comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ quod faciebat in domo dm̃. cum rex
pacificus nr̃ in die nouisfima. om̃s elec¬
tos resurrectionis immortalitate głisi¬
cat. Alioqum qm̃dui status hitiꝰ scl̃i
geritur. facit quidem opus domus dñi sa¬
lomon.s nundum ꝑficit: qͥa corda electoꝵ
dñs ut bona oꝑentur inspirat. & adiuuat.
nulli tñ in hac dutaxat uita commoran¬
ti. absq peccato ẽẽ tͥbuit. Namq hoc donũ
futurȩ uitȩ beatitudini reseruat. Perficit
uͦ om̃e opꝰ templi sui . & hoc dedicatiomi ap¬
tum reddit. cum tmnslatos de hac uita elec
edifiacatũ ẽ. octauo autẽ ꝑfectum. ac dedi¬
tatum ẽ. Septem namq dieb. omne hoc
tempus uoluit᷑. Octaua ẽ dies uidicii. & re¬
surrectionis futurȩ: de qua psalmi sextuᷤᷤ
& undetimꝰ attitulati sunt. Cui uideł.
temꝑi conuenit apte qͦd seqͥtur. Intulit
que scĩficauerat dauid pater suus. au¬
thesauris domꝰ dñi. Argentũ namq ad

Expanded text:
opus quod faciebat in domo Domini, cum Rex opus quod faciebat in domo Domini, cum Rex pacificus noster in die novissima omnes electos resurrectionis immortalitate glorificat. Alioquin quandiu status hujus saeculi geritur, facit quidem opus domus Domini Salomon, sed nondum perficit, quia corda electorum Dominus, ut bona operentur, inspirat et adjuvat, nullum tamen in hac duntaxat vita commorantem absque peccato esse tribuit, namque hoc donum futurae vitae beatitudini reservatur. Perficit vero omne opus templi sui, et hoc dedicationi aptum reddit, cum translatos de hac vita electaedificatum est, octavo autem perfectum ac dedicatum est. Septem namque diebus omne hoc tempus volvitur; octava est dies judicii et resurrectionis futurae, de qua psalmi sextus et undecimus attitulati sunt. Cui videlicet tempori convenit apte quod sequitur: « Et intulit quae sanctificaverat David pater suus, athesauris domus Domini. Argentum namque ad
Abbreviated transcription (Latin):
Ostia emm domꝰ nit̾ioris sc̃i scõꝵ. angłica
sunt inrmstia. que nob̾ de corꝑe. egͥssis.
intitum uite celestis referant. Qꝰ ostia¬
domꝰ templi. doctores sunt sci. at sacer¬
dotes. qui istruendo. baptizando. dm̃ci
corꝑis & sanguinis mistia communican¬
do. pͥma nob̾ eccłiȩ p̃sentis limina pan¬
dunt. quid cardines utroꝵq ostiorum.
nͥ sensus & corda sunt eoꝵdem angloꝵ.
siue omĩum scõꝵ. qͥb immobilit̃ con¬
templatiom ac dilectiom sui conditoris
adherent. ut eo inmistium diumitus
sibi delegatũ recte compleant quo auo¬
luntate illius cui minstrant. nuingmͣ
ostia congruo temꝑe. s nullo suũ cardi¬
nem temꝑe deserunt: qͥa & angłi & ho¬
mines scĩ. siue in hat utta fidi. siue in
illa spei fideles. atq electos suscipiunt:¬
semꝑ ammũ in radice nit̾nȩ dilectionis
fixum tenent. Uñ bñ idem cardines ex
ritatis. Iꝑfecit omne opꝰ quod faciebat
salomon in domo dm̃. ꝑfecit salomon

Expanded text:
 angelica sunt ministeria, quae nobis de corpore egressis introitum vitae coelestis reserant: et ostia templi doctores sunt sancti ac sacerdotes, qui instruendo, baptizando, Dominici corporis et sanguinis mysteria communicando prima nobis Ecclesiae praesentis limina pandunt: quid cardines utrorumque ostiorum, nisi sensus et corda sunt eorumdem angelorum, sive hominum sanctorum, quibus immobiliter contemplationi ac dilectioni sui conditoris adhaerent, ut eo ministerium divinitus sibi delegatum recte compleant, quo a voluntate illius, cui ministrant, nunquam ostia congruo tempore, sed nullo suum cardinem tempore deserunt, quia angeli et homines sancti, sive in hanc vitam fidei, seu in illam spei fideles atqsemper animum in radice internae dilectionis fixum tenent. Unde bene iidem cardines ex ritatis. Et perfecit omSalomon in domo Domini. » Perficit Salomon
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ȩ ciuies głam inibi siti redemptoris
plene contuentur. Sunt & uedes cum
archa i oraculo reconditi: qͥa abscondi¬
ti sunt nunc ꝑfecti quiq eledi. qui nos
p̃cesserunt de mundo. in abdito uultuᷤᷤ
di. a conturbatione hominũ. Quoꝵ tñ sum¬
mitates uectium ñnumqm̃ aꝑto oraculo
his qui aꝑppiant uisunt᷑. cum ꝑfectiorib
qͥb q aiti oraculum siti cordis tota inten
his qͥ paulo longiꝰ recesserint mimme
conceditur. qͥa gnͣto ext̾ius mente uaga
remanent. tanto minꝰ quȩ sunt etͥna
gaudia uident. Factum ẽ autẽ cũ exisseñ.
sacdotes de scũario: nebula impleuit do¬

Expanded text:
patriae cives gloriam inibi sui Redemptoris patriae cives gloriam inibi sui Redemptoris plene contuentur. Sunt et vectes cum arca in oraculo conditi, quia absconditi sunt nunc perfecti quique electi, qui nos processerunt de mundo, in abdito vultus Dei a conturbatione hominum. Quorum tamen summitates vectium aperto oraculo his qui appropiant visuntur, cum perfectioribus quibusque oculum sui cordis tota intenthis qui paulo longius recesserint minime conceditur. Quia quanto exterius mente vaga remanent, tanto minus quae sint interna gaudia vident. « Factum est autem cum exissent sacerdotes de sanctuario, nebula implevit do
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ in archa urna aurea hñs manna qͥa
in homine x habitat omnis plemtudo di¬
uniitatis corꝑaliter. Erat uirga aaron qͣ
extsa denuo floruerat. qͥa potestas omnis
uidicandi penes eum ẽ: cuiꝰ iudiciũ in hu¬
militate passionis uidebatur ẽẽ sublatum
Erant & tabulȩ testam̃ti: quia in illo sunt
om̃s thesauri sapientiȩ & scientie abscon¬
diti Aoherebant ei uecdes quib portabat᷑.
qͥa doctores qui quondã laborabant in uer
suti oꝑis consortib intelligendum reliqͥt.
Apparebant summnitates uectium foris añ
oraculum . ñ semꝑ. s cum ostia eiꝰdem ora¬
tuli aꝑtri contingeret. neq hoc omnib¬
s de his solummꝰ qui ꝓpius accedentes
attentius ea quȩ intus erant satagebant
intueri. Ipsa autẽ archa qualis & quomͦ
eẽt posita. solis eis qui oratulutm intras¬
sent licebat uidere: quia nullus sc̃orum
in hac adhuc uita positus. tam & si multũ
i altitudine se m̃tis attollens.s soli illiꝰ

Expanded text:
abens manna: quia in homine Christo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter . Erat virga Aaron, quae excisa denuo floruerat: quia potestas omnis judicandi penes eum est cujus judicium in humilitate passionis videbatur esse sublatum. Erant et tabulae testamenti, quia in illo sunt omnes thesauri sapientiae absconditi. Adhaerebant ei vectes quibus portabatur, quia doctores qui quondam laborabant in verbsui operis consortibus intelligendum reliquit. Apparebant summitates vectium foris ante oraculum non semper, sed cum ostia ejusdem oraculi aperiri contingeret; neque hoc omnibus, sed his solummodo, qui propius accedentes, attentius ea quae intus erant satagebant intueri. Ipsa autem arca qualis et quomodo esset posita, solis eis qui oraculum intrassent, videre licebat, quod nullus sanctorum in hac adhuc vin altitudine se mentis attollens, sed soli illius
Abbreviated transcription (Latin):
defesse longaimitatis. ac fincere dilecti¬
onis. que ꝑ utͥusq testam̃ti nob̾ obser¬
uantiã tͥbuitur. Quater enim quim. iu¬
cenariũ numerũ complent. Quinq aut̃e.
b̃tatis. &ͦ cum ad intelligentiam atq
custodiam legis sp̃italem illustrante
corda electoꝵ docente utͦq testamento
& adiuuante ip̃o uno utͥusq testam̃ti
auctore. & ꝑseuerantiã bom oꝑis etiam
n ꝑsetutione seruant. in hilaritate di¬
lectionis. & etiam in eos qui ꝑsecuntur
exhibent. Denario autẽ numero spes
celestiũ p̃mioꝵ solet defignari. domtno
affirmante cum eos qui in utnea magni
pat̾ss aimlias laborant. denario remuue¬
ratos ẽẽ testat᷑. & idem altare qͦd in fideli¬
um figura factum ẽ electoꝵ ob significan¬
dam uitã eonim ꝑpetuam decẽ erat cubi¬
tis altum. Cum ũ d̾ictum ẽ qͥa fecit sa¬
lomon altare aureũ. additũ ẽ continuo.
De qͣ psalmsta dño: parasti inquie m
lutaria. ad exemplum uitȩ ꝓposita. sẽꝑ

Expanded text:
defessae longanimitatis ac sincerae dilectionis, quae per utriusque Testamenti nobis observantiam tribuitur. Quater quini vicenarium numerum complent, quinque enim le libertatis: cum ad intelligentiam atque custodiam legis spiritalis, illustrante corda electorum, docente utroque Testamento, et adjuvante ipso uno utriusque Testamenti auctore, ein persecutione servant in hilaritate dilectionis, et etiam in eos qui persequuntur exhibent. Denario autem numero, spes coelestium praemiorum solet designari, Domino affirmante, cum eos qui in vinea magni patris familias laborant, denario remuneratos esse testatur. Et idem altare quod in figura factum est electorum, ob significandam eorum vitam perpetuam, decem erat cubitis altum. Cum vero dictum est, quia fecit Salomon altare aureum, additum est continuo,de qua Psalmista Domino: « Parasti, inquit, lutaria ad exemplum vitae proposita semper
Abbreviated transcription (Latin):
uideł & ceteroꝵ fideliũ cętum.in gati¬
dium regni cęlestis intͦducit. Repomtq
uasa diu̾si generis argentea fiue aitrea
in thesauris domꝰ dĩ : qñ eos qui mul¬
titudine dulcedins eiꝰ frui meruerint.
abscondit in abscondito uultus sui a con¬
turbatione hominũ &ͦͦ apte multi suił
thesauri. in qͥb uasa electionis recondan¬
tur. s una domꝰ dm̃ in qua idem facti
sunt thesauri. quia & una eccł̃ia in qua
om̃s continent᷑ electi. qñtumlibet mĩtis¬
sicut stella a stella differt in claritate.
ita & resurrectio mortuoꝵ. Quod utrũ
uidex ip̃e ac distributor p̃mioꝵ dñs
una sententia demonstratut cum ait.
in domo patͥs mei mansiones .m. sunt.¬

Expanded text:
icet et caete rorum fidelium coetum, in gaudium regni coelestis introducit. Reponitque vasa diversi generis argentea sive aurea in thesauris domus Domini, quando eos qui multitudine dulcedinis ejus frui meruerint, « abscondit in abdito vultus sui a conturbatione hominum . » Et apte multi sunt thesauri in quibus vasa electionis recondantur, sed una domus Domini, in qua iidem facti sunt thesauri, quia et una est Ecclesia, in qua omnes continentur electi, quantumlibet mquamvis sicut stella a stella differt in claritate, ita et resurrectio mortuorum. Quod utrum judex ipse ac distributor praemiorum Dominus, una sententia demonstravit, cum ait: « In domo Patris mei mansiones mult
Abbreviated transcription (Latin):
lypomenon uolumine scͥbitur. Uectutin
inqͥt qͥb portabant archam. qͥa paululũ
longiores erant. capita. apparebant ante
oratulum: si uͦ quis paululum fuisset
extͥnsecus. eos uidere poterat. Ubi no¬
capita: qͥa inmirũ necesse erat. ut clauso
oratulo. & appenso añ ostia uelo. iꝑsiqͦ
uectes toti cum archa & cherubin abde¬
rentur int̾i̾us. Quod fieri ñ poterat. si
ꝓminentes ult̾us uectes ꝓducendis ad
claudendum ostiis locum ñ darent.
Quoꝵ positionẽ uectium scͥptura ñ sine
causa. s magis intuitu sacram̃ti. tam
diligent̃ expedire citrauit. Constat
enĩ qͥa domꝰ templi ext̾ior. ꝑegͥnantem
in t̾ris eccł̃iam. scã autẽ scõꝵ. int̾nam su¬

Expanded text:
n volumine scribitur: « Vectium, inquit, quibus portabant arcam, quia paululum longiores erant, capita parebant ante oraculum. Si vero quis paululum fuisset extrinsecus, eos videre non poterat. » Ubi noquia nimirum necesse erat, ut clauso oraculo, et appenso ante ostia velo, ipsi quoque vectes toti cum arca et Cherubin abderentur interius. Quod fieri non poterat, si prominentes ulterius vectes producendis ad claudendum ostiis locum non darent. Quorum positionem vectium Scriptura non sine causa, sed magni intuitu sacramenti tam diligenter expedire curavit. Constat enim, quod domus templi exterior peregrinantem in terris Ecclesiam, sa
Abbreviated transcription (Latin):
altaris mistica ratione caret & numero:
ht eñ iugniti cubitos longitudinis. &
totide cubitos latitudins. & decẽ cubitoᷤᷤ
altitudinis: de quo quidẽ numero suꝑͣ
i expositione templi & uestibuli euis
diximꝰ S & nunc dicendum breuiter.
qͥa si altare holocausti illoꝵ in ȩccł̃ia ty¬
pum tenet. qͥ suũ corpꝰ & ammã dño ꝑ¬

Expanded text:
 numero. Habet enim viginti cubitos longitudinis, et totidem cubitos latitudinis, et decem cubitos altitudinis. De quo quidem numero supra in expositione templi et vestibuli ejus diximus. Sed et nunc dicendum breviter: Quia si altare holocausti illorum in Ecclesia typum tenet, qui suum corpus et animam Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ti corã dño. signsicat. int̾num gaudiũ
scõꝵ. quod cũ rege suo xͦ. uero uidelicet
pacifico petuliarit᷑. hñt. Necñ & loca ip¬
sa quib t̾mini t̾re isrł. descͥpti sunt:
emath uidet̃ & ruius egypti huic sig¬
nificationi ñ contͣdicunt. Emath em̃¬
torrentẽ egypti quẽ melius intelligere
possumus. quã mortẽ temꝑalem. quia
hanc in egypto .i. in tenebris huiꝰ mun¬
di consistens. nullus euadere potest ꝓpħa
aitestante qui ait. qͥs ẽ homo qui uiuit
& ñ uidebit mortem: Uñ de ip̃o me

Expanded text:
ti coram Domino Deo, significat aeternum gaudium ti coram Domino Deo, significat aeternum gaudium sanctorum quod cum rege suo vero videlicet, pacifico, perpetualiter habent. Nec enim loca ipsa quibus termini terrae Israel descripti sunt, Emath videlicet et rivus Aegypti, huic significationi contradicunt. Emath etorrentem Aegypti quem melius intelligere possumus quam mortem temporalem? Quia hanc in Aegypto, id est, in tenebris istius mundi, consistens nullus evadere potest. Propheta attestante qui ait: Quis est qui vivit et non videbit mortem? Unde de ipso me
Abbreviated transcription (Latin):
ifrł ppło suo. Cui sensui uidet᷑ iose¬
phus suffragari ita dicens. dimisit gͦ
salomon eccłiam cũ satͥficia celebrasset
guiti milia. Titnc enim pͥus in templo
satͥficia celebrata sunt. & in eo epulati
sunt omnes hebrei. cũ uxorib suis & fi¬
liis. insuꝑ etiã & festiuitatẽ que uocatur
scenophegia. faciens ante templum cda¬
hec fuissent sufficient̃ exhibita. nicħ̃q
missi a rege singłi ad ꝓpͥa remearunt.
agentes grãs regi. ꝓpt̾ ꝑitidentiã quam
habuiss: & oꝑa que feciss:. & orantes
dm̃. ut eis regem p̃beret longeuo tẽꝑe
salomonẽ. Agebant cũ gaudio reuer¬
tentes sublimiter. & cum deledatione
ymnos decantantes: ita ut in ea iocundita¬
te sine labore ad ꝓpͥa remearent. Mistite
autẽ hoc qͦd salomon completo oꝑe templi
sestiuitatẽ celebrem fecit. sicut quib dam
uidet᷑. & omnis isrł cũ eo multitudo ma¬
gna. ab int̾itu emath usq ad ruium egip¬

Expanded text:
Israel populo suo. » Cui sensui videtur JoseIsrael populo suo. » Cui sensui videtur Josephus suffragari ita dicens: Dimisit ergo Salomon Ecclesiam, cum sacrificia celebrasset centum. Tunc enim prius in templo sacrificia celebrata sunt, et in eo epulati sunt omnes Hebraei cum uxoribus suis et filiis. Insuper etiam et festivitatem quae vocatur scenopegia, faciens ante templum clahaec fuissent sufficienter exhibita, nihilque missi a rege singuli ad propria remearunt, agentes gratias regi, propter providentiam quam habuisset et opera quae fecisset, et orantes Deum, ut eis regem praeberet longaevo tempore Salomonem. Agebant cum gaudio revertentes sublimiter, et cum delectatione hymnos decantantes, ita ut in ea jucunditate sine labore ad propria remearent. Mystice autem hoc quod Salomon completo opere templi festivitatem celebrem fecit, sicut quibusdam videtur, et omnis Israel cum eo multitudo magna ab introitu Emath usque ad rivum Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
rubri: in cuiis litore ahila posita ẽ.
dieb p̃dicta festiuitas a salomone &
filiis isrł celebraret᷑. & in die octauo
dimisit ppłos: intuendum ẽ quomͦ in
uerb̃ dierum de eade re scͥptum sit.
Petit gͥ salomon festiuttatẽ in temꝑe
illo seꝑtem dieb. & omns ifrł cum eo.
eccłia magna. ab intͦitu emath. usq ad
torrentẽ egypti: fecitq die octauo col¬
lectam. eo qͦd dedicasset altare septem
dieb & sollemintatẽ celebrasset dieb
dimmisit ppłos ad tab̾nacła sua S puto¬
ñ aluid hic uelle intelligi. nͥ qͦd exple¬
tis dieb .uii. dedicationis templi. sub¬
seciti sunt dies scenophegie. qͥa qͥnto
detimo die m̃sis septum sid̾m legem
inchoabant. & in die uicesimo scdo
fimebantur. Utͥsq gͦ festiuitatib ri¬
te ꝑactis. & scenophegiaꝵ octauo die
finita. dimisit rex salomon ppłos ad
sua letantes atq gaudentes. suꝑ bono
ꝗͥd fecerat dñs dauid & salomomi &

Expanded text:
Rubri, in cujus littore Ahila posita est, Rubri, in cujus littore Ahila posita est, raedicta festivitas a Salomone et filiis Israel celebraretur, et in die octavo dimisit populos; intuendum est quomodo in Verbis dierum de eadem re scriptum sit. Fecit ergo Salomon festivitatem in tempore illo septem diebus, et omnis Israel cum eo, ecclesia magna valde, ab introitu Emath usque ad torrentem Aegypti. Fecitque die octavo collectam, eo quod dedicasset altare septem diebus, et solemnitatem celebrasset diebus dimiserit populum in tabernacula sua, non puto aliud hic velle intelligi, nisi quod, expletis diebus septem dedicationis templi, subsecuti sunt Scenopegiae quae a quinto decimo die mensis septimi secundum legem inchoabant et in die vicesima secunda finiebantur. Utrisque ergo festivitatibus rite peractis, et Scenopegiarum octava dSalomon populos ad sua, « laetantes atque gaudentes super bona quae fecerat Dominus David et Salomoni et
Abbreviated transcription (Latin):
plagam de uilla enan. sephama. & de
sephama descendent tͥmim in rebla.
contra fontem. Iñ ꝑuement. contͣ orien¬
tem ad mare tenereth. & tendent usq¬
ad iordanem. & ad ultimum salsissimo
ilaudent᷑ mari A sine gͥ septemtͥonał
plage. hoc ẽ atͥo enan.tendunt fines.
usq ad saphama. quã hebrei appamĩa
nominant. & de appamia descenditnt
t̾imm in reblatha. quȩ nune syrie uo¬
catur antiochia. &ꝰ ut scias reblatham
hanc significare urbem. quȩ nunc in
Osyria cele nobilissima ẽ. sequit᷑
ꝯtra fontẽ. quẽ ꝑspicuũ ẽ significari
dasnen. De qͦ fonte supͣdicta itrbs aqͥs
habundantissimis fruitur. Iñ inquit
ꝑuenient t̾mini contͣ orientẽ ad mare
tenereth. usq ad stagnum tyberiadis.
Mare autẽ dr̃. tum habeat. dulces aqͣs.¬
uixta idioma scͥpturaꝵ qͦ congͥgationes
aquaꝵ appellantur maria. Qꝰ tendent.
inqt t̾imm usq ad iordanẽ. & ad ulti¬
mum claudent᷑ mari. uł mari mor¬
tuo. uł ut alii putant lingua mariᷤ

Expanded text:
lis de villa Enan Sephama, et de Sephama descendent termini in Rebla contra fontem. Inde pervenit contra orientem ad mare Genezareth, et tendent usque Jordanem et ad ultimum salsissimo claudentur mari. A fine igitur septentrionalis plagae, hoc est, atrio Enan tendunt fines usque ad Sephama, quam Hebraei Aphamiam nominant. Et de Aphamia descendunt termini in Reblata, quae nunc Syriae vocatur Antiochia. Et ut scias Rebla hanc significare urbem, quae nunc in Syria Celes nobilissima est, sequitur: Contra fontem, cui proprium est significari Daphnem; de quo fonte supradicta urbs aquis abundantissimis fruitur. Inde, inquit, pervenient termini contra orientem ad mare Genezareth, id est ad stagnum Tiberiadis. Mare autem dicitur, cum habeat dulces aqjuxta idioma Scripturarum, quo congregationes aquarum appellantur maria. Et tendent, inquit, termini usque Jordanem, et ad ultimum claudentur mari, vel mari mortuo, vel ut alii putant, lingua maris
Abbreviated transcription (Latin):
sint bases facte. totidemq eis suꝑposite
luteres: supͣ iam diclum ẽ. Quod uͦ una
erat fusitra. m̃sitraq & stulptura con¬
simił. omĩum basium sitie luterũ. ñ
m ea significatione factum ẽ qͥd eq̃lia
possint ẽẽ omĩum mi̾ta doctoꝵ. s in
ea potius qͦd una fides ȩuugłri quom
stituunt᷑. unũ ẽẽ sacram̃tum baptismm
quo abluunt᷑. unus ideq sp̃c quo om̃s¬
consetrant᷑ electi: tam &. si donationes
singłis ꝓut uult. Quadragnita batoᷤᷤ
capiebat᷑ luter unus. Quadragenariꝰ
numerus solet magne ꝑfectionis ty¬
oms celestis pat̾e nob̃ ẽ patefactꝰ int̾itus.
& qͥa om̃s qui ad iinistĩum baptisinatiᷤᷤ
ptinent. cum fide & satram̃tis euugłiu
fruitum debent recte oꝑationis ostende.
apte luteres fingłi in quib holocausta
brosin quib forma nob̾ baptismm ẽ¬

Expanded text:
sint bases factae, totidemque eis superpositi sint bases factae, totidemque eis superpositi luteres, supra jam dictum est. Quod vero una erat fusura mensuraque et sculptura consimilis omnium basium sive luterum, non in ea significatione factum est, quod aequalia possint esse merita doctorum, sed in ea potius, quod una est fides Evangelii, quo instituuntur; unum est sacramentum baptismatis, quo abluuntur; unus ideconsecrantur electi, tametsi donationes singulis, prout vult . » « Quadraginta batos capiebat luter unus. » Quadragenarius numerus solet magnae perfectionis tyonis coelestis patriae nobis est patefactus introitus. Et quia omnes qui ad mysterium baptismatis pertinent, cum fide et sacramentis Evangelii fructum debent rectae operationis ostendere, apte luteres singuli in quibus holocausta bros, in quibus forma nobis baptismi
Abbreviated transcription (Latin):
mis. & paulopt. in summnitate basis erat
quedã rotunditas unus & dimidii tubiti
ita fabrefacta: ut luter desuꝑ poss impo¬
ni. Luterum quippe mensura uniꝰ erat
cubiti & dimidii. quia ninirũ ea fide
Ipãm uͦ uite celestis dulcedinẽ gustare
ex parte ac diligere in hac intim uita ꝑ¬
secta autẽ uidere nulla ratione ualemꝰ
qͥ ꝑfecdi ẽẽ uelint uiuere debeant osten¬
dit: spemq nob̃ ȩtnȩ recͥbutionis in p̃¬
senti demonstrat. Ipãm uͦ retͥbutionis
ipsuis qͣlitatem. in futitro nob panden
Bases etiam ip̃e. unum habebant tubi¬
tum. ac seinissem amplitudinis. in sum¬
mitate. sui uͥ luteres reciꝑent. quia ip̃i
doctores sumini ac ministri lauachri
salutaris oꝑe quidẽ ꝑfecti in hac ful¬
serunt.s luce contemplationis ex par¬
te sunt fruiti. Uñ & auint. ex parte
cognoscimꝰ. & ex parte ꝓpħamus. Cum
In hunc modum fecit decem bases fu¬
sitra una & m̃sirra sculꝑtitraq ꝯsimili.
Fecit qͦ decem luteres ereos. Quart det̃

Expanded text:
summitate autem basis erat quaedam rotunditas unius et dimidii cubiti ita fabrefacta, ut luter desuper posset imponi. Luterum quippe mensura unius erat cubiti et dimidii, quia nimirum ea fide ipsam vero vitae coelestis dulcedinem gustare ex parte ac diligere in hac vita interim, perfecte autem videre nulla ratione valemusqui perfecti esse velint vivere debeant ostendit, spemque nobis aeternae retributionis in praesenti demonstrat; ipsam vero retributionis illius qualitatem, in futuro nobis pandendam Bases etiam ipsae unum habebant cubitum ac semissem amplitudinis in summitate sui, ubi luteres reciperent, quia ipsi doctores summi ac ministri lavacri salutaris opere quidem perfecti in hac vita fulserunt, sed luce contemplationis ex parte sunt fruiti. Unde et aiunt: Ex parte enim cognoscimus, et ex parte prophetavimus; cum In hunc modum fecit decem bases, fusura una et mensura, sculpturaque consimili. Fecit quoque decem luteres aeneos . Quare
Abbreviated transcription (Latin):
dicente apło. unus dñs. una fides. unũ
baptisma. unus ds & pater omnium.
&ꝰ tpm os in capitis erat summitate. ut
ad celestia regna nob̃ ꝑ baptisma iter
ẽẽ patefactum doceret. Ipse autẽ luter
in amplitudine cubitũ ht̃ unũ & dimidi¬
contemplationis. Integer etenm cubitꝰ
derasti seruũ meũ iob. qͦd ñ sit simił ei¬
uisionis. qͥ ex parte ñnulla etiã in hac ad¬
huc uita retentis fidelib donari ꝯsueuit
ut idẽ iob deuicto adu̾sario cũ dño logñs
ait. auditu auris auduti te. nc̃ aũ ocls

Expanded text:
dicente Apostolo, Unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium . Et ipsum os in capitis erat summitate, ut ad coelestia nobis regna, per baptisma iter esse patefactum doceret; ipse vero luter in amplitudine cubitum habebat unum et dimidicontemplationis: integer etenim cubituderasti servum meum Job, quod non sit eivisionis, qui ex parte nonnulla etiam in hac adhuc vita retentis fidelibus donari consuevit, ut idem Job devicto adversario cum Domino loquens ait, Auditu auris audivi te : ut Moys
Abbreviated transcription (Latin):
tione bonoꝵ exercent continuata niten¬
tione ad uisionẽ sc̃ȩ tͥmtatis ꝑuenire
satagunt. &  ip̃m opts basium interra¬
sile erat. & sculpture inter iuncturas.
Iunctaras dicere uidet᷑ eas. qͥb ip̃e lute
basis. Quales autẽ sculpturas bases int̾
bas iunduras .i. in ip̃is suis laterib ante
similit̾ desuꝑ. Non gͦ plana erat ulla ex
parte suꝑficies basium. s undiq u̾sum
misticis scubpta figuris. qͥa scõꝵ mentes.
mimo uniu̾sa eoꝵ conu̾satio uͥtutũ in
om̃ib grãm p̃tendit. neq aliq̃ illos ho

Expanded text:
tione bonorum exercent, continua intentione bonorum exercent, continua intentione ad visionem sanctae Trinitatis pervenire satagunt. « Et ipsum opus basium interrasile erat. Et sculpturae inter juncturas. » Juncturas dicere videtur eas, quae ipsae luterbasis. Quales autem sculpturas bases inter has juncturas, id est in ipsis suis lateribus antesimiliter desuper. » Non ergo plana erat ulla ex parte superficies basium, sed undique versum mysticis sculpta figuris, quia sanctorum mentes, imo universa eorum conversatio, virtutum in omnibus gratiam praetendit, neque aliquam illos h
Abbreviated transcription (Latin):
tubitoꝵ latitudinis. & tͥum cubitorum
altitudins bases singłe fuere: facilem
intellectu ẽ. Longitudo em̃ ad pacienti¬
am longaminitatis. latitudo. ad dilata¬
tionẽ dilectionis. altitudo. ꝑtinet ad sp̃ẽ
suꝑne retͥbutionis. Quatuor autẽ sunt
pncipales uͥtutes. quib cetera uͥtutũ stue¬
tura imminet. prudentia .s. & fortitudo.
tempantia. iusticia. & ido quat̾noꝵ erat
cubitoꝵ longitudo & latitudo basium. qͥa
sui p̃dicatores. siue adu̾sa mundi. & lon¬
guuamĩẽ exitii ac laboꝵ psentium foris
tolerent. seu cor in dilectione. sui condi¬
toris suoꝵq ꝓximoꝵ ut int̾na exultatio¬
ne dilatent. semꝑ oꝑam dare uͥtutib tu¬
rant. prudent᷑ uideł & int̾ bona & mala
discernentes. fortit̾ aduisa sustmentes. cor
ab appetitu uoluptatũ temꝑantes. iustici¬
am m oꝑatione tenentes. Griũ uͦ cubitoꝵ
fit altitudo basium: cũ ꝑ exertitiũ uͥti¬
tum quas cum patientia maboꝵ & dilec¬

Expanded text:
cubitorum latitudinis, trium cubitorum cubitorum latitudinis, trium cubitorum altitudinis bases sinintellectu est. Longitudo etenim ad patientiam longanimitatis; latitudo ad dilationem dilectionis, altitudo pertinet ad spem supernae retributionis. Quatuor autem sunt principales virtutes, quibus caetera virtutum structura imminet. Prudentia scilicet, fortitudo, temperantia, justitia. Et ideo quaternorum erat cubitorum longitudo et latitudo basium, quia sancti praedicatores sive adversa mundi et longitudinem exitus ac laborum praesentium foris tollerent: seu cor in dilectione sui Conditoris, suorumque proximorum interna exsultatione dilatent, semper operam dare virtutibus curant: prudenter videlicet inter bona et mala discernentes, fortiter adversa sustinentes, cor ab appetitu voluptatum temperantes, justitiam in operatione tenentes. Trium vero cubitorum fit altitudo basium, cum per exercitium virtutum, quas compatientia malorum et dilec
Abbreviated transcription (Latin):
donim sp̃c sc̃i accipiunt. Quod uͦ ad por¬
tandos luteres decem sunt bases facte.
poterat mistice int̾pretari. quia mmnist
lauachri uitalis ad etͥne gaudia beatiti¬
omis quȩ denario solent numero figu¬
rari. eos quos mmibuunt uocent. Uerum
quia de eisdẽ luterib distincte in seq̃n¬
tib scͥtum ẽ. quod uideł quinq ex
his positi sunt ad dexteram partem
templi. & quinq ad finistram. magis
in eis quinarii numeri sunt intuenda
misti̾a. In utraq etenm parte templi
fontis gr̃a designaret᷑ ẽẽ pandenda.
&ͦ quinq sunt in utͣq parte. ut sicut
in expositione maris quod qumq cubiiᷤᷤ
alium ẽ iam diximꝰ demonstraret᷑ iypite
uniu̾sa fidelib que ꝑ qumiq sensꝰ corpis
deliquerant: ꝑ lauachrum baptifinatis
ẽẽ remitenda Sicut gͦ in uno mari duo¬
decim bob supposito. itnitas expͥmitur
baptisinatis. que ꝑ apłos toti erat orbi
p̃dicanda. ita etiam ꝑ dtios ordines lite
tisiatis erat undam colligenda. Quod

Expanded text:
donum Spiritus sancti accipiunt. Quod vero ad portandos luteres decem sunt bases factae, poterat mystice interpretari, quia ministri lavacri vitalis ad aeternae gaudia beatitudinis quae denario solent numero figurari eos quos imbuunt, vocent. Verum quia de eisdem luteribus distincte insequentibus scriptum est, quod videlicet quinque ex his positi sint ad dexteram partem templi, et quinque ad sinistram, magis in eis quinarii numeri sunt intuenda mysteria. In utraque etenim parte templi fontis gratiam designarent esse pandendam. Et quinque sunt in utraque parte: ut sicut in expositione maris, quod quinque cubitis altum est, jam diximus demonstraretur typice, universa fidelibus quae per quinque sensus corporis deliquerant, per lavacrum baptismatis esse remittenda. Sic ergo in uno mari duodecim bubus superposito unitas exprimitur baptismatis, quae per apostolos toto erat orbe praedicanda. Ita etiam per duos ordines litter baptismatis erat undam colligenda. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
boues. mare sibi suꝑimpositum portant.
sibi enigłirandi officium ꝓmpta imple¬
re deuotione satagunt. Gres ad aqͥlonẽ
& .iii. acd occidentẽ. ad meridiem tres.
& ii. ad orientẽ respiciunt. cum uniu̾sis

Expanded text:
boves mare sibi superimpositum portant, sibi evangelizandi officium prompta implere devotione satagunt. Tresque ad aquilonem, tresque ad occidentem, tres ad meridiem, et tres ad orientem respiciunt, cum in u
Abbreviated transcription (Latin):
ebat & alios mille. tum etiã turbas nati¬
onum eodẽ fonte renatas. & oꝑib uisti¬
cie confirmatas. eusdẽ regni ꝑhennis fe.¬
cit ẽẽ participes. & ͦ fecit bases decem ereas¬
.iiii. cubitoꝵ longitudinis. bases singłas.¬
altitudims. Multipharie & multis modis
boues mare portantes designati sunt. de¬
signant᷑ etiã ꝑ bases. quȩ portandis erant
luterib p̃paratȩ. qͦmͦ ipsi luteres eiusdem¬
quod omnia in eis que in holocaustum
offerenda erant lauabant᷑. holocaustitm
autẽ dñi gn̾aliter omnis multitudo elec¬
toꝵ potest intelligi. quȩ uixta uocem p̃cir¬
soris baptirata ẽ. ab ipso in spũ sco & igni
Sicut gͦ sacerdotes qui in mari lauabant᷑.
fcrmã expͥmunt eoꝵ. qui ꝑ baptisma esfi¬
figurã aptissime p̃tendunt. tũ pꝰt abluti¬

Expanded text:
ebat et alios mille, cum etiam turbas natiebat et alios mille, cum etiam turbas nationum eodem fonte renatas et operibus justitiae confirmatas ejusdem regni perennis fecit esse participes. « Et fecit bases decem, quatuor cubitorum longitudinis bases singulasaltitudinis. Multifariam multisque modis ostolici, qui per boves mare portantes designati sunt, designantur etiam per bases, quae portandis erant luteribus praeparatae, qnon, omnia in eis, quae in holocaustum oblaturi erant, lavabant . Holocaustum autem Domini generaliter omnis multitudo eleco potest intelligi, quae juxta vocem praecursoris baptizata est ab ipso in Spiritu sancto et igne . Sicut ergo sacerdotes qui in mari lavabantur, formam exprimunt eorum qui per baptisma effifiguram aptissime praetendunt, cum per abluti
Abbreviated transcription (Latin):
claritas resurrectionis ipsius expͥmitur.¬
Duo milia batos capiebat. Millenarius
namq numerus ꝑ significatione ꝑfrcdi¬
oms solet pom in scpͥturis. quia ininirum de¬
nariꝰ nutinerus qͣdratus solidum facit̃. Decies
qͥpe ducla decem ducta. tentum facirit.
Que uideł sigura iam qͣdrata. s adhuc ple¬
na ẽ. uerũ ut in altitudine surgat. & soli¬
da efficiat᷑. multiplica centum ꝑ decem. &
fiunt mille. Quo ꝓfecto numero stabilis¬
& insuꝑabił. & uelut conqͣdrata. iustorum
conscientia designatur. Quocumq enim
os tres. ipsa ẽ & epħi. qͦd illa epha nominãt.
S ephi ad m̃suram ꝑtinet uariarum fru¬
gum. tͥtici. ordei. leguminũ. bathus uͦ in
spetieb liquidis. uino. oleo. aqua. Itaq
sionẽ peccatoꝵ baptizant᷑ necesse habent
institui. Batos qͥppe mille capiebat mare.
cũ aqua baptismatis plebem uideorum ab¬
luens. ad regnũ celeste tñsimsit. Recipi¬

Expanded text:
claritas resurrectionis ipsius, expclaritas resurrectionis ipsius, expDuo millia batos capiebat. Millenarius namque numerus pro significatione perfnis solet poni in Scripturis; quia nimirum denarium numerum quadratum solidum facit. Decem quippe decies ducti, centum faciunt. Quae videlicet figura jam quadrata, sed adhuc plena est. Verum ut in altitudinem surgat, et solida efficiatur, multiplicata centum per decem, et fiunt mille. Quo et insuperabilis et velut conquadrata justorum conscientia designatur; quocunque enim os tres. Ipsa est ephi, quod illi epha nuncupant. Sed ephi ad mensuram pertinet variarum frugum, tritici, hordei, leguminum. Batus vero est in speciebus liquidis, vino, oleo, aqua. Itaquesionem peccatorum baptizantur, necesse habent institui. Batos quippe mille capiebat mare, cum aqua baptismatis plebem Judaeorum abluens, ad regnum coeleste transmisit. Recipi
Abbreviated transcription (Latin):
uersa boum posfiora: qͥa q̃ mercede. scĩ
p̃dicatines in ꝑpetuũ donent᷑. in mt̾m ar¬
bitͥs examie iam dispositum ẽ. s nobis
qui adhuc foris sumus. manet omĩmo¬
dis occultum. Quib tñ hoc ẽẽ occultum
nullatemis potest. quod omnis qui la¬
uachrum baptisim ad salutem accipit.
& uitam: fidem. spem. & caritatẽ debet ha¬
bere. nec sine his tͥb uͥtutib quisq aliqͥd
oꝑari iam. neq intrare ad uitam ualet.
Uñ recte subungit᷑. Grossitudo aũ luteris
tͥum unciaꝵ erat. Grossitudo etenti lute¬
ris in mare: firmitas ẽ uͥtutis in baptis¬
mo. & tͥum unciaꝵ ẽ hec grossitudo. dñ
robore fidi. spei. & dilectionis ꝑceptio
baptisim commonetur. Neq emin aliter
ꝓficuum ẽẽ accipientib ostendit᷑ nͥ haꝵ
firma certitudo uͥtutum mentẽ accipien¬
tium simul & oꝑa confirment. Labium
euis qͣsi lilium calitis. & folium repandi
lilii. ꝑlabium quippe calius. gustum dnĩce
passionis. ꝑ folium repandi lilii. patefacta

Expanded text:
qua mercede sancti praedicatores in perpetuum donentur, interni arbitri examine jam dispositum est; sed nobis, qui adhuc foris sumus, manet omnimodis occultum: quibus tamen hoc esse occultum nullatenus potest, quod omnis qui lavacrum baptismi ad salutem accipit et vitam, fidem, spem et charitatem debet habere, nec sine his tribus virtutibus quisquis aliquid jam operari, neque intrare ad vitam valet.unde recte subjungitur: « Grossitudo autem luteris trium unciarum erat. » Grossitudo enim luteris, id est maris, firmitas est virtutis in baptismo. Et trium unciarum est haec grossitudo, dum robore fidei, spei et dilectionis, perceptio baptismi communitur. Neque aliter proficuum esse accipientibus ostenditur, nisi harum firma certitudo virtutum, mentem accipientium simul et opera confirmet: « Labiumque ejus quasi labium calicis, et folium repandi lilii. » Per labium quippe calicis, gustum Dominicae passionis: per folium repandi lilii, patefacta
Abbreviated transcription (Latin):
naꝵ materialium. & qͥd uideł figitra¬
uerint. & qͣre due fint facte. A płos
namq at doctores cunctos sp̃uales signi¬
ficant. fortes inmirũ fide atq oꝑe. &
contemplatione ad suꝑna erectos. Due
sunt autẽ. ut & gentes & circumcisionẽ
p̃dicando in eccłiam intͦducant. Siabant
in porticu ante fores templi. & ingͥssum
illius suo decore. ac pulchritudine ex
utraq parte mirabiliter ornabant.
Ositum autẽ templi dñs ẽ. qͥa nemo uenit
ad patrem nͥ ꝑ tpsum. sicut alibi dr. ego
sum ostrum. ꝑ me si quis int̾ierit salua¬
bitur. Quod uideł ostium columpne ab
utͦq latere coram posite circumstant. cũ
minstri sermonis. utͥq ppłõ introitum
regni celestis ostendunt. ut siue a luce
scientie legał quisq siue ex rigore gen¬
tilitatis ad fidẽ euugłii uenerit. habeat
paratos eos qui sibi iter salutis & uerbo
demonstrent & exemplo. Uł certe qͥa
de eisdem columpnis ni libro ꝑalypo¬

Expanded text:
narum materialium, et quid videlicet figuraverunt, et quare duae sint factae, apostolos namque, et doctores cunctos spirituales significant, fortes nimirum fide atque opere, et contemplatione ad superna erectos. Duae sunt autem, ut et gentes et circumcisionem praedicando in Ecclesiam introducant. Stabant in porticu ante fores templi, et ingressum illius suo decore ac pulchritudine, ex utraque parte mirabiliter ornabant. Ostium autem templi Dominus est, quia nemo venit ad Patrem nisi per ipsum . Et sicut alibi dicitur: « Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur . » Quod videlicet ostium columnae ab utroque latere coram positae circumstant, cum ministri sermonis utrique populo introitum regni coelestis ostendunt; ut sive a luce scientiae legalis quisque, sive ex rigore gentilitatis ad fidem Evangelii venerit, habeat paratos eos qui sibi iter salutis et verbo demonstrent et exemplo. Vel certe, quia de eisdem columnis in libro Paralipo
Abbreviated transcription (Latin):
uo mense octaui anni ꝑfecerit. s usq
ad .uii. ann nom mensem. dedication̾e
ꝑfecte distulerit. Uñ potius ueri fule
uidetur. domũ septẽ annis. ac septem
mensib edificatã. ita ut codẽ mense
septimo dedicationis sit celebrata sol¬
lempnitas. ac die uicesimo t̾cio tꝑfus
mensis. ut u̾ba dierum narrant ppłos
salomon ad tab̃nacła sua diiserit.
sicq post unam septimanain aduenien¬
te mense octauo ꝑfecta inuenta sit do
putandum ẽ p̃dicto templo aliquid
adhuc utensilium in ministia eiꝰ addi¬
tum fuisse. usq ad ingͥssum octaui m̃¬
sis. accelerante rege. ut omĩno mense
.uii. qui erat totus sollempnis templũ
dedicaret᷑. atq ita uerum repꝑiatur
utrumq & templum uideł octauo m̃¬

Expanded text:
vo mense octavi anni perfecerit, sed usque vo mense octavi anni perfecerit, sed usque ad septimum anni noni mensem dedicationem perfecti distulerit. Unde potius verisimile videtur, domum septem annis ac septem mensibus aedificatam, ita ut eodem mense septimo dedicationis sit celebrata solemnitas, ac die vicesimo tertio ipsius mensis, ut Verba Dierum narrant , populos Salomon ad tabernacula sua dimiserit; sicque post unam septimanam adveniente mense octavo, perfecta inventa sit domputandum est post dedicatum templum aliquid adhuc utensilium in ministeria ejus additum fuisse usque ad ingressum octavi mensis, accelerante rege, ut omnino mense septimo, qui erat totus solemnis, templum dedicaretur; atque ita verum reperiatur utrumq
Abbreviated transcription (Latin):
cirtuitu ꝑagit᷑. ex electis ꝯstruit amma¬
b. & cũ fine scł̃i suũ qͦ crem̃tum ad fi¬
Septem qͥppe dona sp̃c scĩ enumerat. ysa¬
ias. sine qͥb nemo uł fideł essici. uł fi¬
dem seruare. uł mito fidĩ ad coronam
potest ꝑuentre iusticiȩ. Quod autem
in octauo anno. & in octauo euis mense
ꝑfecta ẽ domus in om̃i oꝑe suo. & in¬
unu̾sis utensilib suis. ad futurũ sãm
diemq uditii ꝑtinet. gnͣdo ad tantam
iam ꝑfectionẽ sca eccłia ꝑueniet. ut qͥd
ei ampluis addi possit. inueniri ñ pos¬
sit. Habebit em̃ tunc quod ille pͥus de¬
sid̾ator supplex a dño querebat dicens.
dñe ostende nob̃ patrẽ. & sufficit nob̾.
S ñ contempnenda nascit᷑ questio.
qͦm dicat᷑ domus dm̃i in mense octauo
ꝑfecta in ommi oꝑe suo. & in uniu̾sis
utensilib. cum in sequentib legatur.
mense .uii. dedicationẽ eiꝰ ẽẽ cõpletam
Neq autẽ credibile ẽ qͦd .uii. quidem
annis templum edificans salomon. octa¬

Expanded text:
circuitu peragitur, ex electis constituitur animabus? et in fine saeculi suum quoque crementum ad fiseptem quippe dona Spiritus sancti enumerat Isaias, sine quibus nemo vel fidelis effici, vel fidem servare, vel merito fidei, ad coronam potest pervenire justitiae. Quod autem in octavo anno et in octavo ejus mense, perfecta est domus in omni opeuniversis utensilibus, ad futurum saeculum, diemque judicii pertinet, quando ad tantam jam perfectionem sancta Ecclesia perveniet, ut quid ei amplius addi possit inveniri non possit. Habebit enim tunc quod pius ille desiderator supplex a Domino quaerebat, dicens: « Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . » Sed non contemnenda nascitur quaestio, quomodo dicatur domus Domini in mense octavo perfecta in omni opere suo, et in universis utensilibus, cum in sequentibus legatur mense septimo dedicationem ejus esse completam? Neque autem credibile est quod septem quidem annis templum aedificans Salomon, octa
Abbreviated transcription (Latin):
retiacłis ut tangerent capitella q̃ erant
suꝑ suminitatẽ malog̾natoꝵ. uidetur
uixta ordinẽ oꝑis ipsiꝰ qͥa malogranata
fuint facta in circuitu capitelloꝵ a parte
inferiori. atq ex eisdẽ malog̃natis ortren¬
tur retiacła. qͥb capitella ex parte aliqͣ
tegerentur. Fatetq figura mistii quare
retiała sitꝑ sutmintatẽ suint malogna¬
toꝵ annexa. que ad unã pene significa¬
tionẽ. siue ꝑsonaꝵ seu uͥtutum ꝑtinent¬
spualium. Scimꝰ em̃ uͥtutes de uͥtutib
nasti. x scõs ambulare de uͥtute in uir¬
tutem. donec uidebit᷑ ds̃ deoꝵ in syon.
qͣ uͥtute nulla potest maior dici. Uñ apls.¬

Expanded text:
retiaculis ut tegerent capitella, quae erant retiaculis ut tegerent capitella, quae erant super summitatem malogranatorum, videtur juxta ordinem operis ipsius quia malogranata fuerint facta in circuitu capitellorum a parte inferiori, atque ex eisdem malogranatis orirentur retiacula, quibus capitella ex parte aliqua tegerentur. Patetque figura mysterii, quare retiacula super summitatem fuerint malogranatorum adnexa, quae ad unam pene significationem sive personarum seu spiritualium. Scimus enim virtutes de virtutibus nasci, et sanctos ambulare de virtute in virtutem, donec videatur Deus deorum in Sion: qua virtute nulla potest major dici; un
Abbreviated transcription (Latin):
tis undiq ꝓbantur ẽẽ uestita. Nam &
m eis que in scpͥturis ñ intellignꝰ latet.¬
tet. Bñ aũ de eisdem retiałis. siue ca¬
pitellis adiungit᷑. quȩ erant suꝑ sitimni¬
tatẽ malagranatoꝵ. Malogͣnata namq
quoꝵ natura ẽ uno foris cortice multa
int̾ius gͣna circumdare. apte in figura
scẽ ponunt᷑ eccłiȩ. que catholico itniꝰ fidĩ
mummine innumera electoꝵ agninia
solet includere. Potest autẽ & uniꝰtuiꝰq
uisti uitam moresq designare. qui ut
plura gͣna uno coetite circumplectens.
multa cogitationũ uͥtutumq spũalium
insignia ne forte defluant forma fidi.
& humilitatis curat uallare custodia.
&ͦͦ apto ꝓrsꝯ iistio. capita columpnaꝵ
malogranatis erant in giro tircũdata.
qͥa doctores scõs ẽ. necc̃e pͥoꝵ uͥtam fide¬
lutm ad memoriam reuocare. eoꝵq¬
semꝑ exemplis actus suos ac sermones
omiri ex parte tommnuntre. ne si forte
docuerint errent. Cum uͦ dictum sit de

Expanded text:
bantur esse vestita: nam et in eis quae in Scripturis non intelligtet. Bene autem de eisdem retiaculis sive capitellis adjungitur: Quae erant super summitatem malogranatorum. Malogranata namque, quorum natura est uno foris cortice multa grana interius circumdare, apte in figura sanctae ponuntur Ecclesiae, quae catholico unius fidei munimine, innumera electorum agmina solet includere. Potest autem et uniuscujusque justi vitam moresque designare, velut plurima uno cortice grana circumplectens, multa cogitationum virtutumque spiritalium insignia, ne forte diffluant, firma fidei et humilitatis vallat custodia. Et apto prorsus mysterio capita columnarum malogranatis erant in gyro circumdata, quia doctores sanctos necesse est vitam fidelium ad memoriam revocare, eosemper exemplis, actus suos ac sermones omni ex parte communiri, ne si aliter docuerint, errent. Cum vero dictum sit de
Abbreviated transcription (Latin):
subdunt᷑. & corꝑe. Uñ bñ utrũq capi¬
tellum. qumq cubitos habebat altitu¬
dinis. qͥa nmirum quinq libris scͥpͥtira
mosayte legis comp̃hensa ẽ. & quinq etã
scłi etatib tota uet̾is instrum̃ti series ẽ¬
complexa. Nouũ uͦ testam̃tum ñ alia nob̃¬

Expanded text:
subduntur et corpore. Unde bene utrumque capisubduntur et corpore. Unde bene utrumque capitellum quinque cubitos habebat altitudinis: quia nimirum quinque libris Scriptura Mosaicae legis comprehensa est, quinque etiam saeculi aetates tota veteris Instrumenti series complexa est. Novum vero Testam
Abbreviated transcription (Latin):
Que nimirũ linea ambit columpnã utmq
tum qͥsq p̃dicator siue iudeis siue gen¬
tilib p̃dicare missus. ea tm̃ facere curat.
ac docere. que ꝑ apłos accepit ac didicit
uł ꝓ suo libitu noua quelibet statuere
maluerit. ñ ẽ tał columpna in templo
di apta: qͥa dum apłica statuta sequi
ꝯtempnunt: qͣsi uł exilitate mertie
sue. uł elationis tumide. grossitudine
xii. cubitoꝵ linee ñ conuenit. Duo qͦ
capitella fecit que ponerent᷑ suꝑ capi¬
ta columpnaꝵ fusilia ex ere. Oumq
nibitoꝵ altitudims capitellum unum.
& gnͥq cubitoꝵ aliuudinis capitellum
altmͥ Capira enim columpnaꝵ. hoc ẽ
suꝑna pars ean. p̃cordia sunt fidelium
doctoꝵ quoꝵ d̃o deuotis cogitationib
sicut capite menbra: ita ipsoꝵ omĩa oꝑa
dirigunt᷑ & uerba. Duo autẽ capitella
que his capitib erant. suꝑposita. duo
sinnt testam̃ta. quoꝵ meditatiom atq
obseruantiȩ doctores sc̃i toto & ammo

Expanded text:
quae nimirum linea ambit columnam utramque, quae nimirum linea ambit columnam utramque, cum quisque doctor, sive Judaeis seu gentilibus praedicare missus, ea tantum facere curat ac docere, quae per apostolos accepit ac didicit vel pro suo libito nova quaelibet statuere maluerit, non est talis columna templo Dei apta: quia dum apostolica statuta sequi contemnit, quasi vel exilitate inertiae suae, vel elationis vitio, de grossitudine duodecim cubitorum lineae non convenit. « Duo quoque capitella fecit, qua ponerentur super capita columnarum fusilia aere, quinque cubitorum altitudinis capitellum unum, et quinque cubitorum altitudinis capitellum alterum. » Capita etenim columnarum, hoc est superna pars eorum, praecordia sunt fidelium doctorum, quorum Deo devotis cogitationibus sicut capite membra, ita ipsorum omnia et opera diriguntur et verba. Duo autem capitella quae his capitibus erant superposita duo sunt testamenta quarum meditationi atque observantiae doctores toto animo
Abbreviated transcription (Latin):
celestis. ante ocłos mentis habendum
ẽẽ doceant. Notandum sane in hac
sententia ꝑ alipomenon quam positi.
quod ea porticus enam uestibulim tem¬
pli uocabatur. & quod in ꝓpħis legimꝰ.
quia iter uestibulum & altare plora¬
bant sac̾dotes. inter porticum & altare de¬
bet intelligi. B ene autẽ utͣq columpna
decem & octo cubitos altitudinis hr̃e me¬
morat᷑. Ger enim seni. decem & osto faci¬
unt. Tria uͦ ad fide ꝑtinent. ꝓpt̾ scãm
tͥnitatem. sex ad oꝑationem. Quod in eo
dierũ numero mundus sit factꝰ. luce
clariꝰ ẽ &ͦ tͥa ꝑ sex multiplicant᷑. tũ ustuᷤ
ex fide uiuit. cognitionẽq pie credulita¬
tis executione bone actioins accirmulat
Columpnaq ante fores templi decem &
octo cubitis alta ẽ. cum p̃dicator quisq
egͥguis palam cunctis insinuat. ñ nͥ ꝑ fi¬
dem & oꝑa iusticie nos ad suꝑna gaudia
uite posse ꝑuenire & ͦ linea cubitoꝵ .xii.
bitoꝵ .xii. norma ẽ apłicȩ institutionis.

Expanded text:
coelestis ante oculos mentis habendum esse doceant. Notandum sane in hac sententia Paralipomenon quam posui, quod ea porticus templi, epli vocabatur, et quod in prophetis legimus, quia inter vestibulum templi et altare orabant sacerdotes, inter porticum et altare debere intelligi. Bene autem utraque columna octodecim cubitos altitudinis habere memoratur. Ter etenim seni decem et octo faciunt. Tria vero ad fidem pertinent propter sanctam Trinitatem. Sex ad operationem quod in eo dierum numero mundus sit factus, luce clarius est. Et tria per sex multiplicantur, cum justus ex fide vivit, cognitionemque piae credulitatis in exsecutione bonae actionis accumulat. Columnaque ante fores templi decem et octo cubitis alta est: cum praedicator quisque egregius palam cunctis insinuat, non nisi per fidem et opera justitiae, nos ad superna gaudia vitae posse pervenire. « Et linea cubitbitorum norma est apostolicae institutionis:
Abbreviated transcription (Latin):
ultera udicanda oblata ẽ. In his inue¬
nit uendentes & ementes oues & boues.
& columbas. hosq cũ suis mertimoniis
ediminauit ex templo. & his petrus &
ioħs clauditm iuementes sanaueru
ac secũ ing̾dientes int̾ius ad orandum
duxerunt. In his orabat om̃is multitu¬
do ppłi. gnͣdo incensum ponenti ⁊acha¬
rie angłs ad altare thimiamatis appa¬
ruit. quẽq de p̃cursoris dm̃ natiuitate
ꝑdocuit. Non autẽ hȩc cũ porticib suis
aspectum templi delonge aspectantib
abscondere potuerunt. qͥa lotus in quo
templum erat sitũ. multũ sublimior
erat. qmͣ uͥ fundate porticus fuere.
Nam ficut iosephꝰ scͥbit. extreme atͥoꝵ
fabricȩ cum in qͣdringentis cubitis eeñt
runt. Hȩc quide structura templi stu¬
dioso lectori credimꝰ intimanda uerum
in eis quecũq sacra scpͥtura referre com¬
modum duxit. siguras mistioꝵ quera¬
mus: dum cet̾is ꝑ hystorie cognitione
simplicit̾ utimur. Edificiũ gͦ templi

Expanded text:
ultera illi judicanda oblata est . In his inveultera illi judicanda oblata est . In his invenit vendentes et ementes oves et boves et columbas, hosque cum suis mercimoniis eliminavit e templo . In his Petrus et Joannes claudum invenientes sanarunt, ac seduxerunt . In his orabat omnis multitudo populi, quando incensum ponenti Zachariae angelus ad altare thymiamatis apparuit, eumque de praecursoris Domini nativitate perdocuit . Non autem haec atria cum porticibus suis aspectum templi de longe aspectantibus abscondere potuerunt: quia locus in quo templum erat situm, multum sublimior erat, quam ubi fundatae porticus fuere. Nam sicut Josephus scribit, extremae atriorum fabricae, cum in quadringentis cubitis essent runt. Haec quidem de structura templi studioso lectori credidimus intimanda, verum in eis quaecunque Scriptura sacra referre commodum duxit, figuras mysteriorum quaeramus, caeteris pro historiae cognitione simpliciter utamur. Aedificium