comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intenta mente considerat: ꝓfecto uidet.
quia tantus pauor imminet: quantum nͦ
solum tunc uidere sed se etiam nunc p̾ui¬
dere ꝑtimescat. Consideratione namq
tanti terroris. metu animus palpitat: & in¬
tentionis sue oculos declinans. intueri qđ
preuidet recusat. Bene ergo dr. & pondus
eius ferre non potui: quia cum suꝑne ma-¬
iestatis iuim ad iuditium uenientis. terro¬
remq tanti examinis considerando ani-¬
mus conatur exquirere: mox ad sem&. ip¬
sum refugiens. sese expauescit inuenisse.
S inter hec pensandum est: qr beatus
iob ista de se loquitur: laudatus & flagel.¬
latus. Si gͥ saltim ad meritorum ꝓuectũ
si & illos add tempus depͥmunt. qui hec sẽꝑ
inhumilitate formidant: Quomͦ pondus
di poterit ferre qui despicit: si hoc & ille
in uerbere ꝑtulit. qui ꝑtimorem p̃uidit.s
Unde sũmoꝑe formidandum nobis ẽ: il¬
lua tante districtionis examen. Constat aut.
quia in hac tuta cum ꝑcutit: si ꝑcussonẽ

Expanded text:
intenta mente considerat, profecto videt quia tantus pavor imminet, quantum non solum tunc videre, sed se etiam nunc praevidere pertimescat. Consideratione namque tanti terroris metu animus palpitat, et intentionis suae oculos declinans, intueri quod praevidet recusat. Bene ergo dicitur: Et pondus ejus ferre non potui, quia cum supernae majestatis vim ad judicium venientis terroremqmus conatur exquirere, mox ad semetipsum refugiens, sese expavescit invenisse. Sed inter haec pensandum est quia beatus Job ista de se loquitur, laudatus et flagellatus. Si igitur ad meritorum profectusi et illos ad tempus deprimunt qui haec semper in humilitate formidant? Quomodo pondus Dei poterit ferre, qui despicit, si hoc et ille in verbere pertulit, qui per timorem praevidit? Unde summopere formidandum nobis est illud tantae districtionis examen? Constat autem quia in hac vita cum percutit, si percussionem
Abbreviated transcription (Latin):
rursũ. Sint lumhi uri p̃cineti: aẽ lucerhe at¬
dentes. Quod enĩ hoc in loco fulgenti soler nl
ieugsio lucernis ardentib designał. Bonũ
quape opuscũ in medio ꝑ fidorl areetiencer¬
na ara et in nocte. s um uͭ in eccła resplende ta¬

Expanded text:
rursum: « Sint lumbi vestri praecincti et lucernae ardentes . » Quod enim hoc in loco fulgenti sole, id in Evangelio lucernis ardentibus designatur. Bonum quippe opus cum in medio perfidorum lucet, lucerna ardet in nocte: cum
Abbreviated transcription (Latin):
in dnõ. ex toto corde tuo: & ne innitaris prui¬
dentiȩ due. Dicat ergo. S i putaui aurumro¬
bur meũ: & obriro dixi fiducia mea: iesi
apte fateatur dicens. Nec que ueraciter in
delleri meo ingenio tribui: nec menti ꝓpriȩ
si qua egisle me bona contigit. hȩc principa¬
liter deputaui. Qui adhuc subtiliuis humili¬
tatem nobis sui cordis insinuans: adiungit

Expanded text:
in Domino in toto corde tuo, et ne innitaris pruin Domino in toto corde tuo, et ne innitaris prudentiae tuae . Dicat ergo: Si putavi aurum robur meum, et obryzo dixi, fiducia mea. Ac si aperte fateatutellexi, meo ingenio tribui, nec menti propriae si qua egisse me bona contigit, nec principalem deputavi. Qui adhuc subtilius humilitatem nobis sui cordis insinuat, adjungit,
Abbreviated transcription (Latin):
sternuntur: & distincta suꝑ se grãrum dona
ꝑcipiunt. Et nisi quid simile aurum cũ
sapientia hab̾et: quidam sapiens minime
dixisset. Sapientia absconsa. & thesatir l in¬
iuisus.: que utilitas in utrisq ͤ Scĩ aut̃ uiri
robur suũ aurum non dẽputant: qr quanto¬
lib& ingenio fulgeant. nichil se esse ex stus
iuribꝰ pensant. Et cum sentire omnia ualent᷑
possunt. prius intelligere semce ipsos cupiunt:
quatinus lumen ingenii. more solis. prius
ilustr& locum in quo oritur. & postimodũ
çȩtera. ad que ꝓcedendo dilatatur: ne si
intendendo cognoscendis aliis sem& ipsos
nesciant. ibi solis raduis. ubi oritur tenebres¬
cat. Ingenii itaq uirtutẽ ad cognoscendam
Ppriam infirmitatem dirigunt: atq ex in¬
firmitatis sue melius cognitione conuales¬
cunt. Qurum gͦ robur non creditur: si in
accepto ingenio fidutia non habetur. Quod
bene salomon admonens: ait. Habe fidutiã

Expanded text:
sternuntur, et distincta super se gratiarum dona sternuntur, et distincta super se gratiarum dona percipiunt, et nisi quid simile aurum cum sapientia haberet, quidam sapiens minime dixisset: Sapientia absconsa, et thesaurus invisus, quae utilitas in utriusque ? Sancti autem viri robur suum aurum non deputant, quia quantolibet ingenio fulgeant, nihil se esse ex suis viribus pensant. Et cum sentire omnia valenter possunt, prius intelligere semetipsos cupiunt, quatenus lumen ingenii more solis prius illustret locum in quo oritur, et postmodum caetera, ad quae procedendo dilatatur, ne si intendendo cognoscendis aliis semetipsos nesciant, ibi solis radius ubi oritur obtenebrescat. Ingenii itaque virtutem ad cognoscendam propriam infirmitatem dirigunt, atque ex infirmitatis suae melius cognitione convalescunt. Aurum ergo robur non creditur, si in accepto ingenio fiducia non habetur. Quod bene Salomon admonens, ait: Habe fiduciam
Abbreviated transcription (Latin):
ais ab clitis letatus nonsit q iimirũ gaside¬
re non poterat de his. quȩ  delecta tionis
hec quȩ iuxta mĩstoriam tractando trans¬
currimus ꝑ allegorie quoq miste rici p¬
icrutemur÷ quid hoc in loco aurum acipitmĩ.
nisi p̾clari intellectus⁊ ingeniumͤ Quid
obrizam. nisi mentem: quȩ aumigne amoris
excoquitur. semꝑ in se seruat claritatem pul¬
chritudinis. cotidiana innouatione feruo¬
risͦ Nescit enim mens ꝑ corpus ueterascere:
que studet ꝑ desiderium semꝑ inchoare.
tionis iam culm̃ ꝑuenerat: quasi inchoans
dicebat. Dixi. nuc xpi. Quia uidelicet si
lassescere ab inchoatis bonis nolumus: ual¬
de necesse ẽ. ut inchoare nos cotidie credamus.
Nec abhoiret arationis ordine. quod auro
dicimus ingenium designari: quia sicut in
ornamentõ aurũ supponitur. ut gẽmarum
desuꝑ ordo disponatur: ita clara scõrum
ingenia diuinis muneribus humilit᷑ scĩb¬

Expanded text:
dis abditis laetatus non sit, quia nimirum gaudedis abditis laetatus non sit, quia nimirum gaudere non poterat de his quhaec quae juxta historiam tractando 700 discurrimus per allegoriae quoque mysteria perscrutemur, quid hoc in loco aurum accipimus, nisi praeclari intellectus ingenium; quid obryzum, nisi mentem? quae dum igne amoris excoquitur, semper in se servat claritatem pulchritudinis quotidiana innovatione fervoris. Nescit enim mens per torporem veterascere, quae studet per desiderium semper inchoare. tionis jam culmen pervenerat, quasi inchoans dicebat: Dixi, nunc coepi , quia videlicet si lassescere ab inchoatis bonis nolumus, valde necesse est ut inchoare nos quotidie credamus. Nec abhorret a rationis ordine quod auro dicimus ingenium designari, quia sicut in ornamento aurum supdesuper ordo disponatur, ita clara sanctorum ingenia divinis muneribus humiliter sub
Abbreviated transcription (Latin):
lectamenta despiciunt: pre illius lucis int̾¬
nȩ dulcedine. ab hac exteriori luce animam
quasi atenebris auertunt. Multumq secũ
intrinsecus contendunt: ne huius lucis quȩ
fulget extrinsecus delectatione rapiantur.
lux quippe uisibilis si incaute diligitur.
altice inuisibili cor cecatur: qr qͣnto extra se
inhians animus funditur: tanto amplius
in int̾nis obtutib reuerberatur. Unde solle¬
rter quiq necorporeis sensib nimis ader¬
t̾iora dilabantur continuo studio intra men¬
tem suam occulta custodie disciplina se col¬
ligunt: ut tantõmagis inueniantur inte¬
rius integri. quantominus sunt extiusse¬
si. Hoc es enim iugore disciplinȩ. intra men¬
tis sue se archana constrinxerat: Qui exfioris
uite appetitum fugiens dicebat. Diem ho
hoc desem& ipso beatus iob uerbis aliis asse¬
rit. quia failgentem solem. & lunam ince¬
dentem clare non uiderit.atq er has icor¬

Expanded text:
lectamenta despiciunt, prae illius lucis intelectamenta despiciunt, prae illius lucis internae dulcedine, ab hac exteriori animum luce quasi a tenebris avertunt: multumque secum intrinsecus contendunt, ne hujus lucis, quae fulget extrinsecus, delectatione rapiantur. Lux quippe visibilis si incaute diligitur, a luce invisibili cor caecatur, quia quanto extra se inhians animus funditur, tanto amplius in internis obtutibus reverberatur. Unde solertes quique ne corporeis sensibus nimis ad exteriora dilabantur, continuo studio intra mentem suam occulta custodiae disciplina se colligunt, ut tanto magis inveniantur interius integri, quanto minus sunt exterius fusi. Hoc enim vigore disciplinae intra mentis suae se arcana constrinxerat, qui exterioris vitae appetitum fugiens, dicebat: Diem homhoc de semetipso beatus Job verbis aliis asserit, quia fulgentem solem et lunam incedentem clare non viderit, atque ex his in cor
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutum culmina narrauit: quia ninc
mirum memorat. si solẽ ac lunam non se
adorasse manisfestatꝰ Unde pensanaum ẽ
qđ ꝑostqua in auro non habuisse fude crã.
nec in multis diuuitiis lȩtatum se fuisse tes.¬
tatur adbuc ad sullimiora auceter lut gan¬
to nos magis erudiat. quanto de se aligdiea
rubcilius narrat. Qit enim. Sridi solem
cũ fulgeret. & lunam incedentem clare:
& letatum est in abscondito cormetum.
Quid hoc loco uidere dr̃. nisi desiderant᷑
intueri:᷑ Unde & psalmista ait. Iniqͥtatẽ
si conspexi in corde meo: non exaudi  dñs.
Quȩ nimirum iiquitas more expͥmi non
poss&: si non conspiceretur. incorde. S ali¬
ud est uidere ꝑiuditium: aliud ꝑ appetitũ.
ħ eatus gͦ iob sulgentem solem. & clare in¬
cedentem lunam nequaꝙͣ uidisse se ꝑhib&e:
ut se demonstr& prȩsentis lucis speciem
sa quoq corporea delectatus non sumꝰ Sc̃i &̃¬
enim uiri. postquam omĩa p̾sentis uite ob¬

Expanded text:
virtutum culmina narravit, quid nunc virtutum culmina narravit, quid nunc mirum memorat, si solem ac lunam non se adorasse manifestat? Unde pensandum est quod postquam in auro non habuisse fiduciam, nec in multis divitiis laetatum se fuisse testatur, adhuc ad sublimiora ducitur, ut tanto nos magis erudiat, quanto de se aliqua subtilius narrat. Ait enim: Si vidi solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare, et laetatum eQuid hoc loco videre dicitur, nisi desideranter intueri? Unde et Psalmista ait: « Iniquitatem si conspexi in corde meo, non exaudiet Dominus . » Quae nimirum iniquitas in ore exprimi non posset, si non conspiceretur in corde. Sed aliud est videre per judicium, aliud per appetitum. Beatus ergo Job fulgentem solem, et clare incedentem lunam nequaquam se vidisse perhibet, ut se demonstret praesentis lucis speciem sa quoqenim viri postquam omnia praesentis vitae ob
Abbreviated transcription (Latin):
çelestis patrimonii. aut largiendo. disꝑgunt.
aut despiciendo deserunt. Sequitur. Si u
di solem cum fulgeret. & lunam incedentem
clare: & lȩtatum est in abscondito cormeu:
& osculatus sum manũ meam ore meo: quȩ
est iniquitas maxima & negatio contra dm
altissimũ. In certum non ẽ. quod utraq hec
luminaria humanis ministeriis deputata.
cȩli militiȩ uocantur: in quorum cultirm.
multos nouimus. scriptura teste cecidisse
sicut scriptũ est. A dorauerunt uniu̾sam
militiam cȩli. Et quia sol & luna alit̾ ui¬
dentur ad usum. alit̾ ad uenerationem:
eo more qͦ acultorib suis uenerari solent.
solẽ &lunam beatus iob nequaꝙͣ uidisse
se ꝑ hib&: nec letatum fuisse cor suũ. nec os
culatum manũ ore suo. In qua uidelicet os¬
culatione: qͥd aliud quã grã uenerationis
ex pͥmitur Quod si fecisset unquam.: choc
iniquitatem maximã. & di negationem uo¬
eat. S postquã tanta de se locis suꝑioribus

Expanded text:
coelestis patrimonii aut largiendo dispergunt, coelestis patrimonii aut largiendo dispergunt, aut despiciendo deserunt. Sequitur: CAPUum fulgeret, et lunam incedentem clare, et laetatum est in abscondito cor meum, et osculatus sum manum meam ore meo, quae est iniquitas maxima ei negatio contra Deum altissimum. - Incertum non est quod utraque haec luminaria humanis ministeriis deputata coeli militiae vocantur, in quorum cultum multos novimus, Scriptura teste, cecidisse, sicut scriptum est: « Adoraverunt universam militiam coeli . » Et quia sol et luna aliter videntur ad usum, aliter ad venerationem, eo more quo a cultoribus suis venerari solent, solem et lunam beatus Job nequaquam vidisse se perhibet, nec laetatum fuisse cor suum, culatum manum ore suo. In qua videlicet osculatione, quid aliud quam gratia venerationis exprimitur? Quod si fecisset unquam, hoc iniquitatem maximam et Dei negationem vocat. Sed postquam tanta de se locis superioribus
Abbreviated transcription (Latin):
dolet. quod desint eterna: quantomagis
gaudet quod adsint tẽporalia. Et qri minꝰ
dolet. quod desunt temporalia: certiꝰ expec¬
tat ut adsint ȩt̾na. Hoc itaq de t̾renis rebus
gandium beatus iob non se habuisse testisi¬
pegrinationis erumna. qm̃ eam quã appe¬
tum adhuc creatoris sui speciem contempla¬
ri minime sinuintur. omnẽ p̾sentis uice
copiam. inopiam deputant: quia uidelicet
nil extra dm sufficit menti. quȩ ueraciter
dm querit. Et plerumq eis ipsa sua abun¬
dantia fit uehementer onerosa: quia hoc
ipsum grauiter tolerant. quod festinantes
ad patriam in itinere multa portant. Inde
fit. ut hȩc cum indigentib ꝓximis deuote
partiantur: quatinus dum sumit iste qđ
non habet. deponit ille quod amplius habe¬
bat: nec conuiator uacuus ambulet: nec eũ
quem recardare in uia poterat. niiniũ onus
grauet. Electi gͦ de multa habundantia
minime lȩtantur: quam uidelici ꝓ amore

Expanded text:
dolet quod desint aeterna, quanto magis dolet quod desint aeterna, quanto magis gaudet quod adsint temporalia; et qui minus dolet quod desint temporalia, certius exspectat ut adsint aeterna. Hoc itaque de terrenis rebus gaudium beatus Job non se habuisse testifiperegrinationis aerumna, quoniam eam quam appetunt adhuc creatoris sui speciem contemplari minime sinuntur, omnem praesentis vitae copiam inopiam deputant, quia videlicet nil extra Deum sufficit menti quae veraciter Deum quaerit; et plerumque eis ipsa sua abundantia fit vehementer onerosa, quia hoc ipsum graviter tolerant, quod festinantes ad patriam in itinere multa portant. Unde fit ut haec cum indigentibus proximis devote partiantur, quatenus dum sumit iste quod non habet, deponat ille quod amplius habebat; nec conviator vacuus ambulet, nec eum quem retardare in via poterat nimium onus gravet. Electi ergo de multa abundantia minime 699 laetantur, quam videlicet pro amore
Abbreviated transcription (Latin):
seuntibus rebus inherere: Quis namq
unquam decurrentium fluminũ tumidis
uerticibus raptus. manere ipse fixus po¬
tuit. deorsum unda defluente: Quis quis
ergo defluere deuitat: suꝑ ẽ. ut quod deflu
it fugiat: ne ꝑ hoc quod amat. in hoc cogat᷑
ꝑuenire quod uitat᷑. Qui enim rebus laben¬
tibus inhȩret: illuc uidelic& trabitur. quo
tendit quod tenet. Prius itaq curandum
est. ne quisq tẽporalia diligat: ac deinde
ne ineisdem temporalibus quȩ non ad delec¬
tationem sibi sed ad usum retinet. fidutiã
ponat: qm̃ comunctus decurrentibus. mox
statũ suũ ammus ꝑdit. Nam uitȩ p̃sentis
fluctus trahit quem leuat: & ualde de¬
nens ẽ. qui in undam uoluitur. & plantã
figere conatur. S sunt pleriq qui & si m
rebus transeuntibus fidutiam nequa ꝙͣ
ponunt: cũ tam̃ sibim& ad usus necessarios
abunde ad sunt. mente tacita letantur: slua
ire dubium non ẽ. qr tantõ quisq minus

Expanded text:
seuntibus rebus inhaerere? Quis namque seuntibus rebus inhaerere? Quis namque unquam decurrentium fluminum tumidis vorticibus raptus manere ipse fixus potuit, deorsum unda defluente? Quisquis ergo it fugiat, ne per hoc quod amat in hoc cogatur venire quod vitat. Qui enim rebus labentibus inhaeret, illo videlicet trahitur quo tendit quod tenet. Prius itaque curandum est ne quisque temporalia diligat, ac deinde ne in eisdem temporalibus, quae non ad delectationem sibi, sed ad usum retinet, fiduciam ponat, quoniam conjunctus decurrentibus mox statum suum animus perdit. Nam vitae praesentis fluctus trahit quem levat, et valde demens est qui in unda volvitur, et plantam figere conatur. Sed sunt plerique qui etsi in rebus transeuntibus fiduciam nequaquam ponunt, cum tamen sibimet ad usus necessarios abunde adsunt, mente tacita laetantur. Qua in re dubium non est, quia tanto quisque minus
Abbreviated transcription (Latin):
mus. rude aurum. Sc̃s gͦ uir. nec aurum ro¬
bur. nec sibi esse obritam. idest tudem au¬
telnolem fiduciam credidit: quia spem atq
delectationem suam in solius grã condi.¬
toris figens. neq de quantitate auri. neq
de specie peccauit. De creatore quippe deꝑasse
fuerat: si spem increatura posuisset. In reb
autem dubiis spem fixerat diues ille. qui
dicebat. Anima. habes multa bona posita
mannos plurimos: requiesce comede. bibe.
epulare. S hune suꝑna uox increpat dicens.
Stulte hac nocte animam tuam repetunt
ate: quȩ autem parasti cuius erunt : Cadẽ
enim nocte sublatus ẽ: qui in rerum sibi a-¬
bundantia. multa tempora fuerat p̾stolatꝰ.
Ut scilicet qui in longum sibi subsidia colli¬
gendo ꝓspiceret: subsequentem diem. uł u¬
num minime uideret. Quasi inaquis enĩ
defluentibus fundamentum ponere ẽ: in
rebus labentib spei fiduciam uelle solidare.
Stante enim in ꝑpetuum dõ. transeunt
omĩa. Quid gͦ nisi abstante sugere ẽ. tran¬

Expanded text:
mus obrude aurum. Sanctus ergo vir nec aurum robur, nec sibi esse obryzum, id est rudis auri molem fiduciam credidit, quia spem atque delectationem suam in solius gratia conditoris figens, neque de quantitate auri, neque de specie peccavit. De creatore quippe desperasse fuerat, spem in creatura posuisse. In rebus autem dubiis spem fixerat dives ille, qui dicebat: Anima, habes multa bona reposita in annos plurimos, requiesce, comede, bibe, epulare. Sed hunc superna vox increpat, dicens: Stulte, hac nocte animam tuam repetunt a te; quae autem parasti, cujus erunt ? Eadem enim nocte sublatus est, qui in rerum sibi abundantia multa tempora fuerat praestolatus, ut scilicet qui in longum sibi subsidia colligendo prospiceret, subsequentem diem vel unum minime videret. Quasi in aquis enim defluentibus fundamentum ponere est in rebus labentibus spei fiduciam velle solidare. Stante enim in perpetuum Deo, transeunt omnia. Quid ergo a stante fugere est, nisi tran
Abbreviated transcription (Latin):
se exterius grauari non tolereat: intus se ꝑ a¬
missum lumen caritatis obscurat. Nec uidet
iam quo tendat pͣdem boni oꝑis: qui oculum
ꝑdidit dilectionis. S scĩ uiri humerus aninc¬
tura sua non cadit: qr uidelic&e eius dilectio
a socialis uitȩ concordia ꝑ inpacientiam ñ re¬
cedit. Eiusq brachium minime frangitur:
quia omĩs eius oꝑatio inconiunctione hu¬
meri. idẽ incaritatis conexione custoditur.
S qua considatione bona hec tanta egerit.
atq a malis omnib sese abstinuerit: adiun¬
git᷑ dicens S emꝑ enim quasi tumentes suꝑ

Expanded text:
se exterius gravari non tolerat, intus se per ase exterius gravari non tolerat, intus se per amissum lumen charitatis obscurat; nec videt jam quo tendat pedem boni operis, qui oculum perdidit dilectionis. Sed sancti viri humerus a junctura sua non cadit, quia videlicet ejus dilectio a socialis vitae concordia per impatientiam non recedit. Ejusque brachium minime frangitur, quia omnis ejus operatio in conjunctione humeri, id est in charitatis connexione custoditur, Sed qua consideratione bona haec tanta egerit, atque a malis omnibus sese abstinuerit, adjungit
Abbreviated transcription (Latin):
tatis aliquid ferre animꝰ non ualens. fraternam
concordiam relinquit. Et quasi menbrũ separa¬
tur a corpore: cum is qui oꝑari bona poterat
a bonorum omniũ absciditur uniuersitate.
Neq enim umquam sertiari concordia: nisi
ꝑ solam patientiam ualet. Crebro namq inhu¬
mana actione nascitur: unde m̃tes hominũ
uicissima sua unitate ac dilectione separentur.
Et nisi ad aduersa toleranda se ammus p̃paret:
ꝓculdubio humerus corpori non inheret.
Hinc & enim paulus ait. Inuicẽ onera ũra
portate: & sic adimplebitis legẽ xp̃i. Hine ꝑ¬
cadente. subiungitur. & brachium meum cũ
suis conteratur : qr nimirum cuncta nrã oꝑatio
cum quibꝰ lib uideatur esse uirtutibus soluit᷑ ⁊
nisi ꝑcaritatis uinculum patientia conserue¬
tur. Sua enim bona ꝑdet oꝑari: qui aliena
mala renuit ꝑpeti. feruore quippe iracundi spi¬
ritus: lesus quisq adilectione resilit. Et cum

Expanded text:
tatis aliquid ferre animus non valens, fraternam tatis aliquid ferre animus non valens, fraternam concordiam relinquit; et quasi membrum separatur a corpore, cum is qui operari bona poterat a bonorum omnium abscinditur universitate. Neque enim unquam servari concordia nisi per solam patientiam valet. Crebro namque in humana actione nascitur, unde mentes hominum vicissim a sua unitate ac dilectione separentur; et nisi ad adversa toleranda se animus praeparet, procul dubio humerus corpori non inhaeret. Hinc etenim Paulus ait: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Chricadente, subjungitur: Et brachium meum cum ossibus suis conteratur: 695 quia nimirum cuncta nostra operatio, cum quibuslibet videatur esse virtutibus, solvitur, nisi per charitatis vinculum patientia conservetur. Sua enim bona perdit operari qui aliena mala renuit perpeti. Fervore quippe iracundi spiritus laesus quisque a dilectione resilit, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdã: ut uidelicet cadat a corpore. q uod ex¬
ertere nolui ad utilitatem. Si uero hec ma¬
ledicti sentia ad spiritalem ẽ. intelligentiam
referenda: liquet ꝓfecto quod brachium cor¬
pori ꝑ humerum ningitur. Et sicut ꝑ brachi¬
um botra oꝑatio: ita ꝑ lumerum sodialis
intȩ comunctio designatur. Unde ꝓpła quoq
intuens scos uniuersalis eccłe ppłos deo concor
dit̃ seruituros: ait. Et seruient ei humero
uno. In eo gͦ q dicit. si leuaui suꝑ pupillũ
inanum meam. cũ uidẽrem me inporta su¬
ꝑiorem: miram uir tutem patientie seruas.¬
se se asserit: qui gratari se aꝑ sonuis minimis
nec contia hoc quod sibi iuste compecere pote¬
tat declinauit. Q uod tamen si minine fecerit:
adiungit. Humeris m̃s aiunctura sua cadat: qͥa
nimirum qui patientiam seruare contẽp̾nit.
socialem uitam citius ꝑ impatientiam deserit.
Iliunctura & enim humeris cadit: cũ aduersi¬

Expanded text:
perdam, ut videlicet cadat a corpore quod experdam, ut videlicet cadat a corpore quod exercere nolui ad utilitatem. Si vero haec maledicti sententia ad spiritalem est intelligentiam referenda, liquet profecto quod brachium corpori per humerum jungitur, et sicut per brachium bona operatio, ita per humerum socialis vitae conjunctio designatur. Unde propheta quoque intuens sanctos univerditer servituros videns, ait: Et servient ei humero uno; in eo ergo quod Job dicit: Si levavi super pupillum manum meam, etiam cum viderem me in porta superiorem, miram virtutem patientiae servasse se asserit, qui gravari se minimis personis, nec contra hoc quod sibi juste competere poterat, declinavit. Quod tamen si minime fecerit, adjungit: Humerus meus a junctura sua cadat. Quia nimirum qui patientiam servare contemnit socialem vitam citius per impatientiam deserit. A junctura etenim humerus cadit, cum adversi
Abbreviated transcription (Latin):
inausticia esse reprehenditur: si diuinitus
districte iudicetur. Unde hoc quod sibi
competit. cauent uehementer exigere: ne
eorum actus suꝑnam rectitudinem contin-¬
gat subtiliter eraminare. S ut inueniri
iusti indiuino examine ualeant: plerumq
apd humana iuditia grauari se & iniuste
patiuntur: Beatus autem iob uitȩ sue cel-¬
situdinem narrans: & multa sunt & mira
quȩ dixit. Sed quia plerumq humana mens
renuit bona credere. que nescit oꝑari: male¬
dicti sibi sententiam ꝓtinus subicit. si qua
horum quȩ dixerat opere non impleuit di.¬
cens. Humerus meus a iunctura cͤadat: E
brachium meum cũ suis ossib conteratur
Quia operatio corporea ꝑ humerum ac bra¬
chium agitur: bona quȩ ore ꝓtulit. si ope
non impleuit. cadere sibi humerum. E
conteri brachiũ exoptat. Ac si aꝑte dicat.
Si ea quȩ dixi oꝑari renui: ipsum quod m
ad oꝑandum datũ est. corporis membrũ

Expanded text:
injustitia esse reprehenditur, si divinitus injustitia esse reprehenditur, si divinitus districte judicetur. Unde hoc quod sibi competit cavent vehementer exigere, ne eorum actus supernam rectitudinem contingat subtiliter examinare. Sed ut inveniri justi in divino examine valeant, plerumque apud humana judicia gravari se et injuste patiuntur. Beatus autem Job vitae suae celsitudinem narrans, et multa sunt et mira quae dixit. Sed quia plerumque humana mens renuit bona credere, quae nescit operari, maledicti sibi sententiam protinus subjicit, si qua horum quae dixerat opere non implevit, di. Humerus meus a junctura sua cadat, et brachium meum cum suis ossibus conteratur. - Quia operatio corporea per humerum ac brachium agitur, bona quae ore protulit, si opere non implevit, cadere sibi humerum et conteri brachium exoptat. Ac si aperte dicat: Si ea quae dixi, operari renui, ipsum, quod mihi ad operandum datum est, corporis membrum
Abbreviated transcription (Latin):
rem. Mos apud ueteres fuit. ut ad portam
senioies sederent. qui certͣium nirgia. iudi¬
ciaria examinatione discingerent: quati¬
nus urbem in qua concorditer oporteret ui¬
uere. discordes minime intrarent. Unde
iuditium. Hoc itaq loco quid porte nomi¬
ne expͥmitur: nisi id quod agebatur. inpor¬
ta: Sicut enim pugnare castra dicimus ꝓeo
quod ptignatur excastris: ita iuditium qđ̃
in porsa agi consueuierat. porta nominatur.
In porta ergo se suꝑiorem uidet: qui se me¬
lious partis eẽ miuditio. equitatis merito
conspicit. ħ eatus gͥ iob quia nec tunc con-¬
tra pupillũ manum ȩxercuit. cũ se et̾am
ꝑ iusticiȩ meritum potiorẽ uidit: nobis
Neq tunc utilitatis meȩ negotia uirtute
contra pupillum exequi uolui: quando me
in iuditio etiam ex iusticia potiorem uidi.
ribus contentionum negotia scibeunt:
dum grauare uel in minimis timent. ipsi
contra iusticiam grauari nequaꝙꝗͣ. refuguint.
Sciunt quippe quia omĩs humana iusticia.

Expanded text:
re.---Mos apud veteres fuit ut ad portam seniores sederent, qui certantium jurgia judiciaria examinatione discernerent; quatenus urbem, in qua concorditer oporteret vivere, discordes minime intrarent. Unde  in porta judicium. . Hoc itaque loco quid portae nomine exprimitur nisi id quod agebatur in porta? Sicut enim pugnare castra dicimus, pro eo quod pugnatur ex castris; ita judicium, quod in porta agi consueverat, porta nominatur. In porta ergo se superiorem videt, qui se melioris partis esse in judicio aequitatis merito conspicit. Beatus igitur Job, quia nec tunc contra pupillum manum exeruit, cum se etiam per justitiae meritum potiorem vidit, nobis Neque tunc utilitatis meae negotia virtute contra pupillum exsequi volui, quando me in judicio etiam ex justitia potiorem vidi. ribus contentionum negotia subeunt, dum gravare vel in minimis timent, ipsi contra justitiam gravari nequaquam refugiunt. Sciunt quippe quia omnis humana justitia
Abbreviated transcription (Latin):
nos contigit: sed non humiles. Quosdam uero
quasi humiles: sed ñ misericordes. Quosdã
quasi misericordes: sed nequaquã iustos.
Quosdam uero quasi iustos: sed inse potius
quã manõ confidentes. Et certum est. quia
nec castitas ineius corde uera est: cui humi¬
litas deest. Quippe quia stiꝑbia se intrinse¬
cus corrũpente: fornicatur. sem&ipsũ dili¬
quȩ add compassionẽ fr̃nȩ miseriȩ nescit
iinari. Nec miscdia uera ẽ. quȩ arecti¬
tudine nisticie existit aliena: quia quȩ po¬
cest ꝑ iniusticiam pollui: nescit ꝓculdubio
sibimeipsi misereri. N ec iusticia uera est.
que fiãttiam suã non inconditore omĩum.
sea in se fortasse. aut in rebus conditis ponit.
qr dum acreatore spem subtrabit. iꝑse sibi
pͥncipalis tusticie ordinem ꝑuertit. Uuaitaq
untus sine aliis. aut omnino nulla ẽ: aut im̃¬
ꝑrecta. Nt enim sicut quib dã uisum ẽ. de
primis quatuor uirtutib loquarꝰ pruden¬

Expanded text:
nos contigit, sed non humiles; quosdam vero nos contigit, sed non humiles; quosdam vero quasi humiles, sed non misericordes; quosdam quasi misericordes, sed nequaquam justos; quosdam vero quasi justos, sed in se potius quam in Domino confidentes. Et certum est quia nec castitas in ejus corde vera est, cui humilitas deest, quippe quia superbia se intrinsecus corrumpente fornicatur, si semetipsum diliquae ad compassionem fraternae miseriae nescit inclinari. Nec misericordia vera est quae a rectitudine justitiae existit aliena, quia quae potest per injustitiam pollui, nescit procul dubio sibimetipsi misereri. Nec justitia vera est quae fiduciam suam non in conditore omnium, sed in se fortasse, aut in rebus conditis ponit, quia dum a creatore spem subtrahit, ipse sibi principalis justitiae ordinem pervertit. Una itaque virtus sine aliis, aut omnino nulla est, aut imperfecta. Ut enim, sicut quibusdam visum est, de primis quatuor virtutibus loquar, pruden
Abbreviated transcription (Latin):
crebro repetere onerosum non est:
quia & p̾dicator egregius dicit. Cãdem uobis
scrib̾e michi quidem non pigrum: uobis
artem neces are um. Peauis iob iceites gestas
uirtutes narrat: quia inter increpationis uer¬
ba & ꝑcussionis uerbera dep̾hensus. ab spei
fiducra mentem suam labefactari considerat.
Multa quippe egisse se mala ab increpanti-¬
bus amicis audierat: & ne uerbis pariter &
flagellis pressa in desperatione mens corruat.
hanc ꝑ suarum uirtutũ memoriam ad spem
reformat: ut nequaquam se debeat incalami¬
tate deicere. que tranquillitatis sue tempꝰre
se memmerat tam sullumia egisse. Quia gͥ
intentionis eius causam diximus: restat ut
auditas uirtutes illius subtilit̾ ꝑpendamꝰ.
tute aliqua pollere creditur: tunc ueracit᷑
pollet: cum uicus ex alia parte non subiacis
Nam si ex alio uiciis subditur: nec hoc ẽ. so¬
lidum. ubistare putabatur. Una quęq enĩ
uirtus tanto sola minoi ẽ: quanto desunt cet̾e.
Ilam sepe quosdam pudicos quidem uidisse

Expanded text:
crebro repetere onerosum non est, praedicator egregius dicit: Eadem vobis scribere mihi quidem non pigrum, vobis autem necessarium . Beatus Job idcirco gestas virtutes narrat, quia inter increpationis verba et percussionis verbera deprehensus, a spei fiducia mentem suam labefactari considerat. Multa quippe et egisse se mala ab increpantibus amicis audierat, et ne verbis pariter et flagellis pressa in desperationem mens corruat, hanc per suarum virtutum memoriam ad spem reformat, ut nequaquam se debeat in calamitate dejicere, quae tranquillitatis suae tempore se meminerat tam sublimia egisse. Quia igitur intentionis ejus 697 causam diximus, restat ut auditas virtutes illius subtiliter perpendamus. autpollet, cum vitiis ex alia parte non subjacet. Nam si ex alio vitiis subditur, nec hoc est solidum, ubi stare putabatur. Unaquaeque enim virtus tanto minor est, quanto desunt caeterae: Nam saepe quosdam pudicos quidem vidisse
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet in ꝓsperis positus. atq abundantia
rerum fultus. si spem aut incircum fluen¬
tibus rebus poneret: ꝓfecto iustus non essie.
S quando iste uir sc̃s inse spem posuit. qͥ
apte dicit: ecce non ẽ auxilium michi in meo
tias qua mente possederit. innotescat: Iit

Expanded text:
scilicet in prosperis positus, atque abundantia scilicet in prosperis positus, atque abundantia rerum fultus, si spem aut in suis actibus aut in circumfluentibus rebus poneret, profecto justus non esset. Sed quando iste vir sanctus in se spem posuit, qui aperte dicit: Ecce non est auxilium mihi in me ?tias qua mente possederit innotescat? Ait
Abbreviated transcription (Latin):
possunt: qr nec prudentia uera ẽ. que iusta.
temꝑans & fortis non est. Nec ꝑfecta temꝑan¬
tia: quȩ fortis. iusta. & prudens non ẽ. Nec for¬
titudo integra: quȩ prudens temperans. &
iusta non est. Nec uera iusticia: quȩ prudens.
non unam sine alia. sed comunctas in se uir¬
tutes habuerit: enumerando singulas in no-¬
tescit. Nam bona pudicitiȩ insinuans. dicit
Si deceptum ẽ cor meum suꝑ mulierem. Atq
ut eidem pudiciciȩ demonstraret. humilita¬
tis grãm nullatenus defuisse: post cet̾a sub¬
iungit. Si contempsi iudicium subire cum
seruo meo. Qui ut humilitati sue ostende¬
ret miscłiam fuisse comunctam: paulõ post
dicit. Si negaui quod uolebant pauꝑibtis.
radice descendere: paulo suꝑius p̃misit di¬
cens. Si ambulaui in uanitate: & festinauit
indolo pes ms. Atq ut monstretur quã
fuerit ad cuncta pauidus. ad om̃ia circũspec¬
tus: inferuis asserit dicens. Semꝑ enĩ qͣsi
tumentes suꝑ me fluctus tumui am̃. Qui

Expanded text:
possunt, quia nec prudentia vera est quae justa, temperans et fortis non est, nec perfecta temperantia quae fortis, justa et prudens non est, nec fortitudo integra quae prudens, temperans et justa non est, nec vera justitia quae prudens, non unam sine alia, sed conjunctas in se virtutes habuerit, enumerando singulas innotescit. Nam bona pudicitiae insinuans, dicit: Si deceptum est cor meum super mulierem . Atque ut eidem pudicitiae demonstraret humilitatis gratiam nullatenus defuisse, post caetera subjungit: Si contempsi subire judicium cum servo meo . Qui ut humilitati suae ostenderet misericordiam fuisse conjunctam, paulo post dicit: Si negavi quod volebant pauperibus  justitiae radice descendere, paulo superius praemisit, dicens: Si ambulavi in vanitate, et festinavit in dolo pes meus . Atque ut monstraretur quam fuerit ad cuncta pavidus, et ad omnia circumspectus inferius asserit, dicens: Semper enim quasi tumentes super me fluctus timui Dominum . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
pe est. ne ocio torpeat: curandum ne mexer
scĩ uiri minime exultant. cũ cognoscunt
que faciant: sed cum faciunt que cognoue¬
runt. Et si intelligendo congaudent mu
neri largitoris: merentes tam̃ considerant
debitum oꝑis: ut uidelicet actione ꝑ sol¬
uant. quod eis p̾rogatum ẽ incognitione.
Stultus namq est debitor qͥ gaudens pecuni¬
as mutuas accipit: & tempus quo reddere de¬
beat non attendit. Moderat᷑ aut̃ leticia accipi¬
endi: quando sollerti ꝓuidentia. etiam consti¬
tutũ tempꝰ reddendi cogitat᷑. Qͥa gͥ iusti uiri
in his que uigilant᷑ intelligunt. secura lȩticia
ñ extollunt᷑. dicat᷑ recte. Si letatus sũ suꝑ
multis diuitiis meis: & quia plurima reppe¬
rit manus mea. Ac si aꝑte diceretur. Ne qͣ¬
quam me ineo locupletẽ ex iusticia credili
quo recta quȩ agere debui. etiã multa cogno¬
ui. Nec incelligentia cor extulit: qi illua con¬
ualde sollicitus. ab elationis lapsu teneatur.

Expanded text:
de est, ne otio torpeat, curandum ne incitade est, ne otio torpeat, curandum ne incitacti namque viri minime exsultant, cum cognoscunt quae faciunt. Sed cum faciunt quae cognoverunt, etsi intellneri largitoris, moerentes tamen considerant debitum operis, ut videlicet actione persolvant quod eis praerogatum est in cognitione. Stultus namque est debitor qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo reddere debeat non attendit. Moderatur autem laetitia accipiendi, quando solerti providentia etiam constitutum tempus reddendi cogitatur. Quia igitur viri justi in his quae vigilanter intelligunt secura laetitia non extolluntur, dicatur recte: Si laetatus sum super multis divitiis meis, et quia plurima reperit manus mea. Ac si aperte diceretur: Nequaquam me in eo locupletem ex justitia credidi, quo recta quae agere debui etiam multa cognovi, nec intelligentia cor extulit, quia illud convalde sollicitus ab elationis lapsu teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum mutuũ acceperam. Acsi dicat. Iilud
ꝑ dissolutionem negligentiȩ ꝑdidi: quod ut
ꝑbona oꝑa redderem. ex gr̃a creatoris accepł
S numquã ds mentem deserit: quȩ in pec¬
catis se ueraciter agnoscit. Unde & mox be¬
liseus ueniens: lignum deorsum mittit. E
ferrũ in suꝑficiem attollit: quia uidelices
redemptor nr̃ pie nos recipiens. eor peccator¬
ris humiliat: & ei quam amiserat intelligen¬
tiam resormat. Lignum mergit.& fereum re¬
leuat: quia cor affligit. & scientiam reparat
fregit. lignum atq iactaint. & sic ferrum sus¬
tulit. Lignum namq confringere ẽ corab
elatione conterere. Lignum ad ima iastarei
est: elatiũ cor incognitione ut diximues pprre
infirmitatis humiliare. Atq ieo ferriami
ad suꝑficiẽ redit: qi ad usum exeretacionis
pstime iutelligentie recueru. lit ur eñ do¬
nim intel lectus quod accipitur upe eũ tot
difsicultatibus custoditur: curandum quip¬

Expanded text:
ipsum mutuo acceperam. Ac si dicat: Illud ipsum mutuo acceperam. Ac si dicat: Illud per dissolutionem negligentiae perdidi, quod ut per bona opera redderem ex gratia creditoris accepi. Sed nunquam Deus mentem deserit quae in peccatis se veraciter agnoscit. Unde et mox Elisaeus veniens, lignum deorsum mittit, et ferrum in superficiem attollit, quia videlicet Redemptor noster pie nos respiciens, cor peccatoris humiliat, et ei quam amiserat intelligentiam reformat, lignum mergit, et ferrum relevat, quia cor affligit, et scifregit lignum atque jactavit, et sic ferrum sustulit. » Lignum namque confringere est cor ab elatione conterere. Lignum ad ima jactare est elevatum cor in cognitione ut diximus propriae infirmitatis humiliare. Atque illico ferrum ad superficiem redit, quia ad usum exercitationis pristinae intelligentiae recurrit. Igitur quoniam donum intellectus quod accipitur, vix cum tot difficultatibus custoditur, curandum val
Abbreviated transcription (Latin):
increpare. Quod non numquam dum fluxe
agitur. dum lapsus uane głe. in accepta ea¬
dem scientia nonuitatur. ferrum inaqua ꝑ¬
ditur: quia ex dissoluto oꝑe intelligentia fa-¬
tuatur. Quã ꝓfecto intelligentiam ad hoc no¬
uimus dari: ut ante dantis oculos ex bona
debeat actione restitui. Unde & recte is qui
ferrum amiserat: clamabat. Heu heu do-¬
mine mi: et hoc ipsum mutuũ acceꝑam. Na¬
bent enim hec electi ꝓprium. ut si quando eis
in sua scientia fuitiue uane głe culpa subripit᷑.
ad cor uelociter redeant: & quicquid in se ante
districti iudicis oculos dampnabile inueniunt.
lacrimis insequantur. Qui flentes. non solum
caute inspiciunt quȩ mala cõmiserunt: sed
ex accepto munere quȩ reddere etiam bona
debuerunt: qr nimirum tanto se ampliꝰ pecca¬
tores sentiunt: quanto ex neglectis bhonis quȩ
agere poterant. debitores tenentur. Recte gͦ
qui ferrum ꝑdidit. clamat: heu. heu. & hoc

Expanded text:
increpare. Quod nonnunquam dum fluxe increpare. Quod nonnunquam dum fluxe agitur, dum lapsus vanae gloriae in accepta eadem scientia non vitatur, ferrum in aqua perditur, quia ex dissoluto opere intelligentia fatuatur. Quam profecto intelligentiam ad hoc novimus dari, ut ante dantis oculos ex bona debeat actione restitui. Unde recte is qui ferrum amiserat clamabat: Heu! heu! heu! domine mi, et hoc ipsum mutuo acceperam . Habent enim hoc electi proprium, ut si quando eis in sua scientia furtiva vanae gloriae culpa subrepit, ad cor velociter redeant, et quidquid in se ante districti judicis oculos damnabile inveniunt, lacrymis insequantur. Qui flentes non solum caute inspiciunt mala quae commiserunt, sed ex accepto munere quae reddere etiam bona debuerunt, quia nimirum tanto se amplius peccatores sentiunt, quanto ex neglectis bonis quae agere poterant debitores tenentur. Recte ergo qui ferrum perdidit, clamabat: Heu! heu! heu! et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝑcipimus: atq in his plura. nec tam̃ sibi¬
incẽ diuersa sentimus. Non ẽ aut̃ secura
leticia indiuinis paginis uł fortia uł multa
coguoscere: sed cognita custodire. Ilam qui
bene intelligit: quid intelligendo debeat ag¬
noscit. Quanto enim intellectum latius ex¬
tendit: tanto ad explenda oꝑa enixis liga
tur. Unde in eugłio ueritas dicit. Cin mul¬
tum datum ẽ: multum queretur ab eo. Et̃
cui cõmendauerunt multum: plus petent
ab eo. Deputemus gͥ inteilegentiam ddatam:
quasi pecuniam mutuam. Quo plus nobis
creditur. ex benignitate: eo debitores ampliꝰ¬
tenemur. in oꝑe. Et plerumq eadem intel¬
bgentie accepta pecunia. cũ ad usuras auddi¬
toribus datur. amittitur: nisi caute tribua
tui. Neq enim negligenter intuendum est.
derent: uni eorum securis ex manubrio in
ꝓfundum lapsa disparuit. ferrũ quippe in
manubrio est: dontm intellectus in corde.
Ligna uero ꝑ hoc cedere est: praue agentes

Expanded text:
do percipimus, atque in his plura, nec tamen sibdo percipimus, atque in his plura, nec tamen sibimet diversa sentimus. Non est autem secura laetitia 701 in divinis paginis vel fortia, vel multa cognoscere, sed cognita custodire. Nam qui bene intelligit, quid intelligendo debeat agnoscit. Quanto enim intellectu latius extenditur, tanto ad explenda opera enixius litur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Cui multum datum est, multum quaeritur ab eo; et cui commendaverunt multum, plus petent ab eo . Deputemus intelligentiam datam quasi pecuniam mutuam: quia quo plus nobis creditur ex benignitate, eo debitores amplitenemur in opere; et plerumque eadem intelligentiae accepta pecunia, cum ad usuras auditoribus datur, amittitur, nisi caute tribuatur. Neque enim negligenter intuendum est iderent, uni eorum securis ex manubrio in profundum lapsa disparuit . Ferrum quippe in manubrio est donum intellectus in corde. Ligna vero per hoc caedere est prave agentes
Abbreviated transcription (Latin):
multas diuitias appellatas ꝑsignificationem
credimus. nisi ab undantia acumina consili¬
orum: quȩ quęrentis manus inuenit. cũ hec
cogitatio tractantis gignit: Nas etenĩ salomon
sapientie diuitias contẽplatus: ait. Corona
sapientiũ: diuitie eorum. Qui quia diuitias
non metalla terrena. sed prudentiam nominat:
ilico ꝑ contrarietatem subdit. fatuitas stulto¬
rũ: imprudentia. Si enim coronam sapien¬
tium: terrenas diuitias diceret: ꝓculdubio
fatuitatem stultoꝵ. pauꝑtatẽ potius quã im¬
prudentiam fateretur. S dum fatuitatem
stultorũ. imprudentiã stibdidit: sapientiũ
diuitias. qͥa prudentiam dixerit. indicaut. Has
in se paulus scientiȩ diuitias contẽplatus. & con¬
templationem. suam consideratione humanȩ
fragilitatis humilians: ait. Nabemus thesau¬
rum istum inuasis fictilibus. Multas itaq a¬
pud nos diuitias repperimtis: cũ dona abun¬
dantis intelligentiȩ. sacra eloquia inuestigan¬

Expanded text:
multas divitias appellatas per significationem credimus, nisi abundantia acumina consiliorum? Quae quaerentis manus invenit, cum haec cogitatio tractantis gignit. Has etenim Salomon sapientiae divitias contemplatus ait: Corona sapientium divitiae eorum . Qui quia divitias non metalla terrena, sed prudentiam nominat, illico per contrarietatem subdit: Fatuitas stultorum imprudentia . Si enim coronam sapientium terrenas divitias diceret, procul dubio fatuitatem stultorum paupertatem potius quam imprudentiam fateretur. Sed dum fatuitatem stultorum imprudentiam subdidit, sapientum divitias quia prudentiam dixerit, indicavit. Has in se Paulus scientiae divitias contemplatus, et contemplationem suam consideratione humanae fragilitatis humilians, ait: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Multas itaque apud nos divitias reperimus, cum dona abundantis intelligentiae, sacra eloquia investigan
Abbreviated transcription (Latin):
debeat sollerter intueri. Tempestas quip¬
pe cumoritur. prius lenes unde. & postino¬
dum uolumina maiora concitantur ad ex¬
tremũ fluctus se malta erigunt: & nauigan¬
tes quosq ipsa sua altitudine subuertunt.
Sic sic nimirum extrema illa ꝓperat. quȩ
uniuersum mundum subruat. tempestas
animarum. Nunc enim bellis & cladibus
quasi quibꝰdam undis. sua nobis exordia os¬
tendit. Et quanto adfinem cotidie ꝓpinqͥ¬
ores efficimur: tanto granioia irrueretri¬
bulationum uolumina iudemus. Ad ex¬
tremũ uero cõmotis om̃ib elementis. suꝑ¬
nus iudex ueniens. finem omnium appor¬
tat: qr uidelicet tunc tempestas fluctus
incȩlum leuat. Unde e dr̃ Aahue modi¬
cum & ego mouebo: non solum t̃ram sed
etiam çȩlum. Quam scilicet tempestatem
quia scĩ uiri ugilanter aspicunt: quasitu¬
mentes suꝑ se cotidie flactus expauescunt:
atq ex his tͥbulationibus quȩ mundirm fe¬
riunt. prȩuident quȩ sequantur. Bene

Expanded text:
debeat solerter intueri. Tempestas quipdebeat solerter intueri. Tempestas quippe cum oritur, prius lenes undae, et postmodum volumina majora concitantur; ad extremum fluctus se in alta erigunt, et navigantes quosque ipsa sua altitudine subvertunt. Sic sic nimirum extrema illa properat, quae universum mundum 696 subruat tempestas animarum. Nunc enim bellis et cladibus quasi quibusdam undis sua nobis exordia ostendit, et quanto ad finem quotidie propinquiores efficimur, tanto graviora irruere tribulationum volumina videmus. Ad extremum vero commotis omnibus elementis, supernus judex veniens finem omnium apportat, quia videlicet tunc tempestas fluctus in coelum levat. Unde et dicitur: Adhuc modicum, et ego movebo non solum terram, sed etiam coelum . Quam scilicet tempestatem quia sancti viri vigilanter aspiciunt quasi tumentes super se quotidie fluctus expavescunt, atque ex his tribulationibus quae mundum feriunt praevi
Abbreviated transcription (Latin):
non potuui. Ipauore tantȩ similitudinis. per¬
semus si possumus: quanta in scõ uiro fcie¬
rit uis timoris. Fluctus etuim tͥ mentes: de¬
suꝑ imminent. Cumq eam quam deferunt
mortem minantur:: nulla tunc nauigantib.
cura rerum tempora lium: nulla carnis de-¬
lectauo ad mentem reducitur: Ea ipsa quoq
ex naui ꝓiciunt. ꝓ quib longa nauigia sũp¬
serunt. Cuncte res in despectum mentis ue¬
niunt: amore uiuendi. Quasi gͦ tumentes
suꝑ se fluctus d̾̃m metuit: qui dum ueram
uitam desiderat: om̃ia despicit. que hic
possidens portat. Nam uelut. tempestate
dep̃hensi. pondus nauis abicimus: qͣndo
ab opp̃ssa mente desideria t̃rena reͫ ouemus.
fitq ut sulleuata nauis enatet. quȩ mergeba¬
tur onerata : quia nimirum cure que in hac
uita deprimunt. mentem inꝓfundum tra¬
hunt. Qne uidelicet mens tanto altitis int̾
temptationum fluctus atcollitur:: quanto
sollicitius ab huiꝰ scłi cogitatione tacuatur.
Est tiero & aliud: qđ de maris conctissione

Expanded text:
 pavore tantae similitudinis pensemus, si possumus, quanta in sancto viro fuerit vis timoris. Fluctus etenim cum tumentes desuper imminent, cumque eam quam deferunt mortem minantur, nulla tunc navigantibus rerum cura temporalium, nulla carnis delectatio ad mentem reducitur; ea ipsa quoque ex navi projiciunt, pro quibus longa navigia sumpserunt; cunctae res in despectum mentis veniunt, amore vivendi. Quasi ergo tumentes super se fluctus Deum metuit, qui dum veram vitam desiderat, omnia despicit quae hic possidens portat. Nam velut tempestate deprehensi pondus navis abjicimus, quando ab oppressa mente desideria terrena removemus. Fitque ut sublevata navis enatet, quae mergebatur onerata, quia nimirum curae quae in hac vita deprimunt mentem in profundum trahunt. Quae videlicet mens tanto altius inter tentationum fluctus attollitur, quanto sollicitius ab hujus saeculi cogitatione vacuatur. Est vero et aliud quod de maris concussione
Abbreviated transcription (Latin):
ã quo accepit ut esset: quia sicut suo opere
utero conditus non fuit: ita nec sua uirtute
ab utero pius fuit. S pensandum nobis est.
quod asserit: creuit metum. Honnulli
enim quo ad etatem crescunt : ab innocen-¬
tia decrescunt. Electis uero cum foris. etas
corporis: intus si dici liceat. crescit etas uirtutis.

Expanded text:
a quo accepit ut esset, quia sicut suo opere in a quo accepit ut esset, quia sicut suo opere in utero conditus non fuit, ita nec sua virtute ab utero 692 pius fuit. Sed pensandum nobis est, quod asserit: Crevit mecum. Nonnulli enim quoad aetatem crescunt, ab innocentia decrescunt. Electis vero cum foris aetas corporis, intus, si dici liceat, crescit aetas virtutis.