comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fractus recedens. nichil ulteriꝰ
petere a rustico p̃sumpsit: quẽ
uir di non tangendo s respi¬
ciendo soluerat. Eece est petrȩ
quod dixi. quia hi qui omni¬
potenti dõ familiarius serui¬
unt: aliquando mira facere
etiam expotestate possunt. Qͥ
enim ferocitatem gothi. ter¬
ribil  sedens repressit: lora
uero nodosq ligature quȩ
innocentis brachia astrinxe¬
rant oculis dissoluit: ipsa mi¬
raculi celeritate indicat. qͥa
ex potestate acceperat habere
quod fecit. Rursumqͦ quale
quantumq miraculũ orando
ualuit obtinere: subiungam.
cum fratribus ad agri
opera fũerat egressus. Quid̾a
uero rusticus defuncti filii
corpus inulnis ferens. orbita¬
tis luctu estuans ad monaste¬
rium uenit benedictũ patrẽ
quesiuit. Cui cum dictũ ess
quia isdem pater cũ fr̃ibꝰ in
agro moraretur: protinus
ante monasterii ianuã corpꝰ
extincti filii proiecit. Et dolore
turbatus ad inneniendum ue¬
nerabilẽ patrem sese concitꝰ in

Expanded text:
fractus recedens, nil ulterius fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverat. Ecce est, Petre, quod dixi: quia hi qui omnipotenti Deo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, lora vero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque quale quantumque miraculum orando voluit obtinere, subjungam. cum fratribus ad agri opera fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii januam corpus exstincti filii projecit, et dolore turbatus, ad inveniendum venerabilem Patrem sese in cursum
Abbreviated transcription (Latin):
dum feruido spũ cum ꝑ uerse
mentis insania fuisset intuitꝰ.
eo terrore quo consueuerat ac¬
turum sefexistimans. magnis
cepit uocibus clamare dicens.
Surge. surge.ꝙ res istius rusti
ci quas accepisti redde. Ad euiꝰ
uocem uir̃ di protinus oculoᷤ
leuauit a lectione: eumq incu¬
itus. mox etiam rusticũ qui
ligatus tenebatur atdeudit᷑.
Ad cuius brachia dum oculos
deflexisset: miro modo tanta
se celeritate cȩperunt inligatã
brachiis. lora deuoluere: ut dis¬
solui tam cito. nulla homi¬
num festinatione potuissent.
Cumq is qui ligatus uenerai
cepisset subito astare solutus:
ad tante potestatis uim. treme¬
factas galla ad terram corruit:
ꝙ ceruicem crudelitatis rigidᷤ.
ad eius uestigia inelinans. orati¬
onibus se illius commendauit.
Uir autem sẽs a lectiõne mini¬
me surrexit. sed uocatis fr̾ibꝰ
eum intro sustulit: ut benediẽ¬
tionem acciperet p̾cepit. Quẽ
ad se reductum ut a tante crudelita¬
deberet ammonuit. Qui

Expanded text:
dum fervido spiritu cum perversae mentis insania fuisset intuitus, eo terrore quo consueverat, acturum se existimans, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Surge, surge, et res istius rustici redde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, miro modo tanta se celeritate coeperunt illigata brachiis lora devolvere, ut dissolvi tam concite nulla hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius commendavit. Vir autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitadeberet, admonuit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendacione expleta. defunctꝰ
est. Post cuius mortẽ rechareduꝰ
rex. ñ patrem ꝑfidũ. s martirẽ
fratrẽ sequens. Ab arriane here¬
seos pͣ uitate cõu̾sus est: totarss
uiusi gothorum gentem. ita ad
ueram ꝑduxit fidem. ut nullũ
ni suo regno millitare ꝑ misteret
qui regno dĩ hostis existere ꝑ fidiẽ
predicator fcũs est: qui fr̃ ⁊
martiris. Ciꝰ nunt quoq
menta ad iuuant: ut ad oĩ¬
potentis dĩ gremium tã mrultos
reducat. Qua in re cõsideran¬
dum nobis ẽ. quia totũ hoc
algi ne quaqmͣ posse ⁊ si herĩ¬
gildus rex. por u̾itate mortuus
mortuum fu̾it. ip̃m solũ ma¬
net. si Autẽ mortuũ fu̾it: multuͣ
fructũ affert. Hoc fiꝰ uidemus
in membris: qd̃ ftuctũ scimus
in capite. In musigothoꝵ etenĩ
gente iuis est mortinis. ut
multi inuerent. Et drim unũ
granum fideliter cecidit: ad
optinendam fidem animaꝵ
seges multa surrexit

Expanded text:
ommendatione expleta defunctus ommendatione expleta defunctus est. Post cujus mortem Recharedus rex non patrem perfidum, sed fratrem martyrem sequens, ab Arianae haereseos pravitate conversus est, totamque Visigothorum gentem ita ad veram perduxit fidem, ut nullum in suo regno militare permitteret, qui regno Dei hostis existere per praedicator factus est, qui frater est martyris, cujus hunc quoque merita adjuvant, ut ad omnipotentis Dei gremium tam multos reducat. Qua in re considerandum nobis est, quia totum hoc agi nequaquam posset, si Herminigildus rex pro veritate mortuus mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Hoc fieri videmus in membris, quod factum scimus in capite. In Visigothorum etenim gente unus mortuus est, ut multi viverent; et dum unum granum fideliter cecidit ad obtinendam vitam animarum, seges multa surrexit
Abbreviated transcription (Latin):
est. inse constit erat desperisse.
Sed pro ostendenda uera eius
gloria: superna quoq non de¬
fuere miracula Nam cepit
innocturno silentio. psalmo
diȩ cantus. ad corpus eiusdẽ
regis & martẏris audiri atq
ideo ueraciter regis. quia mar¬
tiris. Quidam etiam ferunt.
quod illic nocturno tempore
accense lampades appare¬
bant. Unde factum est: qua¬
tinus corpus illius ut iudeli¬
cet martyris. ire a cuctis fi¬
delibus uenerari debuisset: pa¬
ter uero perfidus & parricida.
commotus penitentia. hoc feciꝰ¬
se se doluit: nec tamen usq
ad optinendam salutem. hã
quia uera esset catholica fides
agnouit: s gentis sue tumore
pterritus. Ad haric ꝑuenire ñ
memit. Qui oborta egritudi-¬
ne. ad extrema ꝑduct᷑ leandio
ep̃o quem pͥꝰ uehementer affli¬
xerat recharedum regem filium¬
suum quem in sua heresi reliu¬
quebat cõmẽdare curauit: ut
in ip̃o quoq talia fa ceret. qua¬
lia in ftatre illius suis exhorta¬

Expanded text:
est in se constiterat dispexisse. est in se constiterat dispexisse. Sed pro ostendenda vera eius gloria superna quoque non defuere miracula. Nam coepit in nocturno sdiae cantus ad corpus ejusdem regis et martyris audiri; atque ideo veraciter regis, quia et martyris. Quidam etiam ferunt quod illic nocturno tempore accensae lampades apparebant; unde et factum est quatenus corpus illius, ut videlicet martyris, jure a cunctis fidelibus venerari debuisset. Pater vero perfidus et parricida commotus 348 poenitentia, hoc fecisse se doluit, nec tamen usque ad obtinendam salutem. Nam quia vera esset catholica fides agnovit, sed gentis suae timore perterritus, ad hanc pervenire non meruit. Qui oborta aegritudine ad extrema perductus, Leandro episcopo, quem prius vehementer afflixerat, Recharedum regem filium, quem in sua haeresi relinquebat, commendare curavit, ut in ipso quoque talia faceret, qualia et in fratre illius suis cohorta
Abbreviated transcription (Latin):
fundere: tantoq sublimuis glo¬
riam transeuntis mundi des¬
picere: quanto & religatus ag¬
nouerat. nichil fuisse quod po¬
tuit auferri. Suꝑueniente aut̃
paschalis festiuitatis die. inrem¬
peste nocta silentio. ad eum per¬
fidus pater arrianũ episco¬
pum misitꝰ ut ex eius manu
sacrilege consecrationis cõmu¬
nionem ꝑciperet: atq ꝑ hoc
ad patris graciam redire me¬
reretur. Ded uir deo deditus
arriano ep̃o uenienti expro¬
brauit ut debuit: eiusq a se
perfidiam dignis increpatiõibꝰ
reppulit: quia ꝙ siexterius nace¬
bat ligatus: apud̃ se tamen. in
magno mentis culniine stabat
securus. Ad se itaq reuerso e¬
piscopo. arrianus pater infre¬
iuit statiniq suos apparitore
misit: qui coustantissimũ confes¬
sorem cłi. illic ubi iacebat occi¬
derent. Quod fctum est. Nam
mor ut ingressi sunt. securim
incerebrum illius infigentes. ui¬
tam corporis abstulerunt: ho¬
re. quod ipse qͣuoq qui ꝑempt

Expanded text:
fundere, tantoque sublimius glofundere, tantoque sublimius gloriam transeuntis mundi dispicere, quanto et religatus agnoverat, nihil fuisse quod potuit auferri. Superveniente autem paschalis festivitatis die, intempestae noctis silentio ad eum perfidus pater Arrianum episcopum misit, ut ex eius manu sacrilegae consecrationis communionem perciperet atque per hoc ad patris gratiam redire mereretur. Sed vir Deo deditus Arriano episcopo venienti exprobravit ut debuit eiusque a se perfidiam dignis increpationibus reppulit, quia, etsi exterius iacebat ligatus, apud se tamen in magno mentis culmine stabat securus. Ad se itaque reverso episcopo, Arrianus pater infremuit statimque suos apparitores misit, qui constantissimum confessoreni Dei illic ubi iacebat occiderent. Quod factum est. Nam mox ut ingressi sunt, securem cerebro illius infigentes, vitam corporis abstulerunt. Hore, quod ipsum quoque qui peremptus
Abbreviated transcription (Latin):
affricam ad italiam redeamꝰ:
Derge quo ꝑ et re
ubet: nam letus ducor:
qui ab hispaniarũ par¬
tibus ueniunt relatione
cognouimus nuꝑ herming:¬
dͥus rex leuiugildi regis uinsi¬
gothorum filius. ab arriana
heresi ad caiholicam fidem
uiro reuerentissimo leandro
s̃pelitano opia. dudum michi
predicante conuersus est. Quẽ
pater arrianus. ut ad eandem
heresim rediret. ꝙ premiis sua¬
dere ꝙ minis terrere conatus ẽ
Cumq ille constantissime respon¬
deret. numquã se ueram fidẽ
posse relinquere. quam semel
agnouisset: iratus pater. eum
priuauit regnoꝰ rebusq om̃ibꝰ
expoliauit. Cumq nec sic uir¬
tutem mentis illius emollire
ualusset: in arta illum custo¬
dia concludens. collum. manꝰq
illius ferrõ religauit. Cȩpit
itaq isdem hermingildus rex
uuienis. terrenum regnum
despicse: ꝙ forti desiderio
cȩlestȩ querens. incilicuis iacere
uinculatus. ommipotenti dño
acd confortandum se preces ef¬

Expanded text:
Africam ad Italiam redeamus? PETR. Africam ad Italiam redeamus? PETR. Perge quo libet; nam laetus ducor, qui ab Hispaniarum partibus veniunt, relatione cognovimus, nuper Hermenigeldus rex, Lewigeldi regis Wisigotharum filius, ab Arriana hereses ad catholicam fidem, viro reverentissimo Leandro Hispalitano episcopo, dudum mihi praedicante conversus est. Quem pater Arrianus, ut ad eandem heresem rediret, et praemiis suadere et minis terrere conatus est. Cumque ille constantissime responderet, numquam se veram fidem posse relinquere, quam semel agnovisset, iratus pater eum privavit regno rebusque omnibus expoliavit. Cumque nec sic virtutem mentis illius emollire valuisset, in arta illum custodia concludens, collum manusque illius ferro religavit. Coepit itaque isdem Hermenigeldus rex iuvenis, terrenum regnum dispiciens et forti desiderio caeleste quaerens, in cyliciis iacere vinculatus, omnipotenti Deo ad confortandum se preces ef
Abbreviated transcription (Latin):
mirifici odoris trahebant. Hie
uero alio cum inea lampades
sine lumine dependerent. e¬
misso diuinitus lumine sũt
accense:atq post paucos ite¬
rum dies. cum expletis missa¬
rum sollempniis. extinctis.
lampadibus. custos exeade
eccła egressus fuisset. post pau¬
lulum intrauit: & lampadeᷤᷤ
quas extinxerat. lucentes rep
perit: quas negl genter exa¬
nrisse se credidit. ai q: eas
iam sollicitus extinxit: qui er¬
iens clausit ȩccłam. Sed post
horarũ trium spacium regres¬
sus. lucentes lampades qu̾as
extinxerat inuenit: ut ude¬
licet ex ipso lumine aperte
tenebris. ad lucem uenisset.
It si in magnis PetRUS.
tribulationibus sumus
positi. quia tamenꝰ conditore
uro non sumus omnino des¬
pecti: testantur ea quȩ audio
euis stupenda miracula
sola quȩ initalia gesta
sunt. narrare. decreuerinias.
uis ne tamen ut pro ostende¬
da eiusdem arriani hereseoᷤ
dampnatione. transeamꝰ uer¬
bo ad hispanias. atq inde ꝑ

Expanded text:
mirifici odoris trabebant. Die mirifici odoris trabebant. Die vero alio, cum in ea lampades sine lumine dependerent, emisso divinitus lumine sunt accensae. Post paucos iterum dies, cum, expletis missarum solemniis, exstinctis lampadibus custos ex eadem ecclesia egressus fuisset, post paululum intravit, et lampades quas exstinxerat lucentes repperit, quas negligenter exstinxisse se credidit, atque eas jam sollicitius exstinxit, qui exiens ecclesiam clausit. Sed post horarum trium spatium regressus, lucentes lampades quas exstinxerat invenit, ut videlicet ex ipso lumine aperte tenebris ad lucem venisset.Petr. Etsi in magnis sumus tribulationibus positi, quia tamen a conditore nostro non sumus omnino despecti, testantur ea quae audio ejus stupenda miracula. sola quae in Italia gesta sunt narrare decreveram, visne tamen ut, pro ostendenda ejusdem Arianae haereseos damnatione, transeamus verbo ad Hispanias, atque inde per
Abbreviated transcription (Latin):
miratione commouit. S uide¬
riꝰ nonͣ potuit: quamuis senti¬
rͥ potusset. Quod id circo
diuina pietas ostendit: ut cunc
Peracta igitur missarum celebͣ
te eadem. magnus in eiusdem
eccłȩ tectis strepitus factus est.
ac si in hac aliquis errando dis¬
curreret. Sequenti autẽ nocte
grauior. sonitus exereuit: cũ.
subito tanto terrore insonut.
ac si omnis illa eccła a fundam̃¬
tis fuisset euersa. ꝙ protinus re¬
cessit: ac nulla illic ulterius inqͥ¬
etudo antiqui hostis apparuit.
Sed per terroris sonitum quẽ
fẽcit. m̃notuit a loco quẽ diũ
serenitate aeris. super altare
eiusdem ȩccłȩ. nubes cęlitus
des cẽdit: suoq illud uelamine
operuit. omnemq ecclesiam
tanto terrore ac suauitate odõ¬
ris repleuit. ut patentibꝰ ianu¬
is nullus illic presumeret intͣ¬
re. Et sacerdos atq custodes.
uel hi qui ad cȩlebranda mis¬
sarum sollempnia uenerant.
rem uidebant. ingredi mini¬
me poterant: ꝙ suauitatem

Expanded text:
mirationem convertit; sed videmirationem convertit; sed videri nil potuit, quamvis sentiri potuisset. Quod idcirco divina pietas ostendit, ut cunctPeracta igitur missarum celebrate eadem magnus in ejusdem Ecclesiae tectis strepitus factus est, ac si in ea aliquis errando discurreret. Sequenti autem nocte gravior sonitus excrevit, cum subito tantus terror insonuit, ac si omnis ecclesia illa a fundamentis fuisset eversa, et protinus recessit, ac nulla illic ulterius inquietudo antiqui hostis apparuit; sed per terroris sonitum, quem fecit, innotuit a loco quem diu tserenitaejusdem Ecclesiae nubes coelitus descendit, suoque illud velamine operuit, omnemque Ecclesiam tanto terrore ac suavitate odoris replevit, ut patentibus januis nullus illic praesumeret intrare. Sacerdos quoque et custodes, vel hi qui ad celebranda missarum solemnia venerant, rem videbant, ingredi minime poterant, et suavitatem
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem arriane hereseos:
dampnationem. in hac quoq
urbe ante biennium pietas su¬
perna monstrauit. Ex his quippe
quȩ narro. alia populus agnoruit:
aliã sacerdos. ꝙ eustos ecclesie se
audisse. se uidisse testantur. Ar¬
rianorum ȩccła in regione ur¬
bis huius que suboria dicitur
cum clausa usq ante biennium
remansisset: placuit ut infide ca¬
tholica introductis illic beati se¬
bastiani ꝙ sancte agathe marty¬
rum reliquiis dedicari debiusset.
Quod factum est. Kam eũ magna
populi multitudine uenientes
atq onmipotenti deo laudes ca¬
nentes: eandem eccłam ingressi
sumus. Cumq inea iam missa¬
rum sollempuia celebrarent᷑.
ꝙ pre eiusdem loci angustia
populi se turba comprimeret:
quidam exhis qui en sacra¬
rium stabant. porcum sabito
intra suos pedes huc illucq dis¬
currere senserunt. Quem dũ
unusquisq sentiret. ꝙ iuxtise
stantibus in dicaret: iscdem
porcus ȩccłȩ ianuas pecũt. &
omnes ꝑ quos transũt in adi¬

Expanded text:
eiusdem Arrianae hereseos damnationem in hac quoque urbe ante biennium pietas superna monstravit. Ex his quippe qualia autem sacerdos et custodes Ecclesiae se audisse et vidisse testantur. Arianorum ecclesia in regione urbis hujus quae Subura dicitur , cum clausa usque ante biennium remansisset, placuit ut in fide catholica, introductis illic beati Sebastiani et sanctae Agathae martyrum reliquiis, dedicari debuisset; quod factum est. Nam cum magna populi multitudine venientes, atque omnipotenti Domino laudes canentes, eamdem Ecclesiam ingressi sumus. Cumque in ea jam missarum solemnia celebrarentur, 344 et prae ejusdem loci angustia populi se turba comprimeret, quidam ex his qui extra sacrarium stabant porcum subito intra suos pedes huc illucque discurrere senserunt. Quem dum unusquisque sentiret, et juxta se stantibus indicaret, idem porcus ecclesiae januas petiit, et omnes, per quos transiit, in ad
Abbreviated transcription (Latin):
diaconi clamantis eribant
foras. atq intra ȩecłam ꝑ ma¬
nere non poterant: ad me¬
moriam rediit. quꝰ ᷤ uir dĩ
illis ad huc uiuentibꝰ manda¬
uit eas quippe a sc̃a eom¬
munionẽ priuare dixerat.
nisi mores suos ꝙ uerba cor¬
rigerent. Tunc seruo di cũ
grandi merore indicatũ est.
Qui manu sua procinus oblati¬
onem dedit dicens. Ite ꝙͣ hãc
oblationem pro eis offerri do¬
mino facite .ꝙ ulteruis excõ¬
municate non erunt. Q ue
dum oblatio proeis fuisset
iob lata ꝙ a diacono urta
morem clamatum est. ut nͣ
communicantes ab eccła ex¬
irent. illȩ ab eccła exire ul¬
terius uisȩ non sunt. Qua ex
re indubitanter patuit. qͥa
dum inter eos quiꝰ cõmunione
pruati sunt. minime recȩde

Expanded text:
diaconi clamantis exibant foras, atque intra ecclesiam permanere non poterant, ad memoriam reduxit quae vir Dei illis adhuc viventibus mandavit. Eas quippe se communione privare dixerat, nisi mores suos et verba corrigerent. Tunc servo Dei cum gravi moerore indicatum est, qui manu sua protinus oblationem dedit, dicens: Ite et hanc oblationem pro eis offerri Domino facite, et ulterius excommunicatae non erunt Quae dum oblatio pro eis fuisset immolata, et a diacono juxta morem clamatum est, ut non communicantes ab ecclesia exirent, illae exire ab ecclesia ulterius visae non sunt. Qua ex re indubitanter patuit quia dum inter eos qui communione privati sunt, minime recede
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicis: ueruptamen
hac racione constrictus. non
solum quȩ intelligo. s ipsa eti¬
am quȩ in me non intelligo.
cogor iam peccata formidare:
S queso quia paulo superuis
sermo de locis penalibus in¬
fermi uersabatur: ubi nam
esse infernum putamꝰ. super
hanc terram: an sub terra
esse credendus est:

Expanded text:
quae dicis, verumtamen 448 hac ratione constrictus, non solum quae intelligo sed etiam ipsa quae non intelligo in me cogor jam peccata formidare. Sed quaeso, quia paulo superius sermo de locis poenalibus inferni versabatur, ubinam esse infernum putamus? super hanc terram, an sub terra esse credendus est
Abbreviated transcription (Latin):
uarro saere auciornats eremplo
cum mclii lace clarius onstet.
quia ineus & aucas enangeliũ
quod desdͥpserunt. non uiiu sed
audtu didicerunt. Sed it du¬
pitationis occasionem legentibꝰ
subiraham. per singula quȩ descbo.
sint comperta manifestabo. Noc
busdam uero. & uerba cum sen
uolussemꝰ hec rusticano usu pro¬
lata. stilus scribentis non apte
susciperet. Seniorum ualde
uenerabilium didici relatione

Expanded text:
plo, cum mihi luce clarius constet quia Marcus et Lucas Evangelium quod scripserunt, non visu, sed auditu didicerunt. Sed ut dubitationis occasionem legentibus subtraham, per singula quae describo, sint comperta manifestabo. Hoc busdam etiam verba cum sensvoluisset, hoc rusticano usu prolata stylus scribentis non apte susciperet. Seniorum valde venerabilium didici relatione
Abbreviated transcription (Latin):
on ualde initalia PETRS.¬
aliquoriam uitam uirtutibus
fulsisse cognoui: ex quorum igit᷑
comparatione accenderis ignoro:
Et quidem bonos uios in hac ter¬
ra fuisse non dubitõ. signa tamen
atq uirtutes aut ab eis nequã¬
quani factas ex istimo: aut itazẽ
hactenus silentio suppressa. ut
utrum ne suit facta nesciamꝰ.
petre referam que de ꝑ¬
fectis probatisq uiris unũs ego lio¬
muntio. ualde boͥnis ac fidelibus
iuris attestantibiis agnoi̾ii. uel
ꝑ memet ipsum didici: dies ut
opĩnor autea quam sermo cessabit.
elem querenti michi. Petreus.¬
de eis aliqua narrares. Neu.
hac pro re interrumpere exposni¬
omis studium graue uide aiiii: qͥa
non dispar edificatio oritur ex me¬
moria uirtutum. In exposition
quippe. qualicer inuemienda at.
teuenda sit uirtus agnoscitur:
In uarratione uero signorum
cognosemus. inuenta ac reren¬
ta qualiter declarantur. Et sũt
non nulli quos ad amorem pat̾e
celestis. plus exempla quam p̃di¬
camenta succelunt. fit uero

Expanded text:
on valde in Italia aliquorum vitam virtutibus fulsisse cognovi; ex quorum igitur comparatione accenderis ignoro. Et quidem bonos viros in hac terra fuisse non dubito, signa tamen atque virtutes aut ab eis nequaquam facta existimo, aut ita sunt hactenus silentio suppressa, ut utrumne sint facta nesciamus. Petre, referam, quae de perfectis probatisque viris unus ego homuncio, vel bonis ac fidelibus viris attestantibus, agnovi, vel per memetipsum didici; dies, ut opinor, ante quam sermo, cessabit. PETR. Vellem quaerenti mihi de eis aliqua narrares. Neque pro hac re interrumpere expositionis studium grave videatur, quia non dispar aedificatio oritur ex memoria virtutum. In expositione quippe qualiter invenienda atque tenenda sit virtus, agnoscitur; in narratione vero signorum cognoscimus inventa ac retenta qualiter declaretur. Et sunt nonnulli, quos ad amorem patriae coelestis plus exempla, quam praedicamenta 153 succendunt. Fit vero
Abbreviated transcription (Latin):
ad locum ubi uir di sepultus
erat. repente hesit: & gressũ
mouere non potuit. Uerue¬
cem quidem de collo depo¬
suit: emq dimutere uoluit.
sed manum relaxare non ua¬
luit. Cȩpit gͥ stare miser cũ sia¬
preda: reus ꝙ ligatus uole¬
bat ueruecem dimutere: nec
ualebat uolebat egredi cumi
ueruece: nec poterat. Miro
itaq modo. fur qui a uiuis
uideri tunuerat: hunc mortu¬
us cenebat. Cumq ita gressus
manusq illius fuisset obstrie¬
ta: ĩmmobilis sstͥtit. Ficto. aut̃
mane expletisq laudibus di ab ȩc¬
clesia egressi sunt clerici: & inue¬
nerunt ignotum hominem. uer¬
uecem tenentem manu. Res
uenit indubium: utrũ uer¬
uecem tolleret an offerret. sed
culpȩ reus cicius indicauit pe¬
nam. Alirati oͣmnes: quia in¬
gressus fur. iuri d̃i merito ad
predam suam stabat ligatus.
Qui se pro eo protinus mnoratio¬
nem dederunt: suisq p̾cibus
uir obrinere ualuerunt qui
res eorum uenerat rapere. sal¬
tim uacuus exire mereretur.

Expanded text:
ad locum ubi vir Domini sepultus ad locum ubi vir Domini sepultus erat, repente haesit, et gressum movere non potuit. Vervecem quidem de collo deposuit, eumque dimittere voluit, sed manum laxare non valuit. Coepit igitur stare miser cum praeda sua reus et ligatus. Volebat vervecem dimittere, nec valebat; volebat egredi cum vervece, nec poterat. Miro itaque modo fur, qui a vivis videri timuerat, hunc mortuus tenebat. Cumque ita gressus manusque illius fuissent obstricta, immobilis perstitit. Facto autem mane expletisque laudibus Dei, ab Ecclesia egressi sunt clerici, et invenerunt ignotum hominem vervecem tenentem manu. Res venit in dubium, utrum vervecem tolleret, an offerret, sed culpae reus citius indicavit poenam. Mirati omnes quia ingressus fur viri Dei merito ad praedam suam stabat ligatus. Qui se pro eo protinus in orationem dederunt, suisque precibus vix obtinere valuerunt ut qui res eorum venerat rapere saltem vacuus exire mereretur.
Abbreviated transcription (Latin):
sponte subdi: eui & aduersa
omnia subiciuntur inuita: ut
tanco nostris hostibus potenti¬
ores sunus: quanto eum aucto¬
re omnium. unum efficiur
ꝑ humilitatem. Quid autem
mirum si electi quiq incarne
positi multa facere inirabilit̾
possunt. quorum ipsa quoq
ossa mortua plerumq inmul¬
N ualeris namq
prouincia res est hec gesta
quam narro. mucliq beate
memorie abbatis mei ualentio¬
nis relatione cognita. Ibiq enĩ
quidam uenerabilis sacerdos
erat. qui cum elericis suis indi
laudibus bonisq operibus in¬
tentus. sancte conuersationis
uitam dip. Suꝑ uemiente au¬
tem uocationis die. defunctus
est: atq ante eccłam sepultus.
F idem uero eccłe eaule in he¬
rebant ouium : atq isdem lo¬
eus in quo sepultus est ad eas¬
dem oues tendentibus. ꝑuius
erat. Quadam autem nocte
eum clericis intra ecclesiam
psallentibus fur uenisset. Et
ingressus caulas furtum face
ret:ueruecem tulit. ꝙ eonei¬
cus exiit. Cum uero ꝑueniss

Expanded text:
sponte subdi, cui et adversa sponte subdi, cui et adversa omnia subjiciuntur invita, ut tanto nostris hostibus potentiores simus, quanto eum auctore omnium unum efficimur per humilitatem. Quid autem mirum, si electi quique in carne positi multa facere mirabiliter possunt, quorum ipsa quoque ossa mortua plerumque in mulIn Valeria namque provincia res est haec gesta quam narro, mihique beatae memoriae abbatis mei Valentionis relatione cognita. Ibi etenim quidam venerabilis sacerdos erat, qui cum clericis suis, Dei laudibus bonisque operibus intentus, sanctae conversationis vitam ducebat. Superveniente autem vocationis suae die defunctus est, atque ante ecclesiam sepultus. Eidem vero ecclesiae caulae inhaerebant ovium, atque idem locus in quo sepultus est ad easdem oves tendentibus pervius erat. Quadam autem nocte cum, clericis intra ecclesiam psallentibus, fur venisset, ut ingressus caulas furtum fac ret, vervecem tulit, et concitus exiit. Cum vero pervenisset
Abbreviated transcription (Latin):
rexit: atq irato uultu. mag̾¬
nis clamoribus imperauit di¬
cens. Eri ab eo miser: eri ab eo
miser: Ad eiuus uocem. mor
ꝑos uexati. diabolus respondit
dicens. Et si de isto ereoͬ ĩquẽ
intrabo: Casu autem uirta
porcus paruulus pascebatur.
Tunc sanctimonialis femina.
precepit dicens. Exi ab eo .ꝙ.
in hunc porcum ingredere.
Qui statum de homine exiit: por.¬
cum quem ussus fuerat inua¬
T sit: occidit. & recessit.
si saltim porcum concedere
spiritui in mundo debuit.
nr̃e actionis sunt facta ue¬
ritatis. Ipsi ꝙ enum redemptori
nr̃o. a legione que hominẽ tene¬
bat dictum est. Sieicis nos: mit¬
Ite nos ingregem porcorum: qͥ
chane & abhomine expulit: ꝙ ĩ
porcos ire. eosq in abyssum mit¬
tere concessit. Ex qua re. etiam
hoc colligitur: quod absq conces¬
sione omnipotentis di nullam
malignus spiritus contra homi¬
nem potestatem habeat: qui ĩ
porcos intrare non potuit nisi
ꝑ muissus. Illi gͦ uos necesse est

Expanded text:
rexit, atque irato vultu magrexit, atque irato vultu magnis clamoribus imperavit, dicens: Exi ab eo, miser, exi ab eo, miser. Ad cujus vocem mox per os vexati diabolus respondit, dicens: Et si de isto exeo, in quem intrabo? Casu autem juxta porcus parvulus pascebatur. Tunc sanctimonialis femina praecepit, dicens: Exi ab eo, et in hunc porcum ingredere. Qui statim de homine exivit, porcum quem jussus fuerat invasit, occidit, et recessit. si saltem porcum concedere spiritui immundo debuit. GREGOR. actioni sunt facta Veritatis. Ipsi etenim Redemptori nostro a legione, quae hominem tenebat, dictum est: Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . Qui hanc et ab homine expulit, et in porcos 329 ire, eosque in abyssum mittere concessit. Ex qua re etiam hoc colligitur, quod absque concessione omnipotentis Dei nullam malignus spiritus contra hominem potestatem habeat, qui in porcos intrare non potuit nisi permissus. Illi ergo nos necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
Nquam narro. uir sanctissimꝰ
eleutherius sener pater: euius
exticit. michi hoc intimare eu¬
rauit: quod inspolitana urbe
puella quedam iam nubilis. cuiꝰ¬
dam primarii filia. cȩlestis uite
desiderio exarsit: eiq pater re
conuersationis habitum susce¬
pit. Qua exre factum est. ut
eam pater suę substantie exhe¬
redem faceret: nchilq illi ali¬
ud nisi sex untias unius posses¬
siuncule largiretur: Eius uero
exemplo prouocate. ceperunt
apud eam multȩ nobilioris
generis puelle conuerti: atq
omnipotenti domino dedicata
uirginitate seruire. Quadam
uero die. isdem eleutherus
abbas. uir uite uenerabilis. ad
eam gracia exhortationis atq
edificationis accesserat: ꝙ cium
ea de uerbo dei colloquens se¬
debat: cum repente exeodem
fiuido quem uisex untigͥs ãpa¬
tre perceperat. eum exenio rus¬
ticus uenit. Qui dum ante eo ᷤ
assisteret. maligno spiritu cor¬
reptus cecidit᷑. fatigariq inmit
stridoribus atq balatibus cep̃.
Tunc sanctimonialis femina sur¬

Expanded text:
quam narro, vir sanctissimus Eleutherius senex Pater, cujus exstitit, mihique hoc intimare curavit: quod in Spoletana urbe puella quaedam jam nubilis cujusdam primarii filia, coelestis vitae desiderio exarsit, eique pater adconversationis sanctae habitum suscepit. Qua ex re factum est ut eam Pater suae substantiae exhaeredem faceret, nihilque ei aliud nisi sex uncias unius possessiunculae largiretur. Ejus vero exemplo provocatae coeperunt apud eam multae nobilioris generis puellae converti, atque omnipotenti Domino dedicata virginitate servire. Quadam vero die idem Eleutherius abbas, vir vitae venerabilis, ad eam gratia exhortationis atque aedificationis accesserat, et cum ea de verbo Dei colloquens sedebat; cum repente ex eodem fundo, quem in sex unciis a patre perceperat cum xenio rusticus venit. Qui dum ante eos assisteret, maligno spiritu correptus cecidit, fatigatique nimiis stridoribus atque balatibus coepit. Tunc sanctimonialis femina sur
Abbreviated transcription (Latin):
ille diceret. scis quia ego secu¬
turus sum modo. utrosq
capere non potest: abbas pro¬
tinus respondit dicens. Ita
fac ut dixi: quia sepulchrũ
cuum ambos nos capit De¬
functus itaq est: atq inse¬
pulchro eodem quod sibi
pres biter parau t positus
guor secutus est. Quo lango¬
re crescente: cicius pbr uitã
finiuit. Cunq ad sepul

Expanded text:
ille diceret: Scis quia ego modo te secuille diceret: Scis quia ego modo te secuturus sum, utrosque capere non potest, abbas protinus respondit, dicens: Ita fac ut dixi, quia sepulcrum tuum ambos nos capit. Defunctus itaque est, atque in sepulcro eodem quod sibi presbyter paraverat positus.guor secutus est, quo languore crescente citius presbyter vitam finivit. Cumque ad sepul
Abbreviated transcription (Latin):
Areuestine urbi mons
premunet. in quo beati
petri apłi monasterium sitũ
est Ulirorum dei Quorum
relatione ad huc monasterio
positũ: audisse me contigit.
magnum hoc quod narro
miraculum: quod eiusdem
monasterii monachi se nosse
testabantur. In eo namq mo¬
nasterio pater fuit uitȩ ue¬
nerabilis: qui quendam mo¬
nachum nutriens. usq ad re¬
uerendos prouerit mores. Cũq
eum incimore domini uide¬
ret exercuisse: in eodem sibi
monasterio. tunc presbiterum
fecit ordinari. Cui post ordi¬
nationem suam quia nõ longe
abesset eius eritus: reuelatio¬
ne indicatum est. A predicto
auten mõnasterii petiuit. qͣ¬
tinus ei concederet: ut sibi se¬
pulchrum pararet. Cui ille
respondit. Ante te quide ego
inoriturus sum: s tamen ua¬
de ꝙ sicut uisꝓpara sepulchru
tuum. Recessit igitur: ꝙ p̃para¬
uit. Cum non post multos di¬
es. seuex pater febre preuentꝰ
ad extrema ꝑuenit: atq assis¬
tenti pb̃ro iussit dicens in
tuo sepulchro me pone. Cumq

Expanded text:
Praenestinae urbi mons praeeminet, in quo beati Petri Apostoli monasterium situm est virorum Dei: quorum relatione adhuc in monasterio positus audisse me contigit magnum hoc quod narro miraculum, quod ejusdem monasterii monachi nosse se testabantur. In eo namque monasterio fuit Pater vitae venerabilis, qui quemdam monachum nutriens, usque ad reverendos provexit mores. Cumque eum in timore Domini videret excrevisse, in eodem sibi monasterio tunc presbyterum fecit ordinari. Cui post ordinationem suam, quia non longe abesset ejus exitus, revelatione indicatum est. A praedicto autem Patre monasterii petiit quatenus ei concederet, ut sibi sepulcrum pararet. Cui ille respondit: Ante te quidem ego moriturus sum, sed tamen vade, et, sicut vis, praepara sepulcrum tuum. Recessit igitur, et praeparavit. Cum non post multos dies senex pater febre praeventus ad extrema pervenit, atque assistenti presbytero jussit, dicens: In tuo sepulcro pone me. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
concussione mirifica. tremen¬
do palpitasse. Cuius mor ma¬
num tenuit: ꝙ eium patri ui¬
uentem atq incolumem dedit.
Liquet petre. quia hoc iniracu¬
lum inpotestate non habuit.
quod prostratus peciit. ut

Expanded text:
concussione mirifica tremendo palpitasse. Cujus mox manum tenuit, et eum patri viventem atque incolumem dedit. Liquet, Petre, quia hoc miraculum in potestate non habuit, quod prostratus petiit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
memiuent. Cumqi longuis re¬
cesserit. etiam ipsis bomi quod̾¬
post neq ꝑ memoriami uideat.
quod prius ꝑ actionem tenebat.
Unde hoc agitur quodd p̃misĩ qͥa
cum nauigamus longuis. iam
nec pornum quietis quem reliqͥ¬
mus uidemus. Non numquam
uero ad auginentum mei dolorsᷤ
ad iungitur. quod quor uudam
uita qui presens seculum tota m̃¬
te reliquerunt. michi ad memo¬
riam reuocatur Quorum dũ
culmen aspiciõ. quantum ipse
ininfimis iaccam agnoseo. Quo¬
rum plurimi conditori suo in
secretiori uita placuerlims qui
re ꝑ humanos actus a nonitate
mentis ueterascerent: eos omni¬
petens .łs. huius mundi labori¬
bus noluit occupari. Sed iam
quȩ prolata sunt melus insinuo:
si ea que ꝑ inquisitionẽ ae respon¬
sionem dicta sunt. sola nominũ
prenotatione distinguo.

Expanded text:
meminerit; cumque longius rememinerit; cumque longius recesserit, etiam boni ipsius quodpost neque per memoriam videat, quod prius per actionem tenebat. Unde hoc agitur quod praemisi, quia cum navigamus longius, jam nec portum quictis quem reliquimus videmus. Nonnunquam vero in augmentum mei doloris adjungitur, quod quorumdam vita qui praesens saeculum tota mente reliquerunt, mihi ad memoriam revocatur. Quorum dum culmen aspicio, quantum ipse in infimis jaceam agnosco; quorum plurimi Conditori suo in secretiori vita placuerunt, qui ne per humanos actus a novitate mentis veterascerent, eos omnipotens Deus hujus mundi laboribus noluit occupari. Sed jam quae prolata sunt, melius insinuo, si ea quae per inquisitionem ac responsionem dicta sunt, sola nominum praenotatione distinguo.
Abbreviated transcription (Latin):
rat. quod etiam retentus cͧorpore.
ipsa carnis claustra contemplatio¬
ne transibat. quod mortem qͦ
quȩ pene cunctis pena est ide¬
licet ut ingressiudi ute: ꝙ labo¬
ris sui pͣmium amabat Et nunc
ex occasione curȩ pastoralis. secu¬
larium hominum uegotia pacit᷑:¬
& post tam pulchram quietis sue
speciem. terreui actus puluere
fedatue Cuuiq se pro condescen¬
sione multorum. acl exteriora spar¬
serit: etiam cum iuteriora appe¬
tit. ad hec proculdubro inmor
redit. Derpendo itaq quid cõ¬
lero: perpendo quid amisi. Dũq
intueor. illud quod ꝑdidi. fit
hoc granuis quod porto E cce
ꝙ. enim uut magni maris fuit¬
tihus quitiol. atq intiaui mentis
tempestatis ualide procellis illi¬
dor. Et enui prioris uite reco¬
lo. quasi postergum cluctis ocłis
uiso littore suspiro. Quodq ad¬
fluctibus Itrbatus feror nix iã
quia oe ita sunt casus iuentis. ut
prius quidemi perdat bonun
quod tenet. si tauien se ꝑdidisse

Expanded text:
rat; quod etiam retentus corpore, rat; quod etiam retentus corpore, ipsa jam carnis claustra contemplatione transihat; quod mortem quoque, quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae et laboris sui praemium amabat At nunc ex occasione curae pastoralis saecular um hominum negotia patitur, et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Cumque se pro condescensione multorum ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec procul dubio minor redit. Perpendo itaque quid tolero, perpendo quod amisi. Dumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor. Et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum ductis oculis viso littore suspiro. Quodque adfluctibus turbatus feror, vix jam quia et ita sunt casus mentis, ut prius quidem perdat bonum quod tenet, si tamen se perdidisse
Abbreviated transcription (Latin):
miniis quorund̾a
secularium cumul¬
tibus depressus.
quibus iusius isegocus pleruniq
cogunut soluere. etiaui quod uos
ccrtum est nou debere: secretum
loccim petii amitum meror:
ubi omne quod de uea michi
occupacione displicebat. se pa¬
tenter ostenderet. ꝙ enucta que
infligere clolorem consueucuit
congesta ante oculos licenter ue¬
uirent. Ibi itaq cum afflictus
uelde & dui cacitus seclerem.
dilex tissi nus filius meus petrus
etatis flore iranicitus familia¬
riter abstrict is: ati ad sacri uͦ¬
bi uulagatioue̾ socuis. qui graui
exco qui cordis lauguore. me
intueus. ait. Niuliquidꝰ noui
aliquid accidit. quod plus te so¬
lito meror tenetͦ Cui iliquam.
Merorem petre. quem cotidie
patior. ꝙ semꝑ mithi ꝑ usum uetꝰ
est qe semꝑ per augmentum no¬
occapacionis sue pulsatus nul¬
uere memiuit qualis ⁊liquau¬
do ninuonasterro fuit. quomodo
ei labencia cincta sub terera
quantum rebus omuibus que
uoluistur emiebat. quod nul¬
la nisi celestia cogitare comuene¬

Expanded text:
nimiis quorumdam saecularium tumultibus depressus, quibus in suis negotiis plerumque cogimur solvere etiam quod nos certum est non debere, secretum locum petii amicum moeroris, ubi omne quod de mea mihi occupatione displicebat, se patenter ostenderet, et cuncta quae infligere dolorem consueverant, congesta ante oculos licenter venirent. Ibi itaque cum afflictus valde et diu tacitus sederem, dilectissimus filius meus Petrus tutis flore amicitiis familiariter obstrictus, atque ad sacri verbi indagationem socius. Qui gravi excoqui cordis languore me intuens, ait: Nunquidnam novi tibi aliquid accidit, quod plus te solito moeror tenet? Cui, inquam: Moeror, Petre, quem quotidie patior, et semper mihi per usum vetus est, et semper per augmentum nooccupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit; 152 quomodo ei labentia cuncta subter erant; quantum rebus omnibus quae volvuntur eminebat; quod nulla nisi coelestia cogitare consueve
Abbreviated transcription (Latin):
ut quisquam de eius ꝓmissi¬
ombus dubitare posset: qui
inuno eodemq momento.
pro uitreo uase pene uacuo.
plenum oleo doliũ reddidiss

Expanded text:
ut quisquam de ejus promissionibus dubitare posset, qui in uno eodemque momento pro vitreo vase pene vacuo plenum oleo dolium reddidiss
Abbreviated transcription (Latin):
di fecit. Die uero alio aꝑta oĩa
plena reperta sunt. PetRUS.
robamus cotidie impleri
uerba. ueritatis quȩ ait.
Pater meus usq modo opera¬
tur. ꝙ ego operor. GRE GOui¬

Expanded text:
di fecit. Die vero altera aperta omnia plena reperta sunt. PETR. Probamus quotidie impleri verba Veritatis, quae ait: Pater meus usque modo operatur, et ego operor .
Abbreviated transcription (Latin):
carne educh sunt: quo de
rupis uertice fuerant uocati
frater uero ille ad quem uõ¬
candum uox parum siłuit.
atq eum ita nominauit. i uo¬
rientibus aliis. paucis dieb
iurit. ꝙ tunc iuitam finiuit᷑.
ut aꝑte monstraretur. quia
interiectum uocis silentiũ
paruum spacium uiuendi
signauerit: S nura res conti¬
git. quia dũ uenerabilis aux
anastasius de corpores exipet.
erat quidani frater inmonas¬
terio qui suꝑ eum uiuere
nolebat. Prouolutus eiꝰ uero
pedibus: cepit ab eo eũ lacͥmis
postulare dicens. ꝑ illũ te ad
tem dies suꝑ te in hoc mundo
faciam. Ante cuius septimũ
diem. etiam ipse de functus ẽ.
Qui tamen milla nocte inter
ceteros non fuerat uocatus.
ut aꝑte claresceret. quia eius
obitum sola uenerabix anasta¬
sii intercessio optinere potu

Expanded text:
carne educti sunt, quo de carne educti sunt, quo de rupis vertice fuerant vocati. Frater vero ille ad quem vocandum vox parum siluit, atque eum ita nominavit, morientibus aliis, paucis diebus vixit, et tunc vitam finivit; ut aperte monstraretur quia interjectum vocis silentium parvumaverit. Sed mira res contigit, quia venerabilis vir Anastasius dum de corpore exiret, erat quidam frater in monasterio qui super cum vivere nolebat: provolutus vero ejus pedibus coepit cum lacrymis ab eo postulare, dicens: Per illum ad tem dies super te in hoc mundo faciam; ante cujus septimum diem etiam ipse defunctus est, qui tamen in illa nocte inter caeteros non fuerat vocatus, ut aperte claresceret, quia ejus obitum sola venerabilis Anastasii intercessio obtinere potu
Abbreviated transcription (Latin):
Duenerandus uir anasta¬
suis. cuius superius memoriã
feci: sancte romanȩ eccłe cui
đo auctore deseruio notariꝰ
fuit: qui soli deo uacare desi¬
derans. scrinium deseruit. mo¬
nasterium elegit. atq in eo lo¬
eo quem pfatus sum qͥ suppẽ¬
toma uocatur. ꝑ annos mul¬
tos in scĩs actibus uitã duxͣ.
eiq monasterio sollerti cũsto¬
dia pͣfuit. Quo uidelicet in
loco ingens desuꝑ rupͤis emi¬
net. q profundum subter p̃¬
cipicium patet. Quadam nͦ
nocte eum iam omnipotens
d̾s eiusdem uenerabilis uiri anastasu
labores remunerari decreuis¬
se̾t: ab alta rupe uox facta ẽ
quȩ producto sonitu clama¬
ret dicens. Anastasi. ueni. Q
uocato: alii quoq septẽ frẽs¬
uo autem momento ea quȩ
fuerat enussa uor siluit: ꝙ oe¬
tauum fratrem̃ uocauit. Qͣs
dum aꝑte uoces congregacio
audisset: dubium non fuit.
quia eorum qui uocati fue¬
rant obitus propinquasset.
Intra paucos igitur dies. priꝰ
uenerandus uir anastasius.
ceteri autem meo ordine ex

Expanded text:
ir Anastasius, cujus superius memoriam feci , sanctae Romanae Ecclesiae, cui Deo auctore deservio, notarius fuit . Qui soli 181 Deo vacare desiderans, scrinium deseruit, monasterium elegit, atque in eo loco quem praefatus sum, qui Suppentonia vocatur, per annos multos in sanctis actibus vitam duxit, eique monasterio solerti custodia praefuit. Quo videlicet in loco ingens desuper rupes eminet, et profundum subter praecipitium patet. Quadam vero nocte cum jam omnipotens Deus ejusdem venerabilis viri Anastasii labores remunerare decrevisset, ab alta rupe vox facta est, quae producto sonitu clamaret, dicens: Anastasi, veni. Quo vocato alii quoque septem fratrvo autem momento ea quae fuerat emissa vox siluit, et octavum fratrem vocavit. Quas dum aperte voces congregatio audisset, dubium non fuit quin eorum qui vocati fuerant obitus appropinquasset. Intra paucos igitur dies primus venerandus vir Anastasius, caeteri autem in eo ordine ex
Abbreviated transcription (Latin):
ne fugientibus. cuncta quȩ
in monasterio uidebatur
hre largitus est. Cumq inele¬
mosinis. uestimenta sua. ac
fratrum omnia. ꝙ cellariũ
consumpsisset: quicquid ha¬
bere inorto potuit expendit.
Expensis uero rebus om̃ibꝰ.
langobardi ad eum subito
uenerunt. eumq tenuerut᷑.¬
ꝙ aurum petere cȩperunt.
Quibus cum ille diceret. se oĩ¬
modo nil habere. inuicin o
monte ab eis ductus est: in qͦ
silua in mense magnitudiniᷤ
stabat. Ibi captiuus qui clam
firgiens. in caua arbore late¬
bat. ubi unus ex langobardiᷤᷤ
educto gladio. p̃dictum ue¬
nerabilem occidit uirum.
Cuius corpore interram caden¬
te. mons omnis protinus ꝙ
silua concussa est. ac si se fer¬
re non posse pondus scĩtatis
eius diceret. terraq tremuis

Expanded text:
ne fugientibus, cuncta quae in monasterio videbatur habere largitus est. Cumque in elemosinis vestimenta sua ac fratrum omnia et cellarium consumpsisset, quicquid habere in horto potuit, expendit. Expensis vero rebus omnibus, Langobardi ad eum subito venerunt eumque tenuerunt et aurum petere coeperunt. Quibus cum ille diceret, se omnimodo nil habere, in vicino monte ab eis ductus est, in quo silva inmensae magnitudinis stabat. Ibi captivus quidam fugiens in cava arbore latebat. Ubi unus ex Langobardis educto gladio praedictum venerabilem occidit virum. Cuius corpore in terra cadente, mons omnis protinus et silva concussa est, acsi se ferre non posse pondus sanctitatis eius diceret terra, quae tremuis
Abbreviated transcription (Latin):
Recede miser recede: hon eninitͥ.
s mancipio meo locutus sum. Ad uo¬
cẽ cuius protinis recessitꝰ ita ut in¬
uentͤ Ent magna iam exparte
hostis qui tam presto est factis
corporalibus: quam nimiis insi
dũs nr̃is cogitationibus insistat.
U aboriosum PeTRUS.
ualde est atq terribile. contra
numici insidias semꝑ intende¬
re ꝙ continue quasi inacie sta¬
osum nonerit. sicustodiam
urãm non nobis. sed gratiȩ suꝑ¬
ne tribuamus: ita tamen. ut ꝙ
ipsi quantum possumus sub pro¬
tectione di uigilemus. Si autẽ
anciquus hostis amente cȩperit
ex pelli : exdiuina largitate plerũq
agitur. ut non solum iam tumueri
non debeat: sed ipse etiam bene
uiuentium uirtute t̾reatur:¬

Expanded text:
« Recede, miser, recede, non enim tibi « Recede, miser, recede, non enim tibi sed mancipio meo locutus sum. » Ad cujus vocem protinus recessit, ita ut inventae sint magna jam ex parte hostis, qui tam praesto est factis corporadiis nostris cogitationibus insistat. PETR. Laboriosum est valde atque terribile contra inimici insidias semper intendere, et continue quasi in acie stosum non erit, si custodiam nostram non nobis, sed gratiae supernae tribuimus; ita tamen, ut et ipsi, quantum possumus, sub ejus protectione vigitemus. Si autem antiquus hostis a mente coeperit expelli, ex divina largitate plerumque agitur, ut non solum jam timeri non debeat, sed ipse etiam bene viventium virtute terreatur
Abbreviated transcription (Latin):
certaminis: non est palma
uictorie. Wude gͦ uictores sũt.
nisi contra antiqui hostis insidi¬
as decertauerint : A alignus
quippe sp̃c cogitationi. locutio¬
iii.atq operi nr̃o semꝑ insistit.
si fortasse quid inueniat. unde
apud examen ȩterni iudicis
accus ator. existat. Uis ꝙ enim
nosse quomodo ad decipiendũ
semper assistat.
uidam qui nunc nobiseum
sunt. rem quam narro tes¬
tantur. quod uir uite uenera¬
bilis stephanus nomine. uale¬
rie prouinciȩ presbiter fuit:
huius ur̃i bonefacii diaconi atq
dispensatoris eccłȩ cognatione
proximus. Qui quadam die d
itiuere domum regressus: ma¬
cipio suo neglͥ genter loquen.
precepit dicens. Ueni diabo¬
le discalcia me. Ad ciuius uo¬
cem. mox cȩperunt se caligarũ
corrigie in summa uelocitate
dissoluere ut aperte consta¬
ret quod ei ipse qui nomina¬
tus fuerat. ad extrahendas
caligas diabolus obedisset.
Quod mox pb̃r uidit. uehe¬
menter ex pauit: magnisq

Expanded text:
certaminis non est palma certaminis non est palma victoriae. Unde ergo victores sunt, nisi quod contra antiqui hostis insidias decertaverunt? Malignus quippe spiritus cogitationi, locutioni, atque operi nostro semper insistit, si fortapud examen aeterni judicis accusator existat. Vis etenim nosse quomodo ad decipiendum semper assistat? uidam qui nunc nobiscum sunt rem quam narro testantur, quod vir vitae venerabilis, Stephanus nomine, Valeriae provinciae presbyter fuit, hujus nostri Bonifacii diaconi atque dispensatoris Ecclesiae cognatione proximus. Qui quadam die de itinere domum regressus, mancipio suo negligenter loquens, praecepit, dicens: « Veni, diabole, discalcea me. » Ad cujus vocem mox coeperunt se caligarum corrigiae in summa velocitate dissolvere, ut aperte constaret quod ei ipse qui nominatus fuerat ad extrahendas caligas diabolus obedisset. Quod mox ut presbyter vidit, vehementer expavit, magnisque