comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ratio exaltat. Qui dũ actiones suas res¬
piciunt: apud mentẽ suã sibi ceteros
dedignando postponunt. Hii uidelic&
& si in multis diuitiis non gaudent: so¬
lem tam̃ fulgentẽ uident. Et st̃ nnulli¬
quos nec oꝑatio ꝓpria extollit: seo cũ
laudari ab hominib ꝓ hac eadẽ bona
oꝑatione cȩperint: ipsis hominũ fauo.¬
rib deuicti. quasi magnos se quosdam
in sua cogitatione conspiciunt: atꝙ a cor¬
dis custodia dissoluunt᷑. Hii ꝓfecto &¬
si fulgentẽ solem uidere noluerunt. lu¬
nam tam̃ clare uicedentẽ respiciunt:
quia inter huius uitȩ tenebras. dũ in
opiuionis suȩ claritate animũ defiguit:
humilitatis gram quasi ex nocturno
lumine amittunt. Et intuentes lu¬
nã se non uident: quia sem& ipsos nes¬
cire incipiunt: dũ mentis oculos in
transitoriũ fauorẽ defigunt. Sic autẽ¬
ꝓuecius est hominũ: sicut increm̃ta eẽ
consencimus arbustoꝵ. Uis quippe

Expanded text:
ratio exaltat. Qui dum actiones suas resratio exaltat. Qui dum actiones suas respiciunt, apud mentem suam sibi caeteros dedignando postponunt. Hi videlicet etsi in multis divitiis non gaudent, solem tamen fulgentem vident quia quos nec operatio propria extollit; sed cum laudari ab hominibus pro hac eadem bona operatione coeperint, ipsis hominum favoribus devicti, quasi magnos se quosdam in sua cogitatione conspiciunt, atque a cordis custodia dissolvuntur. Hi profecto etsi fulgentem solem videre noluerunt, lunam tamen clare incedentem respiciunt, quia inter hujus vitae tenebras dum in opinionis suae claritate animum defigunt, humilitatis gratiam quasi ex nocturno lumine amittunt; et intuentes lunam, se non vident, qui semetipsos nescire incipiunt, dum mentis oculos in transitorium favorem defigunt. 16. profectus est hominum, sicut incrementa esse conspicimus arbustorum. Vis quippe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuadent: & cum mente humili opini¬
onis alienȩ bona suscipimus ⁊ nr̃a uel
ad melius bona ꝓducimus: uel ad bona
mala ꝑmutamus. Cumq uos de uita
proximi fainȩ splendor irradiat: mens
nr̃a ut predixunus. quȩ ad optinendũ
uirtutis iter se dirigit. qi in lue lumine
gressus ponit. Sed sicut ex aliena opi¬
nione ꝓficimus: sic plerumq si laudib
derat: illud obliuiscit᷑ ad qd̾ introrsus
tiis gaudere despexit. Quia uͦ eum
magnitudo oꝑis non inflauit: solem
fulgentẽ non uidit. Quia autẽ illũ nec
fama laudabilis extulit: clare inceden¬
tẽ lunam minime adtendit. Sunt enĩ
ñ nulli qui eo in elationẽ corruunt:
quo ꝑ subtilem intelligentiã. uel quę
non faciunt bona cognoscunt. Hii ni-¬
mirũ suꝑ multis diuitiis letant᷑. cum
quelib& sũma intelligendo repperiunt:
atq in elatione ipsi uiuendo corrum¬
punt᷑. Sunt uͦ non nulli quos intelligen¬
tia quidẽ non eleuat: sed exhibita ope¬

Expanded text:
persuadent. Et cum mente humili opinipersuadent. Et cum mente humili opinionis alienae bona suscipimus, nostra vel ad melius bona producimus, vel ad bonum mala permutamus. Cumque nos de vita proximi famae splendor irradiat, mens nostra, ut praediximus, quae ad obtinendum virtutis iter se dirigit, quasi in lunae lumine gressus ponit. Sed sicut ex aliena opinione proficimus, sic plerumque, si famae derat, illud obliviscitur ad quod introrsus tiis gaudere despexit. Quia vero eum magnitudo operis non inflavit, solem fulgentem non vidit. Quia autem illum nec fama laudis extulit, clare incedentem lunam minime attendit. Sunt enim nonnulli qui eo in elationem corruunt, quo per subtilem intelligentiam vel quae non faciunt bona cognoscunt. Hi nimirum super multis divitiis laetantur, cum quaelibet summa intelligendo reperiunt, atque in elatione ipsis inventionibus corrumpuntur. Sunt vero nonnulli quos intelligentia quidem non elevat, sed exhibita ope
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nonuumꝗͣ opus qd̾ ab aliena opinione
sumit᷑: minius iundo desiderio in animo
format᷑. Nam infirmȩ mentes cũ bona
de aliis audiunt: aliquando se ad ope¬
rationẽ rectam ñ amore uirtutis. sed
delectatione laudis accendunt. Et pro-¬
fecto liqu&. quia sicut natura solis est
ut queq attigerit accendat & sicc&:
ita lunaris ignis est proprium. ut quic¬
qͥd contigerit exurat quidẽ: seo exuren-¬
do humidum reddat. Ad uitã gͥ bonã.
alios ꝓ amore di affectus recti operis ꝓ-¬
uocat: alios uͦ amor laudiᷤ ĩfłamat. Sed cũ
recti oꝑis affectu accendimur: quasi ꝑ
ignem solis a uitioꝵ humore siccamur.
Eum uͦ quẽ ad opus bonum laudis amor
ꝓuocat. concupita fama quasi luna
adtingit: quia uidelic& eius animum
& accendit & resoluit. Accendit scilicoꝵ
ad exercitiũ oꝑi: resoluit uͦ ad concupis¬
centiam fauoris. Plerumq tam̃ ad exer¬
cenda oꝑa. aliena nos utiliter exempla

Expanded text:
Sed nonnunquam opus quod ab aliena opinione Sed nonnunquam opus quod ab aliena opinione sumitur minus mundo desiderio in animo formatur. Nam infirmae mentes cum bona de aliis audiunt, aliquando se ad operationem rectam non amore virtutis, sed delectatione laudis accendunt. Et profecto liquet quia sicut natura solis est ut quaeque attigerit accendat et siccet, ita lunaris ignis est proprium ut quidquid contigerit exurat quidem, sed exurendo humidum reddat. Ad vitam igitur bonam alios pro amore Dei affectus recti operis, alios vero amor laudis inflammat. Sed cum recti operis affectu accendimur, quasi per ignem solis a vitiorum humore siccamur. Eum vero quem ad opus bonum laudis amor provocat, concupita fama, quasi luna, attingit, quia videlicet ejus animum et accendit et resolvit. Accendit scilicet ad exercitium operis, resolvit vero ad concupiscentiam favoris. Plerumque tamen ad exercenda bona opera aliena nos utiliter exempla
Abbreviated transcription (Latin):
extolli timui: ab intuendo eo oculos a¬
Post premissum solem apte quoq ince¬
dentẽ clare lunam subdidit: quia uide¬
lic& post opus bonũ faia laudabilis
sequit᷑ : ꝑ quã celebre nom̃ in hac pre¬
sentis uitȩ nocte possidet᷑. Si enim uerũ
ẽ qđ quidã putant. illustrationẽ lunã
ꝑ occultũ circulũ ã radio solis accipere.
ut possit lucẽ nocturnis eursib exhi¬
bere: ab huius significationis ordine
hȩc quoq suspicio non abhorra&e. fama
quippe a bono oꝑe uires accipit: & fauo-¬
ris gram quasi claritatẽ luminis asper-¬
git. E st aliud in luna: qd̾ ꝑ similitudinẽ
bone spargenti iã fame ꝯueniat. Lux
namq eius etiam in tenebrarũ tempore
iter ambulantib ostendit: quia & dũ
de aliena uita lux laudis emicat: alios
ad exercitium boni oꝑis illustrat. Cũq
illius opinio clara cognoscitur: huic qua¬
si ꝑgenti in itinere exempli lumen p̾bet᷑.

Expanded text:
extolli timui, ab intuendo eo oculos aextolli timui, ab intuendo eo oculos aPost praemissum solem, apte quoque incedentem clare lunam subdidit, quia videlicet post opus bonum, fama laudabilis sequitur, per quam celebre nomen in hac praesentis vitae nocte possidetur. Si autem verum est quod quidam putant, illustrationem lunam per occultum circulum a radio solis accipere, ut possit lucem nocturnis cursibus exhib hujus significationis ordine haec quoque suspicio non abhorret. Fama quippe a bono opere vires accipit, et favoris gratiam quasi claritatem luminis aspergit. Est et aliud in luna quod per similitudinem bona spargenti famae conveniat. Lux namque ejus etiam in tenebrarum tempore iter ambulantibus ostendit, quia et dum de aliena vita lux laudis emicat, alios ad exercitium boni operis illustrat; cumque illius opinio clara cognoscitur, huic quasi pergenti in itinere exempli lumen praebetur.
Abbreviated transcription (Latin):
a memoria repellere ne extollant: ita
appropinquante exitu plerũq ea ad
memoriã iuste reuocamus : ut uideli¬
c& fiduciam prebeant. & desperatum
timorẽ premant. Qui & si coriithiis
bona sua enumerando narrauit. illos
confirmare studuit. non se ostendere.
Nam quia eadẽ bona non in se sindño atten¬¬
d̾ent. patefacta tͥbulatone ꝓpriȩ tẽptationis
edocuit: qua expressa subiunxit. Prop¬
ter qd placeo mͥ in infirmitatib meis.
Ut gͦ discipulos instruer&: de se sũma
referebat. Ut uͦ se in humilitate custo¬
dir&: considerationis oculũ ñ in uirtu¬
tib suis. seo in infirmitatib fixerat.
Habent itaq ꝓprium sc̃i uiri. ut bona
quidem quȩ agunt uideant: & tam̃
cum ꝑegerint. ab eoꝵ memoria oculos
auertant. Unde recte ꝑ beatũ iob dr̃.
Si uidi solem cũ fulger&. Ac si aꝑte
dicer&. Opus meũ etiam cũ aliis exem¬
ploꝵ lucem tribuer&. ad presumptio¬
nis gram non adtendi: quia dum de eo

Expanded text:
a memoria repellere, ne extollant, ita a memoria repellere, ne extollant, ita appropinquante exitu, plerumque ea ad memoriam iterum revocamus, ut videlicet fiduciam praebeant, et desperatum timorem premant. Qui etsi Corinthiis bona sua enumerando narravit, 704 illos confirmare studuit, non se ostendere. Nam quia eadem bona non in se attenderet, patefacta tribulatione propriae tentationis edocuit qua expressa subjunxit: Propter quod placeo mihi in infirmitatibus meis . Ut ergo discipulos instrueret, de se summa referebat; ut vero se in humilitate custodiret, considerationis oculum non in virtutibus suis, sed in infirmitatibus fixerat. Habent itaque proprium sancti viri, ut bona quidem quae agunt videant; et tamen cum peregerint, ab eorum memoria oculos avertant. Unde recte per beatum Job dicitur: Si vidi solem cum fulgeret. Ac si aperte diceret: Opus meum etiam cum aliis exemplorum, lucem tribueret, ad praesumptionis gratiam non attendi, quia dum de eo
Abbreviated transcription (Latin):
oculos diuertunt. Omue̾ in se de ꝑactis
bonis leticiã deprimunt: & de his quȩ
se minus egisse intelligunt. tristiciã re¬
quirunt. Indignosse estimant: & pene
soli bona sua ñ uident: que in se uidenda
om̃ib ad exemplum prebent. Hinc est
qd̾ paulus dũ expleta in se bona postpo¬
ner&. & sola adhuc reliqua quȩ essent
poss& se de bonis quȩ agebat humilia¬
re: studebat ad animũ preterita mala
reducere dicens. Qui prius fui blaspe¬
mus & ꝑsecutor: & contumeliosus. Qui
& si aliquando dixit. bonum certam̃
certaui. cursũ consũmaui. fidẽ seruaui.
intuendũ sũmopere est. quia eo illud
tẽpore intulit: quo iam ex corpore
discessurum se ẽẽ cognouit. Ibi quippe
p̃misit dicens. Ego enim iam deliborꝰ
& tẽpus meȩ̨ resolutionis instat. Lunc
gͦ ad memoriã ꝑfectionẽ reduxit oꝑis
cũ iam preuidit ad largitatis spacium
minime subesse tempus oꝑationis. Sicut
enĩ dũ uiuimus. debemus bona nr̃a

Expanded text:
oculos divertunt: omnem in se de peractis oculos divertunt: omnem in se de peractis bonis laetitiam deprimunt, et de his quae se minus egisse intelligunt tristitiam requirunt. Indignos se aestimant, et pene soli bona sua non vident quae in se videnda omnibus ad exemplum praebent. Hinc est quod Paulus dum expleta in se bona postponeret, et sola adhuc reliqua quae essent posset se de bonis quae agebat humiliare, studebat ad animum praeterita mala reducere, dicens: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus . Qui etsi aliquando dixit: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi , intuendum summopere est quoniam illud eo tempore intulit quo jam ex corpore discessurum se esse cognovit. Ibi quippe praemisit, dicens: Ego enim jam delibor, et tempus meae resolutionis instat . Tunc ergo ad memoriam perfectionem reduxit operis, cum jam praevidit ad largitatis spatium minime subesse tempus operationis. Sicut enim, dum vivimus, debemus bona nostra
Abbreviated transcription (Latin):
festinamus s Sed quid ꝓdest qd̾ carpimꝰ
multa: si ea quȩ ad ꝑueniendũ restant
iter egimus. seo quantũ suꝑ est ut ꝑagamꝰ:
ut paulisꝑ fiat preteritũ. qd̾ indesinent̃¬
& timide adhuc attendit᷑ futurũ. Am¬
plius gͥ debemus inspicere quȩ bona
nec dũ fecimus: quã ea quȩ iam nos fe¬
cisse gaudemus. Seo hab& hoc humana
infirmitas ꝓprium: ut plus ei intueri
libeat. qd̾ sibi in se plac&: quã qd̾ sibi in
se displic&. Eger quippe oculus cordis.
dũ laborare in consideratione sua metuit:
quasi qͦddam stratũ delectationis in animo
ubi molliter iaceat requirit. Atq ideir¬
co quȩ cõmoda de ꝑactis bonis sit asse¬
cutus intelligit: sed quę dampna de
negligẽtiis patit᷑ nescit. P leruinq enim
hoc uitio temptant᷑ etiam electi: plerũq
eoꝵ cordi suggerit᷑. ut bona queq quę
fecerint ad animum reuocent: & secu
electi st̃: ab eo in quo sibi placent iñtio

Expanded text:
festinamus? Sed quid prodest quod carpimus festinamus? Sed quid prodest quod carpimus tam multa, si ea quae ad perveniendum restant, iter egimus, sed quantum superest ut peragamus, ut paulisper fiat praeteritum quod indesinenter et timide adhuc attenditur futurum. Amplius igitur debemus inspicere quae bona necdum fecimus, quam ea quae jam nos fecisse gaudemus. Sed habet hoc humana infirmitas proprium, ut plus ei intueri libeat quod sibi in se placet quam quod sibi in se displicet. Aeger quippe oculus cordis, dum laborare in consideratione sua metuit, quasi quoddam stratum delectationis in animo, ubi molliter jaceat, requirit; atque idcirco quae commoda de peractis bonis sit assecutus intelligit, sed quae damna de neglectis patitur nescit. Plerumque enim hoc vitio tentantur etiam electi. Plerumque eorum cordi suggeritur ut bona quaeque quae felecti sunt, ab eo in quo sibi placent mentis
Abbreviated transcription (Latin):
& cordis oculũ in consideratione bonoꝵ
operũ quȩ exhibent figunt: atq eo se
iam scõs existunant: quo inter bona quȩ
agunt. maloꝵ suoꝵ in quib & fortasse
adhuc implicati sunt inemoriã declinat.
Qui scilic& si districtionẽ udicis uigilant̃
attenderent: plus de malis siuis metu¬
erẽt. quã de imꝑfectis bonis exultarent.
Plus inspicerent qd̾ de his quȩ adhuc eis
agenda st̃ debitores tenent᷑: quã qd̾ ope¬
rautes quȩdã. iam debiti partem soluunt.
N eq enim absolutus ẽ debitor qui multa
reddit: seo qui omĩa. Nec ad brauium
uictorię ꝑuenit. qui in magna parte
spectaculi uelociter currit: si iuxta me¬
tas ueniens. in hoc qd̾ est reliquũ deficit.
N ec ad quelib& destinata loca ꝑgentibꝰ incho¬
ando ꝓdest longum iter carpere: si non
etiam totũ ualeant consũmare. Qui gͦ
ȩternã uitã querimus: quid aliud quã
quedã uinera agimꝰ. ꝑ quȩ ad patriam

Expanded text:
et cordis oculum in consideratione bonorum et cordis oculum in consideratione bonorum operum qujam sanctos existimant, quo inter bona quae agunt malorum suorum in quibus fortassis adhuc implicati sunt memoriam declinant. Qui scilicet si districtionem Judicis vigilanter attenderent, plus de malis suis metuerent quam de bonis imperfectis exsultarent; plus inspicerent quod de illis quae adhuc eis agenda sunt debitores tenentur, quam quod operantes quaedam jam debiti partem solvunt. Neque enim absolutus est debitor qui multa reddit; sed qui omvictoriae pervenit qui in magna parte spectaculi velociter currit, si juxta metas veniens in hoc quod est reliquum deficit. Nec ad quaelibet destinata loca pergentibus inchoando prodest longum iter carpere, si non etiam totum valeant consummare. Qui ergo aeternam vitam quaerimus, qui aliud quam quaedam itinera agimus, per quae ad patriam
Abbreviated transcription (Latin):
opus cum in medio ꝑfidoꝵ luc&: lucer¬
na ard& in nocte. Cum uͦ in eccłia resplen¬
d&: sol fulget in diȩ. Bonum opus si ad¬
huc tale est. qd̾ soli mali mirant᷑: lucerna
uideł in nocte ẽ. Si aũ ita ꝓficit ut mirari
a bonis ac ꝑfectiorib possit: nimirũ sol
est in diȩ. Sonum opus cũ ꝑ actiuã uitã
corporis lucet: quasi lucertię more lum̃
ex testa resplend&. Cum uero ꝑ solẽ uir¬
tute mentis in contemplationẽ attollit᷑:
quasi more solis de cęlo ueniens lux ui-¬
det᷑. Quia gͥ multa beatus iob hospita-¬
litatis ac miscdĩę de se bona narrauerat:
quȩ ꝓfecto tanto adhuc minima. quanto
& corporaliter nouerat gesta: ad uirtutũ
spiritalium culmen mentis oculũ reuocats.
ꝑfectionis suȩ meminit: & lucẽ exemploꝵ
quã de se aliis tribuit. solem uocauit.
II. Sunt uͦ nonnulli qui cũ bona aliqua faci¬
unt. iniquitatũ suarũ ꝓtinus obliuiscunt᷑:

Expanded text:
opus cum in medio perfidorum lucet, luceropus cum in medio perfidorum lucet, lucerna ardet in nocte; cum vero in Ecclesia resplendet, sol fulget in die. Bonum opus si adhuc tale est, quod soli mali mirantur, lucerna videlicet in nocte est; si autem ita proficit, ut mirari a bonis ac perfectioribus possit, nimirum sol est in die. Bonum opus cum per activam vitam corporis lucet, quasi lucernae more, lumen ex testa resplendet. Cum vero per solam virtutem mentis in contemplatione attollitur, quasi more solis de coelo veniens lux videtur. Quia igitur multa beatus Job hospitalitatis ac misericordiae de se bona narraverat, quae profecto tanto adhuc minima, quanto et corporaliter noverat gesta, ad virtutum spiritalium culmen mentis oculum revocans, perfectionis suae meminit, et lucem exemplorum, quam de se aliis tribuit, solem vocavit. Reg. V. Sunt vero nonnulli qui cum bona aliqua faciunt, iniquitatum suarum protinus obliviscuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑. Nequaqu̾ã me in eo locupletem
ex iusticia credidi: quo recta quȩ
agere debui. etiam multa cognoui.
Nec intelligentia cor extollit: quia il¬
lud consideratio debitȩ operationis
tudo ꝑcipitur: circa sem& ipsũ animꝰ
ualde sollicitus. ab elationis lapsu te¬
neat᷑. Sed cum mira quȩ intelligit
etiã oꝑari cȩperit: eo ipso ñ num quã
quo foris ostenditur labit᷑: atq in
sius actib se ceteros preire gloriat᷑.
Beatũ gͥ iob sicut intelligentiȩ aurũ
non extulit: nec lumen quoq ante
humanos oculos mirȩ operationis
eleuauit. Unde & apte subiungit.¬
fulgore est: bonum opus ui manifestatio¬
ne. Scriptum namq est. Luceat lux
ur̃a coram hominib. ut uideant opera
ur̃a bona: & glorificent patrẽ ur̃m qui
ui cęlis est. Et rursum. Sint lumbi ur̃i
precincti: & lucerne ardentes. Qd̾ enim
hoc in loco fulgenti sole: io in eugłio lu-¬
cernis ardentib designat᷑. Bonũ quippe

Expanded text:
retur: Nequaquam me in eo locupletem retur: Nequaquam me in eo locupletem ex justitia credidi, quo recta quae agere debui etiam multa cognovi, nec intelligentia cor extulit, quia illud consideratio debitae operationis tudo percipitur, circa semetipsum animus valde sollicitus ab elationis lapsu teneatur. Sed cum mira quae intelligit etiam operari coeperit, eo ipso nonnunquam quo foras ostenditur labitur, atque in suis actibus se caeteros praeire gloriatur. Beatum igitur Job sicut intelligentiae aurum non extulit, nec lumen quoque ante humanos oculos mirae operationis elevavit. Unde et apte subjungitfulgore est, bonum opus in manifestatione. Scriptum namque est: « Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent patrem vestrum qui in coelis est . Et rursum: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes . Quod enim hoc in loco fulgente sole, id in Evangelio lucernis ardentibus designatur. Bonum quippe
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatis humiliare. Atq ilixo fer¬
rũ ad suꝑficiem redit: quia ad usum
exercitationis pristinȩ intelligentia
recurrit. Igitur qm̃ donũ intellectꝰ
qd̾ accipit᷑. uix cum tot difficultatib
custodit᷑: curandũ quipps est ne otio
uiri minime exultant. cũ cognoscunt
quȩ faciant: seo cũ faciunt quȩ cog¬
nouerunt. Et si intelligendo con-¬
gaudent muneri largitoris. meren-¬
tes tam̃ considerant debitũ oꝑis: ut
uidelic& actione ꝑsoluant. qd̾ eis
prerogatũ est in cognitione. Stultus
namq est debitor. qui gaudens pecu¬
nias inutuas accipit: & tempus quo
reddere debeat ñ adtendit. Mode¬
rat᷑ autẽ leticia accipiendi: quando
sollerti ꝓuidentia etiam constitutũ
tempus reddendi cogitat᷑. Quia gͥ¬
iusti uiri in his quȩ uigilanter intel-¬
ligunt. secura leticia non extollunt᷑.
dicatur recte. Si letatus sum suꝑ
multis diuitiis meis : & quia plurima
repperit manus mea. Ac si aꝑte dice¬

Expanded text:
firmitatis humiliare. Atque illico ferfirmitatis humiliare. Atque illico ferrum ad superficiem redit, quia ad usum exercitationis pristinae intelligentia recurrit. Igitur quoniam donum intellectus, quod accipitur, vix cum tot difficultatibus custoditur, curandum valde est ne otio namque viri minime exsultant, cum cognoscunt quae faciunt, sed cum faciunt quae cognoverant. Et si intelligendo congaudent muneri largitoris, moerentes tamen considerant debitum operis, ut videlicet actione persolvant quod eis praerogatum est in cognitione. Stultus namque est debitor, qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo reddere debeat non attendit. Moderatur autem laetitia accipiendi, quando solerti providentia etiam constitutum tempus reddendi cogitatur. Quia igitur viri justi in his quae vigilanter intelligunt secura laetitia non extolluntur, dicatur recte: Si laetatus sum super multis divitiis meis, et quia plurima reperit manus mea. Ac si aperte dice
Abbreviated transcription (Latin):
quia nimirũ tanto se amplius peccato¬
res sentiunt: quanto ex neglectis bonis
quȩ agere poterant. debitores tenent᷑.
Recte gͣ qui ferrũ ꝑdid̾at clamat. heu
heu. & ipsũ mutuo acceꝑam. Ac si di¬
cat. Illud ꝑ dissolutionẽ negligentiȩ
ꝑdidi: qd̾ ut ꝑ bona oꝑa redderem.
ex grã creditoris accepi. Sed numquã
ds̃ mentẽ deserit: quȩ in peccatis se
ueraciter agnoscit. Unde & mox heli¬
seus ueniens lignũ deorsũ mittit.¬
& ferrum in suꝑficiem attollit: quia
uidelic& redemptor nr̃ pie nos res¬
piciens cor peccatoris humiliat: &
ei quã amiserat intelligentiã refor¬
mat. Lignũ mergit. & ferrũ rele¬
uat: quia cor affligit. & scientiã re¬
parat. Vnde bene alia translatione dr̃.
qđ confregit lignũ atq iactauit: &¬
sic ferrum sustulit. Lignũ namq con¬
fringere est: cor ab elatione conterere.
Lignum ad ima iactare est: elatũ cor
in cognitione ut diximus ꝓpriȩ in¬

Expanded text:
qui nimirum tanto se amplius peccatoqui nimirum tanto se amplius peccatores sentiunt, quanto ex neglectis bonis quae agere poterant debitores tenentur. Recte ergo qui ferrum perdidit, clamat: « hoc ipsum mutuo acceperam. Ac si dicat: Illud per dissolutionem negligentiae perdidi, quod ut per bona opera redderem ex gratia creditoris accepi. Sed nunquam Deus mentem deserit quae in peccatis se veraciter agnoscit. Unde et mox Elisaeus veniens, lignum deorsum mittit, et ferrum in superficiem attollit, quia videlicet Redemptor noster pie nos respiei quam amiserat intelligentiam reformat. Lignum mergit, et ferrum revelat, quia cor affligit, et scientiam reparat. Unde bene alia translatio , dicit quod confregit lignum atque jactavit, et sic ferrum sustulit. Lignum namque confringere est cor ab elatione conterere. Lignum ad ima jactare, est elatum cor n cognitione, ut diximus, propriae in
Abbreviated transcription (Latin):
securis ex manubrio in ꝓfundũ lapsa
disparuit. ferrũ quippe in manubrio
ẽ: donũ intellectus in corde. Ligna uͦ
ꝑ hoc cedere est: praue agentes increpa¬
re. Qd̾ nonnũquã dũ fluxe agit᷑. dũ
lapsus uanȩ głȩ in accepta eadẽ scien¬
tia non uitat᷑. ferrũ in aqua ꝑditur.
quia ex dissoluto oꝑe intelligentia fatu¬
at᷑. Quã ꝓfecto intelligentiã ad hoc
nouimus dari: ut ante dantis oculos
ex bona debeat actione restitui. Unde
& recte is qui ferrũ amiserat: clamabat.
Heu heu heu. dñe mi : & hoc ipsũ mutu-¬
ore. acceperam. Habent enim hoc electi
ꝓprium. ut si quando eis in sua scientia
furtiua uanȩ głȩ culpa subripit᷑. ad cor
uelociter redeant: & quicqͥd in se ante
districti iudicis oculos dampnabile in¬
ueniunt. lacrimis insequantur. Qui
flentes non solum caute inspiciunt quȩ
mala cõmiserunt. sed ex accepto mune¬
re quȩ reddere etiã bona debuerunt:

Expanded text:
securis ex manubrio in profundum lapsa securis ex manubrio in profundum lapsa disparuit . Ferrum quippe in manubrio est donum intellectus in corde. Ligna vero per hoc caedere est prave agentes increpare. Quod nonnunquam dum fluxe agitur, dum lapsus vanae gloriae in accepta eadem scientia non vitatur, ferrum in aqua perditur, quia ex dissoluto opere intelligentia fatuatur. Quam profecto intelligentiam ad hoc novimus dari, ut ante dantis oculos ex bona debeat actione r recte is qui ferrum amiserat, clamabat: « Heu, heu, heu, Domine mi, et hoc ipsum mutuo acceperam. » Habent enim hoc electi proprium, si quando eis in sua scientia furtive vanae gloriae culpa subrepit, ad cor velociter redeant: et quidquid in se ante districti judicis oculos damnabile inveniunt, lacrymis insequuntur. Qui flentes non solum caute inspiciunt, quae mala commiserunt, sed ex accepto munere quae reddere etiam bona debuerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
lib. Multas itaq apud nos diuitias
repperimus. cũ dona habundautis intel¬
ligentie sacra eloquia inuestigando ꝑci¬
pimus : atq in his plura nec tam̃ sibi¬
in& diuersa sentimus. Not ẽ aũ seca
leticia in diuinis paginis. uel fortia uł
multa cognoscere: seo cognita custodire.
Nam qui bene intelligit: quid intelligen¬
do debeat agnoscit. Quanto enĩ in in-¬
tellectu latius extendit᷑: tanto ad ex¬
plenda oꝑa enixius ligat᷑. Unde in
ȩuangłio ueritas dicitꝰ. Cui multũ da¬
tũ est: multũ querit᷑ ab eo. Et eui
cõmendauerunt multũ: plus petent
ab eo. deputemus gͥ intelligentiã datã:
quasi pecuniam mutuã. Quo plus nob
creditur ex benignitate: eo debitores
amplius tenem᷑ in opere. Et plerumq
eadem intelligentiȩ accepta pecunia.
cũ ad usuras auditorib dat᷑ amittit᷑:
nͥ caute tribuat᷑ Neq enim negligent̃ Eui.
intuendum est. qd̾ ꝓpħaꝵ filii. cum
in iordane ligna cederent: uni eor

Expanded text:
ivitias reperimus, cum dona abundantis intelligentiae, sacra eloquia investigando percipimus, atque in his plura, nec tamen sibimet diversa sentimus. Non est autem secura laetitia 701 in divinis paginis vel fortia, vel multa cognoscere, sed cognita custodire. Nam qui bene intelligit, quid intelligendo debeat agnoscit. Quanto enim intellectu latius extenditur, tanto ad explenda opera enixius ligatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Cui multum datum est, multum quaeretur ab eo; et cui commenab eo . Deputemus intelligentiam datam quasi pecuniam mutuam: quia quo plus nobcreditur ex benignitate, eo debitores amplius tenemur in opere; et plerumque eadem intelligentiae accepta pecunia, cum ad usuras auditoribus datur, amittitur, nisi caute tribuatur. Neque enim negligenter intuendum est in Regum in Jordane ligna caederent, uni eorum
Abbreviated transcription (Latin):
si poss& minime decer&. Nam qͥ male¬
dictionib inimicũ impetunt: quid
aliud in illo facere dm̃ uolunt. nisi
qd̾ ipsi facere aut nequeunt aut eru¬
bescunt . Mortem namq aduersario
exoptant. quã & si possunt inferre
metuunt : ne aut ꝑpetrati homicidii
rei teneant᷑: aut iniqui appareant
etiam cum suit. Quid ẽ gͦ dõ dicere
occide quẽ õdi. nisi aꝑtis ei uocib
clamare: hoc fac meo aduersario.
qd̾ ine in illum facere nec peccatorẽ
dec&u In quib ꝓfecto uerbis pen¬
sandũ nobis est. ubi iste uir legerat
diligite mimicos urõs: ubi legebat.
benedicite. & nolite maledicere: &
rursum. non reddentes malũ ꝓ malo.
nec maledictum ꝓ maledicto. Seo ex-¬
terius non audita suꝑnę gr̃ẽ precep¬
ta seruabat : quiahȩc in mentẽ illius
scĩ sp̃s afflatus scribebat. Cui tamen
minus ess&. qd̃ positos extra diligerae:
nisi & interius uiuentes. secũq cotidie
conuersantes etiã familia res aduersa¬

Expanded text:
si posset, minime deceret. Nam qui malesi posset, minime deceret. Nam qui maledictionibus 710 inimicum impetunt, quid aliud in illo facere Deum volunt, nisi quod ipsi facere aut nequeunt, aut erubescunt? Mortem namque adversario exoptant, quam et si possunt inferre metuunt, ne aut perpetrati homicidii rei teneantur, aut iniqui appareant etiam cum sint. Quid est ergo Deo dicere: Occide quem odi, nisi apertis ei vocibus clamare: Hoc fac meo adversario, quod me in illum facere nec peccatorem decet? In quibus profecto verbis pensandum nobis est, ubi iste vir legerat: Diligite inimicos vestros ; ubi legerat: Benedicite, et nolite maledicere ; et rursum: Non reddentes malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Sed exterius non audita supernae gratiae praecepta servabat, quia haec in mente illius sancti Spiritus afflatus scribebat. Cui tamen minus esset quod positos extra diligeret, nisi et interius viventes secumque quotidie conversantes etiam familiares adversa
Abbreviated transcription (Latin):
nec pereunti homini existamꝰ aduer¬
sarii: nec iudicanti dõ inueniainur
ingrati. Beatus gͥ iob. quia cuncta
in aduersitate odia ꝑfecte calcauit:
dicat. Si gauisus sum ad ruinã eius
qui me oderat. & exultaui qd inue¬
niss& eum malum: Quia uidelic& &
inimicũ diligens. dũ aduersario ru¬
enti condoluit. in malis illius ipse
ad bonum creuit: ut inde iste ad
benignitatẽ crescer& : unde illum
mala quȩ merebat᷑ inuenissent. Quia
uͦ sepe nonnulli eos quos sibi aduer¬
sarios estimant maledictione feri¬
unt. qm̃ uirtute nequaꝗͣ possunt:
in quib patenter appar&. quȩ mala
si possent facerent. quia quȩ facere
nequeunt. imprecari minime desistuq
beatus iob ostendens se ã culpa etiam
maledictionis alienum: secutus ad uinx̃.
Non enim dedi ad peccandũ gutt᷑ ineũ:
ut expeterẽ maledicens animã eius.
Peccar&e quippe si hoc peteret a dõ fieri:
qd̃ ipse facere uel omnino ñ poss&. uł

Expanded text:
nec pereunti homini existamus advernec pereunti homini existamus adversarii, nec judicanti Deo inveniamur ingrati. Beatus igitur Job, quia cuncta in adversitate odia perfecte calcavit, dicat: Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat, et exsultavi quod invenisset eum malum; qui videlicet et inimicum diligens, dum adversario ruenti condoluit, in malis illius ipse ad bonum crevit, ut inde iste ad benignitatem cresceret, unde illum mala quae merebatur invenissent. Quia vero saepe nonnulli eos quos sibi adversarios aestimant maledictione feriunt, quoniam virtute nequaquam possunt; in quibus patenter apparet quae mala si possent facerent, qui ea quae facere nequeunt imprecari minime desistunt; beatus Job ostendens se a culpa etiam maledictionis VERS. 30. Non enim dedi ad peccandum guttur meum, ut exspectarem maledicens animam ejus. - Peccaret quippe si hoc optaret a Deo fieri, quod ipse facere, vel omnino non posset, vel,
Abbreviated transcription (Latin):
exaggerat. Quibuslib& uͦ flagitiis p̃¬
matur. minus iniquus credit᷑: si aduer¬
sarius minime sentit᷑. Qua in re dis¬
cernendũ est. aliud eẽ qd̾ nobis: aliud
uͦ qd̾ sibi & ceteris nr̃ mnimicus nocet.
Nam si noe& aliis bonus ẽ: sine nr̃a
forsitan culpa ẽẽ non potest nobis
malus. Nec omnino iam de eius ru¬
ina gaudendũ est: cuius nos solos
certum ẽ aduersa tolerasse. Cũ uͦ nr̃
ac multoꝵ hostis perunit᷑: de erep¬
tione proximoꝵ potius quã de ini¬
mici interitu. necesse ẽ ut animꝰ letet᷑.
Oport& naniq ut pereunte aduersa¬
rio suptiliter pensare debeamus. &
quid debemus ruinȩ peccatoris: &
qͣd iusticiȩ ferientis. Nam cũ ꝑuersũ
quẽq om̃ipotens ꝑcutit ÷ & condo¬
lendũ est miseriȩ pereuntis. & ꝯgau-¬
dendũ iusticiȩ iudicis: ut nobis &
in luctu sit. pęna morientis proxuni:
& rursus in gaudium ueniat exhibi-¬
ta ȩ̨quitas iudicantis di: quatinus

Expanded text:
exaggerat. Quibuslibet vero flagitiis preexaggerat. Quibuslibet vero flagitiis prematur, minus iniquus creditur si adversarius minime sentitur. Qua in re discernendum est, aliud esse quod nobis, aliud vero quod sibi et caeteris noster inimicus nocet. Nam si aliis bonus est, sine nostra forsitan culpa non potest esse nobis malus, nec omnino jam de ejus ruina gaudendum est cujus nos solos certum est adversa tolerasse. Cum vero noster ac multorum hostis punitur, de ereptione proximorum potius quam de inimici interitu necesse est ut animus laetetur. Oportet namque ut pereunte adversario, subtiliter pensare debeamus, et quid debemus ruinae peccatoris, et quid justitiae ferientis. Nam cum perversum quemque omnipotens percutit, et condolendum est miseriae pereuntis, et congaudendum justitiae judicis, ut nobis et in luctu sit pet rursus in gaudium veniat exhibita aequitas judicantis Dei, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
sum eius gła. sine inuidiȩ culpa con¬
tristet: cũ & ruente eo quosdã bene
erigi credimus: & ꝓficiente illo ple¬
rosq ituuste opprimi formidatnus.
Qua in re mentẽ nram nec eius iã de¬
fectus erigit. nec eius ꝓuectus addi¬
cit: si recta nr̃a cogitatio. ñ qͥd in
ipso. seo quid de ipso circa alios agat᷑
adtendit. Sed ad hec seruanda ualde
est necessarium suptilissimȩ discretio¬
nis examen: ne cũ nr̃a odia exsequim᷑.
fallamur sub spetiȩ utilitatis alienȩ.
Si autẽ de inimici morte gaudendum
omnino non ess&: psalmista ñ diceite.
Letabitur iustus cũ uiderit uindictã
unpioꝵ. Seo aliud ẽ impium: aliud
uͦ inimicũ ꝑpeti. Nam sunt pleriq¬
inimici qui non sunt impii: & sunt
ñ nulli impii. qui nob specialit̾ ñ uident᷑
imici. Humana autẽ mens omnẽ
quẽ inimicũ tolerat. etiam impium
& iniquum putat: quia eius culpas
apud cogitationẽ suã liuor accusans

Expanded text:
sum ejus gloria sine invidiae culpa consum ejus gloria sine invidiae culpa contristet, cum et ruente eo quosdam erigi bene credimus, et proficiente illo plerosque injuste opprimi formidamus. Qua in re mentem nostram, nec ejus jam defectus erigit, nec ejus profectus addicit, si recta nostra cogitatio non quid in ipso, sed quid de ipso circa alios agatur attendit. Sed ad haec servanda valde est necessarium subtilissimae discretionis examen, ne cum nostra odia exsequimur, fallamur sub specie utilitatis alienae. Si autem de inimici morte gaudendum omnino non esset, Psalmista non diceret: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum . Sed aliud est impium, aliud vero inimicum perpeti. Nam sunt pleriqnimici qui non sunt impii, et sunt nonnulli impii qui nobis specialiter non videntur inimici. Humana autem mens omnem quem inimicum tolerat etiam impium et iniquum putat, quia ejus culpas apud cogitationem livor accusator
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscent om̃s quia mei discipuli
estis: si dilectionẽ habueritis ad inui¬
cem. Quȩ nimirum dilectio si cor
nr̃m ueraciter replet. duob modis
tune ueraciter custodit᷑: cum nec de
ꝓfectu ad dicimur. nec de ruina illiꝰ
letamur. Nam sepe in dilectionis itna-¬
giune erga initicũ animus fallit᷑: seq
hunc diligere ȩstimat. si eius uitȩ con¬
trarius non existat: Sed dilectionis
iuim occulte & ueraciter aut ꝓfectus
inimici. aut casus in terrogat. Hac &¬
enim de re.ad plenum sem& ipsam
mens hominis nescit: nisi eũ quẽ sibi
aduersarium credit. in defectu uel
ꝓuectu. mutasse modũ sui status in-¬
uenerit. Si enun de ꝓsperitate addi¬
cit᷑. & de calamitate se odientis letat᷑:
constat quia non amat quẽ ñ uult ee
meliorẽ seeumq etiam stantẽ uoto
ꝑsequitur. quẽ cecidisse gratulatur.
Sed inter hec sciendũ est: quia euenire
plerumq sol&. ut ñ amissa caritate
& inimici nos riuna letific&e: & rur¬

Expanded text:
cognoscent omnes quia mei discipuli cognoscent omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . » Quae nimirum dilectio si cor nostrum veraciter replet, duobus moditunc veraciter custoditur, cum nec de profectu addicimur, nec de ruina illius laetamur. Nam saepe in dilectionis imagine erga inimicum animus fallitur, seque hunc diligere aestimat, si ejus vitae contrarius non existat. Sed dilectionis vim occulte et veraciter aut profectus inimici, aut casus interrogat. Hac etenim de re ad plenum semetipsam mens hominis nescit, nisi eum quem sibi adversarium credit in defectu vel profectu mutasse modum sui status invenerit. Si enim de prosperitate addicitur, et de calamitate se odientis laetatur, constat quia non amat quem non vult esse meliorem, eumque etiam stantem voto persequitur, quem cSed inter haec sciendum est quia evenire plerumque solet ut non amissa charitate, et inimici nos ruina laetificet, et rur
Abbreviated transcription (Latin):
ter dicat. Ego in ea oꝑa tamquã mea
non ꝑfero: Quia auctoris sui gram̃ nega¬
re conuncit᷑: quisqͥs sibi tribuit qd̾ ope¬
iniquitas maxima: & negatio contra din
altissimum. Liqu&r & enim quia illũ ne-¬
gat: cuius despecta grã. sibi uires boni
oꝑis arrogat. Qd̾ recte quoq & iniqͥtas
maxima uocat᷑ : qm̃ dm̃e peccatũ qd̾ ex
infirmitate est spem nequaꝗͣ ꝑdit:. qr
a suꝑno uidice ueniam requirit. Pre¬
sumptio autẽ uirtutis ꝓpriȩ tanto gra¬
uius in desperatione est: quanto longiuᷤs
ab humilitate. Cumq uires sibi tri
buit oꝑis: ad adiutoriũ non recurrit
auctoris. fĩtq ut eo grauius peccator
pereat : quo & ipsum hoc quia ẽ pecca¬
tor ignorat. Sequit᷑. Si gauisus sum¬
ad ruinã eius qui me oderat: & exul¬
taui qd̾ inuenisso eum malum. Om̃i-¬
potentis nos ẽẽ discipulos: sola custo¬
dia caritatis ꝓbat. Hinc est enĩ qd̃ ꝑ
semae ipsam ueritas dicit. In hoc

Expanded text:
ter dicat: Ego mea opera tanquam mea ter dicat: Ego mea opera tanquam mea non profero, quia auctoris sui gratiam negare convincitur, quisquis sibi tribuit quod opeiniquitas maxima, et negatio contra Deum altissimum. Liquet enim quia illum negat, cujus despecta gratia sibi vires boni operis arrogat. Quod recte quoque et iniquitas maxima vocatur, quia omne peccatum quod ex infirmitate est, spem nequaquam perdit, quia a superno Judice veniam requirit. Praesumptio autem virtutis propriae tanto gravius in desperatione est quanto longius ab humibuit operis, ad adjutorium non recurrit auctoris; fitque ut eo gravius peccator pereat, quo et ipsum hoc, quia est peccator, ignorat. Sequitur: CAPUT ad ruinam ejus qui me oderat, et exsultavi quod invenisset eum malum. - Omnipotentis Dei nos esse discipulos sola custodia charitatis probat. Hinc est enim quod per semetipsum Veritas dicit: « In hoc
Abbreviated transcription (Latin):
lapsum. de corruptibili stẏrpe se editos.
& non uirtute propria. sed p̾ueniente
suꝑna gr̃a ad meliora se uota uel oꝑa
cõmutatos: & quicqd sibi mali inesse cog¬
noscunt. de mortali ꝓpagine sentiunt
meritũ: quicqͥd uͦ in se boni inspiciunt.
inmortalis grę cognoscunt donum. Eiq
de accepto munere debitores fiunt. qui
& p̃ueniendo dedit eis bonũ uelle qd̾
noluerant: & subsequendo concessit bo¬
nũ posse qđ uolunt. Unde beue ꝑ io
hannẽ dr̃. Ad orauerunt uiuentẽ in scła
scłoꝵ: mitteutes coronas suas ante thro¬
num di. Coronas namq suas ante
thronum dĩ mittere ẽ. certaminum
suoꝵs uictorias ñ sibi tribuere sed auc¬
tori iut ad illũ referant głam laudis:
a quo se sciunt uires accepisse certami¬
nis. Beatus gͦ iob qui sic bona quę
oꝑatus est narrat. ut tam̃ hȩc suę
operationi non tribuat. seo ad auctoris
laudem recurrat: manũ suã ore suo
osculatum fuisse se denegat. Ac si paten¬

Expanded text:
lapsum de corruptibili stirpe se editos, lapsum de corruptibili stirpe se editos, et non virtute propria, sed praeveniente superna gratia ad meliora se vota vel opera commutatos; et quidquid sibi mali inesse cognoscunt, de mortali propagine sentiunt meritum; quidquid vero in se boni inspiciunt, immortalis gratiae cognoscunt donum, eique de accepto munere debitores fiunt, qui et praeveniendo dedit eis bonum velle quod noluerunt, et subsequendo concessit bonum posse quod volunt. Unde bene per Joannem dicitur: Adoraverunt viventem in sa mittentes coronas suas ante thronum Domini . Coronas namque suas ante thronum Domini mittere est certaminum suorum victorias non sibi tribuere, sed auctori, ut ad illum referant gloriam laudis, a quo se sciunt vires accepisse certaminis. Beatus ergo Job, quia sic bona quae operatus est narrat, ut tamen haec suae operationi non tribuat, sed ad auctoris laudem recurrat, manum suam ore suo osculatum fuisse se denegat. Ac si paten
Abbreviated transcription (Latin):
tacita cogitatione ꝑmisit: ꝓtinus subdi
mens dum transitorio fauori non reni-¬
tit᷑. ad hoc usq ꝑtrahit᷑ ut laud& ipsa
qđ facit: conditione quȩ premissa est
qͣdr si. congrue subinfert᷑ Et osculatꝰ sui
oꝑatio: ꝑ os autẽ locutio designatur :
sicut ꝑ salomonẽ đr̃. Abscondit piger
manũ suã sub assella sua: & laborat si
ad os suum porrigit eam. Pigro labor
est manum suã ad os porrigere: quia
desidiosus quisq predicator nec hoc
uult oꝑari qđ dicit. Manum quippe
ad os porrigere est: uoci suȩ oꝑe concor¬
dare. Manum gͦ suã osculat᷑ ore suo.
qui laudat qd̃ facit: & testimonio ꝓpriȩ
locutionis sibi uirtutẽ tribuit oꝑis.
Qua in re quis despicit᷑: nisi is qui ipsa
operandi munera largit᷑ is Unde bene
ꝑ egregium predicatorẽ dr̃. Quid autẽ
habes qd̾ non accepisti as Si aũ accepistrꝰ
quid gloriaris quasi non acceꝑis : Sc̃i
autẽ uiri sciunt. post primi parentis

Expanded text:
tacita cogitatione permisit, protinus subdidtacita cogitatione permisit, protinus subdidmens, dum transitorio favori non renititur, ad hoc usque pertrahitur, ut laudet ipsa quod facit, conditioni quae praemissa est quasi congrue subinfertur: CAPUT Ioperatio, per os autem locutio designatur, sicut per Salomonem dicitur: « Abscondit piger manum suam sub ascella sua, et laborat si ad os suum porrigit eam . » Manum est manum suam ad os porrigere, quia desidiosus quisque praedicator nec hoc vult operari quod dicit. Manum quippe ad os porrigere est voci suae opere concordare. Manum ergo suam osculatur ore suo, qui laudat quod facit, et testimonio propriae locutionis sibi virtutem tribuit operis. Qua in re quis despicitur, nisi is qui ipsa operandi munera largitur? Unde bene per egregium praedicatorem dicitur: Quid autem habes, quod non accepisti? Si autem 708 accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Sancti autem viri sciunt post primi parentis
Abbreviated transcription (Latin):
conflatorio argentũ. & in fornace aurũ:
ita ꝓbat᷑ hõ ore laudantis. Argentũ qͥppe
uł aurũ si reꝓbũ ẽ. igne consumit᷑: si ꝓbũ
uͦ igne declarat᷑. Sic nimirũ est & sensus
operantis. Nam qualis sit: in eo
qd̃ laudat᷑ ostendit᷑. Si enim se au¬
ditis suis laudib extollit. quid iste
aliuo quã aurũ uel argentũ reꝓbuin
fuit: quẽ uidelic& fornax linguę con¬
sumpsit us si autẽ fauores suos audiers
ad suꝑni iudicii considerationẽ redit᷑:.
ac ne de his apud occultũ arbitrũ gra¬
uetur metuit: quasi ex purgationis igne
ad magnitudinẽ claritatis excrescitꝰ
Et unde̾ incendium trepidationis sustin&:
mn clarius fulg&. Beatus gͥ iob quia
nequaquã de oꝑatione se pretulit:
fident̃ dicit. Si uidi solem cũ fulger&.
Quia uero hunc a iudicii interioris in¬
tuitu. fama laudabilis non diuertit:
adiungit. & lunã incedentẽ clare. Quia
opinionis suȩ grã amimũ deuinci. nec

Expanded text:
conflatorio argentum, et in fornace aurum, conflatorio argentum, et in fornace aurum, ita probatur homo ore laudantis . Argentum quippe vel aurum, si reprobum est, igne consumitur; si probum vero, igne declaratur. Sic nimirum est et sensus operantis. Nam qualis sit, in eo quod laudatur ostenditur. Si enim se auditis suis laudibus extollit, quid iste aliud quam aurum vel argentum reprobum fuit, quem videlicet fornax linguae consumpsit? Si autem favores suos audiens, ad superni judicii considerationem redit, ac ne de his apud occultum arbitrum gravetur metuit, quasi expurgationis igne ad magnitudinem claritatis excrescit, et unde incendium trepidationis sustinet, inde clarius fulget. Beatus igitur Job, quia nequaquam de operatione se praetulit, fidenter dicit: Si vidi solem cum fulgeret. Quia vero hunc a judicii interioris intuitu fama laudabilis non divertit, adjungit: Et lunam incedentem clare. Quia autem opinionis suae gratia animum devinci, nec
Abbreviated transcription (Latin):
quib laudat᷑ & ñ sunt. maius dĩ iudi¬
ciũ inueniat : aut de his in quib lau¬
dat᷑ & sunt. cõpetens p̃miũ ꝑdat. Unde
plerumq fit. ut sicut in iustus ex lau-¬
de sua polluit᷑: ita uir iustus audita
sua laude purget᷑. Nam dũ bona quȩ
agit ab hominib ꝓferri cognoscit:
suptile contra se ut dictum est extre¬
mi iudicii examen metuit: ac trepidus
ad conscientiã recurrit: & quicqͥd illic
in est reprehensibile corrigit. dũ enĩ
bona sua in uotuisse formĩdat: supti¬
litatẽ secuturi examinis ꝑtimescens.
si qua in se mala occulta sunt amputat.
Pau&e uãq si saltem talis dõ non ostendit᷑.
qualis ab hominib putat᷑ : Et neq
contentus est. ut in quo potuit inno-¬
tescere. in hoc debeat remanere. Iam
enim de bonis suis quasi retributionẽ
sibi factam ȩstimat: nͥ eis & alia quȩ
ab hominib nesciunt᷑ adiungat. Unde
bene ꝑ salomonẽ dr̃. Sicut ꝓbat᷑ in

Expanded text:
quibus laudatur et non sunt majus Dei judiquibus laudatur et non sunt majus Dei judicium inveniat, aut de his in quibus laudatur et sunt competens praemium perdat. Unde plerumque fit ut sicut injustus ex laude sua polluitur, ita vir justus audita sua laude purgetur. Nam dum bona quae egit ab hominibus proferri cognoscit, subtile contra se, ut dictum est, extremi judicii examen metuit, ac trepidus ad conscientiam recurrit, et quidquid illic inest reprehensibile corrigit. Dum enim bona sua innotuisse formidat, subtilitatem secuturi examinis pertimescens, si qua in se mala occulta sunt amputat. Pavet namque si saltem talis Deo non ostenditur qualis ab hominibus putatur, et neque contentus est ut in quo potuit innotescere, in hoc debeat remanere. Jam enim de bonis suis quasi retributionem sibi factam aestimat, nisi eis et alia quae ab hominibus nesciuntur adjungat. Unde bene per Salomonem dicitur: Sicut probatur in
Abbreviated transcription (Latin):
occulta dispensatõne requirimur. qͥo oe
nobis ipsis sentiamus. Suꝑba & enĩ ineis
etiã cum de se falsa bona dicunt᷑ exultat:
quia ñ apud dm̃ qualit̾ uiuat: sed apud
homines qualit̃ innotescat. excogitat.¬
Iudicium & enm de se om̃ipotentis di
despiciens. & solũmodo hominũ quę¬
rens. int̾ auditas laudes attollit᷑ : &
quȩ hoc solũ quesierat. quasi de brauio
oꝑis letat᷑. At contra si cor ueraciter
humile est. bona quȩ de se audit aut
minime recognoscit. & quia falsa di¬
cunt᷑ metuit: aut certe si adesse ea sibi
ueraciter scit. eo ipso formidat. ne ab
eterna dĩ retributione sint ꝑdita: quo
hȩc considerat hominib diuulgata.
Pau&q uehement̃: ne spes futuri mune¬
ris. in mercede ꝑmutet᷑ transitorii fauo-
magno laudũ suarũ igne cruciet᷑: atq
ab om̃i torporis sui rubigine. merore
cogitationis excoquat᷑. Cauta enĩ consi-¬
deratione trepidat. ne aut de his in

Expanded text:
occulta pulsatione requirimur quid de occulta pulsatione requirimur quid de nobisipsis sentiamus. Superba etenim mens etiam cum de se falsa bona dicuntur exsultat, quia non apud Deum qualiter vivat, sed apud homines qualiter innotescat, excogitatenim de se omnipotentis Dei despiciens, et solummodo hominum quaerens, inter auditas laudes extollitur, et quae hoc solum quaesierat, quasi de bravio operis laetatur. At contra, si cor veraciter humile est, bona quae de se audit, aut minime recognoscit, et quia falsa dicuntur metuit; aut certe si adesse ea sibi veraciter scit, eo ipso formidat ne ab aeterna Dei retributione sint perdita, quo haec considerat hominibus divulgata, 707 pavetque vehementer ne spes futuri muneris in mercedem permutetur transitorii favorimagno laudum suarum igne crucietur, atque ab omni torporis sui rubigine moerore cogitationis excoquatur. Cauta enim consideratione trepidat, ne aut de his in
Abbreviated transcription (Latin):
cor meũ. Qua uidelic& attestatione
quid nobis innuit᷑: nͥ qd̾ magno metu
& circumspectione opus ẽ. ne mens
nr̃a uinquã de suis laudib uel tacita
letet᷑ as Quisqͥs enim quasi claritatem
lunȩ famę sue magnitudinẽ conspicit.
sibiq in occulto mentis gaudiũ facit:
cui iste nisi auctori se pretulit. cuius
dono ut bene operet᷑ ꝑcipit: & tam̃
in eius munere de grã suę laudis hi-¬
larescit.s despecto eim honore con¬
ditoris: sein& ipsũ plus amare conuin-¬
cit᷑. cuius preconuis lȩtat᷑. Qũauis non¬
numquã etiã scĩ uiri de bona sua &̃ opi¬
uione gaudeant: sed cũ ꝑ hanc ad me¬
liora ꝓficere audientes pensant: nec iã
de opinione sua seo de proximoꝵ gau-¬
dent utilitate. Q uia aliuo ẽ fauores que¬
rere: & aliuo de ꝓfectib exultare. Qua
in re neccesse ẽ. ut cum audientiũ utili¬
tati non ꝓficit: mentẽ nram fama lauda¬
bilis ñ eleu&e seo fatig&. Cum enĩ hu¬
mane linguȩ attestatione laudamur:

Expanded text:
m.---Qua videlicet attestatione quid nobis innuitur, nisi quod magno metu et circumspectione opus est, ne mens nostra unquam de suis laudibus vel tacita laetetur? Quisquis enim quasi claritatem lunae famae suae magnitudinem conspicit, sibique in occulto mentis gaudium facit, cui iste nisi auctori se praetulit, cujus dono ut bene operaretur percepit, et tamen in ejus munere de gratia suae laudis hilarescit? Despecto enim honore conditoris, semetipsum plus amare convincitur, cujus praeconiis laetatur. Quamvis nonnunquam etiam sancti viri de bona sua opinione gaudeant; sed cum per hanc ad meliora proficere audientes pensant, non jam de opinione sua, sed de proximorum gaudent utilitate quia aliud est favores quaerere, et aliud de profectibus exsultare. Qua in re necesse est ut cum audientium utilitati non proficit, mentem nostram fama laudabilis non elevet, sed fatiget. Cum enim humanae linguae attestatione laudamur,