comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quare adu̾sũ preceptũ hoc  doctorẽ gentiũ apłis.
ẽẽ. dixerit. aut qͣmͦ uulgato sermone maxi¬
me inpalestine. inegypti monasteriis se inuicem
patres uocent qd̾ sic soluit᷑. aliud. eẽ. natura pa-¬
trẽ ł magistrũ. aliud in dulgentia. Nos siho¬
minẽ patrẽ uocamꝰ. honorẽ ȩcati deferimꝰ: ñ
auctorẽ nr̃e ostendimꝰ uitȩ. qr nec initiũ uitȩ ex
eis habemꝰ. s transitũ uitȩ ꝑeos cepimꝰ. Magi¬
ster qͦ dr̃ exconsortio ueri magistri. et ne in¬
iudicat cȩt̾is. ne ꝑ adoptionẽ di uocent᷑ & filii.
ita et unꝰ pat̾ et magist̃ p̃iudicat aliis: ne ab u¬
siue appellent᷑ patres et magistri. Ma t̾ dẽ
qd̾ exinde efficiat᷑ aliqͥd. Mat̾ enĩ qͣsi mati̾a.
nã causa pat̾ ÷. Mat̾ significat ȩccłam ut ⁊ ild
pssalmistȩ: qͥ habitare facit sterilẽ indomo: ma

Expanded text:
quare adversum hoc praeceptum doctorem gentium Apostolus esse se dixerit: aut quomodo vulgato sermone, maxime in Palestinae et Aegypti monasteriis se invicem patres vocent? Quod sic solvitur, aliud esse natura patrem vel magistrum, aliud indulgentia. Nos si hominem patrem vocamus, honorem aetati deferimus, non auctorem nostrae ostendimus vitae; quia nec initium vitae ex eis habemus, sed transitum vitae per eos accipimus. Magister quoque dicitur ex consortio veri magistri, et ne inpraejudicat caeteris, ne per adoptionem dii vocentur et filii: ita et unus pater et magister non praejudicat aliis, ne abusive appellentur patres et magistri. Mater dicitur quod exinde efficiatur aliquid. Mater enim quasi materia. Nam causa pater est. Mater significat Ecclesiam, ut est illud Psalmistae: Q
Abbreviated transcription (Latin):
siue carnał genãtio ÷: ut psalmista dicit. Qm̃
pat̾ m̃s et mat̾ mea dereli quert̃ me. Pater¬
familias aũ dictꝰ. qd om̃ib infamilia sua po¬
sitis seruis. tanꝗͣ pat̃ filiis: patria dilectio¬
ne consulit. seruoꝵq conditionẽ afilioꝵ affec¬
tu ñ discernit. s qͣsi unu m̃brũ complectit᷑.
hinc aũ exortũ ÷ nom̃ patris familias: qͥ auͣt
iniq̃ dñant᷑ inseruis. hoc se nõe nequaꝗͣ pu¬
tent appellari. Qui sit aũ pat̾ familias misti¬
c̃e intelligendꝰ parabola eũgłica docet cũ
ibi ita legit᷑. Simile ÷ regnũ celoꝵ homini
patri familias qui exiit pͥmo mane c̃ducere
oꝑarios inuineã suã. Quis uͦ patris familias

Expanded text:
io carnalis est, ut Psalmista dicit: Quoniam pater meus et mater mea dereliquerunt me . Paterfamilias autem dictus, quod omnibus in familia sua positis servis, tanquam pater filiis, patria dilectione consulit, servorumque condicionem a filiorum affectu non discernit, sed quasi unum membrum amplectit. Hinc enim exortum est nomen patri familias. Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequatent appellari. Qui sit autem paterfamilias mystice intelligendus, parabola evangelica docet, cum ibi ita legitur: Simile est regnum coelorum patrifamilias, qui exiit primo mane conducere operarios
Abbreviated transcription (Latin):
fin sexum
et amare maritꝰ qͣsi mas. Est enĩ nom̃ pͥme
positionis qd̾ facit indiminutione masculis:
inderiuatione maritꝰ. Spons absponden¬
do uocatꝰ. nam ante ipsũ ⁊abellarũ matrimo¬
nii cautiones sibi inuicẽ ȩmitcebant. inqͥb
spondebant se inuicẽ consentire iniura matri¬
monii:etfide iussores dabant. unde et ad¬
missũ ÷ ut sponsũ dicamꝰ uirũ abspondendo.
et sponsã similit̃: cȩterũ ꝓpͥȩ spondẽ uelle ÷.¬

Expanded text:
ir sexum et a mare MARITUS, quasi mas. Est enim nomen primae positionis, quod facit in diminutione masculus, in derivatione maritus. 3. Sponsus a spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se invicem consentire in jura matrimonii, et fidemissum est, ut sponsum dicamus virum ab spondendo, et sponsam similiter. Caeterum proprie spondere velle
Abbreviated transcription (Latin):
ue ꝓpħȩ ut inpsalmo: ꝓpatrib tuis nati st̃ cͥ
filii. Et doccrina dr̃ pat̾ sic̃ paulꝰ aliqͥb fidelibꝰ.
ait. licet multos magistros habuerititam̃ ñ
genui: aut ueneratione. sic̃ monastica disci¬
plina docer monachos. ut illũ qui suꝑ eospa¬
stor c̃stitutꝰ: abbatẽ et dñm uocent. S q̃rit᷑
cũ dñs discipuł suis iusserit dicens. patr̃e nolite

Expanded text:
hetae, ut in psalmo: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii . Et doctrina dicitur pater, sicut Paulus aliquibus fidelibus ait: Licet multos magistros haberetis, tamen non genui . Aut veneratione, sicut monastica disciplina docet monachos: ut illum, qui super eos pastor constitutus est, abbatem et dominum vocent. Sed quaeritur, cum Dominus discipulis suis jusserit, dicens: Patrem nolite
Abbreviated transcription (Latin):
totiꝰ orb̾. u̾b̾ tonantib impleuer̃. Ihere¬
chiele aũ multiplicit̾ derotis disputatũ :
ubi legit᷑. quia apparuisset uixta aĩalia
rota una suꝑ t̾ram. et ptꝰ modũ de .iiͦiͬi.
cõplecũ sermone apłico. rota qͦ in rota:. uł
duoꝵ iuncara testam̃toꝵ ÷ qd̃ indicat
scala iacob: et forceys isaie. et gladiꝰbis a¬
cutꝰ. uł euangłia sibi eoherentia qͣ cursꝰ
et stat᷑ã tendit adcȩlũ. Deplaustris inge

Expanded text:
totius orbis verbis intonantibus impleverunt. In Ezechiele autem multipliciter de rotis disputatum est, ubi legitur , quod apparuisset juxta animalia rota una super terram, et post modum de quatuor completum sermone apostolico. Rota quoque in rota vel duorum junctura Testamentorum est, quod indicat scala Jacob et forceps Isaiae , et gladius bis acutus, vel Evangelica sibi cohaerentia, quorum cursus et statura tendit ad coelum . D
Abbreviated transcription (Latin):
arrum a cardine
rotarũ dictũ. unde ee currꝰ dicti qd̾ ro¬
tas hr̃e uident᷑. Rota aũdicta qd̾ ruat. et
rotundũ arota uocatũ. Reda genꝰ uehicłi
.iiͦiͦi. totarũ. his antiqui recas dicebant ꝓpt̾
qd̾ haberent rotas. Carpentũ põpaticũ.
runt᷑: ec dictũ plaustrũ quia uoluit᷑. qͣsi

Expanded text:
arrum a cardine rotarum dictum; unde et currus dicti, quod rotas habere videntur. Rota autem dicta quod ruat; et rotundum a rota vocatum. Reda genus vehiculi quattuor rotarum. Has antiqui retas dicebant, propter quod haberent rotas. Carpentum pompaticum vruntur: et dictum plaustrum, quia volvitur, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
troiuit. petrꝰ aũ posteriꝰ ueniens statim intro¬
iuit. et inuenit linteamina posita. et cȩt̾a q̃
qͥ pͥor ꝑnoticiã legis addnm uenit sic̃ iołis ad
monum̃tũ s ñ intͣuit. qr legis qͥdẽ mandata ꝑ¬
cepit ꝑ ꝓpħas deincarnatione dñi acpassione
eiꝰ audiuit. et ꝑsacie script᷑e testimonia de eo
multa antea diulonge laceq ꝓpħauit. s cũ pͣ¬
sentẽ uidit renuit. et hominẽ eẽ dm̃ despexit.
eũq mortalẽ factũ credẽ noluit. sic̃ pͥor uenit
admonum̃tũ. ita uacua et otiosa stetit. s secut᷑

Expanded text:
troivit, Petrus autem posterius veniens statim introivit et invenit linteamina posita, etc. , quae qui porro per notitiam legis ad Dominum venit: sicut Joannes ad monumentum: sed non intravit: quia legis quideetas, de incarnatione Domini, ac passione ejus audivit: et per sacrae Scripturae testimonia de eo multa antea diu longe lateque prophetavit: sed cum praesentem vidit, renuit, et hominem esse despexit, eumque mortalem factum credere noluit: sicut porro venit ad monumentum: it
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ÷ acceꝑunt m̾cedẽ meã.xxͦx. argenteos. p̃ti¬
um qd̃ app̃tiatꝰ sũ ab eis. qi ꝑꝓdictionẽ magist̾
ȩt̾ne ꝑditionis sibi memoriã adsciuit. Mathi¬
as qͥ intͣ apłos sine cognoĩe solꝰ habet᷑. int̃pͣtat᷑
donat᷑. ut sub audiat᷑ ꝓiuda: iste enĩ in locũ eiꝰ
mathias paruus intͣpͣtat᷑. et iosepłi qͥ cũ eo sub
sorre statutꝰ : uocat᷑ barsaba: hocẽ . filiꝰ qͥetis. de
qͥb duob arator inmetrico oꝑe suo ita lusit di¬
cens poeta. Constituers duos ioseph cognoĩe
iustũ. mathiã ꝙ d̾i paruũ qd̾ nom̃ut aiunt:
hebreo sermone sonat. humilẽq uacando cõꝑ¬
bat. Qqͣntũ distant humana suꝑnis iudiciis
parui merito transcendit᷑ illȩ: laude hoim qͥ
itus erat duodena refulgent signa chori t̾ris¬
q iubar iacłat᷑ olimphi. Et notandũ qd cle¬

Expanded text:
nt mercedem meam, triginta argenteos, pretium, quod appretiatus sum ab eis , quia per proditionem magistri aeternae perditionis sibi memoriam ascivit. Matthias, qui inter apostolos sine cognomine solus habetur, interpretatur donatus, ut subaudiatur, pro Juda. Iste enim in locum ejusMatthias parvus interpretatur, et Joseph, qui cum eo sub sorte statutus est, vocatur Barsaba, hoc est, filius quietis. De quibus duobus Arator in metrico opere suo ita lusit, dicens: Constituere duos, Joseph cognomine Justum, Matthiamque, Dei parvum quod nomen, ut aiunt, Hebraeo sermone sonat, humilemque vocando Comprobat. O quantum distant humana supernis Judiciis! Parvi merito transcenditur ille, Laude hominum qui justus erat. Duodena refulgent Signa chori, terrisque jubar jaculatur Olympi. Et notandum, quod Cle
Abbreviated transcription (Latin):
cisionis. et lucas paulũ qͥdoctor et magist̾ gen¬
tiũ fuit. et ut̾ꝙ magistri sui rite secutꝰ uestigia:
paulo sũc sci iuditio ab apłis segregat᷑: adp̃¬
dicandũ eũgłiũ ingentib ut illis ꝓphiȩ do¬
nũ reuelaret. et etͣ̃nȩ c̃solationis oportunũ¬
salatiũ dictes et factis p̃bet. Nic hodemꝰ enĩ
qui uenerat addm̃m nocte. et mistiũ ab eo didi¬
cit sccdȩ natiuitatis. significat eos qͥ detoto cors̃
ueniunt admagistros excłȩ ut discant abeis ue¬
itĩ sapientiã. s adhuc inte nebris ignorantie po¬
in eũgłio qd̃ idẽ nichodemꝰ uenerit inpassio¬
ne dnĩ ferens mixturã mirre et aloes qͣsi libͣs
centũ. ut cũ ioseph qͥ fuit abarimathia sepe¬
lire simul corpꝰ dñi. S ñ hoc etiã amisti̾ouacat.
qr illi qͥ uere discipulatui saluatoris adħerers
mortis eiꝰ ac resurrectionis memoriã cũ aro¬
matib sacrarũ uirtutũ incordis sui rec̃dunt

Expanded text:
cisionis: et Lucas Paulum, qui doctor et magister gentium fuit: ita ut uterque magistri sui rite secutus vestigia, Paulo Spiritus sancti judicio ab apostolis segregatus est ad praedicandum Evangelium in gentibus, ut illis prophetiae donum revelaret, et aeternae consolationi opportunum dictis et factis praeberet. Nicodemus, qui venerat ad Dominum nocte, et mysterium ab eo didicit secundae nativitatis, significat eos, qui devoto corde veniunt ad magistros Ecclesiae, ut discant ab eis veram sapientiam: sed adhuc in tenebris ignorantiae poin Evangelio, quod idem Nicodemus venerit in passione Domini, ferens misturam myrrhae et aloes, quasi libras centum, ut cum Joseph, qui fuit ab Arimathia, sepeliret simul corpus Domini: sed non hoc etiam a mysterio vacat: quia illi, qui vere discipulatui Salvatoris adhaerent, mortis ejus ac resurrectionis memoriam cum aromatibus sacrarum virtutum in cordis su
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾sionẽ eccłe degentib ad xp̃i fidẽ. cuiꝰ ipse
aplł̃ et magist̃ fuit. qm̃ sic̃ paulꝰ pͥmũ rebelł
in incredulitate consistens fuit. et ptea ꝑbap¬
tismi giam ablitꝰ. et fide xp̃i imbutꝰ humił
aedeuotꝰ ꝑmansit: sic et gentilitas pͥmũ xp̃ia¬
nis ꝑsecutionẽ intulit: ante ꝑceptionẽ uide¬

Expanded text:
ntibus ad Christi fidem, cujus ipse apostolus et magister fuit; quoniam sicut Paulus primum rebellis in incredulitate consistens fuit, et postea per baptismi gratiam ablutus et fide Christi imbutus, humilis ac devotus permansit: sic et gentilitas primum Christianis persecutionem intulit ante perceptionem vide
Abbreviated transcription (Latin):
nũ patrẽ cuiꝰ ipsi filii st̃. Math̾s in hebrio
donatꝰ expͥmit᷑. Iem et appellat᷑ leui.: exftibũ
exqͣ ortꝰ fuit. in latino aũ exoꝑe publicat
nom̃ accepit. qi expublicanis fuit electus.
et inapłatũ translat᷑. Hic in eũgłii c̃seͥptio¬
ne qͣntũ donũ gre ptꝰ conu̾sionẽ ꝓmeruit
astendit. exẽplũ tribuens õib qͥ pęniten

Expanded text:
 cujus ipsi filii sunt. Matthaeus in Hebraeo, donatus, exprimitur: idem et appellatur Levi ex tribu ex qua ortus fuit: in Latino autem ex opere publicani nomen accepit: quia ex publicanis fuit electus et in apostolatum translatus. Hic in Evangelii conscriptione quantum donum gratiae post conversionem promeruit, ostendit, e
Abbreviated transcription (Latin):
uersum mundũ. ita ut quidã ꝑsos indosq pe¬
nerrarent. docentes gs̃ et facientes innõe xp̃
magna et incredibilia miracła. ut accestanti¬
b signis es ꝓ digns craderet᷑ illis inhis q̃ dice¬
bant. Hñt aũ pleriq eoꝵ ex his causã suoꝵs
uocabuloꝵ. Petrus apetra nom̃ accepit. hoc
ẽ. axp̃o. suꝑẽ. fundata eccła. N apetio petͣ. s

Expanded text:
universum mundum, ita ut quidam eorum Persas Indosque penetrarent, docentes gentes, et facientes in nomine Christi magna et incredibilia miracula, ut, attestantibus signis et prodigiis, crederetur illis in his quae dicebant. Habent autem plerique eorum ex his causam suorum vocabulorum. Petrus a petra nomen accepit, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
expͥmit eccłasticũ qͥ decorꝰ ÷ inpulcͥtudine recte
sidi. et iespondec bonis oꝑib: qi qd̃ corde credit
oꝑib excrcẽt. Uirilit̃ qͦ ipse indi mandatis agit
Et oꝑat᷑ iꝰticiã.ut acceptꝰ et platitꝰ fiat cͣditori suo.
aliqͥd cariꝰ ipso ducunt: qͥ cũ psalmista dice̾ posst̃.
Mͥaũ adherere do bonis ÷: ponẽ indño do spẽ
meã. ut annuntiẽ om̃s laudes eiꝰ inportis filie

Expanded text:
e rectae fidei, et respondet bonis operibus; quia quod corde credit, operibus exercet; viriliter quoque ipse in Dei mandatis agit, et operatur justitiam, ut acceptus et placitus fiat Conditori suo. aliquid charius ipso ducunt: qui cum Psalmista dicere possunt: Mihi autem adhaerere Deo bonum est: ponere in Domino Deo spem meam: ut annuntiem
Abbreviated transcription (Latin):
eni xͦ erat suꝑ qd̾ fundam̃tũ etiã ipse edificatꝰ
t. petrus. Ceplas dictꝰ eo qd incapite sit con
guã nram sonat filiꝰ colu̾be. eo ẽ. nom̃ syrũ pari¬
der et hebreũ. bar quippe syra lingua filiꝰ. ionã.¬
ebraice colũba. utroꝙ sermone dr̃ bariona. Alii
simplicit᷑ accipiunt qd̾ symon filiꝰ eẽt ioħis. uxx¬
ta illa int̾rogationẽ. symon ioħis diligis me:
Et uolunt scriproꝵ uitio depͣuatũ ut ꝓbar
io hanna hoc ẽ. filio iohis. bariona scriptũ sit
una detracta sillaba. iohanna int̾p̾tat᷑ diũ grã:
et petrũ fuisse trinomuũ. petrũ cephã. et symon
barionã. Symon aũ int̾pͣtat᷑ audiens. hebraice.¬

Expanded text:
 super quod fundamentum etiam ipse aedificatus est Petrus. Cephas dictus eo quod in capite sit consgua nostra sonat filius columbae, et est nomen Syrum pariter et Hebraeum. Bar quippe Syra lingua filius, Iona Hebraice columba; utroque sermone dicitur Bariona. Alii simpliciter accipiunt, quod Simon, id est Petruta illam interrogationem: Simon Joannis, diligis me? et volunt scriptorum vitio depravatum, ut pro bar Joanna. hoc est filio Joannis, bar Jona scriptum sit, una detracta syllaba Joanna interpretatur Domini gratia ; et Petrum fuisse trinomium, Petrus, Cephas, et Simon Barjona. Simon autem interpretatur Hebraice
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ cũ nͣ habeat ducẽ nec p̃ceptorẽ. nec pͥncipem.
parat estate cibũ sibi. et cͣgregat in messe qd̾
comedat. Hinc hortat᷑ quẽq sibi curã agere
et sitantillũ aĩal sine p̃ceptore. s sola nat᷑a du¬
ce sibi inposterũ p̃uidere studeat. qͣnto ma¬
gis ille hõ. do p̃ceptore et doctorib ãmonen¬
tib debet in messe huiꝰ uitȩ oꝑũ colligere
fructꝰ. et horreo uice recondere: ut habeat
indie frigoris. id ÷ iudicii qua ñpot̃ labora¬
re unde uiuat. Formicaleon obhoc uocatꝰ.
qr ÷ ł formicarũ leo: ł formica parit̃ et leo.
se inpuluere abscondit. ec formicas frum̃ta
gestantes int̾ficit. ꝓinde aũ leo et formica uo¬
cat᷑. qr aliis aĩalib ut formica ÷. formicis aũ
ut leo ÷. Rane agarrulitate uocate. eo qd cirra
genitales strepunt paludes: et sonũ uocis im¬
portunis clamorib reddt̃. Rane demones in
apocalipsi: uidi deore dracones sp̃c tres im
cõmorantes. uana garrulitate latrare ñ de¬

Expanded text:
 cum non habeat ducem nec praeceptorem, nec principem, parat aestate cibum sibi, et congregat in messe, quod comedat . Hinc bortatur quemque sui curam agere: et si tantillum animal sine praeceptore, sed sola natura duce sibi in posterum praevidere studet: quanto magis ille homo, Deo praeceptore, et doctoribus admonentibus, debet in messe hujus vitae operum colligere fructus, et horreo vitae recondere, ut habeat in die frigoris, id est, judicii, qua non potest laborare, unde vivat? Fest vel formicarum leo, vel certe formica pariter et leo. se in pulvere abscondit, et formicas frumenta gestantes interficit. Proinde autem leo et formica vocatur, quia aliis animalibus, ut formica est: formicis autem, ut leo est. Ranae a garrulitate vocatae eo quod circa genitales strepunt paludes, et sonum vocis importunis clamoribus reddunt. Ranae daemones. In Apocalypsi: Vidi de ore draconis spiritus tres immcommorantes, vana garrulitate latrare non de
Abbreviated transcription (Latin):
lo. incau̾nã eiꝰ coniectã. afflato priꝰ puluere.
ne ᷤ abscondat. ita formice cõplexib trahit᷑.
formica dicta abeo qd̾ ferat micas farris. cuiꝰ¬
sollertia multa. ꝓuidet eniͣ infuturũ et pͣ¬
parat ȩstate qd̾ hieme comedat. inmesse aut̃
eligit triticũ: ordeũ nͣtangit. dũ pluit eis suꝑ
.frum̃tũ totũ eicit. Dñr inethiopia eẽ. formice
adformã canis. q̃ arenas aureas pedib eruunt :
qͣs icodiunt neqͥs auferat. captantesq ad nece̾

Expanded text:
lo in cavernam eius coniecta, afflato prius pulvere lo in cavernam eius coniecta, afflato prius pulvere ne se abscondat; ita formicae conplexibus trahitur. Formica dicta, ab eo quod ferat micas farris. Cusollertia multa; providet enim in futurum, et praeparat aestate quod hieme comedat; in messe autem eligit triticum, hordeum non tangit; dum pluit ei super frumentum, totum eicit. Dicuntur in Aethiopia esse formicae ad formam canis quae arenas aureas pedibus eruunt, quas custodiunt ne quis auferat, captantesque ad necem
Abbreviated transcription (Latin):
de t̾rena inhiantes. et p̃dam dealiena sub̾a
subripientes. Mustela uͦ eos ꝑfigurã de¬
monstrat. qͥ ingeniũ natale subdolo mali¬
cie polluunt. et totã uitã suã in insidiis et
fraudib ducunt. Talpa gͦ q̃ cecitate ꝑpetua
dapnata: aur idola significat cȩca. sunda &e
muta. aut etiã ipsos idolatras. qͥ ignorantia
et stultitia tenebris sẽꝑ errant. Deqͥb inysa¬
ia scriptũ÷: ut adoretis talpas et uesꝑtiliones.
hoc ÷ cȩci cȩcos colant. Deqͥb alibi scriptã dic̃.
similes illis fiant qͥfaciunt ea et ãs qͥ c̃fidt̃ in
eis. Aut etiã hȩxeticos siue falsos ꝑfigurã de¬

Expanded text:
te terrena inhiantes et praedam de aliena substantia te terrena inhiantes et praedam de aliena substantia surripientes. Mustela vero eos per figuram demonstrat, qui ingenium naturale sub dolo malitiae polluunt et totam vitam suam in insidiis et fraudibus ducunt. Talpa ergo, quae caecitate perpetua damnata est, aut idola significat caeca, surda et muta: aut etiam ipsos idolatras, qui ignorantiae et stultitiae tenebris semper errant. De quibus in Isaia scriptum est: Ut adoretis talpas et vespertiliones , hoc est, caeci caecos colant. De quibus alibi Scriptura dicit: Similes illis fiant, qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . Aut etiam haereticos sive falsos Chr
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ ÷: qͥcꝗͥd uͦ exeo trahit latinũ fuit.
alii dicunt mures qd̾ oxhumore t̾rȩ nas¬
cant᷑. Nam mus t̾ra unde et humꝰ t̾ra.
his in pleni lumo iecur crescit: sic̃ quedã
maritima augent̃. que rurs̾ minuente
luna deficient. Sorex latinũ÷ eo qd̾ rodat
et ĩmodũ serre p̃cidat: antiqͥ aũ soricẽ sauricẽ
dicebant. sic̃ et elodũ clãdũ. Mustela dicta
qͣsi mus longꝰ. nã telũ a longitudine dictum.
Nec ingenio sub dola indomib uͥ nutrit catu¬
los suos transfert mutatꝙ sedẽ. serpentesetiã
et mures ꝑseq̃r. Duo aũ st̃ genera mͦtelarũ.
alterũ eni t̾restre distans magnitudine. qd̾
greci icticdas uocant: alterũ in domib ober¬
aure esfunde partũ. Mustela  furti figura
ur in leuitico demonstrat᷑. Talpa dicta qd̾
sit da̾pnata cȩcitate. ꝑpetua tenebris. est
em̃ absꝙ ocłis semꝑ t̾ram fodit. et humũ
egerit: et radices sub frugib comedit. Mi¬
sticȩ aũ mures significant hoĩes cupidita¬

Expanded text:
dquid vero ex eo trahit Latinum fit. Alii dicunt mures quod ex humore terrae nascantur; nam mus terra, unde et humus. His in plenilunio iecur crescit, sicut quaedam maritima augentur, quae rursus minuente luna deficiunt. Sorex Latinum est, eo quod rodat et in modum serrae praecidat. Antiqui autem soricem sauricem dicebant, sicut et clodum claudum. Mustela dicta, quasi mus longus; nam telum a longitudine dictum. Haec ingenio subdola in domibus, ubi nutrit catulos suos, transfert mutatque sedem. Serpentes etiam et mures persequitur. Duo autem sunt genera mustelarum. Alterum enim silvestre est, distans magnitudine, quod Graeci ictidas vocant: alterum in domibus oberaure effundere partum. Mustela est furti figura, ut in Levitico demonstrasit damnata caecitate perpetua tenebris. Est enim absque oculis, semper terram fodit, et humum egerit, et radices sub frugibus comedit. Mystice autem mures significant homines cupidita
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchrũ intantũ ut usq hodie oĩa monu¬
m̃ta p̃tiosa ex noẽ eiꝰ mausolea ñcupent᷑. Pi¬
ramidis ẽ. genꝰ sepulchroꝵ. qͥdratũ et fastigi¬
atũ ultͣ omnẽ excelsitatẽ qͣfieri manu posst̃.
lato incipiant: et in angꝰto finiant᷑. sic̃ igniᷤ.
pit enĩ dẽ ignis. hos egypt̾ ht̃. apuo maiorᷤᷤ¬
eiñ potentes aut sub montib aut in montib
sepeliant᷑. Inde tractũ ⁊ ut suꝑ cadauera aut
piramides fierent: aut ingõ colũpne coloca¬
rent᷑. Misticȩ sepulchrũ aliqñ occulta neqͥ¬
tiã siue hęxeticoꝵ p̃dicationẽ significat un¬
diẽ saleiea dicit. sepidehiũ patens ẽ. quit᷑¬

Expanded text:
ie omnia monumenta pretiosa ex nomine ejus mausolaea nuncupentur. Pyramis est genus sepulcrorum quadratum et fastigiatum ultra omnem excelsitudinem, quae fieri manu possit: lato incipiant, et in angusto finiantur, sicut ignis. Pyr enim dicitur ignis. Has Aegyptus habet: apud majoreenim potentes aut sub montibus aut in domibus sepeliebantur. Inde tractum est, ut super cadavera aut pyramides fierent, aut ingentes columnae collocarentur. Mystice sepulcrum aliquando occultam nequitiam sive haereticorum praedicationem significat. Unde Psalmista dicit: Sep
Abbreviated transcription (Latin):
et indagabunt assur: id ⁊ antixp̃m infossa
nẽbroth. Fouea dołꝰ ł laqueꝰ in mortẽ. ut inpsal¬
t̃io. lacũ aꝑuit et effodit eũ. et incidit infoueã
quã fecit. Fouea heretica deceptio. ut insalomo¬
ne. fouea ꝓfunda ẽ. meretrix. ut puteus
angustꝰ aliena:¬

Expanded text:
Et indagabunt Assur, id est, Antichristum, in fossa Nebroth . Fovea dolus vel laqueus in mortem, ut in psalmo: Lacum aperuit et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit . Fovea haeretica deceptio, ut in Salomone: Fovea profunda est meretrix, et puteus angustus aliena
Abbreviated transcription (Latin):
t̾nũ. qr incepta auaritia et luxuria eligunt
ꝑseuerare. Itẽ sepulchrũ significat hypochritaᷤ.
qͥ foris simulatã i̾titiã ostendt᷑. et intꝰ pleni st̃
Aliqͣn tñ sepulchrũ inbonã partẽ accipit᷑. ut est
illa sententia elifaz adbeatũ iob: ingrederis
inabundantia sepulchrũ. Quid sepulchri no¬
mine nͥ c̃tẽplatiua uita signat᷑. q̃ nos qͣsi ad
hoc mundo mortuos sepeliuit. dũ at̾renis
desidiis suscepros inintimis abscondit. Artgͦ.
Ingrederis mabundãtia sepulchrũ. uir qͥipe
ꝑfectꝰ sepulchrũ in habundantia ingredit᷑. qr

Expanded text:
uia in incepta avaritia et luxuria eligunt perseverare. Item sepulcrum significat hypocritas, qui foris simulatam justitiam ostendunt, et intus pleni sunt Aliquando tamen sepulcrum in bonam partem accipitur, ut est illa sententia Eliphas ad beatum Job: Ingredieris in abundantia sepulcrum . Quid sepulcri nomine, nisi contemplativa vita, signatur? quae nos quasi ab hoc mundo mortuos sepelivit, dum a terrenis desideriis susceptos in intimis abscondit. Ait ergo: Ingredieris in abundantia sepulcrum. Vir quippe perfectus sepulcrum in abundantia ingredit
Abbreviated transcription (Latin):
tris fulgere. regiq suo quȩ nc̃ cõpatiuntur.
tẽ cũ rrgnare desułantes expeccant. uire in
.xͦ. loco st̃ positi. ꝑdenariũ enĩ qͦ dm̃ce uinee
cultores remunerant᷑. et̾ni regis ꝑcipienda
imago figurat᷑. uͥ qd innono gradu ñ pote¬
rat ꝑfecta dilectione łi eo ꝓximi. ꝑ oĩa deca¬
logus ĩplebit᷑. Undecimꝰ iacinctꝰ. Iacictus .xi.
inȩchiopia reꝑit᷑. ceruleũ colorẽ hñs optimꝰ:
tẽꝑam̃co lucet. et purificatũ suauit̾ florẽ
tͣhit. Hic aũ ñ rutilat ȩqualit᷑. s cũ celi facie
mutat᷑. sereno aũ ꝑspicuus atq gratꝰ ẽ. nu
bilo corã ocłis euanescit. atq marceseit. In¬
dicat aĩas cȩlestr sẽꝑ intẽtione deditas. atq
oni ꝓpinqnces. qͥb oĩ cꝰtodia discretionis
cͣseruare p̃cipit᷑. ne uł numia sensꝰ subtili¬
tate calentes altiora sequerere. et fortiora
se scrutari audeant. Gła enĩ dm̃ celare u̾bũ.

Expanded text:
tris fulgere regique suo, cui nunc compatiuntur, tris fulgere regique suo, cui nunc compatiuntur, tunc conregnare desiderantes exspectant, jure in decimo loco sunt positi. Per denarium enim quo Dominicae vineae cultores remunerantur, aeterni Regis percipienda imago figuratur, ubi quod in nono gradu non poterat, perfecta dilectione Dei et proximi per omnia Decalogus implebitur. Undecimum hyacinthus. Hyacinthus in Aethiopia reperitur, caeruleum colorem habens; optimus temperamento lucet, et purificatum suaviter florem trahit. Hic autem non rutilat aequaliter: sed cum coeli facie mutatur: sereno autem perspicuus atque gratus bilo coram oculis evanescit atque marcescit. Indicat autem animas coelesti semper intentioni deditas, atque oni propinquantes. Quibus omni custodia discretionis cor servare praecipitur, ne vel nimia sensus subtilitate callentes, altiora se quaerere et fortiora se scrutari audeant . Gloria enim Domini celare verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
statu delectat̾ intueri: qͥnpotiꝰ ingemescendo
q̃ coparion appellat᷑. unde etipe nomͣ accepit.
inueniri dr̃. dupplicit̃ intelligendũ ÷: qr aille
uerit: etherei nimirũ luminis fulgore colo¬
ret᷑. Et pulchrȩ sic̃ in octauo ordine acnue ui¬
te ꝑfectio. sic innono speculatiue suauitatis
gẽma ponit᷑. Siue quia nouẽ oulines angłor
quoꝵ uicã imittant᷑ inscriptã scã reperiant᷑.
siue qr aꝑfecte bearitudinis denario uno tm̃
ut ita dicã gradu mortis abẽ. cui sũmo desiłio
tionis claritatẽ. suꝑ q̃ omnẽ ꝙ in hoc scło fieri po¬
test. c̃tẽ platiui gaudii sublimitatit᷑. dulcissima
maximũ ÷ diliges dñm dm̃ tuũ ex toto corde.
rota aĩa. tota uirtute. qd̾ nͥ in illo celestis regni¬
aureis int̾uenientib guias. nascit᷑ aũ mĩdia:
qui significat eos qͥ uiriditatẽ et̾nȩ patriȩ ꝑfec¬
te caritatis fulgore ꝓmerentes. eã etiã cet̾is pur¬
purea martirii sui luce patefatiunt. Qui qm̃¬

Expanded text:
statu delectatus intueri. Quin potius ingemiscendo quae Topazion appellatur unde ipse nomen accepit inveniri dicitur, dupliciter intelligendum est, quia enus habitaverit, aetherei nimirum luminis fulgore coloretur. Et pulchre sicut in octavo ordine activae vitae perfectio, sic in nono speculativae suavitatis gemma ponitur. Sive quia novem ordines angelorum, quorum vitam imitatur, in Scriptura sancta reperiantur, sive quia a perfectae beatitudinis denario uno tantum, ut ita dicam, gradu mortis abest. Cui summo desiderio tionis claritatem, superque omnem, quae in hoc saeculo fieri potest, contemplativi gaudii sublimitatem, dulcissimo mmaximum est: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde, tota anima, tota virtute , quod non aureis intervenientibus guttis. Nascitur autem in India, qui significat eos qui viriditatem aeternae patriae, perfectae charitatis fulgore promerentes, eam etiam caeteris purpurea martyrii sui luce patefaciunt; qui qu
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃dos in humeris lapides p̃ciosos. et meis
noĩa pacrũ inscripta. cũ et ipse claritate bo¬
nor oꝑũ cunctis admirandꝰ exsiterit. et
eandẽ claritatẽ ñ a se nouit᷑ inuentã s antiqua
sibi patrũ auctoritate tradicã eẽ. docuerit. Dup¬
plici aũ ratione ł inhumeris porrat. ut et ipse
p̃cepiis dm̃cis. humilit̾ subditꝰ incedat: et au¬
ditoril suis sẽꝑ celestia siue sua siue patrũexẽ¬
pla qͣ sequant᷑ p̃ponat. Carbtincłs dictꝰ qd̾ ignitꝰ¬
ut carbo. cuiꝰ fulgor nec nocte uincit᷑. licet enĩ in
tenebris adeo ut flãmas adocłos uibret. gen̾a .xii.¬
s p̃stantiores qͥ uident᷑ fulgere. et uelut ignẽ
in obscuro istiꝰ mundi: es effugat nocts tenebras.
qd̾ fiat exurina lincis bestiȩ tẽpore indurata.
Est aũ sic̃ et sucinũ fulua. attrahens spu folia
orando siue p̃dicando sibi c̾ciliant. et ad iuini
mis una ÷ reꝑta pͥmũ insicilia. iuxta flum̃ eiꝰd̾̃

Expanded text:
dos in humeris lapides pretiosos, et in eis nomina patrum inscripta, cum et ipse claritate bonorum operum cunctis admirandus exstiterit, et eamdem claritatem non a se noviter inventam, sed antiqua sibi patrum auctoritate traditam esse, docuerit. Duplici autem ratione haec in humeris portat, ut et ipse praeceptis dominicis humiliter subditus incedat, et auditoribus suis semper coelestia, sive sua, sive patrum exempla quae sequantur, proponat. Apte etut carbo, cuius fulgor nec nocte vincitur; lucet enim in tenebris adeo ut flammas ad oculos vibret. Genera eis sunt qui videntur fulgere, et velut ignem in obscuro hujus mundi, et effugat noctis tenebras yncurius vocatus, quod fiat ex urina lyncis bestiae tempore indurata; est autem, sicut et succinum, fulva, attrahens spiritu folia orando sive praedicando sibi conciliant, et ad unitatmis una est, reperta primum in Sicilia juxta flumen ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
coloꝵ. Gen̾a gẽmarũ innum̾abilia eẽ. tra¬
dunt᷑. eqͥb nos ea tm̃ q̃ pͥncipalia st̃. siue uo¬
tissima adnotabimꝰ. Gẽme uocatȩ qd̾ i̾star
guͣmi tnsluceant p̃tiosi. Lapides ido dictist̃.
qr care ualent. suie ut auilib discerni pos¬
st : seu qd̾ rari st̃. Om̃e enĩ qd̾ rarũ ÷: magnũ

Expanded text:
gemmam. Genera gemmarum innumerabilia esse traduntur, e quibus nos ea tantum quae principalia sunt sive notissima adnotavimus. Gemmae vocatae quod instar gummi transluceant. Pretiosi lapides ideo dicti sunt quia care valent, sive ut a vilibus discerni possint, seu quod rari sint. Omne enim quod rar
Abbreviated transcription (Latin):
inmari farma ramosus. colore uiridis: et maxi¬
me rubens. uiȩ eiꝰ candide subaqͦ: et molles de¬
tracce. c̾festim durant᷑ ec rubescunt. tactuq ꝓ¬
tinꝰ lapides st̃. itaq occupari euelliq retib solec.
aut acri ferram̃to p̃cidi. q̃ decausa. corralliꝰ uoci¬
tatꝰ. Qnͣtũ aũ ap̃ nos margaretũ indicũ p̃tiosũ:¬

Expanded text:
in mari, forma ramosus, colore viridi sed maxime rubens. Bacae eius candidae sub aqua et molles; detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallius vocitatus. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosu
Abbreviated transcription (Latin):
tã mĩto expͥmit. qͥ demaris fluctib hocẽ. de
mollitia scłaris conu̾sionis abstracti. ꝑ ruborẽ
t̃rinentiȩ duresct̾. et soliditatẽ recte fidi ac bo¬
noꝵ oꝑũ decorẽ in se ostendẽ. ita ut scĩssimis
uiris mĩto inde comꝑari possẽ. Alabandina aba¬
laudo dicta. asie regione: pͣpuree aspectui simił.
iste inoriente igne li quat᷑: atq inusũ uitri fun¬
dit᷑. cuiꝰ color ꝓpe ad calcedoniũ similatͣ. s magis

Expanded text:
 qui de maris fluctibus, hoc est, de mollitie saecularis conversationis abstracti, per robur continentiae durescunt, et soliditatem rectae fidei, ac bonorum operum decorem in se ostendunt: ita ut sanctissimis viris merito inde complacere possunt. Alabandina dicta ab Alabanda Asiae regione, purpurae aspectu similis. Iste in Oriente igne liquatur, atque in usum vitri funditur, cujus color prope ad Chalcedonium simulatur: sed magis
Abbreviated transcription (Latin):
nis: genã eiꝰ qͥnq. Legit᷑ in exodo qd̾ dño ui¬
bente moyses facct̾ aaron fr̃isuo suꝑ hume¬
tale exaum. iacineco. et purpura cocoq bis
tincio. et bisso recorta: duos lapides onichi

Expanded text:
nis: genera ejus quinque. Legitur in Exodo, quod, Domino junis: genera ejus quinque. Legitur in Exodo, quod, Domino jubente , Moyses faceret Aaron fratri suo superhumerale ex auro, hyacintho et purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta, d
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ꝓmissit. Sicq fit ut iaspide fidi uiriditaᷤ.
insaphim speicȩlestis altitudo. incalcedone
fiãma carctatis int̾ne figuret᷑ insmaragdo
aũ eiꝰdẽ fidĩ fortis int̾ adu̾sa conu̾sio: insar¬
donice scõꝵ int̾ uirtutes humilitas. in sar¬
dio reuerendꝰ martyrũ cruor ex pͥmit᷑. inchri¬
solito uͦ spĩtał int̾ miracła p̃dicatio: inberil¬
lo p̃dicantiũ ꝑfecta oꝑatio. intopario eoꝵdẽ
ardens cͣcẽplatio monstrat᷑. Parra inchriso¬
praso beatoꝵ martyrũ opꝰ parit̾ et pͣmiũ. in
iacintto doctoꝵ cȩlestis adalra subleuatio.
ex ꝓptͣ infirmos humił adhumana descen¬
sio. inametisto cȩlestis seꝑ regni in humiliũ
habeat inse ꝑmixtũ candorẽ insimilitudi¬
dicc̃. Hanc india ł arabia gignit. distant
aũ inuicẽ. nã india ignicłos ht̃ alb̾ cingen¬
tib zonis. arabica aũ nigra ÷. cũ candidis zo

Expanded text:
esse promisit . In jaspide ergo fidei viriditas. esse promisit . In jaspide ergo fidei viriditas. In sapphiro, spei coelestis altitudo. In chalcedonio flamma charitatis internae figuratur. In smaragdo autem ejusdem fidei fortis inter adversa confessio. In sardonyche, sanctorum inter virtutes humilitas. In sardio reverendus martyrum cruor exprimitur. In chrysolitho vero spiritualis inter miracula praedicatio. In berillo, praedicantium perfecta operatio. In topazio, eorumdem ardens contemplatio monstratur. Porro in chrysopraso, beatorum martyrum opus pariter et praemium. In hyacintho, doctorum coelestis ad alta sublevatio, et, propter infirmos, humilis ad humana descensio. In amethysto, coelestis semper regni in humilium ermixtum candorem in similitudidicunt. Hanc India vel Arabia gignit; distant autem invicem; nam Indica igniculos habet albis cingentibus zonis, Arabica autem nigra est cum
Abbreviated transcription (Latin):
tos. Duodecimꝰ a metistꝰ. A metistꝰ purpu
teꝰ ÷ ꝑmixto uolato colore ec qͣsi rose nito¬
re. quasdãq lȩnit̾ flãmulas fundens. s &
quidã in purpura illiꝰ ñ excoto igneꝰ. s qͣsi
tunũ rubens apparet. Purpureus gͥ decor.
cȩlestis regni habitũ. ioseus uͦatq uolatus.
humilẽ scõꝵ uerec̾diã: p̃tiosamq mortẽ de¬
signat. quoꝵ uidelicet mens pͥncipaliter
inisũmis erigit᷑. ltiã cũ exteriꝰ ꝑpeti abiecta cer¬
nunt᷑. dñici sẽꝑ int̾ adu̾sa menor ꝓmissi. no¬
li timere pusiliꝰ grex. qr cõplacuit patri ur̃o
dare uob̾ regnũ. Qq flãmã caritatis ñ ad
se tm̃ inuice̾̃ s ab ipsos etiã ꝑsecutores spar¬
gentes. positis genibꝰ ĩplorant. dñe ne sta¬
tuas illis hoc peccatũ. Atq int̾ calicẽ passio¬
nis bibendũ. illiꝰ potiꝰ uim qd̾ letificat cor
hoĩs iugi recordatione debriant᷑. qd̾ dñs se no¬
uũ cũ discipłis suis in regno patris bibiturũ

Expanded text:
tos . Duodecimum amethistus. Amethistus purpureus est permisto violaceo colore, et quasi rosae nitore, quasdamque leniter flammulas fundens, sed et quiddam in purpura illius non ex toto igneum, sed quasi vinum rubens, apparet. Purpureus ergo decor coelestis regni habitum, roseus vero atque violaceus, humilem sanctorum verecundiam pretiosamque mortem designat. Quorum videlicet mens principaliter in summis erigitur, etiam cum exterius perpeti abjecta cernuntur, Dominici semper inter adversa memores promissi: Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum . Quique flammam charitatis non ad se tantum invicem, sed ad ipsos etiam persecutores spargentes, positis genibus implorant: Domine, ne statuas illis hoc peccatum. Atque inter calicem passionis bibendum, illius potius vini quod laetificat cor hominis jugi recordatione debriantur , quod Dominus se novum cum discipulis suis in regno Patris bibiturum
Abbreviated transcription (Latin):
tim qͣsi exponens subiecit: uniu̾sos filios tuos do¬
.i. ctos adño. fundam̃tũ inqͥt pͥmũ iaspis. Iaspidũ
multa st̃ gen̾a. aliꝰ emͣi uiridi coloris ec tinctꝰ qͣsi
florib apparet: aliꝰ smaragdi hñs similitudinẽ.
s crassi coloris. qͦ oĩa fantasmata fugari autumãt.
aliꝰ iuuei et spumȩ marinoꝵ fluctuũ: qͣsi mixto
cruore obrutilans. Piaspidẽ gͦ fid̾i uiror inmar¬
cessibił indicat᷑. qr anĩcȩ passionis sacram̃to ꝑun
dã baptismatis ĩbuit᷑. atq ad õs spitaliũ gr̾̃arũ

Expanded text:
filios tuos a Domino doctos . Fundamentum primum jaspis. Jaspidum multa sunt genera: alii enim viridi coloris, et tinctus quasi floribus, apparet; alius smaragdini habens similitudinem, sed crassi coloris, quo omnia fantasmata fugare autumant. Alius nivi et spumae marinorum fluctuum, quasi mixto cruoris obrutilans. Per jaspidem ergo, fidei viror immarcescibilis indicatur, quae Dominicae passionis sacramento per undam baptismati
Abbreviated transcription (Latin):
sardiꝰ. Sardius qui ex integro sanguinei co¬
sexto loco positꝰ. cũ dñs nrͣ et sexta etate scłi
in carnatꝰ. et sexca feria sit ꝓ toniꝰ mundi sa¬
lapis qͣsi aurũ fulget. scintillas hñs arden¬
tes. cuiꝰ sp̃e figurant᷑ hi qͥ intelleetu suꝑ¬
nȩ ueraꝵ sapĩe fulgentes u̾ba exortatio¬
nis inꝑximos ł etiã iurtutũ signa qͣsi scm¬
tillas ignis effundt̃. deqͥb et arator ait.
m̃til instat amor. sermoriib estuat ar
lapidis genꝰ qd̾dã terulei iiriditatisq coloris
inuenit᷑. ũ ec ap̃ hebreos aniarim coloris si¬
in ilitudine tharsis appellat᷑. Uiro qͥppe adinte

Expanded text:
s sardius, qui ex integro sanguinei cosexto loco positus, cum Dominus noster et sexta aetate saeculi incarnatus, et sexta feria sit pro totius mundi salapis, quasi aurum, fulget, scintillas habens ardentes. Cujus specie figurantur hi, qui intellectu supernae verae sapientiae fulgentes, verba exhortationis in proximos, vel etiam virtutum signa, quasi scintillas ignis effundunt. Quorum et Arator ait: Mentibus instat amor, sermonibus aestuat ardusdem lapidis genus quoddam caerulaei viridantisque coloris invenitur. Unde et apud Hebraeos a marini coloris similitudine tharsis appellatur. Viror quippe ad inte
Abbreviated transcription (Latin):
ungue̾ sanguis eniteat. bicolor apparet. aliiꝰ
trib colorib subt̾iꝰ nigro. medio caudido.
suꝑiꝰ mineo cͣsistit. cui cõꝑant᷑ hões corporis
passione rubicͣdi. sp̃c puritate candidi. sed
m̃tis sibimet humilitate desꝑecti. cũ apło
ꝓtestantes. ec si ext̾ior hõ nr̃ corrũpit᷑. s tam̃
int̾ior tenouat᷑ dedie undiẽ. et itetũ nicłi mͥ
uersat᷑. Qui eñi occidt̃ corpꝰ. animã ñ pos¬
st̃ occiłe: ec humilitas deeiꝰdẽ corꝑis fra¬
gilitate descendit cũ dr̃. infelix ego hõ qͥs
me lib̾abit deccaꝑe mortis huiꝰ. Recce sar¬

Expanded text:
unguem sanguis eniteat, bicolor apparet. Alius unguem sanguis eniteat, bicolor apparet. Alius tribus coloribus, subterius nigro, medio candido, superius niveo consistit. Cui comparantur homines corporis passione rubicundi, spiritus puritate candidi: sed mentis sibimet humilitate despecti, cum Apostolo protestantes: Et si exterior homo noster corrumpitur, sed tamen interior renovatur de diversatur qui enim occidunt corpus, animam non possunt occidere , et humilitas de ejusdem corporis fragilitate descendit, cum dicitur: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
te. et cęt̾a usq adfinẽ psalmi. Contͣ huiꝰ mo¬
di alites sem̃ diuini u̾bi nob̾ p̃riꝑe anhelan¬
tes. qͥq scõe inuigilant. sĩplici ꝑcȩleste de¬
sidiũ intentatione qͣsi uno ocło admirandi
urgemã fidĩ cȩtarũq uircutũ inuestigare
eo effode q̃ant. Quo eñi ꝗͣq uirtꝰ celsior. ẽ eo
pauciores ht̃ cultores. gͣuiorẽq ab i̾mundiᷤ
sp̃itib ꝑsecutionẽ tolerat. q̃ uelud griphes
orrendi meritoꝵ deiectione t̾restress suꝑ¬
bia m̃tis altitudine uolucres. diuitias sñ¬
tales nͣ sibi adusũ posside̾. s hõib auferre
in defesso labore decertant. et ꝙe tanta fidi
sublimitas ꝑ euangłiũ mundo innotuit. ap¬
U. nit᷑. Qntꝰ sardonix. Inc exonice candorẽ. ex
arlio ruborẽ trahens. abutͣq sardonicinom̃
accepit. Stͣ enĩ genera eiꝰ plurima. aliꝰ enĩ t̾rȩ
rubre similitudinẽ tenet: aliꝰ qͣsi ꝑhumauẽ¬

Expanded text:
te , et caetera usque ad finem psalmi. Contra hujusmote , et caetera usque ad finem psalmi. Contra hujusmodi alites, semen divini verbi nobis praeripere anhelantes, quique sanctorum invigilant, simplici per coeleste desiderium intentione, quasi uno oculo admirandi, ut gemmam fidei, caeterarumque virtutum investigare et effodere queant. Quo enim quaeque virtus celsior est, eo pauciores habet cultores, gravioremque ab immundis spiritibus persecutionem tolerat, qui velut griphes horrendi meritorum dejectione terrestres, sed superba mentis altitudine volucres, divitias spiritales non sibi ad usum possidere, sed hominibus auferre indefesso labore decertant. Et quia tanta fidei sublimitas per Evangelium mundo innotuit: apuintus sardonix. Hic ex onice candorem, ex sardio ruborem trahens, ab utroque sardonici nomen accepit. Sunt autem genera ejus plurima. Alius enim, terrae rubrae similitudinem tenet. Alius qua
Abbreviated transcription (Latin):
risq iura c̃uingt᷑. Deqͦrũ uno dr̃ illȩ exat lucer¬
na ardens eclucens. ardens uidelicet amore lu¬
cens sermone. Lum̃ enĩ uirtutũ suarũ. et int̾nȩ
caritatis oleo. nedefitiat sẽꝑ refouent. Et quod
dicat eos subardente feruore dilectionis fama:
.iiii.tam̃ obseura. qͣsi nigranticute sordere. Qrtus
Imaragdꝰ. smaragdꝰ nimiȩ uiriditatis ÷: adeo
ut herbas uirentes frondesq gẽmas etiã sr̃ õs
infitiens: cura se uiriditate reꝑcussũ aerẽ. qͥ
mero et uiridi ꝓficit oleo. qnuis natã imbuat᷑.
Citꝰ gnia plurima ħ nobiliores scichici: s całm
locũ tenent bactriani. t̾tiũ egyptii. Signifi¬
cat aũ aĩas fide sẽꝑ uirentes. quȩ qͦ magis ad¬
u̾sirate scłi quã figura scithiȩ designant ad¬

Expanded text:
risque jura conjungunt. De quorum uno dicitur: Ille erat lucerrisque jura conjungunt. De quorum uno dicitur: Ille erat lucerna ardens et lucens . Ardens videlicet amore, lucens sermone. Lumen enim virtutum suarum internae charitatis oleo, ne deficiat, semper refovent. Et quod dicat eos sub ardenti fervore dilectionis, fama tamen obscura quasi nigranti cute sordere. Quartum smaragdus. Smaragdus nimiae viriditatis est, adeo ut herbas virentes, frondesque et gemmasinficiens circa se viriditate repercussum aerem. Qui mero et viridi proficit oleo, quamvis natura imbuatur. Cujus genera plurima; sed nobiliores Scythici, secundum locum tenent Bactriani, tertium Aegyptii. Significat animas fide semper virentes, quae quo magis adversitate saeculi, quae figuram Scythiae designat
Abbreviated transcription (Latin):
fide.Et pot̃ cũ sponsa dice̾. dilectꝰ m̃s candidꝰ et ru¬
bic̃ꝰ. Uñ mĩto ex hoclapide ina pocalipsi struc¬
tura muri et ap̃ ysaiã ꝓ pugnacła eiꝰdẽ ciuitatis
muniunt᷑ parit̾ ⁊ornant᷑. Duo aũ lapides id:
iaspis et sardiꝰ. duoꝵ iuditioꝵ dĩ. pͥmũ ꝑaquã

Expanded text:
fide . Et potest cum sponsa dicere: Dilectus meus candidus et rubicundus . Unde merito ex hoc lapide in Apocalypsi structura muri, et apud Isaiam propugnacula ejusdem civitatis muniuntur pariter et ornantur. Duo autem lapides, id est, jaspis et sardius, duorum judiciorum Dei, primum per aquam
Abbreviated transcription (Latin):
lapis p̃ciosꝰ oꝑimentũ tuũ sardiꝰ. topariꝰ. ias¬
pis. chrisolit᷑ onix. berillꝰ. saphirꝰ. carbun¬
cuł. et maragdꝰ. et pꝰ pauca in medio lapidũ
ignitoꝵ ambulasti. ꝑfectꝰ decore adie c̃ditionis tuȩ.
eciosissimi aũ lapides
nexodo numerantͣ. hoc ⁊ mrationali pon¬
tificis positi: ee in apocalipsi inc̃structione cuutatiꝰ
spĩcal. Nã in exodo ita scriptũ ⁊: in pͥmo u̾su erat
lapis sardiꝰ. topariꝰ. et smaragdꝰ. in scło carbun¬
culꝰ. saphirꝰ. et iaspis. inc̾cio ligiriꝰ. achates. et a

Expanded text:
tum tuum: sardius, topazius, jaspis, chrysolithus, onyx, beryllus, sapphirus, carbunculus, et smaragdus . Et post pauca: In medio lapidum ignitorum, ambulasti perfectus decore a die conditionis tuae . Pretiosissimi autem lapides in Exodo numerantur, hoc est, in rationali pontificis positi, et in Apocalypsi in constructione spiritalis civitatis. Nam in Exodo ita scriptum est: In primo versu erit lapis sardius, topasius et smaragdus. In secundo carbunculus, sapphirus et jasp
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ẽ. qͥ seminauit fide̾ inmundo. in qͦ uolucreᷤᷤ
cȩli idẽ. spĩcales animȩ requiescunt. Mulier
que ferm̃tũ abscondit insatis trib. significat
scientiã spital doctrine. feruentẽ in Rinitatis
amore. Hõ qui absconditũ chesaurũ inagro
repꝑit. ille ẽ qͥ misto mundo uenditis õĩb xp̃m

Expanded text:
 est, qui seminavit fidem in mundo, in qua volucres coeli, id est spiritales animae, requiescunt. Mulier, quae fermentum abscondit in satis tribus, significat scientiam spiritualis doctrinae ferventem in Trinitatis amore. Homo qui absconditum thesaurum in agro reperit, ille est qui in isto mundo, venditis om
Abbreviated transcription (Latin):
menti.Tacharias ut supͣ diccũ ẽ. int̃p̃tat᷑ me¬
moria dñi. Helisabech di mei satͣtcas. łdim̃i
iuram̃tũ int̃p̾tat᷑. Helisabeth typũ tenet ue¬
teris legis seuꝓpħie. sic̃ ⁊acharias maritꝰ eiꝰ ue
bendo nom̃ edidit. sic uecꝰ sac̾dotiũ subtypo
sac̾dotiũ xp̃i et grãm noui testam̃ti exp̃ssit.
Et sic̃ helisabech marie salutationẽ audiens

Expanded text:
upra dictum est, interpretatur memoria Domini. Elisabeth Dei mei saturitas, vel Dei mei juramentum interpretatur. Elisabeth typum tenet veteris legis seu prophetiae; sicut Zacharias maritus ejus vbendo nomen edidit; sicut vetus sacerdotium sub typo sacerdotium Christi et gratiam novi testamenti expressit; et sicut Elisabeth Mariae salutationem audiens
Abbreviated transcription (Latin):
ri qͦ xii. ex.xii. tribub isrł siccis pedib ior¬
danẽ transeuntes .xii. lapides eleuantes ꝓ
signo ibidẽ posuert᷑. intestimoniũ sempit̃¬
qͥ in sacro baptismate officii sui trop hea fixert᷑:
et p̃dicationis suȩ credentib insigna reliqͥrt᷑.
Hi tantũ.xii. uiri adp̃dicandũ testimoniũ sẽ

Expanded text:
 ex duodecim tribubus Israel siccis pedibus Jordanem transeuntes, duodecim lapides elevantes, pro signo ibidem posuerunt in testimonium sempitequi in sacro baptismate officii sui tropaea fixerunt, et praedicationis suae credentibus insignia reliquerunt. Hi tantum duodecim viri ad praedicandum
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina om̃s imbuti fideles ꝑconfessionẽ
uere fidi et penitentiã deliccoꝵ. abo̾ib mun¬
dercͣ sordib: et digni efficiant᷑ ad et̾na scã di
sui introire. et regni cęlestis gaudia posside
ꝑ quas introibant ec egrediebant᷑ om̃s ma¬
nentes et uenientes ineã. He .xii. apłoꝵ figu

Expanded text:
em verae fidei et poenitentiam delictorum ab omnibus mundentur sordibus, et digni efficiantur ad aeterna sancta Domini sui introire et regni coelestis gaudia possidere Hierusalem, per quas introibant et egrediebantur omnes manentes et venientes in eam. Haec du
Abbreviated transcription (Latin):
gaudia ꝑuenire uoluerit. eoꝵ p̃dicationẽ et
Iam rex salomon qͥ pacificꝰ int̃ptat᷑. mare
eneũ idẽ. luterẽ suꝑ .xii. bones eneos po¬
suit añ tẽplũ. uͥ sac̾dotes et ministri altaris
lauabant manꝰ cũ ingred̾ent᷑ scũariũ dñi.
Ita xp̃c mare ȩneũ. idẽ. confessionẽ uere fidi

Expanded text:
et no nostro. Nam rex Salomon, qui pacificus interpretatur, mare aeneum, id est, luterem super duodecim boves aeneos posuit ante templum, ubi sacerdotes et ministri altaris lavabant manus, cum ingrederentur sanctuarium Domini: ita C
Abbreviated transcription (Latin):
Uenite admͣe qͥ laboratis et honerati estis. et ego
reficiã uos. recipiãq met̾ne uitȩ tab̾nacła. Ex
fideliũ sacre fidei doctrina potat᷑. et adęt̾̃ne ui¬
te gaudia scã p̃dicatione uocat᷑. Iosue qͦ qui
figurã xp̃i et noĩe et actu exp̃ssit .xͦii. explo¬
ratores misit ad explorandã t̾rã reꝓmissioniᷤᷤ.
quã ds abrahȩ dilecto suo et semini eiꝰ se datu¬

Expanded text:
et onerati estis, et ego reficiam vos , et recipiam in aeternae vitae tabernacula. Et fidelium sacrae fidei doctrina potatur, et ad aeternae vitae gaudia sancta praedicatione vocatur. Josue quoque, qui figuram Christi et nomine et actu expressit, duodecim exploratores misit ad explorandum terram repromissionis, quam Deus Abrahae dilecto suo et semini ejus datu
Abbreviated transcription (Latin):
potestas & successorib eorũ in eccłia ligandi&
soluendi in cęlo & int̾ra. ut quoseũq ꝑculpã
ligauerĩt int̾ra ligati sint mȩt̾̃na torm̃ta. ħs¬
cunq aũ soluerint confitentes et penifen¬
tes peccata sua soluti sint incelo: ut omsinĩ
hic remissione peccatoꝵ ꝑcepta adet̾̃ne heati¬
tudinis gaudia eoꝵ p̃cib adiuti. ꝑdi giãm¬

Expanded text:
ccessoribus eorum in Ecclesia ligandi et solvendi in coelo et in terra, ut quoscunque per culpam ligaverint in terra, ligati sint in aeterna tormenta, quoscunque autem solverint confitentes et poenitentes peccata sua, soluti sint in coelo, omnium hic remissione peccatorum percepta ad aeternae beatitudinis gaudia eorum precibus adjuti per
Abbreviated transcription (Latin):
ni celestis benedictionẽ tradidit. et potestatẽ
eis tribuit calcandi suꝑ serpentes et scorpio¬
nes. et supͣ omnẽ uirtutẽ inimici. Itẽ sic̃ moy¬
ses undiq exoĩ parte. idẽ. ab oriente et occiden¬
te. ab aqͥlone et austro. ꝑxii. tribꝰ metabat᷑ cast
circa tab̾nacłmdi: ta xp̃c ꝑxxii. apłos q̃ternũ

Expanded text:
ni coelestis benedictionem, tradidit, et potestatem eis tribuit calcandi super scorpiones et serpentes, et super omnem virtutem inimici. Item sicut Moyses undique ex omni parte, id est, ab oriente et occidente, ab aquilone et austro per duodecim tribus metatur castra cir