comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
test saluari nͥ p̃destinati ad quiq̃ alũ creati sunt:
nati faciant. ꝑire nequeunt qr om̃ia cooꝑant᷑
illis in bonum etiam ip̃a pcc̃a Nam post faci¬
nora gͣuia humiliores erunt. ⁊ de suo põco ube.¬
nores laudes deo referunt. Reprobi aũ ꝓpt̾ elec¬
tos sunt creati ut ꝑ eos in uirtutib exerreant᷑
⁊ a uitũs corrigant᷑ ⁊ coꝵ collatõne głosiores ap¬
pareant. ⁊ cũ eos in tormentis uiderunt. de sua
euasione amplius gaudeant. qui ⁊̃ ꝓpt̾ seip̃os
utste ꝑcunt cũ malum sua sponte eligunt: diligũt
⁊ uellent sine fine uiuere. ut possent sine fine pecca¬
re: D Quare ꝑmiitit deus elcõs pccare: MUt
taliter est insticuta ut p̃cib uł laborib optineat᷑
ut dicitur. Per multas tribulatões oz nos intro¬
ire in regnũ dei ꝑuulis itaq ꝑ mortis acerbitatem
tione. Quia uero sqͥptum est in domo patris mei
mansiones multe sunt. Unusquisq optinebit se¬
mãsionem scõ ꝓprium laborem ita ꝓut quis plꝰ

Expanded text:
test salvari, nisi praedestinati, ad quid alii creati sunt, nati faciant, perire nequeunt, quia omnia cooperantur illis in bonum, etiam ipsa peccata. Nam post graviora peccata humiliores erunt, et de sua salvatione laudes Deo referent. Reprobi autem propter electos sunt creati, ut per eos in virtutibus exerceantur, et a vitiis corrigantur, et eorum collatione gloriosiores appareant; et cum eos in tormentis viderint, de sua evasione amplius gaudeant. Qui etiam propter seipsos te pereunt, cum malum sponte sua eligunt, diligunt et volunt sine fine vivere, ut possint sine fine peccare. D. Quare permittit Deus electos peccare?--M. Ut taliter instituta est ut precibus vel laboribus obtineatur, ut dicitur: Per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei . Parvulis itaque per mortis acerbitatem, tionem. Quia vero scriptum est: In domo Patris mei mansiones multae sunt , unusquisque obtinebit mansionem secundum proprium laborem: ita prout quis plus
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ posse om̃e qd̾ uoliu̾s: cur dicit᷑̾ de eo ꝙ quedam
nõ possit. ut est mentiri ⁊ p̃teritum faceie cã sit¬
p̃teritũ.  Cũ hoc de d̾o dicitur nõ impotentia
s sũma om̃ipotentia p̃dicatur. ꝙ uidel om̃is cre¬
atura nequeat eum ad hoc flectere ut uelit sta¬
tutũ susi ĩmutare D Quid est ꝓuidentia dei:¬
¶ En cognatio qua om̃ia futura p̃cognouit
ĩmo inspexit ut ꝑpsentia. D. Si deus cuncta
futura p̃stiiit ⁊ ea ita uentura ꝑ ꝓphas p̃dixit ⁊
nõ possit in sua ꝓuidentia falli. ⁊ celum ⁊ t̾ra pri¬
us tnͣseant qłłi uerba dei possint ĩmutari uide¬
tur ꝙ ex nc̃citate cuncta euenerunt. que umꝙͣ
ꝯtigerunt uł adhuc bentura sunt. M Pue
ut aliquẽ fielle sedere que deus uolt ut fiant ut
celum ⁊ t̾ra ⁊ in euitabile est non euenũe s ꝑ oĩa

Expanded text:
tibi posse omne quod volueris , cur dicitur de eo quod quaedam non possit, ut est mentiri, et praeteritum non fateritum?--M. Cum hoc de Deo dicitur, non impotentia, sed summa ejus omnipotentia praedicatur, quod videlicet omnis creatura nequeat eum ad hoc flectere, ut velit statutum suum immutare. D. Quid est providentia Dei?--M. Ea cognitio qua omnia futura praescivit, imo aspexit ut praesentia. D. Si Deus cuncta futura praescivit, et ea ita ventura per prophetas praedixit, et non possit in sua providentia falli, et coelum et terra prius transeant quam verba Dei possint immutari; videtur quod ex necessitate cuncta evenerint quae unquam contigerunt vel adhuc ventura sunt?--M. Duae ut aliquem ambulare, vel sedere. Quae Deus vult ut fiant, ut coelum et terram, inevitabile est
Abbreviated transcription (Latin):
elt̃is. M Cum eos trahunt ad regnum simu¬
latione. uł impellunt aduersitate. Simulatõ¬
ne quid eos trahunt cũ bona exilut siłant¬
que int̾ius non amant. Tunc filui dei adbuc in
errore positi ꝑ eoꝵ exempla bona ari ipiunt q̃
corde nõ amauerunt. isti firmius incepto bono
inherebunt. ut olim cũ angłi mali ceciderunt. boni
firmius steterunt. Adn̾sitate aũ eos impellunt
cũ eis tp̃ialia que plus iũsto diligunt auferunt.¬
⁊ eis ne carnalia desideria implere p̃ualeant ob¬
sistunt. uñ ⁊ dyabolus ⁊ mali utles ĩmo necessuri
ꝯꝓbant᷑. cũ ꝑ eos elã examinati ad celestia deportan¬
tur.  Cur mali hic diuitiis affluũt. potentia
florent. sanitate uigent. Eꝯtͣ boni inopia tabescũt.
a malis iniiste oppͥmunt᷑. debditate marcescunt.
PPter elcõe mali hus redundant. ut hec despi

Expanded text:
electis?-- M. Cum eos trahunt ad regnum simuelectis?-- M. Cum eos trahunt ad regnum simulatione, vel impellunt adversitate. Simulatione quidem eos trahunt, cum bona exteriquae interius non amant Tunc filii Dei, adhuc in errore positi, per eorum exempla, bona arripiunt, quae ae non amaverunt, isti firmius in coepto bono persistunt: ut olim cum mali angeli ceciderunt, boni firmius steterunt. Adversitate autem eos impellunt, cum eis temporalia, quae plus justo diligunt, auferunt, et eis ne carnalia desideria implere praevaleant, obsistunt. Unde diabolus et mali utiles, imo necessarii comprobantur, cum per eos electi examinati ad coelestia deportantur. florent, sanitate vigent, et contra boni inopia tabescunt, a malis injuste opprimuntur, debilitate marcescunt? --M. Propter electos his redundant mali, ut haec boni
Abbreviated transcription (Latin):
postea deserunt ⁊ ad miquitatẽ iedeunt. De
hũs dicitur. Simulatores ⁊ callidi ꝓuotant
iram dei. Sepe seruus errantem filium ad pa¬
trem ꝑtrahit : ⁊ ip̃e ad opus suum redit Ita
isti electos ad deum ꝑtrahunt. ⁊ ip̃i ad mala
studia redeunt. Sic ⁊̃ timor caritatem ad reg¬
nũ ducit. ⁊ ip̃e nõ introibit. Sicut .n. dyabo¬
lus seruit deo: ita menbra eius seruiunt siłr¬
electis etiam. talimodo. D Quomͦ seruit¬
it ẽẽ in palatio. fecit eum d̾o laboriosum fa¬
brum in hoo mundo: ut coactus totis uirib ser¬
niat: qui nacare do fruendo nolebat. Uñ dfͣ
res ⁊ ꝑsecutores. Lime ⁊ serre sunt lingue ma¬
ledicentium ⁊ decͣhentiũ. Tali camino ⁊ hus in¬
strumentis purgat ip̃e aurea uasa celestis re¬
gis. hoc sunt elc̃i in quib renouat ymagiẽ
des. Reꝓbos aũt qui contͣ rem agunt: ip̃e tor¬
tor ut hostis punit. Tali modo seruit deo dya
bolus  Qualiter seruiunt menbra eius

Expanded text:
postea deserunt, et ad iniquitatem redeunt?--M. De postea deserunt, et ad iniquitatem redeunt?--M. De his dicit Job: « Simulatores et callidi provocant iram Dei . » Saepe servus errantem filium ad patrem pertrahit, et ipse ad opus suum recedit; ita et isti electos ad Deum pertrahunt, et ipsi ad mala studia redeunt: sic etiam timor charitatem ad regnum ducit, et ipse non introibit; sicut enim diabolus servit Deo, ita membra ejus serviunt electis etiam tali modo. 4. Quomoit esse in palatio; fecit eum Deus laboriosum fabrum in hoc mundo, ut coactus totis viribus serviat, qui vacare Deo fruendo nolebat, ut dicitres, et persecutores; limae vel serrae, sunt linguae maledicentium et detrahentium. Tali camino et his instrumentis purgat ipse aurea vasa coelestis regis: hoc sunt electi, in quibus renovat imaginem Dei, reprobos autem qui contra regem agunt, ipse torret et ut hostes punit. Tali modo servit diabolus Deo. D. Qualiter serviunt membra diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
Coniugnim bonum creditur s id̾o malũ
est adulterium: qr aliter fit qͣm sit ꝯcessũ.
Que tñ in laudem uertunt᷑ cũ ab eo iuste pu¬
niuntur Sicut .n. imꝑator est laudabilis ꝙ
milites suos remunerat: ita est enam laudabi¬
lis ĩmo laudabilior. ꝙ p̃dones ⁊ latrones dãp¬
nat. Ita ut sicut deus in saluatione iustoꝵ głi¬
ficat᷑. sic in ꝑditõne impioꝵ ꝑ om̃ia laudatur.¬
Cuni sqͥptum sit nichil oduti eoꝵ que feci¬
sti. quomͦ dicit᷑ deus bonos amare ⁊ malos odio
habere. M Cuncta diligit deus que creauit: s
nõ cũcta in uno loco locauit sicut pictor om̃s
colores diligit s quosaam pre alus eligit. ⁊ nĩ¬
quemq apto loco ponit : ita d̾s unũquemq sibi
ꝯuenienti loco disponit. Id̃o duit᷑ eos diligere qͦs
in celesti palatio recipit: illos odisse quos in infꝰ¬
se bonum uł malum. Hoc in ꝑadyso hõ hũit
Quid dicis de hiis qui scłm relinquunt:
fiunt. Quidam uͦ aliqua bona incipiunt.

Expanded text:
sed ideo malum est adulterium, quia aliter sit quam sit concessum. Quae tamen in laudem Dei vertuntur, cum ab eo juste puniuntur. Sicut enim imperator est laudabilis, qui milites suos remunerat; ita est etiam laudabilis, imo laudabilior, qui praedones et latrones damnat. Ita utique sicut Deus in salvatione justorum glorificatur, sic in Cum scriptum sit: Nihil eorum odisti, quae fecisti , quomodo dicitur Deus amare bonos, malos odio habere?--M. Cuncta diligit Deus quae creavit; sed non cuncta in uno loco locavit. Sicut pictor omnes colores diligit, sed quosdam prae aliis eligit, et unumquemque apto loco ponit; ita Deus unumquemque sibi convenienti loco disponit; ideo dicitur eos diligere, quos in coelesti palatio recipit; illos odisse, quos in inferdi bonum vel malum. Hoc in paradiso homo habuit D. Quid dicis de his qui saeculum relinquunt, fiunt? quidam vero aliqua bona incipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nasamt̃: M Si aliqua pasta neneno fĩit cor¬
ipta: om̃es pnes ex ea ꝯfecti sim mortiferi.
Sic adam fuit massa corrupta. ⁊ id̾o om̃s ex eo
rint in morte redemptoris ꝑ baptismum uiui¬
ficati. Sicut gͥ parentes ꝓ serp̃is sunt in bap¬
tistate emundati. ita filios oportet ꝓ seip̃is ĩ¬
quosdam nasti ut baptizentur. aut natos pͥus
eis luceat cũ notum sit qd̃ ꝓpt̾ elc̃os fiat ut ui¬
delicz istos tam ĩmeritos. ⁊ pene sine pc̃co uide¬
rint in pena ⁊ se post multa facinora tam in¬
debitos ingła: uberius iubilantes do grãs refe¬
rant cuiꝰ gr̃a tam m̾itas penas euaserant.

Expanded text:
nascuntur.--M. Si aliqua pasta veneno fuerit cornascuntur.--M. Si aliqua pasta veneno fuerit corrupta, omnes panes ex ea confecti sunt mortiferi: sic in Adam fuit massa corrupta, et ideo ex eo rint in morte Redemptoris per baptismum vivificati. Sicut ergo parentes pro seipsis in baptismate sunt emundati, ita filios oportet pro seipsis quosdam nasci ut baptizentur, aut natos priushis eluceat, cum notum sit quod propter electos fiat: ut videlicet cum istos tam immeritos et pene sine peccato viderint in poena, et se post multa facinora tam indebitos in gloria, uberius jubilantes Deo grates referant, cujus gratia tam meritas poenas evaserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Quis potest facere mundum de ĩmundo ꝯceptũ
semine: ⁊ alibi. In iniquitatib ꝯcepit me ma¬
ter mea. uel ꝯcepius sum. D Cum homo in
laptismate totus emundetur ⁊ ꝯiugium boñ
Homo inbaptismate intus ⁊ exrr̃ĩus sc̃ficat᷑.
s tursus semm eius ꝑ carnis ꝯcupiscentiam
coiquinatur. P. Cum illa ꝯmiẽtio nequeat
si̾ sibiqr delectarõne carnali ⁊ ille infans non
possit repugnare partntib ut puta adhunc infor¬
matus. quomͦ ost ip̃e ĩmundus: aut culpe uel
pene ob noxius : M Crimen huiꝰ pollinõnis.
o iure in g̾nationem prolis. ⁊ id̾o tenentur ob¬
noxii culpe ade in quo om̃es peccauerunt. ⁊ in qͦ
om̃es mortui sunt. D i om̃s in adam mortui
sunt: q nomͦꝰ nascunt᷑ iuui. d Sicut si quis ad a¬
liam feneitram se demonstret ⁊ statim reu̾tat᷑
sio bomo nascens quasi se demonsit᷑ in mundo
⁊ moꝵ in moriem reuertitur D Si põca relgxã¬
na. in baptismate cur bapuant᷑ illi qui de hus

Expanded text:
Quis potest facere mundum de immundo conceptum semine? et alibi: in iniquitatibus conceptus sum . D. Cum homo totus in baptismate emundetur, et conjugium bonum Homo in baptismate interius et exterius sanctificatur; sed rursum semen ejus per carnis concupiscentiam coinquinatur. D. Cum illa commixtio nequeat fieri absque delectatione carnali, et ille infans non possit repugnare parentibus, ut puta adhuc informatus, quomodo ipse est immundus, aut culpae aut poenae obnoxius?--M. Crimen hujus pollutionis o jure, in generatione prolis; et ideo tenentur obnoxii culpae Adae, in quo omnes peccaverunt, et in quo omnes mortui sunt. D. Si omnes in Adam mortui sunt, quomodo nascuntur vivi?--M. Sicut si quis ad aliquam fenestram se demonstret, et statim revertatur, sic homo nascens quasi se demonstrat in mundo, et mox in mortem revertitur. D. Si peccata relaxantur in baptismo, cur baptizantur qui de eis
Abbreviated transcription (Latin):
Nima mea exultat in dño qd̾ deterso igno¬
re quenis ⁊ audies que cupis.D Dicitur
malum nichil ẽẽ ⁊ si nicb̃ est. uaide mirum
uidetur cur d̾s angłos uel hões dampnet: cũ
dampnari. Ad̾o nempe sunt om̃a. ⁊ omĩa
fecit ualde bona: ⁊ ido malum ꝓbatur ꝑ sb̃
malum nõ habet sb̾stantiam. Igit̾ malum
nicħ est. qd̃ aũt malum dicit᷑. nichil est ali
ud qͣm ubi non est bonũ. sicut cecitas ubi nõ
est uisus. aut tenebre ubi nõ est lux. cum ceci¬
tas ⁊ tenebre non sint substantie. Tria sũt
Natura ut ex eis nascentia. Factura que hõ
situt nec malum est aliauid nͥ bono .i. gaudi¬
o carere. qd̃ saltem habet uocabulum ad̾o ta¬
li modo habet cum sit ꝑ illam substantiam qͣm
fecit deus. Iste uͦ dampnat eos d̾s .i. non dat e¬
is gaudium qui nõ faciunt uł aliter faciunt
qͣm sit p̃ceptum. D Quis est auctor pc̃ci:¬
M Ip̃e homo. Intentor uͦ ip̃e drabolus. D Mi¬
cõmissum gͣuius est toto mundo. Qnitquid

Expanded text:
nima mea exsultat in Domino, quod deterso ignore quae vis, et audies quae cupis. D. Dicitur malum nihil esse, et si nihil est, valde mirum videtur, cur Deus homines vel angelos damnet, cum damnari.--M. A Deo nempe sunt omnia, et omnia fecit valde bona; et ideo malum probatur nihil per malum non habet substantiam: ergo malum nihil est. Quod autem malum dicitur, nihil aliud est quam ubi non est bonum; sicut caecitas, ubi non est visus; et tenebrae, ubi non est lux, cum caecitas et tenebrae non sint substantiae. Nota haec natura, ut ex eis nascentia; factura, quae homo, sicut nec malum est aliquid, nisi bono, id est gaudio carere. Quod saltem vocabulum habet a Deo, tali modo habet, cum fit per illam substantiam, quam fecit Deus. Juste vero damnat eos Deus, id est non dat eis gaudium, qui non faciunt vel aliter faciunt quam sit praeceptum. D. Quis est auctor peccati?--M. Ipse homo, incentor vero diabolus. commissum, gravius est toto mundo. Quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
no si fu̾int baptisma ꝯsecuti. sic̃ nec tͥtico no
⁊ filius nõ portabit iniquitatem pat̾s. Si filii pa¬
rentib in malis ꝯsenserint aut ꝑentes filios ab
hiis ꝓhibere non potu̾̃int nich̾ nocebũt peccata
alt̾utroꝵ alterutri. Sicut nec iosu nocuit qd̾

Expanded text:
nocnec filius portabit iniquitatem patris . Si filii parentibus in malis non consenserint, aut parentes filios suos ab his prohibere non potuerint, nihil nocebunt peccata alterutrorum alterutris; sicut nec
Abbreviated transcription (Latin):
Econtͣ elcĩ ininium potentes sunt: qr p̃uenti gła
dei ⁊ bonũ uolunt ⁊ poterunt. malum uͦ iespu¬
unt. p̃mio nõ carent: qr sine timore manent.
⁊ future libeitatis certi gaudent. Uñ dr̃ Iustus
insinuare ꝙ malis nichil boni ꝯtingat ⁊ bonis

Expanded text:
ntes sunt, quia praeventi gratia Dei et bonum volunt et possunt, malum vero respuunt. Praemio non carent, quia sine timore manent, et spe futurae libertatis certi gaudent; unde dicitur: Justus volo insinuare quod malis nihil boni contingat
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Ecdõ si mñhabitantes eas ꝑ ĩmunditias com̃¬
quinant. Tertio si eas hoĩes plus qͣm eterna
diligant. s nec minimũ pecus moritur hõi
uł infirmat᷑. nͥ dei nutu iudicet᷑ D Cum
eẽ de domesticis quid dicis de agrestib: M
Q ea eg̾tudine uexant᷑. uenit eis a tõrrupto
aere uł ab aliis reb quo ob pcc̃m hõis in mͣna¬

Expanded text:
unt. Secundo, si inhabitantes eas per immunditias coinquinant. Tertio, si eas homines plus quam aeterna diligant. Sed nec minimum pecus homini moritur vel infirmatur, nisi Dei nutu judicetur. D. Cum potest esse de domesticis; quid dicis de agrestibus?--M. Quod ea aegritudine vexantur, evenit eis ex corrupto aere, vel ab aliis rebus, quae ob peccatum hominis in con
Abbreviated transcription (Latin):
t̾untur. Econ̾ sunt felicssimi qui hic a suis desi¬
deriis aitent᷑. ⁊ multis asꝑitatib exercentur. qr
tau mͦ ad regnum ut filũ flagellis erudiuntur.
õmo impotentes sunt. ⁊ nũqͣm sine supplitio ersit
elc̃i uͦ qmuis captuu qmͣuis in carcere semꝑ¬

Expanded text:
utriuntur. Econtra, sunt illi felicissimi, qui hic a suis desiutriuntur. Econtra, sunt illi felicissimi, qui hic a suis desideriis arcentur, et multis asperitatibus exercentur: quia tali modo ad regnum, ut filii, flagellis erudiuntur, omnino impotentes sunt, et nunquam sine supplicio erunt. Electi vero, quamvis captivi, quamvis in carcere
Abbreviated transcription (Latin):
dine otͥstentur. s de eoꝑ salute letentur. Econtͣ qui
dam mali hic egestate. afflictione. corꝑis dolore sus¬
pirant. ut ꝑ hec discant. qͣm amara sunt ad que¬
q praiuis morib festinant. D Qͣre quidam ma
uͦ celerius obeunt m Mali diu uiuere ideo¬
ꝑnuitunt᷑. ut elcĩ ꝑ eos exerceant᷑. ⁊ a uicis com¬
gantur. ip̃i u̾o post maiore supplicio torqueant᷑
Boni aũ citius collunt᷑. ne diutius. hic adu̾sis a¬
terant᷑. s mansuris gaudũs m̃serant᷑. Econtia
longeua uita iustis datur ut mentũ eoꝵ auge¬
atur. Cum plures eoꝵ ꝑ exempla saluantur ma¬
li sane celeriter ad torm̃tum rapiuntur. ut elcĩs
adhuc errantib: timor iñcunatur ⁊ sic ab errore
guntur M Inimo iñfelicissimi sunt quib
ꝑmittit᷑ hic ꝑ om̃ia suauiter uiuere. ⁊ om̃ia
desideria sua ꝓ libitu suo im̃plere: si adu̾sitate nõ
dangunt᷑. qr tan mͦ ut arida ligna ad ignem m¬

Expanded text:
dine contristentur, sed de eorum salute laetentur. Econtra, mali dine contristentur, sed de eorum salute laetentur. Econtra, mali quidam hic egestate, afflictione, corporis dolore suspirant; ut per haec discant quam amara sint ad quae pravis moribus festinant. D. Quare quidam malvero celerius obeunt? --M. Mali ideo diu vivere permittuntur, ut electi per eos exerceantur, et a vitiis corrigantur; ipsi vero post majoribus suppliciis torqueantur. Boni autem citius tolluntur, ne diutius hic adversis atterantur, sed mansuris gaudiis inferantur. Econtra, vita longaeva justis datur, ut meritum illorum augeatur, cum plures per illorum exempla corriguntur. Mali sane celeriter ad tormenta rapiuntur, ut electis adhuc errantibus timor incutiatur, et sic ab errore guntur?--M. Imo infelicissimi sunt, quibus permittitur hic per omnia suaviter vivere, et omnia desideria sua pro libitu suo implere, sed adversitate non tanguntur; quia tali modo ut arida ligna ad ignem n
Abbreviated transcription (Latin):
habundant. pͥmo ut mala que ꝯcupiscunt iusto
iudicio dei explere ꝑ penitentiam ualeant. Sid̾o
ut si qua bona fec̾int: ꝑ hec remunerentur. Omĩa
.n. que faciunt ꝓ terrenis agunt. uñ ⁊ mercedem
suam recpiunt. Potentia splendent. pͥmo ꝓpt̾ se¬
ip̃os. ut mala que amant. potent̾ expleant. Scd̾o
ꝓpter repbos. ut eos iñ malis defendant. Tcio ꝓpter
elcõs ut eos castigent. ⁊ malis actis emendent
Boni aũt ido̾ media oppressione languore afficum¬
tur: ne in malis delcẽntur aut si aliqua ꝯtͣ deum
egerint: deleantur. si nõ: pro patientia coronent᷑.
Quibdam elrĩs diuitienõ ꝯceduntur. ut bona
dentur. Potentia sublimant᷑. pͥmo ꝓpter sesp̃os ut
bona que mente ꝯceꝑunt. potent̾ expłere possunt
Scd̃o ꝓpter electos: ut eis in bonis tutela sint. T̃cio
ꝓpter reꝓbos. ut eos repͥmant. ne tantũ qnͣtũ uolũt
noceant. Sospitate solidant᷑. ne uisti de eoꝵ egbu¬

Expanded text:
abundant, primo ut mala, quae concupiscunt, justo Dei judicio explere per pecuniam valeant; secundo ut, si qua bona fecerint, per haec remunerentur. Omnia enim quae faciunt, pro terrenis agunt, unde et mercedem suam recipiunt. Potentia splendent, primo propter seipsos, ut mala, quae amant, potenter expleant; secundo propter reprobos, ut eos in malis defendant; tertio propter electos, ut eos castigent, et a malis actibus emendent. Boni autem ideo inedia, oppressione et languore afficiuntur, ne in malis delectentur: aut si aliqua contra Deum egerunt peccata, deleantur; si non, pro patientia coronentur.Quibusdam electis divitiae ideo conceduntur, ut bona,gis aeterna videntur. Potentia sublimantur primo propter seipsos, ut bona quae mente conceperunt, potenter exercere possint. Secundo, propter electos, ut eis in bonis tutela sint. Tertio, propter reprobos, ut eos reprimant, ne tantum quantum volunt noceant. Sanitate solidantur, ne justi de eorum aegritu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o penitent. ⁊ illi ꝯfiteri ꝓponunt. multo
x̃m in hac re penitus decipiuntur. qr nulłs
nescienti ꝯfiteri ne dissimilet qͣtinus hoc
raret: ip̃e ueratiter ei manifestaret. ¶ Ad
huc si is qui maiorem penitentiam ex
ꝓprio arbitrio. nõ ꝯfessus unlagere qmͣ ali¬
quis si ꝯfiteret᷑ uell ei impon̾e putat se ma¬
ius quid fecisse ex ꝓp̾a uoluntate. qmͣ si ꝯfi¬
teretur. penset apud se quid sibi plus ꝯstit̾it
an confit̾i ⁊ ꝑuam penitentiam agere. an
agnoscat ꝓ cerco. qr nondũ uere ꝯfessiomi il¬
lam suam spontaneam penitentiã qͣntũlib

Expanded text:
Deo poenitent, et illi confiteri proponunt multoquDeo poenitent, et illi confiteri proponunt multoquotum. Verum in hac re penitus decipiuntur, quia nullnescienti confiteri ne dissimulet, quatenus horaret, ipse veraciter ei manifestaret. Ad hoc, si is qui majorem poenitentiam ex proprio arbitrio non confessus vult agere quam aliquis, si confiteretur, vellet ei imponere, putat majus qui se fecisse ex propria voluntate quam si confiteretur, penset apud se quid sibi plus constiterit, an confiteri et parvam poenitentiam agere, an agnoscat pro certo quia nondum vere confessioni illam suam spontaneam poenitentiam, quamlibet
Abbreviated transcription (Latin):
irefragabili rõne. ¶ Proinde expedit nobis
hiũliari ne diu dilata um̃dc̃ã tanto acrius
adueniendo mala nr̃a puniat: qnͣto diutiꝰ
tolerauit. ꝙ punũe poterat. Ut gͦ humilie¬
mur quid sumꝰ quales. uł quid nati fuimis
uł auio fec̾imus: mente ꝑtractemꝰ. ⁊ nos
uiles pocores. multoq supplicio dignissi¬
mos fore cognoscemꝰ. Qui se gͦ talem iu¬
dicat : iam in pͥmo gradu humilitatis stat
ant: si ueniam mereri desiderant. Quia
haberet: quid putas de eo dñs eius diceret.
quomodo offensam ei dimittere posset :¬
Quam diũ .n. ꝓ offensione sua nũqͣm sciret¬
se dolorem hẽre ridicłm potius qm aliud
uideret᷑ si ueniam peteret de hoc. uñ se noͣ
dolere fateretur. Ncce̾ est g̾ ut dolorem ha¬
beat quisq̃s de ꝑꝑetiatis culpis ueniãm cõ¬
nt s. qͣliter se pcc̃or cognoscat ⁊ doleat. ꝯfiteri
studeat. Multi n sunt qui se peccasse rognosꝯt
centes nõ audent. ⁊ qr sciunt ꝯfesllonem ad

Expanded text:
urgere irrefragabili ratione. Proinde expedit nobis urgere irrefragabili ratione. Proinde expedit nobis humiliari, ne, diu dilata vindicta, tanto acrius adveniendo mala nostra puniat quanto diutius toleraverit quod punire poterat. Ut ergo humiliemur, quid simus, quid nati fuerimus, vel quid fecerimus, mente pertractemus, et nos viles peccatores multoque supplicio dignissimos fore cognoscemus. Qui se ergo talem judicat, jam in primo gradu humilitatis stat.ant, si veniam mereri desiderant, quia haberet, quid putas dominus ejus de eo diceret? Quomodo ei offensam posset dimittere, quandiu eum de offensione sua nequaquam sciret dolorem habere? Ridiculum potius quam aliud videretur, si veniam peteret de hoc unde se non dolere fateretur. Necesse est enim ut dolorem habeat quisquis de perpetratis culpis veniam conqua qualiter se peccator cognoscat et doleat confiteri studeat. Multi enim sunt qui se peccasse cognoscuncentes non audent. Et quia sciunt confessionem ad
Abbreviated transcription (Latin):
dus in monte humilitatis est. cognitio sui. hñc
eruere. ⁊ totũ dilaniare posset. nͨ tñ hoc fac̾et:
s ex sua misco̾ia eum toleraret: uehementer
dm̃ sui debitorem se cognosceret deberet. ⁊
co mag̾ humilian quo se minus meruisse ꝑpẽ
dc̃a iusticie sue menbraitim dilanare posset
aut iugi langore in p̃senti affligere. ⁊ penis
nõ solum ir̃am dei ꝓmeruimꝰ. s ⁊̃ totam cre¬
aturam adu̾sum nos excitauimus ¶Etenĩ
si sermiꝰ alicuiꝰ a dño suo recederet ⁊ inimi
om̃ĩum creatorem suncti offendimꝰ : adu̾sũ
nos omnem creaturam qnͣtum spectat ad m̾i¬
sum nr̃m in iram ꝯmouimus ¶ Pocest gͦ¬
onos sustiñere. s potius absorbere. qm̃ a cre¬
atoremeo nõ timuistis peccando recedere ⁊ m̃i
dicere ⁊ potus. nõ meruistis ut uos pascere debe¬
amus: ĩmo potius ut ꝯfusionem ⁊ necem uo¬
bis pp̾aremus. qr ab illo peccando recessistio ꝑ
est lux luas. ⁊ fons luminis. penitus cohercere

Expanded text:
dus in monte humilitatis, est cognitio sui. Hunc eruere, et totum corpus dilaniare posset, nec tamen faceret, sed ex sua misericordia illum toleraret, vehementer se domini sui debitorem cognoscere deberet, et eo magis humiliari quo se minus perpenderet medicta justitiae suae membratim posset dilaniare, aut jugi languore in praesenti affligere, aut poenis non solum iram Dei promeruimus, sed etiam totam creaturam adversum nos excitavimus. Etenim si servus alicujus a domino suo recederet et inimico Dominum creatorem cunctorum offenderimus, adversum nos omnem creaturam, quantum spectat ad meritum nostrum, in iram commovimus. Poto vos sustinere, sed potius absorbere, quoniam a Creatore meo non timuistis peccando recedere et inidicere et potus: Non meruistis ut vos pascere debeamus, imo potius ut confusionem et necem vobis praeparemus. Ab illo enim peccando recessistis, per est lux lucis et fons luminis, penitus coercere.
Abbreviated transcription (Latin):
quis se cognosat. dolet. ꝯfitet᷑. ⁊ suadet : ta¬
lem quo se ab aliis ꝯcedat. iudicari. sunt
tenĩ płiq satis semz ipos iudicantes. s ne¬
montem u̾e̾ humilitatis ascendant. noc̃e
est ut sicur senipos despiciendos iudicant:
sic ⁊ alios si se iudicando despexerint. tolera¬
it sciant. quare opus est patientia que sex¬
to loco esc apponenda. ¶Pauentia itaq sex

Expanded text:
quis cognoscit dolet, confitetur et suadet, talem quoque se ab aliis concedat judicari. Sunt enim plerique satis semetipsos judicantes, sed nee humilitatis ascendant, iis necesse est ut sicut semetipsos despiciendos judicant, sic etiam alios, si se judicando despexerint, tolerare sciant. Qua in re opus est patientia, quae sexto loco est apponenda. CAPUT CVII. Sex
Abbreviated transcription (Latin):
uõ tñ pati uellet. ut sicut culpabilis tracta¬
retur. aut si hoc pateretur qd̾ est sextus. nõ
qd̾ est septimꝰ lic hoc uelle dñm suum sti¬
ret . nõ ei ꝓfc̃o culpam illam dimitteret doꝰ.

Expanded text:
tamen pati vellet ut sicut culpabilis tractatamen pati vellet ut sicut culpabilis tractaretur; aut si hoc patiens quod est sextus non quod est septimus, licet hoc velle dominum suum sciret, no
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ei fieret. ꝓfc̃o si aliquis seruoꝵ alicuiꝰ
discretiuiri peccasset. ⁊ dum sibi exinde mł¬
te fierent inuirie molestie nͨ reclamaret.
s potius iuste pati se talia diceret. citius a¬
pud dñm miscd̾iam inueniret. Nos itaq
eius indulgentia nos indigere uidemus.
amur ad uindcãm dei amemꝰ. Amor .n.
suppremus montis humilitatis gradus eẽ
cim in eius mente qui satisfacit. nulla ma¬
net murmuratio. s pia iugiter feruet
dilate ꝑ ꝑtes ostendimꝰ: dictoe¬
nͣc eadem breuitar ⁊ sũmatim sub gradus¬
exemplo recolligatrus. Si .n. dñs quis¬
piam seruũ haberet. quem ꝓ culpa sua mor¬
seruuꝰ culpam suam occultare uelut in te¬
nebris ftãm uellet. aut si cognosce̾t qd̾ ẽ
pͥmus humilitatis: nõ inde doleret. aut si
tertius ꝑsuadere nollet. ut ita ẽẽ trederet᷑
aut si uellet inde ailpabilis credi qd̾ est
qͣitus pati tñ nollet ut diceretur culpa¬
bilis. Aut si hoc dici pateretur qd̾ est qͣntꝰ¬

Expanded text:
num fieret. Profecto si aliquis servorum alicujus discreti hominis peccasset, et, dum sibi exinde fierent multae molestiae, non reclamaret, sed potius juste talia pati se diceret, citius apud dominum misericordiam inveniret. Nos itaqueis indulgentia ejus nos indigere videmus. amur ad vindictam Dei amemus. Amor enim supremus montis humilitatis gradus essetio, cum in ejus mente, qui satisfacit, nulla manet murmuratio, sed pia jugiter fervet dilate per partes ostendimus, nunc eadem breviter et summatim sub exemplo colligamus. Si enim dominus quispiam servum haberet, quem pro culpa sua trservus culpam occultare, velut in tenebris, vellet; aut si cognosceret quod est primus humilitatis gradus non inde doleret; aut si tertius persuadere nollet ut hoc ita crederetur; aut si vellet inde culpabilis credi quod est quartus, pati tamen nollet, ut diceretur culpabilis; aut si hoc sibi dici pateretur quod est q
Abbreviated transcription (Latin):
fac temet ip̃m ⁊ nos. Respondens au¬
alter ĩ crepabat eum dicens. Neq tu ti¬
mes dm̃ qd̃ in eadem dampnatione es.¬
⁊ nos quidem iuste. nam digna factis
recipimus hic u̾o nichil mali gessit. Et

Expanded text:
salva teipsum et nos. Et respondens alter increpabat eum dicens: Neque tu times Deum, quod in eadem damnatione es. Nos quidem justa patimur, nam digna factis recipimus; hic vero nihil mali gessit : et
Abbreviated transcription (Latin):
pient dampnationẽ maiorem..
espiciens aũ iuidit eos qui mitebãt
num̾a sua. ingazophilatium diuites
uidit aũ ⁊ qnͣdam uiduam pauper
omnes misit. Nam om̃s hii ex habundanti
sibi miserunt inmun̾a dei. ħ̃ añ ex eo qd̾ deest
illi omñe uictũ suũ qm̃ hũit misit. Et quib¬

Expanded text:
nem maiorem. Respiciens autem uidit eos qui mittebant munera sua in gazophylacio diuites : uidit autem at quandam uiduam paupercomnes misit. nam et omnes hi ex abundanti sibi miserunt in munera dei: haec autem et eo quod deest illi omnem uictum suu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ceciderunt ad unam uocem xp̃i mo¬
rituri. quid facient sub uoce iudicaturi.
toleran. Iob .xxui. Cum uix paruam stil¬
lam uerborum eius audiemus quis poce¬
rit conitruum magnitudinis eius ĩtueri.¬

Expanded text:
Qui ceciderunt ad unam vocem Christi morituri, quid facient sub voce  Ms.super uacuum. Cum uix paruam stillam sermonis eius audierimus, quis poterit tonitruum magnitudinis illius intueri
Abbreviated transcription (Latin):
pientie. ⁊ głam p̾cedet humilitas A¬
omiius est animũ p̃parare
⁊ domini gubernate linguam om¬
nes uie hominũ patent oculis etꝰ.
Sp̃uum ponderator est dominus. reuela
domino oꝑa tua ⁊ dirgentur cogitatio¬
nes tue. Uniu̾sa pp̃ semetipm oꝑatus
est dominus. impium qͦ ad diem malũ
ab hominatio est domini omius aarrogã¬
etiam si manus ad manum fũit non est ĩno¬

Expanded text:
pientiae et gloriam praecedit humilitas hominis est animum praeparare et Dei gubernare linguam omnes viae hominum patent oculis eius spirituum ponderator est Dominus revela Domino opera tua et dirigentur cogitationes tuae universa propter semet ipsum operatus est Dominus impium quoque ad diem malum abominatio Domini omnis arrogetiam si manus ad manum fuerit non erit inno
Abbreviated transcription (Latin):
omnis autem piger semꝑ inegestate est. Qͥ¬
congregat thesauros lingua mendacii nanꝰ¬
est ⁊ excors. et impingetur ad laqueos mor¬
tis. Rapine impioꝵ detrahent eos quia no¬
luerunt facere iudicium ꝑuersa uia uiri ali¬
ena est a deo. qui autem mundus est rectũ
opus eius. Melius est sedere in angulo do¬
matis quam cum muliere litigiosa ⁊ in do¬
mo comunui. Anima impi desiderat malũ
non miserebitur proximo suo mutatio pes¬
tilentie. Sapientior ent paruulus ⁊ si sectet᷑
sapientem sumet scĩam sxcogitat iustus
de domo impi ut detrahat impios amalo qͥ
obturat aurem suam ad clamorem paupe
us ⁊ ipse clamabit ⁊ non exaudietur. oqu¬
nus absconditum extinguit iras et domum
in sinu indignationem maximam Gaudiũ
iusto est facere iudicium ⁊ pauor operantib
iniquitatem. Uir qui enau̾it ania doctoine in
pĩguiã nonditabitur pro iusto dabitur ĩ¬
pino et protecto iniquus. melius est hĩtare

Expanded text:
omnis autem piger semper in egestate qui omnis autem piger semper in egestate qui congregat thesauros lingua mendacii vanus est et inpingetur ad laqueos mortis rapinae impiorum detrahent eos quia noluerunt facere iudicium perversa via viri aliena est qui autem mundus est rectum opus eius melius est sedere in angulo domatis quam cum muliere litigiosa et in domo communi anima impii desiderat malum non miserebitur proximo suo multato pestilente sapientior erit parvulus et si sectetur sapientem sumet scientiam excogitat iustus de domo impii ut detrahat impios in malum qui obturat aurem suam ad clamorem paupris, et ipse clamabit et non exaudietur. munus absconditum extinguet iras et donum in sinu indignationem maximam. gaudium iusto est facere iudicium et pauor operantibus iniquitatem. uir, qui errauerit a uia doctrinae, in pinguia, non ditabitur. Pro justo datur impius: et pro rectis iniquus. Melius est habitare
Abbreviated transcription (Latin):
tõne carebit. ne dicas reddam malum expec¬
ta dominum ⁊ liberabit te ab hominatio est
apd̾ deumpondus et pondus statera dolosa nõ
est bona a domino diriguntur gressus uiri.
am suam. riuna est hominis deuorare scõs
et post uota tractare dissipat impios rex sa¬
piens ⁊ incuruat suꝑer eos fornicem. lucer¬
na dñi spuaculum hominis qui inuestigat
omnia secreta uentris. Misericordia ⁊ ueritas
custodiunt regem et roboratur clementia
tronus eius. Exultatio uiuenum fortitudo
eoꝵ et dignitas senum camtics. liuor uulneris
abstergit mala ⁊ plage insecretoribus uentris
icut diuisiones aquarum
ita cor regis in manu domini. quocumq
uoluerit inclinabit illud. omnis uia
um recta sibi uidetur. appendit autem corda
dominus. facere miscd̾iam et iudicium magiꝰ
placet. domino quam iuictime. exaltatio oculo¬
rum est dilatatio cordis lucerna impioꝵ pcam
cogitationes robusti semꝑ in habundantia

Expanded text:
tione carebit ne dicas reddam malum expectione carebit ne dicas reddam malum expecta Dominum et liberabit te abominatio est apud Deum pondus et pondus statera dolosa non est bona a Domino diriguntur gressus viri am suam ruina est hominis devorare sanctos et post vota tractare dissipat impios rex sapiens et curvat super eos fornicem lucerna Domini spiraculum hominis quae investigat omnia secreta ventris misericordia et veritas custodiunt regem et roboratur clementia thronus eius exultatio iuvenum fortitudo eorum et dignitas senum canities livor vulneris absterget mala et plagae in secretioribus ventris sicut divisiones aquarum ita cor regis in manu Domini quocumque voluerit inclinabit illud omnis via viri recta sibi videtur adpendit autem corda Dominus facere misericordiam et iudicium magis placent Domino quam victimae exaltatio oculorum et dilatatio cordis lucerna impiorum peccatum cogitationes robusti semper in abundantia
Abbreviated transcription (Latin):
meum purus sũ apc̃co: Pondus ⁊ pondus
mensura et mensura utrumq ab homina¬
bile est apd̾ deum. sxstudiis suis intelligit᷑
puer si munda ⁊ recta sunt oꝑa eius. Aurẽ
audientem et oculum uidentem dominus
fecit utruiq. Noli diligere sompnum ne
te egestas opprimat. Aperi oculos tuos et su¬
turare panib. Malum est malum est dicit
omnis emptor et cum recesserit tunc gloria¬
bitur aurum et multitudo geminarum et
uas p̃ciosum labia saipientie. tolle nestimen¬
tum eius qui sideuissor exstitit alieni et pro
extraneis aufer pignus ab eo. Susaus est
homini panis mendacii ⁊ post ea implebitur
os eius calculo cogitationes consiliis roboran¬
tur. et gub̾naculis tractanda sunt bella ei
qui reuelat misteria ⁊ ambulat frandulen¬
ter et dilatat labia ne commiscerearis. qͥ
maledicit patri suo ⁊ matri extingnetur lu¬
men eĩs inmediis tenebris hereditas ad ꝙͣ
festinatur in principio innouissimo benedic¬

Expanded text:
meum purus sum a peccato pondus et pondus meum purus sum a peccato pondus et pondus mensura et mensura utrumque abominabile est apud Deum ex studiis suis intellegitur puer si munda et si recta sint opera eius auraudientem, et oculum videntem, Dominus fecit utrumque. Noli diligere somnum, ne te egestas opprimat: aperi oculos tuos, et saturare panibus. Malum est, malum est, dicit omnis emptor: et cum recesserit, tunc gloriabitur. Est aurum, et multitudo gemmarum: vas autem pretiosum labia scientiae. Tolle vestimentum ejus, qui fidejussor exstitit alieni, et pro extraneis aufer pignus ab eo. Suavis est homini panis mendacii: et postea implebitur os ejus calculo. Cogitationes consiliis roborantur: et gubernaculis tractanda sunt bella, Ei, qui revelat mysteria, et ambulat fraudulenter, et dilatat labia sua, ne commiscearis. Qui maledicit patri suo, et matri, exstinguetur lucerna ejus in mediis tenebris. Hfestinatur in principio in novissimo benedic
Abbreviated transcription (Latin):
sus erit ⁊ infelix non cesses audire fili doc¬
trinam nec innores sermones scientie.
Bestis iniquus deridet iudicium et os im¬
p̃ioꝵ deuorat iniquitatem parata sunt
terisorib iudicia et mallei ꝑtussaentes stia¬
uxuriosa res uinum et tumultuosa
ebrietas quicumq his delectatur non
erit sapiens. Sicut rugitus leonis ita¬
et terror regis qui prouocat eum petcat in
auimam suam. honor est homini qui seꝑat
se contentionib. omnes autem stulti misdent᷑
contumeliis propter frigns piger arare no¬
luit mendicabitur gͦ in estate ⁊ non dabitur
ei sicut a qua profunda. sic ꝯsilium in corde
uiri s homo sapiens exhauriet illud. mul¬
ti homines misericordes nocantur. unum
autem fidelem quis inueniet. Iustus autẽ
qui ambulat in simplicitate sua beatos ptꝰ
se filios derelinquid Rex qui sedet in con¬
silio iudicii discipat omne malum in intuitu
suo. Quis potes dicere mundum est cor

Expanded text:
sus est et infelix. Non cesses, fili, audire docsus est et infelix. Non cesses, fili, audire doctrinam, nec ignores sermones scientiae. Testis iniquus deridet judicium: et os impiorum devorat iniquitatem. Parata sunt derisoribus judicia: et mallei percutientes stulxuriosa res, vinum, et tumultuosa ebrietas. quicumque his delectatur, non erit sapiens. Sicut rugitus leonis, ita terror regis: qui provocat eum, peccat in animam suam. Honor est homini, qui separat se a contentionibus: omnes autem stulti miscentur contumeliis. Propter frigus piger arare noluit: mendicabit ergo aestate, et non dabitur illi. Sicut aqua profunda, sic consilium in corde viri: sed homo sapiens exhauriet illud. Multi homines misericordes vocantur: virum autem fidelem quis inveniet? Justus, qui ambulat in simplise filios derelinquet rex qui sedet in solio iudicii dissipat omne malum intuitu suo quis potest dicere mundum est cor
Abbreviated transcription (Latin):
patris filius stultus ⁊ recta iugiter per¬
stillantia litigiosa mulier domus ⁊ diuitie
dantur a parentib a domino siutem ꝓprie
uxor prudens pigredo inmittit soporem
⁊ anima dissoluta esuriet qui tustodit mã¬
datum custodit animam sicam. qui autẽ
negligit uiam suam mortificabitur. Fe
ueratur domino qui miseretur pauperi
⁊ incissitudinem suam reddet ei. Erudi
filium tuum ne desperes ad interfectionẽ
autem eius ne ponas animam tuam. Qͥ¬
enim impaciens est sustinebit dampnum
⁊ cum iapiunt aliud apponet. Audi ꝯsilium
⁊ suscipe disciplinam ut scis sapiens inno¬
uissimis tius. Multe cogitationes in corde
uiri. uoluntas autem domini in etermim¬
ꝑmanebit homo indigens misericors est
et melioe pauper iustus quam ir mendax
timor domini ad uitam ⁊ implenitudine
ad os suum applicat eam pestilentie flagel¬
lato stultus sapientior erit. si aut̃ corri¬
piunt sapientem intelliget sapĩam qui

Expanded text:
patris filius stultus et tecta iugiter perpatris filius stultus et tecta iugiter perstillantia litigiosa mulier domus et divitiae dantur a patribus a Domino autem proprie uxor prudens pigredo inmittit soporem et anima dissoluta esuriet qui custodit mandatum custodit animam suam qui autem neglegit vianeratur Domino qui miseretur pauperis: et vicissitudinem suam reddet ei: Erudi filium tuum, ne desperes: ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam. Qui impatiens est, sustinebit damnum: et cum rapuerit, aliud apponet. Audi consilium, et suscipe disciplinam, ut sis sapiens in novissimis tuis. Multae cogitationes in corde viri: voluntas autem Domini permanebit. Homo indigens misericors est: et melior est pauper, quam vir mendax. Timor Domini ad vitam: et in plenitudine ad os suum applicat eam. Pestilente flagellato, stultus sapientior erit: si autem corripueris sapientem, intelliget
Abbreviated transcription (Latin):
tateni a domino. Qui expellit mulierẽ
in simplicitate quam diues torq̃ns
labia sua ⁊ insipiens. Ubi non est
sientia anime non est bonum qui festinus est
pedib offendit stulticia hominis supplantat
gressus eius ⁊ contra dm̃ fruet animo suo. di¬
uicie addunt amicos plurimos. a paupere
autem ⁊ hii quos habuit separantur. tes¬
tis falsus non erit impunitus. ⁊ qui men¬
dacia loquitur non effugiet. multi colunt
personam potentis ⁊ amici sunt dona tri¬
buentis fratres hominis pauꝑis oderunt
eum insuꝑ ⁊ amici ꝓcul recesserunt ab eo
qui tm̃ uerba sectatur nichil habebit. qui
autem possessor est mentis diligit smnimam
suam ⁊ custos prudentie inueniet bona.
falsus testis non erit impunitus ⁊ qui lo¬
quitur mendatia peribit. Non decent stul¬
tum delicie nec seruum dominari pͥncipib
Doctrina uu per pacientiam noscitur
⁊ gloria eius est iniqua pretergredi. sicut
frenutus leonis ita ⁊ regis ira ⁊ sicut ros
suꝑ herbam ita ⁊ hylaritas eius dolor

Expanded text:
ierem in simplicitate sua, quam torquens labia sua insipiens. Ubi non est cientia animae, non est bonum: et qui festinus est pedibus, offendet. Stultitia hominis supplantat gressus ejus: et contra Deum fervet animo suo: Divitiae addunt amicos plurimos: a paupere autem et hi, quos habuit, separantur. Testis falsus non erit impunitus: et qui mendacia loquitur, non effugiet. Multi colunt personam potentis, et amici sunt dona tribuentis. Fratres hominis pauperis oderunt eum, insuper et amici procul recesserunt ab eo. qui tantum uerba sectatur, nihil habebit: qui autem possessor est mentis, diligit animam suam et custos prudentiae inveniet bona testis falsus non erit inpunitus et qui loquitur mendacia peribit non decent stultum deliciae nec servum dominari principibus doctrina viri per patientiam noscitur et gloria eius est iniqua praetergredi sicut fremitus leonis ita et regis ira et sicut ros super herbam ita hilaritas eius dolor
Abbreviated transcription (Latin):
ad irascendum facilem quis poterit susti¬
nere: cor prudentis possidebit scĩam et au¬
ris sapientium querit doctrinam. donum
hominis dilatat uiam eius ⁊ ante prin¬
cipes spacium ei facit. Iustus prior est
accusator sui. uenit aucus eius ⁊ inuesti¬
gabit eum contradiciones ꝯpeimit sors
⁊ interpotentes qͦ diiudicat fr̃ qui adiu¬
uatur a fratre quasi ciuitas firma ⁊ iu¬
dicia quasi uectes urbium. De fructu oris
uiri replebitur uenter eius ⁊ genimia la¬
bioꝵ ipsius saturabunt cum mors ⁊ uita
in manib lingue qui diligunt eam: ꝯme¬
dent fructus eius. Qui inuenit mulierem

Expanded text:
ad irascendum facilem quis poterit sustiad irascendum facilem quis poterit sustinere? Cor prudens possidebit scientiam: et auris sapientium quaerit doctrinam. Donum hominis dilatat viam ejus, et ante principes spatium ei facit. Justus, prior est accusator sui: venit amicus ejus, et investigabit eum. Contradictiones comprimit sors, et inter potentes quoque dijudicat. Frater, qui adjuvatur a fratre, quasi civitas firma; et judicia quasi vectes urbium. De fructu oris viri replebitur venter ejus: et genimina labiorum ipsius saturabunt eum. Mors, et vita in manu linguae: qui diligunt eam, comedent fructus ejus. Qui invenit mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
rit labia sua intelligens UII¬
ccasiones querit qui uult recedere ab a¬
mico. omni tempore erit exprobabilis
Non recipit stultus uerba prudentie
nisi ea dixerit que u̾santur in corde eius
Impius cum improfundum uenerit pcc̃oꝵ
contempnit S sequitur euni ignominia
⁊ opprobrium aqua profunda uerba ex ore
uiri ⁊ torrens redundans fons sapie acciꝑe
declines aueritate iudicii labia stulti in¬
miscent se rixis et os eius iurgia prouotat
os stulti ꝯtricio ei ⁊ labia impius iuma
auime eius. Uerba bilinguis quasi simpli¬
cia et ipsa ꝑueniunt usq ad interiora uẽ¬
dissipantis. turris fortissima nomen domini
ad ipm̃ cuirit iustus ⁊ exaltabitur sub̾a
diuitis urbs roboris eius. ⁊ quasi murus
ualidus cirtumdans eum antequam cõ¬
teratur exaltatur cor hominis. Ante quam
głificetur humiliatur qui prius respondet
quam audiat stultum demoustrat esse¬
et confusione dignum. Sp̃c autem iuri
sustentat in becillitatem suam. spm uero

Expanded text:
rit labia sua intellegens rit labia sua intellegens ccasiones quaerit qui vult recedere ab amico omni tempore erit exprobrabilis non recipit stultus verba prudentiae nisi ea dixeris quae versantur in corde eius impius cum in profundum venerit peccatorum contemnit sed sequitur eum ignominia et obprobrium aqua profunda verba ex ore viri et torrens redundans fons sapientiae declines a veritate iudicii labia stulti inmiscunt se rixis et os eius iurgia provocat os stulti contritio eius et labia illius ruina animae eius verba bilinguis quasi simplicia et ipsa perveniunt usque ad interiora vendissipantis turris fortissima nomen Domini ad ipsum currit iustus et exaltabitur substantia divitis urbs roboris eius et quasi murus validus circumdans eum antequam conteratur exaltatur cor hominis et antequam glorificetur humiliatur qui prius resquam audiat stultum se esse demonstrat, et confusione dignum. Spiritus viri sustentat imbecillitatem suam: spiritum vero
Abbreviated transcription (Latin):
iustum ab hominabił est uterq apd̾ dm̃
Quid prodest habere diuicias stulto cum
sapĩam emere non possit. Qui altam facit
git qui amicus est ⁊ frater in angustiis
probatur. homo stultus plandet manibꝰ¬
suis cum spoponderit pro amico suo. Qu
meditatur discordias diligit rixas. ⁊ cũ
exaltatur cor suum querit ruinam qui
ꝑuersi cordis ẽ non innemet bonũ ⁊ qui
uenit linguam incidet in malum. Natꝰ
est stultus inignominia sua. s necͦ pater
infatuo lecabitur. animus gandens eca¬
tem floridam facit sp̃c tristis exsiccat os¬
sa munera desinu impius accipit ut per¬
uertat semitas iudicii. In facie prudentis
lucet sapientia. oculi stultorum infini¬
bus terre. Ira patris filius stultus et
dolor. matris que genuit eum. Non ÷
bonum dampnum in ferre iusto. nec per¬
cutere principem qui recta iudicat. Qu
mod̾atur sermones suos doctus ⁊ prudẽs÷
si tacuerit sapiens reputabitur ⁊ si ꝯp̾sse¬

Expanded text:
iustum abominabilis est uterque apud Dominum iustum abominabilis est uterque apud Dominum quid prodest habere divitias stultum cum sapientiam emere non possit omni tempore git qui amicus est: et frater in angustiis comprobatur. Homo stultus plaudet manibus, cum spoponderit pro amico suo. Qui meditatur discordiam, dirigit rixas: et qui exaltat ostium, quaerit ruinam. Qui perversi cordis est, non inveniet bonum: et qui vertit linguam, incidet in malum. Natus est stultus in ignominiam suam: sed nec pater in fatuo laetabitur. Animus gaudens aetatem floridam facit: spiritus tristis exsiccat ossa. Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii. In facie prudentis lucet sapientia: oculi stultorum in finibus terrae. Ira patris, filius stultus: et dolor matris quae genuit eum. Non est bonum damnum inferre justo, nec percutere principem, qui recta judicat. Qui moderatur sermones suos, doctus et prudens est: rit sapiens putabitur et si conpresse
Abbreviated transcription (Latin):
malus obedit lingne inique ⁊ fallax obtem¬
perat labiis mendacib. qui despicit ꝑaupe¬
rem exprobrat fcõri eius. et qui in rumale¬
tatur alt̾ius non erit impimitus. Corona se¬
num filii filioꝵ et gloria filioꝵ pr̃es eoꝵ
Non decent stultũ uerba ꝯposita nec pͥnci¬
pem labium menciens Genina gratissima
expectacio p̾stolantis quocumq se u̾tit
prudenter intelligit. qui celat delictum
querit amicicias. Qui altera sermone ue¬
perit. separat fed̾atos plus proficit correc¬
tio una apd̾̃ prudentẽ quam centũ plage
apd̃ stultũ. semper iuugia querit malus
Angelus autem crudelis mittetur contͣ
eum expedit magis urse occurrere rap¬
tis fetib quãm tatuo ꝯfidenti sibi instulti¬
cia sua. Qui reddit malum pro bonis nõ
recedet malum de domo eius qui dimutit
aquam caput est iurgioꝵ ⁊ antequam
paciatur ꝯtumeliam: iũdicium deserit
⁊ qui iustificat impium ⁊ qui ꝯdempnat

Expanded text:
malus oboedit linguae iniquae, et fallax obtemmalus oboedit linguae iniquae, et fallax obtemperat labiis mendacibus. qui despicit pauperem, exprobrat factori eius: et qui in ruina laetatur alterius, non erit inpunitus. corona senum filii filiorum, et gloria filiorum patres sui. non decent stultum uerba conposita, nec principem labium mentiens. gemma gratissima expectatio praestolantis: quocumque se uerterit, prudenter intelleget. qui celat delictum, quaerit amicitias: qui altero sermone repetit, separat foederatos. plus proficit correptio apud prudentem, quam centum plagae apud stultum. semper iurgia quaerit malus: angelus autem crudelis mittetur contra eum. expedit magis ursae occurrere raptis fetibus quam fatuo confidenti sibi in stultitia sua. qui reddit mala pro bonis, non recedet malum de domo eius. qui dimittit aquam, caput est iurgiorum, et antequam patiatur contumeliam, iudiet qui iustificat impium et qui condemnat