comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dere: Inclinari uidet cȩlos ut xp̃s descenderet. et rogauit ut leua¬
ret eum manu sua: Aut forte ideo pennas suas iam non quere¬
bat. quia perfectior xp̃i famulus factus manum xp̃i desiderabat :
Qui uult igitur manu xpi leuari. ante ipse ͤ uolet. habeat pen¬
nas suas. qui suꝗit seculum. Pennas habeat: et si suas non habet.
ne furte ille solus habeat suas. qui potestatem habet uolandi si sua
e longaui fugiens. et mansi in solitudine: Euolauit ergo dauid si¬
cut nicticorax in domicilio. sicut passer singularis in domo: Si
autẽ ad xp̃m referas. euolauit in corporis passione. ut sub umbra
alarum suarum protegeret populos nationũ: Euolauit diuini¬
tate. mansit corpore. atq: habitauit in deserto. ut plures fierent
desertȩ silii. quam eius quȩ habet᷑ uirum: Illud ergo corpus seqͣ¬
mur. ut et nos resurgamus: Ubi enĩ corpus. ibi et aquilȩ: Qui

Expanded text:
dere, inclinari uidit caelos, ut Christus descenderet, et rogauit ut leuadere, inclinari uidit caelos, ut Christus descenderet, et rogauit ut leuaret eum manu sua. aut forte ideo pennas suas iam non quaerebat, quia perfectior factus manum Christi desiderabat. Qui unIt igitur manu Christi leuari ante ipse euolet, habeat pennas suas — qui fugit saeculum pennas habet — et si suas non habet — ne forte ille solus habeat suas qui potestatem habet uolandi —, si sel ongaui fugiens et mansi in solitudine. euolauit ergo Dauid sicut nycticorax in domicilio, sicut passer singularis in domo. si autem ad Christum referas, euolauit in corporis passione, ut sub umbra alarum suarum protegeret populos nationum euolauit diuinitate, mansit corpore atque habitauit in deserto. ut plures fierent desertae filii quam eius quae habebat uirum. illud ergo corpus sequamur, ut et nos resurgamus; ubi enim corpus, ibi et aquilae. qui
Abbreviated transcription (Latin):
mi in sinem est .i. ad ꝑsec tionem et consũmationẽ uictoriȩ:
demq quasi uictor dicit: Dnẽ probasti me. et cognouisti me. tu cog¬
nouisti sessionem meam et resurrectionem meam: Merito habebat
facultatem uolandi. qui pennas resurrectionis acceperat: Nic aũ
abhuc in spelunca est. idest in carne. in antro quodam istius cor¬
poris. cum rege saul silio duritiȩ et intelligibilis illius principis
potestate decernens. qui non uidetur. s intelligit᷑ Unde et psal¬
mi titulus intellectus est. Quem tamen dd̃ positusn in carne conclir¬
sit. s ut concluderet᷑ rogando meruit: deniq a uoce precationis
coepit :: Adde illud. quod ille ex persona saluatoris psa̾mus dicit᷑.
rabat a xpo. Et ipse tamen postea quam expandit manus suas¬
ad d̾m. tanquã pennas animȩ suȩ. et confugit ad dñm. et sp̃s sancti
decluctionem popascit. quo cognosceret uiam quam possit ascen-¬

Expanded text:
mi in finem est, id est ad perfectionem et consummationem uictoriae. mi in finem est, id est ad perfectionem et consummationem uictoriae. denique quasi uictor dicit: domine, probasti me et cognouisti me. tu cognouisti sessionem meam et resurrectionem meam. merito habebat facultatem uolandi qui pennas resurrectionis acceperat, hic autem adhuc in spelunca est, id est in carne, in antro quodam istius corporis, cum rege Saul filio duritiae et intellegibilis illius principis potestate decernens, qui non uidetur, sed intellegitur. unde et psalmi titulus intellectus est, quem tamen Dauid positus in carne conclusit, sed ut concluderet rogando meruit. denique a uoce precationis coepit. adde illud, quod ille ex persona saluatoris psalmus dicitur, rabat a Christo. et ipse tamen posteaquam expandit ad deum manus suas tamquam pennas animae suae et confugit ad dominum et spiritus sancti deductionem poposcit, quo cognosceret uiam, per quam posset ascen
Abbreviated transcription (Latin):
lare non poterat: deniq pennas illas querebat accipere ut euolaret
et requiesceret. sicut scriptum est. Quis dabit michi pennas sicut
colũbȩ. et euolabo et requiescam: Ubi enim uolatꝰ. ibi requies.
deniq alibi ait: Si cdormiatis int̾ medios deroᷤᷤ. pennȩ columbȩ
deargentatȩ : S. forcasse dicas: Quomͦ ergo hic fugam dicit a se
perisse. qui supra dixerat. si sumpsero pennas meas ante lucem:
Nunquid contrarium est : absit. Multa enim iustorum certami¬
na: Nunquid semel athleta luctatur: Auotiens post coronas
multas uincitur: In alio certami ne quotiens qui sepe uicerit.
int̾elum fluctuat. et incerto heret: et sepe fit. ut fortibus fortis
congrediatur. maiora q oriantur cercamina. ubi maiora uiriũ
documenta: Ergo dd̾ ubi fugam querebat ut euaderet aduersa:¬
rium: et non inueniebat pennas suas. ancipiti fluctuabat certa.¬
mine: Siquidem ubi in potestate habet pennas suas titulus psal¬

Expanded text:
lare non poterat. denique pennas illas quaerebat accipere, ut euolaret lare non poterat. denique pennas illas quaerebat accipere, ut euolaret et requiesceret, sicut scriptum est: quis dabit mihi pennas sicut columbae, et uolabo et requiescam? ubi enim uolatus, ibi requies. denique alibi dicit: si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae. Sed fortasse dicas: quomodo ergo hic dicit fugam a se perisse qui supra dixerat: si sumpsero pennas meas ante lucem? numquid contrarium est? absit. multa enim iustorum certamina. numquid semel athleta luctatur? quotiens post coronas multas uincitur in alio certamine! quotiens qui saepe uicerit interdum fluctuat et incerto haeret! et saepe ut, ut fortibus fortis congrediatur maioraque oriantur certamina, ubi maiora uirium documenta. ergo Dauid, ubi fugam quaerebat, ut euaderet aduersarium, et non inueniebat pennas suas. ancipiti fluctuabat certamine, siquidem, ubi in potestate habet pennas suas, titulus psal
Abbreviated transcription (Latin):
ac derelinquint᷑: Abscondit autẽ simulachra scã rachel uidest eccła
uel prudentia quia eccła manes idẽas et uanas nescit simula dirs¬
rum siguras s ueram nouit trinitatis substantiam: deniq umbram
abolerit. splen dorem głȩ manifestauit: Relinquamus gͦ umbram
qui solem querimus. deseramus sumum. qui lumen sequimur.
sumus iniquitas est. quia sicut sumus oculis. sic iniquita uten¬
tibus ea. Umbra uita est. umbra enim est nrã hec uita in t̾ra
sicut iob dixit. Quid autem hic nisi tem ptationes : omne temp
in sollicitudine omnis uita in molestus: In medio inquit la
que orum ambulabis: Et alibi. in uia qua ambulabat excentoᷤsibrs: absconditoᷤᷤ
laqueos querebatur. ne deprehensos caueret Solebat sugere sicit passer.
s adhuc laqueus contritus non erat: Periit suga a me: Grat᷑as habebat
pennas ꝑ illam tenebrosam aquam in nubibus aeris. et fortasse euo¬

Expanded text:
ac derelinquitur. abscondit autem simulacra sancta Rachel, id est ecclesia ac derelinquitur. abscondit autem simulacra sancta Rachel, id est ecclesia uel prudentia, quia ecclesia inanes ideas et uanas nescit simulacrorum figuras, sed ueram nouit trinitatis substantiam. denique umbram aboleuit, splendorem gloriae manifestauit. relinquamus ergo umbram, qui solem quaerimus, deseramus fumum, qui lumen sequimur. fumus iniquitas est, quia sicut fumus oculis, sic iniquitas utentibus ea. umbra uita est; umbra enim est nostra haec uita in terra, sicut Iob dixit. quid autem hic nisi temptationes ? omne tempus in sollicitudine, omnis uita in molestiis. in medio laqueorum nquit ambulabis. et alius in uia qua ambulabat extentos sibi, sed absconditos laqueos querebatur. ne deprehensus caderet, uolebat fugere sicut passer, sed adhuc laqueus contritus non erat. periit inquit fuga a me. grauatas habebat pennas per illam tenebrosam aquam in nubibus aeris et fortasse uo
Abbreviated transcription (Latin):
tas: sugiamus terrena. ne nos comprehendant iniquitates. quȩ etiã
sanctum dauid comprehenderunt. sicut ipse testatur dicens: Comp¬
henderunt me iniquitates. et non potui ut uiderem. eo quod fumo
iniquitatis oculus animȩ cȩcatur. ne uideat quȩ sunt lucida: Sic
ergo et laban bona iacob uidere non potuit. et princeps mundi
gloriam xp̃i: s forte dicas Cur igitur ia cob iaban imissus est. si la¬
ban reprehensibilis: Si nomen consideremus candidus dicitur
latinȩ: Ergo ad splendidiora iacob uibet᷑ egredi S quia carna¬
lis erat. melius intelligimus splendidiora uitȩ huius. quasi
ñdum ꝑfectus: Primum adeum uadit. aput quem ad horan
ex ultaret in luce eius. filios autẽ deteriores habebat .i. colerabi¬
lius nomen quam opera Et ideo et matris consilio et diuno
oraculo. et ipsius iacob amatoris disciplinȩ uoluntariȩ. deserit᷑.

Expanded text:
itates. fugiamus terrena, ne nos conprehendant iniquitates. quae etiam itates. fugiamus terrena, ne nos conprehendant iniquitates. quae etiam sanctum Dauid conprehenderunt, sicut ipse testatur dicens: conprehenderunt me iniquitates meae, et non potui ut uiderem, eo quod fumo iniquitatis oculus animae caecatur, ne uideat quae sunt lucida. sic ergo et Laban bona Iacob uidere non potuit et princeps mundi gloriam Christi. Sed forte dicas: cur igitur Iacob ad Laban missus est, si Laban reprehensibilis ? si nomen consideremus, candidus dicitur latine. ergo ad splendidiora lacob iubetur egredi. sed quia carnalis erat, melius intellegimus splendidiora uitae huius. quasi nondum perfectus primo ad eum uadit, apud quem ad horam exultaret in luce eius. filios autem deteriores habebat, id est tolerabilius nomen quam opera. et ideo et matris consilio et diuino oraculo et ipsius Iacob amatoris disciplinae uoluntate deseritur
Abbreviated transcription (Latin):
in iquitatis. solue uinculum seculi. relinque caltiamentum
quod terrenum est Id̾o iħs sine caltiamento auroͥ et argentosaplos
destinauit. ne secum terrena portarent: Qui enim bonum quęrit:
tura: Quam spetiosi pedes euangelizantium pacem. euangeliran¬
tium bona: Solue caltiamentum pedum tuorum ut spetiosi
sint ad enangelirandum. solue dixtt. non liga: solue. ut transeas. et illũ
quem mirabaris in t̾ra impium. nichil illic esse. nichil posse reperies:
Transi igitur. hoc est suge de t̾ris. ubi malitia est. ubi auaritia: Ideo
dicit dauid: declina a malo et fac bonum: declinare. fugere utiq¬
est. Malum autẽ in t̾ris. bonum in celo est: Unde et addidit: Inqͥ¬
re pacem. et persequere eam: Pax in cȩlo est : deniq de cȩlo ueniẽs
dixit. Pacem meam do uobis. pacem meã relinquo uobis Ergo quia
sugienda et declinanda sunt mala. mala autẽ in terris. in terris iniqͥ¬

Expanded text:
iniquitatis, solue uincula saeculi, relinque calciamentum, iniquitatis, solue uincula saeculi, relinque calciamentum, quod terrenum est. ideo Iesus sine calciamento, auro et argento, pecunia apostolos destinauit, ne secum terrena portarent. qui enim bonum quaerit ntura: quam speciosi pedes euangelizantium pacem, euangelizantium bona! solue ergo calciamentum pedum tuorum, ut speciosi sint ad euangelizandum. solue dixit, non liga. solue, ut transeas et illum quem mirabaris in terra impium nihil esse, nihil posse repperias. transi igitur, hoc est fuge de terris, ubi malitia est, ubi auaritia. ideo dicit tibi Dauid: declina a malo et fac bonum. declinare fugere est utique; malum autem in terris, bonum in caelo est. unde et addidit: inquire pacem et sequere eam; pax in caelo est. denique de caelo ueniens dixit: pacem do uobis, pacem meam relinquo uobis. ergo quia fugienda et declinanda sunt mala, mala autem in terris, in terris iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
in me nichil. hoc est non inuemet in me malitiam. quia malitia
nichilͤ Non inueniet mortuũ. quia mortuus non est: S quomͦ
eum mortuum repperit qui uiuificat mortuos. et uocat ea quȩ ñ
sunt. tanquam ea quȩ sunt: Non inueniet peccatum in me. qui
mundi peccatum abstuli: Quomͦ enĩ nichil habet. qui omnia habet:
Et quod plus est omnia habet.quȩ pat̾ habet.sicut ipse ait: Omnia
quȩ pat̾ habet. mea sunt: fugiamus ergo hinc. ubi nichil est. ubi
in ane est omne quod esse magnisicum putat᷑. ubi et qui se putat
aliquid esse. nichil et omnino non est: Uidi inquit impium suꝑ¬
exaltatum et eleuatum ut cȩdros libali. et transiui. et ecce nõ
erat. Et tu transeas sicut dauid. transi sicut bonus seruus. ut di¬
catur tibi. transi. recumbe. Transi sicut moyses. ut uideas d̾m abra¬
ham. ysaac. et iacob. ut uideas uisum magnum: S si uidere uis.
solue caltiamentum pedum tuorum. solue omne uinculum

Expanded text:
in me nihil, hoc est: non inueniet in me malitiam, quia malitia in me nihil, hoc est: non inueniet in me malitiam, quia malitia nihil est, non inueniet mortuum, quia mortuus non est. sed quomodo in eo mortuum repperiet, qui uiuificat mortuos et uocat quae non sunt tamquam quae. sunt ? non inueniet, inquit, peccatum in me, qui mundi peccatum abstuli. quomodo enim nihil habet qui omnia habet et quod plus est omnia habet quae pater habet, sicut ipse ait: omnia quae pater habet mea sunt? Fugiamus ergo hinc, ubi nihil est, ubi inane est omne quod esse magnificum putatur, ubi et qui se putat aliquid esse nihil est et omnino non est. uidi inquit impium superexaltatum et eleuatum ultra caedros Libani et transiui, et ecce non erat. et tu transi sicut Dauid, transi sicut bonus seruus, ut dicatur tibi: transi, recumbe. transi sicut Moyses, ut uideas deum Abraham, Isaac et Iacob et uideas uisum magnum. hoc est uisum magnum. sed si uidere uis, solue calciamentum pedum tuorum, solue omne uinculum
Abbreviated transcription (Latin):
caliginem detulisset deniq ea improbitate et cȩcitate ꝑpoͥfusi
erunt: Unde mens impia uidere non potuit uiri scĩ uł exitũ¬
uel ingressum: Ipse quoq dñs in euangelio ait. Uenit enim huius mundi prin¬
ceps. et in mȩ inueniet nichil: Quomͦ nichil inuenire patuit in eo in qͦ
plenitudo diuinitatis abundat. et habitat corporaliter : de quo uirtus
exibat et sanabat omnes : Quomͦ nichil inuenire potuit in soliditate
uirtutis. ubertate sapientiȩ. inteqͥr state iustitiȩ : Ipse dixisti dñe. plenꝰ
sum. ipse dixisti. mitte manum tuam in latus meum. et noli esse incre¬
dulus .s fidelis Misit manum qui non credebat. et dñm te ex dm
repperit. Non ergo tu uacuus. s ille cȩcus. in anis princeps istius mun¬
di. qui nescit nisi sua cernere. nescit nisi sua inuenire: Ea quȩ xp̃i ft̃
nescit agnoscere: Aut si sic quemadmodũ pleriq habent. non inueniet

Expanded text:
caliginem detulisset. denique ea inprobitatis caecitate suffusi caliginem detulisset. denique ea inprobitatis caecitate suffusi erunt. unde enim mens impia uidere potuit uiri sancti uel exituel ingressum? ipse quoque dominus in euangelio ait: uenit enim huius mundi princeps et in me inuenit nihil. quomodo nihil inuenire potuit in eo, in quo plenitudo diuinitatis habitabat et habitabat corporaliter, de quo uirtus exiebat et sanabat omnes ? quomodo nihil inuenire potuit in soliditate uirtutis, ubertate sapientiae intellegentiae iustitiae ? ipse dixisti, domine: plenus sum, ipse dixisti: mitte manum tuam in latus meum et noli esse incredulus, sed fidelis. misit manum qui non credebat et dominum te et deum repperit. non ergo uacuus, sed ille caecus inanis princeps istius mundi, qui nescit nisi sua cernere, nescit nisi sua inuenire, ea quae Christi sunt nescit agnoscere. aut si sic quemadmodum plerique habent: non inuenit
Abbreviated transcription (Latin):
sauro sapientiȩ. uariarum ouium sibi instituit gregem. illum scilicet
racionabilem uirtutum plurimarum cliuersitate sulgentem: In¬
de et uadantiam carnis eius recidit. quod significat femoris stupor
salua sacri interpretatione mysterii: Fs ergo uirtutibus uelgra
dibus eubusdam mens eius ascendit in cȩlum. et dĩ fecreta coq¬
nouit. et confirmatus est et repletꝰ. ut laban scrutans donuimi
eius. nichil apud eum mane. nichil uacuum reperiret: nulla si¬
mulachia. nullam essigiem uanitatis: Non enim erat aput eum
imago s ueritas. non essigies ignauiȩ .s solida forma iustitie. et
uĩȩ uirtutis expressio: Intelligibilis itaq laban perserutatus est
domum eius spiritalem. non inuenit effigies: plena enim erat
non sigurarum.s negotiorum: Potuisset autẽ inuenire funda¬
menta iurtutum et culmina. nisi cȩcitatem cordis et ꝑfidȩ m̃ti

Expanded text:
sauro sapientiae uariarum ouium sibi inssauro sapientiae uariarum ouium sibi insrationabilem, virtutum plurimarum diversitate fulgentem. Unde et jactantiam carnis ejus recidit , quod significat femoris stupor, salva sacri interprdibus quibusdam mens eius ascendit in caelum, et dei secreta cognouit et confirmatus est et repletus, ut Laban scrutans domum eius nihil apud eum inane, nihil uacuum repperiret, nulla simulacra, nullam effigiem uanitatis. non enim erat apud eum imago, sed ueritas, non effigies ignauiae, sed solida forma iustitiae et uiuae uirtutis expressio intellegibilis. itaque Laban perscrutatus est domum eius spiritalem et non inuenit eges ; plena enim erat non figurarum, sed negotiorum. potuisset autem inuenire fundamenta uirtutum et culmina, nisi caecitatem cordis et perfidae mentis
Abbreviated transcription (Latin):
tenerioris adolescentiȩ prima exordia. statimq reuocat᷑. ne diu-¬
tius titubet in lubrico et diuidua quadam inundatione corpo¬
ris et huius seculi mersentur animi interiora uestigia: Cum aũ
uel expertus fuerit. uł steterit in instabilitate et incerco atq:
humido solo. reuocatur a matre patientia. uł ꝑseuerantia. quȩ
dicit. mittam ad te. et accersiam te inde. ut et illic in lubrico
tutum portum inuenias sapientiȩ. quȩ te ñ sinat tanquam
in naufragio fluctuare. et reuersus ꝑseuerare circa &i noueris
cultum. et sis in conuentũ gentium. significans eius sde eccłam
gentium congregandam. His igitur patientiȩ instructus et ꝑse¬
uerantiȩ disciplinis profectiis ia cob copulam sibi adquisiuit de
sapientiȩ domo consorten propositi opimam dotem prudentiȩ. cũ qͦ
uitȩ tempora sine ulla offensione transcurreret: Addito igit᷑ thes¬

Expanded text:
tenerioris adulescentiae prima exordia, statimque reuocatur, ne diutenerioris adulescentiae prima exordia, statimque reuocatur, ne diutius titubet in lubrico et diuidua quadam inundatione corporis huius et saeculi mersentur animi interiora uestigia. cum autem uel expertus fuerit uel steterit in instabili et incerto atque umido solo, reuocatur a matre patientia uel perseuerantia, quae dicit: mittam ad te et accersam te inde, ut et illic in lubrico tutum portum inuenias sapientiae, quae te non sinat tamquam in naufragio fluctuare, et reuersus perseuerare circa dei noueris cultum et sis in conuentu gentium significans eius fide ecclesiam gentium congregandam. His igitur patientiae mstmctus et perseuerantiae disciplinis profectus Iacob copulam sibi adquisiuit de sapientia consorte propositi opimam dote prudentiae, cum qua uitae tempora sine ulla offensione transcurreret. addito igitur then
Abbreviated transcription (Latin):
lis. auditus in aurib. odoratus in naribus. in ore sapor Qui
enim delectatur hoc mundo t̾ripucliat in uoluptatibus cor¬
poris. obnoxius est sensuum passionibus. atq in his habitat.
et deuersatur: Unde ei dicit reberca habitandos paucos dies
cum illo. non multo tempore. ne corporeis coloretur uolup¬
tatibus. et seculi capiatur illecebris: ꝑsuadet autem habi¬
tare. ut discat studiosus disciplinȩ uirtutis sensum. et uelut si¬
tus quosdam carnis atq regiones. ut se cognoscat. et nouerit uehe¬
m̃tiam carnis. quid et qua causa creatiis sit. quemadmodum
unusquisq sensus operetur: Qui uiderit mulierem ad concu¬
piscendum eam: male su uidet oculus Uideat ergo oculus. et
fungatur suo munere. non lubricȩ mentis imꝑio dirigat᷑
ad lapsum. ut uitium referat pro offitio.: Breue gͦ temp̃
ad cognoscendos sensus uel potius experiendos datum est. et sortasse

Expanded text:
lis, auditus in auribus, odor in naribus, in ore sapor. qui lis, auditus in auribus, odor in naribus, in ore sapor. qui enim delectatur hoc mundo et tripudiat in uoluptatibus corporis obnoxius est sensuum passionibus atque in his habitat et deuersatur. unde et dicit Rebecca habitandum paucos dies cum illo, non multo tempore, ne corporeis coloretur uoluptatibus et saeculi capiatur inlecebris. persuadet autem habitare, ut discat studiosus disciplinae uirtutes sensuum et uelut situs quosdam carnis atque regiones, ut se cognoscat et nouerit uehementiam carnis, quid et qua causa creatum sit, quemadmodum unusquisque sensus operetur. qui uiderit inquit mulierem ad concupiscendum. male sic uidet oculus. uideat ergo oculus et fungatur suo munere, non lubricae mentis imperio dirigatur ad lapsum, ut uitium referat pro officio. breue ergo tempus ad cognoscendos sensus uel potius experiendos datur et fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
Audeo dicere. sic fugit et ionas in tharsis. non corporis fuga .s mentis
pus xp̃i:. Sicut enĩ suit ionas in uentre ceti tribus diebus et trib
nactibus. sic erit et silius hominis in corde terrȩ trib diebus. et
tribus noctibus:. Nam sis non sugisset. nunquam de uentre ceci
essec auditus: S si dubitas. doceat te rebeca. quam beata sit
fuga . quam suscepit ia cob. suasit rebecca: fuge inquit in meso.¬
potamiam:: Et ysaac dicit: Surge suade in mesopota miam
in domum batuel. in hẏnnis uel oraculis A plerisq ut ante nõ
scriptum est. batuel sapientia dicit᷑. in t̾pretatione autem la-¬
tina silia di significatur: In domum ergo sapientiȩ miteit᷑
iacob et accipere ammonet᷑ uxorem aᷤ filiabus laban. qui ha¬
bitabat in charris. quod significat cauernas. in quib species sensiũ¬
est. qui sunt tanquam in cauernis corporis. ut uisus in ocu¬

Expanded text:
audeo dicere sic fugit et Ionas in Tharsis non corporis fuga, sed mentis audeo dicere sic fugit et Ionas in Tharsis non corporis fuga, sed mentis pus Christi. sicut enim Ionas fuit in uentre ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic erit inquit et filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. nam si sic non fugisset, numquam de uentre ceti esset auditus. 1 Sed si dubitas, doceat te Rebecca quam beata sit fuga, quam suscepit Iacob. suasit Rebecca: fuge inquit in Mesopotamiam. et Isaac dicit: surgens uade in Mesopotamiam in domum Bathuel. in hymnis uel oraculis a plerisque, ut ante nos scriptum est, Bathuel sapientia dicitur, interpretatione autem Latina filia dei significatur. in domum ergo sapientiae mittitur Iacob et accipere admonetur uxorem a filiabus Laban, qui habitabat in Charris, quod significat cauernas, in quibus species est sensuum, qui sunt tamquam in cauernis corporis, ut uisus in ocu
Abbreviated transcription (Latin):
tem habens suꝑ decẽ ciuitates: Lex quinq nouit ciuitates .s
quia legem impleuit. qui potuit dicere. non ueni legem solue¬
re s adimplere. perfectiorem numerum remunerationis indul¬
get Non ergo erubescamis fugere. gloriosa enĩ hec suga est. su¬
gere a facie peccati : Sic fugit iacob matre suadente. dixit enĩ
rebecca Exurgens suge in mesopotamiam: Sic sugit et moyses
a facie regis pharaonis. ne eum aula regia comquinaret. ne ir¬
retiret potentia deniq preciosius ȩgipti diuitis ȩstimauit
obprobrium xp̃i.: Sic fugit etiã dauid a facie regis saul. a facie
abessalon: denier fugiens addebat inerementa pietatis: qui et insi¬
diatori peꝑcit. et parricidȩ salutem irrogauit: Sic fugit et popłs he¬
breorum. ut sides eius  et uita int̾ fluctus aperiret sibi uiam: fu¬
ga illa erat trames innocentiȩ. uirtutis uia. pietatis assumptio:

Expanded text:
tem habens supra decem ciuitates. lex VI nouit ciuitates: sed tem habens supra decem ciuitates. lex VI nouit ciuitates: sed quia legem impleuit qui potuit dicere: non ueni soluere legem, sed implere, perfectiorem numerum remunerationis indulget. non ergo erubescamus fugere; gloriosa enim haec fuga est fugere a facie peccati. sic fugit Iacob matre suadente; dixit enim Rebecca: exsurgens fuge in Mesopotamiam. sic fugit et Moyses a facie regis Pharao, ne eum aula regia coinquinaret, ne inretiret potentia. denique pretiosius Aegypti diuitiis aestimauit obprobrium Christi. sic fugit etiam Dauid a facie regis Saul, a facie Abessalom. denique fugiens addebat incrementa pietatis. qui et insidiatori pepercit et parricidae salutem rogauit. sic fugit populus Hebraeorum, ut fides eius et uita inter fluctus sibi aperiret uiam. fuga illa erat trames innocentiae, uirtutis uia, pietatis adsumptio.
Abbreviated transcription (Latin):
te suis inuoluat retibus: Unde et dñs ait: Cum autem persequen¬
tur uos in ciuitate ista. fugite in aliam: Quod si in alia persequen¬
tur. fugite in aliam: Am̃ dico uobis. non cõsũmabitis cuutates
isrł. donec ueniat filius hominis Etenĩ quãuis ꝑꝑ insirmitatem
carnis sugam nobis suadere uideat᷑. tamen melius sugit. qui fu¬
git illecebram secularem. ut non teneatur diuitiarum suarũ
sollicitudine. ñ thessauri contẽplatione. non uitȩ istuis cupiditate.
s directa animi intentione festinet ad głam regni cȩlestis. properet
ad coronam. nec t̾renorum contuitu a sui corporis passione reuo-¬
cetur. fuga ergo mors est uel celebrata. uel adumbrata: Et for¬
te illas exprimit resugii legitimi ciuctates. ut confugiamus
ad uirtutum culmina. quas pro premiis bono feneratori ali¬
bi dispensat dicens Quia in modico sidelis susti: eris potesta¬

Expanded text:
te suis involvat retibus. Unde et Dominus ait: Cum autem persequente suis involvat retibus. Unde et Dominus ait: Cum autem persequentur vos in civitate ista, fugite in aliam. Quod si in alia persequenta, fugite in aliam. amen dico uobis, non consummabitis ciuitates Istrahel, donec ueniat filius hominis. etenim quamuis propter infirmitatem carnis fugam nobis suadere uideatur, tamen melius fugit qui fugit inlecebram saecularem, ut non teneatur diuitiarum suarum sollicitudine, non thensauri contemplatione, non uitae istius cupiditate, sed directa animi intentione festinet ad gloriam regni caelestis, properet ad coronam nec terrenorum contuitu a sui corporis passione reuocetur. Fuga ergo mors est uel celebrata vel adumbrata. et forte illas exprimit refugii legitimi ciuitates, ut fugiamus ad uirtutum culmina, quas pro praemiis bono faeneratori alibi dispensat dicens: quia in modico fidelis fuisti, eris potesta
Abbreviated transcription (Latin):
seculum. et eius contagionem: hoc est aũ fugere. abstinere a pec¬
catis. ad similitudinem et imaginem clĩ formam uirtutum
adsumere extendere uires nr̃as ad imitationem di scd̃m men¬
suram nr̃ȩ possibilitatis. Uir enim ꝑfectus imago et gła est
Di Unde et dñs ait: ꝑfecti estote. sicut et pat̾ uest̾ qui in
ce lis est. perfectus est: hoc est igitur similem esse di. habere
iustitiam. habere sapientiam. et in uirtute esse ꝑfectum: D̾s enim sine
peccato. et ideo qui peccatum fugit. ad imaginem est dĩ: Non est igit᷑
dubium. quod is qui a peccato abstinet fugit Unde et apłs clamat
sugite fornicationem. Persequunt᷑ enim nos peccatorum illecebrȩ. ꝑ¬
sequitur libido.s: tu suge tanquã suriosam dominã. quȩ si comprehen¬
derit: nec die nec nocte requescere sinit. Exagitat. urit. incendit.
suge auaritiam. ne te interius comprehendat: suge persidiam. ne¬

Expanded text:
saeculum et eius contagionem. hoc est autem fugere: abstinere a pecsaeculum et eius contagionem. hoc est autem fugere: abstinere a peccatis, ad similitudinem et imaginem dei formam uirtutum adsumere, extendere uires nostras ad imitationem dei secundum mensuram nostrae possibilitatis. uir enim perfectus imago et gloria est dei. unde et dominus ait: perfecti estote, sicut et pater uester, qui in caelis est, perfectus est. hoc est igitur similem esse dei, habere iustitiam, habere sapientiam et uirtute esse perfectum. deus enim sine peccato, et ideo qui peccatum fugit ad imaginem est dei. non est igitur dubium quod is qui a peccato abstinet fugit. unde et apostolus clamat: fugite fornicationem. persequuntur enim nos peccatorum inlecebrae, persequitur libido: sed tu fuge tamquam furiosam dominam, quae si conprehenderit, nec die nec nocte requiescere sinit, exagitat, urit, incendit. fuge auaritiam, ne te interius conprehendat. fuge per
Abbreviated transcription (Latin):
ris humani ꝑ huius corporis susceptionem. et in enarrabilem Ra¬
ritatem. infundens se omnibus spũ et plenitudinene diuinita¬
tis suȩ: de cuius plenitudine omnes accepimus. ut sciamus suꝑe
minentem scientiȩ Raritatem xp̃i. et impleamur in omnẽ ple
producitur. et mutua sibi conexione conuingit᷑. incrementũ
sui ȩdificationem Raritatis accipiens: Noc est igitur uerbum.
quod suꝑeminet. quod moysi in illius arche testimonii ȩdifica.¬
tionem dicitur. Inmittes in archam testimonia quȩcunq
dabo tibi. et facies impositionem propitiatoris: Et infra: Impo
propitiatorium suꝑ archam desuꝑ. et inmittes testi¬
a quȩ dabo tibi. et innotescar tibi inde. et loquar
desuꝑ. hoc est inde. ubi supra celos est. ubi aput pa¬
trem est. inde tibi loquar: accedamus itaq fidei suffragio sub¬
nixi. et eius remigiis eleuati ad illam sedem głȩ. fugientes hoc

Expanded text:
ris humani per hujus corporis susceptionem, et inenarrabilem charis humani per hujus corporis susceptionem, et inenarrabilem charitatem, infundens se omnibus spiritu et plenitudine divinitatis suae, de cujus plenitudine omnes accreminentem scientiae caritatem Christi et inpleamur in omnem plenproducitur et mutua sibi conexione coniungitur incrementum sui aedificatione caritatis accipiens. hoc est igitur uerbum. quod supereminet, quod Moysi in illius arcae testimonii aedificatione dicit: et inmittes in arcam testimonia quaecumque dabo tibi et facies inpositionem propitiatorii et infra: inpones propitiatorium super arcam desuper et inmittes testimonia quae dabo, et innotescam tibi inde et loquar tibi desuper, hoc est: inde ubi supra caelos est, ubi apud patrem est, inde tibi loquar. Accedamus itaque fidei suffragio subnixi et eius remigiis eleuati ad illam sedem gratiae, fugientes hoc
Abbreviated transcription (Latin):
re quemadmodum posset: Talis enĩ inquit decebat nobis. ut pon¬
cifex esset: Necta est elocutio: Si quidem et aput eos qui uerborum et
editiorem. quam uictoribus decebat: Quod ideo non preteriui. ut¬
a sciamus quia apłs naturalib magis quã uulgatis aut sed̾m artẽ
utitur uerbis compositis: Talis gͦ inquit nobis decebat princeps. sacerdos. sc̃s
iustus. in nocens. in maculatus. segregatus a peccatoribus. et excelsior cȩ¬
lis factus: Hoc est igitur uerbum. quod supra cȩ los habitans illumi¬
nat omnia. In de et unctus naturalit̾᷑ legitur a dõ patre. quia lu-¬
men est uerum. quod illuminat omnem hominem uenientẽ in hunc
mundum: hoc est uerbum dĩ. in quo est magnum saceredotium. cu¬
ius moyses in illo uestimento principis sacerdotum indumenta des¬
cribit intelligibilia quod uircute sua induit mundũ. et tanquã
eo amictus fulget in omnibus: Induit etiã cognationem gene-¬

Expanded text:
re quemadmodum posset? talis enim inquit nobis re quemadmodum posset? talis enim inquit nobis decebat. recta est elocutio, siquidem apud eos qui uerborum et editiorem quam uictoribus decebat. quod ideo non praeterii, ut sciamus quia apostolus naturalibus magis quam uulgatis aut secundum artem utitur uerbis. talis ergo inquit nobis decebat princeps, sacerdos, iustus, sanctus, innocens, inmaculatus, segregatus a peccatoribus et excelsior caelis factus. hoc est igitur uerbum, quod supra caelos habitans inluminat omnia. unde et unctus naturaliter legitur a deo patre, quia lumen est uerbum, quod inluminauit omnem hominem uenientem in hunc mundum. hoc est uerbum dei, in quo est magnum sacerdotium, cuius Moyses in illo uestimento principis sacerdotum indumenta desceo amictus fulget in omnibus. Induit enim cognationem gene
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ergo in aliis reprehendis. ipse cõmittis: Qui predicas non furan¬
dum. furaris :: Aui dicis non adulterandum. ad ulteras: Secuta
est etiã lex. quȩ data est per moysen: Per legem aũ agnitio pecca:¬
ti: Accepisti etiã quoͥd declinares. et ea magis quȩ prohibita cognõ¬
cis: hiex aũ quid operatur. nisi ut omnis mundus subditus fieret
do: Quia non solum hebreo sata est. uerum etiã aduenã uocauit.
quȩ non exclusit proselitum: S quia ex lex os omniũ potuit
obstruere:ͤ non potuit mentem conuertere: ideo ultimum re¬
medium postreme illius ciuitatis debebatur. in quo esset re¬
sugium salutare. ut mors principis sacerdotum ab omni nos morte
liberaret. et formidine: atq exueret metu: Quis esti
nisi de quo lectum est. ecce agnus di. ecce qui tollit
tum mundi : Quem proposuit ds propitiatorem per fidem. in
sanguine ipsius. ad ostensionem iustitiȩ suȩ Accipe autem. qͥa

Expanded text:
quod ergo in aliis reprehendis ipse committis: qui praedicas non furanquod ergo in aliis reprehendis ipse committis: qui praedicas non furandum furaris, qui dicis non adulterandum adulteras. secuta est etiam lex, quae data est per Moysen, per legem autem agnitio peccati. accepisti etiam quid declinares et ea agis quae prohibita cognoscis. lex autem quid operatur nisi ut omnis mundus subditus fieret deo, quia non solum Hebraeo lata est, uerum etiam aduenam uocauit, quae non exclusit proselytum. sed quia lex os omnium potuit obstruere et non potuit mentem conuertere, ideo ultimum remedium postremae illius ciuitatis debebatur, in quo esset refugium salutare, ut mors principis sacerdotum ab omni nos mortis liberaret formidine atque exueret metu. Qui est nisi de quo lectum est: ecce agnus dei, ecce qui tollit peccatum mundi? quem proposuit deus propitiatorem per fidem in sanguine ipsius ad ostensionem iustitiae suae. accipe autem quia
Abbreviated transcription (Latin):
Non uult enĩ uindicare. qui est paratus ignoscere: Subtex uit
etiã legis lationẽ: idest. nomotheticen: ut si quis contemplatio¬
ne diuinȩ bonitatis resoluit᷑. et magis ad negligentiam quã
ad penitentiam prouocat᷑. legem sequatur. qm̃ et quicunq¬
naturalis. et scripta : faturalis in corde. scripta: in tabulis: Ergo omnes
sub lege .s naturali. s non est omniũ. ut unusquisq sibi sit lex: Ille
autẽ sibi lex est. qui facte sponte quȩ legis sunt. et in corde suo scrip
tum opus legis ostendit Nabes quȩ bona legis sunt. quȩ tamen nõ
solum scire. uł audire ꝑsunctoriȩ. s etiã facere debemus Non enĩ
auditores legis iusti sunt aput dm s factores legis iustificabuntur:
cognousti eciã quȩ mala primum natura ipsa boni operis magistra
est. Scis non furandum. et seruum cuũ si furcum fererit. uerbe¬
ras: Et si quis ad uxorem tuam affectauerit: persequendum putas:

Expanded text:
Non vult enim vindicare, qui est paratus ignoscere. Subtexuit Non vult enim vindicare, qui est paratus ignoscere. Subtexuit etiam legislationem, id est, nomotheticen; ut si quis contemplatione divinae bonitatis resolvitur, et magis ad negligentiam quam ad poenitentiam provocatur, legem sequatur. Quoniam et quicumqnaturalis, et scripta. Naturalis in corde: scripta in tabulis. Omnes ergo sub lege, sed naturali. Sed non est omnium ut unusquisque sibi sit lex. Ille autem sibi lex est, qui facit sponte quae legis sunt, et in cotum opus legis ostendit. habes quae bona legis sint, quae tamen non solum scire uel audire perfunctorie, sed etiam facere debemus; non enim auditores legis iusti sunt apud deum, sed factores legis iustifica buntur; cognouisti etiam quae mala. primum natura ipsa boni operis magistra est. scis non furandum et seruum tuum, si furtum tibi fecerit, uerberas et si quis ad uxorem tuam affectauerit, persequendum putas.
Abbreviated transcription (Latin):
ex fide uiuit: In quo igitur ustitia di reuelatur. nisi in eo. qui
conformis est imaginis silii di : Habemꝰ pͥmũ p̃ceptum ad imaginẽ d̃.
Sd̃m quia inuisibilia di ꝑ ea quȩ facta sunt intelligunt᷑. idest sẽ¬
pit̾na uirtus eius et diuinitas ꝯperibus eius cognoscitur: Nec est
operatoria uirtus: Tertium Se imperiali potestate. quia uerbum
dĩ regale est et uiditiale. et plenum iustitiȩ sacerdotalis. et re¬
munerationẽ bonorum actuum. et retributionẽ malorũ uen¬
qui iustitiam et ueritatem di cognouit. non debet ea agere.
que morte digna sunt: Sequitur bonitas dei propitiataria i.¬
tiq. de qua dicit: an diuitias bonitatis euis et patientiȩ. et
longanimitatis contemꝑnis. ignorans. qm̃ bonitas cłi ad penite
tiam te adducit : Idest debet te adducere Prouocat te. quia
bonus est d̃s. ut sperare possis tuorum peccatorum indulgentiã:

Expanded text:
ex fide uiuit. in quo igitur iustitia dei reuelatur nisi in eo qui ex fide uiuit. in quo igitur iustitia dei reuelatur nisi in eo qui conformis est imaginis filii dei? habes primum praeceptum ad imaginem dei. secundum quia inuisibilia dei per ea quae facta sunt intelleguntur, id est sempiterna uirtus eius et diuinitas operibus eius cognoscitur. haec est operatoria uirtus. tertium de imperiali potestate, quia uerbum dei regale est et iudiciale et plenum iustitiae sacerdotalis, remunerationem bonorum actuum et retributionem malorum uenqui ueritatem et iustitiam dei cognouit non debet ea agere quae morte digna sint. sequitur bonitas dei propitiatoria utique, de qua dicit: an diuitias bonitatis eius et patientiae et longanimitatis contemnis ignorans quoniam bonitas dei ad paenitentiam te adducit ? Id est, debet te adducere. Provocat te, quia bonus est Deus, ut sperare possis tuorum peccatorum indulgentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
dissolui illa non sinit. quȩ ipse constrinxit. qm̃ in eius uoluntate: osistuis:
Omnsa enĩ quoad uult. suo imperio coercet. et regit. et naturali
concordia ligat: Uiuit igit᷑ si uerbum. et maxime in animis
uiuit piorum. nec unquam morit᷑ plenitudo diuinitatis. nunquã enĩ mo¬
ritur sempit̾na diuinitas et ȩt̾na di uirtꝰ: Sane morit᷑ nobis. si a nra ani¬
ma separat᷑. non quo morte corrumpat᷑ .s quo dissoluat᷑ atq exuat᷑ mens
nostra ab eius coniunctione: Mors enim uera est. uerbi et animȩ seꝑa¬
tio: deniq statim incipit anima peccatis patere uoluntarus: Nabemꝰ
me promptum est et uobis qui romȩ estis euangelizare: Non enĩ eru¬
besco euangelium: Uirtus enim dĩ est in salutem omi credento ui¬
deo primum et greco: Iustitia enĩdi ĩ eo reuelatur. idest in eo quod
credidit: demiq addidit in fidẽ ex side. sic ut scriptum est: Iustus aũ

Expanded text:
dissolui illa non sinit quae ipse constrinxit, quoniam in eius uoluntate consistunt; dissolui illa non sinit quae ipse constrinxit, quoniam in eius uoluntate consistunt; omnia enim quoad uult suo imperio cohercet et regit et naturali concordia ligat. uiuit igitur dei uerbum et maxime in animis uiuit piorum nec umquam moritur plenitudo diuinitatis. numquam enim moritur sempiterna diuinitas et aeterna dei uirtus. sane moritur nobis, si a nostra anima separetur, non quo morte corrumpatur, sed quo dissoluatur atque exuatur mens nostra ab eius coniunctione; mors enim uera est uerbi et animae separatio. denique statim incipit anima peccatis patere uoluntariis. Habemume est, promptus sum et uobis, qui Romae estis, euangelizare. non enim erubesco euangelium; uirtus enim dei est in salutem omni credenti, Iudaeo primum et Graeco. iustitia enim dei in eo reuelatur, id est in eo qui credidit. denique addidit: ex fide in fidem, sicut scriptum est; iustus autem
Abbreviated transcription (Latin):
ad illud tempus erit in ciuitate resugii homicida ille. donec mo-¬
riatur sacerdos magniis. in quo scd̃m litteram heret int̃p̃tatio:
primum ipsa fuga ẽ sorte magis. quã ȩquitate alicuius exa-¬
minis desinita. deinde in causis paribus impar euentus: Pote¬
rat enr̃ sieri. ut post homicidȩ illiu resugium sequenti
die obiret magnus sacerdos Quȩ autem sub incerto sententia. G
non adherentes litterȩ : queramus spiritalia: Auis est iste mag-¬
nus sacerdos. nisi dĩ silius. uerbum di. cunis aduocationem pro
nobis habemus aput patrem. qui exors omniũ uoluntariorũ
et accidentium delictorum. in quo consistunt omnia. quȩ in
tra sunt. et quȩ in cęlo: Uinculo enim uerbi constricta sunt omnia.
et eius continentur potentia. et in ipso constant. qm̃ in ipso creata st̃¬
omnia. et in ip̃o habitat omnis plenitudo. et ideo manent. quia

Expanded text:
ad illud tempus erit in ciuitate refugii 1. homicida ille, donec moad illud tempus erit in ciuitate refugii 1. homicida ille, donec moriatur sacerdos magnus, in quo secundum litteram haeret interpretatio. primum ipsa fuga sorte magis quam aequitate alicuius examinis definita, dein in causis paribus inpar euentus; poterat enim fieri ut post homicidae illius refugium sequenti die obiret magnus sacerdos. quae autem sub incerto sententia? ergo quia haeret littera, quaeramus spiritalia. quis est iste magnus sacerdos nisi dei filius, uerbum dei, cuius aduocationem pro nobis habemus apud patrem, qui exors omnium est uoluntariorum et accidentium delictorum, in quo consistunt omnia quae in terra sunt et quae in caelo ? uinculo enim uerbi constricta omnia sunt et eius continentur potentia et in ipso constant, quoniam in ipso creata sunt et in ipso inhabitat omnis plenitudo. et ideo omnia manent, quia
Abbreviated transcription (Latin):
subditus regem: Qui autem iorlanem transierint. iordanis autẽ descensꝰ
eorum dicitur. qui descenderint gͦ ex illis suꝑioribus uirtutibus ad
hec inferiora. idest in quibus integritas. karitas. humilitas uacilla.¬
uerint. habent propria resugia quȩ petant. ut qui obnoxii delictis
et unflexi uitis sunt non uoluntaris. sperent dñm sibi recon¬
ciliari posse. si ueniam petant. sperent se posse corrigi si precepta
sequantur cȩlestium testamentorum. quibus aut informam᷑
ad in nocentiam. aut reuocamur a culpa: Nȩ igit᷑ intra iorda¬
nem ciuitatesꝰ sunt. ut propitiemus nobis dm. sequamur quȩ
iubet. uitemus. quȩ prohibet Sit ergo propitiandȩ preceptionis
toriam di miãm. et nomotheticen eius prouidentiam. uel insti¬
tutorum obsequio. uel int̾dictorum declinatione ueneremur:
Quartum suꝑest. quod de morte summi sacerdotis ait. quia usq:

Expanded text:
subditus regem. qui autem lordanen transierint — Iordanis autem descensio subditus regem. qui autem lordanen transierint — Iordanis autem descensio eorum dicitur —, qui descenderint ergo ex illis superioribus uirtutibus ad haec inferiora, id est in quibus integritas caritas humilitas uacillauerit, habent propiora homini refugia quae petant. ut qui obnoxii delictis et inflexi uitiis sunt non uoluntariis sperent dominum sibi reconciliari posse, si ueniam petant, sperent posse corrigi, si praecepta sequantur caelestium testamentorum, quibus aut informamur ad innocentiam aut reuocamur a culpa. haec igitur intra Iordanen ciuitates sequentes sunt, ut propitiemus nobis deum, sequamur quae iubet, uitemus quae prohibet. sit ergo propitiandae diuinitatis ariam dei misericordiam et nomotheticen eius prouidentiam uel institutorum obsequio uel interdictorum declinatione ueneremur. Quartum superest quod de morte summi sacerdotis ait: quia usque
Abbreviated transcription (Latin):
imaginem et similitudinem nostram: Hec ergo prima lex est
cebras ita mentem nostram formare non possumus. reueren¬
tia pat̾nȩ generationis et sedulitate prolis peccatum leuemꝰ:
haritas enim multitudinem operit peccatorum. Aui ergo ad ima¬
ginem di esse non potuerit. sit ad plenitudinem karitatis Illa ci¬
uitas culpam excludit. hec soluit: Ilex deniq lex secundȩ ciuitatis :
Diliges dnm d̃m tuum ex toto corde tuo et ex tota anma tua. et
ex tota uirtute tua: S si rursus animi angusti ex minuti st̃.
qui habundantiam karitatis et gratię recipere non possunt:
habes tͣciam ciuitatem. ut diuinȩ potestatis formido te sobriũ
faciat. et inflectat metus: Et hec est lex tertia: dnm tdm tuũ
adorabis. et ipsi soli seriues: Ifȩ igitur precipue uirtutes. et ideo
paucorum. non plurium: supra iordanem positȩ. ut ex primas
quasi imago archetipum. diligas quasi filius patrem. adores quasi

Expanded text:
imaginem et similitudinem nostram . Haec ergo primae illius imaginem et similitudinem nostram . Haec ergo primae illius cebras ita mentem nostram formare non possumus, reverentia paternae generationis et sedulitate prolis peccatum levemus. Charitas enim multitudinem peccatorum operit. Qui ergo ad imaginem Dei esse non potuerit, sit ad plenitudinem charitatis. Illa civitas culpam excludit, haec solvit. Haec denique lex secundae civitatis: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota uirtute tua. sed si rursus angusti animi et minuti sunt qui abundantiam caritatis et gratiam recipere non possunt. habes tertiam ciuitatem, ut diuinae potestatis formido te sobrium faciat et inflectat metus. et haec lex tertia: dominum deum tuum adorabis et ipsi soli seruies. haec igitur praecipuae uirtutes et ideo paucorum, non plurium supra Iordanen positae, ut exprimas quasi imago archetypum, diligas quasi filius patrem, adores quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ligatur. qui non comprehendit᷑. Unde et dñs ait: Si michi non credi¬
tis. uel operibus credite: Bona igitur etiã hec ciuitas ad resugium. quȩ
ȩ dificatoris sui testificatur gratiã. et affectum nrũm excitat. ut eiuis
simus cupidiores. qui tantam nobis fabricȩ huius uideatur contu-¬
lisse pulchritudinem: Tertius ordo est regalis potestatis contempla
tio. ut subitiamur regi si non deferimus honorem tanquã paren¬
ti: Metu enim presidentis plerumq sit obediene potestati. qui
est salutis ingratus. ut necessitatem sobrietas agnoscat. quȩ nolu¬
it. ac nequiuit gratiã pietatis agnoscere: Corrigit ergo necessi¬
tas. quem pietas prouocare debuerat Hȩ sunt tres cui itates
trans iordanem perfectiori prudentiȩ ad resugium datȩ ut primo
culpam fugiamiis inductione animi conformis ad imaginem
dĩ: Ita enim creati sumꝰ. dicente dño faciamus hominem ad

Expanded text:
legatur qui non conprehenditur. unde et dominus ait: si mihi non credilegatur qui non conprehenditur. unde et dominus ait: si mihi non creditis, uel operibus credite. bona igitur etiam haec ciuitas ad refugium, quae aedificatoris sui testificatur gratiam et affectum nostrum excitat, ut eius simus cupidiores qui tantam nobis fabricae huius uideatur contulisse pulchrittio, ut subjiciamur regi, si non deferimus honorem tamquam parenti. Metu enim praesidentis plerumque fit obediens potestati, qui est salutis ingratus; ut necessitatem sobrietatis agnoscat, qui noluit ac nequivit gratiam pietatis agnoscere. Corrigit ergo necessitas, quem pietas provocare debuerat. 11. Hae sunt tres civitates trans Jordanem, perfectiori prudentiae ad refugium datae; ut primo culpam fugiamus inductione animi, conformes ad imaginem Dei. Ita enim creati sumus, dicente Deo: Faciamus hominem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ubi uerbum est di. in illo sinu patrio. idest archano ac recessu di. ubi
est fons sapientiȩ. unde pro morte uitȩ et̾nȩ nauriat potum in morta¬
lem: Secundum est remedium. ut qui non potest cognitionem illiꝰ
boni prelibare. et tardior uel ingenio est. uel fidei comprehensio¬
ne. qm̃ ueloci mentis uigore atq ingenii acumine ad cognitionis
summa contenditur: saltim opera dnĩ consideret. ap ex his quȩ
consticutione istius creaturȩ: Pona enimꝰ ualde sicut dñs dixit.
bonum illud summum atq ȩt̾num comp̃hendit᷑: Qui ordo rerũ.
quȩ disciplina quȩ gratia: Nonne his quãuis tardum ingeniũ
diligere auctorem suum prouocat᷑.: Et enim si parentes qui nos ge.¬
nuerunt amamus. quantomagis diligere debemus creatorem paren¬
tum. auctoremq nostrum : Ergo operatoria uirtusdłi et sinon uidetur. tam̃
ex suis operibus estimatur. operatoremq opera sua produnt. ut intel¬

Expanded text:
ubi uerbum est dei in illo sinu patrio, id est arcano ac recessu dei, ubi ubi uerbum est dei in illo sinu patrio, id est arcano ac recessu dei, ubi est fons sapientiae, unde pro morte uitae aeternae hauriat potum inmortalem. secundum est remedium, ut qui non potest cognitionem boni illius praelibare et tardior uel ingenio est uel fidei conprehensione, quoniam ueloci mentis uigore atque ingenii acumine ad cognitionis summa contenditur, saltem opera domini consideret atque ex his quae constitutione istius creaturae — bona enim ualde, sicut dominus dixit, — bonum illud summum atque aeternum conprehenditur. qui ordo rerum, quae disciplina, quae gratia? nonne his quamuis tardum ingenium diligere auctorem suum prouocatur? etenim si parentes, quia nos genuerunt, amamus, quanto magis diligere debemus creatorem parentum auctoremque nostrum! ergo operatoria uirtus dei. etsi non uidetur, tamen ex suis operibus aestimatur operatoremque opera sua produnt, ut intel