comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et testimoniũ phibuit ioħes
dicens: Quia uidi sp̃m descen¬
dentẽ quasi columbã de celo:
& mansit suꝑ eũ: Bene in co¬
lumbȩ specie descendit super
dñm sp̃s. ut discant fideles ñ
nisi simplices fuerint. nisi
uerã cũ fratrib habuerĩt
pacẽ ͥ quã significant oscula
columbarũ: Habent autem
oscula & corui. sed laniant.
quod colũba om̃ino non facit.
significantes eos. qui locuntur
pacẽ cũ ꝓximo suo: mala autẽ
in cordib eoꝵ: Colũbȩ autem
natura quȩ alaniatu innoceis
est. innocentib aptissime con¬
gruit: ł qui pacẽ secuntur cũ
om̃ĩb & scĩmoniã: solliciti ser
uare unitatẽ sp̃s in uinculo
pacis: Atq ideo sp̃s in colũba
descendendo non suã tantum¬
modo uel euis in quẽ descendit
innocentiã simplicitatẽq desig¬
nat:l sed eoꝵ eque qui senti

Expanded text:
monium perhibuit Joannes, dicens: Quia vidi Spiritum descendentem quasi columbam de coelo, et mansit super eum. Bene in columbae specie descendit super Dominum Spiritus, ut discant fideles nonnisi simplices fuerint, nisi veram cum fratribus habuerint pacem, quam significant oscula columbarum. Habent autem oscula et corvi, sed laniant, quod columba omnino non facit, significantes eos qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem in cordibus eorum . Columbae autem natura, quae laniatu innocens est, illis aptissime congruit, qui pacem sequuntur cum omnibus et sanctimoniam, solliciti svare unitatem Spiritus in vinculo pacis. Atque ideo Spiritus in columba descendendo non suam tantummodo, vel ejus in quem descendit innocentiam simplicitatemque designat, sed eorum aeque qui senti
Abbreviated transcription (Latin):
tate diictit Gratissimũ dõ
refert ieuniũ: qui mentem
suã apranis cogitationibus.
oculos aconeupiscentia. lin¬
guã manusq a lite custodit:
Et post om̃ia frat̾ beatus
eris. & bene esuries panem.
ac sities poculũ: si xp̃iane
mentis affectu cȩperis esuri¬
re & sitire iusticiã. sicut ip¬
se dñs cdixit: Beati qui esu¬
riunt & sitiunt iusticiam:
qͥa ipsoꝵ ẽ regnũ cȩlorum:¬
cuabolũ superare cũ xp̃o. si
desideramus transeuntes e
scło regnare cũ dõ. si opta¬
mus sacratissimũ resurrecti¬
onis dominicȩ diẽ lȩcis men¬
tibus celebrare: ab esca qui¬
dem uel potu ꝓ uirib tem¬
peremus: auitiis autẽ totis
uiribus ieiunemus: tem cuiꝰ¬
uia supra de quadrag̾.¬

Expanded text:
tate dimittit: gratissimum Deo defert jejunium, qui mentem suam a pravis cogitationibus, oculos a concuspiscentia, linguam manusque a lite custodit. Et post omnia, frater, beatus eris, et bene esuries panem ac sities poculum, si Christianae mentis affectu coeperis esurire et sitire justitiam, sicut ipse Dominus dixit: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsodiabolum superare cum Christo; si desideramus transeuntes a saeculo regnare cum Deo; si optamus sacratissimum resurrectionis dominicae diem laetis mentibus celebrare, ab esca quidem vel potu pro viribus temperemus, a vitiis autem totis viribus jejunemus. HOMILIA XLIV. De Quadrag
Abbreviated transcription (Latin):
eius uocabatur. illo se suãq
sobolẽ hostiis sc̃ĩficatura ue¬
niret. ac sic demũ ad thorum
uiri libera redire deberet:

Expanded text:
ejus vocabatur, illa se suamque sobolem hostiis sanctificatura veniret, ac sic demum ad torum viri libera redire deberet.
Abbreviated transcription (Latin):
quod nunc habemus in mani¬
b ẽ intelligendũ: Ecce iste
positus est in ruiã & in re¬
surrectionẽ multoꝵ in isrł:
Habeo aliquid in me quod ma-¬
le stat. & peccati suꝑbia se eri¬
git i hoc cadat. hoc subruat̃.
Quod si ceciderit: id quodan¬
te ceciderat surgens stabit:
Interior homo meus quondam

Expanded text:
nibus est intelligendum: Ecce iste positus est in ruinam, et in resurrectionem multorum in Israel. Habeo aliquid in me quod male stat, et peccati superbia se erigit: hoc cadat, hoc subruatur. Quod si ceciderit, quod ante ruerat, surgens stabit. Interior homo meus quondam
Abbreviated transcription (Latin):
fecit surdũ & mutũ. uiden¬
tẽ & cȩcũ:ͥ nonne ego dñs
ds̃ͦ Est oculus corꝑis quo
terrena ista conspicimus:
oculus scđm sensum carnis:
stra incedens. & inflatus sen¬
su carnis: Cui habemus aliũ
contrariũ meliorẽ & diuina
sapientẽ: Qui quia cȩcus in
nobis erat. uenit ihc ut face¬
ret eũ uidere. Lut qui non
uidebant uiderent qui au¬
tẽ uidebant cȩci fierent: Iux

Expanded text:
fecit mutum et surdum, videntem et caecum? Nonne ego Dominus Deus ? Est oculus corporis, cum quo terrena ista conspicimus, oculus secundum sensum carnis. Frustra incedens, et inflatus sensu carnis . Cui habemus alium contrarium, et meliorem divina sapientem, quia qui caecus in nobis erat, venit Jesus ut faceret eum videre, ut qui non videbant viderent, et qui videbant caeci fie
Abbreviated transcription (Latin):
litus necẽ salutis auctori. falsũ
spopondit obsequiũ: Quã fe¬
lix foret. si magoꝵ imitaret᷑
fidẽ:ͥ & conuerteret ad reli¬
gionẽ. quod disponebat ad
fraudẽ: Oceca stultȩ emulati¬
onis impietas: ł quȩ ꝑturban¬
dũ putas diuinũ tuo furore
consiliũ: Dñs mundi tẽporale
non quȩrit regnũ: qui pres¬
tat ȩternũ Quid in comuta¬
bilem dispositarũ rerũ ordi¬
nẽ uertere. & alioꝵ facinus
prȩoccupare conaris:Mors
xp̃i non est temporis tui An¬
te condendum est euangłium.
ante prȩdicandum est dei-
regͥnum. ante sanitates donan¬
de. ante sunt facienda mira¬
cula Cur quod alieni futurũ
est oꝑis. tui esse uis criminis.
& non habiturus effectũ sce¬
leris. in solũ te reatũ precipi¬
tas uoluntatis: Nichil hac
molitione ꝓficis: nichil ꝑagis:
Qui uoluntate natus est: ar
bitrii fui potestate moriedur:¬
.III. Consummant ergo magi deside

Expanded text:
litus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam felix foret, si magorum imitaretur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudem! O caeca stultae aemulationis impietas, quae perturbandum putas divinum tuo furore consilium! Dominus mundi temporale non quaerit regnum, qui praestat aeternum. Quid incommutabilem dispositarum rerum ordinem vertere, et aliorum facinus praeoccupare conaris? Mors Christi non est temporis tui. Ante condendum est Evangelium, ante praedicandum est Dei regnum, ante sanitates donandae, ante sunt facienda miracula. Cur, quod alieni futurum est operis, tui vis esse criminis? et non habiturus effectum sceleris, in solum te reatum praecipitas voluntatis? Nihil hac molitione proficis, nihil peragis. Qui voluntate natus est, sui arbitrii potestate morietur. Consummant
Abbreviated transcription (Latin):
non dubitent ꝓ nomine pa¬
storis occumbere: Ipse est cui
non solũ gloriosa martyrum
fortitudo. sed etiã om̃iũ re

Expanded text:
non dubitent pro nomine pastoris occumbere. Ipse est cui non solum gloriosa martyrum fortitudo, sed etiam omnium re
Abbreviated transcription (Latin):
quia tale in cȩlo & in terris
uoluit regnare mysterium:
llud etiam quantȩ est admi¬
rationis in xp̃o quod ita ad
om̃ia ten tatoris interroga¬
ta respondit:  ut nec uerĩ¬
ret: nec mysterium suscep

Expanded text:
quia tale in coelo et in terris voluit regnare mysterium. Illud etiam quantae est admirationis in Christo, quod ita ad omnia tentatoris interrogata respondit, ut nec veriret, nec mysterium suscep
Abbreviated transcription (Latin):
spinas diuitias interpretari
uoluissem: maxime cũ illȩ pun¬
gant. istȩ delectent: Et tamen
spinȩ sunt. quȩ cogitationum
suarũ punctione mentẽ lacerãt:
& cũ usq ad peccatũ ꝑtrahunt:
quasi inflicto uulnere cruentãt:
Quas bene hoc in loco alio ȩuan¬
gelista testante. nequaquã do¬
minus diuitias: sed fallaces
diuitias appellat: Fallaces eñi¬
sunt: quȩ nobiscũ dui ꝑmane¬
re non possunt: Fallaces sunt:

Expanded text:
spinas divitias interpretari voluissem, maxime cum illae pungant, istae delectent? Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene hoc in loco, alio evangelista attestante, nequaquam Dominus divitias, sed fallaces divitias appellat . Fallaces ensunt quae nobiscum diu permanere non possunt, fallaces
Abbreviated transcription (Latin):
nisse: Ille enim non tantum
credidit dñm. sed & ꝓpheta-¬
uit de eo. & apertius eius iu¬
sticiã demonstrauit .l & ma¬
nifestum in carne aduentum
eius ꝓlocutus est: Nisi enim
credidisset ei: quomodo de
eodem ꝓphetasset: Sic & hi
qui de isrł ꝓcesserunt: Ifrl̃
enĩ & ipsi nominati sunt. pro¬
phecȩ & iusti. dauid. ysaias.
& ieremias: Hi om̃s clare &
manifeste. aduentũ eius ꝓnun¬
ciauerunt: Om̃s nãq hi habu¬
erunt fidẽ :l habebant enim
& ꝓphetiam: Et iste beatus
centurio fidem habuit. sed
ꝓphetiã non habuit :l ideoq
dñs admirans. magnificat fi¬
dẽ eius. suꝑ illum qui tunc
fuit isrł. hoc est suꝑ om̃s qui
tunc fuerunt tribus isrł: &
non suꝑ illũ qui ab inicio fuit
isrł. nec suꝑ eos qui postea
ꝓpħȩ & iusti inuenti sunt in

Expanded text:
nisse; ille enim non tantum credidit Dominum, sed et prophetavit de eo, et apertius ejus justitiam demonstravit, et manifestum in carne adventum ejus prolocutus est. Nisi enim credidisset ei, quomodo de eodem prophetasset? Sic hi qui de Israel processerunt. Israel etenim et ipsi nominati sunt prophetae et justi, David, Isaias et Jeremias. Hi omnes clare et manifeste ejus adventum praenuntiaverunt. Omnes namque hi habuerunt fidem, habebant et prophetiam. Et iste beatus centurio fidem habuit, sed prophetiam non habuit. Ideoque Dominus admirans, magnificat fidem ejus super illum qui tunc fuit Israel, hoc est, super omnes qui tunc fuerunt tribus Israel, et non super illum qui ab initio fuit Israel, nec super eos qui postea etae et justi inventi
Abbreviated transcription (Latin):
loco eodẽ agebantur. ipsa egis¬
se ꝓphetico locutionis modo
recte dicatur: cuuis corꝑe &
nomine locus ipse fuerat in¬
signis: Quod dñs ipse ne occi¬
deretur ab herode sublatus
est aparentib in egyptũ: sig¬
nificat electos sepus. maloꝵ
imꝓbitate suis effugandos
nandos: Vlbi simul exemplum
datur fidelib. ne dubitent
rabiem ꝑsequentiũ ubi opor¬
tunũ fuerit declinare fugi¬
endo: cũ hoc dm̃ ac dñm suũ
fecisse meminerint: Siquidẽ
cũ uos persecuti fuerint in ci
uitate ista. fugite in aliam.
prius fecit quod prȩcepit fu
giendo hominẽ quasi homo
in terra: que magis paulo an¬
te monstrauit stella de cȩlo:
Quod occisis ꝓ dño pueris he¬
rodes non longe post obiit. &
ioseph monente angło dñm cũ
matre ad terrã isrł reduxit.
significat om̃s ꝑsecutiones quȩ
contra eccłam erant mouen¬
dȩ. ipsoꝵ ꝑsecutoꝵ morte uin¬
dicandas: eisdẽq multatis ꝑ¬
secutorib. pacẽ eccłȩ denuo
reddendã: & scõs qui latue

Expanded text:
loco eodem agebantur, ipsa egisse prophetico locutionis modo recte dicatur, cujus corpore et nomine locus ipse fuerat insignis. Quod Dominus ipse ne occideretur ab Herode sublatus est a parentibus in Aegyptum, significat electos saepius malorum improbitate suis effugandos nandos. Ubi simul exemplum datur fidelibus, nrabiem persequentium ubi opportunum fuerit declinare, fugiendo, cum hoc Deum ac Dominum suum fecisse meminerint. Siquidem Cum vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam , prius fecit quod prgiendo hominem, quasi homo in terra, quem magis paulo ante monstravit stella de coelo. Quod occisis pro Domino pueris Herodes non longe post obiit, et Joseph monente angelo Dominum cum matre ad terram Israel reduxit, significat omnes persecutiones quae contra Ecclesiam erant movendae ipsorum persecutorum morte vindicandas, eisdemque mulctatis persecutoribus pacem Ecclesiae denuo reddendam, et sanctos qui latue
Abbreviated transcription (Latin):
quasi dm̃ nullatenus ambi¬
gebat : quasi sua tam̃ ẽ car-¬
dolebat: Ut reuelentur ex
multis cordib cogitationes:
Ante incarnationẽ domini¬
cam uelatȩ erant cogitatio¬
nes multoꝵ l nec latẽ pate¬
bat quis ȩternoꝵ amore fla-¬
graret. quis celestib bonis
tẽporalia mente prȩferret:
Sed nato cȩli rege in terra
confestim pus quisq gaude¬
bat  herodes aut̃ẽ turbatus
est. & om̃is ierosolima cum
illo: Predicante & miracula
faciente om̃s turbȩ & time¬
bant & glorificabant dm̃ ssrł:
pharisei autẽ & scribȩ. dicta
eius. & facta salutaria rabido
ore carpebant: Passo in cruce
impii leticia stulta pii tristicia
iusta replebantur: Sed resur¬
gente amortuis & ascendente
in cęlum hoꝵ lȩticia merore.

Expanded text:
quasi Deum nullatenus ambigebat, tamen quasi sua e cardolebat. Ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Ante incarnationem Dominicam velatae erant cogitationes multorum, nec late patebat quis aeternorum amore flagraret, quis coelestibus bonis temporalia mente praeferret: sed nato coeli rege in terra confestim pius quisque gaudebat, Herodes autem turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo. Praedicante et miracula faciente, omnes turbae et timebant, et glorificabant Deum Israel: Pharisaei autem et Scribae dicta ac facta ejus salutaria rabido ore carpebant. Passo in cruce impii laetitia stulta, pii tristitia justa replebantur; sed resurgente a mortuis, et ascendente in coelum horum laetitia moerore
Abbreviated transcription (Latin):
luntate patris. in humano
corꝑe scõ cooꝑante sp̃u inter
homines uenit: Iste est de
quo scriptura prenunciauit
dicens: Puer natus ẽ nobis:
& filius datus est nobis: sa¬
tris etenĩ unigenitus filius
ex uirgine generatus est:
ut illam uirginẽ priorem
ȩuam que ceciderat: iterũ
renouaret atq erigeret: Et
qui ꝑ prauã uoluntatẽ filii
effecti fuerant diaboli: per
adoptionẽ gr̃e filios efficer&
dei: Pariet inquit filiũ: &
uocabis nõmen eius iħm Hir¬
go generat. & tu hunc geni¬
tum uocabis iħm: quod inter

Expanded text:
luntate Patris in humano corpore, sancto cooperante Spiritu, inter homines venit. Iste est de quo Scriptura praenuntiat, dicens: Puer natus est nobis, et Filius datus est nobis . Patris etenim unigenitus Filius ex Virgine generatus est, ut per illam Virginem priorem Evam quae ceciderat, iterum renovaret atque erigeret; et qui per pravam voluntatem filii effecti fuerant diaboli, per adoptionem gratiae filios efficeret Dei. Pariet, inquit, filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Virgo generat, et tu hunc genitum vocabis Jesum, quod inter
Abbreviated transcription (Latin):
duicandi necessitatẽ se habe¬
re ꝓfessus est: Non inquit
in pane tantũ uiuit homo:
sed in om̃i uerbo dĩ: Hoc ẽ
& si ego esuriã. michi tam̃
diabole si est necessaruis
poreus panis: uerbũ autem
dei cunctis fidelibꝰ substan¬
tiam sempiternȩ salutis ope¬
ratur Sedd doceri nescius
inimicus stanti dño super
pinnã templi. iterum ait:
Si filius dei es: mute te
deorsum Scriptũ est enĩ
quod angłis suis manda¬
bit dde tẽ. ut manibus tol¬
lant te: ne unquã offen¬
das ad lapidẽ pedẽ tuũ:
Mitte te inquit deorsum:
Diabolicȩ est consuetudinis
re: sed obȩdire illi non po¬
terat. qui cadere nesciebat:
Nec quicquã de dño subrep¬
tor impetrat. quia non sunt

Expanded text:
ducandi necessitatem se habere professus est. Non, inquit, in pane tantum vivit homo, sed in omni verbo Dei. Hoc est: etsi ego esuriam, mihi tamen, diabole, non est necessarius rius panis; verbum autem Dei cunctis fidelibus substantiam sempiternae salutis operatur. Sed doceri nescius inimicus, stanti Domino super pinnam templi iterum ait: Si Filius Dei es, mitte te deorsum; scriptum est enim, quod Angelis suis mandavit de te, ut manibus tollant te, ne unquam offendas ad lapidem pedem tuum . Mitte te, inquit, deorsum. Diabolicae est consuetudinis,re, sed obedire ei ille non poterat, qui cadere nesciebat. Nec quidquam de Domino surreptor impetrat, quia non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nem humilitatis nr̃ȩ infir¬
mitatẽ ille susceperit. in quo
si in confessione & dilectio¬
ne ipsius ꝑmanemus. & quod
uicit uincimus. & quod pro¬
misit accipimus. quia suie
ad facienda mandata. siuie¬

Expanded text:
nem humilitatis nostrae infirmitatem ille susceperit, in quo si in confessione et in dilectione ipsius permaneamus, et quod vicit vincimus, et quod promisit accipimus. Quia sive ad facienda mandata, sive
Abbreviated transcription (Latin):
orans eum: Ante quã peteret
adorare cepu: Ante quam
bat eum: Sic & illi beati
magi prius ꝓcidentes adora-¬
uerunt eum: l & ita demum
munera ei obtulerunt: Eodẽ
modo & nunc iste cadens ad¬
orabat. & sic supplicẽ obtulit
postulationẽ. dñe dicens. tu
qui digne adoraris. qui me¬
rito coleris: te ergo ut dñm
adoro: ideoq & dñm dico:
opera prius contestans. & sic
uerba loquens: Per te en.m
om̃ia facta sunt: tu ergodo
dissima lepra suꝑ me uenir&
siue ꝓpter mea peccata. ut
correptus penitiussem:ͥ siue
propter tuam prudentiam.
ut mirabiliter me munclans
magnificeris: Omĩa dispensan¬
der & ꝓuidenter facis. L & sa¬
lutẽ largiter tribuis: Siue. Uiiii.

Expanded text:
orans eum. Antequam peteret, adorare coepit: antequam bat eum. Sic et illi beati magi prius procidentes adoraverunt eum, et ita demum ei munera obtulerunt . Eodem modo et nunc iste cadens adorabat, et sic supplicem obtulit postulationem: Domine, dicens, tu qui digne adoraris, qui merito coleris, te ego ut Dominum adoro, ideoque et Dominum dico. Opera prius contestans, et sic verba loquens. Per te enim omnia facta sunt: tu ergo, Ddissima lepra super me veniret, sive propter mea peccata, ut correptus poenituissem; sive propter tuam prudentiam, ut mirabiliter me mundans magnificeris. Omnia dispensanter et providenter facis, et salutem largiter tribuis. Sive
Abbreviated transcription (Latin):
non ex
eo solum tẽpore quo
hunc ioħes suꝑ eum uidit de¬
scendentẽ.L sed ex quo homo
fieri incipiens eius ministe¬
rio & opere conceptus est: Inde
etiã podestatẽ dandi hominib
non minus habet ipse quã pat̾:
ipso attestante qui ait: Para¬
clitus autẽ sp̃s sc̃s quẽ mutet
pater in nomine meo ille uos
docebit omĩa: Et alio loco qd̃
ipse hunc mittat ostendit
Si enĩ non abiero. paraclitus
non ueniet ad uos: si autem
abiero. mittã eũ ad uos: quia
nimirũ una est in diuinitate
substantia: inseparabilis ope

Expanded text:
non ex eo solum tempore quo hunc Joannes super eum vidit descendentem, sed ex quo homo fieri incipiens ejus ministerio et opere conceptus est. Unde etiam potestatem dandi hominibus Spiritum non minus habet ipse quam Pater, ipso attestante qui ait: Paracletus autem Spiritus sanctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia . Et in alio loco quod ipse hunc mittat, ostendit, dicens: Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos . Quia nimirum una est in divinitate substantia, insperabilis ope
Abbreviated transcription (Latin):
em autẽ festũ pasche: sciens
iħc quia uenit hora eius ut
transiret de mundo ad patrẽ:
Cuius autẽ naturȩ futurus
erat transitus iste nisi nr̃e:
cũ inseparabilit̾ & pat̾ in filio.
& filius esset in patre: Sed
quia uerbũ & caro una ꝑso¬
na ẽ. non diuidit᷑ asuscipien¬
te susceptus. & honor ꝓue¬
hendi ꝓuehentis nominatur¬

Expanded text:
tum Paschae sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem . Cujus autem naturae futurus erat transitus 289 iste, nisi nostrae, cum inseparabiliter et Pater in Filio, et Filius esset in Patre? Sed quia Verbum et caro una persona est, non dividitur a suscipiente susceptus, et honor provehendi
Abbreviated transcription (Latin):
ceret mundo esse futurum:
simul & om̃s qui sua gr̃a essers
renouandi. simplices ac mun-
uxta quod scriptũ est: Sen¬
tite de dño in bonitate. & in
simplicitate cordis quęrite il¬
lũ ł qm̃ in maliuolã animam
non introibit sapientia. nec
habitabit in corpore subdito
peccatis: Hinc est quod symon
qui in felle amaritudinis &
obligatione iniquitatis ꝑmane¬
re consensitͥ partẽ sordemq
in hoc sp̃u habere nequiuit:
Illo enĩ spu plenus erat: qui in
serpente hominib apparendo
qua ipse malitiȩ & insidiarũ
peste infecturus esset corda
diligenter edocuit: Sed de-
cõplacui: Filius dĩ baptitat᷑
in homine. sp̃s dĩ descendit
in columba. pater ds̃ idẽ in
uoce scȩ & indiuiduȩ trini¬
tatis in baptismi declaratur

Expanded text:
ceret mundo esse futurum; simul et omnes qui sua gratia essent renovandi, simplices ac mundijuxta quod scriptum est: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum. Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Hinc est quod Simon, qui in felle amaritudinis et obligatione iniquitatis permanere consensit, partem sortemque in hoc Spiritu habere nequivit. Illo enim spiritu plenus erat qui in serpente hominibus apparendo, quia ipse malitiae et insidiarum peste infectus esset corda diligenter edocuit. Sed desc mihi complacui. Filius Dei baptizatur in homine, Spiritus Dei descendit in columba, Pater Deus in voce sanctae et individuae Trinitatis in baptismi declaratur
Abbreviated transcription (Latin):
Pater dimitte illis:l non enĩ
sciunt quid faciunt: De cuiꝰ
utiq orationis potentia fuit.
ut predicatio apl̃i petri ex eis
qui dixerunt sanguis huius
suꝑ nos & suꝑ filios nr̃os. mul¬
torũ ad penitentiã corda con¬
uerteret: & uno die bapti¬
zarentur fere tria milia u¬
dȩoꝵ fierentq om̃iũ una
anima & cor unũ paratorũ
iã ꝓ eo mori. quẽ poposcerant
crucifigi Ad hanc indulgen
tiam traditor uidas ꝑuenire
non potuit. qm̃ ꝑditionis filiꝰ
eui diabolus stabat adextris.
prius in desperationẽ transii.
quã sacramentũ generalis re¬
demptionis xp̃c impleret.
Nam mortuo ꝓ om̃ib impiis
dño. potuisset forte etiam
hie consequi remediũ. si ñ
festinasset ad laqueu Seci
maligno cordi. & nunc fur¬
tis fraudiũ dedito. nunc par¬
ricidalibus cõmerciis occupa¬
to. nichil unquã documentop
miscłiȩ saluatoris insederat:
nec piis acceperat aurib dñi

Expanded text:
Pater, dimitte illis; non enim sciunt, quid faciunt. De cuius utique orationis potentia fuit, ut predicatio apostoli Petri ex eis qui dixerunt: Sanguis huius super nos et super filios nostros, multorum ad paenitentiam corda converteret, et una die baptizarentur fere tria milia Iudaeorum, fieretque omnium una anima et cor unum paratorum iam pro eo mori, quem poposcerant crucifigtiam traditor Judas pervenire non potuit: quoniam perditionis filius, cui diabolus stabat a dextris, prius in desperationem transiit, quam sacramentum generalis redemptionis Christus impleret. Nam, mortuo pro omnibus impiis Domino, potuisset forte etiam hic consequi remedium, si non festinasset ad laqueum. » Imaligno cordi et nunc furtis fraudium dedito, nunc parricidalibus commerciis occupato nichil umquam documentorum misericordiae Salvatoris insederat, nec piis acceperat auribus, si
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ:l & conuerteret ad reli¬
gionẽ. quod disponebat ad
fraudẽ: Ocȩca stultȩ emulati¬
onis impietas:l quȩ ꝑturban¬
dũ putas diuinũ tuo furore
consiliũ: Dñs mundi teporale
non quȩrit regnũ: qui pres¬
tat eternũ Quid in cõmuta¬
bilem dispositarũ rerũ orcdi¬
nẽ uertere. & alioꝵ facinus
prȩoccupare conaris:Mors
xp̃i non est temporis tuiz An¬
te condendum est euangłium
ante prȩdicandum est dei-
regnum. ante sanitates donan¬
de. ante sunt facienda mira¬
cula: Cur quod alieni futurũ
est oꝑis. tui esse uis criminis.
& non habiturus effectũ sce

Expanded text:
et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudem! O caeca stultae aemulationis impietas, quae perturbandum putas divinum tuo furore consilium! Dominus mundi temporale non quaerit regnum, qui praestat aeternum. Quid incommutabilem dispositarum rerum ordinem vertere, et aliorum facinus praeoccupare conaris? Mors Christi non est temporis tui. Ante condendum est Evangelium, ante praedicandum est Dei regnum, ante sanitates donandae, ante sunt facienda miracula. Cur, quod alieni futurum est operis, tui vis esse criminis? et non habiturus effectum sce
Abbreviated transcription (Latin):
ti sumus cũ non essemus : hu¬
manã. ꝑ quã recreati sumus
cũ ꝑditi essemus: Et quidem
diuina conditoris nr̃i uirtus
sine assumptione humanita¬
tis nos recreare erat idonea:
humana autẽ eiusdẽ redemp¬
toris nr̃i infirmitas sine assũ¬
mente se. & inhabitante in se.
& oꝑante ꝑ se diuinitate.
nos recreare nequiuit: att
ideo uerbũ caro factũ est: id
est. ds̃ homo factus est. & ha¬
bitauit in nobis:l ut ꝑ cogna¬
tum nobis hominis habitum.
nobis conuersando congrue¬
re. nos alloquendo instruere.
nobis uiuendi uiã p̃bere. ꝓ
nobis contra hostẽ confligere.
nr̃am mortẽ moriendo ac re¬
surgendo posset destruere:
ꝑ coeternã uero patri diuini¬
tatẽ. nos interuis uiuificando
ad diuina substolleret: re
post bonoꝵ ꝑfectionẽ operũ.
non solũ nos ad uidend̾a glam
clarificatȩ suȩ ꝑduceret hu

Expanded text:
ti sumus, cum non essemus; humanam, per quam recreati sumus, cum perditi essemus. Et quidem divina conditoris nostri virtus, sine assumptione humanitatis nos recreare erat idonea: humana autem ejusdem Redemptoris nostri infirmitas, sine assumente se, et inhabitante in se, et operante per se divinitate, nos recreare nequivit. Atque ideo Verbum caro factum est, id est, Deus homo factus est, et habitavit in nobis, ut per cognitum nobis hominis habitum nobis conversando congruere, nos alloquendo instruere, nobis vivendi viam praebere, pro nobis contra hostem confligere, nostram mortem moriendo ac resurgendo posset destruere: per coaeternam vero Patri divinitatem nos interius vivificando ad divina sustolleret, rempost bonorum perfectionem operum non solum nos ad videndam gloriam clarificatae suae perduceret hu
Abbreviated transcription (Latin):
nisi diuinis oꝑibus maxime
congruisset. ut nequidiȩ ho¬
stilis aduersitas de eo quod
uicerat uinceretur. & ꝑ ip¬
sam materiã naturalis repa¬
raretur libertas: ꝑ quã gene-¬
ralis fuerat illata captiuitas
Dicente autẽ euangelista.
quod uerbũ caro factũ est.
& habitauit in nobis. & di¬
cente apł̃o quod ds̃ erat in

Expanded text:
nisi divinis operibus maxime congruisset, ut nequitiae hostilis adversitas de eo quod vicerat vinceretur, et per ipsam naturam naturalis repararetur libertas, per quam generalis fuerat illata captivitas. Dicente autem evangelista quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; et dicente Ap
Abbreviated transcription (Latin):
est sui eum non recẽperunt.
homines scilicet quos ipse cre¬
auit. uidei quos peculiarem
sibi elegerat in plebẽ. quibus
sue cognitionis reuelauerat
archanũ: quos mirificis patrũ
glorificauerat actis. quibus
suȩ legis doctrinã contulerat.
ex quib se incarnandũ ꝓmise¬
rat. & in quib se incarnatũ
ut ꝓmiserat ostendit: ipsi eũ
recipe uenientẽ magna ex¬
parde recusarunt: Neq enĩ
om̃is recusarunt: alioquin nul¬
lus esset saluus: Hunc autem
multi eum ex utroq popło
credendo receperunt: De
quib euangłista consequen¬
ter insinuat dicens: Quot¬
quot aut̃e receperunt eum
km̃i quanta gr̃a redemptoris
nr̃i: quam magna sit multi¬
tudo dulcedinis eius: Unicus
ex patre natus est: & nolu.¬
it remanere unus: Descendit
ad terrã. ubi fr̃s sibi quibus
regnũ patris sui dare posset
adquireret: Ds̃ ex dõ natus

Expanded text:
est, sui eum non receperunt, homines scilicet, quos ipse creavit; Judaei, quos peculiarem sibi elegerat in plebem, quibus suae cognitionis revelaverat arcanum, quos mirificis patrum glorificaverat actis, quibus suae legis doctrinam contulerat, ex quibus se incarnandum promiserat, et in quibus se incarnatum, ut promiserat, ostrecipere venientem ex magna parte recusarunt. Neque enim omnes recusarunt, alioquin nullus esset salvus. Nunc autem multi eum ex utroque populo credendo receperunt, de quibus evangelista consequenter insinuat dicens: Quotquot autem receperunt eum, mi, quanta gratia Redemptoris nostri, quam magna sit multitudo dulcedinis ejus. Unicus ex Patre natus est, et noluit remanere unus. Descendit ad terram, ubi fratres sibi, quibus regnum Patris sui dare posset, acquireret, Deus ex Deo natus
Abbreviated transcription (Latin):
angustiis. quȩ inuestigare ñ
poterat mirabatur: Quis
ergo hominũ discutere aut
inquirere audeat. tantis qd̃
ꝓph̃a miratur: Mirabilia in¬
quit oꝑa tua: & anima mea
nouit ualde: Hoc ipsum qd̃
incõprehensibilis est ds̃. ani¬
ma eius nouerat: caro sentire
non poterat: Omĩs ergo qui
oꝑera dĩ magis uult exami¬
nare quã credere: non sequi¬
tur animȩ sensum. sed carnis¬
errorẽ: Et ideo fr̃s non discu¬
tiamus qualiter ds de dõ natiis:
sed credamus: Hec retracte¬
mus partũ uirginis. sed mire¬
mur ÷ ut unigenitũ dĩ dm̃
& hominẽ confitentes. inof¬
fensam teneamus celestisfi¬
om̃is paternȩ preuaricati¬
onis metus. quem diabolicis
dudũ fraudib ineurrit cir¬
cumuenta mortalitas: Adest
enĩ nobis cęli terrȩq iudex:

Expanded text:
angustiis, quae investigare non poterat, mirabatur. Quis ergo hominum discutere aut inquirere audeat, tantus quod propheta miratur? Mirabilia, inquit, opera tua, et anima mea novit valde. Hoc ipsum enim quod incomprehensibilis est Deus, anima ejus noverat, caro sentire non poterat. Omnis ergo, qui opera Dei magis vult examinare quam credere, non sequitur animae sensum, sed errorem: et ideo, fratres, non discutiamus, qualiter Deus de Deo natus est, sed credamus; nec retractemus partum virginis, sed miremur, ut Unigenitum Dei Deum et hominem confitentes inoffensam teneamus coelestis fiomnis paternae praevaricationis metus, quem diabolicis dudum fraudibus incurrit circumventa mortalitas. Adest enim nobis coeli terraeque Judex
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m sc̃m dari monstrauit:
Et congrua multũ distantia.
quia primus adam ab immun-¬
do spũ deceptus ꝑ serpentem
gaudia regni cȩlestis amisit:
glorificatus. eiusdẽ regni li¬
mina reserauit:. flãmãq ui¬
brantẽ qua ingressum para-¬
dysi expulso adam primo cȩ¬
rub custos interclusit: scđs
adam hodierna die ꝑ aquã
lauachri renascentib extin¬
gui debere monstrauit: ut
unde ille cũ sua coniuge ab
hoste uictus exiit. ibi iste
cũ scõꝵ eccł̃a sponsa uidelicet
sua de hoste uictor rediret:
immo potiora redemptis apec-¬
cato. uitȩ immortalis mune¬
ra. pater futuri scłi. princeps
pacis donaret: quã prȩsen¬
tis nr̃i scłi pater. princeps
discordiȩ uenundatus sub
peccato. sua cũ stirpe ꝑdidit:
Quia nimirũ uita illa bea¬
tissima quã deseruit. ad am
quãuis incõparabili luce &

Expanded text:
sanctum dari monstravit. Et congrua multum distantia, quia primus Adam ab immundo spiritu deceptus per serpentem, gaudia regni coelestis amisit; glorificatus ejusdem regni limina reseravit, flammamque vibrantem, qua ingressum paradisi expulso Adam primo Cherub custos interclusit. Secundus Adam hodierna die per aquam lavacri renascentis exstingui debere monstravit, ut unde ille cum sua conjuge ab hoste victus exiit, ibi iste cum sanctorum Ecclesia, sponsa videlicet sua, de hoste victor rediret, imo potiora redemptis a peccato vitae immortalis munera pater futuri saeculi princeps pacis donaret, quae praesentis nostri saeculi pater princeps discordiae venundatus sub peccato sua cum stirpe perdidit; quia nimirum vita illa beatissima, quam deseruit Adam, quamvis incomparabili luce
Abbreviated transcription (Latin):
nũ nouimus : sed etiã in prȩ¬
sentium operũ uirtute senti¬
mus: Ipse est qui de spũ scõ
ex matre editus uirgine.

Expanded text:
num novimus, sed etiam in praesentium operum virtute sentimus. Ipse est qui de Spiritu sancto ex matre editus Virgine
Abbreviated transcription (Latin):
non idem sit post lauacrum
qui ante baptismũ fuit ͥ sed
qui operatur omĩa in om̃ibus.
ut singulis fidelib ꝑ bonȩ con¬
uersationis qualitatẽ ipsum
piorũ operũ intelligamus ale¬
torem. gr̃as agentes miscđiȩ

Expanded text:
non idem sit post lavacrum qui ante baptismum fuit, sed qui operatur omnia in omnibus : 247 ut in singulis fidelibus per bonae conversationis qualitatem ipsum piorum operum intelligamus auctorem; gratias agentes age
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ Assumpsit enĩ humanica¬
tẽ:l non amisit diuinitatẽ:
Ita idem ds̃. & idem homo:
in natura dĩ ȩqualis patri:
in natura hominis. factus est
mortalis in nobis Pro nobis¬
enim de nobis manens quod
erat. suscipiens quod non erat:
ut liberaret quod fecerat: Hec
huius noua & gloriosa festi¬
uitas : aduentũs dĩ factus ad
homines: Itaq dies iste ꝓ eo
quoci in eo xp̃s natus est: na¬
talis dicitur: Quẽq ideo obser¬
uare ꝑ reuolutũ circulũ anni
festa sollempnitate debemus:⁊
ut in memoriã reuocetur qd
noster dilectissimi ho¬
die natus est: gaudea¬
mus: Neq enĩ locũ fas est esse
tristiciȩ. ubi natalis est uitȩ:⁊
quȩ consumpto mortalitatis
timore: ingerit nobis de ꝓmis¬
sa ȩternitate lȩticiã Nemo
ab huius alacritatis particina¬
tione secernitur. una cunc¬
tis lȩticiȩ cõmunis est racio:⁊
quia noster peccati mortisq
destructor. sicut nullũ areatu

Expanded text:
nem. Assumpsit enim humanitanem. Assumpsit enim humanitatem, non amisit divinitatem. Ita idem Deus, et idem homo, in natura Dei aequalis Patri, in natura hominis factus est mortalis in nobis. Pro nobisenim manens quod erat, de nobis suscipiens quod non erat, ut liberaret quod fecerat. Haec hujus nova et gloriosa festivitas, adventus Dei factus ad homines. Itaque dies iste pro eo quod in eo Christus natus est, natalis dicitur. Quemque ideo observare per revolutum circulum anni festa solemnitate debemus, ut in memoriam revocetur quod noster, dilectissimi, hodie natus est, gaudeamus. Neque enim locum fas est esse tristitiae, ubi natalis est vitae, quae consumpto mortalitatis timore ingerit nobis de promissa aeternitate laetitiam. Nemo ab ejus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu
Abbreviated transcription (Latin):
dies ea de causa apatri¬
bus uotiuȩ sollempni¬
tatis institutus est: quia in eo
xp̃c ꝓ redemptione mundi na¬
sci corꝑaliter uoluit. ꝓdiens ex
uirginis utero ł qui erat mis¬
sus patris imperio: Cuius su¬
sceptȩ carnis causa hec ẽ Post¬
quam enĩ inuidia diaboli pa¬
rens ille prunus spe seductus
inani cecidit: confestĩ exul
& ꝑditus in om̃i genere suo
ra. sicẽ maliciȩ & peccati trans¬
duxit: Crescebatq in malum
uehementius. om̃e genus mor¬
iũ diffusis ubiq sceleribus:
e quod est nequius om̃ium
cultibus icloloꝵ: Uolens ergo
ds̃ terminare peccatũ. consu¬
luit uerbo. lege. ꝓpħis. signis.
plagis. ꝓdigiis: Sed eũ nec sic
quidem errores suos. ammoni¬
tus agnosceret mundus mi¬
sit ds̃ filiũ suũ ut carnẽ inlu¬
eret. & hominib appareret:
& peccatores sanaret: Qui ideo
in homine uenit: quia ꝑ se¬
ipsum ab hominib cognosci
on potuit: Ut aucẽ iuderet᷑
uerbũ caro factũ est: assumen¬
do carne. non mutatũ in car.¬

Expanded text:
dies ea de causa a Patribus votivae solemnitatis institutus est, quia in eo Christus pro redemptione mundi nasci corporaliter voluit, prodiens ex Virginis utero, qui erat in Patris imperio: cujus susceptae carnis causa haec est: Postquam enim invidia diaboli parens ille primus spe seductus inani cecidit, confestim exsul et perditus in omni genere suo, radicem malitiae et peccati transduxit: crescebatque in malum vehementius omne genus mortalium, diffusis ubique sceleribus, et, quod est nequius, omnium cultibus idolorum. Volens ergo Deus terminare peccatum, consuluit verbo, lege, prophetis, signis, plagis, prodigiis. Sed cum nec sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundus, misit Deus Filium suum, ut carnem indueret, et omnibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum est, assumendo carnem, non mutatum in car
Abbreviated transcription (Latin):
altiora se subrigunt: Ita hoc eo¬
dẽq tẽpore hominũ spes interĩ¬
mortua reuiuiscit in posterũ.
fides ꝑdita reparatur in głam.
tẽporalis uita ꝓficit in ȩternã:
stia se subrigens. ab inferis ad
altiora consurgit. Modo fer

Expanded text:
altiora se subrigunt: ita hoc eodemque tempore hominum spes intermortua reviviscit in posterum, fides perdita reparatur in gloriam, temporalis vita proficit in aeternam stia se subrigens, ab infimis ad altiora consurgit. Modo fer
Abbreviated transcription (Latin):
unde inquiunt huic sapientia
hȩc & uirtus: Sapientiam
uidelicet ad doctrinã: uirtu¬
tẽ uero ad opera referentes:
Quȩ utrãq pariter & in hoc
loco iunguntur: dũ iħ̃s &
in uirtute sp̃s esse ingressus.

Expanded text:
Unde inquiunt huic sapientia haec et virtus ? Sapientiam, videlicet, ad doctrinam, virtutem vero ad opera referentes. Quae utraque pariter et in hoc loco junguntur, dum Jesus et in virtute spiritus ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
ligioso ut putabat᷑ & libero
fastidio respuisset: benigna
ab ihu increpatione correptꝰ.
& ad cupiditatẽ participan

Expanded text:
ligioso, ut putabat, et libero fastidio respuisset, benigna a Jesu increpatione correptus, et ad cupiditatem participan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecerit. multum de diuinȩ
potestatis excellentia reuelatis
oculis mentis scientiȩ cȩle¬
rationẽ intelligentiȩ qua tunc
illustrari cȩperit: eatenus illũ
quantus esset om̃imodis sibi
uideretur ignorasse: Qui testi
cdiligenter ꝑhibens adiungit:
sed ut manifestaretur in isrł.
ꝓpterea ueni ego in aqua bap¬
tirans: Quod est aꝑte dicere.
non ideo ueni in aqua baptirans.
quia peccata mundi tollere pos
tizando ac prȩdicando manife-¬
starẽ populo isrł: qui in sp̃uscõ
baptitans ad tollenda peccata
non solũ isrł. sed totius mundi
illi uiã prȩpararẽ : qui bapti

Expanded text:
fecerit, multum de divinae potestatis excellentia, revelatis oculis mentis, scientiae coelerationem intelligentiae qua tunc illustrari coeperat, eatenus illum quantus esset, omnimodis sibi videretur ignorasse. Qui testimdiligenter perhibens adjungit: Sed ut manifestaretur Israel, propterea veni ego in aqua baptizans. Quod est aperte dicere: non ideo veni in aqua baptizans, quia peccata mundi baptizando ttizando ac praedicando manifestarem populo Israel, qui in spiritu sancto baptizans, ad tollenda peccata non solum Israel, sed et totius mundi, illi viam pararem, qui bapti
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s homines ante quã pecce¬
mus. liberũ quidẽ habemus
arbitriũ: si uolumus sequi
uoluntatẽ diaboli an non: Qd̃
mus nos operibus eius. iam no¬
stra uirtute euadere non pos¬
sumus: sed sicut nauis fracto
gubernaculo illuc ducitur ubi
tempestas uoluerit. sic & ho¬
mo diuinȩ gr̃ȩ auxilio ꝑdito
ꝑ peccatum : non quod uult
agit. sed quod diabolus uult:¬

Expanded text:
164 Homines antequam peccemus, liberum quidem habemus arbitrium, si volumus sequi voluntatem dyaboli, an non. Quod, mus nos operibus eius, iam nostra virtute evadere non possumus, sed sicut navis gubernaculo illuc ducitur quo tempestas impellit, sic homo divinae gratiae auxilio perdito per peccatum, non quod vult agit, sed quod diabolus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
stra uoluntate & negligentia
alligamur.⁊ sed ꝑ dei miseri¬
cordiam absoluimur: Sicut
enim uidemus in istis munda¬
libus regnis. quomodo in pri¬
mis quidem nemo potest face¬
re se ipsum regem. sed popu¬
lus creat sibi regem quẽ elegit:⁊
sed cum rex ille fuerit factus
& confirmatus in regno: iam
habet potestatẽ in hominibꝰ.⁊
& non potest populus uigum
eius de ceruice sua repellere:
Nam primũ quidem in potesta¬
te populi est. facere sibi regẽ
quem uult: factũ autẽ de reg¬
no repellere iam non est in
potestate eius Et sic uoluntas
populi: postea in necessitatẽ
quã peccet. liberũ habet arbi¬
trium: utrũ uelit esse sub reg
no diaboli Cum autẽ se pec̃¬
cando tradiderit sub regnã
destate eius exire: sed sic
prima uoluntas eius in neces¬
sitatẽ conuertitur: Et hoc est

Expanded text:
stra quidem voluntate et negligencia alligamur, sed per dei misericordiam absolvimur etenim videmus in istis mundialibus regnis quomodo in primis quidem nemo potest facere seipsum regem, sed populus eligit sibi regem, quem vult: sed cum rex ille fuerit factus et confirmatus in regno, jam habet potestatem in hominibus, et non potest populus jugum ejus de cervice sua repellere. Nam primum quidem in potestate populi est facere sibi regem quem vult; factum autem de regno repellere, jam non est in potestate ejus, et sic voluntas populi postea in necessitatem squam peccet, liberum habet arbitrium, utrum velit sub regno esse dyaboli. Cum autem peccando se tradiderit sub potestatestate eius exire. Et sic prima voluntas eius in neccessitatem eius convertitur etc. Hec ille.
Abbreviated transcription (Latin):
& ut sc̃m pascha dñi digna
obseruantia celebretur. ⁊ cun¬
ctoꝵ se fidelium corda scĩfi¬
cent Mitescat seuitia. man

Expanded text:
 ut sanctum Pascha Domini digna observantia celebretur, cunctorum se fidelium corda sanctificent. Mitescat saevitia, man
Abbreviated transcription (Latin):
dũ non esset de consortio
incunctanter itaq dilectis¬
ore ꝓfitemurͥ nos in xp̃o cru¬
cifixi. nos sumus mortui. nos

Expanded text:
dum non esset de consortio incunctanter itaque, dilectisore profitemur, nos in Christo crucifixi, nos sumus mortui, nos
Abbreviated transcription (Latin):
sueseat iracundia remittant
sibi om̃s culpas inuicẽ suas:
nec exactor sit uindictȩ. qui
pecitor est ueniȩ : Dicentes
enim dimitte nobis debita
nr̃a. sicut &r nos cdimictimus
debitorib nr̃is. durissimis
nos uinculis illigamus:l nisi
quod ꝓfitemur implemus:

Expanded text:
suescat iracundia, remittant sibi omnes culpas invicem suas, nec exactor sit vindictae, qui petitor est veniae. Dicentes enim: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris ; durissimis nos vinculis illigamus, nisi quod profitemur impleamus
Abbreviated transcription (Latin):
illius negligentiam inimicus
homo suꝑseminet atania:
hoc est hereticoꝵ dogmata:
Quod autẽ dicitur ne for¬
te colligentes azania eradi¬
cetis simul & frumentũ. da¬
tur locus penitentiȩ. & mo¬
nemur ne cito amputemus
frẽm:l quia fieri potest ut
ille qui hodie noxio depra¬
uatus est dogmate: cras resi¬
piscat. & defendere incipiat
UUlueritatẽ: Illud quoq quod
sequitur. sinite utraq cresce¬
re usq ad messem. uidetur
illi prȩcepto esse contrarium.
auferte malũ de medio ur̃m:
& nequaquã societatẽ haben¬
cdã cũ his qui frẽs nominent᷑.¬
& sint adulteri ac fornicato¬
res: Si enĩ ꝓhibetur eradi¬
catio. & usq ad messem tenen¬
da est patientia. I quomodo
eiciendi sunt quidã de me¬
dio ur̃m: Inter triticum &
titania quod nos appellamus
loliũ. quã diu herba est. &

Expanded text:
illius negligentiam inimicus homo superseminet zizania, hoc est, haereticorum dogmata. Quod autem dicitur: Ne forte colligentes zizania, eradicetis simul et frumentum, datur locus poenitentiae, et monemur ne cito amputemus fratrem: quia fieri potest, ut ille qui hodie noxio depravatus est dogmate, cras resipiscat et defendere incipiat veritatem. Illud quoque quod sequitur: Sinite utraque crescere usque ad messem , videtur illi praecepto esse conAuferte malum de medio vestrum ; et nequaquam societatem habendam cum his qui fratres nominentur, et sint adulteri et fornicatores. Si enim prohibetur eradicatio, usque ad messem tenenda est patientia: et quomodo ejiciendi sunt quidam de medio nostrum? Inter triticum et zizanium, quod nos appellamus lolium, quandiu herba est,
Abbreviated transcription (Latin):
ualeo fodere: sed nec congruũ
quid habeo ad hoc opus exer¬
cendum: et iterum itrneris tan¬
ti longitudine ꝓperare non ua¬
leo ut afferam. Tu diuino uis¬
su hoc opus cum ungulis face¬
to: ut cõmendemis terre hoc fãs¬
sanctũ corpusculum. Continuo

Expanded text:
valeo fodere, sed nec congruum valeo fodere, sed nec congruum quid habeo ad hoc opus exercendum; et iterum tanti itineris longitudine properare non valeo ut afferam. Tu divino jussu hoc opus cum ungulis facito, ut commendemus terrae hoc sanctum corpusculum. C
Abbreviated transcription (Latin):
Oc eo secrete incorde suo
dicente: uidit paruũ lig¬
num et ꝑmodicum iacens: quẽ
assi mens cepit fodere. ualde enĩ
dura erat terra et ualde fortissi¬
ma. et ne quaquã senex ualebat
fodere eamr: quia et ieiunio cõ¬
fectus et longi iteneris fatigati¬
one nimis erat defectus: labo¬
rabat et suspiriis nimiis ur¬
głbatur: et sudoribus made¬
fectus ingemuit grauiter. ex
ipso cordis sui profundo. Est res¬
piciens uidit ingentis forme
leoneui uixta ccrpus sancte. ta¬
tem: et eius plantas lambete
Nidens autem contremuit per¬
pauore grandissime fere illiu
precipue quia audierat sanc¬
tam illam feminã dicentem.
quia nunquam aliquam ferã
uderat. Signo autem crucis¬
se confirmans armauit undi¬
ꝙ: credens quia illesum eum¬
custodire ualet meritum ia¬
ceritis. Leo autem cepit innuere
seni: blandis eum motibus sa¬
lutans. Tosimas autem: dixit
leoni. Qm̃ a deo missus uenisti¬
o maxime ferarum. ut huius fa
mule dei corpusculum terre cõ¬
enim senectute confectus non

Expanded text:
suo dicente, vidit parvum lignum et modicum jacere: quod assumens, coepit fodere. Valde autem durior erat terra, et multum fortissima, et nequaquam valebat fodere, quia et jejunio confectus, et longi itineris fatigatione nimis erat defectus. Laborabat enim, et suspiriis nimiis urgebatur, et sudoribus madefactus, ingemuit graviter ex ipso cordis sui profundo. Et respiciens, vidit ingentis formae leonem juxta corpus sanctae stantem, et ejus plantas lambentem. Videns autem, contremunt praepavore grandissimae ferae illius, praecipue quia audierat sanctam feminam illam dicentem quia nunquam aliquam feram viderat. Signo autem se crucis confirmavit undique credens quia illaesum custodire valet eum virtus jacentis. Leo autem coepit innuere seni, blandis eum nutibus salutans. Zozimas autem dixit leoni: Quoniam a Deo missus venisti, maxime ferarum, ut hujus Dei famulae corpus terrae comenim senectute confectus non
Abbreviated transcription (Latin):
conciliandã auctori suo. natu¬
ram generis assũpsit humani:
ut inuentor mortis diabolus.
ꝑ ipsam quã uicerat uinceret᷑

Expanded text:
conciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceret
Abbreviated transcription (Latin):
quos nequiuit monendo con¬
uertere: Neq enĩ fr̃s existi¬
mandus est stephanus tunc
inimicos dilexisse cũ ꝓ eis
oraret:l & non dilexisse cũ
eoꝵ incredulitatẽ arguei¬
dõ corriperet: Absit hoc¬
ab anima martyris : ad cȩli

Expanded text:
quos nequivit monendo convertere. Neque enim, fratres, existimandus est Stephanus tunc inimicos dilexisse cum pro eis oraret, et non dilexisse cum eorum incredulitatem arguendo corriperet. Absit hocab anima martyris ad coeli
Abbreviated transcription (Latin):
etiã dealbasse stolas in sangui¬
ne agni: Ideo sunt inquit an¬
te thronũ dĩ: & seruiunt ei
die ac nocte in templo eus:
Non est laboriosa sed amabi¬
lis & optanda seruitus. in
dĩ laudibus ꝑpetuo assistere:
Dies quippe & nox. non uicis¬
situdinẽ tẽꝑis ꝓprieͥ sed ꝑ¬
petuitatẽ tropice significant:
Nox enĩ non erit illic. sed dies
una melior in atriis xp̃i suꝑ
milia. in qua non plorat ra¬
chel filios suos: sed absterget
ds̃ omnẽ lacrimã ab oculis

Expanded text:
etiam dealbasse stolas in sanguine Agni. Ideo sunt, inquit, ante thronum Dei, et serviunt ei die ac nocte in templo ejus. Non est laboriosa, sed amabilis et optanda servitus, in Dei laudibus perpetuo assistere: dies quippe et nox non vicissitudinem temporis proprie, sed perpetuitatem tropice significant. Nox enim non erit illic, sed dies una melior in atriis Christi super millia, in qua non plorat Rachel filios suos, sed absterget Deus omnem lacrymam ab oculis
Abbreviated transcription (Latin):
itatis eius expressit:l quia &
septẽ duo decades & duȩ qua¬
dragesimȩ. sacrũ uidentur nu-¬
merum designare:

Expanded text:
itatis eius expressit, quia et septem duodecades et duae quadragesimae sacrum uidentur numerum designare
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ. quanti sub lege fuerunt.¬
& tamen hi qui in dñi aduen¬
tu uocati sunt. ad cȩloꝵ regnũ
sine aliqua tarditate ꝑuene¬
runt: Eundẽ ergo denarium
accipunt qui laborauerunt
ad undecimã. quẽ expectaue¬
runt toto desiderio qui labo¬
rauerunt ad primã: quia e¬
qualẽ uitę eternę retributio¬
nem sortiti sunt cũ his qui
ã mundi initio uocati fuerãt
hi qui in mundi fine ad dõ

Expanded text:
legem, quanti sub lege fuerunt? et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt, ad coelorum regnum sine aliqua tarditate pervenerunt. Eumdem ergo denarium acceperunt qui laboraverunt ad undecimam, quem exspectaverunt toto desiderio et qui laboraverunt ad primam: quia aequalem vitae aeternae retributionem sortiti sunt, cum his qui a mundi initio vocati fuerant, hi qui in mundi fine ad Do