comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scdo ad eandem rem ꝑtinens sõnium: firmi¬
tatis indicium est. Qua ex re aꝑte colligitur:
quia quicqͥd in eloquio diuino repetitur. ro¬
bustius confirmatur. Sed qr quid iudex de¬
creuit audiuimus: addicti quoq quid faci¬

Expanded text:
secundo ad eamdem rem pertinens somnium, firmisecundo ad eamdem rem pertinens somnium, firmitatis indicium est . Qua ex re aperte colligitur quia quidquid in eloquio divino repetitur, robustius confirmatur. Sed quia quid judex decrevit audivimus, addicti quoque quid faci
Abbreviated transcription (Latin):
seruus m̃s oiabit ꝓuobis: faciem ei suscipiam.
ut non uob impntetur stulticia: Ac si apte
hereticis redeuntib diceretur. Uniu̾sali uos
eccłe ꝑ humilitatem penitentiȩ iungite: atq
eam quã ꝑ uosin& ipsos digni non estis ueniam.
eiꝰ ame p̾cib obtinete. Qui cum ꝑhanc uera¬
cit᷑ saꝑe discitis: prioris apđ me ur̃e sapientie
Istulticiã deletis. Sequitur. Neq enim locuti es¬
tis coiam me rectum: sicut seruus m̃s iob. hȩc
paulo ante iam dñs ꝓtulit: & tam̃ hȩc eadem
iterando subiungit. Quid ÷ hoc nisi qđ senten¬
tiam quam semel iudicando dixerat: iterum
replicando confirmat: Atq ut manifestius
beati iob iusticia. amicoꝵq eius iniusticia de¬
monstraretur: eius laus illoꝵq rep̃hensio
iterata uoce deꝓmitur: ut replicata foris ap¬
pareant. quã fixa intus habeantur. Nãnq cũ
rex egypti metuenda uenturȩ famis tempora
sub boum spicarumq specie gemina uisione cog¬
nouisset: uoce sc̃i int̾p̃tis audiuit. Qd uidisti

Expanded text:
servus meus orabit pro vobis, faciem ejus suscipiam ut non vobis imputetur stultitia. - Ac haereticis redeuntibus aperte diceretur: Universali vos Ecclesiae per humilitatem poenitentiae jungite, atque per eam, qua per vosmetipsos digni non estis, veniam ejus a me precibus obtinete. Qui cum per hanc veraciter sapere discitis, prioris apud me vestrae sapientiae stultitiam deletis. Sequitur: Neque enim locuti estis coram me sicut servus meus Job. - Haec paulo ante Dominus protulit, et tamen haec iterando subjunxit. Quid est hoc nisi quod sententiam quam in semel judicando dixerat, iterum replicando conbeati Job justitia amicorumque ejus injustitia demonstretur, ejus laus illorumque reprehensio iterata voce depromitur, ut replicata foris appareant quam fixa intus habeantur. Namque 1152 cum rex Aegypti metuenda venturae famis tempora sub boum spicarumque specie gemina visione cognovisset, voce sancti interpretis audivit: Quod vidisti
Abbreviated transcription (Latin):
dicia. inuerbis suis amiti eius multa i illo rec¬
tius dixisse crederentur: sed ueritas aliam ex
occulto regulam ꝓferens ait. Non estis locuti
coram me rectum: sicut seruus meus iob. Corã
me ait. idest intus: ubi sepe uita multorum dis
plicet. quȩ etiam foris hominib placet. Unãe
catte nuis in laude iustorum comugum dic¬
tum ẽ. Erant ambo iusti ante dm. Non emi
secura laus ẽ: iustos ante homines apparere.
Sepe enim humana sententia uelut indm mag¬
num quẽpiam approbat: sed hunc omp̃s deus¬
qui quasi ex se approbatur ignorat. Hinc est enĩ
quod psalmista uigilant̾ exorat dicens. Diri¬
ge in conspectu tuo uiam meam. Nimirũ qr
plerumq in conspectu hominũ recta uia cre¬
ditur: etiam quȩ aueritatis itinere depraua¬
tur. Et notandum qđ ñ dr. non estis locuti
corã me rectum sicut iob. s sic̃ seruus m̃s iob:
ut uidelicet int̾positione seruitutis. dum eũ

Expanded text:
dicia, in verbis suis amici ejus multa illo recdicia, in verbis suis amici ejus multa illo rectius dixisse crederentur; sed veritas aliam ex occulto regulam proferens, ait: Non estis locuti coram me rectum, sicut servus meus Job. Coram me, ait, id est intus, ubi saepe multorum vita displicet, quae etiam foris hominibus placet. Unde caute nimis in laudem justorum conjugum dictum est: Erant justi ambo ante Deum . Non enim secura laus est, justos ante homines apparere. Saepe enim humana sententia velut in Deo magnum quempiam approbat; sed hunc omqui quasi ex se approbatur, ignorat. Hinc est enim quod Psalmista vigilanter exorat, dicens: Dirige in conspectu tuo viam meam , nimirum quia plerumque in conspectu hominum recta via creditur etiam quae a veritatis itinere depravatur. Et notandum quod non dicitur: Non estis locuti coram me rectum sicut Job, sed, sicut servus meus Job, ut videlicet interpositione servitutis, dum eum
Abbreviated transcription (Latin):
de sinon infaciem benedicat tibi. Ad quiã
peticionem beatus iob dampnis. orbitate. uulne¬
rib. & uerb̾um scandalis tangi ꝑmittitur: quia
uidelicet certus quieum laudauerat extitit.
quod nequaꝙͣ uixta assertionem diaboli. sc̃s uir
in maledictionis culpam laberetur. Sicut gͦ &
suꝑius diximus. quisqͥs beatum iob in locutiõe
sua estimat pꝰflagella peccasse: aꝑte dnm̃ iudi¬
cat in sua assertione ꝓdidisse. Et quamiuis dñs
ad diabolum loqñs bona illiꝰ p̃sentia p̾tulit. ñ
aut̃ eius ꝑseuerantiam spopondit: sciendum
tam̃ est qr nequaꝙͣ eiꝰ iusticiam ꝑmittendo tẽp¬
tatori p̾tulisset. si eum iustum in temptatione
ꝑsistere non posse p̾uideret. ꝑ misso itaq diui¬
nitus in eiꝰ tẽp̃tatione diabolo. quisqͥs eum in tẽp¬
tatione succubuisse existimat: ignorantiam ꝑ¬
racit᷑ iob: ned̾m in sua ꝓuidentia nequit᷑ accu¬
semus. Et quidem quantum ad humana iu-¬

Expanded text:
de si non in faciem benedicat tibi . Ad quam de si non in faciem benedicat tibi . Ad quam petitionem beatus Job damnis, orbitate, vulneribus et verborum scandalis tangi permittitur, quia videlicet certus qui eum laudaverat exstitit quod nequaquam juxta assertionem diaboli sanctus vir in maledictionis culpam laberetur. Sicut ergo et superius diximus, quisquis beatum Job in locutione sua aestimat post flagella peccasse, aperte Dominum judicat in sua assertione perdidisse. Et quamvis Dominus ad diabolum loquens, bona illius praesentia praetulit, non autem ejus perseverantiam spopondit, sciendum tamen est quia nequaquam ejus justitiam permittendo tentari praetulisset, si eum justum in tentatione persistere non posse praevideret. Permisso itaque divinitus in ejus tentatione diabolo, quisquis eum in tentatione succubuisse existimat, ignorantiam praciter Job, ne Deum in sua providentia nequiter accusemus. Et quidem quantum ad humana ju
Abbreviated transcription (Latin):
quod sc̃s uir cunctos meritorum suorum uir¬
tute transcendit: s eo ipso quo homo fuit.
ante di oculos eẽ. sine rep̾hensione nou po¬
tuit: In scõ quippe homine in hac interim
uita cõmorante. diuini eraminis regula
hab& adhuc quod iudicet: quamuis iam
excõꝑatione çȩterorum hominũ habeat qdđ
laudet. Beatus gͥ iob ꝓculpa se credidit. &
non ꝓgrã flageslari. Resecari in se estrma¬
uit uicia: non aũ merita augeri. Et in eo
rep̃henditur. quod intentionẽ flagelli fu¬
isse aliam suspicatur: & tam̃ amicis resisten¬
tib int̃m iudicii defimitione p̃latus ẽ: Uñ
aꝑte colligitur quante iusticiȩ fuerit. in eo
quod contra amicorum uerba. innocentiã
suȩ oꝑationis astruxit: qui diuino iudicio
etiam ipsis eiusdem diuini iudicii defenso¬
rib antefertur. In exordio aut̃ libri huitis
agnouimus: quod de illo sathan d nõ dixe¬
rit. Mitte manum tuã. & tange eum: & ui¬

Expanded text:
quia sanctus vir cunctos meritorum suorum virquia sanctus vir cunctos meritorum suorum virtute transcendit? Sed eo ipso quod homo fuit, ante Dei oculos esse sine reprehensione non potuit. In sancto quippe homine in hac interim vita commorante, divini examinis regula habet adhuc quod judicet, quamvis jam ex comparatione caeterorum hominum habeat quod laudet. Beatus igitur Job pro culpa se credidit, et non pro gratia flagellari; resecari in se aestimavit vitia, non autem merita augeri; et in eo reprehenditur, quo intentionem flagelli fuisse aliam suspicatur, et tamen amicis resistentibus interni judicii definitione praelatus est. Unde apte colligitur quantae justitiae fuerit in eo quod contra amicorum verba innocentiam suae operationis astruxit, qui divino judicio etiam ipsis ejusdem divini judicii defensoribus antefertur. In exordio autem libri hujus agnovimus quia de illo Satan Domino dixerat: Mitte manum tuam, et tange eum, et vi
Abbreviated transcription (Latin):
in contentione ista sit rectius locutus ostente.
Seqr̃. Postauam aut̃ locutus ÷ dñs uerba hec
ad iob: dix̃ ad eliphar themanicem. Iratus ÷
furor m̃s inte. & in duos amicos tuos: qm̃ non
estis locuti corã me rectum. sic̃ seruus m̃s iob.
dnẽ iudicii tui sententia tua indicat: quan¬
tum a luce tuȩ rectitudinis cęcitas nr̃ã discor¬
dat. Ecce te iudice beatum iob uictorem esse
sognoscimus: quẽ in te peccasse loquendo cre¬
debamus. Te iudice addicti sunt: qui beati iob
se merita transcende ꝓte loquendo credider̃t.
Qlia gͥ ex diuina sententia quid de partib
estimẽmus agnouimus: nunc eiusdem senten¬
tiȩ paulo subtilius uerba pensemus. Quomͦ
enim suꝑius beatus iob rep̃henditur: si in cõ¬
paratione euis rectitudinis. amici illius neqͣꝙͣ.
coram dño rectum locuti memorantur: Aui
adhuc illa de eo sententia confirmatur. qua
& tamen amicis loqñtib. antefertur. nist

Expanded text:
in contentione ista sit rectius locutus ostende.in contentione ista sit rectius locutus ostende.ntur: postquam autem loquutus est deus verba hec ad Iob, dixit ad Eliphan Temaniten: "Iratus est furor meus in te et in duos amicos tuos, quoniam non estis loquuti coram me rectum sicut se rvus meus Iob.ne, judicii tui sententia indicat quantum a luce tuae rectitudinis caecitas nostra discordat. Ecce te judice beatum Job victorem esse cognoscimus, quem in te peccasse loquendo credebamus. Te judice addicti sunt, qui beati Job se merita transcendere pro te loquendo crediderunt. Quia igitur ex divina sententia quid de partibus aestimemus agnovimus, nunc ejusdem sententiae paulo subtilius verba pensemus. Quomodo enim superius beatus Job repparatione ejus rectitudinis amici illius nequaquam coram Domino locuti rectum memorantur? An adhuc illa de eo sententia confirmatur, qua et tamen amicis loquentibus antefertur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
redargutionum stimulis confricatur. Incine¬
re aut̃ agit penitentiam: qr ex primo pecca¬
to quid ꝑ iustum udiciũ factus sit. sollerter
aitendit dicens. Ago penitentiam in fauilla
& cinere. Ac si aꝑte dicat. De nullo auctoris
mei dono suꝑbio: quia sumptus expuluere.
ꝑ illatȩ mortis sententiam. ad puluerẽ me re
ad int̾ni iudicis sententiam expectationẽ m̃tis
nrȩ̃ conuertere: eiq dicere. Ecce dnẽ utrasq
in conspectu tuo disserentium partes audi¬
uimus: & iob quidem in hoc certamine uir¬
tutis suȩ facta reuoluere: amicos eiꝰ contra eũ
cognouimus tuȩ iusticiȩ głam defendere.
Int̾ hȩc aut̃ quid nrã mens sentiat: agnoscis
Neq enim possumus eorum nos dicta rep̃hen¬
dere: quos defensioni tuȩ cognoscimus deser¬
uire. S ecce assistunt partes: expectant sen¬
tentiam. Profer gͦ dnẽ er inuisibili regula
subtilissimũ tuȩ districtionis examen: & quis

Expanded text:
redargutionum stimulis confricatur. In cineredargutionum stimulis confricatur. In cinere autem agit poenitentiam, quia ex primo peccato quid per justum judicium factus sit solerter attendit, dicens: Ago poenitentiam in favilla et cinere. Ac si aperte dicat: De nullo auctoris mei dono superbio, quia sumptus ex pulvere, per illatae mortis sententiam ad pulverem me redad interni judicis sententiam spectationem mentis nostrae convertere, eique dicere: Ecce, Domine, utrasque in conspectu tuo disserentium partes audivimus, et Job quidem in hoc certamine virtutis suae facta revolvere, et amicos ejus contra eum cognovimus tuae justitiae gloriam defensare. Inter haec autem quid nostra mens sentiat agnoscis. Neque enim possumus eorum nos dicta reprehendere, quos defensioni tuae cognoscimus deservire. Sed ecce assistunt partes, exspectant sententiam; profer ergo, Domine, ex invisibili regula subtilissimum tuae discretionis examen, et quis
Abbreviated transcription (Latin):
in eugłio dñsdic̃. Si in tyro & sidone factȩ fu¬
issent uirtutes. quȩ factȩ sunt in uob̃: olim
incilitio & cinere pęmtentiam egissent. Inci¬
licio quippe asꝑitas & punctio peccatorum: in
cinere aut̃ puluis ostenditur mortuorum. E
itirco utrumq hoc adhiberi ad penitentiã
solie: ut in punctione cilicii cognoscamus qͥd
ꝑ culpam fecimus: & in faulla cineris ꝑpen¬
damus quid ꝑ iudicium facti sumts. Conside¬
rentur gͦ incilitio pungentia uicia: conside¬
retur incinere ꝑ mortis sententiam subseqn̾s
iusta pena uiciorum. Quia enim post peccatum.
carnis contumeliȩ surrexerunt: uideat homo
in asꝑitate cilicii suꝑbiendo quid fecit: indeat
incinere usq quo peccando ꝑuenit. Potest qͦq
cilicio. ipsa ꝑ recordationem atq penitentiam
dolorum punctio designari. Nam hoc quod
ait beatus iob. ipse me rep̃hendo: quasi quo¬
dam cilicio pungitur: dum inmente sua asꝑis

Expanded text:
in Evangelio Dominus dicit: Si in Tyro et Sidone factae fuin Evangelio Dominus dicit: Si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes, quae in te factae sunt, olim in cinere, et cilicio poenitentiam egissent. In cilicio quippe asperitas et punctio peccacinere autem pulvis ostenditur mortuorum. Et idcirco utrumque hoc adhiberi ad poenitentiam solet, ut in punctione cilicii cognoscamus quid per culpam fecimus, et in favilla cineris perpendamus quid per judicium facti sumus. Considerentur ergo in cilicio pungentia vitia, consideretur in cinere per mortis sententiam subsequens justa poena vitiorum. Quia enim post peccatum carnis contumeliae surrexerunt, videat homo in asperitate cilicii superbiendo quid fecit, videat in cinere usquequo peccando pervenit. Potest quoque cilicio ipsa per recordationem atque poenitentiam dolorum punctio designari. Nam hoc quod ait beatus Job: Ipse me reprehendo, quasi quodam cilicio pungitur, dum in mente sua asperis
Abbreviated transcription (Latin):
Iccirco ipse me rep̃hendo. Quanto enĩ quisꝙ
minus se uidet: tanto sibiminus displicet. Et
quanto maioris ghȩ lum̃ ꝑcipit: tanto amplius
rep̃hensibilẽ se esse. cognoscit. Cũ enim intͥnse¬
cus fubleuatur: ꝑ omẽ quod est ad eam quam
suꝑse conspicit regulam congruere iititur. Et
quia adhuc humana infirmitas p̃pedit: cernit
qr ei non ex minima parte dissentit. Totũꝙ. ex¬
se illi onerosum ẽ: qđ int̾nȩ regulȩ conueni¬
ens non ẽ. Quã regulam beatus iob post flagel¬
la ꝓficiens amplius inspicit: & a semae ipso in mas¬
nasm redargutione dissentit dicens. Ioe ir co
ipse me rephendo. S qi nulla ẽ. cognitio rep̃¬
hensionis. si non se quantur etiam lamenta
penitudinis: recte post rep̃hensionẽ subditur.¬
Et ago penitentiam infauilla &e cinere. In fa¬
tulla eium & cinere penitentiam agere ẽ: con¬
templata sũma essentia nichil aliud quã fainł¬
lam se cinerẽq cognoscere. Uñ & ciuitati repbȩ

Expanded text:
Idcirco ipse me reprehendo. - Quanto enim quisque minus videt, tanto sibi minus displicet, et quanto majoris gratiae lumen percipit, tanto amplius reprehensibilem se esse cognoscit. Sequitcus sublevatur, per omne quod est, ad eam quam super se conspicit, regulam congruere nititur. Et quia adhuc humana infirmitas praepedit, cernit quia non ei ex minima parte dissentit, totumque illi onerosum est, quod internae regulae conveniens non est. Quam regulam beatus Job post flagella proficiens amplius inspicit, et a semetipso in humana sui redargutione dissentit, dicens: Idcirco ipse me reprehendo. Sed quia nulla est agnitio reprehensionis, si non sequantur etiam lamenta poenitudinis; recte post reprehensionem subditur: Ago poenitentiam in favilla et cinere. In favilla enim et cinere poenitentiam agere, est, contemplata summa essentia, nihil aliud quam favillam se cineremque cognoscere. Unde et civitati reprobae
Abbreviated transcription (Latin):
cur cruciant᷑ miseri. si non expiantur: Auib
miseroꝵ cruciatu non pascitur: quia aut̃
iustus est. ab iniquoꝵ ultione in ꝑpetitũ ñ
sedatur. S iniqui om̃s ȩt̾no supplicio & qͥdẽ
sua iniquitate puniuntur: & tam̃ ad aliqͥd
concremantur: scilic& ut iusti om̃s & inło
undeant gaudia quȩ ꝑcipiunt. & in istis res¬
piciant supplicia quȩ euaserunt: ut tanto
niet̾uũ magis diuine gr̃ȩ debitores se esse cog¬
noscant: quanto in ef̾nũ mala puniri con¬
spiciunt. quȩ eiꝰ adiutorio uitare potuert̃.¬
At inquiunt. Et ubi ÷ qđ scĩ sunt. si ꝓ inimi
cis qͦs tunc ardere uiderint non orabunt:
quib utiq dictũ est ꝓ immicis ur̃is orate:
S citius respondemus. Orant ꝓinimicis suuis.
eo tp̃re quo possunt ad fructuosam peniten¬
tiam eoꝵ corda conu̾tere: atq ipsa conu̾sio¬
ne saluare. Quid enĩ aliud ꝓ inimicis oran

Expanded text:
cur cruciantur miseri si non expiantur? Quibuscur cruciantur miseri si non expiantur? Quibusmiserorum cruciatu non pascitur; quia autem justus est, ab iniquorum ultione in perpetuum non sedatur. Sed iniqui omnes aeterno supplicio, et quidem sua iniquitate puniuntur, et tamen ad aliquid concremantur: scilicet, ut justi omnes et in Deo videant gaudia quae percipiunt, et in istis respiciant supplicia quae evaserunt, ut tanto in aeternum magis divinae gratiae debitores se esse cognoscant, quanto in aeternum mala puniri conspiciunt quae ejus adjutorio vitare potuerAt inquiunt: Et ubi est quod sancti sunt, si pro inimicis suis, quos tunc ardere viderint, non orabunt, quibus utique dictum est: Pro inimicis vestris orate ? Sed citius respondemus: Orant pro inimicis suis eo tempore, quo possunt ad fructuosam poenitentiam eorum corda convertere, atque ipsa conversione salvare. Quid enim aliud pro inimici
Abbreviated transcription (Latin):
uidex districtusq ueniens. ñ corda hominũ
sedfacta pensaret. Imqui enĩ iđo cũ fine de¬
liquer̃t: qi cũ fine uicerunt. Uoluissent qͥp¬
pe sine fine uiuere:ut sine fine potuissent in
iniquitatib ꝑmanere. Nam magis appetunt
peccare: ꝙͣ utiuere. Et ido hic semꝑ uiuere
cupitint: ut nũꝙͣ desinant peccare cũ uiuuas.
Ad districti gͦ iudicis iusticiam ꝑtinet: ut nũ¬
quã careant supplicio. quoꝵ mens in hac ui¬
ta nunꝙͣ uoluit carere peccato. Et nullus
detur iniqͦ t̃minꝰ ultionis: qr quã diu ua¬
luit. habere noluit t̾minũ criminis. At in¬
quiunt. Nullus iustus crudelitatib pasci¬
tur: & delinquens seruus aiusto dño iecir¬
co cedi p̾cipitur. ut a nequitia corrigat᷑. Aa
aliqͥd gͦ ceditur: cũ non esꝰ dñs cruciatib delec¬
tatur. Iniqui aut̃ gehennȩ ignib traditi. qͦ fi¬
ne semꝑ ardebunt: Et qi certũ ẽ qđ pius atq
omp̃s as̃ non pascitur cruciatib imquorum:

Expanded text:
justus districtusque veniens non corda hominum sed facta pensaret. Iniqui enim ideo tunc cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt, voluissent quippe sine fine vivere, ut sine fine potuissent in iniquitatibus permanere. Nam magis appetunt peccare quam vivere, et ideo hic semper vivere cupiunt, ut nunquam desinant peccare cum vivunt. Ad districti ergo judicis justitiam pertinet ut nunquam careant supplicio quorum mens in hac vita nunquam voluit carere peccato; et nullus detur iniquo terminus ultionis, quia, quandiu valuit, habere noluit terminum criminis. At inquiunt: Nullus justus crudelitatibus pascitur, et delinquens servus a justo domino idcirco caedi praecipitur, ut a nequitia corrigatur: ad aliquid ergo caeditur, cum non ejus dominus cruciatibus delectatur. Iniqui vero gehennae ignibus traditi quo fine semper ardebunt? Et quia certum est quod pius et omnipotens Deus non pascitur cruciatibus iniquorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tis aꝑimus: si breui cõmemoratione ꝑstrin.¬
gimus quid mortis auctor. quid uitę condi¬
iste humano generi aparadysi sedib expul¬
so. dicit. Ecce uenio: & habitabo in medio tui.
¶ue dicit sedebo in monte testamenti. in lace.¬
ribus aquilonis: iste dicit. Ego aut̃ sum uer¬
mis & non homo: obꝓbrium hominum st ab¬
iectio plebis. Ille dicit. ascendam suꝑ alcitudi¬
nem nubiũ. similis ero altissimo⁊ iste ca.en
forma cłi ess&e. non rapinam arbitratus est esse
se equalem do: sed sem&e ipsum exmaniuit for

Expanded text:
tis aperimus, si brevi commemoratione perstrintis aperimus, si brevi commemoratione perstringimus quid mortis auctor, quid vitae condiIste humano generi a paradisi sedibus expulso dicit: « Ecce venio et habitabo in medio tui . » Ille dicit: « Sedebo in monte testamenti, in lateribus aquilonis . » Iste dicit: « Ego autem sum vermis et non homo, opprobrium hominum et abjectio plebis . » Ille dicit: « Ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo : » Iste, « Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed semetipsum exinanivit, fo
Abbreviated transcription (Latin):
humilib aut̃ dat grãm. Audiant om̃s. Immun¬
dus est apud dm̃: omnis qui exaltat eor suum.
huiꝰ languoris pestem. audiamus cuncti: quod
filius formã infirmitatis nr̃e suscepit: ad hoc
inuisibilis non solum uisibilis sed etiam despec¬
tus apparuit: ad hoc contumeliarum ludibria.¬
& irrisionum probra. passionũ torm̃ta tolera¬
uit: ut suꝑbum non eẽ. hominẽ doceret humi¬
lis ds. Quanta gͦ humilitatis urtus est: ꝓpter
quam solam ueracit̾ edocendam is qui sine esti¬
matione magnus est. usq ad passionẽ factus
est paruus. Quia enim originẽ ꝑditioni
nr̃e se ꝓbuit suꝑbia diaboli: strumentum
redemptionis nrẽ. inuenta ẽ humilitas đi.
Hostis quippe nr̃ int̾ omina conditus. udi
supra omnia uoluit elatus: redeptor autẽ
nr̃ magnus. manens suꝑ omĩa. fieri int̾ om̃a
dignatus ẽ. paruus. S melius & elationis
causam detegimꝰ. & fundam̃ta humilita¬

Expanded text:
humilibus autem dat gratiam . » Audiant omnes: « Immunhumilibus autem dat gratiam . » Audiant omnes: « Immundus est apud Deum omnis qui exaltat cor . » Au Contra hujus languoris pestem, audiamus cuncti, quod Filius formam infirmitatis nostrae suscepit; ad hoc invisibilis non solum visibilis, sed etiam despectus apparuit; ad hoc contumeliarum ludibria, irrisionum opprobria, passionum tormenta toleravit, ut superbum non esse hominem doceret humilis Deus; quanta ergo humilitatis virtus est, propter quam solam veraciter edocendam is, qui sine aestimatione magnus est, usque ad passionem factus est parvus? Quia enim originem perditionis nostrae se praebuit superbia diaboli, instrumentum redemptionis nostrae inventa est humilitas Dei. Hostis quippe noster inter omnia conditus, videri supra omnia voluit elatus. Redemptor autem noster magnus manens supra omnia, fieri inter omnia dignatus est parvus. Sed melius et elationis causam detegimus, et fundamenta humilita
Abbreviated transcription (Latin):
ponere: audiant isti qi fatuȩ uirgines quȩ ua
ciuis uasculis ueniunt. ab internis nuptiis exclu¬
duntur. Rursum qi alit̾ temptari p̃latos. atq
alit̾ subditos p̃fati sumus: audiant illi qđ per
quendam sapientem dr. Ducem te constitue
runt noli extolli: sed esto iillis quasi unus
er illis: audiant isti obedite p̃positis uris &
snbiacete eis: ipsi enim ꝑuigilant quasi rationẽ¬
accepta potestate gloriantur. hoc qdđ abrahȩ uoce
inuitatua: audiant isti cũ contra rectores suos in
querela ꝓsiliunt. hoc quod murmuranti ppło
moysi & aaron uocib respondetur. Nec contra
nos est murmur ur̃m: sed contͣ dnm. Nos enĩ
qͥd sumus: Audiant illi. turbabuntur in con-¬
spectu eiꝰ. patres orphanorum & uidices uidua¬
rum: audiant isti qd contra contumaciam sub¬
ditoꝵ cħr. Qui resistit potestati: dĩ ordmnationi
resistit. Audiant simulom̃s. Ds̃ suꝑbis resistit:

Expanded text:
ponere . Audiant isti quia fatuae virgines, quae cum ponere . Audiant isti quia fatuae virgines, quae cum vacuis vasculis veniunt, ab internis nuptiis excluduntur . Rursum, quia aliter tentari praelatos, atque aliter subditos praefati sumus, audiant illi quod per quemdam sapienui, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . » Audiant isti, « Obedite praepositis vestris et subjacete eis. Ipsi enim pervigilant, quasi rationeaccepta potestate gloriatur, hoc quod Abrahae voce pisti bona in vita tua . » Audiant isti, cum contra rectores suos in querela prosiliunt, hoc quod murmuranti populo Moysi et Aaron vocibus respondetur: « Nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum: nos enim quid sumus ? » Audiant illi: « Turbabuntur in conspectu ejus patres orphanorum et judices viduarum . » Audiant isti, quod contra contumaciam subditorum dicitur: « Qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit . » Audiant simul omnes: « Deus superbis resistit,
Abbreviated transcription (Latin):
b. in est clamor in locutione: amaritudo in
silentio: dissolutio in hilaritate: furor in tristi¬
cia: inbonestas in actione: honestas in imagine:
erectio in incessu: rancor in responsione. Horum
mens semꝑ est ad irrogandas contumelias uali¬
da: ad tolerandas infirma: ad obȩdiendum pi¬
gra: ad lacessendos uͦ alios importuna: ad ea que
facere & debet & p̃ual&e ignaua: ad ea aucẽ quȩ
facere nec deb& nec p̃ualit parata. ł ec in eo qdł
sponte non appetit nullis exhortationib flectit᷑:
ad hoc aut̃ qđ latent᷑ desid̾at. querit ut cogatur:
qr dum metuit ex desid̾io suo uilescere: optat
ium in sua uoluntate tolerare. Igitur qr huima¬
nos animos aliter temptari ex rebus carnali¬
bus atq alit̾ ex spiritalib diximus: audiant
illi om̃is caro fenum. & omĩs gła eiꝰ sicut flos
feni: audiant isti qđ quib dam post nuracula ar.
tis. Audiant illi. diuitiȩ si affluant nolite cor ap¬

Expanded text:
bus, inest clamor in locutione, amaritudo in bus, inest clamor in locutione, amaritudo in silentio, dissolutio in hilaritate, furor in tristitia, improbitas in actione, inhonestas in imagine, erectio in incessu, rancor in responsione; horum mens semper est ad irrogandas contumelias valida, ad tolerandas infirma, ad obediendum pigra, ad lacessendos vero alios importuna, ad ea quae facere et debet et praevalet ignava, ad ea autem quae facere nec debet nec praevalet parata. Haec in eo quod sponte non appetit nullis exhortationibus flectitur; ad hoc autem quod latenter desiderat, quaerit ut cogatur: quia dum metuit ex desiderio suo vilescere, optat vim in ipsa sua voluntate tolerare. Igitur quia humanos animos aliter tentari ex rebus carnalibus, atque aliter ex spiritalibus diximus, audiant illi: « Omnis caro fenum, et gloria ejus sicut flos feni . » Audiant isti quod quibusdam post miracula dicitur: « tis . Audiant illi: Divitiae si affluant, nolite cor ap
Abbreviated transcription (Latin):
soleant. peius tacent: quia cum peccatores aliqͥs
de correctione audiunt: indignantes etiam respon¬
sionis u̾ba suspendunt. Cum his quando asꝑe a
gitur: sepe ad querelȩ uoces de hac ipsa asꝑitate
ꝓsiliunt. Cum uero eos magistri sui blande p̃ue¬
niunt. de hac ipsa humilitate qua preuenti sunt
grauius indignantur: & tanto eorum mens uastiꝰ
accenditur: quanto consid̾atius infirma udi.¬
catur. Eiĩ nimirũ qr humilitatem quȩ uirtutũ
mat᷑ est nesciunt: usũ sui laboris ꝑdunt. etiam¬
si qua bona sint quȩ oꝑari uideantur: qr sur¬
gentis fabricȩ robusta celsitudo non figitur.
quȩ nequaquam ꝑ fundam̃ti forcitudinem
inpetra solidatur. Soli gͦ ruinȩ crescit qđ edi¬
ficant: qi ante molẽ fabricȩ. humilitatis fun¬
damina non ꝓcurant. Quos bene ab intimis
ꝓdimus: si paucis in exteriorib ostendamtis.
Cunctis nanq apd̃ se suꝑba cogitatione tum̃ti¬

Expanded text:
soleant, pejus tacent. Quia cum peccantes aliquid soleant, pejus tacent. Quia cum peccantes aliquid de correctione audiunt, indignantes etiam responsionis verba suspendunt. Cum his quando aspere agitur, saepe ad querelae voces de hac ipsa asperitate prosiliunt. Cum vero eos magistri sui blande praeveniunt, de hac ipsa humilitate qua praeventi sunt, gravius indignantur; et tanto eorum mens fortius accenditur, quanto consideratius infirmari dicitur. Hi nimirum quia humilitatem quae virtutum mater est nesciunt, usum sui laboris perdunt; etiamsi qua bona sint, quae operari videantur, quia surgentis fabricae robusta celsitudo non figitur, quae nequaquam per fundamenti fortitudinem in petra solidatur; soli ergo ruinae crescit, quod aedificant, qui ante molem fabricae, humilitatis fundamenta non procurant. Quos bene ab intimis prodimus, si paucis in exterioribus ostendamus. Cunctis namque superbia apud se cogitatione tumenti
Abbreviated transcription (Latin):
ut dm̃ res humanas curare non estiment: qr
ei oui quasi iure rep̃henditur. esse se cõmissos
dolent. Sicq dum contra rectorẽ suꝑbiunt.
etiam contra iudicia conditoris intumescunt:¬
& dum pastoris uitam diiudicant: ipsam quoq
sapientiam omnia disponentẽ impugnant.
Sepe aut᷑ rectoris sui dictis ꝓt̾ue obuiant: &
eandem uocis suꝑbiam lib̾tatem uocant. Sic qͥp¬
pe elatio se quasi ꝓ rectitudine lib̾tatis obicit:
sic̃ sepe se timor ꝓ humilitate supponit. Nam
sicut pleriq reticent extimore. & tam̃ tacere se
estimant ex humilitate: ita non nulli locuntur
ꝑ impatientiam elationis: & tam̃ loqui se cre¬
dunt ꝑ lib̾tatem rectitudinis. Aliqñ aut̃ sub¬
diti ꝓt̾ua quȩ sentiunt. nequaquam ꝓdunt:
& hii quorum loquacitas uix cõpescitur:⁊ non¬
nunquam ex sola amaritudine intum raneo¬
ris obmutescunt. Quiꝑ dolorem mentis ꝓca¬
citatis sue uerba subtrahentes. cum male loqͥ

Expanded text:
ut Deum res humanas curare non aestiment, quia ut Deum res humanas curare non aestiment, quia ei qui quasi jure reprehenditur, esse se commissos dolent; sicque dum contra rectorem superbiunt, etiam contra judicia conditoris intumescunt. Et dum pastoris sui vitam dijudicant, ipsam quoque sapientiam omnia disponentem impugnant, se autem rectoris sui dictis proterve objiciunt, et eamdem vocis superbiam libertatem vocant. Sic quippe elatio se quasi pro rectitudine libertatis objicit, sicut saepe se et timor pro humilitate supponit. Nam sicut plerique reticent ex timore, et tamen tacere se aestimant ex humilitate, ita nonnulli loquuntur per impatientiam elationis, et tamen loqui se credunt per libertatem rectitudinis. Aliquando autem subditi proterva quae sentiunt nequaquam produnt; et hi quorum loquacitas vix compescitur, nonnunquam ex sola amaritudine intimi rancoris obmutescunt: qui per dolorem mentis procacitatis suae verba protrahentes, cum male loqui
Abbreviated transcription (Latin):
nullum iam quasi dignum respiciat. cui ȩqua¬
nimit᷑ loquatur. Unde & mox m̃tis tranquil¬
litas iniram uertitur: qr dum cunctos despicit:
dum sensũ uitãq omnium sine mod̾atione re¬
p̃bendit: tanto inrefrenatius se in iracundiam
dilatat: quanto eos qui sibi cõmissi sunt. esse
sibimn&ẽ indignos putat. At contra cum subiec¬
torum cor suꝑbia instigat: hoc sũ moꝑe agere
nititur. ut sua acta considare funditus negligat᷑:
&t semꝑ tacit is cogitationib rectoris sui iudices
fiant. Qui dum in illo qđ rep̃hendere debeast
importune respiciunt: in sem& ipsis qđ corrigast
nunquã uident. Uñ & tanto atrocius ꝑeunt. qͣn¬
to a se oculos auertunt: ꝙ in huius uitȩ itinere
offendentes corruunt. dum alibi intendunt.
E quidem peccatores se asserunt: nec tam̃ tantũ
ut tam noxie in regimine ꝑ sonȩ traderentur.
Et dum eiꝰ facta despiciunt: dum p̃cepta contẽp¬
nunt: ad tantam usq insaniam deuoluuntur.

Expanded text:
nullum jam quasi dignum respiciat, cui aequanullum jam quasi dignum respiciat, cui aequanimiter loquatur, unde et mox mentis tranquillitas in iram vertitur. Quia dum cunctos despicit, dum sensum vitamque omnium sine moderatione reprehendit, tanto irrefrenatius se in iracundiam dilatat, quanto eos qui sibi commissi sunt esse sibimet indignos putat. At contra, cum subjectorum cor superbia instigat, hoc summopere agere nititur, ut sua acta considerare funditus negligant, et semper tacitis cogitationibus rectoris sui judices fiant. Qui dum in illo quod reprehendere debeant importune respiciunt, in semetipsis quod corrigant nunquam vident. Unde et tanto atrocius pereunt, quanto a se oculos avertunt. Quia in hujus vitae itinere offendentes corruunt, dum alibi intendunt, et quidem peccatores se asserunt, nec tamen tantum, ut tam noxiae in regimine personae traderentur, et dum ejus facta despiciunt, dum praecepta contemnunt, ad tantam usque insaniam devolvuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
Alt᷑ infimis & t̾renis rebus: alter sũmis cęlesti¬
busq turtutib. Nna tam̃ eadẽq ante di oculos
agitur: quamiuis ad humana eorda ueniens.
in eorum obtutib diuerso amictu pallietur.
Nam cum is qui det̾rena prius gła suꝑbie¬
bat. pꝰmodum de scĩtate extollitur: nequaꝙͣ
cor eius elatio deseruit: sed ad eum consueta
ueniens. ut cognosci nequeat. uestem muta¬
uit. Sciendum quoq est: qđ alit̾ hec p̾posi¬
tos atq alit̾ subditos temptat. Prȩlato nanq
in cogitationibus suggerit. qr solo uice meri¬
to suꝑ cȩt̾os ercreuit: & si qua ab eo beue ali¬
quando gesta sunt. hec importune eiꝰ animo
obicit. Et cum hunc do singularit᷑ placuisse¬
insinuat: quo facile stggesta ꝑsuadeat. ipsam add
testimonium potestatis traditȩ retributionem
liorem cerneret: om̃s hos sub tuo regimine non
dedisset. Eiusq mox mentem erigit: uiles atq
inutiles eos qui subiecti sunt ostendit: ita ut

Expanded text:
alter infimis et terrenis rebus; alter summis coelestialter infimis et terrenis rebus; alter summis coelestibusque virtutibus: una tamen eademque ante Dei oculos agitur, quamvis ad humana corda veniens, in eorum obtutibus diverso amictu pallietur. Nam cum is, qui terrena prius gloria superbiebat, postmodum de sanctitate extollitur, nequaquam cor ejus elatio deseruit; sed ad eum consueta veniens ut cognosci nequeat, vestem mutavit. Sciendum quoque est, quod aliter haec propositos, atque aliter subditos tentat; praelato namque in cogitationibus suggerit, quia solo vitae merito super caeteros excrevit; et si qua ab eo bene aliquando gesta sunt, haec importune ejus animo objicit, et eo hunc Deo singulariter placuisseinsinuat: quo facilius suggesta persuadeat, ipsam ad testimonium potestatis traditae retributionem liorem cerneret, omnes hos sub tuo regimine non dedisset, ejusque mox mentem erigit. Viles atque inutiles eos, qui subjecti sunt, ostendit, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ. Ante riunam exaltatur cor. Hinc ꝑ
danihelẽ r. In aula baby lonis deambulabat
rex: responditq & ait. Nonne hȩc ⁊ babylon
magna: quam ego ȩdificaui in domũ regni.
in robore fortitudinis meȩ. & in gła decoris mei:
Sed hunc tumorẽ quã concita uindicta rep̃s¬
serit: ilico adiungit dicens. Cũ adhuc sermo
esset in ore regis: uox de cȩlo ruit. Tibidr na¬
buchodonosor rer. Regnũ transie ater scab
hominb te eicient: & cum bestiis & feriserit
habitatio tua. fẽnum quasi bos cõmedes: &t lep¬
tem tpr̃amutabuntur suꝑ te. Ecce quia tumor
mentis usq ad aꝑta uerba se ꝓtulit: patientia
iuidicis ꝓtinus usq ad sententiam eruꝑit: tan¬
toq hunc districtius ꝑculit: quanto eiꝰ se suꝑ¬
bia ĩmod̾atius ererit. Et qr enumerando bona
alios ex rebus scłaribus: alios uͦ ex spiritalibus pos¬
sidet. A liter nanq intumescit auro: alt̾ eloqͥo.

Expanded text:
scriptum est: Ante ruinam exaltatur cor . Hinc per scriptum est: Ante ruinam exaltatur cor . Hinc per Danielem dicitur: In aula Babylonis deambulabat rex; responditque et ait: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni, in robore fortitudinis meae, in gloria decoris mei? Sed hunc tumorem quam concita vindicta represserit, illico adjungit, dicens: Cumque adhuc sermo esset in ore regis, vox de coelo ruit: Tibi dicitur, Nabuchodonosor rex: Regnum tuum transibit a te, et ab hominibus et ejicient, et cum bestiis ferisque erit habitatio tua, fenum quasi bos comedes, et septem tempora mutabuntur super te. » Ecce quia tumor mentis usque ad aperta verba se protulit, patientia judicis protinus usque ad sententiam erupit; tantoque hunc districtius perculit, quanto ejus se superbia immoderatius erexit; et quia enumerando bona alios ex rebus saecularibus, alios vero ex spiritualibus possidet. Alter namque intumescit auro; alter eloquio;
Abbreviated transcription (Latin):
cum mentem suꝑbia irrumpit: & quo dece¬
orem quenq ceꝑit. eo in dominio durior ex¬
urgit: quia quo amplius res uirtutis sine hu¬
militate agitur: eo latiꝰ ista d̾natur. Quisqͥs
uero eiꝰ in se tẏrannidem captiua mente susce¬
perit: hoc pͥmũ dãnũ patitur. qđ clauso cordis
oculo iudicũ equitatem ꝑdit. Nam cuncta quȩ
ab aliis uł bene geruntur displicent: E sola ei
quȩipse uel prane egerit placent. Semꝑ aliena
oꝑa despicit: semꝑ miratur quod facit: quia seo
quicqͥd egerit. egisse se singłarit᷑ creditato meo¬
ꝑ cogitationem: & cum se in cunctis transcende
cȩteros estimat: ꝑ lata cogitationũ spasia segũ
deambulans laudes suas tacitus clamat. bloti¬
munquã ũ ad tantam elationem mensaucit.
ut meo qd tumet. etiã ꝑ ostentationẽ locutio¬
iis effrenet᷑. S tanto facilius ruina sequit᷑: q̃ nto
apđ̃ se quisq impudentiꝰ exaltatur. hinc eium

Expanded text:
cum mentem superbia irrumpit; et quo diticum mentem superbia irrumpit; et quo ditiorem quemque ceperit, eo in dominio durior exsurgit, quia quo amplius res virtutis sine humilitate agitur, eo latius ista dominatur. Quisquis vero ejus in se tyrannidem captiva mente susceperit, hoc primum damnum patitur, quod clauso cordis oculo, judicii aequitatem perdit. Nam cuncta quae ab illis vel bene geruntur, displicent: sola ei quae ipse vel prave egerit, placent; semper aliena opera despicit, semper miratur quod facit: quia et quidquid egerit, egisse se singulariter credit; r cogitationem, et cum se in cunctis transcendere caeteros aestimat, per lata cogitationum spatia secum deambulans, laudes suas tacitus clamat. Nonnunquam vero ad tantam elationem mens ducitur, ut in eo quod tumet etiam per ostentationem locutionis effrenetur. Sed tanto facilis ruina sequitur, quanto apud se quisque imprudentius exaltatur. Hinc enim
Abbreviated transcription (Latin):
feruescere sicut ollam facit: unde & humanas
mentes in quodam feruore insamȩ concutit:
sed ꝑaꝑta oꝑa qualit̾ concussi animũ euertat
ostendit. Intus namq prius ebullit in elati¬
one: qł foras pꝰ modum spumat in oꝑe. S
debemus hanc subtilius sollicitiusq discutere:
atq ad humanas mentes. quanta uł qualis ue¬
niat. & quib qualit̾ subripiat demonstrare.
Alia quippe uicia eas solũmͦ uirtutes unp̾tuss.
quib ipsa destruuntur: ut uidelic& ira pati¬
entiam. castrimargia abstinentiam. libido
continentiã expugnet. Suꝑbia aut̃ quã uici¬
orum radicem diximꝰ. neqͥꝗͣ inius uirtutis ex¬
tinctione contenta. contra cuncta animȩ mẽbra
seerigit: & quasi generalis ac pestifer morb
corpus om̃e corrumpit: ut quicqͥd illa inua¬
dente agitur. etiam si esse uirtus ostenditur.
non ꝑhoc o. sed soli uanȩ głe seruiatur. Qsi
.ii. tyrannꝰ quidam obsestam ciuitatẽ int̾cipit.

Expanded text:
fervescere sicut ollam facit. Unde et humanas fervescere sicut ollam facit. Unde et humanas mentes in quodam fervore insaniae concutit, sed per aperta opera qualiter concussi animam evertat ostendit. Intus namque prius ebullit in elatione, quod foris postmodum spumat in opere Vdebemus hanc subtilius sollicitiusque discutere, atque ad humanas mentes quanta vel qualis veniat, 1138 et quibus qualiterve subripiat, demonstrare. Alia quippe vitia eas solummodo virtutes impetunt quibus ipsa destruuntur, ut videlicet ira patientiam, gastrimargia abstinentiam, lcontinentiam expugnet. Superbia autem, quam vitiorum radicem diximus, nequaquam unius virtutis exstinctione contenta, contra cuncta animae membra se erigit, et quasi gecorpus omne corrumpit, ut quidquid illa invadente agitur, etiamsi esse virtus ostendatur, non per hoc Deo, sed soli vanae gloriae servitur. Quasi enim tyrannus quidam obsessam civitatem intercipit,
Abbreviated transcription (Latin):
unde menbra illiꝰ. breui nobis designatione
filios suꝑbiȩ. Ut letuathan iste incunctis quȩ
suꝑius dicta sunt caderet: sola suꝑbia ꝑtulit.
Neq enĩ ꝑ tot illos uiciorũ ramos aresceret:
nisi ꝑ hanc prius iradice putruisset. Scͥptũ
enim ipse succubuit: ꝑhanc sequentẽ hominẽ
strauit. Eo et enim telo salutem nr̃e immortali¬
tatis impetiit: quo uitam suȩ beatitudinis ex¬
tuixit. S iccirco hanc dns in finem suȩ locutio¬
nis inseruit: ut cũ post mala omĩa leuiathan
istius suꝑbiam diceret. qͥd eẽt malis omnib
ddet̾us indicaret: quãuis etiõ ꝑ hoc quod in
imo ponitur: uicioꝵ radix esse monstratur.
Sic̃ enim inferuis radix tegitur. sed ab illa ra¬
mi extrinsecus expanduntur: ita se suꝑbia
intrinsecus celat: sed ab illa ꝓtinus aꝑta ui¬
cia pullulant. Nulla quippe mala adpubli¬
cum ꝓdirent: nisi hȩc mentẽ in occulto con¬
stringeret. Hȩc ÷ quȩ leuiathan istius sensũ

Expanded text:
unde membra illius brevi nobis designatione unde membra illius brevi nobis designatione ium superbia.---Ut Leviathan iste in cunctis quae superius dicta sunt caderet, sola se superbia perculit. Neque enim per tot illos vitiorum ramos aresceret, nisi per hanc prius in radice putruisset. Scriptumenim ipse succubuit, per hanc se sequentem hominem stravit. Eo etenim telo salutem nostrae immortalitatis impetiit, quo vitam suae beatitudinis exstinxit. Sed idcirco hanc Dominus fini suae locutionis inseruit, ut cum post mala omnia Leviathan istius superbiam diceret, quid esset malis omnibus deterius indicaret. Quamvis etiam per hoc quod in imo ponitur vitiorum radix esse monstretur. Sicut enim inferius radix tegitur, sed ab illa rami extrinsecus expanduntur, ita se superbia intrinsecus celat, sed ab illa protinus aperta vitia pullulant. Nulla quippe mala ad publicum prodirent, nisi haec mentem in occulto constringeret. Haec est quae Leviathan istius sensum
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ est quod leuathan iste qui ꝑ corpoream besti¬
am designatur. sublime uidere describitur:
quia uidelicet cordis suꝑbia cũ exteriꝰ usq ad
corpꝰ extenditur. prius ꝑ oculos indicatur. Ip¬
si quippe ꝑ fastum tumoris inflati. quasi ex
sublimi respiciunt: & quo se depͥmunt. altiꝰ
extollunt. Nisi enim suꝑbia ꝑ oculos quasi ꝑ
quasdam se fenestras ostenderet: nequaꝙͣ dõ
psalmista diriss. Populum humilẽ saluum
facies: & oculos suꝑboꝵ humiliabis. Nisi se
suꝑbia ꝑ oculos fundet: salomon qͦq de ndee
elatione non diceret. Generatio cuiꝰ excelsi st̃
oculi. & palpebrȩ eiꝰ malta subrectȩ. Quia gͦ
ꝑ corporeum animal leuiathan iste signatur:
&t suꝑbia usq ad corpus ꝓdiens. aꝑtius ocu-¬
lis principatur: antiquus hostis quasi de
sublimi om̃s uidere describitur. S quia multa
de ostendendo humani generis inimico ꝓlata
sunt: ualde mens appetit. ut in fine locutio.¬
nis duĩcȩ. unũ aliquid manifestius expͥmatui

Expanded text:
vero quod Leviathan iste, qui per corpoream bestiam designatur, sublime videre describitur, quia videlicet cordis superbia cum exterius usque ad corpus extenditur, prius per oculos indicatur. Ipsi quippe per fastum tumoris inflati, quasi ex sublimi respiciunt, et quo se deprimunt, altius extollunt. Nisi enim superbia per oculos quasi per quasdam se fenestras ostenderet, nequaquam Deo Psalmista dixisset: Populum humilem salvum facies, et oculos superborum humiliabis . Nisi se superbia per oculos funderet, Salomon quoque de Judaeae elatione non diceret: Generatio cujus excelsi sunt oculi, et palpebrae ejus in altum subrectae . Quia ergo per corporeum animal Leviathan iste signatur, et superbia usque ad corpus prodiens apertius oculis principatur, antiquus hostis quasi de sublimi omnes videre describitur. Sed quia multa ad ostendendum humani generis inimicum prolata sunt, valde mens appetit, ut in fine locutionis dominicae, unum aliquid manifestius exprimatur,
Abbreviated transcription (Latin):
bus declaratur. Int̾rogaturum quippe se ꝑhi¬
buit: sed nichil int̾rogando subiungit. Nam
sola de se humilia sentiens: & quȩ miscdit a
ditu auris audiui te: nc̃ aut oculus m̃s mi¬
det te. His nimirum uerbis aꝑte indicat: qr
quanto uisus suꝑior ẽ auditu: tanto differt
ab eo qđ prius exticit. & hoc qđ postmodum

Expanded text:
bus declaratur. Interrogaturum quippe se perhibus declaratur. Interrogaturum quippe se perhibuit, sed nihil interrogando subjungit. Nam sola de se humilia sentiens, et quae misericorditu audivi te, nunc autem oculus meus videt te. - His nimirum verbis aperte indicat, quia quanto visus superior est auditu, tanto differt ab eo quod prius exstitit, et hoc postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
desidiis inhiare. Et qr id̾o quisqͥs in t̾rogat. ut
discere ualeat qđ ignorat: homini d̃m int̾roga¬
re est: in conspectu eiꝰ nescientem se cognoscere
Responłe aut̃ di ẽ. eum qui se hrmilit mescu¬
entem cognouerit: occultis inspirationib eru
hȩc tua pietas ꝑcipiens adiuuat: adde mulo¬
pliciora consurgant. Bona quippe uota quo¬
ties effectum ꝑcipiunt. multiplicantir. disl¬
de alias scͥptum ẽ. Ego clamaui: qm̃ exaudisti
me. Non enim ait qr clamaui exaudrstr. so
clamaui qͥm̃ exaudisti me. Qui erim loquenᷤ
exauditus fuerat: uotis ꝓficientib exauditus
clamabat. Int̾rogabo te: & responde rr. Ac
si diceret. Nescientẽ me ex tuȩ scientie con¬
templatione cognoseo. Int̾roganti gͦ respon¬
de: idest stulticiam ꝓpriam humilit cognos.¬
centem doce. Quia eñ int̾rogaret ipse et desi¬
dio humilitatis & dm sibi respondere quere¬
ret ex magistĩo aspirationis: uerbis sequenti¬

Expanded text:
desideriis inhiare. Et quia ideo quisque interrogat, ut desideriis inhiare. Et quia ideo quisque interrogat, ut discere valeat quod ignorat, homini Deum interrogare est in conspectu ejus nescientem se cognoscere. Respondere autem Dei, est eum qui se humiliter nescientem cognoverit occultis inspirationibus eruipe, ut dum haec tua pietas percipiens adjuvat, ad te multipliciora consurgant. Bona quippe vota quoties effectum percipiunt, multiplicantur. Unde alias scriptum est: Ego clamavi, quoniam exaudisti me . Non enim ait: Quia clamavi, exaudisti me; sed clamavi, quoniam exaudisti me. Qui enim loquens exauditus fuerat, votis proficientibus exauditus clamabat: Interrogabo te, et responde mihi. Ac si diceret: Nescientem me ex tuae scientiae contemplatione cognosco. Interroganti igitur responde, id est stultitiam propriam humiliter cognoscentem doce. Quia enim interrogaret ipse ex desiderio humilitatis, et Deum sibi respondere quaereret ex magisterio aspirationis, verbis sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
miliare: & considatione creatoris. nichil de se
aliua quam abiecta sentire. Sc̃ĩitaq uiri dũ
diuiitatis sententias audiunt. quantomagis
contẽplando ꝓficiunt: tanto amplius despici¬
endo quod sunt. aut nichil aut ꝓpe nichil se
esse cognoscunt. Respondeat gͦ diurinis sermo¬
nib beatus iob: & sapient̃ ꝓficiens. stultum se
esse dep̾hendat dicens. Insipient̃ locutꝰ sum:
&e quȩ ultramodum excederent scientiã meam.
Eccetanto se amplius redarguit: quanto amplꝰ
ꝓfec̃. Et scientiam suã ultra modũ excessisse
credidit: ꝙr in uerbis dnĩ plus quam estimaue
dire nr̃m est: sono aliunde uenienti. aurẽ alio
positam cõmodare. At contra do cui extra ni¬
chil est audire ꝓprie est: sub sema ipso surgen¬
tia desiłia nr̃a ꝑcipere. Ad dm gͦ qui & tacentium
corda cognoscit. loqui nr̃m est: non uocib guitu¬
ris id quod sentimus ꝓdere: sed ꝓiitis ad illum

Expanded text:
miliare et consideratione creatoris nil de se miliare et consideratione creatoris nil de se aliud quam abjecta sentire. Sancti itaque viri dum divinitatis sententias audiunt, quanto magis contemplando 1145 proficiunt, tanto amplius despiciendo quod sunt, aut nihil, aut prope nihil se esse cognoscunt. Respondeat ergo divinis sermonibus beatus Job, et sapienter proficiens, stultum se esse deprehendat, dicens: Insipienter locutus sum, et quae ultra modum excederent scientiam meam. Ecce tanto se amplius redarguit, quanto amplius proficit, et scientiam suam ultra modum excessisse se credidit, quia in verbis Domini plus dire nostrum est sono aliunde venienti aurem alio positam commodare. At contra Deo, cui nil extra est, audire proprie est sub semetipso surgentia desideria nostra percipere. Ad Deum ergo, qui et tacentium corda cognoscit, loqui nostrum est non vocibus gutturis id quod sentimus prodere, sed promptis ad illum