comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scił dum uidemini. quasi hominib placentes idẽ sic̃t illi
faciunt qui querunte hominib placere: sed ut scrui xp̃i.
bona uoluntate sermentes d ñis ur̃is sicut domino. ita ut
in eo putetis uos seruire deo & non hominib tantum uos
dico. scientes qͦd unꝰ quisq qd̾ cumq bonum fecerit hoc ꝑci¬
piet adomino siue liber sit siue seruus. Nonenim minꝰ
racipiet seruus quam liber. Et uos domini facite illis scił¬

Expanded text:
cet dum videmini, quasi hominibus placentes, sicut illi faciunt qui quaerunt hominibus placere, sed ut servi Christbona voluntate servientes dominis vestris, sicut Domino, id est ita ut in eo putetis vos servire Deo et non hominibus. Tantum vos dico scientes quod unusquisque, quodcunque bonum fecerit, hoc percipiet a Domino, sive liber sit, sive servus, non enim minus recipiet servus, quam liber. Et vos Domini, facite illis, s
Abbreviated transcription (Latin):
dñi Seri obe¬
dite dñis carna¬
libus in timore
& tremore. insim¬
plicitate cordis
non ad oculum
seruientes quasi
hominibz placen¬
tes. sed ut seruixͥ.
facientes uolunta¬
tem dei exanimo.
cum bona uolun¬
tate seruientes si
hominib. scienteᷤ
Et uos patres noli¬
te ꝓuocare filios ue¬
quia si cut legem
non custodient. In
ira enim nemo ag¬
uoscit: quod sit itile.
Sed educate illos
d um pueri sunt ne
legem contempuant
in disciplina uerboꝵ
& correptione uerbe¬
rum. ut ꝓficiant in
reb domim. Uos
autem serui obalite
dominis non solum
sp̃ualib & bonis. s
etiam carnalib ser¬
uitus cepit expectato.
pͥma enim seruitutis
causa peccatum est
buere delinq̃nti um
uerentia. quod & fi
ri. libere seruiatis.
liberam enim quo¬
dammͦ facit seru¬
tutem. qui seruit
non tunore subdolo.
sod fideli dilectione.¬

Expanded text:
ni. serui, oboedite dominis carnalibus cum timore et tremore, in simplicitate cordis non ad oculum seruientes, quasi hominibus placentes, sed ut serui Christi facientes uoluntatem dei ex animo, cum bona uoluntate seruientes ut hominibus, . scientes Et vos patres nolite provocare filios quia sic legem non custodient. In ira enim agnoscit 176 quid sit utile. Sed educate illos, dum pueri sunt, ne legem contemnant, in disciplina verborum et correctione verberum, ut proficiant in rebus Domini. Vos autem servi, obedite dominis, non solum spiritualibus et bonis, sed etiam carnalibus. Servitus coepit ex peccato; prima enim servitutis causa peccatum est,buere delinquentium.verentia; quod faciuri, libere serviatis, liberam enim quodammodo facit servitutem qui servit non timore subdolo, sed fideli dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
prehendit. sed sequitur ut compre
ait. Frẽs. Quasi. Recte dico sequor ut comp̃hendam: qͥ a
ego qui me melius nom quam alii uł uos. nou arbitror me
comphendisse. Quicqͥd alii putent de me. ego ñ arbitron
ñdum habeo: hoc unum unde dicitur in psalmo. U uam
petii adño. Et quasi dic̃etur. quid gͦ agis apłe : nondum
comp̃hendi. unum autem de me uobis assero. qđ ego obli

Expanded text:
prehendit, sed sequitur ut comprehait, fratres. Quasi dicat: Recte dico, sequor ut comprehendam, quia ego, qui melius novi quam vos, vel alii, non arbitror me comprehendisse, quidquid alii putent de me. Augustinus Egonondum habeo, hoc unum. Una etiam dicitur in Psalmo: Unam petii a Domino . Et quasi diceretur: Quid ergo agis, Apostole? nondum comprehendi. Unum autem de me vobis assero, quod ego obli
Abbreviated transcription (Latin):
nifestum non om̃ib
sed sc̃is ens. humilita¬
te paruulis. nechiis
om̃ib plene innotu¬
it: sed hiis tantum qͥb
uoluit as exsola gr̃a
notas facere dnutias
głe sacramenti huins
ioest copiosam głam
tam digni sacramñti.
in quo sunt multa scił.
fides. remissio. insli¬
ra beatitudo. &e ideo
diuitias dicit. Sacra¬
m̃ti dico existentis in
gentib quod sacram̃¬
gñtibus idest illud
sacram̃tum ẽ xp̃i in¬
carnatio ꝑqͣm saluan¬
tur gentes. sta est in
nobis ut sit spes głe
głam sine lege. qͦm¬

Expanded text:
est, non omnibus, sed sanctis ejus, humilitate parvulis. Nec his omnibus plene innotuit, sed his tantum, quibus voluit Deus, ex sola gratia notas facere divitias gloriae sacramenti hujus, id est copiosam gloriam tam digni sacramenti, in quo sunt multa, scilicet fides, remissio, justira beatitudo. Et ideo dicit divitias, sacramenti dico, existentis; in gentibus: quod, sacramegentibus, id est illud sacramentum est Christi incarnatio per quam salvantur gentes. Ita est in vobis, ut sit spes glorgloriam sine lege. Q
Abbreviated transcription (Latin):
a scłis fuit. scił mist̾ium natiuitatis adeo. & natuittatis ex
& impletum ostendam ubum idest dispensationem uł ordi¬
nationem dei idẽ quod deus p̃ordinauit de uob̾ gentib. uos
lus non ẽẽ ꝓmissa gentibꝰ. Quod ñbum est mistium idẽ occul¬
tum. quia si notum erat. inpͥncipio erat ũbum nusqm erat
lectum uerbum caro factum est: oe cet̾a. que ad sacram̃tum
incarnationis ꝑtinent. Unde: abscondistihec a sapientib &
reuelasti ea pariulis. Quoscdlamenim platonicorum libros
ex geeca lingua in latinam conũsos uidi. & ibi logi ñ quidẽ
his uerbis see hoc quidem om̃ino multis &e multiplicib sua¬
deri rationib quod in pͥncipio erat u̾bum. & ũbum erat a¬
est ñlegi. Indagam quiꝑpe in libris uarie dictum quod fi¬
lius sit informa patris seil quod se exinaniuit ñ habetur in
tĩbum ades fuit occultum. quod absconditum fint ascłis idẽ

Expanded text:
aeculis fuit, scilicet mysterium nativitatis ex Deo, et nativitatis ex Et impletum ostendam, verbum, id est dispositionem vel ordinationem Dei, id est quod Deus praeordinavit de vobis gentibus, vos missa gentibus. Quod verbum est mysterium, id est occultum. Quia si erat notum: In principio erat Verbum , nusquam erat lectum: Verbum caro factum est, etc. . Quae ad sacramentum incarnationis pertinent. Unde: Abscondisti haec a sapientibus, et revelasti ea parvulis . Quosdam enim Platonicorum libros ex Graeca lingua in Latinam versos vidi, et ibi legi, non quidem his verbis, sed haec quidem omnino multis et multiplicibus suaderi rationibus, quod in principio erat Verbum, et Verbum erat aest, non legi. Indagavi quippe in libris varie dictum, quod Filius sit in forma Patris; sed quod exinanivit se, non habetur in id est occultum. Quod absconditum fuit a saeculis,
Abbreviated transcription (Latin):
IIIptixte mus. & obedientes docemus. docentes
uirtute. aico mom̃i sapientia. Non sumnsceci
ut pseudo. sed docemus in omni sapientia. Uera sapientia
magna cum diligñtia agere testatur. ut erudiens omnem
hominem in hac sapientia consummatum. Exibeat euindeo

Expanded text:
ncimus, et obedientes docemus. Docentes dico, in omni sapientia, non sumus caeci ut pseudo, sed docemus, in omni sapientia. Vera sapientiamagna cum cura agere testatur, ut erudiens omnem hominem in hac sapientia consummatum eum exhibeat Deo
Abbreviated transcription (Latin):
quia scͥptura inducens dm̃¬
o abrahamom̃s gentes uon
nidi ce gentes benedicent᷑ uel inte id ẽ intuo semine. scił inxͦ.
Et ne alio idẽ ad alium sensum ũtas uerba illa. dicit moysen
idest ostendens longe ante qͣm fieret. ꝓuisum ẽẽ hoc. scił qͥa
deus ustificat exfide gentes. non exoꝑib legis & ido. p̃mm¬
tiauit abrahe idest ostendit p̃mintiatum ẽẽ abrahȩ. quod ex
fide est benedictio. dicens. quia urte id est tue fidĩ inutatione
benedicñtur in eterna beatitudine omnes gentes: ce qͥa aui-¬

Expanded text:
quia Scriptura, inducens DeO Abraham, omnes gentes, non Judaei et gentes benedicentur. Vel in te, id est in tuo semine, scilicet in Christo. Et ne alio, id est ad alium sensum, vertas verba illa, dicit Moysen id est ostendens longe antequam fieret provisum esse hoc, scilicet quia Deus justificat ex fide gentes, non ex operibus legis. Et ideo praenuntiavit Abrahae, id est ostendit praenuntiatum esse Abrahae quod ex fide est benedictio dicens: Quia in te, id est tuae fidei imitatione benedicentur aeterna beatitudine omnes gentes. Et quia au
Abbreviated transcription (Latin):
participes uocatio¬
nis celestis idest uo¬
cati ad celestia. idẽ.
ad celestem heredi¬
tatem habendam.
ratẽ diligendo &
que precipit oꝑan¬
enim non egemꝰ:
ficem scił per quem
itur ad deum. Idẽ¬
enim est pontitex.
quod mediator. p ontificem dico confessionis nr̃e. scił
quem nos confiteaur. uł confessionis icdest fidli. scilicet
inquem credimuis. Qui fidelis. & cet̾a. hic incipit com¬
ꝑare xp̃m moysi. sicut supͣ comꝑauit eum ꝓpħis e an¬
głis: moysi uero ita comꝑat. ut sit ꝑre moyse fidelis. qͥ
non suam sedpatris głam quesiuit. ñ eius manclata ab¬
sconclit. Moysi gͦ eum conferens. ait: quixp̃c fidelis
mme clauid sedm carnem. fidelis est dico situt &e moy¬
ses minister fuit non dominꝰ. Uel ita: qui xp̃c iħ̾e fide¬
lis est. ei qui feeit illum scił deo patri. non tantum in
qualam. sec in omni domo iudeorum scił &e gertium.
situt & moyses fidelis fint inimace inomnidomo di¬
co enis. scilicet patrisuł xp̃i. Amplioris enim. quasi

Expanded text:
participes vocationis coelestis, id est voi ad coelestia, id est ad coelestem haeredtatem habendam ate, diligendo, et quae praecipit oenim non egemus. ficem, scilicet per quem itur ad Deum. Ideenim pontifex qui mediator. Pontifex, dico, confessionis nostrae, scilicet quem nos confitemur; vel confessionis, id est fidei, scilicet in quem credimus. Qui fidelis, etc. Hic incipit comparare Christum Moysi, sicut supra comparavit eum prophetis et angelis. Moysi vero ita comparat, ut sit prae Moyse fidelis, quia non suam, sed Patris gloriam quaesivit, non ejus mandata abscondit. Moysi ergo cum conferens, ait: Qui, Christus, fmine David secundum carnem. Fidelis est dico, sicut et Moyses minister fuit, non dominus. Vel ita: Qui Christus Jesus fidelis est ei qui fecit illum, scilicet Deo Patri, non tantum in quadam, sed in omni domo Judaeorum, scilicet et gentium, sicut et Moyses fidelis fuit in una. Et in omni domo dico, ejus, scilicet Patris, vel Christi. Amplioris enim. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
idest peccata dimisit: in seuero non aliter interfecit inum¬
citias qmͣ ꝑcrucem idest ꝑmortem. Ommnib enim ꝓfecit
mors saluatoris. & ueniens idest ꝑ assumptam humanita¬
tem apparens euan¬
głizauit e si non
insua ꝑsona sed in
pacem ad dm̃ fieri
longe finstis adeo
sine lege erant. Non¬
enim regione a deo
longe est quisq sed¬

Expanded text:
id est peccata dimisit; in se vero non aliter interfecit inimid est peccata dimisit; in se vero non aliter interfecit inimicitiam, quam per crucem, id est per mortem. Omnibus enim profecit mors Salvatoris. Et veniens, id est per assumptam humanitatem apparens,lizavit, et si non in sua persona, sed in pacem ad Deum fierilonge fuistis a Deo, sine lege erant. Nonnim regione a Deo longe est quisque
Abbreviated transcription (Latin):
conuertit: medius¬
autem erat. ut neut
popłs alti concordaret.¬
Stante autem hoc pa¬
riete erant inumicitie.¬
eos que abolite sunt
destructo pariete.
bñ subdit. Et ꝑhoc
⁊a incarne sua assumpta uł inimolata. &¬
met Ip̃O. logem. hic exponit parietem. qͣntum
mandatorum idest euatuans legem uetem qͣntum abea qͦ
mandabat. nłẽ ad carnales obseruantias. non qnͣtum ad
u̾itatem qm p̾signabat: euacuans dico decretis idest p̃cep¬
ts enͣngłii que exratione sunt. Ideo euacuauit. ut duos po¬
płos prius aiuiisos ꝑlegem condat insemet p̃o. id est con¬
miticiis. faciens dico inuno nouo homine idest inse solo.
a quo ñ aliunde est nouitas. Et item cdeo euacuat. ut re¬
conciliet ambos deo positos in uno corpe eccł̃ie. Quasi.
Sublata inimicitia. & lege enacuata fatit pacem inter ip¬
deo quod ꝓpeccatis se obtulit. & ꝑ euangłium illuminauit.
que duo consequent ostñdit subdens. Ip̃e dico int̾ficiens
mnititias in semet ip̃o que erant inter deum & homines

Expanded text:
convertit. Mediusautem erat ut neuter populus alteri concordaret.Stante autem hoc pariete erant inimicitieos, quae abolitae sunt destructo pariete. Unde subdit: Et per ias in carne sua, assumpta vel immolata. Legem. Hic exponit parietem quantum mandatorum, id est evacuans legem veterem, quantum ad ea quae mandabat, id est ad carnales observantias, non quantum ad veritatem quam praesignabat. Evacuans dico, decretis, id est praeceptis Evangelii quae ex ratione sunt, ideo evacuavit ut duos populos prius divisos per legem, condat in semetipso, id est conmicitiis. Faciens dico, in uno novo homine, id est in se solo a quo non aliunde est novitas. Et item ideo evacuat ut reconciliet ambos Deo, positos in uno corpore, Ecclesiae; Haimo quasi dicat: Sublata inimicitia, et lege evacuata, facit pacem inter ipDeo quod pro peccatis se obtulit, et per Evangelium illuminavit: quae duo consequenter ostendit, subdens; Ipse dico, interficiens in semetipso inimicitiam, quae erat inter Deum et homines,
Abbreviated transcription (Latin):
tem acedendi ad patrem ce hoc in uno sp̃u. idẽ ꝑeundem¬
sp̃m qui ꝑ tp̃m om̃ib datur. Et qr gentes accessum habent
ad patremͭ. gͣ ouos gentiles iam scił atemꝑe fidi. ũ estis hospi¬
tes id est indigniores
infide iid̾is sic̃t olĩ¬
recepti in lege. & ad¬
uene idest extumei a
sed estis ciues scorũ
ñ carnalis isrł. id est
eiꝰdem uiris & digni¬
tatis indomo deicum¬
sanctis & domestici
idẽ familiares dei.
loma translati estis.
tiurtates initoto mini¬
do faciunt duo amo¬
Int̾roget gͥ sequisq quid amet. te inueniet unde sit cinis.
est fund̃am̃tum. p̃ter quod uemo potest aliud ponere. Dicunt᷑
tib scĩs. S xp̃c est pͥmum & maximum fundam̃tum. qui
sicut aꝑte dicit᷑ sc̃s sc̃orum. sic figurate fundam̃tum fundam̃
subditum cogites xp̃c est pastor pastorum: si fabricam cogites

Expanded text:
tem accedendi ad Deum Patrem, et hoc in uno spiritu, idm habent ad Patrem. Ergo, o vos gentiles, jam, id est a tempore fidei, non estis hosp, id est indigniores in fide Judaeis, sicut olrecepti in lege, et advenae, id est extranei a Deo. Sed estis cives sanctorum, non carnalis Israel, dem juris et dignitatis in domo Deisanctis, et domestici, id est familiares, Dei,translati estis vitates in toto mundo faciunt duo amoInterroget ergo se quisque quid amet, et inveniet unde sit civis. est fundamentum, praeter quod nemo potest aliud ponere. Dicuntur tis. Sed Christus est primum et maximum fundamentum: qui sicut aperte dicitur Sanctus sanctorum, sic figurate Fundamentum fundamesubditum cogites, 167 Christus est Pastor pastorum; si fabricam cogites,
Abbreviated transcription (Latin):
Et ne apłi uł ꝓphe in quib fundata est ciuitas dei tenerent
se in se. subdit: ip̃o summo angulari existente xp̃o iħu lapide.
In quo enim totum nititur. primo fundam̃to. in quo om̃s
qđ funclamentum
in summo ñ iimo

Expanded text:
 vel prophetae in quibus fundata est civitas Dei tenerent se in se, subdit: Ipso summo angulari existente Christo Jesu. In Christo enim totum innititur primo fundamento, in quo omnis d fundamentum in
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit & deo reconciliauit: nñ sub¬
ꝙ unũM. ait. quifecit utraq iq est utrumq po¬
pulum unum infide & morib. Ip̃e enim est lapis angula¬
ris. in quo duo popłi tanqtͣ parietes de diuerso angulo ueni¬
entes. sibimet quasi inpacis osculo copulantur. quos ꝑhoc ti¬
muit qđ sequitur. Et idẽ quia est soluens medium parie
erat inter illos duoꝰ¬
popłos hinc exlege
inde ex ydolatria sol
robustus. Est enim¬
materia congeriez

Expanded text:
ficavit, et ideo reconciliavit. Unde subdit: Qui fecit utraque, scilicet utrumque populum, unum in fide et moribus. Ipse enim est lapis angularis, in quo duo populi tanquam parietes de diverso angulo venientes sibimet quasi in pacis osculo copulantur, quos per hoc univit, quod sequitur: Et, id est quia, est solvens medium parieterat inter illos duopopulos, hinc ex lege, inde ex idololatria solvrobustus. Est enimeria congeries
Abbreviated transcription (Latin):
contendit. ⁊ c̾. Uł ita iunge. Ita facite¬
ut dixi. ħ aũ deb̾e fieri in minori appa¬
ret qi omĩs qui contendit in agone ab
om̃ib se abstinet q̃ p̃mium agonis im¬
pediunt. ita & uos ab offendiculis¬
debetis abstine̾. Atͣtende qd̃ de reb
ñ laudandis trahunt᷑ multe simili¬
tudines. uͭ in cũngłio de iniquo iundi¬
ce qui uicduam nolebat audire. & de
inde similitudo trahit᷑. Sequit᷑

Expanded text:
contendit, etc. Vel ita junge: Ita facitut dixi, haec autem debere fieri, in minori apparet, quia omnis qui contendit in agone, omnibus se abstinet, quae praemium agonis impediunt; ita et vos ab offendiculisdebetis abstinere. Attende quod de rebus non laudandis trahuntur multae similtudines, ut in Evangelio de iniquo judice, qui viduam nolebat audire; et deinde similitudo trahitur.
Abbreviated transcription (Latin):
fec simitia uideis. sic̃ nͨ ea q̃ fec̾ similia gentib. & sic omĩa
gitat enim ut ho se ẽẽ potuisse in eis uiciis in quib st̃ alii
unde alibi ait. considãs teipm̃n ne & tu tẽpteris. Omĩa¬
factus sum. &c̃. Hec aut
ut currat sine impedim̃¬
essi cl Ał .to. & ut efficiar particeps
quod hii qͥ in stadio cur
runt. Agonistarũ simili¬
dum ab his que ꝯtͣria sc̃.¬
dicta facio. recte utiq qr¬

Expanded text:
fecit similia Judaeis, sicut nec ea quae fecit similia gentibus; 91 et sic ogitat enim ut homo se esse potuisse in eis vitiis in quibus sunt alii. Unde alibi dicit: Considerans teipsum ne et tu tenteris . Vfactus sum, etc. Haec autem ut currat sine impedimento; et ut efficiar particepsuod hi qui in stadio, etc. Agonistarum similidum ab his quae contraria sdicta facio, recte utiq
Abbreviated transcription (Latin):
mulatione. ut qui ministrat egͦto fit qi eger. ñ cũ se febres hr̃e m̃¬
tit᷑ s cũ animo ꝯdolentis cogitat qͦm seruiri s̾ uelit si eg̾taret.
Ait enim augustinꝰ ita. factꝰ sum udeis tanqͣm uideꝰ. qd̾ ñ simu¬
landi u̾sutia dix̃. s ꝯpatiendi miscłia. Qĩ. Nonita hoc dix̃ nt se
finge̾t udeum. sic̃ quidam putant. Lib̾e illa fec̃sic̃̾ ait. cuxũcisꝰ

Expanded text:
i aeger; non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat quomodo serviri sibi velit si aegrotaret. Ait enim Augustinus ita: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus; quod non simulandi versutia dixit, sed compatiendi misericordia, id est non ita hoc dixit, fingeret Judaeum, sicut quidam putant. Libere enim illa fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝰ. Similit̃ & uos sic currite ꝑ oꝑa caritatis ꝑseuerantes
gis nr̃e. in qͣ ñ uni s om̃ib ꝓmissa ẽ palma. qd̾ ñ ẽ in illo sta¬
dio in illo spectaculo. Ibi ẽnim imꝰ tm̃ accipit brauiũ. ceteri
uicti discedunt qui similr laborauerũt. hic aũ ñ ẽ sic.
Qt qͦt enim curit᷑ si ꝑseuerant᷑ currt̾ accipuit. & qͥ pͥor ue¬
m̃t expectat ut coronet᷑ cũ post̾i̾ori. Agonem qͥppe istũ ñ cu¬
piditas s caritas fac̃. Oms currentes amant se: & ip̃e amor

Expanded text:
 Similiter et vos, sic currite, per opera charitatis perseverantes gis nostrae, in qua non uni, sed omnibus promissa est palma, quod non in illo stadio, in illo spetaculo. Ibi enim unus tantum accipit bravium, caeteri victi discedunt, qui similiter laboraverunt; hic autem non est sic. Quotquot enim currunt, si perseveranter currunt, accipiunt: et qui prior venerit, exspectat ut coronetur cum posteriori. Agonem quippe istum non cupiditas, sed charitas facit. Omnes currentes amant se, et ipse amor
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾e argueret. nͨ infirmis ꝯpate̾t᷑.¬
q ẽ sensꝰ. Merrede habeo si ex dilce¬
tõne ita facio ut potus patiar pe¬
nuriam q̃m abutar potestate. qd̃
ł indiscrete accipiendo monstrarẽ unde forte hoc con¬
feci me seruum oĩum. ut ꝯmodis oĩ¬
um seruirẽ. Seruũ omĩum sedic̃ fac¬
tum. dum se ꝑ humilitatẽ sumile oĩ
um imbecilliũ exhibuit ut eos ꝑ pa¬
tientiã firmaret. ad salutẽ futuram¬
ꝯfouens animos illoꝵ. Et hoc feciut
plures lucͥface̾m .i. lucrum p̃dicatõ¬
res lucfacerem.
om̃ib. Qd̃ ita ait. Factus sum uide¬

Expanded text:
libere argueret, nec infirmis compateretsensus: Mercedem habeo, si ex dilectione ita facio, ut potius patinuriam, quam abutar potestate: quodindiscrete accipiendo monstrarem. Unde forte hoc confeci me servum omnium, ut commodis deservirem. Servum omnium se factum dicit, dum se per humilitatem similem imbecillium exhibuit, ut eos per patientiam firmaret ad salutem futuramnfovens animos illorum. Et hoc feci, ut plures lucrifacerem, id est lucrum praedicationis meae facerem. omnibus; quod ita ait: Factus sum Jud
Abbreviated transcription (Latin):
cere. Uir enim diuinus & medicus
spũał sciens omĩum causas & uul¬
leos luictalE. na magna indust̾a ꝯfouet illos &
in templũ. ne occasionẽ ꝑ eũ acciꝑent blasphemandi. &
hoc ido ut iudos lucrarer dõ. Et hiis qui sub lege st̃ scił¬

Expanded text:
 Vir enim divinus et medicus spiritualis, sciens omnium causas nera, magna industria confovet illos, et in templum, ne occasionem per eum acciperent blasphemandi. Et hoc ideo, ut lu
Abbreviated transcription (Latin):
di cursum apd̃ imꝑitos in malã suspicionẽ decidens impe¬
it utiq m̃titus e. Non enim dix̃ ñ s̾ deberi. s deberi ostend̃
& debito setisum ũ eẽ uͭ omio itti nelle ꝓfessus ẽ. eo ip̃o fac¬
tus ẽ infirmus infirmis. Don ẽ gͦ fallax & u̾sipellis simula¬
tõ. s omĩb ꝯgruit eius misericors ꝯpassio. portatq infirmi¬
tatem eoꝵ & in compassionis similitudine. ñ fauens m̃dacii
fictione. ita eis scił uideo ł pagano subueniendo. sic̃ ip̃e s̃
si in illis eẽt subueniri uoluiss qͣi infirmitates eoꝵ ip̃e hrẽt.

Expanded text:
Dei cursum apud imperitos in malam suspicionem decidens impeDei cursum apud imperitos in malam suspicionem decidens impeit utique mentitus est. Non enim dixit non sibi deberi, sed deberi ostendit, et debito se usum non esse, nec omnino uti velle professus est, eo ipso factus infirmis infirmus. Non est ergo fallax et versipellis simulatio, sed omnibus congruit ejus misericors compassio, portatque infirmitatem eorum in compassionis similitudine, non fallens mendacii fictione, ita eis, scilicet Judaeo vel pagano subveniendo, sicut ipse sibi si similis esset, subveniri voluisset, quasi infirmitates
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit. ut islis simplex. istis eẽt dupplex. aliud hñs in corde
aliud in ostensioẽ. Ctm enim a te quesissem in epła qͦm pute¬
sceꝑit fallacit̾ ritꝰ gentiũ. tu respondisti in eo factũ gentib
tanqͣm gentilem. qd̃ in diffeieut̾ ꝑmisit uesci cibis om̃ib
&ẽ quos dampnãt udĩ. Qrͣo gͦ utrũ & hoc simulate fecit.
Qd̾ si absurdissimũ atq falsissimũ ẽ. gͦ & illa in qͥb uid̾oꝵ
consuetudini congruebat lib̾tate prudenti ñ nocessitate
seruili ł dispensatõne fallaci agebat. Cur enui oleastro
inserto uĩtatem seruauit. & naturalib ramis nescio qd
dispensatorium simulatioĩs tielam̃ obtendit. Ita &e cum
dic quis infirmatur ⁊ ego ñ infirmor. ñ infirmitatẽ alt̾ius
simulauit s doluit. Ita eẽ qd̾ factus ẽ infirmꝰ infirmis. ñ
erat m̃daciũ. s uͦ hoc dix̾ sicut & cet̾a suꝑius aĩ dix̃ & sͥ sũptꝰ¬
deberi. & tñ abstinuit ne iude̾t᷑ eungłii uenditor. & ne u̾bi

Expanded text:
suscepit, ut illis simplex, istis esset duplex, aliud habens in corde, aliud in ostensione. Cum enim a te quaesissem in epistola quit ritus gentilium. Tu respondisti: Et eo factum gentibus tanquam gentilem, quod indifferenter permiserit vesci cibis omnibus, etiam quos damnant Judaei. Quaero ergo utrum et hoc simulate fecerit, quod si absurdissimum atque falsissimum est, ergo et illa in quibus Judaeorum consuetudini congruebat, libertate prudenti, non necessitate servili, vel dispensatione fallaci agebat. Cur enim oleastro inserto veritatem servavit, et naturalibus ramis nescio quod dispensatorium simulationis velamen obtendit? Ita etiam cum dicit: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Non infirmitatem alterius simulavit, sed doluit; ita etiam quod factus est infirmis infirmus, non erat mendacium, sed vere hoc dixit, sicut et caetera superius ubi dixdeberi; et tamen abstinuit ne videretur Evangelii venditor, et ne verbi
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ib omĩa factus sum: Atmil ouna¬
um sectarum eẽm. Irudens enĩ ce¬
tñ uere religionis ñ excessit. qr uͥ ces
uos facetem. at apłs ad hoc ceffit ut ꝑficeret.
Unde subdit. ut om̃s face̾m saluos. Attencde qd in his u̾bis
factus uicłis tanqͣm uidens. ⁊ c̃. dissentire uident᷑ ieroniiꝰ e
augustinꝰ. Uult eyim icronimꝰ qd̃ ñ iudeus uͭ fuĩt. & legalia
non uere seruauit. s dispensatorie simulauit. nolebat enim lega¬
lia illa pt᷑ xp̃m sinc peccato posse seruari. dugustinꝰ uͦ ait q̃d
nullomͦ se uideũ. ł illa legalia seruare simulauit. s uͦ udeꝰ fuit
& uͭ ñ sp̃e ponens illa legalia seruauit. q̃ dicebat ptꝰ xp̃m sñ
se iudeum. S augustinus dic hoc fieri ꝯpassione mnisccłie. ñ cñ si

Expanded text:
Omnibus omnia factus sum, quasi omnium sectarum essem. Prudens enim etamen verae religionis non excessit, quia ubi si cessit, ad hoc cessit ut proficeret. Unde subdit: Ut omnes facerem salvos. Attende quod in his verbis: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, etc., dissentire videntur Hyeronymus et Augustinus. Vult enim Hieronymus quod non Judaeus vere fuerit, et legalia non vere servaverit, sed dispensatorie simulaverit. Volebat enim legalia illa post Christum sine peccato non posse servari. Augustinus vero ait quod nullo modo se Judaeum, vel illa legalia servar non spem ponens illa legalia servaverit, quae dicebat post Christum sine se Judaeum. Sed Augustinus dicit hoc fieri compassione misericordiae, non si
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas. uł cum compellit infirmitas. sonsiderans. Quasi. Ita
facut dixi. tu quis quis considans te ipsum quod & tu fra¬
gilis es. ne & tu tempteris. idẽ ne deo per mittente in simile
ꝑiculi cogitatio. Ita cos nec de esse uoluit fratrum correstio¬
ni. nec studere certamim. Ideoq ne sibi indeatur quisq
instruere. etiam eum proterne exagitat irridetq peccantẽ.
aut suꝑbe tanqͣm in sanabilem detestatur. inspiritu in qͥt
manisuetudims consiłans te ip̃m. ne&e tu tempteris. Alter.

Expanded text:
veritas, vel cum compellit infirmitas. Considerans. Quasi dicat: Ita veritas, vel cum compellit infirmitas. Considerans. Quasi dicat: Ita fac ut dixi, tu quisquis, considerans teipsum, quod et tu fragilis es, ne et tu tenteris, id est ne, Deo permittente, in simile at quam proprii periculi cogitatio, ita eos nec deesse voluit fratrum correctioni, nec studere certamini. Ideoque ne sibi videatur quisque instruere, etiam cum proterve aut superbe tanquam insanabilem detestatur, in spiritu, inquit, mansuetudinis, intendens teipsum, ne et tu tenteris. Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
nec mirumqr est homo scił infirmus: preoccupatꝰ dico non
in multis. sed maliquo delic̾to. quasi non nsu cotidiano pec
ta defluentem. & si aliquando labatur. insp̃u lenitatis.
Ideo leniter instruite. quia frẽs estis. & si suꝑiores. atten
intelligas fratri preoccupato in delicto fore indulgendum¬
lum. ut sicut iulaudabili uita aliud est declinare amalo.
aliua facere bonum. quod ammonem᷑ dicente scriptura. de¬
clina amalo & fac bonum: ita indampnabili. aliud sit de¬
clinare abono. aliud facere malum: oe illud delictum. il
aluid sonat delictͥum. nͥ derelictum : et qui dereliquit.
qͥd deliquit ñ bonum: Uł potest uideri illud ẽe delidũ
quod ignorauter sit. percatum quod asciente commitat᷑.
mdifferenter tñ plerumq ponuntur. ut & peccatum nõie
delicti. & delictum nomine ꝑeccati appessetur. Preoccupatio
autem est dum uł adhoram ũ iudetur quid agendum sit.
uł qni uidint nincuntur. ut scił malum fiat cum lotet

Expanded text:
nec mirum quia est homo, scilicet infirmus, praeoccupatus: dico non in multis, sed in aliquo delicto, quasi non usu quotidiano peccta diffluentem, et si aliquando labatur, in spiritu lenitatIdeo leniter instruite, quia fratres estis, etsi superiores. Attendintelligas fratri praeoccupato in delicto fore indulgendum in laudabili uita aliud est declinare a malo, aliud facere bonum, quod admonemur dicente scriptura: declina a malo et fac bonum, ita in damnabili aliud sit declialiud sonat delictum, nisi derelictum? et qui derelinquit, qui delinquit, nisi bonum? Vel potest videri illud esse delictum quod ignoranter fit; peccatum quod a sciente committitur, indifferenter tamen plerumque ponuntur, ut et peccatum nomine delicti, et delictum nomine peccati appelletur. Praeoccupatio autem est, dum vel ad horam non videtur quid agendum sit, vel qui viderint vincuntur, ut scilicet malum fiat, cum latet
Abbreviated transcription (Latin):
est. imꝓbando legem.
ce commendando gr̃amr:¬
mͦ ad prelatos loquitur.
sp̃rtaliter. docens quo¬
modo tractent subditos.
hos alloquit᷑. quia fir

Expanded text:
est, improbando legem, et commendando grado ad praelatos loquitur specialiter, docens quomodo tractent subditos, hos alloquitur qui fir
Abbreviated transcription (Latin):
curũcisione applicans se ad angłarem lapidẽ. s ille
lapis angulũ ñ facet. nͥ in se parietẽ aliũ susciperet.
Iue itaq paries tãꝙͣ ꝓpric ꝑtinet ad ueritatẽ: ille
uͭ alius ad miscd̾iam. Unde subd̃. Gentes aũ. Qĩ. ñ¬
sit ꝑ miscd̾iam. & ido dic̃o gentes debere dm̃ hono
eas missus suscepit ⁊ uelud oues addux̃. Hoc autẽ
testimonio ꝓpħico ꝓbat subdens. Siẽ sc̾ptum ẽ in
psalmo eu̾us auctoritate confirmat de gentib

Expanded text:
cumcisione applicans se ad lapidem angularem, sed ille lapis angulum non faceret, nisi in se parietem alium susciperet. Ille itaque paries, tanquam pertinet ad veritatem; ille vero alius ad misericordiam. Unde subdit: Gentes autem. icordiam. Et ideo dico gentes debere honorare eas missus suscepit, et velut oves adduxit. Hoc autem testimonio prophetico probat subdens, sicut scriptum est in Psalmo cujus a
Abbreviated transcription (Latin):
ait in eungłio. ñ ueni face̾
uoluntatẽ meã. s eiꝰ qui¬
me misit. Non sͥ placuit
dico s d̃o patͥ. sic̾ scͥptũ ẽ¬
mographus er ꝑsona sal¬
Ouatoris u̾ba fac do patri
dicens. imꝑꝑia ł detractõ¬
derunt suꝑ me.mpme. ⁊ea usa fueit
opp̾ssionis mee .i. csim face̾m uoluntatẽ tuã od̃s in
hoc .i. qr eieci malos de templo qd̾ fecert̃ speluncã
latͦnum.⁊ in omĩb aliis uidei mͥ imꝑꝑia ingessert̃
qr dix̾unt me peccare in te. qͥ potius me ñ recipien¬
do que misisti exꝓbrauert̾ te. ⁊ peccauert̾ in te ñ re¬
cipiendo me. ⁊ id̾o me occid̾unt. qͣi peccantẽ in dm̃

Expanded text:
it in Evangelio: Non veni facere voluntatem meam, sed ejus quime . Non sibi placuit dico, sed Deo Patri, sicut scriptum emographus ex persona Salvatoris verba facit Deo Patri dicens, improperia, vel detractderunt super me, id est causa fuerunt oppressionis meae, id est cum facerem voluntatem tuam, o Deus, in hoc, quia ejeci malos de templo quod fecerunt speluncam latronum, et in omnibus aliis Judaei mihi improperia ingesserunt, quia dixerunt me peccare in te, qui potius me non recipiendo quem misisti exprobraverunt te, et peccaverunt in te, non recipiendo me, et ideo me occiderunt, quasi peccantem i
Abbreviated transcription (Latin):
nib gentib dm̃¬
E decim tͥb magnificate eum qui auxit¬
Płl̃. numerum plebis sue gentib adiectis.
Et rursus ysaias alt. qͥddã ad ide ꝑti¬
nẽs ait. iesse qui

Expanded text:
nibus gentibus Deudecim tribus, magnificate eum, qui auxit numerum plebis suae gentibus adjectis. Et rursus Isaias, quiddam ad idem pertinens, ait: Jesse, qui
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ in quo sꝑamus. reple¬
at uos omĩ gaudio sp̃uali
ut nec unꝰ urm doleat sic̃¬
solebatis dolere de lite.
Et ut possitis gaudere¬
repleat uos pace habita
beatitudine. & abundetis

Expanded text:
id est in quo speramus, at vos omni gaudio, spirituali, ut nec unus vestrum doleat, sicsolebatis dolere in lite. Et, ut possitis gaudererepleat vos, pace, habita, beatitudine. Et abundetis
Abbreviated transcription (Latin):
firiniores debemꝰ ñ ꝓuocare.
ñ contende̾. s sustinẽ .i. pati
& erigere imbecillitates infir¬
moꝵ. cũ illi ñ possint se ad¬
nos erigere. ꝙ. debemꝰ ñ nob̃
obedire.i. ñ qd̃ nob̾ tm̃ place
at uendicare. s qd̾ frĩ. qr in
uicem curã agere debemus.
Iue d̾r sͥ placere qui ita facit qd̃ s bonum uidet᷑. ut ñ¬
u curet siue placeat. siue ñ¬

Expanded text:
firmiores debemus, non provocare, n contemnere, sed sustinere, id est pati et erigere, imbecillitates infirmorum, cum illi non possint se adnos erigere; et debemus non nobis obedire, at vindicare, sed quod fratri, vicem curam agere debemus. i placere qui ita facit quod sibi bonum videtn curet, sive placeat, si
Abbreviated transcription (Latin):
Ne uideret᷑ intellige̾ apłs õs¬
eẽ discordes.⁊ ad corrigendũ
insipientes. remouet hoc ꝙ¬
id̃o incipit. ut admoneat pꝰ¬
fectiores de correctione minoꝵ ⁊ inde ꝓponit se exẽ
qui laborat de alus ⁊ opus ẽ. ut hoc isti faciãt
cum ip̃e aliis impeditꝰ ue

Expanded text:
ne videretur intelligere Aposesse discordes, et ad corrigendum insipientes, removet hoc deo incipit, ut admoneat perfectiores de correctione minorum. Et inde proponit se exemplum qui laborat de aliis, et opus est ut isti haec cum ipse aliis impeditus ad
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ Dater eñ as semel dle sua natura genuit filiũ dms̃ eqͣłe.
difiliꝰ cũ sit as eternꝰ ⁊ uerus ꝓ nob̾ ẽ homo factꝰ ⁊ plenꝰ. In eo¬
qͥa carnẽ suscepit humanã ⁊ rationałs animã. Vnde idem
unigenitus ds scd̾o natus dr. semel ex patre. semel ex matre.
Nanis ẽ enĩ de patre ds u̾bum. natus de matre. u̾bumca¬
rofactũ. ¶nus gͥ atq idem ẽ ds filius natꝰ añ scła. ⁊ na¬
tus in scło. Itẽ ds̃ unigenitus dũ ꝯeiꝑetur ui̾tatẽ carniᷤᷤ
accepit ex uirgie: ⁊ cũ nasceretur integͥtatẽ uͥginitatiᷤᷤ
seruauit in matre. istaq causa ẽ qua d̾s factus ẽ filiuᷤ
uirginis: ⁊ uirgo facta ẽ mat̃ unigeniti cłi̾. ut qũe pat̃
genut ex et̃nitare. ipm uirgo ꝯceptũ ꝑferret in tẽpore.
Di gͦ filiꝰ ut carnẽ hominis anim̃aq mundaret suscep-¬

Expanded text:
us. Pater enim Deus de sua natura genuit Filium Deum sibi aeDeus Filius cum sit Deus aeternus et verus, pro nobis est homo facta carnem suscepit humanam et rationalem animam. Unde idem unigenitus Deus, secundo natus dicitur, semel ex Patre, semel ex matre. Natus est enim de Patre, Dei Verbum; natus de matre, Verbum caro factum. Unus igitur atque idem est Dei Filius, natus ante saecula, et natus in saeculo. Item: Deus unigeaccepit ex Virgine; et cum nasceretur, integritatem virginitatis servavit in matre. Istaque causa est qua Deus factus est filius Virginis, et Virgo facta est mater Unigeniti Dei, ut quem Pater genuit ex aeternitate, ipsum Virgo conceptum proferret in tempore. Dei
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ uͭ erat pͥus. ⁊ ñ erat qndo ñ erat. factiis ẽ aũ ut ita dixe¬
rim humanatꝰ ds. qui etiã in assũptione carnis cłs ẽẽ ñ de¬
stitit. inconu̾tibilis manens. assũpto au̾tibili homine natu¬
ram suã ñ minuens hommis assũpta natura. Scłm carñe.
factꝰ ẽ. S qͥd eiat. qͥd est fc̃o. Uerbũ erat. filiꝰ łi erat. filius¬
hõĩs factus łs erat. homo factus ẽ. suscepit humanitatẽ.
ñ amisit diuinitatẽ. factus ẽ humilis. mansit sublimis.
Di gͦ filiꝰ hominis factuo ẽ filiꝰ natꝰ scdm ui̾tatẽ nature:

Expanded text:
m, erat prius: et non erat quando non erat. Factus est autem, ut ita dixerim, humanatus Deus, qui etiam in assumptione carnis, Deus esse non destitit, inconvertibilis manens assumpto convertibili homine, naturam suam non minuens hominis assumpta natura. Secundum carnem factus est. Sed quid erat? quid est factus? Verbum erat, Filius Dei erat, filiushominis factus est; Deus erat, homo factus est; suscepit humanitatem, non amisit divinitatem; factus est humilis, mansit sublimis. Dei ergo Filius, hominis factus est filius; natus secundum veritatem naturae
Abbreviated transcription (Latin):
tore. uł actores diuine pindentie & diabolus magistratus
huiꝰ mundi dr̃. sedmagistratus subtanto imꝑatore ñ fac̃
nͥ qͣntum illi ꝑmittitur. & ꝓcuratores actoresq huiꝰ mundi
nichil faciunt. nisi qͦntum᷑ dñs sinit. Ideo ait: tradidi sa¬
thane uerandos. quia nicħ potest sathatias nͥ ꝑmissus. qui
grãm habebat. ut recedentes afide. solo ũbo tradet diabolo.
t raditio autem hec est quia commotus apl̃s blasphemiis
sententia corripit eos: quod ideo fecit apłs. ñ ut ꝑeant. sed¬

Expanded text:
tores vel actores divinae providentiae. Et diabolus magistratus hujus mundi dicitur, sed magistratus sub tanto imperatore non facit, nisi quantum illi permittitur; et procuratores actoresque hujus mundi nihil faciunt nisi quantum Dominus sinit. Ideo ait: Tradidi Satanae vexandos, quia nihil potest Satanas, nisi permissus quigratiam habebat, ut recedentes a fide solo verbo traderet diabolo. Traditio autem haec est, quia commotus Apostolus blasphemsententia corripit eos. Quod ideo fecit Apostolus, non
Abbreviated transcription (Latin):
eam monet ꝓeis orare. ut quietam agat nitam. Inpace enim
pͥncipum. qui es ce regim̃ seruatur eccłiarum. Nam in bellis
tranquillitas dissipatur. tepescit pietas. districtio soluitur.
qua soluta infirmorum castitas uiolatur. In pacebabilonis par
nr̃a est utiq temꝑalis. qnebonis & malis cominunis ẽ. duti
inter babilomios tenemur captini. quib ce seruire iubemur.
& tributa reddere : sicut filiiisrł subbabilone regib seruie¬
bant. Pax autem nr̃a ꝓpria ce hic est cum deo ꝑfidem && in
eternum erit cum illo ꝑspeciem. Et ne quis putaret hec non
esse facienda prohiis ꝑ quospatitur eccłia addit. Hoc enim¬

Expanded text:
eam monet pro eis orare ut quietam vitam agant. In pace enim principum quies et regimen servatur Ecclesiarum. Nam in bellis tranquillitas dissipatur, tepescit pietas, districtio solvitur: qua soluta, infirmorum castitas violatur. In pace Babylonis pax nostra est, utique temporalis quae bonis et malis communis est, dum inter Babylonios tenemur captivi, quibus et servire jubemur et tributa reddere, sicut filii Israel sub Babyloniae regibus serviebant. Pax autem nostra propria, et hoc est cum Deo per fidem, et in aeternum erit cum illo per speciem. Et ne quis putaret haec non esse facienda pro his per quos patitur Ecclesia, addit: VE
Abbreviated transcription (Latin):
bł pomib hominib idẽ. ꝓ hominib omnis geñis: &
spasiter ꝓregib & si malisint. & ꝓomnib qui constituti
sunt in sublimitate. ut ducib &e comitib &e si malisint.
quia ex om̃i genere hominum colligenda est eccłia. ei am¬
tur aberrare. Quare autem ꝑ regib & sublimib orari ue¬
lit. reddit causam dicens. Ut quietam. Quasi. Ideo ꝓpͥnci
ꝑderit ad hoc ut agamus uitam quietam aꝑserutione &e
tranquillam idẽ. sine inquietatione aliqua quod ꝓdest
terrenis ineccłia. agamus dito in omni pietate idest cul¬
tu ce religione diuina &e castitate idẽ. integritate fidei.
ad hoc enim necessaria est nobis pax illorum. Utimur &
tur. ut apud eam internti ꝑegrinetur. Ideo apłs ammo
mnbabilone. ut orarent ꝓuita regis nabugodonosor filiorũ¬
q eiꝰ. & ꝓpace ciu itatis. inquiens. quia m pace eorum erit par
ur̃a. hoc autem figurate significabat eccłiam ĩ õĩbꝰ sc̃ĩs eiꝰ qui ft̃

Expanded text:
hominibus, id est pro hominibus omnis generis, et specialiter pro regibus, et si mali sint, et pro omnibus qui constituti sunt in sublimitate, ut ducibus et comitibus, et si mali sint, quia ex omni genere hominum colligenda est Ecclesia, et e videntur oberrare. Quare autem pro regibus et sublimibus orare velit, reddit causam subdens: Ut quietam. Quasi dicat: Ideo poderit, ad hoc, ut agamus vitam quietam, a persecutione: et tranquillam, id est sine inquietatione aliqua quod prodest teneris in Ecclesia. Agamus dico, in omni pietate, id est in cultu et religione divina; et castitate, id est in integritate fidei. Ad hoc enim nobis necessaria est pax illorum. Utimur ettur, ut apud eam interim peregrinetur. Ideo Apostolus in Babylone, ut orarent pro vita regis Nabuchodonosor filiorumque ejus, et pro pace civitatis, inquiens: quia in pace illorum erit pax vestra . Hoc autem figurate signifi
Abbreviated transcription (Latin):
te. Quid p̃cipio: bt¬
riiit. idest ntilem multis militiam idẽ. consuetudi¬
nem. docendote & alios & ꝑficiendo opere qdꝰ
predicas ore. Qnibene potes hoc facere. tudico
beus fidem retam & bonam conscientiam ne docens erubes¬
cas male uite conscins. Erubescibile enimẽ. aliud agere.
& aliud predicare. Qmͣconscientiam bonam quidam fla¬
gitiis repellentes naufragauerunt alios etiam secum m̃gen¬
tes. circa fidem. scił ꝓpe. sed ñ intra. idest etiam fidem ꝑdide
tiam suam ꝑdit qui naufragium patitur. & insuꝑ ipse pe¬
rit: ita qui bonam conscientiam repellunt tidei ueritatẽ
ꝑdunt. & insuꝑ ꝑeunt eternalit̾. Exqnib scił pseudo do¬
ctoribus qui fidem ꝑdiderunt. est ymeneus & alexander.
Nomina propria ponit ut ambiguum secet: quos trad idi¬
sathane idẽ. itm¬
q ex commnunica

Expanded text:
te. Quid praecipio? utid est utilem multis, militiam, id est consuetudinem docendo te et alios, et perficiendo opere quod praedicas ore, qui bene potes hoc facere. Tu dico, habens fidem rectam, et bonam conscientiam, ne docens erubescat malae vitae conscius. Erubescibile enim est aliud agere, et aliud praedicare. Quam, conscientiam bonam, quidam flagitiis, repellentes naufragaverunt, alios, et secum jungentes circa fidem, scilicet prope, sed non intra, id est etiam fidem perdidtiam suam perdit qui naufragium patitur, et insuper ipse perit, ita, qui bonam conscientiam repellunt, fidei veritatem perdunt, et insuper pereunt aeternaliter. Ex quibus, scilicet pseudodoctoribus qui fidem perdiderunt, est Hymenaeus et Alexander. Nomina propria ponit ut ambiguum secet. Quos tradidatanae, id est uttu excommunica
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedit inmissarum sollempniis. usq ad illum locum. ub̃i i¬
cipit sacerilos consetrare misteria corꝑis &e sanguinis dm̃.¬
Obsecrationes gͦ uł precationes accipimus quas facimiis in ce¬
lebratione sacram̃torum anteqͣm illud quod est indomini
mensa incipiat benedici. Orationes sunt. quas fundit sacer
ꝑ moysen enim dñs aicit sacerdotib in nocabitis nom̃ meũ
suꝑ filios isrł. & ego benedicam eis Gł postulationes sunt.
quando quasi ex debito aliquid postulatur. ut quod hic ge¬
ritur ineterna uita ꝑficiatur. Gr̃arum actio est de ꝑactis.
que totum condudit. quasi totum sit ad eo. ut benedicamꝰ
domino. Uł obsecrationes sunt adiurationes ꝓreb d iffici¬
lib ut ꝓconuersione impii. & ꝓremouendis malis. O ratio¬
nes sunt. ut qͥndo iam conuersis uirtutes & bona orantin
Gr̃arum actiones sunt. de om̃ib. hec inqͣm fieri obsecro
om̃ib hominib generaliter. ut sequamur clem̃tiam dei
qua uult idẽ. consulit ce hortatur om̃s homines saluos

Expanded text:
praecedit in missarum solemniis, usque ad illum locum ubi incipit sacerdos consecrare mysteria corporis et sanguinis DObsecrationes igitur vel precationes accipimus quas facimus in celebratione sacramentorum, antequam illud quod est in Domini mensa incipiat benedici. Haimo Orationes sunt quas fundit sacerPer Moysen enim dicit Dominus sacerdotibus: Invocabitis nomen meum super filios Israel, et ego benedicam eis . Vel postulationes sunt, quando quasi debito aliquid postulatur, ut quod hic geritur in aeterna vita perficiatur. Gratiarum actio est de peractis, quae totum concludit quasi totum sit a Deo, ut: Benedicamus Domino. Vel obsecrationes sunt adjurationes pro rebus difficilibus, ut pro conversione impii et pro removendis malis. Orationes sunt, ut quando jam conversis virtutes et bona orantur. arum actiones sunt de omnibus. Haec, inquam, fieri obsecro pro omnibus, generaliter ut sequamur clementiam Dei, qua vult, id est consulit, et hortatur omnes salvos
Abbreviated transcription (Latin):
tura. & solus creat. quod de ip̃a trmitate intelligitur ñ¬
qui solus est ds na
solideo. Unus enim & solus deus a nobis predicatur ip̃a
tͥnitas. Et uingenitꝰ quippe sc̾m quod est deus apud am̃
nota quia de solo deo. qui est ip̃a trinitas. ñ est dictum
soli inuisibili. cum sint etiam queclam creature iuisi
uat corpꝰ &e animam.
sed corpus infuturo.
ammamhic &e infu¬
turo. Uł sermo isteẽ.
humanꝰ: alia lutera.
ut nondicam diuinꝰ.¬

Expanded text:
 est Deus natura, et solus creat, quod de ipsa Trinitate intelligitur, nqui solus est Deus nsoli Deo. Unus enim et solus Deus nobis praedicatur, ipsa Trinitas et Unigenitus: quippe secundum quod est Deus apud Deumnota quia de solo Deo qui est ipsa Trinitas, non est dictum soli invisibili, cum sint etiam quaedam creaturae invisiat corpus et animam; sed corpus in futuro, animam hic et in futuro. Vel, sermo, iste est humanus, alia littera, ut non dicam divin
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑib. Et quia ministro diabolo fuit. declarauit dñs di-¬
cens intermulta: hec autem cum sit filia abrahe. quam al¬
liganit sathanas. decem & octo armis non ne oportuit sol¬
ui auincło die sabbati: Ideo apłs ait. quoᷤ tradidi sa¬
thane. ut ꝑhoc discant ñ blasphemare ut hoc mͦ exluda¬
tur a sathana regnum sathane. Nulla enim creatura est
sne qne mũitate manet clans głam deo. siue que inũitate
ñ stetit. querens głamsuam. que uelit nolit diuine ꝓuidentie
non seruiat s od uolens. facit cum ea quod bonumest. De illa
uͦ que hoc non uult fit qͦd iustum est: non ertamen rependi¬
tur quod de ip̃a iuste fit. sed quo ammo ip̃a facit. quia neq
lib̾am uoluntatem rationali creature deusnegauit. & tamen
potestatem qua iniustos iuste ordinat sibi retinuit. Obsecro¬

Expanded text:
oribus, et quia ministro diabolo fiunt, declaravit Dominus dicens inter multa: Haec autem cum sit filia Abrahae quam alligavit Satanas decem et octo annis, nonne oportuit solvi a vinculo die Sabbati? Ideo Apostolus ait; quos tradidi Satanae, ut, per hoc, discant non blasphemare, ut hoc modo excludatur a Satana regnum Satanae. Augustsive quae in veritate manet dans gloriam Deo, sive quae in veritate non stetit quaerens gloriam suam, quae velit nolit, divinae providentiae non serviat; sed volens, facit cum ea quod bonum est. De illa vero quae hoc non vult, fit quod justum est, nec tamen ei rependitur quod de ipsa juste fit, sed quo animo ipsa facit, quia neque liberam voluntatem rationali creaturae Deus negavit, et tamen potestatem qua injustos juste ordinat, sibi retinuit. C
Abbreviated transcription (Latin):
biles: sedinusibili soli deo. quia sunt dii falsi insibiles. ꝙ
ideo dictum est ininsibili soli deo. Est enim quedam crea¬
tura inuisibił. non tñ deus nob̃ est & ideo dictum est inui¬
sibili solideo. ut sic ordo sit. Honor & gła deo soli musi
lis. In uisibił ab om̃ibe est ds innatura. scłm illud: dm̃ nemo

Expanded text:
biles. Sed invisibili soli Deo, quia sunt dii falsi invisibiles. Et ideo dictum est invisibili Deo. Est enim quaedam creatura invisibilis, non tamen Deus est nobis: et ideo dictum est, invisibili soli Deo, ut sit ordo: sit honor et gloria soli Deo ilis. Invisibilis ab hominibus est Deus in natura, secundum illud: Deum nemo
Abbreviated transcription (Latin):
Et bene xp̃c diligit & nutrit eccłiam ut carnem suam q
corpꝰ euis est. & huiꝰ corꝑis sumus membra om̃s fiaeles:
etiam alii de carne eius sunt idest infirmi qui indigent
sustũtari fortib ut caro sustentatur ossib: etiam alii de
ossib eius il est ꝑfecti & fortes. In ciunꝰ rei figura adam qi
erat forma futuri cum decosta sua factam mulierem uidis¬
sec. ingenesi dicit: Hoc os de ossib meis. & caro de carne
mea. Sicut eua de adam fac̾ta trarit ab eo carnem &e ossa.
ita nos a rp̃o instituti. alii sumus ut ossa scił robusti. alii
ut caro scił infirim. Et ideo ait ex carne eiꝰ. idẽ int̾irmi su¬
mus a simili infirinitatis eiꝰ qͣm habuit in homine. ꝓpter

Expanded text:
et bene Christus diligit et nutrit Ecclesiam ut carnem suam, quia corpus ejus est, et hujus corporis sumus membra omnes, fideles, et alii de carne ejus, id est infirmi qui indigent sustentari fortibus ut caro sustentatur ossibus, et alii: de ossibus ejus, id est perfecti et fortes. In cujus rei figura Adam qui erat forma futuri, cum de costa suam factam mulierem vidisset, in Genesi dixit: Hoc os de ossibus meis, et caro de carne mea . Sicut enim Eva ab Adam facta traxit ab eo carnem et ossa, ita nos a Christo instituti, alii sumus ut ossa, scilicet robusti, alii ut caro, scilicet infirmi. Et ideo ait, ex carne ejus, id est infirmi sumus a simili infirmitatis ejus quam habuit in homine. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
uicioꝵ oꝑti. & nota qd̾ sñ causa ñ posuit similes
ꝙͣ sic̃. cum alterum poss sufficere. S hoc ido posu¬
musm pena: qr similes cẽmꝰ in culpa. Quid gͦ¬
ꝯ Auditis ysaie ⁊ osee auctoritatib
dicta intelligemꝰ: Hoc utiq qd̾ gentes q̃ ꝑ oꝑa le¬
gis ñ sectabant᷑¬

Expanded text:
um operti. Et nota quod non sine causa posuit similes et sicut, cum alterum posset sufficere. Sed hoc ideo fecemus in poena, quia similes essemus in culpa. ? Auditis Osee et Isaiae auctoritatibus dicta intelligemus? hoc utique quod gentes quae per opera legis non sectabant