comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do deterreat q̃ scire se non amari nec amatum iri
credere ꝙͣuis id non facile creditura sit ceca et cu-¬
pida mens amantis qui unus ex illo grege de quo
scribitur ꝙ qui amant ip̃i sibi sompnia fingunt¬
ꝙͣ male sobi est non sentit obturpuit qui malo suo
gaudet insanit Gaudium. Apud me fateor delec-¬
tabile est amare Ratio. Odiosum mallem et mo-¬
lestum quo et fuga mali prompcior foret et propin-¬
quior spes salutis Nunc delectacio morbum ait
Sanus enim fieri respuit quem delectat egrotare¬
Gaudiũ. Ut libet apud me quidem ingenuum¬
alias ingenium est amare Ratio. Ut quisq sapit
et loquitur apud me uero seruile prorsus ac langui-¬
dum et quod fortissimos uiros emolliat eneruet q
Dicam ꝙ nemo est qui nesciat Nemo erit qui audiẽs
non miretur Sic magnarum rerum recordatio nichil
stientibus admiranda est Neue omnia sequar quod
nec necessarium puto nec possibile duarum toto orbe

Expanded text:
do deterreat quam scire se non amari nec amatum iri do deterreat quam scire se non amari nec amatum iri credere — quamvis id non facile creditura sit ceca et cupida mens amantis, qui unus est ex illo grege, de quo scribitur quod qui amant ipsi sibi somnia finguntam male sibi est non sentit, obtorpuit; qui malo suo gaudet, insanit. Apud me, fateor, delectabile est amare. Odiosum mallem ac molestum, quo et fuga mali promptior foret et propinquior spes salutis. Nunc delectatio morbum alit; sanus enim fieri respuit quem delectat egrotare. Ut libet: apud me quidem ingenuum est amare. Ut quisque sapit et loquitur; apud me vero servile prorsus et languidum et quod fortissimos etiam viros emolliat enervetque. Dicam quod nemo est qui nesciat, nemo erit qui audiens non miretur — sic magnarum rerum recordatio vel scientibus admiranda est — neve omnia sequar, quod nec necessarium puto nec possibile. Duarum toto orbe
Abbreviated transcription (Latin):
menciendi fallendi studium fructusq fallacie hec
siigula multoq maxime hec onnia quidquid illiꝙ
ore prodierit suspectum faciunt Gaudium. Amo
quod iure animum delectet et dulciter ardeo Ratio.
Credis ex me audire quod ille magister amoris ait ut
feliciter amans gaudeas et uentu tuo nauiges uo-¬
luptatis id quidem non consilii est Ego uero quo sua¬
uius arseris eo caucius ex incendio fugiendum con-¬
sulo Tunc sunt mala periculosissima cũ delectant
Sepe suauitatem hanc durissimus finis exasperat¬
Gaudiũ. Amo amorq Ratio. Ut sit ita quid nisi
duplex nodus nexus arcior grauius discrimen Meliq
de te sperarem si amares tantum non eciam ama/¬
reris Et si eciam facilitatem amoris atq difficulta¬
tem eque nociuam quidam dicant ꝙ facilitate aĩq
capiatur cum difficultate contendat Ego tamen¬
ista alias ita sentio Nichil ad amandum efficacius
ꝙ amari Contraq Nichil esse quod magis ab amã¬

Expanded text:
mentiendi, fallendi studium fructusque fallacie, hec mentiendi, fallendi studium fructusque fallacie, hec singula multoque maxime hec omnia, quicquid illius ore prodierit suspectum faciunt. Amo quod iure animum delectet et dulciter ardeo. Credis ex me audire quod ille magister amorum ait, ut feliciter ardens gaudeas et vento tuo naviges; voluptatis id quidem, non consilii est. Ego vero, quo suavius arseris eo cautius ex incendio fugiendum consulo: tunc sunt mala periculosissima, cum delectant. Sepe suavitatem hanc durissimus finis exasperat. Amo amorque. Ut sit ita, quid nisi duplex est nodus, nexus arctior, gravius discrimen? Melius de te sperarem si amares tantum, non etiam amareris. Etsi enim facilitatem amoris atque difficultatem eque nocivam quidam dicant, quod facilitate animus capiatur, cum difficultate contendat, ego tamen ita sentio: nichil ad amandum efficacius quam amari contraque nichil esse quod magis ab aman
Abbreviated transcription (Latin):
quantitas certe sed qualitas estimanda est Unde
scilicet profecta quibus parta modis multe magne
dotes malis artibus sunt quesite helyopolitanum
et punicum morem nosti quorum imptis non pie-¬
tate patria sed stupris ac dedecore dos constabat.
Ratis fruor amoribus Ratio. Gratis
insidiis opprimendus Gaudiũ. Gratis
uror amoribus Ratio. Bene ais uror
Est enim amor latens Ignis gratum uuluus sapi-¬
dum uenenum Dulcis amaritudo delectabilis
morbus iocundum supplicium blanda mors Ge
potes Qͫ in ambiguo est nisi forte nocturnum
mliercule tue murmur in testimonium trahis¬
Gaudium. Amor haud dubie Ratio. Persuasit
ut uideo nec magnum suadere uolentibus Ounis
amans cecus et credulus ꝙ si fidem iuramento
uiramento uis messe scriptum ab amante cyrog̃-¬
phum tenera in glacie testibus austris in mediũ
profert Sedo iusane nichil unꝙͣ impudice preser-¬
timn credas femine sexus ardor leuitas ꝯsuetudo

Expanded text:
quantitas certe, sed qualitas existimanda est, unde quantitas certe, sed qualitas existimanda est, unde scilicet profecta, quibus parta modis: multe magne dotes malis artibus sunt quesite. Heliopolitanum et Punicum morem nosti, quorum nuptiis non pietate patria, sed stupris ac dedecore dos constabat. 69 ratis fruor amoribus. Gratis insidiis opprimendus! Gratis uror amoribus. Bene ais: “uror”; est enim amor latens ignis, gratum vulnus, sapidum venenum, dulcis amaritudo, delectabilis morbus, iucundum supplicium, blanda mors. Amcundum in ambiguo est, nisi forte nocturnum muliercule tue murmur in testimonium trahis. Amor haud dubie. Persuasit, ut video; nec magnum persuadere volentibus: omnis amans cecus et credulus. Quod si fidem iuramento amatorio vis inesse, scriptum ab amante cyrographum tenera in glacie testibus austris in medium profer. Sed, o insane, nichil unquam, impudice presertim, credas femine: sexus, ardor, levitas, consuetudo
Abbreviated transcription (Latin):
uullus Non audebas uicia reprehendere dum respi-¬
cies dotem Non presumes humiliare illam per quã
te memineris superbire Nec fastidia duntaxat ac
tedia sed probra eciam et iuiurias tollerabis An
forte non aurelii anthonii principis illiꝯ meniisti
qui philoz ophi cognonieu ob imperiũ non omisit
qui cum uxoris nosceret adulteria et amici ut eã
uel occideret uel saltem diuutteret hortarentur Res¬
pondebat Si uxorem dimittimus reddamꝰ et dõtẽ
Dos autem erat imperium Uides ut ingentis uiri
animum dos frenabat Tuum forsitan nõ frenabit¬
est Ratio. Dos matrimomi oueribus supportandis
non auaricie estibus irritandis inuenta est Itaq quo
magis illam exaggeras magis infamas utq utriq
mole sua noceat et hinic dantis impudenciam hinc
concupistentiam recipientis auctura sit Gaudiũ.
Est michi permaxima dos uxoris Ratio. Non ꝙͣta
sit dos sed qualis sit uxor refert Et in dote ip̃a non

Expanded text:
nullus. Non audebis vitia reprehendere dum respinullus. Non audebis vitia reprehendere dum respicies dotem, non presumes humiliare illam per quam te memineris superbire nec fastidia duntaxat ac tedia sed probra etiam et iniurias tolerabis. An forte non Aurelii Antonini principis meministi, illius qui philosophi cognomen ob imperium non omisit, qui, cum uxoris nosceret adulteria et amici ut eam vel occideret vel saltem dimitteret hortarentur, respondebat: “Si uxorem dimittimus, reddamus et dotem”? Dos autem erat imperium. Vides ut ingentis viri animum dos frenabat; tuum forsitan non frenabitest. Dos matrimonii oneribus supportandis, non avaritie estibus irritandis inventa est; itaque quo magis illam exaggeras, magis infamas, ut que utrinque mole sua noceat et hinc dantis impudentiam, hinc concupiscentiam accipientis auctura sit. Est michi maxima dos uxoris. Non quanta sit dos, sed qualis sit uxor refert et in dote ipsa non
Abbreviated transcription (Latin):
Magnam michi dotem uxor attulit Ratio. Sic ue¬
rius magnum precium libertatis tue que si tibi cara
esset ut decuit nullo eciam precio uendidisses uen¬
Gaudium. Ditissima michi uxor obtigit Ratio.
De moribus nichil narras nempe nichil ut reor de
moribus cogitasti deq optimis femine dotibus fide
perecundia castitate modestia Sunt uobis ista con-¬
temptiu Et solum in npciis uestris actendit᷑. dos
et forma Hoc est auaricia et libido promibe matri-¬
moniis hiis condignis Gaudium. Pecuniosissima
est coniuux Ratio. Uide au non themystodeum
illud consilium quo diffinit Malle se uirũ pecunia
ꝙͣ pecunia uiro iudigentem recte eciam ad femiũs
trahi possit. Gaudium Oxor michi prediues est Rõ.
Quanto melius erat cum inopi requiestere ꝙͣ la¬
borare cum superba melius esurire cum pauper,
cula ꝙͣ cum insolenti diuite litigare Gaudu
Coniugis dos nnmensa est racio. Consequens
est ut animi elatiosit immensa timor autem uiri

Expanded text:
Magnam michi dotem uxor attulit. Dic veMagnam michi dotem uxor attulit. Dic verius: magnum pretium libertatis tue, que si tibi cara esset ut decuit, nullo eam pretio vendidisses. Ditissima michi uxor obtigit. De moribus nichil narras. Nempe nichil, ut reor, de moribus cogitasti deque optimis femine dotibus, fide, verecundia, castitate, modestia: sunt vobis ista contemptui et solum in nuptiis vestris attenditur dos et forma; hec est avaritia et libido, pronube matrimoniis his condigne. Pecuniosissima est coniunx. Vide an non themistocleum illud consilium quo diffinit malle se virum pecunia quam pecuniam viro indigentem recte etiam ad feminas trahi possit. Uxor michi perdives est. Quanto melius erat cum inopi requiescere quam laborare cum superba! melius esurire cum paupercula humili quam cum insolenti divite litigare. Coniugis dos immensa est. Consequens est ut elatio animi sit immensa, timor autem viri
Abbreviated transcription (Latin):
alias meci Ratio. Multum dotata uxore nichil est
importunius nichil intractabilius Nil sibi nõ licitu
arbitratur que suas operas mariti comparat egestati
que uirum pascit dominam se putat esse nõ sociam¬
Gaudiũ. Magna dos meuni subiit lymen Ratio.
Unde dos ingreditur inde libertas egreditur quod
bene prouiderat ligurgus cuius lege cautum fuit
Ut iudotate nuberent et adiecta ratio ut uxoris res
eligerentur non pecuiie Seueriusq materna sua
uiri cohercerent cum nullis frenis dotis tenerent.
Utrumiq sapienter Nam et uere multis in domibus
non uiro uxor sed pecunia nubit auaricie Et est
utiq magna dos licencia coniugis fremim uiri uirt¬
Gaudiũ. Ingens cum uxore dos obuenit Racio.
Muta ordinem ymmno enim cum ingenti dote uxor
subiit quam licencius exclusisses si sola possit ex-¬
cludi planum coniugium obscenum ubi non spes
prolis ad cubiculum uiri sed ad arculam auaricie
impulsu dos concupita deducitur Gaudium.

Expanded text:
i. Multum dotata uxore nichil est i. Multum dotata uxore nichil est importunius, nichil intractabilius; nil sibi non licitum arbitratur: que suas opes mariti comparat egestati, que virum pascit, dominam se putat esse, non sociam. Magna dos meum subiit limen. Unde dos ingreditur, inde libertas egreditur, quod bene providerat Lycurgus, cuius lege cautum fuit ut indotate nuberent, et adiecta ratio ut uxores eligerentur, non pecunie securiusque matrimonia sua viri coercerent, cum nullis frenis dotis tenerentur. Utrunque sapienter: nam et vere multis in domibus non viro uxor, sed pecunia nubit avaritie et est utique magna dos licentia coniugis, frenum viri. Ingens cum uxore dos obvenit. Muta ordinem: immo enim cum ingenti dote uxor subiit quam libentius exclusisses, si sola posset excludi. Plane coniugium obscenum, ubi non spe prolis ad cubiculum viri virgo, sed ad arculam avaritie impulsu dos concupita deducitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sterilis unica tantum at fecunda quidez
sarcia domũs est multiplex Notum est illud comi-¬
tum uxorem duxi quam non ibi miseram uidi siati
filii alia cura Gaudium. Non fecunda tantum sed
facunda uxor est Ratio. Hinc filii et nutrices ade-¬
runt hinic sales et uerba non deerunt habes cum
qua disputes ac declames Et satyricum nõ audisti
ubi ayt Non hẽat matrona tibi que iũcta recũbit
dicendi genus nec circum sermone rotato torqueat
entyẽma nec hystorias sciat omnes Conugem que,-¬
rebas magistram inuenisti Iamq aliquid ypolicum al.¬
impolitum cõe aliquid loqui sine coniugis censura et
irrisione non poteris frustra eiusdem satyricum illud
opta Soloecismum liceat fecisse marito Inter mũdi
tedia nullum importunius procacifemina et tacere
nestia.
Ode auctus sum opyma Ratio. Et opy-¬
ma tyrauinde malum malo additum
Superbie coniugalis duostimuli dos
et forma Gaudiũ. Multum dotata uxor est michi¬

Expanded text:
sterilis unica tantum, at fecunda quidem sterilis unica tantum, at fecunda quidem sarcina domus est multiplex. Notum est illud comicum: uxorem duxi: quam non ibi miseriam vidi! nati filii: alia cura! Non fecunda tantum uxor, sed facunda est. Hinc filii et nutrices aderunt, hinc sales et verba non deerunt; habes cum qua disputes ac declames et satyricum non audisti, ubi ait: Non habeat matrona tibi que iuncta recumbit, dicendi genus, nec curtum sermone rotato torqueat enthymema, nec historias sciat omnes. Coniugem querebas, magistram invenisti iamque aliquid impolitum, commune aliquid loqui sine coniugis censura et irrisione non poteris frustraque eiusdem satyricum illud optaveris: Solecismum liceat fecisse marito: inter mundi tedia, nullum importunius procaci femina et tacere nescia. ote auctus sum opima. Et opima tyrannide, malum malo additum; superbie coniugalis duo stimuli: dos et forma. Multum dotata uxor est mich
Abbreviated transcription (Latin):
pendeas Submtte collum iugo ut contentus forma
conugis curasq alias et propriam libertatem procul
abice Dicebam modo Caue nequando aliam preter
illam laudes nequando oculos ab illius fronte diuer¬
teris ne solito parcius blandiaris solito minus insa¬
nas quid quid respueris capitale erit oĩs sanitas de¬
fectio Uiue deniq ad uxoris edictum et mitum duẽ
suspensus obserua mancipium non maritus Hec
facito si tanti estimas aliꝙͣ diu formosam thori sociam
amplecti Leniq ad tempus cute gaudere et candido
natos ex utero tanꝙͣ poma nobiliora pulchro de uase
suscipere Gaudium. Uxorem habeo formosã Ratio.
Ueuenum dulce compedes aureas splendidam seru-¬
tutem Gaud̃. Forma delector uxoris Ratio. Dana
breuisq delectatio Nil forma fugacius et presertim
feminea Qui uxorem propter formam diligit cito il¬
lam oderit.
Ecunda est michi uxor Ratio. Multas ti-¬
bi curas multos pariet et labores uxor

Expanded text:
pendeas. Submitte collum iugo et contentus forma pendeas. Submitte collum iugo et contentus forma coniugis curasque alias et propriam libertatem procul abice. Dicebam modo: cave nequando aliam preter illam laudes, nequando oculos ab illius fronte diverteris, ne solito parcius blandiaris, solito minus insanias; quicquid respueris capitale erit, omnis sanitas defectio. Vive denique ad uxoris edictum et nutum domine suspensus observa, mancipium non maritus. Hec facito, si tanti existimas aliquandiu formosam thori sociam amplecti levique ad tempus cute gaudere et candido natos ex utero tanquam poma nobiliora pulchro de vase suscipere. Uxorem habeo formosam. Venenum dulce, compedes aureas, splendidam servitutem. Forma delector uxoris. Vana brevisque delectatio: nil forma fugacius et presertim feminea. Qui uxorem propter formam diligit, cito illam oderit. 67 Fecunda michi uxor est. Multas tibi curas, multos pariet labores. Uxor
Abbreviated transcription (Latin):
udiũ. forma est uxoris excellens¬
Ratio. Solet forma corporis ut multa alia pari-¬
tate gaudere Imparitatem ac dissimilitudinem as-¬
pernari Si par igitur tibi forma est excerceberis
alioquin contempneris utrumq laboriosum la¬
Gaudiũ. Forma coniugis magna est Ratio. Et
magua superbia uix est aliquid quod eque animum
tumefaciat et extollat Gaudiumi forma uxoris
est maxima Ratio. Uide ne castitas parua sit
Scitum est illud satyricum Rara est adeo concordia
forme atq pudicicie uthec constent morũ insolenciã
quis ferat et cotidiana fastidia Gaudiũ. Formo-¬
sissima est uxor Ratio. Habes domi ydolum sumptu-
Lauda hinc corporis habitudinem quã oĩa deceant
hinc iugenium inuentricis ad cuncta uersatile tamẽ¬
alias tum iacturam patrimonii lucrum uoca ega¬
Gaũdium. Habeo urorem formosissimam Patio.
Habes ydolum litigiosum insolens quod affusus colas
quod extra te raptus stupeas quod adores unde totus

Expanded text:
appetitur. Forma est uxoris excellensappetitur. Forma est uxoris excellens. Solet forma corporis, ut multa alia, paritate gaudere, imparitatem ac dissimilitudinem aspernari. Si par igitur tibi forma est, exerceberis; alioquin contemneris, utrunque laboriosum. Forma coniugis magna est. Et magna superbia; vix est aliquid quod eque animum tumefaciat et extollat. Forma uxoris est maxima. Vide ne castitas parva sit; scitum est illud satyricum: Rara adeo est concordia forme atque pudicitie. Ut hec constet, morum insolentiam quis ferat et quotidiana fastidia? Formosissima est uxor. Habes domi idolum sumptuoslauda hinc corporis habitudinem quam omnia deceant, hinc ingenium inventricis ad cuncta versatile: tum iacturam patrimonii lucrum voca. Habeo uxorem formosissimam. Habes idolum litigiosum, insolens, quod affusus colas, quod extra te raptus stupeas, quod adores, unde totus
Abbreviated transcription (Latin):
sopor est hinc uoluptas huic uirgia quies nusꝙͣ¬
Gaudium. Habeo uxorem fidelissimam Ratio.
Fuisse fideles aliquas non nego usq eciam ad mor-¬
tem Et profecto homini qui hoc uite genꝰ elegerit
Magne diuicie coniunx bona et fidelis maior ta-¬
men est acies aduersa Nempe eciam illustrium
multi dolo conugum periere Gileo danay truces
et cruentas impcias et infamem mortem miserãq
Tot simul iuuenum stragem non hoc illi quorum
supra meniminius grayus agamenon non frix
delphebus neget non ex ur̃is affricanus minor
non postremo recentior albonyus rex cuius ab im¬
pudica et seua fusus coniuge nitidi athesis ripam
sanguis infecit Gaudiũ. Uxorem nobilem castam
mansuetam humilem obsequiosam piam fidã repperi¬
Ratio. Mirus auceps cornicem candidam inue-¬
iusti uix est tamen qui inuenisse se fuscam putet.
Ormosa michi uxor obuenit Ratio. Dif-¬
ficilem prouinciam nactus es uigilia dixi
iam diu durum custodire quod a multis

Expanded text:
sopor est: hinc voluptas, hinc iurgia, quies nussopor est: hinc voluptas, hinc iurgia, quies nusquam. Habeo uxorem fidelissimam. Fuisse fideles aliquas non nego, usque etiam ad mortem, et profecto homini qui hoc vite genus elegerit magne divitie coniunx bona et fidelis; maior tamen est acies adversa, nempe etiam illustrium multi dolo coniugum periere. Sileo Danai truces et cruentas nuptias et infamem noctem miseramque tot simul iuvenum stragem; non hoc illi quorum supra meminimus Graius Agamemnon, non Phryx Deiphobus neget, non ex vestris Africanus minor, non postremo recentior Alboinus rex, cuius ab impudica et seva fusus coniuge nitidi Athesis ripam sanguis infecit. Uxorem nobilem, castam, mansuetam, humilem et obsequiosam, piam, fidam repperi. Mirus auceps cornicem candidam invenisti. Vix est tamen qui invenisse se fuscam putet. ormosa michi uxor obvenit. Difficilem provinciam nactus es, vigila: dixi iam durum custodire quod a multis
Abbreviated transcription (Latin):
amaret caste pie sobrie uerecunde Ardens amor
quid nisi incendium est anime Qua ardente quisuã
tibi modestie quis reuerencie coningali quis tran¬
quillitati locus aut quieti Ardenter te amat uxor
Ny uicissim se amari senserit tepescet amoremq odio
mutabit Sui equandus tibi est amor et tu ardeas
necesse est uniq deditus sis amanti Selotipe con-¬
iugis uir insompnis nunc blandiciis nũt querelis
fictisq criminibus excitandus excercendusq ꝑ noctẽ
Seu licencius oculum reflexeris Seu ridentins
lencius arriseris seu uicinam salutaueris seu for-¬
mam alterius laudaueris seu domiũ seruis redieris
Postremo aliquid feceris aut dixeris quo suspectꝰ
lesiq reus sis amoris que si uita dici debet que nã
mors dicenda sit nescio Et hec quidem de tuo ar-¬
dente amore sentencia nostra est Gaudium. Est
michi perpetua thori consors Ratio. Et sompni
perpetuum exilium maritalis lecti rarus ac tenuis

Expanded text:
amaret caste, pie et sobrie ac verecunde. Ardens enim amor amaret caste, pie et sobrie ac verecunde. Ardens enim amor quid nisi incendium est anime? qua ardente, quisnam ibi modestie, quis reverentie coniugali, quis tranquillitati locus aut quieti? Ardenter te amat uxor: nisi vicissim se amari senserit, tepescet amoremque odio mutabit; sin equandus tibi est amor et tu ardeas necesse est unique deditus sis amanti, zelotype coniugis vir insomnis, nunc blanditiis, nunc querelis fictisque criminibus excitandus exercendusque per noctem, seu licentius oculum deflexeris, seu ridenti lentius arriseris, seu vicinam salutaveris, seu formam alterius laudaveris, seu domum serius redieris, postremo aliquid feceris aut dixeris quo suspectus lesique reus sis amoris; que si vita dici debet, quenam mors dicenda sit nescio. Et hec quidem de ardenti tuo amore sententia nostra est. Est michi perpetua thori consors. Et somni perpetuum exilium; maritalis lecti rarus ac tenuis
Abbreviated transcription (Latin):
si nescis zelus et suspiciones et querele sub eunt al.¬
subierunt iuimortale duellum domi habeas ipĩs
ex uoluptatibus ac iocis inimicicie irrumpent nec
ad meusam nec in thalamo tutus eris Nullũ tẽpꝯ
litigio uacabit media nocte pugnabitur Gaudũ
Exoptatas npcias contraxi Ratio. Cum ꝯiuge
nipcias cum pace diuortium Gaudiũ. Uxor cõ¬
tigit cui unice placeo Ratio. Melius forsitan dis¬
pliceres non te amando premet atqz atteret Et
cogitare et res tuas agere et sompnũ capere sinet
nunc uxori placens Nil quod tibi placeat preter illã
speres Totum sibi te uendicat ne sufficies totus Gi¬
quo forte uelis fugere te fugeq causas fimiiere oportet
Si quid agas oblitum sui Si quid cogites iratũ sibi
Si cibo abstineas sordere res suas tibi di sompno
cesseris externa te uenere fessum dicet deniq uxori
placidus Tibi atq aliis mutilis sis oportet E
Oxorem habeo que me ardenter amat Ratio. Meliꝯ

Expanded text:
si nescis, zelus et suspitiones et querele subeuntsi nescis, zelus et suspitiones et querele subeunt; immortale duellum domi habes, ipsis ex voluptatibus ac iocis inimicitie erumpent; nec ad mensam nec in thalamo tutus eris: nullum tempus litigio vacabit, media nocte pugnabitur. Exoptatas nuptias contraxi. Cum coniuge nuptias, cum pace divortium. Uxor contigit cui unice placeo. Melius forsitan displiceres: non te amando premeret atque attereret, et cogitare et res tuas agere et somnum carpere sineret. Nunc uxori placens, nil quod tibi placeas preter illam speres: totum sibi te vendicat nec sufficies totusquo forte ire velis, fugere te fugeque causas fingere, si quid agas oblitum sui, si quid cogites iratum sibi, si cibo astineas sordere res suas tibi, si somno cesseris externa te Venere fessum dicet: denique ut uxori placeas, tibi atque aliis inutilis sis oportet. Uxorem habeo que me ardenter amat. Melius
Abbreviated transcription (Latin):
et honestum obtigit Ratio. Quid de fastu fastidioq
ais parum ne feminei mores noti diste seruire disce
pati Diste caror perdere Uni coniugio uacandũ est
Amiciciarum scopulus uxor imperiosa et piri effec-¬
tuum moderatrix Gaudiũ. Generosa michi uxor
obuenit Ratio. Orauis sarcina dure compedes li-¬
beros humeros prement durum dictu durius co-¬
gitatu durissimumq perpessu Non unius lucis sed
tocius uite hospes forsitan hostis uacuam presidiis
inuasit hospes domum Unde illam ut dixerim ue-¬
teris repudii spe sublata sola scilicet mors excludat¬
Gaudiũ. Comugem gratam duxi Ratio. Erras
illa te duxit diu al. dominus minium fueras tuue
accessit sponso domina Carnifex preuignis Enula
socrui ał. sompni famulie iugui coquine labor onus
penu sumptus arcule ornamentum aule diurnuz
spectaculum fenestre lis nocturna cubiculo Gaud̃.
Uxor michi ueuit amantissima Ratio. Cũ amore

Expanded text:
et honestum obtigit. Quid de fastu fastidioque et honestum obtigit. Quid de fastu fastidioque ais? Parumne feminei mores noti? Disce servire, disce pati, disce caros perdere; uni coniugio vacandum est: amicitiarum scopulus uxor imperiosa et viri affectuum moderatrix. Generosa michi uxor obvenit. Gravis sarcina, dure compedes liberos humeros atque olim liberos pedes prement. Durum dictu, durius cogitatu durissimumque perpessu non unius lucis, sed totius vite hospes forsitanque hostis vacuam presidiis invasit domum, unde illam, ut dixi, veteris repudii spe sublata, sola scilicet mors excludat. Coniugem gratam duxi. Erras: illa te duxit. Diu nimium fueras tuus: accessit sponso domina, carnifex privignis, emula socrui, familie iugum, coquine labor, onus penui, sumptus arcule, ornamentum aule, diurnum spectaculum fenestre, lis nocturna cubiculo. Uxor michi venit amantissima. Cum amore,
Abbreviated transcription (Latin):
xorem duxi nobilem Ratio. Mallem
tibi non tantum pycas ac phytachos
sed bubones strigesq domi esse Illi cane¬
rent Ista iurgabitur Illi aliquid nũciarent hec per¬
aget Illos excludere liceret Hanc non licet licet¬
Gaudiũ. Claro coniugio ornatus sum Ratio.
Speciosa uinctus es cathena unde te sola mors
liberet Gaudiũ. Claro coniugio felix sũ Ratio.¬
Esto alias casto felicior felicissimus celibatu int¬
illustratus sum Racio. Anceps uxoris electio de¬
formis facile fastiditur. Formosa deficile custodit᷑.
Ea lege qua inter formam corporis atq animi
castitatem lis prope perpetua est Sed ut quod
rarissimũ contingat et forme pudicicia ꝯiuncta
sit uberius tecum agam Accedant et feminee do-¬
tes alie nobilitas census opulencia fecunditas
atq fecunditas al. facuudia fame integritas
morum candor scito tuui lymen hiis ĩmixtam
deatur malle Uenusynam ꝙͣ corneliam graccoꝵ
matrem affricany filiam paternis tryumphis
ac gloria insolentem Gaudiũ. Nobile coniugium

Expanded text:
xorem duxi nobilem. Mallem tibi non tantum picas ac psitacos, sed bubones strigesque domi esse: illi canerent, ista iurgabitur; illi aliquid nuntiarent, hec peraget; illos excludere liceret, hanc non licet. Claro coniugio ornatus sum. Speciosa vinctus es catena, unde te sola mors liberet. Claro coniugio felix sum. Casto felicior, felicissimus celibatillustratus sum. Anceps uxoris electio: deformis facile fastiditur, formosa difficile custoditur, ea lege qua inter formam corporis atque animi castitatem lis prope perpetua est. Sed, ut quod rarissimum est, contingat et forme pudicitia iuncta sit — uberius tecum agam: accedant et feminee dotes alie, nobilitas, sensus, opulentia, fecunditas atque facundia, fame integritas, morum candor —, scito tuum limen his immixtam deatur malle Venusinam quam Corneliam Gracchorum matrem, Africani filiam, paternis triumphis ac gloria insolentem. Nobile coniugium
Abbreviated transcription (Latin):
et lasciuienti populo frenu pauor undecũq
oriens amare insciis expedit tumere quidquid id
quidem sit Nemo tam trux dominus ut non tru-¬
culentior sit poluptas prosperitatis comes ac filia
male agentibus nichil peius ꝙͣ securitas ac lib̾tas
Qui nichil metuit proximus est riuine Dolor¬

Expanded text:
et lascivienti populo frenum, pavor undecunque et lascivienti populo frenum, pavor undecunque oriens. Amare insciis expedit timere quicquid quidem sit: nemo tam trux dominus, ut non truculentior sit voluptas, prosperitatis comes ac filia. Male agentibus nichil peius quam securitas ac libertas. Qui nichil metuit, proximus est ruine
Abbreviated transcription (Latin):
niustum dominum patitur respublica¬
Ratio. Sed fortassis id merita et id sce-¬
leri scelus est debitum non solum apud
inferos sed ubiq feri iudices ubiq iusticia suũ opus
excercet et si sepius cunctetur interdum properat
uerumq reip̃a fit quod scribitur Utiq est deus iu-¬
dicans eos in terra Demones ex hominibus fieri
quidam opinati sunt perpetua crinium licentia
peccandiq libidine Quod ut forte tollerabiliter dic¬
tum sit malarum uoluntatum similitudo efficit
tie si recipitur illud fortasse non dissonũ fuerit
yt permissu diuĩne iusticie demonem demon p̃-¬
mat Qua in re illud dunitaxat ut uidet᷑: est
miserum ꝙ nõnũꝙͣ sceleratorum suppliciis mis¬
centur innoxii et ninis uerum crebrumq depre-¬
piter neglectus incesto addidit integrum quodip̃m
non sine certa licet nobis occulta iusticia dei fieri
indubitata fide creditur Dolor. Crudelem do¬
minum perpetimur Natio. Crudelitas mala qui-¬
dem et nature hominum aduersa sed utiles ⁊ uiciis

Expanded text:
niustum dominum patitur Respublica. Sed fortassis id merita; et id sceleri scelus est debitum. Non solum apud inferos, sed ubique feri iudices, ubique iustitia suum opus exercet; etsi sepius cunctetur interdum properat. Verumque re ipsa fit quod scribitur; “utique est Deus iudicans eos in terra”. Demones ex hominibus fieri, quidam opinati sunt, perpetua criminum licentia peccandique libidine; quod, ut forte tolerabiliter dictum sit, malarum voluntatum similitudo effecit, tie, si recipitur, illud fortasse non dissonum fuerit, ut permissu divine iustitie demonem demon premat. Qua in re illud duntaxat, ut videtur, est miserum, quod nonnumquam sceleratorum suppliciis miscentur innoxii, et nimis verbum crebrumque comprepiter neglectus incesto addidit integrum quod ipsum non sine certa, licet vobis occulta, iustitia Dei, fieri, indubitata fide creditur. Crudelem dominum perpetimur. Crudelitas mala quidem, et nature hominum adversa, sed utile vitiis,
Abbreviated transcription (Latin):
seu per Rarum scito quando quidem magna pars eoꝵ
qui uideri uolunt uirtuti operam dare fama eius
appreheusa sic confestim in actione lentescat Ut
intelligi detur unum hoc illos quod apprehenderint
intendisse Dolor. Multi grauiter me infamant
Plures olim fabyum et grauius plures

Expanded text:
sed perrarum scito, quandoquidem magna pars eorum, sed perrarum scito, quandoquidem magna pars eorum, qui videri volunt virtuti operam dare, fama eius apprehensa, sic confestim in actione lentescant: ut intelligi detur, unum hoc illos quod apprehenderint intendisse. Multi graviter me infamant. Plures olim Fabium, et gravius plures
Abbreviated transcription (Latin):
fusta fama constientia clara sumi Ratio. Tu ne
igitur famami esse clarissimam conscientia turpi
cuperes atq obscura Ita ne penitus uerum est illud
flacti falsus honor iuuat et falsa alias mendax
infamia terret O rem uanami Uera quidem et
iuuare possunt et terrere umbras metuere non
est uiri Dolor. Infamie sarcina ingens est Ratio.
Si flagitio collecta grauis fateor si casu facilis si
honesto studio gloriosa siquidem bonis artibus que¬
sita infamia laus est / Insultent fatui tu exulta
Lucro nobili uirtutem nempe rarissimam mercem
magno licet et quo nullum maius fame precio cõ¬
parasti Is uirtutum cultor uerus est qui in illa
nichil penitus preter illam coritet s cũ reliquoꝵ
clarus tamen clarissimus est contemptus fame uir,¬
tutis studio susceptus Cum profecto fama uiris for-¬
tibus non auro tantum sed uita eciam sit carior Qui
amore uirtutis hanc spreuerit is speraturus alias¬
superaturus ommia credi debet Quod preclaruni

Expanded text:
Fusca fama, conscientia clara sum. Tu ne Fusca fama, conscientia clara sum. Tu ne igitur fama esse clarissima, conscientia turpi cuperes atque obscura? ita ne penitus verum est illud Flacci: Falsus honor iuvat, et mendax infamia terret! O rem vanam! vera quidem et iuvare possunt et terrere: umbras metuere non est viri. Infamie sarcina ingens est. Si flagitio collecta, gravis fateor: si casu, facilis; si honesti studio, gloriosa: si quidem bonis artibus quesita infamia laus est. Insultent fatui? Tu exulta lucro nobili: virtutem nempe rarissimam mercem, magno licet, et quo nullum maius fame pretio comparasti. Is virtutis cultor verus est, qui in illa nil penitus preter illam cogitat. Sed cum reliquorum clarus, tum clarissimus est contemptus fame, virtutis studio susceptus, cum profecto fama viris fortibus, non auro tantum, sed vita etiam sit carior. Qui amore virtutis hanc spreverit, is spreturus omnia credi debet. Quod preclarum,
Abbreviated transcription (Latin):
Iniusta hominum errores alto animo proculcans
tua te conscientia solare Dolor. Gtaui infaia
laboro Ratio. Uentoso fasce suspiras Dic suapte na¬
tura leueni sarcinam ferentis nmbecillitas grauẽ facit¬
Dolor. Grauis in meum nomen surgit infamia Ratio.
Refert quibus orta radicibus si michi alias ueri uel
uer uinuet augebitur Alioquin mox arescet ac de¬
fluet Dolor. Magua michi infamia conflata est¬
Ratio. Dene ais flatus est enim fama spe alias¬
sepe eciam impurioris qui uos adeo quatit ac territat
Atqui magna infamnia magne fame principium mul¬
tis fuit puduit uulgus Et ut iure suo errori adde¬
ret errorem rebusq modum cunctis excluderet¬
immodicam infamiam immodicis laudibus tandẽ
uicit Dolor. Multa undiq pulsor infamia Ratio.
Circumflantibus uentis in portum rediet ab au-¬
rium procellis in cubiculum cordis ingredere tui
sed tranquillitas sua est habes ubi iurgiorum fessꝰ
requiescas et ut dici solet in sinu gaudeas Dolor.

Expanded text:
iniusta, errores hominum alto animo proculcans, tua te conscientia solare. Gravi infamia laboro. Ventoso fasce suspiras, sic suapte natura levem sarcinam, ferentis imbecillitas gravem facit. Gravis in meum nomen surgit infamia. Refert quibus orta radicibus, si veri, vivet, augebitur; alioquin mox arescet ac defluet. Magna michi infamia conflata est. Bene ais: flatus est enim fama, sepe etiam impurioris, qui vos adeo quatit ac territat. Atqui magna infamia, magne fame principium multis fuit. Puduit vulgus, et ut, iure suo, errori adheret errorem, rebusque modum cunctum excluderet, modicam infamiam immodicis laudibus tandem vicit. Multa undique pulsor infamia. Circumflantibus ventis in portum redi, et ab aurium procellis, in cubiculum cordis ingredere, cui, si tranquillitas sua est, habes ubi iurgiorum fessus requiescas, et, ut dici solet, in sinu gaudeas.
Abbreviated transcription (Latin):
clarus sum Ratio. Quanto melius pacis dux
uirtutibus clarus esses Gaud̾. Multa bella con-¬
feci Ratio. Quietem tibi atq aliis clarum abstu¬
listi opus Gaudium. Dictoriis atq triumphis
notus sum Ratio. Sepe malum bono nocius Et
atra tempestas serenitate famosior Deniq parasti
busco titulos uulgo fabulam tibi nichil.

Expanded text:
clarus sum. Quanto melius pacis dux clarus sum. Quanto melius pacis dux virtutibus clarus esses! Multa bella confeci. Quietem tibi atque aliis abstulisti: clarum opus! Victoriis atque triumphis notus sum. Sepe malum bono notius et atra tempestas serenitate famosior. Denique parasti busto titulos, vulgo fabulam, tibi nichil.
Abbreviated transcription (Latin):
nuliciam profiteri anmus fuit nisi de honestare
artificium tuum uis semper animam in nimerato
habeas oportet semperq aures tuas cesarea uox illa
cirruntonet Disce ferire diste mori Sillaba una
breuis aut longior tua fata uariabit Uel occides uel
occideris ad utruilibet horum locisq omnibus et tẽ-¬
poribus te paratum exhibe hee artes hee delicie tue
erunt Sine uero Satyricum loqui premia milicie
numerantem innumerabilia Equidem prefatus
uir paucissima colligit in quibus prima et sumina
licencia est pectandi premium al. primũ Hercle
non tam iustis uiris optabile ꝙͣ armatis legibus
ut ayunt iuter arma silentibus Gaud¬
licie filium asscripsi Ratio. Est id ferme usitatũ
ut militis filius miles sit Non potest enim nisi
quam habet hereditatem filio pater dare arcum
scutum gladium et bellum et quod ludũ conficit
auro tincta calcaria Sed quod patri diximꝰ sibi
filius dictum sciat Gaudium. Selli dux uictoriis

Expanded text:
militiam profiteri animus fuit, nisi dehonestare militiam profiteri animus fuit, nisi dehonestare artificium tuum vis, semper animum in numerato habeas oportet semperque ad res tuas cesarea vox illa circumtonet: Disce ferire, disce mori. Sillaba una brevis aut longior tua facta variabit, vel occides vel occides, ad utrumlibet horis locisque omnibus te paratum exhibe. He artes, he delitie tue erunt. Sine vero satyricum loqui, premia militie numerantem: innumerabilia equidem prefatus, vix paucissima colligit, in quibus prima et summa licentia est peccandi, premium hercle non tam iustis viris optabile quam armatis, legibus, ut aiunt, inter arma silentibus. Militie filium ascripsi. Est id ferme usitatum, ut militis filius miles sit; non potest enim nisi quam habeat hereditatem filio pater dare: arcum, scutum, gladium et bellum et, quod ludum conficit, auro tincta calcaria. Sed quod patri diximus, sibi filius dictum sciat. Belli dux victoriis
Abbreviated transcription (Latin):
bellum est Illam uicia obsident atq oppugnant¬
Quis alias quid hic ferro locus nisi illud ad or /¬
natum corporis non ad anime tutelam induitur
Dunt qui dicant nichil pulchrius habeat piro
armato Ego quid pectus quid caput ferreum pul¬
chrius habeat ꝙͣ pacificum et merme nõ uideo
Quando autem hec uoluptas tibi est age ferro
membra constringito ymbrem solemq galea ex/¬
cipies ferro indutus clipeo operire huini dormies
classico excitabere adeptus tibi maguum aliquid
uidebare sed errabas Anceps et cruentũ officium
elegisti Multe sunt autem fraudes Spei multe
fateor sunt catheue que aninios boni illius quod
omnia appetunt inconsulte aiuidos in exicium
trahunt Neq inficior quosdam milicia ad am-¬
plissimas opes siue eciam ad siiniũ imperium
peruenisse Crede autem michi plures ad mopiã
ad carcerem ad seruitutem ad uiolentã subitamq
mortem eodem tramite peruenerunt Tu ex quo

Expanded text:
bellum est, illam vitia obsident atque oppugnantbellum est, illam vitia obsident atque oppugnant: quis hic ferro locus, nisi illud ad ornatum corporis, non ad anime tutelam induitur? Sunt enim qui dicant nichil pulchrius viro armato; ego quid pectus et quid caput ferreum pulchrius habeat quam pacificum et inerme non video. Quando autem hec voluptas tibi est, age, ferro membra constringito, imbrem solemque galea excipiens ferro indutus clipeo operire; humi dormiens classico excitabere. Adeptus tibi magnum aliquid videbare, sed errabas: anceps et cruentum officium elegisti. Multe sunt autem fraudes spei, multe sunt, fateor, catene, que animos boni illius quod omnia appetunt inconsulte avidos in exitium trahunt. Neque inficior quosdam militia ad amplissimas opes, sive etiam ad summum imperium pervenisse; crede autem michi, plures ad inopiam, ad carcerem, ad servitutem, ad violentiam subitamque mortem eodem tramite pervenerunt. Tu ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
uel contemptui sis oportet Gaudiũ. Miliciam
sum professus Ratio. Hanc nascendo profitemĩ
quid professione alia opus erat hic ferro corpus
hic animum dolis hic arguciis linguam armat Ile-¬
no uestrum est mermis hic serit hic edificat hic
declaniat ille causas orat hic pedibus ille equo
seu carpento uehitur hic currit hic nauigat hic
paret ille imperat Nemo uestrum ociosus que¬
nam hec noua milicia est Est enim hic ĩ castris
hic in rostris hic in stolis hic in nemore hic ĩ agro
Hic in pelago hic in palatio hĩc doun hic peregre ui¬
tam agit Omnes militant neq homines modosz
militare in silius catulum flaccus ayt Et militan¬
cium quidem multa sunt genera Milicia enĩ una
est st uita hominis super terram quam qui mili-¬
ciam diffiniuit ille nic michi alias nisi demũ uero
et acri iudicio rem liberauerit modo nulicie p̃liũ
addidisset Gaudiũ. Armate milicie sum assc̃p-¬
tus Ratio. Quid armaris exterius initus in aĩa

Expanded text:
vel contemptui sis oportet? Militiam vel contemptui sis oportet? Militiam sum professus. Hanc nascendo profitemini; quid professione alia opus erat? Hic ferro corpus, hic animum dolis, hic argutiis linguam armat; nemo vestrum est inermis: hic ferit, hic edificat, hic declamat, ille causas orat, hic pedibus, ille equo seu carpento vehitur, hic currit, hic navigat, hic paret, ille imperat. Nemo vestrum otiosus: quenam hec nova militia est? Hic in castris, hic in rostris, hic in scholis, hic in nemore, hic in agro, hic in pelago, hic in palatio, hic domi, hic peregre vitam agit. Omnes militant neque homines modo, sed militare in silvis catulum Flaccus ait. Et militantium quidem multa sunt genera, militia una est: vita hominis super terram, quam qui militiam diffinivit, ille michi demum vero et acri iudicio rem libravit, modo militie prelium addidisset. Armate militie sum ascriptus. Quid armaris exterius? Intus in anima
Abbreviated transcription (Latin):
iam officium sed uile est prefectum urbis uillicum
Satyricus uocat statum notans temporum illorum
qui si tunc uillicus quid nisi nunc siluicus seu silua¬
rius sit Ceperat enim ea etate uilla esse roma iam
silua est Gaudiũ. Sum preses ꝓuincie Ratio.
Honorato exilio dampnatus ocium domesticum
exterua solitudine permutasti dulce nichil aut trã-¬
quillum speres alias spes amara et turbida presi¬
dentium sors festis diebus ludisq et conuinuiis arcẽt
muneribus clausum limen et aptum litibꝯ tectum
iocis uacuum plenum querimoniis ac iurgiis quid¬
quid languidum quid quid egium quidquid marcidũ
in prouincie uisteribus latet totum sibi tractandũ
curandumq obtigit durum opus quanti nempe
negocii sit multos corrigere hinc patet ꝙ se corrigũt
paucissimi.
Ilitari cingulo exornatus sum Ratio.
Pauca ne tibi uite mala uisa erant
nisi miliciam addidisses qua uel inqui-¬
etus semper uel inglorius uel periculo expositus

Expanded text:
iam officium, sed vile est? Prefectum urbis villicum iam officium, sed vile est? Prefectum urbis villicum satyricus vocat, statum notans temporum illorum; qui si tunc villicus, quid nisi nunc silvicus seu silvanus sit? Ceperat ea etate villa esse Roma, iam silva est. Sum preses provincie. Honorato exilio damnatus otium domesticum externa sollicitudine permutasti. Dulce nichil aut tranquillum speres; amara et turbida presidentium sors: festis diebus ludisque et conviviis arcentur, muneribus clausum limen et apertum litibus tectum, iocis vacuum, plenum querimoniis ac iurgiis, quicquid languidum, quicquid egrum, quicquid marcidum in provincie visceribus latet, totum tibi tractandum curandumque obtigit: durum opus! Quanti nempe negotii sit multos corrigere hinc patet, quod sese corrigunt paucissimi. Militari cingulo exornatus sum. Paucane tibi vite mala visa erant nisi militiam addidisses, qua vel inquietus semper vel inglorius vel periculo expositus
Abbreviated transcription (Latin):
seu quibusq potentibus occupantur Gaud̃
At sum iudex Ratio. Sic iudica quasi mox
ab aliis iudicandus Unus est omnium iudex unũ
tribunal incorruptum ante illud stabitis morta-¬
les quid falsi corio iudicis selle iudicarie impresso
et barbarica ammonitione iusticie opus est Ea in
sella quisq iudicum sedet ubi si iniuste iudicabi-¬
tur ne pecumia nec gracia nec falsi testes nec in-¬
digne preces nec manes mine nec diserti prode-¬
runt patromi Gaudiũ. Consul patrie mee
sum Ratio. Difficilima gloria rarum est quidẽ
sic consulere ut prosis et placeas ut sit enim ĩ
perbo ueritas in consilio fides in commisso silen-¬
tium In oratione suauitas Euentum fortune mo-
Belua indomita utq ait flaccus capitum mul-¬
torum tenui frenas loro atq nnmensam solꝰ agi-¬
tatam magnis fluctibus puppini regis Parua do-¬
mus egre regitur magne urbis ꝙͣ difficile reginẽ¬
sit uideto parum ne tibi curarum domi erat᷑ qui
publicas adoptasti Quidquid non difficile modo

Expanded text:
seu quibuscunque potentibus occupantur. At sum iudex. Sic iudica quasi mox ab alio iudicandus. Unus est omnium iudex, unum tribunal incorruptum: ante illud stabitis mortales. Quid falsi corio iudicis selle iudiciarie impresso et barbarica admonitione iustitie opus est? Ea in sella quisquis iudicum sedet ubi, si iniuste iudicabitur, nec pecunia nec gratia nec falsi testes nec indigne preces nec inanes mine nec diserti proderunt patroni. Consul patrie mee sum. Difficillima gloria; rarum est quidem sic consulere ut prosis et placeas. Ut sit enim in verbo veritas, in consilio fides, in commisso silentium, in oratione suavitas, eventum fortuna modeBeluam indomitam utque ait Flaccus capitum multorum tenui frenas loro, atque immensam solus agitatam magnis fluctibus puppim regis. Parva domus egre regitur; magne urbis quam difficile sit regimen videto. Parumne tibi curarum domi erat, qui publicas adoptasti? Quid quod non difficile modo
Abbreviated transcription (Latin):
cõmune cum moyse tali uiro et tam dei amico Atqui¬
fer alias seu antiqua repetis seu moderna circũspicis
Ut multi occurrent blesi uiri optimi multiq di-¬
sertissimi scelerati sic perrari quibus utrumq con-¬
tigerit singularim eloquentia et excellens uirtus.
De amissa lingua. cii. Dolor.

Expanded text:
commune cum Moyse tali viro et tam Dei amico? atquicommune cum Moyse tali viro et tam Dei amico? atqui seu antiqua repetis, seu moderna circumspicis, ut multi occurrent blesi viri optimi, multique disertissimi scelerati, sic perrari quibus utrunque contigerit, singularis eloquentia et excellens virtus. 103 DE AMISSA LINGUA Quid, quo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uiris accidisse notum est frontis imbecillitate nõ¬
ex uicio lingue uel ingeun Quod si cum multis re-¬
fugis ac cum paucis et cum uno loquere ut clariores
fatear contiones dulciora colloquia Non negabis si nõ
idipm̃ potes ad te redi Tecum loquere quod iã supra
memini tuumq domesticum colloquutorem excita
Semper ille quidem presto est non insidiatur non¬
iniudet non irridet non fastidit non exactam atq
laboriosam querit eloquentiam confabulatiomibus
gaudet familiaribus interruptisq sermunculis quin
et multa sepe loquente silentio acquiescit diste illo¬
tu teste contentus esse qui non qualiter sed quid di-¬
cas seu quid potius dicere uelis attendit Disce tu
theatrum honestissimum medio pectoris extruere
Disce non hominum sed ueritatis applausum optare
et aliquando sine strepitu gaudere contempnatq mo-¬
destia que perfecta noniũꝙͣ extinguit eloquentiã
Disce deniqz non  pompain uiuere non ad pompã
loqui quo uix maius malui uita hominum habet¬

Expanded text:
hoc viris accidisse notum est, frontis imbecillitate, non vitio lingue vel ingenii. Quod si cum multis refugis, at cum paucis et cum uno loquere, ut clariores, fatear, conciones, dulciora colloquia non negabis. Si ne id ipsum potes, ad te redi, tecum loquere, quod iam supra monui, tuumque domesticum collocutorem excita: semper ille quidem presto est, non insidiatur, non irridet, non invidet, non fastidit, non exactam atque laboriosam querit eloquentiam, confabulationibus gaudet, familiaribus interruptisque sermunculis, quin et multa sepe loquenti silentio acquiescit. Disce tu illo teste contentus esse, qui non qualiter sed quid dicas, seu potius quid dicere velis attendit. Disce tibi theatrum honestissimum medio pectoris extruere. Disce non hominum, sed veritatis applausum optare, et aliquando sine strepitu gaudere, contentaque modestia, quam perfecta nonnunquam extinguit eloquentia. Disce denique non ad pompam vivere, non ad pompam loqui, quo vix maius malum vita hominum habet
Abbreviated transcription (Latin):
pollicentur Ratio. Inuenisti ecce aliud
genus hominum Cui si credas semper pendeas semper
speres Nam neq res unꝙͣ aderuut promisse neq un
ꝙͣ deerunt promissores Sic res hinc profugas cap-¬
tans hinc promissis impulsus ysiono semper more
rotaberis Gaudium. Epem bonam michi tribuũt
aruspices Ratio. Non maius est spem credulo ꝙͣ
metum pauido inferre Constantes amini neutrã
in partem facile inclinant alias iudicant. Gaud̃.¬
Multa michi undiq promittunt mathemathici¬
Ratio. Nil prompcius ꝙͣ promissis affluere hiis
qui careant pudore Quos mentiri autem pudet
ad promittendum tardi sunt Gaudium. Leta
spondent mathemathici Ratio. Sponsores quere
alios seu pignus promissi fragum genus est Nudo
uerbo male creditur Gaudium. Multa promittũt
matheiathici Ratio. Quere qui promissum im-¬
pleat satis est spem dedisse Non potest unus dare
omnia Gaudium. Promissis aruspicum experrec/¬
tus sum Ratio. Consopieris euentibus Nichil eue-¬

Expanded text:
pollicentur. Invenisti ecce aliud genus hominum, cui si credas semper pendeas, semper speres; nam neque res unquam aderunt promisse, neque enim unquam deerunt promissores. Sic res hinc profugas captans, hinc promissis impulsus ixionio semper more rotaberis. Spem bonam michi tribuunt aruspices. Non maius est spem credulo quam metum pavido inferre; constantes animi neutram in partem facile inclinant. Multa undique michi promittunt mathematici. Nichil promptius quam promissis affluere iis qui careant pudore; quos mentiri autem pudet ad promittendum tardi sunt. Leta spondent mathematici. Sponsores quere alios seu pignus: promissifragum genus est, nudo verbo male creditur. Multa promittunt mathematici. Quere qui promissum impleat: satis est spem dedisse, non potest unus dare omnia. Promissis aruspicum experrectus sum. Consopieris eventibus: nichil eve