax efficeris: ut cum ue¬
nerit quod uideas implearis. Si¬
cuti enim si uelles implere aliquẽ
sinũ: &e nosti quia magnũ ẽ quod
dabitur: extendis sinũ. uł sacci uł
utris. uł alicuiꝰ res nosti qͣntũ mis¬
surus es: ce si uides quia angustuᷤ
est sinus: extendendo facis capa¬
tiorem:. sic ds differendo extendit
desidium. desiderando extendit
animum: extendendo facit capa¬
cum. Desideremꝰ gͦ fr̃s: quia impłe¬
disumus. Uidete paulu extenden¬
tem sinum: ut possit capere quod
uenturum ẽ. Ait. Non quia iam
acceꝑim. aut ꝑfectus sim:. frr̃s ego
me ñ arbitror apprehendisse. Qd
gͦ agis in hac uita: si nondi app̾¬
hendisti: Unum autẽ quȩ retro
oblitus. in ea quȩ ante sunt exten¬

Expanded text:
dici hominibus longe imparibus meritis ipsius? Redeamus ergo loqui non possumus, et quia modo videre non potestis, officium vestrum in desiderio sit. Tota vita christiani boni, sanctum desiderium est. Quod autem desideras, nondum vides; sed desiderando capax efficeris, ut cum venerit quod videas, implearis. Sicuti enim si velis implere aliquem sinum, et nosti quam magnum est quod dabitur, extendis sinum vel sacci vel utris vel alicujus rei: nosti quantum misurus es, et vides quia angustus est sinus; extendendo facis capaciorem: sic Deus differendo extendit desiderium, desiderando extendit animum, extendendo facit capacem. Desideremus ergo, fratres, quia implendi sumus. Videte Paulum extendentem sinum, ut possit capere quod venturum est. Ait enim: Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim: fratres, ego me non arbitror apprehendisse. Quid ergo agis in hac vita, si nondum apprehendisti? Unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt exten
Abbreviated transcription (Latin):
sum ẽ. s uenturum speramꝰ. Fĩdeliᷤ
enim ẽ. qui ꝓmisit. Non te fallit:
tantum tu noli deficere. sed
expecta ꝓmissionẽ. Non e nim
nouit fallere ueritas: tu noli eẽ
mendax. ut aluid ꝓfitearis. aliud
agas. Tu serua fidem. &e seruat ille
pollicitationẽ. Si autẽ tu ñ seruaue¬
ris fidem: tu te fraudasti. ñ ille qui
ꝓmisit. Si scitis quia iustus est. sci¬
tote quia om̃ĩs qui facit iusticiam
ex ipso est natus. Iusticia mͦ nr̃a ex

Expanded text:
sum est, sed venturum speramus. Fidelis sum est, sed venturum speramus. Fidelis autem est qui promisit; non te fallit: tantum tu noli deficere, sed exspecta promissionem. Non enim novit fallere veritas. Tu noli esse mendax, ut aliud profitearis, aliud agas: tu serva fidem, et servat ille pollicitationem. Si autem non tu servaveris fidem, tu te fraudasti, non ille qui promisit. 3. Si scitis quia justus est, scitote quia omnis qui facit justitiam, ex ipso est
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Ubiq gͦ discipłi missi sunt atte¬
stantib signis & ꝓdigiis: ut credere¬
tur illis quia ea dicebant quȩ uide¬
rant: &e credimus in eum quẽ ñ uidi¬
mus: &e uenturum eum expecta¬
mus. Quicumq illum fide expe¬
ctant: cum uenerit gaudebunt.
Qui sine fide sunt. cum uenerit
quod nunc ñ uident erubescent:
&e confusio illa ñ erit unius diei:
&e transiet quom solent confundi
qui inueniunt᷑ in aliqua culpa: &
eis insultatur ab hominibꝰ. Confu¬
sio illa transducet confusos ad si¬
nistram: ut audiant. Ite in ignem
eternum: qui paratus ẽ diabolo &
angłis eiꝰ. Maneamus gͦ in uerbis
eius: ne confundamur cũ uenerit.
Ipse enĩ dicit in euangłio: eis qͥ in
eum crediderant. Si ꝑmanseritis
in uerbo meo: uere discipłi mei e¬
ritis. Et quasi dicerent. quo fru¬
ctu: et cognoscetis inqͥt ueritatẽ :
&e ueritas liberabit uos. Modo e¬
nim salus nr̃a in spe. nondũ i re.
Non enim tenemꝰ iam quod ꝓmiᷤ¬

Expanded text:
est . Ubique ergo discipuli missi sunt, atteest . Ubique ergo discipuli missi sunt, attestantibus signis et prodigiis ut crederetur illis, quia ea dicebant quae viderant. Et credimus in eum quem non vidimus, et venturum eum exspectamus. Quicumque illum fide exspectant, cum venerit gaudebunt: qui sine fide sunt, cum venerit quod nunc non vident, erubescent. Et confusio illa non erit unius diei et transiet, quomodo solent confundi qui inveniuntur in aliqua culpa, et eis insultatur ab hominibus. Confusio illa traducet confusos ad sinistram, ut audiant, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Maneamus ergo in verbis ejus, ne confundamur cum venerit. Ipse enim dicit in Evangelio eis qui in eum crediderant: Si permanseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis. Et quasi dicerent, Quo fructu? Et cognoscetis, inquit, veritatem, et veritas liberavit vos . Modo enim salus nostra in spe, nondum in re: non enim tenemus jam quod promis
Abbreviated transcription (Latin):
extra fabricam mundi: S extra cor¬
da credentium. foras misso inuaso¬
re. habitat redemptor. quia ipse
redemit. qui creauit: &e diabolus
iam forinsecus obpugnat. Non
iuncit illum qui intus possidet:
forinsecus autẽ obpugnat. immit¬
tendo uarias temptationes. S ille
non consentit cui ds intus loquit᷑:
& unctio quam audit. Et uerax ẽ
qui docet homines:mentiri ñ po¬
test. & ñ ẽ mendaxͥ. sicut docuit uoᷤ
ꝑmanere in ipso. & nunc filioli ꝑ
manete in eo: ut cũ manifestatus
fuerit. habeamꝰ fiduciam in con¬
spectu eiꝰ. &e non confundam᷑ ab eo
in aduentu eiꝰ. Uidetis fr̾s credi¬
mus in iħm quẽ non uidimus an¬
nuntiauerunt eum qui uiderunt:
qui contrectauert᷑. qui u̾bũ ex ore
ipsiꝰ audierunt. Et ut hoc ꝑsua¬
derent generi humano. ab illo mis¬
sisunt: ñ a se ipsis ue ausi sunt. Et
quo missi sunt: audistis cum ȩuan¬
głium legeret᷑. Ite p̾dicate euange¬
lium uniu̾sȩ creaturȩ que sub cȩlo

Expanded text:
extra fabricam mundi? Sed extra corextra fabricam mundi? Sed extra corda credentium. Foras misso invasore, habitet redemptor; quia ipse redemit qui creavit. Et diabolus jam forinsecus oppugnat, non vincit illum qui intus possidet. Forinsecus autem oppugnat, immittendo varias tentationes: sed ille non consentit cui Deus intus loquitur, et unctio quam audistis. 2. Et verax est, qui docet homines, mentiri non potest. « Et non est mendax. Sicut docuit vos, permanete in ipsa. Et nunc, filioli, manete in eo, ut cum manifestatus fuerit, habeamus fiduciam in conspectu ejus, ut non confundamur ab eo in adventu ejus. » Videtis, fratres; credimus in Jesum quem non vidimus: annuntiaverunt eum qui viderunt. qui contrectaverunt, qui verbum ex ore ipsius audierunt; et ut haec persuaderent generi humano, ab illo missi sunt, non a seipsis ire ausi sunt. Et quo missi sunt? Audistis cum Evangelium legeretur, Ite, praedicate Evangelium universae creaturae quae sub coelo
Abbreviated transcription (Latin):
habetis necessita¬
tem ut aliqͥs doce¬
at uos. s ipsa un¬
ctio docet uos de om̃ib. Hoc autẽ
sicut uos recordari certus sum. sic
exposuimꝰ uobis. quia nos qui fo¬
rinsecus loquim᷑ ad aures urãs.
ita sumꝰ quasi oꝑarii adhibentes
culturam forisecus ad arborem:
s increm̾tum dare non possumus.
nec fructus formare. Ille autem
qui uos creauit &e redemit. & uo¬
cauit. ꝑ fidem & sp̃m suũ habitais
in uobis. nisi loquatur uobis intꝰ:
sine causa nos ꝑstrepimus. Unde
hoc apparet: quia cum multi audi¬
ant non omĩb ꝑsuadetur qͦd dici¬
tur. s illis solis quib intꝰ loquit᷑
d̾s. Illis autẽ intus loquitur. qui
ei locum p̾bent. Illi autẽ locũ do p̾¬
bent: qui diabolo locum ñ p̾bent.
Habitare enim uult diabolus cor¬
dahominũ: &e loqui ibi om̃ia quȩ
ualet ad seductionẽ. S quid ait
dñs iħc ⁊ Princeps huiꝰ mundi mis¬
sus est foras. Unde missus ẽ: Nun¬
quid extra celum & t̾ram: Hunqͥd¬

Expanded text:
etis necessitatem ut quis doceat vos, sed ipsa unctio docet vos de omnibus. Hoc autem, sicut vos recordari certus sum, sic exposuimus vobis, quia nos qui forinsecus loquimur ad aures vestras, ita sumus quasi operarii, adhibentes culturam forinsecus ad arborem, sed incrementum dare non possumus, nec fructus formare: ille autem qui vos creavit, et redemit, et vocavit, per fidem et Spiritum suum habitans in vobis, nisi loquatur vobis intus, sine causa nos perstrepimus. Unde hoc apparet? Quia cum multi audiant, non omnibus persuadetur quod dicitur; sed illis solis quibus intus loquitur Deus. Illis autem intus loquitur, qui ei locum praebent: illi autem Deo locum praebent, qui diabolo locum non praebent. Habitare enim vult diabolus corda hominum, et loqui ibi omnia quae valent ad seductionem. Sed quid ait Dominus Jesus? Princeps hujus mundi missus est foras . Unde missus est? numquid extra coelum et terram? numqu
Abbreviated transcription (Latin):
uos inuicem diligatis. Qui facit
contra caritatẽ. &e contra dilectionẽ
frat̾nam. ñ audeat głari & dicere
natum se eẽ ex d̃o. Qui autem in
dilectione fraterna constitutus ẽ. cer¬
ta sunt peccata quȩ non potest admit¬
tere: & hoc maxime non oderit fra¬
trem. Et quid de ceteris peccatis facit:
unde dictum ẽ. si dixerimꝰ qͥa pecca¬
tum ñ habemꝰ nosipsos decipimus.
&e ueritas in nobis non ẽ. Audiat

Expanded text:
s invicem diligatis. Qui facit contra charitatem et contra dilectionem fraternam, non audeat gloriari, et dicere natum se esse ex Deo: qui autem in dilectione fraterna constitutus est, certa sunt peccata quae non potest admittere, et hoc maxime ne oderit fratrem. Et quid de caeteris peccatis facit, unde dictum est, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est? Audi
Abbreviated transcription (Latin):
dicat natũ ex do. S habeo in qͥt
sacram̃tum. Audi apłm. Si sciã
omĩa sacram̃ta. & habeam om¬
nem fidem. ita ut montes tranffe¬
ram: caritatẽ autẽ ñ habeã. nichil
sum. Hoc si meministis cõmen¬
dauimꝰ cum istam epłam legere
inciperemꝰ: nichil nobis in ea sic
cõmendari. quomͦ caritatẽ. Et si
uidetur alia ce alia dicere. illuc
facit reditum: & ad ipsam carita¬

Expanded text:
dicat natum ex Deo. Sed habeo, inquit, dicat natum ex Deo. Sed habeo, inquit, sacramentum. Audi Apostolum: Si sciam omnia sacramenta, et habeam omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum . 7. Hoc, si meministis, commendavimus, cum istam Epistolam legere inciperemus, nihil in ea nobis sic commendari, quomodo charitatem. Et si videtur alia et alia dicere, illuc facit reditum; et ad ipsam charita
Abbreviated transcription (Latin):
iustum in nomine iusti. merce¬
aquȩ frigidȩ uni ex his minimis
tantum in nomine discipłiam̃
dico uobis ñ ꝑdet mercedem suã:
quamuis gͦ sibi p̾stent qui hoc fa¬
cuint: tam̃ nec hoc poterat p̾beri
ascensuro in cȩlum. Quid illi pote¬
rat retribuere petrus: quia ama¬
bat illum: Audi quid. Pasce oueᷤ
meas: id est facpro fratrib qͦd ꝓ te
feci. Om̃s sanguine meo redemi.
Nolite dubitare mori ꝓ ueritatiᷤ
confessione: ut cȩti uos imitentur.
Intendat caritas ur̃a. Uidete qͥd
dicam. Ecce accepit sacram̃tum
natiuitatis homo baptizatus:
sacram̃tum habet. & magnum
sacram̃tum: diuinũ. scm̃. ineffa¬
bile. Considera quale. Ut nouum
hominẽ faciat. dimissione omniũ
peccatoꝵ. Attendat tam̃ in cor.si
ꝑfectum ẽ ibi. quod factum ẽ in cor¬
pore. Uideat si habet caritatẽ: &e
tunc dicat natus sum ex do. Si
autẽ non habet: caracterem qͥdẽ
impositũ habet: s desertor uaga¬
tur. habeat caritatẽ. aliter ñ se

Expanded text:
justum in nomine justi, merceaquae frigidae uni ex htantum in nomine discipuli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam : quamvis ergo sibi praestent qui hoc faciunt, tamen nec hoc poterat praeberi ascensuro in coelum. Quid illi poterat retribuere Petrus, qui amabat illum? Audi quid: Pasce oves meas; id est, Fac pro fratribus quod pro te feci. Omnes sanguine meo redemi: nolite dubitare mori pro veritatis confessione, ut caeteri vos imitentur. Intendat Charitas vestra, videte quid dicam. Ecce accepit Sacramentum nativitatis homo baptizatus; Sacramentum habet, et magnum Sacramentum, divinum, sanctum, ineffabile. Considera quale: ut novum hominem faciat dimissione omnium peccatorum. Attendat tamen in cor, si perfectum est ibi, quod factum est in corpore: videat si habet charitatem, et tunc dicat, Natus sum ex Deo. Si autem non habet, characterem quidem impositum habet, sed desertor vagatur. Habeat charitatem; aliter non se
Abbreviated transcription (Latin):
re: Quia impii sunt: &e ipse dñs
dicit. Beati mundo corde: q̃m ip-
si d̾m uidebunt. E rgo iusuri sumꝰ
qͣndam uisionẽ fr̃s: quã nec ocłs¬
uidit. nec auris audiuit nec in cor
hominis ascendit᷑ uisionẽ quan¬
dam. uisionem p̾cedentẽ omnes
pulchritudines terrenas. auri
argenti. nemoꝵ. atq campoꝵ pul¬
chritudinẽ maris &e aeris. pulchri¬
tudinem solis & lunȩ: pulchritu¬
dinem stellarum. pulchritudinẽ
angłoꝵ. omĩa suꝑantẽ: quia ex ip¬
sa pulchra sunt omĩa. Quid gͦ nos
erimꝰ. quando hoc uidebimus: Qd
nobis ꝓmissum ẽ: Similes ei erimꝰ:

Expanded text:
re? Quia impii sunt; et ipse Dominus re? Quia impii sunt; et ipse Dominus dicit, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ergo visuri sumus quamdam visionevidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit : visionem quamdam, visionem praecellentem omnes pulchritudines terrenas, auri, argenti, nemorum atque camporum, pulchritudinem maris et aeris, pulchritudinem solis et lunae, pulchritudinem stellarum, pulchritudinem Angelorum, omnia superantem; quia ex ipsa pulchra sunt omnia. 6. Quid ergo nos erimus, quando hoc videbimus? Quid nobis promissum est? Similes ei erimus;
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum erat apud dm: & d̾s erat uer¬
bum. Et quid ẽ hoce Qui cum in
forma di eẽt.: ñ rapinam arbitratꝰ
ẽ eẽ equalis do. Hoc modo xp̃m
in forma di. uerbum di unicum
patris equalem patrinon possunt
uidere mali. Scdm id uͦ qͦd u̾bum
caro factum ẽ. potuerunt & mali:
quia in die uidicii uidebunt &¬
mali: quia sic ueniet uidicaturus
quomͦ uenerat uidicandus:. in ip¬
sa forma hõ.s ds. Nam maledictus
omĩs. qui spem suam ponit in ho¬
mine. Homo uenit ut iudicaret᷑:
homo ueniet ut iudicet. Et si ñ ui¬
debitur: quid ẽ qͦd scͥptum ẽ. uide¬
bunt in quẽ confixerunt: De im¬
piis enim dictum ẽ: qui uidebuit
&e confundent᷑. Quomͦ ñ uidebt̃
impii:quando alios ponet ad dex¬
teram. alios ad sinistramꝰ Ad dex¬
teram positis dicet Uenite bene¬
dicti patris mei ꝑcipite regnum:
ad sinistram positis. ite in ignem
ȩt̾num. Uidebunt s formam ser¬
ui: formam di ñ uidebunt. Qua¬

Expanded text:
Verbum erat apud Deum, et Deus erat VerVerbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et quid est hoc? Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Hoc modo Christum in forma Dei, Verbum Dei, Unicum Patri, aequalem Patri, non possunt videre mali. Secundum id vero quod Verbum caro factum est, poterunt et mali: quia in die judicii videbunt et mali; quia sic veniet judicaturus quomodo venerat judicandus. In ipsa forma homo, sed Deus: nam maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Homo venit ut judicaretur, homo veniet ut judicet. Et si non videbitur, quid est quod scriptum est, Videbunt in quem confixerunt ? De impiis enim dictum est quia videbunt, et confundentur. Quomodo non videbunt impii, quando alios ponet ad dexteram, alios ad sinistram? Ad dexteram positis dicet, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: ad sinistram positis dicet, Ite in ignem aeternum . Videbunt, sed formam servi: formam Dei non videbunt. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
latebat in infirmitate. Et in de ñ
ẽ cognitus: quia omĩa peccata ar-¬
guebat in hominibꝰ. Illi amando
delectationes peccatoꝵ ñ agnosce¬
bant dm̃ amando quod febris sua¬
debat. inuiriam medico faciebait.
Quid gͦ nos: Iã nc̃ natisumꝰ ex ipso.
S quia in spe sumus: dilectissimi
inquit. nunc filii di sumus. Iam
nunc quid ẽ quod expectamus. si
iam filii di sumus: Et nondum
inquit manifestatum ẽ qͥd erimꝰ.
Quid autẽ erimꝰ aliud. quam filii
d̾i: Audi quid sequit᷑. Scimus qͥa
cum apparuerit. similes ei erimus:
qm̃ uidebimus eũ sicuti ẽ. Intelli¬
gat caritas ur̃a. Magna res. Sci¬
mus quia cum apparuerit simi¬
les ei erimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti
ẽ. Iam illud attendite. quod uoca¬
incõmutabile ẽ. semꝑ manet: mu¬
tari nescit. nulla ex parte corrum¬
pit᷑. nec ꝓficit. quia ꝑfectũ ẽ. nec de¬
ficit quia ȩternum est. Et qͥd est
hoc: In pͥncipio erat u̾bum: et

Expanded text:
latebat in infirmitate. Et unde non latebat in infirmitate. Et unde non est cognitus? Quia omnia peccata arguebat in hominibus. Illi amando delectationes peccatorum, non agnoscebant Deum: amando quod febris suadebat, injuriam medico faciebant. 5. Quid ergo nos? Jam nati sumus ex ipso; sed quia in spe sumus, Dilectissimi, inquit, nunc filii Dei sumus. Jam nunc? Quid est ergo quod exspectamus, si jam filii Dei sumus? Et nondum, inquit, manifestatum est quid erimus. Quid autem erimus aliud, quam filii Dei? Audite quid sequitur: « Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus cum sicut est. » Intelligat Charitas vestra. Magna res: « Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est. » Jam illud attendite quid vocaincommutabile est; semper manet, mutari nescit, nulla ex parte corrumpitur: nec proficit, quia perfectum est; nec deficit, quia aeternum est. Et quid est hoc? In principio erat Verbum, et
Abbreviated transcription (Latin):
tum mundumpii. Illi illos non
cognoscunt. Quom putamus qͥa
ñ agnoscunt: Insultant bene
uiuentib. Attendite & uidete:
quia forte sunt & inter uos. U nus¬
quisq ur̃m qui iam pie uiuit. qͥ
contempnit scl̃aria. qui ñ uult
ire ad spectacła.qui non uult se
inebriare quasi sollempniter:ce
quod est grauius accedente patro¬
cinio sc̃oꝵ dierum fieri immundꝰ :
qui ista facere noluerit quomͦ ei
insultat᷑ ab his qui faciunt: Nũ¬
quid insultaret᷑ ei si agnosceret᷑:
Quare autẽ non agnoscit᷑ Mun¬
dus eum ñ agnoscit. Quid ẽ mun¬
duse Illi habitatores mundi: qͦmͦ
dicitur domꝰ habitatores eius. Iã
ista sepe dicta sunt: & non ea uob̾
hodie repetimꝰ. Iam cum audistiᷤ
mundum. in malam significati¬
onem ñ intelligatis nisi dilectore ᷤᷤ
mundi. quia ꝑ dilectionẽ mun¬
di inhabitant: & ꝑ qͦd inhabitant
nom̃ habere meruerunt. Propt̾
hoc mundus ñ cognouit nos: quia
ñ cognouit eum. Ambulabat ce

Expanded text:
tum mundum pii: illi illos non tum mundum pii: illi illos non cognoscunt. Quomodo putamus quia non cognoscunt? Insultant bene viventibus. Attendite et videte, quia forte sunt et inter vos. Unusquisque vestrum qui jam pie vivit, qui contemnit saecularia, qui non vult ire ad spectacula, qui non vult se inebriare quasi solemniter, et, quod est gravius, accedente patrocinio, sanctorum dierum fieri immundus; qui ista facere noluerit, quomodo ei insultatur ab his qui faciunt? Numquid insultaretur ei si agnosceretur? Quare autem non agnoscitur? Mundus eum non agnoscit. Quis est mundus? Illi habitatores mundi, quomodo dicitur domus, habitatores ejus. Jam ista saepe dicta sunt, et non ea vobis cum odio repetimus. Jam cum auditis mundum in mala significatione, non intelligatis nisi dilectores mundi; quia per dilectionem inhabitant, et per quod inhabitant, nomen habere meruerunt. Propter hoc mundus non cognovit nos, quia non cognovit eum. Ambulabat et
Abbreviated transcription (Latin):
cuta es. Ibi aurẽ apposuit. hic res
quia hoc nobis commendat. ut
diabolum qͥdem iuncamꝰ. s ñ ex
nobis. Si scitis quia iustus ẽ ait:
scitote quia omĩs qui facit iustici¬
am. ex ipso est natus. ex do & xp̃o.
Et quia dixit ex ipso ẽ natus. horta¬
tur nos. Iamgͦ quia nati ex illo su¬
mus: ꝑfecti sumus: Audite. Eoce
qualem dilectionẽ dedit nobis pa¬
ter: ut filii dĩ uocemur & simus.
Nam qui uocant᷑ ce non sunt. qͥd
illis ꝓdest nom̃. uͥ res non ẽ. Quam
multi uocant᷑ medici: qui curare
non norunt. Quã multi uocantur
uigiles: qui tota nocte dormiunt.
Sic multi uocant᷑ xp̃iani. & in reb
non inueniunt᷑: quia hoc qͦd uo¬
cantur ñ sunt. id est in uita. in mo¬
rib. in sp̃e. in fide. in caritate. Hic
autẽ qͥd audistis fr̾s: Ecce quałe
dilectionẽ dedit nobis pater. ut fi¬
lii di uocem̃ & simas. P ropter hoc
mundꝰ non cognoscit nos. quia
impius est. Per totum enim
mundum impii: & per to¬

Expanded text:
cuta es . Ibi aurem apposuit; hic respcuta es . Ibi aurem apposuit; hic respquia hoc nobis commendat, ut diabolum quidem vincamus, sed non ex nobis. Si scitis quia justus est, ait, scitote quia omnis qui facit justitiam, ex ipso est natus: ex Deo, ex Christo. Et quia dixit, Ex ipso est natus, hortatur nos. Jam ergo quia nati ex illo sumus, perfecti sumus. 4. Audite: Ecce qualem dilectionem dedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus. Nam qui vocantur et non sunt, quid illis prodest nomen ubi res non est? Quam multi vocantur medici, qui curare non norunt? quam multi vocantur vigiles, qui tota nocte dormiunt? Sic multi vocantur christiani, et in rebus non inveniuntur; quia hoc quod vocantur non sunt, id est in vita, in moribus, in fide, in spe, in charitate. Hic autem quid audistis, fratres? « Ecce qualem dilectionem dedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus. Propter hoc mundus non cognoscit nos, quia impius; per totum enim mundum impii, et per to
Abbreviated transcription (Latin):
ut mortales nasceremur. Primo ip¬
sam originẽ nrãm de paradyso de¬
iecit. Quid gͦ faciendum ẽ. quia
ille exercitatus ẽ Inuocet᷑ om̃pc
adũsum exercitatũ diabolũ. habi¬
tet in te qui non potest uinci:&e se¬
curus uinces eum qui uincere so¬
let. S quos. nisi in quib ñ habitat
d̾s: Nam ut noueritis fr̃s. contẽp¬
sit adam in paradyso positus p̾cep¬
tum di.&e erexit ceruicẽ uelut in
potestate sua eẽ cupiens. & nolens
subdi uoluntati di & lapsus ẽ ab
illa immortalitate ab illa beati¬
tudine. homo aut̾e quidã iam
exercitatꝰ. natus mortalis. cũ sede¬
ret in stercore putris uermib: dia¬
bolum uicit. Ipse in adam & in iob
ipse: quia de genere ipsius iob. Er¬
go adam uictꝰ in paradyso.uicit
in stercore. In parady so cum eẽt
audiuit ꝑsuasionẽ mulieris. quã
illi immiserat diabolus: in sterco¬
re autẽ cum eẽt ait ȩuȩ. Tanquã
una ex insipientib mulierib lo¬

Expanded text:
ut mortales nasceremur, primo iput mortales nasceremur, primo ipsam originem nostram de paradiso dejecit. Quid ergo faciendum est, quia ipse exercitatus est? Invocetur Omnipotens adversus exercitatum diabolum. Habitet in te qui non potest vinci, et securus vinces eum qui vincere solet. Sed quos? In quibus non habitat Deus. Nam, ut noveritis, fratres, contempsit Adam in paradiso positus praeceptum Dei, et erexit cervicem veluti in potestate sua esse cupiens, et nolens subdi voluntati Dei, et lapsus est ab illa immortalitate, ab illa beatitudine . Homo autem quidam jam exercitatus, natus mortalis, cum sederet in stercore putris vermibus, diabolum vicit: vicit et ipse Adam, et in Job ipse; quia de genere ipsius, Job. Ergo Adam victus in paradiso, vicit in stercore. In paradiso cum esset, audivit persuasionem mulieris, quam illi immiserat diabolus: in stercore autem cum esset, ait Evae, Tanquam una ex insipientibus mulieribus lo
Abbreviated transcription (Latin):
in angłis ẽ scĩs. iustis. bonis. nullo
lapsu auersis. milla suꝑbia cadenti¬
b s manentib semꝑ in contẽpla¬
tione uerbi di. & nichil aliud dul¬
ce habentib nisi a quo creati sunt.
distis cum psalmus legeretur. Inci¬
pite dño in confessione. Incipite in¬
quit. Initium iusticiȩ nr̃e. confessi
o peccatoꝵ. Cepisti non defendere
peccatum tuũ. iam inchoasti iusti¬
ciam: ꝑficiet᷑ autẽ in te. quando ni¬
chil aliuid facere delectabit. qͣndo
absorbebitur mors in uictoriam.
quando nulla concupiscentia titil¬
labit: quando ñ erit luctam̃ cum
carne ce sanguine. quando erit co¬
rona uictoriȩ & triumphus de mi¬
mico. tunc erit ꝑfecta iusticia. Mo¬
do adhuc pugnamꝰ. Si pugnamꝰ
in stadio sumꝰ: ferimꝰ & ferimur: s
qui uincat expectat᷑. Ille autẽ um¬
cit. qui & quod ferit non de uirib
suis p̾sumit. s de hortatore do. So¬
lus diabolus adu̾sus nos pugnat:
nos cum do simus. & diabolũ uin¬
cimus. Nam si tu solus cũ diabo

Expanded text:
in Angelis est sanctis, justis, bonis, nullo lapsu aversis, nulla superbia cadentibus, sed manentibus semper in contemplatione Verbi Dei, et nihil aliud dulce habentibus, nisi a quo creati sunt; Spiritum. Audistis cum Psalmus legeretur, Incipite Domino in confessione . Incipite, inquit: initium justitiae nostrae, confessio est peccatorum. Coepisti non defendere peccatum tuum, jam inchoasti justitiam: perficietur autem in te, quando nihil aliud facere delectabit, quando absorbebitur mors in victoriam , quando nulla concupiscentia titillabit, quando non erit lucta cum carne et sanguine, quando erit corona victoriae, triumphus de inimico; tunc erit perfecta justitia. Modo adhuc pugnamus: si pugnamus, in stadio sumus; ferimus, et ferimur: sed qui vincat, exspectatur. Ille autem vincit, qui et quod ferit, non de viribus suis praesumit, sed de hortatore Deo. Solus diabolus adversum nos pugnat. Nos si cum Deo sumus, diabolum vincimus: nam et si tu solus cum diabol
Abbreviated transcription (Latin):
necessariũ secretũ. & sacramentũ:
fratres mei. Quid ualeat caritas:
omĩs scͥptura comm̃dat. S nescio.
si alicubi amplius. quã in ista epła
commendat᷑. Rogamus uos & ob¬
secramus in dño. ut &e illa quȩ
audistis memoria teneatis: & ad
ea quȩ adhuc dicenda sunt. do¬
nec finat᷑ ipsa epła intenti uenia¬
tis: intenti audiatis. Aꝑite autẽ
cor ad semina bona. extirpate spi¬
nas. ne offocet᷑ in uobis qͣd semi¬
natur. s potiꝰ crescat seges &e gau¬
deat agricolacce horreũ uob̃ p̃paret
tanquã frum̃tis. ñ ignẽ tanꝗͣ paleis

Expanded text:
ecessarium secretum et sacramentum, fratres mei. Quid valeat charitas, omnis Scriptura commendat; sed nescio si alicubi amplius quam in ista Epistola commendetur. Rogamus vos et obsecramus in Domino, ut et illa quae audistis memoria teneatis; et ad ea quae adhuc dicenda sunt, donec finiatur ipsa Epistola, intenti veniatis, intenti audiatis. Aperite autem cor ad semina bona: exstirpate spinas, ne effocetur in vobis quod seminatur, sed potius crescat seges; et gaudeat agricola, et horreum vobis praeparet tanquam frumentis, non ignem tanquam paleis.
Abbreviated transcription (Latin):
ex do: non facit peccatũ. Queri¬
mus quod peccatũ: quia si om̃e
intellexeris. contrariꝰ erit illi loco:
si dixerimus quia peccatũ ñ ha¬
bemus. nosipsos seducimꝰ ce ue-¬
ritas in nobis ñ est. Ergo dicat
quod peccatũ. Doceat nos. ne for¬
te ego temere dixi peccaiũ hoc
eẽ uiolationẽ caritatis: qͥa sicut
supra dixit. qui odit fratrẽ suũ
in tenebris ẽ. & intenebris am

Expanded text:
ex Deo, non facit peccatum. Quaerimus quod peccatum: quia si omne intellexeris, contrarius erit illi loco, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Ergo dicat quod peccatum, doceat nos; ne forte ego temere dixerim peccatum hoc esse violationem charitatis, quia supra dixit, Que odit fratrem suum, in tene
Abbreviated transcription (Latin):
gisq dilectione: ut uideat illam
incõmutabiłe substantiam. cuius
p̾sentia . semꝑ gaudeat: qua ꝑ¬
fruatur: in et̾num coniunctus
angłis. S currat mͣ: ut aliqͣndo
in patͥa letetur. Non amet pere¬
grinationẽ:non amet uiam. To¬
tum amarum sit. pret̾ illũ qͥ uo¬
cat: quousq inhereamꝰ illi. &e di¬
camus quod dictum ẽ in psalmo:
ꝑdidisti om̃s qui fornicant᷑ abs
te. Et qui sunt qui fornicant᷑:
Qui discedunt: & amant mundu.
Tu autẽ quid: Sequit᷑ & dicit. Mi¬
chi autẽ adherere dobonum est.
gratis. Nam si interroges. &e dicas
quare inheres do & dicat. ut do¬
net mͥ: quid tͥ donet: Celum ipse
fecit. t̾ram ipse fecit: quid tͥ dona¬
turus est: Iam inheres illi: inue

Expanded text:
gisque dilectione, ut videat illam gisque dilectione, ut videat illam incommutabilem substantiam; cujus praesentia semper gaudeat, qua perfruatur in aeternum conjunctus Angelis. Sed currat modo, ut aliquando in patria laetetur. Non amet peregrinationem, non amet viam: totum amarum sit, praeter illum qui vocat, quousque inhaereamus illi, et dicamus quod dictum est in Psalmo, Perdidisti omnes quia fornicantur abs te. Et qui sunt qui fornicantur? Qui discedunt, et amant mundum. Tu autem quid? Sequitur et dicit: Mihi autem inhaerere Deo bonum est .e gratis. Nam si interroges, et dicas, Quare inhaeres Deo? Et dicat, Ut donet mihi. Quid tibi donet? Coelum ipse fecit, terram ipse fecit: quid tibi donaturus est? jam inhaeres illi:
Abbreviated transcription (Latin):
Utiq ideo Diligendo dilectionem. di
ligit dm. An oblitus es quod paulo
ante dixisti: ds dilectio ẽ: Si ds di¬
lectio: quisquis diligit dilectionẽ:
diligit dm. Dilige gͦ frẽm: & securuᷤ
es. Non potes dicere: diligo fratrẽ.
s ñ diligo dm. Quomͦ mentiris.
si dicas diligo d̾m. qͣndo ñ diligis
fratrem᷑ sic falleris. si qͣndo dicis
diligo fratrẽ. putes qͥa ñ diligis de¬
um. Necesse ẽ qui diligis frẽm. di¬
ligas ipsam dilectionẽ. Dilectio aũ
d̃s ẽ. Necesse ẽ gͦ ut diligat dmi: qͥs¬
quis diligit fratrẽ. Si autẽ ñ dili¬
gis fratrem quẽ uides: dm quẽ ñ
uides qͦm potes diligere: Quare ñ
uidet dm: Quia ñ habet ipsam
dilectionẽ. Id̾o ñ uidet dm: qͥa ñ
habet dilectionẽ. Id̾o ñ hab dile¬
ctionem: qͥa ñ diligit frẽm. Prop¬
terea gͦ ñ uidet d̾m: quia ñ habet
dilectionem. Nam si habeat dile-¬
ctionem. dm uidet: quia ds dilectio
ẽ. Et purgat᷑ ille oculus magis ma¬

Expanded text:
Utique ideo. Diligendo dilectionem, Deum Utique ideo. Diligendo dilectionem, Deum diligit. An oblitus es quod paulo ante dixisti, Deus dilectio est ? Si Deus dilectio, quisquis diligit dilectionem, Deum diligit. Dilige ergo fratrem, et securus esto. Non potes dicere, Diligo fratrem, sed non diligo Deum. Quomodo mentiris si dicas, Diligo Deum, quando non diligis fratrem; sic falleris, quando dicis, Diligo fratrem, si putes quia non diligis Deum. Necesse est qui diligis fratrem, diligas ipsam dilectionem; dilectio autem Deus est: necesse est ergo ut Deum diligat quisquis diligit fratrem. Si autem non diligis fratrem quem vides, Deum quem non vides quomodo potes diligere? Quare non videt Deum? Quia non habet ipsam dilectionem. Ideo non videt Deum, quia non habet dilectionem; ideo non habet dilectionem, quia non diligit fratrem: propterea ergo non videt Deum, quia non habet dilectionem. Nam si habeat dilectionem, Deum videt; quia Deus dilectio est: et purgatur ille oculus magis ma