comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recte agere uidet᷑: s ꝑ ea quȩ iniqua st̃.
etiã ea quȩ eius recta st̃ destruunt᷑. Et
quia multũ dõ displicent mala: neq illa
placent quȩ uident᷑ bona. Qui gͦ ĩ malis
suis cło abominabilis ẽ. in bonis ẽ iutilis.
quia dũ se ꝑ praua oꝑa dõ execrabilẽ ex-¬
hib&:: nec illud de eo qđ rectũ uidet᷑ pla¬
c&e. Bñ aũ addit᷑: qͥ bibit quasi aquas ini¬
qͥtatẽ. Hoc namq qđ comedit᷑. cũ mora
glutit᷑: qr mandit᷑ ut glutiat᷑. Qđ aũ bi¬
bit᷑. tanto ad glutiendũ morã ñ habet:
quanto nullã & ad mandendũ necessita¬
tẽ hab&e. Culpa gͦ quia ab stulto homine
sine ulla retractatione ꝑtractat᷑: quasi
aqua iniquitas bibit᷑. Qui enĩ illicita sine
timore facit: quasi potũ iniusticiȩ sine
obstaculo gluitit. Sequit᷑. Ostendã tibi
audi me: quod uidi uarrabo tͥ. Habent
hoc om̃s arrogantes propriũ: ut cũ re-¬
ctũ quid. uel parũ senserint : in usũ hoc

Expanded text:
re videtur, sed per ea quae iniqua sunt etiam ea quae ejus recta sunt destruuntur. Et quia multum Deo displicent mala, neque illa placent quae videntur bona. Qui ergo in malis suis Deo abominabilis est, in bonis est inutilis, quia dum se per prava opera Deo exsecrabilem exhibet, nec illud de eo quod rectum videtur placet. Bene autem dicitur: Qui bibit quasi aquas iniquitatem. Hoc namque quod comeditur cum mora glutitur, quia manditur ut glutiatur. Quod autem bibitur, tanto ad glutiendum moram non habet, quanto nullam et ad mandendum necessitatem habet. Culpa ergo, quia a stulto homine sine ulla retractatione perpetratur, quasi aqua iniquitas bibitur. Quia enim illicita sine timore facit, quasi potum injustitiae sine obstaculo glutit. Sequitur: CAPUTaudi me, quod vidi narrabo tibi. - Habent hoc omnes arrogantes proprium, ut cum rectum quid vel parum senserint, in usum
Abbreviated transcription (Latin):
tabilis. & cęli in conspectu illius ñ st̃ mun¬
di: qͥs apuo se de iusticiȩ oꝑe p̾sumat as¬
UII U nde & subdit᷑ Quantomagis ab ominabi¬
lis & inutilis hõ ÷ qͥ bibit quasi aqͣs inuqͥta¬
tẽ as Qui immaculatũ prius hominẽ &
bilẽ & inutilẽ appellat. Ab ominabilẽ sci¬
licae ꝓpt̾ inmundiciã maculȩ: inutilẽ uͦ
ꝓpt̾ iniusticiã imꝑfecte uitȩ. Qui tam̃ ab

Expanded text:
tabilis, et coeli in conspectu illius non sunt mundi; quis apud se de justitiae opere praesumat? Unde et subditur: « Quanto magis abominabilis et inutilis homo, qui bibit quasi aquas iniquitatem? » Qui immaculatum prius hominem, ebilem et inutilem appellat. Abominabilem scilicet propter immunditiam maculae, inutilem vero propter injustitiam imperfectae vitae. Qui tamen a
Abbreviated transcription (Latin):
citer fecerat. humiliter dixit. Sed soleñt
heretici erroꝵ suoꝵ dictis: uera aliqua
ꝑmiscere. Et amici beati iob quãuis in
reprehensione eius om̃imͦ fallant᷑. posst̃
tam̃ & quedã uera dicere. quȩ ex illius
assiduitate didicerunt. Quoꝵ dicta si
oĩa refutanda essent: eliphar seutentiã
paulus apłs minime p̃tulisset dicens:
apprehendit sapientes in astutia eor.
Quia gͥ & ea quę recta dicunt. contra
beatũ iob recte ñ dicunt : nos in eoꝵ di¬
ctis & calcemꝰ uitiũ iundiscretionis: & dis¬
cutiamꝰ uires rectitudinis. Seqͥt᷑. Quio ẽ¬
dr hõ: terrenus expͥmit᷑ & infirmus. Hõ
enĩ ab humo appellatus ẽ. Et quomͦ esse
ual& sine macula: qui sponte sua ad in-¬
firmitatẽ concidit factus de terra᷑. Ubi
& acldit᷑. Et ut iustus appareat. natus
de muliere. Primã quippe uiro iniusti¬
ciã. mulier ꝓpinauit in paradẏso. Quomͦ
g iustus apparebit: qui de illa natus est.

Expanded text:
citer fecerat humiliter dixit. Sed solent citer fecerat humiliter dixit. Sed solent haeretici errorum suorum dictis vera aliqua permiscere, et amici beati Job quamvis in reprehensione ejus omnimodo fallantur, possunt tamen et quaedam vera dicere, quae ex illius assiduitate didicerunt. Quorum dicta si omnia refutanda essent, Eliphaz sententiam Paulus apostolus minime protulisset, dicens: Apprehendit sapientes in astutia eorum . Quia igitur et ea quae recta dicunt contra beatum Job recte non dicunt, nos in eorum dictis et calcemus vitium indiscretionis, et discutiamus vires rectitudinis. Sequidicitur homo, terrenus exprimitur et infirmus. Homo enim ab humo appellatus est. Et quomodo esse valet sine macula, qui sponte sua ad infirmitatem cecidit, factus de terra? Ubi et additur: « Et ut justus appareat homo natus de muliere. » Primam quippe viro injustitiam mulier propinavit in paradiso. Quomodo ergo justus apparebit, qui de illa natus est,
Abbreviated transcription (Latin):
longe dissimile ẽ. Et ex quib dictis dñs
ab imustis offendit᷑: in eisdẽ qͦ a iustis pla-¬
cat᷑. Nam phariseus ingressus tẽpłu dice¬
bat. ieuino bis in sabbato. decimas do
om̃iũ quȩ possideo: seo iustificatꝰ magis
publicanus quã ille exiit. Exechias quoq
rex cum molestia corporis afflictus ad
extremitatẽ ꝑueniss& uitȩ: in oratione
conpunctus dix̃. Obsecro dñe. mem̃to
queso. quomodo ambulauerĩ corã te in
ueritate. & in corde ꝑfecto. Nec tamen
dñs hanc confessionẽ ꝑfectionis eius des¬
pexit aut rennuit: quẽ mox in suis p̃¬
cib exaudiuit. Ecce phariseus se iusti¬
ficauit in oꝑe: ezechias iustũ se asser uit¬
etiam in cogitatione. Atq unde ille of¬
cogitationib pensat: & in eius aurib su¬
ꝑba ñ sunt. quȩ humili corde ꝓferunt᷑.
Unde beatus iob cũ sua oꝑa ꝓtulit. contra
dm̃ nullomͦ tumuit: quia ea quȩ uera¬

Expanded text:
longe dissimile, et ex quibus dictis Dominus longe dissimile, et ex quibus dictis Dominus ab injustis offenditur, in eisdem quoque a justis placatur. Nam Pharisaeus ingressus templum, dicebat: Jejuno bis in Sabbato, decimas do omnium quae possideo ; sed justificatus magis publicanus, quam ille exiit. Ezechias quoque rex cum, molestia corporis afflictus, ad extremitatem pervenisset vitae, in oratione compunctus dixit: Obsecro, Domine, memento, quaeso, quomodo ambulaverim coram te in veritate et in corde perfecto . Nec tamen Dominus 406 hanc confessionem perfectionis ejus despexit, aut renuit, quem mox in suis precibus exaudivit. Ecce Pharisaeus se justificavit in opere, et Ezechias justum se esse in cogitatione, atque unde ille ofcogitationibus pensat, et in ejus auribus superba non sunt quae humili corde proferuntur? Unde beatus Job, cum sua opera protulit, contra Deum nullo modo tumuit, quia ea quae vera
Abbreviated transcription (Latin):
ita ad altiora cõtẽplanda suspendit᷑: ut ex-¬
terius eoꝵ facies obstupuisse uideat᷑. Sed
quia hanc contẽplationis ium. in occulto
age̾ heretici ignorant: hoc aiustiͤ & recta
sapientib fieri magis ꝑ hypochrisin quã
ꝑ ueritatẽ putant. Quia hoc qđ ipsi ha-¬
bere nequeunt in se:ueraciter in aliis ñ
dm̃ sp̃s tuus: ut ꝓferas de ore tuo huius¬
cemodi sermones : Plerũq iusti aliquib
necessitatib afflicti: sua oꝑa cogunt᷑ fate¬
ri. Qđ beatus iob fecerat: quẽ post iusti-¬
ciã flagella deprimebant. Sed cũ eoꝵ di¬
cta iniusti audiunt: hȩc ꝑ elationẽ potius
quã ꝑ ueritatẽ existimant ꝓlata. Ex suis
enim cordib uerba iustoꝵ pensant: &¬
dici humiliter posse uerba bona ñ ȩstimanĩ.
Sicut enĩ grauis culpa est. sibi hoc homi¬
nẽ arrogare qđ non est: sic plerũq culpa
nulla ẽ. si humiliter bonũ dicat qd est.
U nde & sepe contingit. ut iusti & in iusti
habeant uerba similia: sed tam̃ sẽꝑ cor

Expanded text:
ita ad altiora contemplanda suspenditur, ut exterius eorum facies obstupuisse videatur. Sed quia hanc contemplationis vim in occulto agere haeretici ignorant, hoc a justis et recta sapientibus fieri magis per hypocrisim quam per veritatem putant, quia hoc quod ipsi habere nequeunt inesse veraciter aliis non Deum spiritus tuus, ut proferas de ore tuo hujuscemodi sermones? - Plerumque justi aliquibus necessitatibus afflicti, sua opera coguntur fateri. Quod beatus Job fecerat, quem post justitiam flagella deprimebant; sed cum eorum dicta injusti audiunt, haec per elationem potius quam per veritatem existimant prolata. Ex suis enim cordibus verba justorum pensant, et dici humiliter posse verba bona non existimant. Sicut enim gravis culpa est sibi hoc hominem arrogare quod non est, sic plerumque culpa nulla est, si humiliter bonum dicat quod est. Unde saepe contingit ut justi et injusti habeant verba similia, sed tamen semper cor
Abbreviated transcription (Latin):
suos. In quorum laude ꝓsiliunt: zeo uelud.
soloᷤᷤ eccłie p̃fuisse magistͦs gloriantur. Unde
b datã terrã existimant: quia solos erroꝵ
suoꝵ magistros. rexisse ueraciter ęccłiam
putant. Quis uͦ alienus nͥ apostata augłs
uocat᷑ . s Unde & ꝑ psalmistã de cunctis
simul malignis spiritib ar. Qm̃ alien in¬
surrexerunt in me: & fortes quesiert̃
animã meã. Heretici gͥ quia doctoꝵ suoꝵ
corda apostate angło existimant ñ fuisse
runt anime tuȩ: incuruare ut transe¬
amus. Sed eliphar themanites. quia quȩ¬
dã narraturus audiri uult. quãuis mul-¬
ta quę dicenda sint sciat. seo quia beato
iob dicenda ñ erant nesciat: audiamus
sententias. quas contra beatũ iob ꝓtulit.
Nec debemꝰ cui. s solũ pensare qͥd dixit.

Expanded text:
s. --In quorum et laudem prosiliunt, et eos velut solos Ecclesiae praefuisse gloriantur. Unde bus datam terram existimant, quia solos errorum suorum magistros rexisse veraciter Ecclesiam putant. Quis vero alienus nisi apostata angelus vocatur? Unde et per Psalmistam de cunctis simul malignis spiritibus dicisurrexerunt in me, et fortes quaesierunt animam meam . Haeretici igitur, quia doctorum suorum corda apostatae angelo existimant non fuisse runt animae tuae: Incurvare 408 ut transeamus . Sed Eliphaz Themanites quia quaedam narraturus audiri vult, quamvis multa quae dicenda sunt sciat, sed quia beato Job dicenda non erant nesciat, audiamus sententias quas contra beatum Job protulit. Nec enim debemus cui, sed solum pensare quid dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ naturã onĩs in sem& ipsis ꝓpriã mu¬
tabilitatẽ habent: seo dũ immutabili¬
ueritati studiose sẽꝑ inherere deside¬
rant: in herendo agunt ut immuta¬
biles fiant. Cũq ad hanc toto affectu
se tenent: quandoq accipiunt ut suꝑ
sem& ipsos ducti auncant hoc qđ in
sem&e ipsis mutabiles extiterunt. Qͥo
enũ mutabilitas. nͥ mors quȩda ẽ .s Quȩ
dũ rem quãlib& in aliuo iminutat. quasi
occidit qđ fuerat: ut incipiat eẽ qđ ũ erat.
Et de auctore om̃iũ scriptũ est : qui solus ha¬
b& ĩmutabilitatẽ. Quia uidelic& in sema¬
nis obumbratio. Ipsa enĩ mutabilitas umbra
ẽ : quȩ quasi obscurar& lucẽ: si hanc ꝑ ali¬
quas uicissitudines ꝑmutar&. Sed quia in
do mutabilitas ñ uenit: nulla eiꝰ lum̃ u̾bra
uicissitudiuis int̾cidit. Sene aũ dr̃. cęli

Expanded text:
 in semetipsis habent mutabilitatem propriam, sed dum immutabilitati studiose semper inhaerere desiderant, inhaerendo agunt ut immutabiles fiant. Cumque ad hanc affectu toto se tenent, quandoque accipiunt ut, super semetipsos ducti, vincant hoc quod in semetipsis mutabiles exstiterunt. Quid enim mutabilitas nisi mors quaedam est, quae dum rem quamlibet in aliud immutat, quasi occidit quod fuerat ut incipiat esse quod non erat? Et de auctore omnium scriptum est: Qui solus habet immutabilitatem , quia videlicet in semeissitudinis obumbratio . Ipsa enim mutabilitas umbra est, quae quasi obscuraret lucem, si hanc per aliquas vicissitudines permutaret. Sed quia in Deo mutabilitas non venit, nulla ejus lumen umbra vicissitudinis intercidit. Bene autem dicitur: Coeli
Abbreviated transcription (Latin):
si specialiter dr. quȩ etiã ã uita sp̃ualiũ
longe non est. nͥ qđ hii frequenter ma¬
iores tribulationes ex carne suscipiunt:
qͥ carnis uoluptatib delectant᷑  Bene
aũ dr: & anima eiꝰ suꝑ semet ipso lugebit.
Quia quisqͥs in se gaudere appetit: eo ipso
iam in luctu est. quo a uera leticia re¬
cessit. Uera quippe leticia mentis: cre¬
ator est. Dignũ itaq est. ut in se semꝑ
homo merores inueniat: qui derelicto
creatore in se gaudium querebat. Seqͥt᷑.¬

Expanded text:
si specialiter dicitur, quae etiam a vita spiritalium si specialiter dicitur, quae etiam a vita spiritalium longe non est, nisi quod hi frequenter majores tribulationes ex carne suscipiunt qui carnis voluptatibus delectantur? Bene autem dicitur: Et anima ejus super semetipso lugebit, quia quisquis gaudere in se appetit, eo ipso jam in luctu est quo a vera laetitia recessit. Vera quippe laetitia mentis creator est Dignum itaque est ut in se semper homo moerores inveniat, qui, derelicto creatore, in se gaudium quaerebat. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ continentiȩ studens. & nequaꝙͣ filios
generat salua non erit: seo ꝑ gn̾ratio¬
nẽ filioꝵ saluari dr̃: quia ꝑ effectũ bo¬
noꝵ operũ. ꝑpetuę saluti sociat᷑. Nobi¬
les gͦ sunt filii recta oꝑa: ignobiles aũ
facta ꝑuersa. Et sepe homo agere quȩ¬
lib& bona intentione nitit᷑: seo tam̃ ꝓ
multis quȩ subripiunt. eius acta apuo
om̃ipotentẽ dm̃ qualiter habeant᷑ incertũ
est. Siue itaq nobiles fuerint filii eiꝰ siue
ignobiles non intelligit: quia subtili ex ami¬
ne discussa. utrũ approbent᷑ eiꝰ oꝑa an reꝓ¬
bent᷑ ignorat. Et hic gͦ homo in dolore
laboris est positus: & illuc ducit᷑ in timo¬
re suspicioius. Unde adhuc de ipso p̃sen¬
tis uitȩ labore subiungit᷑. At tam̃ caro¬
dicit: tribulationẽ tam̃ carnus habebunt
huius modi. Sed tribulationẽ carnis hii
pati possunt: etiã qui spũ aliter uiuunt.
Cur gͥ ineẽ coniugib carnis tribulatio qua¬

Expanded text:
quae, continentiae studens, nequaquam filios quae, continentiae studens, nequaquam filios generat salva non erit, sed per generationem filiorum salvari dicitur, quia per effectum bonorum operum perpetuae saluti sociatur. Nobiles ergo sunt filii recta opera, ignobiles autem facta perversa. Et saepe homo agere quaelibet bona intentione nititur; sed tamen pro multis, quae subrepunt, ejus acta apud omnipotentem Deum qualiter habeantur, incertum est. Sive itaque nobiles fuerint filii ejus, sive ignobiles, non intelligit, quia, subtili examine discussa, utrum approbentur ejus opera an reprobentur ignorat. Et hic ergo homo in dolore laboris est positus, et illuc ducitur in timore suspicionis. Unde adhuc de ipso praesentis vitae labore subjungitur: CAdicit: Tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi . Sed tribulationem carnis hic pati possunt, etiam jam qui spiritaliter vivunt. Cur ergo inesse conjugibus carnis tribulatio qua
Abbreviated transcription (Latin):
ta tenuit. qualit̾ sese habitura sint re¬
licta. nescit. Unde & addit᷑. Siue nobi
uentes sunt. mortuoꝵ aminas quo loco
habeant᷑ ignorant: ita mortui uitã in
carue iuuentiũ. post eos qualit̃ dispo¬
nat᷑ nesciunt: quia & uita sp̃s. longe ẽ
a uita carnis. Et sicut corporea atq in¬
corporea diuersa st̃ genere: ita etiã dis¬
tincta cognitione. Qd tam̃ de animab
scĩs sentiendũ non est: quia quȩ itus
om̃ipotentis dĩ claritatẽ uident: nullo
mͦ credendũ est. quia sit foris aliquid qd̾
ignorent. Seo carnales quiq qui amo¬
rẽ precipuũ filiis impendunt. hoc eos
beatus iob nescire postinodũ asserit. qd̾
hic uehementer amauerunt. Ut siue
nobiles siue sint ignobiles filii nesciant:
quoꝵ eos semꝑ cura fatigabat. Qđ tam̃ si
intelligi sp̃u aliter deb&ꝰ non in congrue
filioꝵ nomine oꝑa designant᷑: sic̃ de
muliere paulus dicit. quia salua erit
ꝑ filioꝵ generationẽ. Neq enĩ mulier

Expanded text:
ta tenuit qualiter sese habitura sint reta tenuit qualiter sese habitura sint relicta nescit. Unde et additur. CAPUT XXI ventes sunt mortuorum animas quo loco habeantur ignorant, ita mortui vitam in carne viventium post eos qualiter disponatur nesciunt, quia et vita spiritus longe est a vita carnis. Et sicut corporea et incorporea diversa sunt genere, ita etiam distincta cognitione. Quod tamen de animabus sanctis sentiendum non est, 280 quia quae intus omnipotentis Dei claritatem vident nullo modo credendum est quia foris sit aliquid quod ignorent. Sed carnales quique, quia amorem praecipuum filiis impendunt, hoc eos beatus Job nescire postmodum asserit quod hic vehementer amaverunt, ut sive nobiles, sive ignobiles sint filii nesciant, quorum eos semper cura fatigabat. Quod tamen si intelligi spiritaliter debet, non incongrue filiorum nomine opera designantur; sicut de muliere Paulus dicit: Quia salva erit per filiorum generationem . Neque enim mulier
Abbreviated transcription (Latin):
ter ꝑdes. Io ÷ sicut hȩc insensibilia mͦ
subito corruunt. mͦ paulisꝑ infusa aquaꝵ
mollitiȩ consumunt᷑: ita etiã eũ quẽ rati-¬
onabilem condidisti. uel subita temptatio-¬
ne deicis: uł longa ac lenta consumi ꝑ-¬
mittis. Atq mox eande racionabilem
creaturã uerbis sequentib explicat. di¬
transir&. P aululũ roboratus ẽ homo:
quia hic uiuendi uires ad modicũ accipit.
ut in ꝑpetuũ transeat: ubi etiã eius uitã
terminus non concludat. Sed ui hac bre¬
uitate ubi roboratus est. colligit unde in
ꝑpetuitate inueniat: uel ut semꝑ gau¬
deat. uel ut suscepta supplicia ñ euadat.
Qui ꝓ eo qđ paululũ roborat᷑ est. ut in ꝑ¬
petuũ transeat: apte mox subdit᷑. Iinmu¬
minis immutat᷑: cũ eius species morte at¬
terit᷑. Emittit᷑ uͦ: quia ab his quȩ uolens
tenuit: trausire ad ȩterna cogit᷑ nolens.
Dũq ad illa ꝑducit᷑: hȩc quę diu cogita¬

Expanded text:
ter perdes; id est, sicut haec insensibilia modo ter perdes; id est, sicut haec insensibilia modo subito corruunt, modo paulisper infusa aquarum mollitie consumuntur, ita etiam eum quem rationabilem condidisti, vel subita tentatione dejicis, vel longa ac lenta consumi permittis. Atque mox eamdem rationabilem creaturam verbis sequentibus explicat, ditas. --Paululum roboratus est homo, quia hic vivendi vires ad modicum accepit ut in perpetuum transeat ubi ejus vitam terminus non concludat. Sed in hac brevitate ubi roboratus est colligit unde in perpetuitate inveniat, vel ut semper gaudeat, vel ut suscepta supplicia non evadat. Qui pro eo quod paululum roboratus est ut in perpetuum transeat, apte mox subditminis immutatur cum ejus species morte atteritur. Emittitur vero, quia ab his quae volens tenuit transire ad aeterna cogitur nolens; dumque ad illa perducitur, haec quae diu cogita
Abbreviated transcription (Latin):
terra consumit᷑. Salomon quippe unmode¬
rato usu atq assiduitate mulierũ adhoc
usq ꝑductus est: ut templũ idolis fabri¬
car&. Et qui prius dõ tempłcon¬
struxerat: assiduitate libidinis etiã ꝑfidie
substratus. idolis construere tẽpla ñ ti¬
muit. Sicq factũ ẽ: ut ab assidua carnis
petulantia. usq ad mentis ꝑfidiã ꝑuenir&.
Quid itaq aliud quã aquȩ excauart̃ lapidẽ:
& alluuione paulatim terra consũpta est.
Quia subripiente paulisꝑ infusione peccati:
terra cordis illius ad consũptionẽ deflux̃.
Consider& gͥ beatus iob utrasq tẽptationes:
uel subitã & unmensã. uel lentã atq lon¬
giorẽ: consider& casus hominũ : & ex his
quȩ exterius accidunt. rapiat interius
contemplationẽ dicens. Mons cadens de¬
fluit: & saxum transfert᷑ de loco suo. La¬
pides excauant aquȩ: & alluuione paula-¬
tim terra consumit᷑. Et homines gͦ simili¬

Expanded text:
terra consumitur. Salomon quippe immodeterra consumitur. Salomon quippe immoderato usu atque assiduitate mulierum ad hoc usque perductus est, ut templum idolis fabricaret ; et qui prius Deo templum construxerat, assiduitate libidinis, etiam perfidiae substratus, idolis construere templa non timuit. Sicque factum est ut ab assidua carnis petulantia usque ad mentis perfidiam perveniret. Quid itaque aliud quam aquae excavarunt lapidem, et alluvione paulatim terra consumpta est, quia subripiente paulisper infusione peccati, terra cordis illius ad consumptionem defluxit? Consideret ergo beatus Job utrasque tentationes, vel subitam et immensam, vel lentam atque longiorem; consideret casus hominum, et ex his quae exterius accidunt rapiat interius contemplationem, dicens: Mons cadens defluit, et saxum transfertur de loco suo. Lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur; et homines ergo simili
Abbreviated transcription (Latin):
saxum. Cũ uͦ temptationẽ lentã atq sub¬
tilem s tam̃ assiduã eoꝵ qui ẽẽ fortes
credunt᷑. preualere mentib sinis: quasi
lapides excauant aquȩ. & alliuio¬
ne paulatĩ terra consumit᷑: quia nimi¬
rũ suggestione ieni subacta m̃tis duritia mollit̾.¬
U ideamnus dauid ille quantũ mons altus fui̾t.
qͥ tanta di mysteria ꝓphetico spũ ualuit
contẽplari: sed aspiciamus quã subito casu
defluxit. Qui dũ in solariũ deambulans.
alienã coniugẽ concupiuit & abstulit. eiꝰq
iurũ cũ dampno sui exercitus interemit:
repentino casu mons cecidit: cũ mens illa
mnysteriis cęlestib assueta. in opinata tẽpta-¬
tione deuicta est. tamq immanissime t᷑¬
pitudini subacta. Saxum itaq de loco suo
trans latũ est: cũ ꝓpħȩ animus a ꝓphetię
mysteriis exclusus. ad cogitandas tͣpitudi¬
nes uenit. Uideamus etiam qualiter la¬
pides excauant aquȩ: & alluuione paulatĩ

Expanded text:
saxum; 402 cum vero tentationem lentam atque subsaxum; 402 cum vero tentationem lentam atque subtilem, sed tamen assiduam, eorum qui fortes esse creduntur praevalere mentibus sinis, quasi lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur, quia nimirum suggestione leni subacta mentis duritia mollit--Videamus David ille quantum mons altus fuerit, qui tanta Dei mysteria prophetico spiritu valuit contemplari; sed aspiciamus quam subito casu defluxit, qui dum, in solario deambulans, alienam conjugem concupivit et abstulit, ejusque virum cum damno sui exercitus interemit , repentino casu mons cecidit, cum mens illa mysteriis coelestibus assueta, inopinata tentatione devicta est, tamque immanissimae turpitudini subacta. Saxum itaque de loco suo translatum est, cum prophetae animus, a prophetiae mysteriis exclusus, ad cogitandas turpitudines venit. Videamus etiam qualiter lapides excavant aquae, et alluvione paulatim
Abbreviated transcription (Latin):
subita inuasione ꝓsternit. dicat᷑ mons ca¬
dens defluit. & saxum transfert᷑ de loco
suo : id ÷ mens sc̃a cuius locus iusticia fue¬
rat. impulsu subito transfert᷑ ad culpam.
Rursũ quia alia est temptatio que se cordi
hominis leniter infundit. omnẽq duritiã
fortitudinis corrũpit atq consumit: dicat᷑
lapides excauant aquę: Quia uidelicet
duritiã mentis absorbent assidua & mollia
blandimenta libidinis: & lentũ atq subtile
uitiũ. corrũpit durũ & forte ꝓpositũ m̃tis.
Unde subdit᷑: & alluuione paulatĩ terra con
sumit᷑. Sic̃ enĩ influente aqua paulatĩ con¬
sumit᷑ terra: sic letuiter subripiente uitio.
mens etiam fortis absorbet᷑. Unde bene
subiungit᷑. Et homines gͦ similit̾ ꝑdes:
id ÷ quia cũ temptationẽ uisto iudicio. eiꝰ
menti qui stare in alto cernit᷑. repente
dominari ꝑmittis: cadere ac defluere
montẽ facis. Et cũ uoluntas ad uitiũ
cõmutatur: quasi ad locũ alium transferf᷑

Expanded text:
nit, dicatur: Mons cadens defluit, et saxum transfertur de loco suo; id est, mens sancta, cujus locus justitia fuerat, impulsu subito transfertur ad culpam. Rursum quia alia est tentatio, quae se cordi hominis leniter infundit, omnemque duritiam fortitudinis corrumpit atque consumit, dicatur: Lapides excavant aquae, quia videlicet duritiam mentis absorbent assidua et mollia blandimenta libidinis, et lentum atque subtile vitium corrumpit durum et forte propositum mentis. Unde subditur: Et allusumitur. Sicut enim influente aqua paulatim consumitur terra, sic leniter subripiente vitio mens etiam fortis absorbetur. Unde bene subjungitur Et homines ergo similiter perdes. Id est, quia cum tentationem justo judicio ejus menti qui stare in alto cernitur repente dominari permittis, cadere ac defluere montem facis; et cum voluntas ad vitium commutatur, quasi ad locum alium transfertur
Abbreviated transcription (Latin):
confitet᷑. Sed hȩc dicens: ab hereticis ir¬
rogare dõ contumeliã credit᷑. Unde nẽ
dr. Et imitaris lingua blasphemantium.
Cui si qͥd in hoc mundo adu̾sitatiᷤᷤ aduen̾it: ħ ei
contingere ex ipsa hac iniuria suȩ confes¬
sionis dicunt. Unde adhuc subdit᷑. Con¬

Expanded text:
confitetur; sed haec dicens, ab haereticis irconfitetur; sed haec dicens, ab haereticis irrogare Deo contumeliam creditur. Unde nunc dicitur: Et imitaris linguam blasphemantium. Cui si quid in hoc mundo adversitatis evenerit, hoc ei contingere ex ipsa hac injuria suae confessionis dicunt. Unde adhuc subditur: C
Abbreviated transcription (Latin):
Iniquitas os doc&: quando ex mala uita
concipit᷑. qd̾ peius dicat᷑. Quia aũ beatus
iob tanto in ore liber fuerat. quanto iustus
in opere: ab amicis suis hereticoꝵ tẏpum
tene titib & de iniqua uita & de au¬
daci ore reprehendit᷑. ut dicat᷑. Docuit
enim iniqͥtas tua os tuũ. Ac si aꝑte ei
diceret᷑. Qđ ꝑuerse loqueris: ex ꝑuersi-¬
quasi uenerant᷑ dm̃. eius mẏsteriis contͣ¬
dicunt: & humilitatẽ putant. si ueritatẽ
denegant. Sunt nãq ñnulli qͥ dõ se inu¬
riã irrogare existunant. si uerã eũ carnẽ
assũpsisse fateant᷑: aut si hunc ueraciter
ꝓ nobis carne mori potuisse credideruit.
Cũq do quasi plus honoris conant᷑ tribuere:
cogunt᷑ laudes ueras bonitatis illius negare.
Quioꝰ enĩ est ei in caritatis suȩ laude poten¬
tius: quã ut illa sibi ꝓ nobis digna ad
susceptionẽ facera&. quȩ ei uident᷑ indigna d
Sca aũ ęccłia uerã carnẽ: uerã mortẽ illius

Expanded text:
Iniquitas os docet quando ex mala vita concipitur quod pejus dicatur. Quia autem beatus Job tanto in ore liber fuerat quanto justus in opere, ab amicis suis haereticorum typum tenentibus, et de iniqua vita, et de audaci ore reprehenditur, ut dicatur: Docuit enim iniquitas tua os tuum. Ac si aperte ei diceretur: Quod perverse loqueris, ex perversiquasi venerantur Deum, ejus mysteriis contradicunt, et humilitatem putant si veritatem denegant. Sunt namque nonnulli qui Deo se injuriam irrogare existimant si eum veram carnem assumpsisse fateantur, aut si hunc veraciter pro nobis carne mori potuisse crediderint. Cumque Deo quasi plus honoris conantur tribuere, coguntur laudes veras bonitatis illius negare. Quid enim est in charitatis suae laude potentius quam ut illa sibi pro nobis digna ad susceptionem faceret, quae ei videntur indigna? Sancta autem Ecclesia veram carnem, veram mortem illius
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erant ex nobis. Sed ut ea quȩ asserunt
cõmendare stultis mentib hominũ quasi
de antiquitate possint. antiquos patres se
habere testant᷑: atq ipsos doctores eccłie
suȩ ꝑfessionis magistros dicunt. Cũq pre¬
sentes predicatores despiciunt. de antiqͦrũ
patrũ magisterio falsa presũptione głant᷑.
ut ea quȩ ipsi dicunt. etiã antiqͦs patres te¬
nuisse fateant᷑: quatinus hoc qđ rectitudi¬
ne astruere ñ ualent. quasi ex illoꝵ aucto¬
ritate confirment. Quia uͦ scriptũ est. quẽ
diligit dñs castigat. flagellat omnẽ filium
quẽ recipit: sepe scã ęccłia multis in hac
uita aduersitatib laborat: & reꝓboꝵ uita
tanto sine flagello dimittit᷑. quanto a d
nulla premia seruat᷑. Sed afflictiones sc̃ę
ȩccłiȩ uidentes heretici eã despiciunt:
& tot ulã flagellis atteri ex praue ꝓfessi¬
Ac si ei patenter dicat. Si ꝓfessionẽ fidei cor¬

Expanded text:
non erant ex nobis . » Sed ut ea quae asserunt non erant ex nobis . » Sed ut ea quae asserunt commendare stultis mentibus hominum quasi de antiquitate possint, antiquos patres se habere testantur, atque ipsos doctores Ecclesiae suae professionis magistros dicunt. Cumque praesentes praedicatores despiciunt de antiquorum Patrum magisterio falsa praesumptione gloriantur, ut ea quae ipsi dicunt, etiam antiquos patres tenuisse fateantur, quatenus hoc quod rectitudine astruere non valent quasi ex illorum auctoritate confirment. Quia vero scriptum est: Quem diligit Dominus castigat, flagellat autem omnem filium quem recipit . Saepe sancta Ecclesia multis in hac vita adversitatibus laborat, et reproborum vita tanto sine flagello dimittitur, quanto ad nulla praemia servatur. Sed afflictiones sanctae Ecclesiae videntes haeretici, eam despiciunt, et tot illam flagellis atteri ex pravae professi--Ac si ei patenter dicat: Si professionem fidei cor
Abbreviated transcription (Latin):
respondebunt tͥ. Quia eñ ex errore con¬
fessionis. existimant mala adu̾sitatiꝰ erũꝑe. labia
sua ei asserunt respondere: ut culpa elo¬
quii. sit causa flagelli. Aliquando uͦ eam
ex ratione conat᷑ dicens. Numqͥd primus¬
homo tu natus es. & ante colles formatus s
Nũqͥd consiliũ di audisti. & inferior te erit
eius sapientia. Ac si uerbis aꝑtiorib di¬
cat. Qui de ęterno loqueris: pensa quia
temporalis es. Qui de eius sapientia dis
putas: pensa quia eius consiliũ ignoras.
Sed quia ad hoc hereuci uerba diũcȩ defen-¬
sionis assumunt. ut docti eẽ uideant᷑: &
dũ diuinã głam defendẽ uident᷑. suã scientiã
hominib ĩnotescunt: ipse hoc eliphat ꝑ sub¬
iuncta uerba testatur. qui loqui quidẽ de
sapientia dĩ cepit: seo statim ad suã ela¬
uidelic& dicta patenter ostendunt. ex qua
mentis elatione ꝓdeat: quicqͥd quasi ad
sc̃a uniuersali ęccłia sunt egressi: testatur
iohannes qui ait. Ex nobis ꝓdierunt: seo

Expanded text:
ri delirant. --Quia enim ex errore confessionis existimant mala adversitatis erumpere, labia sua ei asserunt respondere, ut culpa eloquii sit causa flagelli. Aliquando vero eam ex ratione conatur, dicens: CAPUT homo tu natus es, et ante colles formatus? Nunquid consilium Dei audisti, et inferior te erit ejus sapientia? - Ac si verbis apertioribus dicat: Qui de aeterno loqueris, pensa quia temputas, pensa quia ejus consilium ignoras. Sed quia ad hoc haeretici verba dominicae defensionis assumunt, ut docti esse videantur, et dum divinam gloriam defendere videntur, suam scientiam hominibus innotescant, ipsa hoc Eliphaz subjuncta verba testantur, qui loqui quidem de sapientia Dei coepit, sed statim ad suam elavidelicet dicta patenter ostendunt, ex qua mentis elatione prodeat, quidquid quasi ad sancta universali Ecclesia sunt egressi testatur Joannes, qui ait: « Ex nobis prodierunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
fessionis stulticiam trahere. Unde adiungit.
si aꝑte dicat. De tua iusticia presiunens:
creatoris tui grãm despicis deprecari. Cũ
enĩ uera mala heretici contra bonos non
inueniunt. fingunt quȩ redarguant: ut
iusti ẽẽ uideant᷑. Et fit plerũq ut ad aꝑ¬
ta contumeliarũ uerba ꝑueniant. Unde

Expanded text:
fessionis stultitiam trahere. Unde adjungit: si aperte dicat: De tua justitia praesumens, Creatoris tui gratiam despicis deprecari. Cum enim vera mala haeretici contra bonos non inveniunt, fingunt quae redarguant, ut justi esse videantur, et fit plerumque ut ad aperta contumeliarum verba perveniant. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Crebro iam diximꝰ. beatũ iob tẏpũ sc̃ȩ uni¬
uersalis eccłiȩ: amicos uͦ illius hereticoꝵ
speciem tenere. Qui quasi ex defensione
dm̃. occasionẽ stulte locutionis inueni¬
unt: & contumeliosa contra bonos uerba
iaculant᷑. Quib cuncta quȩ ã fidelibus
sentiunt᷑: quasi in uento ꝓlata displicent.
Unde nunc dr̃. Nũqͥd sapiens respondebit:
quasi in uentũ loquens .s Nec bonoꝵ uerba.
dicta rationis: sed stimulos furoris existi¬
mant. Unde & subdit᷑. Et implebit ar¬
dore stomach̃u suũ  Qui ea etiã quȩ se
sciunt contumeliose dicere: student semꝑ
ut dictũ est. ex dm̃i defensione palli are.
qui non est equalis t̃: & loqueris qđ tibi¬
non expedit. Nullũ uͦ estimant timorẽ dñi
habere: nisi eum quẽ potuerint ad suȩ con

Expanded text:
Crebro jam diximus beatum Job typum sanctae universalis Ecclesiae, amicos vero illius haereticorum speciem tenere, qui, quasi ex defensione Domini, occasionem stultae locutionis inveniunt, et contumeliosa contra bonos verba jaculantur. Quibus cuncta quae a fidelibus sentiuntur quasi in ventum prolata displicent. Unde nunc dicitur: Nunquid sapiens respondebit quasi in ventum loquens? Nec bonorum verba dicta rationis, sed stimulos furoris existimant. Unde et subditur. Et implebit ardore stomachum suum. Quia ea etiam quae se sciunt contuut dictum est, ex Domini defensione palliare. qui non est aequalis tibi, et loqueris qnon expediunt. - Nullum vero existimant timorem Domini habere, nisi eum quem potuerunt ad suae con
Abbreviated transcription (Latin):
OS:IUS IORU:
est. tanto sollicitius
ꝓresentẽ uitã ꝗͣ sit
fugitiua cogitare:
quanto studiosius
nouerunt cȩlestis
patriȩ bona ȩterna ꝑpendere. Ex his
enĩ quȩ mauentia intus aspiciunt. foris
fugam rerũ labentium subtilius adten¬
dunt. Unde beatus iob cũ de lapsu hu¬
mani temporis sententiã ꝓtulisset diceis.
homo natus de muliere breui uiuens

Expanded text:
os justorum est tanto sollicitius praesentem vitam quam sit fugitiva cogitare, quanto studiosius noverint coelestis patriae bona aeterna perpendere. Ex his enim quae manentia intus aspiciunt, foris fugam rerum labentium subtilius attendunt. Unde beatus Job, cum de lapsu humani temporis sententiam protulisset, dicens: Hom
Abbreviated transcription (Latin):
mul & reꝑbos traxit: sed illa exinde oĩa
sustulit:ͣ quȩ sibi in hesisse presciuit. Uñ
etiã ꝑ oseȩ ꝓpħam dicit. Ero mors tua
o mors: ero morsus tuus inferne. Eͦo
enim occidimus: agimus ut penitus ñ
sit. Ex eo & enĩ qđ mordemus: partem
abstrahimus. partẽq relinquimus. Quia
gͦ in electis suis funditus dñs occidit
mortẽ: mors mortis extitit. Quia uͦ ex
inferno partẽ abstulit. partẽ reliquit:
non occidit funditus. sed momordit in-¬
fernũ. Dicit gͦ. ero mors tua õ mors:
id est in electis meis te funditus peri-¬
mo. Ero morsus tuus inferne: qr subla¬
tis eis. te ex parte transfigo. Sciens gͥ
beatus iob hunc aduentũ ad inferos¬
redemptoris nr̃i. petat qđ futurũ pre

Expanded text:
mul et reprobos traxit, sed illa exinde omnia mul et reprobos traxit, sed illa exinde omnia sustulit quae sibi inhaesisse praescivit. Unde etiam per Osee prophetam dicit: Ero mors tua, o mors, ero morsus tuus, inferne . Quod enim occidimus, agimus ut penitus non sit. Ex eo enim quod mordemus, partem abstrahimus, partemque relinquimus. Quia ergo in electis suis funditus Dominus occidit mortem, mors mortis exstitit. Quia vero ex inferno partem abstulit, partemque reliquit, non occidit funditus, sed momordit infernum. Dicit ergo: Ero mors tua, a mors; id est, in electis meis te funditus perimo. Ero morsus tuus, inferne, quia, sublatis eis, te ex parte transfigo. Sciens igitur beatus Job hunc adventum ad inferoRedemptoris nostri, petat quod futurum p
Abbreviated transcription (Latin):
plicẽ. ꝑturbatio nulla confundit. Unde
ei dr̃. Tu autẽ dominator uirtutis. cum
tranquillitate iudicas: & cũ magna reue¬
rentia disponis nos. Sed quia iustoꝵ aĩȩ.
ꝑ mediatoris aduentũ. erant quandoq
ab inferni locis quãuis non penalib li¬
berande: hoc quoq uir iustus preuidet¬
tempus in quo recorderis mei. At ubi
uenit plenitudo tẽporis: misit ds filium
suũ factũ ex muliere. factũ sub lege: ut
eos qui sub lege erant redimer&. Hanc
itaq redẽptionẽ uir dñi presciens. in
qua erant multi etiã ex gentilitate li¬
berandi. sicut ipse ait: licet hȩc celes
in corde tuo. tam̃ scio quia uniuersoꝵ
memineris: apuo om̃ĩpotentẽ dm̃. tẽpus
sibi constitui suȩ recordationis petit:
Hinc est enim qd in eugłio dñs dicit. Et
ego si exaltatus fuero a terra: omĩa trahã
ad me ipsũ. Omĩa. ui delic& electa. Non
enim ab inferno rediens dñs. electos si¬

Expanded text:
plicem perturbatio nulla confundit. Unde plicem perturbatio nulla confundit. Unde ei dicitur: Tu autem dominator virtutis cum tranquillitate judicas, et cum magna reverentia disponis nos . Sed quia justorum animae per Mediatoris adventum erant quandoque ab inferni locis, quamvis non poenalibus, liberandae, hoc quoque justus vir praevidettempus in quo recorderis mei . At ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Hanc itaque redemptionem vir Domini praesciens, in qua erant multi etiam ex gentilitate liberandi, sicut ipse ait: Licet haec celes in cordo tuo, tamen scio quia universorum memineris , apud omnipotentem Deum tempus sibi constitui suae recordationis petit. Hinc est enim quod in Evangelio Dominus dicit: Et ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ipsum , omnia videlicet electa. Non enim ab inferno rediens Dominus electos si
Abbreviated transcription (Latin):
se dĩ gram dicit: eripiusti animã meam
ex inferno inferiori. Seatus gͥ iob ante
mediatoris aduentũ ad infernũ se des¬
cendere sciens: conditoris sui illic ꝓtecti
onẽ postulat. ut a locis penalib alienꝰ
existat: ubi.dũ ad requiem ducit᷑. a
suppliciis abscondat᷑. Unde & subdit᷑.
Et abscondas me donec ꝑtranseat furor
tuus. Furor & enim om̃ipotentis di. in
hoc cotidie cursu uim sue distͥctionis ꝑa¬
git: qđ uiuentes indigne. dignis suppli¬
ciis demergit. Qui furor nunc quide
transit. sed in fine ꝑtransit: quia modo
agit᷑: sed in mundi termino consũmat᷑.
Qii tamen iste furor quantũ ad electoꝵ
animas in redẽptoris nr̃i aduentu ꝑtran-¬
siit: quia eas ab inferni claustris ad para¬
dẏsi gaudia mediator dĩ & hominũ. dũ
ipse illic pie descender&. reduxit. Inter
hȩc uͦ sciendũ est. qđ furoris nom̃ diui¬
nitati non congruit: quia naturã di sum¬

Expanded text:
se Dei grse Dei grex inferno inferiori . » Beatus igitur Job, ante Mediatoris adventum ad infernum se descendere sciens, Condionem postulat, ut a locis poenalibus alienus existat, ubi, dum ad requiem ducitur, a suppliciis abscondatur. Unde subjungit: Ut abscondas me, donec transeat furor tur. --Furor etiam omnipotentis Dei in hoc quotidie vim suae districtionis peragit, quod viventes indigne dignis suppliciis demergit. Qui furor nunc equidem transit, sed in fine pertransit, quia modo agitur, sed in mundi termino consummatur. Qui tamen iste furor, quantum ad electorum animas, in Redemptoris nostri adventu pertransiit, quia eas ab inferni claustris ad paradisi gaudia mediator Dei et hominum, dum ipse illuc pie descenderet, reduxit. Inter haec vero sciendum est quod furoris nomen Divinitati non congruit, quia naturam Dei sim
Abbreviated transcription (Latin):
res iã resurrexisse recognouerant. Et ue¬
rebat᷑ dicere mortuos: quos resurgere uix
credebant. Seatus gͥ iob quia carne mor¬
tuᷤ ad uitã rursꝰ eingilare nõ dubitat: eos
dormientes potius quã mortuos appel¬
mediatoris cũ & hominis. omĩs homo
quãuis in undę ꝓbateq uitȩ fuerit. ad
inferni claustra descenderit. dubiũ ñ ẽ.
qm̃ homo qui ꝑ se cecidit. ꝑ se ad paradỹ¬
si requiem redire non potuit. nͥ uenir&
ille. qui suȩ incarnationis mysterio. eius-¬
dẽ nobis paradẏsi iter aperir&. Unde
& post culpã hominis. ad parach̃ si adi¬
tum. rũphea flaminea posita eẽ memo¬
potuiss&. Nec tamen ita iustoꝵ animas
ad infernũ dicimus descendisse. ut in lo-¬
cis pęnalib tenerent᷑ : sed eẽ superiora
inferni loca: ẽẽ alia inferiora credenda
sunt : ut & in superiorib iusti reqͥesce¬
rent: & in inferiorib iniusti cruciarent᷑.
Unde & psalmista. propter preuenientẽ

Expanded text:
res jam resurrexisse cognoverant, et veres jam resurrexisse cognoverant, et verebatur dicere mortuos quos resurgere vix credebant. Beatus igitur Job, quia carne mortuos ad vitam rursus evigilare non dubitat, eos dormientes potius quam mortuos appelmediatoris Dei et hominis omnis homo, quamvis mundae probataeque vitae fuerit, ad inferni claustra descenderit, dubium non est, quoniam homo, qui per se cecidit, per se ad paradisi requiem redire non potuit, nisi veniret ille qui suae incarnationis mysterio ejusdem nobis paradisi iter aperiret. Unde et post culpam primi hominis ad paradisi aditum romphaea flammea posita esse memopotuisset Nec tamen ita justorum animas ad infernum dicimus descendisse, ut in locis poenalibus tenerentur. Sed esse superiora inferni loca, esse alia inferiora credenda sunt, ut et in superioribus justi requiescerent, et in inferioribus 398 injusti cruciarentur. Unde et Psalmista propter praevenientem
Abbreviated transcription (Latin):
sed somniũ maluit uocare: spem ꝓcul du-¬
bio resurrectionis insinuans: quia sicut
citius homo a somno eiugilat᷑: ita concite
ad conditoris nutũ a morͦte corporis sur¬
gat. Wehementer enĩ ab infirmis mentib
nomen mortis ꝑtimescit᷑: somni aũ uoca-¬
bulũ non timet᷑. Unde & paulus discipu¬
los aminonens. dicit. Nolumus aũ uos ig¬
norare fr̃s de dormientib: ut non contris¬
temini. sic̃ & ceteri qui spem non habent.
Si enim credimus qđ iħs mortuus est &
resurrexit: ita & ds eos qͥ dormierunt ꝑ
iħm adducet cũ eo. Quid est qđ p̃dica¬
nõiat: nͥ quia infirma corda audientiũ
respiciens. medicamentũ predicationis
suȩ mira arte cõponit: & illũ quẽ iã re¬
surrexisse nouerant. eis mortuũ insinu¬
are non dubitat: eos uͦ qui necdũ ressur¬
rexerant. ut spem resurrectionis insinu&.
ñ mortuos sed dormientes uocat as Non
enĩ uerebat᷑ dicere mortuũ: quẽ audito¬

Expanded text:
sed somnum maluit vocare, spem procul dused somnum maluit vocare, spem procul dubio resurrectionis insinuans, quia sicut citius homo a somno evigilat, ita concite ad conditoris nutum a morte corporis resurgat. Vehementer enim ab infirmis mentibus nomen mortis pertimescitur, somni autem vocabulum non timetur. Unde et Paulus discipulos admonens, dicit: Nolumus autem ignorare vos, fratres, de dormientibus, ut non contristemini sicut et caeteri qui spem non Si enim credimus quod Jesus mortuus est et resurrexit, ita et Deus eos qui dormierunt per Jesum adducet cum eo . Quid est quod praedicanominat, nisi quia, infirma corda audientium respiciens, medicamentum praedicationis suae mira arte componit, et illum quem jam resurrexisse noverant, eis mortuum insinuare non dubitat; eos vero qui necdum resurrexerant, ut spem resurrectionis insinuet, non mortuos, sed dormientes vocat? Non enim verebatur dicere mortuum quem audito
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ semce ipsam ueritas dicit. Om̃s qͥ in monu¬
mentis sunt audient uocẽ eius: & ꝓcedent
qui bona fecerunt in resurrectionẽ uite.
Sed subiuncta sententia indicat: quȩ discre¬
tio in premissa lateat. Nam subdit᷑. Donec
atterat᷑ cęlũ non euigilabit: nec consurg&
de somno suo. Liquet enĩ. quia ñ resurget
donec atterat᷑ cęlũ: quia nisi mundi huius
finis aduenerit: humanũ genus ã somno
mortis ad uitã non euigilabit. Non gͦ qr
om̃imͦ non resurgat. sed quia ante contri-¬
cionẽ cęli. humanũ genus minime resurgat:
insinuat. Notandũ quoq est. cur postquã
superius hominẽ mortuũ dixãt. inferius
non mortuũ sed dormientẽ nominat: eũq
de somno suo minime consurgere. donec
cęlũ atterat᷑ uarrat: nisi qđ p̾atent̃ dat᷑
intelligi. qr in cõparatione ligni reuiren¬
tis. hominẽ mortuũ peccatorẽ memorat.
a uita scilic& iusticiȩ̨ extinctũ ubi autem
de morte carnis loquit᷑. ñ hanc mortem

Expanded text:
in monumentis sunt audient vocem ejus, et procedent qui bona fecerunt in resurrectionem vitae . Sed subjuncta sententia indicat quae discretio in praemissa lateat. Nam subdatteratur coelum, non evigilabit, nec consurget de somno suo. Liquet enim quia non resurget, sed donec atteratur coelum. Quia nisi mundi hujus finis advenerit, humanum mortis ad vitam non evigilabit. Non ergo quia omnino non resurgat, sed quia ante contritionem coeli, humanum genus minime resurgat, insinuat. Notandum quoque est cur postquam superius hominem mortuum dixit, inferius non mortuum, sed dormientem nominat, eumque de somno suo minime consurgere, donec coelum atteratur narrat, nisi quod patenter datur intelligi quia in comparatione ligni revirentis hominem mortuum peccatorem nominat, a vita scilicet justitiae exstinctum. Ubi autem de morte carnis loquitur, non hanc mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
& subdit᷑. Tu quidẽ gressus meos di¬
numerasti: seo parce peccatis meis. Gres
oꝑa propter retributionẽ signat. Quid e-¬
& peccatis parcit: quia & subtiliter acta
nr̃a considerat: & tam̃ hȩc penitentib mi¬
sericorditer relaxat. Qui & duritiã in
peccantib conspicit. s tam̃ hanc p̾ueni¬
ente grã ad pęnitentiã emollit. Culpas
gͦ enumerat: cũ nos ipsos ad singula quȩ
fecimus deflenda conuertit. Quas mise¬
ricorditer relaxat: qr ea dũ nos puuimꝰ.
ipse nequaꝗͣ. in extremo examine iudicat:
paulo atrestante qui ait. Si nosm& ipsos di¬
udicaremus: ñ utiq iudicarem᷑. Unde
adhuc subdit. Signasti quasi in sacculo
Signant᷑ quasi in sacculo delicta nr̃a: quia
interueniente diluamus. in secreto iudi¬
cioꝵ di sub quadã occultatione seruat᷑ͥ¬

Expanded text:
 Deo: Tu quidem gressus meos dinumerasti, sed parce peccatis meis . Gregopera propter retributionem signat. Quid eet peccatis parcit, quia et subtiliter acta nostra considerat, et tamen haec poenitentibus misericorditer relaxat. Qui et duritiam in peccantibus conspicit, sed tamen hanc, praeveniente gratia, ad poenitentiam emollit. Culpas ergo enumerat, cum nos ipsos ad singula, quae fecimus, deflenda convertit: quas misericorditer relaxat, quia eas, dum nos punimus, ipse nequaquam in extremo examine judicat, Paulo attestante, qui ait: Si nosmetipsos judicaremus, non utique judicaremur : unde adhuc subditur: Signasti quasi in sacculo illis . --Quasi in sacculo delicta nostra signinterveniente diluamus, in secreto judiciorum Dei sub quadam occultatione servat
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ cecidimus: uocanti nos dõ quandoq
ad incorruptionis głam. respondere uale¬
amus. Qua in re largitatẽ diuinȩ miscdiȩ̨
pensare quis ualeat: qđ ad tantã ꝑducit
głam hominẽ post culpã as Pensat ds ma

Expanded text:
onem cecidimus, vocanti nos Deo quandoque onem cecidimus, vocanti nos Deo quandoque ad incorruptionis gloriam respondere valeamus. Qua in re largitatem divinae misericordiae pensare quis valeat, quod ad tantam perducit gloriam hominem post culpam? Pensat
Abbreviated transcription (Latin):
agit᷑. ut ad tautã in corruptionis głam
ꝑmutet᷑: recte subiungit᷑. Oꝑi manuum¬
cat. Id circo creatura corruptibilis. ꝑsis¬
tere ad incorruptionẽ potest: quia tuȩ̨
potestatis manu erigit᷑: & tui respectus
gr̃a ut ꝑsistat tenetur. humana namq
creaturã eo ipso quo creata est. in se¬
m& ipsa hab& sub se defluere: Sed a condi¬
tore suo homo accepit. ut & a superna
contẽplatione rapiat᷑: & in se ipso incor¬
ruptione teneat᷑. Creatura gͦ ne sub se
de fluat. sed in incorruptõne ꝑsistat: ad
incõmutabilitatis statũ auctoris sui dex¬
tera leuat᷑. Potest quoq dexterȩ nomine
filius designari: quia omĩa ꝑ ipsũ facta st̃.
O peri gͥ manuũ suaꝵ porrexit omp̃s ds dex¬
terã suã: quia ut abiectũ atq in infimis
iacens ad sũma eriger& genus humanũ.
incarnatũ adhoc unigenitũ misit. Ex
cuius nobis incarnatione datũ est. ut
qui ex uoluntate propria in corrupti¬

Expanded text:
agitur ut ad tantam incorruptionis gloriam agitur ut ad tantam incorruptionis gloriam permutetur, recte subjungitur: CAPUcat: Idcirco creatura tua corruptibilis persistere ad incorruptionem potest, quia tuae potestatis manu erigitur, et tui respectus gratia, ut persistat, tenetur. Humana namque creatura, eo ipso quod creatura est, in semetipsa habet sub se defluere, sed a conditore suo homo accepit, ut et super se contemplatione rapiatur, et in seipso incorruptione teneatur. Creatura ergo ne sub se defluat, sed in incorruptione persistat, ad incommutabilitatis statum auctoris sui dextera levatur. Potest quoque dexterae nomine Filius designari: Quia omnia per ipsum facta sunt . Operi igitur manuum suarum porrexit omnipotens Deus dexteram suam, quia ut abjectum atque in infimis jacens ad summa erigeret genus humanum, incarnatum ad hoc unigenitum misit. Ex cujus nobis incarnatione datum est ut qui ex voluntate propria in corrupti
Abbreviated transcription (Latin):
đi. Scimus enim qđ om̃is creatura conge¬
miscit: & parturit usq adhuc. Sc̃s uͦ nir.
incorruptionis statũ desiderans. dicat:
cunctis dieb quib nunc milito: expecto
donec ueniat immutatio mea. In qua
immutatione quid agat᷑: adiungit. Uoca
bis me: & ego respondebo tibi. Respondere
cuilib& dicimur: cũ eius factis. congrua
ad uicẽ oꝑa reddimus. In illa gͥ cõmuta-¬
tione uocat dñs. & respondet homo. qr
aute incorrupti claritatẽ. incorruptus
homo ostendit᷑ post corruptionẽ. Nunc &¬
enim quousq subditi corruptioni sumus:
auctori nr̃o minime respondemus. Quia
dũ corruptio ab incorruptione longe est:
similitudo apta nr̃ȩ responsionis non est.
D e illa uͦ immutatione scriptũ est. Cũ appa¬
ruerit. similes ei erimus: qm̃ uidebimus
eũ sicuti est. Tunc gͦ uocanti do ueraciter
respondemus: quando ad sũmȩ incorrup¬
tionis iussũ. incorruptibiles surgimus.
sa non ual&: s solius om̃ipotentis di dono

Expanded text:
Dei. Scimus enim quod omnis creatura ingemiscit, et parturit usque adhuc . Sanctus ergo vir incorruptionis statum desiderans, dicat: Cunctis diebus, quibus nunc milito, exspecto donec veniat immutatio mea. In qua immutatione quid agatur adjungit: CAbis me, et ego respondebo tibi. - Respondere cuilibet dicimus, cum ejus factis congrua ad invicem opera reddimus. In illa igitur mutatione vocat Dominus, et respondet homo, quia ante incorrupti claritatem, incorruptus homo ostenditur post corruptionem. Nunc etenim quousque subditi corruptioni sumus, Auctori nostro minime respondemus, quia, dum corruptio ab incorruptione longe est, simDe illa vero immutatione scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Tunc ergo vocanti Deo veraciter respondebimus, quando ad summae incorruptionis jussum incorruptibiles surgemus. sa non valet, sed solius 400 omnipotentis Dei dono