comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ingenitus dicitur pater : non quid sit sed quid non sit
dicitur. Cum autem relatiuum negatur. non scdm sub¬
stanciam negatur: quia ipsum relatiuui non scd̃m sub¬
stanciam dicitur. Item. Quid tres: Magna prorsus la¬
botat inopia humanũ eloquiũ. Dictum est tres ꝑsone:
non ut illud diceretur. sed ne taceretur. Item. Filius non¬
tantum ut sit filius. quod relatiue dicitur: sed omĩno
ut sit ipsa substancia nascendo habet. Item. Cum autem¬
conaretur humana inopia loquendo ꝓferre qd̾ tenet
de domino deo: timuit dicere tres essencias: ne intelli¬
geretur in illa sũma equalitate ulla diuersitas. Item.
Ideo dicimus tres personas. non ut aliqua intelligatur
diuersitas esiencie: sed ut uel uno uocabulo responderi
posũt. cum dicitur quid tres. uel qͥd tria Ieronimus
Inum in tribus ꝑsonis fatemur dm̃. Tres ꝑsonas
ex pressas sub proprietate distingumus. Non
nomina tantũmodo. sed et nominũ ꝓprietates:

Expanded text:
ingenitus dicitur Pater non quid sit, sed quid non sit ingenitus dicitur Pater non quid sit, sed quid non sit dicitur. Cum autem relativum negatur: non secundum substantiam negatur, quia ipsum relativum non secundum substantiam dicitur. Idem: Quid tres? Magna prorsus laborat inopia humanum eloquium. Dictum est tres personae: non ut illud diceretur, sed ne taceretur. Idem: Trinitas ntantum ut Filius, quod relative dicitur: sed omnino ut sit ipsa substantia nascendo habet. Idem: Cum conaretur humana inopia loquendo proferre quod tenet de Domino Deo, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Idem: Ideo dicimus tres personas non ut aliqua intelligatur diversitas essentiae, sed ut vel uno vocabulo responderi possit cum dicitur, quid tres, vel quid tria. HIERONYMUS. Unum in tribus personis fatemur Deum, tres personas expressas sub proprietate distinguimus; non nomina tantummodo, sed et nominum proprietates,
Abbreviated transcription (Latin):
una substancia. tota trinitas oꝑata est hominẽ quem
assũpsit: eumq non tota trinitas assũpsit. sed sola ꝑso¬
na filii. Idem in libro quinto de trinitate. Deo aliquid ñ¬
potest accidere. Dicitur enim aliquid sicut pater ad filium
et filius ad patrem: quod accidens non est. quia et ille
semper pater. et ille semper filius. Si uero pater ad se ip¬
sum diceretur: scd̃m substanciã diceretur. Item. Quãuis
diuersum sit esse patrem et filium. non est tam̃ diuersa¬
substancia: quia hoc non scdm substanciã dicitur s scd̾m
relatiuum : quod tamen relatiuum non est accidens. qr
non est inutabile. Item. Non scd̾m hoc quod ad patrẽ dr̃:
equalis est filius patris. Restat ergo. ut scd̃m id equalis
sit. quod ad se dicitur. Quicquid autem adse dicitur: scd̾m
fubstanciã dicitur. Restat ergo. ut scd̃m substanciã sit
equalis. Eadem igitur utriusq substancia. Cum uero

Expanded text:
una substantia: tota Trinitas operata est hominem quem una substantia: tota Trinitas operata est hominem quem assumpsit, eumque non tota Trinitas assumpsit, sed sola persona Filii. Idem in libro quinto de Trinitate: Deo aliquid accidere non potest. Dicitur ad aliquid: sicut Pater ad Filium, et Filius ad Patrem, quod accidens non est, quia ille semper Pater, et ille semper Filius. Si vero Pater ad seipsum diceretur, secundum substantiam diceretur. Item, quamvis disubstantia, quia hoc non secundum substantiam dicitur, sed secundum relativum: quod tamen relativum non est accidens, quia non est mutabile. Item, non secundum hoc quod ad Patrem dicitur, aequalis est Filius Patri: restat ergo ut secundum id aequalis sit, quod ad se dicitur. Quidquid autem ad se dicitur, secundum substantiam dicitur. Restat ergo ut secundum substantiam sit aequalis. Eadem igitur utriusque substantia. Cum vero
Abbreviated transcription (Latin):
tur: non qualis uel quanta. sed magis quid sit demõs¬
tratur. Quicquid enim est quale uel quantũ est. etiã
in eo aliud quod quid est unum non simplex sed ꝯposi¬
tum est. Nam cum aliquis homo dieatur. corpus et ra¬
cionalis et homo: non uno modo uel una consideraci¬
one hec tria dicunt᷑. Scd̾m aliud enim corpus. et scd̾m
aliud racionalis est: et singulum horum non est totũ
quod homo. Illa uero sũma essencia. sũma uita. sũma us¬
ticia. sũma sapiencia. sũma magnitudo. sũma eternitas:
et alia similiter quecũq sint in uocabulis multiplicia.
non plura significãt sed unũ. Idem. Neq persona patris.
ueq ꝑsona sp̃c sancti: sed sola filii ꝑsona carnẽ suscepit.
Et ut hoc intelligas. cõparacionib utar: ut ex creat᷑a
creatorem intelligas. In anima est racio: et cum sint
unum. aliud anima. aliud agit racio. Anima uiuimꝰ:
racione sapimꝰ. Ita pater et filius et sp̾e sanctus cum sit

Expanded text:
tur, non qualis vel quanta; sed magis quid sit monstur, non qualis vel quanta; sed magis quid sit monstratur. Quidquid enim est quale vel quantum, est etiam in eo aliud quod est, unde non simplex, sed compositum est. Nam cum aliquis homo dicatur corpus et rationalis et homo, non uno modo vel una consideratione haec tria dicuntur; secundum aliud enim corpus, et secundum aliud rationalis est, et singulum horum non est totum quod homo. Illa summa essentia, summa vita, summa justitia, summa sapientia, summa magnitudo, summa aeternitas; et alia similiter quaecunque sint in vocabulis multiplicia; non plura significant, sed unum. Idem: Neque persona Patris neque Spiritus sancti, sed sola Filii persona carnem suscepit, et ut hoc intelligas comparationibus utar, ut ex creatura creatorem intelligas. In anima est ratio: et cum sint unum, aliud anima agit aliud ratio: Anima vivimus, ratione sapimus: ita Pater et Filius et Spiritus sanctus, cum sit
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hoc patenciori racione oporcet ostendere. Si nullius
accidentis susceptibilis est: quomodo dieitur iusta uel sopi¬
ens. uel aliquid huiusmodi diuina natura: S: certũ est
quod sũma natura ideo uere est. quia per se est quicquid
est: nichil autem iustum est nisi per iusticiã. Igitur si
non esset iusta nisi per iusticiã. et non potest esse iusta
nisi per se: quid consequentiꝰ quam ut eadem si ipsa uis¬
ticia per quam iusta est: Quaꝑpter si queratur qͥd sit
ipsa sũma natura: quid rectius respondetur quã iusticias
Et cum creatura dicatur in eo iusta quod quale eoqd̃
sed in eo quod sit dicitur: nichilq in ea differt. siue di¬
eatur iusta. siue iusticia. Quod uero in exemplũ iusti¬
cie ratum esse conspicitur: hoc de omnib que similit̃
de sũma natura dicuntur: intellectus per racionẽ sen¬
tire constringitur. Quicquid igitur eorũ de illa dica¬

Expanded text:
Sed hoc potentiori ratione oportet ostendere. Si nullius Sed hoc potentiori ratione oportet ostendere. Si nullius accidentis susceptibilis est, quomodo dicitur justa vel sapiens vel aliquid hujusmodi divina natura? Sed certum est quod summa natura ideo vere est; quia per se est quidquid est, nihil autem justum est nisi per justitiam. Igitur si non est justa nisi per justitiam: et non potest esse justa nihi per se, quid consequentius quam ut eadem sit ipsa justitia per quam justa est? Quapropter si quaeratur quid sit ipsa summa natura, quid rectius respondeatur quam justitia? Et cum creatura dicatur justa in eo quod quale est: esed in eo quod quid sit dicitur, nihilque in ea differt, sive dicatur justa sive justitia, quod vero in exemplum justitiae ratum esse conspicitur: hoc de omnibus quae similiter de summa natura dicuntur intellectus per rationem sentire constringitur. Quidquid igitur eorum de illa dica
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicimus tres personas unam essentiam: neq ut
genus de speciebus. neq ut speciem de indiuiduis p̃¬
dicamus uidetur enim posse diei tres homines una nat̃a.
sed plus sunt duo homines quam unus. Sed non maior est
essencia pater et filius quam solus pater aut solus filius :
et tres ille ꝑsone si ita dicende sunt. equales sunt singulis.
Quod animalis homo non percipit. Cui ergo latinitas
hoc ita inusitate posuit: nii quia uoluit hoc unũ nomen
seruire huic significacioni quo intelligitur trinitas. nec
omino taceremus quid tres. cum tres esse faterem̃: quo no¬
mine non diuersitatẽ intelligi uoluit. sed singularitatem:
ita et illa tria. et a se inuioem determinari uidentur. et in
se infunta sunt: et singula ita sunt in singulis. et omĩa in
omnib singulis. et singula in om̃ibus. et unum omnia.
Idem. Deniq si qua est deo cum aliis alicuius nominis ꝯmu¬
mo: ualde ꝓculdubio intelligenda est diuersa significatio.

Expanded text:
e. Unde cum dicimus tres personas unam essentiam, neque ut e. Unde cum dicimus tres personas unam essentiam, neque ut genus de speciebus neqaedicamus. Videtur posse dici ut tres homines una natura, sed plus sunt duo homines quam unus: sed non major est essentia Pater et Filius, quam solus Pater, aut solus Filius. Et tres illae personae, si ita dicendae sunt, aequales sunt in singulis, quod animalis homo non percipit . Cur ergo latinitas hoc ita inusitate posuit, nisi quia voluit hoc unum nomen servire huic significationi, quo intelligitur Trinitas, nec omnino taceremus quod tres, cum tres esse fateremur: quo nomine non diversitatem intelligi sed singularitatem voluit. Ita et illa tria et a se invicem determinari videntur, et in se infinita sunt, et ita singula sunt in singulis, et omnia in omnibus singulis, et singula in omnibus, et unum omnia. Idem: Denique si qua est Deo cum aliis alicujus nominis communio, valde procul dubio intelligenda est diversa significatio.
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens. ea qua ipse est sua sapiencia. et filius sapiencia pa¬
tris de sapiencia quod est pater: de quo est genitus filius.
Quare et intelligens est pater ea qua ipse est sua intel¬
ligencia. filius autem intelligencia patris: de intelligencia
genitus quod est pater. Ioem. Non ꝯm̃ deus trinitas est:
ideo triplex putandus est. Alioquin minor esset in singu¬
lis: quam in trib pariter. In hac ergo trinitate cũ dicimꝰ
personã patris. non aliud dicimus quam substanciã patris.
quia ꝑsona patris non aliud est quã ipse pater.Ad se qͥppe
dicitur ꝑsona: non ad filium uel ad sp̃m scm. sicut deus
et similia. Hoc enim solum nomen est: quod cum dicat᷑
de singulis ad se. pluraliter non singulariter accipiat᷑
in sũma. Dicimus namq quod pater est persona: et fi¬
lius est persona. et sp̃c sanctus est persona. Pater tamen
et filius et sp̃c sanctus: non una persona. sed tres. Uerũ

Expanded text:
sapiens ea quae ipse est sua sapientia, et Filius sapientia Pasapiens ea quae ipse est sua sapientia, et Filius sapientia Patris, de sapientia quae est Pater, de quo genitus est Filius. Quare et intelligens est Pater ea quae ipse est sua intelligentia; Filius autem intelligentia Patris de intelligentia genitus quae est Pater. Idem. Non quoniam Deus Trinitas est ideo triplex putandus est, alioquin minor esset in singulis, quam in tribus pariter. In hac quoque Trinitate cum dicimus personam Patris, non aliud dicquia persona Patris non aliud est quam ipse Pater. Ad se quippe dicitur persona, non ad Filium vel ad Spiritum sanctum, sicut Deus et similia. Hoc enim solum nomen est, quod cum dicatur de singulis, ad se pluraliter, non singulariter accipitur in summa; dicimus namque: Pater est persona et Filius est persona et Spiritus sanctus est persona. Pater tamen et Filius et Spiritus sanctus non sunt una persona, sed tres persona
Abbreviated transcription (Latin):
Pater et filius et sp̃c sanctus. et ꝓpter indiuiduã deitatem
unus est deus: et ꝑpter unius cuiusq proprietatẽ tres ꝑso¬
ne sunt: et ꝑpter singulorũ ꝑfectionẽ partes unius dei ñ
sunt. Uirtus est pater. uirtus est filius. uirtus est sp̃c sõs.
Idem in libro quinto decimo de trinitate. Si solus filius
intelligit sibi et patri et spũi scõ. illud consequitur ut
pater non sit sapiens de se ipso. sed de filio: nec sapiencia
sapientiã genuerit: sed ea sapiencia pater dicat᷑ sapiens
esse quam genuit. Ubi enim non est intelligencia nec sapi¬
encia esse potest: ac per hoc si pater non intelligit ipse sͥ
sed filius intelligit patri. ꝓfecto filius patrẽ sapientẽ facit.
et si hoc est deo esse quod sapere. et ili ea essentia est que
sapientia. non filius a patre quod uerũ est: sed afilio potiꝰ
pater habet essentiã. quod falsum est. Est ergo deus pater

Expanded text:
Pater et Filius et Spiritus sanctus, et propter individuam deitatem Pater et Filius et Spiritus sanctus, et propter individuam deitatem unus est Deus, et propter uniuscujusque proprietatem tres personae sunt, et propter singulorum perfectionem, partes unius Dei non sunt. Virtus est Pater, virtus est Filius, virtus est Spiritus sanctus. Idem libro de Trinitate. Si solus Filius intelligit sibi et Patri et Spiritui sancto, illud consequitur, ut Pater non sit sapiens de seipso, sed de Filio, nec sapientia sapientiam genuerit, sed ea sapientia Pater dicatur sapiens esse quam genuit. Ubi enim non est intelligentia, nec sapientia esse potest. Ac per hoc si Pater non intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri: profecto Filius Patrem sapientem facit. Et si hoc est Deo esse quod sapere, et illa ea essentia est quae sapientia, non Filius a Patre quod verum est, sed a Filio potius Pater habet essentiam, quod falsum est. Est ergo Deus Pater
Abbreviated transcription (Latin):
tem natura unum essent. et consensione non: non sũme uuũ
essent. Si uero natura dispares essent: unum non essent.
Hi ergo tres quia unum sunt ꝓpter ineffabilem coniũctionẽ
deitatis. qua ineffabiliter copulantur. unus ds ẽ. Si xp̃c
una ꝑsona est gemine substaneie: nec tamen d̾s pars huius
persone dici porest. Alioqum filius deus antequã suscipet
forma serui non erat totiis: et creuit cum homo diuinita¬
ti enis accessit. Quod si in una persona absurde dicitur. ꝙ
pars illius rei non potest esse deus. quicũq unus in tribus ẽ¬
ergo que deus est. pater est deus et filus est deus. et sp̃e sos̃
est deus. et simul hi tres unus deus: nec huius trinitatis
tercia pars est unus. nec maior pars duo quam imus est
ibi. nec maius aliquid sunt om̃s quam singuli: qr sp̃ualis
non corporalis est magnitudo. Qui potest capere capiat:
qui non potest credat et oret. ut quod credit intelligat.

Expanded text:
tem natura unum essent et consensione non: non summe unum tem natura unum essent et consensione non: non summe unum essent. Si vero natura dispares essent unum non essent. Hi ergo tres quia unum sunt, propter ineffabilem conjunctionem Deitatis qua ineffabiliter copulantur, unus Deus est. Sed Christus una persona est geminae substantiae, nec tamem Deus pars hujus personae dici potest; alioquin Filius Deus antequam susciperet formam servi non erat totus, et crevit cum homo divinitati ejus accessit. Quod si in una persona absurde dicitur quia pars illius rei esse non potest Deus, quanto magis Trinergo, quae Deus est, Pater est Deus, et Filius etiam Deus, et Spiritus sanctus est Deus, et simul hi tres unus Deus, nec hujus Trinitatis tertia pars est unus, nec major pars duo quam unus est ibi; nec majus aliquid sunt omnes quam singuli, quia spiritualis, non corpqui non potest credat et oret, ut quod credit intelligat.
Abbreviated transcription (Latin):
Intelligamus autem dm̃ si possumus. et quantũ
possumus sine qualitate bonum. sine quantitate magnũ
sine indigencia creatorẽ. sine situ p̃sentem. sine habitu
omĩa continentẽ. sine loco ubiq totum. sine teꝑe sempi¬
ternum: sine ulla sui ⁊mutacione mutabilia facientẽ. nich¬
q: pacientẽ. Quisquis dm̃ ita cogitat. ⁊ si ñdum potest
omĩno inuenire quid sit: pie tam̃ caueat quatũ porest
aliquid de illo sentire quod non sit. Est tam̃ sine dubita¬
cione substancia: uel si melius hoc appellat̾ essencia: quã
greci usiam uocant. Idem in libro contra maximinum.
Hulla fit partiũ diuisio in unitate deitatis. unus est deus
pater et filius ⁊ sp̃c scs̃: hoc est ipsa trinitas unus ẽ ds.
Tres emm ꝑsone sunt pater et filius et spc̃ sc̃s: et hi tres
quia unius substancie sunt. unũ sunt. et sũme unum.
ubi muilla naturarũ. nulla est diuersitas uoluntatũ. Si au¬

Expanded text:
Intelligamus autem Deum si possumus et quantum Intelligamus autem Deum si possumus et quantum possumus sine qualitate bonum, sine quantitate magnum, sine indigentia creatorem, sine situ praesentem, sine ambitu omnia continentem, sine loco ubique totum, sine tempore sempiternum, sine sui mutatione mutabilia facientem, nihilque patientem. Quisquis Deum ita cogitat et nondum potest omnino invenire quid sit; pie tantum cavet quantum potest aliquid de illo sentire, quod non sit. Est tamen sine dubitatione substantia, vel si melius hoc appellatur essentia, quam Graeci οὐσίαν vocant. Idem in libro contra Maximinum: nulla sit partium divisio in unitate Deitatis: unus est Deus Pater et Filius et Spiritus sanctus, hoc est ipsa Trinitas unus est Deus. Tres enim personae sunt Pater et Filius et Spiritus sanctus; et hi tres quia unius substantiae sunt, unum sunt et summe unum, ubi nulla naturarum; nulla est diversitas voluntatum. Si au
Abbreviated transcription (Latin):
unum sumus: unius uidelicet eiusdemq substancie:¬
In libro primo de trinitate.
quod pater et filius et sp̃c sanctus. unius substã
ideoq non sint tres dii. sed unus deus. quãuis pater filiũ
genuerit: et ideo filius non sit qui pater est. filiusq a
patre sit genitus. et ideo pater non sit qui filius est. sp̃c
sanctus quoq nec pater sit nec filius. sed tantũ patris et
filii sp̃c. patri et filio etiam ipse coequalis. et ad trinita¬
tis ꝑtinens unitatẽ. Non tamen eandem trinitatẽ natã
de uirgine maria. sed tantũmodo filium: nec eãdem tri¬
nitatem descendisse in specie columbe. sed tantũmͦ spiritũ
sanctũ: nec eandem dixisse de celo. hic est filius m̃s dilectꝰ.
sed tantumꝰ patris uocem fuisse ad filium factam. quãtus
pater et filius et spc sanctus. sicut inseparabiles suint. sie
am quo intellectu homo deum capit: qui ipsum
intellectũ suum quo eum uult capere ñdũ capit.

Expanded text:
unum sumus ; unius videlicet ejusdemque substantiunum sumus ; unius videlicet ejusdemque substantiin libro primo de Trinitate qquod Pater, et Filius, et Spiritus sanctus unius ejusdemquideoque non sint tres dii, sed unus Deus, quamvis Pater Filium genuerit, et ideo Filius non sit qui Pater est, Filiusque a Patre sit genitus, et ideo Pater non sit qui Filius est, Spiritus sanctus nec Pater sit nec Filius, sed tantum Patris et Filii Spiritus, Patri et Filio etiam ipse cotis pertinens unitatem, nec tamen eam Trinitatem natam de virgine Maria, sed tantum Filium. Nec eamdem Trinitatem descendisse in specie columbae, sed tantum Spiritum sanctum. Nec eamdem dixisse de coelo. Hic est Filius meus dilectus ; sed tantummodo Patris vocem fuisse ad Filium factam. Quamvis Pater et Filius et Spiritus sanctus, sicut inseparabiles sunt, ita am quo inteintellectum suum, quo eum vult capere nondum capit?
Abbreviated transcription (Latin):
non solus filius operatus est: sed cum filio etiã pater
et sp̃c sanctus. Neq idcirco tres incarnatos dixeris. qr
incurnationẽ unius tres oꝑati sunt: qr ⁊ unitã nature.
inseparabilem fecit operationẽ: et proprietas perione singu¬
larem assumptionem:
De diseretione triũ personarum. iu deitate una. ii¬
uia uero infirmitas humane intelligentie ad ea
que credere iubetur comp̃hendenda non sufficit.
facri eloquii auctoritate interim fouenda est:
non racione humana discutienda. Quaꝑpter ea que ascĩs
patribus de diseretione trium ꝑsonarum indeitate una.
scd̾m catholice ueritatis firmamentũ iam dicta sunt. in
medio ꝓferre libet: mehil de nostro adicientes: ut pote
qui nec sufficientes inuenimur. ad ea que dicta sunt ab illis
Augustinus aduersus impictatem arrii.
atres nouum nom̃ homo usyon condider̃t: sed¬
non nouam rem tali nomine signauerũt. Hoc
enim uocatur homousyon. quod est ego ⁊⁊ pater

Expanded text:
non solus Filius operatus est, sed cum Filio Pater etiam,non solus Filius operatus est, sed cum Filio Pater etiam, et Spiritus sanctus. Neque idcirco tres incarnatos dixeris, quia incarnationem unius tres operati sunt, quia unitas naturae inseparabilem fecit operationem, et proprietas personae singularem assumptionem. CAP. IV. De discretione trium personarum in deitate una. Quia vero infirmitas humanae intelligentiae ad ea quae credere jubetur comprehendenda non sufficit, sacri eloquii auctoritate interim fovenda est, non ratione humana discutienda. Quapropter ea quae a sanctis Patribus de discretione trium personarum, in deitate una, secundum catholicae veritatis firmitatem jam dicta sunt, in medium proferre libet, nihil de nostra adjicientes, utpote, qui nec sufficientes invenimur ad ea, quae dicta sunt ab illis. Augustinus adversus impietatem Arii. Patres novum nomen Homousion condiderunt, sednon novam rem tali nomine signaverunt. Hoc enim vocatur Homousion, quod est Ego et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
si uoluntas una: quomͦ non est oꝑacio una: Dicis qr hoc
facit pater: et ego dico quia et filius hoc ipsum facit.
Hoc ipsum pater. hoc ipsum filius: totũ pater. ⁊ totum
filius. Ipsum facere patris. filii est. Noli pensare quasi
duas actiones. unã maiorem et unã minorẽ: aut for¬
te similis ponderis equales duas. Unitas ibi est: nichil
multiplices. Una est actio duorũ. ĩmo trium actionum
sicut deitas una: et in una actione tres. non tres agen¬
tes sunt. sed unus agens: sicut in deitate una tres. non
sunt. sed tres dii non sunt: nontres creatores. nec tres
factores: quia in eo quod unum sunt diuidi non possũt.
Quecũq ergo facit pater: hec et filius facit similit̾.
Quid magis simile esse potest: quam unitas: Quomͦ
porest diuidi: quod multiplicari non potest: Aut qͦ¬
modo a se recedere potest: quod unum est: Ne ergo
mireris si assũptionẽ carnis que ad solum filiũ refert᷑.

Expanded text:
si voluntas una, quomodo non est operatio una? Dicis quod hoc si voluntas una, quomodo non est operatio una? Dicis quod hoc facit Pater, et ego dico quod hoc ipsum facit Filius. Hoc ipsum Pater, hoc ipsum Filius. Totum Pater, et totum Filius. Ipsum facere Patris, Filii est. Noli pensare quasi duas actiones, unam majorem, et unam minorem. Aut forte similis ponderis aequales duas. Unitas ibi est, nihil multiplices. Una est actio duorum, imo trium actio una, sicut deitas una, et in una actione tres non tres agentes sunt, sed unum agens, sicut in deitate una, tres, non sunt, sed tres dii non sunt, nec tres creatores, nec tres factores, quia in eo quod unum sunt dividi non possunt. Quaecunque ergo facit Pater, haec et Filius facit similiter. Quid magis simile esse potest quam unitas? Quomodo potest dividi quod multiplicari non potest? Aut quomodo a se recedere potest, quod unum est? Ne ergo mireris si assumptionem carnis quae ad solum Filium refertur,
Abbreviated transcription (Latin):
idipsum et non aliud. nec tamen uere adhuc unum: quia
tu partem unã ego alteram. tu instrum̃tis tuis. et ego
instrum̃tis meis: tu manib et lacertis tuis. et ego meis.¬
Deniq tu uirib tuis. et ego meis. Et iam non uere unũ:
sed in alio et per alia. Nũquid sic dico: tamen hoc dico
qr filius hoc ipsum facit quod pater facit: Ergo alia ẽ
manus filii. et alia est manus patris. aliud brachiũ filiui
aliud brachiũ patris. alia uirtus filii et alia uirtꝰ patris:
cum ipse filius et manus et brachiũ et uirtus sit patris:
Sicut idem est quod homo manu facit. ⁊ quod manus
hominis facit. et quod homo brachio facit. et qd̃ brachi¬
um hominis facit. et quod homo fortitudine facit. et
quod fortitudo hominis facit: sic idem est qd̾ pater facit.
et quod filius facit: quia omne qd̾ pater facit. ꝑ filium
facit. Si essencia una est. si natura una. si fortitudo una.

Expanded text:
idipsum et non aliud; nec tamen vere adhuc unum quia idipsum et non aliud; nec tamen vere adhuc unum quia tu partem unam, et ego alteram; tu instrumentis tuis, ego instrumdenique tu viribus tuis, ego meis, et jam non vere unum, sed in alio et per alia. Nunquid sic dico, cum dico, quod Filius hoc ipsum facit quod Pater facit? Ergo alia est manus Filii et alia est manus Patris, aliud brachium Filii, et aliud brachium Patris, alia virtus Filii, et alia virtus Patris, cum ipse Filius et manus, et brachium, et virtus sit Patris. Sicut idem est quod homo manu facit, et quod manus hominis facit, et quod homo brachio facit, et quod brachium hominis facit, et quod homo fortitudine facit, et quod fortitudo hominis facit, sic idem est quod Pater facit, et quod Filius facit; quia omne quod Pater facit, per Filium facit. Si essentia una est, si natura una, si fortitudo una,
Abbreviated transcription (Latin):
et non eadem oꝑaretur: oꝑatio una ñ esset. qr alia esset.
Nune autem et cadem et codem mͦ oꝑaretur: ut nichil sit aut
aliud aut aliter in oꝑacione illius. Oftende michi aliqͥd qd
facit pater: si tamen querendũ est quid facit qui totum
facit. Ponc tamen erempli causa unum aliqͥd ex om̃ibus
que fecit pater: dico quia filius hoc ipsum facit. Neq ita
hoc ipsum dico quasi simile illi: sed idem ipsum. Cum enĩ
dico idem facio quod tu facis. quia forte domũ edifico sic̃
tu edificas domum: et cum alia sit domus tua quam tu
edificas. alia domus mea quã ego edifico: tamen idem me
facere dico quod tu facis: qm̃ id quod facio ego scd̃m aliqͥd
simile est illi quod tu facis: non sic intelligo cum dico qr
filius hoc ipsum facit qd̃ pater facit. Si autem ego domũ
cdificarem. et tu eandem mecũ edificares domũ: dicerem
quod idem faceres quod ego. Et iam uerius unũ. quia

Expanded text:
et non eadem operaretur operatio una non esset, quia alia esset. et non eadem operaretur operatio una non esset, quia alia esset. Nunc autem et eadem, et eodem modo operatur, ut nihil sit aut aliud, aut aliter in operatione illius. Ostende mihi aliquid quod facit Pater, si tamen quaerendum est quid facit qui totum facit. Pone tamen exempli causa unum aliquid ex omnibus quae facit Pater. Dico quia Filius hoc ipsum facit. Neque utique hoc ipsum dico quasi simile ille, sed idem ipsum. Cum enim dico: Idem facio quod tu facis, quia forte domum aedifico, sicut tu aedificas domum, et cum alia sit domus tua quam tu aedificas, quam illa domus mea quam ego aedifico, tamen idem me facere dico quod tu facis, quoniam id quod facio ego, secundum aliquid simile est illi quod tu facis, non sic intelligo cum dico quia Filius hoc ipsum facit quod Pater facit. Si autem ego domum aedificarem, et tu eamdem mecum aedificares domum, dico quod idem faceres quod ego. Etiam verius unum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
solus hoc facere non possit. Nemo est tamen qui argumen¬
tetur ut dicat. si pater filio uxorem accepit. ergo uxorem
accepit pater: et contendat uxoratũ esse patrem qr filio
accepit uxorem. Quare ergo incarnatus esse dicat᷑ pater
quia filio suo carnem uinuit: sicut ipse filius incarnatus
dicitur. quia sibi carnem copulauit: Sponsa quippe caro
uerbi est. et assũpsit uerbum illam sibi. et pater uerbi si¬
militer uerbo suo uniuit eam: et oꝑati sunt duo unum:
et fuit in uno oꝑatio duorum una. Fropt̃ea ait. Quecũq¬
facit pater: hec et filius similiter facit. Hec inquit et fili¬
us similiter facit. Quid est hec: Non alia. Quid est simi
liter Non aliter. Non poterat unitas oꝑationis ꝑfectiꝰ
ostendi. Non alia. non aliter. Eadem. et eodem modo.
Si eadem oꝑaretur et non eodem modo oꝑaretur: oꝑa¬
tio una non esset. quia aliter esset. Si eodem mͦ oꝑaret᷑

Expanded text:
solus hoc facere non possit, et nemo est qui argumensolus hoc facere non possit, et nemo est qui argumentetur ut dicat: si Pater Filio uxorem accepit, ergo uxorem accepit Pater, et contendat uxoratum esse Patrem, quia Filio accepit uxorem. Quare ergo incarnatus esse dicatur Pater, quia Filio suo carnem univit, sicut ipse Filius incarnatus dicitur, quia sibi carnem copulavit? Sponsa quippe Verbi caro est, et assumpsit illam Verbum sibi, et Pater Verbi similiter Verbo suo univit eam, et operati sunt duo unum; et fuit in uno oPater facit, haec et Filius similiter facit. » Haec, inquit, et Filius similiter facit. Quid est « haec? » Non alia. Quid est « similiter? non aliter. Non poterat unitas operationis perfectius demonstrari. Non alia; non aliter; eadem et eodem modo. Si eadem operaretur, et non eodem modo operaretur: operatio una non esset, quia aliter esset. Si eodem modo operaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
filio oꝑatus demõstratur. Si autẽ pater carnẽ sibi induis¬
set et filius sibi. non hoc idem esset sed aliud: qm̃ ĩ eo ipso
non eadem demõstraret᷑ oꝑacio. qd non ad eundẽ utrimq
facta ꝓbaretur relatio. Nunc autem as̃uptionẽ siue unio¬
nem carnis et pater oꝑatus est quia carne induit filium.
et filius oꝑatus est quia carne induit semet ipsũ: et fuit
una unio et oꝑatio una. sropt̾ea unio una. qr qđ unitũ ẽ
uni unitũ est: ꝓpt̾ea oꝑacio una. quia qd̾ factũ est in uno
factũ est. Tres oꝑabantur. ⁊ non tria. sed unũ oꝑabantur:
et qd fiebat et unius erat quantũ ad illũ solũ factũ est.
et trium erat. quantũ ab illis factũ est. Legitur in libro
iudicum quia ianue uxorem accepit sanson filio suo: nec
tamen sibi uxdrem accepit. qui filio uxorem accepit. Et fili¬
us postulat patrem ut sibi uxorem accipiat: quasi per se

Expanded text:
Filio operatus demonstratur. Si autem Pater carnem sibi induisFilio operatus demonstratur. Si autem Pater carnem sibi induisset, et Filius sibi, non hoc idem esset, sed aliud; quoniam in eo ipso non eadem demonstraretur operatio, quod non ad eumdem utrinque facta probaretur relatio. Nunc autem assumptionem sive unionem carnis, et Pater operatus est, quia carne induit Filium; et Filius operatus est, quia carne induit semetipsum, et fuit una unio, et operatio una. Propterea unio una, quia quod unitum est, uni unitum est. Propterea operatio una; quia quod factum est, in uno factum est. Tres operabantur et non tria, sed unum operabantur; et quod fiebat et unius erat quantum ad illum solum factum est; et trium erat, quantum ab illis factum est. Legitur in libro Judicum , quod Manue uxorem accepit Samsoni filio suo, nec tamen uxorem accepit sibi qui filio uxorem accepit. Et postulat Filius Patrem, ut sibi uxorem accipiat, quasi per se
Abbreviated transcription (Latin):
exuii occulte relacionis qua intelligitur quia sibi uniuit.
idem de patre non dicitur: quia si idem diceretur. ñ idem
sed aliud intelligeretur: Si enim diceretur ꝑater carnem
ossũpsit. intelligeretur similiter qd̾ pater sibi carnẽ uni¬
uit: quod iam idem non esset sed aliud. Aliud quippe esset
ii patri caro unita dicerctur. quã cum filio unita dicitur.
quia sicut alius est in ꝑsona pater alius filius. sic aliud dr̃
cum filius incarnatus dicitur. quã diceretur si pater incar¬
natus diceretur. Non igitur consequens est si filius carnẽ
asiũnsit: idcirco carnem assũpsisse et patrem. sicut ꝯseques
non est. si filius carnem sibi uniuit. carnẽ sibi unisse et pa¬
trem. Consequens autem est. quia si filius carnẽ sibi uniuit.
candem carnẽ ipsifilio unisse et patrem: qr dum una utri¬
usq oꝑacio ostenditur: nec filius sine patre nec pater sine

Expanded text:
ex vi occultae relationis qua intelligitur, quia sibi univit; ex vi occultae relationis qua intelligitur, quia sibi univit; idem de Patre non dicitur, quia si idem diceretur, non idem sed aliud intelligeretur? Si enim diceretur Pater carnem assumpsit, intelligeretur similiter quod Pater sibi carnem univit, quod jam idem non esset, sed aliud. Aliud quippe esset, si Patri caro unita diceretur quam cum Filio unita dicitur, quia sicut alius est in persona Pater, alius Filius, sic aliud dicitur cum Filius incarnatus dicitur, quam diceretur, si Pater incarnatus diceretur. Non igitur consequens est si Filius carnem assumpsit; idcirco carnem assumpsisse et Patrem: sicut consequens non est, si Filius sibi carnem univit, carnem sibi unisse et Patrem. Consequens autem est, quod si Filius carnem sibi univit, eamdem carnem ipsi Filio, uniisse et Patrem; quia, dum una utriusque operatio ostenditur, nec Filius sine Patre, nec Pater sine
Abbreviated transcription (Latin):
lius facit. et omĩa que filius facit pater facit: qr in eo
quod in deitate unum sunt. in oꝑatione separari ñ posst̃.
Omne ergo quod filius facit. pater facit: qr in diuim¬
tate qua filius est patris.⁊ qr cum patre unũ est. nichil
facit sine oꝑatione patris. fecit autẽ quedam in huma¬
nitate scd̃m quam filius patris non erat. quia illam nas
cendo a patre non acceperat: que ꝓꝑterea ad solam ꝑso¬
nam filii referuntur. qr ea in illa et scd̾m illam naturã
fecit quã cum patre ꝯmunẽ non habuit: sed solus ex
tempore propriã singulariter accepit. Uerũptamen
oña que in diuinitate fecit. ideo solus non fecit. qr in diuim¬
tate solus non fuit: sed idem cum ipso fecit qui cum ipso idem
fuit. Si ergo filius in diuinitate humanitatẽ assũpsit: qͦmͦ in
eadem diuinitate pater idem cum ipso non fecit: qui cum
ipso idem fuit: Anforte cum dicitur filius carnẽ assũpsit.

Expanded text:
lius facit, et omnia quae Filius facit, Pater facit, quia in eo lius facit, et omnia quae Filius facit, Pater facit, quia in eo quod in Deitate unum sunt, in operatione separari non possunt. Omne ergo quod Filius facit, Pater facit, quia in divinitate qua Filius est Patris, quia cum Patre unum est, nihil facit sine operatione Patris. Fecit quaedam in humanitate secundum quam Filius Pcendo, a Patre non acceperat, quae propterea ad solam personam Filii referuntur, quia ea quae in illa et secundum illam naturam fecit, quam cum Patre communem non habuit, sed solus ex tempore propriam singulariter accepit. Verumtamen omnia quae in divinitate fecit, ideo solus non fecit; quia in divinitate solus non fuit, sed idem cum ipso fecit, qui cum ipso idem fuit. Si ergo Filius in divinitate humanitatem assumpsit, quomodo in eadem divinitate Pater idem cum ipso non fecit, qui cum ipso idem fuit? An forte cum dicitur: Filius carnem assumpsit,
Abbreviated transcription (Latin):
patre. nec sp̃e sanctus ab utroq in oꝑatione separatur.
In opere quippe oꝑatio proprie desiguat᷑. Nam in eo qd
factum non est. quod est deus: non facit ipse. s tam̃ est.
In eo autem quod factũ est: ab illo utiq factũ est. a quo
factum est omne qd̾ factum est. Hic ergo omĩa que facit
pater: et filius similiter facit. In hac itaq oꝑatione quia
carnis assũptio inuenitur: quomͦ soli filio conueniat. et
non patri non inconuenient̃ querit᷑. Cum enĩ dĩ quia
filius carnem assũpsit: opus utiq significat᷑ qd̵ filius
facit. a quo opere si pater excluditur: non omĩa que
facit filius pater oꝑatur. An forte quia dictum non est.
omĩa que facit filius pater facit: sed quecũq pat̾ facit
hec et filius facit. ex istimandũ est omĩa quidem filiũ
facere que pater facit: quedam autem filiũ facere q̃
pater non facit: Absit. Sed omĩa que pater facit. fi¬

Expanded text:
Patre, nec Spiritus sanctus ab utroque in operatione separatur. Patre, nec Spiritus sanctus ab utroque in operatione separatur. In opere quippe operatio proprie designatur. Nam in eo quod factum non est, quod est Deus non facit ipse, sed tantum est. In eo autem quod factum est, ab illo utique factum est a quo factum est omne quod factum est. Hic ergo omnia quae facit Pater, et Filius facit similiter . In hac itaque operatione, quia carnis assumptio invenitur, quomodo soli Filio conveniat et non Patri non inconvenienter quaeritur. Cum enim dicitur quia Filius carnem assumpsit, opus utique significatur quod Filius facit, a quo opere si Pater excluditur, non omnia quae facit Filius, Pater operatur. An forte quia dictum non est, omnia quae fecit Filius, Pater fecit, sed quaecunque Pater facit, haec et Filius facit, existimandum est omnia quidem Filium facere quae Pater facit, quaedam autem Filium facere quae Pater non facit. Absit, sed omnia quae Pater facit Fi
Abbreviated transcription (Latin):
condit ⁊ regit. et disponit conditor et opifex ds. In qua
oꝑatione pater et filius et sp̃e sõs omĩno separari ñ possũt.
quia in deitate una in qua et per quam operant᷑ unum
sunt. Hec autẽ ideirco de diuina oꝑatione distinguimꝰ:
ne quis contra id quod dictũ est omĩa que facit pater
facit et filius opponendũ putet. quia pater gignit qd̃
filius non facit. et filius gignit᷑ qd̾ pater ñ facit. Si enĩ
filius sicut pater gigneret pater esset: et si pater sicut
filuis gigneretur filius esset. Itaq ne quis ꝓpt̾ea q filius
non gignit quod pater facit. existimaret filiũ ñ facere
quecũq pater facit. dicimus quia hoc de illa oꝑacione
intelligendũ est. qua uel creaturã oꝑatur: ut qd̾ ñ erat
esse incipiat. uel in creatura oꝑatur: ut qd̾ factum est
in eo quod factum est subsistat. Ibi eium tota trinitas in¬
separabiliter oꝑatur: ubi nec pater a filio. nec filius a

Expanded text:
condit, et regit, et disponit conditor et opifex Deus. In qua condit, et regit, et disponit conditor et opifex Deus. In qua operatione Pater et Filius et Spiritus sanctus omnino separari non possunt, quia in deitate una in qua et per quam operantur unum sunt. Haec autem idcirco de divina operatione distinguimus, ne quis contra id quod dictum est: « Omnia quae facit Pater, haec et Filius facit, » opponendum putet quia Pater gignit, quod FFilius sicut Pater gigneret, Pater esset; et si Pater sicut Filius gigneretur, Filius esset. Itaque ne quis propterea quia Filius non gignit: quod Pater facit, exquaecunque Pater facit, dicimus quia hoc de illa operatione intelligendum est qua vel creaturam operatur, ut quod non erat esse incipiat, vel in creatura operatur, ut quod factum est in eo quod factum est subsistat. Ibi enim tota Trinitas inseparabiliter operatur, ubi nec Pater a Filio, nec Filius a
Abbreviated transcription (Latin):
ter et filius esset: pater filii quẽ genuit ex et̾nitate.
et filius matris a qua genitus esset ex tẽpore. Si autẽ
sp̃c̃ sc̃s carnem assũpsisset. duo filii in trinitate essent.
alter filius petris sine matre. alter filius matris sine
patre. Ne ergo in ꝯmunicabile nomen diuideretur.
filius solus carnẽ suscepit: ut unus et idem esset. et fi¬
lius dei. et filius hominis. Filius dei scd̾m diuinitatẽ
gentus a patre: filius hominis secundũ humaintatẽ
opera trinitatis: ergo quiequid facit filius facit.
pater.Si autem omne quod facit filius fact ⁊ pat̃.
ergo si filius carnem assũpsit. et pater carnen assũpatt :
quia filius sine patre carnem assumere non potuit. si nich
sine patre facere potuit. S hic primo considerandũ est.
quia cum dicitur filius facere omne quod pater facit . de
illa nimirũ oꝑacione intelligendũ est. qua ereaturã suã

Expanded text:
ter et Filius esset. Pater Filii quem genuit ex aeternitate; ter et Filius esset. Pater Filii quem genuit ex aeternitate; et Filius matris a qua genitus esset ex tempore. Si autem Spiritus sanctus carnem assumpsisset; duo filii in Trinitate essent. Alter Filius Patris sine matre; alter filius matris sine patre. Ne ergo incommunicabile nomen divideretur, solus Filius carnem suscepit, ut unus et idem esset et Filius Dei et Filius hominis. Filius Dei secundum divinitatem genitus a Patre; filius hominis secundum humanitatem opera Trinitatis, ergo quidquid facit Filius, facit Pater. Si autem omne quod Filius facit, facit et Pater , ergo, si Filius carnem assumpsit, et Pater carnem assumpsit, quia Filius sine Patre carnem assumere non potuit, si nihil sine Patre facere potuit. Sed hic primo considerandum est, quia, cum dicitur facere Filius omne quod Pater facit, de illa nimirum operatione intelligendum est qua creaturam suam
Abbreviated transcription (Latin):
turalis uenit. ut adoptandos in hereditatẽ uocaret: et
consensũ suum in gracia adoptionis ꝯprobaret. Neq
enim sine consensu filii a patre alieni in hereditatẽ du¬
cendi erant. Misit ergo pater pro filiis. uenit filius
pro fratribus: quia in patre et filio paternitatis et fili¬
acionis nomen constat. ut filii nomen adoptandi ꝑci¬
perent. et per illum cuius erat. et ab illo a quo erat.
Uenit sapientia ut hostis raciõe uincerit᷑: et ut habi¬
tacusum suum ipsa uendicaret. quod malicia posude¬
bat. Qui enim astucia uicerat. iustum fuit ut ñ for¬
titudine sed prudencia uinceret᷑: ut in eodem in quo
se uictor erexerat uictus sterneret᷑. Factus est filius
dei filius hominis. ut filios hominũ filios dei faceret:
et ne filii nomen ad alterã transiret ꝑsonam. et essent
in trinitate duo filii: et confunderetur trinitatis dis¬
crecio. Si enim pater carnẽ assũpsisset. idem ipse ⁊ pa¬

Expanded text:
 missus a Patre, ut adoptandos in haereditatem vocaret, et  missus a Patre, ut adoptandos in haereditatem vocaret, et consensum suum in gratia adoptionis comprobaret. Neque enim sine consensu Filii, a Patre alieni in haereditatem ducendi erant. Misit ergo Pater pro filiis, venit Filius pro fratribus; quia in Patre et Filio paternitatis et filiationis nomen constat, ut filii nomen adoptandi perciperent, et per illum cujus erat, et ab illo a quo erat. Venit sapientia ut hostis ratione vinceretur; et ut habitaculum suum ipsa vindicaret; quod malitia possidebat. Qui enim astutia vicerat, justum fuit ut non fortitudine, sed prudentia vinceretur, ut in eodem in quo se victor erexerat, victus sterneretur. Factus est Filius Dei, Filius hominis, ut filios hominum, filios Dei faceret; et ne filii nomen ad alteram transiret personam, et essent in Trinitate duo filii, et confunderetur Trinitatis discretio. Si enim Pater carnem assumpsisset, idem ipse et Pa
Abbreviated transcription (Latin):
a principio primo ecum lapsu¬
primi hominis. et his q̃ pꝰea
ad restauracionẽ usq ad ad¬
uentum uerbi preparata sũt
sũmatim deduxi: nunc ea q̃
secuntur. usq ad finem et con¬
sũmationẽ omĩum otdine
contingere libet. Tempꝰ gr̃e
ab aduentu filii dei in carne exordiũ fũpsit: sic̃ scriptũ
est. Gra et ueritas per iħm xp̃m facta est. Gr̃a qͥppe dei
redẽptio est generis humani. Que dum per aduentũ .ͥ
perficitur: ueritas ꝓmissionis dei in exhibitione gr̃e eiꝰ
teretur. ab ilo uenire haberet a quo mitteretur: et esset
illi quasi quoddã principiũ ab ilo a quo mnitteret᷑. Ppt̾ea
ergo pater ab alio mitti non habet: quia ab alio esse n
habet. Missus est autẽ primũ filius qui a solo patre ẽ:
deinde etiam sp̃c sc̃s. qui est a patre et filio. Primũ filius
uenit ut homines liberarent᷑: postea sp̃c sc̃s uenit. ut
homines beatificarent᷑. Primũ ille a malo liberauit: pꝰea
iste ad bona reuocauit. Ille abstulit quod sustinebamꝰ:

Expanded text:
a principio primo cum lapsu hominis et his quae postea ad restaurationem ejus usque ad adventum Verbi praeparata sunt, summatim deduxi, nunc ea quae sequuntur usque ad finem et consummationem omnium, ordine contingere libet. Tempus gratiae ab adventu Filii Dei in carnem exordium sumpsit, sicut scriptum est: Gratia et veritas per redemptio est generis humani; quae dum per adventum Christi perficitur, veritas promissionis Dei in exhibitione gratiae eteretur, ab alio venire haberet a quo mitteretur, et esset illi quasi quoddam principium ab illo a quo mitteretur. Propterea ergo Pater ab alio mittin habet, quia ab alio esse non habet. Missus est autem primum Filius qui a solo Patre est; deinde etiam Spiritus sanctus qui est a Patre et Filio. Primum Filius venit ut homines liberarentur; postea Spiritus sanctus venit, ut homines beatificarentur. Primum ille a malo liberavit, postea hic ad bona revocavit. Ille abstulit quod sustinebamus,
Abbreviated transcription (Latin):
pa custodire uoluisset: quantomagis xp̃c homo.qui ñ
solum sine peccato homo iustus. sed supra hominẽ d̾s fuit.
carni sue quam ad consorciũ deitatis in conceptione sub¬
limauerat głam incorruptionis dare potuisset: etiam
si illam ad toleranciã passionis et mortis humiliare no
ꝑuenire non potuit. ergo per se mortuus est xp̃e: et
necesse habuit mori ut uiuere posset. Quid autẽ dicit:
Uado inquit ĩmolari pro uobis. Hic intendite. Uado ĩ¬
molari pro uobis. Quare non dicis et pro te: Si pro¬
cit quia pro nobis mortuus est: et nos dicimꝰ qr pro se¬
met ipso mortuus est. Beneficium negamus: quia grãs
referre nolumus. Si prose mortuus est: quid ei debemus:
Ipse igitur sibi congratuletur. Pro se sustinuit: sibi rece¬
pit. An forte sibi et nobis: Quare ergo tacuit sibi: ⁊ dix̃
nobis: Anforte erubuit de necessitate: et gloriabatur de
pietate : Ergo ipse erubuit manifestare: tu ñ erubescis

Expanded text:
pa custodire voluisset, quanto magis Christus homo qui non pa custodire voluisset, quanto magis Christus homo qui non solum sine peccato homo justus, sed supra hominem Deus fuit, carni suae quam ad consortium Deitatis in conceptione sublimaverat, gloriam incorruptionis dare potuisset, etiam si illam ad tolerantiam passionis et mortis humiliare nolpervenire non potuit, ergo pro se mortuus est Christus; et necesse habuit mori, ut vivere posset. Quid autem dicit? « Vado, inquit, immolari pro vobis. » Hic intendite: « Vado immolari pro vobis. » Quare non dicit Christus vacit quod pro nobis mortuus est; et nos si dicimus quod pro semetipso mortuus est, beneficium negamus, quia gratias referre nolumus. Si pro se mortuus est, quid ei debemus? Ipse igitur sibi congratuletur. Pro se sustinuit, sibi recepit. An forte et sibi et nobis? Quare ergo tacuit sibi, et dixit vobis? An forte erubuit de necessitate, et gloriabatur de pietate? Ergo ipse erubuit manifestare; tu non erubescis
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝓficiebat iħe etate et sapiencia et gracia. nonita ac¬
cipitur. quasi semet ipso melior factus sit: sed qr homini¬
biis quã ipse habebat sed latebat sapienciã et grãm. pro¬
Ita apud homines ipse proficiebat: quando homines ipsi
in eius cognicione ꝓfecerunt. Apud deum autem ꝓfecit.
in eo quod dum se sapiencia et gracia dei plenum ostende¬
ret: eos ad laudem dei patris a quo hec esse testabatur.
magis semꝑ ac magis ꝓuocauit. De merito etiã xp̃i pre¬
tereundum non est. quod quidam minus considerate di¬
cere solent: quia scilicet xp̃c homo aliter ad gloriam
ĩmortalitatis ꝑuenire non potuisset: nisi prius ꝑ passi¬
onem merendo mortẽ sustinuisset. Non enim attendũt
hi quia quod deus homo mortalis fuit: non neceisitatis
erat. sed uoluntatis. Nam si primus homo sine morte ad
ĩmortalitatẽ ꝑuenire potuisset. si se ab inobedieneie cul¬

Expanded text:
quia proficiebat Jesus aetate, sapientia et gratia, non ita acquia proficiebat Jesus aetate, sapientia et gratia, non ita accipitur, quasi semetipso melior factus sit; sed quia hominibus quam ipse habebat, sed latebat sapientiam et gratiam, proIta apud homines ipse proficiein ejus cognitione profecerunt. Apud Deum autem profecit in eo quod, dum se sapientia et gratia Dei plenum ostenderet, eos ad laudem Dei Patris, a quo hoc esse testabatur, magis semper ac magis provocavit. De merito etiam Christi praetereundum non est quod quidam minus considerate dicere solent, quod scilicet Christus homo aliter ad gloriam immortalitatis pervenire non potuisset, nisi prius per passionem merendo mortem sustinuisset. Non enim attendunt hi quia quod Deus homo mortalis fuit, non necessitatis erat; sed voluntatis. Nam si primus homo sine morte ad immortalitatem pervenire potuisset; si se ab inobedientiae cul
Abbreviated transcription (Latin):
minis esset in diuinitate sua totũ qd̾ diuinitatis etat.
Sic engo humantatẽ uerbi in anima racionali a pͥma
conceptione sua ex meffabili unione diunitatis. plenam et
ꝑfectam sapienciã et potenciã et bonitatẽ et uirtutem
accepisse credimus: et ipsam sicut in unione diuinitatis
inseparabiliter: sic inipsa que ex unione diuinitatis erat
plenitudine uirtutis in ꝯmutabiliter ꝑmansisse confite¬
mur. Neq enim idcirco deus homo inter homines con
uersari uoluit: ut quasi per interualla tẽporũ sapiencia
aut uirtute proficiens. et meritum sibi cõpararet. et se¬
ipso melior fieret: sed ut ea sapiencia et bonitate quã ipse
in diuinitate sua plenam et ꝑfectam semper habuit. ⁊ in
humanitate sua pleuam et ꝑfectam semel et simul accepit:
dispensationẽ salutis humane scdm ineffabilem ordinaci¬
onem cõpleret. Quaꝑpter id quod dicit euuangelista.

Expanded text:
minis esset in divinitate sua totum quod divinitatis erat. minis esset in divinitate sua totum quod divinitatis erat. Sic ergo humanitatem Verbi in anima rationali a prima conceptione sua; ex ineffabili unione divinitatis plenam et perfectam sapientiam, et potentiam et virtutem et bonitatem accepisse credimus; et ipsam sicut in unione divinitatis inseparabiliter, sic in ipsa quae ex unione divinitatis erat plenitudine virtutis incommutabiliter permansisse confitemur. Neque enversari voluit, ut quasi per intervalla temporum sapientia aut virtute proficiens, meritum sibi separaret, et seipso melior fieret; sed ut ea sapientia et bonitate, quam ipse in divinitate sua plenam et perfectam semper habuit, et in humanitate sua plenam et perfectam semel et simul accepit, dispensatione salutis humanae secundum ineffabilem ordinationem suam compleret. Quapropter id quod dicit evangelista,