comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ecundum mysticos intellectus iubenur pre¬
bere aiteram dexteram. iustus enim sinistrã
ñ habet. S inos hereticus in disputatione ꝑcus¬
opponatur ei & aluid testimonium de scriptu-
dertera. nobilitas autem scłaris. sinistra. Ergo¬
quicumq contempnitur ꝓpt̾ xꝑianitatem.
ñ curet contempni scđ̃m honores scli. Et
illi qui uult tecum iudicio condendere. &¬
tunicam tuam tollere. remute ei & pallium¬
Per tunicam & uestimentum accipe omnia
que tempalit̾ possidemus. Si enim de neces-¬
sariis hoc imꝑatum ẽ. quantomagis de suꝑflu¬
is: Magna questio ẽ. uteum hoc etiam de
serius accipiendum sit. Et si ab isto dño accõ¬
modatius ad dm̃ colendum̃ regantur. quam
a cupienti auferre. nescio utrum quisquam
audeat ilicere eos debere contempni ut uesti¬
mentum. Ingreco ẽ. pallium. Lucas uͭ ponit
uestimentum

Expanded text:
ecundum mysticos intellectus, jubemur praebere alteram dexteram: justus enim sinistram n habet. Si nos haereticus in disputatione opponatur ei et aliud testimonium de Scripturis dextera; nobilitas autem saecularis sinistra. Ergoquicunque contemnitur propter Christianitatem, n curet contemni secundum honores saeculi. Et illi qui vult tecum judicio contendere, etunicam tuam tollere, remitte et palliumtunicam et vestimentum, accipe omnia quae temporaliter possidemus. Si enim de necessariis hoc imperatum est, quanto magis de superfluis? Magna quaestio est utrum hoc etiam de servis accipiendum sit. Et si ab isto Domino accommodatius ad Deum colendum regantur, quam a cupienti auferre: nescio utrum quisquam audeat dicere eos debere contemni ut vestimentum. In Graeco est pallium. Lucas vero ponit vestimentum
Abbreviated transcription (Latin):
rantur ꝓph̃antes de nr̃o ęuo. in quo popłs fi¬
delium sine aquis baptisim uuere nullatens
qui cybẽ. iumentorum & rusticorum. quia
rudib auditorib auasi grossiora comnutenda
sunt pcepta. Animalis enim homo ñ ꝑcipit
ea auȩ sunt sp̃c dĩ. U̾ nde dñs cuiq ꝓuribꝰ¬
dona tribuens. & semꝑ ad ꝑsectoria ꝓnocans.
pͥmo quinꝙ panibꝰ quinq milia reficit. scdo
septẽ panib quatuor hominum milia.
t̾ cio discipłis suȩ carnis & sangui¬
nis mystẽ. rium credit. ad ultimum
dat ut edant & bibant suꝑ mensam suam ĩ

Expanded text:
rantur prophetantes de nostro aevo, in quo populus fidelium sine aquis baptismi vivere nullatenuqui cibus est jumentorum et rusticorum; quia rudibus auditoribus, quasi grossiora commitenda sunt praecepta. Animalis enim homo non percipit ea quae sunt spiritus Dei . Unde Dominus cuique pdona tribuens et semper ad perfectiora provocans, primo quinque panibus quinque millia reficit, secundo septem panibus quatuor millia hominum, tertio discipulis suae carnis et sanguinis mysterium credit, ad ultimum dat ut edant et bibant super mensam suam in
Abbreviated transcription (Latin):
feste aꝑuit cumait. Et ducet te quo tu non
suam omtub necessariam approbauit. Sic &
apłs accipit uelle. Quod uolo ait ud . ẽ. appro¬
bo faciendum. illud non ago. quod autem no¬
io. idẽ. non approbo faciendum. illud facio.
Manifestans autem ir̃c in oratione sua de¬
uotionem quasi dilectus & complacens dispo¬
sitionibꝰ patͥs. addidit. MC.CxCu.¬

Expanded text:
feste aperuit, cum ait: Et ducet te quo tu non feste aperuit, cum ait: Et ducet te quo tu non suam omnibus necessariam approbavit. Sic et Apostolus accipit velle. Quod volo, ait, id est approbo faciendum, illud non ago; quod autem nolo, id est non approbo faciendum, illud facio Manifestans autem Jesus in oratione sua devotionem, quasi dilectus et complacens dispositionibus Patris, addidit: M.
Abbreviated transcription (Latin):
patiebantur martires. nec aliquod meritum
ibi haberctur. ꝑsecutores quidem quantum
poteratit fugiebant. tam̃ pati ꝓpt̾ dilectioriẽ
xp̃i uolebant. Uelle autem lapidari. uel com¬
buri siquis uelle posset. nullius tam̃ meriti
le truncari. meritum habet. Ubi enum xꝑe in
fundamento poritur. ubi ds supp̃ma & maior causa
constituitur. ibi meritum duntaxat habet᷑.
Constat etiam quod martirium uel auquod
bonum externis bonam uoluntatem siue di¬
lectionem non denat. sed eam habitam & osten¬
dit & quandoq augmentat. Sed quia in xpo
ante ꝓmeruit & nob̃ salutem. & sibi quod pꝰ pas¬
sionem nec tristari nec turbari potest neq in ali¬
quo pati. Quod autem martirium ꝑic uolun¬
tarium non sit. inde patet quia iocundum ñ
ẽ. Expetibilium enim quedam sunt iocunda
bona. quȩ ꝓpt̾ se expetuntur ut uidere dm̃. alia
sunt bona non iocunda. quȩ ꝓpt̃ aliud expe¬
tuntur ut martirium. Hoc dñs petto mani¬

Expanded text:
patiebantur martyres, nec aliter aliquod meritum patiebantur martyres, nec aliter aliquod meritum ibi haberetur. Persecutores quidem quantum poterant fugiebant, pati tamen propter dilectionem Christi volebant. Velle autem lapidari vel comburi, si quis velle posset, nullius tamen meritile truncari, meritum habet. Ubi enim Christus in fundamento ponitur, ubi Deus suprema et major causa constituitur, ibi meritum duntaxat habetur. Constat etiam quod martyrium vel aliquod bonum exterius bonam voluntatem sive dilectionem non donat, sed eam habitam et ostendit, et quandoque augmentat. Sed quia in Chriante, promeruit et nobis salutem, et sibi quod post passionem nec tristari nec turbari potest, neque in aliquo pati. Quod autem martyrium per se voluntarium non sit, inde patet quia jucundum non est. Expetibilium enim quaedam sunt jucunda bona, quae propter se expetuntur, ut videre Deum. Alia sunt bona non jucunda, quae propter aliud expetuntur, ut martyrium. Hoc Dominus Petro mani
Abbreviated transcription (Latin):
solum potens. ẽ. sed etiam ustꝰ. non sunt pos-¬
sibilia nisi ea que iusta sunt. Habebat autẽ
uisticia patris quod xꝑe pateretur. & a con¬
stitutione mundi saeramentum hoc nĩȩ sa¬
uitis in eo erat ostensum. Masi  ⁊ e&¬
assus gͥ. ẽ. non quod uellet pati. inmo
reformidabat. sed quia patrem dilige¬
bat quem hoc uelle seiebat. & quia ꝑ mortẽ
suam salutem ꝓximi ficri cupiebat. Nec ie
iuderi potest. qui uult incidi uel coqui ut sa¬
nctur. nec uult tam̃ inicidi: potius omnino
reformidat. E uenit etiam quod aliquis in¬
carceratus filiũ suum uult in carcere poni
ut ipse sic euadat. nec tam̃ uult filium in¬
carcerari. potiꝰ inde dolet. Uoluntas enim
nunquam. ẽ. nisi cum delectatione. quippe
quod delectat uolumus. quod uͥ molestat. illud̃
abhorrere solemus. Unde in futura uita. ubi
nulla erit passio. nichil contͣ uoluntatem fiet.
Contͣ uoluntatem itaq dolores atq molestias.

Expanded text:
solum potens est, sed etiam justus, non sunt possolum potens est, sed etiam justus, non sunt possibilia nisi ea quae justa sunt. Habebat autem justitia Patris quod Christus pateretur, et a constitutione mundi sacramentum hoc nostrae salutis in eo erat ostensum. Passus ergo est, non quod vellet pati, imo reformidabat, sed quia Patrem diligebat, quem hoc velle sciebat, et quia per mortem suam salutem proximi fieri cupiebat. Nec seqvideri potest, qui vult incidi vel coqui ut sanetur, nec vult tamen incidi, potius omnino reformidat. Evenit etiam quod aliquis incarceratus filium suum vult in carcere poni, ut ipse sic evadat; nec tamen vult filium incarcerari, potius inde dolet. Voluntas enim nunquam est nisi cum dilectione, quippe quod delectat volumus; quod vero molestat, illud abhorrere solemus. Unde in futura vita, ubi nulla erit passio, nihil contra voluntatem fiet. Contra voluntatem itaque dolores atque molestias
Abbreviated transcription (Latin):
genibꝰ ꝓcidit in faciem suam. & orabat ut si
sieri posset transiret ab eo hora: dicens. Pat̃
u possibile. ẽ. abba pat̃ omnia tͥ possibilia sunt.
tatem mentis. Et p̃cipuum exaltãtio¬
nis. humilitas. ẽ. Non enim exaltatur a dõ.
nisi qui humiliauerit se ꝓpt̾ dm̃n. Hera in
uod dicit abba pat̾. utͥusq. marcum.
populi saluatorem dm̃ ostendit. Idem
enuim significat abbaquod pater. sed abba. ẽ.
hebreum. pat̾ grecum & latunum. Ergo utͣq
lingua pͥmus ipse inuocat. ut doceat ab utq
populo eum uiuocandum. Non.ẽ. enum di¬
stinctio uidei & greci. ORis enes.
ccundum quod cȩpit pauere & tͥstarl
etiam orat calicem passionis transire
a se. ita ut omnino neq gustaret amaritu¬
dinem eiꝰ. si tam̃ possibile c̃ẽt quantum ad
iusticiam dĩ. Quod enim dicebat si possibi¬
le.c̃. ad potentiam dĩ parit̾ & iusticiam refere¬
bat. qm̃ quantum ad iusticiam eiꝰ qui non

Expanded text:
genibus, procidit in faciem suam, et orabat ut, si genibus, procidit in faciem suam, et orabat ut, si fieri posset, transiret ab eo hora, dicens: Pater, si possibile est; Abba, Pater, omnia tibi possibilia sunt; ilitatem mentis, et praecipuum exaltationis humilitas est. Non enim exaltatur a Deo, nisi qui humiliaverit se propter Deum. BEDA. Quod dicit: Abba Pater, utriusque populi Salvatorem Deum ostendit. Idem enim significat abba quod pater, sed abba est Hebraeum, pater Graecum et Latinum. Ergo utraque lingua primus ipse invocat, ut doceat ab utroque populo eum invocandum. Non est enim distinctio Judaei et Graeci. GREGOR. Secundum quod coepit pavere et tristari, etiam orat calicem passionis transire a se, ita ut omnino neque gustaret amaritudinem ejus, si tamen possibile esset quantum ad justitiam Dei. Quod enim dicebat: si possibile est, ad potentiam Dei pariter et justitiam referebat, quoniam quantum ad justitiam ejus; quia non
Abbreviated transcription (Latin):
& ego uigilo. ut unusquisq ingradu suȩ uo¬
cationis consistat. quoniam & omius gr̃a
quamuis fuerit magna habet supiorem.
Ad hoc autem adduxit eos. maxime petiũ
magna de se confidentẽ. ut uideant & audi¬
ant nͥ. ẽ posse hominis. & quomͦ impetiat᷑.
Uideant cadentem in faciem. audiant di¬
centem. Pater si possibile. ẽ. transcat calix
iste a me. Et discant non magna de se sape
scad humilia estimare. non ueloces. ec̃. ad ꝓmit¬
tendum. sed solliciti ad orandum. Ideo & il¬
los duxit qui uidebantur fideliores. & fortes
similes petio. in quibꝰ similit̾ poterat facile
locum inuenire iactantia ꝓpt̾ fiduciam fidĩ.
Mediocres autem quantum ad ꝑiculum di-¬
co iacꝰtantiȩ. ipsa fidei exiguitate muniti sunł.
t ipse ꝓgressus . ẽ. ab eis. quantum iactꝰ¬
in eum dirigant lapidem. idẽ. usq
an ipsum ꝑducant intentionem legis. quȩ
scripta erat in lapide. Einis enim legis.ẽ. xꝑe
ad iusticiam omni credenti. Et positis

Expanded text:
 ego vigilo, ut unusquis que in gradu suae vocationis consistat, quoniam et omnis gratia, quamvis fuerit magna, habet superiorem. Ad hoc autem adduxit eos, maxime Petrum magna de se confidentem, ut videant et audiant ubi est posse hominis et quomodo impetratur. Videant cadentem in faciem, audiant dicentem: Pater, si possibile est, transeat calix iste a me. Et discant non magna de se sapere, sed humilia aestimare, nec veloces esse ad promittendum, sed solliciti ad adorandum. Ideo et illos duxit, qui videbantur fideliores et fortes, similes Petro, in quibus similiter facile poterat locum invenire jactantia propter fiduciam fidei. Mediocres autem, quantum ad periculum dico jactantiae, ipsa fidei exiguitate muniti sunt. t ipse progressus est ab eis quantum jactn eum dirigant lapidem, id est, usque ad ipsum perducant intentionem legis, quae scripta erat in lapide. Finis enim legis est Christus ad justitiam omni credenti . Et positis
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntem meã scilicet quam temꝑalit̾ sumpsi
de uirgine. sed uoluntatem eiꝰ qui misit me.
quam uidelicet habui ȩternus cum patre. &
quam semꝑ approbo animȩ ratione. Orat tran¬
sire calicem quia homo. ẽ. ied ꝑficit dispensati¬
onem. quia pat obediens. ẽ. Sensus. ẽ. Si mori¬
tur inors. me non moriente: transeat calix.
ostulat non tam timore patiendi. quam mise¬
ricordia pͥoris populi. ne ab illo bibat calice m
ꝓpinatum. Ũnde & signaut̃ dixit. Calix iste
id .ẽ. ppłi uideorum qui excusationem habere
non potest. si me occiderit. habens ꝓpb̃as qui

Expanded text:
voluntatem meam, scilicet quam temporaliter sumpsi voluntatem meam, scilicet quam temporaliter sumpsi ex virgine; sed voluntatem ejus qui misit me , quam videlicet habui aeternus cum Patre, et quam semper approbo animae ratione. Orat transire calicem, quia homo est; sed perficit dispensationem, quia Patri obediens est. Sensus est: Si moritur mors, me non moriente transeat calix. ON. Aliter postulat non tam timore patiendi, quam misericordia prioris populi, ne ab illo bibat calicem propinatum. Unde et signanter dixit: Calix iste, hoc est: populi Judaeorum, qui excusationem habere non potest, si me occiderit, habens prophetas qui
Abbreviated transcription (Latin):
uod ex humana infirmitate trepi. Ieronimꝰ.¬
dant̾ rennuerat. reuertens in semetipsum
ꝑ obedientiam & fortitudinem mentis confir-¬
mat. Non inquit hoc fiat quod humanꝰ af¬
fectus loquitur. sed ad quod missus sum.
stendit itaq ut cum hoc imminet B eoa.¬
quod fieri uolumus. sic ꝑ infirmitatem peta¬
mus ut non fiat. quatinꝰ ꝑfortitudinem pa-¬
rati simus. ut uoluntas conditoris nr̃i etiam
contͣ nr̃am uoluntatem fiat. Origenes.
am sicut multum confidere non debemus. ne
nr̃am uirtutem uideamur. ꝓfiteri. sic mul¬
tum pusillanimiter agere & diffidere debemiꝰ.
ne dĩ adutoris nr̃i impotentiam uideamur
pronuntiare. Heda in marcum.¬
ulti tristantur morte futura. sed habeant re¬
ctum cor Ũitent mortem quantum possunt.
sed si non possunt dicant quod dñs dixit. Pa¬
ter si fieri potest transeat a me calix iste. Ecce
habes uoluntatem humanam exp̃ssam. uide
quid dicat recꝰtum cor. Sed non quod ego uo¬
lo. scd quod tu uis. U nde alibi. Non ueni fac̾ẽ

Expanded text:
 HIERON. Quod ex humana infirmitate trepidanter renuerat, revertens in semetipsum, per obedientiam et fortitudinem mentis confirmat. Non, inquit, hoc fiat quod humanus affectus loquitur, sed ad quod missus sum. BEDA. Ostendit itaque, ut cum hoc imminet quod fieri nolumus, sic per infirmitatem petamus ut non fiat, quatenus per fortitudinem parati simus, ut voluntas conditoris nostri etiam contra nostram voluntatem fiat. ORIGEN. Nam, sicut multum confidere non debemus, ne nostram virtutem videamur profiteri; sic multum pusillanimiter agere et diffidere non debemus, ne Dei adjutoris nostri impotentiam videamur pronuntiare. BEDA. Multi tristantur morte futura, sed habeant rectum cor. Vitent mortem quantum possunt; sed si non possunt, dicant quod Dominus dixit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Ecce humanam voluntatem habes expressam, vide quid dicat rectum cor. Sed non quod ego volo, sed quod tu vis. Unde alibi: Non veni facere
Abbreviated transcription (Latin):
sui. Cornu dicit firmain celsitulinem. quia
cormii ẽ firmum & ercedit carnem. cum omĩa
ossa carne tegantur. Uocatur itaq cormi salu¬
tis. regnum saluatoris. quo mundus & gaudia
carius suꝑantur. In cuius figuram. daud & sa¬
lomon cornu olei sunt in regni glãm consecrati.
sationi testimonium reddunt. S alutem ex
ininucis nr̃is & de manu om̃ium qui oderunt
nos. Explanat quod lixerat. Ctexit cornu
salutis nobis. il ẽ. erexit nobis salutem ex inimicis
nr̃is. udẽ. de pocestate omnium qui oderunt nos.
siue sint innundi sp̃c. siue ꝑuersi homines. Inte¬
rum spe salui facti sumus. infuturo re ipsa salua¬
bimur. d faciendam misciłiam cum patͥb nr̃is
& memorari testamenti sui sc̃i. Iusiuirandum q̃d

Expanded text:
sui. Cornu dicit firmam celsitudinem, quia sui. Cornu dicit firmam celsitudinem, quia cornu est firmum et excedit carnem cum omnia ossa carne tegantur. Vocatur itaque cornu salutis, regnum Salvatoris, quo mundus et gaudia carnis superantur. In cujus figuram David et Salomon cornu olei sunt in regni gloriam consecrati. sationi testimonium reddunt. Salutem ex inimicis nostris, et de manu omnium qui oderunt nos. Explanat quod dixerat, erexit cornu salutis nobis, id est, erexit nobis salutem ex inimicis nostris, id est, de potestate omnium qui oderunt nos, sive sint immundi spiritus, sive perversi homines. Interim spe salvi facti sumus , in futuro reipsa salvabimur. Ad faciendam misericordiam cum patribus nostris, et memorari testamenti sui sancti, jus
Abbreviated transcription (Latin):
anus dñi filius enus intelligitur. ut in yca¬
ia. Omnia hec manus mea fecit. Auter u̾
manus dñi flagellum enis accipitur. ut in sopho¬
nia. Extendam manum meam suꝑ uidam. Inde
& ios. Manus dñi tetigit me. hic autem manus
am̃ potestas ĩntelligitur. eiꝰ. de qua in ieremia.
Sicut lutum in manu figuli. ita uos in manu
mea domus ifrł. Et racharias pater enis im¬
minus ads̃ isrł quia usitauit & fecit redemptiõ.¬
nem plebis suȩ.
uod ⁊acharias ꝓxime faciendum cõgno¬
uerat. ꝓpħico more quasi iam fac tum nar
isitauit inquit plebem suam. B ela.¬
quasi longa infirmitate tabescentem. &
redennt eam filii sui sanguine. sub peccato uendi¬
tam Suam ar̃. non quod ueniens suam inuone¬
rit. sed quia uisitando suam fecit. Cui simile ẽ.
illud in fine ꝓuerbiorum. Aaulierem fortem qͥs
mueniet : Nonmuenit mulierẽ ul ẽ: eccłam foe¬
tem. seil sͥ eam desponsando reddidit fortem. Et
erexit cornu salutis nobis. in domo il auid pueri

Expanded text:
anus Domini Filius ejus intelligitur, ut in Isaia: Omnia haec manus mea fecit . Aliter vero manus Domini flagellum ejus accipitur: ut in Sophonia: Extendam manum meam super Judam . Inde et Job: Manus Domini tetigit me . Hic autem manus Domini, potestas ejus intelligitur, de qua in Jeremia: Sicut lutum in manu figuli, ita vos in manu mea, domus Israel . Et Zacharias pater ejus imit et fecit redemptionem plebis suae. uod Zacharias proxime faciendum cognoverat, prophetico more quasi jam factum narraVisitavit, inquit, plebem suam quasi longa infirmitate tabescentem, et redemit eam filii sui sanguine sub peccato venditam. Sua dicitur, non quod veniens suam invenerit, sed quia visitando suam fecit. Cui simile est illud in fine Proverbiorum: Mulierem fortem quis invenit? non invenit mulierem id est, Ecclesiam fortem, sed sibi eam desponsando fecit fortem. Et erexit cornu salutis nobis, in domo David pueri
Abbreviated transcription (Latin):
mici erant adinuicem. Quod ueste alba
induitur dñs. inditium ẽ. immaculatȩ pas¬
sionis. qm̃ agnus dei ablaturꝰ sit peccata mun¬
di. In alba ueste. ẽ. illusꝰ. quia in casta carne est
passus. Uel ita. Quod hic alba ueste illu¬
ditur & uixta alios euangelistas. purpurea uel
coccinea. geminum expͥmit martitii genus. un¬
de ęccła dicit ammirando. Dilectꝰ meus candidꝰ
& rubicundus. candidus scilicet actione. rubi¬
cundus sanguine. Et ipsa cccła uariis menbroꝵ
suoꝵ flosculis uernans in pace lilia gignit. in
bello rosas. Nefandissimum tędus hcrodis &
pilati. in occisione xꝑi successores eoꝵ heredita¬
rio uire custodiunt. quando gentiles & udla
gnere & religione disuidentes in xpianis ꝑsequen

Expanded text:
mici erant ad invicem. Quod veste alba mici erant ad invicem. Quod veste alba induitur Dominus, indicium est immaculatae passionis, quoniam Agnus Dei ablaturus sit peccata mundi. In alba veste est illusus, quia in casta carne est passus. Vel ita: Quod hic alba veste illuditur, et juxta alios Evangelistas purpurea vel coccinea, geminum exprimit martyrii genus. Unde Ecclesia dicit admirando: Dilectus meus candidus et rubicundus , candidus scilicet actione, rubicundus sanguine. Et ipsa Ecclesia variis membrorum suorum flosculis vernans, in pace lilia gignit, in bello rosas Nefandissimum foedus Herodis et Pilati in occisione Christi successores eorum haereditario jure custodiunt quoniam gentiles et Judaei genere et religione di
Abbreviated transcription (Latin):
quia iactantiam declinabat. & herodis crude¬
litas non merebatur uidere diuina. Fortasse
in herode significantur impii. qui si legi non
credidint & ꝓpħis. mirabilia xpi non iude¬
bunt in euanglio. L. CcCU. Mec
tabant autem pͥncipes saccrdotum &
scribȩ. constant̃ accusantes eum. A ceu¬
lanttib pͥncipib & scribis dñm apud pilatum
respondit pauca. apud berodem nulla. ne di¬
mitteretur. & crucis utilitas differretur. Et
uistum erat ut pilato qui inuitꝰ sententiam
ferebat ex aliqua parte responderet. herodi ũ
& cȩteris qui contͣ legem intioxium dampna¬
bant. sicut indigns nichil. Ubi uͦ tacet. quasi
agnus ꝓ grege immolandus. patientiam p̃stat.
ubi respondet quasi pastor ꝓ ouib contͣ lupos
e contra latrones pugnat. L. c.c.ç pi.¬
preuit autẽ illum herodes cum exerci¬
tu suo. & illusit indutum ueste alba.
& temisit ad pilatum. Et facti sunt amici
herodes & pilatꝰ. in ipsa die. nam antea ini¬

Expanded text:
quia jactantiam declinabat, et Herodis crudequia jactantiam declinabat, et Herodis crudelitas non merebatur videre divina. Fortasse in Herode significantur impii, qui si legi non crediderint et prophetis, mirabilia Christi non videbunt in Evangelio. L. 305IV M. tabant autem principes sacerdotum et Scribae constanter accusantes eum. Accusantibus princibus et Scribis Dominum apud Pilatum, respondit pauca, apud Herodem nulla, ne dimitteretur, et crucis utilitas differretur Et justum erat ut Pilato, qui invitus sententiam ferebat, ex aliqua parte responderet; Herodi vero et caeteris, qui contra legem innoxium damnabant, sicut indignis, nihil. Ubi vero tacet, quasi agnus pro grege immolandus, patientiam praestat; ubi respondet, quasi pastor pro ovibus contra lupos et contra latrones pugnat. L. 306X Sprevit autem illum Herodes cum exercitu suo, et illusit indutum veste alba, et remisiHerodes et Pilatus in ipsa die; nam antea ini
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Commouit popłm docens ꝑuniu̾sam
iudeam. & incipiens a galilca usꝙ huc. Hic
scrino accusantium. & eum qui accusatur
docet in noxium. & accusatores ꝑuersos. Do¬
cuisse enim popłm. non crimuus sed indi¬
cium constat cẽ. uirtutis. ꝑ ilatus autem
audiens galileam: int̾rogauit si bomo gali¬
icus eẽt. Et ut cognouit quod de herodis po
testate ẽẽt. remisit eum ad berodem. qui &
ipse ierosolimis erat illis diebꝰ. Pilatꝰ ne
cont eum quem insontem cognouerat senten¬
tiam dart̃ cogeietur. misit illum herodi. ut
ipse potiꝰ qui eiꝰ pat̾e tetrarches existebat eũ
uel absolueret uel puniret. Uerum diuina
puidentia ne qua iudeis excusatio remanciet
Herodes autẽ uso itĩu. gauisꝰ ẽ. ualde. Erat
crum cupiens ex multo temꝑe uidere eum.
eo quod auduet multa de illo. & sꝑabat sig
num aliquod uidere ab eo fieri. Interrogabat
autem illum multis sermonib At ipse nichil
illi respondebat. I acuit dñs coram herode

Expanded text:
tes: Commovit populum, docens per universam Judaeam, et incipiens a Galilaea usque huc. Hic sermo accusantium et eum qui accusatur docet innoxium, et accusatores perversos. Docuisse enim populum, non criminis, sed indicium constat esse virtutis. Pilatus autem audiens Galilaeam, interrogavit si homo Galilaeus esset. Et ut testate esset, remisit eum ad Herodem, qui et ipse Hierosolymis erat illis diebus. Pilatus, ne contra eum quem insontem cognoverat, sententiam dare cogeretur, misit eum Herodi, ut ipse potius, qui ejus patriae tetrarcha existebat, eum vel absolveret, vel puniret. Verum divina providentia, ne qua Judaeis excusatio remaneret, Herodes autem, viso Jesu, gavisus est valde. Erat enim cupiens ex multo tempore videre eum, eo quod audiret muab eo fieri. Interrogabat autem illum multis sermonibus. At ipse nihil illi respondebat. Tacuit Dominus coram Herode,
Abbreviated transcription (Latin):
t accusabant cum summi sacer. xxx¬
dotes in multis. uĩc uͭ nichil respondit.
cet qui defensione non indiget. nec accusati¬
onem tacendo confiriat. scd despicit non re¬
fellendo. Ambiant defendi. qui timent lim-¬
ci. Melior. ẽ. causa quȩ non defenditur &
ꝓbatur. S usanna tacuit & uicit. M. R¬
unc dicit illi pilatus. Non audis. quanta
adũsum tt dicunt testimonia: Et non respon
dit ei ad ullum u̾bum. ita ut muraretur pre¬
thnicꝰ quidem ẽ. qui condempnat ũm. sead
causani refert in popłm uideorum. Origen
iratur constantiam eiꝰ qd̃ exhibitꝰ ad erimi¬
nale indicium inturbabilis mancret. & staret
ante mortẽ quȩ ap̃ om̃s homines t̾ribilis esti¬
er dicm autẽ festum. consueuerat c ⁊ x.¬
p̃ses dimittere ppło unum ex uinctis. quẽ cũq
petissent. Habebat autẽ tunc iunctum insig¬
nem. qui dicebatur barrabas. M cccxx iii.
ongregatis g̃ illis. dixit pilatꝰ. A. Est consue-

Expanded text:
m summi sacerdotes in multis, Jesus vero nihil respondit. cet, qui defensione non indiget, nec accusationem tacendo confirmat, sed despicit non refellendo. Ambiant defendi, qui timent vinci. Melior est causa quae non defenditur et probatur. Susanna tacuit et vicit . Tunc dicit illi Pilatus: Non audis quanta adversum te dicant testimonia? Et non resporaretur praethnicus quidem est qui condemnat Jesum, sed causam refert in populum Judaeorum. ORIGEN. Miratur constantiam ejus, quod exhibitus ad criminale judicium, inturbabilis maneret, et staret ante mortem, quae apud omnes homines terribilis aestiPer diem autem festum consueverat praeses dimittere populo unum ex vinctis, quemcunque petissent. Habebat autem tunc vinctum insignem, qui dicebatur Barrabas. M. 323IV ongregat
Abbreviated transcription (Latin):
ex uinctis dimitt̾ẽ. ñ imꝑiali legis sanctione
sed annua. gentis illiꝰ eni talit̾ placere gaude¬
bat deuinctus consuetudine. Albinus.
ec autẽ consuetudo dimittendi ap̃ iudeos re¬
mansit. ob memoriam lib̾ationis coꝵ ex egs p¬
to in paseba. Uolens aitẽ pilatus satisfacere
ipło. dat optionẽ eligenai. quamius non aubi¬
taret xpm. eẽ. eligendum. sciens ꝑ inuidiam
traditum. Barrabas autẽ erat uinctꝰ in uignis
hoc ẽ. uulgatꝰ in malitia. CLX U

Expanded text:
ex vinctis dimittere, non imperiali legis sanctione, sed annua gentis illius, cui taliter placere gaudebat, devinctus consuetudine. ALBINUS. Haec autem consuetudo dimittendi apud Judaeos remansit ob memoriam liberationis eorum ex Aegypto in Pascha. Volens ergo Pilatus satisfacere opulo, dat optionem eligendi, quamvis non dubitaret Christum esse eligendum, sciens per invidiam traditum. Barrabas autem erat vinctus insignis, hoc est, vulgatus in malitia. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
moriturus.
n ñ occidebant. quem occidendum of¬
ferebant: Si malefactor ẽ. cur ñ licet
intficcie. Si ꝓpt̃ festum ñ licuit eur erucisige cru¬
oifice clamastis: Audi psalmistã. Filii homĩnum
dentes coꝵ arina & sagutȩ & lingua eoꝵ mace¬
ra acuta. Quia tam̃ ꝓpͥis manibꝰ noluerunt
eum untficere. uit quasi sic eẽnt alieni a scelcre
impletꝰ ẽ sermo itĩu quem de sua morte p̃dix̃
ut a iuideis traditꝰ a gentib occideretur.
A. CI XXUIII . M.CC CXX. RCC

Expanded text:
moriturus. AUGUST. An non occidebant, quem occidendum offerebant. Si malefactor est, cur non licet interficere? Si propter festum non licuit, cur crucifige crucifige, clamavistis? Audite Psalmistam: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Quia tamen propriis manibus noluerunt eum interficere, ut quasi sic essent alieni a scelere, impletus est sermo Jesu, quem de morte sua praedixit, ut a Judaeis traditus, a gentibus occideretur. A.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ses ait illis. Quem uultis uobis de duobꝰ di¬
nutti: At illi dixerunt. Barraban. A. E rat
autem barrabas latto.L.M. R. Qui erãt
ꝓpt̾ seditionem quandam factam in eiuitate
& homiciduum sunctus in carcerem. Bera.
gressa ẽ. iniquitas ex senib & iudicib
ppłi. & heret usq hodie uideis sua peti¬
tio quam impetrauerunt ut ꝓ itĩu latronẽ
eligerent. quia in tantum latrociniis ac sediti¬
onib submersi sunt. ut & patͥam & regnum
ii sunt duo hẏrci unus emissarius eũ
peccato ppłi indesertum inferni abso¬
uitꝰ dimittitur. alter ꝓ peccatis absolutoꝵ
tur. pars diaboli qui ẽ. magister eorum et¬
frenata. in tartara p̃cipitatur. Teronimꝰ¬
uia sarrabas in euangelios De da¬
hebraico filius magistͥ eorum ntty¬
tatur. potest antixꝑi typum gerere. quem
illi quib dr̃ uos ex patre diabolo estis. uero
dĩ filio sunt p̃laturi. Mec C xxul¬

Expanded text:
illis: Quem vultis vobis de duobus dimitti? At illi dixerunt: Barrabam. A. Erat autem Barrabas latro. L. M. R. Qui erat propter seditionem quamdam factam in civitate et homicidium, vinctus in carcere. BEDA. Egressa est iniquitas a senioribus et judicibus populi, et haeret usque hodie Judaeis sua petitio, quam impetraverunt, ut pro Jesu latronem eligerent: quia in tantum latrociniis ac seditionibus submersi sunt, ut et patriam et regnum Hi sunt duo hirci, unus emissarius cum peccato populi, in desertum inferni absolutus dimittitur; alter pro peccatis absolutorum, tur, pars diaboli, qui est magister eorum effrenata in tartara praecipitatur. Quia Barrabas in Evangelio Hebraico filius magistri eorum interpretatur, potest antichristi typum gerere, quem illi quibus dicitur, Vos ex patre diabolo estis , vero Dei Filio sunt praelaturi. M.
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil tͥ & iusto illi. Multa
enun passa sum hodie ꝑ usum
entilib sepe a dõ som¬
nia reuelantur. Uxor
itaq gentilis u̾tit hoc in uisionib intelligit
quod iudei iugilantes credere noluerunt.
Agit᷑ in pilato & uxore eiꝰ xꝑm iustum confi¬
tentib. gentilis ppłi testimonium est. Mas̾¬
cdit autem pilatꝰ ꝓtͥbunali. hoc ẽ. ao
Sindicandum. quod officium.ẽ. scdentis
a tribunali. E st enim tͥbunal sedes uidicũ.
solum regum. cathedra dectorum. Mce¬

Expanded text:
justo illi. Multa enim passa sum hodie per visum entilibus saepe a Deo somnia revelantur. Uxor itaque gentilis viri hoc in visionibus intelligit, quod Judaei vigilantes credere noluerunt. Igitur in Pilato et uxore ejus Christum justum confitentibus gentilis populi testimonium est. Sedit autem Pilatus pro tribunali, hoc est, ad judicandum, quod officium est sedentis in tribunali. Est enim tribunal sedes judicum, solium regum, cathedra doctorum. M
Abbreviated transcription (Latin):
erucifixerunt cum. occulte uoluit osten¬
aere cos magi dñm crucificisse quia hora terꝰ¬
cia clamauerunt. ut etucifigeretur. quam il¬
los qui pͥncipi suo obedicruntt. L ingus udo¬
orum hora tercia ẽ. crcifrcꝰ. hora sexta manibꝰ
tem elamauerunt. Tolle tolle. erucifige eũ.
ranta crudelitas. quȩ ñ solum. Be da.¬
occidere. sed etiam crucifigete cum desudctat.
Clauis affigi ad lignum dñm quęrunt. ne
dolor cito finiatur. Quod criminando & qͣsi
ratioc inando facere udei nequeunt. postulan¬
do & uociferando ꝑficiunt. Hunc ordinem se¬
uiendi monstrat ecclastica hystoria etiam te¬
nuisse martyrum ꝑsccutores.A.Cxcu.
irit cis pilatꝰ. Regem ur̃m crucifigam: Res¬
ponderunt pontifices. Non habemus regem

Expanded text:
t eum, occulte voluit ostendere eos magis Dominum crucifixisse, qui hora tertia clamaverunt, ut crucifigeretur, quam illos qui principi suo obedierunt Linguis Judaeorum hora tertia est crucifixus, hora sexta manibus tem clamaverunt: Tolle, tolle, crucifige eum. Quanta crudelitas quae non solum occidere, sed etiam crucifigere eum desiderat. Clavis affigi Dominum ad lignum quaerunt, ne dolor cito finiatur. Quod criminando et quasi ratiocinando facere Judaei nequeunt, postulando et vociferando perficiunt. Hunc ordinem saeviendi monstrat Ecclesiastica historia, etiam tenuisse martyrium persecutores. A. 195X Dixit eis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? Responderunt pontifices
Abbreviated transcription (Latin):
mel siluit dñs apud pͥncipes ut impleretur
ꝓpb̃ia de illo. sicut agnus coram tondente se.
fuit sine uoce. Quę similitudo de aguo data ẽ.
ut suo silentio non reus. sca innocens babeat᷑
Hon enim ut conseuis conumcitur. sed ut
mansuerꝰ ꝓ aliis unmolatur. Ac x CIII.
icit gͣ ei pilatus. Michi non loqueris:
Hescis quia potestatem habeo crucitige

Expanded text:
mel siluit Dominus apud principes, ut impleretur prophetia de illo: Sicut agnus coram tondente se, fuit sine voce . Quae similitudo de agno data est, ut suo silentio non reus, sed innocens habeatur. Non enim ut conscius convincitur sed ut mansuetus pro aliis immolatur. A. 193X Dicit ergo ei Pilatus: Mihi non loqueris? Nescis quia potestatem ha
Abbreviated transcription (Latin):
peccat liuore tradens in nocentem occidendũ.
quam qui occidit timore alteri maioris pore¬
statis. Pilatꝰ autem sub cesate erat. eumq in
udeam tomani p̃sidem miserant. Ltaꝙ daca
erat sͥ ꝑ otestas desup uidelicet a romanis seil
in hoc desuꝑ datur unucrsa potestas. quia ñ
ẽ. nisi a dõ. Exinde querebat pilatus dimite¬
tere eum. Prius etiam querebat dimutere.
Gexinde ita expone. Exinde. id ẽ. ꝓpt̾ hoc ne
peccaret occidens innoceutem. quamiuis mieꝰ
ec̃t peccans. quam iudei qui eum illi tradide.¬
rant. Iudei autem clamabant dicentes. Si
hunc dimittis. non es amicꝰ cesaris. Oiinis
qui se regem facit. contradicit cȩsari. Hon
sie potuit contempnere pilatꝰ cȩsarem. quẽad¬
modum legem gentis alicrȩ. de nua supiꝰ dixe¬
rant. nos habenus legem & scđ̃m legem debet
mori. Eilatꝰ gͥ cum audisset hos sermones
adduxit foras itim. & sedit ꝓtribunali in loco

Expanded text:
peccat livore tradens innocentem occidendum, quam qui occidit timore alterius majoris potestatis. Pilatus autem sub Caesare erat, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant. Itaque data erat sibi potestas desuper, videlicet a Romanis: sed in hoc desuper datur universa potestas, quia non est nisi a Deo . Exinde quaerebat Pilatus dimittere eum. Prius etiam quaerebat dimittere. Ergo exinde ita expone: Exinde, id est, propter hoc, ne peccaret occidens innocentem, quamvis minus esset peccans quam Judaei, qui eum illi tradiderant. Judaei autem clamabant, dicentes: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris. Omnis qui se regem facit, contradicit Caesari. Non sic potuit contemnere Pilatus Caesarem, quemadmodum legem gentis alienae, de qua superius dixerant: Nos habemus legem, et secundum legem debet mori. Pilatus ergo cum audisset hos sermones, adduxit foras Jesum et sed
Abbreviated transcription (Latin):
regnum putaretur. ẽẽ. de hoc mundo. Quasi
dicerte. Si putas me regem. ẽẽ. hinc. carnalis
carnaliter sapis. Mas ies ter¬
uod autẽ pilatꝰ & si interroget. firmit
tam̃ sentiat irĩm. ẽc̃. regem iudeorũ
ilua quoq con̾firmat quod etiam alibi supͣ¬
scribit in tytulo rex iudeoꝵ tͥb linguis. hebra¬
ice. grece. & latine. ut & bebrei cegreci &s ro¬
mani cognoscerent. qm̃ & pilatꝰ sciebat eum
regem uideoꝵ. ec̃. ⁊ pt̃ quod apparet cum qua
reuerentia requirebat de itiu. & ꝓuocabat
popłm ut ir̃m magis ad dimittendum pe¬
terent. quam bartaban. Eeu̾entiȩ autem
pilati illua ctiam fuit signum. quod lauat
man suas dix̃. In noceniꝰ ego sum a sangui¬
ne huiꝰ uos uideritis. Hylas iꝰ.¬
ota dñm sacerdoti queienti an ipse xꝑc. eẽt.
respondisse tanquam de p̃teritis tu dixisti.
quia semꝑ ex lege uenturum xꝑm ipse dixiss
Pilato uͭ legis ignaro. init̾roganti an ipse cẽt.

Expanded text:
regnum putaretur esse de hoc mundo. Quasi regnum putaretur esse de hoc mundo. Quasi diceret: Si putas me regem esse hinc, carnalis carnaliter sapis. Quod latus etsi interroget, firmiter tamen sentiat Jesum esse regem Judaeorum, illud quoque confirmat, quod etiam alibi suprascribit in titulo: Rex Judaeorum, tribus linguis, Hebraice, Graece et Latine; ut et Hebraei, et Graeci, et Romani, cognoscerent quoniam et Pilatus sciebat eum regem Judaeorum esse. Propter quod apparet cum qua reverentia requirebat de Jesu, et provocabat populum, ut Jesum magis ad dimittendum peterent quam Barrabam. Reverentiae autem Pilati illud etiam fuit signum, quod lavans manus suas, dixit: Innocens ego sum a sanguine hujus. Vos videritis. HILAR. Nota Dominum sacerdoti quaerenti an ipse Christus esset respondisse, tanquam de praeteritis, Tu dixisti, quia semper ex lege venturum Christum ipse dixisset. Pilato autem legis ignaro, interroganti an ipse esset
Abbreviated transcription (Latin):
is cẽt adũsum. Poterat dñs hoc respondisse
ad pͥmam int̾rogationem p̃sidis. sed ꝑipiũ
pilatum uolute ostendere hoc uelut erimen
sibi fusse obicctum a uideis aput illum.
patefaciens cogitationes hominum. Quod si
continuo respondisset pilato: ñ uderetur
respondisse etiam uideis. sca solis gentibꝰ hos
de se opinantib Hunc g̾ ꝑ hȩc ũba pilati.
nunquid ego uideus sum: gens tua & pon¬
tifices tradiderunt te mͥ. pacet eum id audis¬
se a uideis. Deinde dicendo quid fecisti. osten¬
dit illul ei ꝓ eri mine obiectum. quasi dicẽt
Si regem te negas quare traditus es mͥ:
Sic adñs in sua responsione occasiones inui¬
dentium exclusit dicendo regnum suum
ñ . eẽ. de boc mundo. ut penitꝰ nulla culpa
meo cognosceretur. A .C i x.xx.
ixit itaq ei pilatꝰ. E rgo rex es tu:
Respondit ĩc. Tu dicis quia rex
ium ego. N on timuit se regem confiteri
sea ita dictum librauit. ut nec se regem ne¬
garet. necũ tale se regem faterctur. eẽ. cułꝰ

Expanded text:
nus respondisse hoc ad primam interrogationem praesidis, sed per ipsum Pilatum voluit ostendere hoc velut crimen sibi fuisse objectum a Judaeis, apud illum patefaciens cogitationes hominum. Quod si continuo respondisset Pilato, non videretur respondisse etiam Judaeis, sed solis gentibus hoc de se opinantibus. Nunc ergo per haec verba Pilati, Nunquid ego Judaeus sum? gens tua et pontifices tradiderunt te mihi, patet eum id audisse a Judaeis. Deinde dicendo, Quid fecisti? ostendit illud ei pro crimine objectum, quasi diceret: Si regem te negas, quare traditus es mihi? Sic Dominus in sua responsione occasiones invidentium exclusit, dicendo regnum suum non esse de hoc mundo, ut penitus nulla culpa in eo cognosceretur. A. 180IV Dixit itaque ei Pilatus: Ergo rex es tu? Respondit ei Jesus: Tu dicis quia rex sum ego. Non timuit se regem confiteri, sed ita dictum libravit, ut nec se regem negaret, nec talem regem se fateretur esse, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
regem. quia in hoc ego natꝰ sum: ut ostendam
on ẽ. ꝓducenda hȩc sillaba hoc tanquam dice-¬
ret in hac re. sed corripienda tanquam dixerit.
ad banc rem. uel ad hoc natus sum. In grcco
namq nicbil ẽ. hiuiꝰ locutionis ambiguum.
Unde manifestum ẽ. cum bic memorasse tem¬
ꝑalem natiuitatẽ. non eternam. Quod addit
ominis qui ẽ. ex ucritate audit. ul .ẽ. obedit &¬

Expanded text:
regem, quia in hoc natus sum, ut ostendam on est producenda haec syllaba hoc, tanquam diceret, in hac re; sed corripienda, tanquam dixerit, ad hanc rem, vel ad hoc natus sum. In Graeco namque nihil est hujus locutionis ambiguum. Unde manifestum est eum hic memorasse temporalem nativitatem, non aeternam. Quod addit, Omnis qui est ex veritate, audit vocem meam,
Abbreviated transcription (Latin):
tas credere in se. Dicit. ci pilatus. Quid. ẽ.
ueritas: Et cum hoc dixisset. iterum exiuit
ad iudeos.Al b i n u.s.
on expectauit audire quid responderet it̃c.
quia non fuit dignus. sed iterum exuut.
⁊ ait ad pͥncipes sac̾dotum & turbas. Nullã
inuenio causam in hoc bomine. Be o a¬
oc. ẽ. quod ipse pͥdie quam pateretur. int̾ alia
discipulis ait. Uenit enim pͥnceps mundi buiꝰ
e in me non babet quiequam. Quod autem
fuerat obiectum quia tͥbuta cȩsari dari. ꝓhibe¬
ret. quasi aꝑtum inuidorum m̃datium. p̃¬
ses nichili pendens p̃termittit. Potuit enĩ
fieri illum audiuisse quod dñs dixerat. red¬
dite cȩsari quȩ cesaris sunt. & quȩ cdĩ dõ.

Expanded text:
latus: Quid est veritas? Et cum hoc dixisset, iterum exivit ad Judaeos. ALBINUS. Non exspectavit audire quid responderet Jesus, quia non fuit dignus, sed iterum exivit. t ait ad principes sacerdotum et turbas: Nullam invenio causam in hoc homine. Hoc est quod ipse, pridie quam pateretur, inter alia discipulis suis ait: Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam . Quod autem fuerat objectum, quia tributa Caesari dari prohiberet, quasi apertum invidorum mendacium praeses nihili pendens praetermittit: poterat enim fieri illum audivisse quod Dominus dixerat: Reddite Caesari quae Casaris sunt, et quae Dei Deo .
Abbreviated transcription (Latin):
mundo eẽt regium meum. minst̾ mei
utiq decertarent. ut non traderer uideis.
Nunc autẽ regnum meum non e. hinc.
emonstranda erat nob̾ de regno et ua¬
na opinio sue gentium suic iudeoꝵ.
ã quib pilatus audierat quod rex eẽt. quasi
ꝓpt̾ea suisset morte plectendꝰ. quia alicitũ
affectauerat regnum. uel quia iolent negs¬
naturis inuidere regnantes. & cauendum

Expanded text:
eum, ministri mei utique decertarent, ut non traderer Judaeis. Nunc autem regnum meum non est hinc. Demonstranda erat nobis de regno ejus vana opinio, sive gentium, sive Judaeorum, a quibus Pilatus audierat quod rex esset, quasi propterea fuisset morte plectendus, quod illicitum affectaverat regnum, vel quia solent regnaturis invidere regnantes, et caven
Abbreviated transcription (Latin):
Erat autem parascene paschȩ. hora quasi serta
& licit iudeis. E cce rex ur̃. Parasceue p̃pa¬
ratio ẽ. latine. Ludei etiam qui magis loquun¬
tur latine quam giece. libentuis utuntur isto
arasceue erat. ud ẽ. sexta feria qua ĩpara¬
bant necessaria salb̾o. qua die p̃ccpit
moy ses duplo colligi manna ꝓpt̃ sabbatum.
Et erat ille dies tunc temꝑis paschȩ. qiuia illo
die paseba uideorum contigit. ut simul eĩt
&s p̃paratio sabbĩ & pascha. quod inceꝑit nocte
p̃cedenti. Uel ita potest aistingui. E rat
autem parasceue pasebȩ bora. id ẽ. bora diei
paschȩ quasi sexta. quia nondum crat secta
bora ꝑfecta. sed incepta. quando pilatus sedit
ꝓtuibunali. Et dum duceretur itĩs & cȩtera
getentur. completa ẽ. hora sexta. ex qua tene¬
biȩ fucrunt usq ad nonam.

Expanded text:
asceve Paschae, hora quasi sexta, et dicit Judaeis: Ecce rex vester. Parasceve praeparatio est Latine. Judaei etiam, qui magis loquuntur Latine quam Graece, liberius utuntur isto arasceve erat, id est, sexta feria, qua praeparabant necessaria Sabbato, qua die praecepit Moyses duplo colligi manna propter Sabbatum. Et erat ille dies tunc temporis Paschae, quia illo die Pascha Judaeorum contigit, ut simul esset praeparatio Sabbati et Pascha, quod incoepit nocte praecedenti. Vel ita potest distingui: Erat autem parasceve Paschae hora, id est, hora diei Paschae quasi sexta: quia nondum erat sexta hora perfecta, sed incoepta, quando Pilatus sedit pro tribunali. Et dum duceretur Jesus, et caetera gererentur, completa est hora sexta, ex qua tenebrae fuerunt usque ad nonam.
Abbreviated transcription (Latin):
Io&s ecce nichil dignum morte actum ẽ. ei.
Emendatum gͣ illum dimittam. Elagris
cum affligam quantum iubetis tantum mͦ
dimitite cum innorium. Quantum studiũ
dimutendi itĩm querat pylatus attende. Pri¬
mo adicit se nichil cause in eo inuenisse. Dem¬
ac mittit eum ad berodem. postremo confur¬
mat nichil dignum morte. ẽẽ. in eo. Sed tau¬
dem quem absoluit uidicio. crucifixit minisfe

Expanded text:
 ecce nihil dignum morte actum est ei. Emendatum ergo illum dimittam. Flagris eum afficiam, quantum jubetis, tantummodo dimittite eum innoxium. Quantum studium dimittendi Jesum quaerat Pilatus, attende. Primo dicit se nihil causae in eo invenisse, deinde mittit eum ad Herodem, postremo confirmat nihil dignum morte esse in eo. Sed tandem quem absolvit judicio, crucifixit ministe
Abbreviated transcription (Latin):
rguuntur impietatis ni. Beba.¬
dei quod accusantes saluatorẽ. ne fal¬
sum aliquid ueri simile inueniunt. quod ei
obicere possint. O rigeness
alsa quidem testimonia tunc locum
babent. quando cum colore aliquo ꝓfe¬
runtur. Adũsꝰ iĩm autem nec color inueni¬
ebatur. qui posset contͣ itĩm adiuuare m̃datia

Expanded text:
rguuntur impietatis Judaei, quod accusantes Salvatorem, nec falsum aliquid verisimile inveniunt quod ei objicere possint. ORIGEN. Falsa quidem testimonia tunc locum habent, quando cum colore aliquo proferuntur. Adversus Jesum autem nec color inveniebatur, qui posset contra Jesum adjuvare mendacia
Abbreviated transcription (Latin):
quam in transfiguratione quibꝰ secretiora
manifestat. ut ueritatem assumpti ꝓb¬
baret hominis. uere contristat eum ꝓpassio.
sed passio non dominatur ciꝰ animo. Mic̾.¬
ciendum quia poterat xꝑe natura non mori
sicut adam potuit non mori ante peccatum.
In co enim. nullum culpȩ debitum. nulli
peccati uestigium fuit. Uoluntarte aute m as¬
sumpsit infirmitates nr̃as. quȩ a dõ non sepa¬
rant. uelut ignorantia seu concupiscentia sepa¬
rat. S icut ueram humanitatem ita & hu¬
manas infirmitates assumpsit. ut cas eruci
affigeret. & nos fortes efficeret. Itaq uoluntatẽ
nr̃am suscepit & tristiciam. Tristiciam confi¬
dent̃ dico qui crucem p̃dico. S ed. ẽ quedam
tristicia & quidam timor rationem submer-¬
gens & honunem contempto dĩ p̃cepto ducens
in peccatum. sicut petrus timore negauit. De
huiꝰmodi locuntur expositores. quando dicunt
xꝑm non timuisse. qui ad hoc uenerat ut pa¬
teretur. & petrum timiditatis arguerat. Est¬

Expanded text:
quam in transfiguratione, quibus secretiora manifestat. Ut veritatem assumpti probaret hominis, vere contristat eum propassio, sed passio non dominatur ejus animo. Sciendum quia poterat Christus natura non mori, sicut Adam potuit non mori ante peccatum. In eo enim nullum culpae debitum, nullius peccati vestigium fuit. Voluntarie autem assumpsit infirmitates nostras, quae a Deo non separant, velut ignorantia seu concupiscentia separat. Sicut veram humanitatem, ita et humanas infirmitates assumpsit, ut eas cruci affigeret, et nos fortes efficeret. Itaque voluntatem nostram suscepit et tristitiam. Tristitiam confidenter dico, qui crucem praedico. Sed est quaedam tristitia, et quidam timor rationem submergens, et hominem, contempto Dei praecepto, in peccatum ducens, sicut Petrus timore negavit. De hujusmodi loquuntur expositores, quando dicunt Christum non timuisse, qui ad hoc venerat ut pateretur, et Petrum timiditatis arguerat. Est
Abbreviated transcription (Latin):
o̾si diceret. Non uos moueat quod fu
t cum tetigisset auri l.xxxuiii.¬
Ieulam euꝰ sanauit eum. Be .ua.
umquam pietatis suȩ dñs obliuiscitur.
qui etiam hostem suum sanat. docens ipsos si
conũtantur posse sanari. qui in sua morte sunt
intenti. Iuxta allegoriam seruus iste ppłs .ẽ.
uideorum. mancipatꝰ obsequio sac̾dotum.
adeo ut barraban peterent dimitti. xp̃m uͦ
crucifigi. Qui dextram auriculam ꝑdidit.
il ẽ. sp̃ualem legis intelligentiam. rettenta si¬
nistia iad. ẽ. sola lict̃a. Quȩ auris pet gladio de¬
ciditur. non quod ipse sensum eis abstulerit.
se quod eis ablatum diuuno iudicio ostendit.
Quȩ auris a dõ.ẽ. restituta credentibꝰ ex gente
illa. Auris itaq restituta & pͥus amputata:
significat auditum amputata uetustate reno.¬
uatum. ut sit in nouitate sp̃e & ñ in uetustate
litte. Cui autẽ intellectus restituitur. regna¬
bit cum dño. quod significat seruus. cuiꝰ nom̃
interp̃tatur rex. silie regnaturꝰ. M ccciiii.

Expanded text:
id est non uos moueat quod futcum tetigisset auriculam ejus, sanavit eum. BEDA. Nunquam pietatis suae Dominus obliviscitur, qui etiam hostem suum sanat, docens ipsos, si convertantur, posse sanari, qui in sua morte sunt intenti. Juxta allegoriam, servus iste populus est Judaeorum, mancipatus obsequio sacerdotum, adeo ut Barabbam peterent dimitti, Christum vero crucifigi. Qui dexteram auriculam perdidit, id est spiritualem legis intelligentiam, retenta sinistra, id est sola littera. Quae auris Petri gladio deciditur, non quod ipse sensum eis abstulerit, sed quod eis ablatum divino judicio ostendit. Quae auris a Deo est restituta credentibus ex gente illa. Auris itaque restituta et prius amputata, significat auditum amputata vetustate renovatum, ut si in novitate spiritus, et non in vetustate litterae . Cui autem intellectus restituitur, regnabit cum Domino; quod significat servus, cujus nomen interpretatur rex, sive regnaturus. M.
Abbreviated transcription (Latin):
dum ex reb temꝑalib letatur. dum honorib
extollitur. dum in carnis uoluptate resoluit᷑
dum nulla uenturȩ penȩ formidine terret᷑
pacẽ habet in die sua.s: graue scandalism
dampnationis habebit indie extrema. Ini

Expanded text:
dum ex rebus temporalibus laetatur, dum honoribus dum ex rebus temporalibus laetatur, dum honoribus extollitur, dum in carnis voluptate resolvitur, dum nulla venturae poenae formidine terretur, pacem habet in die sua, sed grave scandalum damnationis habebit in die extrema. Ini