comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut igitur uaieat donacio istapa¬
p̃. ait. exhigit ut filius eius qui
donauit aut decesserit ⁊ socer pes¬
tea durante nounitate ¶Si fu
Sinurus socero donaint mortẽ
nurus ⁊ ꝑceu̾antem in supp̃ma
diẽ uoluntatẽ expectare nos o.
Q si sccer ante discesserit dice¬
mus extirictam donacõem. an
quia maritus uiuit si uxorisue
suꝑuixit admittimꝰ umih̾re ĩ
donacõem ut si quidẽ maritus
solus sccero heres extint q̃io¬
uadonatio pot̾ ẜuari in marit¬
um collatantiliafunta sitali¬
⁊ ꝯcepent. Sinũo filius hrs pa¬
trino est funtaent donacio noe
noua. ¶Si socer nurumuntiũ

Expanded text:
t igitur ualeat donatio ista, Papinianus exigit, ut et filius eius qui donauit ante decesserit, et socer postea durante uoluntate. Si filSi nurus socero donauerit, mortem nurus et perseuerantem in supremam diem uoluntatem spectare nos oportet. quod si socer ante decesserit, dicemus exstinctam donationem an, quia maritus uiuit, si uxori suae superuixit, admittimus uim habere donationem? et si quidem maritus solus socero heres exstitit, quasi noua donatio potest seruari in maritum collata, ut illa finita sit, alia coeperit: sin uero filius heres patri non est, finita erit donatio ratione noua.
Abbreviated transcription (Latin):
qmius diuorcio secuto ħ cõ¬
pensacio lecum h̾at. ¶Si di¬
uorcium post donaccemnt¬
cesserit aut prior decesserit
qui donum accepit uefu uri
cedunt. pu̾q cum ita sui am¬
mi⁊ offensa. QQuid ergo sidi
uł mutata ẽ uoluntas uł e¬
adem durauit restauracio tñ
mr̃imonir⁊ uoluntas dona¬
toris reconçiliata ẽ an dona¬
cio duret. si ꝯstantenrimon¬
io donator decesẜit⁊ pot̃ defẽdi
uaie. ꝙ si diuorciũ nõ int̾ces¬
duurunt ꝯsulares ꝑsonas sb¬
fectio. Si tñ donator priordeces¬

Expanded text:
quamuis diuortio secuto haec compensatio locum habeat. Si diuortium post donationem intercessit aut prior decesserit qui donum accepit, ueteri icedunt, plerique cum ira sui animi et offensa. Quid ergo, si duel mutata est uoluntas uel eadem durauit, restaurato tamen matrimonio et uoluntate donatoris reconciliata an donatio duret, si constante matrimonio donator decesserit? et potest defendi ualere. Quod si diuortium non intercesconsulares personas subfectio: si tamen donator prior deces
Abbreviated transcription (Latin):
serit tũc donatioualebit. ¶Si
ambo ab hostib capti sit ⁊ ꝙĩ
donauit ⁊ cui donatum ẽ quid
dicemus ⁊ prius illud uoio
titare. or̃o siaũt mors ꝯtig̾it
ei cui donatum ẽ nulliꝰ mom̃ti
decesẜint quid dicemus nau fg¬
io forte ui rumaur incendiori
siquidẽ possit apparere quisan̾t
id exũb̾ oronis defendimus. ⁊¬
cesẜint. ꝓm rectissime diceturu¬
trasq donacces nałe. Si forte ĩ¬
muicẽ donacionib fcĩs sił de¬
cesserint. quianeut᷑ altĩsuꝑmx¬

Expanded text:
serit, tunc donatio ualebit. Si ambo ab hostibus capti sint et qui donauit et cui donatum est, quid dicimus? et prius illud uolo tractare. oratio, si ante mors contigerit ei cui donatum est, nullius momentidecesserint, quid dicemus, naufragio forte uel ruina uel incendio? et si quidem possit apparere, quis ante is ex uerbis orationis defendimus: acesserint. proinde rectissime dicetur utrasque donationes ualere, si forte inuicem donationibus factis simul decesserint, quia neuter alteri su
Abbreviated transcription (Latin):
xtus cecilius ⁊ulam cãm ad¬
itiebat quia sepe futurum eẽt
ut discutentur mr̃imonia si
cuaret is quiposs atq ea rõ¬
ne euenturum ut uenaliciaes¬
sent matrimona.
t᷑. augꝰ. eletta est. nãita
ior inpauptatem incid̾et ⁊ de¬
urior dicior fieret. ¶Dideamꝰ
iat̾ quos sunt ꝓhibite dona¬
ciones ⁊quiet si mimomuz¬
nacio nõ ualebit. S ⁊ si alꝙ
ĩpedimentum int̾uemat nesit
oĩo matrimomũ donaçio uale¬
natio quia nupcie nõ sunt s
fas ñ est eas donacces ratas
ñ ẽẽ ne meliorsit ꝯditio eoꝵ qui
deliq̃runt. duus tñ señ. mnu

Expanded text:
xtus Caecilius et illam causam adiciebat, quia saepe futurum esset, ut discuterentur matrimonia, si non donaret is qui posset, atque ea ratione euenturum, ut uenalicia essent matrimonia.ini Augusti electa est: nam ita ior in paupertatem incideret, deterior ditior fieret'. Uideamus, inter quos sunt prohibitae donationes. et quidem si mnatio non ualebit. sed si aliquod impedimentum interueniat, ne sit omnino matrimonium, donatio ualenatio, quia nuptiae non sunt. sed fas non est eas donationes ratas esse, ne melior sit condicio eorum, qui deliquerunt. diuus tamen Seu
Abbreviated transcription (Latin):
citur ꝑ eos qͥ m̃ces suas mn¬
naufragio libauint nã huiꝰ
equitatẽ tc̃ admitti placint
culo salua nauiestũ ẽ.
Arbore cesa ut nauis c̃m̃
cib ub̾ari possit equitas ꝯ¬

Expanded text:
citur per eos, qui merces suas naufragio liberauerunt: nam huius aequitatem tunc admitti placuit, culo salua naui consultum est. Arbore caesa, ut nauis cum mercibus liberari possit, aequitas
Abbreviated transcription (Latin):
siꝓ batum fu̾it nautamor¬
uo ĩpeditũnauigare ñposse.
Id dicemꝰ sin auis eius uitiũ
fecit sñ doio. ⁊ culpa eius.
Sic eduxistinaue ãphoraꝵ
duoꝵ minũ ⁊ iͥ ãp horã port¬
astiꝓduob milib ãphora¬
rum p̃ium debes. paulꝰĩmo
si adusionẽnauis ꝯductaẽ
ꝓ duob iniub m̃ces debet᷑

Expanded text:
atum fuerit nautam morbo impeditum nauigare non potuisse. idem dicemus, si nauis eius uitium fecerit sine dolo malo et culpa eius. Si conduxisti nauem amphorarum duo milium et ibi amphoras portasti, pro duobus milibus amphorarum pretium debes. Paulus: immo si auersione nauis conducta est, pro duobus milibus debetur
Abbreviated transcription (Latin):
At si c̃equũ pmisisi quis uł
actõi lctus. ¶Et si aua q̃dru¬
pes auã ꝯcitauit ut dãpnnzi
unit nõie agenõ erit. ¶ Eine ãu¬
suo corpore paupiẽ q̃drupes
ta siplaustro uos obtriuira

Expanded text:
equum permulsisset quis uel actioni locus. Et si alia quadrupes aliam concitauit ut damnum uit nomine agendum erit. Siue autem corpore suo pauperiem quadrupes ta si plaustro bos obtriuit
Abbreviated transcription (Latin):
bor. ¶ꝑstitita citra legenri
uenditionis unditorẽ hebit
pr̃onum sihac legeuemert
it si post ea ꝓstituta eẽt fier¬
et ubera. ¶Quut si m̃iditor̾
qui undidit lib̾tatem ꝯseꝗ¬
tur. s honore h̃ri eie quuẽ

Expanded text:
ebor. Prostituta contra legem venditionis venditorem habebit patronum, si hac lege venierat, ut, si prostituta esset, fieret libera. at si venditor, qui vendidit, libertatem consequitur, sed honorem haberi ei aequum
Abbreviated transcription (Latin):
amsine ꝑnssup̃toris uctare
iniuspossit. indi eum de quo
queritur pupillinomine ⁊̃ in
iusuccari pr̃onam suã potuis
piro offitium cauit exhibeco
gitur. ¶Item eum quiap̃ arͣtͣ¬
ta exhibiturum se eẽ ꝙ ꝓmi

Expanded text:
toris uocare possit. respondi eum, de quo quaeritur, pupilli nomine etiam in ius uocare patronam suam potuissapud officium cauit, exhibgitur. Item eum qui apud acta exhibiturum se esse quem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃.ł Squis iniquu ius
aduersus aliꝙ̃ ĩpetͣuit eo
uueutatur. ita dem̃ siper
terum si p̃o nõ postulante
nõ cordetur. s si ĩpetrauit
impet̾int ut ut̾etur licetusus
nõ sit ħedictopuniatur ¶sip¬
curator meus postuiaint. q
It adũsus ꝓcuratoremid ob¬
seruand est sunrem suamfu¬
erit datus ¶Hpena adu̾sus
omnẽ statuitur quiin edictus
incidit. non solum eo postul¬
ante qui ab eolesus ẽ. s om̃i
ꝓ quo spopondisti impet̾uit
ne aliquis debitorip̃iꝰ adũsꝰ
eum excepccẽ utatur. dem̃ tum
negõ in quospopondistiueliᷤ
excepcõe uti. necte nec ip̃m o¬

Expanded text:
 quis iniquum ius adversus aliquem impetravit, eo iure utatur ita demum, si per terum si ipso non postulante, non coercetur. sed si impetravitit, ut uteretur licet usus non sit, hoc edicto puniatur. Si procurator meus postulavit, quitem aduersus procuratorem id obseruandum est, si in rem suam fuerit datus.Haec poena aduersus omnem statuitur, qui in edictum incidit, non solum eo postulante qui ab eo laesus est, sed omni, ro quo spopondisti impetrauerit, ne aliquis debitor ipsius aduersus eum exceptione utatur, deinde tu in negotio, in quo spopondisti, uelis exceptione uti: nec te nec ipsum o
Abbreviated transcription (Latin):
rentem pr̃onum patronã uelr̃
inius sinepmissumeoneꝗs
uecet. ¶Parentes Hͥutriusq
sexus accipere debemus s anin
infinitum q̃r ⁊ quidã parẽte
usq ad tritauum appllarin
unt superiores maiores dii
h̃ uefes extimasse. pomp̃. ref¬
ert:sz gaius cassis onmes
minfinitum parentes dicit
ꝙ ⁊ honestuis est ⁊ m̃ito opri¬
nuit parentes etiã eos arci¬
pi labeo existimat qunnser¬

Expanded text:
rentes patroni patronae in ius sine permissu meo ne quis vocet". Parentem hic utriusque sexus accipe: sed an in infinitum, quaeritur. quidam parentem usque ad tritavum appellari aiunt, superiores maiores dici: hoc veteres existimasse Pomponius refert: sed Gaius Cassius omnes in infinitum parentes dicit, quod et honestius est et merito optinuit. Parentes etiam eos accipi Labeo existimat, qui in ser
Abbreviated transcription (Latin):
ũo nõ ut̾is necpenatua adre¬
um ꝓmittendi ꝑtinebit et
ĩo mandati actcem nõ hebis
Si filius meus in magr̃atu
intendo huic edicto iccussit
⁊ nõ putone meacondicio
det̾ior fiat. ¶Ꝙ au̾t art p̃tor
ut is eod̃ iure utaturami ad¬

Expanded text:
u non utaris: nec poena tua ad reum promittendi pertinebit: et ideo mandati actionem non habebis. Si filius meus in magistratu intendo, hoc edicto locus sit? et non puto, ne mea condicio deterior fiat. Quod autem ait praetor, ut is eodem iure utatur, a
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ ꝓnullo h̾ heatur nec est
ulla smña cessare e dictũ pu¬
tamus. quid nob fuit con¬
atus cum iniuria nuuũ ha
puniri. namsi assessorisi¬
prudẽcia uis alit dictũ sitqͣ¬

Expanded text:
 nullo hoc habetur nec est ulla sententia, cessare edictum putamus: quid enim offuit conatus, cum iniuria nullum hapuniri: nam si adsessoris imprudentia ius aliter dictum sit
Abbreviated transcription (Latin):
tratum potestatẽ nere̾bit
io eius postiante eod̾iure
adũsus eum decerñetur .s.¬
quim eẽ credidiss ⁊dimp
sius quoq pona uałe paci¬
tuere ꝓh̾itus sit nec effect̃¬

Expanded text:
tratum potestatemque habebiio eius postulante eodem iure adversus eum decernetur: squum esse credidisset, id in ipsius quoque persona ualere patituere, prohibitus sit nec effect
Abbreviated transcription (Latin):
inquit pronam patromi hic
accipiendi sunt. quiexẜuit¬
ute manumiserint. uł siꝗs
couiusõnem detexit. uł siqs
p̃iuditio ꝓnuntietur libert¬
eẽ. cumalicqumn nõ fuitaut
icatum est. aut sime defe̾rte
uraũit selib̾tum nõ ẽe. Ssi
ad iuisiuirand̾ ad egi ne uxor¬
em ducat ne nubat ĩpune¬
inius uocabor ⁊ celsus quid
ait in ãtali liberto uisad fi¬
uum meum me uiuo ñ tnͣsi¬
re. ¶S uis contrascribit pu¬

Expanded text:
inquit, 'patronam'. patroni hic accipiendi sunt, qui ex seruitute manumiserunt: uel si collusionem detexit: uel si qui praeiudicio pronuntietur esse libertus, cum alioquin non fuerit, aut icatuiuraverit se libertum non esse. Sed si ad iusiurandum adegi, ne uxorem ducat, ne nubat, iin ius uocabor. et Celsus quidem ait in tali liberto ius ad filium meum me uiuo non transire: sed Iulianus contra scribit. p
Abbreviated transcription (Latin):
Ite si arrogani eñ qui insti¬
tuerat litẽ de in offq̃o testõ e¬
ius qui miegatũ dedit utẽ¬
q pegero nõie fiui nec opt¬
inuero ꝑ de melegatũ ñ o¬

Expanded text:
Item si adrogaui eum, qui instituerat litem de inofficioso testamento eius qui mihi legatum dedit, litemque peregero nomine filii nec optinuero: perdere me legatum no
Abbreviated transcription (Latin):
nõ d acciꝑe.titiẽs enĩ ea ĩd¬
uigenda ẽ queciẽs siũe fiuiꝰ
eẽt h̾rs ẽẽt. aut bonoꝵ pos¬
sessor ut int̾im et possidea
diciũ ñ ꝑaciat᷑. ¶Quiu̾o te

Expanded text:
non debet accipere totiens enim ea indulgenda est, quotiens, si uere filius esset, heres esset aut bonorum possessor, ut interim et possideat dicium non patiatur: qui uero de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓm̃tictur equũ ẽ huic quo¬
q suicturriut sermp̃tium a
manimssoaccipiat. ne fru
est necfides ab h̾r de tñsacti¬
om pr̃atur in offc̃gicãm inte¬
uum eius eẽ affirmat qui
testõ id denegauit. tñ eu
exh̾rdauit deu offẽzo testõ¬
cã suꝑ est. ¶De moffõgo te¬
stamito miutis dic̾enecmi¬
nepos ꝯtra patinũ suũ ul a¬
lum scriptum hr̃dẽ ꝓporci¬
one egerat.⁊ opunuerat. s
scripto h̾rs appllaũarplatu¬

Expanded text:
nuntietur: aequum est huic quoque succurri, ut servi pretium a manumisso accipiat, ne frusest nec fides ab herede transactioni praestatur, inofficiosi causam intelium eius esse adfirmat, qui testamento id denegauit, tamen eum exheredauit, de inofficioso testa superest.De inofficioso testamento militis dicere nec minepos contra patruum suum uel alium scriptum heredem pro portione egerat et optinuerat, sed scriptus heres appellauerat
Abbreviated transcription (Latin):
possõrres successuros cre
int ⁊ nepotẽ ex co retmint
emancipato suscepto fiuo¬
postea fiuo duob exh̾ro¬
atis patre p̃fito uita deces
fuios urdicet᷑ pat̃ ad q̃re¬
lamuocatur. ⁊ suã intẽcõe¬
Uł Amet Eĩpiere potest.

Expanded text:
ssores successuros creduit et nepotem ex eo retinuit: emancipatus suscepto postea filio, duobus exheredatis patre praeterito uita decessfilios iudicetur, pater ad querellam uocatur et suam intentionem implere potest
Abbreviated transcription (Latin):
statoris oblato co sat̾ft̃m
ei udeatur. ¶ Onde si quis
fuit institutꝰ forte ex semi¬
sse. cum ei sextans ex sub̾a
testatoris desetur⁊ rgato¬

Expanded text:
te testatoris oblato eo satis ei factum uideatur.Unde si quis fuit institutus forte ex semisse, cum ei sextans ex substantia testatoris deberetur, et
Abbreviated transcription (Latin):
terẽ quis sit h̾rs scriptꝰ exlib̾¬
eris anexͣneis ur municipib.¬
uereuolo nõ m nocebit ma¬
ximesi eam porcc̃em ñ poffid¬
camuł iure suo posside ⁊̃ diũ¬
eã rẽꝙͣ quis exeo testõ accepe¬

Expanded text:
terest, quis sit heres scriptus ex liberis an extraneis uel municipibus.uere uolo, non mihi nocebit, maxime si eam portionem non possideam uel iure suo possideam.Diueeam rem, quam quis ex eo test
Abbreviated transcription (Latin):
at uase repudiare repudi.¬
are i̾mam hr̃ditatẽ urdet᷑
ꝙ quid̃ nestit sibi deferri.
Cum ⁊ hii quisciãt uissuũ
eli gr̃tes id ꝙ putant sͥ cõpe¬
tere nõ amtãt ꝙ euenit in
patrono qui iudiciũ defũiti
falsa oipinione motꝰ ãpl¬
pudiasse. ex quib apparet
nõ recretotã h̾rditatẽ p̃te¬
ritam undicare cũ recisotẽ¬
stam̃to ⁊̃ institute sarii¬

Expanded text:
at ualere, repudiare legitimam hereditatem uidetur, quam quidem nescit sibi deferri: cum et hi qui sciant ius suum, eligentes id quod putant sibi competere, non amittant. quod euenit in patrono, qui iudicium defuncti falsa opinione motus amplpudiasse. ex quibus apparet non recte totam hereditatem praeteritam uindicare, cum rescisso testamento etiam institutae sa
Abbreviated transcription (Latin):
uitio reputetur. utm̃ito
repellendꝰ nõ sit. ¶ Filiꝰ tes¬
tatoris qui cum titio eiod
ticio legata ꝑ acceptiłonẽ
ione in offoi sb̃mouebit¬

Expanded text:
uitio reputetur, ut merito repellendus non sit.Filius testatoris, qui cum Titio eiusdem Titio legata per acceptilationem ione inoff
Abbreviated transcription (Latin):
manuimẜit ut ille silo ar¬
bitrio adeat h̾rditatẽio¬
q fraudulẽto ꝯsilio fet̾it.
sbmouebit᷑ ab attione.¬
S si a statu libero exh̾rd¬
atus pecũlam pet̾e cepitui¬
deri agno uisse parẽtis iud¬
icium. ¶ Si cũ fiuꝰ adeptũ
iegatũ institũit pefe sõ mo¬

Expanded text:
suo arbitrio adeat hereditatem, idque fraudulento consilio fecerit, summouebitur ab actione.Si a statulibero exheredatus pecuniam petere coeperit, uideri adgnouisse parentis iudicium.Si cum filius ademptum legatum instituerit petere,
Abbreviated transcription (Latin):
diffri deleat. ⁊ prius m ou̾e uolet¬
Sifiuus exh̾rdatus ĩ possõe
sit h̾rditatis scripto quide
h̾rs petet mr̃ditatẽ. fuiꝰ u̾o
in modũ cc̃clictoi q̃ relam

Expanded text:
deferri debet, utrum prius mouere uolet.Si filius exheredatus in possessione sit hereditatis, scriptus quidem heres petet hereditatem, filius uero in modum contradictionis querellam
Abbreviated transcription (Latin):
aut ab eo qui optinuit. ⁊h
utui accc̃e repetunt. fere au̾t
si ante gtrou̾siam mota
souita sunt qui optinnt
repet̾et.⁊ ita diuus adrianꝰ
ane si post quinqniũ inof¬
ficiosum diciceptum ẽ exĩ
magna ⁊iusta ca. lib̃ tates
nõ esse reuccandas q̃ cõpet¬

Expanded text:
aut ab eo qui optinuit et haec utili actione repetuntur. fere autem si ante controversiam motam soluta sunt, qui optinuit repetit: et ita divus Hadrianus ane si post quinquennium inofficiosum dici coeptum est ex magna et iusta causa, libertates non esse revocandas, quae compet
Abbreviated transcription (Latin):
ab hrdib institutis exh̾ro¬
atiemerit uł res singłas sci¬
entes eos nr̃des eẽaut ꝯdux¬
erint p̾chia. alinduene dsi¬
mile fec̾it uł sol̃unt hrdi
ꝙ testatori debebant udici¬
um defũcti agriet̃e indẽtur.
⁊ a q̃rela excłudũt᷑. ¶Sidu¬
o sunt fuu exhrdati.⁊ ãbo

Expanded text:
institutis exheredati emerunt uel res singulas scientes eos heredes esse: aut conduxerunt praedia aliudue quid simile fecerunt: uel soluerunt heredi quod testatori debebant: iudicium defuncti adgnoscere uidentur et a querella excluduntur.Si duo sint filii exheredati et ambo
Abbreviated transcription (Latin):
h̾rditatẽ demdemiq̃ relam
in offõgi nõ op̾tinnit. idꝙ
iure falcidie ꝑo tuit h̾re so¬
uim perde ¶Si quis ĩpub¬
les arrogatus sit exhiis.
⁊ emãcipatr̃em queri deĩ¬
offogo possint huc putore¬
mouẽdum a querela.tii

Expanded text:
la inofficiosi non optinuit, id quod iure Falcidiae potuit habere solum perdere.Si quis impubes adrogatus sit ex his et emancipationem queri de inofficioso possunt, hunc puto remouendum a querella, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ficiosi q̃relãtisieasola uona
habu̾it q̃ incast̾s q̾sierat¬
Siquis in milicia fec̾it testm̃n
⁊ intra ãnũpost miliciã detes¬
serit dubito anqr ad ħ usc

Expanded text:
ficiosi querellam, etsi ea sola bona habuit quae in castris quaesierat.Si quis in militia fecerit testamentum et intra annum post militiam decesserit, dubito an, quia ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nõ totã h̾rditatẽ debeo s di¬
midiã pet̾e. ꝓm̃si sint ex duo¬
b fiuis nepotes exuno pł̃es
tres puta. ex umo unꝰ uniꝰ sex
semũcia q̃ relã q̃relam exclu¬
dit. ¶Quartaã acripiet᷑ scil
dedutto ert aueno ⁊ fun̾isĩpẽ¬

Expanded text:
non totam hereditatem debeo, sed dimidiam petere. proinde si sint ex duobus filiis nepotes, ex uno plures, tres puta, ex uno unus: semuncia querella excludit.Quarta autem accipietur scilicet deducto aere alieno et funeris impen
Abbreviated transcription (Latin):
posscem decesẜ it finita ẽe mof¬
ficiosi q̃relam q̃ nõ pr̃is s no¬
mine dabatur fuii ¶ Si quis
post rẽmoffõsi ordinatã utẽ
delq̾ri postea nõ audietur.¬
Si imp̃r sit hrs institutꝰ pͦze¬

Expanded text:
onem decesserit, finitam esse inofficiosi querellam, quae non patri, sed nomine dabatur filii.Si quis post rem inofficiosi ordinatam litem dereliquerit, postea non audietur.Si imperator sit heres institut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ freqñtes ẽẽĩof¬
ueris de in offt̃go
l disputare cognati n ꝓpru
qui sunt uit̃ frẽm meliꝰ face
uexarent cũ optiñe spẽ ñuale¬

Expanded text:
 frequentes esse inofberis de inofficioso licet disputare. cognati enim proprii qui sunt ultra fratrem melius faceruexarent, cum optinere spem n
Abbreviated transcription (Latin):
ere debeat ꝙͣ si cautũei fũit
ꝙ adũss aliũ cad̃ h̾rditatẽ
defendet. S meli ẽ offõ iuo¬
icis caucõe ur sat̃̾dacõe uicto
mederi cum⁊ res salua sitci
qui mextus acõe tardior ue¬
mat ⁊dũsꝰ priorẽ uctore.

Expanded text:
tum ei fuerit, quod aduersus alium eandem hereditatem defendit. sed melius est officio iudicis cautione uel satisdatione uicto mederi, cum et res salua sit ei, qui in exsecutione tardior uenit aduersus priorem uictorem.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dia urbana ⁊ rusticanegli¬
cultasint. litis estimacc̃em
eaꝵ reꝵ quãto peiores sũt ft̃e
possessores pati debent.
egisset nõ insimplũ s indu¬
plum restituet. lucril enĩ exco¬

Expanded text:
predia urbana et rustica, neglisunt, litis estimationem earum rerum, quanto peiores sint factae, possessores pati debent. egisset non simplum, sed duplum restituet: lucrum enim ex
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ħ excipiatur. iusi alia suffi¬
ciens sub̃a ẽ furigo ex quosꝰ¬
tentari pot᷑. ¶Fructuum post
h̾rditarem petitã ꝑceptoꝵ us¬
urenõ pr̃antur. ¶Dũisa ẽ rõ¬

Expanded text:
 ex‹ci›piatur, nisi alia sufficiens substantia est furioso, ex qua sustentari potest. Fructuum post hereditatem petitam perceptorum usurae non praestantur: diuersa r
Abbreviated transcription (Latin):
faciendi monim̃ti sũptus
ur qñtum testator uisserit ñ
excedat o Eum cui auftiu
hrditas ĩpensas doliexcep¬
tione aut retenturũ aurat
ciones negõr gestoꝵ repe¬
titurum ueluti urditario
negccio gesto qnͣnus enim
stricto iurenulla tencãtui
actõe urdes admonumttur
faciẽdum tñ principaliuł põ¬
tificali au̾cte compelluntur
ad obsequiũ supp̾me uolũt

Expanded text:
monumenti sumptus, uel quantum testator iusserit, non excedat, eum, cui aufertur hereditas, impensas ratione doli exceptione aut retenturum aut actione negotiorum gestorum repetiturum, ueluti hereditario negotio gesto: quamuis enim stricto iure nulla teneantur actione heredes ad monumentum faciendum, tamen principali uel pontificali auctoritate compelluntur ad obsequium supremae uolunt
Abbreviated transcription (Latin):
nactũs est euicta h̾rditate rest¬
ituere debet. ueluti suntͣdictũ
unde uiaut srario quõ pcari
o ꝯcessit. contraqucqr sipos¬
sessor cau̾it dampni mn fecti
cauenḋ est possori. ¶d offi¬
cium iudicis ꝑtinebunt mno¬
num dedent inrebrditaria r
furtum fec̾it ab soluatur. sic̃

Expanded text:
itate restituere debet, ueluti si interdictum unde ui, aut quod precario concessit. contra quoque si possessor cauerit damni infecti, cauendum est possessori. Ad officium iudicis pertinebunt et nonum dederit in ‹re› hereditaria uel furtum fecerit, absoluatur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
petitor h̾rdiratis legatum resti¬
tuere debeat qm ut ei caueatur.
Si contra eum de hrditatriud¬
icatum fu̾it red dieilegatum.
cum sitimquum eo cãupossor¬

Expanded text:
petitor hereditatis legatum restituere debeat, quam ut ei caueatur, si contra eum de hereditate iudicatum fuerit, reddi ei legatum: cum sit iniquum eo casu poss
Abbreviated transcription (Latin):
siue ante ceptumiudicium.
siue postea adquisierit possõe.
⁊ si fideuissores quos dederit
ad utem nõ sufficiant iubere
eum debebitꝓ consul ut ydon¬
ee caueat. Exdiu̾̃so quor sipa¬
uciores postea poffidebit ꝯm̃¬
ab iniciopo ssidebat simo idsi¬
ne doio eiusaccidit ab soluide¬
cet qͤ ad eas resͣ de siit possidere¬
ptnet. ¶Fructus cõputantos¬

Expanded text:
nte acceptum iudicium siue postea adquisierit possessionem. et si fideiussores, quos dederat, ad litem non sufficiant, iubere eum debeb‹i›t proconsul ut idonee caueat. ex diuerso quoque si pauciores postea possidebit, quam initio possidebat, si modo id sine dolo eius acciderit, absolui debet quod ad eas res quas desiit possidere. Fructus computan
Abbreviated transcription (Latin):
dii Nuifamił. militispu¬
to petiposseh̃rditatẽ extestõ
nob̃ obueniẽtem ¶Siẜuus
uł fuiꝰ fam̃. res h̃rdirarias
itas pot̃si facłtatẽ restituẽ¬

Expanded text:
ii familias militis puto peti posse hereditatem ex testamento nobis obuenientem. Si seruus uel filius familias res hereditarias itas potest, si facultatem restitue
Abbreviated transcription (Latin):
donec de moffho indiciu
Antinducat ãd fine̾ sus.p¬
iat. Ita dem̃ añ sustinẽt᷑ ube¬
ralia iuditia si iamdeimri¬
offc̃o udiniũ ⁊ teftatũ est.
cetoꝵ sinõ ꝯtestetur ñ exsp¬
ectant᷑ lib̾alia iurd icia.⁊ it¬
raie iuditiũre dicẽs susce¬
pturirse de in offõo testõu¬

Expanded text:
donec de inofficioso iudicium aut inducatur aut finem accipiat. Ita demum autem sustinentur liberalia iudicia, si iam de inofficioso iudicium contestatum est: ceterum si non contestetur, non exspectantur liberalia iudicia: et itrale iudicium ire, dicens suscepturum se de inofficioso test
Abbreviated transcription (Latin):
fecit quommnꝰ possidrat qm̃
adũsꝰ possidẽte mutẽ iurat
¶Cõsuluit senatꝰbone fidcipͤ¬
sessoribnem totũ dãpno ⁊̃¬
afficiãt᷑. s mid dũtaxat te¬
seabuti putãt nõ pr̃abunt.
nec si donau̾ĩt lccupiecõres

Expanded text:
fecit quo minus possideat quam aduersus possidentem in litem iuratur. Consuluit senatus bonae fidei possessoribus, ne in totum damno adfici‹a›ntur, sed in id dumtaxat tese abuti putant, non praestabunt. nec si donauerint, locupletiores
Abbreviated transcription (Latin):
pensas deducat ucerres non
extet in qm fecit impensas si¬
cut tutorur curator ꝯsequit᷑.
ti que fuint reficiẽdoꝵ edifici
qm ip̃os dedi. Demqrauas
quã piures eisd̃ grmns esse
festum est. ¶Eideamꝰ tñrie¬

Expanded text:
pensas deduc‹a›t, licet res non exstet in quam fecit, sicut tutor uel curator consequuntur, ti quae fiunt reficiendorum aedificioquam ipsos dedi: denique alias complures eiusdem generis esse festum est.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ustas cãs hũissẽt. q̃re
conaad se ꝑtiñe existimass¬
ent us eo dumtaxat quolo¬
cupiecõres ex ea re frĩ eẽnt.
Petitã ã fisco h̾rdiratẽ exeo
ip̃r existimãd̃ ẽẽ quo primũ
stierit quisq eã a se peti .i. c̃

Expanded text:
qui iustas causas habuissent, quare bona ad se pertinere existimassent, usque eo dumtaxat, quo locupletiores ex ea re facti essent. Petitam autem fisco hereditatem ex eo tempore existimandum esse, quo primum scierit quisque eam
Abbreviated transcription (Latin):
u̾satꝰ ipostea ħ fac̾ecepit.
Scire ad se nõpertiñe utrũ
scit an⁊̃ is quimiure errau¬
erit putauit enĩrette fc̃mte¬
stam̃tũ cũ mnutile erat testm̃¬

Expanded text:
facere coepit. Scire ad se non pertinere utrum scit, an et is qui in iure errauit? putauit enim recte factum testamentum, cum inutile erat: uel c
Abbreviated transcription (Latin):
edixit. ne intotũ diminucio
ĩpedita in auquo ⁊̃ aliasut¬
ilitates ĩpediat ut puta si ad
funꝰ sit aliquid ntcriũ ria
fuñis gr̃a diminuicem p̾tor¬
ꝑmittit. ¶ Itẽ si furtura fut¬

Expanded text:
edixit, ne in totum deminutio impedita in aliquo etiam utilitates alias impediat. ut puta si ad funus sit aliquid necessarium: nam funeris gratia deminutionem permittit. item si futuru
Abbreviated transcription (Latin):
uenire q̃ritur utrũ cũsua ⁊̃¬
naturaueniãt. in cr̃ utputa
est q̃dã actõ q̃ inficiacõe c̃scit.
utrũ cũ suo increm̃to. mũo
insĩplũ uenit. ut legis aqui
noxali iudicio ꝯdẽpnatꝰ sit
possõr defuncto  possõr defũc¬

Expanded text:
uenire, quaeritur, utrum cum sua natura ueniant an contra. ut puta est quaedam actio, quae infitiatione crescit: utrum cum suo incremento an uero in simplum uenit, ut legis Aquilnoxali iudicio condemnatus sit possessor defuncto, non posse eu
Abbreviated transcription (Latin):
catur ⁊ ex eolegatũ petatur.
q̃rendũ andeberturet Sites¬
fłi accusat si suscepta cegni
cio est non est dandum.
ex delib̾tate siĩam dicẽne

Expanded text:
catur et ex eo legatum petatur, quaerendum an debeatur, etsi tesen qui falsi accusat, si suscepta cognitio est, non est dandum. ex de libertate sententiam dicere
Abbreviated transcription (Latin):
tem̃ ¶Itẽ si quis doio fec̾̃ir qͦ
minꝰ possideat hrditatis pe¬
ticc̃etenebitur. s fialius na¬
ctus possõem ꝙ̃ego dolo ma¬
lo amiserãꝑatꝰ sit iudiciu
forte euanegat adñsꝰ eñ qui
desut utis exstimacõ⁊ magis
euanecc̃eait nͥpetentis intest.
c̃te inquit sirẽꝑatꝰ sit restitu¬
ere. indubitatu erit euañest̾e.
S siis quidolomaio desut ĩ¬

Expanded text:
si quis dolo fecerit, quo minus possideat, hereditatis petitione tenebitur. sed si alius nanctus possessionem, quam ego dolo malo amiseram, paratus sit iudicium forte euanesc‹a›t aduersus eum qui desiit litis aestimatio: et magis euanescere ait, nisi petentis interest: certe, inquit, si rem paratus sit restituere, indubitatum erit euanescere. sed si is qui dolo desi
Abbreviated transcription (Latin):
cend̾. si aũt nõ ueñit cauere
offõ uiditis debeat de restituẽ¬
do ħ debito cum dies uł ⁊d̃o¬
itore h̾r ditario exegit peticõe
itab eo quipetiit h̾rditate
lum ã a debitore defuncti s ĩ

Expanded text:
cendum. si autem non uenerit, cauere officio iudicis debeat de restituendo hoc debito, cum dies uitore hereditario exegit, petitionit ab eo, qui petit hereditatem lum autem a debitore defunct
Abbreviated transcription (Latin):
cͣ h̾rditate ẽẽ que sͥ delataẽ.
Ꝙ siquis h̾rditatẽ em̃nt. an
dari ne singłis iuoins uex
modico uñdidisse ⁊ bone
rigi manꝰadẽptorẽ debcat.

Expanded text:
c hereditate esse quae sibi delata est. Quid si quis hereditatem emerit, an dari, ne singulis iudiciis uexamodico uendidisse et bonae rigi manus ad emptorem debeant?
Abbreviated transcription (Latin):
mq ꝓ ẽptore titulo ad herit.
nanri si furigo afurioo eme¬
rosciens ꝓ possore possideo.
Itẽ intitino ꝓdonato q̃rit᷑
an quisꝓ possõre possidet
ut putauxorur marito et
piacet nob̃ iuliansm̃a ꝓpꝰ¬
sessore possidere eũ no pcti¬
cione hrditatis tenebit. ¶t̃
debo¶Is Aũt quirestituit
h̾rditatẽtem b̾rditatis
peticc̃e nõ pot̾. insi dolo fet̾
ioẽ si sciẽs restituit. Nã et

Expanded text:
t pro emptore titulo haeret: nam si a furioso emero sciens, pro possessore possideo. item in titulo pro donato quaeritur, an quis pro possessore possideat, ut puta uxor uel maritus: et placet nobis Iuliani sessore possidere eum, et ideo petitione hereditatis tenebitur. itdebo. Is autem qui restituit hereditatem teneri hereditatis petitione non potest, nisi dolo fecit, id est si scit et restitui
Abbreviated transcription (Latin):
iitutes in restoe h̾roitatis nõ
uenire. ego didicicũmch eo
nõie poss restituisic incorp¬
orib. ⁊in fructib. S siñ pati¬
atur ireuł agẽppria actõe en¬

Expanded text:
uitutes in restitutionem hereditatis non uenire ego didici, cum nihil eo nomine possit restitui, sicut est in corporibus et fructibus, sed si non patiatur ire et agere, propria action
Abbreviated transcription (Latin):
neri sam p̃cium recipit siue¬
iam petẽ possit ut ⁊ hic acti¬
ombꝰ cedat ¶Iõ scribit pr̃o¬
num hr̃ditatem pet̾ẽ ñ pos¬
se.ab eo cuilib̾tus in fraudẽ
alienauit.quia caluisiana
actõe ei tenetur: pr̃oniãiste
debitor ẽnõ h̃rditari.. ergoĩ
nec ab eo cuimortis cã dona¬
tumẽ petih̾rditas por̃. ¶Itẽ
uir scribit siquis ex cã fid̾is¬
ꝯmissi restitũit h̃rditatẽ ur
singłas res p̃stit̾it peti ab eo
h̾rditatẽ posse ꝗa ht ꝯdicti¬

Expanded text:
m recepit siue petere possit, ut et hic actionibus cedat. Idem scribit patronum hereditatem petere non posse ab eo, cui libertus in fraudem alienauit, quia Caluisiana actione ei tenetur: patroni enim iste debitor est, non hereditarius. ergo nec ab eo, cui mortis causa donatum est, peti hereditas potest. Idem Iulianus scribit, si quis ex causa fideicommissi restituerit hereditatem uel singulas res praestiterit, peti ab eo hereditatem posse,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmemorare ncce ẽꝯ
uñ ꝯstituendi p̃fecto¬
rump̃torio officiu
origomanaũit ad
uicẽ magñ equit᷑ p̃fectos p̃to¬
rio antiquinus institutos ẽẽa
quibꝰda̾ scriptorib tͣclitũest
naicum ap̃uer̾es diccatori¬
b ad tp̃c summnapotestas tͣce¬

Expanded text:
memorare necesse est, unde constituendi praefectorum praetorio  offic‹i› origo manauerit. ad uicem magistri equitum praefectos praetorio antiquitus institutos esse a quibusdam scriptoribus traditum est. nam cum apud ueteres dictatoribus ad tempus summ
Abbreviated transcription (Latin):
possit. nam cum quesitũ fuis-¬
set anlicet a p̃fectis p̃torio ꝓ¬
pelari ⁊ iure licẽt ut exstarẽt
exempla eoꝵ quipuccaũunt
postea pb̃ lice sma prĩcipali
aecta appellandi facutras ĩt¬
dicta ẽscredroit enim prĩteps
eos qui ob singuiarẽ indus¬
triamexplorata eoꝵ fide ⁊ gͣ¬
uitate ad huiꝰ officuimagni

Expanded text:
possit. nam cum ante quaesitum fuisset, an liceret a praefectis praetorio appellare et iure liceret et extarent exempla eorum qui provocaverint: postea publice sententia principali lecta appellandi facultas interdicta est. credidit enim princeps eos, qui ob singularem industriam explorata eorum fide et gravitate ad huius officii magni
Abbreviated transcription (Latin):
sicitur. ¶Demq si antiquior
cditor deplgnore undendo
c̃ debitore pattũ intĩpguit pos¬
terior⁊ cditor de distraḣnto
onẽ. s c̃ h̾ agetur ne poss uẽ¬
dere uideamo an possit dici

Expanded text:
ficietur. denique si antiquior creditor de pignore uendendo cum debitore pactum interposuit, posterior autem creditor de distrahendo onem, sed cum hoc ageretur, ne posset uendere, uideamus, an dici
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpatore fcm ẽ
pignꝰ ĩsule creiz¬
ditori datũ qͦui petumã.
obrestc̃em edificu instru¬
endimtuã deoit ad eũ
quo ꝑtinebit qui redẽpto
⁊idño mãdane mmos am

Expanded text:
atore factum est pignus insulae creditori datum, qui pecuniam ob restitutionem aedificii exstruendi mutuam dedit, ad eum quoque pertinebit, qui redemptori domino mandante nummos m
Abbreviated transcription (Latin):
ame dño in sule pignormm̃
uouuntate dm̃ uroucipignus
ia posseut inꝑtẽ debiti sit ob¬
ugatum ¶Si quis fideiu beat
cum res illis a debitore ꝓ quo
fideiussit pignori datasit. ius¬

Expanded text:
me domino insulae pignori non uoluntate domini induci pignus ita posse, ut in partem debiti sit obligatum. Si quis fideiubeat, cum res illius a debitore pro quo fideiussit pignori data sit, bellis
Abbreviated transcription (Latin):
fitare ubi cassitair cepisset
stautiom̃. ¶Si aña ex tegła
cassitau̾it sturicidiũ posteaex
stabulato uł̃ exaua aliqͣma¬
teria cassitare nõ pot̾ ¶St.
llicidiũ quo quomo acqui¬
situm sit altius tolli pot̾.le¬
uinẽ ¶ Eãdẽ ca retro ducipot̾
piet cadet ꝓducinõ pot̃. neali¬
o ioco cadat stillicidiũ ꝙ̃ in qͦ
altio nõ. ⁊ oĩo sciend̾ ẽ meliorẽ¬

Expanded text:
are coepisset stillicidium. Si antea ex tegula cassitauerit stillicidium, postea ex tabulato uel ex alia materia cassitare non potest. Stillicidium quoquo modo adquisitum sit, altius tolli potest: leumen. eadem causa retro duci potepiet cadere, produci non potest, ne alio loco cadat stillicidium, quam in quo acrius non. et omnino sciendum est meliore
Abbreviated transcription (Latin):
at snstatutũ tp̃e edes possite
desiit infpellata usucapio ẽ.
Is ã quipostea easdẽ edes poss¬
idere cepert integro statutotp̃r
ub̃tatem usucapiet. Natina
enĩ ẜuitutũ eaẽnt possidi nõ
possint. s intelligatur possce̾m¬

Expanded text:
ante statutum tempus aedes possidere desiit, interpellata usucapio est. is autem, qui postea easdem aedes possidere coeperit, integro statuto tempore libertatem usucapiet. natura enim servitutium ea est, ut possideri non possint, sed intellegatur posse
Abbreviated transcription (Latin):
utrasq legauit dixit. qr mag̾
placeat tignũ posseduoꝵ ẽc.
ita ut c̾te partes cuiusq sit et¬
fore tigna. necuuã inuicẽ bi¬
turis actõem ius ñ ẽẽ ĩmissu¬

Expanded text:
uersis legauit. dixi, quia magis placeat tignum posse duorum esse ita, ut certae partes cuiusque sint contfore tigna nec ullam inuicem habituros actionem ius non esse immissu
Abbreviated transcription (Latin):
iut iuxta cantẽ domum ortus
⁊ scenatulũ ꝙ o limpico legat᷑
nõ est funt. ad ortum aũt. ⁊ te¬
naculum semꝑ ꝑ domũ cuius
h̾itacio relicta erat aditus fiu¬
noceat legatario. ¶Uituis titiꝰ
apto pariete domus sue q̃tenꝰ
ectus competebatiamam in

Expanded text:
it: iuxta eandem domum hortus et cenaculum, quod olympico legatum non est, fuerunt: ad hortum autem et cenaculum semper per domum, cuius habitatio relicta erat, aditus funoceat legatario. Lucius Titius aperto pariete domus suae, quatenus ectus competebat, ianuam in
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝙ ad stiuicidiũmeũ attin
sicstatui debebit ut si altuis
sb̃latis edifiuis tuis stillicio¬
ia mea cad̾e inea nõ possũt.
ea rc̃e alciꝰ tͥ edificare ñ licet
si nõ ĩpediantur stulicidia
meauteat tͥ alcius tollere.

Expanded text:
quod ad stillicidium meum attinet, sic statui debebit, ut, si altius sublatis aedificiis tuis stillicidia mea cadere in ea non possint, ea ratione altius tibi aedificare non liceat: si non impediantur stillicidia mea, liceat tibi altius tollere.
Abbreviated transcription (Latin):
oremcapiat panes ñ mag̃ꝙͣ
siuelit intriclimo suo ui cub¬
iculo aꝙͣ effunde ¶E neratiꝰ
ait si talis sit usus cepidarii
ut assiduũ humorẽ hẽat ut
id nccerat uitino posse ꝓhib̾i
eum ¶ Iuxta ꝯ̃em parietẽ cam¬
eram exfigiumo oꝑefcãm su
ta ꝯtineatur inde sõlato piete
maneat sim̃o nõ t̃pediat refe¬
Ecalas posse me ad zẽmpari

Expanded text:
orem capiat paries: non magis quam si vel in triclinio suo vel in cubiculo aquam effunderet. sed Neratius ait, si talis sit usus tepidarii, ut adsiduum umorem habeat et id noceat vicino, posse prohiberi eum. Iuxta communem parietem cameram ex figlino opere factam, si ita retineatur, ut etiam sublato pariete maneat, si modo non impediat refeScalas posse me ad pari
Abbreviated transcription (Latin):
erit qr ñ b̃m facitm leco cui sol
uit ne luminib officiat. nũc
ñ lummmb officit. S pluseqͦ
iumen facit. ¶Intd̃ dici pot̾e
um quoq quitollit edificiu
uł depͥrit luminib officẽ¬

Expanded text:
erit, quia umbram facit in loco, cui sol uit, ne luminibus officiat, nunc non luminibus officit, sed plus aequo lumen facit. Interdum dici potest eum quoque, qui tollit aedificium vel deprimit, luminibus office
Abbreviated transcription (Latin):
euemet ⁊ si me intuũ ĩmissũ
hũero. aut stillicidiũ intuu
tor ⁊ qĩ ftõ quodã possideo.
Si domo mea alcior areatuz
a eẽt tuq mͥ ꝑ areã tuã in do¬
mũmea̾ irea g̾e ꝯcessisti nec ex̃
plano aditus ad domũ inca
uos ꝓꝑ iꝰ ianuã mea̾lure fa¬
cere possũ dũned ilud ult
q̃ ꝙ noce eẽt iti̾s cã demoli¬
m. ¶ Si sb̃iatũ sit edificiuꝵ
ex quo stiulicidiũ cadit ut ins¬
eatẽ sp̃e ⁊ qͣutate reponatui.ꝰ
utiutas exigit ut rõ intelli¬
gritur. nã alicquin siquid
strictiꝰ intp̃tetur. aliud ẽ ꝙ

Expanded text:
um immissum habuero aut stillicidium in tuum t si quasi facto quodam possideo. Si domo mea altior area tua esset tuque mihi per aream tuam in domum meam ire agere cessisti nec ex plano aditus ad domum meam vos propius ianuam meam iure facere possum, dum ne quid ultt itineris causa demoliar. Si sublatum sit aedificium, ex quo stillicidium cadit, ut eadem specie et qualitate reponatur, utilitas exigit, ut idem intellegatur: nam alioquin si quid strictius interpretetur, aliud est quod
Abbreviated transcription (Latin):
is seruiãt neaicius tollãtur ne
⁊ ego ꝑstatutũ tp̃c fenestras me¬
as ꝑfixas habũo uł obstruxo
ita demũ ius meum amitto si
tas hũeris alicquinsinich̃ no¬
ni fecis retineo ẜintute ¶Itsiti¬
gni mimissi edes tue ẜuitutẽ de¬
dent ⁊ego exemerotignũ. ⁊tade¬
mum amnito ius meum si tufo¬
nam̃ uñ exẽptũ ẽtignũ obtura

Expanded text:
is serviant, ne altius tollantur, ne et ego per statutum tempus fenestras meas praefixas habuero vel obstruxero, ita demum ius meum amitto, si tas habueris: alioquin si nihil novi feceris, retineo servitutem. item si tigni immissi aedes tuae servitutem debent et ego exemero tignum, ita demum amitto ius meum, si tu foramen, unde exemptum est tignum, obtura
Abbreviated transcription (Latin):
abeo E Dificia que ẜnitutẽ pa¬
ciantꝰ. nequidaltio tollatur n¬
ndaria supͣ eã altitudinẽ hre
possunt ac si de ꝓspectu ẽ ea q
neariã fecit em parietẽ sẽm nõ¬

Expanded text:
Cassio Aedificia, quae servitutem patiantur ne quid altius tollatur, viridia supra eam altitudinem habere possunt: at si de prospectu est eaque nearia fecit secundum parietem co
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut uitinꝰ lumina nr̃a excip¬
iat. ¶Cum ã seruitꝰ ĩponitur
ne lummibꝰ officiat᷑ ħ ã max¬
ime adeptiuidem ne ius situi¬
cino inuitis nob̾ altius edific¬
na nr̃orum eclificiorum.

Expanded text:
tur, ut uicinus lumina nostra excipiat: cum autem seruitus imponitur, ne luminibus officiatur, hoc maxime adepti uidemur, ne ius sit uicino inuitis nobis altius aedificna nostrorum aedificiorum.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt altius touen¬
di. ⁊ officierdi luminb uitin¬
ni aut nõ extollendi.⁊t̾ stilu¬
cidium aũtendi intectũ.ut ⁊¬
ream uitim. aut ñ au̾tendi. It̃
ĩmittendi tigna in parietẽ uin¬
ue. qt̃a q istissimilia.

Expanded text:
sunt: altius tollendi et officiendi luminibus vicini aut non extollendi: item stillicidium avertendi in tectum vel aream vicini aut non avertendi: item immittendi tigna in parietem vicve ceteraque istis similia.
Abbreviated transcription (Latin):
ta offic̾e lummnibꝰ ⁊ obscurare
legatas edes ꝯceditur ut ñ pe¬
intus lum̃ recludatur. S tr̃tre
unqͣtur qnͣtum sufficit h̾itan¬
tibꝰ musus diurmi mod̾acõne.

Expanded text:
Ita officere luminibus et obscurare legatas edes conceditur, ut non penitus lumen recludatur, sed tantum relinquatur, quantum sufficit habitantibus in usus diurni moderatione.
Abbreviated transcription (Latin):
etes habeo altas tͥego lego. hrs
etes altas altius touit uummi¬
mb tuis officit. quid cũ illo
agẽ potes ⁊ an intẽe pot̃suas
cces aicius tollatan brdrta¬
rias ⁊ deila quero an ꝑ alie¬
nas edes accessum urs ade¬
amrem quelegatur praredz.

Expanded text:
edes habeo, alteras tibi lego, heres aedes alteras altius tollit et luminibus tuis officit: quid cum illo agere potes? et an interesse putes, suas aedes altius tollat an hereditarias? et de illo quaero, an per alienas aedes accessum heres ad eam rem quae legatur praestare debet,
Abbreviated transcription (Latin):
um heat ex edificio alio ĩ aluro.
autꝰ enim sup̃alienũ edificiu
edib inloco impari poitis edes
medie suꝑioribo ẜuiãt edibꝰ
⁊ medias altiꝰ adṅo infioꝵ
edium sb̃lat sit iure eum al¬
cius Habituum sabinis ait.

Expanded text:
um habet ex aedificio alio in aliud: aliter enim supra alienum aedificium aedibus in loco impari positis aedes mediae superioribus serviant aedibus, et medias, altius a domino inferiorum aedium sublatus sit, iure eum altius habiturum Sabinus ait.
Abbreviated transcription (French):
auum uoluntate euis edifica¬
re intinisso legittimo spatioaũ
ꝓspectui offẽdatur alud ⁊ au
ciat adluminis ĩpedim̃tũ ꝓbi¬
beri pot ¶ Si ẜuitꝰ debeaturlee

Expanded text:
um voluntate eius aedificare intermisso legitimo spatio a vprospectui offendatur aliud et aciat ad luminis impedimentum, prohiberi potest, si servitus debeatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ħt cãmri ħ pricipał eor oꝑa
describendiq pot̾tas fiat. s
ut ea so  la pars ronum q̃ad
instruẽdum aliꝙ̃ ꝑtineat
inspiciatur⁊ destribatur.¬
Cum ã inid acto cõpetit ꝙͣ¬
i agentis int̾sit editas gͥrõ¬
cione ꝯsequatur. sz anh̾ita¬
ꝑcedat. uideamus. Nansi ꝙ̃
Hunc iudicẽ quiint eumri arg:¬
entarium undicat pot ꝓbare
se illo udicio quouictus est.
uincẽ potuisse. pot̾at itime pa

Expanded text:
t haec principalis eorum opera describendique potestas fiat, sed ut ea sola pars rationum, quae ad instruendum aliquem pertineat, inspiciatur et describatur.Cum autem in id actio competit, quanti agentis intersit editas tione consequatur. sed an hoc procedat uideamus: nam si apud hunc iudicem, qui inter eum et argentarium iudicat, potest probare se illo iudicio, quo uictus est, uincere potuisse, poter‹a›t et
Abbreviated transcription (Latin):
rta dem̃item̃ ħ edicto siad cum
ꝑtineat. ¶ Etiñe aũt indeturr
adme rõ simõ eam tĩtaĩus me
mandante s si ꝓturatormens
absente memandauit anme¬
dendasit qĩadme ꝑtineat et
cum h̃t nõ dubito qĩ ad eum

Expanded text:
ad eum pertineat. pertinere autem uidetur ad me ratio, si modo eam tractaueris me mandante. sed si procurator meus absente me mandauerit, an mihi edenda sit, quasi ad me pertineat? etcum habet, non dubito, quasi ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
postuletuł nexandi argenta
piendi. credendi obligandi.
souindi. suicã negetiact̃em nͨ
debiti inciꝑe. nec si ꝑignus acc¬
eperit aut mãdatum cõpellẽõ
edere. ħ̾ enm ex̃ rõnem esse

Expanded text:
postulet uexandi argent‹a›piendi, credendi, obligandi soluendi sui causa negotiationem: nec debiti incipere. nec si pignus acceperit aut mandatum, compellendum edere: hoc enim extra rationem esse
Abbreviated transcription (Latin):
dere ancontẽc̾e ultͣ debeat ⁊ si
ꝯtendat putas. ueniat reus¬
instructꝰ. roa gend̃ cognitaac¬
piamdescribendifatcreuł in li¬
uello cõplecti ⁊ dare uł dictare.
eum quo edere. lab̾o ait quiꝓ
ducit adũsarium suũad auũ
sñ die ⁊ ꝯsule fi̾ debẽt ned exto¬
data husalias nõ possunt ap¬
parere nisidies ⁊ ꝯsul fũit edi¬
tus ¶Edẽda xst̃ꝯmĩa que
quis ap̃iuditẽ diturꝰ ẽ ñtñ¬

Expanded text:
debeat, et, si contendendum putat, ueniat instructus ad agendum cognita acpiam describendi facere: uel in libello complecti et dare: uel dictare. eum quoque edere Labeo ait, qui producat aduersarium suum ad album ne die et consule fieri debent, ne quid excodata non alias possunt apparere, nisi dies et consul fuerit editus. Edenda sunt omnia que quis apud iudicem editurus est
Abbreviated transcription (Latin):
mea causa sit ut ed̾e debeat
ip̃mpet̾eut edatur ei annec ĩ¬
hrdiargentaru edirõ debeat.
uidend ⁊ si quid̃ instrum̃tu
argentariead eum ꝑuen̾it ñ
nõ debet ei edi si ninꝰ edẽdaẽ
exc̃a. Nam ⁊ siargentario ex
cã tõ edenda ẽ¶ Sinaufgior

Expanded text:
 causa, ut edere debeat, ipsum petere ut edatur ei. an nec heredi argentarii edi ratio debeat, uidendum: et si quidem instrumentum argentariae ad eum peruenit, non debet ei edi, si minus, edenda est ex causa. nam et ipsi argentario ex causa ratio edenda est: si naufr
Abbreviated transcription (Latin):
tor pupillo edere roẽs s iudi
ꝑfessionis quia cum iniccuz
⁊ minus succedant argẽtaru
partib eius fungi debent.
Is aũt cui argentarius id̃es
suas legauit ñ urdetur ꝯtim̃
quia uirs successor hus ũbis¬

Expanded text:
tor pupillo edere rationes: sed professionis: quia cum in locum et in ius succedant argentarii, partibus eius fungi debent. is autem, cui argentarius rationes suas legauit, non uidebitur contineri, quia
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tem optinebit. nam pecĩua
ꝙͣ fuius exrepr̃is in p̃cium de¬
dit pignus ub̃atur. ¶Souit
nons q̃ corporu ap̃ eum fũit
restitue d nec ieqͣm ãptius
pore pignꝰ cclitorpignori de¬

Expanded text:
tem optinebit: nam pecunia, quam filius ex re patris in pretium dedit, pignus liberatur. Soluta noris, quae corporalis apud eum fuit, restituere debet nec quicquam amplius pore pignus creditor pignori de
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ꝯuidedit peciuam nesetũ
agẽtur ex eo tp̃r cedit ex quo
dedit simopottas ei fieret ex
dit dubitari pot̾ utrũ ex die
date petĩuenum̃ari debeat. an
pitiꝰ exquo cognouit data
eẽ quia ꝯuinescit is uidetun
expiundi pottatem nõ u̾rei.¬

Expanded text:
eius, qui dedit pecuniam ne secum ageretur, ex eo tempore cedit, ex quo dedit, si modo potestas ei fieret expdit, dubitari potest, utrum ex die datae pecuniae numerari debeat, an potius ex quo cognouit datam esse: quia qui nescit, is uidetur experiundi potestatem non habe
Abbreviated transcription (Latin):
ab alio accepit pecumã nenͥ
neg̃m facet siquid̃ mãdato
meo id datumeul axcurato¬
re meo õium rex uł ⁊b eo qui
neg̾m meũ gerere uolebat⁊
ratum hũn ego dedisse intel¬
ligor. Si.ã ñmãdato meoa¬

Expanded text:
ab alio acceperit pecuniam ne mihi negotium faciat, si quidem mandatu meo datum est, uel a procuratore meo ‹o›mnium rerum, uel ab eo qui negotium meum gerere uolebat et ratum habui: ego dedisse intellegor. si autem non mandatu meo a
Abbreviated transcription (Latin):
adusario siueab auo quo¬
cumq. Sugitur acceꝑitur
neg̾ni fac̾et ⁊ sine ñ fecit si¬
nefac̾et ⁊ si fec̾it tene̾tur.
Ex h edc̃o tenetur ⁊̃ is quide
pectus ẽ. depectꝰ ã diciturturp¬
iterpact ¶Ilud ert notãd̾ a
ꝙ qui dedit pecinamut neg¬
ccium quispatetur tĩ hebit
pp̃e repeticõem turpit᷑ enĩ fecit.
datum ẽ ut calũpnua ei fia.

Expanded text:
aduersario siue ab alio quocumque. Si igitur accepit ut negotium faceret siue fecit sine faceret etsi fecit, tenetur. Hoc edicto tenetur etipectus est: depectus autem dicitur turpiter pactus. Illud erit notandum, quod qui dedit pecuniam, ut negotium quis pateretur, non habebit ipse repetitionem: turpiter enim fecit: datum est ut calu
Abbreviated transcription (Latin):
manumiseritur tutorem ded¬
eritprius qmͣ cognou̾it suctes¬
ne capet insi escuiẽtum post
p̃beat ⁊ se ⁊tẽpm ñ patiaturui
mã̾datis pricipum adicitur
famiuaritateꝓuinciales ad¬

Expanded text:
manumiserit uel tutorem dederit, priusquam cognouerit succesm caperet nisi esculentum potbeat, sed contemni non patiatur. Unde mandatis adjicitur, familiaritatem provinciales ad
Abbreviated transcription (Latin):
eralit qucties princeps ad
p̃sides ꝓuinciaꝵ remittit
uł cum hacadiectoe is estia¬
bit quid sit ꝑcum suarũ
nõ impõttur rictitas ꝓcon¬

Expanded text:
eraliter quotiens princeps ad praesides prouinciarum remittit uel cum hac adiectione 'is aestimabit, quid sit partium suarum', non imponit