comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ confessionẽ. precepit enĩ dñs mundandis ut
ostend̾e̾nt ora sac̃dotib dͦicens corꝑali p̃sentia
confitenda pecc̃a. non ꝑscͥptum maiifestanda:
dix ii. ora monstrate. et omnes non unus ꝓ oĩ¬
b nõñ alumm statuatis muncium qui ꝓuobis
offerat mulius ꝓ om̃ib ad moysen statutum
S qui ꝑnos peccastis ꝑ nos erubescatis. Eru¬
besçentia enim ip̃a ꝑtemꝰ remissionis. Ex mĩa
Inhoc enim ꝙ ꝑse ipm dic̃ sac̃doti. et erubes¬
centiam uincit timore offensi dĩ fit uenia
cͥminis. fit enĩ ueniale ꝑconfessionẽ ꝙ cͥmi¬
nale erat ioꝑatõne. et si ñ statim purgatur:
fit tñ ueniale ꝙ conmiserat mortale. Multũ
ꝙ: satiffactionis optulit qͥerabescenqͥe dũtus
nichꝰ eorumque comnisit ñcio dei negauit.
Dens em̃ qui misericoes et iustus est. ficrit ser
Opus enim misericordie est peccanti pecc̃a di¬
mitt̾e. s oportet ut iustus misereatur iuste:

Expanded text:
er confessionem. Praecepit enim Dominus mundandis, ut er confessionem. Praecepit enim Dominus mundandis, ut ostenderent ora sacerdotibus; docens corporali praesentia confitenda peccata, non per scripta manifestanda. Dixit enim: Ora monstrate et omnes; non unus pro omnibus, non alium statuatis nuntium qui pro vobis offerat munus Deo a Moyse statutum; sed qui per vos peccastis, per vos erubescatis. Erubescentia enim ipsa partem habet remissionis. Ex miserIn hoc enim quod per seipsum dicit sacerdoti, et erubescentiam vincit, timore Dei offensi fit venia criminis. Fit enim veniale per confessionem quod criminale erat in operatione, et si non statim purgatur, fit tamen veniale quod commiserat mortale. Multum enim satisfactionis obtulit, qui crubescentiae dominans, nihil eorum quae commisit, nuntio Dei negavit. Deus Opus enim misericordiae est peccanti peccata dimittere; sed oportet ut justus misereatur juste.
Abbreviated transcription (Latin):
dito. ap̃positis sacͣmentoꝵ accipiat satisfactõnᷤᷤ
sue modum in osfendo sacͥficio contͣbrlat cordi
sipectatum eiꝰ. non modo ingraui eiꝰ malo s etiã
intanto scandalo aliorum est. atq hoc expedi¬
riutilitat eccłie idetur anͣstiti in noticiam
ntonrecuset. ne letali plage ꝑ pudorem addat
tumorem. Cum intanta est plaga pecc̃i ⁊ ĩpetꝰ
morbi ut medicamenta corꝑis et sanguinis
dñi diffeñda sint. auctoritate antistitis deb
quis se smouere ab altari. ad agendam penitẽ.¬
reparetur. sic diuine noluntatis p̾sidiis ordina¬
tis ut indulgenciam dei. nͥ suppłitionib sac̃do¬
tum nequeant obtinere: xp̃c enim banc p̃positiᷤ
eccłiẽ tradidit potestatem ut confitentib peni¬
tencie satiffactõnem darent: et cosoem salub
satiffactione purgatos. ad comminionẽsac̃¬
mentoꝵ. ꝑ iamiam reconciliatõnis admitt̃ent.
et Dolorem lacͥmis ostendat. rep̾sentet uitã
suam. deo ꝑsacerdotem. Preneniat dei indiciũ¬

Expanded text:
aepositis sacramentorum accipiat satisfactionis suae modum, in offerendo sacrificio contribulati cordis si peccatum ejus non solum in gravi ei est malo, sed etiam in tanto scandalo aliorum est, atque hoc expedire utilitati Ecclesiae videtur antistiti, in notitiam non recuset, ne lethali plagae per pudorem addat tumorem. Cum tanta est plaga peccati et impetus morbi, ut medicamenta corporis et sanguinis Domini differenda sint, auctoritate antistitis, debet se quisque removere ab altari ad agendam poenitenteparetur; sic divinae voluntatis praesidiis ordinatis, ut indulgentiam Dei nisi supplicationibus sacerdotum nequeant obtinere. Christus enim hanc praepositis Ecclesiae tradidit potestatem, ut confitentibus poenitentiae satisfactionem darent, et eosdem salubri satisfactione purgatos, ad communionem sacramentorum per januam reconciliationis admitterent. et dolorem lacrymis ostendat; repraesentet vitam suam Deo per sacerdotem, praeveniat judicium Dei p
Abbreviated transcription (Latin):
qui ant pͥis confessionib cͥmen ꝓdunt aut
nescientib aliis mnse uolumtarie ex conmunica¬
tionis sentenciam ferunt. ⁊ ab altari cuimi¬
nistrabant. non. animo s officio seꝑati uitam
suam qiͣ mortuam plangunt. Certi ꝙ reconci¬
liatisibi efficacis penitẽcie fructib ades notisolũ
amissa recipiant. s etiam suꝑne ciuitatis
gandia recipiant: his auctoritatib innitũit᷑
qui suffic̃e contendunt deo confiteri peccata
sine sac̃dote. Dicunt is ꝙ siquis tumẽs detegi
culpam suam ap̃ homines: ne ĩñ oꝓbrio habe¬
atur. ł alii suo exemplo ad peccandum accigan¬
tur. et iõ taceat homini et reuelet deo: conseqͥt᷑

Expanded text:
qui aut propriis confessionibus crimen produnt, aut qui aut propriis confessionibus crimen produnt, aut nescientibus aliis ipsi in se voluntariae excommunicationis ferunt sententiam: et ab altari cui ministrabant, non animo, sed officio separati, vitam suam quasi mortuam plangunt; certi quod reconciliati sibi efficacis poenitentiae fructibus, a Deo non solum amissa recipiant, sed etiam supernae civitatis gaudia recipiant. His auctoritatibus innituntur qui sufficere contendunt Deo confiteri peccata sine sacerdote. Dicunt enim quod si quis timens detegere culpam suam apud homines, ne inde opprobrio habeatur, vel alii suo exemplo ad peccandum accingantur, et ideo tacet homini, et revelat Deo, consequitur
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝓbret. dicito deo quicurat᷑. Nec enĩ si non dixe¬
ris ignorat eatum faciebas ea presto erat. Eũ
admitt̾es ea c̃gnon̾at. Numquid ea uult ate
cognossc̃ẽ. Peccare erĩ non erubitisti ⁊ confit̾
erubescis: Dicito inhacuita ut in alia reqͥ¬
em habeas Dictto ingemicens et lacͥmans
Incodice scͥpta sunt peccata tua. S̾pongia per¬
catorum tnorum lacͥme tue sunt Itẽꝓilli quoꝵ¬
peccata htimanam noticiam latent non abip̃is¬
confessa. nec abaliis publicata. si ea confiteri
uel emendare nolm̃nt dm̃i quem hñt testem
ip̃m et habituri sunt punitorem. Quod sisui
ip̃i iudices fiant et ueluti fue iniquitatis ulto¬
res. hic inse uolutariam penam seuerissime
animadu̾sionis ex̾ceant: temꝑalib penis muta¬
bunt et̾na supplicia. et lacͥmis ex uera cordis
contͥcione fluentib restringunt et̃m ignis in¬
cendia. et infra. facisins sibi dm̃ placabunt ill

Expanded text:
exprobret. Dicito Deo, qui curat ea. Nec enim si illi non dixeexprobret. Dicito Deo, qui curat ea. Nec enim si illi non dixeris, ignorat ea: cum faciebas ea, praesto erat; cum admitteres ea, cognoverat. Numquid ea vult a te cognoscere? Peccare non erubuisti, et confiteri erubescis? Dicito in hac vita, ut in alia requiem habeas: dicito ingemiscens et lacrymans. In codice scripta sunt peccata tua. Spongia peccatorum tuorum lacrymae tuae sint. Item Propeccata humanam notitiam latent, non ab ipsisconfessa, nec ab aliis publicata, si ea confiteri vel emendare noluerint, Deum quem habent testem, ipsum et habituri sunt ultorem. Quod si ipsi sui judices fiant, et veluti suae iniquitatis ultores, hic in se voluntariam poenam severissimae animadversionis exerceant; temporalibus poenis mutabunt aeterna supplicia, et lacrymis ex vera cordis contritione fluentibus extinguent aeterni ignis incendia. Et infra, ibid.: Facilius sibi Deum placabunt illi,
Abbreviated transcription (Latin):
Iam scdm̃ questionis articłm inspiciamꝰ confiteri¬
.s utrum sufficiat peccata confiteri solido.
an oporteat confiteri sac̃doti. Quibꝰdam uisũ
est sufficere sisoli deofiat confessio scie ud¬
indicio sac̃dotali et confessione eccłie ¶ dii
dotiet tamenremissum sibi dic̃ peccatum.
Item ambr. Idcofleuit petrus quia culpa ob¬
repsit ei. Non inuenio quid dycerit̃. Inne¬
nio ꝙ fleuĩt lacͥmas eiꝰ lego. sat factioriẽ non
lego s quod defendi non potest il auant lacͥme
maximus dic̃ ep̃c Item iohannes cͥsostimꝰ: non
tibidico ut te ꝓdas inpublicum neq apucd
alios te accuses s obedire te tolo ꝓph̾e dicen¬
ti. Reuelauiam tuam ante dñm gͥ tna ꝯfitẽ
pecc̃ã apuduerum iudicem. cum orõne delic¬
ta tua ꝓnuncia non lingna s consciencie tue
consequi. Sihabũis peccã tua inmente c̃tinue.
sicõtundis alicui dic̾e. dicito ea cotidie ĩ aĩa tua.
non dico ut confitearis ea cumseruo tuo ut tͥ

Expanded text:
am secundum quaestionis articulum inspiciamus, scilicet, utrum sufficiat peccata confiteri soli Deo, an oporteat confiteri sacerdoti. Quibusdam visum est sufficere, si soli Deo fiat confessio sine judicio sacerdotali et confessione Ecclesiae, qudoti, et tamen remissum sibi peccatum dicit. Item Ambros.: Ideo flevit Petrus, quia culpa obrepsit ei; non invenio quid dixerit, invenio quod fleverit. Lacrymas ejus lego, satisfactionem non lego. Sed quod defendi non potest, ablui potest. LMaximus dicit episcopus. Item Joannes Chrysost.: Non tibi dico ut te prodas in publicum, neque apud alios te accuses; sed obedire te volo Prophetae dicenti: Revela Deo vitam tuam. Ante Deum ergo tua confitere peccata, apud verum judicem cum oratione delicta tua pronuntia, non lingua, sed conscientiae tuae consequi. Si habueris peccata tua in mente continue, si confunderis alicui dicere, dicito ea quotidie in animo tuo; non dico ut confitearis ea conservo tuo, ut tibi
Abbreviated transcription (Latin):
tans adu̾sus eum immo adu̾sus grãm
sic̃ augustinus in libro recctatioñ illd̾
& alia huꝰmodi retctans ꝯmemorat
inquiens. In his atq huiꝰmodi u̾b̾ meiᷤᷤ
quia grã dĩ cõmemorata ñ ẽ de qͣ tunc
ñ agebat᷑ putant pelagiam suam nos te¬
amortalib uiui ñ pot̃. Ecce aꝑte det̾mi¬
nat ex quo sensu illa dix̾it inimicos
grẽ refellens. Aliud testimonium au¬
gustim ponit qͦ it̾ pelagius ꝓse utebat᷑
imilit̾ etiam ĩnitebat᷑ pelagiꝰ tib̾

Expanded text:
sus cum, imo adversus gratiam; sicut August. in libro Retract. illud et alia hujusmodi retractans commemorat, inquiens: In his atque hujusmodi verbis meis, quia gratia Dei commemorata non est, de qua tunc non agebatur, putant Pelagiani suam nos tea mortalibus vivi non potest. Ecce aperte determinat ex quo sensu illa dixerit, inimicos gratiae refellens. 3. Aliud testimonium Augustinus ponit quo Pelagius pro se utebatur. Similiter et innitebatur Pelagius verbis
Abbreviated transcription (Latin):
tis exiliit pelagiꝰ dicens. Cur gͦ paruuli
& illi qui ñ hñt gr̃ãm sñ qͣ ñ possunt
fac̾e̾ mandata diuina rei tenent᷑. hoc
aũ qͣ occasione dix̾it. in libro retͣcta¬
tionũ pelagio respondens aꝑit. Id enĩ
contͣ manicheos dixit qui in hoĩe du¬
as nat᷑as ẽẽ contendunt. unã bonam
ex dõ. alt̾am er gente tenebrar̃ que
num qͣm bona fuit. nec bonũ uelle
pot̃. Qd̾ si eẽt ñ uidet᷑ ei imputand̾
libi etiam augustinuꝰ grẽ addit.¬

Expanded text:
xiliit Pelagius, dicens: Cur ergo parvuli et illi qui non habent gratiam, sine qua non possunt facere mandata divina, rei tenentur? Hoc autem qua occasione dixerit, in libro Retract. Pelagio respondens aperit. Id enim contra Manichaeos dixit; qui in homine duas naturas esse contendunt, unam bonam ex Deo, alteram malam ex gente tenebrarum, quae nunquam bona fuit, nec bonum velle potest; quod si esset, non videretur ei imputandum li
Abbreviated transcription (Latin):
ex aiã & carne: sapiens ÷ sapĩa gͣtusta.
Sapiens gͥ: humano sensu ⁊ diuino.
Quomͦ intesligendum sit illud. sensus pro
ꝙ nec eccła recip̃. nec p̃misse aucto Erita¬
tes paciunt᷑ sic intelligi. S ita sane pot̃ ac¬
cip qͣntum ad uisum hoĩum. ⁊⁊ sui sensuᷤ
ostensionem xp̃c ꝓfecisse dicat᷑ ẜ fitiebat
gͦ humanus sensus ineo scd̃m ostensionem:⁊

Expanded text:
anima et carne, sapiens est sapientia gratuita. Sapiens ergo est humano sensu et divino. 5. Quomodo intelligendum illud: Sensus profquod nec Ecclesia recipit, nec praemissae auctoritates patiuntur sic intelligi. Sed ita sane potest accipi, ut quantum ad visum hominum et sui sensus ostensionem, Christus profecisse dicatur. Proficiebat ergo huma
Abbreviated transcription (Latin):
Ie intelligentia p̾missorum u̾borum.
Dec u̾ba ambrosii pia diligentia in¬
spitienda sunt. que ex parte hoĩs
ignorantiam instruunt & illuminant. ex
parte errandi fomitem male intellecta
ministrant. his enim euident̾ tͣditur
auos in .xͦ eẽ pͥncipales sensus siue gemi¬
nam sapiãm. neq iõ unitas & singłaritaᷤ
ꝑsone diuidit᷑ s uxta duas nat᷑as duas

Expanded text:
De intelligentia praemissorum verborum. Haec verba Ambrosii pia diligentia inspicienda sunt; ex parte hominis ignorantiam instruunt et illuminant, quae ex parte errandi fomitem male intellecta ministrant. His etenim evidenter traditur duos in Christo esse principales sensus, sive geminam sapientiam. Neque ideo unitas et singularitas personae dividitur; sed juxta duas naturas, duas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ futura erat hõis ꝑsona. acceptura
erat ex temꝑe potentiam quã nat᷑alit̾
⁊ semꝑ habuerat in qͣntum dĩ ꝑsoã.
Scd̾m hanc distinctionem illud. ⁊ simi¬
lia sane possunt accipi: q̃ distinccio in
plurib questionum articłis ÷ necessa¬
ria adu̾sus quorundã ꝑplexam u̾bosita¬
tem. S cum de reb ꝯstat. in u̾b̾ fruᷤᷤ¬
ꝓbaretur uerum corpꝰ hrẽ. suscepit
defectus corꝑis. fam̃. fitim. ⁊ huiꝰmodi.
lorem. & huiusmodi. Omĩs aũ sen¬
sus aĩe ÷. ñ enim caro sentit. s aĩa
tur ad ꝯfirmand̾ insemetip̃a ꝙ ex¬
mala q̃ sñ corꝑe ñ sentiret ut famẽ.

Expanded text:
 futura erat hominis persona, acceptura erat ex tempore potentiam, quam naturaliter et semper habuerat in quantum persona. Secundum hanc distinctionem illud, et similia sane possunt accipi. Quae distinctio in pluribus quaestionum articulis est necessaria adversus quorumdam perplexam verbositatem. Sed cum de rebus constat, in rebus frusprobaretur verum corpus habere, suscepit defectus corporis, famem, sitim et hujusmodi. lorem et hujusmodi. Omnis autem sensus, animae est. Non enim caro sentit, sed animtur ad confirmandum in seipsa quod exmala quae sine corpore non sentiret, ut famem,
Abbreviated transcription (Latin):
̃Quomͦ gͦ intelligit᷑ illd̾ ambrosu
suꝑ lucam uͥ angłs de nascito filio
uirginis ait. Hic erit magnꝰ. ⁊ f. a. u.
potentiam qͣm dĩ filiꝰ naturalr̃ ht̃. hõ
erat ex temꝑe accepturus ut una sit
erat accept᷑s ex temꝑe potentiam ꝗͣ¬
ħuit dĩ filius naturalit̾. S si hõ erat

Expanded text:
quomodo ergo intelligitur illud Ambros. super Lucam, ubi angelus de nascituro Filio Virginis ait: Hic erit magnus, et Filius potentiam quam Dei Filius naturaliter habet, homo erat ex tempore accepturus, ut una sit erat accepturus ex tempore potentiam quam Dei Filius habu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ⁊ diuinũ. sensus gͦ ꝓficiebat humanꝰ.
sensum gͦ suscep humanũ. Nõ pot̾at con¬
fortari uirtꝰ dĩ nec c̾sce̾ ds̃. nec alti¬
tudo sapĩe dĩ impleri. Que gͥ implebatͦ
erat ñ dĩ s nr̃a sapia. slam quomꝰ imple¬
bat᷑ qui ut oĩa
impleret descen
sciat puer prẽm aut matrẽ. accipiet¬
spolia samarie. Sapiãmꝰ di enĩ fut᷑a &
occulta ñ fallunt. Exꝑs enĩ agnitionis
in eo ymaginem cdĩ & crucem uen̾aos
diuidimꝰ eume Apłs c̾te qui de eo dĩx.
qm̃ & si crucifixus ÷ ex infirmitate¬
nr̃a. uiuit tñ ex uirtute dĩ. ipẽ dixit.¬

Expanded text:
Sensus ergo proficiebat humanus. Sensum ergo suscepit humanum. Nec poterat confortari virtus Dei nec crescere Deus, nec altitudo sapientiae Dei impleri. Quae ergo implebatur, erat non Dei, sed nostra sapientia, nam quomodo implebatur, qui ut omnia impleret descendsciat puer vocare patrem aut matrem, accipietspolia Samariae, Sapientiam enim Dei futura et occulta non fallunt. Expers autem agnitionis in eo imaginem Dei crucemque veneramur, dividimus eum? Apostolus certe qui de eo dixit: Quoniam etsi crucifixus est ex infirmitate, vivit tamen ex virtute Dei , ipse dixit
Abbreviated transcription (Latin):
tus hoĩs. s ñ om̃s. assumpsit enĩ de¬
fectus pene. s ñ culpe. nec tñ om̃s
defectus pene. s eos om̃s quos hõĩ eũ
assumere expediebat & sue dignitati ñ de¬
nob̾ infinide̾t nouitatem. simplam accepit¬

Expanded text:
Assumpsit enim defectus poenae, sed non culpae, nec tamen omnes defectus poenae, sed eos omnes quos homini eum assumere expediebat, et suae dignitati non denobis infunderet novitatem. Simplam ille accepit
Abbreviated transcription (Latin):
Scit gͥ omia. fulgentiꝰ etiã in sermone
quodam multã induc̃. quib asserit
aiãm illam rerũ omĩum sciam hr̃e.
utens auctoritatem apłi dicentis. in quo
sunt om̃s thesauri sapĩe ⁊ sc̃ie abscõ¬

Expanded text:
scit ergo omnia. Fulgentius etiam in sermone quodam multa inducit, quibus asserit animam illam rerum omnium scientiam habere, utens auctoritate Apostoli dicentis: In quo sunt omnes thesauri sapientiae et sc
Abbreviated transcription (Latin):
fectionem nate assumpsit humane.
Suscep̃ sensum hoĩs. s ñ sensum car¬
nis fuit inflatus. Sensu hõis aiãm
dix̃ turbatam. sensu hoĩs esuriuit. et
rogauit. sensu hoĩs ꝓfecit sic̃ scͥptũ¬

Expanded text:
fectionem naturae suscepit humanae. Suscepit sensum hominis; sed non sensu carnis fuit inflatus. Sensu hominis animam dixit conturbatam, sensu hominis esurivit et rogavit; sensu hominis profecit sicut scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
tores hostiarios exorcistas. acolitas si extra
uotum et habitũ inuenuintur: Et cõtinẽ¬
tiam ꝓfiter nolunt. uxorem duc̃e uͥginem
de inceps nec ad subdiaconatum ꝓ uehi po¬
terunt. neclaicꝰ uxorem sortitus. ñ uͥginem
łbigamus: ad cłicatum. Item ex cartaginẽ¬
subdiaconos etiam abuxorib abstinere ꝙ
sinonfecerint. etiam ab eccłiastico remouẽat᷑
q̃ ep̃is et p̃sb̾ris. qͥ cum eeñt laici lectores liei¬
te uxores duc̃e pot᷑erunt. Sy c̃ ad p̃dictos ꝑne¬
nerĩt gradꝰ. cep̃ eis nonlicere ꝙ licuit. Idem

Expanded text:
tores, ostiarios, exorcistas, acolytos, si extra votum et habitum inveniuntur, et continentiam profiteri nolunt, uxorem ducere virgineepudiatam: quia deinceps nec ad subdiaconatum provehi poterunt, nec laicus uxorem sortitus, nisi virginem, vel bigamus ad clericatum. Item ex Carthaginendiaconos, subdiaconos etiam ab uxoribus abstinere; quod si non fecerint, etiam ab ecclesiastico removeantur iscopis et presbyteris; qui cum essent laici vel lectores, licite uxores ducere potuerunt; sed cum ad praedictos pervenerunt gradus, coepit eis non licere quod prius
Abbreviated transcription (Latin):
domtiinis seruiant suis. et hoc imilł obseruan¬
dum est. uͥ legalis comunctio fuit. et ꝑuolũ¬
tatem dñoꝵ. atcende finem hꝰ capituli.iͥ.
uidetur ininu p̃ter uolumtatẽ dominorũ
int̃ seruum et ancillam non posse contrahi
coniugium.ł si contraitur ñ eẽ ratũ. qͥbꝰ¬
dominis ingnorantiby de uiro qͥse facit ser
ut cãm p̃stet discidii se alicꝰ s̾uũ fec̃it: rore.
nec uxorem dimitt̃e. nec illa obuincł̾m
coniugii inseruitutem redigipotĩt. uñ¬
illd̾. ꝑsacum est adscãm sy nodum ꝙ qͥdã
ingeniuis ingentiam acceꝑit uxorẽ. et
post filioꝵ ꝓcreationem occasione diuor¬
cessario tenere debeat. et si tenuerit. an
gi. dum ille non exconsensu ꝯuigis sefrũ
fecerit qͣmlib̾um ip̃a maritũ acceꝑat.
puelle ante .xii. scd̾ leges matͥmoniũ inire
nequennt. Qd̾ si añ p̃dicta temꝑa copłam
inierĩt. seꝑari possunt. quamuis uolu̾tate
et assensu parentum iuncti sunt. Qͥ uͦ in
puericia copłati pꝰ annos pub̾tatis. se nolu̾t

Expanded text:
dominis serviant suis. Et hoc in illis observandum est ubi legalis conjunctio fuit, et per voluntatem dominorum. Attende finem hujus capituli, ubi videtur innui praeter voluntatem dominorum inter servum et ancillam non posse contrahi conjugium, vel si contrahitur non esse ratum. Quibudominis ignorantibus. 3. De viro qui se facit servusam praestet dissidii se alicujus servum fecerit, nec ille uxorem dimittere, nec illa ob vinculum conjugii in servitutem redigi poterit, unlatum est ad sanctam synodum quod quidam ingenuus ingenuam acceperit uxorem, et post filiorum procreationem occasione divormulierem tenere debeat, et si tenuerit, utrgi, dum ille non ex consensu conjugis servum se fecit, quem liberum ipsa maritum acceperit. puellae ante duodecim juxta leges matrimonium inire nequeunt Quod si ante praedicta tempora copulationem inierunt; separari possunt, quamvis voluntarie et assensu parentum juncti sint. Qui vero in pueritia copulati post annos pubertatis se nolunt
Abbreviated transcription (Latin):
ult̾io. ł alio hꝰmodi urodes suas int̾fic̃e. s eccłiã¬
tica disciplina sp̃nali gladio ñ matial cͥmi
lege et sine causa int̾fecerit aliamq duxerit
armis depositis publicam agat peniteciam et
si contumax extiterit. anatbematitetur usq̃ qͦ

Expanded text:
ulterio aut alio hujusmodi uxores suas interficere; sed ecclesiastica disciplina spirituali gladio, non materiali, criminlege et sine causa interfecerit, aliamque duxerit, armis depositis publicam agat poenitentiam; et si contumax extiterit, anathematizetur usqueq
Abbreviated transcription (Latin):
unc de conditone uideamꝰ mac̾ditione ua¬
posse mibere seruo s sinescitur eẽ ser. rozoͦ.¬
nilis conditionis lib̾e potest dimitti ẽ f̾uit᷑
hõ ancillam alt̾ins ixoremacceꝑit. et estimai
ꝙ ingenua sit. si ip̃afemina fiũt pꝰea ĩserui¬
ut legitimã hãt. Item exeodem. Si fẽmi¬
unalex erit uiro et femine. Cum dicttut
sciens illum s̃nt̃ĩdat᷑ intelligi ꝙ si nescierit
illum suũ eẽ non cogitur man̾e c̃ ip̃o. Suii
conditionis dolum ꝑatitur. ñ cogit᷑ ad h̾ere
ei. cꝰ fraude decepta est. Si autẽ scierituir
nͥ obfornicationẽ. De ilł agit qͥb adust̾utiᷤ
condicio nota est qñ coniunguntur: de

Expanded text:
unc de conditione videamus an posse nubere servo; sed si nescitur esse servilis conditionis libere potest dimitti cum servitus ancillam alterius uxorem acceperit, et aestimat quod ingenua sit, si ipsa femina postea fuerit in serviut legitimam habeat. Item ex eodem: Si femiuna lex erit viro et feminae. Cum dicitur sciens illum servum, datur intelligi quod si nescierit illum servum esse, non cogitur manere cum ipso. Si enim conditionis dolum patitur, non cogitur adhaerere ei cujus fraude decepta est. Si autem scierit vir nisi ob fornicationem. De illis agit quibus alterutrius conditio nota est quando conjunguntur. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑd quare sub duplici spẽ sumitur. cum
sub alterutra totus sit xp̃c ut ostend̾e¬
tur totamhumanam naturam assupsisse:
ut totam redim̃ẽt. Pariis enĩ ad carnemre¬
fertur: uinũ ad animã. qi uinumoꝑat᷑
sangninem. inquo sedes anime apħis ẽẽ.
dicitur. Iõ gͦ induab spẽb celebratur ut
anime et carnis sinͣptio in xp̃o. et utͥusq

Expanded text:
d quare sub duplici specie sumitur, cum sub alterutra totus sit Christus? Ut ostenderetur totam humanam naturam assumpsisse, ut totam redimeret. Panis enim ad carnem refertur, vinum ad animam, quia vinum operatur sanguinem, in quo sedes animae a physicis esse dicitur. Ideo ergo in duabus speciebus celebratur, ut animae et carnis susceptio in Christo, et ut
Abbreviated transcription (Latin):
erit adnnatum et panis uniꝰ cõpage soli¬
datum
iquis tñ non intendens intͦdũcehesim
obliuione ułignorantia aquam p̃ter¬
miserit. non uidetur eẽ irritum sacmẽtũ.
s ille grauiter est corripiendus. Nlamet
grecoꝵ eccłia non apponere aquam. dicit᷑.
ꝙ etiam exdictis ꝯpͥaniuidetr poffecolli¬
ignoranter uł simpliciter non hocsuauit
Potest simplicitat eiꝰ indulgentia dñ uerla
concedi. Nob̾ uͦ nonpotest ignosci qͥ mine
a domino instracdi sumꝰ ut calicem duã ã

Expanded text:
erit adunatum, et panis unius compage solidatum. Si quis tamen non intendens introducere haeresim, oblivione vel ignorantia aquam praetermiserit, non videtur esse irritum sacramentum; sed ille graviter est corripiendus. Nam et Graecorum Ecclesia non apponere aquam dicitur. Quod etiam ex dictis Cypriani videtur posse colliignoranter vel simpliciter non hoc servavpotest simplicitati ejus indulgentia Domini venia concedi. Nobis vero non potest ignosci, qui nunc a Domino instructi sumus ut calicem D
Abbreviated transcription (Latin):
nostro offertur. sanguis uͦ ꝓanima. S tñ
est ut ait hylarꝰ incorꝑe xp̃i q̃ in manna¬
non hũĩt amplius. nec qui minꝰ parauerat
carnem. nec uini nͥ insangninẽ. Nec debent
dici nisi duosacramenta s unũ qr subutͣ¬
q spẽ ułem sumitut. Neq it̾ari sacram̃¬
tumꝰ qi bñdictio nen repetitur suꝑ eamdẽ
offerridebent. quia de altis non potest cõ-¬
secrari corpus xp̃i uel sanguis: Qre aqua¬
mixtus debet offerri. quia indemus ĩ aqͣ
ppłs ad unatur et cͦdentium plebs eunqͥm

Expanded text:
nostro offertur, sanguis pro anima; sed tamsub utraque specie sumitur; quod ad utramque vanon habuit amplius; nec qui minus paraverat carnem, nec vini nisi in sanguinem. Nec debent dici duo sacramenta, sed unum, quia sub utraque specie idem sumitur. Neque debet iterari sacramentum, quia benedictio non repetitur super specium veritatis offerri debent, quia de aliis non potest consecrari corpus Christi vel sanguis. 7. Quatus debet offerri, quia videmus in aquapopulus adunatur, et credentium plebs ei in quem
Abbreviated transcription (Latin):
ria magno inari iungunt᷑. Iõq cum dix̾it
aqͣs cong̾gatas in unum locum. deiñ dic̃
płalit̾ congg̾ationesq a quarũ ꝓpt̾ muba¬
fidos sinus eaꝵ quib omib ex magno
mari pͥncipium ẽ. De oꝑe qiii diei qũ

Expanded text:
ria magno mari junguntur. Ideoque cum dixerit aquas congregatas in unum locum, deinde dicit pluraliter congregationes aquarum, propter multifidos sinus earum, quibus omnibus ex magno mari principium est. 6. De opere qu
Abbreviated transcription (Latin):
tͣment̃ aliqd̾ hic comm̃dat᷑. iõ .n. fortaᷤᷤ¬
se ñ ⁊ ħ dictum ꝙ tñ sic̃ in aliis ÷ fac¬
eqͥt᷑ dixit ds̃. Cong̾gent᷑ aq̃ in
unum locũ & appareat arida. T̃¬
cu diei opus ÷ cong̾gatio aquaꝵ ĩ uñ
loc̃. Cong̾gate sunt enĩ celo om̃s aque
inferiores in unã matͥcem ut lux que
pͣtito biduo a qͣs clara luce lustrau̾at.
in puro aere clarior fulgeat. & appa¬
reat t̾ra que cooꝑta latebat. & que
aquis limosa erat fiẽt arida & g̾m¬
nib apta. Eod̾ enĩ die ꝓtulit t̾ra her¬
bam uirentẽ. lignumq faciens fruc¬
tum. Si aũ querat᷑ ubi congͣgate¬
sunt aq̃ q̃ totum texerãt spatiũ usq
ad celum. potuit fi̾ ut t̾ra subsidens
concauas partes p̃beret. uͥ fluctuãteᷤᷤ
aqͣs reciꝑet. pot̃ etiam c̾di pͥmarias
aquas rariores fuisse. que sic̃ nebula
tegẽntt̃ras. s cong̾gatione eẽ spissataᷤᷤ
Et iõ facile in unum posse redigi loc̃.
Sumq multa ꝯstat eẽ maria ⁊ flumi¬

Expanded text:
cramentum aliquod hic commendatur. Ideo enim fortassis non est dictum, quod tamen sicut in aliis facSequitur: Dixit Deus: Congregentur aquae in locum unum, et appareat arida. Tertiae diei opus est congregatio aquarum in unum locum. Congregatae sunt enim omnes aquae coelo inferiores in unam matricem, ut lux quae praeterito biduo aquas clara luce lustraverat, in puro aere clarior fulgeat, et appareat terra quae cooperta latebat, et quae aquis limosa erat fieret arida et germinibus apta. Eodem enim die protulit terra herbam virentem, lignumque faciens fructum. Si autem quaeratur ubi congregatsunt aquae quae totum texerant spatium usque ad coelum, potuit fieri ut terra subsidens concavas partes praeberet, ubi fluctuantes aquas reciperet. Potest etiam credi primarias aquas rariores fuisse, sic ut nebula tegeret terras, sed congregatione esse spissatas, et ideo facile in unum posse redigi locum. Cumque multa constet esse maria et flumi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ nob̾ utrũ iste ucruᷤᷤ dĩ filiꝰ ab eis qui
nulla suba sit an de aliqͣ. ñ dico inqͥs
ẽ. aliam q̃re. Si aliam ñ inuenis. pa¬
hõusion ꝯfite̾. It̃ in eod̾. Confiteor dm̃
prẽm. oĩo incorruptibilit̾ genuisse.
lo. ꝙ uos iã ñ dicitis. Si uͦ de aliqͣ. nͨ

Expanded text:
go nobis, utrum iste verus Dei Filius, ab eis qui nulla substantia sit, an de aliqua. Non dico, inquis, is, aliam quaere. Si aliam non invenis, homousion confitere. Idem in eodem: Confiteor Deum Patrem omnino incorruptibiliter genuisse; lo, quod vos jam non dicitis; si vero de aliqua, nec
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd unigenitũ dm̃ in forma dĩ manẽ¬
tem. in nat᷑a dĩ manssisse ꝓfitem᷑. nec
unitatẽ forme seruił. in nat᷑a diuine
unitatis refundimꝰ. nͨ rursũ corꝑali
insinuatione prẽm in filio p̃dicamꝰ. s
ex ẽo eiusd̾ gen̾is genitã uat᷑am nat᷑alr̃
in se gignentẽ habuisse nat᷑am q̃ in for¬
ma nat᷑e se gignentis manens formã
nat᷑e & infirmmitatis corꝑał acceꝑit.
Nõn enĩ defecerat dĩ nata ne eẽt. s ĩ
se humilitatẽ t̾rene natiuitatis manẽs

Expanded text:
m in forma Dei manentem, in natura hominis mansisse profitemur; nec unitatem formae servilis in naturam divinae unitatis refundimus, nec rursum corporali insinuatione Patrem in Filio praedicamus, sed ex eo ejusdem generis genitam naturam, naturaliter in se gignentem habuisse naturam, quae in forma naturae se gignentis manens, formam naturae et infirmitatis corporalis accepit. Non enim defecerat Dei natura ne esset, sed in se humilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
facta fingens. aĩasq de uichilo c̾ans.
eoꝵq oiunctione hoisim ꝑfitiens. Cum
gͥ utraq hoĩs nat᷑a a dõ sñ uitio sit ĩsti¬
tuta licet apͤeccõ sit uitiata. si iõ ĩmu¬
tabił ds̃ humane oditionis pͥmari legẽ
mutare debuit siue ab hoĩum multi¬
plicatõne desiste̾. an aĩa sit tał qͣł a dõ¬

Expanded text:
ihilo creans, eorumque conjunctione hominem perficiens. Cum ergo utraque hominis natura a Deo sine vitio sit instituta, licet a se peccato sit vitiata, non ideo immutabilis Deus humanae conditionis primariam legem mutare debuit, sive ab hominum multiplicatione desistere. 8. An anima sit talis a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ peccm̃ ñ admisit s uitiatam ħuit. qͣm
ds̃ tñ sñ uitio fec̃. Si enim res bona ñ
eẽt aĩa in ea malum eẽ neqͥret. cum
ħuit pomũ qͣle ego dedi mũdis ma¬
nib. ego enim dedi mundum an
aĩe ex c̾atõne fisint eqͣi es ĩ dons nͣlib
llud quoq ñ inc̃grue q̃ri solet utrum
om̃s aĩe ex c̾atione eqͣles sint. an alie
lant in nat᷑alib donis ut in eẽntia.
alia aliis sit subtilior & itelligend̾
memorandumq habilior. ut pote acu¬
tiori ingenio & ꝑspicatiori intellec¬
angłis ita fuisse ꝯstat. & licet natalib

Expanded text:
s non amisit, sed vitiatam habuit; quam Deus tamen sine vitio fecit. Si enim res bona non esset anima, in ea malum esse nequiret, cum habuit pomum quale ego dedi mundis manibus. Ego enim dedi mundum. 9. An animae ex creatione sint aequales in donis naturalibus. Illud quoque non incongrue quaeri solet, utrum omnes animae ex creatione aequales sint, an aliaelant in naturalibus donis, ut in essentia alia aliis sit subtilior, et ad intelligendum memorandumque habilior, utpote acutiori ingenio et perspicaciori intellecangelis ita fuisse constet. Et licet
Abbreviated transcription (Latin):
reditarium. Qr̃ ds̃ aĩam corꝑi ꝯiuxit
sciens eam iñ macłari ⁊ iõ dãpnari.
i uͦ querit᷑ cur ds̃ qui fec̃ aĩam
ip̃am sñ macła & scit eam ex
corꝑis ꝯtũctione macłam pecĩ traħe.¬

Expanded text:
reditarium. 7. Quare Deus animam corpori jungit, sciens eam inde maculari, et ideo damnari. Si vero quaeritur cur Deus qui fecit animam ipsam sine macula, et scit eam ex corporis conjunctione maculam pecca
Abbreviated transcription (Latin):
creuit c̃ hõ anunitati eiꝰ accessit.
partes alicuiꝰ totius ꝯueniunt. ut ex
illis ꝙ ñ erat ꝯstituat᷑. Nõ añ sic hu¬
mana & diuina nat᷑a in xͦ uniunt᷑.
In explicabił enĩ ÷ istiꝰ unignis q̃ ñ ÷

Expanded text:
crevit cum homo divinitati ejus accessit. partes alicujus totius conveniunt, ut ex illis quod non erat constituatur. Non autem sic humana et divina natura in Christo uniuntur. Inexplicabilis enim es
Abbreviated transcription (Latin):
ta. & ꝙ ꝑsona humanata p̃dicet᷑. cassio¬
dorus ostñdende uidr̃ dicens. Factus ÷
ut ita dixerim humanatꝰ ds̃. qui etiã
in assum ꝑtõne carnis ds̃ eẽ ñ destitie.
ꝙ tñ sanae accipi pot̾ ut dicat᷑ ds̃ fr̃s

Expanded text:
ta. Et quod persona humanata praedicetur, Cassiodorus ostendere videtur dicens: Factus est, ut ita dixerim, humanatus Deus, qui etiam in assumptione carnis Deus esse non destitit. Quod tamen varie accipi potest, ut dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
homo. Qualiter his respͦndeant
ec aũ in hunc mod̾ ãet̾minant.
quia cum dr̃ aliud t̾ibum dei.
aliud hõ. siue alia sub̃a ds. alia hõ.
alt̾ius nat᷑e signifiçat᷑ ᷤ. eẽ. d qͣntup¬

Expanded text:
homo. 6. Qualiter his respondeant. Haec autem in hunc modum determinant, quia cum dicitur: aliud Verbum Dei, aliud homo, sive alia substantia Deus, alia homo; alterius naturae significatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone unius in dõ & hoĩe u̾itatem.
Si aũ qui suscepit. & ꝙ suscep̃ una est
ꝑsona. gͦ natura humana cum t̾bo unar
te dr̃ una ꝑsona. qr susceptum susci¬
pienti ⁊ sociatum in unitate ꝑsone .i.

Expanded text:
sonae unius in Deo et in homine veritatem. Si autem qui suscepit et quod suscepit una est persona, ergo natura humana cum Verbo est te dicitur una persona, quia susceptum suscipienti est sociatum in unitate personae,
Abbreviated transcription (Latin):
potentiã ħuit añ casum. & utrũ ꝑ eam po¬
tu̾it stare ł ñ. Sciendũ ⁊ gͥ ꝙ ħ omini in
creatione sic̃ de angłis diximus da¬
tum ẽ ꝑ gram auxilrum & collata po
tentia ꝑ qͣm pot̾at stare .i. ñ declinare
reri salutẽ ualeret. Poc̾at quid̾ ꝑ ius¬

Expanded text:
 ante casum; et utrum per eam potuerit stare vel non. Sciendum est ergo quod homini in creatione, sicut de angelis diximus, datum est per gratiam auxilium, et collata est potentia per quam poterat stare, id est, non declinare reri salutem valeret. Poterat quidem
Abbreviated transcription (Latin):
& ipã homini conc̾ta. Inc̾atam enim¬
ẏmaginem q̃ ds̃ ÷ intellexisse udet᷑
cuiꝰ similitudinẽ gerit. & ad ꝙ rep̃¬
sentand̾ facta ÷. Sic̃ ymago cesaris
q̃ ip̃iꝰ similitudinẽ p̃ferebat. ipmq
quodãmꝰ rep̃sentabat. Imꝓp̾e aũ ẏmago
ex quo sumit᷑ aliquid. P onit᷑ tñ aliqũ¬

Expanded text:
et ipsa homini concreata. Increatam imaginem quae Deus est, intellexisse videtur cujus similitudinem gerit, et ad quod repraesentandum facta est, sicut imago Caesaris quae ipsius similitudinem praeferebat, ipsumque quodammodo repraesentabat proprie autem imago ex quo sumitur aliquid. Ponitur tamen et aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
aliqd̾ genꝰ nouũ rerũ fec̾it. alia tͣnsla¬
q̃ uicħ questionis affert. quia mani¬
festa sunt q̃ in eo facta sunt. & õium
ꝯsũmatio eo die ꝑfecta ÷ sic̃ scͥpta
ostñdit cum ait. uidit ds̃ cuncta q̃
fec̾at. & erant ual de.b. Omĩa qͥd̃
nat᷑alit̾ bona erant. nicħq in sui na

Expanded text:
aliquod genus novum rerum fecerit. Alia translaquae nihil quaestionis affert quia manifesta sunt quae in eo facta sunt, et omnium consummatio eo die perfecta est, sicut Scriptura ostendit cum ait: Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona. Omnia quidem n
Abbreviated transcription (Latin):
reptile aĩe uiuentis & uolatile
sr̃ t̾ram ⁊ c̾. Opus quinte diei ÷ forma¬
tio piscium & auiũ. qͥb duo elem̃ta
ornant᷑. & de ead̾ mat̾ia .i. de aquis. pis¬
ces. & aues c̾auit. uolatilia leuans in
aera & natatilia remittens gurgiti. De

Expanded text:
reptile animae viventis, et volatile super terram, etc. Opus quinti diei est formatio piscium et avium, quibus duo elementa ornantur, et de eadem materia, id est de aquis pisces et aves creavit, volatilia levans in aerea, natatilia vero remittens gurgiti. De
Abbreviated transcription (Latin):
uia gͥ celum cet̾is elem̃tis Icm est.
añ alia ornatur in qͣrto die quo siũt
sy d̾a  que iõ facta sunt ut ꝑ ea illus¬
tret᷑ inferior pars ne ẽẽt habitantib
tenebrosa. infirmitatiq hõium ꝓui
hoĩes diei noctisq uicissitudine. ꝓpt̾
dormiendi uigilandiq necͥitatẽ. et
etiã iõ ne nox indecorare man̾e̾t. s
luna ac syderib consolarent᷑ hoĩes.
quib in nocte oꝑandi necessitas ĩ.¬

Expanded text:
uia ergo coelum caeteris elementis speciem ante alia ornatur in quarto die quo fiunt sidera; quae ideo facta sunt, ut per ea illustretur inferior pars, ne esset habitantibus tehomines diei noctisque vicissitudine propter dormiendi vigilandique necessitatem. Ideo etiam, ne nox indecora reremaneret, sed luna ac sideribus consolarentur homines, quibus in nocte operandi vel
Abbreviated transcription (Latin):
fiant luminaria infirmam̃to celi.
& diuidant diem ac noctẽ. In p̃cedenti
triduo disposita ÷ uniu̾sitatis huiꝰ mun¬
di machina & partib suis distributa.
formata enim luce pͥma die qͣ uniu̾sa
illustraret. duo seq̃ntes dies attributi
sunt supͥme & infime parti mundo. fir

Expanded text:
Fiant luminaria in firmamento coeli, et dividant diem ac noctem. In praecedenti triduo disposita est universitatis hujus mundi machina, et partibus suis distributa. Formata enim luce prima die quae universa illustraret, duo sequentes dies attributi sunt supremae et infimae parti mundi, fir
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ tm̃. S ut dñt moyses loquens ru¬
di & carnali popło locutionis modũ
temꝑauit de dõ loquens asumli ho¬
minis qui ꝑ moras tempoꝵ oꝑa sua
ꝑfic̃ cum ipẽ simul sua oꝑa fec̾it. uñ
.augꝰ. Iõ inquit moyses diuisim re¬
fert dm̃ illa oꝑa fecisse. qͥa ñ potuit
simul ab hoĩe dici ꝙ a dõ simul potu
aliis huiusmodi inherentes. dñt qua tu¬
& elem̃ta atq celi luminaria ita for¬
mata simul eẽ. & habuisse illos .ui. dieᷤ
.i. distinctiones appeslant. q̃ simul
Farte sunt partim formalit̾ partim
diei requie aliquid nos eloqͥ opor¬

Expanded text:
tum. Sed, ut dicunt, Moyses loquens rudi et carnali populo, locutionis modum temperavit, de Deo loquens a simili hominis qui per moras temporum opera sua perficit, cum ipse simul sua opera fecerit, unde Aug.: Ideo, inquit, Moyses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit simul ab homine dici, quod a Deo simul potuialiis hujusmodi inhaerentes dicunt quatuor elementa atque coeli luminaria ita formata simul esse, et habuisse illos sex dies est distinctiones appellant quae simul factae sunt; partim formaliter, partim diei requie aliquid nos eloqui opor
Abbreviated transcription (Latin):
distinctim sint formata. Aliis aũ ui
ostñd̾e̾ dicens elem̃ta .iiiiͦ. ita formata
sic̃ mͦ apparent. ab untio extitisse. &
celum syd̾ib ornatum fuisse. Que dã
uͦ ñ formalit̾. s mat̾ialit̾ tc̃ fc̃a fuiꝰse.
q̃ p̾t ꝑ temꝑis accessum formalit̾
distincta sunt ut ħbe. arbores. & for¬
te aĩalia. Omĩa gͦ in ip̃o temporis
inicio facta ẽẽ dñt. s quedam forma¬

Expanded text:
distinctim sint formata. § Aliis autemostendere, dicens elementa quatuor ita formata sicut modo apparent, ab initio extitisse, et coelum sideribus ornatum fuisse. Quaedam vero non formaliter, sed materialiter tunc facta fuisse, quae post per temporis accessum formaliter distincta sunt: ut herbae, arbores, et forte animalia. Omnia ergo in ipso temporis initio facta e
Abbreviated transcription (Latin):
xtrũ minuta aĩalia tc̃ c̾ata fuerint.
e quib etiam minutis aĩantibus
qõ ẽ. utrum in pͥmis condttiõib
cͤata sint. an ex reb corruptis pꝰtea orta
sint. Pleraq enĩ de humidoꝵ corpoꝵ ui¬

Expanded text:
trum minuta animalia tunc creata fuerint. De quibusdam etiam minutis animantibus quaestio est utrum in primis conditionibus creata sint, an ex rebus corruptis postea orta sint. Pleraque enim de humidorum corporum vi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ lucẽ ferre ñ possunt. Qd̃ añ subdi¬
t ͦ sint & in signa & temꝑa & dies &s
annos. quomͦ accipiend̾ sit queri so¬
let. Ita enim dictum uidr̃. qͣsi qͣrto
die cẽpissent tẽꝑa. cum tñ pͥus tͥduũ
sñ temꝑe ñ fu̾it. iõq temꝑa q̃ fiunt:
ꝑ sydera. ñ spatia morar̃ s iucissitudi¬
nẽ derie qͣlitatis debemꝰ acciꝑe quia
rasica motib sid̾um fiunt sic̃ dies &
anni quos usitate nouimꝰ. Sunt en̾im in¬

Expanded text:
ferre non possunt. Quod autem subditur: Et sint in signa, et tempora, et dies, et annos, quomodo accipiendum sit quaeri solet. Ita enim dictum videtur, quasi quarto die coepissent tempora, cum prius triduum sine tempore non fuerit. Ideoque tempora quae fiunt per sidera, non spatia morarum, sed vicissitudinem aereae qualitatis debemus accipere, quia talia motibus siderum fiunt, sicut dies et anni quos usitate novimus. Sunt enim i
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib dieb ornata s̃ illa .iiiiͦ. elenĩ¬
ta. Quałta aũ die ornatũ ÷ firmam̃tũ
sole. & luna. & stelł. Quinta. aer ĩ uola¬
tilib & aque in piscib ornam̃ta acce¬
ꝑunt. Sexta. accep̃ t̾ra uimñta & rep¬
tilia & bestias. pꝰt que omĩa factꝰ ÷ hõ.
de t̾ra. & in t̾ra. ñ tũ ad t̾ram. nec ꝓpt̾

Expanded text:
diebus ornata sunt illa quatuor elementa. Quarta enim die ornatum est firmamentum sole, et luna, et stellis. Quinta aer in volatilibus, et aquae in piscibus ornamenta acceperunt. Sexta accepit terra jumenta et reptilia et bestias, postque omnia factus est homo de terra et in terra; non tamen ad ter
Abbreviated transcription (Latin):
b aĩalium maxime mortuoꝵ nascũt᷑.
cum aĩalib c̾ata ñ fui̾nt. nͥ potentia¬
lit̾ & mat̾alit̾. Ea uͦ que ex t̾ra ł ex
a quis nascunt᷑ ł ex eis q̃ t̾ra g̾minante
mĩb aũ c̾atis atq dispoĩtis. no¬

Expanded text:
 mortuorum, nascuntur, cum animalibus creata non fuerint, nisi potentialiter et materialiter. Ea vero quae ex terra vel ex aquis nascuntur, vel ex eis quae terra germinante Omnibus autem creatis atque dispositis, no
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nob̾ aũ mitum ⁊ aliqñ si malum ñ faci¬
mꝰ s resistimꝰ ibi dum taxat uͥ cã sub ẽ.
q nos id face̾ moniet quia ex pecc̃ĩ corrup¬
tela ꝓm sunt ao malum gressus nr̃i.
u̾bi aũ ñ int̾uenit cã nos ad malum
impellens. ñ mem᷑ si ab eo declinamius.
Declinare genim a malo semꝑ uitat pe¬
¶¶nam. s ñ semꝑ ni̾etur palmam. De adin¬

Expanded text:
um est aliquando si malum non facimus, sed resistimus; ibi duntaxat, ubi causa subest quae nos id facere movet, quia ex peccati corruptela proni sunt ad lapsum gressus nostri. Ubi autem non intervenit causa nos ad malum impellens, non meremur si ab eo declinamus. Declinare enim a malo, semper vitat poenam, sed non semper meretur palmam. DI
Abbreviated transcription (Latin):
tentie date in adam cuius ꝯsortio aĩa ma¬
cłat᷑ peccõ. ẜ id gͦ ꝙ facti causa manet ĩ¬
habitare dr̃ peccm̃ in carne. ħ ⁊ lex
carnis. Id̾. Non habitat peccm̃ in ar̃a s
in carne. quia peccĩ causa ex carne ⁊ ñ
ex aĩa. quia caro ⁊ ex origine carnis
pecc̃i. ⁊ ꝑ traducẽ om̃is caro fit pect̃i. aĩa uͦ¬

Expanded text:
tentiae datae in Adam, cujus consortio animaccato. Per id ergo quod facti causa manet, inhabitare dicitur peccatum in carne; haec est lex carnis. Idem: Non habitat peccatum in anima, sed in carne, quia peccex anima, quia caro est ex origine carnis peccati. Per traducem enim omnis caro fit peccati cau
Abbreviated transcription (Latin):
ł mortalitas ł alia corrupt̃õ: hos .ni.
defectꝰ carni in ẽẽ ꝯstat. hic aꝑit᷑ qͥo
sit .s. feditas tͣtta ex libidine coeun¬
tum que uitiũ ł corruiptõ dici pot̃.
d qd̾ dici pot̃ qr multiplex defectꝰ
carnis & p̃cipue pollutio q̃dã
quã ex inferuore coitus parentum &
ꝯcupiscentia libidinosa ꝯtrahit caro
rette uitium siue corruptõ carnis ap¬
pellari pot̾ que feditas maior ẽẽ ui
detͦ in carne ꝯcupiscentialit̾ traducta
qͣm in ea uñ tͣducit᷑. & qd̾ uitiũ ł cor

Expanded text:
ortalitas, vel alia corruptio; hos enim defectus carni inesse constat. 6. Hic aperitur quid sit foeditas tracta ex libidine coeuntium, quae vitium vel corruptio dici potest. Ad quod dici potest quod multiplex defectus carnis, et praecipue pollutio quaedam, quam ex fervore coitus parentum et concupiscentia libidinosa contrahit caro recte vitium, sive corruptio carnis appellari potest. Quae foeditas major videtur esse in carne concupiscentialiter traducta, quam in ea unde tradu
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe dĩ cum uitio ÷ pͥmitus instituta. s¬
ex uoluntatis arbitrio pͥorũ hoĩum
uenienti. in uitio ÷ sauciata. ita ut ñ
sit in carne bonũ. s uitium quo in¬
n carne utrũ sit culpa an pena.
ic queri solet utrum cã peccĩ ori¬
ginał q̃ dicta ⁊ ẽẽ in carne culpa
sit ł pena. siue aliquid aliud culpa

Expanded text:
e Dei cum vitio primitus est instituta, sed voluntatis arbitrio priorum hominum venienti vitio est sauciata, ita ut non sit in carne bonum, sed vitium quo inquae est in carne, utrum sit culpa, an poena. Hic quaeri solet utrum causa peccati originalis quae dicta est esse in carne, culpa sit, vel poena, sive aliquid aliud. Culpa
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ ocludam quociens in carne .xͨ aliquid
patit᷑. opus auctoris ÷ Quia enĩ sua uolunta
eamq oꝑati sint iudas ⁊ uidĩ. querit᷑ an
dcedendum sit eos oꝑatos ibi eẽ hoñ ħ distin¬
guendũ ÷. Potest .N. dici qd̾ oꝑati sc̃ bonũ. quia
ex actib eoꝵ bonum ꝓueñ .i. passio .xͥ. ⁊t̃.
putau̾unt carnem sic̃ ab aĩa ita adiunita¬
te in morte fuisse diuisam. Si .ii. inqͥunt
aĩa media dinitas ca̾nem sibi¬
erat unita quin a u̾bo diuidetur. fuit aũ
diuisa ab aia in morte. alioquin u̾a mors
ibi ñ fuisset. quia ut ait. augꝰ. mors qͣm
timent hoĩes seꝑatio ÷ aĩe acarne. Mors ꝗͣ¬

Expanded text:
liter concludam, quoties in carne Christus aliquid patitur, opus auctoris est, quia enim poeamque operati sint Judas et Judaei, quaeritur an concedendum sit eos operatos ibi esse bonum. Hic distinguendum est. Potest enim dici quod operati sunt bonum, quia ex actibus eorum boputaverunt tunc carnem sicut ab anima, ita a divinitate in morte fuisse divisam. Si enim, inquiunt, anima media divinitate sibi carnem erat unita, quin a Verbo divideretur. Fuit autem divisa ab anima in morte, alioquin vera mors ibi non fuisset; quia, ut ait August.: Mors quam timent homines separatio est animae a carne. Mors
Abbreviated transcription (Latin):
u̾a mors fuit. diuisa ÷ ibi aĩa. ac ꝑ hoc
diuinitas ã carne. huic sue ꝓbabilitati
tis morit᷑us. Nam cum diuinitatis mortis lib̾a
sit. utiq mors ibi ẽẽ ñ pot̾at. nisi uita disce¬
q̃ nisi discessisset. hõ ille mori ñ poss. qd̾
relictio que illis tb significat᷑. utquid
apr̃e cum in cruce se delictum clama¬
bat Non recesserat ds̃ ab hoiẽ. ita qd̾̃
ẽẽt soluta uino ddĩ ⁊ hoĩs alioqumn fuit

Expanded text:
a mors fuit, divisa est ibi anima, ac per hoc divinitas, a carne. Huic suae probabilita moriturus. nam cum diuinitas mortis libera sit, utique mors esse non poterat, nisi uita discequae nisi discessisset, homo ille mori non posset. Quod relictio, quae illis verbis significatur: Ut quid a Patre, cum in cruce derelictum se clamabat? Non recesserat Deus ab homine, ita quod esset soluta unio Dei et hominis. Alioquin fuit
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. S quis hoc dicatsꝰ fateam᷑ gͥ dm̃ qͦ¬
dãmͦ illum hoĩem in morte deseruisse. qr
potestati ꝑseq̃ntium eum expoĩuit ad tẽ¬
pus ñ suam potentiam exerͤendo illũ
defendit ut ñ moreret᷑. Seꝑauit
se diuinitas qi subtͣrit se diui¬
nitas ꝓtectionem s ñ soluit uni¬
onem. seꝑaũ se foris ut ñ ad eẽt ad de¬
fensionẽ s ñ intꝰ ddefuit ad unonem:
si s̃ ibi cohibusset potentiam. s exͥcuis¬
te receclente .i. effectum potentie defen¬
dendo ñ exhibente. hic ÷ hyrcus apopõ¬
peuis. qui alt̾o hyrco unmolato in soli¬
tudinẽ mitcebatur ut legr̃ in legr̃ in
leuitico. Duo enim hyrci humanitas
humanitate gͥ immolata. diuinitas insolitu
mͦ uirtutẽ cohibens ut possent impii
cõsumare passionẽ. abiit gͦ .i. uirtutem co¬
hibuit. ⁊ portaũ iniquitates nr̃as. ñ ut
hr̃et s ut ꝯsum̾et. Ds̃ enimͫ ignis ꝯsu¬
mens ÷. Ex his satis ostenditur p̃mis¬
sa u̾ba ambrosii sic ẽẽ accipienda ut

Expanded text:
esset. Sed quis hoc dicat? Fateamur ergo Deum quodammodo illum hominem in morte deseruisse, quia potestati persequentium eum exposuit ad tempus, non suam potentiam exercendo illum defendit ut non moreretur. Separavit se divinitas, quia subtraxit protectionem, sed non solvit unionem. Separavit se foris, ut non adesset ad defensionem, sed non intus defuit ad unionem. Si non ibi cohibuisset potentiam, sed exercuisest, effectum potentiae defendendo, non exhibendo. Hic est hircus ἀποπομπαῖος qui altero hirco immolato in solitudinem mittebatur, ut legitur in Levitico. Duo enim hirci, humanitas Humanitate ergo immolata, divinitas Christi modo virtutem cohibens, ut possent impii consummare passionem. Abiit ergo, id est, virtutem cohibuit, et portavit iniquitates nostras ; non ut haberet, sed ut consumeret: Deus enim ignis consumens est . Ex his satis ostenditur, praemissa verba Ambrosii sic esse accipienda, ut
Abbreviated transcription (Latin):
a u̾itate. ꝯsolator manens ex ꝯsolõe.
u̾itatis nõiat᷑. ⁊ ꝓfluit ab eo sic̃ ex
lia qͣdam de expõe sy mboli sic ait.
Iste ÷ sp̃c .S̾. ꝓcedens de prẽ ⁊̃ filio. qͥ
diuidit dona ꝓpͥa ꝓut uult. Id̾ in
alia omelia. Credend̾ ÷ sp̃m scm̃ ẽẽ pr̃iᷤ

Expanded text:
a veritate, consolator manens ex consolativeritatis nominatur, et profluit ab eo sicut ex lia quadam de Expositione symboli sic ait: Iste est Spiritus procedens de Patre et Filio, qui dividit dona propria prout vult. Idem in alia homil.: Credend