comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carcere ñ claudunt᷑. Ais enĩ uel insinu abrahe. uel in
tirũ consedisse.: nec posse suis tumulis. at ubi uoluerĩt
ad ẽẽ presentes. Senatorie uidelicet dignitatis st̃. uͭ ñ
int̾ homicidas teterrimo carcete. s inlibera honestaq
custodia. infortunatorũ in sulis et campis elysiᷤᷤ recludant᷑.
Tudeo leges pones: Tuapłis uincla iities. ut usq aodi¬
em iudicii teneantur custodia. nec fint cũ domino suo.
dequib scriptũ ÷. sequunt᷑ agnũ quocũq uadit. Si
agnus ubiq gͦ et hii quicũ agno sunt. et ubiq e̾e cre¬
post effusionẽ sanguinis sui ara oꝑiunt᷑ inclusi. etĩ¬
de exire ñ poterunt : Dicis inlibello tuo qd̾ dũ uiuimꝰ.
nulliꝰ sit pro alio exaudienda oratio: preserti cũ mar¬
tyres ultionẽ sui sanguinis obsecrantes. impetrare ne
quiuerint. Si apłi. et martyres adhuc incorpore confti¬
tuti. possunt orare proceteris quando de seadhuc de¬

Expanded text:
carcere claudantur. Ais enim, vel in sinu Abrahae vel in carcere claudantur. Ais enim, vel in sinu Abrahae vel in orum, martyrum consedisse, nec posse suis tumulis et ubi voluerint praesentes adesse. Senatoriae videlicet dignitatis sunt, ut non inter homicidas teterrimo carcere, sed in libera honestaque custodia, in fortunatorum insulis, et in campis Elysiis recludantur. Tu Deo leges ponis, tu et apostolis vincula injicis, ut usque ad diem judicii teneantur in custodia, nec sint cum Domino suo. De quibus scriptum est: sequuntur Agnum quocunque ierit . Si Agnus ubique, ergo et hi qui eum agnoscunt ubique esse crepost effusionem sanguinis sui ara operientur inclusi, et inde exire non poterunt? Dicis in libello tuo quod dum vivimusnullityres ultionem sui sanguinis obsecrantes, impetrare non quiverint . Si apostoli et martyres adhuc in corpore constituti possunt orare pro caeteris, quando pro se adhuc de
Abbreviated transcription (Latin):
qui scãs reliquias andree. luce. & thimothei. transtu¬
lit constantino polim: Apud quas demones rugiit̃:
& habitatores uigilantii illorũ se sentire presentrã
confitentur. Sactilegusdicendus. et nunc augustꝰ
archadius. qui ossa beati samuelis. longo post tempo¬
re. de uidea transtulit traciam: Om̃s ep̃i ñ solũ sacͥle¬
gi. s et fatui iudicandi: qui rem uilissimã et cynes
dissolutos inserico & uase aureo portauerunt:. Stul¬
tiom̃tũ eccłiarũ popłi qui ocurrerunt sc̃is reli¬
quiis et tanta letitia. quasi presentẽ uiuentẽq¬
ꝓpħã cernet᷑ susceperunt: ut de palestina usq ad
calcedonẽ iungerentur popłorũ examina et in
xp̃i laudes una uoce resonarent: Uidelicet adora¬
bant samuelemꝰ & ñ xp̃m cuius samuel et leita & pro¬
phetes fuit: Mortuũ suspicaris. et idcirco blasphemas.
lege euãgłiũ. Ds̃ abraham. ds̃ ysaac. et d̾s iacob. ñ est

Expanded text:
qui sanctas reliquias Andreae, Lucae, et Timothei transtuqui sanctas reliquias Andreae, Lucae, et Timothei transtulit Constantinopolim, apud quas daemones rugiunt, et inhabitatores Vigilantii illorum se sentire praesentiam confitentur? Sacrilegus dicendus est, et nunc Augustus Arcadius, qui ossa beati Samuelis longo post tempore de Judaea transtulit in Thraciam? Omnes episcopi non solum sacrilegi; sed et fatui judicandi, qui rem vilissimam et cineres dissolutos in serico ti omnium Ecclesiarum populi, qui occurrerunt sanctis reliquiis, et tanta laetitia quasi praesentem viventemque cernerent susceperunt, ut de Palaestina usque Chalcedonem jungerentur populorum examina, et in Christi laudes una voce resonarent? Videlicet adorabant Samuelem et non Christum, cujus Samuel et Levita et prophetes fuit. Mortuum suspicaris, et idcirco blasphemas. Lege Evangelium: Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob: non est
Abbreviated transcription (Latin):
tum incccłiis. soleadhuc fulgente moles cereorum
accendi. ubicũq puluisculũ. nescio quẽ. in modico
uasculo. precioso linteamine circundato. osculan¬
tes ad orant. Magnũ honorẽ prebent huiꝰmodi hõieᷤ
beatissimis martyrib. quos putant de uilissimis
cereolis illustrandos: quos agnus qui ẽ in medio thio¬
hominẽ putauit dm̃: Honne paulus & barnabas
et eisueuent hostias immolare. sciderunt uesti¬
menta sua. & se homines dixerunt ẽẽ: Non quo
meliores ñ ce̾nt. olim mortuis hominib ioueatq
mercutio. s quo sub gentilitatis errore. honor eis
deo debitus deferret᷑. Qd̃ et de petro legimus. qui
corneliũ seadorare cupientẽ manu subleuauit. et
illud nescio qͥd. qd̾ inmodico uasculo transferendo
colis. Quid ẽ illud nescio qͥd : Sctre desidero. ex pone
manifestius: ut totalibertate blasphemes. Puluis¬
culũ inqͥt ĩmodico uasculo p̃cioso linteamine curum¬

Expanded text:
tum in Ecclesiis, sole adhuc fulgente, moles cereorum tum in Ecclesiis, sole adhuc fulgente, moles cereorum accendi, et ubicumque pulvisculum nescio quod, in modico vasculo pretioso linteamine circumdatum osculantes adorant. Magnum honorem praebent hujusmodi homines beatissimis martyribus, quos putant de vilissimis cereolis illustrandos; quos Agnus, qui est in medio throhominem putavit Deum? nonne Paulus et Barnabaset eis vellent hostias immolare, sciderunt vestimenta sua, et se homines esse dixerunt? Non quod meliores non essent olim mortuis hominibus Jove atque Mercurio: sed quod sub gentilitatis errore, honor eis Deo debitus deferretur. Quod et de Petro legimus, qui Cornelium se adorare cupientem manu sublevavit, et Illud nescio quid quod in modico vasculo transferendo colis? » Quid est illud, nescio quid, scire desidero. « Expone manifestius, ut tota libertate blasphemes, pulvisculum nescio quod in modico vasculo pretioso linteamine circum
Abbreviated transcription (Latin):
ma ad triumphũ redire ststinans. de pyrinei iugis
urbs nomen accepit:. huc tisq latrocinet᷑. contͣ ecctiã
dei. et de uectonib aruacis celtib̾isq descendens in¬
inorientis partib: ut ciliciensib ⁊isauriꝰ piratis. iatro¬
nibq suꝑatis. sui nominis interciliciam et isau¬
riam conderet ciuitatẽ. S hec urbs hodie setuat
scita maiorũ. et nullus in ea ortus est dormitantius.
Gallie uernaculũ hostem. sustinent. & hominem
moti capitis. atq hypoeratis uinculis aligandũ.
sedentẽ cernent ineccłiam᷑ et inter cetera uerba blaᷤ¬
phemie. ista quoq dicentẽ. Quid necesse ẽ tantoho
nore. ñ solũ honorare. s etiam ad orare. illud nescio qͥd.
qd̾ inmodico uasculo. transferendo colis: & rursũ¬
in codẽ lioro. Quid puluerẽ linteamine circũdatũ.
adorando oscularis: Et in consequentib. Prope ritũ
gentiliũ uidemus. sub pretextu religionis introduc¬

Expanded text:
et ad triumphum redire festinans, de Pyrenaei jugis et ad triumphum redire festinans, de Pyrenaei jugis t Convenarum urbs nomen accepit hucusque latrocinetur contra Ecclesiam Dei, et de Vectonibus, Arrebacis, Celtiberisque descendens, inin Orientis partibus: ut Cilicibus et Isauris piratis, latronibusque superatis: sui nominis inter Ciliciam et Isauriam conderet civitatem. Sed haec urbs hodie servat scita majorum, et nullus in ea ortus est Dormitantius. Galliae vernaculum hostem sustinent, et hominem moti capitis, atque Hippocratis vinculis alligandum, sedentem cernunt in Ecclesia: et inter caetera verba blasphemiae, nore non solum honorare, sed etiam adorare, illud nescio quid quod in modico vasculo transfertur locis? Et rursuin eodem libro: « Quid pulverem linteamine circumdatum, adorando oscularis? Et in consequentibus: Prope ritum gentilium videmus sub praetextu religionis introduc
Abbreviated transcription (Latin):
proximant adte. S iam tẽpus ẽ. ut ipsius uerba po¬
nentes. ad singła respondere nitam̃. fieri enĩ potest
ut rursũ malignus interpres dicat fictã ame mate¬
riam. Cui rethorica declamatione respondeamꝰ. sicut
illã quã scripsi ad galliã matri et filie. int̾ sediscor¬
dantib luctores sunt huiꝰ dictatiuncule mee. fr̃s
istius scribunt ẽe maculatas. miseruntq libros per
fre̾m sisinnũ. quos inter crapulã stertens euomuit:
et asserunt reꝑtos ee ñ nullos qui fauentes uitiis su¬
is fitis iuꝰ blasphemiis ad quiescant. Est quidẽ ĩꝑit̃
et uerbis et scientia & sermone inconditꝰ. neͤ uera qui¬
dem potest defenderẽ s ꝓpt̾ homines scłi et mulier¬
culas oneratas peccatis. semꝑ discentes. & nt̃iquã ad sci¬
entiam ueritatis ꝑuementes. una lugubraciumeula
illius neniis respondebo: ne scõrũ uirorũ. qui ut hoc face¬
rem deprecati sunt. uidear litt̾as respitisse. Nimirũ res¬

Expanded text:
ilantii. --Sed jam tempus est, ut ipsius verba ponentes ad singula respondere nitamur. Fieri enim potest, ut rursum malignus interpres dicat fictam a me materiam, cui rhetorica declamatione respondeam: sicut illam quam scripsi ad Gallias, matris et filiae inter se discordantium. Auctores sunt hujus dictatiunculae meae sancistius scribunt esse maculatas, miseruntque libros per fratrem Sisinnium, quos inter crapulam stertens evomuit. Et asserunt repertos esse nonnullos, qui, faventes vitiis suis, illius blasphemiis acquiescant. Est quidem imperitus, et verbis et scientia, et sermone inconditus; ne vera quidem potest defendere: sed propter homines saeculi et mulierculas oneratas peccatis, semper discentes et numquam ad scientiam veritatis pervenientes, una lucubratiuncula illius naeniis respondebo, ne sanctorum virorum qui ut haec facerem me deprecati sunt, videar litteras respuisse. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
sisinnio: et ꝓpt̾ scõrũ refrigeria egyptũ ire ꝓꝑante. Au¬
oqum & ipsa mat̾ia aꝑtã habuit blasphemiam: que in dig¬
nationẽ magisscribentis. quã testimoniorũ multitudi¬
nem flagitaret. Qd̃ si dormitantiꝰ in mea rursus male¬
dicta ugilarit. et eodẽ ore blasphemo. quo apłos et mar¬
tyres lacerat. de me quoq putauerit detrahendũ. neqͣ

Expanded text:
Sisinnio, et propter Sanctorum refrigeria ad Aegyptum ire properante: alSisinnio, et propter Sanctorum refrigeria ad Aegyptum ire properante: alioquin et ipsa materia apertam habuit blasphemiam, quae indignationem magis scribentis, quam testimoniorum multitudinem flagitaret. Quod si Dormitantius in mea rursus maledicta vigilaverit, et eodem ore blasphemo, quo apostolos et martyres lacerat, de me quoque putaverit detrahendum, neq
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ. Quid aut̃ necesse est certa dimittere: et incer¬
tasertari: Aut scuto. aut pedib. mors uitanda ẽ. Tu qͥ
pugnas. et suꝑari potes & uincere: ẽgo cũ fugero. ñ um¬
cor in eo qd̃ fugio: s ido fugio ne uincar. Nulla securi¬
tas est uicino serpente dormire potest fieri ut me ñ mor¬
beat: tam̃ potest fieri ut aliquando me mordeat. Matres
uocamus. et sorores. & filias: et ñ erubescimus uicinis
nr̃is. nomina pietatis optendere. Quid facit monachꝰ
incellulis feminarũ : Quid sibi uolunt sola. priuataq
colloguia: Et arbitror fugiendos oculos sordidos. Sc̃s
amor. impatientiã ñ habet. Qd̾ delibidine diximus.
referamis ad auaritiam. et ad om̃ita uitia. que uitantur
solitudine: & idcirco urbiũ frequentias declinamꝰ. ne fa¬
cere cõpellamur. que nos ñ tam natura cogit facere. quã
noctis lucubratione dictaui. festinante ad modũ fratre

Expanded text:
dendum. Quid autem necesse est certa dimittere, et incerdendum. Quid autem necesse est certa dimittere, et incerta sectari? Aut scuto, aut pedibus mors vitanda est. Tu qui pugnas, et superari potes, et vincere. Ego cum fugero, non vinco in eo quod fugio: sed ideo fugio, ne vincar. Nulla securitas est vicino serpente dormire. Potest fieri, ut me non mordeat, tamen potest fieri ut aliquando me mordeat. 401 Matres vocamus sorores et filias, et non erubescimus vitiis nostris nomina pietatis obtendere. Quid facit monachus in cellulis feminarum? quid sibi volunt sola et privata colloquia, et arbitros fugientes oculi? Sanctus amor impatientiam non habet. Quod de libidine diximus, referamus ad avaritiam, et ad omnia vitia quae vitantur solitudine. Et idcirco urbium frequentias declinamus, ne facere compellamur, quae nos non tam natura cogit facere, quam noctis lucubratione dictavi, festinante admodum 402 fratre
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. multi uocati pauci electi: et uacui ẽẽnt car¬
ceres. Monachuis aut̃ ñ doctoris habet. s plangentis
officium: qui uel se uel mundũ lugeat. et dm̃i pauiduᷤ
prestolet᷑ aduentũ: qui sciens inbecilutatẽ suam. et
uas fragile qd̃ portat. timet offendere. ne impinguat
et corruat. atq frangatur. Unde & mulierũ. maximeq
adolescentularũ uitat aspectũ. et intantũ castiga¬
tor sui est. ut etiam que tuta sunt ꝑtimescat. Cur in.¬
quie  ꝑgis adheremũ: Hidelicet ut te ñ audiam.
ñ uideam. ut tuo furore ñ mouear. ut tua bella
ñ patiar: ne me capiat oculus meretricis.: ne forte for¬
mapulcherrtma adillicitos ducat amplexus. Respon¬
debisz hoc ñ est pugnare s fugere. Sta macie. ad¬
uersariis armatus obsiste. ut post quã uiceris corone¬
ris. Fateor inbecillitatẽ meam᷑: nolo spe pugnare uic¬
torie. ne ꝑdam aliquando uictoriam. Si fugero. gladi

Expanded text:
dicitur: Multi vocati, pauci electi , vacui essent cardicitur: Multi vocati, pauci electi , vacui essent carceres. Monachus autem non doctoris habet, sed plangentis officium: qui vel se, vel mundum lugeat, et Domini pavidus praestoletur adventum: qui sciens imbecillitatem vas fragile quod portat, timet offendere ne impingat et corruat atque frangatur. Unde et mulierum maximeque adolescentularum vitat aspectum; et intantum castigator sui est, ut etiam quae tuta sunt pertimescat. Cur, inquis, pergis ad eremum? Videlicet ut te non audiam, non videam, ut tuo furore non movear, ut tua bella non patiar: ne me capiat oculus meretricis; ne forma pulcherrima ad illicitos ducat amplexus. Respondebis: hoc non est pugnare, sed fugere. Sta in acie, adversariis armatus obsiste: ut postquam viceris, coroneris. Fateor imbecillitatem meam. Nolo spe pugnare victoriae, ne perdam aliquando victoriam. Si fugero, gladiu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectus. qui cũ apłis. patrẽ. nauiculam et rete dimit¬
tit. Iste quẽ tu laudas scd̾s aut tercius gradus ẽ: quẽ
et nos recipimus. dũ mͦ sciamus pͥma scd̾is ⁊ scda terciis
preferenda. Hec a suo studio monachi deterrendi sunt.
ate linguis iuꝑe. & morsib seuissimis: deqͥb argumen¬
taris et dicis. Si om̃s se recluserint. et fuerint insoli¬
tudine: quis celebrabit eccłias: Quis seculares homi¬
nes lucrifaciet. Quis peccantes aduirtutes poterit
cohortari. Hoc enĩ modo. si enĩ om̃s tecũ fatui sint.
sapiens ẽẽ quis poterit. Et uirginitas ñ erit appro¬
banda. Si enĩ om̃s uirgines fuerint. nuptie ñ erunt:
utt̾ibit humanũ genꝰ. insantes inccinis nonuagient.
obstetrices absq mercedib mendicabũt: & grauissi¬
mo frigore solus atq contractus. dormitantius uigi¬
iabit in lectulo. Rara ẽ uirtus. nec aplurib appeti¬
tur: atq utinam hoc om̃s ẽent. qd̃ pauci sunt. deqͥb

Expanded text:
perfectus: qui cum apostolis patrem, naviculam, et rete dimittit. Iste, quem tu laudas, secundus, vel tertius gradus est, quem et nos recipimus, dummodo sciamus prima secundis et tertiis praeferenda. Nec astu tuo ac studio monachi deterrendi sunt, arte linguae vipereae et morsu saevissimo; de quibus argumentaris et dicis: Si omnes se recluserint, et fuerint in solitudine, quis celebrabit Ecclesias? quis saeculares homines lucrifaciet? quis peccantes ad virtutes poterit cohortari? Hoc enim modo si omnes tecum fatui sint, sapiens quis esse poterit? Et virginitas non erit approbanda. Si enim omnes virgines fuerint, nuptiae non erunt: interibit humanum genus: infantes in cunis non vagient; obstetrices absque mercedibus mendicabunt: et gravissimo frigore solus  Al. solutus atque contractus Dormitantius vigilabit in lectulo. Rara est virtus nec a pluribus appetitur. Atque utinam hoc omnes essent, quod pauci sunt, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. ñ respondere suꝑbie c̃: res¬
temeritatis. Behis enĩ rebus
interrogas. que & proferre et audire sacrilegiũ est.
Aisuigilantiũ. quiuata antifrasin hoc uocatur
nomine. nam dormitantiꝰ rectius diccretur. os fe¬
tidũ. rursũ aꝑire. & putorẽ spurcissimũ contra sc̃o¬
rũ martyrũ proferre reliquias. et nos qui eas susci¬
pimus appellare cynerarios. & ydolatras. qui mor¬
tuorũ hominũ ossa ueneramur. Oinfelic̃e homi¬
nẽ. et om̃i lacrimarũ fonte plangendũ: qui hec
dicens ñ se intelligit ẽẽ samaritẽ et uideũ. qui cor
pora mortuorũ pro ĩmundis hñt. & etiã uasa que
incadẽ domo fuerint pollui suspicant᷑: sequentes
occidentẽ littam. et ñ spm̃ uiuificantẽ. Nos autẽ
ñ dico martyrũ reliquias. s ne solẽ quidẽ. et lunã
ñ omne nomen qd̾ nominat᷑. et inpresenti sccło.
et infuturo colimꝰ et ad oramꝰ. ne seruiamus creatu¬
re potius quã creatori. qui ẽ ds benedictus in secuia.

Expanded text:
espondere superbiae est, restemeritatis. de his enim rebus interrogas, quae et proferre et audire sacrilegium est. ais Uigilantium, qui κατὰ ἀντίφρασιν hoc uocatur nomine — nam Dormitantius rectius diceretur — os fetidum rursus aperire et putorem spurcissimum contra sanctorum martyrum proferre reliquias et nos, qui eas suscipimus, appellare cinerarios ex idolatras, qui mortuorum hominum ossa ueneremur. o infelicem hominem et omni lacrimarum fonte plangendum, qui haec dicens non se intellegit esse Samaritam etpora mortuorum pro immundis habent et etiam vasa quae in eadem domo fuerint, pollui suspicantur: sequentes occidentem litteram et non spiritum vivificantem. Nos autem non dico martyrum reliquias, sed ne solem quidem et lunam, et omne nomen, quod nominatur et in praesenti saeculo et in futuro, colimus et adoramus, ne seruiamus creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in saecula.
Abbreviated transcription (Latin):
gines clericos accipiunt aut ꝯtinẽtes. aut siuxores ha¬
buerint. mariti ẽe desistunt: Hoc docuit dormitã¬
tius. libidinis frena ꝑmittens. et naturalẽ carnis ar¬
animantib. quo ab equis dequib scriptũ est. equi in¬
sanientes infeminas facti sunt mͥ. unusquisq inuxo¬
rẽ proximi sui humuebat. Hoc ẽ qd̾ loquit᷑ ꝑ dauid

Expanded text:
gines Clericos accipiunt, aut continentes: aut si uxores hagines Clericos accipiunt, aut continentes: aut si uxores habuerint, mariti esse desistunt? Hoc docuit Dormitantius, libidini frena permittens, et naturalem carnis aranimantibus, quo ab equis, de quibus scriptum est: Equi insanientes in feminas facti sunt mihi: unusquisque in uxorem proximi sui hinniebat. . Hoc est quod loquitur per David
Abbreviated transcription (Latin):
artifitio pristino. sue uenena ꝑfidie catholice fidei so¬
tiare conatur: impugnare uirginitatẽ. odisse puditi¬
tiam. inconuiuio scłariũ contra scõrũ ieiunia ꝓcla¬
mare. dũ interfialas philosophat᷑. etad placentas li¬
gurrienᷤ. psalmorũ modulatione mulcetur. ut tantũ
int̾ epulas dauid. et idithum & asaph. et filiorũ cho¬
re cantica audire dignetur. Hec dolentis magis effũ¬
do animo. quã ridentis.: dũ me cohibere ñ possũ et ĩ¬
uiram apłorũ ac matꝙytũ. suda nequeo aute tans
tamen ep̃i nominandi sunt. qui ñ ordinant diaco¬
nos. nisi prius uxores duxerint᷑. nulli celibem credẽ¬
tes pudiciciam. immo ostendentes. quã scẽ utuant.
qui male de om̃ib suspicantur: et nisi pregnantes
uxores uiderint clericorũ. infantesq deulnis matrum
uagientes. xp̃i sacramenta ñ tribuunt. Quid facient
orientis eccłieͥ Quid egypti. et sedis apłice. que aut uir¬

Expanded text:
artificio pristino, suae venena perfidiae Catholicae fidei soartificio pristino, suae venena perfidiae Catholicae fidei sociare conatur, impugnare virginitatem, odisse pudicitiam, in convivio saecularium contra sanctorum jejunia proclamare: dum inter phialas philosophatur, et ad placentas liguriens, psalmorum modulatione mulcetur: ut tantum inter epulas, David et Idithun, et Asaph et filiorum Chore cantica audire dignetur. Haec dolentis magis effudi animo quam ridentis, dum me cohibere non possum, et injuriam apostolorum ac martyrum surda nequeo aure transtamen episcopi nominandi sunt, qui non ordinant diaconos, nisi prius uxores duxerint: nulli caelibi credentes pudicitiam, immo ostendentes quam sancte vivant, qui male de omnibus suspicantur: et nisi praegnantes uxores viderint clericorum, infantesque de ulnis matrum vagientes, Christi sacramenta non tribuant. Quid facient Orientis Ecclesiae? quid Aegypti et Sedis Apostolicae, quae aut vir
Abbreviated transcription (Latin):
ulta inorbe monstra gene¬
rata sunt. Centauros et
sirenas. ululas. & onocro¬
talos. inysaia legimꝰ. Iob
iciuathan. et behemoth.
mystico sermone de scri¬
bit. Cerberũ et sciphali¬
das. aprũq erimantium.
et leonẽ nemeu̾rchimera. atq hydram multorũ capitũ.
formem gerionẽ. hypanie prodiderunt.Sola gallia
monstra ñ habtut. s uiris semꝑ fortib et eloquentissi¬
mis abundauit. Exortus ẽ subito uguantiꝰ seuu̾iꝰ dormi¬
tinentiam heresim. puditiciam libidinis seminariũ.
& quomͦ euphorbiꝰ in pytagora renatus ẽe ꝑhibet᷑. sic in
isto iouiniam mens praua scirrexit: ut et tnillo & in
hoc. diaboli respondere cogam᷑ insidiis. cui iure dictitir.
Semen pessimũ. para filios tuos occisiomi. peccatis patris
sui. Iue romane eccłie auctoritate dãpnatus. int̾ fasides
aues. et carnes suillas. ñ tam emisit spm̃. quã eructua¬
uit. iste caupo calagurritanꝰ. et inꝑuersũ propt̾ nom̃
ticuli mutus quintillianus. miscit aquã uino. et de

Expanded text:
ulta in orbe monstra generata sunt. Centauros, et sirenas, ululas, et onocrotalos in Isaia legimus. Job Leviathan et Behemoth mystico sermone describit . Cerberum et Stymphalidas, aprumque Erimanthium, et leonem Nemaeum, chimaeram atque hydram multorum capitum formem Geryonem Hispaniae prodiderunt. Sola Gallia monstra non habuit, sed viris semper fortibus, et eloquentissimis abundavit. Exortus est subito Vigilantius, seu verius Dormitinentiam, haeresim; pudicitiam, libidinis seminarium. Et quomodo Euphorbus in Pythagora renatus esse perhibetur, sic in isto Joviniani mens prava surrexit: ut et in illo, et in hoc diaboli respondere cogamur insidiis. Cui jure  Al. dicetur dicitur: Semen pessimum, para filios tuos occisioni peccatis patris tui . Ille Romanae Ecclesiae auctoritate damnatus, inter phasides aves et carnes suillas non tam emisit spiritum, quam eructavit. Iste caupo Calagurritanus, et in perversum propter nomen viculi mutus Quintilianus, miscet aquam 388 vino: et de
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudimi et ad uesꝑam siccitati hominẽ comparat:
nunc pro ariditate uesꝑe succisionem florum ponit.
Et cum ꝑtransierit inquit omne qd̾ uiuimus. subita
morte dissoluimur. Qd̃ aut̃ dixere septuaginta. quia
suꝑuenit mansuetudo & corripiemur: hunc habet
sensum. Post septuaginta annos ce octoginta. cum ue¬
nerit dñi mansuetudo. et dies nobis mortis ingruerit.
ñ iudicabimur iuxta meritum. s uxta clementiam:
ce quȩ putatur correptio e̾e. eruditio ẽ. atq doctrina.
Satisq miramur. quid uoluerint uerbum hebraicũ
ais. septuaginta. theodotio et sexta editio transferre
mansuetudinem: cumaquila simmachiis et quuinta
editio festinationẽ & repente uelociterq transtulerint.
Quis nouit fortitudinẽ ux̧ tuȩ. &e scam timorẽ tuum
indignationẽ tuam : Septuaginta. Quis nouit potesta¬
tem irȩ tuȩ: et pretimore tuo iram tuam dinumetare:

Expanded text:
pulchritudini et ad uesperam siccitati hominem comparat, pulchritudini et ad uesperam siccitati hominem comparat, nunc pro ariditate uesperae succisionem florum ponit. et cum pertransierit, inquit, omne, quod uiuimus, subita morte dissoluimur. quod autem dixere Septuaginta: quia superuenit mansuetudo et corripiemur, hunc habet sensum: post septuaginta annos et octoginta, cum uenerit domini mansuetudo et dies nobis mortis ingruerit, non iudicabimur iuxta meritum sed iuxta clementiam et, quae putatur correptio esse, eruditio est atque doctrina. satisque miramur, quid uoluerint uerbum Hebraicum \'ais\' Septuaginta, Theodotio et sexta editio transferre \'mansuetudinem\', cum Aquila, Symmachus et quinta editio \'festinationem\' et \'repente\' \'uelociterque\' transtulerint. Quis nouit fortitudinem ir ae tuae et secundum timorem tuum indignationem tu am? Septuaginta: quis nouit potestatem irae tuae et prae timore tuo iram tuam dinumerare?
Abbreviated transcription (Latin):
minum multitudines. a quib templum subsalomo¬
ne constuctum ẽ. S quid hoc ad presentem locum:
cui sufficit simplex et pura explanatio. quȩ ñ doctri¬
ne głam inmultiplicatione sermonum. sedlegentis
debet intelligentiam querere : Qm̃ itansiuimus cito
et uolauimus. Septuaginta. Qm̃ suꝑuenit mansu¬
etudo suꝑ nos. & corripiemir. Proquo ingreco scriptũ
est peueithes omeba. Qd̾ uerbum ambiguumẽ: et tam
correptionẽ quam eruditionẽ docttinamq significat.
Quc̃ enim diligit dñs corripit siue erudit᷑. et flagellat
omnẽ filium quẽ recipit. Quem locum ita simmachus
tanstulit. Succidimur enim tepente & auolamus.
Quinta editio hoc modo. Qm̃ transiuimus celeriter.
et dissoluimur. Et est sensus. Post septuaginta annos.
&e multum octoginta. quib hominum uita transigit᷑:
cum anima fuerit a corpore segregata. uento similes
auolamus. Siue quia supra herbe uirenti et florum

Expanded text:
minum multitudines, a quibus templum sub Salomominum multitudines, a quibus templum sub Salomone constructum est. sed quid hoc ad praesentem locum, cui sufficit simplex et pura explanatio, quae non doctrinae gloriam in multiplicatione sermonum sed legentis debet intellegentiam quaerere? Quoniam transiuimus cito et auolauimus . Septuaginta: quoniam superuenit mansuetudo super nos et corripiemur. pro quo in Graeco scriptum est πaιδευθησόμθaquod uerbum ambiguum est et tam correptionem quam eruditionem doctrinamque significat. quem enim diligit dominus, corripit — siue erudit — et flagellat omnem filium, quem recipit. quem locum ita Symmachus transtulit: succidimur enim repente et auolamus, quinta editio hoc modo: quoniam transiuimus celeriter et dissoluimur. et est sensus: post septuaginta annos — ut multum, octoginta —, quibus hominum uita transigitur, cum anima fuerit a corpore separata, uento similes auolamus siue, quia supra herbae uirenti et florum
Abbreviated transcription (Latin):
quidem abalto aspicient. & pauores iniua. et florebit
amigbalum. et incrassabitur locusta. & scindet᷑ cap¬
paris. qm̃ abiit homo indomo eternitatis suȩ. & gy¬
rabunt inforo qui plangunt: quo adusq non puiset᷑
funiculus argenti. et conteratur ornamentũ auri. et
confringatur ydria ad fontem. et impediatur rota
in lacu. &e conuertatur puluis interra sicut fuit.
et sp̃s reuertatur ad dm̃. qui dedit eum. Uanitas ua¬
nitatum dixit ȩccłiastes. et umuersa uanitas. Quȩ
omina humanȩ uitȩ ce maxime senectutis miserias
comprehendunt: et quẽ sensum habeant insuo loco
aisscruimus. Sunt qui istum locum allegorice inter¬
pretantes ad sabbati circuncisionisq misterium refe¬
runt. qd primum requiescamus in lege. ce postea uere
cirtuncisionis ineuãg̾o sacramenta nos teneant: ad¬
monentes ce illud da partem septem. et da partem
octo: et septuaginta milia atq octoginta milia ho¬

Expanded text:
quidem ab alto aspicient et pauor in uia et florebit quidem ab alto aspicient et pauor in uia et florebit amygdalum et incrassabitur locusta et scindetur capparis. quoniam abiit homo in domo aeternitatis suae et gyrabunt in foro, qui plangunt, quoad usque non pulsetur funiculus argenti et conteratur ornamentum auri et confringatur hydria ad fontem et impediatur rota in lacu et conuertatur puluis in terra, sicut fuit, et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum. uanitas uanitatum, dixit Ecclesiastes, uniuersa uanitas. quae omnia humanae uitae et maxime senectutis miserias comprehendunt et, quem sensum habeant, in suo loco disseruimus. sunt, qui istum locum allegorice interpretantes ad sabbati circumcisionisque mysterium referunt, quod primum requiescamus in lege et postea uerae circumcisionis in euangelio sacramenta nos teneant, admonentes et illud: d a partem septem et da partem octo et septuaginta milia atque octoginta milia ho
Abbreviated transcription (Latin):
tulit aisaorahroi. qd magis ad sensum quam ad uer¬
bum transferre possitmus unuersi. Quicgind igitur
uiuimus et inquo delectabilis ẽ uita mortalium: sep¬
tuaginta annorum spacio comprehenditutr. Sinaut̃
multum. et ut interpretatus ẽ simmachus contra opi¬
nionem. octoginta sunt annt᷑. Quicqͥd supra fuerit
morbis et infirmitate tiansigitur. quȩ ẽ socia senec¬
tutis: caligantib ocłis. dolentib uel cadentib durissi¬
mis prtus dentib. Quod plenius aitmus sermo inȩcelĩ¬
aste describit. Quando ueniunt dies maliciȩ. &e inquib
dicimus ñ est nobis uoluntas. quando obscuratur sol.
indie qua mouebuntur custodes domus. et subuertũ¬
tur uiri uirtutis cessentq molentes. quia pauce facte ft̃.
& obscurantur quȩ uident inforaminib. et clauduntur
ianue inforo. minfirmitate uocis molentis. & exurgit
ad uocem cius. et huimiliantur om̃s filiȩ cantici. Et

Expanded text:
tulit ὁλόκληοο̢οι, quod magis ad sensum quam ad uertulit ὁλόκληοο̢οι, quod magis ad sensum quam ad uerbum transferre possumus \'uniuersi\'. quicquid igitur uiuimus et in quo delectabilis est uita mortalium, septuaginta annorum spatio comprehenditur. sin autem multum et, ut interpretatus est Symmachus, c o ntra opinionem, octoginta anni sunt; quicquid supra fuerit, morbis et infirmitate transigitur, quae est socia senectutis, caligantibus oculis, dolentibus uel cadentibus durissimis prius dentibus, quod I plenius diuinus sermo in Ecclesiaste describit: quando ueniunt dies malitiae et in quibus dicimus: non est nobis uoluntas; quando obscuratur sol ein die, qua mouebuntur custodes domus et subuertuntur uiri uirtutis cessantque molentes, quia paucae factae sunt, et obscurantur, quae uident in foraminibus, et clauduntur ianuae in foro in infirmitate uocis molentis et exurget ad uocem auis et humiliantur omnes filiae cantici et
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑturbatione descendit᷑ inilio c̃ exiudicĩ ueritate.
Pro sermone ioquentis. septuaginta meditationẽ arance
transtulerunt. Quomͦ enim loquentis sermo preter¬
uolatꝰ. ita et optis aranee incassum texitur. Dequo
suꝑ persona hereticorum in ysaia scriptum ẽ. Telam
araneȩ texunt: quȩ parua et leuia potest capere anima¬
lia. ut muscas. culices. &e cctera hiuusmodi. a forciorib
aũt rumpitur. instar leuium inȩccłia simpliciũq
qui eorum decipiuntur erroribuf᷑. Cum uiros infides
ueritate robuitos non ualeant optinere. Dies annoꝵ
nr̃orum in ipsis septuaginta anni: si aũt̃ multo octo¬
ginta anni ce qd amplius est. labor et dolor. Septuagin¬
ta. Dies amorum nrõrum impsis septuagenta anm:
si aũt inpotentatib octoginta anni: et amplius eoꝵ
labor et dolor. Proeo qd̾ nos posuimus impsis &e in he¬
braico habetur bahem. simmachus significantius trãs¬

Expanded text:
ex perturbatione descendit, in illo est ex iudicii ueritate. ex perturbatione descendit, in illo est ex iudicii ueritate. pro \'sermone loquentis\' Septuaginta \'meditationem araneae\' transtulerunt. quomodo enim loquentis sermo praeteruolat, ita et opus araneae incassum texitur. de quo super persona hereticorum in Isaia scriptum est: telam araneae texunt, quae parua et leuia potest capere animalia, ut muscas, culices et cetera istius modi, a fortioribus autem rumpitur, instar leuium in ecclesia simplicumque, qui eorum decipiuntur erroribus, cum uiros in fidei ueritate robustos non ualeant obtinere. Dies anno rum nostrorum in ipsis septu ag int a anni, si autem multum, octoginta anni; et, quod amplius est, labor e t dolor. Septuaginta: dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta anni, si autem in potentatibus octoginta anni; et amplius eorum labor et dolor. pro co, quod nos posuimus: in ipsis et in Hebraico habetur \'bahem\', Symmachus significantius trans
Abbreviated transcription (Latin):
as. Ꝙ iterum. Sicut tenebiȩ eius. ita et lumen eiꝰ. Homo
emi uidet infaciẽ. & incorde. Om̃s enĩ dies nr̃i tr̃asie
runtet in furoe tuo consumimus annos ur̃os. quasi ser¬
monem loquens. Septuaginta. Qm̃ dies nt̃i defecerunt.
mira tua defecimusanm nr̃i sicut aranea meditati
sunt. Dreuitatẽ humanȩ uitȩ quȩ sententiȩ dei huc¬
usq subiectaẽ. ce quam inpriori uersiculo sommio cõ
parauit dicens. ꝑcutiente te eos somnium erunt. nunc
sermomi eloquentium compatat. ut quomͦ sermo qui
inore uer satur dum profertur intercipitur. et ee deus¬
cit. sic et om̃is uita nr̃a ꝑtranseat atq deastat: ce hoc ra
tntra. & infarore aci. cui merito subiacemus. uiuente
innobis ut supradiximus sententia dei. Quȩ sit autem
ira ec furoi c̃i. crebrus diximus. non qd ulciscatur uatꝰ.
s qdꝰ patientib penasuatus ec̃ uideatur. Qd̾ cmm in nos

Expanded text:
deus et iterum: sicut tenebrae eius, ita et lumen illius; homo deus et iterum: sicut tenebrae eius, ita et lumen illius; homo enim uidet in facie, deus in corde. Omnes enim dies nostri transierunt, et in furore tuo consumpsimus annos nostros, quasi sermonem loquens. Septuaginta: Quoniam dies nostri defecerunt: et in ira tua defecimus. Anni nostri sicut aranea meditati sunt. Brevitatem humanae vitae, quae sententiae Dei hucusque subjecta est; et quam in priori versiculo somnio 1059 comparavit, dicens: Percutiente te eos, somnium erunt, nunc sermoni loquentium comparat: ut quomodo sermo qui in ore versatur dum profertur, intercipitur, et esse desistit; sic et omnis vita nostra pertranseat atque desistat: et hoc in ira et in furore Dei, cui merito subjacemus, vivente in nobis, ut supra diximus, sententia Dei. Quae sit autem ira et furor Dei, crebrius diximus, non quod Deus ulciscatur iratus, sed quod patientibus poenas iratus esse videatur. Quod enim in nos
Abbreviated transcription (Latin):
centiam aquila paroraseis. et nos inlingua nr̃am uertẽ
possumis errores siue ignorantias. Unae dicit & malio
loco. Delicta tuuientutis mee et ignorantias meas ne me¬
mineris. Et iterum. delicta quis intelligit: aboccultis
meis munda me dñe. et abalienis parce seruo tuo. Aue¬
ra enim nobis sunt uitia. quȩ sepe uoluntate interdũ
ignoratione & errore commitimus. et tam̃ cum non sit
uoluntas incrimine. erior inculpa ẽ. Mtror aut̃ cur sep¬
tuaginta uoluerint proadolescentia neglegentiis. et
ertorib fiue ignorationib sc sm dicere. nisi forte eoquod
in scło et inuitȩ htittis tempore uitͥa comitantur. Qd̃q
intunit inullumtnatione siue inluce uultus tigi. hunc
habet sensum. Nichil te nr̃orum latuit peccatorum. secreta
quoq nr̃a tutis ocłs inspexit: iuxta illud qd̾ scriptum est.
Tenebre ñ abscondentur ate. et scrutans corda & renes

Expanded text:
centiam, Aquila παροράϭειςet nos in linguam nostram uertere centiam, Aquila παροράϭειςet nos in linguam nostram uertere possumus \'errores\' siue \'ignloco: Delicta juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris . Et iterum: Delicta quis intelligit? Et: Ab occultis meis munda me Domine: et ab alienis parce servo tuo . Aliena enim nobis sunt vitia, quae saepe voluntate, interdum ignorantia et errore committimus: et tamen cum non sit voluntas in crimine, error in culpa est. Miror autem cur Septuaginta voluerint pro adolescentia, negligentiis, et erroribus siue ignorationibus \'saeculum\' dicere, nisi forte eo, quod in saeculo et in uitae huius tempore uitia committantur. quodque intulit: i n inluminatione siue in luce uultus t u i, hunc habet sensum: nihil te nostrorum latuit peccatorum, secreta quoque nostra tuus oculus inspexit iuxta illud, quod scriptum est: tenebrae non abscondentur a te et: scrutans corda et renes
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Septuaginta. Quia defecimus inira tuaꝰ. et in
fiore tuo turbati sumus. Pro eo qd̃ nos diximus tur¬
batisumus. simmachus et aquila transtulerunt acce¬
ieranimus. Breuitatẽ aut̃ uitȩ significat humanȩ. Qd̃q
intulit inira tua. et infurore tuo. sententiȩ dei osten¬
ait ꝑseuerantiamꝰ: cui om̃s homines subiacemus. illi
ui delicet terra es & interram ibis. Pulchix autem
ñ ut inseptuaginta continetur turbati sumus. sed
iuxta hebraicum accelerauimus dicitur: ut quamiris
etas hominum longa uideatur. tamen comparatione
eternitatis breuis it. Qd et illustis poeta te statur di¬
cens. S fugit interea fugit irreparabile tempus. Et
Posuisti iniquitates ntas coram te: negligentas nr̃as in
tuo. scłm nrm inilluminatione uultus tui. Noi nos uixta
hebraicum & simmachum positimus negligentias nr̃as
proquo septuaginta. scłm transtulerunt. inhebraico scͥp¬
tumẽ alomenii qd quinta edicio inter pretatur adoles¬

Expanded text:
mus. Septuamus. Septuafurore tuo turbati sumus. Pro eo quod nos diximus, turbati sumus, Symmachus et Aquila transtulerunt, acceleravimus. Brevitatem autem vitae significat humanae. Quodque intulit: in ira tua et in furore tuo, sententiae Dei ostendit perseverantiam, cui omnes homines subjacemus, illi videlicet: 1058 Terra es et in terram ibis. Pulchre autem, non ut in Septuaginta habetur, turbati sumus, sed juxta Hebraicum, acceleravimus dicitur; ut quamvis aetas hominum longa videatur, tamen comparatione aeternitatis brevis sit. Quod et illustris Poeta testatur, dicens: Sed fugit interea, fugit irreparabile tempus. Et Posuisti iniquitates nostras coram te: negligentias nostras in um in inluminatione uultus tui. ubi nos iuxta Hebraicum et Symmachum posuimus: neglegentias nostras, pro quo Septuaginta saeculum transtulerunt, in Hebraico scriptum est: a lom en u, quod quinta editio interpretatur: adules
Abbreviated transcription (Latin):
tine qd hic dicitur uesꝑa idẽ senectute uix moueri po¬
test: ita ut non cognoscatur quis prior fuerit. s pene
inalium commutetur. Quidloquimur de infantiȩ
temporib usq ad extitiram &e decrepitam senectutẽ:
cumhoc et languor faciat et mnediȩ meror. ut itultus
prius puichetrimus seminarum. ad tantam transe¬
at feditatem. ut amor inodia commutetur : Suꝑ hac
conditione mortalium et ysaias loquitur. Omnis
caro fenum. et om̃is gła eius quasi flos feni. fenum
aruit. flos decidit. luxta septuaginta quoq. similiter
explanandũ est. Om̃e qd̾ inscło longum uidetur. apud
te as breue c̃. Dies enim etanni quib humana uita
contracta ẽ. si comparafitur ȩternitati. reputabuntur
pronichilo. Sicuti enim herba mane creuit. floruit.
et siccatur ad uesꝑam indurescit &e deperitꝰ. ita erit
om̃is hominũ pulchritudo. Consumpti enim sumus
infurore tuo. et in indignatione tua conturbati su¬

Expanded text:
fine, quod hic dicitur uespera, id est senectute, uix moueri pofine, quod hic dicitur uespera, id est senectute, uix moueri potest, ita ut non cognoscatur, quis prior fuerit, sed paene in alium commutetur. quid loquimur de infantiae temporibus usque ad extremam et decrepitam senectutem, cum hoc et languor faciat et inediae et maeror, ut uultus prius pulcherrimus feminarum ad tantam transeat foeditatem, ut amor in odia commutetur? super hac condicione mortalium et Isaias loquitur: omnis caro faenum et omnis gloria eius quasi flos faeni, faenum aruit, flos decidit. iuxta Septuaginta quoque similiter explanandum est: omne, quod in saeculo longum uidetur, apud te, deus, breue est. dies enim et anni, quibus humana uita contracta est, si comparentur aeternitati, reputabuntur pro nihilo. sicuti enim herba mane creuit, floruit et siccatur, ad uesperam indurescit et deperit, ita erit omnis hominum pulchritudo. Consumpti enim sumus in f uror e tuo et in indignatione tua conturbati su
Abbreviated transcription (Latin):
anni eruntꝰ. mane sicut berba transeat. mane florcat
&e transeat. uesꝑe decidat induret &e arescat. Iuxta hebra¬
ictm hic sensus est. Multũ conuersioni nĩȩ c̃tulit et
saluti. qd om̃is uita mortalium quasi somnium ita ue¬
loci morte contracta ẽ: quȩ insimilitudine florum atq
feni ineodem pene tempore siccatur &e deperit. ꝑcutien¬
te inquit te cos id e homines. et illo sermone completo.
stulte hac nocte repetent anima tuam ã te. quȩ añt pre¬
parasti cutus erunt: Omins humana conditio somnio
comparabitur. Sicut enim mane uirens herba et suis
florib uernans. delectat octos contemplanttum. paula¬
tumq marcescens amittit pulchritudinẽ. et infenum
qdͥ conterendũ ẽ uertitur. Ita omnis species homtnum
uernat in parutilis. soret initiuienib atiget inꝑfecte eta¬
tis uiris. et repente dumnescit in canescit caput. ruga¬
tur facies. cutis prius extenta contrahitur. et extremo

Expanded text:
anni erunt. mane sicut herba transeat, mane floreat anni erunt. mane sicut herba transeat, mane floreat et transeat, uespere decidat, induret et arescat. iuxta Hebraicum hic sensus est: multum conuersioni nostrae contulit et saluti, quod omnis uita mortalium quasi somnium ita ueloci morte contracta est, quae in similitudine florum atque faeni in eodem paene tempore siccatur et deperit. percutiente, inquit, te eos, id est homines; et illo sermone completo: stulte, hac nocte repetent animam tuam a te; quae autem praeparasti, cuius erunt? omnis humana condicio somnio comparabitur. sicut enim mane uirens herba et suis floribus uernans delectat oculos contemplantium paulatimque marcescens amittit pulchritudinem et in faenum, quod conterendum. est, uertitur, ita omnis species hominum uernat in paruulis, floret in iuuenibus, uiget in perfectae aetatis uiris et repente, dum nescit, incanescit caput, rugatur facies, cutis prius extenta contrahitur et extremo
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Qdq infert. sicut dies hesterna quȩ preteriitꝰ. uix¬
ta illud apłi sentiamus. qd̾ scribit ad hebreos. iħc xp̃c
ex hoc loco et ex epła quȩ nomine petri apłi scribitur.
mille annos pro una die solitos appellari. ut scilicet
quia mundus insex dieb fabricatus ẽ. sex milib annoꝵ
tantum credatur subsistere: & postea uenire septenariũ
mimerum. et octonarium. inquo uerus exercetur sab¬
batismmus. & circuncisionis puritas redditur. Unde &e
octo beatitudinib. bonorũ oꝑtim premia promittun¬
tur. Scribit aũt petrus hoc modo. Unum hoc uos ñ
pretereat dilectissimi:. quia una dies apud dnm̃. quasi
mille anni. et mille anni quasi unus dies. Non morat᷑
dñs in promisso. ut quidã morari estimant. Pcutiente
te eos. sommum erunt. mane quasi herbatransiens.
mane foruit et abiit. ad uesꝑam conteretur ate lc
cabitur. Septuaginta. Quȩ pronichilo habentur eoꝵ

Expanded text:
tur. quodque infert: sicut dies hesterna, quae praeteriit, iuxtur. quodque infert: sicut dies hesterna, quae praeteriit, iuxta illud apostoli sentiamus, quod scribit ad Hebraeos: Iesus Chex hoc loco et ex epistula, quae nomine Petri apostoli scribitur, mille annos pro una die solitos appellari, ut scilicet, quia mundus in sex diebus fabricatus est, sex milibus annorum tantum credatur subsistere et postea uenire septenarium numerum et octonarium, in quo uerus exercetur sabbatismus et circumcisionis puritas redditur. unde et octo beatitudinibus bonorum operum praemia promittuntur. scribit autem Petrus hoc modo:unum hoc ne uos praetereat, dilectissimi, quia una dies apud dominum quasi mille anni et mille anni quasi unus dies. non moratur dominus in promisso, ut quidam moram aestimant. percutiente te eos somnium erunt, mane quasi herba transiens. mane floruit et abiit, ad ues p er am c onter etur atque cabitur. Septuaginta: quae pro nihilo habentur, eorum
Abbreviated transcription (Latin):
cens. reuertimini filii hominũ: petimus ut ante iam
dixi. ne facias hominẽ in humilitate sempiterna retine¬
ri. Nec putamus longum ẽc qd̾ promittis. & salutẽ nobiᷤ
post tempora multa tribuendam. Eternitati compara¬
ta. biruis ẽ om̃ium temporum longitudo. In conspectu
enim tuo. mille anni quasi una dies reputatur. Sta
timq se ipse reprehendit. Male dixi uram diem. et umiꝰ
diei spatio mille annorũ apud te longitudinẽ compu¬
tati. cum magis debuerim dicere unius uigiliȩ spaci¬
um instar habere mille annorum prolixitatem. Nex
inquatuor uigilias diuidit᷑. quȩ singule trium hora¬
rum spatio supputantur. Unde &e dñs quarta itigilia
ad nauigantes uenit a płos. Sicut gͥ una noctis uigi¬
ua cito ꝑtransit. maxime uigiliarũ labore defessis:
sic et mille annorum spacia apud te qui semꝑ es. et fu¬
turus es. & ftusti. probrenissimo tempore computan¬

Expanded text:
cens: Revertimini, filii hominum, petimus, ut ante jam cens: Revertimini, filii hominum, petimus, ut ante jam dixi, ne facias hominem in humilitate sempiterna retineri. Nec enim putamus longum esse, 1056 post tempora multa tribuendam. Aeternitati enim comparata, brevis est omnium temporum longitudo. In conspectu enim tuo mille antimque se ipse reprehendit: male dixi \'unam diem\' et unius diei spatio mille annorum apud te longitudinem comparari, cum magis debuerim dicere unius uigiliae spatium instar habere mille annorum prolixitatem. nox in quattuor uigilias diuiditur, quae singulae trium horarum spatio subputantur. unde et dominus quarta uigilia ad nauigantes uenit apostolos. sicut igitur una noctis uigilia cito pertransit — maxime uigiliarum labore defessis —, sic et mille annorum spatia apud te, qui semper es et futurus es et fuisti, pro breuissimo tempore computan
Abbreviated transcription (Latin):
rieris. Porro iuxta id qd̾ septuaginta transtulerunt.
ne auertas hominẽ inhumilitatem. et dixisti conu̾¬
timim filii hominũ. hunc habet sensum. Opiecro
ut hominẽ quẽ adtuam imaginẽ ee similituamẽ
condidisti. et tanto eum honorare dignatus es. ut de ser¬
uo filium nuncupares. ne eum hitmilies peccato ꝑpetuo:
ne suꝑ illum uigeat antiqua sententia. terra es et interrã
ibis. Tu enim nebis ꝓromistiti penitentiam dicens. Nolo
mortem peccatoris. cantum ut contiertatur et uiuat
Tu enim aixisti om̃tum scõrtm tuorũ eloqiio conuierti¬
mini siue reuertimim filii hominũ ad clementissimũ
patrem. qui occurrit uenientib. et signũ qd̾ suo uicio
ꝑdiderunt offert. et stolam incorruptionis largitur an
tiquam. Quia mille anni inocłis tuis ut dies hesterna
quiȩ preteriit. transit &e ugilia nocturna sine innocte.
Qui ꝑpropħas semꝑ nos adpenitentiam prouocas di¬

Expanded text:
rieris. porro iuxta id, quod Septuaginta transtulerunt: rieris. porro iuxta id, quod Septuaginta transtulerunt: ne auertas hominem in humilitatem, et dixisti: conuertimini, filii hominum, hunc habet sensum: obsecro, ut hominem, quem ad tuam imaginem et similitudinem condidisti et tanto eum honore dignatus es, ut de seruo filium nuncupares, ne eum humilies peccato perpetuo, ne super illum uigeat antiqua sententia: terra es et in terram ibis. tu enim nobis paenitentiam permisisti dicens: nolo mortem peccatoris, tantum ut reuertatur et uiuat; tu dixisti omnium sanctorum tuorum eloquio: conuertimini — siue reuertimini —, filii hominum, ad clementissimum patrem, qui occurrit uenientibus et signum, quod suo uitio perdiderunt, offert et stolam incorrtiquam, quia mille anni in oculis tuis, ut dies hesterna quae praeteriit, transiit, ut vigilia nocturna sive in nocte; qui per prophetas super nos ad poenitentiam provocas, di
Abbreviated transcription (Latin):
creari. Conuertes hominẽ usq ad contricionẽ: & di¬
cis. reuertimin filii adam. Septuaginta. Ne auer¬
tas hominẽ in humilitatem: et dixisti conuertuni¬
nifilii hominũ. luxta hebraicum qd̾ dicit hoc est.
Ođs qui hominẽ condidisti. et abuntio eius es refu¬
gium et habitatio. conuertes eum usq ad contritio¬
nem. fecisti cum atq plasmasti. ut conteretur inmor¬
te. de uas tuum extremo uitȩ suȩ tempore frangere¬
tur. Cui cũ immineat ista conditio ut ortus intereat.
et quauis longo iuxerit tempore. tamen fine dissqua¬
tur extremo. cotidie ei loqueris ꝑ propħas. Reuerttim¬
ni filii adam: qui ur̃a culpi offendistis dm̃. et de imn¬
mortalib facti estis mortales. Precipientis enim au¬
dire nolitistis imꝑtum: de om̃i ligno qd ẽ inparadiso
comedes. de ligno aũt scientiȩ boni et mali necome¬
das. inquacũq enim die gustaueris de co. morte mo¬

Expanded text:
creari. C onuertes hominem us que ad contritionem et dicreari. C onuertes hominem us que ad contritionem et dicis: reuertimini, filii Ad am. Septuaginta: ne auertas hominem in humilitatem, et dixisti: conuertimini, filii hominum. iuxta Hebraicum quod diciturhoc est:s o deus, qui hominem condidisti et ab initio eius es refugium et habitatio, conuertes eum usque ad contritionem; fecisti eum atque plasmasti, ut contereretur in morte et uas tuum extremo uitae suae tempore frangeretur; cui cum immineat ista condicio, ut ortus intereat et, quamuis longo uixerit tempore, tamen fine dissoluatur extremo, cotidie ei loqueris per prophetas: reuertimini, filii Adam, qui uestra culpa offendistis deum et de inmortalibus facti estis mortales. praecipientis enim audire noluistis imperium: de omni ligno, quod est in paradiso, comedes; de ligno autem sciendi boni et mali non comedes. in quacumque enim die gustaueris de eo, morte mo