comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& sic̃ tab̃nacula que fixit dñs. & sic̃ cedri¬
cob. ñ puto qͦd domicilia eoꝵ t̾rena collaudet.
neq enĩ tale aliquid fuisse apud eos preter
partiebant᷑. & cognationes ꝑ domos familia¬
nominũ & ꝑ capita numerabantur. hoc est
dmnis qui erat auiginti anius et supra. mas¬
culus qui ꝓcedere poterat ad bellũ. has do
mos balaam in spũ contuens magnificoe et
extollat. S non in his solius lictere contu¬
enda sententia est: qm̃quidẽ que loq̃uitur
balaã. assumpta parabola sua loquit᷑. In pa¬
rabolis gͦ & nos quod dicit᷑ audiamꝰ. Si enu
consideres diuisiones illas & ordines populoꝵ
qui in resurrectione habebunt᷑ in populo ueri
isrl. qͣndo unꝰ quisq surgoꝵ in suo ordine. si
potes intueri crib illas. & plebes & cognati¬
ones. in quib ñ tam carnis et sanguinis est
cognatio. quã m̃tis & animi. tc̃ incelliges qͦd¬

Expanded text:
 tabernacula, quae fixit Dominus, quasi cedriNon puto quo domicilia eorum terrena conclaudet. Neque enim tale aliquid fuisse apud eos propterpartiebantur, et cognationes per domos familianominum, et per capita numerabantur, hoc est, omnis, qui erat a viginti annis et supra, masculus, qui procedere poterat ad bellum, haec tabernacula Balaam in spiritu contuens magnificet et extollat. Sed non in his solius litterae contuenda sententia est; quoniam quidem, quae loquitur Balaam, assumpta parabola sua loquitur: in parabolis ergo et nos, quod dicitur audiamus. Si enim consideres divisiones illas, et ordines populorum, qui in resurrectione habebuntur in populo veri Israelis, quando unusquisque resurget in suo ordine, si potes, intuere tribus illas, et plebes, et cognationes, in quibus non tam carnis et sanguinis est cognatio, quam mentis et animi: tunc intelliges q
Abbreviated transcription (Latin):
hoc talis habenda quedã distinctio est. Domꝰ
res est fundata ac stabilis. & certis t̃minis
septa. Cab̃nacula uͦ sunt habitacula quedã
eoꝵ qͥ semꝑ in uia sunt & semꝑ ambulant.
ꝑfecti sunt. isrł uͦ illi intelligendi sunt. qui
claudunt᷑. neq enin sine sine est operũ
ꝑfectio. ubi adimpleuerit quis omĩa quȩ
ẽẽ dicet᷑. eoꝵ uͦ qui sapientie & sciencie ope¬

Expanded text:
hoc talis quaedam habenda distinctio est. Domus res est fundata ac stabilis, et certis terminis septa. Tabernacula vero sunt habitacula quaedam eorum, qui semper in via sunt, et semper ambulant, perfecti sunt: Israel vero illi intelligendi sunt qui clauduntur neque enim sine fine est operum perfectio ubi adimpleverit quis omnia quae esse dicitur. Eorum vero qui sapientiae et scientiae ope
Abbreviated transcription (Latin):
Uera enim uidit que futura erant de isrł uel ia¬
cob. Audisse quoq eũ ũba fortis dicit. in eo
cum uenit ad eum ds̃ & dixit ei in somnis. Uer¬
bum qͦd dedero in ore tuo hoc obserua & loqua¬
ris. Et hoc erat uisum dĩ qͦd uidit in soninis.
& ꝑ hoc reuelatos oculos eius asserit. quia po¬
tuit uidere que uidit. Hec quidẽ de his que
in p̃fatione sua balaam in semet ipso uisus ẽ
ꝓphetare. Nunc iã uideamꝰ que sunt quȩ in
consequentib dic̃. Quã bonẽ inquit dõmꝰ¬

Expanded text:
hoc est, quae futura erant de Israel vel Jacob. Audisse quoque eum verba fortis dicet in eo, cum venit ad eum Deus, et dixit ei in somnis. Verbum quod dem in ore tuo, haec observa ut loquaris: et hoc erit visum Dei quod vidit in somnis. Et per haec revelatos esse oculos ejus asserit, quia potuit videre quae vidit. Haec quidem de his quae in praefatione sua Balaam in semetipsum visus est prophetare. Jam nunc videamus quae sunt quae in consequentibus dicit. Quam pu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ spm̃ clĩ qui suꝑ eũ factꝰ est ablaco uelamine
reuelent᷑. Nc̃ gͦ est qͣndo uere uid& & uere au¬
dit ũba fortis. & uisũ dĩ uid& in somnis. idest
ea quȩ in somnis danielis ꝓpħe tempora desig¬
nata sunt uidebit impleta. & uisiones illas qͦ
in somnis ad illũ delate sunt. uidet. idest intel¬
liget. & agnosco& oculis reuelatis. efficiet᷑ enun
similis his qui dicebant. Nos aut̃ om̃s reuelata
facie glam dñi speculam᷑. eadẽ imagine trans

Expanded text:
 ablato velamine revelentur. Nunc ergo est quando vere videt et vere audit verba fortis, et visum Dei videt in somnis, id est, ea quae in somnis Danieli prophetae tempora designata sunt, videbit impleta, et visiones illas quae in somnis ad illum delatae sunt videt, hoc est, intelliget, agnoscet, et oculis revelatis efficitur similis, qui dicebant: Non autem omnes revelata facie gloriam Domini speculabimur, eadem imagin
Abbreviated transcription (Latin):
supra ostendimꝰ. ualde mirũ est: nͥ forte ꝓ
eo qͦd supͣ dictum est. quia sp̃s cũ factus fuerit
in ipso: & quia ũbum dĩ positum sit in ore
eius. hec de eo putentur cam magna consripta
esse p̃conia. Nlec moyses enim nec aliuis quis ꝓ.¬
phetarũ facile inueniet᷑ tantis laudib ele¬
uatꝰ. Unde magis mͥ uidet᷑ hec illi popło
conuenire eo tempore qͦ iã conu̾sus est ad dñm.
Deposuit uelamen qͦd erat suꝑ cor eoꝵ. Dñs
autem sp̃s est. idcirco deniq dicit. reuelati

Expanded text:
de mirum est, nisi forte pro eo quod supra dictum est, quia spiritus Dei factus fuerit in ipso, et quia verbum Dei positum sit in ore ejus, haec de eo putentur tam magna conscripta esse praeconia. Nec Moyses enim, nec alius quis prophetarum facile invenietur tantis laudibus elatus. Unde magis mihi videretur haec illi populo convenire eo tempore quo, jam conversus ad Dominum, deposuit velamen quod erat super corsuum. Dominus autem spiritus est. Idcirc
Abbreviated transcription (Latin):
lias. & unũ quẽq in suo ordine resurrectionis
głam adepturũ. & assumpta parabola sua
intelligent quȩ in his parabolis scripta sunt.
quȩ nc̃ ꝓpt̃ uelam̃ qͦd positũ est suꝑ cor eoꝵ
neq uident neq intelligunt. Denique ñ
lib rapiet᷑. in animalib mutis & pecudib
dĩ considerans uoluntatẽ. sic̃ hu qui ex istis
talib auspicia colligunt. s agnosc& etiam
ipse quia neq de bob cura est dõ. similit̃
neq de ouib neq de auib aliisq animalib¬
s si qua de his scripta sunt. ꝓpt̾ homines in
inquit balaã filius beor. Dixit homo uere ui¬
dens. dix̃ audiens ũba fortis. qͥ uisũ dĩ uidet
in somnis. reuelati oculi eiꝰ. Mirũ ꝓfecto
est qͦm tante laudis dignꝰ habeat᷑ balaã
qͥ accepta p̾arabola sua hec de semet ipso
ꝓnuntiet. Quomͦ enĩ homo uere uidens sit¬
balaam: qui diuinationi & augurus oꝑam

Expanded text:
lias, et unumquemque in suo ordine, resurrectionis glorias adepturum. Et assumpta parabola sua intelliget quae in parabolis scripta sunt: quae nunc propter velamen quod positum est super cor eorum neque vident, neque intelligunt. Denique nonsensibus rapietur, in animalibus mutis et pecudibus Dei considerans, sicut hi qui ex istis talibus auspicia colligunt, sed agnoscet etiam ipse, quia neque de bubus cura est Deo, similiter neque de ovibus, neque de avibus, aliisque animalibus, sed quia de his scinquit, Balaam, filius Beor. Dixit homo vere videns; dixit audiens verba fortis, qui visum Dei vidit in somnis, revelati oculi ejus. Mirum profecto est, quomodo tantae laudis genus habeat Balaam, qui accepta parabola sua de semetipso pronuntiet haec. Quomodo enim homo vere videns Balaam sit qui divinationi et augur
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ & hu c̃firmant qui medic̃ine peritiam
gerunt. Serpentiũ namq uenena depelli¬
tib ꝑhibent. Ita gͦ & sacrificioꝵ demo¬
nicoꝵ uirus ꝑ sacrificia dño oblata depelit᷑.
dominari. Etquidẽ donec tempꝰ patiebat᷑
sacrificia sacrificus opponebant᷑. Ubi uero
uenit ꝑfecta hostia & agnꝰ immaculatꝰ
qui cotiꝰ mundi coller& peccatũ. sacrificia
illa quȩ singillatini offerebant᷑ dõ iam suꝑ¬
flua uisa sunt. cum una hostia om̃is demonũ
cultura depulsa sit. Uerũ qm̃ balaã iste siue

Expanded text:
sicut hi confirmant qui medicinae peritiam sicut hi confirmant qui medicinae peritiam gerunt. Serpentum namque venena depelltibus perhibent. Ita ergo et sacrificiorum daemonicorum virus per sacrificia Deo oblata depelliturdominari. Et quidem donec tempus patiebatur, sacrificia sacrificiis opponebantur. Ubi vero venit perfecta hostia et agnus immaculatus qui totius mundi tolleret peccatum, sacrificia illa, quae sigillatim offerebantur Deo, jam superflua visa sunt, cum una hostia omnis daemonum cultura depulsa sit. Verum Balaam iste sive
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepit. & ritũ sacrificandi tradidit filus
isrł. requirat᷑ fortassis. cur hȩc cum demo¬
tur offerri. Et erit quidẽ simplex &
cita responsio. ut quẽ admodum in alus
ostendimꝰ qͦd libellum repudi dari ñ dĩ
uoluntatis fuit. qui qͦd conuinxerat no¬
luit separari. s moyses hec ꝓprie ad duri¬
hẏrcoꝵ sanguinẽ potat. & itẽ ut alibi
scriptũ est. qr ñ mandaui tͥ de sacrificus
& uictimis in die qͣ eduxi te de t̾ra egyp¬
t. S moyses hec ad duritiam cordis eoꝵ ꝑ con¬
suetudinem pessimam qua imbuti fuerant in
egẏpto mandauerat eis. ut quia abstinere
se non poterant ab ummolando. dõ saltem
& non demoniis immolarent. Uidendũ
tam̃ est : ne forte sit & aliqua sacrificandi
dõ occultior ac secretior ratio. ne forte inquã
sacrificia quȩ dõ offerunt᷑ ad districtionem
fiant eoꝵ sacrificioꝵ que demonib im molant᷑.
ut qr ꝑ illa uulnerant᷑ anime ꝑ ista sanent᷑.

Expanded text:
praecipit et ritum sacrificandi tradit filiis praecipit et ritum sacrificandi tradit filiis Israel, requiratur fortassis cur haec cum daemotur offerri. Et erit quidem simplex et cita responsio: ut quemadmodum in aliis ostendimus, quod libellum repudii dari non Dei voluntatis fuit, qui quod conjunxerat noluit separari, sed Moyses haec proprie ad durihircorum sanguinem potat ; et idem ut alibi scriptum est, quia non mandavi tibi de sacrificiis et victimis, in die qua eduxi te de terra Aegypti; sed Moyses haec ad duritiam cordis eorum pro consuetudine pessima qua imbuti fuerant in Aegypto, mandaverit eis, ut qui abstinere se non possunt ab immolando, Deo saltem et non daemoniis immolarent. Videndum tamen est, ne forte sit aliqua sacrificandi Deo occultior ac secretior ratio, ne forte, inquam, sacrificia quae Deo offerunt, ad distinctionem fiant eorum sacrificiorum quae daemonibus immolantur, ut quia per illa vulnerantur animae, per ista sanentur,
Abbreviated transcription (Latin):
infelix iste balac putans qͦd balaam
diuino ad maledicendũ loci oportunitas
magis defuerit quã uoluntas. utiliꝰ esse
ratꝰ si mutaroꝵ locum. ueni ĩquit & ducã
te in alium locũ si plac&e dõ. & maledices
am in ũtice montis phegor: qui tendit
in desertum. Eos quidẽ qͦs ds̃ uocat.
imposuit ĩ ũtice montis syna. Hic autẽ
balac qͥ dõ contrariꝰ est. imposuit balaã
in ũtice montis phegor. Phegor autẽ inter¬
p̃tat᷑ delectatio. in ũticem gͥ delectationis
& libidinis imponit homines iste balac.
Amator enĩ est uoluptatis magis quã dei. &
idcirco imponit eos in summitatẽ & ũticem
uoluptatis. ut excludit eos adõ. Excludenꝰ
Et fecit balac sic̃ dix̃ ei balaam. & obtulit
uitulũ & arietẽ suꝑ aran. Aꝑta quidem
apłi sententia ẽ dicentis. Que enĩ sacrificant
gentes. demonus & ñ dõ sacrificant. S &¬
ꝓpħa similit̃ dic̃. Sacͥficauerunt demonus
& ñ dõ. Tam̃ qm̃ et lex dĩ de sacrificus

Expanded text:
Infelix iste Balac, putans quod Balaam divino, ad maledicendum loci opportunitas magis defuerit quam voluntas, utilius esse ratus si mutaret locum. Veni, inquit, et educam te in alium locum, si placet Deo, et maledices am in verticem montis Phogor, qui tendit in desertum. Eos quidem quos Deus vocat, imponit eos in verticem montis Sina. Hic autem Balac, qui Deo contrarius est, imponit in verticem montis Phogor. Phogor autem interpretatur delectatio. In verticem autem delectationis et libidinis imponit homines iste Balac. Amator ergo est voluptatis magis quam Dei. Et idcirco imponit eos in summitatem et verticem voluptatis, ut excludat eos Deus. Excludens Et fecit Balac sicut dixit Balaam. Et obtulit vitulum et arietem super aram. Aperta quidem Apostoli sententia est dicentis: Quae enim sanctificant gentes, daemoniis et non Deo sacrificant . militer dicit: Sacrificaverunt daemoniis, et non Deo. Tamen quoniam et lex Dei de sacrificiis
Abbreviated transcription (Latin):
di. & assumpta parabola sua ait. Requiea¬
tur fortasse. unde uidit balaã quia bonũ ẽ
in conspectu dñi benedicere isrł. & puta¬
bitur ex sacrificiis intellexisse que immo¬
lauerat. Ubi enĩ uidit nullũ adesse demonũ.
nullã contrariã potestatẽ uctimis suis assiste¬
re audentẽ. exclusos eẽ om̃s malitiȩ ministroᷤ
quib uti ad maledicendum solebat. potuit
ex his intellexisse qr bonum ẽẽt in conspectu
dni benedicere isrł. Ego tam̃ illud magis
intelligo qͦd popłs ille qui nc̃ uanus est. & illi
doctores qui xp̃o credentes in uanicate popu¬
lum detinent aliqͣndo uisuri sint idest in
nouissimis dieb cum plenicudo gentiũ intro¬
ierit. & omĩs isrł uenire ceꝑit ad fidem
xp̃i. illi inquã qui nc̃ oculos habentes non
uident cẽ uidebunt. Eleuabunt enim
oculos suos ad altiores et spũales sensus. &
uidicabunt & intelligent qr bonũ est in conspe¬
ctu dñi bene dicere spũalem ifrael. Uidebunt

Expanded text:
i, assumpta parabola sua, ait. Requiratur fortasse unde vidit Balaam quia bonum est in conspectu Domini benedicere Israel, et putabitur ex sacrificiis intellexisse quae immolaverat. Ubi enim vidit nullum adesse daemonium, nullam contrariam potestatem victimis suis assistere audentem, exclusos esse omnes malitiae ministros, quibus uti ad maledicendum solebat, potuit ex his intellexisse quia bonum esset in conspectu Dei benedicere Israel. Ego tamen magis illud intelligo, quod populus ille qui natus est, et illi doctores, qui Christo non credentes in vanitate populum detinent, aliquando visuri sunt, id est, in novissimis diebus, cum plenitudo gentium introierit, et omnis Israel venire coeperit ad fidem Christi, illi, inquam, qui nunc oculos habentes non vident, tunc videbunt. Elevabunt enim oculos suos de altiori et spiritali sensu, et videbunt et intelligent, quia bonum est in conspectu Domini, bene
Abbreviated transcription (Latin):
insis ubis quis itaerit historiȩ narrationis contentaiosis assertor:
inmo quis ita brutus inueniet᷑. qͥñ hontesens sonui litas ads
ut sanguinem uulneratoꝵ bibat. cum tam
uelandis p̃ceptis cib sanguinis int̃dicat᷑ a
dõ. ut etiam nos qui ex gentib uocati sumꝰ
necessario iubeamur abstinere nos sic̃ abhis
que idolis immolant᷑. ita et a sanguine.
Dicant gͦ nob̃. Qͥs est iste popłs qui in usu
hab& sanguinem bibere: Hec erant que &
in euangłio audientes hii qui ex iudeis dñm
sequebant᷑ scandalizati sunt & dixerunt.
Quis potest manducare carnẽs & sanguinẽ
bibere: S popłs xp̃ianus popłs fidelis
audit hec : & amplectit᷑. & sequit᷑ eum qui
dicit. Nisi manducaueritis carnẽ meam &
biberitis sanguinẽ meũ. ñ habebitis uitam in
uob̃. quiã caro mea uere cibus est. & sanguis

Expanded text:
is verbis, quis ita erit historicae narrationis contentiosus assertor, imo quis ita brutus invenietur, qui non horrescens sonum litterae, ut sanguinem vulneratorum bibat, cum tam validis praeceptis, cibus sanguinis interdicatur, adeo ut etiam nos qui ex gentibus vocati sumus, necessario videamur abstinere, sicut ab his quae idolis immolantur, ita et a sanguine? Discant ergo a nobis, quis est iste populus, qui in usu habent sanguinem bibere. Haec erant quae in Evangelio audientes hi qui ex Judaeis Dominum sequebantur, scandalizati sunt et dixerunt: Quis potest manducare carnes, et sanguinem bibere ? Sed populus Christianus, populus fidelis audit haec, et amplectitur et sequitur eum qui dicit: Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis ipsis. Quia caro m
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis consequim᷑. uulneratoꝵ sanguinẽ bibimꝰ.
Non gͦ inquit dormiet. donec comedat p̃dã.
Iste enim popłs qui catulo leonis uł leoni cõ-¬
parat᷑ ñ quiescit neq dormiet donec rapiat
p̃dam. idẽ donec diripiat regnũ cȩloꝵ
quia a dieb iohannis regnũ celoꝵ ium patit᷑
& ium facientes diripiunt illud. Ut autẽ
euidentiꝰ cognoscas hec de nr̃o popło qui in
sacram̃tis xꝑi confederatꝰ est scribi. audi
qͦmͦ & in aliis moyses similia ꝓnuntiat di¬
cens. Butyrum boum & lac ouiũ cũ adipe
agnoꝵ & arietũ. filioꝵ tauroꝵ & hyrcoꝵ
cum adipe renũ frumenti & sanguinẽ uue
bibent uinũ. Et hic gͦ sanguis qui nomi¬
nat᷑ uue. illiꝰ uue est que nascit᷑ ex illa
uite de qͦ saluator dicit. Ego sum uitis uera.
Discipłi uͦ palmites. pat̾ aut̃ agricola est.
qui purgat eos. ut fructũ plurimũ afferant.
ũbi dĩ bibere. & uue sanguinẽ illiꝰ quȩ est
ex uera uite & ex illis palmitib quos pat̃

Expanded text:
ex eis consequimur, vulneratorum sanguinem bibimus. Non ergo, inquit, dormiet, donec comedat praedam. Iste enim populus, qui catulo leonis vel leoni comparatur, non quiescet nec dormiet, donec rapiat praedam, id est, donec diripiat regnum coelorum: quia a diebus Joannis regnum coelorum vim patitur, et vim facientes diripiunt illud . Ut autem evidentius cognoscas, haec de nostro populo qui in sacramentis Christi confoederatus est scribi, audi quomodo et in aliis Moyses similia pronuntiat dicens: Butyrum boum ac lac ovium, cum adipe agnorum et arietum, filiorum taurorum et hircorum, cum adipe renum frumenti, et sanguinem uvae bibent vinum . Et hic ergo sanguis qui nominatur uvae illius, uva est, quae nascitur ex illa vite de qua Salvator dicit: Ego sum vitis vera, discipuli vero palmites. Pater autem agricola est , qui purgat eos, ut fructum plurimum afferant. verbi bibere; et uvae sanguinem illius, quae est ex vera vite, et ex illis palmitibus, quos Pater
Abbreviated transcription (Latin):
aquas. Cedros hic ñ illas dicit in quib cul¬
pabilis notat᷑ elatio. s cedros dĩ que sus¬
cipunt uitis illiꝰ quȩ ex egypto cranslata
est palmites. & in quib requiescit fructꝰ
ille cuiꝰ umbra oꝑuit montes. Si incellexi¬
sti qͣntã requiem habeat iter sapientiae.
qͣntũ grẽ. qͣntũq dulcedinis. noli dissimu¬
lare. noli negligere. s aggredere hoc iter.¬
nec heremi solitudinẽ ꝑhorrescas. Habitan¬
ti enĩ tͥ in huiꝰ modi cab̃naculis. occurrit
& manna celeste : & angłoꝵ panẽ mandu¬
cabis. Incipe tantũ. nec te ꝑterreat ut¬
diximus solitudo deserti. cito ĩ consortiũ
tuũ etiã angłi uenient. qͦs sub specie

Expanded text:
aquas. Cedros hic non alias dicit, in quibus culpabilis notatur elatio, sed cedros Dei quae suspiciunt vitis illius quae ex Aegypto translata est palmites, et in quibus requiescit fructus ille cujus umbra operuit montes. Si intellexisti quantam requiem habeat iter sapientiae, quantum gratiae, quantumque dulcedinis, noli dissimulare, noli negligere; sed aggredere, nec eremi solitudinem perhorrescas. Habitanti enim tibi in hujusmodi tabernaculis occurret et manna coeleste, et angelorum panem manducabis. Incipe tantum, nec te praetereat solitudo deserti. Cito in consortium tuum etiam angeli venient, quia cre
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ abalaã s a uerbo dĩ qͦd in ore eiꝰ est positũ
discimꝰ. Nisi enim ũba dñi essent ñ ea utiq
reuelasset famulo suo moysi. qui ꝓcul posit̾
cum ab eo regi balac dicerent᷑. certũ est
qͥd nͥa dõ sibi reuelata moyes scire ñ potuit.

Expanded text:
Balaam, sed a verbo Dei, quod in ore ejus positum est, dicimus. Nisi enim verba Domini essent, non ea utique revelasset famulo suo Moysi, qui procul positus, cum ab eo regi Balac dicerentur, certum est quod nisi a Deo sibi revelata Moyses scire non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
denuntiant᷑. scito qr ñ nob̃ expedit uentura
p̃noscere. Ed si idcirco ñ dicunt᷑ nob̃. quia
nob̃ ea scire non expedit. qui diũsis artib
& demonũ ĩuocationib gestiunt futura p̃¬
noscere. nichil aliud facunt nͥ ea cupiunt
discere. que sibi scire ñ expedit. lacob aut̃
in his dici intelligendꝰ est om̃ib cui luctam̃
est adũsus pͥncipatꝰ & potestates. & adũsus
mundi huiꝰ rectores. Et israhelẽ intellige
omnẽ. qͥ ꝑfidĩ puritatẽ & munditiã m̃tis
uidet dñm. S potest aliqͥs dicere. Si asolo
dõ debemꝰ discere de futuris. & neq diuinĩ
neq augurẽ neq aliud qͦdeũq hoꝵ reciꝑe.
ne iste ipse quidem balaam a nob̃ recipiend̾e

Expanded text:
denuntiantur, scito quoniam non nobis expedit ventura praenoscere. Quod si idcirco non dicuntur nobis, quia scire nobis ea non expedit qui diversis artibus et daemonum invocantibus gestiunt futura praenoscere, nihil aliud faciunt, nisi ea cupiunt discere, quae sibi scire non expedit. Jacob autem in his dici intelligendus est omnis cui luctamen est adversus principatus et potestates, et adversum mundi hujus rectores; et Israelem intelligi omnem qui per fidei puritatem et munditiam mentis, videt Deum. Sed potest aliquis dicere: Si a solo Deo debemus discere de futuris, et neque divinum, neque augurem, neque aliud quodcunque horum recipere, nec iste ipse quidem Balaam recipiendus
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s auditores nos fieri. & discipulos demonum.
neq uult ut si quid uolumꝰ discere. discamus
a demonib. Meliꝰ est enĩ ignorare quã a demo¬
nib discere. & melius est nec a ꝓpħa discere.
quã a diuinis inquirere. Quare diuinatio dicta
sit : Diuinatio enĩ ñ ut quidã putant diuinitꝰ
dat᷑. s magis ut mͥ uidet᷑ ꝑ antifrasin id est ex
contrario nom̃ accepit. quasi qͥd ꝑ homines de¬
mur c̃sortes eoꝵ. & incurramꝰ in ea quȩ ysai¬
as dicit. & humiliabunt᷑ in t̾ra ũba tua. &
sermones tui in t̾ra dimergent᷑. & erit uox
tua sic̃ loquentis de t̃ra. & ad solum uox cua
tesce. & exi abeo. Quẽ etiã apł̃s fuus paulas
unitatꝰ. dolens ĩquit conũtit se: & ait sp̃ui
phytonis. Precipio tͥ in nomine dñi ihũ xp̃i.

Expanded text:
Deus auditores nos fieri et discipulos daemonum. Neque vult, ut si quid volumus discere, discamus a daemonibus. Melius est enim ignorare quam a daemonibus discere. Et melius est a prophetis discere, quam a Divinatio enim, ut quidam putant, divinitus datur, sed magis ut mihi videtur per antiphrasim, id est, ex contrario, nomen accepit, quasi quae per homines daemur consortes ipsorum, et incurramus in ea quae Isaias dicit: Et humiliantur in terram verba tua: et sermones tui sub terram demergentur; et erit vox tua sicut loquentis de terra, et ad solum vox tua tesce et exi ab eo . Quem apostolus suus Paulus imitatur. Dolens, inquit, convertit se, et ait spiritui pythonis: Praecipio ti
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ omĩa idẽ siue auguriatio. siue extispiciũ.
siue quelib& immolatio. siue etiã sortitio.
aut quicũq motꝰ auiũ ł pecudũ. & inspectio
quecũq fibrarũ ut aliquid de futuris uide¬
atur ostendere in oꝑatione demonũ fieri
motꝰ ac sortiũ scđm̃ ea signa que docuerunt
idem demones obseruari ab his quib artis huius
scientiam tradiderunt. a quib om̃ib is qui in¬
domo dĩ est & in portione cũ dinumerat᷑ penitꝰ
debo eẽ alienus. nec aliquid in his habere cõ¬
mune quȩ occultis machinis demones oꝑant᷑.
ne forte rursum ꝑ hoc demonib societur.
idoloꝵ cultum denuo reparet᷑. Hec enim¬
omĩa religio nr̃a diuina & cęlestis abiurat.
In leuicico quidẽ aꝑta lege designat dicens.
Non diuinabitis neq auguriabimini. Et pꝰ
pauca. Non sequemini inquit uentloquos.
nec adiungemini ad incantatores. ut con¬

Expanded text:
ergo omnia, id est sive auguratio, sive auspicium, sive quaelibet immolatio, sive etiam sortitio, aut quicunque motus avium, vel pecudum, et inspectio quaecunque fibrarum, aut aliquid quod de futuris videatur ostendere, in operatione daemonum fieri motus, aut sortium secundum ea signa, quae docuerunt iidem daemones observari ab his quibus artis hujus scientiam, tradiderunt: a quibus omnibus is, qui homo Dei est, et in portione Dei numeratur, penitus debet esse alienus: nec aliquid in his habere commune, quae occultis machinis daemones operantur, ne forte rursus per haec daemonibus societur, idolorum cultum denuo reparetur. Post aliomnia, religio nostra divina et coelestis, abjurat. In Levitico quidem aperta lege designat dicens: Non divinabitis neque augurabimini. Et post pauca: Non sequamini, inquit, ventriloquos: nec adjungamini ad incantatores, ut con
Abbreviated transcription (Latin):
de his ne quis forte ignorant̃ in hec ĩcidat
requiramꝰ. Uidet᷑ gͦ mͥ futuroꝵ p̃scientid.
qͣntum ad ipsam remspectat mediũ quiddã
malum. qͣndoquidem potest int̾dum etiam in
parte diaboli ad hominũ nocitiã futurorum
uenire p̃scientia: sine dubio autẽ cũ tempus
& oportunitas poscit & uoluntas dĩ fuerit

Expanded text:
de his ne quis forte ignoranter in haec incidat, de his ne quis forte ignoranter in haec incidat, requiramus. Videtur ergo mihi futurorum praescientia quantum ad ipsam rem spectat, medium quiddam malum: quandoquidem potest interdum etiam a parte diaboli ad hominum notitiam, futurorum venire praescientia. Sine dubio autem cum tempus et opportunitas poscit, et voluntas Dei fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
&e in scripturis diuinis cornũ ꝓ regno posi¬
tum sepe reperimꝰ. sic̃ ꝓpheta dicit
Quatuor aut̃ cornua. qͣtuor regna st̃.
Sub nomine itaq unicornis. in xp̃o hoc
uidet᷑ ostendi. quia om̃e qͦd ẽ unũ eiꝰ cornu
est: hoc est unũ regnũ eiꝰ. Omĩa enĩ pat̃
subiecit sub pedib eiꝰ. usqueqͦ & nouissimꝰ
inimicus destruat᷑ mors. & tanquã unicor
Orit gͦ inquit ei hoc est ifraheli illi sp̃ũali
gła. sic̃ est gła unicornis. Sic enim & ipse
in euangłio dñs dicit. Pat̃ da eis. ut sicut
ego & tu unũ sumꝰ. ita & isti in nobis unũ
sint. Et idõ similis gła dabit᷑ israheli.
sicut est gła unicornis. maxime cum transfor¬
marit corpus humilitatis nr̃e conforme
corpori głae sue. Non erit auguriatio
in iacob: neq diuinatio in isrł. In tempore
dicit᷑ ad iacob & isrł. quid ꝑficlet ds̃.
gulis quibq discutere. ñ uidebit᷑ absurdũ
si etiã quid sit auguriatio uł diuinatio.
qm̃ quidẽ placuit scripturȩ cõmemorare.

Expanded text:
positum saepe reperimus: sicut et propheta dicit: Quatuor autem cornua, quatuor regna sunt . Sub nomine utique unicornis, in Christo hoc videtur ostendi, quia omne quod est unum, ejus cornu est; hoc est, unum regnum ejus. Omnia euim Pater subjecit pedibus ejus, usque quo et novissimus inimicus destruatur mors, et tanquam unicornErit ergo ei, inquit, hoc est, Israeli illi spiritali gloria, sicut est gloria unicornis. Sic enim et ipse in Evangelio Dominus dicit: Pater, da eis, ut sicut et ego et tu unum sumus, ita et isti in nobis unum sint . Et ideo similis gloria dabitur Israeli, sicut est gloria unicornis. Maxime cum transformabit corpus humilitatis nostrae, conforme corpori gloriae suae, non erit auguratio in Jacob, neque divinatio in Israel. In tempore dicetur ad Jacob et Israel quid perficiat Deus. gulis quibusque discutere, non absurdum si etiam quid sit auguratio vel divinatio, quam quidem placuit Scripturae commemorare,
Abbreviated transcription (Latin):
& est gła tanquã unicornis. Unicornis qͥdẽ
fertur ẽẽ animal eo habitu formatũ. quo
nominis ipsius designat indicium. Quod
animal frequent̃ in scripturis diunis posicũ
legimnꝰ. s p̃cipue apud iob dĩ ipsius uocib
potentia eius & uirtus exponit᷑. ex quib

Expanded text:
 ejus tanquam unicornis. Unicornis quidem fertur esse animal eo habitu formatum, quo nominis ipsius designatur indicium: quod animal frequenter in Scripturis divinis positum legimus, sed praecipue apud Job Dei vocibus potentia ejus et virtu
Abbreviated transcription (Latin):
arche dñi corruentib. Est gͦ talis quedam
in ministerio p̃scientiȩ oꝑatio demonũ. que
artib quib dam abhis qui se demonib man¬
cipauerunt colligit᷑. & nẽ ꝑ eas quas sortes
nominant. nc̃ ꝑ ea quȩ auguria appellant.
nc̃ etiã ex contemplatione fibiarũ que ex¬
tispicia uocant. alusq hoꝵ similib p̃stigus
comp̃hendi uidet᷑ & intelligi. Quȩ artes
tantũ ad decipiendum genꝰ hominũ ꝓfecer̃
ut etiã iustissimi ez echiȩ filiꝰ manasses hoc
errore deceptꝰ. ȩdificauerit ut seriptura
dicit altare unũ exercitui cęli in utraque
domo dñi. Hunc autẽ eẽ arbitror exerci¬
tum celi. quẽ paulus spũales nequitias in
celestib positas scribit. Nisi gͦ multũ in his
artib deceptionis esset et erroris. ñ puto canti
uiri filiũ in lege dñi educatũ in illas impietates
potuisse corruere: que in qͣrto regnoꝵ libro
de eo scripte referunt᷑. Ait enim. St sortie¬

Expanded text:
a dirigerentur. Est ergo tali quaedam in ministerio praescientia operatio daemonum, quae artibus quibusdam ab his qui se daemonibus mancipaverunt colligitur, nunc per eas quas sortes nominant, nunc per ea quae auguria appellant, nunc etiam ex contemplatione librarum, quae extispicium vocant, aliisque horum similibus praestigiis comprehendi, videtur intelligi. Quae artes in tantum ad decipiendum genus humanum profecerunt, ut etiam justissime Ezechiae filius Manasses hoc errore deceptus, aedificaverit ut Scriptura dicit, altare omni exercitui coeli, in utraque domo Domini . Hunc autem arbitror exercitum coeli, quem Paulus, spiritales nequitias in coelestibus positas scribit . Nisi ergo multum in his artibus deceptionis esset et erroris, non puto tanti viri filium, in lege Domini educatum, in illas impietates potuisse corruere, quae in quarto regnorum libro de eo scriptae referantur. Haec enim omni
Abbreviated transcription (Latin):
sua quã ꝓphe ũba dñs reuocat. ac mutat
in melius. S magis arbitror absolutionem pri¬
orem totiꝰ scripture sensib conuenire. & illis
p̃cipus dictis quib patiens et multe miscdĩe.
& penitens suꝑ malitiã dr̃ ds̃: uel hic maxime
quȩ generaliter ab hierenua ꝓnuntiant᷑. in
quib eudent̃ ostendit᷑. ꝓ multis miserationib
& incõp̃hensibili bonitate sua ds̃ dicere &
ñ facere. loqui et ñ ꝑmanere. Ait gͦ & ꝑ
hieremiã ds̃. in finẽ loquar. hoc est ex diffi¬
nito loquar suꝑ gencẽ & suꝑ regnũ. ut auferã
eos et disꝑdam. Et si conũcatur gens illa a
malitiis siuis. penitebo de om̃ib malis que
cogitaui facere eis. & in finem loquar super
gentẽ & regnũ. ut reedificem eos et replantẽ.
Et si feceruit mala in conspectu meo. ut non
audiant uocẽ meã. penitebit me de omnb
bonis que locutꝰ fueram ut facerem eis. Qͦ mͦ
gͦ possumꝰ his que absolute ꝑhieremiã dicta

Expanded text:
ae verba Dominus revocat ac mutat in melius. Sed magis arbitror, absolutionem priorem totius Scripturae sensibus convenire, et illis praecipue dictis, quibus patiens et multae misericordiae, et poenitens  generaliter a Jeremia pronuntiantur, in quibus evidenter ostenditur pro multis miserationibus et incomprehensibili bonitate sua Deus dicere et non facere, loqui et non permanere. Ait ergo per Jeremiam Deus: In finem loquar, hoc est, ex definito loquar, super gentem et super regnum, ut auferam eos, et disperdam; et si convertatur gens illa a malitiis suis, poenitebo de omnibus malis quae cogitavi facere eis. Et in finem loquar super gentem, et regnum, ut reaedificem eos, et repleam; et si fecerint mala in conspectu meo, ut non audiant vocem meam, poenitebit me de omnibus bonis, quae locutus fueram, ut facerem eis . Quomodo ergo possumus his quae absolute per Jeremiam dicta
Abbreviated transcription (Latin):
quidem & ipse sđm carnem isrł. Dicit᷑ enĩ
ei. quia fr̃s sui habent legem & ꝓphetas. au¬
diant illos. S quia ñ erat scđm spm israhel
idõ uenit suꝑ illũ labor & dolor. D ñs ds̃
suus cũ illo. p̃clara pͥncipũ cum ipso surit.
Nũquã enĩ israhelem suũ deserit ds̃. Quoꝵ
antẽ pͥncipum p̃clara cum ipso israhel sint
uideamꝰ. Preclara pͥncipum potestas. est
pͥncipatꝰ & regnũ. Uerum qm̃ sunt & aliqͥ
principes qui de pͥncipatu suo uł pellendi
uł iam forte depulsi sunt: & in locum ac pͥn¬
cipatũ eoꝵ introducendi hii qui ueri israhelitȩ
sunt: preclara illa omnia que habuerunt in
celis illi pͥncipes qui ñ seruauerunt suũ pͥnci¬
patum. s dereliquerunt et̃na domicilia.
i frahelita & iacob qui colluctatꝰ est & uicit.¬
& accipiet. & sic cum ipso erunt preclara
pͥncipum. Os qui eduxit eum ex egypto.

Expanded text:
quidem, et ipse secundum carnem Israel. Dicitur enim quidem, et ipse secundum carnem Israel. Dicitur enim ei, quia fratres tui habent legem et prophetas audiant illos . Sed quia non erat secundum spiritum Israel, ideo venit super illum labor et dolor.o, praeclara principum cum ipso sunt, nunquam enim Israel suum deserit Deus. Quorum autem principum praeclara cum ipso Israel sint, videamus. Praeclara principum, potestas est principatus et regnum. Verum quoniam sunt et aliqui principes qui de principatu suo vel pellendi, vel jam forte depulsi sunt, et in locum ac principatum eorum introducendi hi qui vere Israelitae sunt, praeclara illa omnia quae habuerunt in coelis, illi principes qui non servaverunt suum principatum, sed derelinquerunt aeterna domicilia, Israel iste et Jacob, qui colluctatus est et vicit, accipiet, et sic cum ipso erunt praeclara principum. Deus eduxit eum de Aegypto:
Abbreviated transcription (Latin):
Post hȩc ñ erit inquit labor in iacob. neq
udebitur dolor in isrł. Aꝑte in his sermo nib
future uitȩ denuntiat statũ. Quis enĩ est qui¬
in hanc uitam sine labore & dolore transeat:
Nec si petrus aliqus aut si paulus sit. qͦmͦ non
in labore & dolore est. cũ ter uirgis cedit᷑.
semel lapidat᷑. ter naufragium facit. in ꝓ¬
fundum die ac nocte. aliaq innumera ꝑpe¬
tit᷑. que de laborib suis ac dolorib scribit:
S ibi istud complebit᷑ ubi dictũ est. aufu¬
git dolor & cͥstitia & gemitꝰ. qͦd camen
ñ om̃s. s ad eos cantũ qui in meritis iacob
& isrł fuerint referetur. ut fuit & ille¬
quidẽ pauꝑ lazarus. qui p̃sentem quidem
uitã in labore & dolore cransegit. Ibi aut̃
dr̃ ad diuitẽ. memento fili quia tu recepi¬
sti bona in uita tua. & lazarus similit
mala. Nunc aut̃ hic requiescit. tu uͦ cruci¬
aris. Ille gͦ est isrł & iacob: in quẽ non
uenit labor & dolor. Diues aut̃ ille erat

Expanded text:
n erit, inquit, labor in Jacob, neque videtur dolor Israel, aperte in istis sermonibus futurae vitae denuntiat statum. Quis enim est, qui hanc vitam sine labore et dolore transcurrat? Nec si Petrus sit aliquis, aut si Paulus sit, quomodo non in labore et dolore est, cum virgis caeditur, semel lapidatur, ter naufragium fecit, in profundo maris die ac nocte , aliaque innumera perpetitur, quae de laboribus ac doloribus suis scribit; sed ibi istud complebitur, ubi dictum est, Aufugiet dolor, et tristitia, et gemitus. Quod tamen non ad omnes, sed ad eos tantum qui meritis Jacob et Israel fuerint refertur: ut fuit et ille Lazarus, qui praesentem quidem vitam in labore et dolore transegit. Ibi autem dicitur ad divitem: Memento, fili, quia tu recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic requiescit: tu vero cruciaris . Ille ergo est Israel et Jacob, in quem non venit labor et dolor. Dives enim ille erat
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ. Et excendit angls dĩ manũ suã in
hierłem ut corrũper&ꝵ eam. & dep̃catꝰ est
dñs suꝑ malitiã. & ait ad angł̃m qui ext̃mi¬
nabat popłm. Satis est. remitte manũ cuã.
Obserua gͦ qͦmͦ nec in his tͥb cõminationib
multa quidẽ locutꝰ ẽ ds̃. aliqua tam̃ et moy¬
ses ꝓpͥa auctoritate mandauit. Qd dñs
in euangłus euidenti distinctione secernit
cũ dicit de repudio mulieris int̾rogatus.
quia ad duritiã cordis ur̃ĩ scripsit uob̃ hec
moyses: ab mitio aut̃ ñ fuit sic. Qͥ enĩ fecit̾¬

Expanded text:
manum suam in Jerusalem, ut corrumperet eam. Et deprecatus est Dominus super malitiam, et ait ad angelum, qui exterminabat populum: Satis est, remitte manum tuam. Observa ergo quomodo nec in his tribus comminationibus multa quidem locutus est Deus, aliqua tamen et Moyses propria auctoritate mandavit: quod Dominus in Evangeliis evidenti distinctione secernit, cum dicit de repudio mulieris interrogatus: Quia ad duritiam cordis vestri scripsit vobis haec Moyses, ab initio autem non fuit sic . Vide
Abbreviated transcription (Latin):
habeas inquit hanc opinionẽ de dõ. ut putes
eũ ẽẽ sic̃ hominẽ. qui in his que loquit᷑ frustra¬
ri possit. Homines multis occasionib & uiciis
impediunt᷑: ne uerũ sit qͦd loquunt᷑. Aut enĩ
irati loquunt᷑. & ira cessante frustra locuti st̃:
aut metꝰ. aut cupiditatis. aut iactantiae
grã. alisq hoꝵ siilib. & utiq frustra erit
& uanũ om̃e quic quid ira dominante locuti st̃.
Ds̃ aut̃ in qͦ nulla est passio. nulla fragilitas.
om̃e qͦd dixerit ꝓ causarũ meritis diẽ. Et
idõ nũquã frustrari potest. quia quicquid ra¬
tione ꝓfertur. carere ñ potest ratione. Non
est gͦ ds̃ sic̃ homo qͥ frustra loquat᷑. neq sic̃
filius hominis terret᷑. uł ut in aliis exempla

Expanded text:
habeas, inquit, hanc opinionem de Deo, ut putes habeas, inquit, hanc opinionem de Deo, ut putes eum esse sicut hominem, qui in his quae loquitur frustrari possit. Homines enim multis occasionibus et vitiis impediuntur ne verum sit quod loquuntur. Aut enim irati loquuntur, et ira cessante frustra locuti sunt, aut metu aut cupiditatis aut jactantiae gratia, aliisque horum similibus. Et utique frustra erit et vanum omne quidquid vitio dominante locuti sunt. Deus autem in quo nulla est passio, nulla fragilitas, omne quod dixerit pro causarum meritis dicit: et ideo nunquam frustrari potest, quia quidquid ratione profertur, carere non potest ratione. Non est ergo Deus sicut homo, qui frustra loquatur, neque sicut filius hominis terretur, vel, ut in aliis exempla
Abbreviated transcription (Latin):
Hec est continentia scẽ ꝓphetie in ũbis balaã.
Uideamꝰ gͦ pͥmo hoc ipsũ qͦd ait. exurge ba¬
lac & audi. Si enĩ in suꝑiorib ñ dixisset qr
star& iuxta holocaustũ suũ. non uideretur
magnoꝑe requirendũ cur dixerit. exurge ba¬
lac. Nunc autẽ cum hortaret᷑ exurgere quẽ
nuꝑ dixerat stare. ñ est ociose p̃tereundus
sermo ꝓpheticus. Qͦd gͦ ait in suꝑioribus qr
staroe ad holocaustũ suũ. designat eũ ñ recte
stare. Stabat enĩ in idolatria positꝰ. & sta¬
bat qͣsi inimicus dĩ. qͦd magisẽet ñ stare sed
cadere. Q si gͦ qui de illo statu cadere debuerit
immo & qͥ cecidit. ita nẽ incellectu ꝓphetico
exurgere iubetur. quippe qͥ ꝑ hoc qͦd starde
in ydolatria. uisus fuerit cecidisse. Exurgat¬
gͦ qͥ talis ẽ. exurgat animo. exurgat fide.
fidei. si enĩ ꝑmanet infidelis. ut sit testis
condemnationis sue. S quid ẽ quod ei annun¬
tiat. audiamꝰ. Non sic̃ homo inquit ds̃

Expanded text:
etiae in verbis Balaam. Videamus ergo primo hoc ipsum quod ait, Exsurge, Balac, et audi. Si enim in superioribus non dixisset, quia staret juxta holocaustum suum, non videretur magnopere requirendum, cur dixerit, Exsurge, Balac. Nunc autem cum hortetur exsurgere eum quem nuper dixerat stare, non est otiose praetereundus sermo propheticus. Quod ergo in superioribus, quia staret ad holocaustum suum, designat eum non recte stare. Stabat enim in idololatria positus, et stabat quasi inimicus Dei: quod magis est non stare, sed cadere. Quasi ergo qui de illo statu cadere docuerat, imo et qui ceciderit, ita nunc intellectu prophetico exsurgere jubet eum, quippe qui per eum quod stare in idololatria visus fuerit, cecidisset. Exsurgat, qui talis est: exsurgat animo, exsurgat fide, fidei. Si vero permanet infidelis, ut sit testis condemnationis suae. Sed quid est quod ei annuntiat audiamus. Non sicut homo, inquit, De
Abbreviated transcription (Latin):
Et uidebit᷑ fortassis. quia hec qͤ ꝑ introga¬
tionẽ dicunt᷑. ñpenitꝰ ꝓ diffinito accipi¬
enda sint. s talis qͦdam figura sit ũbi quȩ
mediũ aliquid uideat᷑ ostendere. ñ tamen
diffinite & inreuocabilis sententiȩ declarat
in eo qͦd seriptũ ẽ. ipse cũ dixerit ñne fa¬
ciet. quã si scriptũ eẽt. ipse cũ dixerit
om̃imodis faciet. S recenseamꝰ & ipsa
scripture loca quȩ ł in iona uł in regnoꝵ
libris posita st̃. ne forte & ibi ut moris ẽ
scripturẽ diuine secreti aliquid habeant.
Seriptũ est gͦ in iona. Et factũ ẽ ũbum

Expanded text:
Et videbitur fortassis, quia haec quae per interrogaEt videbitur fortassis, quia haec quae per interrogationem dicuntur, non penitus pro definito accipienda sint, sed talis quaedam figura verbi sit, quae medium aliquid videatur ostendere, non tam definite et irrevoin eo quod scriptum est: Ipse cum dixerit, non faciet? quam si scriptum esset: Ipse cum dixerit, omnimodis faciet. Sed recenseamus et ipsa Scripturae loca, quae vel in Jona, vel in Regum libris posita sunt, ne forte et ibi, ut moris est Scripturae, divini scripti aliquid habeat scriptum. Ergo in Jona: Et factum verbum
Abbreviated transcription (Latin):
quib nocere ñ possunt. Ds̃ aut̃ ñ ita t̃roe
homines. qͣsi qͥ punire ñ possit. S & si t̃r&.
ratione t̃ro. Cerr& enĩ ut corripiat homi¬
nem. in auditionis tͥbulatione. ut ũbo cõ¬
motionis det̾ritꝰ em̃det si quis male agit.
ne ꝑueniat ad eũ ipsa uindicta male gestoꝵ
suoꝵ. Nongͦ ita ds̃ t̃r& ut homo. Homo enĩ
ut diximꝰ ꝓ iactantia. ds̃ aut̃ ꝓ em̃datiõe
contr&. Post hec ait. Ipse cũ dixerit ñ
faciet. loquet᷑ & ñ ꝑmanebit : Sic dilegen¬
dus ẽ locus. qͣsi interrogantis affectu dicat.
Ipse hoc ẽ ds̃. qͦd dicit ñne & facit. & quȩ
locutꝰ fuerit ñ ꝑmanebit in eis. cũ utiq ho¬
mines ñ faciunt qͦ dicunt. & uicio humane
fragilitatis in his ñ ꝑmaneant quȩ loquunt᷑
mutabilis est homo. immutabilis uͦds̃. S
ut post triduũ subũteret᷑. neq in his quȩ
locutꝰ est de cdauid. ubi trib dieb ꝓmissa
fuerat mors ut uastaroe popłm. & intra
unã diem usq ad horã prandii cessauit.

Expanded text:
s autem non ita terret homines, quasi qui punire non possit, sed et si terret, ratione terret. Terret enim ut corripiat hominem in auditionis tribulatione, et verbo comminationis deterritus, emendet se, qui male agit, ne perveniat ad eum ipsa vindicta male gestorum suorum. Non ergo ita Deus terret ut homo: homo enim, ut diximus, pro jactantia, Deus vero pro emendatione conterret. Post haec ait: Ipse cum dixerit non faciet? Loquetur et non permanebit? Sic legendus est locus, quasi interrogantis affectu dicat. Ipse, hoc est, Deus. Quod dicit nonne et faciet? Et quae locutus fuerit non permanebit ex eis? Cum utique homines non faciant quae dicunt vitio humanae fragilitatis, et his non permaneant quae loquuntur. Mutabilis enim est homo, immutabilis vero Deus. Sed ut post triduum subverteretur , neque in his, quae locutus est de Daniel, ubi tribus diebus promissa fuerat mors, ut vastaret populum, et intra unam diem usque ad horam prandii cessavit?
Abbreviated transcription (Latin):
dies & niniue destruet᷑. ut sermo iste qui di¬
ctꝰ est & ñ est factꝰ. ab iona potius quã
a dõ ꝓlatꝰ esse uideatur. S & de secundo
regnoꝵ libro ꝓferamꝰ que scripta sunt.
ubi cũ dauid popłm numerasset. factũ ẽ ũbũ¬
dñi ad gad ꝓphetã uidentẽ dd̾ dicens.
Uade & loquere ad dauid. Hec dic̃ dñs.
Tria ego leuabo suꝑte. elige tibi unũ exhis
qͦd faciam tͥ. Et intrount gad ad dauid.
& denuntiauit ei dicens. Aut ueniet tibi
fugies ante inimicos tuos qui te ꝑsequent᷑.
aut tͥduo fiat mors in t̾ra tua. Hunc ergo
scito & uide quid respondeam ei qͥ misit me.
Et dixit daiuid ad gad. Angustie mͥ undiq
ualde. s incidã in manꝰ dñi magis qr multe
miserationes eiꝰ sunt : & in manꝰ hominũ ñ

Expanded text:
dies et Ninive subvertetur, ut sermo iste, qui dictus est, et non est factus, a Jona potius quam a Deo prolatus esse videatur. Sed et de secundo Regum libro proferamus quae scripta sunt, ubi cum David populum numerasset: Factum eni ad Gad prophetam videntem, dicens: Vade, et loquere ad David: Haec dicit Dominus: Tria ego levabo super te; elige tibi unum ex his, quod faciam tibi. Et introivit Gad ad David, et denuntiavit ei, dicens: Aut veniet tibi nsibus, ut fugias ante inimicos tuos qui te persequuntur; aut triduo ut mors fiat in terra tua. Nunc ergo scito, et vide quid respondeam ei qui misit me. Et dixit David ad Gad: Angustiae sunt mihi undique. Sed incidam in manus Domini magis, quia multae miserationes ejus sunt, et in manus hominu
Abbreviated transcription (Latin):
filius hominuis t̾retur. Ipse enĩ cũ dixerit.
ñ faciet. loquet᷑ & ñ ꝑmanebit: Ecce adbenedi¬
cendũ assũptꝰ sum: benedicã & ñ aũtam eam.
Non erit labor in iacob: neq uidebit᷑ dolor in
isrł. Dñs cls suus cũ ipso. p̃clara pͥncipũ cũ ipso
sunt. Ds̃ qui edux̃ eũ de egypto. sic̃ gła unicor

Expanded text:
filius hominis terretur. Ipse cum dixerit, filius hominis terretur. Ipse cum dixerit, nne faciet? Loquetur et non permanebit? Ecce ad benedicendum assumptus sum: benedicam et non avertam eum. Non erit labor in Jacob, nec videtur dolor in Israel. Dominus Deus suus cum ipso, praeclara principum cum ipso sunt. D
Abbreviated transcription (Latin):
septem aras. & imposuit uitulũ & arietẽ suꝑ
aram. Et dix̃ balaã ad balac. Assiste ad sacri¬
eiꝰ. Et dix̃ sine dubio ds̃. Conũtere ad balac.
& hec loqueris. At ille hoc est balac stabat
uixta holocaustomata sua. & om̃s pͥncipes mo¬
ab cum ipso. Et dixit ei balac. Quid locutꝰ ẽ
dũs isrł. Resquidem ꝓfanis sacrificiis gere¬
bat᷑ . & diuinatio arte magica querebatur.
Uolens tam̃ ds̃ ibi abundare grãm ubi super¬
abundauit peccatũ adesse dignat᷑. nec refugit
scdm gentiliũ gerebant᷑ errorem. Adest aut̃
ñ sacrificus s in occursũ uenienti. & ibi dat
ũbũ suũ. atq ibi mysteria futura ꝓnuntiat.
ubi maxime fides & ãmiratio gentiliũ pend&.
ut qui nr̃is nolunt credere ꝓpħis. credant di¬
uinis & uatib suis. Et assumens inquit pa¬
rabolã suã. dix̃. Per parabolã gͦ dicit balaã.
sephor. Non sic̃ homo ds frustrat᷑. neq sic̃

Expanded text:
septem aras, et imposuit vitulum et arietem super septem aras, et imposuit vitulum et arietem super aram. Et dixit Balaam ad Balac: Siste ad sacrierbum et dixit, sine dubio Deus: Convertere ad Balac et haec loqueris. At ille, hoc est, Balac, stabat juxta holocaustomata sua, et omnes principes Moab cum ipso: Et dixit ei Balac: Quid locutus est Dominus? Res quidem profani sacrificii gerebatur, et divinatio arte magica quaerebatur. Volens tamen Deus ibi abundare gratiam, ubi superabundavit peccatum, adesse dignatur nec refugit um gentilium gerebantur errorem. Adest autem non sacrificiis, sed in occursum venienti, et ibi dat verbum suum, atque ibi mysteria futura praenuntiavit, ubi maxime fides et admiratio gentilium pendet, ut qui nostris nolunt credere prophetis, credant divinis et vatibus suis. At rabolam suam dixit. Per parabolam ergo dicit Balaam: Sephor. Non sicut homo Deus frustratur, neque sicut
Abbreviated transcription (Latin):
& ait. Quid fecisti mͥ: Ad maledicendos
inimicos meos uocauite. & ecce benedixisti
benedictione: Non tulit rex amarus benedicti¬
onũi dulcedinem. s maledicta querit. maledicta
deposcit. Est enĩ ex cognatione illiꝰ ad quẽ dix̃
dũs. maledictꝰ cu ab om̃ib bestiis t̃re. S quid
ad hec respondit ei ille cui ũbũ ds̃ in ore posu¬
erat : Nonne quecũq ĩquit ds̃ iniecerit in
os meũ hec obseruabo loqui: Ad hec balac
tici multitudine. & ideirco ñ fuisset ausus pro¬
ferre maledicta. mutationẽ sibi loci credidit
ꝓfuturam. Et ait ad eũ. Ueni adhuc me¬
cũ in locũ aliũ de qͦ totũ ñ uideas eum. sed
partem aliquã eiꝰ uideas. om̃s aut̃ ñ uideas. &
maledic mͥ eum inde. Oemens qui israheliticã
gram loci obiectione credet posse celari. & qui
nescuoe quia ñ potest abscondi ciuitas suꝑ mon¬
tem posita Et assumpsit eũ inquit in spelun¬
ca agri in uertice montis cesi. & construx̃ ibi

Expanded text:
et ait: Quid fecisti mihi? Ad maledicendum inimicos meos vocavi te, et ecce benedixisti benedictionem. Non tulit rex amarus benedictionem dulcedinis, sed maledicta quaerit, maledicta deposcit. Etenim ex cogitatione illius ad quem dixit Dominus: Maledictus tu ab omnibus bestiis terrae . Sed ad haec respondit ei ille, cui verbum Deus in ore posuerat. Nonne quaecunque, inquit, injecerit Deus in os meum, haec observabo loqui? Ad haec Balac tici Balaam multitudine, et idcirco non fuisset ausus proferre maledicta, immutationem sibi loci reddidit profuturam, et ait ad eum: Veni adhuc mecum in locum altum, de quo non videas eum totum: sed partem aliquam ejus videas, omnes autem non videas, et maledic mihi eum inde. Demens, qui Israeliticam gratiam loci objectione crederet posse celari, et qui nesciret quia non potest abscondi civitas super montem posita . Et assumpsit eum, inquit, in speculam agri, in vertice montis caesi; et construxit ibi
Abbreviated transcription (Latin):
neq circũcisio ẽ aliquid neq p̃putium.
s fides qͦ ꝑ caritatẽ oꝑat᷑. Et idõ nemo
aut circũcisionis antiquitate se iactet. aut
in p̃putii nobilitate gloriet᷑. s ut apłs
in conspectu dnĩ eẽ dr̃. ut reddat unicuiq¬

Expanded text:
iquid est neque praeputium, sed fides quae per charitatem operatur . Et ideo nemo aut incircumcisionis antiquitate se jactet, aut in praeputii novitate glorietur, sed, ut Apin conspectu Domini esse dicitur, ut reddat unicuiq