comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spectu adsistunt. nobis adhuc in hac corruptione positis terribiles atq
pauendi sunt : Quarum nunc gaudia quia sensum nostrarum mentium
excedunt super capita animalium esse memorantur : Quis enim in car¬
ne corruptibili positus conprehendere ualeat. quae sit illa angelorum
ineffabilis et sine fine laetitia a quae beatitudo sine defectu uultum
uidere creatoris. atq: in eius dilectione sine inutatione persis tere: Po
test autem firmamenti nomine. ipse perfiguram noster redemptor intel
ligi uerus ds̃ super omnia . et factus interomnia homo perfectus. Iti quo
natura nostra apud patrem confirmata est: De quo etiam perpsalmistã
prophetando dicitur. Fiat manus tua superuirum dexterae tuae. et suꝑ
filium hominis quem confirmastitibi: Humana etenim natura prius quã
acreatore omnium susciperetur terraerat. nam firmamentum non erat
eccatori quippe homini dictum est : Terraes etinterram ibis At post quam

Expanded text:
spectui assistunt, nobis adhuc in hac corruptione positis, terribiles atque spectui assistunt, nobis adhuc in hac corruptione positis, terribiles atque pavendae sunt. Quarum nunc gaudia, quia sensum nostrarum mentium excedunt, super capita animalium esse memorantur. Quis enim in carne corruptibili positus comprehendere valeat quae sit illa angelorum ineffabilis et sine fine laetitia? quae beatitudo, sine defectu vultum videre creatoris, atque in ejus delectatione sine immutatione persistere? 19. Potest autem firmamenligi, verus Deus super omnia, et factus inter omnia homo perfectus, in quo natura nostra apud Patrem confirmata est. De quo etiam per Psalmistam prophetando dicitur: « Fiat manus tua super virum dexterae tuae, et super filium hominis quem confirmasti tibi . » Humana etenim natura, priusquam a Creatore omnium susciperetur, terra erat, nam firmamentum non erat. Peccatori quippe homini dictum est: « Terra es, et in terram ibis . » At postquam
Abbreviated transcription (Latin):
duobus modis exponimus. ut lectoris iudicio quid eligendum censeat re¬
linquamus. Possunt enim firmamenti nomine. caelestes potestates intl¬
ligi Quod firmamentum recte quasi aspectus christalli dicitur: quiauo¬
licet christallum forte quidem nimis est. sed ex aqua solidatur. Et natur
angelica quando creata liberum arbitrium accepit. utrum uellet in hum¬
litate persistere et in omni potentis dĩ conspectu permanere. anadsuperb
laberetur et abeatitudine caderet. persimilitudinem aqua fuit: ged
quia cadentibus aliis. scĩ angeli insuabeatitudine per ft terunt atq hoc as¬
ceperunt in munere. utiam cadere omnino non possint. in eis natura sua
quia iam duci mutabiliter non potest. quasi in magnitudine christalli
durata est. Quod christallum horribile et extensum supercapita anima¬
lium dicitur. quia illae potestates angelicae quae omnipotentisdĩ con¬

Expanded text:
duobus modis exponemus, ut lectoris judicio quid eligendum censeat reduobus modis exponemus, ut lectoris judicio quid eligendum censeat relinquamus. Possunt enim firmamenti nomine coelestes potestates intelligi. Quod firmamentum recte quasi aspectus crystalli dicitur, quia videlicet crystallum forte quidem nimis est, sed ex aqua solidatur. Et natura angelica, quando creata est, liberum arbitrium accepit, utrum vellet in humilitate persistere, et in omnipotentis Dei conspectu permanere, an ad superbiam laberetur, et a beatitudine caderet, per similitudinem aqua fuit. Sed quia cadentibus aliis, sancti angeli in sua beatitudine perstiterunt, atque hoc acceperunt in munere, 1231 ut jam cadere omnino non possint, in eis natura sua, quia jam duci mutabiliter non potest, quasi in magnitudinem crystalli durata est. Quod crystallum horribile et extensum super capita animalium dicitur, quia illae potestates angelicae, quae omnipotentis Dei con
Abbreviated transcription (Latin):
erat in rotis. Haec nobis scriptura in tenebris uitae praesentis facta e st lumen
itineris. Hinc etenimpetrus ait : Cuibene facitis intendentes. quasi lu¬
cernaelucenti incaligoso loco. Hinc psalmistadicit. Lucerna pedibus m¬
is uerbum tuum dñe: edumen semitis meis : Scimus tamen quia etipsa nobs
nostra lucerna obscura est. nisihanc nostris mentibus ueritas inlustret : Vn¬
de iterum psalmistaait . Qñm tu in luminas lucernam meam. dñe ds̃ meus
in lumina tenebras meas. Quid enim lucerna ardens. nisi lumen est : g̃ed
lumen creatum nobis non lucet. nisi inluminetur alumine non creato: Quia
ergo omni potens ds̃ ad salutem nostram scõrum testamentorum dicta etipse
rudo supercapita aximoalium parmamexti
quasi as pectus christalli hoRRIBILIS ET EXTE¬
t supencapita eorum desupeꝵ Haec largienteda

Expanded text:
itur: Spiritus vitae erat in rotis. 17. Haec nobis Scriptura in tenebris vitae praesentis facta est lumen itur: Spiritus vitae erat in rotis. 17. Haec nobis Scriptura in tenebris vitae praesentis facta est lumen itineris. Hinc etenim Petrus ait: Cui benefacitis intendentes, quasi lucernae lucenti in caliginoso loco . Hinc Psalmista dicit: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis . Scimus tamen quia et ipsa nobis nostra lucerna obscura est, nisi hanc nostris mentibus veritas illustret. Unde iterum Psalmista ait: Quoniam tu illuminas lucernam meam, Domine, Deus meus, illumina tenebras meas . Quid enim lucerna ardens, nisi lumen est? Sed lumen creatum nobis non lucet, nisi illuminetur a lumine non creato. Quia ergo omnipotens Deus ad salutem nostram sanctorum Testamentorum dicta et ipse Et similitudo super capita animalium firmamenti, quasi aspectus crystalli horribilis, extenti super capita eorum desuper. 18. Haec, largiente Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
utraq: dĩ sp̃s scribi uoluit. ut nos ab animae morteliberaret: Velcerte
quia duo sunt praecepta caritatis. dilectio uidelicet dĩ et dilectio proximi.
perquae utraq: nossacrae scripturae dicta uiuificant:. Secundo ergo dici¬
tur. quod sp̃s uitae erat in rotis. quia dilectionẽdi et proximi capimus ine¬
loquiis diuini s . Per praecepta enim scripturae saerae uiuescimus. qui mor¬
tiu inculpa iacebamus: Vnde omni potenti dño perpsalmistam dicitur
nae ternum non obliuis car iustificationes tuas. quiamipsis uiui ficastimt
ustificationes enimpraecepta dñidicuntur. in quibus nos corrigendo ius¬
ficat. De quibus psalmista apertius dicit Intus iustificationibus meditalo
non obliuiscar sermones tuos : Ineis itaq: nos uiuificat. quia perhaec nobis
spiritalem uitam demonstrat eaq per afflatum sp̃s nostrismentibus in fur

Expanded text:
utraque Dei spiritus scribi voluit, ut nos a morte animae liberaret. Vel certe utraque Dei spiritus scribi voluit, ut nos a morte animae liberaret. Vel certe quia duo sunt praecepta charitatis, dilectio videlicet Dei, et dilectio proximi, per quae utraque nos sacrae Scripturae dicta vivificant. Secundo ergo dicitur quod spiritus vitae erat in rotis, quia dilectionem Dei et proximi capimus in eloquiis divinis. Per praecepta enim Scripturae sacrae reviviscimus, qui mortui in culpa jacebamus. Unde omnipotenti Domino per Psalmistam dicitur: In aeternum non obliviscar justificationes tuas, quia in ipsis vivificasti me . Justificationes enim praecepta Domini dicuntur, in quibus nos corrigendo justificat. De quibus Psalmista apertius dicit: In tuis justificationibus meditabor, non obliviscar sermones tuos . In eis itaque nos vivificat, quia per haec nobis spiritualem vitam demonstrat, eamque per afflatum spiritus nostris mentibus in
Abbreviated transcription (Latin):
te fortes infide Et sunt alii qui omnia terrena despiciunt. nulla quac
praetereunt possidere dignantur . Indĩ se ut praedictum est contempla¬
tione suspendunt : Cum his ergo eleuatis etrotae pariter leuantur.
quia in quantum quisq ad alta profecerit. In tantum ei et sacra eloquia
de altioribus loquuntur : Uadunt ergo animalia adutilitatem proximi.
stant ad custodiam sui. eleuantur ad contemplationem dĩ Sed et rotae pa¬
riter uadunt. stant eleuantur. quia quaesita sacralectio talis inuenitur.
qualis et fit ipse a quo quaeritur : Ad actiuam enim uitam profecisti. am¬
bulant tecum : Ad inmobilitatem atq constantiam sp̃s proficisti. stant tecũ
Ad contemplatiuam uitam perdĩ gratiam peruenisti. uolant tecum: Etrur¬
sum subditur : Quia sp̃suitae erat in rotis. Quod id circo secundo dicitur
uitae sp̃s in rotis esse . quia scripturae sacraeduo sunt testamenta : Quae

Expanded text:
te fortes in fide . Et sunt alii qui omnia terrena despiciunt, nulla quae te fortes in fide . Et sunt alii qui omnia terrena despiciunt, nulla quae praetereunt, possidere dignantur, et in Dei se, ut praedictum est, contemplatione suspendunt. Cum his ergo elevatis et rotae pariter levantur, quia in quantum quisque ad alta profecerit, intantum ei et sacra eloquia de altioribus loquuntur. Vadunt ergo animalia ad utilitatem proximi, 1230 stant ad custodiam sui, elevantur ad contemplationem Dei. 16. Sed et rotae pariter vadunt, stant, elevantur, quia quaesita sacra lectio talis invenitur, qualis et fit ipse, a quo quaeritur. Ad activam enim vitam profecisti, ambulat tecum. Ad immobilitatem atque constantiam spiritus profecisti, stat tecum. Ad contemplativam vitam per Dei gratiam pervenisti, volat tecum. Et rursum subditur: Quia spiritus vitae erat in rotis. Quod idcirco secundo dicitur vitae spiritus in rotis esse, quia Scripturae sacrae duo sunt Testamenta, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cum stantibus stabant : Sunt autem quidam quiusq: ad hoc proficiunt.
ut terrena quae accipiunt bene dispensare nouerint. miseri cordiae operi¬
bus intendant. oppressis subuemiant: Hiuidelicet uadunt. in eo quod se
ad proximi utilitatem tendunt : Cum hisergo rotae gradiuntur. quia sa¬
cra eloquia dictorum suorum passus in e ostđnere disponunt : Et sunt
alii qui infide quam acceperunt ita ad tenendum fortes sunt. ut aduersis
quibusq resistere ualeant. et non solum minime aper uersitate trahun¬
tur fide. sed etiam peruersa loquentes inpugnent: eosq ad rectitu¬
dinem pertrabant. Cum istisstantibus stant etiam rotae. quia eis recti¬
tudinem suan fsicrieloquii uerba confirmant. quum ineis audiunt. Sta¬
te et tenete traditiones quas didicistis Etrursum: Aduersarius uester
diabolus tamquam leo rugiens circuit quaerens quem deuoret. cui resisti¬

Expanded text:
Cum stantibus stabant. Sunt autem quidam qui usque ad hoc proficiunt, Cum stantibus stabant. Sunt autem quidam qui usque ad hoc proficiunt, ut terrena quae acceperunt bene dispensare noverint, misericordiae operibus intendant, oppressis subveniant. Hi videlicet vadunt, in eo quod se ad proximi utilitatem tendunt. Cum his ergo rotae gradiuntur, quia sacra eloquia dictorum suorum passus in eorum itinere disponunt. Et sunt alii qui in fide quam acceperunt ita ad tenendum fortes sunt, ut adversis quibusque resistere valeant, et non solum minime ad perversitatem trahantur perfidiae, sed etiam perversa loquentes impugnent, eosque ad rectitudinem pertrahant. Cum istis stantibus stant etiam et rotae, quia eis rectitudinem suam sacri eloquii verba confirmant, cum in eis audiunt: State et tenete traditiones quas didicistis . Et rursum: Adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens, circuit quaerens quem devoret, cui resisti
Abbreviated transcription (Latin):
culis stringitur. sed tamen uerbum dĩ nonesscalligatum᷑  Siuitae sp̃s ad paen¬
tentiae lamenta conpungit. sequuntur protinus rotae. quum scripturae
sacrae uerba dauid paenitentiam proferunt. quod rex reprehensus a pre¬
pheta quia subiectus caelesti regi non fuit subiecto increpanti non erubut
confiteri quod fecit: quod publicanus qui reatum suae nequitiae cogno¬
uit. et si iniustus ad templum uenit iustificatus a templorediit. quod pe¬
trus negationis maculas lacrimis lauit. quod latro qui incruce cognouis
culpam. inipsa iam morte inuenit uemam: De quibus adhuc rotis. eadem
arerra pariter eleuabantur ei notaeseque¬
tes ea. quia sp̃s uita eRAT INNΟTIS Haec sict
nostis fratres carissuni exmaxima parte iam dicta sunt. sediterata
descriptione narrantur Nec nos itaq pigeat eadem breuiter expo¬
nendo repetere . quae sp̃sper prophetam dignatus est replicando nar¬
rare : Hoc enim solum in his uerbis nouum additur. quod dictum est.

Expanded text:
culis stringitur , sed tamen verbum Dei non est alligatum . Si vitae spiritus ad poenitentiae lamenta compungit, sequuntur protinus rotae, cum Scripturae sacrae verba David poenitentem proferunt; quod et reprehensus a propheta, quia subjectus coelesti Regi non fuit, subjecto increpanti non erubuit confiteri quod fecit ; quod publicanus, qui reatum suae nequitiae cognovit, etsi injustus ad templum venit, justificatus a templo rediit ; quod Petrus negationis maculas lacrymis lavit ; quod latro qui in cruce cognovit culpam, in ipsa jam morte invenit veniam . De quibus adhuc rotis eadem a terra pariter elevabantur et rotae, sequentes ea, quia spiritus vitae erat in rotis. 15. Haec, sicut nostis, fratres charissimi, ex maxima parte jam dicta sunt, sed iterata descriptione narrantur. Nec nos itaque pigeat eadem breviter exponendo repetere, quae spiritus per prophetam dignatus est replicando narrare. Hoc enim solum in his verbis novum additur, quod dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
ridendo perdat: quod plangendo lucnitus est: Hic itaq contin facie sua
non ambulat. quia damna quae patitur conspicere recusat. Scriptum
quippe est : Corsapientium ubi tristitia est. & corstultorum ubi lac tta
ncunctis ergo quae agiinus diligenter nosim& ipsos conspicere interius
exterius debemus. ut pennata animalia sequentes nobis m& ipsis pnre¬
sentessimus: & conem facie nñr semper ambulemũs : Habentes adiuo¬

Expanded text:
ridendo perdat, quod plangendo lucratus est. Hic itaque coram facie sua non ambulat, quia damna quae patitur conspicere recusat. Scriptum quippe est: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . In cunctis ergo quae agimus diligenter nosmetipsos conspicere interius exteriusque debemus, ut pennata animalia sequentes, nobismetipsis praesentes simus, et coram facie nostra semper ambulemus, habentes adjuto
Abbreviated transcription (Latin):
uisaetbus &exultant. De quibus scriptum est̃ ganlac ta te uoliqut in¬
omnssoseteriri: cexultant in rebus pessimis Saepe uero nistus quicor
conspicet defleas sediosi freneticorum more plang unetior etuseni en
ui ndis entibus derebus propris multa lir giuntio sed quimo ccasionis
tempi sonueteruit indigentes opprimunt eostaqui bus uli oceasi ans
pinis deuustont  Nonunt ante cogitationis siuȩ oruloi fulicerint. ru¬
unt mo peantit pessima quae committunt. Hi uide lcr coren facie¬

Expanded text:
pravis actibus exsultant. De quibus scriptum est: Qui laetantur cum pravis actibus exsultant. De quibus scriptum est: Qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis . Saepe vero justus qui eos conspicit deflet, sed ipsi phreneticorum more planguntur, et rident. 10. Alii indigentibus de rebus propriis multa largiuntur, sed cum occasionis tempus invenerint, indigentes opprimunt, eosque quibus valuerint rapinis devastant. Ponunt ante oculos cogitationis suae bona quae faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
deber& essemadius aequusq sextarius: hinc salomonaiti ond
& pondus mensuram & mensuntm. utrumq ab ominabile estia puds
Igcimus quia mn negotiatorum pondere aliud maius aliud minus est
aliud pondus habent ad quod pensant sibi. & aliud pondus ad quod per¬
pro& porceioa cidandum ponderte leuorae. ad accipiendum uero grtcul
pnet parent. Omnis itaq homo qui aliter pensat ea quae proximr&
est a puddm̃ quiasi sic preximum ut se diligenae hunc in bons ncuabi
amuarar. E s seb sicut preximum aspicene : se in malis hcet preime
in dicarietae rebemus ergo nosm& ipsos sollicite sicut alios uic ere uorqr
ipsos ut elictuemest ante nos ponere. ut pennata aminalil inces santosq
imitantes. tte mesciamus quid agimus contm facie nni semper amnbulemis
eruersi autem sicit paulo antẽ iam diximus conam facie senonambati
quucea quaeagunt numquam considenent . Adinteritum tenlunt pnt

Expanded text:
deberet esse modius, aequusque sextarius . Hinc Salomon ait: Pondus deberet esse modius, aequusque sextarius . Hinc Salomon ait: Pondus et pondus, mensura et mensura, utrumque abominabile est apud Deum . Scimus quia in negotiatorum duplici pondere aliud majus, aliud minus est. Nam aliud pondus habent ad quod pensant sibi, et aliud pondus ad quod pensant proximo. Ad dandum pondera leviora, ad accipiendum vero graviora praeparant. Omnis itaque homo qui aliter pensat ea quae sunt proxest apud Deum, quia si sic proximum ut se diligeret, hunc in bonis sicut se amaret. Et si sic se sicut proximum aspiceret, se in malis sicut proximum judicaret. Debemus ergo nosmetipsos sollicite sicut alios videre, nosque ipsos, ut dictum est, ante nos ponere, ut pennata animalia incessanter imitantes, ne nesciamus quid agimus, coram facie nostra semper ambulemus. Perversi autem, sicut paulo ante jam diximus, coram facie sua non ambulant, quia ea quae agunt nunquam considerant, ad interitum tendunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
nobis oculis in nña deceptioneblandimur. Vnde fit plerumq:  ut & mi
graruia leuiter . & proximorum malaleuia grruia iudicemus: Scrip
quippe est. Erunt homines se ipsos amantes : Et scimus quia uehe mente
claudit oculum cordis. amor priuatus. Ex quo fitut hoc quod nos a:¬
mus & grrue esse non estimamus. plerumq: agatur a proximo e nimi
nobis de testabile esse uideatur: Sed quare hoc quod nobis uile ui debas
in nobis. grue uidetur in proximo  tusi quia nec nos sicut proximuns
nec proximum conspicimus sicut nos ͦ Si enim nos sicut proximum ass¬
ceremus. nostra reprehensibilia districte uideremus : Etrursum
proximum aspiceremus ut nos. Num quam nobis eius actio apparer
intolenabilis: qui saepe fostasse talia egimus: & nihil nos prexine
tolenrbile fecisse putabamus. Hoc male diuisum mentis nñe iudiou
corrigere perlegis prreceptum morses studuit quum dixit. uo nd

Expanded text:
nobis oculis, in nostra deceptione blandimur. Unde fit plerumque ut et nostra nobis oculis, in nostra deceptione blandimur. Unde fit plerumque ut et nostra gravia leviter, et proximorum mala levia graviter judicemus. Scriptum quippe est: Erunt homines seipsos amantes . Et scimus quia vehementer claudit oculum cordis amor privatus. Ex quo fit ut hoc quod nos agimus, et grave esse non existimamus, plerumque agatur a proximo, et nimis nobis detestabile esse videatur. Sed quare hoc quod nobis vile videbatur in nobis grave videtur in proximo, nisi quia nec nos sicut proximum, nec proximum conspicimus sicut nos? Si enim nos sicut 1205 proximum aspiceremus, nostra reprehensibilia districte videremus. Et rursum si proximum aspiceremus ut nos, nunquam nobis ejus actio appareret intolerabilis, qui saepe fortasse talia egimus, et nil nos proximo intolerabile fecisse putabamus. Hoc male divisum mentis nostrae judicium corrigere per legis praeceptum Moyses studuit, cum dixit ut justus
Abbreviated transcription (Latin):
faciem suam ambulare: atq aliud in pritesenti: : Ante faciem quippe an¬
bulare est. anteriorx repetere: In praresenti uero ambulare est . sibin¬
ipsi ab sentem non esse : Omnis & enim iustus qui uitam suam sollicitus aspica
& diligenter considenat quantum cortidie inbonis crescat. aut fostasse qui¬
tum abonis decrescat. Iste quia se ante p̾onit conrinse ambulat. quipp
qui uigilanter uid& utrum surgat an defluat. Quisquis uero uitaesu
custodiam neglegit discutere. quae agit. quae loquitur. quae cogitat
aut despicit aut nescit.: conrmse iste non ambulat. quia qualis sit insa
moribus uel actibus ignonit : Nec sibim& ipsi prresens est: qui sem&¬
ipsum cotidie exquirere atq cognoscere sollicitus non est: Ille autem
ueraciter se ante se ponit sibiq in praesenti est. quise insuis actibus tas¬
quam alium adtendit. Nam sunt multa peccata quae committimus. se
idcirco nobis gnauia non uidentur. qui a priuato amore diligentes. claus

Expanded text:
ante faciem ambulare, atque aliud in praesenti. Ante faciem quippe ambulare est anteriora appetere; in praesenti vero ambulare est sibimetipsi absentem non esse. Omnis etenim justus qui vitam suam sollicitus aspicit, et diligenter considerat quantum quotidie in bonis crescat, aut fortasse quantum a bonis decrescat, iste quia se ante se ponit, coram se ambulat, quippe qui vigilanter videt utrum surgat, an defluat. Quisquis vero vitae suae custodiam negligit, discutere quae agit, quae loquitur, quae cogitat, aut despicit, aut nescit, coram se iste non ambulat; quia qualis sit in suis moribus, vel in actibus, ignorat. Nec sibimetipsi praesens est qui semetipsum quotidie exquirere atque cognoscere sollicitus non est. Ille autem veraciter se ante se ponit, sibique in praesenti est, qui se in suis actibus tanquam alium attendit. 9. Nam sunt multa peccata quae committimus, sed idcirco nobis gravia non videntur, quia privato nos amore diligentes, clausis
Abbreviated transcription (Latin):
proph&arũ dicta deserta apud iudȩ os fuerunt. quia per
intellectũ mysticũ. ea excolere inquirendo noluerunt
Nobis autem inubertatẽ uersa sunt quia iuxta historiam uisi¬
onis dicta largiente dõ menti noftrtce spiritaliter sapiunt.
&iam aduenȩ comedimus quȩ ciues legis manducare noluer
int grirtiae unigentto. sit laus a& ernae saprentiae. qui uiuit &

Expanded text:
prophetarum dicta deserta apud Judaeos fuerunt, quia per prophetarum dicta deserta apud Judaeos fuerunt, quia per intellectum mysticum ea excolere inquirendo noluerunt. Nobis autem in ubertatem versa sunt, quia juxta historiam visionis dicta largiente Deo menti nostrae spiritaliter sapiunt, et jam advenae comedimus quae cives legis manducare noluerunt. Sint gratiae Unigenito, sit laus aeternae Sapientiae, qui vivit et
Abbreviated transcription (Latin):
delibertione Vnde fit plerũq ut & bonũ opus eorũ minus dõ
placeat. quia cũpes mentis in meliorigrrdu deliberationis in constan¬
ter ponitur. hoc ipsa cogitationis inconstantia accusat. Sed
quia ꝑfecti quiq magna se discr& ionis subtilitate conspiciunt. ne
ad deteriort umquã uel in opere uel in cogitatione delabantur.
quantũ cotidie ꝓficiant incessanter pensant. recte dehis dicitur
non peuerte bantur cũ incederent. sed unũ quodq ante faciẽ suã
graediebatur. Inter hec igitur considertrelib& nos adistatuc¬
tanda quisi mus. unde uenimus & usq adquȩ sacrielo quii mes¬
teria ꝓserutanda subleuamur Certe in antiquis parentibus
nris cultores idolorũ fuimus sed ecce perspm grrtiȩ. uerba
iam cȩlestia rimamur. Vnde hoc nobis Sed impleuit
redestptor humani generis quod perproph&am dixit.
& deserta inubestatẽ uersa aduenȩ comedent. Hȩc quippe

Expanded text:
deliberatione, unde fit plerumque ut et bonum opus eorum minus Deo deliberatione, unde fit plerumque ut et bonum opus eorum minus Deo placeat, quia cum pes mentis in meliori gradu deliberationis inconstanter ponitur, hoc ipsa cogitationis inconstantia accusat. Sed quia perfecti quique magna se discretionis subtilitate conspiciunt, ne ad deteriora unquam vel in opere vel in cogitatione delabantur, quantum quotidie proficiant incessanter pensant, recte de his dicitur, « non revertebantur cum incederent, sed unumquodque ante faciem suam gradiebatur. 19. Inter haec igitur considerare libet nos ad ista tractanda qui sumus, et unde venimus, et usque ad quae sacri eloquii mysteria perscrutanda sublevamur. Certe in antiquis parentibus nostris cultores idolorum fuimus, sed ecce per spiritum gratiae verba jam coelestia rimamur. Unde hoc nobis? Sed implevit Redemptor humani generis quod per prophetam dixit: Et deserta in ubertatem versa advenae comedent . Haec quippe
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationẽ redeat. qui ad anteriorte respiciens. iammentis gressib
adalta ibat. De quo bene persalomonẽ dicitur: Qui obseruat
uentũ ñ seminat. & qui consideret nubes nũ quã m&it Ventinup¬
pe nomine. malignus sp̃s qui mentẽ tẽptationib impellit. nubis ue¬
ro apellatione peccator exprimitur. quiteq̃tationis inpulsione cõmo¬
u&ur. Quiergo attendit uentũ non seminat. & qui consideret nu¬
bes nũ quã m&it. quia isqui tẽptationes maligni sp̃s m&uens. &
tur demunere iustȩ r& sibutionis. Sunt uero non nulli. quibo¬
na quidẽ quȩ nouerunt operentur. atquȩ hȩc operentes meliorr
deliberrnt. sed r& rrctantes meliorc quȩ deliberte uerent inmiu¬
tant . Etquidem bona agunt quae cȩperent. sed ameliorib
que deliberruerent sub cũbunt. Hinimirũ ante humana iudicia
stare uidentur in opere. sed ante omp̃tentis dĩ oculos ceciderunt in

Expanded text:
cogitationem redeat, qui ad anteriora respiciens jam mentis gressibus cogitationem redeat, qui ad anteriora respiciens jam mentis gressibus ad alta ibat. De quo bene per Salomonem dicitur: Qui observat ventum, non seminat; et qui considerat nubes, nunquam metet . Venti quippe nomine malignus spiritus, qui mentem tentationibus impellit; nubis vero appellatione peccator exprimitur, qui tentationis impulsione commovetur. Qui ergo 1200 attendit ventum, non seminat, et qui considerat nubes, nunquam metit, quia is qui tentationes maligni spiritus metuens, et tur de munere justae retributionis. Sunt vero nonnulli qui bona quidem quae noverunt operantur, atque haec operantes, meliora deliberant; sed retractantes meliora quae deliberaverant, immutant; et quidem bona agunt quae coeperant, sed a melioribus quae deliberaverant succumbunt. Hi nimirum ante humana judicia stare videntur in opere, sed ante omnipotentis Dei oculos cecider
Abbreviated transcription (Latin):
q cũ opentntur paupertatis timor eorum auntũ csoncutit at¬
q cũmentes neegeant Ega egentes tenaces fiunt meseo: ab ea qu
cocperere borea opes tetione suspendunt. Hinimairũ meeden¬
cos ronunrsi sunt̃ quia ante faciem suã ambulare nolueis imige¬
Cos tir quos sent psalo monem dicitur ꝓror trsrigus piger
yase quusit: me hidicabit ergo estate & pon dabitur ei. Qei
ergo nunc propter pauorem atꝗ torporem bene operteri neglegit. cũ
sol iustitiȩ iniudicio uelut inaestate daruerit. mendicat uitã sed ron
accipit quia ꝓpter illã bona operteri contẽpsit. Alius despectis
carnis desideriis cuncta relinquere. & omnipotentis dĩ se subdere
seruitio perqictat. seseq ipsum restringere sub continentiȩ & cas¬
titatis freno deliberat. Sed cũ cecidisse alios &iam post castitatẽ
conspicit. hoc ipsũ sacere qđ deliberteueret ꝑtimescit. fitq. ut r&ro ꝑ

Expanded text:
mque cum operantur paupertatis timor eorum animum concutit, atmque cum operantur paupertatis timor eorum animum concutit, atque timentes ne egeant, erga egentes tenaces fiunt, seseque ab ea quam coeperant bona operatione suspendunt. Hi nimirum incedentes reversi sunt, quia ante faciem suam ambulare nolueonem dicitur: Propter frigus piger arare noluit, mendicabit ergo aestate, et non dabitur ei . Qui enim nunc propter pavorem mentis atque torporem bene operari negligit, cum sol justitiae in judicio velut in aestate claruerit, mendicat vitam, sed non accipit, quia propter illam bona operari contempsit. Alius, despectis carnis desideriis, cuncta relinquere et omnipotentis Dei se subdere servitio pertractat, seque ipsum restringere sub continentiae et castitatis freno deliberat; sed cum cecidisse alios etiam post castitatem conspicit, hoc ipsum facere quod deliberaverat pertimescit. Fitque ut retro per
Abbreviated transcription (Latin):
sũ relinquimus. Vnde & magnũ illud pennatũ animal dicebat:
qđ usq addcelitertui seor&a uolauertet: Vnũ uero quȩ reuro oblit
nanteriorte & enĩ extentus. eorũ quȩ r&ro sunt oblitus fuexet. qui
tẽporelia despiciens. sola quȩ sunt a& erna requi rebat Ante sa¬
cien ergosuam gradiuntur scã animalia. quia &ta quę relique¬
runt fiullo iã app&itu respiciunt. & inȩternis quȩ app&unt
sub contẽ plationis suȩ oculo bonioperis pedẽ ponunto Quis¬
quis itaq iã ante faciem suã ambulare decreuerit. magna ricon¬
sideroctione pensandũ est. qđ aliter rero respaetur exoenoa
qͥ aliter excogitatione: Sunt & enĩ quidã qui magͥna delibe¬
stcnt & peccatorũ suorũ conscii. multa exhis quȩ possidemis eoe¬
nus distribuert perquectant ut culpassuas ante di oeulos misele¬
cosdst usccribs tedimant: Iamq. hȩc operceri in hoant  pleru¬

Expanded text:
sum relinquimus. Unde et magnum illud pennatum animal dicebat sum relinquimus. Unde et magnum illud pennatum animal dicebat quod usque ad coeli tertii secreta volaverat: Unum vero, quae 1199 . » In anteriora etenim extentus eorum quae retro sunt oblitus fuerat, quia temporalia despiciens, sola quae sunt aeterna requirebat. Ante faciem ergo suam gradiuntur sancta animalia, quia et ea quae reliquerunt, nullo jam appetitu respiciunt, et in aeternis quae appetunt, sub contemplationis suae oculo boni operis pedem ponunt. Quisquis itaque jam ante faciem suam ambulare decreverit, magna ei consideratione pensandum est; quod aliter retro respicitur ex opere, atque aliter ex cogitatione. Sunt etenim quidam qui magna deliberant, et peccatorum suorum conscii multa ex his quae possident egenis distribuere pertractant, ut culpas suas ante Dei oculos misericordiae visceribus redimant. Jamque haec operari inchoant, et pleru
Abbreviated transcription (Latin):
ta animalia uidelic& p̃dicatores scĩ cũ icedunt᷑ minine reuertunt᷑
quia sic aterrenis actibus ad spĩtalia ꝑtornseunt. ut ad ea quȩ reliquo
runt ulterius nullatenus reflectantur Quasi enĩ per quandã uiã
eis incedere est. mente ire semꝑ ad meliorte. Quo conte derȩpbisdi¬
citur . quia reuersi sunt corde mȩgrptum . Et per sem& ipsã ueri¬
tas dicit Nemo mittens manũ suam in aretrũ & aspiciens r&ro.
aptus est regno dĩ. Manũ quippe in aretrũ mittere est. quasiꝑ quen¬
da cõpunctionis uomerẽ. ad proferendos fructus terit̃ sui cordis ape¬
riro Sed r&ro post aretrũ aspicit qui post exordia boni operis ad
mala reuertitur quȩ reliquit: Quod quia electis dĩ minime corti¬
suã grediebatur. Ante nos enĩ eterna sunt. postnos temponelia
quia & illa ꝑgentes inuenimus : & ista recedentes quasi post dor¬

Expanded text:
ata animalia, videlicet praedicatores sancti, cum incedunt minime revertuntur, ata animalia, videlicet praedicatores sancti, cum incedunt minime revertuntur, quia sic a terrenis runt, ulterius nullatenus reflectantur. Quasi enim per quamdam viam eis incedere est mente ire semper ad meliora. Quo contra de reprobis dicitur quia reversi sunt corde in Aegyptum . Et per semetipsam Veritas dicit: Nemo mittens manum in aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei . Manum quippe in aratrum mittere est quasi per quemdam compunctionis vomerem ad proferendos fructus terram sui cordis aperire. Sed retro post aratrum aspicit, qui post exordia boni operis ad mala revertitur quae reliquit. Quod quia electis Dei minime continsuam gradiebatur. Ante nos enim aeterna sunt, post nos temporalia, quia et illa pergentes invenimus, et ista recedentes quasi post dor
Abbreviated transcription (Latin):
ns sentiunt: quia dũ incarnatũ dm̃ ubiq p̃dicant. in quattuor
penne cunetȩ sunt alterius ad alterũ quia om̃is eorũ uirtus. om¬
nis sapientia qua c&eros homines contẽplationissuȩ uolatuqorus¬
cendunt. uicissim sibimpace atq unanimitate coniungitur ⁊ n
de snptũ est Quȩ desursum est sapientia. primũ quidẽ pudica :
demde pacifica. Etunde risdẽ suis p̃dicatorib ueritas duttea
Hab&e in uobis sal. & pacẽ habete interuos. Penna ergo animaliũ alte¬
rius ad alterũ iungitur. quia scõrum p̃dicatorũ uistus atq sapientia.
uicissim sibi incaritatis atq concordiȩ pace sociatur. Penna autẽ al¬
terius ab altero diuisa ess&. simhoc qđ unus quisq insapientia euolat
habere pacẽ cũ altero recusar&. Sequitur. N on reuertebantur
cũ incederent. sed unũ quodq ante faciem suã giaediebatur. Penn¬

Expanded text:
ris sentiunt. Quia dum incarnatum Deum ubique praedicant, in quatuor mris sentiunt. Quia dum incarnatum Deum ubique praedicant, in quatuor mpennae junctae sunt alterius ad alterum. Quia omnis eorum virtus, omnis sapientia, qua caeteros homines contemplationis suae volatu transcendunt, vicissim sibi in pace atque unanimitate conjungitur. Unde et scriptum est: « Quae desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica . » Et unde eisdem suis praedicatoribus Veritas dicit: « Habete in vobis sal, et pacem habete inter vos . Penna ergo animalium alterius ad alterum jungitur: quia sanctorum praedicatorum virtus atque sapientia vicissim sibi in charitatis atque concordiae pace sociantur. Penna autem alterius ab altero divisa esset, si in hoc quod unusquisque in sapientiam evolat, habere pacem cum altero recusaret. Sequitur: Non revertebantur cum incederent, sed unumquodque ante faciem suam gradiebatur. » Penn
Abbreviated transcription (Latin):
est. quia nisidr̃ homo fier& quim̃tes p̃dicantiũ ad cȩlestia suble¬
uass& illa quȩ apparent animalia non uolarent. Nec im merto
manus hominis esse sub pennis dicitur. quia de eodẽ redẽptore nro
scriptũ ẽ. Quicũ sit splendor gloriȩ & figuroc substantiȩ eius por¬
tansq. om̃a. Eius ergo manus corda nr̃t postat eius manus in con¬
tẽplationem nos subleuat. Nisienĩ ut dictũ est omp̃s uerbũ ꝓp¬
terhomines homofier& humana corda ad contemplandã uerbi excel¬
lendiã nonuolarent. Inde ergo excelsȩ factȩ sunt hominũ m̃tes.
unde inter homines apparuit humilis ds̃. Dicaturitaq de sc̃is
animalib: dicit᷑ & manꝰ hominis sub pennis eoꝵ. Dequibus ad huc
enent penne torũ alterius ad alterũ Perquattuor pastes facies&
pennas habent quia incunctis mundi regionib: p̃dicante s demon¬
stitert quicquid dehumanitate. quicquid dediuitate nr̃i redẽpto¬

Expanded text:
est. » Quia nisi Deus homo fieret, qui mentes praedicantium ad coelestia subleest. » Quia nisi Deus homo fieret, qui mentes praedicantium ad coelestia sublevasset, illa quae apparent animalia non volarent. Nec immerito manus hominis esse sub pennis dicitur, quia de eodem Redemptore nostro scriptum est: Qui cum sit splendor gloriae, et figura substantiae ejus, portansque omnia . Ejus ergo manus corda nostra portat, ejus manus in contemplatione nos sublevat. Nisi enim, ut dictum est, omnipotens Verbum propter homines homo fieret, humana corda ad contemplandam Verbi excellentiam non volarent. Inde ergo excelsae factae sunt hominum mentes, unde inter homines apparuit humilis Deus. Dicatur itaque de sanctis animalibus, dicatur: Et manus hominis sub pennis eorum. De quibus adhuc erant pennae eorum alterius ad alterum. 15. Per quatuor partes facies et pennas habent, quia in cunctis mundi regionibus praedicantes demonstrant quidquid de humanitate, quidquid de divinitate nostri Redempto
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur: Quia & ipsa creature lberaebitur aseruitute corruptionis
in libtatẽ głoriȩ filiorũ dĩ. Tunc & enĩ in nobuereliberta serit. cũ
ad gloriam filiorũ dĩ ad optio nñe ꝑuenerit . Nunc uero non solũ
actiur uita inseruitutt est. sed ipsa quoq contẽplatio qua suꝑ nosre¬
pimur libertatẽ m̃tis adhuc ꝑfectenonoptin& sed imitatur quia illa
quȩ .ẽ. intima ienignate uid& ur: Ipsa tam̃ in quantalib& sit contẽ¬
plationis angustia actiuȩ uite ualde .ẽ. latioratq sublimior quȩ ad
quandam mentis libertate qtensit. tẽporelia non cogitans sedȩ¬
terna. Quia itaq c̃tẽplatiua uita ad superiorie euolat. & actiuȩ
uitȩ longe suꝑ est quadã utita dicã dignitate securitatissuȩ: apte
nunc dicitur Et manus homins sub pennis eorũ. Sin uero m hoc
loco homo redẽptor nr̃ accipitur. manus hominis sub pennis eoũ

Expanded text:
dicitur: Quia et ipsa creatura liberadicitur: Quia et ipsa creatura liberain libertatem gloriae filiorum Dei. Tunc enim in nobis vera libertas erit, cum ad gloriam filiorum Dei adoptio nostra pervenerit. Nunc vero non solum activa vita in servitute est, sed ipsa quoque contemplatio, qua super nos rapimur, libertatem mentis adhuc perfecte non obtinet, sed imitatur, quia illa quies intima in aenigmate videtur. Ipsa tamen in quantalibet sit contemplationis angustia, activa vita jam valde est latiur atque sublimior, quae ad quamdam mentis libertatem transit, temporalia non cogitans, sed aeterna. Quia itaque contemplativa vita ad superiora evolat, et activae vitae longe superest quadam, ut ita dicam, dignitate securitatis suae, apte nunc dicitur: Et manus hominis sub pennis eorum. 14. Sin vero hoc in loco homo Redemptor noster accipitur, manus hom
Abbreviated transcription (Latin):
tatis qui & em fecusat recedere. Sed offerat eũ dñs diis. & appli¬
c&ur adhostiũ & postes. & ꝑfor& aurẽ rius subula. ut sit eiserius
in scłm. Is enĩ quimactiua disposuit uita perdurare ad omino dus
offertur quando apredicato resuo antiquorũ patrũ dictis inbuit᷑
ui nobis inuia ommipotentis dni sacerdotes fuerunt: Atisq. ad
hostiũ & postes tabernaculi
ducitur ut de
agnoscatꝰ. neꝑ bona oꝑa quȩ facit placere hominibus app&at
Sicq. auris eius subula perforrtur. dũ mens illius timoris dĩ suptilitate
ꝑcutitur ut uerbia cumine quensfixa peromẽ qđ at nouerit ingres¬
sũ regni semper attendere. & quasi ab ostio & poste tabernaculi ꝑfo¬
nrtã aurẽ postare quierit̃ seruus inscłm. ut esse post sđm liberpossit
nsłm & enĩ seruus est. quiꝑactiuã uitã hominib seruire disposuit.
ut post p̃sens scłm ad lib̾tatẽ uerẽ ualeat ꝑuenire. Dequa ꝑ paulũ

Expanded text:
tatis quietem recusat secedere. Sed offerateum dominus diis, et applitatis quietem recusat secedere. Sed offerateum dominus diis, et applicetur ad ostium et postes, et perforet aurem ejus subula, ut sit ei servus in saeculum. Is enim qui in activa disposuit vita perdurare, a domino diis offertur, quando a praedicatore suo antiquorum patrum dictis imbuitur, qui nobis in via omnipotentis Domini sacerdotes fuerunt. Atque ad postes tabernaculi ducitur, ut de agnoscat, ne per bona opera quae facit, placere hominibus appetat. Sicque auris ejus subula perforatur, dum mens illius timoris Dei subtilitate percutitur: et verbi acumine transfixa, per omne quod agit, noverit ingressum regni semper attendere, et quasi ab ostio et poste tabernaculi perforatam aurem portare, qui erit servus in saeculum, ut esse post saeculum liber possit. In saeculum enim servus est, qui per activam vitam hominibus servire disposuit, ut post praesens saeculum ad libertatem veram valeat pervenire. De qua per Paulum
Abbreviated transcription (Latin):
nus dederit illi uxorẽ & peperitit filios & filias. mulier & liberi
minus dat uxorẽ. cũ predicator quisq eum quẽ iuri ommpoten¬
tis dĩ mancipauerit bonȩ actioni coniungit. Nã & prȩdicato¬
res domini uocantur. sicut heliseo ꝓph&ȩ dep̃dicatoresuo dicit̾
ierat. Sed mulier quȩ ad omino data est. eidẽ domino cũ filiis re¬
man& ipse uero seruus exit cũ uestitusuo. quia bona actio uel tiꝰ¬
dẽ bonȩ actionis fructus p̃dicatoris mercedi reputatur. ipse uero
nẽ liberegreditur. Quod sidixerit seruus diligo dominũ meum
& uxorẽ acliberos. none grediar liber. Seruus dominũ suũ diligit.
quando prȩdicatoris uerba sollicita mente custodit. Vxorem
quoq. amans & liberos liber egredi recusat quando actiuã uitam
eiusq fructus diligens transire ad contẽ platiuã non uult. quia bo¬
na seo pert habere in ministeru sui seruitute considertens ad liber¬

Expanded text:
nus dederit illi uxorem, et pepererit filios et filias, mulier et liberi nus dederit illi uxorem, et pepererit filios et filias, mulier et liberi minus dat uxorem, cum praedicator quisque, eum quem jure omnipotenti Deo mancipaverit, bonae actioni conjungit. Nam et praedicatores domini vocantur: sicut Elisaeo prophetae de praedicatore suo dicitunerat. Sed mulier quae a domino data est, eidem domino cum filiis remanet. Ipse vero servus exit cum vestitu suo: quia bona actio vel ejusdem bonae actionis fructus, praedicatoris mercede reputatur. Ipse vero, nem liber egreditur: Quod si dixerit servus, Diligo dominum meum, et uxorem ac liberos; non egrediar liber . Servus dominum suum diligit, quando praedicatoris verba sollicita mente custodit. Uxorem quoque amans et liberos, liber egredi recusat, quando activam vitam ejusque fructus diligens, transire ad contemplativam non vult, quia bona se opera habere in ministerii sui servitute considerans, ad liber
Abbreviated transcription (Latin):
atq usq ad sinẽ operis inea quã inchoauit intentione perdur&. Ille
bene ad contẽplatiuã ttensit. qui in actiua uita intentionis suȩ ues¬
tẽ addeteriorr ponmutauerit. Et sunt non nulli. quipriusquã
omptentis dĩ seruitio inscã conuersatione sotientur. iambona ope¬
eri diligunt. Sunt uero alii. quibona oꝑa postquã ad seruiciũ om̃i¬
potentis dĩ uenerint discunt. Qui uero openrtionẽ bonã & priusquã
ddĩ seruitiũ uenir& habere studuit hebrensseruus cũ uxore ẽptꝰ
est. Et plerũq is quitalis est potest ad contẽplatiua uitã trensire
& tam̃ actiuã nonde serere. Vnde & illic subditur. Si habensux¬
irẽ. & uxor egrediatur simul Cũ eo enĩ & uxor adlibertatẽ egre¬
ditur. quando is qui ad contẽplationẽ peruenit. &iam foris actionẽ
oni operis qua prodesse possit aliis non relinquit. Sin autẽ domi¬

Expanded text:
atque usque ad finem operis in ea qua inchoavit intentione perduret. Ille quippe atque usque ad finem operis in ea qua inchoavit intentione perduret. Ille quippe bene ad contemplativam transit, qui in activa vita intentionis suae vestem ad deteriora non mutaverit. Et sunt nonnulli qui priusquam omnipotentis Dei servitio in sancta conversatione socientur, jam bona operari diligunt. Sunt vero alii qui bona opera, postquam ad servitium omnipotentis Dei venerint, discunt. Qui ergo operationem bonam et priusquam ad Dei servitium venerit habere studuit, Hebraeus servus cum uxore emptus est. 12. Et plerumque is qui talis est potest ad contemplativam vitam transire, et tamen activam non deserere. Unde et illic subditur: Si habens uxorem, et uxor egrediatur simul. Cum eo enim ad libertatem et uxor egreditur, quando is qui ad contemplationem pervenit etiam foris actionem boni operis qua prodesse possit aliis non relinquit. 1197 Sin autem Domi
Abbreviated transcription (Latin):
uitio ommipotentis dñi subditur. Ille & enĩ uere dõ seruire ap¬
p&it quiab hoc scło mente trensire didicerit. Sic morses
tirnsiuit ut uider& uisum. sic dauid cũ uider& impiũ exal¬
tutũ & deuxtũ super cedros libani trensinit & ecce nonenit:
quia iniquorum potentias esse magnum aliquid fortasse cit¬
dimus nisi ad permanens scłm mente transeamus. Seruus
uero hebreus emptus sex annis seruire prȩcipitur. ita ut in
septimo liber exeat gnrtis. Quid enĩ persenariĩ numerum
nisi actiuȩ uitȩ perfectio designatur . : Quid perseptena
uit & septimo egreditur liber quiꝑ actiuã quã perfecte exhibu¬
erit ad contẽ platiuȩ uitȩ lib̾tatẽ qiensit. Et notandũ qđ gite¬
tis lib egreditur. quia hi qui post quã omã fecerint dicunt sem
utiles seruos eis proculdubio sicut ipsa actiua fuit exmunere.ita ex¬
quia omnino necesse est ut unus quisq nrm̃ in hoc qđ incipit ꝑseuer&

Expanded text:
vitio omnipotentis Domini subditur. Ille etenim vero Deo servire apvitio omnipotentis Domini subditur. Ille etenim vero Deo servire appetit, qui ab hoc saeculo mente transire didicerit. Sic Moyses transivit, ut videret visum . Sic David cum videret impium exaltatum et elevatum super cedros Libani, transivit, et ecce non erat . Quia iniquorum potentias esse magnum aliquid fortasse credimus, nisi ad permanens saeculum mente transeamus. Servus vero Hebraeus emptus sex annis servire praecipitur, ita ut in senisi activae vitae perfectio designatur? Quid per septenax annis servit et septimo egredietur liber, qui per activam quam perfecte exhibuerit, ad contemplativae vitae libertatem transit. Et notandum quod gratis liber egreditur, quia hi qui postquam omnia fecerint, dicunt se inutiles servos, eis proculquia omnino necesse est ut unusquisque nostrum in hoc quod incipit perseveret,
Abbreviated transcription (Latin):
hec muoluntate est. Illa in seruitute. ista inlibertate. Hinc
est enĩ quod ad morsen dicitur. Siemeris seruũ hebreũ sexan¬
nis serui& tibi. inseptimo egredi&ur liber graetis. Cũ quali
Si habens uxorẽ & uxor egre¬
diatur simul. Sin autẽ dominus dederit uxorẽ & pepererit
filios & filias. mulier & liberi eius erunt donmi sui. ipse uero ex¬
ibit cum uestitu suo. Quod sidixerit seruus diligo dominum
meũ & uxorem ac liberos nonegrediar liber offerx eũ dominus
diis & applicabitur adhostium & postes. perfonebitq aurẽ eius
subula. & erit eiseruus insȩculum. Paulo latius testimoniũ
dedimus. ut distinctionẽ seruitutis atq libertatis inutraq uita
monstia remus. Sed onerosum esse non deb&. si hoc exponen¬
do consequmur. unde ipsa hȩc quȩ diximus affirmemus. Har
breus enĩ tuensiens inter proatur: Et seruoius hȩbreus emi¬
tur. quando unus quisq quiiam ab hoc sȩculo mente taensit ser¬

Expanded text:
haec in voluntate est. Illa in servitute, ista in libertate. Hinc haec in voluntate est. Illa in servitute, ista in libertate. Hinc est enim quod ad Moysen dicitur: Si emeris servum Hebraeum, sex annis serviet tibi, in septimo egredietur liber gratis. Cum quali si habens uxorem et uxor egredietur simul sin autem dominus dederit illi uxorem et peperit filios et filias mulier et liberi eius erunt domini sui ipse vero exibit cum vestitu suo quod si dixerit servus diligo dominum meum et uxorem ac liberos non egrediar liber offeret eum dominus diis et adplicabitur ad ostium et postes perforabitque aurem eius subula et erit ei servus in saeculum si quis vendiderit dedimus, ut distinctionem servitutis atque libertatis in utraque vita monstraremus. Sed onerosum esse non debet si hoc exponendo exsequimur, unde haec ipsa quae diximus affirmemus. 11. Hebraeus enim transiens interpretatur. Et servus Hebraeus emitur quando unusquisque qui jam ab hoc saeculo mente transit ser
Abbreviated transcription (Latin):
cũ mostaliuita deficit. illa uero inm mostali uita plenius excreseit
Vnde dicitur. Maria optimam pastem edegit. quę ronaufer& abea.
uia igitur actiua minor est merito quã contẽ platiua recte nunc
dicitur. manus hominis sub pennis eorum. Nam & si peractiuã
boni aliquid agimus. ad celeste tamen desideriũ percontẽplatuã
uolamus. Vnde & apud morsen actiua seruitus. contemplati¬
ua autẽ libertas uocadir Et cũ utręq uitȩ exdono sint gnrẽ.
quamdiu tamen interproximos uiuimus una nobis in necessitate
est. altertr inuoluntate:. Quis enĩ cognoscens dm̃ ad eius regnũ
ingreditur. nisibene prius oper&ur.  Sine contẽplatiua trgo
uita intrare possunt ad cȩlestẽ patriam qui bona quȩ possunt
operteri ponneglegunt. sine actiua antẽ in tirre non possunt.
sineglegunt bon̾a openeri quȩ possunt Illa ergo innecessitate.

Expanded text:
cum mortali vita deficit, illa vero in immortali vita plenius excrescit. cum mortali vita deficit, illa vero in immortali vita plenius excrescit. Unde dicitur, « Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. » Quia igitur activa minor est merito, quam contemplativa, recte nunc dicitur: « Manus hominis sub pennis eorum. » Nam etsi per activam boni aliquid agimus, ad coeleste tamen desiderium per contemplativam volamus. Unde et apud Moysen activa servitus, contemplativa autem libertas vocatur. Et cum utraeque vitae ex dono sint gratiae, quamdiu tamen inter proximos vivimus, una nobis in necessiest, altera in voluntate. Quis enim cognoscens Deum ad ejus regnum ingreditur, nisi prius bene operetur? Sine contemplativa ergo 1196 vita intrare possunt ad coelestem patriam, qui bona quae possunt operari, non negligunt; sine activa autem intrare non possunt, si negligunt bona operari quae possunt. Illa ergo in necessitate,