comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
approbat. aliud qd̃ damnat. Aliter enĩ male¬
dictum ꝓfertur iudicio iusticiȩ. alit liuore
uindictȩ. Maledictũ quippe iudicio iusticiȩ.
ipsi primo homini peccanti ꝓlatum est cum
audiuit. maledicta terra in operib tuis.
Maledictũ iusticiȩ iudicio ꝓfertur. cum ad
abrahã dicitur. maledicã maledicentib tibi.
Rursũ quia maledicttĩ ñ iudicio iusticiȩ
sed liuore uindictȩ ꝓmitur uoce pauili p̃di
cantis ammonemur qui ait: benedicite &
nolite maledicere. Et rursũ. neq maledici.
regnũ dĩ possidebunt. Ds̃ gͦ maledicere dicit᷑.
& tam̃ maledicere homo ꝓhibet᷑ qͥr qd̃ homo
agit malicia uindictȩ. d̾s ñ facit nͥ examine.
& uirtute iusticiȩ. Cum uͦ scĩ uiri maledi-¬
ctionis sententiã ꝓferunt. ñ ad hanc ex uoto
ultionis s exiusticia examinis erumpunt
Intus enĩ suptile dĩ iudiciũ aspiciunt. &
mala foras exurgentia qui a maledicto de¬

Expanded text:
approbat; aliud, quod damnat. Aliter enim maleapprobat; aliud, quod damnat. Aliter enim maledictum profertur judicio justitiae, aliter livore vindictae. Maledictum judicio juipsi primo homini peccanti prolatum est, cum audivit: Maledicta terra in opere tuo. Maledictum justitiae judicio profertur, cum ad Abraham dicitur: Maledicam maledicentibus tibi . Rursum, quia maledictum non judicio justitiae, sed livore cantis ammonemur, qui ait: Benedicite et nolite maledicere . Et rursum: Neque maledici regnum Dei possidebunt . Deus ergo maledicere dicitur, et tamen maledicere homo prohibetur, quia quod homo agit malitia vindictae, Deus non facit nisi examine et virtute justitiae. Nam et sancti viri cum maledictionis sentte, sed ex iustitiae examine erumpunt. Intus enim subtile Dei iuditium aspitiunt et mala foris exurgentia, quia maledicto de
Abbreviated transcription (Latin):
accepimꝰ de manu dñi mala quare ñ
suscipiamꝰ: Post hȩc uͦ describit᷑. quia
amici ueniunt. flent. consident. tacent.
moxq subiungitur. hoc qđ diei suo ma-¬
ledixisse phibetur. Nimis itaq est in¬
congruum. ut suspicemur eũ nullo insti¬
gante. nullo pulsante. ex impatientia ad
uocẽ maledictionis erumpere. quẽ nimirũ
nouimꝰ int̾ damina rerum. mortẽq filioꝵ.
inter uulnera corporis. inter uerba male
suadentis uxoris. magna creatoris p̃conia
humili mͣte reddidisse. Patefecit gͦ qua
mente hȩc quietus dixerit. qui tot di lau¬
des etiã ꝑcussus emanauit. Neq enĩ post¬
modũ ñ pcussus suꝑbire potuit. quẽ & in
ꝑcussione dolor humilem ostendit. Sed cũ
certo nouimꝰ. qdđ maledictũ scriptura sacra¬
ꝓhibet. cur recte aliquando fieri dicimus.
qđ uetari eodem sacro eloquio ñ ignoramꝰ ͣ
Sciendũ uͦ est qđ scriptura sacra duob mo-¬
dis maledictũ memorat. aliud uidelicet qđ

Expanded text:
accepimus de manu Domini, mala quare non accepimus de manu Domini, mala quare non sustineamus? Post haec vero describitur, quia amici veniunt, flent, consident, tacent; moxque subjungitur hoc, quod diei suo maledixisse perhibetur. Nimis itaque incongruum est ut suspicemur eum, nullo instigante, nullo pulsante, ex impatientia ad vocem maledictionis erumpere, quem nimirum novimus inter damna rerum mortemque filiorum, inter vulnera corporis, inter verba male suadentis uxoris, magna creatori praeconia humili mente reddidisse. Patefecit ergo qua mente haec quietus dixerit, qui tot Dei laudes etiam percussus emanavit. Neque enim postmodum non percussus superbire potuit, quem et in percussione dolor humilem ostendit. Sed cum certo novimus quod maledictum sacra Scriptura prohibet, cur recte aliququod vitare eodem sacro eloquio non ignoramus? Sed sciendum nobis est quod Scriptura sacra duobus modis maledictum memorat. Aliud, videlicet, quod
Abbreviated transcription (Latin):
est qđ dicitur. post hȩc. ut nimirũ uirtus¬
rei quȩ agitur. ueracit̾ ex tẽpore sentiat᷑.
dolor uulnerũ. ꝓsuasio coniugis. aduentꝰ
amicoꝵ describitur qui scidisse uestes
exclamantesq fleuisse. puluere capita con¬
sparsisse. & diu considentes in terra tacuisse
memorantur: ac deinde subiungit᷑. post
hȩc aperuit iob os stiũ. & maledixit diei
suo. ut ipso uidelicet narrationis ordine.
ppendatur. quia nequaꝗͣ maledictũ ꝑ
impatientiã ꝓtulit. qu ad maledictio¬
nis uocẽ amicis adhuc tacentib erupit
substantiȩ. cognita morte filioꝵ eum
ꝓculdubio ad maledictionẽ dolor excita¬
ret. Sed quid tunc dixit audiuimꝰ. Ait
namq. Dñs dedit. dñs abstulit. Rursũ
siira motus malediceret saltẽ ꝑcussus in
corpore uel male suasus a coniuge male¬
dictum inferre potuisset. Sed quid re-
spondit agnouimꝰ. Ait namq Locuta
es quasi una ex stultis mulierib Si bona

Expanded text:
est quod dicitur, Post haec, ut nimirum rei virtusest quod dicitur, Post haec, ut nimirum rei virtus quae agitur veraciter ex tempore sentiatur. dolor vulnerum, persuasio conjugis, adventus amicorum describitur, qui scidisse vestes, exclamantesque flevisse, pulvere capita conspersisse, et diu considentes in terra tacuisse memorantur, ac deinde subjungitur: Post haec aperuit Job os suum, et maledixit diei suo; ut ipso videlicet narrationis ordine perpendatur quia nequaquam maledictum per impatientiam protulit, qui ad maledictionis vocem amicis adhuc tacentibus erupitsubstantiae, cognita morte filiorum, eum procul dubio ad maledictionem dolor excitaret. Sed quid tunc dixit audivimus. Ait namque: Dominus dedit, Dominus abstulit . Rursum, si ira motus malediceret saltem percussus in corpore, vel male suasus a conjuge, maledictum inferre potuisset. Sed quid tunc respondit agnovimus. Ait namque: Locuta es quasi una ex stultis mulieribus. Si bona
Abbreviated transcription (Latin):
scripturȩ sacre maledictionib aiscimꝰ. quid
apud beatũ iob in uoce maledictionis inqui¬
ramus. ne quẽ ds̃ post uulnera & uerba
tione fuerant exquirenda distinximꝰ uerba
iam hẏstoriȩ disserentes exequamur.
est neglecte deserendũ qđ dicitur. aperuit
os suũ. Scriptura enĩ sacra ex his quȩ tenuit᷑
p̃mittit reuerent᷑ expectanda indicat quȩ
subiungit. sicut enĩ clausa uascula quid
intus habeant ignoramꝰ. aꝑto uero ore
uasculoꝵ quid intrinsecꝰ contineatur agno¬
scimꝰ. tra sc̃oꝵ corda quȩ clauso ore occułta
sunt aꝑto ore deteguntur. & cũ cogitationes
detegunt os aꝑire referuntur. ut intenta
mente quasi aptis uasculis qđ intꝰ conti¬
neant festinemꝰ agnoscere ac nosmetipsos
eoꝵ intimo odore recreare. Unde & subli-¬
mia p̾cepta dño in monte. dicturo p̾mit¬
ptis aperuit. in quib dudũ aperuerat ora
ꝓpħarum. Ualde autẽ sollerter intuendũ

Expanded text:
Scripturae sacrae maledictionibus discimus quid Scripturae sacrae maledictionibus discimus quid apud beatum Job in voce maledictionis inquiramus, ne quem Deus post vulnera et verba tione fuerant exquirenda distinximus, verba jam historiae disserentes exsequamur.est neglecte disserendum quod dicitur, Aperuit os suum. Scriptura enim sacra ex his quae tenuiter praemittit, reverenter exspectanda indicat quae subjungit. Sicut enim clausa vascula quid intus habeant ignoramus, aperto vero ore vasculorum quid intrinsecus contineatur agnoscimus; ita sanctorum corda, quae clauso ore occulta sunt, aperto ore deteguntur; et cum cogitationes detegunt, os aperire referuntur, ut intenta mente, quasi apertis vasculis, quid intus contineant festinemus cognoscere, ac nosmetipsos eorum intimo odore recreare. Unde et sublimia praecepta Domino in monte dicturo praemitptis aperuit, in quibus dudum aperuerat ora prophetarum. Valde autem solerter intuendum
Abbreviated transcription (Latin):
penȩ meritũ ueniens humani generis mu¬
tabilitas designatur: Et quid ꝑ patrẽ illiꝰ
nisi iste de quo nasciur mundꝰ exprimit᷑:
Et quis est ille uir qui natiuitatẽ nr̃am patri
annuntiat. nisi antiquus hostis. qui cũ nos
in cogitationib fluctuare considerat. maloꝵ
mentes qui ex auctoritate. huiꝰ mundi prȩ¬
minent. ad ꝑsuasionem nr̃ȩ deceptionis
instigat: Cumq nos agere infirma c̃spe-¬
xerit. ea qͣsi fortia fauorib extollit. & quasi
natos masculos loquitur. cũ corruptores
ueri ꝑ mendaciũ nos exuitisse gratulatur.
Patri gͦ masculũ natũ denuntiat. quando
huic mundo eũ que ꝑsuaserit factũ inno-¬
centiȩ corruptorẽ demonstrat. Nam cum
peccanti ac suꝑbienti dicitur fecisti sicut
uir. qͥd aliud quã natꝰ masculꝰ in mundo phibet᷑:
Iure itaq uir qui masculũ natũ nuntiat
maledicit᷑. quia ipso eiꝰ nuntio reꝓbũ gau-¬
dium nr̃i corruptoris indicatur. Nis ergo

Expanded text:
poenae meritum veniens humani generis mupoenae meritum veniens humani generis mutabilitas designatur? Et quid per patrem illius, nisi iste de quo nascimur mundus exprimitur? Et quis est ille vir qui nativitatem nostram patri annuntiat, nisi antiquus hostis, qui cum nos in cogitationibus fluctuare considerat, malorum mentes, qui ex auctoritate hujus mundi praeeminent, ad persuasionem nostrae deceptionis instigat; cumque nos agere infirma conspexerit, ea quasi fortia favoribus extollit, et quasi natos masculos loquitur, cum corruptores veritatis per mendacium nos exstitisse gratulatur? Patri ergo masculum natum denuntiat, quando huic mundo eum, quem persuaserit, factum innocentiae corruptorem demonstrat. Nam cum cuilibet peccanti ac superbienti dicitur, Fecisti sicut vir, quid aliud quam natus masculus in mundo perhibetur? Jure itaque vir, qui masculum natum nuntiat, maledicitur, quia ipso ejus nuntio reprobum gaudium nostri corruptoris indicatur. His ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ reliquiis isaias dicit: si fuerit nu¬
merus filioꝵ isrł quasi arena maris. reliquiȩ
saluȩ fient. Possunt tam̃ iccirco gelboe mon¬
tes ore ꝓphetȩ maledici. ut dum fructus ex¬
arescente terra ñ oritur. possessores terrę
sterilitatis damno feriant᷑. quatinꝰ ipsi
maledictionis sententiã acciperent qͥ apud
se mortẽ regis suscipere iniquitate sua
ꝓpheta maledictionis sententiam uir ille
suscepit. qui natiuitatẽ illiꝰ patri nuntiauit:
Hoc nimirũ tanto intrinsecus maiori mỹ¬
sterio plenũ est. quanto extrinsecꝰ humana
ratione uacuũ. Nam siquid exteriꝰ rationa¬
bile fortasse. sonuisset. nequaqu̾a nos ad
studiũ interioris intellectus accenderet.
Eo gͦ nobis pleniꝰ aliquid intꝰ innuit. quo
foris rationabile nil ostendit: Si enĩ ex ma-¬
tris utero hoc in mundo ꝓpheta affligendꝰ
ꝓdiit. natiuitatis eiꝰ nuntiꝰ quid deliquit:
Sed quid ꝑsona ꝓphete fluctuantis nisi per

Expanded text:
nimirum reliquiis Isaias dicit: Si fuerit nunimirum reliquiis Isaias dicit: Si fuerit numerus filiorum Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fient . Possunt tamen idcirco Gelboe montes ore prophetae maledici, ut dum fructus exarescente terra non oritur, possessores terrae sterilitatis damno feriantur, quatenus ipsi maledictionis sententiam 104 acciperent, qui apud se mortem regis suscipere iniquitate sua d est quod a Propheta maledictionis sententiam vir ille suscepit, qui nativitatem illius patri nuntiavit? Hoc nimirum tanto intrinsecus majori mysterio plenum est, quanto extrinsecus humana ratione vacuum. Nam si quid exterius rationabile fortasse sonuisset, nequaquam nos ad studium interioris intellectus accenderet. Eo ergo nobis plenius aliquid intus innuit, quo foris rationabile nihil ostendit. Si enim ex matris suae utero hoc in mundo propheta affligendus prodiit, nativitatis ejus nuntius quid deliquit? Sed quid persona prophetae fluctuantis, nisi per
Abbreviated transcription (Latin):
difficultate p̾pediri. maledicit dicens. ma¬
gͦ montes saul moriente deliquerunt.
quatinꝰ meis nec ros nec pluuia caderet.¬
& ab omni eos uiriditatis germine senten¬
tiȩ sermo siccaret: Sed quia gelboe inter¬
pretatur decursus. ꝑ saul autẽ unctũ &
mortuũ mors nr̃i mediatoris exprimitur.
ñ imimnerito ꝑ gelboe montes suꝑba iudeoꝵ
corda signantur. quȩ dũ in huiꝰ mundi
desideriis defluunt. in xp̃i ulest uncti se
morte miscuerunt. Et quia in eis unctus
rex corporalit᷑ moritur. ipsi ab omĩ gratiȩ
rore siccant᷑. De quib & benedicit᷑ ut agri
primitiarũ esse ñ possint. Supbȩ quippe
ebreoꝵ mentes primitiuos fructus non
ferunt. quia in redemptoris aduentu. ex
parte maxima in ꝑfidia remanentes pri-¬
mordia fidĩ sequi noluerunt. Scã namq
eccłia in primitiis suis multitudine gentiũ
fecundata. uix in mundi fine iudeos quos.
inuenerit suscipit. & extrema colligens.
eos quasi reliquias frugũ ponit. De quib

Expanded text:
icens: NaGelboe, Saul moriente deliquerunt, quatenus in eis nec ros nec pluvia caderet, et ab omni eos viriditatis germine sententiae sermo siccaret? Sed quia Gelboe interpretatur decursus, per Saul autem unctum et mortuum, mors nostri Mediatoris exprimitur; non immerito per Gelboe montes superba Judaeorum corda signantur, quae dum in hujus mundi desideriis defluunt, in Christi, id est uncti, se morte miscuerunt. Et quia in eis unctus rex corporaliter moritur, ipsi ab omni gratiae rore siccantur. De quibus et bene dicitur: Ut agri primitiarum esse non possint. Superbae quippe Hebraeorum mentes primitivos fructus non ferunt, quia in Redemptoris adventu ex parte maxima in perfidia remanentes, primordia fidei sequi noluerunt. Sancta namque Ecclesia in primitiis suis multitudine gentium fecundata, vix in mundi fine Judaeos, quos invenerit, suscipiet; et extrema colligens, eos quasi reliquias frugum ponet. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
pimus. illi maledicere nocti intelligendi
sunt. qui diei maledicunt. quia scilicet illi
transactas culpas uere pumunt. qͥ maligni
seductoris insidias in ipsa blanda suggesti¬
one dep̃hendunt. Bene autẽ subditur.¬

Expanded text:
pimus, illi maledicere noctem intelligendi pimus, illi maledicere noctem intelligendi sunt, qui diei maledicunt; quia scilicet illi transactas culpas vere puniunt, qui maligni seductoris insidias in ipsa blanda suggestione deprehendunt. Bene autem subditur
Abbreviated transcription (Latin):
remaneat. ne. dum laudatur & defenditur.
in conspectu nos iudicis multipliciꝰ astringat.
Peccare quidẽ non debuimꝰ. sed utinã alia ñ
iungentes. uel ea quȩ fecimꝰ sola deseramur¬
Sed inter hȩc sciendũ est. quia ille culpã suã
ueraciter insequitur. qui iam ad amorem
pͣsentis scłi nullo appetitu ꝓsperitatis insti¬
gatur. qui huiꝰ mundi blandimenta quam
sint fraudulenta considerat. fauoresq eius
uere penitendo feriant. qui iam lucẽ ꝓsperan¬
tis scłi despicientes calcant: Si enĩ diem lȩtici¬
am delectationis accipimꝰ recte de hac nocte.
dicitur. maledicant ei qui maledicunt diei.
quia nimirũ illi ueraciter mala transacta
ꝑ animaduersionẽ pęnitentiȩ corrigunt.
qui iam ad bona fallentia nulla delectatione.
raprantur. Nam quos adhuc noxia alia de.¬
lectant. falsũ est qđ cernitur. qͥa ppetrata
alia deplorant: Si autẽ ut supra diem
suggestionẽ callidam antiqui hostis acci¬

Expanded text:
remaneat, ne dum laudatur et defenditur, remaneat, ne dum laudatur et defenditur, in conspectu nos nostri judicis multiplicius astringat. Peccare quidem non debuimus; sed utinam alia non jungentes, vel ea quae fecimus sola deseramuSed inter haec sciendum est, quia ille culpam suam veraciter insequitur, qui jam ad amorem praesentis saeculi nullo appetitu prosperitatis instigatur; qui hujus mundi blandimenta quam sint fraudulenta considerat, favoresque ejusvere poenitendo feriant, qui jam lucem prosperitatis saeculi despicientes calcant. Si enim diem laetitiam delectationis accipimus, recte de hac nocte dicitur: Maledicant ei qui maledicunt diei; quia nimirum illi veraciter mala transacta per animadversionem poenitentiae corrigunt, qui jam ad bona fallentia nulla delectatione rapiuntur. Nam quos adhuc noxia alia delectant, falsum est quod cernitur, quia perpetrata alia deplorant. Si autem, ut supra dictum est, suggestionem callidam antiqui hostis acci
Abbreviated transcription (Latin):
solũ nequaꝗͣ deflent qd faciunt. sed etiam
laudare & defendere ñ desistunt. & nimirũ
cũ defenditur culpa. geminatur. Contra
qđ recte ꝑ quendam dicit᷑. peccasti ne adicias
iterũ. Peccatũ quippe peccato adicre. qui
malegesta etiã defendit. Et noctẽ solitariã
ñ relinquit. qui culpȩ suȩ tenebris etiã patro¬
cinia defensionis adiungit. Hinc ẽ qđ primꝰ
homo de erroris sui nocte. requisitꝰ eandem
noctẽ esse solitariã noluit quia dũ requisitione
ad pęnitentiã uocaretur. ei amminicula
scilicet excessus sui uitiũ in auctorẽ latent᷑
intorquens. ac si diceret. tu occasionem delin-¬
quendi p̾buisti. qui mulierẽ dedisti Emc ẽ
qđ huiꝰ erroris ramꝰ in humano genere
ex illa nunc usq radice ꝓtrahitur. ut qđ
male agitur. adhuc etiã defendat᷑. Dicat gͦ.
sit nox illa solitaria. nec laude digna. Ac si
apte exoret dicens: culpa quam fecimꝰ sola

Expanded text:
solum nequaquam deflent quod faciunt, sed etiam solum nequaquam deflent quod faciunt, sed etiam laudare et defendere non desistunt. Et nimirum dum defenditur culpa, geminatur. Contra quod recte per quemdam dicitur: Peccasti, ne adjicias iterum . Peccatum quippe peccato adjicit, qui male gesta etiam defendit; et noctem solitariam non relinquit, qui culpae suae tenebris etiam patrocinia defensionis adjungit. Hinc est, quod primus homo de erroris sui nocte requisitus, eamdem noctem esse solitariam noluit; quia dum requisitione ad poenitentiam vocaretur, ei adminicula scilicet excessus sui vitium in auctorem latenter intorquens, ac si diceret: Tu occasionem delinquendi praebuisti, qui mulierem dedisti. Hinc est, quod hujus erroris ramus in humano genere ex illa nunc usque radice 120 protrahitur, ut quod male agitur, adhuc etiam defendatur. Dicat ergo: Sit nox illa solitaria, nec laude digna. Ac si aperte exoret, dicens: Culpa, quam fecimus, sola
Abbreviated transcription (Latin):
districtus iuidex qui uenit ut uirtutes remu¬
neret. etiã ea quȩ illicita gesta sunt. examinais
suptiliter penset. ne cũ annũ complet. etiam
noctem numeret. Dicat itaq de hac nocte:
dicat. ñ computetur in dieb anni. nec nu¬
meretur in mensib: Ac si districtũ iudicẽ
exoret dicens. cũ completo scẽ eccłiȩ tẽpore
extremo te examine manifestas. sic dona
quȩ contulisti remunera. ut mala quȩ cõ¬
misimꝰ ñ requiras: Si enĩ nox illa in dieb
anni computatur. omne qđ egimꝰ. ex praui¬
tatis nr̃e estimatione confunditur. & dies
uirtutum iam ñ lucent. si hos in conspectu
tuo annumerata nr̃ȩ noctis tenebrosa con
tunc inquisitionẽ nolumꝰ magnoꝑe nunc
curandũ est. ut nosin eiꝰ discussione uigilemꝰ.
ne quȩlibet in nobis culpa impunita rema¬
neat. ne mens ꝑuersa qđ fecit defendere au¬
deat. & defendendo nequitiȩ nequitiã aduum-¬
gat: Unde & bene subditur: Sit nox illa soli

Expanded text:
districtus judex qui venit ut virtutes remudistrictus judex qui venit ut virtutes remuneret, etiam ea quae illicite gesta sunt examinans, subtiliter penset; ne cum annum complet, etiam noctem numeret. Dicat itaque de hac nocte: Non computetur in diebus anni, nec numeretur in mensibus. Ac si districtum judicem exoret, dicens: Cum completo sanctae Ecclesiae tempore, extremo te examini manifestas, sic dona quae contulisti remunera, ut mala quae commisimus non requiras. Si enim nox illa in diebus anni computatur, omne quod egimus, ex pravitatis nostrae aestimatione confunditur. Et dies virtutum jam non lucent, si hos in conspectu tuo annum eratanostrae noctis tenebrosa conftunc inquisitionem nolumus, magnopere nunc curandum est, ut nos in ejus discussione vigilemus; ne quaelibet nobis culpa impunita remaneat, ne mens perversa quod fecit, defendere audeat, et defendendo, nequitiae nequitiam adjungat. Unde et bene subditur: CAPUT XXI  Rec.
Abbreviated transcription (Latin):
possideat. Ac si apte diceret᷑. ne captiua mens
culpȩ seruiat. culpam a penitentia liberam
ñ relinquat. Et quia qd̃ flendo insequim᷑
nequaquã nobis a uenturo hoc iudice obici
certi speramꝰ. bene subditur: ñ computetur
Iiluminationis nr̃ȩ annus tunc ꝑficit᷑ qnͣdo
apparente. ȩterno iudice. scȩ ȩccłiȩ peregrina¬
tionis suȩ uita completur. tunc laboris sui
remunerationẽ recipit. cũ expleto hoc belli
tempore ad patriam redit. Ande bene per¬
ꝓpħam dicitur. benedices coronã anni beni¬
gnitatis tuȩ. Quasi enĩ corona anni benedici.¬
tur. cũ finito laboris tempore inrtutũ remu¬
neratio confertur. Dies uͦ anni huiꝰ sunt sin
gulȩ queq uirtutes. menses autẽ multiplicia
facta uirtutũ. Sed ecce cũ ꝑ fiduciam mens
erigitur. ut speret qđ ueniente. iudice de uir¬
tutib remuneretur. occurrunt eiꝰ memoriȩ
etiã mala quȩ gessit. & ualde formidat ne

Expanded text:
possideat. Ac si aperte diceretur: Ne captiva mens possideat. Ac si aperte diceretur: Ne captiva mens culpae serviat, culpam a poenitentia liberam non relinquat. Et quia quod flendo insequimur, nequaquam nobis a venturo judice hoc objici certe speramus, bene subditur: CAPUT Illuminationis nostrae annus tunc perficitur, quando apparente aeterno judice sanctae Ecclesiae, peregrinationis suae vita completur. Tunc laboris sui remunerationem recipiet, cum expleto hoc belli tempore, ad patriam redit, ut illud Prm est: Benedices coronae anni benignitatis tuae. --Quasi corona anni benedicitur, cum finito laboris tempore virtutum remuneratio cgulae quaeque virtutes; menses autem multiplicia facta virtutum. Sed ecce cum per fiduciam mens erigitur, ut speret quod veniente judice de virtutibus remuneretur, occurrunt ejus memoriae etiam mala quae gessit; et valde formidat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
brosus turbo possideat. idest ꝑpetrationem
culpȩ. ñ blandimenta securȩ quietis foueans̃.
sed pie deseuiens amaritudo pęnitentiȩ ir-¬
impunita relinquimꝰ a nocte possidemur.
cum uͦ hȩc animaduersione penitentiȩ
plectimur. nimirũ nos noctẽ quã fecimꝰ
possidemꝰ: Sed tunc peccatũ cordis sub iurlꝰ
nr̃i possessione reducitur. si cũ incipit repri¬
matur. Unde & diuina uoce caim praua
cogitanti dicit᷑: in forib peccatũ tuũ aderie.
sed subte erit appetitus eiꝰ & tu dominaberis
illiꝰ. In forib quippe peccatũ adest. cum in
cogitationib pulsat. Cuiꝰ appetitus subter
est. eiq homo dominatur. si cordis nequitia
inspecta citiꝰ premitur. & priꝰ qua ad duritiã
crescat. reluctanti menti subigatur. Ut gͦ
delictũ suũ citiꝰ animus sentiat. & culpȩ
tẏrannidem sub iure suo penitendo restrin-¬
gat. dicat᷑ recte. noctem illã tenebrosꝰ turbo

Expanded text:
brosus turbo possideat; id est, perpetrationem brosus turbo possideat; id est, perpetrationem culpae, non blansed piae desaeviens amaritudo poenitentiae irimpunita relinquimus, a nocte possidemur; cum vero haec animadversione poenitentiae plectimus, nimirum nos noctem, quam fecimus, possidemus. Sed tunc peccatum cordis sub juris nostri possessionem reducitur, si cum incipit, reprimatur. Unde et divina voce Cain prava cogitanti dicitur: In foribus peccatum tuum aderit, sed sub te erit appetitus ejus, et tu dominaberis illius . In foribus quippe peccatum adest, cum in cogitationibus pulsat. Cujus appetitus subter est, eique homo dominatur, si cordis nequitia inspecta, citius prematur, et priusquam ad duritiam crescat, reluctanti mente subigatur. Ut ergo delictum suum citius animus sentiat, 119 et culpae tyrannidem sub jure suo poenitendo restringat, dicatur recte: Noctem illam tenebrosus turbo
Abbreviated transcription (Latin):
ris. nam dum peccatũ quisq qđ fecit intel¬
ligit. dũ prauitatis suȩ nequitiã suptiliter
pensat. merore mentem obnubilat. & quasi
concusso serenȩ lȩticiȩ aere. omnem in se
tranquillitatẽ cordis penitentiȩ turbine
deuastat. Nisi enĩ recognoscentẽ se anima
iste turbo contereret. nequaꝗͣ ꝓpheta dixis¬
ser. in sp̃u uehementi conterens naues
tharsis: Tharsis quippe. exploratio gaudii
rep̾hensibilis gaudii ꝑturbat. ut nichil ei
iam nisi flere libeat. nichil nisi qđ se terrere
possit aitendat. Ponit namq ante oculos.
illinc districtionẽ iusticiȩ. hinc meritum
culpȩ. conspicit quo supplicio aigna sit.
si parcentis pietas desit. quȩ ꝑ lamenta
p̾sentia. ab ȩterna eruere pena consueuit.
Sp̃s gͦ uehemens tharsis naues conterit.
cũ uis compunctionis ualida mentes nr̃as
huic mundo quasi mari deditas. salubri ter¬
rore confundit. Dicat gͥ. noctẽ illam tene-¬

Expanded text:
ris. Nam dum peccatum quisque quod fecit, intelris. Nam dum peccatum quisque quod fecit, intelligit; dum pravitatis suae nequitiam subtiliter pensat, moerore mentem obnubilat et quasi concusso serenae laetitiae aere, omnem in se tranquillitatem cordis poenitentiae turbine devastat. Nisi enim recognoscentem se animum iste turbo contereret, nequaquam Propheta dixisset: In spiritu vehementi conteres naves Tharsis . Tharsis quippe exploratio gaudii reprehensibilis gaudii perturbat, ut nihil ei jam nisi flere libeat, nihil nisi quod se terrere possit attendat. Ponit namque ante oculos illinc districtionem justitiae, hinc meritum culpae: conspicit quo supplicio digna sit, si parcentis pietas desit, quae per lamenta praesentia ab aeterna eruere poena consuevit. Spiritus ergo vehemens Tharsis naves conterit, cum vis compunctionis valida mentes nostras huic mundo, quasi mari deditas, salubri terrore confundit. Dicat igitur: Noctem illam tene
Abbreviated transcription (Latin):
partis operitur. inuolui dies amaritudine.
oꝑtatur. quatinꝰ quę mala incorrectis
imminent. ex om̃i parte quisq conspici¬
at. & uoluptatis suȩ lasciuiam tristiciȩ
delectationẽ diximꝰ. tot impeti precib audi¬
mus. ut uidelicet circundantes fletꝰ expient.
quicquid delectatus ꝑnegligentiã animꝰ
delinquit. quanta ammaduersione pęni¬
tentiȩ huiꝰ diei nox ferienda ẽ. uidelicet
ipse iam consensus ad culpam: Sicut enĩ
minoris culpe est cũ carnaliter mens in
delectatione rapitur. sed tam̃ delectationi
suȩ ꝑ sp̃m reluctatur. ita grauioris & plenę
est nequitiȩ ad peccati illecebram ñ solum
delectatione ꝑtrahi. sed etiã consensu famu¬
lari. Tanto gͥ artiori manu pęnitentiȩ
mens a pollutione tergenda est. quanto se
ꝑ consensũ conspicit sordidius inquinatã
Vnde & apte subiungitur: noctem illam¬
turbo tempestatis est concitatus sp̃s mero¬

Expanded text:
partis operitur, involvi dies amaritudine partis operitur, involvi dies amaritudine optatur, quatenus quae mala incorrectis imminent, ex omni parte quisque conspiciat, et voluptatis suae lasciviam tristitiae ldelectationem diximus, tot impeti precibus audivimus, ut videlicet circumdantes fletus expient quidquid delectatus per negligentiam animus delinquit, quanta animadversione poenitentiae hujus diei nox ferienda est, videlicet ipse jam consensus ad culpam? Sicut enim minoris culpae est, cum carnaliter mens in delectatione rapitur, sed tamen delectationi suae per spiritum reluctatur; ita gravioris et plenae est nequitiae, ad peccati illecebram non solum delectatione pertrahi, sed etiam consensu famulari. Tanto igitur arctiori manu poenitentiae, mens a pollutione tergenda est, quanto se per consensum conspicit sordidius inquinatam. Unde et apte subjungitur: CAturbo tempestatis est concitatus spiritus moero
Abbreviated transcription (Latin):
De qua ꝑ quendã dicitur. est confusio addii¬
cens głam. Cum enĩ ad mentẽ malegesta
pęmitendo reducimꝰ. graui mox merore.
confundimur. Perstrepit in animo turba
cogitationũ. meror conterit. anxietas
deuastat. in erumna mens uertitur. &
quasi qͦdam nubilo caliginis obscuratur:
Hȩc namq caligo confusionis eoꝵ mentẽ
salubriter oppresserat quib paulꝰ dicebat:
quẽ enĩ fructũ habuistis tunc in illis. in
quib nunc erubescitss: Nunc gͦ peccati
diem caligo occupet. idest blandimentũ
nequitiȩ. afflictio pęnitentiȩ digno merd¬
re ꝑturbet: Unde & apte subiungitur.¬
ritudine inuoluitar. cũ ad cognitionem
mente. redeuntepeccati blandimenta cru-¬
ciatus penitentiȩ sequuntur. Diẽ ama-¬
ritudine inuoluimꝰ cum prauȩ delecta¬
tionis gaudiũ quȩ supplicia sequantur
aspicimꝰ. & asperis hocfletib circundamꝰ.
Quia enĩ hoc qđ inuoluitur ex latere om̃is

Expanded text:
De qua per quemdam dicitur: Est confusio adduDe qua per quemdam dicitur: Est confusio adducens gloriam . Cum enim ad mentem male gesta poenitendo reducimus, gravi mox moerore confundimur, perstrepit in animo turba cogitationum, moeror conterit, anxietas devastat, in aerumnam mens vertitur, et quasi quodam nubilo caliginis obscuratur. Haec namque caligo confusionis eorum mentem salubriter oppresserat; quibus Paulus dicebat: Quem enim fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? Hunc ergo peccati diem caligo occupet, id est, blandimentum nequitiae afflictio poenitentiae digno moerore perturbet. Unde et apte subjungiturritudine involvitur, cum ad cognitionem mente redeunte, peccati blandimenta 118 cruciatus poenitentiae sequuntur. Diem amaritudine involvimus, cum pravae delectationis gaudium, quae supplicia sequantur aspicimus, et asperis hoc fletibus circumdamus. Quia enim hoc quod involvitur, ex latere omnis
Abbreviated transcription (Latin):
moriens subegit. Unde & ñ immerito uno
die in sepulcro & duab noctib iacuit. quia
uidelicet lucem suȩ simplȩ mortis. tenebris
duple nr̃e mortis adiunxit. Qui gͦ solam
ꝓ nobis mortẽ carnis accepit. umbrã mortis
ꝑtulit. & a dĩ oculis culpã quam fecimus
abscondit. Dicatur gͥ recte. obscurent eam
tenebrȩ & umbra mortis. Ac si apte diceret᷑:
ille ueniat. qui ut a morte carnis & sp̃s de¬
bitores eripiat. mortẽ carnis non debens
relaxat. aut enĩ nos hoc flendo insequimur.
aut ipse iudicando. restat ut ad emendati-¬
onem suã semꝑ mens sollertes inuigilet.
In quo gͦ sibi quisq miscditer subuenire.
considerat. hoc necesse est ut confitens
tergat. Unde & apte subiungit᷑: occupet
eũ caligo. Quia enĩ in caligine oculus con-¬
funditur. ipsa ꝑ penitentiam mentis nr̃e
confusio. caligo nominat᷑. Nam sicut caligo
nubilosa congerie obscurat diẽ. ita confusio
ꝑturbatis cogitationib obnubilat mentẽ

Expanded text:
moriens subegit. Unde et non immerito uno moriens subegit. Unde et non immerito uno die in sepulcro et duabus noctibus jacuit, quia videlicet lucem suae simplae mortis tduplae nostrae mortis adjunxit. Qui ergo solam pro nobis mortem carnis accepit, umbram mortis pertulit, et a Dei oculis culpam quam fecimus abscondit. Dicatur igitur recte: Obscurent eum tenebrae et umbra mortis. Ac si aperte diceretur: ille veniat, qui ut a morte carnis et spiritus debitores eripiat, mortem carnis non debens  Dominus inultum relaxat, aut enim nos hoc flendo insequimur, aut ipse judicando, restat ut ad emendationem suam semper mens solerter invigilet. In quo ergo sibi quisque misericorditer subveniri considerat, hoc necesse est ut confitens tergat. Unde et apte subjungitur: CAPUT caligo. --Quia enim in caligine oculus confunditur, ipsa per poenitentiam mentis nostrae confusio, caligo nominatur. Nam sicut caligo nebulosa congerie obscurat diem, ita confusio perturbatis cogitationibus obnubilat mentem.
Abbreviated transcription (Latin):
etiã mortis. mors carnis accipit᷑. quia sicut
uera mors est. qua anima separatur a do. ita
umbra mortis est. qua caro seꝑatur ab anima:
Unde recte uoce martyrũ per ꝓphetã dicitur.
humiliasti nos in loco afflictionis. & operuit
nos umbra mortis. Quos enĩ constat ñ spũ
sed sola carne emori. nequaꝗͣ se uera morte.
sed umbra dicunt mortis operiri. Quid est gͦ
ctationis postulat umbrã mortis. nisi qđ ad
delenda peccata ante d̃i oculos. di & hominũ
mediatorẽ requint. qui solam ꝓ nobis mortẽ
carnis susciperet. & uerã mortẽ adelinquentiũ¬
ꝑ umbram suȩ mortis deleret: Ad nos qͥpe
uenit. quiin morte. sp̃s carnisq tenebamur.
unam ad nos suã mortẽ detulit. & duas nr̃as
quas reperit soluit: Si enĩ ipse utrãq susci¬
peret nos a nulla liberaret. sed unã miscđiter
accepit. & iuste utrãq damnauit. Simplam
suã duplȩ nr̃ȩ contalit. & duplam nr̃ãm

Expanded text:
etiam mortis mors carnis accipitur; quia sicut etiam mortis mors carnis accipitur; quia sicut vera mors est, qua anima separatur a Deo, ita umbra mortis est, qua caro separatur ab anima. Unde recte voce martyrum per Prophetam dicitur: Humiliasti nos in loco afflictionis, et cooperuit nos umbra mortis . Quos enim constat non spiritu, sed sola carne mori, nequaquam se vera morte, sed umbra dicunt mortis operiri. 31. Christusctationis postulat umbram mortis; nisi quod ad delenda peccata ante Dei oculos, Dei et hominum mediatorem requirit, qui solam pro nobis mortem carnis susciperet, per umbram suae mortis delevit. Ad nos quippe venit qui in morte spiritus carnisque tenebamur; unam ad nos suam mortem detulit, et duas nostras quas reperit solvit. Si enim ipse utramque susciperet, nos a nulla liberaret, sed unam misericorditer accepit, et utramque juste damnavit. Simplam suam duplae nostrae contulit, et duplam nostram
Abbreviated transcription (Latin):
sit in uita. ita obliuo hoc qd intercipit agit
ñ sit in memoria. Unde recte quia iohanneᷤ
ebreoꝵ popło. eũ cuiꝰ obliti fuerant dm̃ p̃di¬
care ueniebat. ꝑ zachariã dicit᷑. illuminare
his qui in tenebris & in umbra mortis sedent.
In umbra enĩ mortis sedere est. a diuini amo-¬
ris notitia in obliuione lassescere Ambra mor¬
tis. imitatio antiqui hostis accipitur. Ipse enĩ
quia mortẽ intulit. mors uocatur : iohanne.
attestante qui ait. & nom̃ illi mors. Per um¬
bram gͥ mortis eiꝰ imitatio designatur. quia
sicut umbra iuxta qualitatẽ corporis ducit᷑.
ita actiones iniquoꝵ de specie imitationis
eiꝰ exprimuntur. Unde recte isaias cũ genti¬
les popłos in antiqui hostis cerneret imita¬
tione defecisse. eosq ad ueri solis ortũ resur¬
gere. quȩ certo futura considerat. quasi ex
p̾teritis narrat dicens: sedentib in tenebris¬
& in umbra mortis. lux orta est eis. Ambra

Expanded text:
sit in vita, ita et oblivio hoc quod intercipit agit sit in vita, ita et oblivio hoc quod intercipit agit ut non sit in memoria. Unde recte quia Joannes Hebraeorum populo eum cujus obliti fuerant Dominum praedicare veniebat, per Zachariam dicitur: Illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent . In umbra enim mortis sedere, est a divini amoris notitia in oblivione lassescere. Umbra mortis imitatio antiqui hostis accipitur. Ipse enim quia mortem intulit, mors vocatur, Joanne attestante, qui ait: Ut nomen illi mors . Per umbram igitur mortis ejus imitatio designatur; quia sicut umbra juxta qualitatem corporis ducitur, ita actiones iniquorum de specie imitationis 117 ejus exprimuntur. Unde recte Isaias cum gentiles populos in antiqui hostis cerneret imitatione defecisse, eosque ad veri solis ortum resurgere, quae certo futura considerat, quasi ex praeteritis narrat, dicens: Sedentibus in tenebris et umbra mortis, lux orta est eis . Umbra
Abbreviated transcription (Latin):
delectationẽ mentis inflicta pęnitentiȩ la-¬
menta transuerberant. Possunt etiã ꝑ tene¬
bras. occulta iudicia designari. In luce nãq
qd uidemꝰ agnoscimꝰ. in tenebris uͦ aut om̃i¬
no nil cernimꝰ aut incerto uisu caligamus.
Occulta gͦ iudicia quasi quȩdã ante nr̃os ocu¬
los tenebrȩ sunt. quia ꝑscrutari nequaquam
possunt. Unde & de do scriptũ est. posuit
tenebras latibulũ suũ. Et quia absolui non
meremur agnoscimꝰ. sed pͣueniente nos di¬
uina grã. ꝑ eiꝰ iudicia occulta liberamur
Diem gͥ tenebrȩ obscurant. cũ flendum nr̃ȩ
delectationis gaudiũ. ab illo iustȩ animad¬
uersionis radio. inscrutabilia eius iudicia
miscłiter occultant. Ubi & apte subiungit᷑.
mortis. aliqnͣdo obliuio m̃tis accipit᷑. aliqnͣdo
imitatio diaboli. aliqnͣdo mors carmᷤ. Umbra
enĩ mortis obliuio mͣtis accipit᷑. quia ut̃ superiꝰ
diximꝰ. sicut mors hoc qd interficit agit ut ñ¬

Expanded text:
delectationem mentis inflicta poenitentiae ladelectationem mentis inflicta poenitentiae lamenta transverberant. Possunt etiam per tenebras occulta judicia designari. In luce namque quod videmus agnoscimus; in tenebris vero aut omnino nihil cernimus, aut incerto visu caligamus. Occulta ergo judicia quasi quaedam ante oculos nostros tenebrae sunt, quia perscrutari nequaquam possunt. Unde et de Deo scriptum est: Posuit tenebras latibulum suum . Et quia absolvi non meremur, agnoscimus: sed praeveniente nos divina gratia, per ejus judicia occulta liberamur. Diem igitur tenebrae obscurant, cum flendum nostrae delectationis gaudium, ab illo justae animadversionis radio inscrutabilia ejus judicia misericorditer occultant. Ubi et apte subjungitur: mortis aliquando oblivio mentis accipitur, aliquando imitatio diaboli, aliquando mors carnis. Umbra enim mortis, oblivio mentis accipitur; quia, ut superius dixim
Abbreviated transcription (Latin):
& quoꝵ tecta sunt peccata. Quia gͦ omne
qđ tegitur uelut in tenebris occultatur.
in die extremi iudicii ñ illustratur lumine.
qd ñ discutitur ultione: Actus namq nr̃os
quos tunc iuste punire noluerit. ipsa sibi
aliquomͦ sciens. diuina miscdia abscondit.
In lamine uͦ ostenditur. quicquid tunc in
conspectu omniũ demonstratur. Hic gͦ dies
uertatur in tenebras. ut uidelicet omne qđ
delinquimꝰ. nos ꝑ pęnitentiã feriamꝰ. Nlunc
diem dñs ñ requirat. & lumine ñ illustret.
ut scilicet nobis culpã nrãm ferientib. ipse
hanc extremi iudicii animaduersione non
cuncta penetret. cuncta ꝑstringat. qui quia
ubi est. locus quo fugiatur ñ est. Sed quia¬
correptionis nr̃ȩ fletib placatur. solus ab illo
locũ fugȩ inuenit. qui post ppetratã culpã
nunc se ei in pęnitentia abscondit. Unde &
apte adhuc de hoc delectationis die subiun¬
mortis. Diem ꝓfecto tenebrȩ obscurant. qnͣdo

Expanded text:
et quorum tecta sunt peccata . Quia ergo omne et quorum tecta sunt peccata . Quia ergo omne quod tegitur, velut in tenebris occultatur; in die extremi judicii non illustratur lumine, quod non discutitur ultione. Actus namque nostros, quos tunc juste punire noluerit, ipsa sibi aliquo modo sciens divina misericordia abscondit. In lumine vero ostenditur, quidquid tunc in conspectu omnium demonstratur. Hic ergo dies vertatur in tenebras, ut videlicet omne quod delinquimus, nos per poenitentiam feriamus. Hunc diem Dominus non requirat, et lumine non illustret; ut scilicet nobis culpam nostram ferientibus, ipse hanc extremi judicii animadversione non cuncta penetret, cuncta perstringat. Qui quia ubique est, locus quo fugiatur, non est. correctionis nostrae fletibus placatur, solus ab illo locum fugae invenit, qui post perpetratam culpam nunc se ei in poenitentia abscondit. Unde et apte adhuc de hoc delectationis die subjunnt. --Diem profecto tenebrae obscurant, quando
Abbreviated transcription (Latin):
scendo in suo iam iudicio impunita dere¬
linquit. Hic itaq dies idest hȩc peccati
delectatio a dño ñ requiritur. si animad-¬
uersione spontanea punit᷑ paulo attestan¬
te qui ait. si nosipsos duudicaremꝰ. non
utiq a dñõ iudicaremur. Dõ gͦ diẽ nr̃m
requirere est.contra mentẽ nram suptilit᷑
in iudicio. omẽ qd de culpa gratulatus
mdagare: in qua scilicet requisitionẽ
illũ tunc seueriꝰ ꝑcutit. quem sibi nunc molliꝰ
peꝑcisse dep̾hendit: Bene autem sequitur:
Et ñ illustret lumine: In iudicio nãq dñs
apparens. om̃e qd̃ tunc redarguit. lumine
illustrat. Quasi enĩ sub quadam obscuritate
tegitur. quicquid tunc in memoria iudicis
ñ reuocatur: Scriptũ quippe est. omnia
autẽ quȩ arguuntur: a lumine manifestan¬
tur. Quasi enĩ quȩdã tenebrȩ peccata pęni-¬
tentiũ abscondunt. de quib ꝑ ꝓphetam
dicit᷑: beati quoꝵ remissȩ sunt iniquitates.

Expanded text:
scendo in suo jam judicio impunita derescendo in suo jam judicio impunita dereliquit. Hic itaque dies, id est, haec peccati delectatio a Domino non requiretur, si animadversione spontanea punitur, Paulo attestante qui ait: « Si nosipsos dijudicaremus, non utique a Domino judicaremur . Deo ergo diem nostrum requirere, est contra mentem nostram subtiliter in judicio omne quod de culpa gratulatur indagare; in qua scilicet requisitione illum tunc severius percutit, quem sibi nunc mollius pepercisse deprehendit. Bene autem sequitur: Et non illustret lumine. In judicio namque Dominus apparens, 116 omne quod tunc redarguit, lumine illustrat. Quasi enim sub quadam obscuritate tegitur, quidquid tunc in memoriam judicis non revocatur. Scriptum quippe est: Omnia autem quae arguuntur, a lumine manifestantur . Quasi quaedam tenebrae peccata poenitentium abscondunt, de quibus per Prophetam dicitur: Beati quorum remissae sunt iniquitates,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetrationis ruit. Sollerter gͦ uigilandũ
est. ut cũ blandiri culpa inchoat. ad qnͣtum
interitũ mens trahatur agnoscat. Unde
cũ culpa in ipso delectationis exordio ad
quẽ ꝑditionis fine̾ rapuit uidetur. In tene¬
bras diẽ uertimꝰ. cũ nosmetipsos districte
punientes. ipsa delectationis prauȩ blan¬
dimenta. ꝑ districta pęnitentiȩ lamenta
cruciamꝰ. cũ flendo insequim᷑ quicquid
in corde tãcito ex delectatione peccamꝰ.
Quia enĩ fidelis quisq cogitationes in ui-¬
dicio exquiri subtiliter ñ ignorat. paulo
attestante qui ait. inter se inuice̾ cogitati-¬
onũ accusantiũ. aut etiã defendentium.
semetipsũ introrsus discutiens ante iudiciũ
uehementer examinat. ut districtꝰ iudex
eo etiã tranquillus ueniat. quo reũ suũ
quẽ discutere appetit. iam ꝓ culpa punitũ
cernit. Unde & recte subiungitur. Non¬
iudicando discutit. ñ requiret quȩ igno¬

Expanded text:
perpetrationis ruit. Solerter ergo vigilandum perpetrationis ruit. Solerter ergo vigilandum est, ut cum blandiri culpa inchoat, ad quantum interitum mens trahatur, agnoscat. Unde cum culpa in ipso delectationis exordio, ad quem perditionis finem rapiat, videtur. In tenebras diem vertimus, cum nosmetipsos districte punientes, ipsa delectationis pravae blandimenta per districta poenitentiae lamenta cruciamus, cum flendo insequimur quidquid in corde taciti ex delectatione peccamus. Quia enim fidelis quisque cogitationes in judicio exquiri subtiliter non ignorat, Paulo attestante, qui ait: Inter se invicem cogitationum accusantium, aut etiam defendentium ; semetipsum introrsus discutiens, ante judicium vehementer examinat, ut districtus judex eo jam tranquillius veniat, quo reatum suum, quem discutere appetit, jam pro culpa punitum cernit. Unde et recte subjungitur: judicando discutit, non requirit quae igno
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si aꝑte. dicat. sicut delinquentes obitis.
Unde & paulꝰ ait. cum sit inter uos zelus &
contentio. ñne carnales estis. & scđm ho-¬
minẽ ambulatis. Ac si dicat. qui discor¬
des mentes ducitis. ñ ne adhuc ex rep̾hen¬
sibili humanitate peccatis.: Homo per
infirmitatẽ sicut scriptũ est. maledictꝰ qui
spem suã ponit in homine. Ac si aperte
diceret. in infirmitate. Homo gͦ in die na¬
scitur. sed in nocte concipitur: qͥa nequa ꝗͣ a
delectatione peccati rapitur. nisi priꝰ per
uoluntarias mentis tenebras infirmetur.
Ante enĩ cecus in mente fit. & post modũ
se reꝓba delectatione substernit. Dicat gͦ
pereat dies in qua natus sũ. & nox in qua
dictũ est conceptꝰ est homo. idest pereat
delectatio quȩ in culpa homine̾ rapuit.
pereat incauta mentis infirmitas. quȩ usq
ad tenebras praui consensus excȩcauit
homo enĩ dum blandimenta delectationis
caute. ñ pspicit. etiã in noctẽ nequissimȩ

Expanded text:
Ac si aperte dicat: Sicut delinquentes obibitis. Ac si aperte dicat: Sicut delinquentes obibitis. Unde et Paulus ait: Cum sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Ac si dicat: Qui discordes mentes ducitis, nonne adhuc ex reprehensibili humanitate peccatis? Homo per infirmitatem dicitur, sicut scriptum est: Maledictus homo, qui spem suam ponit in homine . Ac si aperte diceret, in infirmitate. Homo ergo in die nascitur, sed in nocte concipitur, quia nequaquam a delectatione peccati rapitur, nisi prius per voluntarias mentis tenebras infirmetur. Ante enim caecus in mente fit, et postmodum se reprobae delectationi substernit. Dicatur ergo: Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est, Conceptus est homo: id est, pereat delectatio, quae in culpam hominem rapuit, pereat incauta mentis infirmitas, quae usque ad tenebras pravi consensus excaecavit. Homo enim dum blandimenta delectationis caute non perspicit, etiam in noctem nequissimae
Abbreviated transcription (Latin):
tempore passurũ se dñs nuntiabat. cum p
psalmistã quasi ex p̃terito diceret: usq ad
noctẽ increpuerunt me renes mei. Potest
autẽ ꝑ diem peccati delectatio. ꝑ noctẽ uͦ
cecitas mentis intelligi. ꝑ quã se homo pati¬
tur in culpȩ ꝑpetratione ꝓsterm. Optat
gͥ pire diem. ut om̃e qd blandiri culpa cer-¬
nitur. uigore iusticiȩ interueniente destru
atur. Optat etiã pire noctẽ. ut qđ cȩcata
mens etiã ꝑ consensum ꝑpetrat. animaduer¬
sione penitentiȩ extinguat: Sed quȩrendũ
nobis est. cur in die homo natꝰ dicitur. in
nocte conceptus. Scriptura sacra trib mo-
dis hominẽ appellat. scilicet aliqndo ꝑ na-¬
turã. aliqnͣdo ꝑ culpã. aliqnͣdo ꝑ infirmita¬
tem. Homo quippe ꝑ naturã dicitur. sicut
scriptũ est: faciamꝰ hominẽ ad imaginem
& similitudinẽ nram: Nomo ꝑ culpã sicut
scriptũ est. ego dixi dii estis. & filii excelsi
om̃s. uos autẽ sicut homines moriemini.

Expanded text:
tempore passurum se Dominus nuntiabat, cum per tempore passurum se Dominus nuntiabat, cum per Psalmistam quasi ex praeterito diceret: Usque ad noctem increpuerunt me renes mei . Potest autem per diem, peccati delectatio, per noctem vero caecitas mentis intelligi, per quam se homo patitur in culpae perpetratione prosterni. Optat igitur perire diem, ut omne quod blandiri culpa cernitur, vigore justitiae interveatur. Optat etiam perire noctem, ut caesata mens etiam per consensum perpetrat, animadversione poenitentiae exstinguat. Sed quaerendum nobis est cur in die homo natus dicitur, in nocte autem conceptus. Scriptdis hominem appellat, scilicet aliquando per naturam, aliquando per culpam, aliquando per infirmitatem. Homo quippe per naturam dicitur, sicut scriptum est: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Homo per culpam, sicut scriptum est: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes; vos autem sicut homines moriemini .
Abbreviated transcription (Latin):
si ab irruptione cessaret. Pensat namq de
quo loquitur. & ppendit qđ prauo spui qͣsi
lucra nobis dedisse fuerat. si damna non
intulisset: Sic nos de latronib loquim᷑. quia
eo qd in usu p̾sentis uitȩ recognoscimꝰ. mora
quanta in reb ꝓsperis fiducia subleuet᷑ uel
quanta ex aduersis ꝑturbatione. frangatur.
ad illũ quẽ habere in paradiso potuit incõ¬
mutabilitatis statu᷑ mente. recurrit. & mor¬
talitatis lapsũ ꝑ ꝓspera & aduersa uariantẽ.
qua despicabilem cerneret. maledicendo
declarauit dicens. Pereat dies in qua natꝰ
sum. & nox in qua dictũ est. conceptꝰ ẽ homo.
Quasi dies quȩdam est. cũ mundi huiꝰ ꝓspe-¬
ritas arridet. sed dies iste. in noctem dẽsinit.
quia sepe temporalis ꝓsperitas. ad tribula¬
tionis tenebras ꝑducit. Hunc ꝓsperitatis
diem ꝓpheta despexerat cũ dicebat: diem
hominis nꝰ concupiui. tu scis: Hane tribula¬
tionis noctẽ. postremo in carnationis suȩ̨

Expanded text:
si ab irruptione cessaret. Pensat namque de si ab irruptione cessaret. Pensat namque de quo loquitur, et perpendit quod pravo spiritui quasi lucra nobis dedisse fuerat, si damna non intulisset. Sic nos de latronibus loquimur, quia eo quod in usu praesentis vitae recognoscimus, moralquanta in rebus prosperis fiducia sublevetur, vel quanta ex adversis perturbatione frangatur, ad illum, quem habere in paradiso potuit, incommutabilitatis statum mente recurrit, et mortalitatis lapsum per prospera et adversa variantem, quam desdeclaravit, dicens: Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo . Quasi dies quaedam est, cum mundi hujus prosperitas arridet. Sed dies iste in noctem desinit, quia saepe temporalis prosperitas ad tribulationis tenebras perducit. Prosperitatis diem propheta despexerat, cum dicebat: Diem hominis non concupivi, tu scis . Tribulationis noctem postremo incarnationis suae