comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
indño. ꝓpter quod & int̾fecit eũ & tͣnͣstulit
regnum eius ad dauid filium Ysai.
Quid est quod uiris iabes galaad clauid grãs
refert. eo qd̃ sepelierunt ossa saul & filioꝵ eius.
nͥ qđ redemptori nr̃o multum placet qͣndo quis
praua oꝑa maloꝵ qͥ inpeccatis suis mortui sunt.
obliuioni damnando tradit. nec ea actione imi¬
tatur quȩ scit dõ displiciusse. s magis ea eli¬
git facienda q̃ recordat᷑ dñm in mandatiᷤ dedisse:
bner autẽ filiꝰ uer pͥnceps exercitꝰ.
saul tulit isboseth filiũ saulͤ. cireũdux̃
eũ ꝑ castra. regemq constituit suꝑ galaad &
suꝑ gessuri & suꝑ iesrahel ⁊ suꝑ effrai. & suꝑ¬
N hebreo habetur. traduxit eum in manaim q̃
int̾pretatur castra. Traduxit eũ intelligendũ
est ultra iordanen. & in manaim regem eũ con¬
stituisse suꝑ galaad & suꝑ gessuri. Hebreus as
suri. idest suꝑ tribum aser. Sola aut̃ domꝰ
uida sequebat᷑ dauid. Quid aut̃ est qd̾ filiꝰ

Expanded text:
in Domino, propter quod et interfecit eum, et transtulit regnum ejus ad David filium Isai . Quid est quod viris Jabes Galaad David gratias refert eo quod sepelierunt ossa Saul et filiorum ejus, nisi quod Redemptori nostro multum placet, quando quis prava opera malorum, qui in peccatis suis mortui sunt, oblivioni damnando tradit, nec ea actione imitatur, quae scit Domino displicuisse, sed ea magis eligit facienda, quae recordatur Dominum in mandatis dedisse. « Abner autem filius Ner, princeps exercitus Saul, tulit Isboseth filium Saul, et circumduxit eum per castra, regemque constituit super Galaad et super Gessuri, et super JezraelIn Hebraeo habetur: « Transduxit eum in Manaim: » quae interpretatur castra. Transduxit eum, intelligendum est ultra Jordanem, et in Manaim regem eum constituisse super Galaad et super Gessuri. Hebraeus habet Asturi, id est, super tribum Aser. « Sola autem domus Juda sequebatur David. » Quid est autem quod filius
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicationis & uirtutũ studio. rite consitentur
xp̃m ẽẽ regem in uniuerso ppło. ac ipsum esse¬
cui om̃ĩs potestas apatre data est in cȩlo & in
t̾ra. ut in nomine it̃ĩu omne genu flectatur.
cȩlestium terrestrium & infernorum:
Aliter. Post mortẽ saul ungutur dauid &
regnat. tñsfertq archam testamenti in ciui¬
tatem suã. sicut in sequentib legit᷑. de qua in
suo loco dicturi sumꝰ. Simili quoq mͦ post
abolitionẽ regni iudeoꝵ & sacerdotii cessatio
gentib elegit regnum accepit. & archam testa¬
menti hoc est sacram scͥpturam in ȩccłiam que
en ẽ domꝰ tnstulit. Et nuntiatum est
dauid qđ uiri iabes galaad sepelissent saul. &&
reliqͣ. Hoc plemo in paralipomenon libro
quomͦ gestum sit narratur. Cum audissent

Expanded text:
praedicationis et virtutum studio rite confitentur praedicationis et virtutum studio rite confitentur Christum esse regem in universo pcui « omnis potestas a Patre data est in coelo et in terra, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum . » Aliter: Post mortem Saulis ungitur David, et regnat, transfertque arcam Testamenti in civitatem suam: sicut in sequentibus legitur, de qua in suo loco dicturi sumus. Simili quoque modo post abolitionem regni Judaeorum, et sacerdotii cessationgentibus elegit, regnum accepit: et arcam Testamenti, hoc est sacram Scripturam, in Ecclesiam, quae ejus est domus, transtulit. « Et nuntiatum est David quod viri Jabes Galaad sepelissent Saul, » et reliqua. Hoc plenius in Paralipomenon libro q
Abbreviated transcription (Latin):
ierrahelites & abigail uxor nabal carmeli.
s & uros quierant cũ eo adduxit dauid singłos¬
cum domo sua. & manserunt inoppidis
hebron. Ascensus iste cdauid cũ duab upxo¬
rib suis inhebron. significat conuocationes
duarũ plebium inȩccłiam catholicam. N ebron
enĩ int̾pretatur coniugiũ. Et bene sola ęccłia
coniugiũ nominat᷑. Sola & una est sponsa
uidelicet cȩlestis regis. de qͣ in cantico canti¬
coꝵ dictt᷑. septuaginta sunt reginȩ & octogin¬
ta concubinȩ & adolescentularũ ñ ẽ numerꝰ
li na est columba mea. ꝑfecta mea. una ẽ matris
suȩ. electa genitricis suȩ. Illue duxit dauid sin¬
gulos uiros cũ domo sua. quia unꝰ quisq fi¬
delium millã societatẽ ꝑ p̾dicationem eugłii
conuocatur. nec ẽ ibi distinctio iudei. & greci.
dauid: ut regnaret suꝑ domũ iuda.
Unguunt uiri uida dauid in regẽ. ut regnet
suꝑ domũ iuda. quia suꝑbis ac contẽptorib
sꝑuentib grãm dĩ electi quiq bona fama sacrȩ

Expanded text:
l Carmeli, sed et viros qui erant cum eo, duxit David singcum domo sua et manserunt in oppidis Hebron. » Ascensus iste David cum duabus uxoribus suis in Hebron significat convocationes duarum plebium in Ecclesiam catholicam. Hebron enim interpretatur conjugium, et bene sola sancta Ecclesia conjugium nominatur. Sola et una est sponsa videlicet coelestis regis, de qua in Canticis canticorum dicitur: « Sexaginta sunt reginae, et octoginta concubinae, et adolescentularmea perfecta mea: una est matri suae, electa genitrici suae . » Illuc duxit David singulos viros cum domo sua: quia unusquisque fidelium in illam societatem per praedicationem Evangelii convocatur. « Nec est ibi distinctio Judaei et Graeci, David, ut regnaret super domum Juda. » Ungunt viri Juda David in regem, ut regnet super domum Juda; quia superbis ac contemptoribus spernentibus gratiam Dei, electi quique bona fama sacrae
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ est alia ꝙͣ ciuitas cłi. ierłm uidelicet cęlestis:
quȩ partim adhuc ꝑegrinat᷑ in terris. partim
iam cũ ctño regnat incelis: Et quȩ est domꝰ
saul suꝑbi & impii regis. nͥ babilon illa confu¬
sionis plena: quȩ seducit & fornicari facit om̃s
gentes inꝓstitutione sua ⁊ Longa cͦ concerta¬
tio int̾ domũ saul & domũ dauid est: quia
ꝑsequitur illa quȩ scłm carnẽ est eã ꝙ̃ scd̾m
suoꝵ gaudebit: qͦ domꝰ saul ꝑsecutionib contͣ
eam seuit. Ina autẽ cotidie deficiens ininiqͥtare
sua tabescit:. & adextremũ sccłm merita sua
simul cũ caꝑite suo inꝓfundũ abyssi merget᷑.
Nati qͦꝙ sunt filii dauid in hebron. fuito
primogenitꝰ eiꝰ amon de achinoen ierrahelitȩ:
& post eum eliab de abiga il uxore nabal car¬
meli. Porro tertiꝰ absalon filis maacha:. filiȩ
ptholomai regis gessur. Quartꝰ autẽ adonias
filiꝯ aggi: & quintꝰ saphathias filiꝰ abithal.

Expanded text:
civitas Dei? Hierusalem videlicet coelestis, quae partim adhuc peregrinatur in terris, partim jam cum Domino regnat in coelis. Et quae est domus Saul superbi et impii regis, nisi Babylon illa confusionis plena, quae seducit et fornicari facit omnes gentes in prostitutione sua? Longa ergo concertatio inter domum Saul, et domum David est, quia persequitur illa quae secundum carnem est, eam quae secundum quo magis domus Saul persecutionibus contra eam saevit. Illa autem quotidie deficiens, in iniquitate sua tabescet: et ad extremum secundum merita sua, simul cum capite suo, in profundum abyssi mergetur. « Nati quoque sunt filii David in Hebron. Fuitque primogenitus ejus Amnon, de Achinoen Jezraelitide, et post eum Chelea, de Abigail uxore Nabal Carmeli. Porro tertius Absalon, filius Maacha filiae Tholomai regis Gessur. Quartus autem Adonias, filius Aggith, et quint
Abbreviated transcription (Latin):
bessalon. fr̃ pat̾ pacis. Asaph. con de.a.¬
gregans. Aleph. mille. siue doctrina.
bens hiauit. siue habens os pellis. ł pelliceum.
Beth. domꝰ. Babilon. confusio. d.c. Cades.
imnutata. ł scã. Coph. uocatio. ł auis. s me¬
tenebrȩ. uel meror. Chusi. ethiops.Capf. manꝰ.

Expanded text:
bessalon, pater pacis. Asaph, congregans. Aleph, mille, sive doctrina. bens hiavit, sive habens os pellis, vel pelliceum. Beth, domus. Babylon, confusio. Cades, immutata, vel sancta. Coph, vocatio, vel avis: sed metenebrae, vel moeror. Chusi, Aethiops. Caph, manus,
Abbreviated transcription (Latin):
reptã litt̾am .e. nominũ sint lecta pͥncipia.
& ciuitas esau in .xͦ. a petra miliario.
ioseph occurrit pat̾ suo iacob. Eleopolis. ciuitã
solis urbs inegypto. ꝓ qua in hebrco scͥptũ ẽ.
on. in qua petefres sacerdos fuit. Meminit
huiꝯ & iecechiel. Etham. castra filioꝵ isrł in
bethel. Enai. intͥbu iuda. hodieq uilla
est bethenim circa therebintũ. Endor. in tͥbu
manasse. ubi phẏtonissa a saule rege iudee consu-¬
lit᷑. Diximꝰ & supͣ de endor. quȩ ẽ iuxta opi¬
dũ naim. in cuiꝰ portis saluator filiũ uiduȩ
suscitauit. Est aut̃ eirca sey topolim. Engan¬
ni. in tͥbu ysachar. ciuitas seꝑata leuitis.S
& alia eiuitas quȩła enganna dicit᷑. circa gera¬
sam tns iordanem. Ennadda. intͥbu ysachar.
Est autẽ usq hodie quȩcła uillula nomine en¬
natdcla ꝑ gentib de eleuteropoli heliam. quasi
xͦi. miliario. Enasor. intͥbu neptalim posita est

Expanded text:
reptam litteram E, nominum sunt lecta principia. reptam litteram E, nominum sunt lecta principia. et civitas Esau, in decimo a Petra milliario to, ad quam Joseph occurrit patri suo Jacob. Heliopolis, civitas solis, urbs in Aegypto, pro qua in Hebraeo scriptum est on, in qua Petefres sacerdos fuit. Meminit hujus et Ezechiel. Etham, castra filiorum IsraelBethel. Enaim, in tribu Juda, hodieque villa est Bethenim circa Terebinthum. Endor, in tribu Manasse, ubi Pythonissa a Saule rege Judaeae consulitur. Diximus et supra de Endor, quae est juxta oppidum Naim, in cujus portis Salvator filium viduae suscitavit. Est autem circa Scythopolim. Enganni, in tribu Issachar civitas separata Levitis. Sed et alia quaedam civitas Enganna dicitur, circa Gerasam trans Jordanem. Enadda, in tribu Issachar. Est autem usque hodie quaedam villa Ennadab pergentibus de Eleutheropoli Aetiam, quasi in decimo milliario. Enasor, in tribu Nephthalim, posita est
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ dicere hunc uel illũ. Porro licet
lector agnoscat qđ in pͥncipio qͦq libri huiꝰ
aliqͣ ex parte ꝑstrinxi. me ñ omia quȩ trans¬
fero cõpbare. s iecirco quęda uxta auctorita¬
tem grecam relinquere. quia dehis in libris
hebraicarũ questionũ ꝑlemꝰ disputaui. Estha¬
ma. ad qũe locũ misit dauid. Eloth. quã ȩdifi¬
cauit rex atarias. E math. in ysaia enutaᷤ damas¬
ci. quã expugnauit rex assirioꝵ. Meminit huis
tacharias ꝓpħa. & ie zechiel. In amos qͦq emath
rabba scͥbitur. qd̃ nobiscũ sonat. emath magna.
Diximo de hac & supͣ quid nob̃ uidet᷑. hanc esse
mon. Elcese. de qͦ loco & naum ꝓpha fuit. Nam
appellat᷑ elceseus. Enachim. qđ simmachꝰ x aqͥ¬
la transtulerunt uallium.
minaus. de qͦ loco fuit cleophas. cuiꝰ lucas
tas palestinȩ. E ffraim. iuxta desertũ. ad quã
uenit dñs iũc cũ discipłis suis. Diximꝰ de
hac & supͣ sub esron nomine. Hucusq ꝑ cor¬

Expanded text:
possumus, hunc vel illum. Porro diligens lector agnoscat, quod in principio quoque libri hujus aliqua ex parte perstrinxi, me non omnia quae transfero comprobare: sed idcirco quaedam juxta auctoritatem Graecam relinquere, quia de his in Libris Hebraicarum Quaestionum plenius disputavi. Esthama, ad quem locum misit David. Eloth, quam aedificavit rex Azarias. Emath, in Isaia civitas Damasci, quam oppugnavit rex Assyriorum. Meminit hujus Zacharias et Ezechiel. In Amos quoque Emath Rabba scribitur quod nobiscum sonat, Emath magna . Diximus de hac et supra, quod nobis videretur hanc esse mon, Elcese, de quo loco et Naum propheta fuit, nam appellatur Elcesaeus. Emacim, quod Symmachus et Aquila transtulerunt, vallium.maus, de quo loco fuit Cleophas, cujus Lucastas Palaestinae. 210 Ephraim, juxta desertum, ad quam venit Dominus Jesus cum discipulis suis. Diximus de hac et supra sub Ephon vocabulo. Hucusque per cor
Abbreviated transcription (Latin):
ugad. ad quẽ locũ ionathan filiꝯ saul ue¬
ru dirigit militarib iaculis se exercens.
ꝓ quo aquila & simmachꝰ int̃pretati sunt lapi¬
dem. licet in alio loco sĩmachꝰ ꝓ hoc. t̃ nnne pi¬
aĩet poñ. dixerit. Echela. ubi absconditꝰ ẽ dd̾.¬

Expanded text:
gab, ad quem locum Jonathan filius Saul veru dirigit, militaribus jaculis se exercens. Pro quo Aquila et Symmachus interpretati sunt lapidem, licet in alio loco Symmachus pro hoc τὴν περίμετρον dixerit. Echela, ubi absconditus est D
Abbreviated transcription (Latin):
nitas. S & hoc uiolentũ ẽ. cũ atheniensis.
curiȩ nom̃ sit. quȩ a marte nom̃ accepit.
Aquila. dolens.siue parturiens. Achaia. so¬
ror laborans. Apelles. congregans eos. Uiolen¬
tũ est. Arthemis. id est diana. suscitans egro¬
tationes. Uiolentũ est. Aristarchꝰ. suscitans
coronã. Antipatridẽ. donantis laudatione.
cus maloꝵ. Uiolentũ est. Apiiforũ. libera ł
fortis ub̾tas. Uiolentũ est¬

Expanded text:
nitas: sed et hoc violentum est; cum Atheniensis nitas: sed et hoc violentum est; cum Atheniensis curiae nomen sit, quae a Marte nomen accepit. Aquila, dolens, sive parturiens. Achaia, soror laborans. 99 Apelles, congregans eos. Violentum. Artemis, id est, Diana, suscitans aegrotationes. Violentum. Aristarchus, suscitans coronam. Antipatridem, donantis laudationem.cus malorum. Violentum. Appii forum, libera, vel fortis ubertas. Violentu
Abbreviated transcription (Latin):
s hoc uiolentũ. Meliꝰ aut̃ est ut sccłm grecã
uiro uirilis appellet᷑. Alfeus. millesimꝰ. sute
suꝑ os. ab ore ñ ab osse. Achelde ma. ager san¬
guinis. Sirũ ẽ. Aegyptus. tenebrȩ. siue tͥbu¬
latio. Arabes. humiles siue campestres. Anna.
donans. Alexander. auferens angustia
nebrarũ. S & hoc uiolentũ. Ananias. gr̃a
dñi. Amos. potens. ł fortis. si tam̃ ab alepħ
litt̾a incipiat᷑. & fimat᷑ insade. Qd si exordi¬
um sumit ab ain. ⁊ consummat᷑ in nun.¬
braicȩ uocat᷑ esdod. & scdm pristinũ nom̃
ȩthimologiam habet ignis patruelis. As¬
chalon. ignis insanꝯ. aut ignis ignobilis.
Aeneas. respondens. aut pauꝑ. siue miseria.
tum. Attalia. tempꝰ eis. meliꝰ declinatio
dñi. Amphipolis. ppłs ore corruens. Apollo¬
nia. disciplina. ł si nagoga eoꝵ. S & hoc uio¬
lentũ. Athenienses. exploratores. aut respon¬
dentes. ł humiles. siue tempore dissipati.
S & hoc uiolentũ. Ariopagꝰ. pͥmitiua solłeꝑ¬

Expanded text:
 hoc violentum. Melius autem est, ut secundum Graecam viro, virilis appelletur. Alphaeus, millesimus, sive super os, ab ore non ab osse. Acheldama, ager sanguinis. Syrum est. Aegyptus, tenebrae, sive tribulationes. Arabes, humiles, sive campestres. Annas, donans. Alexander, auferens angustiam tenebrarum; sed et hoc violentum. Ananias, gra. Amos  , potens, vel fortis: si tamen ab aleph littera incipiat, et finiatur in sade: quod si exordium sumit ab ain, et consummatur AnHebraice vocatur esdod, et secundum pristinum nomen etymologiam habet, ignis patruelis. , ignis insanus, aut ignis ignobilis. Aeneas, respondens, aut pauper, sive miseria. tum. Attalia, tempus ejus, melius declinatio domini. Amphipolis, populus ore corruens. Apollonia, disciplina, vel synagoga eorum; sed et hoc violentum. Athenienses, exploratores, aut respondentes, vel humiles, sive tempore dissipati; sed et hoc violentum. Arios pagos, primitiva solem
Abbreviated transcription (Latin):
bit inȩternum cum dõ & indo suo. & ds cum
ppło atq inppło suo. ita ut ds & implens ppłm
suũ & ppłs sit plenꝰ deo suo. & ds erit omina in
onũb. ipse in pace p̾mium. qͥ est uirtꝰ in bello.
Sedere corã dño ẽ. beneficia eiꝰ in humilitate ooe¬
dis confiteri. Ista enĩ est lex adam. dñe deus.
Hex est enĩ lex hominis dñe ds. ut tͥ in simplici.¬
tate cordis. & puritate seruiat. & tu facias ei mi
& iacob. fecisti omnia mͥ seruo tuo. Siue etiam.
uerbũ patris unigenitꝰ filiꝰ est. qͥ est benedictus
in scła. Propt̾ mysteriũ incarnationis ipsiꝰ ex

Expanded text:
 populus cum Deo et in Deo suo, et Deus cum  populus cum Deo et in Deo suo, et Deus cum populo adque in populo suo; ita ut Deus sit inplens populum suum, et populus plenus Deo suo, cum Deus erit omnia in omnibus, ipse in pace praemium, qui uirtus in bello.Sedere coram Domino, est beneficia ejus in humilitate cordis confiteri. « Ista est enim lex Adam, Domine Deus. » Hoc est: Ista enim lex hominis, Domine Deus ut tibi in simplicitate cordis et puritate serviat: et tu facias ei miset Jacob, fecisti omnia mihi servo tuo. Sed etiam Verbum Patris unigenitus Filius est, qui est benedictus in saecula. Propt
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ domũ & nos ȩdificabimꝰ. bene uiuendo. &
d̾s ut bene uiuamꝰ opitulando. qͥa nisi dñs
ȩdificauerit domũ inuanũ laborant qui
ȩdificant eam. Cuiꝰ domꝰ cũ uenerit ultima
dedicatio. tunc fiet illud qd̃ hic ꝑ nathan. lo¬
cutꝰ est ds̃ dicens: Et ponam locũ ppłõ
meo isrł & plantabo illũ & inhabitabit seor¬
sum. & ñ erit sollicitꝰ ultra. & ñ apponet filiꝰ
terra sperat. insipient̃ sapit: ut qͥspiam puta¬
uerit in pace salomonis id ẽẽ cõpletum. aut
enigena. ꝑ int̃ualla tẽpoꝵ. & inueniunt᷑ illic
pacis tempora ꝓlixiora quã salomon habuit.
qui .xl. annos regnauit. Nam sub eo iudice
qͥ est appellatꝰ a hod. octoginta anni pacis fue¬
runt. Absit gͦ ut salomon tẽpora in hac pro¬
missione ꝓmissa esse credantur. Lo cus ergo qͥ¬
ꝓmutitur tam pacatȩ ac securȩ habitationis¬
est ȩternꝰ. ȩternisq debetur in matre ierłm
libera. ubi erit ueracit̃ ppłs isrł. & ubi habita¬

Expanded text:
ivendo, et Deus, ut bene vivamus, opitulando: quia « nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . » Cujus domus cum venerit ultima dedicatio, tunc fiet illud quod Deus hic per Nathan locutus est dicens: « Et ponam locum populo meo Israel, et plantabo illum et inhabitabit seorsum, et non erit sollicitus ultra, et non apponet filius terra sperat, insipienter sapit, aut quispiam putabit in pace Salomonis id esse completum, aut enigena, per intervalla temporum, et inveniuntur illic pacis tempora prolixiora, quam Salomon habuit, qui quadraginta annos regnavit. Nam sub eo judice, qui est appellatus Ahod, octoginta anni pacis fuerunt. Absit ergo ut Salomoni haec tempora, in hac promissione, promissa esse credantur. Locus ergo qtitur tam pacatae ac securae habitationis, aeternus est aeternisque debetur in matre Hierusalem libera, ubi erit ueraciter populus Israel; hoc eni
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ eũ hoc est filiũ dĩ. nichil de matre assũpsis¬
se. nec erdem naturȩ fuisse ex qͣ & nos sumꝰ.
s nescio quã imaginariã carnẽ in mundo
gestasse: & cȩt̾i plurimi qͦs om̃s cõmemorare
nimis ꝓlixum est. & ñ necessariũ: contͣ qͦs
om̃s hostes ficłi. qͥd eccłiasticis uiris agendũ
est. nͥ ut ex utroq testam̃to diu̾sas sententias
atq testimonia. qͣsi uaria ferram̃ta liment.
exacuant atq elucident: ꝑ quȩ ce ea quȩ credt
ac p̃dicant defendere queant. & adu̾sarios
suos aut confodiendo ÷ͥ substernere: aut certe¬
terrendo infugã conuertere: Hoc qͥppe modo.
& contͣ diu̾sas qͦstiones quȩ in ȩccla ꝑ contentiõis

Expanded text:
qui eum, hoc est Filium Dei, nihil de matre assumpsisqui eum, hoc est Filium Dei, nihil de matre assumpsisse, nec ejusdem naturae fuisse, ex qua et nos sumus, sed nescio quam imaginariam carnem in mundo gestasse; et caeteri plurimi, quos omnes memorare nimis prolixum est, et non necessarium: contra quos omnes hostes fidei, quid ecclesiasticis viris agendum est? nisi ut ex utroque Testamento diversas sententias atque testimonia, quasi varia ferramenta liment, exacuant, atque elucident, per quae et ea quae credunt ac praedicant defendere queant, et adversarios suos, aut confodiendo sibi substernere, aut certeterrendo in fugam convertere. Hoc quippe modo, et contra diversas quaestiones, quae in E
Abbreviated transcription (Latin):
stantia: singulari uͦ ꝑsona consubstantialem
patͥ scđm diuinitatẽ: ꝯsubstantiałe uͦ matͥ
scd̃m humanitatẽ: unũ eundẽq insingula¬
ritate ꝑsonȩ. Contͣ quã fidẽ si econt᷑rio diu̾si
occurrant. unꝰ uidelicet qͥ ita duas naturas
in filio dĩ confundat. atq ꝑmisceat. ut inter
dm & hominẽ nulła ẽẽ differentiã astruat:
s hoc ẽẽ ditatẽ qđ & humanitatẽ in eo. sic̃ & eu¬
ticiani & eoꝵ similes heretici impie defendere
contendunt: rursũq aliꝰ ex aduerso ꝓsiliat.
qͥ sicut duas in eo naturas. ita &e duas ꝑsonas
affirmare uelit sic̃ nestoriani: iterũq terciꝰ
uł quartꝰ occurrat. unꝰ uidelicet qͥ euncde dĩ
filiũ dicat in ueritate dm esse. hominẽ uͦ in
phantasia fuisse quẽ admodũ manichei &
priscillianistȩ dicere ausi sunt: aliꝰ aut̃ qui
illũ purũ hominẽ fuisse absq do contendat
sicut fotiniani: rursũq alii atq alii existant.

Expanded text:
stantia singulari vero persona; consubstantialem stantia singulari vero persona; consubstantialem Patri secundum Divinitatem, consubstantialem vero matri juxta humanitatem; unum eumdemque in singularitate personae. Contra quam fidem si e contrario diversi occurrant: unus videlicet qui ita duas naturas in Filio Dei confundat atque permisceat, ut inter Deum et hominem nullam esse differentiam astruat, sed hoc esse Deitatem, quod et humanitatem in eo, sicut et Euthitiani, et eorum similes haeretici impie defendere contendunt. Rursum alius ex adverso prosiliat, qui sicut duas in eo naturas, ita et duas personas affirmare velit, sicut Nestoriani. Iterum tertius vel quartus occurrat, unus videlicet, qui eumdem Filium Dei dicat in veritate Deum esse, hominem vero in phantasia fuisse, quemadmodum Manichaei et Priscillianistae dicere ausi sunt. Alius autem qui illum purum hominem fuisse, absque Deo, contendat, sicut Photiniani. Rursum alii atque alii existant,
Abbreviated transcription (Latin):
ten. uniꝰ substantiȩ cũ his ã quib ꝓcedit.
Siuͦ contͣ huiꝰ modi ueridicã p̾dicationẽ ꝑue¬
nerit. uit qͥsꝑiam arrianȩ partis assertordicat.
ñ est ita ut p̾dicatis: s sicut tres ꝑsonas in
d̾o confitemini. ita & tres substantias in eo
uob̾ credere opoetet: filiũ qͦq ñ de substan¬
tia patris substitisse. s ex nichilo creatũ: si
oportet: quid contra huiꝰmodi impiũ p̾dica¬
torẽ uir eccłiasticꝰ facturꝰ erit: nͥ ut ex utroq
testam̃to ꝓferat docum̃ta. atq uelut ferra¬
menta acuat diuina testimonia: ꝑ quȩ & il¬
la quȩ p̃dicat defendere ualeat. & contͣdicenteᷤᷤ
refutare: Rursũ tempore tnͣquillitatis. nil
ampliꝰ de cdĩ filio sacerdotib ȩccłiȩ p̃dicare
conuenit. quã ut credat᷑. uerꝰ ds ex ꝑatͥs sub¬
stantia sine tẽpore in effabilit natꝰ: & uerus
homo ꝓ nr̃a redemptione de substantia ma¬
tris temporaliter creatus & natꝰ gemina sub¬

Expanded text:
us procedit. Si vero contra hujusmodi veridicam praedicationem provenerit ut quispiam arianae partis assertor dicat: Non ita est ut praedicatis; sed sicut tres personas in Deum confitemini, ita et tres substantias in eum vobis credere oportet. Filium quoque non de substantia Patris substitisse, sed ex nihilo creatum; simm credere oportet. Quid contra hujusmodi impium praedicatorem vir ecclesiasticus facturus erit? nisi ut ex utroque Testamento proferat documenta, atque velut ferramenta acuat divina testimonia, per quae et illa quae praedicat, defendere valeat, et contradicentes refutare. Rursum tempore tranquillo, nil amplius de Dei Filio sacerdotibus Ecclesiae praedicare convenit, quam ut credatur verus Deus ex substantia Patris sine tempore ineffabiliter natus, et verus homo pro nostra redemptione de substantia matris temporaliter creatus et natus, gemina sub
Abbreviated transcription (Latin):
surgentes. aut responsio uana. aut mo¬
sus. Aminadab. ppłs m̃s spontaneus. Abiu.¬
pat̃ ins est. siue pat̾ ipse. Asir. iunctus.
brut᷑. siue ppłs lingens. Abiud. patͥs robur.
siue pat̃ eoꝵ. Accherubim. cognosce & intel¬
lige. siue scientiȩ multitudo. Achisa mech
frẽm meum roborans. de .s. Heselehel. ĩ
umbra dĩ. Beelsephon. habens speculã. de.¬

Expanded text:
uro. responsio vana, aut mosus. Aminadab, populus meus spontaneus. Abiu,pater meus est, sive pater ipse. Asir,   vinctus. bruchus, sive populus lingens. Abiud  , patris robur, sive pater eorum. Accherubim  , cognosce et intellige, sive scientiae multitudo. Achisamech, fratrem meum roborans. Beseleel, in umbra Dei. , habens speculam. d
Abbreviated transcription (Latin):
atq oꝑe do placere appetunt. Hoc alta mericoꝵ
gr̃a tnͣscendunt ꝑfecti. cũ in tanto uirtutũ cul¬
mine ꝓficiunt. ut dicere suis auditorib possint:
imitatores nr̃i estote. sicut ⁊ nos xp̃i. Gloriant᷑q
⁊ dicunt. nescitis gĩn anglos udicabimꝰ qnto
magis secularia

Expanded text:
atque opere Deo placere appetunt: hoc alta meritorum atque opere Deo placere appetunt: hoc alta meritorum gratia transcendunt perfecti, cum in tanto virtutum culmine proficiunt, ut dicere suis auditoribus possint: « Imitatores nostri estote, sicut et nos Christi : » gloriantur et dicunt: « Nescitis quoniam angelos judicabimus, quanto magis saecularia
Abbreviated transcription (Latin):
dant᷑. Offer̾t etiã tunc hostias suas sacerdotib
ꝑ eos dño cõmendandas. cũ scĩs qͥbꝙ egentib
necessaria mundi huiꝰ quib ipsi abundant sũme
mercedis intuitu dño rͥbuunt. ammonente ac
dicente: facite uob̾ amicos de m̾amona iniqͥta¬
tis. ut cũ defeceritis recipiant uos inȩt̾na tab̾¬
nacula. Hene atriũ sacerdotũ trib ordinib¬
lapilũ politoꝵ ⁊ uno ordine lignoꝵ cedri ȩdifica¬
tum ẽẽ memorat᷑. Tres qͥppe ordies sunt lapidõ
politoꝵ. fides. spes. caritas. Et recte politoꝵ. qͥa
certa necesse est discendi sollertia quisq qͦmͦ cre¬
dere. qͥo sꝑare. siue diligere debeat dinoscat. Unꝰ
autẽ ordo lignoꝵ cedri ipsa ẽ hona oꝑatio sine cor¬
ruptione simulationis exhibita. sine cuiꝰ suꝑad¬
iectione. fides. spes. caritas uera eẽ ñ ualet. Dictũ
uniu̾si concendunt electi. qͥ fide. spe. dilectione

Expanded text:
dantur. Offerunt etiam tunc hostias suas sacerdotibus dantur. Offerunt etiam tunc hostias suas sacerdotibus per eos Domino commendandas, cum sanctis quibusque egentibus necessaria mundi hujus, quibus ipsi abundant, summae mercedis intuitu tribuunt, Domino admonente ac dicente: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula dine lignorum cedri aedificatum esse memoratur. Tres quippe ordines sunt lapidum politorum, fides, spes, charitas. Et recte, politorum, quia certa necesse est discendi solertia quisque, quomodo credere, quid sperare, sive diligere debeat, dignoscat. Unus autem ordo lignorum cedri, ipsa est bona operatio, ac sine corruptione simulationis exhibita, sine cujus superadjectuniversi conscendunt electi, qui f
Abbreviated transcription (Latin):
uaui. de cȩt̾o reposita est mͥ corona iusticiȩ. Ac¬
cedebat quidẽ uulgꝰ usq ad atriũ sacerdotũ
ostias suas ad usq huiꝰ ianuã deferebat. sus¬
ceptas a sacerdotib atq in altario oblatas ocłis
ꝓsequebat᷑. in ipsũ etiã tẽplum cũ aꝑiebatur
intuitũ suũ alonge dirigebat. nec tam̃ atriũ
sacerdotũ intrandi facultatẽ habebat. uerũ
de inferiorib clamabat ad dnm. qͥa nec carna¬
liũ in ęccłia simplicitas a dño despicitur. qͣn¬
do fidelit̾ ea quȩ ualent illi uota pietatis of¬
ferunt. Dirigunt enĩ uisꝰ a longe in tẽplũ dei.
qͥ uitã sublimiũ discere & ammirari sedulo
gaudent: & qͦs uirtutis imitatione seqͥ negue¬
unt. piȩ uenerationis complectunt᷑ affectu.
Uident ostias sacerdotũ in altari igni sacro
ad atriũ sacerdotũ offerendas dũo ꝑ illos. dum
bona quȩ p̃ualent oꝑantes. maioꝵ ac doc̃toꝵ ⁊ con¬
firmant᷑ exhatatione ⁊ int̾cessione dño cõmen¬

Expanded text:
avi: de caetero reposita est mihi corona justitiae . » Accedebat quidem vulgus usque ad atrium sacerdotum, hostias suas ad usque hujus januam deferebat, susceptas a sacerdotibus, atque in altari oblatas, oculis prosequebatur. In ipsum etiam templum cum aperiebatur intuitum suum a longe dirigebat, nec tamen atrium sacerdotum intrandi facultatem habebat. Verum de inferioribus clamabat ad Dominum, quia nec carnalium in Ecclesia simplicitas a Domino despicitur, quando fideliter ea quae valent illi voto pietatis offerunt. Dirigunt enim visus a longe in templo Dei, cum vitam sublimium discere, et admirari sedulo gaudent: et quos virtutis imitatione sequi nequeunt, piae venerationis complectuntur affectu. Vident hostias sacerdotum in altari igne sacro ad atrium sacerdotum offerendas Domino pro illis, dum bona quae praevalent operantes, majorum ac doctorum, et confirmantur exhortatione, et intercessione commen
Abbreviated transcription (Latin):
oblata est. Inhis inuenit uendentes ⁊ ementes
oues ⁊ boues ⁊ colũbas. hosq cum suis mercimo¬
niis eliminauit extẽplo. & his setrꝰ & Ioħs clao¬
dum inuenientes sanarunt. ac secũ ingredi¬
entes int̾iꝰ adorancdũ duxeruit. In his orabat
om̃is multitudo ppłi qndo iucensũ ponenti
achariȩ angłs ad altare thinuamatis apparu¬
it. quẽq de p̾cursoris dñi natiuitate ꝑdocuit.
Non autẽ hȩc cũ porticib sus aspectũ tẽpli delon¬
ge aspectantib ab scondere potuert̃. quia locus
in quo templũ erat sitũ multũ sublimior erat
ꝙͣ ubi fundatȩ porticꝰ fuere. Nam sicut iose¬
phꝰ scribit. extremȩ atrioꝵ fabrice cũ in qͦdrin¬
gentis cubitis eẽnt erectȩ tantũ ad u̾ticem usq¬
montis inqͦ templũ edificatũ est ꝑuenerunt.
heo qͥdem destructura tẽpli studioso lectori credi¬
mꝰ intimanda. uerũ in eis quȩcũq sc̃ptura sa¬

Expanded text:
oblata est . In his invenit vendentes et ementes oblata est . In his invenit vendentes et ementes oves et boves et columbas, hosque cum suis mercimoniis eliminavit e templo . In his Petrus et Joannes claudum invenientes sanarunt, ac secum ingredientes interius ad orandum duxerunt . In his orabat omnis multitudo populi, quando incensum ponenti Zachariae angelus ad altare thymiamatis apparuit, eumque de praecursoris Domini nativitate perdocuit . Non autem haec atria cum porticibus aspectum templi de longe aspectantibus abscondere potuerunt, quia locus in quo templum erat situm, multo sublimior erat quam ubi fundatae porticus fuere. Nam sicut Josephus scribit extremae atriorum fabricae cum in quadringentis cubitis essent erectae, tamen montis, in quo templum aedificatum est, pervenerunt ; haec quidem destructura templi studioso lectori credidimus intimanda. Verum in eis quaecunque Scriptura sa
Abbreviated transcription (Latin):
in intimũ atriũ basilicȩ maioris turi iudȩi pu¬
rificati stantes ⁊ orantes sub diuo si serenũ eẽt.
si tempestas in porticꝰ ꝓximas sese recipientes.
in ext̾iꝰ atriũ mulieres uiduę purificatȩ. in
extremũ atriũ gentiles ⁊ iudei qͥ nuꝑ uenerant
ex gentib usq ad sextũ purificationis diẽ. Hȩc
ut in pictura cassiodori distincta reꝑimꝰ bre¬
uiter annotare curauimꝰ. rati eũ ab antiquis
hec uidȩis didicisse. neq uirũ tã eruditum
uoluisse in exemplũ legendi ꝓponere. quȩ ñ
ipse priꝰ uera ẽẽ cognouisset. Hȩc sunt loca.
quoꝵ meminit sup̃mꝰ graduũ psalmꝰ. qui
ita incipit: ecce nc̃ benedicite dño õs serui
dnm. qͥ statis in domo dñi inatriis domꝰ dĩ
nr̃i. In his porticib ieremias & ꝓph̃ȩ alii. in his
qua dñs sedebat docens. qͣndo ãb int̃ꝑr n inii¬
b phariseis mulier illa adultera iudicanda

Expanded text:
in intimum atrium basilicae majoris viri Judaei puin intimum atrium basilicae majoris viri Judaei purificati stantes et orantes sub divo, si serenum esset: si tempestas, in porticus proximas sese recipientes. in interius atrium mulieres viduae purificatae; in extremum atrium gentiles et Judaei, qui nuper venerant ex gentibus usque ad sextum purificationis diem. Haec ut in pictura Cassiodori distincte reperimus breviter adnotare curavimus, rati eum ab antiquis haec in dies didicisse, neque virum tam eruditum voluisse in exemplum legenti proponere quae non ipse prius vera esse cognovisset. Haec sunt loca quorum meminit supremus graduum psalmus, qui ita incipit: Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri . In his porticibus Jeremias et prophetae alii, in his qua Dominus sedebat docens, quando, attentantibus Pharisaeis, mulier adultera illi judicanda
Abbreviated transcription (Latin):
cassiodorꝰ senator in pictura tẽpli ꝙͣ. in pandecte
posuit. ut ipse in psalmoꝵ expositione cõmemo¬
rat. triplici ordine distinxit. pͥmum uidelicet or¬
dinẽ ponens extra atriũ sacerdotum ex omni parte
ꝑ quadrũ. scdm eodem mͦ extra intimas porticꝰ undiꝙ
uersum ingyro. extremũ similit̃ ex om̃i latere pͥoꝵ
porticuũ incircũitu. sicq tẽplum triformi ȩdifi¬
cioꝵ p̾sidio ab om̃i erat parte munitũ. facto pa¬
uim̃to sub diuo int̾ ȩdificia singula de marmore
& parietib domoꝵ int̾iorib. hoc ẽ eis q̃ ad templũ
respiciebant factis incolũnis ext̾iorib uͦ solidis
sic fiebant. ut omĩs structura tẽpli ꝓgraduũ eẽt
uarietate rationabilit̃ distincta. Namq in scã scõꝵ
ingrediebat᷑ pontifex. in ipsũ tẽplũ sacerdotes
purificati. inatriũ sacerdotũ sacerdotes puri¬
ficati ⁊ ñ purificati. una cũ leuitis ⁊ cantorib

Expanded text:
Cassiodorus Senator, in pictura templi quam in Pandectis Cassiodorus Senator, in pictura templi quam in Pandectis posuit ut ipse in Psalmorum expositione commemorat triplici ordine distinxit. Primum videlicet ordinem ponens extra atrium sacerdotum ex omni parte per quadrum. Secundum, eodem modo extra intimas porticus, undique versum in gyro. Extremum, similiter ex omni latere priorum porticuum in circuitu. Sicque templum triformi aedificiorum praesidio, ab omni erat parte munitum: facto pavimento sub divo, inter aedificia singula de marmore et parietibus domorum interioribus, hoc est, eis qui ad templum respiciebant factis in columnis, exterioribus vero solidis. Sicque fiebat, ut omnis structura templi per graduum esset varietatem rationabiliter distincta. Namque in Sancta sanctorum ingrediebatur pontifex, in ipsum templum sacerdotes purificati: in atrium sacerdotum, sacerdotes purificati: et non purificati una cum levitis et cantoribus:
Abbreviated transcription (Latin):
ȩneũ erat positũ ad lauandas manꝰ pedesq sa¬
altitudinis ut iosephus narrat. qͣtinꝰ ab ingressu
tẽpli cȩt̾os ꝓhiberet. ⁊ solis sacerdotib hoc licere sig¬
nificaret. Eratq ei ianua ad orientałe plagã. ad
quã usq ppłs hostias suas ⁊ sacrificia inferebat.
inde suscipienda a sacerdotib atq ad altare ꝑfe¬
renda. De ext̾iori uͦ atrio qd̾ u̾ba dierũ basilicã
gͣnde uocant ita scͥbit iosephꝰ. Extͥnisecꝰ autẽ huiꝰ tẽpli
aliã edificauit auła qͣdranguli scem ate factã. erigens
maximaᷤᷤ porticus atq latas. & portas. ixcelsas & amplas
ꝑ quatuor mundi partes in eo ꝯstituens. quaꝵ sin¬
gulȩ ad unũ quẽq uentũ quatuor anguliᷤ atteno̾bãt.
ubi aureas ianuas collocauit. Et paulo post. In
hoc gͦ sacrarium om̃s ppłi qͥb purgatio ⁊ obser¬
uatio legitimoꝵ inerat introibant. Has uͦ porticꝰ

Expanded text:
aeneum erat positum, ad lavandas manus pedesque saaeneum erat positum, ad lavandas manus pedesque saaltitudinis ut Josephus narrat quatenus ab ingressu templi caeteros prohiberet, et solis sacerdotibus hoc licere significaret. Eratque ei janua ad orientalem plagam, ad quam usque populus hostias suas et sacrificia inferebat, inde suscipienda a sacerdotibus atque ad altare proferenda. De exteriori vero atrio, quod Verba dierum basilicam grandem vocant, ita scribit Josephus: Extrinsecus autem hujus templi, aliam aedificavit aulam quadranguli schemate factam. Erigens maximas porticus atque latas, et portas excelsas et amplas per quatuor mundi partes in eo continens, quarum singulae ad unumquemque ventum quatuor angulis attendebant, ubi aureas januas collocavit. Et paulo post: In hoc ergo sacrarium, omnes populi quibus purgatio et observatio legitimorum inerat introibant. Has vero porticus,
Abbreviated transcription (Latin):
tenda tradunt᷑. quatuiꝰ sacris iniciati myst̾iis.
qͣndoq etiã ad capienda ea q̃ piȩ credidere ꝑ ueniass.
t edificauit rex salomon atrium
int̾r tͥb ordinib lapidũ politoꝵ. ⁊ uno ordine
lignoꝵ cedri. Pt int̾iori atrio breuit̾ loqͥtur.
de ext̾iori ꝓrsꝰ tacere uidet᷑. uerũ in t̾ibis dierũ
utris q fit mentio. ubi ita scͥptum ẽ. fecit etiam
atriũ sacerdotũ. & basilicã grandẽ. & ostia in
basilica. quȩ texit ȩre. Atriũ uͦ int̾iꝰ qd̾ uocatur
sacerdocũ eo qd̾ sacerdotes ⁊ leuite in eo ministra¬
rent. ex omni parte erat templo circundatũ. s ab
oriente eiꝰdem templi erat ingressꝰ multo longis
a tẽplo ꝙͦ. a cȩt̾is trib plagis secretũ. qͥa nimirũ
in ea plaga id ÷ in facie tẽpli fiebant ministeria sc̃oꝵ.
Ibi altare eneũ ad hostias dño offerendas. ibi decẽ
luteres ad lauandas easde hostias ibi mare

Expanded text:
tenda traduntur: quatenus sacris initiati mysteriis, tenda traduntur: quatenus sacris initiati mysteriis, quandoque etiam ad capienda ea quae pie credidere, perveniant. « Et aedificavit rex Salomon atrium interius tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri. » De interiori atrio breviter loquitur, de exteriori prorsus tacere videtur. Verum in verbis dierum utriusque fit mentio, ubi ita scriptum est. « Fecit etiam atrium sacerdotum, et basilicam grandem, et ostia in basilica quae texit aere . Atrium ergo interius, quod vocatur sacerdotum, eo quod sacerdotes et Levitae in eo ministrarent, ex omni parte erat templo circumdatum, sed ab Oriente, unde templi erat ingressus, multo longius erat a templo, quam a caeteris tribus plagis secretum, quia nimirum in ea plaga, id est, in facie templi, fiebant ministeria sanctorum. Ibi altare aeneum ad hostias Domino offerendas, ibi decem conchae ad lavandas easdem hostias, ibi mare
Abbreviated transcription (Latin):
gitudine ⁊ altitudinẽ eẽt cubitoꝵ. ñ paruã ⁊ ipse
debuit habere gossitudinẽ. Qua ꝓpt̃ ⁊ in huiꝰ ingreᷤᷤ¬
su duo facta sunt ostia. ut uidelicet ab utroq la¬
tere hoc est ⁊ intꝰ ⁊ foris ȩquale parieti ostiũ pare¬
ret. ⁊ qñi easclem picturas ostiũ qͣs & paries habe¬
bat. ueracit᷑ unꝰ ꝑ omĩa ⁊ ꝯtinuatĩ extentꝰ pari¬
es uideret᷑. unũ decoris grãm p̾tendens. aliud
mysterii dispensationẽ p̃figurans. Qd̾ uͦ descͥptis
templi ostiis. sequit᷑. ⁊ sculpsit cherubym ⁊ palmaᷤ
& celaturas ualde eminentes. oꝑuitq om̃ia łami¬
nis aureis oꝑe qͣdro ad regulam. quia nimirum¬
eadẽ archana sidi. spei. & caritatis. quȩ subli¬
mes qͥq ac ꝑfecti sublimit̃ capiunt. queq om̃s
electi plene diuina uisione ꝑcipiunt. etiã cathe¬
cirandis rudib ꝓsuo cuiq captu discenda ⁊ ꝯfi¬

Expanded text:
gitudine et altitudine esset cubitorum, non parvam et ipse gitudine et altitudine esset cubitorum, non parvam et ipse debuit habere grossitudinem. Quapropter et in hujus ingressu duo facta sunt ostia, ut videlicet ab utroque latere, hoc est, intus et foris, aequale parieti ostium pateret; et quoniam easdem picturas ostium, quas et paries habebat, veraciter unus per omnia et continuatim extentus paries videretur, unum decoris gratiam praetendens, aliud mysterii dispensationem praefigurans. Quod vero, descriptis templi ostiis, sequitur: Et sculpsit cherubin et palmas, et caelaturas valde eminentes, operuitque omnia laminis aureis, opeeadem arcana fidei, spei et charitatis, quae sublimes quique ac perfecti sublimiter capiunt, quaeque omnes electi plene divina visione percipiunt, etiam catechizandis rudibus pro suo cuique captu discenda et confi
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑamꝰ. omĩa manifesta luce uidebimꝰ: ñ labor
oꝑum necessariꝰ. ubi mercede ꝑpetua eoꝵ quȩ
hic laboramꝰ donabim᷑. ñ necessaria patientia.
ubi nemo aduersi aliqͥd irrogat. ñ munificentia
benignitatis. ubi nemo indiget opꝰ ẽ. Hȩc de
ostioꝵ figura ꝓ modulo nr̃o seqͥntes patrum
uestigia. disseruimꝰ. uerũ iuxta formã ipsiꝯ
oꝑis decoris gr̃a ꝓuisum ẽ. ut in uno eodemq
tẽpli ingressu duo eẽnt ostia. Necesse & enĩ erat
parietes domꝰ quȩ centũ.xxͣ. cubitos habebant
in altitudine. n̾nullos etiã grossitudinis cubitos
habere. In cuiꝰ nimirũ grossitudinis extrema
parte ostia erant affixa. ita ut ȩq̃le parieti esset
ostiũ utrumq. & siue intꝰ siue foris tẽpłũ quisq
positꝰ ostiũ inspiceret. unꝰ ei ꝑ om̃ĩa paries ẽẽ uide
retur. Similit̃ ⁊ cedrinꝰ paries cum uicenoꝵ in lon¬

Expanded text:
speramus, omnia manifesta luce videbimus. Non labor speramus, omnia manifesta luce videbimus. Non labor operum necessarius, ubi mercede perpetua eorum quae hic laboramus donabimur. Non necessaria patientia, ubi nemo adversi aliquid irrogat. Non munificentia benignitatis, ubi nemo indiget, opus est. Haec de ostiorum figura pro modulo nostro, sequentes Patrum vestigia, disseruimus. Verum juxta formam ipsius operis decoris gratia provisum est ut in uno eodemque templi ingressu duo essent ostia. Necesse etenim erat parietes domus, qui centum viginti cubitos habebant in altitudine, nonnullos etiam crassitudinis cubitos habere, in cujus nimirum crassitudinis extrema parte ostia erant affixa, ita ut aequale parieti esset ostium utrumque, ut sive intus, sive foris templum quisque positus ostium inspiceret, unus ei etur. Similiter et cedrinus paries, cum vicenorum in lon
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore. hȩc diuina sublimior. & ꝑ ilła ad hanc
intrat᷑. qͥa in amore ꝓximi discit᷑. qͣlit̾ amari
conditor debeat. Notandũ sane. qd̾ iningressu
oraculi duo quidẽ fuisse ostia dicunt᷑. s hȩc du¬
plicia fuisse ñ dicunt᷑. in templi uͦ id est cdomus
pͥoris introitu. ita erant duo ostia ut duplex eẽt
utr ũq qͥa minirũ inp̾senti ȩccłia ꝑ talem nos
ingredi ac ducere uitã necesse ẽ. inqͣ dilectionẽ
di ⁊ ꝓrimi ꝑ fidẽ ⁊ oꝑationem. ꝑ patientiam. &
benignitatẽ seruemꝰ. in futura aut̃ uita ubi
d̃m ⁊ ꝓximos in luce ȩt̾nȩ beatitudinis uidebimꝰ.
eadẽ utiq dilectione gemina absq ullo ꝓrsꝰ labo¬
re. immo in magna multitudine diuinȩ dulce¬
dinis fruem᷑. Unde apte introitꝰ int̾ioris domꝰ.
duo qͥdem ostia s hȩc simplicia habebat. Non enĩ
ibi fides necessaria ẽ. ubi ea quȩ nc̃ credimꝰ ac

Expanded text:
tempore, haec divinitate sublimior. Et per illam ad hanc tempore, haec divinitate sublimior. Et per illam ad hanc intratur, quia in amore proximi dicitur, qualiter amari Conditor debeat. Notandum sane quod in ingressu oraculi, duo quidem fuisse ostia dicuntur; sed haec duplicia fuisse non dicuntur. In templi vero, id est domus prioris introitu, ita erant duo ostia, ut duplex esset utrumque. Quia nimirum in praesenti Ecclesia, talem nos ingredi ac ducere vitam necesse est, in qua dilectionem Dei et proximi per fidem et operationem, per patientiam et benignitatem servemus. In futura autem vita ubi Deum et proximos in lucae aeternae beatitudinis videbimus, eamdem utique dilectionem gemina, absque ullo prorsus labore, imo in magna multitudine divinae dulcedinis fruemur. Unde apte introitus interioris domus, duo quidem ostia: sed haec simplicia habebat. Non enim ibi fides necessaria est, ubi ea quae nunc credimus ac
Abbreviated transcription (Latin):
titur dicens : dñs illuminatio mea.⁊ salus mea.¬
Illuminatio uidelicet ut que agere debeamꝰ doce¬
at. salꝰ uͦ ut adhec nos ꝑagenda ꝯfirmet. Temꝑ¬
antia ẽ. qͣ discernimꝰ ne plus aut minꝰ iusto pru¬
dentiȩ siue fortitudini oꝑam dare inuenianiur.
E quia qͥsqͥs prudentia ac fortitudine tẽꝑanter uti¬
tur. abso ulla ꝯtradictione iustꝰ ẽẽ ꝓbatur. uurtꝰ
quarta post prudentiã. fortitudinẽ. ⁊ temꝑantiani.
iusticia sequitur. Duo ostia quȩ in hoc ingressu
facta sunt. dilectio dĩ est ⁊ ꝓximi. Quȩ bene altrin¬
secꝰ facta eẽ dicunt᷑. quia ad inuicẽ respiciunt. a deo
ut una sine alt̾a nequaqͣm possit haberi. Omnis
Et sicut iterũ dicitur. qͥ ñ diligit frẽm suũ quem
uidet. dm quẽ ñ uiclet qͦmͦ potest diligere
Unde recte ostiũ ext̾iꝰ dilectio fraterna. intertꝰ
est dilectio intelligenda diuina. qͥa illa prior

Expanded text:
titur, dicens: Dominus illuminatio meatitur, dicens: Dominus illuminatio meaet, ut quae agere debeamus, doceat; salus vero, ut ad haec nos peragenda confirmet. Temperantia est qua discernimus, ne plus aut minus justo, prudentiae sive fortitudini operam dare inveniamur; et quia quisquis prudentia ac fortitudine temperanter utitur, absque ulla contradictione justus esse probabitur. Virtus quarta post prudentiam, fortitudinem, et temperantiam, justitia sequitur. Duo ostia quae in hoc ingressu facta sunt, dilectio est Dei et proximi. Quae bene altrinsecus facta esse dicitur, quia ad invicem respiciunt, adeo ut una sine altera nequaquam possit haberi. « Omni. » Et sicut iterum dicitur: « Qui non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere? » Unde recte ostium exterius dilectio fraterna, interius est dilectio intelligenda divina, quia illa prior
Abbreviated transcription (Latin):
lignis oliuarũ qͣdrangulatos.⁊ duo ostia de
lignis abiegns altrinsecꝰ. ⁊ utrumq ostiũ du¬
plex erat.⁊ se iuic̃ẽ tenens aꝑiebat᷑. Sicut
ingressꝰ oraculi qͦ ad archam dñi cherubymq¬
ꝑueniebat᷑. introitũ significat regni cęlestis. qͦ
adiusionem nr̃i ꝯditoris supnoꝵq ciuiũ nos
introduci sꝑamꝰ ac desideramꝰ. ita introitus in
typice demonstrat. Iste ingressum nr̃m ad fidẽ.
ille designat ad speciẽ. Unde apte postes huiꝰ in¬
troitꝰ q̃drangulati sunt facti. siue ꝓpt̃ qͣituor
scĩ exĩgłii libros. quoꝵ doctrina in fide ueritatis
erudim᷑. seu ꝓpter totidem uirtutes pͥncipales.
prudentiam. fortitudinẽ. temꝑantiã. uisticiam. qͣꝵ
ueluti fundamine qͦdam fortissimo. omĩs bonoꝵ
actuũ structura innitit᷑. Prudentia namq est.
qͣ discimꝰ qͥd nos agere. qualit̃ tuuere deceat.
Fortitudo. ꝑ ꝙͣ ea quȩ agenda didicimꝰ implemꝰ.
Quas uno uersiculo uirtutes ꝓpħa breuit᷑ c̃õplet̃¬

Expanded text:
uo ostia de lignis abiegnis altrinsecus; et utrumque ostium duplex erat, et se invicem tenens aperiebatur. Sicut ingressus oraculi, quo ad arcam Domini cherubin perveniebatur, introitum significat regni coelestis, quo ad visionem nostri Conditoris supernorumque civium nos introduci speramus et desideramus, ita introitus in typice demonstrat. Iste ingressum nostrum ad fidem, ille designat ad speciem. Unde apte postes hujus introitus quadrangulati sunt facti, propter quatuor sancti Evangelii libros, quorum doctrina in fide veritatis erudimur, seu propter totidem quatuor virtutes principales, prudentiam, fortitudinem, temperantiam, justitiam, quarum veluti fundamine quodam firmissimo, omnis bonorum actuum structura innititur. Prudentia namque est qua discimus quid nos agere, qualiter vivere deceat. Fortitudo, per quam ea quae agenda didicimus implemus, quas uno versiculo virtutes propheta breviter complec
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑam impendunt. ut ab harũ tramite nullis
circu̾stantiũ rerũ ꝯtrarietatib. nullis possint
blandim̾tis au̾ti. Quia eiũ tornatura ⁊ cęt̾is
artib uelocitate p̃cellit. & ipsa sibi regulam qͦ
sine errore opꝰ ꝑficiat sistit. apte ꝑ hanc pia
scõꝵ uita signat᷑. quȩ &e parata est semꝑ ad obse¬
quiũ diuinȩ uoluntatis. ⁊ hoc absq diuerticłõ
errandi cõplere longo uirtutũ didicit usu ex¬
ercitata. Et fecit cherubym in eis & pal¬
mas & picturas uarias qͣsi ꝓminentes de parie¬
te & egredientes. Cheruby m namq in parie¬
tib templi facit salomon. cũ electos suos dñs
ad regulam scͥpturarum sc̃aꝵ in quib ẽ multi¬
tudo scientiȩ uitam suã dirigere donat. Che¬
rubym facit. cũ eos in hoc mundo castitatem
angłicȩ ꝯu̾sationis ꝓ modulo suo docet imita¬
ri. Qd̾ maxime uigiliis ac laudib diumis.
dilectione sincera conditoris ⁊ ꝓximi geritur.

Expanded text:
operam impendunt, ut ab harum tramite nullis operam impendunt, ut ab harum tramite nullis circumstantium rerum contrarietatibus, nullis possint blandimentis averti. Quia enim tornatura caeteris artibus velocitate praecellit, et ipsa sibi regulam, qua sine errore opus perficiat, servat, apte per hanc pia sanctorum vita signatur, quae et parata est semper ad obsequium divinae voluntatis, et hoc absque diverticulo errandi complere longo virtutum didicit usu exercitata. « Et fecit in eis cherubim et palmas et picturas varias, quasi prominentes de pariete et egredientes. » Cherubim namque in parietibus templi facit Salomon, cum electos suos Dominus ad regulam Scripturarum sanctarum, in quibus est multitudo scientiae, vitam suam dirigere donat; Cherubim facit, cum eos in hoc mundo castitatem angelicae conversationis pro modulo suo docet imitari, quod maxime vigiliis ac laudibus divinis, dilectione sincera Conditoris et proximi geritur.