comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria uenit: In natura etenim
sua ante tempora natus est: in
nr̃a uenit ex tempore: Qui gͦ
ȩternus ꝑmanens temporalis
apparuit: alienũ ẽ ubi descendit:
Et quia ꝑ ꝓpħam dicitur om̃is
caro fenum: factus homo fȩ¬
nũ nr̃m uertit in frumentum:
qui de semet ipso ait: Nisi gra¬
num frumenti cadens in ter¬
rã mortuũ fuerit: ipsum solũ
manet: Unde & natus in prȩ¬
sepio reclinatur. ut fideles
diȩ pabulo ieuina remane¬
rent᷑: Quid est hoc quod
uigilantibus pastoribus an¬
gelus apparet. eosq dĩ elari¬
tas cireumfulget. nisi quod
illi prȩcȩteris uidere subli¬
mia merentur. qui fidelib
gregib prȩesse sollicite sci¬
unt. ÷ dumq ipsi pie suꝑ gre¬
gem iugilant. diuina suꝑ eos
gr̃a largius coruscat: Regem
uero natũ angłs nunciat. eiꝰ¬
q uoci angłoꝵ chori concinur:
& congaudentes clamant:
Gła in excelsis dõ. & in terra
pax hominib bonȩ uoluntatis:
Prius quippe quã redemptor
aquoꝵ claritate atq mundi¬

Expanded text:
pria venit . In natura etenim sua ante tempora natus est, in nostra venit ex tempore. Qui ergo aeternus permanens temporalis apparuit, alienum est ubi descendit. Et quia per prophetam dicitur: Omnis caro fenum , factus homo, fenum nostrum vertit in frumentum, qui de semetipso ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet . Unde et natus in praesepio rtiae pabulo jejuna remanerent. Quid autem est quod vigilantibus pastoribus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, nisi quod illi prae caeteris videre sublimia merentur, 1462 qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt? Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. 2. Regem vero natum angelus nuntiat, ejusque voci angelorum chori concinunt, et congaudentes clamant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Prius quippe quam Redemptor a quorum claritate atque mundi
Abbreviated transcription (Latin):
mus: sed cuius natura est ex
operũ qualitate sentimus
Nec diuna enĩ humanis
prȩiudicant. nec humana
diuinis. cũ ita in id ipsum
utraq concurrant ut in eis
nec ꝓprietas assumatur. nec
ꝑsona geminetur: Transcur¬
sis igitur his quȩ passionem
dñi prȩcesserunt quid. do¬
cumentoꝵ habeat sacramen¬
tũ paschale tractemus: Nã
exardescente ad effectum
sui sceleris seuitia iudeoꝵ
cũ ds esset in xp̃o mundũ
reconcilians sibiꝰ nulla uis
templo corporis euis nisi per-¬
mitteret potiusset inferri:
Si quidẽ terribilis illa mili¬
tũ cohors. & aprincipibus ac
phariseis missa cũ glacliis &
fustib multitudo. ita dñi
una uoce ꝑcussa sit. ut cum
turbȩ dixissent iħm se quȩ

Expanded text:
mus: sed quid cujus naturae sit ex operum qualitate sentimus; nec divina enim humanis praejudicant, nec humana divinis, cum ita in idipsum utraque concurrant, ut in eis nec proprietas absumatur, nec persona geminetur. CAP. II. Transcursis igitur iis quae passionem Domini praecesserunt, quid documentorum habeat sacramentum paschale tractemus. Nam exardescente ad effectum sui sceleris saevitia Judaeorum, cum Deus esset in Christo mundum reconcilians sitemplo corporis ejus, nisi ipse permitteret, potuisset inferri. Siquidem terribilis illa militum cohors, et a principibus et Pharisaeis missa cum gladiis et fustibus multitudo, ita una Domini voce perculsa fuit, ut cum turbae dixissent Jesum se qu
Abbreviated transcription (Latin):
nuptȩ : imidentur innuptȩ:
Sed quid dignũ alloqui pos¬
sumus: Ne nomen quidem
uacuũ luce laudis fuit: De¬
uotio supra ȩtatẽ. uirtus
supra naturam: ut michi ui-¬
deatur non hominis habuis¬
se nomen. sed oraculũ marty¬
ris: quȩ indicauit quid esset
futura: Habeo tamen unde
michi subsidium cõparetur:
Nomen uirginis : ticulus est
pudoris: Appellabo martyrẽ.
lixa laudatio est: quȩ non
queritur sed denetur: faces¬
sant igitur ingenia. eloquen¬
tia conticescat: uor una prȩ¬
conium est: hanc senes. hanc
iuuenes. hanc pueri canant:
Nemo est laudabilior quam
qui ab hominib laudari po¬
test: Quot homines. tot prȩ¬
cones: qui martyrem prȩdi¬
cant dum locuntur: Hec du¬
odecim annoꝵ. martyriũ fe¬
cisse traditur: Quo decesta¬
bilior crudelitas. quȩ nec
minusculȩ pepercit etati:
Immo magna uis fidei: quȩ
etiã ab illa testimoniũ inue¬
nit etate: Fuit ne in illo
corpusculo uulneri locus:

Expanded text:
nuptae, imitentur innuptae. Sed quid dignum de ea loqui possumus, cujus ne nomen quidem vacuum luce laudis fuit? Devotio supra aetatem, virtus supra naturam; ut mihi videatur non hominis habuisse nomen, sed oraculum martyris, quo indicavit quid esset futura. 6. Habeo tamen unde mihi subsidium comparetur. Nomen virginis titulus est pudoris. Appellabo martyrem, lixa laudatio est, quae non quaeritur, sed tenetur. Facessant igitur ingenia, eloquentia conticescat, vox una praeconium est. Hanc senes, hanc juvenes, hanc pueri canant. Nemo est laudabilior, quam qui ab hominibus laudari potest. Quot homines, tot praecones, qui martyrem praedicant, dum loquuntur. 7. Haec duodecim annorum martyrium fecisse 148 traditur. Quo detestabilior crudelitas, quae nec minusculae pepercit aetati: immo magna vis fidei, quae etiam ab illa testimonium invenit aetate. Fuitne in illo corpusculo vulneri locus
Abbreviated transcription (Latin):
de gradib descendit in qͥb
steterat. ad sc̃m martyrem
orare ꝑrexerat: quȩ mox ut
cancellos attigit. collapsa
similiter uelut in somnum.
sana surrexit: Dum ergore¬
quireremus quid factum fu¬
erit. unde ille strepitus lȩ¬
tus extiterit: ingressi sunt
cum illa in basilicã tibi era¬
mus. adducentes eã sanam
de martyris loco: Tũ uero
tantus ab utroq sexu admi¬
rationis clamor exortus est:
ut uox continuata cũ lacri.¬
mis non uideretur posse fi-¬
niri: Perducta est ad eum
locum ubi paulo ante stete.¬
rat tremens. exultabant eã
similem fr̃i: cui doluerant
remansisse dissimilem. &
non dũ fusas preces suas ꝓ¬
illa. iam tamen prȩuiã uolun¬
tatẽ tam cito exauditã esse
cernebant: Exultabant in
dĩ laude. uoce sine uerbis.
tanto sonitu. quantũ nostrȩ

Expanded text:
de gradibus descendit in quibus steterat, ad sanctum martyrem orare perrexerat; quae mox ut cancellos adtigit, conlapsa similiter uelut in somnum sana surrexit. Dum ergo requireremus quid factum fuerit, unde iste strepitus laetus exstiterit, ingressi sunt cum illa in basilicam, ubi eramus, adducentes eam sanam de martyris loco. Tum uero tantus ab utroque sexu admirationis clamor exortus est, ut uox continuata cum lacrimis non uideretur posse finiri. Perducta est ad eum locum. ubi paulo ante steterat tremens. Exsultabant eam similem fratri, cui doluerant remansisse dissimilem, et nondum fusas preces suas illa, iam tamen praeuiam uoluntatem tam cito exauditam esse cernebant. Exsultabant in Dei laudem uoce sine uerbis, tanto sonitu, quantum nostr
Abbreviated transcription (Latin):
ceptiones: & hic grauescunt
labores: Sed quia miscłia
dñi plena est terra. ad est.
nobis xp̃i ubiq uictoria ut
impleatur quod ait: Nolite
timere: l quia ego uici mun¬
dũ: Siue ergo contra ambi¬
tionẽ scłi. seu contra concupi

Expanded text:
ceptiones, et hic gravescunt labores. Sed quia misericordia Domini plena est terra , adest nobis Christi ubique victoria, ut impleatur quod ait: Nolite timere, quia ego vici mundum . Sive ergo contra ambitionem saeculi, sive contra concupi
Abbreviated transcription (Latin):
illecebra illiciti desiderii sub
metu diuini continere uidi¬
cii: ut qui resistit peccato.
& concupiscentias suas ne qͥd
morte dignũ operet᷑ interfi

Expanded text:
illecebra illiciti desiderii sub metu divini continere judicii? ut qui resistit peccato, et concupiscentias suas, ne quid morte dignum operetur, interfi
Abbreviated transcription (Latin):
dum uiuentẽ. loquentẽ. epu¬
lantẽq cũ suis familiariter
conuersantẽ uiderent siue
audirent: uł suscitantis po¬
tentiã agnoscerent. & acci¬
perent grãm: uel obdurato

Expanded text:
m viventem, loquentem, epulantem, cum suis familiariter conversantem viderent sive audirent, vel suscitantis potentiam agnoscerent, et acciperent gratiam, vel obdurato
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit de aqua. & ecce aꝑ¬
descendentẽ sicut columbã.
& manentẽ suꝑ se: Et hoc
ad impletionẽ om̃is usticiȩ
ꝑtinet. quod baptirato dño
aꝑti sunt ei cęli. & sp̃s descen¬
dit suꝑ eũͥ ut hinc nimirũ
fides nr̃a confirmetur ꝑ my¬
steriũ sacri baptismatis. ape-¬
riri nobis introitũ patriȩ cȩ¬
lestis. & scĩ sp̃s grãm ministra¬
ri Nũquid enĩ credi decet.
dño tunc primũ cȩlestia pa¬
tuisse secreta. cũ recta fides
habeat. non minus tẽpore quo
cũ hominib conuersatus est.:
nu mansisse. & sedẽ tenuisse
sp̃s scĩ dona ꝑcepit. qui prima
conceptione spũ scõ plenus
km̃i. nobis sunt hec cȩlebrata
mysteria: Quia enĩ nobis dñs

Expanded text:
ndit de aqua: et ecce apdescendentem sicut columbam, et venientem super se. Et hoc ad impletionem omnis justitiae pertinet quod baptizato Domino aperti sunt ei coeli, et Spiritus descendit super eum, ut hinc nimirum fides nostra confirmetur, per mysterium sacri baptismatis aperiri nobis introitum patriae coelestis, et sancti Spiritus gratia ministrari. Numquid enim credi decet Domino tunc primum coelestia patuisse secreta, cum recta fides habeat non minus tempore quo cum hominibus conversatus est, s mansisse, et sedem tenuisse Spiritus sancti dona percepit qui prima conceptione Spiritu sancto plenus es charissimi, nobis sunt haec celebrata mysteria. Quia enim nobis D
Abbreviated transcription (Latin):
corum est tã solida fortitudo.
ut nulla inȩqualitatũ ꝑturba¬
tione quatiantur. & multos
fideliũ non aduersa tantum.

Expanded text:
corum est tam solida fortitudo, ut nulla inaequalitatum perturbatione quatiantur, et multos fidelium non adversa tantum
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur: accipiunt enim a
xp̃o & reddunt: consecunt᷑
& referunt:l uno enĩ tẽꝑe
& qui dederat recipit. &
qui acceperat reddit: Uno
inquã tempore sua. xp̃o red¬
dunt᷑. ÷ dũ eius laudes Ili
ab infantib referunt᷑ Dixi¬
mus de laude infantiũm:
Quid de lactantiũ laudib
ꝓferemus:: Quoꝵ laudem
inuenire non possumus: ni¬
si eos ipsos qui laudauerint
nouerimus: Qui sint. ubi
sint. quã laudẽ intulerint
quȩro: qui loqui non norant:
teq enim ȩtas illa poterat
posse quod natura non dede¬
rat: aut celebrari atalib po¬
terat. quod institutio dene¬
gabat: Dicunt nãq dño lau¬
des trucidati ab herode lac¬
tantes: Locuntur sanguine:
quod lingua non possunt:

Expanded text:
dicatur. Accipiunt enim a Christo et reddunt: consequuntur et referunt. Uno enim tempore et qui dederat recipit, et qui acceperat reddit; uno inquam tempore sua Christo redduntur, dum ejus laudes illi ab infantibus referuntur. Diximus de laude infantium, quod de lactentium laudibus, proferemus? quorum laudem invenire non possumus, nisi eos ipsos qui laudaverint noverimus. Qui sint, ubi sint, quam laudem intulerint, quaero, qui loqui non norant. Neque enim aetas illa poterat posse quod natura non dederat, aut celebrari a talibus poterat, quod institutio denegabat. Dicunt namque Domino laudes trucidati ab Herode lactentes, loquuntur sanguine quod lingua non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
polluta mundare. satanas
uero mundata grauioribus
festinet attaminare sordibꝰ.
tamen & de heretico quoli

Expanded text:
polluta mundare, Satanas vero mundata gravioribus festinet attaminare sordibus; tamen et de haeretico quoli
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. de semet ipsis uilia sen¬
tiunt: quid in sua excusatio¬
ne dicturi sunt. qui sine oꝑe
uirtutis intumescunt: Sed
& si quelibet assint oꝑa: nul¬
la sunt. nisi ex humilitate con¬
diantur: Miranda quippe.
actio cum elatione: non ele¬
uat sed grauat: Qui enĩ sine
humilitate uirtutes congre¬
gat. in uento puluerẽ portat:
& unde aliquid ferre cernit᷑:
inde deteruis cȩcatur: In cunc¬
tis ergo quȩ agitis frẽs mei ra¬
dicem boni oꝑis humilitatẽ
tenete: nec quibus iam supe¬
riores. sed quibus adhuc infe¬
riores estis aspicite: ut dum
meliora uobis exempla ꝓponi¬
tis: ad maiora semꝑ ascende¬
re ex humilitate ualeatis :¬

Expanded text:
gunt, de semetipsis vilia sentiunt, quid in sui excusatione dicturi sunt, qui sine opere virtutis intumescunt? Sed, etsi quaelibet adsint bona opera, nulla sunt nisi ex humilitate condiantur. Miranda quippe actio cum elatione non elevat, sed gravat. Qui enim sine humilitate virtutes congregat, in ventum pulverem portat; et unde aliquid ferre cernitur, inde deterius caecatur. In cunctis ergo quae agitis, fratres mei, radicem boni operis humilitatem tenete; nec quibus jam superiores, sed quibus adhuc inferiores estis, aspicite, ut dum meliorum vobis exempla proponitis, ad majora semper ascendere ex humilitate valeatis
Abbreviated transcription (Latin):
in circũcisione carnis. siue
in diuersitatib hostiarũ. siuie
in sabbati obseruantia prȩces¬
serunt. xp̃m testificata sunt:
finis legis non euacuancdo sig¬
nificationes ipsius secd implen¬
do: Qui licet idem fit auctor
ueterũ qui nouoꝵ. figurata¬
rũ tam̃ ꝓmissionũ sacram̃ta
mutauit:l quia ꝓmissa ꝑfecit:
& denunciationib cessatio¬
ne imposuit: qm denuncia¬
tus aduenit: In prȩceptis au¬
tẽ moralibus nulla prioris tes¬
tamenti decreta reꝑbata. sed
euangelico magisterio multa
sunt aucta. ut ꝑfectiora & lu¬
cidiora essent dantia salutẽ:
quã ꝓmittentia saluatorem:
ad recõciliationẽ mundi &
fecit & doeuit. non in histo¬
ria tantũ prȩteritarũ actio

Expanded text:
in circumcisione carnis, sive in diversitatibus hostiarum, sive in sabbati observantia praecesserunt, Christum testificata, Christi finis legis , non evacuando significationes ipsius, sed implendo. Qui licet idem sit auctor veterum qui novorum, figuratarum tamen promissionum sacramenta mutavit, quia promissa perfecit: et denuntiationibus cessationem imposuit, quoniam denuntiatus advenit. In praeceptis autem moralibus nulla prioris Testamenti decreta reprobata, sed evangelico magisterio multa 246 sunt aucta: ut perfectiora et lucidiora essent dantia salutem quam promittentia Salvatorem. ad reconciliationem mundi et fecit, et docuit, non in historia tantum praeteritarum actio
Abbreviated transcription (Latin):
rosis cingulis auro fulgente
prȩciosis. ambiant solito niti¬
duis in conspectu regis ince¬
dere. credunt enĩ maius esse
imperatoris gaudiũ. si uide¬
rit maiorẽ suȩ apparitionis
ornatum: tantoq illũ lȩtum
futurũ. quanto ipsi fuerint
in eius festiuitate deuoti.
ut quia imperator tãquã ho¬
mo corda non conspicit: af¬
fectũ eoꝵ circa se ꝓbet uel
habitũ contuendo: Ita fit ut
splendidus se accuret: qͥsqͥs
regẽ fidelius diligit: Deinde
quia in die natalis sur sciunt
eum largũ futurũ. ac dona¬
turũ plurima. uel ministris
eius uel his qui in domo eius
abiecti putantur & uiles.
tanta prius thesauros eius
replere diuitiarũ uarietate

Expanded text:
rosis cingulis, auro fulgente pretiosis, ambiant solito nitidius in conspectu regis incedere. Credunt enim majus esse imperatoris gaudium, si viderit majorem suae apparitionis ornatum, tantoque illum laetum futurum quanto ipsi fuerint in ejus solemnitate devoti: ut quia imperator tanquam homo corda non conspicit, affectum eorum erga se probet vel habitum contuendo: ita fit, ut splendidius se accuret, quisquis regem fidelius diligit. Deinde quia in die natalis sui sciunt eum largum futurum, ac donaturum plurima vel ministris suis, vel his, qui in domo ejus abjecti putantur, et viles, tanta prius thesauros ejus replere divitiarum varietate
Abbreviated transcription (Latin):
state constitutus. & habeo sub
me milites. & dico huic uade.
& seruo meo fac hoc & facit:
Oprudentia. o intellectus ani¬
mȩ. omunditia cordis: Prior
uit imaginem. primitiȩq ex
gentibus̃ dño credentium fac-¬
tus est: Ego ait homo sum sub
potestate regis uel principis.
indignus ego habeo sub potesta¬
te mea milites & seruos. & tu
habes scõs sub potestate tua an-¬
gelos sicut milites. & scõs om̃s
seruos: Ego mando unicuiq
& facit scđm prȩceptũ meum:
& tu mandas. quod & statim
cõpletur: Quod enim man¬
das & dicis. fit : mandas & si¬
ne mora ꝑficitur: Om̃is enĩ
ereatura seruit tibi Et ideo
dic uerbo. & ꝑficitur uelocit᷑.
& saluabitur hic puer meus:

Expanded text:
state constitutus, et habeo sub me milites, et dico huic, Vade, et servo meo, Fac hoc, et facit. O prudentia! o intellectus animae! o munditia cordis! Prior vit imaginem, primitiaeque ex gentibus Domino credentium factus est. Ego, ait, homo sum sub potestate regis vel principis, indignus ego habeo sub potestate mea milites et servos et tu habes sub sanctos sub potestate tua angelos sicut milites et omnes sanctos servos. Ego mando unicuique et facit secundum praeceptum meum: et tu mandas quod et statim completur. Quod enim mandas et dicis, et fit. Mandas, et sine mora perficitur. Omnis enim creatura servit tibi, et ideo dic verbo, et perficietur velociter, et sanabitur puer meus
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ait. quod & supra com¬
memoraui: sp̃s ubi uult spi¬
rat: Hec autẽ omĩa inquit
apłs operatur unus atq ide
sp̃s .ͥ diuidens singulis ꝓ ut
uult: Ideirco autem suꝑ eũ
in quo sẽꝑ manebat baptrta¬
tum sp̃s descendere ostendi¬
tur. ut & baptista ip̃se cel
tiratos aqua. sp̃s eiusdẽ posse
baptisma mereri : Quȩrendũ
interea quomodo speciale
filii dĩ agnoscendi signũ fue¬
rit. quod suꝑ eum descende¬
rit & manserit sp̃s :ł cũ etiã
discipulis ipse ꝓmittat diceis:
Et ego rogabo patrẽ & aliũ
paraclitũ dabit uobis: l ut ma¬
neat uobiscum in eternum.
sp̃m ueritatis Et paulo post:
Quia apud uos manebit: &
in uobis erit: Si enĩ apud ser-¬
uos dĩ electos manet. & in il¬
lis erit sp̃s: quid magni est
filio dĩ quod in ipso manere
sp̃s astruatur: Notandũ q
quod semꝑ in dño manserit

Expanded text:
ubi ait, quod et supra memoravi: Spiritus ubi vult spirat. Haec autem omnia, inquit Apostolus, operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Idcirco autem super eum, in quo semper manebat, baptizatum Spiritus descendere ostenditur, ut et Baptista ipse celsitizatos aqua, Spiritus ejusdem posse baptisma mereri. Quaerendum interea quomodo speciale Filii Dei agnoscendi signum fuerit, quod super eum descenderit et manserit Spiritus, cum etiam discipulis ipse promittat, dicens: Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, Spiritum veritatis . Et paulo post: Quia apud vos manebit, et in vobis erit . Si enim apud servos Dei electos manet, et in illis erit Spiritus, quid magni est filio Dei, quod in ipso manere Spiritus astruatur? Notandum ergo quod semper in Domino manserit
Abbreviated transcription (Latin):
trũ sibi conuerteret potesta¬
tis. erat quidẽ apud impioꝵ
oculos grande ludibriũ. sed
manifestabatur fidelib gran¬
de mysteriũ: quia gloriosis¬
simus diaboli uictor. & inimi¬
carũ uirtutũ potentissimus
debellator. pulchra specie

Expanded text:
trum sibi converteret potestatis, erat quidem hoc apud impiorum oculos grande ludibrium, sed manifestabatur fidelibus grande mysterium: quia gloriosissimus diaboli victor, et inimicarum virtutum potentissimus debellator, pulchra specie
Abbreviated transcription (Latin):
bis iacuit in prȩsepi. nobis ua¬
giebat in cunis : nobis arri¬
debat in stella Totũ enĩ no¬
bis ꝓficiebat l quicquid sal¬
uator hominis agebat in ho

Expanded text:
bis jacuit in praesepi, nobis vagiebat in cunis, nobis arridebat in stella. Totum enim nobis proficiebat, quidquid Salvator hominibus agebat in ho
Abbreviated transcription (Latin):
ut cui seruierat sciret. scien¬
do resisteret: l ipsũq resisten¬
do suꝑaret. & eũ aquo prius
non uidens tenebatur: uidit
postea ne teneret᷑ Quȩ ergo
lingua narrare uiscera diuinȩ
misełiȩ sufficit: Quis sp̃s an¬
te tantȩ pietatis diuitias non
obstupescat: Has diuinȩ pie¬
tatis diuitias considerauit psal¬
mista cũ diceret: Adiutor m̃s
tibi psallã quia tu ds suscep

Expanded text:
ut cui servierat sciret, sciendo resisteret, ipsumque resistendo superaret, et eum a quo prius non videns tenebatur vidit postea ne teneretur. Quae ergo lingua narrare viscera divinae misericordiae sufficiat? Quis spiritus tantae pietatis divitias non obstupescat? Has divinae pietatis divitias consideravit Psalmista, cum diceret: Adjutor meus, tibi psallam, quia tu Deus suscep
Abbreviated transcription (Latin):
stat quid sit renouationis
in baptismo: l & quid salutis
in ligno: Nunc abraha gen¬
tiũ pater. ꝓmissos ad quirit
heredes. & in semine eius ñ
germen carnis. sed fidei ꝓpa¬
go benedicitur: Nunc ad pre¬
nunciatũ festis om̃ib festũ
sacer nouoꝵ mensis enituit:
ut in quo accepit mundus
exordiũ. in eodẽ haberet. xp̃i¬
ana creatura pͥncipiũ: Quauis
igitur furentes uidei fecert
runt. & suscepti hominis
ueritatẽ nullis eoꝵ ausibis
potestas liuina subtrarerit:
pacientia tam̃ dñi consilis
sui munus impleuit: & ꝑti¬
natia sacrilege crudelitacis
ꝓfecit operi saluatoris Oa
non scribȩ. non pharisei. nec
summi intellexere pontifices:
Si enĩ cognouissent ͥ. nũquã

Expanded text:
stat, quid sit renovationis in baptismo, et quid salutis in ligno. Nunc Abraham gentium pater promissos acquirit haeredes; et in semine ejus, non germen carnis, sed fidei propago benedicitur . Nunc ad praenuntiatum festis omnibus festum sacer novorum mensis enituit, ut in quo accepit mundus exordium, in eodem haberet Christiana creatura principium. Quamvis igitur furentes Judaei fecerunt runt, et suscepti hominis veritatem nullis eorum ausibus potestas divina subtraxerit; patientia tamen Domini consilii sui munus implevit, et pertinacia sacrilegae crudelitatis profecit operi Salvatoris: quod non Scribae, non Pharisaei, nec summi intellexere pontifices: Si enim cognovissent, numqua
Abbreviated transcription (Latin):
nisterio ignauia prȩsidis & fa¬
mulatu imperite cohortis ege¬
runt: decestandũ uniuersis
scłis & amplectendũ fuit:
Crux enĩ dñi sicut iudeorũ
erat menti crudelis: ita est
in crucifixi uirtute mirabilis:

Expanded text:
nisterio ignavi praesidis et famulatu imperitae cohortis egerunt, et detestandum universis saeculis, et amplectendum fuit. Crux enim Domini, sicut in Judaeorum erat mente crudelis, ita est in Crucifixi virtute mirabilis
Abbreviated transcription (Latin):
liatũ ds non spernit: Non u¬
tiq spernit ds̃ scm̃ merorem:
sed seriuentes sibi artificem
&e dolo simulatã non uult
cir cũferre tristiciã: De qͥb
ait dñs ad discipulos suos:

Expanded text:
us non spernit. Non utique spernit Deus sanctum moerorem, sed servientem sibi artificem et dolo simulatam non vult circumferre tristitiam: de quibus ait Christus ad discipulos suos:
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ uirginis ingressus aut
egressus. numquit uitiare
potuerat deitatis: Sed quid
dire uideus aut manicheus:
ut ille ꝓficiat in fide redẽp¬
tus : & ille deficiat indura¬
tus: Uirga illa unde ageba¬
mus aaron. uirgo maria fuit.
quȩ nobis xp̃m uerum sacer¬
dotẽ concepit & peperit:
de quo dauid cecinit diceis:
Tu es sacerdos in eternum:
scdm ordinem melchisedech
Superiore namq uersu iã
dixerat: Uirgam uirtutis
tuȩ emittet dñs ex syon Et
ysaias ꝓpħa aꝑtius mariam
Quod ergo hex̧ uirga nuces
produxit. ͥ imago dominici
corꝑis fuit: Hux enĩ trinã ha¬
bet in suo corpore substantiȩ
unionẽ:ł corium. testam. &
nucleum: In corio. caro. in te.¬
sta ossa: in nucleo. interior
anima cõparatur: In corio nu¬
cis. carnem significat saluato¬
ris :ͥ quȩ habuit in se asperita¬
tem uel amaritudinẽ passio¬
nis In nucleo interiore. de¬
clarat dulcedinẽ deitatis.⁊
quȩ tribuit pastum. & lumi¬

Expanded text:
tatem Virginis ingressus aut tatem Virginis ingressus aut egressus vitiare potuit deitatis? Sed quid dire Judaeus aut Manichaeus; ut hic proficiat in fide redemptus, ille aut ille deficiat induratus. Virga illa, unde agebamus, Aaron virgo Maria fuit, quae nobis Christum verum sacerdotem concepit et peperit, de quo modo David cecinit, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech: superiori namque versu jam dixerat, Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion . Et Isaias propheta apertius Mariam Quod ergo haec virga nuces produxit, imago Dominici corporis fuit. Nux enim trinam habet in suo counionem, corium, testam et nucleum. In corio, caro; in testa, ossa; in nucleo, interior anima comparatur. In corio nucis carnem significat Salvatoris, quae habuit in se asperitatem, vel amaritudinem passionis. In nucleo interiori declarat dulcedinem divinitatis, quae tribuit pastum, et lumi
Abbreviated transcription (Latin):
illic deessent uniuersa uira
naturȩ: ꝓtulit uirga quod
nec semine suggeri potuit
nec radice:irga ergo po
lium generare: Dicat igit᷑
michi uideus incredulus quẽ¬
admodum arida uirga flo¬
ruit et fronduit & nuces
protulit: & ego dicã illi quẽ¬
admodum uirgo concepit &
peperit: Sed ꝓfecto uideus
nec conceptum poterit uir¬
ge explicare: nec uirginis
partum: Ueniat ad eccłiam
exponatur illi ut cognoscat
uerum ordinem officii natu¬
ralis: Hirgo ꝑegit tẽpora pari¬
endi: uirga autẽ non habu¬
it tẽpora germinandi: Illa
enĩ decursis nouẽ mensibus
peperit: uirga autẽ alio die
quod natura non habuit ger¬
tuit: Deus enim qui in nume¬
signum ostendit ut asina lo¬
queretur: ipse mirabilius
sacramentum: Solis radius
specular penetrat. & solidi¬
tatẽ eius insensibili subtilita¬
te ꝑtraicit: & talis uidetur
intrinsecus. qualis extrinsecus:
Itaq fr̃es nec cum ingreditur
uiolat. nec cum egreditur
uerat: Specular ergo non
rumpit raduis solis : integri¬

Expanded text:
illic deessent universa jure naturae, protulit virga quod nec semine suggeri potuit, nec radice. Virga ergo potlium gmihi Judaeus incredulus, quemadmodum arida virga floruit et fronduit et nuces protulit; et ego dicam illi quemadmodum virgo conceperit et pepererit. Sed profecto Judaeus nec conceptum poterit virgae explicare, nec virginis partum. Veniat ad ecclesiam, exponatur illi; ut agnoscat verum ordinem officii naturalis. Virgo peregit tempora pariendi: virga autem non habuit tempora germinandi. Illa enim decursis novem mensibus peperit; virga alia die quod natura non habuit gertitur. Deus enim qui in Numesignum ostendit queretur , ipse mirabilius sacramentum. Solis radius specular penetrat, et soliditatem ejus insensibili subtilitate pertrajicit: et talis videtur intrinsecus, qualis exstat extrinsecus. Itaque, fratres, nec cum ingreditur violat, nec cum egreditur verat. Specular ergo non rumpit radius solis: integri
Abbreviated transcription (Latin):
gaudeant mutuasse cogno¬
men: & hoc usq ad finem
firmũ indemeratũq seruare
contendant:ł gaudentes in
se illud ysaiȩ uaticiniũ esse
cõpletum: Et seruos suos uo¬
cabit nomine alio. hoc est
nomine xp̃iano:  quo nunc
om̃s serui. xp̃i se delectant᷑
insigniri: Neq enĩ nomen
aliud sub cęlo datũ est ho¬
minibus:  in quo oporteat
nos saluos fieri: Unde ꝓpħa
consequenter adiungit᷑: In qͦ¬
qui benedicendus est super
terrã: benedicetur in dõ am̃:
plicandã etiam de gentib
eccłam alloquens: Sidebunt
gentes iustum tuũ. & cuncti
reges inclitum tuũ: & uoca¬
bitur tibi nomen nouũ. qͦd

Expanded text:
gaudeant mutuasse cognomen, et hoc usque ad finem firmum intemeratumque servare contendant, gaudentes in se illud Isaiae vaticinium esse completum: Et servos suos vocabit nomine alio , hoc est nomine Christiano, quo nunc omnes servi Christi se delectantur insigniri. Neque enim nomen aliud sub coelo datum est hominibus, in quo oporteat eos salvos fieri. Unde propheta consequenter adjungit: In quo benedicendus super terram, benedicetur in Domino, aplicandam etiam de gentibus Ecclesiam alloquens: Videbunt gentes justum tuum, et cuncti reges inclytum tuum. et vocabitur tibi
Abbreviated transcription (Latin):
bis. filius qui datus est nobis.
iħu. ud est saluatoris nomen
acceperit: non expositione
ut anobis possit intelligi. sed
sollicita ac uigili eget inten¬
tione ł ut etiam nos possi

Expanded text:
 filius qui datus est nobis, Jesu, id est, Salvatoris nomen acceperit, non expositione ut a nobis possit intelligi, sed sollicita ac vigili eget intentione, ut etiam nos possi
Abbreviated transcription (Latin):
pline monachice. inreprehesibi¬
liter conseruabat. Multa etiã
et ipse sibi adiciens suꝑ addidit:
cupiens carnem spiritiu subui

Expanded text:
plinae monachicae irreprehensibiliter conservabat. Multa etiam et ipse sibi adjiciens superaddidit, cupiens carnem spiritui sub
Abbreviated transcription (Latin):
te carnis explorator agno¬
sceret: Tanta deniq sermo¬
nem suũ subtilitate circum¬
tulit. ut ille totius doli ar-

Expanded text:
e carnis explorator agnosceret? Tanta denique sermonem suum subtilitate circumtulit, ut ille totius doli ar
Abbreviated transcription (Latin):
fiximus: & dũ in terra głam
querimus. placere ei qui nos
de cęlo conspicit non curamꝰ:
Accepta ergo contumelia. me¬
ditemur in opere uocẽ dei
ego non quȩro głam meã. est
qui quęrat & iudicet Hoc
autẽ quod de dño scriptũ ẽ
abscondit se: intelligi & ali

Expanded text:
fiximus. et dum in terra gloriam quaerimus, placere ei qui nos de coelo conspicit non curamus? Accepta ergo contumelia, meditemur in opere vocem Dei: Ego non quaero gloriam meam, est qui quaerat et judicet. Hoc autem quod de Domino scriptum est, Abscondit se, intelligi et ali
Abbreviated transcription (Latin):
micus cȩli ne temptando qͥdẽ
ascensum uult suadere cȩle¬
stẽ. deorsum & in ima ꝓuocat:
quia optat om̃s cadere. qui
se sentit prȩom̃ib cecidisse:
Nec cȩcus intelligit quia illi
conatur ruinã suadere. qui
non solũ cadere non potest:
sed ruinas uenit emendare
lapsoꝵ: Dñs eñi ut lectũ est

Expanded text:
micus coeli, ne tentando quidem ascensum vult suadere coelestem: deorsum, et in ima provocat: quia optat omnes cadere, qui se sensit prae omnibus cecidisse; nec intelligit caecus, quia illi conatur ruinam suadere, qui non solum cadere non potest, sed ruinas venit emendare lapsorum. Dominus enim, ut lectum est
Abbreviated transcription (Latin):
qui me misit: Hoc est quod
ait de superiore contextum:
Quo uestimento uel quibus
uestimentis om̃ib eccl̃a catho¬
lica semꝑ amicta est: sicut
ꝓpħa ait Astitit regina ade¬
xtris tuis in uestitu deaurato:¬

Expanded text:
qui me misit . Hoc est, quod ait de superiore contextum, quo vestimento, vel quibus omnibus vestimentis Ecclesia catholica semper amicta est, sicut propheta ait: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato
Abbreviated transcription (Latin):
Unde quia nobis ad discen¬
dam dõ placitã simplicitatẽ
colũbȩ forma ꝓponitur. dili¬
gentius eius naturã uideamꝰ.
ut ꝑ singula innocentiȩ eius
exempla. uitȩ nobis emenda-¬
tioris instituta sumamus.
Amalitia fellis. aliena est:

Expanded text:
Nam quia nobis ad discendam Deo placitam simplicitatem columba proponitur, diligentius naturam videamus, ut per singula innocentiae ejus exempla, vitae nobis emendatioris instituta sumamus. A malitia fellis aliena est
Abbreviated transcription (Latin):
Si ergo inquit ego laui ues¬
tros pedes dñs & magister:
& uos debetis alter alterus
lauare pedes: Quȩ uidelicet
sententia & ad litterã & ad
deuote debet impleri: Ad lit¬
derã quidẽ ut ꝑ caritatẽ ser¬
uiamus inuicẽ. non solũ in la¬
uando pedes fratrũ: sed in qͥ¬
buslibet eoꝵ necessitatibus
adiuuandis: Ad mysticũ ue¬
ro intellectũ. ut sicut nobis
dñs peccata penitentibus di¬
mittere consueuit:l ita etiã
nos peccantib in nos fr̃ib di
mittere festinemus: Sicut
ille lauit nos apeccatis nr̃is
interpellando patrẽ ꝓ nobis.
ita & nos si scimus fratr̃e no¬
strũ peccare peccatũ non ad
mortem: petamus ut detur
ei uita peccanti non ad mor
net confiteamur peccata ñraꝰ

Expanded text:
Si ergo, inquit, ego lavi vestros pedes Dominus et magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes. Quae videlicet sententia et ad litteram et ad devote debet impleri. Ad litteram quidem, ut per charitatem serviamus invicem, non solum in lavando pedes fratrum, sed in quibuslibet eorum necessitatibus adjuvandis. Ad mysticum vero intellectum, ut sicut Dominus nobis peccata poenitentibus dimittere consuevit, vita etiam nomittere festinemus . Sicut ille lavit nos a peccatis nostris interpellando Patrem pro nobis, ita et nos, si scimus fratrem nostrum peccare peccatum non ad mortem, petamus ut detur ei vita peccanti non ad mortnet, Confiteamur alter
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam apud dm̃. inquan¬
tum ad eius laudẽ głamq
sapientiã ac gr̃am quã in eo
cognouere retulerunt Cutꝰ
beneficiis & munerib eternis
sit laus & gr̃arũ actio in om̃a

Expanded text:
sed etiam apud Deum, in quantum ad ejus laudem gloriamque, sapientiam ac gratiam, quam in eo cognovere, retulerunt: cujus beneficiis ac muneribus aeternis sit laus et gratiarum actio in om
Abbreviated transcription (Latin):
qui accipit murmurare potest:
Sed quia antiqui patres usq
ad aduentũ dñi qualibet ius-¬
te uixerint ducti ad regnum
non sunt: nisi ille descender&
qui paradysi claustra homini¬
bus interpositione suȩ mortis
aperiret. eoꝵ hoc ipsum mur¬
murasse est. quod & recte pro
ꝑcipiendo regno uixerunt.l &
tamen diu ad ꝑcipiendũ reg¬
num dilati sunt: Quos enim
post ꝑactam iusticiã inferni

Expanded text:
qui accipit murmurare potest. Sed 1513 quia antiqui patres usque ad adventum Domini, quantumlibet juste vixerint, ducti ad regnum non sunt, nisi ille descenderet qui paradisi claustra hominibus interpositione suae mortis aperiret, eorum hoc ipsum murmurasse est quod et recte pro percipiendo regno vixerunt, et tamen diu ad percipiendum regnum dilati sunt. Quos enim post peractam justitiam inferni
Abbreviated transcription (Latin):
minũ uenerunt: Inde & hi
qui in labore prȩcesserunt.
murmurantes dicunt: Hi no¬
uissimi una hora fecerunt:
& pares illos nobis fecisti qui

Expanded text:
minum venerunt. Unde et hi qui in labore praecesserant, murmurantes dicunt: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti qui
Abbreviated transcription (Latin):
collegia copulat.l artes cõmen¬
dat: Nullum despicit. nullũ
contemnit: nulli deest: nisi
qui ei forte defuerit: fides man¬
liares efficit dõ: amicos consti¬
tuit xp̃o: Neq eni quisquã fi¬
dei ꝓmissa ꝑspiciet. nisi ꝓfessi¬
onem actib ser uet: aut premi¬
O potest compos eristere: qui
uare ut iam aut impleta fidei
uiere:s homini repensetur: aut
iuolatȩ pena cõpetens tribuatur:
huius fidei ab abraham ducamꝰ
exordiumł qui cũ in occidua
constitutus ȩtate. filiũ adõ pro¬
missũ se crederet accepturum :¬
& fidei prȩciũ in filio conspe¬
xit: & in stellarũ numerum
suã sobolẽ redundantẽ fide¬
eadẽ cõparauit: Deniq unus¬

Expanded text:
collegia copulat, artes commendat. Nullum despicit, nullum contemnit, nulli deest, nisi qui ei forte defuerit. Fides manliares efficit Deo, amicos constituit Christo. Neque enim quisquam fidei promissa percipiet, nisi professionem actibus servet; aut praemiorum potest compos existere, qui it, ut jam aut impletae fidei merces homini recompensetur, aut violatae poena competens tribuatur. Hujus fidei ab Abraham ducamus exordium, qui cum in excidua constitutus aetate, filium a Deo promissum se crederet accepturum, et fidei pretium in filio conspexit, et in stellarum suam sobolem numerum redundantem fide comparavit eadem. Denique unus
Abbreviated transcription (Latin):
quos uicuns largitus ẽ: ne in
aliquo aut sibi aut sorori mo¬
lestia gigneret᷑. Cetera uero q̃
ĩ mobilib possidebat uiuersa
uendidit: et aggregato nõ eriguo
precio in digẽtib dedit. parius
ob soroiẽ reseruatis: q̃ et sexu
et etate uidebatur infirmior.

Expanded text:
quas vicinis largitus est, ne in quas vicinis largitus est, ne in aliquo aut sibi aut sorori molestia gigneretur. Caetera vero, quae in mobilibus possidebat, universa vendidit; et aggregato non exiguo pretio, indigentibus dedit, paucis tamen ob sororem reservatis, quae et sexu et aetate videbatur inf
Abbreviated transcription (Latin):
annor circiter decẽ et octo
sen uigui cũ sorore admodũ
paruula derelictus ẽ: et domus
et sororis honestã curã gerebat.
Nec dũ uero sex fluxerãt meses.
quib ad eclesiã: ut soleba
accureus: recordabat quomodo
et apostoli m̃ib spretis secuti
fuissẽt saluatore: et multi. ut
legitur ĩ actibz apłoꝵ faculta¬
tib sius uenditie precia ad pedes
cor detulisset egentib parciẽda:
que ue aut quata spes iisdẽ repo¬
sita esset ĩ celis. T̃ alia secũ uolũes
ĩtrait eglesia: et accidit ut tus
cuãgeliũ legeret᷑: ĩ quo dus dicit
ad diuitẽ. Si uis ꝑfectus esse. uade
uende oĩa tua quecũq habes: et
da pauꝑibz: et uemi et iequere me:
et habebis thesaurũ in celo. Quo
audito. quasi dunitus huiꝰ modi
aute memoriã cõcepisset ⁊ ueluti
ꝓpter se hec esset scuptura recitata.
ad se donurucũ traxit ĩperium
statumq egressus possessionẽ quã
habebat dimisit. Rurc autẽ erãt
trecenti iugeres et ualde optimi

Expanded text:
annorum circiter decem et octo seu viginti, cum sorore admodum parvula derelictus, et domus et sororis honestam curam gerebat. Necdum vero sex fluxerant menses, quibus ad ecclesiam ut solebat accurrens, recordabatur quomodo et apostoli, omnibus spretis, secuti fuissent Salvatorem : et multi, ut legitur in Actis apostolorum , facultatibus suis venditis, pretia ad pedes eorum detulissent egentibus partienda, quaeve aut quanta spes iisdem reposita esset in coelis . Talia secum volvens, intravit ecclesiam, et accidit ut tunc evangelium legeretur, in quo Dominus dicit ad divitem: Si vis perfectus esse, vade, vende oda pauperibus, et veni et sequere me et habebis thesaurum in caudito, quasi divinitus hujusmodi ante memoriam concepisset, et veluti propter se haec esset Scriptura recitata, ad se Dominicum traxit imperium; statimque regressus, possessiones quas habebat vendidit. Arurae autem erant ei trecentae uberes, et valde optimae,
Abbreviated transcription (Latin):
caste. qui ea quȩ sursũ sunt
sapit. non quȩ suꝑ terrã: cȩle¬
stis quodãmodo instar est lu
dñm quasi stella demonstrat.
In quo studio dilectissimi om̃s
uobis inuicem ꝓdesse debetis:
ut in regno dĩ ad quoui recta
fide & bonis operibus ꝑuenit᷑
sicut lucis filii splendeatis. per

Expanded text:
caste, qui ea quae sursum sunt sapit , non quae super terram, coelestis quodammodo instar est lumad Dominum quasi stella demonstrat. In quo studio, dilectissimi, omnes vobis invicem prodesse debetis, ut in regno 122 Dei, ad quod recta fide et bonis operibus pervenitur, sicut lucis filii splendeatis: per
Abbreviated transcription (Latin):
Et quã recte tria hec nobis
uno acta in die mysteria prȩ-¬
dicantur:l qui in effabilis tri¬
nitatis archanũ uno dĩ sub no¬
minẽ confitemur: Per hec gͦ
q nr̃ oculis se uoluit reuela¬
re mortaliũ: quatinus inui¬
sibilis eius diuinitas quȩ late¬
bat in homine in opere non la¬
teret. l ut dũ temptator uerbũ
patris om̃ipotentis non depre-¬
hendit in carne. om̃s ubiq
qui in dĩ filio uerbũ & car-¬
nem crecderent saluarentur:
Et quidẽ uidebat diabolus

Expanded text:
Et quam recte tria haec nobis Et quam recte tria haec nobis uno acta in die mysteria praedicantur, qui ineffabilis Trinitatis arcanum uno Dei sub nomine confitemur. Per haec ergo noster 66 oculis se voluit revelare mortalium, quatenus invisibilis ejus divinitas, quae latebat in homine, in opere non lateret: ut, dum tentator Verbum Patris omnipotentis non deprehendit in carne, omnes ubique, qui in Dei Filio Verbum et carnem crederent, salvarentur. Et quidem videbat diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
N hac dilectissimi celebritate
sicut relatu paterne tradi¬
tionis instruimur: multipli¬
ci nobis est festiuitate lȩtandũ:
bus adoratum. uel inuitatum
ad nuptias aquas in uina con¬
uertisse. uel suscepto ab iohe
baptismate consecrasse fluen¬
ta iordanis. suũq simul purffi¬
casse baptistã: Sed quod potis¬
simũ prȩsenti hoc factũ sit die.
nouerit ipse qui fecit: nos ta¬
men credere. nec dubitare
debemus quicquid illud est
factum esse ꝓ nobis: Nam qͦd
eũ fulgentioris stellȩ raliis
incitati adorauere chaldei
dm̃ uerũ gentib spes lata ẽ
adorandi: Quod aquȩ nouo
sunt ordine in uina mutate.⁊
noui nolis poculi prȩlibatũ ẽ
sacramentum: Quod autem
baptiratus est agnus dĩ: re.¬
generantis baptismi salutare
nobis munus est declicatum:¬
.iiͦ. Oportet itaq nos fr̃s ob hono¬
rem saluatoris nr̃i cuius nati¬
uitatẽ debita nuꝑ cũ exulte.¬
tatione transegimus:  om̃i cũ
deuotione etiam hunc uirtu¬
tum eius celebrare natalem:

Expanded text:
n hac, dilectissimi, celebritate, sicut relatu paternae traditionis instruimur, multiplici nobis est festivitate laetandum. bus adoratum, vel invitatum ad nuptias aquas in vina vertisse, vel suscepto a Joanne baptismate consecrasse fluenta Jordanis, suumque simul purificasse Baptistam. Sed quid potissimum hoc factum sit die noverit ipse qui fecit; nos tamen credere nec dubitare debemus, quidquid illud est, factum esse pro nobis. Nam quod eum fulgentioris stellae radiis incitati adoravere Chaldaei, Deum verum gentibus spes data est adorandi. Quod aquae novo sint ordine in vina mutatae, novi nobis poculi praelibatum est sacramentum. Quod autem baptizatus est Agnus Dei, regenerantis baptismi salutare nobis munus est dedicatum. Oportet itaque nos, fratres, ad honorem Salvatoris nostri, cujus nativitatem debita nuper cum exsultatione transegimus, omni cum devotione etiam hunc virtutum ejus celebrare natalem.
Abbreviated transcription (Latin):
discipuloꝵ uisui clausis ad
eos ostiis ingressus intulerit.:
cũ ad abigendã cernentiũ
diffidentiã. inspici oculis.
digitisq tractari patentes
adhuc fixutas clauoꝵ & re¬
cens cõpuncti lateris uulnuᷤ
exigeret At si in tanta lu¬
ce ueritatis tenebras suas
heretica obduratio non re¬
linquit : l ostendant unde
sibi spem uitȩ polliceantur
eternȩ. unde resurrectionis
xp̃i credunt se esse consortes:
Non eñi possunt cũ apl̃o di¬
cere. xp̃c resurrexit amortu¬
is primitiȩ dormientiũ: qͥa
non sunt primitiȩ hominum.
si non sunt de humana stir¬
pe naturȩ: Qui eñĩ primus
om̃iũ resurrexit. eius pleni¬
tudinis est portio qua prȩ¬
cesfit. & pie creditur hoc
quod in capite ineboatum¬
est. in membris quoq esse
cõplendũ: quia sicut in adã
om̃s moriuntur. ita & inxp̃o
om̃s uiuificabuntur: Am̃
plectentes igitur dilectissimi
xep̃ianȩ spei unicũ pignus. ñ
cdiuellamur acõpage corporis
xp̃i: in quo habitat sicut

Expanded text:
discipulorum visui, clausis ad eos ostiis ingressus , intulerit, cum ad abigendum cernentium diffidentiam, inspici oculis, digitisque tractari patentes adhuc fixuras clavorum, et recens compuncti lateris vulnus 254 exigeret . Ac si tanta in luce veritatis tenebras suas haeretica obduratio non relinquit, ostendant unde sibi spem vitae polliceantur aeternae, unde resurrectionis Christi se credant esse consortes. Non enim possunt cum Apostolo dicere: Christus resurrexit a mortuis, primitiae dormientium , quia non sunt primitiae hominum, si non sunt de humanae stirpe naturae. Qui enim primus hominum resurrexit, ejus plenitudinis est portio quam praecessit: et pie creditur, hoc quod est in capite inchoatum, in membris quoque esse complendum: Quia sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . CAP. V. Amplectentes igitur, dilectissimi, christianae spei unicum pignus, non divellamur a compage corporis Christi: In quo habitat, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
amittat l sed ut regnaturos
adquirat: Morietur non ut
ꝑdat breuẽ uitã: sed ut con¬
ferat sempiternã: Morietur
non ut seruus iniquitatis.
sed ut dñs maiestatis: Morie¬
tur non uinculo necessitatis:
sed ꝓposito uoluntatis: Mori¬
etur mirabiliter . morietur
misericorditer. morietur sin¬
gulariter. morietur ꝑ ꝓpriã
potestatẽ. l ut suã in om̃ibus
impleat uoluntatẽ: Ad hoc eñĩ
misericorditer morietur:l ut
resurgens cunctis gentib do¬
minecur: Morietur ergo sicut
unus. ut quidẽ quẽ dm̃ homi¬
nẽ concepit fides uirginis: &
dm̃ hominẽ peperit sȩcunditas
uirginalis : Si nescis uerã hu¬
ius pueri deitatẽ l attende
stellã in cęlo fulgentẽ. magos
prȩcedentẽ : & iter ignoranti¬
bus ostendentẽ: Hec stella nũ¬
quã ante apparuit. quia nunc
eam puer iste creauit. & ma

Expanded text:
amittat, sed ut regnaturos amittat, sed ut regnaturos acquirat. Morietur non ut perdat brevem vitam, sed ut conferat sempiternam. Morietur non ut servus iniquitatis, sed ut Dominus majestatis. Morietur non vinculo necessita is, sed proposito voluntatis. Morietur mirabiliter, morietur misericorditer, morietur singulariter, morietur per propriam potestatem, ut suam in omnibus adimpleat voluntatem. Ad hoc enim misericorditer morietur, ut resurgens cunctis gentibus dominetur. Morietur ergo sicut unus, et quidem, quem Deum hominem concepit fides virginis, et Deum hominem peperit fecunditas virginalis. 8. Si nescis veram hujus pueri deitatem, attende stellam in coelo fulgentem, Magos praecedentem, et iter ignorantibus ostendentem. Haec stella nunquam ante apparuit, quia nunc eam puer iste creavit, et Ma
Abbreviated transcription (Latin):
fugere. ut postea dignaret᷑.¬
crucẽ ascendere.: & illa pote¬
state puer latuit in egrpto:
qua potestate iuuenis pepen-¬
dit in ligno: Unus enĩ idẽq
est mortis susceptor: ͥ uitȩq
largitor: Unus idẽq mortalis
ex matre:l immortalis ex pa¬
tre: Propria potestate mori¬
ens: ꝓpria potestate resurgeis:
Iste itaq puer qui natus est.
ideo non inuenitur in nume¬
ro paruuloꝵ morientiũ. qͥa
ipse est expectatio gentium :
Sanguis huius pueri ꝓpterea
in remissionem fundendus ẽ
peccatoꝵ: Et illi om̃s pueri
inaniter morerentur.: nisi hu¬
ius sanguine saluarentur:
Et iste quidẽ puer certissi¬
me morietur ͥ quia si mori
nollet nullatenus nasceret᷑:
Morietur autẽ non ut imple¬
at seuitiam tuã: sed ut ꝑfi¬
ciat mansuetudinem suam:
faciet enĩ eũ mori benignitas
propria ͥ non malignitas alie¬
na: Morietur non ut tu infi¬
delis regnes in scło: sed ut se¬
cũ regnare faciat fideles in
cȩlo: Morietur non ut regnũ

Expanded text:
fugere, ut postea crucem dignaretur ascendere; et illa potestate puer latuit in Aegypto, qua potestate juvenis pependit in ligno. Unus enim idemque est mortis susceptor, vitaeque largitor: unus idemque immortalis ex Patre, mortalis ex matre; propria potestate moriens, propria potestate resurgens. 7. Iste itaque puer qui natus est ideo non invenitur in numero parvulorum morientium, quia ipse est exspectatio gentium. Sanguis 561 hujus pueri propterea in remissionem fundendus est peccatorum; et illi omnes pueri inaniter morerentur, nisi hujus sanguine salvarentur. Et iste quidem puer certissime morietur, quia si mori nollet, nullatenus nasceretur. Morietur autem, non ut impleat saevitiam tuam, sed ut perficiat mansuetudinem suam: faciet enim eum mori benignitas propria, non malignitas aliena. Morietur non ut tu infidelis regnes in saeculo, sed ut secum regnare faciat fideles in coelo. Morietur non ut regnum
Abbreviated transcription (Latin):
inualescentis errati. miraculũ
noui partus euicit. l& euȩ
planctũ mariȩ tantus excludit:
uirgo mentis altercatione con¬
flixit qualis esset ista saluta¬
tioꝰ nuncius interĩ cȩlestis exe¬
quit᷑: Ne timeas maria ͥ inue

Expanded text:
invalescentis errati miraculum novi partus evicit; et Evae planctum Mariae cantus exclusit. Virgo mentis altercatione confligit, qualis esset ista salutatio. Nuntius interim coelestis exsequitur: Ne timeas, Mari
Abbreviated transcription (Latin):
gaudet. cupitq effici mater:
Qͥd igit᷑ si sine conceptione na¬
scitur: qui de scificatione con¬
cipitur: Non enĩ decebat ut
ille qui afferebat nobis salu.¬
tt̃. matri preriperet integri¬
tatis dignitatẽ: Nam qui ter¬
ra mari cęloq non capitur.
intra unus corpusculi mem¬
bra suscipitur: Hec est ila

Expanded text:
gaudet, cupitque effici mater. Quid igitur mirum, si sine corruptione nascitur, qui de sanctificatione concipitur: non enim decebat ut ille qui nobis afferebat salutem, matri praeriperet integritatis dignitatem. Nam qui terra, mari coeloque non capitur, intra unius corpusculi membra suscipitur. Haec est il
Abbreviated transcription (Latin):
& mulierib peperisti Ma¬
trix peccati ȩuaͥ auctrix me¬
riti maria: Eua occidendo
obfuit: maria uiuificando
ꝓfuit: Illa ꝑcussit: ssta sana¬
uit: Pro mol edientia enim
obȩditia cõmutat᷑ ÷ fides
maria gestat infantẽ exul¬
tans amplexat᷑ filiũ  portat
aquo portat᷑ Nec fortuitu ut
fingunt sabelliani repperit par¬
uulũ: sed defursis nouem
mensibus peperit xp̃m Plau¬
dat nunc organis maria &

Expanded text:
 mulieribus peperisti. Mado. Auctrix peccati Eva; auctrix meriti Maria; Eva occidendo obfuit, Maria vivificando profuit. Illa percussit; ista sanavit. Pro inobedientia enim obedientia commutatur, fides Maria gestat infantem, exsultans amplexatur filium, portat a quo portabatur. Nec fortuitu, ut fingunt Sabelliani, reperit parvulum; sed decursis novem mensibus peperit Christum. Plaudat nunc organis Maria, et