comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃cauens rep̾hendendus ẽ. pat̃ cũ
beatꝰ apłs dicat. Quisquis autẽ sus
& maxine domesticis ñ prouide
fidẽ denegat. & ẽ. in fideli deterior
Cum uero defaciendis ipsis elemos¬
nis loqueretur ait. Non ut aliis re¬
fectio uobis autẽ angustia. Parit᷑ gͥ
consiliũ de om̃ib haberetis parit̃ mode¬
ramini quid thesaurizandũ eẽt in
cȩlo quid ad uitȩ huiꝰ sufficientiam
uobis & ur̃ĩs ur̃oq filio relinquendũ
Ne aliis refectio eẽt. uobis angustia.
Et in his disponendis atq faciendo.
siquid tibi forte melius uideretur sus¬
gereres uiro reuerenter eiꝰ hoc bonũ¬
ur̃m fama ꝑferre de domꝰ ur̃ȩ fructi
ac pace gauderent. Eit aduersarius
reuerteret᷑ nihil habens deuobis dice¬
re praui. Porro si defaciendis elemo¬
synis. & pauperib inpendis rebus
tuis. de quo bono oꝑe & magno tam
euidentia p̾cepta sunt dñi cũ uiro
tuo fideli & tecũ scã continentiȩ pac¬
ta seruante. consiliũ cõmuicare debe¬

Expanded text:
um beatus apostolus dicat: Quisquis autem suis et maiime domesticis non prouidet, fidem denegat et est infideli deterior. cum uero de faciendis ipsis elemosynis loqueretur, ait : Non ut aliis refectio, uobis autem angustia. pariter ergo consilium de omnibus haberetis, pariter moderaremini, quid thesaurizandum esset in caelo, quid ad uitae huius sufficientiam uobis et uestris uestroque filio relinquendum, ne aliis esset refectio. uobis autem angustia. et in his disponendis atque faciendis si quid tibi forte melius uideretur, suggereres uiro reuerenter eiuuestrum fama perferre, de domus uestrae fructu ac pace gauderent et aduersarins reuereretur nihil habens de uobis dicere praui. Porro si de faciendis elemosynis et in pauperes inpendendis rebus tuis, de quo bono opere et magno tam euidentia praecepta sunt domini. cum uiro tuo fideli et tecum sancta continentiae pacta seruante consilium communicare debe
Abbreviated transcription (Latin):
isti. p̃serum cũ ambo essetis m̃bra
corporis xp̃i. Et utiq si maritum
in fidelẽ fidelis habuisses agere t
conuersatione subdita oportuit ut
eũ dño lucrareris. sict᷑ apłi ionue¬
rt̃. O mitto enĩ quod ipsam conti¬
nentiã illo ñdũ uolente ñ scđm sañ
doctrinã te suscepisse cognoui. Nes
enĩ corporis tui debito fraudandus
fuit. priusquã ad illud bonũ qđ supe¬
rat pudicitiã coniugalẽ tue uolim¬
tati. uoluntas quoq eiꝰ accederet.
Nisi forte ñ legeras nec audreras uil

Expanded text:
isti, praesertim cum ambo essetis membra isti, praesertim cum ambo essetis membra corporis Christi. et utique, si maritum infidelem fidelis habuisses, agere te conuersatione subdita oportuit. ut eum domino lucrareris, sicut apostoli monuerunt. Omitto enim, quod ipsam continentiam illo nondum uolente non secundum sanam doctrinam te suscepisse cognoui. neque enim corporis tui debito fraudandus fuit, priusquam ad illud bonum, quod superat pudicitiam coniugalem, tuae uoluntati uoluntas quoque eius accederet, nisi forte non legeras nec audieras uel
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo impetres. & me rescriptis dño
ominȩ religiosissimȩ filiae
ecditiȩ. Augustinus in dño
salutẽ. Lectis litteris reuerentiȩ
tuȩ & earũ ꝑlatore in terrogato
quȩ in terroganda restabant. uehȩ¬
menter dolui sic te uoluisse agere
cũ marito. ut ȩdificiũ continentiȩ
quod ineo iã construi acceperat.
amissa ꝑseuerantia in adulterii rui¬
nã miserabilit̾ laberet᷑. Cum enĩ
lugendus cẽt si post continentiam
uotã dõ iamq actu ipso moribusop
susceptã reuerteretur ad coniugis
carnẽ. quanto magis nc̃ dimersus
in teritũ ꝓfundiorẽ lugendus ẽ. qui
tã abrupta dissolutione mechatur.
iratus tibi. ꝑnitiosus sibi. taquã inte
aceruius seuiat. si ipse pereat. Hoc
autẽ tantũ mali accidit. dũ tu eus
animũ ñ qua debuisti moderator
tractasti. quia & si carnali consoros
iam ex consensu uobis ñ miscebamin
inreteris tam̃ reb comugali obse¬
quio uiro tuo mulier seruire dehi¬

Expanded text:
ab illo impetres, et me rescriptis Domino ab illo impetres, et me rescriptis Domino OMINAE RELIGIOSISSIMAE FILIAE ECDICIAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Lectis litteris reuerentiae tuae et earum perlatore interrogato. quae interroganda restabant, uehementer dolui sic te uoluisse agere cum marito, ut aedificium continentiae, quod in eo iam construi coeperat, amissa perseuerantia in adulterii ruinam miserabiliter laberetur. cum enim lugendus esset, si post continentiam uotam deo iamque actu ipso moribusque susceptam reuerteretur ad coniugis carnem, quanto magis nunc demersus in interitum profundiorem lugendus est, qui tam abrupta dissolutione moechatur iratus tibi perniciosus sibi, tamquam in te acerbius saeniat, si ipse pereat! hoc autem tantum mali accidit. dum tu eius animum non, qua debuisti, moderatione tractasti, quia, etsi carnali consortio iam ei consensu uobis non miscebamini, in ceteris tamen rebus coniugali obsequio uiro tuo mulier seruire debu
Abbreviated transcription (Latin):
illud abscedit. Melius ergo id ad fir¬
manus unde minime dubitamꝰ.
quod homo interior uidebit dm̃
qui modo solus potest uidere çari¬
tatẽ. quȩ eũ laudaret᷑ dictũ ẽ. ds̃¬
caritas ẽ. solus potest uidere pacẽ &
ullus oculus carnis. Quȩ tamen om̃ia
ĩã uidet quantũ potest oculus menus
tanto purius quanto purior. ut sine
dubitatione dm̃ nos uisuros esse
credamus. Siur inueniamus siue
ñ inueniamus quod de qualitate
futuri corporis querimus. cũ tam̃
corpus resurrecturũ & in mortale
atop incorruptibile futurũ ñ ambt¬
gamus. qm̃ hinc scãrũ scripturarũ
sententias aꝑtissimas firmissimasop
retinemus. Si autẽ iste frat᷑ quod
despiritali corpore adhuc requiro
iã sibi firmat eẽ. certissimũ. nisi pla¬
cidus audiero docentẽ. ita ut ille
quoq placidus nre audiat in quiren¬
tẽ habebit unde iure succenseat.
ritate litterarũ mearũ qua eũ ñ in¬
merito offensũ ẽẽ.dixi. ueniã mihi

Expanded text:
illud abscedet. Melius ergo id adfirillud abscedet. Melius ergo id adfirmamus, unde minime dubitamus, quod homo interior uidebit deum, qui modo solus potest uidere caritatem, quae cum laudaretur, dictum est: Deucaritas est, solus potest uidere pacem et ullus oculus carnis; quae tamen omnia iam uidet, quantum potest, oculus mentis tanto purius quanto purior, ut sine dubitatione deum nos uisuros esse credamus, siue inueniamus siue non inueniamus, quod de qualitfuturi corporis quaerimus; cum tamen corpus resurrecturum et immortale atque incorruptibile futurum non ambigamus, quoniam hinc sanctarum Scripturarum sententias apertissimas firmissimasque retinemus. Si autem iste frater quod de spirituali corpore adhuc requiro, jam sibi firmat esse certissimum, nisi placidus audiero docentem, ita ut ille quoque placidus me audiat inquirentem, habebit unde jure succenseat. ritate litterarum mearum, qua eum non immerito offensum esse didici, veniam mihi
Abbreviated transcription (Latin):
sitio diligentior tantũ futurã corpo¬
ris mutationẽ. ut possit uidere in¬
uisibilia. ñ ut opinor talis potentia
corporis m̃ti auferet uisionẽ. ut ex¬
terior homo dm̃ uidere tẽ possit.
ñ possit interior. quasi tantũ foris
sit ds ad hominẽ & intus ñ sit inho¬
mine. cũ aꝑtissime seriptũ sit. ut
sit ds omĩa i nom̃ib. aut ita sit in¬
tus qui fine ullis locoꝵ spaciis ubiq
totus ẽ. ut foris tantũ uidere ab ex¬
teriore homine possit. Intus autẽ
ab interiore ñ possit. Quȩ si absur¬
dissime sentiuntur magis enĩ scĩ
pleni ert̃ dõ ñ inanes intrinsecus.
ab illo circũdabuntur extrinsecus.
nec cȩci intrinsecus eum quo pleni
erunt ñ uidebĩ. & tantũ forinsecꝰ
oculati eũ qͥ circũ dabuntur uidebt̃.
Restat interim ut deuifione dĩ scđ̃m
interiorẽ homnnẽ certissimi simus.
Si autẽ etiã corpus mira comutatio¬
ne hoc ualurrit. aliud accedit non

Expanded text:
sitio diligentior, tantam futuram corpositio diligentior, tantam futuram corporis mutationem, ut possit uidere inuisibilia, non, ut opinor, talis potentia corporis menti auferet uisionem, ut exterior homo deum uidere tunc possit, non possit interior, quasi tantum foris sit deus ad hominem et intus non sit in homine, cum apertissime scriptum sit: Ut sit deus omnia in omnibus, aut ita sit intus ille, qui sine ullis locorum spatiis ubique totus est, ut foris tantum uideri ab exteriore homine possit, intus autem ab interiore non possit. quae si absurdissime sentiuntur — magis enim sancti pleni erunt deo, non inanes intrinsecus ab illo circumdabuntur extrinsecus nec caeci intrinsecus eum, quo pleni erunt, non uidebunt et tantum forinsecus oculati eum, quo circumdabuntur, uidebunt —, restat, ut interim de uisione dei secundum interiorem hominem certissimi simus. si autem etiam corpus mira commutatione hoc ualuerit, aliud accedet, non
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. animȩ natura quȩ corporis. & utrũ
si corporis qũauis iã in mortalis atq in¬
corruptibilis natura seruabit᷑ adiuu&
tc̃ aliquid spm̃ aduidenda ipsauisi¬
bilia idẽ. corporalia fict᷑ nõ tale aliqͥđ
nisi ꝑcorpꝰ uidere ñ possumꝰ. An uero
etiã fine organo corporis ualeat tẽ
& ds talia ꝑ sensus corporis nouit
& multa alia quȩ inhac questione
mourre posst̃. Fateor me ñdũ ali
cubi beggisse qđ mͥ sufficere existima¬
rẽ. siue addiscendũ fiur ad docendũ.
Me ꝑhoc si ñ displicet hine frĩ mea
qualiscũꝙ cautela interim ꝓpter
quod scripiũ ẽ. qm̃ uidebimus dm̃
ficut ẽ. qnͣtũ possumus cor midũ
ad illã usionẽ ⁊pso adiuuante p̃pa¬
remus. Decorpore autẽ spiritali pa¬
catius & diligentius in oruiramus.
ne forte aliquid certũ ac liquidũ
si nobis hoc utile eẽ. nouit scđm
scripturas suas ds̃ demonstrate dig¬
netur. Si enĩ hoc inuenerit inhui¬

Expanded text:
est animae natura quae corporis —, et utrum, est animae natura quae corporis —, et utrum, si corporis quamuis iam inmortalis atque incorruptibilis natura seruabitur, adiuuet tunc aliquid spiritum ad uidenda ipsa uisibilia, id est corporalia, sicut nunc tale aliquid nisi per corpus uidere non possumus, an uero etiam sine organo corporis ualeat tuncet deus talia per sensus corporis nouit — et multa alia, quae in hac quaestione mouere possunt, fateor isse, quod mihi sufficere existimarem sine ad discendum sine ad docendum. Ac per hoc, si non displicet huic fratri mea qualiscumque cautela, interim, propter quod scriptum est: Quoniam uidebimus eum, sicuti est, quantum possumus, cor mundum ad illam uisionem ipso adiuuante praeparemus. de corpore autem spiritali pacatius et diligentius inquiramus, ne forte aliquid certum ac liquidum, si nobis hoc utile esse nouit, secundum scripturas suas deus demonstrare dignetur. si enim hoc inuenerit inqui
Abbreviated transcription (Latin):
opusculis scõꝵ atꝙy doctoꝵ cõmemora¬
ut ambrosii hieronimi. a thanasu.
gregorii. & siqua alioꝵ talia legere
potui quȩ cõmemorare longũ pu¬
taui dm̃ ñ eẽ corpus. nrec format
humanȩ habere m̃bra nec eũ eẽ. ꝑ
locoꝵ fpacia diuisibilẽ. o& eẽ. natura
in comutabilit̃ inuisibilẽ. Nec per
candẽ naturã attp substantiã sed ad
sũpta uisibili speere sict᷑ uoluit appa¬
rursser quib apparuit qñdo corporeiᷤ
oeulis inseripturis seĩs uisus eẽ. narrat᷑.
Inaditorio dñi inconcusse credo &
qͣntũ ipse donat intelligo. De spirita¬
l autẽ corpore qđ in resurrectione
habebimꝰ qͣntã capiat in melius com
firmo. ita futurũ sit spiritale corpus.
ut ꝑpt̃ qñdã ineffabilẽ facilitatẽ spi¬
ritale dicat᷑. seruet tam̃ substantiam
corporalt̃ qͥ ꝑseipsã inuere an sentire
ñ possit. sed ꝑ illũ qͥea utit᷑ spm̃. Neꝙ
enĩ & nc̃ qr corpus dicit᷑ animale eadẽ

Expanded text:
opusculis sanctorum atque doctorum commemoraopusculis sanctorum atque doctorum commemoraui, Ambrosii, Hieronymi, Athanasii, Gregorii, et si qua aliorum talia legere potui, quae commemorare longum putaui, deum non esse corpus nec formae humanae habere membra nec eum esse per locorum spatia diuisibilem et esse natura incommutabiliter inuisibilem nec per eandem naparuisse, quibus apparuit, quando per corporis oculos in scripturis sanctis uisus esse narratur, in adiutorio domini inconcusse credo et, quantum ipse donat, intellego. De spiritali autem corpore, quod in resurrectione habebimus, quantam capiat in melius commfirmo, ita futurum sit spiritale corpus, ut propter quandam ineffabilem facilitatem spiritale dicatur, seruet tamen substantiam corporalem, quae per se ipsam uiuere ac sentire non possit sed per illum, qui ea utdem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Ergo uide quiddicat. qͥ plantaut
aurẽ ñ audior. & ñ dixit qͥ plantauit
gͦ. ipse aurẽ ñ habet. Non dixit gͦ ipse
oculũ ñ habet. Sed qͥd̃ dixit: Qui plan¬
tauit aurẽ ñ audi&e. qui finxit ocu¬
lũ ñ considerat. Menbra tulit. effici¬
entias dedit. Haec omĩa delitteris eoꝵ
tractauert̃. Ideo cõmemoranda arbi¬
tratꝰ sũ ut scias te fr̃ siqͥd alit̃ oruã isti
sentis. deposita diffensionis amaritudi¬
ne & frat̃ne caritatis suauitate in in¬
tegrũ restituta atq seruata diligenti.
& tranquilla ẽsideratione querendũ
uel discendũ irel docendũ. neq enim
quoꝵ lib& disputationis. quauis catho¬
licoꝵ. & laudatoꝵ hominũ ⁊relut scrip¬
turas canonicas habere debemꝰ. ut nob̾
ñ liceat salua honorificentia quȩ illis
iaꝓbare atop respuere si forte muene¬
rimꝰ quod alit᷑ senserint quã ueritas
fubret. diumo adiutorio uel ab alits
intellecta uel anobis. Talis ego sũ in
scriptis alioꝵ tales uolo et̃. intellecto¬

Expanded text:
est ergo uidete, quid dicat: Qui plantauit aurem, non audiet? et non dixit qui plantauit, ergo ipse aurem non habet\'; non dixit \'ergo ipse oculos non habet\'; sed quid dixit? qui plantauit aurem, non audiet? qui finxit oculum, non considerat? membra tulit, efficientias dedit. Haec omnia de litteris eortractauerunt, ideo commemoranda arbitratus sum, ut sciat iste frater, si quid aliter quam isti sentit, deposita dissensionis amaritudine et fraternae caritatis suauitate in integrum restituta atque seruata diligenti et tranquilla consideratione quaerendum uel discendum uel docendum. neque enim quorumlibet disputationes quamuis catholicorum et laudatorum hominum uelut scripturas canonicas habere debemus, ut nobis non liceat salua honorificentia, quae illis inprobare atque respuere, si forte inueuerimus, quod aliter senserint, quam ueritas habet diuino adiutorio uel ab aliis intellecta uel a nobis. talis ego sum in scriptis aliorum, tales uolo esse intellecto
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu dĩ sunt om̃ia. Nẽ enim
queritur quomodo uideatur ds̃ ñ ne¬
aspecie qua & inisto scło quib dam
uoluit apparere quando non solum
cũ abrahã aliisq iustis uerũ etĩa cum
cain fratricida locutus est. Sed quo
modo uidetur in illo regno ubi eum
filii eius uidebunt sicuti ẽ. tc̃ quip¬
pe satiabitur in bonis defideriũ eoꝵ.
Quo desiderio flagrabat moyses cui
loqui addm̃ facre ad facrem ñ suffi.¬
ciebat & dicebat. ostende mͥ temet
ipsũ manifeste ut uideam te. Tamꝗ¬

Expanded text:
nspectu semper sint omnia. Nunc enim quaeritur, quo modo uideatur deus non ea specie, qua et in isto saeculo quibusdam uoluit apparere, quando non solum cum Abraham aliisque iustis uerum etiam cum Cain fratricida locutus est, sed quo modo uideatur in illo regno, ubi eum filii eius uidebunt, sicuti est. tunc quippe satiabitur in bonis desiderium eorum, quo desiderio flagrabat Moyses, cui loqui ad deum facie ad faciem non sufficiebat et dicebat: Ostende mihi temet ipsum manifeste, ut uideam te
Abbreviated transcription (Latin):
augustino ep̃o bonifacius. Manus
suꝑba dõ iuuante ceridit. qui̧ ante
paululũ audax glacliũ erecta porta¬
bat. Multi exaduersis ceciderunt.
de nr̃is autẽ xp̃o iuuante nullusẽ
pulneratus. Ora igitur uenerabi¬
lis papa ut talis de inimicis ultio ꝓ¬

Expanded text:
AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Manus AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Manus superba, Deo juvante, cecidit, quae ante paululum audax gladium erecta portabat. Multi ex adversis ceciderunt; de nostris autem, Christo juvante, nullus est vulneratus. Ora igitur, venerabilis papa, ut talis de inimicis ultio
Abbreviated transcription (Latin):
orucis patibulũ confixerunt. pattẽnr
irasceretur rogauit. & indignis homi¬
nib ireniam misericors condonauit.
Cbreite igitur homini qui mͥ fidebe
tradidit sacramentũ & querit me
pollicente tua defensione uite subsidi¬
um.. Scio eñi quod eius salutis mihi
promissa cõplebis. Epra xonit᷑ ao sc̃õ
omino uenerabili scõ patis̃ auẽ¬
augustino ep̃o bonifacius.
Graue nobis ẽ. bellũ mimici muero
nr̃a pectora pulsat dõ funde p̃ces ut
soles. tua sit nobis conres oratio. rau¬
ea bucina terrifica tuba. puto oruod
& sydera terreat. hostiũ clamor in¬
manis ad est. sed his non terremur.
drrigat nr̃a hac seipsi trucĩdent mu¬
ilectissimo & spectabili uiro
bonifacio. augustinus ep̃s. Gra¬
uide pugna conquereris. dubites
nolo utilẽ. tuisq dabo consiliũ. arri¬
pe manib arma. oratio aures pulset
auctoris. quia quando pugnatur as
aꝑtis cęlis spectat. & partẽ quã aspi¬
omino uenerabili sc̃ĩ patri

Expanded text:
crucis patibulo confixerunt, Patrem, ne crucis patibulo confixerunt, Patrem, ne irasceretur, rogavit, et indignis hominibus veniam misericors condonavit. Crede igitur homini, qui mihi fidele tradidit sacramentum, et quaerit, me pollicente, tua defensione vitae subsidium. Scio enim quod ejus salutis mihi promissa complebis. EPISTOLA XII. Domino venerabili sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Grave nobis est bellum. Inimici mucro nostra pectora pulsat: Deo funde preces, ut soles, tua sit nobis comes oratio. Rauca buccina, terrifica tuba, puto quod et sidera terreat; hostium clamor immanis est, sed his non terremur: dirigat nostra, ac se ipsi trucident muDilectissimo et spectabili viro BONIFACIO, AUGUSTINUS episcopus. Gravi de pugna conquereris: dubites nolo, utile tibi tuisque dabo consilium: arripe manibus arma; oratio aures pulset Auctoris: quia quando pugnatur, Deus apertis coelis prospectat, et partem quam inspiDomino venerabili sancto patri
Abbreviated transcription (Latin):
senatorẽ. sed ñ consurta fallatia ma¬
la ergame ut sobet aliquid moliat᷑
putetq suis se fraudib romanis du¬
cib ꝓfuturum. Et in nreo uerse¬
tur exitio in tegrũ de suis sensibus
de tux beatitudure sacramentũ. si
nullus in eius conuertitur dolus.
Eigo autẽ ꝑ omĩa quȩ sc̃ã sunt
iuro. qm̃ si apud eũ animȩ reppe¬
rero puritatẽ. eũ in colonẽ ac subli¬
mẽ italiȩ romȩ reddam. Frustratiᷤᷤ
inimicis eiꝰ & domui. hostis autẽ
erit suȩ anintȩ si aliꝗd in eo sini strae
omino in signi meritoq sublimi
inlustrissimꝰ castinus sacramento seꝓ
didit quod sit ab om̃i culpȩ terrorib
alremis. Quẽ tibi ut dicit federatus
ille sonia adhuc te inpalatio positum
falsis suggestionib incitabat. Sed ne
totum quod tr̃ agebatur mittatur
inmediũ detur. prolixitate ñ pendiũ.
Dauid ilbe opilio regnũ parcendo ini¬
micis obtinuit. Xp̃s ꝓ iudeis quiris

Expanded text:
senatorem; sed ne consueta fallacia masenatorem; sed ne consueta fallacia mali erga me, ut solet, aliquid moliatur, putetque se suis fraudibus Romanis ducibus profuturum, et in meo versetur exitio; integrum de suis sensibus det tuae Beatitudini sacramentum, si nullus in ejus corde vertitur dolus. Ego autem per omnia, quae sancta sunt, juro, quoniam si apud eum animi reperero puritatem, cum incolumem ac sublimem Italiae Romaeque reddam, perfrustratis inimicis ejus et domitis. Hostis autem erit suae animae, si aliquid in eo sinistrae omino insissimus Castinus sacramento se prodidit, quod sit ab omni culpa et erroribus alienus. Quem tibi, ut dicit, foederatus ille Sonia, adhuc te in palatio posito, falsis suggestionibus concitabat. Sed ne totum quod tunc agebatur, mittatur in medium, detur prolixitati compendium. David ille opilio regnum parcendo inimicis obtinuit. Christus pro Judaeis, qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
quod godila uobis ẽ. iubentib urm
omino uenerabili scõ patri as¬
Augustino ep̃o boni factus sos¬
tinus ille priuatus ex consulȩ uitgna
ac nominis om̃ib ut notũ ẽ. ꝑsecito
peiores cõmittens ac fugiens facto¬
nes quasi mearũ ame gestarũ in me¬
morẽ daciũ italiam fugiens meisse
ina fricã defensionib tradidit con¬
mittendũ. Omitto bratissime partꝰ
olim mihi ab eodẽ ingestas miserais
ostensa pericula: fugiens eũ nẽ uso
uino trannatus uix soytham euasi
cduraui inuidio sub consule miles
sed diuina potentia quę nouit pli¬
nare sublimia & altius eleuare pro¬
strata fecit de suꝑbo quod uoluit
& hostẽ meũ me quieto uictoriamͥ
qua nouit adduxit. Sufficit ꝓfune¬
re uicti tanta deiectio. Adorauit
saracham chlamis timuit senator.
barbarum caput tremuit militem
duxit dolor. Dicuntur ista pater
sc̃e coturno. nam ueneror in lustris¬
simũ consubẽ & primũ conspicio

Expanded text:
quod Gudila vobis est jubentibus veniae quod Gudila vobis est jubentibus veniae omino venerabili sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Castinus ille, privatus ex consule, vitae meae ac nominis, omnibus ut notum est, persecutor, pejores committens ac fingens factiones, quasi mearum a me gestarum immemor donationum, Italia fugiens, meis se in Africa defensionibus tradidit committendum. Omitto, beatissime pater, olim mihi ab eodem ingestas miserias, ostensa pericula; fugiens eum nunc usque vivo. Thrax natus, vix Scytham evasi; duravi invido sub consule miles. Sed divina potentia, quae novit planare sublimia, et altius elevare prostrata, fecit de superbo quod voluit; et hostem meum, me quieto, victoria mihi, qua novit, addixit. Sufficit pro funere victi tanta dejectio; adoravit saracam chlamys, timuit senator barbarum caput, tremuit militem dux. Doloris dicuntur ista, pater sancte, cothurno: nam veneror illustrissimum consulem, et primum conspicio
Abbreviated transcription (Latin):
nec turbatus undis eoruus caruit nec
gurge saltus absorbuit quẽ ds̃ erint
& aoua seruabit. ualeat apud te
epistolares ista rogo suggestio eris
eñĩ ut dep̃cor ab ira dñi alienus.
quotiens petitus ate offensus ñ fue¬
omino beatissimo & irenera¬
bili sc̃o patri augustino ep̃o
bonifacius. Furens parato qui ob¬
uio bello scĩtatis tuȩ frangor mmi¬
perio godilam fortissimũ semper
quẽ uolo iuuere uirũ metuo me
cũ aliquando inuirtute sua leui¬
tas faciat in terire. Potest quidẽ
prȩcinctꝰ armis quantos inimicos
reppererit trucidare. Sed apud
belligeros uiros uinctus dicitur.
uictor occisus. Nam equo urctos
maris brachiũ quod natando ꝑrexit
luxurriȩ non fuerat sed uirtutis.
Arbitror enĩ quod nocte cogitarit
aliquid hostib facere. eui sole ingres¬
so finis diei consilia parata sub duxit.
Hoc uero dolui quod natatione longis¬
sima¬
ab equo posset & aquis occidi. ut nb
refero. spondeo eñĩ ipsi quȩ tibiq

Expanded text:
nec turbatus undis equus corruit, nec nec turbatus undis equus corruit, nec gurges altus absorbuit, quem Deus eruit et aqua servavit. Valeat apud te epistolaris ista, rogo, suggestio: eris enim, ut deprecor, ab ira Domini alienus, quoties petitor a te offensus non fueDomino beatissimo et venerabili sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Furens parco, qui obvius bello Sanctitatis tuae frangor imperio, Gudilam fortissimum semper quem volo vivere virum, metuo ne eum aliquando juventutis suae levitas faciat interire. Potest quidem praecinctus armis, quantos inimicos repererit, trucidare. Sed apud belligeros viros victus dicitur victor occisus. Nam equo vectus maris brachium quod natando perrexit, luxuriae non fuerat, sed virtutis. Arbitror enim quod nocte cogitarit aliquid hostibus facere; cui, sole ingresso, finis diei consilia parata subduxit. Hoc vero dolui, quod natatione longissimaab equo posset et aquis occidi. Ut jubrefero. Spondeo enim ipsi tibique,
Abbreviated transcription (Latin):
bus se tgerat. hȩc auesturas intensus
geritur arcus pulehra cinicta con¬
fpexi. nihil melius bonifacio co¬
mite uidi. Sed post quã ad palmaᷤᷤ
ut cõperi tua sublimitas uenit.
ad illo breuis quidẽ sed plenum¬
se periculis maris transitũ qđ uix
aliquando naue transitur. p̃ciperiᷤᷤ
mattino tẽpore transmeare. ne
noctis obscuritas mali aliquid
procuraret godila eximietatis tuar.
fide lissimus seruus. Ei quo ipsius
maris dũ natat abrachio interdicti
litoris tetigit oras nec statim licuit
reuerii ꝓfecto. maris eñi timor in¬
crescens reuersuro transitũ denega¬
uit. hoc illos tuos uigilantissi mos
sensus latere ñ potuit. Iram ratio
ꝓuocauit. culpa treniam suasit ad
fugapi. sed felix fuga est quȩ cur¬
rit ad uitam. memoratus godilia
ad patronũ tuũ scm̃ stepham̃ pri.¬
mũ marty̧rẽ confugiuit. Ipse mͥ
& imperauit ut ꝓ eodem apud re¬
ligionẽ tuã postulator accedam
habeat igitur quȩso ueniã quem

Expanded text:
bus setigera theca vestitus, intensus bus setigera theca vestitus, intensus geritur arcus: pulchra cuncta conspexi, nihil melius Bonifacio comite vidi. Sed postquam ad Palmas, ut comperi, tua Sublimitas venit, ad illum brevem quidem, sed plenum periculis maris transitum, quod vix aliquando nave transitur, praeceperas matutino tempore transmeare, ne noctis obscuritas mali aliquid procuraret. Gudila Eximietatis tuae fidelissimus servus, equo vectus, ipsius maris dum natat in brachio, interdicti littoris tetigit oras, nec statim licuit reverti profecto: maris enim tumor increscens reversuro transitum denegavit. Hoc illos tuos vigilantissimos sensus latere non potuit: iram ratio provocavit, culpa juvenem suasit ad fugam; sed felix fuga est quae currit ad vitam. Memoratus Gudila ad patronum tuum sanctum Stephanum primum martyrem confugit. Ipse mihi et imperavit, ut pro eodem apud religionem tuam postulator accedam. Habeat igitur, quaeso, veniam; quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Non sunt ista facta consilio dei
dixi meus de aceccłȩ forib furor
abstraxit. uitȩ tuis iussionib dona¬
mus inlesũ. Agnosco culpas. in¬
dignȩ mee lacrimȩ iungantur
tuis fletib iustis. quo possit haec
nota nigro scripta titione deleri:
Mcccłae mihi introitus non neget᷑
illic spero ireniam ubi admisi cul¬
pam. oblatio uera domus tare ut
tua sc̃itas iussit. ad celestis regis
mensam eius manib offeretur.¬
omino sublimi femꝑop mag¬
ni ficofilio boni facio augusti¬
nus ep̃s. Dum quodam in loco po¬
situs tuȩ eximietatis transitus in¬
tirerer. placitit meis aspectibus
tue sublemitatis. mitis ille ac ter¬
ribilis gressus. Sed post quã illud
leuigatũ sacro crisiate caput᷑ por¬
tam cum paucis ciuitatis exiuit
subito uomunt ȩquites domus.
eiuitas fundit exertitũ: strepunt
arma conerepant tube contiscris¬
pate uruꝰ stupt dependent ferrea.
&e unice uiroꝵ fortium mrenbra.
constringunt sessoris & equi reni¬

Expanded text:
non sunt ista facta consilio; sednon sunt ista facta consilio; seddixi, meus de ecclesiae foribus furor abstraxit, vitae tuis jussionibus donamus illaesum. Agnosco culpas: indignae meae lacrymae jungantur tuis fletibus justis, quo possit haec nota nigro scripta titione deleri. Ecclesiae mihi introitus non negetur: illic spero veniam, ubi admisi culpam. Oblatio vero domus meae, ut tua Sanctitas jussit, ad coelestis regis mensam ejus manibus offeretur.Domino sublimi, semperque magnifico filio BONIFACIO, AUGUSTINUS episcopus. Dum quodam in loco positus tuae Eximietatis transitus intuerer, placuit meis aspectibus tuae Sublimitatis mitis ille ac terribilis gressus. Sed postquam illud levigatum sacro chrismate caput portam cum paucis civitatis exivit, subito vomunt equites domus, civitas fundit exercitum, strepunt arma, concrepant tubae, contis crispatae ventis stupae dependent, ferreae tunicae virorum fortium membra constringunt, sessoris et equi reni
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Sed si depotestate prȩsumitur
nabugodonosor regẽ intende. qui
causa suꝑbrȩ inbouẽ ẽ. ex homine
cõmutatus. non ut confundam te
hȩc sed ut filiũ meũ carissimũ mo¬
nro. Aeccłȩ igitur inlȩsũ reuoca
quẽ ut in religiosissimus rapiusti.
oblatio uero domus tuȩ acleriels
ne suscipiatur indixi. Commu.¬
nionẽꝙ tibi interdico. donec ꝑacta
pauxibus uel errore ame definito.
tibimet penitentia & tẽpore con¬
donato ꝓ hoc facto corde contrito
& humiiato dignũ offeras sacrifi
umilis saluto quod primũ est.
Suscepi autẽ tremens scĩtatis
tue uerba uerberib plena. scio qđ
urenrȩ p̃parat᷑ qui ab augustino per¬
fectissimo sacerdote corripitur.
nec cdebor ep̃o denegare quod uo¬
luntas facit aut casus. Ipse enim
sibi denegat curã. qui suã medico
non publicat causam. hominem
ergo pussime pater eliminibus
Arcłte raptũ tuis scĩs aspectib nuis¬
fio mea furori fubduxit. alirno

Expanded text:
tur? Sed si de potestate praesumitur, tur? Sed si de potestate praesumitur, Nabuchodonosor regem intende, qui causa superbiae in bovem est ex homine commutatus . Non ut confundam te haec scribo, sed ut filium meum charissimum moneo . Ecclesiae igitur illaesum revoca, quem ut irreligiosissimus rapuisti. Oblatio vero domus tuae a clericis ne suscipiatur, indixi; communionemque tibi interdico, donec peracta pro ausibus vel errore a me definita tibimet poenitentia, et tempore condonato, pro hoc facto corde contrito et humiliato dignum offeras sacrificGUSTINUM. Humilis saluto, quod primum est: suscepi autem tremens Sanctitatis tuae verba verberibus plena. Scio quod veniae praeparatur, qui ab Augustino perfectissimo sacerdote corripitur; nec debet episcopo denegari, quod voluntas facit aut casus: ipse enim sibi denegat curam, qui suam medico non publicat causam. Hominem ergo, piissime pater, e liminibus ecclesiae raptum, tuis sanctis aspectibus jussio mea furorque subduxit. Alieno
Abbreviated transcription (Latin):
gatur ad dnm̃. ñ militẽ timebis
omino sc̃õ patri augistino
ep̃o bonifacius. Scio quod
sit tua scĩtas ꝓ mea uita sollicita
& quȩ aduersus me tyrannus
ille ordinauerit ac disponit. ante¬
quã tuũ sacerdoctũ seriberet noui
Obuiamus ad mortẽ ultro tenden¬
tib quos nr̃ȩ uictoriȩ ut credimꝰ
faci& xp̃s addictos. Sed si erga me
nreosos om̃s aliud uoluerit ordine
diuinitas p̃care ut animã liberet
as. & dabitur cõpetens ad uersario
secunda uice responsio. Inpugna
eñi utriuso deseuit furor. sed ds̃
onspicit causam. Igitur ora ut dixi
& uincit una trinitas nobis. Eẜłã¬
il eetissimo &e spectabili uiro
fuperit inimici. Noui enĩ qua re¬
ligione semꝑ sis aeccłam uenera¬
tus. Quo instigante fatere homi¬
ñ de aeccła rapuisti : Tuus si de
tuo amico forte p̾sumeret. fugiti¬
uos posset ꝓculdubio intercessores
causa ueniam ꝓmere. Ergo si
am ious intenditur. cur ds̃ offendi¬

Expanded text:
gatur ad Deum, non militem timebis, gatur ad Deum, non militem timebis, omino sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Scio quod sit tua Sanctitas pro mea vita sollicita, et quae adversus me tyrannus ille ordinaverit ac disponat, antequam tuum Sacerdotium scriberet, novi. Obviamus ad mortem ultro tendentibus, quos nostrae victoriae, ut credimus, faciet Christus addictos. Sed si erga me meosque omnes aliud voluerit ordinare Divinitas, precare ut animam meam liberet us; et dabitur competens adversario secunda vice responsio. In pugna enim utriusque desaevit furor, sed Deus inspicit causas. Igitur ora, ut dixi, et vincet una Trinitas nobis. Eilectissimo et spectabili viro ruperit inimici: novi enim qua religione semper sis ecclesiam veneratus. Quo igitur instigante furore hominem de ecclesia rapuisti? Tuus si de tuo amico forte praesumeret fugitivus, posset procul dubio intercessoris causa veniam promereri: ergo, si amicus intenditur, cur Deus offendi
Abbreviated transcription (Latin):
Non occidi desidero nec carcere
pleno squalore retrudi sola fusi¬
cit adionitio. Poterit enĩ sia
diuinitus concedatur tẽpus pen¬
tentre condonare. qui dñĩ cẽpli
ausus ẽ uiolare. Sit ergo ipsi
qui fecit sui arbiter uoti. Pasen
non ẽ. ut tori ep̃i suggestionib occ¬
datur. qui ueniȩ si penitueritn
seruatur. Nam si inbarbaroꝵ erron¬
b urlimus. condecet exercere un¬
dictã. Paucos reperiemus nec ipss
animosos ad pugna fore. EPRASC̃¬
omino sublimi semq mag¬
nifico filio boni facio. augis¬
timis ep̃s. Africȩ litus ut audo
miles attigit transmarinus. sed
huius meriti dux catholica uerita¬
te cdessentit. Quid orẽ sicut opr¬
tet ignoro. Ab italia hostis est
publicus nuntiatus contra uich¬
cia signa. Suꝑbas eriges astas.
pacẽ inter uos fieri uellẽ. si ciri
plenius quod ignoro. Adẽ qͥdẽ
africȩ olim paratũ in italia bellũ.
sed tamen ñ inuideo fili carissime
romanȩ. sed dico quod sentio. Non

Expanded text:
non occidi desidero, nec carcere non occidi desidero, nec carcere pleno squalore retrudi. Sola sufficit admonitio. Poterit enim, si ei divinitus concedatur tempus poenitentiae, condonari, qui Domini templum ausus est violare. Sit ergo ipse, qui fecit, sui arbiter voti: fas enim non est ut reus episcopi suggestionibus occidatur, qui veniae, si poenituerit, reservatur. Nam si in Barbarorum erroribus velimus, ut condecet, exercere vindictam, paucos reperiemus, nec ipsos animosos ad pugnam fore. EPomino sublimi semperque magnifico filio BONIFACIO, AUGUSTINUS episcopus. Africae littus, ut audio, miles attigit transmarinus; sed hujus militis dux a catholica veritate dissentit. Quid orem, sicut oportet, ignoro. Ab Italia hostis est publicus nuntiatus, contra victricia signa superbas erigens hastas. Pacem inter vos fieri vellem, si scirem plenius quod ignoro. Adest quidem Africae olim paratum in Italia bellum, sed tamen non invideo, fili charissime, Romaniae. Sed dico quod sentio. Non
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sublimi semꝑ magnifico
filio bonifacio. Augustinus
ep̃s. Ornet mores tuos pudicitia
coniugalis. ornet sobrietas & fru¬
galitas. bere enĩ agere. & inlicita
ñ ꝓhibere confensus erroris est.
uirgo sacrata ebriam gothi her¬
pementẽ & corpus incurrit
Habeat quȩso miles sub comite
positus disciplinã. graue est eñi
ut quẽ ñ uincit homo uincat
libido. Aut uolutetur uino qui
ñ uincitur ferro. EPłã ẜonifa¬
omino merito honorabili
patri augustino ep̃oꝵ sũ mo
bonifacius. Tux scĩ tatis epłãm ad¬
monitu me terrificantẽ suscepi.
Et enĩ uenerabilis papa si thorus
ille legitimus pauidos habet ac¬
cessus. quo debet putari supplicio
diuinas qui temerat rationes.
Arguetur ergo ꝓfecto qui diui¬
na atꝙ humana neglexit. & quẽ
libido p̾uenit gladius ultor assu¬
net. eũq quẽ in sobriũ intantis
angustiis fama ueridica publica¬
uit. carceris periturũ quocumq
subplicio custodia retinebit. EꝑTA¬
go quos diligo arguo & castigo.

Expanded text:
no sublimi semperque magnifico filio BONIFACIO, AUGUSTINUS episcopus. Ornet mores tuos pudicitia conjugalis; ornet sobrietas et frugalitas. Bene enim agere, et illicita non prohibere, consensus erroris est. virgo sacrata ebriam Gothi Herpae mentem et corpus incurrit. Habeat, quaeso, miles sub comite positus disciplinam. Grave est enim, ut quem non vincit homo, vincat libido; aut volutetur vino, qui non vincitur ferro. EPIDomino merito honorabili patri AUGUSTINO episcoporum summo, BONIFACIUS. Tuae Sanctitatis epistolam admonitu me terrificantem suscepi. Etenim, venerabilis papa, si torus ille legitimus pavidos habet accessus; quo debet puniri supplicio divinas qui temerat rationes? Arguetur ergo profecto qui divina atque humana neglexit, et quem libido praevenit, gladius ultor absumet; eumque quem insobrium in tantis angustiis fama veridica publicavit, carceris periturum quocumque supplicio custodia retinebit. EEgo, quos diligo, arguo et castigo,
Abbreviated transcription (Latin):
illa ñ repudrent᷑ testimonia scrip¬
turarũ quib ds̃ uisus eẽ. narratur.
quia & inuisibilis ẽ. ꝑ propriam dita¬
tis naturã & cũ uult uideri potest ꝑ
adsuptã sicut placirerit creaturam.
Porro si naturȩ ipsius ẽ. inuisibilitas
ficut in corporalitas. ñ mutabit᷑ utio
infuturo scło illa natura. ut de in ui¬
sibili uisibilis fiat. Quia neq pote¬
rit de in corruptibili corruptibilis fieri
Simul enĩ & incõmutabilis ẽ. & utiq
naturã eiꝰ cõm̃dauit apłs cũ duo ista
simul poneret dicens. Regi autẽ scł̃oꝵ
inuisibili incorrupribili soli dõ honor

Expanded text:
ipturarum, quibus deus uisus esse narratur, quia et inuisibilis est per propriam deitatis naturam et, cum uult, uideri potest per adsumptam, sicut placuerit, creaturam. Porro si naturae ipsius est inuisibilitas sicut incorruptibilitas, non mutabitur utique in futuro saeculo illa natura, ut de inuisibili uisibilis fiat, quia neque poterit de incorruptibili corruptibilis fieri; simul enim et incommutabilis est. et utique naturam eius commendauit apostolus, cum duo ista simul poneret dicens: Regi autem saeculorum, inuisibili, incorruptibili soli deo honor
Abbreviated transcription (Latin):
ris sequares sententiam ñ p̃scripsi.
melius tamen quod pmnhis pereu¬
cet aeccłas ñ desererent dĩ dono
non nulli prudentes & sc̃ĩ uiri. & uel¬
le .& facere meruert̃. & inter dentes
obtrectantiũ a sui p̾posia intentione
minime defecerunt. Eł La Sc̃i¬
tantissimx atq inxp̃i caritatȩ

Expanded text:
ris, sequaris sententiam, non praescripsi. ris, sequaris sententiam, non praescripsi. melius tamen, quod in his pericucet ecclesias non desererent, dei dono nonnulli prudentes et sancti uiri et uelle et facere meruerunt et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentione minime defecerunt. CCXXINTISSIMO ATQVE IN CHRIST
Abbreviated transcription (Latin):
Quo audito sinel om̃s irel aliqui
dixerint in illius potestate sumus.
cuius irã nullus quocũꝙ uadit eua¬
dit cuius miscdiȩ ubicũꝙ sit potest
murnire. qui nusꝗ uult ire fure cer¬
as necessitatib impeditus siue labo¬
re nobens ad incerta suffugia & ñ
ad finienda sed ad mutanda pericu¬
la ꝓculdubio isti deserendi non st̃
ministerio xp̃iano. Si autẽ hoc
aucdito ab ire maluerint uec illis
mauendũ qui ꝑpter illos manebant.
quia ibi iam ñ sunt ꝓpter quos
manere adhuc debeant. Quicũq
igitur isto modo fugit ut aeccłae
te ñ desit. facit quod dñs p̾cepit
sure ꝑmisit. Qui autẽ sic fugit
ut gregi xp̃i ea quib spiritaliter
unuit alimenta subtrahantur.
Mercennarius ille ẽ. qui uidet lupũ
uenrentẽ & fugit . qm̃ ñ ẽ. ei cura
de ouib hȩc tibi qui anre consulu¬
isti frater diler tissime qua existi¬
maui ueritate & certa caritate re¬
seripsi. Sed ne meliorẽ sunurerre¬

Expanded text:
quo audito si uel omnes uel aliqui quo audito si uel omnes uel aliqui dixerint: \'In illius potestate sumus. cuius iram nullus, quocumque uadit, euadit, cuius misericordiam. ubicumque sit, potest inuenire, qui nusquam uult ire siue certis necessitatibus impeditus siue laborare nolens ad incerta suffugia et non ad finienda sed ad mutanda pericula\', procul dubio isti deserendi non sunt ministerio Christiano. si autem hoc audito abire maluerint, nec illis manendum, qui propter illos manebant, quia ibi iam non sunt, propter quos manere adhuc debeant. Quicumque igitur isto modo fugit, ut ecclesiae te non desit, facit, quod dominus praecepit siue permisit. qui autem sic fugit, ut gregi Christi ea, quibus spiritaliter uiuit, alimenta subtrahantur, mercennarius ille est. qui uidet lupum uenientem et fugit, quoniam non est ei cura de ouibus. haec tibi. quia me consuluisti, frater dilectissime, qua existimaui ueritate et certa caritate, rescripsi; sed ne meliorem, si inuene
Abbreviated transcription (Latin):
us fuga faciat ut aeccłẽ in inisteriũ.
maxime in tantis periculis necessari¬
ũ ac debitũ chesit. Nemo accipiat
ꝑsonã suã. ut si aliorua gratia uidei᷑
excellere ideo se dicat uita & obhoc
fuga eẽ. digniorẽ. Quisquis enĩ
hoc putat. nimiũ fibi placet. Quis¬
quis autẽ etiam hoc dicit omnibus
displicet. Sunt sane qui arbitran¬
tur ep̃os & clericos ñ fugientes in
talib periculis sed manentes facere
ut plebes decipiantur. cũ ideo non
fugiunt. qui manere suos p̃positoᷤᷤ
cernunt. Sed facile ẽ. hanc respon¬
sionẽ uel inuidiam declinare allo qñdo
easdẽ plebes atiy dicendo ñ uos decipi¬
at quod de loco isto ñ fugimꝰ. Non
eñi ꝓpter nos. sed ꝓpt̃ uos potius hio
manemus ne nobis ñ ministremus.
uimus necessariũ. Siergo fugere
uolueritis. & nos ab istis quib tenem᷑
itinculis soluisti. Quod tunc puto
ee dicendũ. quando uere uidetur
uaile ẽẽ. ad loca tutiora migrare.

Expanded text:
us fuga faciat, ut ecclesiae ministerium us fuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis periculis necessarium ac debitum desit. nemo accipiat personam suam, ut, si aliqua gratia uidetur excellere, ideo se dicat uita et ob hoc fuga esse digniorem. quisquis enim hoc putat, nimium sibi placet; quisquis autem etiam hoc dicit. omnibus displicet. Sunt sane. qui arbitrantur episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis sed manentes facere, ut plebes decipiantur. cum ideo non fugiunt, quia manere suos praepositos ceraunt. sed facile est hanc responsionem uel inuidiam declinare adloquendo easdem plebes atque dicendo: \'Non uos decipiat, quod de loco isto non fugimus; non enim propter nos sed propter uos potius hic manemus, ne uobis non ministremus, uimus necessarium. si ergo fugere uolueritis, et nos ab istis, quibus tenemur, uinculis soluistis.\' quod tunc puto esse dicendum, quando uere uidetur utile esse ad loca tutiora migrare.
Abbreviated transcription (Latin):
essent necessarios aeccłȩ iudicara
Deinde fortassis h qui meliores se
eligant ꝓ frĩb animas ponere. &h
seruabuntur fugiendo quoꝵ ẽ. ninꝰ
utilis uita. quia minor consulendi
& gubernandi peritia. Qui tam̃
si pre sapiunt contradicent eis quos
uident & uiuere potius oportere.
& magis mori malle quã fugere.
Ideo sicut scriptũ ẽ. contradictions
sedat sorticio & inter potentes difint
Melius enĩ ds̃ inhuiꝰcemodi ambagib
quã homines iudicant. Siue dig¬
netur ad passionis fructũ uocare
meliores & parcere infirmis. siue
istos facere ad mala ꝑferenda fortio¬
res. & huic uitȩ subtrahȩre quoꝵ ñ
potest dĩ arccła & tantũ quantũ illo¬
rũ uita ꝓcdesse. Res quicdẽ fice mi¬
nus usitata si fiat ista sortio. Sed
si facta fuerit quis eam rep̃hendere
audebit : Quis ñ eam nisi imprri¬
tus aut auidus congrua p̃dicatione
laudabit : Quod si ñ placet facere
cuius facti ñ occurrit exemplũ. nulli¬

Expanded text:
essent, necessarios Ecclesiae judicarunt. essent, necessarios Ecclesiae judicarunt. Deinde, fortassis ii qui meliores sunt, eligent pro fratribus animas ponere; et hi servabuntur fugiendo, quorum est minus utilis vita, quia minor consulendi et gubernandi peritia: qui tamen si pie sapiunt, contradicent eis quos vident et vivere potius oportere, et magis mori malle quam fugere. Ideo, sicut scriptum est, Contradictiones sedat sortitio, et inter potentes definit : melius enim Deus in hujuscemodi ambagibus, quam homines, judicat; sive dignetur ad passionis fructum vocare meliores et parcere infirmis, sive istos facere ad mala perferenda fortiores, et huic vitae subtrahere, quorum non potest Dei Ecclesiae tantum quantum illorum vita prodesse. Res quidem fiet minus usitata, si fiat ista sortitio: sed si facta fuerit, quis eam reprehendere audebit? Quis non eam, nisi imperitus, aut invidus, congrua praedicatione laudabit? Quod si cuius facti non occurrit exemplum, nulli
Abbreviated transcription (Latin):
ant ñ tẽporalẽ mortẽ quȩ quandoq
uentura ẽ. sed aet̾nã quȩ potest si ñ
culo uitȩ huiꝰ cur existimamꝰ ubi¬
cũo fuerit hostilis incursus. om̃s
clericos. & ñ etiã om̃s laicos eẽ. mori¬
turos. ut simul finiant hanc uitã
cui funt clerici necessarii.Aut cur
ã speremꝰ sicut aliquos laicos. sic
etiã clericos remansuros. aquib enĩ
necessariũ ministeriũ ualtat exhi.¬
beri. Quãꝗ inter dĩ ministros inde
sit disceptatio oui eoꝵ maneant neq
fuga omiũ & qui eoꝵ fugant. ne
morte om̃iũ deseratur Aeccła. Tale
quippe certanen erit inter eos. ubi
utriꝙ ferueant caritate & utrioꝵ
placeant caritati. Quȩ disceptio si ali
ter ñ potuerit terminare quantum
mihi uidetur qui maneant & qui
fugiant sorte legendi sunt. Qui
enĩ dixerint se potius fugere debere
aut timidi uidebuntur. quia iniminens
malũ sustinere noluerunt. aut ar¬
gantes Quia se magis qui seruano

Expanded text:
ant, non temporalem mortem, quae quandoque ant, non temporalem mortem, quae quandoque uentura est, sed aeternam, quae potest, si non culo uitae huius cur existimamus, ubicumque fuerit hostilis incursus, omnes clericos et non etiam omnes laicos esse morituros, ut simul finiant hanc uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibus eis necessarium ministerium ualeat exhiberi? Quamquam o si inter dei ministros inde sit disceptatio, qui eorum maneant, ne fuga omnium, et qui eorum fugiant, ne morte omnium deseratur ecclesia! tale quippe certamen erit inter eos, ubi utrique ferueant caritate et utrique placeant caritati. quae discepter non potuerit terminari, quantum mihi videtur, qui maneant et qui fugiant, sorte legendi sunt. Qui enim dixerint se potius fugere debere, aut timidi videbuntur, quia imminens malum sustinere noluerunt; aut arrogantes, quia se magis qui servandi
Abbreviated transcription (Latin):
fice ubi om̃s uidentur interituri nisi
aliqui fugiant : Quid si eñĩ hactenꝰ
seuiat illa ꝑnitres ut solos ministros
Aeccłe ꝑsequatur : Quid dic̃a an reli¬
quenda ẽ. aministris fugientib eccł̃a
ne amorientib miserabilius relinq̃t᷑.
Sed si laiei ñ querunt᷑ ad mortẽ posst̃
sicut ille ad iuuerit in cuiꝰ potestate
st̃ omĩa qui potest & non fugrentẽ
ꝑ mirabilẽ conseruare potentiam.
Sed ideo querimꝰ quid nos facere
debeamꝰ. ne in om̃ib fugiendo diui¬
na miracula tẽptare dñm iudicem̃.
Non quidẽ talis ẽ. ista tẽpestas. orndo
la ieoꝵ & clericoꝵ ẽ. cõmune perieulũ.
sicut innaui una cõmune periculum
est mercatoꝵ atq natitarũ. Uerum
absit ut tanti pendenda sit hȩc na¬
uis nr̃a ut debeant eã nautȩ. & maxi.¬
me gubernator prericlitantẽ desere¬
re. etiã si inscapa transilrendo uel
etiam natando possit effugere. quib
enĩ metuemꝰ ne nr̃a desertione pere¬

Expanded text:
fiet, ubi omnes uidentur interituri. nisi fiet, ubi omnes uidentur interituri. nisi aliqui fugiant? quid? si enim hactenus saeuiat illa pernicies, ut solos ministros ecclesiae persequatur, quid dicam? an relinquenda est a ministris fugientibus ecclesia, ne a morientibus miserabilius relinquatur? sed si laici non quaeruntur ad mortem, possunt cos suos, sicut ille adiuuerit, in cuius potestate sunt omnia, qui potest et non fugientem per mirabilem conseruare potentiam. sed ideo quaerimus, quid nos facere debeamus. ne in omnibus expectando diuina miracula temptare dominum iudicemur. non quidem talis est ista tempestas, quando laicorum et clericorum est commune periculum, sicut in naui una commune periculum est mercatorum atque nautarum. uerum absit, ut tanti pendenda sit haec nauis nostra, ut debeant eam nautae et maxime gubernator periclitantem deserere, etiam si in scapham transiliendo uel etiam natando possit effugere. quibus enim metuimus, ne nostra desertione pere
Abbreviated transcription (Latin):
sit in carne: catholica fides nouit
quȩ adirersus arrianos hereticos ore
illius & amore defensa ẽ. Sed qͣndo
e. cõmune periculũ magisq tim̃dũ ẽ
ue quisqũa id facere oredatur ñ con¬
sulendi uoluntate sed timore morien¬
di. magiso fugrendi obsit exemplo
quã uiuendi ꝓsit officio nulla ratio¬
ne facrendũ ẽ. Deniq sõs dauid ne
se cõmitteret periculis p̃lioꝵ & for¬
tassis extingurretur. sicut ibi dictũ
ẽ. lucerna ifrł. a suis hoc petentib
sũpsit ñ ipse p̃sũpsit. Alioquin
multos imitatores fecisset ignauiȩ
qui eñi crederent hoc fecisse ñ consi¬
deratione utilitatis alioꝵ sed fuȩ per¬
turbatione formidinis. Occurrit
aliꝯiundo alia questio quẽ contẽpne¬
re non debemus. Si enĩ hȩo utili¬
tas neglegenda ñẽ. ut aliqui minis¬
tri ꝓpterea fugiant imminente
aliosua uastitate ut seruent᷑ qui mi¬
nistrent eis quos post illam cladem
residuos potuerint inuenire. quid

Expanded text:
sit in carne, catholica fides nouit, sit in carne, catholica fides nouit, quae aduersus Arrianos haereticos ore illius et amore defensa est. sed quando est commune periculum magisque timendum est, ne quisquam id facere credatur non consulendi uoluntate sed timore moriendi magisque fugiendi obsit exemplo, quam uiuendi prosit officio. nulla ratione faciendum est. denique sanctus Dauid, ne se committeret periculis proeliorum et fortassis extingueretur, sicut ibi dictum est, lucerna Israhel, a suis hoc petentibus sumpsit, non ipse praesumpsit; alioquin multos imitatores fecisset ignauiae, qui eum crederent hoc fecisse non consideratione utilitatis aliorum sed suae perturbatione formidinis. Occurrit aliquanto alia quaestio, quam contemnere non debemus. si enim haec utilitas neglegenda non est, ut aliqui ministri propterea fugiant imminente aliqua uastitate, ut seruentur, qui ministrent eis, quos post illam cladem residuos potuerint inuenire, quid