comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mo cantatur. Quam multi enim sonant
uoce : et corde muti sunt: & quam multi
tacent labiis & clamant affectii. quia ad cor
hominis aures dĩ Sicut atires corporis ad
os hominis. sic cor hominis ad aures dĩ. Mul¬
ti clauso ore exaudiuntur: & multi in mag¬
nis clamoribus non exaudiuntur. affectib
orare debemus: & dicere multum pere¬
grinata . ẽ. anima mea: Cumhis qui oderant
pacem eram pacificus Quid enim aliud
dicimus istis hereticis : Nisi: cognoscite
pacem. a mate pacem: Iustos uos dicitis:
si iusti essetis. interpaleas grana gremnna¬
retis. Nam quia sunt grana incatholica:
et uera grana sunt: ideo tolerant paleam:
donec uentiletur area: quia inter paleã
clamant. heume quod in colatus m̃s longin¬
quus factus.ẽ in habitaui cum tabernaculis
caedar In habitaui inquit cumpalea. Sed
quomodo de palea multus fumus exit. sic
de caedar tenebrae in habitaui cum habitan¬
tib caedar multũ peregrinata ẽ. anima

Expanded text:
mo cantatur. Quam multi enim sonant mo cantatur. Quam multi enim sonant voce, et corde muti sunt? Et quam multi tacent labiis, et clamant affectu? Quia ad cor hominis aures Dei: sicut aures corporis ad os hominis, sic cor hominis ad aures Dei. Multi clauso ore exaudiuntur, et multi in magnis clamoribus non exaudiuntur. Affectibus orare debemus, et dicere, «Multum peregrinata est anima mea: cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Quid enim aliud dicimus istis haeriticis, nisi, Cognoscite pacem, amate pacem? Justos vos dicitis. Sed si justi essetis, inter paleam grana gemeretis. Nam quia grana sunt in Catholica, et vera grana sunt; ideo tolerant paleam, donec ventiletur area; quia inter paleam clamant, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Inhabitavi, inquit, cum paleis. Sed quomodo de palea multus fumus exit, sic de Cedar tenebrae. «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar: multum peregrinata est anima
Abbreviated transcription (Latin):
exercemur: ut redeamus A caritate si cada¬
mus : in terram marcescimus. & putrescimus:
Iste autẽ qui ceciderat: descensũ ẽ adeũ: ĩ¬
ut ascender&. Et intendens tempus pere¬
grinationes suae : dixit se peregrinari cum
tabernaculis caedar. Quare. Quia multũ
peregrinata .ẽ. anima mea Ibi peregrinat᷑.
ubi ascendit. Non corpore peregrinatur.
non corpore ascendit Sedubi ascendit.
A scensiones inquit incorde. Si ergo ascen¬
dit incorde: non ascendit perascensiones
cordis: nisi anima quae peregrinatur: Sed
donec perueniat : multũ peregrinata. ẽ.
probare quam uera cantetis: nisi coepe¬
ritis facere quod cantatis: Quantum libet
illud dicam: quomodolib& exponam: qua¬
lib cumq uerbis uerbis uersem: non intrat
incor eius: in quo non . ẽ. opus eius Incipite
Agere & uidete quidloquamur. Tunc
ad singula uerba la crimae profluent: tunc
psalmus cantatur & fecit cor quod inpsal¬

Expanded text:
exerceamur, ut redeamus ad charitatem. Si cadaexerceamur, ut redeamus ad charitatem. Si cadamus in terram, marcescimus et putrescimus. Iste autem qui ceciderat, descensum est ad eum, ut ascenderet. Intendens tempus peregrinationis suae, dixit se peregrinari in tabernaculis Cedar. Quare? Quia «multum peregrinata est anima mea.» Ibi peregrinatur, ubi ascendit. Non corpore peregrinatur, non corpore ascendit. Sed ubi ascendit? «Ascensiones,» inquit, «in corde.» Si ergo ascendit in corde, non ascendit per ascensiones cordis nisi anima quae peregrinatur. Sed donec perveniat, «multum peregrinata est probare quam vera cantetis, nisi coeperitis facere quod cantatis. Quantumlibet illud dicam, quomodolibet exponam, qualibuscumque verbis versem, non intrat in cor ejus in quo non est opus ejus. Incipite agere, et videte quid loquamur. Tunc ad singula verba lacrymae profluunt, tunc Psalmus cantatur, et facit cor quod in Psal
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. quiꝑtinent adisaac: inter illosuiu̾nt.
qui pertinent adismahel. Isti sursũ uolunt
ascendere: illi deorsũ uolunt premere:
lsti uolare uolunt addmñ: illi conantur
pennas euellere. Namq apud apostolum
ita dicitur. Sed sicut tunc qui scđm carnẽ
natus erat. per sequebatur eum qui scđm
sp̃m: ita & nunc Sp̃uales ergo. persecutio¬
nem patiuntur acarnalibus. Sed quid di¬
cit scriptura: eice ancillam et filiũ eius
Non enim heres erit filius ancille: cũ filio
meo isaãc. Sedhoc quod dicit eice: quando
orit  quando area coeperit uentilari:
Modo autẽ antequam eiciatur.: dicit. Heu
me quod in colatus meus longinquus factus
.ẽ: in habitaui cum tabernaculis caedar:
corporalem intelligeres: animam dixit
peregrinari: Corpus peregrinatur locis.
anima peregrinatur affectibus. Si amaue¬
ris terram peregrinaris adõ: Si a maueris n ͨ¬
dm̃: Ascendes ad eum. In caritate dĩ & ꝓximi

Expanded text:
id est, qui pertinent ad Isaac, inter illos vivunt, id est, qui pertinent ad Isaac, inter illos vivunt, qui pertinent ad Ismael. Isti sursum volunt ascendere, illi deorsum volunt premere: isti volunt volare ad Deum, illi conantur pennas evellere. Namque apud Apostolum ita dicitur: «Sed sicut tunc, qui secundum carnem natus erat, persequebatur eum qui secundum spiritum; ita et nunc.» Spirituales ergo persecutionem patiuntur a carnalibus. Sed quid dicit Scriptura? «Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac» . Sed hoc quod dicit, «Ejice,» quando erit? Quando area coeperit ventilari. Modo autem antequam ejiciatur, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» corporalem intelligeres, animam dixit peregrinari. Corpus peregrinatur locis, anima peregrinatur affectibus. Si amaveris terram, peregrinaris a Deo: si amaveris Deum, ascendis ad Deum. In charitate Dei et proximi
Abbreviated transcription (Latin):
buncdantiã filiorũ. fecunditatẽ fructuum.
Om̃a ista. promissiones sunt terrenę: infi¬
gura sp̃ualit̃ intelliguntum: quomodo hirł
inumbra isaac in luce Si ergo ismahel in
umbra : non mirũ quia ibi tenebrȩ Pingui¬
ores enim umbrae : tenebrae sunt Ergo is¬
mahel intenebris: isaãc in luce. Quicumq
hic etiam in ȩcclesia terrenã felicitatẽ
quȩrunt ado: adhuc ad ismahel pertinent
Ipsi sunt qui contradicunt sp̃ualibus profi¬
cientib & detrabunt illis. & habent labia
iniqua et linguas sub dolas Contra quos ro¬
gauit iste ascendens. et appositi sunt ei car¬
bones desolatorii. et sagiitae potentis acutȩ.
Inter illos enim adhuc uiuit: donec totã
area uentiletur. Ideo dixit. in habitaui cũ
tabernaculis caedar. Nam et ipsa taberna¬
cula ismahel : caedar dicta sunt. Sic habet
liber geneseos sic habet. quod caedar adis¬
mahel pertinet. Ergo isaac cumismahel:

Expanded text:
bundantiam filiorum, fecunditatem frugum. bundantiam filiorum, fecunditatem frugum. Omnia ista promissiones sunt terrenae. In figura spiritualiter intelliguntur, quomodo Jerusalem in umbra, Isaac in luce. Si ergo Ismael in umbra, non mirum quia ibi tenebrae. Pinguiores etenim umbrae tenebrae sunt. Ergo Ismael in tenebris, Isaac in luce. Quicumque hic etiam in Ecclesia terrenam felicitatem quaerunt a Deo, adhuc ad Ismael pertinent. Ipsi sunt qui contradicunt spiritualibus proficientibus, et detrahunt illis, et habent labia iniqua et linguas subdolas. Contra quos rogavit iste ascendens, et appositi sunt ei carbones desolatorii, et sagittae potentis acutae. Inter illos enim adhuc vivit, donec tota area ventiletur: ideo dixit, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Nam et ipsa tabernacula Ismael, Cedar dicta sunt. Sic habet liber Geneseos; sic habet, quod Cedar ad Ismael pertinet . Ergo Isaac cum Ismael;
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus. & adimaginẽ duorũ testamentorũ
dicit. Unus exancilla erat : alter delibera:
Exancilla is mael erat: Delibera sara quem
suscepit ex desperatione perfidem: isa ac
erat. Vterq ex semine abrahȩ. sed non
uterq heres abrahȩ De abraham natus unus.
sed tamen non hereditati. Alter & iam heres.
Non solũ filius: sed & heres. In his mael sunt
om̃s quicarnaliter colunt dm̃. Ad ipsos enim.
uetus testamentũ pertinet. Quia sic dixit
apostolus. Sublege uolentes. eẽ. legem non
audistis. Scriptum . ẽ. enim. quod ab raham
duos filios habuit: unũ de ancilla: & unum
delibera. quae sunt in allegoria haec sunt.
duo testamenta Quae duo testamenta.
Unum uetus alterũ nouum. Uetus testam̃¬
tum adõ: & nouum testamentũ adõ: quomo
do abraham. et ismahel &isaac sed ismahel
hierusalẽ. terrã palestinã. regnũ terrenũ
salutẽ terrenam. hostiũ subiugationẽ. ha¬

Expanded text:
Apostolus, et ad imaginem duorum testamentorum esse Apostolus, et ad imaginem duorum testamentorum esse dicit: unus de ancilla erat, et alter de libera. Ex ancilla, Ismael erat; de libera Sara, quem suscepit ex desperatione per fidem, Isaac erat. Uterque ex semine Abrahae, sed non uterque haeres Abrahae. De Abraham natus unus, sed tamen non haereditat: alter etiam haeres; non solum filius, sed et haeres. In Ismael sunt omnes qui carnaliter colunt Deum. Ad ipsos enim et vetus testamentum pertinet: quia sic dixit Apostolus, «Sub Lege volentes esse, Legem non audistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera; quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo testamenta.» Quae sunt duo testamenta? Unum vetus, et alterum novum. Vetus testamentum a Deo, et novum testamentum a Deo; quomodo de Abraham et Ismael et Isaac. Sed Ismael Jerusalem, terrenam Palaestinam, regnum terrenum, salutem terrenam, hostium subjugationem, a
Abbreviated transcription (Latin):
ipse unus homo dicit. a finibus terrae ad te
clamaui. cum angeretur cor meũ. Huius
ergo hominis longinqua peregrinatio. fac¬
ta .ẽ. inter malos. & tamquã sidiceretur illi
Cum quib ergo habitas ut gemas. peregri
natio mea longinqua facta .ẽ. Sed quid sicũ
bonis: si cumbonis. e& non diceret heu me
Heu uox .ẽ. miseriae . uox .ẽ. calamitatis &
infelicitatis. Sed tamen in spe: quia iam uel
gemere dȩdicit. Multi enim et miserist᷑¬
& non gemunt. & peregrinantur. et redire
nolunt. Iste iam uolens redire. cognoscit
infelicitatẽ peregrinationis suae. Quia cog¬
nouit illam. redit & ascendere incipit
quia canticũ graduũ coepit cantare. Ubi
ergo gemit: & interquos in habitat In¬
habitaui cum tabernaculis caedar. Uer¬
bum hoc quia hebreum. ẽ. procul dubio
ex interp̃tatione uerborũ hebreorũ : tene¬
bras significat interpretatũ Cȩdar latme
tenebre dicuntur. Nostis aute duos filios
habuisse abraham. Quos quidem commemorat

Expanded text:
ipse unus homo dicit, «A finibus terrae ad te clamavi, dum angeretur cor meum» . Hujus ergo hominis longinqua peregrinatio facta est inter malos. Et tanquam diceretur illi, Cum quibus ergo habitas, ut gemas? «Peregrinatio,» inquit, «mea longinqua facta est.» Sed quid, si cum bonis esset? Si cum bonis esset; non diceret, «Heu me!» Heu, vox est miseriae, vox est calamitatis et infelicitatis; sed tamen in spe, quia jam vel gemere didicit. Multi enim et miseri sunt, et non gemunt, et peregrinantur, et redire nolunt. Iste jam volens redire, cognoscit infelicitatem peregrinationis suae: quia agnovit illam, redit; et ascendere incipit, quia Canticum graduum coepit cantare. Ubi ergo gemit, et inter quos habitat? «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Verbum hoc quia hebraeum est, procul dubio ex interpretatione nominum hebraeorum, Tenebras significat. Interpretatum Cedar latine, Tenebrae dicuntur. Nostis autem duos filios habuisse Abraham, quos quidem commemorat
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. aedificatur ut ciuitas. Adhuc potest:
illa corporalis intelligi. Quid si enim ex¬
istat aliquis et dicat. iam quidẽ cum ista
dicerentur temporibus dauid. et ista cane¬
rentur. erat ciuitas illa perfecta: sed
uidebat in sp̃u ruiturã. & iterũ aedifican¬
dam: expugnata ẽ. enim illa ciuitas: &
factus ẽ. transitus in babyloniã. populi
captiuati & dicta .ẽ. inscripturis trans migra¬
tio in babyloniam. Et prophetauit hieremias
post septuaginta annos captiuatis. aedificari
posse illã ciuitatẽ quae destructa erat. ade¬
bellantibus: forte ait aliquis hoc. Uidebat
dauid in sp̃u ruiturã ciuitatẽ hierusalem.
adebellantibus. & iterũ post septuaginta
annos aedificari. etideo dixit hirł quae
aedificatur ut ciuitas. Noli ergo putare ⁊¬
illam ciuitatẽ. ẽẽ. dictã: quae constat exscĩs

Expanded text:
ivitas aedificatur;» adhuc potest illa corporalis intelligi. Quid si enim existat aliquis et dicat: Jam quidem et cum ista dicerentur temporibus David, et ista cancrentur, erat civitas illa perfecta; sed videbat in spiritu ruituram, et iterum aedificandam. Expugnata est enim illa civitas, et factus est transitus in Babyloniam populi captivati, et dicta est ista in Scripturis, transmigratio in Babyloniam. Et prophetavit Jeremias, post septuaginta annos captivitatis aedificari posse illam civitatem quae destructa erat a debellantibus . Forte ait aliquis: Hoc videbat David in spiritu, ruituram civitatem Jerusalem a debellantibus, et iterum posse post septuaginta annos aedificari; et ideo dixit, «Jerusalem quae aedificatur ut civitas:» noli ergo putare illam civitatem esse dict
Abbreviated transcription (Latin):
qui sum. et adiecit etait. Dices itaq filus
ifrł. Qui .ẽ. misit me aduos. Ecce id ipsũ:
egosũ quisum. Quid ẽ. misit me aduos non
potest capere. multum . ẽ. intelligere. mul¬
tum .ẽ. ad prehendere. Retine quod prote
factus . ẽ. quen non posses capere. Retine
carnẽ xp̃i in qua leueris egrotus. & a uul¬
neribus latronũ semiuius relictus. ut ad sta¬
bulũ perducereris et ibi sanareris. Et curra¬
mus ad domũ dñi. et peruenianus ad ciuita¬
tem ubi stent pedes nr̃i. ciuitatẽ quȩ ȩdificat᷑
ut ciuitas cuius participatio eius in id¬
sum. Quid enim debestenere : quod prote
.ẽ. informa dĩ. ubi non rapinã arbitratus ẽ.
ẽẽ. aequalis dõ: ubi est idipsũ : Ut autẽ¬
tu efficiaris particeps inidipsũ. factus. ẽ. enĩ¬

Expanded text:
qui sum;» et adjecit et ait, «Dices itaque filiis qui sum;» et adjecit et ait, «Dices itaque filiis Israel, Qui est, misit me ad vos.» Ecce «idipsum, Ego sum qui sum, Qui est, misit me ad vos.» Non potes capere; multum est intelligere, multum est apprehendere. Retine quod pro te factus est, quem non posses capere. Retine carnem Christi, in quam levabaris aegrotus, et a vulneribus latronum semivivus relictus, ut ad stabulum perducereris , et ibi sanareris. Ergo curramus ad domum Domini, et perveniamus ad civitatem ubi stent pedes nostri; civitatem «quae aedificatur ut civitas, cujus participatio ejus in idipsum.» Quid enim debes tenere? Quod pro te est in forma Dei. Ubi non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo , ibi est idipsum. Ut autem efficiaris tu particeps in idipsu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ciuitas. cuius participatio eius inidipsum.
lam modo fr̃s. quisquis erigit aciem mentis.
quisquis deponit caliginẽ carnis: quisquis
Fr̃s si potestis intelligite ad ipsũ: Nam ego
quicquid aliud dixero: non dico idipsum.
Conemur tamen quibusdam uicinitatibus
uerborũ et significationũ. perdocere in fir¬
mitatẽ mentis. ad cogitandum idipsum.
Quid .ẽ. id ipsum: quod semꝑ eodẽ modo
.ẽ quod non modo aliud. et modo aliud est.
Quid .ẽ. ergo id ipsũ: Nisi quod .ẽ. Quid
.ẽ. quod .ẽ quod act̾nũ .ẽ. Nam quod sẽꝑ
aliter atq aliter .ẽ. non .ẽ. quia non manet
Non omnino non .ẽ. sed non summe .ẽ. Et
quid .ẽ. quod .ẽ. Nisi ille quiquando mit¬
tebat moysen dixit illi: egosũ quisum:
Quid .ẽ. hoc: nisi ille cui cum diceret fa¬
mulus eius. ecce mittis me. si dixerit mihi
populus quiste misit. quid dicam ei: Nom̃
suũ non uoluit aliud dicere. quam ego sũ

Expanded text:
ut civitas. Cujus participatio ejus in idipsum.» ut civitas. Cujus participatio ejus in idipsum.» Jam ergo, fratres, quisquis erigit eciem mentis, quisquis deponit caliginem carnis, quisquis Fratres, si potestis, intelligite «idipsum.» Nam et ego quidquid aliud dixero, non dico «idipsum.» Conemur tamen quibusdam vicinitatibus verborum et significationum perducere infirmitatem mentis ad cogitandum «idipsum.» Quid est «idipsum?» Quod semper eodem modo est; quod non modo aliud, et modo aliud est. Quid est ergo «idipsum,» nisi, quod est? Quid est quod est? Quod aeternum est. Nam quod semper aliter atque aliter est, non est, quia non manet: non omnino non est, sed non summe est. Et quid est quod est, nisi ille qui quando mittebat Moysen, dixit illi: «Ego sum qui sum?» Quid est hoc, nisi ille qui cum diceret famulus ejus, «Ecce mittis me: si dixerit mihi populus, Quis te misit? quid dicam ei?» nomen suum noluit aliud dicere, quam, «Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
ut tollat totam dubitationẽ. Ait enim.
quam uidetis stare corporeis parietibus
erectã. Non. sed hirł quae aedificatur
ut ciuitas. Quare nonciuitas. sed ut ciui¬
tas: Nisi quia ista structura parietũ
quae erat in hierusalẽ. uisibilis ciuitas erat
sicut proprie dicitur ab omnib ciuitas: illa
autẽ aedificatur tamquam ciuitas Quia
et illi qui in eã intratit. uiui tamquã lapideᷤᷤ
sunt. non enim uere lapidessunt. Sicut illi
ut lapides non lapides. sic illa ut ciuitas non
ciuitas. Quia dixit aedificatur: nomine
aedificii structuram conpagemque corporũ
atq parietũ uoluit intelligi. Nam ciuitas.
proprie in hominibus habitantib intelligi¬
tur. Sed manifestauit nobis ciuitatẽ se ur¬
bem dixisse. quia dixit aedificatur. Ee quia
aedificiũ sp̃uale similitudinẽ habet quan¬
dam adaedificiũ corporabe. ideo aedificat᷑
ut ciuitas. Seddicat quod sequitur. auferat
omnẽ dubitationẽ. quia non carnalit̾ debe¬
mus accipere hierusale quae aedificatur

Expanded text:
Ait enim, stam, inquit, quam videtis stare corporeis parietibus erectam? Non; sed «Jerusalem quae aedificatur ut civitas.» Quare non civitas, sed «ut civitas;» nisi quia ista structura parietum, quae erat in Jerusalem, visibilis civitas erat, sicut proprie dicitur ab omnibus civitas: illa autem aedificatur tanquam civitas, quia et illi qui in eam intrant, «tanquam vivi lapides» sunt; non enim vere lapides sunt? Sicut illi ut lapides, non lapides; sic illa «ut civitas,» non civitas; quia dixit, «aedificatur.» Nomine quippe aedificii, structuram compagemque corporum atque parietum voluit intelligi. Nam civitas proprie in hominibus habitantibus intelligitur. Sed manifestavit nobis civitatem se urbem dixisse, quia dixit, «aedificatur.» Et quia aedificium spirituale similitudinem quamdam habet aedificii corporalis, ideo «aedificatur ut civitas.» 5. Sed dicat quod sequitur, et auferat omnem dubitationem, quia non carnaliter debemus accipere, «Jerusalem quae aedificatur
Abbreviated transcription (Latin):
parte. eẽ: et non eam cognouerit diffusam
toto orbe terrarũ : et crediderit eis quidi
audistis cum euangeliũ legerctur: cum
ille totũ orbem emerit qui tantũ pretiũ
dedit. ille tamquam in proximo scandalitat᷑.
aluna uritur. Quisquis igitur errat in ipsa
sub stantia ueritatis: asole uritur et ꝑdiem
uritur. quia in ipsa sapientia errat dequa
dictum .ẽ dies diei cructuat uerbũ. Unde
dicit et apostolus. Spiritalib spiritalia cõ¬
parantes. Dies diei eructuat uerbũ spiri

Expanded text:
parte esse, et non eam cognoverit diffusam parte esse, et non eam cognoverit diffusam toto orbe terrarum, et crediderit eis qui diaudistis cum Evangelium legeretur; cum ille totum orbem emerit, quia tantum pretium dedit: ille tanquam in proximo scandalizatur; a luna uritur. Quisquis ergo errat in ipsa substantia veritatis, a sole uritur, et per diem uritur; quia in ipsa sapientia errat, de qua dictum est, «Dies diei eructat verbum:» unde dicit et Apostolus, «Spiritualibus spiritualia comparantes.
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce hoc de temptationib dixi. intendite
quid sequatur. Protegĩte dñs suꝑ manũ
dexterae tuae. Dixi et quod arbitror
recognouistis. Si enim non recognouissetis.
& descripturis recognouissetis: non uocib
ur̃is intellectũ urm mihi significaretis.¬
Ergo quia intellexistis fr̃s. uidete quid sequi¬
tur. quare protegatte dñs & suꝑ manũ dex¬
terae tuae id .ẽ. suꝑ ipsam fidem. inqua po¬
testatẽ accepimus. eẽ. filii dĩ. & . ee. ad dex¬
teram. Quare oportet ut protegat dnis
Propt̾ scandala. Vnde sunt scandala: De
duob timenda sunt scandala. quia et duo
sunt praecepta. in quibus tota lex pendet
& prophetȩ. Dilectio dĩ & dilectio ꝓximii.
Propt᷑ dm̃ in dõ proximus diligitur. ds̃
autẽ propt̃ diñ. Indõ intelligitur. figura¬
te dictus sol. In ecclesia intelligitur figura¬
te dicta luna. Quisquis potest errare: ut
aliud dedõ credat quamoportet: noncre
filio: aut minus in sp̃u sc̃o.: quam in patre
quis rursus putauerit ȩcolesiam in una

Expanded text:
Ecce hoc de tentationibus dixi: intendite quid sequatur. «Protegat» «te Dominus super manum dexterae tuae.» Dixi, et, quod arbitror, recognovistis. Si enim non recognovissetis, et de Scripturis non recognovissetis, non vocibus vestris intellectum vestrum mihi significaretis.Ergo quia intellexistis, fratres, videte quid sequitur; quare protegat Dominus et super manum dexterae, id est, super ipsam fidem, in qua potestatem accepimus esse filios Dei, et esse ad dexteram: quare oportet ut protegat Dominus? Propter scandala. Unde sunt scandala? De duobus timenda sunt scandala, quia et duo sunt praecepta in quibus tota Lex pendet et Prophetae, dilectio Dei et proximi .propter proximum diligitur, Deus autem propter Deum. In Deo, intelligitur figurate dictus sol: in Ecclesia, intelligitur figurate dicta luna. Quisquis potest errare, ut aliud de Deo credat quam oportet, non cre in Filio, aut minus in Spiritu sancto quam in Patre quis rursus putaverit Ecclesiam in una
Abbreviated transcription (Latin):
ligi congruentius. nisi ut intelligamus manũ
cextre. potestatẽ quam tibi dedit ds̃. ut si
ad sinistram: erunt autẽ om̃s filu boni: ad
dexxtram. & quid eis dicitur Uenite be¬
nedicti patris mei. percipite regnũ. quod
uobis paratum .ẽ. ab origine mundi. Ut aut̃
sis adextris: id ẽ. ut possis dici filius: potes¬
tatẽ accepisti. Quam potestatẽ Dequa
dicit ioł s dedit eis potestatẽ filios dĩ fieri.
Vnde accepisti hauc potestatẽ  c̃redentib

Expanded text:
ligi congruentius, nisi ut intelligamus manum ligi congruentius, nisi ut intelligamus manum dexterae, potestatem quam tibi dedit Deus, ut siad sinistram; erunt autem omnes filii boni ad dexteram, quibus dicetur: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» . Ut autem sis ad dexteram, id est, ut possis Dei filius fieri, potestatem accepisti. Quam potestatem? De qua dicit Joannes, «Dedit eis potestatem filios Dei fieri.» Unde accepisti hanc potestatem?
Abbreviated transcription (Latin):
ds. Ueniamus nunc ad illud quod ait psalmus.
Dñs tegumentũ tuũ. suꝑ manũ dexterȩ tuȩ
Manũ potestatẽ dicit. unde probamus qr
& manus dĩ potestas dĩ dicta. ẽ Nam dia¬
bolus qui temptauit iob hoc ait dõ. Mitte
manũ tuam: & tange omnia quae habet.
testatẽ : Euidentius audi frat̃. neforte car¬
nali sensu adhuc cogites. quia membris dis¬
tinctus .ẽ. ds Audi euident̃. quomodo di¬
catur manus. potestas. Att quodam loco
scriptura. Mors & uita. in manib linguę:
Nouimus linguas Frusta quȩdã carnis truȩ in
ore mouentur. et ꝑcutiendo palatũ & den¬
tes. distingunt sonos quibus loquimur.
Ostendantur mihi manus linguę: Lingua
ergo non habet manus: sed habet manus:
Quaesunt manus linguae potestas linguȩ
Quid ẽ. mors & uita in manibus linguȩ ̃
Exore tuo iustificaberis. et exore tuo con¬
dem naberis. Ergo simanus potestas: quid
.ẽ. manus dextere .& Nihil arbitror intel¬

Expanded text:
Deus. 11. Veniamus nunc ad illud quod ait Psalmus: Deus. 11. Veniamus nunc ad illud quod ait Psalmus: «Dominus tegumentum tuum super manum dexterae tuae.» Manum potestatem dicit. Unde probamus? Quia et manus Dei, potestas Dei dicta est. Nam diabolus, qui tentavit Job, hoc ait Deo: «Mitte manum tuam, et tange omnia quae habet; testatem? Evidentius audi, frater, ne forte carnali sensu adhuc cogites quia membris distinctus est Deus; audi evidenter quomodo dicatur manus potestas. Ait quodam loco Scriptura: «Mors et vita in manibus linguae» . Novimus linguas frustra quaedam carnis; in ore moventur, et percutiendo palatum et dentes, distinguunt sonos quibus loquimur: ostendantur mihi manus linguae. Lingua ergo non habet manus, et habet manus. Quae sunt manus linguae? Potestas linguae. Quid est, «Mors et vita in manibus linguae? Ex ore tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis» . Ergo si manus potestas, quid est manus dexterae? Nihil arbitror intel
Abbreviated transcription (Latin):
contemnebant: ille de sinistra terrebat.Quia
illi dextram eius timere non poterant: non¬
dũ enim xp̃o crediderant. Quid ergo
dextrã amplectitur. sinistra subcapite est.
Quid .ẽ. nesciat sinistra tua quid faciat dex¬
tera tua. Id .ẽ. quando facis opus bonum:
propt᷑ uitam aet̾nam fac. Nam si opus bonũ
in terra propterea feceris. ut terrena tibi a¬
bundent: scit sinistra tua quid faciat dexte¬
ra tua. miscuisti dexteram sinistre Noli
facere. nisi propt̃̾ uitam ȩternam. Ideo fac&
securus facies hoc enim mandauit ds. Si propt̾
solas res humanas et solam istam uitã facis
quod facis: sinistra sola operatur. Si autem
propt̃ uitam &ernam operaris: dextra sola
operatur. S̾i autẽ habes intentionẽ ad uitam
ȩt̃nam. sed subripit tibi cupiditas uitae tẽ¬
poralis. ut ad tendas &iam ista quando facis
bonũ opus ut hic tibi aliquid retribuatur.
misc& se sinistra operibus dextrę. Hoc uetat

Expanded text:
contemnebant illi, et de sinistra terrebat ille: quia contemnebant illi, et de sinistra terrebat ille: quia illi dexteram ejus timere non poterant; nondum enim Christo crediderant. Quid ergo, si dextera amplectitur, sinistra sub capite est; quid est, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua?» Id est, quando facis bonum opus, propter vitam aeternam fac. Nam si opus bonum in terra propterea feceris, ut terrena tibi abundent; scit sinistra tua quid faciat dextera tua, miscuisti dexteram sinistrae. Noli facere nisi propter vitam aeternam. Ideo fac, et securus facies: hoc enim mandavit Deus. Si propter solas res humanas et solam vitam istam facis quod facis, sinistra sola operatur; si autem propter vitam aeternam operaris, dextera sola operatur: si autem habes intentionem ad vitam aeternam, sed subrepit tibi cupiditas vitae temporalis, ut attendas etiam istam quando facis opus bonum, ut hic tibi aliquid retribuatur, miscet se sinistra operibus dexterae: hoc vetat
Abbreviated transcription (Latin):
quid .ẽ. nisi ibi uiuere in aet̾nũ: Nam. ẽẽ
hic longeuũ quid . ẽ: nisi usq ad senectã ꝑ
uenire᷑ & si longa uidetur aetas: cũ ꝑuene¬
Et multi maledicentes parentibus: seneseuent
in hac terra Multi autẽ obsequentes cito
eunt addm̃. Numquid ergo impletur. ut
longeuus sis secundũ hanc uitam: Sed longe¬
uum: proaeternitate illa positum. ẽ. Longe uitas est
s indextera eius: At uero diuitiae & gloria.
id est sufficientia uitȩ huius quae bona existi¬
mantur ab hominibus : sinistra .ẽ. Nescio quis
uenit. & uult tibi percutere dexterã. idẽ.
tollere tibi fidem tuam. Accepisti a lapam
indextera: praebe illi sinistram. Id . ẽ. ut illud
tollat quod temporale . ẽ: non ea quae ȩt̾na
habes. Audite paulũ apostolũ hoc facientem.
Homines persequebantur ineo. quod xp̃ianꝰ
erat. Percutiunt illi dexterã. ille sinistram
opponebat. Ciues romanus sũ ait. Dextram

Expanded text:
quid est, nisi ibi vivere in aeternum? Nam hic quid est, nisi ibi vivere in aeternum? Nam hic esse longaevum quid est, nisi ad senectutem pervenire? Etsi longa videtur aetas, cum perveneEt multi maledicentes parentibus, senescunt in hac terra; multi autem obsequentes parentibus, cito eunt ad Dominum. Numquid ergo impletur, ut longaevus sit secundum hanc vitam? Sed longaevum pro aeternitate illa positum est. Longaevitas est in dextera ejus; at vero divitiae et gloria, id est sufficientia vitae hujus, ea quae bona existimantur ab hominibus, sinistra est. Nescio quis venit, et vult tibi percutere dexteram, id est, tollere tibi fidem tuam: tu accepisti alapam in dexteram, praebe sinistram , id est, ut illud tollat quod temporale est, et non ea quae aeterna habes. Audite Paulum apostolum hoc facientem. Homines persequebantur in eo quod christianus erat; percutitur illi dextera, ille sinistram opponebat: «Civis Romanus sum,» ait . Dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
illam sit caput tuũ. id . ẽ. supra illam sit fideᷤ
tua ubi habitat xp̃c. Noli temporalia prę¬
ponere fidei tuae. & non erit sinistra suꝑ
caput tuũ. Sed omnia temporalia subdefidei
tuae. & fidem tuam praepone omnib tempo¬
ralibus. & erit sinistra sub capite suo. & rec¬
te dextera eius complectetur te. Audi hoc
ipsũ exponi in prouerbus. quid . ẽ. sinistra
ipsa quidest. dextera. cum desapientia dicer&.
Longitudo inquit dierũ indeetra eius. in¬
gitudo illa dierũ. aet̃nitas. ẽ. Hoc enim
proprio modo dicit scriptura longũ: quod
aeternũ . c̃. Nam quic quitł finẽ habet. breue
.ẽ: alio loco. Longitudine inquit dierũ re¬
plebo eũ. Ꝙ̾ nunc quid alit̾ ꝓmagno dice¬
retur. honora patrẽ tuũ & matremꝰ tuam.
ut longeuus sis suꝑ terrã: Suꝑ quam enim
terram : nisi dequa dicit. spesmea estu. por¬
tio mea in terra uiuentiũ. Ibi. eẽ. longeuum

Expanded text:
illam sit caput tuum, id est, supra illam sit fides illam sit caput tuum, id est, supra illam sit fides tua, ubi habitat Christus. Noli temporalia praeponere fidei tuae; et non erit sinistra super caput tuum: sed omnia temporalia subde fidei tuae, et fidem tuam praepone omnibus temporalibus; et erit sinistra sub capite tuo, et recte dextera ejus complectetur te. 10. Audi hoc ipsum exponi in Proverbiis, quid est sinistra ipsa, quid est dextera: cum de Sapientia diceret, «Longitudo,» inquit, «dierum et anni gitudo illa dierum, aeternitas est. Hoc enim proprio modo dicit Scriptura longum, quod aeternum est: nam quidquid finem habet, breve est. Alio loco: «Longitudine,» inquit, «dierum replebo eum.» . Et numquid aliter pro magno diceretur, «Honora patrem tuum et matrem tuam, ut longaevus sis super terram» ? Super quam enim terram, nisi de qua dicit: «Spes mea es tu, portio mea in terra viventium» ? Ibi esse longaevum
Abbreviated transcription (Latin):
confirmatũ incantis canticorũ. Sinistra eius in¬
quit sub capite meo. Sponsa dicit desponso
de xp̃o ecclesia. in amplexu pietatis & castita¬
tis. Quid ait: Sinistra eius sub capite meo
& dextera eius complectitur me. Quid autẽ
quia sursũ erat dextra deorsũ sinistra. et
sic complectebatur sponsus sponsã. subponea
sinistram ad consolationẽ. inponens dextrã
ad protectionẽ : sinistra inquit eius subcapite
meo. ds̃ illamdat. Ideo sinistra eius. quia
omnia ista temporalia ds̃ dat. Quam uanist̃.
quam impii qui abidolis ac daemonib ista
petunt. Quam multi ad aemonib: illa petuã
et non illa habent. & rursus qui illa non pe¬
tunt adaemonib habent ea. Sed non ademo¬
nibus ista dantur. Item multi petunt a dõ
& non habent. Nouit enim ille dispensare
sinistram. qui uocat addextrã. Ergo si est
sinistra. sit sinistra. sed sub capite sit. Su pra

Expanded text:
confirmatum in Canticis canticorum: «Sinistra ejus,» inconfirmatum in Canticis canticorum: «Sinistra ejus,» inquit, «sub capite meo.» Sponsa dicit de sponso, de Christo Ecclesia in amplexu pietatis et charitatis. Quid ait? «Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me» . Quid autem, quia sursum erat dextera, deorsum sinistra, et sic complectebatur sponsus sponsam, supponens sinistram ad consolationem, imponens dexteram ad protectionem? «Sinistra,» inquit, «ejus sub capite meo.» Deus illam dat: ideo sinistra ejus, quia omnia ista temporalia Deus dat. Quam vani sunt, quam impii, qui ab idolis, a daemonibus ista petunt! Quam multi a daemonibus ista petunt, et non illa habent? et rursus, qui illa non petunt a daemonibus, habent ea; sed non a daemonibus ista dantur. Item multi petunt a Deo, et non habent. Novit enim ille dispensare sinistram, qui vocat ad dexteram. Ergo si est sinistra, sit sinistra; sed sub capite sit: supra
Abbreviated transcription (Latin):
na. quia non .ẽ. passus damnũ de interiorib
diuitiis. dõ plenũ cor habebat. dñs inquit
dedit. dñs abstulit. sicut dño placuit ita
factum . ẽ. sit nomen dñi benedictũ. Haec
erat dextra ipsuis. ipse dñs. ipsa uita ȩ̨t̾na.
illa lucis possessio. fons uitae lum̃ inlumine.
In ebriabuntur abubertate domus tuae. Ipsa
erat dextra. Sinistra uero erat pro aduto¬
rio consolationis. non ad firmamentũ feli¬
citatis. Nam felicitas eius uera atq germa¬
na. ds erat. Isti autẽ dequib dicit dauid
quia os eorũ locutum. ẽ. uanitatẽ & dexte¬
ra t᷑uã dextera iniquitatis. non hicͥ eos rep̃¬
hendit quia his omnib habundabant. sed
quia oseorũ locutum .ẽ. uanitatẽ. Quidenĩ
sequit᷑: cum enumerass& copias ipsorii: Ait
Beatũ dixerunt populũ cui haec sunt. Haec c̃.
uanitas. quod locutum .ẽ. os eorũ. quodbeatũ
dixerunt populũ cui hȩc sunt. Tu quid dicis.

Expanded text:
na, quia non est passus damnum de interioribus na, quia non est passus damnum de interioribus divitiis; Deo plenum cor habebat. «Dominus,» inquit, «dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Haec erat dextera ipsius, ipse Dominus, ipsa vita aeterna, illa lucis possessio, fons vitae, lumen in lumine. «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae:» ipsa erat dextera. Sinistra vero erat pro adjutorio consolationis, non ad firmamentum felicitatis. Nam felicitas ejus vera atque germana Deus erat. Isti autem de quibus dicit David quia «os» eorum «locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis;» non hinc eos reprehendit, quia his omnibus abundabant, sed quia «os» eorum «locutum est vanitatem.» Quid enim sequitur? Cum enumerasset copias eorum, ait: «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Haec est vanitas quam locutum est os eorum, quod «beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Tu quid dicis,
Abbreviated transcription (Latin):
dextera iniquitatis. & sequitur. Quorũ filu
corũ uelud nouelle constabilitae. filiae eoꝵ
ornatę sicut similitudo templi. Cellaria
eorum plena. eructantia ex hoc inhoc. Oues
eorũ fecundie. multiplicantes in exitib suis.
boues eorũ crassi. Non .ẽ. ruina saepis nec exi¬
tus. neq clamor in plateis eorũ. Magnam¬
felicitatẽ quorundã desoripsit. Poss& tam̃
istam felicitatẽ & aliquis iustus habere sicut
habuit iob. sed iob ꝓsinistra illam habebat
non prodextra. Nam dextrã non habebat
nisi apud dm̃ perp&uã & sempit̾nã felicita¬
tatẽ. Ideo concessa .ẽ. ꝑ eutienda sinistra. &
suffecit dextra. Quomodo ꝑcussa ẽ. sinistra
temptationib diaboli. Abtulit subito diabolꝰ
ꝑmissus quidem adõ ut iustus probaretur.
impius puniretur abstulit omnia. Sed iob
qui nouerat sinistram sinistram. ẽẽ. et dextrã
non nisi dextram. quomodo se tenuit addex¬
tram Exultauit in dño. consolatus .ẽ. dam¬

Expanded text:
dextera iniquitatis, quorum filii dextera iniquitatis, quorum filii eorum uelut nouellae constabilitae. filiae eorum ornatae sicut similitudo templi; cellaria eorum plena, eructuantia ex hoc in hoc; oues eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis; boues eorum crassi. non est ruina maceriae necexitus neque clamor in plateiseorum. beafelicitatem quorumdam descripsit. Posset tamen istam felicitatem et aliquis justus habere, sicut habuit Job: sed Job pro sinistra illam habebat, non pro dextera; nam dexteram non habebat nisi apud Deum perpetuam et sempiternam felicitatem. Ideo concessa est percutienda sinistra, et suffecit ei dextera. Quomodo percussa est sinistra? Tentationibus diaboli. Abstulit subito diabolus; permissus quidem a Deo, ut justus probaretur, impius puniretur; abstulit omnia: sed Job qui noverat sinistram sinistram esse, et dexteram nonnisi dexteram, quomodo se tenuit ad dexteram? Exsultavit in Domino, consolatus est dam
Abbreviated transcription (Latin):
mutabile dñs pollicetur. Si autẽ ille qui
dabit aet̾nam uitam. ipse et de istis tem¬
poralibus consolatur presentẽ uitã: ipse
fecit dexteram et sinistram Dicit dequi¬
busdam psalmus apud dauid. Quorũ os¬
ra eorũ dextera iniquitatis. Inuenit ergo
quosdam. quos rep̃hendit quiꝰ dexterani ue¬
rã prosinis tra habebant. & uerã sinistram
ꝓdextra sibi fecerat Quisant isti : exponit
consequent᷑. Omnis homo. qui felicitatẽ non
putat. eẽ. hominis solam nisi inistis temporalib
facultatibus & deliciis & affluentia et copia
mundi huius: iste .ẽ. stultus atq ꝑuersus.
qui sinistram fecit sibi dextrã. Tales illi erant
dequib dicit psalmus. Non quia non adõ
Acceperant. &iam quae temporalit᷑ posside¬
bant. sed quia ipsam solam putabant. eẽ.
beatam uitam. et nihil aliud requirebant.
Audite enim quid deillis consequent̃ dicit.
Quorũ os locutũ .ẽ. uanitatẽ. et dextera eoꝵ

Expanded text:
mutabile Dominus pollicetur. Si autem ille qui mutabile Dominus pollicetur. Si autem ille qui dabit aeternam vitam, ipse et de istis temporalibus consolatur praesentem vitam, ipse fecit dexteram et sinistram. Dicit de quibusdam psalmus apud David: «Quorum osra eorum dextera iniquitatis.» Invenit ergo quosdam quos reprehendit, qui dexteram veram pro sinistra habebant, et veram sinistram dexteram sibi fecerant: qui sint isti exponit consequenter. Omnis homo qui felicitatem non putat esse hominis, nisi solum in istis temporalibus facultatibus et deliciis, et affluentia et copia mundi hujus, iste est stultus atque perversus, qui sinistram sibi facit dexteram: tales illi erant de quibus dicit psalmus; non quia a Deo non acceperant etiam quae temporaliter possidebant, sed quia ipsam solam putabant esse beatam vitam, et nihil aliud requirebant. Audite enim quid de illis consequenter dicit: «Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum
Abbreviated transcription (Latin):
inquies : quia si dormiat fides ur̃i: dormit
xp̃c in uobis. Xp̾c enim incorde ur̃o. fides
xp̃i. ẽ: ait apostolus. Habitare xp̃m per
fidem in cordibus ur̃is In quo non dormit
fides: uigilat xp̃e et si forte dormiebat
fides tua: et ideo inista quaestione fluctue¬
abas. quasi nauis quae tempestatem patiebat᷑
ubi xp̃c dormiebat: excita xp̃m. et sedabunT̃
profecistis quia in arcła profrt᷑itis: qui non¬
dũ proficistis: qͥa in exclesia perficiendi estis:
qui iam profecistis: Interrogo uos quid sole¬
tis intelligere. quod dictum .ẽ. in euangelio.
ne sciat sinistra tua quid faciat dextera tuasꝰ
Hoc enim intellecto: inuenietis quaesit dex¬
tra: et quaesit sinistra. Simul intelligetis
et utramq partẽ dm̃ fecisse. & dexteram
& sinistram. & tamen non debet scire sinis¬
tra : quod facit dextra. Sinistra dicitur.:
quicquid temporaliter habemus. D extra
dicitur : quic quid nobis aeternũ et in com¬

Expanded text:
inquies? Quia si dormiat fides vestra, dormitinquies? Quia si dormiat fides vestra, dormitistus enim in corde vestro, fides Christi est. Ait Apostolus: «Habitare Christum per fidem in cordibus vestris» . In quo non dormit fides, vigilat Christus. Et si forte dormiebat fides tua, et ideo in ista quaestione fluctuabas, quasi navis illa quae tempestatem patiebatur, ubi Christus dormiebat; excita Christum, et sedabunturprofecistis, et in Ecclesia proficietis qui nondum profecistis, et in Ecclesia proficiendi estis qui jam profecistis , interrogo vos quid soletis intelligere quod dictum est in Evangelio, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua» . Hoc enim intellecto invenietis quae sit dextera, et quae sit sinistra: simul intelligetis et utramque partem Deum fecisse, et dexteram et sinistram; et tamen non debet scire sinistra quid faciat dextera. Sinistra nostra dicitur, quidquid temporaliter habemus: dextera nostra dicitur, quidquid nobis aeternum et incom
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. nisi aliquid occultũ ad quod pul sando
perueniremus absconderet. Diceret enim.
aut dñs custodiet te et nihil adderet: aut
si dexteram addere uoluit: dñs custodiet te
suꝑ dexteram tuam. Aut certe quia ad didit
manũ : hoc diceret. dñs custodiet te suꝑ
manũ dexteram tuã. non suꝑ manĩ dexterȩ
tuae. Quod dñs ipse suggerere dignatur :
promam uobis Quiet in uobis habitat: sine
dubio facit uos approbare uerũ. ẽẽ. quod
dico Nam quid dicturi sumus ignorantes:
Sedcum dixerimus: non ab ipsis. nobis. uobis
ostendimus uerũ. eẽ. quoddicimꝰ. sed uos
ipsi agnoscetis uerum. eẽ. quod dicimus.
Unde autẽ agnoscetis. Nisi demonstran¬
te illo qui in uobis habitat. in quantũ de illo
numero estis quorũ uox ẽ. nedes ad mouen¬
dum pedem meum. et quib dicitur. neq
dormitet qui custoditte: Oportet enim
ut xp̃e non dormut in uobis. & modo intel¬
ligitur uerũ eẽ quod docinius. Iuomodo

Expanded text:
diceret, nisi aliquid hic occultum, quo pulsando diceret, nisi aliquid hic occultum, quo pulsando perveniremus, absconderet? Diceret enim, aut, «Dominus custodiet te,» et nihil adderet; aut, si dexteram addere voluit, Dominus custodiet te super dexteram tuam; aut certe, quia addidit «manum,» hoc diceret, Dominus custodiet te super manum dexteram tuam, non, «super manum dexterae tuae.» Quod Dominus ipse suggerere dignatur, promam vobis; qui et in vobis habitat, sine dubio facit vos approbare verum esse quod dico. Nam quid dicturi sumus ignoratis; sed cum dixerimus, non ab ipsis nobis vobis ostendemus verum esse quod dicimus, sed vos ipsi agnoscetis verum esse quod dicimus. Unde autem agnoscetis, nisi demonstrante illo qui in vobis habitat, in quantum de illo numero estis, quorum vox est, «Ne des ad movendum pedem meum;» et quibus dicitur, «Neque dormitet qui custodit te?» Oportet enim ut Christus non dormiat in vobis, et modo intelligetis verum esse quod dicimus. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
us .ẽ. ex infirmitate: sed uiuit inuirtute dĩ.
Et iterũ ait. Xp̃c surgens amortuis. iam non
moritur. et mors ei ultra non dominabitur:
recte ibi canto. etce non dormitabit. neq ob¬
dormiet quicustodit isrł. Adhuc forte
quaeris carnali sensu. quis .ẽ. qui non dormi¬
tabit neq dormiet. Et cumquęris inter ho¬
mines. falleris. numquam inuenturus es
Noli ergo praesumere. dequo quam homi¬
ne. Om̃is homo dormitat dormit.
Quando dormitat: cum portat çarnem
infirmitatis. Quando dormiet: cum fue¬
rit mortuus. Noli ergo praesumere de
homine. Potest dorinitare mortalis. dor¬
mit moriens. Noli quęrere inter homines.
custodiet te. Quomodo te custodiet.
Dñs tegumentũ tuũ. suꝑ manũ dexterę
tuae. Heia fr̃s intelligamus ad iuuante dño
quid sibi uelit. dñs tegumentũ tuũ: suꝑ ma¬
nũ dexterae tuae. Uidetur enim mihi
habere sensũ occultũ : quare non dixerit
dñs custo diet te ab solute & simpliciter.
sed addidit super manũ dexterȩ tuae. ł

Expanded text:
ivit in virtute Dei» ; et iterum ait, «Christus surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur» : recte tibi cantat, «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Adhuc forte quaeris carnali sensu, Quis est, qui «non dormitabit, neque obdormiet?» Et cum quaeris inter homines, falleris; nunquam inventurus es. Noli ergo praesumere de quoquam homine: omnis homo dormit, et dormitabit. Quando dormitat? Cum portat carnem infirmitatis. Quando dormiet? Cum fuerit mortuus. Noli ergo praesumere de homine. Potest dormitare mortalis: dormit moriens. Noli quaerere inter homines.custodit te. Quomodo te custodit? «Dominus tegumentum tuum super manum dexterae tuae.» Eia, fratres, intelligamus adjuvante Domino quid sibi velit, «Dominus tegumentum tuum super manum dexterae tuae.» Videtur enim mihi habere sensum occultum, quare non dixerit, «Dominus custodiet te,» absolute et simpliciter; sed addidit, «super manum dexterae tuae.»
Abbreviated transcription (Latin):
tibi potestas data .ẽ: ut sis inter filios dĩ:
esse autẽ int filios dĩ. hoc . ẽ. addexterã
pertinere. Ergo fides tua. manus dexterȩ
tuae. Id est potestas quae tibi data. ẽ: ut
sis int̃ filios dĩ: manus. ẽ. dexterae tuae.
Sed quidualet ipsa potestas quam accepit
homo nisi dñs protegat. Ecce credidit:
iam ambulat infide. Infirmus.ẽ: intemp
tationes agitatur: inter molestias. inter
carnales corruptiones. inter suggestiones
cupiditatis. in teruersutias & laqueos ini¬
mici. Quidualet ergo qui habet potes¬
tatẽ. & credit in xp̃m. ut sit interfilios dĩ
Uae homini. nisi & ipsius fidem ꝓtegat :
Id . ẽ. ut non te permittat temptari. supra
quam potes ferre. Sicut dicit apostolus.
fidelis ds̃ qui non itos permittat temptari.
supra quam potestis ferre. Ille ergo quo
non sinit temptari supraquam possumus
ferre quamuis iam fidelessimus. quam uis
iam manus dextrae nr̃ae sit in nobis: tegit
nos dñs supra manũ dexterae nr̃ae. Non

Expanded text:
ibi potestas data est, ut sis inter filios Dei. Esse autem inter filios Dei, hoc est ad dexteram pertinere. Ergo fides tua, manus dexterae tuae; id est, potestas quae tibi data est, ut sis inter filios Dei, manus est dexterae tuae. Sed quid valet ipsa potestas quam accepit homo, nisi Dominus protegat? Ecce credidit, jam ambulat in fide: infirmus est, inter tentationes agitatur, inter molestias, inter carnales corruptiones, inter suggestiones cupiditatis, inter versutias et laqueos inimici. Quid valet ergo, quia habet potestatem, et credidit in Christum, ut sit inter filios Dei? Vae homini illi, nisi et ipsius fidem Dominus protegat: id est, ut non te permittat tentari supra quam potes ferre; sicut dicit Apostolus, «Fidelis Deus, qui non vos permittet tentari supra quam potestis ferre» . Ille ergo qui non sinit tentari supra quam possumus ferre, quamvis jam fideles simus, quamvis jam manus dexterae nostrae sit in nobis, protegit nos Deus super manum dexterae nostrae. Non
Abbreviated transcription (Latin):
mater comedit. ut percarnẽ traiciat ad in¬
fantẽ lac factũ: sic cibus angelorũ dñs. uer¬
bum caro factum .ẽ. & factus . ẽ. lac & diẽ
apostolus. Lac uobis potũ dedi non escam
nondũ enim poteratis. sed nec adhuc quidẽ
potestis. Ergo dando lac descendit ad par¬
uulos: & quia descendit. descendentẽ dedit.
Ait enim. Numquid dixi me aliquid interuos

Expanded text:
mater comedit, ut per carnem trajiciat ad inmater comedit, ut per carnem trajiciat ad infantem lac factum; sic cibus Angelorum Dominus «Verbum caro factum est,» et factus est lac: et dicit Apostolus, «Lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis» . Ergo dando lac descendit ad parvulos; et quia descendit, descendentem dedit. Ait enim: «Numquid dixi me aliquid inter vos
Abbreviated transcription (Latin):
ad paruos. & non illis tamen loquerentur nisi
magnũ: ipse qui magnus erat factus. ẽ. paruus.
ut de illo magno parui loquerentur Audistis
modo quod dico cum apostolus leger&ur
si aure a uertitis: Dixit hoc Nonpotui uobis
loqui quasi spiritalibus. sed quasi carnalibus.
Ergo sp̃ualib in excelsis loquitur. carnalib
autẽ ut loquatur descendit. Nam ut sciatis.
quia cum descendit. de illo qui descendit lo¬
quitur : ecce iohannes manentẽ in se loquit᷑.
in principio erat uerbũ & uerbũ erat apud
dm̃ & ds̃ erat uerbũ. hoc erat inprincipio
apud diñ. Omnia per ipsũ facta sunt. & sine
ipso factum .ẽ. nihil. Cape si potes. arripe
cibus . ẽ sed dicturus es mihi. Ille quidẽ
cibus . ẽ: sed ego in fanssũ. Lactandus sum.
ut idoneus fieri possim ad manducandum
cibum. Ergo quia tu lacte nutriendus es.
ille autẽ cibus .ẽ : ipse cibus percarnẽ tibi
traiectus .ẽ. ad fauces. Quomodo ergo cibũ

Expanded text:
ad parvos, et non illis tamen loquerentur nisi ad parvos, et non illis tamen loquerentur nisi magnum; ipse qui magnus erat, factus est parvus, ut de illo magni parvis loquerentur. Audistis modo quod dico, cum Apostolus legeretur. Si autem advertistis , dixit hoc: «Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus.» Ergo spiritualibus in excelsis loquitur; carnalibus autem ut loquatur, descendit. Nam ut sciatis quia cum descendit, de illo qui descendit loquitur; ecce Joannes manentem in se loquitur: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Cape, si potes; arripe, cibus est. Sed dicturus es mihi, Ille quidem cibus est, sed ego infans sum, lactandus sum, ut idoneus fieri possint ad manducandum cibum. Ergo quia tu lacte nutriendus es, ille autem cibus est, ipse cibus per carnem tibi trajectus est ad fauces. Quomodo ergo cibum