comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bit suꝑte inui a egrpti: udhucenĩ
pauldlum modicũq. & consum
meus. suꝑ scelus eorum et sus.¬
citabit suꝑ eum dñs exercituũ.
flagellum iuxta plagam madi¬
an in petra horeb. Etuirgam
suam suꝑ mare. Et leuabit
eam inuiam aegrpti. et eritindie
illa. auferetur onus eius deu̾me¬

Expanded text:
bit super te in via Aegypti. Adhuc enim bit super te in via Aegypti. Adhuc enim paululum modicumque, meus super scelus eorum. Et suscitabit super eum Dominus exercituum flagellum, juxta plagam Madian in petra Horeb, et virgam suam super mare, et levabit eam in via Aegypti. Et erit in die illa: Auferetur onus ejus de
Abbreviated transcription (Latin):
nis interp̃tatio : Et reuera¬
silegamus iosephum. & quar¬
ta hominũ inhicrus alem ec
iniudȩa fuerit multitudo.
quando passus est dñr. intel¬
legimus uix paucos in aposto
gelicus est . qui procunctis la¬
ciniosȩ legis cacrimoniis dedit
p̃ceptumbreuissimum dilectio¬
nis & sidei. ut quod nobis ficri
nolucrimus Ne fecerimus al¬
teri: Vnde & dñs in euangelia
in his inquid duobus mandatir:
pendet omnis lex & ꝓphote :
Non nulli hoc capitulum adilla
tempora roferunt. quando
subrorobabel filiosa lathiel
et hiesu filio losedec. et ezra
et neemia. quaedamparspo¬
puli reuerra ẽ In iudeam quibus
respondebimus ñ eosseruare
ordinem historiae maximecũ
ea quaesequuntur. Non aduer¬
sum babilonios quorum rexna¬
bochodonosor fuit. sed aduer¬
sũ senna cherib regem dicant᷑
assrriorum: Propt̃ hoc haec
dicit dñsds̃ exercituum: No¬
litimere populus ineus habi¬
tator sion. ab assur inuirga
ꝑcutictte: & baculũ suũ leua¬

Expanded text:
nis interpretatio. Et renis interpretatio. Et resi legamus Josephum et quanta hominum in Hierusalem, et in Judaea fuerit multitquando passus est Dominus; intelligimus vix paucos in Apostolgelicus est, qui pro cunctis laciniosae Legis caeremoniis, dedit praeceptum brevissimum dilectionis et fidei, ut quod nobis fieri noluerimus, ne fecerimus alteri. Unde et Dominus in Evangelio: In his, inquit, duobus mandatis pendet omnis Lex et Prophetae . Nonnulli hoc capitulum ad illa tempora referunt, quando sub Zorobabel filio Salatiel, et Jesu filio Josedec, et Esdra, et Neemia quaedam pars populi reversa est in Judaeam. Quibus respondebimus, non eos servare ordinem historiae, maxime cum ea quae sequuntur, non adversum Babylonios, quorum rex Nabuchodonosor fuit, sed adversum Sennacherib regem dicantur Assyriorum. Propter hoc haec dicit Dominus Deus exercituum: Noli timere, populus meus habitator Sion ab Assur, in virga percutiet te, et baculum suum leva
Abbreviated transcription (Latin):
et misit regi arir̃riorum mune¬
ra. audiuitq: eum rex assyrius.
& uenit indamascum. et cepit eam
& transtulit. et rasin. inter fecit.
sed liberati ab ipso antrio ꝑcusto¬
re. qui prius amicus. & postea
hostis exciterat. innitentur atq
rant regbus. sed inueritate.
quod sub erecia factum legi¬
ħus. ita ut idolir derelictir
conuertqͣntur adcultu i
dĩ: Et quia dixerat reliquias
eẽ. saluandar: Transit
ab posteriora tempora. et
plenam saluationem fucurã
dicit eẽ subxp̃o: quod eta¬
postolus paulus intellegens
scribit adromanos: Isa ias
autem clamat ꝓisrł. si fu¬
crit numerus filiorum.
isrł tam quamarena ma¬
ris reliquiae saluae fient.
Uerbum enim consũmans et
breuians in ȩquitate. quia
uerbum breuiatum faciet
Idñs superterram. & sicut
dixit isaias. Nisi dñs saba¬
oth reliquisset nobis semen
sicuc sodoma facti essemus.
et gomorrae similes fuisse¬
mus: ubi ergo tantiuiri p̃ce¬
dit auctoritas: cesset alia om¬

Expanded text:
et misit regi Assyriorum muneet misit regi Assyriorum munera, audivitque eum rex Assyrius, et venit in Damascum, et cepit eam, et transtulit, et Rasin interfecit; sed liberati ab ipso Assyrio percussore, qui prius amicus, et postea hostis exstiterat, innitentur atque rant regibus, sed in veritate. Quod sub Ezechia factum legimus: ita ut idolis derelictis, converterentur ad cultum Dei. Et quia dixerat reliquias esse salvandas, transit ad posteriora tempora, et plenam salvationem futuram dicit esse sub Christo. Quod et apostolus Paulus intelligens scribit ad Romanos: Isaias autem clamat pro Israel. Si fuerit numerus filiorum Israel tamquam arena maris, reliquiae salvae fient. Verbum enim consumens et brevians in aequitate, quia verbum breviatum faciet Dominus super terram . Et sicut dixit Isaias: Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et Gomorrhae similes fuissemus . Ubi ergo tanti viri praecedit auctoritas, cesset alia om
Abbreviated transcription (Latin):
ingreco dicitur. conuertentur
reliquiae ia cob addm̃ fortem.
ꝑdõ forti in hebraco scriptum
habet. hel. GIBBOR duo nomi¬
ua derex nominibus quibus parus¬
lum puerum. et filium quidatus
est. nobis. supra legimus appel¬
latum. et ꝓ eo quod seriptum . ẽ.
reliquiae comuertertur ꝓeoqđ
dicitur in hebraeo numero singu¬
TΡErEI. &inhebraco scribitur
SARIASuB & exhacocca none
sermonis putant. ia sub filiumisa¬
iae in signum raluandi ex irrł.
populi praecersirse: Quando
saltum uepresque consum ꝑse¬
rint. et rex asstrius cumpalicis
fugerit : Tunc rendusrł.
qui cum erecia principe cap¬
tir ceteris iudaee urbibur ob
ndebantur inhierura lem.
Ne qua quam confident in as¬
se riosicut nunc faciunt sub
ahat rege quimisit nunciosad
regem arsrriorum dicens. ser¬
uustuus ogosumascendo
& liberame demanuregir srriȩ
et demanuregrisrł. qui consur¬
rexerunt aduerium me quar¬
dotulit aurum. et argentum
quod inuentum est inthesaurir
domus dñi & indom&regia

Expanded text:
in Graeco dicitur: Convertentur reliquiae Jacob ad Deum fortem, pro Deo forti, in Hebraeo scriptum habet EL GIBBOR  , duo nomina de sex nominibus, quibus parvulum puerum et filium, qui datus est nobis, supra legimus appellatum. Et pro eo quod scriptum est: Reliquiae convertentur, pro eo dicitur in Hebraeo numero singuτρέψει, in Hebraeo scribitur SAR JASUB  . Et ex hac occasione sermonis putant Jasub filium Isaiae in signum salvandi ex Israel populi, praecessisse. Quando saltus vepresque consumpserit, et rex Assyrius cum paucis fugerit: tunc residui Israel, qui cum Ezechia principe captis caeteris Judaeae urbibus 149 obsidebantur in Jerusalem, nequaquam confident in Assyrio: sicut nunc faciunt sub Achaz rege, qui misit nuntios ad regem Assyriorum dicens: Servus tuus ego sum, ascende et libera me de manu regis Syriae, et de manu regis Israel, qui consurrexerunt adversum me ; quando tulit aurum et argentum, quod inventum est in thesauris domus Domini, et in domo regia,
Abbreviated transcription (Latin):
tibus poenis sensũ magnum prix¬
cipem assiriorum. ec̃ fugiturum.
& ꝑ diuersa locauariosq ꝓfectur
fugere cupere abira dĩ: Cumq
ille fuge & habitatores gebim.
id ẽ excelsas quasque uirtuten
sermone ꝓphetico puocariutc̃¬

Expanded text:
tibus poenis, sensum magnum, printibus poenis, sensum magnum, principem Assyriorum esse fugiturum: et per diversa loca variosque profectus fugere cupere ab ira Dei. Cumque ille fugerit, habitatores Gebim, id est, excelsas quasque virtutes sermone prophetico provocari, ut co
Abbreviated transcription (Latin):
cinis praepeditus. uelocius fuge¬
re non poterit: deponit uasa sua¬
in machmis. & gradu copcito tranii¬
bit uallem . quam & ipsam hebre¬
ussermonon resonat. Etrur¬
sum uemiet maggai. quaebis
in hoc locoponitur. &mhebraico
non habetur: ad sonitum fugȩ
cius contresmoscet. Raxa ci¬
uitas saul. quod ꝑspicue falsũ
est: Ciuitas enim saul appellat᷑
gabee. utmhebraico continet̃:
dein deueni et gallim. audi&e
laisa. audi & anathoth. contre¬
mercet medemena. habitato¬
res aũt. gebin. & collis quisunt
inhierus alem idẽ excelsi qui¬
que uiri ꝓuocantur ad conso¬
landam hierus alem. Non lon¬
go post tempore sed in p̃sentiarũ.
Et eadẽ diedummuia. ẽ assi rius
ut maneant in locissuis & ꝑtur¬
batiꝰmore ne quaquã fugiant:
Hoc iuxta litteram: cȩterũ quidã
mistolo co cũ faiorum nominum.
nire non possit nec se in libro hebra
Mittt nos ad incertum ut dicat in
extremomundi. temport & in ẽ¬
sũ matione huius sacculi mminen¬

Expanded text:
cinis suis praepeditus velocius fugecinis suis praepeditus velocius fugere non poterit, deponet vasa in Machmas, et gradu concito transibit vallem, quam et ipsam Hebraeus sermo non resonat: et rursum veniet in Aggai, quae bis in hoc loco ponitur, et in Hebraico non habetur. Ad sonitum fugae ejus contremiscet Rama, civitas Saul: quod perspicue falsum est. Civitas enim Saul appellatur Gaba, ut in Hebraico continetur. Deinde veniet in Gallim: audiet Laisa, audiet Anathoth, contremiscet Medemena. Habitatores autem Gebim et colles, quae sunt in Jerusalem, id est, excelsi quique viri, provocantur ad consolandam Jerusalem: non longo post tempore, sed in praesentiarum, et eadem die dum in via est Assyrius; ut maneant in locis suis, et perturbati timore nequaquam fugiant. Hoc juxta litteram. Caeterum quidam in isto loco, cum falsorum nominum nire non possit, nec se in libro Hebraie testetur, mittit nos ad incertum, ut dicat in extremo mundi tempore, et in consummatione hujus saeculi imminen
Abbreviated transcription (Latin):
urbs medemena : Vos autem qui
habitatis in collibus quod interp̃¬
taturgebim. tuti locorum altitu¬
dine conformini idẽ arma corri¬
pite. adhuctaentum suꝑeratdici
ut scans moppidulo ñob & ꝓcul
urbem conipiens hicrus alem:
agitaret manum sũ am atq cor¬
cuter & suꝑ montemsion uldes¬
piciens eam atq contehens uel
salutans. et comminans. & admi
rans quod toto sibi oriente sub¬
iecto. tam parua ciuitas. poten¬
tiae suae ualeat repugnare :
Hacciuxta hebrȩos ut nobis ab
cistraditum .ẽ. breui sermo¬
ne perstrinximus: Nunc
quid iuxta lxxeditionem ec¬
clesiasticiuiri de hoc loco ser¬
tiant subiciamus : Cum iugũ
assprusiue ut quidam. ma¬
le arbitrantur babrlonii.
ablatum fuerit deumeris
tuis atq corruptum: fugiens as¬
srrius sennacherib cum pau¬
cis reliquiis. ueni& inaggar.
q̃ in hebraico non habetur &
tantaerit fugienci trepidacio:
ut ibi manere non audeat. sed trati¬
sibit in mageddo. quam & ipsam
scriptura non continet. & quia sar¬

Expanded text:
urbs Medemena. Vos autem qui habitatis in collibus, quod interpretatur Gebim, tuti locorum altitudine, confortamini, id est, arma corripite. Adhuc tantum supererat diei, ut stans in oppidulo Nob, et procul urbem conspiciens Jerusalem; agitaret manum suam, atque concuteret super montem Sion, vel despiciens eam atque contemnens, vel insultans et comminans, et admrans, quod toto sibi Oriente subjecto, tam parva civitas potentiae suae audeat repugnare. 153 Haec juxta Hebraeos, ut nobis ab eis traditum est, brevi sermone perstrinximus. Nunc quid juxta LXX editionem Ecclesiastici viri de hoc loco sentiant, subjiciamus. Cum jugum Assyrii, sive ut quidam male arbitrantur, Babylonii, ablatum fuerit de humeris tuis, atque corruptum, fugiens Assyrius Sennacherib, cum paucis reliquiis veniet in Aggai, quae in Hebraico non habetur. Et tanta erit fugientis trepidatio, ut ibi manere non audeat, sed transibit in Mageddo, quam et ipsa Scriptura non continet. Et quia sar
Abbreviated transcription (Latin):
eor feriro non cerrat. Cuonque adõ
uon reuertentur ad ꝑcuti entem se
Ncc dum̃ quaerent: exercituum.
Vitulor aureor ad or anter ꝓdõ: iux¬
ta a nagagen. hunc locum nostri
ita e dirrerunt: mint dr̃ filium
suũ adia cob. hoc ẽ adiudac or
exuohit adierł hoc est ad gentium po¬
pulum quor & a postolus appellari
dicit irrł: aliiuero ita uerbum suum
misit dñr ad ecdenam. quae priore
populum sup plantauit. & cetidie
in isrł hoc est in her&icos quidm̃¬

Expanded text:
eos ferire non cessat. Caesique a Deo eos ferire non cessat. Caesique a Deo non revertentur ad percutientem se, nec Dominum quaerent exercituum, vitulos aureos adorantes pro Deo. Juxta anagogen hunc locum nostri ita edisserunt: Misit Deus Filium suum ad Jacob, hoc est, ad Judaeos: et venit ad Israel, hoc est, ad gentium populum, quos et Apostolus appellari dicit Israel . Alii vero ita: Verbum suum misit Dominus ad Ecclesiam, quae priorem populum supplantavit, et cecidit in Israel, hoc est, in haereticos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. aete dit in impiir quod staturum
ad icõr direc cumerat : : Sci& igturpo¬
pulur ephraim & habitancer samariam.
qui ꝓpt̃ multitudinem erigunt᷑ in suꝑbiã
&dicunt paruum õ. regnumiidae & ner¬
tricõparatione ui lirsimum : Ita que il¬
lrruentibus quan lateribur: nos qua¬
dro lapide. aedi ficemur nobir domum
illorum si comoris quae ligna sunt
uilia hostili incurnono succisr: nos
imperium nostrum cedrir extruimus
quae in putribilersunt : ut regnum
signifiuent sempitꝰ num : suat ergo ho
populus omnir ophraim. et habi¬
tanter samariam. Quod syrus qui
nunc ei auxilio est: in hostem transeat
uol certe contra ipsum strum subi¬
ta aduertari orumbella consur¬
gent. Et omner uertuntur intu¬
multum. ita ut contra irrł srria
aboriente. &philistiim hoc ẽ pa
pn lestini ab ocudente moue antur.
& simul deuorent isrłem: cumque
hoc stcerinti nibil hominusmanus mea
extenta siue excelra est. suꝑꝰ irrł et

Expanded text:
enim in impiis: quod statutum enim in impiis: quod statutum ad sanctos directum erat. Sciet igitur populus Ephraim et habitantes Samariam, qui propter multitudinem eriguntur in superbiam, et dicunt: Parvum est regnum Judae, et nostri comparatione vilissimum. Itaque illis ruentibus quasi lateribus, nos quadro lapide aedificemus nobis domum. Illorum sycomoris, quae ligna sunt vilia, hostili incursione succisis, nos imperium nostrum cedris exstruemus, quae imputribiles sunt, ut regnum significent sempiternum. Sciat ergo hoc populus omnis 137 Ephraim et habitantes Samariam, quod Syrus qui nunc ei auxilio est, in hostem transeat. Vel certe contra ipsum Syrum, subita adversariorum bella consurgant, et omnes vertantur in tumultum: ita ut contra Israel Syria ab Oriente, et Philisthiim, hoc est, Palaestini ab Occidente moveantur: et simul devorent Israelem. Cumque haec fecerint, nihilominus manus mea extenta, sive excelsa est super Israel, et
Abbreviated transcription (Latin):
uid datsignũ silu sui deuir gme nas¬
uturi ad cuiur inuocationẽ nnt dem¬
minente periculo liberati: & cetera
quacusque ad p̃rentem locum int̃ pre¬
tatisumur Multirer gomisteriir in me¬
dio posicir ounc reuertitur adid quod
caeperat. & euernonem rãsin & ophra¬
imhocõ somae & samariae uaticinatur
Verbum inquienr mine dñr in ia cob. &
cocidit in irrł. apud hebrȩos dabar
quod ꝑtrer litteras sribitur consonanter
deleth bech. &rer ꝓlocorum qualita¬
tes legatur dabar uerbum significat
deger mortem & pestilentiam quã
ob causã pleriq rermonir ambiguita¬
te decepti. Non uerbumdicunt mirra
.cẽ. sed mortẽ misit ergo dñs uerbũ
inia cob cocidit in irrł. Regna reuo luit
iuda ut ia cobꝓphetat ingenen & irrł.¬
hocẽ .x. triburnbiimporium uindicart̃
De quibur dictum est ipn rognauerunt.
et non ꝑme: imperii ergo dignitar. quȩ
inunctione ramu helis. post abiectum sa¬
ul. cooperat indauid: misra inia cob hoc
cocidit in irrł ñ ut hex transtu lerunt

Expanded text:
irgine nascituri, ad cujus invocationem sint de imminenti periculo liberandi, et caetera quae usque ad praesentem locum interpretati sumus. Multis ergo mysteriis in medio positis, nunc revertitur ad id quod coeperat, et eversionem Rasin et Ephraim, hoc est, Syriae et Samariae vaticinatur: Verbum, inquiens, misit Dominus in Jacob, et cecidit in Israel. Apud Hebraeos DABAR , quod per tres litteras scribitur consonantes DALETH, BETH, et RES, pro locorum qualitate, si legatur DABAR, verbum significat, si DEBER, mortem et pestilentiam. Quam ob causam plerique sermonis ambiguitate decepti, non verbum dicunt missum esse, sed mortem. Misit ergo Dominus verbum in Jacob, et cecidit in Israel. Regnare voluit Judam, ut Jacob prophetat in Genesicem tribus sibi imperium vindicarunt, de quibus dictum est: Ipsi regnaverunt, et non per me . Imperii ergo dignitas, quae in unctione Samuelis post abjectum Saul coeperat in David, missa in Jacob, hoc cecidit in Israel:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicere quod cotidiepopulosuo p̃r¬
cipiat dñs. ut aduerrariorum ciui¬
tates quae eriguntur. contrasci¬
entiam dĩ. & hereticorum nimi¬
o labore construct& sunt: inpulue¬
rem redigat. et ni hil ersedemonr
ni. et quod mortali carne circum
uictoriam: Nec omnes gentes ca¬
peres Lcet cum alii admirentur
et dicant tusolus es princeps
Respoo debit eis : multa sunt
quae destrucre debeo. et adhuc
dertruere non potui: scioniubi
quid nesciam et quam quamei
multa aduersariorum argu¬
menta superarim. H a mensunt
pleraque quac ad huc superan¬
da sunt. simulque ipe futuro¬
rum : ex his quae superauit. etiã
ceterorum sibi uictoriam repro¬
mittid: Iubentur autem ululare
simulacrahicrusalem. & samari¬
ae. Non ipsa quae ficta sunt. sed
in ecdesia perignorantiam deftr¬
dunt proueritate mendacium u¬
lulatu . & paenitentia seerrarse
tes tȩcur: Et erit cum impleue¬
rit dñs cuncta opera sua in mon¬
tesion & inhicrusalem uisi tabo

Expanded text:
hoc dicere, quod quotidie populo suo prahoc dicere, quod quotidie populo suo praecipiat Dominus, ut adversariorum civitates quae eriguntur contra scientiam Dei, et haereticorum nimio labore constructae sunt, in pulverem redigat, et nihil esse demonstni, et quod mortali carne circumdum habere victoriam, nec omnes gentes capere, licet eum alii admirentur, et dicant: Tu solus es princeps, respondebit eis: Multa sunt quae destruere debeo, et adhuc destruere non potui: scio quod nesciam. Et quamquam multa adversariorum argumenta superaverim: tamen sunt pleraque, quae adhuc superanda sunt. Simulque spe futurorum ex his, quae superavit, etiam caeterorum sibi victoriam repromittit. Jubentur autem ululare simulacra Jerusalem, et Samariae: non ipsa quae ficta sunt; sed in Ecclesia per ignorantiam defendunt pro veritate mendacium, ululatu et poenitentia se errasse testentur. Et erit cum compleverit Dominus cuncta opera sua in monte Sion, et in Jerusalem, visitab
Abbreviated transcription (Latin):
et usque ad int neionem gentium plu¬
rimarum illius muero sue uerite¬
rectus enim in suꝑbi ambaec aususẽ
dicert : ducermei aliarum gentium
regessunt et mihi subiectiu ationibur
imperabunt : quomodo coepicarha¬
mir sic coepietcha lan o. quo modo ar¬
fađ si coptinur. et uemath. quomodo
damascum. sic mihi subieci et samariã
quomodo cetera regna quei dolorũ
cultui seruicbant meir subieti pedi¬
bur sic & hierusalem ae samariami
In quacudem idola sunt me ac sub¬
iciam potertati: Quomodo cõe¬
pisamariam cumidolissuis sic
ehierus alem capiam . quȩ cosdem
ueneraturdeos: carchamis autem
lxx addenter denio regionem
trans babr lonem et intor pretatis c̃.
& chalanne ubi a edificata est dirris
arfad penitus relinquenter: Pos¬
sumus autem iuxta trans lationem
eorum. & tropologiae. dummodo
pia sit libertatem txeo quodait¬
Et popula meo t p̃cipia mut faciat
spolia et praedam et conculcet ciui¬
tates. et ponat eas inpuluerem etiã

Expanded text:
et usque ad internecionem gentium pluet usque ad internecionem gentium plurimarum illius mucro saeviret. Erectus enim in superbiam, haec ausus est dicere: Duces mei aliarum gentium reges sunt, et mihi subjecti, cunctis nationibus imperabunt. Quomodo cepi Charcamis, sic cepi et Chalanno: quomodo Arphad, sic obtinui et Emath, quomodo Damascum, sic mihi subjeci et Samariam. Quomodo caetera regna, quae idolorum cultui serviebant, meis subjeci pedibus, sic et Jerusalem, et Samariam, in qua eadem idola sunt, meae subjiciam potestati. Quo modo cepi Samariam cum idolis suis, sic et Jerusalem capiam, quia eosdem veneratur deos. Pro Charcamis autem LXX addentes de suo, regionem trans Babylonem interpretati sunt, et Chalane ubi aedificata est turris, Arphad penitus relinquentes. Possumus autem juxta translationem eorum, et tropologiae, dummodo pia sit, libertatemut faciat spolia et praedam, et conculcet civitates, et ponat eas in pulverem, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
rint assrrio qui capti sunt tuprin¬
samariam ceperim. et longepo¬
si cas nationer trans babr lonẽ
nec dum meae subdidorim potes¬
tati: quomodo autemta rabiam.
cepida mascum et samariam.
sic omnia mihi regna subst̃nã
Transcamur adhebraicum et
quidnob uidet᷑ breuit̃ aduotemꝰ:
Uae asstrio idẽ sennacherib. qui¬
a ipsoẽ uirga etbaculur furorir
mei inmanuenim eius indignatio
mea : Ee ꝑillum ꝑcutiã gentẽ falla¬
cimimã quac int̃ mesemꝑ & ido¬
la claudicauit. quae p̃ceptam ca se
facturã . et̃ mentita ẽ. et contra
populũ furoris inei. ipnꝰ p̃cipiam ut
spoli& eũ atq: prȩdetur & redigat
inpuluerom. & conculcet quasi litũ
platearum. idẽ ut ꝑͥ cutiat eum. &
sẽ int̃ficiat ut uulnera et ñ animã
auferut: Ipse autẽ modum iracundi¬
aemeae egressus .ẽ. & non solum con¬
tra isrł ad quem directus erat. sed
ingenter plurimas deb acchatuss ert
ut om̃a ꝑ circuitum regna conteret:

Expanded text:
rint Assyrio qui capti sunt, tu prinrint Assyrio qui capti sunt, tu prinSamariam ceperim, et longe positas nationes trans Babylonem, necdum meae subdiderim potestati? Quo modo autem Arabiam cepi, Damascum, et Samariam, sic omnia mihi regna substernam. Transeamus ad Hebraicum, et quid nobis videatur, breviter annotemus. Vae Assyrio, id est, Sennacherib, quia ipse est virga, et baculus furoris mei, in manu enim ejus indignatio mea, et per illum percutiam gentem fallacissimam, quae inter me semper et idola claudicavit, quae praecepta mea se facturam esse mentita est, et contra populum furoris mei ipsi praecipiam, ut spoliet eum atque praedetur, et redigat in pulverem, et conculcet quasi lutum platearum, id est, ut percutiat eum, et non interficiat, ut vulneret, et non animam auferat. Ipse autem modum iracundiae meae egressus est, et non solum contra Israel, ad quem directus fuerat, sed in gentes plurimas debacchatus est, ut omnia per circuitum regna contereret,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ babrlonem & chalanneubi
turris aedificata est: Tuli aut̃
arabiam& damascum et sama¬
riam sicut uadstili: si c omna reg¬
na capiam : ululate sculptilia
in hierusalem & ramariam. sicut
enimfeci samariae etidolis eiur.
sic faciam hieruralem & nmula¬
cris illius: Primũ sciendum
quod in hebraico nonhobeat cha¬
lanne sed chalamio: ultima cnim
nominis huius littera non est eđ
ut illi putauerunt. sed uũu quȩ
litterae solamnt̃se distant mag¬
nitudine : Turrisaut aedisica¬
taẽ. in cam posennaar. in quo
& babrlon quȩ ex consunone
linguarum nom̃ accepit : ura¬
bia aũt ñ senna ar habeturin
hebrueo sedemath quã serius¬
ꝙ hodie eprphanam uocanti¬
epifania ulu lare quoque sculp¬
tilia inhierus alem. desuo ad dide¬
runt. quodq supta scriptum est.
eosi dixerint & tusolus erprincepr
reipondebit. Nontuli regiont
illam etillam. sed tulia rabiam
& damascum et samariam: hunc
suggerit senilm : cũ inquid dixe¬

Expanded text:
supra Babylonem, et Chalane, ubi supra Babylonem, et Chalane, ubi turris aedificata est. Tuli autem Arabiam, et Damascum, et Samariam: sicut has tuli, sic omnia regna capiam. Ululate sculptilia in Jerusalem, et Samaria; sicut enim feci Samariae, et idolis ejus, sic faciam Jerusalem et simulacris illius. Primum sciendum est quod in Hebraico non habet Chalane, sed CHALANNO . Ultima enim nominis hujus littera non est IOD, ut illi putaverunt, sed VAU, quae litterae sola inter se distant magnitudine. Turris autem aedificata est in campo Sennaar, in quo et Babylon, quae ex confusione linguarum nomen accepit . Arabia autem non habetur in Hebraeo, sed Emath, quam Syri usque hodie Epiphaniam vocant. Ululate quoque sculptilia in Jerusalem, de suo addiderunt. Quodque supra scriptum est: Si dixerint ei, tu solus es princeps, respondebit, non tuli regionem illam, et illam, sed tuli Arabiam, et Damascum, et Samariam, hunc suggerit sensum: Cum inquit, dixe
Abbreviated transcription (Latin):
ipse autem nonsic arbi tratus ẽ.¬
& cor eius non ita aestimauit.
sed ad conterendum erit corcus.
et ad internitionem gentium plu
Srimarum: dicit enim: numquid
non principes meisimul reges
Ssunt : Numquid nonut carchu¬
mis scchalano &ut arfađsic
emath: numquid ut damascus
sic iamaria : quo modo muenit
manusmea regnaidoli sic&si
mulacra eorum de hierus alem¬
& samaria: numquid sicut feci
samariae & idolis eiussic faciã
hieruralem et simulacriscius
ponamus in hoc loco trans latio¬
nem. Lex quae abhebraico dis¬
cordat in plurimir. Vae assi¬
ris uirga furoris mei ipse. ẽ
in manibus eorum. ira mea in
gentem imquãmittam. et po¬
pulũ meũ p̃cipiam: ut faciat
spolia et praedam & c̃culat¬
A ciuitater &ponat eas inpuluerẽ
ipse aut̃ non sic cogitauit. & non ita
arbi cratus est sed ut conterde
mens eius. & disꝑdat gentes plu¬
rimas: quod sidixerintei. tuso
solus es princeps : Ner pondebit:
non tuli regionem. quae est

Expanded text:
ipse autem non sic arbitrabitur eipse autem non sic arbitrabitur et cor eius non ita aestimabit sed ad conterendum erit cor eius et ad internicionem gentium non paucarum dicet enim numquid non principes mei simul reges sunt numquid non ut Charchamis sic Chalanno et ut Arfad sic Emath numquid non ut Damascus sic Samaria quomodo invenit manus mea regna idoli sic et simulacra eorum de Hierusalem Samaria. Numquid non sicut feci Samariae, et idolis ejus, sic faciam Jerusalem, et simulacris ejus? Ponamus in hoc loco translationem LXX, qui ab Hebraico discordat in plurimis. LXX: Vae Assyriis: virga furoris mei ipse est in manibus eorum, iram meam in gentem iniquam mittam, et populo meo praecipiam, ut faciat spolia, et praedam, et conculcet civitates, et ponat eas in pulverem: ipse autem non sic cogitavit, et non ita arbitratus est; sed ut conterat, mens ejus, et disperdat gentes plurimas. Quod si dixerint ei: Tu solus es princeps, respondebit: Non tuli regionem quae est
Abbreviated transcription (Latin):
altutidine derelicta. et he¬
retica humilitate decepta estis
dicitur demagis tror faln nominir¬
& scientiae: om̃s principes tui fuge¬
runt. et qui capo sunt durȩ le¬
gatisunt quodq: cum singulis
int̃ fectis cadant. et in aliorum
necepid pereant. et cummulta
patiantur. diesq: uintationis ad¬
uenerit : Nonnt sinis eorũ inte¬
ritus. sed semꝑ ribi in pedentẽ
manudñi ꝑtremes cant: huo¬
us que contrax &duas tribur
idẽ contra samariam et hieru¬
salem dĩ comminatio est quȩ
regnante ad huc ahur coepit
in populo de quib: duȩ & semir
tribus sub eo captȩ sunt. et re¬
liquae. sub ezecia quiuhu⁊ suc¬
cessit in regnum: sequens ꝓphe¬
tia contra assrrios scribitur
Uae assur uirga furoris mei &
baculus ipse .ẽ. inmanucorum:
Indignatiomea: ad gentẽ fallacẽ
mittã cum & contra populum
furo rismei man dabo illi uit au¬
ferat spolia et diripiut praedã
& ponam illum in conculcatio¬
Snem quasi lutum platearum:

Expanded text:
altitudine derelicta, et haealtitudine derelicta, et haeretica humilitate decepta est, dicitur de magistris falsi nominis scientiae: Omnes principes tui fugerunt, et qui capti sunt, dure ligati sunt : quodque cum singulis interfectis cadant, et in aliorum nece ipsi pereant, et cum multa patiantur, diesque visitationis advenerit, non sit finis eorum interitus: sed semper sibi impendentem manum Domini pertremiscant. Hucusque contra decem et duas tribus, id est, contra Samariam, et Jerusalem, Dei comminatio est, quae regnante adhuc Achaz, coepit in populo: de quibus duae et semis tribus sub eo captae sunt, et reliquae sub Ezechia, qui Achaz successit in regnum . Sequens Prophetia, contra Assyrios scribitur. Vae Assur, virga furoribaculus ipse est, in manu eorum indignatio mea. 6. Ad gentem fallacem mittam eum, & contra populum furoris mei mandabo illi, ut auferat spolia, & diripiat praedam, & ponat illum in conculcationem quasi lutum p
Abbreviated transcription (Latin):
uitas. sed &ia in hosale terra
Iuxta unugogen om̃s hereo¬
cos scribit inquitatem autem:
ut pauperes & humiles populi¬
decipiat. Vliduas & pupillos
diripiat : qui enim diuesẽ de quo
legimus redemptio animȩ uiri
non sustin& comminationem
milis esc. & paruus in populir
cito ab eis scandalitatur: ui¬
dua quoq: quae uirum qͥuo¬
inrum ꝑ diderit dm̃ et pupil¬
lo qui patrem amiserit erea¬
torem De quo scriptum est
dm̃ quitegenuit rel quirt. et
oblitus er dĩ nutritoristui fa¬
ale supplantantur : Quidig¬
tur facient indieiudicii. cum
tantor deceperint. et calami¬
tatir delonge uenientir ssicut
enim adiustum uirum dicitur.
Prope est uerbum in ore tuo et
incordetuo. Et in alio loco
regnum dĩ intrauos est. sic
her&i corum calamitas delon¬
ge ueniet Multo eis tempore
praeparata : ad quem confugi¬
entd cũ fictum habeant dm̃
cui tradent gloriam suam.
cum simulata sit omnia Nec
poterint euadere uiculum.
quoplurimos ligauerunt: Vn¬
de & inuisione uallission. quae di

Expanded text:
iam in hostili terra Juxta anagogen, omnis haereticus scribit iniquitatem, ut pauperes et humiles populidecipiat, viduas et pupillos diripiat. Qui enim dives est, de quo legimus: Redemptio animae viri non sustinet comminationem, milis est et parvus in populis, cito ab eis scandalizatur. Vidua quoque, quae virum perdiderit Deum, et pupillus qui patrem amiserit Creatorem, de quo scriptum est: Deum, qui te genuit, dereliquisti, et oblitus es Dei nutritoris tui , facile supplantantur. Quid igitur facient in die judicii, cum tantos deceperint, et calamitatis de longe venientis? Sicut enim ad justum virum dicitur, Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo ; et in alio loco: Regnum Dei intra vos est ; sic haereticorum calamitas de longe veniet, multo eis tempore praeparata. Ad quem confugient, cum fictum habeant Deum? Cui tradent gloriam suam, cum simulata sint omnia? Nec poterunt evadere vinculum, quo plurimos ligaverunt. Unde et in visione vallis Sion, quae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
lera spolia de trahere. festina
praedari: & ipse cẽt lapis of
fensionis. & petra scanda li. du¬
abus domibus israhel. cuius prin¬
cipatus err& inhumero. & uoca¬
r&ur sex nominib: admirabilis
& consiliarius & dr̃ & fortis & pat̃
fucuris acculi & princeps pacis
Et quod multi plicabitur eius
imperium. & pacireius noners&
t̃minus : Nunc in ꝓlogo aduen¬
tur eiun prius quamdicatur qđ
di erroc et dauid. si generaenas¬
cicurus : ꝑtranr lationem frac¬
tȩ lagunculac. pasno illius de¬
monstracur: quod uolente
dõ id circo caro cius. mortitra¬
ditant: ut iudȩorum sublimi¬
tas distruatur. & excelsiquor¬
dam incerram corruant. Et
libanus cum suir cedris. succidat᷑
De quibur inta chariam legimur
aut̃ a patre. & concritus. & per¬

Expanded text:
lera, spolia detrahe, festina lera, spolia detrahe, festina praedarfensionis et petra scandali duabus domibus Israel: cujus principatus esset in humero ejus, et vocaretur sex nominibus: admirabilis, et consiliarius, et Deus, et fortis, et pater futuri saeculi, et princeps pacis: et quod multiplicaretur ejus imperium, et pacis non esset terminus. Nunc in prologo adventus ejus, prius quam dicatur quod de Jesse et David sit genere nasciturus, per translationem fractae lagunculae passio illius demonstratur: quod, volente Deo, idcirco caro ejus morti tradita sit, ut Judaeorum sublimitas destruatur, et excelsi quondam in terram corruant; et Libanus cum suis cedris succidatur, de quo in Zacharia legimam magnifici vastati sunt. U
Abbreviated transcription (Latin):
part huiur ꝓphetiae legimus:
Conso lamini consolamini populũ
meum. sacerdoter. loquimini ad
cor hierusalem haec dixit quia
reiueritate constrictus. aliud
quod dixeret non habebat:
Ecce dominator d̃s. ex ercituũ.
c̃fringit lagunculã in cẽpore Et
ex celsi statura succidentur &
sublimer humiliabunt᷑. & sub¬
uertencur . c̃densa saltur ferro.
& libanur cũ excelns cadet: ꝓu¬
tant quidem. hunc locum ad¬
huc dicideasterio. quod illocon¬
trico om̃s in circuitunationes qu&
dicioni illius subiacebant succ¬
dantur &humilientur. & sal¬
tus densinimus subuertatur.
lum. & principer intellegiuo¬
lunt. libanum quoq cum ex¬
celsirnus cadere ut nihilomui¬
no. Asseriae resideat potes¬
tatis : u luuero ab hocloco. uo¬
lunt principium. eẽ dexp̃o ma¬
xime. cum & eaquȩ sccuntur.
Et nos deillo. et circũcisio scrip¬
ta fateatur : Dixerat supra
nom̃ deuirgine puerin ascitu¬
ri quod appella retur emma¬
nuel. & postea ꝓphetiae con¬
ceptus utero uocar&ur. acce¬

Expanded text:
rte hujus prophetae legimus: Consolamini, consolamini populum meum, sacerdotes: loquimini ad cor Jerusalem . Haec dixit, quia rei veritate constrictus aliud quod diceret non habebat. Ecce Dominator Dominus exercituum confringet lagunculam in terrore, et excelsi statura succidentur, et sublimes humiliabuntur, et subvertentur condensa saltus ferro, et Libanus cum excelsis cadet. Putant quidam hunc locum adhuc dici de Assyrio, quod illo contrito, omnes in circuitu nationes, quae ditioni illius subjacebant, succidantur et humilientur, et saltus densissimus subvertatur: lum et principes intelligi volunt. Libanum quoque cum excelsis suis cadere, ut nihil omnino Assyriae resideat potestatis. Alii vero ab hoc loco volunt principium esse de Christo: maxime cum et ea quae sequuntur, et nos de illo, et Circumcisio scripta fateatur. Dixerat supra nomen de Virgine pueri nascituri, quod appellaretur Emmanuel; et postea Prophetissae conceptus utero vocaretur, acce
Abbreviated transcription (Latin):
quetir gloriamuram Non enĩ
ꝓderunt diuitiae indefuroris.
neuinctos in hostilem terram
ducat asserius. necorruãtir proe¬
lio & ad extremum sidit insupo¬
rioribus contrasamariam tre¬
bro dixerat In omnibur his
non .ẽ auersus furor cius sed
adhuc manus eius excelsa ecã
contra iudam loquit᷑ qđ ñ sit fi¬

Expanded text:
quetis gloriam vestram? Non enim quetis gloriam vestram? Non enim proderunt divitiae in die furoris, ne vinctos in hostilem terram ducat Assyrius, ne corruatis in praelio . Et ad extremum sicut in superioribus contra Samariam crebro dixerat: In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta, etiam contra Judam loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Quemini subuinculo & cominter¬
sectir cadatis: suꝑ omnibus his ñ
ẽ auersur furor eius sed adhuc
manus eiur excelsa: Haec pleri¬
q: adhuc contra .x. tribus diciar¬
bitrantur quae habitant in sa¬
maria quod ad priora scelera&iã
et hierus alem. scribas uidelic&¬
conclamare quod aduersum
legem dĩ iniquas seripserint loger
et traditionibus suis. subuerterint
iudici ueritatẽ: Dõ enim dicente
honora patrem tuũ & matrẽ illi
econtramo monuerunt filios pa¬
rentibur dicere: donum quod¬
cum que .ẽ. ex metibi ꝓderit ne
et cocera hirsimilia : ꝓpterea
autem scripierunt leges pessimas.
ut opprimerent pauperes ethu¬
miler populi. ut praedus a gerent
deuiduir: et pupillor diriperent:
quiinterrogantur. quid facturi
sint cũm uel captiuitatis. uł iu.¬
dicui dies aduenerit. & calamita¬
tis de longeuenientis: quae mul¬
totempore ante p̃dicta. est: Ad
cuius inquid fugietis auxilium
cum offender qxis dm̃ quiuerus
auxi hator est. set ubi derelin¬

Expanded text:
culo, et cum interfectis cadatis. Super omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta. Haec plerique adhuc contra decem tribus dici arbitrantur, quae habitabant in Samaria, quod ad priora scelera etiam et Jerusalem, Scribas videliceconclamare, quod adversum legem Dei iniquas scripserint leges, et traditionibus suis subverterint judicii veritatem. Deo enim dicente: Honora patrem tuum, et matrem : illi e contrario monuerunt filios parentibus dicere: Donum quodcumque est ex me, tibi proderit, neet caetera his similia. Propterea autem scripserunt leges pessimas, ut opprimerent pauperes et humiles populi, ut praedas agerent de viduis, et pupillos diriperent. Qui interrogantur quid facturi sint, cum vel captivitatis, vel judicii dies advenerit, et calamitatis de longe venientis, quae multo tempore ante praedicta est. Ad cujus, inquit, fugietis auxilium, cum offenderitis Deum, qui verus auxiliator est, et ubi derelin
Abbreviated transcription (Latin):
quisu ꝑbiens loquit᷑ suꝑstellas cȩli ponã
sedẽ mcã : sed eboinmonte excelso super
om̃s montes excelsos adaquilonẽ as¬
cendã suꝑnuber erosimilis alussi mo
quando exore infantiũ & lactantium
ꝑfici&ur laus ut destruat᷑ inimicur&
ultor : et suꝑ om̃ rcedror libapi subli¬
rentiscedros : conter& dñs cedror libani
e t comminu& eas quasi uitulũ libani:

Expanded text:
Qui superbiens loquitur: Super stellas coeli ponam Qui superbiens loquitur: Super stellas coeli ponam sedem meam: sedebo in monte excelso, super omnes montes 39 excelsos ad Aquilonem: ascendam super nubes, ero similis Altissimo : quando ex ore infantium et lactentium perficietur laus, ut destruatur inimicus et ultor . Et super omnes cedros Libani sublirentis cedros: conteret Dominus cedros Libani, et comminuet eas quasi vitulum Libani .
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hostes uenerint & omnȩ̃ ꝓuin¬
tiã babylonius aut romanus mu¬
crouasta q circũ sederint agmi¬
nabellatorũ hierusalẽ: tuncneo
diuitiȩ nec nobilitas generis. pecpo¬
tentia dignitatũ : aliquẽ defendere
poterunt : sed omniũ erit una captiui¬
tas : & dr̃ solur ex altabit᷑ cuius irã
nullus poterit declinare qmultihȩc
dedeiudicu intellegunt: qđ omuiscre
diesenĩ dnĩ exercituũ suꝑ omnẽ suꝑbũ &
ex celsum & suꝑ omnẽ ãrogantẽ & rełq:¬
et hȩc priorib coniungunt᷑ i ndie in quit
illa inqua ex altabit᷑ dñr solur: hocẽ indi¬
eultionis dominicȩ ꝰ excelsiquiq & a¬
rogantes atq sublimes captiuitati &
aut sermo: demagnis ẽ atq principib:
qđ quanto magir suꝑbierint : tantoam¬
plius deprimant᷑ s oñsenĩ suꝑ birreuistit
& humilib dat gratiã : qui dedieiudi¬
cu intellegunt: suꝑbũ & excelsũ & sub¬
limẽ & ad rogantẽ diabuls̃ diciputañ

Expanded text:
Cum hostes venerint, et omnem provinCum hostes venerint, et omnem provinciam Babylonius aut Romanus mucro vastaverit, et circumsederint agmina bellatorum Jerusalem: tunc nec divitiae, nec nobilitas generis, nec potentia dignitatum aliquem defendere poterunt; sed omnium erit una captivitas, et Deus solus exaltabitur, cujus iram nullus poterit declinare. Multi haec de die judicii intelligunt, quod omnis creaDies enim Domini exercituum super omnem superbum et excelsum, et super omnem arrogantem. Et haec prioribus conjunguntur. In die, inquit, illa in qua exaltabitur Dominus solus, hoc est, in die ultionis Dominicae, excelsi quique et arrogantes atque sublimes captivitati et autem sermo de magnis est atque principibus: quod quanto magis superbierint, tanto amplius deprimantur. Dominus enim superbis resistit, et humilibus dat gratiam . Qui de die judicii intelligunt, superbum et excelsum, et sublimem, et arrogantem, diabolum dici putant.
Abbreviated transcription (Latin):
iacob uenite & anibulemus hno
lũ suũ iacob: proiecit aut̃ qui a aut
fecit : aut passurẽ quȩ supra ex¬
posuimus: Id eo p̃nuntio uobis q̃
uentura sunt mala. & hortor ut
ingrediamini p&ras: & abs con¬
damini inspeluncir a faciebabrlo¬
nii uelromani exercitus quando
omnta uastabuntur : Iux ta illito
quod in euangelio legimus: Tunc
dicent montibus cadqle suꝑnos.
& p&ris absconditenos: Iuxta
a nago genuero ã facie dominiçȩ
maiestatis p̃cipitur nobir ut ad¬
sumamus p&rȩfostitudinẽ de
qua dictum est Ip&ra refugiũ le¬
poribur & in p&ra exaltastime
Moyses quoq inforamine p&rae
ponitur. utuideat posteriora dĩ
& bibat populus despiritali : sequen¬
ticor p&ra. absconditurq in pe¬
tra qui in gredit᷑ cubiculũ suũ &clau¬
so ostio ad orat patrẽ : ut int̃reno
corpore constitutus. trienscuntẽ
mundi p̃sentiat tempestatẽ ꝓculi
sublimis hominis humiliati sunt:
& in curuabit᷑ altitudo uirorũ : ex¬
altabitur aut̃ dñr solur indieilla y

Expanded text:
Jacob, venite, et ambulemus in lum Jacob: projecit autem, quia aut fecit, aut passus est, quae supra exposuimus; ideo praenuntio vobis quae ventura sint mala, et hortor ut ingrediamini petras, et abscondamini in speluncis a facie Babylonii vel Romani exercitus, quando omnia vastabuntur, juxta illud quod in Evangelio legimus: Tunc dicent montibus, cadite super nos; et petris, abscondite nos . Juxta anagogen vero a facie Dominicae majestatis psumamus petrae fortitudinem, de qua dictum est: Petra refugium leporibus . et, In petra exaltasti me . Moses quoque in foramine petrae ponitur, ut videat posteriora Dei . Et, Bibebat populus de spiritali sequenti eos petra . Absconditurque in petra qui ingreditur cubiculum suum, et clauso ostio adorat Patrem, ut in terreno corpore constitutus, transeuntem mundi non sentiat tempestatem. Oculi sublimes hominis humiliati sunt, et incurvabitur altitudo virorum: exaltabitur autem Dominus solus in die illa.
Abbreviated transcription (Latin):
uelcerte quia iullacis loquebatur
qui necdum poterant capere spiri¬
talia pollic& ur cirbona presentis
sacculi: ut saltim praesentibi inuitati
faciant quae preceptar̃ : & quia no¬
luerunt audire sede contrario ꝓuo¬
terea eos gladius de uocarabit idc̃
romanus delebit ex ercitus : Ethȩc
inquid omnia fient. quia os dñi loquu¬
tumẽ : cuiur sententia permanentib
hominum peccatir non potest im¬
S mutari: Quomodo facta est mere¬
S trix ciuitar si delir plena iudicii iusti¬
S tia requieuit in ca: Nunc autemꝰ ho¬
micide uerbum hebruicũ ialin ꝓ

Expanded text:
Vel certe quia Judaeis loquebatur, Vel certe quia Judaeis loquebatur, qui necdum poterant capere spiritualia, pollicetur eis bona praesentis saeculi, ut saltem praesentibus invitati faciant quae praecepta sunt. Et quia noluerunt audire: sed e contrario proterea eos gladius devoravit, id est, Romanus delevit exercitus. Et haec, inquit, omnia fient: Quia os Domini locutum est. Cujus sententia, permanentibus hominum peccatis, non potest immutari. Quomodo facta est meretrix civitas fidelis, plena judicii: justitia requievit in ea: nunc autem hom
Abbreviated transcription (Latin):
num sed in conspectudĩ quem celare
nihil potest Quodq i ungit. quiesc¬
te agereperuerse. illud euangeli¬
cumsonat. Eecc sanus factus es noli
peccare nequidtibi deteriur fut:
recedens ergo auitin: dircat bonũ
quaerat q iu dicium : obpresio sub¬
ueniat pupillum uiduamq sus¬
tent&: Et si hoc fecerit : tunc pec¬
cata quae prius in modum coccini
sanguinea fuerant denudentur:
&opera cruoris ac sanguinis
ueste dñi mutabuntur: quaȩ de
agni confectaẽ uellere : quemse¬
cuntur Ina pocalrps: qui uirgi¬
Snitatir candore rerplendent: si
uolueritis & audieritis bonaterrȩ
come d&ir. si nolueritis & nondudi¬
Seritir siueut in hebraco hab& &
seruat arbitrium ut in utraq
parte non ex praciuditio dĩ. sed
exmeritir singulor uel pecena uł
precemium sit : Bon. autem terrȩ
illa puto dici de quibus inpsalte¬
rio legimus : credo uidere bona
dñi interrauiuentium. & beati
miter q̃m̃ ips possidebunt terram:

Expanded text:
num, sed in conspectu Dei, quem celare num, sed in conspectu Dei, quem celare nihil potest. Quodque jungit: Quiescite agere perverse, illud Evangelicum sonat: Ecce sanus factus es: jam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat . Recedens ergo a vitiis, discat bonum, quaeratque judicium, oppresso subveniat, pupillum viduamque sustentet: et si hoc fecerit, tunc peccata, quae prius in modum coccini sanguinea fuerant, dimittentur: et opera cruoris ac sanguinis, veste Domini mutabuntur, quae de agni confecta est vellere, quem sequuntur in Apocalypsi , qui virginitatis candore resplendent. Si volueritis, et audieritis, bona terrae comedetis: si nolueritis, et non audieritis sive ut in Hebraeo habet servat arbitrium, ut in utramque partem non ex praejudicio Dei, sed ex meritis singulorum, vel poena, vel praemium sit. Bona autem terrae illa puto dici, de quibus in psalmo legimus: Credo videre bona Domini in terra viventium ; et: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram .
Abbreviated transcription (Latin):
so iudicate pupillo defendite uidu¬
ã & uenite & arguiteme dicit dñs:
uictimas iudȩonim eu angelicu
mandata succidunt : Et id eo pupil¬
lis acuiduis prouidetur. ut securi
decutelu coniugũ acliberorũ suo¬
rum martrres adbella ꝓcedunt :
Cũ aut̃ inquit hȩc feceritis arguite
me si non red didero pruemiu quȩ
pollicitursum: quando aũt dicit quȩ¬
rite iuditium ostendit non ẽc̃ omniũ
recte iudicare. sedeorum qui pru¬
dentersunt : deniq & salamon inui¬
sione ꝑ somnium hocã dño postula¬
uit ut accepta sapientia iustepo¬
pulum iudi car& Si fuerint pec¬
cata uestra ut coccinum. quasinix
de albabuntur : & si fucrint rubra
qua si uermiculur. ut lana alba erunt:
Ordo praccipuus: non enim sufficit
dixisse lauamini ni suungat. mun¬
diestote ut post lauacrum aquȩ
cordis habeant puritatem : Beati
enimmundo corde qm̃ ipsi dm̃ uide¬
bunt: Cumq cordis babuerint
puritatem : debent auferre malũ
dementib suir non in conspectulomi¬

Expanded text:
judicate pupillo, defendite viduam: et venite, et arguite me, dicit Dominus. Victimis Judaeorum evangelica mandata succedunt, et ideo pupillis ac viduis providetur, ut securi de tutela conjugum ac liberorum suorum, martyres ad bella procedant. Cum autem, inquit, haec feceritis, arguite me, si non reddidero praemia quae pollicitus sum. Quando autem dicit: Quaerite judicium, ostendit non esse omnium recte judicare, sed eorum qui prudentes sunt. Denique et Salomon in visione per somnium, hoc a Domino postulavit, ut accepta sapientia, juste populum judicaret. Si fuerint peccata vestra ut coccinum: quasi nix dealbabuntur. Et si fuerint rubra, quasi vermiculus: ut lana alba erunt. Ordo praecipuus: non enim sufficit dixisse, lavamini, nisi jungat, mundi estote: ut post lavacrum aquae cordis habeant puritatem. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Cumque cordis habuerint puritatem, debent auferre malum de mentibus suis, non in conspectu homi
Abbreviated transcription (Latin):
misere lex et ingrȩcir exemplari¬
bur ab origie subastericir deedi¬
tione aquilȩ additumẽ qđ in he¬
brȩo italegit᷑. hedal. lachem nc̃t
aadam. oscn. nasama. baaꝑ¬
fo. ctũ. Bama Nẽsãs hũ subinos
diximus excelsus reputatus c̃ipso :
aquila int̃p̃tatus ẽ in quo reputati
ẽ istȩ uerbũ hebraicũ bama uel¬

Expanded text:
rmisere LXX, et in Graecis exemplarirmisere LXX, et in Graecis exemplaribus ab Origene sub asteriscis de editione Aquilae additum est, quod in Hebraeo ita legitur: HEDALU LACHEM MEN AADAM ASER NASAMA BAAPHPHO CHI BAMA NESAB HU. Ubi nos diximus, excelsus reputatus est ipse: Aquila interpretatus est, in quo reputatus est iste. 44 Verbum Hebraicum BAMA
Abbreviated transcription (Latin):
uocturna auis. quȩ congruũ ab cirno¬
mon accepit. NΥYTΑS Ico qđ in nocte
uolit& paruũ animabẽ & muriũ
simile ñ tamuo ce & cantes resonans
quã strĩdore: Qđ cumuideat᷑ uolita¬
re luci fugũ est & solẽ uidere ñpatit᷑
istius modi animantib ido laconparai¬
tasunt. quȩ cec a & tenobro ra coluntur
acccis & om̃ a dogmata contrariaue¬
ritati quȩ cũ indie dñi fuerint dore¬
licta ingredientur hi qui ꝓiecerun ta
infissurar petrarũ cauernarq saxorũ
ut non interrȩ puluere & uililuto
sed in firma ratione uersentur q &in¬
ueniant sibidiuersa uistutũ foramina
ꝑ quȩ ad ueritatẽ ualeant ꝑ uonire
hactiuxta a nago gen ut potuibreui
sermone constrinxi. quȩ hebrei ad
babrlonia referunt tempora. et
sub uersionẽ hierusalem. quando
surrexit dñr terram ꝑcutere
iud eorumo Quiercite ergo ab ho¬
mine cuius ip̃r innariburcius quia
excelsus reputatur ẽ ipse. Hoc p̃te¬

Expanded text:
nocturna avis, quae congruum ab nocturna avis, quae congruum ab men accepit νυκτερὶς, eo quod in nocte volitet, parvum animal est, et murium simile, non tam voce et cantu resonans, quam stridore: quod cum videatur volitare, lucifugum est, et solem videre non patitur. Istiusmodi animantibus idola comparata sunt, quae caeca et tenebrosa coluntur a caecis: et omnia dogmata contraria veritati. Quae cum in die Domini fuerint derelicta, ingredientur hi qui projecerint ea in fissuras petrarum, cavernasque saxorum, ut non in terrae pulvere et vili luto, sed in firma ratione versentur, et inveniant sibi diversa virtutum foramina, per quae ad veritatem valeant pervenire. Haec juxta anagogen, ut potui, brevi sermone perstrinxi, quae Hebraei ad Babylonia referunt tempora et subversionem Jerusalem, quando surrexit Dominus terram percutere Judaeorum. Quiescite ergo ab homine, cujus spiritus in naribus ejus: quia excelsus reputatus est ipse. Hoc praete