comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
citiae ex citauit exemplum. cũ uirgi¬
nitatem practulit uitae. omnemq¬
a seꝰ amorẽ terrenum ꝑ amorẽ cęlestẽ
&xpellens. tropheum crucis xp̃i arri¬
puit. & tam contra libidines. quã
etiam contra uniuersa supplitia.
fide potius armata quam ferro. for¬
titer dimicauit & uicit: Aspicit deniq
incendium attendit & ridet. nescit
aliquid amare quod transit. Et dũ
nimis uirginitatẽ diligit. nec ludi¬
bria. nec flammas nec supplicia. nec
carnifices metuit: postremo necgla¬
dium furentis percussoris expauit
Conpellitur uirgo ornamenta susci¬
pere corporis sed rennuit: qnm̃ iã
susceperat mentis. Etquia non de
elegantia corporis humani placere
studebat. quia timebat defoeditate
animae dño displicere. dabat intus
perfidem suae menti candorem:
Et quantũ sciebat ut animã suã
pulchram facer&: tantũ insuam
animã crubescebat sc esse formosã
tantoque studens displicere carna¬
libus in carnis aspectu. quanto xp̃o

Expanded text:
citiae excitavit exemplum, cur virgicitiae excitavit exemplum, cur virginitatem praetulit vitae, omnemque se amorem terrenum per amorem coelestem expellens, tropaeum crucis Christi arripuit; et tam contra libidines quam etiam contra universa supplicia fide potius armata quam ferro, fortiter dimicavit et vicit. Aspicit denique et despicit: incendium attendit, et ridet. Nescit aliquid amare, quod transit; et dum nimis virginitatem diligit, nec ludibria, nec flammas, nec supplicia, nec carnifices metuit: postremo nec gladium furentis persecutoris expavit. Compellitur virgo ornamenta suscipere corporis, sed renuit; quoniam jam susceperat mentis; et quia non de elegantia corporis humani placere studebat, quia timebat de foeditate animae Domino displicere, dabat interius per fidem suae mentis candorem et quantum sciebat, quod animam suam pulchram faceret, tantum in sua carne erubescebat se esse formosam: tantumque studuit displicere carnalibus in carnis aspectu, quanto Christo
Abbreviated transcription (Latin):
recusantẽ. Ideo enĩ scõrum ꝑlit teras
traduntur exempla. ut unusquis que
ꝓ qualitate sexus & pro aetate annoꝵ
modum sui propositi teneat. Et sicut
ꝑ uirginem uirgines. ita perconiugt̃
studeant. ac repugnatione animi
mundi dulciã recusantes. & eius non
recusantes austera. ad delectationes
perpetuas. & ad gaudia acternia
pertingant: haec dicentes nor
utupcramus coniugũ casta cõmer¬
da sed uirginum perscuerantiã
adornamus Non enim uirginitas
malis rebus super ponenda est. sed ẽ.
rebus optimis praeferenda. Quac
enimmundis mundior. & scĩs est sancꝰ¬
tior: non indiget malarũ rerum
ituperatione laudari. Sequant᷑
itaq scã coniugia patriarcharum
coniuges in religione positat ac di¬
uinis litteris informatȩ : saram. reba¬
cam. rachelem. annam. susannam.¬
ac sefforam imitentur uxores. Xp̃i
uero uirgines solam uirginem matrẽ
luminis subsequantur . H uius pedisseqͣ
agnes beatissima. magnum dese pudi¬

Expanded text:
recusantem. Ideo enim sanctorum per litteras recusantem. Ideo enim sanctorum per litteras traduntur exempla, ut unusquisque pro qualitate sexus, et pro aetate annorum modum sui propositi teneat, et sicut per virginem virgines, ita et per conjugem i amore studeant, ac repugnatione animi mundi dulcia recusantes, et ejus non recusantes austera, ad delectationes perpetuas et ad gaudia aeterna pertingant. Haec dicentes non vituperamus conjugum casta commercia, sed virginum perseverantiam adornamus; non enim virginitas malis rebus superponenda est, sed est rebus optimis praeferenda. Quae enim mundis mundior, et sanctis sanctior est, non indiget malarum rerum vituperatione laudari. Sequantur itaque sancta conjugia patriarcharum conjuges in religione positae, ac divinis 539 Litteris informatae, Saram, Rebeccam, Rachelem, Annam, Susannam, Sephoram, imitentur uxores: Christi vero virgines solam Virginem Matrem virginis luminis subsequantur. Hujus pedissequa Agnes beatissima de se magnum pudi
Abbreviated transcription (Latin):
UMINTOTO MUADO
uirgineus flos mariae
in marcescibiles coronas innectat.¬
& sceptrigerã pudoris aulam in macu¬
lato conseruet affectu. eo usque inte¬
gritas per seuerauit ad palmã. ut in
puellis tropheum scĩtatis arriper&.
& ꝑuestigia matris uirginis ad cadest̃
thalamum ꝑuenir& Hinc est quod
anulo fidei agnes se adserit subarratã
& clamat se amori constrictam: O quã
imi tabile uirginib:. uirgo tui tradi¬
disti amoris ex emplum O quã scm
pectoribus dandũ inuirgines tribuisti
responsum : contẽpnendo mundi di¬
uitias. ex cerando carnis concupiscenti¬
as. & solam xp̃i pulchritudinem ada¬
mando. Accedite ad puellam puellȩ.
& discite inannis infantiȩ. quales iN
pectore suo circa amorem xpĩ flãmas
accendit dicit se amatori suo serua¬
re fidem. & eiuscorpus concupiscere¬
solum. qui pro amore hominũ mortis
non recusauit interitũ. Discite uirgi¬
nes xp̃i amorem inpuella feruentem.
& om̃s mundi diuitias uelut ster conr

Expanded text:
um in toto mundo virgineus flos Mariae immarcessibiles coronas innectat, et sceptrigeram pudoris aulam immaculato conservet affectu; eousque integritas perseveravit ad palmam, ut in puellis tropaeum sanctitatis arriperet, et per vestigia matris virginis ad coelestem thalamum perveniret. Hinc est quod annulo fidei Agnes se asserit subarratam, et clamat se amore constrictam. O quam imitabile virginibus virgo tui tradidisti amoris exemplum! o quam sanctum pectoribus virgineis tribuisti responsum, contemnendo mundi divitias, exsecrando carnis concupiscentias, et solam Christi pulchritudinem adamando! 2. Accedite ad puellam, puellae, et discite in annis infantiae quales in pectore suo circa amorem Christi flammas accenderit. Dicit se amatori suo servare fidem, et ejussolum, qui pro amore omnium mortis non recusavit interitum. Discite, virgines Christi, amorem in puella ferventem, et omnes mundi divitias velut stercora
Abbreviated transcription (Latin):
ueniã: renouatum uulnus peius dolo¬
re postcuram. molestius hominem
sordidari postgrãm: Quare indulgen¬
tiae in gratus est. quipost ueniã peccat.
sanitatis indignus est. qui semet postquã
curatus est uulnerat. nec mundari mere¬
tur quise ipsum postgram sordidat
Porro qui post absolutionẽ non peccat.
merctur & pręmium. Qui post curã
cautus est : sanitatis possid& donum
Qui gram in lȩsam tenuerit: ac terni¬
tatis accipiet regnum: Craue est enĩ
hominẽ instructum delinquere: gra¬
uius iam absolutũ peccare. Seruopeior
est quipatronũ postdatã libertatem
offendit: beneficii ingratus est. qui
datorem tumoris arrogantia despicit.
Quare aut salutẽ de exemplo ad qui¬
re. aut de consortio similem sententi¬
am metue. nescuerũ sentias iudicem.
quibenignũ contẽpseris ꝑsuasorem

Expanded text:
veniam, renovatum vulnus pejus doleveniam, renovatum vulnus pejus dolere post curam, molestius hominem sordidari post gratiam. Quare indulgentiae ingratus est, qui post veniam peccat; sanitate indignus est, qui semetipsum postquam curatus est vulnerat, nec mundari meretur qui semetipsum post gratiam sordidat. Porro qui post absolutionem non peccat, meretur et praemium; qui post curam cautus est, sanitatis possidet donum; qui gratiam illaesam tenuerit, aeternitatis accipiet regnum. Grave est enim hominem instructum delinquere, gravius jam absolutum peccare. Servo pejor est qui patronum post datam libertatem offendit. Beneficiis ingratus est, qui datorem tumoris arrogantia despicit. Quare aut salutem de exemplo acquire, aut de consortio similem sententiam metue, ne severum sentias judicem, qui benignum contempseris persuasorem.
Abbreviated transcription (Latin):
merito separantur. Ut enĩ non potest
acorporis bonis animus separari: ita
ab arimalis corpus non potest dissoci¬
ari. Si enim indĩ iudicio utraẽque
substantiae. aut supplicio aut premio
& purgentur cur non & in isto scło
pariter aut męstitla aut lactitia
per fruuntur. Nnde tibi xp̃iane &x¬
cusatio nulla est: qui post seruitutẽ
liberatus es. post captiuitatẽ redẽptus.
post uexationẽ curatus. post interitũ
restitutus: Habes inmonitis quod exer¬
ceas habes & empla quactimeas
Adam enim nec fallatiã diaboli norat.
nec decepti cuiusquã casum deflerat.
qui quidem forsitan posset cuadere.
nisi prior cum hoste dũ confligit occũ¬
ber&. Teiam instruit dñs: tibi gestoꝵ
exempla proposuit Ecce inquit sanus
factus es. iam noli peccare. nequid tibi
decerius fiat. Noli inquit peccare post
ueniam: noli uulnerari postcuram.
noli sordidari post gratiam. Cogita
inquit o homo grauiorẽ culpã. cẽ. post

Expanded text:
merito separantur. Ut enim non potest merito separantur. Ut enim non potest a corporis bonis animus separari, ita ab animi malis corpus non potest dissociari. Si enim in Dei judicio utraeque substantiae aut supplicio aut praemio expurgentur, cur non et in isto saeculo pariter aut moestitia aut laetitia perfruantur? Unde tibi, Christiane, excusatio nulla est, qui post servitutem liberatus es, post captivitatem redemptus, post vexationem curatus, post interitum restitutus: habes in monitis quod exerceas, habes exempla quae timeas. Adam enim nec fallaciam diaboli notat, nec decepti cujusquam casum defleverat. Qui quidem forsitan posset evadere, nisi prior cum hoste dum confligit occumberet. Te jam instruit Dominus, tibi gestorum exempla proposuit. Ecce, inquit, sanus factus es, noli jam peccare, ne quid tibi deterius fiat . Noli, inquit, peccare post veniam, noli vulnerari post curam, noli sordidari post gratiam. Cogita, inquit, o homo, graviorem culpam esse post
Abbreviated transcription (Latin):
cultus humilitate ꝑcipereN
ostendit dns quibus officiis possint
delicta purgari: ostendit confessione
& deformitate cultus ueniam posse fa¬
cillime impetrare. Ut enĩ contumacia
est celare quod dõ teste cõmiseris: sic
periculosum si splendore cultus animi
in nocentiam mentiaris. Nemo itaque:
nemo peccatorũ uitia desperata lȩtitia
contegat. nemo infecto delictis animo
dissimulationis uirus infundat: Animi
uitia corporis męrore monstrentur.
si uexatus est animus lugeat corpus
Qñm quotiens corpus in causa est: ani¬
mus mestitia condolescit: Certe quale
est corporis uitia sine animi conpassio
tristentur.: ut pariter ueniã conse¬
quantur. Qnm utrosque simul aut
beneficio foueri: aut in iuria uexari
necesse est Nec enim aliud est homo
quã corporis animique concreatio.
hacc enĩ duo quantũ difinitionibus
differunt. tantum hominem dũ ungun¬
tur efficiunt. Ut enim inuita scparari
non possunt: ita numquã boni maliq

Expanded text:
cultus humilitate perciperent. cultus humilitate perciperent. Ostendit Dominus quibus officiis possint delicta purgari, ostendit confessione et deformitate cultus veniam posse facillime impetrari. Ut enim contumacia est celare quod Deo teste commiseris, sic periculosum si splendore cultus animi innocentiam mentiaris. Nemo itaque, nemo peccatorum vitia desperata laetitia contegat, nemo infecto delictis animo dissimulationis virus infundat. Animi vitia, corporis moerore monstrentur. Si vexatus est animus, lugeat corpus, quoniam quoties corpus in causa est, animus moestitia condolescit. Certe quale est corporis vitia sine animi compassiontristentur, ut veniam pariter consequantur, quoniam utrosque simul aut beneficio foveri, aut injuria vexari necesse est. Nec enim aliud homo est quam corporis animique concretio. Haec enim duo quantum diffinitionibus differunt, tantum hominem dum junguntur efficiunt. Ut enim in vita separari non possunt, ita nunquam boni malique
Abbreviated transcription (Latin):
& ds̃ hominem sententiam meruisse¬
interitum quã uitam: meruisse inte¬
ritum quã salutem. głam contempsis¬
se quã mortem. sed tamen plus mali¬
tia serpentis. quã hominis contẽptu
cõmotus est. Plus fallatiam diaboli.
quã hominis perfidiam denotauit
Adeo dns ds̃ & sȩuitiam e&x secratus est
hostis: & casum miseratus est hominis.
Crude litatem hostis ehorruit: &
deceptũ hominem paterna pietate
condoluit. Inimici atrocitate per¬
motus est: & hominẽ clementer do¬
luit qui deceptus est Dęniq dñsds̃
Ubies inquit adam.  Ad confessio¬
nem ꝓuocat dum interrogat: uult
cum fateri peccatũ dum abeo inqͥrit
admissum: Quacrit misereri dũcũ
reo deculpa colloquitur: ueniam
cogitat. qui causam contẽptȩ legis
incusat. Obiurgat culpã. ut possit
retribuere ueniam: Ut quos forma¬¬
re instruendo non potuit. eospossit
confitendo purgare. Accipiunt in¬
dumenta pellicia: ut qui confessi
delictum iamfuerant. ⁊ueniam

Expanded text:
est Deus hominem sententiam mortis est Deus hominem sententiam mortis ante meruisse quam vitae, meruisse interitum quam salutem, gloriam contempsisse quam mortem, sed tamen plus malitia serpentis quam hominis contemptu commotus est, plus fallaciam diaboli quam hominis perfidiam denotavit: adeo Dominus Deus et saevitiam exsecratus est hostis, et casum miseratus est hominis: crudelitatem hostis exhorruit, et deceptum hominem paterna pietate condoluit, inimici atrocitate permotus est, et hominem clementer doluit qui deceptus est. Denique Dominus Deus, Ubi es, inquit, Adam? Ad confessionem provocat dum interrogat. Vult eum fateri peccatum, dum ab eo inquirit admissum. Quaerit misereri, dum cum reo de culpa colloquitur. Veniam cogitat, qui causam contemptae legis incusat. Objurgat culpam, ut possit retribuere veniam, ut quos formare instruendo non potuit, eos possit confitendo purgare: accipiunt indumenta pellicea, ut qui confessi jam delictum fuerant, veniam
Abbreviated transcription (Latin):
ti adsensit. altera quamarito ꝑsuasit¬
÷ Deconsensu enim. mortis sententiam
incidit: Depersuasu. indolore filios
parere meruit hancigitur sententiã.
& qui non nouit dumpatitur discit:
Etqui nescit. dum ex pungitur sentit.
Et qui ignorat. dum &petitur agno¬
III scit. Pronefas. praeceptum dĩ contẽp¬
nitur. & persuasio serpentis auditur
Despicitur ds̃ prouidens. & serpens
auditur decipiens Spernuntur salu¬
taria monita: &rccipiunt᷑ uenenata
conloquia unde addicitur homo
& contẽptu morti. qui maluit oboe¬
dire serpenti. Spoliantur gloria.
dignitate priuantur. factisunt quod
non erant. dum amittunt quod fue¬
rant. A deo gaud& serpens ꝑpetrasse
quod uoluit: lactatur peremis sc¬
hominẽ quod optauit. Exultat
malitiae effectus in hominis decepti¬
onem implesse. & nescit infelix uulne¬
ratum semet dũ uulnerat. trucidatũ
dum trucidat. Dum hominẽ perimit:
se ipsum esse peremptũ. Contristat᷑

Expanded text:
ti assensit, altera qua marito persuasitti assensit, altera qua marito persuasit. De consensu enim in mortis sententiam incidit, de persuasu in dolore filios parere meruit. Hanc igitur sententiam, et qui non novit, dum patitur discit; et qui nescit, dum expungitur sentit; et qui ignorat, dum experitur agnoscit. Proh nefas! praeceptum Domini contemnitur, et persuasio serpentis auditur. Despicitur Deus providens, et serpens auditur decipiens. Spernuntur salutaria monita, et recipiuntur venenata colloquia. Unde addicitur homo ex contemptu morti, qui maluit obedire serpenti. Spoliantur gloria, dignitate privantur, facti sunt quod non erant, dum amittunt quod fuerant. Adeo gaudet serpens perpetrasse quod voluit, laetatur hominem peremisse, quod optavit. Exsultat malitiae effectus hominis deceptionem implesse. Et nescit infelix vulneratum semet, dum vulnerat; trucidatum dum trucidat, dum hominem perimit, seipsum esse peremptum. Contristatus
Abbreviated transcription (Latin):
adam protoplastum circumuenit
Adam uero peruxorẽ inuenit interi¬
tum. quam adõ acceperat in auxiliũ.
Prodolor. prospera in contrariũ cedid
utilia perniciem operantur. Deniq
plus adam domesticis quam in imici
iaculis leditur. plusproprio quã hosti¬
li ense perimitur : Plus mulicris. quã
externo gladio uulneratur: Accessit
enim serpens subtilis ut faller&. & ac¬
cessit non ut uiro sed ut mulieri serpen¬
tinum uirus infliger&. Accessit inqua
ut unius consensũ. utrisq: nocere
potuiss&. Soli persuadet. quod ambo¬
bus ob ess& U trisque obfuit. quod
unius animũ malitia serpentis infecrꝰ
Denique consentiens mulier talis circa
uirum ꝙtitit. qualem circase mali¬
tiam serpentis inuenit: Adeo persua¬
saest. & per suasit. Infecta est. & in¬
÷ fecit Decepta est. & decepit. Quae
quidem mulier feritur sententia du¬
Propria quafilios parere in dolore p̃¬
ceptaest. communi quacum uiro
morti ad dictaest Altera qua serpen¬

Expanded text:
Adam protoplastum circumvenit. Adam protoplastum circumvenit. Adam vero per uxorem invenit interitum, quam a Deo acceperat in auxilium. Proh dolor! prospera in contrarium cedunt, utilia perniciem operantur. Denique plus Adam domesticis quam inimici jaculis laeditur, plus proprio quam hostili ense perimitur, plus mulieris quam externo gladio vulneratur. Accessit enim serpens subtilis ut falleret, et accessit, non ut viro, sed ut mulieri serpentinum virus infligeret. Accessit, inquam, ut unius consensu utrique nocere potuisset. Sed soli persuadet, quod ambobus obesset: utrisque obfuit quod unius animum malitia serpentis infecit. Denique consentiens mulier talis circa virum exstitit, qualem circa se malitiam serpentis invenit. Adeo persuasa est et persuasit, infecta est et infecit, decepta est et decepit. Quae quidem mulier feritur sententia dupropria, qua filios parere in dolore praecepta est; communi, qua cum viro morti addicta est. Altera qua serpen
Abbreviated transcription (Latin):
CŨI DE LAPSU PRICOILIO¬
ENO QUINESCIAT
principio hominem sic adõ
plasmatum. ut instrueret᷑
prudentia. consilio formarctur. rati¬
onis capax diuina ꝓuidentia redde¬
retur: Instrueretur inquã pruden¬
tia. qua hostis calliditatem uitar&.
consilio quo salutaria acrecta per¬
quirer&. ratione quadõ genitori pa
& armauit: Quippe quicũ diabolo
fuerat pugnaturus. uelut quibusdã
armis hoc est prudentia. consilio.
ratione fuerat instruendus: Addidit
practerea legem. quadei uoluntatẽ
cognoscer&: & quid contẽpnenti eue¬
nire poss& addiscer&: Qui qui dem
homo incautus dum diabolo ꝑsuaden¬
ti quam dño iubenti consensit. Sic¬
& uitam quã habuit perdidit. &
mortem quam ignorabat accepit.
Stabat adam inter uxorem & dia¬
bolum. inter a euam & hostem. int̾
mulierem & serpentem: Diabolus
persuadet ut noceat: eua consentit
ut pereat. Diabolus mulierẽ astutia
sallenti circum uenit. mulier incauta
serpentinum uirus excepit diabolis
quod perse non potuit. per uxorem

Expanded text:
CA. De lapsu primi hoest qui nesciat principio hominem sic a Deo plasmatum ut instrueretur prudentia, consilio formaretur, rationis capax, divina providentia redderetur. Instrueretur, inquam, prudentia qua hostis calliditatem vitaret; consilio, quo salutaria ac recta perquireret; ratione, qua Deo genitori paret armavit, quippe qui cum diabolo fuerat pugnaturus, velut quibusdam armis, hoc est prudentia, consilio, ratione, fuerat instruendus. Addidit praeterea legem qua Dei voluntatem agnosceret, et quid contemnenti evenire posset, addisceret. Qui quidem homo incautus, dum plus diabolo persuadenti quam Deo jubenti consensit, et sic vitam quam habuit perdidit, et mortem quam ignorabat accepit. Stabat Adam inter uxorem et diabolum, inter Evam et hostem, inter mulierem et serpentem. Diabolus persuadet ut noceat, Eva consentit ut pereat. Diabolus mulierem astutia allendi circumvenit, mulier incauta serpentium virus accepit. Diabolus quod per se non potuit, per uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
lapides sanctuarii incapite omniũ
platearum.
ilii syon incliti & amicti auro pri¬
mo. quomodo reputatisunt inua sa
testea opus manuum figuli. GiMel
Sed & lamiae nud auerunt mãniam:
lactauerunt catulos suos filia popu¬
li mei crudelis. quasi strutio in de¬
serto

Expanded text:
nium platearum BETH filii Sion incliti et amicti auro primo quomodo reputati sunt in vasa testea opus manuum figuli GIMEL sed et lamiae nudaverunt mammam lactaverunt catulos suos filia populi mei crudelis quasi strutio in deserto
Abbreviated transcription (Latin):
tantam habebat maculam. quanta
potest pungi a sagicta Agnus quippe
inmaculatus: totus in maculatus. semꝑ
in maculatus : Non cui maculę̧ ablatę
sint. sed qui maculas nullas contraxerit.
Namfecit multos inmaculatos. donando
peccata: Ipse inmaculatus. non habendo
peccata: Ut sagittent in abscondito in ma
uelle hominem. quimor tuos suscitabat.
Repente id est insidiosȩ: quasi inopinati.
quasi non pręuisi. Similis enim nescientẽ
erat inter ipsos dñs. ignorantes quid nesci¬
r& & quid scir& : Immo ignoran¬
teseum nihil nescire. & om̃a scire:
& adhoc uenisse ut illi facerent. quod se
potestate facere arbitra bantur

Expanded text:
tantum habebat maculae, quantum tantum habebat maculae, quantum potest pungi a sagitta. Agnus quippe immaculatus, totus immaculatus, semper immaculatus; non cui maculae ablatae sint, sed qui maculas nullas contraxerit. Nam fecit multos immaculatos donando peccata; ipse immaculatus non habendo peccata. Ut sagittent in abscondito immacuvelle hominem qui mortuos suscitabat! Repente, id est insidiose, quasi inopinate, quasi non praevise. Similis enim nescienti erat inter ipsos Dominus ignorantes quid nesciret, et quid sciret; imo ignorantes eum nihil nescire, et omnia scire, et ad hoc venisse ut illi facerent quod se potestate facere arbitrabantur
Abbreviated transcription (Latin):
XACUERUNT tamquam
gladium linguas suas. intende¬
runt arcum rem amaram.
Arcum. dicit insidias Quienim gladio
comminus pugnat. apert pugnat.
qui sagittam mit tit fallit utferiat.
Prius enim sagitta percutit: quã ueni¬
re aduulnus pręuidetur. Sedquem latt¬
rent insidiae cordis humani. Nũquid
habebat ut ei testimonium quisquã
per hiber& dehomine: Ipse enim scie¬
bat. quidess& in homine: sicut euuan¬
gelista testatur. Tamen audiamus eos.
& intueamur cos. quasi nesciente dño
facere quod moliuntur. Intenderunt
arcum rem amaram. ut sagittarent
in abscondito inmaculatum. Quoddix̃
intenderunt arcum: hoc est in abscondito.
quasi fallentes insidiis. Nostis enim quib
dolis id egerunt: Quem admodum
discipulũ ei coherentem pecunia cor-¬
ruperunt ut sibi traderetur : Quomo¬
do falsos testes procurauerunt: Quib
insidiis & dolis egeriͥnt. ut sagit tarent
in abscondito inmaculatum: Magna
iniquitas. Ecce deabscondito. uenit sa¬
gitta. Quã maculam fert quinec

Expanded text:
xacuerunt tanquam gladium linguas suas. 6. Intenderunt arcum, rem amaram. Arcum dicit insidias. Qui enim gladio cominus pugnat, aperte pugnat: qui sagittam mittit, fallit ut feriat. Prius enim sagitta percutit, quam venire ad vulnus praevideatur. Sed quem laterent insidiae cordis humani? numquid habebat ut ei testimonium quisquam perhiberet de homine? Ipse enim sciebat quid esset in homine, sicut evangelista testatur . Tamen audiamus eos, et intueamur eos quasi nesciente Domino facere quod moliuntur. Intenderunt arcum, rem amaram, ut sagittarent in abscondito immaculatum. Quod dixit, Intenderunt arcum; hoc est, in abscondito; quasi fallentes insidiis. Nostis enim quibus dolis id egerint; quemadmodum discipulum ei cohaerentem pecunia corruperint, ut sibi traderetur ; quomodo falsos testes procuraverint; quibus insidiis et dolis egerint, ut sagittarent in abscondito immaculatum. Magna iniquitas! Ecce de abscondito venit sagitta quae immaculatum ferit, qui nec
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudinẽ : ad orandã tamen non
habentdeitatem: Illa ergo uirtus. illa
sapicntia. illa ẽ. ad oranda sola maiestas.
quae uniuersitatẽ mundi creauit
ex nihilo & inquas uoluit formas atque
mensuras terrenã caelestem que substantiã
om̃i potenti ratione produxit sol. luna.
& sydera sint cõmoda utentibus. sint
speciosa cernentibus. sed ita utde illis
graẽ referantur auctori. & ad oretur ds̃
qui haec condidit. non creatura quae
seruit. Laudate igitur dñm dilectissimi
in om̃ibus operibus eiꝰ atque iudiciis.
sit in uobis indubitata credulitas uirgi¬
neȩ integritatis. & partus reformatio¬
nis humanȩ. sacrum diuinum que myste¬
rium: scõ atque sincero honorate scrui¬
tio. Amplectimini xp̃m innra carne

Expanded text:
pulchritudinem, adorandam tamen non habent Deitatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est colenda majestas, quae universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque mensuras terrenam coelestemque substantiam omnipotenti ratione produxit. Sol, luna et sidera sint commoda utentibus, sint speciosa cernentibus; sed ita ut de illis gratiae referantur auctori, et adoretur Deus, qui condidit, non creatura, quae servit. Laudate igitur Deum, dilectissimi, in omnibus operibus ejus atque judiciis. Sit in vobis indubitata credulitas virgineae integritatis et partus. Reformationis humanae sacrum divinumque mysterium sancto atque sincero honorate servitio. Amplectimini Christum in nostra carne
Abbreviated transcription (Latin):
Redit in honorẽ suum abantiquis conta¬
giis purgata natura : mors morte destriu¬
tur. natiuitas natiuitate reparatur-
Qñm simul & redemptio aufert serui¬
tutẽ: & regeneratio mutat originẽ:
& fides iustificat peccatorẽ: Quisquis
igitur xp̃iano nomine pie & fideliter
gloriaris. reconciliationis huius gram
iusto ꝑpende iudicio. Tibi enĩ quondã
abiecto. tibi ex truso paradysi sedibus.
tibi ꝑ exilia longa morienti. tibi incinerẽ
& puluerẽ dissoluto. cui iam non erat
spesulla uiuendi. ꝑ incarnationẽ uerbi
potestas dataest : ut de longinquo ad
tuum reuertaris auctorem. recognoscas
parentẽ. liber efficiaris exseruo. de ex¬
traneo ꝓueharis infilium : ut qui ex
corruptibili carne natus es. &x dĩ spũ
renascaris. & obtineas ꝑ grãm : qđ non
habes ꝑnaturam: Habentes ergo tantȩ
spei fiduciã dilectissimi. infidequa funda¬
ti estis. stabiles ꝑmanete: neidem ille¬
temptator cuius a nobisdominationem

Expanded text:
Redit in honorem suum ab antiquis contaRedit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura, mors morte destruitur, nativitas nativitate reparatur: quoniam simul et redemptio aufert servitutem, et regeneratio mutat originem, et fides justificat peccatorem. CAP. V. Quisquis igitur Christiano nomine pie fideliter gloriaris, reconciliationis hujus gratiam justo perpende judicio. Tibi enim quondam abjecto, tibi extruso a paradisi sedibus, tibi per longa exsilia morienti, tibi in pulverem et cinerem dissoluto, cui jam non erat spes ulla vivendi, per incarnationem Verbi potestas data est, ut de lontuum revertaris auctorem, recognoscas parentem, liber efficiaris ex servo, de extraneo proveharis in filium: ut qui ex corruptibili carne natus es, ex Dei Spiritu renascaris, et obtineas per gratiam quod non habes per naturam. Habentes ergo tantae spei fiduciam, dilectissimi, in fide qua fundati estis stabiles tentator, cujus jam a vobis dominationem
Abbreviated transcription (Latin):
astutia : qui natiuitatẽ pueri insalutẽ
quã om̃ium nascentium putauit obnoxiã
Uidit enĩ uagientẽ atq lacrimantem.
uidit pannis obuolutũ. circũcisioni sub¬¬
ditum. & legalis sacrificii oblatione per¬
de naturalib non dubitauit augmentis
Inter haec intulit contumelias. multi¬
plicauit iniurias. adhibuit maledicꝰta.
obprobria. blasphemias. conuitia.
Omnẽ postremo inipsum uimfuroris
effudit. omã temptamentorũ genera
ꝑcucurrit : Etsciens quo humanam
naturã infeciss& ueneno. nequa quam
credidit transgressionis &ortẽ: quẽ tot
documentis didicit. eẽ. mortalem:
Persistit ergo improbus prȩdo. & auarꝰ
ex actor: in eum quinihil ipsius habebat
insurgere & dum uitiatȩ originis prae¬
iudiciũ generale ꝑsequitur. cyrographũ
quo nitebatur excidit: Abillo iniquita.¬
tis &ugens poenam: in quo nullã reppe¬
rit culpam. Soluitur itaque lȩtiferȩ
principe captiuitatis uasa rapiuntur

Expanded text:
astutia, qui nativitatem pueri in salutem astutia, qui nativitatem pueri in salutem quam omnium nascentium putavit obnoxiam. Vidit enim vagientem atque lacrymantem, vidit pannis involutum , circumcisioni subditum, et legalis sacrificii oblatione perde naturalibus non dubitavit augmentis. Inter haec intulit contumelias, multiplicavit injurias, adhibuit maledicta, opprobria, blasphemias, convicia, omnem postremo in ipsum vim furoris sui effudit, omnia tentamentorum genera percurrit; et sciens quo humanam naturam infecisset veneno, nequaquam credidit primae transgressionis exsortem, quem tot documentis didicit esse mortalem. Perstitit ergo improbus praedo et avarus exactor in eum qui nihil ipsius habebat insurgere, et dum vitiatae originis praejudicium generale persequitur, chirographum quo nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam reperit culpam. Solvitur itaque lethiferae principe, captivitatis vasa rapiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
inuiolata uirginitas concupiscentiã
nesciuit. substantiã ministrauit. Ad¬
sumpta est dematre dnĩ natura: non
culpa Creata est forma serui: sine
conditione seruili Et nouus homosic
contemperatus. ẽ. ueteri: ut & uerita¬
tẽ susciper& generis. & uitiũ ex cluder&
uetustatis Uerax namque miscđia dĩ
cum ad reparandum humanum genus
ineffabiliter ei multa suppeterent. hanc
potissimum consulendi elegit uiam qua
ad destruendum opus diaboli nonuirtu¬
te uteretur potentiae. sed ratione iustitiȩ.
Nam superbia hostis antiqui. non inmẽ
rito sibi in om̃s hominesius txrannicum
uindicabat: nec indebito dominatu
neos in obsequium suȩ uoluntatis inlexe¬
rat Non itaque iuste amitter& origi¬
nalem humani generis seruitutem: nisi
deeo quod subicerat uinceretur: Cum
igitur miscricors om̃ĩ potensq saluator
ita susceptionis humanae moderaretur
ex ordia: utuirtutẽ in separabilis a suo
homine deitatis ꝑuelamen nrãe infirmi¬
tatis absconder& Inlusa est securi hostis

Expanded text:
Inviolata virginitas concupiscentiam nescivit, substantiam ministravit. Assumpta est de matre Domini, natura, non culpa. Creata est forma servi sine conditione servili, quia novus homo sic contemperatus est veteri, ut et veritatem susciperet generis, et vitium excluderet enum, Verax namque misericordia Dei, cum ad reparandum humanum genus ineffabiliter ei multa suppeterent, hanc potissimum consulendi viam elegit, qua ad destruendum opus diaboli, non virtute uteretur potentiae, sed ratione justitiae. Nam superbia hostis arito sibi in omnes homines jus tyrannicum vindicabat, nec indebito dominatu neos in obsequium 276 suae voluntatis illexerat. Non itaque juste amitteret originalem humani generis servitutem, nisi de eo quod subegerat vinceretur. Cum igitur misericors omnipotensque Salvator, ita susceptionis humanae moderaretur exordia, ut virtutem insephomine Deitatis per velamen nostrae infirmitatis absconderet, illusa est securi hostis
Abbreviated transcription (Latin):
inuenisse solacium. Dm̃ quoque
iuste seueritatis &igente ratione erga
hominem quem tanto honore condide¬
rat antiquã mutasse sententiam.
opus fuit dilectissimi secreta dispensa¬
tione consilii. ut in commutabilis ds̃
cuius uoluntas non potest sua benigni¬
tate priuari. primam pietatis suac
dispositionẽ sacramento occultiore
compler&. & homo diabolicȩ iñiqui¬
tatis uersutia actus inculpã contra
dĩ propositum non perir&. In gredit᷑¬

Expanded text:
invenisse solatium; 68 Deum quoque, invenisse solatium; 68 Deum quoque, justae severitatis exigente ratione, erga hominem, quem in tanto honore condiderat, antiquam mutasse sententiam: opus fuit, dilectissimi, secreti dispensatione consilii, ut incommutabilis Deus, cujus voluntas non potest sua benignitate privari, primam pietatis suae dispositionem sacramento occultiore compleret, et homo diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam, contra Dei propositum non periret
Abbreviated transcription (Latin):
MUITENUS INDNO
dilectissimi: & spiritali io¬
cunditate laetemur. quia
in luxit dies redemptionis nouȩ. prępa¬
rationis antiquȩ. felicitatis acternȩ
Reparatur enim nobis salutis nr̃ae annua
reuolutione sacramentũ. abinitio pro¬
missum. infine redditum. sine fine man¬
surum: In quo dignum est nossursum
erectis cordibus diuinum adorare
mysterium: ut quod magnodĩ mimere
agitur. magnis eccłae gaudiis celebret᷑¬
bonitas. cuius uoluntas potentia. cuius
malignitas ueneno suȩ mortificauit
inuidiȩ. preparata renouandis morta¬
libus pictatissuae remedia inter ipsa
mundi primordia praesignauit.
denuntians serpenti futurũ semen
mulieris. quod noxii capitis elationem
quinatus ex uirgine uiolatorẽ humanȩ
ꝓpaginis. incorrupta natiuitate
dampnar& Nam quia gloriabatur
diabolus hominem sua fraude deceptũ.
diuinis caruisse muneribus. & in morta¬
litatis dote nudatũ duram mortis
subisse sententiam. seque in malissuis
quoddam depreuaricatoris consortio

Expanded text:
ultemus in Domino, dilectissimi, et spiritali jucunditate laetemur, quia illuxit 67 nobis dies redemptionis novae, praeparationis antiquae, felicitatis aeternae. Reparatur enim nobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo dignum est nos erectis sursum cordibus divinum adorare mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretbonitas, cuius voluntas potentia, cuius malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis elationem qui natus ex Virgine violatorem humanae propaginis incorrupta nativitate damnaret. Nam quia gloriabatur diabolus, hominem sua fraude deceptum divinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam, seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio
Abbreviated transcription (Latin):
uitate generatus: Nouo ordine.
quia inuisibilis insuis. uisibilis est factꝰ
in nr̃is. In conprehensibilis uoluit con¬
prehendi : Ante tempora manens. eẽ
coepit ex tempore: Uniuersitatis dñs
seruilem formam obumbrata maiestatis
suae dignitate suscepit. In passibilis
ds̃. non dedignatus est homo. eẽ. passibilis
& in mortalis. mortis legibus subiacere

Expanded text:
novo ordine, quia, invisibilis in suis, visibilis factus est in nostris: incomprehensibilis, voluit comprehendi; ante tempora manens, esse coepit ex tempore; universitatis Dominus, servilem formam, obumbrata majestatis suae dignitate, suscepit: impassibilis Deus, non dedignatus est homo esse passibilis; et immortalis, mortis l
Abbreviated transcription (Latin):
XULTENT UIRGINES
uirgo peperit xp̃m Nihil
ineã quod uouit putent & termina¬
tum: mansit uirgo post partũ. Exus¬
tent uiduae: infantẽ xpm uidua
est : dequo non haber& testimonium
salus om̃ium . Num quid enĩ solȩ uir¬
gines ad regnum caelorũ peruenint.
Perueniunt & uiduae: Sc̃a anna¬

Expanded text:
xsultent ergo virgines; virgo peperit Christum. Nihil in ea quod voverunt putent exterminatum: mansit virgo post partum. Exsultent viduae; infantem Christum vidua est, de quo non haberet testimonium salus omnium. Numquid enim solae virgines ad regnum coelorum perveniunt? Perveniunt et viduae. Magn
Abbreviated transcription (Latin):
infantẽ: uidit ille & agnouit:
ubi nouerat quod agnouit Int ẽ
reuelatus: qui foris est natus uidit.
& agnouit Agnouit symeon infan¬
tẽ tacentem & occiderunt iudei
iuuenẽ miracula facientẽ Cũ ergo
cognouiss& accepit cũ inulnas suas.
hoc est brachia sua amplexatus eft
cum: portabat a quo portabat᷑
Ipse est enim xp̃s sapientia di. at¬
tingens afinc usque ad finẽ fortit̃:
& disponens om̃a suauiter Quantꝰ
ibi erat & quã magnus. quã paruus
factus erat Paruus factus: par uos
quaerebat Quid est paruos quac¬
rebat. non superbos: sed humiles
colligebat: In prae sepi dignatus est
poni: ut esset piorũ cibaria iumen¬
torum Accepit ergo eũ sẏmeoN
in brachia sua & dixit Nunc dimit
tis seruũ tuum dñe inpace. Dimittis
inpace: quia uideo pacem: Quare
ergo dimittis in pace. Quia uider
oculi mei salutare tuũ. Salutare dĩ¬

Expanded text:
infantem: vidit ille, et agnovit. infantem: vidit ille, et agnovit. Ubi noverat quem agnovit? An intus est revelatus, qui foris est natus? Vidit, et agnovit. Agnovit Simeon infantem tacentem; et occiderunt Judaei juvenem mirabilia facientem. Cum ergo cognovisset, accepit in ulnas suas, hoc est, in brachia sua, amplexatus est eum. Portabat a quo portabatur. Ipse enim est Christus sapientia Dei, attingens a fine usque ad finomnia suaviter . Quantus ibi erat, et quam magnus, quam parvus factus erat? Parvus factus, parvos quaerebat. Quid est, parvos quaerebat? Non superbos, non elatos; sed humiles et mites colligebat. In praesepi dignatus est poni, ut esset piorum cibaria jumentorum. Accepit ergo eum Simeon in brachia sua, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace. Dimittis in pace, quia video pacem. Quare ergo dimittis in pace? Quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Salutare D
Abbreviated transcription (Latin):
celium nobis aperuit dicens. quod
inter prȩtatur nobiscum ds̃ Nontibi
non tibi uideatur inpossibile.
ut uirgo parer&. uirgo pariens per¬
maner&. Intellege natũ dm̃: &
non miraris uirginis partũ: Vt ergo
noucritis anti quos scõs & iustos. op¬
tasse uidere quod concessum est
& proph& ae uolucrunt uidere quȩ
uos uidetis. & non uiderunt: Et au¬
dire quae auditis: & non audierunt
Nultum enim senex iste fuit ad au¬
diendũ serus: sed aduidendũ matu¬
rus Non &xpectauit ut xp̃m uider&
loquentẽ. qñm uidit infantẽ. Et hos
illi concessum erat iã decrepito: qͣsi
desideranti & suspiranti & dicenti
cotidie inorationibus suis: Quando
ueniet. quando nascetur. quando
uidebo. putas durabo: Putas hic
me inueniet. putas isti oculi uide¬
bunt. perquẽ cordis oculi reuela¬
buntur. Dicebat iste mnorationib
suis. & pro desiderio suo accepit x¬
responsum. quod non gustar &
Cestabat eum maria mater eius

Expanded text:
gelium nobis aperuit, dicens: Quod gelium nobis aperuit, dicens: Quod interpretatur, Nobiscum Deus . Non tibi non tibi videatur impossibile, ut virgo pareret, et virgo pariens permaneret. Intellige natum Deum, et non miraberis virginis partum. Ut ergo noveritis antiquos sanctos et justos desiderasse videre quod concessum est et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Multum senex iste fuit ad audiendum serus, sed ad videndum maturus. Non exspectavit ut Christum audiret loquentem, quoniam agnovit infantem. Et hoc illi concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et suspiranti et dicenti quotidie in orationibus suis: Quando veniet? quando nascetur? quando videbo? Putas durabo? putas hic me inveniet? putas isti oculi mei videbunt, per quem cordis oculi revelabuntur? Dicebat ista in orationibus suis, et pro desiderio suo accepit responsum, quod non gustaret ristum Domini. Gestabat eum Maria mater ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tute scã expectabat infantiã saluato¬
ris. ut paruũ uider& annosa paruũ
cognoscer& annicula. in trantẽ in min¬
dum saluatorẽ uider& itura : & in
masculino sexu tria ipsa genera cõmen¬
datasunt. Ip̃se xp̃s puernatus est.
gultent pueri continentiã uouen¬
tes puero Ipse uere integritatem
pueritiae consecrauit: qui suae ma¬
tri fecunditatem attulit. uirginita¬
tem non abstulit. Symeon ille senix
diu uixerat : cuius actas conpara tur
annȩ. & audierat responsũ quod non
ess& uisurus mortẽ. nisi uidiss& xp̃m¬
Intelligite fis̃. quantũ desiderium
habebant antiqui scĩ uidere xpm̃
Sciebant illũ esse uenturũ : & om̃s
qui cupiebant dicebant: O si hic¬
nc inueniat illa natiuitas : o si qđ
edo inscripturis dĩ. uideã oculis
derium habebant scĩ qui nouerant
descripturis uirginẽ pariturã. sicut
audistis cum esaias legere tur Ecce
urgo inutero accipiet & pariet fi¬
lium : & uocabitis nomen eius emma¬
nuhel Emmanuhel quidsit: euuan¬

Expanded text:
ctute sancta exspectabat infantiam Salvatoris; ut parvum videret annosa, parvum agnosceret anicula, intrantem in mundum Salvatorem videret itura . Et in masculino sexu tria ipsa genera commendata sunt. Ipse Christus puer natus est; exsultent pueri, continentiam voventes puero. Ipse vere integritatem pudicitiae consecravit, qui suae matri fecunditatem attulit, virginitatem non abstulit. Simeon ille senex diu vixerat, cujus aetas comparatur Annae; et audierat responsum; quod non esset visurus mortem nisi prius  « quantum desiderium habebant antiqui sancti videre Christum! Sciebant illum esse venturum, et omnes qui cupiebant, dicebant: O si me illa inveniat nativitas! o si quod credo in Scripturis Dei, videam oculis derium habebant sancti qui noverant de Scripturis Virginem parituram, sicut audistis cum Isaias legeretur, Ecce virgo in utero concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Emmanuel quid sit Evan
Abbreviated transcription (Latin):
salutare cius habetis ergo pueri pu¬
erum xp̃m: scĩ senłs senem symeo¬
nem Si aut̃ quaeritis ut & coniuģa¬
tus aliquis uir testimonium dño
perhibeat. ⁊achariã considerate
Inmanus suas sẏmeon infirmitatẽ
accepit: sedm aiestatẽ intus agnouit
Nemo contẽpnat natũ: si uult. eẽ.
renatus. Adillũ ꝑtinuit propter nos
nasci: ad nos ꝑtineat in illo renasci.

Expanded text:
sto. Habetis ergo, pueri, puerum Jesum; sancti senes, senem Simeonem. Si autem quaeritis, ut et conjugatus aliquis vir testimonium Domino perhibeat, Zachariam considerateIn manus suas Simeon infirmitatem accepit, sed majestatem intus agnovit. Nemo contemnat natum, si vult esse renatus. Ad illum pertinuit propter nos nasci, ad nos pertineat in illo renasci:
Abbreviated transcription (Latin):
necari oms bethleem paruulos iub&¬
Et qnm̃ quẽ metuat nescit infantem:
generalem sacuitiam insuspectã sibi
tendit actatem. Sed quos rex impius
&x imit mundo. xp̃s inserit caelo: Et
quib nondum sanguinis sui impendit
redemptionẽ : iam mar tyrii tribuit
dignitatẽ. Erigite ergo dilectissimi
fideles animos. & choruscantem gram
luminis sempiterni . & impensa huma¬
nȩ salutis sacramenta uenerantes. studi¬
um ur̃m hisquȩ prouobis gestasunt
subdite. Diligite castimoniae purita¬
tem : quia xp̃s uirginitatis est filius.
Abstinete uos a carnalib desideriis
quae militant aduersus animã: quẽ¬
ad modum nos praesens beatus apostolus
suis ut legimus uerbis hortatur. Mali¬
tia paruuli estote : quia dñs gloriȩ
mor talium se conformauit infantie
Sectamini humilitatẽ quã dĩ filius
discipulos suos docere dignatus est
Induiteuos uirtute pacientiae
inqua animas uras possitis ad quirere:
Qnm quicunctorum est redẽptio:

Expanded text:
Necari omNecari omet quoniam quem metuat nescit infantem, generalem sententiam in suspectam sibi tendit aetatem. Sed quod rex impius eximit mundo, Christus inserit coelo; et quibus nondum sanguinis sui impendit redemptionem, jam martyrii tribuit dignitatem. Erigite igitur, dilectissimi, fideles animos 114 ad coruscantem gratiam luminis sempiterni, et impensa humanae salutis sacramenta venerantes, studium vestrum iis quae pro vobis gesta sunt subdite. Diligite castimoniae puritatem, quia Christus virginitatis est filius. Abstinete vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam , quemadmodum nos praesens B. apostolus suis, ut legimus, verbis hortatur. Malitia parvuli estote , quia Dominus gloriae mortalium se conformavit infantiae. Sectamini humilitatem, quam Dei Filius discipulos suos docere dignatus est . Induite vos virtutem patientiae, in qua animas vestras possitis acquirere: quoniam qui cunctorum est redemptio,
Abbreviated transcription (Latin):
& aliorũ facinus praeoccupare conaris:
Mors xp̃i non . ẽ. temporis tui : Ante
condendum . ẽ. euuangelium. Ante
predicandũ .ẽ. dĩ regnum: ante sanita¬
tesdonandȩ. ante sunt facienda miracu¬
la: Curquod alieni futurum . ẽ. operis.
tui esse uiscriminis: Et non habiturus
effectum sceleris. insolum te reatum
praecipita suoluntatis Nihil hac mo¬
litione ꝓficis. nihil peragis. Quiuolun¬
tate natus est. arbitrii sui potestade
morietur. Consũmant ergo magi
niunt: Ad orant in carne uerbũ : in in
fantia sapientiã. in infirmitate uirtu¬
tẽ : & in hominis ueritate dnm maies¬
tatis Utque sacramentum fidei suę
intellegentiȩq manifestent quod cor¬
dibus credunt. munerib protestant᷑
Thus dõ. myrrã homini. aurum offe¬
runt regi. Scientes humanã diuinãq
naturam inunitate uenerantes. quia
quod erat insubstantiis proprium.
nitione diuina. & ardescit frustrata
in meditationibus suis herodis insania.

Expanded text:
et aliorum facinus praeoccupare conaris? et aliorum facinus praeoccupare conaris? Mors Christi non est temporis tui. Ante condendum est Evangelium, ante praedicandum est Dei regnum, ante sanitates donandae, ante sunt facienda miracula. Cur, quod alieni futurum est operis, tui vis esse criminis? et non habiturus effectum sceleris, in solum te reatum praecipitas voluntatis? Nihil hac molitione proficis, nihil peragis. Qui voluntate natus est, sui arbitrii potestate morietur. Consummant ergo magi niunt. Afantia sapientiam, in infirmitate virtutem et in hominis veritate Dominum majestatis. Utque sacramentum fidei suae intelligentiaeque manifestent, quod cordibus credunt, muneribus protestantur. Thus Deo, myrrham homini, aurum offerunt regi, scienter divinam humanamque naturam in unitate venerantes: quia quod erat in substantiis proprium, nitione divina, exardescit frustra in meditationibus suis Herodis insania.
Abbreviated transcription (Latin):
tibus intellectum. qui prȩstitit signum.
& quod fecit intellegi. fecit inqui: & se
quuntur tresuiri suꝑni luminis ductum
& prȩuii fulgoris indicium : intenta
contẽplatione comitantes. Ad agnitio¬
nem ueritatis grãe splendore ducunt᷑.
qui humano sensu significatum sibi regis
ortum aestimauerunt inciuitate regia
esse quȩrendum. Sed qui serui susceperat
formam. & non iudicareuenerat sed iudi¬
cari: bethleem prȩ elegit natiuitati.
hiero solymam passioni hero des uero
audiens udȩorũ principẽ natũ. succes¬
sorem suspicatus ex pauit: & molitus
necem salutis auctori. falsum spondit
obsequium: quam felix for& simagorumꝰ
imitare turfidem: & conuerter& adre¬
ligionem. quod disponebat ad fraudem:
Ocaeta stulte aemulationis impietas.
quae ꝑturbandum putas diuinum tuo
furore consilium: Dñs mundi tempora¬
le nonquaerit regnum : qui prȩstat
aeternum: Quid in cõmutabilem
dispositarum rerũ ordinem uertere.

Expanded text:
tibus intellectum, qui praestitit signum; tibus intellectum, qui praestitit signum; et quod fecit intelligi, fecit inquiri, et quuntur tres viri superni luminis ductum, et praevii fulgoris indicium intenta contemplatione comitantes, ad agnitionem veritatis, gratiae splendore ducuntur, qui humano sensu significatum sibi regis ortum aestimaverunt in civitate regia esse quaerendum. Sed qui servi susceperat formam, et non judicare venerat, sed judicari, Bethleem praeelegit nativitati, Jerosolymam passioni. Herodes vero audiens Judaeorum principem natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam felix foret, si magorum imitaretur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudem! O caeca stultae aemulationis impietas, quae perturbandum putas divinum tuo furore consilium! Dominus mundi temporale non quaerit regnum, qui praestat aeternum. Quid incommutabilem dispositarum rerum ordinem vertere,
Abbreviated transcription (Latin):
ELEBRATO PROXINE
die quo intemerata uirginitas
humani generis edidit saluatorem
Epyphaniae nobis dilectissimi uene¬
randa festiuitas . dat ꝑseuerantiam
gaudiorum ut inter cognatarũ sollep¬
nitatum uicina sacramenta exultatio¬
nis uigor & feruor fidei non te pescat
Adomnium enim hominum spectat
salutem qđ infantia mediatoris dĩ &
hominum iam uniuerso declarabatur
mundo. cum adhuc exiguo detineret᷑
oppidulo: Quãuis enim israheliticam
gentẽ & ipsius gentis unam familiam
delegiss& dequa naturam uniuersȩ
humanitatis assumer&: noluit tamen
intra maternȩ habitationis angustias
ortus sui latere primordia. sed mox
ahom̃ib uoluit agnosci qui dignatus. ẽ
omib nasci: Tribus igitur magis
in regione orientis stella nouȩ claritatis
apparuit. quat in lustrior ceterispulchri¬
orq si deribus facile inse in tuentium
oculos animosq conuerter&: ut confestĩ
aduerterctur non eẽ. otiosum. quodtã
in solitum uidebatur: Dedit ergo aspicien¬

Expanded text:
elebrato proxime die quo intemerata virginitas humani generis edidit Salvatorem, Epiphaniae nobis, dilectissimi, veneranda festivitas dat perseverantiam gaudiorum, ut inter cognatarum solemnitatum vicina sacramenta, exsultationis vigor et fervor fidei non tepescat. Ad omnium enim hominum spectat salutem, quod infantia Mediatoris Dei et hominum jam universo declarabatur mundo, cum adhuc exiguo detineretur oppidulo. Quamvis enim Israeliticam gentem, et ipsius gentis unam familiam delegisset, de qua naturam universae humanitatis assumeret, noluit tamen intra maternae habitationis angustias ortus sui latere primordia; sed mox ab omnibus voluit agnosci, qui dignatus est pro omnibus nasci. Tribus igitur magis in regione Orientis stella novae claritatis apparuit, quae illustrior caeteris pulchriorque sideribus, facile in se intuentium oculos animosque converteret: ut confestim adverteretur non esse otiosum, quod tam insolitum videbatur. Dedit ergo aspicien