comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
discumbebant. Carnalit̾ ergo sapiebant. ꝙ in carna¬
lib quiescebant. Omnis enim caro fenum. Que ft̾
autem illa fragmenta. nisi q̃ ppłs ñ potuit mandu¬
care: Intelligunt᷑ gͦ quetlam secretiora intelligen¬
tie. q̃ multitudo ñ potest capere. Quid ergo restat. nͥ
ut setrcnora intelligentie q̃ ñ potest capere multitu¬
do: illis credantur qui ydonei sunt et alios docere. si¬
cut erant aplĩ. unde duocdecim cophini impleti sunt:
Factum est hoc et mirabilit̾ quia magnũ factũ est
et utiliter. quia spiritale factum est. Qui tunc
uider̃t ammirati sunt. Nos enĩ ñ miram᷑ cũ auli¬
mus. Factum est enĩ ut illi uiderent. scriptũ ẽ aut̃
ut nos audiremꝰ. Quod in illis oculi ualuerunt. hoc
in nobis fides. Cernimꝰ quippe anio qd̾ oculis non
potuimꝰ. Et p̃lati illis sumus. qm̃ de nobis dictũ est
beati qui ñ uident et crecdent. Addo autẽ qi forte in

Expanded text:
discumbebant. Carnaliter ergo sapiebant, et in carnadiscumbebant. Carnaliter ergo sapiebant, et in carnalibus quiescebant. Omnis enim caro fenum . Quae sunt autem illa fragmenta, nisi quae populus non potuit manducare? Intelliguntur ergo quaedam secretiora intelligentiae, quae multitudo non potest capere. Quid ergo restat, nisi ut secretiora intelligentiae, quae non potest capere multitudo, illis credantur qui idonei sunt et alios docere, sicut erant apostoli? Unde duodecim cophini impleti sunt. Factum est hoc et mirabiliter, quia magnum; factum est et utiliter, quia spiritualiter factum est. Qui tunc viderunt, admirati sunt: nos enim nunc miramur cum audimus. Factum est autem ut illi viderent, scriptum est autem ut nos audiremus. Quod in illis oculi valuerunt, hoc in nobis fides. Cernimus quippe animo quod oculis non potuimus, et praelati illis sumus, quoniam de nobis dictum est, Beati qui non vident, et credunt . Addo autem quia forte et
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil uerius. Quinꝙ enĩ illi libri moysi. ꝙͣ mul¬
tos libros cum exponuntur tanqͣm frangendo id ẽ
disserentlo fecer̃t: S in illo hordeo ignorantia pͥmi
ppłi tegebat᷑ de quo pͥmo ppło clictum ẽ. Qm diu le¬
gitur moyses. uelamen supra corcla eoꝵ positum est.
Donlum enĩ ablatum erat uelamen. qr ñclum ue¬
nerat xp̃c. nondũ ueluni templi fuerat illo in crue
pendente conscissum. Quia gͦ ignorantia ppłi enl
in lege. propterea temptatio illa dñi ignorantaꝵ
distipuli demonstrabat. Nichil igitur uacat. Omnia
unuunt: sed intellectorem requirunt. Nam et ipse
numerus pasti ppli. ppłm signficabat sub lege consti¬
tutum. Our enĩ quinꝙ nuilia erant. nͥ qr sub lege
crantꝰ Que lex quinꝙ libris moysi explicat᷑. Unde
et quinꝙ illis porticib languidi ꝓtlebantur. ñ sana¬
bant᷑. Ille autem ibi curauit languidũ. qui ꝙ hic
turbas de quinq panib pauit. Nam ꝙ suꝑ fenum

Expanded text:
Nihil verius. Quinque enim illi libri Moysi, quam mulNihil verius. Quinque enim illi libri Moysi, quam multos libros, cum exponuntur, tanquam frangendo, id est disserendo, fecerunt? Sed quia in illo hordeo ignorantia primi populi tegebatur, de quo primo populo dictum est, Quamdiu legitur Moyses, velamen supra corda eorum positum est : nondum enim ablatum erat velamen, quia nondum venerat Christus; nondum velum templi fuerat illo in cruce pendente conscissum: quia ergo ignorantia populi erat in Lege, propterea illa Domini tentatio ignorantiam discipuli demonstrabat. 6. Nihil igitur vacat, omnia innuunt, sed intenumerus pasti populi populum significabat sub lege constitutum. Cur enim quinque millia erant, nisi quia sub lege erant, quae lex quinque libris Moysi explicatur? Unde de quinque illis porticibus languidi prodebantur, non sanabantur. Ille enim ibi curavit languidum, qui et hic turbas de quinque panibus pavit. Nam et super fenum
Abbreviated transcription (Latin):
tur pascit ꝙ saciat. Ftrebat gͦ quidam puer quinis
panes. ꝙ duos pisces. Si q̃ramus quis fui̾t puer iste
forte ppłs isrł erat. S ensu pueri si portabat nͨ man¬
durabat. Illa enĩ que poetabat clausa onerabant.
aꝑta pascebant. Ouo autem pisces: uident᷑ nobis
significare duas illas in ueteri testamento sublimes ꝑ¬
sonas: q̃ ungebantur ad ppłm scĩficandum ꝙ regen¬
dum sacerdotis ꝙ regis. Et ipse in mysteriũ uenit
aliqndo qui ꝑ illas significabatur. Uenit aliquando
qui ꝑ medullam ordei ostendebat᷑. ꝑ palcam uero
hordei occultabat᷑. Uenit ipse unus utiamꝙ ꝑsonam
in se portans sacerdotis et regis. saterdotis ꝑ uictimã
quia scip̃m optulit ꝓnobis cleo. regis qͥa regimur ab̃
eo: ꝙ aꝑuntur q̃ clausa portabantur. Grãs illi. In¬
pleuit ꝑ se qd̾ ꝑ uetus testamentũ ꝓmittebat᷑. Et
frangi ussit panes. frangendo multiplicati sunt.

Expanded text:
tur, pascit et satiat. Ferebat ergo puer quidam quinque tur, pascit et satiat. Ferebat ergo puer quidam quinque panes et duos pisces. Si quaeramus quis fuerit puer iste, forte populus Israel erat: sensu puerili portabat, nec manducabat. Illa enim quae portabat, clausa onerabant, aperta pascebant. Duo autem pisces, videntur nobis significare duas illas in Veteri Testamento sublimes personas, quae ungebantur ad populum sanctificandum et regendum, sacerdotis et regis. Et ipse in mysterio venit aliquando, qui per illas significabatur: venit aliquando qui per medullam hordei ostendebatur, per paleam vero hordei occultabatur. Venit ipse unus utramque personam in se portans, sacerdotis et regis: sacerdotis per victimam, quam seipsum obtulit pro nobis Deo; regis, quia regimur ab eo: et aperiuntur quae clausa portabantur. Gratias illi; implevit per se quod per Vetus Testamentum promittebatur. Et frangi jussit panes: frangendo multiplicati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cumbere. Erat autẽ ibi multum fenum. Et discubue¬
runt fere quinꝙ milia hominum. Accepit aut̃ẽ dñs iht
panes. grãs egit. Iussit. fracti sunt panes positi aute ãis¬
tumbentes. Non iam quinꝙ panes secl qd̾ adiecerat qui
treauerat qd̃ actũ erat. Et de piscib quantum suffici¬
ebat. Parum est turbam illam fuisse satiatam. Etiam
fragmenta resederunt. & ipsa uissa sunt colligi ne pe¬
rirent. Et impleuerunt duodicim cophinos fragm̃¬
toꝵ. Breuiter ut curramus: quinꝙ panes intelligun¬
tur quinꝙ libri moysi. Merito ñ triticei secl ortleate
quia ad uetus testam̃tũ ꝑtinent. Nostis autẽ horde¬
um ita creatũ ut ad medullam eius iux ꝑueniatun.
uestitur enim cadẽ medulla tegnine palee. ꝙ ipsa
palea tenax ꝙ herens. ut cum labore exuatur. Talis
est littera ueteris testamenti uestita regmiiib cai¬
nalium sacram̃toꝵ. S si ad eius metlullam ꝑuenia¬

Expanded text:
cumbere. Erat autem ibi fenum multum, et discubuecumbere. Erat autem ibi fenum multum, et discubuerunt ferme quinque millia hominum. Accepit autem Dominus Jesus panes, gratias egit, jussit, fracti sunt panes, positi ante discumbentes. Non jam quinque panes, sed quod adjecerat, qui creaverat quod auctum erat. Et de piscibus quantum sufficiebat. Parum est turbam illam fuisse satiatam, etiam fragmenta resederunt: et ipsa colligi jussa sunt, ne perirent; et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum. 5. Breviter ut curramus, quinque panes intelliguntur quinque libri Moysi: merito non triticei, sed hordeacei; quia ad Vetus Testamentum pertinent. Nostis autem hordeum ita creatum, ut ad medullam ejus vix perveniatur: vestitur enim eadem medulla tegmine paleae, et ipsa palea tenax et inhaerens, ut cum labore exuatur. Talis est littera Veteris Testamenti, vestita tegminibus carnalium sacramentorum: sed si ad ejus medullam pervenia
Abbreviated transcription (Latin):
significet inditare. Ibi eñĩ uilebimꝰ quare dñs in hoc
facto ignorantiam discipuli uoluit intertogantdo qd̾ sci¬
ebat oftendere. Nã interrogamus aliqͣndo qd nestimꝰ.
audire uolentes ut discamus. Aliqͣndo interrogamus qͣd
stimus. scire uolentes utrũ ꝙ ille sciat quem int̾rogamꝰ.
U trumq hoc nouerat dñs ꝙ quod int̾rogabat sciebat.
Quid ec̃t tñi facturus ipse nouerat. ꝙ hoc nescire phi¬
lippum sciebat similit̾. Quare itaq int̾rogabat. nisi qr
illius ignorantiam demonstrabatꝰ. Et hoc quare secit.
ut diti post intelligeinus. Andreas ait. Est hic puer¬
quitam qui habet quinꝙ panes ꝙ duos pisces. S hec qͣd
sunt int̾ tantos. Qum dixisset philippus int̾rogatꝰ duren¬
torum denarioꝵ panes ñ sufficere: quib tanta illa turba
reficeretur. erat ibi quicdam puer portans quinꝙ panes
orcdeaceos. & luos pisces. Et ait iħt. F acite bomines dis¬

Expanded text:
significet indicare: ibi enim videbimus quare Dominus in hoc significet indicare: ibi enim videbimus quare Dominus in hoc facto ignorantiam discipuli voluit interrogando quod sciebat, ostendere. Nam interrogamus aliquando quod nescimus, audire volentes ut discamus; aliquando interrogamus quod scimus, scire volentes utrum et ille sciat quem interrogamus: utrumque hoc noverat Dominus; et quod interrogabat sciebat, quid enim esset facturus ipse noverat; et hoc nescire Philippum sciebat similiter. Quare itaque interrogabat, nisi quia illius ignorantiam demonstrabat? Et hoc quare fecerit, ut dixi, postea intelligemus. 4. Andreas ait: Est hic puerquidam qui habet quinque panes, et duos pisces; sed haec quid sunt ad tantos? Cum dixisset Philippus interrogatus, ducentorum denariorum panes non sufficere, quibus tanta illa turba reficeretur, erat ibi quidam puer portans quinque panes hordeaceos et duos pisces. Et ait Jesus: Facite homines dis
Abbreviated transcription (Latin):
inalto. Proinde ñ quasi humiliter iacet qd̾ in monte
factum ẽ. nec transeunt pret̾eundum est. s suspici¬
endum est. Turbas uicłit. esurientes agnouit. mistri¬
cordit̾ pauit. ñ solum ꝓ bonitate. uerũ etiam ꝓ potesta¬
te. Quid tium sola ꝓdessit bonitas. ubi ñ erat panis.¬
unde turba esuriens pasctreturꝰ Disi bonitati acdesset
uolebant pascere ut ñ remanerent inanes. s unde pas¬
cerent ñ habebant. Int̾rogauit ilñs unde emerent᷑ pa¬
nes ail turbas pascendas. et ait scriptuta. hoc autẽ dli¬
cebat temptans eum. tlistipulũ scilicet philippum quẽ
int̾rogauerat. Ipse enin sciebat quid esset fasturus. Oui
ergo bono trmptabat. nisi quia ignorantiã liscipuli de¬
monstrabat: Et si forte in demonstratione ignorantie
discipuli. aliquil significauit. Apparebit gͦ cum ip̃m
sacram̃tum. de quinꝙ panib ceꝑit nobis loqui. ꝙ quiel

Expanded text:
in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte factum est; nec transeunter praetereundum est, sed suspiciendum. Turbas vidit, esurientes agnovit, misericorditer pavit: non solum pro bonitate, verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodessunde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesset i turbas volebant pascere, ut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et ait Scriptura: Hoc autem dicebat tentans eum, discipulum scilicet Philippum quem interrogaverat. Ipse enim sciebat quid esset facturus. Cur ergo de bono tentabat, nisi quia ignorantiam discipuli demonstrabat? et forte in demonsdiscipuli aliquid significavit. Apparebit ergo, cum ipsum sacramentum de quinque panibus coeperit nobis loqui, et quid
Abbreviated transcription (Latin):
aceem. Secl quemadinodum si litteras pulchras alicubi
inspiceremꝰ: non nobis sufficeret laulare scriptoris ar
tum inspitit. desectat᷑ pulchritudine facti. ut
amnuretur aitificem. Qui autẽ intelligit. quasi le¬
git. Aliter enim pictura uidet᷑. alit̾ uident᷑ littere.
Picturam cũ uideris. hoc est totum uidisse laudasse.
tis & legire. Etenim ditis cũ uideris litt̾as. si forte
non eas nosti legere. Quid putamus esse quod hic
scriptum est: In terrogas quid sit. cũ iam uideas.
Aliquid aluid tͥ demonstraturus est. a quo queris ag¬
noscere qd̵ uidisti. Alios ille oculos habet. alios tu.
Nonne similit̾ apices uiletis e S̾ed ñ similit̾ signa
cognoscitis. Tu uero iudes ꝙ laudas: ille uidet. lau¬
dat ꝙ legit ꝙ intelligit. Quia gͦ uidimus. qͥa lau¬
dauimꝰ. legamus ꝙ intelligamus. Dñs in monte. mł¬
tomagis intelligamꝰ quia dñs in monte. uerbũ est

Expanded text:
torem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi torem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi inspiceremus, non nobis sufficeret laudare scriptoris arttum aspicit, delectatur pulchritudine facti, ut admiretur artificem. Qui autem intelligit, quasi legit. Aliter enim videtur pictura, aliter videntur litterae. Picturam cum videris, hoc est, totum vidisse, laudasse; moneris et legere. Etenim dicis cum videris litteras, si forte non eas nosti legere. Quid putamus esse quod hic scriptum est? Interrogas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliud tibi demonstraturus est, a quo quaeris agnoscere quod vidisti. Alios ille oculos habet, alios tu. Nonne similiter apices videtis? Sed non similiter signa cognoscitis. Tu ergo vides et laudas, ille videt, laudat, legit et intelligit. Quia ergo vidimus, quia laudavimus, legamus et intelligamus. 3. Dominus in monte: multo magis intelligamus quia Dominus in monte Verbum est
Abbreviated transcription (Latin):
erat in manib xp̃i. Panes autẽ illi quinꝙ quasi se¬
mina erant. ũ quidem t̾re manclata. s ab eo qui t̾rã
fecit multiplicata. hoc ergo ammoniun est sensib
quo erigeret᷑ mens. ꝙ exhibitũ oculis ubi exerceret᷑
intellectus. ut inuisibilem dm̃ ꝑ uisibilia oꝑa mira¬
remur. ꝙ erecti ad fidem ꝙ purgati ꝑ fudem: etiã
ipsum inuisibilit̾ udere cuperemus: quẽ de reb
uisibilib inuisibilem nosceremus. Nec tam̃ sufficit h̾
intueri miraculis xp̃i. Iitterrogemus ipsa miracu¬
la. quid nobis loquantur de. xp̃o. Habent enim si
intelligant᷑ linguam suam. Nam quia ipse xp̃c
uerbum dei est. etiam factũ uerbi uerbum ẽ nobis.
nem ꝑsitutemur. Habet enim aliquid uitus hoc qd̵
miramut. foris. Uidimus expectauimꝰ magnũ qͥd¬
dam. p̃clarum quiddã. ꝙ omuino idliuinam. quod
fieri nisi a cleo non possit. Lauclauimus le facto fac¬

Expanded text:
erat in manibus Christi: panes autem illi quinque quasi seerat in manibus Christi: panes autem illi quinque quasi semina erant, non quidem terrae mandata, sed ab eo qui terram fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem, et purgati per fidem, etiam ipsum invisibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibiliter nosceremus. Nec tamen sufficit haec intueri miraculis Christi. Interrogemus ipsa miracula quid nobis loquantur de Christo. Habent enim, si intelligantur, linguam suam. Nam quia ipse Christus Verbum Dei est, etiam factum Verbi Verbum nobis est. altitudinem perscrutemur. Habet enim aliquid intus hoc quod miramur foris. Vidimus, exspectavimus magnum quiddam, praeclarum quiddam et omnino divinum, quod fieri nisi a Domino non possit, laudavimus de facto fac
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa ad inttelligendum deum. De
uisibilib ammonent humanam mentẽ. Quia em̃ ille
non est talis substantia q̃ uideri oculis possit: ꝙ miracu¬
la euis quib totum mundũ regit uniu̾samqꝙ creaturã
amministrat. assiduitate iuluerunt ita ut pene nemo
dignetur attenlere oꝑa dei mira ꝙ stupenda in quolibet
senunis grano. scl̃m ipsam suam misccłiam seruauit
sibi quedam: q̃ faceret oportuno tempore preter usitatũ
cuisum orlinẽq nature. ut non maiora s insolita uide¬
re stupcrẽt quib cotidiana uluerant. Maius enim
miracłm est gubernatio totus mundi ꝙͣ saturatio
quinꝙ nulum hominũ de quints panib. et tañ
hec nemo miratur. Illud mirantur homines ñ quia
manis est. s quia rarũ est. Quis enĩ et nunc pascit
uimi̾sum mimlnin: nisi ille qui de pautis granis
segetes treat: Fetit gͦ quomodo deus. Uude enum
miultiplicat de pautis granis segetes. inde in mani¬
b suis multiplicanit quint panes. ꝑ otestas enim

Expanded text:
opera, et ad intelligendum Deum de visibilibus admonent humanam mentem. Quia enim ille non est talis substantia quae videri oculis possit, et miracula ejus, quibus totum mundum regit universamque creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet seminis grano; secundum ipsam suam misericordiam servavit sibi quaedam, quae faceret opportuno tempore praeter usitatum cursum ordinemque naturae, ut non majora, sed insolita videndo stuperent, quibus quotidiana viluerant. Mmiraculum est gubernatio totius mundi quam saturatio quinque millium hominum de quinque panibus, et tamen haec nemo miratur. Illud mirantur homines, non quia majus est, sed quia rarum est. Quis enim et nunc pascit universum mundum, nisi ille qui de paucis granis segetes creat? Fecit ergo quomodo Deus. Unde enim multiplicat de paucis granis segetes, inde in manibus suis multiplicavit quinque panes. Potestas enim
Abbreviated transcription (Latin):
magni consilii angłs. Uerumptam̃ alibi. qͥd ilicit pro¬
ph̃a: Quia ñ legat᷑ neꝙ angłs. s ipse ueniens saluos
faciet eos id ẽ ad saluos facientos eos ñ mittet legatũ.
Don mittet angł̃m. s ueniet ipse. Quis ueniet:¬
Et ipse angelus. Certe non ꝑ angłm. ñ qr iste sic angłs. ut
etiam dñs angłoꝵ. P tenim angeli. latine nuntii sunt
Si xp̃c nichil annuntiaret. angelus ñ diceret᷑. Si xͦ. nͥl ꝓ¬
pb̃aret. ꝓpħa ñ diceret᷑. Ex hoetatꝰ ẽ nos ad fidẽ ⁊ ad capesce̾dã uitã et̾nã ali¬
qͥd presens annuntiauit. aliqͥd futurũ predixit. Ex eo
qd̾ presens annuntiauit angłs erat. Ex eo qd futum
p̃dixit. ꝓpħa erat. Ex eo qd uerbũ dei caro fc̃m est. &

Expanded text:
lii Angelus . Verumtamen alibi quid dicit propheta? Quia non legatus neque angelus, sed ipse veniens salvos faciet eos : id est, ad salvos eos faciendos non mittet legatum, non mittet angelum, sed veniet ipse. Quis veniet? Ipse angelus. Certe non per angelum, nisi quia iste sic angelus, ut etiam Dominus Angelorum. Etenim Angeli latine nuntii sunt. Si Christus nihil annuntiaret, angelus non diceretur: si et ad capessendam vitam aeternam: alid praesens annuntiavit, aliquid futurum praedixit: ex eo quod praesens annuntiavit, angelus erat; ex eo quod futurum praedixit, propheta erat: ex eo quod Verbum Dei caro factum est, et
Abbreviated transcription (Latin):
utro ita fiet in mortalis: ut n possit
in ea homo mori: non ulla peccati
pulsantis seductione temptari.
Dent aut̃ sp̃s reconeiliatus incolũba
quȩ multum simplex .ẽ. auis appa¬
fuit. ut & suae uidelic& naturae
simplicitatem per huius specuem
animalis ostenderet: sp̃s eñi sc̃s
discrplinȩ effugiet fictum: & eum
inquem descendit mansuetum.
mitemq ac mi scdĩae supernat
prȩconem ministrumq doceret
mundo. eẽ futurũ : simul & oñs
qui sua gr̃a essent renouandisim.¬
ingredi: iuxta quod seriptum est.
Sentite de dño inbonitate. & in
simplicitate cordis quȩrite illũ :
qnͣm in maliuolam animam non
introibit saprentia: nec habitabit
in corpore subdito peccatis. Hinc
est quod symon qui in felle amari-¬
tudinis & obligatione iniquitatis
ꝑmanere consensit: partem sorteq
in hoc spũ habere nequiuit. Illo
enim spu plenus erat qui in serpente
pͥmis hõib apparendo qua ipse
malitiȩ & insidiarũ peste infectus

Expanded text:
vero ita fiet immortalis, ut non possit vero ita fiet immortalis, ut non possit in ea homo mori, nec ulla peccati pulsantis seductione tentari. Bene autem Spiritus reconciliator in columba, quae multum simplex est avis, apparuit, ut et suae videlicet naturae simplicitatem per hujus speciem animalis ostenderet. Spiritus enim sanctus disciplinae effugiet fictum, ut eum in quem descendit mansuetum mitemque ac misericordiae supernae praeconem ministrumque doceret mundo esse futurum; simul et omnes qui sua gratia essent renovandi, simingredi, juxta quod scriptum est: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum. Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Hinc est quod Simon, qui in felle amaritudinis et obligatione iniquitatis permanere consensit, partem sortemque in hoc Spiritu habere nequivit. Illo enim spiritu plenus erat qui in serpente hominibus apparendo, quia ipse malitiae et insidiarum peste infectus
Abbreviated transcription (Latin):
stt secundus adam hoduerna die ꝑ
a quam lauacri renascentis extingui
debere monstrauit: ut unde ille cũ
sua coniuge ab hoste uictus exiit.
ibi iste cum scõram ȩccłã. sponsa ui¬
delic& sua de hoste uictor redir&:
immo potiora redemptis a peccato
uitȩ inmortalis munera pater
futuri sȩculi princeps pacis donar&.
quam prȩsentis nr̾i scłi pater pͥnceps
discordiac uenundatus sub peccato
sua cum styrpe perdidit. quia ni¬
mirum uta illa bratissima quam
deferuit adam. quamuis in compara-¬
bili luce & pact sublimis ab omni
curarũ famulantium nube setena
crebra dĩ & angelora fuerit uisione
& allocutione glorificata. in terrȩ
tamen huius erat locis constituta.
terrenis etiãquamuis nullo labore
quȩsitis alenda fructibus  at hacc
quam xp̃s tribuit in cęlorũ est arce
luce refecta. Prima hominis uita
brata ita fuit in mortalis.: ut poss&
in ca homo non mori: si se apeccati
seductione cautus seruaret. Scdã

Expanded text:
sit. Secundus Adam hodierna die per sit. Secundus Adam hodierna die per aquam lavacri renascentis exstingui debere monstravit, ut unde ille cum sua conjuge ab hoste victus exiit, ibi iste cum sanctorum Ecclesia, sponsa videlicet sua, de hoste victor rediret, imo potiora redemptis a peccato vitae immortalis munera pater futuri saeculi princeps pacis donaret, quae praesentis nostri saeculi pater princeps discordiae venundatus sub peccato sua cum stirpe perdidit; quia nimirum vita illa beatissima, quam deseruit Adam, quamvis incomparabili luce et pace sublimis ab omnium curarum stimulantium nube serena crebra Dei et angelorum fuerit visione et allocutione glorificata, in terrae tamen hujus erat locis constituta terrenis, quamvis nullo labore quaesitis alenda fructibus: at haec quam Christus tribuit in coelorum est arce luce refecta. Prima hominis vita beata ita fuit immortalis, ut posset in ea homo non mori, si se a peccati seductione cautus servaret; secunda
Abbreviated transcription (Latin):
aqua. Et ccce aperti sunt cęli: &
uidit spm̃ dĩ descendentẽ sicut
columbã & ueniente̾ super se.
Et hoc ad impletionem om̃is iusttu
ꝑtinet: quod baptizato dño apera
sunt ei cęli & sp̃s descendit super
eũ: ut hinc nimirũ fides nra confiu¬
metur. ꝑmysteriũ sacri baptism¬
tis aperiri nobis introitum patiae
celestis. & sc̃i sp̃s grãm ministran.
Numquid en̾i credi dec& dño tune
primũ cębestia patuisse secreta. cun¬
quo cum hominibus conuersatus s
Quia eni nobis dñs saero sc̃o sui cor¬
poris intinctu baptismi lauacra
dedicauit: nobis quoq post acceri
baptisma cęli aditum patere. & sri
sem dari monstrauit. Et congnus
multũ distantia. quia primus ae
ab inmundo spũ deceptus per si¬
pentem gaudia regni cȩlestis ans
secundus adam a spũ sco ꝑ coluns
glorificatus eiusdem regidi limas
reserauit: flamamq iubrantes
qua ingressum paradysi expulso
adam primo cherub. custos interelu¬

Expanded text:
aqua, et ecce aperti sunt ei coeli, et aqua, et ecce aperti sunt ei coeli, et vidit Spiritum Dei descendentem sicut columbam et venientem super se. Et hoc ad impletionem omnis justitiae pertinet, quod baptizato Domino aperti sunt ei coeli, et Spiritus descendit super eum, ut hinc nimirum fides nostra confirmetur per mysterium sacri baptismatis aperiri nobis introitum regni coelestis, et sancti Spiritus gratiam ministrari. Nunquid enim credi decet Domino tunc primum coelestia patuisse secreta? fidquo cum hominibus conversatus esquia enim nobis Dominus sacrosancti sui corporis intinctu baptismi lavacrum dedicavit, nobis quoque post acceptum baptisma coeli aditum patere et Spiritum sanctum dari monstravit: et congrua multum distantia, quia primus Adam ab immundo spiritu deceptus per serpentem gaudia regni coelestis amisit. Secundus Adam a Spiritu sglorificatus ejusdem regni limina reseravit, flammamque vibrantem, qua ingressum paradisi expulso Adam primo Cherub custos interclu
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ihs: dixit ei. Sine modo. sic
enim dec& nos intplere omt᷑m
iustitiam. Tunc dimisit eu. Id . ẽ.
tunc demũ dimisit: tanc consensit.
tunc passus ẽ eum a se baptirari.
cum tali ordure cognouisset omẽm
me modo inquit: sinre me modo
ut iussi ate baptirari inaqua:
& tu post modum ame quodqugris
baptiraberis in sp̃n. Sic enĩ decet
nos prȩtogate exemplũ implende
om̃is iustitiae. ut uidelic& discant
fideles neminem posse hominem
absq unda baptismatis ꝑfectae
iustum existere: & esse om̃ibus
quaniuis in nocenter & iuste ui¬
uentibus necessarium iutificȩ
regenerationis officium: cũ me
qui sp̃s scĩ opere conceptus et
natus sum cognotrerit secundac
natiuitatis subisse uel potius¬
sibi confecrasse lauacrũ. Nulla
personarũ maiorũ contempnat
abhumilibus meis in remissionem
peccatorum baptirari. cũ memino
tirandum in aqua submisisse senu
manibus caput. Sequitur. Bapi¬
ratus autem. confestim ascendit dr

Expanded text:
autem Jesus dixit ei: Sine modo, sic autem Jesus dixit ei: Sine modo, sic enim djustitiam. Tunc dimisit eum. Id est, tunc demum dimisit, tunc consensit, tunc passus est eum a se baptizari, cum tali ordine cognovisset omnem me mout jussi, a te baptizari in aqua, et tu postmodum a me quod quaeris, baptizaberis in spiritu. Sic enim decet nos praerogare exemplum implendae omnis justitiae, ut videlicet discant fideles neminem posse hominem absque unda baptismatis perfecte justum existere, et esse omnibus quamvis innocenter et juste viventibus regenerationis officium, cum me, qui Spiritus sancti opere conceptus et natus sum, cognoverint secundae nativitatis subisse, vel potiussibi consecrasse lavacrum. Nulla personarum majorum contemnat ab humilibus meis in remissionem peccatorum baptizari, cum meminertizandum in aqua submisisse servi manibus caput. IV. Baptizatus autem confestim ascendit de
Abbreviated transcription (Latin):
ramum oliuȩ urrentibus foliis in
ore suo. Animadurratis credo
fres : & me loquentẽ uro intellectu
preuenits: Namum oliuę uiren¬
tibus foliis gram esse sp̃s sciꝰ uitac
uerbis abundantẽ. Decurus ple¬
nitudint suꝑ xpm requit seente.
psalmus ait. Unxit te ds ds tuus
oleo letitiae. prȩconsortibus tuis.
Decuius dono consortibus xp̃i dato
loquitur iohannes. Uos unctiorẽ
habrtis ascõ: & nostis omĩa. Eet
pulcherrima conparatione umbra
utritati concinit. Ramũ olius.
columba corporalis ablutam diluuu
aquis detulit in archam: sp̃s sẽs
in specie columbȩ corporalis bapt¬
ratum aqua iordanis descendit in
dñm. Nos quoq xp̃i. & ȩcclesiae
membra quos non solum homines
qui erant in archa cũ noc. sed et
animantia quae archa continebit
& ipsa quoq ligna ex quibus eadẽ
facta .ẽ. archa figurant: post acco¬
tum undȩ regenerationis lauacrĩ
punctionem sacri chrismatis gra

Expanded text:
ramum olivae virentibus foliis, in ramum olivae virentibus foliis, in ore suo. Animadvertitis credo, fratres, et me loquentem vestro intellectu praevenitis, ramum olivae virentibus foliis gratiam esse Spiritus sancti vitae verbis abundantem: de cujus plenitudine super Christum requiescente, psalmus ait: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae, prae consortibus tuis . De cujus dono consortibus Christi dato loquitur Joannes: Vos unctionem habetis a sancto, et nostis omnia . Et pulcherrima comparatione umbra veritatis concinit. Ramum olivae columba corporalis ablutam diluvii aquis detulit in arcam, Spiritus sanctus in specie columbae corporalis baptizatum aqua Jordanis descendit in Dominum. Nos quoque Christi et Ecclesiae membra, quos non solum homines qui erant in arca cum Noe, sed et animantia quae arca continebat, et ipsa quoque ligna ex quibus eadem facta est arca, figurant post acceptum undae regenerationis lavacrum: per unctionem sacri chrismatis gra
Abbreviated transcription (Latin):
auribus intis. Haec de natura colubȩ
septem urrtutis exempla comemorasse
sufficiat. Et recte fortasse quia sp̃s
sc̃i qui in columba descendit. septi¬
formis est gr̃a. Utrum ex om̃ib quȩ
de eius natura moraliter in terprę-¬
tanda humana potest comperire
solertia. prȩstat unum quod de cius
actu mystico sacta narrat historia.
Cum eñi dñs in figurã futuri baptis¬
matis originalis mundi scebera
diluuri ãquis ablireret: transacta
mundatione serre uobens noe qua¬
liter se facies haberet terrȩ. emisit
coruũ. Qui ad archam redire con¬
tempsit: significans eos qui abluti
lias unda baptismatis nigerrimum
tamen uiteris habitum hominis
entendatius uiuendo de ponere
negligunt: & ne sc̃i sp̃s unctione
tenouari mercantur: statim ab
intima catholiee paeis & quirtis
unitate exteriora. id .ẽ. sȩculi de¬
sideria sequendo desciseunt.
E misit post eum columbam: at illa
uririt ad um uespere. portans

Expanded text:
auribus meis . Haec de natura columbae auribus meis . Haec de natura columbae septem virtutis exempla commemorasse sufficiat. Et recte fortasse, quia Spiritus sancti, qui in columba descendit, septiformis est gratia. Verum ex omnibus quae de ejus natura moraliter interpretanda humana potest comperire solertia, restat unum quod de ejus actu mystico sacra narrat historia. Cum enim Dominus in figuram futuri baptismatis originalis mundi scelera diluvii aquis ablueret, transacta mundatione scire volens Noe qualiter se facies haberet terrae, emisit corvum, qui ad arcam redire contempsit, significans eos qui abluti licet unda baptismatis nigerrimum tamen veteris habitum hominis emendatius vivendo deponere negligunt, et ne sancti Spiritus unctione renovari mereantur, statim ab intima catholicae pacis et quietis unitate, exteriora, id est saeculi desideria, sequendo desciscunt. Emisit post eum columbam; at illa venit ad eum vespere, portans
Abbreviated transcription (Latin):
lotȩ: & resident iuxta fluenta
plenissima. Nidificare sobet in
foraminibus petrȩ: in cauerna
maceriȩ. Petra xp̃s est. cuius in
cruee clauis manus. latus . ẽ. lancea
ꝑforatũ: unde continuo sanguis
& aqua nr̃ȩ uidelio& scĩficationis
& ablutionis mysteriũ exiuit.
Macrria eius. ẽ: uirtus coadunaa
fidelium animos dum ad fidei spei
& dilectionis perfectionem nutri-¬
endos susciputnt. quasi iuidifican¬¬
tibus columbis in se locum pandut.
Haec aut̃ fortiorũ auxilia qui adhuc
pusilli in fide sumus humiliter
sub eamus. his dnĩcȩ passionis sa-¬
cramentis semper scĩ ficari curemꝰ.
abem namq om̃iuni nr̃m conuer¬
sationem dñs quęrit. talibus inten-¬
tam studus unius cuiusq nr̃m
uitam uidere desiderat : talium
uoce suas laudes decantari ac
prȩdicari gratulatur. Surge
inquit amica mea. speciosa mea
& urni columba mta. in forantinibus
petre: in cauernam maceriȩ. Ostende
nihi facrem tuam: sonet uox tua in

Expanded text:
lotae, et resident juxta fluenta lotae, et resident juxta fluenta plenissima. Nidificare solet in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Petra Christus est, cujus in cruce clavis manus, latus est lancea perforatum, unde continuo sanguis et aqua, nostrae videlicet sanctificationis et ablutionis mysterium, exivit. Maceria ejus est virtus coadunatafidelium animos dum ad fidei, spei et dilectionis perfectionem nutriendos suscipiunt, quasi nidificantibus columbis in se locum pandunt. Haec ergo fortiorum auxilia, qui adhuc pusilli in fide sumus, humiliter subeamus, his Dominicae passionis sacramentis semper sanctificari curemus. Talem namque omnium nostrum conversationem Dominus quaerit, talibus intentam studiis uniuscujusque nostrum vitam videre desiderat, talium voce suas laudes decantari ac praedicari gratulatur. Surge, inquit, amica mea, speciosa mea, et veni, columba mea, in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Ostende mihi faciem tuam, sonet vox tua in
Abbreviated transcription (Latin):
sitatem patienti. Nam & columba
sepe alicnos quasi suos fertur alere
pullos: ipsa terre fructibus et
semine pascitur. Audiamus
carnem: & non bibere uinũ. Et
apłs petrus. Ministrate inquit
in fide ur̃a uirtutem: in uritute
autẽ scientiam : in screntia autẽ
abstinentiam. in abstinentia a ut̃
patientiam : in patrentia auten
pirtatem : in pirtate aut̃ amorẽ
fracernitatis. Gemitum ꝓ cantu
hab& mistrisimus & lugtamus
& ploremus coram dño qui fecit
nos. Risus ur̃ in luctum conuer-¬
tatur: & gaudium in merorem.
Beati en̾i lugentes: qnm ipsi con-¬
solabuntur. Super aquas sedere
consuruit : ut uenturi raptum
accipitris prȩuisa in aquis umbra
declin&. Et nos mundi simus:¬
ac mundandi scripturarum fluentis
seduli ad sidere curemus: quarum
speculis edocti. dinoscere & prȩca-¬
uere ualtamus insidias hostis an-¬
tiqui. Tales quippe amat ȩcclesia :
toris sui laudibus cantat. O culi
cius sicuit columbȩ quae lacte sunt

Expanded text:
sitatem patienti . Nam et columba sitatem patienti . Nam et columba saepe alienos quasi suos fertur alere pullos, ipsa terrae fructibus et semine pascitur. Audiamus carnem, et non bibere vinum . Et apostolus Petrus: Ministrate, inquit, in fide vestra virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia autem abstinentiam, in abstinentia autem patientiam, in patientia autem pietatem, in pietate autem amorem fraternitatis . Gemitum pro cantu habet. Miseri simus et lugeamus, et ploremus coram Domino, qui fecit nos. Risus noster in luctum convertatur et gaudium in moerorem. Beati enim lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Super aquas sedere consuevit, ut venturi raptum accipitris, praevisa in aquis umbra, declinac mundati Scripturarum fluentis seduli assidere curemus, quarum speculis edocti dignoscere et praecavere valeamus insidias hostis antiqui. Tales quippe amat Ecclesia, sptoris sui laudibus cantat: Oculi ejus sicut columbae, quae lacte sunt
Abbreviated transcription (Latin):
minibus implicare non metuuns
quasi post extinctionem idem igus
te accenditur: ne mereantur inh
regnum quod ficto corde ac duplis
requirant: serpentino potrus acis
fraudulenti quam simplici oculo
columbini. Quem in aeccła sua
multum se diligere dñs ostendit:
qui in amoris cantico ait. Eicce tu
pulcbra es amica mta: ecce tii pul¬
chra: oculi tui columbarũ. Unde
quia nobis ad discendam dõ placitã
simplicitatem columbȩ forma pro-¬
ponitur: diligentius eius naturam
uidtamus. ut ꝑ singula in nocentiȩ
eius exempla uitę nobis emendatioris
instituta fumamus. A malitia fellis
ledit. ne minimas quidem musculas
ud utriiculos quibus minores prue
om̃s auiculȩ se suosq pullos nutri
nri sint arma & sagittȩ. ne morden-¬
tes & comedentes in uicem: consu.¬
mamur ab inuicem. Contineanius
manus a rapinis: qui furabatur iã
non furetur. Magis autt̃ laboret
oprrando manibus suis quod bonũ
est: ut habeat unde tribuat neces-

Expanded text:
riminibus implicare non metuunt, riminibus implicare non metuunt, quasi post exstinctionem idem ignis reaccenditur; ne mereantur intrare regnum, quod ficto corde ac duplici requirunt, serpentino potius dente fraudulenti quam simplici oculo columbini, quem in Ecclesia sua multum se diligere Dominus ostendit, qui in amoris Cantico ait: Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra: oculi tui columbarum . Unde quia nobis ad discendam Deo placitam simplicitatem columbae forma proponitur, diligentius ejus naturam videamus, ut per singula innocentiae ejus exempla, vitae nobis emendatioris instituta sumamus. Haec a malitia fellis laedit, nec minimas quidem musculas, vel vermiculos, quibus minores pene omnes aviculae se suosque pullos nutriunostri sint arma et sagittae, ne mordentes et comedentes invicem, consumamur ab invicem. Contineamus manus a rapinis: qui furabatur, jam non furetur. Magis autem laboret operando manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tr
Abbreviated transcription (Latin):
promoti. humiliter iniunctum
nobis impleamus officium. Stud¬
amus om̃s solliciti: ut ianuam pa¬
triȩ cȩlestis quae nobis est diuinis
patefacta mysterus. humanis ipsi
nobis non intercludamus in lecebns
Neq enim frustra dñm apud cuuar¬
gelistam lucam post baptisina orase
& sic cęlo aperto spm ac uoctm pan
utnisse comiemoratur: qui &in
tribus consonantibus cuuangelists
baptitatus. mox ierunium quadri¬
ginta dierum solitarius exereuit.
S ed nos profecto docuit. nosq suo
ne nobis torpentibus minusq soll
nosq spiritalibus diuituis uacues
inueniens septemplici peste de pͥmo
& sint nouissima it̃a ptiora prionbi
Cautamus seduli ne ignem nobis ips
qui uitȩ iter obcludat itr̃orũ eitdh
accendamus fomite uitiorũ. Flam&
tinctus est: & ut redire possint
ablatus: in fidelibus autem mant
stmper immobilis. Sed et falso
fidelibus uocatis quidem: sed non
electis dum post baptisma se a¬

Expanded text:
promoti, humiliter injunctum promoti, humiliter injunctum nobis impleamus officium. Studeamus omnes solliciti, ut januam patriae coelestis, quae nobis est divinis patefacta mysteriis, humanis ipsi nobis non intercludamus illecebris. Neque enim frustra Dominum apud evangelistam Lucam post baptisma orasse, et sic coelo aperto Spiritum ac vocem Patris venisse commemoratur, qui etiam tribus consonantibus evangelistis baptizatus, mox jejunium quadraginta dierum solitarius exercuit; sed nos profecto docuit, nosque suo ne nobis torpentibus minusque sollnosque spiritualibus divitiis vacuos inveniens, septemplici peste deprimat et sint novissima nostra pejora prioribus. Caveamus seduli, ne ignem nobis ipsi, qui vitae iter occludat, nostrorum crebro accendamus fomitem vitiorum. Flammeus xstinctus est, et ut redire possit homo ablatus, infidelibus autem manet semper immobilis. Sed et falsis  Al., falso fidelibus vocatis quidem, sed non electis, dum post baptisma se c
Abbreviated transcription (Latin):
placuit : quia hunc hominem quẽ
induerat apeccato immiurem
struare cognouit. Et in hac quoq
uoce patris sicut & incxteris bap.¬
tirati dñi mysteriis om̃is iustitiac
declatatur impletio. Corternus
eñi & consubstantialis patri filius
descendente suꝑ eum spũ quissit
hominibus intimatur .: ut ꝑ hoc
di scant homines ꝑ gram se baptis¬
matis accepto spũ scõ de filiis diaboli
indĩ filios posse tranfferri: sicut
apłs edoc&e fidelibus ita loquens.
Accepistis sp̃m adoptionis filiorũ.
in quo clamamus abba pater.
Et euuangelista iohannes. Quot¬
quot inquit receperunt eum:
moratis ad nos ipsos reutitamur.
baptismata quae suscrpimus ser-¬
uare curemus: mundantes nos
ab om̃i inquinamento catnis &
sp̃s. perficientes scĩficationem in
timore dĩ. Humiliter eiꝰ sube¬
unda & seruanda mysł tria
cis qui nec dui Ein his
sunt initiati suadtamus: & quot¬
quot ꝑgradum sactrdotalem ad
dispensanda illorũ sumus sacrañt

Expanded text:
placuit, quia hunc hominem quem placuit, quia hunc hominem quem induerat a peccato immunem servare cognovit. Et in hac quoque voce Patris sicut et in caeteris baptizati Domini mysteriis, omnis justitiae declaratur impletio. Coaeternus enim et consubstantialis Patri Filius descendendo super eum spiritu, qui sit, hominibus intimatur, ut per hoc discant homines per gratiam se baptismatis accepto Spiritu sancto de filiis diaboli in Dei filios posse transferri. Sicut Apostolus edocet, fidelibus ita loquens: Accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba pater; et evangelista Joannes: Quotquot, inquit, receperunt eum moratis, ad nosipsos revertamur, baptisma quod suscepimus servare curemus, mundantes nos ob omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei. Humiliter ergo ejus subeunda et servanda mysteria eis qui necdum in his sunt initiati suadeamus, et quotquot per gradum sacerdotalem ad dispensanda illorum sumus sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
in quo mihi complacui. Pilius di
baptuatur in homine : sp̃s di des.¬
cendit incolumba. Pater ds ad est
in uoce Sc̃ȩ̨gͦ & ĩdiuiduae trinitatis
in baptismo declaratur mystenũ
Et recte: ut qui sacramentorũ suorũ
dispensatorib erat prȩeepturus
docere oñis gentes. & baptirare
eos in nomine patris. & filii. et
sp̃s sc̃i. primus ipse suo in baptis-¬
mate totam ꝑsonaliter panderet
adesse trinitatem. Quod aituoꝵ
paterna hic est filius meus dilectus.
in quo mihi brie complacui: ad
compatationem terreni hominis
dicit. in quo peccante quasi quo¬
dammodo sibi displicuusset ds̃
condi. Etor. in sinuat
cum ait. Pęnitet me homintm
fecisse in terra. Pęnitentia quidẽ
in dm̃ nulla cadit : sed nr̃o more
loquens qui conpungi penitentia
solemus : quando contra uotũ nr᷑a
optra uerti uidemus. Penitere se
dixit homine̾ fecisse. que arectitu.¬
dine suae facturę peccando dege¬
ntrare conspexit. In filio aut̃ suo
unigentto sibi singulariter com¬

Expanded text:
 quod mihi placet. Ergo Filius Dei baptizatur in homine, Spiritus Dei descendit in columba, Pater Deus sonat in voce, sanctae et individuae Trinitatis in baptismo declaratur mysterium. Et recte, ut qui sacramentorum suorum dispensatoribus erat praecepturus docere omnes gentes, et baptizare eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, primus ipse suo in baptismate totam personaliter panderet adesse Trinitatem. Quod autem ait vox paterna: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui, ad comparationem terreni hominis dicit, in quo peccante quodammodo se sibi displicuisse Deus conditor insinuat, cum ait: Poenitet me hominem fecisse in terra . Poenitentia quidem in Deum nulla cadit, sed nostro more loquens, qui compungi poenitentia solemus, quando contra votum nostra opera verti videmus, poenitere se dixit hominem fecisse, quem a rectitudine suae facturae peccando degenerare conspexit. In Filio autem suo unigenito sibi singulariter com
Abbreviated transcription (Latin):
promereatur instat. ut seruiat
claborat. Cęterũ que adhuc
peccare delectat. aut propriȩ
mentis segnitia aut in conside.¬
ratione actus. aut uanitas uitę
sic mancipat uitus. ut sit mate¬
na delictorum. minister culpa¬
sum. seminarrum peccatorum.
m iNse duplex sedus. & ge.¬
minum crimen admitait. & q̃uod
dibita dño seruitutis non reddie
obsequia. & quod innumera
beneficia peccando eiꝰ pensare
nititur contumelia. Qua re nitat᷑
iustus merita propria brneficuis
ceȩlestibus coaequare : nitatur
& peccator uitia quȩ exercebat
horrere. Ille augmentis scãe
uitȩ increseat. hĩc peccata dãp.¬
nando. iustitiam quam non ama.¬
bat extrceat. Iustus meliorata
uita proficiat: peccator corriga¬
tur ut uiuat. Ille bonis tribuat
salutare exemplum: hic malis
ostendat correctionis remedium.
Ille prȩmia meriti scĩ expectet.
hic supplicia semet corrigendo
decluret. Sic fit: ut & iustus
głam bere uiuendo adquirat:
& peccator correctus indulgentiã
diuina pretate prscipiat.

Expanded text:
promereatur instat, ut serviat elaborat. Caeterum quem aut peccare delectat, aut propriae mentis segnitia, aut inconsiderati actus, aut vanitas vitae sic mancipat vitiis, ut sit materia delictorum, minister culparum, seminarium peccatorum, ita ut in se duplex scelus et geminum crimen admittat, et qui debita Domino servitutis non reddit obsequia, et qui innumera beneficia peccando ejus pensare nititur contumelia. Quare nitatur justus merita propria beneficiis coelestibus coaequare, nitatur et peccator vitia quae exercebat horrere. Ille incrementis sanctae vitae increscat, hic peccata damnando, justitiam quam non amabat exerceat. Justus ad meliora vitae proficiat, peccator corrigatur et vivat. Ille bonis tribuat salutare exemplum, hic malis ostendat correctionis remedium. Ille praemia meriti sancti exspectet, hic supplicia semet corrigendo declinet. Sic fit ut et justus gloriam bene vivendo acquirat, et peccator correctus indulgentiam divina pietate percipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
prius dolore post curam. molestius
hominem sordidari post grãm.
Quare indulgentię ingratus est
qui post ueniam peccat: sanitatis
indignus est qui semet postquam
curatus est uulnerat. nec mundari
meretur qui serpsum post gratiam
sordidat. Porro qui post absolutione
non peccat: meretur & premium.
Qui post curam cautus est: sanitatis
possidet donum. Qui gr̃am inlȩ¬
sam tenuerit: aeternitatis accrpi&
regnu. Graue est en̾i hominem
instructum delinquere: grauius
iam absolutum peccare. Seruo
peior est qux patronum post datã
libertatem offendit: beneficii ingra¬
tus est. qui datorem tumoris arro¬
gantia despicit. Quare aut salutẽ
de exemplo adquire. aut de consortio
simibem sententiam metue: ne seue.¬
rum sentias iudicem. qui benignũ
contempseris persuasorem.

Expanded text:
pejus dolere post curam, molestius pejus dolere post curam, molestius hominem sordidari post gratiam. Quare indulgentiae ingratus est, qui post veniam peccat; sanitate indignus est, qui semetipsum postquam curatus est vulnerat, nec mundari meretur qui semetipsum post gratiam sordidat. Porro qui post absolutionem non peccat, meretur et praemium; qui post curam cautus est, sanitatis possidet donum; qui gratiam illaesam tenuerit, aeternitatis accipiet regnum. Grave est enim hominem instructum delinquere, gravius jam absolutum peccare. Servo pejor est qui patronum post datam libertatem offendit. Beneficiis ingratus est, qui datorem tumoris arrogantia despicit. Quare aut salutem de exemplo acquire, aut de consortio similem sententiam metue, ne severum sentias judicem, qui benignum contempseris persuasorem.
Abbreviated transcription (Latin):
enim non potest acorporis bons
animus separari: ita ab malis
corpus non potest dissociar. Si
enim indĩ iudicio utręq substa¬
tiae aut supplicio aut prȩmisq
pungentur: cur non & inifto
scło pariter aut mestitia auile¬
titia perfruuntur. Unde tl
xpͣiane excrisatio nulla est. ql
post seruitutem libtratus es. p
captiuitatem fedemptus. post
uexationem curatuis. post ins¬
tum restitutus. Habes in monis
qđ ex erceas: habes exempla qu
timeas. Adam cnim nec fallis
diaboli norat. nec decepti ouis¬
quam casũ defleuerat. qui qus
forsitan posset euadere. niu
cum hoste dum confligit occis¬
Te iam instruit dtis: tibi gestorum
exempla proposuit. Eacce inquit
sanus factus es. ⁊an noli peccare: ne¬
quid tibi deterius fiat. Noli inquit
peccare post ueniam: noli uulnerari
post curani. noli sordidati post gr̃am.
Cogita inquit ohomo grauiorẽ culpã
esse post ueniam: renouatũ uulnus

Expanded text:
enim non potest a corporis bonis enim non potest a corporis bonis animus separari, ita ab animi malis corpus non potest dissociari. Si enim in Dei judicio utraeque substantiae aut supplicio aut praemio expurgentur, cur non et in isto saeculo pariter aut moestitia aut laetitia perfruantur? Unde tibi, Christiane, excusatio nulla est, qui post servitutem liberatus es, post captivitatem redemptus, post vexationem curatus, post interitum restitutus: habes in monitis quod exerceas, habes exempla quae timeas. Adam enim nec fallaciam diaboli notat, nec decepti cujusquam casum defleverat. Qui quidem forsitan posset evadere, nisi prior cum hoste dum confligit occumTe jam instruit Dominus, tibi gestorum exempla proposuit. Ecce, inquit, sanus factus es, noli jam peccare, ne quid tibi deterius fiat . Noli, inquit, peccare post veniam, noli vulnerari post curam, noli sordidari post gratiam. Cogita, inquit, o homo, graviorem culpam esse post veniam, renovatum vulnus
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate ꝑciperent. Ostendit
dñs quibus officiis possint delicta
purgati: ostendit confessione et
de formitate cultus ueniam posse
facillime impetrate. Ut enim
contumacia est cȩlare quod dõ teste
cõmiseris: sic periculosum si splru-¬
dote cultus animi innoeentiam
mentiaris. Nemo itaq nemo
peccatorũ uitia desperata lȩtitu
contegat: nemo infecto delictis
animo dissimulationis uirus infui¬
dat. Animi uitia corporis introre
monstrentur: si uexatu s. e. animus
lugeat corpus. qͣm quotieis corpu
in causa est: animus mestitia con¬
dolescit. Certe quale est corpon
uitia sine animi conpassione. ee
consequantur : qnͣm utrosq simul
aut beneficio forreri: aut iniuni
uexari necesse est. Nec en̾i aliu¬
est homo quam corp̃oris animiq
concrtatio. hȩc enim duo quantu
difinitionibus differunt. tantu
hominem dum tunguntur effia¬
unt. Ut enim in uita separari
non possunt: ita numquam bon
maliq merito separantur. l

Expanded text:
humilitate perciperent. Ostendit humilitate perciperent. Ostendit Dominus quibus officiis possint delicta purgari, ostendit confessione et deformitate cultus veniam posse facillime impetrari. Ut enim contumacia est celare quod Deo teste commiseris, sic periculosum si splendore cultus animi innocentiam mentiaris. Nemo itaque, nemo peccatorum vitia desperata laetitia contegat, nemo infecto delictis animo dissimulationis virus infundat. Animi vitia, corporis moerore monstrentur. Si vexatus est animus, lugeat corpus, quoniam quoties corpus in causa est, animus moestitia condolescit. Certe quale est corporis vitia sine animi compassione esseconsequantur, quoniam utrosque simul aut beneficio foveri, aut injuria vexari necesse est. Nec enim aliud homo est quam corporis animique concretio. Haec enim duo quantum diffinitionibus differunt, tantum hominem dum junguntur efficiunt. Ut enim in vita separari non possunt, ita nunquam boni malique merito separantur. Ut