comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Contẽpti sunt principes & adiutus est pauper.
Abiecti sunt suꝑbi. & instructus est humilis.
Hoc fecit & hoc faciendo adiuuit pauperem a
mendicitate: Mendicus ille est. nihil sibi tri¬
buens. totũ de miscła dĩ expestans. Ante ianuã
dominic̃a cotidie clamat. pulsans ut aperiat᷑ ei
nudus & tremens ut uestiuat᷑. oculos in terrã dei¬
ciens & pectus tundens. Istũ mendicũ. hunc pau¬
pere hunc humilẽ adiuuit ds̃. Plurimũ &iã de
ipsa separatione hereticorũ quia pauci facti sunt
& uexati sunt. & seducti in inuo & non in iua.
Deniq quid postea ex illis deminutis. seductis pau sͣ¬
cs factis uexatis in adiuto paupere quid fit: Et
rosoit sicot ooes faonlias. Quasi unũ paupert̃
⁊ uainĩ mendicã intelligebus. dle guo dieit c
adiuuit pauperẽ amendicitaite. Pauper iste mul¬
tȩ familiae sunt. pauper iste multȩ plebessunt.
multȩ aeccłȩ. Una aeccła. una plebs. una familia

Expanded text:
Contempti sunt principes, et adjutus est pauper? Contempti sunt principes, et adjutus est pauper? Abjecti sunt superbi, et instructus est humilis. Hoc fecit, et hoc faciendo «adjuvit pauperem a mendicitate.» Mendicus est ille, nihil sibi tribuens, totum de misericordia Dei exspectans; ante januam Dominicam quotidie clamat, pulsans ut aperiatur ei, nudus et tremens ut vestiatur, oculos in terram dejiciens, et pectus tundens. Istum mendicum, hunc pauperem, hunc humilem adjuvit Deus plurimum, etiam de ipsa separatione haereticorum; quia pauci tacti sunt, et vexati sunt, et seducti in invio et non in via. Denique quid postea ex illis deminutis, seductis, paucis factis, vexatis, in adjuto paupere quid fit? «Et posuit sicut oves familias.» Quasi unum pauperem et unum mendicum intelligebas, de quo dixit, «Et adjuvit pauperem a mendicitate:» pauper iste multae familiae sunt, pauper iste multae plebes sunt; multae Ecclesiae una Ecclesia, una plebs, una familia,
Abbreviated transcription (Latin):
ticorũ. Et hic ad tendite. quia non preter mis¬
sũ est. Ecce effusus est contẽptus super princi¬
pes suꝑ illos tauros. Quare contẽpti sunt: Aliud
annuntiantes. Qud sunt contẽpti: Auathema¬
tizati. Quisquis enĩ uobis annuntiauerit pret̃¬
quã quod accepistis. anatheina sit. Quid tã con¬
temptũ quã sal infatuatus qui foras prorectus con¬
culcatur : & uidete si non principes sunt. Ipsũ
paulũ audite. Lic& si nos aut angelus de caelo
euuangeli T̃ auerit uobis preter qũa quod accepis¬
tis. anathema sit. Principes sunt. docti sunt mag¬
ni sunt. lapides preciosi sunt. Quid ad buc dic¬
turus es : Numquid angeli sunt : Ꝙ̾ tamen
& si angelus de cęlo uobis annuntiauerit pret̃¬
quã quo dͥ accepistis. anathema sit. Quia & ipse
diabolus angelus de cęlo lipsus est. Effus est
ergo conteptus suꝑ principes. ET ADIUITPAO¬
biato amenpicitate. Quid est hoc ft̃s:

Expanded text:
ticorum. Et hic attendite quia non praetermisticorum. Et hic attendite quia non praetermissum est: ecce «effusus est contemptus super principes,» super illos tauros. Quare contempti sunt? Aliud annuntiantes. Quid sunt contempti? Anathematizati. «Quisquis» enim «vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit.» Quid tam contemptum quam sal infatuatus, qui foras projectus conculcatur? Et videte si non principes sunt; ipsum Paulum audite: «Licet si nos, aut angelus de coelo evangelizaverit vobis praeterquam quod accepistis, anathema sit» . Principes sunt, docti sunt, magni sunt, lapides pretiosi sunt. Quid adhuc dicturus es; numquid angeli sunt? Et tamen, «etsi angelus de coelo vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit:» quia et ipse diabolus angelus de coelo lapsus est. «Effusus est» ergo «contemptus super principes. Et adjuvit pauperem a mendicitate.» Quid est hoc, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
in quodam psilno Congregatio caurorã id
ceruicatorũ & superborũ. Congregatio tauro¬
rũ inter uaccas populorũ. Uaccas dict seductiles
animas quȩ facilȩ consentiunt seductorib tauris.
Sed quare hoc: Ut excludant᷑ hi qui probati st̃
argento. Quid est ut excludant᷑: Appareant
ut emineant illi qui sunt probati in eloquio dĩ
Cum enĩ respondetur hereticis ex necessitate :
ȩdificantur catholici ex utilitate. Hanc senten¬
tiam plane p̃alus expressit. Oport& enĩ inquit
hereses eẽ : ut probati manifesti fiant in uobis.
Oport& & tauros seducentes esse. ut qui ꝓbati
sunt argento manifesti sint. hoc est excludantur.
Quid est argento probati: E loquia dñi eloquia
casta. argentũ igne examinatũ terrȩ. purgatũ
septupłu. Quicũq sunt probati in hoc argento
idest in eloquiaꝰ dñi. non possunt plene excerce¬
re hoc argentũ nisi questionibus inquietati here¬

Expanded text:
in quodam psalmo? «Congregatio taurorum,» id in quodam psalmo? «Congregatio taurorum,» id est cervicatorum et superborum; «congregatio taurorum inter vaccas populorum. Vaccas» dicit seductiles animas, quae facile consentiunt seductoribus tauris. Sed quare hoc? «Ut excludantur hi qui probati sunt argento» . Quid est, «ut excludantur?» Ut appareant, ut emineant illi qui sunt probati in eloquio Dei. Cum enim respondetur haereticis ex necessitate, aedificantur Catholici ex utilitate. Hanc sententiam plane Paulus expressit: «Oportet enim,» inquit, «haereses esse, ut probati manifesti fiant in vobis» . Oportet et tauros seducentes esse, «ut qui probati sunt argento,» manifesti sint, hoc est, «excludantur.» Quid est, «argento probati? Eloquia Domini, eloquia casta; argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum» . Quicumque sunt probati in hoc argento, id est in eloquio Domini, non possunt plene exserere hoc argentum, nisi quaestionibus inquietati haere
Abbreviated transcription (Latin):
presentia dĩ. necesse est ut redeant. Qũa multi
non nr̃i ad huc quasi intus: &quã multi nr̃i ad¬
sbuc quasi foris: Nouit dñs qui sunt eius. Et
illi non nr̃i qui intus funt quanedo occasiones in¬
uenerint exeunt. & illi nr̃i qui foris sunt quan¬
do occasiones inuenerint : redeunt. Illud ergo
accipite quod nouit ds̃. seđ̾m hoc seduxit eos in
inuio & non in uia. Et quid de fecit : Quod di¬
cere ceperam. quod ad tente audiatis. Potuit il¬
los pati intus semꝑ. sed non de illis non ꝓficere¬
mus. Cum autẽ separati sunt & ꝑ questiones
malignas inquietant nos. propositũ est nobis ex
illis & inquisionis studium & timoris exemplum.
Unusquisq tremit cũ alterũ uid& exisse. tã quã
ex illius exitu dicatur illi. Qua ꝓpt᷑ qui se putat
stare. uideat ne cadat. Prosunt ergo quia exe¬
unt. Nam si intus essent & tam mali essent.
muil de ilis prrdesse. Iua de ilis dictu est

Expanded text:
praescientia Dei, necesse est ut redeant. Quam multi praescientia Dei, necesse est ut redeant. Quam multi non nostri adhuc quasi intus, et quam multi nostri adhuc quasi foris? «Novit Dominus qui sunt ejus.» Et illi non nostri qui intus sunt, quando occasiones invenerint, exeunt; et illi nostri qui foris sunt, quando occasiones invenerint, redeunt. Illud ergo accipite quod novit Deus, secundum hoc «seduxit eos in invio, et non in via.» Et quid de illis fecit? Quod dicere coeperam, quod attente audiatis. Potuit illos pati intus semper, sed nos de illis non proficeremus: cum autem separati sunt, et per quaestiones malignas inquietant nos, propositum est nobis ex illis et inquisitionis studium, et timoris exemplum. Unusquisque tremit, cum alterum videt exisse, tanquam ex illius exitu dicatur illi: «Quapropter qui se putat stare, videat ne cadat» . Prosunt ergo quia exeunt: nam si intus essent, et tam mali essent, nihil de illis prodesset. Quid de illis dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
non seducti. isti autẽ in inuio seducti. Quid . ẽ.
seduxit eos: Tradidit illos in concupiscentias
cordis eorũ: hoc est enĩ seduxit. donauit illos
sibi. Nam si proprie queras. ipsi se seducunt.
Qui enĩ putat se. esse. aliquid cũ sit nihil: se¬
ipsum seducit. Quid est gͦ seduxit eos: Dimi¬
sit eos in inuio & non in uia. Quomodo enĩ in¬
in uiã: Homines qui partẽ teuent & totum
relinquunt quomodo in uia: Quae est ergo
uia: Aut ubi agnoscitur uia : Ds̃ inquid
misereatur nr̃i & benedicat nos. in luminet
uultũ suum soꝑ nos. ut agnoscamus in terra uiã
tuam. In qua terra: In om̃ibus gentib saluta¬
re tuum. U̾tiq tales ut minuantur. ut pauci
fiant. Hinc exeunt. amultitudine unitatis
om̃s exierunt. sicut paulo ante comiemoraui
dictũ de illis ex nobis exierunt sed non fuerunt
ex nobis. Si eiũ ex nobis fuissent. permansissens
sutiq nobiscũ. Sed si forte nr̃i sunt in occulta

Expanded text:
non seducti: isti autem in invio seducti. Quid est, non seducti: isti autem in invio seducti. Quid est, «seduxit eos? Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum» . Hoc est enim, «seduxit,» donavit illos sibi. Nam si proprie quaeras, ipsi se seducunt. «Qui enim putat se esse aliquid, cum nihil sit, seipsum seducit» . Quid est ergo, «seduxit eos?» Dimisit eos. «In invio, et non in via:» quomodo enim in via homines qui partem tenent, et totum relinquunt? quomodo in via? Quae est ergo via, aut ubi agnoscitur via? «Deus,» inquit, «misereatur nostri, et benedicat nos; illuminet vultum suum super nos, ut agnoscamus in terra viam tuam.» In qua terra? «In omnibus gentibus salutare tuum» . Utique tales ut minuantur, ut pauci fiant, hinc exeunt; a multitudine unitatis omnes exierunt, sicut paulo ante commemoravi dictum de illis: «Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis; si enim ex nobis fuissent, permansissent utique nobiscum» . Sed si forte nostri sunt in occulta
Abbreviated transcription (Latin):
instabunt tempora sȩua. erunt enĩ homines se ip¬
sos amantes. Utiq sibi placentes. Utinã sibi displi¬
cerent. & dm̃ amarent. Utinã in difficultatibus
exclamarent. & a necessitatibus liberarentur
Sed multũ de se presumentes pauci facti sunt. ma¬
nifestũ est fr̃s. om̃s qui se diuidunt ab unitate
piuci fiunt : Melti enil sante de untate. dum
non separantur ab unitate. Cum enĩ coeperit
ad eos non pertinere multitudo unitatis in he
resi & in scismate pauei sunt. Et pauci facti st̃
& uexati sunt.: ATRI BULATIONE MALO¬
RŨ ETΟΟLΟRΕ EF EYSUS EST CONTẼ¬
TUS SUP PRINCITES Reprobati enĩ sunt
ab aeccła dĩ. & magis quia principes. eẽ. uoluer̃
ideo contẽpti sunt & facti sunt sal infatuatũ.
piectus foras. ideo conculcatur ab hominibus
Effusus est contẽptus soꝑ principes. Et SEOUX̃
COS IN INUIO ET NOΝ IN UIA Illi superius
in uia. illi ad ciuitatẽ directi. Deniq deducti.

Expanded text:
instabunt tempora saeva; erunt enim homines seinstabunt tempora saeva; erunt enim homines sesos amantes;» utique sibi placentes. Utinam sibi displicerent, et Deo placerent; utinam in difficultatibus exclamarent, et a necessitatibus liberarentur. Sed multum de se praesumentes, «pauci facti sunt.» Manifestum est, fratres; omnes qui se dividunt ab unitate, pauci fiunt. Multi enim sunt, sed in unitate, dum non sepad eos non pertinere multitresi et in schismate pauci sunt. «Et pauci facti sunt, et vexati sunt a tribulatione malorum et dolore. Effusus est contemptus super principes.» Reprobati enim sunt ab Ecclesia Dei: et magis, quia principes esse voluerunt, ideo contempti sunt, et facti sunt sal infatuatum projectum foras; ideo conculcatur ab hominibus . «Effusus est contemptus super principes. Et seduxit eos in invio, et non in via.» Illi superius in via, illi ad civitatem directi, denique deducti,
Abbreviated transcription (Latin):
tationis. ET SEMINAUERUNT AOROS.
ET PLANTAUERUNT UINEAS. ET FECERUNT
FRUCTÕ ERUornti. Ad quẽ gaud& operari
us ille qui dicit. non quia quaero datũ. sed requiro
fructũ. Et BENE DIXIT EOS ET MOLTIELICA¬
TISONTMONS. ET IOMENTA EORÕ NONI
SONT DEMINUTA Hoc stat. firmũ fundam̃tũ
dĩ stat. quia nouit dñs qui sunt eius. lumeuta &
pecora dicuntur in aeccła simpliciter ambulan¬
tia sed utilia. non multũ docta sed fide plena.
Ergo & sp̃uales & carnales benedixit eos. & mul¬
tiplicati sunt nimis. & uimenta eorũ non sunt
hoc: De transuerso : immo de interno. Ut enim
pauci fierent. ex nobis exierunt sed non erant ex
nobis. Ideo autẽ tã quã de ins dicit. de quib an¬
tea loquebatur. ut cũ intellectu discernantur.
quia tãquã de isdẽ loquit᷑. propter cõmunia sacta¬
menta. Ad populũ enĩ dĩ ꝑtinent. & si non per
uirtutẽ certe per speciem pietatis. De illis enĩ
audiuimus apostolũ. In nouissimis temporibus

Expanded text:
tationis. Et seminaverunt agros, tationis. Et seminaverunt agros, et plantaverunt vineas, et fecerunt fructus, qui dicit, Non quia quaero datum, sed requiro fructum . Et benedixit eos, et multiplicati sunt nimis, et jumenta eorum non sunt deminuta.» Hoc stat. «Firmum» enim «fundamentum Dei stat, quia novit Dominus qui sunt ejus» . Jumenta et pecora dicuntur, in Ecclesia simpliciter ambulantia, sed utilia; non multum docta, sed fide plena. Ergo et spirituales et carnales «benedixit eos, et multiplicati sunt nimis, et jumenta eorum non sunt hoc, de transverso? Imo de interno. Ut enim pauci fierent, «ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis.» Ideo autem tanquam de his dicit, de quibus antea loquebantur, ut cum intellectu discernantur; quia tanquam de hisdem loquitur, propter communia Sacramenta. Ad populum enim Dei pertinent, etsi non per virtutem, certe per speciem pietatis; de illis enim audivimus Apostolum: «In novissimis temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
aaron. quia posuit flumina in desertũ Quȩris
scđm ordinẽ melchisedech. apud illos non inue¬
nis. sed per totũ orbem celebrat᷑ in aecclesia
A solis ortu usq ad occasũ. laudat̾ nomen dñi. &
dicit ds̃ illis. quorũ flumina posuit in desertũ
Non est mihi uoluntas in uobis dicit dñs. nec
accipiam sacrificiũ de manibus ur̃is. ꝗm̃ ab ortu
solis usq ad occasũ sacrificiũ mundũ offertur no¬
mini meo. Ubi erant om̃a in inunda sacrificia.
Quando desertũ erant. quando squalebant. quan¬
do saline erant om̃s gentes. Ibi nunc fontes. ibi
nunc flumina. ibi nunc stagna aquarũ. & exitus
aquarũ. Ergo suꝑbis resistit. humilibus autem
dedit grãm. Et habitare fecit illic esurientes:
quia edent pauperes & saturabunt᷑. ET CORISTI¬
TUERONT CIUITATEM HABITATIONIS.
Interim habitationis in spe. qm̃ qui ine audit inqͥt
habitabit in spe. Et constituerunt ciuitatẽ habi¬

Expanded text:
Aaron, quia posuit flumina in desertum: quaeris Aaron, quia posuit flumina in desertum: quaeris secundum ordinem Melchisedec; apud illos non invenis, sed per totum orbem celebratur in Ecclesia. «A solis ortu usque ad occasum laudatur nomen Domini» . Et dicit Deus illis quorum flumina posuit in desertum: «Non est mihi voluntas in vobis, dicit Dominus, nec accipiam sacrificium de manibus vestris, quoniam ab ortu solis usque ad occasum, sacrificium mundum offertur nomini meo» . Ubi erant omnia immunda sacrificia, quando desertum erant, quando squalebant, quando salinae erant omnes gentes; ibi nunc fontes, ibi nunc flumina, ibi nunc stagna aquarum, et exitus aquarum. Ergo superbis restitit, humilibus autem dedit gratiam. «Et habitare fecit illic esurientes:» quia, «Edent pauperes, et saturabuntur» . «Et constituerunt civitatem habitationis:» interim habitationis in spe; quoniam, «Qui me audit,» inquit, «habitabit in spe» . «Et constituerunt civitatem habi
Abbreviated transcription (Latin):
Quere modo apud uideos prophetam non inue¬
nis. Posuit enĩ flumina in desertũ. Et exitos
AQUARΟM IN SITIM. Posuit flumina in de¬
sertũ. dicant iam non est propheta. & nos non
agnosc& adhuc. Posuit flumina in desertum.
& exitus aquarũ insitim. TERRAM FRUC¬
TIFERAM IN SALINAS. Queris ibi fidem xp̃i
non inuenis. queris prophetã non inuenis. quȩ¬
ris sacerdotẽ non inuenis. quęris sacrificiũ non
in uenis. quaeris templum non inuenis. Quare
hoc: Quia posuit flumina in desertũ. & exitꝰ
aquarũ in sitim. terrã fructiferã in salinas.
Unde : Quo merito: AMALICIA INNA¬
BITANTIUM IN EΑ Ecce quomodo suꝑbis
resistit. audi quomodo hnmilibus det gratiã.
POSUIT DESERTŨ INSTAGNA AQUARŨ
ETTERRAM SINE AQUA IN EXITUS AQUA¬
RUM. ET HABITARE FECIT ILLUC ESURI¬
Bntes. Qm̃ illi dictũ est tu es sacerdos in ae¬
ternũ scđm ordinẽ melchisedech Quęris enim
sacrificiũ apud iudeos. non habes scđm ordinem

Expanded text:
quaere modo apud Judaeos prophetam, non invequaere modo apud Judaeos prophetam, non invenis. «Posuit» enim «flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim. Posuit flumina in desertum.» Dicant, «Jam non est propheta, et nos non cognoscet adhuc» . «Posuit flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim, terram fructiferam in sanitas.» Quaeris ibi fidem Chrienis; quaeris prophetam, non invenis; quaeris sacerdotem, non invenis, quaeris sacrificium, non invenis; quaeris templum, non invenis. Quare hoc? Quia, «Posuit flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim; terram fructiferam in salinas.» Unde, quo merito? «A malitia inhabitantium in ea.» Ecce quomodo superbis resistit: audi quomodo humilibus det gratiam. «Posuit desertum in stagna aquarum, et terram sine aqua in exitus aquarum. Et habitare fecit illic esurientes.» Quoniam illi dictum est: «Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec» . Quaeris enim sacrificium apud Judaeos; non habes secundum ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
Et uidete unde dicat. unde om̃a ista prelocutꝰ
sit. unde hȩc oonĩa enumerauerit. ubi agant᷑
haec. EXALTENT EUM IN AECCLESIISPO¬
PULI ET IN CATHEDRA SEMIORŨ LAUDENT
EUM. Et exaltent eum hoc est laudent eum.
& laudent eũ hoc est exaltent eũ. Exaltent
laudent. populi & seniores. negotiatores & gu¬
bernatores. Quid eiĩ fecit in hac aeccła: Quead
⁊ Superbis scilic& primo populo iudeorũ. arrogan¬
ti & extollenti sed de genere abrahe & quod
illi genti sint credita eloquia dĩ. Non eis hȩc
ualebant ad sanitatẽ sed ad exaltationẽ cordis.¬
s ad tumorẽ potius quã ad magnitudinẽ. Quid gͦ
fecit ds̃ suꝑbis resistens hmilib dans gratiam &
Ramos naturales ꝓpt̾ suꝑbiã amputans. oleastrũ
propt̃ humilitatẽ in serens. Quid fecit ds̃ : Au¬
dite hȩc duo: ds̃ primo quẽ ad modũ suꝑbis resis¬
tat. deinde quemad inodũ humilibus d& grãm.
POSUIT ELUMINA IN DESERTUM
Currebant ibi aquae. currebant prophetae.

Expanded text:
Et videte unde dicat, unde omnia ista praelocutus sit, unde omnia haec enumeraverit, ubi agantur haec. «Et exaltent eum in Ecclesia populi, et in cathedra seniorum laudent eum. Et exaltent eum,» hoc est, «laudent eum:» et laudent eum,» hoc est, «exaltent eum.» Exaltent, laudent populi et seniores, negotiatores et gubernatores. Quid enim fecit in hac Ecclesia? quid: superbis, scilicet primo populo Judaeorum, arroganti et extollenti se de genere Abrahae, et quod illi genti sint credita eloquia Dei . Non eis haec valebant ad sanitatem, sed ad exaltationem cordis, ad tumorem potius quam ad magnitudinem. Quid ergo fecit Deus, superbis resistens, humilibus dans gratiam; ramos naturales propter superbiam amputans, oleastrum propter humilitatem inserens ? quid fecit Deus? Audite haec duo: Deus primo quemadmodum superbis resistat, deinde quemadmodum humilibus det gratiam. «Posuit flumina in desertum.» Currebant ibi aquae, currebant prophetiae:
Abbreviated transcription (Latin):
mus ergo hic quid amnioneamͦ. & unde gratulem᷑
& unde gemamus. & unde auxiliũ postulemus.
unde descramur. unde nobis subueniatur. Iuid
simus per nos. quid per misdam dĩ. Quo modo nr̃a
superbia conteratur. ut illius gratia glorificetur
Unicuiq hominũ quod dicturus sum. si fieri po¬
̃ test conferat᷑ in se. Loquor autẽ hominib qui
ambulant uiam dĩ. & constituti sunt in aliquo
prouectu sp̃ũali. Ude si qui forte ꝓpter hoc
minus me intelligunt: inueniant ubi sint &
proficiendo ad intellectũ festinent. Non autẽ
arbitror deserturũ dñi conatũ nr̃m ut ad om̃s
perueniat quod loquimur. fiue expertos siue in¬
expertos. ut experti approbent. in experti desi¬
derent & om̃ib suauis sit disputatio mea. Quae
primũ dño suauis erit. si ueredica erit. Ueredica
autẽ erit. si non mihi ame. sed ab illo erit
Coepit psalmus
Hoc confitemini. qm̃ suauis est. Sigus¬
tatis. confitemini. Non potest autẽ

Expanded text:
mus ergo hic quid admoneamur, et unde gratulemur, mus ergo hic quid admoneamur, et unde gratulemur, et unde gemamus, et unde auxilium postulemus; unde deseramur, unde nobis subveniatur; quid simus per nos, quid per misericordiam Dei; quomodo nostra superbia conteratur, ut illius gratia glorificetur. Unicuique hominum quod dicturus sum, si fieri potest, occurrat in se. Loquor autem hominibus qui ambulant viam Dei, et constituti sunt in aliquo provectu spirituali: unde si qui forte propter hoc minus me intelligunt, inveniant ubi sint, et proficiendo ad intellectum festinent. Non autem arbitror deserturum Deum conatum nostrum, ut ad omnes perveniat quod loquimur, sive expertos, sive inexpertos, ut experti approbent, inexperti desiderent, et omnibus suavis sit disputatio mea: quae primum Domino suavis erit, si veridica erit; veridica autem erit, si non mihi a me, sed ab illo erit. Sic coepit PsalmusHoc confitemini, quoniam suavis est: si gustastis, confitemini. Non potest autem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ & hoc sine sacramento: certis diebus cantamꝰ
alleluia. Certis quidẽ diebus cantamus. sed om̃i
die cogitamus. Si enĩ hoc uerbo significat᷑ laus
dĩ & si non in ore carnis certe in ore cordissemꝑ
laus cius in ore meo. Quod autẽ non semel sed
bis hab& alleluia titulus iste. non huius psalmi
propriũ est. sed & alius superior sic hab&. Et quan¬
tũ appar& ex eius textu. cantatus est ille de po¬
pulo isrł. cantatur autẽ iste de uniuersa aeccła
dĩ. diffusa toto orbe terrarũ. Forte non in me¬
rito bis hab& alleluia. propt̃ quod clamamus &
abba pater. cum aliud nihil sit abba quã pater.
non tamen frustra dixit apostolus. in quo clamamꝰ
abba pater. Nisi quia unus quidã paries ueniens
ad lapidem angularẽ clamat abba. alius ex alio
latere clamat pater. in illo utiq lapide angu¬
lari qui est pax nr̃a. qui fecit utraq unũ. Uidea¬

Expanded text:
 neque enim et hoc sine sacramento certis diebus cantamus.  neque enim et hoc sine sacramento certis diebus cantamus. Alleluia certis quidem diebus cantamus, sed omni die cogitamus. Si enim hoc verbo significatur laus Dei, etsi non in ore carnis, certe in ore cordis, «Semper laus ejus in ore meo» . Quod autem non semel, sed bis habet «Alleluia» titulus iste, non hujus psalmi proprium est, sed et alius superior sic habet. Et quantum apparet ex ejus textu, cantatus est ille de populo Israel; cantatur autem iste de universa Ecclesia Dei diffusa toto orbe terrarum. Forte non immerito bis habet «Alleluia:» propter quod clamamus et «Abba, Pater.» Cum aliud nihil sit «Abba,» quam «Pater:» non tamen frustra dixit Apostolus, «In quo clamamus, Abba, Pater» : nisi quia unus quidem paries veniens ad lapidem angularem, clamat, «Abba;» alius ex alio latere clamat, «Pater;» in illo utique lapide angulari, qui est pax nostra, qui fecit utraque unum . Videa
Abbreviated transcription (Latin):
li dominatu. in conspectu malignorũ sp̃uum qͥ
eas captiuauerant ut saluent᷑ & perficiant᷑ in ȩter¬
num. uox earũ est in prophetia. Saluos nos fac
sicut antichristũ compleri existimant iudaet.
tris sui. diem ex die salutare eius. De quo & hic
dictũ est. uisita nos in salutari tuo. Et dic& om̃ĩs
iste populus predestinatorũ de circũcisione &
preputio gens scã populus in ad optionẽ. fiat fiat am̃¬
saloos iste onserationies dĩ
comendat nobis probatas in nobis. & idõ
expertis est dulcior. Et mirũ si po¬
tuerit suauis. eẽ. cuilib&. nisi illi qui
id quod in isto psalmo audit in se didicit. Non
tamen uni alicui uel duolnis. sed populo dĩ con¬
scriptus est. & ad se agnoscendũ tamquã in
speculo propositus. cuius titulus non nunc trac¬
tandus est. Est enĩ alleluia. & bis alleluia.
quod nobis cantare certo tempore sollẽpnit᷑

Expanded text:
li dominatu, in conspectu malignorum spirituum qui li dominatu, in conspectu malignorum spirituum qui eas captivaverant, ut salventur et perficiantur in aeternum, vox earum est in prophetia: «Salvos fac nossicut per antichristum compleri existimant Judaei,  nomine Patris sui, «diem ex die, salutare ejus;» de quo et hic dictum est, «Visita nos in salutari tuo. Et dicet omnis populus:» iste populus praedestinatorum de circumcisione et praeputio, gens sancta, populus in adoptionem: «Fiat, fiatPsalmus iste miserationes Dei commendat nobis, probatas in nobis, et ideo expertis est dulcior. Et mirum si potuerit suavis esse cuilibet, nisi illi qui id quod in isto psalmo audit, in se didicit. Non tamen uni alicui vel duobus, sed populo Dei conscriptus est, et ad se agnoscendum tanquam in speculo propositus. Cujus titulus non nunc tractandus est: est enim, «Alleluia,» et bis «Alleluia.» Quod nobis cantare certo tempore solemniter m
Abbreviated transcription (Latin):
qui se extollit suꝑ om̃e qͦd dicit᷑ ds̃ & qͦd colit᷑. uidet᷑
mͥpopulũ ifraheliticũ carnaliũ putaturũ impleri
lut in conspectu inimicorũ suorũ uisibiliũ qui eos
uisibiliter captiuauerant habituri sint uisibilẽ
głam si credent mendatio. quia dilectionẽ ueri¬
tatis non receperunt. ut non bona carnalia sed
spũalia concupiscerent. Sic enĩ adiabolo deceps¬
ti sunt ut occiderent xp̃m. quando dixerunt.
Si dimittimꝰ eum sic om̃s credent in cũ. & uenient
romani & tollent nr̃m & locũ & gentẽ. quando
intellexit non ase ipso dixit. sed cũ ess& pontifex
anni illius propbetauit. quia ic moriturus erat
pro gente. Et nou tantũ pro gente idest pro
ouib quȩ perierant domꝰ isrł. sed ut filios fidei qui
erant disꝑsi congregar& in unũ. Habeat enuĩ alias
oues quȩ non erant de illo ouili. Istas uniuersas
oues & de ifrahelitis & de gentibus. diabolus & eius
angeli captiuauerant. Expulso itaq ab eis diabo¬

Expanded text:
e extollit supra omne quod dicitur Deus, aut quod colitur, videtur mihi populum Israelitarum carnalium putaturum impleri lut in conspectu inimicorum suorum visibilium, qui eos visibiliter captivaverant, habituri sint visibilem gloriam. Sic credent mendacio, quia dilectionem veritatis non receperunt, ut non bona carnalia, sed spiritualia concupiscerent. Sic enim a diabolo decepti sunt, ut occiderent Christum, quando dixerunt, «Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nostrum et locum et gentem:» quando intellexit, «non a seipso dixit, sed cum esset pontifex anni illius, prophetavit quia Jesus moriturus erat pro gente; et non tantum pro gente,» id est, pro ovibus quae perierant domus Israel, «sed ut filios Dei qui erant dispersi, congregaret in unum» . Habebat enim alias oves quae non erant de illo ovili: istas universas oves, et de Israelitis, et de Gentibus, diabolus et ejus angeli captivaverant. Expulso itaque ab eis diabo
Abbreviated transcription (Latin):
suos & effundetido sanguinẽ paruulorũ. a consen¬
sione illius sceleris alienorũ unde dictũ est effu¬
derunt sanguinẽ in nocentẽ. Ergo interfecti ẽ.
terra in sanguinibus: ET CONTΑMIΝΑtΑ .Ẽ
IN OPERIBUS SUIS. Cum ipsi interfecti
sunt in anima & contaminati in operibus suis.
ETFORMICATI SUNT IN AD INUENTIONI¬
BUS SUIS. Has dicit ad inuentiones quas greci
epite deuinata appellant. Nam hoc uerbũ est
in codicibus grecis & hoc loco & superius ubi dic¬
tũ est. irritauerunt eum in adinuentionibus suis.
cum & illic & hic eas dicat adinuentiones. in quib
alios imitati sunt. Non itaq sic dictas arbitremꝰ
ad inuentiones quasi ab ipsis institutas nullo in ali¬
is precedente quod imitar&ur exemplo. Unde
alii interpretes nr̃i non ad inuentiones sed studia:
alii uero affectiones uel affectationes: alii uolupta¬
tes dicere maluerunt: Et idem ipsi qui dixerunt

Expanded text:
suos, et effundendo sanguinem parvulorum a consensuos, et effundendo sanguinem parvulorum a consensione illius sceleris alienorum: unde dictum est, «Effuderunt sanguinem innocentem.» Ergo, «Interfecta est terra in sanguinibus, et contaminata est in operibus eorum,» cum ipsi interfecti sunt in anima, et contaminati in operibus suis. «Et fornicati sunt in adinventionibus suis.» Has dicit adinventiones, quas Graeci ἐπιτηδεύματα appellant: nam hoc verbum est in codicibus graecis et hoc loco, et superius, ubi dictum est, «Irritaverunt eum in adinventionibus suis;» cum et illic et hic eas dicat adinventiones, in quibus alios imitati sunt. Non itaque sic dictas arbitremur adinventiones, quasi ab ipsis institutas, nullo in aliis praecedente quod imitarentur exemplo. Unde alii interpretes nostri, non adinventiones, sed studia; alii vero affectiones, vel affectationes, alii voluptates dicere maluerunt: et iidem ipsi qui dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
& filias suas demonus & idolis non eos illa narrat
historia. sed neq iste psalmus mentiri potest. neq
proph&ae qui hoc dicunt multis increpationũ
suarũ locis. Habuisse uero istam consuetudinem
gentes nec eorũ litterae tacuerunt. Sed quid
est quod sequit᷑ : ET INTERFECTA EST
TERRA IN SANGSINISUS. Putaremus enim
scriptoris errorẽ esse. eumq diceremus pro eo
quod est infecta fecisse in terfecta. nisi bhaberemꝰ
beneficiũ dĩ qui scripturas sua¬
suas inmul¬
tis linguis esse uoluit. atq
ita esse
scriptũ interfecta est terra
in sanguini¬
bus. in spectis grecis codicibus uideremus. Quid
est ergo interfecta est terra nisi hoc referat᷑
ad homines qui habitabant in terra : Tropica
locutione qua significat᷑ per id quod continetid
quod continetur. sicut diciinus malã domũ in
qua mali habitant. & bonã in qua boni. Ipsi
ñaq interficiebant animas suas iimolando filios

Expanded text:
et filias suas daemoniis et idolis, non eos illa narrat et filias suas daemoniis et idolis, non eos illa narrat historia; sed neque iste psalmus mentiri potest, neque Prophetae, qui hoc dicunt multis increpationum suarum locis. Habuisse vero istam consuetudinem Gentes, nec earum litterae tacuerunt. 31. Sed quid est quod sequitur? «Et interfecta est terra in sanguinibus.» Putaremus enim scriptoris errorem, eumque diceremus pro eo quod est «infecta,» fecisse «interfecta,» nisi haberemus beneficium Dei, qui Scripturas suas in multis linguis esse voluit; atque ita esse scriptum, «Interfecta est terra in sanguinibus.» inspectis graecis codicibus videremus. Quid est ergo, «Interfecta est terra,» nisi hoc referatur ad homines qui habitabant in terra, tropica locutione, qua significatur per id quod continet, id quod continetur, sicut dicimus malam domum, in qua mali habitant, et bonam in qua boni? Ipsi namque interficiebant animas suas immolando filios
Abbreviated transcription (Latin):
titubationẽ hac sola pena fuisse correptã. quod
in eam terrã quo populũ ipse ducebat non est
permissus intrare. Ab sit autẽ eũ credamꝰ aliena¬
tũ a regno grãe dĩ. quod significabat illa terra
promissionis uide lac & nied defluere dicebat᷑.
Hoc est enĩ potius testamentũ acternũ quod dis¬
posuit ad abraham. non scđ̾m carnẽ patrẽ nr̃m.
iste loquit᷑ psalmus cum in illã temporalẽ terrã
promissionis intrassent : NON DISPERDIOE¬
RUNT GENTES QUAS DIXIT DÑS ILLIS.
ET CÕMIXTI SYNT INTER GENTES. ET
DIDICERUNT OPERA EORUM. ET SERUI¬
ERUNT SCULETILIBOS EORUM. ET FAC¬
TUM EST ILLIS IN SCANDALUM. Illud quod
eas non disperdiderunt sed eis cõmiati sunt.
factum est illis in scandalum. Et immolauer̃¬
FILIOS SUOS. ET FILIAS SUAS DEMONUS.
ET EEFODERUNT SANOUINẼ IN NOCENT̃
SANGUINEM FILIORŨ SUORŨ ETEILIARÕ
SUARUM QUAS SACRIFICAUERUNT SELOO¬
TILIBOS CHANAAN Immolasse filios suos

Expanded text:
titubationem hac sola poena fuisse correptam, quod titubationem hac sola poena fuisse correptam, quod in eam terram, quo populum ipse ducebat, non est permissus intrare. Absit autem ut eum credamus alienatum a regno gratiae Dei, quod significabat illa terra promissionis, unde lac et mel defluere dicebatur. Hoc est enim potius testamentum aeternum quod disposuit ad Abraham, non secundum carnem patrem nostrum, iste loquitur psalmus, cum in illam temporalem terram promissionis intrassent, «Non disperdiderunt Gentes, quas dixit Dominus illis. Et commixti sunt inter Gentes, et didicerunt opera eorum, et servierunt sculptilibus eorum; et factum est illis in scandalum.» Illud quod eas non disperdiderunt, sed eis commixti sunt, factum est illis in scandalum. 30. «vert filias suas daemoniis: et effuderunt sanguinem innocentem, sanguinem filiorum suorum et filiarum suarum, quas sacrificaverunt sculptilibus Chanaan.» Immolasse filios suos
Abbreviated transcription (Latin):
confractio. Nam in greco unũ uerbum est.
oNIEO
SUSQUE IN SEMDITERNÕ
Ds hoc
reputauit sacerdoti suo in
iusticiam. non solũ quãdiu generatio est. sed
usq in sẽpiternũ qͥ cor scrutat᷑ & nouit appendere
quanta id factũ sit płi caritate. ET IRRITAUE Ẽ¬
EG̃ AD AQŨA CONTRADICTIONIS. ET UEXATꝰ
EST MOySES DROPT̃ EOS QUIA EXACERBAUEÑ
SP̃ EIUS. ET DISTINXIT IN IABIIS SUIS:¬
Quid est distinait: Quasi illud non poss& ds̃ face¬
re qui tanta iam fecerat. ut aqua de petra ꝓflu¬
er&. Dubitanter enĩ petrã uirga ꝑcussit. & ideo
miraculũ hoc distinxit aceteris miraculis in quib
non dubitauerat. Hinc offendit. hinc audire me¬
ruit ut morłretur. ne intrar& in terrã promis¬
sionis. Perturbatus enĩ murmure populi infidelis
non tenuit fidutiam qualẽ debuit. cui tamen ds̃
tam quã electo suo &iam post mortẽ eius bonũ
ꝑhib& testimoniũ. ut intelligamus illã fidei eiꝰ

Expanded text:
confractio: nam in graeco unum verbum est. confractio: nam in graeco unum verbum est. onem usque in sempiternum.» Deus hoc reputavit sacerdoti suo in justitiam, non solum quamdiu generatio est, sed «usque in sempiternum;» qui cor scrutatur, et novit appendere quanta id factum sit populi charitate. 28. tionis, et vexatus est Moyses propter eos; quia exacerbaverunt spiritum ejus. Et distinxit in labiis suis.Quid est, «distinxit?» Quasi illud non posset Deus facere, qui tanta jam fecerat, ut aqua de petra proflueret. Dubitanter enim petram virga percussit, et ideo hoc miraculum distinxit a caeteris miraculis, in quibus non dubitaverat. Hinc offendit, hinc audire meruit ut moreretur, ne intraret in terram promissionis . Perturbatus enim murmure populi infidelis, non tenuit fiduciam qualem debuit. Cui tamen Deus tanquam electo suo, etiam post mortem ejus bonum perhibet testimonium, ut intelligamus illam fidei ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificia mortorũ. idest quia mortuis hominib
tãquã dus sacrificabant gentes. ut alit̾ se placari
ds̃ noll& : nisi quomodo eum placauit finees sa¬
cerdos. qui masculũ & feminã in conplexu ad¬
ulterino de prehensos pariter intereiit. Quod
si odio corũ non dilectione feciss& dum cum
comeder& Telus domus dĩ. non ei reputaretur
ad iusticiam. Hoc eiũ facto illũ populum cuius
futurus erat maior interitus tãquã unũ hominẽ
quasi uirga ꝑcussit. ut animã eius saluar& amor¬
te. Leniorẽ quidem reuelato testamento no
cõminatio gehennae. quã tunc in illis commina¬
tionibus dĩ pro temporũ dispensatione . ñ. legimꝰ.
Multi plicata est ergo in eis ruina. cũ pro suis
grauibus peccatis grauiter uastarentur. Et
STETIT FINE ES ET PLACAUIT. ETCESSA¬
UIT QUASSATIO. Beeuiter totũ dixit. quia . ñ.
hic nescientes doc&. sed cõmemorat scientes.
Quae autẽ hic posita est quassatio. hȩc superius

Expanded text:
sacrificia mortuorum id est, quia mortuis hominibus sacrificia mortuorum id est, quia mortuis hominibus tanquam diis sacrificabant Gentes, ut aliter se placari Deus nollet, nisi quomodo eum placavit Phinees sacerdos, qui masculum et feminam in complexu adulterino deprehensos pariter interemit . Quod si odio eorum, non dilectione fecisset, dum eum comederet zelus domus Dei, non ei reputaretur ad justitiam. Hoc enim facto, illum populum cujus futurus erat major interitus, tanquam unum hominem quasi virga percussit, ut animam ejus salvaret a morte. Leniorem quidem revelato Testamento Novcomminatio gehennae, quam tunc in illis comminationibus Dei pro temporum dispensatione non legimus. «Multiplicata est» ergo «in eis ruina,» cum pro suis gravibus peccatis graviter vastarentur. «Et stetit Phinees, et placavit, et cessavit quassatio.» Breviter totum dixit, quia non hic nescientes docet, sed commemorat scientes. Quae autem hic posita est quassatio, haec superius
Abbreviated transcription (Latin):
muratione prohibentis. ET ELEUAUIT MA¬
NOM SUAM SUPEREOS UT PROSTER¬
MERET EOS IN DESERTO ET UT DEI¬
CERET SEMEN EORUM IN MATIONIDUS.
dĩ quisquã intercesserit. eumq aliquo modo pla¬
cauerit. secutus adiunxit. ET INICIATISUNT
BEELUIEGOR. Id est idolo gentiũ consetrati.
ET MANDUCAUERUNT SACUIFICIOM
MORTUORUO. ET IRRITAUBRUNTEUO
IN AD INUENTIONISUS SUIS. ET MOLTI¬
PLICATA EST IN EIS RUINA. Tamquam ad
hoc distulerit quod leuauerat manũ super eos
prosternendos in deserto. & deiciendũ semen
eorũ in nationibus. & disꝑgendos eos in regioni¬
bus: ut dati in reprobum sensũ &iam illud ad¬
mitterent in quo in maniore crimine euidenti
iusticia punirentur. quẽ ad modũ dicit apostolus.
Et sicut non ꝓbauer̃ dm̃ habere in noticiam
tradidit illos ds̃ uire probã mentẽ. ut faciant
quae non conueniunt. Deniq tantũ fuit scelus pꝰ¬
eorũ quod consetrati sunt idolaͦ. & comederunt

Expanded text:
muratione prohibentis. 24. «Et elevavit mamuratione prohibentis. 24. «Et elevavit manum suam super eos, ut prosterneret eos in deserto: et ut dejiceret semen eorum in nationibus, Dei quisquam intercesserit, eumque aliquo modo placaverit, secutus adjunxit. «Et initiati sunt Beelphegor;» id est, idolo Gentium consecrati: «Et manducaverunt sacrificia» «mortuorum. Et irritaverunt eum in adinventionibus suis, et multiplicata est in eis ruina.» Tanquam ad hoc distulerit, quod levaverat manum super eos prosternendos in deserto, et dejiciendum semen eorum in nationibus, et dispergendos eos in regionibus, ut dati in reprobum sensum, etiam illud admitterent, in quo immaniore crimine evidenti justitia punirentur; quemadmodum dicit Apostolus: «Et sicut non probaverunt Deum habere in notitiam, tradidit illos Deus  Denique tantum fuit scelus eorum, quod consecrati sunt idolo, et comederunt
Abbreviated transcription (Latin):
tione in conspectu eius. UT AUERTERET
IRAM EIUS NE DISPERDERET EOS
ET PRO NIHILO HABUERUNT TERRÃ
DESIDERABI LEM. Sed numquid uiderant
eam: Quo modo ergo pro nihilo quã non uide¬
rant habuerunt nisi quomodo sequitur
NON CREDIDERUNT IN GERBIS EIOS:
Profecto msi terra illa significar& aliquid mag¬
num quae terra dicebat᷑ fluens lac & mes
per quod uisibile sacramentum ad inuisibilẽ
grãm regnũq. caelorũ ducer& eos qui mirabi¬
lia eius intelligebant. nullo modo isti culpa¬
rentur quia pronibilo habuerunt illã terrã.
Cuius temporale regnũ & iam nos ꝑ nihilo ba¬
bere debemus. ut hierusalẽ liberã matrem
nram quȩ in caelis est. uere desiderabilẽ dili¬
gamus. Sed potius hic infidelitas merito re¬
darguitur. quia in eo quod terrã desiderabilẽ
pro nihilo habuerunt. uerbis dĩ non credider̃
per quedam pꝰr ua ducentis ad magna. & festi¬
nantes beari temporalibus rebus quas secundũ

Expanded text:
tione in conspectu eius  ut averteret tione in conspectu eius  ut averteret iram eius, ne disperderet eos. Et pro nihilo habuerunt terram desiderabilem.» Sed numquid viderant eam? Quodmodo ergo pro nihilo, quam non viderant, habuerunt, nisi quomodo sequitur: «Nec crediderunt in verbis ejus?» Profecto nisi terra illa significaret aliquid magnum, quae terra dicebatur fluens lac et mel , per quod visibile sacramentum ad invisibilem gratiam regnumque coelorum duceret eos qui mirabilia ejus intelligebant; nullo modo isti culparentur, quia pro nihilo habuerunt illam terram, cujus temporale regnum etiam nos pro nihilo habere debemus, ut Jerusalem liberam matrem nostram, quae in coelis est , vere desiderabilem diligamus. Sed potius hic infidelitas merito redarguitur, quia in eo quod terram desiderabilem pro nihilo habuerunt, verbis Dei non crediderunt, per quaedam parva ducentis ad magna, et festinantes beari temporalibus rebus, quas secundum
Abbreviated transcription (Latin):
LIA IN MΑRΙ RUBRO Quȩ sunt mirabilia
ipsa sunt terribilia. Nulla quippe ammniratio ẽ.
sine quadã formidine. quamuis ista &iam hinc
terribilia dici potuerint. quod aduersarios ad flix¬
erunt. & istis quid deberent timere monstraue
Quia obliti sunt eum qui saluos fecit eos. faciens
magnalia. & fecerunt & ad orauerunt sculptile.
hoc utiq tam in mani scelere & in credibili im¬
pietate digni fuerunt qui perirent. Dixit gͦ
ut disꝑder& eos. SI NORI MOYSES ELECTUS
EIUS STETIS SET IN CONERACTIOuE IN
COΝSPECTUEIUS. Non ita dixit stetisse
in confractione quasi ut franger& iram dĩ.
sed in confractione idest in plaga qua erant
illi feriendi. id est obieciss& se ipsũ ꝓ eis dicens
Si dimittis illis peccatũ dimitte. sin autẽ dele
me de libro tuo. Ubi demonstratũ est inter¬
cessio scõrum quantam pro aliis ualeat aput
dm̃. Securus enĩ moyses de iusticia dĩ qua eũ
delere non poss&. in petrauit miscđiam ne illos

Expanded text:
lia in mari Rubro.» Quae sunt mirabilia, lia in mari Rubro.» Quae sunt mirabilia, ipsa sunt terribilia; nulla quippe admiratio est sine quadam formidine: quamvis ista etiam hinc terribilia dici potuerint, quod adversarios afflixerunt, et istis quid deberent timere, monstraruQuia obliti sunt eum qui salvos fecit eos, faciens magnalia, et fecerunt et adoraverunt sculptile, hoc utique tam immani scelere et incredibili impietate, digni fuerant qui perirent. «Dixit» ergo «ut disperderet eos; si non Moyses electus ejus stetisset in confractione in conspectu ejus.» Non ita dixit stetisse «in confractione,» quasi ut frangeret iram Dei; sed «in confractione,» id est, in plaga qua erant illi feriendi: id est, nisi objecisset seipsum pro eis, dicens, «Si dimittis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo» . Ubi demonstratum est intercessio sanctorum quantum pro aliis valeat apud Ddelere non posset, impetravit misericordiam, ne illos
Abbreviated transcription (Latin):
tores & cetera similia. ita scriptura peccatores
appellare consueuit ualde iniquos & grauib
peccatorũ sarcinis oneratos. ET FECERUNT¬
UITULOM IN CHORES. ET ADORAUERUNT
SCGLETILE ET MUTAUERUNT GPAMSUÃ
IN SIMILITUDINE UITOLI COMEDENTIS
FosNm. Non ait in similitudinẽ. sed
in similitudine. Talis est locutio qualis illa ubi
ait & crediderunt in uerbis eius. Eligant᷑
sane non ait. & mutauerunt głam dĩ cũ hoc
fecerint sicut & iam a postolus loquit᷑ & in mu¬
tauerunt głam incorruptibilis dĩ in similitu¬
dinẽ imaginis corruptibilis hominis. sed głam
suam dixit. Ds enĩ erat gła eorũ si eius sustine¬
rent consiliũ & non festinarent. cui diotur.
gloria mea & exaltans caput meũ. Istam głam
suã idest dm̃ mutauerunt in similitudine ui¬
tuli comedentis foenũ. ut ab eo comederent᷑
QUI FECIT MAONALIA IN AEGYPTO
MIRABILIA IN TERRA CHAM TERRIBI¬

Expanded text:
tores, et caetera similia; ita Scriptura peccatores tores, et caetera similia; ita Scriptura peccatores appellare consuevit valde iniquos et grandibus peccatorum sarcinis oneratos. 19. «verm in Horeb; et adoraverunt sculptile. Et mutaverunt gloriam suam in similitudine vituli comedentis fenum.» Non ait, in similitudinem, sed, «in similitudine.» Talis est locutio, qualis illa ubi ait, «Et crediderunt in verbis ejus.» Eleganter sane non ait, Et mutaverunt gloriam Dei, cum hoc fecerint; sicut etiam Apostolus loquitur, «Et immutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis» : sed «gloriam suam» dixit. Deus enim erat gloria eorum, si ejus sustinerent consilium, et non festinarent; cui dicitur, «Gloria mea, et exaltans caput meum» . Istam «gloriam suam,» id est Deum, «mutaverunt in similitudine vituli comedentis fenum,» ut ab eo comederentur, «Qui fecit magnalia in Aegypto, mirabilia in terra Cham, terribi
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ hoc quod in euuagło dicitur. Nonne
anima plus est quã esca & corpus quã uestimen¬
tũ Tamquã ad animã ꝑtineat uesci. ad cor¬
pus uestiri. Scđm hoc dicit᷑ apud isaiam. Quid
est quod ieiunauimꝰ & non uidisti de fraudaui¬
mus animas nr̃as & nescisti: ET IRRITAUS
RUNT MOYSENIN CASTRIS. AARONSCM
OÑ. Quã dicat irritationẽ uel sicut expres¬
sius alii interpretati sunt amaricationẽ conse¬
quentia satis indicant. APERTA EST INOUIT¬
TERRA ET DEOLUTIUIT DATNAN. ET OTE¬
RUIT SUPER CONGREGATIONẼ ABIRON
Quod est deglutiuit. hoc est suꝑ operuit.
Amborũ autẽ idest dathan & abyron una ñ¬
erat causa. suꝑbissimi & sacrilegi schismatis.
tores. Non est hoc nom̃ in scripturis usitatũ
eorũ. qui lic& iuste ac laudabiliter uiuant.
non sunt peccato. Magis enĩ sicut inter est
inter inridentes & in risores inter murmu¬
rantes & murmuratores. inter scribentes & scrip¬

Expanded text:
cundum hoc quod in Evangelio dicitur, «Nonne cundum hoc quod in Evangelio dicitur, «Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentum» ? tanquam ad animam pertineat vesci, ad corpus vestiri. Secundum hoc dicitur apud Isaiam: «Quid est quod jejunavimus, et non vidisti; defraudavimus anrunt Moysen in castris, Aaron sanctum Domini.» Quam dicat irritationem, vel, sicut expressius alii interpretati sunt, amaricationem, consequentia satis indicant. 17. «vers. 17. Aperta est,» inquit, «et deglutivit Dathan, et superoperuit super congregationem Abiron.» Quod est, «deglutivit;» hoc est, «superoperuit.» Amborum autem, id est, Dathan et Abiron, una erat causa superbissimi et sacrilegi schismatis. ma combussit peccatores.» Non est hoc nomen in Scripturis usitatum eorum, qui licet juste ac laudabiliter vivant, non sunt sine peccato. Magis enim sicut interest inter irridentes et irrisores, inter murmurantes et murmuratores, inter scribentes et scrip
Abbreviated transcription (Latin):
fine felicitatẽ quae per pacientiã sustinenda est.
Sed festinauerunt beati fieri temporalibus rebus.
quae ideo nemii conferunt uerã febibitatem.
quia non extingunt in saciabilẽ cupiditatem
Qui enĩ biberit inquit ex hac aqua. sici& iterũ.¬
Deniq. ET CONCUEIERUNT CONCUUIS¬
CENTIAM IN DESERTO ET TẼPTAUE¬
RUNT DM IN INAQUOSO. Quod est indeset¬
to. hoc repetitũ est in in aquoso idest in loco
sine aqua. Quod uero concupierunt concupis¬
centiam. hinc tẽp̾tauerunt dm̃. Talis sane locu¬
tio est concupierunt concupiscentiã. qualis supe
IN ANIMAMtΟRO Nec ideo beatos fe¬
cit. quia non erat illa saturitas de qua dicitur.
beati qui esuriunt & siciunt iusticiam. qm̃
ipsi saturabuntur. ltaq hoc loco. animã non
scđm id quod rationalis est dixit. sed scđm id
quod animans corpus animal facit ad cuius ani¬
malis sustentationẽ ꝑtinet cẏbus & potus. se¬

Expanded text:
fine felicitatem, quae per patientiam sustinenda est; fine felicitatem, quae per patientiam sustinenda est; sed festinaverunt beati fieri temporalibus rebus, quae ideo nemini conferunt veram felicitatem, quia non exstinguunt insatiabilem cupiditatem: «Qui» enim «biberit,» inquit, «ex hac aqua, sitiet iteruDenique, «Et concupierunt concupiscentiam in deserto, et tentaverunt Deum in inaquoso.» Quod est, «in deserto;» hoc repetitum est, «in inaquoso,» id est, in loco sine aqua: quod vero, «concupierunt concupiscentiam;» hoc, «tentaverunt Deum.» Talis sane locutio est, «Concupierunt concupiscentiam;» qualis superin animam eorum.» Nec ideo beatos fecit; quia non erat illa saturitas de qua dicitur: «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Itaque hoc loco animam non secundum id quod rationalis est, dixit, sed secundum id quod animans corpus animal facit. Ad cujus animalis sustentationem pertinet cibus et potus, se