comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sentia eiꝰ semꝑ & ubiq est. sicut in suꝑiori
psalmo dictum est:. Si ascendero in celum
tu illic es. si descendero in infernum ades.
& cetera. S qm̃ & illi inuocant. quꝑ sua
cupiunt desideria uana compleri: Additũ
est in ueritate. quod om̃s suꝑfluitates ex¬
eluderet. quia solus ueraciter inuocat. qͥs qͥs
ab eo petit. quȩ ipse magis postulanda con¬
stituit Reutra cium. hoc est erandiri. cui
ꝓbantur ꝓfutura concedi. Nam quale est
nimietate p̾cum exigere. quod inportu¬
num petitorem peniteat accepisse. Sicut
filiis isrł contigit. quando regem sibi dari
more gentium postularunt. Custo¬
dit dñs om̃is diligentes se. & om̃s peccato¬
res disꝑdit. Lam concluditur in breuitate
pars illa iusticiȩ. quia utrumq ad diu
ꝑtinet equitatem. ut diligentes se custo¬
diat. & peccatores ꝓ eoꝵ iniquitate disꝑ.¬
dat. Quod autem dicit om̃s peccatores. eẽ.

Expanded text:
sentia ejus semper et ubique est, sicut et in superiori sentia ejus semper et ubique est, sicut et in superiori psalmo dictum est. Si ascendero in coelum, tu illic es; si descendero in infernum, ades , etc. Sed quoniam et illi invocant, qui sua cupiunt desideria vana compleri, additum est, in veritate, quod omnes superfluitates excluderet: quia solus veraciter invocat, quisquis ab eo petit, quae ipse magis postulanda constituit. Revera enim hunc exaudit, cui probantur profutura concedi. Nam quale est nimietatem precum exigere, quod importunum petitorem poeniteat accepisse? sicut filiis Israel contigit, quando regem sibi dari more gentium postularunt dit Dominus omnes diligentes se, et omnes peccatores disperdet. Jam concluditur in brevitate pars illa justitiae, quia utrumque ad Domini pertinet aequitatem, ut diligentes se custodiat, et peccatores pro eorum iniquitate disperdat. Quod autem dicit, omnes peccatores esse
Abbreviated transcription (Latin):
animal rationabilem creaturam debea¬
mus accipere. quam reuera constat bene
illa iusticiȩ. quando ipsum quoq nom̃
cognoscimus. et̃. memoratum. Uiȩ sunt
dni dispositiones. atq uoluntates. quas
si uere intelluginius. semꝑ iustas. eẽ. sentimꝰ.
Nam cum nos uerberat. equitatem facit.
quia peccatis digna restituit. Et ido dũ
nobis petimus parci. prius eiꝰ iusticiam
confiteainur. & sic ab ipso expect smus mu¬
uera pietatis. Sc̃s. & pium significat. & pa¬
cientem. & bonoꝵ om̃ium largitorem.
qm̃ quicqͥd ab illo efficitur. uirtutum
latide completur. Uiȩ. ꝑtinent ad dispositi¬
ones. oꝑatio ad effectum. S hoc ꝓ nr̃a im¬
becillitate diuditur. Ceterum apud illũ
hoc est uelle quod est facere. hoc disponere
tium se faciet. & orationes eoꝵ exaudiet. &
saluos faciet eos. Et hec quoq ꝓbantur
ad iusticiam dñi ꝑtinere. Prorimus dicit᷑
ꝓpitius. iratus uͦ longinquus. Nam pre¬

Expanded text:
animal rationabilem creaturam debeaanimal rationabilem creaturam debeamus accipere, quam revera constat posseilla justitiae, quando ipsum quoque nomen cognoscimus esse memoratum. Viae Domini sunt dispositiones atque voluntates, quas, si vere intelligimus, semper justas esse sentimus. Nam cum nos verberat, aequitatem facit, quia peccatis digna restituit; et ideo dum nobis petimus parci, prius ejus justitiam confiteamur, et sic ab ipso exspectemus munere pietatis. Sanctus, et pium significat, et patientem, et bonorum omnium largitorem: quoniam quidquid ab illo efficitur, virtutum laude completur. Viae pertinent ad dispositiones. operatio ad effectum; sed hoc pro nostra imbecillitate dividitur. Caeterum apud illum, hoc est velle quod facere, hoc disponere ntium se faciet, et orationes eorum exaudiet. et salvos faciet eos. Et haec quoque probantur ad justitiam Domini pertinere. Proximus dicitur propitius, iratus vero longinquus. Nam prae
Abbreviated transcription (Latin):
manum tuam. & imples om̃e animal
benedictione. Ecce nonus locus introit᷑.
qui dicitur a iusticia. Hic in his duobꝰ
uersib & alio qui sequitur lacius expla¬
natur. ut qui dnm̃ misericordem au¬
diunt. iustum quoq iudicem contre¬
mescant. Iusticie enim ipsiuis est. ut qͥ
in ipso sꝑare ñ desinunt. ab ipso sacieta¬
tis munere consequantur. S ista esca
uniusciiꝰq rei continentia debet intel¬
ligi. Alr enim corporaliter. alia sp̃ualit̾
expetunt gubernari. S his om̃ib una
esca est largitas dispensata creatoris.
Et ne crederes semꝑ dandum. eẽ. quod
petitur. adiecit in tempore oportuno.
Multi enim petunt. s feliciter diffe¬
runtur. Propt̾ unũ hoc assidue depre¬
cemur. ut illa nobis dñs ꝓpiciꝰ tribuat.
quȩ erpedire cognoscit. Nos enim sicut
dicit apłs. quid oremus sicut oportet
nescimus. Cognoseimꝰ etiam in potes¬
tate ipsius omĩa constituta. quando ipso
manum aperiente. om̃e animal bene¬
dictione completur. S meluis ut hoc

Expanded text:
manum tuam, et imples omne animal benedictione. Ecce nonus locus intratur, qui dicitur a justitia. Hic in his duobus et alio versu qui sequitur latius explanatur; ut qui Dominum misericordem audiunt, justum quoque judicem contremiscant. Justitiae enim ipsius est, ut qui in ipso sperare non desinunt, ab ipso satietatis munera consequantur. Sed ista esca uniuscujusque rei continentia debet intelligi. Alia enim corporaliter, alia spiritualiter expetunt gubernari; sed his omnibus una esca est largitas dispensata Creatoris. Et ne crederes semper dandum esse quod petitur, adjecit, in tempore opportuno. Multi enim petunt, sed feliciter differuntur. Quapropter unum hoc assidue deprecemur, ut illa nobis Dominus propitius tribuat, quae expedire cognoscit. Nos enim sicut dicit Apostolus quid oremus, sicut oportet, nescimus . Cognoscimus etiam in potestate ipsius omnia constituta, quando ipso manum aperiente, omne animal benedictione completur. Sed melius, ut hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ & hic due res dño deputant᷑. Ipse
aum alleuat ruentes. qui adhuc mini¬
me ruerunt. Ipse erigit elisos. qui iã
runam sustinuisse noscuntur. Merito.
qmͣ ne cadamus: ipso custode defendimur.
Ut uͦ ꝓstrati surgere ualeamus. uirtute
ipsius nichilominꝰ subleuamur. Hȩc
enim & talia ꝑ abundantiam suauitatis
ipsi fieri posse nͨ dubium ẽ. Oculi¬

Expanded text:
quoniam et hic duae res Domino deputantur; ipse quoniam et hic duae res Domino deputantur; ipse enim allevat ruentes, qui adhuc minime corruerunt; ipse erigit elisos, qui jam ruinam sustinuisse noscuntur. Merito, quoniam ne cadamus ipso custode defendimur; ut vero prostrati surgere valeamus, virtute ipsius nihilominus sublevamur. Haec enim et talia per abundantiam suavitatis ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan. ec̃. cognoscis. Eidelis dñs i¬
uerbis sius. & scsͣ in om̃ib oꝑib suis alle¬
uat dñs om̃s qui corruunt. & erigit
om̃s elisos. Octauus locus aperitur. qu
dicitur ab abundantia. Ipsa est. memori
abundantiȩ suauitatis tuȩ eructabunt.
quam suꝑiꝰ in antefacta scda parte ie¬
morauit. Fidelis gͥ dicitur. qm̃ sui a¬
uentus ꝓmissa compleuit. & ñ in pal¬
cis. s in om̃ib uerbis suis. Quod reus
ipsi soli conuenit. qui dixit. cȩlum &
terra transibunt. uerba autem meal
preteribunt. Qui sicut uerax u ꝓii¬
sionib. ita & scs in om̃i sua oꝑatione di¬
noscitur. Hoc quoq ad abundantiam
dũi ñ est dubium ꝑtinere. quando ele¬
uantur ruentes. absoluuntur rei. eri¬
guntur elisi. Iunc enim recordatio sua¬
uitatis ipsius habetur. cum factorum
talium uirtus aspicitur. & eructuatur
in laudib eiꝰ. qui dignatus ẽ de potestate
draboli cripere peccatorem. Et uide.

Expanded text:
forsitan esse cognoscis. Vers. forsitan esse cognoscis. Vers. erbis suis, et sanctus in omnibus operibus suis. Allevat Dominus omnes qui corruunt, et erigit omnes elisos. 489 Octavus locus aperitur, qui dicitur ab abundantia. Ipsa est: Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt, quam superius in antefata secunda parte memoravit. Fidelis ergo dicitur, quoniam sui adventus promissa complevit; et non in paucis, sed in omnibus verbis suis. Quod revera ipsi soli convenit qui dixit: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Qui sicut verax in promissionibus, ita et sanctus in omni sua operatione dignoscitur. Hoc quoque ad abundantiam Domini non est dubium pertinere, quando elevantur ruentes, absolvuntur rei, eriguntur elisi. Tunc enim recordatio suavitatis ipsius habetur, cum factorum talium virtus aspicitur, et eructatur in laudibus ejus, qui dignatus est de potestate diaboli eripere peccatorem. Et vide
Abbreviated transcription (Latin):
gła regni eiꝰ. ne ignorata minus forsitan
quereretur. Nota quoq facta est potenta
eius. cum petrus & iob̃s ex utero matris
claudum ambulare fecerunt. dicentes
uiri isrłitȩ. quid miramini in hoc quas
nr̃a uirtute aut pietate fecerimꝰ hunc
ambulare. Et paulopost dicunt. quod
in nomine nr̃u xp̃i saluus sit factus. N¬
ta etiam facta est potentia dñi. quando
diuersas uirtutes apłi inuocato eiꝰ noĩe
num omĩum scłoꝵ. & dominatio tua in
om̃i generatione & ꝓgenie. Uenit ad sep¬
timum locum. qui trahitur a magnitud¬
ne. Nam si magnum est ad tempꝰ impe¬
rare. quanto magnificentius dominatu¬
nis terminum ñ habere. Primũ enim
signum diũ de ꝑpetuitate laudaiuit. pͥe
de ipsius dominatione effectus. Sunt euꝰ
regna humnana. s ñ eternasunt. & alioꝵ
comparatione fortia. s nͨ dutiꝰ dominu¬
tra. & id̾o ꝑpetuitas ista cominemoratur.
ne regnum tale putares. quale in munds

Expanded text:
gloria regni ejus, ne ignorata minus forsitan gloria regni ejus, ne ignorata minus forsitan quaereretur. Nota quoque facta est potentia ejus, cum Petrus et Joannes ex utero matris claudum ambulare fecerunt, dicentes: Viri Israelitae, quid miramini in hoc, quasi nostra virtute aut pietate fecerimus hunc ambulare ? Et paulo post dicunt: Quod in nomine Jesu Christi salvus sit factus. Nota etiam facta est potentia Domini, quando diversas virtutes apostoli invocato ejus nomine num omnium saeculorum, et dominatio tua in omni generatione et progenie. Venit ad septimum locum, qui trahitur a magnitudine. Nam si magnum est ad tempus imperare, quanto magnificentius dominationis terminum non habere? Primum enim signum Domini de perpetuitate laudavit, postea de ipsius dominationis effectu. Sunt enim regna humana, sed non aeterna; sunt et aliorum comparatione fortia, sed non diutius dominantia; et ideo perpetuitas ista commemoratur, ne regnum tale putares, quale in mundo
Abbreviated transcription (Latin):
dñe om̃a oꝑa tua. & sci tui benedicant
te. Quartus locus a sĩtate narratur. Ipsa
est en̾um sci̾tas quam suꝑius dixit. ut ei
sci sui debeant confiteri. id e̾ boni angłi.
dominationes. potestates. & principatus.
uel iusti homines. & quicquid beatum. eẽ.
cognoscitur. S quia om̃s creaturȩ n sunt
intel lectuali dignitate sublimes. ut iu¬
menta. saxa. ligna. terra. uel his similia.
qͣmͦ illum poterit om̃is creatura predica¬
re.Confitetur plane in hoc quod est:
dum suum glorificare facit auctorem.
qui om̃ia ammirabili dispositione ꝑfecit.
ut aut ꝑ se ipse creature laudent. aut ꝑ
rabilis enũ dñs qui fecit celum & terram.
eaq diuersis bonis stupenda uarietate
compleuit. In parius crum ẽ mensura
susficiens. in mediocrib equabile tempe¬
ramentum. in magnis abundantia co
potentem constat auctorem. Ut notã
locus quidem a turtutib introitur.
hoc est enim quod in scdła parte dixit.

Expanded text:
Domine, omnia opera tua, et sancti tui benedicant Domine, omnia opera tua, et sancti tui benedicant tibi. Quartus locus a sanctitate narratur. Ipsa est enim sanctitas quam superius dixit, ut ei sancti sui debeant confiteri, id est boni angeli, dominationes, potestates, et principatus, vel justi homines, et quidquid beatum esse cognoscitur. Sed quia omnes creaturae non sunt in intellectuali dignitate sublimes, ut jumenta, saxa, ligna, terra, vel his similia, quomodo illum poterit omnis creatura praedicare? Confitetur plane in hoc quod est, dum suum glorificare facit auctorem, qui omnia admirabili dispositione perfecit; ut aut per se ipsae creaturae laudent, aut per rabilis enim Deus, qui fecit coelum et terram, eaque diversis bonis stupenda varietate complevit! In parvis enim est mensura sufficiens, in mediocribus aequabile temperamentum, in magnis abundantia coppotentem constat auctorem. Vers. 12.locus qui est a virtutibus introitur. Hoc est enim quod in secunda parte dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
tem dixit excessus humanos. ut qui pu¬
niri possint lege iusticiȩ. ꝓbentur ꝑ paci¬
entiam drũ nͨ perire. sicut legit᷑. Nolo
enĩ magnisicentiꝰ quam suauem. eẽ. uni¬
uersis. qui tam eum deuotis sensib ipsiꝰ
munere gustauerunt. sicut petrus apłs
dicit. si tam᷑ gustastis. qm̃ dulcis ẽ dñs.
Oulcis enim dici ñ potest. nisi eis qͥ bona
ipsius spiritalit̾ inbiberunt. Quid iterũ
magnificentiꝰ. quam miserationes supra
om̃s oꝑas suas impendere. qui eo gloriant᷑
auctore. Dicat aliquis. Qur gͥ dampnandi
sunt peccatores. quos eiꝰ creaturam. eẽ. non
dubium ẽ. S respice. quia miserationes
conferendas dicit supra operas dñi. Ipsũ
enim coronat. quod in nobis occulto ui¬
dicio gr̃a prerogante largitur. illud dãp¬
nat. quod diabolo machinante construit᷑.
Uis enim posita uerboꝵ. soluit absolutis¬
sime questionem. Oꝑa eium dñi semꝑ
eliguntur. nr̃a uel diaboli sine dubitatio¬

Expanded text:
tem dixit excessus humanos; ut qui putem dixit excessus humanos; ut qui puniri possent lege justitiae, probentur per patientiam Domini non perire, sicut legitur: Noloenim magnificentius quam suavem esse universis, qui tamen eum devotis sensibus ipsius munere gustaverunt? Sicut Petrus apostolus dicit: Si tamen gustastis quoniam dulcis est Dominus . Dulcis enim dici non potest, nisi eis qui bona ipsius spiritualiter imbiberunt. Quid iterum magnificentius quam miserationes supra omnes operas suas impendere, quae eo gloriantur auctore? Dicat aliquis: Cur ergo damnandi sunt peccatores, quos ejus creaturam esse non dubium est? Sed respice quia miserationes conferendas dicit supra operas Domini. Ipsum enim coronat, quod in nobis occulto judicio gratia praerogante largitur; illud damnat quod diabolo machinante construitur. Vis enim posita verborum solvit absolutissime quaestionem. Opera enim Domini semper eliguntur, nostra vel diaboli sine dubitatio
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in scła parte breuit̾ intimauit. ea nc᷑
singillatim mente sollicita ꝑquiramus.
Ab oꝑib dñi fecit initium. ut miserator
dicatur. Nam quod misericors dicitur.
naturȩ ipsius uirtꝰ ẽ: quod miserator. fra¬
gilitatiᷤᷤ nr̃e causa salutis est. Misericors ẽ
enim cũ creat. quia nullis beneficiis ꝓuo¬
catur ut prestet. s clementiȩ suȩ dispositi¬
one uniuersa facit ad existentiam ꝑuenire.
Miserator quoq ẽ. cum res cadentes sua pie¬
tate reconstruit. quatinus qui ꝑ culpam
corruunt. ꝑ grãm subleuentur. Quis enĩ
actib sius meretur munera dñi saluatoris.
dum absolute legatur. om̃s peccauerunt
& egent gła dĩ: Misericors autem & mise¬
rator. figura paranomasia ẽ. quȩ & deno¬
minatio dicitur. Paciens & multum
misericors. Uenit ad scdm argum̃ti lo¬
cum. qui apellatur a potentia. quam nͣ
laudauit quod terrã suspendit. maria
coercirit. stellis celum depinxit. s toleran¬

Expanded text:
quae in secunda parte breviter intimavit; ea nunc quae in secunda parte breviter intimavit; ea nunc singillatim mente sollicita perquiramus. Ab operibus Domini fecit initium, ut miserator dicatur. Nam quod misericors dicitur, naturae ipsius virtus est; quod miserator, fragilitati nostrae causa salutis est. Misericors est enim cum creat, quia nullis beneficiis provocatur ut praestet, sed clementiae suae dispositione universa facit ad existentiam pervenire. Miserator quoque est, cum res cadentes sua pietate reconstruit, quatenus qui per culpam corruunt, per gratiam subleventur. Quis enim actibus suis meretur munera Domini Salvatoris, dum absolute legatur: Omnes peccaverunt et egent gloria Dei ? Misericors autem et miserator figura paronomasia est, quae et denominatio dicitur. Patiens et multum misericors. Venit ad secundum argumenti locum, qui appellatur a potentia, quam non laudavit quod terras suspendit, maria coercuit, stellis coelum depinxit; sed toleran
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan possumꝰ appellare catharactas.
diuini eloquii fontes. uerborũ celestium
ubera beata. pͣconiir. Unde & humanum
genus pia confessione reficitur: & angłis
beatitudo sine fine pr̃atur. Quȩ argum᷑¬
ta in sumina ita arbitror. eẽ. diffinienda.
ratioq rei incomprehensibilis atq altissi¬
me suminatim & breuit in quantum
ualet nͨ quantum ẽ effĩcit mentionem.
hinc enim nichil intrinsecus. nichil
ueri simile. nichil ꝓferri uidetur ambi¬
guum: s om̃ia talia ꝓcedunt qualia &
ueritas loquitur. & de ueritate dicuntur.
In magnum qͦ sacramentu᷑ hec nouem
loca unde laudes dominicȩ nascuntur.
arbitror adp̾hensa. ut trinitatis honor
tercio in se triplicato numero possit ag¬
nosci. Iste quoq numerus continetur &
in codicib sacris. quos scã dni legit & ue¬
gum. in ꝓpħis. in psalterio. in salomone.
merus iste celestium rerum commemora
in qua loca illa argum̃toꝵ latus exequit᷑:

Expanded text:
forsitan possumus appellare cataractas forsitan possumus appellare cataractas divini eloquii, fontes verborum coelestium, ubera beata praeconii, unde et humanum genus pia confessione reficitur, et angelis beatitudo sine fine praestatur. Quae argumenta in summa ita arbitror esse definienda: Ratio quae rei incomprehensibilis atque altissimae summatim et breviter in quantum valet, non quantum est, efficit mentionem. Hinc enim nihil extrinsecus, nihil verisimile, nihil proferri videtur ambiguum; sed omnia talia procedunt, qualia et veritas loquitur, et de veritate dicuntur. In magnum quoque sacramentum haec novem loca, unde laudes dominicae nascuntur arbitror apprehensa; ut Trinitatis honor tertio in se triplicato numero possit agnosci. Iste quoque numerus continetur et in codicibus sacris, quos sancta Domini legit et vegum, in Prophetis, in Psalterio, in Salomone, erus iste coelestium rerum commemoratin qua loca illa argumentorum latius exsequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
memoriam habundantiȩ suauitanis tu
eructuabunt. & iusticiam tuam exulta¬
bunt. Uenit ad scłam narrationem ubi
species dñice laudis sacrato calculo pren¬
tauit. s quamuis ista repeticio genera¬
onum infinitum tempꝰ ostendere iud¬
atur. quia dñi oꝑa semꝑ constat. eẽ lau¬
danda. tam̃ generatio & generatio a
duos magis debent pplos applicari. Una
ad hebreoꝵ. quȩ ꝑ signum circumcisionis
electa ẽ. altera quȩ uenit ex gentib. Ipse
sunt enim. quȩ dñi beneficia susceperuis.
Et merito dicunt᷑ preconia ipsiꝰ canere.
quȩ ad eiꝰ deuotionis ꝓbantur munera ꝑue¬
nisse. S qm̃ hec nouem. id ẽ opera. potentia.
magnificentia. sci̾tas. mirabilia. uirtus
terribilioꝵ. magnitudo. memoria. iusticia
in modum ꝓpositionis hic dicta sunt. ut
cisdẽ lineis consequent̾ debeat laus dominica
decantari: conuenit ut ibi de ipsis euidentiꝰ
dicere debeamus. ubi & auctoritas iudicauit
latius exponenda. quȩ nos istis nominib

Expanded text:
Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt, et justitiam tuam exaltabunt. Venit ad secundam narrationem, ubi species dominicae laudis sacrato calculo praenotatur. Sed quamvis ista repetitio generationum infinitum tempus ostendere videatur, quia Domini opera semper constat esse laudanda: tamen generatio et generatio ad duos magis debent populos applicari: una ad Hebraeorum, quae per signum circumcisionis electa est; altera quae venit ex gentibus. Ipsae sunt enim quae Domini beneficia susceperunt. Et merito dicuntur praeconia ipsius canere, quae ad ejus devotionis probantur munera pervenisse. Sed quoniam haec novem, id est opera, potentia, magnificentia, 488 sanctitas, mirabilia, virtus terribiliorum, magnitudo, memoria, justitia, in modum propositionis hic dicta sunt, ut eisdem lineis consequenter debeat laus dominica decantari; convenit ut ibi de ipsis evidentius dicere debeamus, ubi et auctoritas judicavit latius exponenda: quae nos istis nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
mentoꝵ scłarium loca mirabili subtili¬
tate collegit. ut sicut uniuersus sermo
litteris. ita & illa complexione om̃is hui
Hinc dialectici disputationes suas com¬
pendiosis collectionib artauerunt.
hinc oratores uelut quȩdam flumim
cucurrerunt. hinc poetȩ decoris floris
ambiuntur. hinc satirici. hinc storia
hinc cominici. tragiciq ditati sunt.
ut pene ab humana lingua uideatur
exceptum. quod ab hac fuerit complea¬
one diuisum. Huic rei topica nomen
imposuit. Topica uͦ sunt argumãtoꝵ se¬
des. ex quib ad faciendam fidem uelut
elementis quib dam conficitur urtentiu
disserentis. quod legere atq tractare reli¬
gio nulla condempnat. qm̃ innoxie r¬
quiritur: quicquid sacris litteris ñ ꝓlat᷑
aduersum.
onclusio.

Expanded text:
mentorum saecularium loca mirabili subtilimentorum saecularium loca mirabili subtilitate collegit; ut sicut universus sermo litteris, ita et illa complexione omnis humaHinc dialectici disputationes suas compendiosis collectionibus arctaverunt; hinc oratores velut quaedam flumina cucurrerunt, hinc poetae decoris floribus ambiuntur; hinc satyrici, hinc historici, hinc comici tragicique ditati sunt, ut pene ab humana lingua videatur exceptum, quod ab hac fuerit complexione divisum. Huic 490 rei Topica nomen imposuit. Topica vero sunt argumentorum sedes, ex quibus ad faciendam fidem velut elementis quibusdam conficitur intentio disserentis. Quod legere atque tractare religio nulla condemnat, quoniam innoxie requiritur, quidquid sacris litteris non probatur adversum. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib locis quȩ laudem dñi generare
ac ꝓducere consuerunt. nunc eiꝰ repetit
breuissimam conclusionem. ut quod
nullis libris. nullis ualet humanis
uirib explicari. mirabili compendio
ꝓbetur. eẽ. xlusum. Laudem dñi os
suum. id est cordis archanum ꝓmittit
effari. uuide se ꝓpħa nouerat libenter
audiri. Commonet etiam humanam
quod dictum constat ꝑ siguram sinech¬
doche. id est aparre totum. Per carnem
animas dicit. ut est illud exodi. Om̃s
autem animȩ qui intrauerunt in egyp¬
tum. animȩ septuagunta quinq. Ipsa
enim caro est. quę potest dnm digna
laude benedicere. Si quam uͭ partem
supra ista quȩ diximus. siue in futuris.
siue in preteritis psalmis diligens per¬
scrutator inuenerit. quȩ ad laudes dñ
debeat applicari. ad supradictoꝵ aliquẽ
modum. ut tamen nos opinamur nͦ
dubitet ꝑtinere. nec accuset a nobis ad
liquidum minime comp̾hensum qd̃
ꝓfitemur. In mensum hoc aristotilłs
acer ingenio ut arbitror emulatꝰ argu¬

Expanded text:
omnibus locis quae laudem Domini generare ac producere censue runt, nunc ejus repetit brevissimam conclusionem; ut quod nullis libris, nullis valet humanis viribus explicari, mirabili compendio probetur esse conclusum. Laudem Domini os suum, id est cordis arcanum promittit effari, unde se propheta noverat libenter audiri. Commonet etiam humanam quod dictum constat per figuram synecdoche, id est a parte totum. Per carnem animas dicit, ut est illud Exodi: Omnes autem animae quae intraverunt in Aegyptum, animae septuaginta quinque . Ipsa enim caro est quae potest Dominum digna laude benedicere. Si quam vero partem supra ista quae diximus, sive in futuris, sive in praeteritis psalmis diligens perscrutator invenerit, quae ad laudes Domini debeat applicari, ad supradictorum aliquem modum ut tamen nos opinamur non dubitet pertinere; nec accuset a nobis ad liquidum minime comprehensum, quod profitemur immensum. Hoc Aristoteles acer ingenio ut arbitror aemulatus, argu
Abbreviated transcription (Latin):
tabo te ds. Et ne forsitan humana negli¬
gentia semel crederet. eẽ. faciendum. neces¬
qui uenturus ẽ. cum beatis continua ex¬
ultatione laudabit. Ad reliqua uͦ uerba
huius uersus qmͣ sunt similia. suꝑior
expositio dicta sufficiat. agnus dñs
dicatio. sic laudare dnm. ut quantum ẽ
magnus. ñ estimes explicandum. Sensus
enim tocius creaturȩ deficit. & adhuc illi
retractatio semꝑ excrescit. Nam sicut¬
nullo loco clauditur. ita nec eloquentia
quamius amplissima. eiꝰ possunt p᷑con
terminari. Uirtus in explicabilis. pietas
incomprehensibilis. sapientia ineffabilis
cuiꝰ uera diffinitio ẽ finem in scĩs laudi¬
b ñ habere. Et nota quia dũ dicitur
magnitudinis eiꝰ finẽ nͦ. cẽ. numquam
te precipit ab ciꝰ pͣdicatione cessare. Nam
& taciti gr̃as agimus. cum nos ꝓbabili
conuersatione tractamus. qui cum nul¬
lis possit laudib comp̾hendi. singuls
tamen sermonib indicatur. cum dicit᷑.
magnus nimis. & iterum magnitudi¬

Expanded text:
tabo te, Deus. Et ne forsitan humana negligentia semel crederet esse faciendum, necesqui venturus est, cum beatis continua exsultatione laudabit. Ad reliqua vero verba hujus versus quoniam sunt similia, superior expositio dicta sufficiat. Vers. 3. GIdicatio, sic laudare Dominum, ut quantum est magnus, non aestimes explicandum. Sensus enim totius creaturae deficit, et adhuc illa retractatio semnullo loco clauditur, ita nec eloquentia quamvis amplissima ejus possunt praeconia terminari: virtus inexplicabilis, pietas incomprehensibilis, sapientia ineffabilis; cujus vera definitio est finem in sanctis laudibus non habere. Et nota quia dum dicitur magnitudinis ejus finem non esse, nunquam te praecipit ab ejus praedicatione cessare; nam et taciti gratias agimus, cum nos probabili conversatione tractamus, qui cum nullis possit laudibus comprehendi, singulis tamen sermonibus indicatur, cum dicitur: « Magnus nimis. » Et iterum: « Magnitudi
Abbreviated transcription (Latin):
Beatꝰ ꝓpħa sp̃u diuino completꝰ
erupit in uocem nͨ humana sapientia
psumens. s suꝑna contemplatione lumi¬
natus. Neq enim locale aliquid aut speci-¬
ale dicitur. s unde mundi imbecillitas
cuncta saluetur. Exaltabo te. dictum est.
notum te faciam pͣdicando quod es. Nam
quemadmodum putetur aliqua laude ds̃
altior ficri. cum diina ꝑfectio ñ possit
augeri: Rex mͣs. ꝓfessio fidci ẽ. qm̃ ab
ipso se dicebat regi. cui se nouerat pura
mente famulari. Benedicere nom̃ eiꝰ eͦ in
hoc scło. hic illi ꝑ psalmodiȩ grãm suppli¬
cari. quod qui dignus eͦ facere. & in illa
eum merebitur eternitate laudare. Sic
enim sequitur. Et in scłm scłi. ubi iam
nullꝰ ẽ finis. s quod feliciter incipitur.
ꝑpetua iocunditate seruatur. Per singłos

Expanded text:
eta Spiritu divino completus, erupit in vocem, non humana sapientia praesumens, sed superna contemplatione illuminatus. Neque enim locale aliquid aut speciale dicitur, sed unde mundi imbecillitates cunctae salventur. Exaltabo te, dictum est, notum te faciam praedicando quod es. Nam quemadmodum putetur aliqua laude Deus altior fieri, cum divina perfectio non possit augeri? Rex meus professio fidei est, quoniam ab ipso se dicebat regi, cui se noverat pura mente famulari. Benedicere nomen ejus est in saeculum, hic illi per psalmodiae gratiam supplicare; quod qui dignus est facere, et in illa eum merebitur aeternitate laudare. Sic enim sequitur, Et in saeculum saeculi, ubi jam nullus est finis; sed quod feliciter incipitur, perpetua jucunditate ser
Abbreviated transcription (Latin):
Tercia parte. quȩ in scła de p̾conio xp̃i bre¬
uiter. ꝓposuit. paulo latius atq euidenter
explanat. in finem commonens ab om̃i
carne dnm debere laudari. Quȩ pars reti¬
net litteras quatuordecim. Illud tamen
unde dñs laudari possit. ut tamen partes
ipse inexplicabiles. cẽ. uideant᷑. Uerbi gr̃a.
Dicitur laudandꝰ. eẽ. in oꝑib suis. s quis
ciꝰ possit oꝑas ut dignum est explicare:
Dicitur de potentia. S quis eiꝰ potentiam
enarrare preualeat.Una gͦ ueritas et.
sic ꝑ partes laudem dici dño: ut tamen
nͨ credas eam sufficient̃ posse complerr¬

Expanded text:
Tertia parte quae in secunda de praeconio Christi breTertia parte quae in secunda de praeconio Christi breviter proposuit, paulo latius atque evidenter explanat, in fine commonens ab omni carne Dominum debere laudari; quae pars retinet litteras quatuordecim. Illud tamen unde Dominus laudari possit, ut tamen partes ipsae inexplicabiles esse videantur. Verbi gratia, dicitur laudandus esse in operibus suis: sed quis ejus possit opera, ut dignum est, explicare? Dicitur de potentia: sed quis ejus potentiam enarrare praevaleat? Una ergo veritas est, sic per partes laudem dici Domino, ut tamen non credas eam sufficienter posse compler
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ñ faciant. a ꝑfecto aliquid minꝰ habe¬
re noscuntur. Ouaꝓpt̃ gr̃as agentes dño
iugit᷑ supplicemus. qui tale nobis hic mys¬
terium suȩ pietatis ostendit. ut & nos qͥ
maxima sumus meritoꝵ parte curtati.
similia postulare presumamꝰ. quatinus
ad laudes eiꝰ eternas indulgentiȩ ipsiꝰ mu¬
nere ꝑuenire mereamur. Siue magis qd̃
postea repperi. inꝑfecti alfabetodes indicãt
eccłiam. quȩ hic adhuc agitur. & necdum
ẽ iniquoꝵ sequestratione purgata. Piena¬
rii uͦ fuituram significant ierłm. ubi iam
ꝑfectoꝵ cetus scõꝵ electione complebitur.
qd̾ etiam ipsi psalmi qui hebreis litteris
p̃notant᷑. si diligent̾ inspicias: indicare
hebrei ordine decurrens. trib narrationib
explicatur. Prima ẽ. laudis eiꝰ infinita ꝓ¬
missio. continens predicti alfabeti litteras
tres. Scdã. dicit laudem dñi nouem modis
esse ꝑagendam. habens litteras quatuor.

Expanded text:
hoc non faciant, a perfecto aliquid minus habehoc non faciant, a perfecto aliquid minus habere noscuntur. Quaproter gratias agentes Domino jugiter supplicemus, qui tale nobis hic mysterium suae pietatis ostendit; ut et nos qui maxima sumus meritorum parte curati, similia postulare praesumamus, quatenus ad laudes ejus aeternas indulgentiae ipsius munere pervenire mereamur. Sive magis quod postea reperi, imperfecti alphabetides indicant Ecclesiam, quae hic adhuc agitur, et necdum est iniquorum sequestratione purgata; plenarii vero futuram significant Jerusalem, ubi jam perfectorum coetus sanctorum electione complebitur. Quod etiam ipsi psalmi qui Hebraeis litteris praenotantur, si diligenter inspicias, indicare Hebraei ordine decurrens, tribus narrationibus explicatur. Prima est laudis ejus infinita promissio, continens praedicti alphabeti litteras tres. Secunda dicit laudem Domini novem modis esse peragendam, habens litteras quatuor.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cepit. ut in tabernaculo suo septem lu¬
cernas apponeret ꝑpetuo lumine lucentes.
S cum nichil in scripturis diunis ꝓbet᷑
ociosum. maxime hebrei alfabeti ordinẽ
& hic nͨ incassum arbitror ꝑ uersuum
capita custoditum. quem in duob generi¬
b hominum in uigesimo quarto psalmo
diximus accipiendum. Nam cum totis
litteris explicantur. ustos designat. quib
nulla uirtus ꝑ gr̃am dnũ deesse monstra¬
tur. Cum uͦ ñ totis caracterib ad notat᷑.
illos uidetur ostendere. qui in eccłra quidẽ
sunt dĩi. s ñ adeo cunctis bonis oꝑibus
ꝓbantur. eẽ. ꝑfecti. De hac enim mixtura
legitur. oues & boues uniuersa insuꝑ &
pecora campi. Sic isti alfabeto littera tantũ
una subtrahitur. ut ñ illos summos indi¬
care uideatur. Nam & dñs in ęuũgło dixit
homini qui se ꝓbabili conuersatione trac̃¬
tabat. Unum tibi deest. s si uis. eẽ. ꝑfectꝰ.
uende om̃ia tua & sequere me. S cum õs

Expanded text:
praecepit ut in tabernaculo suo septem lupraecepit ut in tabernaculo suo septem lucernas apponeret perpetuo lumine lucentes . Sed cum nihil in Scripturis divinis probetur otiosum, maxime Hebraei alphabeti 487 ordinem et hic non incassum arbitror per versuum capita custoditum, quem in duobus generibus hominum in vigesimo quarto psalmo diximus accipiendum. Nam cum totis litteris explicatur, justos designat, quibus nulla virtus per gratiam Domini deesse monstratur; cum vero non totis characteribus adnotatur, illos videtur ostendere qui in Ecclesia quidem sunt Domini, sed non adeo cunctis bonis operibus probantur esse perfecti. De hac enim mistura legitur: Oves et boves universas, insuper et pecora campi . Sic isti alphabeto littera tantum una subtrahitur, ut non illos summos indicare videatur. Nam et Dominus in Evangelio dixit homini, qui se probabili conversatione tractabat: Unum tibi deest: sed si vis esse perfectus, vende omnia tua, et sequere me . Sed cum omnes
Abbreviated transcription (Latin):
auid xp̃m dnm significare. ex no¬
nunis ipsiꝰ interpretatione docui¬
mus. sꝑ descensum carnis ex parentibꝰ. sic
appellatum.ecͦ. monstratum est. S dum
hoc nobis constare uideatur. illud magis
diligent̾ arbitror ꝑscrutandũ. cur hic
titulus singulariter contineat. laudatio
ipsi dauid. cum in om̃ib psalmis cius
głam predicent. S hic ido distinctior
dariorq posita est. quia completis om̃ib
quib humana ignorantia fuerat instru¬
enda. nunc ad sola precipitur dñi uacari
p̃conia. quȩ laudes quadam distinctione
suisq uirtutib in his septem psalmis
sequentib mirabilit̾ explicantur. quoꝵ
ꝓprietas in suis conclusionib sicut factũ ẽ.
& in p̾cedentib aperitur. Nec uacat quod
hic septenario numero laudes dã conclu¬
duntur. quod penitentiũ confessio tali cal¬
culo prenotatur. quod ipse sp̃s sc̃s septena¬
ria uirtute predicatus est. illud forsitan
indicans sacramentum. quando moysi dr̃s

Expanded text:
um Dominum significare et nominis ipsius interpretatione docuimus, et per descensum carnis ex parente sic appellatum esse monstratum est. Sed dum hoc nobis constare videatur, illud magis diligenter arbitror perscrutandum, cur hic titulus singulariter contineat: Laudatio ipsi David, cum in omnibus psalmis ejus gloria praedicetur. Sed hic ideo distinctior clariorque posita est, quia completis omnibus quibus humana ignorantia fuerat instruenda, nunc ad sola praecipitur Domini vacare praeconia, quae laudes quadam distinctione suisque virtutibus in his septem psalmis sequentibus mirabiliter explicantur. Quorum proprietas in suis conclusionibus sicut factum est et in praecedentibus aperitur. Nec vacat quod hic septenario numero laudes Domini concluduntur, quod poenitentium confessio tali calculo praenotatur, quod ipse Spiritus sanctus septenaria virtute praedicatus est: illud forsitan indicans sacramentum, quando Moysi Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
alfabeti. Scimꝰ paruulos & rudes ꝑ
litteras erudiri. ut sapientiȩ pͣcepta
conquirant. Sic huiusmodi psalmi
pueris & insipientib dantur. ut pri¬
mordia eoꝵ quasi quibdam elemen¬
tis docentib instruantur. Nã quauis
quosdam & sine litteris scripturas
aiuinas didicisse legerimꝰ facilior
tamen res est dĩ gr̃a fragilitati nr̃ȩ
ꝑ litteras prudentiam discere: quã
illud miraculũ sustinere. Commone¬
mur gͦ ꝑ hoc sacramentum. quatinꝰ
ꝓnissime ad eruditionis studia festine¬
mus. quando ut elementa meditari
ac discere debeamꝰ. ordo ipse ponitur
litterarum.
Diuisio psalmi.

Expanded text:
alphabeti: Scimus parvulos et rudes per alphabeti: Scimus parvulos et rudes per litteras erudiri, ut sapientiae praecepta conquirant; sic hujusmodi psalmi pueris et incipientibus dantur, ut primordia eorum quasi quibusdam elementis docentibus instruantur. Nam quamvis quosdam et sine litteris Scripturas divinas didicisse legerimus, facilior tamen res est Dei gratia fragilitati nostrae per litteras prudentiam discere, quam illud miraculum sustinere. Commonemur ergo per hoc sacramentum, quatenus pronissimi ad eruditionis studia festinemus: quando ut elementa meditari ac discere debeamus, ordo ipse ponitur litterarum. Divisio psalm.
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis hoc nom̃
laudis generale. eẽ. uideatur. tam̃
maxime ibi apponitur. ubi magna
exultatione gaudetur. Laudat enim
dñm ppłs suus. qui a mundi clade
liberatꝰ uicioꝵ nescit sustinere seruiti¬
um. Quȩ laus futurȩ figuram noscit᷑
portareͥ leticiȩ. ubi dñs a fidelib suis
absq intermissione conspicitur. & sine
fine laudatur. sicut in alio psalmo le¬
gitur: Beati qui habitant in domo
tua. in scła scłoꝵ laudabunt te. Est
etiam psalmꝰ iste apud hebreos alfabeti
ordine decoratus. qui ꝑ capita cõmatũ
siue diuisionum. primiscunctis litte¬
ris annotatur. illos nobis iustos indi¬
cans. qui diuina gr̃a tribuente ꝑfectis
uirtutib elucescunt. Nam sicut suꝑi¬
ores psalmi alfabeto quasdam litteras
minꝰ habentes: illos designant. qui
ñ adeo uniuersis meris repleti sunt.
s tam̃ in sc̃o concilio habitare noscunt᷑.
ita & isti completis litteris om̃ib ex¬
dentur indicare iustoꝵ. Est & alia
causa ut pat̾ hilariꝰ dicit. positi huiꝰ

Expanded text:
uamvis hoc nomen laudis generale esse videatur, tamen ibi maxime apponitur, ubi magna exsultatione gaudetur. Laudat enim Dominum populus suus, qui a mundi clade liberatus, vitiorum nescit sustinere servitium. Quae laus futurae figuram noscitur portare laetitiae, ubi Dominus a fidelibus suis absque intermissione conspicitur et sine fine laudatur, sicut in alio psalmo legitur: Beati qui habitant in domo tua: in saecula saeculorum laudabunt te . Est etiam psalmus iste apud Hebraeos alphabeti ordine decoratus, qui per capita commatum sive divisionum primus cunctis litteris adnotatur: illos nobis justos indicans, qui divina gratia tribuente perfectis virtutibus elucescunt. Nam sicut superiores psalmi alphabetodes quasdam litteras minus habentes, illos desnon adeo universis meritis repleti sunt, sed tamen in secundo concilio habitare noscuntur. ita et isti, completis litteris omnibus, exdentur indicare justorum. Est et alia causa, ut Pater Hilarius dicit , positi hujus
Abbreviated transcription (Latin):
um iam frequent̾ solum posuerit
allelura. uideamꝰ adiectio ista nomi¬
num quid uelit intelligi. Aggeus &
racharias ꝓphe fuerunt. qui post tra¬
nsinigrationem babilonie sub dario
rege longo post tempore ꝓpłarunt.
quam ista sunt cantata. Reuersi enĩ
in ierłm patriam suam. cum repara¬
re templum uiderent. laudes dñi ex
rimi alfabeti litteris quasi regulis
aurcis noscitur. eẽ. contextꝰ. quem pꝰt
absolutionem peccatoꝵ ꝑfectissima
debeat. xp̃ianus alacritate cantare. Et
mem̃to qd̾ institutor fidelium hic
quartꝰ est ps. Ostendit enim post
liberationem delictoꝵ quanta sint
bona fidelium. & quȩ sit retributio
perfidorum.
uusio psalmi.

Expanded text:
um jam frequenter solum posuerit Alleluia, videamus adjectio ista nominum quid velit intelligi. Aggaeus et Zacharias prophetae fuerunt qui post transmigrationem Babyloniae sub Dario rege longo post tempore prophetaverunt quam ista sint cantata. Reversi enim in Jerusalem patriam suam, cum reparari templum viderent, laudes Domini mrimi alphabeti litteris, quasi regulis aureis noscitur esse contextus; quem post absolutionem peccatorum perfectissima debeat Christianus alacritate cantare. Et memento quod institutor fidelium hic quartus est psalmus; ostendit enim post liberationem 383 delictorum quanta sint bona fidelium, et quae sit retributio perfidorum. Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
inͣ. in domum dĩi ibimus. Decora nimis
& salutaris causa leticiȩ. quȩ prima fronte
premissa est. ut & hylares & attentos red¬
deret auditores. S ne more humanitatis
mediocre gaudium fuisse sentires. de qͦ
ꝑfecto bono letari se ꝓfitetur ostendit.
quia in domo diͦi iteͥrum se. eẽ. testatur.
Odigna exultatio illuc ire contendere. un¬
de numquam aliquis uelit exire. S ꝑscru¬
tandum est quis hȩc ꝓphȩ dixerit. scilicet
spc̃ sõs. qui cordi eiꝰ tacita uoce loquebatur.
Audierat gͦ ꝓpłu nͨ aure s mente. nͨ ser¬
mone s diuino inspiramine. Intus enim
premonitus. ad hec exultationis uerba ꝓ¬
rupit. Sequitur. in domum dñi ibimus.
Domus quȩ iustos tantum recipit. angłos
continet. & ipsum ereaturarum omnium
conspicere meretur auctorem. Domus
desiderabilis. domus de uiuis lapidibus
fabricata. De qua in alio psalmo dictũ ẽ:
Unam pecii a dño hane requiram. ut in ha¬
bitem in domo diũi oñb dieb uitȩ ieȩ.

Expanded text:
ibimus. Decora nimis et salutaris causa laetitiae, quae prima fronte praemissa est, ut et hilares et attentos redderet auditores. Sed ne more humanitatis mediocre gaudium fuisse sentires, de quo perfecto bono laetari se profiteatur ostendit, quia in domum Domini iturum se esse testatur. O digna exsultatio illuc ire contendere, unde nunquam aliquis velit exire! Sed perscrutandum est quis haec prophetae dixerit? Scilicet Spiritus sanctus, qui cordi ejus tacita voce loquebatur. Audierat ergo propheta non aure, sed mente, non sermone, sed divino inspiramine; intus enim praemonitus, ad haec exsultationis verba prorupit. Sequitur, in domum Domini ibimus. Domus quae justos tantum recipit, angelos continet, et ipsum creaturarum omnium conspicere meretur Auctorem; domus desiderabilis, domus de vivis lapidibus fabricata; de qua in alio psalmo dictum est: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus di
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quod sedes sedisse dicat. Merito. qm̃ sc̃i
uiri sedes sunt dĩ. In ipsis enim sedendo
gr̃a eos suȩ maiestatis illuminat. sicut legit᷑:
Sedes sapientiȩ anima iusti. Et alibi Suꝑ
quem requiescit sp̃s nĩs nisi suꝑ humilȩ
& quietum. & trementem uerba mea:
Sequitur. in iudicio. Quo scilicet. nisi illo
futuro. de quo legimus. pater ñ iudicat
quemquam.s om̃e uidicium dedit filios
S quamuis nͨ posuerit quale iudicium
uelit intelligi. absoluta ratione tamen
cognoscimus illud. eẽ. ubi & scĩ sedebunt.
& simul cum dño iudicabunt. Quod iri
scripturis diuinis frequent᷑ inu̾enis dic̃¬
tum. ut n exprimatur res ipsa quȩ dicit᷑.
s tamen det hominib intelligendum.
quod rationabilit᷑ sentiatur. sicut iam ui
alio psalmo dictum est: Quis est homo

Expanded text:
hoc quod sedes sedisse dicat? Merito, quoniam sancti hoc quod sedes sedisse dicat? Merito, quoniam sancti viri sedes sunt Dei; in ipsis enim sedendo gratia eos suae majestatis illuminat, sicut legitur: Sedes sapientiae anima justi ; et alibi: Super quem requiescit spiritus meus, nisi super humilem, et quietum, et trementem verba mea? Sequitur, in judicio, quo scilicet, nisi illo futuro de quo legitur: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio ? Sed quamvis non posuerit quale judicium velit intelligi, absoluta tamen ratione cognoscimus illud esse ubi et sancti sedebunt, et simul cum Domino judicabunt. Quod in Scripturis divinis frequenter invenis dictum, ut non exprimatur res ipsa quae dicitur; sed tamen det hominibus intelligendum quod rationabiliter sentiatur, sicut jam in alio p
Abbreviated transcription (Latin):
honorandos. dicit quia illic sederunt.
illic utiq ubi & ascenderunt. & cũ dño
iudicabunt. Iantus enum honor scĩs
ꝓmittitur. ut etiam cum illo celesti uidi¬
ce uidicare mereantur. sicut & in euugło
ipse testatur. Sedebitis suꝑ duodecim se¬
des. udicantes duodecim trib isrł. Ho¬
norabilis sessio. dignitas ammiranda ꝑ
di grãm homines iudices fieri. qui fue¬
rant peccatis facientib rei. S cum dñs
dicat utrumq quod legitur. ite in ignẽ
bunt. quando iani mente purgati. & in
contemplatione ꝑfectissima constituti. hoc
sine dubio iudicabunt. cẽ. faciendum. quod
a dño cognouerint constitutum. Uoluntas
enum compar audientium unum facit
esse iudicium. quamuis reliqui tacuisse
noscantur. Sederunt autem quod dictũ ẽ:
preteritum tempꝰ ponitur. ꝓfuturo. quia
omĩia uerba dĩ sic firma sunt. ut quamus
credantur. cẽ. uentura: stabilitate sui esti¬
mes. eẽ. iam facta. S ꝑscrutemur quid sit

Expanded text:
honorandos, dicit, Quia illic sederunt. honorandos, dicit, Quia illic sederunt. Illic utique, ubi et ascenderunt, et cum Domino judicabunt. Tantus enim honor sanctis promittitur, ut etiam cum illo coelesti judice judicare mereantur, sicut et in Evangelio ipse testatur: Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Honorabilis sessio, dignitas admiranda, per Dei gratiam homines judices fieri, qui fuerant peccatis facientibus rei! Sed cum Dominus dicat utrumque quod legitur: Ite in ignem bunt, quando jam mente purgati, et in contemplatione perfectissima constituti, hoc sine dubio judicabunt esse faciendum, quod a Domino cognoverint constitutum. Voluntas enim compar audientium, unum facit esse judicium, quamvis reliqui tacuisse noscantur. Sederunt autem quod dictum est, praeteritum tempus ponitur pro futuro, quia omnia verba Dei sic firma sunt; ut quamvis credantur esse ventura, stabilitate sui aestimes esse jam facta. Sed perscrutemur quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
stat fuisse diaboli. quȩ axpͦo maluerunt
impia uoluntate separari. Quib ipse iN
euugło dixit. Uos a patre diabolo estis. Ue¬
rum quales essent iste trib diii breuiter
indicauit. testimoniũ isrł. id est qui testi¬
monium prebeant sci̾tati. & sint ꝓbanio
eoꝵ qui dm̃ uident. Testimonium eniꝰ
confirmationem prestat ignorantibus.
ut credant. ce̾. reuera dĩ famulos. qui
uderint beatos uiros actiuiꝰ ꝓbitate
conspicuos. Nam ut hoc non haberes am¬
biguum. subiecit ad confitendũ nomini
tuo. Ad confitendum enim dicit ad lau¬
dindum. quia cum angłis om̃s sciꝰ lau¬
des diui celebrabunt. Ipsum est enum ue¬
rum testimonium isrł. cum laudes diqͣi
deuotissimo amore cantantur. S illa futu¬
ra ciuitas beatitudine sublucenti & hono¬
re premisso descripta est. Quia illie
sederunt sedes in iudicio. sedes suꝑ domũ
dauid. Illos quos suꝑuis dixit illuc ascen¬
derunt. ne eos erederes minus fortassis

Expanded text:
stat fuisse diaboli, quae ex Christo maluerunt stat fuisse diaboli, quae ex Christo maluerunt impia voluntate separari, quibus ipse in Evangelio dixit: Vos a patre diabolo estis . Verum quales essent istae tribus Domini breviter indicavit, testimonium Israel, id est, qui testimonium praebeant sanctitati, et sint probatio eorum qui Deum vident. Testimonium enim confirmationem praestat ignorantibus, ut credant esse revera Dei famulos, qui viderint beatos viros actuum probitate conspicuos. Nam ut hoc non haberes ambiguum, subjecit, ad confitendum nomini tuo. Ad confitendum enim dicit, ad laudandum, quia cum angelis omnes sancti laudes Domini celebrabunt. Ipsum est enim verum testimonium Israel, cum laudes Domini devotissimo amore cantantur. Sic illa futura civitas beatitudine sublucenti et honore praemisso descripta est. Vers. 5. Quia illic sederunt sedes in judicio, sedes super domum David. Illos quos superius dixit, Illuc ascenderunt, ne eos crederes minus fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
fert ab epembasis. quam in suꝑiore psal¬
mo diximus. qmͣ ibi potest sermo post
aliquot uerba geminari. hic autẽ nullo
alio intercedente repetitur. Illuc eniꝰ
ascenderunt trib trib dii. testimoniu̾
isrł ad confitendum nomini tuo drĩe.
Oicendo illuc. significat ciuuitatem ierłm
quam suꝑius dixit. cuiꝰ participatio eiꝰ
in idipsum. Et ut celestem. eẽ. cognosce¬
res. addidit ascenderunt. Ad quam beati
semꝑ ascendunt. qmͣ uigi exercitatione
ꝓficiunt. Subiunxit trib. in quib erat
isrłiticus ppłs distributus. Sic enim illi
genti ad numerum filioꝵ iacob auodeciꝰ
trib fuerunt. sicut romano ppło triginta
quinq curiȩ. In istis gͦ tribub significat
scõs. qui dnm siluatorem dm̃. eẽ. confessi
sunt. Nam ut ab infidelib trib istas fide¬
lium segregaret. addidit tribꝰ dĩi. quȩ
utiq ipsius. eẽ. nͨ poterant: nisi ei pura
mente credidissent. Alias enum tribꝰ con¬

Expanded text:
fert ab epembasi quam in superiore psalfert ab epembasi quam in superiore psalmo diximus, quoniam ibi potest sermo post aliqua verba geminari; hic autem nullo alio intercedente repetitur. Vers. 4. Illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini: testimonium Israel ad confitendum nomini tuo, Domine. Dicendo, illuc, significat civitatem Jerusalem, quam superius dixit: Cujus participatio ejus in idipsum. Et ut coelestem esse cognosceres, addidit, ascenderunt. Ad quam beati semper ascendunt, quoniam jugi exercitatione proficiunt. Subjunxit tribus, in quibus erat Israeliticus populus distributus; sic enim illi genti ad numerum filiorum Jacob duodecim tribus fuerunt, sicut Romano populo triginta quinque curiae. In istis ergo tribubus significat sanctos, qui Dominum Salvatorem Deum esse consunt. Nam ut ab infidelibus tribus istas fidelium segregaret, addidit, tribus Domini: quae utique ejus esse non poterant, nisi ei pura mente credidissent. Alias enim tribus con