comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
A postĩori. hec est memoria p̾t̾itorũ peccaminũ ad delertand̾. cũ erultat qͥs¬
in reb pessimis que gessit. ⁊ sepe ex recordatõe accendr᷑ ut redeat in ip̃m.
nec est talis recordato ieue reputanda delictũ. Recolite de sepulebris ꝯcupi
scentiarum. cum inm̃te uenirent ppͦ olle canium. allia. ⁊ pepones. quib
habundauerãt in egipto ⁊ mumurassent q ꝑierũt er illis: ouodcã milia

Expanded text:
peccaminum ad delectandum, cum quis exsultat in rebus pessimis, quas gessit, et saepe in recordatione accenditur, ut redeat in id ipsum. Nec est talis recordatio leve reputanda delictum: scentiarum, cum in mentem venissent populo ollae carnium, allia et pepones, quibus abundarat in Aegypto, et murmurassent, perierunt ex eis quatuordecim millia
Abbreviated transcription (Latin):
Columbe. in cuiꝰ spc̃ sc̃s apparuit. Ideoq ⁊ spũalis intelligentia. ⁊ om̃a
spũalia dona nomĩe columbe desig̾nant᷑. columba felle caret. rostro ñ
ledit. In cauernis pecrarũ nidificat. Alienos pullos nutrit. uix̃ fluẽ¬
ta manet. meliora grana eligit. gemitum ꝓcantu reddit. Gregatĩ uolit.
alis se defendit. Uisum recuꝑat. Ita sc̃i iux̃ fluenta doctͥne sedentes me¬
uoros snias eligunt. homines a xp̃o alienos nut̾unt dõ u̾bo ⁊ exemplo.
Siqͣs bonas sñtas in hrticis inueniunt: nõ ꝑu̾tunt. Ira in ratõnabili

Expanded text:
specie Spiritus sanctus apparuit. Ideoque et spiritualis intelligentia, et omnia spiritualia dona nomine columbae designantur. Columba felle caret, rostro non laedit, in cavernis petrarum nidificat, alienos pullos nutrit, juxta fluenta manet, meliora grana eligit, gemitum pro cantu reddit, gregatim volat, alis se defendit, visum recuperat. Ita sancti juxta fluenta doctrinae sedentes meliores sententias eligunt, homines a Christo alienos nutriunt Deo, si quas bonas sententias in haereticis inveniunt, non pervertunt, ira irrationabili
Abbreviated transcription (Latin):
qui memorant᷑ in cathalago beatorũ. aliqueo de pulu̾e huma¬
ne ꝯnersationis ꝯtraxer̃t. sepe deferũt secum: ligna. fenũ stipulã
Isti aut̃ duo qui purgati sunt. alt̾ in sangͥne suo alt̾ in camino
pauꝑtatis. ⁊ frrorio sp̃c̃ ꝯtͥbulati. nicħ deferunt secum. ꝙ oporteat
tͣnsire ꝑ ignẽ. id̾o statim ad locum beatitudinis euolant. Alii uõ
adipiscunt beatitudinẽ. sic tñ q̃i ꝑ ignẽ. Se martirib dr̃ qr la¬
uer̃t stolas suas in sangͥne agni. De pauperib qui se iudicauerũt
qͥ in cordis ꝯtͥciõe. ⁊ ardore deuocionis. omẽm in se pecã rubigmẽ
extͣrerũt. fiatres. manus ur̃ãs misistis ad fortia. regnũ celorũ intͣ¬

Expanded text:
qui enumerantur in hoc catalogo beatorum, aliquid de pulvere humanae conversationis contraxerint: saepe deferunt secum ligna, fenum, stipulam. Isti autem duo qui purgati sunt, alter in sanguine suo, alter in camino paupertatis, et frixorio spiritus contribulati: nihil deferunt secum quod oporteat transire per ignem. Ideoque statim ad locum beatitudinis evolant; alii vero adipiscuntur beatitudinem sic quasi per ignem. De martyribus Dei, quia laverunt stolas suas in sanguine Agni; de pauperibus, quia se judicaverunt quia in cordis contritione et ardore devotionis omnem in se peccati rubiginem ex
Abbreviated transcription (Latin):
Apinferiori .i. ãcarne ꝓpͥa que blanto nob̾ susurrat eloquio. ut sequam᷑ deside¬
ria eus. ac si dicat nob̾ miset sp̃ẽ. ut quid tm̃ labori inuigilas: Ut quid stulto
labore ꝯsumeris: Sur semꝑ fugitiuã seq̃ris sapĩam: In fame. insiti. in fngore.
⁊ nuditate. in uigiliis młt̾is. in la. płimis eque morit᷑ doctus: ut indoctus.
q̃i captiua trahitur ad obseq̃nd̾ redissece cͥ debuãt dñari. rec est admitabilis.
Uerbi gra. quanta subiret te admnłinto. si uid̾es aseilum equitantẽ sessorẽ
cuũ. Rominẽ ab illo agi frenis. ⁊ urgen calcarib:¬

Expanded text:
ntatio est a carne propria, quae blando susurrat nobis eloquio, ut sequamur desideria ejus; ac si dicat nobis miser spiritus: Utquid tantum laboras invigilans, et quid stulto labore consumeris? cur semper fugitivam sequeris sapientiam in fame et siti, in frigore et nuditate, in vigilquasi captiva trahitur ad obsequium pedisequae, cui debuerat dominari: Haec est admirabilis. Verbi gratia: quanta subiret te admiratio, si videres asellum equitantem sessorem suum? hominem ab illo agi frenis, et urgeri calcarib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ est contra uetita facere. ⁊ in obedĩa ꝙ est precepta dimitere: accipiet
qualitate factorum: sit qualitas pene. actende singula uerba. Omnis
pena dicit. ut ostendat. ꝙ pro singulis pecc̃is: sit reddenda pena. ac sidi
preuancatione.: ⁊ mobedientia sua. recipiet penã. iustam dicit. ne
tatem refertur. que equalis pecc̃o erit. quia scd̾ ꝙ maius uł minꝰ ẽ pcc̃m̃.
maior uel minor ent pena. & uero ait mercedis: hoc ad qualitatem
pene refertur. ut qui libidinis igne penierunt : igne punirentur

Expanded text:
quod est contra vetita facere, et inobedientia, quod est praecepta dimittere, accepit qualitate factorum sit qualitas poenae. Attende singula verba: omnis praevaricatio dicit, ut ostendat quod pro singulis peccatis sit reddenda poena. Ac si dipraevaricatione vel inobedientia suam recipiet poenam. Justam dicit, ne tatem refertur, quae aequalis peccato erit; quia secundum quod majus vel minus est peccatum, major vel minor erit poena. Quod vero ait mercedis, hoc ad qualitatem poenae refertur, ut qui libidinis igne perierit, igne crucietur
Abbreviated transcription (Latin):
cos. ł paganos. nͨ de suo abs gui dap̃no pͣ facẽ.
expensas sͥ nessarias. pͣ a subditis auxiliũ perẽ.
modatũ. It̃ si inguerra. ł bello ĩto. exp̃ate sua
sit captꝰ ab hostibus nͨ pͭ soluẽ redẽptonẽ pe¬
tit᷑a abeo. abs gͣui dãpno. It̃ si uellet ire ad
⁊ ꝓ eiꝰ. nec poss⁊ d̾ suo eepencas ad ħ utues.
⁊ nessaias. abs gͦui dãpno face̾. ⁊ siq̃ alia cã¬

Expanded text:
cos vel paganos, nec de suo absque gravi damno posset facere expensas sibi necessarias, potest a subditis auxilium petere moderatum. Item si in guerra vel bello iusto ex parte sua sit captus ab hostibus, nec potest solvere redemptionem petitam ab eo, absque gravi damno. Item si vellet ire ad pro eis nec posset de suo expensas ad hoc utiles et necessarias, absque
Abbreviated transcription (Latin):
indiffencẽ n suꝑ ħ cogitabat. ł igͦrabat
q eaͣt illicitũ talia fact ł uenxe. In õib̾
istis distĩgo qr au̾ ille res tales st̃ q̃ ad hũa¬
nũ usũ p̾st̃ ẽẽ utiles. sic̃ ama in bello u¬
sio. cultellꝰ adĩcidñdũ panẽ. ł aurifrisiũ
amedicis apponũt᷑. in ꝗb̾dã ꝯfectõnib̾. ad
sanãd̾ egͦtos. aũ tales q̃ adnlłm usũ sũt¬
utiles. nisi at peccand. sit̃ q̃rã uenena morti

Expanded text:
 hoc cogitabat vel ignorabat quod esset illicitum talia facere vel vendere. In omnibus istis distinguo quia aut ille res tales sunt, que ad humanum usum possunt esse utiles, sicut arma in bello iusto, cultellus ad incidendum panem vel aurifrisium a medicis apponuntur in quibusdam confectionibus ad sanandum egrotos. Aut tales que ad nullum usum utiles sint, nisi ad peccan
Abbreviated transcription (Latin):
consilio .s. ne ꝑtho lomeus unius dei cultor eciam a ꝑd̾
hebreos duꝑlicem diuinitatem conprehenderet. quod
luaxine idcirto fuciebant. quia in platonis dogma ca¬
dere uidebatur. deiq ubicuma sacratum alionud scrip¬
tura testatur de patre et silio ⁊ spũ scõ. ant aliter iut̾pre¬
tati sunt. aut oĩo tacuerunt. ut et regi satisfacerent ⁊
archanuim fidei non uulgurent. qmia em̃ ptholomeus

Expanded text:
consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, apud Hebraeos etiam duplicem divinitatem deprehenderet: quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino tacuerunt, ut et regi satisfacerent, et arcanum fidei non divulgarent. Et nes
Abbreviated transcription (Latin):
riũ est. nõ u̾bũ ex u̾bo s sensũ expͥmere de sensu.
hẽo q hniꝰ rei magist̾iñ tullium. qui pythagoram
platoris. ⁊ economicũ zeuofontis ⁊ eschiuis ⁊ de¬
moidenis dnas ꝯtra se oĩones pulch̾rimas tͣnͣstu¬
lit qui ꝙta in illis p̾termisent ꝙͣta addiderit.

Expanded text:
um est, non verbum e verbo, sed sensum exprimere de sensu. Habeoque hujus rei magistrum Tullium, qui Protagoram Platonis, et Oeconomicon Xenophontis et Aeschinis ac Demosthenis duas contra se orationes pulcherrimas transtulit. Quanta in illis praetermiserit, quanta addiderit,
Abbreviated transcription (Latin):
cipit. Paulus apłs p̾sente agriipa rege de crimũb
respo̾surꝰ ꝙ posset intelłig̾e qui auditurus erat. securᷤ
de causa uictorie statim in pͥncipio gbatulatur
dicẽs. De oĩbus qͥb accusor a iudeis. rex agrippa
estiuio me btm cũ apd̾ te sum hodie deffendendus.
in hoc dũ taxat negocio iudico iꝑ apud eruditas
aures imperite lingne Rusurꝰ simi. Que obicit
in.uł iguoranciam uł m̃daciũ. si ał nesciui alieuas
lr̃as u̾e int̾pretari. ã nolm. quoꝵ alt̾m error. alt̾m cͥ¬

Expanded text:
apostolus praesente Agrippa rege de criminibus responsurus, quae posset intellegere, qui auditurus erat, securus de causae uictoria statim in principio gratulatur dicens: de omnibus, quibus accusor a Iudaeis, o rex Agrippa, aestimo me beatum, cum apud te sim hodie defendendus, in hoc dumtaxat negotio iudico, quod apud eruditas aures inperitae linguae responsurus sum, quae obicit mihi uel ignorantiam uel mendacium, si aut nesciui alienas litteras uere interpretari aut nolui: quorum alterum error, alterum cr
Abbreviated transcription (Latin):
puloꝵ n̾tix cũ ordanata sib iemi¬
chica decade iñ duodenani discipłor
dumntatil electio nem trmdus reli¬
iuna sorte diuinitus oñsum in scr
duo denaru iecrchicum m̾ii resepit

Expanded text:
pulorum vertex, cum coordinata sibi ierarchica decade, in duodenarii discipulorum thearchiae electionem timidus relivina sorte divinitus ostensum in sancti duodenarii ierarchicum numer
Abbreviated transcription (Latin):
lib ecc̃e ius suũ decͥhit in iusti¬
aiam fact qui a romane ecc̃e
p̾uliũ ab ip̃o sũmo õmum ec¬
clesiarũ capne traditũ ausser¬
re conatur. hic ꝓ cul dubio mn
hr̃sim iabitur ⁊ cũ ille uocetur
in istus hic est dicendus hr̃tic

Expanded text:
iustitiam facit. Qui autem romane ecclesie privilegium ab ipso summo omnium ecclesiarum capite traditum auferre conatur, hic procul dubio in heresim labitur et cum ille notetur iniustus, hic est dicendus heretic
Abbreviated transcription (Latin):
uiu̾e d̾ fine uigilantis sũ idrmierits. sũ
ĩ extati a sensib corꝑis aliemita. an oĩo de
corꝑe exierit ut mortuũ corpꝰ iac̾et iduet
ꝑ acca ula demonstratõne m̃bris mortuis
extasi alienatꝰ reduet ĩ sensus. s mortuns

Expanded text:
dicitur, siue uigilantis siue dormientis siue in extasi a sensibus corporis alienata, an omnino de corpore exierit, ut mortuum corpus iaceret, donec peracta illa demonstratione membris mortuis extasi alienatus denuo rediret in sensus, sed mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
ab i dubio pͦcaret tanꝙͣ ꝯsentiẽs
cumã suã scient̾ ei de qͦ credit ꝙ utaͣ
ea ad usurariũ lutr̃. ꝙ alias ex̾cere
ñ poss. Siuͦ aliqͥs pͦcumã suã usrara¬
ille lucret̾ s pp̃ suã ncc̃itatẽ magis

Expanded text:
sentiens cuniam suam scienter et de quo credit quod utatur ea ad usurarium lucrum, quod alias exercere non posset. Si vero aliquis pecuniam suam usuraille lucretur, set propter suam necessitatem, magis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝯpardem ad dc̃a pħis eoꝵ qui ꝑutabãt usu¬
rani aliquã ẽẽ hcitam. sicut ⁊ dslecto irari¬
coꝵ est cũ silium. uł loꝗtur ibi nõ de spe usu¬
rarui lucri. s de spe que ponitur in hoĩe. non
.ii. cebemꝰ mutuũ dare. uł ꝙ cũq bonũ fa

Expanded text:
em ad dicta Phariseorum, qui putabant usuram aliquam esse licitam, sicut et dilectio inimicorum est consilium. Vel loquitur ibi non de spe usurarii lucri, sed de spe que ponitur in homine. Non enim debemus mutuum dare vel quodcunque bonum fa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdad ultra iustũ p̾cium ꝓhiꝰ expectatã exigi¬
roe̾m usuit. Sulit̾ etiani siꝗs emptor uelit
rem em̾e uilius quã sic iustum p̾cuim eo qd̃
pecũam au̾ soluit quã possit ei tradi est pecm̃
nfine. qr etiani ista anticipatio solutõĩs pecciñe
nuitur deiusto p̾cio rei empte. Si u̾o aliꝗs
de iusto p̾cio uelit diminu̾e. ut pecũu priꝯ
lxat nõ peccat pcc̾o usure.

Expanded text:
id ultra iustum pretium pro huius expectatione exigirationem usure. Similiter etiam si quis emptor velit rem emere vilius quam sit iustum pretium, eo quod pecuniam ante solvit quam possit ei tradi, est peccatum usure; quia etiam ista anticipatio solutionis pecunie nuitur de iusto pretio rei empte. Si vero aliquis de iusto pretio velit diminuere ut pecuniam prius habeat, non peccat peccato usurie.
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝗd exigend̾ expectand̾. insi bniuolencie af¬
fectus qui ex sub ex tinatde pecciũe no̾ cadit ex
quo pot̃ ꝓced̾e spontanea muratio repugnat¬
aut ei obligatio admutuũ inposteꝵ faciendũ
qr etiam talis obligo̾ peciũa extimar poss. et
id̾s licet simł mutiauti unilaliꝗd aliud mu¬
tuare. no̾ aũt licet eum obligare ad imituum
ruat peciu̾am transfeit dn̾iũ pecui̾e in eũ cui
mutuat. uñ ille cui peciu̾a mutuat᷑ sub suo ꝑ¬
iculo tenet eam ⁊ tenet᷑ integre restitu̾e. uñ
nõ d ampluis exig̾e ille ꝗ mutuauit. Sed
ille ꝗ ꝯmittit pecũam suam. uł m̾catori uel
artifici ꝑmod̾ societatis cusdam nõ tranffeit do¬
miniũ pociũe sue in illu. s reman euis ita ꝙ
usus p̾cio extimari pot̃. d usũ illiuis rei isse qui
inunauit ꝯputate ĩ restitutae̾m eius ꝗ mutu

Expanded text:
d est exigendum aut expectandum nisi benivolentie afd est exigendum aut expectandum nisi benivolentie affectus, qui sub estimatione pecunie non cadit, ex quo potest procedere spontanea mutuatio, repugnat ei obligatio ad mutuum in posterum faciendum, quia etiam talis obligatio pecunia extimari posset. Et ideo licet simul mutuanti unum aliquid aliud mutuare, non autem licet eum obligare ad mutuum tuat pecuniam, transfert dominium pecunie in eum cui mutuat. Unde ille cui pecunia mutuatur sub suo periculo tenet eam et tenetur integre restituere. Unde non debet amplius exigere ille qui mutuavit; sed ille qui conmittit pecuniam suam mercatori vel artifici per modum societatis non transfertur dominium pecunie sue in iusus pretio estimari potest, debet usu illius rei ille qui mutuavit computare in restitut
Abbreviated transcription (Latin):
ri pot. ⁊ hoc debitum attenditur ẜm ermitatem
bñficii qd ꝗs accepit. ⁊ d̾o ille ꝙ accipit inuituũ
peciũe. uł cuiꝰcũq fiłis rei cuiꝰ usus est eiui cõ¬
suptio nõ tenetur ad plus reꝯpensand̾ ꝙͣ mutuo
accepit. uñ . ccͣ. uisticiam est si ad plus redeend̾
obligetur. Alio m̾o. tenet᷑ aliquis ad reꝯpensan¬
dũ bñsm̾ exdebito amuicicie in quo magie ꝯsid̾a
obligato ꝑ qnam inducitur quedam ucc̾itas. ut
no spontanea reꝯpensatõ fiat. ¶ adi̾ciũ. od̾. qd̾ ⁊¬
si aliꝗs expecim̃ mutuata expectat. ułexigat
qiͣ ꝑ obligaem pacti taciti. uł expͥssi reꝯpensato¬
nem mun̾is ab obseꝗo. uł a lingua ꝑin de est.
ac siexpectaret uł exig̾et minis a mani qr ut ͫ¬
u̾o mimꝰ abosequio. uł alingua. nõ qͣͣ exobli¬
gone rei exibeatur. s ex beniuolentia q̃ subex¬
timatone pocuũe nõ cadit. licet hoc exige̾ acci
põt uendi ꝓ pecina ampliori quã sit qnͣtitas
peciũe mutuare que restituenda est. nec ibi ẽ

Expanded text:
itatem beneficii quod quis accipit; ed ideo ille qui accipit mutuum pecunie vel cuiuscunque similis rei, cuius usus est eius consumptio, non tenetur ad plus recompensandum quam mutuo accepit. Unde contra iustitiam est fieri ad plus reddendum obligetur. Alio modo tenetur aliquis ad recompensandum beneficium ex debito amicitie in quo magis consideobligatio, per quam ducitur quedam necessitas ut non spontanea recompensatio fiat. Ad tertium dicendsi aliquis ex pecunia mutuata expectet vel exigat quasi per obligationem pacti taciti vel expressi recompensationem muneris ab obsequio vel a lingua, per inde est ac si expectaret vel exigeret munus a manu, quia utruio vel a lingua non quasi ex obligatione rei exhibeatur, sed ex benivolentia que sub estimatione pecunie non cadit, licet hoc accipere et potest vendi pro pecunia ampliori quam sit quantitas pecunie mutuate que restitue
Abbreviated transcription (Latin):
eidem udetui: ẽe ꝯparato̾ dati addatu ⁊ nu¬
tuati ad mutuatu. s he pecciu̾a acciꝑe pro
alia peciũa data. gͦ nõet acciꝑt reꝯpẽsataeni al¬
a se peculamauenat ꝗ eam inutuando din̾u
transfeit quã ꝗ eam m̾catori uł artificicon¬
mittit. S licet luctum acciꝑe de pecciũa ꝯmĩ
ssa m̃carori uł artifici.gͦ. licet etiam iucrim
acciꝑe de pecũa mutuata. ¶ pͣ ꝓpeccunia
mutuata põt homo pignus acciꝑe. auꝰ usus
poss aucuo p̾cio uendi. sicut cũ ĩpignorat᷑ ag̾ͥ
uł domꝰ que inbitanu. gͦ. licet aliqd̾ luciũ

Expanded text:
eadem videtur esse comparatio dati ad datum et mutuati ad mutuatum. Sed licet pecuniam accipere pro alia pecunia data; ergo licet accipere recompensationem ala se pecuniam alienat qui eam mutuando dominium transfert, quam qui causa mercatori vel artifici committit. Sed licet lussa mercatori vel artifici, ergo licet etiam lucrum accipere de pecunia mutuata. Preterea pro pecunia mutuata potest homo pignus accipere, cuius usus posset aliquo pretio vendi, sicut cum impignoratur ager vel domus que inhabitatur; ergo licet aliquod lucrum
Abbreviated transcription (Latin):
quodam debito honestatis alicid reꝯpensare ei
alicui in necitate ꝯstituto peccũam mutuat
grãm facit. uñ ⁊ giãꝵ accio ei debetur. gͦ. ille
ad qd̾̃ ꝗs ex natiuali iure tenetur. gͦ. nõ uide¬
tur silicitũ eẽ sialiꝗs peccu̾ alt̾i mutuans
i obligonem deducat aliquã reconpe satore.
unꝯ aligua et abobsequio. ut dicit. ⁊ gloͣ.
ysa xxiii. Beatus ꝗ excutit manꝰ suas ab oĩ
mune. S licet acciꝑe ẜniciũ uł etiam ẜ lau¬
den ab eo cui ꝗs pecciliam mutuanit. gͦ ꝑa

Expanded text:
quodam debito honestatis aliquid recompensare ei alicui in necessitate constituto pecuniam mutuat gratiam facit; unde et gratiarum actio ei debetur; ergo ille d quis ex naturali iure tenetur. Ergo non videtur esse illicitum si aliquis pecuniam alteri mutuans in obligatione deducat aliquam recompensationem. munus a lingua et ab obsequio, ut dicit glosa, Isaye XXXIII: Beatus qui excutit manus suas ab omni munere. Sed licet accipere servitium vel etiam laudem ab eo cui quis pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
satur aut s̃bi ẜm equalitatem uisticie si trñ
ei reddatur cmͣtũ mutiauit. uñ siamplius
qd̾ usus pͥncipalis uasoꝵ argenteoꝵ nõ est ipã
eoꝵ ꝯsũꝑtio ⁊ id̾o usus eoꝵ pot uendi licite ser¬
uato dino rei. usus aut principał peccin̾e ar¬
gentee distractio est peccin̾e inꝯmutatõnes
uñ nõ licet eius usu uend̾e cũ hoc ꝙ aliꝗs ue¬
lit eius restitutõem cx mutuo dedit. ¶ciend̾
tam̾ qd sarius usus argenteoꝵ uasoꝵ pesset
eẽ ꝯnutato. ⁊ talem usu̾ eoꝵ uẽdere nõ nc̾et
⁊ similit̾ pot̾ e̾ẽ aliꝗs alius sarius usus pecu

Expanded text:
atur autem sibi secundum equalitatem iustitie si tantum ei reddatur quantum mutuavit. Unde si amplius quod usus principalis vasorum argenteorum non est ipsa eorum consumptio. Et ideo usus eorum potest vendi licite, servato dominio rei. Usus autem principalis pecunie argentee est distructio pecunie in commutationes. Unde non licet eius usum vendere, cum hoc quod aliquis velit eius restitutionem quod mutuo dedit. Sciendum tamen quod serarius usus argenteorum vasorum posset esse commutatio, et talem usum eorum vendere non liceret. Et similiter potest esse aliquis alius ser
Abbreviated transcription (Latin):
tiones unã ꝗdem restituttẽm equał rei alia uͦ
nõ est ip̃a rei ꝯsũptio. sicut uso domꝰ est ĩba¬
bitatio. nõ aut̃ dissipatio. ⁊ id̾o in talib seorsũ
põt uiiũq ꝯcedi. puta cũaliꝗs tradis alt̾i dn̾¬
tice pncipalit̾ inuenta ad ꝯmutatoͥs facien¬
das. et ita ꝓprius ⁊ p̾nctpalis peccũie usus est
restituere pecciu̾am quami ꝓ usuram accepit.
hoi̾e est simpłi. malũ. debemꝰ .n. cem hoiem

Expanded text:
em equalis rei, aliam vero non est ipsa rei consumptio, sicut usus domus est inhabitatio, non autem dissipatio. Et ideo in talibus seorsum potest utrunque concedi, puta cum aliquis tradit alteri dominithica, principaliter est inventa ad commutationes faciendas; et ita prius et principalis pecunie usus est restituere pecuniam quam per usuram accepit. homine est simpliciter malum. Debemus enim om
Abbreviated transcription (Latin):
dd̃. ꝙ acciꝑe usuram ꝓ pecciũa imituta est
maĩfeste in equantat ꝯstituit᷑ q̃ uisticie ꝯtrau¬
atur. ¶ ad cuiꝰ eiudenciam sciend̾ est ꝙ que¬
dam res sut quiaꝵ usus est ip̃aꝵ reꝵ ꝯsũptio
sicut uinũ ꝯsuinimꝰ eo utendo ad potu et
tari usus rei are ip̃a. s cuicũq ꝯtedit᷑ usus
ex bor ip̃o ꝯceditur᷑ res ⁊ pp̃ hx intalibꝰ ꝑ mu¬
ra

Expanded text:
d accipere usuram pro pecunia mutuata est manifeste inequalitas constituitur, que iustitie contrariatur. Ad cuius evidentiam sciendum est quod quedam res sunt quarum usus est ipsarum rerum consumptio, sicut vinum consumimus eo utendo ad potum, ettari usus rei a re ipsa, sed cuicunque conceditur usus, ex hoc ipso conceditur res; et propter hoc in talibus ptra
Abbreviated transcription (Latin):
bus ec̃de sut q̃ deẜtis ilutib ⁊ nescientes ꝗd
sit ds̃ ⁊ qnͣta sit maiestac sꝑ eoce̾ nĩo mane̾tis
rature. magnũ ad se ag̾e̾ putant si uniũsã
istam corꝑis molem qua muĩꝙͣ nũcupamꝰ aĩ¬
riosissime intentissime q ꝑciuirant. uñ etiã¬
tanta suꝑbia gignitur. ut in ip̃o celo te quo
sope disputant sibi m hitare uid̾ant᷑. Si łiter¬

Expanded text:
ibus, et nescientes quid sit Deus, et quanta majestas semper eodem modo manentis naturae, magnum aliquid se agere putant, si universam istam corporis molem, quam mundum nuncupamus, curiosissime intentissimeque perquirant. Unde tanta etiam superbia gignitur, ut in ipso coelo, de quo saepe disputant, sibimet habitare videantur. Rep
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscend futuros euento qui ex nccͣitate. uel
frecm̃t̾ ꝓueniũt. qd̾ ad diuinatdẽm nõ ꝑtin.
S ad alios futuros euentꝰ cognoscendos. ut sũt a¬
Iique u̾e artes seu discipline. s fallaces ⁊ ua¬
ne ex deceptã demonũ inducte. ut dicit augꝰ.¬

Expanded text:
renoscendum futuros euentus qui ex necessitate vel frequenter proueniunt, quod ad diuinationem non pertinet. Sed ad alios futuros euentus cognoscendos non sunt alique vere artes seu discipline, sed fallaces et vane ex deceptione demonum introducte, vt dicit AUGUS
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa. ab illo tñ aliquid mag̾ deno̾iat᷑ qd̾ est
pͥncipaluis. sic̃ aũt nilib̾alitate q̃ mediũ tenet
p̾cipua est datõ ad quã acceptõ uetẽtõ ordiũ¬
tur ita etiam auiricu ⁊ pdigalitas p̾cipue at¬
in dando uocatur ꝓdigus. qui aut̃ defficit in
ꝓdigus. ⁊ simul cũ hoc excedat maccipiento. ꝓ

Expanded text:
 ab illo tamen aliquid magis denominatur quod est principalius. Sicut autem in liberalitate, que medium tenet, precipua est datio, ad quam acceptio et retentio ordinantur, ita etiam avaritia et prodigalitas precipue atin dando vocatur prodigus, qui autem deficit in prodigus, et simul cum hoc excedat in accipiendo; vel
Abbreviated transcription (Latin):
dis ⁊ cormpientis male agentib ꝑcit. qr oportu¬
nius ꝑtem post inꝗntur. uł endem eis metuit
ne cet̾iores ex hoc efficiant᷑. uł ad bonam iita et
pĩam erudiendos impedunt alios infumos. et
p̾mant atq au̾tant a fide. nõ ur̃ eẽ cuꝑiditatis

Expanded text:
dis et corripiendis male agentibus parcit, quia opportunius tempus inquirit vel eisdem ipsis metuit, ne deteriores ex hoc efficiantur, vel ad bonam vitam et piam erudiendos impediant alios infirmos et premant, necnon avertant a fide, non videtur esse cupiditatis
Abbreviated transcription (Latin):
dut extiora. aliud ant est hu̾aũ studiũ ꝑ &
dinem assignatur hic hu̾itatis gradus. ¶ Ad
itiũ. dd̾ ꝙꝙ oñs gradus qͦs ancelimꝰ ponĩt redu¬
cũtur ad opiiceni ⁊ manifestafone ⁊ uolur¬
tatem ꝓprie abiecio̾nis. Nam primꝰ gradus

Expanded text:
dunt exteriora. Aliud autem est humanum studium, per quod dinem assignantur hic humilitatis gradus. Ad 3 dicitur, quod omnes gradus, quos Anselmus ponit, reducuntur ad o/pinionem et manifestacionem et voluntatem proprie abieccionis. Nam primus gradus
Abbreviated transcription (Latin):
ad int̾iores. ¶ Pͣ ancelinꝰ in ubro e sułiudimi¬
uns ponit . uii ͭͣͫ. hm̃ilitatis gradus. Euoꝵ
primꝰ est ꝯtemꝑtibilem se eẽ cognosc̾e. Scd̾s
hoc di Sextus ut paciatur ꝯtemptibilit̾ seccͣ¬
tau. Uniꝰ ut hoc amet gͦ uident᷑ p̾misi gra¬

Expanded text:
res. 3 Anselmus in libro de similitudinibus ponit 7 humilitatis gradus, quorum primus / contemptibilem se esse cognoscere, 2us hoc dici, 6tus, ut paciatur contemptibiliter se tractari, 7us, ut hoc amet. Ergo videntur premissi gra
Abbreviated transcription (Latin):
de cultu diuino usurpata su̾t que honorib
deferentur hũanis. sũ hiu̾litate mimia. sũ
adularõne pestifera. ita tĩ. ut ꝗbus el de ste¬
rentur homines hr̾ent᷑ qui dicũtur colendi
⁊ uen̾andi. si aut młtũ eis et additur. ⁊ ade¬

Expanded text:
de cultu diuino usurpata sunt, quae honoribus deferrentur humanis, siue humilitate nimia siue adulatione pestifera; ita tamen, ut, quibus ea deferrentur, homines haberentur, qui dicuntur colendi et uenerandi, si autem multum eis
Abbreviated transcription (Latin):
cit .ni. apͦ. po .xi. si radix scã ⁊ rami gͦ eadem
rõne. si radix infca̾ ⁊ rami. S radix fuit usu¬
exͣ. de usuris in illa decretali. cũ tñ sicut asseris
possones que de usuris sunt ꝯꝑate debent u̾edr
⁊ ip̃aꝵ p̾cia hus aꝙbus sũt extorta restitui gͤ
eadem rõne ꝗcꝗd aliud ex peciũa usuraria d
suratia debetur sibi rõne pec̾ĩne equã dedit. non
gͦ ht̃ mauis uis inre quã aceꝑsunt quã ĩ pec¬
cuna quã dedit. S pectin̾am usuratu tene
pectiñam usurariam int̾dui łnne accꝑritur. gͦ

Expanded text:
 Romanos XI: Si radix fecta, et rami: ergo eadem ratione, si radix infecta, et rami. Si radix fuit usuextra de usuris in illa decretali: Cum tu sicut asseris possessiones que de usuris sunt comperate debent vendi, et ipsarum pretia his a quibus sunt extorta restitui, ergo eadem ratione quicquid aliud ex pecunia usuraria acqsuraria debetur sibi ratione pecunie quam dedit, non ergo habet maius ius in re quam acquisivit quam in pecunia quam dedit. Sed pecuniam usurariam tenebpecuniam usurariam, interdum legitime acquiritur, ergo
Abbreviated transcription (Latin):
fiu̾it ꝑ usuram extorta. puta denani. triticũ
uinũ aut aliꝗd hiꝰ. nõ tenetur homo ad resti¬
tuend̾ nsi ⁊ ꝙ accepit. qr id ꝙ de talire est
accisitũ no̾ est fructus hiꝰ rei. s hu̾ane in¬
dustrie ñ forte ꝑdetentãm talis rei alt̾ sit
dãpinficanus amit̾edo ahꝗd de bonis suis. tc̃
.n. tenotur ad reꝯpensataem nocumĩti q̃dam

Expanded text:
int per usuram extorta, puta denarii, triticum, vinum, aut aliquid huius, non tenetur homo ad restituendum nisi id quod accepit. Quia id quod de tale re est acquisitum non est fructus huius rei, sed humane industrie; nisi forte per detectionem talis rei altra sit damnificatus amittendo aliquid de bonis suis, tunc enim tenetur ad recompensationem nocumenti. Quedam
Abbreviated transcription (Latin):
dd̾. qd̾ ille ꝗ accipit pecĩ̾am mumo subu¬
suris nõ dat usurario octonem usmas accipi¬
endi .S. mutuandi ip̃e aut usuratiꝰ siunt
occͣdem peccandi ex malicia cordis sui. Und̾
scandalum passiuũ est ex ꝑte sua no̾ aũt ac¬
tiuũ ex ꝑte petentis mutui. nec tñ pp̃ hiꝰ
do desist̾e si idigeat qr hiꝰ passiuũ seandalu
no̾ ꝓuenit ex infirmitate uł ignorancu. Sed
pecciũa suam usuratio nõ hñti alias unde
usuras exc̾cet uł hac intentõe comitt̾et ut
inde copiosius ꝑ nsurã meraret᷑ daret mat̾iã
anꝗs usiuario abas hñti uñ usuras excer

Expanded text:
dum quod ille qui accipit pecuniam mutuo sub usuris non dat usurario occasionem usuras accipiendi, sed mutuandi; ipse autem usurarius sumit occasionem peccandi ex malitia cordis sui. Unde scandalum passivum est ex parte sua, non autem activum ex parte petentis mutui; nec tamen proptedo desistere, nisi indigeat, quia huius passivum scandalum non provenit ex infirmitate vel ignorantia, sed pecuniam suam usurario non habenti alias unde usuras exerceret, vel hac intentione committeret, ut inde copiosius per usuram lucraretur, daret materiam aliquis usurario alias
Abbreviated transcription (Latin):
on. ⁊ ido angꝰ. publicole q̃renti utrũ lice̾t
un uiramĩto eius ꝗ ꝑfalsos do̾s uirat ĩ quo
do̾s uirat. nõ ad malũ s ad bomĩ. no pcc̃o ili
s socur quo ꝑ demoi̾a iuranit. S pccõ boro
to dd̾ est qd̾ nulo mo̾ ncet induc̾e alicuem
ad mutrand̾. sub usuris. licet tũ ab eo qui
lro puratus ost fac̾e ⁊ usuras exc̾cet mutu¬
um acciꝑe sub usuris pp̃aliqd bonũ ꝙe̾ sb̾
uentio sue ncc̃iratis uł alt̾iuo. sicut etia l
ei ꝗ incidit in latrones maĩfestait bonͥ que ht̃¬

Expanded text:
on. Et ideo Augustinus publicole querenti utrum licet uti iuramento eius qui per falsos deos iurat, in quo deos iurat non ad malum sed ad bonum, non peccato illius se sociat, quo per demonia iuravit, sed pacto bono to dicendum est quod nullo modo licet inducere aliquem ad mutuandum sub usuris, licet tamen ab eo qui hoc paratus est facere et usuras ex certo mutuum accipere sub usuris, propter aliquod bonum quod est subventio sue necessitatis vel alterius. Sicut etiam licet ei qui incidit in latrones m
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sut eoꝵ quoꝵ fun̾t usure. S iloꝵ cii
eas emerũt sũt tri obligate uuc a ꝗbus fu¬
erut usure accepte sicut ⁊ alia bona uairatii
⁊d̾o nõ p̾cipitur ꝙ afsignentur ille possones
hiis aꝗbus fun̾t accepto usure qr forte plꝰ
ualent quã usine quas dederũt. q p̾cipitur
betur ꝗdem accrenti ꝓpter pecũum usu¬
⁊ id̾o plus uiris ht̃ mre acciuisita de peccu¬
ma usuraria quã in ip̃a peciña usuraria.
D qrͣtum sic ꝓceditur. ur ᷑ ꝙ uo̾ liceat peccin̾a
acciꝑe nuituo sub usura. dicit .n. apꝰ. ro .i. ꝙ

Expanded text:
non sunt eorum quorum fuerint usure, sed illorum qui eas emerunt. Sunt tamen obligate illis a quibus fuerint usure accepte, sicut et alia bona usurarii; et ideo non precipitur quod assignentur ille possessiones hiis a quibus fuerint accepte usure, quia forte plus valerent quam usure quas dederunt. Sed precipitur betur quidem acquirenti non propter pecuniam usuet ideo plus habet in re acquisita de pecunia usuraria quam in ipsa pecunia usuraria. Ad quartum sic proceditur: Videtur quod non licet pecuniam a
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ o crede. ⁊ ẜni hoc fides ponit᷑ fundam̃tũ
nobiliori nio quã hu̾ilitas. ¶ Ad t̾ciũ. do̾ ꝙ¬
ꝯtempnenti t̾roua ꝓmutũtur celestia sicutꝰ ꝯ¬
eodem modo him̾itati ꝓmutit᷑ spu̾alis exslta¬
tio. nõ qr ip̃a sola eam m̾eatur. s qr eusest
dicit in libro de pũa ne paites eũ qui se hu¬
miliat semꝑ iacere cũ dcñi sit exaltabitur
⁊ ne oppͥmeris eius exaltardẽm ĩ occuł hoĩm
ꝑ hoc maxime remouet᷑ ĩpednũtũ humane
salutis q̃ ꝯsistit in hoc ad ho ad celestia ⁊ spũa¬
tis aufferiet ext̾iorem celsitudiem ꝯtempnẽ¬
dam moftrauit ꝑ hu̾ilitatis exempla ⁊ sichu¬
militas est qiͣ q̃dam dispõ aduboꝵ accessum¬

Expanded text:
Et secundum hoc fides ponitur fundamentum nobiliori modo quam humilitas. Ad 3 dicitur, quod contempnenti terrena promittuntur celestia, sicut coeodem modo humilitati promittitur spiritualis exaltacio, non quia ipsa sola eam mereatur, sed quia eius est dicit in libro de penitencia: Ne putes eum, qui se humiliat, semper iacere, cum dictum sit: exaltabitur. Et ne opineris eius exaltacionem in oculis hominum  eam maxime removetur impedimentum humane salutis, que consistit in hoc, quod homo ad celestia et spirituatis aufferret, exteriorem celsitudinem contempnendam monstravit per humilitatis exemplum. Et sic humilitas est quasi quedam disposicio a
Abbreviated transcription (Latin):
iurtutem excedat ⁊d̾o cognitõ ꝓprii deffectꝰ
ꝑtnis ad nĩulitarẽ sicut reguli adam directia
ꝓpetituo. s in ip̃o appetitu osistit hiulitas eẽni¬
mnͣtũ exeludit reuenciam ⁊ timorem. ꝯsue le¬
rũt etiam time̾tes ⁊ uerecũdati maxnne oc¬
culos depimie̾. qrͣ nõ andientes se alũs ꝯpa

Expanded text:
irtutem excedit. Et ideo cognicio proprii defectus pertinet ad humilitatem sicut regula quedam directiva appetitus. Sed in ipso appetitu consistit humilitas essenquantum excludit reverenciam et timorem. Consueverunt enim timentes et verecundi maxime ocu
Abbreviated transcription (Latin):
nũ reddit dono ꝙ sibi ꝯpotelut. S in repͥmẽ¬
do psũptõem spei rõ p̾cipua simut᷑ ex rententia
diuina. ex qua ꝯuenit qd homo no̾ plus sibi
atttibuat quã sibi opetat ẜm gradũ ꝙ est ado
sortitus. uñ huilitas pcipue ur᷑ importaro st̾¬
mone dĩ ĩ mo̾te biu̾litatem qũa ĩtenigit per
pauꝑtatem sp̾̃s actrbiit dono timoris qͦ hõ
diũ ieuetur. ⁊ inde est cd̾ fortituto est aliter
seht̃ ad audacum quã hũilitas ad speni. Nam
fortitudo plus utitur audacia ex ãt eam repur

Expanded text:
sed in reprimendo presumpcionem spei racio precipua sumitur ex reverencia divina, ex qua contingit, quod homo non plus sibi attribuat, quam si/bi competat secundum gradum, quem a deo sortitus. Unde humilitas videtur precipue importare submone domini in monte humilitatem, quam intelligit per paupertatem spiritus, attribuit dono timoris, quo homo deum reveretur. Et tamen est, quod fortitudo aliter se habet ad audaciam quam humilitas ad spem. Nam fortitudo plus utitur audacia, quam eam repr
Abbreviated transcription (Latin):
illi ꝗ sũt sub lege tenentur ad det̾minata sa
no̾ erant sb̃ lege tenebant᷑ ad aliqni ext̾iuis
facienda. in honorem diumnũ. ẜm ꝯtencẽciam
adeos int̾ quos hĩtabant. nõ aut̃ det̾minate. ao
ħ uł ad illa. aliud no est ext̾iuis sacrificiũ qñ
actus ext̾iores abaꝵ uirtutũ indiuinã reue¬
renciam assumũtur quoꝵ ꝗꝑdam cadũt sũb p̾¬
cepto ad quos om̃s tenentur. ꝗdam u̾o sunt
suꝑ errogatonis ad quos nõ om̃s tene̾t᷑ ¶ad¬

Expanded text:
a non erant sub lege tenebantur ad aliqua exterius facienda in honorem divinum secundum decentiam ad eos inter quos habitabant, non autem determinate ad hec vel ad illa. Aliud autem est exterius sacrificium, quando actus exteriores aliarum virtutum in divinam reverentiam assumuntur, quorum quidam cadunt sub precepto ad quos omnes tenentur, quidam vero sunt supererogationis ad quos non omnes tenent
Abbreviated transcription (Latin):
sic̾ ubi sonancia signa sũt reꝵ. quo ccͣ ora sicut
orantes atqr laudantes ad enm dirigimꝰ sig¬
nantes uoces cui ias ipãni ĩcorde q̃s signamꝰ
offerimꝰ ita sacrificantes nõ alt̾i insibłe̾ sacri¬
ficiu offe̾nd̃ e̾̃e̾ nonĩmꝰ quã ei cuiꝰ incordibus

Expanded text:
sicut uerba sonantia signa sunt rerum. Quocirca sicut orantes adque laudantes ad eum dirigimus significantes uoces, cui res ipsas in corde quas significamus offerimus: ita sacrificantes non alteri uisibile sacrificium offerend
Abbreviated transcription (Latin):
Stenos ĩ bono. ꝙ admuti noͥ pot̾. ubi eiꝰ boni ad¬
eꝑti. amor ĩ mutabilis est ꝓscõ. si dici pot nuli eti
uendi timor securus est. iioris ꝗpt casti noĩe
ea nolu̾tas signata est. qua nos necce̾ erit nolle
poccam. ⁊ nd solliai nuome ĩ fumitatis ne forte pec¬
como. s trãꝗllitate cantans cau̾e pccm aut. Si

Expanded text:
ens in bono quod amitti non potest. Ubi enim boni adepti amor inmutabilis est, profecto, si dici potest, mali cauendi timor securus est. Timoris quippe casti nomine ea uoluntas significata est, qua nos necesse erit nolle peccare, et non sollicitudine infirmitatis, ne forte peccemus, sed tranquillitate caritatis cauere peccatum. Aut si
Abbreviated transcription (Latin):
et quo tnsire creꝑidabam casta dignitas
bitarem et excendens d ine suscipiend̾ et
umplectãdum pias manꝰ plenus g̾gibus bo¬
noꝵ exemploꝵ iͥ cot pu̾i et puelle ibi ĩ nẽ¬
tus multi et ouiis etas et granes mdne ⁊

Expanded text:
et quo transire trepidabam, casta dignitas bitarem, et extendens ad me suscipiendum et amplectendum pias manus plenas gregibus bonorum exemplorum. ibi tot pueri et puellae, ibi iuuentus multa et omnis aetas et graue
Abbreviated transcription (Latin):
gatõ cariss maca mesiora. gͦ ad hũilicit¬
teui nõ ꝑtin repͥnĩe appetitum arduoꝵ s
mag̃ estimatõi. ¶ͣ ad emndãm ũtute
ꝑciu iefrenare suꝑ Eluũ motũ et firma¬
re aĩm d̾ sũ fluam recractõm sic̃ eadem for¬
titudo ẽ que refronat audaciam et que fir¬
tone insigrioꝵ sig hu̾ilitas refrenaret appe¬
citũ magnoꝵ sequeretur ꝙ hullitas nõ ẽel̾icꝰ

Expanded text:
 carismata meliora. Ergo ad humilitatem non pertinet reprimere appetitum arduorum, sed magis estimacionem. 3 ad eandem virtutem pertinet refrenare superfluum motum et firmare animum contra superfluam retraccionem, sicut eadem fortitudo est, que refrenat audaciam et firi igitur humilitas refrenaret appetitum magnorum, sequeretur, quod humilitas non esset
Abbreviated transcription (Latin):
siłiᵈ ͦ qnͣtum ad modimi uirtutis. modꝰ antẽ
temꝑanͤ ex qno maxĩe laudem ht̃ ẽ refre¬
uatõ uł rep̾hensio impetus alicuiꝰ passionis ⁊
ĩo omnes uͥtutes restenances sine in repͥmau¬
tes impetus aliqͣꝵ affc̃onũ uł actõnes mod̾a¬
repͥmit motũ ire ł hũilitas repͥnut motũ¬

Expanded text:
 quantum ad modum virtutis. Modus autem temperancie, ex quo maxime laudem habet, est refrenacio vel repressio impetus alicuius passionis; et ideo omnes virtutes refrenantes sive reprimentes impetus aliquarum affeccionum vel acciones moderareprimit motum ire,
Abbreviated transcription (Latin):
tem sp̃e actͥbuit dono timoris quo ho diu̾ reu̾¬
tetur et inde ẽ ꝙ fortitudo alitui se ht̃ ad anda¬
cram ꝙͣ hu̾litas ad sꝑem iam fortitudo plus n¬
titur audatiam ꝙͣ eam repniat uñ sr̃ habim¬
dancia est ei siłior ꝙͣ defc̃it hu̾licas aũt plus
repͥnrat sꝑem pł siduciam de se ip̃o ꝙͣ eu utatur

Expanded text:
tus, attribuit dono timoris, quo homo deum reveretur. Et tamen est, quod fortitudo aliter se habet ad audaciam quam humilitas ad spem. Nam fortitudo plus utitur audacia, quam eam reprimat, unde superhabundancia est ei similior quam defectus. Humilitas autem plus reprimit spem vel fiduciam de seipsa, quam ea utitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ge tenebantur udaliqͣ ext̾ius facienda ĩ ho¬
tabant nõ añt det̾inate nd ħ uł ad illa aliud
u̾o ext̾ins sacͥficiũ añ actus extĩores aliaꝵ
uirtutum indĩnam reu̾enciam asspmũt
quoꝵ quidam cadũt sb̾ p̾cepto adas onĩs te¬
uentar quidam n̾o st̾ suꝑ erogatõnis ad qͦs
no oñs tenentur. ¶ Qd pͫ gͦ do ꝙ illa decer¬

Expanded text:
ius facienda in hotabant, non autem determinate ad hec vel ad illa. Aliud autem est exterius sacrificium, quando actus exteriores aliarum virtutum in divinam reverentiam assumuntur, quorum quidam cadunt sub precepto ad quos omnes tenentur, quidam vero sunt supererogationis ad quos non omnes tenentur.
Abbreviated transcription (Latin):
dioir ⁊ iõ angꝰ plublicole qͥue renti ncrͣ lic̾eo
uti iuram̃to eius qui ꝑfłos d̾os inrat ĩ quo
mrauifeste p̾cat eis ren̾encram d̾ĩam adhi¬
doos iurat non ad malum s ad bonũ ñ pcc̃o
illiꝰ se sociat quo ꝑ demo ĩa inranit s pacto
bono eiꝰ qͦ fidem seruauit ũ tñ indric̾et emn

Expanded text:
renti utrum licet uti iuramento eius qui per falsos deos iurat, in quo manifeste peccat, eis reverentiam divinam adhideos iurat non ad malum sed ad bonum, non peccato illius se sociat, quo per demonia iuravit, sed pacto bono eius quo fidem servavit. Si tamen inducit eum
Abbreviated transcription (Latin):
gnã ñ . q ex obligatõne rei exhibeatur s exb
n̾i nolenͣ qne sb̾ essimatõne peccu̾ie nõ cadit
licet acciꝑe et exig̾e et expectare. ¶ Ad qrͣtũ
tuenda ẽ nec iͥ ud ẽ exigend̾ aut exp̾tand̾ nͥ be¬
niuolen ͤ affectꝰ quisb̾ estmatdne peccui̾e ño ta
obłigato ad nuituũ inpost̾um faciend̾ qr cum
talis obligatd peccũia estimari poss et ĩo lic
uł mucuanti unuĩ a̾d aliud imitirare ñ ã licet
enm obligare ad iucuũ ĩpost̾mi fatrendo.

Expanded text:
n quasi ex obligatione rei exhibeatur, sed ex benivolentia que sub estimatione pecunie non cadit, licet hoc accipere et exigere et expectare. Ad quartum dtuenda est, nec aliquid est exigendum aut expectandum nisi benivolentie affectus, qui sub estimatione pecunie nobligatio ad mutuum in posterum faciendum, quia etiam talis obligatio pecunia extimari posset. Et ideo licet simul mutuanti unum aliquid aliud mutuare, non autem licet eum obl
Abbreviated transcription (Latin):
qui incidit iulacrones mraĩfestare bona que
tur ex .x. niroꝵ qui dixunt ad ysumel noli
occidere nos qura hũis chesaurũ in agro ut
peccuĩam muctio sb̃ usuris ño consentit in
pccm usurarii. s irat᷑ et n placet ei usuraꝵ
arcepco. s mutnratõ ꝯue ẽ bona. ¶ Ad sm̃ dd̾ qd̃¬
ille qui accipit pͤciũam mutuo sb̾ usuris ũdat
nsurario occõm usuras accipiendi. s mutu¬
andi ip̃e añt usurariꝰ sum occ̃om pͣcandi ex
malicia cordis sui. uñ scandalũ passinũ eit
ox ꝑte sira ñ aũt actiuũ exꝑce ꝑetentis miror¬

Expanded text:
qui incidit in latrones manifestare bona que tur, exemplo X virorum qui dixerunt ad Ysmael: Noli occidere nos, quia habemus thesaurum in agro, ut pecuniam mutuo sub usuris non consentit in peccatum usurarii, sed utitur eo, nec placet ei usurarium acceptio sed mutuatio, que est bona. Ad secundum dille qui accipit pecuniam mutuo sub usuris non dat usurario occasionem usuras accipiendi, sed mutuandi; ipse autem usurarius sumit occasionem peccandi ex malitia cordis sui. Unde scandalum passivum est ex parte sua, non autem activum ex parte petentis m
Abbreviated transcription (Latin):
ciñe ꝙͣ dodit ñ gͦ ht̃ malꝰ ins ĩ re qmͣ acqui¬
siuit ꝙͣ ĩ petin̾ã ꝙͣ dedit s petin̾am usurati¬
licite ten̾e id ꝙ legittime acquisinit s id ꝙ
acauirit᷑ ꝑ pecan̾am usurariam int̾d̾ legi¬
ocime acquiritur. gͦ licite pot̃ recin̾i Esto̾¬

Expanded text:
dedit, non ergo habet maius ius in re quam acquisivit quam in pecunia quam dedit. Sed pecuniam usurarilicite tenere id quod legitime acquisivit; sed id quod acquiritur per pecuniam usurariam, interdum legitime acquiritur, ergo licite potest retineri. Respo
Abbreviated transcription (Latin):
nilꝰ ꝙͣ sit iustũ p̃ciñ eo qd peccũiam ã soluit
ꝙͣ possit ei tradi ẽ ꝑccm usure quia ⁊t̃ ista au¬
cipacio solutduis pecar̾ie ht̃ mutui rõm cuiꝰ¬
ꝙdam p̾ciũ est ꝙ diminuut᷑ de iusto p̾cio rei
usuraria lucͣtus fu̾it redd̾e teneatur d ͭ
rõne si radix ĩ fecta et rami. s radiy fuit

Expanded text:
vilius quam sit iustum pretium, eo quod pecuniam ante solvit quam possit ei tradi, est peccatum usure; quia etiam ista anticipatio solutionis pecunie habet mutui ratidam pretium est quod diminuitur de iusto pretio rei usuraria lucratus fuerit, reddere teneatur. Dicit one, si radix infecta, et rami. Si radix fuit
Abbreviated transcription (Latin):
ones que deusuris sunt ꝯꝑate nõ sunt eoꝵ
tũ obligate uł aqnib fiu̾it ucure accepte
sic̾ et alia bona usurarii et io nõ p̃cipit᷑
ꝙ assignent᷑ ille possessiones hiis aquib su̾nt
accepte nsure ꝙ foecs plus nabont qmͣ isu¬
re qͣi ded̾unt s p̾cipit᷑ ꝙ uendant᷑ possessones
nsuraria ĩ ip̃a pecciña uiliraria.

Expanded text:
ate non sunt eorum tamen obligate illis a quibus fuerint usure accepte, sicut et alia bona usurarii; et ideo non precipitur quod assignentur ille possessiones hiis a quibus fuerint accepte usure, quia forte plus valerent quam usure quas dederunt. Sed precipitur quod vendantur posseuam in ipsa pecunia usuraria.
Abbreviated transcription (Latin):
peccii̾a d̾ mutuata obliget rem aliꝙͣ d nsnis
p̾cio estimari pot̃ d usum illuit rei ille qͥ
nutuauit ꝯ putare in restiticom eiꝰ ꝙ mu¬
ꝙ ẽ nsuratriũ nͥ force ẽẽ talis res csꝰ usus sine
p̾cio sol eat concedit sic̾ amitos sic̃ p delibro
pectula soluondo eniptorem exspectet maĩfe¬

Expanded text:
nia sibi mutuata obliget rem aliquam cuius usus pretio estimari potest, debet usu illius rei ille qui mutuavit computare in restitutionem eius quod mu est usurarium, nisi forte esset talis res cuius usus sive pretio soleat concedi inter amicos, sicut patet de libro pecunia solvendi emptorem expectet, manife
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͦ. ocħ. s illẽ qni alicaiꝰ in nccitate comsrituto
pecomĩam intuat gr̃am fatit. Uñ eogͣ¬
am alt̾iuman mans mobligatõmi dedu¬
sequio ut dicit gloͣ. ỹsa .xxxiii. beatus qui
exurit manus sias ab omĩ min̾e s licet

Expanded text:
. Sed ille qui alicui in necessitate constituto pecuniam mutuat gratiam facit; unde et gram alteri mutuans in obligatione dedusequio, ut dicit glosa, Isaye XXXIII: Beatus qui excutit manus suas ab omni munere. Sed licet
Abbreviated transcription (Latin):
inutuata. ¶ p̃ꝑpecaña mutuata pot̃ hõ pi¬
gins acciꝑs cniꝰ usum poss aliquo p̾cio nẽ¬
di sic̾ cam ĩ pignoratur ag̃ uł domꝰ que in¬
hoc ntitur. gͦ licet aliꝙ lucrũ hr̾e depet¬
cu̾iu utuata. ¶pͣ contingit qũ ꝙ aliqͥt¬

Expanded text:
terea pro pecunia mutuata potest homo pignus accipere, cuius usus posset aliquo pretio vendi, sicut cum impignoratur ager vel domus que inhabitatur; ergo licet aliquod lucrum habere de pecunia mutuata. Preterea contingit qua
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ad qtͣ tuudd̾ ꝙ leges humane dimittunt aliqͣ
pc̃a dist̾ite ꝓhib̾ent᷑ penis adhibitis et ĩo n¬
sinas lexhimiana concessit ño qrͣ estimans e¬
as ẽẽ sm̃ iusticiam s ne ĩ pedirentur ntilitates
młtoꝵ uñ ĩ pp̾o iure ciuili dr ᷑ ꝙ res que usu ꝯ

Expanded text:
 quod leges humane dimittunt aliquapeccata districte prohiberentur penis adhibitis. Et ideo usuras lex humana concessit non quasi extimans eas esse iustas, sed ut non impedirentur utilitates multorum. Unde in ipso iure civili dicitur quod res que usu
Abbreviated transcription (Latin):
quib sit tib tantus aut potus
ut nõ solum ullam modestiam
teneant. s modũ quo ip̃ins cre¬
possunt nͨ a carnalib credihii
nos possum̃ mislenarios mĩcapa

Expanded text:
quibus cibus sit tantus ac potus, ut non solum nullam modestiam teneant, sed modum quoque ipsius increpossunt nisi a carnalibus credi. Hi nos possumus miliarios nuncupa
Abbreviated transcription (Latin):
ad solas corꝑum dr̃ias afflatus qͦs
celestia ad bonitatẽ intssigentie
oꝑantur. ⁊ sic sic̃ medici possant
indicare debouitate intlͥtur ex¬
cors cõplexione. sic̃ ex dispõe ꝑxi¬
ma ita astrologus & motib celesti¬
b sic̃ ex eã remota tar dispõnisit

Expanded text:
ad solas corporum differentias afflatus quoscaelestia ad bonitatem intelligentie operantur, et sic, sicut medici possunt iudicare de bonitate intellectus ex complexione sicut ex dispositione proxima, ita astrologus ex motibus caelestibus sicut ex causa remota talis disposit
Abbreviated transcription (Latin):
cã c̃ sub sistendi omĩs c̾ature. que
eiĩ sic̃ strutturã edum cũ fabrica¬
ũit quis abscedit atq illo cersan¬
te acq abscedente stat opis. ita
mũdus uł ĩ ictu otuli stare potit

Expanded text:
a est subsistendi omni creaturae: quae enim, sicut structor aedium cum fabricaverit, abscedit, atque illo cessante atque abscedente stat opus ejus; ita mundus vel ictu oculi stare poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾e accipiat᷑. s cathecismꝰ ordĩat
ad bonũ non efficiendo ad s solũ
instruendo exorcismꝰ ã remouz ma¬
lũ ⁊̃ oꝑando ⁊ instructio in talib
debet oꝑationem p̾cede ut stiat
homo ꝙ in eo fi debeat.

Expanded text:
genere accipiat. Sed cathecismus ordinat / ad bonum non efficiendo aliquid, sed solum instruendo. Exorcismus removet malum eciam operando, et instruccio in talibus debet operacionem precedere, ut sciat homo, quid in eo fi
Abbreviated transcription (Latin):
corpoꝵ pena ꝙͣius cadauer nͥ caro
examiiis ñ soleat nũcupari. illa
uo̾ aĩata erũt corͣ aliꝰquin nłła pote¬
rũt sentire torm̃ta insi forte qr mor¬
tuoꝵ erũt cõr. id ẽ eoꝵ qui ĩ scdã
mortẽ cadent. Idõ nõ absurde hn¬

Expanded text:
corporum poenam; quamuis cadauer nisi caro exanimis non soleat nuncupari, illa uero animata erunt corpora, alioquin nulla poterunt sentire tormenta; nisi forte, quia mortuorum erunt corpora, id est eorum, qui in secundam mortem cadent, ideo non absurde
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ aut̾ aqͣ seg̾ga ͦ facta ẽ ĩ filus istł.
et ido̾ om̃s filu isrł ꝑtinebãt ad ppłr
dei peculiarẽ ⁊ pp̃ hoc̃ ilł selis c̾cũciͦ
ꝯpetebat qͣi nũꝙ a faĩlia abrahe sepa¬
ratis. s ysmael ⁊ esau tenebãt᷑. ad
c̾tũcisioe ꝙͣdiu erãt ĩ familia ꝑentũ
nõ autẽ post recessũ ab eis. ¶ Adiͣ

Expanded text:
Non autem aliqua segregatio facta est in filiis Israel, et ideo omnes filii Israel pertinebant ad populum dei peculiarem, et propter hoc illis solis circumcisio competebat quasi numquam a familia Abrahe separatis, sed Ismael et Esau tenebantur ad circumcisionem quamdiu erant in familia parentum, non autem post recess
Abbreviated transcription (Latin):
egipto crebras quid̾ hr̃e orõnes
s eas tñ breuissimas ⁊ raptĩ qͥdã
moras euanestat atq̃ ẽbetẽ. ĩtẽtõ
ãc ꝑ hoc ip̃i satt̾ oñtũt oñdũt hãc
intẽtõe sicͣ nõ ẽẽ obtũdẽdã si dura

Expanded text:
Aegypto crebras quidem habere orationes sed eas tamen breuissimas et raptim quodam moras euanescat atque hebetetur intentio. ac per hoc etiam ipsi satis ostendunt hanc intentionem, sicut non est obtu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfessionẽ. Bit simplex. huilis ꝯfe ͦ
pura fidelis stq frequẽs mũda
discreta. libens. uerecũda. Integra.
secreta. lac̾mabił. accelata. Fortis
et accusas ⁊ sit pare̾ ꝑata sfides¬

Expanded text:
fessio. Sit simplex, humilis confessio, pura, fidelis atque frequens, nuda, discreta, libens, verecunda, integra, secreta, lacrimabilis, accelerata, fortis et accusans et sit parere para